comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erit gͥ diapente ꝙ useqͣłtera diatessaron uͦ in ꝓportio ẽ sesquit̾cia
collocanda. Qđ si diatessaron adiapente consonantia subtͣhamꝰ
relinquitur spatium qd dr̃ tonus. Sẽsquitc̾iũ uͦ si ꝓpoitioĩ sesqualt̾e
minuamus. relinquitur sesquioctaua ꝓportio. Quo fit ut tonus
in sesquioctaua debeat cõꝑatioẽ constitui
Qualtã. iunctas uͦ duplam ac sesqualt̾am triplicem ꝓportionẽ
creare: exhis ⁊̃ illud apparet. diapente acdiapason intripliciꝓpor¬
tione constitui. S siquis triplici ꝓpoitioĩ sesquit̾ciam habitudi¬
nem iungam᷑: qua druplam facit. G̾ si diapente ac diapason
consonãtũs diaressaron simphonia iungat᷑: qͣuadruplum spa¬
ꝑd in his illud diligens lector agnoscat. quod consonantiis conso¬
nantie suꝑposite. alias quasdam consonantias effecerunt. Nã
Diapente ac diatesaron iuncte: chiapason ut dicci est creauit:
Huic uͦ idest diapason ruriꝰ si diapente simphoma iuingatur : fit

Expanded text:
idem in sesquialtera, diatessaron vero in proportione sesquitertia collocanda. Quod si diatessaron a diapente consonantiam subtrahamus, relinquitur spatium, quod dicitur tonus. Sesquitertium vero si proportioni sesquialterae minuamus, relinquitur sesquioctava proportio. Quo fit ut tonus in sesquioctava debeat ratione constitui. quialteram, junctas vero duplam ac sesquialteram triplicem proportionem procreare, ex his etiam apparet diapente ac diapason in triplici proportione constitui. Sed si quis triplici proportioni sesquitertiam habitudinem jungat, quadruplam facit. Igitur si diapente ac diapason consonantiis diatessaron symphonia jungatur, fit quadruplum spaSed in his illud diligens lector agnoscat, quod consonantiae consonantiis suppositae alias quasdam consonantes efficere. Nam diapente ac diatessaron junctae, diapason ut dictum est creant; huic vero, id est diapason, rursus si diapente symphonia jungatur, fit
Abbreviated transcription (Latin):
saron inmultiplici gn̾e collocari nonposse. Quo cͥca in sr̃partidari ineqͣli¬
tatis gn̾e uire ponentur:¬
rib ꝓportionib collocantur. Saut̃ manme: seqͣltera ⁊ sesquit̾tia. hoc
te ac diatessaron consonantie collocentur: non dubium: qͥn sicut alie
q̃libet ꝓportiones sr̃partidares p̃t̾ sesq̃lterã ac serqui t̾ciam iuncte
non efficiunt. unum duplum : ita diapente ac diatessaron unum dia¬
pason nulla ratioẽ concludunt: Qm̃ enim diapason indupplici ꝓpor¬
tione eẽ monstratum ÷ : duplex uͦ ꝓportio ex sexqͣlt̾a sesquit̾cioq
cõponitur. diapason uͦ exdiatessaron ac diapente copulatur: non ÷
dubium quin si totum diapason indupplici statuamꝰ: diapente ⁊ dia¬
tessaron inseqͣltera sesquit̾ciaq ꝓportioẽ consistit: nͥ inhis duabus

Expanded text:
saron in multiplici genere collocari non posse: quocirca in superparticulari inaequalisaron in multiplici genere collocari non posse: quocirca in superparticulari inaequalitatis genere jure ponenturribus proportionibus collocantur. Sunt autem maxime sesquialtera et ium quin sicut aliae quaelibet proportiones superparticulares praeter sesquialteram et sesquitertiam junctae non efficiunt unum duplum, ita diapente ac diatessaron unum diapason nulla ratione concludunt. Quoniam enim diapason in duplici proportione esse monstratum est, duplex vero proportio ex sesquialtero sesquitertioque componitur; diapason vero ex diatessaron ac diapente copulatur, non est dubium quin, si totum diapason in duplici statuatur, diapente et diatessaron in sesquialtera sesquitertiaque proportione sint locan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlẽe. Er his gͥ demonstat᷑ diatessarõ consonantia ñ eẽ nuitipiae
Dico aut̃ qm̃ nediapente consonantia in multiplitigñe s port tolloca¬
rl.Nam simeo gn̾e statuͥt᷑ qm̃ est ei minor otimia idẽ diatess aron.
ũ locabit̾ diapente inminimo multiplici idefłi incduplid. set utut
locus quo diatessarõ ꝯsonantia possit aptari. S diatessaro consonantia
muttiplias gn̾is ñ ẽ. Quo cͥca nec diapente in maiore habitudine in¬
tiplicis quam ẽ dupla que minima ẽ. aptari p̃. Sit gͥ diapente in
minima st cdupla. diatessarõ uͦ quȩ minor an multipli quod apta
re si p nonẽ eni quicqͣ minꝰ ad duplici. Sit gͥ sesqualta. conũ
sesquit̾tua. Incontinua eñ ꝓpeto ne locabit. S duoi sesqutoni
ampliores sunt uno sesqͣit᷑o. Puo gͥ toni unam diatessarõ ꝯsonantiã
uincent. qͦd nulla ratioẽ continget. E ł his gͦ aꝓpbatur diapente ac diates¬

Expanded text:
lent. Ex his igitur demonstratur diatessaron consonantiam non esse multiplicem. Dico autem quoniam nec diapente consonantia in multiplici genere poterit collocari. Nam si in eo statuatur, quoniam est ei minor continua, id est diatessaron, non locabitur diapente in minimo multiplici, id est duplici, scilicet ut sit locus quo diatessaron consonantia possit aptari. Sed diatessaron consonantia multiplicis generis non est. Quocirca nec diapente, in majore habitudine multiplicis quam est dupla quae minima est, aptari potest. Si igitur diapente in minima, scilicet dupla, diatessaron vero, quae minor est, in multiplici quidem aptaest. Non est enim quidquam minus a se duplici. Sit igitur sesquialtera, tonus vero sesquitertia, in continua enim proportione locabitur. Sed duo sesquitertii ampliores sunt uno sesquialtero. Duo igitur toni unam diatessaron consonantiam vincent, quod nulla ratione continget. Ex his igitur approbatur diapente ac diates
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓport̾o. slam si duplicẽ auferamꝰ tͥplici quos relinquit᷑ sesqualt̃ ẽ
Quod si diatessarõ quid̾ duplex ẽ. diapente ũ tͥplũ. sublatoq diateᷤᷤ¬
sarõ a diapente tonus reliquus: millo mͦ dubitarip̃. quin tonus
inses quasta debeat ꝑ port̾oeꝯ stitui. S Sue sesqualt̾e ꝓ pott̃ones
duplicẽ uincunt quemad mod̾ ȩxarith meticis instructꝰ s p̃ qͥsq colligͥ̾e.
diatesarõ insuꝑ particłari ineqͣlitatis gn̾e collocent᷑.
pos si auao tonum quoꝵ iuultiplio gñe p̃scbat. qm̃ ꝗͣ to¬

Expanded text:
 sesquialter est. Quod si diatessaron quidem duplex est, diapente vero triplum, sublato diatessaron a diapente tonus reliquus fit, nullo modo dubitari potest quin tonus in sesquialtera debeat proportione constitui. Sed duae sesquialterae proportiones duplicem vincunt, quemadmodum ex arithmeticis instructus sibi potest quisque cdiatessaron in superparticulari inaequalitatis genere collocetur. Quod si quis tonum quoque in multiplici g
Abbreviated transcription (Latin):
i pͥma qͦ ꝓbõne inq̃ diapaso uisuꝑ particłari gn̾e ñ eẽ ponenda mõ¬
str ñ. id quoq qͦdam rõnis mͦ ꝑclaruit: singillatim tñ de eo ac dili¬
genti ꝑ tccemꝰ. Nam si insuꝑpartibłari quis has habitudines ponẽoaᷤ
eẽ. ñ dix̾it : in multiplice gne̾ fatebitur collocandas. Nam ĩ suꝑ¬
diapente continua: ita sidiatessaron induplici statuitur: diapente
incontinua duplicis poni. id ÷. tͥplici. Tonus aut̃ in habitudinib mu¬
sicis pꝰ diacessarõ locatur nimrũ in ea ꝓpott̾one ponat᷑ q̃ ẽ minor ã¬
duplici ħ aut̃ inmultiplictatis gn̾e ñ pot̾ inueniri. R estat gͥ u¬

Expanded text:
 probatione ea qua diapason in superparticulari genere non esse ponenda monstravimus, id quoque quodam rationis modo perclaruit; sigillatim tamen de eo ac diligentius pertractemus. Nam si in superparticulari quis has habitudines ponendas esse non dixerit, in multiplici genere fatebitur collocandas. Nam in suiae, diapente continua, ita si diatessaron in duplici statuitur, diapente incontinua duplicis poni, id est triplici. Tonus autem quoniam in habitudinibus musicis post diatessaron locatur, nimirum in ea proportione ponatur, quae est minor duplici. Haec autem in multiplicitatis genere non potest inveniri. R
Abbreviated transcription (Latin):
leata: non efficit integͣm sesquit̾ciã ꝓport̾onẽ. s ea distantia minor:
que in semitonio ppit᷑. Quod si duplicata sesquioctaua comꝑat̾o
medietas. Quod si sesquiqͣrtĩ sesquit̾cio auferas id quod relinquit᷑
Quod si ea ñ ẽ multiplici gn̾ẽ i equalitatis: cadec supparticłare
in eqͣlitatis gn̾s. Sit gͥ suꝑpartidaris ꝓ portõ diapason consonantia. Aufera¬
t᷑ ab ea ꝯtinua ꝯsonantia id̾ diapente relinquit᷑ diatessarõ. Bis gͥ diateᷤ¬
saron: minius ẽ uno diapente. E ipsũ diatessarõ ñ implec diapente
consonantie: mediecatẽ. quod ẽ. impossibile. Monstrabit᷑ enĩ bis dia¬
tessarõ: tono ac semitonio. ꝯsonantiã diapente tͣnscende. quo cͥca ne
Diapasõ ꝗ in suꝑ partidari in eqͣlitatis gñe poni .pͭ.

Expanded text:
ata non efficit integram sesquitertiam proportionem; sed ea distantia minor est quae in semitonio reperitur; quod si duplicata sesquioctava comparatio ionis plena medietas; quod si sesquiquartum sesquitertio auferas, id quod relinquitur Quod si ea non est in multiplici genere linaequalitatis, cadet in superparticulare inaequalitatis genus. Sit igitur superparticularis proportio diapason consonantia. Auferatur ab ea continua consonantia, id est diapente, relinquitur diatessaron. Bis igitur diatessaron minus est uno diapente, et ipsum diatessaron non implet diapente consonantiae medietatem, quod est impossibile. Monstrabitur enim bisdiatessaron tono ac semitonio consonantiam diapente transcendere. Quocirca nec diapa
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is sensꝰ que minina sunt comp̃hendẽ nequeat. ictͥco hanc
rium non posse distinguere fore aut̃ ut dep̃hendat᷑ : frequentissi¬
me tał particłã ꝑeosdem crescat errores. Nam quod inmini
mo ẽ. ordiendum: compendium dabimus questioni si ab eo
dequerit᷑ ordiam᷑  Id uͦ est tonus induo possit equa partiri.
necne:. Nunc gͥ de tono ẽ. ꝑtͣctandum. ⁊ que madmodũ
non possit induo eqͣ diuidi demonstnͣd ẽ. Quam demonst᷑¬
tionem si quis ad reliquias suꝑparticłares ꝯꝑat̾ones tͣnsferat
similit̾ demonstrabit᷑ suꝑ particłarẽ in equa noto atq integͦ
nũo seꝑari non posse. Primigͥ nũi tonum continentes strp yu̾i
sit: eosd binario. quo.s. minimo possum multiplico. Fiunt gͥ¬

Expanded text:
omnis quae minima sunt comprehendere nequeat, idcirco hanc rium non posse distinguere, fore autem ut deprehendatur, si frequentissime talis particula per eosdem crescat errores. Nam quod in mini est ordiendum an compendium dabimus quaestioni, si ab eo de quo quaeritur ordiamur. Id vero est tonus, in duo aequa possit partiri necne. Nunc igitur de tono est pertractandum, et quemadmodum non possit in duo aequa dividi demonstrandum est. Quam demonstrationem si quis ad reliquas superparticulares comparationes transferat, similiter demonstrabitur superparticularem in aequa noto atque integro numero separari non posse. Primi igitur tonum continentes numeri sunsit eosdem binario, quo scilicet minimo possum, multiplico. Fiunt igi
Abbreviated transcription (Latin):
nanus octoplus pͥmus.: Ab hoc gͥ unum sesquioctauũ pot̾o diruia¬
re S quia duos querimꝰ: fient octies octo. Atq ex eo.lxiiii. ex¬
plicent᷑. Ent gͥ n scd̾s octuplus. aquo possumꝰ duas seiamoctauas
ꝓ portones educẽ. Nam.uiii. que ẽ. octatia pars. lxii. unitati
endem ad diti: otam sumã. lxxii. ꝑficuint. His uͦ si sua octara¬

Expanded text:
narius octuplus primus. Ab hoc igitur unum sesquioctavum potero derivanarius octuplus primus. Ab hoc igitur unum sesquioctavum potero derivare. Sed quia duos quaerimus, fient octies octo, atque ex eo 64 explicentur. Erit igitur secundus octuplus a quo possumus duas sesquioctavas proportiones educere. Namque octo quae est octava pars 64 unitatum eisdem ad
Abbreviated transcription (Latin):
de his mul¬
ta nichomacꝰ: noᷤᷤ
tñ q̃ potumus
buitate partim ea ipsa que pytagorici affirmant ꝓm̃tes. partumn
ereist̃ quedam consequentia argum̃tantes ꝓbauimꝰ. si diatessaro
omsonante diapason addat᷑. consonantiã ex his coniungi ñ posse.
identur semitonia nincupata non quod uere tonoꝵ medictates
sit S quod sint non integͥ comi. Hꝰ ꝙ spacii quod nunc quidł se¬
intoniĩ nuncuponi : apud anti quiores aut lumina ł dicsi uocabiat
hic mnodiis et suiti eniti ex sesquitia ꝓportone quȩ diatessacõ e duie ses¬
quioctane habitudines que toni sunt auferunt᷑: relinquit᷑ spacuim
quod semitoniũ mincupat᷑. Queramꝰ gͥ duos tonos continua dispõne
descͥptos. S quo hi ut dictĩ ẽ insesquioctaua ꝓport̾one consistunt.
diusq sesqui occauas ꝓ pott̾ones continuas adnibere ñ possumꝰ. nͥ multi¬
pler ille a quo he d̾iuari possint repꝑiant᷑. Sit unitas pͥma elq octo¬

Expanded text:
de his multa Nicomachus, nos tamen qua potuimus brevitate partim ea ipsa quae Pythagorici affirmant promentes, partim ex eisdem quaedam consequentia argumentantes, probavimus, si diatessaron consonantiae diapason addatur, consonantiam ex his conjungi non posse. Videntur enim semitonia nuncupata, non quod vere tonorum sint medietates, sed quod sint non integri toni. Hujusque spatii quod nunc quidem semitonium nuncupamus, apud antiquiores autem limma vel diesis vocabatur, hic modus est. Cum enim ex sesquitertia proportione quae diatessaron est, duae sesquioctavae habitudines, quae toni sunt, auferuntur, relinquitur spatium quod semitonium nuncupatur. Quaeramus igitur duos tonos continua dispositione descriptos. Sed, quoniam hi ut dictum est in sesquioctava proportione consistunt, duasque sesquioctavas proportiones continuas adhibere non possumus, nisi multiplex ille, a quo hae derivari possint, reperiatur, sit unitas prima eique octo
Abbreviated transcription (Latin):
UO D uͦ integrum sit semitoniũ aut quib pͥmis nu̾s ostet.
nunc euidentiꝰ explicabo. id.R̾. quod diuisione toni dictũ¬
s est. ñ ad ħ ꝑtinet ut semitoruoꝵ modos uolu̾imꝰ ostend̾ẽ s ad id
potiꝰ qͦd tonũ ingemina eqͣ diceremus nõ posse disiungi. Diates¬
saron que ẽ. ꝯiotiantia uocũ ꝙ est quatuor: int̾ualloꝵ triũ.
Constat autem ex duob tonis. s non integro semitonio. Sit enim subiec¬
comparet᷑ sesquit̾cia ꝓportio fiet. ac diatessaron ꝯsonantiã resonabit.¬

Expanded text:
uod vero integrum sit semitonium, aut in quibus primis numeris constet, nunc evidentius explicabo. Id enim quod de divisione toni dictum est, non ad hoc pertinet, ut semitoniorum modos voluerimus ostendere. Sed ad id potius quod tonum in gemina aequa diceremus non posse disjungi. Diatessaron, quae est consonantia, vocum quidem est quatuor, intervallorum trium. Constat autem ex duobus tonis, et non integro semitonio. Sit enim subjeccomparet
Abbreviated transcription (Latin):
neccli ꝑbło . ħy patenaut̃ meson ei q̃ est mese. ut̃q adutmq ꝑso¬
orem paitem utsq diatessaron consonantie relatent᷑. erit admesen qͥs
hẏpaton. diatessaron recinens donsonantiam. hypate hypaton ad necẽ
aut̃ die z eugm̃: paramese. Consonabitq ⁊ hy patehẏpatõ. adhypate
nantiã. ad ult̾iorem uͦ diatessarõ ac diapason. ut hy patehs patõ. ad
hypaten meson diatessarõ. adnetendie z eugm̾ diatessarõ ac diapason.
Item nete hỹ ꝑboleõ que est acutior. ad gͥ ꝓrimam necendie ⁊ eugmꝰ
diatessarõ consonantiã. ad hypatemeson: diatessarõ ac diapason.

Expanded text:
on; Hypate autem meson, ea quae est mese: utraque ad utramque consoviorem partem utrisque diatessaron consonantiae relaxentur, erit ad mesen, quod est hypaton, diatessaron retinens consonantiam hypate hypaton, ad neten autem diezeugmenon paramese: consonabitque et hypate hypaton et hypate nantiam: ad ulteriorem vero diatessaron ac diapason, ut hypate hypaton ad hypate meson diatessaron, ad neten diezeugmenon diatessaron ac diapason. Item nete hyperbolaeon, quae est acutior ad sibi proximam neten diezeugmenon, diatessaron consonantiam. Ad hypate meson diatessaron ac diapason,
Abbreviated transcription (Latin):
ut unum qͦdam mͦ effingat sonum. Et sicut denario nũo qui fu̾it
additꝰ intͣ cum positꝰ. integer inmolatꝰq seruat᷑: cum incet̾is id mini¬
me eueniat: ita ⁊̃ in hac consonantia. Nam si duos tͥb aditias qͥnq
gͥ diapason. simphonia quãcumq aliam susceꝑ̃ ꝯsonantiã. seruat
nec inmutat. nec ex consona dissonam reddͥt. Nam sicut diapente
iuncta cum diapason. aliam consonantiã reddit.⁊ fit scd̾m ptolo¬
meum alt̾ius ꝯ sonantie additio ciꝰ q̃ ẽ diapason ac diatessarõ. in¬
multiplici suꝑ parcente ostituta ẽ q ca ꝓport̾o dupla suꝑbi para¬
ens. ut .uiii. ad .ii.hñt cn̾m t̾narium. octo. bis. duasq eiꝰ partes.
id duas unitates.
uͦ mͦis ipise ꝯsonantiar ũ ꝓport̾ones m̾iosq uestiget: hitic

Expanded text:
ut, inquit, denario numero qui fuerit additus, intra eum positus integer inviolatusque servatur, cum in caeteris id minime eveniat, ita etiam in hac consonantia. Nam si duo tribus adjicias, qui diapason quamcunque aliam susceperit consonantiam servat, nec immutat, nec ex consona dissonam reddit. Nam sicut diapente juncta cum diapason, aliam consonantiam reddit, et fit secundum Ptolemaeum alterius consonantiae additio ejusque est diapason ac diatessaroultiplici superpartiente constituta. Estque ea proportio dupla superbipartiens, ut octo ad tres; habent enim ternarium octo bis, duasque ejus partes, id est duas unitates. vero modis ipse consonantiarum proportiones numerosque vestiget, hinc
Abbreviated transcription (Latin):
Mͣ gͥ ñ unisonarũ uocũ. alie sunt ꝯtinue. alie disg̾gateꝯ
timie quid̃ tales sunt. ut int̾ se earum cdiffr̾a comuni fine
diffra uisit̾ suo qͦdam loco constitita. Continue quid ñ equlisone uo¬
ces ab armonica facultate seꝑant᷑ᷤ.ͤ Eenim sibupsis dissimiles.
nec unũ aliquid ꝑsonantes. Discrete uͦ uoces. armonice subiciũt᷑
arc. Pot̾ enim distantiũ sͥq dissimillimũ uocũ diffia dep̃heti¬
di inquib que nincte esfice melos possũt̃ dit̾t. Ete m.e axlc.¬

Expanded text:
sunt continue, alie disgregate continue quidem tales sunt, ut inter se earum differentia communi fine differentia visitur suo quodam loco constituta. Continue quidem non equisone voces ab harmonica facultate separantur; sunt enim sibiipsis dissimiles, nec unum aliquod personantes. Discrete vero voces harmonice subiiciuntur arti. Potest enim distantium sibique dissimilium vocum duritia deprehendi, in quibus coniuncte efficere melos possunt. Consone a
Abbreviated transcription (Latin):
ponebant. aristorenum secuti ⁊ pytagoricos. aristoxenus quippe
sonor diffrãs scd̃m gͣuitatẽ atq a cum̃ arbitbat᷑ inqͣlitate ꝯ¬
siste̾. Pytagorici uͦ inqͣntitate ponebant. ẜtolomĩs aut̃ pytago¬
tate putat s inquantitate ꝯstitui. ⁊ enĩ spissiora ac subtiliora
corꝑa acum̃. rario  ͤ uastiora. ed̾e gͣuitatẽ. ut ncħ nunc de intẽaĩ¬

Expanded text:
ponebant, Aristoxenum secuti et Pythagorici. Aristoxenus quippe sonorum differentias secundum gravitatem, atque acumen arbitratur in qualitate consistere; Pythagorici vero in quantitate poumen non in qualitate putat, sed in quantitate constitui. Etenim spissiora ac subtiliora corpora acumen, rariora et vastiora edere gravitatem, ut nihil nunc de intensi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtolonĩs diuifit hoc mͦ. Uocum alie sunt umsone. Alie mini
ut earum int̾ diffiã comium fine iungat᷑. non enĩ discreta ẽ. s agͣui-
diffia̾ silentio int̾ueniẽte distinguit᷑. Ut uͦ uoces communi fine run¬
gant᷑. fit hocmͦ. Sicut enim innubib arcꝰ aspicr̾ ita colores sibimet s̃
ꝓrimi ut ñ sit ceitꝰ finis. cum alt̾ ab alto disg̾get᷑.s: ita u̾bi gr̾a arubꝰ
discedit ad pallidũ nec ꝑcontinuã mutonẽ inseq̃ntẽ u̾tat᷑ colo¬
rem millo medio cercoq int̾ueniẽte qui utꝰsq distinguat. ita ⁊̃ fien
solet inuoab. at siquis ꝑcutiat n̾iiũ eumq dumꝑcutit torq̃¬
at euenit in pͥncpio pulsꝰ gͣuior sit. dum torq̃t᷑ uͦ uox illa ten u¬

Expanded text:
Ptolomeus dividit hoc modo. Vocum alie sunt unisone, alie minimut earum inter se differentia communi fine jungatur. Non enim discreta est, sed a gravi ae, quarum differentia silentio interveniente distinguitur, ut vero voces communi fine jungantur, fit hoc modo: Sicut enim cum in nubibus arcus aspicitur, ita colores sibimet sunt proximi: ut non sit certus finis, cum alter ab altero disgregetur. Sed ita verbi gratia a rubro discedit ad pallidum, ut per continuam mutationem in sequentem vertatur colorem, nullo medio certoque interveniente, qui utrosque distinguat; ita etiam fieri solet in vocibus, ut si quis percutiat nervum eumque dum percutit torqueat, evenit ut in principio puls
Abbreviated transcription (Latin):
Quadrupleq duplã. ut sit occuplã. Itaq incantarerũ nũo¬
sitate nicħ efficit sensus. cuius omne uidicium subitum atq
nisuꝑficie positĩ. integͥtatẽ ꝑfectonẽq ñ explicat. Idcͥco ñ ẽ. auri¬
sensum regat ac tẽꝑet. qͣ libđis sensus deficiens ꝰ uelitti baculo inni¬
tͥet. Ham ut singłe arces hũt instrum̃ta quod qd̃am partim
fuse aliqͥd informẽt. ut ascicłm partĩ uͥ qd̾ ẽ. integrum dep̃hendãt
ut circinũ. ita ⁊̃ armonica uis ht̃ duas iudicii partes unam qu qd̃¬

Expanded text:
druplaeque duplam, ut sit octupla. Itaque in tanta rerum numerositate nihil efficit sensus. Cujus omne judicium subitum, atque in superficie positum integritatem persecutionemque non explicat. Idcirco non est aurie errantem sensum regat ac temperet, qua labens sensus deficiensque veluti baculo innitatur. Nam ut singulae artes habent instrumenta quaedam quibus partim confusum aliquid informent, ut asciolam; partim vero quo et integrum deprehendmichiant, ut circinum; ita etiam harmonica vis habet duas iudicii partes; unam qu
Abbreviated transcription (Latin):
tonorum atq dieseon excogitatꝰ est num̾us qui ħ omĩa poss expłe.
itt marimus quid̾ ad ꝓslambanomeñ descbat᷑. qui sit. uiũi. cc. xui.¬
Omimus uͦ. ĩi. ceciii. Beliquorũ uͦ sonorũ ꝓportõnes. in horum
medietate: texent᷑. sane. abinferiore ꝓcedimꝰ. omĩumq uoĩa

Expanded text:
iones, vel tonorum atque dieseon, excogitatus est numerus qui haec omnia posset explere, ut maximus quidem ad proslambanomenon describatur, qui sit 9216; minimus vero 2304. Reliquorum vero sonorum proportiones in horum medietate texentur. Sane ab inferiore procedimus omniumque nomina
Abbreviated transcription (Latin):
sit hoc.d. Ab eo uͦ quod ẽ .a. in¬
tendatur semitoniũ miꝰ
dcxliiii. Item ab eo quod ẽ
b. semitoniũ aliud intenda¬
tonus ẽ. a.c. uͦ duo continet

Expanded text:
sit hoc D ab eo vero quod est A intendatur semitonium minus,  Item ab eo quod est B semitonium aliud intendatonus est, A C vero duo
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝑior descͥptio inferiora signa q̃ continet eiꝰ st̃ despͥtiois. ubi choidis
ndtulas apposumus. quoniã earum nomina logum fuit descbẽ. Item
si. ab. trib incisionib partianur erit pars t̾cia .aG. Due gͥ eiꝰdem er̃ .G̃. b
consonabat gͥ. ab. ꝓslabonome nos. ad .G. b q̃ ÷ hypatemeson. diapente
consonãtiam. inꝑpoitioẽ sesqͣtt̾a̾ constitutã: cb. aut̃. ad. G. b erit sesquioe¬
tauum. ⁊ continebit tonum. idq ordine cadet. Nam licanos hẏpatõ
diatonos. ideft .c.b. ad eam que est hẏpate mneson. id ẽ. g.b. continet
tonum. Rursus. ab. quidem ꝓslambanos. adc.b. lycanos hypaton diato¬
nuͣm. ht̃ consonantiam diatessaron. a.h. aut̃ ꝓslamba nonienos. ad .G.b.
bypatõmeson. ht̃ consonantiam diapente. c.b. ad.d.s. id licanos ħypa

Expanded text:
vero descriptio inferiora signa quae continet, ejus sunt descriptionis, ubi chordis notulas apposuimus, quoniam earum nomina longum fuit ascribere. Item si A B tribus incisionibus partiamur, erit pars tertia A G. Duae igitur ejusdem erunt G B. Consonabit igitur A B proslambanomenos ad G B, quae est hypate meson, diapente consonantiam in proportione sesquialtera constitutam; C B autem ad G B erit sesquioctava, et continebit tonum, idque ordine cadit. Nam lychanos hypaton diatonos, id est C B, ad eam quae est hypate meson, id est G B, continet tonum. Rursus A B quidem proslambanomenos ad C B lychanon hypaton diatonos consonantiam habet diatessaron, A B autem proslambanomenos ad G B hyp
Abbreviated transcription (Latin):
ruis. Et est multiplex eius quod ẽ.c. Est enim quadruplus. Eĩn
gͥ quadruplus hic exduplicata .b.c. ꝓport̾one. gn̾at᷑.b.c. ꝓpert̾o di¬
midiũ eius erit .G. b.c. ꝓport̾o dupła ẽ. S duplum multiple xẽ.
Erit. gͥ. b.c. ꝓport̾o multiplex.
uꝑ particłarꝰis int̾ualli medius nu̾is
nit umis neq plures ꝓportonalit̾ int̾uenient. Sit enim.b.c. ꝓpor¬
d.f. ⁊g. minimi sunt iead ꝓpott̾one: sunt eusd ꝓportonis pͥm.
unit̾. f .N. atq g. inadet nns. qui sit. ab. f. d. quoͥd̾ minor. maior uͦ
ab .g. Sola enim int̾ ẽ unitas. Quanti uͦ insuꝑparticłarib ꝓpor¬
tionib pport̾onalit̾ int̾ eiusd̾̃ ꝓport̾onis minimos m̾adet. tot ic¬

Expanded text:
rius, et est multiplex ejus quod est C. Est enim quadruplus. Quoniam rius, et est multiplex ejus quod est C. Est enim quadruplus. Quoniam igitur quadruplus ex duplicata B C proportione generatur, B C proportio dimidium ejus erit, igitur B C proportio dupla est. Sed duplum multiplex est: erit igitur B C proportio multiplex. Superparticularis intervalli medius numerus, neque unus, neque plures proportionaliter intervenient. Sit enim B C proporam D F et G minimi sunt in eadem proportione, sunt ejusdem proportionis primi. inter F D atque G incidet numerus, qui sit ab F D quidem minor, major vero ab G. Sola enim interest unitas, quanti vero in superparticularibus proportionibus proportionaliter inter ejusdem proportionis minimos intercident, tot
Abbreviated transcription (Latin):
.d. Quo cͥca quia .c. t̾minꝰ id quod ẽ .b. metit᷑. metiet᷑.⁊ d. Multiplex
ẽ gͥ .d. adid quod ẽ .c. Et ẽ.d.c. int̾uallum effectũ. ex composito
bis. copulatoq sibimet. ⁊ ꝑbinariũ multiplicato .b. c. int̾uallo. In
nu̾is qͦ id ꝓbat᷑. Sit enim .b. adc. duplum. ut binariꝰ ad unita¬
tem. E fiat᷑ ut .c. ad .b. ita .b. ad.d. Erit gͥ .d. qͣt̾natiꝰ. Multiplex
plus quat̾narĩ unitatis. ⁊ biario multiplicata medietas quod
est int̾uallum. B. q.
fuallum binario uul¬
tiplicatum multip
effecerit int̾uallum.
ipsum ꝙͦ multiplex erit. Sit int̾ualtnͣ b.c.⁊ fiat ut .c. ad .b. ita .b. add̾.
Et .o. sit. ad .c. multiplex. Dico qr b. eins. quod. ẽ c multiplex ẽ. Qm̃
enim. d. eiuis. quod ẽ .c. multiplex ẽꝰ metiet᷑.c. id quod ẽ.d. metiet᷑ ⁊ b.
tict᷑ id quod e.b. Multiplex ẽ.gͥ.b. ciꝰ quod ẽ.c. Id rursus ernu¬
m̾is. Et sit .c. unitas. D.uiͦͤ duplicata ꝓport̾one .b. c. sit qͣt̾na¬

Expanded text:
C terminus id quod est B metitur, metietur etiam D. Multiplex est igitur D ejus quod est C, et est C D intervallum, effectum ex composito bis copulatoque sibimet et per binarium multiplicato B C intervallo. In numeris quoque idem probatur. Sit enim B ad C duplum, ut binarius ad unitatem, et fiat ut C ad B, ita B ad D. Erit igitur D quaternarius. Multiplex plus quaternarius unitatis, et binario multiplicata medietas quod est intervallum B C. Si intervallum binario multiplicatum, multiplex effecerit, intervallum ipsum quoque multiplex erit. Sit intervallum B C, et fiat ut C ad B, ita B ad D, et D sit ad C multiplex. Dico quia B ejus quod est C multiplex est. Quoniam enim D ejus quod est C multiplex est, metietur C id quod est D, metietur et B. tietur id quod est B. Multiplex est igitur B ejus quod est C. Id rursus ex numeris, sit C unitas, D vero ex duplicata proportione, B C sit quaterna
Abbreviated transcription (Latin):
uox. pulsuꝰ  est. S sit ut pulsus motꝰ neceẽ ẽ añceda. Ut gͦ sit uox
motũ eẽ. necẽe ẽ. S omĩs motꝰ. ht̃ in se tum uelocitatẽ. tum ⁊
tarditatẽ. Si gͥ sit tardus inpellendo motꝰ. gͣuior reddit᷑ sonus.
Nam ut tarditas ꝑxima ẽ. stat̾oni. ita guitas contigua tacit᷑ni¬
tati. uelor uͦ motᷤᷤ acittam noculam p̃stat. Pret̾ea que gͣuis est
intensione crescit ad mediũ. Que uͦ acuta remissione dec̾scit ad
medium. Unde fit ut oĩs sonus qͣsi ex quib dam partib com¬
positꝰ eẽ. uideat᷑. Omĩs parcium connnict̾o. quedam ꝓportone¬

Expanded text:
go sit vox, motum esse necesse est. Sed omnis motus habet in se tum velocitatem, tum etiam tarditatem. Si igitur sit tardus in pellendo motus, gravior redditur sonus. Nam ut tarditas proxima stationi est, ita gravitas contigua taciturnitati. Velox vero motus acutam voculam praestat. Praeterea, quae gravis est, intensione decrescit ad medium. Quae vero acuta, remissione decrescit ad medium. Unde fit ut omnis sonus quasi ex quibusdam partibus compositus esse videatur. Omnis autem partium conjunctio quadam p
Abbreviated transcription (Latin):
sit᷑ demonstrand̃ ꝓponimꝰ semitoniũ minꝰ. mauis quod̾̃ eẽ comatib tͥb
minus uͦ quatuor. quod  facillime possis agnosc̾e. Sint tres ita nũi dis¬
positi. ut int̾ se ꝓportonẽ ꝯtineant diapason. ⁊ eã que dr᷑.ui. tonor.
Sit enim . a.ccłxi. cxliiii. Intendant᷑ gͥ ad .b. quid .u. toni ꝯtinui. ⁊ sit
ita positis. ⁊ constitutis manifestum ẽ. ĩt̃.c. atq d. coma ꝯstitui.
eorũq diffia̾m eẽ. ũũ.c. lii. id aut̃ sit.h. Remittant᷑ gͥ duo
Rurꝰ abeo quod ẽ intendo diatessarõ ad id quod ẽ.f. cc̃cexe uũ. dic.
atessarõ. int̾. b. gͥ. atq f. minꝰ semitoniũ reppit᷑. Sublatis enim
dediatessarõ ꝯsonantia duob tonis. fit reliquum semitonium
minus quod in pͥmis nius ꝯostare p̃dyxi celui. Icc .x liii. quos eosdem
nu̾os similes nonagies quadragies quat̾q multiplices: h. atq fi nuos
runt. Item. ab eo quod est .f. intendo diatessarõ. scł. ad.g. ⁊ sit. g. dclxiii.¬

Expanded text:
 demonstrandum proponimus semitonium minus, majus quidem esse commatibus tribus, minus vero quatuor, quod hinc facillime possis agnoscere. Sint tres numeri ita dispositi, ut inter se proportionem contineant diapason, et eam quae dicitur sex tonorum. Sint enim A 262144. Intendantur igitur ad B quidem quinque toni continui, et sit ita dispositis et constitutis, manifestum est inter C atque D comma constitui, eorumque differentiam esse 7153; id autem sit K, remittantur igitur duo sus ab eo quod est E intendo diatessaron ad id quo est F 497664. Quoniam atessaron, inter B igitur atque F minus semitonium reperitur. Sublatis enim a diatessaron consonantia duobus tonis, fit reliquum semitonium minus, quod in primis numeris constare praedixi 256 et 243. Quos eosdem numeros si millies noningenties quadragies quaterque multiplices B atque F, numeros re. Item ab eo quod est F, intendo diatessaron, scilicet ad G, et sit G
Abbreviated transcription (Latin):
auferamus. hi
qui relinqͦ un¬
t᷑ maiorem
obtinebt̃
ꝓportonem his nu̾s. qui erant ante diffre diminut̾onẽ. Sint
enim.i iii. ⁊ ui. abhic ꝓpͥam aufero differentiã. id est .ii. funt.Ui.¬

Expanded text:
auferamus, hi qui relinquuntur majorem obtinebunt proportionem his numeris qui erant ante differentiae diminutionem. Sint enim 8 et 6. Ab his propriam aufero differentiam, id est 2, fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
mesen ac paramesen: que int̾ se pleno differ tono. De quib eui¬
dentius explicabit᷑. cum unũ quodq studiosius ex planandõ post̾i¬
or tͣctatꝰ assum pserit. S diligentiꝰ intuenti quinq ñ amplius te¬
t̃corda repꝑiunt᷑. hypaton. mesõ. sing̃neñ. diet eugñ hyꝑboleõ.
Ia intytat᷑ ẽ. ut hypatas pͥncipales uocaret. Mesas. medias. sinẽ¬
menas ꝯiunctas. Diex eugienas d̃ isictas. hyꝑboleas excellenteᷤ.
S nob̾ inalieno oꝑe non erit immorand llud tm̃ int̾m de su¬
ꝑiorib tectordis addend uidet᷑. quod abypate meso̾ usq ad necen
qͣsi quoddam ordinis distinct̾o nisq celestis exẽplar ẽ. Ilamq hy¬
patemeson sat̾no ẽ. attͥbuta. Paripate uͦ iouiali cͥutsui cõsimił ẽ.

Expanded text:
mesen et paramesen, quae inter se pleno differre tono, de quibus evidentius explicabitur, cum unumquodque studiosius explanandum posterior tractatus assumpserit. Sed diligentius intuenti quinque, non amplius tetrachorda reperiuntur, hypaton, meson, synemmenon, diezeugmenon, hyperboleon. est, ut hypatas principales vocaret, mesas medias, synemmenas conjunctas, diezeugmenas disjunctas, hyperboleas excellentes. Sed nobis in alieno opere non erit immorandum. CAPUT perioribus tetrachordis addendum videtur, quod ab hypate meson usque ad meten quasi quoddam ordinis disjunctionisque coelestis exemplar est. Namque hypate meson Saturno est attributa, parhypate vero Joviali
Abbreviated transcription (Latin):
quodam ⁊ suauẽ sonũ. dueq uoces inunũ qͣsi coniuncte eoalescũt.¬
cent ad aurẽ atq unũ ex duob cõposttr̃ sonũstt̃ ẽ q̃ dt᷑ dissonantia¬

Expanded text:
quodammodo et suavem sonum, duaeque voces quasi conjunctaequodammodo et suavem sonum, duaeque voces quasi conjunctaecent ad aurem suavem atque unum ex duobus compositum sonum, tunc est quae dici
Abbreviated transcription (Latin):
qui fieri poss ut in unũ corpꝰ ac machinam conuenirẽt᷑. S ħ oĩs
diu̾sitas ita ⁊ temꝑũ uarietatẽ parit ⁊ frugtͣi ut tñ unũ anni cor-

Expanded text:
qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis diversitas ita et temporum varietatem par
Abbreviated transcription (Latin):
niimarima ope seruaueredum apud eos thaletas cretensis gortini-¬
us magno p̾cio ad scitꝰ ꝑueros disciplin& musice artis imbueret. Fuit
enim ldantiquis in morẽ duq ꝑmansit. Qũo uͦ eis chimotheus mi¬
lesuis suꝑ eas quas ante reꝑetat unũ addidit neruũ admultipliciorẽ
mulicã fecit. sr ege delaconica. consultũꝙ de eo factumest. Quod
ri de causis necẽe ẽ ñ pot̾it tñ motꝰ tam uelocissimꝰ ita magnorũ corꝑũ
nuillos omĩno sonos ciͤre. cũ p̃serti tanta sint stellarũ cursus coapt̾one
coniuncti: ut nicħ eque cõpaginatũ nicħ ita cõmistũ possit intelligi.
Namq alii excelsiores. alii inferiores ferunt᷑. atq ita om̃s eqͣli incit̾o ne
uoliuint᷑. ut ꝑdispares inequalitatis ratꝰ cͣsũ ordo ducat᷑. Uñ ñ pͣ
ab hac celesti uertigme ratꝰ ordo modulat̾onis absiste. lam uͦ iiii.

Expanded text:
nii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinnii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae artis imbueret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque permansit. Quoniam vero eis Timotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervum, ac multipliciorem musicam fecit, exegere de laconica. Consultumque de eo factum est. Quod ri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur, atque ita omnes aequali incitatione volvuntur, ut per dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero qu
Abbreviated transcription (Latin):
ac recti retine uestigiũ. si uel plasciuiores modos inuerecundũ aliqͥs.
ł ꝑ aspiores feroꝵ atꝙ inmane m̃tib illabat᷑. Nulla eni mag̃ ad aĩmũ
disciplinis uia q̃ aurib patet. Cum gͦ ꝑeas rithini mͦiq adaĩmũ usq
descenderint dubitari np̃. quin equomͦ mentẽ atꝙ ipsa sunt: affici¬
ant atq conftrment. Iuͦ ⁊̃ intelligi itigentib pot̾. Nlam qͦ aspiores
sunt getarii: duriorib delectant᷑ modis. Que uͦ mansuete mediocͥb Q̾m
cotusceniscis ac theat̃lib modis tenet᷑. fu̾it uͦ pudens ac mod esta musica
dum simpliciorib organis aget᷑. Ubi uͦ uane ꝑmixteas t̾ctã ẽ. amisit gͣui¬
tatis atq uitutis modñ. ⁊ pene int̾pitudinẽ ꝓlapsa miniiũ antiq̃ sp̾em
seruat. Uñ plato p̾cipit minime oport̾e pueros adom̃s modos erudiris
cam optime moratam pudent̾ꝙ coniunctam. ita ut sit modesta. ac sim¬
plex. ⁊ mascula. nec effeminata nec fera nec uaria. Quod lacedemo¬

Expanded text:
ac recti retinere vestigium, si vel per lasciviores modos, inverecundum aliquid vel per asperiores ferox atque immane, mentibus illdisciplinis via, quam auribus patet. Cum ergo per eas rythmi modique ad animum usque descenderint, dubitari non potest quin equo modo mentem, atque ipsa sunt afficiant, atque conforment. Id vero intelligi etiam in gentibus potest. Nam que asperiores sunt Getarum gentes durioribus delectantur modis, que vero mansuete, mediocribus. totum scenicis ac theatralibus modis tenetur. Fuit vero pudens ac modesta musica, dum simplicioribus organis ageretur; ubi vero varie permixteque tracta est, amisit gravitatis atque virtutis modum et pene in turpitudinem pservat. Unde Plato praecipit minime oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed cam optime moratam pudenterque conjunctam, ita ut sit modesta ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemo
Abbreviated transcription (Latin):
seruant. ⁊ sicut ingͣuib cordis isuocis ẽ mod ut ñ ad tacit᷑nita¬
tẽ gͣuitas usq descendebat: atq inacutis ille custodit᷑ acuminis
modꝰ ne nerui nimiũ tensi uocis tenuitate rumpant᷑. s totũ sͥ
sit consentaneũ atq conueniens. Ita ⁊̃ inmundi musica ꝑuide-¬
quicquid illud ẽ. aut suos effert fructꝰ. aut aliis aixiliant᷑ ut af¬
ferant. Nlam qͦd constringit hẏepins: uerlaxat. torret estas mat᷑at
autunnus. Temꝑaq uicissim ł ipsa suos affert̃ fructꝰ ł aliis ut
afferant sub ministrant. De quib post̾ius studiosiꝰ ministrandis pr

Expanded text:
nt. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundi musica pervidemquidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant. Nam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus, vel aliis ut afferant subminist
Abbreviated transcription (Latin):
specłationi: uũ ⁊̃ moralitati ꝯiuncta sit. Nicħ ẽ enim tam ꝓpͥum hu¬
manitatis quam remitai dulcib mͦis. astrĩgi ꝯtͣriis. Idq non mͦ sese
insinglis uł studiis uł ecatib tenet.u̾um ꝑcuncta diffundit᷑ studia.
E infantes it iuuenes necñ ⁊̃ senes ita nat᷑alit̃ affecti. quodam spon¬
taneo modis musicis adiungunt᷑ ut nulla omnino sit etas. que
a cantilene dulcis delectõne se iuncta sit. hinc ⁊̃ int̾ nosci pot̾ qͦd
non frustra ã platone dictũ sit mundi aĩam musica ꝯuenientia
fuisse coniunctam. Cum enim eo qͦd innob̾ ẽ iunctũ conuenient̾q co¬
aptatũ illud excipimꝰ quod insoniis apte conuenient̾q ꝯiunctũ est. eo¬
q dedectem̃. Nos qͦ ipios eadem similitudine compactos ẽ cognoꝰ¬

Expanded text:
speculationi, verum etiam moralitati conjuncta sit. Nihil est enim tam proprium huspeculationi, verum etiam moralitati conjuncta sit. Nihil est enim tam proprium humanitati, quam remitti dulcibus modis astringique contrariis. Idque non modo sese iet infantes ac juvenes, necnon etiam senes, ita naturaliter affectu quodam spontaneo modis musicis adjunguntur, ut nulla omnino sit aetas quae a cantilenae dulcis delectatione sejuncta sit. Hinc etiam internosci potest, quod non frustra a Platone dictum est, mundi animam, musica convenientia fuisse conjunctam. Cum enim ex eo quod in nobis est junctum convenienterque coaptatum, illud excipimus, quod in sonis apte convenienterque conjunctum est, eoque delectamur, nos quoque ipsos eadem similitudine compactos esse cognos
Abbreviated transcription (Latin):
IUM QU Mem peR¬
TIO SENOUUAI. ITA SpON¬
ꝑ ac Naturalit̃ &gie usbao
uiuentibus ad est ut sine his animal ñ
possit intelligi. Sed ñ eque eoꝵdem cog¬
nitio ac firma ꝑceptio. animi inuesti¬
gatione colligit᷑. Inlaboratũ ẽ enim quod
sensum ꝑcipiendis sensibilib reb ad
rum sensibiliũ ẜpͥetas id non obuiũ neꝙ cuilibet explicabile eẽ p̾.Nisi
quem ꝯueniens inuestigatio ueritatis contẽplatione. direxerit. Adest .Ni.
cunctis mortalib uisus. Qui utrum uenientib ad uisum fig̾is an
ad sensibilia radiis emissis efficiat᷑ int̾ doctos quidem dubitabile est.
sendibilib dici pͭ. marimeq de arbitͥo aurium. Quarum ins ita so¬
nos captat ut non mͦ de his iudicium capiat diffrasq cognoscat: ũũ
⁊̃ delectet᷑ sepius coͣapͣtatiq modi sint. Angat᷑ uͦ. si dissipati atq in cho
erentes. feriant sensũ. Uñ sit ut cum sint quatuor mathescos discipli¬
ne cet̾e quidem in in uestigatione ueritatis laborent. musica uͦ ñ mͦ

Expanded text:
ium quidem perceptio sensuum, ita sponte ac naturaliter quibusdam viventibus adest, ut sine his animal non possit intelligi. Sed non aeque eorumdem cognitio ac firma perceptio animi investigatione colligitur. Illaboratum est enim quod sensum percipiendis sensibilibus rebus adhrum sensibilium proprietas, id non obvium neque cuilibet explicabile esse potest, nisi quem conveniens investigatio veritatis contemplatione direxerit. Adest enim cunctis mortalibus visus, qui utrum venientibus ad visum figuris, an ad sensibilia radiis emissis efficiatur, inter doctos quidem dubitabile est, sensibus dici potest, maximeque de arbitrio aurium, quarum vis ita sonos captat, ut non modo de his judicium capiat, differentiasque cognoscat, verum etiam delectetur saepiuerentes feriant sensum. Unde fit, ut cum sint quatuor matheseos disciplinae, caeterae quidem ad investigationem veritatis laborent; musica vero non modo
Abbreviated transcription (Latin):
e. ea quam canendo suspendimꝰ in qͣ ñ potiꝰ sermonib s modũt insent¬
inmsẽ ꝙ uor ipsa tardior ⁊ ꝑ modulandas uarietates. qͦodam ta¬
dens int̾uallũ ñ tacit᷑nitatis s suspende ac tarde potiꝰ cantilene
nis ult albinus autumat addit᷑ t̾cia diffr̃a que medias uoces posit᷑¬
inludẽ. cum st heroum poema legimꝰ neq stimio cursiut psam neq
suspenso segnioriq modo uocis ut canticaumuo uflttate esoru. Neq

Expanded text:
est quam canendo suspendimus, in qua non potius sermonibus, sed modulis inseruimus; estque vox tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitatis, sed suspense ac tarde potius cantilene. His, uincludere, sed heroum poemata legimus, neque continuo cursu, ut prosam, neque suspenso segniorique modo vocis, ut canticum. CAPUT XIII. Q
Abbreviated transcription (Latin):
giuui guis simisceat᷑ nullam fac̾e consonantiã. qm̃ hanc canendi con¬
cordiã: similitudo non efficit. s dissimilitudo. Quȩ cuidistet insi¬
głis uocib. copulat᷑ inmixtis. S hinc pociꝰ nichomacꝰ fieri ꝯsonantiã
puter. Non inquit unus tm̃ pulsus ẽ. qui simplicẽ mod uo emit¬
tat. s semel ꝑcussꝰ n̾uus sepius aerem pellens. multas efficit uoces.
S quia ea uelocitas ẽ ꝑcͦssionis ut sonꝰ sonũ quodam mͦ ꝯp̃hendat:
distantia ñ sentit᷑. ⁊ qͣsi una uox aurib uenit. Si gͥ ꝑcussiones gͣui¬
ũ sonors com̃surabiles sint ꝑcussionib acutoꝵ sonoꝵ. ut in his ꝑ

Expanded text:
gravi si misceatur, nullam facere consonantiam, quoniam hanc canendi concordiam similitudo non efficit, sed dissimilitudo. Quae cum distet in singulis vocibus, copulatur in mixtis. Sed hinc potius Nicomachus consonantiam fieri putat. Non, inquit, unus tantum pulsus est, qui simplicem modum vocis emittat, sed semel percussus nervus saepius aerem pellens multas efficit voces. Sed quia ea velocitas est percussionis, ut sonus sonum quodammodo comprehendat, distantia non sentitur, et quasi una vox auribus venit. Si igitur percussiones gravium sonorum commensurabiles sint
Abbreviated transcription (Latin):
situm est. ibiq totam oꝑam consumit ut st̃. eytharedi. quiq organo
cetisq musice instrumentis artificium ꝓbant: amusice scientie intellectu
⁊. qͥ nonpotuis spetulatioe ac ratioẽ ꝗͣnaturali quodã instinctu. fert᷑¬
tas scõm speculat̾onẽ rõnẽ ue ꝓpositã ac musicȩ conuenien¬
tẽ de modis ac rithitus. deq gn̾ib cantilenarũ. ac de ꝑmixti¬
ta p̃mittã. quib elucubratior añis auditoris ad ea
nium pythagoras sapientie studium philosophrã nuncupauit. Quã
Esse ant̃ illa putabat que nec intensione crescerent. nec dimi¬
nutione decresc̾e̾nt nec ullis accidetitib mutarentur. hec autem for¬
mas. magnitudines. qualitates. habitudines.cet̾aq que ꝑse speculata
inmittabilia sunt. luncta uͦ corꝑib ꝑmutant᷑. ⁊ multi modis uanati¬
onib mutabił rei cognatione uertuntiR

Expanded text:
situm est, ibique totam operam consumit, ut sunt citharoedi, quique organo situm est, ibique totam operam consumit, ut sunt citharoedi, quique organo caeterisque musicae instrumentis artificium probant, a musicae scientiae intellectu quod non potius speculatione ac ratione quam naturali quodam instinctu ferttas secundum speculationem rationemve propositam, ac musice convenientem, de modis ac rythmis, deque generibus cantilenarum, ac de permixtica praemittam, quibus elucubratior animus auditoris ad ea nium Pythagoras sapientiae studium philosophiam nuncupavit, quam se diceretur. Esse autem illa putabat quae nec intentione crescerent, nec diminutione decrescerent, nec ullis accidentibus mutarentur. Haec autem esse formas, magnitudines, qualitates, habitudines, caeteraque quae per se speculata immutabilia sunt, juncta vero corporibus permutantur, et multimodis variationibus mutabilis rei cognatione vertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
unc illud ẽ intuendũ quod om̃is ars. omĩsq disciplina
honorabiliorẽ nat᷑alit̾ hãt rõnẽ quã artificiũ quod
manu atq oꝑe artificis exercet᷑. Alulto .n. ẽ. maius auc
tiꝰq scire quodqͥsq faciat. ꝗͣ ipsũ illud effic̾e quod sciat. Et¬
enĩ aitificiũ corporade quasi seruiens famulat᷑. rõ uͦ qͣsi
tra sit. Quanto gͥ p̃clarior ẽ. scientia musice in cognitio¬
de sit ut specło rõnis oꝑandi acci non egeat. manuũ uͦ oꝑa nulla
sint. nͥ rone ducant᷑. Iam uͦ qͣnta sit gła m̾itũq ro̾nis hinc intel¬
ligi pot̾. quod cec̾i ut ita dicam corꝑales artifices ñ exdisaiplina s
ex ipsis potiꝰ instrum̃tis ceꝑe uocabula. slam chitaredus excithara
⁊bices extibia. cet̾iq suoꝵ instum̃toꝵ uocabuł nuncupantur.
ł ducuntur cruimphi. quoꝵ imꝑio acratiõẽ instituta st̃ qͣuoꝵ oꝑe ser.¬
genus ÷ qdꝰ instrum̃tis agitur. aliud fingit carmina terciũ qͣ

Expanded text:
unc illud est intuendum quod omnis ars, omnisque etiam disciplina honorabiliorem naturaliter habeat rationem, quam artificium, quod manu atque opere artificis exercetur. Multo enim est majus atque altius scire quod quisque faciat, quam ipsum illud efficere quod sciat; etenim artificium corporale, quasi serviens famulatur. Ratio vero tra fit. Quanto igitur praeclarior est scientia musicae in cognitio speculatio rationis operandi actu non egeat. Manuum vero opera nulla sint, nisi ratione ducantur. Iam vero quanta sit gloria meritumque rationis, hinc intelligi potest, quod ceteri ut ita dicam corporales artifices, non ex disciplina, sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharedus ex cythara, tibicen ex tibia, ceterique suorum instrumentorum vocabulo nuncupantur. vel dicuntur triumphi, quorum imperio ac ratione instituta sunt, non quorgenus est quod instrumentis agitur, aliud fingit carmina, tertium qu
Abbreviated transcription (Latin):
firmiore doct̾na roborat᷑. ipsa edird rerũ ronẽ nullo ⁊ docente.
tretir diapason indupla. diapente in sesqualt̾a. diatessarõ
insequittiar Da percce ac di apasõ intͥplici. Bis di apaso inqͣder
modi auriũ qͦ uidicio consonãtie musice colligãt᷑. Cet̾a q
oia q̃ suꝑiꝰ dicta sunt. amplior tͣctatꝰ edisseret. uͭ tonũ sesquioe¬
tauã sti ꝓportone. eumq induo eq̃ diuidi non ꝑosse sic̃ nul
lam eidꝰ gms ꝓ portone. ide suꝑ particłaris. diatessarõ n⁊ coriso¬
pantuã. duob tõnis sepuitonioq o sistẽ. semitonia uͦ eẽ duo maiꝰ ac

Expanded text:
firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem rerum rationem nullo etiam docente firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem rerum rationem nullo etiam docente s, ut arbitretur diapason in dupla, diapente in sesquialtera, diatessaron in sesquitertia, diapente ac diapason in triplici, bis diapason in quadrmodis aurium quoque judicio consonantiae musicae colligantur, caeteraque omnia quae superius dicta sunt amplior tractatus edisseret, et tonum sesquioctavam facere proportionem, eumque in duo aequa dividi non posse, sicut nulm generis proportionem, id est, superparticularis: diatessaron etiam consonantiam duobus tonis semitonioque consistere: semitonia vero esse duo, maius ac
Abbreviated transcription (Latin):
Dint̾ om̃s quas retulimꝰ consonantias
habendũ iudiciũ ẽ. ut inaure. Ita qͦ inr̾one quam harũ me¬
liorẽ oporteat arbt̃ri. Eod namq modo auris affiatur sonis uł ocubꝰ
aspectui quo animi iuidiciũ nũs ł continta quantitati. Proposto . ni.
poss dupsi iudi iũ sequit dimidui. pꝰ omidũ tripli ħpentis tͥcie. Ide
ao q m facilior ẽ dupli descͥptio. optimam nichomacꝰ putat dia pa¬
son consonantiã. Post hanc diapente q̃ mediũ tenet. hitc diapen¬
te. ae diapason. que tͥplũ. cet̾asq scd̃m eund̃ mod. formãq diuidicat.
iã tñ que de hinc diligentiꝰ expedienda sunt.
fuimati tiunc ac buit̾ attemptemꝰ. ut utt̾im insuꝑficie qͣdã
ħ aĩmũ lectoris asuestaciãt. qui ad int̾iorẽ scientiã post̾ĩore tͣcco¬
ne descendet. Nunc uͦ quod erat pitagoricis inmorẽ ut cũ quid
amagistm pĩ tagora  giscee Inne mullus rõnẽ pet̾e audebat. s
emaqstro ꝓocgnto a uetontas. Ioq fiebat quam dui dicentis aĩus

Expanded text:
inter omnes quas retulimus consonantias, habendum judicium est ut in aure, ita quoque in ratione quam harum meliorem oporteat arbitrari. Eodem namque modo auris afficitur sonis, vel oculus aspectu, quo animi judicium numeris vel continua quantitate. Proposito enim s tertie. Ideoque quoniam facilior est dupli descriptio, optimam Nicomachus putat diapason consonantiam, post hanc diapente, que mediam tenet; hinc diapente et diapason, que triplum: ceterasque secundum eumdem modum formamque diiudicat.tamen quae dehinc diligentius expedienda sunt, summatim nunc ac breviter attentemus, ut interim in superficie quadam animum haec lectoris assuefaciant, qui ad interiorem scientiam posteriore tractatione descendet. Nunc vero quod erat Pythagoricis in morem, ut cum quid a magistro Pythagora diceretur, hinc nullus rationes petere audebat, sed erat ei ratio docentis auctoritas, idque fiebat quandiu discentis animus