comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate in ciuitate ista aduer¬
sus sẽm puerũ tuũ ĩm quẽ un¬
aristi. herodes & pẏlatus & popłs
ifrł. facere quanta manꝰ tua et
consiliũ p̃destin auit fieri. Ecce
qđ dietum ẽ. scđm euangeliũ qͥ¬
dem inimici ꝓpt̾ uos. Tanta qͥ ppe
ab inimieis iudeis manꝰ d̃i & con¬
siliũ predestinauit fieri: quanta
necessaria fuerant euangłio ꝓ¬
pter nos. S qͥd ÷ qđ sequitur.
sedm electionẽ aut̃ dilecti ꝓpter
patres: Numqͥd illi mimici qui
suis inimiciciis ꝑiert̾. & aduer¬
santes oꝑo de gente ipsa adhuc
ꝑeunt. ipsi st̃ electi atq dilecti:
Absit. Quis hoc uł stultissimꝰ di¬
xerit: S utrũq licet inter se
contrarium. id est inimici & di¬
lecti qũãuis ñ in eosde homines.
tñ in eande gentem conuenit ui¬
deoꝵ. & adidem carnale sem̃ isrł.
aliis eor adelaudicationẽ. aliis
ad bñdictioñẽ isrł ipsiꝰ ꝑtinentibus.
Hc̃ enĩ sensum aꝑtiꝰ suꝑius ex pliea
uit: ubi ait. Qđ̃ querebat isrł

Expanded text:
n civitate ista adversus sanctum puerum tuum Jesum, quem unxisti, Herodes et Pilatus, et populus Israel, facere quanta manus tua et consilium praeordinavit fieri . Ecce quod dictum est, secundum Evangelium quidem, inimici propter vos . Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudicationem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum  quaerebat Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
grãm ñ seđ̾m debitũ. Elegit gͦ e¬
os de mundo cũ hie ageret carñt:
s iam electos in se ipso ante mundi
constitutionẽ. Hie ẽ immobilis ue¬
ritas p̃destinationis & gr̃ȩ. Nam
qͥd est qđ ait apł̃s ͥ sicut elegit¬

Expanded text:
am, non secundum debitum. Elegit ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam electos in se ipso ante mundi constitutionem. Haec est immobilis veritas praedestinationis et gratiae. Nam quid est quod ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ñi aꝑtiꝰ dici potuit ꝗͣ id̃ qđ dictũ
est. scd̾m euangłium quide ini¬
mici ꝓpter uos: Est gͣ in maloꝵ
potestate peccare: ut autẽ pec¬
cando hoc uł hoc illa malicia fa¬
ciant. ñ est in eoꝵ potestate. sed̃
d̃i diuidentis tenebras & ordnas¬
tis eas. ut hinc etiã qd faciunt
contra uoluntatẽ di ñ impleat᷑ nͥ
uoluntas di. Legimꝰ in actibus
apłoꝵ qđ eũ dimissi a iudeis apł̃i
uenissent adsuos. & indicassent
quanta eis sacerdotes & seniores di¬
xerunt. leuauert̾ illi uocẽ una
pueri tui dixisti. quare fremu¬
ert̾ gentes & popłi meditati st̾ in¬
amaᷤ Astitert̃ reges t̾rȩ. & pͥnci¬
pes in unũ : aduersus dñm & ad

Expanded text:
i potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibusod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt; levaverunt illi vocem unanpueri tui, dixisti, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes
Abbreviated transcription (Latin):
choata & ꝑfecta: donũ di est. Ꝙ
hoc donũ quibusdã dari quib¬
dam ñdari om̃ino ñ dubitet:
qui ñ uult manifestissimiᷤᷤ saeris
litteris repugnare. Cur aut̃e ñ
om̃ib detͣ fidelem mouere ñ de¬
bet : qui credit ex uno om̃s isse¬
in condemnationẽ sine dubitatio¬
ne iustissimã. ita ut nulla esst
di iusta rep̃hensio etiãsi nullus
inde liberaret᷑. Undȩ constat ma¬
gña esse grãm qđ płimi liberant᷑
& qͥd sibi deberet᷑ in eis quiñli¬
berant᷑ agnoseunt: ut qui glat
ñ in suis meritis quȩ paria uidi
esse damnatis. s in dño głetur
Cur aute istum potiꝰ quã illũ sibe¬
ret. inserutabilia st̃ iudicia eiꝰ.
& inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Melius

Expanded text:
choata, et perfecta, donum Dei est: et hoc donum quibusdam dari, quibusdam non dari, omino non dubitet, qui non vult manifestissimis sacris Litteris repugnare. Cur autem non omnibus detur, fidelem movere non debet, qui credit ex uno omin condemnationem, sine dubitatione justissimam: ita ut nulla esset Dei justa reprehensio, etiamsi nullus inde liberaretur. Unde constat, magnam esse gratiam, quod plurimi liberantur; et quid sibi deberetur, in eis qui non liberantur agnoscunt; ut, qui gloriatur, non in suis meritis, quae paria videt esse damnatis, sed in Domino glorietur. Cur autem istum potius quam istum liberet; inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius . Meliu
Abbreviated transcription (Latin):
quantitate animȩ. In quo ubro illud
quod dixi. om̃s artes animã secum¬
attulisse mͥ uideri. nec aliud quicqͣm
esse id qͦd dr̃ discere. qͣm reminisci et
recordarri non sic accipiendũ est qua¬
si ex hoc approbet᷑ animã uł hic in

Expanded text:
Animae quantitate. 2. In quo libro illud Animae quantitate. 2. In quo libro illud quod dixi, omnes artes animam secumattulisse mihi videri; nec aliud quidquam esse id quod dicitur discere, quam reminisci ac recordari , non sic accipiendum est, quasi ex hoc approbetur, animam vel hic in
Abbreviated transcription (Latin):
a quo defecerunt. qui sempit̾no igne
punientur : qͣmiuis om̃ia deficientia
sic ordinentur ut ibi sint ubi congru¬
entissime possint esse: quia ⁊ illi qui
non recurrunt congruentissime in
pena sunt. Alo loco. nemo fere inq̃m
de scarabeis dubitat qͥn de fimo in pi¬
lam rotundato ab his atq obruto
existant: cum hoc exemplũ utrũ ue¬
rum sit multi dubitent. multi ne au¬
dierint quidẽ. Hoc opus sic incipit.
In aliis libris satis opinor egisse nos:
N eadem urbe scripsi dialogũ in
quo de anima multa querunt᷑. ac
disseruntur ÷ id est unde sit. qualis
sit. quanta sit: cur corpori fuerit da¬
ta ÷ cũ ad corpus uenerit qualis ef¬
ficiatur: qualis cum abscesserit. S
qm̃ quanta sit diligentissime ac sub¬
tilissime disputatum ẽ. ut eam si pos¬
semus ostenderemꝰ corporalis quanti¬
tatis ñ esse. et tam̃ magnũ aliquid
esse: ex hac una inquisitione totus li¬
ber nom̃ accepit. ut appellaret᷑ de

Expanded text:
a quo defecerunt, qui sempiterno igne a quo defecerunt, qui sempiterno igne punientur, quamuis omnia deficientia sic ordinentur, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, quia et illi, qui non recurrunt, congruentissime in poena sunt. alio loco: nemo fere, inquam, de scarabeis dubitat, quin de limo in pilam rotundato ab his atque obruto existant, cum hoc exemplum utrum uerum sit multi dubitant, multi ne audierint quidem. Hoc opus sic incipit: In aliis libris satis opinor egisse nos. VS. In eadem urbe scripsi dialogum, in quo de anima multa quaeruntur ac disseruntur, id est unde sit, qualis sit, quanta sit, cur corpori fuerit data, cum ad corpus uenerit qualis effiquoniam quanta sit, diligentissime ac subtilissime disputatum est, ut eam, si possemus, ostenderemus corporalis quantitatis non esse, et tamen magnum aliquid esse; ex hac una inquisitione totus liber nomen accepit ut appellaretur, de
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis ꝑficiat᷑. ubi ꝑfici ⁊ qñ ꝑfici po¬
test: ut quẽadmodum lauacrũ rege¬
nerationis purgat a reatu om̃ium
pecc̃oꝵ que humana traxit natiuitaᷤ.
et contraxit iniquitas ⁊ ita illa ꝑfecti¬
o purgat ab om̃ium labe uicioꝵ.
sine quib esse ñ potest humana in
ꝓ ea mundans eam lauacro aque
in uerbo ut exhiberet sibi głosam
eccłiam ñ habentem maculam aut
rugam: aut aliquid eiusmodi. Hic
est enĩ lauacrum aque in uerbo.
quo mundat᷑ eccłia ⁊ s cum tota di
hic accipit: ad illam głam que hic non
est. ꝑfectionemq ꝑducit᷑. In alio libro
cuis ẽ titulus de morib manicheoꝵ.
illud quod dixi dĩ bonitas om̃ia defi-¬
cientia sic ordinat. ut ibi sint ubi con¬
gruentissime possint esse. donec ordi¬
natis motib ad id recurrant unde
defecerunt ⁊ ñ sic accipiendũ est tam¬
qͣm oñia recurrant ad id unde defece¬
runt. sicut origeni uisum ẽ. s om̃ia q̃

Expanded text:
ritatis perficiatur, ubi perfici et quando perfici poritatis perficiatur, ubi perfici et quando perfici potest, ut. quemadmodum lauacrum regenerationis purgat a reatu omnium peccatorum, quae humana traxit natiuitas et contraxit iniquitas, ita illa perfectio purget ab omnium labe uitiorum, sine quibus esse non potest humana in pro ea, mundans eam lauacro aquae in uerbo, ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi. hic est enim lauacrum aquae in uerbo, quo mundatur ecclesia. sed cum tota dichic accipit, ad illam gloriam, quae hic non est, perfectionemque perducitur. In alio libro, cuius est titulus: de moribus Manicheorum, illud. quod dixi: dei bonitas omnia deficientia sic ordinat, ut ibi sint, ubi congruentissime possint esse, donec ordinatis motibus ad id recurrant, unde defecerunt, non sic accipiendum est, tamquam omnia recurrant ad id, unde defecerunt, sicut Origeni uisum est, sed ea omni
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sint: s dixi etiam si sint. Auo loco
ubi dixi .iam uͦ cum hec humana di¬
lectio inherentẽ uberib suis nutͥue¬
rit. ⁊ roborauerit animũ. sequendo do
factũ idoneum ubi eius maiestas ex
tanta parte quanta animo hominis
dũ terre huius in habitator ẽ sufficit
aꝑire se ceꝑit : tantus caritatis ardor
innascitur ⁊ in tantũ diuini amoris
surgit incendiũ ut exustis om̃ib uici¬
Is ⁊ homine sc̃ificato atq purgato. satis
appareat qͣm diuine dictum sit. ego sũ
ignis consumens ÷ possunt putare pela¬
giam istam ꝑfectionẽ in hac mortali ui¬
ta me dixisse posse contingere. S non
hoc putent. Ardor quippe caritatis. se¬
quendo dm factus idoneus. ⁊ tam ma¬
gnus ut uicia cuncta consumat. in
hac uita nasci ⁊ crescere potest ⁊ ꝑfice¬
re uͦ ꝓpt̾ quod nascitur ut nullũ insit
homini uicium. ñ consequent̾ hic potest᷑:
qͣmuis tanta ista res eodem ardore ca¬

Expanded text:
cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, cum sint, sed dixi: etiam si sint. Alio loco, ubi dixi: iam uero, cum haec humana dilectio inhaerentem uberibus suis nutrierit et roborauerit animum, sequendo deo factus est idoneus; ubi eius maiestas ex tanta parte, quanta animi, dum terrae huius inhabitator est, sufficit, aperire se coeperit, tantus caritatis ardor innascitur et tantum diuini amoris consurgit incendium, ut exustis omnibus uitiis in homine sanctificato atque purgato satis appareat, quam diuine dictum sit: ego sum ignis consumens, possunt putare Pelagiani istam perfectionem in hac mortali uita me dixisse posse contingere. sed non hoc putent. ardor quippe caritatis sequendo deo factus idoneus et tam magnus, ut uitia cuncta consumat, in hac uita nasci et crescere potest, perficere uero, propter quod nascitur, ut nullum insit homini uitium, non consequenter hic potest, quamuis tanta ista res eodem ardore ca
Abbreviated transcription (Latin):
legi. s hoc grecus ñ habet ⁊ habet aut̃
uanitas uanitatũ qđ postea uidi: et
inueni eos latinos esse ueriores qͥ ha¬
bent uanitatũ non uanitantiũ. Ex oc¬
casione tam̃ huius m̃dositatis quecũq
disserui: uera esse ipsis rebus apparet.
Qđ aut̃ dixi eum ipsum quẽ cogno¬
scere uolumꝰ. hoc ẽ dm pͥus plena ca¬
ritate diligamus. melius diceret᷑ sin¬
cera. qͣm plena ⁊ nisi forte pudetur ca¬
ritate di ñ futuram esse maiorem: qñ
uidebimꝰ facie ad faciem. Sic itaq
hoc accipiatur. tamqͣm psena dicta
sit. qua maior esse ñ possit: qͣm diu
ambulamꝰ ꝑ fidem. Erit enĩ plenior:
imino plenissima: s ꝑ sp̃ẽm. Item qͦd
dixi de his qui subueniunt indigen¬
tib quia miscđes uocantur. etiã si sapi¬
entes usq adeo sint. ut etiam nullo
animi dolore turbent᷑ ⁊ ñ sic accipien¬
dum ẽ tamqͣm definierim in hac uita
tales esse sapientes. Non enim dixi.

Expanded text:
legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: uanitas uanitatum, quod postea uidi, et inueni eos latinos esse ueriores, qui habent uanitatum, non uanitantium. ex occasione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis rebus apparet. Quod autem dixi: eum ipsum, quem cognoscere uolumus, hoc est deum, prius plena caritate diligamus, melius diceretur: sincera quam plena, nisi forte putatur caritatem dei non futuram esse maiorem, quando uidebimus facie ad faciem. sic itaque hoc accipiatur, tamquam plena dicta sit, qua maior esse non possit, quamdiu ambulamus per fidem; erit enim plenior, immo plenissima, sed per speciem. item quod dixi de his, qui subueniunt indigentibus, quia misericordes uocantur, etiam si sapientes usque adeo sint, ut iam nullo animi dolore turbentur, non sic accipiendum est, tamquam definierim in hac uita esse tales sapientes; non enim dixi:
Abbreviated transcription (Latin):
ex occasione m̃dositatis inuentas. Qͥd
enĩ uerius qͣm qd̾ sapientia doceat
ueritatẽ contemplationis. qͣm nomi¬
ne sobrietatis significata putaur: et
actionis ꝓbitatem quã ꝑ duo alia
indelligi uolui. ꝑ iusticiam atq uir¬
tutem ⁊ cũ codices eiusdẽ int̾pretatio¬
nis ueriores habeant. sobrietatẽ enĩ
et sapientiã docet. ⁊ iusticiã. ⁊ uirtu¬
tem: His enĩ nominib latinus inter¬
pres quatuor illas uirtutes que maxi¬
me in oꝑe philosophoꝵ esse assolent.
nominauit ⁊ sobrietatẽ appellans tẽ¬
ꝑantiam. prudentie imponens nom̃
sap̃ie. fortitudinẽ uͦ uirtutis uocabu¬
lo enuntians. solam iusticiã suo no¬
mine int̾pretatꝰ est. Has aut̃ quatuor
uirtutes in eodẽ libro sapĩe nomini
bus sius appellatas sicut a grecis uo¬
cantur: longe postea repperimꝰ in co¬
dicib grecis. Item quod posui de li¬
bro salomonis. uanitas uanitantiũ.
dixit eccłiastes. in multis quide codicib

Expanded text:
ex occasione mendositatis inuentas. quid ex occasione mendositatis inuentas. quid enim uerius, quod sapientia doceat ueritatem contemplationis, quam nomine sobrietatis significatam putaui, et actionis probitatem, quam per duo alia intellegi uolui, per iustitiam atque uirtutem, cum codices eiusdem interpretationis ueriores habeant: sobrietatem enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem? his enim omnibus latinus interpres quattuor illas uirtutes, quae maxime in ore philosophorum esse adsolent, nominauit, sobrietatem appellans temperantiam, prudentiae inponens nomen sapientiam, fortitudinem uero uirtutis uocabulo enuntians, solam iustitiam suo nomine interpretatus est. has autem quattuor uirtutes in eodem libro Sapientiae suis nominibus appellatas, sicut a Graecis uocantur, longe postea repperimus in codicibus graecis. item quod posui de libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in multis quidem codicibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ ce afficunur totadie. estimati su¬
mus ut oues occisionis m̃dositas nr̃i
codicis me fefellit: minus memorem
scͥpturarũ in quib nondũ assuetus
eram. Nam eiusde int̾pretationis a¬
lii codices ñ hñt ꝓpter de afficim᷑ ⁊ s
propt̾ te morte afficun᷑: qͦd uno u̾bo
alii dixerunt. mortificam᷑. Hoc esse
uerius grecilibri indicant⁊ ex qua
tes: ueterũ diuinarũ scͥptiuarum
est facta translatio. Et tam̃ scdm ħ
tans dixi: quȩ in ipsis rebus ñ tamꝙͣ
falsa imꝓbo. Uerũtam̃ conuenientiam
scͥpturarũ uet̾um. et nouarũ quã de¬
monstrare cupiebam ex his dũtaxit
uerbis: ñ utiq demonstraui. Unde
aut̃ mnͥ error obrepserit dixi. Ex aliiᷤ
uͦ testimoniis eandẽ conuenientiã
sufficient̾ ostendi. Similit̾ ⁊ paulo
post destimoniũ posui de libro sapĩe.
scđm codicem nr̃m in quo scͥptum e¬
rat sobrietatẽ enim sapientia docet.
et iusticiam. ⁊ uirtutẽ ⁊ et scd̃m hec
uerba disserui res quidem ueras: s

Expanded text:
pter te adficimur tota die, aestimati sumus ut oues, mendositas nostri codicis me fefellit minus memorem scripturarum, in quibus nondum adsuetus eram. nam eiusdem interpretationis alii codices non habent: propter te adficimur, sed propter te morte adficimur, quod uno uerbo alii dixerunt mortificamur. hoc esse uerius graeci libri indicant, ex qua tes ueterum diuinarum scripturarum est facta translatio. et tamen secundtans dixi, quae in ipsis rebus non tamquam falsa inprobo, uerum tamen conuenientiam scripturarum ueterum et nouarum, quam demonstrare cupiebam, ex his dumtaxat uerbis non utique demonstraui. unde autem mihi error obrepserit, dixi; ex aliis uero testimoniis eandem conuenientiam sufficienter ostendi. Et paulo post testimonium posui de libro Sapientiae seeundum codicem nostrum, in quo scriptum erat: sobrietatem enim sapientia docet et iustitiam et uirtutem, et secundum haec uerba disserui res quidem ueras, sed
Abbreviated transcription (Latin):
horrebant: ꝑ corporalia cupiens ad in¬
corporalia quib dã quasi passib cer¬
tis uł ꝑuenire uł ducere. S earũ
solum de grãmatica librũ absoluere
potui. quẽ postea de armario nr̃o ꝑ-¬
didi ⁊ et de musica sex uolumina
quantũ attinet ad eam part̃e que
rihtius uocatur: s eosde sex libro ᷤ
iam baptiiatus iamq ex italia re¬
gressus in affricam scripsi. Inchoauerã
quippe tm̃mꝰ istam apud mediolanum
disciplinã. De aliis quoq qͥnq disci¬
plinis. illic similit̾ inchoatis ⁊ de dia¬
lefica. de rethorica de geometria. de arit¬
metica. de philosophia sola pͥncipia re¬
manser̃t: que tam̃ etiam ipsa ꝑdidimꝰ.
nec tacitus ferre possem manicheoꝵ
iactantiã de falsa.⁊ fallaci continen¬
tia. uł abstinentia qua se ad imꝑitos
decipiendos ueris xp̃ianis quib cõpa¬
randi ñ sunt insuꝑ p̃ferunt. scripsi
duos libros: unũ de morib eccłie ca¬

Expanded text:
horrebant, per corporalia cupiens ad inhorrebant, per corporalia cupiens ad incorporalia quibusdam quasi passibus certis uel peruenire uel ducere. sed earum solum de grammatica librum absoluere potui, quem postea de armario nostro perdidi, et de musica sex uolumina, quantum adtinet ad eandem partem, quae rythmus uocatur. sed eosdem sex libros iam baptizatus iamque ex Italia regressus in Africam scripsi; incoaueram quippe tantummodo istam apud Mediolanium disciplinam. de aliis uero quinque disciplinis illic similiter incoatis, de dialectica, de rhetorica, de geometrica, de arithmetica, de philosophia, sola principia remanserunt, quae tamen etiam ipsa perdidimus, nec tacitus ferre possem Manicheorum iactantiam de falsa et fallaci continentia uel abstinentia, qua se ad inperitos decipiendos ueris Christianis, quibus conparandi non sunt, insuper praeferunt, scripsi duos libros, unum de moribus ecclesiae ca
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ posse dici separationẽ: que ñ locis.
s incorporalit̾ iuncta fuerant. Quid
sit etiam qd dixi. anima si caret cor¬
pore in hoc mundo non ẽ: ñ potui re¬
cordari. Nũquid enĩ anime mortuoꝵ
aut ñ carent corpore. aut in hoc mun¬
do ñ sunt :. qͦuasi inferi ñ sint in hoc
mundo: S quia carere corpore in bo¬
no posui: fortasse nomine corporis. pe¬
stes corporeas appellaui. Qđ si ita ẽ: ni¬
mis insolent̾ uerbo usus sum. Illud
est. in quantũcũq est. ꝑ animã gͦ corpꝰ
subsistit ⁊ et eo ipso ẽ quo animat᷑: siue
uniu̾salit̾ ut mundus. siue particu¬
larit̾ ut unũ quodq animal int᷑ mun¬
dũ. Hoc totũ ꝓrsus temere dictum est.
Hic lib̾ sic incipit. Si alicubi ẽ disciplina
er idem tempꝰ quo mediolani
fui baptismũ ꝑcepturꝰ etiam
disciplinarũ libros conatus
sum scribere ⁊ int̾rogans eos qui mecũ
erant. atq ab huiꝰmodi studiis ñ ab¬

Expanded text:
rerum posse dici separationem, quae non locis. rerum posse dici separationem, quae non locis. sed incorporaliter iuncta fuerant. Quid sit etiam, quod dixi: anima si caret corpore, in hoc mundo non est, non potui recordari. numquid enim animae mortuorum aut non carent corpore aut in hoc mundo non sunt? quasi uero inferi non sint in hoc mundo. sed quia carere corpore in bono potest, fortasse nomine corporis pestes corporeas appellaui. quod si ita est, nimis insolenter uerbo usus sum. illud est, in quantumcumque est. per animam ergo corpus subsistit et eo ipso est, quo animatur, siue uniuersaliter, ut mundus, siue particulariter, ut unum quodque animal intra mundum; hoc totum prorsus temere dictum est. Hic liber sic incipit: Si alicubi est disciplina. Per idem tempus, quo Mediolani fui baptismum percepturus, etiam disciplinarum libros conatus sum scribere interrogans eos, qui mecum erant atque ab huius modi studiis non ab
Abbreviated transcription (Latin):
bri dixi. nec esse in eo quod qͥ nichil
discit. disciplina potest. Itemq alio lo¬
co dixi. nec ullam rem scientia cõple¬
ctitur. nisi que ad aliquã ꝑtinet disci¬
plinã ÷ nec uenit in mentẽ m ñ disce¬
re disciplinas. ⁊ habere om̃ium rerũ
scientiam: in qua etiã p̾scientia ẽ futu¬
roꝵ. Tale ẽ ⁊ illud qd̃ dictum ẽ ibi:
non ẽẽ uit̃a cũ ratione ulli. nisi ani¬
ine. Neq enĩ do sine ratione uita est:
cum apud eum ⁊ sũma uita. & sũma
sit ratio. Et illud qͦd aliqͣnto suꝑus
dixi. id quod indelligit᷑. eiusde modi
esse semꝑ: cũ indelligat᷑ ⁊ animus qui
utiq ñ eiusdẽ modi ẽ semꝑ. Quod uͦ
dixi animũ ꝓpt̾ea ñ posse ab et̾na rati¬
one se parari quia ñ ei localit̾ uingit᷑
ꝓfecto ñ dixissem si iam tune essem sa¬
cris litt̾is ita eruditꝰ ut recolerem qͦd
scͥptum ẽ: peccata ur̃a separant int̾ uoᷤ
et d̃m. Unde intelligi datur. etiã earum

Expanded text:
bri dixi: nec esse in eo, qui nihil bri dixi: nec esse in eo, qui nihil discit, disciplina potest; itemque alio loco dixi: nec ullam rem scientia conplectitur, nisi quae ad aliquam pertinet disciplinam, nec uenit in mentem deum non discere disciplinas et habere omnium rerum scientiam, in qua etiam praescientia est futurorum. tale est et illud, quod ibi dictum est, non esse uitam cum ratione ulli nisi animae; neque enim deo sine ratione uita est, cum apud eum et summa uita et summa sit ratio. et illud aliquanto superius dixi, id, quod intellegitur, eius modi esse semper, cum intellegatur et animus, qui utique non eius modi est semper. quod uero dixi: animum propterea non posse ab aeterna ratione separari, quia non ei localiter iungitur, profecto non dixissem, si iam tunc essem litteris sacris ita eruditus, ut recolerem, quod scriptum est: peccata uestra separant inter uos et deum. unde intellegi datur etiam earum
Abbreviated transcription (Latin):
liuione obrutas eruunt discendo:
et quodãmͦ refodiunt. S hoc quoq:
imꝓbo. Credibiliꝰ est enim ꝓpt̾ea ue¬
ra respondere de quib dã discipli¬
nis etiam imꝑitos earum. qñ bene
int̾rogatur ⁊ quia presens ẽ eis qͣn¬
tum id capere possunt. lum̃
r̾onis et̾ne. ubi hȩc immutabilia ue
pus sic incipit. Uoluenti mͥ multa ac ua-¬
ria mecum: De inunortalitate animȩ
ost libros soliloquioꝵ iam de a¬
gro iuediolanũ reuersus scͥpsi
ubrum de ĩmortalitate anime ⁊ qͦd mͥ
quasi cõmonitoriũ esse uolueram. ꝓpt̃
soliloquia t̃minanda. que imꝑfecta
remanserunt ÷ s nescio quomͦ me inui¬
to exiit in manus hominũ: ⁊ int̾ mea
opuscula nominat᷑. Qui pͥmo rõcina¬
tionũ contortione atq breuitate sic
obscurus ẽ: ut fatiget cũ legitur.
etiã intentionẽ meam ÷ uixq intelli¬
gatur a me ipso. Deinde cogitans
nichil aliud qͣm ammos hominum:
in quadã argum̃tatione eiusdẽ li¬

Expanded text:
liuione obrutas eruunt discendo liuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uerpus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria mecum. CAPVT V. DE INMORTALITATE ANIMAE ost libros Soliloquiorum iam de agro Mediolanium reuersus scripsi librum de inmortalitate animae. quod mihi quasi commonitorium esse uolueram propter Soliloquia terminanda, quae inperfecta remanserant, sed nescio quo modo me inuito exiit in manus hominum et inter mea opuscula nominatur. qui primo ratiocinationum contortione atque breuitate sic obscurus est, ut fatiget, cum legitur, etiam intentionem meam uixque intellegatur a me ipso. Denique cogitans nihil aliud quam animos hominum in quadam argumentatione eiusdem li
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ dicens. Ego ⁊ pat̾ unum sumꝰ.
Nec illud mͥ placet qd̾ in ista uita dõ
intellecto iam beatam esse animã dixi:
nisi forte spe. Item qͦd dixi ad sapienti¬
am ⁊ coniunctionẽ di non una uia
ꝑueniri. ñ bene sonat: quasi alia
uia sit pret̾ xp̃m : qui dixit ego sũ
uia. uitanda gͦ erat hec offensio au¬
rium religiosarũ ÷ quãus alla sit il¬
la uniu̾salis uiaAue aut̃ ue de
quib in psalmo cammus: uias tuas.
dñe notas fac mͥ.⁊ semitas tuas edo¬
ce me. Eẜ in eo quod ibi dictum est
penitus ista sensibilia fugienda. ca-¬
uendũ fuit. ne putaremur illam
porphirii falsi philosophi tenere sen¬
tentiam: qua dixit. om̃e epus esse
fugiendũ. Non aut̃ dixi ego omnia
sensibilia: s ista : hoc ẽ corruptibi¬
lia. S hoc potius dicendũ fuit ⁊ ñ
futuri scłi cęlo nouo. ⁊ tra noua.Item
quodã loco dixi. qͦd disciplinis lib̾ali¬
bus eruditi. sine dubio in se illas ob¬

Expanded text:
loquitur dicens: ego et pater unum sumus. loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapientiae coniunctionem non una uia perueniri non bene sonat; quasi alia uia sit praeter Christum, qui dixit: ego sum uia. uitanda ergo erat haec offensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista sensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfyri falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit omne corpus esse fugiendum. non autem dixi ego: omnia sensibilia, sed: . ista, hoc est corruptibilia; sed hoc potius dicendum fuit, non futuri saeculi caelo nouo et terra noua. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas ob
Abbreviated transcription (Latin):
non approbo qͦd in oratione dixi: ds
qui nisi mundos uerũ scire nolusti.
Responderi enĩ potest: multos etiam
non mundos multa scire uera. Neq
enĩ definitũ est hic quid sit uerum.
qͦd nisi mundi scire ñ possintͥ & qͥd
sit scire illud qd̾ ibi positũ est. deus
cuiꝰ regnũ est totus mundus quem
sensus ignorat. Si d̾s intelligendus
est: addenda fuerant uerba ut dice¬
retur. quẽ mortalis corporis sensus
ignorat. Si aut̃ mundus dictus est
quẽ sensus ignorat: ille recte intelli¬
gitur qui futurus ẽ in celo nouo. et
terra noua. S etiam hic addenda e¬
rant illa: ut diceret᷑ mortalis corpori
sensus. S illo more adhuc loquebar:
quo sensus adhite ꝓprie corporis ap¬
pellatur. Nec assidue repetendũ est
quod ⁊ suꝑius inde iam dictum est:¬
s hoc recolendũ. ubicũq ista locuti¬
o in meis litt̃is inuenitur. Et
ubi dixi de patre ⁊ filio qui ginnit.
et quẽ ginnit unum ẽ: dicendũ fuit.
unum sunt. sicut aꝑte ipsa ueritas

Expanded text:
non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scire non possint, et quid sit scire. illud, quod ibi positum est: detis, cuius regnum est totus mundus, quem sensus ignorat, si deus intellegendus est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortalis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis ipse ñ baptizaret s disci¬
puli eiꝰ u̾ qd̾ dixi lat᷑ ille cui diẽ¬
tum est amen dico tͥ hodie mecũ
eris in paradyso qui nec ipsum bap¬
tismũ acceꝑat: hoc quid̃ ⁊ alios añ
nos rectores scẽ eccłȩ posuisse in sus
litt̾is inuenimꝰ: s quib docum̃tis
posteriorib quibdam opusculis no¬
stris diligentius disputatũ ÷ maxi¬
me in eo qd̾ ad uincentiũ uictorẽ
de aĩe origine scripsimꝰ. Lxii.

Expanded text:
quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Ubi quod dixi, Latro ille cui dictum est: « Amen dico tibi; hodie mecum eris in paradiso » ; qui nec ipsum baptismum acceperat: hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae Ecclesiae posuisse in suis litteris invenimus; sed quibus documentis posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est, maxime in eo quod ad Vincentium Victorem de Animae Origine scripsimus .
Abbreviated transcription (Latin):
dolore penitendi miscd̾a di dignꝰ
fuerit. ñ ipsuis ÷ qui si relique¬
retur interiret: s miserentis di
qui eius p̃cib dolorib q subue¬
nit. Parum est enĩ uelle. nͥ d̾s mi¬
sereat᷑. s d̾s nõ miseret᷑ qui ad pa¬
cem uocat. nͥ uoluntas p̃cesserit.
Ad pacem hic dictũ est post pęni¬
tentiam. Nam est mised̾a d̾i etiã
de qua paulopost eum agerẽ dixi.
hec autẽ uocatio quȩ siue in singls
hom̃ĩb siue in pͦpłis atq in ipso gn̾e
humano ꝓ tempoꝵ oportimitatib
illud in utero sc̃ificaui te. et cum
eẽs in renib patͥs tui uidi te: et. ia¬
cob dilexi esau aũ odio habui. ⁊ cet̾a.
ꝙͣuis testimoniũ illud cũ ẽẽs in re¬
nib patͥs tui uidi te. uñ mͥ tanquã
scriptũ sit. occurerit nescio. Lxxiii¬

Expanded text:
dolore paenitendi misericordia dei dignus dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deus misereatur; sed deus non miseretur, qui ad pacem uocat, nisi uoluntas praecesserit ad pacem. hoc dictum est post paenitentiam. nam est misericordia dei ede qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per tern-, porum oportunitates illud: in utero sanctificaui te, et: cum esses in renibus patris tui, uidi te, et: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et cetera, quamuis testimonium illud: cum esses in renibus patris tui, uidi t e, unde mihi, tamquam scriptum sit, occurrerit nescio. sex
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qd̃ indignȩ sint passiones huiꝰ
tẽꝑis ad futurã głam quę reuelabr
in nob̾: usq ad id qd̃ dictum est. spe
enĩ salui facti sumꝰ. Ubi cum expo¬
nerem qd̵ scriptũ ẽ. et ip̃a creat᷑a
liberabit᷑ a seruitute interitus.
dixi. et ip̃a creatura. id ÷ et ip̃e hõ
cũ iam signacło imaginis ꝑꝑ peẽco
amisso. remansit tantũmͦ creat᷑a
Qd̾ nõ ita accipiendum ⁊ quasi to¬
tum amiserit homo. qd̾ habebat
imaginis d̾i. Nam si omĩno ñ ami
eand̾e imaginẽ tranformam᷑.d rur¬
sus si totũ amisiss: nicħ maneret uũ
diceret᷑. quãꝙͣ in inagine ꝑambu¬
let hõ. tam̃ uane ꝯturbat᷑. Item qd̾
dixi spãlit̾ sũmos angłos uiu̾e: infimoᷤ
uͦ animalr. audat᷑uis dictum est de
infimis. ꝙͣ ut possit uł seript᷑is scĩs
uł ipsis reb ostendi. quia ⁊ si forsi¬
tu quis es ut respondeas d̾o. Ubi
dixi quia etiam si leiuorib qͥsq
pecc̃is aut certe quãuis gͣuiorib
et multis. tñ magno gemitu et

Expanded text:
d indignae sint passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis, usque ad id, quod dictum est: spe enim salui facti sumus. ubi cum exponerem, quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amieandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, etsi forsitu quis es, qui respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ quasi sp̃ał homo iam
sub gr̃a constitutꝰ etiam de seipso
ñ possit hȩc dicere: ⁊ cȩt̾a usq ad eũ
locũ ubi dictũ est miser ego homo
quis me liberabit de corꝑe mortiᷤ
huiꝰ : O d̾ postea didici sicut sũ iam
ante confessus. Rursus exponens
qd̾ ait apłs corpꝰ quid̃ mortuũ est
ꝓꝑ pecẽm: mortuũ inꝙͣ corpꝰ dicit ꝙͣ¬
du tale ẽ ut indigentia rerũ tꝑ̃aliũ
molestet aiãni: s ita meliꝰ mͥ postea
uisum ẽ: id̾o mortuũ corpꝰ dictũ. qd
habeat iam moriendi necessitaten.
quã nõ habuit añ peccatũ. Lxui.¬

Expanded text:
est, quasi spiritalis homo iam sub gratia constitutus etiam de ipso non possit hoc dicere et cetera usque ad eum locum, ubi dictum est: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? quod postea didici, sicut sum iam ante confessus. rursus exponens, quod ait apostolus: corpus quidem mortuum estrtuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum temporalium molestet animum. sed isto melius mihi postea uisum est ideo . mortuum corpus dictum, quod habeat iam moriendi necessitatem, quam non habuit ante peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tem de mendac̃̾io scͥpsi librum.
qui & si cũ aliquo labore intelligr̃
tis excitationẽ: magisq moribus
ad ueriloquiũ diligendũ ꝓficit.
Hunc qͦ auferre statuerã de opu¬
sculis meis quia ⁊ obseurꝰ ⁊ anfrac̃
postea scripsissem alterũ. euiꝰ titu¬
lus est contͣ mendaciũ. multoma¬
gis istũ ñ eẽ decreuerã.⁊ iusseram
s ñ est factum. Itaq in ista rec̾ẽ¬
tatione opuscusoꝵ meoꝵ eũ eum
incolumẽ repꝑissem: etiã ip̃m rec̾ẽ¬
tatum manere p̃cepi: maxune qͥa
in eo ñnulla sunt necessaria. quȩ

Expanded text:
tem de mendacio scripsi librum, qui etsi cum aliquo labore intellegitutis administrationem magisque moribus ad ueriloquium diligendum proficit. hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractupostea scripsissem alterum, cuius titulus est: contra mendacium, multo magis istum non esse decreueram et iusseram, sed non est factum. itaque in ista retractatione opusculorum meorum cum eum incolumem repperissem, etiam ipsum retractatum manere praecepi, maxime quia in eo nonnulla sunt necessaria, qu
Abbreviated transcription (Latin):
De eo qd̾ scriptum ⁊ in euuangłio
turbas in heremo dnm pauisse de
quinq panib ubi qd̾ dixi duos
pisces duas illas sig̃care ꝑsonas re¬
giam scił et sacerdotalẽ. ad quas
etiã sacrosẽa illa unctio ꝑtinebat
dicendũ potius fuit maxime ꝑti¬
nebat: qm̃ unctos aliqñ legimꝰ et
ꝓpħas. Item qd̾ dixi lucas qui tanꝙͣ
ascendentẽ post abolitionẽ pecẽoꝵ
sacerdotem xp̃m insinuauit. ꝑ na¬
than ascendit ad dauid. qͥa nathan
ꝓpħa ꝓpħa missus erat. euiꝰ eorrepti¬
one dauid ipsius peccati abolitio¬
nem pęnitendo impetͣuit: non sie
accipiendũ ÷ tanꝙͣ ipse fuerit na¬
than ꝓpħa. qui filiꝰ dd̾: quia nec hic
dictum ẽ. quia ip̃e ꝓpħa missꝰ erat
s dictũ quia nathan ꝓpħa missus
erat: ut misteriũ ñ in eod̾ homĩe

Expanded text:
de eo quod scriptum est in Evangelio, turbas Dominum in monte pavisse de quinque panibus . Ubi quod dixi, duos pisces duas illas significare personas, regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat; dicendum potius fuit, Maxime pertinebat, quoniam unctos aliquando legimus et Prophetas. Item quod dixi, Lucas qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuavit, per Nathan ascendit ad David : quia Nathan propheta missus erat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit, non sic accipiendum est tanquam ipse fuerit Nathan propheta, qui filius David: quia nec hic dictum est, quia ipse propheta missus erat; sed dictum est, quia Nathan propheta missus erat, ut mysterium non in eodem hom
Abbreviated transcription (Latin):
stio ista tractata ÷ de uidendis co
cabant uisibiliter pecoꝵ uictunaᷤᷤ.
ne facto ad imaginẽ ⁊ similitu¬
dinẽ d̾i. Nbi quid̾e qd̾ dixi homo
sine uita nõ recte appellat᷑ cum di¬
catur homo etiã cadauer homĩs.
Ergo saltem dicere debui ñ ꝓpͥrdr.
inscite distinguit᷑ qd̾ aliud sit ima¬
go ⁊ similitudo d̾i: aliud ad iagi¬
nem ⁊ similitudinẽ d̾ĩ sieut homi¬
nem factũ accipimꝰ : qd̾ nõ ita est¬
intelligendũ quasi hõ ñ dicatur
imago di cum dicat apłs uir quid
ñ debet uelare caput cum sit inia¬

Expanded text:
stio ista tractata est, de videndis cogcabant visibiliter pecorum victimas.ne facto ad imaginem et similitudinem Dei. Ubi quid est, quod dixi, Homo sine vita non recte appellatur; cum dicatur homo etiam cadaver hominis? Ergo saltem dicere debui, Non propriinscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo Dei, aliud ad imaginem et similitudinem Dei, sicut hominem factum accipimus. Quod non ita intelligendum est, quasi homo non dicatur imago Dei, cum dicat Apostolus, Vir quidem non debet velare caput, cum sit ima
Abbreviated transcription (Latin):
ec eos audiamꝰ: qui negant tale cormis
dñi resurrexisse. quale positun qt
inmonum̃to.Si enĩ tale ñ fuisset: ñ ipseu
xisset discipłis post resurrectionẽ. Palra¬
me iudetis habere. Sacrilegum ẽ enĩ erde¬
re dñm dm̃ nr̃m cum ipse sit ueritas. mã
liquo fuisse mentitũ. Nec nos moueat ad
elausis lanius subito eum apparuisst sem
isse corpus humanũ. quia contra natura
huiꝰ corporis uidemꝰ esse ꝑ elausa ostia uto
mĩa eñi possibilia d̃o sunt. Ham & ambui¬
lare suꝑ aquas: contra naturã huiꝰ corporis
ambulare fecit. Ita ergo & post resurreeti¬
onem suã de corpore suo fecit qđ uoluit
Si enĩ potuit ante passionẽ suam elarifica¬
re illud splendore solis: quare ñ pocut e
post passionẽ suam ad quantã uellet subli¬
mitatem in temꝑis momento redigert. ut
ꝑelausa ostia posset intrare :¬
ec eos audiamꝰ qui negant ipsũ corpus
memorant in euangłio qđ seriptũ est. nt¬
mo ascendit in celum nisi qui de eelo desem¬

Expanded text:
ec eos audiamus, qui negant tale corpus domini resurrexisse, quale positum est in monumento. si enim tale non fuisset, non ipse dixisset post resurrectionem me uidetis habere. sacrilegum est enim credere dominum nostrum, cum ipse sit ueritas, in aliquo fuisse mentitum. nec nos moueat, quod clausis ostiis subito eum apparuisse discisse corpus humanum, quia contra naturam huius corporis uidemus esse per clausa ostia intrare. omnia enim possibilia sunt deo. nam et ambulare super aquas contra naturam huius corporis ambulare fecit. ita ergo et post resurrectionem de corpore suo fecit, quod uoluit. si enim potuit ante passionem clarificare illud sicut splendorem solis, quare non potuit et post passionem ad quantam uellet subtilitatem in temporis momento redigere, ut per clausa ostia posset intrare? Nec eos audiamus, qui negant ipsum corpus et commemorant in euangelio quod scriptum est: nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descen
Abbreviated transcription (Latin):
in eflum. Dñs eñi ascendit. Corpꝰ enĩ non
ascendit s leuatũ est in eęlum: illo łeu̾¬
te qui ascendit. Si enĩ quis descendat us¬
bi grã de monte nudus. cũ aut̃e descen¬
derit uestiat se. & uestitus iterũ asem¬
datͥ rccte utiq dicimꝰ: nemo ascendͥt
nisi qui descendit. Nec uestem conside.¬
ramus quã secum leuauit: s ipsumqui
uestitus est dicimꝰ ascendisse solum

Expanded text:
in caelum; dominus enim ascendit, corpus autem non ascendit, sed leuatum est in caelum illo leuante, qui ascendit. si enim quisque descendat uerbi gratia de monte nudus, cum autem descenderit, uestiat se et uestitus iterum ascendat, recte utique dicimus: nemo ascendit, nisi qui descendit, nec uestem consideramus, quam secum leuauit, sed ipsum, qui uestitus est, solum dicimus ascendisse
Abbreviated transcription (Latin):
tñ modificata ⁊ temꝑantia refrenan
uti malꝰ. De qua re alias maxime ꝯtͣ
nouos hereticos pelagianos diligen¬
tius disputaui. De abraham qd̾ dixi
ex hac obedientia pater ille abrahã
qui sine uxore ñ fuit. ẽẽ sine unico
filio ⁊ a se occiso paratus fuit: ñ satiᷤ
appiobo. Magis enĩ filiũ si eẽt occisuᷤ.
resuscitatione sibi mox faisse red¬

Expanded text:
tamen modificata et temperantia refrenanttamen modificata et temperantia refrenantuti malis, de qua re alias, maxime contra nouos hereticos Pelagianos diligentius disputaui. de Abraham quod dixi: ex hac oboedientia pater ille Abraham, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit, non satis approbo. magis enim filius si esset occisus, resuscitatione sibi mox fuisse red
Abbreviated transcription (Latin):
mas feminas: quib se illȩ meliores
uł etiã pares cogitare nõ possent.
monstio scã eceła quȩ ibi ÷: fidelissi¬
me ac fortissime restitit. Remanse¬
rant aũ iste disputationes eus in
quorumd̾a sermuneułꝰ ac susurriis quȩ
palam nullꝰ suad̾e audebat: s etiam
occulte uen ienͥs. repentib facultate
quã donabat dñs occurrendũ fuit:
maxune qm̃ iactabat᷑. iouiniano reᷤ¬
pond̾i ñ posse cum laude. s cũ uituꝑ¬
atione nuptiaꝵ. Iꝑ hoc librũ edidi.
ciuꝰ inscͥptio : de bono conuigali. Uͥ
de ꝓpagine filioꝵ pͥusquã homines
mortẽ peccando mererent᷑ qm̃i con¬
cubitus mortaliũ corporũ res uidetur
questio magna dilata :: s in aliis poᷤᷤ¬
tea litt̾is nr̃is satis quantũ arbitror
explicat᷑. Dixi etiam quod̾a loco. Qd̾
enim est cib ad salutẽ hominis. hoc ÷
concubitus ad salutẽ gn̾is: ⁊ utrũq
nõ est sine delectatione carnali: quȩ

Expanded text:
mas feminas, quibus se illae meliores mas feminas, quibus se illae meliores uel etiam pares cogitare non possent. monstro sancta ecclesia, quae ibi est, fidelissime ac fortissime restitit. remanserant autem istae disputationes eius in quorundam sermunculis ac susurris, quas palam suadere nullus audebat. sed etiam occulte uenenis repentibus facultate, quam donabat dominus, occurrendum fuit, maxime quoniam iactabatur Iouiniano responderi non potuisse cum laude, sed cum uituperatione nuptiarum. propter hoc librum edidi, cuius inscriptio est: de bono coniugali. ubi de propagine filiorum, priusquam homines mortem peccando mererentur, quoniam concubitus mortalium corporum res uidetur, quaestio magna dilata est, sed in aliis postea litteris nostris satis, quantum arbitror, explicatur. Dixi etiam quodam loco: quod enim est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae
Abbreviated transcription (Latin):
stimarent atq iactarent ubi dñs
s tam̃ studio feruentes existere cȩ¬
ꝑant tumultuosa certamina. quib
eccła t᷑baretur: aliis hoc. aliis aliud
defendentib. Huc aocedebat qd̾ cri¬
niti erant quid̾a toꝵ. qui oꝑandũ
ñ ẽẽ dieebant: uñ contentiones hĩe
rep̃hendentiũ. inde quasi pugnan¬
tiũ ꝓ partiũ studiis augebãt᷑. Iꝓter
hoc uenerabił senex aureluis eccłe
ipsius eiuitatis ep̃e. ut hinc aliqͥd
scriberem iussit ⁊ feci. N ic liber:
sie merpit. Iussioni tue sce̾ fr̾ aureli
ouiniani heresis sacraꝵ iurginũ
meritũ equando pudicie comugali
tantũ ualuit in urbe roma: ut nõ¬
nullas ⁊ scĩmoniales de quaꝵ pudicia
suspicio nulla p̃cesserat. deiecisse in
nuptias diceret᷑. Hoc maxime argu¬
mento cum eas urgeret dicens. tu
gͦ melior ꝙͣ sara: melior ꝙͣ susanna.
siue anua᷑ et oet̾as cõmemorando
testimonio sc̃e scͥpturȩ cõmendatissi¬

Expanded text:
stimarent atque jactarent, ubi Dominus stimarent atque jactarent, ubi Dominus sed tamen studio ferventes, existere coeperant tumultuosa certamina, quibus Ecclesia turbaretur, aliis hoc, aliis aliud defendentibus. Huc accedebat quod criniti erant quidam eorum, qui operandum non esse dicebant. Unde contentiones, hinc reprehendentium, inde quasi purgantium, pro partium studiis augebantur. Propter haec venerabilis senex Aurelius, Ecclesiae ipsius civitatis episcopus, ut hinc aliquid scriberem jussit; et feci. Hic liber sic incipit: Jussioni tuae, sancte frater Aureliouiniani heresis sacrarum uirginum meritum aequando pudicitiae coniugali tantum ualuit in urbe Romana, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quarum inpudicitia suspicio nulla praecesserat, deiecisse in nuptias diceretur hoc maxime argumento, cum eas urgeret dicens: tu ergo melior quam Sarra, melior quam Susanna siue Anna?\' et ceteras commemorando testimonio sanctae scripturae commendatissi
Abbreviated transcription (Latin):
locis obseruat eccła : nec tñ cõme¬
morari om̃a potuerunt. s satis ad
quis ad quẽ scribat. s id̾o int̃ li¬
bros annumerat᷑ hoc opus qm̃ se¬
quens qui nomina nr̃a nõ habet
multo ẽ ꝓlixior: ⁊ in eo multo plu¬
ra tͣctant᷑. In pͥmo gͦ qd̾ de man¬
na dixi quia unicutiq scd̃m ꝓpͥã
uoluntatẽ in ore sapiebat. nõ mͥ
occurrit uñ possit ꝓbari. nͥ ex libͦ
sapientie: quẽ uidei in auctorita¬
tñ fidelib potuit ꝓuienire. non
ilł adu̾sus dm̃ ĩmuratorib qui
ꝓfecto alias eseas nõ desiderarent.
si hoc eis saperet manna qd̾ uellent
Hoc opus sic incip̃. a d ea quȩ me
illa necessitas cõpulit. qd̾ cũ apud
carthaginẽ monasteria ẽẽ cȩpis¬
sent. alii se suis manib tͣnsigebãt
obtemꝑantes apło: alii uͦ ita ex o¬
blationib fideliũ uiuere uolebant
ut nicħ oꝑantes uñ uł necessaria
haberent uł supplerent. se potuisse
implere p̃ceptum eiutangłicũ exi¬

Expanded text:
locis observat Ecclesia: nec tamen commelocis observat Ecclesia: nec tamen commemorari omnia potuerunt; sed satis ad quis, ad quem scribat: sed ideo inter libros annumeratur hoc opus, quoniam sequens qui nomina nostra non habet, multo est prolixior, et in eo multo plura tractantur. In primo igitur quod de manna dixi, Quia unicuique secundum propriam voluntatem in ore sapiebat , non mihi occurrit unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae , quem Judaei non recien fidelibus potuit provenire, non illis adversus Deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna quod vellen Hoc opus sic incipit: « Ad ea quae me illa necessitas compulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant, obtemperantes Apostolo; alii vero ita ex oblationibus religiosorum vivere volebant, ut nihil operantes unde necessaria vel haberent vel supplerent, se potius implere praeceptum evangelicum exi
Abbreviated transcription (Latin):
ad illa referens qd̾ dictũ ÷ alia qͥd̾
in honorẽ. ad heo uͦ qd̾ dictũ ÷ alia
uͦ in contumeliã: s mag̃ approbo
qd̾ apud tyconiũ postea repꝑi uel
adu̾ti in utͥsq intelligendũ quedã
in honorẽ ñ solũ scił aurea. ⁊ argẽ¬
teã ⁊ rursus in utͥsq quȩdam in
contumeliã. ñ utiq sola lignea ⁊
fictilia. H oc opus sic inoip̃. In
eis libris quos adu̾sus epłam par
tationib ageremꝰ. attulit ad eccłam
quid̾a laicus cune eoꝵ ñnulla con¬
tra nos dicta uł. scͥpta in paucis
uelut cestimoniis que sue cause
suffragari putant. His b̾uissime
respondi. Nuiꝰ libelli titulꝰ : contͣ
qd̾ attulit centuriꝰ a donatistis et
incip̃ sic. D icis eo qd̾ scͥptũ ÷ in salo¬
mone ab aqua aliena abstinerez¬
ad inquisitiones ianuarii. multa
de sacram̃tis continent disputata
suie que uniu̾salit̾ siue que par¬
tiołarit᷑. id est nõ ꝑ eque in om̃ib

Expanded text:
ad illa referens quod dictum est: alia quidem ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis approbo, qaduerti, in utrisque intellegendum quaedam in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia, non utique lignea et fictilia. Hoc opus sic incipit: In eis libris, quos aduersus epistulam Parmtationibus ageremus, adtulit ad ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dicta uel scripta in paucis uelut testimoniis, quae suae causae suffragari putant. breuissime respondi. huius libelli titulus est: contra quod adtulit Centurius a Donatistis, et incipit sic: Dicis eo, quod scriptum est in Salomone: ab aqua aliena abstinereAd Inquisitiones Januarii, multa de Sacramentis continent disputata, sive quae universaliter, sive quae partiliter, id est non peraeque in omnibus