comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenemꝰ. Accelerauerũt quo illi a rege destinati scrip¬
ture eiꝰ ꝓpalare tenoiẽ: qui hiis sermonib fuerat
coloratus. Sic eñi calũpniosa series continebat.
marinas epłas dirigat. Qd̃ si sacramentũ huiꝰ rei
dederitis: restitet uos eccł̃iis ur̃is. Cogitauit tũc mł¬
toꝵ pia simplicitas ⁊ contͣ ꝓhibitionẽ diuinam
sacramentũ dare: ne dei ppłs ĩ posterũ dice̾t. ꝙ ui
cio sacerdotũ qui iurare noluerũt nõ fuerint ecc̃e
restitute. Alii quo astutiores ep̃i dolũ sentientes
fraudis nequaqͣm iurare uoluerũt dicentes ꝓhi¬
bitũ fuisse enuãgelica auctoritate ip̃o dño dicẽ¬
te. Nõ iurabis ĩ toto. Quib ministri regis. Sece¬
dant ĩ ꝑte inqͥunt qͥ iurare disponũt. Qͥ cum sece¬
tum est qͣre contra p̃ceptũ euuangelii iurare uo¬
liustis: Iussit rex ut ciuitates atq etc̃as ur̃as nũ¬
qmͣ uideatis: s telegatis colonias iure ad excolẽ¬
dũ agrũ accipictis. ita tñ ut non ꝑsallatis n ore¬

Expanded text:
emus? Adceleraverunt quoque illi a rege destinati scripturae eis propalare tenorem, qui huiusmodi sermonibus fuerat coloratus. Sic enim calumniosa series continebat: marinas epistulas diriget: qui si sacramentum huius rei dederitis, restituet vos ecclesiis vestris. Cogitavit tunc multorum pia simplicitas etiam contra prohibitionem divinam sacramentum dare, ne dei populus in posterum diceret, quod vitio sacerdotum, qui iurare noluerunt, non fuerint ecclesiae restitutae. Alii quoque astutiores episcopi sentientes dolum fraudis nequaquam iurare voluerunt, dicentes prohibitum fuisse evangelica auctoritate, ipso domino dicente: non iurabis in toto. Quibus ministri regis: secedant in parte, inquiunt, qui iurare disponunt. Qui cum secetum est: quare contra praeceptum evangelii iurare voluistis, iussit rex ut civitates atque ecclesias vestras numquam videatis, sed relegati colonatus iure ad excolendum agros accipiatis, ita tamen ut non psallatis neque ore
Abbreviated transcription (Latin):
actor. Pullulante intͣ gallias arriana herese.
q̃ ĩ equales credens ẽẽ ꝑsonas sc̃e trinitatis dice
no miracło dñ in trib ꝑsonis unius ⁊ equał
ẽẽ substãtie. nec debere ab indignis de diuinita¬
te tractari. Nam uasacerisi urbe ab hunorũ
uidit desuꝑ altare .q. de camera templi cadere
eqͣlit̾ tres guttas eqͣlis magnitudis cristallo
clatiores q̃ simł defluentes ⁊ in unũ cõiuncte .q.
unam gemã pulc̾rumam effecerũt. Qmͣ cũ ĩ me¬
dio ctucis auree ⁊ geminate posuissent alie gẽ¬
me cetider̃t. seorsũ u posita infirmis dabat sani¬
tatẽ adorantib ymaginẽ sc̃e crncis augebat de¬
notionẽ: qr piis ⁊ mundis clara: impiis ⁊ ĩmũ¬
dis obseura uidebat᷑. Omnib bellis famosius
fuit bellũ. qd̾ candidatꝰ sc̃aꝵ undetim miliũ uir¬
ginũ excitus bellauit. duce sc̃a uirgine irsu

Expanded text:
t. Pullulante intra Gallias Arriana heresi, quae inaequales credens esse personas sanctae Trinitatis, diceno miraculo, Deum in tribus personis unius et aequalis esse substantiae, nec debere ab indignis de divinitate tractari. Nam Vasatensi urbe ab Hunorum vidit desuper altare quasi de camera templi cadere aequaliter tres guttas aequalis magnitudinis, cristallo clariores; quae simul defluentes et in unum conjunctae, quasi unam gemmam pulcherrimam effecerunt. Quam cum in medio crucis aureae et gemmatae posuissent; aliae gemmae ceciderunt, seorsum vero posita, infirmis dabat sanitatem, adorantibus vero imaginem sanctae crucis augebat devotionem, quia piis et mundis clara, impiis et immundis obscura videbatur. Omnibus bellis famosius fuit bellum, quod candidatus sanctarum undecim milium virginum exercitus bellavit, duce sancta virgine Ursu
Abbreviated transcription (Latin):
unc uide iubent᷑ ad quemdã locum qui di¬
cit᷑ edes menore illi uiri dei occurre: frau¬
dem s nescientes aptatã. Ubi cum uienissent car¬
ta eis ostendit᷑ inuoluta. dicit᷑q ilł tta subtili
ꝙ fu̾itis cõtemptores. ut adhuc eius uoluntati
obedite nõ tardetis. ⁊ eius efficiamint religiõis
raueritis ita ut qd̃ ista carta cõtinet faciatis: di

Expanded text:
nde iubentur ad quendam locum, qui dicitur Aedes Memoriae, illi uiri dei occurrere, fraudem sibi nescientes aptatam. Ubi cum uenissent, carta eis ostenditur inuoluta diciturque illis ista subtilitquod fueritis contemptores et adhuc eius uoluntati oboedire tardetis, ut eius efficiamini religionis raueritis ita, ut quod ista carta continet faciatis, di
Abbreviated transcription (Latin):
turgidũ sp̃m meũ rudis ĩ germano amore tuo
uolentes gaud̾e formsecꝰ: facile euanescũt ⁊ effũ¬
dunt᷑ in ea q̃ uident᷑ ⁊ tp̃ralia sũt ⁊ ymagines
eaꝵ famelica cogitatione lambũt. O si fatigẽ¬
tur i̾edia: ⁊ dicant. Quis ostendit nobis bona:
Et dicamꝰ ⁊ audiant. Signatũ est suꝑ nos lu¬

Expanded text:
turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo gaudere forinsecus, facile evanescunt; et effunduntur in ea quae videntur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogitatione lambunt. Et o si fatigentur inedia, et dicant: Quis ostendet nobis bona? Et dicamus, et audiant: Signatum est in nobis lu
Abbreviated transcription (Latin):
hostiam laudis. Quam suaue mͥ subito fc̃m
est cacere suauitatib nugaꝵ ⁊ qͣs amittere me¬
tus fu̾at iam dimitte gaudiũ erat. Eiciebas .n.
eas a me: tu uera ⁊ sũma suauitas. Eiciebas ⁊
intrabas ꝓ eis õi uoluptate dulcior. s non car¬
mib ĩ se. õi luce clarior: s d̃i secreto interior

Expanded text:
or meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, eiciebus et intrabas pro eis omni uoluptate dulcior, sed non carmni luce clarior, sed omni secreto interior
Abbreviated transcription (Latin):
dere cũ dignitate atq scĩa ꝯpꝰ est et uirtute
q̃ utriusq fructus est. ꝑ qͣm ille inquiritur
et tenetur qui õiũ auctor ⁊ dator merito glo¬
rificetur de om̃ib. alioqͥn scietis et nõ faciẽs
digna. multis uapulabit. Qͥs item uł impiꝰ¬
mus hominẽ ad ymaginẽ ⁊ similitudinẽ
nr̃am: Qͥs aliũ scĩe largitorẽ existimet ñ
minꝰ aliunde iurtutis. aut putet. datum
aut impetret. dandũ qͣm de manu dñi uir¬

Expanded text:
 dignitate atque scientia, opus est et virtute, quae utriusque fructus est, per quam ille inquiritur ac tenetur, qui omnium auctor et dator merito glorificetur de omnibus. Alioquin sciens et non faciens digna, multis vapulabit. Quare? Utimus hominem ad imaginem et similitudinem nostram? Quis alium scientiae largitorem existimet, nisibi aliunde virtutis aut putet datum, aut speret dandum, quam de manu iti
Abbreviated transcription (Latin):
mul colebant cũ popone cłico ĩ cõuimo alter.¬
cantib suꝑ cultura dei ⁊ d̾oꝵ: danis asseren
it cl̾ico. ut fidem ꝓpositam a se probaret testi¬
monio ueritatis. Ꝙ annuẽte cłico: ĩgentis põ¬
deris fexrum ualde ignitũ manib illiꝰ ferend̃
ĩponit᷑. Ꝙ cũ cł̾icꝰ usq ad palatiũ dñicũ tuliss
absq ulla lesione rex penitus abiecta ydolatͥa
se suos q ad collendũ nerũ deũ. solũ cõu̾tit.
clicꝰ uero ad ep̃atum promotꝰ est. Hoc tp̃re bu¬
garib dñabant᷑ filii symeonis petrus ⁊ baia¬
nus. Quoꝵ baianꝰ in arte magica adeo ua¬
lebat. ut quotiẽs uellet. lupus uł q̃libet fera
fieri idebatur

Expanded text:
mul colebant, cum Popone clerico in convivio altermul colebant, cum Popone clerico in convivio altercantibus super cultura Dei et deorum, Danis asserentit clerico, ut fidem propositam a se probaret testimonio veritatis. Quod annuente clerico, ingentis ponderis ferrum valde ignitum manibus illius ferendum imponitur; quod cum clericus usque ad placitum omnium tulisset absque ulla lesione, rex penitus abjecta idolatria, se suosque ad colendum verum solum Deum convertit; clericus vero ad episcopatum promotus est. 967. lgaribus dominabantur filii Symeonis Petrus et Bajanus; quorum Bajanus in arte magica adeo valebat, ut quoties vellet, lupus vel quaelibet fera fieri videretur
Abbreviated transcription (Latin):
in profundo t̾re defossus: ĩ quo p̃ciosus ille
thesautꝰ seruabat᷑. Et ħ scd̾a inuentio sub
sco eligio fc̃a est anno ab ĩcarnatione dñi¬
dc. luiiͦ. nõ absq diuine uirtutis magno mi¬
raculo. Nam cum b̃s ep̃c nocturno tpr̃e mł¬
tis luminarib accensis quesitũ loculũ inue¬
niret ⁊ fossorio qd̃ manu tenebat ꝑ foraret
tanta subito odoris suauissimi fragrantia
tantaq suꝑne lucis claritatis curcumqͣq
emanauit᷑ ut ⁊ p̾sentes odore mirifico re¬
plerent᷑. ⁊ absentes ortũ d̾ei aduenisse sus¬
um ep̃o ⁊ notans. alias auro alias. argento.
alias uiliori inetallo pro meritoꝵ qͣlitate
argento ẽẽ p̾notatã. dixisse fertur se ĩ ep̃atu
tanta bona se fore facturũ: ut ip̃a nominis
sui litt̾a merito deberet auto annotati. Cuiꝰ
bone intentioĩs initiũ ostendit᷑ ĩ cenobio scĩ
mtis ⁊ leuite iuncentii: fundato ĩ ipĩus urbis

Expanded text:
in profundo terrae defossus, in quo preciosus ille in profundo terrae defossus, in quo preciosus ille thesaurus servabatur. Et hec secunda inventio sub sancto Eligio facta est, anno ab incarnatione Domini 657, non absque divinae virtutis magno miraculo. Nam cum beatus episcopus nocturno tempore, multis luminaribus accensis, quesitum loculum inveniret, et fossorio quod manu tenebat perforaret, tanta subito odoris suavissimi fragrantia tantaque supernae lucis claritas circumquaque emanavit, ut et presentes odore mirifico replerentur, et absentes ortum diei advenisse susum episcopo, et notatas alias auro, alias argento, alias viliore metallo, pro meritorum qualitate: argento praenotatam, dixisse fertur, se in episcopatu tanta bona sui littera merito deberet auro annotari. Cujus bonae intentionis initium ostendit in coenobio sancti martyris et levitae Vincentii, fund
Abbreviated transcription (Latin):
mͣris q̃ est ĩ insula suꝑ fluuiũ somene
sita cenobiũ monachoꝵ paucoꝵ fca est. Proce¬
dente uͦ tp̃re crescente num̾o fr̃m ⁊ aucta pos¬
sessione reddituũ: ẽẽ albatia ceꝑit. In quo lo¬
co ad huc duo putei extant ĩ uno quoꝵ caput
ĩp̃ius mrͣis. ĩ alt̾o corpꝰ angelo reuelante ĩen¬
tũ fu̾at a uenerabili matrona noie eu sebia:
que pro munere eiꝰdem officii lumen oculorũ
quo antea pͥuata fuerat ꝑ eundẽ mĩem rece¬
pit. Et hec inuentõ anno apassione ip̃ĩ mris
luͦ euenit. Qui passus est mtͣiũ: anno ab ĩ¬
mulier religiosa sc̃i mris corpus inuenit at
ĩsuꝑiori loco p̾minentis oppidi qd̾ antiquit᷑
augusta uiromandoꝵ uocabaturꝰ. colloca¬
uit. labentib multis annioꝵ curricuł sepul¬
chrũ eiusdem mris ubi iam hr̃et᷑ cunctis etat
ĩcertũ. Deniq sc̃o eligio nouiomensi ecc̃e
pontificante. fc̃a ĩquisitione de eiꝰdẽ mͣcis cor¬
pore. sub p̃sentia ip̃ius ep̃i ĩuentꝰ est loculus

Expanded text:
ris, que est in insula super fluvium Somene sita, coenobium monachorum paucorum facta est. Procedente vero tempore, crescente numero fratrum, et aucta possessione redituum, etiam abbatia esse coepit. In quo loco adhuc extant duo putei, in uno quorum caput ipsius martyris, in altero corpus, angelo revelante inventum fuerat a venerabili matrona Romana, nomine Eusebia, que pro munere ejusdem officii lumen oculorum, quo antea privata fuerat, per eundem martyrem recepit. Et hec inventio anno a passione ipsius martyris 55 evenit, qui passus est martyrium anno Domimulier religiosa sancti martyris corpus invenit, atque in superiori loco preminentis oppidi, quod antiquitus Augusta Viromandorum vocabatur, collocavit; labentibus multis annorum curriculis, sepulchrum ejusdem martyris ubinam haberetur, cunctis erat incertum. Denique sancto Eligio Noviomensi ecclesie pontificante, facta inquisitione de ejusdem martyris corpore, sub presentia ipsius episcopi inventus est loculus,
Abbreviated transcription (Latin):
o namq tp̃re tyberis fluuius ĩ ripas ex¬
cessit. uit suꝑ muros urbis influens ma¬
rimã ꝑtem regionis occuparet:⁊ plures domos
eu̾terẽt. Tũc ⁊̃ multitudo serpentiũ cũ ingenti
rũ fetore secuta est plaga pessima qm inguina¬
riam uocant. q̃ tanta fuit ut ⁊̃ ip̃m pp̃m pela¬
giũ occideret ⁊ passim subtractis hĩtatorib pli¬
rime domꝰ ⁊̃ urbe uacue remanerẽt. S qr ecca
sine rectore ẽẽ nõ poterat gregoriũ licet totis
uirib renitentẽ plebs om̃is elegit. ⁊ electionẽ
eiꝰ imperator mauriciꝰ confirmauit. Cũ gͦ bene¬
dici deberet. ⁊ lues ppłm deuastaret. sermonem
fecit ad ppłm ut penitentiã agentes letanam
cũ processione facerent:⁊ꝓ remouenda peste de¬
um attentius exorarent. Dũ om̃s simul orarẽt
cũ lacrimis morb ille ĩ tm̃ deseuit: ut in una
hora . lxxx. hoĩes expirarẽt. sinito itaq sermone
qr semꝑ portas urbis pp̃ eum uigiles obserua¬

Expanded text:
 tempore Tyberis fluuius ita ripas suas excessit ut super muros urbis influens maximam partem regionis occuparet et plures domos euerteret. Tunc etiam multitudo serpentium cum ingenti rum fetore secuta est plaga pessima quam inguinariam uocant, que tanta fuit ut etiam ipsum papam Pelagium occideret et passim subtractis habitatoribus plurime domus in urbe uacue remanerent. Sed quia ecclesia sine rectore esse non poterat, Gregorium licet totis uiribus renitentem plebs omnis elegit et electionem eius imperator Mauritius confirmauit. Cum ergo consecrari deberet et lues populum deuastaret, sermonem fecit ad populum ut penitentiam agentes letaniam cum processione facerent et pro remouenda peste deum attentius exorarent. Dumque omnes simul orarent cum lacrimis morbus ille in tantum deseuit ut in una hora LXXX homines expirarent. Finito itaque sermone quia semper portas urbis propter eum uigiles obserua
Abbreviated transcription (Latin):
catioĩs licentiã qͣlit̾ accepit dicẽs. Ea que loque¬
speciosus mnichi ꝑ uisionẽ iuuenis astitit atq
ĩ lingua mea medicinale ferramentũ .i. flebo¬
thomũ posuit dicens. Ecce posui u̾ba mea ĩ ore
tuo: egred̾e ad p̃dicandũ. Atq ex illo die ⁊̃ cũ uo¬
gendas aĩas d̾o feruor accenderat ut sic monaste
reret ⁊ corda audientiũ ad amorẽ prie celestis ex¬
citaret. Erat nero uilis ualde ĩ uestib at ita des¬
pestus. ut siqͥs illũ fortasse nesciret: salutatꝰ ⁊̃ re¬
salutare despic̾et. Et quociẽs ad alia tendebat
loca iumentũ sed̾e consueuerat qd̵ despicabilius
iumentis om̃ib ĩ tella potuiss repperiri. In quo
⁊̃ capistro pro freno: ⁊ ueruecũ pellib ꝓ sella ute

Expanded text:
is licentiam qualiter accepit, dicens: Ea quae mihi loquespeciosus mihi per visionem juvenis astitit, atque in lingua mea medicinale ferramentum, id est phlebotomum posuit, dicens: Ecce posui verba mea in ore tuo; egredere ad praedicandum. Atque ex illo die etiam cum vogendas Deo animas accenderat, ut sic monasterreret, et corda audientium ad amorem patriae coelestis excitaret. Erat vero valde vilis in vestibus, atque ita despectus, ut si quis illum fortasse nesciret, salutatus etiam resalutare despiceret, et quoties alia tendebat ad loca, jumentum sedere consueverat, quod despicabilius omnibus jumentis in cella potuisset reperiri; in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus pro sella ute
Abbreviated transcription (Latin):
nuis p̃cib q̃reret: nocte qͣdam assistente angelo
euruichizari seiidit. Eisq uisioni aꝑuit qd̾ om¬
nem motũ ex genitalib eius menbris abscideret
Atq ex eo tp̃re ita alienꝰ extitit a temptatiõe: ac
si sexũ nõ haberet ĩ corpore. Qua uirtute fretus
ex dei auxilio ⁊ uiris añ p̾erat: ita cepit postino
dũ ⁊̃ femuus p̃eẽ. Quadã uͦ die: una dei famu¬
la ex monast̾io uirginũ otũ est ĩgressa. Que lac¬
tucam conspiciẽs cõtupiuit: eamq signo crucis
benedic̾e oblita auide momordit. S acrepta a dya¬
bolo: protinꝰ cecidit. Cũq uexaret᷑ eidẽ pr̃i equitio
sub celeritate nũtiatũ est. ut ueniret cõcitus. et¬
ut orando cõcurreret. Moxq ut portam monast̾q¬
isdem p̃r est ingressũs: cepit ex eiꝰ ore. q satiffaci¬
ens ip̃e qui hanc arcipuerat dyabolus clamare
dicens. Ego quid feci. ego qͥd feci: Sedebã mͥ sẽ
lactucã. U enit illa ⁊ momordit me. Cui gͣui in¬

Expanded text:
nuis precibus quaereret, nocte quadam assistente angelo eunuchizari se vidit, ejusque visioni apparuit, quod omnem motum ex genitalibus ejus membris abscideret; atque ex eo tempore ita alienus exstitit a tentatione, ac si sexum non haberet in corpore. Qua virtute fretus ex omnipotentis Dei auxilio, ut viris ante praeerat, ita coepit postmo crematus est. Quadam vero die una Dei famula ex eodem monasterio virginum hortum ingressa est: quae lactucam conspiciens concupivit, eamque signo crucis benedicere oblita, avide momordit; sed arrepta a diabolo protinus cecidit. Cumque vexaretur, eidem Patri Equitio sub celeritate nuntiatum est, ut veniret concitus, et orando succurreret. Moxque hortum idem Pater ut ingressus est, coepit ex ejus ore quasi satisfaciens ipse qui hanc arripuerat diabolus clamare, dicens: Ego quid feci? ego quid feci? Sedebam mihi super lactucam; venit illa, et momordit me. Cui cum gravi in
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ nirũ sacrũ ordinẽ nõ hr̃e cõspic̾et ⁊ ꝑsingła
leca discurre atq studiose p̾dicare: eũ qͣdam die
familiaritatis ausu adiit dicẽs. Qͥ sacrũ ordinẽ
nõ habes: atq a romano pontifice sub quo degis
p̾dicatioĩs licentiã nõ accepisti: p̃dicate qͦ p̃sumis:¬

Expanded text:
itium sacrum ordinem non habere conspiceret, et per singula loca discurrere, atque studiose praedicare, eum quadam die familiaritatis ausu adiit, dicens: Qui sacrum ordinem non habes, atque a Romano pontifice sub quo degis praedicationis licentiam non accepisti, praedicare qu
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Libere gͦ tunc pot̾at dici nouicio liber
discede: qñ nec mutato hĩtu pͥstino nec ton¬
sura suscepta nullo uoto tenebat᷑ apud
est liber discede: subaudiendũ est quantũ
ad nos. Qnͣtũ .i. ad deum liber non disce¬
dit. Plures autẽ scandalirat claustralis
refuga. ex dimissione hĩtus: quam ex fra¬
ctione ꝓfessionis. Frangendo .n. ꝓfessionẽ.
illos solos scandalirat quib se conũxerat¬

Expanded text:
tur. » Libere ergo tunc poterat dici novitio: Liber tur. » Libere ergo tunc poterat dici novitio: Liber discede, quando nec mutato habitu pristino, nec tonsura suscepta, nullo voto tenebatur apudest, Liber discede, subaudiendum est, quantum ad nos; quantum autem ad Deum, liber non discedebat. Plures autem scandalizat claustralis refuga cum dimissione habitus, quam ex fractione professionis. Frangendo enim professionem illos solos scandalizat, quibus se pr
Abbreviated transcription (Latin):
alia cõsuendo erat recipiendi ⁊ pro¬
bandi nouicios: qmͣ modo sit. Tunc enim
nouicii nec mutabant hĩtũ ꝓpriũ. nec ton¬
surã monachi accipiebãt donec monachi
cõsuetudine ausi fuerĩt ĩmutare. S arbi¬
tror qd̃ ad t̾rorem incutientũ ⁊ pudorẽ. Ma¬
gis .n. ueretundat᷑ aliquis reu̾ti ad scłm se¬
culari hĩtu cũ crine disposito: qmͣ si nullũ
istoꝵ reliquiss. Qd̃ ã nouicii non mutabãt
hĩtũ suũ tp̃re bĩ benodicti anteqmͣ deberẽt
fieri mouachi: ꝓbo ex textu ip̃ius regule.
In illo .i. capło qd̃ sic intitulat᷑ de discipli¬
na suscipiendoꝵ fr̃m: sic ĩ fine legit᷑ Mox
eruaturꝰ ĩ oratorio reb ꝓpriis quib uestitꝰ
est: ⁊ unduat᷑ reb monasterqi. Et subsequẽ¬
ter. Illa uero uestimenta quib exutꝰ est re¬
ponant᷑ ĩuestiario. ut si qñ suadente dyabo¬
lo consenserit ut egrediatur de monast̾io
qd̃ absit tunc exutus reb monast̾. ꝓicia¬

Expanded text:
alia consuetudo erat recipiendi, et probandi novitios, quam modo. Tunc enim novitii neque mutabant habitum proprium, neque tonsuram monachi accipiebant, donec monachi consuetudinem ausi fuerint immutare. Sed arbitror, quod ad terrorem incutienduuis reverti ad saeculum saeculari habitu cum crine deposito, quam si nullum istorum reliquisset. Quod autem novitii non mutabant habitum suum tempore beati Benedicti, antequam deberent fieri monachi, probo ex textu illius regulae. In illo enim capitulo, quod sic intitulatur: De disciplina suscipiendorum fratrum, sic in fine legitur: « Mox exuatur in oratorio rebus propriis, quibus vestitus est, et induatur rebus monasterii. » Et subsequenter: « Illa vero vestimenta quibus exutus est, reponantur in vestiario, ut si quando, suadente diabolo, consenserit ut egrediatur de monasterio, quod absit, tunc exutus rebus monasterii projicia
Abbreviated transcription (Latin):
n. consolatio abscondita est ab oculis xp̃i¬
qr infernꝰ int̾ fr̃es diuisuiꝰ est qͣnto magis abscõ¬
denda est ab oculis ip̃oꝵ fr̃m ne forte inter eos nõ
to: ut collabores mecũ. ne infernꝰ diuidat inter
nos. Cur nati exuno carnali utero ⁊ ex uno sp̃u¬
lius dicam: ne diuidat internos ⁊ xp̃m. Con¬

Expanded text:
o abscondita est ab oculis ter fratres infernus divisurus est, quanto magis abscondenda est ab oculis ipsorum fratrum, ne forte inter eos non avit nos Oriens ex alto , ut collabores mecum, ne infernus dividat inter nos. Cur enim nati ex uno carnali utero, et ex uno spiritulius dicam, ne dividat inter nos et C
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ totus assum ubi abest fr̃ meus dimidiũ
tota aĩa: Qũo gͦ tota aĩa mea te diliget nͥ
utraq eius medietas te diligat: Nõ bene di¬
ligeris ad medietatẽ. Ut gͦ te totus diligam.
fac oro ut te diligat et frãt̾ meus. Si ius ut
uũ facias. saluũ fac ⁊ fr̃ẽm meũ: qui totũ
hpĩem saluũ fecisti ĩ salrõ. Quippe nicħ facis

Expanded text:
ego totus adsum, ubi abest frater meus, dimidiumego totus adsum, ubi abest frater meus, dimidiumtota anima? Quomodo ergo tota anima te diliget, nisi utraque ejus medietas te diligat? Non enim bene diligeris ad medietatem. Ut ergo te totus diligam, fac oro ut te diligam, et frater meus. Si vis ut vum facias, salvum fac et fratrem meum, qui totum hominem salvum fecisti in Sabbato. Quippe ni
Abbreviated transcription (Latin):
capiti meo ⁊ oculis meis fontẽ lacrimaꝵ ut
copiose lugeam dignũ mei fc̃is interitum:
iuste loquar ad te nõ tanqͣm tecũ disputans
s tanqͣm tecũ computo: q̃ mecũ supputo et
fr̃i meo ĩputo. Adhuc .ii. fr̃ meus mendicat si¬
liqͣs porcoꝵ ĩ religione illa in qua fames ori¬
tur nec moritur ubi egestas incipit nec desinit
nec recordatur ĩfelix qnͣti non solum filii. s ⁊
mercennarii in domo pr̃is sui abinident pani¬
b. Ip̃e uero nec dolore cõuincitur. nec rubore
confunditur. qd̃ ⁊ fame ꝑeat ⁊ siti torreat. ⁊¬
labore fatigetur: et seruitute p̾mat᷑. Et oꝙͣ
facili transitu hec omĩa transiret: duob tm
passib atam graui exilio resiliret. Quoꝵ pͥ¬
mo reu̾teretur ad se. ad te uero p̃r alto con¬
nerteret᷑. Iussisti aũt mͥ ut non solũ eum sed ⁊
quelibet. ꝓximũ meũ diligam quaritũ me¬
ip̃m. S quis in ꝓximior fr̃e meo: Nusquã

Expanded text:
capiti meo et oculis meis fontem lacrymarum, ut capiti meo et oculis meis fontem lacrymarum, ut copiose lugeam dignum mei fratris interitumrumtamen etiam juste loquar ad te, non tanquam tecum disputans, sed tanquam tecum computans, quae mecum supputo, et fratri meo imputo. Adhuc enim frater meus mendicat siliquas porcorum in regione illa, in qua fames oritur, nec moritur; ubi egestas incipit, nec desinit; nec recordatur infelix, quanti non solum filii, sed et mercenarii in domo patris sui abundent panibus . Ipse vero nec dolore concutitur, nec rubore confunditur, quod et fame pereat, et siti torreat, et labore fatigetur, et servitute prematur. O quam facili transitu haec omnia transiret, duobus tantum passibus a tam gravi exsilio resiliret; quorum primo reverteretur ad se, ad te vero, Pater, altero converteretur! Jussisti autem mihi, ut non solum eum, sed et quemlibet proximum meum diligam, quantum meipsum. Sed quis mihi proximior fratre meo? Nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
cantare canticũ dñi. ĩ t̾ra aliena. Nicħ tͥ ⁊ aue.
qui non nutas nome eue. Nicħ tͥ ⁊ salue: qui
nõ saluas cõmendata dũ mandata nõ cõser-¬
uas. dũ te nõ paras ad iudiciũ nõ cõparas au¬
xiliũ aduocati tui xp̃i: s saluatori tuo crucẽ
reparas scd̾̃am. mortisq tͥ p̃̾paras scd̾e crucia¬
tũ. Nicħ tͥ et ua le. qui non uiuis nͥ male. qͥ
ualere nõ affectas: dũ detractas penit̾e. Tu gͦ
aĩa mea fc̃i meo expectanti. reexpectanti mo¬
dicũ ĩ scło. nimiũ in pc̃co: manda. remanda
lamentationes et ue. ꝑlustrata namq cũ õi
sollicitudĩe materie p̃sentis. tota multitudĩe
nil inuenire potiu. qd̾ mitterẽ pro carminie
s plenus amaritudine plenus anrietate
qd scripsi scripsi. Salus a nõ sano missa nu¬
gatoria est: missa uero inuito suꝑflua. De¬
niq quid ꝓdest alicui salus ulla destinata
cui nulla salus grata: Plane frustta salu-¬
tatur a quo salus nõ optat᷑. Quis dabit aqmͣ

Expanded text:
cantare canticum Domini in terra aliena. Nihil tibi et ave, qui non mutas nomen Evae; nihil tibi et salve, qui non salvas commendata, dum mandata non servas, dum te non paras ad judicium, non comparas auxilium advocati tui Christi, sed Salvatori tuo crucem reparas secundam, mortisque tibi praeparas secundae cruciatum. Nihil tibi, et vale, qui non vivis nisi male, qui valere non affectas, dum detrectas poenitere. Tu ergo, anima mea, fratri meo exspectanti et reexspectanti modicum in saeculo, nimium in peccato, manda et remanda lamentationes et vae. Perlustrata namque cum omni sollicitudine materiae praesentis tota multitudine, nil invenire potui, quod mitterem pro carmine; sed plenus amaritudine, plenus anxietudine, quod scripsi, scripsi. Salus non sano missa nugatoria est, missa vero invito superflua. Denique quid prodest alicui salus ulla destinata, cui nulla salus grata? Plane frustra salutatur, a quo salus non optatur. Quis dabit aquam
Abbreviated transcription (Latin):
solis contẽti estis p̃ceptis et traditiõib ĩposite le¬
gis. et nõ sponte ꝑfectionis uos consilus ⁊ suasi¬
onib mancipatis. liberi quidem estis a debito. ñ
tñ pro merito głosi. Euasistis penã s nõ acqui¬
singulis q̃ ĩiunda fuerint. ⁊ formidare ultio¬
nẽ de transgressione ⁊ de obsernatiõe remune¬
rationẽ: Ea pp̃ ĩ talib generalib ħ regula te¬
neatur. ut ĩ difficiliorib quidẽ agendis obedi¬
tio gratior quã granior preuaricatõ iudicetur
⁊ ĩ fãcilliorib minꝰq onerosis cõtemptꝰ damp¬
nabilior qͣm actus laudabilor estimetur¬

Expanded text:
solis contenti estis praeceptis et traditionibus impositae legis, et non sponte etiam perfectionis vos consiliis et suasionibus mancipatis; liberi quidem estis a debito, non tamen pro merito gloriosi: evasistis poenam, sed non acquisingulis, quae injuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione parare remunerationem? Eapropter in talibus generalis haec regula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damnabilior, quam actus laudabilior aestimetur
Abbreviated transcription (Latin):
cepus quantũ obedĩa ualet tm̃ grauet ĩ obedĩa.
ut u̾bi gr̃a uł abraham de ĩmolando filio. nel
ille nestio qͥs de filio itidem furmi ĩcendiis ex¬
ponendo. tm̃ diuine ĩdignationis et ultionis
merito incurrissent si nõ obedissẽt qm laudis
⁊ gr̃e receperũt pro eo qd̃ obedierunt. Qe nobis
uero cõstat nõnulla nec fi̾ sine gła ⁊ posse nõ
fi̾ sine culpa. Ideo q si fiant digna ẽe p̃miis
ñ tñ suppliciis si non fiant. Nam ⁊ nõ tang̾e
nuilierẽ meriti ẽ nõ mediocris ⁊ nullius de
licti ꝓpriam amplesti coniuigẽ. Istrus modi ft̃¬

Expanded text:
obedientia valet, tantum gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro eo quod obedierunt. Quod vobimvero constat nonnulla nec fieri sine gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugem. Istiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
hitus regularis ⁊ secularis. s si forte regula¬
rem uides. archidyaconũ uł ep̃m te uidisse
contendas. S forsitan dices delicatis delica¬
deturꝰ delicato qd̾ sufficiat. ne deficiat. nõ qͦ
di quasdam qui erigentes ceruicẽ noluerunt
sociari eis ad qͦs foris accedere nõ audebant. s
egressi de pauꝑe ec̃ca circiuerũt ditiores ut
ctulũ ꝓprium nusqmͣ hẽbant nũc si forte uo¬
luntas eis fu̾it eundi alicubi ornamẽta lec¬
tuli secum portant. Timeo ã ne ĩ hiꝰ lectulis
illos ⁊̃ qui tunicis indiuint᷑ uoluptas pedẽ
posuit. nõ qd̃ camisiis ĩduant᷑ s quodã deli¬
cato panno qͥ uulga saia uocat᷑. In ostensio¬
ne gͥ lanee uestis asꝑitatem cõu̾sationis offẽ¬
dunt. s ĩ delectatione delicati pãni suauit atis
molliciem q̃runt. Uidi ⁊ ego nisi fallor mona¬
chũ camisia uestitũ iocantẽ ⁊ dicentẽ. Carior

Expanded text:
i regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicadetur delicato quod sufficiat ne deficiat, non quo  poterant, erigentes cervicem, voluerunt sociari eis, ad quos foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuierunt ditiores, ut ctulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodiillos etiam, qui tunicis induuntur voluptas pedem posuit, non quod camisiis utantur, sed quodam delicato panno, qui vulgo saia dicitur. In ostensione igitur lanei vestis, asperitatem conversationis ostendunt, sed in delectatione delicati panni suavitatis mollitiem quaerunt. Vidi et ego, ni fallor, monachum camisiam indutum, locantem et dicentem: carior
Abbreviated transcription (Latin):
liciei mulierũ p̾ciosam uestem negat
putas ne monacho p̾ciosiorẽ hĩtum cõcedat:
Plus amat sponsus sponse castitatẽ. quam
p̃ciosam uestem. Plus simplicitatẽ qmͣ tor¬
tũ crinem. Sic ĩmortalis sponsus plus amat
ĩteriorẽ hĩtum qmͣ exteriorem molles mollia
q̃runt. elati p̾ciosa delicati speciosa. Exterior
nͥ. suꝑ fluitas animmi nũtiat uanitatem. sic¬

Expanded text:
litiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exterior ergo superfluitas, animi nuntiat vanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nere cogitatioĩs omĩa quecũq cogi¬
tanti occurrũt cõformant᷑ intentiõi uolun¬
tatis. agente in eis mĩa et iuditio dei. ut iust
iustificetur adhuc ⁊ qui in sordibz est sordes¬

Expanded text:
nere cogitationis, omnia quaecumque cogitanti occurrunt, conformantur intentioni voluntatis, agente in eis misericordia et judicio Dei, ut justus justificetur adhuc, et qui in sordibus est sordes
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec tanta obseruantia obedĩe
regula custodit᷑. ut iuniores absq p̃po
c̾e sua auctoritate p̾sumant. Siq uniu̾sa com¬
plete quecũq fuerint ab eo p̃cepta tanquam
si a d̾o sint celitus edita sine ulla discutione
delicie: si h̾ba sale condita qm̃ lapsamũ uccãt
aqͣ diluta. ad refectionẽ fr̃ib apponat᷑. Cum¬
aliqd̃ inuitantẽ: certatim e cubilib ꝓrũpũt
fu̾it inchoasse littam finire nõ audeat: s ĩ¬

Expanded text:
ost haec tanta obseruantia oboedientiae regula custoditur, ut iuniores absque praecere sua auctoritate praesumant. sicque uniuersa conplere, quaecumque fuerint ab eo praecepta, tamquam si ex deo sint caelitus edita, sine ulla discussione deliciae, si herba sale condita, quam labsanion uocant, aqua diluta ad refectionem fratribus adponatualiquod invitantis, certatim e cubilibus suis unufuerit inchoasse litteram, finire non audeat, sed i
Abbreviated transcription (Latin):
plicebat qd̾ corpꝰ eiꝰ nõ eẽt sepultũ ĩ ecc̃a scĩ
dyonisii cui tanta munera ꝑro dei honore cõ¬
tulerat. Irent gͦ et dicerẽt ludonico filio suo
⁊ ꝓcerib regni ut eum referrẽt. Sic gͦ celatͦ
est tp̃re walteri abb̃is sc̃i dyonisii. ⁊ sepultus¬
est ĩ ecc̃a st̃i dyonisii. añ altare scẽ trinitatis

Expanded text:
plicebat, quod corpus ejus non esset sepultum in ecclesia S. plicebat, quod corpus ejus non esset sepultum in ecclesia S. Dionysii, cui tanta munera pro Dei honore contulerat. Irent ergo, et dicerent Ludovico filio suo, et proceribus regni, ut eum referrent. Sic ergo relatus est tempore Valteri abbatis Sancti Dionysii, et sepultus in ecclesia S. Dionys
Abbreviated transcription (Latin):
arolus caluus imꝑator post adeptum
ĩꝑiũ ultra se elatus cõsuetudines fnͣcoꝵ
iulipendens grecas głas et insolitos hĩtus af¬
fectabat. ⁊ talari dalmatica ĩdutꝰ et desuꝑ bal¬
theo accuictus pendente usq ad pedes: capite uͦ
gare paratior fr̃em suũ ludouicũ lacescebat mi¬
natꝰ tantas copias se conducturũ ut ab equis
tro ĩ sex libellis luculent̾ exaratam optulit.¬
helynandꝰ xlui .ł. karolus iste caliuis mo¬
nast̾iũ scĩ cornelii apud cõpendiũ fundauit
⁊ ꝑfecit. Hoc castrum cogitan̾iat ip̃e face̾ ad
fames solebat ẽẽ ĩ gallia ut asmos ⁊ cabal¬
sauit. Sygibtꝰ dicit hunc karolũ ĩ reditu
aroma mortuũ fuisse mãcue. Alibi legi ego
tũ tempꝰ apparuit ĩ uisu noctis cuidam sc̃i dy
cłico sc̃i qͥntini uromand̾. noĩe alfoni dicẽs
utriq se ẽẽ karolũ caluũ. ⁊ ex dei iussu eis aꝑ¬
patuisse. ut diceret eis qd̾ do ⁊ scõ dẏonisio dis¬

Expanded text:
arolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines Francorum vilipendeus, Grecas glorias et insolitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vergare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tantas copias se conducturum, ut ab equis tro in sex libellis luculenter exaratam, KarolER XLVI Carolus iste Calvus monasterium S. Cornelii apud Compendium fundavit et perfecit. Hic castrum cogitaverat ipse facere ad fames solebat esse in Gallia, ut asinos et cabalsavit. Sigebertus dicit, hunc Carolum in reditu a Roma mortuum fuisse Mantuae. Alibi legi ego,tum tempus apparuit ipse in visu noctis cuidam monacho clerico Sancti Quintini Viromanduensis, nomine Alphoni, dicens utrique, se esse Carolum Calvum, et ex Dei jussu eis apparuisse, ut diceret eis, quod Deo, et sancto Dionysio dis
Abbreviated transcription (Latin):
qua qͥdam monachus malmesberie elmerus
noĩe uenisti inquit uenisti młtis matrib lugẽ¬
de. Dudũ est qd̾ te udi. s nũc młto t̾ribiliorem te
intueor. patrie huiꝰ extidiũ minantẽ. Is erat lr̃is¬
bñ ĩbutus. euo maturꝰ qui ĩmanẽ audatiam
ĩ pͥma iuuentute conatus fuerat. Nam pennas
manib sius ⁊ pedib nestio qͣ arte innexitit. ut
dedali more uolaret fabulam pro u̾o amplexiis
collectaq e sũmo turris aura spacio stadii uniꝰ
et plus uolauit. S uenti et turbinis molen¬
tia sims ⁊ tem̾arii fc̃i conscĩa tremłs cecidit.P¬
petuo post hoc debilis crura effractus. Ip̃e uero fe¬
rebat fuisse causam ruine sue qd̃ caudam ĩ posti¬
ori ꝑte oblitus fuerat aptare. Sygibertꝰ. Post hen¬
ris.xlix. Eo tp̃re marianꝰ cronographꝰ claret:
qui a scotia ĩ gallias ueniens colone factus
monachus pͥmo apud fuldã postea apd̾ magũ¬
tiã reclusus est.

Expanded text:
quo quidam monachus Malmesberiae, Elmerus quo quidam monachus Malmesberiae, Elmerus nsi:« Venisti, inquit, venisti multis martiribus lugende; dudum est quod te vidi, sed nunc multo terribiliorem te intueor, patrie hujus exidium minantem bene imbutus, aevo maturus; qui immanem audaciam in prima juventute conatus fuerat. Nam pennas manibus suis et pedibus nescio qua arte innexuit, ut Dedali more volaret; et fabulam pro vero amplexus, collectaque a summo turris aura spatio stadii unius et plus volavit. Sed venti et turbinis violentia, simul et temerarii facti conscientia tremulus cecidit, perpetuo post hoc debilis, crura effractus; ipse vero ferebat fuisse causam ruinae suae, quod caudam in posteriori parte oblitus fuerat aptare. 1061. SIGEBERTUS. Post Hen. 5. 1. Marianus crhonographus claret; qui a Scottia in Gallias veniens, Coloniae factus monachus, primo apud Fuldam, postea apud Moguntiam reclusus est.
Abbreviated transcription (Latin):
re ad gr̃am redis et pacem redueunt᷑. et om̃s
bellorum motus sedant᷑. Anno scd̾o fredericus
filiꝰ gothelonis ducis excłico sc̃i lamberti sep
ꝑatori henrico pro odio fr̃is sui gedefridi regis
post legationem constantinopolitanã apud
cassinenses monachus. ⁊ postea abbas fc̃s

Expanded text:
 ad gratiam regis et pacem reducuntur, et omnes bellorum motus sedantur. 1058. In Ffilius Gothelonis ducis ex clerico sancti septperatori Henrico, pro odio fratris sui Godefridi ducis, post legationem Constantinopolitanam apud Cassinenses monachus et post abbas factus
Abbreviated transcription (Latin):
fieret in ecc̃a: qd̾ non fiebat antea. Petconax ci
tos ad regularit̾ seruiendũ do aggreganit. ex¬
pletis plus . cx. annis ex quo a longobardis de¬
solatũ fuerat. P ipinus princeps obiit: ⁊ fi¬
liũ suũ ex alpiade karolum tutidem siue mar¬
cellũ cognoniento principatꝰ sui heredem reli

Expanded text:
fieret in aecclesia, quod non fiebat antea. Petronax civmine suo multos ad regulariter serviendum Deo aggregat, expletis plus 110 annis, ex quo a Langobardis desolatum fuerat. Pipinus princeps obiit, et filium suum ex Alpaide Karolum, Tudetem sive Martellum cognomento, principatus sui heredem reli
Abbreviated transcription (Latin):
cabuli nomen refutauit pmusꝙ se seruꝰ ser¬
uoꝵ dei iꝰ epłis sius noĩauit. Mediocrib indu¬
mentis ad suehumilitatis indiciũ ĩ pontifica¬
ciboꝵ species eis suo ip̃re ministracet. E quib pau¬
liões reꝑissent gregorius estinans stipis in¬
opia perisse ꝑ aliquot dies a missaꝵ celebratõe
debat. ut angelus dñi ad quẽdam heremitam
qui unũ catũ pro reuelando tedio secũ habebat
de eodẽ gregorio testaret᷑. dicens. maiorẽ dilectio¬
nem habes ĩ hoc cato: qͣm gregoriꝰ ĩ om̃i ĩꝑio ro¬
prior de equo descendẽs metaneũ faceret. Crimi¬
na semel audita: nullatenꝰ indiscussa p̃teri¬
bat. Subdiaconũ ordinari uetuit. nisi conti¬
nentiã ⁊ a coniugio ꝓfiteret᷑. Nullũq altiꝰ
ꝓgredi ꝑmisit: nisi cuiꝰ castitas ĩ subdiacona¬
tu probata fuiss¬

Expanded text:
cabulum refutauit primumque se seruum seruorum Dei in suis epistolis nominauit, & mediocribus indumentis ad suę humilitatis indicium in Pontificaciborum species eis suo tempore ministraret. E quibus paurtuum reperissent, Gregorius aestimans eum stipis inopia perisse, per aliquot dies a missarum celebratione ita omnino vilipendebat, ut angelus ad quemdam eremitam, qui unum catum pro relevando secum habebat, taedio de eodem Gregorio testaretur, dicens: Majorem dilectionem habes tu in hoc tuo cato, quam Gregorius in omni imperio Roprior de equo metaneam faceret. Crimina semel audita nullatenus indiscussa praeteribat. Subdiaconum ordinari vetuit, nisi continentiam a conjugio profiteretur, nullumque altius progredi permisit, nisi cujus castitas in subdiaconatu probata fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
uertens se ideo sũmũ pontificem a deo con¬
stitutũ ut iuxta illud ꝓpheticũ radicem iutiorũ
euelleret uirtutes q plantaret: om̃s cõsuetudĩes
qͣs cont᷑ apłicam traditionẽ nouit̾ pullulasse cog¬
nou̾at anathematis int̾minatione dampnauit¬

Expanded text:
ertens se ideo summum pontificem a Deo constitutum, ut, juxta illud propheticum, radicem vitiorum evelleret, virtutesque plantaret, omnes consuetudines quas contra apostolicam traditionem noviter pullulasse cognoverat, sub anathematis interminatione damnavit
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe pp̃. quos p̃r nr̃ gregori᷑ pasce̾ solebat. tua scĩ¬
tas fame perire nõ sinat᷑. Quib u̾bis indignans
ppͣ sic semꝑ respondebat. Si gregoriꝰ ad famã sue
laudis cunctos ppłos curauit susciꝑe: uos om̃s
nõ possumꝰ pascere. sicq uacuos remittebat. Unde
sc̃s gregoriꝰ t̾cio ei apparuit. blande corripuit de
sua detractione. ⁊ illius tenacia ⁊ pauꝑũ nccitate.
At ille nec cor ad mĩam flexit. nec os a detractio¬
illi qͣrto apparens horribilit̾ redarguit. ⁊ cõminãs
illũ ĩ capite ꝑcussit. cuiꝰ dolore uexatꝰ in breui de¬
functus est.

Expanded text:
ne papa, quos pater noster Gregorius pascere solebat tua sanctitas fame perire non sinat». Quibus uerbis indignans papa sic semper respondebat: «Si Gregorius ad famam sue laudis cunctos populos curauit suscipere, nos omnes non possumus pascere». Sicque semper uacuos remittebat. Vnde sanctus Gregorius tertio ei apparuit et tertio blande corripuit de sua detractione et illius tenacia et pauperum necessitate. At ille nec cor ad misericordiam flexit nec os a detractio. Vnde illi quarto apparens horribiliter redarguit et comminans illum in capite percussit. Cuius dolore uexatus in breui defunctus est
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ĩ or̃onem dederũt: siuis ꝙ p̾cib uix obtin̾e ualue¬
tunt. ut qui res eorum uenerat raꝑe: saltẽ uacuꝰ
nia sua ageret nõ hẽret. cepit ab eius ciuitatis
ep̃o ecc̃am petere qͣm suo etcori dedicaret. Qd̾ dũ
ualde ep̃c negaret isdem qui uenerat arrianꝰ bĩ
ter intraturũ ẽẽ ꝓfessus est. Qͦ eiꝰdem ecc̃e custos
audĩes festinꝰ cucurrit ecc̃am clausit. seris inuni¬
uit. fc̃o ã uesꝑe lampades õs extinxit seq ĩ interi¬
orib abscondit. In ip̃o auteni subsequentis noctis
crepulculo arrian᷑ ep̃c collecta multitudĩe adue¬
nit clausas ecc̃e ianuas effring̾e paratꝰ. S repen¬
te cuncte simul ianue diuinit᷑ ꝯcusse abiectis lon¬
gius seris aꝑte sunt: atq magno sonitu oĩa ecc̃e
claustra patuerũt. Effusoq desuꝑ limine: om̃s
qͥ extincte fuerãt lampades accense sũt. Arrianꝰ

Expanded text:
tinus in orationem dederunt, suisque precibus vix obtinere valuerunt ut qui res eorum venerat rapere saltem vacuus nia sua ageret non haberet, cepiscopo ecclesiam petere, quam suo errori dedicaret. Quod dum valde episcopus negaret, isdem qui venerat Arrianus, beter intraturum esse, professus est. Quod eiusdem ecclesiae custus audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit. Facto autem vespere, lampades omnes extinxit seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arrianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae ianuas effringere paratus. Sed repente cunctae simul regiae divinitus concussae, abiectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; effuso desuper lumine, omnes quae extinctae fuerant lampades accensae sunt. Arrianus
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃am sepultꝰ. Quadam ã nocte cũ cłicis ĩtra ec¬
clesiam psallentib fur ueniss ut ĩgressus cau¬
las furtum faceret: u̾uecem tulit ⁊ cõcitus exiit
Cũ uͦ ꝑueniss ad locũ ubi uir dñi sepultꝰ erat
repente hesit gressũq mou̾e nõ potuit. Uuecem
quidẽ de collo deposuit: eũq dimitt̾e uoluit. s
manu laxare non ualuit. Fcõ ã mane. expletis¬

Expanded text:
ervius erat. Quadam autem nocte cum, clericis intra ecclesiam psallentibus, fur venisset, ut ingressus caulas furtum fac ret, vervecem tulit, et concitus exiit. Cum vero pervenisset ad locum ubi vir Domini sepultus erat, repente haesit, et gressum movere non potuit. Vervecem quidem de collo deposuit, eumque dimittere voluit, sed manum laxare non valuit. Coepi
Abbreviated transcription (Latin):
trare uellet: lapides porte descendẽtes clausecunt
se inuicem ⁊ factus est paries unus. Cũq mirarẽ¬
tur atconiti ⁊ nimio merore ꝯstricti respicientes
ĩ altũ niderunt signũ crucis ĩ celo flammeo
manib stetit supͣ portam et ait. Qñ rex celorum
tronũt nõ se purpuratũ nec dyademate reniten¬
tem exhibuit. uł equi potentis uehicũ reqͥsiuit.
s humilis aselli t̾ga insidẽs cultorib suis humi¬

Expanded text:
trare, repente lapides portae descendentes, clauserunt se invicem, et factus est paries unus. Cumque mirarentur attoniti, nimio terrore constricti, respicientes in altum, viderunt signum sanctae crucis in coelo, flammeo manibus, stetit super portam et ait: Quando rex coelorumtroiit non se purpuratum, nec diademate nitentem exhibuit, aut equi potentis vehiculum requisivit, sed humilis aselli terga insidens, cultoribus suis humi
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiẽs manu ꝑfusus faciem lacrimis oculos¬
perui. S̾tatimq porta se subrigẽs liberũ intran¬
tib ꝑatefecit ĩgressum. O dor quo suauissimꝰ uo¬
litante diuinitus aura de ꝑsarũ prouincia ꝑ
longa t̾raꝵ spacia i̾osolimis fu̾at illapsus eodem¬
momẽto quo de phano cosdroe sc̃a crux fuerat
heraclio baulante egressa: tũc rediit ⁊ ꝑ pectora¬

Expanded text:
suscipiens, perfusus facie lacrymis, ad coeperium, statimque porta se subrigens liberum intrantibus patefecit ingressum. Odorque suavissimus qui, volitante divinitus aura de Persarum provincia, per longa terrarum spatia Hierosolymis fuerat illapsus momento eodem quo de fano Chosroe sancta crux fuerat Graccho bajulante egressa, tunc rediit, omniumque pectora
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe p̃dicationẽ eiꝰ ceperũt tractare de morte
ip̃uis. Erat a̾ illi consuetudo ĩ pͥmo galli can¬
tu: ad laudes dei surg̾e ⁊ usq ad crepusculũ lu¬
eis ĩ diei laudib noctẽ ꝑuigilem ducere. Com¬
pleto ã officio suo reu̾tebatur ĩ dormitoriũ. at
sub lectist̾niis ponerent: ut sc̃s uir rediens ab
ecc̃a suꝑcultellũ se cũ impetu corporis iniceret.¬
⁊ sic semetĩpm int̾fic̾et. Qd̾ ⁊ fecerunt. Manu¬
briũ cultelli solo heserũt: acumẽ uͦ fecri nu¬
dũ ĩ aeris spaciũ erexerũt. Reu̾tens bs̃ gere¬
cũducens manũ inuenit. qd̾ erat absconditũ.
Statimq rit sensit fraudem ẽẽ paratam: relido
et laudib dixit. ⁊ mane pͥmo: rem q̃ ei contige¬
rat nemini indicauit. Tercia uero hora diei ĩ
rali cura illum absoluerent. et meliorẽ quẽcũ¬

Expanded text:
recipere praedicationem ejus, coeperunt tractare de morte. Erat autem illi consuetudo in primo galli cantu ad laudem Dei surgere, et usque ad crepusculum lucis in Dei laudibus noctem pervigilem ducere; completo autem officio suo revertens in dormitorium in sub lectisternio ponerent, ut sanctus vir rediens ab ecclesia super cultellum se cum impetu corporis injiceret, et sic semetipsum interficeret; quod et fecerunt. Manubrium cultelli solo fixerunt; acumen ferri nudum in aeris spatium erexerunt. O infandum necumducens manum, invenit quod erat absconditum. Statim ut sensit fraudem esse paratam, relicto et laudibus Dei duxit, et mane primo rem quae ei contigerat nemini indicavit. Tertia vero hora diei posrali cura illum absolverent, et meliorem quemcun
Abbreviated transcription (Latin):
sio a cõstantinopoli
cõstantino ĩ nouam ampliata ⁊ ĩ regiã urbem
est exaltata et translata in illam om̃is romane
dignitatis gła in sedem romani imꝑii fuit de¬
mus facies eius ĩ longitudĩe hẽbat palmũ ⁊
dimidiũ barba unũ palmũ nasus circit̾ dimi¬
diũ. fcons erat unius pedis. oculi leonini scin¬
tillantes ut carbunculus. suꝑcilia dinudii¬
palmi. Quẽtũq iratꝰ aꝑtis cculis aspexiss
statim t̾ritꝰ erat. Cingrlum quo cingebat᷑ octo
pedũ extendebatur p̃tet illud qd̾ dependebat. Pa¬
rũ panis comedebat. s quartã ꝑtem arietis
aut gallinas duas aut anserem unũ aut
spatulã portinam. aut pauonẽ aut gruem
aut leporem integrum edebat: modicum ui¬
nũ limphatũ sobrie bibebat. Tante fortitu¬
dĩs erat. qd militẽ armatũ suꝑ eqũ sedentẽ
a u̾tice capitis usq ad bases simul cũ equo
uno ictu ꝓpria spata secabat. Quatuor fecra¬
turas equoꝵ sumul manib facile extendebat

Expanded text:
so a Constantinopoli Constantino in novam ampliata, et in regiam urbem est exaltata; et translata est in illam omnis Romanae dignitatis gloria, et in sedem Romani imperii demus. Facies ejus in longitudine habebat unum palmum et dimidium, barba unum, nasus circiter dimidium. Frons ejus erat unius pedis; oculi leonini scintillabant ut carbunculi. Supercilia ocuant. Quemcunque iratus apertis oculis aspexisset, statim perterritus erat. Cingulum, quo cingebatur, octo palmis extendebatur, praeter illud quod dependebat. Parum panis comedebat; sed quartam partem arietis, aut gallinas duas, aut anserem unum, aut spatulam porcinam, aut pavonem, aut gruem, aut leporem integrum edebat. Modicum vinum et lympham sobrie bibebat. Tantae fortitudinis erat, quod militem armatum super equum sedentem, a vertice capitis usque ad bases simul cum equo uno ictu propria spata secabat: quatuor ferraturas equorum simul manibus facile extendebat