comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finũ fuit: Quia gͥ mom̃tis suis horȩ fugiunt: agite fr̃s km̃a ut in
boni oꝑis mercede teneantur:. Audite qͥd sapiens salemon dicat.
Quodcũq potest manus tua facere. instanter oꝑare.: qͥa nec opus.
nec ratio. nec scientia. nec sapientia ẽ apud inferos qͦ tuꝓperas. Ca

Expanded text:
fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite ergo, fratres chfenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite ergo, fratres charissimi, ut in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapi
Abbreviated transcription (Latin):
in conditione mortalitatis nr̃ȩ mentis ocłos figite: uenienti uos u¬
dici ꝑ fletus coitidie q lam̃ta p̃parate Cum certa mors maneat om¬
nib: nolite de tpr̃alis uitȩ ꝓuidentia incerta cogitare. Ter r̾enarũ
rerũ: uos cura ñ aggrauet: Quantislibet enĩ auri & argenti molib
circũdetur. quib libet p̾tiosis uestib induat᷑ caro. qͥd ẽ aliud nͥ caro:
Nolite gͦ adtendere qͥd habetis: s qͥd estis: Uultis scire qͥd estis: ꝓph̃a
indicat dicens: Uere fenum ẽ popłs Si enim fenũ popłs ñ ẽ: ubi st̃
illi qͥea quȩ hodie colim. nobiscũ transacto anno beati felicis natali¬
cia celebrauert̃: o quanta & qualia de p̃sentis uitȩ ꝓuisione cogita¬
bant.
uenti sunt: & cuncta simul tp̃ralia quȩ tractata quasi stabiliter tenere
uidebantur. amiserunt Si gͦ transacta multitudo generis humane
ꝑ natiutatẽ uiruit in carne. ꝑ mortẽ aruit in puluere. uidelicet

Expanded text:
onditionem mortalitatis vestrae mentis oculos figite: venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate; cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare: terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur, quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro: nolite ergo attendere quid habetis, sed quid estis. Vultis autem audire quid estis: propheta indicat, dicens: Vere fenum est populus . Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, nventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
Honus pastor ꝓ ouib sius animã suã posuit: ut in sacram̃to corpoꝰ
suũ &o sangumẽ uerteret. & ouies qͣs redimerat carnis sue alimito
satiaret. Ostensa nob̾ ẽ de contemptu mortis uia quã sequamͦs aꝑ¬
posta forma cui impͥmamur: Primũ nobis ẽ exteriora nt̃a muscdi¬
ter ouib enis impendere: postremũ uͦ si necesse sit. etiã mortẽ nraune

Expanded text:
uam posuit, ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mort
Abbreviated transcription (Latin):
iugilantib seruis exhibeat. audiamꝰ. Am̃ dico uob̃. quod p̃cinget
se. & faciet illos discumbere: ꝙ transiens ministrabit illis Precinget
se: idẽ ad retributionẽ p̃parabit. Faciet illos discumbere: idẽ in et̃na
quiete refoueri. Discumbere qͥppe nr̃m: in regno qͥescere ẽ. Unde
rursum dñs dicit Uenient. & recũbent cũ abrahã. ysaac. & ia cob

Expanded text:
iamus: Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet eos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecinget se, id est ad retributionem praeparabit; et faciet illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Is
Abbreviated transcription (Latin):
turbatis clamorib uocare dicens Maxime curre: numꝗͣ tibi
mali aliqͥd feci. in fide tua me suscipe Turbatus maximꝰ affuit
lugens: & ꝑstrepens familia conuenit. Eos aũt qͦs ille insistentes
sibi grauit᷑ tolerabat. ipsi malignos sp̃s uidere ñ poterant: s eo
Iacebat in sinistro latere: aspectũ earũ ferre ñ poterat uertebat᷑
ad parietẽ: ibi aderant: Cumq constrictus nuis relaxari se
iã posse desꝑaret: cepit magnis uocib clamare dicens Indutias

Expanded text:
turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum atur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a. ex consideratione illius uehem̃ter instruetur Quidam
iur nobilis in ualeria ꝓuincia nomine chrisaurius fuit: quẽ lin¬
gua rustica popłs chriserium uocabat. uir ualde idoneus.s tantũ
plenus uitus quantũ reb. Suꝑbia tumidus. carnis suȩ uolup¬
tatib subcditus: in adqͥrendis reb auariciȩ facib accensus S cũ
tot malis dñs finẽ ponere detreuisset: sicut a re ligioso uiro qͦd
qͥ nunc suꝑ ẽ ꝓpinquo illius didici. corporis languore ꝑcussus ẽ:
Qui ad extremũ ueniens. eadem hora qua iã de corpore erat exiturꝰ.
aꝑtis oculis uidit tethros & nigerrimos sp̃s corã se assistere: & uehe¬
ment̃ imminere. ut ad inferni claustra se raꝑent: Cepit treme¬
re. palescere. sudare. q magnis uocib indutias petere: filiũq suũ
nomine maximũ quẽ ipse iã monachus monachũ uidi. nimus &

Expanded text:
tas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam tas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ exaudiam: mane consurgent &. ñ inuenient oe:
Ecce aꝑiri clamant. &. reppulsionis suȩ dolore cõpulsȩ. appellationẽ
ritum ñ agnoscit: Libi aꝑte qͦ generalis ad discplos exhortatio sub¬
infertur: cum dr̃ Uigilate itaq qͥa nescitis diem neq horam:
Quia post peccata ds̃ penitentiã suscipit. si sciret qͥsq de p̃senti
scło quo tpr̃e exiret. aliud tp̃s uoluptatib. atq aliud penitentiȩ
aptare potiusset S qͥ penitentiȩ uiã spopondit : peccanti diẽ cra¬
stinum ñ ꝓmisit Semꝑ gͦ extremũ diẽ debemꝰ metuere: quẽ numꝗͣ
possum p̃uidere Ecce ipsũ hunc diẽ in qͦ loquim᷑. ad inducias con
uersionis accepimꝰ: & tam̃ mala quȩ fecimꝰ flere recusamus Non
aliqua nos egͥtudo corripiat. si signa egͥtudinis uicinã mortẽ de¬
nuntient. inditias uiuendi querim ut peccata nr̃a defleamꝰ:
qs eas cũ magno ȩstu desiderii petimꝰ. quas acceptas mͦ ꝓ nichilo

Expanded text:
n exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem ritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce huversionis accipimus, et tamen mala quae fecimus, flere recusamus. Nos aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tes: & emite uob̃. Uenditores qͥppe olei: adulatores st̃ lui enĩ ac¬
cepta qualibet grã. uanis suis laudib nitorẽ glłe offert: quasi oleũ
uencdunt De qͣ ꝓfecto oleo psalmista dicit Oleum aũt peccatoris. ñ
one aũt capitis. ea quȩ pͥncipatur corpori mens uocat᷑ inpinguat
gͦ caput oleum peccatoris: cũ demulcet mentẽ fauor adulantis S
cum irent emere uenit sponsus: quia cũ uitȩ suȩ testimoniũ a ꝓri¬

Expanded text:
tes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim actes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris nonone autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proxi
Abbreviated transcription (Latin):
S lampades fatuarũ uirginum extinguunt᷑: quia earũ oꝑa quȩ clara
hominib foras apparuert̃. in aduentu uidicis intus obseurant᷑: Eta do
retributionẽ ñ inueniunt: quia ꝓ eisreceꝑunt ab hominib laudes q̃s
amauert̃. Quid ẽ aũt quod tunc a prudentib oleũ petunt. nisi qͦd
in aduentu iudicis cũ se intus uacuas inuenerint. testimoniũ foris
quert: ac si a sua fidutia deceptȩ ꝓrimis dicant: Cuia nos quasi sine
oꝑe reppelli conspicitis: dicite de nr̃is oꝑib qͥd udiitis S pruden¬
tes uirgies respondent dicentes He forte ñ sufficiat nob̾ et uobis:
In illo enĩ die qͦd tamen de quibdã in pace ȩccłiȩ quiescentib loquor.
sibimetipsi testimoniũ unius cuiusq uix sufficit: Quanto minꝰ. sibi
a ꝓacimo: u̾bi c ꝓtinus ꝑ increpationẽ subdunt Ite potiꝰ ad uenden¬

Expanded text:
Sed lampades fatuarum virginum exstinguunSed lampades fatuarum virginum exstinguunEt a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad venden
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum uͦ quod om̃s lampades habent. s om̃s oleum ñ habent: qͥa
plerũq bona in se oꝑa cũ electis & reꝓbi ostendunt. S soli ad sponsum
cum oleo ueniunt: qͥ de his quȩ foris egerint intus glłam reqͥrunt:
Unde ꝑ psalmistam qͦ de sc̃a ȩlectoꝵ ȩccłia dicitur: Omis gla eius fili¬
ȩ regis ab intus Moram aũt faciente sponso. dormita uer̃t om̃s
os dormier̃t̃: qͥa dum uenire uidex ad extremũ udicium differt
electi & reꝓbi in mortis somino sopiunt᷑ Dormire ȩtenĩ mori ẽ An¬
cdamor factus ẽ: ecce sponsus uenit. exite obiuã ei De aduentu spon¬
si clamor in media nocte fit: quia sic iudicii diessubripit. ut p̾ui¬
deri ñ ualeat quando uenit Un de scriptum ẽ. Dies dñi sicut
fur in nocte: ita ueniet: Tunc om̃s uirgines surgunt: qͥa ȩlecti
& reꝓbi.a somnosuȩ mortis excitant᷑: Lampades ornant: quia sua
secum oꝑa numerant. ꝓ quib ętnã reciꝑe beatitudinẽ expectans

Expanded text:
ades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt, qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regis et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim mori est. Anclamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines surgunt, quia et electi et reprobi a somno suae mortis excitantur. Lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectant.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs adhuc diuina patientia longanimit̃ expectat Nã illi tethroᷤ
sp̃s ante mortẽ uidisse. & indutias petisse qͥd ꝓfuit. qͥ eas dem
cogitemꝰ. ne nob̃ in uacuũ tempra ꝑeant : ꝙ tc̃ queramꝰ ad
beneagendum uiuere. cũ iam cõpellimur de corpore exire: Me¬
mentote qͥd ueritas dicat. Orate ne fiat fuga ur̃a hyeme uł sabb̃o:
ꝑlegis qͥppe mancdlatũ: ambulare longuis in sabbato ñ licet: hyẽps
qͦ ad ambulandum impedim̃tum ẽ: quia gressus ambulantiũ
torpor frigoris asstringit: Ait gͦ Orate ne fiat fuga ur̃a hyeme
uel sabbato: ac si apre dicat. Uidete ne tc̃ queratis peccata ur̃a
fugere: qͣndo iam ñ licet ambulare Ilud gͦ tñe ͦ fugere ñ licet:
mͦ debet cogitari dum licet: Illa ẽ hora nr̃i exitus semꝑ intu¬
enda: ista redemptoris ammonitio ante mentis ocłos semꝑ ponenda
qua ait: Uigilate itaq: quia nescitis diem neq horam Scđm lu¬

Expanded text:
a longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem icogitemus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressus ambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari dum licet. Illa hora nostri exitus est semper intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. HOMIL
Abbreviated transcription (Latin):
designat sui confestim aꝑimo: si hũc cum amore suscipimus.
uidere eũ iudicẽ quẽ c̃tẽpsisse se meminit formidat. Qui aũt de
sua spe & oꝑatione securus ẽ. pulsanti confestĩ aꝑit: quia lȩtus u¬
dicem sustinet: Et cum tp̃s ꝓpinquȩ mortis agnouerit: de gła re¬
tributionis hylarescit: Unde & ꝓtinus subditur Beati sunt serui
illi: qͦs cum uenerit dñs inuenerit uigilantes Uigilat: qͥ ad aspe¬
ctum ueri luminis m̃tis ocłos aꝑtos tenet Uigilat: qͥ seruat oꝑando¬

Expanded text:
designat. Cui mox aperit, qui eum cum amore suscipit. videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; et cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde et protinus subditur: Beati sunt servi illi, quos cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Vigilat qui ad aspectum veri luminis m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetuum ab amoris sui amplexib euelletur Tunc regni ianua lu¬
gentib clauditur: quȩ mͦ cottidie penitentib aꝑitur Erit namq¬
ꝙ tunc penitentia. s fructuosa iam ñ erit: quia nequaꝗͣ tunc ue¬
niam inuenit. qͥ mͦ aptum ueniȩ tp̃s ꝑdit: Hinc etenĩ paulus du
Ecce nunc tp̃s acceptabile: ecce nunc dies salutis: Hinc ꝓpħa ait. Que¬
rite dñm dum inueniri potest: inuocate eũ dum ꝓpe ẽ. Unde
Nam subdit᷑ Nouissime ueniunt & reliquȩ uirgines: dicentes

Expanded text:
perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua luperpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dich: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis! Hinc propheta ait: Quaerite dominuNam subditur: Novissime veniunt et reliquae virgines, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
celum: Ad cuis exam̃. om̃e humanũ genus deducit᷑ Cum ad uin¬
dictã maloꝵ. remunerationẽq bonoꝵ. angli. archangli. throni. pͥn¬
tanti iudicis qui in illo die t̃ror erit: quando iã in pena remediũ ñ
erit Quȩ illa confusio: cui reatu suo exigente. continget in conu
tu omniũ hominũ angłoꝵq erubescere Qui pauor: eum quẽ &
tranqͥllum mens humana caꝑe ñ ualet. etiã iratũ uidere Quã diẽ
bene ꝓpħa intuens ait Dies irȩ dies illa. dies tͥbulationis & angustiȩ.
dies calamitatis & miseriȩ. dies tenebrarũ & caliginis. dies nebulȩ
appellationib ñ ualet explicare: Quanta uͦ tunc erit electoꝵ lȩticia.
qͥ de eius merent᷑ uisione gaudere. de cuius conspectu uident & elem̃¬
ta contremescere: & cũ eo simul ad nuptias intrare: Qui & inspo¬
si nuptiis gaudent. & tam̃ ipsi sunt sponsa: quia in illo ȩt̃ni regni
thalamo uisioni nr̃ȩ coniungit᷑. Quȩ scilicet uisio: numꝗͣ iam in

Expanded text:
itur. Cui ad vindictam malorum, remunerationemque bonorum, angeli, archangeli, throni, printanti judicis qui in illo die terror erit, quando jam in poena remedium non erit. Quae illa confusio, cui reatu suo exigente coentu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in
Abbreviated transcription (Latin):
mus quȩ cogiams. trudentes gͦ oleuin in uasis habent: qͥa nitorẽ
głe intra conscientiã retinent. paulo adtestante qͥ ait Gła nr̃a hȩc ẽ:
testimoniũ conscientiȩ nr̃ȩ: Fatuȩ aũt uirgines oleũ secum ñ sumt.

Expanded text:
cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum s
Abbreviated transcription (Latin):
natus aũt qͥnarius : denariũ ꝑficit: Et qͥa ex utroq sexu fideliũ
multitudo colligit᷑: scã ȩccłia decẽ uirginib similis denuntiat᷑.
In qua qͥa mali cũ bonis. & reꝓbi cũ electis amixti sunt: recte sim¬
lis uirginib prudenti h: & fatuis ẽẽ ꝑhibetur: Sunt namq
pleriq continentes. qͥ ab exteriori appetitu se cu todiunt: ꝙ spe
ad interiora rapiuntur Carnem macerant: ꝙ toto desiderio ad sciꝑ¬
nam patͥam anhelant: Eterna p̃mia expetunt: ꝓ laborib suis nolt
laudes humanas reciꝑe Hii nimirũ głam suam ñ in ore hominũ
poñt. s intra conscientiã contegunt: Et sunt pleriq qͥ corpus ꝑ ab¬
stinentiã affligunt: & de ipsa sua abstinentia humanos fauores expe-¬
tunt Doctrinę inseruiunt: indigentib multa largiunt᷑. S fatuȩ
ꝓfecto st̃ uirgines: quia solam laudis transiturȩ retͥbutionẽ quert̃:
qͥppe nito głȩ designatur. Uascula aũt. ur̃a sunt corda: in quib feri

Expanded text:
denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus
Abbreviated transcription (Latin):
milias. intelligi ualet. qͥa ñ de his qui fuerant. s: de his qui ẽẽ in
eccła potuerant. loquebatur. Qui tunc noua & uetera ꝓferunt:
cũ utriusq testantu p̃dicamenta uocib & morib loquuntur:¬

Expanded text:
amilias , intelligi valet quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in amilias , intelligi valet quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant, loquebantur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt malos de medio iustoꝵ: & mittent eos in caminũ ignis:
quã exponendum: Aꝑta etenĩ uoce torm̃ta peccantiũ dicta funt:
ne qͥs ad ignorantiȩ suȩ excusationẽ recurreret. siqͥd de ȩt̾no sup¬
plicio obscure diceretur. Unde & subdit᷑: Intellexistis hȩc om̃ia.
doctus in regno cȩloꝵ. similis ẽ homini patͥfamilias: ꝓferenti de
thesauro suo noua & uetera: Si ꝑ nouum & uetus qͦd dr. utrũq
testam̃tum accipimꝰ: abraham doctũ fuisse denegamꝰ. Qui nou
& ueteris testam̃ti & si facta nouit: minime uerba nuntiauit:
Moysen qͦ docto patͥfamilias cõparare ñ possumꝰ: quiꝰ & si testam̃¬
tum uetus edocuit. noui tam̃ testam̃ti dicta ñ ꝓtulit.¶Dum gͦ
ab hoc intellectu excludim᷑. ad alium uocam᷑ S in eo qͦd ueritas
dicit. om̃is seriba doctus in regno cȩloꝵ. similis ẽ homini patͥs.¬

Expanded text:
rabunt malos de medio justorum, et mittent eos in camrabunt malos de medio justorum, et mittent eos in camxponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? ferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Novi tamen dicta non protulit. Dum ergo ab hoc intellectu excludimur, ad alium vocamur. Sed in eo quod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelo
Abbreviated transcription (Latin):
cat litus maris: In qͦ scilicet fine. boni pisces in uasis eligunt᷑. mali¬
aũt ꝓiciuntur foras: qͥa & electi quiq in tab̃nacula ȩt̃na recipiunt᷑.¬
& int̃ni regni luce ꝑdita ad exteriores tenebras rȩꝓbi ꝑtrahuntur.
Nunc enĩ bonos malosq cõmunit̃ quasi ꝑmixtos pisces: fidei sa¬
Etquidẽ pisces qͥ capii fuerant: mutari ñ possunt. Nos aũt mali
capimur: s in bonitatem ꝑmutamur: Cogitemꝰ gͥ in captione: ne
diuidam᷑ in ludre Ecce quam grata uobis ẽ hodierna sollẽnitas.
ita ut ñ modicum se addicat: si cui e hoc conuentu ur̃o deee̾ con¬
tingat: Quid gͦ in illa die acturus ẽ. qui a conspectu iudicis rapit᷑.
ab electoꝵ societate separat᷑. qui tenebrescit a lumine. cruciat᷑ ȩt̾na
cõbustione: Unde & hanc coparationẽ dñs sub breuitate aꝑit.: ci
subiungit: Sic erit in consũmationẽ scł̃i. Exibunt angłi & sepa¬

Expanded text:
cat littus maris, in quo scilicet fine boni pisces in cat littus maris, in quo scilicet fine boni pisces in autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei saEt quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum nob̾ turpe sit. qͦt dm̃ nolum saltem ꝑ pacem sequi: Ecce¬
enim nulli nr̃m hoc tp̃re dicit ds̃. ꝓ me morere: s illicita tantummꝰ
in te desideria occide: Qui gͦ in pace subicere carnis desideria nolumꝰ.
quando in bello ipsam carnẽ ꝓ dño daremus: Rursus simile re
egnum cȩloꝵ sagenȩ in mare missȩ đr: & ex om̃i genere piscium congre¬
ganti. Quȩ impleta ad litus educitur: ꝙ in uasis boni pisces eligunt᷑.
mali aũt ꝓiciuntur foras. Scã ȩccł̃ia sagenȩ cõparatur. qͥa & ꝑisca¬
mortis ꝓfunda mergatur. Quȩ ex om̃i genere piscium congregat.
quia ad peccatoꝵ ueniã sapientes & fatuos. liberos et seruos. diuiteᷤᷤ
ꝙ. pauꝑes. fortes & infirmos uocat: Unde & ꝑ psalmistam deo dr:
Ad te om̃is caro ueniet: Quȩ iagena scilicet tunc uniuersaliter re¬
pletur. cũ in fine suo humani generis summa conduditur. Quã
educunt ꝙ secus litus sedent: qͥa sicut mare scł̃m. ita scłi finem signifi¬

Expanded text:
ipsum nobis turpe sit, quod Deum nolumus saltem per pacem sequi. Ecce nulli nostrum hoc tempore dicit Deus: Pro me morere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in bello pro Domino ipsam carnem daremus? 4. Rursus simile est regnum coelorum sagenae in mare missae dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscamortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani geducunt et secus littus sedent: quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem signifi
Abbreviated transcription (Latin):
rentem. si amor ad regnũ ñ trahit. uel timor minet: IEcce enim
de gehennȩ expressione dr: ibi erit fletus & stridor dentiũ: S
lȩticiam fugite. si illic flere & lugere formidatis Nemo etenim
potest & hic gaudere cum scło: & illic regnare cũ xp̃o. Tp̃ralis itaq
leticiȩ fluxa restringite: carnis uoluptates edomate: Quicquid
animo ex p̃senti scło arridet: ex consideratione ȩt̃ni ignis ama¬
rescat. Quicqͥd in m̃te puerilit̾ hylarescit. hoc disciplinȩ iuueni¬
lii sensus coherceat: ut dum sponte tp̃ralia fugitis. ȩt̃na gaudia

Expanded text:
rentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim rentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed rissimi, vanam laetitiam fugite, si illic flere formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
studeat uiuere. cȩloꝵ ualeat regra penetrare: ce. homo in t̾ra ȩdi¬
tus. a corruptibili uita moriat᷑ in celo collocandus. Et uetus
itaq ẽ. ut ꝓ culpa humanum genus in ęt̃na pena intertat: & nouũ ut
conuersum in regno uiuat: Quod gͦ in condusione loquutionis suȩ
dñs subdidit: hoc ẽ utiq qͦd p̾misit. Prius enim de regni similitu¬
dine thesaurũ inuentũ ac bonam margaritã ꝓtulit. post modũ¬
uͦ penas inferni de maloꝵ cõbustione narrauit: Atq in conclusio¬
ne subiunxit: Ideo doctus scriba in regno cȩloꝵ. similis ẽ patri¬
familias: ꝓferenti de thesauro suo noua & uetera. Ac si aꝑte dice¬
retur: Ille in sc̃a ȩccła doctus p̾dicator ẽ. qui & noua scit ꝓferre de
suauitate regni.ꝙ. uetusta dicere de t̾rore supplicii: ut uel penȩ ter¬
reant. qͦs p̾mia ñ inuitãt. Audiat de regno qͦd amet. audiat de suppli¬
cio unusqͥsq qͦd timeat: ut torpentẽ animũ. &. terrȩ uehem̃ter inhe¬

Expanded text:
studeat vivere, coelorum regna valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhae
Abbreviated transcription (Latin):
sepe insacro eloqͥo regnũ cȩloꝵ p̾sentis tpr̃is ȩccłia dicitur:
De qͦ in alio loco dñs dicit Mittet filius hominis angłos suos:
& colligent de regno enis omĩa scandala: Neq enim in illo regno
beatitudinis. in qͦ pax summa ẽ: inueniri scandala pot er̃t̃ quȩ
colligant᷑. Unde &. rursum dr̃. Qui gͦ soluerit unũ de mandatis

Expanded text:
sepe in sacro eloquio regnum celorum presentis temporis Ecclesia dicitur. De quo in alio loco Dominus dicit: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt, que colligantur. Et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
et per coitum generans Raptus est helias per coitum
genitus : sed non iam per coitum generans: Assumptus.
uero est dominus neq per coitum generans: neq per coitu
generatus: Considerandumꝰ nobis eit quid est quod marens
ait. sedet a dextris dei: et stephanus dicit. uideo cȩlos apertos:
et filium hominis stantem a dȩxtris dei: Quid est quod hunc
marcus sedentem: stephanus uero stantem se uidere testatur.
Sea scitis fratres quia sedere iudicantis est: stare uero pug¬
nantis uel adiuuantis: Quia igitur redemptor noster assump¬
tus in cȩlum et nunc omnia iudicat. et ad extremum uidex
omnium ueniet. hunc post assumptionem marcus selere de
scribit. quia post ascensionis suȩ gloriam: uidex in fine uidebitur.
Stephanus uero in laboris certamine positus stantem uicdit. quem
adiutorem habuit : quia ut iste in terra persequutorum infide¬
litatem uinceret. pro illo de cȩlo eius gloria pugnauit: Sequitur.

Expanded text:
et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum et per coitum generans. Raptus est Elias per coitum genitus, sed non jam per coitum generans. Assumptus vero est Dominus neque per coitum generans, neque per coitum generatus. 7. Considerandum vero nobis est quid est quod Marcus ait: Sedet a dextris Dei; et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei . Quid Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scitis, fratres, quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis, vel adjuvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium veniet, hunc post assumscribit, quia post ascensionis suae gloriam, judex in fine videbitur: Stephanus vero in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
e usq quaq incuruatus est Hinc alius ꝓpħa de inmun¬
dis spiritib dicit. Qui dixerunt animȩ tuȩ: incuruare
ut transeamus Recta quippe stat anima. cum suꝑna de¬
siderat: & nequaquam flectitur ad ima S maligni sp̃s cũ
hanc in sua rectitudine stare conspiciunt: ꝑ eam transire
non possunt: Transire namq eoꝵ est: inmunda illi deside¬
ria spargere: Dicunt gͦ. incuruare ut transeamus: quia
si ipsa se ad ima appetenda non deicit. contra hanc illoruo
ꝑuersitas nullatenus conualescit. Et transire ꝑ eam neque¬
damus. cum terrena concupiscimus: cum ad temporalia ap¬
petenda curuamur: Pudeat gͦ terrena concupiscere: et

Expanded text:
sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immunsed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequedamus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et
Abbreviated transcription (Latin):
Conatur & labitur: quia ubi sponte diu ꝑstitit. ibi & cum nolu¬
erit coacta cadit: Bene de hac nr̃a incuruatione ex typo huma¬
ni generis: ꝑ psalmistam dicitur Incuruatus sum & humili¬
atus sum usq quaq. Contemplatus quippe quod ad suꝑnao¬
lucem intuendam homo conditus fuerat. s peccatis exigenti¬
bus foras missus. mentis suȩ tenebras portat: suꝑna non
appetit. in infimis intendit. cȩlestia nequaquam desiderat.
terrena semꝑ in animo uersat: & iam hoc quod de suo ge¬
nere doluit. in se ipso exclamauit dicens Incuruatus sum
& humiliatus sum usq quaq. Contemplationem namq
cȩlestium ꝑdens. si sola carnis necessaria homo cogitaret.
incuruatus & humiliatus esset: s tamen usq quaq ñ esset
Quem gͦ a suꝑnis cogitationib non solum necessitas deicit.
S etiam uoluptas illicita sternit: non solum incuruatus.

Expanded text:
Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluConatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque . Contemplatus lucem intuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiterrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et quando mens talib implicatur: ab status sui rectitudine
flectitur Et quia ad cȩleste desiderium non adsurgit: qua¬
si mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest
Sequitur: Hanc cum uidisset ihs uocauit eam ad se: &
ait illi Mulier: dimissa es ab infirmitate tua: Et impo¬
suit illi manus: & confestim erecta est: Uocauit. & erex̃.
quia illuminauit & adiuuit: Uocat s non erigit: quan¬
do quidem ꝑ eius grãm illuminanur. s erigentib nr̃is
meritis adiuuiari non possumus. Plerumq enim uide¬
mus quȩ agenda sunt: s hȩc oꝑe non implemus: Hiti¬
mur: & infirmamur Mentis iudicium rectitudinẽ
conspicit. s ad hanc oꝑis fortitudo succumbit. quia ni¬
mirum iam de pena peccati est. ut ex dono quidem pos¬
sit bonum conspici. s tamen ab eo quod aspicitur. con¬
tingat ꝑ meritum reppelli Usitata orenim culpa. obligat
mentem: ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem:

Expanded text:
et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce mulier quȩ habebat spm̃ infirmitatis : annis decẽ
& octo: Paulo ante iam diximus: quia hoc trinus aduen¬
tus dñi ad infructuosam ficulneam. quod decem & octo
annoꝵ numerus. ad curuam mulierem signat Sexto
enim die homo factus est: atq eodem sexto die oꝑa dñi cun
cta ꝑfecta sunt: Senarius aũt numerus in trigonuor du¬
ctus: decem & octo facit: Quia gͦ homo qui sexto die factus
est. ꝑfecta oꝑa habere noluit. S ante legem. sub lege. atq in ex¬
ordio inchoantis gr̃ȩ infirmus extitit: decem & octo annis mu¬
lier curua fuit: Et erat inclinata: nec omnino poterat sur
sum respicere: Omnis peccator terrena cogitans. cȩlestia ñ
requirens. sursum respicere non ualet: quia dum deside¬
ria inferiora sequitur. a mentis suȩ rectitudine curuat᷑.:
& hoc semꝑ uidet. quod sine cessatione cogitat: Ad corda
alius de predioꝵ ambitu cogitat Cuncta hȩc: in imo sunt:

Expanded text:
Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sextoenim die homo est factus, atque eodem sexto die cuncta opera Domini perfecta sunt; senarius autem numerus in trigonum ductus, decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexto die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in initio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis mulier curva sum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad corda alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quando prauitatis suȩ conscientia tangitur. memoria cogi¬
tationis Cumq se ꝑ penitentiam ad lamenta mens excitat.
cumq ad bonȩ oꝑationis grãm reformat: quasi ꝑ tactum
stercoris. redit ad fecunditatem oꝑis radix cordis Plangit
quod fecisse se meminit : displicet sibi qualem fuisse se
recolit: Intentionem contra se dirigit: atq ad meliora ani¬
mum accendit. Ex fetore gͥ ad fructum reiuuiscit᷑ arbor:
quia de consideratione peccati. ad bona se oꝑa resuscitat
animus Et sunt pleriq qui increpationes audiunt. et
tamen ad penitentiam redire contemnunt: & infructuo¬
si deo hoc in seculo uirides stant. S audiamus quid
ficulneȩ cultor adiungat Si quidem fecerit fructum:
Sin aũt: in futuro succides eam: Quia ꝓfecto qui hic
non uult ad fȩcunditatem pinguescere ꝑ increpationẽ.:
stare udeatur:. Erat aũt docens in synagoga eoꝵ sabbatis

Expanded text:
quando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogiquando pravitatis suae conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per poenitentiam ad lamenta mens excitat, et ad bonae operationis gratiam reformat, quasi per tactum stereodris redit ad fecunditatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecustare videatur. Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib non exercet: S tamen nr̃m est: ꝓ talib deprecari.
lam cultor uineȩ quid dicat: audiamus: Dñe. dimute
illam & hoc anno: usq dum fodiam circa illam: Quid ẽ
circa ficulneam fodere. nisi infructuosas mentes increpare.
Omnis quippe fossa in imo est Et nimirum increpatio
dum mentem sibi demonstrat: humiliat. Quotiens gͦ
circa infructuosam arborem fodimus Post fossionem uͦ
quid dicat: audiamus Et mitam cophinũ stercoris:
Quid ẽ cophinus stercoris. nisi memoria peccatorum.
Peccata etenim carnis: stercora uocantur: Unde & per
lumenta quippe in stercore suo computrescere est:carnales
quosq in fetore luxuriȩ uitam finirȩ. Nos itaq quotiens
carnalem mentem de suis peccatis increpamus. quotiens ad
eius memoriam uitia ante acta reducimus. quasi infructu¬
osȩ arbori cophinum stercoris uersamus: ut maloꝵ quȩ¬
guescat. Mutitur gͦ cophinus stercoris ad radicẽ arboris:

Expanded text:
operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergocirca infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per . Jumenta quippe in stercore suo computrquosque in fętore luxurię vitam finire. Quotiens itaque carnalem mentem de suis peccatis praedicatores increpant, quotiens ad eius memoriam vitia anteacta reducunt, quasi infructuosę arbori cofinum stercoris guescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris
Abbreviated transcription (Latin):
etiam impedimentum prestat ceteris : quia quicumq sub
ipso sunt. eremplo prauitatis illius. quasi umbra ꝑuersitatis
illius premuntur Stat desuꝑ arbor infructuosa: & subter
terra sterilis iacet. Infructuosȩ arboris desuꝑ umbra densa¬
tur. & solis radius ad terram descendere nequaquam ꝑmittit᷑.
quia dum subiecti quilibet patroni ꝑuersi ꝑuersa exempla
conspiciunt. ipsi quoq infructuosi remanentes. ueritatis lu¬
mine pruantur Et pressi umbra calorem solis non acci¬
piunt : quia inde remanent a deo frigidi. unde in hoc
sȩculo male ꝓteguntur: S de hoc ꝑuerso quolibet uel p¬
tente : pene iam requisitio deo non est Post quam enim
se ꝑdidit: querendum solummodo est. cur & alios premit.
Unde bene eiusdem uineȩ dñs dicit. Ut quid etiam ter¬
ram occupat. Terram quippe occupat: qui mentes alienas
grauat: Terram occupat: qui locum quem tenet. in boni

Expanded text:
etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis
Abbreviated transcription (Latin):
annis fructum se non inuenisse conqueritur: quia quoꝵ dam
prauoꝵ mentes. nec inspirata lex naturales corrigit. nec pre¬
cepta erudiunt: nec incarnationis eius miracula conuer¬
tunt: Quid uͦ ꝑ cultorem ficulneȩ: nisi prepositoꝵ ordo
exprimitur: Qui dum presunt ȩcclesiȩ: hii nimirum
Añice uineȩ curam gerunt Huius enim uineȩ. primus
cultor petrus apłs extitit: hunc nos indigni sequimur.
in quantum ꝓ eruditione ur̃a. docendo. deprecando. in¬
crepando. laboramus S cum magno iam timore audi¬
endum est: quod cultori uineȩ de infructuosa arbore
dicitur. Succide eam: Utquid etiam terram occupat:
Unusquisq uixta modum suum. in quantum locum
uitȩ presentis tenet. si fructum bonȩ oꝑationis ñ exhibet.
uelut infructuosa arbor terram occupat: quia in eo loco
in quo ipse est. ꝙ aluis oꝑandi occasionem negat. S in hoc
seculo potens quilibet. si fructum non habet bonȩ oꝑationis.

Expanded text:
annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis
Abbreviated transcription (Latin):
pria sponte lapsa: neq fructum seruat oꝑationis. neq
statum rectitudinis: Ad peccatum quippe ex uoluntate corru¬
ens. quia fructum obedientiȩ ferre noluit: statum rectitudinis
amisit. Quȩ ad dei similitudinem condita. dum in sua digni¬
tate non ꝑstitit: quod plantata uel creata fuerat. seruare contem¬
psit: Tercio dñs uineȩ ad ficulneam uenit: quia naturam ge¬
neris humani ante legem. sub lege. sub gr̃a. expectando ammo¬
nendo. uisitando requisiuit: Di̾xit aũt ad cultorẽ uineȩ.
Fece anni tres sunt. ex quo uenio fructum querens m ficul¬
nea hac: & non inuenio. Uenit ante legem: quia ꝑnatu¬
ralem intellectum. quid unusquisq exemplo sui. uei quali t̃
erga ꝓximum agere debuisset innotuit. Uenit in lege: qͥa
precipiendo docuit Uenit post legem ꝑ grãm: quia pieta¬
tis suȩ presentiam exhibendo monstrauit. SS tamen in trib

Expanded text:
ropria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque ropria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus