comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑximũ tuũ sicut te ipsum : benefaciti
Sĩ autẽ ꝑsonas accipitis peccatam oꝑami¬
i redarguti alege: ranquã transgres¬
sores. & post illam sententiam ad intelli¬
gendum difficillimã de qua satis dixi qđ
dicendũ putaui. eande̾ lege̾ lib̾tatis cõ¬
Et qm̃ qui ł aulo ante dixerit nouit
qm in multis offendimꝰ om̃s : suggerit
dnicã tanquã cocidianam cotidianis
& si leuiorib tam̃ uulneribꝰ medicinam. Iudi¬
dimittet᷑ uob̾: date & dabit᷑ uobis. Suꝑ¬
exaltat autẽ miscołia tudiciũ. Non dictũ. ẽ¬

Expanded text:
bene facitis. si autem personas accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. et post illam sententiam ad intellegendum difficillimam, de qua satis dixi quod dicendum putaui, eandem legem libertatis comet quoniam quid paulo ante dixerit nouit: quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus, tamen uulneribus medicinam. iudidimittetur uobis; date, et dabitur uobis. superexsultat autem misericordia iudic
Abbreviated transcription (Latin):
gre ꝑsuadĩ potest .s forte acutius incuentib
ignauia apparet ipsa duritia. qr laborem
ior̃ bonorũ: quib uera adqͥrit᷑. forcitulo negle¬
xeiait. Ueruntam᷑ qr sunt audaces qui timi¬
di nͦ sunt. & rursus timuli ñ sunt aquib
abest audatia. cum sit utrunq uicium:
qm̃ qui uera uirtute fortis. e̾. nec teme¬
re audet. nec inconsulte timet : cogim᷑
fateri uitia plura. ẽẽ. uirtutib. Unde
aliquando uicium uitio tollit᷑: ut a-¬
more laudis amor pecuniȩ. aliquando
unum cedit ut plura suocedãt. uelut
qui ebriosꝰ fuerit si modicũ biberit: &¬
tenacitatẽ & ambitionẽ didicerit. Posst̃
itaq uitia cedẽ etiã uitiis succedentib.
fuerit qm̃ secum cȩceras ducit:. ꝓfecco
uitia cedent omĩa quiecunq in erant.
Non enim omĩa inerant. s aliquando totidẽ
aliꝗͣdo plura pautiorib uł pautiora plurib
succedebant. Hec utrũ ita si habeañ:

Expanded text:
gre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus gre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam uitiis succedentibus,fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
mis fedabat᷑. Iusta non erat. na contra pa¬
triam coniurauerat. Et ideo nec fortitudo
erac. sed durtcia sibi ut stultos falleret no¬
men fortitudinis imponebat. Nam si forti¬
cudo. ẽe̾t: non uitium sed uirtꝰ eẽt᷑. Si aitt̃ẽ
uirtꝰ. ẽet: acȩt̾is uirtutib tam inseparabi¬
libus comitib nunquam relinqueret᷑. Qua¬
ꝓpt̾ cũ querit᷑ etiam de uiticiis. utrum ip
sa similit̃᷑ omĩa sint uͥ u̾nũ erit. Aut nulla
sint uͥ unũ non eric. laboriosũ. ẽ. id osten¬
dere. ꝓpcerea qr uni uirtuti duo uitia oppo¬
ni solent. & qł aꝑte contrariũ. ẽ. & quod
specie fimilitudinis ad umbrat᷑. Unde illa
catilinȩ qͥa fortitudonͣ erat : quȩ esset. cũ
uirtutes alias non habebat faciliꝰ uidebat᷑.
Qđ uͦ ignauia fuerit uͥ exercitatio quastibet
grauissimas molestias ꝑpetiendi atq colle¬
randi supra quã cuiquã credibile. ẽ. fuit e¬

Expanded text:
mis foedabatur —, iusta non erat — nam contra pamis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint, ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde, illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, ae
Abbreviated transcription (Latin):
dissimilitudine manifesta contraria. ẽ: in ui¬
sticia iusticiȩ. Solec autem quasi imitari
iusticiã uindicandi se libido. s uitiũ. e̾. Igna¬
uia fortitudini ꝑspicuȩ contraria. ẽ duricia
uͦ distat natura. fallit similitudine. Constan¬
tia pars quȩdam uirtutis. ẽ. Abhac incon¬
stantia longe abhorrec. & indubie contra
sistic. Pertinatia uͦ constantia dici affectat.
& non . eꝰ. quia illa .e̾. ititus : hoc uicium.
Ut gͦ non it̾m eadẽ cõmemorare iterũ neces¬
se sit: exempli grͣa ponamꝰ aliquid unde
possint cec̾a. incelligi. Catilina ut de illo
scripserunt qͥ nosse pocuert᷑. frigus. siti.
sam̃ ferre poterat. eratq patiens mediȩ.
algoris. uigiliȩ. supra quã cuiꝗã credi¬
bile. e̾: ac ꝑ hoc & sibi & suis magna p̃ditꝰ
fortitudine uidebat᷑. S hȩc fortitudo pru¬
dens non erat: mala enim ꝓbonis eligebat.¬
Cemꝑans non erat. corrtipcelis enim curpifsi¬

Expanded text:
dissimilitudine manifesta contraria est iniudissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustitiae; solet autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido, sed uitium est. ignauia fortitudini perspicue contraria est; duritia uero distat natura, fallit similitudine. constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstansistit: pertinacia vero constantia dici affectat, et non est; quia illa est virtus, hoc vitium. 7. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid unde possint caetera intelligi. Catilina, ut de illo scripserunt qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat, eratque patiens inediae, algoris, vigiliae, supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc et sibi et suis magna praeditus fortitudine videbatur . Sed haec fortitudo prudens non erat; mala enim temperans non erat — corruptelis enim turpissi
Abbreviated transcription (Latin):
deat᷑. Sunt enĩ ut scis quedeam uitia
uirtutib aꝑta discrecione contraria:
ut inprudentia prudenciȩ. Sunt autẽ
quȩdã tantũ qr uitia sunt ideo contra¬
ria. quadã tam̃ spetie fallaci similia.
ut eidẽ prudentiȩ ñ in prudentia. sed
abstucia. Nc̃ enim eã dico astuciã. quȩ
usitatiꝰ inmalitiosis intelligi & uoca.¬
ri solet. ñ sicut loqͥ nr̃a scriptura consue¬
uit ÷ quȩ sepe astuciam in bono ponit. Un¬
de .ẽ. Astuti ut serpences. Et illud. Ut &
innocentib astuciȩ. Quanquã & apud
illos romane linguȩ disercissimꝰ dixerit.
neq illi tam̃ ad cauendũ dolꝰ aut astutia
deerant: astutiã ponens in bono. S ap̃
illos rarissimũ. apud nr̃os aut̃e frequen¬
tissimu. ẽ. ltẽq in partibus temꝑantiȩ
aꝑtissime contraria. ẽ. effuso parsimo¬
niȩ. ea uͦ quȩ tenacitas etiã uulgo dici
solet. uitiũ quidẽ. tam̃ parsimoniȩ
sinule non natura. sed fallacissima specie. Itẽ

Expanded text:
deatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia deatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discretione contraria, ut inprudentia prudentiae: sunt autem quaedam tantum, quia uitia sunt, ideo contraria, quadam tamen specie fallaci similia, ut eidem prudentiae non inprudentia sed astutia. nunc enim eam dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, non sicut loqui nostra scriptura consueuit, quae saepe astutiam in bono ponit, unde est: Astuti ut serpentes et illud: Ut det innocentibus astutiam. quamquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: \'Neque illi tamen ad cauendum dolus aut astutia deerat\' astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum. apud nostros autem frequentissimum est. itemque in partibus temperantiae apertissime contraria est effusio parsimoniae; ea uero, quae tenacitas etiam uulgo dici solet. uitium est quidem, tamen parsimoniae simile non natura sed fallacissima specie. item
Abbreviated transcription (Latin):
Q uomͦi autẽ fier possit. ut etiam si hoc de uir¬
tutib uerũ. eeͣ. non cam̃ ideo cogam᷑ fateri
equalitatẽ om̃ium peccatoꝵ: quantum
possum adniuante dño aꝑire conabor. Qd
sieffecero: apꝓbabis. ubi cause defuero: cu
supplebis. Certe hinc ꝑsuadent qͥ unam
uirtut̾e habuerit habere om̃s. & om̃s de¬
ẽẽ. cui una defuerit: quod prudentia
nec ignaua. nec iniusta. nec in temperats
potest. ceͣ. Nam si aliqͥd horũ fueric: pru¬
dentia non erit. Porro si prudentia c̾c erte:
si & fortis & iusta & temꝑans sit. ꝓfecto
ubi fuerit secu habet ceceras. Sic & forti¬
cudo ĩprudens. eẽ. non pocest. uł intem¬
ꝑans uł in iusta. Sic temꝑantia necesse
est: ut prudens. fortis & iusta sit. Sic
iusticia ñ. ẽ: si non sit prudens. forcis
temꝑans. Ita ubi . ẽ. uera aliqua earũ.
& aliȩ similic̃ sunt. Ubi aute aliȩ de sũ
uera illa non .c̃ : eciã si aliqͦmͦ simił. ee. ini¬

Expanded text:
quo modo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirquo modo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis; ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et temperans sit, profecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt; ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse ui
Abbreviated transcription (Latin):
sencentia. S. ego eam ex poni uolo non
consirmari: que ꝑse ipsam apud nos
phylosophoꝵ actoritatibus sirmior. ẽ.¬
Et illud quidẽ de uircutibꝰ & uiciis si
ueracit᷑ dicit᷑. nͨ.ẽ consequens ut ꝓpt̾
hoc omĩa peccata sint paria. Nam illud
de inseparabilitate uircutũ nͥ forsitan
fallor. tam᷑ si uerum memini qđ uix
menuni om̃ibꝰ phy losophis placuit
qui easdem uirtutes agende uite
necessarias. eeͣ dixerunt. Hoc autem
de parilitate peccatoꝵ soli stoici ausi
st̃ꝰ disputare cont᷑ omnẽ sensum ge¬
neris huma ini. quã eoꝵ uanitatẽ
iniouiniano illo qͥ in hac sententia
stoicꝰ erat. in aucupandis autẽ &
defensandis uoluptatibꝰ epicureus.
de scripturis scĩs dilucidissime con¬
uicisti. In qua cua suauissima & p̾clarissima
disputatione satis euidenter apparuit. ñ pla¬
cuisse auccorib nris. uł ipsi potiꝰ quȩ ꝑ eos
locuta e̾. uericatit omĩa pariã. eẽ. peccata.

Expanded text:
sententia. Sed ego eam exponi volo, non sententia. Sed ego eam exponi volo, non confirmari, qui est per seipsam apud nosphilosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini. omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani. quam eorum uanitatem in louiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paria esse peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
catum oꝑamin : redarguti alege quasi
transgressores. Uide quẽ admodũ tians¬
gressõres. legis appellat qui dicunt di¬
utti sede hic: & pauꝑi sta illic. Unde ne
putarent c̃cẽptibile ẽẽ. peccatũ in hac
una re lege̾ transgredi. secutꝰ adiunx̃.
Quicunq autẽ cotam legẽ seruauerit. of¬
Qui enim dicͣ nͣ mȩchabis : dix̃ & ñ occi
des. Qđ si n᷑ occidis. mec haris autem:
factꝰ es transgressor legis. Propt᷑ illud
quod dixerat. redargiti alege qͣsi trans¬
gressores. Que cũ ita sint: consequens
uidet᷑ nisi aliomͦ incelligendum ostendat᷑
ut qui dixerit diuiti sede hic ÷ & pauꝑi
sta illic. huic non honorem quẽ illi defe¬
rens: & idolat᷑ & blasphemꝰ. & adult᷑ &
homicida. & ne qd̃ longũ. ẽ cuncta cõme¬
more: reus om̃iũ criminũ iudicandus ẽ.
Osfendens qͥppe iuno factꝰ. ẽ omun re¬
tis. At enĩ qͥ unã uirtute᷑ habet. om̃s
habet. & qui unam n᷑ habet. nullam
habet. hoc si uerum. ẽ: consiriat᷑ ista

Expanded text:
catum operamini, redarguti a Lege quasi transgressores. Vide quemadmodum transgressores legis appellat, qui dicunt diviti, Sede hic, et pauperi, Sta illic. Unde ne putarent contemptibile esse peccatum, in hac una re Legem transgredi, secutus adjunxit: Quicumque totam Legem servaverit, ofQudes. Quod si non occides, moecharis autem, factus es transgressor legis: propter id quod dixerat, redarguti a lege, quasi transgressores. Quae cum ita sint, consequens videtur nisi alio modo intelligendum ostendatur ut qui dixerit diviti, Sede hic, et pauperi, Sta illic, huic non honorem, quem illi deferens, et idololatra, et blasphemus, et adulter, et homicida, et ne, quod longum est, cuncta commemOffendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim qui unam virtutem habet, omnes habet, et qui unam non habet, nullam habet; hoc si verum est, confirmatur ista
Abbreviated transcription (Latin):
tu qͥdẽ in eodem ipso oꝑe splendido ontra ioui¬
nianum. etiam hoc de scripturis scĩs diligent᷑
ꝓbasti. Ubi eciam ex hac ipsa epistola cuiꝰ
uerba st̾ quoꝵ nc̃ intellectum reqͥrimus.
posuisti quod spcriptum .ẽ. In multis enim
offendimꝰ om̃s. Non enim ait offenditis
hoc̾ loco dicat. quicunq autẽ totã legẽ
seruauerit: offendat aute in uno faccꝰ. e̾.
om̃iũ reus. ibi ñ in uno s in multis. nec
quosdã.s om̃s dix̃ offendẽ. Absit autẽ
ue quisquã sidelis existimet tot milia ser
ne se ipso ᷤ decipiant. & ueritas ineis ñ sit.
nullã hab̾e uirtutẽ : cũ uircꝰ magna sit
sapientia. Dix̃ autẽ ipsa sapientia homi¬
ni. Ecce pietas. e̾ sapientia. Absit gͦ ut
dicamꝰ tot ac cantos fideles & pios hoiẽs
dei ñ hab̃e piecatẽ. quam greci uł euse¬

Expanded text:
tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Jovitu quidem in eodem ipso opere splendido contra Jovinianum etiam hoc de Scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa Epistola, cujus verba sunt quorum nunc intellectum requirimus, posuisti quod scriptum est: In multis enim offendimus omnes. Non enim ait, offenditis, hoc loco dicat: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno, sed in multis, nec quosdam, sed omnes dicit offendere. Absit autem ut quisquam fidelis existimet tot millia serne se ipsos decipiant et veritas in eis non sit, nullam habere virtutem, cum virtus magna sit sapientia. Dixit autem ipsa Sapientia homini: Ecce pietas est sapientia. Absit ergo ut dicamus tot ac tantos fideles et pios homines Dei non habere pietatem, quam Graeci ve
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hominib. Ego uͦ nescio quemadmo¬
dũ dicam. non dico uirũ aquo de nomi.¬
nata dr᷑ uirtꝰ .s etiã mulierẽ quȩ uiro
suo seruat thorifidẽ. si hoc faciat ꝑpt̾
p̃ceptũ & ꝓmissum dei. & que pͥmitꝰ
sic fidelis non hab̾e pudicitiam. Aut pu¬
dicitiam nullam uł paruã. eeͣ. uirtutẽ.
Sic & maritũ qͥ hoc quidẽ seruat uxo¬
ri. Ꝙ tam̃ st̃ plurimi tales. quoꝵ sine
illud qualecunq peccatũ ex aliqͦ uitio
tienit. unde puditita coniuigał inui¬
ris feminisq religiosis cũ ꝑculdubio
uirtꝰ sit. non enĩ aut nichil aut uittũ
e᷑ : non tam̃ secũ habet om̃s uirtutes.
peccato e Quis gͦ sine aliqͦ uitio id. ẽ fomite
quodã. uł quasi radice pecati. cum cla¬
met qͥ suꝑ peccus dñĩ recumbebat. si qrxe¬
rimꝰ qr peccatum non habemꝰ. nos ipsos
decipimꝰ : ⁊ ueritas in nob̾ non ẽ: Neq
hoc apud te diutius agendũ ẽ: s ꝓpt̃
alios qui hoc forte legeruit dico. Nam

Expanded text:
tamen hominibus. ego uero nescio, quem ad modum dicam. non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus sit — non enim aut nihil aut uitium est —, non tamen secum habetpeccato? quis ergo sine aliquo vitio, id est fomite quodam vel quasi radice peccati, cum clamet qui supra pectus Domini discumbebat: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos decipimus, et veritas in nobis non est? Neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios qui haec forte legerint dico. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
earũ rauennã. & inde in africam
sciliciamq di ͫᷤ imꝰ. quã putamꝰ
ĩã in africe patib cõmorari. S̾ cõs tuo
adherentes lateri. ut meo obseqͥo
rint. ei dirigere non graueris. In co¬
lumen te or mei memorẽ xꝑ̃e dñs
cꝰtodiat. dñe uere sc̃e & beatissime
papa. & subtꝰ gͣndẽ latini sermonis
in ista ꝓuincia nocarioꝵ patim̃ penit¬
riam. & iocirco p̾ceptis tuis parere non pos¬
sumꝰ. maxime in editione .lx x. quȩ asteris¬
cis ueribq distincta.ẽ. Pleraq entni pͥoriᷤᷤ
laboris fraude cunisdam amisimus.

Expanded text:
e Africam Siciliamque direximus, quem putamus iam in Africae partibus commorari. sanctos tuo adhaerentes lateri ut meo obsequio rint, ei dirigere non graueris. incolumem te et mei memorem Chriscustodiat, domine vere sancte, et beatissime papa. Et subter: Grandem latini sermonis in ista provincia notariorum patimur penuriam; et idcirco praeceptis tuis parere non possumus, maxime in editione Septuaginta, quae asteriscis verubusque dictincta est: pleraque enim prioris laboris, fraude cujusdam amisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
potestis illa portare modo. In his qͦn¬
tum admne attinet etiã deputẽ. Nec
qui hoc sciã indigner in dignũ. ne
hoc ipso etiã coniungar in dignior.
Multa eniꝰ alia similit᷑ nescio. quȩ cõ¬
memorare uł numerare ñ possũ.
Et hoc colerabilit᷑ ignorarẽ. nisi me¬
tuerẽ ne aliqua istaꝵ opinionum
contͣ illud qđ firmissima recinemꝰ
fide in cautis oþreperet mentibus.
S: antequã sciã quȩ nã earũ potius
eligenda sit : hoc me ñ temere
sentire ꝓficeor. eã quȩ uera. ẽ n᷑ ad¬
uersari robustissimȩ ac fundatissi¬
mȩ fidei. quã xp̃i eccłia nec paruu¬
los hoĩes recentissime natos ad dãp¬
natione credit nͥ ꝑ gr̃am nominis
xꝑi. quã insuis sacramtis cõm̃la¬
uit posse lib̾ari. Explicit lib beati¬
lugustini ad scm̃ ieronimũ de origine

Expanded text:
potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum, ne hoc ipso etiam conuincar indignior. multa enim alia similiter nescio, quae commemorare uel numerare possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a damnatione credit nisi per gratiam nominis Christi, quam in suis sacramentis commendauit, posse liberari. CXXXII. AUGUSTINUS AD HIERONVMUM DE SE
Abbreviated transcription (Latin):
uł non potest uł ñ opus. ẽ uł ad uitã
quã querimus indifferens .ẽ. Hoc uero
qđ delicteris apłi Iacobi nc̃ requiro.
in hac ipsa qͣuiumꝰ & ut semꝑ iuuamꝰ
deo placere studemus accione uersat᷑.
Quomͦ gͦ incelligendũ. ẽ obsecro te. qui¬
cunq cotã legẽ seruauerit. offendat
autẽ inuno. faccꝰ. e om̃iũ reus: Itane
qui fuitũ fecerit. ĩmo uͦ qui dixerit di¬
uiti hic sede. pauꝑi aucẽ tusta illic. &
homicidii. & adulterii. & sacrilegii.
reus. ee Qđd si ñ. ẽ qͦmͦ qͥ inuno offen¬
dit. factꝰ. e᷑ om̃iũ reuse An illud qđ
dix̃ de diuite & pauꝑe adistani ñ ꝑtinet.
quoꝵ si quis in uno offendĩt. fiet ẽ. oĩ¬
un reus: Sed recolendum ẽ. unde ue¬
nerit ista sententia. & que illam suꝑio¬
ra ꝑeꝑerint : quibusq conexa dependeat.
Er̃s mei nolice inquit inꝑsonarũ acceptio¬

Expanded text:
el non potest uel non opus est uel ad uitam el non potest uel non opus est uel ad uitam quam quaerimus indifferens est. hoc uero quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro in hac ipsa qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus actione uersatur. quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? itane qui furtum fecerit, immo uero qui dixerit diuiti: hic sede, pauperi autem: tu sta illic, et homicidii et adulterii et sacrilegii reus est? quod si non est, quomodo qui in uno offendit factus est omnium reus? an illud quod dixit de diuite et paupere ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? sed recolendum est unde uenerit ista sententia et quae illam superiora pepererint quibusque conexa dependeant. fratres mei, nolite, inquit, in personarum acceptio
Abbreviated transcription (Latin):
facem᷑ & fide cacholica cenemꝰ. de reatu pec¬
cati canqͣm de piceo ectã pariuli infan¬
tis animã xꝑi gr̾a lib̾andam: satis. ẽ. ei
qł moddũ qͦ salua siat nouimꝰ. eciam si nũ¬
quam qͦmͦ in malũ illud de uenerit noue¬
rimus. Sed ideo putaui. eẽ querendum.
neforte ex ilł opinionibus incarnationis
animȩ aliquã teneamꝰ incautiꝰ. que lib̾an¬
dam ꝓrsus animã paruuli contradicat:
tiegans eã. eẽ in isto malo. Hoc igͥ firmis¬
sime retenco qđ aĩa paruuli de reata pec¬
cati lib̾anda ẽ. nec aliqͦ mͦ lib̃anda nͥ gr̃a
etiam ipsiꝰ mali causã & originẽ nosse
uani loqͥs ñ dispͥtatoribꝰ s litigatorib
paratiꝰ instructiusq resistimꝰ. Si aucẽ
ñ possumꝰ. ñ qr lacet miseriȩ pͥncipiũ
qđ nesciunt. hoc tutiores sumꝰ. qđ hanc
ignorantiã nr̃am ñ ignoramus. Aliud. ẽ.
enĩ nescire qͦd malũ. ẽ : aliud sciri qđ¬

Expanded text:
fatemur et fide catholica tenemus de reatu pecfatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei quod modum quo salua fiat nouimus, etiam si numquam quomodo in malum illud deuenerit nouerimus. sed ideo putaui esse qune forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati liberanda est nec alio modo liberanda nisi graetiam ipsius mali causam et originem nosse, uaniloquis non disputatoribus, sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non quia latet miseriae principium esciunt . hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus; aliud est enim quod nescire malum est, aliud quod sciri u
Abbreviated transcription (Latin):
gñȩ xꝑi eciã in infantib recent᷑ natiꝰ
ñ dubitamꝰ. eẽ soluendũ. cũ inñ paruũ
uolum̃ ꝓcederet: nolui ulla alia onera¬
ꝑdmn obsecro. ut ex ponas mͥ qđ multis
ex istimo ꝓfuturũ. aut si ia uł abs te
uł ab alio aliquo expositũ habes diri¬
gas nob̃. qͦmͦ accipiendum sit qđ u
epistola Iacobi apłi ẽ. Quicunq enim
totã lege seruauerit. offendat autera
in uno. factꝰ ÷ om̃iũ reus. Quȩ res tał
ac tanta .ẽ : ut qđ hinc tͥ ñ iam olun
scripsi me multũ pęniteat. De agen
quã penitꝰ demersit obliuio. sicuti
.ẽ illud qđ de anima querendũ putaui:
hȩc uertit᷑ questio. Glegant᷑ aute dictũ
ee ͫᷤ narrat᷑. qđ huic rei sacis apte conue¬
nit. Cũqͥdã ruisset inpuceũ ubi aqua
tanta erat ut eũ magis exciꝑet ne mo¬
reret᷑ quã suffocaret ne loqueret᷑: ac¬
cessit aliꝰ. eoq uiso ad mirans ait. Quomͦ huc
lib̾es. ñ quomͦ huc ceciderim queras. Ita qͣm

Expanded text:
i etiam in infantibus recens natis non dubitamus esse soluendum, cum in non paruum uolumen procederet, nolui ulla alia onera dominum obsecro, ut exponas mihi, quod multis existimo profuturum, aut, si iam uel abs te uel ab aliquo expositum habes, dirigas nobis, quomodo accipiendum sit, quod in epistula Iacobi apostoli est: qu icumque enim totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut, quod hinc tibi non iam olim scripsi, me multum paeniteat. De agendquam penitus demersit obliuio, sicuti est illud, quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur quod huic rei satis apte conuenit: cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet ne moreretur, quam suffocaret ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: quomodo huc liberes, non quomodo huc ceciderim quaere. ita quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
more. hec uł illa ructantes qͦs oportebat tancil
essi gere discrimen. nec negare quȩ lo qt al
donationis suȩ certam̃ & uerã scientiã inqua
pocissimũ parte hoĩ es c̃didit ad imaginẽ & si¬
militudin ẽ suã. Q hȩc relinquentes. multisse que

Expanded text:
more haec vel illa ructantes, quos oportebat tantum more haec vel illa ructantes, quos oportebat tantum effugere, discrimen, nec negare quae loquitur donationis suae certam et veram scientiam, in qua potissimum parte homines condiderit ad imaginem et similitud
Abbreviated transcription (Latin):
uas electionis. & qͥdoctrinã euuangłicã sua
p̃dicatione cõpleuit doc& nos qͦd hõ ad imagi¬
nẽ & similitutudinẽ dĩ factꝰ sit dicens. Uirñ
deb& nutre comã cũ gła & imago dĩ sit Ima¬
ginẽ sĩplicit̃ suo appellans nomine.sim litudi¬
nẽ aut głe appellatione signi ficans. ro tbꝰ
gͥ testimoniis quȩ t̾ de scͥptͥa scã si reꝑirẽ dice¬
bas posse sufficere. ecce septe testimonia dedi¬
mꝰ. Qs gͦ sustinebit origenis ineptias. ut ñ gtu
aliqͥd loqr & simił efficiar uł ipsi uł disciptis
eiꝰ quiudent in ꝑicło annnę suȩ disserere
qͦd cuimnq eis in buccã uenerit. & magis uibere
do. & ñ ab eo o rare uł discere ueritatẽ : Qi¬
dã enĩ eoꝵ dicunt. qͦi mago dĩ qͣm pus accepi
adã: illo peccante ꝑierit. Alii suspicant qd
filiꝰ dĩ corpꝰ habitus eẽt ex mania apsã ee ima¬
ginenit Alii sensũ. alii uirtutẽ. Isti baptisma.

Expanded text:
vas elecvas elecpraedicatione conpleuit, docet nos, quod homo ad imaginem et similitudinem dei conditus sit, dicens: uir non debet nutrire comam, cum gloria et imago dei sit, imaginem simpliciter suo appellans nomine, similitudinem autem gloriae appellatione significans. Pro tribus igitur testimoniis, quae tibi, de scriptura sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, ecce septem testimonia dedimus. quis ergo sustinebit Origenis ineptias? ut non grauius aliquid loquar et similis efficiar uel ipsi uel discipulis eius, qui audent in periculo animae suae adserere, quodcumque eis in buccam uenerit, et magis iubere deo et non ab eo uel orare uel discere ueritatem. quidam enim eorum dicunt, quod imago, quam prius accepit Adam, illo peccante perierit; alii suspicantur, quod filius dei corpus habiturus esset ex Maria, ipsam esse imaginem, alii sensum, alii uirtutem, ist
Abbreviated transcription (Latin):
hã usq ad đđ alias gn̾ationes .xiiͦii. quȩ .xx iiͦiͦ.
generationessimul faciunt. annos. N.centũ de¬
reret᷑ de om̃ibꝰ hõibꝰ qͦd in uanitate ambularent¬
& peccatis ẽẽnt obnoxuloqͥt᷑. Uerũtam in imagi¬
ne ꝑ ambulat om̃is hõ Necñ post đđ etiã subsa¬
lomone filio eiꝰ legimꝰ tale qͥddã suꝑ dĩ imaginẽ
nominatũ. Dic enĩ insapientia quȩ titulo eiꝰ
scͥbit᷑. Crea uit incorraptũ hoĩem. & imaginẽ
suȩ ꝓ pͥetatis dedit ei. & rursũ post annos. cxi.
plus minꝰ in nouo legimꝰ testam̃to. qͦd ñ ꝑdide¬
rint hoĩes imaginẽ dĩ. Iacobꝰ enĩ apłs & fr̃ dñi
queis capiam. habe hoiem imaginẽ & smili¬
tudinẽ dĩ. Nã cũ de lingua hoĩum latiꝰ dispu¬
tasset: adiecit instabile malũ. In ipsa qͥppe be¬
nedicimꝰ dm̃ & patre & in ipsa maledicinn
hoĩes qͥ ad similitudinẽ dĩ c̃diti st̃. Paulꝰ qq

Expanded text:
ham usque ad Dauid alias generationes XIIII, quae XXIIII ham usque ad Dauid alias generationes XIIII, quae XXIIII generationes simul faciunt annos lrereretur de omnibet peccatis essent obnoxii, loquitur: uerumtamen in imagine perambulat omnis homo. nec non post Dauid etiam sub Salomone, filio eius, legimus tale quiddam super dei imagine nominatum. dicit enim in Sapientia, quae titulo eius scribitur: creauit incorruptum hominem et imaginem suae proprietatis dedit ei. et rursum post annos mille CXI plus minus in nouo legimus testamento, quod non perdiderint homines imaginem dei. Jacobus\'. enim, apostolus et queis capiamur, habere hominem imaginem et similitudinem Dei. Nam cum de lingua hominis latius disputasset, adjecit: « Instabile malum, in ipsa quippe benedicimus Deum patrem, et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei conditi sunt » . Paulus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ dĩ. Conuingens aut̃ atq c̃socians scͥp¬
ta diuina grãm benedictionis qͣm adã do¬
nauerat. & gn̾ationibꝰ quȩ ex eo erant. ne
qͥ forsitan maligna int̾p̃tatione auderent
dicere. unidatã grãm dĩ. & illũ solũ factũ
eẽ ad imaginẽ dĩ. qͥa plasmatꝰ eẽt ex humo.
ñ ita nascerent᷑ ut adã. dĩ ñ hab̾ent ima¬
ginẽ. statĩ ꝑ ordinẽ uingit. & dic̃. & uixit
adã annos. ccͦ.xxx. & cognouit euã uxorẽ
suã. & peꝑit ei filuñ uxta speciẽ & iuxta i¬
magine eiꝰ. & uocauit nom̃ eiꝰ seth. Rur¬
sũq in decima generatione post aimos
st .ccͦ.lx ii. uindicansds̃ imaginẽ suã. & osten¬
dens qͦd grã qͣm dedisset hõibꝰ ꝑseuerar& in eis
ait.Ne comeditis carnẽ insanguine. Ego enĩ ulcis¬
car sanguinẽ ur̃m de manu om̃is hõis effunden¬
tisillũ. qͥa ad imaginẽ dĩ feci hoĩem. Necñ post
altas decẽ generationes usq ad abrahã & ab abra¬

Expanded text:
ungens autem atque consocians Scriptura divina gratiam benedictionis, quam Adam donaverat, et generationibus quae ex eo erant, ne qui forsitan maligna interpretatione auderent dicere, uni datam gratiam Dei, et illum solum factum esse ad imaginem Dei: quia plasmatus esset ex humo, n ita nascerentur ut Adam, dei non habere imaginem, statim per ordinem iungit et dicit: et uixit Adam annos CCXXX et cognouit Euam, uxorem suam, et peperit ei filium iuxta speciem et iuxta imaginem eius et uocauit nomen eius Seth. rursumque in decima generatione post annos IICCLXII uindicans deus imaginem suam et ostendens, quod gratia, quam dedisset hominibus, perseueraret in eis, ait: ne comederitis carnem in sanguine; ego enim ulciscar sanguinem uestrum de manu omnis hominis effundentis illum, quia ad imaginem dei feci hominem. nec non post alteras decem generationes usque ad Abraham et ab Abra
Abbreviated transcription (Latin):
qm ipsi uidebunt dm̃. Cũ hȩc ita se habeant di¬
lectissime. custodi animã tuã. & desine c̃tra nos
murmurare. Dic̃ enĩ diuina scͥpt̾a. Nolite mur¬
murare ad inuicẽ. sic̃ qdã murmurauer̃t. & a
serpentibꝰ ꝑiert̃. Magis ad qͥesce ueritati. & di¬
lige diligentes te & ueritatẽ. Dĩ aut̃ pacispre¬
st& nob̵ uixta suã clem̃tiã. ut c̃terat᷑ sathanas
ꝑuersa. ne scindat᷑ in nob̵ uincłm caritatis &
murmurare c̃tra me. qͥa qͣndo simł ꝑgebamꝰ
ad scm̃ locũ qͥ uocat᷑ bethel. ut ibi collectam
tecũ ex more ȩccłiastico facerẽ. & uenissẽ ad
uillã quȩ dr̃ anablatha. uidissẽq ibi p̃terieis
lucernã ardentẽ & int̾rogassẽ qͥs locꝰ eẽt. didi¬
cissẽq eẽ ȩccłiã. & intͣssẽ ut orarẽ: inueni ibi¬

Expanded text:
quia ipsi deum uidebunt. Cum haec ita se habeant, diquia ipsi deum uidebunt. Cum haec ita se habeant, dilectissime, custodi -animam tuam et desine circa nos murmurare; dicit enim scriptura diuina: nolite murmurare ad inuicem, sicut quidam murmurauerunt et a serpentibus perierunt. magis adquiesce ueritati et dilige diligentes te et ueritatem. deus autem pacis praestet nobis iuxta suam clementiam, ut conteratur satanas occasio peruersa, ne scindatur in nobis uinculum caritatis et murmurare contra me, quia quando simul pergebamus ad sanctum locum qui vocatur Bethel, ut ibi Collectam tecum ex more ecclesiastico facerem, et venissem ad villam quae dicitur Anablatha, vidissemque ibi praeteriens lucernam ardentem, et interrogassem, quis locus esset, didicissemque esse ecc
Abbreviated transcription (Latin):
siq c̃cedimꝰ nosse. in qͣ parte hõ ad imaginẽ dĩcon¬
ditꝰ sit. S neq ilłd̃ qͦd qͥdã in epła ioħis legentes
ñ intelligunt. quenꝗͣ decipiat. ubi loqͥt᷑. Nc̃ fi¬
li ilĩ sumꝰ. & nescimꝰ qͣles futͥi sumꝰ. Nouimꝰ aũt qͥa
cũ ille reuelatꝰ fuerit. similes ei erimꝰ. uidebimꝰ
enĩ eũ ficuti ẽ. Hoc enĩ ꝓpt̃ głam quȩ ibi recie¬
landa ẽ sc̃is eiꝰ dictũ ẽ sic̃ & in alio loco legimꝰ. a¬
gła ingłam. Cuiꝰgłȩ iã in isto scło sc̃i arrabonem
& portiuncłam susceꝑunt. Pmꝰ eoꝵ moyses ciuꝰ
fulsit facies ualde. & radiabat ueluti fulgor aut
sol. Scds helias. igneo currii raptꝰ in cȩlũ. & igni
detͥmenta ñ sentiens. Stephanꝰ lapidat᷑. & faciẽ
habebat angłi quȩ ab om̃ibꝰ cernebat᷑. Hoc aut̃
qͦd in paucis diximꝰ de om̃ibꝰ intelligendũ. ut im¬
pleat᷑ ilłd̃ qͦd scͥptũ ẽ. Om̃is qͥ scĩficat sem& ipsum
int̾beatos numerabit᷑. Beati enĩ mindo corde.

Expanded text:
 concedimus nosse, in qua parte homo ad imaginem dei conditus sit. sed neque illud. quod quidam in epistula Iohannis legentes non intellegunt, quemquam decipiat, ubi loquitur: nunc filii dei sumus et nescimus, quales futuri sumus. nouimus autem, quia, cum ille reuelatus fuerit, similes ei erimus. uidebimus enim eum, sicuti est. hoc enim propter gloriam, quae ibi reuelanda e gloriae iam in isto saeculo sancti arrabonem et portiunculam susceperunt: primus Moyses, cuius fulsit facies ualde et radiabat ueluti fulgor aut sol; secundus Helias igneo curru raptus in caelum et ignis detrimenta non sentiens; Stephanus lapidabatur et faciem habebat angeli, quae ab omnibus cernebatur. hoc autem, quod in paucis diximus,. de omnibus intellegendum, ut inpleatur illud, quod scriptum est: omnis, qui sanctificat semet ipsum, inter beatos numerabitur. beati enim mundo corde,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s qͥ tecũ st̃. & maxime rufinũ prbm ab here¬
si origenis & ab aliis heresibꝰ & ꝑditione earũ.
Si enĩ ꝓpt̃ inũ u̾bũ. aut duo quȩ c̃traria fidei
st̃ multȩ hereses ei ectȩ st̃ ab ȩccłia. qͣnto magis
hic int̾ hẽreticos habebatur qͥ tantas ꝑuersi¬
tates & tã mala dogmata t̃tra fidẽ adinue¬
nit dĩ. & eccłiȩ hostis extitit: Int̾ multa enĩ
mala. etiã ilłd̃ ausꝰ ẽ dicere ꝑdidisse imaginẽ
dĩ adã. cũ hoc in nullo penitꝰ loco scͥpt᷑a sig¬
nifica. Si enĩ ita eẽti nunꝗͣ. om̃ia quȩ in mun¬
do st̃ seruirent semini adã. idẽ uniuerso gene¬

Expanded text:
res qui tecum sunt, et maxime Ruffinum Presbyterum ab haeresi Origenis, et ab aliis haeresibus et perditione earum. Si enim propter unum verbum, aut duo quae contraria fidei sunt, multae haereses abjectae sunt ab Ecclesia, quanto magis hic inter haereticos habebitur, qui tantas perversitates, et tam mala dogmata contra fidem adinvenit, Deique et Ecclesiae hostis extitit? Inter multa enim mala etiam illud ausus est dicere, perdidisse imaginem Dei Adam, cum hoc in nullo penitus loco Scriptura significet. Si enim ita esset, nunquam omnia quae in mundo sunt, servirent semini Adam, id est, universo gene
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ satis memini. cuiꝰ imago fuerit. Cũ ergo
hocudissẽ in ecctia xp̃i. c̃tra auctoritatẽ scͥp¬
tarũ hominis pendere imaginẽ : scidi illud. &
magis dedi c̃siliũ custo dibꝰ eiꝰde loci. ut pauꝑẽ
mortuũ eo obuoluerent. & efferrent. Illi c̃tra
nurmurantes dixereunt. Si scinde uoluerat
iustũ erat ut aluid dar& uelũ atq mutare: Qͦd
cũ audissẽ: me dat̾um eẽ pollicitꝰ sũ &ilico ẽe
missurũ Paululũ aũt morarũ furo in medio.
dũ quero  pptimũ uelũ ꝓ eo mittere arbitra.¬
bar enĩmͥ de cypro eẽ mittendũ. Nc̃ aut misi
loci susciꝑe uelũ a lectore. qͦd a nob̾ missũ ẽ. &
demceps p̃ciꝑe in eccłia xp̃i istiꝰ modi uela
quȩ c̃tra religionẽ nr̃am ueniunt. ñ appen¬
di.Dec& enĩ honestatẽ tuã. hanc magis hab̾e
sollicitudinẽ. ut scrupulositate remota. quȩ

Expanded text:
non enim satis memini, cuius imago fuerit. cum ergo hoc uidissem, in ecclesia Christi contra auctoritatem scripturarum hominis pendere imaginem, scidi illud et magis dedi consilium custodibus eiusdem loci, ut pauperem mortuum eo obuoluerent et efferrent. illique contra murmurantes dicere: \'si scindere uoluerat, iustum erat, ut aliud daret uelum atque mutaret! quod cum audissem, me daturum esse pollicitus sum et ilico esse missurum. paululum autem morarum fuit in medio, dum quaero optimum uelum pro eo mittere; arbitrabar enim de Cypro mihi esse mittendum. nunc autem misi, loci suscipere uelum a lectore, quod a nobis missum est, et deinceps praecipere in ecclesia Christi istius modi uela, quae contra religionem nostram ueniunt, non adpendi. decet enim honestatem tuam hanc magis habere sollicitudinem et uti scrupulositate, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes apłs & euuangłista. isaias qͦq & ieremi¬
as & reliqͥ ꝓpħȩ coheredes fiant diaboli in reg¬
no celoꝵ: pret̾eo friuolã eiꝰ expositionem. su.
ꝑtunicis pellicis. qͣnto conatu. qͣntisq egerit
argum̃tis. ut tunicas pellicias humana eẽ cor¬
pora cred̾emꝰ. Qint̾ multa ait. Nunqͥd coriarius
aut corticariꝰ erat ds. ut c̾ficer& pelles aĩaliũ.
& c̃suer& ex eis tunicas pellicias adã & euȩ. Ma
& ante in obedientiã & de paradẏso ruinam
adam loquentẽ. ñ scđm allegoriã s uere hõc
nc̃ os ex ossibꝰ meis. & caro de carne mea: Aut
ñ assũptũ ẽ illd̾ qͦd diunꝰ sermo testat᷑. & in iecit
ds̃ soporẽ in adam & dormiuit. & sũpsit unam
de costis eiꝰ. & ad ĩpleuit carnẽ ꝓ ea. & edificauit
costã qͣm tulerat ex eo illi in uxorẽ: Aut quȩ
corpora c̃tegebat adã & eua foliis ficꝰ. postꝗͣ
comedunt de arbore uẽtita : Qͣs aut̃ patienter
ferat origenẽ lubricis argum̃tittionibꝰ resur¬

Expanded text:
olus et Evangelista, Isaias quoque, et Jeremias, et reliqui Prophetae cohaeredes fiant diaboli in regno coelorum? Praetereo frivolam ejus expositionem super tunicis pelliceis, quanto conatu, quantisque egerit argumpora crederemus. qui inter multa ait: numquid coriarius aut scortiarius erat deus, ut conficeret pelles animalium et consueret ex eis tunicas pellicias Adam et Euae? maet ante inoboedientiam et de paradiso ruinam Adam loquentem . non secundum allegoriam, sed uere: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? aut unde adsumptum est illud, quod diuinus sermo testatur: et iniecit deus soporem sUperAdam, et dormiuit; et sumpsit unam de costis eius et adinpleuit pro ea carnem et aedificauit costam, quam tulerat ex eo, illi in uxorem? aut quae corpora contegebat Adam et Eua foliis ficus, postquam comederunt de arbore uetata? quis autem patienter ferat Origenem lubricis argumentationibus resur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ñ audisse nec nosse. nec istiꝰ sermonis penitꝰ
recordari. Suspicatꝰ sũ aũt ne forsitan inter
multa qͣsi homo oblitꝰ e̾e̾m. & ob hanc causam
scm̃ Gregoriũ sciscitatꝰ sũ. & zenonẽ prb̃m qͥ.
cũ eo ẽ. E qͥbꝰ abbas gregoriꝰ respondit. se hoc pe¬
nitꝰ ignorare. Teno aut dix̃. qͥa cũ ei prb̃rru¬
finꝰ nescio quȩ alia tͣnsitorie loqueret: etiã
ne p& indignatio. nec frustͣ mouearis & aliud do¬
lens. te uertas ad alia ut peccandi occasionens
dicens. Ne declines cor meũ in uerba maliciȩ
ad excusandas excusationes in peccatis. Illud
qͦq audiens admiratꝰ sũ qͦd qͥdã qͥ solent ultro
citroq portare ramuscłos. & hisquȩ audi¬
ert̃ semꝑ addere. ut tͥsticias & rixas in ter
qͦd in oratione qͣndo offerimꝰ sacͥficia
dõ soleamꝰ ꝓ te dicere. Dnẽ p̾sta ioħi ut
recte credat.Noli nos in tantũ putare
sĩplicit̾ fatear. nũꝗͣ in alienas aures pro¬

Expanded text:
hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus hoc nec audisse, nec nosse, nec istius sermonis penitus recordari. Suspicatus autem sum, ne forsitan inter multa, quasi homo oblitus essem: et ob hanc causam sanctum Gregorium sciscitatus sum, et Zenonem Presbyterum, qui cum eo est. E quibus Abbas Gregorius respondit, se hoc penitus ignorare. Zenon autem dixit, quia cum ei Presbyter Ruffinus nescio quae alia transitorie loqueretur, etiam pet indignatio nec frustra mouearis et aliud dolens te uertas ad alia et peccando occasionem icatur dicens: ne declines cor meum in uerba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Illud quoque audiens admiratus sum, quod quidam, qui solent ultro citroque portare rumusculos et his, quae audierunt, semper addere, ut tristitias, ut rixas inter quod in oratione, quando offerimus sacrificia deo, soleamus pro te dicere: \'domine, praesta Iohanni, ut recte credat\'. noli nos in tantum putare simpliciter fatear, numquam in alienas aures pro
Abbreviated transcription (Latin):
bere credebã. Qͣnꝗͣ in monast̾io ordinauer̃i &
ñ in parrochia que tͥ subiecta sit. Ouere bene¬
dicta ep̃oꝵ cyprimansuetudo & bonitas. &
nr̃a rusticitas sensu tuo & arbitratu digna
miscđia dĩ. Nã multi epĩ cõmunionis nr̃e et
prbos in nr̃a ordinauert̃ ꝓuincia. qͦs nos com¬
p̃hende ñ potueramꝰ. & miser̃t̃ ad nosdiaconos
& yppodiaconos. qͦssuscepimꝰ cũ gr̃a. & ipse co
ad meȩ uͦ parrochiȩ uidebant᷑ eccłiã ꝑtinere.
eo qͦd gͣndis ee̾t & late patens ꝓiuncia. ordina
aut ego ordinaui diaconissas. & ad alienas
contra nosꝓ oꝑe dĩ. qͦd in edificationẽ & ñ in
destructionẽ fr̃m factũ ẽ: S & illd̃ uehem̃ter
admiratꝰ sũ. qͦd meis locutꝰ escdericis. asserens te
mandasse mͥ ne quequã ordinarẽ. & ego hoc
pollicitꝰ fui dicens. Nunqͥd uiuenissũ. aut cano¬
nes ignoro: Audi gͥ ueritatẽ in sermone dĩ me

Expanded text:
bere credebam, quamquam in monasterio ordinauerim et bere credebam, quamquam in monasterio ordinauerim et non in paroecia, quae tibi subiecta sit. o uere benedicta episcoporum Cypri mansuetudo et bonitas et nostra rusticitas sensu tuo et arbitratu digna misericordia dei! nam multi episcopi communionis nostrae et presbyteros in nostra ordinauerunt prouincia, quos nos conprehendere non potueramus, et miserunt ad nos et diaconos et hypodiaconos, quos suscepimus cum gratia. et ipse cohad meae autem paroeciae uidebantur ecclesiam pertinere, eo quod grandis esset et late patens prouincia, ordinarent. numquam autem ego ordinaui diaconissas et ad alienas contra nos pro opere dei, quod in aedificationem et non in destructionem fratrum factum est? sed 6t illud uehementer admiramandasse mihi, ne quemquam ordinarem: et ego hoc pollicitus sim, dicens: Nunquid juvenis sum, aut canones ignoro? Audi igitur veritatem in sermone Dei, me
Abbreviated transcription (Latin):
gͥcelebraret᷑ collecta in eccłia uillȩ quȩ ẽ upxta
monast̾iũ nr̃m. ignorantẽ eũ & nullã penitus
habentẽ suspitionẽ. ꝑ multos diaconos appre¬
hendi ussimꝰ & teneri os eiꝰ. ne forte lib̾are se
pellendes ut ministrar&. ualdeq obnitebatur.
indignũ se ẽẽ c̃testans. Uix gͦ cõpulimꝰ eũ & suade¬
re potuimꝰ testimoniis scͥpt᷑arũ & ꝓpositione.
mandatoꝵ dĩ. & cũ ministrar& in scis sacͥficus:
rursꝰ cũ ingenti difficultate tento ore eiꝰ. ordi
ramꝰ impulimꝰ. ut seder& in ordine p̾sbiterii.
cũ ante annũ multos eor queri audis sẽ. curn᷑
hab̾ent. qͥ sibi dñi sacram̃ta cficerent. & illũ om̃s
suo poscerent testimonio. & gͣndẽ utilitatẽ in
cõmune monast̾ii testarent᷑ qͣre nc̃ reꝑta opor¬
tunitate ñ scͥpsissent nob̾. neq suꝑ ordinatione
eiꝰ aliqͥd poposcissent. Hȩc ita acta sc̃ ut locutꝰ sũ
incaritate xp̃i. qͣm te erga paruitatẽ nr̃am ha¬

Expanded text:
ia uillae, quae est iuxta monasterium nostrum, ignorantem eum et nullam penitus habentem suspicionem per multos diaconos adprehendi iussimus et teneri os eius, ne forte liberare se pellentes, ut ministraret; ualdeque obnitebatur indignum esse se contestans. uix ergo conpulimus eum et suadere potuimus testimoniis scripturarum et propositione mandatorum dei. et cum ministrasset in sanctis sacrificiis, rursus cum ingenti difficultate tento ore eius ordinramus, inpulimus, ut sederet in ordine presbyterii. cum ante annum multos eorum queri. audissem, cur non haberent, qui sibi domini sacramenta conficerent, et illum omnes suo poscerent testimonio et grandem utilitatem in commune monasterii testarentur, quare tunc reperta oportunitate non scripsissent nobis neque super ordinatione eius aliquid poposcissent. Haec ita acta sunt, ut locutus sum, in caritate Christi, quam te erga paruitatem nostram ha
Abbreviated transcription (Latin):
in diluuio. aꝑtas caturactas cęli. & aqͣs inun¬
dasse diluuii. unde aꝑti st̃ fontes abyssi.
& totꝰ mundꝰ oꝑtꝰ ẽ aqͥs: s furor hominũ est:¬
unctꝰ stulticiȩ. qͥ reliquert̃ illd qͦd in ꝓuer¬
hiis dr̃ Audi fili sermonẽ patͥstui & ne abi¬
cias legẽ mat̾s tuȩ. & c̃uersi st̃ ad errorẽ. &
dicunt stulto. ut pͥnceps sui sit. Nec c̃tẽpnuns
res fatuas que dicunt̾ a fatuo. sic̃ scͥptͥa testa¬
tͥ. fatiuis aut̃ fatua loqͥt. & cor eiꝰ uana inte i¬
bris parcens ꝓpt̾ caritatẽ ꝗ̃. in te habeo.
p̃cor scͥbens & orains ut ĩpleas illud qͦo dr̃.
sitũ ẽ aduersũ om̃ia origenis dogmata disputa¬
re Nichil mͥsurripuit origenes. nec in mea gn̾ati¬
one fuit. nec ꝓpt̃ res aliqͣs mundi & hereditatem.
odiũ adu̾sus illũ pugnasq suscepi.S ut siplicit᷑
fatear doleo. & ualde doleo uidens plurimos frm.
suasione deceptos. & ꝑu̾sissima doctrina cibos

Expanded text:
in diluuio apertas cataractas caeli et aquas inunin diluuio apertas cataractas caeli et aquas inundasse diluuii, unde aperti sunt fontes abyssi et totus mundus opertus est aquis? Heu furor hominum iunctus stultitiae, qui reliquerunt illud, quod in Prouerbiis dicitur: audi, fili, sermonem patris tui et ne abicias legem matris tuae, et conuersi sunt ad errorem et dicunt stulto, ut princeps sui sit, nec contemnunt res fatuas, quae dicuntur a fatuo, sicut scriptura testatur: fatuus autem fatua loquitur, et cor eius uana intelbris parcens propter caritatem, quam in te habeo, precor scribens et orans, ut inpleas illud, quod dicsitum est aduersum omnia Origenis dogmata disputare. nihil mihi subripuit Origenes nec in mea generatione fuit nec propter aliquas res mundi et hereditatem odium aduersum illum pugnasque suscepi, sed —- ut simpliciter fatear — doleo et ualde doleo uidens plurimos fratrersuasione deceptos et peruersissima doctrina cibos
Abbreviated transcription (Latin):
& alia ligna de qbꝰ dic̃ ds̃ ex om̃i ligno ꝗͦd ẽ
in paradyso comedes similia st̃ fluminibꝰ &
aqͥs. Si aut aqͣ quȩ cernit uere aqͣ ẽ. necesse
ẽ ut & ficꝰ uere̾ sit. & alia ligna. & ad ã uerꝰ
statĩ in pͥncipio plasmatꝰ in corpore sic̃
eua & nr̃m phantasmate & post ruinã ut
uult origenes ꝓpt̾ peccatũ postea corpꝰ
accepit. S dicis. Legimꝰ qͦd sc̃s paulꝰ raptꝰ
sit usq ad t̾ciũ cęlũ & usq in paradẏsum.
Benedicis. Endo ponit t̾riũ cęlũ. & postea
addit in paradysũ: ostendit alibi ẽẽ celũ.
& alibi paradysũ. Illas uͦ p̃stigias qͥs ñ statĩ
abiciat. atq c̃tẽpnat dicente origene de
aqͥs quȩ suꝑfirmam̃tũ st̃ ñ eẽ aqͥs s fortitu.¬
dines qͣsdã angłicȩ potestatis. & rursũ aqͣs
quȩ suꝑ t̃rã st̃. hoc ẽ sub firmam̃to. e̾e̾ uir¬
tutes c̃trarias. id ẽ demones : & qͦmͦ legimꝰ

Expanded text:
et alia ligna, de quibus dicit deus: ex omni ligno, quod est et alia ligna, de quibus dicit deus: ex omni ligno, quod est in paradiso, comedes, similia sunt fluminibus et aquis. si autem aqua, quae cernitur, uere aqua est, necesse est, ut et ficus uera sit et alia ligna et Adam uerus statim a principio plasmatus in corpore sicut Eua et non in phantasmate et post ruinam, ut uult Origenes, propter peccatum postea corpus acceperit. sed dicis: legimus, quod sanctus Paulus raptus situsque ad tertium caelum et usque in paradisum\'. bene dicis: quando ponit tertium caelum\' et postea addidit \'et in paradisum\', ostendit alibi esse caelum et alibi paradisum. illas uero praestigias quis non statim abiciat atque contemnat dicente Origene de aquis, quae super firmamentum sunt, non esse aquas, sed fortitudines quasdam angelicae. potestatis, et rursum aquas, quae super terram sunt, hoc est sub firmamento, esse uirtutes contrarias, id est daemones? et quomodo legimus