comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mũ huius uitȩ tempus aduenit. h
itaq. nescio loqui. Scio enĩ que d
iora loqui: scio quȩdã maiora isto
mone mortali ñ eloqui terrestrihis
Necdũ assumpsi humanã fraglia
habeo eloquium tuum: uerbũ tis
sum: tibi scio loqui: hominibꝰ nes
qui: iuuenis sum. Noli dicere uur
ibis. Deinde cõmouet manũ adtan¬
dũ os eius: ut ei det uerba. qͥbusa¬
dicet imꝑia. Neq uero indigebat a¬
uator uerbis. ut ea acciꝑet quando ett
in patre: nullis in cȩlo dignis quȩ mant¬
rentur euerti. S nunc accepit pariu
disserens maiora paulisꝑ: atq ita exsi
approbat᷑ sicut alibi gloriose dixerit
nescio uos quia oꝑarii iniquitatis ebi
et nunc uerba gloriose accepisser
ds̃ sit: &e iuxta magnificentiã sul
xisse głose. nescio loqui: idest hura
ñ noui. Siue aut̃ ad iheremiã. sui
saluatorẽ dicit᷑. priusquã te plalu
in utero noui te: legens genesim aeis
seruans ea quȩ ibi de conditione mui¬

Expanded text:
mum hujus vitae 751 tempus advenit. Dicit itaque: Nescio loqui; scio enim quaedam majora loqui, scio quaedam majora isto sermone mortali. Vis me loqui terrestribus? necdum assumpsi humanam fragilitatem, habeo eloquium tuum, Verbum tuum sum, tibi scio loqui, hominibus nescio loqui, juvenis sum. Noli dicere: Juvenis ibis. Deinde commovit manum ad tangendum os ejus, ut ei det verba, quibus eradicet imperia. Neque vero indigebat Salvator verbis, ut ea acciperet, quando erat in Patre, nullis in coelo dignis, quae mererentur everti. Sed nunc accipit parva, differens majora paulisper. Atque ita ex hoc approbatur, sicuti alibi gloriose dixerat: Nescio vos, quia operarii estis iniquitatis , et nunc verba gloriose accepisse, cum Deus sit, et juxta magnificentiam suae dixisse gloriae: Nescio loqui, id est, humana non novi. Sive autem ad Jeremiam, sive ad Salvatorem dicitur: Priusquam te plasmarem in utero, novi te ; legens Genesim et observans ea quae ibi de conditione mun
Abbreviated transcription (Latin):
regna. eradicare. Qui sic beatus ẽ. utis¬
na multa quȩ xp̃o diabolus ostendit a¬
na demonũ. regna peccati. eradicet his
ei dati sunt a deo sermonibꝰ: Scͥptũ estin
Ecce dedi sermones meos inos tuũ: au
constitui te hodie suꝑ gentes & regia a¬
dicare. Quomͦ aut̃ regna sunt pluriu
plures similit̾ & gentes. Nec potest alis
regnũ dici. nͥ qd̾ subse continet natioilh
Uerbi gr̃a. dictũ sit. regnat fornicatio ll
homine peccatore: necesse ẽ. ut reguls
fornicationis. habeat gentes sua. Ioĩ
gnerale delictũ auariciȩ. & fraudis. quo
i aliquis immunis ẽ. habet regnũ suũ.
ub regno uno multas possidet gentes.
plurimas scilicet species auariciȩ: & ob
opus ẽ sermonibꝰ dĩ. ut istiusmodi reg¬
a cũ suis gentibꝰ euellant᷑. Saluator
neuangłio ostendit dicens. Omĩs plan¬
atio quã non plantauit pater m̃s cȩle

Expanded text:
regna eradicare. » Qui sic beatus est, ut regna multa, quae Christo diabolus ostendit, regna daemonum, regna peccati, eradicet, his qui ei dati sunt a Deo sermonibus. Scriptum est enim: « Ecce dedi sermones meos in os tuum. Ecce constitui te hodie super gentes, et regna eradicare . Quomodo autem regna sunt plurima, plures similiter et gentes. Nec potest aliquod regnum dici, nisi quod sub se continet nationes. Verbi gratia dictum sit: regnat fornicatio in homine peccatore, necesse est ut regnum fornicationis habeat gentes suas. Ipsum illud generale delictum avaritiae et fraudis, quo vix aliquis immunis est, habet regnum suum, et sub regno uno multas possidet gentes, per plurimas scilicet species avaritiae, et ob id opus est sermonibus Dei, ut istiusmodi regna cum suis gentibus evellantur. Salvator in Evangelio ostendit dicens: Omnis plantatio quam n
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dñs ad me. Obserua difereas
iheremiȩ & ysaie. Isaias ait. Immundis
bia habens. in medio ppłi immunda la
habentis ego habito: & regẽ dnm̃ sabua
uidi oculis meis. ꝙ qm̃ confessus ẽ seui
habere facta immunda. s uerba tantis
usq ad hunc enĩ finem peccata cõmili
ñ extendit dñs manũ suã neq unũ q
seraphin manu sua labia eiꝰ tetigit: sa
forcipe solum tangens. ait. Ecce abstiuls
iniquitates tuas. Ieremiȩ aut̃ quia ian¬
scĩficatus fuerat in uulua. ñ forceps nt¬

Expanded text:
et dixit Dominus ad me . Observa differentias Jeremiae et Isaiae. Isaias ait: Immunda labia habens, in medio populi immunda labia habentis ego habito, et regem Dominum sabaoth vidi oculis meis . Et quoniam confessus est non habere facta immunda, sed verba tantum usque ad hunc enim finem peccata commiserat, non extendit Dominus manum suam, neque unum ex Seraphim manu sua labia ejus tetigit, sed forcipe solum tangens ait: Ecce abstuli iniquitates tuas. Jeremiae autem, quia sanctificatus fuerat in vulva, non forceps
Abbreviated transcription (Latin):
riosũ esse. qd̾ ab eo dictũ est. nescio loqͥ:
Humanũ est. & elocutio semꝑ utitur. uer¬
torem. & scieris eum in pͥncipio apud dm̃
uerbũ. inspice quia nesciat loqui. cum
humanũ sit hoc qd̾ dicit᷑ loqui: s ideo nes¬
ciat qͥa sint maiora quȩ nouerit. Si aut̃
et angłoꝵ linguas humanis cõparaue¬
ris linguis. & scieris quia iste maior sit
fuisse. quando ds̃ tantũ erat uerbũ apud
patrem. Didicit gͦ et quodammͦ accepit
disciplinã. non magnoꝵ s inferioꝵ ac
minimoꝵ: & sicut ego balbutire disco.
uolentiã michimet ipsi faciens quando
cũ paruulis loquor. neq enĩ scio ut ita
dicam infantiliter loqui: & in fractis
uerbis iam grandeuus cũ pueris sermo¬
cinari: eodem mͦ saluator in magnificen¬
tia qͥdem głȩ dei & in patre consistens.
deorsũ sunt. Quando autẽ uenit in cor¬
pus humanũ: dicit in exordio. Nescio
loqui: quia iuuenis ego sũ. Iiuenis

Expanded text:
riosum esse quod ab eo dictum est: Nescio loqui? riosum esse quod ab eo dictum est: Nescio loqui? Loqui humanum est, et elocutione semper utitur, vertorem et scieris eum in principio apud Deum Verbum, inspice quia nesciat loqui, cum humanum sit hoc quod dicitur loqui? Sed ideo nesciat, quia sint majora quae noverit. Si autem et angelorum linguas humanis comparaveris linguis, et scieris quia iste major sit fuisse, quando tantum Dei Verbum erat apud Patrem. Dicit ergo, et quodammodo accipit disciplinam non magnorum, sed inferiorum ac minorum. Et sicut ego balbutire disco, violentiam mihimetipsi faciens, quando cum parvulis loquor, neque enim scio, ut ita dicam, infantiliter loqui, et infractis verbis tam grandaevus cum pueris sermocinari: Eodem modo et Salvator in magnificentia quidem gloriae Dei, et in Patre consistens, deorsum sunt. Quando autem venit in corpus humanum, dicit in exordio: « Nescio loqui, quia juvenis ego sum: » juvenis,
Abbreviated transcription (Latin):
annunciatus ẽ. loquente gabriele. sp̃s sc̃s
qui: Quã obrem uidebo si potuero ali¬
quid dignũ de saluatore in hoc loco af-¬
ferre. qd̾ quȩdã nesciens maior sit si ea
ignorauerit quã si scierit. Utam uoce eiꝰ.
quomͦ sint aliqua quȩ nesciat. Respon¬
dit eis qui sibi dicebant. Nonne innomi¬
ne tuo comedimꝰ. & in nomine tuo bibimꝰ.
et in nomine tuo demonia eiecimꝰ. & uirtu¬
tes multas fecimꝰ: Discedite a me: ñ noui uoͤ.
Putasne hoc qd̾ ait ñ nouiuos minorẽ urcutẽ
approbat: an maiorem atq mirabilem.
quia malos perituros nesciat: Scit eñi
abhis differentias. scit meliora. scit dñs
eos qui eius sunt: & si quis ignorat. igno¬
ratur. Igitur ut constat peccator ignorat᷑
a deo. Dicit mͥ aliquis de auditoribus:
Ostendisti mͥ quia nesciat peccatores ds̃:
ostendisti quia ignoret eos qͥ oꝑantur
iniquitatẽ. Neq enĩ digni sunt agnitio¬
ne eius. Quomͦ approbabis magnũ & glo-¬

Expanded text:
annuntiatus est, loquente Gabriele angelo: « Sannuntiatus est, loquente Gabriele angelo: « Squi? Quamobrem videbo si potero aliquid dignum de Salvatore in hoc loco afferre, quomodo quaedam nesciens major sit, si ea ignoraverit quam si scierit. Utamur voce ejus, quomodo sint aliqua, quae nesciat. Respondit eis qui sibi dicebant: « Nonne in nomine tuo comedimus, et in nomine tuo bibimus, et in nomine tuo daemonia ejecimus, et virtutes fecimus? Discedite a me, non novi vos . » Putas ne hoc quod ait non novi vos, minorem virtutem ejus approbat, an majorem atque mirabilem, quia malos periturosque nesciat? Scit enim ab his differentias, scit meliora, scit Dominus eos qui ejus sunt, et si quis ignorat, ignoratur. Igitur, ut constat, peccator ignoratur a Deo. Dicit mihi aliquis de auditoribus: Ostendisti quia nesciat peccatores Deus, ostendisti quia ignoret eos qui operantur iniquitatem, neque enim digni sunt agnitione ejus: quomodo approbabis magnum et glo
Abbreviated transcription (Latin):
llgere saluatori: Det mͥ testimoniũ
tis testamentũ: quia priusquã cognos¬
cat puer bonũ aut malũ. & cetera. Det etiã
Ibiq ad ditur. Priusquã cognoscat puer.Si
aut̃ & de euangłio accipere oportet testi¬
moniũ: iħs nec dũ uir s adhuc infans qͥa
se ex inaniuerat formã serui accipiens ꝓ¬
bat etate. ꝓficiebat sapientia. ꝓficiebat
gr̃a. & apud dm̃. et apud homines. Nam si
euacuauerat seipsũ ad nos descendens. et
euacuans se ipsum resumpsit iterũ ea de
quibꝰ se pͥus euacuauerat: quid indignũ
ẽ ꝓfecisse eum sapientia. ꝓfecisse etate. ꝓfecis¬
quȩ dicta st̃. pͥus quã cognoscat puer bonũ
aut malũ. & ea quȩ de eodem inter posu¬
imus: s dicit mͥ aliquis. Etiam si potest
de saluatore intelligi. dictũ esse. qͥa nesciat
et cetera istiusmodi quȩ minora sunt. etiã
si puerũ eum accipias: nonne offendis ista
sentiendo de unigenito & pͥmogenito uni¬
uersȩ creaturȩ. de eo qͥ antequã conciꝑet᷑

Expanded text:
e Salvatori? Det mihi testimonium vetus Testamentum: Quia priusquam agnoscat puer bonum aut malum , et caetera. Det etiam ibique additur: Priusquam cognoscat puer. Si autem et de Evangelio accipere oportet testimonium, Jesus necdum vir, sed adhuc infans, quia se exinaniverat formam servi accipiens, pbat aetate, proficiebat sapientia, proficiebat gratia, et apud Deum, et apud homines. Nam si evacuaverat se ipsum ad nos descendens, et evacuans seipsum resumpsit iterum ea de quibus se prius evacuaverat, quid indignum est profecisse eum sapientia, profecisse aetate, profecisquae dicta sunt, « priusquam cognoscat puer bonum aut malum, » et ea quae de eodem interposuimus? Sed dicit mihi aliquis: Etiam si potes illud de Salvatore intelligere dictum esse quia nesciat, et caetera istiusmodi quae minora sunt, etiam si et si puerum eum accipias, nonne offendis ita sentiendo de unigenito et primogenito universae creaturae; de eo, qui antequam conciperetur
Abbreviated transcription (Latin):
legatione fungit᷑. incurrere ab his ꝑicu¬
lum qͥ audire contẽpnunt. Increpati eñi
odert̃ increpationes: co arguti ꝑsequun¬
tur arguentes. Om̃ẽ qd̾ cũq malũ est:
rei nuꝑ quoq fecimꝰ mentionẽ. Scit gͦ
ut dicere cepimꝰ ds̃ mittens ꝓpħam. quan¬
ta discrimina ꝑpessurus sit: ideo exhor¬
tat᷑ eum dicens. Netimeas a facie eoꝵ. qͥa
tecũ sum ut eruã te. dicit dñs. Quȩcũq
iheremias passus ẽ. scͥpta sunt. In lacum
missus ẽ luti: mansit ibi comedens pa¬
nem diei. & aquã tantũ bibens: aliaq
multa quȩ ꝑtulit. in libro eiꝰ continen¬
tur. Quẽ autẽ ꝓpħarũ non ꝑsecuti sunt
est eos qui uiuere religiose in xp̃o cupi¬
unt. omĩ genere a contrariis uirtutibꝰ
ꝑea quȩ repperiunt uasa ꝑsecutionem
pati. Qua causa nichil nouũ aut ꝑegri¬
num uideat᷑. qui his tribulationibꝰ affli

Expanded text:
legatione funguntur, incurrere ab iis periculum qui audire contemnunt. Increpati enim oderunt increpationes, coarguti insequuntur arguentes. Omne quodcumque malum est, rei nuper quoque fecimus mentionem. Scit ergo ut dicere coepimus Deus mittens prophetam, quanta discrimina perpessurus sit, 754 ideo exhortatur eum dicens: Ne timeas a facie eorum, quia ego tecum sum, ut eruam te, dicit Dominus . Quaecumque Jeremias passus est, scripta sunt: in lacum missus est luti, mansit ibi comedens panem diei, et aquam tantum bibens, aliaque multa quae pertulit, in libro ejus continentur. Quem autem prophetarum non persecuti sunt est eos qui vivere religiose in Christo cupiunt, omni genere a contrariis virtutibus, per ea quae reperiuntur vasa, persecutionem pati. Qua de causa nihil novum aut peregrinum vi
Abbreviated transcription (Latin):
legis. sermones apłors. sermones etiam
dñi & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. hortantur
nos ad pęnitentiã: ꝓuocant ad salutem
Si audierimus: credimus ei qͥ dixit. Et
ego penitentiã agam. de om̃ĩbus malis
quȩ locutus sũ facere eis. & hȩc qͥdem
in ꝓemio. Post ꝓemium autẽ. ita scͥptũ
ẽ. Factus est sermo dñi. ad eum: certũ
quia adieremiã. Quid dicit sermo dñi
ad eum: Precipuum ab om̃ibus quȩ ꝓ¬
phetis dicta sunt ceteris. Hoc enĩ ad nul¬

Expanded text:
legis, sermones apostolorum, sermones etiam legis, sermones apostolorum, sermones etiam Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi hortantur nos ad poenitentiam, provocant ad salutem. Si audierimus, credimus ei, qui dixit: « Et ego poenitentiam agam de omnibus malis quae locutus sum facere eis. » Et haec quidem in Prooemium. Post prooemium autem ita scriptum est: Factus est Domini sermo ad eum: certum est quia ad Jeremiam. Quid dicit sermo Domini ad eum? praecipuum ab omnibus quae prophetis dicta sunt caeteris. Hoc enim nu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ possumus intelligere. Si peccauerimꝰ:
et nos captiui futuri sumus. & enĩ tradi
peccatorem sathanȩ: nichil distat ab eo
qd̾ iuidȩi sunt traditi nabuchodonosor
Utiq illos ds̃ concessit aduersario ꝓpter
frequentes impietates: sic nos ꝓpter pec¬
cata quȩ fecimus. tradim᷑ sp̃ali nabucho¬
peccatoribus. Putas quantũ malũ est pec¬
care. ut tradar sathanȩ captiuanti anima
eoꝵ qui relinquunt᷑ a deo nr̃o: Non sine
causa autẽ est neq sine iudicio: deo relin¬
quente quos deserit. Cum enĩ miserit
pluuiam suꝑ uineã. uinea ꝓuua attu¬
lerit spinas: quid faciat. nisi ut mandet
nubibus ne pluant suꝑ eam ymbrem:
Qua ꝓpter in ꝓximo ẽ. ꝓpter delicta qͦrs
nob conscii sumus. & nos captiuitati fu¬
turum ẽ. ut tradamur si non egerimus
penitentiã. nabuchodonosor atq babilo¬
niis. qͥ nos sensibiliter excrucient. Istis iã
ad iacentibus sermones ꝓpħarũ. sermones

Expanded text:
nobis possumus intelligere; si peccaverimus, nobis possumus intelligere; si peccaverimus, et nos captivi futuri sumus. Etenim tradi peccatorem Satanae, nihil distat ab eo quod Judaei sunt traditi Nabuchodonosor; utique illos Deus concessit adversario propter frequentes impietates, sic nos propter peccata quae fecimus trademur spiritali Nabuchopeccatoribus. Puta quantum malum est peccare, ut tradar Satanae captivanti animas eorum qui relinquuntur a Deo? Non sine causa autem neque sine judicio Deo relinquente quos deserit; cum enim miserit pluviam super vineam et vinea pro uva attulerit spinas, quid faciat nisi ut mandet nubibus ne pluant super vineam imbrem? Quapropter in proximo est, propter delicta quorum nobis conscii sumus, et nostra captivitas; futurum est quod tradamur, si non egerimus poenitentiam, Nabuchodonosor atque Babyloniis, qui nos sensibiliter excrucient. Istis jam adjacentibus, sermones prophetarum, sermones
Abbreviated transcription (Latin):
qa docemur. si lectioni simus intenti:
n ut captiuitati relinqueret᷑. Uerun¬
tinen cũ hominũ sit amator. nec quenꝗͣ
udit perire antequã de populationis
impus instaret: misit & hunc ꝓpħam
it psermones eius ad penitentiam con-¬
iteret᷑. Misit eundem etiã sub scdo re-¬
ꝙ post pͥmũ: misit quoq sub tercio. Ed
ilura: Iam captiuitas imminebat. & ad¬
luc hortabatur ds̃: tribuens ut ita dicã
cinte unã diem locũ penitentiȩ. Unde
ptũ est usq ad captiuitatẽ ierłm. &
usq ad quintũ mensem ꝓpħasse iheremi¬
imn. Iam hostium uincla restrinxerañ
nanus: & nichilominꝰ hȩc quodam mͦ
uebat ds̃. Ecce captiui facti estis: agi
licet sero penitentiã: rogate me. et
arcam uob̃. Possum eruere de captiui¬
te quã tradidi. Habemꝰ itaq quȩdam
uessaria ex suꝑscͥptione ista quȩ con-¬
Aet tempora ꝓphiȩ. quia iuxta clem̃-¬
is ad salutẽ: ut cessante delicto. etiam¬
captiuitas conquiescat. Hȩc aut̃ etiã de

Expanded text:
go docemur per haec, si lectioni simus intenti? tia, ut captivitati relinqueretur. Verumtamen cum hominum sit amator, nec quemquam velit perire, antequam depopulationis tempus instaret, misit et hunc prophetam, ut per sermones ejus ad poenitentiam converteretur; misit eumdem et sub secundo rege post primum, misit quoque sub tertio. Quid plura? jam captivitas imminebat, et adhuc adhortabatur Deus tribuens ut ita dicam et ante unam diem locum poenitentiae: unde scriptum est, usque ad captivitatem Jerusalem, et usque ad quintum mensem prophetasse Jeremiam. Jam hostium vincula restrinxerant manus, et nihilominus haec quodammodo dicebat Deus: Ecce captivi facti estis: agite, licet sero, poenitentiam: rogate me, et parcam vobis: possum eruere de captivitate, qui tradidi. Habemus itaque quaedam necessaria ex superscriptione ista, quae continet tempora prophetiae, quia juxta suam cnes ad salutem, ut cessante delicto etiamcaptivitas conquiescat. Haec autem etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
Obid cuncta ad iheremiã referre cens¬
tabimus. Hoc ẽ. etiã quȩ cũ maiora lis
uidentur conditionẽ eius. exceder
cũq adeo accepit uerba. sumens gil
cȩlestis eloquii: iccirco ea accepit it n
gentesq eradicet atq subuertat.S

Expanded text:
Ob id cuncta nos ad Jeremiam referre tentabimus: hoc est, et ea, quae cum majora sint, videntur conditionem ejus excedere. Quicumque a Deo accepit verba, sumens gratiam coelestis eloquii, idcirco ea accipit, ut regna gentesque eradicet atque subvertat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos miserat benignitatẽ in homis
et amorem. Horum quiddã simile
uenimus etiã in iheremia scriptũ ei
Est enĩ ad notatum tempus ꝓphe i
osũmauerit ꝓpħiam. Quid gͥ ad me:
inpus historiȩ legens. didici qͥa ceperit
sare in diebus iosiȩ filii amon regis iu
usq ad annũ tercium decimũ regni
iusi deinde ꝓpħauerit in diebus ioachim¬

Expanded text:
qui eos miserat, benignitatem in homines qui eos miserat, benignitatem in homines et amorem. Horum quiddam simile invenimus et in Jeremia scriptum esse: est enim annotatum tempus prophetconsummaverit prophetiam. Quid igitur ad me tempus historiae? Legens didici, quia coeperit prophetare in diebus Josiae filii Amos regis Juda, usque ad annum tertium decimum regni ejus; deinde prophetaverit in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dicere ꝓpositũ est: ut liberen
a condempnatione ꝑ pęnitentiã.
condempnati fuerant ꝑ delictũ hes
exempla cũ de scripturis multa po¬
mus acciꝑe. sufficiunt ad presens i¬
cidentia: ut ueniamus ad eoꝵ qui
lecta sunt contẽplationẽ. Niniuite
peccatores. condempnati erant ad
Adhuc enĩ tres dies: & futurũ ut
ninuie subuerteret᷑. Noluit ds̃ cu
silentio punire dampnatos: s das
eis locum penitentiȩ. & conuersim
misit ad gentes. hebreoꝵ ꝓpħam: it
dicente illo adhuc tres dies & ninia
subuertetur. qͥ condẽpnati fuerat
ñ ꝑirent: s agentes pęnitentiã in¬
petrarent miscđiam dei. Qui in sod¬
mis et gomorris iam erant exitiode¬
nati. ut manifestũ est ex sermoni
quos locutus est. ad abraham: attu¬
eos saluare qui se indignos salute i¬
dicauert̃: & dicentes ad loth. Est ili
aliquis hic gener. aut filii aut filiȩ
Neq uͦ ignorabant ñ esse eos secutus
loth: s ostendert̃ suam pariter & uils

Expanded text:
ut liberentur a condemnatione per poenitentiam, qui condemnati fuerant per delictum. Horum exempla cum de Scripturis multa possimus accipere, sufficiunt ad praesens incidentia, ut veniamus ad eorum quae lecta sunt, contemplationem. Ninivitae peccatores condemnati erant a Deo: Adhuc enim tres dies, et futurum ut Ninive subvertatur . Noluit Deus cum silentio punire damnatos; sed dans eis locum poenitentiae et conversionis, misit ad gentes Hebraeorum prophetam, ut dicente illo: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur, qui condemnati fuerant, non perirent: sed agentes poenitentiam, impetrarent misericordiam Dei, qui in Sodomis et Gomorrhis jam erant exitio destinati, 744 ut manifestum est ex sermonibus Dei, quos locutus est ad Abraham: attaeos salvare qui se indignos salute judicaverunt, haec dicentes ad Loth: Est tibi hic aliquis gener, aut filii, aut filiae ? Neque enim ignorabant non esse eos secuturos Loth, sed ostenderunt suam pariter, et ejus
Abbreviated transcription (Latin):
me. ecce dedi sermones meos in os tuum.
ecce constiturte hodie suꝑ gentes & reg¬
na. eradicare & disꝑdere: de iheremia
difficilem faciunt interp̃tationẽ. Quas
enĩ gentes eradicauit iheremias. & quȩ
regna subuertit: ut merito ei dictũ sit.
ecce constitui te hodie suꝑ gentes & reg¬
na. eradicare & suffodere: Quã habuit
potestatẽ ad disꝑdendũ: ut audierit
et dispdere: Quos uͦ edificauit: ut qoi¬
quenter addatur edificare: heren
dixit. Non ꝓfui: neq ꝓfuit mͥ aliquis
quomͦ data est ei edificatio atꝙ plant
Hec ut diximꝰ ad saluatorẽ relata na
coartant in terp̃tationẽ. Iheremias
tatem expositionis important: quon
possint congruere dño. ꝙ dixi. Qun¬
dñator dñe : Ecce nescio loqui. Quis
pientia. qui ẽ uirtus dĩ. in quo plenti
diuinitatis in habitauit corporaliter:
huic aptari potest. nescio loqui:s: et ii
quia iuuenis ego sũ. inter dicit᷑ ei. quis
bene responderit. Sic eñĩ ei dicit as l¬

Expanded text:
di sermones meos in os tuum; ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare, et disperdere : de Jeremia difficilem faciunt interpretationem: quas enim gentes eradicavit Jeremias? quae regna subvertit, ut merito ei dictum « Ecce constitui te hodie super gentes et regna eradicare et suffodere? Quam habuit potestatem ad disperdendum, ut audierit et disperdere? » Quos vero aedificavit ut consequenter addatur « et aedificare? Jeremias dixit: Non profui, neque profuit mihi aliquiset quomodo data est ei aedificatio atque plantatio? Haec, ut diximus, ad Salvatorem relata non coarctant interpretantem. Jeremias enim cultatem expositionis important, quomodo possint congruere Domino: Et dixi: Qunator, Domine, ecce nescio loqui . Qui est sapientia, qui est virtus Dei, in quo plenitudo divinitatis inhabitat corporaliter , quomodo huic aptari potest: Nescio loqui? Sed et illud: Quia juvenis ego sum: interciditur ei, quasi non bene responderit. Si etenim ei dicit
Abbreviated transcription (Latin):
n in ur̃o mortali corpore: uidens qͦq
ustas species delictoꝵ. allegorizet reg
segentes ꝑuaria delicta quȩ huma¬
is animas possedert̃: & hȩc erunt quȩ
diunt᷑ atq suffodiunt᷑. a sermonibus
ai qui dati sunt siue ieremiȩ. siue ce¬
ans sc̃ĩs. Ita fiet ut et pͥma quȩ non
udebant᷑ congruere saluatori. ad iere¬
nam referant᷑: & scdã ab eo qͥ scit figu-
ie quȩ dicta sunt. ieremiȩ deputent᷑:
Dct mͥ aliquis auditoꝵ. Etiam mͥ ali¬
in pande sermonẽ. et cuncta quȩ scͥp
ilint suꝑ saluatore quasi de deo sint
hta constitue: de scdđis noli esse sollici¬
uapparet enĩ quia saluator eradica¬
urit regna diaboli. & nationes subuer-¬
unt: gentilem destruens uitã. In istis qd̾
ntellectũ difficilem facit. hoc ẽ. quomͦ
pst saluator dicere. nescio loqui quia
uuenis egosum: & cetera in hoc sermo
i inter pretantis coangustant᷑. Iħm xp̃m
uesse nob̾ est scͥpturas sc̃as intestimoniũ
uare. Sensus quippe nr̃i. & enarrationes:

Expanded text:
n vestro mortali corpore : videns quoque multas species delictorum allegorizet regna et gentes per varia delicta, quae humanas animas possederunt: et haec erunt quae evellentur atque suffodientur a sermonibus Dei, qui dati sunt sive Jeremiae, sive caeteris sanctis. Ita fiet, ut prima quae non videbantur congruere Salvatori, ab Jeremiam referantur: et secunda ab eo qui scit figurare dicta quae dicta sunt, Jeremiae deputentur. Dicet mihi aliquis auditorum, etiam alium pande sermonem, et cuncta quae scripta sunt super Salvatore, quasi de eo sint scripta, constitue: de secundis noli esse sollicitus. Apparet enim quia Salvator eradicaverit regna diaboli, et nationes subverterit, gentilem destruens vitam. In istis quod intellectum difficilem facit, hoc est, quomodo possit Salvator dicere: Nescio loqui, quia juvenis ego sum, et caetera. I interpretantis coangustatur. Jesum Chrnecesse nobis est Scripturas sanctas in testimonium vocare. Sensus quippe nostri et enarrationes
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad eum ds̃. priusquã te plasmarem
in utero noui te: & pͥusquã exires de uul¬
ua. scificaui te. S postea in extremo iam
tẽpore scĩficatus ẽ abraham. quando egres¬
sus ẽ de terra sua. & de cognatione sua. &
de domo patris sui. Ex repmissione natꝰ
ẽ isaac: & tam̃ neq ad eum repperimus
hunc dictum esse sermonẽ. Et quid me ne¬
cesse ẽ ꝑ singulos currere: Iheremias pre¬
cipuum inter cunctos consecutus ẽ donũ:
dicente dño. Priusquã te plasmarẽ in ute¬
ro noui te: & priusquã exires de uulua
scĩficauite. Neq uͦ ignoramus quosdã esse
qͥ ista referant. quasi maior iheremias suꝑ
plurima ex his eẽ. quȩ possint saluatori
conuenire: quȩ etiã nos interponemus:
Pauca autẽ eoꝵ quȩ ad iheremiã dicta st̃.
coartant intellectũ: quasi ñ possint ut plu¬
res estimant ad dñm referri. Quȩ gͦ st̃ quȩ
possunt conuenire dño: ad om̃s quoscũq
mittã te ibis: & omĩa quȩ mandabo tͥ. lo

Expanded text:
ad eum Deus: Priusquam te plasmarem in utero, novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Sed postea in extremo jam tempore sanctificatus est Abraham, quando egressus est de terra sua, et de cognatione sua, et de domo patris sui . Ex repromissione natus est Isaac, et tamen neque ad eum reperimus hunc dictum esse sermonem. Et quid me necesse est per singulos currere? Jeremias praecipuum inter cunctos consecutus est donum, dicente Domino: Priusquam te plasmarem in utero novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te. Neque vero ignoramus quosdam esse qui ista referant, quasi majora Jeremia, supesciendumque plurima ex his esse quae 747 possunt Salvatori convenire, quae etiam nos interponemus. Pauca autem eorum quae ad Jeremiam dicta sunt, coarctant intellectum, quasi non possint, ut plures existimant, ad Dominum referri. Quae sunt ergo quae possunt convenire Domino? Ad omnes ad quoscumque mittam te, ibis: et omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis male. ȩdificare ds̃. Quȩ enĩ par-¬
ticipatio iusticiȩ & iniquitati: & quȩ
cõmunicatio luci ad tenebras: Opor¬
tet maliciam ex imis sedibus eradica
stea sermones edificent atq planteN:
Possunt siqͥdem & aliter intelligi quȩ
scripta sunt. Ecce dedi sermones meos
os tuũ. Ut quid faciant sermones em
eradicant nationes: sermones regn
fodiunt: s ñ regna ista carnis & seli
Digne destruentibꝰ. digne eradicar
uerbis: ea quȩ eradicata & subuersas
sensi. Putas in his quȩ mͦ dicimus ñ ꝗ

Expanded text:
malae aedificare Deus: Quae enim participatio justitiae et iniquitatis? aut quae communicatio luci ad tenebras ? Oportet malitiam ex imis sedibus eradicarstea sermones Dei aedificent atque plantent. Possumus siquidem et aliter intelligere quae scripta sunt: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Et quid faciant sermones dicperdere. Sermones eradicant nationes, sermones regna suffodiunt; sed non regna ista carnis et saeculi, digna destruentibus, digna eradicantibus verbis. Ea quae eradicata et subversa sunt senti, pu
Abbreviated transcription (Latin):
cludens. & extinguat omnẽ praui dog-¬
matis & crassȩ intelligentiȩ sensũ qui se
extollit et erigit. aduersũ sp̃alem scien-¬
tiam xp̃i: ut hȩc ita faciens & in uerlos
dimicans. unus quisq ȩccłiȩ iudex fa
etiam ipse laudabilis aoth: de quo diꝗ
dñs. Euge serue bone & fidelis: sup¬

Expanded text:
cludens exstinguat omnem pravi dogcludens exstinguat omnem pravi dogmatis et crassae intelligentiae sensum, qui se extollit et erigit adversum spiritalem scientiam Christi, ut haec ita faciens, et in verbo Dei dimicans, unusquisque Ecclesiae judex fiat, etiam ipse laudabilis Aoth, de quo dicat Dominus: Euge, serve bone et fidelis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus qualiter aoth qui int̾¬
pretatur laus. concluserit pͥncipatũ suũ:
Historia nos edocuit ea quȩ de eglon re¬
ge scripta sunt: quomͦ sapientissimus hic
aoth. arte quadã & ut ita dicam callida.
s laudabili usus deceptione. interemerit
eglon tirannũ. qui interpretat᷑ rotatus
uel orbita. Oportet gͦ tales ẽẽ & nr̃i po¬
puli iudices. qualis fuit aoth iste qͥ inter¬
pretatur laus: ut om̃s uolubiles motus
et orbitas mali itineris excidant & peri-¬
mant madianitarũ regẽ. Madianitȩ aut̃.
interpretãt᷑ fluxus. uel effusio. Huiꝰ gͥ
fluxȩ & dissolutȩ gentis pͥnceps uł dux.
quis potest uideri alius uel intelligi. nͥ
sermo illius philosophiȩ. quȩ summum
bonũ uidicat uoluptatẽ: Quẽ interfi¬
ciat & ꝑimat euangelicus sermo qui gla¬
dio comparat᷑: & sermo ꝓpħicus ipse in
uentre eoꝵ. atq inimis precordiis am¬
bidextri doctoris disputationibꝰ conclu¬
datur: ut ueritatis eos assertione con¬

Expanded text:
ideamus qualiter Aoth, qui interpretatur laus, concluserit principatum suum. Historia nos edocuit ea quae de Eglon rege scripta sunt, quomodo sapientissimus hic Aoth, arte quadam et, ut ita dicam, callida, sed laudabili usus deceptione, interemerit Eglon tyrannum, qui interpretatur rotatus vel orbitas. Oportet ergo tales esse et nostri populi judices, qualis fuit Aoth iste, qui interpretatur laus, ut omnes volubiles motus et orbitas mali itineris excidant et perimant Madianitarum regem; Madianitae autem interpretantur fluxus, vel effusio. Hujus igitur fluxae et dissolutae gentis princeps vel dux, qui potest videri alius vel intelligi, nisi sermo illius philosophiae, quae summum bonum judicat voluptatem, quem interficiat et perimat evangelicus sermo, qui gladio comparatur, et sermo propheticus, ipse in ventre eorum atque imis praecordiis ambidextri doctoris disputationibus concludatur, ut veritatis eos assertione con
Abbreviated transcription (Latin):
ra aut̃: interpretat᷑ uisio equi. Iste est enim
animalis et ñ sp̃alis. qͥ non uidet nͥ ea quȩ
animalis sunt: ipsa ẽ eius uisio. ipse ei semꝑ
intuitus. et ideo semꝑ animalis homo: & his
qͥ scd̾m carnem ẽ. ꝑsequitur eum qͥ secundũ
sp̃m est: donec sp̃alis intelligat & examinet
omĩa. & intelligat unde sibi sit auxilium
deposcendum: & clamet ad dñm. donec ani¬
mȩ illi quȩ clamauerit ad dñm suscitet᷑ ꝓpħia.

Expanded text:
ra autem interpretatur visio equi. Iste est enim ra autem interpretatur visio equi. Iste est enim animalis, et non spiritalis, qui non videt, nisi ea quae animalis sunt, ipsa est ejus visio, ipse ei semper intuitus; et ideo semper animalis homo, et is qui secundum carnem est persequitur eum qui secundum spiritum est , donec spiritalis intelligat et examinet omnia, et intelligat unde sibi sit auxilium deposcendum, et clamet ad Dominum, donec animae illi quae clamaverit ad Dominum suscitetur prophetia,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ habere innoticia. tradit nos deus in
reꝓbum sensum: repletos inquit iniquita¬
te. nequitia. fornicatione. auaricia. plenoᷤ
in uidia. homicidiis. contentione. dolo. su¬
surratores. detractores. deo odibiles. con¬
tumeliosos. suꝑbos. elatos. parentibus ñ
obȩdientes. insipientes. in compositos. sine
affectu. sine miscđia. Uides qui sunt. & qua¬
les qͥ tradunt᷑ in reꝓbũ sensum: qͥ tradunt᷑
iabin pͥncipi chananeoꝵ. Et pͥnceps inqͥt
militiȩ iabin. erat sisara. & ipse habitabat
in aroseth gentiũ. et erant ei nungenti
currus ferrei: & clamauert̃ filii isrł ad do¬
minũ. Etiam in hoc similiter illa quã su¬
perius designauimꝰ. obseruatio custoditur.
quia nesciunt clamare ad dnm filii isrł nisi
cũ traditi fuerint in manus iabin: uel cum
afflicti ꝑ eius militiȩ pͥncipem sisaram. Cui
erant inquit nungenti currus ferrei: qͥbꝰ
scilicet affligeret᷑ ppłs durȩ ceruicis. Sisa¬

Expanded text:
Deum habere in notitia, tradit nos Dominus in Deum habere in notitia, tradit nos Dominus in reprobum sensum, repletos, inquit, iniquitate, nequitia, fornicatione, avaritia, plenos invidia, homicidiis, contentione, dolo, susurratores, detractores, Deo odibiles, contumeliosos, superbos, elatos, parentibus non obedientes, insipientes, incompositos, sine affectu, sine misericordia . Vides qui sunt et quales qui traduntur in reprobum sensum, qui traduntur Jabin principi Chananaeorum. Et princeps, inquit, militiae Jabin erat Sisara, et ipse habitabat in Aroseth gentium, et erant ei nongenti currus ferrei. Et clamaverunt filii Israel ad Dominum. Etiam in hoc similiter illa quam superius designavimus observatio custoditur, quia nesciunt clamare ad Dominum filii Israel, nisi cum traditi fuerint in manus Jabin, vel cum afflicti per ejus militiae principem Sisaram, cui erant, inquit, nongenti currus ferrei, quibus scilicet affligeretur populus durae cervicis. Sisa
Abbreviated transcription (Latin):
silio constitutũ. Tale gͦ aliquid intelliga¬
mus etiã in ȩccłiis fieri: quia ꝓ meritis
ppłi aut in uerbo. et oꝑe potens a deo
tribuitur rector eccłiȩ: aut si malignum
faciat ppłs in conspectu dñi talis ȩccłiȩ iu¬
dex datur. sub quo famem&. sitim ppłs pa¬
tiatur: ñ famem panis neq sitim aquȩ: s
famem audiendi uerbũ dñi. Ita gͦ nos aga¬
mus. et ita oremus. ne umquã nos diuina
indignatio in uerbi fame condempnet ac
siti: ne umquã auferat᷑ a nob̾ qͥ nos uerbo
& oꝑe instruat: qͥ in moribꝰ & honestate.
qͥ patientiȩ ac mansuetudinis ꝑfectũ de
se ppłis prestet exemplum. Nam si nos
fecerimus malignũ inconspectu dñi. id ẽ
si male egerimus. si uoluntatẽ nr̃am et
non dei faciamus: moritur & nob̾ aoth.
auferetur & samegad: & obscurabit᷑ laus
nr̃a: & trademur in manus iabin regis
chanaan. Iabin aut̃. interpretat᷑ sensus
siue prudentia. Si gͦ nos ñ ꝓbauerimus

Expanded text:
silio constitutum. Tale ergo aliquid intelligasilio constitutum. Tale ergo aliquid intelligamus etiam in Ecclesiis fieri, quia pro meritis populi aut in verbo et opere potens a Deo tribuitur rector Ecclesiae, aut si malignum faciat populus in conspectu Domini, talis Ecclesiae judex datur, sub quo famem et sitim populus patiatur, non famem panis neque sitim aquae, sed famem audiendi verbum Domini . Ita ergo nos agamus et ita oremus, ne unquam nos divina indignatione in verbi fame condemnet ac siti, ne unquam auferatur a nobis qui nos verbo et opere instruat, qui in moribus et honestate, qui patientiae ac mansuetudinis perfectum de se populis praestet exemplum. Nam si nos fecerimus malignum in conspectu Domini, id est, si male egerimus, si voluntatem nostram et non Dei faciamus, moritur et Aoth, auferetur et Samegach, et obscurabitur laus nostra et trademur in manus Jabin regis Chanaan. Jabin autem interpretatur sensus sive prudentia. Si ergo nos non probaverimus
Abbreviated transcription (Latin):
spectu dñi: & aoth mortuus ẽ. Seruat᷑
nimirũ inhis etiã illa obseruatio. quã
in suꝑioribus designauimus: qͥa ꝓpec¬
catis ppłi moritur bonus ppłi dux: cum
enĩ indigni fuerint effecti. & fecerint
malignũ inconspectu dĩ. auferet᷑ ab eis
homo dĩ. S dicit fortasse ppłs nr̃. Quan-¬
do ȩccłia dei sine iudice est: Etiã si prior
discesserit: alter adhibetur. Audacter for¬
tissis aliquid dicemus: tamen qd̾ scͥptũ
̃ dicimus. ñ semꝑ pͥncipes ppłi & eccłiȩ
uidex ꝑdĩ arbitrium dantur: s pro ut
herita nr̃a deposcunt. Si mali st̃ actus
nr̃i. & oꝑamur malignũ in conspectu dei :
dantur nob̃ pͥncipes scđ̾m cor nr̃m. Et hoc
tibi de scripturis ꝓbabo. Audi namq qͥd
dñs dicat. Fecert̃ sibi regem. & ñ ꝑ me:
oe pͥncipem. et ñ ꝑ consilium meũ. Et hoc
dictũ uidetur de saule illo quẽ utique
ipse dñs elegerat. & regem fieri usserat:
negat eum cũ sua uoluntate uel con¬

Expanded text:
. Servatur nimirum in his etiam illa observatio quam in superioribus designavimus, quia pro peccatis populi moritur bonus populi dux. Cum enim indigni fuerint effecti, et fecerint malignum in conspectu Domini, auferetur ab eis homo Dei. Sed dicit fortassis populus noster: Quando Ecclesia Dei sine judice est, etiamsi prior decesserit, alter adhibetur. Audacter fortassis aliquid dicemus; tamen quod scriptum est dicimus. Non semper princeps populi et Ecclesiae judex per Dei arbitrium datur, sed prout merita nostra deposcunt, si mali sunt actus nostri et operamur malignum in conspectu Dei, dantur nobis principes secundum cor nostrum, et hoc tibi de Scripturis probabo. Audi namque, quid Dominus dicat: Fecerunt sibi regem, et non per me; et principem, et non per consilium meum. Et hoc dictum videtur de Saule illo, quem utique ipse Dominus elegerat, et regem fieri jusserat.negat eum cum sua voluntate vel con
Abbreviated transcription (Latin):
mus. S et tu ipse o auditor esto agl¬
cola animȩ tuȩ: utere hoc aratro qdl
utitur samegad. S cũ miseris manil
tuam in aratrum. noli retro respicere. idẽ
postea quã tuleris crucem tuã & secutus
resuirere ea quȩ ꝓpter xp̃m duxeras
ut stercora: quia si inisto aratro manũ
somꝑ habueris. ita ut confidenter dicas.
naut̃ absit głari nͥ in cruce dñi nr̃i iħu¬
qp̃ ꝑ quẽ mͥ mundꝰ crucifixus ẽ. & ego
mundo: hec tͥ dicenti cadent adextris
tuis decem milia. & a sinistris tuis milia:
ad te aut̃ non approximabunt. S ꝙ. hoc
ipsum qd̃ dixit in sexcentis uiris allophi¬
is ꝑcussisse samegad: ñ mͥ uidet᷑ ociosũ
dictũ. Quid enĩ opus erat designare etiã
numerũ: Nisi forte euidentius in ipso nu¬
mero ea de quibꝰ suꝑius diximꝰ indicauit:
Senarius namq numerus qͥ multiplicatꝰ
ꝑuenit in sexcentos: mundi huiꝰ figurã
tenet. qui in sex diebus dicit᷑ consũmatꝰ.

Expanded text:
imus. Sed et ipse, o auditor, esto agrimus. Sed et ipse, o auditor, esto agricola animae tuae, utere hoc aratro quo utitur Semegach. Sed cum miseris manum tuam in aratrum, noli retro respicere, id est, posteaquam tuleris crucem tuam, et secuturequirere ea quae propter Christum duxeras ut stercora; quia si in isto aratro manum semper habueris, ita ut confidenter dicas: Mihi autem absit gloria, nisi in cruce Domini per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Haec tibi dicenti: Cadent a dextris tuis decem millia, et a sinistris tuis mille, ad te autem non approximabunt . Sed et hoc ipsum quod dixit, in sexcentis Allophylis percussisse Samegach, non mihi videtur otiosum dictum. Quid enim opus erat designare etiam numerum, nisi forte evidentius in ipso numero ea de quibus superius diximus, indicavit? Namque senarius numerus, qui multiplicatus pervenit in sexcentos, mundi hujus figuram tenet, qui in sex diebus dicitur consummatus.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc quale sit etiam pͥncipiũ samego
qͥ interpretat᷑ ibi aduena. Uerum et qi
quia om̃s qui sunt homines dei. adun
sunt in hoc mundo et incolȩ in terri
cut & ille qui dicebat. qm̃ in cola egis
sc̃o sp̃ui qui in cęlis ẽ. ibi est: nob̃ hic e
Quid gͦ dicit᷑ de samegad: Pcussit inqut
allophilos in sexcentis uiris: instiua il
pede aratri. Aliud genus laudis. in
megad uideo. Iste in aratro pugnat:
oth pugnabat in gladio. Iste in aratm
uincit: tamen et hic suꝑat ac ꝓsterne
allophilos. Potest gͦ fieri ut ȩccłiȩ iu
austeritate uerbi & acumine corrept¬
nis utatur : s aliquando etiã imitetus
agricolam. & uelut aratro sulcans m̃¬
animȩ terrã. ac sepius eam clement
cõmonitione rescindens. aptam eã sil¬
cipiendis seminibus paret. Interficies
gͦ etiam sic allophili. cũ non arguñta
& acumine contra aduersarios utimꝰ
s agresti & simplici cõmonitione de
nimis auditoꝵ uicia & peccata ꝓpell¬

Expanded text:
nunc quale sit etiam principium Samegach, qui interpretatur, ibi advena. Verum est enim quia omnes qui sunt homines Dei, advenae sunt in hoc mundo et incolae in terra, sicut et ille qui dicebat: Quoniam incola ego sum sancto Spiritu qui in coelis est, id est, nobis hic est. Quid ergo dicitur de Samegach: Percussit, inquit, Allophylos in sexcentis viris in stiva et pede aratri? Aliud genus laudis in Samegach video. Iste in aratro pugnat, Aoth pugnabat in gladio. Iste in aratro vincit, tamen et hic superat et prosternit Allophylos. Potest ergo fieri ut Ecclesiae juauctoritate verbi et acumine correptionis utatur, sed aliquando etiam imitetur agricolam, et velut aratro sulcans animae terram, ac saepius eam clementi commonitione rescindens, aptam eam suscipiendis seminibus paret. Interficientur ergo etiam sic Allophyli, cum non argumentis et acumine contra adversarios utimur, sed agresti et simplici commonitione de animis auditorum vitia et peccata propell
Abbreviated transcription (Latin):
fecisset sparsũ. et panes ñ haberent:
pluit eis dñs manna. Cũ aut̃ uenert
ad terrã scãm. et fructus cepert̃ ꝓun¬
tiȩ palmarũ: defecit eis manna. Et i
edere ceꝑunt de fructibꝰ terre. Itaque
tres species ciboꝵ generaliter descri¬
bunt᷑: unũ quidem quo uescim᷑ exe¬
untes de terra egipti: s hoc ad pari
tempus sufficit. Post hoc aut̃: manni¬
capimus fructũ. In quibꝰ differentiis
ut meȩ paruitatis intellectus asseque
illud arbitror indicari: qđ pͥmus cibus
ẽ. quẽ de egipto exeuntes nob̾cũ por¬
aut etiã siquis forte attingit liberaliuĩ
est in hoc in quo nunc sumus uitȩ sta
tu manna uescimur: ꝑhoc qđ diuine
legis instructionibus erudimur. Qui
uero meruerit terrã reꝓmissionis in¬
trare. id est ea quȩ asaluatore reꝓmiss
sunt consequi: ille fructus e regione p¬
ueniet: qui de uicto hoste ad ꝓmissa ꝑ¬
uenerit. Certũ namq est quod quanti¬
cumq illa sunt. quȩ nunc in lege de

Expanded text:
conspersum: cum panes non haberent, pluit eisdem manna; cum autem venerunt ad terram sanctam, et fructus ceperunt provinciae palmarum, defecit eis manna, et tunc edere coeperunt de frugibus terrae. Itaque tres partes ciborum generaliter describuntur. Unum quo vescimur exeuntes de terra Aegypti, sed hoc ad parvum tempus sufficit. Post hoc succedit manncapimus fructus. In quibus differentiis, ut meae parvitatis intellectus assequitur, illud arbitror indicari, quod primus cibus est quem de Aegypto exeuntes nobiscum poraut etiam si quis forte attigerit aliquid est in hac in qua nunc sumus vita, tum et manna vescimur, per hoc quod divinae legis instructionibus erudimur. Qui vero meruit in terram repromissionis intrare, id est, ea quae a Salvatore promissa sunt consequi, ille edet fructus de regione pnveniet, qui devicto hoste ad promissa pervenerit. Certum namque est quod quantacunque illa sunt quae nunc in lege Dei
Abbreviated transcription (Latin):
a uob̃. Non enĩ sufficit nob cireu̾cidi:
s et post circũcisionem sanari: id est
usq quo etiã cicatricem. ipsum circũ¬
cisionis uulnus obducat. Quandogͦ
cicatrix in uulnere nr̃e circũcisionis
obducitur: Ego ita arbitror. quod
circũcidi ꝑ dnm nr̃m. hoc est. uitiis
carere: malas consuetudines. et pes¬
sima instituta deponere: fedos et
inconditos mores et quicquid ab
honestatis et pietatis regula discre-¬
pat. abscidere. S hoc cũ ininitiis fa¬
cimus: ipsa nouitatis quodam modo
difficultate constringimur: & quasi
cũ labore quodam. et dolore animi
ueteris consuetudinis culpas. nouella
institutione mutamus. E ideo est
ut dixi quȩdam difficultas ininitiis:
et uix. egreq amputare possumus
pͥma: & scda suscipere. Hoc gͦ mͥ uide¬
tur tempus eẽ. quo uelut in dolore
circũcisionis nr̃ȩ. dicimus residere:
usq quo obducta cicatrice sanemur.
Obducimus aut̃ cicatricem. cũ iam
noua instituta. absq difficultate com¬

Expanded text:
a. Non enim sufficit nobis circumcidi, sed post circumcisionem sanari, id est, usquequo etiam cicatricem ipsum circumcisionis vulnus obducat. Quando enim cicatrix in vulnere circumcisionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula redundat, abscidere. Sed cum hoc in initiis facimus, ipsa novitatis quodammodo difficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut dixi, quaedam difficultas est in initiis exuere quae amputare possumus, prima et secunda suscipere. Hoc ergo mihi videtur tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam nova instituta absque difficultate com
Abbreviated transcription (Latin):
nerat illuc: locus dr̃ sc̃s. Ego etiã am¬
plius aliquid audeo et dico. qͥa etiam
moyses ubi stabat ꝑsemet ipsum. non
erat locus sẽs: s quia dñs stabat cum
moyse. presentia dñi sc̃ĩficauerat locũ:
Ꝙ ideo dicit᷑ ad eum. solue corrigiam
calciamenti tui: locus enĩ in quo tu¬
stas. terra scã est. Unde et nos si uita
et meritis accedamus ad dñm. et dig¬
ni efficiam᷑ ut adsistat nob̃ ds̃: dr̃ etiã
ad nos. ut soluamus apedibus animȩ
nr̃e. siquid in ea uinculi mortalis ad¬
nexum est. Isti sunt enĩ pedes quos
lauit iħs: quos nͥ lauerit. ñ habebimus
partem cũ eo. Quod si gͦ ab anima nr̃a
et sensibus. om̃e uinculũ cure mortał
absoluimus: continuo libenter etiam
nob̾ aderit. & adsistet ds̃. Quȩ aut̃ st̃
in consequentibus: uideamus. Circũdat᷑¬
gitur. nec tela uibrant᷑: tube solummͦ

Expanded text:
Domini, illuc locus erit sanctus; ego etiam aliquid amplius audeo et dico quia etiam et Moyses ubi stabat, per semetipsum non erat locus sanctus, sed quia Domini cum Moyse praesentia sanctificaverat locum. Et ideo dicitur ad eum: « Solve corrigiam calceamenti tui, locus enim in quo stas terra sancta est. » Unde et nos si vita et meritis accedamus ad Dominum, et digni efficiamur ut assistat nobis Deus, dicitur etiam ad nos ut solvamus a pedibus animae nostrae, si quid in eis vinculi mortalis annexum est. Isti sunt enim pedes, quos lavit Jesus, quos nisi laverit non habebimus partem cum eo. Quod si ergo ab anima nostra et sensibus omne vinculum curae mortalis absolvamus, continuo libenter etiam nobis aderit et assistet Deus. Quae autem sunt in consequentibus videamus. « Jergitur, nec tela vibrantur: tubae solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
nem carnes agni comede: antequã
cima die mensis. Uides gͦ quia nemo
immundus facit pascha. nemo incir-¬
cumcisus: s quicumq mundꝰ fuerit
et circũcisus. sicut et apłs inter pretat
dicens. Eteñi pascha nr̃m: immolatus

Expanded text:
nem carnes agni comedere debent, arta die mensis. Vides ergo quia nemo immundus facit pascha, nemo incircumcisus, sed qui mundus fuerit et circumcisus, sicut Apostolus interpretatur dicens: « Etenim pascha nostrum immolatus
Abbreviated transcription (Latin):
dñationes. siue principatus. suie potes¬
tates: om̃ia hȩc quȩ ꝑ ipsũ facta st̃. sub
ipso pͥncipe militant. qui est pͥncipũ
princeps: & qͥ largitur principibꝰ prin¬
cipatum. Ipse ẽ. enĩ qui dicit in eugłio.
Esto potestatem habens. supra decem
cepto regno regressus est. S interim ui¬
deamus: quȩ presens lectio suggerit:
In ihericho ẽ. iħs: ad huc hostes optines
ciuitatem: et nondũ uicti sunt: iam ta¬

Expanded text:
nationes, sive principatus, sive potestates, omnia haec quae per ipsum facta sunt, sub ipso principe militant qui est principum princeps, qui largitur principibus principatus. Ipse est enim qui dicit in Evangelio: « Esto tu potestatem habens super decem cepto regno regressus est. Sed interim videamus quae praesens lectio ingerit. In Jericho est Jesus, adhuc hostes obtinent civitatem, et nondum ceperat eam
Abbreviated transcription (Latin):
Respiciens gͦ oculis uidit pͥncipem mi¬
litiȩ dñi. tanquã qui prius ñ respexe-¬
rit: s tunc cũ principem militiȩ dñi
uisurus esset. Quem tamen cũ uidis¬
set iħs: non eum uelut cõmunem ho¬
minem uidit: s intellexit uirtutem
ex diuinis uirtutibꝰ. an excontrariis
una sit. quȩ uidetur: et ideo interro¬
gat et ꝑquirit dicens: nr̃ es. anad uer-¬
sariorũ. At ille ait. Ego sum pͥnceps
militiȩ uirtutis dñi: & nunc adueni
& cum hoc audisset: ad orauit iħs et
dixit. Dñe. quid precipis seruo tuo:¬

Expanded text:
it principem militiae Domini, tanquam qui prius non respexerit, sed tunc cum principem militiae Domini visurus esset. Quem tamen Jesus cum vidisset, non eum velut communem hominem vidit, sed intellexit virtutem ex divinis virtutibus, an ex contrariis una sit quae videtur, et ideo interrogat et perquirit, dicens: « Noster es, an adversariorum? » At ille ait: « Ego sum princeps militiae virtutis Domini: nunc adveni. » Et cum hoc audisset Jesus, adoravit et dixit: D
Abbreviated transcription (Latin):
UI inobedientes fuerunt
mandatis dñi: in circũcisi
dicunt᷑. Ex quo intelligi¬
tur illos appellari incir-¬
cumcisos. qui ñ
obȩdiunt mandatis dei: s tamen et¬

Expanded text:
ui non obedientes fuerant mandatis Domini, incircumcisi dicuntur. Ex quo intelligitur illos appellari incircumcisos qui non obediunt mandatis Dei; quia