comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ stͣ: que hũt single uoces suas:
q ingressꝰ ip̃e ĩ sc̃a sc̃orũ uocalis eͣ.
Siue eniͣ manducamꝰ siue bibimꝰ.
oĩa in noĩe dñi facimus. Minora ꝓ¬
misimꝰ: & maiora diximꝰ. Siẽ ros
hermon: qͥ descendit in montẽ syon.
Ros hermon. Legimꝰ quendã librũ
apocriphũ eo tẽꝑe qͦ descendebãt
filii di ad filias hominũ. descendis¬
se eos in montẽ hermon: o ibi inis¬
se pactũ qͦmͦ uenerĩt ad filias ho¬
minũ. & sibi eas sociauerĩt. Ma¬
nifestissimꝰ lib̃ ẽ: & int̾ apocͥphos
coͣputat᷑ : & ueteres int̃p̃tes de ip̃o
mꝰ. nͣ in auctoritatẽ. s in cõmemo¬
rationẽ: sic̃ ros hermon. qui descen¬
dit in mõte̾ syon. legi in cuiꝰdã
libro. de isto libro apocͥfo. suã he¬
resĩ confirmantis. Quid enĩ diẽ:
Filii inqͥt dĩ q̃ de celis descendebãt¬
& uenert̃ inhermon. &s concupiert
filias hominũ. angli inqͥt stͣ de cele¬
stib descendentes : & amme quȩ desi¬

Expanded text:
suas, et egressus ipse sancti sanctorum vocalis est. Sive enim manducemus, sive bibamus, omnia in nomine Domini facimus . Minora promisimus, et majora diximus. Sicut ros Hermon qui descendit in montem Sion. Ros Hermon. Legimus in quodam libro apocrypho, eo tempore quo descendebant filii Dei ad filias hominum, descendisse illos in montem Hermon, et ibi inisse pactum, quomodo venirent ad filias hominum, et sibi eas sociarent. Manifestissimus liber est, et inter apocryphos computatur, et veteres interpretes de ipso mus: non in auctoritatem, sed in commemorationem. Sicut ros Hermon, qui descendit in montem Sion. Legi in cujusdam libro, de isto libro apocrypho suam haeresim confirmantis. Quid enim dicit? Filii, inquit, Dei qui de coelis descendebant, venerunt in Hermon, et concupierunt filias hominum. Angeli, inquit, sunt de coelestibus descendentes, et animae quae desi
Abbreviated transcription (Latin):
seaoceis. ħ eͥ manifestationes:
hoc eͣ ut quodc̃q mente conceꝑit.
ꝓferat. & oͣs doceat. Et hec oĩa fru¬
stra st̃: si castitas aucta. & ornata
femoralia. ut quodeu̾q in nob̃ igno¬
miniosũ ẽ ꝙ sordidũ. quasi ħ cingło
mundet᷑ & mortificet᷑. Deinde drͣ
qdꝰ debeamus hab̾e poderẽ. qd̃ ornos
quasi pedes nros. In ipso podere.
diu̾si fiores stͣ. Sunt ibi malogra¬
nata. stͣ ibi õ fimbriȩ. Ego puto
qd illa mulier sanguinẽ fluẽs. istã
fimbriam tetigerit: & sanata est.
demde & hoc considerate. qm ad
extremos pedes int̾ malogranata
erant ꝙ tintuinula. & nͥ ingrediebat᷑
pontifex in sca̾ sco̾rũ. nͥ illa tintinna¬
bula ꝑsonarẽt. E illa tintinnabula¬

Expanded text:
manifestationes, hoc est, ut quodcumque mente conceperit, proferat, et omne doceat. Et haec omnia frustra sunt, si castitas aucta et ornata quodcumque in nobis ignominiosum est et sordidum, quasi hoc cingulo mundetur et mortificetur. Deinde dicitur quod debeamus habere poderem, quod ornet quasi pedes nostros. In ipso podere diversi flores sunt: sunt ibi malogranata, sunt ibi etiam fimbriae. Ego puto quod illa mulier sanguine fluens istam fimbriam tetigerit, et sanata est . Deinde et haec considerate: quoniam ad extremos pedes, inter malogranata erant et tintinnulae, et non ingrediebatur pontifex in sancta sanctorum, nisi illa tintinnabula personarent. Ti
Abbreviated transcription (Latin):
ualle: s de monte syon. Hab&s eniͣ
syon ualles suas: ht̃ & campũ. Quic̃q
peccator ẽ: uallis eͥ syon: mons nͣ est.
dicat aliqͥs. De tuo sensu loqueris.
Uocemꝰ teste̾ ysaiã. Eo tẽꝑe qͦ peccaue¬
rat syon: post multas uisiones ubi
drͣ. uisio contͣ idumeã. uisio contra
moab: uisio contͣ edoͣ. & filios ãmon:
multimo ponit᷑ iusio uallis syon. ¶m̃
eiiͣ de fid̾i sublimitate descenderat.
ꝓpt̾ea de monte inualle̾ corruit. Noᷤ
qͦ pͥmu fugiamꝰ ualles syon: ut ueni¬
amus ad campos: de cãpis ueniamꝰ
ad colles: de collib ueniamꝰ ad monteᷤ.
xpͣm sequamͣ in montib Siqͥdẽ fatru¬
elis nrͣ. qͣsi caprea. & hynnulꝰ. cer

Expanded text:
 enim Sion valles suas, habet et campum. Quicumque peccator est, vallis est Sion: non est mons Sion. Dicat aliquis: De tuo sensu loqueris. Vocemus testem Isaiam, eo tempore quo peccaverat Sion, post multas visiones, ubi dicitur: visio contra Idumaeam: visio contra Moab: visio contra Edom et filios Amon , in ultimo ponitur: visio vallis Sion . Quoniam enim de fidei sublimitate descenderat: propterea de monte in vallem corruit. Nos ergo primum fugiamus vallem Sion: veniamus ad campum, de campo veniamus ad colles: de collibus veniamus ad montes. Christum sequamur in montibus. Siquidem fratruelis noster quasi caprea, et hinnulus cer
Abbreviated transcription (Latin):
diumꝰ. Uultis scire qͦm uestiamꝰ
dñm: Legimꝰ ui iheremia. Accipe
inqͥt tͥ lũbare: & uade inqͥt adeu¬
fraten: & pone illud in foramine
petrȩ. Ꝙ feci inqͥt qd p̃ceperat
ad eufraten. E ecce inquit cõ pu¬
truerat. lumbare: qd nulli eet
utile. Et locutꝰ ẽinquit dñs ame.
Biligent̾ animadiitite. Sic̃ inqͥt
tu lumbare habuisti circa lũbos
tuos: ita & ego habui ppłm istũ
ora uestim̃ti eius: quod de. iͣ bar¬
b: aaron. Nonẽ tẽꝑis: de sac̾dota¬
lib dic̾e̾ uestim̃tis. Siquide̾ ponti¬
fer: octo ht species uestim̃toꝵ. Don¬
gũ ẽ ncͣ dic̾e̾ de ephod: de tunica.
longũ ẽ dice̾ de rationali. & de ma¬
nifestatiõib de catenulis. de tin¬
aut suꝑ humerale simꝰ. qͦd int̾¬
p̃tat᷑ ephod: ut habeamꝰ bona
data portemꝰ : aut c̾te tunica de¬
bemꝰ ẽẽ interior: que tunica stric¬
ta eͣ. ꝙ ad her&s corpori. Non eͣ
laxsa. ñ fundit᷑. s ad hero tota ad

Expanded text:
ur. Vultis scire quomodo vestiamus Dominum? Legimus in Jeremia: Accipe, inquit, tibi lumbare, et vade, inquit, ad Euphraten, et pone illud in foramine petrae. Et feci, inquit, quod praeceperat ad Euphraten, et ecce, inquit, putruerat lumbare, quod nulli usui esset utile. Et locutus est, inquit, Dominus ad me: diligenter animadvertite: Sicut, inquit, tu lumbare habuisti circa lumbos tuos, ita et ego habui populum istum oram vestimenti ejus: quod desacerdotalibus dicere vestimentis. Siquidem pontifex octo habet species vestimentorum. Longum est nunc dicere de ephod, de tunica. Longum est dicere de rationali, de manifestationibus, de catenulis, de aut superhumerale sumus, quod interpretatur ephod, ut habeamus bona data portemus, aut certe tunica debemus esse interior: quae tunica stricta est, et adhaeret corpori: non est laxa: non funditur, sed haeret tota ad
Abbreviated transcription (Latin):
aaron. Quod ungentũ in capite
uenit in barbã. a dõ u̾bo uenit.
ad homine̾. quẽ eͣ dignatꝰ assum̾e.
Et qͥd nob̃ ꝓdest barba ista une¬
ta: & uir ille ꝑfectus : Uideamꝰ qͦs
ꝓfectꝰ habeat. Quod descendit
in ora uestimͣti eiꝰ. Nos si uesti¬
uestimꝰ fide. Ecce nudꝰ pendo in
cruce: scandalũ iudis. gentib stul¬
ticia. E tam nr̃a fide. q sermõe
& ꝯfessiõe uestitꝰ. Noe indomo sua
rebat. maior filiꝰ irrisit. minor
terͣ. E ħ totuͣ qͣre dico Ut oster¬

Expanded text:
ntum in capite, venit in barbam, a Verbo Deo venit ad hominem, quem est dignatus assumere. Et quid nobis prodest barba ista uncta, et vir iste perfectus? Videamus quos profectus habeat. Quod descendit in oram vestimenti ejus. Nos si vestivestimus fide. Ecce nudus pependit in cruce: scandalum Judaeis, gentibus stultitia , et tamen nostra fide et sermone et confessione vestitur. Noe in domo sua ejus: major filius irrisit, et minor texit . Et hoc totum quare dico? Ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
iste. cenobiis q mona steriis conuenit
Licos enĩ ꝙ de eccłiis intelligat᷑. s ibi ꝓ¬
positi diu̾sitate iudet᷑ ñ eẽ tanta concor¬
dia. Quȩ ẽ enĩ ibi fr̃nitas: Utiq aliꝰ
ad domũ ire festinat. aliꝰ ad cireũ:
aliꝰ in eccłia de usuris cogitat: iͣ̃ mona¬
steriis autͣ sicͣ unũ ꝓposituͣ. ita & unꝰ

Expanded text:
 monasteriis convenit. Licet enim et de Ecclesiis intelligatur, sed ibi propositi diversitate non videtur esse tanta concordia. Quae est enim ibi fraternitas? Utique alius ad domum ire festinat: alius ad circum, alius in Ecclesia de usuris cogitat. In monasteriis autem sicut unum propositum, unus et
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ: qmͣ mulcitudinis credentiũ
erat oor unũ ꝙ aĩa una. ꝙ erãt inqͥt
illis oĩa cõmunia. Recte erãt illis oĩa
bant. Multa dirimꝰ: s ad reliqͣ fe¬
stinemꝰ. Sic̃ ungentũ in capite. qd̾
descendit inbarbã barbã aaron. Osi

Expanded text:
am multitudinis credentium erat cor unum, et anima una . Et erant, inquit, illis omnia communia. Recte erant eis omnia bant. Multa diximus, sed ad reliqua festinemus. Sicut unguentum in capite: quod descendit in barbam, barbam Aaron. O si
Abbreviated transcription (Latin):
maguitudini: idẽ potentie eius.
St᷑ rex magnus suꝑ om̃s deos. Ip̃e
enĩ omĩa regit. Qmͣ nͣ repellet dnͣs
plebẽ suã: quã ꝓpͥo cruore redemit.
omnẽ latitudinem derre. Et alti.¬
tudines montiũ ipsiuis sunt: idẽ p̃¬
Qmͣ ipsiꝰ ẽ mare: & ip̃e fecit illud.
Hec & descło. intelligenda sunt: ade
isto uero mari. ad confutatione̾ eoꝵ
uerunt: siue arua. siue humana cor¬
pora. Uenite adoremus & ꝓcidamus
ploremus corã dño. qͥ fecit nos: qr

Expanded text:
us. Et rex magnus super omnes Deos. Ipse enim omnia regit. Quoniam non repellet Dominus plebem suam; quam proprio cruore redemit. omnem latitudinem terrae. Et altitudines montium ipsius sunt. Praeiam ipsius est mare, et ipse fecit illud. Haec et de saeculo intelligenda sunt, et de isto vero mari, ad confutationem eorum verunt. Sive arva, sive humana corpora. Venite, adoremus, et procidamus et ploremus cora
Abbreviated transcription (Latin):
tissime hec pandit apłs ad hebͤ.¬
os nec aliã interponere p̃sumi¬
inimus expositionẽ: qui ita ait.
Quidã enĩ ex acerbauerunt: s
ñ om̃s qui ꝓfecti stͣ ex egypto:
ꝑ moysen. Quibꝰ aũt offensus
fuit quadraginta anuis: Nẽ¬
pe illis qui peccauert. qͣ & cada¬

Expanded text:
tissime haec pandit Apostolus ad Hebraeos: nec aliam interponere praesumimus expositionem. Qui ita ait: Quidam enim exacerbaverunt; sed non omnes, qui profecti sunt ex Aegypto per Moysen . Quibus autem offensus fuit quadraginta annis? nempe illis qui peccaverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tes animos. ad hec custodienda
faciliꝰ excito. qͥd meriti ꝓipsa
iusticiae custadia. adipiscam
edocos dicens. Caph.
eci iudicium
Q iusticiam: non
tradas me caluip

Expanded text:
tes animos ad haec custodienda facilius excitet, quid meriti pro ipsius custodiae justitia adipiscamur, edocet dicens: AIN. Feci judicium et justitiam: non tradas me calu
Abbreviated transcription (Latin):
in eugliis iudq eẽ cõplendum.
Suꝑ senes intellexi: qr mandata
tua exquisiui. Suꝑ sacerdotes
& pͥncipes cuncta legis manda¬
ta requiro: qr in nouo testamͣto
agi pͣstolor. qd cerno in ueteri
figuratũ. Ab omĩ uia mala ꝓi¬
bui pedes meos: ut custodiam
uerba tua. A pͣcipitio cen faci¬
norosi. me semꝑ inhibui: ut fa¬
cilius uerbũ mandatorũ tuorũ¬
custodire ualeam. Auidiciis
tius nͣ declmaui: qrͣtũ legem po¬
siusti mͥ. Legem mandatõrum
a te suscepi: quod si abhis de¬
elinarem uidiciis. meterno u¬
dicio condẽpnarer Quam dulcia
faucib meis eloquia tua dñe.¬
suꝑ mel. & fauũ ori meo. Fran¬
nullũ ultra saporem habꝙ.

Expanded text:
ngeliis vidit esse complendum. Super senes intellexi: quia mandata tua quaesivi. Super sacerdotes et principes cuncta legis mandata requiro: quia in novo Testamento agi praestolor quod cerno in veteri figuratum. Ab omni via mala prohibui pedes meos, ut custodiam verba tua. A praecipitio coeni facinorosi me semper inhibui, ut facilius verbum mandatorum custodire valerem. A judiciis tuis non declinavi, quia tu legem posuisti mihi. Legem mandatorum a te suscepi, quod si ab his declinarem judiciis: in aeterno judicio condemnarer. Quam dulcia faucibus meis eloquia tua! super mel et favum ori meo. Trannullum ultra saporem habet:
Abbreviated transcription (Latin):
Uocodo dileri lege̾
tuam dñe: tota die
meditatio mea est.
In hoc apparos eum
legem di diligere:
qr ꝑ om̃e tempꝰ uite sue. eam cog¬
nos cit᷑ meditari. Die aut̃ dixͣ. ꝓ
eo quod ab splendore duune lu¬
cis eluceat. Suꝑ inimicos meos
prudente̾ me fecisti mandato
tuo: qr inet̾nuͣ mͥ est. Ini¬

Expanded text:
Quomodo dilexi legem tuam, Domine: tota die meditatio mea est. In hoc apparet eum Legem Dei diligere: quia omne tempus vitae suae eam cognoscitur meditari. Die autem dixit, pro eo quod a splendore divinae lucis eluceat. Super inimicos meos prudentem me fecisti mandato tuo, quia in aeternum mihi est. Ini
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sc̃a cecła: qr non generabat fi¬
lios nͥ paucos. Sinagoga habuit
bes: ubi habitem. sẜ du̾s dirit.
Ego faciam. In omnẽ terrã exiũ
souꝰ eorũ: hoc itotũ mundũ. Qͥ
habitare facit sterile̾ indomo. ħ¬
ẽ iueccłã. E ipsa ẽ stęrllis: & ipsa
est mater. Ipsi sunt os filii : ꝙ ii
semetipsa habitat: hoc eͣ unitas
eceliȩ. uua res est. & multa meu¬
bra: s uimͣ corpꝰ multa sunt it
paulꝰ dicͣ: o ibi letabit᷑ in semet

Expanded text:
fuit sancta Ecclesia: quia non generabat fifuit sancta Ecclesia: quia non generabat filios, nisi paucos: Synagoga habuit bes ubi habitem. Et Dominus dixit: Ego faciam . In omnem terram exivit sonus eorum, hoc est, in toto mundo. Qui habitare facit sterilem in domo, esia. Et ipsa est sterilis, et ipsa est mater, et ipsi sunt filii, et in semetipsa habitat. Hoc est, unitas Ecclesiae, una res est, et multa membra: sed unum corpus multi sunt, ut Paulus dicit, et ibi laet
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid o inhumilibꝰ. habicat:
Habitat: qr q ui hummilibus respieͣ
ut illud. Suꝑ quẽ respiciam: uͥ suꝑ
humilem. & tremente̾ sermones
meos: Quando sunt alti sci: Quan¬
do contẽplaut᷑ decelestib Eẜ tunc
sunt humiles interra quando se hu¬
leuant᷑ in contem platiua: & illi qͥhic
interra sunt humiles apito dmͣ
sunt alti. Quare non dixͣ in humili¬
b habitat: s dixͣ respicit: Ideo qr
ubi respicit ibi habitat: ꝙ ubi ha¬
bitat. ibi respicit. Suscitans ater¬
ra mnopem. Et de capite & de men¬
bris intelligit᷑. Suscitans. ħ ẽ susci¬
biabolo. suͣ matre gentilitate. susci¬
camur arpͣo. Et de stercore erigẽs
pauperẽ. Quod dixͥ terra: ħeͣ ꝙ st̃cuꝰ.¬
de terra & de putredine peccatorũ
ur̃oruͣ ererͣ uos ut illud. Quid suꝑ¬
pͥnceps uirtutum. ego sum. Et suꝑ
scoͣs. & sua ineubra collocauit: enͣ
ipsis noue̾ ordinib augłorũ. Qui
habitare facit sterilem indomo.
matrem filiorũ lecantem. Sterilis.

Expanded text:
Numquid et in humilibus non habitat? Habitat: quia in humilibus respicit: ut illud: Super quem respiciam, nisi super humilem et trementem sermones meos ? Quando sunt alti sancti? Quando contemplantur de coelestibus. Et tunc sunt humiles in terra: quando se hlevantur in contemplativa. Et illi qui hic in terra sunt humiles, apud Deum sunt alti. Quare non dixit, in humilibus habitat: sed dixit, respicit. Ideo quia ubi respicit, ibi habitat, et ubi habitat, ibi respicit. Suscitans a terra inopem. Et de capite, et de membris intelligitur. Suscitans, hoc est, suscidiabolo, sine matre gentilitate, suscitamur a Christo. Et de stercore erigens pauperem. Quod dixit, terra, hoc estde terra et putredine peccatorum nostrorum erexit nos: ut illud: Quid supprinceps virtutum ego sum. Et insuper sanctos, et sua membra collocavit cum ipsis novem ordinibus angelorum. Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem. Sterilis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ Ex hoc nc̃ o usq in scłm.
Er hoc i. ex qͦ inceperuit hoĩes
creclere & laudare. Et nunc hoc est
fine. Nam q antea: semꝑ fuit bñ¬
dictum. Asoł ortu usq ad occasum.
ide̾ ab uitio castitatis nt̃e: usq
ad mortem. Laudate nomͣ dnͣi. ut
supra dixͣ. E.xcelsus dñs suꝑ omͣs
gentes. Nũquid autea nͣerat excelsꝰ:
Erat inuidea: & mͦ suꝑ oñs gentes.

Expanded text:
 hoc nunc et usque in saeculum. Ex hoc, id est, quo inceperunt homines, et credere et laudare. Et nunc, hoc est, fine. Nam et antea semper fuit benedictum. A solis ortu usque ad occasum. Id est, ab initio nativitatis nostrae usque ad mortem. Laudabile nomen Domini. Ut supra dixi. Excelsus Dominus super omnes gentes. Numquid antea non erat excelsus? Erat in Judaea, modo super omnes gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis inite his tͥbuerit głamꝰ
quã nec ocłs uidit. nec auris audunt:
nec incor hominis ascendit. Laud
ti fario honore. distinctas celestiuͣ cor¬
porũ. deputat mansiones. sic̾ apłis
ait. Apudd patrẽ meũ. mansiones
inulte sunt. aud̃ eũ insono tube.
in quo bellũ acccoie uicerunt: con
nẽ que chithara accipit᷑. in se ui¬
uificauerit. Laud eũ in typano ⁊
choro. In tympano: qͦd mortifica¬
tuͣ corpꝰ. sit ĩ mortalitati donatuͣ.
In choro: qͦd choris sit angłicis so¬
tiatũ. Laud eñ incordis & organo.
qͦd ꝑ ciboꝵ abstinentiã retortis ui¬
scerib concupiscentiisq uictis
carnalib digni inuenti sunt. in¬
regno dĩ. ad concinendas diuinas
laudes. Laud̃ eũ incimbalis bene
sonantib. laud enͣ in eybalis bene
tiõe depulsa conformati ad ima¬
gine̾ creatoris. omi plenitudine
spei completa: sicͣ sol respleude¬
at in regno dĩ patͥs omĩpotentiᷤ

Expanded text:
mutabilis vitae eis tribuerit gloriam: quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Laudtifario honore distinctas coelestium corporum deputat mansiones, sicut Dominus ait: Apud Patrem meum multae mansiones sunt . Laudate eum in sono tubae. In quo bello occisi vicerunt: contnem , quae cithara accipitur, in se vivificaverit. Laudate eum in tympano et choro. In tympano, quod mortificatum corpus sit immortalitate donatum. In choro, quod choris sit angelicis sociatum. Laudate eum in chordis et organo. Quod per ciborum abstinentiam retortis visceribus, concupiscentiisque evictis carnalibus, digni inventi sunt regno Dei, ad concinendas divinas laudes. Laudate eum in cymbalis bene sonantibus: laudate eum in cymbalis bene nis sanguinisque depulsa, conformati ad imaginem Creatoris, omni plenitudine spei completa, sicut sol resplendeant in regno Dei Patris omnipotentis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbat᷑. Ueniq qr a beatitudine ce ꝑ¬
at. in beatitudinẽ desinit dicens.
Beati om̃s qui ꝯfidunt in eo. AliteR
Beatus uͥ qͥ ñ cogitauit nec fecit nec
docit mala. Aliter. Beatus qui ñ est
iudaieꝰ qͥ ñ est gentilis & hereticus.
Aliter. Tertullianꝰ in libro de spectacu¬
lis asserit hẽ ꝑsalmũ & de ioseph pos¬
se intelligi. qui corpꝰ dñi sepeliuit.
& de his qui adspectacła gentiũ ñ con¬
ueniunt. Et inuia peceõꝵe ñ stetit.
Non dixit & in uia pecc̃oꝵe ñ ambula¬
uit. Hoc qͥppe impossibile ẽ. qr nullꝰ
absq peccato. nec si uniꝰ quide horȩ fu¬
erit uita eiꝰ. Nullũ dicit sine p̾eecato
s in uia pecẽoꝵ ñstetit. hoc ẽ qͣ ñ ꝑ¬
seuerauit indelicto. s ꝑ ꝑenitentiam
ad meliora ꝯuersus ẽ. Et in cathedra
pestilentiȩ ñ sedit. Pro pestilentib in
hebreo delusores habet. qđ scilicet
om̃s disc ipłos ꝑuersus doctor illudat
Unde ieremias. ñ sedinqͥt in ꝯsilio lu¬

Expanded text:
batur. Denique quia a beatitudine coeperat, in beatitudine desinit, dicens: Beati omnes qui confidunt in eum. Aliter: Beatus qui non cogitavit, non fecit, non docuit mala. Aliter: Beatus qui non est Judaeus, gentilis, haereticus. Aliter: Tertullianus, in libro de Spectaculis, asserit hunc psalmum et de Joseph posse intelligi, qui corpus Domini sepelivit, et de his qui ad spectacula gentium non conveniunt. Et in via peccatorum non stetit. Non dixit, et in via peccatorum non ambulavit: hoc quippe impossibile est: quia nullus absque peccato, nec si unius quidem horae fuerit vita ejus. Nullum sine peccat in via peccatorum non stetit: hoc est, qui non perseveravit in delicto, sed per poenitentiam ad meliora conversus est. Et in cathedra pestilentiae non sedit. Pro pestilentibus in Hebraeo delusores habet, quod scilicet omnes discipulos perversus doctor illudat. Unde Jeremias: Non sedi, ait, in consilio lu
Abbreviated transcription (Latin):
hunc angustũ comm̃tar iolũ refe.¬
ram. Psalteriũ grecũ est. & lati¬
ne organũ dicit᷑. qđ hebrei na¬
blum uocant. ꝑsalmꝰ dicit᷑ eo qđ
a ꝑsalterio nom̃ accepit. uł ꝓ psal¬
lendo. Quãuis dauid om̃s psalmos
bent᷑. apud hebreos ꝓuno ꝑsalmo
habentur. Nã ꝑ titulum intelligit᷑
uniꝰcuiꝰq psalmi intelłs. Quid ÷ titu¬
lus nͥelaius ut ita dixerim: Indomũ

Expanded text:
hunc angustum commentariolum refehunc angustum commentariolum referam. Psalterium Graecum est, et Latine organum dicitur, quod Hebraei NEBEL vocant. Psalmus dicitur, eo quod a psalterio nomen accepit, vel pro psallendo. Quamvis David omnes psalmos dentur apud Hebraeos, pro uno psalmo habentur. Nam per titulum intelligitur uniuscujusque psalmi intellectus. Quid est titulus, nisi clavis? Ut ita dixerim, in domu
Abbreviated transcription (Latin):
Rox ime cũ origenis psal¬
teriũ qđ enchẏridion
ille uocabat strictis &
necessariis interpretati¬
onib annotatũ in com¬
mune legeremꝰ. simul
uterq dep̃hendimꝰ ñ¬
nulla eũ uł ꝑstrinxisse leuit. uł in
latissime disputauit. quo sc ilicet
si putaret rem magnã breui sermo¬
ne ꝯeludere. Igit᷑ ꝑ familiaritate: q̃
inter nos ẽ. studiose & sedule postula¬
sti. ut quȩcũq mͥ digna memorie
uidebantur. signis quibusda potius
qͣ interp̃tationib annotarẽ. & qđ so¬
lent hi facere qͥ in breui tabella ter¬
rarũ & urbium situs pingunt. &
latissimas regiones in modico sꝑaci¬
o conant᷑ ostendere. ita in ꝑsalterii
oꝑe. latissimo quasi p̃teriens aliqͣ
ꝑstringerẽ. ut ex paucis q̃ tetigis¬
sem intelligant᷑ & cetera qliȩ omissa
sunt quã iuim habeant & rationẽ
ñ quo ꝑutem a me posse dici qđ
ille p̃teriuit. s qͦͣd ea quȩ inthe¬
mos uł omeliis iꝑse disseruit. uł
ego digna arbitror lectione. in

Expanded text:
roxime cum Origenis Psalterium, quod Enchiridion ille vocabat, strictis et necessariis interpretationibus annotatum, in commune legeremus: simul uterque deprehendimus nonnulla eum, vel perstrinxisse leviter, vel latissime disputavit, quod scilicet non putaret rem magnam brevi sermone concludere. Igitur pro familiaritate quae inter nos est, studiose et sedule postulasti, ut quaecumque mihi digna memoria videbantur, signis quibusdam potius quam interpretationibus annotarem. Et quod solent hi facere, qui in brevi tabella terrarum et urbium situs pingunt, et latissimas regiones in modico spatio conantur ostendere: ita in Psalterii opere latissimo, quasi praeteriens aliqua perstringerem, ut ex paucis quae tetigissem, intelligantur et caetera quae omissa sunt, quam vim habeant atque rationem. Non quod putem a me posse dici quae ille praeteriit, sed quod ea quae in tomis vel homiliis ipse disseruit, vel ego digna arbitror lectione, in
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ plantante pauio ⁊ rigante apol
⁊ rigat. Abutunt᷑ & ħ loco: qͥ diu̾¬
sas naturas introducunt dñtes. Si
cari. S audiant iᵈ ierenne. Ego
estis in amaritudinẽ uitis aucue:
dicare planta cõcm cuis. S qm̃ ista
plantacõ in noũĩtare ꝓpͥi arbitru
est. nullus anus cum eradicare po¬
tacõ ista doctores legis sigͣt cũ soqͣci

Expanded text:
ur plantante Paulo, et rigante Apoll rigat. Abutuntur hoc loco qui diversas naturas introducunt, dicentes: Si cari. Sed audiant illud Jeremiae; Ego estis in amaritudinem vitis alienae ? dicare plantationem ejus. Sed quoniam ista plantatio in voluntate proprii arbitrii est, nullus alius eam eradicare potio ista doctores legis significat, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
tatem dodisse dñm apłis in qͣ scirent sͥ
ista deberi. eum e a dño auquid im¬
ꝑatur: nͥ fiat. mobedĩe cuipa et. Cum
a potestas datur: licet qͦ cuiq non
uti. ⁊ tamꝙͣ de suo iure recedere. ħ gͦ
loq̃batur ut securi nõ possiderent n
ꝑtarent huic intencͣcͣia. nec magna
nec uiuima. ideo posuit nec inrgã.
oũdes a fidelib sius om̃ia deberi mi¬
nistris suis nulla suꝑfiua requiren¬

Expanded text:
tatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. Cum autem a Domino aliquid impetratur, nisi fiat, inobedientiae culpa est: cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo jure recedere. Hoc ergo loquebatur, ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria, nec magna, nec minima: ideo posuit nec virgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis, nulla superflua requiren
Abbreviated transcription (Latin):
Ita dũm dixisse nuuo modo dubi¬
tandũ est. ꝑtim ꝓprie ꝑtim figu¬
rate. S eigelistas alia istũ. ali
a uũ inseriusse scriptis suis. Quis¬
quis & putat nõ potuisse dr̃m in
uno sermone quedam figurate. q̃¬
dam ꝓprie ponece: eloꝗiua cer̾a eiꝰ
inspiciat. ⁊ iudebit qm temere at
merudite arbitretur. Quia enĩ do¬

Expanded text:
ia dixisse nullo modo dubitandum est partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia istum, alia illam inseruisse scriptis suis, quautem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat; uidebit, quam hoc temere adque inerudite arbitretur. potest enim
Abbreviated transcription (Latin):
ph̾os qui uulgo appellantur bac
glaciali nue rigentib. una quis
tunica debeat õẽ ꝯtorntus. s ꝙ ĩ tu¬
nica uestim̃tũ nitelligamuis. ne a¬
lio uestiti. aliud nob tuturoꝵ tĩo¬
re res̾uemus. Soͦ u caiciam̃ta. Et
plato ⁊̃ prccipit duas cors sũmita¬
tes nõ cẽuelandas. nec assucfĩ deb̾e
mollicies capitis ⁊ podũ. Eum enim
ħ hũunt firmitatem: occã robustio¬
ra sunt. Seqͣ n uirgam. Qͥ añ doͥ
hũis auxilũ bacuũ presidiũ curq̃¬

Expanded text:
phos, qui vulgo appellantur Bactglaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus; sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti aliud nobis futurorum timore servemus. Neque calceamenta: et Plato praecipit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuetam fieri debere mollitiem capitis et pedum; cum haec habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam: qui Dei habemus auxilium, baculi praesidium cur
Abbreviated transcription (Latin):
aggrauata est fides eoꝵ płimis iu¬
dooꝵ in errore ꝑmanentib. Mare a
hiclacum appellat genararech qui
iordane influente efficit᷑. in cuius li¬
tore capharnaũ ⁊ tyberias ⁊ bechsar¬
da ⁊ cororahim sice sunt in qͣ maxĩe

Expanded text:
aggravata est fides eorum plurimis Judaeorum in errore permanentibus. Mare autem hic lacum appellat Genesareth, qui Jordane influente efficitur; in cujus littore Capharnaum, et Tiberias, et Bethsaïda, et Chorozaïm sitae sunt: in qua vel maxime
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ ip̃ ioħ em. a quo sciebat turbas
ĩ iordanc płimas baptiratas: s am¬
more uincebatra uxoris. ob cuiꝰ ar¬
dorem ⁊ dei p̾copta noglex̾at Glo bĩor¬
uonuitatem nõ auft̃. Uñ ⁊ auidio¬
tes reddit ad crimen quos aliqnͣdo
suspenoit a cimmine. aurccurro.

Expanded text:
ter Joannem, a quo sciebat turbas in Jordane plurimas baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat . Divoluntatem non aufert: unde et avidiores reddit ad crimen quos aliquando suspendit a crimine. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
diade filiam areche regis arabũ.
postea u̾o socerũ euis exortis quib¬
dam ꝯͣ generũ simultatib tiisse fi¬
liam suam. ⁊ in dolorem prioris ma¬
ritis ħodis inimicieuis nuptiis copu¬

Expanded text:
diadem filiam Aretae regis; postea vero 101 socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem prioris mariti, Herodis inimici ejus nuptiis copu
Abbreviated transcription (Latin):
sabb̃o impodie¬
bant᷑. ut ñ añ
fac̾e̾nt. ab co
tp̃r noĩauitu
noctem: ex quo
eis lic̾e ceꝑit ut
noctis. sic ita
sabbi. ac si dic̾e¬
t᷑. nocte sabb̾i

Expanded text:
sabbato impediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominavit noctem, ex quo eis licere coepit ut noctis, Sic itaque sabbati, ac si diceretur, nocte sabbati, id
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mula suꝑiore aut logittima po¬
testate uł iubente uł cõdedente: in
sangͥnẽ auicuiꝰ armat᷑. Nã uiq doꝰ
uisserat ut fertũ discipuli cuis frc̃t
s nõ uisserat ut feririt. Quid gͦ in¬
dignũ si petrus post ħ pcc̃m fc̃s est
pastor ecce sicut moyses pꝰ ꝑcussũ
ogypciũ fc̃s est roctor pͥncep̃s syna¬

Expanded text:
qui nulla superiore ac legitima potestate vel jubente vel concedente, in sanguinem alicuius armatur. nam utique dominus iusserat, ut ferrum discipuli eius ferrent, sed non iusserat, ut ferirent. quid ergo incongruum, si Petrus post hoc peccatum factus est pastor ecclesiae, sicut Moyses post percussum Aegyptium factus est rector illius syna
Abbreviated transcription (Latin):
h̾s dimissis tur¬
b̾ eil dicit ascen¬
d̾e in montan
ut illic solus o
cat post utud
miracłm fugis¬
se eũ in mõtem
inplaniorad¬
illud repugt
ascaidit ĩ mõ¬
tem solus ora¬
re. Ioh̾es aut̃
cũ ꝯgnouiss
inquit qr uen¬
turieẽnt ut fa¬
fugit it̾m̃ ĩmõ¬

Expanded text:
theus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus orcat post illud miraculum fugisse eum in montem,in planioraillud repugnat ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset. inquit, quia uenturi essent, ut fafugit it
Abbreviated transcription (Latin):
mem fc̃ura fu̾ant enormitatan. mas¬
ce ip̃i accessura ẽẽ nõ locis quib m̃bro¬
rum forma tuperur. uelut side luuo
ia ꝓs lu q̃ in ansa tũat ad ausã
redicet. aut q̃ fundũ fccerat ip̃a rur¬
sus facot fundũ: dũ tñ totũ reũteret᷑
in totũ .i. totus ille linus in totura
uas. inuia sui ꝑdita ꝑteramcaret. ꝯ¬
Quapp̃ si capisu tociens tõsi ad sua¬

Expanded text:
mem factura fuerant enormitatem massae, ipsa accessura esse, non locis in quibus membrorum forma turpetur. Velut si de limo i, quae in ansa fuerat, ad ansam rediret, aut quae fundum fecerat, ipsa rursus faceret fundum, dum tamen totum reuerteretur in totum, id est, totus ille limus in totum uas nulla sui perdita parte remearet. Quapropter si capilli totiens tonsi u
Abbreviated transcription (Latin):
eft. Quigͦ duo pasferes asseue¬
neunt : se ip̃os poc̾o minimo uen¬
dunt natos ad uoland̾ ⁊ ad ce¬
lũ ꝑamus sp̃ualib efferendos.s
capti p̾ciis p̾senciũ uoluptatum
⁊ ad iurũ scłi uenales totos se
talib accõib mundinant᷑. Dei¬

Expanded text:
tur duos passeres asse veneunt, se ipsos peccato minimo veneunt, natos ad volandum, et ad coelum pennis spiritalibus efferendos. Sed capti pretiis praesentium voluptatum, et ad luxum saeculi venales, totos se talibus actionibus nundinantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cima eiĩ dies
m̃sis pͥmi ag¬
nus qui ĩ pas¬
chir ĩmolare¬
f domũ intro¬
duci iussus ẽ.
die ciusdem m̾¬
sis. ħ est ante
pat̾et᷑ erat in

Expanded text:
cima autem die mensis primi, agnus qui in pascha immrolaretur domum introduci iussus est, die eiusdem nrensis, hoc est ante pater etur erat in
Abbreviated transcription (Latin):
nuuo arore obnubilante eoꝵ sa
terra sũt. ⁊ de tara qnͣtũ ad corpꝰ
tua recte mtlłr. obediatur p̾ceptis
tius sicut in celo tinterra .i. sicut
ab angeł ita ab hoĩb. Nõ ꝙ ip̃ifa¬

Expanded text:
nullo errore obnubilante sapientterra sunt, et de terra, quod ad corpus tua recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis, sicut in coelo et in terra, id est sicut ab angelis, ita ab hominibus. Nam fieri
Abbreviated transcription (Latin):
licanũ noĩat. ut
ostendat legen¬
tib nlłm debere
salutem desꝑare.
si ad meliora ꝯ¬
u̾sus sit: oum ip¬
se depublitano
in apłm sitrepẽ¬

Expanded text:
licanum nominat, ut ostendat legentibus, nullum debere salutem desperare, si ad meliora conversus sit, cum ipse de publicano in Apostolum sit repe
Abbreviated transcription (Latin):
catores ob ħ ip̃m ꝙ pcc̃ores sũt diugi
arbitrentur a xp̃o. Cum ⁊ ula siłitudo de
egrotis bñ untin quiduelit deus uo¬
cando pcc̃ore. tamꝙͣ medicus egros.
uti ut ab iniquitate tamꝙͣ ab̃ egritu¬
dine salui fiant. ꝙ fit ꝑpm̃am.¬

Expanded text:
catores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tamquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ manũ ad pomũ extensam qmͣ
sanauit: manus innocens in cru¬
ce extensa. ⁊ bñ mans in syna¬
goga erat arida: qr ubi mauis
conũ scĩe: ibi grauius est in ex¬
cusacõis uoxẽ ꝑidm. Sananda¬
a manus arida mmbetur extendi:
ełmis torpebat: sinstm sanã: qr
suc utuitati intendebat. S uesci

Expanded text:
pro manu ad pomum extensa, quam sanavit manus innocens in cruce extensa. Bene manus in Synagoga erat arida, quia ubi majus donum scientiae, ibi tracusabilis noxae periculum. Sananda manus arida jubetur extendi, is torpebat; sinistram sanam, quia suae utilitati intendebat. At ve
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogau̾unt dñm si licet sabb̃oe
curare.Daiude intelligeus cogitã¬
cões coꝵ adiũ accusandi q̃ reutiũ:
ꝯstituitin medio ulũ ꝙ̃ erat sana¬
turus. ⁊ int̾rogauit q̃ marcus ⁊ lu¬
cas cum int̾rogasse ꝯmamorant.
Et tunc illis tacertib: ꝓposuit si¬
militudinam de ouc. ⁊ ꝯͥclusit qd

Expanded text:
o curare, deinde quod intellegens cogitationes eorum aditum accusandi quaerentium constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus et interrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de oue et conclusisse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
chorie: t̾iut ioas fuiũ fr̃is sui.
lia: sbtraxit. Cui successit ĩ reg¬
nũ fuius eus amasias. post ꝙͣ
tegͣuit fuius eius ararias: qui
appellat᷑ orias. Euisuccessit fi¬
iathan fuius ciꝰ. Cernis gͦ ꝙ̃¬

Expanded text:
choziae, tulit Joas filium fratris sui, lia, subtraxit: cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus Azarias, qui appellatur et Ozias, cui successit Jonathan filius ejus. Cernis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ altilia occisa. uł ꝑ methaphorã
opes regie describunt᷑. ut ex carnali¬
b intelligant᷑ sp̃ualia: uł c̾cedogmi¬
matã magnitudo ⁊ doctͥna da lege
plenissĩa sentiri pot̃. Erisc Cũ g doꝰ

Expanded text:
et altilia occisa, vel per metaphoram 175 opes regiae describuntur, ut ex carnalibus intelligantur spiritualia; vel certe dogmatum magnitudo, et doctrina Dei lege plenissima sentiri potest. Et
Abbreviated transcription (Latin):
mundaꝵ pecudũ quib geutiles pa
fit q scificatũ hĩtu ꝓpħali quicquid
ineis uł inutile fu̾at añ ur sordidum.
zone aut̃ p̾cinccio: esficax in om̃e opꝰ
bonũcst apparatus. ut ad om̃e mĩste

Expanded text:
mundarum pecudum, quibus parfitque sanctificatum habitu prophetali, quidquid in nobis vel inutile fuerat ante, vel sordidum. Zonae autem praecinctio, efficax in omne opus bonum est apparatus: ut ad omne ministe
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾uacda t̾usut. ⁊ sãgͥne agni pos
se. ut die uiginaꝵ pasche. añ noctiᷤ
tp̃c tñsierit. securitate p̾sũpta: fes¬
tũ cũcti agãt diem. uñ psalmista
dicebat. Media nocce surgibã ad

Expanded text:
tabernacula transiit, et sanguine agni postse, ut die vigiliarum Paschae ante noctis tempus transierit, securitate praesumpta, festum cuncti agunt diem. Unde et Psalmista dicebat: Media nocte surgebam ad
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ꝙ uenire cotidie cuꝑimus. cuius
aducutus ut cito nob̾ rep̾sentetur
ciauit iam scło: maior oat ⁊̃ hono¬
rib eiuis ⁊ regno. Et ideo qui se d̾o
⁊ xp̃o dirat nõ teroena s celestia

Expanded text:
Dei quem uenire cottidie cupimus, cuius aduentus ut cito nobis repraesentetur tiauit iam saeculo maior est et honoribus eius et regno. et ideo qui se Deo et Christo dicat non terrena sed caelestia
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ancia ista poscit᷑ a dcõ sunt pea¬
nsoria peticio est: cũ idab eo petit᷑
ꝙ scitur nõ ip̃m dare. s ip̃o ñ dan¬
te aẽ in hoĩs porestate. eyꝑanꝰ Et ħ¬
nostra sanctificacõe assidua pur¬
gemus.

Expanded text:
antia ista poscitur a Deo, si isoria petitio est, cum id ab eo petitur quod scitur non ipsum dare, sed ipso non dante esse in hominis potestate; sicut nostra sanctificatione assidua repurgemus.
Abbreviated transcription (Latin):
etat. ⁊ nõ sp̃uar auditor: ideo nõ ht
locum in quo possit iħr reclinare ca
magnitudinem soqui uolũit salua¬
torem ut lucra ex oꝑm miracuł q̃re¬
ret. ħ idem desiderans ꝙ ⁊ symon mag
est tumor. Ita añ aduant ⁊ locututẽ

Expanded text:
et non spiritualis auditor: ideo non habet locum in quo possit Jesus reclinare capmagnitudinem, sequi voluerit Salvatorem, ut lucra ex operum miraculis quaereret, hoc idem desiderans, quod et Simon Magus e
Abbreviated transcription (Latin):
añ oculos tuos. st est sensus. p̾cq¬
ta inca sĩt ĩ manu tua: utoꝑe cõ¬
ploaut. Sĩt nũ oculos tuos: ut di¬
e ac uocte mediteris ĩ eis. ħ pħisei¬
a male int̾pretantes scribebat in
mebranuilis docalogũ moysi .i. decc̃
legis ulba ꝯplicantes oa ⁊ ligantes
in fronte. ⁊ ꝙ corouã capitis faci¬
cutes. ut semꝑ añ cculos mou̾ct᷑.¬
qͣ tu orangur palioꝵ iaciuctinas
fimbrias fac̾cnt ad isrłis ppłm di¬
uoscendũ. Ut quo ĩ corꝑib cͥcũ cisi¬
o signũ iudaice gentis daret: ita
ppłarem. at ex mulierculis cap¬
tantes lucra: faciebant᷑ grandes¬
fumbrias. ⁊ acutissimas in eis spi¬
nas ligabãt. ut uidel anbulan¬
tes ⁊ cedentos int̾oũ pũg̾ent᷑.⁊.q.¬

Expanded text:
ante oculos tuos ; et est sensus: Praecepta mea sint in manu tua, ut opere compleantur; sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis, hoc Pharisaei male interpretantes, scribebant in membranulis decalogum Mosi, id est, decem legis verba, complicantes ea, et ligantes in fronte, et quasi coronam capitis facientes, ut semper ante oculos moquatuor angulis palliorum hyacinthinas fimbrias facerent , ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus circumcisio signum Judaicae gentis daret, ita popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant fimbrias, atque acutissimas in eis spinas ligabant, ut ambulantes et sedentes interdum pungerent
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑib. cũ non inueu̾it in quib delec¬
tacõib ꝯquiescat. auidiꝰ tedit. ⁊ tus¬
hitator mũdare domui sermo dei ꝑ
sanã doct̾nam doctͥuã. Et qm̃i non
pocrisim se ip̃as uirtutos hr̃e simula¬
quiorib. ħ ãt ip̃a septenaria sinu¬

Expanded text:
ibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rurhabitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non pocrisim se ipsas virtutes habere simulaquioribus, hoc est, ipsa septenaria simu
Abbreviated transcription (Latin):
reb sũ u̾b̃. orand̾ sit. quid opus
sit ip̃a orone. si d̾s lam nouit quid
ciusq efficit ad excipienda d̾ma
Nõ emĩ ambicõne precũ nos exaudͭ
d̾s qui sꝑ̃ ꝑatus est dare suãlucem.

Expanded text:
rebus siue uerbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si deus iam nouit, quidciusque efficit ad excipienda diuina non enim ambitione precum nos exaudit deus, qui semper paratus est
Abbreviated transcription (Latin):
re ĩ mutiloqͥ¬
o si diuciꝰ oret᷑.¬
tis cum. alud est sermo mul¬
tus. auud diuturius
affc̃s. Nam ⁊ de ip̃o dũo scriptũ ẽ.

Expanded text:
re in multiloquio, si diutius oretur. Aliud est sermo multus, aliud est diuturnus affectus: nam et de ipso Domino scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ab or̃one multa locucõ: s nõ
desit multa precacio sifeuans ꝑse¬
u̾at intencio. Nam multũ loqui ẽ
in oranto rem nccͣiam suꝑfluisu̾b̾
ꝙͣ precamur diuturna cordis exci¬
tacõe pulsare. Nam płm ħ negoci¬
ñ plus gemitib qmͣ sermonib agi¬

Expanded text:
enim ab oratione multa locutio, sed non desit multa precatio, si fervens perseverat intentio. Nam multum loqui, est in orando rem necessariam superfluis quem precamur diuturna et pia cordis excitatione pulsare; nam plerumque hoc negotium plus gemitibus quam sermonibus agi
Abbreviated transcription (Latin):
Signis nosipsos ãmoneamus qͣnͣ¬
tũ q in ħ desiderio ꝓfecerimus nob̾
ip̃is innotescamus. ⁊ ad ħ augen¬
dum nos ip̃os acrius excitemus. ne¬
gescat. ⁊ penitus extinguatur uisi
crebrius inflaminetur. Nob̾ gͦ ncͣcͣa¬

Expanded text:
signis nos ipsos admoneamus, quantumque in hoc desiderio profecerimus, nobis ipsis innotescamus et ad hoc augendum nos ipsos acrius excitemus. gescat, et penitus exstinguatur, nisi crebrius inflammetur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
tencia qua intelligunus ideo excoca¬
tos ut ꝯu̾t̾entur. ħ est. ideo cis ꝑ ob¬
scuritates ꝑibolaꝵ occuitatas sen
briore pũia resipisc̾ent. qr ꝑ obscu¬
ritatem sermonis execcata dc̃a dñi
nõ intiłxerũt. ⁊ c nõ intelligendo

Expanded text:
tentia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sentbriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dicta Domini non intellexerunt, et ea non intelli
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ant. qr nõ crodebãt. ⁊ ideo crodere
nõ pot̾ant qr cxcirati erant. an for¬
te nõ absurde dñis quosdã iuidcoꝵ
tit pͥmo nõ crcẽe ⁊ ad ñ fuisse cecatõ
ut nõ intellig̾ent dñm loq̃nton ꝑa¬

Expanded text:
poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excaecati erant. An forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum rit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
qr audi. so̾ Nisi a supͣ legissemus
auditoees ad intelligenciam ꝓuoca¬
tos salatore dñte. Qͥ ht̃ aures au¬
diendiaudiat: ⁊ putarcms nune
oculos ⁊ aures q̃bĩtudincm accipi

Expanded text:
 audiunt. Nisi supra legissemus auditores ad intelligentiam provocatos, Salvatore dicente: Qui habet aures audiendi, audiat, putaremus nunc oculos et aures quae beatitudinem accipi
Abbreviated transcription (Latin):
poss intelligi. s ex ꝯñtib textuq
o̾monis ad diiabłm refertur. co
ꝓ nõ possint oꝑa samiatoris boel¬
rcbub oꝑib ꝯꝑari. Ille cupit ani¬
mas hoĩm toñe captiuas: doꝰ libe¬
rare. Ille p̃dicat ydola: hic iuinus
dei noticiam. Ilie trahit a diuçia:

Expanded text:
entibus textuque sermonis ad diabolum refertur, et quod non possint opera Salvatoris Beelzebub operibus comparari. Ille cupit animas hominum tenere captivitas, Dominus liberare; ille praedicat idola hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ utrũ sexũ resurrecturũ cẽ ñ dubitãt.
Nõ cuĩlibido ibi erit q̃ ꝯfusionis cã ẽ.
Nam pͥusꝙͣ peccassent. nudierãt. Na¬
tura a seruabit᷑. q̃ tũc quidan ⁊ a
ꝯcubitu ⁊ a partu ĩnuiuis erit. Erũt
tñ mĩbra feĩnca ñ accomodata usu
nõ crat ferit. ⁊ ub̾auit a corruptioẽ

Expanded text:
 utrumque sexum resurrecturum esse non dubitant. non enim libido ibi erit, quae confusionis est causa. nam priusquam peccassent, nudi erant c quidem et a concubitu et a partu immunis erit. erant tamen membra feminea non accommodata usui non erat fecit et liberabit a corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
plũ quidem
magis ad de
quõ ip̃i delec¬
tabant᷑. ⁊ do¬
tia quib ip̃i
pascebantur.
sanctiora dice¬
ip̃m templũ.¬

Expanded text:
 quidem magis ad delquo ipsi delectabantur, et dona quibus ipsi pascebantur, sanctiora esse diceipsum templu
Abbreviated transcription (Latin):
de agro ompto ꝙ. ieccinas dit̃. hĩc
potuit imftice si gri. ut ñ hic za¬
gcatas: s iereie qui dixit de agͦ
empto ut lato cm̃gelio at ĩue¬
to noĩe ieroe lacto a ierdana ⁊¬

Expanded text:
de agro empto quod Jeremias dixit, hinc potuit mystice significari, ut non hic Zaargenteis, sed Jeremiae, qui dixit de agro empto; ut lecto Evangelio atque invento nomine Jeremiae, lecto autem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : ⁊ unde cred̾ent est nogatũ. Ex
quo apparet hr̃e quosdam in ip¬
so ingenio diuinũ naturalit̾ nu¬
nus intelligencie quo moueatur
ad fidem. si ꝯgrua sius m̃tib ur
audiant u̾bã. uł signa ꝯspiciãt.
Et tũ sidei aiciore mdicio a ꝑdi¬
cionis massa nõ sũt gr̃e p̾destina¬
cione discreti: nec ip̃a e̾is adhiben
uid̾ent. In cad̾ ⁊̃ ꝑdicõnis massa
relicti sũt ⁊ iudei. qͥ nõ potu̾nt cre¬
dere fc̃is in ꝯspc̃u suotam magnis
claris q urtutib. Gurem̃ il pote¬
rant credere nõ tacuit euñgłm dicẽs.

Expanded text:
tum, etiam unde crederent est negatum. Ex quo apparet habere quosdam in ipso ingenio divinum naturaliter munus intelligentiae, quo moveantur ad fidem, si congrua suis mentibus, vel audiant verba, vel signa conspiciant: et tamen si Dei altiore judicio, a perditionis massa non sunt gratiae praedestinatione discreti, nec ipsa eis adhibentuviderent. In eadem perditionis massa relicti sunt etiam Judaei, qui non potuerunt credere factis in conspectu suo tam magnis clarisque virtutibus. Cur enim non poterant credere, non tacuit Evangelium, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. Non erant gͦ sic excecati ꝯculi. nec
sic induratũ cor tyrioꝵ ⁊ sp̃donio¬
rum. qm̃ credidissent si qͣlia uid̾unt
isti signa iudissent. S nec ius pro¬
fuit ꝙ pot̾ant credere qr p̾destinati
nõ crant. ncc iftis obfuiss ꝙ nõ po¬
t̾ant credere. si ita p̃destinati oẽnt
ut cos cocos dũs ulũiar. ⁊ indura¬
tis cor lapidcũ uell aufere. Aue

Expanded text:
. Non erant ergo sic excaecati oculi, nec sic induratum cor Tyriorum et Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia viderunt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod poterant credere, quia praedestinati non erantterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus illuminaret, et induratis cor lapideum vellet auferre. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
aͣ disputator cathoucus nõ igno¬
bir hũc anĩgeu iccũ sic exposuit ut
dret pscisse drm tyros ⁊ sỹdomos a
uori pena obuoxu fi̾ent sifide̾m ꝙ
tenu̾ant reliquissent. qmͣ sicami

Expanded text:
 disputator catholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a viori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam
Abbreviated transcription (Latin):
gũt. magnũ
quidem ira ꝓ¬
ceret ãnũciaret remissionem pcc̃oꝵ
lemoriturũ. Nõ gͥ fide s pietate du¬
bitauit. Dubitauit ⁊̃ petrus dicẽs.

Expanded text:
gunt, magnum quidem ita ceret, adnuntiaret remissionem peccatose moriturum. non igitur fide, sed pietate dubitauit. dubitauit et Petrus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta uoce abietcd̃an mortis sue ħ¬
hiulitatẽq sigͣre : acsi pactnt̾ dic¬
cat. Mira quidẽ facio. fed abiectã
ꝓpeti nõ dedignor. Quia gͦ moriẽdo¬
nemine mortẽ cespibiant: qͥ signa
uen̾antur. Hył. p̾bet᷑ ⁊̃ nustice in¬

Expanded text:
ta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat, mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor, quia ego moriendone in me mortem despiciant, qui signa venerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sic̃ in t̾ramala tres su̾e diu̾sita¬
tes .s. secus uiam. ⁊ petrosa. ⁊ sꝑmo¬
salcca: sic in tccra bona tͥna duisit¬
tas est. centesim sexagesim. fruc¬
tꝰ ⁊ tͥcesum. Et ĩ illa e ⁊ ĩ ista si mu¬

Expanded text:
. Sicut in terra mala tres fuere diversitates, secus viam, et petrosa, et spinosa loca, sic in terra bona trina diversitas est centesimi, sexagesimi fructus, et tricesimi. Et in illa autem, et in ista non mu
Abbreviated transcription (Latin):
at: ⁊ ip̃a bella sũ beniuolencia nõ
gecentur. ut ad impieratis iusticie¬
qͦr pacatam socictatan uictis faciliꝰ
ꝯsulatur. Nam cui licencia inqͥta¬
tis cripit᷑ utilit̾ uincitur. Quĩ nicħ
est infelicius felicitate peccanciũ. q̃
penał mitritur inpunitas ⁊ mala

Expanded text:
at, et ipsa bella sine benevolentia non gerentur, ut ad pietatis justitiaeque pacatam societatem victis facilius consulatur. Nam cui licentia iniquitatis cripitur, utiliter vincitur; quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
lait ad exempla intessigendaꝵ scrip¬
turaꝵ. q̃ in pecceptis digesta sũt. ue
lut cũ ieginus in emuigelio. accepis¬
ti alapam: para alt̾am maxillã. Exͫ¬
inuenimꝰ. ⁊ ip̃e cũ asapa ꝑcussus effr
nõ ait. ecce alt̾am maxillã: Sait.

Expanded text:
ant ad exempla intelligendarum Scripturarum, quae in praeceptis digesta sunt. 27. Velut cum legimus in Evangelio, Accepisti alapam, para alteram maxillam . Exinvenimus: at ipse cum alapa percussus esset, non ait, Ecce altera maxilla; sed ait,
Abbreviated transcription (Latin):
aui cuĩ sunt qͥ deut̾o mr̃is sic nas¬
cuntur. aui quos uxcaptinitas fa¬
cit. uł delicie matronales. Tertu st̃
qui scip̃os castrau̾nt pp̃ regnum
celoꝵ. et qui cum possint ẽe iuri pp̃¬

Expanded text:
Alii sunt qui de utero matris sic nascuntur; alii vel quos captivitates faciunt vel deliciae matronales; tertii sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum, et qui cum possent esse viri, p
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃. Qui pot̃ caꝑecapiat. Ut uuusqͥs
ꝯsid̾e̾t uires suas: utrũ possit u̾gi¬
ualia ⁊ pudicicie implere p̾cepta.
ꝑ se cuĩ castitas blanda est. ⁊ quenil
ad se auiciens. S ꝯsid̾ande sunt in¬
res. Ut qui pot̾ cape capiat. Que
hortantis dñi uox est. ⁊ nilites su

Expanded text:
t: Qui potest capere capiat; ut unusquisque consideret vires suas, utrum possit virginalia et pudicitiae implere praecepta. Per se enim castitas blanda est, et quemlibet ad se alliciens. Sed considerandae sunt vires, ut qui potest capere, capiat. Quasi hortantis vox Domini est, et milites suo
Abbreviated transcription (Latin):
usgũ ⁊ durũ seruitutis pondus ẽ
sbessetcmuꝑ aub. ambire t̾rena.
retmere lambentia. uelle stare ĩ
nõ stutib appet̾e quidem tnͣscũ¬
cia. s cum tñseuntib uolle tnͣsire.

Expanded text:
us, servitutis pondus est, subesse temporalibus, ambire terrena, retinere labentia, velle stare in non stantibus, appetere quidem transeuntia, sed cum transeuntibus nolle transire.