comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
assumens p̾sũptione dix. Precipiat᷑ mͥ ꝑ obȩdientiã:⁊ tenebo eũ ũ meis s o¬
bedientiȩ manib ⁊ uincl̃is. E ui cũ p̃ceptũ datũ fuiss ⁊ alii recessissent. ille
solꝰ tenuit. ⁊ usq ad aꝗͣ bñdictã dedux̃. Demon uͦ ad aspec̾tũ uultꝰ illiꝰ tre¬
glia: aliis de frĩb flentib aliis i oronẽ. aliis in disciplinis corporalib aut
aliis affuctiõib existentib: om̃ib tam̃ ãmirantib suꝑ responsis mucilib
⁊ iocłosis eiꝰ sermotib Quid plura: Tandẽ pꝰ nmias ⁊ innrimerabiles miserri¬
mi corpusculi fatigatiões. demon supͣ linguã demoniaci resideas. in modũ gͣni
nigerrimȩ lenticulȩ se posuit: ⁊ aꝑto ore linguaq extcta. oĩb adstantib
se ostendit dicens. Ecce ego. s ꝓ uob̃ oĩb hodie ñ eg̃diar. Eui cũ respondet᷑
m̃dax ͤ ⁊ ab mitio in ui̾tate ñ stetisti. nec tͥ ab aliquo fid̾eliũ credendii ẽ:

Expanded text:
edientiam, et tenebo eum, non meis, sed obedientiae manibus et vinculis. » Cui cum praeceptum datum fuisset, et alii recessissent, ille solus tenuit, et usque ad aquam benedictam deduxit. Daemon vero ad aspectum illius treangelia, aliis de fratribus flentibus, aliis in oratione, aliis in disciplinis corporalibus, aut aliis afflictionibus existentibus; omnibus tamen admirantibus super responsis inutilibus et joculosis ejus sermonibus. Quid plura? Tandem post nimias et innumerabiles miserrimi corpusculi fatigationes, daemon supra linguam daemoniaci residens, in modum grani nigerrimae leaticulae se posuit; et aperto ore, linguaque extracta, omnibus astantibus se ostendit, dicens: « Ecce ego, sed pro vobis omnibus hodie non egrediar. » Cui dax es, et ab initio in veritate non stetisti, nec tibi ab aliquo fidelium credendum est; »
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si latent᷑ ñ potꝰ. ertident̃ tm ex innata sͥ arrogantia. laborat auferre. Nuiqͥa
monẽ co̾pellens ut exiret. Ieũ salẽ exorcisratũ ori eiꝰ ĩmisset. ile magno mioe
tu i faciẽ ⁊ ĩ sełos saẽdotis exputt dicens. lã tu ꝯsibiui decustiit in aqͣ miter
ut ibidẽ aurisintis eẜ flagellis usq ad mortẽ fere u̾b̾aret. Ftistra interis.
ie tua flagella nͥ ledt. minȩ tuȩ ñ t̾rent: mors ñ eruciat. nec me moctis
tincła ligãt. Confiliũ ut pmissũ ẽ datũ erat. ut in aqͣ eroreitata mitteret᷑.
s aedẽ furioso absente. Cũ g̃ circu̾starẽt ⁊ clerꝰ ⁊ ppłs. ali obeuriositate: aluꝓpt᷑
pietatẽ. pesimꝰ demon ꝑ os muasi hõis multoꝵ pessimã uitã. ⁊ adult̾ia : fo¬

Expanded text:
si latenter non potest, evidenter tamen ex innata sibi arrogantia laborat auferre. Nunquidmonem compellens ut exiret. Et cum salem exorcizatum ori ejus immisisset, ille magti ut in aqua mitterer, ut ibidem durissimis caesus flagellis ad mortem fere verberarer. Frustra niteris, me tua flagella non laedunt, minae tuae non terrent, mors non cruciat, nec me mortis vincula ligant. » Consilium, ut praemissum est, datum erat, ut in aqua exorcizata mitteretur, sed eodem furioso absente. Cum ergo circumstarent et clerus et populus, alii ob curiositatem, alii propter pietatem, pessimus daemon per os invasi
Abbreviated transcription (Latin):
omiũ fidetiũ ꝯgͥgatõ dilectiõe i̾uĩħ magitri seq̃ñs exẽplũ. qͥcũ dilesfiss suoᷤ¬

Expanded text:
omnium fidelium congregatos dilectioomnium fidelium congregatos dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
mes ⁊ cuncti qͥ cũ eo ad erat̃ mirarent᷑ alicuiꝰ penitudinis ⁊ sceptionis ciu¬
sã ẽẽ suspicãteᷤꝰ. ꝯsi ͥ inito magnis p̃cib rogatꝰ ẽ pat᷑ norb̾tꝰ. ũ ꝓced̾et ĩ
occͤsũ eiꝰ. ⁊ renuntiaret utrũ ne uera fiet huiꝰ dilatioĩs occasio. Acqͥeuit
misit eas frĩb suis p̾monstrati. qͥ eo ab sente qͥngentos pauꝑes pascen¬
dos susceꝑãt. qr tempꝰ famis erat. ⁊ almĩta ⁊ pauꝑib emebãt. E qi ex¬
adderẽt: ita qmuui centũ ex eis plenariũ hab̾ent d̾ cibo ꝯmuni refectionẽ. tre¬
decĩ uͦ in hospitali domo pane ⁊ carne ⁊ uino recrearent᷑. septẽ aũ eũ cano¬
nicis eẽt in refectorio. dffensã enĩ ꝗͣ do ⁊ fr̃ib ĩtulerat. eo qd̾ displicuerat
⁊ expiari cͤdebat. Nõ enĩ spabat ad cõmanendũ ł cũ ad eos eiꝰ ultra se reu̾surtĩ.
uec uolebat alicꝰ offensionis notã in cos relinq̃re qͦs eẽ sciebat ĩ di ⁊ sua⁊

Expanded text:
ncti qui cum eo erant, mirarentur, alicujus poenitudinis et deceptionis causam esse suspicantes, consilio inito, magnis precibus rogatus est Pater Norbertus, ut procederet in occursum ejus, et renuntiaret utrumne vera esset hujus dilationis occasio. Acquievitmisit eas fratribus suis Praemonstrati, qui eo absente quingentos pauperes pascendos susceperant, quia tempus famis erat, et alimenta sibi et paupeeradderent, ita quod centum ex eis plenariam haberent de cibo communi refectionem, tredecim vero in hospitali domo pane et carne et vino recrearentur, septem vero cum canonicis essent in refectorio. Offensam enim quam Deo et fratribus intulerat, eo quod displicuerat et expiari credebat; non enim sperabat, ad commanendum cum eis, ad eos se ultra reversurum; nec volebat alicujus offensionis notam in eos relinquere, quos esse sciebat in Dei, et sua et
Abbreviated transcription (Latin):
nullatenꝰ potuit: qͣmitis duorecĩ elericoꝵ ag̾gitio. ab ep̃o id srbsidrã sa¬
cͥotis Isołꝰ erit. in eciłia scĩ enichaclis ilidẽ ponet᷑s Tueu derici cari¬

Expanded text:
nullatenus potuit; quamvis duodecim clericorum congregatio ab episcopo, ad subsidium sanullatenus potuit; quamvis duodecim clericorum congregatio ab episcopo, ad subsidium sacerdotis qui solus erat in ec
Abbreviated transcription (Latin):
guinis dñi nr̃ĩ iħ̾u xͥ ꝑceptionẽ. ad salutẽ ꝑpetuã ꝓdisse d̾negaret: ⁊ po¬
płm illũ cui iĩ ꝑmulta tẽꝑa. u̾itas hoꝵ ñtiata ñ fuerat. in eu̾de erro¬
rẽ induceret. Credebãt ei ⁊ scq̃bant᷑ eũ cͥcit tria milii pugnatoꝵ:
eũ nͥ sectã suã seq̃ret᷑ apparere. Cũ pcioso ipparatui. inuestib de auratis.
tͥ lici funiło cͥnib intortis. ⁊ aufrisii ligamine tͥplicatꝰ incedebat: ⁊
u̾bis ꝑsuasibilib magnisq c̃iumioꝵ apparatib benuolenã eoꝵ ao ĩeou¬
cendos eos ex liuiri.bat Nes mira ⁊ stupenda. Balneũ suũ bibebat ⁊ reliqͥ¬
arũ loco asportantes recdebat. ⁊ c̃ filias in matrũ p̃sentia. sponsasq ma¬
ritis uidẽtib corrũꝑ et. opꝰ spiritale ee̾ isserebit: in tiatũ ut infilicẽ
se dic̾e̾t oͥ huic ꝯuinenõi nefariȩ misceri ũ meriusfet. Hec turpissima
⁊ de testanda seductioĩs exeratio etiã pꝰmortẽ ipsiꝰ heretiti ⁊ chrpari

Expanded text:
ionem, ad salutem perpetuam prodesse denegaret; et populum illum, cui jam per multa tempora veritas horum nuntiata non fuerat, in eumdem errorem induceret. Credebant ei, et sequebantur eum circiter tria millia pugnatorum; eum, nisi sectam ejus sequeretur, apparere. Cum pretioso apparatu, in vestibus deauratis, triplici funiculo crinibus intortis et auriphrygii ligamine triplicatis incedebat; et verbis persuasibilibus magnisque conviviorum apparatibus benevolentiam eorum ad seducendos eos exhauriebat. Res mira et stupenda! Balneum suum bibebant, et reliquiarum loco asportantes recondebant. Et cum filias in matrum praesentia, sponsasque maritis videntibus corrumperet, opus spirituale esse asserebat, intantum ut infelicem se diceret quae huic conjunctioni nefariae misceri non meruisset. Haec turpissima et detestanda seductionis exsecratio, etiam post mortem ipsius haeretici exstirpari
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩ qͥ tuas in eruce ũic̃ isidias.: ⁊ porestatẽ ꝗͣ nuiste ⁊ frandulent᷑ rapueras suꝑ
ponã. noꝰ ego: sogitꝰ te. qͥ en alt̾a uice ut p̃missũ ẽ.: ꝑ cruce te ius. Eexclarans
demon ile neg nt mi eimiꝰ qͥo agã: ego sũ ait ile ide. qui fui in puella niuigelle
corã norbto magistro tuo albs cane: maledicat᷑ hora qͣ uiquã natꝰ fuit. Sic
certꝰ ille de suo. ⁊ alioꝵ a deo importimo ꝑsedutore: totc̃ quocat ꝯuentũ. ⁊ hec

Expanded text:
Dei, qui tuas in cruce vicit insidias, et potestatem, quam injuste et fraudulenter rapueras super pondit: « Non ego. Cogit te qui in altera vice, ut praemissum est, per crucem te vicit. » Et exclamans daemon ille necoram Norberto magistro tuo, albo cane; maledicatur hora qua unquam natus fuit. » 67. Sic certus ille de suo et aliorum importuno persecutore, totum co
Abbreviated transcription (Latin):
erat demon. Eep̃ gͥ fren̾e ⁊ cũ eiagno strepitit clamare. ueniant nr̃i adħ
bellũ. pbares eiũ sumꝰ: ⁊ ꝯteremꝰ cos. ut a lapide grana tritiei ꝯteri solent.
⁊ prsus eos delebimꝰ. Eui cũ pͥor respondet. sic facies si adͥõ accepisti potes¬
tatẽ: ule u̾sus ad eũ. ⁊ ex tensis manib qͣsi seinde uellet uestes qͥb erat
idutꝰ ait. Putas ne te istoꝵ eẽ magistrũ: ⁊ extendens digitũ ad eru

Expanded text:
ere, et cum magno strepitu clamare: « Veniant nostri ad hoc bellum; plures enim sumus: et conteremus eos, ut a lapide grana tritici conteri solent, et prorsus eos delebimus. » Cui cum prior responderet: « Sic facies, si a Deo accepisti potestatem; » ille versus ad eum, et extensis manibus, quasi scindere vellet vestes, quibus erat indatus, ait: « Putasne te istorum esse magistrum? » Et extendens digitum ad cruc
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ ing̾ssus nequit̾ eũ torq̃re cep̃. Iqͥ totũ g̾gẽ multipliei arte sua ñ poterat
subũtere: omĩmod nitebat᷑ eũ saltĩ p̃ruptũ relinquere. Qͥd face̾t grex sine
pastore: cui sic lupus undiq insidiabat᷑: Stabant stupentes ⁊ ãmirantes qͥ nã
c̾e̾nt assultꝰ tã frequentes. qͥ hui modi arma ferre ñ ꝯsueu̾ant. Ligatũ tam̃
ipsũ demoniacũ recludt᷑: donec agat᷑ ꝯsiliũ qͥd facto opꝰ sit. & facto silentio
noetis eũ pͥe qͥ tẽ alis p̾etat ad eũ intare uellet. adme sori stas longe aliqͣ̃i¬

Expanded text:
 multiplici arte sua non poterat sabvertere, omnimodis nitebatur eum saltem praeruptum relinquere. Quid faceret grex sine pastore, cui sic lupus undique insidiabatur? Stabant stupentes et admirantes, quinam essent assultus tam frequentes, qui hujusmodi arma ferre non consueverant. Ligatum tamen ipsum daemoniacum recludunt, donec agatur consilium quid facto opus sit. 66. Et facto silentio noctis, cum prior, qui tunc aliis praeerat, ad eum intrare vellet, adhuc foris stans, longe aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
dite. qm̃i suauis dñs. Timor aut̃ dm̃i tpse ad nos caritatẽ. addueit. qi
dũ Seeet timere ꝑieulũ. faeit amare p̃sidiũ. Consideratis enĩ
penis infeiiti &. torm̃tis quȩ dãpnatos expectant. sitbito animꝰ t̾rore
eouclti tͤ a c deinde ad se reu̾sus ac uiã euadendi querens. statĩ illũ
De desiderie recqoit. ꝑ quã instans ꝑnculã euad ere se pose aguoseit
gue post niã nurtenit ex afectu dilectionis ãplectit᷑: te nlͥh aguoseur¬
itłi intoerabilis ex amore mitigat᷑.s. sic de ciniore qͥdẽ uascit e

Expanded text:
or autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolera
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis. id ẽ. xp̃c. Terciꝰ etiã celestis qͥ ẽ reguũ di uiuita et̃na ⁊i t̾ra ui¬
uentiũ. uł potiꝰ t̾ra uiuens: uiquahabitat d̾s. In pͥmo paradyso lignum
uitȩ ẽ: arbor materialis. In scd̃o lignũ uitȩ ẽ: humanitas saluatoris. In
t̃cio lignũ uitȩ ẽ: sapientia d̾i ũbũ patͥs. fons uitȩ. &. origo boni : uhec
ẽ uera uita et̾na. Nunc ueniamiꝰ uere ad cõꝑationẽ. Certe lignũ uite
dest: sp̃c ẽ qͥ uiuificat᷑. Quasi diceret. Si me corporalit̾ in sacram̃to
sumitis. ũ hoc uob̾ sufficere credatis: nͥ etiã me quẽ adinodũ nerbũ¬

Expanded text:
. Tertius coelestis, qui est regnum Dei, et vita aeterna, et terra viventium, vel potius terra vivens, in qua habitat Deus. In primo paradiso lignum vitae est arbor materialis. In secundum lignum vitae est humanitas Salvatoris. In tertio lignum vitae est sapientia Dei, verbum Patris, fons vitae, et origo boni, et haec est vere vita aeterna. Nunc veniamus ad comparationem. Certe lignum vitaedest, spiritus est qui vivificat . Quasi diceretur: Si me corporaliter in sacramento sumitis, non hoc vobis sufficere credatis, nisi etiam me que
Abbreviated transcription (Latin):
quã maiorib affabilẽ exhibens. diuinȩ largitatis ⁊ gr̃e ñ immnenor dño oõ suo
ꝑ singulos dies bone opinionis ⁊ itimȩ suauitatis ⁊ dulcedinis offerebat c̃scien

Expanded text:
quam majoribus affabilem exhibens, divinae largitatis et gratiae non immemor, Domino Deo suo quam majoribus affabilem exhibens, divinae largitatis et gratiae non immemor, Domino Deo suo per singulos dies bonae opinionis et intimae suavitatis et dulcedinis offerebat conscien
Abbreviated transcription (Latin):
titudine ñ plebis dm̃ laudanttũ suꝑ ꝯstantia tanti pontificis. ipsũq pontifi¬
catus dignũ asserentes dignũ eẽ. quẽ ds̃ omp̃c de tot ꝑsequentiũ manib eripu¬
it. ⁊ in tã eiudenti mortis ꝑicło cũ sue fidi integritate corporisq incolumitate
inuictus ꝑmansit. Sic uic humilitas humilitatis gra pͥeunte: ut ĩ eo u̾tatis in¬
signia clarescerent quȩ dic̾. qui se humiliat exaltabit᷑. Laudes gͦ tanti uiri tacen
oe ñ st̃. qr głosus ds mscis sius: ⁊ cũ magna maioꝵ p̃cedentiũ patrũ facta nar¬
turbatores ⁊ scismaticos om̃s ꝑsequens ⁊ detestans. bonos amplectens. desolatis dans
ꝯsiliũ pauꝑes ⁊ orphanos uiduasq sustentans. religiosos qͦsq fouens ⁊ dilatans.
religiomsq docens forma: seipsũ ꝓ ut dignitas officii pati pot̾at tã iiunorib

Expanded text:
titudine etiam plebis Deum laudantium super constantia tanti pontificis, ipsumque pontifititudine etiam plebis Deum laudantium super constantia tanti pontificis, ipsumque pontificatu dignum esse asserentes, quem Deus omnipotens de tot persequentium manibus eripuit, et in tam evidenti mortis periculo, cum suae fidei integritate corporisque incolumitate invictus permansit. Sic vicit humilitas, humilitatis gratia praeeunte, ut in eo Veritatis insignia clarescerent, quae dicit: « Qui se humiliat, exaltabitur . » Laudes ergo tanti viri tacen sanctis suis. Et cum magna praecedentium Patrum facta narjusque perturbatores et schismaticos omnes persequens et detestans, bonos amplectens, desolatis dans consilium, pauperes et orphanos viduasque sustentans, religiosos quoque fovens et dilatans, religionisque docens formam, seipsum, prout dignitas officii pati poterat, tam minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dũ: sic ꝯuenire festinabuant ad satisfaciendũ. Onu̾ modã satisfacꝰtionẽ of¬
ferebans. offerebant ⁊ pecuniã multimodã s ille qͥ plus aĩas querere dõ ue¬
nerat ꝙͣ pecunias. ne dñi dĩ sui offensã incurreret. respuebat pecunias:
bat deniq suũ ⁊̃ ñ ipsoꝵ et delicꝰtũ qđ deliquert̃: semetipsis ñ sibi no
intrinseco dolebat. qͥ nic ħ dignũ morte meruerat: morti tñ addictꝰ. grauiq
identes itaq adu̾sarii quo potissimũ dolore angeret᷑ hõ dĩ. studuertͥ illũ
lenire in eo suꝑ quo grauatũ eũ eẽ sentiebant. Nã illi uulnerato domũ suã ꝗͣ.
deiecerant ex integro reparantes. ad medicandũ uulnꝰ qđ ei niflixerant. quadra¬
ginta mareas argenti ꝯtulert̃. Post hec aꝑtis ianuis castri quas ad aduentũ eiꝰ
pͥus clauserant. intrauit illuc cũ omĩ honore multoꝵ cetu uallatꝰ nobiliũ. mul¬

Expanded text:
mendum, sic convenire festinabant ad satisfaciendum. Omnimodam satisfactionem ofmendum, sic convenire festinabant ad satisfaciendum. Omnimodam satisfactionem offerebant, offerebant et pecuniam multimodam. Sed ille, qui plus animas quaerere Deo venerat quam pecuniam, ne Domini Dei sui offensam incurreret, respuebat pecunias, bat denique suum et non ipsorum esse delictum; quod deliquerunt, sibimetipsis, non sibi, nocintrinseco, dolebat; qui nihil dignum morte meruerat, morti tamen addictus, gravique identes itaque adversarii, quo potissimum dolore angeretur homo Dei, studuerunt illum lenire in eo super quo gravatum eum esse sentiebant. Nam illi vulnerato domum suam quam dejecerant, ex integro reparantes, ad medicandum vulnus quod ei inflixerant, quadraginta marcas argenti contulerunt. Post haec, apertis januis castri, quas ad adventum ejus prius clauserant, intravit illuc cum omni honore, multorum coetu vallatus nobilium, mul
Abbreviated transcription (Latin):
positis oib. transiuit ad qͦdͥdã castrũ siu̾̃ qđͣ dr̾ halla. ut ibi a tanto tumul¬
tu requiesce̾t. s ⁊ illũ clausũ muenit. p̾uenientes enĩ hostes fui omne̾ occu¬
pauerant muntione. Ed fac̾et hõ qui nusꝗͣ inueniebat uͥ regiuesceret p̃e
eiͦ Qd facẽt humano destitutꝰ auxilio: Contulit se ad eccl̃iam quandã cano¬
nicor regularuũ quȩ ibidẽ ꝓpe erat. orans dñ suũ ꝑ aliquot dies: ut uiã
sua i bñplacito suȩ uoluntatis dirige̾ dignaret᷑. S ille qͥ duix̃ ꝑ ꝓpħam male
dictꝰ qͥ ꝯfic̾ut in hoi̾e ⁊ ponit carne brachiũ suũ ⁊ recedit a dͥño cor eiꝰ ui
deus sui tyronis humilitatẽ ⁊ ꝯstantia respexit ueritatis eiꝰ pͥoes:  sic̃ uolu¬
it. ex quo uoluit. pax reb data ẽ. Nã ut cͥuenerant certatiꝰ minuci ad ꝑi¬

Expanded text:
positis omnibus, transivit ad quoddam castrum suum quod dicitur Halla, ut ibi a tanto tumulpositis omnibus, transivit ad quoddam castrum suum quod dicitur Halla, ut ibi a tanto tumultu requies eret. Sed et illud clausum invenit: Praevenientes enim hostes sui, omnem praeoccupaverant munitionem. Quid faceret homo qui nusquam inveniebat ubi requiesceret pes ejus? quid faceret, humano destitutus auxilio? Contulit se ad ecclesiam quamdam canonicorum regularium, quae ibidem prope erat, orans Deum suum per aliquot dies, ut viam suam in suae beneplacito voluntatis dirigere dignaretur. Sed ille qui dixit pei confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et recedit a Domino cor ejus , » videns sui tironis humilitatem et constantiam, respexit veritatis ejus preces, et sicut voluit, ex quo voluit, pax rebus data est. Nam ut convenerant certatim inimici ad interi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ relatũ fuisset ad aures quoꝵdã pͥncipũ t̾re. qui inrũ dĩ ex quadã parte
diligebant. eoqd sciebant eũ ee urrũ scm ⁊ iustui. ꝑsuadebant ei ut ad tẽpus
cedet. exemplo magistri sui qui a facie ꝑsequenttũ eũ se. abscondit. sic̃ serip
tyrii expectaret. illi multiplicib ꝑsuasioib exire cõpellebant. Aduenit cdes
ut erat p̃nominata. ⁊ dato signo cepit ciuitas im̾sis clamorib ꝑstreꝑs. ⁊ in¬
t̾rogans hõ dĩ qͥd eet. responsũ ẽ. ei. qr popłs multus cong̾gatus fres de ecclia
beate marie uellent eicere. At ille subridens aiebat. Non ẽ ita. qr plantatio
quã plantaũ pat̾ glestis eradicari ñ pot̾it. At t̾n cõpulert᷑ eũ ut exiret.
n p̃paratis equitaturis exuit ad abbatiã quandã monachoꝵ in honore scĩ
ioh̃is. quȩ ẽ in suburbio eiuitatis sita supͣ monte quendã. uͥ satis sp aciose dis¬

Expanded text:
cum relatum fuisset ad aurea quorumdam principum terrae, qui virum Dei ex quadam parte cum relatum fuisset ad aurea quorumdam principum terrae, qui virum Dei ex quadam parte diligebant, eo quod sciebant eum esse virum sanctum et justum, persuadebant ei, ut ad tempus cederet, exemplo magistri sui qui a facie persequentium eum se abscondit, sicut scriptyrii gaudeus exspectaret, illi multiplicibus persuasionibus exire compellebant. 110. Advenit dies, ut erat praenominata, et dato signo, coepit civitas immensis clamoribus perstrepere. Et interrogans homo Dei quid esset, responsum est ei quia populus multus congregatus fratres de ecclesia B. Mariae vellent ejicere. At ille subridens aiebat: « Non est ita, quia plantatio, quam plantavit Pater coelestis, eradicari non poterit. » Attamen compulerunt eum ut exiret, et praeparatis aequitaturis exivit ad abbatiam quamdam monachorum in honore S. Joannis, quae est in suburbio civitatis sita supra mentem quemdam; ubi satis spatiose dis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq dolorẽ ꝓferebat: dicentes se ẽẽ delusos ⁊ arte magica tenebraꝵq caligine
suos sensus aduncatos. qͥ hoĩem hc̃ uiuũ reliquerant. qͥ eis ñ cedebat nec ritũ
⁊ honorẽ ipsoꝵ dignitatẽq urbis debitã. nullatenꝰ mutare metuebat. uere
tracꝰtaturi. Nã ⁊ ħ ab eis firmit̃ ibidẽ decretũ ẽ. quatinꝰ cũ ad ꝯdictã diẽ con¬
uenire deberent. singuli denariatã uini ł medonis bib̾ent. ut si qͥequã uo¬
luntati eoꝵ ꝯtrariũ in diseussionib querimoniaꝵ cis accidiss siuplerent de¬
nece sui pastoris. qđ minꝰ fecrant: ⁊ sic ebrietati potiꝰ deputaret᷑ quã p̃meditari¬
om. Et hoc statutũ ẽ. ut quicũq hiue decreto ñ obediret. domꝰ eiꝰ ad deiciendũ ⁊
tota suꝑlectilis ad diripienũ iudicib totius illiꝰ senatus subiaceret. Qđ facꝰtũ

Expanded text:
quisque dolorem proferebat, dicentes se esse delusos, et arte magica tenebrarumque caligine quisque dolorem proferebat, dicentes se esse delusos, et arte magica tenebrarumque caligine sensu suos aduncatos, qui hominem hunc vivum reliquerant; qui eis non cedebat, nec ritum et honorem ipsorum, dignitatemque urbis debitam nullatenus immutare metuebat. Vere ractari. Nam et hoc ab eis firmiter ibidem decretum est, quatenus cum ad condictam diem convenire deberent, singuli denariatam vini vel medonis biberent, ut si quidquam voluntati eorum contrarium in discussionibus querimoniarum accidisset, supplerent denece sui pastoris quod minus fecerant, et sic ebrietati potius deputaretur quam praemeditationi. Et hoc statutum est, ut quicunque huic decreto non obediret, domus ejus ad dejiciendum, et tota supellex ad diripiendum judicibus totius illius senatus subjaceret. Quod factum
Abbreviated transcription (Latin):
pha. Calicẽ salutaris accepi. ⁊ nom̃ dni inuocabo. Nc̃ qͥppe colore ĩ ipso mortis
ꝑicło tenuerat. ⁊ ħ testant᷑ qui eũ eo extiterant. qd̾ ñ uidit eñ quisquã uł
ad modicũ pallescere. Ipse uͦ econtra martyrũ constantiã. leue ⁊ suꝑ mel ⁊ fa¬
uũ ẽẽ dulcissima asserebat. Sic eũ dñs eripuit cõplens ꝓmissa illiꝰ qui dixit.
multe tͥbulatioes iustoꝵ ⁊ de omib his lib̾auit eos dñs. militis sui fidẽ exqui¬
mindoꝵ solet ce ꝯsuetudo. ut cũ ab eis quib inuident. occasione aliq̃ paululũ
ꝯcitati fuerint. ñ statĩ totũ qđ egre ferunt. ⁊ qđ dolet in cordib eoꝵ ꝓferañ:
s postquã ab eis recesserint acriori dolore intumescentes. qͥequid ad contu¬
meliã ipsoꝵ dixisse ł fecisse potussent. magis amaricati maiori iundicte da¬
ta oportuntate reseruent in posterũ. Sic p̃scripti adu̾sarii quib odiosa erat

Expanded text:
mortis periculo tenuerat; et hoc testabantur qui cum eo exstiterant, quod non vidit eum quisquam vel ad modicum pallescere; ipse vero econtra martyrum constantiam levem, et super mel et favum dulcissimam esse asserebat. Sic eum Dominus eripuit, complens promissa ipsius qui dixit: « Multae tribulationes justorum, et de omnibus his liberavit eos Dominus ; » militis sui fidem exquim solet esse consuetudo, ut, cum ab eis quibus invident occasione aliqua paululum concitati fuerint, non statim totum quod aegre ferunt, et quod dolet in cordibus eorum proferant, sed postquam ab eis recesserint, acriori dolore intumescentes, quidquid ad contumeliam ipsorum dixisse vel fecisse potuissent, magis amaricati, majori vindictae data opportunitate, reservent in posterum. Sic praescripti adversarii, quibus odiosa erat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcidit uelocit ad pedes eiꝰ. humilit̾ peteus ab eo. quatinꝰ oe statu fuo ⁊ de
ꝑcepta a dõ misct̾ia aliquid insinuare dignaret᷑. At ille erigens eũ de
t̾ra. ⁊ brachiis suis collũ eiꝰ amplectens. sic ait ille. fili mi rẽ difficile que
mea requieser. In pace ⁊ in requie sum: s trem̃di uidicii timorẽ ñ¬
dũ amisi. in quo etiã angeli tremebt̃. hac melliflual desidata fr̃ ille
responsione refertus. tunens ne reced̾et. qr ꝑ usione̾ sic̾ postulau̾at
ħ se uidere seiebat. queso ait pat̾ amantissime ut dicas si moleste ac¬
ccepisti qd̃ ad te ñ uenerim. cũ adhuc iuuens me uenire p̃ceꝑis. ⁊ res¬

Expanded text:
procidit velociter ad pedes ejus, humiliter petens ab eo, quatenus de statu suo, et de procidit velociter ad pedes ejus, humiliter petens ab eo, quatenus de statu suo, et de percepta a Deo misericordia, aliquid insinuare dignaretur. At ille erigens eum a terra, et brachiis suis collum ejus amplectens, sic ait illi: « Fili mi, rem difficilem mea, requiesce: in pace et requie sum; sed tremendum judicii timorem nondum amisi, in quo et angeli timebunt. » Hac melliflua et desiderata frater ille responsione refertus, timens ne recederet, quia per visionem sicut postulaverat, hoc se videre sciebat: « Quaeso, ait, Pater amantissime, ut dicas mihi, si moleste accepisti quod ad te non venerim, cum adhuc vivens me venire praeceperis. » Et res
Abbreviated transcription (Latin):
norb̃ti cõm̾daret. Cũq pͥor quereret qͣ eet signũ huiꝰ tã subite contesta¬
tionis ex posuit ille orcdinẽ rei. cui pͥor pcepit ut diẽ ipsã meinorit᷑ reti¬
neret. Est itaq uiuenta dies illa dies sepulte hominis dĩ.
ratꝰ alius quidã de his quos in pͥmordio ꝯu̾sionis suȩ ꝯtulerat ei ds̃ qui
fidelit̾ ⁊ affectuose ei adherebat. ⁊ de discessu lmi magistri sui dolebat
intrinseeus: plus tñ qr ceriitudinẽ nuilla suȩ salutis hab̾e̾t. Cũq onũ
p̃cũ instantia siupplicans rogaret cim̃ sui. quatinꝰ aliqđ responsũ aoci¬
peret de miscdia quã ẽtulerat ex indebita gra militi suo ⁊ peccatori ue¬
racitꝰ peintenti uocte quadã apparuit ei in domo pulcherrima. que so¬
lis claritate saris decent apparebat irradiata. Recognoscens gͥ ille ma¬
gistrũ suũ euiꝰ uisione quoquo mͦ ꝑfrui uoluntate feruenti desidabat.

Expanded text:
Norberti commendaret. Cumque prior quaereret quod esset signum hujus tam subitae contestaNorberti commendaret. Cumque prior quaereret quod esset signum hujus tam subitae contestationis; exposuit ille ordinem rei. Cui prior praecepit, ut diem illum memoriter retineret. Est itaque inventa dies illa, dies sepulturae hominis Dei. 117. Erat et alius quidam de his, quos in primordio conversionis suae contulerat ei Deus, qui fideliter et affectuose ei adhaerebat, et de discessu magistri sui dolebat intrinsecus; plus tamen, quia certitudinem nullam suae salutis haberet. Cumque omni precum instantia supplicans rogaret Deum suum, quatenus aliquod responsum acciperet de misericordia, quam contulerat ex indebita gratia militi suo, et peccatori veraciter poenitenti, nocte quadam apparuit ei in domo pulcherrima, quae solis claritate satis decenter apparebat irradiata. Recognoscens ergo ille magistrum suum, cujus visione quoquo modo perfrui voluntate ferventi desiderabat;
Abbreviated transcription (Latin):
midus unde ueniret uł quo festinaret. respondit dicens. De parady¬
so missus sũ unde hc̃ ramũ oliue florentẽ tuli. ⁊ uado celerit᷑ ut in
loco mee pauꝑtatis id est in pmonstratensi ecclia transplantẽ illũ.
E ꝑgefactꝰ fr̃ de tã insolita uisione. cepit intra se cogitare. quidh
significaret. nuntiansq hãc uisionẽ qͥb̃da ad eccliã. erat enĩ adeuria
n que seqͣnt᷑ oꝑa huiꝰ tã manifeste apparitiois. Audito tãdẽ transitu magi¬
stri fui. niuenta ẽ illa eade dies ex̃ qua carne aĩa eiꝰ soluta ẽ. lii similit̾
friꝰ qui sac̾dos erat apparuit in ꝓpͥa effigie stans corã eo. s stati effigies ipsiꝰ
hois mutabat᷑ in florẽ miri candoris. in moctũ floris lilii. quẽ angeli sus¬
cipientes. adethera. deferebant. E uigilans g̃ fr̾ sumo diluculo cucurrit ad
pͥorẽ siui licentiã accepturus. ut missã celebraret. ꝑ eã animã pii patͥs sui

Expanded text:
midus, unde veniret, vel quo festinaret; respondit, dicens: « De paradimidus, unde veniret, vel quo festinaret; respondit, dicens: « De paradiso missus sum, unde et hunc ramum olivae florentem tuli, et vado celeriter, ut in loco paupertatis meae, id est in Praemonstratensi ecclesia, transplantem illum. » Expergefactus frater de tam insolita visione, coepit intra se cogitare quid hoc significaret; nuntiansque hanc visionem quibusdam ad ecclesiam erat enim ad curiam agistri sui, inventa est illa eadem dies esse, qua carne anima ejus soluta est. Alii similiter fratri, qui sacerdos erat, apparuit in propria effigie stans coram eo. Sed statim effigies ipsius hominis mutabatur in florem miri candoris, in modum floris lilii; quem angeli suscipientes ad aethera deferebant. Evigilans autem frater summo diluculo, cucurrit ad priorem suum, licentiam accepturus, ut missam celebraret, Deoque per eam ani
Abbreviated transcription (Latin):
n ex recordatione benignitatis quã eis exhibuerat. eũ tenere diligebant. ut
sine obliuione memorie ipsoꝵ comdaret᷑. añ oculos suos m̃ choro transtulae¬
rt᷑. uͥ in tumulo diligent ado ꝑ loci oportunitate adornato. diẽ. ex pectat
nouissimũ. in spe certe resurrectionis ⁊ gła.¬
rgumentũ salutis ipsiꝰ ⁊ spei nequaquã aqͥquã fideliũ estimatione incre¬
dibile debet ee: p̃sertim cũ a quibusdã quib: optime credendũ fuit. etiã
post discessũ suũ in ea effigie apparuerit. ⁊ de statu suo querentib tale
responsũ ex diuina ꝑmissione dedit. qd uerũ ⁊ certũ eẽ dubitare nullus
ddiligent attendens debebit. Eadẽ nãq die ⁊ eadẽ hora qua separata ẽ
anima eiꝰ a corpore. uidebat eũ fr̃ quidã in ueste candida. ⁊ pulchra effi¬
gie. ramũ oliue tenentẽ in manu sua. qui cũ quereret ab eo ut erat ti¬

Expanded text:
et ex recordatione benignitatis quam eis exhibuerat, eum tenere diligebant, ut et ex recordatione benignitatis quam eis exhibuerat, eum tenere diligebant, ut sine oblivione memoriae ipsorum commendaretur, ante oculos suos in choro eum transtulerunt, ubi in tumulo, diligenter pro loci opportunitate adornato, diem exspectat novissimum, in spe certae resurrectionis et grgumentum salutis ipsius et spei, nequaquam a iquoquam fidelium aestimatione incredibile debet esse, praesertim cum a quibusdam, quibus optime credendum fuit, etiam post discessum suum in ea effigie apparuerit, et de statu suo quaerentibus tale responsum ex divina permissione dederit, quod verum et certum dubitare nullus diligenter attendens debebit. Eodem namque die et hora qua separata est anima ejus a corpore, videbat eum frater quidam in veste candida, et pulchra effigie, ramum olivae tenentem in manu sua. Qui cum quaereret ex eo, ut erat ti
Abbreviated transcription (Latin):
iacebat. sicq de die in die ꝑ singula monasteria cuutatis delatũ ẽ. ⁊ in uno¬
qͦ uigilie ⁊ ea que fidelib defunctis debent᷑ diligent̾ st̃ celebrata. donec in die
octaua reu̾si st̃ qui missi fuerant: ⁊ tẽ ex p̃cepto imꝑatoris ad fr̃es in ecclia
beate marie corpus uiri scĩ sepultũ e. S n ħ mirũ fuit ⁊ tacendũ nͥ ẽ. qͣr
cũ eet estas nunia ita qđ eodẽ. anno pratoꝵ fera nulla pͥsiccitate nimia
seccarent᷑. ñ ẽ de corpore eiꝰ ꝑ tot dies alicuiꝰ fetoris egressa corruptio. Unde
dat᷑ intelligi qr munddauerit eũ grã suꝑhabundans a corruptione m̃tis: quȩ
ꝯseruauit corpus eiꝰ ne corrũperet᷑:. dũ tractari manib ⁊ humanitatis exhibi¬
tione more solito exequioꝵ officio sepulture debuit p̃muniri. Sepultus itaq
añ altare sce crucis in medio monasterio fuit ꝑ aliqͦd annos. s bonifilii qui
x p̃cepto u̾itatis ut scriptũ ẽ. honora patre tuũ ut sis longeuus suꝑ t̾ram.

Expanded text:
jacebat, sicque de die in diem per singula monasteria civitatis delatum est; et in unoquoque vigiliae, et ea quae fidelibus defunctis debentur, diligenter sunt celebrata; donec in die octava reversi sunt qui missi fuerant: et tunc ex praecepto imperatoris, ad fratres in ecclesia B. Mariae corpuscum esset aestas nimia, ita quod eodem anno pratorum fena nulla, prae siccitate nimia, secarentur; non est de corpore ejus per tot dies alicujus fetoris egressa corruptio. Unde datur intelligi, quomodo mundavit eum gratia superabundans a corruptione mentis, quae conservavit corpus ejus ne corrumperetur, dum tractari manibus, et humanitatis exhibitione, more solito, exsequiarum officio sepulturae debuit praemuniri. Sepultus itaque ante altare sanctae crucis, in medio monasterii fuit per aliquot annos, sed boni filii, qui ex praecepto Veritatis ut scriptum est: « Honora patrem tuum, ut sis longaevus super terram , »
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. xbũ pulchrũ: ũbũ pulcherrimũ. ubũ qd̵ ocłos corporis delectat.
ũbũ qd̃ ocłos eordis illumunat. Uerbũ ereatũ. ũbũ ũ ereatũ. sinatũ.
nõ ore ꝓlatũ. s de corde eructatũ: ñ qd desut emissũ. s qd̾ ꝑmanet
genitũ. Propterea si sapientiȩ opꝰ suũ coraras ininꝰ ẽ om̃e qd̃ transit
ad id qđ niuitabilitatẽ nescit: quã uł unius mom̃ti instans. quantum¬
iis duiturno cõꝑatũ qd̾ tẽporis angustias ũ excedit. Comꝑatio tũ uibi

Expanded text:
at, verbum quod oculos cordis illuminat, verbum creatum, verbum non creatum, sed natum, non ore prolatum, sed de corde eructatum, non quod desinit emissum, sed quod permanet genitum. Propterea si sapientiae opus suum comparas, minus est omne quod transit ad id quod mutabilitatem nescit, quam vel unius momenti instans tempori quamtumvis diuturno comparatum, quod tempori
Abbreviated transcription (Latin):
xise uanitas. nͥ congemiinans repetisset uanitas uanitatũ. uauitatũ ua¬
uitas. & omĩa uanitas: & bene. Si eiũ testante psalmista uanitas ẽ om̃iᷤᷤ
homo uiuens: merito opꝰ hominis ñ solũ uanitas dicit᷑: s uanitas uani¬
Atis. Ne oꝑibꝰ autẽ di qͥd sentiat: paulopost manifestat dicens. Bidici qd
omĩa oꝑa quȩ fecit d̾s: ꝑseuerent in et̾nũ. Non possumꝰ eis qͥcquã ade¬

Expanded text:
 congeminans repotisset: Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Et bene. Si enim testante Psalmista: Vanitas est omnis homo vivens ; merito opus hominis non solum vanitas dicitur, sed vanitas vanitatum. De operibus autem Dei quid sentiat paulo post manifestat, dicens: Didici quod omnia opera, quae fecit Deus perseverent in aeternum. Non possumus eis quidquam ad
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ n donis a dõ ꝑceptȩ bñdictionis ꝑ eũ qui uiuit in scła. ⁊ miscdiam ser¬
uat ⁊ dat eã omũb in bonis obedientib sͥ. ⁊ ambulantib in uiã salutis.
⁊ iustitiȩ. ⁊ ui̾tatis. Et quid ampliꝰ: Nũquid de salute tanti uiri ab ali¬
quo fideliũ desꝑandũ ẽ: qͥui ⁊ ut p̾missũ ẽ uixit ⁊ post mortẽ ꝑmissus
a dõ signa hec suȩ salutis ostendit: S dic̃ aliquis. Audio qđ scriptũ ẽ.
uerũne sit hoc seriptũ dubito. qr mͥ incertũ ẽ: Crede si us: ueritate
rei geste in xp̃i ueritate scriptor adhibet: qr aut iudit ea que de eo
scripsit. aut audiuit a ueris relatorib qui uidert̃. ⁊ adhue uiueban.
quͥ p̾missis opus ꝑ ħ seriptũ memoriȩ cõmendauit. p̃t̃ quȩdã quȩ ab ip

Expanded text:
et donis a Deo perceptae benedictionis, per cum qui vivit in saecula, misericordiam servat, et dat eam omnibus in bonis obedientibus sibi, et ambulantibus in viam salutis, et justitiae et veritatis. Et quid amplius? Nunquid de salute tanti viri ab aliquo fidelium desperandum est, qui, ut praemissum est, et vixit, et post mortem, permissus a Deo, sigerumne sit hoc scriptum dubito, quia mihi incertum est. Crede, si vis, veritatem rei gestae in Christi veritate scriptor adhibet. Quia aut vidit ea quae de eo scripsit, aut audivit a veris relatoribus, qui viderunt; et adhuc vivebant, quando praemissum opus per hoc scriptum memoriae commendavit, praeter quaedam q
Abbreviated transcription (Latin):
iustã querimoniã hñtes adu̾sus epͥm. Recessert̾ gͥ illi ad p̃ceptũ iudicis:
at dĩ sacͥdos intͣuit eandẽ eccłiam ꝓ qua tota cõmotio facta fuerat. mis¬
sã celebraturus. ⁊ imm̾sas dõ suo gr̃as redditurꝰ. Cũq accessisset ad alta¬
re. accersitis circũstantib. ecce inqͥt integra st̃ oĩa. saluaq ⁊ sana: q̃
⁊ timore affecti. ita ut uere dici posset. de eo sic̃ de sumo capite nr̃o ih̃u xͦ.¬

Expanded text:
t accepturi. Recesserunt ergo illi ad praeceptum judicis. At Dei sacerdos intravit eamdem ecclesiam, pro qua tota commotio facta fuerat, missam celebraturus, et immensas Deo suo gratias redditurus. Cumque accessisset ad altare, accersitis circumstantibus: « Ecce, inquit, integra sunt omnia, salvaque et sana, quae et timore affecti; ita ut vere dici posset de eo, sicut de summo capite nostro
Abbreviated transcription (Latin):
udentes in quã illi qđ ñ moreret᷑: qr a quibda parcebat᷑. a
qͥbusdã uͦ ꝑcussus ñ ledebat᷑. eueurrert. ⁊ reliqͥas scõꝵ c̾cito defe¬
rentes. eas in medio posuert̃. dicentes magnũ inc̾ueniens eẽ. qd sic
indecent̾ pastor ab ouib impugnaret᷑ hec p̾tendebant: falsã si

Expanded text:
reretur, quia a quibusdam parcebatur, a reretur, quia a quibusdam parcebatur, a quibusdam vero percussus non laedebatur, cucurrerunt, et reliquias sanctorum concito deferentes, eas in medio posuerunt, dicentes magnum inconveniens esse quod sic indecenter pastor ab ovibus impugnaretur. Haec praetendebant, falsam si
Abbreviated transcription (Latin):
putantes. ipsũ cundẽ camerariũ eoqd̃ dnm̃ suũ diligebat odio
hñtes. gladio ꝑcusserunt. N usq ad guitur collũ ei abscidentes.
semiuuũi mortuũ tam̃ ipsũ existimantes reliquert̃. Qđ uides
uir di omĩb inuitis in mediã turbã ꝓsilut. ⁊ mimicis daniꝰ se
moreret᷑. Cernens aũ eũ iłle idẽ qui seruientẽ suũ ꝑeusserat. fu¬
rore diabolico ⁊ iniquitate plenꝰ. adhuc sanguineũ gladiũ eua¬
ginatũ tenens extendit manũ suã in pontificẽ. audaci p̃sũp¬
tione grande ictũ ei suꝑ humeros obtulit: s resiliit gladius ue
intinctus sanguine. fimbrias episcopalis mitrȩ quã in capite ge¬
stabat intinxit. q̃ quãdui iuixit hõ eodẽ asꝑsa sanguine mitra
cõparuit. uidentes aũ quidã qui stabant ex adu̾so rei exitũ expec¬
tantes. illi qͥ pͥus hominis sanguinẽ ex pectabant quã hominẽ.

Expanded text:
cedentibus putantes, ipsum eumdem camerarium, eo quod dominum suum diligebat, odio cedentibus putantes, ipsum eumdem camerarium, eo quod dominum suum diligebat, odio habentes, gladio percusserunt; et usque ad guttur collum ei abscindentes, semivivum, mortuum tamen ipsum esse existimantes, reliquerunt. Quod videns vir Dei, omnibus invitis in mediam turbam prosiliit, et inimicis dans de se moreretur. 107. Cernens autem eum ille idem qui servientem suum percusserat, furore diabolico et iniquitate plenus, adhuc sanguineum gladium evaginatum tenens, extendens manum suam in pontificem, audaci praesumptione grandem ictum ei super humeros obtulit. Sed resiliit gladius, veintinctus sanguine, fimbrias episcopalis mitrae quam in capite gestabat, intinxit; quae, quandiu vixit homo, eodem aspersa sanguine mitra apparuit. Videntes autem quidam qui astabant, ex adverso rei exitum exspectantes illi qui plus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ mane eũ sũmo diluculo lux cepisset illuorscere. dũ alii ad insul¬
tũ turris assistunt. alii sagittis. alii iaculis pontificẽ  clericos suos
impetunt. quidã qͥ mortẽ suã iurasse dicebant᷑. tãquã auidiores
plũ secutus. unũ inqͥt homine queritis. eore ego paicite istis.
qui nullã mortis sententiã meruert̃. At illi eo uso ut erat ad¬
huc amictꝰ episcopali ⁊ sac̾dotali ueste purpurea. t̃riti st̃: n
paululũ retrocedentes in mom̃to ds̃ cuius nutu oĩa dispone¬
bant᷑. declarata martẏris sui qͣnta in eo fuit constantia. tanta
ipsoꝵ ꝑsecutoꝵ m̃tes mutatione cõpunxit. ut ad pedes eiꝰ cor¬
ruentes ueniã de tanto ausu p̃carent᷑ ⁊ acciperent. ⁊ ex aduer¬
sariis in defensores ꝓdiremt: Alii uͦ festinant᷑ insequentes eos.
unũ ex camerariis suis qui fidelit̾ ei adherebat quendẽ introi

Expanded text:
autem mane, cum summo diluculo lux coepisset illucescere, dum alii ad insulautem mane, cum summo diluculo lux coepisset illucescere, dum alii ad insultum turris insistunt, alii sagittis, alii jaculis pontificem et clericos suos impetunt; quidam, qui mortem suam jurasse dicebantur, tanquam avidiores plum secutus: « Unum, inquit, hominem quaeritis; ecce ego. Parcite istis, qui nullam mortis sententiam meruerunt. » At illi, eo viso, ut erat amictus adhuc episcopali et sacerdotali veste purpurea, territi sunt; et paululum retrocedentes, in momento Deus, cujus nutu omnia disponuntur, declarata martyris sui, quantum in eo fuit, constantia, tanta ipsorum persecutorum mentes mutatione compunxit, ut ad pedes ejus corruentes, veniam de tanto ausu precarentur et acciperent, et ex adversariis in defensores prodirent. Alii vero festinanter insequentes eos, unum ex camerariis suis, qui fideliter ei adhaerebat, quemdam introit
Abbreviated transcription (Latin):
uiros de timore martyrii. eũ resonat ĩ aurib eoꝵ beati p uli diro¬
dã ex ipsis stantes nͥ titubbat. s alii adhuc scl̃o ⁊ suȩ carnalitati te¬
nere inherentes. ⁊ eiulatu ñ minimo ingemiscentes dicebat: heu heu¬
ut qͥd huc secuti sumꝰ hominẽ. ut cũ eo morerem᷑ in peccatis nr̃is
Quib uir sc̃s ut pot̾at melliflus c̃solatione ex hortans. aiebat. Nolite
fr̃s knui nolite t̾reri. dĩ ẽ enĩ qd̾ a nob̃ gestũ ẽ. dĩ ẽ qd̃ gerit᷑. dĩ ẽ ꝑ¬
missio qñ ab inimicis suis suũ aliqd̃ bonũ opꝰ impugnat᷑ hoc aliqͣndo
oicebat. int̾dũ aũ ꝓ ipsis ne deficiendͥo desꝑarent attentiꝰ orabat. ip¬
soꝵ defectu crescebat eiꝰ oraudi affectꝰ. ⁊ ut ipse postea asserebat. ñ
tm̃ metuebat mortẽ. qnͣtũ timebat ne desperando defice̾nt. Cong̃
in articło talis necessitatis sacer sac̾dos ⁊ societas cũ eo c̃g̾gara. facto

Expanded text:
vires de timore martyrii, cum resonat in auribus eorum beati Pauli depovires de timore martyrii, cum resonat in auribus eorum beati Pauli depoidam ex ipsis, stantes non trepidabant; sed alii adhuc saeculo et suae carnalitati tenere adhaerentes, et ejulatu non minimo ingemiscentes, dicebant: « Heu, heu! quid huc secuti sumus hominem, ut cum eo moreremur in peccatis nostris? » Quibus vir sanctus, ut poterat, melliflua consolatione exhortans aiebat: « Nolite nolite terreri: Dei est enim quod a nobis gestum est; Dei est quod geritur; Dei est permissio, quando ab inimicis suis suum aliquod bonum opus impugnatur. » Haec aliquando dicebat, interdum autem pro ipsis, ne deficiendo desperarent, attentius orabat; ipsorum defectu, crescebat ejus orandi affectus; et, ut ipse postea asserebat, non tantum metuebat mortem, quantum timebat ne desperando illi deficerent. s, in articulo talis necessitatis, sacer sacerdos et societas cum eo congregata. Facto
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ascẽdẽt qddã municipiũ qđ ab imꝑatore octone ibi ẽstr cꝰtũ erat
amicti uestib : mortẽ potiꝰ corporis turpissimã quã uitã expecta¬
te ᷤᷤ In ualescebant uoces insultantiũ ⁊ insilientiũ. thiedur. thi¬
edu⁊ ingemunantes. ħ ẽ. exite. exite: s illi in turri desuꝑ e cont᷑
in matitunaꝵ sollenniis laudes dõ canentes. cũ ymnis ⁊ canticis ex¬
ultationis laudes dõ ĩ honore p̾dicatoris eggii fauli uocib imisis re¬
sonabat isti uͦ insultatiois uoces clamorib mordinatis multiplicãtes.
sac̾dotẽ di reũ eẽ mortis ꝓclamabat. Frat eqͥdẽ ꝓrima nox. post die
qua fuit sollẽpnitas beatoꝵ petͥ ⁊ pauli. in martyrio. ⁊ sic̾ nocte
p̾stina ꝓ alt̾o. idẽ beato ẜetro celebrat ȩccłia. sic in se quenti ꝓ alto
id ẽ paullo celebrabat sollempnia: sic̃ ȩccłiȩ solet ee ꝯsuetucło. Santa¬
bãt ꝯ fuerat obsessi de eo que obsessũ uariat eiꝰ hystoria: resumĩt

Expanded text:
ut ascenderet quoddam municipium, quod ab imperatore Ottone ibi construcamicti vestibus, mortem potius corporis turpissimam quam vitam exspectantes. Invalescebant voces insultantium et insilientium. « Theid-ut, theid-ut, ingeminantes, hoc est exite, exite. » Sed illi in turri desuper econtra in matutinarum solemniis laudes Deo canentes, cum hymnis et canticis exsultationis laudes Deo in honore praedicatoris egregii Pauli vocibus immensis resonabant; isti vero insultationis voces clamoribus inordinatis multiplicantes, sacerdotem Dei reum esse mortis proclamabant. Erat equidem proxima nox, post diem qua fit solemnitas beatorum Petri et Pauli in martyrio, et sicut nocte pristina pro altero, id est beato Petro, celebrat Ecclesia, sic in sequenti pro altero, id est Paulo, celebrabant solemnia, sicut Ecclesiae solet esse consuetudo. Cantabant qui fuerant obsessi, de eo quem obsessum fuisse narrat ejus historia; ac resumunt
Abbreviated transcription (Latin):
clamat: quanto minus desiclerat. & tanto maiore uoce in au¬
res lĩ exprimit. quanto se in eiꝰ desicleriũ plemꝰ fundit. Si enĩ
est: inter arcdorẽ scĩ desideru exipsa sua p̃sentia dñmsolatium
consolationis aspirare. Regnum tam̃ animarum coꝵ ut di
de meodem libro & alibi legitur. Beati mortui qui in dño

Expanded text:
clamat, quanto minus desiderat: et tanto majorem vocem in auclamat, quanto minus desiderat: et tanto majorem vocem in aurem Dei exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Si enim est inter ardorem sancti desiderii ex ipsa sua praesentia eis Deum solatium consolationis aspirare. Regnum tamen animarum eorum jamet in eodem libro alibi legitur: Beati mortui qui in Do
Abbreviated transcription (Latin):
sibi corporib recddius. Qł ne aliquis puraret. qd tantũ mar¬
tẏrum. ñ eriã ceteroꝵ fideliũ anime cum xp̃o regnarent:
subiungit idem doctor dicens. Neq enim pioꝵ anime mor¬
tuoꝵ separantur abeccła. que nc̃ c̃ etiam regnũ xp̃i: alioqͥn
nec ad altare fieret eoꝵ memoria in cominimicatione coerporis
xp̃i nec aliquici ꝓclesset ad eius baptismum in periculis curre¬
re. isi illo finiatur hec uita. nec ad reconciliationẽ si forte
separatus est. Cur enĩ fuint ista: nisi qr fideles eriam clefunc¬
coꝵ aname regnant cum illo nẽ: & cotticdie desiderant dupli¬
catione bertinidinis quam accepturi st̃ premiũ. & ipsa eoꝵ desi¬
deria clamores eoꝵ st̃. quodam mͦ uerba quib dm̃ iniprecant᷑
ut extincꝰtoꝵ corpor resurrecꝰtiouẽ recipiant. Magnus quippe
eq clamor: inagnum ẽ desiderium. Tantum enĩ quisq minꝰ

Expanded text:
sibi corporibus redditis. Quod ne aliquis putaret quod tantum marsibi corporibus redditis. Quod ne aliquis putaret quod tantum martyrum, non etiam caeterorum fidelium, animae cum Christo regnarent, subjunxit idem doctor: « Neque enim piorum animae mortuorum separantur ab Ecclesia, quae nunc est etiam regnum Dei: alioqui nec ad altare fieret memoria eorum in communicatione corporis Christi. Nec aliquid prodesset ad ejus baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec vita: nec ad reconciliationem poenitentseparatus est. Cur enim fiunt ista, nisi quia fideles, etiam defunceorum animae regnant cum illo » . Nunc et quotidie desiderant duplicationem beatitudinis, quam accepturi sunt post, et ipsa eorum desideria clamoris eorum quodammodo sunt verba, quibus Deum imprecantur, ut exstinctorum corporum resurrectionem recipiant. Magnus quippe eorum clamor, magnum est desiderium. Tanto enim minus quisque
Abbreviated transcription (Latin):
catissimꝰ cyprianus docꝰtor clarus & martyi mirificus xxxuii
ad fortunatũ scribens de exhortatione martirii. sic inter cet̾a
dicit. Quanta ẽ dignitas .&. quanta fecuritas. exire hiic lerũ. exire
inter p̃ssutas &. angustias głosum. claudere in mom̃to oculos qͥb
homines uidebantur & mundus. & apperire eosdem statim ut ds
ris repente subtraheris ut in regnis celestib reponaris. Hec oportet
mente & cogitatione conplecꝰti. hec die ac nocte meditari. Tanti
gͦ docteris exhortatione instruc̾ti. ueracit᷑ tenere debemꝰ. quod
nequaquã pꝰ mortẽ uisione dei fraudabimur. s eũ cum leticia
perfruemur. si hic inbeneplacitis sibi oꝑib uixerimus: xxxuiii¬
ẽs angustinꝰ cdiffinitione certissima cupiens edocere. quod ñ solum
celo: de apocalypsi ioh̃is testimonũ illud ponit. ubi legitur. qd
anime occisoꝵ ꝓpter testimonirm iħu. et ppter uerbũ cłi reg¬
nent cum xp̃o mille annis. anime scilicet martyrũ. ñdum

Expanded text:
atissimus Cyprianus, doctor clarus, et magister mirificus, ad Fortunatum scribens de exhortatione martyrii, inter caetera sic dicit : « Quanta est dignitas, et quanta securitas, exire hinc laetum, exire inter pressuras et angustias gloriosum, claudere in momento oculos, quibus homines videbantur et mundus, et aperire eosdem statim, ut viente terris subtraheris, ut in regnis coelestibus reponaris. Haec oportet mente et cogitatione complecti, et die ac nocte meditari. » Tanti ergo doctoris exhortatione instructi, veraciter tenere debemus quod nequaquam post mortem visione Dei fraudabimur, sed eo cum laetitia perfruemur, si hic in beneplacitis sibi actibus vixerimus. CAPUs Augustinus definitione certissima cupiens docere quod non solum coelis, de Apocalypsi Joannis testimonium illud ponit, ubi legitur quod animae occisorum propter testimonium Jesu, et propter verbum Dei, regnent cum Christo mille annis : animae scilicet martyrum, nondum