comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iecireo dicebat. Qͥd uultis. in uirga ueniã
ad nos. an in caritate spũq mansueru¬
diis : Om̃s gͦ pͥncipes tribuũ habeant
necesse. ẽ uirgas suas. s unꝰ solus ẽ sicut
seriptura refert pontifex aaron. euꝰ uir¬

Expanded text:
veniam ad vos, aut in charitate spirituque mansuetudinis ? Omnes ergo principes tribuum, habeant necesse est virgas suas, sed unus solus est sicut Scriptura refert, pontifex Aaron, cujus vir
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. ⁊ om̃s hos credentiũ ppłoꝵ attulit
fructꝰ. Quis aũ iste ẽ fructꝰ quẽ attulit:
Nuces inqͥt. Qui fructꝰ qͥdẽ pͥmo indumẽ¬
to amarus ẽ: sequenti munit᷑ ⁊ tegit᷑: ter¬
cio sum̃tẽ pascit ac nutrit. Talis eͣ̃ gͦ in
auditoriũ xp̃i docꝰtrina legis ⁊ ꝓpħarum.
Pruna littere facies satis dinara ẽ: ꝗ̃ cirẽ¬
cisionẽ carns p̃cipit. q̃ de sacͥficiis man
Sed̾o in loco ad munũta teste ꝑuenies:
in qͦ uł morał docꝰtrina. uł ratio c̃tinen¬
tiȩ designat᷑. q̃ necessaria quidẽ stͣ ad eu¬

Expanded text:
itatis hos credentium populorum attulit fructus. Quis autem est iste fructus quem attulit? Nucis, inquit. Qui fructus quidem primo indumento amarus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in auditorio Christi, doctrina legis et prophetarum. Primo litterae facies satis amara est, quae circumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandSecundo in loco ad munimenta testae pervenies: in quo vel moralis doctrina vel ratio continentiae designatur, quae necessaria su
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nimietate. scelerũ impietatis suȩ mor¬
tui intelligunt᷑: uiuentes aut̃ eos qui
in oꝑib uitȩ ꝑmanserint. uerũtnͣ u¬
trolibet mͦ stabit etiã in futuro. mag̃¬
nus hic pontifex ⁊ saluator nrͣ mediꝰ¬
uiuoꝵ ⁊⁊ mortuoꝵ. S ⁊ tẽ forte meoius
uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ stare dicendus est:

Expanded text:
qui nimietate scelerum in peccatis suis morqui nimietate scelerum in peccatis suis mortui intelliguntur, viventes autem eos qui in operibus vitae permanserint. Verumtamen utrolibet modo, stabit etiam in futuro magnus hic pontifex et Salvator noster medius vivorum. Sed et tunc forte medius vivorum et mortuorum stare dicendus e
Abbreviated transcription (Latin):
abolũ. ut qͥ credit in eũ iã ñ moriat᷑
s uiuat in et̾nũ. Hoc fuit gͦ misteri¬
um. qđ postea futurũ iã tẽ ille. qͥ pͦpłm
uastabat ex pauit. agnoscebat enĩ figura
batilli. ⁊ ignis. ⁊ incensi. ⁊ quał offerendi
ẽẽt dõ hostia ab eoqͥ mediꝰ mortuoꝵ ui¬
uoꝵq c̃stiterat p̃uidebat. Et illos quidẽ
tẽ imago p̃figurata saluauit. ad nos aũ
c̃textaq erubuisset angłs ille uastator.
s ista q̃ futura erant indum̾ta magni
pontificis intellexit.: ⁊ his cessit qͥb u¬
tiq uniu̾sa creatura inferior erat. Pu¬
to autͣ qd̃ ñ solũ pͥmo aduentu dnĩ &
saluatoris nrĩ forma ista cõpleta sit. s¬
eadẽ fortassis seruabit᷑ ⁊ in scđo. ueni¬
et enĩ iterũ filiꝰ hominis: ⁊ cũ uenerit
sine. dubio inueniet qͦsdã quidẽ mortu¬
hoc uite statu qͦ nc̃ sumꝰ inueniantus.
cũ multi iã pͣcesserint mortui. Potest
aut᷑ ⁊ alit᷑ accipi: ut mortuos corpora

Expanded text:
am non moriatur, sed vivat in aeternum . Hoc fuit ergo mysterium, quod postea futurum, jam tunc ille qui populum vastabat, expavit. Agnoscebat enim figuram batilli, et ignis, et incensi, et qualis offerenda esset Deo hostia ab eo qui medius mortuorum vivorumque constiterat, praevidebat. Et illos quidem tunc imago praefigurata salvavit; ad nos autecontexta erubuisset angelus ille vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, quod non solum primo adventu Domini et Salvatoris nostri forma ista coeadem fortasse servabitur et in secundo. Veniet enim iterum Filius hominis; et cum venerit, sine dubio inveniet quosdam quidem mortuhoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ nouũ do uob̾ ut uos inuicẽ eli¬
ugatis. cũ utiq sciret olĩ datũ eẽ manda¬
tũ ailectionis in lege: S qm̃ karitas nũ qͣm
cadit. nec mancdatũ caritatis. aliqn uete¬
rasert: hoc qd̾ nũquã ueterascit. sẽper no¬
uũ eẽ ꝓnuntiat. Semꝑ enĩ obseruantes i
eustocuentes in se caritatis mandatũ. nouoᷤ
redait in spũ. Peccatori aũ ⁊ caritatis fe

Expanded text:
mandatum novum do vobis, ut invicem diligatis ? cum utique sciret olim datum esse mandatum dilectionis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliquando veterascit, hoc quod nunquam veterascit, semper novum esse pronuntiat. Semper enim observantes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu. Peccatori autem
Abbreviated transcription (Latin):
płs cep̃. In spũ uidebat moyses q̃ gerebã¬
tur. uudit uirtutẽ exisse. ad castra ⁊ uasta¬
re ac ꝑimere peccatores. ⁊ ꝓpt̾ hoc horta¬
tur pontificẽ assumere batillũ ignẽ de
altari imponere: atq incenso suꝑ miec¬
to exire i stare intͣ mediũ mortuoꝵ &
uiuoꝵ. ne ultra ꝓcedat uastatio: uł cer

Expanded text:
s. In spiritu videbat Moyses, quae gerebantur. Vidit virtutem exisse ad castra, et vastare ac perimere peccatores; et propter hoc hortatur pontificem assumere batillum, ignem de altari imponere, atque incenso super injecto, exire et stare inter medium mortuorum et vivorum, ne ultra procedat vastatio, vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
potest misteria ueritatis. ⁊ capax ẽẽ ar¬
chanoꝵ dĩ. Altaria uͦ duo id ẽ int̾ius ⁊
ext̾ius. qd̾ altare orationis indiciũ ẽ
ro. ad altare int̾iuis ing̾dior. Ex hoc
puto ẽẽ ettã qd̾ dñs in eugłiis dicit.
u aut̃ cũ oras intra cubiculũ tuũ.

Expanded text:
pere mysteria veritatis, et capax esse arcanorum Dei. Altaria vero duo, id est, interius et exterius, quoniam altare orationis indicium est, ro, ad altare interius ingredior. Et hoc puto esse etiam quod Dominus in Evangeliis dicit: Tu autem cum
Abbreviated transcription (Latin):
docet. Audi enĩ qͣmͦ cadentes in faciẽ suꝑ tͤ¬
rã orant ꝓ illis. qͥ ad int̾ficiendos eos insur
Sugłia. slec uetꝰ testam̃tũ nomino ego legẽ
si eã sp̃italit᷑ intelligã. Isł tantũmͦ lex. uetꝰ
efficit᷑ testam̃tũ: q eã carnalit᷑ intelligẽ

Expanded text:
docet. Audi enim quomodo cadentes in faciem super terram, orant pro illis, qui ad interficiendos eos insurrEvangelia. Nec Vetus Testamentum nomino ego legem, si eam spiritaliter intelligam. Illis tantummodo lex Vetus efficitur Testamentum, qui eam carnaliter intell
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rã: Iubent᷑ gͦ moyses ⁊ aaron exire. de
medio synagoge. ut int̾imat᷑ synagoga de
ꝑ t̾rã. Et ait moyses ad aaron. Assume. ba¬
tilluĩ ⁊ impone suꝑ uld̾ ignẽ ab altari ⁊
mice illi incensũ. ⁊ offer uelocit᷑ in cast᷑
iora ꝓ ipsis. Exiit enĩ ira a c̾spectu dni:
⁊ iã cepit uastare ppłm. lierũ qmͣ iti

Expanded text:
re. Jubentur ergo Moyses et Aaron exire de medio synagogae, ut interimatur synagoga de per terram. Et ait Moyses ad Aaron: Assume batillum, et impone super illud ignem ab altari, et injice illi incensum, et offer velociter in castra, et exora pro ipsis. Exiit enim ira in conspectu Domini, et jam coepit vastare populum. Verum quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
quos sc̃ĩficatos ⁊ sc̃os appellat. audi
quanta in eis peccata rep̾hendat. Ait
enĩ in sequentib. Cũ enĩ suit int̾ uos
emulationes ⁊ contentiones. ñne car¬
nales estis ⁊ scđ̾m hominẽ ambulatis:
quã ñ uenturo me ad uos inflati s̃ qui¬
dã. Et paulopost. Omĩno audit᷑ int̾ uos
fornicatio. quał nec int̾ gentes. In conse¬
quentib uͦ. ⁊ uos inquit inflati estis:
ñ potꝰ luctũ habuistis. In qͦ utiq nullũ
reliquit immunẽ: dũ aliis fornicationes
aliis inflationes. ⁊ suꝑbiȩ crim̃ asscribit.

Expanded text:
quos sanctificatos et sanctos appellat, audi quanta in eis peccata reprehendat. Ait enim in sequentibus: Cum enim sint inter vos aemulationes et contentiones, nonne carnales estis, et autem non venturo me ad vos, inflati sunt quidam . Et paulo post: Omnino auditur in vobis fornicatio qualis nec inter gentes . In consequentibus vero: Et vos, inquit, inflati estis, et non potius luctum habuistis . In quo utique nullum reliquit immunem, dum alii fornicationis, alii inflationis et superbiae crimen ascribit.
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ hoc qd̾ se cet̾is actib circũcisis
año mancipauit. sc̃s dr̃. Potest autẽ
fieri. ut in hoc ipso dño deseruit. non
ita omĩa gerat ut cõpetit geri. s de¬
linquat in ñnullis ⁊ peccet. Sic̃ enum
is qui sequestrat se ⁊ segregat ab oĩb
actib ut disciplinã u̾bi grã medicinȩ
aut phylosophiȩ c̃sequat᷑. ñ utiq con¬
tuiuo ut se huiꝰmodi tradiderit disci¬
plinis. ita ꝑfectus erit. ut ñ inuenia¬
tur in aliquo peccare: immo potiꝰ plu¬
rima delinq̃ndo uix ad ꝑfectionẽ ali¬
hiuꝰmodi scolas tradidit certũ ẽ eum
uł intͣ medicos uł int̾ phylosophos
numerari. ita ⁊ de scĩs accipiendũ ẽ:
qd̾ statim qͥdẽ ut mancipat se qͥs studi
tis delinquere donec usu ⁊ disciplina.⁊
diligentia abscidat᷑ ab eo consuetudo
peccanddi. etiã peocator ut sup̃ diximus
appellabit᷑. Eigo aut̃ & ampliꝰ addo ali
⁊ scĩtatis studiũ gerat. eũ peccauerit
nescit peccati penitudinẽ gerere: nescit

Expanded text:
eris actibus circumcisis Domino mancipavit, sanctus dicitur. Potest autem fieri, ut et in hoc ipso quo Domino deservit, non ita omnia gerat ut geri competit, sed delinquat in nonnullis et peccet. Sicut enim is qui sequestrat se et segregat ab omnibus actibus, ut disciplinam verbi gratia medicinae aut philosophiae consequatur, non utique continuo ut se hujusmodi tradiderit disciplinis, ita perfectus erit ut non inveniatur in aliquo peccare; imo potius plurima delinquendo, vix ad perfectionem alihujusmodi scholas tradidit, certum est eum vel inter medicos, vel inter philosophos numerari: ita de sanctis accipiendum est, quod statim quidem ut mancipat se quis studitis delinquere, donec usu et disciplina ac diligentia abscindatur ab eo consuetudo peccandi, etiam peccator, ut supra diximus, appellabitur. Ego autem et amplius addo, et sanctitatis studium gerat, cum peccaverit, nescit peccati poenitudinem gerere, nescit
Abbreviated transcription (Latin):
trinam catholicã contradicentiũ obsi¬
det oppugnatio: ut nrã fides ñ ocio tor¬
peseat. s exercitiis elimet᷑. Propt᷑ hoc¬
deniq ⁊ apłs dicebat Oportet aut̃ e he¬
reses ẽẽ. ut ꝓbati quiq manifesti fiañ
int̃ uos. Hocꝰ ẽ dicere. Oportet hereticoꝵ

Expanded text:
trinam catholicam contradicentium obsitrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescat, sedenique et Apostolus dicebat: Oportet autem et haereses esse, ut probati quique, manifesti fiant in vobis . Hoc est dicere: Oportet haeret
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ ñ ociosum uidebit᷑. Ubi enĩ
uera fides ẽ. ⁊ integra u̾bi dĩ p̾dica¬
tio. aut argentea dicunt᷑ aut aurea
ut fulgur auri declaret fidi puritatẽ.
& argentũ igni ꝓbatũ. eloquia dnĩ ex¬
aminata significet. Ista uͦ que dicun
uatur erea in sono tantũ uocis consistuᷤ
niens. Ista gͦ batilla exea idẽ hereti¬
coꝵ uoces. si adhibeamꝰ ad altare dei
uͥ huinꝰ ignis ẽ. uͥ uera fidĩ p̾dica¬
tio: meliꝰ ipsa ueritas ex falsoꝵ cõpa¬
ratione: fulgebit. Si enĩ ut u̾bi grã¬
dicã ponã dicta marcionis atit basi¬
lidis. aut alt̾ius ciuꝰlibet heretici. &
hȩc sermonib ueritatis ac scriptu
ris igne confiitem. nonne euidenti¬
or eoꝵ ex ipsa cõparatione appare¬
bit impietas: Nã si doctrina eccłi¬
astica simplex eẽt. ⁊ nullis extrin¬
secus hereticoꝵ dogmatũ alertionib
cingeret᷑: ñ poterat tã clara ⁊ tã exa¬
minata uideri fides nr̃a. S iccirco doc¬

Expanded text:
dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fidei puritatem, et argentum igni probatum, eloquia examinata significet. Ista vero quae aerea dicuntur, in sono tantum vocis consistuntniens . Ista ergo batilla aerea, id est, haereticorum voces, si adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si enim verbi gratia proferentur dicta Marcionis, aut Basilidis, aut alterius cujuslibet haeretici, et haec sermonibus veritatis ac Scripturris igne confutem, nonne eor eorum ex ipsa comparatione apparebit impietas? Nam si doctrina ecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doc
Abbreviated transcription (Latin):
figurã tenet eoꝵ. qͥ contra fidẽ ecłi¬
asticã fidẽ. ⁊ docꝰtrinã ueritatis in¬
surgunt. Scriptũ ẽ gͦ de chore ⁊ de
cȩtu eiꝰ. qd̃ in batillis ereis incensũ op¬
tulert̃ ignis alieni. subet᷑ a dño ignis
qͥdẽ alienꝰ disꝑgi ⁊ effundi. Batilla uͦ
inquit qͣ seĩficata s̃ facito ea laminas
ductiles: ⁊ circũda ex eis altare. qr ob¬
batilla ista qͣ seriptura nominat e¬
cui scripture. heretici ignẽ alienum
introducentes. incensũ dño ñ suaue s
execrabile offert᷑. Et idõ forma eccłiaꝵ
sac̾dotib dat᷑. ut si qnͣ tale. aliquid fu¬
erit exortũ. ea quidẽ quȩ a ueritate: a¬
liena st̃. ab eccłia dĩ penitꝰ abstrudan¬
tur: si qua aut̃ etiã in ipsis hereticoꝵ
ũb̵ ex scripturȩ diuine sensib inueni¬
unt᷑ inserta nec parit᷑ cũ illis ꝗͣ ueri¬
adhuc alio mͦ intelligi. qd̾ de batillis
p̃cipit᷑ peccatoꝵ ut iungant᷑ & soci¬
ent᷑ altari. Et pͥmo boc ipsũ qd̃ exea

Expanded text:
figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia obbatilla ista quae Scriptura nominat aecui Scripturae haeretici ignem alienum introducentes, incensum Domino non suave, sed exsecrabile offerunt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus inveniuntur inserta, ne pariter cum illis, quae verialio modo adhuc intelligi, quod de batillis praecipitur peccatorum, ut jungantur et socientur altari. Et primo hoc ipsum, quod aerea
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepto dĩ accepit inquit eleazar filiꝰ
aaron sac̾dotis batilla ȩrea. q̃ optule.¬
memorationẽ filiis isrł: ut ñ acce.¬
dat quisquã alienigena qͥ ñ ẽ ex se.¬
mine aaron imponere incensũ corã¬

Expanded text:
cit: Et accepit Eleazar filius Aaron sacerdotis thuribula aerea, quanta obtulememoriale filiis Israel, ut non accedat quisquam alienigena, qui non est de semine Aaron, imponere incensum a
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ deniq diabolũ & obluctantes
adusus nos contrarias potestates. si au¬
feras uirtutes animi sine obluctante
ñ potert᷑ enitescere. Sic gͦ ⁊ sac̾dotũ
fideliũ gła ñ potest resplendere. nͥ
eã infideliũ reꝓbatio ⁊ pęna cõm̃dae.

Expanded text:
ipsum denique diabolum, et obluctantes adversum nos contrarias potestates, si auferas virtutes animi, sine obluctante non poterunt enitescere. Sic et fidelium gloria non poterit resplendere, nisi eam infidelium reprobatio et poena commendet.
Abbreviated transcription (Latin):
deliũ differentia. Cũ enĩ fides eccłiasti¬
ca uelut aurũ ceꝑit refulgere: ⁊ p̃dica¬
tio eiꝰ ut aurũ igni ꝓbatũ intuentib
resplenduerit: tẽ maiore turpitudine
⁊ dedecore hereticoꝵ uoces obscuri e¬
ris uilitate sordebunt lus aut̃ scire.

Expanded text:
ides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplenduerit, tunc majore cum turpitudine et decore, haereticorum voces obscuri aeris vilitate sordebunt. CAPUT XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
Diẽt qr uulnerant glacdi: s ñ ita ut lin¬
⁊ ꝑ cogitationes. ⁊ ꝑ c̾cupiscentias malas.
frangit᷑ aut̃ ⁊ conteritur. ꝑ oꝑa peccati.
Quȩ si omĩa uidere possimꝰ. ⁊ uulneratȩ.
aĩe sentire cicatrices: certũ eͣ qd usq ad
mortẽ resisteremꝰ adu̾sum peccatũ. S nc̃
sic̃ hii qͥ uł demone repleti. uł m̃te alie
nati st̃. ñ sentiunt si uulnerent᷑. qr na¬
turalib sensib carent: ita ⁊ nos uł cupi¬
ditatib scłi am̃tes effecti. uł uitiis mebri¬
ati. sentire ñ possumꝰ qͣnta uulnera. qͣntas
c̃tritiones aĩȩ peccando conqͥrimꝰ. Et̃ idõ c̃¬
sequentissima ratio ẽ penȩ. id ẽ curȩ. ac
medicationis tẽpus extendi. ⁊ ꝑ unũqd̾̃q
uulnꝰ ꝓ qualitate plage medendi qͦ spa¬
tia ꝓpagari. Sic gͦ ⁊ dĩ ȩquitas ac benigni¬
tas. etiã in ipsis aĩȩ suppliciis euidens fie:
Et hec audiens qui peccauit. resipiseat:
⁊ ultra ñ peccet. Conu̾sio enĩ in p̃senti

Expanded text:
eraverant gladii, sed non ita ut linet per cogitationes et concupiscentias malas; frangitur autem et conteritur, per opera peccati. Quae si omnia videre possimus, et vulneratae animae sentire cicatrices, certum est, quod usque ad mortem resisteremus adversum peccatum. Si nunc sicut hi qui vel daemone repleti, vel melnerantur, quia naturalibus sensibus carent, ita et nos vel cupiditatibus saeculi amentes effecti vel inebriati, sentire non possumus quanta vulnera, quantas contritiones animae peccando conquirimus. Et ideo consequentissima ratio est, poenae, id est, curae ac medicationis tempus extendi; et per unumquodque vulnus pro qualitate plagae, medendi quoque spatia propagari. Sic ergo et Dei aequitas ac benignitas etiam in ipsis animae suppliciis evidens fiat, ut haec audiens, qui peccavit resipiscat, et ultra non peccet. Conversio enim in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ea forte moy ses scribit᷑ int̾uenisse
ꝓ peccatis pͦpłi pͥoris ⁊ impetrasse ue¬
naꝰ: ut multomagis nos confidamꝰ
qd̃ aduocatus nrͣ iħc indubitatam
nob̾ ueniã pͣstabit a patre si tam̃ c̃¬
uertam᷑ ad eũ : ⁊ ñ recedit retro cor
aut̃ dico filioli ut ñ peccetis. qd̾ &. si

Expanded text:
erea Moyses scribitur intervenisse pro peccatis populi prioris et impetrasse veniam, ut multo magis nos confidamus, quod advocatus noster Jesus indubitatam nobis veniam praestabit a Patre, si tamen convertamur ad eum, et non recedat retro cor autem dico, f
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stant ad derogandũ moysi. qͥ uerbi
ñ ostendt̃ qͦmͦ hȩc quȩ in enigmate
scripta st̃ intellegi ꝑ speciẽ debeant.
id ẽ qui ñ spũalit̾ ea quȩ in lege le¬
gunt᷑ exponunt. Necessario eniꝰ qͥ au¬
citari offendant᷑ ⁊ dicant. qͥd hoc ne¬
cesse ẽ in ȩccłia legi: Quo nob̾ ꝓsunt
p̃cepta iudaica. ⁊ sp̾reti pꝰpłi : Obseruan

Expanded text:
praestant ad derogandum Moysi, qui verbipraestant ad derogandum Moysi, qui verbinon ostendunt quomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per speciem debeant; id est, qui non spiritaliter ea quae in lege leguntur exponunt. Necessario enim qui aucitari, offendantur, et dicant: Quid hoc necesse est in Ecclesia legi? Quid nobis prosunt praecepta Judaica, et spreti pop
Abbreviated transcription (Latin):
paulus absoluit ⁊ species enigmatum
docet : ⁊ dic̃ qr petra in enigmate. ent
apud moy sen antequã iungeret᷑ huc
nr̃e ȩthiopissȩ. Nunc in specie petra
ds̃. Antea in enigmate fuit baptismũ
in nube ⁊ in mari: nc̃ aut᷑ in specie
sic̃ ipse dic̃. qr caro mea uere cibus.
⁊ sanguis m̃s uere potus ẽ. Sic gͦ iam
nẽ moyses apud nos positus ⁊ huic ȩ¬
thiopissȩ coniuncꝰtus. uł ipse ad nos.
uł ad ipsũ ds̃ ñ loquit᷑ in enigmate
głam dñi.Ego tẽ dico quando trans
ei. Et idõ recte in consequentib ad¬
ingit. Quare ñ timustis detrahere¬
de famulo meo moyse: Qd̃ euident᷑
utiq ad eos dictũ dirigit᷑. qui eugłia
quidẽ suscipere uident᷑. derogant
aut̃ moysi. Et merito arguunt᷑. qi
ausi sunt derogare: Et idõ nos ñ de¬
trahamus moysi. nec derogemꝰ legi:
sed simus ñ solũ auditores legis sed &¬
factores: ut cũ ipso moyse głificari me¬
ream᷑. Eigo aut̃ puto qd̾ illi matheriã

Expanded text:
is Paulus absolvit, et species aenigmatum docet et dicit, quia petra in aenigmate erat apud Moysen, antequam jungeretur huic nostrae Aethiopissae: nunc in specie petra Deus antea in aenigmate fuit baptismum in nube et in mari; nunc autem in specie sicut ipse dicit: Quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Sipositus, et huic Aethiopissae conjunctus, vel ipse ad nos, vel ad ipsum Dominus non loquitur in aenigmate, gloriam Domini? Ego tunc dico, quando transfei. Et ideo recte in consequentibus adjungit, et quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Quod evidenter utique ad eos dictum dirigitur, qui Evangelia quidem suscipere videntur, derogant autem Moysi. Et merito arguuntur, quausi sunt derogare. Et ideo nos non detrahamus Moysi, nec derogemus legi, sed simus non solum auditores legis, sed factores, ut cum ipso Moyse conglorificari mereamur. Ego autem puto quod et illi materiam
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus. s in ipsa specie ueritatis agnõ¬
citur. Et quȩ pͥus in enigniate. desig¬
nabant᷑: nc̃ in specie ⁊ ueritate con¬
plent᷑. et idõ ille qui species figura¬
rũ ⁊ enigniatũ disserebat. dic̾. Scimꝰ

Expanded text:
is agnoscitur. Et quae prius in aenigmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui species figurarum et aenigmatum disserebat, dicit: Scimus
Abbreviated transcription (Latin):
IEft apł̃s dic̃ hec omĩa infigura
contingebant ilł. seripta st̃ autem
propt᷑ cõmonitionẽ nram. Quero
quid cõmonitionis accipiamꝰ ex eo qd̃ lec¬
tũ ẽ nob̃ qr detraxert᷑ aaron ⁊ maria
de moysen. ⁊ ꝓpt hoc correpti s̃. maria
uͦ etiã lepsa efficit᷑. Tanta enĩ fuit cura
correptionis huiꝰ. ut dũ maria septima¬
nȩ tẽpus expleret᷑ in lepra. pͦpłs dĩ nꝰ a¬
geret it᷑ ad t̾rã reꝓmissionis. nec tab̃na¬
cłm testimonii moueret᷑. Primo interun
moneor. ⁊ utilit̾ ac necessario moneor
ex hoc facto ne detrahã frĩ. ne male lo¬
quar de ꝓximo meo. ne aꝑiã os meum
ad derogandũ ñ solũ sc̃ĩs. s ⁊ quib libee.
ꝑximis meis. uidens qͣnta ex hoc indigna¬
tio dĩ fuerit. qͣnta uindicta ꝓcesserit. De¬
niq adu̾sus peccatũ istud. simili indigna¬
tione etiã in psalmis dmĩ cõmoueri uidemꝰ
⁊ dicere. Sedens adu̾sus frẽm tuũ detrahe¬
bas. ⁊ adu̾sũ filiũ matris tuȩ ponebas scan¬

Expanded text:
tolus dicit: Haec omnia in figura contigerunt illis: scripta sunt autem propter commonitionem nostram . Quaero quid commonitionis accipiamus ex eo quod lectum est nobis, quia detraxerunt Aaron et Maria de Moyse, et propter hoc correpti sunt. Maria vero etiam leprosa efficitur. Tanta autem fuit cura correptionis hujus, ut dum Maria septimanae tempus expleret in lepra, populus Dei non ageret iter ad terram repromissionis, nec tabernaculum testimonii moveretur. Primo interim moneor, et utiliter ac necessario moneor ex hoc facto, ne detraham fratri, ne male loquar de proximo meo, ne aperiam os meum ad derogandum non solum sanctis, sed quibuslibet proximis meis, videns quanta ex hac indignatio fuerit Dei, quanta vindicta processerit. Denique, adversum peccatum istud simili indignatione etiam in psalmis Domini commoveri videmus et dicere: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scan
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nesciebamꝰ bonũ uł malũ. Ex gentib
enĩ sumꝰ. qͥ neq bona qͣ ex dõ ueniunt
noueramus. neq mala q̃ ex peccato gene¬
rant᷑: si tam̃ succedentes in locũ eoꝵ qui
abiecꝰti st̃. tanti lapsus timeamꝰ exemplũ.
audientes cõmonitionẽ pauli apłi dictẽ.
Uide autͣ seueritatẽ ⁊ bonitatẽ dĩ: in
eos quidẽ qͥ cecidert seueritatẽ: in te aũ

Expanded text:
iebamus bonum vel malum. Ex gentibus enim sumus, quia neque bona, quae ex Deo veniunt noveramus, neque mala, quae ex peccato generantur. Si tamen succedentes in locum eorum, qui abjecti sunt, tanti lapsus timeamus exemplum, audientes commonitionem Pauli dicentis: Vide autem severitatem et bonitatem Dei. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
to hoc: ⁊ nͣ uidebt᷑ in qͥt t̾ram qͣm iura¬
ui patrib eoꝵ: s filii eoꝵ qͥ st̃ mecũ hic.
qͥcũq ignorant bonũ uł malũ. Si est
fortassis aliquid secretioris misterii in
u̾bis dnĩ dicentis. filii ipsoꝵ qui st̃ me¬

Expanded text:
to hoc: Et non videbunt, inquit, terram, quam juravi patribus eorum; sed filii eorum, qui sunt mecum hic, quicunque ignorant bonum vel malum. Sit fortassis aliquid etiam secreti mysterii in verbis Domini dicentis: Filii ipsorum, qui sunt me
Abbreviated transcription (Latin):
tͣm sͥ apud dmĩ eẽ loci. tantũq fiduciȩ:
ut si etiã sit aliqua indignatio in dõ ob¬
secrationib mitiget᷑ humanis: tantũq
de eo impetrare posse hominẽ. ut ⁊ ꝓpͥa
statuta conu̾tat. Bonitas enĩ q̃ subseqͥtur
iracundiã. ⁊ moysi fiduciã ostendit apud
dm̃: ⁊ alienã ab iracundie uitio diuinã
docet ẽẽ naturã. Simul ⁊ misteriũ in
futuris scłis explendũ continet sermo:
ꝑ quẽ ꝓmittit ds qd̾ aliũ ppłm hoc ab¬
iecto resuscitet. Ait enĩ. fcutiã eos mor¬
te. ⁊ ꝑdam eos. ⁊ faciam te ⁊ domũ patͥs
tui in natione̾ magnã. multomagis qͣm
hec ẽ. Cõminatio gͦ hȩc: ñ ẽ iracundia. s
ꝓpħia. Assum̃da nãq erat. alia natio.
id ẽ pͦpłs iste nationũ: s ñ ꝑ moysen.
Excusauit nãq se moyses. Seiebat enĩ qr
gens illa magna qͣ reꝓmittit᷑. ñ ꝑ moy sen

Expanded text:
tumque fiduciae, ut etiam si sit aliqua in Deo indignatio, obsecrationibus mitigetur humanis, tantumque de eo impetrare posse hominem, ut et propria instituta convertat. Bonitas enim quae subsequitur iracundiam, et Moysi fiduciam ostendit apud Deum, et alienam ab iracundiae vitio divinam docet esse naturam: simul et mysterium in saeculi futuris explendum continet sermo, per quem promittit Deus quod alium hoc abjecto resuscitet. Ait enim: Percutiam eos morte et perdam eos, et faciam te et domum patris tui in nationem magnam, multo magis quam haec est. Comminatio enim haec, non est iracundia, sed prophetia. Assumenda namque erat alia natio, id est, populus iste nationum, sed non per Moysen. Excusavit se namque Moyses. Sciebat namque quia gens illa magna, quae repromittitur, non per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
.xl. dies reu̾si diu̾sa renuntiant.
Nã .x. ex his in desꝑationẽ ppłm mittuñ.
ita ut ueluit abiecto moyse: eligere ali¬
ũ ducẽ. ⁊ reũti ui egẏptũ. Alii uͦ duo bo¬
na nuntiant: ⁊ cohortant᷑ pͦpłm ꝑma¬
nere in fide. dicentes. Si diligit nos d.
introducet nos ad t̾rã hanc. S popłs ĩ¬
fidelitatis desꝑatione. p̃ceps agit᷑: ⁊ ad
lapidandos eos qͥ bona nuntiant. ꝓsilit.
maiestas uͦ dnĩ ꝓtegit eoᷤ in nubib
Et dic̃ dñs ad moysen. feriã eos morte
⁊ int̾imã eos. ⁊ faciã te ⁊ domũ patͥs
tui m nationẽ magnã. ⁊ multã mag̃
quã hec ẽ. fit gͥ tanta hec cõminatio

Expanded text:
 dies regressi, diversa renuntiant. Nam ex his in desperationem mittunt populum, ita ut velint abjecto Moyse, eligere alium ducem, et reverti in Aegyptum; alii vero duo bona nuntiant, et cohortantur populum permanere in fide dicentes: Si diligit nos Deus, introducet nos in terram hanc. Sed populus infidelitatis desperatione praeceps agitur, et ad lapidandos eos, qui bona nuntiant, prosilit: Majestas Domini vero protegit eos in nubibus, et dixit Dominus ad Moysen: Feriam eos morte et interimam eos, et faciam te et domum patris tui in nationem magnam, et multo magis, quam h
Abbreviated transcription (Latin):
duĩ inquit spẽ assumite. qd̾ ẽ u̾bũ dĩ. Cũ
gͦ talib te armaueris telis. sequens iħm
aucem ñ uerearis gygantes illos: uideb
calcauert᷑ ceruices gentiũ: ita ⁊ calcabis
suꝑ ceruices demonũ. Ipse. enĩ diẽ his qͥ
enꝰ fidelit̾ sequunt᷑. Ecce dedi uob̃ potes¬
tatẽ᷑ caleandi suꝑ serpentes ⁊ scorpiones.

Expanded text:
us, inquit, assumite, quod est verbum Dei . Cum ergo talibus te armaveris telis, sequens Jesum ducem, non verearis gigantes illos. Videbicalcaverunt cervices gentium, ita et tu calcabis super cervices hominum. Ipse enim dicit his qui eum fideliter sequuntur: Ecce enim dedi vobis potestatem calca
Abbreviated transcription (Latin):
ihe res mirabiles facere: uult de locus¬
st̃. celestes suꝑare nequitias: ⁊ fortasse
mauus mͥ uidet᷑ si homo in carne posi¬
tus fragilis ⁊ caducus. fide tantũ xp̃i.
⁊ u̾bo eiꝰ armatꝰ suꝑet gygantias dȩ mo¬
nũ legiones. quãius ipse sit qͥ uincit in
sit. Quanto enĩ nos apͣdentiꝰ ascendemꝰ:
tanto illi p̾cipites inde descendent. Et
qͣnto nos augem᷑. tanto illi inferiores se

Expanded text:
 res mirabiles facere; vult de locussunt coelestes superare nequitias. Et fortasse majus mihi videtur, si homo in carne positus, fragilis et caducus, fide tantum Christi et verbo ejus armatus, super gigantes daemonum legis, quamvis ipse sit qui vincit in sit. Quanto enim nos illuc ardentius ascendimus, tanto illi praecipites inde descendent. Et quanto nos augemur, tanto illi inferiores e
Abbreviated transcription (Latin):
tũ reputant᷑. abiectus ẽ. Et reuera si ẽ¬
sideres honorẽ illũ pͥorẽ cũ pontificał
apud eos ordo florebat. cũ insignia sacer¬
dotũ. cũ leuitica ministeria. cũ maiestaᷤ
templi. cũ ꝓpħatał splendor. ⁊ cũ celesti¬
b suꝑ tras consortiis utebant᷑. qͥs fuit
honor ille: Que gła: Et rursũ si ne̾ as¬
picias qͣnto dedecore horrescant. sine tẽ¬
pło. sine altari. sine sacrificio. sine pro¬
pħis. sine sac̾docio. sine ulla uisitatione¬
tes. qͥs ñ euident᷑ agnoseat qd̾ ẽ spuit
ignominia : Septẽ gͦ dieb separat᷑ extra
castra. Diximꝰ iã ⁊ in suꝑiorib qd̾ .uii. dies
isti. septimanã mundi huiꝰ designent. In
septimana aut̃ dierũ. creaturȩ totiꝰ uisibi¬
lis ꝓducte: uident᷑ eẽ substantiȩ:. Te enĩ
q̃ nͨ erant facꝰta st̃. In septimana uͦ totius
mundi. secreta quadã ⁊ dõ soli cognita
dispensatione q̃ tẽ ꝓducta st̃ explicant᷑.
Interim in hac septimana qr sequestrata

Expanded text:
tum reputantur, abjectus est. Et revera si consideres honorem illum priorem, cum pontificalis apud eos ordo florebat, cum insignia sacerdotum, cum Levitica ministeria, cum majestas templi, cum prophetalis splendor, et cum coelestibus super terram consortiis utebantur, qui honor fuit ille, quae gloria? Et rursum si nunc aspicias, quanto de decore horrescant, sine templo, sine altari, sine sacrificio, sine prophetia, et sine sacerdotio, sine ulla cotes, quis non evidenter agnoscat, quomodo conspuit ignominia? Septem ergo diebus separatur extra castra. Diximus jam in superioribus quod septem dies isti septimanam mundi hujus designent. In septimana enim dierum, creaturae totius visibilis productae videntur esse substantiae. Tunc enim quae non erant, facta sunt. In septimana vero totius mundi, secreta quadam et Deo cognita dispensatione, quae tunc producta sunt explicantur. Interim in hac septimana qua sequestrata
Abbreviated transcription (Latin):
to tam̃ gygantes eos e̾ẽ. Gygans dr̃. omĩs
qui ad u̾sus dm̃ resistit. Quicũq gͦ adu̾¬
sat᷑ dõ. ⁊ contrariꝰ ẽ ueritati. qd̃ illi pͥn¬
cipalit̾ faciunt: merito gẏgans appellat᷑.
Tibi gͦ p̾stat᷑. ut eicias gygantes: ⁊ intͦͤs
in regnũ eoꝵ.Aut ñ de quodã ex ipsis scͥy

Expanded text:
o tamen gigantes eos esse. Gigas dicitur omnis, qui adversum Deum resistit. Quicunque ergo adversatur Deo et contrarius est veritati, quod illi principaliter faciunt, merito gigas appellatur. Tibi ergo praestatur, ut ejicias gigantes, et intres in regnum eorum. An non de quodam
Abbreviated transcription (Latin):
hibenda ẽi ⁊ iherłm celestẽ. e̾ẽ credemus
ad typũ tͣrene huiꝰ. ⁊ que scripta uidẽ¬
tur de hac t̾rena. ad illã glestẽ rectiꝰ
spuali intelligentia conferemus. Accessi¬
mus gͦ sic̃ paulus dic̃ ad celestẽ iherłm.
sine dubio ⁊ ad celestẽ iudeã. Et sic̃ illi
qͥ accessimus ad montẽ dĩ ⁊ ad regna oȩ¬
lestia. necesse eͣ ut expellamꝰ de his con¬
trarias potestates ⁊ sp̃ualia neqͥtiȩ the
cȩlestib. Et sic̃ illi eiecert̃ iebuseum de

Expanded text:
hibenda est, et Jerusalem coelestem esse credimus, ad typum terrenae hujus. Et quae scripta videntur de hac terrena ad illam coelestem rectius spiritali intelligentia conferemus. Accessimus ergo sicut Paulus dicit ad coelestem Jerusalem, sine dubio ad coelestem Judaeam. Et sicut illi qui accessimus ad montem Dei, et ad regna coelestia, necesse est ut expellamus de eis contrarias potestates, et spiritalia nequitiae in coelestibus. Et sicut illi ejecerunt Jebusaeum
Abbreviated transcription (Latin):
Infine enĩ mundi eũ plenatudo gentiũ
introierit: tẽ etiã oĩs isrł saluabit᷑ Et tẽ
ẽ eũ cessabit lepra de faciȩ mariȩ. reci¬
piet enĩ decꝰ fidĩ. ⁊ splendorẽ. xpĩ agniti¬
onis accipiet: ⁊ restituet᷑ uultus eiꝰ eũ fi¬
et ut̃q unꝰ grex ⁊ unꝰ pastor. in qͦ uere¬

Expanded text:
In fine enim mundi cum plenitudo gentium introierit, tunc etiam omnis Israel salvabitur : et tunc est cum cessabit lepra de facie Mariae. Recipiet enim decus fidei, et splendorem Christi agnitionis accipiet, et restituetur vultus ejus, cum fiet uterque un
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit moyses ad dnm̃ dic̃s. Ds̃ pcor
te sana eã. Et̃ quẽ oportebat orare. ad do¬
minũ ꝓ sanitate ppłi illiꝰ. nͥ moysen:
te transformatus ẽ petens ab eo ut cũ
ylenitudo gentiũ introisset tẽ oĩs isrł
saluus fieret. Et dix̃ dñs ad moysen. Si
patꝰ eiꝰ spuisset in facie eiꝰ ñne erubes¬
ceret septẽ dieb Separet᷑ gͦ septẽ dieb
extra castra: ⁊ pꝰt hȩc introibit. Eͥd est.¬

Expanded text:
clamavit Moyses ad Dominum dicens: Deus, precor te, sana eam. Et quem oportebat orare pro sanitate populi illius nisi Moysen? te transformatus est, petens ab eo, ut cum plenitudo gentium introisset, tunc omnis Israel salvus fieret . Et dixit Dominus ad Moysen: Si pater ejus spuisset in faciem ejus, non erubesceret septem diebus? Separetur septem diebus extra castra
Abbreviated transcription (Latin):
te saluari possent hii qͥ habitabant pẽ¬
tapolim sodomoꝵ. ncͣ autͣ etiã duo si ta¬
ñ inueniant᷑ tales quał moyses ⁊ aaron¬
fuit. sufficere posst̃ ut gens isrłitarum
tota saluet᷑. Quid gͦ dicemꝰ ampliꝰ in his
duob. Que tanta uirtus. qd̾ meritũ. qd̾
tatoris: Ego arbitror qd̾ in moysen lex
significetur. q̃ docet hoĩes scientiã & a¬
morẽ dĩ: in aaren uͦ supplicandi dõ &
obsecrandi in eũ forma c̃sistat. Si gͦ ac¬
cidit aliqͣndo indignari nob uł uniu̾¬
so popło dm̃. ⁊ si iã sententia ultionis
ꝓcedat a dño. redeat aut̃ lex dĩ in cor
nr̃m. cõmonens nos ⁊ docens conũti ad
pęnitentiã. satisfacere ꝓ delictis. suppli¬
care ꝓ culpis. cessabit c̃tinuo iracun¬
dua indignatio conqͥesoet. Propitiabit᷑ añs
quasi moyse. ⁊ aaron int̾cedentib ꝑ nob̾.¬

Expanded text:
te salvari possent hi, qui habitabant Pente salvari possent hi, qui habitabant Pentapolim Sodomorum, nunc autem etiam duo, si tamen inveniantur tales qualis fuit Moyses et Aaron, sufficere ponit, ut gens Israelitarum tota salvetur. Quid ergo dicemus amplius esse in his duobus. Quae tanta virtus, quod meritum, quo tatoris? Ego arbitror quod in Moyse lex significetur, quae docet homines scientiam et amorem Dei, in Aaron supplicandi Deo, et obsecrandi eum forma consistat. Si ergo accidat aliquando indignari nobis, vel universo populo Domini, ut sententia ultionis procedat a Deo, redeat autem lex Dei in cor nostrum, commonens nos et docens converti ad poenitentiam, satisfacere pro delictis, supplicare pro culpis, cessabit continuo iracundia, indignatio conquiescet. Propitiabitur Dominus, quasi Moyse et Aaron intercedentibus pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
ab imꝑitis ⁊ indoctis deroget᷑ moysi. S
conu̾tam᷑ ad dnĩ ut auferat a nobis
uelamen littere: ut ñ nob deformis
uultus moysi: s decorus ⁊ głosus appa¬
reat: ita ut ñ solũ obtrectemꝰ s ⁊ pro
magnitudine: sensuũ. laudẽ ei igłam
conferamus. Et ira furoris dnĩ facta
e᷑ suꝑ illos. ⁊ discessert̃. ⁊ nubes recessit
a tabnacło. ⁊ ecce mnaria facꝰta ẽͣ lȩꝓ¬
sa sic̃ nyx. Ira furoris dñi efficit᷑ suꝑ¬
illos. qui male loqunt᷑ ⁊ detrahunt.
Uerũtam̃ qđ dicit nubes recessit a
tab̃nacło. ⁊ ecce maria facta ẽ lepsa
siẽ nix. c̃siderandũ diligentiꝰ ẽ. qͦuod
pͥus recedit nubes ⁊ ita lepra reple
cedit ab eo post obtrectationẽ: & sic
lepra replettr anima eiꝰ. Nã ⁊ ille po
sue. discessit ab illis nubes: ⁊ transiũ
ad nos. in montẽ excelsũ cũ saluator
nr̃ transformatus ẽ. ⁊ nubes refulgͣs
obumbrauit discipłos eiꝰ. ⁊ uox uenit
de nube dicens. hic ÷ filiꝰ mͣs dilectꝰ in

Expanded text:
octis derogetur Moysi. Sed et convertamur ad Dominum ut auferat a nobis velamen litterae, et non nobis deformis vultus Moysi, sed gloriosus et decorus appareat, ita ut non solum obtrectemus, sed pro magnitudine sensuum, laudem ei et gloriam conferamus. Et ira furoris Domini facta est super illos, et discesserunt; et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Ira furoris Domini efficitur super eos qui male loquuntur et detrahunt. Verumtamen quod dicit nubes recessit a tabernaculo, et ecce Maria facta est leprosa sicut nix, considerandum diligentius est, quod prius recedit nubes, et ita lepra repletcedit ab eo post obtrectationem; et sic lepra repletur anima ejus. Nam et populus suae, discessit ab illis nubes, et transivit ad nos in montem excelsum, cum Salvator noster transformatus est, et nubes refulgens obumbravit discipulos ejus; et venit vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ria ñ erat lepsa: s cũ discessit nubes.
Bonec enĩ uisitatio dĩ erat in pͦpło illo
ñ erat lepsus. Ubi uͦ discessit. ignomi¬
nia uultus sui c̃texit eũ. S ⁊ nos ti¬
meamꝰ ne forte effugemꝰ a nob̾ hanc
respexit aaron ad mariã. ⁊ ecce maria¬
erat leꝓsa: ⁊ dix̃ aaron ad moy sen. Pre¬
cor dñe ne c̃tuleris in nos peccatũ. qm̃
ignorauimꝰ qd̾ peccauimꝰ: ne fiat simile
morti. ⁊ ut aborsus eiectꝰ de uulua
matris. Et comedit duimidiũ carnis eiꝰ
Wit in ħ ostende qd̾ ppłs ille qͥdẽ for¬

Expanded text:
leprosa, sed cum discessit. Donec enim visitatio Dei erat in populo illo, non erat leprosus. Ubi vero discessit, ignominia vultus sui contexit eum. Sed nos timeamus ne forte effugemus a nobis hanc respexit Aaron ad Mariam, et ecce erat leprosa. Et dixit Aaron ad Moysen: Precor, Domine, ne contuleris in nos peccatum, quoniam ignoravimus quod peccavimus: ne fiat simile morti, et ut aborsus ejectus de vulva matris. Et comedit dimidium carnis ejus. Vult in hoc ostendere, quia populus ille for
Abbreviated transcription (Latin):
neficii c̃ferant. his quib obtrecꝰtant. Nũ¬
quã inuenimꝰ tantas laudes dmĩ dixisse
di gͦ in c̃seq̃ntib qͥd referat: ⁊ qͥb moy¬
sen laudib efferat spc sc̃s. Est descen¬
dit inqͥt dñs in colũna nubis: ⁊ stetit ad
ostiũ tab̃nacłi testimonii: ⁊ uocati sunt
aaron ⁊ maria. ⁊ stetert̃ ambo. ⁊ dix̾ eis.
Audite u̾ba mea. Si fuerit ꝓpħa qͥs urm
loqͣr ei: ñ sic̃ faniulo meo moysi. qͥ in to¬
ta domo mea fideł ẽ: Os ados loquor ad
eũ. in specie ⁊ ñ in enigmate: ⁊ głam
diũ uidet. Et qr ñ timiustis detrahere

Expanded text:
neficii conferant his quibus obtrectant. Nunneficii conferant his quibus obtrectant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse di ergo in sequentibus quid dicat, et quibus Moysen laudibus efferat Spiritus sanctus. Et descendit, inquit, Dominus in columna nubis, et stetit ad ostium tabernaculi testimonii. Et vocati sunt Aaron et Maria, et steterunt ambo, et dixit ad eos: Audite verba mea: Si fuerit quis vestrum loquar ei: non sicut famulo meo Moysi, qui in tota domo mea fidelis est. Ore ad os loquar ad cum, in specie et non in aenigmate et gloria Deum videt. Et quare non timuistis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ detraht̃ fr̃ib ⁊ male loquunt᷑ de ꝓxi¬
mis siuis: om̃s qͥ hoc uitio agunt᷑. dubitan¬
dũ ñ ẽ qͥn lepsi sint in aĩa sua. Et ma¬
ria qͥdẽ intͣueniente a aron pontifice .uii.
die curat᷑ slos uͦ si obtrectationis uitio
inciderimꝰ in aĩȩ leprã. usq ad finẽ sep¬
timanȩ mundi id ẽ usq ad resurrecti¬
onis tẽpus lepsi in aĩas ꝑmanebimꝰ ⁊ ĩ¬
mundi.: ñ dũ pęnitendi tẽpus eͣ corriga¬
mͦ. ⁊ conu̾si ad dñm iħ̾m ac supplicantes
ei ꝑ pęnitentiã purgem᷑ ab immundi¬
cia leprȩ nr̃ȩ. Igo aut̃ puto qđ ñ so¬
lus ille. pꝰpłs pͥor. neq soli heretici de
quib supra memorauimꝰ detrahebant
de moyse: s & omĩs qͥ scripta eiꝰ male
intellegit. ⁊ qͥ spũalẽ legẽ carnaliter
suscipit. moysi derogat: qr de u̾bis spc̃
carnalit̾ hoĩes docet. dudistis qͥd sibi p¬
dicii obtrecꝰtatores. ⁊ maliloqui qͥd dãp¬
nationis adquirt̾: audite nc̃ ⁊ qͣntũ be¬

Expanded text:
male loquuntur de fratribus suis, omnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram, usque ad finem septimanae mundi, id est, usque ad resurrectionis tempus leprosi in anima permanebimus et immundi, nisi dum poenitendi tempus est corrigamus, et conversi ad Dominum Jesum ac supplicantes ei, per poenitentiam purgemur ab immunditia leprae nostrae. Ego autem puto, quod non solus ille populus prior, neque soli haeretici, de quibus supra memoravimus detrahant de Moyse, sed et omnis, qui scripta ejus male intelligit, et qui spiritalem legem carnaliter suscipit, Moysi derogat quia de verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi judicii obtrectatores et maleloqui, et quid damnationis acquirant. Audite nunc, et quantum be
Abbreviated transcription (Latin):
cctur gͦ sine dubio unicuiq. & fiet
iudiciũ eiꝰ ñ solũ ex malis quȩ gessit.
s etiã ex bonis. Et tam̃ eũ utraq mis¬
ceat᷑ fex eiꝰ. quã ego puto patrẽ malo¬
rũ dici ñ ad integrũ exinaniet᷑. S ħ
ad emĩdationẽ citiꝰ festinare: ad pęni¬
tentiã sine dissimulatione conuerti.
lugere pͣterita. cauere futura. inuo¬
care auxiliũ dĩ. Statim enĩ ut conũ̾¬
sus ingemueris ait salis eris. Inue¬
nies enĩ aduocatũ qͥ ꝓ te intpellat
patrẽ. dnm̃ nr̃m iħm xp̃m multo p̾s¬

Expanded text:
cetur ergo sine dubio unicuique et fiet judicium ejus, non solum de malis quae gessit, sed etiam ex bonis; et tamen cum utraque misceantur, fex ejus quam ego puto malorum partem dici, non ad integrum exinanietur, ad emendationem citius festinare, ad poenitentiam sine dissimulatione converti, lugere praeterita, cavere futura, invocare auxilium Dei. Statim enim ut conversus in gemueris, salvus eris. Invenies enim advocatum, qui pro te interpellat Patrem, D
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣnto aut̃ tpͣr si tam̃ potuerit ad sani¬
tatẽ ꝑducit᷑: ⁊ uix aliqͣn ita curabit᷑.
ut uł debilitatẽ corpis uł feditatẽ ci¬
catͥcis effugiat. Transi nc̃ ab exemplo
corp̾is ad animȩ uulnera. Aĩa qͦtiens
peccat. totiens uulnerat᷑: ⁊ ne dubites¬
eã peccatis uelut telis ⁊ sagittis uul¬
nerari. Audi apłm monentẽ. ut assu¬
mamꝰ scutũ fidĩ. in qͦ possitis inquit
omĩa tela maligni ignita extinguere.
Uides gͦ peccata maligni ẽẽ iacula. qͣ
in animã dirigunt᷑. Patit᷑ aut̃ aĩa ñ
solũ uulnera iaculoꝵ. s ⁊ fracturas
pedũ. cũ laquei parant᷑ pedib eius.
i supplant᷑ gressus eiꝰ. Nlȩc gͦ ⁊ huius¬
modi uulnꝰa. qͣnto tp̃r putas posse. cu¬
rari: Osi possimꝰ ꝑ unũqđq peccatum.

Expanded text:
quanto autem tempore, si tamen potuerit, ad saniquanto autem tempore, si tamen potuerit, ad sanitatem perducitur. Et vix aliquando ita curabitur, ut vel debilitatem corporis, vel foeditatem cicatricis effugiat. Transi nunc ab exemplo corporis ad animae vulnera. Anima quoties peccat, toties vulneratur. Et ne dubites peccatis eam velut telis et gladiis vulnerari, audi Apostolum monentem: Assumite scutum fidei, in quo possitis omnia jacula maligni ignea exstinguere . Vides ergo peccata maligni esse jacula quae in animam diriguntur. Patitur autem anima non solum vulnera jaculorum, sed et fracturas pedum, cum laquei parantur pedibus ejus, et supplantantur gressus ejus. Haec ergo et hujusmodi vulnera, quanto tempore putas posse curari? O si possimus per unumquodque peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
cui omẽ iudiciũ tradidit pat̾. Qđ aut̃
dies peccati in annũ pene reputent᷑. ñ
solũ in hoc libro in qͦ nicħ omĩno ẽ. qd̃
dubitari possit ostendit᷑. s ⁊ in libro pa¬
storis si tam̃ alicui scriptura illa recipi¬
enda uidet᷑. similia in eadẽ designantur.
S fortassis aliquis neget bonitati dĩ ẽ¬
uenire. ut ꝓ uniꝰ diei peccato annum
tam̃ clemens uidet᷑ ee̾ aut benignum.
Audi gͦ ad ħ si forte possimꝰ difficultatẽ
rei exemplis lucidiorib ex planare: Si
gatur. aut neruoꝵ iunctura resoluat᷑
sub uniꝰ hore spacio huiꝰmodi uulnera
solent corporib accidere: ⁊ plurib pꝰt¬
modũ cruciatib ac dolorib exactis. mul¬
to ux tpͣr sanari. Quanti enĩ tumoreᷤ
in loco. quanta torm̃ta generant᷑: Iam
uͦ si accidat ut in eodẽ uulnere. uđł in
eadẽ fracꝰtura it̾m ⁊ sepiꝰ qͥs uulneret᷑.
freq̃ntiusq frangat᷑. qͣntis ħ pęnis cura¬
re. ⁊ qͣntis potest cruciatib medicari:

Expanded text:
cui omne judicium tradit Pater. Quod dies peccati in annum poena reputatur, non solum in hoc libro, in quo nihil omnino est quod dubitari possit, ostenditur, sed et in libello Pastoris, si cui tamen scriptura recipienda videtur, similia designantur. Sed fortasse aliquis neget bonitati Dei convenire, ut pro unius diei peccato, annum tamen clemens videtur aut benignum. Audi ergo adhaec, si forte possimus difficultatem rei exemplis lucidioribus explanare. Si gatur, aut nervorum junctura resolvatur, sub unius horae spatio hujus mundi vulnera solent corporibus accidere, et postmodum, cruciatibus ac doloribus exactis, multo vix tempore sanari. Quanti enim timores in loco, quanta tormenta generantur. Jam vero si accidat ut in eodem vulnere vel in eadem fractura, iterum et saepius quis vulneretur, frequentiusque frangatur, quantis hoc poenis curari, quantis potest cruciatibus medicari,
Abbreviated transcription (Latin):
defuisse uident᷑ addemꝰ. Uideamꝰ gͦ quis ẽ
qͥ derogat moysi: qͥ de eo male loquituR.
Non solũ iudȩi s & heretici qui ñ recipi¬
unt legẽ ⁊ ꝓpħas. etiã ipsi detrahunt de
moyse. Beniq solent ei etiã erim̃ impra
enĩ egyptiũ: ⁊ alia multa uł in ipsũ. uł.
in ꝓpħas blasphemo ore c̃cinnant. Isti
gͦ qr detraht᷑ moysi habent leprã in aui¬
mã suã. ⁊ st̃ in hoĩe interiori lepsi: ⁊ idõ

Expanded text:
defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impinenim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sequebar. Ex his gͥ om̃ib diuinȩ seripture
sermonib uelut gladiis quib dã utrimq
acutis. obtrecꝰtandis fr̃ib ⁊ derogandis
seĩs uituĩ recenseamus. Lepra enĩ sequit᷑
derogantes. & c̃acologos. Post hȩc aut̃ ad ĩ¬

Expanded text:
sequebar . Ex his igitur omnibus divinae Scripturae sermonibus velut gladiis quibusdam utrinque acutis, obtrectandi fratribus, et derogandi sanctis vitium resecemus. Lepra enim consequitur derogantes et aecologos
Abbreviated transcription (Latin):
facꝰta ẽ suꝑ illos: ⁊ discessert᷑: ⁊ nubes re¬
cessit a tab̾nacło: ⁊ ecce maria facta ẽ
lepsa sic̃ nix. Yidetis qͥd sibi pęnȩ c̃tu¬
lerint obtrectatores: qͥd uͦ illi cui obtre¬
ctauertͣ quesierint laudis: Sibi turpi¬
tudinẽ: illi splendorẽ. Sibi leprã: illi głam.
Sibi obpbriũ. illi magnificentiã quesiue¬
rt̃. Ueruntam̃ moyses pͥusquã acciperet
ethiopissã ñ ẽ scriptũ. qr in specie. illi¬
loquutus sit ds̃. ⁊ ñ in enigmate. S uͥ
accepit ethiopissã. tẽ dic̾ de eo ds̃: qr os
ad os loquar ad eũ in specie ⁊⁊ ñ in enig¬
mate. Modo enĩ cũ moyses uen̾ ad nos.

Expanded text:
t: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; sibi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi magnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priusquam acceperat Aethiopissam, non est scriptum, quia in specilocutus est Deus ei, et non in aenigmate. Sed ubi accepit Aethioissam, tunc dicit de eo Deus, quia ore ad os loquar ad eum, in specie, et non in aenigmate. Modo enim cum Moyses venit ad nos,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a .xͣl. annos. Timeo enĩ ego misterii hu¬
iuis secreta discutere. Uideo enĩ qd̾ pecca¬
toꝵ in hoc ratio cõp̃hendit᷑ ⁊ pęnarum.
Si enĩ unicuiq peccatori anuꝰ asscribit᷑
ad penã ꝓ uniꝰ diei peccato. ⁊ scdđ̾m rati¬
onẽ dierũ qͥb peccat᷑ annoꝵ totide̾ nu¬
merus in suppliciis cõsum̃dus ẽ: uereor
ne forte nob̃ qͥ cotidie peccamꝰ. ⁊ nullũ
forte uitȩ nr̃ȩ diẽ absq peccato trans¬
egimꝰ. nec ipsa forte scła. aut etiã scła¬
scłoꝵ sufficere posst̃ ad pęnas luendas.
scãm intrare ꝑmittit᷑. similitudo qͣdã
futuri uidicii uidet᷑ ostendi. uͥ pecca

Expanded text:
raginta annis. Timeo ergo mysterii hujus secreta discutere. Video enim quod peccatorum in hoc ratio comprehenditur, et poenarum. Si enim unicuique peccatorum annus ascribitur ad poenas pro unius diei peccato, et secundum rationem dierum quibus peccatur, annorum totidem numerus in suppliciis consumendus est, vereor ne forte nobis qui quotidie peccamus, et nullum forte vitae nostrae diem absque peccato transegimus, ne ipsa forte saecula saeculorum sufficere possint ad poenas luendas. Sanctam introire permittitur, similitudo quaedam futuri judicii videtur ostendi, u