comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mittunt. Alii paraclitum latine oratorem:
uel aduocatum interpretant᷑. Ipse enum
sp̃c sanctus dicit. ipse docet. ꝑ ipsum dat᷑
sermosapientiȩ: ab ipso sc̃a scriptura inspi¬
rata est. Ideo sp̃e sanctus septiformis nun¬
cupatur. ꝓpter dona quȩ de unitatis
euis plenitudine particulatim quiq ut
digni sunt consequi ꝓmerentur. lp̃se enĩ
sp̃c sapientiȩ & intellectus. sp̃e consilii
sp̃c timoris dñi. Spiritus autem pͥnci¬
palis in psalmo quinquagesimo legit᷑.
Ubi quia tercio sp̃e repecitur: ñ nulli tri¬
nitatem intellexerunt indeo. quia scriptũ
est. Deus spiritus est. Quod enim non est
corpus. & tamen est: uidetur restare ut spc
sit. Intelligunt ergo ibi ñ nulli trinitatem
significari in sp̃u principali patrem. in sp̃u
tur. Adando enim donum est nuncupatũ.
lum dedisse spiritum sc̃m: quo credentes
impleci linguis omniũ gentium loqueban¬
tur. In tantum autem cdontim est: in qͣntũ

Expanded text:
mittunt. Alii Paracletum dicunt Latine oratorem mittunt. Alii Paracletum dicunt Latine oratorem vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit; ipse docet; per ipsum datur sermo sapientiae; ab ipso sancta Scriptura inspirata est. Spiritus sanctus ideo septiformis nuncupatur, propter dona quae de unitatis eius plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus sapientiae et intellectus: Spiritus consilii principalis. Spiritus autem principalis in Psalmo quinquagesimo legitur; ubi quia tertio spiritus repetitur, nonnulli Trinitatem intellexerunt, ideo quia scriptum est: Deus spiritus est . Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significari; in spiritu principali Patrem, in spiritu tur. A dando enim donum est nuncupatum. lum, dedisse Spiritum sanctum, quo credentes impleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagenda oꝑa trinitatis indesinent̾ ꝓcedit.
& ꝓcedentem sꝑm sanctum: quod filius ex
uno nascit᷑. spiritus sc̃s ex utroq ꝓcedit.
& ideo dicit apłs. Qui autem sp̃m xꝑ̃i non ha¬
bet⁊ hic non est eius. Spiritus sanctus ex
opere etiam & angłs intelligitur. Dic̾tum
tine nuncius interpretat᷑. Unde & duo
angłi apparuerunt loth. in quibus dñs
singłariter appellatur⁊ quos intelligimꝰ
filium & sp̃m sanctum. Nam pater numqͣm
legitur missus. Spͣc sanctus quod dr paracli¬
tus: a consolatione dicitur. Paraclysis enim¬
grecȩ: latine ꝯsolatio appellatur. Ap̃c enim
eum apłis lugentibus misit : postqͣm ab eoꝵ
oculis ipse in celum ascendit. Consolator enĩ
tristibus rtctit᷑ sodm illam eiusdem dñi
tur. Ipse etram dixit. Tunc lugebunt filii
sponsi: cum ab cis ablatus suerit sponsus.
Item paraclitus: ꝓ eo quod ꝯsolationem pre¬
stet animabus. quȩ gaudium temporale a¬

Expanded text:
peragenda Trinitatis opera indesinenter procedit. peragenda Trinitatis opera indesinenter procedit. et procedentem Spiritum sanctum, quod Filius ex uno nascitur, Spiritus sanctus ex utroque procedit. Et ideo dicit Apostolus, Qui autem spiritum Christi non habet, hic nopere etiam et angelus intellegitur. Dictum tine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intellegimus Filium et Spiritum sanctum, nam Pater numquam legitur missus. Spiritus sanctus, quod dicitur Paracletus, a consolatione dicitur; παράκλησις enim Latine consolatio appellatur. Christus enim eum Apostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in caelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam eiusdem Dominur.' Ipse etiam dixitMatth. 9, 15: 'Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus.' Item Paracletus, pro eo quod consolationem praestet animabus, qui gaudium temporale a
Abbreviated transcription (Latin):
net. & mutari nescit. Nec ꝓficit. quia ꝑfec¬
tus est: nec deficit. quia ęternꝰ est. Eternꝰ
est: quia sine tempore est. Non enĩhabet
inicium: neq finem. lyic & sempiternus:
quod sit semꝑ eternꝰ. A quibusctã autem
eternꝰ ab ęchere credit᷑ dictus. qͣm clum se¬
des eiꝰ habetur. Unde est illud. Celũ cęli dño.
& hec ista quatuor uuũ significant. Nam una
eademq res dicit᷑: siue dicatur et̃nus ds.
siue inmortalis. siue incorruptibił. siue inc̃o¬
mutabilis. Inuisibilis: quia numqͣm ꝑ sub
stantiã suam apparuit ocuł mortaliũ trini¬
tas. nisi ꝑ speciem subiecte creaturȩ : eiꝰdẽq
corporee. Nam nemo potest ipsam manifes¬
tationẽ essentiȩ dei uidere. & uiuere : si¬
cut & dic̾tum est moysi. Unde & dñs in

Expanded text:
net et mutari nescit: nec perficit, quia perfecnet et mutari nescit: nec perficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. Aeternus est, quia sine tempore est: non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternus ab aethere creditur dictus, quomodo coelum sedes ejus habetur. Unde est illud: Coelum coeli Domino . Et haec ista quatuor unum significant. Nam una eademque res dicitur sive dicatur aeternus Deus, sive immortalis, sive incorruptibilis, sive immutabilis. stantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subiectae creaturae eademque corporeae. Nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre et vivere, sicut et dictum est Moysi; unde et Domin
Abbreviated transcription (Latin):
si ei accideret ⁊ nequaqͣm ẽẽt omp̃s.¬
ubiq sunt. Solus enĩ totiꝰ mundi habet im
icuntur aut̃ & alia quȩctam sꝑium.
in cłm substantialiter noĩa: ut inmorta¬
lis. incorruptibilis. incommutabił ȩcernꝰ
Inmortalis. sicut de eo scriptum est: qui
solus habet inmartalitatẽ: quia in eius
natura nulla est cõmutatio. Nam omnis
mutabilitas non inconuenient᷑ mortalitas
in corpus uel in aliqͣm alteram substantiã
mutat᷑ ac uertit᷑: s in ipsa substantia qͥc¬
quid alio modo nunc est. aut fuit. scd̃m
qd cdestitit esse quod erat. mortalis utiq
dep̃henditur. dc ꝑ hoc solus ds̃ dr inmor¬
talis: quia solus incõmutabilis. Incorrup¬
tibilis appellatur: quia corrumpi & dis¬
solui ñ pͥotest. nec diudi. Quicqͣd enim
capit diuisionem: & interitum capit. Ille
nec diuidi potest. nec interire: inde incorrup¬
tibilis est. Incõmutabilis est: quia semꝑ ma¬

Expanded text:
ei si accideret, nequaquam esset omei si accideret, nequaquam esset omubique sunt. Solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut immortalis, incorruptibilis, incommutabilis, et ae creaturae. Immortalis, sicut de eo scriptum est: Qui solus habet immortalitatem ; quia in ejus natura nulla est commutatio. Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitasin corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia, quidquid alio modo nunc est aut fuit secundum id quod destitit esse, quod erat mortalis utique deprehenditur. Ac per hoc Deus solus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis incorruptibilisque appellatur, quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidquid enim capit divisionem et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire: inde incorruptibilis est. Incommutabilis est, quia semper ma
Abbreviated transcription (Latin):
me ad uos. Tanqͣm in cõparatione eius qui
uere est. quia incommutabilis est: ea quȩ
cõmutabilia fac̾ta ñ sunt. quasi ñ sint.
fuisse. & futurũ esse ñ nouit. Solus enĩ
pater cum filio. & spũ scõ. ueraciter est:
cuiꝰ essentiȩ comparatũ esse nr̃m ñ eẽ est
Unde & in colloquio dicimꝰ. uiuit ds⁊ quia ẽen¬
tia uita uiuit. quã mors ñ habet. Septimum
qd̾ timeatur ã cunctis. Octauum iã: quod
in deo tantũ ponitur: quod etiã in allelu¬
ia in nouissima sillaba sonat. Nonum tetͣ¬
gramaton: hoc est quatuor litterarum: qͦd
he. id est duabus ia. quȩ dupplicata ineffa¬
bile islud & głosum dei nom̃ efficiunt. Bici¬
tur aut̃ ineffabilis. ñ quia dici ñ potest:. s
quia finiri sensu & intellectu humano nul¬
lateuꝰ potest. E ideo quia de eo nichil dig¬
ne dicipotest: in effabilis est. Decimum
sadday: id est omipͣs. Uocatus aut̃ omp̃s:
uult: ñ a patienclo quod ñ uult. Quod

Expanded text:
me ad vos, tamquam in ejus comparationem qui me ad vos, tamquam in ejus comparationem qui vere est, quia incommutabilis est, ea quae commutabilia facta sunt, quasi non sint: fuisse, futurum esse non novit. Solus autem Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Unde et in colloquio dicimus, vivit Deus, quia essentia vita vivit, quam mors non habet. Septimum,qin Deo tantum ponitur: quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum, tetragrammaton, hoc est quatuor litterarum, quod he, id est duabus ia: quae duplicata ineffabile illud et gloriosum nomen Dei efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest: et ideo quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum, Saddai, id est, omnipotens. Vocatur autem omnipotens uult, non patiendo quod non uult; quod
Abbreviated transcription (Latin):
angłis dicitur. Quis est iste rex głe: dñs
uirtutum. Sunt enĩ in huiꝰ modi ordinati¬
one uirtutes multe : ut angłi. arcangeli.
pͥncipatus. potestates. cunctiq celestis mili¬
ciȩ ordines: quoꝵ tamen ille dominꝰ est.
Oms enim sub ipso sunt: eiꝰq dñatui subia¬
cent. Quincũ nomen est elion: qͦd interpre¬
tat᷑ in latinum excelsus: quia supra cęlos. ẽ
sicut scriptũ est de eo. Excelsus dñs: suꝑ cȩ¬
los gła eius. Exceltꝰ aut̃ dictus: ꝓualde celsꝰ.
Ex enim ꝓ ualde ꝓonit᷑: sicut exiiiꝰ ꝓ ual
de eminens. Sextum nom̃ ei est: id. ẽ qͥ est
Ds̃ enun solus ecernus est: hoc est qui exor¬
dium ñ habet: essentiȩ nom̃ uere tenet.
Hic enim nom̃ ad scm̃ moysen ꝑ angłm dela¬
tum est. Querenti enim quod ẽẽt nomen
eius. qui ei ꝑgere precipiebat ad populum
ex egypto liberanctum: respondit. Ego sũ
qui sum: & cdices filiis ifrł. Qui est misit

Expanded text:
angelis dicitur: Quis est iste rex gloriae, Dominus angelis dicitur: Quis est iste rex gloriae, Dominus virtutum . Sunt enim in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus, et potestates, cunctique coelestis militiae ordines, quorum tamen et ille Dominus est; omnes enim sub ipso sunt, ejusque dominatui subjacent. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, qui supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximide eminens. Sextum Eiei, id est, qui est: Deus enim solus, qui aeternus, est, et ob hoc qui exordium non habet essentiae nomen vere tenet: hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum: quaerenti enim, quod esset nomen ejus, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum qui sum: et, Dices filiis Israel: Qui est misit
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝑitus: hebreoꝵ nomi¬
num utterp̃tationem primꝰ
in latmã linguam conuer¬
ꝯtit. Ex quibus ꝓ breuitate
p̃teriissis multis: quędam huic oꝑi adiec¬
tis int̾precationibꝰ interponenda studui. Uo
cabuloꝵ enim expositio satis indicat qͥd ue¬
lint intelligi. Habent enim qͣnctam ex pͥis
causis nominũ rationem. In pͥncipio enm
decem noĩa ponimꝰ: quibus apud hebreos
cłs uocatur. Primũ apud hebreos dei nom̃.
hel dicit᷑. Quod alii d̃m. ali ȩchimologiã euuĩ
exprimentes. schiros. id est fortem interp̾tati
sunt: ideo quod nulla infirmitate oppͥmit᷑.
sed fortis est & sufficiens ad omĩa ꝑpetranda
Sdm nom̃ dei eloy. Tercium eloe̾: quod utr̃q
in latino d̃s łr. Est autem nom̃ latinum ex
tum est deus: quod eũ colentibꝰ sit timor.
Ds̃ autem ꝓpͥe nomen est triuitatis:. ꝑtinens
sita uocabula referunt᷑. Quartum nomen
dr sabaotli: quod uertit᷑ in latium exerci¬
tuum. siue uirtutũ. De quo in spalmis ab

Expanded text:
rum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in 294 Latinam linguam convertit. Ex quibus, pro brevitate, praetermissis multis, quaedam huic operi, adjectis interpretationibus, interponenda studui. 2. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velint intelligi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomen EL, dicitur, quod alii Deum, alii etymologiam ejus exprimentes, Schiros  Leg. Ἰσχυρὸς, id est, fortem interpretati sunt eo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, ELOIM. Tertium, ELOE. Quod utrumque in Latinum Deus dicitur. Est autem in Latinum ex tDeus autem proprie nomen est Trinitatis pertinens sita vocabula referuntur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum, sive virtutum, de quo in psalmo ab
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝑungi possent hi qui uocabant᷑ ad
sacerdotium uel regnum. Et sicut nunc
regibus indumentum purpure insigne
est regiȩ dignitatis. sic illis unctio sacri
ungenti nom̃ ac potestatem regiã ꝯferebat.
& inde xꝑi cdicti: a crysmate. id est unc̾tio.
Nam crysina grece latine unctio nõiatur.
Quȩ etiam dño nomen accomodauit fac
ta sprritalis: quia sꝑu unctus est a deo
patre. sicut in actibus apłoꝵ dicitur Collecti
sunt eium in hac ciitatẽ aduersus sc̃m filiõ
tuum quẽ unxisti: ñ utiq oleo insibili. sed
dono gr̃ȩ. quod uisibili significat᷑ ungento.
cõmunis nuncupatio potestatis. Dum enim
iħo xꝑx. ꝓprium est uocabulũ saluatoris. Xp̃i
autem nom̃ nusqͣm alibi omnino. nec aliqua¬
in gente fuit: nͥ tantũ in illo regno. ubi xp̃c

Expanded text:
quo perungui possent hi qui vocabantur ad quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat; et inde Christi dicti a chrismate, quod est unctio. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Dta spiritalis, quia spiritu unctus est a deo patre, sicut in Actis: collecti sunt enim uere in ista ciuitate aduersus sanctum filium tuum, quem unxgratiae dono, quod visibili significatur unguento. tus, sed communis nuncupatio potestatis. Dum enim oprium est vocabulum Salvatoris. 5. Christi autem nomen nusquam alibi omnino, nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi C
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Ad ꝑfectum uero omp̃s reperitur: dũ
in futurum facie᷑ faciem quibusq electis pre¬
sentabit᷑. ut ipsam speciem contemplentur.
cuiꝰ nunc uestigia comprehend̾e conant᷑.
hoc est quem uidere ꝑ speculum dicunt᷑.
Nam & situs. & habitus & locus. & tempꝰ. in dm
ñ ꝓprie. s ꝑsimilitudinem tnslatȩ dicunt᷑
Quippe sedere suꝑ cherubin dr. quod est ad
es ad dm̃ cłr. Et hec omĩa ꝑfiguram cls¬
dicuntur ÷ quia nichil est ħoꝵ ad ꝓprie¬
tatem substantiȩ eius. De filio dei a
ultis etiam modis xp̃c appellari in scͥp¬
turis inuenit᷑ diuinis. Nam ipse deipa¬
tris unigenit᷑ filius dum ẽẽt equał patͥ:
ꝓpter salutem nr̃am formã serui accepit.
Tinde quętam nomina in illo ex diuinita¬
tis substantia. quędam ex dispensatione
sumptȩ humanitatis adsumpta sunt.
p̃c namq ã crysmate est appellatus: ħi
est unctus. Preceptum enim fuerat iu¬
deis ut sacrum conficerent ungentũ:

Expanded text:
citur, ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum citur, ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum in futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vehoc est, quem videre per speculum dicuntur. Nam et situs, et habitus, et locus, et tempus in Deo non proprie, sed per similitudinem translate dicuntur. sedere super Cherubin' dicitur, quod est ad es ad Deum dicitur. Et haec omnia per figuram Deus, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae eius. De filio dei . Multis etiam modis Christus appellari in scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis adsumpta sunt. Christus namque a chrismate est appellatus, hoc est unctus. Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum,
Abbreviated transcription (Latin):
spu scõ. qui unus sp̃s est dei patris. & filii
eius unigeniti. Sunt & quȩdam uocabu¬
la ex usu nr̃o ad cleũ sumpta:. de menbriᷤ
nr̃is. siue de inferiorib. & quia in ꝓpria
natura inuisibilis & incorporeus est: ꝓ effi¬
ciens tamen causarum in ipso rerum spe¬
cies adscribunt᷑. ut iore loquutionis nr̃ȩ
facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia
uidet. dicatur occulus & ꝓpter qͦd audit
omĩa dicatur auris. ꝓ es quod auertitur.
ãbulat. & ꝓ eo quod exspectat. stat. Sic et
in cȩceris hoꝵ si milibus ab humanis menti¬
bus trahitur similitudo ad deum: sicut est
obliuiscens & memorans. Hinc est quod &
nr̃s narrat affectu. Nam & facies dei in scͥp¬
turis scĩs ñ caro. s diuina cognitio intelligit᷑:
eadem ratione qua ꝑ faciem conspectam qͥsq
cognoscitur. hoc enim in oratione dr deo
nobis cognitionem tuã. Sic & uestigia dei
dicunt᷑. quia nunc deus ꝑ speculum agnos¬

Expanded text:
Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Filii eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod etnostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intellegitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione diciturnobis cognitionem tuam.' Sic et vestigia Dei dicuntur, quia nunc Deus per speculum agnos
Abbreviated transcription (Latin):
sumniũ. Incorporeus autem uł in corporalis ido
esse. ñ corpus. Nam ctum dicit᷑ sꝑc : eius sig¬
nificatur substantia. Inmensus : quia cuncta
ꝯdudit. & ipse aͥ nullo concluditur: s omnia
intra eius omĩpotentiam coartantur. ꝑfectꝰ
dicitur: quia nichil ei potest adici. At tam̃
de consummatione alicuiꝰ facti ꝑfectio dicit᷑.
Deus autem qui ñ est factus: quom est ꝑfectus:
Sed hoc uocabulum de usu nr̃o sumpsit hu¬
mana inopia sicut & reliqua uerba: quatinꝰ
id quod in effabile est uttumq dicipossit. q̃m
de deo nichil digne humanus sermo licit.
totius mundi rebus ab ipso creatis Nichil
enĩ est quocͥ originem ab eo non traxerit.
Ipse & unus qui diuidi ñ potest: uel quod ni¬
chil aliud esse potest. qͦd tantuncdem capiat
ad totam ꝑtinent trinitatem: ꝓpter unam¬
& coeternam substantiã siue in patre. siue
in filio eius unigenito in forma dei. siue in

Expanded text:
summum. 29. Incorporeus autem, vel incorporalis ideosummum. 29. Incorporeus autem, vel incorporalis ideoesse non corpus. Nam dum dicitur spiritus, ejus significatur substantia. 30. Immensus, quia cuncta concludit, ipse a nullo concluditur, sed omnia intra ejus omnipotentiam coarctantur. 31. Perfectus dicitur, quia nihil ei possit adjici. Attamen de consummatione alicujus facti perfectio dicitur. Deus autem, qui non est factus, quomodo est perfectus? Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, totius mundi rebus ab ipso creatis; nihil enim est, quod non originem a Deo traxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest, quod tantumdem capiat ad totam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
querenctus est. Impassibilis: quia nullis
ꝑturbationibꝰ afficitur : quibꝰ fragilitas hu-¬
mana succumbit. Non enim attingunt eũ
ullȩ passiones. ut libido. iracundia. cupiditaᷤ.
humana turbat᷑. S cum dr deus irasci. aut
delari. aut dolere : nrͣo usu dr. Apud deum
enĩ ꝑturbatio nulla est: apud quẽ tranqͥl¬
litas sumina est. Simplex autẽ dicit᷑: siue
ñ amittendo quod habet. stu quia ñ aliud÷
ipse. & aliud quod in ipso est. sicut in homi¬
ne cuiꝰ aliud est esse. & aliud saꝑe. Nam &
esse potest. & sapiens ñ esse. Deus autẽ ha¬
bet essentiã: habet & sapientiã. Sed quod
habet hoc est. & omĩa unis est. ac ꝓide
simplex est: quia non into aliquid acci¬
dentis. s & quod est. & qđ in ipso est. ẽtu¬
tialiter est: excepto qͦd relatiue ad qũa¬
cumq ꝑsonam est. Sumie bonꝰ: quia
incõmutabilis est. Cr̃eatura uͦ bouum. s
non summum bonũ est: quia mutabilis est.
Et ctum sit quidem bonũ: ñ tamen ẽẽ potest &

Expanded text:
quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana sucullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, humana turbatur. Sed cum dicitur Deus irasci, aut zelari, aut dolere, nostro usu denim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. 26. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est sicut in homine, cujus aliud est esse, aliud sapere. 27. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quod habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcunque personam est. 28. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et
Abbreviated transcription (Latin):
opacus parũ luceat. Quectam ęciã facta
sunt ex nominũ diriuatione ut ã pru¬
dentia prudens: quedam ẽe ex uocibus.
ut ã garrulitate garrulus. Quectam ex
grecaᷤᷤ ȩchimologĩa orta & declinata sunt
in latinũ: ut silua. cdomꝰ. Alia quoq ex
nominibꝰ locoꝵ urbium: fluminum tx¬
erunt uocabula. ¶Multa etram & diuer¬
sarum gentium sermonẽ uocant᷑ ⁊ und̾
& origo eoꝵ ux ceriit᷑. Dunt enim ple¬
raq barbara nomuna: & incognita lati¬
interp̾tatione. linguȩ sorcit᷑ nomen.
H anc phylosophi aduerbium dicunt: qͥa
lud sit. in uno uerbo pͥosito declarat: ut¬
contiscescere est tacere. Item latus haurit¬
aptum: haurit. ꝑcutit. Item cum terminũ
dicimꝰ fiuem: aut popłatas interp̃tam᷑ uas
tatas esse. & omnino cũ uniꝰ uerbi rem u

Expanded text:
opacus parum luceat. Quaedam etiam facta opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latiinterpretatione linguae sortitur nomen. Hanc philosophi alud sit in uno uerbo posit‘conticescere’ est ‘tacere’, item latus apertum ‘haurit’ ‘percutit’, item cum ‘terminum’ dicimus ‘finem’ aut ‘populatas’ interpretamur esse ‘vastatas’; et omnino cum unius verbi rem
Abbreviated transcription (Latin):
uocabuloꝵ : cum uis uerbi uł nominis ꝑ
interpͣtationem colligit᷑. Hanc aristotiles
sy mbolon. cicero annotationẽ nominauit:
quia nomina & uerba rerũ nota facit exem¬
plo posito. utputa flum̃. quia pluendo
creuit. a fluendo dictum. Cuiꝰ cognitio
sepe usum necessariũ habet int̾pretatio¬
ne sua. Lam dũ uideris unde ortum est
nomien:. citius ium eiꝰ intelligis. Omnis
enim rei inspectio echimologia cosuta pla¬
nior est. Non autem omĩa noĩa ã ueteribꝰ
scđm naturam imposita sunt: s quedam
& sccłm placitũ: sicut & nos seruis & pos¬
sessionib interdũ scd̃m quod placet nr̃e
niũ nominũ ȩchimologię ñ reꝑiuntur:
quia quȩdam ñ scł̃m qualitatem qͥ geni¬
ta sunt. s iuxta arbitriũ humane uolun¬
tatis uocabula acceꝑunt. Sunt autem echi¬
mologĩȩ nominũ aut ex causa date ut
homo. quia sit ex humo : aut ex contra¬
riis. ut a lauando lotus. dum locum ñ
sit mundũ⁊ & ut lucus. quia umbra

Expanded text:
cabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia conior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam imposita sunt, sed quaedam, et secundum placitum, sicut et nos servis et possessionibus interdum secundum quod placet nium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem qua genita sunt, sed juxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae nominum, aut ex causa datae, uthomo quia sit ex humo; aut ex contrariis, ut a LAVANDO lutum, dum lutum non sit mundum, et 'lucus', quia umbra
Abbreviated transcription (Latin):
seraphin in esaya leguntur: figuraliter ue¬
teris & noui testamenti significationẽ osten¬
dunt. Quod uero facieni & pedes dei oꝑiunt:
quia p̃terita ante mundũ. & futura post
mundũ scire non possumus. s media tantũ.
eoꝵ testimonio ⁊templantur. Singuli senas
alas habent: quia de fabrica tantũ mundi
quȩ insex diebus facta sunt. in presenti secło
nouimꝰ. Suod clamant ter sc̃s alter ad alte¬
rum : trinitatis in una duunitate demons¬
trant mysterium. De hominib qͥ qͦdã p̾sa
Quibus ita ꝓpħicȩ indita sunt uocabula. ut
aut futuris aut p̾cedentibus eoꝵ causis con¬
ueniant. In quib tamen manente spiritali
sacramento: nunc tantum ad litteram in¬
tellectum hystouiȩ ꝓsequim᷑. Ubi aut̃ ȩthymo¬
logie interpretationẽ non attingimꝰ: solam
Q uod autem unũ nomen hebraicũ aliter atq
aliter interp̃tatur: sccłm hoc accentiuim
& litcerarũ ẽuenit diuersitatem. ut in uari

Expanded text:
Seraphim in Esaia6, 2 leguntur, figuraliter VeSeraphim in Esaia6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti significationem ostendunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. De hominibus qui quodam prQuibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequimur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam Quod autem unum nomen Hebraicum aliter atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in va
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipscim officium in ꝓprio orctine plemꝰ
acceꝑunt. Ꝙ cum sint omĩa omnib cõmu¬
nia: ꝓprie tamen & nomina suis eidinib
deputantur. Unicuiq enim sicut p̾dictũ
est ꝓpria officia sunt iniuncta quȩ ꝓme¬
ruisse eos in mundi constat exordio. Nam
quia angeli & locis. & hominib p̾sunt: ꝑ
ꝓphetani testatur angelus dicens. Princeps
nũlum eẽ locum. cui angeli ñ presint Pre¬
sunt enim & auspiciis oꝑum omniũ. hic est
ordo uel distinctio angeloꝵ: qui post lapsũ
maloꝵ in celesti uigore steterunt. Nam post¬
qͣm apostatȩ angeli ceciderunt:. hi ꝑseueran¬
tia eternȩ beatitudinis solidati sunt. Unde
cȩlum: nimirum ostendens. quod post ruinã
angeloꝵ maloꝵ. hi qui ꝑmanserunt firmita¬
tem eternȩ ꝑseuerantiȩ ꝯsequuti sunt: nul¬
lo iam lapsu auersi nulla suꝑbia cacdentes:
sed firmiter in dei amore. & contemplatione
manentes. nichil aliud dulce habent. nisi
eum a quo creatisunt. Quod autem duo

Expanded text:
c ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicensDaniel. 10,nullum esse locum cui angeli non praesint. Prsunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde caelum.' Nimirum ostendentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabiles mundos opmantur. aliȩ aqͥm
deo coeternam faciunt. aliȩ nudis pedibus
ambulant: alie cum hominibꝰ ñ comedunt¬
n eȩ sunt hereses aduersus catholicam fidẽ
exortȩ : & ab apł̃is. & a scĩs patrib uel ꝯciliis
ribus diuise inuicem sibi dissentiant: cõ¬
muni tam̃ nomine aduersꝰ eccłiam dei con

Expanded text:
innumerabiles mundos opinantur, alie aquam innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et sanctis patribus vel conciliis ribus divise invicem dissentiunt sibi, communi tamen nomine adversus ecclesiam De
Abbreviated transcription (Latin):
te & tritoitȩ a theodosianis exorti sunt.
Ex quibus gnottȩ ob ignorantiam dicti:
qui ꝑuersitati ã qua ex. eortisunt. id adici¬
unt: quod xp̃i diuinitas ignoret futura.
quȩ sunt scripta de cdie & hora nouissima:
ñ recoicdantes xꝑi ꝑsonam in esaya loquen¬
tis: dies iudicii incorde meo. Tritoitȩ uero
uocati: quod sicut tres ꝑsonas in trinitate.
ita quoꝙ tres astriunt deos esse. contra il¬
lud quod scriptum est. Audi isrł: dominꝰ
cdeus tuus : deus unus es̃
unt & aliȩ hereses sine auctore. & sine no¬
minibus. ex quibus aliȩ triformem
putant esse deum. aliȩ xp̃i diuinitatem
passibilem dicunt. aliȩ xp̃i de patre nati¬
uitati inicium temporis dant. Aliȩ libera¬
tionem hominũ apud inferos factam xp̃i
descensione non crecdunt: aliȩ animam
ymaginem dei negant. aliȩ animas ꝯuerti
in demones. & in quęcumq animalia existi¬
mant : aliȩ de mundi statu dissentiunt. aliȩ

Expanded text:
tae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, tae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt deos esse, contra illud quod scriptum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Sunt et aliae haereses sine auctore, et sine nominibus, ex qputant esse deum, alie Christi divinitatem passibilem dicunt, alie Christi de patre nativitati initium temporis dant, alie liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, alie animam imaginem dei negantes, alie animas converti in demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie
Abbreviated transcription (Latin):
unum xꝑm in uerbo dei & in carne crecti¬
dit. sed separatim atq seiunctim alterum
filium dei. alterum hominis precticauit
Eyticiani dicti ab eu̾tice ꝯstantinopolitano
abbate. qͥ xpͣm post humanam assumptio¬
nem negauit existere de duabus naturis.
s solam in eo diuinam asseruit naturam.
cepͥhali dicti. idest sine capite : Qqͣuem se¬
cqͣntur heretici. Nullus enim eoꝵ reꝑitur
auctor a quo exorti sunt. Hi triũ calcidonen¬
sium capłoꝵ impugnatores. duarũ in xpͣo
sub stantiarũ ꝓpͥetatem negant: & unam
in eius ꝑsona naturam predicant. heodo¬
siani & gaianitȩ appellati a theodosio & gar¬
ano: qui temporibus iustiniani pͥncipis in
alexandria popłi ꝑuersi electione uno die
sunt ordinati episcopi. hi errores euticetis
& chioscori sequentes. calcidonense conciliũ
respuunt. ex duabus unam in xp̃o naturã
asserunt ÷ qͥuam theodosiani corruptam.
gaianitȩ incorruptam otendunt. ¶ noi¬

Expanded text:
unum Christum in verbo Dei et carne crediunum Christum in verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque seiunctim alterum filium Dei, alterum hominis praedicavit. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam adsumptionem negavit adsistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam adseruit esse naturam. Acephali dicti, id est sine capite quem sequuntur haeretici. Nullus enim eorum reperitur auctor, a quo exorti sunt. Hi trium Chalcedonensium capitulorum inpugnatores duarum in Christo substantiarum proprietatem negant, et unam in eius persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychiset Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoi
Abbreviated transcription (Latin):
animam cũ corpore mori. atq in nouissimo
utrumq resurgere. Tertullianiste dicti.
a tertulliano presbitẽro affricanȩ ꝓuinciȩ
ciuitatis carthaginensis. Animani in mor¬
talem. ẽẽ. sed corpoream predicantes. & aĩas
hominũ peccatoꝵ post mortem in demones
uerti putantes. Tesseres decactitȩ dicti: qͦd
quarta decima luna pascha cum uideis
obseruancdum contendunt. Nam tessera
quatuor deca decem significat.  icta¬
ges ã somno nuncupati: quod ĩugilias
noctis respuant : suꝑstitionem esse dicen¬
tes iura temerare diuina. qui noctem
ad requiem tribuit. Pelagiani a pelagio
monacho exorti. Hi liberum arbitrium
diuinȩ gr̃ȩ anteponunt: dicentes fuf¬
ficere uoluntatem ad implenda uissa
diuina. Hestoriani ã nestorio ꝯstan¬
tinopolitanos episcopo nuncupati: qui
beatam uirginem mariã ñ clei sed homi¬
nis tantummͦ asseruit genitricem: ut aliam
ꝑsonam carnis. aliam faceret deitatis: nec

Expanded text:
animam cum corpore mori, atque in novissimo animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. Tertullianistae dicti a Tertulliano, presbytero Africanae provinciae et civitatis Carthaginensis, animam immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum, post mortem in daemones converti putantes. Tessarodecaditae dicti, quod quarta decima luna pascha cum Judaeis observandum contendunt; nam tessara quatuor, deca decem significat. Nyctares a somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes, jura temerari Dei, qui noctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad implenda divina jussa. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam virginem Mariam non Dei, sed hominis tantummodo asseruit genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret deita
Abbreviated transcription (Latin):
catholicos. qui constantii ꝑsecutione ꝑfidiȩ
arrianoꝵ consentientes erant. & postea cor¬
recti redire in catholicam delegerunt: dãp¬
nantes siue quod crediderunt. siue qͦd se
credidisse simulauerunt. Quos eccłia catbo¬
lica materno recepit sinu: tanqͣm petrum
post fletum negationis. Hanc illi matris ca¬
ritatem suꝑbe accipientes eosq reciꝑe no¬
lentes. ab ecclesiȩ cõmunione recesserunt.¬
& cum ipso lucifero auctore suo qui mane oriebat᷑.
cadere meruerunt. Iouianiste ã iouia¬
no quodam monacho dicti. asserentes nul¬
lam nuptarũ & uirginum esse distantiam.
nullumq inter abstinentes. & simpliciter
epulantes esse discrimen. Eluidiani ab
eluidio nominati: qͥ dicunt post natum
xp̃m alios mariam filios de uiro ioseph pe¬
perisse. I aterniani a paterno quodam
exorti: qui inferiores corporis partes adia
holo factas opinantur. Arabici nuncupa¬
ti. eo quod in arabia exorti sunt: dicentes

Expanded text:
catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae catholicos, qui Constantii persecutione perfidiae Arianorum consentientes erant, et postea correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes, sive quod crediderunt, sive quod se credidisse simulaverant; quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris caritatem superbe accipientes eosque recipere nolentes ab Ecclesiae communione recesserunt et cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Iovinianistae a Ioviniano quodam monacho dicti, adserentes nullam nuptarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios de viro Ioseph peperisse. Paterniani a Paterno quodam exorti qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes
Abbreviated transcription (Latin):
ti. qui dicunt dm̃ non facere mala. contra
illud quod scriptum÷. Ego dñs creans ma¬
la. E lorani a florĩno: qui ẽ contrario di
cunt dm̃ creasse mala. contra id quod
scriptũ est. Fecit deus omnia bona.
Donatistȩ ã donato quoctam affro nuncu¬
pati: qui de numidia ueniens tota pene
affricam sua ꝑsuasione decepit: asserens
minorem patre filium. & minorem filio
spiritum sc̃m: & rebaptizans catholicos
Honosyaci a bonoso quodam episcopo exor¬
ti ꝓduntur: qui xp̃m filium dei adopti¬
uum ñ ꝓprium asserunt. Circumcilio¬
nes dicti eo quod agrestes sint: quos coto¬
p̾itas uocant:. supradicte heresis habenteᷤ
doctrinam. Hi amore martyrii semet ip¬
sos ꝑimunt : ut uiolenter de hac urta dis¬
cedentes martyres nominent᷑. P riscili¬
anistȩ ã prisciliano uocati: qui in hyspa¬
nia ex errore guosticoꝵ & manicheoꝵ ꝑmix¬
tum dognia composuit. Luciferiani ã
lucifero syrmiȩ episcopo ortĩ. qui episcopõ

Expanded text:
ti, qui dicunt Deum non facere mala, contra ti, qui dicunt Deum non facere mala, contra illud quod scriptum est: Ego Dominus creans mala. 50. Floriani a Florino, qui e contcunt Deum creasse mala, contra id quod scriptum est: Fecit Deus omnia bona. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minorem Patre Filium, et minorem Filio Spiritum sanctum, et rebaptizans catholicos. Bonosaici a Bonoso quodam episcopo exorti produntur, qui Christum Filium Dei adoptivum, non proprium, asserunt. Circumcelliones, dicti eo quod agrestes sunt, quos Cothopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes, martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permistum dogma composuit. Luciferiani a Lucifero Syrmi
Abbreviated transcription (Latin):
ani uocati sunt. Hi unam ꝑsonam patͥs
&e fllii & spiritꝰ sci astruint
Arriani ab arrio alexandrino presbitero
orti sunt: qui coeternum patͥ filium ñ cog¬
noscens. diuersas in trinitate substantias asse¬
ruit: contra illud quod ait dñs. Ego & pater
unum sumͦ. Macedoniani a macedonio
ꝯstantinopolitano episcopo dicti sunt: negan¬
tes dm̃ esse spiritum. scm̃. pollinariste.
ab apollinare uocati sunt: dicentes xp̃m cor¬
pus tantummͦ sine anima suscepisse. Anci¬
dicomaritȩ appellati sunt: ꝓ eo quod mariȩ
uirginitati contradicunt: asserentes eam
post xp̃m natum uiro suo fuisse cõmixtam
Metangesmonite ideo tale nomen accepe¬
xunt : quia angeos grece uas dicit᷑. Asse¬
runt enim sic esse in patre filiũ: tanqͣm
uas mauis intra uas mimnus. Patriciani. ã
quocdam patricio nuncupati sunt: qͥ sub¬
stantiam hũmane carnis a ctiabolo octitã
dicunt. Coliciani a quodam colito noiͣa¬

Expanded text:
ani vocati sunt. Hi unam personam Patris, ani vocati sunt. Hi unam personam Patris, et Filii, et Spiritus sancti astruunt. 43. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum 357 Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus. 44. Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum esse Spiritum sanctum. 45. Apollinaristae ab Apollinare vocati sunt, dicentes Christum corpus tantummdicomaritae appellati sunt, pro eo quod Mariae virginitati contradicunt, asserentes eam post Christum natum viro suo fuisse commistam Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia angos, ἄγγος Graece, vas dicitur. Asserunt enim sic esse in patre Filium, tanquam vas minus intra vas majus. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam dicunt. 49. Coluthiani a quodam Colutho nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ad galathas apłs scribens inuenit᷑. ¶ oti¬
niani a fotino gallo greciȩ syrmiȩ episco¬
po nuncupati: qui ebionitarũ heresim
suscitans. asseruit xp̃m a maria ꝑ ioseph
nuptiali coitu fuisse conceptũ. eriani ab
aerio quodam nominati sunt: hi offerre
eunomio quodam dialectico ȩtii discipło:
ex cuiꝰ nomine magis innotuerunt dissimi¬
lem patͥ. asserentes filiũ. & filio sꝑm sc̃m.
Dicunt ist etiam nullum imputari peccatũ
u fide manentiũ Grigeniam ab origẽ¬
ne auctore exortisunt: dicentes quod ñ
peccasse: & ꝓdiuersitate peccatoꝵ ẽ celis
usq ad terras diuersa corpora quasi uin¬
cula meruisse. eaq causa factum fuisse
mundũoetani ã quodam noeto uoca
nominib. non in ꝑsonis accipiunt. Unde
& patripassiani uocantur: quia patrẽ
passum dicunt. Sabelliani ab eodem no¬
eto pullulasse dicuntur. cuiꝰ discipłm
ꝑhibent fuisse sabellium: ex cuiꝰ nomine
maxime innotuerunt. Unde & sabelli¬

Expanded text:
ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallograeciae Sirmiae episcopo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans adseruit Christum a Maria per Ioseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nunEunomio quodam dialectico Aetii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum. Dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium. 40. Origeniani ab Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non peccasse, et, pro diversitate peccatorum, a coelis usque ad terras diversa corpora, quasi vincula, meruisse, eaque causa factum fuisse mundum. 41. Noetiani a quodam Noeto vocatnominibus non in personis accipiunt. Unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. 42. Sabelliani ab eodem Noeto pullulasse dicuntur, cujus discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cujus nomine maxime innotuerunt; unde, et Sabelli
Abbreviated transcription (Latin):
tias introduxit. id est bonam & malam: &
animas ex deo quasi ex aliquo fonte manare
uum ex parte recipiunt. Canomiani. id¬
est qui latine sine lege dicunt᷑. Antropomoi¬
fitȩ dicti: ꝓ eo quod simplicitate rustica dm̃¬
libris scripta sunt arbitrantur. Antropos
enim grece : latine homo interpretatur
guitur. nec corpouis mole censetur. Era¬
clitȩ ab eraclio auctore exorti. Monachos
tantũ recipiunt. ꝯiugia respuunti regna
cȩloꝵ paruulos habere non crectunt. Noua¬
ciani ã nouato romȩ urbis presbiterõ exorti.
qui aduersus corneliũ cathedram sacerdota¬
lem conatus inuadere heresim instituit:
nolens apostatas susciꝑe. & rebaptizans bap¬
tizatos. Montani heretici dicti: quod tẽ¬
pore ꝑsecitionis in montib latuerunt.
Qua occasione se ã catholicȩ ecclesiȩ corpore
diuiserunt. Esbionite ab ebionẽ dicti.
Hi semuudei sunt: & ita tenent eugłm. ut
legem carnaliter seruent. Aduersus quos

Expanded text:
tias introduxit, id est bonam et malam, et tias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare vum ex parte recipit. Canoniani Latine sine lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Ddivinis scripta sunt, arbitrantur; anthropos enim, Graece ἄνθρωπος Latine homo interprguitur, nec corporis mole censetur. Heraclitae ab Heraclio auctore exorti. Monachos tantum recipiunt, coniugia respuunt, regna caelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a catholicae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent Evangelium ut Legem carnaliter servent: adversus quos
Abbreviated transcription (Latin):
carnes abhominant᷑. Elõgii dicti. tanqͣm
sine uerbo. Lõgos enim grece. uerbum dr
Deum enĩ uerbum ñ crectunt ⁊ respuentes
terunt. Auctores eoꝵ. montanꝰ. prisca. et
maximilla fuerunt. Hi aduentum spiri¬
tiis sci non in apłis: s in se traditum assert̃
atharoȩ ꝓpter mundiciam ita se nomina¬
lierunt. Głantes enim de suis meritis: ne¬
gant penitentes ueniã posse ꝯseqͥ pecatoꝵ.
Uiduas si nupserint. tanqͣm adulteras damp¬
nant: mundiores se cȩteris p̾dicant. Qui
nomen suũ si cognoscere uellent: munda¬
nos se potiꝰ qͣm mundos uocarent. P au¬
liani a paulo samasateno exorti sunt: qui
cdixit ñ semꝑ fuisse xp̃m. s ã maria sump¬
sisse uncium. Ermogeniani ab ermoge
ne quodam uoca qͥ materiam ñ natam
introducens deo ñ nato eam comparauit.
matremq elementoꝵ & deam asseruit: quos
apłs imꝓpbat dicens elementis seruientes.
anichei ã quod em ꝑsa extiterunt. qui uo¬
catus est manes Dic duas naturas & substan¬

Expanded text:
. Alogii vocantur tamquam sine Verbo. Λόγος enim Graece verbum dicitur. Deum enim Verbum non credunt, respuentes terunt. Auctores eorum Montanus, Prisca et Maximilla fuerunt. Hi adventum Spiritus Sancti non in Apostolis, sed in se traditum adserunt. Catharoe propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant paenitentibus veniam peccatorum: viduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant: mundiores se ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani ab ne quodam vocati: qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam asseruit, quos Apostolus improbat elementis servientes. Manichaei a quodam Persa exstiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substan
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem dei esse arbitrant᷑. Angelici uoca¬
tr. quia angłos colunt. Apostolici hoc nom̃
sibi: qeo presumpserunt: quod nichil possi¬
dentes ꝓpriũ. nequaqͣm recipiant eos qui
aliquid in hoc mundo utuntur. ¶ erdoni¬
ani ã cerdõne quodã nominati: qui duo
contraria pͥncipia asseruit. Marcionistȩ
a marcione stoico phylosopho appellati: qui
cerdonis dogina secutus. alterum bonum.
alterum iustũ deum asseruit: tanqͣm duo
principia ereatoris & bonitatis. Arcoteritȩ
ab oblatione uocati. Panem enĩ & caseum
offerunt: dicentes pͥmis hominib oblati¬
onem a fructibus terrȩ. & ã fructibus oui¬
um fuisse cȩlebratam. I quarii appellati:
eo quod aquam solam offerant in calice sa¬
cramenti. S eueriani ã seuero geortr: ui¬
num ñ bibunt. uetus testamentũ & resur

Expanded text:
virtutem Dei esse arbitrantur. 18. Angelici vocavirtutem Dei esse arbitrantur. 18. Angelici vocati, quia angelos colunt. 354 19. Apostolici hoc sibi nomen ideo praesumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiant eos qui aliquid in hoc mundo utuntur. 20. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati, qui duo contraria principia asseruit. 21. Marcionistae a Marcione stoico philosopho appellati, qui, Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit, tanquam duo principia creationis et bonitatis. 22. Artotyritae ab oblatione vocati. Panem enim et caseum offerunt, dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. 23. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. 24. Severiani a Severo exorti, vinum non bibunt, Vetus Testamentum et res