comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deprofectu ad dicimur. Nec deruina
illius la& amur. Nam saepe in dilec¬
tionis imagine erga inimicum animus
fallitur. seque hunc diligere aestimat:
si eiusuitae contrarius non existat.
Sed dilectionis uim occulte & ueraciter
aut profectus in imici aut casus inter¬
rogat. Hac & enim dese adplenum
sem & ipsam mens hominis nescit. Nisi
eum quem sibi aduersarium credit.
inde fectu uel prouectu mut as se modũ
suistatus inuenerit: Sienam depro¬
speritate addicitur. & decalamitate
seodientis la&atur. constat quia
nonamat quem non uult esse meliorẽ
Eumq &iam stantẽ uotopersequitur.
quem caecidisse gratulatur
Sedinter haec sciendum est: qui a eue¬
nire plerumq sol&: ut non amissa ca¬
ritate & inimici nos ruina la&ific&
& rursum eius gloria sine inuidiae
culpa contrist&. cum & ruente eo
quosdam beneerigi credimus & pro¬
ficiente illo plerosq in iusteopprimi
formidamus. Qua in re mentem
nostram nec eius iam de fectus erigit

Expanded text:
de profectu addicimur, nec de ruina de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat; sed dilectionis vim occultae veraciter, aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu ejus mutasse se modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur et de calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo quosdam erigi bene credimus, et proficiente illo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit,
Abbreviated transcription (Latin):
peractur. unde & protinus subdit
quaeest iniquitas maxima. & negatio
contra dm̃ altissimum. Liqu& & enim
quia illum negat. cuius despecta gratia
sibi uires bonioperis arrogat. Quod
recte quoq & iniquitas maxima uocatur
qnm̃ omnepeccatum quod ex infirmi
tate est spemnequaquam perdit: quia
a superno iudice ueniam requirit
Proce sumptio autem uistutis propriae.
tanto grauius in desperatione est.
quanto longius ab humilitate. Cumq
uires sibi tribuit operis. ad adiutoriũ
non recurrit auctoris. Fitque uteo
grauius peccator pereat. quo& ip¬
sum hoc qui a est peccator ignorot
Ruinam eius quimeoderat.
ETEXUL TAUI QUODINUENIS¬
SET Eum malum Omnipo¬
tentisdĩ nosesse discipulos. sola custo¬
dia caritatis probat. Hinc est enim.
quod per sem& ipsam ueritas dicit
In hoc cognoscent omnes quia meidis¬
cipuliestis. si dilectionem habueritis
adinuicem Qua enimirum dilectio
sicornostrum ueraciter repl&. du
tuncueraciter custoditur. cum nec

Expanded text:
peratur. Unde et protiperatur. Unde et protiQuae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirtate est spem nequaquam perdit, quia a superno judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum. - Omnipotentis Dei nos esse discipulos sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsum Veritas dicit: « In hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . » Quae nimirum dilectio si cor nostrum vetunc veraciter custoditur, cum nec
Abbreviated transcription (Latin):
tos & quicquid sibi mali in esse cognos¬
cunt de mostali propagine sentiunt
meritum: quicquiduero inseboni Ini¬
spiciunt in mostalis gratiae cognos¬
cunt donum. Eique deaccepto mu¬
nere debitores fiunt. qui & proce¬
ueniendo dediteis bonum uelle quod
noluerant. & subsequendo concessit
bonum posse quoduolunt. Vnde be¬
neper iohannem dicitur. Ad oracue¬
runt uiuentem insaecula saeculorũ.
mit tentes coronas suas ante thronum
dñi. Coronas namq suas ante chronũ
dñi mittereest cestaminum suarum
uictorias non sibi tribuere sed auctori
Vtad illum referant gloriam laudis.
a quo sesciunt uire saccepisse cestami¬
nis. Beatus ergo iob quia sicbonaquae
operatus est namat ut tamen haec
suae o peractioni nontribuat sed ad
auctor is laudem recurrat. manum
suam oresuo osculatum fuisse sede¬
negat. Acsipatenter dicat. Egomea
opera. tamquam mea non profero
Quia auctoris suigratiam negare con¬
uincitur quisquissibi tribuit quodo¬

Expanded text:
tos; et quidquid sibi mali inesse cognostos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum ni mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod o
Abbreviated transcription (Latin):
facit conditione quae prae missa est
quasi congrue sub infestur: Etoscula ¶ UI
manum quippe operatio. perosautẽ
locutio de signatur. Sicut persalomo¬
nem dicitur. Abscondit pigermanũ
suam sub ascella sua. & laborat siados
suum porrigiteam Pigro labor est¬
manumsuam adosporrigere. quia de¬
sidiosus quisq prcedicator Nechoc
uult operari quoddicit Manumquip¬
peados porrigere est. uocisuae opere
concordare. Manum ergo suam os¬
culatur oresuo. quilaudat quod facit.
& testimonio propriae locutionis sibi
uistutem tribuit operis. Qua in re
quis despicitur. Nisi is qui ipsa operan¬
dimunera largitur & Vnde bene
peregregium pricedicatorem: dicitur
Quid autem habes. quod non accepistie
Si autem accepisti. quid gloriaris. quasi
non acceperis& Sc̃i autem uiri sciunt
postprimi parentis lapsum decorrup¬
tibilistirpe seeditos & nonuis tute pro¬
pria sed praceueniente superna gratia
ad meliora seuota uel opera commuta¬

Expanded text:
facit, conditioni quae praemissa est facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur: CAPUT Imanum quippe operatio, per os autem locutio designatur, sicut per Salomonem dicitur: « Abscondit piger manum suam sub ascella sua, et laborat si ad os suum porrigit eam . » Manum emanum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commuta
Abbreviated transcription (Latin):
aurum si reprobumest. igne consu¬
mitur. Si probum uero. ignedeclaratꝰ
Sicnimirum est. & sensus operantis.
Vam qualis sit . In eo quod laudatur
ostenditur. Sienim se auditissuis lau¬
dibus extollit. quid istealiud quam
aurum uel argentum reprobum fuit:
que muidelic& fornax linguae con¬
sumpsit&. Siautem fauores suos audi¬
ens ad superni iudicu considerationẽ
redit. ac nedehis apud occultum ar¬
bitrem gracuiter m&uit: quasi expur¬
gationis igne. ad magnitudinẽ clarita¬
tis excrescit Etunde incendium tre¬
pidationis sustin&. in declarius fulg&
Beatus igitur iob quia nequa quamde
operactione sepraoc& ulit. fident᷑ dicit
Siuidisolem cumfulger&. quia uero
hunc aiudicii interioris intuitu fama
laudabilis nondiuestit. adiungit.
& lunam incedentẽ clare Quia opi¬
nionis suaegractia animum de uinci
nec tacita cogitatione permisit. pro¬
sitorio fauori non renititur ad hocus¬
q pertrahitur ut laud& ipsa quod

Expanded text:
aurum, si reprobum est, igne consuaurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci, nec tacita cogitatione permisit, prositorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. mausdĩ iudicium inueniat.
autdĩs in quibus laudatur & sunt.
conp&ens prcemium perdat Vnde
plerumq fit. ut sicut iniustus ex laude
sua polluitur. Itauir iustus audita sua
laude purg&lur. Nam dumbonaquae
egit ab hominibus proferricognoscit.
suptile contracse ut dictumest extre¬
mi iudicii examen m&uit actrepidus
ad conscientiam recurrit & quicquid
illic inest repraehensibile corrigit
Dumenim bonasua innotuisse formidat.
suptilitatem secuturi ex aminis per¬
timescens: si qua insemala occulta sunt
amputat. Pau& namq si saltimtalis
dõ nonostenditur. qualis ab homnibus
putatur Et neq contentus est. ut in
quo potuit in notescere. in hoc debeat
remanere. Iam enim debonis suis qua¬
sir& ributionem sibi factam aestimat.
Nisieis & alia quae abhominibus ne¬
sciuntur adiungat. Vndebeneper
salomonem dicitur Sicut probatur
in conflatorio argentum. & infor¬
nace aurum. ita probatur homo ore
laudantis : Argentum quippeuel

Expanded text:
sunt majus Dei judicium inveniat, sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel
Abbreviated transcription (Latin):
humanae linguae ad testatione lauda¬
mur. occulta pulsatione requirimur.
quid denobis ipsis sentiamus . Super¬
ba & enim mens &iamcumdese falsa
bona dicuntur exultat. qui a non apud
dm̃ qualiter uiuat. sed apud homines
qualiter innotescat excogitat
Iudicium & enim dese omni potentisdĩ
despiciens. & solum modo hominum quae¬
rens. inter auditas laudes adtollitur.
& quae hoc solum quaesierat. quasi de
bracuio operis la&atur. Atcontroc si
coruenaciter humileest. bonaquae
dese audit aut minime recognoscit.¬
& quia falsa dicuntur m&uit. autceste
siadesse easibi ueraciter scit. eoipso
formidat neaba & erna dir&ributio¬
ne sint perdita. quo haec considerat
hominibus di uulgata Pau& que uehe¬
menter. nespes futuri muneris in mer¬
animus magno laudum suarum igne
cruci&ur.: atq ab omni torporis sui
rubigine. maerore cogitationis ex coquat᷑¬
Cauta enim consideratione trepidat᷑.
neaut dus in quibus laudatur & non

Expanded text:
humanae linguae attestatione laudahumanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in meranimus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatCauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non
Abbreviated transcription (Latin):
cedentem clare. ilicosubdidit. & la&aU
uidelic& ad testatione. quid nobis innui¬
tur. Nisi quod magnom &u &tircum¬
spectione opusest. ne mens nostroc
umquam desuis laudibus uel tacita
la&&ur& Quisquis enim quasicla¬
ritatem lunae famesuae magnitudinẽ
conspicit. sibiq in occulto mentis gau¬
dium facit. cuuste nisi auctor seprae¬
tulit. cuiusdono ut beneoper&ur per¬
cipito: Et tamen in eius munere. de
gractia suael audis hilarescit. Despec¬
to enimhonore conditoris. sem& ipsũ
plus amare conuincitur. cuius praeco¬
nus la&atur. Quamuis nonnũ quã
& iam sc̃iuiri debona sua opinione gau¬
deant. sed cum perhanc ad meliora
proficere audientes pensant: nec lam
deopinione sua sed de proximorum
gaudent utilitate. quia aliud est
fauores quaerere. & aliud deprofec¬
tibus exultare. Quainre nec esse est.
ut cum audientium utilitati ponpro¬
ficit. mentem nostram famalaudabi¬
lis none leu&. sed fatig&. Cum enim

Expanded text:
cedentem clare, illico subdidit: CAPUcedentem clare, illico subdidit: CAPUvidelicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
adstatum redit. Vnde & illa arbor
al terodicata. quasiinter aduer¬
santesuentos fixius st& erat. quae
dicebat Pergloriam & ignobilita¬
tem. perinfamiam & bonam famã.
Saepe enim laus beneagentis auribus
in solenter ad mota. dumforas ser¬
monibus perstrepit: intusquandam
mentem pertacitam elationis tem¬
pestatem gignit fitque ut hoc qđ
animus dehumanis fauoribus gaud&.
non facile exterius ostendat. sed ta¬
men corruptionis uim non tenuiter
interius sentiat. Et sunt non nulli.
quos ita laus inflat. ut usq aduer¬
ba elationis pertrahat Quidam
uero ut praediximus. hoc ipsum pate¬
facere quod eleuantur crubescunt:
atq auditis suis prreconus extolluntur.
Sed tamen usq ad elationis uerbanon
exeunt. & gauderese intalibus nonosten¬
dunt. Vndebeatus iob quia nouerat
arrogantemse nonsolum nullomodo
in uerbis sed &iam incogitatione quoq
tacita minime fuisse. postquam dixit
siuidisolem cum fulger& & lunam in¬

Expanded text:
ad statum redit. Unde et illa arbor ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam in
Abbreviated transcription (Latin):
Qquo enim arbor altius ad superiorte sur¬
rexerit. eouentorum uim uehementi¬
ussentit. Quia quo plusquisq inbona
opera ad tollitur: eo ampliori ab ore
laudantium flatu fatigatur. Sitaq
ad huc arbor in semine est. m&uendum
est. neinipsa scientiae cognitione pu¬
trefiat. Si lam aduirgultum produit.
curandum est. nehanc manus elationis
tangat: atq auiriditate sua eactionis
a refaciat. Siautem ualenti robore
iamad alta sesubleuat. ualde formidan¬
dum est: neh ancad mote laudis uen¬
tus grauior racdicitus euell&.¬
Sed inter haec sciendum est. quia nemn¬
moderatis laudibus ruamus. plerũ¬
q: miro rectoris nostri moderrmine
&iã de tractionibus lacerariper¬
mittimur : Vt cum nos uox laudantis
eleuat. linguade trarhentis humili&
Quia & arbor saepe quae unius uenti im¬
pulsu itampellitur. ut penela merui
posseuideatur. alterius ediuerso ueni¬
entis flatuerigitur Etquae hacex
paste inflexionem pertulit. ab alia

Expanded text:
Quo enim arbor altius ad superiora surQuo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior radicitus evellSed inter haec sciendum est quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia
Abbreviated transcription (Latin):
amittunt. Et intuentes lunam se non
uident. quia sem& ipsos nescire incipi¬
unt dum mentis oculos intransitorium
tus est hominum. sicut incrementa esse
conspicimus arbustorum. Uis quippe
futunre arboris priusin semine est. post¬
modum sostu. atq ad extremum pro¬
ducitur in racmis. Sicnimirum sic.
unius cuiusq uistus succrescit operan¬
tis. Seminatur namq: in intellegentia
oritur in operatione. atq adultimum
conualescit usq ad prouectus magni
tudinem. Sed cum que in lib& sua in¬
tellegentia extollit. arbor quae
oriri poterat. In semine putruit
Cum uero postoperationem bonam ela¬
tionis peste corrumpitur. quasi iam
ostasiccatur. Cum autem Neq intelle¬
gentia neq operatio carrumpit.
sed excrescente magnitudine dum
fauor laudantum sequitur. atq absta¬
tusuo beneo perantis animum euestit.
linguarum uenttis arbor pertulit: &
omne quod inea robustum creuerat.
tempestas famȩ radicitus euulsit

Expanded text:
amittunt; et intuentes lunam, se non amittunt; et intuentes lunam, se non vident, qui semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium tus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit.
Abbreviated transcription (Latin):
clareincedentem lunam minime ad¬
tendit. Sunt enim nonnulli. qui eo
inelationẽ corruunt. quoper suptilẽ
intellegentiã uel quae non faciunt
bona cognoscunt. Hinimir um super
multis diuitiis la& antur. cum que lib&
summa intellegendo repperiunt. atq
inelatione ipsis inuentibus corrumpuntꝰ
Sunt uero nonnulli. quos intellegentia
quidem noneleuat. sed ex hibita operatio
exaltat. Quidum actionessuas repici¬
unt. apud mentem suam sibic& erosde¬
dignando postponunt. Hidelic& &¬
siinmultis diuitiis nongaudent. solem
nulli. quos necoperactio propria extollit.
sed cum laudari ab hominibus proha
eadembona operatione coeperint. ipsis
hominum fauoribus deuicti. quirsi mag¬
nos sequosdam insuacogitatione con¬
spiciunt atq cordiscustodia dissoluuntꝰ
Hiprofecto & sifulgentem solem uidere
noluerunt. lunam tamen clareince¬
dentem respiciunt. Quia interhuius
uitae tenebias. dum in opinionis suae
claritate animum defigunt. humili¬
tatis graetiam quasi ex nocturno lumine

Expanded text:
clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem nulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae tenebras dum in opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine
Abbreviated transcription (Latin):
ostium non fuiss& egressus. praemi¬
sit tacui. Quia uidelic& inpatientia
tur batus ad omo conscientiae exiss&.
sitacere nesciss&. Sc̃i& enim uiri in¬
commotionis temptatione. sem&ip¬
sos ostendere omnino refugiunt:
& cumaudientibus prodesse nequeur
&iam despici tacentes uolunt: Nede
sapientiae suae ostentatione glorient᷑
Cumq aliquid prudenter dicunt:
nonquerunt suamgloriam. sed audi¬
torum uitam. Cum uero conspiciunt
quia auditorum uitam loquendo
luc raeti non possunt. tacendo abseon¬
dunt scientiã suam. Adimitandum
quippe uitam dñi quasi ad quoddam
nobis propositum signum currimus
Ipseenim quia herodem uid& nonpro¬
uectum quaerere. sed signa uelsci¬
entiã uelle mirari. requisitus abeo
tacuit. Et quia constanter tacuit.¬

Expanded text:
ostium non fuisset egressus, praemiostium non fuisset egressus, praemisit, tacui; quia videlicet impatientia turbatus, a domo conscientiae exisset, si tacere nescisset. Et commotionis tentatione semetipsos ostendere omnino refugiunt, et cum audientibus prodesse nequeunt, etiam despici tacentes volunt, ne de sapientiae suae ostentatione glorientur. Cumque aliquid prudenter dicunt, non quaerunt suam gloriam, sed auditorum vitam. Cum vero conspiciunt quia auditorum vitam loquendo lucrari non possunt, tacendo abscondunt scientiam suam. Ad imitandum quippe vitam Domini, quasi ad quoddam nobis propositum signum currimus; ipse enim quia Herodem vidit non provectum quaerere, sed signa vel scientiam velle mirari, requisitus ab tacuit. Et quia constanter tacuit
Abbreviated transcription (Latin):
Vndebeatus iob securitatem scãementis
ostendens. postquam dese tot uistutum
priedicamenta protulit: hoc quod prae¬
misimus secutus a diunxit. Siexpaui¬
admultitudinem nimiam. & despec¬
tio propinquorum terruitme & non
magis tacui. nec egressus sum ostium
Acsi a pestius dicat. Turbatis contra
me extrinsecus aliis. ipsemme intrinse¬
cus inpertur babilis mansi Quid nãq
hoc loco ostium. nisi os debemus accipereꝓ
Per hoc quippe quasi egredimur. dum
uerbis quibus possumus seer & a nostri
cordis a perimus. Et quales intus ma¬
nemus in conscientia. tales forasegre
dimur perlinguam Sunt uero non null
qui omnino despici m& uunt. ac ne
uiles fostasse iudicentur. sapientes
uideri app&unt: Hi coguntur osti¬
um egredi. quia pulsati contumelus.
quã magni quasi a pudse lateant.
loquentes denuntiant. Dumq per
inpatientiã uicti quaedam dese quae
nescie bantur aperiunt: tamquam
peroris ostium egrediuntur
Vnde beatus iob dicturus. quodoris

Expanded text:
Unde beatus Job securitatem sanctae mentis Unde beatus Job securitatem sanctae mentis ostendens, postquam de se tot virtutum praedicamenta protulit, hoc quod praemisimus secutus, adjunxit. Vead multitudinem nimiam, et despectio propinquorum 716 terruit me; et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Ac si apertius dicat: Turbatis contra me extrinsecus aliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium nisi os debemus accipere? Per hoc quippe quasi egredimur, dum verbis quibus possumus secreta nostri cordis aperimus; et quales intus manemus in consciedi per linguam. Sunt vero nonnulli qui omnino despici metuunt, ac ne viles fortasse judicentur, sapientes videri appetunt; hi coguntur ostium egredi, quia pulsati contumeliis quam magni apud se lateant, loquentes denuntiant, dumque per impatientiam victi quaedam de se quae nesciebantur aperiunt, tanquam per oris ostium egrediuntur. Unde beatus Job dicturus quod oris
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. Huic sententiae: dauid proph&a
concinensait: Ego dixi in excessumen¬
tis meae. omnis homomendax. Cui
responderi potest. Siomnes. & tu
F. alsaque iamerit sententia. quãmen¬
dax ipse protulisti. Si uero ipse nonmen
dax. ueroc lam sententia nonerit
Quiadum tuueraxes. no nomis homo
cognoscitur mendax Sed notandum
quod premittitur. ego dixi in excessu
mentis meae. Per excessum ergomen¬
tis &iam sem& ipsum transut . cumde
hominis qualitate definuit. Acsipa¬
tenter dicat. De falsitate omnium
hominum inde ueram sententiã pro¬
tuli undeego ipse super hominẽ fui
Intantum uero & ipsemendax. inquan¬
tum homo Intantum aute momnino
nonmendax. inquantum per excessũ
perfectiomnes. quamuis ad hucaliquid
tur bulentum de infirmitate carnis
to lerent. lam tamen intrinsecus tran¬
quillissimo secr&o perfruuntur per
contemplationẽ mentis ut quicquid
accidit exterius: innullo turb& interius

Expanded text:
nebat. Huic sententiae David propheta nebat. Huic sententiae David propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis homo mendax . Cui responderi potest: Si omnis homo, et tu, falsaque jam erit sententia quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non es mendax, vera jam sententia non erit, quia dum tu verax es, non omnis homo cognoscitur mendax. Sed notandum est quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semetipsum transiit, cum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse super hominem fui. In tantum vero et ipse mendax, in quantum homo; in tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum perfecti omnes, quamvis adhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent, jam tamen intrinsecus tranquillissimo secreto perfruuntur per contemplationem mentis, ut quidquid acciderit exterius, in nullo turbet interius.
Abbreviated transcription (Latin):
imaginedĩ ãbul& homo tamenua¬
ne conturbabitur. plerumq agi¬
tur ut & turb&ur exterius. & in
pertur babilis dur& interius: & qđ
uane conturbari potest de infir¬
mitate carnissit: quamuis quod
inimagine dĩ ambul& deuirtute
mentis. Quatenus & robor& ur
intus diuino adiutorio. & tamen
adhuc foroes sarcina praematur.
humana Vnde bene abbacuciterũ
unam sententiam protulit. adutraq
seruientem: Aitenim Etintr oiuit
tremor in ossamea. & subtus metur¬
bata est uistusmea. Acsidicer&
Non mea uistus est. in qua superius
raxptus inpertur babilis maneo &
mea uistusest. inqua inferius turbor
Ipse ergo superse inpertur babilis. ip¬
se subseperturbabilis: quia superse
ascenderat inquantum rapiebatur
ad summa & subsem & ipsoerat inquan¬
tumadhuc reliquias trachebat in in¬
fima Ipse super seinperturbabilis.
qui a indĩ iam contemplationẽ traensi¬
erat. ipse subse perturbabilis: quia sub
sem& ipso adhuc infirmus homorema¬

Expanded text:
imagine Dei ambulet homo, tamen vaimagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur , plerumque agitur, ut et turbetur exterius, turbabilis duret interius, et quod vane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis quod in imagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis, quia sub semetipso adhuc infirmus homo rema
Abbreviated transcription (Latin):
nem suam. quasi quendam secr&issi¬
mum secessum p&it. ibique in com¬
mutabili inherens & mutabilia cunc¬
ta traenscendens. Ipsa iam traenquil
litate qui&is suae inmundo extra
mundumest. Excedit profecto
ima omnia intentione summorum.
& cunctis rebus quas nonappocit.
libestate quadam super esse sesentit
Nec tem pestatem rerum temporaliũ
intus sustin& quam intuitur foras.
quia terrena omnia quae concupita
opprimere mentem poterant. de¬
specta supter lacent: Vnde bene
perproph&am dicitur. Statue tibi
speculam: Vt dum quisq speculatꝰ᷑
summa. super emineat in fimis
Hinc &iam abbacucdicit. Super
custodiam meam stabo. Stat quippe
super custodiam suam. quiper sol
lestiam disciplinae terrenis deside¬
riis non sub cumbit. sed super emin&.
Vt dum semper stantem app&it
acernitatem. infrac sit ei omne qđ
talib& uistute profeerit. eum in
hacuita positum adhuc extrinse¬
cus carnis infirmitas pracemit
unde scriptum est. quanquam in

Expanded text:
nem suam quasi quemdam secretissinem suam quasi quemdam secretissimum secessum petit, ibique incommutabili inhaerens, et mutabilia cuncta translitate quietis suae in mundo extra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, et cunctis rebus, quas non appetit, libertate quadam snec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena omnia, quae concupita opprimere mentem poterant, despecta subterjacent. Unde bene per prophetam dicitur: Statue tibi speculam , ut dum quisque speculatur summa, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custlertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne quod talibet virtute profecerit, eum in hac vita positum adhuc extrinsecus carnis infirmitas premit, ut scriptum est: Quanquam in
Abbreviated transcription (Latin):
humilis fuit. Sed quia exhumilitate
uero secura semper auctoritas nasci¬
tur. ut tanto foros nil m&uat. quan¬
to adrerum culmina animus per
elationis desiderium non anhelat ex¬
pressa confessione peccati recte sibiungitꝰ¬
STEXPAUI ADMULTITUDI¬
NEMNIMAM ET DESPEC¬
T IOPROPIN QUORUM T ERRU¬
ITME ET NONMAGISTACUI
NECEGRESSUSSUMOS TIUM
Magna est securitas cordis: Nihil con¬
cupiscentiae habere saecularis.
Namsi ad terrena adipiscenda corin¬
hiat. securum traenquillumq esse
nullatenus potest. quia aut non habi¬
ta concupiscit uthabeat. aut adep¬
ta m&uit neamittat. Et dum in
aduersis speraet prospera. in prospe¬
ris formidat aduersa. huc illucque
quasi quibusdam fluctibus uoluitur.
agmodos uarios rerum alternantium
mutabilitate uersatur SiN uerose¬
mel in app&itione supernaepatriae
fostistabilitate animus figitur.
minus rerum temporalium pertur¬
batione uexatur: Ac unctis quippe
externis motibus eandem intentio¬

Expanded text:
humilis fuit. Sed quia ex humilitate humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungitexpavi ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum ostiumMagna est securitas cordis, nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque esse nullatenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adepta metuit ne amittat; et dum in adversis sperat prospera, in prosperis formidat adversa, huc illucque quasi quibusdam fluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. Si vero semel in appetitione supernae patriae forti stabilitate animus figitur, minus rerum temporalium perturbatione vexatur. A cunctis quippe externis motibus eamdem intentio
Abbreviated transcription (Latin):
festat. Vnde cestissime appar&.
quantȩ munditiae in omnipotentis
diocubis fuerit. qui & uitauit mala Qxu
ne committer&: & tamen quae eum
committere contigit hominibus non
abscondit. quatenusei & iustitia esit
gloria declinasse peccatum. & iusti¬
tiae custodia quod non potuit decli¬
nare prodidisse. Videatur uiriste
cuilib& magnus inuistutibus suis. mihi
ceste sublimis appar& &iam in pecca¬
tissuis. Mirentur in eo quiuolunt
castitatis continentiam. mirentur
integritatem iustitiae. mirentur
uisceroc pi&atis. ego lneo non minime
admiror confessionem humillima
peccatorum: quamtot sublimia gesta
uistutum. Scioenim quia perinfit¬
mitatis uerecundiam. pler̃umq grac¬
uiorsest cestaminis commissa pecca¬
ta prodere: quam non ad missauitare
Etunum quodque malum. quam uis
robustius uit &lr. tamen humilius pro¬
ditur. Beatusergo iob qui totmag¬
nis operibus fultus confitericulpam
nonerubuit. ostendit inuistutibus quã

Expanded text:
festat. Unde certissime apparet festat. Unde certissime apparet quantae munditiae in omnipotentis Dei oculis fuerit, qui et vitavit mala, ne committeret, et tamen quae eum committere contigit, hominibus non abscondit, quatenus ei et justitiae sit gloria declinasse peccatum, et justitiae custodia quod non potuit declinare prodidisse. Videatur vir iste cuilibet magnus in virtutibus suis, mihi certe sublimis apparet etiam in peccatis suis. Mirentur in eo qui volunt castitatis continentiam, mirentur integritatem justitiae, mirentur viscera pietatis; ego in eo non minus admiror confessionem humillimam peccatorum quam tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam
Abbreviated transcription (Latin):
peccator emdicit: id desedicente
&iam alteri non contradicit¬
Nam quia scriptum est. iustus in prin¬
cipio accusator est sui non magis
peccator. sediustus uideri app&it
cumpeccatorem sequisq nulloar¬
guente confit&ur: Sed confessionis
ueritatem probat. cum alter malũ
quod fecimus increpat. Quod si suꝑ¬
bedefendimus. liqu& quia peccato¬
resnos ex nobis ficte dicebamus
Vnde summopere curandumest. ut
mala quae fecimus & sponte fatea¬
mur & haec aliis arguentibus non
negemus. Superbia equippeuitium
est. ut quod dese fateri quisq quasi
suasponte dignatur. hoc sibi diciaba¬
quantae fuerithumilitatis ostendit.
quise & interaduersarios nouerat
uiuere: & tamen nonuerebatur cul¬
pas uoceconfessionis aperire.
Sed notandum quod superius uistutes
suas loquitur. inferius peccatum
fat&ur. Hinc enimliquido demonstrat.
quamuerx debonissuis dixeroet qui
noluit tacere demalis. Modo uistu¬
tes suas indicat. modoculpam quia &

Expanded text:
peccatopeccatoetiam alteri non contradicat; scriptum est: « Justus in principio accusator est sui . » Non magis peccator sed justus videri appetit, cum peccatorem se quisqguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab aquantae fuerit humilitatis ostendit, qui se et inter adversarios noverat vivere, et tamen non verebatur culpas voce confessionis aperire. Sed notandum quod superius virtutes suas loquitur, inferius peccatum fatetur. Hinc enim liquido demonstrat quam vera de bonis suis dixerat, qui noluit tacere de malis. Modo virtutes suas indicat, modo culpam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
exterius expaste puniunt. Ipsiin¬
terius perfecte puniantur.
Quia igitur sinus secr&um mentis ac¬
cipitur. Insinu iniquitatem celare
est. hanc in conscientiae latibulis
occultare. Nec per confessionem
detegere sed perdefensionẽ uela¬
re. Quocontra lacobus dicit.
Confitemini alter utrum peccata
urtc. & orate proinuicem ut salue¬
mini Salomon quoque ait.
Qui abscondit scelera sua. nondiri¬
g&ur Qui autem confessus fue¬
rit & dereliqueritea. misericor¬
sciendum est. quod plerumq homi¬
nes & culpasconfitentur. & humiles
non sunt: Nam multos nouimus
quiar guente nullo peccator es se
ec̃ confitentur. cum uero deculpasua
fuerint fostasse correpti: defensio¬
nis patrocinium quaerunt. nepec¬
catores esseuideantur. Quisitunc
cum idsponte dicunt peccatores
esse seuerocci humilitate cognos¬
cerent. cumarguuntur ab aliis.
esse sequod confessi fuerant non
negarent: Quia ipsa indicia uerȩ
confessionis sunt. sicumquis que se

Expanded text:
exterius ex parte puniunt, ipsi inexterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis acciest, hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: « Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini . » Salomon quoque ait: « Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericorsciendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi fuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se
Abbreviated transcription (Latin):
forx sexeat per confessionẽ Mostuo
enim ueniforasdicitur. ut excusationẽ
atq occultationem peccati. ad accusa¬
tionem suam oreproprio exire prouoc&ur
Vndedlauid proph&a abillatanti moste
facinoris reuiuiscens. aduocem dñi quasi
fora sexut: dumpernathan correp¬
tus quod fecerat accusauit Quia
genere uehementer excreuit. bene
beatus ex primit iob Dum dicer&.
si abscondi peccatum meum inter posuit
quasi homo. hominis quippe essepro
prium conspicit. quod exparentis
u& eris imitatione descendit. Vbi ap¬
te subditur. & celaui insinumeo iniqui¬
tatem meam: Scriptura & enim sac roo
plerumq sinumponere promente con¬
sueuit. sicut uoce ecclesiae deperse¬
cutoribus nostris qui nobis naturoc
quidem coniuncti sunt. seduita disiune¬
ti perpsalmistam dicitur Redde
uicinis nostris septuplum. insinueorum
Acsia peste dicer&ur Inmente sua
recipiant hoc. quod in nostriscorporib
seuientesoperaentur. Vt dum nos

Expanded text:
foras exeat per confessionem. Mortuo foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta, ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, quod fecerat accusavit . 32.genere vehebeatus Job dum diceret, si abscondi peccatum quasi homo. Hominis quippe esse prprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit, ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Scriptura etenim sacra plerumque sinum ponere pro mente consuevit, sicut voce Ecclesiae de persecutoribus nostris, qui nobis natura quidem conjuncti sunt, sed vita disjuncti, per Psalmistam dicitur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . Ac si aperte diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes operantur, ut dum nos
Abbreviated transcription (Latin):
si subquaedam searborum folia abscondit
Etuelut ad quaedam excusationis suae
o paca secr&a faciem cognitoris fugit.
dumnon uult cognosci quod fecit
Inqua uidelic& occultatione non sed ñõ.
sed dnm abscondit sibi: Agit quippe
neomnia uidentem uideat. nonautẽ
neipse uideatur. Quocontra cuiq
peccatori. lamexordium inlumina¬
tionis est humilitas confessionis: quia
sibim & ipsi iamplacere rennuit qui Qxis
malum nonerubescit confiteri quod
fecit. Et quidefendendo accusare
potuit. accusando se celeberrime de¬
fendit. Vnde & mostuo lataro qui
mole magna pricemebatur. nequa¬
quam dicitur reuiuisce. sedueniforas.
Ex quascilic& resurrectione. quae
gesta illius est corpore. signatur qua¬
liternos resuscitemur incorde: cum
uidelic & mostuo dicitur ueniforaes.¬
ut nimirum homo inpeccato suo mostu¬
us & permolem malȩ consu&udinis
iam sepultus. quia intra conscientia suã
absconsus iac& pernequitiam a seipso

Expanded text:
si sub quaedam se arborum folia abscondit, si sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi, agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit. Et qui defendendo excusare potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro, qui mole magna prquam dicitur: Revivisce, sed: Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni forut nimirum homo in peccato suo mortuus, et per molem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
adueniam non est deculparequisitus
Interrogatus itaq homoest ubiess&.
ueper p&ratam culpamrespicer& &
confitendo cognoscer& quam longe
a conditoris sui facie abess&. Sed ad¬
hibere sibim& utrique defensionis so¬
latia. quam confessionis elgerant
Cumq excusare peccatum uoluit uir
permulierem. mulier perserpentem.
auxerunt culpam quamtueri conati
sunt: oblique adam dñmtangens quod
ipse peccatieorum auctor extiterit
quimulierem fecte: Eteuaculpam
ad dnm̃ referens. qui serpentem in pa¬
radisoposuiss&. Quienim orediaboli
fallentis audierant. eritis sicut dii: quia
dõ esse similes indiuinitate pequiuerunt:
aderroris sui cumulum dm̃sibi facere
similem inculpaconati sunt Sicergo
reatum suum dumdefendere moliuntur
addiderunt. ut culpaeorum a trocior
discussa fier &. quam fuerat perp&rata
Vnde nunc quoq humanigeneris rami.
exhac ad huc radice a maritudinem
trachunt. Et cum deuitiosuo quisque
arguitur. subdefensionum uerba qua¬

Expanded text:
ad veniam, non est de culpa requisitus. ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt, cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam quam tueri conati sunt, oblique Adam dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit: Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuit. Qui enim ore diaboli fDeo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum, Deum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat perpetrata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, ut cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, qua
Abbreviated transcription (Latin):
TEMMEAM. Haec sunt namq
uerȩhumilitatis testimonia. & iniqui¬
tatem suam quemq cognoscere. &
cognitã uoce confessionis a perire.
Atcontra usitatum peccatum humani
generis uitium est. & labendo pecca¬
tum committere : & commissum negan¬
do abscondere. & conuictum defen¬
dendo multiplicare: Ex illo quippe
lapsu primihominis haec augmen
ta nequitia e ducimus. ex quo ipsam
urdicem traeximusculpae Sicnamq
ille dumlignum u&itum contigiss&.
abscondit se a facie dñi intlignapara disi
Inqua absconsionescilic&. qui adm̃late¬
renon poterat. nonlatendi effectus
describitur. sed affectus notatur
Quicumar guer&ur adno quod deligno
u&ito contigiss& ilicorespondit
Mulier quam de disti sociã mihi. ipsamihi
dedit deligno & comedi. Ipsa quoque
mulier inquisita. respondit. Serpens
decepitme. & comedi. Ad hoc quippe
requisiti fuerant. ut peccatum quod
troxns grediendo commiserant. confi¬
tendo delerent. Vnde & serpens ille
persuasor quinonerat reuocandus

Expanded text:
tem meam. - Haec sunt namque tem meam. - Haec sunt namque verae humilitatis testimonia, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando abscondere, et cognitum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hota nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur, quod cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondet: Mulier quam dedisti mihi sociam, ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita, respondit: Serpens decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus