comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q anni: et mortuꝰ est. Uixit quoq
yarecd centum sexaginta cluob
annis: et genuit enoch. Et uixit
yarecl post quam genuit enoch:
octingentiᷤᷤ annis: et genuit filios
et filias. Et facti sunt om̃s dies
yared. nongenti sexagnita duoã¬
ni: et mortuus est. Porro enoch in¬
xit sexagnita quinq anns: ⁊ ge¬
nuit matusalẽ. Et ambulauit e¬
quã genuit matusalem. trecentis
annis: et genuit filios et filias:
Et facti sunt om̃s dies enoch: tre¬
centi sexagnita quinq anni. Am¬
bulauit q cũ deo et nõ apparuit:
qr tulit eum deus: Nixit quoq
matusalem. centũ occognita sep¬
tem annis: et genuit lamech. Et
uixit matusalera. postquam ge¬
nuit lamech. septingentis octogĩ¬
ta duob anms: et genuit filios
et filias. Et facti sunt om̃s dies ma¬
tusals nõgenti sexaginta nouem
anni: et mortuus est. Uixit aũt
lamech centum oc̃toginta duob
annis. et genuit filium. uocauit¬
q eum noc dicens. Iste ꝯsolabit᷑

Expanded text:
est vixitque Iared centum sexaginta duobus annis et genuit Enoch et vixit Iared postquam genuit Enoch octingentos annos et genuit filios et filias et facti sunt omnes dies Iared nongenti sexaginta duo anni et mortuus est porro Enoch vixit sexaginta quinque annis et genuit Mathusalam et ambulavit Equam genuit Mathusalam trecentis annis et genuit filios et filias et facti sunt omnes dies Enoch trecenti sexaginta quinque anni ambulavitque cum Deo et non apparuit quia tulit eum Deus vixit quoque Mathusalam centum octoginta septem annos et genuit Lamech et vixit Mathusalam postquam genuit Lamech septingentos octoginta duos annos et genuit filios et filias et facti sunt omnes dies Mathusalae nongenti sexaginta novem anni et mortuus est vixit autem Lamech centum octoginta duobus annis et genuit filium vocavitmen eius Noe dicens iste consolabitur
Abbreviated transcription (Latin):
fontes abyssi. et catharacte celi: ⁊
ꝓhibite sunt pluuuie de celo.Reu̾se¬
q sunt aque de terra. euntes ⁊ re¬
deuntes: et ceperunt minui. post cẽ¬
tum quinquaginta dies. Requi¬
euitq archa mense septimo. ince¬
sima septima die mensis: super
montes armenie. At u̾o aque ibã.
et decrescebant: usq ad decimũ mẽ¬
sem. Decimo enĩ mense. primo die
mensis: apparuerunt cacumina
montiũ. Cumq transissent quadͣ¬
ginta dies: apperiens noe fenestrã
arche quam fecerat. emisit cornũ.
Qui egrediebatur: et nõ reuerteba¬
tur donec siccarentur aque super
terrã. Emisit quoq columbam pt
eum.ut uideret si iam cessassent a¬
que suꝑ faciem terre. Que cum nõ
muenissent ubi requiesceret pes e¬
us: reuersa est ad eum. in archam.

Expanded text:
fontes abyssi, et cataractae coeli: et fontes abyssi, et cataractae coeli: et prohibitae sunt pluviae de coelo. Reversaeque sunt aquae de terra euntes et redeuntes: et coeperunt minui post centum quinquaginta dies. Requievitque arca mense septimo, vigesima septima die mensis, super montes Armeniae. At vero aquae ibant et decrescebant usque ad decimum mensem: decimo enim mense, prima die mensis apparuerunt cacumina montium. Cumque transissent quadraginta dies, aperiens Noe fenestram arcae, quam fecerat, dimisit corvum: qui egrediebatur, et revertebatur, donec siccarentuterram. Emisit quoque columbam post eum: ut videret si jam cessassent aque super faciem terre. Que cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus: reversa est ad eum in arcam.
Abbreviated transcription (Latin):
per terrã: ⁊ multiplicate sunt aq̃.
et eleuauerunt archam in subli¬
me a terra. Uelement̾ enim mun¬
dauerunt: et omnia repleuerunt
in suꝑficie terre. Porro archa fere¬
batur suꝑ aquas: et aque preualu¬
erunt nimis super terrã. Opertiq
sunt om̃s montes excelsi: sub uni¬
uerso celo. Quindecĩ cubitis fuit
altioraqua: super montes quos
operuerat. Consumptaq est omĩs
caro que mouebatur suꝑ terram:
uolucrum. animantiũ. bestiarũ.
omniumq reptiliũ que reptant
suꝑ terram. Oniu̾si homines. et
cuncta in quib spiraculũ nite est
in terra: mortua sunt. Et deleint de¬
us omnẽ sb̾stantiã que erat super
terrã ab homine usq ad pecus. tã
reptile quam uolucres celi.⁊ deleta
sunt de terra. Remansit aũt solus
noe: et qui cum eo erant in archa.
Obtinueruntq aque diluu ter¬
ras: centũ quinquagnnita diebus.
ecordatus aũt dñs noe.TN
um iumentoꝵ que erant cum eo
in archa: accluxit sp̃m suꝑ terramz
et ĩminute sunt aq̃. et clausi sunt

Expanded text:
erram: et multiplicatae sunt aquae, et elevaverunt arcam in sublime a terra. Vehementer enim inundaverunt: et omnia repleverunt in superficie terrae: porro arca ferebatur super aquas. Et aquae praevaluerunt nimis super terram: opertique sunt omnes montes excelsi sub universo coelo. Quindecim cubitis altior fuit aqua super montes, quos operuerat. Consumptaque est omnis caro quae movebatur super terram, volucrum, animantium, bestiarum, omniumque reptilium, quae reptant super terram: universi homines, et cuncta, in quibus spiraculum vitae est in terra, mortua sunt. Et delevit omnem substantiam, quae erat super terram, ab homine usque ad pecus, tam reptile quam volucres coeli: et deleta sunt de terra: remansit autem solus Noe, et qui cum eo erant in arca. Obtinueruntque aquae terram centum quinquaginta diebus.ecordatus autem Deus Noe, ium jumentorum, quae erant cum eo in arca, adduxit spiritum super terram, et imminutae sunt aquae. Et clausi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
inescers pane tuoz donec ren̾taris
in terram de qua sũptus es: quia
pulius es et in puluerẽ reuerteris.
Et uocauit adam nomen uxoris
sue euam: eo qd̃ mater eẽt cunctoꝵ
uiuentium. fecit quoq dñs deus a¬
de et uxori enis tunicas pelliceas. ⁊
induit eos: et ait. Ecce adam fcũs
est quasi unus ex nobis: sciens bo¬
num et malum. Nunc ergo. ne for¬
te mittat manũ suam et sumat e¬
tiam de ligno uite et comedat: ⁊ ui¬
uat meternũ. Emisitq eum dñs
deus de paradyso uoluptatis: ut o¬
peraretur terram de qua sumptus
est. Eiecitq adam: et collocauit an¬
te paradysum uoluptatis cheru¬
byn et flãmeum glalium atq
uersatilem. ad custodiendam uam

Expanded text:
donec revertaris in terram de qua sumptus es quia pulvis es et in pulverem reverteris et vocavit Adam nomen uxoris suae Hava eo quod mater esset cunctorum viventium fecit quoque Dominus Deus Adam et uxori eius tunicas pellicias et induit eos et ait ecce Adam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum et malum nunc ergo ne forte mittat manum suam et sumat etiam de ligno vitae et comedat et vivat in aeternum emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis ut operaretur terram de qua sumptus est eiecitque Adam et conlocavit ante paradisum voluptatis cherubin et flammeum gladium atque versatilem ad
Abbreviated transcription (Latin):
scĩe boni et mali ne comedas. In qͦ¬
cunq enĩ die comederis ex eo: mor¬
te morieris. Sixit quoq dñs deus.
Non est bonum. hoĩem esse solum:
faciamus ei aduitoriũ. simile sibi.
formatis gͥ dominus deus de hu¬
mo cunctis animantib terre. et
unmersis uolatilib celi adluxit
ea ad adam: ut uideret quid uoca¬
ret ea. Om̃e enĩ qd̃ uocauit adam

Expanded text:
s: in quacumque enim die comederis ex eo, morte morieris. Dixit quoque Dominus Deus: Non est bonum, hominem esse solum: faciamus illi adjutorium simile sibi. Formatis igitur, Dominus Deus, de humo cunctis animantibus terrae, et universis volatilibus coeli, adduxit ea ad Adam, ut videret quid vocaret
Abbreviated transcription (Latin):
aũt deus qd multa malicia ho¬
minũ esset in terra. et cuncta co¬
gitatio cordis intenta eẽt ad ma¬
lum omni tempore: penituit eñ
qd̾ hoĩem fecisset in terra. Et tactꝰ
dolore cordis intrinsecus. et preca¬
minẽ quem creaui a facie terre. ab¬

Expanded text:
a, quod multa malitia hominum esset in terra et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempore, paenituit eum quod hominem fecisset in terra, et tactus dolore cordis intrinsecus, deminem quem creaui, a facie terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
maledictus eris ĩt̾ omnia animã¬
tia et bestias terre. Supra pectus tu
um gradieus: et terrã comedes
cunctis dieb inte tue. Immicicias
ponam inter te et mulierẽ: et sem̃
tuum et semen illiuis. Ip̃a ꝯteret
caput tuũ: et tu insidiaberis cal¬
caneo eius. Mulieri quoq dixit¬
dens. Multiplicabo erumpnas tu¬
as: ⁊ ꝯceptus tuos. In dolore paries
filios tuos. et sub uiri potestate e
ris: et ip̃e dominabitur tui. Ade uͦ

Expanded text:
maledictus es inter omnia animanmaledictus es inter omnia animantia, et bestias tgradieris et terram comedes cunctis diebus vitae tuae inimicitias ponam inter te et mulierem et semen tuum et semen illius ipsa conteret caput tuum et tu insidiaberis calcaneo eius mulieri quoque dixit multiplicabo aerumnas tuas et conceptus tuos in dolore paries filris, et ipse dominabitur tui. Adae vero
Abbreviated transcription (Latin):
tis sicut clii. scientes bonũ et ma¬
lum. Uidit igitur mulier. qd̾ boñ
eẽt lignum ad nescendum. et pul¬
chrum ocłis. aspectuq delectabile:
et tulit de fructu illius et comedit.
deditq uiro suo. Qui comecdit: et
aperti sunt ccłi amboꝵ. Cumq cog¬
nouissent se ẽẽ nudos consuerunt
folia ficus: et fecerunt sͥ perizoma¬
ta. Et cum audissent uocem dñi dĩ.
deambulantis in paradyso ad au¬
ram post meridiẽ: abscondit se adã
et uxor eius a facie dñi dei. in medi¬
o ligni paradysi. Uocauitq dñs
deus adam: et dixit ei. Ubi es: Qͬ
ait. Uocẽ tuam audimi in parady¬
so. et timui eo qd̵ nudus eẽm: et
abscondi me. Cui dixit deus. Quis
enĩ inclicauit tͥ qd nudus eẽs: nisi
comederes comedisti: Dixitq adã.
Mulier quam dedisti mͥ sociã. de¬
dit michi de ligno: et comẽdi. Et di¬
rit dñs deus ad mulierẽ. Quare ħ
fecisti: Que respondit. Serpens de¬
cepit me: et comedi. Et ait dñs de¬
ns ad serpentem. Quia fecisti hoc:

Expanded text:
tis sicut dii scientes bonum et malum vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum et pulchrum oculis aspectuque delectabile et tulit de fructu illius et comedit deditque viro suo qui comedit et aperti sunt oculi amborum cumque cognovissent esse se nudos consuerunt folia ficus et fecerunt sibi perizomata et cum audissent vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem abscondit se Adam et uxor eius a facie Domini Dei in medio ligni paradisi vocavitque Dominus Deus Adam et dixit ei ubi es qui ait vocem tuam audivi in paradso et timui eo quod nudus essem et abscondi me cui dixit quis enim indicavit tibi quod nudus esses nisi comederes, comedisti? Dixit Adam: Mulier, quam dedisti sociam mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Dixitque Dominus Deus ad mulierem: quare hoc fecisti? Quae respondit: Serpens decepit me, et comedi. Et ait Dominus Deus ad serpentem: Quia fecisti hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. Iste sunt generationes celi
et terre. quando create sunt: in di¬
e quo fecit deus celum et terram.
et omne uirgultũ agri antequã
oriretur in terra. omnemq her¬
bam regionis: priusquam germi¬
naret. Non enim pluerat cdñs de¬
us suꝑ terrã. et homo nõ erat qui
oparetur terram: sed fons ascende¬
bat e terra: inigans unmersã suꝑ¬
ficiẽ terre. formauit gͥ dñs deus
hoĩem de limo terrez et inspirauit
in faciem eius spiraculũ uite: et

Expanded text:
cit: Iste sunt generationes cȩli et terrȩ, quando create sunt, in die quo fecit Dominus Deus cȩlum et terram et omne uirgultum agri, antequam oriretur in terra, omnemque herbam regionis priusquam germinaret non enim pluerat Dominus Deus super terram et homo non erat qui operaretur terram sed fons ascendebat e terra inrigans universam superficiem terrae formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae et inspiravit in fa
Abbreviated transcription (Latin):
turmas suas. Si pendebat desuper:
manebant in eodem loco. Nubes qͥp¬
pe domini. incubabat per diẽ taber¬
naculo. ⁊ ignis in nocte: uidentib

Expanded text:
turmas suas: si pendebat desuper, manebant in eodem loco. Nubes quippe Domini incubabat per diem tabernaculo, et ignis in nocte, videntib
Abbreviated transcription (Latin):
tiomis oleo unges tabernaculum
cum uasis suis: ut sanccificentuiz
altare holocausti et omma uasa e¬
ins: labrum cum basi sua. Omĩa
unctionis oleo consecrabis: ut sĩt
sancta scõꝵ. Applicabisq aaron
et filios eius ad fores tabernaculi
testimonii: et lotos aqua indues
sanctis uestib ut ministrent mͥ:
et unctio eoꝵ in sacerdotiũ profici¬
at sempiternum. fecitq moyses
omna que preceperat dñs. Igit᷑¬

Expanded text:
tionis oleo, unges tabernaculum tionis oleo, unges tabernaculum cum vasis suis, ut sanctificentur: altare holocausti et omnia vasa ejus: labrum cum basi sua: omnia unctionis oleo consecrabis, ut sint sancta sanctorum. Applicabisque Aaron et filios ejus ad fores tabernaculi testimonii, et lotos aqua indues sanctis vestibus, ut ministrent mihi, et unctio eorum in sacerdotium proficiat sempiternum. Fecitque Moses omnia, quae praeceperat Dominus. T
Abbreviated transcription (Latin):
ius omĩa: labrum cum basi suaz tẽ¬
toria atrii. et columpnas cum basi¬
bus suis: tentorium in introituatͥ.
fimiculosq illius et paxillos. Ni¬
chil ex uasis definit: que in ministe¬
rium tabernaculi et in tectum fede¬
ris ussa sunt fieri. Uestes quoq qͥ¬
bus sacerdotes ntuntur in sanctua¬
rio. aaron scilicet et filii eins. optu¬
lerunt filii israel: sicut preceperat
dominus. Que post quam moyses
cuncta uidit expleta: benedixit eis.
mo die prima mensis. erigos tab̾¬
naculum testimonii. et pones in
co archam: dimittesqz ante ilbam
uelum. et illata mensa. pones suꝑ
eam que rite precepta sunt. Cande¬
labrum stabit cum lucernis suis:
et altare aureum in quo adoletur
incensum. coram archa testimonii.
Tentorium in introitu tabernacłi
pones: et ante illud altare holocar¬
sti.Iabium inter altare et taber¬
naculum: qd̃ implebis aqua. Cir¬
cundabisq atrium tentoriis: et
ingressum eius. Et assumpto ũc¬

Expanded text:
jus omnia: labrum cum basi sua: tenjus omnia: labrum cum basi sua: tentoria atrii, et columbus suis tentorium in introitu atrii funiculosque illius et paxillos nihil ex vasis defuit quae in ministerium tabernaculi et in tectum foederis iussa sunt fieri vestes quoque quibus sacerdotes utuntur in sanctuario Aaron scilicet et filii eius obtulerunt filii Israhel sicut praeceperat Dominus quae postquam Moses cunmo, die prima mensis, eriges tabernaculum testimonii, et pones in eo arcam, demittesque ante illam velum, et illata mensa, pones super eam quae rite praecepta sunt. Candelabrum stabit cum lucernis suis, et altare aureum in quo adoletur incensum, coram arca testimonii. Tentorium in introitu tabernaculi pones, et ante illud altare holocausti: labrum inter altare et tabernaculum, quod implebis aqua. Circumdabisque atrium tentoriis, et ingressum ejus. Et assumpto unc
Abbreviated transcription (Latin):
iacob singuli t̃
domibz suis in¬
troierunt: Ruben. symeon. leui.
uidas ysachar. zabulon.⁊ benia¬
min. dan. et neptalim.gad.⁊aser.
Erant igitur om̃s anime eoꝵ qͥ
egresse sunt de femore iacob: septu¬
aginta. Ioseph aũt in egypto era.
pere gemmario scm̃ domini. ⁊ strĩ¬
rerunt eum cum mitra. uitta iacĩc¬
tina. sicut precepit dominus moy¬
si. Perfectum est igitur omne opꝰ
tabemaculi: et tecti testimonii. fece¬
runtq filii ifraebcuncta que prece¬
perat dominus moysi: et obtuler̃t
tabernaculum et tectum. et uniu̾¬
sam suꝑlectilem: anulos. tabulas.
uectes. columpnas. ac bases. operto¬
rium de pellib arietum rubricatis:
et aliud operimentum de iacinctimᷤᷤ
pellib. uelum. airham. uec̾tes. ꝓpi¬
ciatorium: mensam cum uasis et
propositionis panib: candelabrũ.
lucernas. et utensilia earum cum
oleo. altare aureum. et unguentũ.
thymiana ex aromatib. et tentori¬
um in introitu tabernaculi. altare
eneum. retiaculum. uectes et uasa e¬

Expanded text:
Iacob singuli cum domibus suis introierunt Ruben Symeon Levi Iuda Isachar Zabulon et Beniamin Dan et Nepthalim Gad et Aser erant igitur omnes animae eorum qui egressi sunt de femore Iacob septuaginta Ioseph autem in Aegypto erat pere gemmario Sanctum Domini et strinxerunt eam cum mitra vitta hyacinthina sicut praecepit Dominus Mosi perfectum est igitur omne opus tabernaculi et tecti testimonii feceruntque filii Israhel cuncta quae praeceperat Dominus Mosi et obtulerunt tabernaculum et tectum et universam supellectilem anulos tabulas vectes columnas ac bases opertorium de pellibus arietum rubricatis et aliud operimentum de ianthinis pellibus velum arcam vectes propitiatorium mensam cum vasis et propositionis panibus candelabrum lucernas et utensilia eorum cum oleo altarthymiama ex aromatibus, et tentorium in introitu tabernaculi: altare aeneum, retiaculum, vectes, et vasa e
Abbreviated transcription (Latin):
cunam decime per agnos singulos.
qui sunt simul septem agni: et
hẏrcum pro peccato. absq hiis q̃
offerri pro delicto solent in expia¬
tionem. et holocaustũ sempiternũ
in sacrificio et libaminib eorum.
Quinta decima uero die mensis
septimi. que uobis erit sancta at¬
q uenerabilis. omne opus serui¬
le non facietis in ea: sed celebrabi¬
tis sollempnitatẽ domino septẽ
dieb. Offeretis q holocaustum ĩ
odorem suauissimum domino:
uitulos de armento tredecim. ari¬
etes duos. agnos anniculos qͣtu¬
ordecim immaculatos. et in liba¬
mentis eoꝵ simile oleo ꝯsperse tͦ
decimas per uitulos singulos. qͥ
sunt simul uituli tredecim. ⁊ du¬
as decimas arieti uno. idest simł
arietib duob. et decimam deci¬
me agnis singulis. qui sunt si
mul agni quatuordecim: et hyr¬
cum pro peccato absq holocans¬
to sempiterno et sacrificio ⁊ liba¬
mine eius. In die altero offeretis
uitulos de armento duodecim. a¬
rietes duos. agnos anniculos ĩ¬

Expanded text:
cimam decimae per agnos singulos qui sunt simul septem agni et hircum pro peccato absque his quae offerri pro delicto solent in expiationem et holocaustum sempiternum in sacrificio et libaminibus eorum quintadecima vero die mensis septimi quae vobis erit sancta atque venerabilis omne opus servile non facietis in ea sed celebrabitis sollemnitatem Domino septem diebus offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino vitulos de armento tredecim arietes duos agnos anniculos quattuordecim inmaculatos et in libamentis eorum similae oleo conspersae tres decimas per vitulos singulos qui sunt simul vituli tredecim et duas decimas arieti uno id est simul arietibus duobus et decimam decimae agnis singulis qui smul agni quatuordecim: et hircum pro peccato, absque holocausto sempiterno, et sacrificio, et libamine ejus. In die altero offeretis vitulos de armento duodecim, arietes duos, agnos anniculos im
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq adiurassz eos atq dixiss
deus iusitabit uos. asportate uo¬
biscum ossa mea de loco isto: mor¬
tuus est. expletis centum decẽ ui¬
te sue annis: et conditus aromati¬
bus. repositus est in loculo. ĩ egyp¬
to. Explicit liber genescos. Incipit

Expanded text:
Cumque adjurasset eos, atque dixisset: Deus visitabit vos: asportate vobiscum ossa mea de loco isto; mortuus est, expletis centum decem vitae suae annis. Et conditus aromatibus, repositus est in loculo in Aegypto. Explicit liber Bresith, id
Abbreviated transcription (Latin):
Rater am¬
brosius tua michi¬
munuscula ꝑferẽs.¬
simul detulit et su¬
auissimas litt̃as:
que a principio a¬
miciciaꝵ fidem ꝓbate iam fidei et
ueteris amicicie noua preferebãt.
Uera enĩ illa necessitudo est ⁊ xp̃i
glutino copulata: quã ñ utilitas
rei familiaris. nõ presentia tantũ
corpoꝵ. nõ subdola ⁊ ual pans ad¬
ulatio: sed timor domini et diui¬
narũ scripturarũ studia ꝯciliãt.
legimus in ueterib hystoriis.
⁊uosdam liftrasse prouincias
sisse: ut eos quos ex libris nou̾ant.
coram quoq uiderent. Sicat py¬
thagoras memphyticos uates. sic
plato egyptum. et archytã tarẽ¬

Expanded text:
rater Ambrosius tua munuscula perferens detulit et suauissimas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necessitudo est, Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia corporum tantum, non subdola et palpans adulatio, sed timor domini et diuinarum scripturarum studia conciliant. legimus in ueteribus historiis quosdam lustrasse prouincias, sisse, ut eos, quos ex libris nouerant, coram quoque uiderent. sic Pythagoras Memphiticos uates, sic Plato Aegyptum et propter Arc
Abbreviated transcription (Latin):
panie galliar q finib. quosdã no¬
biles uenisse legimus. et quos ad
ꝯtemplationẽ sui. roma nõ traxe¬
rat: unius hoĩs fama ꝑduxit. Ha¬
buit illa etas. in auditũ omĩb se¬
culis celebrandũq miraculũ: ut
urbem tantã ingressi. aliud extra
urbẽ quererent. Apollonius suie
ille magus. ut uulgus loqͥuitur.
siue phylosophus. ut pythagorici
tradunt: intrauit ꝑsas. pertransi¬
uit caucasum albanos. scitas. mas¬
sagetas. opulentissimaq indye
regna penetrauit. et ad extremum
latissimo physon amne transmis
cam. in throno sedentẽ auiro ⁊ de
tantali fonte potantẽ inter pau¬
cos discipulos. de natura. de moribꝰ.
centẽ. Inde per helamitas babyloni¬
os. caldos. medos. assyrios. parthos.
syros. phenites. arabes. palestinos.¬
echyopiã: ut ginnosophystas et
famosissimã solis mensã uideret

Expanded text:
 Galliarumque finibus quosdam venisse nobiles legimus; et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latissimo Physon amne Gange tcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem, inter paucos discipulos, de natura, de motibus, centem: inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, AsSyros, Phoenices, Arabes, PalestinoAethiopiam ut Gymnosophistas et famosissimam solis mensam videas
Abbreviated transcription (Latin):
kim̃ in laudibus scĩssime
uirginis marie. Sed quid nos tan¬
tilli quid accione pusilli ni eius lau¬
dib referamꝰ cum et si oĩm nr̃m
membra uerterentur in luguis
eam laudare sufficeret nullus.
Alcior celo ẽ de qua loqui intimur
abysso profundior cui laudes dixe¬

Expanded text:
in laudibus sacratissimae Virginis. Sed quid nos tantilli, quid actione pusilli, quid in ejus laudibus referamus, cum etsi omnium nostrorum membra verterentur in linguas, eam laudare sufficeret nullus? Altior enim coelo est, de qua loquimur; abysso profundior, cui laudes dice
Abbreviated transcription (Latin):
ui fullit ut lydus nouũ mundana
pelleus nubila etatis ip̃o lumine despe
xit eui florida
to flamine resplẽduit prodigiis uẽtura
sec lo preciuens

Expanded text:
fulsit ut sidus novum, Mundana pellens nubila. Aetatis ipso limine Despexit aevi florida.ti flamine, Resplenduit prodigiis Ventura seclo praecinens
Abbreviated transcription (Latin):
uitam meam
Sollocauit me in obseuris siẽ
mortuos scłi et anxiatus ẽ suꝑ me
spũs meus in me furbatũ est cor
meum
Memor fui dierũ antiquorum
meditatus sũ in oĩb operib tuis
et in factis manuũ tuaꝵ meditabar
Expãdi manus meas adte aĩa
mea sicut terra sine aqua tibi
O lociciter exaudi me dñe: qr

Expanded text:
m meam. Collocavit me in obscuris sicut mortuos saeculi, et anxiatus est super me spiritus meus; in me turbatum est cor meum. Memor fui dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis, et in factis manuum tuarum meditabar. Expandi manus meas ad te: anima mea sicut terra sine aqua tibi. Velociter
Abbreviated transcription (Latin):
crariũ exauditionis: et reporta
nobis antidotũ pie recõsiliaconis¬
Sit perte excusabile quod per te
ingeruꝰ. fiat ĩpetrabile quodfi¬
da mẽte poscunꝰ. Accipe quod of¬
ferunꝰ redona quod rogamu⁊
excusa quod timemꝰ Tu aũt. R¬

Expanded text:
crarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationiSit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus.
Abbreviated transcription (Latin):
tuis: quia ĩeternũ fũdasti ea ps̃.¬
ide humilitatẽ meã et eripe
me: quia legeni tuã nõ sum
oblitus
udica iudiciũ meum et redi¬
me me ꝓpr̃ eloquiũ tuũ uiuifica me
onge apc̃torib salus qr iusti¬
ficacoẽs tuas non exquisierunt

Expanded text:
fundasti ea res vide humilitatem meam et eripe me quia legem tuam non sum oblitus iudica iudicium meum et redime me propter eloquium tuum vivifica me longe a peccatoribus salus quia iustificationes tuas non exquisierunt
Abbreviated transcription (Latin):
cio mea est
Supsenes intellexi: quia mãda¬
ta tua quesiui
Sbom̃i uia mala ꝓhibui pedes
meos: ut custodiam uerba tua
Aiudicis tuis non declinaui. qr
tu legem posuisti michi
Quam dulcia faucib meis:
eloquia tua: suꝑ melori meo
Amandatis tuis intellexi ꝓprea
odiui omnem uiã inquitatis

Expanded text:
est super senes intellexi quia mandata tua quaesivi ab omni via mala prohibui pedes meos ut custodiam verba tua a iudiciis tuis non declinavi quia tu legem posuisti mihi quam dulcia faucibus meis eloquia tua super mel ori meo a mandatis tuis intellexi propterea odivi omnem viam iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
rdite me diuini fructus: qi
rosa plantata super riuos aqꝰ¬
rum fructificate
Quasi libanus: odorẽ suauitat habete
¶Slorete flores qĩ liliũ date odorem¬
⁊ frondete iu grãm et colaudate cãti¬
cũ et bñdicite dnm inoper ib suisᵈ
Date noĩ eiꝰ magnificenciã et cõfi

Expanded text:
dite me divini fructus: et quasi rosa plantata super rivos aquarum fruticate. Quasi Libanus: odorem suabitatis habete. Florete flores quasi lilium date odorem frondete in gratiam et conlaudate canticum: et benedicite Dominum in operibus suis. Date nomini eius magnificentiam: et
Abbreviated transcription (Latin):
Qter hec igitur toto mẽtis affec¬
intercessionib cõmictamus om̃s eiꝰ
pr̃ocinia om̃i uisu imploremus utdũ
nos supplici eã obsequio frequãtamꝰ
interris ipa nos sedula prece cõman¬
dare dignetur in celis. Tu. R. Beatam

Expanded text:
mentis affecintercessionibus committamus, omnes ejus patrocinia omni nisu imploremus: ut dum nos supplici eam obsequio frequentamus in terris, ipsa nos sedula prece commendare dignetur in coelis Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ebilis quid̃ qui erec tus ire
nõ quibat per terram reptã¬
dose trahens bt pote qui oĩz mẽbroꝵ offi¬
cio destitutus erat aduenit ĩplorans au¬
xiliũ ab omĩpotente deo per illiꝰ fauiulũ

Expanded text:
ebilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius
Abbreviated transcription (Latin):
taq miromodo ceper uñt lener¬
ui diu cõtrac li extendere et aridi diu
meatus uenaꝵ sangĩs mũdatione hu¬
mec taxi. atq ita deo bolẽte accepto ro¬
bore letus super pedes cõstitit et eurato¬
ri suo magnis boc ib bñdixit. Qrlocus
uc tenus basilicam retinet dño in hono¬
rem beat bñdicti dicatam. ẽua. R:¬
Eanctꝰ bñdie tus plus appetiit mala
imũdi ꝓpẽti ꝙͣ laudes atq pro deo laboribus
ifatigari. Quam uite huiꝰ fauorib ex dol

Expanded text:
taque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore B. Benedicti dicatam. Caedictus, qui plus petiit mala mundi perpeti, quam laudes, malens pro Deo laboribus fatigari, quam mundi hujus favoribus extol
Abbreviated transcription (Latin):
ui fullit ut lydus nouũ mundana
pelleus nubila etatis ip̃o lumine despe¬
xit eui florida
uueuloꝵ prepotens afflatus al¬
to flamine resplẽduit prodigiis uẽtura
sec lo preciuens

Expanded text:
fulsit ut sidus novum, Mundana pellens nubila. Aetatis ipso limine Despexit aevi florida. Miraculorum praepotens, Afflatus Alti flamine, Resplenduit prodigiis Ventura seclo praecinens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetis dei p̾dict̾a aphiloso¬
phis sanctis pfacta ab ar¬
changelo salutata a sp̃u scło fecũ¬
data atq ab eo obumbrata. Semĩe
uiri ignara prole fecũda u̾go ĩ nup¬
ta ex filio leta fide cõcipiẽs gaudio
pariens. Dirgo ante partũ u̾go in

Expanded text:
phetis Dei praedicta, a philosophis sanctis praefata, ab archangelo salutata, a Spiritu sancto fecundata, atque ab eodem obumbrata, seminis viri ignara, prole filii fecunda: virgo innupta, ex Filio laeta, fide concipiens, gaudio pariens; virgo an
Abbreviated transcription (Latin):
Rtus cõclusꝰ fons signatus
puteus aquarũ uiuẽciũ. Nul¬
tiplicatur ut cedrus libani florẽs ut
palina uelud olua fructifera ĩ domo
gida fide ꝑspicua mẽte p̾elara amore
uginitatis deuota. Ad obediẽciã parata¬
ĩmmmisterio credito canta inꝑsecucõe
pacifica in passione xp̃imente cõpassa

Expanded text:
rtus conclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium. Multiplicatur ut cedrus Libani, florens ut palma, velut oliva fructifera in domo gida, fide perspicua, mente praeclara, amore virginitatis devota, ad obediendum parata, ministerio sibi credito cauta, in persecutione pacifica, in passione Christi mente compassa
Abbreviated transcription (Latin):
det ĩcõmocionem pedem tuum
neq dormiet qui custodit te Ec¬
ce non drrmitabit neq dormitet
qui custodit isil. Dominus custo¬
dit te dominus ꝓtectio tua super
manum dexteram tuam. Per
diem sol non uret te: neq̃z luna
ꝑ noctem. Dominus custodit
te ab omni malo: custodiat an¬
main tuam dominus. Dominꝰ

Expanded text:
onem pedem tuum, neque dormiet qui custodit te. Ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israel. Dominus custodit te, Dominus protectio tua super manum dexteram tuam. Per diem sol non uret te, neque luna per noctem. Dominus custodit te ab omni malo, custodiat animam t
Abbreviated transcription (Latin):
Sancte andrea.
Sancte iacobe.
Sancte luca.  or¬
Sancte bartholome.¬
Sancte symon¬
Sancte mathia
Sancte luca

Expanded text:
Sancte Andrea, sancte Jacobe, sancte Luca, Sancte BartholomeSancte Simoora. Sancte Mathia. Sancte Luca
Abbreviated transcription (Latin):
chorus Ce ꝓphetarum lauda¬
bilis nimerus Ce martirũ
canditatus laudat exercitus
Te per orbem terraium sc̃a
confitetur ecclesia. Patrem
in mense maiestãtis. Ue¬
nerandum tuum uerum et¬
unicum filium. Sanctum
quoq paraditum spuitum.
Tu rex glorie xpiste. Tu pa¬
tris sempiternus es filius Tu
ad liberandum suscepturus
hominem non horriusti uirg¬
nis uterum Cu de uicto mi-¬
tis acculeo aperinsti creden

Expanded text:
chorus. Te prophetarum laudabilis numerus. Te martyrum candidatus laudat exercitus. Te per orbem terrarum sancta confitetur Ecclesia. Patrem immensae majestatis. Venerandum tuum verum unicum Filium. Sanctum quoque paracletum Spiritum. Tu Rex gloriae Christus. Tu Patris sempiternus es Filius. Tu ad liberandum suscepturus hominem non horruisti Virginis uterum. Tu devicto mortis aculeo aperuisti cre
Abbreviated transcription (Latin):
autem celos fecit Confessio et
pulchritudo in conspectueius:
sc̃imonia et magnificencia in
sc̃ificacione eius Afferte domino
patrie gencium afferte domino-
gloriam et honorem: afferte do¬
mino głiam nomini eius. Tol¬
lite hostias et introite ĩ atria er
adorate dñm in atrio sc̃o ens.
Cõmoueatur a facie eius umi

Expanded text:
 coelos fecit. Confessio, et species in conspectu eius  sanctitas, et magnificentia in sanctificatione eius. Afferte Domino patriae gentium, afferte Domino gloriam et honorem  afferte Domino gloriam nomini eius. Tollite hostias, introite in atria eius, adorate Dominum in aula sancta eius  commoveatur a facie eius uni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ lero. femineo sexu. Senciãt
omnes tuum leuamen quicũ
celebrant tuam cõmemoracio
Adsiste parata uotis poscenci¬
um et repende nobis ommib
optatum effectum. Sit tibi
studium assidue orare pro
populo dei que merinsti glo¬
nosa precium ferre mundi .R¬

Expanded text:
eo sexu. Sentiant omnes tuum juvamen, quicunque celebrant tuam commemorationem. Assiste parata votis poscentium, et repende omnibus optatum effectum. Sit tibi studium assidue orare pro populo Dei, quae meruisti benedicta pretium ferre mundi
Abbreviated transcription (Latin):
sacrarnim tue exaudicionis ⁊
reporta nobis antidotum recõ¬
ciliacõnis. Sit ꝑ te excusabili
quod per te ingẽrimus. fiat et¬
impetrabile quod fida mente
poscimus. accipe quod offerimꝰ
redona quod regamus. et ex¬
cusa quod tuemus. Tu autẽ

Expanded text:
sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta
Abbreviated transcription (Latin):
ipse est dominus deus tuus el
adorabunt eum. Et filie
tyri in munerib uultum
tuum deprecabuntur omnes
diuites plebis. Omnis glo¬
ria eius filie regis ab intus
infimbreis aureis circũ amic¬
ta uarietatib. Adducẽtur
regi nirgines post eam proxie
eius afferentur tibi. Afferen

Expanded text:
us Deus tuus  et adorabunt eum filiae Tyri in muneribus. Vultum tuum deprecabuntur  omnes divites plebis. Omnis gloria eius filiae regis ab intus  in fimbreis aureis circumamicta varietate. Afferentur regi virgines post eam  proximae eius adducentur tibi in
Abbreviated transcription (Latin):
O
beata maria quis tibi di¬
gne ualeat iura graciaꝵ
et laudum preconia impendere
que singulari tuo assensu mũdo
succuuisti ꝑdito. Quas tibi lau¬
des fragilitas humani geneus¬

Expanded text:
O beata Maria, quis tibi digne valeat jura gratiarum ac laudum praeconia impendere, quae singulari tuo assensu mundo succurristi perdito? Quas tibi laudes fragilitas humani gene
Abbreviated transcription (Latin):
pretenbit Laudate dñm
de terra drachones et omnes a¬
byssi Ignis grando nx gla¬
cies spiritũs ꝓcellarum quẽ fa¬
ciunt uerbum eius Montes
et omnes colles ligna fructifera
et omnes cedri Bestie et inuu̾¬
sa pecora serpentes et uolucres
pennate Reges terre et omnes
populi principes et omnes iu

Expanded text:
m de terra dracones et omnes abyssi ignis grando nix glacies spiritus procellarum quae faciunt verbum eius montes et omnes colles ligna fructifera et omnes cedri bestiae et universa pecora serpentes et volucres pinnatae reges terrae et omnes populi principes et omne
Abbreviated transcription (Latin):
Bñdicite ignis et estus dño: be¬
nedicite fugus et estas domino
Bñdicite rores et pruma dño
bñdicite gelu et frigus domino
Bñdicite glacies et nues do¬
mino: bñdicite noctes et dies
domino Benedicite lux et
tenebre dommo: bñdicite ful¬
gura et nubes domino. Be¬
nedicat terra dnin laudet et
suꝑe xaltet eum in scł̃a Bñ¬
dicite montes et colles dño:
bñdicite uniuersa geriman

Expanded text:
et aestus Domino: benedicite frigus et aestus Domino. Benedicite rores et pruina Domino: benedicite gelu et frigus Domino. Benedicite glacies 62 et nives Domino: benedicite noctes et dies Domino. Benedicite lux et tenebrae Domino: benedicite fulgura et nubes Domino. Benedicat terra Dominum: laudet et superexaltet eum in saecula. Benedicite montes et colles Domino: benedici
Abbreviated transcription (Latin):
me Consumetur nequicia pec¬
catoꝵ et diriges iustum: sciuitans
corda et renes deus Iustum ad¬
iutorium meum a domino qui
saluos facit rectos corde Deus
iudex iustus fortis et paciens: nũ¬
quid irascitur ꝑsingules dies Pae¬
si conuersi fu̾itis gladium simm̃

Expanded text:
me. Consummetur nequitia peccatorum;  et dirige iustum scrutans corda, et renes Deus. Iustum adiutorium meum a Domino  qui salvos facit rectos corde. Deus iudex justus, fortis, et patiens  nunquid irascitur per singulos dies? Nisi convertamini, gladium suum
Abbreviated transcription (Latin):
Sancte iohannes baptistat: .. ꝙr.¬
Dm̃s sc̃i prĩarche et ꝓphete: orͣ.
Sancte petre.
Sancte paule.z
Sancte philippe .O.

Expanded text:
Sancte Joannes Baptista. Omnes sancti Patriarchae et Prophetae. Sancte Petre. Sancte Paule. SJacobe. Sancte Philippe.
Abbreviated transcription (Latin):
quod tũ max̃ hẽbãt barbari. Ad cuiꝰ conspectũ uelud
oñto const̾nati ad deditionẽ festinauerũt.
Er moc̾t es syracusanus superatis acie cartaginen¬
tium u̾itus ne taptiui quoꝵ ingentem manum
in pãtẽ redegerat ꝑu diligenter cũstodirent᷑ qui euẽ¬
tu dimicationis in epulas et securitatem conpellare
uictorel poterat finxit proxima nocte equitatum
hostilem uenturf. Q expectatione assecutus est ut so¬
lito attencius uigilie agerentur.
quibusrebus prospere gestis & ob id resolutis suil
m nimiam securitatem sõnoq & mero p̃ssis ĩ tal¬
tra transfugam misit qui p̃tendebat se fuga lapłum¬
dispoĩtas enam ubiq a syracusanis insidias quarꝵ metu¬

Expanded text:
quod cum maxime habebant barbari; ad cuius conspectum velut quod cum maxime habebant barbari; ad cuius conspectum velut ostento consternati ad deditionem festinaverunt. Hermocrates Syracusanus superatis acie Carthaginiensibus veritus, ne captivi, quorum ingentem manum in potestatem redegerat, parum diligenter custodirentur, quia eventus dimicationis in epulas et securitatem compellere victores poterat, finxit proxima nocte equitatum hostilem venturum. Qua exspectatione assecutus, ut solito attentius vigiliae agerentur. Idem, rebus prospere gestis et ob id resolutis suis in nimiam securitatem somnoque et mero pressis, in castra dispositas enim ubique a Syracusanis insidias. Quarum metu
Abbreviated transcription (Latin):
ALS HPARTUS UICTIS. PRE¬
lio theotonis reliquias eor quia non
circũuenerat c̃c̃sedens sublatis dem¬
de clamoribus per paucos suoꝵ tẽp̃ta¬
uit insõnemq hostem detimut ex eo
eo assecutus ut postero cdie irreꝗetũ facilius debellaret.
Iex hispana traicientes exceperat capt̃ hasdrubał
in castra hanibalis eiecit. Q factũ est ut hanibal luc¬
tu nam frater occisus erat & exertitus desperatione
aduentantis presitii affligeretur.
Sylla hiis qui p̃neste obfidebantur occisoꝵ in prelio
ducum capita hastis prefixa ostendit atq ita ob¬
stinatoꝵẜ pernicatiam fregit.
Rmenꝰ dux germanoꝵ capita eor quos octiderat
siłr p̃fixa acł uallũ hostiũ ad moueri iubsit.¬
Omicius corbulos cũ tigͣnocretã obsideret & ar
meni pertinaciter uiderẽtur tollerae̾ obsitionẽ
inuaduadum ex megestanis quos ceperat aĩadũtit
capt̃q eius in balista excussum intra munimenta
hostium misit Id forte decidit in mediũ conscilium

Expanded text:
 Marius, victis proelio Teutonis, reliquias eorum, quia nox intervenerat, circumsedens, sublatis subinde clamoribus per paucos suorum territavit insomnemque hostem detinuit, ex eo assecutus, ut postero die irrequietum facilius debellaret. ex Hispania traicientes exceperat, caput Hasdrubalis in castra Hannibalis eiecit; quo factum est, ut et Hannibal luctu nam frater occisus erat et exercitus desperatione adventantis praesidii affligerentur. L. Sulla his, qui Praeneste obsidebantur, occisorum in proelio ducum capita hastis praefixa ostendit atque ita obstinatorum pervicaciam fregit. Arminius, dux Germanorum, capita eorum, quos occiderat, similiter praefixa ad vallum hostium admoveri iussitomitius Corbulmenii pertinaciter viderentur toleraturi obsidionem, in Vadandum ex megistanis, quos ceperat, animadvertit caputque eius ballista excussum intra munimenta hostium misit. Id forte decidit in medium concilium,
Abbreviated transcription (Latin):
A LS. HOSTILIS REA. ro¬
manoꝵ cõmisso ad uersus uenientes prelio
rum Albani deserto exercitu romanorum
proximos petẽtur tumłos eaq res t̾basset
ro. ͤ animos clare pronũciauit iussu suo al¬
banos id fecisẜ̾ ut hostem circũueniret. que res & trorẽ
uenientibis & romanis fidutiam attulit remq incli¬
natam consciꝰ restituit.
Ucius sylla cũ prefectus eiꝰ coĩtãte non exigua equi¬
tũ manu cõmisso iam prelio acͥ hostes transfugis¬
set pronũciauit iussu suo id factũ eaq rͦne militum
animos non tã a confusione retraxit. sed quadam enã
spe utilitatis quȩ id consil ͫ insecutura esset confirmatet
Dem cĩ auxiliares eius missi ab ea circũuenti ab
hostibus mterfecti essent uerereturq ne piopter
id dampnũ uniuersus trepidaret exercitus pronũcia
auxiliãib qui ad defectionem conspirassent conscilio
a se in loca miqua deductos. Ita manifestissimam cla¬
dem ulcionis silatione uelauit & militum aͦs hac per¬
suasione confirmauit.

Expanded text:
s Hostilius, rex Romanorum, commisso adversus Veientes proelio, cum Albani deserto exercitu Romanorum proximos peterent tumulos eaque res turbasset nostrorum animos, clare pronuntiavit iussu suo Albanos id fecisse, ut hostem circumveniret. Quae res et terrorem Veientibus et Romanis fiduciam attulit remque inclinatam consilio restituit. L. Sulla, cum praefectus eius, comitante non exigua equitum manu, commisso iam proelio ad hostis transfugisset, pronuntiavit iussu suo id factum; eaque ratione militum animos non tantum a confusione retraxit, sed quadam etiam spe utilitatis, quae id consilium secutura esset, confirmavit. Idem, cum auxiliares eius missi ab ipso circumventi ab hostibus et interfecti essent verereturque, ne propter hoc damnum universus trepidaret exercitus, pronuntiavit auxiliaris, qui ad defectionem conspirassent, consilio a se in loca iniqua deductos. Ita manifestissimam cladem ultionis simulatione velavit et militum animos hac persuasione confirmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
circa predam occupatos hostes iam etiam fatiga¬
tos ip̃e reꝗetis & orclinatis suis aggressus fudit.
exuitq preda
Dii in insula latina quam transiturus erat
noster romanus exercitul succiderãt arbo¬
res ita ut exꝑte exigua sustentata starent do¬
nec impellerentur delitu erant deinde ad extre¬
mas ip̃i Ingressoq siluam hoste proximas ulterio¬
res impulerunt. eo modo intpropagata pariter
supra romanos ruina. mãgnam manũ eliserũt.
Quemad modum ea quibus defecimus uideant᷑
non deest ut usus eoꝵs expleat᷑. Capłm Septimum.

Expanded text:
circa praedam occupatos hostes, iam etiam fatigacirca praedam occupatos hostes, iam etiam fatigatos, ipse requietis et ordinatis suis adgressus fudit exuitque praeda. Boii in silva Litana, quam transiturus erat noster exercitus, succiderunt arbores ita, ut parte exigua sustentatae starent, donec impellerentur; delituerunt deinde ad extremas ipsi ingressoque silvam hoste per proximas ulteriores impulerunt. Eo modo propagata pariter supra Romanos ruina magnam manum eliserunt. VII Quemadmodum ea, quibus Deficiemur, Videantur non Deesse aut Usus eorum Expleatur L.
Abbreviated transcription (Latin):
luius nobilior cum ex sannio ĩ lucaõs
exercitum duceret & cognonisset a profu¬
gis hostes nouissimum agmen eius aggres¬
luros fortissimam legionem primo ire
ultiõ sequĩ iussit impedimentã. Ita factum ꝓ occõe
amplexi hostes diripere sarcinas ceperunt. Fuluius
legionis de qua supradictum est ꝗnq cohortes in
dexteram uie partem direxit. quinq ad sinistram
atq ita predationi intentos hostes explicato pro utra¬
Dem̾ hostibus tergum eius in itinere p̃mentibꝰ
dum flumine interueniente non magno ita
cauit ut hostes paucitate contemplata audatiuis se¬
querentur. Ꝙ ubi factum est. legio quȩ ob hoc dispoĩta
erat de insidiis hostem aggressa uastauit
Iphicrates in tratia cũm propter conditionẽ locoꝵ
longum agmen deduceret & nunciatũ ess&
ei hostes sũmum id aggressuros cohortes in utͣq
latera secedere & consistere iussit ceteros suf¬
fugere & iter maturare. transeunte ã toto agiine¬
hostium lectissimos quosq retinuit. Et ita passi

Expanded text:
lvius Nobilior, cum ex Samnio in Lucanos exercitum duceret et cognovisset a perfugis hostes novissimum agmen eius adgressuros, fortissimam legionem primo ire, ultima sequi iussit impedimenta. Ita factum pro occasione amplexi hostes diripere sarcinas coeperunt. Fulvius legionem, de qua supra dictum est, quinque cohortes in dextram viae partem direxit, quinque ad sinistram, atque ita praedationi intentos hostes explicato per utradem, hostibus tergum eius in itinere prementibu flumine interveniente non ita magno,cavit, ut hostes paucitate contempta audacius sequerentur. Quod ubi factum est, legio, quae ob hoc disposita erat, ex insidiis hostem adgressa vastavit. Iphicrates in Thraciam, cum propter condicionem locorum longum agmen deduceret et nuntiatum esset ei hostes summum id adgressuros, cohortes in utraque latera secedere et consistere iussit, ceteros suffugere et iter maturare; transeunte autem toto agmine lectissimos quosque retinuit et ita passim
Abbreviated transcription (Latin):
Fidutiam suorum religione aduuandã esse
sequi ut preliantibus ip̃is adessent
Gesilaus lacedemonus cum quosdam persarũ
alba corꝑa & u̾bratia contempnerent᷑.
Pero syratusanoꝵ tirãnꝰ bello aduersus penos subs¬
cepto cum mltos cepisset infirmissimũ quemq
precipue auxiłaribus qui nigĩnũ erant nudatũ in
conspectu suorum produxit ut ꝑsuaderet cõtẽpnẽdos.
Irus rex persarum ut concitaret a   preliantium
tota die in excidenda quadam silua eol fatiga¬
uit deinde post triduum prestitit eis liberalissĩas
epulas & interrogauit Utrum horum dieꝵ mag̃
atq per ħ inquit ad illa prouemendum est Nam
liberi btĩq esse nisi medos uiteritis non potestis:
atq ita eos ad cupiditatem prelii concitauit.
Sylla quia aduersus Archilaum prefectũ mitͥ¬
datis apud pirea pig̾oi̾bus ad prelium militi¬
bus utebatur oꝑe eos fatigando compulit ad posten¬
dum ultro pugͤ signumꝰ
Abius maximus u̾itus ne qua fidutia nauium

Expanded text:
fiduciam suorum religione adiuvandam ratusequi, ut proeliantibus ipsis adessent. Agesilaus Lacedaemonius, cum quosdam Persarum alba corpora et umbratica contemnerentur. Gelo, Syracusarum tyrannus, bello adversum Poenos suscepto, cum multos cepisset, infirmissimum quemque praecipue ex auxiliaribus, qui nigerrimi erant, nudatum in conspectum suorum produxit, ut persuaderet contemnendos. Cyrus, rex Persarum, ut concitaret animos popularium, tota die in excidenda silva quadam eos fatigavit; deinde postridie praestitit eis liberalissimas epulas et interrogavit, utro magis "atqui per haec", inquit, "ad illa perveniendum esOf; nam liberi beatique esse, nisi Medos viceritis, non potestis", atque ita eos ad cupiditatem proelii concitavit. L. Sulla, quia adversus Archelaum praefectum Mithridatis apud Pirea pigrioribus ad proelium militibus utebatur, opere eos fatigando compulit ad poscendum ultro pugnae signum. abius Maximus veritus, ne qua fiducia navium,
Abbreviated transcription (Latin):
les aduersus etruschos propter seditio¬
nem detractate prelium exertitu. ul¬
tro siłauit cuntatoem donec milites ꝓ¬
bris hostium uacti pugnam deposte¬
rent iurarentq se ex ea pugna uictores redituros.
Uuius nobilior cum aduersus sam̃ciũ
nͦꝰsimm exercitum & successibus tumidum
puis copiis nec̾te haberet detractare siłauit unã
legionem hostium a se corruptam ad proditionẽ
Imperauitq ad eius rei fidem tribunis & p̾mil
cume aut auri argentiq haberet conferret. ut
representari mertes proditoribus posset se aut
hiis qui contulissent pollicitus est consumata uit¬
toria ampla insuper premia daturum que sua
persuasio romanis alacritatem actulit & fidu¬
tiam. Unde etiam preclara uictoria cõmisso sta¬
tim bello peracta est
turus confusis suorum animis pro contione
dixit nullius se eo die opera nisi decime legionis

Expanded text:
les adversus Etruscos propter seditiones detractante proelium exercitu ultro simulaverunt cunctationem, donec milites probris hostium coacti pugnam deposcerent iurarentque se ex ea victores redituros. Fulvius Nobilior, cum adversus Samnitium numerosum exercitum et successibus tumidum parvis copiis necesse haberet decertare, simulavit unam legionem hostium corruptam a se ad proditionem imperavitque ad eius rei fidem tribunis et primie numeratae pecuniae aut auri argentique haberet, conferret, ut repraesentari merces proditoribus posset; se autem his qui contulissent pollicitus est consummata vitoria ampla insuper praemia daturum. Quae persuasio Romanis alacritatem attulit et fiduciam, unde etiam praeclara victoria commisso statim bello parata est. aturus confusis suorum animis pro contione d