comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ero petẽtem dolimali excep¬
tic̾e sũmomi debẽ. ⁊ ampliꝰ
agẽdo cum sciplãtore ⁊seq¬
uar ut mͥ acceptam facia
onecui sum obligatus. t¬
Aus Dolo fa quipet qd̃ re¬
dcliturus ẽsie sihrs damp¬
natus sit nõ pete̾ adebitorẽ
.pot̾ uti exceptiõe doli mali
accepta dam pnari sepass
ẽ. ⁊ cum domino urdicati
ttueb̾r sedolimali exteꝰ¬
ptice̾. nec hoc qd̾ accepit pr¬
ocurator anferri abeopotest
slam turipit᷑ accepta .p. iustĩ¬

Expanded text:
ero, petentem doli mali exceptione summoveri debere, et amplius agendo cum stipulatore consequar, ut mihi acceptam faciatone, cui sum obligatus. Dolo facit, qui petit quod redditurus est. Sic, si heres damnatus sit non petere a debitore, potest uti exceptione doli mali accepta damnari se passus sit et cum domino iudicati agatur, tuebitur se doli mali exceptione. nec hoc, quod acceperit procurator, auferri ab eo potest: nam turpiter accepta pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur in quid filie acqri
cum ꝑ hoc dotem sit h̃ituã
it. puto ãt hoc sentire ut ⁊̃
dedolo mariti noceat exe¬
eptio. l indeatur nulla i¬
dos filie utaitq̃ri. Illa q̃ q̃
stio uentilta ẽ apudpler¬
ius ⁊ siꝑ eas ꝑsonas pupi¬
llo fauetur tñ dicendumi
eẽ siueꝗs em̾is atutore rẽ
pupilli siue octum sit in¬
rem pupili.siuedoloqd
tutor fecerit exeo pupillꝰ
locuplectior fes ẽpupulo
nocẽ debeͣnoc illud ẽ distĩ¬
guendum cautum sit ei
an nõ soluendo sittuton
anno dummõ rem adm¬
mistret. xñ enim diuin
at is ꝗcum tutore contra¬
hitur planesim ꝓponas i¬
cosluiisse aliq̃ cum tutoe
factum suum ei nocebit
derit. ⁊nsu capta sit exec

Expanded text:
legitur, inquit, filiae adquiri, legitur, inquit, filiae adquiri, cum per hoc dotem sit habiturait: puto autem eum hoc sentire, ut etiam de dolo mariti noceat exceptio, licet videatur nulla dos filiae, ut ait, quaeri. Illa etiam quaestio ventilata est apud plerlius, etsi per eas personas pupillis favetur, tamen dicendum esse, sive quis emerit a tutore rem pupilli sive crem pupilli, sive dolo quid tutor fecerit et ex eo pupillus locupletior factus est, pupillo nocere debere, nec illud esse distinguendum, cautum sit ei an non, solvendo sit an non tutor, dummodo rem administret: undeat is, qui cum tutore contrahit? plane si mihi proponas collusisse aliquem cum tutore, factum suum ei nocebit.derit et usucapta sit, exc
Abbreviated transcription (Latin):
dolo siquidem expeculiari
eorum negocio actio intẽ¬
dantur mninfinicum excep¬
tio obicienda e. Siaut nõ
expeculiaricã cimido dum¬
sit nnego ipo qd̾ geritimr
nõ q̃ sipostea aliquis dol
equum serm dolum amp¬
lius domino nocẽ quami
uesitum ẽ an de procurato

Expanded text:
dolo, si quidem ex peculiari eorum negotio actio intendatur, in infinitum exceptio obicienda est: si autem non ex peculiari causa, tum de eo dumso negotio quod geritur, non etiam si postea aliquis dolus equum servi dolum amplius domino nocere, quam in uaesitum est, an de procurato
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cio accepto. is q̃ ame peta
hr̾ditatem. exceptioẽm doli
mali enus qui eicessit nõ
pot̃ pati. ¶Siquis ãtexcar
legatiuendicet aut hisi
cui exc̃a donationis res p̃¬
sticaẽ uendicet ande dolo
exceptiõem paciatur exca
eius c̾ in locum successit⁊
mag̾ puta pop̃ summou¬
endum aego puto except¬
ioneeos eẽ repellendos cuz
lucratiuam cãm sint na¬
ci alud ãt ẽ emere aliud
exhis cãis succedẽ. I dem
ignori accep̾ sisermana
ł ypothecaria experiatur
Nam ahẽ putat põp sum
mouẽdum quia res ad
enm qui dolo fec̾ renerẜa
ẽ anctoris at dolus sicut
diximus emptiom non
obicietur s hoc inemptc̃e¬
soloseruabimus. Item in
b qd̾ incem emptorum
ꝯtinent. Cet̾ium sinoxer
declitus quidem sit põpp
puta passurum exẽptio¬
nem quam ille pateretũ
ht ad quisi tioem q̃sisse ꝗs
uideatur. patietur excep

Expanded text:
pretio accepto isque a me petat hereditatem: exceptionem doli mali eius, qui ei cessit, non potest pati. Si quis autem ex causa legati vindicet aut is, cui ex causa donationis res praestita est, vindicet, an de dolo exceptionem patiatur ex causa eius, in cuius locum successerit? et magis putat Pomponius summovendum: et ego puto exione eos esse repellendos, cum lucratiuam causam sint nancti: aliud est enim emere, aliud ex his causis succedere.Idemigneri accepit, si Serviana vel hypothecaria actione experiatur: nam et hunc putat Pomponius summovendum, quia res ad eum qui dolo fecit reversura est. Auctoris autem dolus, sicut diximus, emptori non obicitur. sed hoc in emptsolo seruabimus: item in libus, qui uicem emptorum tinent. ceterum si noxae deditus quis sit, Pomponius putat passurum exceptionem, quam ille pateretur,habet adquisitionem, quaesisse quis videatur, patietur excep
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ opinor dedolotut¬
oris exceptioẽm pupillo
deobiciẽdam. Que intu¬
tore diximus eadem incr¬
ratore quoq furiosidice¬

Expanded text:
magis opinor de dolo tutoris exceptionem pupillo esse obiciendam. Quae in tutore diximus, eadem in curatore quoque furiosi dice
Abbreviated transcription (Latin):
pocumam admulem puen¬
ire. deindeconnalint .anex¬
ceptio uti possitsicum uen¬
iatur ⁊ refert labcom placu¬
isse doli maliuti enm pos¬
se. si in arbitrumꝯ promi¬
seruus deinde cum non
atcomemire exoffo arbi¬

Expanded text:
pecuniam ad mulierem pervenire, deinde convaluerit, an exceptione uti possit, si conveniatur. et refert Labeoni placuisse doli mali uti eum posse. Si in arbitrum compromisserimus, deinde cum non at convenire officio arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ celsum qritur᷑ nͥ
cum titio mandassente
mandass decipiendi eni
cã mandaturus alioquĩ
siño foret hic aditurus ⁊
deinde agat in exceptioẽ
repellatur ⁊ ait celsus do¬
li cumexceptiõẽ repellen¬
dum ¶Iuł scribit. siquis
cum eger ẽẽt .c. aureosi
uxoris sue consobrino ⁊

Expanded text:
ud Celsum quaeritur, si, cum Titio mandassent cmandasset decipiendi eius causa, mandaturus alioquin, si non foret hic aditurus, deinde agat, an exceptione repellatur: et ait Celsus doli eum exceptione repellendum. Iulianus scribsit, si quis, cum aeger esset, centum aureos uxoris suae consobri
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝯmissus sit dolus
bz an meare dolomalo
fcm̃ sit aꝑte actoris. Cir¬
fiũt stipłatus deinde exea¬
stipłone expiatur except¬
io utiq dolimali ei noce¬

Expanded text:
quem commissus sit dolus, sed an in ea re dolo malo factum sit a parte actoris. Cirfuerit stipulatus, deinde exatione experiatur, exceptio utique doli mali ei noce
Abbreviated transcription (Latin):
re utimiur. ergo ⁊ acet̾is
successorib hr̃e quis i¬
p̾cario uidetur. Idem q
labeo probit ⁊ adic̃. q̃ si
ignoret quis hr̃dem tã¬
tum uideri cum abhr¬
de precariohre. Illud ta¬
tum indeamus qͣle sit
si a me p̾cario rogaueͬs
aego eam rem alienap¬
eio an p̃carium dinet
re ad alium translata ⁊
magis ẽ ut sulle nõ re¬
ueet posse i t̃dicẽ qua¬
si ab illo precario heas ỹ

Expanded text:
mur. ergo et a ceteris successoribus habere quis precario videtur. idem et Labeo probat et adicit, etiamsi ignoret quis heredem, tamen videri eum ab herede precario habere. Illud tamen videamus quale sit, si a me precario rogaveris et ego eam rem alienavero, an precarium duret re ad alium translata. et magis est, ut, si ille non revocet, posse interdicere quasi ab illo precario habeas,
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Si magrum incim
mam publicam quis re¬
iecerit tantum meumi¬
me reciecte tiodab̾r quã¬
ti cius int̾ est cinus fũdo
in iuria irrogataẽ. Ani¬

Expanded text:
um.Si in agrum uicini uiam publicam quis reiecerit, tantum in eum uiae receptae actio dabitur, quanti eius interest, cuius fundo iniuria irrogata
Abbreviated transcription (Latin):
gentibꝯ resticutomis ar¬
tilium tribuẽdum ẽ. qd̃
statum defuctorum tue¬
curspẽ litis añ mortem
uuate nõ sit urlta si uete¬
rum cã desistente ꝯ moñ
longo silẽto finita ꝓbat᷑.
defuncto status onestior
inseruitute moriatur p
ꝗnqnium liber decessis¬
se pro bari pot̾.¬

Expanded text:
agentibus restitutionis auxilium tribuendum est, quod orum, quae statum defunctorum tuetur, specie litis ante mortem illatae non fit irrita, si veterem causam desistente qui movit longo sildefuncto status honestiorin servitute moriatur, post quinquennium liber decessisse probari pot
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. morte eis extin¬
guatur ut eadem rõe care¬
tur. ¶Sidem indetiorem
tus clicatur. qͣr nõ admit¬
mortua ẽ. nõ licexꝓbare
se ego quoq maurditorio
publico idem ꝯsecatꝰ sũ.

Expanded text:
ctationis, morte eius extinguatur, ut eadem oratione cauetur.Si quidem in deteriorem rtus dic‹i›tur: quare non admituare non liceat probare se: ego quoque in auditorio publico idem secutus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
recpibendum delib̾tate
ꝯtendẽ duius adriamis
constituit s int̾ctumita
ꝯtendeduni pmisit si p̃¬
tium suum reddidisset
umissi fuissentaudiẽt᷑.
risse in str̃a ingenutai¬
se sue asseuerant deeare
ip̃os principes adici opo¬

Expanded text:
rohibendum de libertate contendere divus Hadrianus constituit: sed interdum ita contendendum permisit, si pretium suum reddidisset.umissi fuissent, audientur. risse instrumenta ingenuitatis suae adseverant, de ea re ipsos principes adire
Abbreviated transcription (Latin):
d.uifilium inpube̾m
hrdem instituit sticbum
reddita lib̾um ee uisẜat is
seruus ꝑte argenti sb̃tra¬
tata cum tutorecliuisit a¬
q ita tutor eipaĩe ronem
adscripsitꝯ suitus antichꝰ
qd̃ alio qn placeat sistatu¬
lib̾psonam dare uisẜ tuto¬
ridet. ł ꝑtotorem stet quor
minus ꝯditiom pareatur
puenire eum ad lib̾tatem
ita accipiend̃ ut bona fide
ꝯcit᷑ ftaudestatu lib̾i⁊ tuto
ris idfiat sic̃ inalienatiõi¬
b ir pupillarium ẜuatur
itaq ꝯsiofferente statuli¬
b̃o peccumam tutori ĩfrar¬
dempupilli accipẽ l nolit
nõ alit lib̾tatem contĩgẽ¬

Expanded text:
ui filium impuberem heredem instituit, Stichum reddita liberum esse iusserat: is servus parte argenti subtracta cum tutore divisit atque ita tutor ei parem rationem adscripsit. consultus, an Stichus quod alioquin placeat, si statuliber pecuniam dare iussus tutori det uel per tutorem stet, quo minus condicioni pareatur, peruenire eum ad libertatem, ita accipiendum, ut bona fide et citra fraudem statuliberi ris id fiat, sicut et in alienationibus rerum pupillarium servatur. itaque et si offerente statulibero pecuniam tutor in fraudem pupilli accipere nolit, non aliter libertatem continge
Abbreviated transcription (Latin):
mes pretoris hec ꝑtes sũt i
ut cogat lib̾tatem prari nͥ
siquidtale hiseru admi¬
serint ut indigni sint qyo
lib̾tatem ꝯsequantur no
q̃ ut talia officia abhis ex¬
igantur ꝓquib lib̾tatem
mereri debẽnt arbitrum
tantum eius eiͣt qui roga

Expanded text:
mes'. praetoris hae partes sunt, ut cogat libertatem praestari, nisi si quid tale hi serui admiserint, ut indigni sint, quo libertatem consequantur, non etiam ut talia officia ab his exigantur, pro quibus libertatem mereri debent. arbitrium tamen eius erit qui roga
Abbreviated transcription (Latin):
igͥ itã factumẽ ꝑhoc inte̾¬
dictum restituctur. Mid
ne id fi a prospiciatur sup¬
eriore interdicto eĩt uten¬
dum. ⁊ siquid post interr¬
dictum redditum fuerit
fcm colrcebr. Inhoc inter¬
dco restitutorio nõ est mmi¬
quum ut labeo ait uemẽ¬

Expanded text:
hoc interdictum restituetur: si quid ne fiat prospicitur, superiore interdicto erit utendum, et si quid post interdictum redditum fuerit factum, coercebitur. In hoc interdicto restitutorio non est iniquum, ut Labeo ait, ve
Abbreviated transcription (Latin):
face̾ aut uiflumien ripã¬
nc eius minittẽ qua. ali¬
ter aqua fluat quam pr¬
iore estate flux ueto. hoc
int̾dicto prospex̾ pretor
ne diriuationib mimis
concessis flumina exare
gabilia sunt siue ño sũt¬
Ait pretor quo alit̾ aqra
fua quam priore estae
flux̃. Nonomnns ergo q

Expanded text:
 flumen ripamue eius immittere, quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit, ueto'.Hoc interdicto prospexit praetor, ne deriuationibus minus concessis flumina excresgabilia sunt siue non sunt.Ait praetor: 'quo aliter aqua fluat, quam priore aestate fluxit': non omnis ergo, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmodo accolentium mu¬
niendesunt. hoc tmñ uire
utimur. ut pretor excã i
extimet an hanc excepti¬
onem dare debeat. plerũq
enm utilitas suadet exe¬
eptioẽm istam dari. s ⁊si
aliq̃ utilitas ut sat̾ eius
qd̃ quid influminepubl¬
ico fec pone emin grande
dampnum flum̃ ei dare
solicum. predia eius depo¬
pulari s forte agge̾s uł q̃
alia miniitionem adbi¬
bint utagrum suum te
mina aduertisse alueos
mutasse dum predus su¬
is consulint. oportet enĩ
inhĩ reb ntilitatem faci¬

Expanded text:
modo accolentium muniendae sunt. hoc tamen iure utimur, ut praetor ex causa aestimet, an hanc exceptionem dare debeat: plerumque enim utilitas suadet exceptionem istam dari. Sed et si alia utilitas vertatur eius, qui quid in flumine publico fecit pone enim grande damnum flumen ei dare solitum, praedia eius depopulari, si forte aggeres vel quam aliam munitionem adhibuit, ut agrum suum tuemina avertisse alveosque mutasse, dum praediis suis consulunt. oportet enim in huiusmodi rebus utilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dcõ tm̃ placuit simodo ł
factum eius in commod̾
circa accollentes afferat.¬
simili modo ⁊ suncile du¬
cat aut alioloco facia ay
si alueum fluminis mu¬
cet. hoc int̾dicto teneb̾r.s¬
unt quipurant excipĩẽ¬
dum hoc int̾dictum qd̾
eius ripe mumend̾ cã ñ

Expanded text:
 placuit, si modo hoc factum eius incommodum circa colentibus adferat.Simili modo et si incile ducat aut alio loco faciat aut si alueum fluminis mutet, hoc interdicto tenebitur.Sunt qui putent excipiendum hoc interdicto 'quod eius ripae mu
Abbreviated transcription (Latin):
comprebendi quia sempẽ
cerciorest. naturalis cursuꝰ
flumimis etrte pocius qͣm
reme nec adinstanteme¬
statem s ad priorem hoc it̾¬
dictum refertur quia illi¬
siquidem forte estate intẽ¬
dicetur proxima suꝑior e¬
stas ei̾t intuenda. suio ye¬
me. tẽ nõ proxima hyezi
estas s suꝑiorerit inspici¬
enda ¶Hoc int̾clictum cui¬
sus omnes uerum aduẽ¬
sus cum quidenega uta¬
lit̾. aq̃ fluera cum ius nõ
hrdes competit. De inde p̃¬
blico ripaueeius mimus¬

Expanded text:
comprehendisse, quia semper certior est naturalis cursus fluminum aestate potius quam hieme. nec ad instantem aestatem, sed ad priorem interdictum hoc refertur, quia illisi forte aestate interdicetur, proxima superior aestas erit intuenda: si vero hieme, tunc non proxima hieme aestas, sed superior erit inspicienda. Hoc interdictum cuin aduersus omnes, uerum aduersus eum, qui deneget, ut aliter aqua flueret, cum ius non heredes competit.Deinde aiblico ripaue eius fac
Abbreviated transcription (Latin):
probant fundi furri agi non
posse unde quentur siquis
de sundo udeiectus sit ano¬
diciei possit quideiecit. la beo
negat s celsꝯ purat posseꝯ
dici possessione quead moḋ
pot̃. re mobilisubrepta ¶ co¬
rum que desundo tollunt
ut puta arbor. uł lapidum
uł areneuł fructumquos
quis fitidandandi animo
re funditin apesfecennt si
quis eas uł fauum abstułit
eum nõ teneret tibi furti
eo qui fructo stantes sbripi¬
unt acturum furtiq ꝓmũ¬

Expanded text:
probant, fundi furti agi non posse. Unde quaeritur, si quis de fundo ui deiectus sit, an condici ei possit qui deiecit. Labeo negat: sed Celsus putat posse condici possessionem, quemadmodum potest re mobili subrepta. Eorum, quae de fundo tolluntur, ut puta arborum uel lapidum uel harenae uel fructuum, quos quis f‹ur›andi animo re fundi tui apes fecerint, si quis eas uel fauum abstulerit, eum non teneri tibi furti,eo, qui fructus stantes subripuerit, acturum furti, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmissi mamimissus eẽt. i
Artificuliano senatus ꝯsyl¬
to cauetur ut inpuicus p̃¬
sides ꝓuincie cognoscãt lic
br̃s nõsiteius prountie¬
s sinõ br̃ditarium ẜuumi
quis rogatus sit manumit¬
to uintiano p̾td̾muntiatõ
nem puenit adlib̾tatem.
ta siue p̃sens nõuult man¬
mittẽ ꝓ ab sente eum hr̃a
diuus pĩ repsit emptorqq
s si matrimoni cãꝗs mar̃¬
mitte̾ rogatus ẽ nõ ẽ cogen¬
dus eam uxorem duce̾ s su
lienati sũt serm quib fiõi¬
ꝯmissaria lib̾tas ascripta
hr̃des subuemirecis posse.

Expanded text:
missi manumissus esset.Sed Articuleiano senatus consulto cauetur, ut in prouinciis praesides prouinciae cognoscant, licet heres non sit eius prouinciae.Sed si non hereditarium seruum quis rogatus fuerit manumitto Iunciano pnem pervenit ad libertatem. tet sive praesens non vult manumittere, pro absente eum haberi divus Pius rescripsit. Emptor quoque Sed si matrimonii causa quis manumittere rogatus est, non est cogendus eam uxorem ducere, sed lienati sunt servi, quibus fideicommissa libertas adscripta heredem subvenir
Abbreviated transcription (Latin):
pulari acciene pretor eligat
tur cum id fcm fit exceptio
nulgaris rei indicate oppo¬
iscinis int̾est p̾fertu:¬
gre ꝑsone ꝑmiccitur hoc est
iu ꝑ edictum postularelic
peuratorẽ dare pos isaist ꝗ¬

Expanded text:
pulari actione, praetor eligat tur, cum idem factum sit, exceptio uulgaris rei iudicatae oppois cuius interest praefertugrae personae permittitur, hoc est cui per edictum postulare liceprocuratorem dare potest
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo dies sat̾ daionis ce¬
dẽ incipiet Intueri enimͣ
debenius aut expundu
potestas fuuĩt aduersus
eum. qui obligatus ẽ ño
oquin eit iniquissimu
exconditione accorum
obłones reorum extendi
minus cum his possiti
michi rem legauit mic
nocca si force auctor ms
iustum uicumi possidẽ¬
di nõhut iudẽdum ẽ et

Expanded text:
tinuo dies satisdationis cedere incipiet: intueri enim debemus, an experiundi potestas fuerit aduersus eum, qui obligatus est, nooquin erit iniquissimum ex condicione actorum obligationes reorum extendi, minus cum his agi possmihi rem legauit mihi noceat, si forte auctor meus iustum initium possidendi non habuit, uidendum est. et
Abbreviated transcription (Latin):
tatus deutib diꝰ¬
eb frequens est.
igendin enim sufficit
reum experiundi secu
facẽ potestatem .ł hr̃e eũ
qui se idonee defendat
nisi actorq̃q milla ido¬
nea cã impecuatur expe¬
rrri proinde sue ꝓhoste

Expanded text:
tatus de utilibus diebus frequens est, agendi. neque sufficit reo experiundi secum facere potestatem, uel habere eum qui se idonee defendat, nisi actor quoque nulla idonea causa impediatur experiri. proinde siue apud hostes
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut edilicie plẽq actio¬
nes ⁊siquis fundum ex¬
ei lege uendid̾ utinsi in
lutum inemptus eet fr̃¬
dus dies int̾callaris pro¬
ficiet emptori m ꝯ̃iudet.¬

Expanded text:
iliciae pleraeque actiones. et si quis fundum ea lege uendiderit, ut, nisi in lutum, inemptus esset fundus, dies intercalaris proficiet emptori. mi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃situm ẽ ẽ filiam suam e¬
xibint ⁊maritus nlłam ĩ¬
pensam fecit an excyrogra¬
pho exstipłanti ꝯentige¬
nero exceptio obstare deb
exceptiomi. ¶ Auiis nepot¬
am potueram uob̾ ampl¬
ius relinquẽ inisime frõ¬
to prur male accepiss cri

Expanded text:
um ipse filiam suam exhibuerit et maritus nullam impensam fecerit, an ex chirographo ex stipulatu agenti genero exceptio obstare debeexceptioni. Avus nepotam potueram vobis amplius relinquere, nisi me Fronto pater vester male accepisset, cui
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tum tunin delegam̃ti
c̾ditori. an adu̾sus cditõe
clui delegatus ꝓmisit lib̾¬
tatis cã honerande excep¬
tioe̾ ista utipossit. uidea
⁊cassius extimasse ursei¬
um refert cͥditorem quid
minime eẽsũm ouẽdum
excepticẽ qr suum recepit
Uerumtñ lib̾tum aprõno
possecondice̾ siñotransig¬
ende ꝯtro uersiegra iofecit᷑¬
it̃ silib̾tus debitorem suũ

Expanded text:
 delegauerit creditori, an aduersus creditorem, cui delegatus promisit libertatis causa onerandae, exceptione ista uti possit, uideamus. et Cassius existimasse Urseium refert creditorem quidem minime esse submouendum exceptione, quia suum recepit: uerumtamen libertum patrono posse condicere, si non transigendae controuersiae gratia id fecit.Item si libertus debitorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Si filiofamił delatũ
sit uis iurandum ⁊uirar¬
erit prẽm suum dare ñ oꝑ¬
teͣ danda ẽ prĩ exceptio. ⁊¬
Si in alẽa remuẽdam ut
ludam ⁊ euitare ouemar
exceptione sumonebr ẽp̃¬
tor. Siseruus ꝑmittat do¬
minopeciam ut manu¬
ttatur cum alias nõ eẽt m¬
amumissurtis dñs eãq lib̾
fc̃s spondea dr̃ nõ obstare

Expanded text:
um Si filio familias delatum sit iusiurandum et iuraverit patrem suum dare non oportere, danda est patri exceptio. Si in alea rem vendam, ut ludam, et evicta re conveniar, exceptione summovebitur emptor. Si servus promittat domino pecuniam, ut manumittatur, cum alias non esset manumissurus dominus, eamque liber factus spondeat: dicitur non obstare
Abbreviated transcription (Latin):
tutoemnit portioẽm cͥta qͣn¬
titate exqͣ aliquam sumã
stipłanti spopondic defrĩc¬
to uenditorehr̃ditatis i
emptore dedit ⁊ neqd ex
ea minuẽt impetͣint. q̃ si¬
tumẽ cognitiõe flĩ penden¬
te an hr̃des exstipłatu pe¬
añ euẽtum cognitionis
pgant pete̾ exceptioẽmi
Manto ⁊ filio coĩ exprte
dumdia scriptis hrdib fi
sex untus hr̃s michiest¬
o.Sicumͣ cohr̃dibtius
parem rõnem fecĩs ꝓma
porticẽ in diẽmortis mee
eiꝰ atus ꝗ pendet extutel¬
uta filia eẽt siomittẽt hr̃
ditatem utis aluam tute¬
le pactioẽm hr̃et legata qͣ
samatre datãst ꝯseq pos¬

Expanded text:
tuto emit portionem certa quantitate, ex qua aliquam summamstipulanti spopondit: defuncto venditore hereditatis falsum emptore petit et ne quid ex ea minueret, impetrauit: quaesitum est, cognitione falsi pendente an heredes ex stipulatu peante euentum cognitionis pergant petere, exceptione Marito et filio communi ex parte dimidia scriptis heredibus sex unciis heres mihi esto, si cum coheredibus tuis parem rationem feceris pro mea portione in diem mortis meae eius actus, qui pendet ex tuteluta filia editatem, uti saluam tutelae actionem haberet, legata sibi a matre data consequi pos
Abbreviated transcription (Latin):
nõ obstareistam exceptio¬
nem isti nsitutore auet¬
ore iudicio delatio fcã sit.
Sipetitor fundi ius iura¬
dum detułit adu̾sano ut
si auctor eius uirass suũ
fund setradidisse abea ꝯt̾¬
u̾sia discessuꝵ seexceꝑtio
pom fundi dabitur.Si fi¬
deuissor iurañit. siquidẽ

Expanded text:
non obstare exceptionem istam, nisi tutore auctore in iudicio delatio facta sit. Si petitor fundi iusiurandum detulerit adversario, ut, si auctor eius iurasset suum fundum se tradidisse, ab ea controversia discessurum se, exceptio possessori fundi dabitur. Si fideiussor iuravit, si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ermog. Sidebitor afurio¬
sõ delegatus cͥclitori ei sol¬
uat quem ꝯpotẽ m̃tis esse
existimabat ⁊ita cum eo
agatur exceptcẽdolimali
in id qd̾inrem furiosi pro¬

Expanded text:
rum.Si debitor a furioso delegatus creditori eius soluat, quem compotem mentis esse existimabat, et ita cum eo agatur: exceptione doli in id, quod in rem furiosi pro
Abbreviated transcription (Latin):
c⁊ hoc tñ cã cognita siliquid¬
o appareat libertum metuso
etatem lib̾tus cum patro¬
no coierit. apr̃onus cum li¬
b̾to prosocio agat an hecer¬
ceptio sit necͬcia ꝓputo ip̃o
iure tutum eẽlib̾tum adu̾¬
sus exactionem patromi
Exceptiones honerande li¬
ones fideuissores nõ eẽ den¬
egandas sciẽdum ẽ. nec eu
qͦuidem qͥ rogatu lib̾ti reuꝰ
ator addefendẽdum areo
propositum suum ubi fi¬
de uissorem qq̃ ⁊eum qui
rogatu lib̾ti reus fes fueĩt
⁊ enim pariurefert ꝓtimis
lib̾tus prõ nocogãtur da¬
re an ꝑint̃positam fide uiꝰ¬
soris ułreipsonam.Siue
aũt ip̃i prono sit ꝓmissu
siuealu uoluntate pr̃omi
bonerande lib̾tatis cã ind̾¬
tur factum. ⁊ido ħ excepto¬

Expanded text:
c, tamen causa cognita, si liquido appareat libertum metu solo etatem libertus cum patrono coierit et patronus cum liberto pro socio agat, an haec exceptio sit necessaria? et puto ipso iure tutum esse libertum adversus exactionem patroni. Exceptionem onerandae lieras fideiussori non esse denegandas sciendum est, nec ei quidem, qui rogatu liberti reus ator ad defendendum a reo propositum suum, nisi fideiussorem quoque et eum, qui rogatu liberti reus factus fuerit, etenim parui refert, protinus libertus patrono cogatur dare an per interpositam fideiussoris uel rei personam.Siue autem ipsi patrono sit promissum siue alii uoluntate patroni, onerandae libertatis causa uidetur factum et
Abbreviated transcription (Latin):
nes quo sedib: filiy.¬
dutatibꝰ ad qͣmꝑtinẽt reli¬
ctis in alia loca tnsinigrasse
ꝓbabunturp̃ses ꝓuincie in
patriũ solũ reuocare ⁊ mum̾i¬
bꝰ congmientib fungicuret.

Expanded text:
nes, quos sedibus ciuitatis, ad quam pertinent, relictis in alia loca transmigrasse probabitur, praeses prouinciae in patrium solum reuocare et muneribus congruentibus fungi curet.
Abbreviated transcription (Latin):
pali p̾cipit᷑. S silexcessat tẽ
dignitates erunt spectãde
ut scribantur eo ordine qͦ
quisq eorum maximo hon¬
ore ĩ municipio fuinctus est¬
ut putam quiduũ iuratu
gesẜmt si hic honor pͥcellat
⁊ in t̾duũ iura les antiquis¬
simus quisq pͥor. dem̃ hii:
ratum honorem in rem.p.¬
sũt functi post eos qui t̾cio
et deinceps hiiqui nullo ho¬
nore functisunt put quis¬
eorum in ordinem uenita
sentenciis quoq dicendis
idem ordo spectandus est ꝙ̾
in albo scribendo diximus..¬

Expanded text:
pali praecipitur: sed si lex cessat, tunc dignitates erunt spectandae, ut scribantur eo ordine, quo quisque eorum maximo honore in municipio functus est: puta qui duumuiratum gesserunt, si hic honor praecellat, et inter duumuirales antiquissimus quisque prior: deinde hi, ratum honore in re publica functi sunt: post eos qui tertio et deinceps: mox hi qui nullo honore functi sunt, prout quiseorum in ordinem venit. In sententiis quoque dicendis idem ordo spectandus est, quem in albo scribendo diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut decuronis filiũ intue̾nd̾¬
ꝓindehoc quoq quipopatris
relegatõm natus sit. si ꝗdem
antẽ conceptus est suił sẽa¬
toris filio hebr sipostea no¬
ceb̾illi relegatõ ¶ Si ad tem¬
pus oroine moto prẽ fi̾nt na¬
tus medioq tempore concep¬
tus et editus. an qͣi decimomiᷤ
tus sit aplebeio. mox aut ecli¬
ctõm ꝑr ei deciionatũ adep¬
ꝑdẽẽ neluti iam namnato:
rendeb̾. Nullũ ꝑatus delictu
ĩnccenti filio pene est. Ideoq n
ordine decunonũ. añt cet̾is

Expanded text:
ut decurionis filium intuenduut decurionis filium intuendum.Proinde hic quoque, qui post patris relegationem natus sit, si quidem ante conceptus est, similis senatoris filio habebitur: si postea, nocebit illi relegatio. Si ad tempus ordine moto patre fuerit natus medioque tempore conceptus et editus, an quasi decurionis  conceptus sit a plebeio, mox ante editionem pater eius decurionatum adepprodesse ueluti iam nato respondebit.Nullum patris delictum innocenti filio poenae est: ideoque nec ordine decurionum aut ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
decurio fien. deniq in locum
suũ ñ restituetur. Nam⁊ sub¬
sa est eius qui ad tpẽ ordine
remouetim: hic eĩ impleto
tpr decurio ẽ. S ⁊ ĩ huiꝰ locum
inuer̾it expͦtet donec loctiꝰ
uacet restitutus tñ in ordie
utium eum ordine teneat ꝙ̃
pͥmũhabuit anu̾o ꝙ nunc
agatur. arbitror tñ eundẽ or¬
dinem tene quẽ pridem hab¬
uit. Non idem erit in eo qui
relegatꝰ ad tpẽ est. Nam hie
uelut nonus mordinẽ ueĩt.¬
isolus  decurionis  filins eẽ
indeatur qui ceptus ⁊ natꝰ
est exdecionũ anu̾o ⁊ is qͥã¬
te natus est qmpat decinio
fiet. Et qd̾ qnͣtumptinet ne
fustib castigetur. ⁊ ne ĩme¬
tallum detur. nõnocet plebe¬
io pre eẽnatũ. si postea hon¬
or decironis patri eorum
culetin. s ⁊ si pr̃ eiꝰ ordine mo¬
tus sit. siꝗdem ante concep¬
tõm eiꝰ moueat᷑ abitror eñ
qͣiplebeifilium in honorib
spectari . Q.uocl si post concep¬
tomꝑat̾ ip̃ius dignitatem
amisit dicendũ ent benigne

Expanded text:
decurio fieri. denique in locum suum non restituetur nam et subsa est eius, qui ad tempus ordine remouetur: hic enim impleto tempore decurio est. sed et in huius locum inuenerit, exspect‹et›, donec locus uacet.Restitutus tamen in ordinem utrum eum ordinem teneat, quem primum habuit, an uero quem nuncagatur. arbitror tamen eundem ordinem tenere, quem pridem habuit. non idem erit in eo, qui relegatus ad tempus est: nam hic uelut nouus in ordinem uenit.t, utrum is solus decurionis filius esse uideatur, qui conceptus et natus est ex decurione, an uero et is, qui ante natus est, quam pater decurio fieret. et quidem quantum pertinet, ne fustibus castigetur et ne in metallum detur, non nocet plebeio patre esse natum, si postea honor decurionis patri eorum cularetur.Sed si pater ipsius ordine motus sit, si quidem ante conceptionem eius moueatur, arbitror eum quasi plebei filium in honoribus spectari: quod si post conceptionem pater ipsius dignitatem amiserit, dicendum erit benigne
Abbreviated transcription (Latin):
cã adtp̃c ordine uł ad uocati¬
omb uł quo alio offõ fuiff
bilominꝰ fungihonore uł
offõ possit. ⁊ hoc recte. Neq n
ad legimilla dubitatõne.¬

Expanded text:
ad tempus ordine uel aduocationibus uel quo alio officio fuisset nihilo minus fungi honore uel officio possit. et hoc recte: neque enim allegi nulla dubitatio e
Abbreviated transcription (Latin):
quibDamcollegiis uł cor¬
porib ꝗb ius coeundi lege
ꝑmissum est ĩmunitas tͥ¬
bitis. scil eis collegiis ułcor¬
porib in quib artificiisin
cansa unnsquisq asfum̃¬
tur. ut fabrorũ corpo est et
si ꝙͣ eandem rõm originis
ut necessanam oꝑam. ꝑ. iiti
iscue qui assumptisũt ĩ nỹ
collegiis ĩmunitas datur.
s artificib dum taxat ab
omi etate allegi possutaᷤ¬

Expanded text:
Quibusdam collegiis vel corporibus, quibus ius coeundi lege permissum est, immunitas tribuitur: scilicet eis collegiis vel corporibus, in quibus artificii sui causa unusquisque adsumitur, ut fabrorum corpus est et si qua eandem rationem originisut necessariam operam publicis iscue, qui adsumpti sunt in his collegiis, immunitas datur, sed artificibus dumtaxat. nec ab omni aetate allegi possu
Abbreviated transcription (Latin):
publicis cum ꝑiculo et labore
fungentur. adomesticis ue¬
rationib ⁊ sumptib libent᷑.
is pratur.ẽta forma data ẽ
qͣm ĩmunitatẽ ipĩ dũtaxat

Expanded text:
publicis cum periculo et labore fungantur, a domesticis vexationibus et sumptibus liberentur: is praestatur, certa forma data est: quam immunitatem ipsi dumtaxat
Abbreviated transcription (Latin):
onem excebit. runsus lccup¬
lex factus ĩ eadem qnͣtitate
negociationis ꝑ seu̾ au̾it te¬
nebitur mumibꝰ sicut locu¬
pletes qui modica pecuma¬
temptent idq ita obẜuan¬
dũ epła diui adam scnipta
est. diuus quoq piꝰ reꝑsit:
ut ꝗ nociens de aliquo naui¬
culario q̃ratur. Iluid ex cuci¬
atur an effugendorũ mune¬
ium cã ĩmaginẽ naincula¬
in in duat. conductiones ⁊
uectigalium fisci necessita¬
te subeundorũ municipali
repto ĩtelligi põt. ñ honori
oductorum datũ ne compel¬
lantur ad mun̾a muncipa¬
lia s ne extenent̾ facłta¬
tes eoꝵ que subsignate sũt
fisco. uñ supfisti potest an ꝓ¬
torecesaris ÷ siultro sese of¬
ferant municipatib mun
fisco fecisse di cant. eoloni:¬

Expanded text:
onem exercebit, rursus locuples factus in eadem quantitate negotiationis perseveraverit, tenebitur muneribus, sicuti locupletes, qui modica pecutemptant: idque ita obseruandum epistula diui Hadriani scripta est.Diuus quoque Pius rescripsit, ut, quotiens de aliquo nauiculario quaeratur, illud excutiatur, an effug‹i›endorum munerum causa imaginem navicularii induat. Conductores etiam vectigalium fisci necessitate subeundorum municipaliurescripto intellegi potest non honori conductorum datum, ne compellantur ad munera municipalia, sed ne extenuentur facultates eorum, quae subsignatae sint fisco. unde subsisti potest, an ptore Caesaris etiam si ultro se offerant municipalibus munfisco fecisse dicantur. Coloni
Abbreviated transcription (Latin):
diuopio placuit. Q uod repo¬
auit plixe uł imbecille adm¬
odum etatis hoĩes s neqdẽ
eos qui augeant facstates
sũt uti posse płifariam osti¬
nauicularorũ si honorem
decirionatꝰ agnoi̾nt ꝯpel¬
lendos subire.pꝰ. mun̾a acce¬

Expanded text:
divo Pio placuit, qui reprobavit prolixae vel inbecillae admodum aetatis homines. sed ne quidem eos, qui augeant facultatessunauiculariorum, si honorem decurionatus adgnouerint, compellendos subire publica munera acce
Abbreviated transcription (Latin):
ctõ tribuit. ut sũt messore
opcio nalitudinam medi¬
ci capsarii ⁊ artifices. ⁊ qͥ fos
rii. scandularii. gladiato¬
res. aquilices. Eubarii. cor¬
narii. archarii. plumbarii.
ferarii. lapidarii .⁊ hii qui
calcem eoqunt. ⁊ qui siluaz
ĩfundunt. qui carbonemce¬
tores. uactimarii. ⁊optio.
norum. ⁊ stractores ⁊ polli¬
tiores ⁊ custodes armorum.

Expanded text:
condicio tribuit, ut sunt mensores, optio valetudinarii, medici, capsarii, et artifices et qui fossrii, scandularii, gladiatores, aquilices, tubarii, cornuarii, arcuarii, plumbarii, ferrarii, lapidarii, et hi qui calcem cocunt, et qui silvam infindunt, qui carbonem caetores, victimarii, et optio friorum, et stratores, et polliones, et custodes armorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ possit uł si qui sac̾dociu
nacti fũt ut discede ab eosm̃
religione ñ possint. fiam et
hii mꝑpetim excusantur. du
uacationis sũt unũ ꝓleniꝰ
cum ⁊ miliciedatur aliudi

Expanded text:
sit: vel si quid sacerdotium nancti sint, ut discedere ab eo sine religione non possint. nam et hi in perpetuum excusantur. Duo vacationis sunt, unum plenius, cum et militiae datur, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Ii qui cͥta conditoe mun̾ibuł
honorib seastũxerint cũali¬
as ꝯpelli ñ possetit in uiti su¬
ciꝑeiustũ honoremfides eiꝰ
admuna su honores aplica¬
re se passisunt. Inpubis ne

Expanded text:
ui certa condicione muneribus vel honoribus se adstrinxerunt, cum alias compelli non possent inviti suscipere istum honorem: fides eis ad munera sive honores applicare se passi sunt. Idem e
Abbreviated transcription (Latin):
calumpniam ⁊ sepi idẽ ad¬
u̾sanꝰ uexandi grã eiꝰ ꝙ̾ scit
ppetua uacatione submeũ
ut fac̾et ꝓbatus erit. sũpti
litis exemplo dec̾torũ prin¬
cipalium pr̃are iubeaturei
quẽ sine cã sepiꝰ inquietauit.
Quod in fraudem ordims in
honorib gendis cum in tra
ad pͥmos honores cͥan possint

Expanded text:
calumniam et saepius idem aduersarius uexandi gratia eius, quem scit perpetua uacatione subnixum, id facere probatus erit, sumptus litis exemplo decretorum principalium praestare iubeatur ei, quem sine causa saepius inquietauit. Qui in fraudem ordinis in honoribus gerendis, cum inter eos ad primos honores creari possint
Abbreviated transcription (Latin):
licie nec islumaliũ priuliũ
iure tubuit excusatõmut fit
angarianimue exhibitõ hõ¬
pitis suscipiendimimꝰ. Na
na hꝰ quisqͣm excusatõm p̾ter
eos quibꝰ pͥncipal bnfitõ xe

Expanded text:
litiae nec ullum aliud priuilegium iure tribuit excusationem: ut sit angariorumue exhibitio, hospitis suscipiendi munus nam nec huius quisquam excusationem praeter eos, quibus principali be
Abbreviated transcription (Latin):
hacuacatione non utetur.
tur ĩꝑpetuũ fuccedentib du¬
te nr̃a senectus uen̾ abilł fuit̃
nãq maiores nr̃ipene eun¬
dem honorẽ senb ꝙͣ magi¬
tratib tribuebant. Circamu¬
n̾a quoq muncipalia sub¬
eunda idẽ honor senectuti t̃¬
butus est. s eũ ꝗ ĩsenectute
locuplex factus est. ⁊ añ nullo

Expanded text:
hac uacatione non utetur, ntur, in perpetuum succedentibus dunostra senectus venerabilis fuit: namque maiores nostri paene eundem honorem senibus, quem magistratibus tribuebant. circa munera quoque municipalia subeunda idem honor senectuti tributus est. sed eum, qui in senectute locuples factus est et ante nullo
Abbreviated transcription (Latin):
caunt ⁊ ad annonas ppłiro¬
mam p̾fu̾it ñ minores. l.¬
Minores .x. miliũ modiorũ
donecheenaues nauigant
uem. senatores hãc uacati¬
onem hre nõ possunt. ꝙ nec

Expanded text:
unt et ad annonam populi Romani praefuerint non minores quminores decem milium modiorum, donec hae naues nauigant uem. senatores autem hanc uacationem habere non possunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tñ iusto pł tp̃ris aut ĩ itin̾e
antin alio leco moratur cõ¬
sumpẜit ita ea int̾pretanda
ert ut ex eotprnacatõis di¬
es incipiat eiced̾e quo it̾ ex
comõpage potuiss. Marc̾¬

Expanded text:
 iusto temporis aut itinere aut in alio loco commoratus consumpserit, ita ea interpretanda erit, ut ex eo tempore vacationis dies incipiat ei cedere, quo iter ex commodo peragere potuisset. Mac
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio sua auete ũ¬
eꝗtatenitit. s si p̾tendentib
ali ꝗd sine iudice credat᷑ aut
passis sũt temporis p̾firati¬
one ꝓutcuiq libũnt ꝑmissũ
fu̾it seexcusare ñ erunt qui
muña neçessanain rebipu.

Expanded text:
cusatio sua aequitate nititur. sed si praetendentibus aliquod sine iudice credatur, aut passim sine temporis praefinitione, prout cuique libuerit, permissum fuerit se excusare, non erunt, qui mun
Abbreviated transcription (Latin):
tichum sempnio
dolego si sempronius sti¬
chum int᷑ annum ñ ma¬
hĩturum. s liberum fu
turum.

Expanded text:
tichum Sempronio do lego. si Sempronius Stichum intra annum non mahabiturum, sed liberum eum futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
bona uenerint finerat᷑
fimera tum. ⁊ hoc iuren
timur ut quic̃q sit fun¬
eratus .i.siue is cuuis d
boms ag̾. siuc quid is de¬
buit qd reddẽ eum siri¬
uẽt fueraria actione co¬
gioportẽt primło locus
sit. paruiq referre dica¬
mus qua actiõe hic syp̃¬
tus repeta tur funcraria
an familie brciscunde¬

Expanded text:
bona ueneunt funeratus funeratum. et hoc iure utimur, ut quicumque sit funeratus, id est siue is, cuius de bonis agitur, siue quid is debuit, quod reddere eum, si uiueret, funeraria actione cogi oporteret, priuilegio locus sit paruique referre dicamus, qua actione hic sumptus repetatur, funeraria an familiae erciscund
Abbreviated transcription (Latin):
cras adlib̾tatem ꝑclam¬
aũit. ⁊ ab indice properã
proeo urdicatum ẽ ⁊ dñs
eins serm postrem õte
iudicatam tehrdem fec
aut alio quo nõĩe istius
ec cepiss petẽeum tun
ẽẽ potis netibi obstabit
rei uidicate prescriptio

Expanded text:
as ad libertatem proclamauit et ab iudice perperam pro eo iudicatum est et dominus eius serui post rem contra te iudicatam te heredem fecit aut alio quo nomine is tuus esse coepisset, petere eum tuum esse poteris nec tibi obstabit rei iudicatae pr‹ae›scriptio
Abbreviated transcription (Latin):
D. Quinecc̃itas proban¬
di de ingemuta te suañ
ncunbit ultro sup̃e ꝓ¬
baret desitẽt andicend̾ e¬
Qui deingenuita te ag¬
noscunt decalumpma
eius qui temẽ ꝯtrouersi¬
am mouit admolume¬
xilii possunt ferresm̃a. a
Tntores lcuratores pu¬
p̃ulorum quorum tutel
n eidemq lib̾tate status
qõnem inferre ñ ꝓibetu¬

Expanded text:
i necessitas probandi de ingenuitate sua non incumbit, ultro si ipse probare desideret, audiendQui de ingenuitate cognoscunt, de calumnia eius, qui temere controuersiam mouit, ad modum exsilii possunt ferre sententiam. Tutores uel curatores pupillorum, quorum tutelari eidemque libertae status quaestionem inferre non prohibetu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ. S icui delib̾tate suar
Utiganti optiolegatasit
quecumq debr̃ditate ci
relicta dicuntur cadem ⁊
deopticẽ tractari possũt
intcum exintegro datũ
adlib̾tatem ꝓclamatio
ueluti eiquĩ affirmat iõ
se primo iudicio inctu
qd̾ statuta lib̾tas ñdum
obtigisse. Qio⁊ uulgodi

Expanded text:
a. Si cui de libertate sua litiganti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt. Interdum ex integro datur ad libertatem proclamatio, ueluti eius, qui adfirmat ideo se primo iudicio uictum, quod statuta libertas nondum optigisse. Licet uulgo di
Abbreviated transcription (Latin):
quib seruebant in t̾ee¬
pissent. de inde adliber¬
tatem pro clamat adria¬
tihec u̾ba sunt. sic̾ nonẽ
equum froncialib̾tatis
q̃ exfideicominissi ca pre¬
scienda ẽ int̾cipere b̾rdita¬
riam pecumam itanee li¬
bertati prestande moram
querior. Quare primuz
ergo arbitrum dare debi
ap̾ut quem ostaret ꝗdi
seruaripot brdi anquar
ad sermim manimnttẽ¬
dum ꝯpelłetu.¬

Expanded text:
quibus seruiebant intercepissent, deinde ad libertatem proclamabant, Hadriac sunt: 'Sicut non est aequum fiducia libertatis, quae ex fideicommissi causa praestanda est, intercipere hereditariam pecuniam, ita nec libertati praestandae moram quaeri oportet. quam primum ergo arbitrum dare debeat, apud quem constaret, quid seruari potest heredi, antequam ad seruum manumittendum compelle
Abbreviated transcription (Latin):
loco ẽe sit̾m seruus sit cͥtũ
ẽ inchominus eum qui
eitͣclatur uł scipsetur per¬
inde domino acquirẽ atz
sine delib̾tate eius q̃ rebt
Santum depoe eiꝰ idebi¬
mus cum ip̃m p̾t litez or¬
dinatam desmnat dommnꝰ
possidẽ s magis ẽ ñ ad q

Expanded text:
en, si seruus sit, certum est nihilo minus eum, quod ei tradatur uel stipuletur, perinde domino adquirere atque si non de libertate eius quaerebatur. tantum de possessione uidebimus, cum ipsum post litem ordinatam desinat dominus possidere: sed magis est, ut adq
Abbreviated transcription (Latin):
dicium ne preiudiciumi
lib̾tati fiat eq̃ sicum poss¬
essore hominis furti agi
batur in lib̾tatem ꝓclam¬
au̾it sustinẽdum iudici¬
um ut silib̾ iudicatꝰ sit
inipm transferatur iud¬
icium ⁊ sidãpnato fcã sit

Expanded text:
dicium, ne praeiudicium libertati fiat. aeque si cum possessore hominis furti agibatur, in libertatem proclamauerit, sustinendum iudicium, ut, si liber iudicatus sit, in ipsum transferatur iudicium: et, si damnatio facta sit
Abbreviated transcription (Latin):
clic̾ actiones eiño denege¬
tur qͣscuniq intendere ye¬
lic. quidenim sitales sĩt
q̃re nonconcedatur ei lite
lis ordinata sit nemueĩ
quo quilib̾tati ꝯtrouersiã
moueat int̃im actões ex¬
cludantur. eq enim exen¬
entu iudicu lib̾aus antm
ntilis aut manis actõ ciꝰ

Expanded text:
denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, quare non concedatur ei litem lis ordinata sit, ne inuequo, qui libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis aut utili
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Siusum fructum t᷑
uendido lib̾i hominis et
cessero seruum eum effi
ci dicebat quintus muti
rimeum si bona fide uen¬
didissent alioquin sine
dominoforem. ¶In sum¬
mam scienõ ẽ que deue¬
ditis seruis quib dene¬
gatur adlib̾tatem pro¬
pignori se dari passi suta
Simat᷑ ⁊ filius delib̾cte
uitigauit aut ꝯningẽda
ntrorumq uidicia. aut
clifferenda ẽ cã filii done¬
e dematre constet sic̾di¬
uus q̃ q̃ adrianus dec̾uit
slam cum ap̃ alium iud¬
icem mat̾ litigabat apd̃
auglix. an dematre con¬
staret oporte̾ sic deinde fi¬
lio cognosci.¬

Expanded text:
um. Si usum fructum tibi uendidero liberi hominis et cessero, seruum effici eum dicebat Quintus M‹uciemum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore. In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem propignori se dari passi sunt. Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut diuus quoque Hadrianus decreuit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud us dixit ante de matre constare oportere, sic dein de filio cognosci.
Abbreviated transcription (Latin):
rei seruande cã. Item leg¬
atorum seruandorumi
gra auentris nomine.
Damꝑm enim infecti.
nõie si nõ caueatur. non
eius qui iudicio sistendi
eã fideuissores dedit. sux
q potatem sui faciet n i
defendetur pari iubebo. po¬
testatem at sui non fac̾
qui git ne aluersarius
suus copiam suibẽa. Er

Expanded text:
rei servandae causa, item legatorum servandorum gratia et ventris nomine. damni enim infecti nomine si non caveatur, non eius, qui iudicio sistendi causa fideiussorem dedit, si neque potestatem sui faciet neque defenderetur, iri iubebo". Potestatem autem sui non facit, qui id agit, ne adversarius eius copiam sui ha
Abbreviated transcription (Latin):
nomine pp̃psonam
pr̃is condempnatio fi¬
eridebeat utrum uem¬
re bonapris oporteat
ctus ꝑcep̾ aut remdete¬

Expanded text:
nomine propter personam patris condemnatio fieri debeat: utrum uenire bona patris oporteat ctus percepit aut fece
Abbreviated transcription (Latin):
liquid nõtemͣ hoc in t̾clic¬
to. Non enim b̃t qd̾fec s
an meum actio debet da
muidebimus aputo utle
mna publica edificauit re
ut itineri sit inpeclimĩtoi
eamq ꝓdeͣlicto heas nõ te¬
neri labeo scribit. si tñ in¬
quid auctor suampensar
arborem tollẽ ꝑactus sit:
recte tecum accurum int̾
tecum agihoc int̾clicto.i
Idem labeoscribit. Siurici¬
nus meus uiam opecor¬
rumperit quamius opꝰ
qd̾ fecit tam michi qua
ipi utile sit tantum si is
ucinus fundi sinca idfe¬
cerit. me tñ no posse hoe ĩ¬
terdco conuenrri si ãt cõ¬

Expanded text:
liquit, non teneri hoc interdicto: non enim habet quod fecit. sed an in eum actio debeat dari, uidebimus. et puto utile uia publica aedificauit, reut itineri sit impedimento, eamque pro derelicto habeas, non teneri Labeo scribit: si tamen, inquit, actor sua impensa arborem tollere paratus fuerit, recte tecum acturum intertecum agi hoc interdicto. Idem Labeo scribit, si uicinus meus uiam opere corruperit, quamuis opus, quod fecit, tam mihi quam ipse utile sit, tamen si is uicinus fundi sui causa id fecerit, me tamen non posse hoc interd
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ minto hrde qd̾ si no pati¬
turhrs parere puta offeni
refert depeculio ei offerat
an abauo accepta recept̾
ẽ enim ut sernus peculia
res quoq num mos dãdo
puemat adlib̾tatem sir̃
ipi hrdi siue alui dareius¬
sus ẽ in de qͣr si forte debea
pecuma hic seruoł ab
errogauit uł abertraneoi
nec uelit hrs debitorem¬
tatem puenire quali no
ant legatum hinc statu¬
lib̾o fuit peculiu aũ si¬
nõ legatum peculium fu¬
it ẜuius scribit morã eu
lib̾tatis passum obhoc ip¬
sum qd ei aliqd errone do¬
minica debẽtur. nec ei ab
bat ⁊ simo moram faciat
hr̃s qd̾ nolit exige̾ a debi¬
torib nam puenturum
adlib̾tatem ait m qq̃ uide¬
turuirum qd̾ seruius ait
Cum igitur ueram pute¬
mur sententiam serm in
deamus.an ꝗsi nõ fuit pr

Expanded text:
ito herede. quod si non patitur heres pareri puta offert pleat. et parui refert, de peculio ei offerat an ab alio accepta: receptum est enim, ut seruus peres quoque nummos dando perveniat ad libertatem, sive ipsi heredi sive alii dare iussus est. Inde quaeritur, si forte debeatur pecunia huic servo vel ab erogaverat, vel ab extraneo, nec velit heres debitortatem peruenire, quasi moram aut legatum huic stat‹u›libero fuit peculium aut non: si legatum peculium fuit, Seruius scribit moram eum libertatis passum ob hoc ipsum, quod ei aliquid ex ratione dominica debbat et si in eo moram faciat heres, quod nolit exigere a debitoribus: nam peruenturum ad libertatem ait. mihi quoque uidetur uerum quod Seruius ait. cum igitur ueram putemus sententiam Serui, uideamus, an et si non fuerit pr
Abbreviated transcription (Latin):
filu familias bona uene¬
ant quicastrense peculi¬
um h̃t ãseꝑatiofiat inca¬
strenses creditores cetos
indeamus. simul ergo. al¬
mittentur. dum modosi
quid cum eo contraxer̃ in
quam militaret forte nõ
debent separi qđ puto pr¬
obandum.ergo qui ant
ꝯtraxerunt sibona castr¬
ensia abhis distrahatur
nõpossunt uenire cum
castrensib e̾clitorib. it̾
siquid inrem pr̃is uersỹ
ẽ forte potit ⁊ creditori ꝯ̃¬
dici necastrense peculiũ
inquiet cum possit pociꝰ
cum pre expiri¶ Ilud sci¬
endum ẽ. eos demun cre¬
ditores posse mpetrare se¬
pationem qui no nouan¬
di anmo abhrdestipłai
sunt cet̾um si eum hoc a¬
nimo secuti sunt amise¬
runt seꝑacionis comin¬
odum. Qimppe ꝯsecuti s̾
nom̃ b̃rdis. nec possũti
seim abeo seꝑari. quico¬
dam modo eumelegerur
S ꝗsi uiuram abeo ea m̃¬
te̾ qĩ eum eligendo exege¬
Id̾ queritur. si sat̾ acepu¬
nt ab eo in inpetrent seꝑ¬
atioem ⁊ no putohi eni
secuti sunt eum. forte d¬

Expanded text:
filii familias bona veneant, qui castrense peculium habet, an separatio fiat inter castrenses creditores ceterosque, videamus. simul ergo admittentur, dummodo, si qui cum eo contraxerunt, antequam militaret, fortasse debeant separari: quod puto probandum. ergo qui ante contraxerunt, si bona castrensia distrahantur, non posscastrensibus creditoribus. item si quid in rem patris uersum est, forte poterit et creditori contradici, ne castrense peculium inquietet, cum possit potius cum patre experiri.Illud sciendum est eos demum creditores posse impetrare separationem, qui non novandi animo ab herede stipulati sunt. ceterum si eum hoc animo secuti sunt, amiserunt separationis commodum quippe cum secuti sunt nomen heredis nec possunt iam se ab eo separare, qui quodammodo eum elegerunt. sed et si usuras ab eo ea mente quasi eum eligendo exegeItem quaeritur, si satis acceperunt ab eo, an impetrent separationem. et non puto: hi enim secuti sunt eum. forte q