comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meo hoc faciam ut głificetur pater
in filio. siquid petieritis in nomine
meo hoc faciam: Ergo & illa maiora
opera seipsum facturũ esse promisit.
Non se extollat seruus suꝑ dñm. nec disci¬
pulus suꝑ magistrũ. Maiora quam ipse
fecit dixit eos esse facturos. sed in eis uel
ꝑ eos se faciente. non ipsis tamquã ex sem&¬
ipsis. Ei qͥppe cantat᷑. diligã te dne uirtꝰ
mea. Sed quȩ sunt tandẽ ista maiora :
An forte qđ ȩgros ipsis transeuntib etiam
eoꝵ umbra sanabat : Mauis est enim
ut san& umbra quã fimbria. Illud ꝑ
se. hoc ꝑ ipsos. sed utrũq ipse. Uerum¬
tamen quando ista dicebat. uerborum
suoꝵ oꝑa cõmendabat Sic enĩ dixerat.
U erba quȩ ego loquor uobis. a meipso non
loquor. Pater autẽ in me manens: ipse
facit opera. Quȩ oꝑa tunc dicebat. nisi
uerba quȩ loquebatur :  Audiebant et
credebant illi. et corundem uerborum
fructus erat fides illoꝵ. Uerum tamen
euangelizantib discipulis non tã pauci

Expanded text:
c faciam. Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci
Abbreviated transcription (Latin):
quid nos miseri dicturi sumus
qui ad d̃nm nrm post negotium
uacui redimus qui pastorũ nomen habu
ostendere non habemꝰ. Hic pastores uocati
sumus. & ibi gregẽ. non ducimꝰ Sed nũ quid
si nos negligimus omp̃s ds̃ deserit oues suas:
Nullomodo. Nam ipse eas sicut ꝑ ꝓphetã
pollicitus est ꝑ semetipsum pascet. omnesq

Expanded text:
 nos miseri quid dicturi sumus, qui ad Dominum nostrum post negotium vacui redimus, qui pastorum nomen habuiostendere non habemus? Hic pastores vocati sumus, et ibi gregem non ducimus. 18. Sed nunquid si nos negligimus, omnipotens Deus deserit oves suas? Nullo modo; nam ipse eas, sicut per prophetam pollicitus est, per semetipsum pascit , omnesq
Abbreviated transcription (Latin):
ciborũ quia possunt bono animo et
simplici corde sine uitio c̃cupiscentiȩ
uescebant᷑ & uinũ bibebant ab eis qui
se ab huiusmodi alimentis tẽperabant
Qui manducat inquit non manducantẽ
non spernat. & qui non manducat
manducantẽ non iudicet. Ad hoc per¬
tinet etiam illud qđ alio loco dicit
Nolite ante tempꝰ quicquã iudicare. quo¬

Expanded text:
ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiaeuescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huiQui manducat inquit non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet . Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare quo
Abbreviated transcription (Latin):
Auten ait ur̃i autem & capilli capitis
om̃s numerati sunt: iumensam dĩ erga
homines ostendit ꝓuidentiã & ineffabi¬
lem signat affectum qđ nihil nr̃or um
dicta eius sententiã non fugiant. Deri

Expanded text:
autem ait: vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt, immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffabilem signat affectum, quod nihil nostrum dicta ejus scientiam non fugiant. Deri
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã iudicii eis nullomͦ ex aliqua
cõpassione miserent᷑. Sed postquam
ardenti diuiti de se spes tollitur:
eius animꝰ ad ꝓpinquos quos relique¬
rat recurrit᷑: quia reꝓborũ mentẽ
pęna sua quandoq mn̾utilit̾ erudit
ad caritatẽ. ut iã tunc etiã suos
spũ aliter diligant. qͥ hic dũ peccata
diligerent nec se amabant. Unde
nunc dicit᷑. Rogo ergo te pater ut
Smittas eũ in domũ patris niei. habeo
Senĩ quinq fr̃s ut testetur illis. ne &¬

Expanded text:
justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fr
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. quo pacto dicit᷑ quia transire ad
eos qui in inferno ernciantur uolunt:
Sed sicut transire reprobi ad electos
cupiunt. id est a suppliciorũ suorũ
afflictione migrare : ita ad afflictos
atq in torm̃tis positos transire iustaꝵ
est mente ire ꝑ miscdam. eosq uelle
liberare. Sed qui uolunt abeatorũ
sede ad afflictos atq in tormentis
positos transire non possunt. quia
iustorũ animȩ quãuis in suȩ naturae
bonitate miscđam habeant: iã tunc¬
auctoris sui iustitię coniunctȩ tanta
recditudine constringunt᷑. ut nulla
ad reprobos cõpassione moueantur
psi quippe iudici concordant cui in
herent. & eis quos eripere ñ possunt
nec ex miscdã condescendunt. quia
neos. quanto & ab eo quem diligunt
auctore suo conspiciunt repulsos
Nec inuisti ergo ad beatoꝵ sortem
transeunt. quia dãpuatione ꝑpetua
constringunt᷑. nec iusti ad reprobos
transire possunt. quia recti iã per

Expanded text:
sunt quo pacto dicitur quia transire ad sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare, sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misauctoris sui iustitiae coniuncti, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe ihaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia neos, quanto ab eo quem dauctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per
Abbreviated transcription (Latin):
munerauit & reppulit. Quicũq ergo
in hoc scło bene habetis: cũ uos bona
egisse recolitis. ualde. de ipsis ꝑtimescite.
ne concessa uobis ꝓsperitas eorumdem¬
sit remuneratio bonorũ. Et cũ quosli¬
bet pauperes nonnulla reprehensibilia
ꝑpetrare c̃spicitis: nolite. despicere.
nolite desperare. quia fortasse quod
suꝑfluitas tenuissimȩ prauitatiꝰ inqͥuat:
caminꝰ pauꝑtatis purgat. De. uobis
om̃ino ꝑtimescite. quia non nulla etiã
male acta ꝓspera uita sequuta est De
illis uͦ sollicite pensate. quia eꝙ uitam
magistra pauꝑtas cruciat. quousq ad¬
uitę rectitudinẽ ꝑducat. Sequitur
Et in his om̃ib inter nos & nos chaos
magnũ firmatũ est ut hu qui uolunt
Ad uos transire non possint. neq inde
huc transmeare. Qua in re ualde quȩ¬
rendũ est. quomͦ dicat᷑ hi qui uolunt
hi qui in inferno sunt ad beatoꝵ sortẽ
transire cupiunt. dubiũ non est. Qui
uero iam in beatitudinis sorte suscepti

Expanded text:
muneravit et repulit. Quicunque ergo muneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc ad vos transire non possint, neqhuc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti
Abbreviated transcription (Latin):
recordare quia recepisti bona in uita
tua. & lararꝰ similiter mala. Nunc hic
consolat᷑. tu uero cruciaris. Ista fr̃s km̃i
sententia pauore potius indiget quam
expositione Nam siqui estis qui in hoc
mundo exterioris boni aliquid accepisti.
ipsũ ut ita dicã donũ exterius pertimes¬
cere debetis. ne uobis ꝓ quoriumndam
uestrox actuũ recõpensatione sit datũ
ne uidex qui hic bona exteriora restituit
a retributione boni intimi repellat. ne
honor hic uel diuitiȩ non adiumentum
uirtutis sed remuneratio sit laboris
Ecce enĩ dum dicit᷑ recepisti bona in uita
tua: indicat᷑ & diues iste boni aliquid
habuisse. ex quo in hac uita bona rece¬
perit. Rursũq dum de lataro dicitur
quia recepit mala. ꝓfecto monstratur
& latarꝰ habuisse malũ aliquod quo
purgaret᷑. Sed mala latari purgauit
ignis in opiȩ. & bona diuitiꝰ reniunerauit
felicitas transcuntis uitȩ. Illũ pauꝑtas
affurit & tersit. istũ habundantia re¬

Expanded text:
recordare quia recepisti bona in vita recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquihabuisse ex quo in hac vita bona reciperet, rursumque dum de Lazaro dicitur, quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia re
Abbreviated transcription (Latin):
tati uacantẽ dixerat. sed superflue
conuiuantẽ. Neq hunc de loquacitate
narrauit. sed cum elatione & tendcia
de edacitate peccasse. Sed quia habun¬
dare in c̃uuus loquacitas solet: is qui
hic male conuiuat᷑ dicitur. apud infer¬
num grauius in lingua ardere ꝑhibet᷑
Prima namq male conuiuantibus famu¬
latur culpa loquacitatis. post loquaci¬
tatẽ uero ludendi etiã leuitas sequit᷑
Nam quia edacitatẽ lusus sequatur.
testat᷑ sacra scriptura quȩ ait Sedit
popłs manducare & bibere. & surrexert̃
ludere Sed priusquã ad lusũ moueat᷑
corpꝰ: ad iocos ac uerba inania mouet᷑
lingua. Quid ergo est qđ innuit᷑ quia
in torm̃tis positus diues linguã suam
refrigerari postulat. nisi qđ is qͥ conui¬
uando magis de loquacitate peccaue¬
rat. ꝑ retributionis iustitiã in lingua
atrocius ardebat. Ded cum grandi
ualde est pauore pensandũ hoc qđ ei
per abrahȩ responsionẽ dicitur fili.

Expanded text:
tati vacantem dixerat, sed superflue tati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili,
Abbreviated transcription (Latin):
Smiserere mei. & mitte la zarum ut
Sintinguat extremũ digiti sui in aquã
ut refrigeret linguã meã. quia cru¬
cior in hac flãma. O quanta est subtilitaᷤᷤ
iudiciorum dĩ. O quam districte agitur
bonoꝵ actuũ malorũq retributio
Certe superius dictũ est. quia in hac uita
latarus cadentes micas de m̃sa diuitis
quęrebat & nemo illi dabat. nunc de
supplicio diuitis dicit᷑ quia de extremo
digito lazari distillare. aquã inore suo
concupiscit. Hinc ergo hinc fratres
colligite. quãnta sit districtio seueritatiᷤᷤ
dĩ. Diues enĩ iste qui uulnerato pau¬
peri mense suȩ uel minima dare noluit:
in inferno positꝰ usq ad minima quae¬
renda ꝑuenit. Nam guttam aquae
petut. qui micas panis negauit. Sed
notandũ ualde est quid sit qđ diues
in igne positꝰ linguã suã refrigerari
petit. Mos quippe est sacri eloquu.
ut aliquando aliud dicat. sed ex eodẽ
dicto aliud innuat. Superius autem
hunc superbũ diuitẽ dñs non loquaci¬

Expanded text:
rum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquaci
Abbreviated transcription (Latin):
dit diues. Non pater abrahã. sed siqͥs
ad eos ex mortuis ierit credent. Cui
mox ueraci sententia dicitur. Si
moysen & ꝓphetas non audiunt. neq
siquis ex mortuis resurrexerint cre¬
dent ei: quia nimirũ qui uerba legis
despiciunt: redẽptoris prȩcepta qui
ex mortuis resurrexit quanto subti¬
liora sunt. tanto hȩc difficilius ĩplent
Minus est enĩ quicquid per legẽ dicit᷑.
quã hoc qđ per dñm iubetur Illa
enim dare decimas pręcipit. redẽptor
uero nr̃ ab his qͥ perfectionẽ sequunt᷑
onĩa dimitti iubet. Illa peccata carniᷤ
resecat. redẽptor uero nr̃ & inlicitas¬
etiã cogitationes dãpnat. Si ergo
moysen & ꝓphetas non audiunt: neq
si quis ex mortius resurrexerint cre¬
dent ei. quia qui meliora legis p̃cepta
implere negligunt : saluatoris nr̃i
mandatis altiorib obȩdire. quando
conualescunt Et nimirum constat
quia cuiꝰ implere dicta renuunt: ei
ꝓculdubio credere recusant : cococr¬

Expanded text:
dit dives: Non, pater mi; sed si dit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitur , 1659 quam hoc quod per Dominum jubetur. Illa enim dari decimas praecipit, Redemptor vero noster ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. H
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ꝑpesi essent derelicti potuerunt
Nec illam tantȩ beatitudinis claritatẽ
apud iustorum animũ fuscat aspecta
pena reꝑborũ. quia ubi iã cõpassio
miseriae non erit : minuere procul
dubio beatoꝵ lȩtitiã non ualebit
Quid autẽ mirum. si dum iusti inuis¬
torũ tormenta conspiciunt. hoc eis
eueniat in obsequio gaudioꝵ quando
& in pictura niger color substernit᷑.
ut albus uel rubens clarior uideat᷑:
Sicut dictũ est tanto bonis sua gaudia
excrescunt. quanto eorum oculis
dãpnatorum subteriacent quȩ eua¬
serunt. Et quauis eis sua gaudia ad
ꝑsruendũ plene sufficiant: mala tam̃
reproborũ absq dubio semꝑ aspiciunt
quia qui creatoris sui claritatẽ uident :
nihil in creatura agitur quod uidere
non possint. Petenti autẽ diuiti ut
laiarus mittat᷑ ab abraham protinus
respondet᷑. Habent moysen & ꝓpheta.¬
illos audiant. Sed qui dĩ uerba despe¬
xerat : hȩc audire non posse suos
sequaces estimabat. Unde & respon¬

Expanded text:
i, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum laetitiam non valebit. Quid autem mirum si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniat in obsequium gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respon
Abbreviated transcription (Latin):
ad remunerationẽ Conspiciebat ille
cotidie cui non misereret᷑. uidebat iste
de quo ꝓbaret᷑. Duo inferius corda. sed
unus desuꝑ inspector. qui & hunc tẽp¬
tando exerceret ad głam. & illum
tolerando expectabat ad pęnã. Ham
sequit᷑. factũ est autem ut moreretur
mendicus & portaretur ab angłis in¬

Expanded text:
ad remunerationem. Conspiciebat ille ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab ang
Abbreviated transcription (Latin):
tolerasse. cũ ipse egeret pane. & non
haberet etiam salutẽ. atq ante. se cer¬
neret diuitẽ. salutẽ & delicias habere
cũ uoluptate. se dolere & frigore
affici. illũ gaudere conspiceret bysso
& purpura uestiri. se deprimi uulnerib
illum diffluere accȩptis rebus. se egere
illũ nolle largiri: Quantꝰ putam᷑ fr̃s
Km̃i tunc in corde pauperis tumultus
tẽptationis fuit. cui certe poterat ad
pęuã sufficere. paupertas etiamsi sanus
suisset. rursus suffecisset aegritudo
etiamsi subsidiũ adesset: Sed ut ꝓbaret᷑
ꝓcedentẽ diuitẽ obsequentib circũful¬
ciri. & se in infirmitate & inopia a nul¬
lo uisitari. Nam quia nemo ei ad uisi¬
tandũ aderat. testant᷑ canes. qͥ licenter
uulnera lingebant Ex una ergo re om̃p̃s
As duo iudicia exhibuit. dum latarum
pauperẽ ante. ianuã diuitis iacere ꝑmisit.
ut & diues impius dãpnationis sibi auge¬
ret ultionẽ. & temptat᷑ pauꝑ cresceret

Expanded text:
tolerasse, cum ipse egeret pane, et non tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium procedentem divitem obsequentibus cuneis fulciri et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re notandũ est. ardenti diuiti
quanta ad suppliciũ cumulant᷑. Ad
penã namq suam ei & cognitio seruat᷑
& memoria. Cognoscit enim lazarum
quẽ desperit. fratrũ quoq suorum
meminit quos reliquit. Perfecta quippe
ei ultio de paupere non esset. si huuc
in retributione non recognosceret
Et ꝑfecta pęna in igne non esset. si non
hoc quod ipse patitur etiam suis ti¬
meret. Ut ergo peccatores in supplicio
amplius puniantur : & eorũ uident
głam quos contẽpserunt. & de illorũ
etiã pęna torquent᷑ quos inutiliter
amauerunt Credendũ uero est qđ
ante retributionẽ extremi iudicu
iniusti in requiẽ quosdã iustos conspi¬
ciunt. ut eos uidentes in gaudio non
solũ de suo supplicio sed etiã de illoꝵ
bono crucientur lusti uero in torm̃¬
tis semꝑ intuent᷑ iniustos. ut huic
eorũ gaudiũ crescat. quia malum
conspiciunt quod miscđiter euasert̃.
tantdq maiores ereptori suo grãs

Expanded text:
Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit; perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non cognosceret, et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur, etiam suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est, quod ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes isolum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tantoque maiores erepto
Abbreviated transcription (Latin):
luceret eis mundi lumen. a quib lumen
fuerat salutis extinctũ. Dampnatio igit᷑
quȩdã ingeritur phariseis. ut tenebras
indie iudicii peccatorib repromissas iã
apud superos patiant᷑ Apud superos
ergo crucifixo xp̃o immorant᷑ tenebrę
Quid mirũ si apud superos sunt tenebrȩ
cũ lux descendit ad inferos: Igit᷑ fr̃s
om̃s in hac die scã exultare debemus
N ullus se a cõmuni letitia peccatorũ con¬
scientia subtrahat. nullus a publicis uo¬
tis delictoꝵ sarcina reuocet᷑. Quamuis
enĩ peccator : in hac die indulgentiam
non debet desperare. Est enĩ prȩroga¬
tiua non parua. Si enĩ latro paradysũ
meruit. cur non mereat᷑ ueniã xp̃ianꝰ :
Et si illi dñs cũ crucifigitur miseretur:
multomagis huic miserebit᷑ cum resur¬
git. Et si passionis humilitas tantum
prȩstitit confitenti. resurrectionis gła
quantũ tribu& de precanti: Largior

Expanded text:
luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua potest delictorũ caligine com¬
prȩhendi. Unde ait euangelista iohan¬
nes. Et lux in tenebris lucet. & tenebrȩ
eam non cõprehenderunt In resur¬
rectione ergo xp̃i elementa om̃a glo¬
riantur Nam & solem ipsũ arbitror
esse in hac die solito clariorẽ. Necesse
est enĩ ut sol in eius resurrectione gau¬
deat. in cuius passione condoluit. & cu¬
ius mortẽ lugubri quadã caligine ꝓse¬
cutus est: eiusdẽ uitam nitidioris luci
splendore suscipiat. & tamquã bonus
minister sicut tunc obscuratꝰ est ad exe¬
quias sepulturȩ: ita modo coruscet in
resurrectionis obsequiũ. In passione
enĩ xp̃i caliginũ se nocte circũdedit. &
iudȩorũ facinus mundo teste congemuit
Indiciũ enĩ quoddã doloris insole est. tan¬
to sceleri officiũ luminis denegasse. et
ultione quadã iudȩoꝵ oculis tenebras
infudisse. ut quorũ mentẽ cęcitas inua¬
serat: eorũ oculos cecitas occuparet. nec

Expanded text:
aliqua potest delictorum caligine comaliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tartarũq conlustret: scriptura testatur
Qđ enĩ super terrã fulgeat: dicit iohanneᷤᷤ
erat lux uera quȩ illuminat om̃em ho¬
minem uenientẽ in hunc mundum
Quod in inferno luceat ait ꝓpheta. qui se¬
debant in regione umbrȩ mortis. lux
orta est eis. Qđ in celis dies iste ꝑmaneat
refert dauid dicens: ponã in sȩculũ scłi
semen eius. & sedem eius sicut dies cęli
Quis autẽ est dies cęli nisi xp̃c dñs. de quo
per ꝓphetam dicit᷑. dies diei eructat uer¬
bum: Ipse est enĩ dies filius. cui pat̾ dies
diuinitatis suȩ eructuat archanum
Ipse inquã dies est. qui ait per salomonẽ.
ego feci ut oriretur in cęlo lumen inde¬
ficiens. Sicut ergo diẽ cęli nox omnino
non sequit᷑: ita & xp̃i iustitiã peccatorũ
tenebrȩ non sequuntur. Semꝑ enĩ dies
celi splendet. lucet & fulget. neq: aliqua
potest obscuritate concludi. Ita & lum̃
xp̃i semꝑ micat. radiat & coruscat. nec

Expanded text:
tartarumque collustret Scriptura testatur. tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Cprophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec
Abbreviated transcription (Latin):
go creaturã ad festiuitatem resurrecti¬
onis xp̃i cdauid sc̃s inuitat. Ait enĩ exul¬
tandum in hac die quã fecit dñs & lae¬
tandũ. Sed dicit aliquis. Si in die gra¬
tulandũ est: his utiq gratulandũ est
quos dies ipsa complectitur. cęlũ autem
& tartarus extra huius mundi diem
sunt constituta. Quomͦ igit᷑ possunt ea
elementa ad festiuitatẽ huius diei uo¬
cari. cuitis diei ambitu non continent᷑:
Sed hic dies quẽ fecit dñs penitrat om̃a.
uniuersa continet. cęlũ terram tarta¬
rumq complectitur. Lux enĩ xp̃i non
parietib obstruitur. non elementis diui¬
ditur non tenebris obscurat᷑. Lux in quã
xp̃i dies est sine nocte. dies sine fine. Ubiq
superueniente xp̃i lumine & diaboli
tenebras effugari. & peccatorũ obscura
non subsequi. & iugi splendore prȩteri¬
tas caligines depelli. subripientia delicta
ꝓhiberi Nã quia hic dies xp̃c cȩlũ terram

Expanded text:
go creaturam ad festivitatem resurrectigo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram,
Abbreviated transcription (Latin):
onimmerito fr̃s hodierna
die psalmus hic legit᷑. in quo
ꝓpheta exultandũ prȩcipit
& lȩtandum. Om̃s enĩ creaturas ad hu¬
ius diei festiuitatẽ dauid sc̃s inuitat
Nã in hac die per resurrectionẽ xp̃i ape¬
ritur tartarus. per neophitos ecłae in¬
nouatur terra. cęlũ per spm̃ scm̃ rese¬
ratur. Apertus enĩ tartarus reddit mor¬
tuos. innouata terra germinat resur¬
gentes. cęlũ reseratũ suscipit ascendenteᷤ
Deniq ascendit latro in paradysũ. scõrum
corpora ingrediunt᷑ in scãm ciuitatem.
aduiuos suortui reuertunt᷑. & profectu
quodã in resurrectione xp̃i ad altiora
cuncta elementa se tollunt. Tartarus
quos habet reddit ad superos. terra quoᷤ
sepelit mittit ad celũ. celũ quos suscipit
representat ad dñm. Et una eadẽq ope¬
ratione saluatoris passio eleuat de imis
suscitat de terrenis. collocat in excelsiᷤ
Resurrectio enĩ xp̃i desunctis est uita. pec¬
catoribus uenia: scĩs est gła. Omẽm er¬

Expanded text:
Non immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur tartarus, per neophytos Ecclesiae innovatur terra, coelum per Spiritum sanctum reseratur; apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem er
Abbreviated transcription (Latin):
extorquet hominis timor: debuerat
a nobis erigere xp̃i amor Si ergo
equalis aut forte inferior uel leuẽ
nobis contumeliã fecerit: quasi ferȩ
bestiȩ sine ulla patientia ac sine ali¬
qua dĩ contẽplatione consurgimus. &
aut in prȩsenti nrãm innuiriã uindi¬
camꝰ. aut certe ad maiorẽ uicem red¬
dendã nr̃m animũ pręparamꝰ. Quid
est ergo qđ quando potens persona
nobis iniuriã intulit patient̾ accipimꝰ
quando inferior. nimio furore suc¬
cendim᷑: Quia ibi timumꝰ hominẽ
hic dm timere nolumꝰ Unde ergo
nos fr̃s quantũ possumꝰ cũ dĩ adiu¬
torio cor nr̃m ad patientiã pręparemꝰ
& in om̃ibus malis hominib medicoe
uicẽ agere studeamꝰ. & non ipsos
homines sed ipsox malitiã odio habe¬
amus. Pro bonis oremꝰ. ut semꝑ ad
meliora conscendant. Pro malis. ut cito
ad emendationẽ uitȩ ꝑ penitentiae
lamenta confugiant. Quam rẽ orani¬
tibus nobis ipse prestare dignct᷑. qui

Expanded text:
extorquet hominis timor, debuerat extorquet hominis timor, debuerat a nobis exigere Christi amor. Si ergo equalis aut forte inferior vel levem nobis contumeliam fecerit, quasi ferae bestiae, sine ulla patientia ac sine aliqua Dei contemplatione consurgimus; et aut in praesenti nostram injuriam vindicamus, aut certe ad majorem vicem reddendam nostrum animum praeparamus. Quid est hoc, quod quando potens persona nobis injuriam infert, patienter accipimus; quando inferior, nimio furore succendimur? Quia ibi timuimus hominem; hic Deum timere nolumus. Unde rogo vos, fratres, quantum possumus, cum Dei adjutorio cor nostrum ad patientiam praeparemus, et in omnibus malis hominibus medicorum vicem agere studeamus, et non ipsos homines, sed ipsorum malitiam odio habeamus. Pro bonis oremus, ut semper ad meliora conscendant; pro malis, ut cito ad emendationem vitae per poenitentiae medicamenta confugiant. Quam rem orantibus vobis ipse praestare dignetur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
scło. sed grande erit pręmiũ in suturo
er amorẽ enim hominis in imici. efficeriᷤ
amicus dĩ: immo non solũ amicus sed
etiã filius. sicut ipse dñs dixit. Diligite
inimicos urõs. benefacite. his qui uos
oderunt. ut sitis siln patris ur̃i qui in
cęlis est Si te aliquis homo diues in hoc
scło uellet adoptiuũ filiũ facere. quomͦ
seruires. quas indignitates etiã seruo eiꝰ.
etiã turpissima sestineres. ut ad caducã
& fragilẽ hereditatẽ illius ꝑuenires. L¬
Quod ergo alius sustinet propt̾ substan¬
tiã terrenã : tu sustine. ꝓpter uitam
ȩternã. Conuincimꝰ enim certa ratio¬
ne. quia propt̃ dm̃ possumꝰ quidem
sed nolumꝰ iniurias sustinere Demiq
si nobis aliqua potens ꝑsona iniuriã
facit. si nos etiam in facie maledicat:
nec respondere aliquid asperum. non
dicã uicẽ reddere audemꝰ. Quare :
Ne ab illa ꝑsona potente adhic maiora
quã ꝑtulimus patiamur. Quod a nob̾

Expanded text:
saeculo, sed grande erit praemium in futuro; saeculo, sed grande erit praemium in futuro; per amorem enim unius hominis inimici efficieris amicus Dei, imo non solum amicus, sed etiam filius, sicut ipse Dominus dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos oderunt; ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Si te aliquis homo dives in hoc saeculo vellet adoptivum filium facere, quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, etiam turpissima sustineres convicia, ut ad caducam et fragilem haereditatem ipsius pervenires? Quod ergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter vitam aeternam. Convincimur enim certissima ratione, quia propter Deum possumus quidem, sed nolumus injurias sustinere. Denique si nobis aliqua potens persona injuriam facit, si nos etiam in faciem maledicit; nec respondere aliquid asperum, non dicam vicem reddere, audemus. Quare hoc? Ne ab illa persona potente adhuc majora quam pertulimus, patiamur. Quod a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o sumꝰ. Nemo itaq sine caritate de
urginitate pręsumat. nemo de elemo¬
sinis. nemo de orationib confidat. quia
quamdiu inimicitiã in corde tenuerit:
neq istis neq aliis quibus libet bonis ope¬
ribus placare. sibi dñm poterit. Sed si
uult habere sibi propitiũ dm̃: ñ dedig¬
net᷑ audire consiliũ meñ bonũ. Audiat
non me sed ipsũ dñm suũ. Si inqͥt offer̾
munꝰ tuũ ad altare. & ibi recordatus
fueris quia fr̃ tuus habet aliquid aduersũ
te: relinque ibi munꝰ tuũ ante altare.
& uade prius reconciliari fr̃i tuo. & tc̃
ueniens offer munꝰ tuũ. At nos pugnaᷤᷤ
habentes intruisecus & dolos in corde
uersantes. quasi qͥ bonã conscientiam
habeamꝰ. pręsumimꝰ accedere ad altare
non timentes qđ scriptũ est qͥ mandu¬
cat & bibit indigne: iudiciũ sibi man¬
ducat & bibit. Sed dicit aliquis
Grandis labor est inimicos diligere. pro
ꝑsecutorib supplicare. Nec nõs negamꝰ
fr̃s. Non paruus quidẽ labor est in hoc

Expanded text:
 sumus. Nemo itaque sine caritate de virginitate praesumat, nemo de eleemosynis, nemo de orationibus confidat; qui quandiu inimicitiam in corde tenuerit, neque istis, neque aliis quibuslibet bonis operibus placare sibi Dominum poterit. Sed si vult habere sibi propitium Deum, non dedignetur audire consilium bonum; audiat non me, sed ipsum Dominum suum. Si, inquit, offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . At nos pugnas habemus intrinsecus, et dolos in corde versantes, quasi bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare, non timentes, quod scriptum est: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Sed dicit 205 aliquis: grandis labor est inimicos diligere, pro persecutoribus supplicare. Nec nos negamus, fratres, non parvus quidem labor est in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a. Uidetis fr̃s. quia cũ dĩ gr̃a m
potestate nr̃a positũ est. qualit̃ a dño
iudicemur. Si inquit dimiseritis diit¬
decur uobis. Iam sepe dixi frs̃ & fre¬
quentius dicere debeo. nemo se circũ¬
ueniat. nemo se seducat:. Qui uel unũ
hominẽ in hoc mundo odio habet: qͥc¬
quid do in operib bonis obtulerit
totũ perdit. quia non mentit᷑ pauł apłs
dicens. Si dedero om̃s facultates incas
in cibos pauperũ. & si tradidero
corpus meũ ut ardeã. caritatẽ autẽ
non habuero: nihil mͥ ꝓdest. Quarẽ
etiã beatꝰ iohannes confirmat dicens
Om̃is qui non diligit frẽm suũ: manet
in morte Et iterũ. Qui frẽm suum

Expanded text:
uestra. uidetis, fratres, quia cum dei gratia in uestra. uidetis, fratres, quia cum dei gratia in potestate nostra positum est, qualiter a domino iudicemur. si, inquit, dimiseritis, dimittetur uobis. iam saepe dixi, fratres, et frequentius dicere debeo, nemo se circumueniat, nemo se seducat, quia, qui uel unum hominem in hoc mundo odio habet, quicquid deo in operibus bonis obtulerit, totum ostolus, dicens, Si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; charitatem autem non hetiam beatus Joannes confirmat, dicens: Omnis qui non diligit fratrem suum, manet in morte. Et iterum: Qui fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo dilectissimi fr̃s tanti magistri
fidem. tã prȩclari martyris caritatẽ
Diligamꝰ nos hoc animo in eccła fr̃s nr̃os.
quo ille tunc dilexit inimicos suos
Sed qđ peius est aliquotiens nonsolum
inimicos non diligimꝰ. sed nec amicis
quidẽ fidem integrã custodimus. Sed
dicit aliquis. Non possum diligere ini¬
micũ ineũ. quẽ cotidie uelut hostẽ
patior crudelissimũ. O quicũq ille es:
attendis quid tibi fecerit homo. & non
consideras quid tu feceris dõ. Cũ enim
tu multũ grauiora indm̃ peccata
c̃omiseris: quare non dimittis homini
paruũ. ut tibi ds̃ dignet᷑ dimittere.
multũ : Recole quid t̃ in euangelio
ueritas ipsa ꝓmiserit. & quam tibi
quodãmodo cautionẽ fecerit. uel¬
quale tecũ pactũ imerit. Si enim
inquit dimiseritis hominib peccata
eorum: dimittet uobis pater uester
cęlestis peccata ur̃a. Si autẽ non dimi
seritis: nec pater ur̃ dimittet debita

Expanded text:
in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri in aliquo, dilectissimi fratres, tanti magistri fidem, tam praeclari martyris caritatem; diligamus nos hoc animo in Ecclesia fratres nostros, quo ille tunc dilexit inimicos suos. Sed quod pejus est aliquoties non solum inimicos non diligimus, nec amicis quidem fidem integram custodimus. Sed dicit aliquis: non possum diligere inimicum meum, quem quotidie velut hostem patior crudelissimum. O quicunque ille es, attendis quid tibi fecerit homo, et non consideras quid tu feceris Deo; cum enim tu multo graviora in Deum peccata commiseris, quare 204 non dimittis homini parum, ut tibi Deus dignetur dimittere multum? Recole quod tibi in Evangelio Veritas ipsa promiserit, et quam tibi quodaquale tecum pactum inierit: si enim, inquit, dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et uobis pater uester caelestis delicta \'uestra. si autem non er uester dimittet uobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod beatꝰ ꝓpheta in psalmo dixit
Quid retribuã dño ꝓ om̃ib quȩ retribut
mihi : Retribuereꝰ enĩ primꝰ uoluit
STEEHANUS martyr dño. qđ cũ om̃i
humano genere accepit a dño. Mortẽ
pati. hanc ille primꝰ reddidit saluatori
Posthȩc subiecit scriptura sacra & ait
Positis genib clamauit dicens. Dñe. ne
statuas illis hoc peccatũ. Llidete dilec¬
tissimi fr̃s affectum beati uiri. uidete
quando alins obliusci poterat etiam
carissimos suos: ille dño cõmendabat
inimicos. Quid enim dicebat cum
lapidaretur: Dñe. ne statuas illis hoc
peccatum. Plus itaq tunc illox dolebat
peccata quã sna uulnera. Plus illorum
impietatẽ. quã suam mortẽ Et recte.
plus. In illorũ quippe iniquitate erant
multa quȩ plangi. in illuis autẽ morte
non erat qđ debuisset doleri Illorũ
impietatẽ mors sequebat᷑ ęterna. huiꝰ
autẽ mortẽ. uita ꝑpetua. Imitemͣ ergo UI.¬

Expanded text:
illud quod beatus propheta in psalmo dixit: illud quod beatus propheta in psalmo dixit: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi ? Retribuere enim primus voluit Stephanus martyr Domino, quod cum omni humano genere accepit a domino. mortepati, hanc ille primus reddidit saluatori. Post haec subiecit scriptura sacra et ait: positis genibus clamauit dicens: domine, ne statuas illis hoc in peccatum. uidete, dilectissimi fratres, affectum beati uiri, uidete quando alius oblivisci poterat etiam carissimos suos, ille Domino commendabat inimicos. Quid enim dicebat, cum lapidaretur? Domine, ne statuas illis hoc peccatum. Plus itaque tunc illorum dolebat peccata quam sua vulnera, plus illorum impietatem quam suam mortem; et recte plus. In illorum quippe iniquitate erant multa quae plangi, in illius autem morte non erat quod debuisset doleri; illorum impietatem mors sequebatur aeterna, hujus autem mortem vita perpetua. Imitemur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset. Sed certa ratio postulabat
ut hoc ita & ostenderet᷑ in cęlo. et
prȩdicaret᷑ in mundo. Om̃e enim
iude& scandalũ i hoc erat. cur dñs
hominis. esse etiam dĩ filius diceretur
deo ergo pulchre scriptura diuina
filiũ hominis ad dexterã dĩ patris sta¬
re memorauit. ut ad consundendam
indȩoꝵ incredulitatẽ. ille martyri
ostenderet᷑ in cęlo qui a ꝑfidis negabat᷑
in mundo. et illi testimonium cęlestis
ueritas daret. cui fidem terrena impi¬
etas derogarat. Unde licet iuxta
psalmũ qui lectus est prȩtiosa in con¬
spectu dm̃ mors scoꝵ eius. sed siquid
tamen distare inter martyres potest.
prȩcipuus uidet᷑ esse qui primus est¬
III. Nam cũ sc̃s st eenarius ab apłis dia¬
conus ordinatꝰ sit: apłos ipsos beata
ac triumphali morte pręcessit. ac sic qͥ
erat inferior ordine: primꝰ factus est
passione. & qui erat discipulus gradu:
magister cępit esse martyrio. complens

Expanded text:
dixisset? sed certa ratio posdixisset? sed certa ratio posut hoc ita ostenderetur in coelo, et praedicaretur in mundo; omne enim Judaeorum scandalum in hoc erat, cur Dominnem est Filius hominis, esse etiam Dei Filius diceretur. Ideo ergo pulchre Scriptura divina Filium hominis ad dexteram Dei Patris stare memoravit, ut ad confundendam Judaeorum incredulitatem, illi martyri ostenderetur in coelo, qui a perfidis negabatur in mundo; et illi testimonium coelestis veritas daret, cui fidem terrena impietas derogarat. Unde licet juxta psalmum, qui lectus est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum sit , si quid tamen distare inter 203 martyres potest, praecipuus videtur esse qui primus est. Nam cum S. Stephanus ab apostolis diaconus ordinatus sit, apostolos ipsos beata ac triumphali morte praecessit: ac sic, qui erat inferior ordine, prior factus est passione; et qui erat discipulus gradu, magister coepit esse martyrio; complens
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ & ad popłm iudȩoꝵ. Uersiculũ
autẽ istum quo & paruuli atq lacten¬
tes in ingressu hierłm dni saluatoris
usi sunt. quando dixerunt benedictꝰ
qui uenit in nomine đm osanna in
excelsis. sũpsit de centesimo septimo
decimo psalmo qui manifeste de aduentu
dñi scriptus est. Et qđ dicit hoc uult
intelligi. nisi pęnitentiã egeritis et
confessi fueritis ipsũ esse me de quo
ꝓphetȩ cecinert̃ filiũ omnipotentis
patris : meã faciẽ non uidebitis. Habent
iudȩi datum sibi tempus pęnitentiae
Confiteant᷑ benedictũ qui uenit in no¬
mine dni nr̃i. & xp̃i ora conspicient
hodie lecta est dilectissimi fr̃s cum
plurimũ habeat in ipsa specie ad mira¬
tionis : non minꝰ tamen continet in
mysterio dignitatis. Ecce inquit beatꝰ
STEPHATIUS dicit. uideo cęlos aꝑtos
& silium hominis stantẽ adextris dĩ
se siliũ hominis uidere testatꝰ est: &
dĩ potius qũã hominis filium uidere

Expanded text:
loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu Jerusalem Domini Salvatoris usi sunt, quando dixerunt: Benedictus qui venit in nomine Domini, osanna in excelsis, sumpsit de centesimo decimo septimo psalmo, qui manifeste de adventu Domini scriptus est. Et quod dicit, hoc vult intelligi: Nisi poenitentiam egeritis , et confessi fueritis ipsum me esse, de quo Prophetae cecinerunt, Filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei datum sibi tempus poenitentiae: confiteantur benedictum qui venit in nomine Domini, et Christi ora conspicienthodie lecta est, dilectissimi fratres, cum plurimum habeat in ipsa specie admirationis, non minus tamen continet in mysterio dignitatis. ecce, inquit beatus Stephanus, uideo caelos apertos et filium hominis stantem a dextris dei. se filium hominis uidere testatus est et dei potius quam hominis filium uidere
Abbreviated transcription (Latin):
gare filios tuos que madmodũ gallina
congregat pullos suos sub alas suas &¬
noluisti. Hierłm non saxa & edificia
ciuitatis sed habitatores uocat. Quam
patris plangit affectu. sicut in alio
loco legimꝰ: qđ uidens eã fleuerit. In
eo autem qđ dicit quotiens uolui con¬
gregare filios tuos: om̃s retro ꝓphetaᷤᷤ
a se missos esse testatur. Gallinȩ quoq
similitudinẽ congregantis sub alas suas¬
pullos suos in cantico denteronomu
legimꝰ. sicut aquila ꝓtegit nidũ suũ &
suꝑ pullos suos desiderat. expandens
alas suas suscepit eos. & tulit suꝑ pennaᷤᷤ
suas. Ecce reliquet᷑ uobis domus ur̃a¬
deserta. Hoc ipsum & ex ꝑsona hiere¬
miȩ ante iã dixerat Reliqui domũ
meã. dimisi hereditatẽ meã. facta est
mihi hereditas mea quasi spelunca hienȩ
Deferta est iudęoꝵ dom̃. idest templũ illud
qđ ante fulgebat augustius. Oculis cõp¬
bamꝰ. qui habitatorẽ xp̃m perdidit &
hereditatẽ pręripere gestiens occidit

Expanded text:
quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti! Jerusalem, non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, quam plangit patris affectu, sicut et in alio loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vesdeserta. Hoc ipsum ex miae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam, facta est mihi haereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum idem templum illud, quod ante fulgebat augustius oculis comprobamus, qui habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit