comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut omĩa metalla confringat: et ip̃e
confringat᷑ a nullo. Inde a grecis in¬
domabilis dr̃. Ab hoc ad amante in¬
duratũ ẽ cor pharaonis: ne dimitt̾et
ppłm dĩ. Et quia habuer̃t ĩmo posue¬
runt cor suũ ut ad amantẽ : ꝓpͥa uo¬
luntate cordis duriciã suscipientes. ne
audirent uerbadni que mifit inspũ
quos ante captiuitatẽ fuisse manife¬
stũ ẽ: iccirco ad magna peccata. mag¬
na facta ẽ indignatio ⁊ et dnĩ uerba
cõpleta st̃ par pari referentis: ut sicut
illi ãbulauert̃ ad eũ ꝑuersi. et ipse ad¬
uersũ eos puersus incedet et ñ aridi¬
ret u̾ba inclamantiũ: quia et illi u̾ba
dñi surda audire contẽpserint aure.¬
Qmͣobrẽ et dispsit eos ꝑomĩa regna
que nescierunt: assirioꝵ et chaldeoꝵ
medoꝵ atq psarũ et gentiũ ceterarũ
que his imꝑiis subiacebant. et in qua¬
rũ terris disseminati st̃. Et oĩs uidea
deserta ẽ: eo qd̾ nullũ habuerit habi¬
tatorẽ. et non eẽt in ea tͣnͣsiens et reuer¬

Expanded text:
 ut omnia metalla confringat, et ipse non confringatur ab ullo. Unde a Graecis indomabilis dicitur. Ab hoc adamante induratum est cor Pharaonis, ne dimitteret populum Dei . Et quia habuerunt, immo posuerunt cor suum adamantem, propria voluntate cordis duritiam suscipientes, ne audirent verba Domini, quae misit in spiritu quos ante captivitatem fuisse manifestum est: idcirco ad magna peccata, magna facta est indignatio, et Domini verba completa sunt, par pari referentis, ut sicut illi ambulaverunt ad eum perversi, et ipse adversum eos perversus incederet, et non audiret verba inclamantium, quia et illi verba Domini surda aure contempserint. Quamobrem et dispersit eos per omnia regna quae nesciunt, Assyriorum, et Chaldaeorum, Medorum, atque Persarum, et gentium caeterarum, quae his imperiis subjacebant, et in quarum terris disseminati sunt. Et omnis Judaea deserta est, eo quod nullum habuerit habitatorem, et non esset in ea transiens et rever
Abbreviated transcription (Latin):
sexaginta. que fuit uniꝰ uriuxor in bo¬
nis oꝑib babens testimoniũ: si ecluca-¬
uit lib̾os. si recepit hospicio : si scõꝵ pe¬
des lauit. si in tbulationib positis mi¬
nistrauit: siomne opus bonũ ꝓsecu¬
ta ẽ. Istiusmodi senes et anus sedebt̃
in plateis ierłm: et tenebunt baculos

Expanded text:
sexaginta, quae fuit unius viri uxor, in bonis operibus habens testimonium: si educavit liberos, si recepit hospitio, si sanctorum pedes lavit, si in tribulationibus positis ministravit, si omne opus bonum persecuta est . Istiusmodi senes et anus sedebunt in plateis Jerusalem, et tenebunt baculos
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdẽ sangumis. ueluniꝰ nob̾cũ ficli
ẽẽ ꝑspicimus. Uiduã quoq et pupil¬
lũ de quib nob̃ p̃ceptũ ẽ. esto pupil¬
lispat̃. et ꝓuiro mat eoꝵ: iudicans pupillũ
et iustificans uiduã: laduenã .ipauꝑẽ nolite
calumniari: quia alterũ ꝑegͥnatio
alterũ egestas humilẽ facit. Et ma¬
lũ uir fr̃i suo non cogite¬

Expanded text:
is, vel unius nobiscum fidei esse perspicimus. Viduam quoque et pupillum, de quibus nobis praeceptum est: Esto pupillis pater, et pro viro matri eorum; judicans pupillum, et justificans viduam . Et advenam et pauperem nolite calumniari, quia alterum peregrinatio, alterum egestas humilem facit. Et malum vir fratri suo non cogite
Abbreviated transcription (Latin):
nit ad finẽ uidiciũ: quia impius
oppͥmit iustũ. Nec nouũ putemꝰ di
ẽe p̃ceptũ: olim ꝑ moysen ista man¬
dauerat. Sic magnũ iudicabis ut
paruũ : ꝑsonã non accipies. et pau¬
ꝑis ñ misereb̾is in uidicio: qm̃ di iu¬
diciũ est. Miscd̃iam quoq et mise¬
rationes facite unusqͥsq cũ fr̃ẽ suo

Expanded text:
 ad finem judicium, quia impius opprimit justum . Nec novum putemus Dei esse praeceptum, olim per Moysen ista mandaverat: Sic magnum judicabis ut parvum: personam non accipies, et pauperis non misereberis in judicio: quoniam Dei judicium est . Misericordiam quoque et miserationes faciet unus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ⁊ illius studium comꝓbabit᷑.
quia confugerit ad montes. et
magistroꝵ desidia coarguet᷑. In¬
fert enim: & ñ erat qui susciꝑet.
Sequit᷑. Non est sanitas contrit¬
omi tue: tumet plaga tua. Pro¬
pterea mixtitiuᷤ niniue sana¬
ri ñ potest quia suꝑbiam ñ
deponit. ⁊ recens semꝑ uulnus
ẽ: & cotidie diabolo feriente ꝑ¬
cutit᷑. Et ꝓpter hec om̃ia: ñ est
sanitas contritioni enis. Licet
enim sibi sanus ẽẽ uideat᷑. tam̃
anima eius fracta ẽ ⁊ contͥta
ꝑcutiente desuꝑ malleo totius
t̾rȩ: & ñ sanatur quia semꝑ
erecta ẽ. Si autẽ humiliet᷑ &
se xp̃o subiciat: cor contͥtum ⁊
humiliatũ d̾s non sꝑuit. ⁊ sa¬
crificium deo sp̃s contͥbulatus.
In fine ponit᷑ om̃s qui audiert
nuntiũ tuũ plaudent manib¬
suꝑ te. suꝑ quẽ enim ñ irruit

Expanded text:
t illius studium comprobabitur, quia confugerit ad montes, et magistrorum desidia coarguetur: infert enim, et non erat qui susciperet. Sequitur: Non est sanitas contritioni tuae, tumet plaga tua. Propterea mixticius Ninive sanari non potest, quia superbiam non deponit, et recens semper vulnus est, et quotidie diabolo feriente percutitur. Et post haec omnia non est sanitas contritioni ejus: licet enim sibi sanus esse videatur, tamen anima ejus fracta est et contrita, percutiente desuper malleo totius terrae, et non sanatur, quia semper erecta est. Si autem humilietur, et se Christo subjiciat: Cor contritum et humiliatum Deus non despicit ; Et: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. In fine ponitur: Omnes qui audierunt nuntium tuum, plaudent manib te. Super quem enim non irruit
Abbreviated transcription (Latin):
ibit ad montes scripturarũ: ibi¬
q inueniet montes moysen et
montes noui testam̃ti. apł̃os &
eugłistas. & cum ad tales montes
confug̾it. ⁊ in huiꝰcemodi mon¬
tium fu̾it lectione u̾satus: si ñ
inuen̾it qui eum doceat. messis¬

Expanded text:
ibit ad montes Scripturarum, ibiibit ad montes Scripturarum, ibique inveniet montes Moysen et montes novi Testamenti apostolos et evangelistas: et cum ad tales montes confugerit, et in hujuscemodi montium fuerit lectione versatus, si non invenerit qui eum doceat
Abbreviated transcription (Latin):
ue itaq his qui ꝑuersaꝵ doctͥ¬
naꝵ. magistri sunt niniue.
Et congrue ad eos dicit᷑: dormit¬
tauerunt pastores tui. Dedert̃
somnũ oculis suis ⁊ palpebͥs
suis dormitationẽ: & ꝓpterea ñ
inuenerunt locum dño. neq
tab̃nacłm deo iacob: nec audie¬
runt de effrata. id ẽ frrigi¬
fera eccł̃a. nec inuenerunt eã
in condensis siluarũ. N solũ
autem pastores mixtii hurꝰ
& locuste que ĩminente glacie
sedet in sepib dormitauerunt:
s a rege quoq sunt assyrio con¬
sopiti. Scit enim rex assyrnis
ñ posse se oues deciꝑe: nisi pa-¬
stores ante consopierit. Semꝑ
diaboli studium ẽ: uigilantes
animas consopire. Deniq ⁊ in
scitans ait. Uigilate ⁊ orate: ne
intretis in temptationẽ. Et rur¬
sum. Quod uobis dico. om̃ib
dico: uigilate. E quia ñ cessat siꝑ
consopire uigilantes: quoscũq:
ille deceꝑit. ⁊ quasi suaui ⁊ ꝑni¬
cioso carmine syrenaꝵ illexerit
ad dormiendum.: excitat sermo
gistris ante fuerat consopitꝰ. et

Expanded text:
e itaque his qui perversarum doctrinarum magistri sunt in Ninive. Et congrue ad eos dicitur: Dormitaverunt pastores tui : dederunt enim somnum oculis suis, et palpebris suis dormitationem. Et propterea non invenerunt locum Domino, neque tabernaculum Deo Jacob. Nec audierunt de Ephrata, id est, frugifera Ecclesia; nec invenerunt eam in condensis sylvarum. Non solum autem pastores mixticii hujus, et locustae, quae, imminente glacie, sedet in sepibus, dormitaverunt; sed a rege quoque sunt Assyriorum consopiti. Scit enim rex Assyrius non posse se oves decipere, nisi pastores ante consopierit. Semper diaboli studium est, vigilantes animas consopire. Denique et iscitans ait: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Et rursum: Quod vobis dico, omnibus dico: vigilate . Et quia non cessat semper consopire vigilantes, quoscumque ille deceperit, et quasi suavi et pernicioso carmine Sirenarum illexerit ad dormiendum, excitat sermo gistris ante fuerat consopitus: et
Abbreviated transcription (Latin):
re: om̃s qui audierint nuntiũ¬
tuũ consonocrepitu ⁊ uocali ut i
ta dicam oꝑum sono atq concen¬
tu. insultabunt tibi atq gaude¬
bunt. Nullus enim ẽ aut certe
rarus. in quẽ ñ irruerit siue su¬
ꝑuen̾it malitia tua semꝑ. Si e¬
pastores habet ⁊ fortes. & om̃is
falsa doctrina ⁊ m̃dax opinatio
scientiȩ a synmisto uenit. tim̃¬
dum ẽ. ne forte nullus sit suꝑ G
Et diligenter obserua. quia ñ di¬
xerit in quẽ ñ intrauit malitia
uen̾it. Sepe enim nobis falsoꝵ
doginatũ iacula suꝑueniunt¬
& quasi in archanũ animȩ intͣre
desiderant: s claudentib nobiᷤᷤ
portas. suꝑuenit quidẽ syninis¬
toc. ⁊ quantũ in se est irruit: et

Expanded text:
re, omnes qui audierint nuntium, consono crepitu et vocali, et ut ita dicam operum sono atque concentu, insultabunt tibi, atque gaudebunt. Nullus enim est aut certe rarus, in quem non irruerit, sive supervenerit malitia tua semper. Si epastores habet et fortes, et omnis falsa doctrina et mendax opinatio scientiae a symmicto venit, timendum est ne forte nullus sit super Et diligenter observa, quia non dixerit: In quem non intravit malitia ervenerit. Saepe enim nobis falsorum dogmatum jacula superveniunt, et quasi in arcanum animae intrare desiderant: sed claudentibus nobis portas, supervenit quidem σύμμικτος: et quantum in se est, irruit, et
Abbreviated transcription (Latin):
sũmum. dicet. et ponet pedes meos in
consũmatioñe. super excelsa imponet
in agone suꝑauit. p̃mium fuerit
cantantib positũ. ego uincã in car¬
mine eiꝰ et manus meȩ cõponant cy¬
tharã. et psalteriũ. et omne organo¬
rũ genus. scͥbãq pane gyricũ triũ¬
phanti. Et qͥ in pͥncipio locutus sũ
usq qͦ clamabo et ñ exaudies. uocife¬
rabor ad te ium patiens. et ñ salua¬
bis. et de iusticia eius iudicioq cau¬
satus sum: postea laudabo eqͥtatẽ
eius. et cantores ceteros meo carmine

Expanded text:
summum, dicet: Et ponet pedes meos in consummationem, super excelsa imponet in agone superavit, praemium fuerit cantantibus positum: ego vincam in carmine ejus, et manus meae componant citharam, et psalterium, et omne organorum genus, scribamque panegyricum triumphanti. Et qui in principio locutus sum: Usquequo clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? et de justitia ejus judicioque causatus sum: postea laudabo aequitatem ejus, et cantores caeteros meo carmine
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃ẽ uenerabilis in
abacuc librũ sribi¬
mus ꝓpum cantico
eius opuscłm dedi¬
cantes:sermonẽq:
epicũ et psalterii
id ẽ lirico more cõpositũ. totis uirib
aggredientes. Sibilet gͥ excetra et
sardanapallus insultet.turpior ui
et orationib luis qͥ carnẽ uirtute
suꝑasti manifestissimã de xp̃o ꝓphe¬

Expanded text:
pa venerabilis, in Abacuc librum scribimus, proprium Cantico ejus opusculum dedicantes, sermonemque epicum et Psalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibilet igitur excetra, et Sardanapalus insultet, turpior viet orationibus tuis, qui carnem virtute superasti, manifestissimam de Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃ẽ uenerabilis in
abacuc librũ sribi¬
mus ꝓpum cantico
eius opuscłm dedi¬
cantes:sermonẽq:
epicũ et psalterii
id ẽ lirico more cõpositũ. totis uirib
aggredientes. Sibilet gͥ excetra et
sardanapallus insultet.turpior ui¬
ciis qm noĩe : nos ceptũ carpamꝰ iter:
et orationib luis qͥ carnẽ uirtute
suꝑasti manifestissimã de xp̃o ꝓphe¬

Expanded text:
pa venerabilis, in Abacuc librum scribimus, proprium cantico ejus opusculum dedicantes, sermonemque epicum et psalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibilet igitur excetra, et Sardanapalus insultet, turpior vitiis quam nomine: nos coeptum carpamus iter; et orationibus tuis, qui carnem virtute superasti, manifestissimam de Ch
Abbreviated transcription (Latin):
apud consulares uros et in achade¬
mia plausus excitate consueuerat.
ñ erubuit in pͥuata domo. audien¬
te matrona de philosophia disputa¬
re.Quid referam catonis filiam. bru-¬
ti conuigem : cuius uirtus facit. ne
patris maritiq constantiã tantoꝑe
mirem᷑: Plena ẽ hystoria tam greca
qm latina uirtutib feminarũ: et
que integros libros flagitet. Michi
tantũ quia aliud oꝑis incũbit in fi-¬
ne ꝓlogi dixisse sufficiat. dñm resur-¬
gentẽ pͥmũ apparuisse mulierib et
rent uiri ñ querere quẽ fragilior se¬

Expanded text:
apud consulares viros et in Acadeapud consulares viros et in Academia plausus excitare consueverat, 673-674 non erubuit in privata domo, audiente matrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Al. flagitet. Mihi tantum, quia aliud operis incumbit, in fine prologi dixisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuisse mulieribus , rent viri non quaerere, quem jam fragilior se
Abbreviated transcription (Latin):
ntequam sophoniam
aggrediar qͥ nonus ẽ in or¬
dine duodecĩ ꝓpħarũ: res¬
pondendũ uidetur his
o paula et eustochiũ. Qui si sciret ol¬
dam uiris tacentib ꝓph̃asse. et dẽbbo¬
rai udicẽ pariter et ꝓpheten hostes
isrl. barach timente suꝑasse ÷ et ui¬
dith et hester in Tẏpo eccłie. et occidis¬
se aduersarios. et ꝑiturũ isrł de ꝑi¬
culo lib̾asse: nũqmͣ post tergũ meũ
manũ curuarent in ciconiam. T aceo
de anna et h elysabeth et ceteris scĩs
mulierib: quarũ uelut sydum igni¬
culos. clarũ mariȩ lum̃ abscondit: Ad
gentiles feminas ueniã: ut et apud se¬
culi philosophos uideant animarũ
differentias queri solere ñ corpoꝵ. Pla¬
to inducis aspasiã disputantẽ : sa-¬
phocũ pindaro scribitur et alch̃ eo: the¬
misto inter sapientissimos greciȩ phi¬
losophatͣ: corneliam gracoꝵ idẽ ue¬
stram tota romanȩ urbis turba mi¬
rat᷑: carneades eloquentissimꝰ philo¬
sophoꝵ. acutissimus rethorum. qui

Expanded text:
ntequam Sophoniam aggrediar, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, respondendum videtur his o Paula et Eustochium. Qui si scirent Oldam, viris tacentibus, prophetasse, et Debboram judicem pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, superasse : et Judith et Esther, in typo Ecclesiae, et occidisse adversarios, et periturum Israel de periculo liberasse: numquam post tergum meum manum curvarent in ciconiam. Taceo de Anna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosophatur: Corneliam Gracchorum, id est, vestram, tota Romanae urbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
licitus el amico tuo abraham. & libera
meis indieb antiquis dicens. uiuo ego¬
⁊̃ dicit dñs. nolo mortẽ peccatoris. tantu
Nut reuertatur & uiuat. Et alibi. Statĩ
cũ conuerssis in gemueris. saluus eris.
lunc uidebit inimica mea. & oꝑietur
confusione. quȩ nunc dicit ad me.ubi
ẽ dña ds tuus. Uidebo in ea ultionẽ tuã.
it erit quasi lutũ platearũ. adq calca¬
bitur: ne ampluis de luto & paleis egyp¬
tulẜextruat ciuitate:¬

Expanded text:
licitus es amico tuo Abraham, et liberameis in diebus antiquis, dicens: Vivo ego, dicit Dominus: Nolo mortem peccatoris, tantum ut revertatur, et vivat . Et alibi: Statim ut conversus ingemueris, salvus eris. Tunc videbit inimica mea, et operietur confusione, quae nunc dicit ad me: Ubi est Dominus Deus tuus ? Videbo in ea ultionem tuam, et erit quasi lutum platearum, atque calcabitur, ne amplius de luto et paleis Aegyptias exstruat civitate
Abbreviated transcription (Latin):
uum uidices: Suo dño stat aut cadit. Et.
qui stat uideat ne cadat. &. in uicẽ onera
ur̃a portate. Alit̾ sorores km̃e hominũ li¬
uor: alit̾ xp̃c iudicat. Nonͣ eade sententia est
tribunalis eiꝰ: & anguli susurronũ. Multȩ
uȩ. & in testaceis uasis thesaurus sepe
recondit᷑. Petrũ ter negantẽ amarȩ in lo-¬
cũ suũ restituere lacrimȩ. Cui plus dimit¬
titur: plus amat. De toto grege siletur:
nob uniꝰ morbidȩ pecudis salutẽ. angeli
letant᷑ in celo. Qd si cui uidet᷑ indignũ:
audiat a dño. Amice si ego bonꝰ: quare
oculus tuus nequã est:

Expanded text:
uum iudices? suo domino stat aut cadit, et: qui stat, uideat ne cadat, et: inuicem onera uestra portate. aliter, sorores carissimae, hominum liuor, aliter Christus iudicat. non eadem sententia est tribunalis eius et anguli susurronum. multae uae, et in testaceis uasculis thesaurus saepe reconditur. Petrum ter negantem amarae in locum suum restituere lacrimae. cui plus dimittitur, plus amat. de toto grege siletur et ob unius morbidi pecudis salutem angeli laetantur in caelo. quod si cui uidetur indignum, a domino audiat: amice, si ego bonus, quare oculu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s appellent᷑ filii deiuiuentis. E
hoc fieri: quia magnus sit dies iez¬
rahel. Ambigenti &. in uarias sen¬
tentias fluctuanti occurrit illud¬
pauli apłi ad romanos scribentis:
qͥd si uolens ds ostendere irã. & no¬
tã facere potentiã suã. sustinuit

Expanded text:
meus, appellentur filii Dei viventis, et meus, appellentur filii Dei viventis, et hoc fieri, quia magnus sit dies Jezrael. Ambigenti et in varias sententias fluctuanti illud occurrit Pauli apostoli ad Romanos scribentis: Quod si volens Deus ostendere iram, et notam fac
Abbreviated transcription (Latin):
indicant futuroꝵ. Et erit mu¬
merus filioꝵ isrł quasi harena ma-¬
ris quȩ sine mensura ẽ: & ñ nume¬
rabitur. Et erit in loco ubi dr eis.
ñ popłs m̃s uos: dicet᷑ eis filii dei ui¬
uentis. Et congregabunt᷑ filii iuda
& filii isrł parit᷑ ⁊ & ponent sibunet
caput unũ. & ascendent de t̾ra: qͥa
magnus ẽ dies ierrahel. L .xx. Et
erit numerus filioꝵ isrł sicut ha¬
rena maris. quȩ ñ m̃sitrabit᷑. nec
numerari potest. Et erit in loco
ubi dictũ ẽ eis. ñ popłs m̃s uos: uoca¬
bunt᷑ filii dĩ uiuentis. Et congre¬
gabunt᷑ filii iuda & filii isrł simul:
& ponent sibi pͥncipatũ unũ. & as¬
cendent de t̾ra: qm̃ magnus ẽ dies
ietrahel. Legimꝰ abiectionẽ decẽ
tribuũ. & ñ numerabilem isrł. nec
ultra popłm dĩ. indignatione ꝑpe¬
tua condemnatũ. nc discimꝰ qͦ mͦ fi¬
lii iuda & filii isrł parit̾ congregen¬
tur. & ponant sibi caput unũ suie
in loco uibi prius dicebant᷑ ñ popłs

Expanded text:
indicant futurorum. Et erit nuindicant futurorum. Et erit numerus filiorum Israel quasi 11 arena maris, quae sine mensura est, et non numerabitur. Et erit in loco ubi dicetur eis: Non populus meus vos; dicetur eis, filii Dei viventis. Et congregabuntur filii Juda, et filii Israel pariter: et ponent sibimet caput unum, et ascendent de terra: quia magnus est dies Jezrael. LXX: Et erit numerus filiorum Israel sicut arena maris, quae non mensurabitur, nec numerari potest. Et erit in loco ubi dictum est eis: Non populus meus vos: vocabuntur filii Dei viventis. Et congregabuntur funum, et ascendent de terra, quoniam magnus est dies Jezrael. Legimus abjectionem decem tribuum, et non mensurabilem Israel, nec ultra populum Dei, indignatione perpetua condemnatum. Nunc discimus quomodo filii Juda et filii Israel pariter congregentur, et ponant sibi caput unum sive in loco ubi prius dicebatur, Non populus
Abbreviated transcription (Latin):
nonaginta dieb in uno latere sini¬
stro dorinire ꝑpetuo. licet in septua¬
ginta. centum & nonaginta seripti
sint: & dormire ita ut nũquã em¬
gilet. nec mutet latus: nͥ forte so¬
pore satiatus. paululũ aꝑuerit
oculos ad sumendũ sordidissimũ
cibũ subemeritii panis: qͥ de frumñto.
& ordeo. & faba. & lente. & milio coc̃¬
tus sit in humano stercore. Hoc em̃
rerũ natura ñ patitur: ut qͥs quã
hominũ ꝑ trecentos & nonaginta
dies muno semꝑ latere dormiat.
Et rursũ inqͥt suscipies iniquita¬
tes domꝰ uida: & dieb quadragin¬
ta dormies in latere dextro. Hi
aute dies ꝓ annis supputabunt᷑:
ita ut uincti & immnobiles de al¬
tero in alterum latus se uersare
ñ possint. Si illa & cȩtera his simi¬
lia quȩ in scripturis sc̃is legimus.
facta ñ potuerint approbare. sed
aliud qͥd significare contenderint:
gͦ & meretrix ista mulier. & illa
turpem coniunctionẽ. s sacram̃ta

Expanded text:
nonaginta diebus in uno latere sininonaginta diebus in uno latere sinistro dormire perpetuo, licet in LXX centum et nonaginta scripti sunt, et dormire ita ut numquam evigilet, nec mutet latus, nisi forte sopore satiatus paúlulum aperuerit oculos ad sumendum sordidissimum cibum subcinericii panis, qui de frumento, et hordeo, et taba, et lente, et milio coctus sit in humano stercore. Hoc enim rerum natura non patitur, ut quisquam hominum per trecentos nonaginta dies in uno semper latere dormiat. Et rursus, inquit: Suscipies iniquitates domus Juda, et diebus quadraginta dormies in latere dextro. Hi autem dies pro annis supputantur  ita ut vincti et immobiles, de altero in alterum latus se versare non possint. Si illa et caetera his similia, quae in Scripturis sanctis legimus, facta non potuerit approbare, sed aliud quid significare contenderit: ergo et meretrix ista mulier, et aliaturpem stupri conjunctionem, sed sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
em robur amiserat. Qui ablactatur.
nedit a matre. Parentis lacte ñ ues¬
atur: alimentis sustentat᷑ ext̾̃nis. Ita
essrł ꝓiectus a dño. & captiuitatis
circũdatus angustiis. atq in babilo¬
ne cibis sustentatus imimundis. uo¬
catur ñ popłs dei: & et̾na gentis a¬
lienȩ feritur sententia ut dicatur
Qod recte intelligere possumꝰ & in
om̃i popło iudeoꝵ qui ꝓpt̾ offensam
seminis dłĩ captiuitati traditus regnũ
ꝑdidit & ꝓuintiã. appellat᷑q non
popłs dei: & in ꝑsona bereticor
quis autẽ contentiosus int̾pres no¬
luerit reciꝑe ista quȩ diximꝰ. sed me¬
retric̃e nomine gomer filiam debe¬
laim. primũ & terciũ masculos.
secdam quȩ media ẽ feminã. intellex¬
erit ꝓcreasse. hoc uolens scripturã
sonare qd̾ legitur: respondeat qͣmͦ
in ierechiele illud exponat. ubi iu¬
betur a dño portare iniqͥtates domꝰ
isrł id ẽ decem tribuũ. & trecentis

Expanded text:
ta: viri enim jam robur amiserat. Qui ablactatur, ta: viri enim jam robur amiserat. Qui ablactatur, recedit a matre, parentis lacte non vescitur, alimentis sustentatur externis. Ita et Israel projectus a Domino, et captivitatis circumdatus angustiis, atque in Babylone cibis sustentatus immundis, vocatur non populus Dei, et aeterna gentis alienae feritur sententia, ut dicaturQuod recte intelligere possumus, et in omni populo Judaeorum, qui propter offensam seminis Dei captivitati traditus, regnum perdidit, et provinciam, appellaturque non populus Dei: et in persona haereticorum. Si quis autem contentiosus interpres noluerit recipere ista, quae diximus, sed meretricem nomine Gomer filiam Deblaim, primum, et tertium masculos, secundam, quae media est, feminam intellexerit procreasse, hoc volens Scriptura sonare quod legitur, respondeat quomodo in Ezechiel illud exponat, ubi jubetur a Domino portare iniquitates domus Israel, id est, decem tribuum, et trecentis
Abbreviated transcription (Latin):
sit de exercitu sennacherib regis as¬
syrioꝵ. una nocte centũ octoginta
qͥnq milia. Iuxta typum dicimꝰ
eos qui ꝓpt̾ sanguinem seminis dĩ
uocantur absq miscdia & dicere au¬
si sunt. sanguis eiꝰ suꝑ nos & suꝑ si¬
lios nr̃os. huc usq seruire romanis.
domum autem uida eos uidelicet
ex iudeis qui dñm sunt confessi. ñ
in exercitus fortitudine. s in euan¬
glica p̃dicatione saluatos.Qod
in isrł & iuda tam iuxta hystoriã
quã ruxta tẏpũ int̾pretati sumus.
referamus ad hereticorũ concilia¬
bula & ad eccłiam dñi saluatoris.
qd̾ illis absq miscd̾ia derelictis reg¬
te suꝑarit. Et ablactauit eam qͦ
erat absq mscłia. Et concepit et
peꝑit filiũ: & dixit. Uoca nomen eiꝰ
ñ popłs meus: quia uosñ popłs m̃s.
& ego ñ ero ds ũr. Lxx. similiter.
Iui uocabat᷑ semen di. uersus in fe
offensamq dei ductus in captiuitat̃e.
quia dm̃ miscdiã ñ habebat. nequa¬

Expanded text:
sit de exercitu Sennacherib regis Assit de exercitu Sennacherib regis Assyriorum una nocte centum octoginta quinque millia . Juxta typum dicimus, eos qui propter sanguinem seminis Dei vocantur Absque misericordia, et dicere ausi sunt: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , hucusque servire Romanis. Domum autem Juda, eos videlicet ex Judaeis, qui Dominum sunt confessi, non in exercitus fortitudine, sed in Evangelii praedicatione salvatos. Quod in Israel et Juda tam juxta historiam, quam juxta typum, interpretati sumus, referamus ad haereticorum conciliabula, et ad Ecclesiam Domini Salvatoris, quod, illis absque misericordia derelictis, regte superarit. -- Et ablactavit eam quae erat absque misericordia: et concepit, et peperit filium, et dixit: Voca nomen ejus, Non populus meus: quia vos non populus meus; et ego non ero vester. LXX similiter. Qui vocabatur semen Dei versus in femoffensamque Dei, ductus in captivitatem, quia Domini misericordiam non habebat, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nequaꝗͣ. addam ultra misereri
domui isił. s adu̾sans adu̾sabor eis.
filioꝵ autẽ iuda miserebor. & salua¬
bo eos in dño deo suo: & ñ saluabo
illos in arcu. neq in gladio. neq
in bello. neq in equis. neq in equi¬
tibus. Postquã contritus atq
confractus ẽ arcus isrł in ualle ier¬
rahel. & regnum decem tribuum
destitutũ ita ut ducerent᷑ in capti¬
uitate: nequaꝗͣ. iam iezrahel id est
semen di. nec masculim sexus filiꝰ
nascitur: s filia id ẽ femina fragilis
sexus. & quȩ uictoꝵ pateat contume
indignatio. qd̃ nequaꝗͣ. domui isrł
se dicat ultra misereri ⁊ s eos de me¬
moria sua eterna obliione delere:
quia usq hodie ꝑsarũ regib serui¬
unt. & nũquã eoꝵ est soluta cap¬
tiuitas. Domui aut̃e iuda miscd̃i¬
am pollicet᷑ ⁊ & dicit qd̃ eos saluet
in dño do suo: uel in se ipso quilo
cherib: ñ in arcu & gladio. & bello.
& in equitũ multitudinei s in suo
robore. qnͣdo misit angelum & ꝑcus¬

Expanded text:
a nequaquam addam ultra misereri domui Israel: sed adversans adversabor eis: filiorum autem Juda miserebor, et salvabo eos in Domino Deo suo: et non salvabo eos in areu, neque in gladio, neque in bello, 9 neque in equis, neque in equitibus. Postquam contritus est atque confractus arcus Israel, in valle Jezrael, et regnum decem tribuum destitutum, ita ut ducerentur in captivitatem, nequaquam jam Jezrael, id est, semen Dei, nec masculini sexus filius nascitur: sed filia, id est, femina fragilis sexus, et quae victorum pateat contumelindignatio. Quod nequaquam domui Israel se dicat misereri ultra, sed eos de memoria sua aeterna oblivione delere; quia usque hodie Persarum regibus serviunt, et numquam est eorum soluta captivitas. Domui autem Juda misericordiam pollicetur, et dicit, quia eos salvet in Domino Deo suo, vel in seipso qui locherib, non in arcu et gladio et bello et in equitum multitudine, sed in suo robore, quando misit Angelum, et percus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ pharao & omĩs eius exercitus qui
ꝑ quadringentos & triginta annos
popłm dĩ captiuum tenuit. in mari
rubro submersus ẽ. sic etiam romani
qui eodem annoꝵ spatio iudeos pos¬
sessuri sunt. ultione dm̃ deleantur.
Hoc illi spe sibi cassa ꝓmittant. Neq
eñi possunt exponere quare cum in
orbe tantȩ sint nationes. duȩ solum
gentes egyptioꝵ & idumeoꝵ expecten¬
tur ad pęnam: aut cur ꝓ idumeis in¬
telligant᷑ romani cũ eadem licentia¬
mentiendi diuersa possimus asserere
sub idumeoꝵ uocabulo uł ꝑsas. uł e¬
lamitas. uł francos. alamanmnosq &¬
gentes alias significari. Nos aut̃e dica¬
mꝰ temꝑe dñice resurrectionis. uł die
iudicii. utrumq eñi recipimꝰ: & egyp¬
tum & idumeã. in eo qd egyptii et
idumei sunt. destruendas. Egyptus
dicit᷑ mẽsrãtm̃ qd̾ int̃p̃tatur ẽct̃ay

Expanded text:
quomodo Pharao et omnis ejus exercitus, qui quomodo Pharao et omnis ejus exercitus, qui per quadringentos et triginta annos populum Dei captivum tenuit, in mari 217 Rubro submersus est: sic etiam Romani qui eodem annorum spatio Judaeos possessuri sunt, ultione Domini deleantur. Hoc illi spe sibi cassa promittant. Neque enim possunt exponere quare cum in orbe tantae sint nationes, duae solum gentes, Aegyptiorum et Idumaeorum expetantur ad poenam; aut cur pro Idumaeis intelligantur Romani, cum eadem licentiamentiendi e diverso possimus asserere, sub Idumaeorum vocabulo vel Persas, vel Elamitas, vel Francos, Alemannos, gentesque alias significari. Nos autem dicamus tempore Dominicae resurrectionis, vel die judicii utrumque enim recipimus et Aegyptum et Idumaeam, in eo quod Aegyptus et Idumaea sunt, destruendas. Aegyptus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
meus mem̃to queso quid cogitauerit
balach rex moab: & qͥd responderit
tͦ sons de domo dm̃ quȩ int̾ptatur
eccłia. de quo & ierechiel. & zacharias
ponunt in fine uoluminũ suoꝵ. ut
spinas nr̃as & uitia atq peccata quȩ
nullam frugem habuere iusticie. cõ¬
inutent in dñi noualia. & ariditat̃e
nr̃am rigent aquis largissimis: et
ꝓspinis ac ueprib flores uirtutũ mul¬
tiplices germinemꝰ. & in eo loco uibi
quonda formcatꝰ ẽ isrł. & initiatus ẽ
beelphegor. lilia castitatis. & rose pudo¬
ris ac uirginitatis exuberent. E gyp¬
tus in desolationẽ erit. & idumea in
desertum ꝑditionis. ꝑ eo qd̾ unque e¬
gerint in filios iuda & effuderint san¬
guinẽ inuocentẽ in t̾ra sua. Lxx.
in campum desolationis: ꝓpt̃ iniqui¬
tates filioꝵ iuda ꝓ eo qd̾ effuderint
sanguiẽ iustu in t̃rasua. Et in hoc
sui in egyptios qui ucim sunt. & in
romanos quos int̃p̃tant᷑ idumeos. spe
uanissima confingentes: ut scilicet

Expanded text:
meus, memento, quaeso, quid cogitaverit meus, memento, quaeso, quid cogitaverit Balach, rex Moab, et quid responderit tur fons de domo Domini, quae interpretatur Ecclesia. De quo et Ezechiel et Zacharias ponunt in fine voluminum suorum , ut spinas nostras et vitia atque peccata, quae nullam frugem habuere justitiae, commutent in Domini novalia, et ariditatem nostram rigent aquis largissimis, et pro spinis ac vepribus, flores virtutum multiplices germinemus. Et in eo loco, ubi quondam fornicatus est Israel, et initiatus est Beelphegor, lilia castitatis et rosae pudoris ac virginitatis exuberent. Aegyptus in desolatione erit et Idumea in desertum perditionis pro eo quod inique egerint in filios Iuda et effuderint sanguinem innocentem in terra sua et in campum desolationis, propter iniquitates filiorum Juda, pro eo quod effuderunt sanguinem justum in terra sua. Et in hoc sui, in Aegyptios qui vicini sunt, et in Romanos quos interpretantur Idumaeos, spe vanissima confingentes. Ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
stas uniũsa germania. atq in singłis
nominib diu̾sa mensura sit. H ec
nulli dubiũ ẽ omĩa que in tabernacło
dĩ legimꝰ de lignis sẽchim̃ fuisse ꝑfecta:
quȩ .lxx. int̃p̃tati sunt ligna imputri¬
bilia. Est aut̃e sechim genus arboris
in heremo: spinȩ albe similis. colore
& foliis. ñ magnitudine. Alioqͥn tam
grandes arbores sunt. ut latissima
ex illis tabulata cedant᷑ lignumq
fortissimumẽ & in credibilis leuita¬
tis ac pulchritudinis. ita ut &̃ his etiã
ãs uocant. ditissu quiq & studio¬
sissum faciant. Que ligna in locis
cultis & in romano solo absq arabiȩ
solitudine ñ inueniunt᷑. ꝑtorrente
suiculoꝵ siue spinarũ. syminachus
int̃p̃tatus ẽ uallem sꝑmarũ. Est aut̃
locus iuxta libiadem tͣnsmare mor¬
tuum. sexto ab eo distans miliario
ubi qͦndam cum madianitidis form¬
catus ẽ ifrł. Huiꝰ loci ex ꝑsona di mi¬
cheas ꝓpħa menunt dicens. Popłs

Expanded text:
stas universa Germania, atque in singulis stas universa Germania, atque in singulis nominibus diversa mensura sit. Haec nulli dubium est, omnia quae in tabernaculo Dei legimus, de lignis Settim fuisse perfecta: quae LXX interpretati sunt ligna imputribilia. Est autem genus arboris in eremo, spinae albae simile, colore et foliis, non magnitudine. Alioquin tam grandes arbores sunt, ut latissima 216 ex illis tabulata caedantur, lignumque fortissimum est, et incredibilis levitatis ac pulchritudinis, ita ut ex his etiam vocant, ditissimi quique et studiosissimi faciant, quae ligna in locis cultis, et in Romano solo, absque Arabiae solitudine non inveniuntur. Pro torrente funiculorum, sive spinarum, Symmachus interpretatus est, vallem spinarum. Est autem locus juxta Liviadem trans mare mortuum, sexto ab ea distans milliario, ubi quondam cum Madianitis fornicatus est Israel. Hujus loci ex persona Dei Michaeas propheta meminit, dicens: Populus
Abbreviated transcription (Latin):
tua: suꝑ mel ori meo. Qui autẽ inferi¬
or montib ẽ. & nec dum ad ꝑfectionis
culmen ascenderit: uocabitur collis.
&fluent de eo riui lactis quib rudis
in xp̃o nutritur infantia. & aquarũ
flumina quȩ de uentre suo dñs ma-¬
nare testatus ẽ. Om̃s em̃ riui siue emis¬
siones iudȩ implebunt᷑ aquis: et m¬
chil in eis siccum erit. redundantib
cunctis gr̃a sp̃uali. Et fons de do¬
mo dm̃ egredietur: & irrigabit cor¬
significat: aut iuxta egyptios mensu¬
ram certi itmeris. psalmista dicente.
Semitã meam & fumculum meũ tu
inuestigasti. In nilo eñi flumine siue
in riuis eiꝰ. solent naues funb trahe¬
re.certa habentes spatia. que appel¬
lant fumculosut labori defessoꝵ re-¬
centia trahentium colla succedant.
Nec mirum.si unaquȩq gens certa
uiarum spatia suis appellet nomim¬
b:cum & latini mille passus uocent.
& galli leugas. & ꝑsȩ parasangas. & ra¬

Expanded text:
tua, super mel ori meo ! Qui autem inferitua, super mel ori meo ! Qui autem inferior montibus est, et necdum ad perfectionis culmen ascenderint, vocabitur collis, et fluent de eo rivi lactis, quibus rudis in Christo nutritur infantia, et aquarum flumina, quae de ventre suo Dominus manare testatus est . Omnes enim rivi, sive emissiones Juda, implebuntur aquis, et nihil in eis siccum erit, redundantibus cunctis gratia spirituali. Et fons de domo Domini egredietur, et irrigabit torsignificat, aut juxta Aegyptios mensuram certi itineris, Psalmista dicente: Semitam meam et funiculum meum tu investigasti . In Nilo enim flumine, sive in rivis ejus, solent naves funibus trahere, certa habentes spatia, quae appellant funiculos, ut labori defessorum, recentia trahentium colla succedant. Nec mirum si unaquaeque gens certa viarum spatia suis appellet nominibus, cum et Latini mille passus vocent, et Galli leucas, et Persae parasangas, et ra
Abbreviated transcription (Latin):
pessimas cogitationes atq peccata. de
quib ꝓpħa loquit᷑ ab alienis parce
seruo tuo. Quȩ nequaꝗͣ. ultra in no¬
bis uiam reyꝑient. si habuerimꝰ di
pacem: & cor nr̃m adu̾sariis ñ patue¬
rit. Hec iudei & nr̃i ut diximꝰ iudai¬
zantes. ad mille annoꝵ fabulam refe¬
runt quando putant xp̃m habitatu¬
rum in syon. & in ierłm aureã atq
gemmatã scõꝵ popłos congregandos
ut qui in isto scło oppressi sunt ab
unuersis gentib in hoc eodem cunc̃¬
tis imꝑent nationib. Et erit in die
illa stillabunt montes dulcedinẽ: et
colles fluent lacte: & ꝑ om̃s riuos iude
ibunt aquȩ. Lxx. Et erit in die il¬
lo stillabunt montes dulcedinẽ: & col¬
les fluent lacte: & ꝑ om̃s emissiones
iude fluent aquis. Habitante dño
ad uirtutum excelsa ꝑuenerit. dulce¬
dine & melle sudabit: & stillabunt
ex eo gr̃e sp̃uales. De quib ꝓpħa loqͥ¬
tur. Quam dulcia gutturi meo eloqͥa

Expanded text:
pessimas cogitationes atque peccata, de pessimas cogitationes atque peccata, de quibus propheta loquitur: Ab alienis parce servo tuo : quae nequaquam ultra in nobis viam reperirent, si habuerimus Dei pacem, et cor nostrum adversariis non patuerit. Haec Judaei et nostri, ut diximus, judaizantes, ad mille annorum fabulam referunt, quando putant Christum habitaturum in Sion, et in Jerusalem aurea atque gemmata sanctorum populos congregandos, ut qui in isto saeculo oppressi sunt ab universis gentibus, in hoc eodem cunctis imperent nationibus. 215 Et erit in die illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et per omnes rivos Judae ibunt aquae. LXX: Et erit in die illa, stillabunt montes dulcedinem, et colles fluent lacte, et omnes emissiones Judae fluent aquis. Habitante Dominad virtutum excelsa pervenerit, dulcedine et melle sudabit, et stillabunt ex eo gratiae spirituales, de quibus propheta loquitur: Quam dulcia gutturi meo eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
monte scõ meo. Et erit ierłm sc̃a: & alie¬
nigena ñ transibit ꝑ eam amplius.
um solis & lune cunctarumq stellaꝵ
splendor tenebris fuerit cõmutatus.
dñs de syon instar leonis rugiet. fiue
clamabit: & tam excelsa uox eius erit
atq t̾ribilis. ut celoꝵ cardines. & t̾rarũ
fundam̃ta quatiant᷑. Cũq tam seuerꝰ
in eos fuerit qui pumedi sunt. erit
clemens ergapopłm suũ: & dabit eis
fortitudinem qui appellant᷑ filii isrł.
tẽoĩ. quem nos rectissimũ dĩ dicere pos¬
sumꝰ. qͥ ñ ambulauer̃t ꝑ prauas semi¬
tas. s gradientes in uia xp̃o omĩa recła
fecerunt. Tunc scient ꝙ hi qui pum¬
ent᷑. & illi qui assument᷑ in głam. qd̾
dñs habitet in specula sua sẏon. & in
xp̃o monte sc̃o suo. siue in eo qui se dig¬
num di habitaculũ p̃parauit. Tunt
erit sc̃a ierłm uisio pacis. a qua & salo¬
mon nom̃ accepit: & aliem ñ tͣnsibunt
ꝑ eam amplius. Alienos uł demones
intellige. qui ext̃m a dõ sunt: uł om̃s

Expanded text:
et erit Jerusalem sancta, et alienigena non transibit per eam amplius. Cum solis et lunae cunctarumque stellarum splendor tenebris fuerit commutatus, Dominus de Sion instar leonis rugiet, sive clamabit, et tam excelsa vox ejus erit atque terribilis, ut coelorum cardines et terrarum fundamenta quatiantur. Cumque tam severus in eos fuerit qui puniendi sunt, erit clemens erga populum suum, et dabit eis fortitudinem qui appellantur filii Israel,  Θεοῦ, quem nos rectissimum Dei dicere possumus: qui non ambulaverunt per pravas semitas, sed gradientes in via Christi, omnia recta fecerunt. Tunc scient et hi qui punientur, et illi qui assumentur in gloriam, quod Dominus habitet in specula sua Sion, et in Christo monte sancto suo, sive in eo qui se dignum Dei habitaculo praeparavit. Tunc erit sancta Jerusalem visio pacis, a qua et Salomon nomen accepit, et alieni non pertransibunt per eam amplius. Alienos vel daemones intellige, qui externi a Deo sunt: vel omnes
Abbreviated transcription (Latin):
cłi popłm ꝑsecutus ẽ. & t̾rens uacauit
oꝑib ac multitudine delictoꝵ cotidie
fuderit sanguinẽ innocentẽ eoꝵ scili¬
cet quos decepit. erit in ꝑditionẽ: ut
aninas quoq martyrũ sub altari
clamare cognouimꝰ. Usq quo dñe sc̃s
& uerus ñ iudicas & uindicas sangui¬
nem nr̃m de his qui habitant in t̾ra:¬

Expanded text:
i populum persecutus est, et terrenis vacaverit operibus, ac multitudine delictorum quotidie fuderit sanguinem innocentem, eorum scilicet, quos decipit , erit in perditionem, ut animas quoque martyrum sub altari clamare cognovimus: Usquequo, Domine sanctus et verus, non judicas et vindicas sanguinem nostrum de his qui habitant in ter
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt: ꝓ quo in hebreo scͥptũ
ẽ ħarũs. qd̾ hebrei ñ solum concisionẽ.
s & aurũ int̾p̃tari putant: qd̾ scilicet
in ualle iudicii. quã suspicant᷑ gehen¬
nam. excoctis sordib peccatoꝵ. purũ
aurũ remaneat. Iccirco autẽ gentiũ
de quib supra diximꝰ. in ualle iudicii
siue concisionis popłi congregant᷑. ut
int̾ficiant᷑ & corruant. & a dño iudi¬
cent᷑. Cuiꝰ merorẽ diei & torm̃ta ꝑ eun¬
trum. nec sol quidem & luna. astraq
cet̾a poter̃t intueri. s retrahent splen¬
dorem suũ & seueritatẽ iudicantis red¬
ddentisq uinuscuiꝰq opus in caput
suũ. afpicere ñ audebint: ñ quo cle¬
m̃tiora sint dĩ iudicio. s quo om̃is cre¬
atura intorm̃tis alioꝵ de suo iudicio¬

Expanded text:
transtulerunt: pro quo in Hebraico scriptum est HARUS  , quod Hebraei non solum concisionem; sed et aurum interpretari putant, quo scilicet in valle judicii, quam suspicantur gehennam, excoctis sordibus peccatorum, purum aurum remaneat. Idcirco autem gentium, de quibus supra diximus in valle judicii, siinterficiantur, et corruant, ut a Domino judicentur. Cujus moerorem diei, et tormenta pereuntium, nec sol quidem nec luna, nec astra caetera poterunt intueri; sed retrahent fulgorem suum, et severitatem judicantis, reddentisque uniuscujusque opus in caput suum, respicere non audebunt. Non quia clementiora sunt Dei judicio, sed quo omnis creatura in tormentis aliorum, de sui pe
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ: arbitrantes ultimo tẽpore qͣndo
ierłm fuerit restaurata. sub mille
annoꝵ imꝑio contra di popłm esse uen¬
turas : & in ualle iosaphat quȩ ad ori¬
entałẽ partẽ templi sita ẽ. esse ruituras.
& effundendi sanguinis instare uin¬
demiã. Popłi popłi in ualle con-¬
cisionis: quia iuxta ẽ dies dñi in ualle
concisionis. Sol & luna obtenebrati

Expanded text:
mus, arbitrantes ultimo tempore quando mus, arbitrantes ultimo tempore quando Jerusalem fuerit instaurata, sub mille annorum imperio contra Dei populum esse venturas, et in valle Josaphat quae ad Orientalem partem templi sita est, esse ruituras et effundendi sanguinis instare vindemiam. Populi, populi in valle concisionis, quia juxta est dies Domini in valle concisionis. S
Abbreviated transcription (Latin):
gentes quȩ de circuitu uement. in
bonam partem intelligunt: quo sci¬
licet sc̃i contra dĩ adu̾sarios congre¬
gent᷑. & mittant falces suas ut matu¬
ram hostium messem demetant. & ue-¬
mant atq descendant calcentq torcu¬
laria quia assit uindenna: & in tantũ
musta exuberent. ut torcularia caꝑe
ñ possint. Et ut sciremꝰ quȩ sit uinde
tiplicata ẽ malicia eoꝵ. haud dubium
qͥn eos significet qui contra dñm con¬
gregati sunt. Alii aut̃e consurgere
gentes & conuenire in uallem iosa¬
phat. & sedere dñm. ut om̃s iudicet
nationes. ideo asserunt. ut parent
se & assumant umũsa arma pugnan¬
tium. & in ualle iosaphat dñ falcib
demetant᷑. Uenisse em̃ contra eos tẽ¬
pus iudicii: & in tantũ eoꝵ creuisse
mala. ut d̃i uincerent patientiam.
Nam & amorrei tunc expulsi sunt
qͣndo expleta sunt peccata eoꝵ. Iudei
istũ locum ad gog & magog gentes
seuissimas refert̃de qͥb supra dixi¬

Expanded text:
gentes, quae de circuitu veniunt, in gentes, quae de circuitu veniunt, in bonam partem intelligunt: quo scilicet et sancti contra Dei adversarios congregentur, et mittant falces suas, ut maturam hostium messem demetant, et veniant atque descendant, calcentque torcularia, quia adsit vindemia, et intantum musta exuberent, ut torcularia capere non possint. Et ut sciremus quae sit vindemtiplicata est malitia eorum, haud dubium quin eos significet, qui contra Dominum congregati sunt. Alii autem consurgere gentes, et convenire in vallem Josaphat, et sedere Dominum, ut omnes judicet nationes, ideo asserunt, ut parent se et assumant universa arma pugnantium, et in valle Josaphat Domini falcibus demetantur. Venisse enim contra eos tempus judicii, et intantum eorum crevisse mala, ut Dei vincerent patientiam. Nam et Amorrhaei tunc expulsi sunt, quando expleta sunt peccata eorum. Judaei istum locum ad Gog et Magog gentes saevissimas referunt, de quibus supra dixi
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmittit. Nos iuxta ceptã tropolo¬
giam & gentes demonũ. & eos qͥ cotidie
contra eccłiam dimicant. & multimo
qui sub antixp̃o adũsum scos dm̃i pug¬
naturi sunt. acciꝑe possumus: qͥ iccir¬
co congregant᷑ ut ꝑeant. Consur¬
gant & ascendant in uallem iosaphat.
quia ibi sedebo ut iudicem om̃s gentes
in circuitu. Mittite falces. qm̃ maturã
uit messis. Wenite & descendite: quia
plenũ ẽ torcular. Ecub̃̾ant torcularia:
qͥa multiplicata ẽ malicia sua. Lxx.
Consurgant & ascendant om̃s gentes
in uallem iosaphat: quia ibi sedebo
ut iudic̃ẽ om̃s gentes in circuitu.
Et mittite falces. qm̃ adẽ uindemia.
Introite & calcate: qm̃ plenum ẽ corcu¬
lar. Et redundant torcularia: qͥa re-¬
pleta sunt mala eoꝵ. Et hec iuxta
suꝑiorem sensum int̃p̃tant᷑ bifariam.
Alii em̃i gentes ascendere in uallem
iosaphat. quȩ int̃p̃tat᷑ dñi iudiciũ.
& sedere ibi deum ut duudicet om̃s

Expanded text:
repromittit. Nos juxta coeptam tropolorepromittit. Nos juxta coeptam tropologiam, et gentes daemonum, et eos qui quotidie contra Ecclesiam dimicant, et in ultimo, qui sub Antichristo adversum sanctos Domini pugnaturi sunt, accipere possumus, qui idcirco congregantur, ut pereant. Consurgant, et ascendant gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: mittite faluit messis. Venite et descendite, quia plenum est torcular: exuberant torcularia, quia multiplicata est malitia eorum. LXX: Consurgant et ascendant omnes gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebo ut judicem omnes gentes in circuitu: emittite falces, quoniam adest vindemia. Introite et calcate, quia plenum est torcular, et redundant torcularia, quia repleta sunt mala eorum. Et haec juxta superiorem sensum interpretantur bifariam. Alii enim gentes ascendere in vallem Josaphat, quae interpretatur Domini judicium, et sedere ibi Deum, ut dijudicet omnes
Abbreviated transcription (Latin):
menon libro scͥptũ ẽ. & transiordanẽ
de filiis ruben & gad. & dimidia tri¬
bu manasse in om̃ib uasis bellicis
centũ uiginti milia. & om̃s isti uiri
bellatores parati ad pugnã mente
pacifica. nos ẽt uolunt imitatores
ueri dauid de quo legimꝰ. Memen¬
to dñe dauid. & omis mansuetudins
eiꝰ. Et ipse loquit᷑ in euangłio. Discite
a me quia humilis & mitis sum. si¬
ue mansuetus. Uiros quoq eos in¬
telligi uolunt. qͥ destruentes initia
paruuil oꝵ. ad ꝑfecte etatis robur as¬
cesserint.: & omẽ studiũ quo pͥus am¬
marũ suarũ exercebant agros. ad
necessitatẽ contulerint p̃tii. Nobis
autẽ hebreoꝵ opimonẽ sequentib. ui¬
det᷑ ẽẽ contrariũ. Ideo em̃ gentes adũsa
riȩ isrł parant᷑ ad pugnã & aratra sua
ligonesq uł falces in gladios lanceasq
cõmutant anfirinus robustũ eẽ se di-¬
cit. erumpuntq & ueniunt de circui
hec iuxta litteram sibi isił miserabilis

Expanded text:
menis scriptum est : Et trans Jordanem menis scriptum est : Et trans Jordanem de Ruben et Gad et dimidia tribu Manasse, in omnibus vasis bellicis centum viginti millia: omnes isti viri bellatores parati ad pugnam mente pacifica: hos esse volunt imitatores veri David, de quo legimus: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus . 212 Et ipse loquitur in Evangelio: Discite a me, quia humilis sum, et mitis , sive mansuetus. Viros quoque eos intelligi volunt, qui destruentes initia parvulorum, ad perfectae aetatis robur accesserint, et omne studium quo prius animarum suarum exercebant agros, ad necessitatem praelii contulerint. Nobis autem Hebraeorum opinionem sequentibus videtur esse contrarium. Ideo  ad pugnam, et aratra sua ligonesque, vel falces in gladios lanceasque commutant , et infirmus robustum se esse dicit, erumpuntque et veniunt de circuitHaec juxta litteram sibi Israel miserabilis
Abbreviated transcription (Latin):
dant om̃s uiri bellatores. Concidi¬
te aratra ur̃a in gladios: & ligones
in lanceas. Infirmꝰ dicat. qͥa fortis
egosum. Frumpite & uenite om̃s gen¬
tes de circuitu: & congregamini. Ibi oc¬
cumbere faciet dñs robustos suos. Lxx.
Predicate hoc in gentb sc̃ificate bellũ.
suscitate pugnatores. adducite & ascen¬
dite om̃s uiribellatores. concidite ara¬
tra ur̃a ingladios. & falces ur̃as in lau¬
ceas. Fortis dicat. quia p̃ualeo ego. Con¬
gregamini & introite om̃s gentes ꝑ
circuitũ. & congregamini illuc. man¬
suetꝰ sit pugnator. Locus iste du¬
plicit̾ intelligitur. Quidã eñi arbi¬
trant᷑ hȩc scĩs gentib p̾dicari ut p̃pa¬
rent᷑ ad bellum ut ꝓpopło d̃i dimi¬
cent: ut omĩa instrumenta agricul¬
ture in gladios lanceasq conũtant.
ut infirmꝰ dicat se ẽẽ robustũ. & ue¬
mant om̃s de circuitu & in certamen
dñi congregent᷑. maxime quia iux¬
ta .lxx. sequit᷑. mansuetꝰ & initis sit
pugnator. uxta illud qd̃ in paralipo¬

Expanded text:
ant omnes viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et ligones vestros in lanceas. Infirmus dicat, quia fortis ego sum. Erumpite, et venite, omnes gentes de circuitu, et congregamini, ibi occumbere faciet Dominus robustos tuos Al.ec Al. hoc in gentibus: sanctificate bellum, suscitate pugnatores, adducite et ascendite omnes viri bellatores. Concidite aratra vestra in gladios, et falces vestras in lanceas. Fortis dicat, quia praevaleo ego. Congregamini et introite, omnes gentes per circuitum: et congregamini illuc, mansuetus sit pugnator. Locus iste dupliciter intelligitur: quidam enim arbitrantur haec sanctis gentibus praedicari, ut praeparentur ad bellum, et pro populo Dei dimicent, ut omnia instrumenta agriculturae in gladios lanceasque convertant, ut infirmus dicat se esse robustum, et veniant omnes de circuitu, et in certamen Domini congregentur, maxime quia juxta LXX sequitur: Mansuetus et mitis sit pugnator, juxta illud quod in Paralipo