comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum me tuit ex desiderio suo uilescere
optat uim inipsa sua uoluntate tolesrre
Igitur quia humanos animos aliter temp¬
tari ex rebus carnalibus . atq aliter ex
spiritalibus diximus. audiant illi. om¬
nis caro faenum. & gloria eius sicut flos
faeni: audiant isti quod quibusdam
post miyrcula dicitur.nescio uos un¬
de sitis. discedite a me omnes opesrrii
iniquitatis. Audiant illi. diuitiae si
affluant nolite cor apponere: audi¬
ant isti quia fatuae uirgines quae ua-
cuis uasculis ueniunt. ab internis nuptiis
excluduntur. Rursum quia aliter
temptari prrelatos. atq aliter subdi¬
tos prrefati sumus. audiant illi quod
perquendam sapientem dicitur. ducẽ
te constituerunt. noli extolli. sed esto
millis quasi unus ex illis. Audiant isti.
oboedite pyrepositis uestris. & subi acete.
eis. ipsi enim peruigilant quasi prtio
Audiant illi. cum de accepta potestate
gloriantur. hoc quod abrahae uoce
ardenti diuiti dicitur. memento

Expanded text:
dum metuit ex desiderio suo vilescere, dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . Audiant et isti, quod quibusdam post miracula dicitur: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Audiant illi: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Audiant isti quia fatuae virgines, quae cum vacuis vasculis veniunt, ab internis nuptiis excluduntur . Rursum, quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus, audiant illi quod per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt? noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex eis . Audiant isti: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis; ipsi enim pervigilant quasi ration Audiant illi, cum de accepta potestate gloriantur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: Memento,
Abbreviated transcription (Latin):
tum mater . ẽ. nesciunt. usum sui laboris
perdunt. etiam si quabona sint quae ope¬
prri uideantur. Quia surgentis fabri¬
cae robusta celsitudo non figitur. quae
nequaquam perfundamenti fostitudine
inpetur solidatur. Soliergo runae
crescit quod aedificant. qui ante mole
fabricae humilitatis fundamina non
procunent. Quos bene ab intimis pro¬
dimus. si paucis in exterioribus osten
damus. Cunctis namq: superba apud
se cogitatione tumentibus. in est clamor
in locutione. a maritudo insilentio.
dissolutio inhilaritate. furor intris¬
titia. In hones tas inactione. honestas
in imagine. erectio in incessu. Prncor
in responsione. Horum mens semper
est adinrogandas contumelias ualida.
adtolettendas infirma. Ad oboedien¬
& praeual& ignaua. Ad ea autem
quae facere nec deb& nec praeualet
parirta. Haec in eo quod sponte non
appetit. nullis exhostationibus flecti¬
tur. Ad hoc autem quod latenter desi¬
desirt quaerit ut cogatur. Quia

Expanded text:
tum mater est nesciunt, usum sui laboris tum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; soli ergo ruinae crescit, quod aedificant, qui ante molem fabricae, humilitatis fundamenta non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si paucis in extedamus. Cunctis namque superba apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, inhonestas in actione, honestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione. Horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obedienet praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. Sic quippe elatio se quasi pro
pe se timor prohumilitate sup põnit.
am sicut pleriq: reticent extimore. &
tamen tacere se aestimant exhumilita¬
te Alta non null loquuntur per in paci¬
entiam elationis. & tamen loqui se cre¬
dunt perlibestatem rectitudinis
aliquando autem subditi proterua quae
sentiunt nequaquam produnt. & hi
quorum loquacitas uix compescitur.
Nonnumquam exsola amaritudine
intimi rencoris obgiutescunt. Qui
perdolorem mentis procacitatis suae
uerba subtrahentes. cum maleloqui so¬
leant. peius tacent. quia cum peccan¬
tes aliquid de correctione audiunt IN
dignantes etiam responsionis uerba
suspendunt. Cum his quando aspere
agitur. saepe ad quaerelae uoces de
hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum
uero eos magistri sui blande praeue¬
niunt. dehac ipsa humilitate qua p̃¬
uenti sunt grtruius indignantur.
Et tanto eorummens uastius accenditur
quanto consideratius infirma iudicatur
Hinimirum quia humilitatem quae uistu¬

Expanded text:
vocant. Sic quippe elatio se quasi pro vocant. Sic quippe elatio se quasi pro pe se et timor pro humilitate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt. Qui, per dolorem mentis procacitatis suae verba subtrahentes, cum male loqui soleant, pejus tacent, quia cum peccantes aliquid de correctdignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae voces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt, gravius indignantur; et tanto eorum mens fortius accenditur, quanto consideratius infirmari dicitur. Hi nimirum quia humilitatem quae virtu
Abbreviated transcription (Latin):
summopere agerenititur. ut sua acta
considenrre funditus neglegant ⁊ &¬
semper tacitis cogitationibus recto¬
ris sui iudices fiant. Quidum millo
quod reprehendere debeant inpostu¬
ne respiciunt. In sem&ipsis quod cor¬
rigant numquam uident. Vnde &
tanto atrocius pereunt. quanto a se
oculos auestunt .oquia in huius uitae
itinere offendentes corruunt. dum
alibi intendunt. Etquidem pecca¬
tores se asserunt Nec tamen tantũ.
utitam noxiae inregimine personae
diederentur. Etdum eius facta
despiciunt. dum prrecepta contemnur
ad tantam usq insaniam deuoluuntur
uidm res humanas custrre non aesti¬
ment: quia ei qui quasi iure repre¬
henditur. esse se commissos dolent
Sicq: dum contra rectorem suꝑbiunt.
etiam contrir iudicia conditoris in tume
scunt : Et dum pastoris uitam diuidi¬
cant. ipsam quoq: sapientiam omnia
disponentis inpugnant. Saepe au¬
temrectoris sui dictis proterue obuiaNT.
& eandem uocis superbiam libestatem

Expanded text:
summopere agere nititur, ut sua acta summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intuscunt; et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentis impugnant. Saepe autem rectoris sui dictis proterve obviant, et eamdem vocis superbiam libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
prrepositos. atq aliter subditos
temptat. Pprelatonamq: incogita¬
tionibus suggerit. quia solo uitae
merito super ceteros excreuit. Et
si qua ab eo bene aliquando gesta sunt.
haec inpostune eius anmo obicit
Ettum hunc dõ singulariter placuisse
insinuat. quo facile suggesta persu¬
adeat. ipsam ad testimonium potesta¬
tis trditae retributionem uocat dicens
Quia nisi ds̃ omini potens tehis omnibus
meliorem cerner&. omnes hossub
tuo regimine non de disset. Eiusq
mox mentem erigit. uiles atq in uti¬
les eos qui subiecti sunt ostendit Nta
ut nullum iam quasi dignum respiciat
cui aequanimiter loquatur. Vnde
& moxmentis tranquillitas in istrm uer¬
titur. quia dum cunctos despicit. dir
sensum uitamq omnium sine mode ste¬
tione reprehendit. tanto in refrena¬
tius se in istrcundiam dilatat. quanto
eos qui sibi commissi sunt. esse sibimet
indignos putat. At contir cum sub¬
iectorum cor superbia instigat. hoc

Expanded text:
propositos, atque aliter subditos propositos, atque aliter subditos tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quasi bos comedes. & septem tempo¬
yer mutabuntur super te. Ecce
quia tumor mentis usq: ad apesta uer¬
ba se protulit. pacientia iudicis pro¬
tinus usq ad sententiam erupit
Tantoq hunc districtius perculit. quan¬
to eiusse superbia inmoderrtius crexit
Et quia enumerando bona dixit inqui¬
bus sibi placuit. enumestrta mala
in quibus ferire tur audiuit
Sciendum uero .ẽ. quod ipsa haec de qua
tirctamus elatio. alios exrebus saecula¬
ribus. alios uero exspiritalibus possid&.
Alternamq: intumescit auro. alterelo¬
quio: Alter infiiis & terrenis rebus.
alter summis caelestibusq: uistutibus.
Vna tamen eademq: antedĩ oculos agitur.
quamuis adhumana corda ueniens. meo¬
rum optiitibus diuerso amictu pallietur
Namcum is qui de terrena prius gloria
superbiebat. postmodum descitate ex¬
tollitur. Nequaquam cor eius elatio
deseruit. sed ad eum consueta ueniens.
ut cognosci neque at uestem mutauit.
Sciendum quoq est. quod aliter haec

Expanded text:
quasi bos comedes, et septem tempoquasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia iudicis protinus usque ad sententiam erupit tantoque hunc districtius perculit, quanto eius se superbia inmoderatius erexit. Et quia enumerando bona dixit, inbus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec
Abbreviated transcription (Latin):
Atq: in eo quod exhib& pergloriae cupi¬
ditatem. sibim& ipsi fau& percogita¬
tionem. Etcum se incunctis trans¬
cendere ceteros aestimat. perlata
cogitationum spatia secum de ambulans.
laudessuas tacitus clamat. Nonni¬
quam uero ad tantam elationem mens
ducitur. ut in eo quod tumet: etiam
per ostentationem locutionis effre¬
netur. Sed tanto facilis ruina sequi¬
tur. quanto apud se quisq inpuden¬
tius exaltatur. Hinc enim scriptum
est. Anteruinam exaltatur cor
Hinc per danihelem dicitur. In aula
babrlonis de ambulabat rex. respon¬
ditq & ait. Nonne haec est babrlon
magna. quam ego aedificaui indomu
regni. in robore fostitudinis meae. in
gloria de coris mei Sed hunc tu¬
morem quam concita uindicta repres¬
serit. ilico adiungit dicens. Cum
adhuc sermoess& inore regis. uox de
caeloruit. Tibi dicitur nabuchodono¬
sor rex. Regnum turnsi& ate. &
ab hominibus te eicient. & cum besti is
feris erit habitatiotua. Faenum

Expanded text:
atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiatque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem. Et cum se in cunctis transcendere ceteros ęstimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnumquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque inpudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor. Hinc per Danihelem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex responditque et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei? Sed hunc tumorem quam concita vindicta represserit, ilico adiungit, dicens: Cumque adhuc sermo esset in ore regis, vox de cęlo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transiet a te, et ab hominibus te eicient, et cum bestiis / feris erit habitatio tua, fenum
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. libido continentiam expugn&
Superbia autem quam uitiorum srdice
diximus. nequaquam unius uistutis ex¬
tinctione contenta. contrir cuncta animȩ
membr se erigit: & quasi genertolis
ac pestifer morbus corpus omne cor¬
rumpit. ut quicquid illa inuadente
agitur. &iam siesse uistus ostenditur
non perhoc dõ. sed soli uanae gloriae
seruiatur. Quasi enim tritrnnus qui¬
dam obsessam ciuitatem intercipit.
cummentem superbia in rumpit
Etquo ditiorem quemq: coeperit. eo
indominio durior exsurgit. Quia
quo amplius res uistutis sine humilita¬
te agitur. eo latius ista dominatur
Iuisquis uero eius inse trrrnnidem cap¬
tiua mente susceperit. hoc primum
damnum patitur quod clauso cordis
oculo iudicii aequitatem perdit
Vamcuncta quae ab aliis uelbene gerim¬
tur displicent. & sola ei quae ipse uel
prrue egerit placent. Semper
aliena openr despicit. semper miste¬
tur quod facit. quia & quicquid ege¬
rit egisse se singulariter credit

Expanded text:
tiam, libido continentiam expugnet; tiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidquid illa invadente agitur, etiamsi esse virtus ostendatur, non per hoc Deo, sed soli vanae gloriae servitur. Quasi enim tyrannus quidam obsessam civitatem intercipit, cum mentem set quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequitatem perdit. Nam cuncta, quę ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egerit, placent. Semper aliena opera despicit, / semper miratur, quod facit, quia et quicquid egerit, egisse se singulariter credit
Abbreviated transcription (Latin):
inseruit. ut cum post mala omnia
leuiathan istius superbiam diceret
quid esset malis omnibus de terius in¬
dicar&: Quamuis etiam perhoc quod
inimo ponitur. uitiorum focdix esse
monstratur. Sicut enim inferius
Ardix tegitur. sed ab illa sirmi extrin¬
secus expanduntur. Ita se superbia in¬
trinsecus celat. sed ab illa protinus aper¬
ta uitia pullulant. Nulla quippe ma¬
la adpublicum prodirent: Nisi haec
mentem in occulto constringes
Haec est quaeleuiathan istius sensum fer¬
uescere sicut ollam facit. unde & hu¬
manas mentes in quodam feruore in¬
saniae concutit. sed per apesta opestr
qualiter concussi animum euestat osten¬
dit. Intus namq: prius ebullit inela¬
tione. quod fostrse postinodum spumat
ae disputatione se prrebuit. debemus
hanc suptilius sollicitiusq discutere.
qualis ueniat. & quibus qualiter sub¬
ripiat demonstitore. Ałia quippe
uitia eas solum modo uistutes impeturł
quibus ipsa destruuntur. ut uidelic&
isr pacientiam. castrimargia abstinen¬

Expanded text:
inseruit, ut cum post mala omnia leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendit. Intus namque prius ebullit in elatione, quod foris postmodum spumat ae disputatione se praebuit, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, qualis veniat, et quibus qualiter subrepat demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
tione non dicer&. Cenenrtio cuius excel¬
si sunt oculi. & palpebrre eius in alta sub
rectae. Quia ergo percor poreum am¬
mal leuiathan iste signatur. & suꝑbia
usq ad corpus prodiens apestius oculis
principatur. antiquus hostis quasi de
sublimi omnes uidere describitur.
Sed quia multa de ostendendo humani
generis inimico prolata sunt. ualde
mens appetit. ut in fine locutionis domi¬
nicae unum aliquid manifestiuis expri¬
matur: unde membyirillius breui nobis
designatione monstrentur. Sequitur

Expanded text:
tione non diceret: Generatio cujus exceltione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta rectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum aliquid manifestius exprimatur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
tibus erecta. conspectis contra se tempta¬
tionibus humiliatur. Inqui igitur
atq ab ad probatione interni exantinis
reprobi quaelib& opertr faciant. in qui¬
bus lib& uistutibus enitescant. humili¬
tatis sensum penitus ignostent.
Hu ergo hiuius leuiathan membrr sunt.
de quo supenna uoce dicitur. omne sub
ipsum. sed pereorum quoq: corda quos
coeperit. quasi de sublimi cunctos inferius
athan iste qui per corpoream bestiam de¬
signatur. sublime uidere describitur.
quia uidelic& cordis superbia cum exte¬
rius usq ad corpus extenditur. prius
peroculos indicatur. Ipsi quippe per
fastum tumoris inflati. quasi ex sublimi
respiciunt. & quo se deprimunt alti¬
us excollunt. Nisi enim superbia
peroculos quasi per quasdam se fene¬
strrs ostender&. Nequaquam dõ
psalmista dixiss&. Populum humile
saluum facies. & oculos superborum
humiliabis. Nisi se superbia peroculos
funder&. salomonquoq: deiudaeae ela¬

Expanded text:
tibus erecta conspectis contra se tentatibus erecta conspectis contra se tentationibus humiliatur. Iniqui igitur atque ab approbatione interni examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia nimirum Leviathan hujus membra sunt, de quo superna voce dicitur, Rec. XVIipsum, sed per eorum quoque corda quos ceperit quasi de sublimi cunctos inferius athan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi superbia se per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae ela
Abbreviated transcription (Latin):
nit. ut istos & mala adiuuent. illos &¬
bona grruent dum & isti ad prouectu
boni utuntur leuibus malis. O illi add
augmentum mali utuntur minimis
bonis Isti quippe in de perfectius in
bono proficiunt . unde demalo temp¬
tantur . Illi autem inde ad maius maluĩ
defiriunt. unde debono gloriantur.
Sic itaq: male bono utitur reprobus. &
bene malo utitur probus. sicut sacpe
contingit. ut alius excibo salutifero in¬
ordinate sumpto pestem languoris in¬
cuffart. Alius ueneno serpentis in me¬
dicamine ordinate confectionis adhi¬
bito languoris molestiam uincat.
leergo quia cibo saluti fero uti recte
noluit. inde perniciose moritur. un¬
de ali salubriter inuunt. Iste autem
quia ueneno serpentis caute uti studuit.
inde salubriter uiuit. unde alii pernicio¬
se moriuntur. Venenum uero serpentis
nompsam nequitiam. sed suggestionem
nequitiae dicimus. qua nolentes saepe
tenitentesq temptamur. Quod tunc
in medi camine uestitur. cummens uistu¬

Expanded text:
nitur, ut et istos mala adjuvent, et illos nitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtu
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Atq hoc qđ uel extremum bonu
fecerint. tota intertione semper inspi¬
ciant. & ex eo iamse quasi scõs aspiciuN
obliti malorum omnium quae commi¬
serunt: unius sui tantum modo boni
memores. quod fostasse facere nec per¬
fecte potuerunt: Sicut euenire e con¬
tir electissol&. ut rum multarum
uistutum gratia polleant. unum eos
uel tenuissimum uitium ualde defati¬
gans pulset: Quatenus dum ex qua¬
dam paste sese infirmari considerant
dehis uistutibus inquibus prireualent¬
seminime extollant. Dumq demn¬
frmitate trepidant. hoc quoq ubi
fostes sunt humilius seruant. Saepe
ergo reprobi per hoe quod unum uel imi¬
nmum bonum suum incaute conspicitrT.
mala multa & gitruia inquibus demersi
sunt non agnoscunt. Et saepe clecti
per hoc quod ad tenuissimum malum su¬
um infirmati trepidant. miste dispen¬
satione agitur: ut magnabona ad quae
prouecti sunt non amittant. Iusti¬
itaq & occulti examinis mensunte dispo¬

Expanded text:
tant, atque hoc quod vel extremum bonum tant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalentse minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae provecti sunt, non amittant. itaque et occulti examinis mensura dispo
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis. Hinc rursum psalmista. ait
Custodiens paruulos dns. Hinc magis¬
ter gentium dicit. Factisumus par¬
uuli in medio uestrum. Hinc discipu¬
los ammonens ait. Superiores sibi
inuicem arbi tantes. Nam quia ini¬
quus quisq inferiorem se omnem quem
cogitat putat. ediuerso iustus stude¬
at ut superiorem quem lib& proximũ
adtendat. Ac ne dum se alii alter
humiliat. ir& alter in elationẽ. bene
utrarmq pastem ammonuit dicens.
superiores sibi inuicem arbitrantes
Vt in cogitationibus cordis & ego illum
mihi praefepem. & uicissim ille me
sibi. utcum abutirq paste cor infe¬
rius premitur Nullus ex inpenso ho¬
tis formam reprobi quia leuiathan
huius membyr sunt. uel cognoscere
uel tenere contemnunt. quia &si quan¬
do se humiles specie tenus ostendunt.
humilitatis uim seruare intrinsecus
neglegunt. Quibussaepe accidit. ut
siquando unum quod lib& bonum uel
minimum faciant. Amalissuis om¬
nibus respectum mentis protinus auer¬

Expanded text:
parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet, ut superiorem quemlibet proximum attendat; ac ne, dum se alii alter humiliat, eo humiliato iret alter in elationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex itis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus aver
Abbreviated transcription (Latin):
ni gubernacula possidenda seruabat:
& tamen persequenti aduersario
mente humili substernebat. cui diui¬
no iudicio psrelatum esse se nouenrt.
Ill itaq se humiliter post ponebat.¬
cui perclectionis grrtiam in companrbi¬
liter nouentrt se esse meliorem. DiscaNT
ergo quomodo humiliari proximis debe¬
ant. qui ad huc quo loco apuddn habean¬
tur nesciunt. si sic se electi etiam illis
humiliant. quibus iam se per interna iu¬¬
dicia ante positos deprebendunt. Hoc
autem esse proprium specimen electoru
sol&. quod dese semper sentiunt infrx
quam sunt. Hinc namq ab eodem dauid
dicitur. Si non humiliter sentiebam.
sed ex altaui animam meam. Hinc sa¬
lomon ad sapientiam paruulos uocat.
dicens. Siquis. ẽ. paruulus ueniat ad
eam. Qui enim necdum semetipsum
despicit. humilem dĩ sapientiam non
ad prehendit. Hinc in euangelio dñs
dicit. Confiteor tibi pater dnẽcae
l& temtre. qui abscondisti haec asapien¬
tibus & prudentibus & reuelasti ea

Expanded text:
ni gubernacula possidenda servabat. ni gubernacula possidenda servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat,cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteor tibi, Dominet terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea
Abbreviated transcription (Latin):
infrac se esse respiciunt. quia per
elatam cogitationem cordis. incuius¬
dam se altitudinis arce posuerunt
q uibus bene perprophetam dicitur
Vae qui sapientes estis in oculis uestris.
& conm uobis m& ipsis prudentes
Hinc etiam paulus ait. Nolite pruden¬
tes esse apuduosm& ipsos. Hinc ad sau
Paruulus quippe in oculissuis est. qui in
eo quod sem & ipsum considenrt. inpare
se alienis meritis pensat. Nam quasi
grandem se conspicit. quisquis se suꝑ
aliena merita elatione cogitationis ex ten-¬¬
dit: Saul autem reprobus in bono
fastu susceptae potestatis intumuit.
oni post ponens. postquam feriendi
locum repperit & pepercit. eidem
scuienti aduersario humili se professi¬
one prostriruit dicens. Quem perse¬
queris rex ispchel. quem persequeris:
canem mostuum. & pulicem unum
Etreste iam unctus in regem fuerrt.
lam exortente samuhele & cornu suꝑ
se oleo fundente didicesrt. quod eum
diuina grirtia saule reprobato adreg¬

Expanded text:
infra se esse respiciunt, quia per infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt.  Hinc etenim per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc contra Parvulus in oculis suis est, qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus, in bonofastu susceptae potestatis intumuit. one postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit, eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu super se oleum fundente, didicerat, quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad reg
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet: quia nec dm̃. Sed neq
hoc quod passurus .e. metuit. cui fe¬
licius nimirum fuestrt timendo uita¬
re supplicia. quam non timendo tole¬
srre. Appetitum itaq celsitudinis
uestit in rigorem mentis. utiam ꝑ
pite esse pergloriam quaerebat.
Uam quia ius quaesitae potestatis non
optinuit. quasi quoddam superbia e
suae remedium insaniam in sensibilita¬
tis inuenit. Et quia prouectu trrnf¬
gredi cuncta non potuit. despectu se
contra cuncta praepasruit¶ Cuius
Idest cunctos uelut infrr se positos.
quasi desublimi respicituia dum
per intentionem contiir auctorem ni¬
titur aestimare. sibi quemlib& similẽ
dedignatur. Quod apte etiam eius
membris congruit. quia omnes
iniqui pertumorem cordis elati. cunc¬
tos quos cernunt syperbiae fastu de¬
spiciunt. Et si quando exterius
uenertrntur. Intus tamen insecre tn
cordis ubi apud se insua aestimatione
magni sunt. cunctorum sibi uitam
meritumq post ponunt. Eosq

Expanded text:
videlicet, quia nec Deum, sed neque videlicet, quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui felicius nimirum fuerat timendo vitare supplicia, quam non timendo tolerare; appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut damnapraeesse per gloriam quaerebat. Nam, quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit, et quia pro fectu transgredi cuncta non potuit, despectu se contra cuncta praeparavit. + I» id est, cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicitper intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque
Abbreviated transcription (Latin):
sus ess&. si pasticipatione uenre celsi¬
tudinis contentus fuiss& Sed¬
dum priuatam celsitudinem superbe
appetiit. iure perdidre pasticipata
Relicto enim eo cui deburt inhaerere
principio. suum sibi appetut quoda¬
modo esse principium. Relicto eo
qui uere illi sufficere potertrt. sesibi
sufficere posse iudicauit Et tanto
magis infrr se cecidit. quanto magis
se contra gloriam sui conditoris ere¬
xit. Uam quem exaltabat libertr
seruitus. deiecit captiua libestas
qua libestate nunc utnullum timeat
effrenatur. sed ipsa gnruiter effre¬
natione restringitur. Superno
enim iudicio cuncta mis trbiliter ordi¬
nante. uinxit illum libestas quam ap¬
petit. quia nunc omnimodo non
timens omnibus suppliciis suis sub iac&
qui elementis etiam super esse pote¬
yrt. si unum quem debuit timere uo¬
luiss&. Vnum profecto timeret
omnia possidens. qui nunc unum
non timens omnia patitur. Factus
est ergo utnullum timer&. Nullu

Expanded text:
sus esset, si participatione verae celsisus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuissedum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens omnia patitur. 41. est ergo, ut nullum timeret. Nullum
Abbreviated transcription (Latin):
conditorem suum caste timere debuiss&.
Timore uidelic& sobrio. timore securo.
non timore quem forrs caritas mittit.
sed timore qui in saeculum saeculi perma¬
net. id est quem caritas gignit. Alit
enim timet coniugem uxor amans.
alitertim& dominum ancilla peccans.
timore laeto auctorem suum & amans
me tuer&. & metuens amaed
sua peruersi tate talis factus est. ut nul¬
lum timer&. Ei quippe aquo condi¬
tus fuerat. subesse despexit. Ita enim
ds̃ supair omnia est. utipse subnullo sit
Leuiathan uero iste eius celsitudinis cul¬
men aspiciens. ius peruersae libestatis
appetut. ut prae ess& ceteris. & nulli
sub ess& dicens. Ascendam super alti¬
tudinem nubium. &ero similis altissi¬
mo. Cuius eo ipso similitudinem per¬
didit. quo esse ei superbe similis incel¬
situdine concupiuit. Qui enim cari¬
tatem eius imitari debuit subditus. am¬
bi it eius celsitudinem. & hoc quod
imitari potenet amisit elatus: Cel¬
sus nimirum ess&. si ei qui uenrciter
celsus ẽ: inhaerere uoluiss&. Cel¬

Expanded text:
conditorem suum caste timere debuisset, timore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas mittit, sed timore, qui in saeculum saeculi permanet , id est quem charitas gignit. Alitenim timet conjugem uxor amans, et aliter timet Dominum ancilla peccans. timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset. Cel
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis enim internae felicitatis beati¬
tudinem perdidit. Natunre tamen
suae magnitudinem non amisit. cuius
adhuc uiribus humana omnia supenrt.
licet scis hominibus meritorum suorum
deiectione subiaceat. Vnde & eisde
sc̃ĩs contrrhunc decestantibus. eo retri¬
butionis suae meritum crescit. quo ille
ab eis uincitur. qui per natunre poten¬
tiam quasi iure se hominibus super¬
esse gloriatur P Sequitur.¬

Expanded text:
Quamvis enim internae felicitatis beatiQuamvis enim internae felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnituadhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
us tunc iniquorum tormenta respici¬
unt: quando ab omni uitio corruptionis
exiti ipsi iam iustitiae uicinius atq
astius in haerebunt Sic quippe
corum mentes perhoc quod iustissimo
iudici inhaerent uis districtionis ab¬
sorb&. ut omnino eis non libeat. quic¬
quid ab illius internae regulae supti¬
Flitate discordat ħ̃ Sed quia sub osto
occasionis asticulo haec contrir orige¬
nianistas breuiter diximus. ad eum
quem phre termisimus exponendi ordi¬
nem recunirmus. Postquam miseri¬
cors dñs callida machinamenta leuiathan
istius indicauit apeste praedicens om¬
ne quod electos exterius uehementer
opprimit & omne quod interius sugges¬
tione sua reprobis blande in fun¬
dit. mox immanitatem uistutis illius
breuiter insinuans subdit
IESTAS. QUAE CÕPARETUR EI
Potestas eius super tentrm cunctis emi¬
nentior perhibetur. quia & si actio¬
nis suae merito in frir homines cecidit.
omne tamen hominum genus naturr
angelicae conditionis transcendit.

Expanded text:
us tunc iniquorum tormenta respicius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent vis districtionis absorbet, ut omnino eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus, ad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machinamenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne quod electos exterius vehementer opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans subdittestas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines ceciomne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed citius respondemus. Orent pro
inimicis suis eo tempore. quo possunt
ad fructuosam paenitentiam eorum
corda conuestere. atq ipsa conuersi¬
one saluare. Quid enim aliud pro
immicis ostendum est. nisi hoc quod ait
apostolus. utd& illis ds̃ paenitentiam.
& resipiscant achiabol laqueis a quo
capti tenentur adipsius uoluntatem
itaq: causa est. cur non oretur tunc
prohominibus ae terno igne damna¬
tis. quaenunc eriam causa est. ut non
oretur prodiabolo angelisq: eius ae t̃¬
nosupplicio deputatis. Quaenunc
etiam causa est. ut non orent sc̃i homines
pro hominibus infidelibus impiisq
defunctis. qui de eis utiq: quos ae t̾̃no
deputatos supplicio iam nouerunt.
ante illum iudicis iusti conspectum.
onrtionis suae meritum cas sari refu¬
giunt. Quod sinune quoq uiuentes
risti mostus & damnatis iniustis mi¬
nime corpatiuntur. quando adhuc ali¬
quid iudicabile desua carne se perpeti
etiam ipsi nouerunt. quanto districti¬

Expanded text:
Sed citius respondemus: Orant pro Sed citius respondemus: Orant pro inimiad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare. Quid enim aliud pro inimicis orandum est, nisi hoc quod ait Apostolus, ut det eis Deus poenitentiam,  resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus igni aeterno damnatis, quae nunc etiam causa est ut non oretur pro diabolo angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, nisi quia pro eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt, ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne sese perpeti etiam ipsi noverunt; quanto districti
Abbreviated transcription (Latin):
Ad aliquid ergo caeditur. cum non eius
dominus cruciatibus delectatur. Ini¬
qui autem gehennae ignibus traditi
quo fine semper ardebunt.
Et¬
quia cestum ẽ. quod pius atq: omnipo¬
tens ds̃ non pascitur cruciatibus iniquo¬
rum . cur cruciantur miseri.si non ex¬
piantur: Quibuscitius responde¬
mus quod omni potens ds̃ quia pius ẽ:
miserorum cruciatu non pascitur:
quia autem iustus . e: ab iniquorum ul¬
tione inperpetuum non sedatur. Sed
iniqui omnes ae terno supplicio. & quidẽ
sua iniquitate puniuntur. & tamen
ad aliquid concremantur. Scilicet
utiusti omnes & indõ uideant gaudia
quae percipiunt. & inistis respiciaN
supplicia quae euaserunt: Vt tanto
in aeternum magis diuinae gratiae
debitores se esse cognoscant. quanto
in aeternum mala puniri conspiciunt.
At inquiunt. & ubi . e. quod scĩ sunt. si
pro inimicissuis quos tunc ardere ui¬
derint non oyrebunt. quibus utiq dic¬
tum est. pro inimicis uestris ortete :

Expanded text:
Ad aliquid ergo caeditur cum non ejus Ad aliquid ergo caeditur cum non ejus dominus cruciatibus delectatur. Iniqui autem gehennae ignibus traditi quo fine semper ardebunt? Etquia certum est quod pius atque omnipotens Deus non pascitur cruciatibus iniquorum, cur cruciantur miseri, si non expiantur? Quibus citius respondemus quod omnipotens Deus, quia pius est, miserorum cruciatu non pascitur; quia autem justus est, ab iniquorum ultione in perpetuum non sedatur. Sed iniqui omnes aeterno supplicio, e quidem sua iniquitate, puniuntur; et tamen ad aliquid concremantur, scilicet ut justi omnes et in Deo videant gaudia quae percipiunt, et in istis respiciant supplicia quae evaserunt, ut tanto in aeternum magis divinae gratiae debitores se esse cognoscant, quanto in aeternum mala puniri conspiciunt q.---At inquiunt: Et ubi est quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint, non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate ?
Abbreviated transcription (Latin):
sine fine puniri nondeb& culpa cumfine
ustus nimirum .e. ommpotens ds̃. & qđ
non aeterno peccato commissum est. ae¬
terno non deb& puniri tormento. Qui¬
buscitius respondemus  Quod recte di¬
cerent. si iud ex iustus districtusq ueni¬
ens non corda hominum. sed facta pensa¬
yor. Iniqui enim ideo cum fine delique¬
runt. quia cum fine uixerunt. Vo¬
luissent quippe sine fine uiuere. ut sine
fine potuissent in iniquitatibus perma¬
nere. Nam magis appetunt peccare
quan uiuere. &ideo hic semper uiue¬
recupiunt. ut numquam desinant pec¬
care cumuiuunt. Ad districti ergo
iudicis iustitiam pestin&. utnumqua
careant supplicio. quorum mens in hac
uita numquam uoluit carere peccato.
Etnullus detur iniquo terminus ultionis.
quia quam diu ualuit. habere noluit ter¬
minum criminis. At inquiunt. nullus
rustus crudelitatibus pascitur. & delin¬
quens seruus aiusto domino idcirco caedi
prrecipitur. ut a nequitia corrigatur

Expanded text:
Sine fine puniri non debet culpa cum fine. Sine fine puniri non debet culpa cum fine. Justus nimirum est omnipotens Deus, et quod non aeterno peccato commissum est, aeterno non debet puniri tormento. Quibus citius respondemus quod recte dicerent si judex justus districtusque veniens non corda hominum sed facta pensaret. Iniqui enim ideo tunc cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt, voluissent quippe sine fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus permanere. Nam magis appetunt peccare quam vivere, et ideo hic semper vivere cupiunt, ut nunquam desinant peccare cum vivunt. Ad districti ergo judicis justitiam pertinet ut nunquam careant supplicio quorum mens in hac vita nunquam voluit carere peccato; et nullus detur iniquo terminus ultionis, quia, quandiu valuit, habere noluit terminum criminis. At justus crudelitatibus pascitur, et delinquens servus a justo domino idcirco caedi praecipitur, ut a nequitia corrigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq: ergo finienda sunt etiam gau¬
dia beatorum. Persem& ipsam namq
ueritas dicit. Ibunt impii in suppliciu
aeternum. iusti autem inuitam aet̃nã
Siigitur hocuerum non est quod minatus
est. Neq: illud uerum est quod promi¬
sit At inquiunt ideo aeternam poe¬
nam peccantibus minatus estuteos
a peccatorum perpe tirtione compe¬
scer&. quia creatunre suae aeterna
supplicia minari debuit. non inferre
Quibus citius respondemus. Si falsa
minatus est ut ab iniustitia corriger&.
etiam falsa est pollicitus. ut ad iustitia
prouocar&e. Etquis hanc eorum uae¬
saniam toler&: quidum promissio¬
nibus suis reproborum supplicia firuri
asserunt. assestione sua etiam electo¬
rum prremia remune rationesq: con¬
fundunt. Quis hanc eorum uaesani¬
amtoler&. qui conantur astruere
uerum non esse: quod ueritas de ae terno
igne minata est: Etdum satagunt
dm̃ perhibere miseri cordem non ueren¬
tur praedicare fallacem. At inquiuNT.

Expanded text:
quandoque ergo finienda sunt etiam gauquandoque ergo finienda sunt etiam gaudia beatorum. Per semetipsam namque Veritas dicit: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Si igitur hoc verum non est quod minatus est, neque illud verum est quod promisit. At inquiunt: Ideo aeternam poenam peccantibus minatus est, ut eos a peccatorum perpetratione compesceret, quia creaturae suae aeterna supplicia minari debuit, non inferre. Quibus citius respondemus: Si falsa minatus est ut ab injustitia corrigeret, etiam falsa pollicitus est ut ad justitiam provocaret. Et quis hanc eorum vesaniam toleret qui dum promissionibus suis reproborum supplicia finire asserunt, assertione sua etiam electorum praemia remunerationesque confundunt? Quis hanc eorum vesaniam toleret qui conantur astruere verum non esse quod Veritas de aeterno igne minata est? Et dum satagunt m perhibere misericordem, non verentur praedicare fallacem. At inquiunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aeterna in comprehensibiliaq: iudi¬
cia abrssus soleant nomine designari.
psalmista testatur dicens. Iudicia tua
abrssus multa. Senectus uero aliquan¬
do profinis propinquitate ponitur
unde ait apostolus. Quod antiquatur &
senescit. prope interitum est. Leuia¬
than itaq iste aestimabit abrssum quasi
senescentem. quia reproborum corda
sic fatuat. ut suspitionem eis de uentu¬
ro iudicio. quod quasi finatur infundat.
abrssumnamq: senescere aestimat. qui
terminari quandoq: insuppliciis super¬
nam animaduersionem putat. Igitur
antiquus iste persuasor in membris suis.
id est inmentibus iniquorum. futuites
ut eorum culpassine termino correctio¬
nis extendat. Eteo magis hic peccata
nonfiniant. quo illic aestimant peccatorũ
supplicia finienda: Sunt enimnunc etia
qui id eirco peccatis suis ponere finem ne¬
glegunt. quia habere quandoq: finem
futurtr super se iudicia suspicantur
Quibus breuiter respondemus. Siquan¬
doq finienda sunt supplicia reproborum.

Expanded text:
Quod aeterna incomprehensibiliaque judicia, abyssi soleant nomine designari, Psalmista testatur dicens: Judicia tua abyssus multa . Senectus vero aliquando pro finis propinquitate ponitur. Unde Apostolus ait: Quod antiquatur et senescit, prope interitum est . Leviathan itaque iste aestimabit abyssum quasi senescentem, quia reproborum corda sic infatuat, ut suspicionem eis de venturo judicio quod quasi finiatur infundat. Abyssum namque senescere aestimat, qui terminari quandoque in suppliciis supernam animadversionem putat. Igitur antiquus iste persuasor in membris suis, id est in mentibus iniquorum, futuras ut eorum culpas sine termino correptionis extendat; et eo magis hic peccata non finiant, quo istic aestimant peccatorum supplicia finienda. 35. Sunt enim nunc etiam qui idcirco peccatis suis ponere finem negligunt, quia habere quandoque finem futura super se judicia suspicantur. Quibus breviter respondemus: Si quandoque finienda sunt sup