comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ scł̃i. Introibit usq in ꝓgeniẽ patrũ
suoꝵ. Usq in eternũ ñ uidebit lum̃. Quia
& hic cũ e̾e̾t intenebris erat. gaudens falsis
donis. & ñ amans uera bona: & ido huic ad
tartarũ ibit: atenebris somnioꝵ excipient tene¬
bretorm̃toꝵ. Ergo usq in eternũ ñ uide¬
bit lumen. Sed quare hoc. Qͦd posuit in
medio psalmo: hoo & infine Nomo cũ in ho-¬
nore e̾ẽt ñ intellexit: cõparatꝰ ẽ uimentis
insensatis. & similis factus ẽ illis. Uos aut̃
fr̃s: considerate uos homines factos ad ima-
& narib & palato & manibꝰ & pedibꝰ. sed
ẽ facta mens ubi ẽ intellectꝰ: ubi ẽ mens¬
ubi ẽ ratio inuigilandȩ ueritatis. ubi ẽ
fides ubi ẽ spes ur̃a. ubi ẽ caritas ur̃a: ibi
habet d̾s imaginem suã: uel ubi intelli¬
gitis & uidetis qͥa ista transeunt qͥa sic
dixit inalio psalmo. quãquã in imagine
ambulet homo. tam̃ uane conturbabit᷑.
thesauritat & nescit cui congregabit ea.

Expanded text:
i. Introibit usque in progenies patrum suorum: usque in aeternum non videbit lumen. Quia et hic cum esset, in tenebris erat, gaudens falsis bonis, et non amans bona vera; et ideo hinc ad tartarum ibit: a tenebris somniorum excipient eum tenebrae tormentorum. Ergo usque in aeternum non videbit lumen. Sed quare hoc? Quod posuit in medio Psalmo, hoc et in fine: Homo cum in honore esset, non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis. Vos autem, fratres, considerate vos homines factos ad imagiet naribus, et palato, et manibus, et podibus: sed est facta tamen: ubi est intellubi ratio investigandae veritatis, ubi est fides, ubi est spes vestra, ubi charitas vestra, ibi habet Deus imaginem suam: vel ibi intelligitis et videtis quia ista transeunt, quia sic dixit in alio psalmo, Quanquam in imagine ambulet homo, tamen vane conturbatur: thesaurizat, et nescit cui congregabit ea .
Abbreviated transcription (Latin):
Uentte benedicti patris mei: ꝑcipite reg.¬
uũ qͦd uobis paratũ ẽ ab origine mundi.
Dñabunt᷑ gͦ eis recti: ñ mͦ sed mane. Nemo
festinare. dñaberis. sed mane. Et auxiluĩ
eoꝵ ueterascet in inferno agła eoꝵ. Modo
habent głam: in inferno ueterascent. Qd ẽ
auxiluĩ eoꝵ Auxiliũ de pecunia: auxiliũ
de amicis: auxiliũ de iuirtute sua. Sed cũ
mortuus fuerit homo: in illa die ꝑient
om̃s cogitationes eoꝵ. Quantã uisus ẽ głam
habere int̾ homines cũ uiuer&: tantã ue¬
tustatẽ & corruptionẽ supplicioꝵ habebit
rantis de futuro: uerũtam̃ d̾s redimet
animã meã. F cete uox ẽ ad huc uolentis li¬
b̃ari de p̾ssura. Nescio qͥs incarcere ẽ: diẽ. ds̃ re¬
dunetanimã meã. Nescio qͥs incatena ẽ: dic̃. ds̃

Expanded text:
i Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Dominabuntur ergo eis recti, non modo, sed mane. Nemo festinare: dominaberis, sed mane. Et auxilium eorum veterascet in inferno a gloria eorum. Modo habent gloriam; in inferno veterascent. Quod est auxilium eorum? Auxilium de pecunia, auxilium de amicis, auxilium de virtute sua. Sed cum mortuus fuerit homo, in illa die peribunt omnes cogitationes ejus . Quantam visus est gloriam habere inter homines, cum viveret, tantam vetustatem et corruptionem suppliciorum habebit, rantis de futuro: Verumtamen Deus redimet animam meam. Forte vox est adhuc volentis liberari de pressura. Nescio quis in carcere est, dicit, Deus redimet animam meam: nescio quis in catena, D
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ uerba ista demoniũ habentis. alii enĩ te¬
uent uiã scłi & ista ad tempꝰ audiunt: alii ñ
frustra audiunt. sed faciunt qͦd dictũ ẽ auribꝰ
ꝑcipite qui in habitatis oebẽ. Et cũ agunt ista.
incertꝰ ẽ fructꝰ. Sed qui male agunt & uiam
scłi eligunt. mors pastor ẽ eis: Qui aut̃ elig̃t
uiã di. uita pastor ẽ eis. Ueni& ipsa uita ui-¬
dicatura. & dampnatura cũ pastore suo eos
quib dicit᷑. ite in ignẽ eternũ. qͥ p̃paratꝰ ẽ
diabolo & angłis eiꝰ. Illi aut̃ quibꝰ insulta.¬
tum ẽ. & qui irrisi st̃ quia credebant: au

Expanded text:
sta verba daemonium habentis. Alii enim tenent viam saeculi, et ista ad tempus audiunt - alii non frustra audiunt, sed faciunt quod dictum est, Auribus percipite qui habitatis orbem. Et cum agunt ista, incertus est fructus. Sed qui male agunt, et viam saeculi eligunt, mors pastor est eis: qui autem eligunt viam Dei, vita pastor est eis. Veniet ipsa vita judicatura, et damnatura cum pastore suo eos quibus dicetur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus. Illi autem quibus insultatum
Abbreviated transcription (Latin):
norat᷑. Facit bene: rep̾hendit᷑ blasphemat᷑
accusat᷑ laborat. terret᷑ quasi tenebrȩ st̃.
Inradice aut̃ uigor: fructꝰ. opulentia. Uita
ñ dũ ẽ in ramis: sed radix ñ dũ aruit: simi.¬
lis arescenti ẽ: Sed tempꝰ uenit: honore suo¬

Expanded text:
noratur: facit bene; reprehenditur, blasphematur, noratur: facit bene; reprehenditur, blasphematur, accusatur, laborat, terretur: quasi tenebrae sunt. In radice autem vigor, fructus, opulentia: vita nondum est in ramis, sed radix non aruit: similis arescenti est; sed tempus venit, ve
Abbreviated transcription (Latin):
infideles fidelib & dicant. Qͥd uobis ꝓdest qͥa
eredidistis.: Qͥd plus habetis qͥa xp̃m habetis:
Respondeant fideles. si uere fideles st̃. Nox ẽ.
ñ dũ uidet᷑ qͦd tenemꝰ: ñ quiescãt manꝰ inbo¬
nis operibꝰ. Unde alibi dicit᷑. Indie tͥbulati
onis meȩ d̾m exquisiui manibꝰ meis: nocte
corã eo & ñ sũ deceptꝰ. Apparebit labor nr̃
mane. & erit fruct᷑ꝰ mane: ut illi qͥ mͦ labo¬
rant postea dominent᷑ & illi qui mͦ se iac¬
tant & suꝑbiunt pꝰea subiciant᷑. Qͥd enĩ se¬
quit᷑ Sic̃ oues in infernũ posite. mors pas
mane. ne putesq nox ht̃ uitã ⁊ mane ñ ht̃ uitã.
Ergo qui doemit uiu&: & qͥ surgit ñ uiust
Nonne qui dormit: morti similior ẽ: Et qui
st̃ qui dormiunt᷑ Quos excitat apłs paulꝰ
Mane apparebit. id ẽ cũ scłi huiꝰ incerta tͣns¬
ierint. Ipsa ẽ enĩ nox: tibi enĩ uident᷑ qͣsi
tenebrȩ. fa̾cit male: iuuit. floret. terr&. ho¬

Expanded text:
infideles fidelibus, et dicant: Quid vobis prodest quia infideles fidelibus, et dicant: Quid vobis prodest quia credidistis? quid plus habetis, quia Christum habetis? Respondeant fideles, si vere fideles sunt: Nox est, nondum videtur quod tenemus. Non quiescant manus in bonis operibus. Unonis meae Deum exquisivi manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus . Apparebit labor noster mane, et erit fructus mane: ut illi qui modo laborant, postea dominentur; et illi qui modo se jactant et superbiunt, postea subjiciantur. Quid enim sequitur? Sicut oves in infermane. Ne putes quia nox habet vitam, et mane non habet vitam. Ergo qui dormit vivit, et qui surgit non vivit? Nonne qui dormit morti similior est? Et qui sunt qui dormiunt? Quos excitat apostolus Paulus, mane apparebit, id est, cum saeculi hujus incerta transierint. Ipsa est enim nox: non tibi enim videntur quasi tenebrae? Facit male; vivit, floret, terret, ho
Abbreviated transcription (Latin):
expletͣ foliis. ꝓfert fructꝰ. herba aut̃ arescit.
Uidebis honorẽ arboris. herba arida ẽ. Sic
et mͦ iusti laborant. ante quã ueniat estas.
Est uita inradice ñ dũ appar& in ramis.
Radix aut̃ nr̃a caritas ẽ. Et qͥd ait apłs.
Ut sursũ debeamꝰ habere radicẽ. ut uita
sit pastor nr̃: qͥa habitatio nr̃a ñ debet rece¬
dere de celo: qͥa in hac terra debemꝰ sic̃ mor¬
tui ambulare: ut supra uiuentes infra mor.¬
tui simꝰ : ñ ut supra mortui. infra uiuamꝰ.
Qa gͦ ñ deb& recedere uita nr̃a & cor nr̃m
desuꝑ: qͥd ait apłs: Mortui enĩ estis. Et ne
timeres: uita ur̃a abscondita ẽ ait cũ xp̃o
indo. Ecce ubi ẽ radix nr̃a. Quando aut̃
apparebit honor nr̃: tãquã infoliis & fruc-¬
tibͨ Sequit᷑ & dicit. Cũ xp̃s apparuerit
Et erit mane: nã modo ñ ẽ mane. Tumneant m
suꝑbi & diuites huiꝰ scłi impii bonis insultent

Expanded text:
expletur foliis, profert fructus; herba autem arescit: expletur foliis, profert fructus; herba autem arescit: videbis honorem arboris, herba arida est. Sic et modo justi laborant, antequam veniat aestas. Est vita in radice, nondum apparet in ramis. Radix autem nostra charitas est. Et quid ait Apostolus? Ut sursum debeamus habere radicem, ut vita sit pastor noster, quia habitatio nostra non debet recedere de coelo, quia in hac terra debemus sicut mortui ambulare: ut supra viventes, infra mortui simus; non ut supra mortui, infra vivamus. Quia ergo non debet recedere vita nostra et cor nostrum desuper, quid ait Apostolus? Mortui enim estis: et ne timeres, Vita vestra abscondita est, ait, cum Christo in Deo. Ecce ubi est radix nostra. Quando autem apparebit honor noster tanquam in foliis et fructibus, sequitur et dicit, Cum Christus apparuerit. Et erit mane. Nam modo non est mane. Tumeant modo superbi et divites hujus saeculi, impii bonis insultent,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Qͥd gͥ: Iã incelo sumꝰ Incelo scd̾m fi¬
dem. Si enĩ ñ incelo: ubi sursũ cor. si ñ in
celo: Unde paulꝰ apłs dicit. Nr̃a enĩ con¬
uersatio incelis ẽ. Corpore ambulamꝰ int̾ra.
corde habitamꝰ incelo. Flabitamꝰ ibi. si illuc
aliqͥd mittimꝰ. qͦd ibi nos teneat Nemo enĩ
habitat corde. nisi unde cogitat. Inde aut̃
cogitat: ubi thesauritat. Thesauri hauit
int̾ra: c̃or ipsiꝰ at̾ra ñ recedit. Thesaurira¬
uit incelo. cor ipsiꝰ de celo ñ descendit.
dño aꝑte dicente: ubi ẽ thesaurꝰ tiuis: ibi
Sed quareᷤ Qa nox ẽ adhuc. Qͥd ẽ. nox ẽ:
N apparent merita ustoꝵ: & quasi nomi-¬
natur felicitas impioꝵ. Tã du uidet᷑ her¬
baletior. quã arbor: quã dui hiemps ẽ. Her¬
ba enĩ ꝑ hiemẽ uig&.: arbor ꝑ hiemẽ qͣsi
arida ẽ. Cũ solaũ exierit. feruentior tempore
estatis. arbor quȩ ꝑ hiemẽ arida uidebat᷑

Expanded text:
est. Quid igitur? Jam in coelo sumus? In coelo secundum fiest. Quid igitur? Jam in coelo sumus? In coelo secundum fidem. Si ergo in coelo, ubi, Sursum cor? Si non in coelo, unde apostolus Paulus dicit, Nostra enim conversatio in coelis est ? Corpore ambulamus in terra, corde habitamus in coelo. Habitamus ibi, si illuc aliquid mittimus quod ibi nos teneat. Nemo enim inhabitat corde, nisi unde cogitat: inde autem cogitat, ubi thesaurizat. Thesaurizavit in terra, cor ipsius a terra non recedit, thesaurizavit in coelo, cor ipsius de coelo non descendit: Domino aperte dicente, Ubi est thesaurus tuus, illic sed quare? Quia nox est adhuc. Quid est, nox est? Non apparent merita justorum, et quasi nominatur felicitas impiorum. Tamdiu videtur herba laetior quam arbor, quamdiu hiems est. Herba enim per hiemem viget, arbor per hiemem quasi arida est: cum sol exierit ferventior tempore aestatis, arbor quae per hiemem arida videbatur,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uera quã ñ timent hoĩes. separatio est
anuȩ a dõ. Et plerũq cũ timent homines
istã quȩ separat animã acorꝑe. ĩncidunt in illã
ubi anima separat᷑ ado. Nȩc ẽ gͦ mors. Quomͦ
aut̃ mors pastor ẽ istis  Si uita xp̃c ẽ mors di-¬
abolꝰ. Nabemꝰ aut̃ multis locis inscͥptura quia
qͥa ꝑ illũ mors. Siue enĩ illa inquã lapsꝰ ẽ adã¬
q̃ ipsius ꝑsuasione hõi ꝓpinata ẽ. siue ista in
qua separat᷑ anima acorꝑe: ipsũ habent aue-¬
torẽ. qui pͥmo ꝑ suꝑbiã cadens. inuidit stanti.
& morte inuisibili deiecit stantẽ: ut & ia mor¬
tẽ uisibilẽ panderet. Ad eũ ꝑtinentes. mor:
tem habent pastorẽ: Nos aut̃ qui de futura
immortalitate cogitamꝰ. & ñ sine causa in
fronte signũ crucis xp̃i portamꝰ. ñ habemꝰ
pastorẽ nisi uitã. Fĩdeliũ pastor uita: ĩfideliũ
pastor. mors. Si gͦ in inferno st̃ oues. quib
pastor mors ẽ: incelo st̃ oues quibꝰ pastor uita

Expanded text:
autem vera quam non timent homines, separatio est animae a Deo. Et plerumque cum timent homines istam quae separat animam a corpore, incidunt in illam ubi anima separatur a Deo. Haec est ergo mors. Quomodo autem mors pastor est illis? Si vita Christus est, mors diabolus. Habemquia per illum mors. Sive enim illa in qua lapsus est Adam, ipsius persuasione homini propinata est, sive ista in qua separatur anima a corpore, ipsum habent auctorem qui primo per superbiam cadens invidit stanti, et morte invisibili dejecit stantem, ut etiam mortem visibilem penderet . Ad eum pertinentes, pastorem mortem habent: nos autem qui de futura immortalitate cogitamus, et non sine causa in fronte signum crucis Christi portamus, non habemus pastorem nisi vitam. Infidelium pastor mors, fidelium past in coelo sunt oves quibus pastor vita
Abbreviated transcription (Latin):
putant nͥistã. q̃ mors dicenda mag̃ ẽ. N gͥ ĩ merito
tanqm oues in inferno mortẽ hñt pastorẽ. Qd÷
mortẽ hñt pastorẽ : Morsenĩ aliqͣres ẽ. aut aliqͣpote¬
stasẽꝰ cors uẽpe seꝑatio ẽ aĩe a corpore. Morseqͥ dẽ

Expanded text:
putant nisi istam, quae mors dicenda est. Non igitur immerito putant nisi istam, quae mors dicenda est. Non igitur immerito tanquam oves in inferno, mortem habent pastorem. Quid est, mortem habent pastorem? Mors enim aliqua res est, aut aliqua potestas est? Mors nempe
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ dicit dñs iħs de quibꝰdã. qui primo acce-¬
ciunt ad fidẽ mundati uerbo dĩ & exorcismis
in nomine xp̃i. ut accipiant grãm xp̃i. ut bap¬
tirent᷑ & pꝰea redeuntes ad peiora mala quam
ante cõmiserant fient illis inqͥt posteriora
det̾iora prioribꝰ. Noc petrꝰ apłs. Dñs aut̃. &¬
quã erant priora. Quare: Quia primo uel
aꝑtꝰ paganꝰ erat pꝰea palliat᷑ nomine xp̃iano
sub uelamine religionis occultꝰ malꝰ. & erit
det̾ior qͥa occultꝰ ẽ. sic̃ ait. & postea inore suo
in labiis. incorde ñ inuenis: de quibꝰ dictũ
ẽ. Ppłs iste labiis me honorat. coe aut̃ eoꝵ
longe ẽ ame. Nuc usq gͦ psalmꝰ tractat᷑ erat.:¬
deuide sic incipiunt uersꝰ hodie discutien-¬
di. atq tractandi. Sic̃ oues in infernũ positȩ:
mors pastor ẽ eis. Quib. Illis quoꝵ uia scan-¬
dalũ ipsis. Quibꝰ  Illis qui presentia sola at¬
tendt᷑. dũ futura ñ cogitant. Illis qui uitã ñ

Expanded text:
s Christus de quibusdam, qui primo accedunt ad fidem mundati verbo Dei et exorcismis in nomine Christi, ut accipiant gratiam Dei, ut baptizentur, et postea redeuntes ad pejora mala quam antea commiserant, Fient illis, inquit, posteriora deteriora prioribus : hoc Petrus apostolus: quam erant priora . Quare? Quia primo vel apertus paganus erat, postea palliatur nomine christiano, sub velamine religionis occultus malus. Et erit deterior, quia occultus est, sicut ait, Et postea in ore suo in labiis, in corde non invenis. De quibus dictum est: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Huc usqDeinde sic incipiunt versus hodie discutiendi atque tractandi: Sicut oves in inferno positae, mors pastor est eis. Quibus? Illis quorum via scandalum ipsis. Quibus? Illis qui praesentia sola attendunt, dum futura non cogitant; illis qui vitam non
Abbreviated transcription (Latin):
esterno die cepto psalmo t̾minꝰ debebat᷑.
sic̃ meminit caritas ur̃a. Pueneramꝰ aut̃
usq ad istũ uersũ ubi designat sp̃s di homines.
ñ attendentes nisi ad p̾sentia scłaria terrena. &
nposterũ pꝰ hanc uitã nichil cogitantes. neq
ullã felicitatẽ ẽẽ arbitrantes nisi diuitias &
honores huiꝰ scłi. & transitoriã uirtutẽ. Post ob¬
itũ aut̃ suũ ñ attendentes. nisi quẽ ad modum
cis ꝓcurent᷑ funera pomposa. & sepeliant᷑ in mo¬
numentis opere mirabili extructis. & inuocen¬
stulti ñ contremiscentes uocẽ xp̃i dicentis. stul
splendidas. & purpurã & byssũ diuitẽ dãpna-¬
tũ. adtormenta inunfernũ & pꝰ labores & ulcera
& famẽ pauperẽ requiescentẽ insinũ abrahe.
ista ñ curantes sed attendentes ad id qͦd p̃sens
ẽ: & post hanc mortẽ ñ ꝓuidentes nisi quẽ ad¬
modũ nom̃ eoꝵ qͦd reꝓbat᷑ incelo. inuocet᷑ in
terra. Describens gͦ tales sp̃s ses̃ ait. Nlȩc uia¬

Expanded text:
esterno die coepto Psalmo terminus debebatur, sicut meminit Charitas Vestra. Perveneramus autem usque ad istum versum, ubi designat Spiritus Dei homines non attendentes nisi ad praesentia saecularia et terrena, et in posterum post hanc vitam nihil cogitantes, neque ullam felicitatem esse arbitrantes, nisi divitias et honores hujus saeculi, et transitoriam virtutem; post obitum autem suum non attendentes, nisi quemadmodum eis procurentur funera pomposa, et sepeliantur in monumentis opere mirabili exstructis, et invocenstulti non contremiscentes vocem Christi, dicentis, Stultsplendidas, et purpuram et byssum, divitem damnatum ad tormenta in infernum; et post labores et ulcera et famem, pauperem requiescentem in sinu Abrahae : ista non curantes, sed attendentes ad id quod praesens est, et post hanc mortem non providentes, nisi quemadmodum nomen eorum quod reprobatur in coelo, invocetur in terra. Describens ergo tales Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnite & uos. Nouimꝰ enĩ qualẽ locũ ha-
bemꝰ incorde ur̃o: q̃a scimꝰ qualẽ locũ habeatis
incorde nr̃o: nolite ꝓnobis certare adũs illos.
Quicqͥd de nobis dixerint. cito transite: ne
laborantes curas defensionis nr̃e dimittatis
causam ur̃a. Noc enĩ agunt astute: nolentes.
& timentes ut de ipsa causa dicamꝰ: ingerurs
nobis quo nos auocent. ut cũ intendimꝰ purga.¬
re nos. sileamꝰ ab ipsis conuincendis. hã ꝓrsꝰ
quis me dicis malũ  Dieo & ego alia ĩnume-¬
rabilia. cito aufer de medio: sine causã meã.
De re age eccłẽ. causã attende: ubi sis uide.
ueritas tibi undelib& loquat᷑. Esuriens ac-¬
cipiens panẽ. Nunqͣm adte ꝑueniet panis: dũ sẽꝑ
qͥd rep̃hendas inuasculo. fastidiosus &. calũp.¬
niosꝰ inquiris.

Expanded text:
contemnite et vos. Novimus enim qualem habeamus contemnite et vos. Novimus enim qualem habeamus locum in corde vestro, quia scimus qualem locum habeatis in corde nostro. Nolite pro nobis certare adversus illos. Quidquid de nobis dixerint, cito transite: ne laborantes causa defensionis nostrae, dimittatis causam vestram. Hoc enim agunt astute: nolentes et timentes ut de ipsa causa dicamus, ingerunt nobis quo nos avocent; ut cum intendimus purgare nos, sileamus ab ipsis convincendis. Nam prorsus qui me dicis malum, dico et ego alia innumerabilia: cito aufer de medio, fini causam meam, de re age, Ecclesiae causam attende, ubi sis vide. Veritas tibi undelibet loquatur, esuriens accipe; ne nunquam ad te perveniat panis, dum semper quid reprehendas in vasculo fastidiosus et calumniosus inquiris.
Abbreviated transcription (Latin):
uerit ad quẽ gemimꝰ. De malis tam̃ dictũ ẽ ali¬
ud. Suꝑ cathedrã moysi seder̃ scribȩ & phari¬
sei quȩ dicunt facite: quȩ aut̃ faciunt. facere
nolite. Uides quia incathedra moysi eui suc-¬
cessit cathedra xp̃i sedent & mali. & tam̃ dicen¬
do bona non obsunt auditoribꝰ: Quare tu ꝓpt̃
malos ipsã cathedrã dimisisti Redi ad pacẽ.
redi ad concordiã. que te non offendit Si bo-¬
na loquor & bona facio. imitare me. Si aut̃
ñ facio qͦd dico. habeᷤ consiliũ dñi. Quȩ dico
fac. que aut̃ facio. noli facere: tam̃ acathedra
catholica noli discedere. Eece in nomine xp̃i
ituri sum᷑: & multa dicturi st̃. Quis finis:
sito contẽpnite causã nrãm.: ñ illis dicatis: nisi
do. inbonis eũ noui. Si malꝰ ẽ ipse nouit. sibonꝰ
ẽ. nec sic spes mea ẽ. Noc ante omĩa didici in
catholica: ut spesmea ñ sit in homine. Alerito
gͦ uos homines rep̃henditis: qͥa spẽ uram po-¬

Expanded text:
vit ad quem gemimus. De malis tamen dictum est alivit ad quem gemimus. De malis tamen dictum est aliud: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei; quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite . Vides quia in cathedra Moysi, cui successit cathedra Christi, sedent et mali: et tamen dicendo bona non obsunt auditoribus. Quare tu propter malos ipsam cathedram dimisisti? Redi ad pacem, redi ad concordiam quae te non offendit. Si bona loquor, et bona facio, imitare me: si autem non facio quod dico, habes consilium Domini; quae dico, fac; quae autem facio, noli facere; tamen a cathedra catholica noli discedere. Ecce in nomine Christi ituri sumus, et multa dicturi sunt. Quis finis? Cito contemnite causam nostram. Non illis dicatis nisi, Deo: in bonis eum novi; si malus est, ipse novit; si bonus est, nec sic spes mea est. Hoc ante omnia didici in Catholica, ut spes mea non sit in homine. Merito ergo vos homines reprehenditis, quia spem ve
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius uix transit mare᷑ Uerũtam̃ fr̃s mei qͥd eis
dicã : Suspicamini qͦd uultis de nobis. Si boni
sumꝰ. in eccłã xp̃i frumenta sumꝰ. Si mali sumꝰ in
eccła xp̃i. palea sumꝰ: tam̃ abarea ñ recedimꝰ. Tu
qui uento tẽptationis foras uolasti: qͥd es : Triticũ
ñ tollit uentꝰ exarea. Ex eo gͦ ubi es. agnosee qͦd
es. Sequit᷑. Sed t inqͥt quiꝰ es. qui contra nos
testamentũ meũ ꝑostuũ. Dicat hoc dñs pecca¬
tori: forte ẽ genus peccatoꝵ. cui hoc recte dicat
dñs: sed in quolib& dicat hoc dñs. idõ dicit qͥa
peccatori ñ ꝓdest. quando legẽ dĩ loquit᷑ Nũqͥd
& auditoribꝰ ñ ꝓdest᷑ Ntrũq genus habemꝰ in
eccła dño dicente. ꝙ̃ bonoꝵ & maloꝵ. Boni cũ
p̃dicant qͥd dicunt: Imitatores mei estote sic̃
& ego xp̃i. De bonis qͥd dicit᷑ S ed forma estote
fideliũ. Noc nos ẽẽ laboram᷑. qͥd aut̃ simꝰ ille no.¬

Expanded text:
ipsius vix transit mare? Verumtamen, fratres mei, quid eis ipsius vix transit mare? Verumtamen, fratres mei, quid eis dicam? Suspicamini quod vultis de nobis. Si boni sumus, in Ecclesia Christi frumenta sumus: si mali sumus, in Ecclesia Christi palea sumus, tamen ab area non recedimus. Tu qui vento tentationis foras volasti, quid es? Triticum non tollit ventus ex area. Ex eo ergo ubi es, agnosce quid es. 20. Sed tu, inquit, quis es qui contra nos testamentum meum per os tuum ? Dicat Dominus hoc peccatori: forte est genus peccatorum cui hoc recte dicat Dominus; sed in quemlibet dicat hoc Dominus, ideo dicit, quia peccatori non prodest quando legem Dei loquitur. Numquid et auditoribus non prodest? Utrumque genus nos habemus in Ecclesia, Domino dicente, et bonodicant, quid dicunt? Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . De bonis quid dicitur? Sed forma esto fidelium . Hoc nos esse elaboramus: quid autem simus, ille no
Abbreviated transcription (Latin):
me noui quã illi. sed meliꝰ ds quã ego. Non gͦ
uobis insultent de nobis: ñ faciat xp̃s. Dicunt
eñi qui sunt & unde sunt  Malos hic illos nouimꝰ:¬
& ubibaptitati st̃. Si nos bene norunt sciunt
qͥa & nauigauimꝰ aliquando. sciunt qͥa & ꝑegri¬
nati sumꝰ: sciunt qr aliiͦ imꝰ & aliiͦ redimꝰ. Non
hic baptihati sumꝰ. sed ubi baptizati sumꝰ eccla
est. nota uniũso orbi t̾rarũ. Et multi fr̃s nr̃i
sunt. qui et norunt. qͥa baptitati sumꝰ & nobis.¬
cũ baptizati sunt. Facile ẽ gͦ hoc nossẽ. siqͥs fr̃m
est inde sollicitꝰ. Istis aut̃ satis facturi sumꝰ. & de¬
monstraturi aliqͥd de testimonio eccłȩ cui ñ com¬
municant. merito ñ nos norunt trans mare bap¬
titatos inxp̃o: qͥa & transmare ñ habent xp̃m.
Ille enĩ xp̃m & transmare habet: qui & trans ma¬
re cõmunionẽ uniuiersȩ eccłie tenet. Quomͦ po¬
terit cognoscere ubi ego sĩ bapticat. cũ cõmunio

Expanded text:
go novi quam illi, sed melius Deus quam ego. Non ergo go novi quam illi, sed melius Deus quam ego. Non ergo vobis insultent de nobis, non faciat Christus. Dicunt enim, Et qui sunt? et unde sunt? malos hic illos novimus, ubi baptizati sunt? Si nos bene noverunt, sciunt quia et navigavimus aliquando; sciunt quia et peregrinati sumus; sciunt quia alii ivimus, et alii redivimus. Non hic baptizati sumus: sed ubi baptizati sumus, Ecclesia est nota universo orbi terrarum. Et multi fratres nostri sunt, qui et norunt quia baptizati sumus, et nobiscum baptizati sunt. Facile est ergo hoc nosse, si quis fratrum est inde sollicitus. Istis autem satisfacturi sumus, et demonstraturi aliquid de testimonio Ecclesiae, cui non communicant? Merito non nos norunt trans mare baptizatos in Christo, quia et trans mare non habent Christum. Ille enim Christum et trans mare habet, qui et trans mare communionem universae Ecclesiae tenet. Quomodo potest cognoscere ubi sim ego baptizatus, cum communio
Abbreviated transcription (Latin):
tuus fier& aliquando pret̾it᷑. Ista sunt mala
pret̾ita. quȩ nouerant marime mista ciuita¬
te. Nic enĩ male uiximꝰ qͦd ego confiteor: &
quantũ gaudeo de gr̃a dĩ. tantũ de pret̾itis meis¬
timeo. Qd dicã : Doleo: dolerẽ. si adhuc sic eẽm.
Sed qͥd dicã : Gaudeo: nec hoc possũ dicere. uti¬
nã enĩ nũquã fuissem. Quicqͥd tam̃ fui. inno.¬
mine xp̃i pret̾itum ẽ. Qd aut̃ mͦ rep̾henduss.
non norunt Sunt quȩ adhuc ime rep̃hen¬
dãnt: sed tam̃ multũ ẽ ad illos. ut hȩc noueria.
Multũ enĩ agoᷤ incogitationibꝰ meis. pugnas ad.¬
uersꝰ malas suggestiones meas: & habens confłcti-¬
onẽ diuturnã & ꝓpe conginuã. uita cũ tẽptatioi¬
bꝰ inimici. subuertere me uolentis. Gemo apud¬
đm in infirmitate mea: & nouit qͥd parturit᷑
cor meũ: qui nouit partũ meũ. Michi aut̃ mi¬
nimũ est. ut auobis uudicer aut abhumano die

Expanded text:
tuus fieret aliquando praeteritus! Ista sunt mala tuus fieret aliquando praeteritus! Ista sunt mala praeterita, quae noverunt, maxime in ista civitate. Hic enim male viximus, quod ego confiteor: et quantum gaudeo de gratia Dei, tantum de meis praeteritis, quid dicam? Doleo? Dolerem, si adhuc essem. Sed quid dicam? Gaudeo? Nec hoc possum dicere: utinam enim nunquam fuissem! Quidquid tamen fui, in nomine Christi praeteritum est. Quod autem modo reprehendunt, non norunt. Sunt quae adhuc in me reprehendant: sed tamen multum est ad illos ut haec noverint. Multa ago in cogitationibus meis, pugnans adversus malas suggestiones meas, et habens conflictationem diuturnam, et prope continuam cum tentationibus inimici subvertere me volentis. Gemo ad Deum in infirmitate mea; et novit quid parturit cor meum, ille qui novit partum meum. Mihi autem minimum est, ut a vobis dijudicer, aut ab humano die,
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt: nos diligamꝰ illos & nolentes. Nouimꝰ
enĩ fr̃s. nouimꝰ linguas eoꝵ. ꝓpt̃ qͦd eis ñ ira¬
scam᷑. Patient̃ ferce nobiscũ: uident enĩ in
causa nichil se habere & linguas conuertũt
urnos. & incipiunt de nobis dicere mala
multa. que sciunt: multa quȩ nesciunt.
Quȩ scuint. pret̾ita nr̃a sũt. fu̾imꝰ enĩ ali¬
quando sic̃ dicit apłs stulti & increduli. &
adom̃e opꝰ bonũ reprobi: inerrore ꝑuersode.¬
sipientes & insanientes: fuimꝰ ñ negamꝰ. & qͣn¬
tum prẽtitum nr̃m ñ negamꝰ: tanto magis
ãm qui nobis ignouit laudamꝰ. Qd gͦ here¬
tice: dimittes causã . a. ibis ad hominẽ : Quid
enĩ ego sũ: qͥd sum: lũqͥd catholica ego sum:
Numqͥd hereditas xp̃i diffusa ꝑgentes ego sũ:
Sufficit michi ut inea sim: uituperas mala
mea pret̾ita: qͥd magnũ facis. Securior ego
sũ inmala mea: quã tu. Qd̃ tu uituperasti:
ego dãpnaui. Utinã uelles unitari. ut error

Expanded text:
volunt: nos diligamus illos et nolentes. Novimus volunt: nos diligamus illos et nolentes. Novimus enim, fratres, novimus linguas eorum: propter quas eis non irascamur, patienter ferte nobiscum. Vident enim in causa se nihil habere, et linguas convertunt in nos, et incipiunt de nobis dicere mala, multa quae sciunt, multa quae nesciunt. Quae sciunt, praeterita nostra sunt: fuimus enim aliquando, sicut dicit Apostolus, stulti et increduli, et ad omne opus bonum reprobi . In errore perverso desipientes et insanientes fuimus, non negamus; et quantum praeteritum nostrum non negamus, tanto magis Deum qui nobis ignovit, laudamus. Quid ergo, haeretice, dimittis causam, et is ad hominem? Quid enim ego sum? quid sum? Numquid Catholica ego sum? numquid haereditas Christi diffusa per gentes ego sum? Sufficit mihi ut in ea sim. Vituperas mala mea praeterita, quid magnum facis? Severior sum ego in mala mea quam tu: quod tu vituperasti, ego damnavi. Utinam velles imitari, ut et error
Abbreviated transcription (Latin):
mine xp̃i ⁊ s̃ nos debitores caritatis sẽꝑtenete. Illa
enĩ una ẽ. quȩ & si cotudie reddit᷑ semꝑ
debet᷑. Multa diximꝰ aduersꝰ donatistas. mul¬
ta uobis recitauimꝰ: multas cartas. multa
p̃ter canonẽ scͥpturarũ illis cogentibꝰ. Nã
nos rep̃hendam᷑. dũ uos instruamini. Possumꝰ
enĩ eis & in hac parte sic respondere: factꝰ sũ
insipiens. uos me coegistis. Tam̃ fr̃s ante om¬
na eustodite hereditatẽ nr̃am. de qua securi
sumꝰ in testam̃to patris nr̃i esse ñ in aliqua
carta fruiola alicuiꝰ hominis: sed intestam̃to
patris nr̃i. Inde securi sumꝰ qͥa qui fecit te¬
stamentũ uiuit. qui fecit testam̃tũ heredi
suo: ipse udicabit de testam̃to suo. Inreb̾
humanis aliꝰ ẽ testator aliꝰ uidex: & tam̃ qͥ
tenet testam̃tũ uincet apud uidicẽ alterũ:
ẽ uictoria: cũ ille uidicabit qui testatꝰ est
Et si enĩ mortuus ẽ xp̃c ad tempꝰ. sed iã uiuit
ineternũ. Loquant᷑ gͦ aduersus nos quicqͥd

Expanded text:
itores semper tenet. Illa enim una est, quae et si quotidie redditur, semper debetur. Multa diximus adversus Donatistas, multa vobis recitavimus, multas chartas, multa praeter canonem Scripturarum, illis cogentibus. Nam nos reprehendamur, dum vos instruamini. Possumus enim eis et in hac parte sic respondere: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Tamen, fratres, ante omnia custodite haereditatem nostram, de qua securi sumus nos in testamento Patris nostri esse: non in aliqua charta frivola alicujus hominis, sed in testamento Patris nostri. Inde securi sumus; quia qui fecit testamentum, vivit: qui fecit testamentum haeredi suo, ipse judicabit de testamento suo. In rebus humanis alius est testator, alius judex: et tamen qui tenet testamentum, vincit apud judicem alterum, ra victoria, cum ille judicabit qui testatus est! etsi enim mortuus est Christus ad tempus, sed jam vivit in aeternum. 19. Loquantur ergo adversus nos quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa impioꝵ. Nã inuenimꝰ rursũ filiũ impii flo-¬
rere inscło. & aliquando fieri iustũ. & florere
unxp̃o. Uide gͦ quomͦ accipias: ut tectũ aperias.
sed sem̃ ĩpioꝵ om̃ia oꝑa impioꝵ ꝑibunt. Fructũ
ñ habeb̾t ad tempꝰ enĩ aliqͥd ualent: pꝰea querẽt
& ñ inuenient. qͦd operati st̃. Nã ꝑdentiuĩ qͦd

Expanded text:
opera impiorum. Nam invenimus rursum filium impii floopera impiorum. Nam invenimus rursum filium impii florere in saeculo, et aliquando fieri justum, et florere in Christo. Vide ergo quomodo accipias, ut tectum aperias, Sed semen impiorum, omnia opera impiorum peribunt, fructum non habebunt: ad tempus enim aliquid valent; postea quaerent, et non invenient quod operati sunt. Nam perdent
Abbreviated transcription (Latin):
tes. ñ eos tetigit ignis. Nũqͥd scĩ eiꝰ machabei ñ
erant: qui inignibꝰ defecer̃ carne ñ fide: Sed
hoc inqͥt maiorẽ questionẽ habet qͥa cũ fide
illi ñ defecerint ille illos dereliquit. Audi qͦd
sequit᷑ In eternũ conseruabunt᷑ Tu paucos an-¬
nos eis optabas. quos eis si dara dñs. ñ derelique-¬
rãt scõs suos. Uisibilit̃ non dereliquit trespu¬
eros: occulte ñ dereliquit machabeos. Illis & iã
dedit uitã temporalẽ ad confundendos infideles::
illos aut̃ occulte coronauit ad iudicandã ĩpieta-¬
tẽ ꝑsecutoris. nec illos tam̃ nec illos dereliquit.
qui ñ derelinqu& sc̃os suos. Et nichil magnũ ac-¬
ceper̃ tres pueri: si non ineternũ conseruarent᷑.
Inet̾nũ conseruabunt᷑. Inusti aut̃ punient᷑:
& sem̃ impioꝵ ꝑibit. Quomͦ sem̃ illiꝰ inbenedi-¬
ctione erit sic sem̃ impioꝵ ꝑibit. Sem̃ .n. ĩpioꝵ

Expanded text:
tes, non eos tetigit ignis : numquid sancti ejus Machabaei non tes, non eos tetigit ignis : numquid sancti ejus Machabaei non erant, qui in ignibus defecerunt carne, non fide ? Sed hoc, inquis, majorem quaestionem habet, quia cum fide illi non defecerint, ille illos dereliquerit. Audi quod sequitur: In aeternum conservabuntur. Tu paucos annos eis optabas, quos eis si daret Dominus, non derelinqueret sanctos suos. Visibiliter non dereliquit tres pueros, occulte non dereliquit Machabaeos: illis etiam dedit vitam temporalem ad confundendos infideles; illos autem occulte coronavit ad judicandam impietatem persecutoris: nec illos tamen, nec illos dereliquit, qui non derelinquet sanctos suos. Et nihil magnum acceperunt tres pueri, si non in aeternum conservarentur. In aeternum conservabuntur. 10. Injusti autem punientur, et semen impiorum peribit. Quomodo semen illius in benedictione erit, sic semen impiorum peribit. Semen enim impiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
gellat omnẽ filiũ quẽ recipit. Contempnis il¬
lũ quando flagellat᷑ & parcis quando ditat᷑.
Unde enĩ flagellatur : Pressuris temporalibꝰ.
Quando ditabit᷑ Quando audiet. uenite bene¬
dicti patͥs mei : ꝑcipite regnũ qd uobis paratũ
ẽ abinitio mundi. Noli gͦ piger cẽ flagellariꝰ
uit sis int eos qui merent᷑ recipĩ. Usq adõ ille
amat uidiciũ: & non derelinquet scõs suos. qͦs
flagellat ad temp᷑. & qm̃ flagellat omnẽ filiũ
quẽ recipit: nec unico pepercit: inquo delictũ
quet scõs suos. Quia gͦꝰ eos non derelinquet. for¬
te hoc eis dabit qͦd hic amas multos annos ui-¬
uere. senescere: Non attendis qͥa si senectutẽ op¬
tas uenire. hanc optas. de qua cũ uenerit conque¬
raris. Non tibi gͦ dicat anima uel mala. uel in¬
firma uel paruula: quomͦ uerũ ẽ dñs amat
uidiciũ: & ñ derelinquet scõs suos: Reuera ñ
derelinqu&. ut tres pueros in camino laudan¬

Expanded text:
gellat omnem filium, quem recipit . Contemnis ilgellat omnem filium, quem recipit . Contemnis illum quando flagellatur, expavescis quando ditatur. Unde enim flagellatur? Pressuris temporalibus. Quando ditabitur? Quando audiet, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab initio mundi. Noli ergo piger esse flagellari, ut sis inter eos qui merentur recipi. Usque adeo ille amat judicium, ut non derelinquat sanctos, quos flagellat ad tempus. Et quoniam flagellat omnem filium, quem recipit, nec Unico pepercit, in quo delictum quet sanctos suos. Quia ergo non eos derelinquet, forte hoc eis dabit quod hic amas, multos annos vivere, senescere? Non attendis quia si senectutem optas venire, hanc optas de qua cum venerit conqueraris. Non tibi ergo dicat anima, vel mala, vel infirma, vel parvula: Quomodo verum est, Dominus amat judicium, et non derelinquent sanctos suos? Revera non dereliquit tres pueros in camino laudan
Abbreviated transcription (Latin):
fur ñ accedit. Noc gͦ mͦ cõmemorat᷑. quando
plangis indãpno. Qd ploras stulte: parui eordis.
aut ñ sani cordis: Quare ꝑdidisti: nͥ qͥa michi
non comodasti : Quare ꝑdidisti:. Quis tibi abs.¬
tulit: Respondebis. Fur. Nonne hoc te p̃monu¬
erã. ne ibi poneres quo fur posset accedere:Si
gͦ dolet qui ꝑdidit. hoc doleat qͥa ñ ibi posuit
bores scĩ. nolite putare qͥa ñ uidicat dñs aut ꝑ¬
uerse uidicat: qui te monet ut uiste uidices.
ipse ꝑuerse uidicaturꝰ ẽ : Amat ille uidiciũ. &
ñ derelinquet scõs suos. Sed quomͦ sit abscondita
apud illũ uita scõꝵ. ut qui modo laborãt int̾ra
quasi tempore hiemis arbores ñ habentes fructũ
& folia. illo apparente tãquã nouo sole exorto. illud
qͦd inradice uiuebat infructib appareat. amat
gͦ ille udiciũ & ñ derelinquet scõs suos. Sedla¬
borat sc̃s infame. non illũ derelinquet d̾s: Fla-¬

Expanded text:
fur non accedit . Hoc ergo commemora, quando fur non accedit . Hoc ergo commemora, quando plangis in damno. Quid ploras stulte parvi cordis, aut non sani cordis? Quare perdidisti, nisi quia mihi non commodasti? Quare perdidisti? Quis tibi abstulit? Respondebis: Fur. Nonne hoc te praemonueram, ne ibi poneres quo fur posset accedere? Si ergo dolet qui perdidit, hoc doleat, quia non ibi posuit bores sancti, nolite putare quia non judicat Deus, aut perverse judicat. Qui te monet ut juste judices, ipse perverse judicaturus est? Amat ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed quo modo sit abscondita apud illum vita sanctorum, ut qui modo laborant in terra, quasi tempore hiemis arbores non habentes fructum et folia, illo apparente tanquam novo sole exorto, illud quod in radice vivebat, in fructibus appareat. Amat ergo ille judicium, et non derelinquet sanctos suos. Sed laborat sanctus in fame? Non illum derelinquet Deus: fla
Abbreviated transcription (Latin):
putare cũ dã qd̾ nemo te uideat: aut qi deserat ted̾s. Iñ for¬
te dederis pauperi. & consecittũ fuerit aliqͦd dãp¬
num. aut aliqua tristicia rei amissȩ & dicis
tibi. qͥd ꝓfuit bona me fecisse opera. Puto ñ
sit murmuratio. unde iste strepit᷑ iusi qͥa ab.¬
undant iste uoces: Unꝰquisq mͦ cognoseit has
uoces aut more suo. aut inore uiemi sur aut
more amici sui. Deleat illas d̾s. & exstirpet
spinas de agro suo plantet frugẽ bonã. & ar¬
borẽ fructiferã. Qͥd enĩ contristatꝰ es ohomo
qͥa dedisti pauperi & aliqͥd ꝑdidisti: nonne ui¬
des. qͥa ꝑdidisti qͦd non dedisti: Quare ñ re¬
spicis ad dñm tuũ:  Ubi ẽ fides.: Quare sic dor.¬
mit᷑ Excita illã incorde tuo: attende qͥd tibi
dixerit ipse dñs quando te ad huiꝰscemodi bora
opera exhortabat᷑. Facite uobis sacculos ñ uete¬
rascentes: thesaurũ non deficientẽ incelis: qͦ

Expanded text:
putare cum das, quod nemo te videat; aut quia deserit te Deus, quando forputare cum das, quod nemo te videat; aut quia deserit te Deus, quando forte dederis pauperi, et consecutum fuerit aliquod damnum, aut aliqua tristitia rei amissae, et dicas tibi: Quid profuit bona me fecisse opera? Puto nonsubmurmuratio, unde iste strepitus, nisi quia abundant istae voces? Unusquisque modo cognoscit has voces, aut in ore suo, aut in ore vicini sui, aut in ore amici sui. Deleat illas Deus, et exstirpet spinas de agro suo: plantet frugem bonam, et arborem fructiferam. Quid enim contristatus es, o homo, quia dedisti pauperi, et alia perdidisti? Nonne vides quia perdidisti quod non dedisti? Quare non respicis ad Deum tuum? Ubi est fides? quare sic dormit? Excita illam in corde tuo. Attende quid tibi dixerit ipse Dominus, quando te ad hujusmodi opera bona exhortabatur: Facite vobis sacculos non veterascentes, thesaurum non deficientem in coelis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ait. qui parce seminat. parce & metet: &
qui seminat inbenedictionibꝰ. inbenedictio¬
nib metet. Sed laboras forte cũ seminas. & do.
eui porrigas panẽ. Nullꝰ sitiet cui despotũ. Nullꝰ
nudꝰ erit quẽ uestias. Nullꝰ ꝑegrinꝰ quẽ susci¬
pias: Hic aut̃ int̾ erumnas. tẽptationes. dolores.
gemitꝰ mittimꝰ semen: sed respice ad psalmũ
aliũ: Cuntes ibant & flebant: mutentes semi-¬
na sua. attende: qͥa sem̃ eiꝰ inbenedictione erit.
Uenientes aut̾ uenient mexultatione. portan-¬
tes manipulos suos. Uide gͦ qͦd sequit᷑ & noli
ẽe piger: Declina amalo & fac bonũ. holi tibi
putare sufficẽ si ñ spolias uestitũ. Nlon exspolian-
do uestitũ declinasti a malo: s noli arescere & stet¬
riłẽẽ Sicnoli expoliare uestitũ: ut uestiãnudũ.
Hoc: enĩ declinare a malo: s facẽ bonũ Et qͥd inde
habeo dicturꝰ es. Iã t̾ cõm̃daũ ille cui feñas. Edt̾ da

Expanded text:
enim ait: Qui parce seminat, parce et metet; et enim ait: Qui parce seminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Sed laboras forte cum seminas, et dol esuriet cui porrigas panem, nullus sitiet cui des potum, nullus nudus erit quem vestias, nullus peregrinus quem suscipias: hic autem inter aerumnas, tentationes, dolores, gemitus, mittimus semen. Sed respice ad psalmum alium: Euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua. Attende, quia semen ejus in benedictione erit: Venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suosesse piger: Declina a malo, et fac bonum. Noli tibi putare sufficere, si non exspolias vestitum. Non exspoliando enim vestitum, declinasti a malo: sed noli arescere, et sterilis esse. Sic noli exspoliare vestitum, ut vestias nudum: hoc est enim declinare a malo, et facere bonum. Et quid inde habebo, di
Abbreviated transcription (Latin):
diunt: Ite in ignẽ eternũ. qui parat᷑ ẽ diabolo
& angelis eiꝰ. Et qͥd uocat᷑ regnũ qͦd accipimꝰ:
attende sequentia. Isti ibunt inconbustionẽ et̃¬
nam: iusti aut̃ inuitã et̃nã. ad hoc ambite. hoc
emite: ad hoc fenerate. Nabetis xp̃m incelo se-¬
dͥentẽ.: int̾ra petentẽ. Inuenit quomͦ feneret
iustꝰ tota die miseret᷑ & fenerat: Et semen eiꝰ¬
in benedictione erit. Et hic ñ occurrat carna¬
lis cogitatio: uidemꝰ multos filios iustoꝵ fame
morientes. Quomͦ gͦ semen eiꝰ in benedictione
erit : Sem̃ eiꝰ reliquie eiͦ: unde hic seminat &¬
postea metet. Nãq apl̃s dicit. Bonũ aut̃ faci¬
entes ñ deficiamꝰ tempore enĩ suo metemꝰ.
Infatigabiles itaq dũ tempꝰ habemꝰ ait õꝑem᷑
bonũ ad om̃s. Noc ẽ sem̃ tuuĩ. qͦd erit ibene¬
dictione. Terrȩ cõmittis & tanto ampliꝰ colligiᷤ.
xp̃o cõmittis & ꝑdes : Uide ipsũ sem̃ exp̃ssius
nominatũ ab apło: cũ de elemosis diceret. hoc

Expanded text:
n ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et quid vocatur regnum quod accipimus? Attendite sequentia: Isti ibunt in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam . Ad hoc ambite, hoc emite, ad hoc fenerate. Habetis Christum in coelo sedentem, in terra petentem. Invenimus quomodo feneret justus. Tota die miseretur, et fenerat. 7. Et semen ein benedictione erit. Et hic non occurrat carnalis cogitatio. Videmus multos filios justorum fame morientes: quomodo ergo semen ejus in benedictione erit? Semen ejus reliquiae ejus, unde hic seminat, et postea metet. Namque Apostolus dicit: Bonum autem facientes non deficiamus: tempore enim suo metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus, ait, operemur bonum ad omnes . Hoc est semen tuum, quod erit in benedictione. Terrae coo committis, et perdis? Vide ipsum semen expressius nominatum ab Apostolo, cum de eleemosynis diceret. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tu ut possis dicere transii. & ecce ñ erat.
Qͥd ẽ transii . aP feci. Pueni ad spiritalia:
intraui insanctuariũ dĩ. ut intenderẽ in
nouissima. & ecceñerat: & quesiui eũ & ñ ẽiuẽtꝰ locꝰ
auarꝰ esses. saccellũ tenebas. Quomͦ tenebas
saccellũ ne tibi extorqueret᷑ afure: sic cu¬
stodi innocentiã ne tibi extorqueat᷑ adi¬
abolo. Sit illa certũ patrimoniũ tuũ: de
qua st̃ diutes & pauꝑes. Custodi ĩnocen¬
tiã. Quid tibi ꝓdest lucrũ auri. & dãpnũ
ĩnocentiȩ  Custodi ĩnocentiã: Et uide di

Expanded text:
ut tu possis dicere: Transivi, et ecce non erat. ut tu possis dicere: Transivi, et ecce non erat. Quid est, transivi? Profeci, perveni ad spiritualia, intravi in sanctuarium Dei, ut intenderem in novissima : et ecce non erat, et quaesivi eum, et non avarus esses, saccellum tenebas: quomodo tenebas saccellum, ne tibi extorqueretur a fure; sic custodi innocentiam, ne tibi extorqueatur a diabolo. Sit illa certum patrimonium tuum, de qua sunt divites et pauperes. Custodi innocentiam. Quid tibi prodest lucrum auri, et damnum innocentiae? Custodi innocentiam, et vide di
Abbreviated transcription (Latin):
tas uera felicitas tibi uidet᷑ ñ dũ transisti.
aut equalis illi es aut infra es. ꝓfice & tͣnsi:
& cũ ꝓficiendo transieris. attendis eũ fide:
uides nouissima ipsiꝰ. & dicis tibi. Ecce non ẽ
iste. qui sic tumuerat. quomͦ si tͣnsieris
uixta fumũ. Nã & hinc dictũ est in isto psal¬
mo suꝑiꝰ deficientes uelut fumꝰ deficient.
Frigitur in altum fumꝰ. & in globũ tumi¬
dũ ꝑgit. Quantomagis attollit᷑ tanto am¬
pliꝰ intumescit. Sed cũ transieris attende
post te. Post te enĩ fumꝰ: Sic est ante ds:
noli posteriora ex desiderio attendere. sic̃
atrendit uxor loth: & remansit inuia. Sed
respice ex despectu. & uidebis impiũ nus-¬
quã esse & queres locũ eius. Quis ẽ locus
eiꝰ Quõmͦ habet potestatẽ. habet diuitias.
habet quendã ordinẽ suũ in rebꝰ huma-¬
nis. ut multi ei obsequant᷑ ut uibeat &
audiatur. Iste locus non erit. Sed transiet:

Expanded text:
tas vera felicitas tibi videtur, nondum transisti: tas vera felicitas tibi videtur, nondum transisti: aut aequalis illi es, aut infra es: profice, et transi; et cum proficiendo transieris, attendis eum fide, vides novissima ipsius, et dicis tibi, Ecce non est iste qui sic tumuerat; quomodo si transires juxta fumum. Nam et hoc dictum est in isto psalmo superius, Deficientes velut fumus deficient. Erigitur in altum fumus, et in globum tumidum pergit: quanto magis attollitur, tanto amplius intumescit. Sed cum transieris, attende post te: post te enim fumus, si est ante te Deus. Noli posteriora ex desiderio attendere, sicut attendit uxor Lot, et remansit in via : sed respice ex despectu, et videbis impium nusquam esse, et quaeres locum ejus. Quis est locus ejus? Quo modo habet potestatem, habet divitias, habet quemdam ordinem suum in rebus humanis, ut multi ei obsequantur, ut jubeat et audiatur. Iste locus non erit, sed transiet,
Abbreviated transcription (Latin):
uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ. qͦd
uobis paratũ ẽ ab initio mundo &d de illis qͥ
nos angustauer : int̾ quos gemuimꝰ quoꝵ scanda.¬
la tolerauimꝰ ꝓ quibꝰ seuientibꝰ frustra orauimꝰ:
Aͥd de illis erit: Sequit᷑ Cũ ꝑierint peccatores
uidebis: Et cũ de ꝓximo uidebis: tu eris addex¬
terã: illi ad sinistrã. Noc ad fidei oculos ꝑtin&
qͦs fidei oculos qui ñ habent. delectant᷑ felicita¬
te impioꝵ: & putant se sine causa ẽe iustos. qͥa
uidẽt ħ florere impios. Qui autem habet oculũ
illũ fidei: qͥd dicit: Uidi ĩpiũ suꝑexaltari. et
eleuari suꝑcedros lybani. Et puta qͥa superal¬
tatꝰ est: puta quia eleuatꝰ est. Qͥd sequit᷑ et
transiui. & ecce ñ erat: & quesiui eũ. & ñ est
inuentꝰ locus eiꝰ. Quare ñ erat᷑ & quare non
ẽ inuentꝰ locus eiꝰ : Quia transisti. Si autẽ
carnalit̾ adhue cogitas. & ista terrena felici¬

Expanded text:
Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Quid de illis qui nos angustaverunt, inter quos gemuimus, quorum scandala toleravimus, pro quibus saevientibus frustra oravimus; quid de illis erit? Sequitur, Cum pereunt peccatores, videbis. Et quam de proximo videbis: tu eris ad dexteram, illi ad sinistram. Hoc autem ad fidei oculos pertinet. Quos fidei oculos qui non habent, dolent felicitatem impiorum, et putant se sine causa esse justos, quia vident hic florere impios. Qui autem habet oculum illum fidei, quid dicit? Vidi impium superexaltari et elevari super cedros Libani. Et puta quia superexaltatus est, puta quia elevatus est: quid sequitur? Et transivi, et ecce non erat; et quaesivi eum, et non est inventus locus ejus. Quare non erat, et non est inventus locus ejus? Quia transisti. Si autem adhuc carnaliter cogitas, et ista terrena felici
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ ẽũ uidiciũ fit de eo. Possumꝰ enĩ sic loqͥ
ut dicamꝰ homini. uidica mͥ. id ẽ audi causam
meã. Cũ gͦ ceperit audire causã usti sui a̾s.
qm̃ oportet om̃s exhiberi ante tribunal xp̃i.
& stare ut illic recipiat unꝰquisq quȩ ꝑ corpꝰ
gessit suie bonũ siue malũ: quando gͦ uentũ
fuerit ad illud iudiciũ: ñ eũ dãpnabit. Et si
ad tempꝰ uideat᷑ dampnari ab homine. & si dix̃
sententiã ꝓconsul iney prianũ : alia ẽ sella t̾re.¬
na: aliud tribunal celoꝵ. Ab inferiore accepit
re: tempꝰ laboris est: tempꝰ seminis ẽ. tempꝰ fri.¬
goris est: & si int̾ uentos & si int̾ pluuias. seminaᷤ
noli piger eẽ. Estas ueniet quȩ te letifica:. in
qua te gaudeas seminasse. Qd gͦ facio mͦ : Expe¬
cta dñm. Et cũ expecto qͥd ago & custodi uiã
eiꝰ. Et si custodiero qͥd accipio: Et exaltabit te.
ut hereditate possideas terrã. Quã terrã: Iterũ
ne aliqua uilla occurrat animo: illã de q̃ dicit᷑

Expanded text:
tum est, cum judicium fit ac illo: possumus enim sic loqui ut dicamus homini, Judica mihi, id est, audi causam meam. Cum ergo coeperit audire causam justi sui Deus; quoniam oportet omnes exhiberi ante tribunal Christi, et stare, ut illic recipiat unusquisque quae per corpus gessit, sive bonum sive malum ; quando ergo ventum fuerit ad illud judicium, non eum damnabit, etsi ad tempus videatur damnari ab homine. Etsi dixit sententiam proconsul in Cyprianum: alia est sella terrena, aliud tribunal coelorum; ab inferiore accepit re: tempus laboris est, tempus seminis est, tempus frigoris est: etsi inter ventos, etsi inter pluvias, semina; noli esse piger: aestas veniet quae te laetificet, in qua te gaudeas seminasse. Quid ergo facio modo? Exspecta Dominum. Et cum exspecto, quid ago? Et custodi vias ejus. Et si custodiero, quid accipio? Et exaltabit te, ut haereditate possideas terram. Quam terram? Iterum ne aliqua villa occurrat animo: illam de qua dicitur,