comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no suo int̾rogauit: & baculus eiꝰ annim¬
tiauit ei. Sp̃s eñi fornicationũ dece¬
pit eos: & fornicati sunt a deo suo. Lxͣxͦ.
Et comedent & ñ implebunt᷑: forncati
sunt & ñ dirigent᷑ ⁊ quia dñm derelique¬
it. ut ñ custodirent. formcationẽ. & ui-¬
nũ. & ebrietatẽ suscepit cor popłi mei.
In auguriis int̾rogabant: & in uirgis suis
capitur. tantoplus utentib se famem
creat. Econtrario beati esurientes & si¬
tientes iusticiã: qm̃ ipsi saturabunt᷑.
Sicut iusticia saturat: sic iniquitas sub¬
stantiam non habens. bona comedentes
fraude deludit⁊ & u teros deuorantiũ
uacuos derelinquit. fornicati st̃: & ñ
cessauer̃t. Uires infornicatione defi-¬
ciunt: & formcandi desideriũ ñ quies¬
cit. Fornicatȩ st̃ & decem trib cũ ydolis
ieroboam filii nabat:. & reliquer̃t dm̃¬

Expanded text:
no suo interrogavit, et baculus ejus annunno suo interrogavit, et baculus ejus annuntiavit ei. Spiritus enim fornicationum decepit eos, et fornicati sunt a Deo suo. LXX: Et comedent, et non implebuntur: fornicati sunt, et non dirigentur: quia Dominum reliquerunt, ut non custodirent: fornicationem et vinum, et ebrietatem suscepit cor populi mei: in auguriis interrogabant: 39 et in virgis suis capitur, tanto plus utentibus se famem creat. Econtrario beati esurientes et sitientes justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Sicut justitia saturat, sic iniquitas substantiam non habens, vana comedentes fraude deludit, et uteros devorantium vacuos derelinquit. Fornicati sunt, et non cessaverunt. Vires in fornicatione deficiunt, et fornicandi desiderium non quiescit. Fornicatae sunt et decem tribus cum idolis Jeroboam filii Nabaoth: et reliquerunt D
Abbreviated transcription (Latin):
bunt: quia ñ solum oꝑa eoꝵ uisitabit.
quȩ appellant᷑ uiȩ. in quib ingredi¬
unt᷑ ⁊ s & cogitationes quib ut talia
facerent tractauer̃t. Non solum em̃
opus s & cogitatio mali oꝑis penas lu¬
et. D e hereticis facilis intelligentia
ẽ.quod quanto plures fuerint. tan¬
comagis delinquant deo. & głentur
in popłis ⁊ & iccirco decipiunt in seli¬
ces. ut peccata popłi comedant: & ꝑ
dulces sermones deuorent uiduarũ.
sum eñi uiderint aliquos delinquen¬
tes aiunt. Hichil aliud querit ds nͥ
sidi ueritatẽ: quã si custodieritis. ñ
curat qͥd agatis. Hȩc dicentes. in mi¬
quitatib eoꝵ subleuant animas eoꝵ.
ut ñ solũ ñ agant penitentiã. s nec
humilient᷑ ⁊ s gaudeant in scelerib
suis. & erecta ceruice gradiant᷑. Unde
& popłs & sacerdotes id est et hi qui
docti sunt. & hi qui docuer̃t: pari iu¬
dicio constrigent᷑. Et comedent et
ñ satiabunt᷑: forncati sunt & ñ cessa-¬

Expanded text:
lum opera eorum visitabit, quae appellantur viae, in quibus ingrediuntur; sed et cogitationes, quibus ut talia facerent, tractaverunt. Non solum enim opus, sed et cogitatio mali operis poenas luet. De haereticis facilis intelligentia est, quod quanto plures fuerint, tanto magis delinquunt Deo, et glorientur in populis: et idcirco decipiant infelices, ut peccata populi comedant, et per dulces sermones devorent domus viduarum . Cum enim viderint aliquos delinquentes aiunt: Nihil aliud quaerit Deus nisi fidei veritatem, quam si custodieritis, non curat quid agatis. Haec enim dicentes, in iniquitatibus eorum sublevant animas eorum, ut non solum non agant entur; sed gaudeant in sceleribus suis, et erecta cervice gradiantur. Unde et populus et sacerdos, et hi qui docti sunt, et hi qui docuerunt, pari judicio constringentur. Et comedent, et non saturabuntur: et fornicati sunt, et non cessa
Abbreviated transcription (Latin):
bent scientiã cłi. & repellunt᷑ a dño
ne sacerdotio fungant᷑ ei. Et filioꝵ
quos genuer̃t. nũꝗͣ. menuut: quia
filiĩ aliem facti sunt ei. Scdm mul¬
titudiñe eoꝵ: sic peccauer̃t mͥ. Głam
eoꝵ in ignominiã cõmutabo: & pec

Expanded text:
bent scientiam Dei, et repelluntur a Domino bent scientiam Dei, et repelluntur a Domino ne sacerdotio fungantur ei, et filiorum quos genuerint, numquam meminit, quia filii alieni facti sunt ei. Secundum multitudinem eorum, sic peccaverunt mihi: gloriam eorum in ignominiam commutabo, p
Abbreviated transcription (Latin):
cut gallina congregat pullos suos
sub alas suas. & noluisti. ñ quo alia
absq popło ad cementa urbis & lig¬
na & lapides loquebat᷑: sic mater
uocat᷑ popłĩ frequentia. & om̃is tur¬
ba nationis hebreȩ ad quã loquit᷑.:
oppida uillasq disꝑsi. In nocte gͦ ac
tenebris captiuitatis & meroris & p̃¬
mentis angustiȩ traditur isrł. &. po¬
płs eiꝰ et̃no silentio conticescit: quia
ñ habuit legis scientiã nec dĩ precep¬
ta seruauit: recepitq quod fecerat.
Ipsa eñi di reppulit legem: & ideo sacer¬
dotiũ ꝑdidit in et̃nũ. colens uitulos
aureos indan. & bethel. Et quia ob¬
lita ẽ legis dĩ. & penitus egyptiis se
ydolis mancipauit. iccirco & dñs
obliuiscet᷑ filioꝵ eiꝰ tradens eos et̃ue
captiuitati. Qui em̃ ignorat igno¬
rabit᷑. Et in psalmis legimus. Ne¬
scierunt neq intellexer̾t. in tene¬
bris ambulant. Omnia quȩ di¬
cunt᷑ ad decem trib referre possu¬
mꝰ ad hereticos: qui reliquert regnũ

Expanded text:
suos sub alas suas, et noluisti ? Non quod alia absque populo ad caementa urbis et ligna et lapides loquebatur. Sic mater vocatur populi frequentia et omnis turba nationis Hebraeae, ad quam loquitur: oppida villasque dispersi. In nocte ergo ac tenebris captivitatis et moeroris et prementis angustiae traditur Israel, et populus ejus aeterno silentio conticescit; quia non habuit legis scientiam, nec Dei praecepta servavit, recepitque quod fecerat. Ipsa enim Dei repulit legem, et ideo sacerdotium perdidit in aeternum, colens vitulos aureos in Dan et Bethel: et quia oblita est legis Dei, et penitus Aegyptiis se idolis mancipavit, idcirco et Dominus obliviscetur filiorum ejus, tradens eos aeternae captivati: Qui enim ignorat ignorabitur , et in Psalmis legimus: Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant . Omnia quae dicuntur ad decem tribus, referre possumus ad haereticos, qui reliquerunt regnu
Abbreviated transcription (Latin):
scientia dĩ quȩ ñ ẽ in t̾ra. sanguis san¬
guinẽ tetigit : siue sanguinẽ sangui¬
ni miscuerunt: ut augeant peccata
peccatis. & nouis uetera cumulent.
Secte autẽ qui habitatores sunt terrȩ.
& ñ ncolȩ. ad iudiciũ ꝓuocant᷑: quia
a facie aquilonis exardescunt mala sr̃
habitatores t̾rȩ. Et̃ in apocalipsi ioħis:
ue. ue. ue. dicit᷑ suꝑ habitatores t̾rȩ. Q
autẽ potest cũ ꝓpħa dicere. aduena sum
apud te & ꝑegrinus sicut om̃s patres
meis & ꝑ transit mundũ istũ quasi acco¬
la & ꝑegrinis: ueritatẽ sequit᷑. & mi
scđiam & scientiam dĩ ⁊ ne mnundatione
maledicti atq mendacii. homicidii. &
fuiti. & adulterii. & sanguinis oppͥmat᷑.
P nopt̃ hoc lugebit t̾ra: & infirmabit᷑
om̃is qui habitat inea. in bestia agri &
in uolucre cȩli: s & pisces maris con

Expanded text:
scientia Dei, quae non est in terra, sanguis sanguinem tetigit, sive sanguinem sanguini miscuerunt, ut augerent peccata peccatis, et novis vetera cumularent. Recte autem qui habitatores terrae sunt et non incolae, ad judicium provocantur: quia a facie Aquilonis exardescunt mala super habitatores terrae . Et in Apocalypsi Joannis: Vae, vae, vae dicitur super habitatores terrae . Qui autem potest cum propheta dicere: Advena sum apud te, et peregrinus, sicut omnes patres mei , et pertransit mundum istum quasi incola et peregrinus, veritatem sequitur et mi scientiam Dei, ne inundatione maledicti atque mendacii, homicidii, et furti, et adulterii et sanguinis opprimatur. Propter hoc lugebit terra, et infirmabitur omnis qui habitat in ea: in bestia agri et in volucre
Abbreviated transcription (Latin):
tu scientiã reppulisti: & ego repellã
te. ne sacerdotio fungaris mͥ. Oblita
es legis ditur: & ego obliuiscar filioꝵ
tuoꝵ. Non quo alia mater sit. et
alii filii. matrẽ uocat & filios⁊ s qͦmͦ
dñs loquens ad popłm iudeoꝵ dice¬

Expanded text:
epellam te, ne sacerdotio fungaris mihi: oblita es legis Dei tui, et ego obliviscar filiorum tuorum. Non quod alia mater sit, et alii filii, matrem vocat et filios; sed quomodo Dominus loquens ad populum Judaeorum dice
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotii dignitatẽ. Et quia tales estis:
in captiuitatẽ. & ꝑ detis regnũ isrł.
Quod autẽ dicit. hodie: aut p̾sens tem¬
pus significat: aut ñ fraude & insi¬
diis s clara in captiuitate luce du¬
cemini. Tanta q erit ur̃i infirmitas:
ut etiã ꝓpħȩ qui uobis solebant ꝓpħa¬
re mendaciũ. nobiscũ corruant. &¬
sentiant captiuitatẽ. Hic ꝓpħas aut
pseudo ꝓpħas debemꝰ acciꝑe: aut cer-¬
te omnẽ grãm ꝓpħalem. Quandiu
em̃ ñ sunt captȩ decem trib: habue¬
ex tribu iuda erat & de uiculo thecue.
cogitur redire ad patriam suam: ne
in alieno regno &. in samariaꝓpħaret.
Nocte tacere feci matrẽ tuã: conticuit
popłs m̃s. eo quod ñ haliuerit scientiã.
Quia tu scientiã reppulisti: & ego repel

Expanded text:
cerdotii dignitatem. Et quia tales estis, cerdotii dignitatem. Et quia tales estis, in captivitatem, et perdetis regnum Israel. Quod dicit, hodie, aut praesens tempus significat, aut non fraude et insidiis, sed clara in captivitatem luce ducemini, tantaque erit vestri infirmitas, ut etiam prophetae, qui vobis solebant prophetare mendacium, vobiscum corruant, et sentiant captivitatem. Hic prophetas, aut pseudoprophetas debemus accipere, aut certe omnem gratiam prophetalem. Quamdiu enim non sunt captae decem tribus, habuede tribu Juda erat, et de viculo Thecue, cogitur redire ad patriam suam, ne in alieno regno et Samaria prophetaret. Nocte tacere feci matrem tuam, conticuit populus meus, eo quod non habuerit scientiam: quia tu scientiam repu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs q ñ itdicet: & ñ arguatur uir. Po¬
płs eñi tuus sic̃ hi qui contradicunt
sacerdoti. Et corrues hodie: & corruet
etiam ꝓpħa tecum. Lxx. Ut nul¬
lus neq iudicetur neq arguat᷑ qͥsꝗͣ.
Dopłs autẽ m̃s quasi sacerdos cui con-
ut nullus iudicet᷑. neq arguatur
qͥs quã: suꝑiori capitulo coaptandũ
ẽ. S nos hebreos sequam᷑. Prouoeati
adiudicium dĩ filir i srł qui habitañ
int̾ra. ut causas dũicȩ indignationis
aulirent. & p̃terita peccata cognosce¬
rent. ꝓpt̃ quȩ hostib traderentur:
nc quia in scelerib ꝑseuerant. & im-¬
pudenti dm̃ fronte contemnunt.
audiunt. Non necesse ẽ ut ueniatis
ad iudiciũ. ut de ur̃is flagiciis argu¬
amini: quia tantȩ estis impudentiȩ.
ut nec conuicti quid̃ẽ pudorem habe-¬
atis & uerecundiã ⁊ s contradicatis mͥ
quasi discipłs magistro. sacerdoti ple-¬
becula contradicat quȩ ñ habet sa-¬

Expanded text:
squisque non judicet, et non arguatur vir: posquisque non judicet, et non arguatur vir: populus enim tuus sicut hi qui contradicunt sacerdoti, et corrues hodie, et corruet etiam propheta tecum. LXX: Ut nullus neque judicetur, neque arguatur quisquam: populus autem meus quasi sacerdos, cui contut nullus neque judicetur, neque arguatur quisquam, superiori capitulo coaptandum est: sed nos Hebraeos 36 sequimur. Provocati ad judicium Dei, filii Israel, qui habitabant in terra ut causas Dominicae indignationis audirent, et praeterita peccata cognoscerent, propter quae hostibus traderentur, nunc quia in sceleribus perseverant, et impudenti Deum fronte contemnunt, audiunt: Non necesse est ut veniatis ad judicium, ut in vestris flagitiis arguamini; quia tantae estis impudentiae, ut nec convicti quidem, pudorem habeatis et verecundiam; sed contradicatis mihi, quasi si discipulus magistro sacerdoti plebecula contradicat, quae non habet sa
Abbreviated transcription (Latin):
adulteriũ inundauer̃t. & sanguis
sanguuĩe teaigit ł ideo lugebit t̾ra cũ
habitatorib suis. & infirmabit᷑. ut
ñ habeat bestias agri. & uolucres cęli
& pisces maris deficiant. Cũ eñi cap¬
tiuitas decem tribuum tienerit: ha¬
bitatore sublato. bestiȩ qͦ & uolucres
cȩli. & pisces maris deficient ⁊ iramq
dñi etiam muta elem̃ta sentient:. Hoc¬
qui non credit accidisse poplo isrl:cer¬
nat illiricum. cernat tracias. macedo¬
mã. atq pannionias omñe t̾ram quȩ
appontide & bosphoro. usq ad alpes
sulias tenditur ⁊ & ꝓbabit cũ hominib
eammantia cuncta deficere quȩ in u¬
sus hominũ a creatore prius alebant᷑.
Sin autẽ uoluerimꝰ ut quida putant.
feros homines bestias int̾pretari: et
uolucres cęli eos qui eleuant᷑ in suꝑbi¬
am. & omnia humana contemnunt.
rum cȩlũꝙ ñ uideant: hoc ñ tam ira¬
ti qm clem̃tis ẽ dñi. ut que mala sunt
auferantur de t̾ra. Uerumtam̃ unꝰ¬

Expanded text:
undaverunt, et sanguis sanguinem tetigit: idcirco lugebit terra cum habitatoribus suis, et infirmabitur, ut non habeat bestias agri, et volucres coeli, et pisces maris deficient. Cum enim captivitas decem tribuum venerit, habitatore sublato, bestiae quoque et volucres coeli et pisces maris deficient; iramque Domini etiam muta elementa sentient. Hocqui non credit accidisse populo Israel, cernat Illyricum, cernat Thracias, Macedoniam atque Pannonias, omnemque terram, quae a Propontide et Bosphoro usque ad Alpes Julias tenditur, et probabit cum hominibus et animantia cuncta deficere, quae in usus hominum a Creatore prius alebantur. Sin autem voluerimus, ut quidam putant, feros homines bestias interpretari, et volucres coeli eos, qui elevantur in superbiam, et omnia humana contemnunt, rum coelumque non videant: hoc non tam irati quam clementis est Domini, ut quae mala sunt, auferantur de terra. Verumtamen unu
Abbreviated transcription (Latin):
entia dĩ in t̃ra. Maledictũ & menda¬
ctum. & homicidiũ. & furtũ. & adulte¬
rium. inundauer̃t: & sanguis sangui¬
ne tetigit. Lxxͣ. AUdite uerbum
dñi filii isrł: quiã iudiciũ dño ad ha¬
bitatores t̾rȩ: quia ñ ẽ ueritas. neq miscd̾ia.
neq scientia dĩ suꝑ t̾ram. Maledictio &
mendaciũ. & homicidiũ. & furtum. &
adulteriũ effusum ẽ suꝑ t̾iam: & san¬
quine sanguini miscuer̃t. Aprinci¬
pio ꝓphȩ usq ad hunc locum. sub me¬
retricis descriptione & adulterȩ quarũ
post grauissimas penas & relictionẽ
longissimã. pꝰea fit inpristinum uel
in meliorẽ statum resticutio: decem tri-¬
butũ uel duarũ & incõmune ominũ
peccata numerant᷑. Nunc rursum ad
isrł iddest ad decem trib sermo conũti¬
tur ⁊ exponens ñ frustra iratũ dñi t̃a
grauia cõminari & inferre supplicia:
ne forsitan ñ ex tudicii ueritate s ex
potentia dĩ iniuste uideat᷑ in eis qui
ñ peccauer̃t. lata sententia. Audite in¬

Expanded text:
a. Maledictum, et mendacium, et homicidium, et furtum, et 34 adulterium inundaverunt: et sanguis sanguinem tetigit. LXX: Audite verbum Domini, filii Israel; quia judicium Domino ad habitatores terrae, quia non est veritas, neque misericordia, neque scientia Dei super terram. Maledictio, et mendaciuadulterium effusum est super terram, et sanguinem sanguini miscuerunt. A principio prophetae usque ad hunc locum sub meretricis descriptione et adulterae, quarum post gravissimas poenas et relictionem longissimam, postea fit in pristinum, vel in meliorem statum restitutio, decem tribuum, vel duarum, et in commune omnium peccata numerantur. Nunc rursum ad Israel, id est, decem tribus sermo convertitur, exponens non frustra iratum Deum tam gravia comminari et inferre supplicia: ne forsitan non ex judicii veritate, sed ex potentia Dei injuste videatur in eos qui non peccaverunt, lata sententia. Audite, in
Abbreviated transcription (Latin):
qndo septuaginta annis desolatum
ẽ templum. & altare & uictimȩ ac
sacerdotium ñ fuert ⁊ & postea sub
rorobabel in sedes pͥstinas sunt reu̾si.
ut tanto temꝑe relicti sint. maxime
cum ydola ñcolant: p̃ter int̾sectionẽ
saluatoris. aliã ñ ualent inuenire.
NUdite uerbũ dm̃ filis isrł: quia iu

Expanded text:
quando septuaginta annis desolatum quando septuaginta annis desolatum est Templum, et altare et victimae ac sacerdotium non fuerunt, et postea sub Zorobabel in sedes pristinas sunt reversi. ut tanto tempore relicti sint, maxime cum idola non colant, praeter interfectionem Salvatoris, aliam non valent invenire. Audite verbum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
defecit pͥnceps ex iuda. & dux de fenio¬
rib eiꝰ. & herodes alienigena & ꝓselitꝰ
suscepit imꝑium ⁊ intelligimꝰ uenisse
cui regnũ repositum ẽ: &ipse erit ex¬
pectatio gentium. Hȩc ẽ cecitas quȩ ex
parte accidit isrł. ut subintraret ple¬
nitudo gentiũ: & tunc om̃is isrł saluus
fieret. Et multo post temꝑe reu̾tent᷑
& querent dñm dm̃ suũi & dauid re¬
gem suũ. qui de cdauid styrpe genera¬
tus ẽ. & int̾pretatur manufortis: ipse
eñi soluit captiuitatẽ popłi sui. & de¬
dit uinctis remissione. Cumq eũ ir¬
derint filii isrł qui a suis fr̃ibus de¬
negatus ẽ. in patris & sua maiestate
regnantem: pauebunt & stupebunt
ad dñm & ad bonũ eiꝰ. qui boms filius
de bono natus ẽ patre ⁊ siue ad bona
dm̃. de quib sc̃s loquit᷑: credo uidere
bona dm̃ int̾ra uiuentiũ. Hec eñi qͣm
incõlimꝰ peccatores. t̃ra ẽ mortuoꝵ.
Presens capitulum alii iudeoꝵ suꝑ
babilomȩ captiuitate int̃pretantur:

Expanded text:
eps ex Juda, et dux de femoribus ejus, et Herodes alienigena et proselytus suscepit imperium, intelligimus venisse cui regnum repositum est, et ipse erat exspectatio gentium. Haec est caecitas quae ex parte accidit Israeli, ut subintraret plenitudo gentium, et tunc omnis Israel salvus fieret : et multo post tempore revertentur, et quaerent Dominum Deum suum, et David regem suum, qui de David stirpe generatus est, et interpretatur fortis manu. Ipse enim solvit captivitatem populi sui, et dedit vinctis remissionem. Cumque eum viderint filii Israel, qui a suis fratribus denegatus est, in Patris et sua majestate regnantem, pavebunt, et stupebunt ad Dominum et ad bonum ejus. Qui bonus filius, de bono natus est patre, sive ad bona Domini, de quibus sanctus loquitur: Credo videre bona Domini in terra viventium : haec enim quam incolimus peccatores, terra est mortuorum. Praesens capitulum, alii Judaeorum super Babylonica captivitate interpretantur,
Abbreviated transcription (Latin):
sine ephod & sine teraphim: idest in¬
strum̃tis sacerdotalis habitus. De
hoc rege & iacob in benedictione iu¬
de patriarche loquitur. Non deficiet
pͥnceps exiuda neq dux de femorib
eiꝰ donec uemat cui repositum ẽ. & ipse

Expanded text:
sine ephod et sine theraphim, id est, insine ephod et sine theraphim, id est, instrumentis sacerdotalis habitus. De hoc rege et Jacob in benedictione Judae Patriarchae loquitur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat
Abbreviated transcription (Latin):
plectentẽ eũ qui scłm doctrinã ẽ fide¬
iem sermonẽ: ut potens sit exhorta¬
rim doctrina sana. & Qui contradi-¬
fecerat leuites. qui postea cũ sexcentis
de tribu dan armatis ꝓfectus ẽ. Post
passioñe dñi saluatoris usq in p̃sentẽ
diem paulominꝰ quadringentesimꝰ
annus expletur. Et quantũ tempus
resideat usq ad diem iudicii: nec an¬
geli nouerunt nec filius. Qui ideo
ignorare se ddicit: quia nobis ñ expe¬
infelix synagoga & mulier adultera
ordeo pascitur: & sedet contracta qͥa
cũ xp̃o stare ñ potest. Sine rege de qͦ
locutus ẽ pat̾. Suscitaui regem cum
iusticia. Et ipse dicit in psalmo. Ego
autẽ constitutus sum rex ab eo suꝑ
syon montẽ sc̃m eiꝰ. Sine pͥncipe: uel
ipso dño saluatore. uel certe pontifi¬
ce. De quo scriptũ ẽ. Principi popłi
tui ñ maledices. Et sine sacrificio &
sine altari. Subt̾iso eñi templo & in¬
censa ierłm: nec sacͥficiũ nec sacerdoti¬
um gens iudaica exercere potest. Et

Expanded text:
um sanam doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradifecerat Levites, qui postea cum sexcentis de tribu Dan armatis profectus est. Post passionem Domini Salvatoris usque in praesentem diem, paulominus quadringentesimus annus expletur, et quantum temporis resideat usque ad diem judicii, nec angeli noverunt, nec Filius. Qui ideo ignorare se dicit, quia nobis non expeinfelix Synagoga et mulier adultera hordeo pascitur, et sedet contracta, quia cum Christo stare non potest. Sine rege, de quo locutus est Pater: Suscitavi regem cum justitia . Et ipse dicit in Psalmo: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus . Sine principe, vel ipso Domino Salvatore, vel certe pontifice, de quo scriptum est: 33 Principi populi tui non maledices . Et sine sacrificio, et sine altari. Subverso enim templo, et incensa Jerusalem, nec sacrificium, nec sacerdotium Judaica gens exercere potest. Et
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificantẽ. Unde & in lege mulier
quȩ amnarito accusatur adulterii: po
do arguit᷑ in peccato. faruiã accipit
ordei. Quȩ em̃ imitata ẽ equos & mu¬
los. quib ñ ẽ intelligentia: egquorũ &
mulorũ sustentat᷑ alim̃tis. P ro di¬
midio choro ordei. nẽbel utni. septua¬
ginta transtulert: quod penitus in
hebraico ñ habetur. Et possumꝰ dice¬
re in nẽbeł uim. hoc ẽ mensura ple¬
na atq ꝑfecta. in ebriatã adulteram:
& plenis afflictã ẽẽ suppliciis. Unde
& iereinias calicem ineri ꝓpinat gen¬
tib & ierłm. Uir quoq sedet immo
expectat adultere penitentiã ⁊ ut post¬
quã plenitudo gentium subintrarit.
& noitissimꝰ crediderit isrł. ita ut qͥ
fuerat captit. uertat᷑ in caudam. &
cauda uertatur in caput:tunc fi¬
at unꝰ grex & unꝰ pastor. Quia dies
multos sedebunt filii isrł sine rege
& sine pͥncipe: & sine sacrificio. & sine
altari. & sine ephod. & sine teraphim.

Expanded text:
vivificantem. Unde et in lege mulier, vivificantem. Unde et in lege mulier, quae a marito accusatur adulterii, in ndo arguitur in peccato, farinam accipit hordei , quae enim imitata est equos et mulos, quibus non est intelligentia , equorum atque mulorum sustentatur alimentis. Pro dimidio coro hordei, nebel vini Septuaginta transtulerunt, quod penitus in Hebraico non habetur. Et possumus dicere, in nebel vini, hoc est, mensura plena atque perfecta inebriatam adulteram, et plenis afflictam esse suppliciis. Unde et Jeremias calicem meri propinat gentibus et Jerusalem . Vir quoque sedet, immo exspectat adulterae poenitentiam, ut postquam plenitudo gentium subintraverit , et novissimus crediderit Israel, ita ut qui fuerat caput, vertatur in caudam , et cauda vertatur in caput, tunc fiat unus grex et unus pastor. Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine sacrificio, et sine altari, et sine eph
Abbreviated transcription (Latin):
S qͦm adultera mulier quȩ ordeo pas¬
citur. & a uiro aliena ẽ. utrũq in
mercedem accipiat testam̃tum: expla¬
nare ñ possunt. Quadragesi moqͥnto
die ad montẽ sẏna ꝑuenit popłs:
Statim altero precipit᷑ die ut sc̃ificet᷑
a coitu feminarũ ꝑtriditũ: & se p̃pa¬
rent ad accipiendam legem di. Trans
ses ascendit in montem: & decalogũ
suscepit. Sedet itaq popłs iudeorũ.
qui qͦndam qͥndecĩ argenteis & qua¬
draginia qͥnq ordei modiis ẽ conduc̃¬
tus. post aduentũ dm̃ saluatoris: et
uiri sui expectat aduentũ. Quodq di¬
cit. ñ formcaberis. & ñ eris uiro: hoc
ostendit. qͦd interim mͦ ydolis ñ ser¬
uiat. nec tam̃ habeat dm̃⁊ s & amato¬
rib & uiro spoliata sit. Et quia utrũ
ñ habet ⁊ ñ uescitur cibo hominum
frum̃to & legumine: s ordeo irratio¬
nabiliũ ium̃torũ. ruminans uilitatẽ
littere que int̾ficit. & ñ habens sp̃m

Expanded text:
Sed quomodo adultera mulier quae hordeo pasSed quomodo adultera mulier quae hordeo pascitur, et a viro aliena est, utrumque in mercedem accipiat Testamentum, explanare non possunt. Quadragesimo quinto die ad montem Sina pervenit populus, statimque altero die ut sanctificentur 31 a coitu feminarum per triduum, et se praeparent ad accipiendam legem Dei, edicises ascendit in montem, et decalogum suscepit. Sedet itaque populus Judaeorum, qui quondam quindecim argenteis, et quadraginta quinque hordei modiis est conductus, post adventum Domini Salvatoris, et viri sui exspectat adventum. Quodque dicit: Non fornicaberis, et non eris viro, hoc ostendit quod interim modo idolis non serviat, nec tamen habeat Deum; sed et amatoribus et viro spoliata sit. Et quia virum non habet, non vescitur cibo hominum, frumento et legumine, sed hordeo irrationabilium jumentorum, ruminans vilitatem litterae, quae interficit, et non habens spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
mercede sua. adulterari desistat. nec
passim cet̾is copuletur. fodit᷑ etiam
siue conducitur choro ordei. & dimi-¬
dio choro ordei. id ẽ quadragint᷑a qͥnq
modiis: & hac mercede suscepta. ati¬
dit a dño. Dies multos expectabis
nec eris uiro. Hoc ẽ nec aliis amatori
b turpit̾ te ꝓstitues: nec mͥ uiro a qͦ
conducta es. legitime coniungeris.
Ac neputes factam tͥ iniuriam. quia
dixi. expectabis me: par pari referam
& ego expectabo te. Quintadecima die
illucescente m̃sis nĩsañ. ꝑ cussa sunt
egyptioꝵ pͥmogenita: & ifrłis de egy¬
pto eductus ẽ popłs. ac in seruitutẽ
di. mercede conductus. Deniq ꝓpͥmo¬
genitis isrł quȩ plagam ñ sensere c̃o¬
mune: qui nos argenti accepit syclos.
qͥ in templi donaria conferuntur.
Dieriq nr̃oꝵ. qͥndecĩ. ad ebdomadem
legis. & ogdoadẽ referunt euangłii:
id ẽ diem sabbati. & diem resurrectio¬
nis quo exercetur circũcisio spirituał.

Expanded text:
mercede sua, adulterare desistat, nec mercede sua, adulterare desistat, nec passim caeteris copuletur. Foditur etiam, sive conducitur coro hordei, et dimidio coro hordei, id est, quadraginta et quinque modiis, et hac mercede suscepta, audivit a Domino: Dies multos exspectabis non eris viro; sed et bus turpiter te prostitues, nec mihi, viro a quo conducta es, legitime conjungeris. Ac ne putes factam tibi injuriam, quia dixi exspectabis me, par pari referam, et ego exspectabo te. Quinta decima die illucescente mensis Nisan percussa sunt Aegyptiorum primogenita, et Israelis de Aegypto eductus est populus, ac in servitutem Dei mercede conductus . Denique pro primogenitis Israel quae plagam non sensere communem, quinos argenti accipe siclos , qui in templi donaria conferuntur. Plerique nostrorum quindecim, ad hebdomadam Legis, et ogdoadem referunt Evangelii, id est, sabbatum, et diem resurrectionis, quo exercetur circumcisio spiritualis.
Abbreviated transcription (Latin):
breo scriptum ẽ õmẽr. qͦd̾ om̃s int̃pretes
sermone greco & maxime palestino⁊
qui habet triginta modios. Et ꝓnẽ-¬
bẽl iuni in hebraico legit᷑ letet sẽorim.
Quod ceteri int̃pretes hemicoron hordei
transtuiler̃t. id ẽ mediã partẽ chori: qͦ
facit quindeci modios. Qd̃q iungitur
meditione uulgata. neq eris alteri ui¬
ro: alteri. in hebraico ñ habet᷑. s sim¬
plicit̾. ñ eris uiro. Si eñi ponatur. al¬
teri: subauditur qd a suo habeatur
uiro. Quando autẽ absolute dicit᷑. ñ
eris uiro: intelligimꝰ qͦd nulli iungat᷑
ommino. & absq coitu maritali sit.
Mensurã autẽ chori in ierechiel leginꝰ.
& in euangłio. fodit itaq eam sibi id ẽ
adulterã siue conduxit qͥndecim ar¬
genteis. Quando dicit. fodi: ostendit
uineam quȩ a dño plantata ẽ. & in
multis locis pouit᷑ scripturarũ signi¬
cans popłm iudeoꝵ. Sin autẽ legeri¬
mꝰ. conduxi: adulterȩ preciũ ẽ: ñ ut
cum ꝓpħa dormiat ⁊ s ut contenta

Expanded text:
braico scriptum est OMER  , quod omnes interpretes, sermone Graeco et maxime Palaestino, qui habet triginta modios. Et pro nebel vini, in Hebraico legitur LETHECH SEORIM   30 quod caeteri interpretes ἡμίκορον hordei transtulerunt, id est, mediam partem cori, quae facit quindecim modios. Quodque jungitur in editione Vulgata: Neque eris alteri viro: alteri in Hebraico non habetur, sed simpliciter, non eris viro. Si enim ponatur alteri, subauditur quod a suo habeatur viro. Quando autem absolute dicitur, non eris viro, intelligimus quod nulli jungatur omnino, et absque coitu maritali sit. Mensuram autem cori in Ezechiel legimus , et in Evangelio . Fodit itaque eam sibi, id est, adulteram, sive conduxit quindecim argenteis. Quando dicit, fodi, ostendit vineam, quae a Domino plantata est, et in multis locis ponitur Scripturarum, significans populum Judaeorum. Sin autem legerimus, conduxi, adulterae pretium est, non ut cum propheta dormiat; sed ut contenta
Abbreviated transcription (Latin):
ant & uinũ. & plena musto torcularia.
s uetera iinacia quȩ ꝓiecta sunt. Pr̃op̃e¬
comeduntur cũ uis passis. siue uina¬
tiss: placentas latine possumꝰ dicere uel
crustula quȩ ydolis offerunturi & gre-¬
ce appellant᷑ põalõiiã. filii autẽ ifrł.
in p̃senti loco duodecĩ uocant᷑ trib. supͣ
uero decẽ quȩ erant in samaria. & pos¬
sidebant metropolim iezrahel. Et
fodi eam mͥ qͥndecim argenteis. & choro
erdei. & dimidio choro ordei: & dixi ad eã.

Expanded text:
ant et vinum et plena musto torcularia, ant et vinum et plena musto torcularia, sed vetera vinacia quae projecta sunt. Pro pecomeduntur cum uvis passis, sive vinaciis, placentas Latine possumus dicere, vel crustula, quae idolis offeruntur, et Graece appellantur πόπανα. Filii autem Israel in praesenti loco duodecim vocantur tribus; supra vero decem quae erant in Samaria, et possidebant metropolim, Jezrael. Et fodi eam mihi quindecim argenteis, et coro hordei, et dimidio coro hordei, et dixi ad eam.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ qͦd ꝓpħa diligit adulterã. & tam̃ ñ
ei matrimonio copulatur. nec form¬
canti comungit᷑. s tantũ diligit de¬
linquentẽ ⁊ typus di ẽ qui filios isrł
pessimos diligit. Qͥcum diligant᷑ ã
dño: ad deos alienos ydolaq respici¬
unt : & dilig̃t uinacia uuarum qͦ
grãm ꝑdider̃t. sic̃ demones: qui lap¬
si de ꝓpͥa dignitate & nichil antique
gr̃e possidentes. aridi sunt. & ueteri
siccitate marcentes. Unde ꝓ uinaciis
quod hebraice dicit᷑. asi se. aquila
int̾pretatus ẽ qi allia. id ẽ uetera. sym¬
machus. acharpois. id est steriles. Et
ñ solum uinacia sunt. s & uetera
uinacia: ut antiqua delicta testent᷑.
Et notandum quod hec adultera p̃¬
sens tempus significet iudeoꝵ ⁊ qui
absq dõ & noticia scͥpturarũ & gr̃a sp̃s
sc̃i. diligant᷑ a dño. qui ominiũ expectat
salutem & aꝑit ianuã penitentib:
nichilominus illi res inutiles ament
ma diligentes⁊ ut nequaqͣm uuas habe¬

Expanded text:
 propheta diligit adulteram, et tamen non ei matrimonio copulatur, nec fornicatione conjungitur, sed tantum diligit delinquentem, typus Dei est, qui filios Israel pessimos diligit, qui cum diligantur a Domino, ad deos alienos idolaque respiciunt, et diligunt vinacia uvarum, quae tiam perdiderunt, sicut daemones qui lapsi de propria dignitate, et nihil antiquae gratiae possidentes, aridi sunt, et veteri siccitate marcentes. Unde pro vinaciis, quod Hebraice dicitur, ASISE  . Aquila interpretatus est παλαιὰ, id est, vetera. Symmachus ἀκάρπους, id est, steriles: et non solum vinacia sunt, sed et vetera vinacia, ut antiqua delicta testentur. Et notandum quia haec adultera praesens tempus significet Judaeorum, qui absque Deo et notitia Scripturarum et gratia Spiritus sancti diligantur a Domino, qui omnium expectat salutem, et aperit januam poenitentibus, et nihilominus illi res inutiles amant, nia diligentes, et nequaquam uvas habe
Abbreviated transcription (Latin):
eaye dicit᷑. idest suꝑhumerale: aqͥla
co. cherubim & seraphin siue alia q̃
in templi ornam̃to fieri iussa sunt. di¬
cere. Uerũ quia septuaginta aᷤ r oye
int̃pretati sunt. ꝓ quib aquila dotyc¬
aoie transtulit. & hec ipsa sunt in Ioͣ¬
to id est in rationali: hoc intelligimꝰ.
qͦd in pectore & corde pontificis. ano¬
atq doctrina⁊ ut ñ solum sciat rectã
fidem. s qͦo nouerit. possit ore ꝓferit.
quod & apłs paulus scribit ad tytum:
docens qualis ep̃c ordinandus sit. O¬
portet em̃ ep̃m sine crimine ẽẽ. tamgͣ
di dispensatorẽ⁊ ñ suꝑbũ. ñ tracundũ
ñuinolentũ. ñ ꝑcussorẽ. & ñ turpis

Expanded text:
ωμὶς dicitur, id est, superhumerale, ab Aquila co Cherubim et Seraphim sive alia quae in templi ornamenta fieri jussa sunt, dicere. Verum quia Septuaginta δήλους interpretati sunt, pro quibus Aquila φωτισμοὺς transtulit; et haec ipsa sunt in λογείῳ, id est, in Rationali, hoc intelligimus, quia in pectore et corde pontificis ἀλήatque doctrina: ut non solum sciat rectam fidem; sed et quod noverit, possit ore proferre. Quod et apostolus Paulus scribit ad Titum, docens qualis episcopus ordinandus sit: Oportet enim episcopum sine crimine esse tamquam Dei dispensatorem: non superbum, non iracundum, non vinolentum, n
Abbreviated transcription (Latin):
currant ordine: & utilitati hominũ
cuncta deseruiat creatura. ut ab im¬
tio condita ẽ. Quȩ om̃a iudei & nr̃i iu¬
daizantes. post antixp̃m in fine mun¬
di corporalit prestolant᷑. Et dixit
dñs ad me. Adhuc uade. & dilige mu¬
lierem dilectam amico & adulteram
sic̃ diligit dñs filios isrł: & ipsi respici¬
unt ad deos alienos ⁊ & diligunt uina¬
L Adhuc uade. dilige mulierem
diligentẽ mala & adulterã. sic̃ diligit
dñs filios isrł: & ipsi respictunt ad
deos alienos ⁊ & amant coctiones cum
uinaciis. Prriori mulieri in typum
decem tribuum uel totiꝰ iudaici popłi
fornicantis ꝓpħa comungit᷑ & abiectus
filius atq cruciatus tandem recipitur
in salutem: Hic iubet᷑ ut adhuc dili¬
gat adulteram mulierẽ. Qndo dicitur
adhuc: ostendit qd̃ pͥus amauerat for¬
nicariam. quȩ adultera sit uel diligat
mala. uel diligat᷑ ab amico & ꝓximo

Expanded text:
currant ordine, et utilitati hominum currant ordine, et utilitati hominum cuncta deserviat creatura, ut ab initio condita est. Quae omnia Judaei et nostri Judaizantes post Antichristum in fine mundi corporaliter praestolantur. Et dixit Dominus ad me: Adhuc vade, dilige mulierem dilectam amico et adsicut diligit Dominus filios Israel, et ipsi respiciunt ad deos alienos, et diligunt vinam diligentem mala et adulteram, sicut diligit Dominus filios Israel: et ipsi respiciunt ad deos alienos, et amant coctiones cum vinaciis. Priori mulieri in typum decem tribuum, vel totius Judaici populi fornicantis, propheta conjungitur, et abjectos filios atque cruciatos tandem recepit in salutem: hic jubetur ut adhuc diligat adulteram mulierem. Quando dicitur, adhuc, ostendit quia prius amaverit fornicariam: quae adultera, vel diligat illa mala, 29 vel diligatur ab amico
Abbreviated transcription (Latin):
semen suũ exaudiet triticũ & uinum
& oleũ de quib supͣ diximꝰ. & hec om¬
nia exaudient ietrahel idẽ sem̃ dei
ut intelligat᷑ omniũ rerũ abundantia
donari. Qd̃ dĩ sem̃ seminat᷑ in t̾ra ut
multiplices fructus afferat. centenariũ.
sexagenariũ. & tricenariũ: & illa mere¬
trix quȩ deo suerat copulata. & tres edi¬
derat liberos. duos masculos & unam
feminam. pͥmũ ierrahel. scd̾am absq
ꝓpt̃ semen dĩ mutata esse rerũ uocabu¬
la: & in xp̃i fide consecutã miscdiam
quȩ absq miscdia erat. & uocatũ popu¬
lum dĩ. qui pͥus ñ popłs dĩ uocabatur.
Ex quo ꝑspicimꝰ posse uniu̾sa quȩ dic̃¬
ta sunt. referri & ad decem trib. quȩ
isrł uocant᷑. & sub nomine meretri¬
cis tres liberos edidert: & ad omnem
gendem iudaici nominis. De exau¬
ditione celi & t̾rȩ. & frum̃ti & uini &
olei & iezrahel. hoc quid̃a sentiunt:
qd̾ postqm xp̃c aduenerit. om̃a suo

Expanded text:
semen suum exaudiet triticum et vinum semen suum exaudiet triticum et vinum et oleum, de quibus supra diximus, et haec omnia exaudient Jezrael, id est, semen Dei, ut intelligatur omnium rerum abundantia donari, quod Dei semen seminatur in terra, ut multiplices fructus afferat, centenarium, sexagenarium, et tricenarium . Et illa meretrix, quae Deo fuerat copulata, et tres ediderat liberos, duos masculos, et unam feminam; primum Jezrael, secundam, absque propter semen Dei mutata esse rerum vocabula, et in Christi fide consecutam misericordiam, quae absque misericordia erat, et vocatum populum Dei, qui prius, non populus vocabatur. Ex quo prospicimus posse universa quae dicta sunt referri et ad decem tribus quae Israel vocantur, et sub nomine meretricis tres liberos ediderunt, et ad omnem gentem Judaici nominis. De exauditione coeli et terrae, et frumenti, vini, et olei, et Jezrael, hoc quidam sentiunt, quia postquam Christus advenerit, omnia suo
Abbreviated transcription (Latin):
cu dicis ostende nob̃ patrẽ: Non credis
quia ego in patre ⁊ & pat̾ in me ẽ:
Qui infide fuerit desponsatus. & cre¬
diderit euangłio: statim sciet quia
ipse sit deus. credens in eum quẽ pͥus
negauerat. Et erit in die illa exau¬
seminabo eam mͥ in t̃ra. & miserebor
eiꝰ quȩ fuit absq miscdia ⁊ et dic̃ã ñ po¬
pło meo. popłs m̃s es tu: & ipse dicet.
łs m̃sestu. Lxxͦ. Et erit in dieilla
dicit dñs. exaudiã cęlum. & cęlum exau¬
diet t̾ram: & t̾ra exaudiet frum̃tũ. & ui¬
nũ & oleũ ⁊ & hec exaudient ierrahel.
Et seminabo eam mͥ suꝑ t̾rami & diligã¬
ñ dilestam. & dicam ñ popło meo popłs
m̃s es tu: & ipse dicet. dñs ds m̃s estu.
N die illa & in illo temꝑe qͣndo te mͥ
infide despondero. & cognoueris quod
ego sum dñis ⁊ exaudiam cȩlos qui enar¬
rent głam di: & cęli exaudient t̾ram.
ut eam cȩlesti pluuia irrigent: & t̾ra
de qua oita ẽ ueritas. & in cuiꝰ agrum
pat̾samilias egreditur ut seminet

Expanded text:
non credis quia ego in Patre, et Pater in me est . Qui in fide fuerit desponsatus et crediderit Evangelio, statim sciet, quia ipse sit Deus, credens in eum quem prius negaverat. Et erit in die illa: Exauiserebor ejus quae fuit absque misericordia, et dicam non populo meo, populus meus es tu: et ipse dicet, Deus meus es tu. LXX: Et erit in die illa, dicit Dominus: Exaudiam coelum, et coelum exaudiet terram, et terra exaudiet frumentum, vinum, et oleum, et haec exaudient Jezrael, et seminabo eam mihi super terram, et mio meo, populus meus es tu: et ipse dicet, Dominus Deus meus es tu. In die illa et in illo tempore, quando te mihi in fide despondero, et cognoveris quod ego sim Dominus, exaudiam coelos, qui enarrant gloriam Dei , et coeli exaudient terram, ut eam coelesti pluvia 28 irrigent, et terra, de qua orta est veritas , et in cujus agrum paterfamilias egreditur, ut seminet
Abbreviated transcription (Latin):
sumpta ẽ. in genesi appellat᷑ issa:
quasi a uiro uirago. Qd̃ gͦ dicit ds.
hoc ẽ. Cũ utroq sermone hoc ẽ. ĩs.
& baali appelletur uir meus. siue
maritus meus: tantũ odi ydoloꝵ
nomina. ut etiã qd̾ bene dici potest. ꝓpt̃
ambiguitatẽ & u̾bi similitudinẽ
nequaꝗͣ uelim dici. s appellari me
isi. magis quã baali: ne dum aliud
loquitur. alt̾ius recordet᷑ & uirũ
nominas. y dolum cogitet. Ignosce
obscuritati: quȩ trib nascitur mo¬
dis. aut rerum difficultate. aut
magistri imꝑitia. aut discentis in¬
mia tarditate. Neq em̃ hebreum
ꝓpħam edisserens. oratoris debeo
declamatiunculis ludere & in
narrationib atq epilogis asiatico
more cantare: s auxilio orationũ
tuarũ. & incredibili discendi stu¬
dio. apire quȩ clausa sunt. Demq
aquila diligens & curiosus int̾pres.
uocabit. inquit. me uir meus: &
ñ uocabit me ultra habens me.
id ẽ baali. Et ꝑcutiã eis fedus in die

Expanded text:
sumpta est, in Genesi appellatur ISSA , sumpta est, in Genesi appellatur ISSA , quasi a viro: virago. Quod ergo dicit Dominus, hoc est: cum utroque sermone, ISSI et BAALI appelletur vir meus, sive maritus meus, tantum odi idolorum nomina, ut etiam quod bene dici potest, propter ambiguitatem et verbi similitudinem nequaquam velim dici, sed appellari me ISSI, magis 25 quam BAALI: ne dum aliud loquitur, alterius recordetur, et virum nominans, idolum cogitet. Ignosce obscuritati, quae tribus nascitur modis: aut rerum difficultate, aut magistri imperitia, aut discentis nimia tarditate. Neque enim Hebraeum prophetam edisserens, oratoriis debeo declamatiunculis ludere, et in narrationibus atque epilogis Asiatico more cantare, sed auxilio orationum tuarum, et incredibili discendi studio, aperire quae clausa sunt. Denique Aquila diligens et curiosus interpres: Vocabit, inquit, me vir meus, et non vocabit me ultra habens me, id est, BAAL. Et percutiam eis foedus in die
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ & in tantã ꝑuenit głam. ut pa¬
tr̃e suũ belũ referret in dm̃. qui he
appellatur nomine. Hunc sydonii
& phenices appellant baal. Fadem
eñ int̾ bẽth & lãmẽch litteras con¬
sonantes. am̃n. uocalis littera ponit᷑:
quȩ iuxta lingue illiꝰ ꝓprietate nẽ
bel nc̃ baal legitur. Unde & dido
sydonia regii generis. cũ eneam
suscepisset hospitio: hac patera
ioui uina delibat. qua belus & om̃s
abelo soliti. D idicimꝰ exordium de¬
monis. immo hominis in demonẽ
consecrati. om̃a em̃ ydola ex mortuoꝵ
errore creuer̃t: audiamꝰ cetera. Lin¬
gua hebrea & sẏra. baal inc̾pretat᷑.
exioii. id ẽ habens. Si uoluer imꝰ di¬
cere. habens me: dicimꝰ baali. Et a-¬
pud ut r̃ãq gentem uxores uiros
suos uocant baali. id ẽ uir meus ⁊
qd̾ intelligit᷑ habens me: & ẽ sensus.
qui me habet in comugio. Eadem
hebreoꝵ lingua lingua uocatur
uir. ĩs. Unde & uxor quȩ de uiro

Expanded text:
vit: et in tantam pervenit gloriam, ut pavit: et in tantam pervenit gloriam, ut patrem suum Belum referret in Deum, qui Heappellatur nomine. Hunc Sidonii et Phoenices appellant BAAL  : eadem enim inter BETH et LAMED litteras consonantes, AIN vocalis littera ponitur, quae juxta linguae illius proprietatem nunc Beel, nunc Baal legitur. Unde et Dido Sidonia regii generis, cum Aeneam suscepisset hospitio, hac patera Jovi vina delibat, qua Belus et omnes a Belo soliti. Didicimus exordium daemonis, immo hominis in daemonem consecrati: omnia enim idola ex mortuorum errore creverunt. Audiamus caetera: Lingua Hebraea et Syra BAAL interpretatur ἔχων, id est, habens. Si voluerimus dicere, habens me, dicamus BAALI  : et apud utramque gentem uxores viros suos vocant Baali, id est vir meus, quod intelligitur, habens me: et est sensus, qui me habet in conjugio. Eadem Hebraeorum lingua vocatur vir is  : unde et uxor quae de viro
Abbreviated transcription (Latin):
et & respondebit. nobiscũ facit: qd̾
p̃cientib aliis. alii respondeant con¬
cinentes. Humiliabit᷑ aut̃ẽ &e afflige¬
tur. quod.lxx. &. syminachus tͣnstule¬
ĩt ñ conuenemt temꝑali leticiȩ: nisi
frte imitabitur paulũ qui postquã
uocatus ẽ apłs. plangit antiqua pec¬
cata. & se dicit indignũ uocatione
apłi. quia ꝑsecutus sit ȩccłam d̃i: ut
humiliatio & afflictio in conscientia
feram nomina baalim de ore eiꝰ. & ñ
recordabit᷑ ultra nominis eoꝵ.L.xx.
similit᷑. Primũ om̃i asiȩ regnasse
ninũ beli filiũ. om̃s & grecȩ & bar¬
barȩ narrant hystoriȩ: qui apud as¬
syrios ninũ sui nominis condidit
ciuitatẽ. quã hebrei uocant nim¬
uen. huiꝰ uxor seiniramis de qua
multa & miranda referunt᷑. muros
babilonis instruxit: de qua insignis
poeta testat᷑ dicens: quã dr olim coc̃¬
tilib muris ciuxisse semiramis ur¬
bem. Hic adu̾sus roroastr̃e magũ regẽ
bactrianoꝵ forti certamine dimica¬

Expanded text:
st respondebit, nobiscum facit, quod praecinentibus aliis, alii respondeant concinentes. Humiliabitur autem et affligetur, quod LXX et Symmachus transtulerunt, non convenit tempori laetitiae, nisi forte imitabitur Paulum, qui postquam vocatus est apostolus, plangit antiqua peccata, et se dicit indignum vocatione apostoli, quia persecutus sit Ecclesiam Dei : ut humiliatio et afflictio in conscientia feram nomina Baalim de ore ejus, et non recordabitur ultra nominis eorum. LXX similiter. Primum omni Asiae regnasse Ninum, Beli filium, omnes et Graecae et Barbarae narrant historiae: qui apud Assyrios Ninum sui nominis condidit civitatem, quam Hebraei vocant Niniven. Hujus uxor Semiramis, de qua multa et miranda referuntur, muros Babylonis exstruxit: de qua insignis poeta testatur dicens: Quam dicitur olim Coctilibus maris cinxisse Semiramis urbem. Hic adversus Zoroastrem magnum, regem Bactrianorum, forti certamine dimica
Abbreviated transcription (Latin):
sponsalib legis iusticiã atq iudiciũ. &
sunctam legi miscłiam: ut qͣndo pec¬
cauerit. tradat᷑ captiuitati: cũ egerit
penitentiã. reuocet᷑ ad patriã. & misc¬
diam consequat᷑. De his sponsalib in
dnisis locis psalmista decantat. Misc
oscalices in septuagesimoquarto psal¬
mo legimꝰ. Calix in manu dñi uim
meri plenus mixto: & inclinauit ex
hoc in illũ: de iusticie calice in calicẽ
miscłie ⁊ & rursũ de calice miscdiȩ in
calicem iusticiȩ. Suniquitates in qͥt
obseruaueris dñe. dñe quis sustine¬
bit: Quia apud te ꝓpitiatio ẽ. Ista gͥ
meretrix que primũ uoto sponsi.
i et̾nos fuerat iuncta complexiis.
ut numꝗͣ. a uinculo recederet ma¬
ritali: quia recessit & in egypto for¬
nicata ẽrursum ꝑ legem assumit᷑.
Quam quia preteriit: ꝓpb̃is quasi
sponsi sodalib qui ad se missi fue¬
rant. int̾fectis: nouissime uenit
di filius dñs iñc. Quo crucifixo. &

Expanded text:
sponsalibus Legis justitiam atque judicium, et sponsalibus Legis justitiam atque judicium, et junctam Legi misericordiam, ut quando peccaverit, tradatur captivitati, cum egerit poenitentiam, revocetur in patriam, et misericordiam consequatur. De his sponsalibus in diversis locis psalmista decantat: Miseros calices in septuagesimo quarto psalmo legimus: Calix in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illum: de justitiae calice in calicem misericordiae, et rursum de calice misericordiae in calicem justitiae. Si iniquitates, inquit, observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit? Quia apmeretrix, quae primum voto sponsi in aeternos fuerat juncta complexus, ut numquam a vinculo recederet maritali, quia recessit et in Aegypto fornicata est, rursum per Legem assumitur: quam quia praeteriit, prophetis quasi sponsi sodalibus, qui ad se missi fuerant, interfectis, novissime venit Dei Filius, Dominus Jesus: quo crucifixo, et
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia & miserationib: & sponsa¬
bote mͥ infide ⁊ & scies quia egodñs.
Lxx. similit̾. Quanta clemua
d̃i. Meretrix que cũ multis amato¬
rib fornicata ẽ. & ob hoc cruen be¬
stiis tradita: postꝗͣ. reu̾tit᷑ ad uirũ.
nequaꝗͣ. reconciliari ei dr. s despon¬
deRI. Et uide qͥd sit inter dei
comunctionẽ & hominũ. Homo
cum uxorem acceꝑit: de uirgine
mulierẽ facit id ẽ ñ uirgiñẽ. Ds e¬
tiam meretricib copulatus. eas
orincipem uirginitatis tue. Unde
uapłs post formcationẽ & idoloꝵ
caltũ credentib cormthiis loquit᷑.
Sespondi em̃i uos. um uiro. uirginem
castam exhibere xp̃o. Querimꝰ cur¬
tio desponsionis nom̃ repetierit.
Irimũ eñi ait. sponsabo te mͥ in sem¬
m iniusticia & in iudicio. & in misc¬
łia & in miserationib: nec hoc fine
aontentus. ningit & t̾cium. sponsabo
te mͥ infide. & scies quia ego dñs. Pri¬
mo despondit eam in abraham siue
negypto: ut uxorem habeat sempit¬
nam. Sedo in monte synai. dans ei in

Expanded text:
in miserationibus: et sponsabo te mihi in fide: et scies quia ego Dominus. LXX similiter. O quanta clementia Dei! meretrix quae cum multis amatoribus fornicata est, et ob crimen bestiis tradita, postquam revertitur ad virum, nequaquam reconciliari ei dicitur, sed despondi. Et vide quid sit inter Dei conjunctionem et hominum: homo cum uxorem acceperit, de virgine mulierem facit, id est, non virginem; Deus etiam meretricibus copulatus, eas principem virginitatis tuae . Unde et apostolus post fornicationem et idolorum cultum credentibus Corinthiis loquitur: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quaerimus cur tertio desponsionis nomen repetierit. Primo enim ait: Sponsabo te mihi in semmihi in justitia et judicio, et in misericordia et miserationibus. Nec hoc fine contentus jungit et tertium: Sponsabo te mihi in fide, et scies quia ego Dominus. Primo despondit eam in Abraham, sive in Aegypto, ut uxorem habeat sempiternam. Secundo in monte Sinai, dans ei pro
Abbreviated transcription (Latin):
implebit᷑ illud deuteronomii. Leta¬
mini gentes cũ popło eiꝰ. Notus em̃
in iudea d̾s: in isrł magnũ nom̃ ei.
Et factus ẽ in pace locus eius ⁊ & habi
tatio eiꝰ in syon. hoc ẽ in eccła: in qͥ
confregit potentias arcitum. scutũ.¬
& gladiũ & bellum. Quib fractis atq
contritis dormient credentes fidu¬
cialit̾ ⁊ & sub uno pastore requiescent
siue sꝑabunt: uhis quȩ oculus ñ
uidit. & auris ñ audunt. & in cor
hominis ñ ascender̃t. quȩ prepara

Expanded text:
implebitur illud Deuteronomii: Laetaimplebitur illud Deuteronomii: Laetamini gentes cum populo ejus . Notus enim in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Et: Factus tatio ejus in Sion , hoc est, in Ecclesia, in qua confregit potentias arcuum, scutum, gladium et bellum: quibus fractis atque contritis, dormient credentes fiducialiter, et sub uno pastore requiescent, sive sperabunt, in his quae oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascenderunt, q