comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes inuia. Ipsi aũ adhuc ĩcerti uie s qͣsi fluctuate¬
antes qͣ erant dic̃t sibi. Hon frustra illi illa̾c e¬
unt. quando illo eunt quo nos ire uolumꝰ. Et qͣre
cũ magna fiducia hac eunt᷑ nͥ qͥa illac ire ꝑnici-¬
dent. hanc latã uiã uident. In illa uident paucos.
in ista multos. Sed si uistꝰ es. noli numerare: sed
appende statera. affer equã ñ dolosã. qͥa uistꝰ ap-¬
pellatꝰ es. Uideb̃t iusti & timebt̃. dictũ ẽ dete ho.¬
li gͦ numerare tbas homuiũ incedentes latas iuias.
implentes crastinũ circa ciuitates natalẽ. clamando
celebrantes. ciuuitatẽ ipsã male uiuendo tͣpantes.
holi gͦ illos attendere. multi st̃. Et qͥs numerat᷑
Pauci aut̃ ꝑ uiã angustã. ꝓfer inquã staterã: ap¬
pende.Uide contra pauca grana quantã paleã le-¬
ue. hec agãt fideles uisti qui sequunt᷑ Qd̃ illi qui
p̃cedt̃. Non suꝑbiant. ñ se exaltent. ñ decipiant
sequentes. Quomͦ posst̃ decipere sequentes: Pro.¬

Expanded text:
s in via, ipsi adhuc incerti viae, et quasi fluctuantes qua eant, dicunt sibi: Non frustra illi hac eunt, quando illo eunt quo nos ire volumus; et quare cum magna fiducia hac eunt, nisi quia illac ire pernicident hac, latam viam vident illac: hac vident paucos, illac multos . Sed si justus es, noli numerare, sed appende; stateram affer aequam, non dolosam, quia justus appellatus es: Videbunt justi, et timebunt, dictum est de te. Noli ergo numerare turbas hominum incedentes latas vias, implentes crastinum circum, civitatis Natalem clamando celebrantes, civitatem ipsam male vivendo turpantes. Noli ergo illos attendere; multi sunt, et quis numerat? Pauci autem per viam angustam. Profer, inquam, stateram, appende: vide contra pauca grana quantam paleam leves. Hoc agant fideles justi qui sequuntur. Quid illi qui praecedunt? Non superbiant, non se exaltent, non decipiant sequentes. Quomodo possunt decipere sequentes? Pro
Abbreviated transcription (Latin):
cultis lapsib serpens. leni tactu subrepens: as¬
tuto sibilo ĩ murmurans. & ñ dicit nega ap̃m.
Nã eũ coronatis martẏribꝰ qͥs audiret: s dicit.
esto xp̃ianꝰ. Et ille mirabili uoce ꝑcussus. si ñ¬
possis ẽẽ. Cũ enĩ audierit confessionẽ xp̃iani
fidelis. rebaptitare non audet. Cũ audierit qͦd ñ
sit. dat illi tãquã qͦd ñ habebat. ut quasi ipse sit
extra culpã. qͥa scđ̾m eiꝰ uocẽ facit ubi quero abste
heretice. Cur te extra culpã putas: Qd hasuoces au.¬
dio. quia tu ñ negas sed ille negat᷑. Si hab& culpã
nando paganꝰ : Et qͥd agis: lũqͥd tollis qͦd haba:
qͥa negauit qͦd haba. Non facis ut ñ habeat: sed
ut ad penã habeat. Qͦd eiũ hab&. hab&. baptismus
ille tãquã caracter infixꝰ ẽ. ornabat militẽ. cõuin¬
cit desertorẽ. Qͥd enĩ facis: Xxp̃m imponis suꝑ xp̃m.
Si simplex esses. ñ duplicares. Deinde queso te ob.¬

Expanded text:
cultis lapsibus serpens, leni tractu subrepens, ascultis lapsibus serpens, leni tractu subrepens, astuto sibilo immurmurans, et non dicit, Nega Christum. Nam eum coronatis martyribus quis audiret? Sed dicit, Esto christianus. Et ille mirabili voce percussus, si nopossis esse. Cum enim audierit confessionem christiani fidelis, rebaptizare non audet: cum autem audierit quod non sit, dat illi tanquam quod non habebat; ut quasi ipse sit extra culpam, quia secundum vocem ejus facit. Ubi quaero abs te, haeretice, cur te extra culpam putas? Quid hac voce audio? quia non tu negas, sed ille negat? Si habet culpam nando paganus? Et quid agis? Numquid tollis quod habet, quia negavit quod habet? Non facis ut non habeat, sed ut ad poenam habeat. Quod enim habet, habet. Baptismus ille tanquam character infixus est: ornabat militem, convincit desertorem. Quid enim facis? Christum imponis super Christum. Si simplex esses, Christum non duplicares. Deinde, quaeso te, ob
Abbreviated transcription (Latin):
quitia sua cũ carnẽ cocrumpit: sic & diabołꝰ le.¬
tat᷑ quando mentẽ eorrũpit. Siẽ aut̃ patribꝰ nr̃is
adũsus leonẽ opꝰ erat patientia. sic nobis aduisus
draconẽ uigilantia. ꝑ secutio tam̃ siue aleone
siue adracone nũquã cessat eccłȩ. Et magis me¬
tuendꝰ est cũ fallit quã cũ seuit. Illo tempore
cogebat. xp̃ianos negare. xp̃m: isto aut̃ tempore
lc̃ gͦ ingerebat uiolentiaᷤ. nẽ insidias parat. uide¬
bat᷑ tc̃ fremens. lubricꝰ. nẽ & oberrans difficile¬
iiii uidet᷑. Quomͦ aut̃ tẽ cogebat xp̃ianos negare
xp̃m: aꝑtũ est. attrahebant᷑ enĩ ut negarent
doc& negare. ip̃m. & ido fallit. qͥa qui docet᷑ ne.¬
gare xp̃m. quasi ñ sibi uidet᷑ recedere axp̃o.
Modo enĩ qͥd dicit᷑ ab hereticis hominibꝰ xp̃ia¬
no catholieo:. Ueni: ẽsto xp̃ianꝰ. ad hoc dicit᷑ esto.
nega xp̃m. aꝑtũ malũ. fremitꝰ leonis alonge
audit᷑ longe cauet᷑ applicat se lubricꝰ draco oc¬

Expanded text:
sic et diabolus laetatur quando mentem corrumpit. Sicut autem patribus nostris adversus leonem opus erat patientia, sic nobis adversus draconem vigilantia. Persecutio tamen sive a leone, sive a dracone, nunquam cessat Ecclesiae: et magis metuendus est eum fallit, quam cum saevit. Illo tempore cogebat Christianos negare Christum; isto autem tempore Tunc ergo ingerebat violentias, nunc insidias: videbatur tunc fremens, lubricus nunc et oberrans difficile videtur. Quomodo autem tunc cogebat Christianos negare Christum, apertum est. Attrahebantur enim ut negarent docet negare Christum; et ideo fallit, quia qui docetur negare Christum, quasi non sibi videtur recedere a Christo. Modo enim quid dicitur ab haereticis hominibus christiano catholico? Veni, esto christianus. Ad hoc dicitur, Esto, nega Christum. Apertum malum, fremitus leonis a longe auditur, a longe cavetur. Applicat se lubricus draco, oc
Abbreviated transcription (Latin):
qua ostendã illi salutare meũ. Uides qͦd tibi ꝓde¬
rit laudare dm ñ do: laudas dm ambulas uiã.
Rep̃hendis dm ꝑdidisti uiã. Et immisit inos
meũ canticũ nouũ hẏmnũ d̃o nr̃o. Fõrte que

Expanded text:
ubi ostendam illi salutare meum . Vides quia tibi prodeubi ostendam illi salutare meum . Vides quia tibi proderit laudare Deum, non Deo. Laudas Deum? Ambulas viam. Reprehendis Deum? Perdidisti viam. 5. Et inimisit in os meum canticum no
Abbreviated transcription (Latin):
boni sint aut qͦd illis dabit᷑ tibi minuet᷑ Ini¬
mieꝰ tuus qͥa malꝰ ẽ inimicꝰ ẽ Fĩt bonꝰ & amicꝰ
erit & sociꝰ erit: ut simul uelitis posside qđ
amabas & iã fr̃ erit. Laudans gͥ inuoca: hỹm¬
nũ dic dõ tuo. Sacͥficiũ laudis ait glorificabit
me. Et qͥd: alaior erit gła d̃o: quia glorificas cũ:
aut addimꝰ głam do quando dicimꝰ. glorificote ds
m̃s: aut sanctiorẽ eum faciorꝰ. quando dicimꝰ. bene¬
dico te ds m̃s. Ipse quando nos benedicit facit
nos sanctiores. facit nos feliciores. Quando nos
glificat. fac̃ nos głosiores. fac̃ nos honoratiores.
Quando eũ glorificamꝰ. nobis ꝓdest. non illi. quo.¬
mͦ enĩ eũ glorificamꝰ : Gloriosũ dicendo. ñ facien¬
do. ꝓinde qͥd secut᷑ ait: cũ dicer&. sacͥficiũ laudiᷤ
glorificabit me: ne putares te aliqͥd prestare dõ.
offerendo illi sacͥficiũ laudis. & ibi ẽ uia inquit

Expanded text:
boni sint, aut quod illis dabitur, tibi minuetur. Iniboni sint, aut quod illis dabitur, tibi minuetur. Inimicus tuus, quia malus est, inimicus est: fit bonus, et amicus erit, et socius erit; ut simul velis possidere quod amabas, jam frater erit. Laudans ergo invoca, hymnum dic Deo tuo. Sacrificium laudis, ait, glorificabit me. Et quid? major gloria erit Deo, quia glorificas cum? aut addimus gloriam Deo, quando ei dicimus, Glorifico te, Deus meus? aut sanctiorem eum facimus, quando dicimus, Benedico te, Deus meus? Ipse quando nos benedicit, facit nos sanctiores, facit nos feliciores; quando nos glorificat, facit nos gloriosiores, facit nos honoratiores: quando eum glorificamus, nobis prodest, non illi. Quomodo enim eum glorificamus? Gloriosum dicendo, non faciendo. Proinde quid secutus ait, cum diceret, Sacrificium laudis glorificabit me? Ne putares te aliquid praestare Deo, offerendo illi sacrificium laudis, Et ibi est via, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. qͥa uetꝰ ħo dicebat nc̃ nouꝰ hõ fiat. Nouꝰ h̾o
discat canticũ nouũ. Innouatꝰ am& noua:. no-¬
ua qͥb renouet᷑. Nã qͥd antiquiꝰ do: qui ẽ ante
om̃ia & sine fine. sine inicio: Tibi fit nouꝰ re-¬
deunti. qͥa discedendo factꝰ eras uetꝰ & dixeras.
Inueteraui in om̃ib inimicis meis. Dicimꝰ gͦ hẏm¬
nũ d̾o nr̃o & ipse hỹmnꝰ liberat nos. Laudans
enĩ inuocabo dñm: & ab inimicis meis saluꝰ ero.
Nymnꝰ ẽ enĩ canticũ laudis. Laudans inuoca: ñ
rep̃bendens. Quando enĩ inuocas dm ut p̃mat
uumicũ tuũ. quando de malo alieno gaudere
hendens. Talẽ enĩ putas d̾m. qualis tu es. Unde
tͥ in alio loeo dicit᷑. llec fecisti & tacui.: Suspicatꝰ
es iniqͥtatẽ qͦd ero tui similis. Laudans gͦ inuo.¬
ca dñm: Noli eũ putare similẽ tibi. ut similis
oriri facit suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iusto
& ininstos. Sic gͦ laudã dñm. ut nolismale ini

Expanded text:
nos; quia vetus homo dicebat, non novus homo fiat: novus homo, nos; quia vetus homo dicebat, non novus homo fiat: novus homo, dicat canticum novum: innovatus amet nova quibus renovatur. Nam quid antiquius Deo, qui est ante omnia, et sine fine, et sine initio? Tibi fit novus redeunti; quia discedendo factus eras vetus, et dixeras: Inveteravi in omnibus inimicis meis . Dicimus ergo hymnum Deo nostro, et ipse hymnus liberat nos. Laudans enim invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Hymnus est enim canticum laudis. Laudans invoca, non reprehendens. Quando enim invocas Deum, ut premat inimicum tuum, quando de malo alieno gaudere hendens. Talem enim putas Deum, qualis tu es. Unde tibi alio loco dicitur: Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis . Laudans ergo invoca Dominum: noli eum putare similem tibi, ut similis oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Sic ergo lauda Dominum, ut nolis male inim
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ desidio rei concupitȩ. ñ leticia consecu¬
tȩ In ea que ante st̃ inqͥt extentꝰ seqͦr ad palmã
suꝑnȩ uocationis di in xp̃o iħi. Currebat.
ad palmã suꝑnȩ uocationis. Qͥa iã pedes eiꝰ in
petra directi erant. iã uiã bonã ambulabant:
llabebat unde gr̃as ager&. habebat qͦd peter&:
gr̃as agens de acceptis petens sibi debita di¬
mitti: De quibꝰ acceptis : De indulgentia pec-¬
catoꝵ. de illum inatione fidei. de robore sperde
flãma caritatis. Unde aut̃ adhuc dñm debitorẽ
tenebat: Decetero inqͥt suꝑẽ mͥ corona uisticiȩ
Ahuc gͦ mͥ aliqͥd debet᷑. Ed gͦ debet᷑: Corona iꝰticie:
qͣm reddet mͥ dñs ĩ illa die iustꝰ uidex. Primo beni¬
gnꝰ pat̾ ut erueret de lacumiserie & donaret pecca li
baret d̾lutolimi. pꝰea itꝰ iudex reddẽs bñ ãblãti q̃ pmisit eui
pͥmo ut bene ambulare donauit. Redda gͦ uistꝰ
hẏmnos diis alienis. Diis alienis ueteres hỹm.¬

Expanded text:
ia consecutae. In ea quae ante sunt, inquit, extentus, sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu . Currebat, ad palmam supernae vocationis, quia jam pedes ejus in petra directi erant, jam viam bonam ambulabat: habeat unde gratias ageret, habebat quod peteret, gratias agens de acceptis, petens debita. De quibus acceptis? De indulgentia peccatorum, de illuminatione fidei, de robore spei, de flamma charitatis. Unde autem adhuc Dominum debitorem tenebat? De caetero, inquit, superest mihi coronaAdhuc ergo mihi aliquid debetur. Quid debetur? Corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex . Primo benignus pater, ut erueret de lacu miseriae, ut donaret peccata, ut liberaret de luto limi: postea justus judex, reddens bene ambulanti quod promisit, cui primo ut bene ambularet donavit. Reddet ergo justus hymnos diis alienis, veteres hym
Abbreviated transcription (Latin):
ra designat. Peccator cũ uenerit in ꝓfundũ ma¬
loꝵ contempnit. Et cui enĩ parũ est peccatorem¬
cẽ. nͥ etiã ñsit peccatoꝵ suoꝵ confessor sed defen¬
sor altiꝰ in ꝓfundo est. Ille aut̃ qui de ꝓfundo ex.¬
clamauit. iã ab imo ꝓfundi caput ut clamar&e
leuauit. auditꝰ ẽ eductꝰ ẽ de lacu miseriȩ. & de
luto lui. Iã hab& fidem quã non habebat: Nlab&
spẽ. sine qua erat. In xp̃o ambulat. qui indiabo-¬
lo errabat. Idõ enĩ posuit in qͥt supra petrã pe-¬
des ineos. & direrit gressꝰ meos. Petra aut̃ erat
suis. qͥd dicebat: Non qͥa iã acceperĩ. aut. iã ꝑ¬
fectꝰ s̃ fr̃s. ego me ñ arbitror app̃hendisse. Qd¬
gͦ prestitũ: sĩ ñ apprehendisti : Unde gras agis
cũ dicis sed miscd̃iam consecutꝰ sum᷑. Quia
directi st̃ pedes. qͥa iã suꝑ petrã ambulãt.
Qd enĩ ait : Unũ aut̃ quȩ retro oblitꝰ. Quȩ

Expanded text:
ra designat: Peccator cum venerit in profundum mara designat: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Cui enim parum est esse peccatorem, nisi etiam non sit peccatorum suorum confessor, sed defensor, altius in profundo est. Ille autem qui de profundo exclamavit, jam ab imo profundi caput ut clamaret levavit: auditus est, eductus est de lacu miseriae, et de luto limi. Jam habet fidem, quam non habebat; habet spem, sine qua erat; in Christo ambulat, qui in diabolo errabat. Ideo enim, Posuit, inquit, supra petram pedes meos, et direxit gressus meos. Petra autem erat suis, quid dicebat? Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim: fratres, ego non arbitror me apprehendisse. Q est, si non apprehendisti? Unde gratias agis, cum dicis: Sed misericordiam consecutus sum ? Quia directi sunt pedes, quia jam supra petram ambulat. Quid enim ait? Unum autem quae retro oblitus. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
miseriȩ & de luto lui. Statuit supra petrã pe-¬
des meos. & direxit gress meos. Et unmisit mos
meũ canticũ nouũ. hẏmnũ do nr̃o. Magna bo-¬
na p̃stitit & ad huc debitor ẽ. Sed qͥ hec reddita iã
ten&. de crteris credat. qui credere debuit. &
ante quã aliqͥd sumer&. Rebꝰ & iã ipsis ꝑsuasit
nobis dñs nr̃. fidelẽ se esse ꝓmissorẽ largũ da-¬
torẽ. Qͥd gͦ nc̃ fecit: t̃duxit me de lacu miseriȩ
Qs ẽ lacꝰ miseriȩ ꝓfunditas iniqͥtatis. ex carna¬
libꝰ concupiscentiis. hoc ẽ enĩ & de luto limi.
Unde te eduxit᷑ De ꝓfundo quodã unde in alio
psalmo elamabas. De firosundis clamaui ad te
dñe: qr qͥ iam de ꝓfundo clamant. ñ penitꝰ in ꝓ.¬
sundo st̃ Clamor ipse iã leuat. St̃ alii ꝓfundtꝰ in
ꝓfundo: q̃ui nec sentiunt se ẽẽ in ꝓfundo. Laliꝰ st̃
suꝑbi contemptores. ñ pii dep̃catores. ñ lacri-¬
mosi clamatores. sed tales quales alio loco scͥptu¬¬

Expanded text:
it supra petram pedes meos, et direxit gressus meos. Et immisit in os meum canticum novum, hymnum Deo nostro. Magna bona praestitit, et adhuc debitor est: sed qui haec reddita jam tenet, de caeteris credat, qui credere debuit et antequam aliquid sumeret. Rebus etiam ipsis persuasit nobis Dominus noster fidelem se esse promissorem, largum datorem. Quid ergo nunc fecit? Eduxit me de lacu miseriae. Quis est lacus miseriae? Profunditas iniquitatis, ex carnalibus concupiscentiis. Hoc est enim, et de luto limi. Unde te eduxit? De profundo quodam. Unde in alio psalmo clamabas: De profundis clamavi ad te, Domine . Et qui jam de profundo clamant, non penitus in profundo sunt: clamor ipse jam levat. Sunt alii profundius in profundo, qui nec sentiunt se esse in profundo. Tales sunt superbi contemptores, non pii deprecatores, non lacrymosi clamatores: sed tales, quales alio loco Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
dit & eraudiuit. fcce ñ frustra sustinuisti. Suꝑ
aures eiꝰ in preces eoꝵ. Qͥdgͦ. Cum mala faceres. cũ
eum blasphemares. ñ uidebat. ñ audiebat Et ubi
ẽ qͦd in ipso psalmo dictũ est. uultꝰ aut̃ dñi suꝑ
attendebat tibi. ꝓinde iste qui sustinens susti¬
nuit dnm̃. parũ ei fuit dicere. attendit me. sed¬
attendit mͥ inqͥt. id ẽ consolando. attendit. uit mͥ
ꝓdeet qͦd attendit. Eraudiuit dep̃cationẽ meã

Expanded text:
dit, et exaudivit. Ecce non frustra susdit, et exaudivit. Ecce non frustra susaures ejus in preces eorum. Quid ergo, cum male faceres, cum eum blasphemares, non videbat? non audiebat? Et ubi est quod in ipso psalmo dictum est, Vultus autem Domini super attendebat tibi. Proinde iste qui sustinens sustinuit Dominum, parum ei fuit dicere, Attendit me: Attendit mihi, inquit, id est, consolando attendit, ut mihi prodesset. Quid attendit? Et exaudivit d
Abbreviated transcription (Latin):
ustinẽs sustinui dm̃m. Sustinens sustinuiñ
quelibs hoĩẽ ꝓmissorẽ qui possit & falle¬
re & falli. ñ quẽ lib& hominẽ conso.¬
latoiẽ qͥ potest tristicia sua ante tabescere.
quã me reficere. Consolet᷑ me fr̃ bic cũ tͥstis ẽ mecũ.
Simul gemamꝰ. simul fleamꝰ. simul oremꝰ. simul su.¬
stineamꝰ. Quẽ nisi dñm. qui ꝓmissa ñ aufert s
differt. Exhibebit ꝓfecto. Exhibebit. qͥa iã mul
ta exhibuit. Et nichil de d̾i ueritate formidare
deberẽ. & iã si nichil adhuc exhiber&. Ecce ita pu¬
temꝰ. Om̃ia ꝓmisit. ñ dũ aliqͥd dedit. Idoneꝰ ꝓmissoe
ẽ fidelis redditor: Tu tantũ esto piꝰ eractor: Et si
parnulꝰ. & si infirmꝰ exige miscdiam. Non uides
teneros agnos pulsare capitibꝰ ubera matrũ. ut
lacte sacient᷑ ᷑ Sustinens inqͥt sustinui dñm.
Et qͥd ille: an auertit se ate. An sustinentẽ contẽp-¬
sit: anforte ñ uidit: Non plane ita. Sed qͥd: Et at-¬
tendit mͥ. & exaudiuit dep̃cationẽ meã. Atten-¬

Expanded text:
ustinens sustinui Dominum. Sustinens sustinui, non quemlibet hominem promissorem, qui possit fallere et falli; non quemlibet hominem consolatorem, qui potest tristitia sua ante tabescere, quam me reficere. Consoletur me frater homo cum tristis est mecum; simul gemamus, simul fleamus, simul oremus, simul sustineamus; quem, nisi Dominum qui promissa non aufert, sed differt? Exhibebit profecto, exhibebit; quia multa jam exhibuit: et nihil de Dei veritate formidare deberemus, etiamsi nihil adhuc exhiberet. Ecce jam putemus ita, omnia promisit, nondum aliquid dedit: idoneus promissor est, fidelis redditor; tu tantum esto pius exactor, etsi parvulus, etsi infirmus, exige misericordiam. Non vides teneros agnos capitibus pulsare ubera matrum, ut lacte satientur? Sustinens, inquit, sustinui Dominum. Et quid ille? An avertit se a te, an sustinentem contempsit, an forte non vidit? Non plane ita. Sed quid? Et attendit mihi, et exaudivit deprecationem meam. Atten
Abbreviated transcription (Latin):
sua. iã bona circa uerbũ di. cirea officia & obse¬
quia caritatis. ad frequentandũ gregẽ di. ñ re-¬
cedere de eccła. Uident & locunt᷑ ad inuicẽ de
inuicẽ. Quis iste cifcissariꝰ. Quis iste amator &
laudator illiꝰ uenatoris illiꝰ hẏstrionis : De alio
loqͥt᷑ & ille de ipso. Certe ita st̃. certe gaudeamꝰ
de talibꝰ. Si gaudemꝰ de talibꝰ. ñ desꝑemꝰ de talibꝰ.
Oremꝰ ꝓ ipsis fr̃s carissimi. Inde crescit numerꝰ
scõꝵ: de numero qui erat impioꝵ. & ñ resperit
in uanitates. & insanias mendaces:. Ille uncit ta¬
lem. Et cũ uncit ꝓnunciat: Quasi diuinꝰ uult
esse affectat diuinitatẽ amitendo fontẽ duuni-¬
tatis. Et sepe ꝓnunciat & sepe fallit᷑ Quare hocꝰ
Qa insaniȩ mendaces st̃. Quare aut̃ aliqͣndo
ꝓueniunt quȩ dicunt: Ut abducant insanos.
ut amando sibi speciẽ ueritatis. incurrant laque¬
um uanitatis. Retro sint. relunquant᷑. amputent᷑

Expanded text:
sua jam bona circa verbum Dei, circa officia et obsesua jam bona circa verbum Dei, circa officia et obsequia charitatis, ad frequentandum gregem Christi non recedere de Ecclesia, vident et loquuntur ad invicem de invicem. Quis est iste circissarius? Quis est iste amator et laudator illius venatoris, illius histrionis? De alio loquitur, et ille de ipso. Certe ista sunt, certe gaudemus de talibus. Si gaudemus de talibus, non desperemus de talibus. Oremus pro ipsis, fratres carissimi: inde crescit numerus sanctorum, de numero qui erat impiorum. Et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ille vicit, talem equum junxit, pronuntiat, quasi divinus vult esse: affectat divinitatem amittendo fontem divinitatis: et saepe pronuntiat, et saepe fallitur. Quare hoc? Quia insaniae mendaces sunt. Quare autem aliquando proveniunt quae dicunt? Ut abducant insanos, ut amando ibi speciem veritatis, incurrant laqueum falsitatis: retro sint, relinquantur, amputent
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia. orate ꝓtalibꝰ. qͥa & ipse medicꝰ plerũq
indesꝑationẽ conuertit᷑ ad eos qui circũstant
lacrimantes indomo: qui pendent ex ore eius
audire sentenciã de egroto ꝑiclitante. Stat
anceps medicꝰ ñ uid& bonũ qͦd ꝓmittat: timet
malũ ꝓnunciare ne t̾reat. Modestã plane iste con¬
cipit sententiã. B onꝰ d̾s̃ om̃ia potest orate ꝓ illo.
Quẽ itaq cõprehendã istoꝵ insanoꝵ. Quis me
audiat: Quis eoꝵ non nos miseros dicat. qͥa cũ
eis ñ insanimꝰ : amisisse nos putant magnas &
uarias uoluptates. in quibꝰ ipsi insaniunt: nec
tatẽ ꝑueniat : Nortor ut reficiat:. pignꝰ parat᷑
seuire uult inmedicũ. Et si ꝑcusserit diligat᷑
& si inuiriã fecerit ñ relinquat᷑ Rediturꝰ est
ad mentem: grãs redditur. Quã multi hic cogno¬
scunt se uident se inuicẽ & locunt᷑ de se inec¬
clesia di. In eccłȩ scȩ gremio attendunt studia

Expanded text:
sericordia, orate pro talibus. Quia et ipse medicus plerumque sericordia, orate pro talibus. Quia et ipse medicus plerumque in desperatione convertitur ad eos qui circumstant lacrymantes in domo, qui pendent ex ore ejus audire sententiam de aegroto et periclitante: stat anceps medicus, non videt bonum quod promittat, timet malum pronuntiare, ne terreat; modestam plane iste concipit sententiam: Bonus Deus omnia potest, orate pro illo. Quem itaque comprehendam istorum insanorum? Quis me audiat? quis eorum nos non miseros dicat? Quia cum eis non insanimus, amisisse nos putant magnas et varias voluptates, in quibus ipsi insaniunt: nec itatem non perveniat, hortor ut reficiat: pugnos parat, saevire vult in medicum. Et si percusserit, diligatur; et si injuriam fecerit, non relinquatur: rediturus est ad mentem, gratias acturus. Quam multi hic cognoscunt se, vident se invicem, et loquuntur de se in Ecclesia Dei; in Ecclesiae sanctae gremio attendunt studia
Abbreviated transcription (Latin):
alia. extẽde uillũ. Ipse c̃te au̾sũ correx̃ ipse duc̃ rectũ.
ipse ꝑducet. Gͣsit ipse spestua. qͥ duc̃ & ꝑduc̃. Quo
duc̃: & qͦ ꝑduc̃: terrena auaritia fũ doᷤꝰ q̃ rebas. trã po̾si¬
de cupiebas: uicinoᷤ excludebaᷤ ilł exclusiꝰ alii uiciniᷤ
ĩhiabaᷤ ꝙ̃ tachu tẽdebaᷤ auaritiã donec adlittora ꝑue¬
nire ᷤ Euemẽs adlittora ĩ sulãꝯ cupisciꝰ. Poessa t̾ra celũ forte
uii p̃nd̾e. Relique os amores: pulchrioꝵ ille qͥ fec̃ celũ¬
nitateᷤᷤ e ĩ saniaᷤ m̃daces. Uñ .N. ĩsanie m̃daces: Insania
m̃dax: sanitas uerax. Que uides bonis falleris. Sanꝰ
non es: ntmia febri freneticus factus.
factus. Uerũ ñ est qͦd amas. Laudans aurigam
clamas aurige insanis inaurigam. Uanitas est:
insania mendar ẽ. Non ẽ ait nicbil meliꝰ nichil
delectabiliꝰ. qud facio febrienti: Siẽ in uobis mi¬

Expanded text:
alia, extendere in illum. Ipse certe aversum correxit, ipse ducit rectum, alia, extendere in illum. Ipse certe aversum correxit, ipse ducit rectum, ipse perducit: ergo sit ipse spes tua, qui ducit et perducit. Quo ducit et quo perducit terrena avaritia? Fundos quaerebas, terram possidere cupiebas, vicinos excludebas; illis exclusis, aliis vicinis inhiabas; et tamdiu tendebas avaritiam, donec ad littora pervenires: perveniens ad littora, insulas concupiscis; possessa terra, coelum forte vis prendere. Relinque omnes amores: pulchrior est ille qui fecit coelunitates et insanias mendaces. Unde enim insaniae mendaces? Insania mendax, sanitas verax. Quae vides bona putas, falleris: sanus non es, nimia febre phreneticus factus es; verum non est quod amas. Laudas aurigam, clamas aurigae, insanis in aurigam. Vanitas est, insania mendax est. Non est, ait: nihil melius, nihil delectabilius. Quid facio febrienti? Si est in vobis mi
Abbreviated transcription (Latin):
timent. timẽt ambulare uias mala. uias latas. elig̃t
uiã angustã. uͥ iã suꝑ petrã quorũdã recti ft̃ g̃ssus:
qͥd facẽ debent: Audiant mͦ. Beatꝰ uir cuiꝰ ẽ nom̃
dñi spes eiꝰ: & ñ respex̃ ĩuanitates & ĩsanias m̃daces.
Ecce qͣuolebas ire: ecce tͣba iue late. Non frustra ip¬
sa ducit ad ãphitheatrũ: ñ frustra ipsa ducit ad
mortẽ. Uialata mortifera ẽ. Latitudo eiꝰ delectat ad
tẽpꝰ. finis eiꝰ angustꝰ inet̾nũ. S tͣbe strep̃t.: tbe fes-¬
tinant: turbe corde letant᷑. tbe cõcurrunt. Noli
imitari: noli aũti. Uanitates st̃: & insanie m̃da-¬
ces. Sit dñs ds tuus spestua. Nõ aliqͥd aliud adño
dõ tuo speres: s ipse dñstiuuᷤᷤ sit spestua. Nanq
multi de do sꝑant pecuniã. multi de do sꝑant ho¬
nore ᷤ caducos & ꝑtt᷑os: & aliud qdlibet ado p̃t ip¬
sũ. S tu ipsũ dm tuũ pete. ĩmou cõtẽptis aliis ꝑge
ĩillũ. Obliuiscẽs alia mem̃to illiꝰ: relinquẽs retro

Expanded text:
timent, timeant ambulare vias malas, vias latas; eligant viam angustam, ubi jam supra petram quorumdam directi sunt gressus: quid facere debeant, audiant modo. Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias mendaces. Ecce qua volebas ire, ecce turba viae latae: non frustra ipsa ducit ad amphitheatrum, non frustra ipsa ducit ad mortem. Via lata mortifera est: latitudo ejus delectat ad tempus, finis ejus angustus in aeternum. Sed turbae strepunt, turbae festinant, turbae collaetantur, turbae concurrunt. Noli imitari, noli averti; vanitates sunt, et insaniae mendaces. Sit Dominus Deus tuus spes tua: non aliud aliquid a Domino Deo tuo speres, sed ipse Dominus tuus sit spes tua. Namque multi de Deo sperant pecuniam, multi de Deo sperant honores caducos et perituros, aliud quodlibet atu ipsum Deum tuum pete: imo vero contemptis aliis, perge ad illum; obliviscens alia, memento illius; relinquens retro
Abbreviated transcription (Latin):
pedibꝰ patrũ nr̃oꝵ. aꝑte seuientẽ & ad passiones
marty res attrahentẽ. ita mͦ draconẽ conculcã
ne nobis insidiet᷑ De quo dracone nos cautos fa.¬
ciens apłs ait. aptaui uos uni uiro uirginẽ castã
erhibere. xp̃o. Timeo aut̃ ne sic̃ serpens euã se-¬

Expanded text:
pedibus patrum nostrorum aperte saevientem, et ad passiones martyres attrahentem, ita modo draconem conculcet, ne nobis insidietur. De quo dracone nos cautos faciens Apostolus ait: Aptavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo: timeo autem ne sicut serpens Evam se
Abbreviated transcription (Latin):
test : Fuiꝰ rei hẏmnũ unmisit inos nr̃m: & dic̃
hoc exm̃bris siuis. Uidebunt uisti & timebunt.
& sperabunt indm. Uidebt̃ usti. Qui usti᷑ fĩde.¬
les. Quia usti exfide uiuunt. Et enĩ in eccła iste
ordo est. alii p̃cedt̃. alii sequunt᷑ et qui p̃cedunt
exemplo se p̃bent sequentibꝰ. & qͥ sequunt᷑ imitant᷑
p̃cedentes. Sed et illi qui se exemplo p̃bent sequen.¬
tibꝰ. nũqͥd neminẽ sequunt᷑  Si neminẽ sequunt᷑:
errabt̃ Sequunt᷑ gͦ & illi aliquẽ: ipsũ iã xp̃m. Me.¬
liores quiq in eccła. quib ñ remansit iã ħo quẽ
imitent᷑. qͥa om̃s ꝓficiendo suꝑauert̃: ipse xp̃ceis

Expanded text:
test? Hujus rei hymnum immisit in os nostrum, et dicit test? Hujus rei hymnum immisit in os nostrum, et dicit hoc ex membris suis. 6. Videbunt justi, et timebunt, et sperabunt in Dominum. Videbunt justi. Qui justi? Fideles: quia justus ex fide vivit . Etenim in Ecclesia iste ordo est: alii praecedunt, alii sequuntur: et qui praecedunt, exemplo se praebent sequentibus; et qui sequuntur, imitantur praecedentes. Sed et illi qui se exemplo praebent sequentibus, numquid neminem sequuntur? Si neminem sequuntur, errabunt. Sequuntur ergo et illi aliquem, ipsum Christum. Meliores quique in Ecclesia, quibus non remansit jam homo quem imitentur, quia omnes proficiendo superaverunt, ipse Chris
Abbreviated transcription (Latin):
dũ est. xp̃c aliquando loquit᷑ ex se. id ẽ ex capite
nr̃o. E st enĩ ipse saluator corꝑis caput nr̃m. filiꝰ
d̃i natꝰ ex uirgine passus ꝓ nobis. resurgens ad
nos uistificandos. sedens ad dexterã. ad int̃pellan¬
dũ ꝓ nobis: r etribiturꝰ om̃ia inuidicio. bonabo¬
nis. mala mał. Cap̃t nr̃m ille. cap̃t dignatꝰ ẽ corꝑls
rectioĩs nob p̃b̾et exẽplũ: ut sꝑare disce̾mꝰ qd̾ desꝑa¬
bamꝰ. & hab̃emꝰ iã pedes ĩpetra. & abularemꝰ in xͦ.¬
Loquit᷑ gͦ aliq̃n ex capite nr̃o. loqͥt᷑ aliq̃ñ & ex nob̃.
id ẽ ex m̃bris suis: qui etiã aliquando dicet. esu¬
riui & dedistis michi manducare. Ex menbris
suis loquebat᷑ ñ ex se: quando dix̃. saule saule
qͥd me ꝑsequeris. Caput ꝓm̃bris clamabat: & tam̃
ñ dicit qͥd ꝑsequeris membra mea: sed qͥd me ꝑ¬
sequeris. Si in nobis ipse patit᷑: & nos in illo co¬
ronabim᷑. Nec caritas xp̃i. Qͥd huic cõparari po¬

Expanded text:
capite nostro: est enim ipse Salvator corporis, caput nostrum, Filius Dei natus ex virgine, passus pro nobis, resurgens ad nos justificandos, sedens ad dexteram Dei ad interpellandum pro nobis, retributurus omnia in judicio bona bonis, mala malis. Caput nostrum ille, caput dignatus est corporis rectionis nobis praeberet exemplum, ut sperare disceremus quod desperabamus, et haberemus jam pedes in petra,  aliquando et ex nobis, id est ex membris suis: quia etiam quando dixit, Esurivi, et dedistis mihi manducare , ex membris suis loquebatur, non ex se. Et quando dixit, Saule. Saule, quid me persequeris ? caput pro membris clamabat: et tamen non dixit, Quid persequeris membra mea? sed, quid me persequeris? Si in nobis ipse patitur, et nos in illo coronabimur. Haec est charitas Christi. Quid huic comparari po
Abbreviated transcription (Latin):
te ᷑ insidiȩ & ñ quiescunt. Et uidemꝰ & toleramꝰ &
quantũ possumꝰ repͥmere conam᷑ disputando con¬
uincendo. conueniendo. terrendo. tam̃ enĩ om̃s di.¬
ligendo. Et cũ hec nobis agentibꝰ ꝑseuerant ĩmalo.
cor nr̃m de frat̾nis mortib contabescit. cũ eos qui
foris st̃ dol&. bis qui int᷑ st̃ tim&. Pangustias mul¬
tiformes & ineuitabiles tẽptationes quibꝰ abundat
hȩc uita: qͥd facturi sumꝰ: Eax abundantia enĩ in¬
iquitatis. fit quidã torpor caritatis. Qm̃ abunda¬
uit iniquitas. refrigescit caritas multoꝵ. Et qͥd
sumꝰ facturi nisi qͦd seqͥt᷑ si tam̃ ipso adiuuante
possimꝰ: qui ꝑseuerauerit usq infinẽ hic saluꝰ eritꝰ¬

Expanded text:
e insidiae, et non quiescunt: et videmus, et toleramus, et quantum possumus reprimere conamur, disputando, convincendo, conveniendo, terrendo, tamen in omnibus diligendo. Et cum haec nobis agentibus perseverant in malo, et cor nostrum de fraternis mortibus contabescit, cum eos qui foris sunt dolet, his qui intus sunt timet, per angustias multiformes et incessabiles tentationes, quibus abundat haec vita, quid facturi sumus? Ex abundantia enim iniquitatis fit quidam torpor charitatis: quoniam abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. Et quid sumus facturi, nisi quod sequitur, si tamen ipso adjuvante possimus: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i iħu xp̃i. In illiꝰ nomine quẽ occidis¬
tis baptizabimini. & dimittunt᷑ uobis pec¬
cata ur̃a. Medicũ uel pꝰea cognouistis. Iam
securi bibite sanguinẽ quẽ fudistis. Deniq
ñ timebimꝰ. cũ conturbabit᷑ t̾ra. Paulo ante
solliciti. subito securi: ex tͥbulationibꝰ nimi¬
is. in magna tranquillitate positi. Dormie-¬
bat enĩ illis xp̃c: id̾o turbabant᷑. excitatus

Expanded text:
i Jesu Christi: in illius nomine quem occidistis, baptizamini, et dimittuntur vobis peccata vestra. Medicum vel postea cognovistis, jam securi bibite sanguinem quem fudistis. 5. vernon timebimus, cum conturbabitur terra. Paulo ante solliciti, subito securi, ex tribulationibus nimiis in magna tranquillitate positi. Dormiebat enim illis Christus, ideo turbabantur: excitatus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fidẽ e significatũ ẽ nobis. qͥa eiꝰ cor tãquã
nauis in huiꝰ scłi tempestate turbat᷑. Qui fidẽ
suã obluuscit᷑. tãquã xp̃o dormiente turbat᷑.
Excitato aut̃ xp̃o fit tranquillitas. Deniq &
fieret incordibꝰ eoꝵ. Aduitor enĩ intͥbulatio¬
nib quȩ inuenert̃ eos nimis. ĩd egit ut ẽẽt¬
ibi tranquillitas magna. Uide ipse tranqͥlli¬
tatẽ. ꝓpt̾ea ñ timebimꝰ dũ conturbabit᷑ t̾ra:¬

Expanded text:
a ejus cor tanquam navis in hujus saeculi tempestate turbatur, qui fidem suam obliviscitur: tanquam Christo dormiente turbatur; excitato autem Christo, fit tranquillitas. Denique et fieret in cordibus eorum. Adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis: id egit ut ibi esset tranquillitas magna. 6. Videte ipsam tranquillitatem: Propterea non timebimus, cum conturbabit
Abbreviated transcription (Latin):
cũq sit infirmitas tua: uide qͥs te suscipiat.
E grotat nescio qͥs. adhibet᷑ medicꝰ susceptũ
suũ dicit medicꝰ egrotũ. Qͥs eũ suscepit᷑.
Iule magna spes salutis: Magnꝰ medicꝰ eũ su¬
scepit. Quis medicꝰ: Om̃is medicꝰ pret̃ illũ
ħo est. Om̃is medicꝰ qui uenit ad infirmum
les aparentibꝰ suscipiunt᷑. Qui enĩ ñ suscipi.¬
unt᷑ exponunt᷑. Qui suscipiunt᷑ nutriunt᷑
Putamꝰ ne sic te suscepit d̾s: quomͦ infan¬
tem suscepit mat̾ tͤua.ͣ Ñ sic: sed ineternũ.
Tua enĩ uor ẽ in illo psalmo. Qm̃ pat̾ m̃s
& mat̾ mea dereliquert̃ me. dñs aut̃ assũp¬
cit dñs: animaduerte orbẽ terrarũ. Ueni.
uide. Si enĩ ñ uenis. ñ uides. Si ñ credis.¬

Expanded text:
cumque sit infirmitas tua, vide quis te suscipiat. Aegrotat nescio quis, adhibetur medicus; susceptum suum dicit medicus aegrotum. Quis eum suscepit? Ille. Magna spes salutis, magnus medicus eum suscepit. Quis medicus? Omnis medicus praeter illum homo est: omnis medicus qui venit ad infirmum, les a parentibus suscipiuntur. Qui enim non suscipiuntur, exponuntur: qui suscipiuntur, nutriuntur. Putasne sic te suscepit Deus, quomodo infantem te suscepit mater tua? Non sic, sed in aeternum. Tua enim vox est in illo psalmo: Quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, Dominus autem assumpcit Dominus? Animadverte orbem terrarum, veni, et vide. Si enim non venis, non vides; si n
Abbreviated transcription (Latin):
siuitati illi fundatȩ suꝑ petrã. Sonant aquȩ
petꝰ fluminis. Qui st̃ isti impetꝰ fluminis:
Inundatio illa sp̃c scĩ: de qua dñs dicebat. Siqͥs
sitit ueniat & bibat Qui credit in me. flumi.¬
na aquȩ iuuȩ fluent de uentre eiꝰ. frgo hec
flumina fluebant de uentre pauli. petri
bȩc flumina cũ fluxerint ab uno flumine.
multi impetꝰ fluminis letificat ciitatem
di. Nã ut noueritis hoc de sp̃u sc̃o dictũ:
in eugłio eodẽ consequent᷑ dicit eugłista.
lloc aut̃ dicebat de sp̃u quẽ accepturi erant

Expanded text:
Civitati illi fundatae super petram. Sonant aquae, Civitati illi fundatae super petram. Sonant aquae, petus fluminis. Qui sunt isti impetus fluminis? Inundatio illa Spiritus sancti, de qua Dominus dicebat: Si quis sitit, veniat et bibat: qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus. Ergo haec flumina fluebant de ventre Pauli, Petri, fidelium. Haec flumina cum fluerent ab uno flumine, multi impetus fluminis laetificant civitatem Dei. Nam ut noveritis hoc de Spiritu sancto dictum, in eodem Evangelio consequenter dicit Evangelista: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accept
Abbreviated transcription (Latin):
tum strepitũ fecert̃: ut elamarent magna
diana ephesioꝵ : Int̾ quos fluctꝰ & sonitũ
maris ñ timebant: qͥ adrefugiũ illud con-¬
fugerant. Deniq apłs paulus uolebat in.¬
trare intheatrũ. & ad iscipłis reuocatꝰ ẽ. qͥa
necessariũ erat adhuc incarne ut uiuer&
ꝓpt̃ ipsos. Sed tam̃ sonuerunt & turbatȩ
st̃ aquȩ eiꝰ. Conturbati st̃ montes inforti.¬
tudine eiꝰ. Cuiꝰ. Nunqͥdnã maris: An potiꝰ đi
de quo dictũ est. refugiũ & uist᷑ aduitor
intͥbulationibꝰ quȩ uiuener̃t nos nimis.
Turbati enĩ st̃ montes: idest potestates scłi
huiꝰ. alii enĩ st̃ montes di: alii st̃ montes se¬
euli. Montes scłi. quibꝰ caput diabolꝰ. Mon¬
tes di. quibꝰ caput. xp̃s.S suꝑ istos montes:
turbati st̃ illi montes. Tc̃ dedert̃ leges con¬
tra xp̃ianos. quando turbati st̃ montes.
sonantibꝰ fluctibꝰ. & montes turbati: &̃ factꝰ ẽ
magnꝰ terremotꝰ cõmotu aquȩ. Sedeui hoc᷑

Expanded text:
tum strepitum fecerunt, ut clamarent, Magna tum strepitum fecerunt, ut clamarent, Magna Diana Ephesiorum . Inter quos fluctus et sonitus maris non timebant, qui ad refugium illud confugerant. Denique Apostolus Paulus volebat intrare in theatrum, et a discipulis revocatus est: quia necessarium erat adhuc in carne manere propter ipsos . Sed tamen sonuerunt et turbatae sunt aquae eorum. Conturbati sunt montes in fortitudine ejus. Cujus? Numquidnam de quo dictum est: Refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis? Turbati enim sunt montes, id est potestates hujus saeculi. Alii sunt enim montes Dei, alii sunt montes saeculi: montes saeculi, quibus caput diabolus; montes Dei, quibus caput Christus. Sed per istos montes turbati sunt illi montes. Tunc dederunt voces contra Christianos, quando turbati sunt montes sonantibus fluctibus: et montes sunt turbati, et factus est magnus terrae motus cum motu aquae. Sed cui haec?
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝓpt̾ altitudinẽ & firmitatẽ: nubes ꝓpt̃ plu¬
uiã & ub̃tatẽ. Irrigauert̃ enĩtrã nubes iste: de qͥb
dictũ ẽ. dedit uocẽ suã altissimꝰ & mota ẽ t̾ra. De his
enĩ nubibꝰ minat᷑ cuidã uineȩ sterili: uñ tͣns lati
st̃ montes ĩ cor maris. Mandabo inqͥt nubib meis:
ne pluant suꝑ eã imbrẽ. Hoc ĩpletũ ẽ ĩ eo qđ eoine¬
morauimꝰ: qñtͣns lati ft̃ montes ĩ cor maris. Ad¬

Expanded text:
tes propter altitudinem et firmitatem, nubes propter plutes propter altitudinem et firmitatem, nubes propter pluviam et ubertatem. Irrigaverunt enim terram nubes istae, de quibus dictum est, Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. De his enim nubibus minatur cuidam vineae sterili, unde translati sunt montes in cor maris: Mandabo, inquit, nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Hoc impletum est in eo quod commemoravimus, quando translati
Abbreviated transcription (Latin):
eã uultu suo. Conturbatȩ st̃ gentes. Et qͦmͦ cõ¬
turbantȩ: ut qͥd conturbate:: Ut deicerent
ciuitatẽ dĩ in euiꝰ medio ds̃. ift euerterent
tab̾naculũ scĩficatũ qͦd adiuuat ds uultu
suo : Non. Sed iã salubrit̾ conturbatȩ sũt¬
gentes. Qd enĩ sequit᷑: Inclinata st̃ regna.
Inclinata st̃ inqͥt regna. Iã non erecta ut se¬
uiant. sed inclinata ut ad orarent. Quando
inclinata st̃ regna᷑ Quando factũ ẽ qͦd p̃di¬
ctũ ẽ inalio psalmo: ad orabunt eũ om̃s re¬
ges terrȩ: om̃s gentes seruient ei. Quȩ res
fecit ut inclinarent᷑ regna. Quȩ res audi.
Bedit uocẽ suã altissimꝰ & mota ẽ terra.
arrepticii idoloꝵ tãquã ranȩ de paludib
ꝑsonabant: tãto tumultuosiꝰ qͣnto sordidiꝰ. de luto.
de ceno. & qͥd strepitꝰ ranarũ ad tonl trua nubiũ:
Inde enĩ dedit uocẽ suã altissimꝰ: &  mota ẽ t̾ra.
ruscabat miracłis. Ipse nubes. qui montes. Mon¬

Expanded text:
tes. Et quomodo conturbatae? utquid conturbatae? Ut dejicerent civitatem Dei, in cujus medio Deus? ut everterent tabernaculum sanctificatum, quod adjuvat Deus vultu suo? Non. Sed jam salubriter conturbatae gentes. Quid enim sequitur? Et inclinata sunt regna. Inclinata, inquit, sunt regna: jam non erecta, ut saevirent; sed inclinata, ut adorarent. Quando inclinata sunt regna? Quando factum est quod praedictum est in alio psalmo: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei . Quae res fecit ut inclinarentur regna? Quae res, audi: Dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra. Arreptitii idolorum tanquam ranae de paludibus personabant, tanto tumultuosius, quanto sordidius de luto et coeno. Et quid strepitus ranarum ad tonitrua nubium? Inde enim dedit vocem suam Altissimus, et mota est terra: ruscabat miraculis. Ipsi nubes qui et montes: mon
Abbreviated transcription (Latin):
endo ubi sit. Alagis enĩ te subleuat ut m illo
sis. quã ute incumbat: ut si te subduxerisea¬
dat. Ille si se subduxerit. cadestu: tu te si sub.¬
cipit. Quomͦ enĩ illud qͦd inmedio ẽ. paria
habet spacia ad õs fines: ita d̾s mediꝰ ẽẽ dr eqͣ¬
lit̾ om̃ib consulens. Ds̃ inmedio eiꝰ ñ cõmo¬
uebit᷑. Uñ ñ cõmouebit᷑:. ¶a ĩ medio eiꝰ ds.Adiuuabit eã
d̾̃s uultu suo. Ille ẽ aduitoe int̾bulationibꝰ.
quȩ inuenert̃ nos nimis. aduiuabit eã ds
uultu suo. Qd ẽ uultu suo : Demonstratione
sua. Quomͦ se demonstrat ds ut uultũ eiꝰ ui¬
deamꝰ. iã cõmemoro sic̃ didicistĩ. Presentẽ d̾m:

Expanded text:
endo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo endo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo sis, quam in te incumbit, ut si te subduxeris, cadat. Ille si se subduxerit, cades tu: tu te si subcipit. Quomodo enim illud quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines; ita Deus medius esse dulens. Deus in medio ejus, et non commovebitur. Unde non commovebitur? Quia in medio ejus Deus. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Ille est, adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Quid est, vultu suo? Demonstratione sua. Quomodo se demonstrat Deus, et vultum ejus videamus? Jam commemoro, didicistis praesentem Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
mare turbaret᷑ sonitii aquarũ suarũ: dũ
montes contbarentur querentes qͥd agerẽt
quomͦ nouã doctrinã pellerent. quomͦ genꝰ
xp̃ianoꝵ de terra eradicarent. Contra quẽ
Contra fluminis impetꝰ letificantes ciuita.¬
tẽ d̃i. Ninc etiã ostendit de quo flumine di
petꝰ letificant ciuitatẽ dĩ. Et qͥd sequit᷑
Sc̃ificauit tabernaculũ suũ altissimꝰ. Si gͦ
sequit᷑ sc̃ificationis nom̃: m̃anifestũ ẽ flu¬
minis illos impetꝰ de sp̃u sc̃o intelligendos.
quo sc̃ificat᷑ om̃is pia anima credens in xp̃m
ut fiat ciuisciuitatis di. Ds̃ in medio eiꝰ ñ¬
cõmouebit᷑. Seuiat mare. conturbent᷑
qui credunt ineũ : Ergo ambit᷑ loco ds. & la¬
ta st̃ quȩ circũdant᷑ in angusto ẽ qui circũ-¬
dat᷑  absit. Nichil tale cogitetis de dõ qͥ nullo
capit᷑ loco: cui sedes ẽ conscientia pioꝵ. Et ita
sedes di ẽ incordibꝰ hominũ. ut siħo cecid̾it
adõ. ds inse maneat. ñ quasi cadat ñ inueni¬

Expanded text:
retur sonitu aquarum suarum, dum montes conturbarentur quaerentes quid agerent, quomodo novam doctrinam pellerent, quomodo Christianorum genus de terra eradicarent. Contra quem? Contra fluminis impetus laetificantes civitatem Dei. Hinc etiam ostendit de quo flumine dicpetus laetificant civitatem Dei. Et quid sequitur? Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Si ergo sequitur sanctificationis nomen, manifestum est fluminis illos impetus de Spiritu sancto intelligendos, quo sanctificatur omnis pia anima credens in Christum, ut fiat civis civitatis Dei. 9. vers. 6. commovebitur. Saeviat mare, conturbenturqui credunt in eum. Ergo ambitur loco Deus, et lata sunt quae circumdant, in angusto est qui circumdatur? Absit. Nihil tale cogitetis de Deo, qui nullo capitur loco, cui sedes est conscientia piorum: et ita sedes Dei est in cordibus hominum, ut si homo ceciderit a Deo, Deus in se maneat, non quasi cadat, non inveni
Abbreviated transcription (Latin):
gentia ñ rursus ad debita contrahenda rede-
ti facti essent ad mirabilia aduentꝰ sp̃s sc̃i: cũ
om̃s in quos uenerat. linguis om̃ib loquerent᷑
Annunciauit enĩ illis xp̃m: eũ qui tanta po.¬
tuisset mittendo sp̃m scm̃. Illi quẽ manibꝰ¬
tibilis esset cũ ab eis occideret᷑. quã altꝰ & ex¬
celsus apud dm factꝰ e̾ẽt. qui spu sc̃o idiotas
impler&. et linguas infantiũ facer& disertas.
cõpuncti corde dixert̃. Eͥd faciemꝰ: Istȩ erãt
nimie tͥbulationes. quȩ illos inuener̃t. hon
st̃ cõmemoratione apłoꝵ. Ião inuener̃t uloᷤ
tͥbulationes: ñ ipsi inuenert᷑ tͥbulationes.
Nã quando sine alicuiꝰ admonitione ipse ħo
considerat factũ suuĩ. & rogat dm: qͥd dicit.
Tribulationẽ & dolorẽ inueni: & nom̃ dñi in¬
uocaui. alia ẽ gͦ tͥbulatio quã tu inuenis. alia
qui ẽ aduitor intͥbulationibꝰ. Nã & ille cũ
inuenira. hoc dixit. & nom̃ dñi inuocaul

Expanded text:
gentia non rursus ad debita contrahenda redeamgentia non rursus ad debita contrahenda redeamti facti essent ad mirabilia adventus Spiritus sancti, cum omnes in quos venerat linguis omnibus loquerentur. Annuntiavit enim illis Christum, eum qui tanta potuisset mittendo Spiritum sanctum. Illi quemquam contemptibilis esset, cum ab eis occideretur, quam altus et excelsus apud Deum factus esset, qui Spiritu sancto idiotas impleret, et linguas infantium faceret disertas, compuncti corde, dixerunt: Quid faciemus? Istae erant nimiae tribulationes, quae illos invenerant. Non sunt commemoratione Apostolorum. Ideo invenerunt illos tribulationes, non ipsi invenerunt tribulationes. Nam quando sine alicujus admonitione ipse homo considerat factum suum, et rogat Deum, quid dicit? Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi . Alia est ergo tribulatio quam tu invenis, alia qui est adjutor in tribulationibus. Nam et ille cum inveniret, hoc dixit, Et nomen Domini invocari:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sanũ reñciat: porro homini interiꝰ sana con¬
scientia ñ inuenit᷑. Qͥo gͥ prodest. si qͦd est
ext̾iꝰ sanũ est. & putrefacta ẽ medulla consci¬
entiȩ : arte istȩ & uehementes oor̃mno & sic̃
inhis adutor factus ẽ dñs. dimittendo pec¬
cata. Iniquoꝵ enĩ conscientias. ñ sanat nisi
indulgentia. Sienĩ magnas tͥbulationes¬
se habere dicit debitor fisci confossꝰ & intu¬
ens angustias rei familiafis suȩ. cũ se uida
ñ posse esse soluendũ ꝓpt̾ imminentes om̃i
anno cõpulsores. tribulationes magnas se
pati dicit. nec usquã respirat nisi in spe
indulgentiȩ regũ terrenoꝵ: quanto magis de¬
bitor penarũ de abundantia delictoꝵ. quando
reddet qͦd debet de mala conscientia. quando
si reddiderit ipse perit : Noc enĩ debitũ red.¬
dere: penas luere ẽ. Restat gͦ ut de ipsiꝰ indul¬
gentia securi eẽ possimꝰ. si tam̃ accepta indul¬

Expanded text:
est sanum renuntiat. Porro homini interius conest sanum renuntiat. Porro homini interius conscientia non invenitur: quid igitur prodest, si quod est exterius sanum est, et putrefacta est medulla conscientiae? Arctae istae, et vehementes omnino, et sicut in his adjutor factus est Dominus dimittendo peccata. Iniquorum enim conscientias non sanat nisi indulgentia. Si enim magnas tribulationes habere se dicit debitor fisci confessus, et intuens angustias rei familiaris suae, cum se videt non posse esse solvendo; propter imminentes omni anno compulsores, tribulationes magnas se pati dicit, nec usquam respirat nisi in spe indulgentiae rerum terrenarum: quanto magis debitor poenarum de abundantia delictorum, quando reddet quod debet de mala conscientia, quando si reddiderit ipse perit? Hoc enim debitum reddere, poenas luere est. Restat ergo ut de ipsius indulgentia securi esse possimus: si tamen accepta indul
Abbreviated transcription (Latin):
ds ibi ñ est. qͥd facturꝰ est homo : Quo fugi¬
et eũ ceperit pati tͥbulationes: Eugiet ab
agro ad ciuitatẽ apublico addomũ: adomo
incubiculũ. & sequit᷑ tͥbulatio acubiculo.
Iã quo fugiat ñ habet: nͥ mͣinteriꝰ cubile
suũ. Porro si ibi tumultꝰ ẽ. si fumꝰ iniqͥtatis.
si flãma sceleris.: ñ illuc potest confugere.
Pellit᷑ inde & cũ in de pellit᷑ ase ipso pellit᷑.
Et ecce hostt̃ suũ inuenit. quo fuger&. se ipsũ
quo fugiturꝰ ẽ ͤ Quocũq fugerit. se trahit
post se & quocũq talẽ traxerit: eruciat:. se
De se ipso st̃ tribulationes. quȩ inueniunt
hominẽ nimis: acerbiores enĩ st̃ Tanto ñ st̃
cũ signa deiciunt᷑ & ꝓbant᷑ afabris. aliqͣndo
Tuisuꝑficie uident᷑ quasi lesa & putrida. fa¬
beraut̃ inspicit tamquã medullã int̾iorẽ
ligni. & si sana int̾iꝰ ligna cognouerit ꝓmit.¬
tit ea inedificio duratura. nec ualde erit
de suꝑficie lesa sollicitus. quando id qͦd int̾i

Expanded text:
s non est; quid facturus est homo? quo confugiet, cum coeperit pati tribulationes? Fugiet ab agro ad civitatem, a publico ad domum, a domo in cubiculum, et sequitur tribulatio. A cubiculo jam quo fugiat non habet, nisi in interius cubile suum. Porro si ibi tumultus est, si fumus iniquitatis, si flamma sceleris, non illuc potest confugere: pellitur inde; et cum inde pellitur, a seipso pellitur. Et ecce hostem suum invenit, quo confugerat: seipsum quo fugiturus est? Quocumque fugerit, se trahit post se: et quocumque talem traxerit se, cruciat se de se. Ipsae sunt tribulationes quae inveniunt hominem nimis: acerbiores enim non sunt: tanto ncum ligna dejiciuntur et probantur a fabris; aliquando in superficie videntur quasi laesa et putria: faber autem inspicit tanquam medullam interiorem ligni, et si sana interius ligna cognoverit, promittit ea in aedificio duratura; nec valde erit de superficie laesa sollicitus, quando id quod interius
Abbreviated transcription (Latin):
Quibꝰ. apłis quibꝰ dixerat. Si habueritis in¬
uobis fidẽ tãquã granũ sẏnapis. dicetis mon.¬
ti huic tollere & mittere inmare . & fiet
ficer ingentibꝰ. agnoscar ingentib: & fiat
qͦd de me p̃dictũ est. Ppłs quẽ ñ eognoui
seruiuit michi. Quando aut̃ & illi montes

Expanded text:
Apostolis, quibus dixerat: Si habueritis fidApostolis, quibus dixerat: Si habueritis fidem in vobis tanquam granum synapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fificer in Gentibus, agnoscar in Gentibus, et fiat quod de me praedictum est, Populus quem non cognovi, servivit mihi . Quand