comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labeo scribit dolum solũmͦ
uersari. Nam si affeccõne co¬
accus ne bona mea distrant᷑.
negociis te mois obtusis eqͥs¬
simũ ẽẽ dolum d̾ tarat te pĩa

Expanded text:
 Labeo scribit dolum solummodo uersari: nam si affectione coactus, ne bona mea distrahantur, negotiis te meis optuleris, aequissimum esse dolum dumtaxat te pra
Abbreviated transcription (Latin):
res meas alicund ad impend̾¬
it᷑ nõ mñ it quod ei abest. qr
ĩn ꝓte ad negocia mea acoet¬
sit. s in cruo ego locuplecor
¶ Si quis ita simpłt i̾satus.
qͣi meũ gessent. ulła erutͦ¬

Expanded text:
res meas aliquid impenderit, non in id quod ei abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quod ‹e›go locupletior  Si quis ita simpliciter uersaquasi meum gesserit, nulla ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
multa gn̾a sunt missionenũ.¬
÷ .ir. honesta que em̾ntis stipẽ¬
dni uł aũ ab imꝑatore indu¬
tudinem a laborib milicie
soluit ⁊ ⁊ ĩgnominosa Igno¬
min̾ota antem misso taciens
÷ ctuociens ss qui mittit s ic¬

Expanded text:
multa genera sunt missionum. est honesta, quae emeritis stipendiis uel ante ab imperatore indutudinem laboribus militiae soluit: est ignominiosa. ignominiosa autem missio totiens est, quotiens is qui mittit
Abbreviated transcription (Latin):
tem eoꝵ qm in eiusdem pãs¬
potestate sunt quasi decurno
eĩ ħ dedit nõ enͣ domestica per
Si decuriones decreuerñt accõ
ani cui ordo negocium ced̾¬
menti ẽẽ. qr no pꝰsit inderi de
ea re que ad huc int̾rou̾sia ñ
sit decreto datam ꝑsecucõm.
¶ S hodie hec om̃ia ꝑsindicos
solent scd̾m locoꝵ ꝯͥsuetudinẽ¬
tus postoa decreto decurionñ ꝓ¬
hibitii sit. an ei excepto noce¬
at: ⁊ puto sic ħ ꝯccipiend̾. nt

Expanded text:
tem eorum, qui in eiusdem potestate sunt: quasi decurio enim hoc dedit, non quasi domestica persSi decuriones decreuerunt actionan is cui ordo negotium dedmenti esse, quia non possit uideri de ea re, quae adhuc in controuersia non sit, decreto datam persecutionem. sed hodie haec omnia per syndicos solent secundum locorum consuetudinetus postea decreto decurionum prohibitus sit, an exceptio ei noceat? et puto sic hoc accipiendum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
at agatur fiat.
excitent᷑ ad sui defensionem uͥe¬
nire se inssur̃ ꝓconsulait.
et quide no ẽẽ actorẽ uł em̃di¬
cum tũt quo intellgimꝰ cum

Expanded text:
at, agatur fiat. excitentur ad sui defensionem, uenire se iussurum proconsul ait. et quidem non esse actorem uel syndicum tunc quoque intellegimus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fideiussores eui decendere
nidebunt᷑. Si uł̾ unꝰ ex hiis eũ
pro soldo defendat. uł om̃c uł
quid ex hñs unũ ded̾int in ꝙ̃
iudicium tͣncferatur.

Expanded text:
 fideiussores eum defendere uidebuntur, si uel unus ex his eum pro solido defendat, uel omnes uel qui ex his unum dederint in quem iudicium transferetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tud̾m pati ñõ ꝑot̃. ydoneus de¬
¶ Tutores qui in aliquo loco ã¬
ministͣuerunt eodem leco
etciam defendi debent. ¶l
to pͥferendus nõ ÷ dñs ꝓcura¬
cori in litem mouendam uł
pet̾am suscipiendam / clui .ni.
uno nõie utiles accõnes hãt.¬
¶d rem mobilem retendam
datus ꝓcurator ad exibendum
curator ⁊ postea ntem ꝑꝯg̾e.¬
¶ Si cruis omĩserit exͦnem ꝓcura¬

Expanded text:
um pati non potest, idoneus de Tutores, qui in aliquo loco administrauerunt, eodem loco et defendi debent. 55 to praeferendus non est dominus procuratori in litem mouendam uel pecuniam suscipiendam: qui enim suo nomine utiles actiones had rem mobilem petendam datus procurator ad exhibendum curatori et postea litem peragere. Si quis remisit exce
Abbreviated transcription (Latin):
litis impendia uona fide sc̃a . ł
ab actoris ꝓcuratore uł a rei de¬
debitor sit mandatoris. an alt̾
tor intelłr. quod ꝰ quo cum qͦa
gitur procurator sit̃. ¶ daul

Expanded text:
Litis impendia bona fide facta uel ab actoris procuratore uel a rei dedebitor sit mandatoris, an altertor intellegitur, quod is quoque cum quo agitur procurator sit. 47 Iul
Abbreviated transcription (Latin):
tem.n unam alam dicimus.
s num̾os młtos mlitũ. nã
excc̾itin p̾ẽẽ dicimꝰ eum qui
legionem uł legiones cum su¬
is auxiliis ab sibi imꝑatore cõ¬

Expanded text:
e unam alam dicimus, sed numeros multos militum: nam exercitui praeesse dicimus eum, qui legionem uel legiones cum suis auxiliis ab imperatore co
Abbreviated transcription (Latin):
bona fide: racone rede̾e debet
Itaq qsd̾ ex lite ꝯsecutꝰ fu̾it. fĩ
pͥncipałr ip̃iꝰ rei nomine sme
extrinsecus obeam rem debet
mandati iudo ristitue usgne
a deo ut ⁊ di pertorẽ aut miu¬
riam iudicis debitum ꝯsecut᷑¬

Expanded text:
bona fide rationem reddere debet. itaque quod ex lite consecutus erit siue principaliter ipsius rei nomine siue extrinsecus ob eam rem, debet mandati iudicio restituere usque adeo, ut et si per errorem aut iniuriam iudicis non debitum consecut
Abbreviated transcription (Latin):
ie causa ab imꝑatore missum.
hac nota laborare gͦsi ⁊ dux
cum excticui p̾est dimissus er¬
it notatꝰ ⁊ si princeps dĩmise¬
rit ⁊ adiec̾it ignomie causa
se mitce. ut płm facit nõ du

Expanded text:
e causa ab imperatore missum hac nota laborare: e‹r›go et si dux cum exercitui praeest dimissus erit, notatur, et si princeps dimiserit et adiecerit ignominiae causa se mittere, ut plerumque facit, non du
Abbreviated transcription (Latin):
ani porio ssumi ex reis cretendi
ꝯstitutum sit. is esiealium
in ꝯstitutam pͣm ꝓcirratorem de
nõ negannus posse dare õ ex
duob reis ꝓmĩtendi alt̾ alt̾m¬
ad defendendũ ꝓciritorẽ debit.¬
¶ Si ꝑlines heredet sint. ⁊ sam̃

Expanded text:
anam. Porro si uni ex reis credendi constitutum sit isque alium in constitutam pecuniam det, non negabimus posse dare. sed et ex duobus reis promittendi alter alterum defendendum procuratorem dabit. Si plures heredes sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑretoris eẽ ad cõpeliend̾ defen¬
de. s exstipłatu orheͤm nõ des¬
ensam agi posse. at sr iustam̃
causam heat cur iudiciũ ac¬
ciꝑe nolit fi deuisores nõ ten¬
eri. quia nir bonus arbittmnꝰ
nõ fu̾it ut ciui iustam excusa¬
si satis nõ dedit s ꝓmitendi
ei creditũ÷ idem statuendum÷
¶Qͥ ita de publico agunt ut ⁊¬
pͥuatũ comod̾ defendãt causa
cognita ꝑmitunt᷑ ꝓcuratorẽ
dare. ⁊ postea alins agens exce¬
pcione repelletur
Si ꝓcuratori opꝰ nonũ mincia¬
tum sit. is clue int̾dĩo nͥtat᷑ ⁊¬

Expanded text:
esse ad compellendum defendere, sed ex stipulatu ob rem non defensam agi posse: a‹t› si iustas causas habeat, cur iudicium accipere nolit, fideiussores non teneri, quia uir bonus arbitraturus non fuerit, ut qui iustam excusasi satis non dedit, sed repromittenti ei creditum est, idem statuendum est. Qui ita de publico agunt, ut priuatum commodum defendant, causa cognita permittuntur procuratorem dare, et postea alius agens exceptione repelletur. Si procuratori opus nouum nuntiatum sit isque interdicto utat
Abbreviated transcription (Latin):
minatim ei mandatum sit ⁊
rator dampni infc̃i uł legato¬
rum debebit de rato canere.
¶s ⁊ͥ cui quasi defencor in rem
accõne ꝯuenit᷑ p̾ter solitam cã¬
tudacõm indicatum solui ⁊̃ de

Expanded text:
minatim ei mandatum sit etrator damni infecti uel legatorum, debebit de rato cauere. Sed et is, qui quasi defensor in rem actione conuenitur, praeter solitam satisdationem iudicatu
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ib plac paccõnem obscurat
us ambignam nendicori ⁊ ei qͥ
locauit uoc̾e in quoꝵ fuͥ põta
cum gn̾ale locum sit ĩnter
hr̃des quo litigantes hẽꝑit.¬
¶ qui ꝓuocanit pactus: intra
diem ctum pẽca qua tnͣcegat
nõ solnta iudicatis se tcoꝵ
pͥncipali causa discund iustã¬

Expanded text:
ibus placet pactionem obscuram vel ambiguam venditori et qui locavit nocere, in quorum fuit potestatcum generale sit, locum inter heredes quoque litigantes habebit. Qui prouocaui‹t›, pactus est intra diem certum pecunia, qua transegerat, non soluta iudicatis se satisprincipali causa discusso iusta
Abbreviated transcription (Latin):
gend̾ ꝓcuratorem indm̃ accipe
ne descipiat᷑ is eͥisatis accaꝑit.
¶Nam ⁊ eos qni nõ cognut᷑ reũ
defende pꝰsunt datis dacõnem
cogilabeo ait. cansa cognita
tempand ri capto actoris sit.
acciꝑe cogendicqot oiant as¬
finitas direpta sit aut inimi¬

Expanded text:
 accipere, ne decipiatur is qui satis accepit: nam eos, qui non coguntur rem defendere, post satisdationem cogi. Labeo causa cognita temperandum, et si captio actoris si‹t› accipere cogendum: quod si aut adfinitas dirempta sit aut inimi
Abbreviated transcription (Latin):
manifesti sit sũ ñ manifecti.
¶S si furti uł aliis famosis ac¬
auit pendente indicio nõ duii
niter famosos habetur.¬
¶ si aũ om̃ia tp̃ra ꝓuocatõnis la¬
psa sunt retro inifamis ÷ qmͣ¬
uit si iniusta applłacõ eins sit¬
uisa tamẽ hodie uotani puto

Expanded text:
manifesti siue nec manifesti. Sed si furti uel aliis famosis aca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autem omnia tempora prouocationis lapsa sunt, retro infamis est: quamuis si iniusta appellatio eius uisa sit, hodie notari puto
Abbreviated transcription (Latin):
in seritẽ petat. deb cau̾e ra¬
tam rem dñm hĩturũ ⁊ ita
edc̃o scriptum ⁊ ut ex utro
est ⁊ casus quo quis eiudem ac
lata ÷ ꝯgnicõ de m integrum
restitucõne. cum minor cir

Expanded text:
 debet cauere ratam rem dominum habiturum. et ita edicto scriptum est, ut ex utroque Est et casus, quo quis eiusdem aclata est cognitio de in integrum restitutione, cum minor cir
Abbreviated transcription (Latin):
pomp̃. eam qͤ intͣ legitim¬
onis dampnati nͨ smpendio¬
si nec qui mauꝰ s̾ incułint
ño tedio uite. set mala con¬
sciencia¶Si qna ergo post husꝰ
ercitum mariti nuꝑciis se
collocau̾it infamna notabit᷑.
Notat᷑ ⁊̃ qui eam dixxit. set
sus ÷ duc̾e notat᷑ ignomima¬

Expanded text:
ponius eam, quae intra legitimonis damnati nec suspendiosi nec qui manus sibi intulerunt non taedio uitae, sed mala conscientia: si quis ergo post huiusmodi exitum mariti nuptum se collocauerit, infamia no‹ta›bitur. Notatur etiam 'qui eam duxit', sed sus est ducere, notari ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
ut puta intuicõ ignoramt
talem eẽ. postea sit. ño notab¬
se retinit. ¶Si quis alieno no¬
mine bm̃a sponsalia ꝯstituit
nõ notatꝰ nͥ eius nõie ꝯstituꝯt
quem qmͣ ue nĩ potestate
haberet. certe qui filiũ uł mui¬
am ꝯstitu̾e patit᷑ euodã mo¬

Expanded text:
ignorauit talem esse, postea scit? non notabse rettulit. Si quis alieno nomine bina sponsalia constituerit, non notatur, nisi eius nomine constituat, quem quamue in potestate haberet: certe qui filium uel filiam constituere patitur, quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
Imꝑatoris m̃i apparet.
ait p̾tor ciiꝰ nõie quis accom
dari sibi postulat is entii mri
boni arbitͣtu defendat. tercuo¬
alicuiꝰ nõie ꝓcarator exꝑit᷑ enn¬

Expanded text:
atoris nostri apparet. Ait praetor: 'Cuius nomine quis actionem dari sibi postulabit, is eum uiri boni arbitalicuius nomine procurator expe
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sidis ꝓnincie calido comen¬
to interis acusaconis instiga¬
tor fuisse. pudo pociꝰ hon̾atur
cmͣ ignominia uidet᷑ irrogari
Non .ii. qui exortat᷑ mandator
it gaio seio qiͣ miuriam pas¬
sns atq in eam rem test acõm
apud p̾feactũ p̾torio recitauit.
lam inuitiam luciũ ticium
passũ cẽ a gaio seio ꝓnũcianit.
timomo inter mnfames ħeant᷑

Expanded text:
sidis prouinciae 'callido commento uideris accusationis instigator fuisse' pudor potius oneratur, quam ignominia uidetur irrogari: non enim qui exhortatur mandatoriit Gaio Seio quasi iniuriam passus atque in eam rem testationem apud praefectum praetorio recitauit: lam iniuriam Lucium Titium passum esse a Gaio Seio pronuntia‹ui›t. timonio inter infames habentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ti sũt sic accapimꝰ si fu̾it snt̾
eos. qui tͥtio ecto nõ ꝯtmẽtur
⁊ nͥ pro ccͥis ꝑsonis postuiare
tor loquit᷑ utrum de ea que
a pͥncipe uł a senatu ÷. pomp̃
querit. ⁊ ait puto de ea restit¬
ncõne sensum qmͣ pͥnceps uł
senatiis indulsit.¬
¶ an aut ⁊ p̾tor iestitn̾e possit qͣ¬

Expanded text:
it inter eos, qui tertio edicto continentur et nisi pro certis personis postulare aetor loquitur? utrum de ea quae a principe uel a senatu? Pomponius quaerit: et putat de ea restitutione sensum, quam princeps uel senatus indulsit. an autem et praetor restituere possit, q
Abbreviated transcription (Latin):
offõ posse sũ offensa edc̃i postu¬
se postulare possunt.
si quis aduocacõm p̾stare fue¬
rit ꝓ hibitus siquid̾e aꝑud se
ut soient face tp̃r magr̃atus
sui puto .ii. pꝰtea apud fucc̾or m¬
em eius adẽe pͦse. S añr¬

Expanded text:
 posse sine offensa edicti postuse postulare possunt. si quis aduocationem praestare fuerit prohibitus, si quidem apud se, ut solent facere, tempore magistratus sui, puto eum postea apud successorem eius adesse posse. 7 Ga
Abbreviated transcription (Latin):
licum c̾ecum aspati noru
pr̃em au̾a scella ab ruto dest¬
itutũ cũ uellet postulare.
quanuis autem secus ꝓ al¬
io postulare nõ possit tñ ⁊ se¬
natoꝵ ordinem retin ⁊ in¬
dicandi offõ funginit᷑ nũ
o de ħ delberabimus¬
¶ Et ħ stat quid̾e exemplum eiꝰ
qui gessit apius deniq clau¬
dins secus consiliis publicis
int̾erat ⁊ in senatu sei̾ssim¬
tum posse aspitare aũad no¬
nũ penitꝰ ꝓhiberi. id qmł
tis ꝓbatur exemplis.
remouet aũ a posticiando pro
altis ⁊ eum qui corꝑe ño młi¬
ebria passus ÷. si quis tñ ni p̾¬
domĩ uł hostiũ stͥpratus : nõ¬

Expanded text:
lilium caecum Asprenatis Noni patrem auersa sella a Bruto destitutum, cum uellet postulare. quamuis autem caecus pro alio postulare non possit, tamen et senatorium ordinem retinet et iudicandi of de hoc deliberabimus. exstat quidem exemplum eius, q‹ui› gessit: Appius denique Claudius caecus consiliis publicis intererat et in senatu seueritum posse, adspirare autem ad nouum penitus prohiberi: idque multis comprobatur exemplis. Remouet autem a postulando pro aliis et eum, qui corpore suo muliebria passus est. si quis tamen ui praedonum uel hostium stupratus
Abbreviated transcription (Latin):
tatores qui aqm equis sꝑgunnit
inibus sacͥt desermunt ingno¬
minosi hẽant᷑ stesingnator¬
esautem quos greci .s̃. s̾ ap¬
⁊ sane locus iste a pͥncire hodie¬
Ño pro modico benerico datur.¬
cim in ub̾is hunc questum ex¬
c̾cet. in eatem causa est.¬
¶ Sine autem pͥncipasr ħnego
cium gerat suͥ alterꝰ negsiacõ¬
nis accesioneutat᷑. ut puta oi
canpo fu̾it uł stabiliarsus ⁊ ma¬
ncipia talia h̾u̾it miitͣncra
⁊ occasio ne minist̾n. euestum s¬
caua siue batneator fuent ue

Expanded text:
tatores nec qui aquam equis spargunt inibus sacris deseruiunt, ignominiosi habeantur. Designatores autem, quos Graeci βραβευτὰς ap sane locus iste hodie a principe non pro modico beneficio datur.qui in liberis hunc quaestum exercet, in eadem causa est. siue autem principaliter tium gerat, sive alterius negotiationis accessione utatur: ut puta si caupo fuit vel stabularius, mancipia talia habuit ministrantia, et occasione ministerii quaestum facientia; sive balneator fuerit ve
Abbreviated transcription (Latin):
re̾ aliuiii posse essiius ei recte
soluatur esic .n. ⁊ huis qui in
m̃a potestate sunt recte sol
 Ei cum reo ad certum tp̃c
sore petatur. nichis id prode
pcõ c ⁊ reo ego didici prodesse
fite nisori excepc̃onem. Nec .n.
sic illi per liberam ꝑsonani
adeiuiri qm ñi qui pactus
sit ꝯsuli udemus. quo iure
utimur pactus ne pͤt̾et p̾ea
conuenit ut pt̾et ꝑtius pacͤ¬
tim ꝑ post̾ius elidetur nõ qui¬
d̾e ip̃o ire sicuo tollit᷑ stipu

Expanded text:
re alium posse, quamuis ei recte soluatur: sic enim e‹t› his, qui in nostra potestate sunt, recte soluest. Si cum reo ad certum tempus soptio, quae et reo. ego didici prodesse fideiussori exceptionem: non sic enim illi per liberam personam adquiri, quam ipsi, qui pactus sit, consuli uidemur. quo iure utimur. Pactus, ne peteret, postea conuenit ut peteret: prius pactum per posterius elidetur, non quidem ipso iure, sicut tollit
Abbreviated transcription (Latin):
delato uirau̾it quis se nõ de¬
liquisse ño erit notat᷑. nam
quodam modo innocentiam
suam iure iurando applanit
Mandaci ꝯdempnat᷑ u̾bis edc̾i
notatur. nõ solum cun pian¬
datum suscepit.S. is quiti¬
tat. ut puta fidemssi pro tet¬

Expanded text:
delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fitat. ut puta fide
Abbreviated transcription (Latin):
noratum acreditore quasi de¬
bitoris negm̃ geret emit ꝑl¬
acuit ut abita ꝯpensacõnem
fructĩ soluto eẜ quod
reliquin debetur fundus de¬
quod defunctus fecit fidem
soluiss a debitore recipet ut
tributa emudem predn debi¬
tor penderet iustimi Ideo
seruandum ¶ De i offi¬
cõso pr̃is test̃o acturꝰ utei c̾ta¬

Expanded text:
uasi debitoris negotium gereret emerit, placuit ut habita compensatione fructuum solutoque, quod reliquum deberetur, fundus dequod defunctus fecit, fidemsoluisset, debitore reciperet, et ut tributa eiusdem praedii debitor penderet, iustum ideoque seruandum est. De inofficioso patris test
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsaccõnis sñ acmulina stip¬
ulacõne utt̃ posunt ño tam
pasciscitur quam decipitur.
ei qui nõ dum ccͣus no ad sc
querelam contͣ patris testa¬
mentum ꝑtin̾e de aliis cau¬
tis cum adu̾sariis pacto tnͣse¬
git tm̃ in hiis int̾põitũ pac¬
tum nocebit de qiuibus in¬
tet eos actum ẽẽ ꝑrobatur.

Expanded text:
nsactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur. Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actum esse probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cito. senatus ꝯsulto. eccb decͤ¬
tis ꝑsonis postuiare ꝓhibent᷑.
hniꝰ pro alio qmͣ pro quo lice¬
bit in iure ap̃ mene p̾tuleñt.
qui etc̃o p̾toris ut infames no¬
tant᷑ qui om̃s nm̃i ꝓ se⁊

Expanded text:
atus consulto, edicto, decrrtis personis postulare prohibentur: hi pro alio, quam pro quo licebit, in iure apud me ne postulent.' qui edicto praetoris ut ‹in›fames notantur, qui omnes nisi pro se
Abbreviated transcription (Latin):
in peculium accõ nõ daletur.
nõ. ẽẽ inhibendum credito¬
rem quo minus aticõ petat.
seque ulło modo ꝓhiberi eum
debere si eum serim liberũ
ẽẽ. credidiss. ¶ S sub ꝯd̾one sti¬
pulatus fiiiua te emuod titins
pure m̾deberet au deficiente

Expanded text:
in peculium actio non daretur, non esse inhibendum creditorem, quo minus a Titio petat: aeque nullo modo prohiberi eum debere, si eum seruum liberum esse credidisset. Si sub condicione stipulatus fuerim a te quod Titius mihi pure deberet: an
Abbreviated transcription (Latin):
liana stipło subici sol s con¬
sulclis ÷ huic penalem quoq
stipułonem. subuig̾e qr re¬
ruꝑit nõ exceptõne tm̃ sũ mo¬
placitum fec̾it rato manẽte
hrditatis emptori mandatis
accõnib cum debitore h̃rdita¬
no qui ignorabat uenditã
ẽẽ hr̃ditatem tnͣseg̾. Si emptoꝵ
hĩdicatis ħ debitum ab eo et ⁊¬
re uelit. excepõ tnͣtacti negocii

Expanded text:
latio subici solet. sed consultius est huic poenalem quoque stipulationem subiungere, quia rerupit, non exceptione tantum summoplacitum fecerit rato manenteditatis emptori mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti neg
Abbreviated transcription (Latin):
nis. deinde de mͦeo tͥcõ te ꝑso¬
na tnͣsegenciũ ¶n causa ħerit
requirendũ que causa sit tnͣse¬
gendi. Sine causa .n. nemin¬
em audiet tlͣsigentẽ audit p̾¬
tor. ¶ cause huiꝰ modi fe solent
allegari. si albi domiciliũ hr̃s.
alibi alimentarius ht̾ aut si
destin domicilium tnͣste̾ alt̾u¬
ter eoꝵ anͭ sicausa aliqͣ uigeat
p̾centis pecimie aut si a płib
ei alim̃ta relicta sint ⁊ manu̾a
sit. aut si qua alia causa fuit
ut płes colent incide q̃ p̾tori
suadeant tnͣsaccom admitt̾e.
modus cluo pecumẽ que intnͣ¬
saccõm nenit estimandus ÷
ut puta qͣntitas tnͣsacc̃onis. Nã
lias cum iuuene. alias cũ sene
tnͣsigi palam÷. constat .n. ali¬
menta cum uta siniri. ¶ s ⁊
ꝑsonaꝵ contemplacõ hñda :¬

Expanded text:
nis, dein de modo, tertio de persona transigentium. In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transigendi: sine causa enim neminem transigentem audiet praetor. causae fere huiusmodi solent allegari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus eisit: aut si qua alia causa fuit, ut plures solent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere. Modus quoque pecuniae, quae in transactionem uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. nam lias cum iuuene, alias cum sene transigi palam est: constat enim alimenta cum uita finiri. Sed et personarum contemplatio ha
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem sibi ꝯstituit ⁊ ab
eo epłam accepit ĩ hec u̾uasex
racõnemense qii mecum
hĩnsti usq in hunc diem ex
ctͣibus płimis remancetũt
ap̃me ad mensam meam. acc¬
⁊ octoginta sex ͭ ⁊ usure q̃ con¬
pecierunt sũmam aureoꝵ
qmͣ ap̃ me tacitam bẽt retuͣ¬
ndam tibi ⁊ si quod instr̃m

Expanded text:
debitorem sibi constituit et ab eo epistulam accepit in haec uerba: 'Ex ratione mensae, quam mecum habuisti, in hunc diem ex contractibus plurimis remanserunt apud me ad mensam meam trecenta octaginta sex et usurae quae competierint. summam aureorum, quam apud me tacitam habes, refundam tibi. si quod instrumentum
Abbreviated transcription (Latin):
uł pro se ꝑmisit embdam
⁊ pro c̾tis dum taxat ꝑsoms
⁊ ꝑro se ꝓmisitspostulare ant
i. degideriũ sim̃ uł amiei sui
in iure apud enm etri nũs¬
dc̃oni p̾est expon̾e uł alt̾ius de¬
siderio contradicere.
Inicium aut̃ fecit p̾torabhiis
qtui in totum ꝓhibent᷑ postu¬
lare. In quo edc̃o aũ puericiã
au̾casum excusauit ¶p̃uerici

Expanded text:
misit, quibusdam et pro certis dumtaxat personis et pro se permisit. Postulare autem est desiderium suum uel amici sui in iure apud eum, qui iurisdictioni praeest, exponere: uel alterius desiderio contradicere. Initium autem fecit praetor ab his, qui in totum prohibentur postulare. in quo edicto aut pueritiam aut casum excusauit. pueriti
Abbreviated transcription (Latin):
set pena ut contumar plect̾e
is uł ambicõne adu̾sarñ ue
metu pr̃onin no inuenit
scc̾o loco edcm̃ ꝓponitur in eos
ciam. sexicongruentem a
nec uirilib officiĩs fungan
u̾etunde postulans ⁊ magr̃a¬

Expanded text:
set, poena ut contumax plectereis uel ambitione aduersarii uel metu patronum non inuenit. Secundo loco edictum proponitur in eos, tiam sexui congruentem ane uirilibus officiis fungantuerecunde postulans et mag
Abbreviated transcription (Latin):
De hiis ꝯtrou̾sns que ex testa
applłacõ int̾cesserit uł applła¬
re potu̾is. ¶ Si fideiussor con¬
nentus ⁊ ꝯdempnatus fuiss¬
⁊ mox reus tnͣsegiss cum eo
cuierat fi teinssor condempn¬
atus an transaccõ ualeat q̃r ⁊¬

Expanded text:
De his controversiis que ex testamappellatio intercesserit uel appellare potueris. Si fideiussor conuentus et condemnatus fuisset, mox reus transegisset cum eo, cui erat fideiussor condemnatus: ‹an› transactio ualeat q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaciscatut ne depõi agat in ip
ad pactus niteatur ne detolo
agat eid pactum proderit.
pacta erue turpem cansam cõ¬
tinent. nõ st̃ serpanda uũ si
paciscar ne frati agam uł in
missa ħ pacisci possimius.
ni quatiis publicam causã
contingit. pacisci nõ possins
ꝑcona sc̃a in alia re alie ue¬

Expanded text:
aciscatur ne depositi agat, ui ipsa id pactus uideatur, ne de dolo agat: quod pactum proderit. Pacta, quae turpem causam continent, non sunt obseruanda: ueluti si paciscar ne furti agam uel inmissa haec pacisci possumus. quatenus publicam causam contingit, pacisci non possumuspersona in alia re aliaue
Abbreviated transcription (Latin):
on inpossibile pu.  demi.
ari ⁊ locati ⁊ in cet̾is similib
pactus inꝰ ne ieoͫ pet̾es n i
re ip̃o libetateͣr debitor n petẽ¬
tem niti mnouebit excepcõne
bit. ¶ Idem eodem loco scubit si
debitorem tuũ insisti solu̾e ti¬
cio tͥ legatum fło deb̾e existi¬
mas ⁊ debitor pactus sit cum ti¬
cio suo debitore ꝯstituto n tͣ¬

Expanded text:
Non impossibile puto in ati et locati et ceteris similibus pactus sit ne ab eo peteres: neque iure ipso liberatur debitor neque petentem summouebit exceptione icensimo scribit. Idem eodem loco scribit, si debitorem tuum iussisti soluere Titio, cui legatum falso debere existimas, et debitor pactus sit cum Titio suo debitore constitu‹t
Abbreviated transcription (Latin):
am tnͣsacc̃onem uałe quia
alimentarius tali tnͣsaccõne
facit. Nołint .n. õo alimenta
pertisaccõnem int̾cipi. ¶ sũ¬
chil antem int̾ nt̾m lbertan
sint quib alm̃ita relicta st.
an ingemi satis iocupletes

Expanded text:
am transactionem ualere, quia alimentarius tali transactione facit: noluit enim oratio alimenta per transactionem intercipi. Nihil autem interest, utrum libertini sint quibus alimenta relicta sunt an inge
Abbreviated transcription (Latin):
re possunt .R. si idem credite¬
res eeͣnt cii tnͣsactõnem fecit¬
sent id obsernandũ deͤre alie¬
na cid̾ inter eos conuenisset
si alii creditores eẽnt p̃o mnt̾tũ

Expanded text:
respondit, si idem creditores essent, qui transactionem fecissent, ‹id obseruandum de aere alieno, quod inter eos conuenisset›: si alii creditores essent, propter
Abbreviated transcription (Latin):
lic hr̃dib nõ intetpõitis de le¬
gtõib in solidum ut ꝯuene¬
rat usuras acceptau̾nt. accõ¬
nes qͣs adu̾sus om̃s pro ꝑtcb
hñt. inpediente nõ erũt ci i
niguli pro fide reiꝰ geste totu
debitum singulis ꝓferãt. ¶ pat̃
qui dotem ꝓmisit pactus ÷ ut

Expanded text:
lis heredibus non interpositis delegationibus in solidum, ut conuenerat, usuras acceptauerunt: actiones, quas aduersus omnes pro partibus habent, impediendae non erunt, si non singuli pro fide rei gestae totum debitum singulis offerant. Pater, qui dotem promisit, pactus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eo negõ discede̾ntur an integͫ
restitutis hiis qͤ ego t̾ p̾stitis¬
sem ꝯsmꝑtiemus nequid mͥ
tu eo nomine pr̃ares. ¶ Illud
plane quenc̾one que ꝑtinet
ad recoluendũ id euod accum
÷ ꝑsici ñõ potest. ut tu quod ẽ¬

Expanded text:
iscederetur, an in integrum restitutis his, quae ego tibi praestitissem, consentiremus, ne quid tu mihi eo nomine praestares. illud plane conuentione, quae pertinet ad resoluendum id quod actum est, perfici non potest, ut tu quod
Abbreviated transcription (Latin):
fructus habitacois p̾statur
lic ruine uł incendoo subie¬
cta tͣnͣsacc̃ ẽ per contͣrium
euoi si ꝓ habitacõne que
erat relicta placu̾it c̾tam ꝙͣ¬
titatem p̃strari tmͣacc̃o ra
ta ⁊ citia p̾torem. Idem.

Expanded text:
fructus habitationis praestatur, licet ruinae uel incendio subiecta transactio est. per contrarium quoque si pro habitatione, quae erat relicta, placuerit certam quantitatem praestari, transactio rata est et citra praetorem. 9 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserit tnͣcacc̃o ulłns erit mo
de ꝓtonis tnͣsigenciũ. dicendũ:
cim uis dequib du quesierit tnͣ¬
antare ex hac cauia midic̃o¬
tor pot̾it tnͣsaccõnes alimẽ¬

Expanded text:
permiserit, transactio nullius erit momde personis transigentium, dicendum est, quamuis de quibusdam quaesierit, traandare ex hac causa iurisdictioetor poterit. Transactiones alimen
Abbreviated transcription (Latin):
fiuio habebat dotem promisit
⁊ pactus ÷ a se ne ue a filio suo
dos pet̾etur. si acho hĩte filii
dos petatur ip̃e quidem exͦ ne
ꝯuencõnis tuendus ño tuius¬

Expanded text:
filio habebat, dotem promisit et pactus est, ne a se neue a filio suo dos peteretur, si a coherede filii dos petatur, ipse quidem exceptione conuentionis tuendus non eri
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt petuliarius fit qd̾ ⁊ ip¬
aim no÷ expeditum. Namc̃
xime quis aministͣcionem
pecuhi ht̃ concessam donañ⁊¬
di ins eum nõ hĩe sequitur
nt si donandi causa de nõ pe¬
tenda pet̾am paccus sit. nõ de¬
b tatum hr̃i pactum connẽ¬

Expanded text:
ti sint, peculiaris sit. quod et ipsum non est expeditum: nam cuxime quis administrationem peculii habeat concessam, donandi ius eum non habere: sequitur ut, si donandi causa de non petenda pecunia pactus sit, non debeat ratum haberi pactum conue
Abbreviated transcription (Latin):
Niod dc̃m  si cum reo pactum
sit ut nõ petatur. fideinssoti
ctuo compet̾e except̃õnem ⁊̃p
rei ꝑsonam placuit. ne man¬
dati iutc̃o conueniat᷑. Igitur
si mandati iud̾to accõ nlła sit

Expanded text:
Quod dictum est, si cum reo pactum sit, ut non petatur, fideiussori quoque competere exceptionem: propter rei personam placuit, ne mandati iudicio conueniatur. igitur si mandati actio nulla sit
Abbreviated transcription (Latin):
Si uite hñ ant qui alias sut
atib fit cuiꝰ ꝓpõiti. cuiꝰq opi¬
monis tũc .ii. apprebit. nm¬
quid cͥcunuenie uelit eum
ꝯ quo tnͣsigit. ¶ qui tͣnͣagit̾ ceͣ
alimĩtis nõ uidebitur. n de ha¬
bitacõne n de uestiario tnͣse¬
gisse cum diuus mait̾ ⁊̃ spasr̾¬

Expanded text:
i uitae hi sint, qui alias suffatibus, cuius propositi, cuius opinionis. tunc enim apparebit, numquid circumuenire uelit eum, cum quo transigit. Qui transigit de alimentis, non uidebitur neque de habitatione neque de uestiario transegisse, cum diuus Marcus sp
Abbreviated transcription (Latin):
patri nec hĩdi eiꝰ esia ꝑcoͥnase
pactum : Emod si seruus nea se
pet̾etur pactus flit nch ua¬
lebit paccimi e doli excepcõ¬
ne uideamus ⁊ si in rem pa¬
ciscat᷑ ꝓderit dño ⁊ hr̃di eius
pacti connenti excepc̃o etõ si
ste nõ possiimiu. d nobis ĩdx
futurum si nomine eoꝵ ꝯue
recte dicitur siin pacucende
id accum sit ¶ Cet᷑m si paciscar
n mutilez nec defensori com
petat᷑ magis ut pacti excepcõ¬

Expanded text:
patri nec heredi eius, quia personale pactum est. Quod si seruus, ne a se peteretur, pactus fuerit, nihil ualebit pactum: de doli exceptione uideamus. et si in rem paciscatur, proderit domino et heredi eius pacti conuenti exceptio: quod sisse non possumus: sed nobis id profuturum, si nomine eorum corecte dicitur, si in paciscendo id actum sit. ceterum si paciscar, si inutile est, nec defensori comppetatur, magis est ut pacti excep
Abbreviated transcription (Latin):
postea testo ꝓlato test̃o septiciũ
ẽẽ hr̃cem apparuit. Quesitum
÷ si agat pingnorancia debitor
cum septico anis uti possit exce¬
qui hñs eo temꝑe t̃o fu̾it. possit¬
ꝑ septicius pe camam q̃ me¬
uio ut hr̃di a debitore cuiꝰ pĩs
menius gerens accepit I lp̃.

Expanded text:
postea testamento prolato Septicium heredem esse apparuit. quaesitum est, si agat pigneraticia debitor cum Septicio, an is uti possit excequi heres eo tempore non fuerit: possitque Septicius pecuniam, quae Maeuio ut heredi a debitore numerata eMaeuius gerens accepit. 4 Ulpi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ plines sunt elui eandem accõ
sc̃a sunt uinus ioco nũabunt᷑¬
esrua unum debitum ⁊ ⁊ cum
tutores pupilli creditoris ples
conuenissent unius ẽe loco n¬
u̾antur. qui a uini. pnpilli
nomine quenant nec non ⁊¬

Expanded text:
 plures sint qui eandem actionfacta sunt: unius loco numerabuntur, quia unum debitum est. et cum tutores pupilli creditoris plures conuenissent, unius loco numerantur, quia unius pupilli nomine conuenerant. nec non
Abbreviated transcription (Latin):
idem ÷. ¶ si integͣ qnͣtitas
alicui fu̾it legata utex usn¬
ris eiꝰ se se alat ⁊ mortis tp̃e pͤ¬
cumas restituat ñõ cessabit
ꝯĩo lic non in annos singu¬
los nideat᷑ id relictũ ¶ s ⁊si
sit c̾ta qnͣtitas relicta ticõ uł nt
res ita ut nñ alimenta seio
p̾stent᷑ mag̃ ÷ ut tnͣssigere
ticius possit. nec .n. tnͣsactõe
ticũ minunt᷑ alimenta
sen. Idem ÷ ⁊ s ꝑ fidei cõmissũ¬

Expanded text:
idem est. Si integra quantitas alicui fuerit legata, ut ex usuris eius se alat et mortis tempore pecunias restituat: non cessabit oratio, licet non in annos singulos uideatur id relictum. Sed et si sit certa quantitas relicta Titio uel res ita, ut inde alimenta Seio praestentur: magis est ut transigere Titius possit, nec enim transactione Titii minuuntur alimenta Seii. idem
Abbreviated transcription (Latin):
cõne id actum uidetar ne pet
pactus sit ne a debitore suo pẽ¬
f̾et aut ne intͣ certum tp̃c usi¬
teretur ratum hr̃ pactum cõ¬
tus sit ne a furioso aut ꝓridigo
petͥetur. longe ucile ÷ curatoris
recipi paccones s nõ ccͣ. ¶ Si fiti¬
us ant seruus pactus sit ne ip̃e
pet̾et imitue pactimi si uͭ eo¬

Expanded text:
tione id actum uidetur, ne pettione id actum uidetur, ne petpactus sit ne a debitore suo peteret, aut ne intra certum tempus ueteretur, ratum habetur pactum cotus sit, ne a furioso aut prodigo peteretur, longe utile est curatoris recipi pactiones: sed non contra. Si filius aut seruus pactus sit, ne ipse peteret, inutile est pactum. si ue
Abbreviated transcription (Latin):
ficiet᷑ ꝑ exceptõm m̾ opponeisdã
ut tm̃ relicsua .x. exige deleam.
¶ d si stipulatus .x. aut sticum de
decem pactus nii ⁊ petam stic¬
uin aut decem excepc̃õnem
pacti ꝯuenti in totum obstat᷑¬
am. Nan ut solucõne ⁊ peticõ¬
ne. ⁊ acceptilacõne unruis rei
tota obligato som̾etur. ita pat¬
tio quoz comiento de unare
n̾o petenda int̾põito totam
obligacõnem summou̾i. S¬
⁊ n id actum int̾ nos sit ne .x.¬
efficatiter destico ag̾e ulła ex¬
cepcõne opponenda. Idem ÷ ⁊ si
de sticho no petendo ꝯuenerit.
s ⁊ si gen̾aliter mͥ hominem
debeas ⁊ pacisar nestichum pe¬
tam. stichum quid̾ petendo ꝑ¬
acti excepcõ mͥ opponetur. aliũ
autem hõiẽ si petam recte a¬
gam. ¶ Item si pactus ne ħrdi
erit pacti comienti except̃o ap¬
pectanda erit ouemadinodũ
si quen̾it ne fundum petem
t usum ftrtum petam aut ndi¬
ne nant edificium ue petem e
nisi sp̃uałr alud accum. ¶si
acceptiło mutił suit tacita pac¬

Expanded text:
ficeretur per exceptionem mihi opponendam, ut tantum reliqua decem exigere debeam. Sed si stipulatus decem aut Stichum de decem pactus sim et petam Stichum aut decem: exceptionem pacti conuenti in totum obstaturam: nam ut solutione et petitione et acceptilatione ‹un›ius rei tota obligatio solueretur, ita pacto quoque conuento de una re non petenda interposito totam obligationem summoueri. sed si id actum inter nos sit, ne efficaciter de Sticho agere, nulla exceptione opponenda. idem est et si de Sticho non petendo conuenerit. Sed si generaliter mihi hominem debeas et paciscar, ne Stichum petam: Stichum quidem petendo pacti exceptio mihi opponetur, alium autem hominem si petam, recte agam. Item si pactus, ne hereerit, pacti conuenti exceptio aptanda erit, quemadmodum si conuenerit ne fundum peterem et usum fructum petam, aut ne nauem aedificiumue peterenisi specialiter aliud actum est. Si acceptilatio inutilis fuit, tacita pac
Abbreviated transcription (Latin):
ulacõ enerit᷑ utͣm pacti exce¬
pc̃o locum ht̃ an ex stipulatu
utiaq ma uti posse pro ut
ntatur. equũ erit accepto
eum stipulaconem fie. ¶ pl¬
er̃ q soiemus dr̃e doli exc¬
epcõnem subudium ẽẽ pacti
excepcõmi quol dani demes¬
qui excepcõne pacti uti non
possunt. dou excepcõne usur
oi ⁊ iuł scribit. ⁊ alii pleriq
doli mali mͥn prederit. ut cre¬
bracõ indetur qui putat sicu¬
ti pactum procuratoris mic¬
hi noc. ita prodesse. Paus.¬

Expanded text:
o, quaeritur, utrum pacti exceptio locum habeat an ex stipulatu utraque uia uti posse prout eutatur, aequum erit accepto eum stipulationem ferre. Plerumque solemus dicere doli exceptionem subsidium esse pacti exceptionis: quoqui exceptione pacti uti non possunt, doli exceptione usuros et Iulianus scribit et alii pleriquedoli mihi proderit, ut Trebatio videtur, qui putat, sicuti pactum procuratoris mihi nocet, ita et prodesse, Pau
Abbreviated transcription (Latin):
plurium ꝑsonaꝵ leco accipit᷑ꝰ¬
¶ cuimlum debiti ⁊ ad plines s¬
uminas referemꝰ si cui forte
minute sũme centum aure¬
oꝵ debeant᷑. alii uero una sũ¬
ma ameoꝵ quinqͣginta. Nã
in hc casum spectauimꝰ sum

Expanded text:
plurium personarum loco accipitur. Cumulum debiti et ad plures summas referemus, si uni forte minutae summae centum aureorum debeantur, alii uero una summa aureorum quinquaginta: nam in hunc casum spectabimus sum
Abbreviated transcription (Latin):
i feriatis dieb fu̾itiu. Idem.¬
dicatum. lege cautum: ne hiis di¬
eb indicatum at nͥ ex uoluntate
paͤcium ⁊ ciuod ałr adu̾sus ea iu¬
dicatum su̾it ne eiuis iuidicatũ
fac̾e ne ue soln̾e debeat ne ne qͥt
ad ctuem de ea re in iuis additũ
etit iudicatũ face cogat. Idemi.¬

Expanded text:
Si feriatis diebus fuerit iudicatum, lege cautum est, ne his diebus iudicium sit nisi ex uoluntate partium, et quod aliter aduersus ea iudicatum erit ne quis iudicatum facere neue soluere debeat, neue quis ad quem de ea re in ius aditum erit iudicatum facere cogat. 7 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Sicum empͥcꝰ hr̃ditatis pc̃m
sit fcm̃ ⁊ uenditor hr̃ditatis pet
as. m̾ito aduersus nenditorei
hr̃ditatis excepcõne doli .m. deb¬
itor hr̃dicatis uti potest. ¶ s si
int̾ dñm rei uendite ⁊ empto¬
rem comieniss ut homo qui
emptiis erat recteretur ͤ qui ꝓ
dño rem uendidit petenł p
cium. doli exceptõ nocebit.

Expanded text:
Si cum emptore hereditatis pactum sit factum et uenditor hereditatis petaas, merito aduersus uenditorem hereditatis exceptione doli debitor hereditarius uti potest. Sed et si inter dominum rei uenditae et emptorem conuenisset, ut homo qui emptus erat redderetur, ei qui pro domino rem uendidit peten‹ti› pretium doli exceptio nocebit.
Abbreviated transcription (Latin):
pulacõ sit intrõita dehnc pio
quib pascfno licͣ seruanta ñ
÷. s omnino rescindenda. ¶oi
añ aditam hereditatem pacuti¬
tar quis cum creditorib ut mi
um pure scriptot paciscentes
prinscmͣ seͥ misceant putat᷑ fł
cte pacisi esuod ⁊ i̾n. Iden et
in extraneo hr̃de. ¶ Quod si ma¬
ndato creditoꝵ adiecerit ⁊̃ man¬
¶ S ⁊ siclns ut suꝑra reculimus
uid inseruitute egit. post liber¬
tatem quod in pacti excepcõne

Expanded text:
 pro quibus pacisci non licet, servanda non est, sed omnimodo rescindenda. Si ante aditam hereditatem paciscatur quis cum creditoribus ut mium pure scriptos, paciscentes priusquam se cte pacisci, quod uerum est. idem et in extraneo herede: qui si mandatu creditorum adierit,  si quis, ut supra rettulimus, , si quid in seruitute egit, post libertatem: quod in pacti exceptione
Abbreviated transcription (Latin):
tut. uł rei seruante causa ĩl sega¬
fti ¶stem de testanientis exibendis¬
uł ut carator detur bonoꝵ einc
cui an heres extiturꝰ sit in cert
niiz aut de holendic libetis ꝑen¬
tib patronis. aut de adeunda su¬
specta hereditate. aut ut aspectii
atrox iniuria existimet᷑. uł cu
fidei ꝯmissana libertas prestan

Expanded text:
ruandae causa, uel legafecti: item de testamentis exhibendis: ut curator detur bonorum eius, cui an heres exstaturus sit incertum est: aut de alendis liberis parentibus patronis: aut de adeunda suspecta hereditate: aut ut aspectu atrox iniuria aestimetur: uel fideicommissaria libertas praestan
Abbreviated transcription (Latin):
liditate ⁊ fallacia. ⁊ ut pedini¬
ait dolo malo pactum sit. qͦci¬
ens circunscribendi alt̾ins cã
aliud agitur ates aliud agi si
te it̾m hoc conetur destru̾e suꝑ¬
uacuum si ñe deceptus hec fec̾¬
it. Inest  doło ⁊ fraut E sme.
siuie post pactum dolo malo alicid
ꝵ stm̃ ÷. nocebit except̃o. p̃p hec uer¬
ba etc̃i neclid̾ fiat. ¶ Quod fere
nouintima ꝑ te pacto̾ꝵ ita ioiet᷑ in¬
dit meuius hec uerba nõ tm̃ pa¬
ccõnis ioco accipiunt᷑. s ⁊̃ stipło¬
ne iudicatił. infentaꝵ edium a¬
gatur hoc pactum ual. ¶ Si pa¬
ciscar ne oꝑis nom nuacõnem
⁊execar. quidam putant esi in
ut si ex re faminan oꝑis noni
nũciac̃o sit fc̃a liceat pacisscnq̃s̃
si de re. pͣ. non liceat. Que distin¬

Expanded text:
liditate et fallacia: et ut ait Pedius, dolo malo pactum fit, quotiens circumscribendi alterius causa aliud agitur et aliud agi simide, iterum hoc conetur destruere: superuacuum, si deceptus hoc fecerit, inest enim dolo et fraus. Siue siue post pactum dolo malo aliquid factum est, nocebit exceptio propter haec uerba edicti 'neque fiat'. Quod fere nouissima parte pactorum ita solet indit Maeuius', haec uerba non tantum pactionis loco accipiuntur, sed etipro iudicati uel incensarum aedium agatur, hoc pactum ualet. Si paciscar, ne operis noui nuntiationem exsequar, quidam putant non ualut si ex re familiari operis noui nuntiatio sit facta, liceat pacisci, si de re publica, non liceat: quae distin
Abbreviated transcription (Latin):
cͥptat rõnes dabit. ¶ Cogentur ⁊
successores argentarii ede rõnes.¬
¶ emod si plec sint heredes ⁊ mimus
haboat solus ad edicõnem ꝯpelłr.
us edicõni subscribere hec enit ⁊
si plures fu̾int argentarii a quib
edicio denderat᷑. Nam ⁊ si płec tuto¬
res tutelam ad ministͣuerint eini¬
ull aut ommnes td̾e debent aut n¬
nius edicõm subscribete. ¶ Enigr
aũ ab adu̾sario argentarii nis u̾i
cuas raciones uł quas ht edisibr p¬
tulet uł uexandi argentarñ cauta
Racõnem autem ẽe labꝑo ait. ult
citroq dandi. accipiendi. credendi
obligandi soluendi su i cansa ne¬
goci accõnem. nͨ ullam ronem nu¬
da dum taxat solucõne debir in¬
cipe. nec si pingnus acceꝑit aut
mandatum compellendum ede
hoc .n. extra rõnem eẽ S quod ⁊¬
me mandante. ¶ S ⁊ si procurat¬
or mens absente me mandaiat au
mͥ edenda sit qͣ ad me ꝑtineat. ⁊̃
magis ⁊ ut edat᷑. ¶ procuratori in¬
mecum ht̃ ño dubito quati ad e

Expanded text:
criptas rationes dabit. Cogentur et successores argentarii edere rationes. quod si plures sunt heredes et unus habeat, solus ad editionem compelleus editioni subscribere. hoc idem erit et si plures fuerint argentarii, a quibus editio desideratur. nam et si plures tutores tutelam administrauerunt simul, aut omnes edere debent aut unius editioni subscribere. Exigitur autem ab aduersario argentarii iusiurancuas rationes uel quas habet edi sibi postulet uexandi argent‹a›rii causa. Rationem autem esse Labeo ait ultro citro dandi accipiendi, credendi, obligandi soluendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra rationem esse. sed et quod me mandante. sed si procurator meus absente me mandauerit, an mihi edenda sit, quasi ad me pertineat? et magis est ut edatur. procuratori qumecum habet, no
Abbreviated transcription (Latin):
R gentarins rõnes ede ñbetur n
inters cum ip̃o argentario contͦ¬
u̾sia sit an cum alio ¶deo autem
miles eis racdnes ede cogit cuia
officram eoꝵ atq miuist̾ium pu¬

Expanded text:
rgentarius rationes edere iubetur: nec interest cum ipso argentario controuersia sit an cum alio. Ideo autem miles eis edere rationes cogit, quia officium eorum atque ministerium pu
Abbreviated transcription (Latin):
nascat᷑. ¶ Quod ⁊ in om̃ib bone
ea pacta que postea int̾ponunt᷑ pa¬
iere excepcõnes. ¶ adeo autem in bo¬
ta posse abiri abempcõnes si gͥ md
totum pot̾ cur nõ ⁊ ꝑs eius paccõne᷑
mutari potest. ⁊ ħ ita ꝑomp̃.s .ui.¬

Expanded text:
nascatur. quod et in omnibus bonae ea pacta, quae postea interponuntur, parere exceptiones. Adeo autem bota posse abiri ab emptione. si igitur in totum potest, cur non et pars eius pactione mutari potest? et haec ita Pomponi
Abbreviated transcription (Latin):
cognita. ⁊ itm̃ dilaco tam ex eadẽ
cnmͣ ex alia prouincia scd̃m mo¬
deracõnem iocoꝵ imꝑtiri solet
⁊ maxime si aliquid inopinatũ ͦ¬
em̾gat. ¶ Illud uidendum ÷ si de ͥ i¬
functus acceꝑit aliqͣmͣ dilacõnẽ
p̃p instrumenta. an succõri cpio
eius dare debeat. an uero quia
iam data ÷ amplius dari ño pos¬
sit ⁊ magis  ut hinc causa cogni¬
ta dari debeat. P̃ aulus.
cua uis hora lucis actũ. Ulp̃.

Expanded text:
cognita et iterum dilatio tam ex eadem quam ex alia prouincia secundum moderamen locorum impertiri solet, et maxime si aliquid inopinatum emergat. illud uidendum, si defunctus acceperit aliquam dilationem propter instrumenta, an successori quoque eius dari debeat, an uero, quia iam data est, amplius dari non possit? et magis est, ut et hic causa cognita dari debeat. 8 Paulus quasi quauis hora lucis actum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
impedimento sit. uł potis solu¬
tus sit. uł nanigium ñ stetit.¬
¶ Si quis tñ cum possit nõ incide¬
re in tempestatem uł flimin¬
tate datur extepcõ. ut .iͣ.de .u̾.¬
si anis numeri s.s ad ad ĩ uitꝰ
togitur. utͣ.de mu ho.i. si
anis magrãtus. ⁊ in aut᷑ .de de¬
ad testimoniũ reddendũ cogi¬

Expanded text:
impedimento sit, sive pons solutus sit, vel navigium non stetit. Si quis tamen cum posset non incidere in tempestatem vel in fluminmaritima siue terrestris sit. temdebemus talem, quae impedimento sit itineri uel nauigationi. Uis fluminis etiam sine tempestate accipienda est: uim fluminis inte
Abbreviated transcription (Latin):
tate uł tradere libellum uł codi¬
cem prose ¶ Pretor ait argentario.
ei ue̾ qm itn᷑ edi postulau̾it cã
cognita edi intebo ¶ pohib ar¬
geutario edi illa rõne quod ⁊̃ ille

Expanded text:
tare uel tradere libellum uel codicem proferre. Praetor ait: 'Argentario eiue, qui iterum edi postulabit, causa cognita edi iubebo'. Prohibet argentario edi illa ratione, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
cogit p̾tor pupillo ed̾e fones set
est si succõres aut patͤ aut domi¬
nus argentarii eiusdem su̾nit ꝓ¬
fẽdniis qͣuia cum in locum ⁊ ĩn nis
u̾bis significat᷑ ño magis qmͣ si el
uinꝰ eas donass. S nec heres tenebi¬
tur cum nec possideat nec dolo
S si ei anteqmͣ legatano eas trade¬
ret denunciatum fuit. nec aute
eas tradat tenebit᷑ qͣ dolo fecit a¬

Expanded text:
t praetor pupillo edere rationes: sed rest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: quia cum in locum et in ius erbis significatur: non magis, quam si ei uiuus eas donasset. sed nec heres tenebitur, cum nec possideat nec dolo si ei, antequam eas legatario traderet, renuntiatum fuerit, ne ante eas tradat, tenebitur quasi dolo fec
Abbreviated transcription (Latin):
eluti si ꝓegie hẽre quod pͥmũ
edc̃m ÷ doceatsul mnius ꝑlene edis¬
tumsuł eas racõnes quas casu in¬
aiore nõ negligencia ꝑdiderit.
Nam ⁊ si eo casu amis it cui ignos¬
cidebeat ex integro edi iubebit.
¶hec uox it̾m duas res signiticat.
alt̾a eina demonsttnr tempus scd̃¬
greti. cõ. dicunt alt̾a di ad seciue¬
di᷑ .s.Ø̾. qd̾ ita accipitur ciuociens
opus erit. Nam potest fieri ut bis
editam sibi rõnem quis ꝑdid̾it¬
ta ut uerbum it̾m ꝙ sepiꝰ accipiat᷑.¬

Expanded text:
eluti si peregre habere quod primum editum est doceat: uel minus plene editum: uel eas rationes, quas casu maiore, non uero neglegentia perdiderit, nam si eo casu amisit, cui ignosci debeat, ex integro edi iubebit. Haec uox iterum duas res significat: alteram, qua demonstraretur tempus s dicunt: alteram, quae ad insequedicitur πάλιν, quod ita accipitur 'quotiens opus erit'. nam potest fieri ut bis editam sibi rationem quis perdiderit: ut uerbum iterum pro saepius accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
suam promissionem nõ stet e
quissimũ ÷. tribui ei excepconẽ.
simili modo ⁊ si ad testimoniũ
desideratus ad nd̾m occͣrere nõ
potu̾it ei sb̃ueniendum ÷. ¶ Si
quis nit̾o se sisti promiterit: et
ualitudine uł tempestate ui el
uminis ꝓhibitus ÷ ut sist̾e non¬

Expanded text:
suam promissionem non stetit, aequissimum est tribui ei exceptionem. Simili modo et si ad testimonium desideratus ad iudicium occurrere non potuit, erit ei subueniendum. Si quis iudicio se sisti promiserit et ualetudine uel tempestate uel ui fluminis prohibitus se siste
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatum solm stipulatori he¬
rec extif̾it ant stipulator fideint¬
sori de integro cauendum ex̃.
¶Tutor ⁊ curator ut rem saluam fo¬
re pupillo caueant mittendi st
gatariut ut caueat euicta heredi¬
tate legatiꝰ reddi ⁊ quos amplint
ꝑ legem falcidiam accepit. ¶ he¬
res quo legatoꝵ nomine fatu det
audiendus ÷. ut inumicipiũ mit¬
tatur. ¶ plane si misso legata¬
rio in possessionem cum ꝑ heredẽ
staret ciuo minus cau̾et heres po¬
stuiet ut de possõne discedat pa¬
rat᷑ q sedicat in municipio cau̾¬
re impet᷑re nõ debebit. dulsum
si sine culpa aut doio heredis sit¬
iusiurandum de ealumpma rem̾¬
tit᷑ uelud parentib ⁊ patromosic
aũ inrare d de .ca. cui in muni¬
cipium remu̾titur rome se satis¬
dare nõ posse ⁊ ibi posse ciuo post¬
ulat remitti id cl se sine calump¬
nie causa facere. Iam sit̾ cõpel¬
lendus uirare alibi se qmͣ m eo lo¬
co satis dare nõ posse. qr si rome
nõ potest płib aũ iocit possit. co

Expanded text:
atum solui stipulatori heres extiterit aut stipulator fideiussori, ex integro cauendum erit. Tutor et curator, ut rem saluam fore pupillo caueant, mittendi sunt reditate legata reddi, et quod amplius per legem Falcidiam ceperit: heres quoque ut legatorum satisdet audiendus est, ut municipium mittatur. Plane si misso iam legatario in possessionem, cum per heredem staret quominus caueret, heres postulet uti de possessione decedat paratumque se dicat in municipio cauere: impetrare non debebit. diuersum, si sine culpa aut dolo heredis misiusiurandum de calumnia remittitur, uelut parentibus et patronis. sic autem iurare debet qui in municipium remittitur 'Romae se satisdare non posse et ibi posse, quo postulat remitti, idque se non calumniae causa facere': nam sic non est compellendus iurare 'alibi se quam eo loco satisdare non posse', quia si Romae non potest, pluribus autem locis possit, co