comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Seruos aut̃ ait suos uocabit nomine
alio. siue nouo: qͦd in toto orbe cele¬
brabit᷑. Et erit benedictũ intantũ.
ut qͥ illo noĩe fu̾it appellatꝰ. bñdicat᷑
in dño ⁊ signũ u̾e circũoisionis acci

Expanded text:
Servos autem, ait, suos vocabit nomine Servos autem, ait, suos vocabit nomine alio, sive novo, quod in toto orbe celebrabitur. Et erit benedictum: in tantum, ut qui illo nomine fuerit appellatus, benedicatur in Domino, et signum ve
Abbreviated transcription (Latin):
moria. ⁊ qͥ usq ad saturitatẽ nauseãq
uenert. Uelcerte dicendũ hoc. qͦd no¬
m̃ suũ de relinqͣnt electis dm̃: ut ꝓ il¬
lis gentiũ turba succedat. &. ipsi ap¬
pellent᷑ filii abrahã & isrł dequibꝰ
paulꝰ loquit᷑ Pax suꝑ eos. & suꝑ isrł
di. Neq enĩ qͥ exisrłitis. st̃ ifrt̾. nec¬
qͥ sem̃ abrahã. om̃s filii. Ad qͦs dr̃. Si
filii ẽetis abrahã: oꝑa abrahã fac̃etis.
Et qr sem̃ st̃ abrahã ⁊ ñ filii. de quors
differentia. supͣdiximꝰ. ꝓpt̾ea eos in¬
crepat ioħs baptista dicens. Et ne
uelitis dicere patrẽ habemꝰ abrahã:
potensẽ enĩ ds de lapidibꝰ istis suscita¬
re filios abrahã. Quomͦ enĩ posst̃
huiꝰ eẽ filii qͥ dixer̃t ligno ⁊ lapidi.
tu genuisti me: cũ econtͣrio qͥ ex fi¬
de sunt. hi appellent᷑ filii abrahȩ.
Uos autẽ inquit int̾ficiet dñs. ut
nequa qͣm appellemini circũcisio.
s concisio: ut uita careatis etna
n ñ habeatiᷤᷤ eũ qͥ dicit. egosũ uita.

Expanded text:
moria. et qui usque ad saturitatem nauseamque venerunt. Vel certe hoc dicendum, quod nomen suum derelinquant electis Domini, ut pro illis gentium turba succedat; et ipsi appellentur filii Abraham et Israel. De quibus Paulus loquitur: Pax super eos, et super Israel Dei . Neque enim qui ex Israeliam omnes filii , ad quos dicitur: Si filii essetis Abraham, opera Abraham faceretis . Et quia semen sunt Abraham, et non filii, de quorum differentia supra diximus: propterea eos increpat Baptista Joannes, dicens: Et ne velitis dicere, patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Quomodo enim possunt hujus esse filii, qui dixerunt ligno et lapidi, tu genuisti me: cum e contrario, qui ex fide sunt, hi appellentur filii Abrahae? Vos autem, inquit, interficiet Dominus, ut nequaquam appellemini circumcisio, sed concisio : ut vita careatis aeterna, ut non habeatis eum qui dicit: Ego sum vita .
Abbreviated transcription (Latin):
ligimꝰ. uł in bonã partẽ. uł in cos¬
trariã eos accipiendos patres.
quibꝰ unꝰquisq apponit᷑. cũ de hac
uita excesserit. Sacrificauit autẽ
suꝑ montes ⁊ colles isrł. qͣndo in
suit. ⁊ exprobrauit dõ suꝑ p̃ceptis
sus: dũ eiꝰ neglexit cerimonias
⁊ cultũ di demonibꝰ tribuit. qͦrũ
oꝑa reddenda st̃ insinu eoꝵ. Dĩsq
hereticus contẽp̾nens eccłiasticam
simplicita tẽ. sacrificat in mon¬
tibꝰ. ⁊ exꝓbrat dõ dũ eiꝰ precepta
contẽpnit. Hec dic̃dñs. Quomͦ
si inueniat᷑ granũ in botro. ⁊ di

Expanded text:
ligimus, vel in bonam partem, vel in conligimus, vel in bonam partem, vel in contrariam, eos accipiendos patres, quibus unusquisque apponitur, cum de hac vita excesserit. Sacrificavit autem super montes et colles Israel, quando in suit. Et exprobra neglexit caeremonias, et cultum Dei daemonibus tribuit: quorum opera reddenda sunt in sinu eorum . Omnisque haereticus contemnens Ecclesiasticam simplicitatem, sacrificat in montibus, et exprobrat Deo, dum ejus praecepta contemnit. Haec dicit Dominus: Quomodo si inveniatur granum in botro,
Abbreviated transcription (Latin):
itur conscientie: de quo psalmi¬
sta dicebat. Et oratio mea in si¬
nu meo conu̾tebat᷑. Intelligit᷑ sinꝰ¬
et in quelibet affectus atq di¬
lectio. qͣndo ad maritũ sermo
dirigit᷑. Quȩ ẽ in sinu tuo. Et ad
patr̃e. Adducent filios tuos in sinu.
Uñ ⁊ om̃s qͥ patrẽ habent abrahã.
⁊ uirtutũ etꝰ similes ẽẽ meruert:
requiescunt in sinu eiꝰ. Neq enĩ
patres. qͦrũ ñc nob̃ iniquicates
⁊ peccata reddunt᷑. eos debemꝰ acci¬
ꝑe. de quorũ semine. nr̃a nata st̃
corpora. Alioquin ⁊ ipse moy ses qͥ
dixerat. peccata patrũ filiis ẽẽ red¬
denda in t̃ciã ⁊ quartã generatio¬
nẽ his qͥ odert̃ dm̃ int̃pretat᷑ sen¬
tentiã suã dicens. Non morient᷑ fi¬
lii ꝓpt̃ peccata patrũ: s unꝰquisq
in suo peccato moriet᷑. Eandem ie¬
rechiel approbante sententiã. qͦd
neqͣ qua dicat᷑ illa parabola. pa
ext̃na luere peccata. Ex qͦ intes¬

Expanded text:
etur conscientiae, de quo Psalmietur conscientiae, de quo Psalmista dicebat: Et oratio mea in sinu meo convertetur . Intelligitur sinus in quemlibet affectus atque dilectio, ut quando ad maritum sermo dirigitur, Uxor quae est in sinu tuo; et ad parentem, Adducent filios tuos in sinu . Unde et omnes qui patrem habent Abraham, et virtutum ejus similes esse meruerunt, requiescunt in sinu ejus. Neque enim patres, quorum nunc iniquitates nobis et peccata redduntur, eos debemus accipere, de quorum semine nostra nata sunt corpora. Alioquin et ipse Moyses qui dixerat, peccata patrum filiis esse reddenda in tertiam et quartam generationem, his qui oderunt Deum , interpretatur sententiam suam, dicens: Non morientur filii propter peccata patrum: sed unusquisque in suo peccato morietur . Eamdem Ezechiele approbante sententiam, quod nequaquam dicatur illa parabola: Patem, nec externa luere peccata. Ex quo intel
Abbreviated transcription (Latin):
patent ocłis: ⁊ in his scripta fc̃ libris.
de quibꝰ in damel legimꝰ. Throni
positi sc̃: & libri aꝑti sc̃ de quibꝰ¬
n in alio loco dicit᷑. Suꝑ t̾rã scribant᷑.
Et nequa qͣm ultra reticebit. qͥ pri
dixerat. tacui. nũquid semꝑ tacebo
dicit dñs: s reddet unicuiq qͦd oꝑa¬
tus ẽ insini eiꝰ. hoc ẽ in cordis
archano: ut eos ꝓpͥa torqueat con¬
scientia dequã ⁊⁊ osee ꝓpħa uatiei¬
nat᷑. sadent in gladio principes eo
ꝓpter indiscipli. nationẽ linguȩ eo¬
rũ. hec ẽ dectactio eorũ in simup
sorti: q̃ de uniꝰcuiꝰq corde ꝓcedit.
Simile qͥd in ꝓu̾biis scribit᷑. In sinu¬
suo redduntur iniquis omĩa. Oe
sinus ꝓpt̃ anime pͥncipale alio no¬
mine appellat᷑ caput. Hias eorũ
dedi incapita eorũ. Et alibi. Con¬
u̾tet᷑ dolor eiꝰ in caput eiꝰ. & suꝑ¬
ũtic̃e eiꝰ iniquitas eiꝰ descendet.
Est autẽ & bonꝰ sinꝰ qui scĩtate fru¬

Expanded text:
patent oculis, et in his scripta sunt libris, patent oculis, et in his scripta sunt libris, de quibus in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . De quibus in alio loco dicitur: Super terram scribantur . Et nequaquam ultra reticebit qui prius dixerat, Tacui: numquid semper tacebo? dicit Dominus . Sed reddet unicuique quod operatus est in sinu ejus, hoc est in cordis arcano, ut eos propria torqueat conscientia. De qua et Osee propheta vaticinatur: Cadent in gladio principes eorum propter indisciplinationem linguae eorum . Haec est detractio ipsorum in sinu eorum, quae de uniuscujusque corde procedit. Simile quid et in Proverbiis scribitur; In sinu redduntur suo iniquis omnia . Qui sinus propter animae principale alio nomine appellatur caput. Vias eorum dedi in capita eorum . Et alibi: Convertetur dolor ejus in caput eticem illius iniquitas ejus descendet . Est autem et bonus sinus, qui sanctitate fru
Abbreviated transcription (Latin):
& spinas. et tizania. q̃ ꝓ semine
d̃i attulimꝰ. ligna quoq fenuo.¬
& stipulã. q̃ suꝑ fundam̃tũ pauli
edificauimꝰ sapiens flãma consu¬
mat: de hoc igne ꝑpetuo. ⁊ in moy¬
si cantico legimꝰ. Ignis accensꝰ ẽ de
furore meo: & ardebit usq adin¬
fernũ deorsũ. deuorabit t̃ram et
germina eiꝰ cõburet fundam̃ta
montiũ ⁊ sagittȩ mee consumets
eos.suiꝰ testimonii sensꝰ ẽ. qͦdignis
di atq uindicta. semꝑ ardeat peoca¬
toribꝰ neos usq ad inferos ꝑsequat᷑.
Qualis erat & ille diues in eugłio
purpurat᷑. qͥ requiescente laxaro¬
in sinu abrahã. et̾nis corq̃bat᷑ ardo¬
ribꝰ. Tram quoq id ẽ carnẽ nr̃am
& genimina elꝰ. id ẽ carnis desidia.
ẽadem flãma cõburet. Et fundam̃¬
ta montiũ q̃ se eleuant contͣ sctentiã
di. ipsos quoq montes. di iacula dis¬
ꝑdent: ut humiliati in penis. mon¬
tes ẽe defistant. Ecce in qͥt scriptum
ẽ corã me. Omĩa enĩ nr̃a peccata dĩ

Expanded text:
ania, quae pro semine Dei attulimus, ligna quoque, fenum et stipulam, quae super fundamentum Pauli aedificavimus , sapiens flamma consumat. De hoc igne perpetuo et in Moysi cantico legimus: Ignis accensus est de furore meo, et ardebit usque ad infernum deorsum. Devorabit terram et genimina ejus: comburet fundamenta montium, et sagittae meae consument eos . Cujus testimonii sensus est, quod ignis Dei atque vindicta semper ardeat peccatoribus, et eos usque ad inferos persequatur. Qualis erat et dives ille in Evangelio purpuratbraham, aeternis torquebatur ardoribus. Terram quoque, id est, carnem nostram, et genimina ejus, id est, carnis desideria, eadem flamma comburet, et fundamenta montium quae se elevant contra scientiam Dei. Ipsos quoque montes Dei jacula disperdent, ut humiliati in poenis, montes esse desistant. Ecce, inquit, scriptum est coram me. Omnia enim nostra peccata Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tor paulꝰ. ⁊ anamias discipłs: ille lu¬
pꝰ de quo scͥptum ẽ. Bemamin lupꝰ
rapax. mane comedet p̃dã.⁊ ad ues¬
ꝑam̃ dabit escas. Siue ut in hebraico
diert᷑. diuidet spolia: cuiꝰ doctrina cibꝰ
fuit oredentiũ. ⁊ qͥ in toto orbe de
suꝑatis adu̾sariis triũphauit. Agni
autẽ credendi sc̃. om̃s qui in candi¬
uadit: qͦs dns petro tradidit ad pas¬
cendũ dicens. pasce agnos meos. Leo
quoq ut bos cõmedit paleas: qͣn¬
do uiri disertissimi. ⁊ qͦndã ad scłm
potentes. scripturarũ se tradt ru¬
sticitati: ut neqͣquã scłari pascant᷑
eloquentia. q̃ instar mellis stillat
de labiis meretricis: s uilitatẽ ⁊ pa¬
leas seqͣntur historie. donee multo
labore atq industria. mereant᷑ ad
frum̃tum senstiũ ꝑuenire de quibꝰ
paleis et frum̃to ieremias loquit᷑
Qͥd paleis ad triticũ dic̃ dñs: Et

Expanded text:
nanias discipulus . Ille lupus, de quo scriptum est: Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et ad vesperam dabit escas ; sive ut in Hebraico dicitur, dividet spolia. Cujus doctrina cibus fuit credentium, et qui in toto orbe de superatis adversariis triumphavit. Agni autem credendi sunt omnes, qui in vestivadit , quos Dominus Petro tradidit ad pascendum dicens: Pasce agnos meos . Leo quoque ut bos comedet paleas, quando viri disertissimi, et quondam apud saeculum potentes, Scripturarum se tradunt rusticitati, ut nequaquam saeculari pascantur eloquentia, quae instar mellis stillat de labiis meretricis, sed vilitatem et paleas sequantur historiae, donec multo labore atque industria mereantur ad frumentum sensuum pervenire. De quibus paleis et frumento Jeremias loquitur: Quid paleis ad tritic
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͣd ne extend̾et adã manũ suã
⁊ inu̾et: eiectus ẽ de paradyso. In
ciuꝰ custodia. cherubin id ẽ scientie
multitudo. ⁊ ignita framea posita
ẽ. ut seruarent uiã ligni uite: ne
in peccato positus adam.⁊ necdũ
sua delicta cognoscens. comederet
ex eo  n impenttentie desꝑationisq
ac suꝑbiȩ morte moreretur. Qͦd sit
lignum hoc uite. salomon exponit
manifestius: qͥ de sapientia dĩ dispn¬
tans ait. Lignũ uite ẽ om̃ibꝰ qͥ acce¬
dunt ad eam: & qui innitunt᷑ suꝑ
illã. quasi suꝑ dñm firmitas. Nec
dubiũ qͥn u̾bum dĩ significet. qr ip¬
se ẽ uita atq sapientia: ⁊ de se loqͥt᷑.
ego sum uita: et de quo ꝓpħa decan

Expanded text:
manum suam ut viveret, ejectus est de paradiso . In cujus custodiam Cherubim, id est, scientiae multitudo, et ignita framea posita est, ut servarent viam ligni vitae, ne in peccato positus Adam, et necdum sua delicta cognoscens, comederet ex eo, et impoenitentiae desperationisque ac superbiae morte moreretur. Quod sit hoc lignum vitae, Salomon exponit manifestius, qui de sapientia Dei disputans ait: Lignum vitae est omnibus qui accedunt ad eam, et qui innituntur super illam, quasi super Dominum firmitas ; nec dubium quin Verbum Dei significet, qui ipse est via atque sapientia, et de se loquitur: Ego sum vita . Et de
Abbreviated transcription (Latin):
ues eos ⁊ mutabunt᷑. In qͦ ꝑspicue
demonstrat᷑. ꝑditionẽ ⁊ interitũ.
ñ abolitionẽ in nichili. s cõmutation ẽ
sonare in meliꝰ Neq enĩ illud qͦd in
alio loco scriptum ẽ. luna fulgebit
ut sol⁊ sol septuplũ lum̃ accipiet.
interitum significat pristinoꝵ. s cõ¬
mutatioñe in meliꝰ. Qͦd ut possit in¬
telligi. nr̃ȩ conditionis ponamꝰ exẽ¬
pla. Infans cũ in puerũ creuerit.
& puer in uiuenẽ. ⁊ iuuenis in uirũ.
et iuir in senẽ: neqͣqͣm ꝑ singłas eta¬

Expanded text:
. In quo perspicue demonstratur perditionem et interitum, non abolitionem in nihili, sed commutationem sonare in melius. Neque enim illud quod in alio loco scriptum est: Luna fulgebit ut sol, et sol septuplum lumen accipiet , interitum significat pristinorum, sed commutationem in melius. Quod ut possit intelligi, nostrae conditionis ponamus exempla: Infans cum in puerum creverit, et puer in juvenem, et juvenis in virum, et vir in sene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ habitant in eis:uł peregrinatio¬
ne. uł alteriꝰ rapina. uł morte sub¬
tracti. Qualis fuit iob. qͥ diues car¬
ne ac sp̃u in tantã deductus ẽ pau¬
ꝑtat̾e: ut insterquilinio sederet extͣ
port̾a cuuitatis. E contrario diues il¬
le in eugło purpuratus edificauit
domĩi. & habitauit in ea: cui rectis

Expanded text:
et non habitant in eis, vel peregrinatioet non habitant in eis, vel peregrinatione, vel alterius rapina, vel morte subtracti. Qualis fuit Job, qui dives carne et spiritu, in tantam deductus est paupertatem, ut in sterquilinio sederet extra portam civitatis . E contrario dives ille in Evangelio purpuratus aedificavit domum, et habitavit in e
Abbreviated transcription (Latin):
sodomȩ repmitti. dicente ierechie¬
le. Restituet᷑ sodoma in antiquũ.
Ergo domꝰ in quibꝰ habitaturi st̃
qͥ edificant eas. uł uirtutes intelli¬
gendȩ sunt: uł diu̾sȩ mansionesa¬
pud patr̃e quas uigit̾ possidebit
qui eas edificau̾it. Quales sibi edi¬
ficasse & obstetrices dicunt᷑ in exo¬
do. qr timebant dm̃: Et licet seͥptum
sit in hebraico a do eis edificatas do¬
mus qr timuerunt eum: & ia cob
qr simplex erat. siue ut grece dicit᷑
aplastos. id ẽ nequaqͣm fictus. nec
talis quales in petri epła coudem-¬
nant᷑. de quibꝰ ait. in auaricia fictis
sermonibꝰ de uob̃ negociant᷑. iceir¬
co habitabat in domo: quã esau qͥ
feris delectabat᷑. ⁊ siluis. possidere
ñ potuit. Talẽ domũ ⁊ saluatoris
in eugło u̾ba describunt. Om̃is qͥ
uenit ad me. ⁊ audit sermones me¬
os. & facit eos. similis erit uiro pru¬
denti qͥ edificauit domũ suã supra
petr̃a. & reliqua. Alioquin iuxta lit¬
teram. multi sẽĩ edificant domos.

Expanded text:
Sodomae repromitti, dicente Ezechiele: Restituetur Sodoma in antiquum . Ergo domus, in quibus habitaturi sunt qui aedificant eas, vel Virtutes intelligendae sunt, vel diversae mansiones apud Patrem; quas jugiter possidebit, qui eas aedificaverit. Quales sibi aedificasse et obstetrices dicuntur in Exodo, quae timebant Deum: licet scriptum sit in Hebraico, a Deo eis aedificatas domos, quia timuerunt eum . Et Jacob quia simplex erat, sive ut Graece dicitur ἄπλαστος, id est, nequaquam fictus; nec talis quales in Petri Epistola condemnantur, de quibus ait: In avaritia fictis sermonibus de vobis negotiantur ; idcirco habitabant in domo, quam Esau, qui feris delectabatur et silvis, possidere non potuit. Talem domum et Salvatoris in Evangelio verba describunt: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, similis erit viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram, , et reliqua. Alioquin juxta litteram, multi sancti aedificant domos,
Abbreviated transcription (Latin):
mei. domꝰ orationis uocabit᷑. uos au¬
tẽ fecistis eã speluncã latronĩũ In
quibꝰ aminas int̾ficitis deceptorum.
ut ñ iurdeatis in eis uisiones. deqͥbꝰ
idẽ saluator aiebat. ego uisiones
multiplicaui. ⁊ in manibꝰ ꝓpħarũ
assimilatus sũ ⁊ aliꝰ ad eum. locu¬
tus es inquit inuisione filiis tius
s somniis credatis. & phantasmatibꝰ.
qͥbꝰ p̃cepit dñs ñ ẽẽ credendũ. Isti
porcorũ carne uescunt᷑ de qͥbꝰ dicit᷑
ne miseritis margaritas ur̃as an¬
te porcos. Et ius ꝓfanũ comeduis.¬

Expanded text:
mei, domus orationis vocabitur: vos aumei, domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum , in quibus animas interficitis deceptorum, ut non videatis in eis visiones, de quibus idem Salvator ait: Ego visiones multiplicavi, et in manibus Prophetarum assimilatus sum . Et alius ad eum: Locutus es, inquit, in visione filiis tuis , sed somniis creditis et phantasmatibus, quibus praecepit Dominus non esse credendum. Isti porcorum carne vescuntur, de quibus dicitur: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . Et jus profanum comedu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc autẽ ñ tam illi faciunt. quã
habitantes in eis demones. fortitu¬
dinẽ ⁊ flagella scĩ cineris ñ feren¬
tes. Qs autẽ hereticor. ñ reqͥes¬
cit in memoriis. ñ dormit in specubꝰ
magistroꝵ: Qualis fuit martio
& ualentinꝰ. ⁊ nuꝑ eunomius. m̃tis
immundiciã. lepsa carne contestans
Qͥ lumen sp̃c scĩ relinquentes ⁊ ce-¬
naculum in qͦ apłi u̾sabant᷑ in dia¬
boli tenebris cõmorant᷑: ⁊ speluncas
diligunt. quas ieremias mistieo ser¬
mone condẽpnat facta ẽ hereditas
mea mͥ quasi spelunca yenẽs: quã
nr̃i beuã uocant. Qͦd ammal semꝑ
cadau̾a ꝑsequit᷑. ⁊ uiuit suco ac sa¬
nie corporũ mortuorũ. Adu̾sꝰ hos qͥ
habitant in speluncis & abacuch
lam̃tabili uoce dicebat. Ue qͥ potũ
dat ꝓximo amico suo potionis tur¬
bidȩ: ⁊ mebriat eũ ut respiciat ad
speluncas suas. de his speluncis ⁊ dñs
loq̃batur. Scͥptum ẽ. domꝰ patris

Expanded text:
Hoc autem non tam illi faciunt, quam Hoc autem non tam illi faciunt, quam habitantes in eis daemones, fortitudinem et flagella sancti cineris non ferentes. Quis autem haereticorum non requiescit in memoriis, non dormit in specubus magistrorum? Qualis fuit Marcion et Valentinus, et nuper Eunomius, mentis immunditiam leprosa carne contestans, qui lumen sancti Spiritus relinquentes, et coenaculum in quo Apostoli versabantur, in diaboli tenebris commorantur, et speluncas diligunt, quas Jeremias mystico sermone condemnat: Facta est haereditas mea mihi quasi spelunca hyaenae , quam nostri belluam vocant: quod animal semper cadavera persequitur, et vivit succo ac sanie corporum mortuorum. Adversum hos, qui habitant in speluncis, et Abacuc lamentabili voce dicebat: Vae qui potum dat proximo suo potionis turbidae: et inebriat eum, ut respiciat ad speluncas suas . De his speluncis et Dominus loquebatur: Scriptum est, domus patris
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ in ortis ĩ molans. & suꝑ lateres
thura suecendens: s sedens quoq uł
habitans in sepulchris. ⁊ in delubris
idolors dormiens. ubi stratis pellibꝰ
hostiarũ. incubare soliti erant. ut
somniis futura cognoscerent: qͦd in
fano esculapii. usq hodie error cele-¬
brat ethineoꝵ. multorũq aliors: q̃ ñ
sunt aliud nͥ tumuli mortuorũ: Nec
hoc erant impietatis fine conten¬
to s porcorũ quoq carnibꝰ uesce¬
bantur. qͦd lege ꝓhibitum erat.
et ius hesternum. qͦd greci uocant
ẽolon a uidis faucibꝰ deuorabant. Uñ
tã ipsi qͣm uasa eorũ ĩmunda erant
Et in tantũ ꝓcacitatis ac suꝑbiȩ aug
duceret᷑ errore. eũ arbitrarent᷑ in¬
mundũ. contactũq eiꝰ fugerent.
Quod samaritani ⁊ tudei nobis fa¬
ciũnt: om̃sq heretici. quales nuꝑ
sub magistro celebroso in gallia ptil¬
lulart. Qͥ basilicas martirũ decli¬
nantes: nos qͥ ibi orationes ex more
celebramꝰ. quasi ĩmundos fugiuñ.

Expanded text:
n solum in hortis immolans, et super lateres thura succendens, sed sedens quoque, vel habitans in sepulcris, et in delubris idolorum dormiens, ubi stratis pellibus hostiarum incubare soliti erant, ut somniis futura cognoscerent. Quod in fano Aesculapii usque hodie error celebrat ethnicorum multorumque aliorum, quae non sunt aliud, nisi tumuli mortuorum. Nec hoc erant impietatis fine contenti, sed porcorum quoque carnibus vescebantur, quod lege prohibitum erat, et jus hesternum, quod Graeci vocant ἕωλον avidis faucibus devorabant . Unde tam ipsi quam vasa eorum immunda erant, et in tantum procacitatis ac superbiae quduceretur errore, eum arbitrarentur immundum, contactumque ejus fugerent, quemadmodum Samaritani et Judaei nobis faciunt, omnesque haeretici, quales nuper sub magistro cerebroso in Gallia pullularunt, qui basilicas Martyrum declinantes, nos qui ibi orationes ex more celebramus, quasi immundos fugiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. quors editio toto orbe uul¬
gata ẽ: ne in loco famosissimo uide¬
rem᷑ ad hebree linguȩ arc̃e confu¬
gere. Qͦd siue pꝰ resurrectionẽ in¬
tellẽxis in scđo saluatoris aduen

Expanded text:
diximus, quorum editio toto orbe vulgata est: ne in loco famosissimo videremur ad Hebraeae linguae arcem confugere. Quod sive post resurrectionem intellexeris in s
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Esurientes impleuit bonis: qui
dñm. id ẽ turba gentiliũ: ñ egebt̃
uerint dm̃. pre exultatione cordis
⁊ gaudio: tune illi confundent᷑. ui
dentes in fitũ locũ alios successisse:¬
⁊ clamabt̃ p̃ dolore cordis. ĩplen¬
tes illud qͦd̾ scriptũ ẽ. ibierit flecus
⁊ stridor dentium: qͣndo steterint
agni gentiũ atq uistors ad dex¬
terã ⁊ hedi indeorũ atq impior
a sinastris aliis recipientibꝰ et̃na
tio aut̃e sp̃s p̃ dolore cordis. in tel¬
ligenda ẽ in conscientia peccato

Expanded text:
bat: Esurientes implevit bonis , quiprius cibum Domini non habebant: et divites De quibus et in alio loco Psalmista decantat: Divites eguerunt, et esurierunt , id est, populus Judaeorum. Qui autem quaer clamabunt prae dolore cordis, implentes illud quod scriptum est: Ibi erit fletus et stridor dentium : quando steterint agni gentium atque justorum ad dexteram, et haedi Judaeorum atque impiorum a sinistris: aliis recipientibus aeterna itio autem spiritus prae dolore cordis intelligenda
Abbreviated transcription (Latin):
fructum ligni uitȩ comede cupi¬
entes. de quo saluator loquit᷑. Ego
sũ panis qui de celo descendi. Et eccłia¬
stẽs. Aꝑi ocłos tuos ⁊ saturare pa¬
nibꝰ. Et psalmista. Inuenis inqͥt fui
senui. ⁊ ñ uidi iustum derelictũ.
nec sem̃ eiꝰ querens panẽ: tota die
miseret᷑ ⁊ cõmodat. ⁊ sem̃ eiꝰ in benedictio¬
ne erit. Deisto pane ⁊ conuiuio
spũali. discipłos instruebat. Uos qͥ
ꝑmansistis mecũ in tẽptationibꝰ
meis : edetis in m̃sa patris mei ui
regno cȩlorũ. Qͦd si de simplici pa¬
ne accipiamꝰ quomꝰ illud explana¬
mã iustã. & itum. cognoseit dñs iu¬

Expanded text:
fructum ligni vitae comedere cupientes. De quo Salvator loquitur: Ego sum panis qui de coelo descendi . Et Ecclesiastes: Aperi oculos tuos, et saturare panibus . Et Psalmista: Juvenis, inquit, fuim derelictum, neque semen ejus quaerens panem. Tota die miseretur et fenerat, et semen ejus in benedictionem erit . De isto pane et convivio spirituali, discipulos instruebat: Vos qui perseverastis mecum in tentationibus meis, edetis in mensa Patris mei in regno coelorum . Quod si de simplici pane accipiamus, quomodo illud explanamam justam . Et iterum: Cognoscit D
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ nouũ: cui benedicet᷑ suꝑ t̃ram. Be¬
nedicent enĩ dm̃ uerum: & qͥ uirant
suꝑ t̃ram. iurabt̃ dm̃ uerũ. Pro sa¬
turitate q̃ hebraioe dr̃. Sabaa. cęt̾i
de quo in libro geneseos dixim: ⁊ hoc
in uolumine. ubi septẽ mulieres app̃¬
hendunt uirũ unum. Rursũ ꝓ eo qͦd¬

Expanded text:
um, cui benedicetur super terram: benedicent enim Deum verum, et qui jurant super terram: jurabunt Deum verum. Pro saturitate, quae Hebraice dicitur SABAA , caeteri De quo in libro Geneseos diximus, et in hoc volumine , ubi septem mulieres apprehenderunt unum virum. Rursum pro eo q
Abbreviated transcription (Latin):
catores popłi mei. Et in deut̾o no¬
mii cantico. Inebriabo sagutas me
as sanguine: & gladiꝰ m̃s comedet
carnes uulneratorũ. Aut credibile
ẽẽ potest. sagittas dñi in ebriari san
nibꝰ dehis sagitis q̃ iob ꝑ singła
horarũ mom̃ta pungebant. loquit᷑.
Sagitte dñi in corpore meo st̃: qua¬
rũ furor ebibit sp̃m meũ. Cũ enĩce¬
pero loqͥ stumulant me. Iuxta tro¬
pologiam autẽ hoc dicendũ ẽ. qͦd
om̃s qͥ eccłiam deser̃t. & obliuis¬
cuut᷑ montẽ sem̃ dr̃ & se tradunt
sp̃ibꝰ erroris. ⁊ doctrinis demoni¬
ois: isti parant fortune m̃sam ni¬
chil ad dm̃ ꝑtinere credentes. sed

Expanded text:
catores populi mei: et in Deuteronocatores populi mei: et in Deuteronomii Cantico: Inebriabo sagittas meas in sanguine, et gladius meus comedet carnes vulneratorum . Haud credibile esse potest, sagittas Domini inebriari sangnibus. De his sagittis quae Job per singula horarum momenta pungebant, loquitur. Sagittae Domini in corpore meo sunt: quarum furor ebibit spiritum meum; cum enim coepero loqui, stimulant me . Juxta tropologiam autem hoc dicendum est, quod omnes qui Ecclesiam deserunt et obliviscuntur montem sanctum Dei, et se tradunt spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, isti parant fortunae mensam, nihil ad Deum pertinere credentes, se
Abbreviated transcription (Latin):
rt̃. id ẽ mixt̃a potionẽ. Est autẽ in
cunctis urbibꝰ & maxime in egipto.
⁊ in alexandria. y dolatriȩ uetus cor¬
suetudo: ut ultimo die auni. ⁊ m̃ sis
eorũ qͥ extremꝰ ẽ. ponant m̃sã refer¬
tam uarii gen̾is epulis: & pocubũ
mulso mixtũ uł p̃teriti anni uel
futciri fertilitate auspicantes: hoc
autẽ faciebant & isrłicȩ. omĩum
sunula chrorũ portenta ueneran¬
tes: & nequaqͣm altari uictimas.
s huiꝰcemodi m̃se liba fundebant
hebraico ht̃ menni. Qͦd symma¬
chus interp̃tatus ẽ absq me: ut
sit densꝰ. Qͥ paratis fortune insam.
⁊ impletis absq me potionẽ : ut do¬
ceat ñ sibi fieri s demoni. Gladiꝰ
autẽ quo intͥficiunt᷑. ꝓ supplicio ac¬
cipitur. Neq enĩ om̃is popłs isrł
gladio traditus ẽ. quorũ uidemus
qͣnta milia in toto orbe disꝑsa sint: s
penis atq cruciatibꝰ. captiuitati. et
ultimȩ seruituti: tuxta illud qͦd
alibi dr̃. In gladio morient᷑ om̃s pec¬

Expanded text:
 potionem. Est autem in cunctis urbibus, et maxime in Aegypto, et in Alexandria idololatriae vetus consuetudo, ut ultimo die anni et mensis eorum qui extremus est, ponant mensam refertam varii generis epulis, et poculum mulso mixtum, vel praeteriti anni, vel futuri fertilitatem auspicantes. Hoc autem faciebant Israelitae, omnium simulacrorum portenta venerantes, et nequaquam altari victimas, sed hujuscemodi mensae liba fundebant.Hebraico habet MENNI , quod Symmachus interpretatus est, absque me: ut sit sensus: Qui paratis fortunae mensam, et impletis absque me potionem; ut doceat non sibi fieri, sed daemoni. Gladius autem quo interficiuntur, pro supplicio accipitur. Neque enim omnis populus Israel gladio traditus est, quorum videmus quanta millia in toto orbe dispersa sint; sed poenis atque cruciatibus, captivitati et ultimae servituti, juxta illud quod alibi dicitur: In gladio morientur omnes pec
Abbreviated transcription (Latin):
U& suꝑ eã libatis: numerabo uos in
gladio. ⁊ om̃s incede corruetis. Lxx
Uos autẽ qͥ dereliqͥstis me. ⁊ oblta
estis montis scĩ mei. ⁊ paratis fortu¬
ne m̃sam. ⁊ impletis demoni potio¬
nẽ: ego tradã uos in gladiũ: om̃s in¬
t̃fecti corruetis. In locis quondam
siluestribꝰ atq turbarũ. in locis gen¬
tilium. er̃t caulȩ ouiũ idẽ eccłiȩ de
toto orbe credentiũ. Uos autẽ o popłi
ifrł. qͥ dereliquistis dnm. ⁊ ad iracun¬
diã ꝓuocastis scm̃ isrł. qͥ obliti estis

Expanded text:
 super eam. Numerabo vos in gladio, et omnes in caede corruetis. LXX: Vos autem qui dereliquistis me, et obliti estis montis sancti mei, et paratis fortunae mensam, et impletis daemoni potionem: ego tradam vos in gladium: omnes interfecti corruetis. In locis quondam silvestribus atque turbarum. in locis gentilium erunt caulae ovium, id est, Ecclesiae de toto orbe credentium. Vos autem, o populi Israel, qui dereliquistis Dominum, et ad iracundiam provocastis Sanctum Israel, qui obliti e
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ de spoliis iericho. ⁊ cũ omi do¬
mo sua int̃fectus. Atq ex eo qͦd tur¬
bauerit popłm. locꝰ ipse inqͦh accidit.
achor idẽ turbationis ac tumultꝰ.
rit in arm̃torũ requiẽ. Que paulꝰ
edisserens ait. Nũquid de bobꝰ cura
ẽ dõ.An utiq de nob̃ dicit: qr de¬
reã. terere eã inspe. ut parcicipet᷑
De hac ualle & mnoseẽ mystice scrip¬
tum ẽ. Loquar ad cor eiꝰ hatid du¬
biũ qͥn ierłm. ⁊ dabo possessor es
illiꝰ inde: & uallẽ achor. ut aꝑiat
intelligentiã illiꝰ Iccuro enĩ uallis
achor. in possessionẽ tradit᷑ arm̃to¬
rũ popłi dĩ ⁊ saltus u̾tunt᷑ in cau¬
las gregum: ut aꝑiat᷑ intelligentia.
⁊ dm̃i ueritas cognoscat᷑. Et uos qͥ
dereliquistis dnm̃. & obliti estis moz¬

Expanded text:
spoliis Jericho, et cum omni domo sua interfectus, atque ex eo quod turbaverit populum, locus ipse in quo accidit, ACHOR , id est, turbationis ac tumultus rit in armentorum requiem. Quae Paulus edisserens, ait: Numquid de bobus cura est Deo ? an utique de nobis dicit, quia deream, terere eam in spe, ut participetur. De hac valle et in Osee mystice scriptum est: Loquar ad cor ejus, haud dubium quin Jerusalem; et dabo possessores illius inde, et vallem Achor, ut aperiat intelligentiam illius . Idcirco enim vallis Achor in possessionem traditur armentorum populi Dei, et saltus vertuntur in caulas gregum, ut aperiatur intelligentia, et Domini veritas cognoscatur. Et vos qui dereliquistis Dominum, et obliti estis mo
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat nom̃ meum. Septuao.
Apparui ñ querentibꝰ me. in-¬
uentus sũ ab his qͥ me ñ int̾roga-¬
bant: E dixi Ecce ego in gente quȩ
ñ inuocabat nom̃ meũ. Ad oratio¬
nẽ popłi mixt̃a querimoniis in qua
dixerat. quare nos errare fecisti
dñe deuia tua. indurasti corda nr̃a
ut ñ timeremꝰ te. respondet ut u¬
dei uolunt. ds̃ pat̃: ut nos ꝓbamꝰ. sal
uator. In tantum ñ sum rigidus et
crudelis. qͥ malo pęnitentiam peoca¬
toris qͣm morte. nec repello fibios pe¬
nitentes. qͥ tam̃ sui noĩs seruaueriñ dig¬
nitatẽ: ut eciã alienos saluare uelim
Qͥ enĩ me ñ querebant. nec dicere
qui ñ audiert̃ intelligent. Uos autẽ
qui legẽ dĩ die ac nocte meditamini:
frustra iactatis penitentia. cuiꝰ oꝑa
entes testimoniis roborare: dicebant.
Centurio dñm ñ querebat: & audi¬
uit a dño. Neq in isrł tanta fidem
inueni. Sirophenissa mulier ꝓpħa¬
rum eloquia nesciebat: ⁊ dñi uoce
laudat᷑. O mulier magna ẽ fides tua.

Expanded text:
at nomen meum. LXX: Apparui non quaerentibus me: inventus sum ab his qui me non interrogabant. Dixi: ecce ego in gente quae non invocavit nomen meum. Ad orationem populi mixtam querimoniis, in qua dixerat: Quare nos errare fecisti, Domine, de via tua: indurasti corda nostra, ut non timeremus te ? respondit, ut Judaei volator: in tantum non sum rigidus et crudelis, qui malo poenitentiam peccatoris, quam mortem: nec repello filios poenitentes, qui tamen sui nominis servaverint dignitatem, ut etiam alienos salvare velim . Qui enim me non quaerebant, nec dicere qui non audierunt, intelligent . Vos autem qui legem Dei die ac nocte meditamini, frustra jactatis poenitentiam, cujus opera entes testimoniis roborare, dicebant: . Centurio Dominum non quaerebat, et audivit a Domino: Neque in Israel tantam fidem inveni . Syrophoenissa mulier Prophetarum eloquia nesciebat, et Domini voce laudatur: O mulier, magna est fides tua.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de sc̃is quoq scͥptum sit: Fulgebt̃
uisti quasi sol & sol septuplũ lum̃
accipiet. sic̃ fuit lux septẽ dierũ: qͣn¬
dñs alligau̾it uulnꝰ popłi sui. siue sa¬
nau̾it contͥtionẽ popli sui. ⁊ implebit᷑¬

Expanded text:
cum de sanctis quoque scriptum sit: Fulgebunt cum de sanctis quoque scriptum sit: Fulgebunt justi quasi sol . Et sol septuplum lumen accipiet: sicut fuit lux septem dierum, quanDominus alligaverit vulnus populi sui, sive sanaverit contritionem populi sui: quando implebit
Abbreviated transcription (Latin):
braieũ. lunã ⁊ solẽ tnͣstulert. Unde
mͥ dat᷑ suspicio ñ eos errasse a pͥnci¬
pio: s paulatĩ scͥptoꝵ uicio depͣua¬
tos. seq enĩ fieri pot̃. ut qͥ in hoc lo¬
co eadẽ uerba bene int̃pretati sc̃.
in suꝑiorib errat̾nt. In die g̃ int̾fe¬
ctionis multor cũ arrogantes suꝑ¬
biq corruerint. ⁊ qͥ posue̾rant in cȩ-¬
lũ os suũ didicerint ẽe se t̾ram. e¬
rit lum̃ lunȩ sic̃ lum̃ solis. qͣndo de¬
transierit habitus mundi huiꝰ. ut
luna ⁊ sol laboris ⁊ cursꝰ sui p̃mia
consequant᷑. ueñ expectatio creature
reuelationẽ filiors dĩ p̃stolatur: qͥa
uit
n ipsa creatura libatur a seruitute
corruptionis in lib̾tatẽ głȩ filioꝵ dĩ.
Licet ea quidã organa lucis intelli¬
gentes. insensibilia ẽe contendant.
Liina gͦ solis fulgorem accipiet. Nec
mirum ħ de clarissimo sentire ele¬
m̃to eui pͥncipatus noctis ẽ traditꝰ

Expanded text:
braicum, lunam solemque transtulerint. Unde braicum, lunam solemque transtulerint. Unde mihi datur suspicio, non eos errasse a principio, sed paulatim scriptorum vitio depravatos. Neque enim fieri potest, ut qui in hoc loco eadem verba bene interpretati sunt, in superioribus erraverint. In die ergo interfectionis multorum, cum arrogantes superbique corruerint, et qui posuerunt in coelum os suum, didicerint esse se terram, erit lumen lunae, sicut lumen solis: quando detransierit habitus mundi hujus, ut luna et sol laboris et cursus sui praemia consequantur. Etenim expectatio creaturae revelauia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei : licet ea quidam  Al. quidem organa lucis intelligentes, insensibilia esse contendant. Luna ergo solis fulgorem accipiet. Nec mirum hoc de clarissimo sentire elemento, cui principatus noctis est traditus,
Abbreviated transcription (Latin):
ni: & tͣnsiiii. ⁊ ñ erat. ⁊ quesuii eũ ⁊ ñ
ẽ inuentus locus eiꝰ has turres edifi¬
care cupiebant qͥ mouer̃t pedes suos
de oriente: quor lingue in babylo¬
ne confusȩ st̃: ⁊ illi suꝑ quos cecidit
turris syloe. Et erit lux lunȩ sic̃
lux solis᷑ ⁊ lum̃ solis erit septuplũ.
sic̃ lux .uii. dierũ: in die quia alligaũt
dñs uulnꝰ popłi sur  ꝑcusstirã plage
eiꝰ sanau̾it. Lxx. Et erit lum̃ lu¬
ne sic̃ lum̃ solis ⁊ lum̃ solis septuplũ
in die qͣndo sanaũit dñs contͥtionẽ
popłi sui: ⁊ dolorẽ plage tuȩ curaũit
Miror quomͦ in p̃senti loco u̾ba hebra¬
ica labana. ⁊ hamina q̃ aquila int̾pre¬
tat᷑ albã ⁊ calorẽ. ꝑ q̃ lunã solẽq signi¬
ficat: suꝑͣ idem .lxx. laterẽ ⁊ mutũ
tͣnstulert in eo loco ubi seͥptum ẽ:⁊e
rubescet luna ⁊ confundet᷑ sol. ꝓ qͦ il¬
li int̃pretati st̃. liq̃fient lat̾es. ⁊ ru¬
et murus : ⁊ ñc idem sequentes he¬

Expanded text:
rat, quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Has turres aedificare cupiebant , qui moverunt pedes suos de Oriente, quorum linguae in Babylone confusae sunt, et illi, super quos cecidit turris Siloae . Et erit lux lunae, sicut lux solis, et lumen solis erit septuplum sicut lux septem dierum, in die qua alligaverit Dominus vulnus populi sui, et percussuram plagae ejus sanaverit. LXX: Et erit lumen lunae, sicut lumen solis, et lumen solis septuplum, in die quando sanaverit Dominus contritionem populi sui, et dolorem plagae tuae curaverit. Miror quomodo in praesenti loco verba Hebraica LABANA , et HAMMA , quae Aquila interpretatur albam et calorem, per quae lunam solemque significat supra idem LXX laterem et murum transtulerint, in eo loco ubi scriptum est: Et erubescet luna, et sol confundetur. Pro quo illi interpretati sunt, liquefient lateres, et ruet murus, et nunc idem sequentes He
Abbreviated transcription (Latin):
ro qͦd in lxx. u̾bum additur scĩtatis.
ut dicamꝰ nullũ habitare. in syon nͥ
eũ qͥ sc̃s sit. et audiat dicent̾e dũm.
nequa qͣm plorabis: miserans mise¬
rebitur tui. ad uocẽ clamoris tui
statim ut audierit: respondebit
tibi. Cum reu̾sꝰ fueris in syon ⁊ ha¬
bitau̾is in hierłm. nequaquã plo¬
rabis ut antea ploraueras: s flet̾
tuus uertet᷑ in gaudiũ. Beati enĩ

Expanded text:
ro quod in LXX verbum additur sanctitatisro quod in LXX verbum additur sanctitatisut dicamus nullum habitare in Sion, nisi eum qui sanctus sit, et audiat dicentem Dominunequaquam plorabis, miserans miserebitur tui: ad vocem clamoris tui, statim ut audierit, respondebit tibi. Cum reversus fueris in Sion, et habitaveris in Jerusalem, nequaquam plorabis, ut ante ploraveras, sed fletus t
Abbreviated transcription (Latin):
potent̾ẽ contrahat manũ. ne ferire
cogat᷑. Id̾o autẽ miseret᷑ ⁊ parcit: ut
exaltetur illiꝰ miscdia. ⁊ bonitas cre¬
atoris nota cunctis fiat. Uel certe
iuxta illud qͦd in eugłio loquitur.
cũ exaltatus fuero omĩa traham
ad me. iccirco exaltat᷑ in cruce. ut
parcat om̃ib. Ipse ẽ enĩ d̾s iuidicii.
& beati st̃ om̃s qui expectant dñm:
expectant̾ẽ conũsionẽ suã. Quors
sit autẽ ⁊ q̃ ista conũsio. sequentia
ĩiba monstrabunt. P opłs enĩ sy¬
on habitabit in hierłm. Iudei hec
ad cẏri tempora referunt: qͦndo de
babylone in uideã reu̾fus ẽ popłs
sub rorobabel ⁊ hiesu pontifice. Nlos
autẽ ut sepe iam diximꝰ om̃s rep¬
missiones q̃ excedunt medioctatẽ
illiꝰ tẽporis ad xp̃i referamꝰ aduen¬
tum: in quo captiuus qͦndã popłs
passione dm̃i lib̾atus. habitanit in
syon ⁊ in hierłm in spectila iudelicet
⁊ uisione pacis. hoc ẽ in ecclĩa. Por¬

Expanded text:
potentem contrahat manum, ne ferire potentem contrahat manum, ne ferire cogatur. Ideo autem miseretur et parcit, ut exaltetur illius misericordia, et bonitas Creatoris nota cunctis fiat. Vel certe juxta illud quod in Evangelio loquitur : Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, idcirco exaltatur in cruce, ut parca omnibus. Ipse est enim Deus judicii; et beati sunt omnes qui exspectant Dominum exspectantem conversionem suam. Quorum sit autem, et quae ista conversio, sequentia verba monstrabunt. Populus enim Sion habitabit in Jerusalem. Judaei haec ad Cyri tempora referunt, quando de Babylone in Judaeam reversus est populus sub Zorobabel et Jesu Pontifice. Nos autem, ut saepe jam diximus, omnes repromissiones quae excedunt mediocritatem illius temporis, ad Christi referamus adventum, in quo captivus quondam populus passione Domini liberatus, habitavit in Sion et Jerusalem, in specula videlicet, et visione pacis, hoc est, in Ecclesia. Por
Abbreviated transcription (Latin):
incondita turba fugientiũ sustuiere
ñ poter̃t. Ponec relinquamini qͣsi
malꝰ nauis inu̾tice montiũ ⁊ qͦsi sig¬
num fuꝑ collem Scribit et hiere¬
mias qͥd int̾fectis gladio et fame his
qͥ in egyptum confugerant: pauci re¬
mansert̃. qͥ reusi sunt in iudeã. Et quo¬
mͦ si fracta naui ⁊ cõpage illiꝰ dissolu¬
ta sola arbor q̃ malꝰ drͣ remaneat:
ponat᷑ ꝓ signo in sũmitate montis.
siue in excelso colle. sic ꝓ signo atq
uestigio iux unꝰ alt̾ resideant ad
dĩ potentiã demonstrandã. E tun̾c
inqͥt scient om̃s reliquie uida qui
nc̃ ingrediunt᷑ t̾ram egypti ut ha¬
bitent ibi. cũ reu̾si fu̾i̾nt in t̾ram
iudeã: cuiꝰ sermo cõpleatur. m̃s anil¬
lors. Propterea expectat dñs ut¬
misereat᷑ ur̃i: ⁊ ido exaltabit᷑ parcens
uob̃. quia d̾s iudicii dñs. Beati om̃s
qͥ expectant eñ. Grandis clem̃tia
cdĩ ut expectet nr̃am penitentiã:
⁊ donẽc nos a uiciis conu̾itamur. ille

Expanded text:
entium sustinere non poterunt. Donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis, et quasi signum super collem. Scribit et Jeremias quod interfectis gladio et fame his qui in Aegyptum confugerant, pauci remanserint qui reversi sint in Judaeam . Et quomodo si fracta navi et compage illius dissoluta, sola arbor quae malus dicitur, remaneat, et ponatur pro signo in summitate montis, sive in excelso colle: sic pro signo atque vestigio, vix unus et alter resideant, ad Dei potentiam demonstrandam. Et tunc, inquit, scient omnes reliquiae Juda, qui nunc ingrediuntur terram Aegypti, ut habitent ibi, cum reversi fuerint in terram Judaeam, cujus sermo compleatur, meus, an illorum. Propterea exmisereatur vestri, et ideo exaltabitur parcens vobis, quia Deus judicii Dominus: beati omnes qui exspectant eum. Grandis clementia Dei, ut exspectet nostram poenitentiam, et donec nos a vitiis convertamur, ille
Abbreviated transcription (Latin):
exaltent consolationẽ suã neqͣqũa
uanam ut in xex. additum ẽ.s ab¬
solute consolationẽ. Nũquã enĩ ds̃
p̃ciꝑet. ut exaltarent uanã consola¬
tionẽ suã. q̃ eis ũ erat ꝓfuturã. Ue¬
arihel. arihel ciuitas quͣa expugna¬
uit cdauid. Additus ẽ annꝰ ad annũ:
sollẽ uitates euolute st̃. E circum¬
uallabo arihel: et erit tristis & me.¬
rens. ⁊ erit mͥ qͥsi arihel. Et circũdabo
quasi speram in circuitu tuo.: ⁊ ia¬
ciã contra te aggerẽ: ⁊ munim̃ta
ponã in obsidione tuã. Humilia¬
bis. de t̾ra loqueris. & de humo au

Expanded text:
exaltent consolationem suam, nequaquam exaltent consolationem suam, nequaquam vanam, ut a LXX additum est, sed absolute consolationem. Numquam enim Deus praeciperet, ut exaltarent vanam consolationem suam, quae eis non erat profutura. Arihel Arihel civitas quam circumdedit David additus est annus ad annum sollemnitates evolutae sunt et circumvallabo Arihel et erit tristis et maerens et erit mihi quasi Arihel et circumdabo quasi spheram in circuitu tuo et iaciam contra te aggerem et munimenta ponam in obsidionem tuam humiliaberis de terra l
Abbreviated transcription (Latin):
torqueantur. Et hoc dni fiat tudicio
qͥ ostendit in cunctis mirabile consi¬
lum suum. et iustitie ũitatẽ. ut
qͣ plus acceꝑunt. plꝰ exigat᷑ ab eis E
eo qͥd nos interp̃tati sumꝰ in uirga¬
nescio qͥd uolentes hex tͣnstulert. ei¬
minũ autẽ cũ pane comedet᷑. Deniq
et uet̾es gretie int̾pretes. hebraicũ
disserentes. de hoc sermone tacuer̃t.
quia forsitan quid dicerent ñ habe¬
bant. Illud autẽ in quo nos iuxta he¬
braicum posuimꝰ uerũ ñ in ꝑpetuuor
triturans tricurabit illũ. neq uexa¬
bit illũ rota plaustri nec ungulis su¬
is cõminuet cum:. lxx. ñ iuxta uerbũ
s iuxta sensum inter p̃tati st̃. Neq
enĩm in sempit̾num ego urascar uob.
nee uox amaritudinis meȩ conculca¬
bit uos. ostendentes futura peccato¬
rib pꝰ torm̃ta refrigeria: ⁊ hec por¬
tenta atq mirabilia egressa ẽe a dño.
Unde p̃cipitur peccatorib qͥ postea
puniendi sc̃. ut ineant consiliũ. et

Expanded text:
torqueantur: et hoc Domini fiat judicio, torqueantur: et hoc Domini fiat judicio, qui ostendit in cunctis mirabile consilium suum et justitiae veritatem, ut qui plus acceperunt, plus exigatur ab eis. Pro eo qnescio quid volentes LXX transtulerunt: cyminum autem cum pane comeditur. Denique et veteres Graeciae interpretes Hebraicum disserentes, de hoc sermone tacuerunt, quia forsitan quid dicerent non habebant. Illud autem in quo nos juxta Hebraicum posuimus: Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, neque vexabit illum rota plaustri, nec ungulis suis comminuet eum, LXX non juxta verbum, sed juxta sensum interpretati sunt: Neque enim ego in sempiternum irascar vobis, nec vox amaritudinis meae conculcabit vos: ostendentes futura peccatoribus, post tormenta, refrigeria, et haec quasi portenta atque mirabilia egressa esse a Domino. Unde praecipitur peccatoribus qui postea puniendi sunt, ut ineant consilium, et
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. nẽ corripit. nẽ defendit: id ẽ nẽ
arat. ũc serit. maturas fruges metit.¬
& demessas in areis terit: orbemq
suũ gub̃nat ut uoluerit. Git ⁊ ei
minum. id ẽ om̃s gentes q̃ ñ re¬
ceꝑunt eiꝰ noticiã. nec legis ha¬
buere p̃cepta. uirga em̃dat et
baculo : frum̃tum autẽ id ẽ popłm
iudeors. magnis torquebit suppli¬
ciis. Cii enĩ plꝰ credit᷑ plꝰ exigitur
ab eo. E seruus qͥ scit uoluntatẽ do¬
mini sui. ⁊ ñ fecerit eã: uapulabit
multis. & in alioloco scͥptum ẽ. Po¬
tentes potent᷑ torm̃ta pͥatient᷑. Ue¬
rumntam̃ ñ contorq̃bit in ꝑpetuũ:
aliud ẽ enĩ ẽe impium. aliud pecca¬
torẽ. Quod nos de gentib ⁊ iu¬
deis int̾pretati sumꝰ alii exponuni
suꝑ popło. et sacerdotib. qͥd uulg
indoctũ in die tudicii quasi git⁊
ciminũ corripiat᷑ uirga et bacr¬
lo: sacerdotes autẽ qͥ habuer̃t
elauem scientiȩ magnis supplicus

Expanded text:
retur: nunc corripit, nunc defendit; id est, nunc retur: nunc corripit, nunc defendit; id est, nunc arat, nunc serit, nunc maturas fruges metit, et demessas in areis terit, orbemque suum gubernat ut voluerit. Gith et cyminum, id est, omnes gentes quae non receperunt ejus notitiam, nec Legis habuere praecepta, virga emendat et baculo: frumentum autem, id est, populum Judaeorum magnis torquebit suppliciis. Cui enim plus creditur, plus exigetur ab eo. Et servus, qui scit voluntatem Domini sui, et non fetum est: Potentes potenter tormenta patientur . Verumtamen non eos torquebit in perpetuum. Aliud enim est esse impium, aliud peccatorem. Quod nos de gentibus et Judaeis interpretati sumus, alii exponunt super populo et Sacerdotibus, quod vulgus indoctum in die judicii quasi gith et cyminum corripiatur virga et baculo; sacerdotes autem qui habuerunt clavem scientiae, magnis suppliciis
Abbreviated transcription (Latin):
lo. q̃ uulgo flagella dicunt᷑. Panis
autẽ id ẽ triticũ de quo efficit᷑
panis. rotis ferreis teret᷑: et omĩs
eiꝰ stiptila cõminuet᷑ in paleas. Ue¬
rũtam̃ ñ semꝑ uexabitur et dere¬
t᷑. nec om̃ĩ tẽpore rotarũ ungulis
cõminuet᷑. ꝓ quib in hebraico dr̃¬
requies earũ: ut quia ungulas rota¬
rt̃i dixat. metaphoram seruaret in
reliqͥuis. Qdã uolunt ex eo qͦd un¬
gulas et equos nominauit ostendi
ẽquarũ greges qͥ ad terenda fru¬
menta areis immitti solent: s ñ po¬
terat scͥptura dicere qͦd uidea ꝓuin¬
cia ñ habebat. Hoc autẽ id ẽ ut git
⁊ ciminũ uirga excutiant᷑ ⁊ bacu¬
lo ⁊ frum̃tum hordeũq ⁊ far. for¬
tasse ⁊ miliũ rotis ferreis conterant᷑
ostendit mirabile consiliũ suũ. ⁊ u¬
stitie magnitudinẽ monstrat in cun¬
cilius sensum ꝑ qͦ ista dicunt᷑ possi¬
mꝰ intelligerẽ. Deusuarie genꝰ dis¬
pensat humanĩt nc̃ punit nc̃ mise¬

Expanded text:
lo, quae vulgo flagella dicuntur. Panis lo, quae vulgo flagella dicuntur. Panis autem, id est, triticum de quo efficitur panis, rotis ferreis teritur, et omnis ejus stipula comminuitur in paleas. Verumtamen non semper vexatur et teritur, nec omni tempore rotarum ungulis comminuitur; pro quibus in Hebraico dequis earum: ut quia ungulas rotarum dixerat, metaphoram servaret in reliquis. Quidam volunt ex eo quod ungulas et equos nominavit, ostendi equarum greges, qui ad terenda frumenta areis immitti soleant: sed non poterat Scriptura dicere, quod Judaea provincia non habebat. Hoc autem, id est, ut gith et cyminum virga excutiantur et baculo: frumentum hordeumque, et far, fortasse et milostendit mirabile consilium suum, et justitiae magnitudinem monstrat in cuncilius sensum pro quo ista dicuntur, possimus intelligere. Deus varie genus dispensat humanum, nunc punit, nunc mise
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm ⁊ p̃cipit eis ut uocẽ eiꝰ audi¬
ant ⁊ eloquium diligenter attendañ.
Nũquid. ait agͥcola semꝑ arabit ut
sementẽ iaciat.: Nonne priꝰ ꝓscm¬
det humũ. et uomere fulcos reuol¬
uet fulcos iacentesq glebas rastro
franget et sarculo: et cũ adequau̾it
suꝑficiem t̾re. & dura pͥus arua mol¬
liuerit. tõ sparget git siue ciminũ.
seretq triticũ et hordeũ. ⁊ miliũ ⁊
far infinib suis iuxta uarietatẽ
t̾rȩ & tẽpors. Neq enĩ sumul oĩa
seminantur. Pro fatre qͦd greci ⁊̃ ean
uocant: quidã uiciã intelligunt.
Ipsumq agricolã. id ẽ satorem eru¬
dit ds̃ naturalit̃ iudicio suo. ⁊ docet
illũ: ut sciat qͣm cui sem̃ti culturã
adhibeat. Deniq cũ metendi dempꝰ
aduen̾it. git ⁊ ciminũ q̃ infirmiora
st̃ semina. ñ rotis plaustroꝵ terent᷑.
q̃ in serrarũ similitudinẽ ferreȩ cir¬
cũagunt᷑ et trahunt᷑ suꝑ demessas
segetes: s uirga excutiunt᷑ et bacu¬

Expanded text:
et praecipit eis, ut vocem ejus audiant, et eloquium illius diligenter attendant. Numquid, ait, agricola semper arabit, ut sementem jaciat? Nonne prius proscindet humum, et vomere sulcos revolvet, jacentesque glebas rastro franget et sarculo: ut cum adaequaverit superficiem terrae, et dura prius arva mollierit, tunc spargat gith, sive cyminu et hordeum, et milium, et far in finibus suis, juxta varietatem terrae et temporum: neque enim simul omnia seminantur. Pro farre quod Graeci ζέαν vocant, quidam viciam intelligunt. Ipsumque agricolam, id est, satorem erudit Deus naturaliter judicio suo, et docet illum ut sciat quam cui sementi culturam adhibeat. Denique cum metendi tempus advenerit, gith et cyminum, quae infirmiora sunt semina, non rotis plaustrorum teruntur, quae in serrarum similitudinem ferreae circumaguntur et trahuntur super demessas segetes; sed virga excutiuntur et bacu