comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tio ꝓdeat. ꝓtinꝰ adiungendo manifestat dicens. Ut ostenderet tibi se
suꝑnȩ sunt oꝑa. cũ ompẽ ds̃ regit qͦs creat: ꝑficit bona quȩ incho¬
at. & aspirando adiuuat. quos uisitationis suȩ lumine. illustrat. Cim¬
tis & enĩ liquet. qr qͦs gratis condidit. benegne disponit: & cũ sp̃ua¬
lia dona largit᷑. ipse ꝑficit qd̃ ipse ex munere suȩ benignitatis in
claritate nos suȩ illustͣtionis illuminat. & tam̃ ꝑmissis carnis tẽpta¬
tionib tenebris cęcitatis pulsat : cũ dona quȩ contulit. minime cus¬
todit: cũ & mentis nr̃ȩ ad se desideria excitat. & tam̃ occulto iudicio
difficultate nos nr̃ȩ imbecillitatis angustat. Quȩ nimirũ secreta
eiꝰ sapientiȩ pauci ualent inqͥrere. s nullus inuenire : qr qd suꝑnos de
nob̾ ab immortali sapientia ñ iniuste disponit᷑. iustũ ꝓfecto ẽ ut a

Expanded text:
tio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicens: CAPUT VI  Retio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicens: CAPUT VI  Resupernae sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit qclaritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a
Abbreviated transcription (Latin):
rat᷑ : aꝑtis aut̃ dũ sermo ꝓmit᷑. animꝰ loquentis inuenit᷑. Labia i¬
taq sua ds̃ aꝑit. cũ uoluntatẽ suã hominib ꝑ aꝑta uidicia osten¬
dit. Qͣsi enĩ reserato ore loquit᷑. cũ remota obscuritate dispositi¬
onis intimȩ. renuit occultare qd̃ uoluit. Nã uelut clausis labi is
sensũ nobis suũ ñ indicat. cũ ꝑ occulta uidicia cur quid faciat
cȩlat. Sofar itaq beatũ iob ut de carnali intellectu reclarguat
seq ipsũ qͣntȩ sit benignitatis ostendat. ei bona optat. quȩ &
cũ habent᷑ ignorat dicens. atq utinã d̃ loqueret᷑ tecũ. & aꝑi¬
ret labia sua tͥ. acsi patent᷑ dicat. Imperitiȩ tuȩ potus quã pęnȩ cõ¬
patior : qr sola carnif prudentia p̃ditum a ueritatis te. sp̃u uacuũ
agnosco. Si enĩ dĩ uidicia  coq nosceres : tã ꝓcaces contͣ illũ sententias
ignorantiȩ nr̃ȩ ꝓtinꝰ cęcitatẽ fugat. quȩ aꝑtis eiꝰ labiis ad nos erudi¬

Expanded text:
enitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illum sententias ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos erudi
Abbreviated transcription (Latin):
leuati ꝑ amorẽ agnoscimꝰ auctoris nr̃i contemplandã speciẽ quã
equani. Nam cũ mentẽ nram spũalis patriȩ amor inflaminat. qͣ¬
si se. sequentib iter insinuat: & sub strato cordi uelud quoddã ues¬
tigium dĩ gradientis inpͥmit᷑. ut ab eo rectis cogitationũ gres¬
ĩb uia uitȩ teneat᷑. Quẽ enĩ necdũ cernimꝰ. restat necesse ẽ ut
ꝑ uestigia sui amoris indagemꝰ: quatinus usq ad contẽplationiᷤᷤ
speciẽ quandoq mens inueniat. quẽ nc̃ qͣsi a tergo subsequens ꝑ scã
desideria explorat. Hȩc psalmista auctoris nr̃i uestigia bene seqͥ
nouerat. cũ dicebat. Adhesit anima mea post te. Quẽ repperire
qͦq usq ad uisionẽ suȩ celsitudinis satagebat dicens. Situnt aĩa
mea ad dm̃ uiuum. qͣndo ueniã & parebo ante faciẽ di . łc̃ qͥppe cog¬

Expanded text:
quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritalis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Sitivit anima mea 345 ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei Tunc quippe cog
Abbreviated transcription (Latin):
bra urã arma iniquitatis peccato. Cũ armis gͦ ad infernũ descender
ẽ : cũ ipsis qͦq menbris quib desideria uoluptatis expleuerunt. ęt̾m
s deloctationib subditi undiq contͣ iustitiã iuste uidicantis
ds̃ qͥ mala bene punit. mordinata es̃ nullomͦ ł tormenta ꝑmit¬
tit: qr ipsa qͦq supplicia ex lance iustitiȩ ꝓdeunt. inferrisine ordi
quẽq uirta modũ criminis retͥbutio sequit᷑ ultionis.hnnc qͥꝑ¬
pe seriptũ ẽ. Potentes potent᷑ tormenta patient᷑: & fortiorib forti¬
or instat cruciatio. Hinc in babylonis dãpnatione dicit᷑. Quantun

Expanded text:
go ad infernum descendere go ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris, quibus desideria voluptatis expleverunt, aeterni is delectationibus subditi, undique contra justitiam juste judicantis potens Deus, qui mala bene punit, inordinata esse nullo modo vel tormenta permittit, quia ipsa quoque supplicia quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordiquemque juxta modum criminis retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior inst
Abbreviated transcription (Latin):
paratꝰ ẽ diabolo ⁊ angłis eiꝰ. Quoꝵ rursus omĩum corpiis in uniꝰ ꝑ sonã
significans dicit. Ligate ei manꝰ e pedes. & mittite eũ in tenebrase¬
teriores. Si itaꝙ ignis qͥ reꝓbos cruciat lum̃ habere potiusset: his
qͥ repellit᷑ neq̃ q̃ mitti in tenebras diceret᷑: Hlinc etiã psalmnista di¬
ens.duꝑ eos cecidit ignis. & ñ uidert̃ solẽ. Ignis enĩ suꝑ eos cadit
a uisione ueri luminis cȩcat: ut & foras cos dolor cobustionis cra¬
ciet. & intꝰ pena cęcitatis obscuret: quatinꝰ qͥ auctori suo corpore &
corde deliquert̃. simul corpore & corde puniant᷑: e ut robiq pęnas sẽ
tiant. qͥ dũ hic uiuerent pͣuis suis delectationib ex utroq seruiebant.
Unde & bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑ Descendert̃ ad infernũ cũ armis suis. ar¬
ma qͥppe peccantiũ st̃ menbra corporis : quib ꝑuersa desideria quȩ
c̃cipiunt exequunt᷑ unde recte ꝑ paulũ dicit᷑. Neq exhibeatis men

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis ejus . Quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat lumen habere potuisset, is qui repellitur nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psalmista ait: Super eos cecidit ignis et non viderunt solem . Ignis enim a visione veri luminis caecat, ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret: quatenus qui auctori suo corpore et corde deliquertiant qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: Descenderunt in infernum cum armis suis . Arma quippe peccantium sunt membra corporis quibus perversa desideria quae concipiunt exsequuntur. Unde rect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtrahit. ferrũq de manubrio ꝓsilit. cũ de correptione sermo du¬
rior excedit. & amicũ ꝑcutiens occidit. qr auditorẽ suũ ꝓlata con¬
tumelia ab spũ dilectionis int̾ficit. Correpti nãq mens repente a
odiũ ꝓruit. si hanc immoderata increpatio plusꝗͣ debuit addicit.
S is qͥ incaute ligna ꝑcutit. & ꝑrimũ extinguit. ad tres necesse
ẽ urbes fugiat. ut in una eaꝵ defensus uiuat: qr si ad pęniten¬
lamenta conuersus in unitate sacramenti sub spe. fide: & caritat.
abscondit᷑. reus ꝑpetͣti homiciꝰ ͥ ñ tenet᷑: eũq extincti ꝓximus &
cũ inuenerit ñ occidit.qr cũ distctꝰ uidex uenerit. qui sese ꝓ no¬
bis ꝑ naturȩ nr̃ȩ consortiũ iunxit. ab eo ꝓculdubio undictam
de culpȩ reatu ñ expetit. quẽ sub eiꝰ ueniaᷤ fides spes & caritas abs¬
condit. Citiꝰ gͦ eul pa dimittit᷑. quȩ neqͣꝗͣ maliciȩ studio ꝑpet̾rat᷑.
Unde & sofar mi quũ uocat. quẽ sententia suꝑna laudauerat.:¬

Expanded text:
pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitenlamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur; eumque exstincti proximus et cum invenerit non occidit, quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem s
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ qui generat᷑ qr cũ suꝑnȩ spei fidutiam concipit. quid mens nr̃a a
liud ꝗͣ gaudiũ parit. curandũ itaq ẽ ne aut necessitatis metas cura
carnis transeat : aut in eo qd moderate. exequit᷑ de se p̃sumat. depe
uͦ animꝰ fallit᷑. ut qd uoluptuose appetit. necessariũ suspicet᷑ qͣtinꝰ
omẽ qd̃ libet uitȩ debitã utilitatẽ putet. E sepe qr effectꝰ ꝓuiden¬
tia sequit᷑ in sui fidutia mens leuat᷑. Cũq sibi adest qd deeẽ ceteris
uidet. cogitatione tacita de magnitudine suę ꝓuisionis hylarescit
tantoq iã a uera ꝓuisione longe fit. qͣnto ipsã qͦq elationẽ ꝙͣ. pati¬
t᷑ nescit. Unde sollerti sẽꝑ custodiȩ intentione pensandũ ẽ uł quid
oꝑe. agimꝰ ł qͥd corde uersamꝰ: ne aut mentẽ p̃pediens foras se t̾¬
rena eura multiplicet. aut saltẽ de eiꝰ moderamine intꝰ se. cogitatio exal¬

Expanded text:
itur qui generatur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra itur qui generatur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit? Curandum itaque est ne aut necessitatis metas cura carnis transeat, aut in eo quod moderate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero animus fallitur, ut quod voluptuose appetit, necessarium suspicetur, quatenus omne quod libet vitae debitam utilitatem putet. Et saepe quia effectus providentiam sequitur, in sui fiducia mens levatur. Cumque sibi adest quod deesse caeteris viderit, cogitatione tacita de magnitudine suae provisionis hilarescit; tantoque jam a vera provisione longe fit, quanto ipsam quoque elationem quam patitur nescit. Unde solerti semper custodiae intentione pensandum est vel quid opere agimus, vel quid corde versamus, ne aut mentem praepediens, foras se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exal
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi habitationis infime ianuã exire. Cura aut̃ carnis ut femina fo¬
ras ñ appareat. & uideri iactant̾ erubescat. ut qͣsi post tergũ uiri
sub discretione sp̃c solis necessariis intenta. neqͣꝗͣ sciat ꝓcaciter
detegi. s uerecundȩ moderari. Cui tam̃ sepe cũ dicit᷑ ut de se mini
p̃sumat. s totã se in diuinȩ spei fidutiã tͣnsferat. despicit : & cessante
studio adeẽ sibi uitȩ subsidia posse diffidit. Inde & adhuc eadẽ sarra
ꝓmissiones dĩ audiens ridet. s ridens corripit᷑ correpta aut̃ ꝓtinu
fecundat᷑: e quȩ uiuente uigens fecundari ñ potuit. amus fracta
senilib utero marcescente concepit: qr cũ cura carnis sui confiden¬
dentiã habere deserit. cont̾ spẽ ex diuina ꝓmissione accipit. qd̵ habi¬
turã se ex humana ratione dubitauit. Unde bene᷑ ysaac id ẽ risus die¬

Expanded text:
quasi habitationis infimae januam exire? Cura autem carnis, ut femina, foquasi habitationis infimae januam exire? Cura autem carnis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat; ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, et totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et cessante studio adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Saraa promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur, et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibdentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit, quod habere a se ex humana ratione dubitavit. Unde bene Isaac, id est risus dic
Abbreviated transcription (Latin):
citos nos eẽ ueritas in crastinũ ꝓhibet. haberi uttũq eura in p̃¬
sentib ñ negat: qͣ tendi ad tẽpꝰ qd̾ sequit᷑ uetat. & nimirũ paulꝰ
cũ cura carnis fieri in c̾c̃upiscentia ñ sinit. ꝓculdubio i neces
sitate concedit. Discretione gͦ magni moderaminis carnis cura frenan¬
daẽ ut seruiat. & minime pͥncipet᷑: ne qͣsi dña animũ uincat. s sub¬
acta mentis dominio. qͣsi aucilla famulet᷑: & uissa adsit atq ad nutũ¬
cordis repulsa dissiliat. ut uix ã tͣgo scẽ cogitationis appareat. & nũ¬
ꝗͣ contͣ faciẽ recta cogitantis obsistat. Qd̃ bene nobis hẏstoria sa¬
crȩ lectionis innut᷑ . cũ abrahã tribus angłis occurrisse memora¬
t᷑. Ipse quippe uenientib extͣ ostiũ occurrit : sarra uͦ post ostiũ
tellectꝰ debet in cogitatione trinitatis claustra carnis excedere. &

Expanded text:
citos nos esse Veritas in crastinum prohibet, habere utcunque curam in prcitos nos esse Veritas in crastinum prohibet, habere utcunque curam in praesentibus non negat, quam tendi ad tempus quod sequitur vetat. Et nimirum Paulus, cum curam carnis fieri in concupiscentia non sinit, procul dubio in sitate concedit: discretione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed subacta mentis dominio quasi ancilla famuletur, ucordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis innuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium tellectus debet in cogitatione Trinitatis claustra carnis excedere, et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s. S plerũq se ad uiã rectitudinis animꝰ accingit: torporẽ de¬
cutit: tantoq in cȩlestib desiderio rapit᷑ ut pene nil ex eo infe¬
rꝰ remansisse uideat᷑. Et tam̃ cũ ad carnis curã reducit᷑ sine q̃ p̃¬
sentis uitȩ uia nullomꝰ explet᷑: ita hc̃ inferiꝰ dep̾ssũ tenet. ac si ad¬
buc de sũmis nulla contigisset. auditis uerbis oracłi cȩlestis. in a¬
morẽ patȩ cęlestis erigit᷑ s resurgente p̾sentis uite stadio sub
t̾renȩ eurȩ aggere sepelit᷑ atq in t̾ra cordis neqͣqꝙ̃ suꝑnȩ spei se
ipsã ueritas manu scȩ̃ exortationis eradicat dicens. Nollte solliciti
ẽẽ. inerastinũ. Cont᷑ hanc qͦq ꝑ paulũ dicit᷑. carnis curã ne feceri
tis in c̃cupiscentu d in his nimirũ ditis ac militis uerbis agnosc¬
nꝰ: qr tc̃ ab ea mortifero uulnere animꝰ pungit᷑ cũ in ea mensurȩ
eqͥtas ñ tenet᷑ ł Ieq enĩ mortali ad huc in carne uiuentib funditꝰ

Expanded text:
Sed plerumque se ad viam rectitudinis animus accingit, torporem discutit; tantoque in coelestibus desiderio rapitur, ut pene nil ex eo inferius remansisse videatur. Et tamen cum ad carnis curam reducitur, sine qua praesentis vitae via nullo modo expletur, ita hunc inferius depressum tenet, ac si adhuc de summis nulla contigisset. Auditis verbis coelestis oraculi, in amorem patriae coelestis erigitur; sed resurgente praesentis vitae studio, sub terrenae curae aggere sepelitur; atque in terra cordis nequaquam supernae speiipsam Veritas manu sanctae exhortationis eradicat, dicens: Nolite solliciti esse in crastinum . Contra hanc quoque per Paulum dicitur: Carnis curam ne feceritis in concupiscentiis. Sed in his nimirum ducis ac militis verbis agnoscimus quia tunc ab ea mortifero vulnere animus pungitur, cum in ea mensurae aequitas non tenetur: neque enim mortali adhuc in carne viventibus funditus
Abbreviated transcription (Latin):
claritate. conspicit᷑. Nc̃ aut̃ a carnali cogitatione animũ infusi
spẽ gr̃a subleuat. & in contẽptu rerũ p̾tereuntiũ exaltat: totũ¬
q mens qd̃ appetebat in infiniis despicit. atq ad suꝑna desideria
ignescit. & contẽplationis suȩ leuitate extͣ carnẽ tollit᷑. quȩ cor¬
ruptionis suȩ pondere adhuc in carne retinet᷑. In circũseripti
luminis iubar intueri conat᷑ & ñ ualet: qd infirmitate p̾ssus an¬
mꝰ & neqͣꝙͣ penetrat. & tanĩ repulsus amat. Iã iãq de se conditor.
ꝑ qd̃ amet᷑ ostendit: s uisionis suȩ speciẽ amantib subtͣhit. Sola
gͦ eiꝰ uestigia conspicientes gradim᷑. qui hc̃ ꝑ donoꝵ suoꝵ signa seqͥ¬

Expanded text:
nc autem a carnali cogitatione animum infusi Spiritus gratia sublevat, et in contemptum rerum transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat. Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradimur, qui hunc per donorum suorum signa sequ
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificiũ domꝰ redire. nͥ qd̃ plerũq ex bonis oꝑib discimus. qͣ¬
tam uitȩ munditiã & in cogitatione construamꝰ pene cunc¬
ta nãq bona oꝑa ex cogitatione ꝓdeunt. S st̃ ñnulla cogitati¬
onis acumina quȩ ex oꝑatione nascent᷑. Nam sic̃ ab animo opꝰ
sumit᷑ ita rursus ab oꝑe animꝰ erudit᷑. Alens quippe diuini a¬
moris ȩxordia capienf. imperat bona quȩ fiant. S postꝗ̃ fie¬
ri imperata cȩꝑint. ipsis suis exercitata actionib discit. cũ im¬
pare bona inchoauerit. quantũ minꝰ uidebat. foris gͦ ager
excolit᷑. ut domꝰ postmodũ instruat᷑ qr. plerũq ab exteriore
oꝑe. sumimus. quantã subtilitatẽ rectitudinis in cõde teneamꝰ.
Quẽ bene. sofar seruare ordinẽ studuit. cũ pͥus auferri iiqͥta

Expanded text:
aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quaedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
metipsos abscondim̃. eũ foris ñ uidemꝰ Sofar itaꝙ qr iusti uiri
a inicꝰ ẽ. nouit qd dicat: s qr iustũ merepat. hereticoꝵ tenens
speciẽ. ꝓferre etiã recte quȩ nouit ignorat. d nos calcantel
hoc qd ab eo tumide dicit᷑. pensemꝰ eiꝰ uerba ꝙͣ. uera sint si re¬
te dicerent᷑. Orius enĩ a manu iniqͥtatẽ subtrahi & postmodũ
a tabnacło ãmonet inustitiã abseondi: qr qͥsquis iã pͣua ase
oꝑa exteriꝰ resecat. necesse ꝓfecto ẽ ut ad semetipsũ rediens
sollert᷑ sese in mentis intentione discernat: ne culpa ꝗͣ iã mactiõe
ñ habet: adhuc in cogitatione ꝑduret. Unde bene etiã ꝑ salomo¬
nẽ dicit᷑. Prepara foris opꝰ tuũ. & diligent᷑ exerce agrũ tusĩ. ut
postea ȩdifices domũ tuñ. Qͥd nãq ẽ p̃paratio opere agrũ dili¬
gent᷑ exteriꝰ exercere: nͥ euulsis iniquitatis sentib actionẽ nr̃am
ad frugẽ retͥbutionis excolere : & qͥd ẽ post agri exercitiũ ad

Expanded text:
re non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad
Abbreviated transcription (Latin):
defensionis erigunt᷑ Illi correptionis adiutoriũ uitȩ suȩ patroci¬
niũ deputant. ꝑ qd̃ dũ p̾sentis uitȩ culpa corripit᷑. uenturi iudici
ira tẽperet᷑. Isti cũ se impeti redargutione conspiciunt. gladium
erudit derisorẽ. ipse sibi facit iniuriã. Nã fit plerũq ut cũ correp¬
ta mala in se defendere nequeunt. ex uerecundia peiores fiant. acsic
in sua defensione suꝑbiant. ut quȩdã uicia contͣ uitã corripientis ex¬
quirant: & eo se eriminosos ñ estimant. si ipsi crimina & aliis impo¬
nunt. Quȩ cũ uera inuenire nequeunt figt᷑: ut ipsi qͦq habeant
ñ impari iustitia increpare uideant᷑. Inde & sofar qr i rideri se ꝑ¬

Expanded text:
defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocidefensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irri
Abbreviated transcription (Latin):
nsinuat. qͥ subuingit. Tibi soli tacebt̾ homines. & cũ mñif ceteros ir
tentias grauit᷑ tolerat & silentiũ pęnã putat. atq om̃e qd rectũ
dicit᷑ dedecus suȩ irrisionis arbitrat᷑: qr cũ uera uox pͣuoꝵ se aurib
admouet. memoriã culpa mordet: & in redargutione uicioꝵ qd̃ int¬
cogitatione mens tangit᷑ foris ad studiũ contictionis excitat᷑ fe̾r¬
re uocẽ ñ ualet. qr tacta in uulnere sui reatꝰ dolet: & ꝑ hoc qđ̾ genera¬
lit᷑ contͣ ꝑuersos dicit᷑. se impeti specialit᷑ suspicat᷑. Qd̃ enĩ intꝰ egis¬
se se meminit. audire foras erubescit. Unde mox se ad defensionẽ
p̃parat. ut reatꝰ sui uerecundiã ꝑ uerba pͣuȩ refutationis tegat.
ic̃ enĩ recti de qͥbusdã quȩ ab eis ñ recte gesta st̃ correptionis uo¬
cẽ ministeriũ caritatis ȩstimant. sic ꝑuersi contumeliã suȩ derisi¬
onis putant. Illi se ꝓtinͦ ad obedientiã sternunt: isti ad insaniam

Expanded text:
I. VERS. 3.-- Tibi soli tacebunt homines, et cum caeteros irrtentias graviter tolerat, et silentium poenam putat atque omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo icognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae
Abbreviated transcription (Latin):
re potuit. qui ait. si iustificare me uoluero. os meũ condempnabit
me . s habet hoc pͣuoꝵ malicia: ut cũ uera in se flere mala renu
it. fingat aliena. Nã qͣsi solatio facinoris utit᷑ si falsis uocib & uita
optant. ut mala eẽ quȩ in p̾sentib habent᷑ ñ ostendant: & qͣsi fauẽ¬
tis ꝓspera expetunt. ut benigni uideantur. Inde & sofar ꝓtinꝰ su¬
Ipse qͥppe sibi homo oquit᷑. cũ ꝑ hoc qd̾ sentit. neqͣꝗͣ diuinitatis spũ
a carnalis prudentiȩ intellectu separat᷑ cũ caro sensũ exerit. & mẽ¬
tõ quasi ad intellegentiã ꝓuocans foras mittit. Unde & adhuc peti
t̾rena sapienti ueritas dicit. Non enĩ sapis quȩ dĩ st̃. s quȩ homi¬
nũ. Cui tam̃ recta confitenti dicit᷑ caro & sanguis ñ reuelauit tͥ.

Expanded text:
re potuit, qui ait: « Si justificare me voluero, os meum condemnabit me? » Sic habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se it, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita optant, ut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus su--Ipse quippe sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam Divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur; cum caro sensum exerit, et mentem, quasi ad intelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominu
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Unde. cũ subuerti omĩa ł in unũ coartari dicerent᷑. ꝓtinꝰ a
considerat. acsi p̃missa patefaciendo subiungeret dicens. Quia
olerando succrescere uicia conspicit iudicando dona confundu
Rectꝰ uͦ in discretione ordo seruat᷑. cũ pͥus nosci uanitas. & post
considerari miqͥtas ꝑhibet᷑. Oĩs quippe iniqͥtas uanitas: ñ tam̃ oĩs
uanitas eẽ miqͥtas solet. Uane nãq agimꝰ: quociens transitoriȩ cogi¬
amͦ. Unde & euanescere dicit᷑: qd repente ab intuentiũ ocłis au¬
 neqͣꝗͣ recte etiã iniquitas appellat᷑ : qr & si de pęna ẽ culpe
qd̃ deficit. ñ tam̃ hoc ipsũ culpa ẽ qd a uita ꝑcurrit. Uana st̃

Expanded text:
bat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus abat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus a praemissa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitavanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aused nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana s
Abbreviated transcription (Latin):
occulta fidĩ dispensatione ꝑmittit᷑. ut cũ mens iã surgere. ad re¬
titudinẽ cȩperit. pa uitatis suȩ reliquiis impugnet᷑ quatinꝰ ipsa
hȩc impugnatio aut resistentẽ exerceat. aut delectationib seduc¬
tam frangat. Recte nc̃ itaq dicit᷑. Si subuerterit omĩa uł in u¬
nũ coartauerit. qͥs contͣdicet ei.uł quis dicere ei potest. cur ita
facis : qr nimirũ duunũ iudiciũ nec aduersitate ualet immi¬
nui. nec inquisitione agnosci. cũ ł uirtutes qͣs tribuerat subtͣ¬
hit. ł has omĩno ñ adimens uicioꝵ coneuti impugnatione per¬
nuttit. S epe nãq in elatiõne cor attollit᷑ cũ lȩtis successibus¬
in uirtute roborat᷑ S dũ latentes motꝰ audaciȩ. in cogitati¬
one conditor conspicit. se sibi hominẽ ostendendo dereliquit: ut
eius mens relicta qͥd sit inuenitt. quȩ male inse secura gaude¬

Expanded text:
occulta fieri dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad reocculta fieri dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationein virtute roboratur: sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaude
Abbreviated transcription (Latin):
lit. qr & illuminatũ securitas erexit. & tẽptatũ gemitus straui
quantula in dubietate contabescat: quatinꝰ & certa se a iusibili¬
bilib eleuet. & ex quibuscdã sese incerta ꝑturbet Nam plerũ
ad ȩt̾na appetenda se erigit & subortis cogitationũ stimulis a¬
gitata sibimetipsi contradicit. In unũ g t̾ra mareq eoartat᷑.
cũ unã eandẽq mentẽ certitudo solidȩ fidĩ roborat & tam̃ ex
aliquantula mutabilitate ꝑfidiȩ aura duebietatis uersat an
ñ in suo pectore coartari t̾rã mareq cognouerat: le ꝑ fidẽ spe¬
rans & ꝑ infidelitatẽ fluctuans dicebat. credo dñe aduiua mere¬
ulitatẽ meã : quid itaq ẽ qd se & credere asserit. & adiuuari in
se incredulitatẽ quęrit: nͥ qd coartari in suis cogitationib t̾rã
cũ mari dep̃henderat. qui & exorare certus iã ꝑ fidẽ ceꝑat. & ad¬

Expanded text:
lit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemitus stravitlit, quia et illuminatum securitas erexit, et tentatum gemitus stravitquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stimulis agitata, sibimet ipsa contradicit.cum unam eamdemque et certitudo solidae fidei roborat, et tamen ex aliquantula mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam per fidem coeperat, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
lux orit᷑: infernꝰ aut̃ tenebris possidet᷑ In unũ gͦ cęlũ infernꝰq
redigit᷑. cũ mens quȩ iã lucẽ patriȩ suꝑnȩ considerat. et iã
de carnis bello tenebras occultȩ tẽptationis portat serte pau
lus iã tcii cȩli culm̃ ascendat. iã parachẏsi secreta cognouera
& tam̃ adhuc carnis bella tolerans gemebat dicens. Uideo uliã
legẽ in menbris meis repugnantẽ legi mentis meȩ. & cap¬
tuum me ducentẽ in lege peccati quȩ ẽ in menbris meis. Qͥd gͦ in hu
iꝰ tanti p̃dicatoris pectore. nisi cȩlũ ds̃ infernũq coartauerat. qͥ &e uisi¬
onis intimȩ tantũ lum̃ acceperat. & adhuc tenebras de carne tole¬
bat: suꝑ se uiderat qd̵ lȩtus appeteret: in se cernebat qd̃ metu¬
ens doleret. Iã cęlestis patriȩ lux irradiauerat.: ad huc temptati¬
onis obscuritas animum confundebat. Cũ cȩlo gͦ infernum ꝑtu¬

Expanded text:
lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in le nisi coelum Deus infernumque coarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertu
Abbreviated transcription (Latin):
pauidã. cadere. etiã ad deteriora ꝑmittit. Subuertit trã: cũ frue¬
tificationẽ boni oꝑis aduersis irruentib int̾eidit Subuertit
mare: cum fluctuationẽ nr̃ȩ titubationis emergente subito p¬
uore confundit. Dubietate ᷤ sua cor anxium. hoc ipsũ qr titubat ual¬
de formidat. & qͣsi mare. subuertit᷑. cũ ipsa in dnĩ urã trepidatio
tat ut hȩc qͣlit᷑ in unũ coartari ualeant demonstremꝰ. Sepe
mportunis tẽptationib caro impugnet. Cũq ad contẽplanda
cȩlestia animꝰ ducit᷑. obiectis actionis illicitȩ imaginib reuer¬
berat᷑ Nam carnis repente hc̃ stimulus sauciat. quẽ ext carnẽ
contẽplacio seã rapiebat. Cȩlũ gͦ simul infernꝰq coartat᷑. cũ unã
eandẽq mentẽ & subleuatio contemplacionis illuminat. & impoꝵ¬
tunitas tẽptationis obscurat: ut & uideat intendendo qd appetat.
& succũbendo in cogitatione toleret qd̾ erubescat. De cȩlo qͥppe

Expanded text:
pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio,tat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, demonstremus. importunis caro tentationibus impugnet. Cumque ad contemplanda coelestia animus ducitur, objectis actionis illicitae imaginibus reverberatur. Nam carnis repente hunc stimulus sauciat quem extra carnem contemplatio sancta rapiebat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cum unam eamdemque mentem et sublevatio contemplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe
Abbreviated transcription (Latin):
geant: & cũ uariȩ gemitꝰ ꝓdeunt. multiplicit᷑ sentiant᷑. Quȩ tamen
supplicia in se dimersos & ultͣ uires cruciant. & in eis uitȩ subsi¬
diũ extinguentes seruant: ut sic uitã t̾minꝰ puniat. qͣtinꝰ sẽꝑ sine.
t̃mino cruciatꝰ uiuat: qr & ad finẽ ꝑ torm̃ta ꝓperat. & sine fine. de¬
ficiens durat. fit gͦ miseris mors sine morte. fuus sine fine. defectꝰ
sine defectui: qr & mors uinit. & finis sẽꝑ incipit. & deficere defecꝰ
nescit. Quia gͥ & mors ꝑunit & ñ extinguit. dolor erueiat s nulla¬
tenꝰ pauorẽ fugat. flãma comburit. s neqͣꝗͣ tenebras discutit. qͣn¬
tũ ꝑ notitiã p̾sentis uitȩ colligit᷑. supplicia ordinẽ ñ habent qu
ñ suã ꝑ omĩa qualitatẽ tenent. quãuis illic ignis & ad consolationẽ
ñ lucet. & tam̃ ut magis torqueat. ad aliqͥd lucet. Nã seq̃ces qoq su¬

Expanded text:
geant, et cum varie prodeunt multipliciter sentiantur. Quae tamen geant, et cum varie prodeunt multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se demersos et ultra vires cruciant, et in eis vitae subsidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere itur et mors perimit et non exstinguit: dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat: flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit. Quantum per notitiam praesentis vitae colligitur supplicia ordinem non habent, quia non suam per omnia qualitatem tenent. Quamvis illic ignis ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquod lucet. Nam sequaces quoque su
Abbreviated transcription (Latin):
sentiunt & in doloris angustia pulsanti se sẽꝑ pauore. feriunt᷑.
ut & qd̃ timent tolerent. & rursus qđ tolerant sine cessatione ꝑ¬
timescant. De his & enĩ scriptũ ẽ. uerinis eoꝵ ñ moriet᷑ & ignis e¬
oꝵ ñ extinguet᷑. Hic flãma quȩ succendit illuminat. illic ut sit¬
ut suꝑuis uerbis psalmistȩ docuimꝰ. ignis qͥ cruciat obscurat. Hic
metꝰ admititit᷑. cũ tolerari iã cȩperit qđ tumebat᷑.. illic & dolor dila¬
mat & pauor angustat. Horrendo gͥ mͦ erit tẽ reꝓbis dolor cũ for¬
midine: flamina cũ obscuritate: Sic sic uidelicet a dampnatis senti¬
ri pondus sũmȩ ȩqͥtatis debet. ut qͥ a uoluntate conditoris neqͦꝗͣ st̃
ueriti discrepare. dũ uiuerent. in eoꝵ qͣndoq interitu ipsa a suis quali¬
tatib etiã tormenta discordent.: qͣt inꝰ qͦ se. impugnant crutiatꝰ au¬

Expanded text:
sentiunt, et doloris angustia pulsati semper pavore feriuntur: sentiunt, et doloris angustia pulsati semper pavore feriuntur: ut et quod timent tolerent, et rursus quod tolerant sine cessatione pertimescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Hic flamma quae succendit illuminat; illic, ut superius verbis Psalmistae docuimus, ignis qui cruciat obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur; illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate. 334 Sic sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet, ut qui a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impugnant, cruciatus au
Abbreviated transcription (Latin):
pculdubio in corde morientiũ ñ st̃. Ut enĩ paulo suꝑius diximꝰ. dũ dã¬
natꝰ qͥsq foris flãma fuccendit᷑. intꝰ cȩcitatis igne deuorat᷑: atq in
dolore positꝰ interiꝰ exteruisq confundit᷑. ut sua de teruis confusioẽ
cruciet᷑. Repulsis gͦ ordo in supplicio ñ erit: qr in eoꝵ morte atro¬
cuis ipsa confusio mentis seuit. Quã tam̃ mira potentia iudican¬
tis ordinat : ȩquitas ut pęna animũ qͣsi inordinata confundat.
Uel certe abeẽ ordo suppliciis dicit᷑ qr qͥbusubet reb in pęnã sur¬
gentib ꝓpͥa qualitas ñ seruat᷑. Unde & ꝓtinꝰ subinfert᷑. Et sempi¬
cͣñus horror inhabitans. In huiꝰ uitȩ tormentis timor dolorẽ ba
bet. dolor timorẽ ñ habet . qr neqͣꝗͣ. mentẽ metꝰ cruciat. cũ patiiã
cȩperit qd metuebat. Infernũ uͦ & umbra mortis obscurat. & sem¬
pitnꝰ horror in habitat: qr eiꝰ ignib tͣditi. & in suppliciis dolorẽ

Expanded text:
rientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, dum damnatus quisque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur, atque in dolore positus, exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa confusio mentis saevit. Quam tamen mira potentia judicantis aequitas ordinat, ut poena animum quasi inordinata confundat. Vel certe abesse ordo suppliciis dicitur, quia quibuslibet rebus in poenam surgentibus propria qualitas non servatur. Unde ternus horror inhabitans in hujus vitae tormentis, timor dolorem non habet, et dolor timorem non habet. Quia nequaquam mentem metus cruciat, cum pati jam coeperit quod metuebat. Infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ nouit. iniqͥtatẽ considerat: qr nec minora delictã deserit
re ad maiora ferienda se intentiꝰ accingit. Quia gͥ ã leuioribi
malis incipit᷑. & ad gͣuiora ꝑuenit᷑. uanitas mentẽ obnubilat: mni¬

Expanded text:
nitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, nitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese intentius accingit. Quia igitur a levioribus malis incipitur, et ad g
Abbreviated transcription (Latin):
cumq mens subigere delectationẽ carnis renuit: plerũq & ad
ꝑfidiȩ uoraginẽ ruit. Unde bene paulus plebis isrłiticȩ dãpna
conspiciens. ut imminentia ab auditorib mala cõpesceret
curauit ex ordine transacta narrare dicens. Neq idolatre e¬
ficiamin. sic̃ qͥdã ex ipsis. quẽadmodũ scriptũ ẽ. Sedit popłs ma¬
ducare & bibere. & surrexerunt ludere. Esus qͥppe potꝰq ad lusũ
impulit. lusus ad ydolatriã traxit: qr si uanitatis culpa neqͣꝗͣ cau¬
te conspicit᷑. ab iniquitate ꝓtinuis mens incauta deuorat᷑. salomo¬
ne. at testante. qui ait. Qui modica sꝑnit. paulatim decidit. Sienĩ
parua curare neglegimꝰ. insensibilit᷑ seducti. audent᷑ etiã maio¬
ra ꝑpetramꝰ. & notandũ qr ñ uideri s considerari iniqͥtas dicit
Studiosiꝰ qͥppe conspicimꝰ. quȩ consideramꝰ. Us̃ itaq hominũ ua¬

Expanded text:
cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab iniquitate protinus mens incauta devoratur, Salomone attestante, qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum va
Abbreviated transcription (Latin):
Apte aut᷑ post uanitatẽ ꝓtinꝰ inquitas subinfert᷑: qr dũ ꝑ quȩ¬
am transitoria ducim᷑. in quibusdã noxiȩ ligam᷑. Cũq mens in¬
cõmutabilitatis statũ ñ tenet. a semetipsa defluens ad uicia ꝓ¬
rũpit. A uanitate gͦ ad miqͥtatẽ labit᷑ quȩ assueta reb mutabi¬
demonstrari. Sienĩ aliq̃ndo uanitas culpa ñ ẽẽt. psalmista ñ di¬
ceret. Quãquã in imagine dĩ ambulet homo. tam̃ uane contͣ¬
bat᷑. Thesaurizat & ignorat. cui congreget ea. Quia quãuis tͥ¬
ilt̾nantib euꝓido concutiat. mens frangat. lȩtitia mulceat
dolor affligat. Ex uanitate gͦ ut & suꝑiꝰ dictũ ẽ ad iniqͥtatẽ du¬
cim᷑. cũ pͥus ꝑ leuia delicta defluimꝰ. ut usu cuncta leuigant.
neqͣꝗͣ post cõmittere etiã grauiora timeamꝰ. Nã dũ moderari
lingua ociosa uerba neglegit. more molitȩ remissionis capta. audax
ad neria ꝓrũpit. Dũgulȩ incũbit᷑. ad leuitatis ꝓtinꝰ insaniã ꝓdit᷑.

Expanded text:
Apte autem post vanitatem protinus iniquitas subinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabidemonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Tralternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam proditur;
Abbreviated transcription (Latin):
natos diuerso supplicio gehennȩ ignib subicit disparilitas crimini
Quȩ scilicet gehenna ꝗͣuis cunctis una sit. ñ tam̃ cunctos una eadẽq
qualitate succendit. Nã sic̃ uno sole om̃s tangim᷑. nec tam̃ sub eo uno
ordine om̃s estuam᷑. qr uixta qualitatẽ corporis sentit᷑ etiã pondus
caloris: sic dãpnatos & una ẽ gehennia quȩ afficit. & tam̃ ñ una om̃s
qualitate cõburit: qr qđ hic agit dispar ualitudo corpoꝵ. hoc illic ex¬
hibet dispar causa meritoꝵ. Qͤmͦ gͦ nullus in eẽ ordo suppliciis dicit᷑.
in quib ꝓfecto qͥsq uixta modũ culpȩ erutiat᷑. s sc̃s uir postꝗͣ un

Expanded text:
natos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. natos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. Quae scilicet gehenna quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit, quia quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus inesse ordo suppliciis dicitur, in quibus profecto quisque juxta modum culpae crucia
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͥ uixta modũ culpe pęna distinguit᷑. con̾tat nimirũ qd̾ in
suppliciis ordo seruat᷑. & nͥ tormentoꝵ summã meritoꝵ acta diri¬
merent. neqͣꝗͣ uidex ueniens dictuxũ se messorib ꝑhiberet. Co¬
ligite ⁊ ixania. & ligate ea fasciculos ad cõburendũ. Si  nullus in
suppliciis ordo seruabit᷑: cur cõburenda ⁊ izania in fascieulis li¬
gant᷑: s nimirũ fasciculos ad cõburendũ ligare ẽ: hos qͥ ȩt̾no io¬
in tradendi st̃ pares parib sociare: ut qͦs similis culpa inqͥnat᷑¬
par etiã culꝑa constͥngat: & qui neq̃ ꝗͣ disꝑari iniqͥtate polluti st̃
neqͣꝗͣ dispari tormento crucientitr. quatinꝰ simul dãpnatio conte¬
rat. qͦs simul elatio subleuabat. qͦsq ñ dissimilit᷑ dilatauit am¬
bitio. ñ dissimilis afflictio angustet. & par erutiet flãma suꝑ¬
plicii. qͦs in igne luxuriȩ par suecendit flãma peccati. Sicut
enĩ in domo patris mausiones multe st̃. ꝓ diuersitate uirtutis. sic dãp

Expanded text:
e poena distinguitur, constat nimirum quod in suppliciis ordo servatur. Et nisi tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens dicturum se messoribus esse 333 perhiberet: Colligite primum zizania, et ligate ea in fasciculos ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est hos qui aeterno igni tradendi sunt pares paribus sociare, ut quos similis culpa inqpar etiam paena constringat. Et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt, nequaquam dispari tormento crucientur, quatenus simul dampnatio conterat, quos simul elatio sublevabat. Quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis afflictio angustet. Et par cruciet flamma supplicii, quos in igne luxurię par succendit flamma peccati. Sicut enim in
Abbreviated transcription (Latin):
afflictione mens ñ ualet dãpna suȩ cȩcitatis ȩstimare. Hnde ꝓ¬
nĩ moderata afflictio lacrimas exp̾mit. ita immoderata subcdu¬
cit. qr meror ipse. q̃si sine merore. fit. qͥ afflicti mentẽ deuorais
sensũ doloris tollit. Hir gͥ sc̃s feriri plusꝗ̃ sufficit. ꝑtimeseat
dicens. Dimitte gͦ me ut plangã paululũ dolorẽ meũ. aesi aꝑte
cat. Flagella tͥuȩ ꝑeussionis tempera: ut moderatis dolorib esti¬
mare mala quȩ patior flendo c̃ualescã. Qd̃ tam̃ intellegi & alit̾
potest. Sepe nãq peccator. iniqͥtatis suȩ uinculis ita constrin¬
git᷑ ut pondus qͥdẽ peccatoꝵ toleret. s tam̃ qr tolerat ignoret
Sepe etiã si cognoscat q̃nto reatu p̃mit᷑. erũpere conat᷑. & ñ po¬
test ut. Hẽ inse mente libera. conuersione integra ꝑsequat᷑. fle

Expanded text:
afflictione mens non valet damna suae caecitatis aestimare. Unde pafflictione mens non valet damna suae caecitatis aestimare. Unde pnim moderata afflictio lacrymas exprimit, ita immoderata subducit, quia moeror ipse quasi sine moerore fit, qui, afflicti mentem devorans, sensum doloris tollit. Vir igitur sanctus feriri plus quam sufficit pertimescit, dicens: Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum. Ac si aperte dicat: Flagella tuae percussionis tempera, ut, moderatis doloribus, aestimare mala quae patior flendo convalescam. Quod tamen intelligi et aliter potest. Saepe namque peccator iniquitatis suae vinculis ita constringitur, ut pondus quidem peccatorum toleret, sed tamen quia tolerat ignoret. Saepe etiamsi cognoscat quanto reatu premitur, erumpere conatur, et non potest, ut hunc in se mente libe