comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lypom̃i legit᷑ a diebꝰ samuelis. Qͦa
posset dici uicio scriptoꝵ factum.
⁊ scriptũ samuelis ꝓ salomonis.
ñ idipsũ in iosepho legeret᷑ Porest
gͦ intelligi qͦd samuel fecerit phase.
isi in hẏstoria ñ legat᷑. Qͦd autem
iudices feceruit phase certũ ẽ. qͣm
moyses ⁊ iosue iudices fuer̾t. Et
factũ est hoc phase in ierłm octa

Expanded text:
lipomenon legitur « a diebus Samuelis , » quod lipomenon legitur « a diebus Samuelis , » quod posset dici vitio scriptorum factum, et scriptum esse Samuel pro Salomonis, nisi idipsum in Josepho legeretur. Potest ergo intelligi quod Samuel fecerit Phase, etsi in historia non legatur. Quod autem judices fecerunt Phase, certum est, quoniam Moyses et Josue judices fuerunt, et factum est hoc Phase in Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
s cotidie renouat᷑. Fecerant etiã
ibi equos ⁊ currũ: putantes qͦd in
hc̃ modũ helyam transtulisset.
Et ascendens rex in bethel super
altare qͦd fecerat ieroboam cõbussit
ossa sacerdotũ ⁊ falsoꝵ ꝓpħarũ. eru¬
ta de sepulchris excelsoꝵ. iuxta u̾
gisset in sepulchro. p̃cepit ne mo¬
uerent᷑ ossa eiꝰ. nec etiã illiꝰ cũ quo
sepultꝰ erat. Idipsũ fecit in excelsiᷤ
samarie. ⁊ in urbibꝰ manasse. et effraĩ
⁊ symeon usq neptalim. ossa de tu¬
mulis excelsoꝵ eruta suꝑ altaria
cõburens. ⁊ tã ossa ꝗͣ altaria in pul¬
uerẽ redigens. Hoc p̾dictũ erat
de iosia ante annos trecentos et¬
sexagintaunũ. Ꝙ reuersꝰ ĩ ierłm
fecit phase ꝯuocans ad illud etiã
filios isrł qͥ captiuitatẽ assyrioꝵ
aliqͦ modo effugerant. ł etiã de
captiuitate aliqͦ casu redierant.
& tradit᷑ ex eis habuisse ad undecĩ
nulia nathinneoꝵ. N est factũ
phase tale. a diebꝰ iudicũ. In para¬

Expanded text:
sed quotidie renovatur. Fecerant et ei equos, et currum, putantes quod in hunc modum Eliam transtulisset. Et ascendens rex in Bethel super altare, quod fecerat Jeroboam, combussit ossa sacerdotum, et falsorum prophetarum, eruta de sepulcris excelsorum, juxta vgisset in sepulcro, praecepit ne moverentur ossa ejus, nec etiam illius cum quo sepultus erat. Idipsum fecit in excelsis Samariae, et in urbibus Manasse, et Ephrain, et Simeon, usque in Nepthalim, ossa de tumulis excelsorum eruta, super altaria comburens, et tam ossa quam altaria in pulverem redigens. Hoc praedictum erat de Josia ante annos trecentos sexaginta et unum. Et reversus in Jerusalem fecit Phase convocans ad illud etiam filios Israel, qui captivitatem Assyriorum aliquo modo effugerant, vel etiam de captivitate aliquo casu redierant. Et traditur de his habuisse ad undecim millia Nathinnaeorum. « Non est factum Phase tale a diebus judicum. » In Para
Abbreviated transcription (Latin):
relatus ẽ in ierłm. ⁊ sepultus est in
mausoleo patrũ suoꝵ. ⁊ planxit eũ
ierenuas. qͥ suꝑ exequias eiꝰ scripsit
threuos lam̃tabiles. quomͦ sedet
sola ciuitas. ⁊ cet̾a. Qnibꝰ utebant᷑
cantatores ⁊ cantatͥces suꝑ exequias
iosie. ⁊ longis temꝑibꝰ in iudea suꝑ
iosiam eos replicabant. Qͥbꝰ postra
suꝑ addidit idẽ ieremias alias lam̃¬
tationes. suꝑ excidio ciuitatis. Incid.
N diebꝰ iosie quartꝰ romanoꝵ rex.
ancus martius nume nepos ex filia
auentinũ montẽ. ⁊ ianicłm urbi
addidit supͣ mare. sextodecimo ab
culo dodoneo primũ grecia usa ẽ. q do¬
Quintꝰ romanoꝵ rex tarquinius
priscus. qui circũ rome edificauit
niuros. ⁊ cloacas. ⁊ capitoliũ extrux̃.
ludos romanos instituit. arion a

Expanded text:
relatus est in Jerusalem, et sepultus est in relatus est in Jerusalem, et sepultus est in mausoleo patrum suorum. Et planxit eum Jeremias, qui super exsequias ejus scripsit Threnos» etc., quibus utebantur cantores, et cantatrices super exsequias Josiae. Et longis temporibus in Judaea super Josiam eos replicabant. Quibus postea superaddidit idem Jeremias alias lamentationes super excidio civitatis. Incidentia. In diebus Josiae quartus Romanorum rex Ancus Marcius, Numae nepos ex filia, Adventinum montem et Janiculum urbi addidit. Supra mare sedecimo ab culo Dodonaeo primum Graecia usa est. Quintus Romanorum rex Tarquinius Priscus, qui circum Romae aedificavit, muros, et cloacas, et Capitolium exstruxit, ludos Romanos instituit Arion a
Abbreviated transcription (Latin):
nechao rex egypti ꝯtra regẽ assyri
oꝵ. Audierat eñi eũ iã debilitatũ
qͥa medi ⁊ babylonii a monarchia
eiꝰ recesserant. ⁊ estimabat quod de
facili posset obtiuere syriã. Primo
aggressus ẽ regẽ adremion qui
regnabat tc̃ in carchamis. Descen¬
dit gͦ iosias in occursũ eiꝰ: ꝓhibeisͤ
ne transitũ faceret ꝑ iudeãmi
sit pharao ad iosiã dicens. Quid
mͥ ⁊ tibi rex iuda: Non aduersũ
te uenio: ad eyfraten ꝓpero. Nit¬
tit me d̃s ad medos. Sine me: ne
ds̃ qͥ mecũ est int̾siciat te. Et nons
acqͥeuit iosias. s cũ rege adremon
cõponebat acies ut dimicarent
aduersꝰ pharaonẽ. Et forte dum
tͣnsisset a curru in currũ qͥ sequeba¬
tur eũ more regio: occisus ẽ a sagit¬
tariis in campo magedon. ⁊ plan¬
xit eũ insolabilit̾ adreminon rex
cũ exercitu suo. Uñ illud dictũ ẽ¬
in zacharia. Erit planctus sicut
planctꝰ adreminon. Tradit᷑ aũt
qͦd iuxta arborẽ ⁊ fontẽ occisus
fuerit: que statim aruerunt:

Expanded text:
Nechao rex Aegypti contra regem Assyriorum . » Audierat enim eum jam debilitatum, quia Medi, et Babylonii a monarchia ejus recesserant, et aestimabat quod de facile posset obtinere Syriam. Primo aggressus erat regem ad Remon, qui regnabat tunc in Carchamis. Descendit ergo Josias in occursum ejus, prohibens ne transitum faceret per Judaeam, et misit Pharao ad Josiam dicens: « Quid mihi et tibi, rex Juda? non adversum te venio, ad Euphratem propero. Mittit me Deus ad Medos; sine me, ne Deus qui mecum est, interficiat te. Et non acquievit Josias, sed cum rege ad Remon componebat acies, ut dimicarent adversus Pharaonem. Et forte dum transisset a curru in currum, qui sequebatur eum more regio, occisus est a sagittariis in campo Mageddon, et planxit eum inconsolabiliter ad Remon rex cum exercitu suo. Unde et illud dictum est: Erit planctus, sicut planctus ad Remon. Traditur autem quod juxta arborem, et fontem occisus fuerit, quae statim aruerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
stigia ydolatͥe redegit in puluerẽ.
& uestigia quedã serpentis enei qͣm
uerẽ. Ob hoc in ꝓlogo sophonie le¬
git᷑ iosias ꝯtriuisse eũ. E ꝯtamina¬
uit excelsa. ⁊ uallẽ tophet. ⁊ ignẽ
moloch. Forte ossa mortuoꝵ ubiqꝑ
sparsit. ł quelib alia ĩmunda. ut
potius abominabilis ꝗͣ uen̾abilis
locꝰ appareret. Equos ꝙͦ solis ⁊ currꝰ
qͦs depinxerant reges iude in intro¬
itu templi iuita exedrã nathãme¬
lech eunuchi penitꝰ destruxit. Fece

Expanded text:
stigia idololatriae redegit in pulverem. stigia idololatriae redegit in pulverem. Etiam vestigia quaedam serpentis aenei, quem . Ob hoc in prologo Sophoniae legitur Josias contrivisse eum, et contaminavit excelsa, et valle Topheth et ignem Moloch. Forte ossa mortuorum ubique sparsit, vel quaelibet alia immunda, ut potius abominabilis, quam venerabilis locus appareret. Equos quoque solis, et currus, quos depinxerunt reges Judae in introitu templi, juxta exedram Nathanmelech eunuc
Abbreviated transcription (Latin):
sopbonias. ⁊ ululatꝰ a scd̃a. Forte
ñ inuener̃t ieremiã: ł potiꝰ nulliꝰ
olda. Hec dicit dñs. Ecce ad ducã
mala que scripta st̃ in libro legis
suꝑ locũ hc̃ ⁊ habitatores eiꝰ. quia
irritauer̃t me in cunctis operibus
manuũ suaꝵ. Succendet᷑ indigna¬
tio mea. ⁊ ñ extinguet᷑. Regi aũt
qͥ misit uos dicetis. Hec dicit dñs.
Peo qͦd audisti uerba uoluminis. ⁊
ꝑterritũ ẽ cor tuũ. & humiliatꝰ es.
different᷑ hec mala. nec fient in di¬
ebus tuis. ⁊ colligã te ad patres tuoᷤ
in pace. Qd ñ est intelligendũ de
pace ipsiꝰ regis. ipse enĩ occisꝰ est a
pharaone. s de pace ppłi. id ẽ pͥusꝗͣ
inferret ppło que cõminatꝰ fuerat.
his auditis. mittens rex in omnẽ
in iersm. ⁊ stans suꝑ gradꝰ. legit
cunctis audientibꝰ om̃a u̾ba libri
⁊ ꝑcussit fedꝰ corã dño. ⁊ cõpulit õs
sacram̃ta p̾stare. ut leges moyseas
ꝑ om̃a custodirent. deleuit aru¬
spices ⁊ maleficos om̃s. ⁊ om̃a ue¬

Expanded text:
. Forte non invenerunt Jeremiam, vel potius nullius Holda: « Haec dicit Dominus: Ecce adducam mala, quae scripta sunt in libro legis super locum hunc, et habitatores ejus, qui irritaverunt me in cunctis operibus manuum suarum. Succendetur indignatio mea, et non exstinguetur. Regi autem, qui misit vos dicePro eo quod audisti verba voluminis, et perterritum est cor tuum, et humiliatus es, differentur haec mala, nec fient in diebus tuis, et colligam te ad patres tuos in pace. » Quod non est intelligendum de pace ipsius regis: ipse enim occisus est a Pharaone; sed de pace populi, id est priusquam inferret populo quae comminatus fuerat. His auditis, mittens rex in omnem in Jerusalem , et stans super gradus, legit, cunctis audientibus, omnia verba libri, et percussit foedus coram Domino, et compulit omnes sacramenta praestare, ut leges Mosaicas per omnia custodirent. Et delevit aruspices, et maleficos omnes, et omnia ve
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & fierent uide uasa ad muiniste¬
riũ dñi. Cumq helchias om̃a dili¬
gent̾ scrutaret᷑: inuenit librum
moysi in templo. Forte aperuit
archã. ⁊ inuenit deut̾ononiium
quẽ moyses reponi fecerat in ea:
& misit eũ regi ꝑ manũ saphan.
Qͥ cũ legiss corã rege: scidit rex ue¬
stĩta sua. Audiuit enĩ maledicti¬
ones scriptas in tͣnsgressores legis. ⁊
crebras cõminationes dm̃i. qͦd si
sequerent᷑ ydola eiceret eos d̃ t̾ra
quã dederat eis. sicut eiecerat a¬
morreos a facie eoꝵ. ⁊ mirabat᷑
qͦd adhuc eẽnt in t̾ra. ⁊ uerebat᷑
ĩminere captiuitatẽ. Tc̃ precepit
helchie ⁊ uiris prudentibꝰ. ut ꝯsu¬

Expanded text:
tur, et fierent inde vasa ad ministerium Domini. Cumque Helcias omnia diligenter scrutaretur, invenit librum Moysi in templo. Forte aperuit arcam, et invenit Deuteronomium, quem Moyses reponi fecerat in ea, et misit eum regi per manum Saphan. Qui cum legisset coram rege, scidit rex vestimenta sua . » Audivit enim maledictiones scriptas in transgressores legis, et crebras comminationes Dei. Quod si sequerentur idola, ejiceret eos de terra, quam dederat eis, sicut ejecerat Amorrhaeos a facie eorum. Et mirabatur quod adhuc esset in terra, et verebatur imminere captivitatem. « Tunc praecepit Helciae, et viris prudentibus, ut consu
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ds̃ nescio loqui qͥa puer ego
su: misit dñs manũ suã ⁊ tetigit
os eiꝰ. ⁊ ait. Etce dedi uerba mea
in ore tuo. Ex tc̃ licet ẽẽt adolesceis
cepit ꝓph̃are ⁊ p̃dicare. mane ꝯsur¬
gens ⁊ frequens stans in porta domꝰ
domini. ⁊ in atriis templi. ostẽdit
ei dñs signa eu̾sionis ierłm quam
ut cdamnificaret dormientes. Sic
enĩ dñs iã uigilabat ad ꝑcutiendr̃
ppłm suũ. Scdo uͦ signo ostendit
ei dñs quo ministro ad hoc uteret᷑
ꝑ ollã succensã a facie aqͥlonis: ⁊ ait.
Ab aqͥlone pandet᷑ om̃e malũ suꝑ
om̃s habitatores huiꝰ terre: id est a

Expanded text:
 nescio loqui, quia puer ego sum, misit Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et ait: Ecce dedi verba mea in ore tuo . » Ex tunc licet esset adolescens coepit prophetare et praedicare, mane consurgens, et frequens stans in porta domus Domini, et in atriis templi, et ostendit ei Dominus signa eversionis Jerusalem, quam ut damnificaret dormientes. Sic enim Dominus jam vigilabat ad percutiendum populum suum. Secundo vero signo ostendit ei Dominus quo ministro ad hoc uteretur per ollam succensam a facie aquilonis, et ait: « Ab aquilone pandetur omne malum super omnes habitatores hu
Abbreviated transcription (Latin):
Ueriꝰ tñ putat᷑ qͦd sub aliis regibꝰ
uiderit eã : sicut ⁊ cet̾a que sequui.
In t̾cia enĩ uisione ostendit ei dñs
causã eu̾sionis. Nec fuit ħ uisio
imaginaria: s corporalis. Precepit
enĩ dñs ut tolleret lumbare sirõ:
⁊ absconderet illud suꝑ eufraten.
Et post multos dies ex mandato
dñi reu̾tens: inuenit illud putre
a me fornicando post dõs alienos:
qͣi putrefient trans eufraten. capti¬
uati. Reliqua ierenne locis sius
tractabimꝰ.

Expanded text:
iis regibus vidit eam, sicut caetera quae sequuntur. In tertia enim visione ostendit ei Dominus causam eversionis, nec fuit haec visio imaginaria sed corporalis. « Praecepit enim Dominus, ut tolleret lumbare suum, et absconderet illud super Euphratem. Et post multos dies ex mandato Domini revertens, invenit illud putrefa me, fornicando post deos alienos, quasi putrefient trans Euphratem captivati . » Reliqua Jeremiae locis suis tractabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
uit patres. Romulꝰ apud paludẽ
capree nusꝙͣ cõparuit: ⁊ suadente
lucio quirini noĩe ꝯsecratus est.
Post romulũ senes p̃dicti singuli
ꝑ quinos dies rempublicã rexer̃t
ꝑ annũ fere ⁊ dimidiũ: qͦd regnũ
appellatũ ẽ intertempꝰ. Tc̃ sed̾s a
romulo regnauit numa pompiliꝰ:
qui p̃dictos senes senatores apel¬
lau̾̃. Hic primꝰ ꝯgiariũ militibꝰ.
dedit: id ẽ imꝑialẽ largitionẽ. in
sui ꝓmotione. Ianuariũ ⁊ febru

Expanded text:
vit patres. Romulus apud paludem vit patres. Romulus apud paludem Capreae nusquam comparuit, et, suadente Lucio, Quirini nomine consecratus est. Post Romulum senes praedicti, singuli per quinos dies, rem publicam rexerunt per annum fere et dimidium. Quod regnum appellatum est inter tempus. Tunc secundus a Romulo regnavit Numa Pompilius, qui praedictos senes senatores appellavit. Hic primus congiarium militibus dedit, id est imperialem largitionem in sui promotione; Ja
Abbreviated transcription (Latin):
pletũ ẽẽ fabulant᷑ hebrei in dam¬
ele ⁊ sociis eiꝰ: qui cũ ioachĩ filio
iosie capti st̃. S ueriꝰ credit᷑ eos
eunuchos fuisse ñ corꝑe: sed m̃te.
Q respondit ezechias. Bonus ẽ
sermo dñi: sit pax ⁊ ueritas in
diebꝰ meis. Edoriiuit ezechias
cũ patribꝰ suis. & celebrauit exe
quias eiꝰ uniuersꝰ iuda᷑ ⁊ sepelie¬
runt eũ suꝑ sepulchra filioꝵ dd̾:
id ẽ eminentiꝰ sepulchrũ ceteris
fecer̃t ei. causa pietatis qͣ coluit
dm̃. Ipse enĩ sic cõm̃dat᷑ in libro
regũ. Non fuit similis ei neq
ante eũ neq post: de cunctis re¬
mus qͦd iosias melior fuit eo. sed
iste p̃ponit᷑ ei in hoc qͦd magnifi¬
catus ẽ p̃claris belloꝵ titulis. &
qͦd tria inaudita fecit dñs ꝓ eo
regressũ scił solis. additionẽ anuoꝵ.
in sicilia ꝯdite sunt. Romulus
nulites ex ppło sumpsit. ⁊ ind mi¬
Euros qui sub statio rege sabinoꝵ
romulo fauebant quirites appella¬
uit. centũ elegit senes qͦs appella¬

Expanded text:
 fabulantur Hebraei in Daniele, et sociis ejus, qui cum Joacim filio Josiae capti sunt. Sed verius creditur eos eunuchos fuisse, non corpore, sed mente. Et respondit Ezechias: « Bonus est sermo Domini. Sit pax et veritas in diebus meis. Et dormivit Ezechias cum patribus suis. » Et celebravit equias ejus universus Juda, et sepelierunt eum super sepulcra filiorum David, id est eminentius sepulcrum caeteris fecerunt ei causa pietatis, quia coluit Deum. Ipse enim sic commendatur in libro Regum: « Non fuit similis ei, neque ante eum, neque post eum de cunctis remus quod Josias melior fuit eo; sed iste praeponitur ei in hoc, quod magnificatus est praeclaris bellorum titulis, et quod tria inaudita fecit Dominus pro eo, regressum solis, additionem annorumin Sicilia conditae sunt. Romulus milites ex populo sumpsit Cures, qui sub Statio rege Sabinorum, Romulo favebant, quirites appellavit, centum elegit senes, quos appella
Abbreviated transcription (Latin):
memoriã huiꝰ facti. adhuc aque
sẏloe ñ iugit᷑. s incertis horis ebul¬
liunt. Cũq in ꝓpria ꝑsona accessiᷤ¬
set sennacherib: facta ẽ strages su¬
pradicta in ex̾citu eiꝰ. In tante rei
memoriã ppłs gloriose ꝓpħam se¬
peliuit in loco p̃dicto. ut etiam
orationibꝰ eiꝰ post mortẽ indesinẽ¬
ter huiꝰ aque bñficio potirent᷑.¬
mmisit gͦ De morte manasse.
lonioꝵ: qui deppłatus ẽ iudeã:. &
manassen dolo captũ traxit in
babylonẽ: ⁊ pluribꝰ afflixit torm̃¬
tis. Mintelligens mauasses hanc
ẽẽ manũ dñi: egit penitentiã. &
attente orauit ad dñm. Et mser¬
tus dñs: reduxit eũ in regnũ suũ.
Qͥ cũ ueniss ierosolimã. deleuit
ydola. lucos ⁊ aras que fecerat.
ita ut in memoriã prioꝵ nichil
suꝑesset. ⁊ restituit cultũ dñi sic̃
⁊ sic a priori ꝯuersatione mutatꝰ
ẽ. ut ñ sine grandi admiratione
uitã ageret beatã. Muros quoq

Expanded text:
memoriam hujus facti, adhuc aquae memoriam hujus facti, adhuc aquae Siloe non jugiter, sed incertis horis ebulliunt. Cumque in propria persona accessisset Sennacherib, facta est strages supradicta in exercitu ipsius. In tantae rei memoriam populus gloriose prophetam sepelivit in loco praedicto, ut etiam orationibus ejus, post mortem, indesinenter hujus aquae beneficio potirentII. De morte Manasse. loniorum, qui depopulatus est Judam; et Manassen dolo captum traxit in Babylonem, et pluribus afflixit tormentis . Et intelligens Manasses hanc esse manum Domini, egit poenitentiam, et intente oravit ad Dominum, et misertus Dominus reduxit eum in regnum suum. Qui cum venisset Jerosolymam delevit idola, lucos, et aras, quae fecerat, ita ut in memoriam priorum nihil superesset. Et restituit cultum Domini, si sic a priori conversatione mutatus est, ut non sine grandi admiratione vitam ageret beatam. Muros quoque
Abbreviated transcription (Latin):
pleret ierłm usq ad os. Isaiã
qͦ auũ maternũ scdm hebreos.
ł affinẽ suũ eiectũ extra ierłm
circa piscinã syloe serra lignea
ꝑ mediũ secari fecit. Qͥ dum i
pͥncipio sectionis angustiaret᷑:
petiit sibi dari aquã ut biberet.
& cũ nollent ei dare: dñs de
runt eũ in sepulchro ꝓpħaꝵ. s sub
quercu rogel iuxta transitũ aqͣrũ
quẽ fecerat ezechias in memoriã
miraculi qͦd fecerat dñs ĩ aquis
illis ad p̃ces ysaie. ¶ꝯradit enuĩ
epyphaniꝰ. qͦd dũ sennacherib re¬
diret ab egẏpto p̃misit exercitũ
ad obsidendã ierłm. qͥ castra me¬
tatus ẽ circa piscinã syloe. ut aqͥs
eiꝰ uteret᷑. Erat ꝙ piscina quasi
cõmunis. Nã ⁊ ciues ad eam a¬
scendere poterant. ⁊ hostes. Oras
aũt ysaias obtinuit a dño. ut
cũ egrediebant᷑ ciues. erant ibi
aque sicut priꝰ. Cũ aũt ascende¬
bant hostes siccabant᷑ aque prorsꝰ.
ita ut mirarent᷑ assyrii un essens
aque in urbe. Porro in iugem

Expanded text:
pleret Jerusalem, usque ad os. Isaiam quoque avum maternum, secundum Hebraeos, vel affinem suum, ejectum extra Jerusalem circa piscinam Siloe serra lignea per medium secari fecit. Qui dum in principio sectionis angustiaretur, petiit sibi dari aquam, ut biberet, et cum nollent ei dare, Dominus runt eum in sepulcro prophetarum, sed sub quercu Rogel juxta transitum aquarum, quem fecerat Ezechias in memoriam miraculi, quod fecerat Dominus in aquis illis ad preces Isaiae. Tradit enim Epiphanius quod, dum Sennacherib rediret ab Aegypto, praemisit exercitum ab obsidendam Jerusalem, qui castrametatus est circa piscinam Siloe, ut aquis ejus uterentur. Eratque piscina quasi communis; nam et cives ad eam descendere poterant, et hostes. Orans autem Isaias obtinuit a Domino ut, cum egrediebantur cives, erant ibi aquae sicut prius. Cum vero accedebant hostes siccabantur aquae prorsus, ita ut mirarentur Assyrii, unde essent aquae in urbe. Porro in jugem
Abbreviated transcription (Latin):
bus annis regnauit in ierłm. Tñ
fecit malũ corã dño sicut pateꝵ
suus in iuuentute sua fecerat. Et
tetender̃t ei insidias serui sui. et
int̾fecer̃t eũ in domo sua. Popls
aũt ꝑcussit eos qͥ int̾fecerant regẽ.
⁊ sepelier̃t eũ cũ patre suo. ⁊ statu¬
er̃t sibi iosiã filiũ eiꝰ ꝓ eo. Octo an

Expanded text:
um annis regnavit in Jerusalem fecit malum coram Domino, sicut pater suus in juventute sua fecerat, et tetenderant ei insidias servi sui, et interfecerunt eum in domo sua. Populus autem percussit eos, qui interfecerunt regem, et sepelierunt eum cum patre suo, et statuerunt sibi regem Josiam filium ejus pro eo. Oc
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc secretũ dd̃ ⁊ salomonis erechi¬
as gentibꝰ denudauit. ⁊ ossa pat̾¬
na ꝯtaminauit ex p̃sentia ꝓpha¬
noꝵ: ⁊ ab ipso die sterilis factꝰ est.
Porro cũ abissent legati: uenit y¬
saias ad regẽ ⁊ ait. Qͥd dixerui
uiri isti: ce unde uener̃t ad de:
Qͥ cũ indicass ei qͦd quesierant:
dixit ysalas. Hec dicit dñs. foce
dies ueniunt. ⁊ auferent᷑ in ba¬
bylonẽ om̃a que st̃ in domo tua:.¬

Expanded text:
hoc secretum David et Salomonis, Ezechias gentibus denudavit, et ossa paterna contaminavit ex praesentia profanorum. Et ab ipso die sterilis factus est. Porro cum abiissent legati, venit Isaias ad regem, et ait: « Quid dixerunt viri isti, et unde venerunt ad te. » Qui cum indicasset ei, quod quaesierant, dixit Isaias: « Haec dicit Dominus: Ecce dies venient, et auferentur in Babylonem omnia quae in domo tua
Abbreviated transcription (Latin):
Indignati erant maiores filii in pa¬
tr̃e qͦd filiũ minorẽ uatu p̃fecerat
eis in regẽ. eo qͦd magis diligeret ma¬
tr̃e illiꝰ ꝗͣ ipsoꝵ. In hoc aũt ostensus
ẽ senuacherib nequior ppło: qͦd parri¬
cidio filioꝵ ẽ reseruatꝰ. Porro ieroso¬
lunite uidentes stragẽ hostiũ egressi
st̃. ⁊ spoliauer̃t castra. Spolia uͦ mor¬
tuoꝵ tollentes. excusser̃t ex eis pulue¬
rem tm̃. Nam ignis diuinꝰ latent̾
eoꝵ cadauera incinerauerat. De re
lem triũphũ. licet scdm iosephum
cũ ppło dõ hostias ĩmolasset. ñ tam̃
digne gr̃as egit. Nam &e animo

Expanded text:
indignati erant majores filii in patrem, quod filium minorem natu praefecerat eis in regem, eo quod magis diligeret matrem illius, quam ipsorum. In hoc autem ostensus est Sennacherib nequior populo, quod parricidio filiorum est reservatus. Porro Jerosolymitae videntes stragem hostium, egressi sunt, et spoliaverunt castra. Spolia vero mortuorum tollentes excusserunt ex eis pulverem tantum; nam ignis divinus latenter eorum cadavera incineraverat. CAP. Xlem triumphum, licet, secundum Josephum, cum populo hostias Deo immolasset, non tamen digne gratias agit. Nam et animo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtensa fuerat. ⁊ tandẽ audierant
hoc ꝓ rege ierosolunoꝵ factũ esse.
⁊ miser̃t ad eũ ut sciscitarent᷑ rei
ueritatẽ. Preterea chaldei ad ora¬
bant solẽ. ⁊ miser̃t regi munera.
ut honorarent hominẽ quẽ hono¬
rauerat ds̃ eoꝵ. Et letatus est exe¬
chias in aduentu eoꝵ. ⁊ iterũ elatꝰ
est in anmo suo: nec fuit ĩ domo
sua. nec in om̃i potestate sua qͦd
ñ ostenderet eis. etiã domũ aroma¬
tũ. quã quidã trad̃t fuisse cellã
aromatũ in templo dñi. in quod
induc̾e gentiles nefas erat. Scd̾m
epyphaniũ uͦ domꝰ erat longissĩa
quã fecit salomon iuxta descrip¬
tionẽ patris sui ꝯtra orientẽ syon.
& fecit occulti aditus cõpositionẽ
longe a ciuitate. que dep̃hendi ab
uniu̾so ppło nequeat. Pluribus qͦ
sacdotibꝰ ignota erat. Illicq po
suit rex aurũ ⁊ aromata que
aduecta erant de ethyopia. In ea
post sepulcbra regũ erant sepulch᷑

Expanded text:
protensa fuerat, et tandem audierant protensa fuerat, et tandem audierant hoc pro rege Hierosolymorum factum esse, et miserunt ad eum, ut sciscitarentur rei veritatem. Praeterea Chaldaei adorabant solem, et miserunt regi munera, ut honorarent hominem, quem honoraverat Deus eorum. Et laetatus est Ezechias in adventu eorum, et iterum elatus est in animo suo; nec fuit in domo sua, nec in omni potestate sua, quod non ostenderet eis, etiam domum aromatum; » quam quidam tradunt, fuisse cellam aromatum in templo Domini, in quam inducere gentiles nefas erat; secundum Epiphanium vero, domus erat longissima, quam fecit Salomon, juxta descriptionem patris sui, contra orientem Sion, et fecit occulti aditus compositionem longe a civitate, qua deprehendi ab universo populo nequiverat, pluribus quoque sacerdotibus ignota erat, illicque rex posuit aurum, et aromata, quae adducta erant de Aethiopia. In ea post sepulcra regum, erant sepulcra
Abbreviated transcription (Latin):
penes me cogitaui in dĩmidio die¬
rũ meoꝵ. uadã ad portas inferi. id
est nondũ suscepta sobole ꝗͣ expec¬
tabã descendã ad inferos. dũ hec
cogitarẽ: quesiuii a te orando resi¬
duũ annoꝵ meoꝵ: ut priꝰ uelleᷤᷤ me
patrẽ fieri ꝗͣ aĩa priuari. Huic
cantico ezechie p̾mittunt septua¬
ginta titulũ talẽ. Oratio ezechie
regis iude. S meliꝰ est in ysaia.
Scriptura ezechie regis iude. Nã
in hoc cantico narrauit tantũ
que cogitauerat. ł orauerat dũ
egrotass: ⁊ ñ orauit in eo. nisi du¬
dam filiꝰ baladã rex babylonis
litteras ⁊ munera ad ezechiam.
petens ut eiꝰ sociꝰ esset ⁊ amicus.
Nam eo tp̃r rex medoꝵ ⁊ rex ba¬
bylonioꝵ recesserant a monar¬
chia assyrioꝵ fub assaradoch: ne
essent sub eo. Precipua tñ cansa
legationis huiꝰ credit᷑ hec fuisse.
Chaldei uigebant in astronomia.
nec poterant unuenire scdm artẽ
suã quare dies fere in duplum

Expanded text:
penes me cogitavi: « In dimidio diepenes me cogitavi: « In dimidio dierum meorum vadam ad portas inferi , » id est nondum suscepta sobole quam exspectabam, descendam ad inferos; et dum hoc cogitarem, « quaesivi » a te, orando, « residuum annorum meorum, » ut prius velles me patrem fieri quam anima mea priver. Huic cantico Ezechiae praemittunt LXX titulum talem: « Oratio Ezechiae regis Judae, » sed melius est in Isaia: « Scriptura Ezechiae regis Judae. » Nam in hoc cantico narravit tantum quod cogitaverat, vel oraverat, dum aegrotasset, et non oravit in eo, nisi du filius Baladan, rex Babylonis, litteras et munera ad Ezechiam, » petens, ut socius ejus esset et amicus . Nam eo tempore rex Medorum et rex Babyloniorum recesserant a monarchia Assyriorum sub Assarodach, ne essent sub eo; praecipua tamen causa legationis hujus creditur haec fuisse. Chaldaei vigebant in astronomia, nec poterant invenire, secundum artem suam, quare dies fere in duplum
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ horis statĩ redeat ad locũ ubi
nc̃ est. & ꝑficiat diẽ istũ: 2elegit
rex ut rediret sol ad orientẽ. Si enĩ
staret: alicui cause naturali poss
ascribi. Uel forte qͥa iã alio tẽpore
factũ fuerat sicut sub iosue: signũ
inauditũ elegit. Et statĩ sol stans
in oriente: reuersꝰ est iterũ per
decẽ lineas ꝑ quas iã descẽderat.
Tc̃ fecit ysaias afferri massam fi¬
cuũ. ⁊ cathaplasmauer̃t suꝑ uulnꝰ¬
eiꝰ. Hebreꝰ magis ꝓpͥe dicit suꝑ ulcꝰ
eiꝰ. Quidã suspicant᷑ fuisse aposte¬
ma: cuiꝰ sanies in cutis suꝑficiem
ꝓuocat᷑: siccioribꝰ ficis ꝯtusis. Porro
aquila. symmachꝰ.⁊ theodotio regro
morbũ fuisse dicunt. cui queq dul¬
cia ł sumpta ł apposita ꝯtraria pu¬
tant᷑. ⁊ ita potentia dĩ monstrata
est. cũ ꝑ res noxias sanitas ẽ resti¬
tuta. Et ꝯualuit ezechias: ⁊ die t̾
cia ascendens in templum ait.
go dixi dñe. id ẽ dũ egrotarẽ.

Expanded text:
decem horis, statim redeat ad locum, ubi decem horis, statim redeat ad locum, ubi nunc est, et perficiet diem istum? Et elegit rex, ut rediret sol ad Orientem. Si enim staret, alicui causae naturali posset ascribi, vel forte quia jam alio tempore factum fuerat, sicut sub Josue, signum inauditum elegit. Et statim sol stans in oriente, reversus est iterum per decem lineas, per quas jam descenderat. Tunc fecit Isaias afferri massam ficuum, et cataplasmaverunt « su Hebraeus magis proprie dicit « super ulcus ejus. » Quidam suspicantur fuisse apostema, cujus sanies in cutis superficiem ovocatur siccioribus ficis contusis. Porro Aquila, Symmachus et Theodotion regium morbum fuisse dicunt, cui quaeque dulcia, vel sumpta, vel apposita contraria putantur. Et ita Dei potentia monstrata est, cum per res noxias sanitas restituta est. Et convaluit Ezechias, et tertia die ascendens in templum, ait: « Ego dixi, Domine, » id est dum aegrotarem,
Abbreviated transcription (Latin):
De manu regis assyrioꝵ cuiꝰ redi¬
apparet quia manasses nondum
natus erat. qui post mortẽ patͥs
cũ regnare cepiss. duodecĩ annoꝵ
erat. Q ait erechias. Qͦd erit sig¬
nũ: q dñs sanabit me: Cui ysai¬
as. Uis ut ascendat umbra decẽ
lineis in horologio: an ut reu̾tat᷑
totidẽ gradibus: Erat enĩ diei
hora decima: ⁊ umbra gnomoniᷤᷤ
descenderat ꝑ decẽ lineas. Dedit
gͦ regi optionẽ signi utrũ uellet
qͦd sol staret ꝑ spaciũ decẽ horaꝵ
ĩmobilis. ł rediret ad orientẽ. &
iterũ uichoaret diẽ. Quodlibet
aũt istoꝵ fieret: adderent᷑ duode¬
cĩ horis diei. decẽ hore. Huic sen¬
sui ꝯsonat hebreꝰ dicens. Uis ut
stet umbra decẽ lineis: an ut re¬
uertat᷑: In ysaia qͦ de reditu soł
ad ortũ tantũ agit᷑: ⁊ ñ de ascen¬
su umbre. Ueruntñ suꝑ librum
regũ sic exponit᷑. Tis ut ascẽdat
umbra decẽ liueis ꝓcedente sole
suꝑ terrã ꝑ boreales plagas uersꝰ

Expanded text:
de manu regis Assyriorum, cujus redide manu regis Assyriorum, cujus redium meum. » Hic apparet quia Manasses nondum natus erat, qui post mortem patris, cum regnare coepisset, duodecim annorum erat. Et ait Ezechias: « Quod erit signum, quod Dominus sanabit me? Cui Isaias: Vis ut ascendat umbra decem lineis in horologio, an ut revertatur totidem gradibus? » Erat enim hora diei decima, et umbra gnomonis descendebat per decem lineas. Dedit ergo regi optionem signi, utrum vellet, quod sol staret per spatium decem horarum immobilis, vel rediret ad orientem, et iterum inchoaret diem; quodlibet autem istorum, si fieret, adderentur duodecim horis diei decem horae. Huic sensui consonat Hebraeus dicens: « Vis ut stet umbra decem lineis, an ut revertatur? » In Isaia quoque de reditu solis ad ortum tantum agitur, et non de ascensu umbrae . Verumtamen super librum Regum sic exponitur. Vis ut ascendat umbra decem lineis procedente sole super terram per boreales plagas versus
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. & uenit ad eũ ysaias. ⁊ ast. n¬
hec dicit dñs. Dispone domui tue. ̃
quia morieris tu ⁊ non uiues.
ꝯtristatusq ẽ ezechias. eo quod
filiũ ñ haberet. & ñ qͦd domum
relinqueret desolatã. s ne forte
frustraret᷑ in eo ꝓmissio facta dd̾
de xp̃o. Et ꝯuersꝰ ad parietẽ fleuit
amare: forte ut secretiꝰ oraret. ⁊ ne
astantes lacrunas eiꝰ uiderent. ꝑ
forte ad parietẽ porticꝰ templi iux
ta quã subabat. ⁊ quia in portic̃
ascendere ñ poterat ad orandum:
saltẽ ad faciẽ eiꝰ orauit dicens. Ob¬
secro dñe mem̃to quomͦ ambula¬
uerĩ corã te in ueritate. Quasi di¬
ceret. Et si nc̃ peccaui. parce. ne
pereant apud te q̃ feci corã te.
orro anteqͣ egrederet᷑ ysaias
mediũ atrii: dixit ad eum dñs.
Redi. ⁊ dic ezechie. Hec dicit dñs
d̃s dd̾ patris tui. Audiui orationẽ
tuã: & uidi lacrimã tuã. Ecce sana¬
ui te. Die tercio ascendes ĩ templũ.
Diebꝰ tuis addam qͥndec̃i annos.

Expanded text:
saias, et ait. Haec dicit Dominus: Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives . Contristatus Ezechias, eo quod filium non haberet, non quod domum relinqueret desolatam, sed ne forte frustraretur in eo promissio facta David de Christo, conversus ad parietem flevit amare, forte ut secretius oraret, et ne adstantes lacrymas ejus viderent, vel forte ad parietem porticus templi erat, juxta quam cubabat, et quia in porticum ascendere non poterat ad orandum, saltem ad faciem ejus oravit, dicens: « Obsecro, Domine, memento quod ambulaverim coram te in veritate. » Quasi dicat: Et si nunc peccavi, parce, ne pereant apud te quae feci coram te. Porro antequam egrederetur Isaias mediam partem atrii, dixit ad eum Dominus: « Redi, et dic Ezechiae: Haec dicit Dominus Deus David patris tui. Audivi orationem tuam, et vidi lacrymam tuam. Ecce sanavi te, die tertio ascendes in templum. Diebus tuis addam quindecim annos;
Abbreviated transcription (Latin):
ciã mirabilẽ in se iã demonst᷑bat.
Nam ppłm iã reuocabat ab ydo¬
latria: & oꝑa praua uelut senior
em̃dabat. Porro anno regni sui
octauo om̃nẽ ciuitatẽ ⁊ ꝓuinciã q¬
a cultu ẏdoloꝵ purgauit: ut nul¬
lũ uestigiũ ydolatrie superesset.
Scrutabat᷑ etiã domos. ne quid
latentent̾ remaneret suspectũ:
⁊ in unaquaq causa iusticiam
coluit. tanꝗͣ anme sue medicinã.
Alisit q in totã ꝓuinciã. ut defer¬
rent ad reꝑationẽ templi mun̾a

Expanded text:
tiam mirabilem in se jam demonstrabat. Nam populum jam revocabat ab idololatria; et opera prava velut senior emendabat. Porro anno regni sui octavo omnem civitatem et provinciam a cultu idolorum purgavit, ut nullum vestigium idololatriae superesset. Scrutabantur etiam domos, ne quid latenter remaneret suspectum, et in unaquaque causa justitiam coluit tanquam animae suae medicinam. Misitque in totam provinciam ut deferrent ad reparationem templi munera
Abbreviated transcription (Latin):
de choo primꝰ fieri glutinũ intra
se excogitauit. Terciꝰ romanoꝵ rex
tulliꝰ hostiliꝰ. Hic primꝰ regum ro¬
manoꝵ purpura ⁊ fascibꝰ usus ẽ.
Qͥ post longã pacẽ bella reꝑauit.
albanos. uegentes. fidenates uicit.
adiectoꝙ monte celio ampliauit
urbẽ. Tandẽ cũ donio sua fulmĩe

Expanded text:
 primus ferri glutinum intra se excogitavit. Tertius Romanorum rex Tullius Hostilius. Hic primus regum romanorum purpura, et fascibus usus est. Qui post longam pacem bellare paravit Albanos, Vegetes, Fidenates vicit, adjecto monte Coelio ampliavit urbem. Tandem cum domo sua fulmine
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio natatoria syloe. De fu
actũ est aut̃ ga sennacherib.
ab egypto. ⁊ cũ iudeã uastass. tandẽ
obsedit ierłm. S in eadem nocte
angłs dñi ꝑͣcussit in cast̾s assyrioꝵ
centũ octogintaqͥnq milia uiroꝵ.
Et tuens senuacherib. fugit cum
decẽ uiris tantũ ut arunt hebrei:
⁊ rediit in niuruen. Cũq adoraret
in templo nesrac dm̃ suũ. ad rame¬
lech ⁊ serasar filii eiꝰ ꝑcusser̃t eum

Expanded text:
in Evangelio Natatoria Siloe . CAP. XXIX. De fuga Sennacherib. ab Aegypto, et cum Judaeam vastasset, tandem obsedit Jerusalem. Sed in eadem nocte angelus Domini percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque millia . Et timens Sennacherib fugit, cum decem viris, ut aiunt Hebraei, « et rediit in Niniven. Cumque adoraret in templo Nesroch deum suum, Adramelech et Sarasar filii ejus, percusserunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ouiũ centũuiginti milia. Et quia
altare eneũ ad suscipienda holocau¬
sta ⁊ adipes pacificoꝵ minꝰ erat: scĩ¬
ficauit rex mediũ atrii interioris. ut
suꝑ illud cremarent᷑ que suꝑ altare
cremari ñ poterant. Fecit gͦ salomos
festiuitatẽ dedicationis. & om̃is ifrael
cũ eo qͣtuordecĩ diebꝰ. Qͦd sic intelligen¬
dũ est. Quinq diebꝰ ꝯtinuis celebrata
est dedicatio. In sexta uͦ die que fuit
qͥntadecima mensis. oocurrit sceno¬
phegia: que int̾posita ẽ septẽ diebus.
Qua terminata. it̾m celebrata ẽ dedi¬
catio ꝑ duos dies qͥ int̾missi fuerant.
⁊ in die octauo. id ẽ post duos septena¬
rios dimifit rex ppłm. Uel dedicatio
ꝯtinuis septẽ diebꝰ facta ẽ: ⁊ pꝰ septi

Expanded text:
et ovium centum viginti millia. » Et quia et ovium centum viginti millia. » Et quia altare aeneum ad suscipienda holocausta, et adipes pacificorum minus erat; sanctificavit rex medium atrii interioris, ut super illud cremarentur, quae super altare cremari non poterant. Fecit ergo Salomon festivitatem dedicationis, et omnis Israel cum eodem quatuordecem diebus: Quod sic intelligendum est: Quinque diebus continuis celebrata est dedicatio; in sexto vero die, quae fuit quintadecima mensis, occurrit Scenopegia, quae interposita est septem diebus. Qua terminata iterum celebrata est dedicatio per duos dies, qui intermissi fuerant, et in die octavo, id est post duos septenarios, dimisit rex populum. Vel dedicatio continuis septem diebus facta est, et post
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissione dñi impleta. qͥ promiserat
dd̾ sibi edificandã ꝑ manũ filii eiꝰ Ora¬
uit qͦ ut quicũq iudeus ł gentilis a¬
scenderet ad hanc domũ supplicans ꝓ
peccatis. ł clamans ad dñm ꝓ aliqua
tͥbulatione. exaudiret᷑ a dño in his q̃
iuste postularet. surgens ab oratiõe.
stans bñdixit uniu̾so ppło. Et dedica¬
tũ est templũ cũ utensilibꝰ suis die illa.
Et deinceps in eadẽ die qͣrtum fiebat
festũ: scił festũ dedicationis. Nec te
moueat qͦd diximꝰ eũ flexisse genua
suꝑ terrã. cũ in paralypom̃ dicatur¬
qͦd fecerit salomon base eneã qͣtuor
cubitis altã. quã posuit in medio ba¬
silice. ⁊ stans suꝑ eã bndixit ppło. Potu¬
it enĩ utrũq fecisse. Uel si ꝓ eodẽ acci¬
pit᷑: intelligendũ ẽ eum flexisse ge¬
nua suꝑ terrã: id ẽ suꝑ locũ in quo sta
bat. & ĩmolauit salomon hostias
pacificas: boum uigint iduo milia.

Expanded text:
ni impleta, qui promiserat ni impleta, qui promiserat David domum sibi aedificandam per manum filii ejus. Oravit quoque ut quicunque Judaeus, vel gentilis, ascenderet ad hanc domum, supplicans pro peccatis, vel clamans ad Dominum pro aliqua tribulatione, exaudiretur a Domino in his quae juste postularet. Et surgens ab oratione, stans benedixit universo populo, et dedicatum est templum cum utensilibus suis die illa. Et deinceps in eadem die quartum fiebat festum, scilicet festum dedicationis. In ed diximus eum flexisse genua super terram, cum in Paralipomod fecerit Salomon basim aeneam quatuor cubitis altam, quam posuit in medio basilicae, et stans super eam benedixit populo. Potuit enim utrumque fecisse. Vel si pro eodem accipitur intelligendum est eum flexisse genua super terram, idbat. « Et immolavit Salomon hostias pacificas viginti duo millia boum,
Abbreviated transcription (Latin):
donec archa reposita subtracti sunt
a uisibꝰ hominũ in sempiternũ. Archa
uͦ tecta erat: ne uideret᷑. In archa aũt
nichil erat aliud ꝗͣ due tabule testam̃¬
ti lapidee. Supplendũ est aũt. ⁊ urna
aurea plena manna. ⁊ uirga aaron
Hec enĩ testat᷑ apłs fuisse in ea Eactũ
est aũt cũ exissent sac̾dotes de oracło.
⁊ dicerent ꝯfitemini dño qm̃ bonus.
domũ dñi ñ metuenda. s temꝑata ⁊
fulgens. ⁊ obumbrauit facies sac̾dotũ.
ita ut se inuicẽ uidere ñ possent. nec
ministrare. Et ait salomon. Dñs dix̃
nube. ⁊ ante moysen positũ in caner
dictũ ꝓ opere.est sensꝰ. Dixit dñs:
id ẽ oꝑe monstrauit. Subiit aũt om̃s
quedã opinio phantastica dñm lo¬
calit̾ descendisse in templum: quã
amouit salomon dicens. Nouimꝰ dñe
quia fabricasti tͥ domũ ꝑpetuã. celum¬
⁊ terrã simul ⁊ mare. Et flexo utroq
genu in terrã corã oni eccl̃a. utramiq

Expanded text:
donec arca reposita retracti sunt donec arca reposita retracti sunt a visibus hominum in sempiternum. Arca vero tecta erat ne videretur. « In arca autem nihil aliud erat, nisi duae tabulae testamenti lapideae. » Supplendum est autem, et urna aurea plena manna et virga Aaron. Haec enim testatur Apostolus fuisse in ea . Factum est autem cum exissent sacerdotes de oraculo, et dicerent: « Confitemini Domino quoniam bonus, domum Domini, » non metuenda, sed temperata et fulgens, et obrumbavit facies sacerdotum, ita ut se invicem videre non possent, nec ministrare. Et ait Salomon: « Dixit Donube, et ante Moysen positum in caverndictum pro opere. Et est sensus: « Dixit Dominus, » id est opere monstravit. Subiit autem omnes quaedam opinio phantastica, Dominum localiter descendisse in templum, quam amovit Salomon dicens: Novimus, Domine, quia fabricasti tibi domum perpetuam, coelum, terram simul et mare. Et flexo utroque genu in terra coram omni Ecclesia, utramque
Abbreviated transcription (Latin):
tribuũ. ⁊ duces familiaꝵ ad dedicati¬
onẽ templi: ⁊ ad deferendã archam
in illud. ⁊ ꝯuener̃t om̃s m̃se septimo.
id ẽ septima lunatione que intͣuerat
octobrẽ. ⁊ erat dies sollemnis. decunꝰ
scił dies quo fiebat expiatio. Potest tñ
dici templũ in septẽbri dedicatũ: qͥa
totus fere ẽ solleminis. rege acceleran¬
te. ⁊ post dedicationẽ fecisse aliqua
utensilia que deerant m̃se octauo.
Et sic utrũq uerũ ẽ. ⁊ qͦd m̃se octauo
ꝑfecta ẽ domꝰ in om̃i opere. ⁊ uten¬
silibꝰ. ⁊ tñ m̃se septumo dedicata. Et
⁊ uox iubilantiũ ut ait iosephus
a longe remotis audiebat᷑ Ner uͦ
ante archam. ⁊ ĩmolabant hostias
absq estinatione ⁊ numero. ⁊ aro¬
matũ fumꝰ a longe positis sentiebat᷑.
Et intuler̃t sacerdotes archã dñi in lo¬
cũ suũ in oracłm subt̾ alas cherubyn:
quibꝰ qͣi quodã ciburneo tegebatur.
Capita quidẽ uectiũ suꝑ humeros por¬
tantiũ a ppło retro posito uidebant᷑

Expanded text:
 ad dedicationem templi, et ad efferendam arcam in illud . Et convenerunt omnes mense septimo, id est septima lunatione, quae intraverat Octobrem. Et erat dies solemnis, decimus scilicet dies quo fiebat expiatio. Potest tamen dici templum in Septembri dedicatum, quia totus fere solemnis est, rege accelerante, et post dedicationem fecisse aliqua utensilia, quae deerant mense Octavo, et sic utrumque verum est, quia mense Octavo perfecta est domus in omni opere, et utensilibus, et tamen mense Septimo et vox jubilantium, ut ait Josephus, a longe remotis audiebatur. Rex vero ante arcam, et immolabant hostias absque aestimatione, et numero, et aromatum fumus a longe positis sentiebatur. Et intulerunt sacerdotes arcam Domini in locum suum, et in oraculum subter alas cherubim, quibus quasi quodam ciburneo tegebatur. Capita quidem vectium super humeros portantium, a populo retro posito videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ domus dñi. ⁊ in anno un¬
decimo m̃se ebul. id ẽ octobri ꝯsũma¬
tum ẽ in oñi oꝑe suo. ⁊ in unquersis
utensilibꝰ que in ĩminenti erant ne¬
cessaria. Post dedicationẽ enĩ plura
fuerunt fabricata. ⁊ suꝑadcdita. E e¬
dificauit eã septẽ annus: ⁊ septẽ m̃sibꝰ.
Et ꝯuocauit salomon in anno unde

Expanded text:
 domus Domini, et in anno undecimo mense Ebul, id est Octobris, consummata est in omni opere suo, et in universis utensilibus, quae in imminenti erant necessaria. Post dedicationem enim plura fuerunt fabricata et superaddita. Et aedificavit eam septem annis et septem mensibus. Et convocavit Salomon in anno und
Abbreviated transcription (Latin):
auit.radunt quidã eã rescͥpsisse
salomoni. qͦd p̃sentialit̾ ei dicere ti¬
muit. se uidisse scił qͦddam lignum
in domo saltus. in quo suspendendꝰ
erat quidã. ꝓ cuiꝰ morte regnũ iud̃oꝵ
periret. ⁊ certis indiciis illud regi indi¬
cauit. Quod timens salomon in ꝓfun¬
dissimis terre uisẽribꝰ occultauit illud.

Expanded text:
avit. Tradunt quidam eam rescripsisse avit. Tradunt quidam eam rescripsisse Salomoni, quod praesentialiter ei dicere timuit, se vidisse scilicet quoddam lignum in domo Saltus, in quo suspendendus erat quidam, pro cujus morte regnum Judaeorum periret, et certis indiciis illud regi indicavit. Quod timens Salomon in profundissimis terrae visceribus occultavit illud.
Abbreviated transcription (Latin):
in omiibꝰ his que ꝓposuerat. E ad¬
nurans ñ habebat ultra sp̃m: diceis
famã regis mninorẽ esse ueritate. ue¬
ruitũ tria pre ceteris admirabatur:
domũ saltus etiã supͣ tẽpli fabricã:
ordiuẽq ⁊ frequentiã ministrantiũ
in templo: tercio uͦ ordinẽ ⁊ distinc¬
tionẽ seruientiũ regi in mensa. Nã
& pincerne simili cultu ⁊ distincto
ab aliis ornabant᷑. Sinlit̾ ⁊ panũ
latores. ⁊ dapiferi. ut in tanta mul¬
titudine ministroꝵ nullus dubita¬
ret qͥs cuiꝰ rei ministerio fungeret᷑.
Dedit aut ei regina centũuigniti ta¬
lenta auri. ⁊ gẽmas p̾ciosas. ⁊ aroma¬
ta qͣnta ⁊ qualia ñ fuerant uisa in ie¬
rusalẽ. Dicit etiã iosephꝰ eã dedisse re¬
gi radicẽ balsami. unde ꝓpagate sins
in engaddi uinee balsamite. Cuii etiã
salomon multa redonauit: nichilq
fuit qͦd postulanti ñ p̃beret. Que re¬
gina gratis suscipiens: ad ppria reme¬

Expanded text:
in omnibus his quae proposuerat. Et adin omnibus his quae proposuerat. Et admirans, non habebat ultra spiritum, dicens famam regis minorem esse veritate. Verumtamen tria prae caeteris admirabatur, domum Saltus, et supra templi fabricam, ordinem quoque et frequentiam ministrantium in templo; tertium vero ordinem, et distinctionem servientium regi in mensa. Nam et pincernae simili cultu et distincto ab aliis ornabantur, similiter et panum latores, et dapiferi, ut in tanta multitudine ministrorum, nullus dubitaret quis cujus rei ministerio fungeretur. Dedit autem regina regi  gemmas pretiosas, et aromata quanta, et qualia non fuerant visa in Jerusalem. Dicit etiam Josephus, eam dedisse regi radicem balsami, unde propagatae sunt in Engaddi vineae balsamitae. Cui etiam Salomon multa redonavit, nihilque fuit quod postulanti non praeberet. Quae regina gratis suscipiens ad propria reme
Abbreviated transcription (Latin):
dñi ⁊ domꝰ regie. ⁊ cytharas ⁊ lyraᷤᷤ
cantoribꝰ. Nã cynaͬa ⁊ nabla ex
electro ꝯstituit. Quasi nulliꝰ precii
erat argentũ in diebꝰ eiꝰ. Nã ⁊ sedi¬
lia ꝓforibꝰ domoꝵ plurima in ie¬
rusalẽ argentea erant. S ⁊ ligna
cedrina qͣi siconiori ligna abunda
guia saba excitata: uenit tẽp¬
tare eũ in eniginatibꝰ. Et ingressa ẽ¬
ierłm cũ comitatu multo: ⁊ diuituˢ
inestimabilibꝰ. Est aũt saba qͣndoq
nomen regionis: s hic ẽ ciuitas re¬
galis ethyopie. Huiꝰ noĩs significati¬
ones apud hebreos distinguntur ꝑ
apices litteraꝵ sin. ⁊ samech. Frodotꝰ
dicit post mineũ qͥmemphim ꝯdi¬
dit fuisse reges egypti dictos pha¬
raones. qͦd sonat regnantes. Quibꝰ
successit nichaula regina egypti ⁊
ethyopie: quã putat iosephꝰ uenisse
ad salomonẽ. Que ingressa ad sa¬
lomonẽ: locuta ẽ uniu̾sa que ha¬
bebat in corde sun. Nec fuit ser¬
mo qui regẽ lateret: s docuit eã

Expanded text:
Domini, et domus regiae, et citharas, et lyras cantoribus, nam cynara, et nabla ex electro constituit. Quasi nullius pretii erat argentum in diebus ejus, nam et sedilia pro foribus domorum plurima in Jerusalem argentea erant. Sed et ligna cedrina, quasi sycomori ligna abundabonem regina Saba excitata, venit tentare eum in aenigmatibus III Reg. Jerusalem cum comitatu multo, et divitiis inaestimabilibus. Est autem Saba quandoque nomen regionis, sed hic est civitas regalis Aethiopiae; hujus nominis significationes, apud Hebraeos distinguuntur per apices litterarum, SIN et SAMECH. Herodotus dicit, post Mineum, qui Memphim condidit, fuisse reges Aegypti dictos Pharaones, quod sonat regnantes. Quibus successit Nichaula regina Aegypti et Aethiopiae, quam putat Josephus venisse ad Salomonem. Quae ingressa ad eum locuta est universa quae habebat in corde suo. Nec fuit sermo, qui regem lateret, sed docuit eam
Abbreviated transcription (Latin):
orro ꝯuertit animũ salomon ad
muros ciratatis ꝯstruendos: quos
de strauit. In pluribꝰ uͦ locis ruinas
ciuitatũ reparauit. S & nouas ciustareᷤᷤ
ꝓ oportunitate locoꝵ fundauit: qͣs¬
dam ꝯtra hyemis intemꝑiẽ: qͣsclam
aduersꝰ cauia estiuũ: qͣs dam ꝯtra
ueris ⁊ autumni mutabilitatẽ. In
t̾minis uͦ terre edificauit urbes ta¬
bernacł̃oꝵ ĩmo ultͣ fiues terre pro¬
missionis plurimas urbes occupa
regũ egypti dictꝰ est pharao. quod
interp̃tat᷑ regnans. Qͥ cũ admiraret᷑
oꝑa salomonis: p̃cipue laucdabat do¬
mũ saltus. ⁊ sacrificia. ⁊ frequentiã

Expanded text:
Porro convertit animum Salomon ad muros civitatis construendos, quos de stravit. In pluribus vero locis ruinas civitatum reparavit. Sed et novas civitates pro opportunitate locorum fundavit, quasdam contra hiemis intemperiem, quasdam adversus cauma aestivum, quasdam contra veris et autumni mutabilitatem. In terminis vero terrae aedificavit urbes tabernaculorum, imo ultra fines terrae promissionis perplurimas urbes occupavregum Aegypti dictus est Pharao, quod interpretatur regnans. Qui cum admiraretur opera Salomonis, praecipue commendabat domum Saltus, et sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ fecit salomon seruũ: s erant
iuiri bellatores ⁊ ministri eiꝰ: ex qͥbꝰ
erant suꝑ om̃a oꝑa salomonis p̃posi¬
ti qͥngenti qͥnquaginta. Chananeoᷤ
aut de monte libani. usq ad ciuita¬
tẽ amathi. fecit sibi seruos ⁊ tͥbutariõ.
lassem ꝙͦ fecit rex salomon in ĩsu¬
la quadã egyptiaca rubriiaris. q̃
dr̃ asyõgaber: ⁊ nauigabant cũ s̾uis
salomonis uiri nautici de tyro que
tc̃ insula erat: & deferebant d ophir
aurũ multũ ⁊ circueuntes indiam
⁊ siciliã. pꝰ elapsũ trienniũ referebas̃
salomoni aurũ qͣdringentoꝵ Nͥ ꝑa.
talentoꝵ. ⁊ argentũ. ⁊ dentes elephas¬
toꝵ. ⁊ simias ⁊ pauos ⁊ gẽmas ⁊ ligna
thimna multa nimis. que erant si¬
nulia lignis sechim. ⁊ odorifera de

Expanded text:
 erant viri bellatores et ministri ejus, ex quibus erant super omnia opera Salomonis praepositi quingenti quinquaginta; Chananaeos autem de monte Libani, usque ad civitatem Amachi, fecit sibi servos tributarios. Classem quoque fecit rex Salomon in insula quadam Aegyptiaca Rubri maris, quae dicitur Asiongaber, et navigabant cum servis Salomonis viri nautici de Tyro, quae tunc insula erat, et deferebant de Ophir aurum multum, et circumeuntes Indiam et Siciliam, post elapsum triennium, referebant Salomoni aurum quadringentorum viginti talentorum, et argentum, et dentes elephantorum, et simias, et pavos, et gemmas, et ligna thina multa nimis, quae erant similia ligni setim, et odorifera; de
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta om̃a que fecerant patres
eiꝰ. Cũq argueret eũ urias ꝓpħa.
cõminatus ẽ ei ualde. ⁊fugit u¬
rias in egyptũ. Et misit post eũ
ioachim ⁊ reduxit eũ: ⁊ morte tͣ¬
pissima int̾fecit eũ. Anno qͣrto
regni ioachim cepit regnare in
babylone nabuchodonosor. Qui
uicto rege egypti. tulit oĩa que
eiꝰ fuerant. a riuo egẏpti usq ad
flum̃ eufraten. transiens eufra¬
ten: omnẽ syriã usq ad pelusiũ
cepit pret̾ iudeã. Porro anno qͣr¬

Expanded text:
juxta omnia quae fecerant patres ejus. » Cumque argueret eum Urias propheta, comminatus est ei valde, et fugit Urias in Aegyptum. Et misit post eum Joakim, et reduxit eum, et morte turpissima interfecit eum. Anno quarto regni Joakim coepit regnare in Babylone Nabuchodonosor, qui victo rege Aegypti, tulit omnia, quae ejus fuerant, a rivo Aegypti usque ad flumen Euphratem, et transiens Euphratem, omnem Syriam usque ad Pelusium cepit, praet