comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Eccłia et enĩ om̃ib obsessa mali.
int̾ scorpiones ambulat: ubi ẽ sedes
sathane. Hereticoꝵ uallat᷑ exercitu.
a falsis frĩb qi felle & labore potat᷑:
ꝑsecutoꝵ undiq opponit᷑ torm̃tis. huix
scł̃i oblectam̃ta ⁊ carnis blandiunt᷑
dit insidias Uñ recte clamat. Edifi
dabit mͥ pennas sicut colũbe ÷ ⁊ uolabo
& requiescam: His ⁊ huiꝰ mõdi in m̃te
qiͣ felle amaricat᷑: in carne uͦ labore fa

Expanded text:
. Ecclesia enim omnibus obsessa malis, inter scorpiones habitat, ubi sedes est Satanae ; haereticorum vallatur exercitu; a falsis fratribus quasi felle, et labore potatur; persecutorum undique opprimitur tormentis; hinc saeculi oblectamenta, et carnis blandiunturdit insidias. Unde recte clamat: Aedifidabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam? His et hujusmodi in mente quasi felle amaricatur; in carne vero labore fa
Abbreviated transcription (Latin):
cũdedit me felle & labore.¬
mentis. immo xp̃i in m̃bris suis: qui
in passione dephensꝰ. inqͥt. Traditus
sum et ñ egrediebar :÷ quia edificaue
cũ armis et facib eum circũdederul:
⁊ uinctũ ad p̃sidem ꝑduxerunt. Hoc
uallo circũ septa: qiͣ felle amaritudi¬
nis et labore tribulationis afflicta ẽ
humanitas xp̃i. Sic etiã uallatꝰ ad
passionẽ ductus est: ⁊ ibi cibat᷑ felle &

Expanded text:
cumdedit me felle, et labore.mentis, imo Christi in suis membris, qui in passione deprehensus, ait: Traditus sum, et non egrediebar ; quia aedificavereum armis, et facibus circumdederunt, et vinctum ad praesidem duxerunt . Hoc vallo circumsepta, quasi felle amaritudinis, et labore tribulationis, afflicta est humanitas Christi. Sic etiam vallatus, ad passionem ductus est, et ibi cibatus fel
Abbreviated transcription (Latin):
tis gͦ: quia seruat᷑ istã distinctio.
Qui sunt gͦ terrigene: nisi filii ter¬
reᷤ. Qui sunt filii terre. Qui here¬
ditates derrenas requirunt. Qui
sunt filii bominũ: Qui ꝑtinent
ad filium hominis. Aliqñ iam
ista distinximꝰ sc̃itati ur̃e: e in¬
uenimꝰ qr adam homo er̾at: filiꝰ
hominis ñerat: et d̾s ñ erat ipse
ad adam terrigene: quicumo
ꝑtinent ad xp̃m : filii hominũ
Om̃s tam̃ audiant: ego nulli sub¬
traho sermonem meum. Terri¬
gena est: aũdiat ꝓpt̾ iũdicium
filius hominis est: audiat ꝓpter
regnum. Simuli unum: di¬
ues et pauꝑ. It̾m ipsa sunt repe¬
tita. Quod ait diues. adterrige¬
nas ꝑtinet: qd̾ autem pauiꝑ. ad
filios hominum. Diuites intel¬
lige suꝑbos: pauꝑes. humiless.
habeat multas facultates pecu
miarum : simeis ñ extollit᷑. pau¬
per est: ⁊ si ñ habeat: aliquid cu¬
piat et inflecur: inter diuites re¬
probos. reputat eum ds. Et̃ di¬

Expanded text:
tis ergo quia servatur ista distinctio. tis ergo quia servatur ista distinctio. Qui sunt ergo terrigenae, nisi filii terrae? Qui sunt filii terrae? Qui haereditates terrenas requirunt: Qui sunt filii hominum? Qui pertinent ad filium hominis. Aliquando jam ista distinximus sanctitati vestrae. Et invenimus quia Adam homo erat, filius hominis non erat. Et Deus non erat ipse ad Adam, terrigenae: quicumque pertinent ad Christum, filii hominum. Omnes tamen audiant. Ego nullis subtraho sermonem meum. Terrigena est? Audiat propter judicium. Filius horegnum. Simul in unum dives et pauper. Iterum ipsa sunt repetita. Quod ait dives, ad terrigenas pertinet; quod ait, pauper, ad filios hominum. Divites intellige superbos, pauperes humiles. Habeat niarum, si in eis non extollitur, pauper est. Non habeat aliquid, cupiat et infletur, Inter divites reprobos deputat eum Deus. Et di
Abbreviated transcription (Latin):
o udite hec om̃s gentes:
aurib ꝑcipite om̃s qui habi¬
rib ꝑcipite: hoc est nolite transe¬
unter audire. Sicut gͦ est aliqua
distinctio inter audite & aurib ꝑ¬
cipite. naẽ distinctio aliqua. inter
om̃s gentes. et habitatores orbis.
Significantiꝰ enim uult nos intel¬
ligere. qđ ait. om̃s qui habitatis
orbem: ut gentes intelligamus
om̃s iniquos: habitatores autem
oebis: om̃s iustos. Nam qui habi
audituri erant ñ solum peccõres
et impiĩ: s et iusti. ẜ mixte mͦ
audiunt om̃s ⁊ scumuentũ fu¬
erit ad reddendam racionem:
sepabuntur quisme causa au¬
dierunt ab illis qui aurib ꝑce¬
perunt. Audiant gͦ pecc̃ores: hoc
ẽqdait. Audite hecom̃s gentess.
Aũdiant et iusti. qui ñ sine cau¬
sa audierunt: et regunt potiuᷤ
terram. qmͣ regantur a t̾ra: ⁊ hoc
ẽ qd̾ subiungit. durib ꝑcipite.
om̃s quibabitatis orbem. Et i̾m
dicit. Quiq terrigene. et filii ho¬
hominũ: ad fideles et iustos. Wĩde¬

Expanded text:
udite haec omnes gentes, auribus percipite omnes qui habircipite, hoc est, nolite transeunter audire. Sicut est ergo aliqua distinctio inter Audite, et Auribus percipite: ita est distinctio aliqua inter omnes gentes, et habitatores orbis. Significantius enim vult nos intelligere quod ait, Omnes qui habitatis orbem: ut gentes intelligamus, omnes iniquos: habitatores autem orbis, omnes justos. Nam qui habitaudituri erant non solum peccatores et impii, sed et justi. Permixte modo audiunt omnes, sed cum ventum fuerit ad reddendam rationem, separabuntur qui sine caussa audierunt, ab illis qui auribus perceperunt. Audiant ergo peccatores. Hoc est quod ait, Audite haec omnes gentes. Audiant et justi, qui non sine caussa audierunt, et regunt potius terram, quam regantur a terra. Et hoc est quod subjungit, Auribus percipite omnes qui habitatis orbem. Et iterum dicit: 3. Quique terrigenae, et filii hohominum, ad fideles et justos. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ẽ. Sic anima quelibet dolet.felle
malicie conclusa: labore ĩqͥtatiᷤᷤ fatigata
maxime cũ se undiq urgeri circum¬
spicit. ⁊ ꝓpriis iniquitatib repleri.
Hoc immundi sp̃c tẽptant siqnͣdo si
quo mͦ miseram aĩam pͣuis oblecta¬
m̃tis inuoluant: & pessimis repleant

Expanded text:
em sic anima quaelibet dolet felle malitiae conclusa, labore fatigata, maxime cum se undique urgeri circumspicit, et propriis iniquitatibus repleri. Hoc enim immundi spiritus tentant, si quando, si quomodo miseram animam pravis oblectamentis involvant, et pessimis r
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnendo: uel bona terra fueruił
fructum miscłiȩ faciendo. Dein¬
de ꝓpħa uidens fut᷑a tanq̃. presen¬
tia: exhortatur angłos congre¬
gantes. Mittet enimdñs angłõs
suos: ⁊ congregabunt᷑ ante eum
om̃s gentes. Ait gͦ. Congregate
illi de diuersis partib oibis scõs¬
eus : et ñ tales scõs qui insistant car¬
nalib obseruantiis: s tales qui or¬
dinant. ⁊ p̃ponunt nouũ testamen¬
tum eius suꝑsacrificia legalia. Il¬
la enim sacrificia ueteris testam̃¬
ti: umbraet ꝓpħia fuerunt uerita¬
tis. Testam̃tum gͦ suꝑsacrificia or¬
dinare est: se ipsum in sacrificiũ
dño offerre: et q̃d̾ litt̾a precipit:
spũalit̾ adimplere. Uel suꝑsacrifi¬
cia testamentum ordinatur. qͣndo
uet̾ib noua p̃ponuntur: qñ ani¬
malium sacrificiis destructis
melchisedech ordo ubiq predicat᷑.
Ad cuiꝰ nouitatis or̃dinem ꝑtinet:
qd̃ sequitur. Et annuntiabunt ce¬
li iusticiam eiꝰ: qm̃ ds̃ iudex est.¬

Expanded text:
temnendo, vel bona terra fuerunt, temnendo, vel bona terra fuerunt, fructum misericordiae faciendo . Deinde propheta videns futura, tanquam praesentia, exhortatur angelos congregantes. Mittet enim Dominus angelos suos, et congregabuntur ante eum omnes gentes . 5. Congregate illi de diversis partibus orbis, sejus. Et non tales sanctos, qui insistant 248 carnalibus observantiis, sed tales, qui ordinant, et proponunt novum testamentum ejus super sacrificia legalia. Illa enim sacrificia veteris Testamenti, umbra, et prophetia fuerunt veritatis. Testamentum ergo super sacrificia ordinare, est seipsum in sacrificium Domino offerre, et quod litera praecipit, spiritualiter adimplere. Vel super sacrificia testamentum ordinatur, quando veteribus nova praeponuntur: quando animalium sacrificiis destructis, Melchisedech ordo ubique praedicatur . Ad cujus novitatis ordinem pertinet, quod subditur. 6. Et annuntiabunt coeli justitiam e
Abbreviated transcription (Latin):
Et in circuitu eius tempestas
ualida: idest angłi: quia sicut
ualida tempestas sufflat paleaᷤᷤ
ad ignem: sic malos sufflabunt
ad inferos. yalida tempestas:
uentilatura est tam magnam a¬
ream. Hac tempestate erit illa
uentilatio. qua seꝑabit᷑ ascĩs om¬
ne immundũ : a fidelib omĩs si¬
mulatio: a piis e̾ trementib u̾¬
bum cłi. omĩs contẽptor &̾ suꝑbꝰ.
ueniens itaq dns ad iudicium:
cabit sursum: sessuros secum et¬
idicaturos. Uocabit et terram:
discernere ppłm suum. Celũ uo¬
cabit ut iudicet cũ eo: terrã uoca¬
bit. ut discernat ppłm suũ appło
malo. Audi nocationem terre:
et ppłi̾ suidiscretionẽ. Uenite be¬
nedicti patris mei: ꝑcipite reg¬
num quod uobis ꝑatum est ab
origine mundi. ꝑcipite dico.Qua¬
re: Esuriui enim: et dedistis mͥ
mañducare. Et cet̾a. Eoce quare
dicuntur terra: iudelicet ꝓpter
boni oꝑis fertilitatem. Hii si non
potuerunt celum ẽẽ. omĩa con¬

Expanded text:
Et in circuitu ejus tempestas Et in circuitu ejus tempestas valida. Id est, angeli, quia sicut valida tempestas sufflat paleas ad ignem, sic malos sufflabunt ad inferos . Valida tempestas ventilatura est tam magnam aream. Hac tempestate erit illa ventilatio, qua separabitur a sanctis omne immundum: a fidelibus omnis simulatio, a piis et trementibus verbum Dei omnis contemtor et superbus. Veniens itaque Dominus ad judicium, cabit sursum sessuros, secum judicaturos. Vocabit et terram discernere populum suum. Caelum vocabit, ut judicet cum eo. Terram vocabit, ut discernat populum suum a populo malo. Audi vocationem terrae, et populi sui discretionem: Venite benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Percipite dico. Quare? Esurivi enim, et dedisti mihi manducare, etc. Ecce quare dicuntur terra: videlicet propter boni operis fertilitatem. Hi si non potuerunt caelum esse, omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
feste ueniet. ut iudicet. Et̾ hoc
dicio: occultus in celo. Patiens est
suꝑ pecc̃ores: non exercens iram
s expectans penitentiam. Tacu
inquit : numqͥdsemꝑ taceboͭ Ẽt
notañdum qd̃ ait ds nr̃. Non e¬
nim est ds: qui ñ est nr łs. Qm¬
aut xͥanoꝵ est uerus ds. Quia
uͦ ad iudicitm ueniet. sequenti¬
a docent: cum dicit᷑. Ignis in co¬
spectu eiꝰ exardescet. Ueniet eñ
iudicare scłm: ꝑ ignem. Hinca¬
płs ait. U niꝰciusq opus quale
fuerit: ignis ꝓbabit. Qui dulce¬
dinem dei nondũ gustauerunt:
si ñdum desicłant di faciem: ti¬
meant uł ignem. Supplicia ter¬
reant: quem premia ñ muitaił.
Uile tibi est qd ds pollicet᷑: contre¬
misce qd̃ minatur. Omĩs arboi
que ñ facit fructum bonũ: exci¬
decur ⁊ mignem mittecur. Ali¬
ter. Xp̃e ueniet ad iudicium: et
tunc ignis praue conscientiȩ ex¬
ardescet & exuret reꝓbos: qui
erunt inconspectu eius: quia
iũdebunt in quem transfycer̃t.

Expanded text:
feste veniet, ut judicet . Et hoc feste veniet, ut judicet . Et hoc judicio, occultus in caelo. Patiens est super peccatores; non exercens iram, sed expectans poenitentiam. Tacui, inquit: nunquid semper tacebo? Et notandum, quod ait Deus noster. Non enim est Deus, qui non est Deus ntianorum est verus Deus. Quia vero ad judicium veniet, sequentia docent, cum dicitur: Ignis in conspectu ejus exardescet. Veniet enim judicare seculum per ignem. Hinc Apostolus ait: Uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit . Qui dulcedinem Dei nondum gustaverunt, si nondum desiderant Dei faciem, timeant vel ignem. Supplicia terreant , quem praemia non invitant. Vile tibi est, quod Deus pollicetur? Contremisce, quod minatur. Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Aliter: Christus venit ad judicium, et tunc ignis pravae concupiscentiae exardescet, et exuret reprobos, qui erunt in conspectu ejus: quia videbunt in quem transfixerunt .
Abbreviated transcription (Latin):
eus deoꝵ dñs locutꝰ est.
et uocauit terram. Asolis
ortu usq ad occasum. Non qui¬
cumq homo. aut quicũq angłs
locutus est: s ipse ds̃ deoꝵ scł¬
ificator scõꝵ : sicut ipse alibi ait.
quibdam sc̃is: diis ꝑ grãm fac¬
tis. Ego dixi dii estis: ⁊ filii excel¬
si om̃s. Hinc apłs dicit. Dedit e¬
is potestatem filios dĩ fieri. Et it̾m.
filii di sumus: s ñdum apparuit
quid erimꝰ. Iste tantus actalis. lo
tantes interraͤ et ñ inuna ter
ra tm̃: s a solis ortu usq ad occa¬
sum. Datus est enim apłis sp̃c
eugłium om̃i creature. Et qui¬
a predicatio incepit abierłm :
recte subuinctum est. Ex syon spe¬
cies decoris eius. hinc alius ꝓph̾a
dieit. De syon exibit lex: e̾ uerbỹ
dñi de ierłm. Inde cepit predica¬
ri species decoris: idest pulcritu¬
do diuinitatis xp̃i. Ipse est specio
tus uenit: infirmus incarne
apparuit. Erat głe spẽs in diui¬
nitate: s hec latebat in humani
gͦ uenit. ut iudicaretur: mani¬

Expanded text:
um Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum. Non quicunque homo, aut quicunque angelus loquutus est, sed ipse deoificator sanctorum, sicut ipse alibi ait quibusdam sanctis diis per gratiam factis: Ego dixi, dii estis et filii excelsi omnes . Hinc Apostolus ait, Dedit eis potestatem filios Dei fieri . Et iterum: Filii Dei sumus, sed nondum apparet, quod erimus . Iste tantus ac talis locutantes in terra. Et non in una terra tantum, sed a solis ortu usque ad occasum. Datus est enim Apostolis SEvangelium omni creaturae . Et quia praedicatio incepit ab Jerusalem, recte subjunctum est: 2. Ex Sies decoris ejus. Hinc alius propheta dicit: De Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Inde coepit praedicari species decoris, id est, pulchritudo divinitatis Christi. Ipse est speciostus venit, infirmus in carne apparuit. Erat gloriae species in divinitate, sed haec talebat in humanitergo venit, ut judicaretur. Mani
Abbreviated transcription (Latin):
liter orare ꝓtriplici reatu huiꝰ cri¬
minis supradicti : scł ꝓ adulterio.¬
pro homicidio. & fraude:deinde
etiam ꝓ om̃ib aliis delictis: ut et¬
ds hanc noxam. et om̃s alias sibi
mittat. Proponitur aut̃ dauĩd
in hoc psalmo om̃ib iustis exem¬
plar: non peccandi. s sicecid̾it
resurgeñdi: & ne de uircute suap̃¬
sumant: cum scriptum sit: qui
stat. uideat ne cadat. Iniuistis ad
hoc ꝓponit᷑ ut de magnitudine sui¬
delicti aliqui ñ desperent: respicien¬
tes dauĩd. tanti delicti ꝑ condignam
satisfactionem consecutum ẽẽ ue¬
niam. Dicit gͦ sic dauid.

Expanded text:
liter orare pro triplici reatu hujus criliter orare pro triplici reatu hujus criminis supradicti, scilicet pro adulterio, homicidio, et fraude. Deinde etiam pro omnibus aliis delictis, ut Deus hanc noxam et omnes alias sibi amittat. Proponitur autem David in hoc psalmo omnibus justis exemplar, non peccandi: sed si ceciderint, resurgendi. Et ne in virtute sua praesumant cum scriptum sit, Qui stat, videat ne cadat . Injustis ad hoc proponitur, ut de magnitudine delicti sui aliqui non desperent, respicientes David, tanti delicti per condignam satisfactionem consequutum veniam. Dicit ergo sic David
Abbreviated transcription (Latin):
iũo. hoc mnisto psalmo ñ legit᷑: s
in titulo eius apparet:in libro au¬
dũ : & post hoc factum. missus est
ad eum nathan ꝓpħ̃a adno:qui
eum argueret de tanto cõmisso.
Nulti uolunt cadere cum dauid: et
nolunt resurgere cum dauid. Non
cadendi exemplum ꝓpositum est:
s sicecideris. resurgendi. Attende
ne cadas : ñ sit delectatio minoꝵ ru
ina maioꝵ : s sit casus maioꝵ. tre¬
mor minoꝵ. Audiant qui ñ cecide¬
runt ne cadant: audiant qui ceci¬
derunt ut resurgant.Admonet
etiam tale exemplũ: ñ se quemꝗͣ
extollere debere in ꝓsꝑis reb. Mul¬
tienĩ res aduersas timent: ꝓsꝑas
ñ timent. Picło̾sior est autẽ res ꝓ¬
sꝑa anime:qmͣ aduersa corꝑi.Hoc
pecc̃m ñ fecit: cum ꝑsecutorem
saulem pateret᷑. Semꝑuͦ aduersuͤ
felicitatem ugilandum est. Ma¬
teria huiꝰ psalmi est dauid:siue
quilibet alius penitens. Intendit
aut̃ ꝓpħa in hoc psalmo. principa¬

Expanded text:
vid. Hoc in isto psalmo non legitur, sed vid. Hoc in isto psalmo non legitur, sed in titulo ejus apparet. In libris audum. Et post hoc factum missus est ad eum Nathan propheta a Domino, qui eum argueret de tanto commisso . Multi volunt cadere cum David, et nolunt resurgere cum David. Non cadendi exemplum propositum est: sed si cecideris, resurgendi. Attende ne cadas. Non sit delectatio minorum, casus majorum: sed sit casus majorum, tremor minorum. Audiant qui non ceciderunt, ne cadant. Audiant qui ceciderunt, ut surgant. Admonet etiam tale exemplum, 253 non se quemquam extollere debere in prosperis rebus. Multi enim res adversas timent, prosperas non timent. Periculosior est autem res prospera animae, quam adversa corpori. Hoc peccatum non fecit, cum persecutorem Saulem pateretur. Semper vero adversus felicitatem vigilandum est. Materia hujus psalmi est David, sive quilibet alius poenitens. Intendit autem propheta in hoc psalmo principa
Abbreviated transcription (Latin):
pit dñs eos qui obliuiscunt᷑ eum:
qui eaque ad salutem ammarũ
suaꝵ ꝑtinent. intelligere contẽp¬
nunt. Uñde scriptũ est. Om̃is igno¬
rans ignorabit᷑. Quocontra de in¬
telligentib ⁊ laudantib dm: quid
suburingat aũdiamꝰ. Sacrificiũ
laudis honorificabit me: ⁊ illie
iter quo ostendam illi salutare
dei. Quõd latine salutare: hoc hebra¬
ice iħc dicit᷑. In sacrificio gͥ laudis. fit
iħu iter ostensionis: quia dum ꝑ
psalmodiam compunctio effundit᷑:
uia nobis incorde fit. ꝑqmͣ ad iħm
infine ꝑuenitur:sicut ipse de su¬
a ostensione loquit᷑ dicens. Qui di¬
ligit me:diligetur a patre meo:
et ego diligam eum:et manife¬
stabo ei me ipsum. Inc. de pͦs .l.
um nathan ꝓpħa: qñ intrauit
qui est finis legis et ꝓpħaꝵ: uł fi
gotio: ꝓ quo uenit ad eum argu¬
endum nathan ꝓpħa. Et quia na¬
than multociens uenerat ad eum:
it huiꝰ psalmi. determinat sic: eo
tudine: captus est rex ⁊ ꝓpħa da¬

Expanded text:
pit Dominus eos, qui obliviscuntur eum: pit Dominus eos, qui obliviscuntur eum: qui ea quae ad salutem animarum suarum pertinent, intelligere contemnunt. Unde scriptum est: Omnis ignorans ignorabitur . Quo contra de intelligentibus et laudantibus Deum quid subjungat, audiamus: 23. Sacrificium laudis honorificabit me: et illic iter, quo ostendam illi salutare Dei. Quod Latine salutare, hoc Hebraice Jesus dicitur. In sacrificio igitur laudis fit Jesu iter ostensionis, quia dum per psalmodiam compunctio effunditur, via nobis in corde fit, per quam ad Jesum in fine pervenitur. Sicut ipse de sua ostensione loquitur dicens: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum um Nathan propheta, quando intravit qui est finis legis et prophetarum. gocio, pro quo venit ad eum arguendum Nathan propheta. Et quia Nathan multotiens venerat ad eum, t caussa hujus psalmi, determinat sic: eo tudine captus est rex et propheta Da
Abbreviated transcription (Latin):
a facdis tuis: e constitue te ante te
Ascende tribunal mentis tue: esto
tibi iudex: torqueat te timor: erum¬
pat confessio: & dic dño do tuo. qm̃
iniquitatem meam ego cognosco:
et pecc̃m meum contra me ẽ semꝑ.
Si enim ut paulus ait nosmet ip¬
sos iudicaremꝰ: ñ utiq iudicarem̃.
ꝓpterea admonendo subdit. Intel¬
ligite hec qui obliuiscimini deum
Uos dm obliti estis. dum mala agi¬
tis: ex ratione ꝑpendite. que dicta
sunt. ut uosmet ipsos corrigatis.
Attende in hoc uersu uiscera diui¬
ne misccłie. Etiam obliuiscentes
se ñ obliuiscit᷑. ñ repellit immo
reuocat ad intellectum: ut resipi¬
scant. ⁊ ñ ꝑeant. Non uult mortẽ
pecc̃oris: s ut conuertatur & ui
uat.  quare o misericors dñe ad¬
mones obliuiscentes te. ut intelli¬
gant: Audi causam. Ne qñ rapiãt
aduersarnus ille diabolus qui tan¬
qm leorugiens. circuit querensqͣm
deuoret: & ñ sit quieripiat: si uos
intelligere ñ uultis. Non enim eri¬

Expanded text:
a factis tuis, et constitue te ante te. a factis tuis, et constitue te ante te. Ascende tribunal mentis tuae. Esto tibi judex. Torqueat te timor. Erumpat confessio. Et dic Domino tuo: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . Si enim ut Paulus ait nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . Propterea admonendo subdit: 22. Intelligite haec qui obliviscimini Deum. Vos qui Deum obliti estis, dum mala agitis, ex ratione perpendite quae dicta sunt: ut vosmetipsos corrigatis. Attende in hoc versu viscera divinae misericordiae. Etiam obliviscentes se non obliviscitur, non repellit, imo revocat ad intellectum, ut resipiscant, et non pereant. Non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Et quare, o misericors Domine, admones obliviscentes te, ut intelligant? Audi caussam: Ne quando rapiat adversarius ille diabolus, qui tamquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret , et non sit qui eripiat. Si vos intelligere non vultis. Non enim eri
Abbreviated transcription (Latin):
pusillis: quia pusilloꝵ est. tantum
scandalizari. Prauoꝵ autem ii¬
sus est ꝑfectis derogare: imꝑfectis
scandalum ponere: ⁊ semꝑ discor¬
dias seminare: hoc fecisti inquit
expectat ut conuertam᷑. Non eñĩ
irascitur ꝑ singłos dies: s sicut dr
in alio psalmo. nͥ conuersi fueritiᷤ
gladiũ suũ ubrabit. hinc est quõd
subiungit. Existimasti miꝙ quõo
ero tui similis. Parum est qr ma¬
la facta tua placent tͥ: placere
putas et mͥ. Deum quia ñ pateriͤ
ultorem: uis tenere participem.
Arguam te: et statuam contra faci¬
entuam. Qnͣto mͦ pacientiꝰ mise¬
ricors dñs pecc̃ores sustinet: tanto
et quia hic se ipsos attendere & em̃¬
dare negligunt. statuet eos sͥ ante
faciem suam: ut uideant fedita¬
tem suam: nec tam̃ ad hoc ut cor¬
rigantur. s ut magis erubescant.
Mõdogͦ tu fac quisqͥs talis es: qd̃ tibi
minatur facere ds̃. Tolle te atergo
tuo. ubi de uĩdere ñ uis dissimulais

Expanded text:
pusillis: quia pusillorum est tantum pusillis: quia pusillorum est tantum scandalizari. Pravorum autem usus est, perfectis derogare, imperfectis scandalum ponere, et semper discordias seminare. 21. Hoc fecisti inquit exspectat, ut convertamur. Non enim irascitur per singulos dies , sed sicut dicitur in alio psalmo: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hinc est quod subjungit: Existimasti inique quod ero tui similis. Parum est quia mala facta tua placent tibi. Placere putas et mihi. Deum, quia non pateris ultorem, vis tenere participem. Arguam te, et statuam contra faciem tuam. Quanto modo patientius misericors Dominus peccatores sustinet, tanto Et quia Ex eodem hic seipsos attendere et emendare negligunt, statuet eos ibi ante faciem suam, ut videant foeditatem suam. Nec tamen ad hoc, ut corrigant: sed ut magis erubescant. Modo ergo tu fac quisquis talis es, quod tibi minatur 252 facere Deus. Tolle te a tergo tuo, ubi te videre non vis dissimulans
Abbreviated transcription (Latin):
exasꝑat. Dolos uͦ labia concinnail
qñ auditu placida. uerbis ꝓnun¬
tiant. Unde adhuc subinfertur.
Sedens aduersus frẽm tuum lo¬
quebaris. hoc fit. q̃n aliquis qua¬
si firmus aut alicuiꝰ momenti doc¬
tor decrahit fr̃i suo: forte bene a¬
genti. ⁊ recte uiuenti. In eo autem
qd̾ ait sedens: mora uł studiũ de¬
signatur. Est alius infirmus ⁊ im¬
ꝑfectus: aduersus quẽ ponit scan¬
qalum similit̾. praue loquendo.
Ideo infirmꝰ ille dictus est matris
filiꝰ nondũ patris: adhuc lacte in¬
digens ⁊ uberib adherens: porta¬
tur adhuc sinib matris eccłie: nos¬
dũ ualens ad solidum cibum pa
tris sui accecdere. Scandaliratur
autẽ: quia adhuc ꝑfectus non est.
Si enim ꝑfectus ẽẽt: scandalirari
nullatenꝰ posset. Nam pax multa
est diligentib legem dĩ: et ñ est il¬
lis scandalum. & dns in eũgłio.
Quiscandalizauerit inquit unũ de
pusillis meis: ñ ait de maiorib. s de

Expanded text:
exasperat. Dolos vero labia concinnant, exasperat. Dolos vero labia concinnant, quando auditu placida verbis pronuntiant. Unde adhuc subinfertur: 20. Sedens, adversus fratrem tuum loquebaris. Hoc fit quando aliquis quasi firmus, aut alicujus jam momenti doctor detrahit fratri suo forte bene agenti et recte viventi. In eo autem quod ait Sedens, mora vel studium designatur. Est alius infirmus et imperfectus, adversus quem ponit scandalum similiter prave loquendo. Ideo infirmus ille dictus est matris filius, nondum patris, adhuc lacte indigens et uberibus adhaerens. Portatur adhuc sinibus matris Ecclesiae, nondum valens ad solidum cibum mensae Patris sui accedere Scandalizatur autem, quia adhuc perfectus non est. Si enim perfectus esset, scandalizari nullatenus potuisset. Nam pax multa est diligentibus legem Dei, et non est illis scandalum . Et Dominus in Evangelio: Qui scandalizaverit inquit unum de pusillis meis . Non ait de majoribus, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
mones meos. Si uidebas furem
currebas cum eo: et cum adul¬
deris portionem tuam ponebas.
feci adulterium: quid. si placu¬
it tibi qui fecit: Nonne ipso pla¬
cito concurristi: Nonne portio¬
nem tuam cum illo qui fecit.
laudando posiusti. Et si ñ facis
malum. si tu ñ laudas malũ: si
ex uoto consentis. curris cũ ma¬
lo: ⁊ portionem mali recipis. Os
tuum habundauit malicia: et
lingua tua concinnabat dolos.
Maliciam et dolum quoꝵdam
insinuat: qui qmuis sciant ma¬
la ẽẽ que audiunt. minime re¬
prehendunt. Et parum est. qui
a ñ dicunt male fecisti: s adu¬
lando dicunt bene fecisti. Et noruil
malum ẽẽ: s habuñdant malicia:
et lingua eoꝵ concinnat. idẽ ador¬
nat dolos. Dolus autem est. fraus
quedam in uerbis: qnͣdo aliud ꝓmi¬
tur. aliũd sentitur. Parum est qͦd
facis malum: insuꝑ laudas adu¬
lando: & irrides ⁊ fallis peccantem
Uel os pecc̃oris malicia habundat
qnͣdo maledictis ⁊ conuiciis alioᷤᷤ

Expanded text:
mones meos: 18. Si videbas urem, mones meos: 18. Si videbas urem, currebas cum eo: et cum adulteris portionem tuam ponebas. feci adulterium. Quid si placuit tibi qui fecit? nonne ipso placito cucurristi? Nonne portionem tuam cum illo qui fecit, laudando posuisti? Et si non facis malum, si tamen laudas malum, si ex voto consentis, curris cum malo, et portionem mali recipis. 19. Os tuum abundavit malitia, et lingua tua concinnabat dolos. Malitiam et dolum quorumdam hominum insinuat, qui quamvis sciant mala esse quae audiunt, minime reprehendunt. Et parum est quia non dicunt, Mala fecisti; sed adulando dicunt, Bene fecisti. Et norunt mala esse, sed abundant malitia, et lingua eorum concinnat, id est, adornat dolos. Dolus autem est fraus quaedam in verbis, quando aliud promittitur, aliud sentitur. Parum est quod facis malum, insuper laudas adulando, et irrides et fallis peccantem. Vel os peccatoris malitia abundat, quando maledictis et conviciis alios
Abbreviated transcription (Latin):
ones ẽẽ apuddñm. S cauendũ
Fest ne uiuamus male: lum can¬
F. tamus bene. Nam sequit᷑. Necc̃o¬
ri aut̃ dixit ds̃. quare tuenarraᷤ
iusticias meas: ⁊̃d est precepta me¬
a iustificantia predicas: Detali¬
b dicit apłs. Qui prẽdicas ñ fu¬
randum furaris : qui doces non
mechandũ mecharis: qui abho¬
minaris ydola. sacrilegium fa¬
cis : Et assumis testam̃tum me¬
um ꝑos tuum: id est corpꝰ xp̃i et
calicem nomi destamenti:qui ꝓ
multis effusus est inremissionẽ pec¬
catoꝵ. Uel assumis testamentũ me¬
tam pollutum labiis predicare p̃¬
sumis. Tu uͦ õdisti disciplinã: idẽ
correptionem: et ꝓiecisti sermo¬
nes meos retrorsum: quia eos neg¬
ligens ñ custodisti. In õdiendo dis¬
ciplinam. redarguit᷑ uoluntass
mala: in piciendo sermones di
retrorsum. reprehendit᷑ negli¬
gens et praua uita. Sermones
di ꝓicere est: illis contẽptis ꝑuer¬
saagere. Ec̾ce quomͦ ꝓiecisti ser¬

Expanded text:
ones esse apud Deum. Sed cavendum ones esse apud Deum. Sed cavendum est, ne vivamus male, dum cantamus bene. Nam sequitur: 16. Peccatori autem dixit Deus, Quare tu enarras justitias meas? Id est praecepta mea justificantia praedicas? De talibus dicit Apostolus : Qui praedicas non furandum, furaris: qui doces non moechandum, moecharis: qui abominaris idola, sacrilegium facis. Et assumis testamentum meum per os tuum? Id est corpus Christi et calicem novi Testamenti, qui pro multis effusus est, in remissionem peccatorum . Vel assumis testamentum metam pollutis labiis praedicare praesumis? 17. Tu vero odisti disciplinam. Id est corruptionem: Et projecisti sermones meos retrorsum. Quia eos negligens non custodisti. In odiendo disciplinam, redarguitur voluntas mala. In projiciendo sermones Dei retrorsum, reprehenditur negligens et prava vita. Sermones Dei projicere, est, illis contemtis, perversa agere. 251 Ecce quomodo projecisti ser
Abbreviated transcription (Latin):
despare: nec uelis intius uirib
confidere. Inuoca me: et eruã
te. Ad hoc enim ꝑmissus est dieᷤ
tribulationis fieri: quia forte si
ñ tribulareris. ñ inuocares me:
cum tribularis autẽ inuocaꝵ
me. Et quia uocas: eruam te.
Cum fueris erutus. honorificabis
me: ut iam ñdiscedas a me. ua¬
lent gͦ nob̾ tribulationes: qr nos
excitãt ad hon orañdum dm. Tribu¬
lati ꝓpriam infirmitatẽ cogno¬
scimius: eruti. diuinã grãm sen¬
timꝰ. Tantomagis autẽ eum ho¬
noramꝰ: quoliberationem nram
ñ a nobis. sa se ipso ꝓcedere scimꝰ.
Et sciendum qd̃ tota uita ista mor¬
lalis: tribulatio est scĩs uiris. Nã
preter innumeras muñdi huiꝰ
anxietates: in eo q̃d̃ a dõ seꝑant᷑.
qd̃ adhuc in hoc mundo pegrinan¬
tur : qd̾ corpꝰ qͦd corrumpitur ag̃¬
grauat ammam: ueementer
tribulantur. Qnͣto autem crebri¬
ores tribulationes sunt apũd noᷤ.
tanto frequentiores debent orati¬

Expanded text:
desperare, nec velis in tuis viribus desperare, nec velis in tuis viribus confidere. Invoca me, et eruam te. Ad hoc enim permissus est dies tribulationis fieri, quia forte si non tribulareris, non invocares me. Cum tribularis autem, invocas me: et quia voces, eruam te. Cum fueris erutus, honorificabis me, ut jam non discedas a me. Valent ergo nobis tribulationes, quia nos excitant ad honorandum Deum. Tribulati propriam infirmitatem cognoscimus, eruti divinam gratiam sentimus. Tanto magis autem eum honoramus, quo liberationem nostram non a nobis, sed ab ipso procedere scimus. Et sciendum, quod tota vita ista mortalis tribulatio est sanctis viris. Nam praeter innumeras mundi hujus anxietates, in eo quod a Deo separantur, quod adhuc in mundo peregrinantur , quod corpus quod corrumpitur aggravat animam , vehementer tribulantur. Et quanto crebriores tribulationes sunt apud nos, tanto frequentiores debent orati
Abbreviated transcription (Latin):
bene cum sacrificio: precipim᷑ uo¬
tum offerre altissimo. Nam scd̾m
uota: pensat ds sacrificia. Tanto
apũd d̃m maius erit sacrificium
tuum: qnͣto maiorem in ipso sacri¬
ficio habueris deuotionem. Uñde
scriptum est: fide plurimã hostĩã
abel qm̃ cham optulit dõ: ꝑ quam
testimoniũ consecutꝰ est ẽẽ uistus.
Cornamq et non substantiã: pen¬
sat ds̃. Nec ꝑpendit qnͣtum in eiꝰ
sacrificio: s ex qnͣto ꝓferat᷑. Hinc
alibi dicitur in psalmo. In me st̃
ds uota tua: que reddam laũda¬
tiones tͥ. Ac si aꝑte dicat. Et siex¬
teriꝰ munera offerenda ñ habeo:
intra memet ipsum tam̃ inuemi¬
o. quõd in aram tue laudis impo¬
no: quia qui de nr̃a datione ñ pa¬
sceris : oblatione cordis meliꝰ pla¬
caris. Immola inqͣm dõ sacrifici¬
um laudis: ut sic habeas eũ pla¬
catum & ꝓpicium. Et quĩo dem
de: Et inuoca me indie tribula¬
tionis: & eruam de ⁊ honorifica¬
bis me. Qnͣdo tribularis. noli

Expanded text:
bene cum sacrificio praecipimus vobene cum sacrificio praecipimus votum reddere altissimo. Nam secundum vota pensat Deus sacrificia. Tanto apud Deum majus erit sacrificium tuum, quanto majorem in ipso sacrificio habueris devotionem. Unde scriptum est: Fide plurimam hostiam Abel, quam Cain obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse justus . Cor namque et non substantiam pensat Deus. Nec perpendit, quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Hinc alibi dicitur in psalmo: In me sunt Deus vota tua, quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Et si exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio, quod in aram tuae laudis impono. Quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Immola, inquam, Deo sacrificium laudis, ut sic habeas eum placatum et propitium. Et quid deinde? 15. Et invoca me in die tribulationis: et eruam te, et honorificabis me. Quando tribularis noli
Abbreviated transcription (Latin):
Cum illo ager.cum illo spẽs terre:cũ
nalitatem tuam dicta sunt. Quia
tu anteqͣ manduces famem pateri ᷤ.
forte putas. et dm esurire.ut man¬
ducet. Etiam siẽẽ posset ut esuriret:
ñ dic̾et tibi. Omĩa quippe ante illy
sunt:unde uult collit: nichil illi¬
tuum. necessarium est. Et ido sub¬
dit. Meus estenim orbis terre: e ple¬
nicũdo eiꝰ. Noligͦ laborare quod mͥ
des: sine labore habeo qd uolo. Nũ
quid manducabo carnes tauroꝵ:
aut sanguinem hyrcoꝵ potabo:
isrł tuus. Sequit̾ et dicit. Immo¬
la do sacrificium laudis. Interio¬
ra sacrificia: semꝑ plus diligit ds.
Magis enĩ attendit affectum: quã
censum. Ido ꝓtinꝰ addit. Et red¬
de altissimo uota tua. Sit ara tu¬
a: conscientia tua. Ignis tuus: a¬
mor diuimus. Sacrificium tuum:
laus cłi. Sic gͦdm lauda incorde tr¬
o: ut in ipsa oblatione laudis. spũ¬
ali igne accensus. te ipsum inimo¬
les et mortifices: & sacrifices do. Et

Expanded text:
Cum illo ager, cum illo species terrae, cum Cum illo ager, cum illo species terrae, cum ecundum carnalitatem tuam dicta sunt: quia tu antequam manduces, famem pateris, forte putas, et Deum esurire, ut manducet. Etiam si esse posset, ut esuriret, non diceret tibi. Omnia quae ante illum sunt, unde vult, tollit. Nihil illi necessarium est. Et ideo subdit: Meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus. Noli ergo laborare, quod mihi des: sine labore habeo, quod volo. 13. Nunquid manducabo carnes taurorum? aut sanguinem hircorum potabo? Israel. Sequitur et dicit: 14. Immola Deo sacrificium laudis. Interiora sacrificia semper plus diligit Deus. Magis enim attendit affectum, quam censum. Ideo protinus addit. Et redde altissimo vota tua. Sit ara tua conscientia tua. Ignis tuus amor divinus. 250 Sacrificium tuum laudes Dei. Sic ergo Deum lauda in corde tuo, ut in ipsa oblatione laudis spirituali igne accensus teipsum immoles et mortifices, et sacrifices Deo. Et
Abbreviated transcription (Latin):
do incurte mea. quas ñ alligo ad
presepe meum: ea uͦ que apudme
sunt. ñ di. s mea sunt. Ido dñs ad¬
iungit. Iumenta in montib ⁊ bo¬
ues: mea sunt. Et ea que possides.
& illa que ñ possicdes: omĩa sunt
mea. Si enim seruus meus estu:
dotum pecus tuum meum est.
Cognoui omĩa uolatilia celi: idest
appendi omĩa et numeraui. Ali¬
a est noticia cli. alia bominis: si¬
cut aliud est possidere di. aliud ẽ
possidere hominis. Non enim tu
qd possides totum habes in potes¬
tate: aut qͣmdui uiuat bos tuus.
in potestate tua est: hec uolatilia
de aqua natasunt. a uerbo d̃ni
dicentis: ꝓducant aque uolatili¬
a celi. Ubi nouerat que imꝑaue¬
rat: ut aque ꝓferrent: Iam certe
nouerat qd creauerat: et anteqͣ
crearet nouerat. Tanta gͦ est no¬
ticia di. ut apud ipsum ẽẽnt quo¬
dam ineffabili mͦ anteꝗͣ creata
essent: et a de expectabit ut acci¬
piat. qd̾ anteqͣ crearetur habebat᷑
um in terra gignentium: mecũ est.

Expanded text:
do in corte mea, quas non alligo ad do in corte mea, quas non alligo ad praesepe meum. Ea vero, quae apud me sunt, non Dei, sed mea sunt. Ideo Dominus adjungit: Jumenta in montibus et boves, mea sunt. Et illa, quae possides, et illa, quae non possides, mea sunt omnia. Si enim servus meus es tu, totum peculium tuum meum est. 11. Cognovi omnia volatilia coeli. Id est, appendi omnia et numeravi. Alia est notitia Dei, alia hominis. Sicut aliud est possidere Dei, aliud est possidere hominis. Non enim tu, quod possides, totum habes in potestate: ut quandiu vivat bos tuus, in potestate tua est. Haec volatilia caeli de aqua nata sunt a verbo Domini dicentis: Producant aquae volatilia caeli . Ubi noverat, quae imperaverat, ut aquae proferrent? Jam certe noverat, quod creaverat et antequam crearet, noverat. Tanta ergo notitia Dei: ut apud ipsum essent quodam ineffabili modo, antequam creata essent. Et a te expectat, ut accipiat, quod antequam crearetur habebat. um in terra gignentium mecum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt gͦ illa: que in conspectu eius
sunt semꝑ: benigne fac inquit
dñe in bona uoluntate tua syon:
tunc acceptabis sacrificiũ iustici¬
e. oblationes et holocausta. Est ig¬
nis. flagrantissime caritatis. A¬
nimus inflamiet᷑ caritate: ar¬
ripiat eadem caritas membra
inusum suũ: ñ ea ꝑmutat mili¬
tare cupiditati: ut totus exardes¬
cat igne diuini amoris. Talia ho¬
locausta dicit ds̃: in conspectu me¬
o sunt semꝑ. Adhuc forte isrł cogi¬
tat de bob: de ouib de hyrcis. Idõ
subiunctum est. Non accipiam
de domo tua uitulos: neq degre¬
gib tius hyrcos. Prenuntiat testa¬
mentũ nouũ: ubi omĩa illa uet̾a
sacrificia cessauerunt. Fr̾at enim
tunt p̾nuntiatũ futurũ qd̾dam
sacrificium: cuiꝰ sanguine mun¬
rum. Ac si dice̾t. Qui om̃s feras sil¬
uarum possideo: illis qui in do¬
mo tua sunt uitulo uł hyrco ñ in¬
digeo. S forte ait isrł: Bestie dei
sunt ille bestie fere: quas ñ inclu¬

Expanded text:
sunt ergo illa, quae in conspectu meo sunt ergo illa, quae in conspectu meo sunt semper? Benigne fac, inquit Deus, in bona voluntate tua Sion. Tunc acceptabis sacrificium justitiae oblationes, et holocausta. Est ignis flagrantissimae caritatis. Animus inflammetur caritate, 249 arripiat eadem caritate membra in usum suum. Non ea permittat militare cupiditati, ut totus exardescat igne amoris divini. Talia holocausta dicit Deus, in conspectu meo sunt semper. Adhuc forte Israel cogitat de bobus, de ovibus, de hircis. Ideo subjunctum est: 9. Non accipiam de domo tua vitulos: neque de gregibus tuis hircos. Praenuntiat Testamentum novum, ubi omnia illa vetera sacrificia cessaverunt. Erat enim tunc praenunciatum futurum, quoddam sacrificium, cujus sanguine munrum. Ac si diceret: Qui omnes feras possideo, illo qui in domo tua est, vitulo, vel hirco non indigeo. Sed forte ait Israel, Bestiae Dei sunt illae bestiae ferae, quas non inclu
Abbreviated transcription (Latin):
Captat aut̃ eiꝰ beniuolentiã: cum
ait. Popłs m̃s: ac sidic̾et ppłs elec¬
tus: populus peculiaris. Et testi¬
ficabor tibi: idest testimoniis scrip¬
turarum approbabo. Quidͤ Deu̾
ds̃ tuus ego sum: idest ego ds̾. sum
tuus & ꝓprie dicitur. quẽ familia¬
rius ħt ds : tanqͣ in mancipio suo.
tanqͣ in peculio suo. Quidius am¬
plius : Premium queris a do: ec¬
ce ds̃: ipseds̃ tuus est. Quid dodici:
Donatibi querebas: ipsum donato¬
rem habe. & quĩd exigit a nobis
taurum mactasti: quare ũ de gre¬
ge tuo hẏrcum optimũ obtulisti:
quare aries ille ambulat in otub
tuis. et in ara mea ñ imponit᷑. ho¬
locausta autem tua: in conspecta
meo sunt semꝑ. holon. totum est:
caustum incensum. holocaustũ
autẽ: totum igne assumptũ. Siul̃
quẽdam holocatista que ñ recipit
ds̃: de quib in alio psalmo dr̾ Utiq
holocaustis ñ delectaberis. Hec
sunt holocaustabrutoꝵ anima¬
lium: quib d̾s ñ delectatur. Que

Expanded text:
Captat autem ejus benevolentiam, cum Captat autem ejus benevolentiam, cum ait: Populus meus. Ac si diceret: Populus electus, populus peculiaris . Et testificabor tibi. Id est, testimoniis Scripturarum approbabo. Quid? Deus, Deus tuus ego sum. Id est ego Deus sum, tuus, et proprie dicitur, quem familiarius habet Deus tanquam in mancipio suo, tanquam ex peculio suo. Quid vis amplius? Primum quaeris a Deo? Ecce Deus, ipse Deus tuus est. Quid Deo dicimus? dona tibi quaerebas, ipsum donaturum habes. Et quid exigit a nobis taurum mactasti? Quare non de grege tuo hircum optimum obtulisti? Quare aries ille ambulat in ovibus tuis, et in ara mea non imponitur? Holocausta autem tua in conspectu meo sunt semper. Holon, totum est: caustum, incensum. Holocaustum autem totum igne absumtum. Sunt quaedam holocausta, quae non recipit Deus, de quibus in alio psalmo dicitur: Utique holocaustis non delectaberis . Haec sunt holocausta brutorum animalium, quibus Deus non delectatur. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. etbona oꝑa prẽdicant. Unde
alibi dicit᷑. Celi enarrant głam di
Que ꝓfecto iusticia ideo nobis pre¬
dicatur: quatinus illam exseqͣti¬
tes. iram indicis euitare mereamͣ:
qm ds iudex est. qui iuidicabit ui¬
uos et mortuos : & scd̃m oꝑa: uni¬
cuiq retribuet merita. hoc in¬
cessanter mentis ocłis attenden¬
tes sc̃i uiri. qm d̾s iudex est: uiłã
suam inquirere. pecc̃a sua defle¬
re. sese semꝑ ad meliora ꝓmouere
ñcessant: ut pꝰmodũ ante tam¬
districtum iudicem inindieabileᷤ
apparere ualeant. Huc usq synago¬
gã commendauit xp̃m. uł exponer¬
do ordinationem predicationis eiꝰ.
uł scd̾m aduentum cõmendando:
amͦ introducit eum loquentẽ sic
Aũdi ppłs m̃s: et loquar isrł. Isrł:
nomen electionis est. Non uocabe¬
ris iacob: s uocab̾is isrł. Ergo audi
sicut isrł: sicut uidens deñ: ẽ si nos¬
dum specie: siam fide. Hoc enini
int̾pretatur isrł: uidens deum.
Qui habet aures audiendi: audiat.

Expanded text:
i, et bona opera praedicant. Unde alibi dicitur: Caeli enarrant gloriam Dei . Quae profecto justitia ideo nobis praedicatur, quatenus illam exequentes iram judicis evitare mereamur. Quoniam Deus judex est, qui judicabit vivos et mortuos : quia secundum opera unicuique retribuet merita. Hoc incessanter mentis oculis attendentes sancti viri, quoniam Deus judex est, vitam suam inquirere, peccata sua deflere, sese semper ad meliora promovere non cessant: ut postmodum ante districtum judicem injudicabiles apparere valeant. Huc usque Synagoga commendavit Christum, vel exponendo ordinem praedicationis ejus, vel secundum adventum commendando: amodo introducit eum loquentem sic: 7. Audi, populus meus, et loquar Israel: Israel nomen electionis est. Non vocaberis Jacob, sed vocaberis Israel . Ergo audi sicut Israel, sicut videns Deum Et si nondum spe, sed jam fide, hoc enim interpretatur Israel, videns Deum. Qui habet aures audiendi, audiat .
Abbreviated transcription (Latin):
uenire merearis ad celestia.
de uõcatione omium gentium:
de manifesto aduentu xp̃i : de mu¬
tatione uet̾is sacrificii in nouũ: de
dãpnañdo pecc̃ore indisciplinato:
&̾ quod iter add̾m sit laudis sacri¬
sicium. Titulus est. psalmꝰ asaph.
Int̾pretatur asaphcongregatiõ. At¬
tribuendus est gͦ psalmus iste a¬
saph .i. congregationi fidelium.
ante aduentum xp̃i existentium
carnem. et passurum ꝓ nobis:
q̃d nos crẽdimꝰ ẽẽ completum. Ma¬
teria psalmihuiꝰ est ipse xp̃c: mo¬
do nos ꝑprẽdicationem uocans:
deinde districte iudicans. Inten¬
dunt aut̃ prenominati fideles.
intrõducendo ipsius dm̃i xp̃i ꝑso¬
nam. ut maiori pondere loquai¬
tur. suadere auditorib suis. ut
a carnalib obseruantiis desistaNł
& ab umbra ãd ueritatem se tͣns¬
ferant: nec ita uoce prẽdicent.
ut oꝑe ñ impleant. Cur autẽ pre¬
ceptis xp̃i. talia suadentis obͥtẽ¬
ꝑandum sit. cause premisse st̃
in principia psalmi: usq ad eũ

Expanded text:
enire merearis ad caelestia.de vocatione omnium gentium: de manifesto adventu Christi, de mutatione veteris sacrificii in novum, de damnando peccatore indisciplinato: et quod iter ad Dominum sit laudis sacrificium. Titulus est, Psalmus Asaph. Interpretatur Asaph congregatio. Attribuendus est ergo psalmus iste Asaph, id est, congregationi fidelium ante adventum Christi existentium,carnem, et pro nobis: quod nos credimus esse completum. Materia psalmi hujus est ipse Christus, modo nos per praedicationem vocans: deinde districte judicans. Intendunt autem praenominati fideles, introducendo ipsius Domini Christi personam, ut majori pondere loquantur, suadere auditoribus suis, ut a carnalibus observantiis desistant, et ab umbra ad veritatem se transferant: nec ita voce praedicent, ut opere non impleant. Cur autem praeceptis Christi talia suadentis obtemperandum sit, caussae praemissae sunt in principio psalmi, usque ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
do uirtutes m̃tis ad tñsitoriã delec¬
tationẽ inclinat: et refocillari nitit᷑. dũ
diu̾sis desicłiis satisfacere machinatur.
Uñ ppłs gemens & querens panẽ plangit:
qr qmuis p̾ciosa ꝓ cibo dedit: concupi¬

Expanded text:
ndo virtutes mentis, ad transitoriam delectationem inclinat, et refocillari nititur, dum diversis desideriis satisfacere machinatur. Unde populus gemens et quaerens panem plangit; quia, quamvis pretiosa pro cibo dederit, concupi
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ hñt pessimã : qr in pecc̃is suiᷤ
moriunt᷑: qui ꝑ eũ dõ ñ reconcilian¬
t᷑. Scdm animã intelligenda ẽ morͤ
aut pessima aut optima: ñ scd̾m
corpus. D ãpnatis pecc̃orib: iterũ
de iustis ait. Redimet dns aĩas ser¬
uoꝵ suoꝵ. Om̃s enĩ serui erant pec¬
cati ÷ fusus est sanguis xp̃i: et tan¬
to precio sunt redẽpti. Attende gͦ
quis te redemit:et a quo uł quali
precio te redimendo saluauit.Ip¬
se ds creator tuus redemit de. ipsũ
sanguinẽ suũ fũdit ꝓte: ab ipsõdi¬
abolo ⁊ pecc̃o saluauit te. Seruus
itaq factus tantid̾ni. stũde ut ser¬
uias illi in sc̃ĩtate et iusticia: om̃ib¬
orit᷑: eñ subinfertur. Et ñ delinquẽ
om̃s qui sꝑant ineo. Quĩd enĩ ait
apłs : Si dixerimꝰ quia pecc̃m ñ ha¬
bemꝰ: nos ipsos seducimꝰ. Et iterũ.
In multis offendimꝰ om̃s. S hanc

Expanded text:
am: quia in peccatis suis moriuntur , qui per eum Deo non reconciliantur. Secundum animam intelligenda est mors, aut pessima, aut optima, non secundum corpus damnatis peccatoribus. 23. Iterum de justis ait: Redimet Dominus animas servorum suorum. Omnes enim servi erant peccati. Fusus est sanguis Christi, et tanto pretio sunt redemti. Attende ergo quis te redemit, et a quo vel quali pretio te redimendo salvavit. Ipse Deus Creator tuus redemit te, ipse sanguinem suum fudit pro te. Ab ipso diabolo et a peccato salvavit te. Servus itaque factus tanti Domini, stude ut servias illi 152 in sanctitate et justitia oritur, cum subinfertur, Et non delinquent omnes qui sperant in eo. Quid enim ait Apostolus? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus . Et iterum, In multis offend
Abbreviated transcription (Latin):
do. ꝑ concupiscentiã carnis delin¬
qͦd habitat meis peccm. In eo eni
qd̾ sꝑant in do: iam ñ sunt incar¬
ne.s in spũ. Quõdsicaro concupi¬
scit ͤ ipsi qui in spũ sunt. ñ consen¬
tiunt: & ido ñ delinquunt:
itulus psalmi

Expanded text:
delinquod habitat in eis peccatum. In eo enim quod sperant in Deo, jam non sunt in carne, sed in spiritu . Quod si caro concupiscit , ipsi qui in spiritu sunt, non consentiunt: et ideo non delinquunt. TITULUS PSALMI
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Et icło sic sꝑamꝰ nos uent᷑os
ad eñ: quia nob̾ absentib ꝑfidẽ
misit nom̃ suũ. Sꝑa hic : ut lete¬
ris ibi. Esuri et siti hic: ut epule¬
ris ibi. Proposuit nobis quid a¬
memꝰ: in quo ⁊ de quo solo p̃su¬
mamꝰ. Impleuit gaudio spei. Post
hec fit oratio breius ⁊ salubris.

Expanded text:
m. Et ideo sic sperabimus venturos ad eum, quia nobis absentibus per fidem misit nomen suum. Spera hic, ut laeteris ibi. Esuri et siti hic, ut epuleris ibi. Proposuit nobis, quid amemus, in quo, et de quo solo praesumamus. Implevit nos gaudio spei . 22. Post haec fit oratio brevis et salubris.
Abbreviated transcription (Latin):
sessio eiꝰ. herẽditas eiꝰ. Et ut eandem
gentẽ d̾ñi ostendẽt ẽẽ similit̾. posses¬
sionem et h̾editatẽ: ad iunxit. ppłs
quẽ elegit in h̾editatẽ sibi. Et sic mi¬
ro et indicibilimͦ. ut̾q et possidet
⁊ possidet᷑ ab alt̾o: tanqͣ heres ⁊ h̾edi¬
tas. possessor et possessio. Nune dieit.
quia idem dñs de celo. tanꝗͣ de ex¬
celso loco. siue de alto diumitatis su¬
e.siue de celsitũdine misccłie sue:
iũdit in imo positos. et ualde a se
remotos om̃s filios hominũ. yidit
inqua: et misccłiter attendit. Midit:
quia miseratus esteoꝵ. Uñde plerũq
rogantes misccliam: dicimꝰ homi¬
ni. uĩde me. Est gͦ quedã uisio mise¬
rantis cordis: ñ uisio punientiᷤ. hoc
mͦ dignatus est dñs uĩdere om̃s fili¬
os hominũ: ꝑtinentes ad filiũ hõis.

Expanded text:
sessio, et haereditas ejus. Et ut eandem sessio, et haereditas ejus. Et ut eandem Domini ostenderet esse similiter possessionem, et haereditatem, adjunxit, Populus, quem elegit in haereditatem sibi. Et sic miro et delectabili modo utrunque et possidet, et possidetur ab altero, tanquam haeres et haereditas, possessor et possessio. Nunc dicit, quia idem Dominus de caelo, tanquam de excelso loco, sive de alto divinitatis suae, sive de celsitudine misericordiae suae vidit in imo positos, et valde a se remotos omnes filios hominum. Vidit, inquam, et misericorditer attendit. Vidit, quia misertus est eorum. Unde plerunque rogantes misericordiam, dicimus homini, Vide me. Est ergo, quaedam visio miserantis cordis, non visio punientis. Hoc modo dignatus est Dominus videre omnes filios hominum pertinentes ad