comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum facta sunt: & sine ipso factũ ẽ nichil
Ouerbũ ante tempora. ꝑ qd̃ facta sunt temꝑa:
Matũ intempore cũ sit uita eterna : uocans
temporales. faciens ȩt̾nos Hec generatio genera¬
tionũ: Generatio enĩ uadit. & generatio uenit:
& uidetis generationes homiũ sic ẽẽ in terra. tã¬
quã in arbore folia: seo in arbore oliuę uł lau¬
ri. uel cuiꝰq alteruis quȩ toto tempore. fronde
uestita ẽ: sic tãquã folia genus humanũ terra
portat: plena ẽ hominib s dũ aliis morientibꝰ.
alii nascendo succedunt: semꝑ arbor illa ueste
uiridior nata ẽ : s subt̃ attende quã multa
calces arida folia Ergo fuit generatio sub adã.
transiit: Nati st̃ inde quidã futuri partici¬
pes eternitatis dĩ: etiam illo tempore: Inde
enĩ abel: inde seth: inde enoch Transiit ila
generatio: uenit diluuiũ: remansit una domꝰ
& illa generatio dedit aliquos: ipsũ Noe. & tres
filios eius. & tres nurus eiꝰ: In tota enĩ domo ista

Expanded text:
tum est nihil» . O Verbum ante tempora, per quod facta sunt tempora, natum et in tempore, cum sit vita aeterna, vocans temporales, faciens aeternos! Haec generatio generationum. Generatio enim vadit, et generatio venit . Et videtis generationes hominum sic esse in terra, tanquam in arbore folia; sed in arbore olivae, vel lauri, vel cujusque alterius quae toto tempore fronde vestita est. Sic tanquam folia genus humanum terra portat: plena est hominibus, sed dum aliis morientibus alii nascendo succedunt. Semper enim arbor illa veste viridi ornata est: sed subter attende quam multa calces arida folia. 11. Ergo fuit generatio sub Adam, transiit. Nati sunt inde quidam futuri participes aeternitatis Dei etiam illo tempore: inde enim Abel, inde Seth, inde Enoch. Transiit illa generatio, venit diluvium, remansit una domus. Et illa generatio dedit aliquos, ipsum Noe, et tres filios ejus, et tres nurus ejus: in tota enim domo ista
Abbreviated transcription (Latin):
rationũ erunt: Est quedam generatis
rationũ in illa erurs anni tui: quȩ ita
Est quedam: & si bene agnoscaniꝰ. inu
sed non ẽ ibi. nisi. ẽ: Noi ẽ ibi. fuit & a
quia & qđ fuit. iã nõ ẽ: & qđ erit. nonai
nom̃ mittentis se: quesiuit & audiuit: ni
desertũ ẽ desiderium conscientiȩ bone: qu¬
uit aut̃. non quasi curiositate presumeno
sed necessitate ministrandi Quid inquit s
filiis isrł. si dixerint mͥ. quis te misit at
Et ille indicans se creatorẽ creatdre: dõ hr
nom̃ diceres: Hoc expectabat᷑ de dõ: hoce
erat quesitũ: Quid uocaris : A quo me mnst
eẽ respondebo querentibꝰ: Ego sũ qͥ sum: Nn¬
nom̃ ipsũ eẽ: nisi quicquid ẽ aliud tibi cons¬
tum inueniret᷑ no eẽ uere: Hoc ẽ nom̃ tuis
homo. quid ẽ quicquid ẽ: Qiuis apprehendus
illud.: Quis eiꝰ particeps fiat: Quis anbeler
Quis aspiret: q̃uis ibi se eẽ posse p̃sumat: Il¬

Expanded text:
generationum» erunt. Est quaedam generatio generationum» erunt. Est quaedam generatio generationum; in illa erunt anni tui. Quae est ista? Est quaedam, et si bene agnoscamus, in isit. Non est ibi nisi, Est; non est ibi, Fuit et erit; quia et quod fuit, jam non est; et quod erit, nondum nomen mittentis se; quaesivit, et audivit, nec desertum est desiderium concupiscentiae bonae. Quaesivit autem, non quasi curiositate praesumendi, sed necessitate ministrandi. «Quid,» inquit, «dicam filiis Israel, si dixerint mihi: Quis te misit ad nos?» Et ille indicans se creaturae Creatorem, Deum htuum diceres? Hoc exspectabatur de Deo. Hoc enim erat quaesitum. Quid vocaris? A quo me missum esse respondebo quaerentibus? «Ego sum.» Qunomen ipsum esse, nisi quidquid est aliud, tibi comparatum, inveniretur non esse vere? Hoc est nomen tuum: homo quid est, quidquid est? Quis apprehendat illud esse? quis ejus particeps fiat? quis anhelet? quis aspiret? quis ibi se esse posse praesumat? No
Abbreviated transcription (Latin):
tur sibi contra me heretici qr dixi exigui
dio dierum meoꝵ: Nolo quomͦ heretici locug̾
sic mecũ agere : usq infinem scłi me ꝑduc
non indimidiũ dierũ meoꝵ. & ꝑfice micbi
dies exiguos. ut dones in postea et̃nos iula¬
re ergo de exiguitate dierũ requisisti. Qre
Uis audire INgeneratione & generati¬
onũ anmni tui: Ido ego de dieb eriguis que¬
siui: quia licet usq infinem scłi durent
mecũ isti dies: exigui sunt in compatione
dierũ tuoꝵ. Unni enĩ tui. ingeneratione ge¬
nerationum Quare non ait. anmi tui in
ficari in scĩs scripturis: sed ait ingeneratio¬
ne generarionũ anni tui: Sed qui anni
tui: Qui. nisi qͥ non ueniunt & transeur ł:
Qui. nisi qͥ idõ ueniunt ut non sint. ⁊ Omis
enĩ dies in hoc tempore: ideo uenit ut noa¬
sit. Oinĩs hora: omis mensis: omĩs annus
Anichil hoꝵ stat: Ante quã ueniat. atius
uenerit. non erit: lui gͦ anni tui eterui
tui qui non mutant᷑: in generatione

Expanded text:
tur sibi contra me haeretici, quasi cito dium dierum meorum.» Noli, quomodo haeretici loquuntur, sic mecum agere. Usque in finem saeculi me perduc, non in dimidium dierum meorum; et perfice mihi dies exiguos, ut dones mihi postea dies aeternos, Quare ergo de exiguitate dierum requisisti? Quare? Vis audire? «In generatione generationum anni tui.» Ideo ego de diebus exiguis quaesivi, quia licet usque in finem saeculi durent mecum isti dies, exigui sunt in comparatione dierum tuorum: «Anni» enim «tui in generatione generationum.» Quare non ait, Anni tui in ficari in sanctis Scripturis: sed ait, «In generatione generationum anni tui?» sed qui «anni tui?» Qui, nisi qui non veniunt et transeunt? qui, nisi qui non ideo veniunt, ut non sint? Omnis enim dies in hoc tempore ideo venit, ut noit; omnis hora, omnis mensis, omnis annus: nihil horum stat; antequam veniat, erit; cum venerit, non erit. Illi ergo anni tui aeterni, anni tui qui non mutantur, «in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
dierum meoꝵ annuntu miebi Et p̃dicabit᷑
inquit hoc eugłm in uniuerso orbe. intestimo¬
nium om̃ib gentib: & tunc ueniet finis: qͥd
ẽ qđ dicebas. hoc certe fuit & periit. Dñm
audi anniunciantem exiguitatem dierum
meoꝵ: Predicabit᷑ inquit hoc eugłin: Ubi
In toto orbe terrarũ Qiibꝰ: Intestimoniud
omĩb gentibꝰ Quid postea : Et tẽ ueniet fi¬
nis Non uides adhuc cẽ gentes. inquib noa¬

Expanded text:
dierum meorum anndierum meorum anninquit, «hoc Evangelium in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» . Quid est quod dicebas: Hoc certe fuit et periit? Dominum audi annuntiantem exiguitatem dierum meorum. «Praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium.» Ubi? «In toto orbe terrarum.» Quibus? «In testimonium omnibus gentibus.» Quid postea? «Et tunc veniet finis.» Non vides adhuc esse gentes in quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
q pars donati erit in terra: Numquid ipsa est
quȩ dixit. exiguitatem dierum meoꝵ annun¬
cia michi: ac non illa potius quę superius lo¬
quebatur. in conueniendo popłos in unum. &
regna ut seruiant dño.: Unde uobis cordo¬
let: quia & imperatores contra hereticos leges
pro ponunt. Ebi impletũ ẽ : & regna ut serui¬
ant dño: Num enĩ uos filii estis illoꝵ mortifi¬
catoꝵ. quoꝵ uox compeditoꝵ exaudita ẽ adño:
Absit: Non hoc uidicant facta ur̃a: non hoc
indicat superbia ur̃a: non hoc indicat uani¬
tas ura: Non sapitis. & foris estis: sal infatuatũ
estis: ideo & ab hominib conculcamini Au
ur̃is. & falsis opinionib ur̃is: querit adeo
ut exiguitatem dierũ suoꝵ annunciet sibi:
& inuenit dñm dixisse: ecce ego uobiscũ sũ
usq in cõsuminationem scłi: Hic uos quȩ di¬
citis : De nob̾ dixit: nos sumus: nos erimus
usq in consũmationem sełi Interrogetur
aut̃ ipse xp̃c: cui dictum est. exiguitatem

Expanded text:
 pars Donati erit in terra. Numquid ipsa est quae dixit, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi;» ac non illa potius quae superius loquebatur, «In conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino?» Unde vobis cor dolet? Quia et imperatores contra haereticos leges proponunt: ibi impletum est, «Et regna, ut serviant Domino.» Non enim vos filii estis illorum mortificatorum, quorum vox compeditorum exaudita est a Domino. Absit: non hoc indicant facta vestra, non hoc indicat superbia vestra, non hoc indicat vanitas vestra: non sapitis, et foris estis; sal infatuatum estis, ideo et ab hominibus conculcamini . Auvestris et falsis opinionibus vestris, quaerit a Deo ut exiguitatem dierum suorum annuntiet sibi, et invenit Dominum dixisse: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi.» Hic vos dicitis: De nobis dixit; nos sumus, nos erimus usque in consummationem saeculi. Interrogetur ipse Christus, cui dictum est, «Exiguitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: Ergo usq infinem scłi: eccła in om̃ib
gentib Et ipsa ẽ exiguitas dierum: quia exi¬
guũ ẽ om̃e qđ finit᷑.⁊ ut iã in eternitatẽ ab
ista exiguitate transeat᷑: Pereant heretici: pe¬
ant qd̃ sunt: ut inueniant᷑ & sit qđ non
st̃. Oxiguitas dierũ. usq in consummatio

Expanded text:
tibus? Ergo usque in finem saeculi Ecclesia in omnibus gentibus; et ipsa est exiguitas dierum, quia exiguum est omne quod finitur; ut jam in aeternitatem ab ista exiguitate transeatur. Pereant haeretici, pereant quod sunt, et inveniantur ut sint quod non sunt. Exiguitas dierum usque i
Abbreviated transcription (Latin):
uidere: hoc ẽ speculatio Rabor ẽ enĩ ante
me: donec introeam in scũariũ dĩ. & intelli¬
gam in nouissima Qualis speculatio intelli¬
gere in nouissima: Transire mare ui¬
dendo non nauigando. & habitare in extre¬
ma maris: idẽ ibi ponere spem. in eo qđ erit
finito scło Ergo si eccła speculatio: ibi iam an¬
nunciat᷑ nomen dñi: Non solum nomen
diũ in hac syon annunciatur: sed & laus inqͥd¬

Expanded text:
videre, hoc est speculatio. «Labor est» enim «ante videre, hoc est speculatio. «Labor est» enim «ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Qualis speculatio, intelligere in novissima? Transire mare videndo, non navigando, et habitare in exterma maris ; id est, ibi ponere spem, in eo quod erit finito saeculo. Ergo si Ecclesia speculatio, ibi jam annuntiatur nomen Domini. Non solum nomen Domini in hac Sion annuntiatur, sed «et laus
Abbreviated transcription (Latin):
agat᷑ incordib ur̃ĩs : Quod aut̃ intꝰ agit᷑. non
anobis sed ab illo agit᷑: Respexit gͦ ut soluat
filios mortificatoꝵ: Quoꝵ mortificator .aui.¬
disti: quos filios audisti Quid deinde: qua¬
nomen dñi. Primo enĩ premebatur eccła qͣn¬
do mortificabantur compediti: post illam
pressuram. annunciat᷑ in fyon nomen dñi
cum magna libertate in ipsa ecđa. Ipsa ẽ¬
enĩ syon: non ille unus locus primo suꝑb
postea captiuatꝰ: sed syon cuiꝰ umbra erat
illa syon: quȩ interpretat᷑ speculatio: Propt̾ea
quia in carne positi uidemus in priora extẽ¬
dentes: non ad presens quod ẽ. sed ad id qđ
futurũ ẽ: ideo speculatio Omis speculator.
longe ꝓspicit: Speculatio dicit᷑: ubi ponun¬
tur custodes Fuint iste speculȩ insaxis: in
montib: in arborib: ad hoc ut de loco emi¬
nentiore longe uideant᷑: Syon gͦ. speculatio:
Eccła: speculatio. Unde speculatio: Ronge

Expanded text:
agatur in cordibus vestris? Quod autem intus agitur, non agatur in cordibus vestris? Quod autem intus agitur, non a nobis, sed ab illo agitur. 4. Respexit ergo «ut solvat filios mortificatorum.» Quorum mortificatorum audistis, quos filios audistis. Quid enim innomen Domini.» Primo enim premebatur Ecclesia, quando mortificabantur compediti: post illas pressuras annuntiatur in Sion nomen Domini, cum magna libertate, in ipsa Ecclesia. Ipsa enim Sion: non ille unus locus primo superbus, postea captivatus; sed Sion cujus umbra erat illa Sion, quae interpretatur Speculatio; propterea quia in carne positi videmus in priora, extendentes nos non ad praesens quod est, sed ad id quod futurum est. Ideo speculatio. Omnis enim speculator longe prospicit. Specula dicitur, ubi ponuntur custodes: fiunt istae speculae in saxis, in montibus, in arboribus, ad hoc ut de loco eminentiore longe videatur. Sion ergo speculatio, Ecclesia speculatio. Unde speculatio? Longe
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatum malarũ: uł anodis peccatoꝵ suoꝵ:
Remissio peccatoꝵ: solutio ẽ Quid enĩ ꝓdeẽt laza¬
ro quia ꝓcessit de monumento: nisi diceret᷑. sol¬
uite eũ & sinite abire: Ipse quidem uoce de se¬
pulchro suiscitauit. ipse clamando animam red¬
didit: Ipse terrenam molem terreno sepulto un¬
positam uicit: & ꝓcessit ille uinctus: Non ergo
pedib ꝓpriis sed uirtute ꝓducentis. fit hoc incor¬
de penitentis: Cum audis hominem perutere
peccatoꝵ suoꝵ: iam teuixit: Cũ audis hominẽ
confitendo ꝓfere conscientiam: iã de sepulchro
eductus ẽ: s nondũ solutꝰ ẽ. Quando soluit᷑. aqͥbꝰ
soluit᷑ : Quȩ solueritis inquit int̾ra: erur T̃ solu̾ta
& incaelo: Merito per eccłam. dari solutio pecca¬
toꝵ potest: suscitari aut̃ ipse mortuus. non nisi
uitꝰ clamante dño pot̾: Ioȩc enĩ ds̃ interius agit
Loquimur ad aures ur̃as Unde scimus qͥ dꝰ

Expanded text:
cupiditatum malarum, vel a nodis peccatorum suorum. cupiditatum malarum, vel a nodis peccatorum suorum. Remissio peccatorum, solutio est. Quid enim prodesset Lazaro, quia processit de monumento, nisi diceretur: «Solvite eum, et sinite abire» ? Ipse quidem voce de sepulcro suscitavit, ipse clamando animam reddidit, ipse terrenam molem sepulto impositam vicit, et processit ille vinctus: non ergo pedibus propriis, sed virtute producentis. Fit hoc in corde poenitentis: cum audis hominem poenitere peccatorum suorum, jam revixit; cum audis hominem confdum solutus est. Quando solvitur? a quibus solvitur? «Quae solveritis,» inquit, «in terra, erunt soluta et in coelo» . Merito per Ecclesiam dari solutio peccatorum potest: suscitar autem ipse mortuus nonnisi intus clamante Domino potest; haec enim Deus interius agit. Loquimur ad aures vestras; unde scimus quid
Abbreviated transcription (Latin):
& conuertetur tibi in letitiam: & erunt tibi cõ¬
pedes eiꝰ in ꝓtectionem fortitudinis: & torques illtꝰ
in stolam głe: Decus enĩ aureũ ẽ in illa: & iniuĩ
cula eiꝰ fila iacinc tina Stolã glorie indues eam:
& coronam exultationis suꝑ pones tͥ: Glamant
gͦ compediti quamdiu sunt inuincłis discipli¬
ne dĩ. in qua sunt exercitati. martyres: soluent᷑
compedes & uolabunt: & eadem ipsis in or nam̃¬
tum postea conuertent᷑: Factũ ẽ hoc de marty¬
ribꝰ Quid enĩ persecutores occidendo fecerunt:
nisi ut compedes soluerent᷑. & in coronas conuer¬
terent᷑: De celo ergo respex̃ dñs. ut audiret ge¬
mitum compeditoꝵ: ut soluat filios morti¬
ficatoꝵ: Mortificati : illi Filii aut̃ mortificator.
qui nisi nos: Quomͦ aut̃ solum᷑ nos. nisi eũ dici¬
mus ei. dirupisti uincula mea tibi sacrificabo
hostiam laudis : Soluit᷑ enĩ unus quisq auincłis

Expanded text:
et convertetur tibi in laetitiam, et erunt tibi comet convertetur tibi in laetitiam, et erunt tibi compedes ejus in protectionem fortitudinis, et torques illius in stolam gloriae. Decus enim aureum est in illa, et vincula illius fila hyacinthina: stolam gloriae indues eam, et coronam exsultationis superpones tibi» . Clament ergo compediti, quamdiu sunt in vinculis disciplinae Dei, in qua sunt exercitati martyres: solventur compedes, et volabunt, et eaedem ipsae in ornamentum postea convertentur. Factum est hoc de martyribus. Quid enim persecutores occidendo fecerunt, nisi ut compedes solverentur, et in coronas converterentur. 3. «De coelo» ergo «respexit Dominus, ut audiret gemitum compeditorum, ut solvat filios mortificatorum.» Mortificati illi; filii autem mortificatorum qui, nisi nos? Quomodo autem solvimur nos, nisi cum dicimus ei: «Disrupisti vincula mea; tibi sacrificabo hostiam laudis» ? Solvitur enim unusquisque a vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
& euadere qđ patiebant᷑: S alligauerat eos ds̃
istis compedib duris quidem & molestis ad tempꝰ:
s tolerandis ꝓpt̾ ꝓmissa cius cui dicit᷑. Propt̃
uerba labioꝵ tuoꝵ ego custodiui uias duras.
Semendũ quidẽ ẽ inhis compedib. ad impetran¬
dam miscdiam dĩ Unde uox martirũ ẽ in alio
psalmo: intret in conspectu tuo gemitus compe¬
ditoꝵ. Non tam̃ euitandę sunt tales compe¬
des. ut appetat᷑ ꝑnitiosa libertas: & temporalis
uite breuisq dulcedo. quã sequat̾ amaritudo
mi. & accipe sententiam meã. & ne abitias co¬
silium meũ: & infer pedem tuũ in compedes
illius & intorquem eiꝰ collũ tuũ. subiee hu¬
merũ tuũ & porta illam: & ne oderis uincula
illiꝰ: In omĩ anima tua accede ad illam: & in
omĩ uirtute tua. serua uias erus Inuestiga &
quere. & in notescet tͥ. & continens factus. ne dere¬
linquas eã: Innouissimis enĩ inuenies requiem eiꝰ.

Expanded text:
et evadere quod patiebantur? Sed alligaverat eos Deus et evadere quod patiebantur? Sed alligaverat eos Deus istis compedibus, duris quidem et molestis ad tempus, sed tolerandis propter promissa ejus, cui dicitur: «Propter verba labiorum tuorum, ego custodivi vias duras» . Gemendum quidem est in his compedibus ad impetrandam misericordiam Dei; unde vox martyrum est in alio psalmo, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum:» non tamen evitandae sunt tales compedes, ut appetatur perniciosa libertas, et temporalis vitae brevisque dulcedo, quam sequatur amaritudo , et excipe sententiam meam, et ne abjicias consilium meum; et infer pedem tuum in compedes illius, et in torquem ejus collum tuum: subjice humerum tuum et porta illam, et ne oderis vincula illius. In omni anima tua accede ad illam, et in omni virtute tua serva vias ejus: investiga et quaere, et innotescet tibi; et continens factus, ne derelinquas eam. In novissimis enim invenies requiem ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
quant᷑ Dñs de celo in terrã ꝓspex̃: ut audir&e.
gemitũ compeditoꝵ. ut soluat filios mortifi¬
catoꝵ: Inuenimus in alio psalmo dictum: in¬
tret in conspectu tuo. gemitus compeditoꝵ: &
in eo loco dictum. ubi uox martirũ intellige¬
batur: Unde martires compediti: Nonne ca¬
tenati potius quã compediti: Ductos enĩ scõs
dĩ martires post uidices per ꝓuincias circũeun¬
tes. in cathenas nouimus missos: in cõpedes aut̃
non nouinus: Agnoscunt᷑ & compedes discipli¬
ne dĩ. & timoris eus de quo dictum ẽ: Initium
sapientie tunor dñi: Per hunc enĩ timorem non
timuerunt serui dĩ eos qui corpꝰ occidunt. ani¬
mã aut̃ non possunt occidere: quia eũ time¬
bant qui habet potestatem. & animã & corpus
occidere ingehennan ignis: Nisi enĩ compedib¬
huiꝰ timoris ligati c̾e̾nt martyres. quando illa
omĩa dura & molesta sustinerent apersecutoribꝰ
suis: cũ eis liberum fuerit facere qd̾ cogebantur.

Expanded text:
terram prospexit, ut audiret gemitum compeditorum, ut solvat filios mortificatorum.» Invenimus in alio psalmo dictum, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» ; et in eo loco dictum, ubi vox martyrum intelligebatur. Unde martyres compediti? Nonne catenati potiusquam compediti? Ductos enim sanctos Dei martyres post judices, per provincias circumeuntes, in catenas novimus missos; in compedes autem non novimus. Agnoscuntur et compedes disciplinae Dei et timoris ejus, de quo dictum est: «Initium sapientiae timor Domini» . Per hunc enim timorem non timuerunt servi Dei eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; quia eum timebant qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehennam ignis . Nisi enim compedibus timoris hujus ligati essent martyres, quando illa omnia dura et molesta sustinerent a persecutoribus suis, cum eis liberum fuerit facere quod cogebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem uocauit eccłam de tor
terrarũ ⁊ iam non infirmus ineruce: sed for
resurrerisse xp̃m: Nam mortuũ. & paganus
ceeait: & hoc tibi ꝓ crimine obicit. quia in
mortuũ credidisti Que gͥ laus tua: Srede
resurrexisse xp̃m: & spera te resurrecturum
eẽ cũ xp̃o: Hȩc ẽ laus fidei: Si enĩ eredideris
in corde tuo. qr dñs ẽ xp̃ciħs. & confessus fu¬
eris ore tuo qr ds̃ illũ suscitauit amortuis:
canseris. Non ait si cõfessus fueris ꝗͣ eũ dẽ tradi¬
duit adoccidendũ: sed qa eũ ds̃ suscitauit amortuiꝰ si cõfessus
fuer sͦ.o sacun eris : sor de enĩ crecdit᷑ adiusticiã: ore aut̃ cfessio
fit ad sasuite ⁊ Quare aũt credumꝰ et mortuũ : quia creddere eũ
resur rexisse non possumus: nisi priꝰ mor tuũ
fuisse credamus: Quis enĩ resurgit: nisi prius¬
mortuus fuerit: Quis exꝑgiscitur: nisi qui pͥ¬
us dormierit: Sed numquid qui dormit ñ

Expanded text:
resurrectionem vocavit Ecclesiam de toto orbe resurrectionem vocavit Ecclesiam de toto orbe terrarum, jam non infirmus in cruce, sed fortresurrexisse Christum. Nam mortuum et paganus credit; et hoc tibi pro crimine objicit, quia in mortuum credidisti. Quae igitur laus tua? Credere resurrexisse Christum, et sperare te resurrecturum esse per Christum: haec est laus fidei. «Si enim credideris in corde tuo quia Dominus est Jesus, et confessus fueris ore tuo quia eum Deus suscitavit a mortuis, salvus eris.» Non ait, Si confessus fueris quia Deus eum tradidit occidendum; sed, «quia eum Deus suscitavit a mortuis si confessustitiam; ore autem confessio fit ad salutem» . Quare autem credimus et mortuum? Quia credere eum resurrexisse non possumus, nisi prius mortuum fuisse credamus. Quis enim resurgit, nisi mortuus fuerit? quis expergiscitur, nisi prius dormierit? Sed «numquid qui dormit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ina quȩ non parturis: qm̃ multi filii deri
magis quam eiꝰ quȩ habet uirum: respoui
ei Quid ẽ respondit ei: Non contempsit u¬
cantem: Quid ẽ respondit ei : Iue pluit: Nlas
tum dedit: Respondit ei Sed ubi : In uiaf¬
titudinis suȩ Numquid inse: Nam qind ñ
in se. aut quã uocem haberet inse de se is
solam uocem peccatiꝰ Uocem iniquitatis: e¬
te uocem ipsius. quid inuenis nisi tumistu
Ego dixi dñe miserere mei: sana animam te
qm̃ peccaui tibi Porro si iustificata ẽ. respon¬
dit ei: non ex meritis. sed exmanib ipsius
Ui: In tua fortitudinis sue. Xp̃s ẽ: ipse est
Ego sum inquit ina & ueritas & uita: del
ante resurrestionẽ non agnoscebat᷑ apopło
suo: & maxime.er ucifixus ex infirinitate li¬
tuit quis eẽt. donec fortis inͭ surgendo appl¬
reret: Non gͦ ei respondit eccła. inuia uist¬
mitatis. sed inuia fortitudinis suę: quia pł

Expanded text:
 quae non parturis, quoniam multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» ; «respondit ei.» Quid est, «respondit ei?» Non contempsit vocantem. Quid est, «respondit ei?» Ille pluit, illa fructum dedit. 7. «Respondit ei,» sed ubi? «In via fortitudinis suae.» Numquid in se? Nam quid esset in se, aut quam vocem haberet in se, de se, nisi solam vocem peccati, vocem iniquitatis? Excute vocem ipsius, quid invenis nisi ut multum, «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quia peccavi tibi» ? Porro, si justificata est, «respondit ei,» non ex meritis suis, sed ex manibus ipsius. Ubi? «In via fortitudinis suae.» Christus est, ipse est: «Ego sum,» inquit, «via, veritas, et vita» . Sed ante resurrectionem non agnoscebatur a populo suo; et maxime crucifixus ex infirmitate latuit quis esset, donec fortis resurgendo appareret. Non ei ergo respondit Ecclesia in via infirmitatis, sed «in via fortitudinis suae;» quia post
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis eꝰ Quomͦ ei responderit. iam supͦ
audistis: in conueniendo popłos inunũ et regna.
ut seruiant dño: In hoc ergo ei respondit. in
unitate: Qui aut̃ non ẽ in unitate: non ei
respondit Ille enĩ unus. eccła unitas.: Non res¬
pondet uni: nisi unitas: S existit qui dicat:
lã hoc factum ẽ: Respondit ei in om̃ib gentibꝰ
eccła pariens filios plures. quan illa que ha

Expanded text:
erit, jam supra audistis: «In conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino.» In hoc ei ergo respondit, in unitate: qui autem non est in unitate, non ei respondet. Ille enim unus est, Ecclesia unitas: non respondet uni, nisi unitas. Sed existunt qui dicant. Jam hoc factum est; respondit ei in omnibus gentibus Ecclesia, pariens filios plures
Abbreviated transcription (Latin):
In conueniendo populos in unum. & regna:
ut seruiant dño Unde hoc factum ẽ nisi
sanguine mortificatoꝵ : Unde hoc factum¬
est. nisi gemitibꝰ compeditoꝵ: Exau̾diti ergo
st̃ qui erant in pressura. & humilitate: ut
esset nr̃is temporib eccła in tanta gloria. qͣor
uidemus: ut iam regna quȩ ꝑsequebantur.
respondit supra uideamus & laus eius inquit
in hierłm: inconueniendo popłos in unum
& reges. ut seruiant dño: Respondit ei in uia
fortitudinis suȩ Quȩ illi respondit. : Uut qͥs
illi respondit iniua fortitudinis suȩ : Queramꝰ
gͦ primo quis respondit: & sic queramus quȩ
sit uia fortitudinis eius Superiora uerba in¬
dicant respondisse ei: aut laudem eiꝰ. aut hie¬
rłm: Supra enĩ dixerat. & laus ciꝰ in hierłm:¬
1AL

Expanded text:
um, et regna, ut serviant Domino.» Unde hoc factum, nisi sanguine mortificatorum? unde hoc factum, nisi gemitibus compeditorum? Exauditi ergo sunt qui erant in pressura et humilitate; ut esset nostris temporibus Ecclesia in tanta gloria, quam videmus, ut jam regna quae persequebantur, respondit, supra videamus: «Et laus ejus,» inquit, «in Jerusalem; in conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino. Rertitudinis suae.» Quae illi respondit, aut quis illi respondit, in via fortitudinis suae? Quaeramus ergo primo quis respondit, et sic quaeremus quae sit via fortitudinis ejus. Superiora verba indicant respondisse ei, aut laudem ejus, aut Jerusalem: supra enim dixerat, «Et laus ejus in Jerusal
Abbreviated transcription (Latin):
pondemus: non uoce si fide. non linga se
Si enĩ uocat te ds̃ & precipit ut bene uiui
& tu male iuius: uocationi eiꝰ non responsi
neo laus eiꝰ respondet ei de te: quia sic uu
ut ille non laudetur. sed potius blasphemen
ꝑte: Sũ aut̃ sic uiuimus ut ꝑ nos laridet᷑ de
pondit ei laus eus: De uocatis & scĩs eius: rspa¬

Expanded text:
respondemus; non voce, sed fide; non lingua, sed vita. Si enim vocat te Deus, et praecipit ut bene vivas, et tu male vivis, vocationi ejus non respondes, nec laus ejus respondet ei de te; quia sic vivis, ut ille non laudetur, sed potius blasphemetur per te: cum autem sic vivimus, ut per nos laudetur Deus, respondit ei laus ejus. De vocatis et sanctis ejus, respo
Abbreviated transcription (Latin):
nos ditaremur: eiq membra coherentia. &
ꝑsiuũ capuit loquentia: Uidimus enĩ ibi &
nos ipsos: si tam̃ ꝑ eius grãm aliquid & nos:
finita aut̃ iam erant uerba gemituũ. & ce¬
perant consolationũ: sed ea finiri hesterno
die tractando minime potuer̃: in his quȩ res¬
tant audiamus hodie. non iam gementem
pauꝑem sed gaudentem. idõ gaudentẽ. quia
speranten: idõ nõ desꝑantẽ. quia non de se p̃¬
sumentem: Prenunciauit felicitatẽ rerũ hu¬
manarũ scriptis dĩ: & dicit: Scribant᷑ hec inge

Expanded text:
esset , eique membra cohaerentia et per suum caput loquentia. Vidimus enim ibi et nos ipsos; si tamen per ejus gratiam aliquid et nos. Finita autem jam erant verba gemituum, et coeperant consolationum; sed ea finiri hesterno die tractando minime potuerunt: in iis quae restant, audiamus hodie non jam gementem pauperem, sed gaudentem; ideo gaudentem, quia sperantem; ideo sperantem, quia non de se praesumentem. Praenuntiavit felicitatem rerum humanarum in Scriptis Dei, et adjecit: «Scribantur haec in ge
Abbreviated transcription (Latin):
Annuncia mͥ. exiguitatem dierũ meoꝵ: Nox
ate quero. illos dies eternos Illi sine fine sunt.
annuncia Exiguitatem dierum meoꝵ. noa
eternitatem dierum meoꝵ annuncia michi.
diderunt om̃s gentes: sed apostatauit & ꝑut
eccła. de om̃ib gentib Quid ẽ hoc: Exiguita¬
tem dierum meoꝵ annuncia mͥ Et annun¬
ciauit: nec uacauit ista uox. Quis annunci¬

Expanded text:
«Annuntia mihi exiguitatem dierum meorum.» Non «Annuntia mihi exiguitatem dierum meorum.» Non a te quaero illos dies aeternos: illi sine fine sunt, annuntia: «Exiguitatem dierum meorum,» non aeternitatem dierum meorum, «annuntia mihi.» diderunt omnes gentes, sed apostatavit et periit Ecclesia de omnibus gentibus. Quid est hoc, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi?» Et annuntiavit, nec vacavit ista vox. Quis annunti
Abbreviated transcription (Latin):
eius: Credidit enĩ xp̃m resurrexisse: credider̃
in eũ om̃s gentes S illa eccła quȩ fuit om̃iũ
gentiũ. iam non ẽ: periit hoc dieunt. qui in il¬
la non sunt: Simpudentẽ uocẽ: Illa non est.
quia tu in illa non es. ide ne tu ideo non
sis Nam illa erit: & si tu non sis Hane uocem
ab hominabilem. detestabilẽ. p̃sũptionis & fal¬
sitatis plenã. nulla ueritate suffultam. nulla
sapientia illuminatam. nullo sale conditam.
nunciaret unitatem in conueniendo popłos
in unũ & regna. ut seriuant dño. cũq sub.¬
dirisset respondit .ci. utiq laus ciꝰ aitiq hierlor
mater nr̃a. de peregrinatione reuocanda foe¬
tosa cum multis filiis magis quam ea quȩ
habebat uirum: qm̃ quidam dicturi erant
contra. fuit & non ẽ: Exiguitatẽ inquit
dierum meoꝵ annunciã michi QSuid ẽ qđ
nescio qui. recedentes ame. murmurant cont᷑
me : Quid ẽ. qđ ꝑditi. me ꝑisse contendunt:
Certe enĩ hoc dicunt: quia fui & non sum:

Expanded text:
m resurrexisse, crediderunt in eum omnes gentes: sed illa Ecclesia quae fuit omnium gentium, jam non est; periit. Hoc dicunt qui in illa non sunt. O impudentem vocem! Illa non est, quia tu in illa non est? Vide ne tu ideo non sis; nam illa erit, etsi tu non sis. Hanc vocem abominabilem, detestabilem, praesumptionis et falsitatis plenam, nulla veritate suffultam, nulla sapientia illuminatam, nullo sale conditam, os cum annuntiaret unitatem: «In conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino.» Cumque subdidisset, «Respondit ei,» utimater nostra de peregrinatione revocanda, fetosa cum multis filiis, magis quam ea quae habebat virum; quoniam quidam dicturi erant contra, Fuit, et non est: «Exiguitatem,» inquit, «dierum meorum annuntia mihi.» Quid est, quod nescio qui recedentes a me, murmurant contra me? quid est, quod perditi me perisse contendunt? Certe enim hoc dicunt, quia fui, et non sum:
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. adaures tuas filii tui qͦs amiseras: an¬
gustia nob ẽ in loco isto. facite itaq nob̾ &
nc̃ locũ eiꝰ inqͦ cõmorem᷑. Tu uͦ dicis incorde
tuo. Iuis generauit mͥ istos⁊ cũ sciã eẽ me si¬
ne filiis & uiduã: Quis gͦ istos educauit mͥ:
Ego enĩ derelicta fui sola  hi aut̃ mͥ ubi erant:
Ex ea gͦ parte. ista dicit ęccła. qua uidet᷑ nich
parere in istis turb̾: quȩ ñdũ dimiser̃ oña¬
sua ut sequerent᷑ dñm: & sederent suꝑ duo¬
decĩ thronos Sed quã multi in eade curba
facientes sibi amicos de mãmona iniquitatiᷤ.¬

Expanded text:
inquit, «in auribus tuis filii tui quos amiseras: Aninquit, «in auribus tuis filii tui quos amiseras: Angustia nobis est in isto loco, facite itaque nobis et nc locum in quo commoremur. tu uero dices in corde tuo: quis generauit mihi istos, cum sciam esse me sine filiis et uiduam? quis ergo istos educauit mihi? ego enim derelicta fui sola, hi autem Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur Dominum, et sederent super duodecim thronos. Sed quam multi in eadem turba facientes sibi amicos de mammona iniquitati
Abbreviated transcription (Latin):
etiã altitudinẽ di Ita que incelo ẽ: s & incęlo
ut ppłi collocent᷑ cũ pͥncipibͥ nichilne conse¬
quent᷑ audiumꝰ dehumilib quȩ int̾ra respi¬
cit dñs: Pauciores enĩ st̃ illi amici iudicatu¬
ri cũ dño: plures aut̃ isti qͦs recipiunt in
tab̾nacula ȩterna Iuauis enĩ tota frum̃ti
massa in cõꝑatione se uincte paleę paucos
habere uideat᷑. ꝑse tam̃ considerata copiosa
ẽ. Multi enĩ filii deserte: magis quã eiꝰ quȩ
habet iurũ. Multi filii eiꝰ. quȩ ꝑ grãm inse¬
nectute concepit: quã eiꝰ quȩ abineunte
ȩtate legis uiculo maritata ẽ. Et ego qͥdẽ
dico insenectute concepit: intuens saram
matrẽ nram in uno ysaac. quȩ ꝑ om̃s genteꝰ
mat̾ fideliũ uocat᷑ Quȩ aut̃ ꝑsona ẽ apud
ysaiã uidete: qͥsi om̃ino ñ matris: nec eius
quȩ peperit aliquẽ. Et tam̃ qͥd ei dr̃ Dicent

Expanded text:
etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in coelo etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in coelo ut cum populi collocarentur principibus; nihilne consequenter audivimus de humilibus quae in terra respicit Dominus? Pauciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures autem isti quos recipiunt in tabernacula aeterna. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem. Et tamen quid ei dicitur? «Dicent»,
Abbreviated transcription (Latin):
& humilia respicit incęlo & int̾ra: uolens docere
nos qͥre incęlo humilia. cũ iã sp̃itales magni
& iudiciarus sedib digni tali significent᷑ eloqͥo:
subiecit statim. Qui erigit atra in opẽ. & de
stercore exaltat pauperẽ: ut collocet eũ cum
pͥncipib: cũ pͥncipib ppłi sui Non itaq dedig¬
nent᷑ ẽẽ humilia capita excelsoꝵ: subdext᷑a
dñi. Quãuis enĩ collocet᷑ fidelis dñicȩ peccu¬
niȩ dispensator cũ pͥncipib ppłi dĩ: quãuis
sessurꝰ sit induodecĩ sedib. & angłos quoq
iudicaturꝰ: at̾ra tam̃ in ops erigitur: & dester¬
qͥ seruiebat desiderus & uoluptatib uarus. Sed
forte eũ ista iã dicetet. ñ erat inops: ñ erat pau¬
per. Quid gͦ adhuc ingemiscit grauatꝰ: habita¬
culũ qd̃ decelo ẽ suꝑ indui cupiens: Cur nefor¬
te se extollat colafitat᷑: & subdit᷑ angło satha¬
ne. stimulo carnis suȩ : Altꝰ ẽ qͥdẽ habitante
inse dño: & habens eũ spm qͥ scrutatur om̃a

Expanded text:
et humilia respicit in coelo et in terra:» volens docere nos quare in coelo humilia, cum jam spirituales magni et judiciariis sedibus digni, tali significentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et de stercore exaltat pauperem; ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui. Non itaque dedignentur esse humilia capita excelsorum sub manu Domini. Quamvis enim collocetur fidelis Dominicae pecuniae dispensator cum principibus populi Dei , quamvis sessurus sit in duodecim sedibus, et angelos quoque judicaturus , a terra tamen inops erigitur, et de sterqui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
uob cȩlestia seminauimꝰ: magnũ ẽ si t̾rena ur̃a
metamꝰ: Incelo gͦ respicit cȩlestia seminantes:
int̾ra aut̃ t̾rena reddentes: tam̃ humiles. &
hos. & illos: Humilia enĩ respicit incelo & in
illis tantũmͦ dicit uas electionis. fuistiꝰ enim
aliqͣndo tenebre. nc̃ aut̃ lux indño: & iterum
grã salui facti esti ᷤ ꝑfidẽ. & hoc ñ ex uob̾ s dĩ
donũ ẽ. ñ exoꝑib neqͥs forte extollatur: sed
etiã seipsũ adiungit. consequent̃ dicens Ipsus
enĩ sumꝰ figm̃tũ: creati in oꝑib bonis. Dicit
etiã seorsũ de ipsis qͥ respiciunt᷑ ucelo. Fuimꝰ &e nos¬

Expanded text:
vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in illis tantummodo dicit Vas electionis, «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» ; et iterum, «Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non exon ex operibus, ne forte quis extollatur»: sed etiam seipsum adjungit consequenter, dicens, «Illius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis.» Dicit etiam seorsum de se et ipsis qui respiciuntur in coelo: «Fuimus en
Abbreviated transcription (Latin):
posnt eẽ cũ xxp̃o: Si uͦ alia dñs d̃s̃ nr̃ humilia
nspicit incęlo. & alia int̾ra: credo qd̾ incelo
ĩ respicit qͦs uocauit & habitat ineis: intra
aut respicit qͦs uocat ut habitet in eis. Istos
en possidet celestia cogitantes: illos excitat
tna somniantes: Sed qr difficile obtinemus
it posint & ipsi iã humiles dici qͥ ñdũ iugo¬
an pia colla uinxerunt : qndo qͥde humilia
sso loco ut scãm eccłam intelligamꝰ. ꝑtotum
aatũ psalmi. diuine id monent littere: est
alus intellectus. quẽ mecum caritas ur̃a
insideret: Celos nunc significari arbitror
aqui sedebunt suꝑ thronos duo decĩ & cũ¬
dio udicabunt: terre aũt nomine. cet᷑am
multitudinẽ bene dictorũ qui constituent᷑
addext̾am: &e opera miscdiȩ collaudati re
sibi demãmona iniqͥtatis inhuiꝰ uitȩ mortali¬
tate fecerunt Cis qͥppe dicit apłs. Si nos uob̾
spũalia seminauimꝰ: magnũ ẽ. si ura carnalia
metamꝰ : Qd etiã his u̾bis dici potest. Si nos

Expanded text:
Deus noster humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum sula junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim terrae autem nomine caeteram multitudinem benedictorum, qui constituentur ad dexteram, ut per opera misericordiae collaudati recsibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos
Abbreviated transcription (Latin):
tas & humanitas illuxit saluatoris nr̃i di: ñ
exoꝑib iustitiȩ quȩ fecimꝰ nos: s scd̾m suã mi¬
scdia saluos nos fecit. ꝑlauachrũ regeneratio¬
nis: Ecce humilia. quȩ respiciunt᷑ incelo: Spũ¬
ales enĩ st̃. omĩa udicant: sedtam̃ humiles:
ne deiecti iudicent᷑ Quid de seipso singulariter⁊
ñne talia st̃ quȩ cõmemorat. qͥ ñ sũ idoneus

Expanded text:
n ex operibus justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis» . Ecce humilia quae respiciuntur in coelo. Spirituales enim sunt, et omnia judicant; sed tamen humiles, ne dejecti judicentur. Quid de seipso singulariter? nonne talia sunt quae commemorat? «Qui non s
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ qͥ in altis habitat: & hũmilia respicit: ¶¬
qua putaret qd̾ in altis celis habitet. undi
humilia t̾rena respiciat: s humilia rsit
altis habitat: etiã ipsa humilia respicit
celũ hoc ẽ sedẽ suã: & eos tam̃ ñ suꝑbos sed
sẽꝑ subditos intuendo. etiã in ipso celo sus¬
lia respicit: in qͥb excelsis habitat. Sp̃s enst
ꝑ ysaiã ita loquit᷑. Hȩc dicit altissimꝰ halicea
les: qͥ pueri laudant dñm: Itaq ad ings
e pusillanimis dans magnanimitatẽ: &dats
bet: his pusillanimis dat magnanimitatẽ:
as utq magnanimitatẽ. excelsos facit: inqͥb
̃ habens. in excelsis habitat. S qr pusillani¬
n dat magnanimitatẽ: eadẽ excelsa inqͥb
pinitat humilia respicit: S humilia inqͥt respi¬
et incelo & int̾ra. E excitauit nos etiã quere¬
e. utrũ eadẽ incęlo & quȩ int̾ra: an alia in

Expanded text:
r, qui in altis habitat, et humilia respicit?» Quisquam putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia resn quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus iles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dannctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an a
Abbreviated transcription (Latin):
ni conuersatio incęlis ẽ: Ipse itẽ dicit. opti¬
uitelligit & conuersationẽ apłi quȩ ẽ incęlis.
incarne mansionẽ int̾ris: simul oportet
intelligat dñm dm̃ nr̃m. in excelsis scĩs habitan¬
t: que admodũ tam̃ eosdẽ scõs humiles sibi
&incęlo respiciat : qm quȩ sursũ st̃ sapiunt.

Expanded text:
enim conversatio in coelis est» : ipse item dicit, «optiintelligit et conversationem Apostoli in coelis, et in carne mansionem in terris; simul oportet intelligat Dominum Deum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmodum tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
puericia. cui contraria ẽ uana & falsa siuns
magnitudo: & idõ dñm nͥ pueri ñ lauor¬
qr suꝑbi eũ laudare ñ possunt Sit senctos
ur̃a puerilis: & pueritia senilis: id ẽ ir
sapientia urã sit cũ suꝑbia: nec humilits
sapientia: ut laudetis dñm exhoc nẽ & isi
in scłm Quacũq aut̃ in paruulis sc̃a eałim¬

Expanded text:
pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laurbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc et usque in saeculum.» Quacumque autem in parvulis sancti
Abbreviated transcription (Latin):
humilia respicit in cęlo & int̾ra : sem̃ abrahã
sic stellas cęli. sc̃itate sublimi. insuꝑnis sedibꝰ
collocat: & sic harena in ora maris iniscdłia
atq in numerã multitudinẽ. asinistris ructibꝰ
atq amaritudine impia. segregat¬

Expanded text:
 in terra, semen Abraham sicut stellas coeli, sanctitatem sublimem in supernis sedibus collocatam, et sicut arenam in ora maris, misericordem atque innumeram multitudinem a sinistris fluctibus atque amaritudine impia segregat
Abbreviated transcription (Latin):
dnis: lui suꝑ se excelsos quos colunt ausi
dent in celo fugere. solẽ. & lunã. & stellis e
creaturȩ seruiunt: deserentes creatorem du¬
& ñ solũ excelsus suꝑ om̃s gentes dns: uara
etiã supͣ cęlos gła eiꝰ. Celi supͣ se suscipiunt

Expanded text:
nus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se su
Abbreviated transcription (Latin):
aUDArE PUERI OÑM: laudate
nom̃ dñi. Illa enũ ꝓstrata & extincta. ex ore
qͥ cognoscentes dm̃. ñ sic̃ dm̃ glorificauerunt
aut grãs egerunt: s laudant illi seipsos ñ
dĩn Non enĩ pueri st̃: s suꝑbi. Nom̃ suũ
potiꝰ p̾dicari uolunt: & ñ laudant nom̃ dñi
taq euanuerunt incogitationib suis: &
obscuratũ est insipiens cor eoꝵ: dicentes
se eẽ sapientes. stulti facti st̃ Uoluerunt
nom̃ suũ altissime & latissime diffamari:
cito ipsi in angustias transituri Dm̃ decet¬
benedictu: ex hoc nc̃ & usq in scłm. Ubiq
p̃dicetur. Asolis ortu usq ꝓdoccasum
laudate nom̃ dñi Querat ex me aliquis p̃ue¬
ecce usq in scłm accipio usq in et̃nũ: cur aut̃
ex hoc & ñ ante hoc. & ante omł scła sit
nom̃ dñ benedictũ: Respongebo paruulq̃.

Expanded text:
«laudate, pueri, Dominum, laudate «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa enim prostrata et exstincta, ex ore qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant illi, non Deum; non enim pueri sunt. Nomen suum potius praedicari volunt, et non laudant nomen Domini. Itaque evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decetbenedictum, ex hoc et usque in saeculum.» Ubique praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis pueEcce «usque in saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo par
Abbreviated transcription (Latin):
añs nr̃ ꝑsingulare humisitatis exẽplũ. suꝑbiã
ueteris hominis ad innouandã humilit̾ uitã
similitudine puerilis etatis accusat. Iua ꝓpt̃¬
dilectissimi cũ cantari auditis inpsalmis. lau¬
date pueri dñm: ne arbitremini ad uos istam
exhortationẽ ñ ꝑtinere: qͥ iã corporis pueritiã
suꝑ gressi. uł iuuenili decore uirescitis: uł seni¬
li honore canescitis: Om̃ĩb enĩ uob̾ dicit apłs.
me. nͥ suꝑbia: Ipsa enĩ deuana granditate p̃¬
sumens. ñ sinit hominẽ ambulare ꝑ artã uiã:
& intrare ꝑ angustã portã Pueri aut̃: facile
intrant ꝑangustã portã Et idõ nemo. nͥ ut
puer intrat in regnũ cęloꝵ Quid aut̃ suꝑbiȩ
malitia deteriꝰ : quȩ p̃positũ ñ uult habere
nec dm̃ : Nã scriptũ ẽ Initiũ suꝑbiȩ homi¬
nęs: apostatare adõ. Hanc se aduersꝰ p̃cepta
diuina tumidis ceruicib erigentẽ & suaui
iugo dñi resistentẽ. deicite: frangite: cõmi¬
nuite atq consumite: &

Expanded text:
r singulare humilitatis exemplum superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibus enim vobis dicit Apostme, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coelorum. Quid autem superbiae malitia deterius, quae praepositum non vult habere nec Deum? Nam scriptum est, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et
Abbreviated transcription (Latin):
eehol qũta bonasec̃ xp̃t. ⁊ non capr pr o¬
nił eñ illi cos qͥfaciunt qd m̃ audistis pa
euangłio uendunt oĩa sua idant pauꝑib
egenis. ⁊i fiant pauꝑes ñ necessitate. s uo¬
hundite : seoientes dum spantes regnũ celoꝵ
uerident asti ostulros ⁊ alits nopuuat

Expanded text:
non capit. Proponis enim illi eosqui faciunt quod modo audistis in Evangelio, vendunt omnia sua et dant pauperibus, egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti
Abbreviated transcription (Latin):
ribulationẽ: Attendat qͥsquã ipsã felicita¬
it suã. qͣ exultauit anima eiꝰ & tumuit
qdam gaudio. & extulit se. & dix̃. felix
si: attendat si ñ fluit illa felicitas: si po
fuuiꝰ babilonis ẽ: sedeat supͣ & fleat. Sede¬
unt ñ teneant: non decipiant Aliud
i solatiũ captiuoꝵ: aliud gaudiũ liberoꝵ¬

Expanded text:
sam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potfluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedeuae tenent: non teneant, non decipiant. Aliud est solatium captivorum, aliud gaudium libero
Abbreviated transcription (Latin):
patres nr̃i. uanitatẽ quȩ illis non ꝓfuit
biloniȩ: Qualẽ retributionẽ illi retribuunt
dant᷑: & moriant᷑ Qͥ st. paruuli babiloniȩ.
Nascentes male cupiditates St̃ enĩ qͥcĩ i
tere cupiditate rixant᷑: qͣndo nasctir cu¬
piditas: Ante quã robur faciat aduo su
te: mala consuetudo. pariuila ẽ: Ne en¬
cupiditas nequã praue consuetudins en¬
bur accipiat: cũ paruula ẽ. elide illax
me: ne elisa ñ moriat᷑ Ad petrã elide Pete¬
cessent: uob inuicẽ cantate çantiti hon
quã libent̃ audistis. tã libentiꝰ agit. hun
audistis: si ñ uultis eẽ salices babilone
adferentes Suspiraten in et̾uã ierłm: quo¬

Expanded text:
«patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» «patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» byloniae. Qualem retributionem ei retribuent? dantur, et moriantur. Qui sunt parvuli Babyloniae? Nascentes malae cupiditates. Sunt enim qui cum vetere cupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consuetudo, cum parvula est cupiditas, nequaquam pravae consuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non moriatur; «ad petracessent; vobis invicem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices Babyloniae, afferentes. Sed suspirate in aeternam Jeru