comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
septum calidis aquis irrignum. sed iam netustate cõlaꝵ
honore bt̃i petri apłi cõscruentes mansiuiculas inquibus
cdmanerent fecerunt ilłisq ibi cõu̾santib. ⁊ ip̃m lotũ
excolentib. multi nõ solũ de geu̾e burguudioñ sed
eciam francoꝵ. Amore uite landabilis. ad ipsos c̃¬
fluxeruuit. Et momĩtis spiritalib instituti: tantam c̃o¬
punctioins gr̃am ex uerbis eoꝵ adepti sunt. ut ouĩ
sua ad ip̃m nonuulli contraderent et oena capitis depo¬
ita monastice inte habitũ uolũ taria ꝑanꝑtate setue¬

Expanded text:
septum, calidis aquis irriguum, sed jam vetustate collapsseptum, calidis aquis irriguum, sed jam vetustate collapshonorem beati Petri apostoli construentes, mansiunculas in quibus commanerent fecerunt. Illisque ibi conversantibus et ipsum locum excolentibus, multi non solum de genere Burgundionum, sed etiam Francorum amore vitae laudabilis ad ipsos confluxerunt; et monitis spiritualibus instituti, tantam compunctionis gratiam ex verbis eorum adepti sunt, ut omnia sua ad ipsum locum nonnulli contraderent, et coma capitis deposita monasticae vitae habitum voluntaria paupertate su
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendentes gͥ nanim uenerũt brit anuiani. et mde a
gallias transfretauerũt. Cũq iur dei ad sigilbertum re
cũ suis ꝑuenisset. rogauit eñ rex ut infra gallias residerer
uec eis relictis ad gentes alias cõmigrarẽt᷑. se uero spo¬
pondit om̃ia q sc̃s pat̾ pet̾e̾t. p̃bitirũ. Ad hec uu de
respondit. Qui nr̃a reliquimꝰ ut scd̾m ewangelicam
iuissionis dñm sequeremur. nõ debemꝰ alienas amplecłi
dinicias. ue forte p̃uaricatores simꝰ diuimi mandati.
Cuiꝰ obiectioni rex ita occurrens ait. Si crucẽ tollere
et xp̃m sequi desidertis uaste heremi sectare quietem.
tautum ne solo nr̃e dicionis relicto. ad incinas tra¬
scas naciones. Poteris em̃ hoc cõsilio ⁊ tua p̃mia cuimula¬
re: ⁊ nr̃e saluti ꝓspic̾e. Itaq regis ꝑsuasione ꝑsuasioni
cõsensit. et accepta obcione heremum que uosegꝰ dicit
cñ sus intrauit. Inuenerũt aũt locũ. muris atiquitus

Expanded text:
Ascendentes igitur navem, venerunt Brittanniam et inde ad Ascendentes igitur navem, venerunt Brittanniam et inde ad Gallias transfretarunt. Cumque vir Dei ad Sigibertum regem cum suis pervenisset, rogavit eum rex, ut infra Gallias resideret, nec eis relictis, ad gentes alias commigraret; se vero spopondit omnia, quae sanctus pater peteret, praebiturum. Ad haec vir Dei respondit: 'Qui nostra reliquimus, ut secundum euangelicam iussionem Dominum sequeremur, non debemus alienas amplecti divitias, ne forte praevaricatores simus divini mandati'. Cuius obiectioni rex ita occurrens, ait: 'Si crucem tollere et Christum sequi desideras, vastae heremi sectare quietem, tantum ne, solo nostrae ditionis relicto, ad vicinas transeas nationes. Poteris enim hoc consilio et tu a praemia cumulare et nostrae saluti prospicere'. Itaque regis persuasioni consensit, et accepta optione, heremum quae Vosegus dicitur cum suis intravit. Invenerunt autem locum muris
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturaꝵ tam sapient̾ scĩre uolentibꝰ reserauit. ut
cuucti qͥ eiꝰ prudenciam et sermones andierant. Ad mĩ¬
racione eum et laude dignissanũ ĩudicarent Qua sa¬
piencie maturitate fcm̃ est. ut uniu̾soꝵ cõmuni cõ¬
silio et iussione colũban abb̃is ꝑ singulos sacre ꝓ¬
mocõis gradus ascendens. ĩ uitus sacerdocii susciꝑet
dignitatem. Figo dũ sacris instaret officiis. die noc¬
tuq p̃cibus dñm placauit et lacrimis et suꝑui inspet¬
toris oculis plac̾e desiderans. ꝑ urtutũ et inte
meritis amabat᷑ ab om̃ib. placuit uniuersis.
Uum hec gͥ agerentur. coctidie beatꝰ colũbanus.
Aangelicam cupiens assequi ꝑfectionẽ. ut uidel¬
cet om̃ib que habebat relittis crucem suam tolleret.
et uudus. dñm sequeret᷑: cõsilio suo egit cũ fratrib quor
animos id est fednor accenderat. ut spreta ꝓpinquoo
et p̃dioꝵ dulcedine. mentis ardorem opere cõpiobai

Expanded text:
scripturarum tam sapienter scire volentibus reseravit, ut scripturarum tam sapienter scire volentibus reseravit, ut cuncti, qui eius prudentiam et sermones audierant, admiratione eum et laude dignissimum iudicarent. Qua sapientiae maturitate factum est, ut universorum communi consilio et iussione Columbani abbatis per singulos sacrae promotionis gradus ascendens, invitus sacerdotii susciperet dignitatem. Ergo dum sacris instaret officiis, die noctuque praecibus Dominum placavit et lacrimis, et superni inspectoris oculis placere desiderans, pro virtutum et vitae meritis amabatur ab omnibus, placuit universis. 2. Dum haec agerentur, cottidie beatus Columbanus, euangelicam cupiens assequi perfectionem, ut videlicet, omnibus quae habebat relictis, crucem suam tolleret et nudus Dominum sequeretur, consilio suo egit cum fratribus, quorum animos idem fervor accenderat, ut, spreta propinquorum et praediorum dulcedine, mentis ardorem opere comprobarent.
Abbreviated transcription (Latin):
nm preclara sc̃issimi uiri colũbam qui et colũba
cõu̾sacio ꝑ om̃em hyberniam celebris haberetur
et ueluti splendidũ ignei solis iubar singulari decore
oĩim in se ꝓuocaret amorem. sicuti de eo priusquã
uasceretur ꝓuismu esse. liber gestoꝵ ipsus plenit᷑
indicat. inter ceteros quos fama uirtutũ eius at¬
traxerat. parentes beati galli secũdũ deũ religio¬
si scd̾u scłiu uobilis filiũ suũ pͥme etatis Flore in̾¬
tentẽ. cũ oblacõe dño offerentes. illiuis magiste¬
rie ꝯmẽdanerũt: ut in regularis uite ꝓfic̾e̾t dis¬
cipliua et inter plurimas spñalis milicie sectato¬
res : obediencie artioris ꝓpositi uuitaretur ex
affectu magno uirtutũ creuit augmento. Snꝑ¬
ua quoq gr̃a se p̃uemente. tanto studio diuiuas
epotanit scͥpturas: ut de thesauro suo noua ꝓferret
et uetera. Graamnatice eciam regulas. metroꝵq sub¬
tilitates. capaci ꝯsequeret᷑᷑ ingemo. Obscura antem

Expanded text:
m praeclara sanctissimi viri Columbani, qui et Columba, conversatio per omnem Hiberniam celebris haberetur, et veluti splendidum ignei solis iubar singulari decore omnium in se provocaret amorem, sicuti de eo, priusquam nasceretur, provisum esse liber gestorum ipsius pleniter indicat, inter ceteros, quos fama virtutum eius attraxerat, parentes beati Galli, secundum Deum religiosi, secundum saeculum nobiles, filium suum primo aetatis flore nitentem cum oblatione Drio commendaverunt, ut in regularis vitae proficeret disciplina, et inter plurimos spiritalis militiae sectatores, obedientiae et arctioris propositi imitaretur exe nutriretur affectu, magno virtutum crevit augmento. Superna quoque gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera. Grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio. Obscura autem
Abbreviated transcription (Latin):
creatorẽ oĩum reꝵo: et ungenitũ filiũ eiꝰ in quo est
salus uita et resurrectio mortuoꝵ. Et ĩ cõspectu om̃i
arripiens simlachra ⁊ lapidib infrusẜ sstra cõmimi¬
eus ꝓiecit in lacũ. his uisis non nulli conersi sũt ad
dñm. et cõfitentes pcc̃a sua laudes dño ꝓ sua illumina¬
cione dederunt. Alii ꝓpter magnũ imaginũ cõmuinu¬
cõem ira ⁊ furore cõmoti. graui ĩ dignacõis rabie¬

Expanded text:
m rerum, et unigenitum Filium ejus in quo est salus, vita et resurrectio mortuorum. Et in conspectu omnium arripiens simulacra, et lapidibus in frusta comminuens, projecit in lacum. His visis nonnulli conversi sunt ad Dominum, et confitentes peccata sua, laudes Domino pro sua illuminatione dederunt. Alii propter imaginum comminutionem ira et furore commoti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ moti ira et ĩuidia sc̃os insectabantur. ⁊ ꝯmumĩ
cõsilio gallũ ꝑimere uoluerũt. colũbanũ uero fla¬
gellis cesum et cõtumeliis affectũ de suis finibus
ꝓturbare. Beatus pr̃ coguito cõsilio eoꝵ. zelo iusti¬
cie imp̃catꝰ est eis talia dicens. Deris cuiꝰ ꝓuidencia
mũdus subsistit et cuncta regunt᷑. fac suꝑ caput ge¬
ueracõis huiꝰ reuerti cõtumelias quas famulis trib
parauerũt. Nati coꝵ facile pereant. ⁊ antequã
senescant pre subitanea scupore delirare cogatur
ipsiq cũ terra quam incolunt dura potenciũ dũacone
p̃mant᷑. ut cunctis ignominia eoꝵ pateat metẽr uum
ost hec nõ timore ꝑsecucõis ꝑterritꝰ. sed amori
spũalis lucri ꝑsuasus. cõtumaciũ sterilem tur¬
bam reliquit. ne iait̾ arida corda dĩucius irrigaret
qui beninolis mentib quam plurimũ ꝓdesse. interimi
potuisset. Pergens ergo inde cũ sins. ꝑuenit ĩ castrũ

Expanded text:
permoti, ira et individia sanctos insectabantur, et communi permoti, ira et individia sanctos insectabantur, et communi consilio Gallum perimere voluerunt: Columbanum vero flagellis caesum et contumeliis affectum de suis finibus proturbare. Beatus Pater, cognito consilio eorum, zelo justitiae imprecatus est eis talia dicens: Deus, cujus providentia mundus subsistit et cuncta reguntur, fac super caput generationis hujus reverti contumelias quas famulis tuis paraverunt. Nati eorum facile pereant, et antequam senescant, prae subitaneo stupore delirare cogantur: ipsique cum terra quam incolunt, dura potentium dominatione premantur, ut cunctis ignominia eorum pateat in aeternum,ost haec non timore persecutionis perterritus, sed amore iritalis lucri persuasus, contumacium sterilem turbam reliquit, ne inaniter arida corda diutius irrigaret, qui benivolis mentibus quam plurimum prodesse interim potuisset. Pergens ergo inde cum suis, pervenit in castrum
Abbreviated transcription (Latin):
genciũ plantare desiderans. aliquantis ꝑmoraturũ
se promisit si regia auctoritas factis dicta firmaret.
dum loca ꝓluruna ꝑlustrassent. uenerũt infra ꝑtes
alemannnie ad fluium qui liudimacus uocat᷑. iuxca qũ
ad suꝑiora tendentes ꝑuenerunt ad lacũ turicinũ
Cũq ꝑ litꝰ ambulantes uenissent ad caput lacus p¬
sius in locũ qui tuctonia dicitur placuit ilłis loci qua¬
litas ad inhabitandũ. Porro homines ibidem cõma¬
uentes crudeles erant et impii. summmilacra colentes:
idola sacrificiis uenerantes: obseruantes anguria
et diuinacões. et multa que cõtraria sunt cultui
diuino suꝑsticiosa sectantes. St̃i gͥ hoĩes cũ cepissent
uiter illos habitare docebant eos adorare patrem ⁊
gallus scĩ uiri discipułs. zelo pietatis armatus.
fana in quib demoniis sacrificabant igni surcendit et
quecñq nuenit oblata demersit inlacũ. Qua cansa

Expanded text:
gentium plantare desiderans aliquantisper moraturum gentium plantare desiderans aliquantisper moraturum se promisit, si regia auctoritas factis dicta firmaret .dum loca plurima perlustrassent, venerunt infra partes Alamanniae ad fluvium qui Lindimacus vocatur. Iuxta quem aCumque per littus ambulantes, venissent ad caput lacus ipsius in locum qui Tucconia dicitur, placuit illis loci qualitas ad inhabitandum. Porro homines ibidem commanentes, crudeles erant et impii, simulacra colentes, idola sacrificiis venerantes, observantes auguria et divinationes, et multa quae contraria sunt cultui divino superstitiosa sectantes. Sancti igitur homines cum coepissent inter illos habitare, docebant eos adorare Patrem etGallus sancti viri discipulus, zelo pietatis armatus, fana in quibus daemoniis sacrificabant, igni succendit, et quaecunque invenit oblata, demersit in lacum. Qua causa
Abbreviated transcription (Latin):
iuito. ut eñ regno suo deturbaret. misit legatorios
ilło regno cõsisteret. Ille iezabelis insidias uitans.
iter cũ suis aggressus: Ad lothariũ regem ꝑueint
ad quẽ cũ aliquanto tempore moraretur. rogauit ut illiꝰ
solaçio ad theodebertũ anstrasior regem. ꝑuenire potu¬
isset. Ad quẽ cũ scd̾m peticionẽ uolũtatis sue uenerabi¬
liter misses esset susceptꝰ est ab eo cũ om̃i honore et
gandio magno. Mansit itaq apud illum aliquot
dieb sacras scͥpturas aperiens et ĩsinuans ei ueri¬
tatem. Cñq et ip̃m rogaret. ut adagilulphum re¬
gem langobardo:  eiꝰ iussu ꝑ allemanniam duc̾et᷑.
moleste ferens rex tantoꝵ discessum uiroꝵ pollicitꝰ
ẽ eis. infra terminos sui regni. se reꝑtur ũ loca ue¬
uusta. Que famulis dei et ad incolendum essent cõ¬
moda. et ad instruendas nerbo ueritatis circũposita
naciones eportuna. Uir dei semen uerbi incordibus

Expanded text:
inito, ut eum regno suo deturbaret, misit legatarios inito, ut eum regno suo deturbaret, misit legatarios illo regno consisteret. Ille Zezabelis insidias vitans, iter cum suis aggressus, ad Lotharium regem pervenit. Apud quem cum aliquanto tempore moraretur, rogavit, ut illius solatio ad Theodebertum Austrasiorum regem pervenire potuisset. Ad quem cum secundum petitionem voluntatis suae venerabiliter missus esset, susceptus est ab eo cum omni honore et gaudio magno. Mansit itaque apud illum aliquot diebus, sacras scripturas aperiens et insinuans ei veritatem. Cumque et ipsum rogaret, ut ad Agilulfum regem Langobardorum eius iussu per Alamanniam duceretur, moleste ferens rex tantorum discessum virorum, pollicitus est eis, infra terminos sui regni se reperturum loca venusta, quae famulis Dei et ad incolendum essent commoda et ad instruendas verbo veritatis circumpositas nationes oportuna. Vir Dei semen verbi in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
crlis frequentib cõꝓbata ꝑ totas cepit gallie uel atri¬
uie diffcĩmari ꝓuincias. Landabat᷑ ab om̃ub . tolepatepos
Alcunttis adeo ut theodericus rex filius hildeberti uepos
sigiberti: qui eo tempore burgũdio nibꝰ regnabat td uin
seppe ueniret. ⁊ precũ eiꝰ suffragia suma cũ deuocione
de posceret. Qñẽ cũ pater stñs increparet. cur concubi¬
uarũ pollueret᷑ amplexib et non pocius legittime cõ¬
iugis cõmibio frueretur. monitis eiꝰ obtemperans
cuncta huiꝰ modi rulicita se uitatiu ꝓmisit. Sed
bruncuhudis ania regis uidens eũ mri dei consiliis
obedire. stimulo malicie concitata. mentẽ serpẽtino
furoris armauit ueneno. Uerebatur emĩ ne  ab¬
iectis concubinis. regina in consortiũ regni assume¬
retur. dignitas sua honore subtracto uilesçeret
Quo tĩmore laborans. imidiam cõtra uirũ dei cepit
habere et post multas ĩmrias quas illi machmata ẽ
ut scͥptura st̃e cõu̾sacõis eiꝰ testatur. cõsilio cũ rege

Expanded text:
ata per totas coepit Galliae vel Germaniae diffamari provincias. Laudabatur ab omnibus, colebatur a cunctis, adeo ut Theodericus rex, filius Hildiberti, nepos Sigiberti, qui eo tempore Burgundionibus regnabat, ad eum sepe veniret et praecum eius suffragia summa cum devotione deposceret. Quem cum pater sanctus increparet, cur concubinarum pollueretur amplexibus et non potius legitimae coniugis conubio frueretur, monitis eius obtemperans, cuncta huiusmodi inlicita se vitaturum promisit. Sed Brunihildis, avia regis, videos eum viri Dei consiliis oboedire, stimulo malitiae concitata, mentem serpentino furoris armavit veneno. Verebatur enim, ne si, abiectis concubinis, regina in consortium regni assumeretur, dignitas sua, honore subtracto, vilesceret. Quo timore laborans, invidiam contra virum Dei coepit habere et post multas iniurias, quas illi machinata est, ut scriptura sanctae conversationis eius testatur, consilio cum rege
Abbreviated transcription (Latin):
ciens si eñi inquit ꝑ eiꝰ or̃ones filiam meam doꝰ a demonio
t insuꝑ eñ cepiosis p̃mioꝵ munerib honorabo. Ille pro
rea põtifices a rege transinissi uenerũt ⁊ ĩuenerũt ip̃an
quidem puellam nͥmio laborantẽ furore. parentes aũt eiꝰ
n torquebantur tristicia. Postiinam gͦ ingressi põtifi¬
des nunera a rege directa p̃sentarunt p̃ces ĩ tõspectu pue¬
le fuderũt ad dñm. Illa uero tenẽcium maniu se excuciens
uni eoꝵ gladiũ abstulit uoleus ep̃os interfic̾e Et cumi id
ũo posset effic̾e. sp̃t ĩmũdꝰ uui eoꝵ dixxit. Si uolueras
due sicut regi ꝓmisisti de hoc uasculo ꝓpulsare. cur filiam
tuam quam noir illa de te cõcepit et genuit. uõ fecisti
tecũ uenire: Deuide ad alteꝵ Et tũ inquit ꝯ tribus

Expanded text:
o et insuper eum copiosis praemiorum muneribus honorabo'. Ille proterea pontifices a rege transmissi venerunt et invenerunt ipsam quidem puellam nimio laborantem furore, parentes autem eius ri torquebantur tristitia. Postquam ergo ingressi pontifices munera a rege directa praesentarunt, praeces in conspectu puellae fuderunt ad Dominum. Illa vero tenentium manibus se excutiens, uni eorum gladium abstulit, volens episcopos interficere; et cum id non posset efficere, spiritus immundus uni eorum dixit: 'Si volueras me, sicut regi promisisti, de hoc vasculo propulsare, cur filiam tuam, quam nonna illa de te concepit et genuit, non fecisti tecum venire?' Deinde ad alterum: 'Et tu', inquit, 'cum tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ fauulis todio effectus couturit qͣda die
Cui cũ abea potum peceret cõtiuuo illa
sur rexit cyphum lauit conote. potum in-¬
fudit. ꝑ atra portruit. Qou bibit. eiẜ yphã
reddidit S ferpẽs antraus l iuans gui¬

Expanded text:
ibus famulis taedio affectis, contigit quadam die Qui cum ab ea potum peteret, continuo illa surrexit, scyphum concite lavit, potum infudit, patri portavit: qui bibit, eique scyphum reddidit. Sed serpens antiquus, humano g
Abbreviated transcription (Latin):
ille ĩ adiutoriũ michi ut peregrinos istos eiciãmꝰ de his
sedib quia ip̃i delonge uenientes me de templo meo expu¬
lerũt sumilachra mea cõtrinerũt. ⁊ ppłm qui me seque bat᷑
post se auerterũt. Cõmoneat te ĩiuria quam pacior.
et hostes ꝯnuues unitis uirib a nr̃is termiis arceamus.
Et ip̃e respendit. Hen qd de tis calumniis narras ex
meo cõtemptu ꝑcipio. Nam unus ex iłlis me ĩ pelago pre¬
uit et mea denastat. cmꝰ nͨ recia inuꝙͣ corrũꝑe possum
nec ip̃m deciꝑe. quia ĩuocacio diuiui nõĩs de ore eiꝰ m̃ꝙͣ
recedit. Quã numitus cõtinia uigilancia ĩ sidias nr̃as cõ
bñt uersucie. His anditis iuir dei mumuit se uudiq signo
Ille hec auditu ꝑcipiens eccłiam peciit. et signo pulsato
rẽs ꝯueuire fecit. Prius aũt quam uiciũ ꝓsallendi fecis¬
seut. Audite sũt dire uyces demomioꝵ ꝑ monciũ sũmitates.

Expanded text:
ille, 'in adiutorium mihi, ut peregrinos istos eiciamus de his ille, 'in adiutorium mihi, ut peregrinos istos eiciamus de his sedibus; quia ipsi de longe venientes, me de templo meo expulerunt, simulacra mea contriverunt et populum qui me sequebatur post se averterunt. Commoveat te iniuria quam patior, et hostes communes unitis viribus a nostris terminis arceamus'. Et ipse respondit: 'Heu! quod de tuis calumniis narras ex meo contemptu percipio. Nam unus ex illis me in pelago premit et mea devastat, cuius nec retia umquam corrumpere possum nec ipsum decipere, quia invocatio divini nominis de ore eius numquam recedit, qua munitus continua vigilantia bunt versutiae. His auditis, vir Dei munivit se undique signo Ille haec auditu percipiens, ecclesiam petiit, et signo pulsato, fratres convenire fecit. Prius autem quam initium psallendi fecissent, auditae sunt dirae voces daemoniorum per montium summitates,
Abbreviated transcription (Latin):
rent psallentes dedicauit eltl̃iam. Demde ĩnocato
nõĩe dm̃i. mixit altare. ⁊ bt̃e aurelie reliquias ĩ eo colloca¬
uit. Uestitoq altari missas legitine cõpleuerũt. Om̃ib
taq rite ꝑactis reuersus est in sua cũ gandio magno.
post hec remansit ibi beatus colũbanus cũ cõnilitonib
suis tͥb anuis. et edificata inibi cellula alii ortũ labra¬
rũt. alii arbores pomiferas excoluerũt. Beatus uero
gallus texebat recia et misericordia dei cooperante tautã
pisciũ copiam cepit. ut nũquam frĩb defuissent. Qum¬
Dum eciam aduentantes peregrinos huiꝰ modi iuut sola¬
cio. ⁊ de codem labore assiduas ppło bñdictiones ex hibuit.
t dñ quodam tempore recia sua nucteret in pelagus in
silencio noctis. Audiuit demonem magno uocis screpi¬
tu de uertice mõtis ꝓximi uocantẽ quẽdam alteꝵ nõ ĩa¬
tim quasi inpelago cõmorantẽ. Cũq ⁊ is qui uocabatu
presco se esse quãsi de lacu respõderet. Cõsurge inquit

Expanded text:
am. Deinde, invocato nomine Domini, unxit altare et beatae Aureliae reliquias in eo collocavit, vestitoque altari, missas legitime compleverunt. Omnibus itaque rite peractis, reversus est populus in sua cum gaudio magno. Post haec permansit ibi beatus Columbanus cum commilitonibus suis tribus annis, et aedificata inibi cellula, alii hortum laboraverunt, alii arbores pomiferas excoluerunt. Beatus vero Gallus texebat retia, et misericordia Dei cooperante, tantam piscium copiam coepit, ut numquam fratribus defuissent; quin etiam adventantes peregrinos huiusmodi iuvit solatio et de eodem labore assiduas populo benedictiones exhibuit. 7. Et dum quodam tempore retia sua mitteret in pelagus, in silentio noctis audivit daemonem magno vocis strepitu de vertice montis proximi vocantem quendam alterum nominatim, quasi in pelago commorantem. Cumque et is qui vocabatur praesto se esse quasi de lacu responderet: 'Consurge', inquit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oblatis sacrificiis dicere cõsueuit. Isti d sũt dii ue¬
teres et antiqui huiꝰ loci tuitores: quor solacio ⁊ nos
⁊ nr̃ a ꝑduraut usq in p̃sens. Colũbanus itaq bt̃o
id ĩiunxit officii. ut ppłm ab errore idolatrie ad cul¬
tum dei exor exhortacõe salutari renocaret. quia ip̃e
haric a dño gr̃am meruit. nt non solũ latine s eciam
barbarice locucõis cegnicõem non parnam haberet.
Eñq eiusdem templi sollemꝑuitas ageretur uenit
ultitudo non iimma ꝓmiscui sexus et etatis. non
tãtum ꝓpt̾ͥ festinitatis honorem. uerũ eciam ad iuden¬

Expanded text:
 oblatis sacrificiis, dicere consuevit: 'Isti sunt dii ve oblatis sacrificiis, dicere consuevit: 'Isti sunt dii veteres et antiqui huius loci tutores, quorum solatio et nos et nostra perdurant usque in praesens'. Columbanus itaque beato Gallo id iniunxit officii, ut populum ab errore idolatriae ad cultum Dei exhortatione salutari revocaret, quia ipse hanc a Domino gratiam meruit, ut non solum Latinae, sed etiam barbaricae locutionis cognitionem non parvam haberet. Cumque eiusdem templi sollemnitas ageretur, venit multitudo non minima promiscui sexus et aetatis non tantum propter festivitatis honorem, verum etiam ad viden
Abbreviated transcription (Latin):
girum excelsi. heremus uãsta et ĩminens oppido pla¬
nicies copiosa. uictum querentib fructũ laboris non
uegat. Et cũ loci ip̃ius situm ꝑ multa laudasset:
iudicauit nomen eiꝰ brigancuum
llis gͥ illuc ire cupientib. ꝑauit presbit̾ nani¬
Leulam. et inposuit remiges. Uenerabilis autẽ
abbas cũ cdiitib gallo et quodam diatono uauiui
conscendens. ĩuocato noĩe dm̃i. ad locũ desideratum uia
rerta ꝑuenit. Egressi de nanicula oratoriũ inhonorem
stẽ aureliane cõstructũ adierũt qd̾ postmnodũ beatus
colũbanus in priscũ renocauit honorem. Post or̃ouẽ
cũ ꝑ girũ oculis cuncta lustrassent. placuit illis quali¬
tas ⁊ situs locor. Deide orone premissa cuta ora¬
toriũ mansiumculas sibi fecerũt. Respererunt aũt
rutemplo tres imagines ereas deauratas parieti af¬
fixas quas populus dimisso altaris sacri cultu adoraba

Expanded text:
girum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, plagirum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, planities copiosa victum quaerentibus fructum laboris non negat'. Et cum loci ipsius situm per multa laudasset, indicavit nomen eius Brigantiumllis igitur illuc ire cupientibus, paravit presbyter naviculam et imposuit remiges. Venerabilis autem abba cum comitibus Gallo et quodam diacono navem conscendens invocato nomine Domini, ad locum desideratum via recta pervenit. Egressi de navicula, oratorium in honorem sanctae Aureliae constructum adierunt, quod postmodum beatus Columbanus in priscum renovavit honorem. Post orationem cum per gyrum oculis cuncta lustrassent, placuit illis qualitas et situs locorum. Deinde oratione praemissa, circa oratorium mansiunculas sibi fecerunt. Repererunt autem in templo tres imagines aereas deauratas, parieti affixas, quas populus dimisso altaris sacri cultu adoraba
Abbreviated transcription (Latin):
tera eiꝰ duxit eũ moratoriũ. Et post quã pariter
orauerũt introduxit eos eos hospiciũ Qͥ pacẽ domu
imprecantes deposuerũt saramilas suas. Postquam
uero recubuerũt. inssione abb̃is. gallus diuina recita¬
uit eloquia ꝓfunda reseitus ueritatis. Inter stã
doctrine salutaris cõuinia. prudenciam uiri sac dos
muiratꝰ a fleta fletu se cõtinere nõ potuit. Canto aũt
septem dier circulo cũ sunimo honare ⁊ diligencia
illis iniuiscreluit. ⁊ quos carnalib fouit celitus ab ip¬
sis coctidie pastus est dapib scpturaꝵ. Inter sacre
gͥ edificacõis colloquia. colũbanus abba ᷤ presbiter
interrogauit. si sciret aliquẽ insolitudine locũ. in
quo cellula fieri potuisset. cuscodiis aliquantulum
regularib oportuma. Hospes scõꝵ huic inqͥsicioni
respõdit. In hac solitudime locus quidam est. antiq̃
scructure seruans inter riu̾nas nestigia. nbi terra
pinguis. et fructuariis prouentib apta montes ꝑ

Expanded text:
duxit eum in oratorium, et postquam pariter oraverunt, introduxit eos hospitium. Qui pacem domui imprecantes, deposuerunt sarcinulas suas. Postquam vero recubuerunt, iussione abbatis Gallus divina recitavit eloquia, profunda reserans veritatis. Inter sancta doctrintinere non potuit. Toto autem septem dierum circulo cum summo honore et diligentia illis ministravit, et quos carnalibus fovit delitiis, ab ipsis cottidie pastus est dapibus scripturarum. Inter sacrae igitur aedificationis colloquia, Columbanus abba presbyterum interrogavit, si sciret aliquem in solitudine locum, in quo cellula fieri potuisset custodiis aliquantulum regularibus oportuna. Hospes sanctorum huic inquisitioni respondit: 'In hac solitudine locus quidam est antiquae structurae, servans inter ruinas vestigia, ubi terra pinguis et fructuariis proventibus apta, montes per
Abbreviated transcription (Latin):
manu r̾ciperet. Qui cũ ter quater ꝓ
lamaret. stui g̾trudis hoc inmnustulum
demanu mus ã suscipe ⁊ noli me pecca¬
torem autẽ te Rlentem. reuilantem
sperne nisi posmnõ me alias daturiu
corpꝰ ixanime manũ ꝑorrexit. enũctꝭ̾q
c̾uentibꝰ poputis qui aietant. xamiiĩ
cũ cespite curelloq de manu uiri porra

Expanded text:
manu reciperet. Qui cum ter quaterque clamaret: « Sancta Gertrudis, hoc munusculum de manu mea suscipe, et noli me peccatorem ante te flentem et ejulantem spernere, nisi potius me alias daturum corpusque exanime manum porrexit, cunctisque cernentibus populis qui aderant, ramum cum cespite cultelloque de manu viri po
Abbreviated transcription (Latin):
nam fais sisciens post patrem bibere de dig¬
nãs porulum effudit. cyplum iterũ laluit.
potũ imposuit ac sic bibit. Qued pat̾
aspiciẽs nullũ ei urbum fecit. Et tatitꝰ
mirabili indignatõe tulit ataꝙ us lemẽtis
sibi ꝓarari iussit. suꝑ quẽ astendenõ in

Expanded text:
Nam sitiens, post patrem bibere dedignans, poculum effudit, scyphum iterum lavit, potum imposuit, ac sic bibit. Quod pater aspiciens, nullum ei verbum fecit, sed tacitus mirabili indignatione tulit, iraque vehementi sibi parari statim jussit, super quem as
Abbreviated transcription (Latin):
ic nsiderari oportet utr̃ scientia eent fi¬
uel prescĩa ł di ipesitio. ł prede stinatio po¬
tiat esse u deo s ulła fuissent futura. Cum .ꝙ.
⁊ d ostinatio saluandorum si nulla essent fi¬
tura si nicł esset futurꝰ deus ł aliquos saina¬
turus ñ uidetur in deꝯ potuisse aturisse esse pre¬
pre scĩa .ł dispositio uel predestinatio. Ad b̾ autẽ

Expanded text:
t utrum scientia, vel praescientia, vel dispositio, vel praedestinatio potuerit esse in Deo, si nulla fuissent futura. Cum enimum, et praedestinatio salvandorum, si nulla essent futura, si nihil esset facturus Deus, vel aliquos salvaturus, non videtur potuisse ipraescientia, vel dispositio, vel praedestinatio. Ad hoc autem ita a
Abbreviated transcription (Latin):
puer de perusio totũ hns oculũ macuia ecoꝑtũ ad scam
dei Famulã uoductꝰ est. Que tacto pui oculo signũ crucis
secuta plantula post filiã ad religionẽ tͣnsierat ⁊ morto¬

Expanded text:
puer de Perusio, totum habens oculum macula coopertum, ad sanctam puer de Perusio, totum habens oculum macula coopertum, ad sanctam Dei famulam adductus est. Quae tacto pueri oculo signum Crucis secuta plantulam, post filiam ad religionem transierat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Perpendit amãti uicẽ crucifixus amatꝰ. et que creca crnt
miscrium tanto amore succẽdit᷑ cxutis potencia Rsignis
⁊ miraculis illustrat᷑. Signũ eĩ uimfice exncis dũ morbidis
applicat. morbos ab eis mirabilit̾ fugat. Bangam ex mltes
Fratrẽ quendã noĩe stephanũ furia laborantẽ. bt̃s fran¬
ciscus ad dnam clarã tnsmisit ut suꝑ eũ fac̾et sign̾ũ
scssime grucis. aagnã eĩ sciebat eiꝰ ꝑfectionẽ ⁊ magna
in ipa uenabat᷑ uirtutẽ. Consignat eũ obedĩe filia pris
uissa. ⁊ in loco ubi ip̃a orare solita erat. parũꝑ dormire sine¬
At ille post modicũ sopnum solutꝰ san ex̾git. ⁊ ad pr̃em liber ab
in sama redit. puer quidã annor triũ noĩe mathiolus de cĩtate
spoleti. lapillum ꝙ̃dã intaute intxu sat narib. Nenio illum ex
eiꝰ naso. ualebat ẽdut̾e. nec ip̃e puer ꝓhit̾e periclitatus
angustia magna ducit᷑ ad dñam claxã. ⁊ dum signo crutꝭ
ab ea signat᷑ statim ꝓiecto lapide liber efficit᷑ Aluis

Expanded text:
ehendit amanti vicem Crucifixus amatus et quae circa Crucis mysterium tanto amore succenditur, Crucis potentia in signis et miraculis illustratur. Signum enim vivificae Crucis dum morbidis applicat, morbos ab eis mirabiliter fugat. Tangam ex multis Fratrem quemdam, nomine Stephanum, furia laborantem, beatus Franciscus ad dominam Claram transmisit, ut super eum faceret signum sanctissimae Crucis. Magnam enim sciebat eius perfectionem et magnam in ipsa venerabatur virtutem. Consignat eum obedientiae filia patris iussu, et in loco ubi ipsa orare solita erat, parumper dormire siniAt ille post modicum somno solutus, sanus exsurgit, et ad patrem liber ab insania redit. 33 Puer quidam annorum trium, nomine Matthiolus, de civitate Spoleti, lapillum quemdam suis intruserat naribus. Nemo illum ex eius naso valebat educere, nec ipse puer proiicere. Periclitatus angustia magna, ducitur ad dominam Claram et dum signo Crucis ab ea signatur statim proiecto lapide, liber efficitur. Alius
Abbreviated transcription (Latin):
lo diei sabbati uemẽte filia deuota candela accẽdit. ⁊ p̃ceptũ
sci francisci dd inr̃is memoriã signo nõ ubo reducit. precepat
clara q̃i aliũde rediẽs. hoc ytulit ubũ. Rue cande neccessitas
Nnꝗd nõ dies est. Mat̾ ait illa. Rox abiit ⁊ uies tͣnsunt uores
alta rediit. Cui chara. bndutꝰ sit sopnꝰ lim̃a filia . qmi diu¬

Expanded text:
vero diei sabbati veniente, filia devota candelam accendit, et praeceptum vero diei sabbati veniente, filia devota candelam accendit, et praeceptum S. Francisci, ad matris memoriam signo, non verbo reducit. PraeceperClara quasi aliunde rediens, hoc protulit verbum: Quae candelae necessitas? Numquid non dies est? Mater, ait illa, nox abiit, et dies transivit, noxque altera rediit. Cui Clara: Benedictus sit somnus iste, carissima fi
Abbreviated transcription (Latin):
lacmae Nut̃ horas diei sexta. ⁊ noua. acuiori ꝯpũctõe ex
more afficit᷑. ut cũ ñmolato dũo ĩmosetur. Pã ⁊ semel hora
nona orante iñ cellula dyabolus in maxillaseerensioculũ
scongũie qena liuore suffudit. Ut aũt crucifiri deliciis absi¬
officil crucis ꝓ ut crucis amator franciscus instatuerat
didicit. ⁊ afftu ꝯsimili freꝙ̃tauit cordula tredecimꝰ nodorssco¬
puli amllatã subtꝰ ad cacne tingebat secretũ nemoriale iul¬
nerũ saluatoris ¶eoriale ꝙda dince passionis
Aduen̾at quodã tp̃e dies sacratissie cene. qua dñs in finẽ dille¬
incelle secretariũ se reclusit. Iuq orantẽ dum ꝓscqueret᷑. ⁊ tͥstis¬
et tociꝰ illusiois memoria debriata lecto resedit Beta igit᷑ notte
illa ⁊ die seꝙ̃ti sic absorta sit ase ip̃a ꝑmanet aliena. ut ire¬
in sensibilis uideret᷑. r̾udit familiaris quedã filia sepe ad ip̃cim
si forte aliꝯd uelit ⁊ semꝑ eode modo le hũcem reꝑit. Nocte

Expanded text:
lacrymarum. Inter horas diei, Sexta et Nona maiori compunctione ex more afficitur, ut cum immolato Domino immoletur. Nam et semel hora Nona orantem in cellula diabolus in maxilla percutiens , oculum sanguine, genam livore suffundit. Ut autem Crucifixi deliciis absqOfficium Crucis, prout Crucis amator Franciscus instituerat, didicit, et affectu consimili frequentavit. Chordulam tredecim nodorum copulis annulatam, subtnerum Salvatoris. Memoriale quoddam dominicae passionis. 31 Advenerat quodam tempore dies sacratissimae Coenae, qua Dominus in fine dilein cellae secretarium se reclusit. Cumque orantem Dominum orans pret totius illusionis memoria debriata, lecto resedit. Tota igitur nocte illa et die sequenti sic absorpta, sic a seipsa permanet aliena, ut irreinsensibilis videretur. Redit familiaris quaedam filia saepe ad ipsam, si forte aliquid velit, et semper eodem modo se habere reperit. Nocte
Abbreviated transcription (Latin):
nũt usꝙ aad denciũ fractiaẽs lapides mordes. lamabat mẜrime
caput suũ. ⁊ cõpꝰ sangiuẽ cruẽtabat ore discorto liguã forpo᷑
phicies mẽbroꝵ machinã tã facile glomerabait ut sepe crus suũ
ponet suꝑ collũ. Singlis uieb ꝑ duas iites. puer ip̃m p̃dc̃a
Bexabat ⁊ sanã nͨ lli due ꝑsone obsist̾e pot̾ant qn ꝓpͥa exuet

Expanded text:
nunc usque ad dentium fractionem, lapides mordens, laniabat miserrime caput suum et corpus sanguine cruentabat. Ore distorto linguam foris projiciens, membrorum machinam tam facile glomerabat, ut saepe crus suum poneret super collum. Singulis diebus per duas vices puerum ipsum praedicta vexabat insania: nec illi duae personae
Abbreviated transcription (Latin):
apparet frc iumpet egregiꝰ dm̃ iaculator qui calida sepe
uba de dño eructaibat/ noua ylaritate ꝑfusa querit si aliqͥd
noui de dño hr̃et ad manũ qui apperiẽs os suũ de foriate feridi
cordis flãmates u̾boꝵ sintillas emittit. atq ĩ es ꝑabolis igo
dei magnũ solaciũ su̾unt. lacͥmãtes tandẽ se u̾tit ar̃ filias. qͥh¬

Expanded text:
apparet frater Iuniperus, egregius Domini iaculator, qui calida saepe verba Domini eructabat, nova hilaritate perfusa, quaerit si aliquid novi de Domino haberet ad manum. Qui aperiens os suum, de fornace fervidi cordis flammantes verborum scintillas emittit, atque in eius parabolis virgo Dei magnum solatium sumit. Lacrymantes tandem se vertit ad filias q
Abbreviated transcription (Latin):
uat sc̃e memorie dñs ĩnotẽcius q̃rtus una cũ caddmnabil
mõtẽ nõ dubitat papali p̃sencia uen̾andã Intgressus mo¬
nast̾um ꝑgit ad lectũ ⁊ infirmãtis ori manu appłicat
mraculũ Quã illa gratissime suscipit ⁊ pedẽ appłicum
suma cũ reu̾encia ofculadũ exposcite Ascenso ligneo sca¬
deor sum inculcãs oscula uultũ reu̾ent̾ aclinat. Petit
exinde a sumo pontifite uultu anglico remissionẽ oum
peccatoꝵ Qui gũ dic̾et utinã ego tantũ uenia indigere
ꝑfit̾e absolucioĩs munꝰ ⁊ ample bñdicõis gr̃am imꝑtit᷑
Recedentih aũt oih quia demaint illa de manu ꝓuĩcialis im̃sta

Expanded text:
 una cum Cardinalibus mortem non dubitat Papali praesentia venerandam. Ingressus monasterium, pergit ad lectulum et infirmantis ori manum applicat osculandam. Quam illa gratissime suscipit, et pedem Apostolici summa cum reverentia osculandum exposcit. Ascenso ligneo scala sursum et deorsum inculcans oscula, vultum reverenter adclinat. 42 Petit exinde a summo Pontifice vultu angelico remissionem omnium peccatorum. Qui cum diceret: Utinam ego tanta venia indigerem; perfectae absolutionis munus et amplae benedictionis gratiam impertitur. Recedentibus autem omnibus quia die illa d
Abbreviated transcription (Latin):
Rton aut hec uen̾abilis abbĩssa filiar suaꝵ solas ar̃as dili¬
git᷑ que ip̃aꝵ eciã cõpusculis miro studio caritatis inẜuit
Nam sepiꝰ in frigore noctis ꝓpͥa manu ceoꝑit dormẽtes
et qͣs ad rigorẽ comunẽ siandũ c̾int ĩualidas. remissiori
moderamĩe nult ẽẽ ꝯtentas. Si quã turcbaret tẽptacio. si ꝙͣ
ut assolet ĩuaidet mescitudo secreto uocatã ꝯ latͥmis ꝯ solat᷑
Aliqñ ad pedes ꝓst̾uit merẽciũ. ut mat̾nis blandiciis alle

Expanded text:
38 Non enim haec venerabilis Abbatissa filiarum suarum solas animas dili38 Non enim haec venerabilis Abbatissa filiarum suarum solas animas diligit, quae ipsarum et corpusculis miro studio charitatis inservit. Nam saepius in frigore noctis propria manu cooperit dormientes, et quas ad rigorem communem servandum cernit invalidas, remissiori moderamine vult esse contentas. Si quam turbaret tentatio, si quam, ut assolet, invaderet maestitudo, secreto vocatam cum lacrymis consolatur. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
lit pͣdicante aliqñ fre phillippo de adria speciossissimꝰ qͥdẽ
puer uͥgini clare aissist̾et. ⁊ ꝑ magnã p̃dicacõis ꝑtem
debat audire ẜmonẽ. rata ꝙ ĩtesta ilboꝵ undeus lateat
ꝙ ip̃a et attingebat subtiliꝰ ⁊ sapidiꝰ degustabat. Nort
prudencie derudi. qͣndoł spma florẽ dit̾i decerꝑe. ꝙͣ fru¬
itũ ex artore nobili mãbucare. Cũ semel. dñs papa gre¬
goriꝰ phibuiss ne aliquis frat᷑ ad monast̾ia dñaꝵ sine sua
licẽcia ꝑgeret. dolens pia mat̾ cibũ sag satre doctͥne
rariꝰ hĩturas sorores. cũ gemitu dixit. Oñis nobis au¬
ferat de cet̾o fr̃es. postꝙͣ uitalis nut mẽti nobis abstulit
p̃bitores. Et statim om̃s fr̃es ad mĩstrũ remisit. nolẽs
hr̃e elemosinarios qͥ panẽ corꝑale acqͥrerẽt. postꝙ̃ paĩs
spũalis elemosinarios nõ hret. ꝙ cũ audiret papa grego¬
Eius statim xhibitũ iliudi i gn̾alis mĩstri marib relaxer¬
uit de magnaer cadcate gͣ soreres

Expanded text:
ciosissimus quidam puer virgini Clarae assisteret, et per magnam praedicationis partem debat audire sermonem, rata quod in testa verborum nucleus lateat, quem ipsa attingebat subtilius et sapidius degustabat. Novitprudentiae, de rudi quandoque spina florem decerpere, quam fructum ex arbore nobili manducare. Cum semel dominus Papa Gregorius prohibuisset, ne aliquis frater ad monasteria dominarum sine sua licentia pergeret, dolens pia mater cibum sacrae doctrinae rarius habituras Sorores, cum gemitu dixit: Omnes nobis auferat de cetero Fratres, postquam vitalis nutrimenti nobis abstulit praebitores. Et statim omnes Fratres ad Ministrum remisit, nolens habere eleemosynarios qui panem corporalem acquirerent, postquam panis, spiritualis eleemosynarios non haberent. Quod cum audiret Papa Gregorius statim prohibitum illud in generalis Ministri manibus relaxavit. De magna eius charitate erga sorores.
Abbreviated transcription (Latin):
clarẽ ad altaris sacramẽtũ fuit deuotõis affc̃s. effc̃s ostendat
qnilla en grani ĩfirmiitate q̃ ⁊ã grabato astͥpserat faciebat
engi᷑ ⁊ fulcuuẽtiõ appositis sustẽtari ⁊ sadẽs suebat deli¬
catissiuios pãnos. de qͥb ultra qͥuiigita yaria corꝑaliũ fa¬
ciens. ⁊ ea seriçis uel ppueis thecio ĩcludẽs. ꝑ plaua ⁊ g̃o

Expanded text:
Quantus beatae Clarae ad altaris Sacramentum fuerit devotionis affectus, effectus ostendit. In illa enim gravi infirmitate quae eam grabato adscripserat, faciebat se erigi, et fulcimentis appositis substentari: et sedens, filabat delicatissimos pannos: de quibus ultra quinquaginta paria Corporalium faciens, et ea sericis vel purpureis thecis
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmas excipit iuslĩ. iaculo qͥdẽ ꝓfudo doloss ꝯ fossa. lisus portã
comꝰ aciẽ uigit ocłoꝵ. et ecce ĩ uestib albis tͬba ingredit᷑ u̾gnũ.
q oẽs / aucea serta suis capitily defferebãt. brddit᷑ int̾ eas una
p̃ciaris cet̾is excusꝰ corona q̃ ĩfus sumo suii fene strati thuribuit¬
churibuli speciẽ ꝓtendebat. tãtꝰ spiedoe reradiat. ut noctẽ ipa
in diei lucẽ intͣ domũ ꝯu̾tat. ꝓcedit ad lectulũ ubi spõsa filii
descubat. ⁊ amãtissime se suꝑ eã ĩcimas. amplexũ dulci ssimũ
cũtis ⁊ clace copꝰ tegit᷑ ⁊ chalamꝰ adornat᷑ in crastino igͦ bĩ
laurecii egredit᷑ nã illa scissima ỹmio ꝑpetuo lauteãda tẽplo
can̾is soluto sp̃s felint̾ mngrauit ad astra bñdc̃s hic exitꝰ de

Expanded text:
Iaculo quidem profundi doloris confossa, versus portam domus aciem dirigit oculorum: et, ecce, in vestibus albis turba ingreditur virginum, quae omnes aurea serta, suis capitibus deferebant. Graditur inter eas una praeclarior ceteris, ex cuius corona quae in summo sui, fenestrati thuribili speciem praetendebat, tantus splendor irradiat, ut noctem ipsam in diei lucem intra domum convertat. Procedit ad lectulum, ubi Sponsa Filii decubat, et amantissime se super eam inclinans, amplexum dulcissimum cunctis, et Clarae corpus tegitur, et thalamus adornatur. In crastino igitur beati Laurentii, egreditur anima illa sanctissima, praemio perpetuo laureanda; temploque carnis soluto, spiritus feliciter migravit ad astra. Benedictus hic exitus de
Abbreviated transcription (Latin):
sio tñsunt assisium ut de de tũsitu sc̃e postensa iusio
existens cicta ꝑsonã dñi uep̃sentat cui ĩ tẽplo militãtis acce
Accelerat iã diuina ꝓuidẽciaͣ suũ declara ĩplere ꝓpositũ. Acce¬
lerat xr̃s yauꝑem ꝑegrinã suꝑni regni palacio sublimate.
Cupit iam illa ⁊ toto desidio spurit libari de mortis toope hus
uet̾i mocbo detritis. noua cumulat᷑i debilitas que ⁊ uocacione

Expanded text:
sio existens, personam Domini repraesentat: cui in templo militantis Ecclesiae Accelerat iam divina providentia suum de Clara implere propositum: accelerat Christus pauperem peregrinam superni regni palatio sublimare. Cupit iam illa et toto desiderio spirat liberari de corpore mortis huius veteri morbo detritis, nova cumulatur debilitas, quae
Abbreviated transcription (Latin):
clarã in lecto p̃cioso iac̾e. Flentib aũt ⁊ ꝯ lacͥmis btẽ
clare p̃stolantib exitũ. Formosa q̃dẽ mulier add lectuli caput
appatẽs. lacͥmẽtes alloquit᷑. Etolite inquit /o filie plorare uic¬
titcã. q̃m mori nõ pot̾it quousq dñs ꝯsuis discipulis ueniat
post modicũ u̾o tp̃s. ꝑuenit curia romana ꝑusiũ. Audito
us es infrrmatis augm̃to ⁊ ꝓperat de perusio dñs hostiesis
inuisere sponsã xͥ. cuiꝰ fu̾at officio p̃r. cura nit̾cuus
affcũ purrissimo semꝑ deuot̃ amnitꝰ. Pascit i firmã dinci ceꝑs¬

Expanded text:
ioso iacere. Flentibus autem et cum lacrymis beatae Clarae praestolantibus exitum, formosa quaedam mulier ad lectuli caput apparens, lacrymantes alloquitur: Nolite, inquit, o filiae, plorare victuram: quoniam mori non poterit, quousque Dominus cum suis discipulis veniatpost modicum tempus pervenit Curia Romana Perusium. Audito vero eius infirmitatis augmento, properat de Perusio dominus Ostiensis invisere sponsam Christi, cuius fuerat officio pater, cura nutritius, affectu purissimo semper devotus amicus. Pascit infirmam Dominici c
Abbreviated transcription (Latin):
scitatis.
tucureãt altissime pauꝑtatis. cũ ecce iam ad brauium
Luꝑne uocacõis p̃cedente languore multiplici ꝓpinqͣbat.
Digore siqͥdem carnis in amnus pͥorib austeritati penitẽ¬
cio succõbente. postiora tẽpoꝵ occu dura occupauit inffre¬
mtas. ut que sana ditata fu̾at m̾itis opeꝵ infrima uir¬
ireanda uͥtꝰ. qͣlit̾ fu̾it inf ninfrrmitate ꝑfc̃a. ħuic maonne
liquet. ꝙ ĩniginti octo annoꝵ languore diniuohno muenie
resonat nõ querimonia. sed semꝑ ab exꝰ ote scm collequiũ.¬
uata festmare iuidet̾ ad finẽ. placuit tñ deo ad tp̃o illud̃
ipius obitũ reẜnate qͥ ab eccͣa romana cuyꝰ ecat factura
⁊ filia sꝑiatalis dignie ualeret honorib exaltari ẜuno
ntiq pontifice cũ cadinalib morã t̾ morã trahente lugd̃um
eum clara p̃solito urgeri morbo cepisset. filiaꝵ mentes
ingentis doloris gladiꝰ trucidabat. mox cuidã xͥ ancille
nn griu deo deuote de monast̾io sc̃i pauli ordinis st̃i bndati¬

Expanded text:
iutino. cucurrerat altissimae paupertatis, cum ecce iam ad bravium supernae vocationis, praecedente languore multiplici, propinquabat. Vigore siquidem carnis in annis prioribus austeritati poenitentiae succumbente, posteriora temporum dura occupavit infirmitas, ut quae sana ditata fuerat meritis operum, infirma miranda virtus qualiter fuerit in infirmitate perfecta, hinc, maxime liquet, quod in vigintiocto annorum languore diutino non murmur resonat, non querimonia: sed semper ab eius ore sanctum colloquiuad tempus illud ipsius obitum reservare, quo ab Ecclesia Romana cuius erat factura et filia specialis, dignis valeret honoribus exaltari. Summo namque Pontifice cum Cardinalibus moram trahente Lugduni, cum Clara prae solito urgeri morbo coepisset, filiarum mentes ingentis doloris gladius cruciabat. 40 Mox cuidam Christi ancillae, virgini Deo devotae, de monasterio S. Pauli, Ordinis S. B
Abbreviated transcription (Latin):
festinat. signũ cxutis expostulat. uocẽ mox signata recugat.
foror quebã nõĩe xp̃iana magno tpr̃e in una aure surditatẽ
ꝑpessa multas ꝯͣ malũ illud illud frustra fecerat medicinas
Luiꝰ caput dña clara clemẽt᷑ siguat. aur̃ẽ ꝯtrectat.
cinditͦq uitutẽ illico reꝑat. magna erat in monast̾io so
multitudo languẽciũ. du̾sis dolorib afflictar. Ingredit ͤ
clara locũ ex more ꝯsua solita meditina. ⁊ signo crucis
qͥnaes sc̃o. qͥnq statimi releuat a langnore. Ey hiis ꝓfecto
pater i pectore uͥgmis plãtatã ẽẽ arlorẽ crucis. cuiꝰ dũ
Ceuetꝰ reficit aĩam. p̃bent ext̾uis folia medicinã.
cio p̃posita puellaꝵ tanta eas uiscipłmna formabat. tãtoq
fruebat pietatis amore. ꝙ ẜmo nullus explebit. docet
pͥma strepitũ om̃e de mẽtis hospicio pellere. ut soliꝰ dei
pene trabillb ualeãt in here. docet iam carnaliũ ꝓpuiquoꝵ
restring̾e racõis Mhonstrat insidiosũ hostẽ. ocultos puus

Expanded text:
festinat, signum crucis expostulat, vocem mox signata recuperat. Soror quaedam, nomine Christiana, magno tempore in una aure surditatem perpessa, multas contra malum illud, frustra tamen, fecerat medicinas. Cuius caput domina Clara clementer consignat, aurem contrectat, auditusque virtutem illico recuperat. Magna erat in Monasterio sororum multitudo languentium, diversis doloribus afflictarum. Ingreditur Clara locum ex more cum so patet, in pectore virginis plantatam esse arborem Crucis, cuius dum fructus reficit animam, praebet exterius folia medicinam. tio praeposita puellarum, tanta eas disciplina informabat, tantoque fovebat pietatis amore, quod sermo nullus explebit. Docet primo strepitum omnem de mentis hospitio pellere, ut solius Dei penetralibus valeant inhaerere. Docet, iam carnalium propinquorum restringere rationis. Monstrat insidiosum hostem occultos puris
Abbreviated transcription (Latin):
matͥs mito libatũ. decłmat ꝑondꝰ laudũ mat̾ in filiam
⁊ se tante rei fatet᷑ indigna  una de sororib noĩe bene¬
mita plagã fistule sub brachio duodecun fere anius
ꝑpessa fu̾at que ꝑ quĩq foramia samẽ emittebat
Tlu ꝯpassa uͥgo dei clara peculiate illud signũ sui salu¬
⁊ tusi ⁊ lat̾is dolore ꝯfecta iacebat suꝑ quã dña
clara pietate ꝓmota ad sue nobile fisice recurrit ex¬
iẽtũ. Signat eã cruce ĩ noĩe xp̃i fil sui ⁊ statim
restituͭ plenarie sanitati. Ilia yͥ antilla ue perusio
nata uotẽ ꝑ duos annos ita ꝑdid̾at ꝙ iux poterat᷑
ext̾ius sonare ẜmonẽ. Cũq inponocte assuptõis dñe
nr̃e. sibi fusẜ ĩiuisione mostratũ. ꝙ dña clara libaret
eani. diẽ ꝯdesiderio expectabat. Qua illucescẽte ad mrem

Expanded text:
 laudis mater in filiam et se tantae rei fatetur indignam. 34 Una de Sororibus, nomine Benevenuta, plagam fistulae sub brachio duodecim fere annis perpessa fuerat, quae per quinque foramina saniem emittebat. Cui compassa virgo Dei Clara, peculiare illud suum signi saluet tussi et lateris dolore confecta, iacebat. Super quam domina Clara pietate permota ad suae nobile physicae recurrit experimentum. Signat eam Cruce in nomine Christi sui, et statim restituit plenariae sanitati. 35 Alt formare sermonem. Cumque in nocte Assumptionis Dominae nostrae sibi fuisset in visione monstratum, quod domina Clara liberaret eam, diem cum desiderio expectabat. Qua illucescente, ad Matrem
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ñ eĩ feliors sorores apud ec̃tam ftĩ angłi de panco xp̃ uesti¬
glis ĩ b̾erent. atq illa q̃ plꝰ de dño seuciebat᷑ filiã erudue
nouiciã ⁊ g̾manã. repente ꝯtra puellas noua ꝯsangueor
plia sustitant᷑. Audiẽtes eĩ aguetã ad clarã tr̃asisse. cur¬
rũt ad locũ seꝙ̃ti die. duodec̃i uiri furore succẽsi. ⁊ ꝯeep
maliciã dissimiulãtes ext̾iꝰ pacificũ ỹtendũt iugressĩ.
Noxq ad agnetẽ ꝯu̾si. de clara iã desꝑanerãt. qdtu ĩqũt¬
ad locũ istũ uẽisti ͤ Festina ꝙ̃tociꝰ domũ redire nobiscũ
qua respondẽte nolle se asoroie sua clara discede. irrant i
anles unꝰ aĩo afferrrato ⁊ pugnis. calcib q nõ ꝑcens eãi
y capillos absti ahiere ꝓnabatur. crt̾is ĩpellentib. ⁊ sinõ
psachiis leuãtib cã. At proba iuuẽcula. dũ q̃i aleonib capta¬

Expanded text:
stigiis inhaererent, atque illa quae plus de Domino sentiebat, suam erudiret novitiam et germanam, repente contra puellas nova consanguineorum proelia suscitantur. Audientes enim Agnetem ad Claram transisse, currunt ad locum sequenti die duodecim viri furore succensi et conceptam malitiam dissimulantes exterius, pacificum praetendunt ingressum. Moxque ad Agnetem ad locum istum venisti? Festina quantocius domum redire nobiscum. Qua respondente nolle se a sorore sua Clara discedere, irruit in eam miles unus animo efferato et pugnis calcibusque non parcens, eam per capillos abstrahere conabatur, ceteris impellentibus et suis brachiis levantibus eam. Ad quod iuvencula dum q