comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad suã similitudinẽ condidit: quasi
quodã suȩ potentię signaculũ fecit.
Qd̾ tam̃ ut lutũ restituetur : quia licae̾
xterna supplicia ꝑ conuersionẽ fugiat.
multione tam̃ ꝑpetrate suꝑbie carns
morte damnatur. Exlitto quippe homo
conditus : ⁊m̃tis accepta ratione similitu¬
dine diuitię imaginis de coratus: elati¬
one cordis intumescens: qđ de infirmis
formatꝰ ẽẽt. oblitus est. Unde mira con¬
ditoris iusticia actũẽ: ut qr ꝑsensũ in¬
tumuit quẽ rationabilẽ accepit. rursus
t̾ra ꝑmortẽ fiera: quã eẽ. seconsiderare
humilit̾ noluit. & quia peccando dei
similitudinẽ ꝑdidit. moriendo uero ad
similẽ sui matheriã redi it: recte dr̃.¬
R estituet᷑ utlutũ signacł̃n. & qͥa decoꝑe
cũ spis uocatur quodã quast in uolucro
suȩ carnis exiutur: apte de eodem luto
subiungitur: & stabit sic̃ uestim̃tũ.
Luto naq nr̃o sic̃ uestim̃tũ stare est :¬
usq adresurrectionis tempus mane

Expanded text:
ad suam similitudinem condidit, quasi quoddam suae potentiae signaculum fecit. Quod tamen ut lutum restituetur, quia licet aeterna supplicia per conversionem fugiat, in ultione tamen perpetratae superbiae carnis morte damnatur. Ex luto quippe homo conditus, et mentis accepta ratione, similitudine divinae imaginis decoratus, elatione cordis intumescens, quod de infimis formatus esset oblitus est. Unde mira conditoris justitia actum est ut quia per sensum intumuit, quem rationabilem accepit, rursus terra per mortem fieret, quam esse se considerare humiliter noluit; et quia peccando Dei similitudinem perdidit, moriendo vero ad limi sui materiam redituetur ut lutum signaculum. Et quia de corpore dum spiritus vocatur, quodam quasi involucro suae carnis exuitur, 927 apte de eodem luto subjungitur: Et stabit sicut vestimentum. Lutum namque nostrum sicut vestimentum stare est usque ad resurrectionis tempus inane
Abbreviated transcription (Latin):
dissipare : Acsi aꝑte diceretur. & supse
iamquȩ recta sit sentis. nũqͥd uirtute
tua etiam inalienis cordibꝰ. Laborẽ
grosioris intelligentiȩ destrius: Me
itaq considera: qͥ carnaliũ stulticiam
corrigo. dũ me ꝑcarnis stulticiã ma¬
nifesto: Ut cantomagis hȩcquȩ putas
uirtutũ tuarũ fortia humiłes. quanto
nec uestigia mex infirmitatis adp̾hen-¬
dis. Quia uͦ in ipso diũce in carnatio¬
nis misterio. aliis lux ueritatis ostendit᷑.
aliorũ uͦ ꝑscandalũ corda tenebrant᷑:

Expanded text:
dissipare? Ac si ei aperte diceretur: Et si ipse dissipare? Ac si ei aperte diceretur: Et si ipse jam quae recta sunt sentis, nunquid virtute tua etiam in alienis cordibus laborem grossioris intelligentiae destruis? 952 Me itaque considera, qui carnalium stulta corrigo, dum me per carnis stultitiam manifesto, ut tanto magis haec quae putas virtutum tuarum fortia humilies, quanto nec vestigia meae infirmitatis apprehendis. Quia vero in ipso dominicae incarnationis mysterio aliis lux veritatis ostenditur, aliorum vero per scandalum corda tenebrantur,
Abbreviated transcription (Latin):
entiã. alius uirtutes. aliꝰ genera liui
alius int̾ p̃tatio sermonũ. uixta dibi¬
butionẽ scĩ sp̃s accipit. Ad habenda li
cuncta eiusdẽ sp̃s munera: nemo ꝑa¬
git. At uͦ conditor nr̃ infirma na
suscipiens. qr ꝑdiuinitatis suȩ pocens
simul se habere om̃s scĩsp̾̃s iurtutis as¬
cuit: micantes ꝓeul dubio pliadis
uinx̃. Dũ uero pliades iungit actas
girũ dissipat: qͥa dũ semãĩpsũ factum
innotuit: intestam̃to ueteri litteri
laborẽ soluit: Utfidelis quisq iacus
lib̾tate sp̃s illud intelligat. cui prus
informidine int̃ tot diermima st abe
Audiat itaq beatus iob. Nũquid coniunge¬
re ualebis micantes stellas pliades.
Aesi aꝑte diceretur. Habere quidẽ lu¬
mina quarundã uirtutũ potes: sed
numquã exercere simul om̃s oꝑationeᷤ
scĩ sp̃s sufficis. Megͦ conungentẽ
pliades incunctis uirtutibꝰ contẽplare:
& tu depaucis abelatione cõpescere. Au¬
diat qđ dr̃. Aut girũ arcturi poteris s¬

Expanded text:
entiam, alius virtutes, alius genera linguarum, alius interpretationes sermonum juxta distributionem sancti Spiritus accipit ; ad habenda vero cuncta ejusdem Spiritus munera nemo pertingit. At vero conditor noster infirma nostra suscipiens, quia per divinitatis suae potentiam simul se habere omnes sancti Spiritus virtutes edocuit, micantes procul dubio Pleiades junxit. Dum vero Pleiades jungit, Arcturi gyrum dissipat, quia dum semetipsum factuinnotuit, in Testamento Veteri litterae laborem solvit, ut fidelis quisque jam cum libertate spiritus illud intelligat cui prius in formidine inter tot discrimina serviebat. Audiat itaque beatus Job: Nunquid conjungere valebis micantes stellas Pleiades? Ac si aperte diceretur: Habere quidem lumina quarumdam virtutum potes, sed nunquid exercere simul omnes operationes sancti Spiritus sufficis? Me ergo conjungentem Pleiades in cunctis virtutibus contemplare, et tu de paucis ab elatione compescere. Audi quod dicitur: Aut gyrum Arcturi poteris
Abbreviated transcription (Latin):
Grando enĩ ueniens ꝑcutit: liquata rigi
Sc̃i aut̃ iuiri corda audientiũ ⁊ trentes
feriunt: iblandientes infundunit.
Nã quẽ admodũ feriunt: ꝓpħa destatar
dicens. Uirtutẽ t̾ribiliũ tuorũ dicent.
& magnitudinẽ tuã narrabt̃. Et quẽ

Expanded text:
Grando enim veniens percutit, liquata rigat. Grando enim veniens percutit, liquata rigat. Sancti autem viri corda audientium et terrentes feriunt, et blandientes infundunt. Nam quemadmodum feriant Propheta testatur, dicens: Virtutem terribilium tuorum dicent, et magnitudin
Abbreviated transcription (Latin):
& quã multos electos ad huc int̾ prauorũ
uitã repositos habeat nouit: apte in
niue uł grandine thesauros habere se
uita frigida dui latentes respicit. quoᷤᷤ
admediũ cũ iub&̾ ꝓducit:. Et iusticiȩ
nitore candidos. ꝑsuꝑnã grãm ostendit.
Seriptũ quippe est. Lauabis me. ⁊ super
niuẽ dealbabor. Quos addiem belli pug¬
neq p̃paratos dui intra suȩ p̾̃scientiȩ
sinũ tegit: s cũ repente eos eduxerit.
resistentia aduersariorũ pectora. illorũ
uerbis acredargutionibus quasi qͥbusdã
grandinibꝰ ꝑcutit. Unde alias dictumẽ.
Prefulgore inconspectu eiꝰ nubes transier̃.
grando ⁊ carbones ignis. Prefulgore
enĩ nubes transeunt: quia p̃dicatores
scĩ unuiersa mundi spacia miraculorũ
claritate ꝑcurrunt. Quietiã grando
onẽ feriunt. ⁊ ꝑflãmã caritatis accen¬
dunt. Ipsa quoq lib̾a scõrũ increpatio.
natura grandinis comuienient̃ expͥmit᷑.

Expanded text:
et quam multos electos adhuc inter pravorum et quam multos electos adhuc inter pravorum vitam repositos habeat novit, apte in nive, vel grandine thesauros habere se erosque in vita frigida diu latentes respicit, quos ad medium cum jubet producit, et justitiae nitore candidos per supernam gratiam ostendit. Scriptum quippe est: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Quos ad diem belli pugnaeque praeparatos diu intra suae praescientiae sinum tegit; sed cum repente eos eduxerit, resistentia adversariorum pectora illorum verbis ac redargutionibus quasi quibusdam grandinibus percutit. Unde alias scriptum est: Prae fulgore in conspectu ejus nubes transierunt, grando et carbovero nubes transeunt, quia praedicatores sancti universa mundi spatia miraculorum claritate percurrunt; qui etiam grando onem feriunt, et per flammam charitatis accendunt. Ipsa quoque libera sanctorum increpatio natura grandinis convenienter exprimitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sub iunxit. Quȩ p̃paraui in tempus hos¬
tis indiem pugnȩ ⁊ belli. Utcũ aduer¬
sarius nr̃ diabolus temptare nos niatur:
eorũ moribꝰ quasi suis contranos armis
¶utatur.
Pipsos quippe nos seuiens cruciat: s nesci¬
ens purgat. Peccatis nãq nr̃is ipsi flagel¬
lũ funt: de quorũ tali uita dũ ꝑcutimꝰ.
abȩcerna morte lib̾aͣ ur. Unde agitur
ut electorũ uita ꝓficiat: etiã ꝑdita uita
reꝓborũ. & utilitati nr̃e dũ illoꝵ ꝑditio
militat: mira dispensatione fiat. quatinꝰ
electis dei nonpereat etiã omẽ qđ perit.
Intelligi quoq hoc ⁊ alit̃ potest. Ut quia
uerbis p̃cedentibꝰ uidetur adnixũ: asupe¬
rioris uersus expositione non discrepet.
Nam quia indicauerat uł bonos ad malũ
uł malos adbonũ posse conuerti: ilico
secutus adiunx̃. Nũqͥd ingressus es thes¬
auros nuus. aut thesauros grandinis
aspexisti. quȩ p̃paraui in tempore hostiᷤᷤ
indiẽ pugne ⁊ belli : Inniue uł grandine

Expanded text:
us hostis, in diem pugnae et belli. Ut cum adversarius noster diabolus tentare nos nititur, eorum moribus quasi suis contra nos armis utatur. Per ipsos quippe nos saeviens cruciat, sed nesciens purgat. Peccatis namque nostris ipsi flagella fiunt, de quorum tali vita dum percutimur, ab aeterna morte liberamur. Unde agitur ut electorum vitae proficiat etiam perdita vita reproborum, et utilitati nostrae dum illorum perditio militat, mira dispensatione fiat quatenus electis Dei non pereat etiam omne quod perit.Intelligi hoc quoque aliter potest, ut quia verbis praecedentibus videtur annexum, a superioris versus expositione non discrepet. Nam quia indicaverat vel bonos ad malum, vel malos ad bonum posse converti, illico secutus adjunxit: Nunquid ingressus es thesauros nivis, aut thesauros grandinis aspexisti, quae praeparavi in tempus hostis, in diem pugnae et belli? In nive vel grandine
Abbreviated transcription (Latin):
agatur intelligis. & sc̃ alienũ nullaten
conp̃hendis: ita etiã tuũ t̾minũ p̃nosu¬
re non uales. Iam enĩ quantũ ipse ꝓ¬
feceris scis: s qͥd adhuc ego dete inoi¬
culto sentiã nescis. Iã iusticiȩ tuȩ acla
consideras: s quã districtȩ apud me
pensetur ignoras. Uȩ etiã laudabili
uitę hominũ: si remota piȩtate uidice¬
turꝰ. Quia districte discussa: inde ante
oecłos uidicis unde se placere suspicat᷑
obruitur. Unde recte dño ꝑ propħam

Expanded text:
agatur intelligis. Et sicut alienum nullatenus agatur intelligis. Et sicut alienum nullatenus comprehendis, ita etiam tuum terminum praenoscere non vales. Jam enim quantum ipse profeceris scis, sed quid adhuc de te ego in occulto sentiam nescis. Jam justitiae tuae acta consideras, sed quam districte apud me pensentur ignoras. Vae etiam laudabili vitae 933 hominum, si remota pietate judicetur, quia districte discussa inde ante oculos judicis unde se placere suspicatur obruitur. Unde recte Deo per Prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
electione nr̃a nullã adhuc dei uocem
cognouimꝰ : etiã inotio quasi de seeuri
satione: ut & illa certantes foueat¬
&̾ iste torpentes pungat. Unde rrcte
ꝑ propħam dicit᷑. Quitiment dũm:
sperent indño. Acsi aꝑte dicera&. Pespe
incassũ p̃sumit: quitimere dm̃ insuis
operibus rennuit. S cur beatus iob
tam ualida questione reqͥritur. quȩ
om̃ino ab hominibꝰ ignoratur.: ut iusteũ
iniquorũq t̾minũ conp̃hendat. nsi
ut alioꝵ ficiẽ cognoscere non ualens ad
suũ recurrat: Quia sic̃ aliorũ sicetiã
suũ nesciens ⁊ nesciens timeat: tinens
humilietur. humiliatus iã deoꝑibꝰ sus
extolli nondebeat: ⁊on elatus ingĩ
arre ꝑsistat. Dicatur gͦ ei. Indica mͥ
si habes intelligentiã. inqua uia habite
lux : ⁊ tenebrarũ qͥs locus sit. ut ducas
unũ qđq ad t̾minos suos. Acsi dicereas.
Sic̃ qͥdemalis conuertantur adbona: uł qͥ
de malis admala redeant nescis: ita ae liã
nec dete quidtuuis meritis exigentibus

Expanded text:
electione nostra nullam adhuc Dei vocem cognovimus, et jam in otio quasi de securitsatione, ut et illa certantes foveat, et iste torpentes pungat. Unde recte per prophetam dicitur: Qui timent Dominum, sperent in Domino . Ac si aperte diceret: De spe incassum praesumit, qui timere Deum in suis operibus renuit. Sed cur beatus Job de tam valida quaestione requiritur, quae omnino ab hominibus ignoratur, ut justorum iniquorumque terminum comprehendat, nisi ut aliorum finem cognoscere non valens, ad suum recurrat, quia sicut aliorum, sic etiam suum nesciat, et nesciens timeat, timens humilietur, humiliatus jam de operibus suis extolli non debeat, et non elatus in gratiae arce persistat? Dicatur ergo ei: Indica mihi, si habes intelligentiam, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit; ut ducas unumquodque ad terminos suos. Ac si diceretur: Sicut qui de malis convertantur ad bona, vel qui de bonis ad mala redeant, nescis, ita etiam nec de te quid tuis meritis exigentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iniuue gͦ uł grandine habentur chesanr
quia pleriq iniqͥtatis torpore frigidi:
ad suꝑna grã adsũpti. inscã ȩccła iusti¬
cie luce fulgescunt: ⁊ prauã aduersa¬
riorũ scientiã doctrinę suȩ ictibus tin¬

Expanded text:
ive ergo vel grandine habentur thesauri, quia plerique iniquitatis torpore frigidi, ad supernam gratiam assumpti in sancta Ecclesia justitiae luce fulgescunt, et pravam adversariorum scientiam doctrinae suae ictibus tun
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatione aliqua p̃dicationẽ tempe¬
rant: quasi ros tenerũ asꝑgunt. Qund
uero ea quȩ de suꝑnis sentiunt urtute
qua p̃ualent loquunt᷑: quasi ub̾tim ma¬
nentẽ pluuã fundunt. Ros asꝑgdit
paulus: cũcorintiis dicer&. Nonem id
iħim. ⁊ hunc erucifixũ. & rursũ pluua
manabat dicens. Os nr̃ni patã aduos
o corintii: cornr̃m dilatatũ est. Hme:
qđ mos ses quia ⁊ ualida fortibꝰ ⁊tenca
infirmis dicturũ se nouerat: diccbias
Ex p ectetur sic̃ pluuia eloqͥũ meũ
⁊descendat sic̃ ros uerba mea. Sedcas
Auduumꝰ quo muncre gentilitas uocit᷑.
audiamꝰ nunc qua districtione uides
repellitur. Auduumꝰ quomͦ deserça
tollat. arestia infundat: audiamꝰ n
quom ea quȩ quasi udentur int̾ud
ꝓiciat. Neq eni sic colligit dectos
nt non etum inlies reglos. hley se¬
d quibusdã eulpas relaxit: ut non &in
quibusda feriat. Seriptũ quippe ÷. Qise¬
ricordia enĩ ⁊ira abillo. Unde hic qͦq

Expanded text:
dispensatione aliqua praedicationem tempedispensatione aliqua praedicationem temperant, quasi rorem tenerum aspergunt. Quando vero ea quae de supernis sentiunt virtute qua praevalent loquuntur, quasi ubertim fluentem pluviam fundunt. Rorem aspergebat Paulus cum Corinthiis dicebat: Non enim m, et hunc crucifixum . Et rursum pluviam manabat, dicens: Os nostrum patet ad vos, o Corinrinthii, cor nostrum dilatum est . Hinc est quod Moyses, qui et valida fortibus, et tenera infirmis dicturum se noverat, dicebat: Exspectetur sicut pluvia eloquium meum, et descendant sicut ros verba mea . Sed ecce audivimus quo munere gentilitas vocatur; audiamus nunc qua districtione Judaea repellitur. Audivimus quomodo deserta excolat, arentia infundat; audiamus nunc quomodo ea quae quasi videntur interna projiciat. Neque enim sic colligit electos, ut non etiam judicet rec quibusdam culpas relaxat, ut non et in quibusdam feriat. Scriptum quippe est: Misericordia enim et ira ab illo . Unde hic quoque
Abbreviated transcription (Latin):
cõpluit᷑. ⁊post ariditatẽ pristinã quasi
ꝓductis herbis scientiȩ uiriditate uesti¬
tur. Quȩ conditoris nr̃i gr̃a adhuc nob̾¬
pluiuȩ pat̾. uł quis genuit stillas rors
Aesi dicene̾. nisi ego quisiccã t̾ram hui¬
mani cordis guttis scientię gratuito aspeꝰ
Dehac enĩ pluuia. alias dr̃. Pluuam
uoluntariã segregab̾ ds̃ hereditatitur.
Uoluntariã quippe pluuiã hereditati sis
dñs segregat: quia noneã nob̾ ꝓnr̃is
meritis: sedꝑsuo munere benignitatis
p̃stat. & idcireo hoc loco pat̾ pluins
merito. sed de eius grã generatur. Salle
enĩ roris ipsi scĩ p̾dicatores sunt: qui
arua pectoris nr̃i int̾mala uitȩ p̾scrtis
quasi int̾ tenebras sicce noctis arentia.
grã suꝑnę largitatis infundunt. Dehis
stalis contumaci uideȩ dr̃. Propterea
ꝓhibite sunt: stile pluuiarũ: ⁊iserotnꝰ
Gmb non fuit. Ipse quippe stille roris
sunt: quȩ stulle pliuuaruĩ. Quando enĩ

Expanded text:
compluitur, et post ariditatem pristinam, quasi compluitur, et post ariditatem pristinam, quasi productis herbis, scientiae viriditate vestitur. Quae Conditoris nostri grapluviae pater, vel quis genuit stillas roris? » ac si diceret: Nisi ego, quis siccam terram humani cordis guttis scientiae gratuito aspergit. De hac enim pluvia alias dicitur: « Pluviam voluntariam segregabis Deus haereditati tuae . » Voluntariam quippe Dominus segregat, quia non eam nobis pro nostris meritis, sed pro suo munere benignitatis praestat, et idcirco hoc loco pater pluviae merito sed de ejus gratia generatur. Stillae enim roris ipsi sancti predicatores sunt, qui arva pectoris nostri, inter mala vitae praesentis, quasi inter tenebras siccae noctis arentia gratia supernae largitatis infundunt. De his stillis contumaci Judaeae dicitur: Propterea prohibitae sunt stillae pluviarum, et serotinus imber non fuit . Ipsae quippe scintillae roris sunt, quae et scintillae pluviarum Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
sensii rationis cara. Et nullus mortaliũ
in hac t̾ra cõmoratur: quia ⁊ siquando
ineorũ conscientia rationabiliũ sensuũ
cogitationes ueniunt. ñ ꝑsistunt. Praua
enĩ desideria ineorũ cordibus sedẽ inueni¬
unt : recta uero si quando inuenerint:
acsi inpellant᷑ decurrt. S cũ misericors
cds̃ inibri suo cursũ ⁊ sonantis tonitru
uiã dare dignatur: cũ pulfti ꝑ int̾nam
gram uerb̾ uitȩ aures cordis aperiunt.
Et impletur t̾ra inuia: quia dũpreb&
auditũ uerbo cumulatur misterio. Et
ꝓcducitꝰ herbas urentes: qr ꝑ gr̃am con¬
punctionis infusa. p̃dicationis uerba
non solũ libent̃ recipit: set etiã ub̾tim
reddit. Ut qđ audire non poterat: iã
loqui concupiscat. & qđ non audiendo
etiam intrinsecus aruerat: iãloquendo
quȩ scã st̃. uiriditate sua qͦs liba̾ esu¬
rientes pascat. Unde bene ꝑ propħam
cies t̾re uirtute renouationis inmuta¬
tur: dũ sicca dudũ mens grã ueniente

Expanded text:
sensu rationis caret? Et nullus mortalium sensu rationis caret? Et nullus mortalium in hac terra commoratur; quia, etsi quando in eorum conscientia rationabilium sensuum cogitationes veniunt, non persistunt. Prava enim desideria in eorum cordibus sedem inveniunt, recta vero si quando venerint, ac si impellantur, decurrunt. Sed cum misericors Deus imbri suo cursum et sonanti tonitrui viam dare dignatur, compuncti per internam gratiam verbis vitae aures cordis aperiunt. Et impletur terra invia, quia dum praebet auditum verbo, cumulatur mysterio. Et producit herbas virentes, quia per gratiam compunctionis infusa, praedicationis verba non solum libenter recipit, sed etiam ubertim reddit, ut quod audire non poterat jam loqui concupiscat; et quae non audiendo etiam intrquae sancta sunt, viriditate sua quoslibet esurientes pascat. Unde bene per Prophecies terrae virtute renovationis immutatur, dum sicca dudum mens, gratia veniente,
Abbreviated transcription (Latin):
scientia: mnullũ eos refecit pabulũ niri¬
ditatis int̾nę doctrinȩ. Hocigit᷑ loco qͥd
aliud uirentes herbas. nͥ scȩ doctrinȩ
scientiã uł congruas oꝑationes accipimꝰ :
Deserta igitur t̾ra cõpluit᷑. ut abea ui¬
rentes herbȩ ꝓducantur : quia dũ scẽ
p̃dicationis imbrẽ gentilitas ꝑcepit:
pollicetur cũ dr̃. Incubilibus in quibꝰ priꝰ
dracones habitabant: oriet᷑ uiror calami
eloquii de signantur: Indraconũ uero
cubilibus iuror calami & iuinci orit᷑: quia
ineis popłis qͦs antiqui hostis malitia possi¬
delit. & doctorũ scientia. & auditorũ obę¬
lit᷑ degentilitate dictast.: si sollerter aspicimꝰ.
Sunt enĩ pleriq aduerba dei ualde insen¬
sibiles. fidei quidẽ nomine censentur. uer¬
ba uitȩ auribꝰ audiunt: sed ea tranfire
usq int̾na cordis minine ꝑmittunt. Hi
qͥd aliud quã deserta t̾ra sunt: Quȩ scilica
tra hominẽ non hab&: quia eorũ mens

Expanded text:
scientia, et nullo eos refecit pabulo viriscientia, et nullo eos refecit pabulo viriditatis internae doctrinae. Hoc igitur loco quid aliud virentes herbas nisi sanctae doctrinae scientiam vel congruas operationes accipimus? Deserta igitur terra 941 compluitur, ut ab ea virentes herbae producantur, quia dum sanctae praedicationis imbrem gentilitas percepitpollicetur, cum dicitur: In cubilibus in quibus prius dracones habitabant orietur viror calami eloquii designantur? In draconum ergo cubilibus viror calami et junci oritur, quia in eis populis quos antiqui hostis malitia possidebat, et doctorum scientia, et auditorum obeliter de gentilitate dicta sunt, si solerter aspicimus, Sunt enim plerique ad verba Dei valde insensibiles, qui fidei quidem nomine censentur, verba vitae auribus audiunt; sed ea transire usque ad interna cordis minime permittuntur. Hi quid aliud quam deserta terra sunt, quae scilicet terra hominem non habet, quia eorum mens
Abbreviated transcription (Latin):
in rupibꝰ : tra ser̃ uentos quasi dracones:
de fecer̃ occłi eorũ. qͥa nonerat herba.
Quo dicto suꝑba ac nequissima uidȩorũ:
est ꝑsecutio ꝓphetata. Ipsi quippe onagri
ꝓm̃tis elatione: ipsi dracones ꝓuirulenta
.cogitatione uocatist̃. Quistederunt inrupibꝰ:
quia non indeo sed insũmis potestatibus
huiꝰ mundi confi si st̃ dicentes. Regem
non habemꝰ nͥ cesarẽ. Traxer̃ uentos qͣsi
dracones: qr spũ elationis inflati suꝑbia
malitiosa tumuer̃. Defecer̃ occłi eorũ:
quia scilica spes eorũ abeo quo intendebat
corruit: quȩ tẽꝑalia diligens p̃stolari
aterna neglexit: ⁊ t̾rena ideo quiadõ
p̃posuit amisit. dixerunt enĩ. Sidimit¬
timus eũ fic: om̃s credent ineũ. ⁊ uenient
romani ⁊ tollent nr̃m locũ ⁊ gentẽ. Ĩi¬
muer̃ ne locũ nonocciso dño ꝑderent:
& tam̃ occiso ꝑdider̃. Sedcur ista miseris
euenerunt: subdat. Quia nonerat herba.
Id ÷ quia eorũ cordibꝰ de fuit xt̾nitatis

Expanded text:
in rupibus, traxerunt ventos quasi dracones, defecerunt oculi eorum, quia non erat herba . Quo dicto superba ac nequissima Judaeorum est persecutio prophetata. Ipsi quippe onagri pro mentis elatione, ipsi dracones pro virulenta cogitatione vocati sunt. Qui steterunt in rupibus, quia non in Deo, sed in summis potestatibus hujus mundi confisi sunt dicentes: Regem non habemus nisi Caesarem . Traxerunt ventos quasi dracones, quia spiritu elationis inflati superbia malitiosa tumuerunt. Defecerunt oculi eorum, quia scilicet spes eorum ab eo quod intendebat corruit. Quae temporalia diligens, praestolari aeterna neglexit, et terrena ideo quia Deo praeposuit amisit. Dixerunt enim: Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem . Timuerunt ne locum non occiso Domino perderent, et tamen occiso perdiderunt. Sed cur ista miseris evenerint, subdit: Quia non erat herba; id est, quia eorum cordibus defuit aeternitatis
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ eus. Beatus iob graui questione
discutitur: ut de uia lucis ⁊ tenebrarũ
loco reqͥratur. & unũ qđ̃q ad suos t̾minoᷤᷤ
ducat: acsemitas domꝰ eis intelligat.
Quid enĩ lucis nomine. nisi iusticia acci¬
pitur: E quid ꝑ tenebras nisi iniqͥtas
de signatur : Unde quibꝰdã conuersis
apeccatorũ nequitia dicitur. F ratis aliqͣn¬
do tenebre: nunc autẽ lux indño. Et
de quibuscdã inpeccato manentibꝰ memo¬
ratur. Quidormiunt: nocte dormiunt.
Beato itaq iob dr̃. Indica mͥ si nosti omĩa
inqua uia habita lux : ⁊tenebrarũ qͥs
locus sit. Aesi dicełur ei. Siplenã te ha¬
bere scientiã suspicaris: dic uł incuiꝰ corde
ea quȩ nc̃. de est innocentia ueniat. uł
ineuiꝰ corde ea quȩ nc̃ ÷ malitia ꝑ seuerae.
Inqua uia habitaᷤ lux : id ÷cuiꝰ m̃tẽ
ueniens iusticia impleat. & tenebrarũ
quis locus sit : idest inquo iniqͥtas cȩca ꝑ¬
dur&. Ut ducas unũ qͦdq ad t̾minos
suos: id ÷ ut diuidices si uł isqui minc

Expanded text:
i quaestione discutitur, ut et de via lucis, et tenebrarum loco requiratur; ut unumquodque ad suos terminos ducat, ac semitas domus ejus intelligat. Quid enim lucis nomine, nisi justitia accipitur? et quid per tenebras, nisi iniquitas designatur? Unde quibusdam conversis a peccatorum nequitia dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Et de quibusdam in peccato manentibus memoratur: Qui dormiunt, nocte dormiunt . Beato itaque Job dicitur: Indica mihi si nosti omnia, in qua via habitet lux, et tenebrarum quis locus sit? Ac si dicatur ei: Si plenam te habere scientiam suspicaris, dic vel in cujus cor ea quae nunc deest, innocentia veniat, vel in cujus corde ea quae nunc est malitia perseveret. In qua via habitet lux, id est cujus mentem veniens justitia impleat: Et tenebrarum quis locus sit, id est, in quo iniquitas caeca perduret: Ut ducas unumquodque ad terminos suos, id est, ut dijudices si vel is qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
belli. Nix quippe uł grando fuerat suis
ꝑfrigidã insensibilitatẽ: sed nix ⁊gͣnao
contra aduersariorũ pectora factuse
uł candore iusticiȩ uł cdistricti eloquiꝰ
correptione. Oqualẽ hunc thesaurũ i
niue ⁊ grandine habuit. quando illum
int̾ prauorũ uitã positũ iam tunc elecdi
suũ dñs latent̃ uidit: Oad quanta ad¬
uersariorũ pectora ferienda hanc in
manu sua grandinẽ sũpsi ꝑquã tot sibi
resistentia corda ꝓstrauit. Nemo itaq
de sius oꝑibꝰ extollatur: nemo despera
eosquos adhiic frigidos udet: qͥa ches¬
auros dei inniue ⁊ grandine nomudet.
Quisenĩ creder& qđ ꝑ apostolatꝰ grãmlap¬
datũ stephanũ ille preceder&. qͥimod
euis omĩũ lapidantui uestim̃ta seruars
Sigͦ adista dona uł iuiditia occulta ri¬
currimꝰ: nullos omino de sꝑantes. necil
nos incorde nr̃o p̃ferimꝰ. quibꝰ ꝓtempira
p̃cessimus: nescimꝰ quantũ dũ currere¬

Expanded text:
. Nix quippe vel grando fuerat Saulus per infidam insensibilitatem; sed nix et grando contra adversariorum pectora factus est, vel candore justitiae, vel districti eloquii correptione. O qualem hunc thesaurum in nive et grandine habuit, quando illum inter pravorum vitam positum jam tunc electum suum Dominus latenter praescivit! O ad quanta adversariorum pectora ferienda hanc in manu sua grandinem sumpsit, per quam tot sibi resistentia corda prostravit? Nemo itaque de suis operibus extollatur; nemo desperet eos quos adhuc frigidos videt, quia thesauros Dei in nive et grandine non videt. Quis enim crederet quod per apostolatus gratiam lapidatum Stephanum ille praecederet qui in morte ejus omnium lapidantium vestimenta servavit ? Si ergo ad ista dona vel judicia occulta recurrimus, nullos omnino desperantes, nec illis nos in corde nostro praeferimus, quibus pro tempore praecessimus, n
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃ tissimo umbri dedisse est: int̾ipsaᷤᷤ
ꝑsecutionis angustias: p̃dicationis mi¬
petum roborasse. Ut tanto magis urtꝰ
arentia corda audientiũ pluiuiȩ guttis
infunderent: isccitatẽ ꝑfidie uberius
unrigarent. Ut quã uis cõntra eos seuitiȩ
aestus candescera. ꝑeos tam̃ uox gr̃ȩ non
tacer&. hunc ꝑsecutionis aestũ paulus
tolerabat. ⁊ inrigabat cũ dicera. Laboro
usq ad uincła quasi male oꝑans. seduerbũ
dei non ÷ alligatũ. Dehoc imbre alias
dicitur. Mandabo nubibꝰ: nepluant suꝑ
eã imbrẽ. Dehoc eursu imbris qͥmelectorũ
cordibus agitur : psalmista testatur dicen.
Uelocit᷑ currit sermo eiꝰ. Plerũq ymb̾ ẽ.¬
⁊ cursũ non haba̾: quia p̾dicatio ad
aures uenit. sed cessante int̾na grã ad cor¬
da audientiũ non ꝑtransit. Decuiꝰ p̃di¬
cationis uerbis: propt̾ electos dr̃. Et enĩ
sagittȩ tuȩ ꝑtransierunt. Sagit tȩ qͥppe

Expanded text:
vehementissimo imbri dedisse est inter ipsas vehementissimo imbri dedisse est inter ipsas persecutionis angustias praedicationis impetum roborasse, ut tanto magis virtuuatenus arentia corda audientium pluviae guttis infunderent, et siccitatem perfidiae uberius irrigarent, ut quamvis contra eos saevitiae aestus candesceret, per eos tamen vox gratiae non taceret. Hunc persecutionis aestum Paulus et tolerabat et irrigabat, cum diceret: Laboro usque ad vincula, quasi male operans, sed verbum Dei non est alligatum . De hoc imbre alias dicitur: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . De hoc cursu imbris qui in electorum cordibus agitur Psalmista testatur, dicens: Velociter currit sermo ejus . Plerumque cursum non habet: quia praedicatio ad aures venit, sed cessante interna gratia, ad corda audientium non pertransit. De cujus praedicationis verbis, propter electos dicitur: Etenim sagittae tuae pertransierunt. Sagittae quippe
Abbreviated transcription (Latin):
dispensando modificat. Ut fimul multȩ
non ueniant: ut ipsȩ tantũmͦ quȩ ferri
posst̃ inlustratã iã deo animã tangant.
Ut cũ tactus sui ardore noscruciant: ꝑfec¬
tionis incendio ñ exurant. Paulo attes¬
tante qͥait. Fidelis aut̃ ds̃ qͥ nonpaciet᷑ uoᷤ
tẽptari supͣquã potestis: sed faci& cũtẽp¬
tatione etiã exitũ ut possitis sustinere.
plantator: alit̾ misericors conditor.
lle diuidit ut ꝑ illũ citius interunat: i ste
ut eũ tolerabile reddat. & quia cũtẽpta¬
tione fatigam᷑ non solũ int̾nodei sp̃ũ
instriumꝰ. sed etiã exterioribꝰ p̃dicantiũ
uerbis adiuuam᷑: recte post diuisũ estũ
ꝑ secutio designat᷑: quia ipsa ꝑsecutionis
asperitas. p̃dicatores scõs suꝑno munere
ad uitos ap̃dicationis suȩ misterio nullo
timore cõpescuit: apte sub iunx̃. Quis¬
dedit ueheñitissimo imbri cursũ : desi
diceret. nisi ego : Duuso enĩ ȩstu cursũ

Expanded text:
dispensando modificat ut simul multae dispensando modificat ut simul multae non veniant; ut ipsae tantummodo quae ferri possunt illustratam jam Deo animam tangant; ut cum tactus sui ardore nos cruciant, perfectionis incendio non exurant, Paulo attestante, qui ait: Fidelis autem Deus qui non patietur vos tentari supra quam potestis, sed faciet cum tetatione etiam proventum ut possitis sustinere .plantator, aliter misericors Conditor. Ille dividit, ut per illum citius interimat, iste ut eum tolerabilem reddat. Et quia cum tentatione fatigamur, non solum interno Dei Spiritu instruimur, sed etiam exterioribus praedicantium verbis adjuvamur; recte post divisum aestum persecutio designatur; quia ipsa persecutionis asperitas praedicatores sanctos superno munere adjutos a praedicationis suae mysterio nullo timore codedit vehementissimo imbri cursum? Ac si diceret: nisi ego. Diviso enim aestu, cursum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ leticiȩ uoluptas iusta ÷: letis mo¬
ribus luxuriã ꝓponit. & quia trsti¬
cia mirã facile labitur: tristibus po¬
culũ discordiȩ porrigit. Quia timidi
supplicia formidant: pauentibꝰ t̃rors
intentat. & quia elatos extolli laudio
conspicit: eos adquęq uoluerit blandi
fauoribus trahit. Singulis igitur
hominibꝰ: uitiis conuenientibꝰ insidias
Neq enĩ facile captuiar&: si aut lu xi¬
riosis p̾mia. aut auaris scorta pro
poner&. Si aut uoraces deabstinenae
gła : aut ab stmnentes degulȩ ĩbeciliadẽ
pulsart. Simites ꝑstudiũ certaminis.
aut uracundos capere ꝑ pauorẽ formidinᷤ
querrrae. Quiagͦ intẽptationis ardore
callide singulis insidians uicinis moribꝰ
laqueos abscondit: recte dr̃. Diuiditur
spargitur lux statĩq subiungit᷑. diuidit᷑
aestus suꝑ tram: nimirũ ꝑ eandẽ uiã
ꝑquã lux spargit᷑. etiã diuidi estus¬
inradiat: etiam tẽptationes aduersarii

Expanded text:
etenim laetitiae voluptas juxta est, laetis moetenim laetitiae voluptas juxta est, laetis moribus luxuriam proponit. Et quia tristitia in iram facile labitur, tristibus poculum discordiae porrigit. Quia timidi supplicia formidant, paventibus terrores intentat. Et quia elatos extolli laudibus conspicit, eos ad quaeque voluerit blandis favoribus trahit. Singulis igitur hominibus vitiis convenientibus insidiatur. Neque enim facile captivaret, si aut luxuriosis praemia, aut poneret; si aut voraces de abstinentiae gloria, aut abstinentes de gulae imbecillitate pulsaret; si mites per studium certaminis, aut iracundos capere per pavorem formidinis quaereret. Quia ergo in tentationis ardore callide singulis insidians, vicinos moribus laqueos abscondit, recte dicitur: Dividitur spargitur lux; statimque subjungitur, dividitur aestus super terram: nimirum per eamdem viam, per quam lux spargitur, etiam dividi entes nostras irradiat, etiam tentationes adversarii
Abbreviated transcription (Latin):
Uideat dñs ⁊uidic&: qm̃ fȩtere fecistis
odorẽ nr̃m coram pharaonẽ ⁊ seruises¬
Uolentibus quippe exegipto discedere
pharao paleas subtra xerat : ⁊ tam̃ eus¬
dẽ m̃surȩ oꝑa requirebat. Quasi:
contra legẽ mens submurmurat: pe
cuius cognitionẽ tẽptationũ stimulos
acriores portat. & cũ sibi labores eris¬
cere conspicit: meo qđ ad uersorio dis¬
plic& quasi fȩtere se in occulis faramnꝰ¬
dola. Post lucẽ gͦ estus sequitur:
quia post inluminationẽ diuini mu¬
neris. tẽptationis certam̃ augetur.
Recte uͦ etiã dundi ȩstus dr̃: quia ni¬
mirũ non singuli omĩbꝰ sed quibusdã
uicinis ac uixta positis uitiis fatigitꝰ.
Prius enĩ cõsparsionẽ uniꝰ cuiꝰq anti¬
quus aduersariꝰ ꝑ spicit : ⁊ tunc tip¬
tationis laqueos opponit. Alius naq
letis: alius tristibꝰ. alius tumidis: aliꝰ
electis moribus existit. Quogͦ occultꝰ
aduersariꝰ facile capiat: uicinas cons¬
parsionibus deceptiones parat. Qua

Expanded text:
tere fecisti odorem nostrum coram Pharaone et servisVolentibus quippe ex Aegypto discedere, Pharao paleas subtraxerat: et tamen ejusdem mensurae opera requirebat. Quasi ergo contra legem mens submurmurat; post cujus cognitionem tentationum stimulos acriores portat, et cum sibi labores crescere conspicit, in eo quod adversario displicet, quasi fetere se in oculis Pharaon Post lucem vero aestus sequitur, quia post illuminationem divini muneris, tentationibus certamen augetur. Recte ergo etiam dividi aestus dicitur, quia nimirum non singuli omnibus, sed quibusdam vicinis ac juxta positis vitiis fatigantur. Prius enim conspersionem uniuscujusque antiquus adversarius perspicit, et tunc tentationum laqueos opponit. Laetis enim laetis, alius tristibus, alius timidis, alius elatis moribus existit. Quo ergo occultus adversarius facile capiat, vicinas conspersionibus deceptiones parat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mitur. Nã cũ ap̃sentis uitȩ securitate
repellitur : intus ad se inpingitur. ut
adsꝑanda suꝑna tenditur. Cũq euagari
exteriꝰ ñ ꝑmittit᷑ : quasi insinũ suũ re¬
uocata dilatatur. Nos aut̃ quȩ boni uiri
aduersa tolerent cernimꝰ: s intus qͣntũ
gaudeant : uidemꝰ. Mentis eorũ latitu¬
dinẽ mͦ in uerbis. mͦ inoꝑibꝰ considerando
cognoscimꝰ : s tam̃ quanta ineis amplitu¬
do sit eiusdẽ latitudinis ignoramꝰ. Audiat
gͦ humana sapientia : ⁊ se insipientem
dicat. Num qͥd considerasti latituidinem
t̾rȩ : Aesi dicat ut ego: Quif lagellis
cinctam occultã iustorũ lȩticiã. solus
plene considero : quia solus misericordit᷑
formo. Uł certe idcirco beatus iob
utrũ latitudinẽ t̾rȩ considerauit in¬
qͥritur. ut exeplo alienȩ lacitudinis
humilietur. Aesi aꝑte diceretur. Cos
quos innimera mala p̃sentis uitȩ neque¬
unt angustare considera: ⁊de statucordiᷤ

Expanded text:
premitur. Nam cum a praesentis vitae securitate premitur. Nam cum a praesentis vitae securitate repellitur, intus ad se impingitur, ut ad speranda superna tendatur. Cumque evagari exterius non permittitur, quasi in sinum suum revocata dilatatur. Nos autem quae boni viri adversa tolerent cernimus, sed intus quantum gaudeant non videmus. Mentis eorum latitudinem modo in verbis, modo in operibus considerando cognoscimus, sed tamen quanta in eis amplitudo sit ejusdem latitudinis ignoramus. Audiat ergo 931 humana sapientia, et se insipientem discat: Nunquid considerasti latitudinem terrae? Ac si dicat: ut ego, qui flagellis cinctam, occultam justorum laetitiam solus plene considero, quia solus misericorder formo. Vel certe idcirco beatus Job utrum terrae latitudinem consideraverit inquiritur, ut exemplo alienae latitudinis humilietur. Ac si ei aperte diceretur: Eos quos innumera mala praesentis vitae nequeunt angustare considera, et de statu cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tamini ⁊uos: ⁊nolite iugũ ducere ciũis¬
fidelibꝰ. Soller ter uero intuendu est: qd
dr̃ considerasti. Latitudo nãq bonoꝵ
interior est: ⁊ ne quaquã conp̃henditur.
nisi caute consideretur. Namplerũq
eos exterius inopia humiliat. pene
cruciatus angustat: s tam̃ int̾ hec semꝑ
interior fortitudo usq ad speranda cȩles¬
tia dilatat. Angustati apłi externis
fuerant: qͥflagella sustinebant. S in
magna stabant intus latitudine liberi:
qui apud se hec eadem flagella ingaudiũ
uer terant. Seriptũ namq est. Ibant
gaudentes aconspectu concilii: qm̃ digni
habiti st̃ ꝓnonune tħu contumeliã pati.
Hanc latitudinẽ int̾ angustias. paulus
inuenerat: qͥdicebat. Scire aut̃ uos uolo
fr̃s: qͥa quȩ circame st̃ magis ad ꝑfectũ
uenerunt euangeli i: ita ut iuncula mea
manifesta fierent inomĩ p̃torio. Hanc
latitudinẽ dauid int̾ angustias obtinebat.
dicens. In tribulatione dilatasti me. Ic̃
cũ mundi huiꝰ aduersitatibus exterius

Expanded text:
tamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus . » Intuendum est quod dicitur, considerasti. Latitudo namque bonorum interior est, et nequaquam comprehenditur, nisi caute consideos exterius inopia humiliat, poenae cruciatus angustat; sed tamen inter haec semper interior fortitudo se usque ad speranda coelestia dilatat. Angustati apostoli exterius fuerant, quando flagella sustinebant; sed in magna stabant intus latitudine liberi, qui apud se haec eadem flagella in gaudium verterant. Scriptum namque est: Ibantgaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Hanc latitudinem inter angustias Paulus invenerat, qui dicebat: Scire autem vos volo, fratres, quia quae circa me sunt magis ad profectum venerunt Evangelii, ita ut vincula mea manifesta fierent in omni praetorio . Hanc latitudinem David inter angustias obtinebat, dicens: In tribulatione dilatasti me . Tuncum mundi hujus adversitatibus; exterius
Abbreviated transcription (Latin):
scelera unꝰquisq conpungitur. qͥdali¬
ud quã innouissimis abyssi dĩ deam¬
bulans uidetur. Quasi in abesso nãq
dĩ ambulat: cũ obscurũ corpenetrans
fluctus inuisibiles uitioꝵ calcat. Ple¬
lũq enĩ p̃terita alia plangimꝰ : ⁊ aliis
p̃sentibus urgetiur. Ut mͦ fuꝑbia:
modo ira. mͦ luxuria. mͦ auaritia tẽp¬
tante fatigemur. S cũ cuncta hec in
corde nr̃o dñs occulte uisitationis suę
timore reprimit. qͥd aliud quã in abesso
gressusponit: Quos gressus m̃te cons¬
picimꝰ : quando cont᷑ insurgentia uitia
quomͦ timoris eiꝰ obulent dona pensamꝰ.
iuditioꝵ memoria inse repͥmi conspiet:
quasi de ambulãtes inse dñi gressus uds¬

Expanded text:
scelera, unusquisque compungitur, quid aliscelera, unusquisque compungitur, quid aliud quam in novissimis abyssi Deus deambulans videtur? Quasi in abysso namque Deus deambulat, cum obscurum cor penetrans, fluctus invisibiles vitiorum calcat. Plerumque enim praeterita alia plangimus, et aliis praesentibus urgemur, ut modo superbia, modo ira, modo luxuria, modo avaritia tentante fatigemur. Sed cum cuncta haec in corde nostro Dominus occultae visitationis suae timore reprimit, quid aliud quam in abysso gressus ponit? Quos gressus mente conspicimus, quando contra insurgentia vitia quomodo timoris ejus obvient dona pensamus.judiciorum memoria in se reprimi conspicit, quasi deambulantis in se gressus D
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. quando ꝑ cognitionẽ suã adla¬
m̃ta pęnitenciȩ ab intimuis eogitationibꝰ¬
ꝑturbat᷑. quando prioris iutȩ nequitias
adinemoriã reduc̃: ⁊ fluctuantẽ in confu¬
sione sua animũ concutit. Profundum
maris ds̃ penitrat: quando etiam despe¬
rata corda ꝑmit tat. Sienĩ mare uitrat
quando cor scłare humiliat: ꝓfundum
maris ingreditur. quando iusitare m̃tes
etiam p̃ssãs sceleribꝰ non dedignatur. Un¬
de ⁊recte ꝑcunctando sub uingitur.
& innouissimis ab yssi de ambulasti: Quid
enĩ est abyssus. nisi mens humana: Quȩ
dũ sem& ipsam conp̃hendere non ual&̃:
sese inomẽ qđ ÷ uelut obscura abessus
abyssus uocẽ suã: Ab altitudinẽ phan¬
tasiȩ suȩ. Quia dũsema ipsã mens hu¬
mana nonpenetrat: exconparatione
sui diuinȩ naturę potentiã quã con¬
p̃henderẽ nonsufficit. humiliꝰ laudat.
nnouissimis gͦ abessi deo deambulare¬
tionis suȩ uestigiis tangendo mirabi¬
liter reformare. Cũ enĩ post im̃sa

Expanded text:
ditur quando per cognitionem suam ad lamenta poenitentiae ab intimis cogitationiburturbatur, quando prioris vitae nequitias ad memoriam reducit, et fluctuantem in confusione sua animum concutit. Profundum maris Deus penetrat, quando etiam desperata corda permutat. Ipse enim mare intrat quando cor saeculare humiliat, profundum maris ingreditur quando visitare mentes etiam pressas sceleribus non dedignatur. Unde et recte percunctando subjungitur: Et in novissimis abyssi deambulasti? Quae enim est abyssus, nisi mens humana, quae dum semetipsam comprehendere non valet, sese in omne quod est, velut obscura abyssus,abyssus vocem suam, ab altitudine phantasiae suae , quia dum semetipsam mens humana non penetrat, ex comparatione sui, divinae naturae potentiam quam comprehendere non sufficit humilius laudat. 28. In novissimis abtionis suae vestigiis tangendo mirabiliter reformare. Cum enim post immensa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ñ nouimꝰ resurgendo monstrar&̾. In
morte quippe sua nr̃e occłos m̃tis ape¬
ruit : & quȩ essa uita quȩ sequeretur.
ostendit. Unde ihunc in eũgłio ordinẽ
tenens: discipulis dic̃. Sic oportebat
xp̃m pati ⁊ resurgere amortius t̃ciadiẽ:
&e predicari in nomine eiꝰ penitentiam

Expanded text:
quam non novimus resurgendo monstraret. In morte quippe sua nostrae oculos mentis aperuit, et quae esset vita quae sequeretur ostendit. Unde et hunc in Evangelio ordinem tenens, discipulis dicit: Sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poen
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uero post mortẽ resurrectionemq
eus creuit ęccła. atq incunctis ÷ gentibꝰ
dilatata: apte sub iungitur. Nũqͥd con¬
siderasti latitudinẽ t̾rȩ : dũ enĩ angusti¬
as mortis petiit: fidẽ suã ingentibꝰ dila¬
taiit. atq in in numera corda creden
pelles tab̾naculorũ tuorũ extende ne
parcas. Longos fac funiculos tuos : &¬

Expanded text:
Quia vero post mortem resurrectionemque Quia vero post mortem resurrectionemque ejus crevit Ecclesia, atque in cudilatata apte, subjungitur: « Nunquid considerasti latitudinem terrae? » Dum enim angustias mortis petiit, fidem suam in gentibus dilatavit, atque in innumera corda credentpelles tabernaculorum tuorum extende ne parcas; longos fac funiculos tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tibi porte mortis: ⁊ostia denebrosa
uerse. Quas descendens dñs aperuit :
quia earũ fortitudinẽ moriendo suꝑauit.
Quȩ appellationȩ quoq alia tenebrosa
ostia uocant᷑: qͥa dũ ꝑoccultationis suȩ
insidias ñ uident᷑. deceptis m̃tibꝰ uiã
mortis aperuint. Quȩ tenebrosa ostia
dulentã malitiã ⁊ respicit ⁊ p̃mit. Quoᷤ
nisi ipse nob̾ nescientibꝰ uidendo ꝓhib̾&:
⁊nil de insidi is mens nr̃a cognoscer&̾.
&̃eiscdẽ insidiis capta deperir&. Quę
tenebrosa ostia nos etiã cernimꝰ: qͣndo
suꝑnȩ lucis radiis inlustram᷑. Unde
nr̃os ipse ud&: quia suo eos munere
nob̾ uisibiles facit. Uł certe tenebrosa
ostia tunc dñs uidit: cõclaustra inferni
penetrans. crudeles sp̃s ꝑculit: ⁊ mortis
p̃positos moriendo dãpnauit. Qđ idcir
co non adhuc defuturo s iã de p̃terito
dr̃: quia hoc qđ facturꝰ erat in opere.
nimirũ iãfecerat inp̃destinatione.

Expanded text:
sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa sunt tibi portae mortis, et ostia tenebrosa adversae, quas descendens Dominus aperuit, quia earum fortitudinem moriendo superavit, quae appellatione quoque alia tenebrosa ostia vocantur, quia dum per occultationis suae insidias non videntur, deceptis mentibus viam mortis aperuit. Quae tenebdulentam malitiam et respicit et premit, quos nisi ipse nobis nescientibus videndo prohiberet, et nil de insidiis mens nostra cognosceret, et iisdem insidiis capta deperiret. Quae tenebrosa ostia nos etiam cernimus, quando supernae lucis radiis illustramur. Undenostros ipse videt, qui suo eos munere nobis visibiles facit. Vel certe tenebrosa ostia tunc Dominus vidit, cum claustra inferni penetrans, crudeles spiritus perculit, et mortis praepositos moriendo damnavit. Quod idcirco hic non adhuc de futuro, sed etiam de praeterito dicitur, quia hoc quod facturus erat in opere nimirum jam fecerat in praedestinatione.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ nichil ominꝰ gressus inpediunt. Ee
igitur dñs nulla peccati uincula ꝑtu¬
lit: in inferno de ambulauit. Liber
qͥppe adligatos uenit: unde scriptuet.
Factussũ sic̃ homo sine adiutorio. inter
mortuos liber. In nouissimis gͦ abisi
dũo de ambulare est: in loca dãpnations
nil suȩ retentionis inuenire. At testi¬
te petro qui ait. Solutis doloribus in¬
ferni: uixta qđ inpossibile erat teneri
illũ abeo. Ułcerte quia de ambulan¬
do nos cũ de loco ad locũ ducrmnur.
Huc illucq p̃sentes inuenuñ: ambulasse
in inserno dicit᷑ dñs: ut electis animab
in locis singulis ꝑdiuinitatis potencia
p̃sens fuisse monstraretur. Unde abl
sapientiȩ mobilis de scribitur: ut ꝑ hac
qđ nusquã de est. ubiq: ⁊ Iob̾ occurrers
de signetur. Quã discessionẽ suã dñs
tinto mirabilẽ respicit: quanto eã re¬
depto homini erebrius infundit. ẜam
naq adhuc replicans subdit. Nũqͥd aꝑtȩ

Expanded text:
ejus nihilominus gressus impediunt. Quia ejus nihilominus gressus impediunt. Quia igitur Dominus nulla peccati vincula pertulit, in inferno deambulavit: liber quippe ad ligatos venit, unde scriptum est: Factus sum sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . In novissimis ergo abyssi Dominum deambulare, est in locis damnationis nil suae retentionis invenire, attestante Petro, qui ait: Solutis doloribus inferni, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo . Vel certe, quia deambulando nos cum de loco in locum ducimur, hic illicque praesentes invenimur, ambulasse in inferno Dominus dicitur, ut electis animabus in locis singulis, per divinitatis potentiam praesens fuisse monstretur. Unde et spiritus sapientiae mobilis describitur, ut per hoc quod nusquam deest, ubique nobis occurrere designetur. Quam descensionem suam Dominus quanto mirabiliorem respicit, tanto eam redempto homini crebrius infundit. Eam namque adhuc replicans, subdit: Nunquid apertae
Abbreviated transcription (Latin):
A csi dicat ut ego : Quinonsolũ mare
idest scłm ꝑ ad suptam humanã carnẽ
atq aninã petii : sed etiã per eã sponte
inmorte positã: usq adultiniũ inferi
quasi admaris ꝓfunda descendi. Sienĩ
mare more duimi eloqͥi scłm debae̾
intelligi: nichil ꝓhib& ꝓfunda maris
inferniꝰ claustra sentire. Qđ ꝓfundũ
maris dñs petiit: cũ inferni nouissima
nãq ꝓfundũ maris ante redẽptoris
ad uentũ nonuia sed carcer fuit: quia
penalibus clausit. Qđ tam̃ ꝑfundũ
dñs uiã posuit: quia illuc ueniens.
ut transirent liberati. Qđ uero ꝓfunĩ
maris dixerat: hocaliis uerbis repli¬
cans abyssũ nouissimũ uocat. Quia sc
aquarũ abyssus nulla nr̃a uisione con¬
p̃henditur : ita occulta inferi. nullo
anob̾ cogitationis sensu penetrantur.
Quia enĩ hinc subtrahant᷑ cernimus:
sed quȩ illis uixta meritũ retributio
supplitioꝵ maneat non uidemꝰ. Uigilan¬
ambulare qͥppe non constricti sedliberi
est. Quem enĩ iundã adstringunt.

Expanded text:
 si dicat: Ut ego, qui non solum mare, id est saeculum, per assumptam humanam carnem atque animam petii, sed etiam per eam sponte in morte positam, usque ad ultima inferni, quasi ad maris profunda descendi. Si enim mare, more divini eloquii, saeculum debet intelligi, nihil prohibet profunda maris inferni cmare Dominus petiit, cum inferni novissima, namque profundum maris ante Redemptoris adventum non via, sed carcer fuit, quia  locis poenalibus clausit. Quod tamen profundum Dominus viam posuit, quia illuc veniens ut transirent liberati. Quod vero profundum maris dixerat, hoc aliis verbis replicans, abyssi novissimum vocat: quia sicut aquarum abyssus nulla nostra visione comprehenditur, ita occulta inferi nullo a nobis cogitationis sensu penetrantur. Qui enim hinc subtrahantur cernimus, sed quae illos juxta meritum retributio suppliciorum maneat, non videmus. Vigilan. Deambulare quippe non constricti, sed liberi est. Quem enim vincula astringunt,