comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& inclusus in abysso. ut iã ñ seducat g̃o ex
quibꝰ ostant eccłe: quas ante seductas rtne¬
bat ante ꝗͣ eẽr eccła. Neq eni diccũẽ. ut ñ se¬
ducerent aliquẽ: s ut ñ seduceret inquit
iã go ̾. in quib eccłiam ꝓculdubio uolurt:
intelligi. Donec fimant᷑ inquit misle an¬
ni: ior aut qđ remanet de sexto die. qͥcon¬
stant ex mille annis. i aut om̃i anni atrib
deinceps hoc scłm ꝑagendũ ẽ. Nec sic accipi¬
enoũ÷ qđ ait ut ñ seduceret g̃s donec si¬
mant᷑ mille anni. qͥsi pꝰca sit seducturꝰ eas
duintaxat gs ex quibꝰ p̃destinata ostat ȩc¬
cłã: a quib seducendis illo ÷ uncło clau¬
stroq ꝓhibitꝰ: s aut illa locutione dictũ
÷ quȩ in scͥpt᷑is aliquotiens inuenit᷑. qlis
÷ in psalmo sic ocłi nr̃iad dnm̃ dm̃ nr̃mdo

Expanded text:
et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia, quas ante seductas tenebat, antequam essent ecclesia. neque enim dictum est: "ut non seduceret aliquem" sed: ut non sejam gentes; in quibus Ecclesiam procul dubio voluit intelligi: donec finiantur, inquit, mille anni, id est, aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. Nec sic accipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psalmo: Sic oculi nostri ad Dominum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
num illud ẽẽ dictũ qđ ñ bt̃ finẽ: a contrario
ꝓbat eo ipso loco euangłico. de uita et̃na ꝗͣ
iusti accepturi sc̃ :ñ enĩ & ipsa ht̃ finẽ. Ita
em̃ oclusit: sic ibunt illi in cõbustionẽ et̃¬
uã: iusti aut̃ in uitã ȩt̾nã. In utroq gre¬
ñ futurũ impioꝵ sine fine supliciũ: qͥd de
p̃mio iustoꝵ credituri sumꝰ. cũ utraq pab¬
te eodẽ loco. eadẽ sententia. eodẽ u̾bo p̃nũ¬
tiẽt aet̾̃nitas: Aniterũ eciã iustos ex illa
scĩficationeꝰ uita aet̾na in peccatoꝵ immũ¬
ditiã. atq in mortẽ relapsuios ẽẽ dicimꝰ:
ne cũ diaboli peuas. dolemꝰ. & de regno
xꝑi dubitemꝰ Postremo si et̾nũ ⁊ et̾uale hoc
tu in scͥpturis pomi solet aliꝗͣdo sine fine
aliꝗͣdo cũ fine. qͥd de illis ꝓpħȩ u̾bis respõ¬
suri sumꝰ. ubi scͥptũ ẽ. u̾mis eoꝵ ñ morict᷑ :

Expanded text:
num illud esse dictum quod non habet finem, a contrario probat eo ipso loco euangelico de uita aeterna quam iusti accepturi sunt; non enim ipsa habet finem. ita enim conclusit: sic ibunt illi in ambustionem aeternam iusti autem in uitam aeternam: in utroque graepiorum sine fine supplicium; quid de praemio justorum credituri sumus, cum in utraque parte, eodem loco, eadem sententia, eodem verbo pronuntietur aeternitas? An iterum etiam justos ex illa sanctificatione et vita aeterna in peccatorum immunditiam atque in mortem relapsuros esse dicemus? et de regno Christi dubitemus. Postremo si aeternum et aeternale, hoc tu in Scripturis poni solet, aliquando sine fine, aliquando cum fine, quid de illis prophetae verbis responsuri sumus, ubi scriptum est: Vermis eorum non morietur,
Abbreviated transcription (Latin):
nichil int̃ẽ. Nam in quib: cũq codici¬
b inueniunt᷑ baptizabitis aut incipie¬
tis baptizare. mendosi st̃: qui ex gretis
facillime conuincunt. Si aut̃ dicinus
aqͥ ñ fuisse baptizatos: metuendĩi e. ne
grauit in eis erremꝰ: ne demꝰ hominib
auctoritatẽ contennendi baptisinum:
quẽ usq ad eo ñ contemnendii ipsa apłi¬
ca disciplina om̃dat. ut corneliꝰ centurio
& hi qui cũ illo erant. etiã accepto sp̃u
scõ fuerint baptiratiS ic̃ antiqui iusti
si ñ cutuncident᷑ ñ erat eis peccatũ: pꝰea
uͦ quã uissit ds̃ ut cutũcidet᷑ abraham
sua sacram̃tũ noui testam̃ti ꝓcirtũci¬
sione carnis scm̃ baptismũ dedit & aꝑ¬
tissime dix. si quis ñ renatꝰ fuerit ex aqͣ

Expanded text:
nihil interest; nam in quibuscumque codicinihil interest; nam in quibuscumque codicibus inueniuntur baptizabitis aut incipietis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi qui cum illo erant etiam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham sua sacramentum noui testamenti pro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime dixit: si quis non rena
Abbreviated transcription (Latin):
cor habeat: qui cũ apłos bapti¬
Catos dicat. petrũ baptiratũ negat. Qd
aut dr̃ petrꝰ egisse penitentiã: cauendũ
÷ ne ita putẽt egisse. qͦmͦ agunt in ecłia. qͥ
ꝓpͥe penitentes uocant᷑. & quis hoc fe-
numerandũ pritemꝰ: Penituit enĩ eum
Sic eni scriptũ ẽ. quia fleuit amare.
Nondũi enĩ fuerant resurrectione dnu
ꝯfirmati: & illo atuentu sp̃s scĩ qͥ appa¬
ruit die pentecostes. uł illa inspiratio¬
ne quã demonstrauit dñs pꝰ ea quã sur¬
rex amortius. cũ insufflauit in eoꝵ faci-¬
erant apłibaptizati. ñ tam̃ aqua. sed
spu scõ. Hoc eñ eis dix postea quã sur¬
rex & conu̾satꝰ ẽ. cum eis. Ioħs quidẽ bap¬
tizauit aqua: uos aut baptizabimini
sp̃u scõ. quẽ accepttiri estis ñ pꝰ multos
hos dies usq ad pentecosten. Alii autẽ
codices habent. uos aut̃ sp̃u sc̃o incipie¬
tis baptitari s siue dicat᷑ baptizabimi
msiue dicat᷑ incipietis baptirarr᷑ad rẽ

Expanded text:
cor habeat qui, cum apostolos baptizatos dicat, Petrum baptizatum negat. quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendus est, ne ita putetur egisse, quomodo agunt in ecclesia qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc feranumerandum putemus? paenituit enim eum sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrectione domini confortati ex illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione, quam demonstrauit dominus, post quam resurrexit a mortuis, cum exsufflauit in eorum facierant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed spiritu sancto. hoc eis dixit, posteaquam resurrexit et conuersatus est cum eis: Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto, quem accepturi estis non post multos hos dies usque ad pentecosten. alii autem codices habent: uos autem spiritu sancto incipietis baptizari. sed siue dicatur baptizabimini, siue dicatur incipietis baptizari, ad rem
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs: & qr ipse ñ baptizabat s discipłi
eiꝰ. Ut intelligeremꝰ & ipsũ quidẽ bapti¬
⁊ asse p̃sentia maiestatis: ñ tam̃ ipsũ bap¬
tizasse manib suis. Ipsiꝰ enũ erat baptis¬
mi sacram̃tũ: ad discipłos aut baptizã¬
di ministium ꝑtinebat. Tunc gͦ quan¬
do dicit ioħs euanglista in euangłio
suo pꝰ hec exiit iħs & discipłi eiꝰ iniudeã t̃rã.
& illic morabat᷑ cũ eis & baptizabat: tunc
paulo pꝰ de illo loquens ait. Ut gͦ cognouit
iħc qr audierant pharisei qđ iħs plures dis¬
cipłos habet & baptizaret plures quã io

Expanded text:
 sed discipuli eius, ut intellegeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia maiestatis, non tamen ipsum baptizasse manibus. ipsius enim erat baptismi sacramentum, ad discipulos autem baptizandi ministerium pertinebat. tunc ergo, quando dicit Iohannes euangelista in euangelio suo: post haec exiit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis et bapaulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognovit Jesus quia audierant Pharisaei quod Jesus plures discipulos faceret, et baptizaret plures quam Jo
Abbreviated transcription (Latin):
cntũ septũ catholicũ ñ aodlemꝰ: mnec ei quia
xp̃ianꝰ catholicꝰ ẽ. impunitatẽ quã scͥpt᷑a
diuina ñ ꝓmitit ꝓmutere audeamiꝰ: nec
si aliquro uni habeat ex his que dicta
funt debenꝰ ei societatẽ suꝑnȩ illiꝰ patriȩ
pollicere. Ad corinthios enĩ suigła enu-¬
merat: in quib singłis subaudit᷑ qđ
regnũ dĩ ñ possidebunt. Nolite inquit
errare. Neq fornicatores. neq id olis ser¬
uientes. neq adult̾i. neq molles. neq
masłoꝵ concubitores. neq fures. neq
auari. neq ebriosi neq maledici. neq
rapaces. regnũ dĩ possidebunt. Non
ait qui hec omĩa uitia simul habue
qđ nulli eoꝵ regnũ dĩ possidebt̃. Sic
gͦ heretici regnii dĩ ñ possidebunt: sic
auari regnũ dĩ ñ possidebt̃. Nec dubita¬
dũ ẽ. quidẽ penas ipsas quib crucia¬
nĩ ẽẽ. diu̾sas: & alias alus acriores: ut
in ipso igne et̃no ꝓdisparib ponđib

Expanded text:
circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque masculorum concubitores neque fures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerquod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus crucianum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus
Abbreviated transcription (Latin):
sessurũ. Constituamꝰ aliũ forncatorẽ: in¬
mundũ: luxuriosii: auarũ: uł etiã aꝑ¬
tiꝰ idoł deditũ: ueneficii: discordiosum
otentiosũ. aemulũ.: animosũ: seditiosum
inuidũ.: ebriosũ: comessatorẽ: catholicũ.
Nunquid ꝓpt̾ hoc solũ qđ catholicꝰ ẽ. reg¬
num dĩ possidebit agens talia. De quibꝰ
sic ꝯcludit apłs. Que p̃dico uob̾ sic pdixi:¬
qm̃ qui talia agunt. regnũ dĩ ñ poside¬
bunt. Si hoc dicimꝰ: nos ipsos seduciniꝰ.
Nã sermo dĩ ñ nos seducit: qͥ nec tacet. nec
parcit: nec ulla adulatione nos decipit.
Ido quippe & alibidiẽ. Hoc aut̃ scitotẽ
cognoscentes: qñi om̃is fornicator. aut in¬
mundꝰ. aut auarꝰ. qđ÷ id oloꝵ seruitus.¬
ñ ht̃ hereditatẽ in regno xp̃i & õĩ. Nemo
uos seducat: in anib t̾bis. Non ÷ gͦ qđ
de sermone dĩ conqueram. Dicit omĩno &
aꝑte ac liberit̃ dic: eos qui male uurunt
ad regnũ dĩn ꝑtinere. His gͥ omĩbꝰ uitiis

Expanded text:
ituamus alium fornicatorem, inmundum, luxuriosum, auarum uel etiam apertius idolis deditum, ueneficum, discordiosum, contentiosum, aemulum, animosum, seditiosum, inuidum, ebriosum, comisatorem catholicum: numquid propter hoc solum quod catholicus est regnum dei possidebit, agens talia de quibus sic concludit apostolus: quae praedico uobis, sim qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit, Hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut ahabet hereditatem in regno Christi et dei. nemo uos seducat inanibus uerbis. non est ergo quod de sermone dei conqueramur. dicit omnino et aperte ac libere dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis
Abbreviated transcription (Latin):
rõo cũ etiã foris in errore aliqͦ constitu¬
tus uͦ tam̃ sacram̃to fuerit baptizatꝰ. cũ
ȩccłiȩ reddit᷑ unitati sic̃ false fid ei uera
succedit. ñ sic pot̾ etiã uͦ baptismo uerꝰ

Expanded text:
ideo cum etiam foris in errore aliquo constituideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus uero tamen sacramento fuerit baptizatus, cum ecclesiae redditur unitati, sicut falsae fidei uera succedit, non sic potest etiam uero baptism
Abbreviated transcription (Latin):
qui infantes ł pueribaptizati st̃ qͥnto
magis eoꝵ intellectꝰ serenat᷑ & illumina¬
tur.dum int̾ior hõ renouat᷑ de die indiẽ.
pͥores suas opiniones quas de deo habe¬
bant. cũ sius phantasmatis ludificarent᷑
urrident: & detestantes atq confitentes
abitiunt. Nec tam̃ idõ ñ accepisse baptis¬
mũ existimant᷑. aut tale baptismũ accepis¬
se dicunt᷑ quał fuit error ipsoꝵ.s ineiꝰ
& sacram̃ti integritas honorat᷑. & intis ua¬
ntas em̃dat᷑. etiã si confirmata. & for¬
tasse multis ꝯtentionibꝰ defensa calluerat:
Quaꝓpt̃ etã heretiꝰ qui ꝑspicue foris ÷.c̃
bapcismũ illic enanglicũ accipit ñ talẽ
utiq baptismũ accipit. quali errore ceta¬
t᷑. & ꝓptea si respiciens uid̾it relinquen¬
dũ ẽẽ qđ male tenuerat: ñ simul ei re
satis elucet discernendã ẽẽ. sacram̃ti
ueritatẽ amale credentis errore.ͥ Quãuis
utrũq in hoĩe uno ualeat inucniri. Et

Expanded text:
qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantasmatis ludificarentur, inridentes et detestantes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. quapropter etiam haereticus qui perspicue foris est baptismum illic euangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit quali errore caecatur. et propterea si resipiscens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relsatis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri, et
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ti. & in int̾iorib inueniunt᷑. De sa¬
cram̃to aut̃ cũ querit᷑ ñ utrũ habeant
aliquit frum̃ti zizania querit᷑. s. utrii
habeant aliquid celi. Et exteriorib
eni & interiorib ⁊izanus cũ ipso cricico
÷ pluuia omunis: quȩ cęlestis & dulciᷤ
÷ ipsa. etiã si ex ea ⁊ uania sterilit̃ cresct̃.
Sic & euangłiũ xp̃i. sacram̃tũ diuinũ
& suaueest: neq ꝓpt̃ eoꝵ sterilitatẽ
quos etiã foris compluit. imꝓbandii:¬
Qđ ñ ita sibi baptismꝰ uerus succedere
possit: sic̃ false fidei uera succedit. Ex
am satis ostendimꝰ ad baptismũ qui u̾b
tis ł accipientis errorẽ: siuede patre. si¬
ue de filio siue de spu scõ alit̃ sentiat.
quã doctrina cęlestis insuiuat. Multi
eñi carnales & animales etiã intꝰ bapti
sum aut̃ carnalẽ: ñ pot̃ nͥ carnalit̃ de deo
saꝑe anima corporeis senfib: debita. Unde
multi pꝰbaptismii ꝓficientes & maxime

Expanded text:
frumenti, et in interioribus inveniuntur. De Safrumenti, et in interioribus inveniuntur. De Sacramento autem cum quaeritur, non utrum habeant aliquid frumenti zizania quaeritur, sed utrum habeant aliquid coeli: et exterioribus enim et interioribus zizaniis cum ipso tritico est pluuia communis, quae caelestis et dulcis est ipsa, etiam si ex ea zizania steriliter crescunt: sic et euangelicum Christi sacramentum diuinum et suaue est neque propter eorum sterilitatem quos etiam foris compluit improbandn ita sibi baptismus verus succedere possit sicut falsae fidei vera succedit; ex am satis ostendimus ad baptismum qui verbis tis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptisum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fortasse de hominib dici pot: ut sic
extra ȩccłe omunionẽ ñ habeat õs ali¬
quẽ suoꝵ. sic̃ int̾ angłos scõs ñ ht̃ dia¬
huc carnis mortalitatẽ portat. quã du
ꝑegrinat᷑ a dño licuerit. diabolo misce¬
re titania. hoc ÷ malos homines: & ꝑ¬
ut requies illiꝰ pat̾e qͣ scĩangłi ꝑfruunt᷑.
desidarent᷑ ardentiꝰ. De sacram̃tis autẽ
hoc diciñ pot̃. Sic̃ em̃ ea possunt habere
atq tractare ñ ao salute s ad ꝑnitiẽ suã.
in qua igni distinata funt. int̾iora tita¬
ma: sic & exterior zizania que ab int̾i¬
orib recedentib accepunt qr recedentia
ñ amiser̃. Qđ sine dubio manifestat᷑: cũ
redeuntib ñ restituit᷑. ꝗͣdo forte aliquis
ex eis ipsis qui recesserant reu̾tuntur.
Nec quisꝗͣ dixerit quid enĩ frum̃ti ht̃ ti
rama Si em̃ hoc ita ẽ: & intꝰ & foris ao
hoc dũ taxat par conditio ẽ. Neq enim
inziranus ext̾iorib ñ inueniunt᷑ gͣna

Expanded text:
Hoc fortasse de hominibus dici potest, ut sic extra Ecclesiae communionem non habeat Deus aliquem suorum, sicut inter angelos sanctos non habet diauic, quae adhuc carnis mortalitatem portat, quandiu peregrinatur a Domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est, malos homines, et put requies illius patriae qua sancti angeli perfruuntur, desideraretur ardentius. De Sacramentis autem hoc dici non potest. Sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt interiora zizania, sic exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. Quod sine dubio manifestatur, cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant revertuntur. Nec quisquam dixerit: Quid enim frumenti habent zizania? si enim hoc ita est, et intus et foris ad hoc duntaxat paa
Abbreviated transcription (Latin):
dscipsiia pec uniosi fiant aut hominibꝰ
placcant quã cũ didicerint ad eãde fidẽ
restrant quã sibi cũ discerent ꝓposuert̃.
neq illã discipluã aliud sit habe quã
nosse: fieri pot ut habeat qͥsq aliqͥd qđ

Expanded text:
disciplina pecuniosi fiant aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eundem finem referant, quem sibi, cum discerent, proposuerunt; neque ullam disciplinam aliud sit habere quam nosse: fieri potest, ut habeat quisque aliquid, quod
Abbreviated transcription (Latin):
noscendũ ẽ. nosse. Porio aurũ & om̃e corpꝰ.
ñ hoc est habe qđ nosse. Non itaq amandũ
ex his quȩ amanda ñst̃ ut pulchrũ aliqđ̃
corpꝰ. s eoꝵ etiã quȩ amanda st̃ ut beata
uita & rumꝰ pot̃ aliqͥd hab̃i nec amariut
opedes ture querit᷑ utrũ postit quispiã¬

Expanded text:
noscendum est nosse. porro aurum et omne corpus noscendum est nosse. porro aurum et omne corpus non hoc est habere quod nosse: non itaque amandumex his quae amanda non sunt, ut pulchrum aliquod corpus, sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispia
Abbreviated transcription (Latin):
iñ quicqͥd ñ uiuit ñmetuit. neq ui¬
ta carendũ qͥsꝗͣ ꝑ suaserit: ut metu
etia carere possimꝰ. amandũ ẽ. sine me¬
tu uiuere. S rursꝰ qui uita metucarens¬
si etiã intelligentia careat ñ ẽ. appetenda:
amandũ ẽ. sine metu cũ indellectu riuere
enĩ aliud ẽ. amare: quã ꝑse ipsam remali
dꝰ ẽ. cũ qͣndo defit qđ amat᷑ ea sit indubita¬
ta miseria: deinde cũ amor motꝰ quidã
sit. neq ullus sit niotꝰ infi ad aliqͥd cũ que¬
rimꝰ qͥd amandũ sit: qͥd sit illud ad qd̾ moue¬
ri oporteat queriniꝰ. Quare si amandꝰ ÷ amor:
ñ utiq omĩs amandꝰ ẽ. Est enĩ & turpis qͦ
animꝰ se ipso inferiora sectat᷑. Quȩ magis
ꝓpͥe cupiditas dr̃: omĩum scilicet maloꝵ
radix. & idõ ñ amandũ ẽ: qđ manenti &
fruenti amori auferri pot̃. Cuiꝰ gͦ rei amor
amandꝰ ẽ. nͥ eiꝰ que ñ pot deesse dũ aniat᷑
Id÷ aut̃: qđ nichil ẽ. aliud habe. quã si cut

Expanded text:
iam quidquid non vivit non metuit, neque vita carendum quisquam persuaserit, ut metu etiam carere possimus; amandum est sine metu vivere. Sed rursus quia vita metu carens, etiam, si intelligentia careat, non est appetenda; amandum est sine metu cum intellectu vivere.enim aliud est amare, quam propter se ipsam rem alidus est, cum quando desit quod amatur, ea sit indubitata miseria? Deinde cum amor motus quidam sit neque ullus sit motus nisi ad aliquid, cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moueri oporteat, quaerimus. quare si amandus est amor, non utique omnis amandus est. est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur, omnium! scilicet malorum radix. et ideo non amandum est qei amor amandus est nisi eius quae non potest deesse, dum amatur? id autem, quod nihil est aliud habere quam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ amat etiã amare possic qͥñ habet.
Nemogͥ beatã uitã sic̃ noscenda ẽ. nouit:
& miser ẽ. Qiñ si amanda ẽ. sicuti ẽ: hoc ÷
cã nosse qđ habe. Quȩ cũ ita sint: quid ese
aliud beate uiuere nisi aet̾nũ aliquid cog.¬
noscendũ habe: Aetiũ ẽ. tam̃: de quo solo
recte fidit᷑ qđ amantianferre ñ pot̃. Idq
ipsũ ẽ: qđ nichilẽ. aliud habe ꝗͣ nosse.
Omiũ em̃ rerũ p̃stantissimũ ẽ: qđ actnũ
.ẽ. Et ꝓptea id hab̾e ñ possumꝰ. nisi ea re
qua p̃stantiores sumꝰ id est m̃te. Q uicqͥd
ait̃ m̃te habet᷑: noscendo habet᷑. Nullũq
bonũ ꝑfecte noscit: qđ ĩ ꝑfecte amat᷑.
heq ut sola meni pot eognoscere: ita e

Expanded text:
qui non amat, etiam si amare possit qui non habet. nemo igitur beatam uitam sicut noscenda est nouit et miser est, quoniam, si amanda est sicuti est, hoc est eam nosse quod habere. Quae cum ita sint, quid est aliud beate uiuere nisi aeternum aliquid cognoscendum habere? aeternum est enim de quo solo recte fiditur, quod amanti auferri non potest; idque ipsum est quod nihil est aliud habere quam nosse. omnium enim rerum praestanest: et propterea id habere non possumus, nisi ea re qua praestantiores sumus, id est mente. Quidquid autem mente habetur, noscendo habetur; nullumque bonum perfecte noscitur, quod non perfecte amatur. Neque ut sola mens potest cognoscere, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑: s ne it qđ ardebat ult᷑ extendẽt᷑. Impo¬
sita ẽ. enĩ quedã iusta uindicta: iustoq de¬
bet᷑ ei qui fuerit passus inuiriã. Unde utiq
cũ ignoscimꝰ: de nr̃o quodãmͦ uire largiiñ.
Unde etiã debita dicunt᷑. quȩ moratione
dnĩca humanitꝰ dimittere monem. ut no
& sibenigne remittit᷑. ñ tam̃ inique repe¬
tit᷑. S sic̃ in iurando etiã qui uerũ iurat ꝓ¬
pinqͣt piuriounde longe abest qͥ omino
remotior tam̃ a peccato ẽ. qui ñ uirat. malu¬
it dnĩs nos ⁊ ñ uirantes ñ recede auero quam
uerũ iurantes ꝓpinquare ꝑrurio. Unde¬
nẽ inniste uult uindicari ᷤ remotior ẽ. apec¬
cato inuste iundicte qui ñ uult omĩno
uindicari. Peccat em̃ qui exigit ultͣ debituñ
peccat ant̃ qui exigit debitũ. S tutꝰ longe
ẽ. apeccato iniusti exactoris. qui omĩno¬
ñ exigit debitũ: P resertĩ ne coga̾t & ipse

Expanded text:
deretur, sed ne id quod ardebat ultra extenderetur impoderetur, sed ne id quod ardebat ultra extenderetur impositus. Est enim quaedam justa vindicta, justeque debetur ei qui fuerit passus injuriam. Unde utique cum ignoscimus de nostro quodammodo jure largimur; unde etiam debita dicuntur, quae in oratione dominica humanitus dimittere monemur, ut nsi benigne remittitur, non tamen inique repetitur, sed sicut in jurando, etiam qui verum jurat propinquat perjurio; unde longe abest qui omnino remotior tamen a peccato est qui non jurat; maluit nos Dominus et non jurantes non recedere a vero, quam verum jurantes bens iuste uult uindicari, remotior est a peccato iniustae uindictae qui non uult omnino uindicari. peccat enim, qui exigit ultra debitum; non peccat autem, qui exigit debitum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris. qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dente. Quomͦ contrartũ habet qđ ait dñs
ego aut̃ dico uob ñ resistere malo. sed si quis
te ꝑcusserit in maxillam tuã dexterã. p̃be
illi ⁊ alterã. & cet̾a÷ Quando quidem ⁊ il¬
lud antiquũ ad repͥmendas flammas odioꝵ.
seuientiũ que immodatos animos refrenã¬
dos ita p̃ceptũ ẽ. Quis enĩ tandem facile
otentꝰ : tantũ reponere uindictȩ qͣntũ ac¬
cepit iniurie: Nonne uidemꝰ homines le¬
uit lesos moliricedem: sitire sanguinẽ. uix¬
q inuenire in malis inimici unde satien¬
tur: Quis pugno ꝑcussus. ñ aut iuclicia
concitat in dampnationẽ eiꝰ qui ꝑcusserit:
aut supse ꝑcutere uelit. totũ hominẽ. sieͣci
am telo aliquo arrepto.pugnis calcib q
contundit᷑: huic gͥ immod̾ate ac ꝑ hoc in¬
iuste ultioni lex iustum modũ figens. penã
talionis instituit: hocẽ. ut qualẽ quisq ĩ¬
tulit iniuriã. tale suppliciũ pendat. Prom¬
furoris ẽ. Nonut io qđ sopitũ erat. hinc accẽ¬

Expanded text:
 quomodo contrarium habet quod ait dominus: ego autem dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in maxillam tuam dextram, praebe illi et alteram et cetera, quando quidem et illud antiquum ad reprimendas flammas odiorum saeuientumque immoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? quis enim tandem facile contentus est tantum reponere uindictae, quantum accepit iniuriae? nonne uidemus homines leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non aut iudicia concitat in damnationem eius qui percusserit? aut, si ipse percutere uelit, totum hominem etiam, si non telo aliquo arrepto, pugnis calcibusque contundit? huic igitur immoderatae ac per hoc iniustae ultioni lex iustum modum figens poenam talionis instituit, hoc est ut qualem quisque intulit iniuriam, tale supplicium pendat. proifuroris est, non ut id quod sopitum erat hinc accen
Abbreviated transcription (Latin):
inquã iiiiiga moẏsi. que int̾ra serpens ef¬
fecta eiꝰ mortẽ figurauit. a serpente uenieu¬
tẽ. S qm̃ app̃hensa cauta. significat poste¬
riores ꝑactis iã omĩb in fine actiones. ad id
qđ fuerat in fine resurgendo reu̾tit᷑. Ubi
ꝑ uitȩ reꝑationẽ morte ꝯsũpta. nichil serpẽ¬
tis appaiet. Nos quoq corpꝰ eiꝰ. in eadẽ morta
litate ꝑ lubrica tepoꝵ uoluimͣ: s finẽ nouis¬
simo uelut cauda scłi ꝓmanũ idest ꝑ potes¬
tatẽ iudicii. ne ult᷑ ꝓlaban᷑i ad p̃hensa. repa¬
rabim. Et nouissima inimica morte destrue¬
ta. resurgentes. in dexcera dĩ uirga regni

Expanded text:
innuit in uirga Moysi, quae in terra serpens effecta eius mortem figurauit a serpente uenientem; sed — quod adprehensa cauda significat - posterius peractis iam omnibus in fine actionis ad id, quod fuerat, resurgendo reuertitur, ubi per uitae reparationem morte consumpta nihil serpentis adparet. nos quoque, corpus eius, in eadlitate per lubrica temporum uoluimur, sed fine nouissimo uelut cauda saeculi per manum, id est per potestatem iudicii, ne ultra prolabatur apprehensa, reparabimur et nouissima inimica morte destructa resurgentes in dextera dei uirga regni
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ipse conrungit & coaptat se mortieiꝰ.⁊
reuiuiscit. Misit sermo dĩ legẽ ꝑ seruĩi suum.
nec ꝓfuit in peccatis mortuo gen̾i humano:
quȩ tam̃ ñ sine causa missa ẽ. Ille em̃ misit
qui secreta eã pꝰ ẽẽ mittendã: uenit ipse confor

Expanded text:
uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et uenit ipse, coniungit et coaptat se morti eius et reuiuescit: misit sermo dei legem per seruum suum nec profuit in peccatis mortuo generi humano. quae tamen non sine causa missa est ; ille enim misit, qui sciret eam prius esse mittendam. uenit ipse, confor
Abbreviated transcription (Latin):
electionẽ gr̃ȩ salue facte sunt:
ascit᷑ helias tẽꝑe famis acoruismane affe¬
tentibꝰ pane ⁊ ad uesꝑam carnes: & manichei
ñ intelligunt in illis libris xpm. cuiꝰ quodã
mͦ salutẽ nr̃am esurientiᷤᷤ confitent᷑ peccatores
fidẽ pͥmitias sp̃s ñc habentẽ. in fine aut̃ uelut
ad uesꝑam scli. etia carnis resurrectionẽ. Mit¬
tit helias pascendꝰ ad alienigenã uduã: quȩ
uolebat duo ligna colligere. priꝰꝗ morereret᷑:
ñ hic solo ligni nomine: s numero lignoꝵ
signũ crucis exprimit᷑. Benedicit᷑ farina eiꝰ
& oleum: fructus & hilaritas caritatis: quȩ ẽ
impendit᷑. ñ deficit: hilarẽ eñĩ datorẽ diligit
õs. Leliseo pueros insultantes & clamã¬
tes calue calue. bestiȩ comedunt: puerilistul¬
ticia deridentes xp̃m in loco caluarie eruci¬
fixũ inuasi ademonib ꝑeunt. Mitit heli¬
seus ꝑ seruũ baculũ suꝑ mortuũ i ñ reuiuiscit:

Expanded text:
electionem gratiae saluae factae sunt?_ electionem gratiae saluae factae sunt?_ Pascitur Helias tempore famis coruis mane adferentibus panem et ad uesperam carnes: et Manichaei non intellegunt in illis libris Christum, cui quodam modo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem primitias spiritus nunc habentem, in fine autem uelut ad uesperam saeculi etiam carnis resurrectionem. mittitur Helias pascendus ad alienigenam uiduam. quae uolebat duo ligna colligere. priusquam moreretur: non hic solo ligni nomine sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. benedicitur farina eius et oleum: fructus et hilaritas caritatis, quae cum inpenditur. non deficit; hilarem enim datorem diligit eus. Heliseo pueros insultantes et clamantes: calue, calue! bestiae comedunt: puerili stultitia deridentes Christum in loco Caluariae crucifixum inuasi a daemonibus pereunt. mittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiuescit:
Abbreviated transcription (Latin):
uult inore ipsiꝰ leonis occisi fauus extrãctus.
nͥ qr ecce conspicimꝰ leges ipsas regni creni quȩ
adu̾sus xp̃m ante fremuerant. nc̃ ia ꝑempta
fcritate dulcedini eu anglice p̃dicandȩ etiã
munim̃ta p̃bere: Quid ẽ. illa mulier
plena fidutie. hostis timpora ligno transsig¬
ens: nisi fideᷤ eccłie cruce xp̃i regna diaboli
ꝑimens. Quid uellus ꝯple̾tũ. area sicca. &
postea compluta area siccaͦ uellere. nisi pͥmo
una gens hebreoꝵ habens occulte in scĩs mis
cuus erat᷑. Nunc aut̃ in manifestatione totꝰ
orb̃ id habet: illa uacuata ẽ. Quid iã regũ
tẽporib ut & inde pauca ꝯmemorẽ:
onne ab ipso ȩxordio cominitatũ sacer¬
dottũ in samuhelẽ. reꝓbato helite ꝯmutatũ
dauid cũ panes ꝓpositionis manducauit qđ
um figurauit: Nlonne cũ decẽ trib a tẽplo
separatȩ sunt. & due de relicte. satis indicat
qđ de cota ipsa gente apłs ait. reliquiȩ ꝑ

Expanded text:
uult in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, uult in ore ipsius leonis occisi fauus exstructus, nisi quia ecce conspicimus leges ipsas regni terreni, quae aduersus Christum ante fremuerant, nunc iam perempta feritate dulcedini euangelicae praedicandae etiam munimenta praebere? quid est illa mulier plena fiduciae hostis tempora ligno transfigens nisi fides ecclesiae cruce Christi regna diaboli perimens ? quid uellus conplutum area sicca et postea conpluta area sicco uellere nisi primo una gens Hebraeorum habens occulte in sanctis mycuus erat? nunc autem in manifestatione totus orbis id habet, illa uacuata est. Quid iam regum temporibus, ut et inde pauca commemorem ? nonne ab ipso exordio commutatum sacerdotium in Samuhelem reprobato Heli et commutatum Dauid. cum panes propositionis manducauit, quos um figurauit? nonne cum decem tribus a templo separatae sunt et duae derelictae. satis indicat, quod de tota ipsa gente apostolus ait: reliquiae per
Abbreviated transcription (Latin):
ierico tanꝗͣ in hoc mortali scło meretricẽ.
de qualib ait dñs qđ p̃cedent suꝑbos in reg-
corporis sui coccũ mutentẽ: qđ ẽ utiq san¬
guinis signũ ꝓpt̃ remissionẽ peccatoꝵ con-¬
fiteri ad sabutẽ. Uideat muros ipsiꝰ ciuitatiᷤ¬
tanꝗͣ munitiones mortał scli. septies cutĩ ac¬
ta testam̃ti archa. cecidisse: sic̃ ñc ꝑ tẽꝑa quȩ
septẽ dierũ uicissitudine dilabunt᷑. testa¬
ĩntũ dĩ circuit toto orbe t̾rarũ. ut infine tẽ¬
poꝵ mors nouissima inmica destruãt. & ex
impioꝵ ꝑditione. unica domꝰ tanꝗͣ unica ȩc¬
cłia lib̾et᷑. mundata a turpitudine fornica¬
tionis. ꝑ fenestrã confessionis. in sanguine
inquã. Ipsis tẽporib iudicum et regũ: iterũ
ȩccłam sigurari. Quis erat in sanson obuium
leonem necans. cdmpetende uxoris causa ad
aliengenas tendet. nͥ qr eccłiam uocaturꝰ ex
gentib dix giͣdete qr ego uici scłm. Quid sibi

Expanded text:
Hiericho tamquam in hoc mortali saeculo meretricem — Hiericho tamquam in hoc mortali saeculo meretricem — de qualibus ait dominus, quod praecedant corporis sui coccum mittentem , quod est utique sanguinis signum, propter remissionem peccatorum confiteri ad salutem. Videat muros ipsius civitatistanquam munitiones mortales saeculi, septies circumacta Testamenti arca cecidisse : sicut nunc per tempora, quae septem dierum vicissitudine dilabuntur, Testamentum Dei circuit totum orbem terrarum; ut in fine temporum mors novissima inimica destruatur, et ex impiorum perditione unica domus tanquam unica Ecclesia liberetur, mundata a turpitudine fornicationis, per fenestram confessionis, in sanguine inque ipsis temporibus iudicum et regum iterum am et ecclesiam figurari. quis erat in Samson obuium leonem necans, cum petendae uxoris causa ad alienigenas tenderet. nisi qui ecclesiam uocaturus ex gentibus dixit: gaudete, quia ego uici saeculum? quid sibi
Abbreviated transcription (Latin):
no dnĩcȩ passionis in frontib popłi: ad tute¬
lam salutis. Dat᷑ ibi lex quinqͥgesimo
die post accũ pascha: uenit sp̃c sc̃ĩ quin qͥge¬
simo die pꝰ dm̃ passione. Dicit᷑ illic scͥpta
sis nichil se in illis litt̾is inuenisse. qđ ad p̃¬
nuntiationẽ xp̃i ꝑtineat. Quid aut̃ mirũ
si ocłos habet ad legendũ. & cor ad intelligẽ¬
dum ñ ht̃. qui positꝰ ante bostiũ clausũ di¬
uim secreti. ñ fide pietatis pulsat: s elatio¬
ne impietatis insultat: plane ita fit: ita
fiat. Iustũ ẽ enĩ. Claudat᷑ suꝑbis ianua
salutis: ueniat in ausuetꝰ. que docet dñs ui¬
as suas: iudeat & hec in illis libris  cet̾a
uł omĩa. uł quedã. qualia credat inom̃ĩbꝰ
uideat introducentẽ popłm in t̾ram ꝓmis¬
sionus. eq eñi hoc temere ab mitiõ¬
uocabat᷑: s ex ppsa dispensatione nomine
mutato tħs appareat. Uideat botrũ de tra
ꝓmissionis in ligno pendentẽ. Uideat in

Expanded text:
no dominicae passionis in frontibus populi ad tuteno dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post actum pascha: uenit spiritus sanctus quinquagesimo die post domini passionem. dicitur illic scripta sis nihil se in illis litteris inuenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! quid autem mirum, si oculos habet ad legendum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione inpietatis insultat? plane ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat mansuetus, quem docet dominus uias suas : uideat et haec in illis libris et cetera uel omnia uel quaedam, qualia credat in omnibus. Uideat Iesum introducentem populum in terram promissionis. neque enim hoc temere ab uocabatur, sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Iesus appellatus est. uideat botrum de terra promissionis in ligno pendentem. uideat in
Abbreviated transcription (Latin):
arbores in rigantes: aplicã grãm p̃figu¬
rant. popło in sepcenario num̾o decuplato.
rigantẽ. lit ꝑseptiforme sp̃s donũ legis de¬
calogus impleat
t hostis int̾elude molitꝰ uiã. extentis
moysimanib signo crucis onĩce suꝑatur.¬
Et mors mortiferi serpentũ ex altato ⁊ respet¬
to eneo serpente. sanant᷑: qđ uerb̃ ipsiꝰ dñi de-¬
clarat᷑. Sĩc exaltauit inquit moyses serpentẽ
inheremo. sic oportet exaltari filiũ hominis:
Ut omĩs qui credit in eũ ñ ꝑeat: s habeat ui¬
tã aet̾nam. Ita ne etiã ista ñ clamant : tanta¬
ne ⁊ surditas in cordib duris:
de quo ineuangło dicit. Ecce agnꝰ õrecce qui
tollit peccata mundi. ꝓhibent᷑ qui pascha
faciunt. ossa frangere: ñ frangunt᷑ in cruce
ossa dñi. Aitestat᷑ euuanglista hinc ẽẽ uic¬
tũ: os eius ñ ominuetis. Sanguine illiniun¬
tur postes: ut ꝑnities depellat᷑: signant᷑ sig¬

Expanded text:
arbores irrigantes , apostolicam gratiam praefiguarbores irrigantes , apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme Spiritus donum Legis decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus viam, extensis Moysi manibus signo crucis dominicae suet morsus mortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat nitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus duris?de quo in euangelio dicitur: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non franguntur in cruce ossa domini; adtestatur euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut pernicies depellatur: signantur sig
Abbreviated transcription (Latin):
talit uiuunt. Nam illi ueterẽ figurã car-¬
nalit̾ accipientes: mortui sunt. S cũ dic̃
apłs eundẽ cibũ sp̃alẽ manducauer̃. Os¬
cũ subiunxit petra aut̃ erat xp̃s. Quo aꝑ¬
to cuncca fulser̃. Cur ñ gͦ & nubes xp̃c:¬
Coluuna: qr rectꝰ & firmꝰ. fulciens infirmi¬
tatẽ nr̃am. ẜ noctẽ lucens: ꝑ diẽ ñ lucens:
ut qui ñ uident uideant: & qui uident cȩ¬
ci fiant. Nubet ei mare rubrũ. baptismꝰ
utiq xp̃i sanguine osecratꝰ. Hostes sequen¬
tes atgo moriunt᷑: peccata p̃terita. Ducit᷑
popłs ꝑdeseitũ: baptizati om̃s ñdũ ꝑfru¬
entes ꝓiuissa patria. s qđ ñ uident spe¬
rando & ꝑ patientiã expectando. tanqͣ in
deserto sunt : ce illic laboriose & ꝑiculose
tẽptationes: ne reu̾tant᷑ corde in egyptum
Nec ibi tam̃ xp̃c deserit: nam & illa co-¬
lũna ñ iecedit. Et amare aquȩ ligno dul-¬
cescunt: qr inunici popłi signo crucis
xp̃i honorificato. mansuescunt.
t duodeti fontes. septuaginta palme

Expanded text:
italiter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, oscum subiunxit: petra autem erat Christus. quo aperto cuncta fulserunt. cur non ergo et nubes Ccolumna, quia rectus et firmus et fulciens infirmitatem nostram: per noctem lucens, per diem non lucens; ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant ? Nubes et mare Rubrum; Baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Nec ibi tamen Christus deserit: nam et illa columna non recedit . Et amarae aquae ligno dulcescunt: quia inimici populi signo crucis Christi honorificato mansuescunt. Et duodecim fontes, septuaginta palmae
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ & sac̃dotiũ antiquis  ꝓphetiã reue¬
labatur: posteris eoꝵ ꝑ euangłium p̃di¬
catur. O portebat eñi ut aliquando in
om̃ib gentib redderet᷑: qđ diuꝑ unã
gentẽ ꝓmittebat᷑. Proinde qui ꝑ ꝓpħas
Quid plato possit siuiuens int̾rogaret᷑
de xp̃iana religione respondẽ que in c̃o¬
mutabili uentati id ÷ dõ inherere ĩtẽ
doceat. queq uanis mortis diu̾sa con¬
gruent̃ doctrine medela friccturens. oĩ¬
b etĩa cõmunit̃ clamat.nolite diligere
mundũ & qualit eccłia sensib hereticiᷤ.¬
& scismaticis. atq uideis utatur. Ex
libro de uera religione.

Expanded text:
regnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reueregnum et sacerdotium antiquis per prophetiam reuelabatur, posteris eorum per euangelium praedicatur. oportebat enim ut aliquando in omnibus gentibus redderetur quod diu per unam gentem promittebatur. proinde quiQuid Plato posset, si vivens interrogaretur, de Christiana religione respondere, mutabili ueritati, id est deo, inhaerere mentem doceat quaeque uariis morbis diuersa congruenter doctrinae medella succurrens omnibus etiam communiter clamat: nolite diligere mundum; et qualiter ecclesia gentibus, haereticis, schismaticis atque Iudaeis utatur. ex libro de uera religione.
Abbreviated transcription (Latin):
libro quẽ chueum uocant. sic ait. Quan¬
tum ad id qđ ortum ÷ aec̃ntas ualet. tã¬
tũ ad fidẽ ueritas. Duo illa sursum sunt
aet̾nitas & ueritas: duo ista deorsũ qđ
ortũ ÷ & fides. Ut gͦabĩmis ad sũma reuo¬
carem᷑ atq id qđ ortũ ẽ. recipiat ȩc̃nitatẽ :¬
ꝑ fidẽ ueniendũ ẽ. ad ueritatẽ. Et quia
omĩa quȩ incontrarium ꝑgunt. ꝑ aliqd̾
mediũ reducunt᷑: ab ȩt̃na iusticia tẽꝑat
iniquitas nos alienabat: opus gͦ erat
media iusticia tẽꝑali. quȩ medietas tem-¬
pał eẽt de ĩmis: iusta de simnis. Atq ita
se nec abrũpens a fũmis. & contrꝑans
imis: ina redđet summis. Idõ xp̃s in edia¬
tor dĩ &e hominũ dictus ẽ. int̃ dm̃ in mor¬
talẽ & hominẽ mortalẽ ds̃ & homo: re-¬
concilians hominẽ dõ. manens id quod
erat. factusẽ. qđ ñ erat. Ipse ẽ. nob̃ fides
in reb ortis: qui ẽ. ueritas in ęt̃nis. hoc
magnũ ⁊ in enarrabile sacram̃tũ. hoc

Expanded text:
libro, quem Timaeum uocant, sic ait: quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. duo illa sursum sunt, aeternitas et ueritas, duo ista deorsum, quod ortum est et fides. ut ergo ab imis ad summa reuocemur adque id quod ortum est recipiat aeternitatetem. et quia omnia quae in contrarium pergunt per aliquid medium reducuntur et ab aeterna iustitia temporalis iniquitas nos alienabat, opus ergo erat media iustitia temporali, quae medietas temporalis esset de imis, iusta de summis, atque ita se nec abrumpens a summis et contemperans imis ima redderet summis. ideo Christus mediator dei et hominum dictus est inter deum immortalem et hominem mortalem deus et homo, reconcilians hominem deo, manens id quod erat, factus quod non erat. ipse est nobis fides in rebus ortis qui est ueritas in aeternis. hoc magnum et inenarrabile sacramentum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Deuoracitate etiã in uilissimis cibis uitanda¬
De impossibilitate i euinandi sub p̃sentia cci¬
sponsi. ubi duoitiunu ꝓbat genera unũ co
tribulationis. aliud gaudii. Ex lib̾ q̃stioñ¬
lxxrxud e homine qui descendebat ab ierłm in ie¬

Expanded text:
De uoracitate etiam in uilissimis cibis aita.ndaDe impossibilitate ieiunandi sub praesentia sponsi; ubi duo ieiunii genera probat, unum tribulationis, aliud gaudii. CLDe homine, qui descendebat ab Hierusalem in Hie
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ ẽ. soluit᷑ etiã ipsa hora mom̃toq ante
baptismũ & in baptismo: deinceps aut̃ conti¬
nuo reus eẽ incipit ñ solũ consequentiu sed
etiã pt̾itoꝵ dierũ: horarũ mom̃toꝵ: redeunti¬

Expanded text:
supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante supra est soluitur, etiam ipsa hora momentumque ante baptismum et in baptismo; deinceps autem continuo reus esse incipit non solum consequentium sed etiam praeteritorum dierum, horarum, momentorum, redeunti
Abbreviated transcription (Latin):
unũ de conseruis fuis: qui debebat eicentũ
denarios: ñ dix cui debitũ iã centũ denarioꝵ
dimiserat. Si eñi dimiserat. ñ ei debebat.
Quia gͦ dix debebat ei: manifestũ ẽ. qđ ndi
miserat. & meliꝰ quidẽ stierat. atq hoc ꝓotiꝰ
congruebat tanto debitori redlituro rationẽ.
& expectanti miscdia am̃ sui. ut prior ipse
conseruo dimitteret qđ ei debebat᷑: & sic ad
rationẽ reddendã ubi miscdia dñi imploran¬
da erat accedet. Nec tam̃ illud qđ ñdũ conser¬
no dimiserat impedtuit año eiꝰ. quonimꝰ in
illo t̃pr accipiende rationis dimitteret ei omĩa
quȩ debebat. S qͥd ꝓfuit̾. quandoquidẽ inca¬
pito eiꝰ ꝓpt̃ odioꝵ ꝑseuerantiã rursus omĩa
contituo replicata funt: Sic ñ impedit᷑ bap¬
tismi gr̃a qͦminꝰ omĩa peecata dimittat: etiã
si odium fr̃mim in eiꝰ cui dimutunt᷑ animo
ꝑseuerat. S oluĩt eñĩ hestñus dies & quicqͥo

Expanded text:
unum de conseruis suis qui debebat ei centum unum de conseruis suis qui debebat ei centum denarios. non didimiserat"; si enim dimiserat, non ei debebat. quia ergo dixit: debebat ei, manifestum est quod non dimiserat. et melius quidem fuerat atque hoc potius congruebat tanto debitori reddituro rationem et exspectanti misericordiam domini sui, ut prior ipse conseruo dimitteret quod ei debebatur et sic ad rationem reddendam, ubi misericordia domini imploranda erat, accederet. nec tamen illud quod nondum conseruo dimiserat impediuit domino eius, quominus in illo tempore accipiendae rationis dimitteret ei omnia, quae debebat. sed quid profuit, quando quidem in caput eius propter odiorum perseuerantiam rursus omnia continuo replicata sunt? sic non impeditur baptismi gratia, quominus omnia peccata dimittat, etiam si odium fraternum in eius cui dimittuntur animo perseuerat. soluitur enim hesternus dies et quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
am redire dimissa peccata ubi
in enangłio docet de illo seruo quẽ cũ
inuenisset debitorẽ decẽ miliũ talentoꝵ
dep̃canti omĩa dimisit. Ille aut̃ conseruũ
suũ qui ei debebat centũ denarios cũ mi¬
seitꝰ ñ fuisset: iussit eũ dñs redđe que ei
dimiserat. Tepꝰ gͦ qͦ accipit᷑ indulgentia
ꝑbaptismũ. tã ꝗͣ tẽpꝰ ẽ. reddende rationis
ut omĩa debita que inuenta fuerint di¬
mittant᷑. Hon tam̃ ille seruus postea de¬
dit oseruo suo mutua pecuniã. quã cũ
ille ñ possit redde ñ eiꝰ misertꝰ e: s: iã ei
debebat conseruis eiꝰ. cum ipse ratione dũo
suo reddens. tanti numeri debito solueretur.
Nec dimiserat ꝯseruo suo qđ ei debebat. &¬
sic accesserat ut ei dimitteret dñs. Hoc indi¬
cant u̾ba conserui dicentis. Patientia habe
in me: & readã tͥ. Alioquin diceret. Iam
mͥ hoc dimiseras: cur iterũ repetis: Hoc
& ipsiꝰ dñi u̾ba manifestiꝰ u̾ba aꝑiunt.
Ait eñi. Egresfus aut̃ seruus ille inuenit

Expanded text:
am redire dimissa peccata, ubisime Dominus docet de illo servo, quem cum invenisset debitorem decem millium talentorum, deprecanti omnia dimisit. Ille autem conservum suum qui ei debebat centum denarios, cum miseratus non fuisset, jussit eum dominus reddere quae ei dimiserat. Tempus ergo quo accipitur indulgentia per baptismum tamquam tempus est reddendae rationis, ut omnia debita quae inuenta fuerint dimittantur. non tamen ille seruus postea dedit conseruo suo mutuam pecuniam, quam cum ille non posset reddere non eius misertus est, sed iam ei debebat conseruus eius, cum ipse rationem domino suo reddens tanti numeri debito solueretur, nec dimiserat conseruo suo quod ei debebat et sic accesserat, ut ei dominus dimitteret. hoc indicant uerba conserui dicentis: patientiam habe in me et reddam tibi. alioquin diceret: iam mihi hoc dimiseras; cur iterum repetis?\' hoc et ipsius domini uerba manifestius aperiunt. ait enim: egressusus autem seruus ille inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑate. quȩ illi aucta rediei. s et̃na potiꝰ
que indño p̃cesier̃. Iob gͦ de illis part᷑ibꝰ
erat qui exclamauer & salui facci st᷑. Cũ
enĩ dĩc ego aut̃: satis insimiat qͥ saluce
illos saluos ẽe factos uelit intelligi inqua
ipse utiq derelictꝰ ÷. Non qđ illi a saluce at̃¬
na fuerint alieni: s in occulto tiuic erat
qđ in xp̃o fuerat reuelandũ. Inueteriqͥp¬
pe testam̃to uelam ẽ qđ cunc auferet eũ
ad xp̃m quisq inde transierit. Quocraci¬
fixo uelam etiã tẽpli scissĩ e: ut significare¬
tur qđ apłs de uelamine uet̾is testam̃ti

Expanded text:
sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in domino praecesserunt. Iob ergo de illis patribus erat, qui exclamauerunt et salui facti sunt. cum enim dicit: ego autem, satis insinuat, qua salute illos saluos esse factos uelit intellegi, in qua ipse utique derelictus est, non quo illi a salute aeterna fuerint alieni, sed in occulto tunc erat quod in Christo fuerat reuelandum. in uetere quippe testamento uelamen est, quod tunc auferetur, cum ad Christum quisque inde transierit. quo crucifixo uelamen etiam templi scissum est, ut significaretur quod apostolus de uelamine ueteris testamenti
Abbreviated transcription (Latin):
apłis eiꝰ inepła fua cũ exhortaret᷑ fideles
qui pꝰ passionẽ & resurrectionẽ xp̃i ad¬
huc in ista uita tenebant᷑. dispensatio¬
nẽ testam̃ti uet̾is nouiq distinguens.
sustinentiã in qͥt iob audistis. & finem
dñi uidistis. ne idõ patient̃ sustinere
t̃palia mala ut sibi hoc restitueret qd
recepisse iob legimꝰ. Nam & ab illo uul-¬
nere atq putredine saluus factꝰ ẽ: & ei
cuncta quȩ amiserat duplast̾ restituta.
Ubietiã cõindata ẽ. resurrectionis fides.
Nam filii ñ induplũ s totidẽ redditi:
etiã illos quos amiserat refurrecturos sig¬
nificarunt. Sic ipni qͦ illis pͥorib iuncti:
a restitutione dupli ñ inuenirent᷑ alie¬
ni. Ut gͦ ñ talẽ remunerationẽ sꝑaremꝰ.
quando mala tꝑalia pateremñ ait sus¬
tinentiã & finẽ iob audistis. s ait susti-¬
nentiã iob audistis. & finẽ dñi uidistis.
Tanꝗͣ diceret. Mala t̃ꝑalia sic̃ iob fusti¬
nete: s ꝓ hac sustinentia ñ t̃ꝑalia bona

Expanded text:
in epistula sua, cum exhortaretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus factus est et ei cuncta quae amiserat dupla sunt restituta. ubi etiam commendata est resurrectionis fides. nam filii non in duplum, sed totidem redditi etiam illos quos amiserat resurrecturos significarunt. sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia