comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N onsolũ commissa non plangimꝰ. sed etiam
quȩ defleant᷑ augemus At si aliqua nos
egritudo corripiat. si signa egritudinis
uicinã mortem denuntient : indutias
uiuendi quęrimꝰ ut peccata nr̃a defleamꝰ
& eas cũ magno estu desiderii petunus.
quas acceptas modo ꝓ nihilo habem̾¬
Nem fr̃s refero. quã si intente audire uult
caritas ur̃a. ex consideratione illius uehe¬
menter instruet᷑. Quidã uir nobilis in
ualeriȩ ꝓiuntia nomine. chrisaurius fuit
quem liigua rustica popłs chriseriũ uocabat
uir ualde idoneus. sed tantũ plenus uitus
quantũ rebus. suꝑbia tumidus. carniᷤᷤsuȩ
uoluptatib subditꝰ. in ad quirendis rebus
auaritiȩ facibus accensus. Sed cum tot
malis dis finem ponere decrenisset.: sicut
a religioso quodã qui nunc suꝑ est ꝓpin¬
quo illius didici corporis languore per¬
cussus est Qui ad extremũ ueniens eadẽ
hora qua iam de corpore erat exiturus

Expanded text:
Non solum commissa non plangimus, sed etiam Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, 1480 inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro nihilo habemmi, refero, quam si intente audire vult charitas vestra, ex consideratione illius vehementer instruetur. Quidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestas ingruerit. quando uenerit
suꝑ uos tribulatio & angustia: tunc in¬
uocabunt me & non exdudiã. mane
consurgent & non inu̾enient me. Ecce
aperi clamant. & repulsionis suȩ do¬
lote cõpalsȩ appellationẽ dominantis
ingeminant dicentes. Dñe dñe: aperi
nobis Preces offerunt sed nescumt᷑. quia
tunc uelut incognitos ds̃ deserit. quos
modo suos ꝓ uitȩ merito non agnoscit
Ubi apte quoq generalis ad discipulos
ex hortatio subditur cum dicit᷑. Uligilate
itaq quia nescitis diẽ neq horã. Quia
post peccata ds pęnitentiã suscipit. si sci¬
ret quisq de prȩsenti scło quo tẽpore
exiret. aliud tẽpus uoluptatib atq aliud
poenitentiȩ. aptare. potuisset. Sed qͥ pem¬
tenti ueniã spondet: peccanti diẽ crasti¬
nũ non ꝓmisit. Semꝑ ergo extremũ diẽ
debemꝰ metuere. quem numquã possumus
prȩuidere Ecce hunc ipsũ diem in quo
loquini ad indutias conuersionis accepimꝰ
& tamen mala quȩ fecimꝰ flere recusamꝰ

Expanded text:
enerit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus.
Abbreviated transcription (Latin):
gaudere. de cuius conspectu uident et
elementa contremiscere. & se cũ eo simul
ad nuptias intrare: Qui & in sponsi nup¬
tus gaudent. et tamen ipsi sunt sponsa.
quia in illo ȩterni regni thalamo uisioni
nr̃ȩ ds coninngitur. Quȩ scilicet uisio nũ¬
quam iã in ꝑpetuũ ab amoris sui ample.¬
xibus euelletur. Tunc regni ianua lugen¬
tibus clandit᷑. que mͦ cotidie pęnitentib
aperit᷑. Crit namq & tunc pęnitentia
sed fructuosa non erit. quia nequaquã
tunc ueniã inuenit. qui modo aptũ ueniȩ
tempiis ꝑdit. Hinc etenĩ paulus dieit
Ecce minc tempus acceptabile. ecce nunc
dies salutis. Flinc ꝓpheta ait Querite
dñm dum inueniri potest. inuocate eũ
dũ prope est. Unde & easdẽ fatuas uir¬
gines inuocantes non audit. quia inter¬
onẽ prope esse poterat prope iã non erit

Expanded text:
gaudere, de cujus conspectu vident et gaudere, de cujus conspectu vident et elementa omnia contremiscere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo aeterni regni thalamo visioni nostrae Deus conjungitur. Quae scilicet visio nunquam jam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelletur. Tunc regni janua lugentibus claudetur, quae modo quotidie poenitentibus aperitur. Erit namque et tunc poenitentia, sed fructuosa jam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum veniae tempus perdit. Hinc etenim Paulus dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hinc propheta ait: Quaerite Ddum prope est . » Unde et easdem fatuas virgines invocantes Dominus non audit: quia interprope esse poterat, prope jam non est
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur uenit sponsus. quid dulcedinis in¬
trauerunt cũ en ad nuptias. quid amari¬
tudinis & clausa est ianua. Uenit quippe
ille qui aduentu suo elementa concutit. in
cuius conspectu cęlum & terra contremiscit
Unde etiam ꝑ ꝓphetam dicit. Adhuc semel.
& ego mouebo nonsolum terrã sed & cęlũ
Ad cuius examen om̃e humanũ genꝰ deducit᷑
cui ad uindictã maloꝵ. remunerationemq
bon&. angl̃i archangłi. throni. principatꝰ.
terror erit. quando iã in pęna remedium
non erit. Quȩ illa confusio. cui reatu suo
exigente contingit in conuentu om̃ium
hominũ angłorumq erubescere. Qui pauor
eũ quem & tranquillum mens humana ca
dies tribulationis & angustiȩ. dies calamita¬
tis & miseriȩ. dies tenebrarũ & caliginis.
dies nebulȩ & turbinis. dies tubȩ & cdan¬
dit amarescere. quem tot appellationibus
non ualet explicare. Quanta uͦ tunc erit
electoꝵ lȩcitia. qui de eiꝰ merent᷑ iusione

Expanded text:
dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Indicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa ccujus conspectu coelum cum terra contremiscit: unde et per prophetam dicitur: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelum . Ad cujus examen omne humanum genus deducitur. Cui ad vindictam malorum, remunerationemque bonorum, angeli, archangeli, throni, principatus et terror erit, quando jam in poena remedium non erit. Quae illa confusio, cui reatu suo exigente contingit in conventu omnium hominum angelorumque erubescere: qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capdies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clandit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare. Quanta vero tunc erit electorum laetitia, qui de ejus merentur visione
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ uacuas muenerint testimoniũ foris
querunt: Acsi a sua fidutia deceptȩ ꝓxri¬
mis dicant. Quia nos quasi sine opere. re¬
pelli conspicitis: dicite de nr̃is operibus
quid uidistis. Sed prudentes uirgines
responderunt dicentes. Ne forte non suf¬
siciat nobis & uobis. In illo enĩ die quod
tamen de quibusdã in pace. accełȩ quies¬
centib loquor sibimetipsi testimonium
& emite uobis. Uenditores quippe. olei
Adulatores sunt. Qui enĩ accepta qualibet
gr̃a uanis suis laudibus nitorẽ głȩ offerunt:
quasi oleum uendunt. De. quo ꝓfecto psalitusta
Appellatione uero capitis ea quȩ principatur
corpori mens uocat᷑ Inpinguat ergo caput
oleum peccatoris. cum demulcet mentem
fauer adulantis. Sed dum irent emere ue¬
nit sponsus. quia cũ uitȩ suȩ testimonium
paratȩ erant intrauerunt cũ co ad nuptias.
& dausa est ianua. O si sapere in cordis pa¬
late possit quid admirationis habet quod

Expanded text:
intus vacuas invenerint, testimonium foris intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista Appellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. Sed dum irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod
Abbreviated transcription (Latin):
etenim mori est. Ante somnũ uero dormi¬
tare est ante mortẽ a salute. languescere.
quia ꝑ pondus egritudinis ꝑuenitur ad
somnum mortis: Media autẽ nocte cla¬
mor factus est ecce sponsus uenit. exite
obuiã ei De aduentu sponsi clamor in
media nocte sit. quia sic dies iudicu
subripit. ut pręuideri non ualeat quando
uenit. Unde scriptum est. Dies dñi sicut
fur in nocte ita ueniet. Lunc om̃s uirgi¬
nes surgunt. quia electi & repbi a sõno
suȩ mortis excitant᷑. Lampades ornant.
quia sua secum opera numerant. ꝓ quib
ȩteruã recipere beatitudinẽ expectant
Sed lampades fatuarũ uirginũ extinguunt᷑.
quia carũ opera quȩ clara honinib foriᷤ
apparuerunt. in aduentu uidicis intus
obscurant᷑. & ab eo recributionen non
inueniunt. quia ꝓ eis receperunt ab ho¬
minibus laudes quas amauerurt. Quid
est autem qđ tunc a prudentibus oleum
petunt. nisi qđ in aduentu iudicis cum se

Expanded text:
etenim mori est. Ante somnum vero dormietenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute laquia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut fur in nocte ita veniet . Tunc omnes virgines sursuae mortis excitantur, lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exspectantatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se
Abbreviated transcription (Latin):
in uasis suis cum lampadibus. Per oleum
quippe nitor głȩ designatur Clascula
autem nr̃a sunt corda. in quib ferinus
cuncta quȩ cogitamꝰ. Prudentes oleum
in uasis habent. quia nitorẽ głȩ intra
conscientiã retinent. paulo attestante qui
Ait Gła nr̃a hȩc est testimoniũ conscien¬
tiȩ nr̃ȩ. Fatuȩ autem urgines oleũ secũ
non sumunt. quia głam intra conscientiã
non habent. dum hanc ab ore ꝓximorũ
querunt Notandũ uero qđ om̃s lãpades
habent sed om̃s oleũ non habent. quia ple¬
rumq bona in se opera cum electis et
reprobi ostendunt. sed soli ad sponsum
ueniunt cũ oleo qui de his quȩ foris ege
rint intus głam requirunt. Uude per
psalmistam quoq de scã electoꝵ aecda
dicitur. Om̃is gła eius filiȩ regũ abintus
Moram autẽ faciente sponso dormitauert̃
om̃s & doriierunt. quia dũ uenire iu¬
dex ad extremũ iudicium differt. electi
& repbi in mortis sõno sopiunt᷑. Pormure

Expanded text:
in vasis suis cum lampadibus. Per oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cureprobis ostendunt, sed soli ad sponsum veniunt cum oleo, qui de his qurint intus gloriam requirunt. Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire
Abbreviated transcription (Latin):
Autẽ corporis sensib unusquisq subsistit
Ueminatꝰ autem quinarius denariũ perficit
Et quia ex utroq sexu fideliũ multitudo
colligit᷑: sca eccła decem uirginib similis
denuntiat᷑ In qua quia mali cum bonis
& repbi cũ electis admixti sunt: recte
uirginibus similis prudentibus & fatus
esse ꝑhibetur. Sunt namq pleriq conti¬
nentes. qui ab exteriore se appetitu cus¬
todiunt. & spe ad interiora rapiuntur
Carnem macerant. & toto desiderio ad
suꝑnam patriã anhelant. Eternã patrũ
expetunt. ꝓ laboribus suis recipere lau¬
des humanas nolunt. Hi nimirum głam
suam non inore hominũ ponunt. sed
intra conscientiã continent Et sunt ple¬
riq qui corpus ꝑ abstinentiã affligunt
sed de sua abstinentia humanos fauores
expetunt. Doctrinȩ inseruiunt. indigen¬
tibus multa largiunt᷑. Sed fatuȩ ꝓfecto
sunt uirgines. quia solã laudis transitoriȩ
retributionẽ quęrunt. Unde & apte
secũ. Prudentes autẽ. acceperunt oleum

Expanded text:
autem corporis sensibus, unusquique subsistit. Geminatus autem quinarius denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur, in qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse nentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt, doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur. Sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unsecum; prudentes autem acceperunt oleum
Abbreviated transcription (Latin):
me. non debellat᷑ ab extraneis. quia rabnẽ
ꝑse. quentiũ fidelium cũ corona mar¬
tyrii patiendo superat. Non corrũpitur
a falsis fratrib. quia & hereticoꝵ doginata
recte credendo refutat. & uitiosa quorũdã
catholicoꝵ exempla sobrie & iuste & pie
uiuendo deuitat. Non obcȩcat᷑ fumo pro¬
priȩ cupiditatis. quia feruet interius solo
Ardore. dnicȩ caritatis. Huic autẽ. homini
idest redẽptori ur̃o qui aecdam sibi uni¬
uersalem inuincibili mentis fortitudine
copulauit: ꝓ modo suo quiq simibant᷑ electi
quando qđ ipse in tota aeccła generalit̃
facit. hoc illi in suis singulis cordib agere.
specialiter curant Nam quasi in altũ fodi¬
endo suam uigilant̾ conscientiã discutiunt
ne quid in ea sordidũ lateat sollert̃ inqui¬
runt. Cunctas a fundo cordis suꝑuacuorũ
cogitatuũ latebras manu sedulȩ discretionis
exhauriunt. quatinꝰ firmã in se quietamq

Expanded text:
me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem me, non debellatur ab extraneis, quia rabiem persequentium infidelium cum corona martyrii patiendo superat; non corrumpitur a falsis fratribus, quia et haereticorum dogmata recte credendo refutat, et vitiosa quorumdam catholicorum exempla sobrie et juste, et pie vivendo devitat; non obcaecatur fumo propriae cupiditatis, quia fervet interius solo ardore Dominicae charitatis. Huic autem homini, id est, Redemptori nostro, qui Ecclesiam sibi universalem invincibili mentis fortitudine copulavit, pro modulo suo quique similantur electi, quando quod ipse in tota Ecclesia generaliter facit, hoc illi in suis singuli cordibus agere specialiter curant. Nam quasi in altum fodiendo, suam vigilanter conscientiam discutiunt, ne quid in ea sordidum lateat, solerter inquirunt, cunctas a fundo cordis supervacuorum cogitatuum latebras manu sedulae discretionis exhauriunt, quatenus firmam quietamque
Abbreviated transcription (Latin):
ucti cesserunt: Ad hanc utiq domũ non
ꝑtinebant. quia si supra petrã fidei &
non potius suꝑ harenã ꝑfidiȩ uel leuitatis
fundati consisterent: labefactari numquã
prorsus ualerent. Notandũ auten qđ
hȩc inundatio tẽptationũ trib modis dec¬
clesiã impugnat. Nam uel a sua concupi¬
scentia tẽptatur quisq abstractꝰ & inlectus
uel falsorũ fratrũ imꝓbitate fatigat᷑. uel
aꝑtiorib externoꝵ appetitur insidus
Quȩ uidelicet tẽptamenta dũis alibi portas
inferi nuncupat. Et merito. quia nimirũ
si uicerit. in ȩternum trahunt interitum
Et suꝑ hanc petram inquit ȩdificabo aeccłam
mcã. & portȩ inferi ñ prȩualebt̃ aduersus
eã Et si ergo pulsant : non tam̃ deiciunt
ȩcdam xp̃i portȩ diaboli. Et si in ruerit
inundatio ꝑfidiȩ : non subruit domũ fidei
Qui enĩ aditori suo ueracit̃ dicere potest
dũ anxiaretur cor meũ in petra exaltasti

Expanded text:
victi cesserunt, ad hanc utique domum non victi cesserunt, ad hanc utique domum non pertinebant, quia si supra petram fidei, et non potius super arenam perfidiae vel levitatis fundati consisterent, labefactari prorsus nunquam valerent. Notandum autem quod haec inundatio tentationum tribus modis Ecclesiam impugnat. Nam vel a sua concupiscentia tentatur quisque abstractus et illectus, vel falsorum fratrum improbitate fatigatur, vel aptioribus externorum appetitur insidiis. Quae videlicet tentamenta Dominus alibi portas inferi nuncupat, et merito, quia nimirum si vicerint, in aeternum trahunt interitum. Et super hanc petram, inquit, aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Etsi ergo pulsant, non tamen dejiciunt Ecclesiam Christi portae diaboli; etsi irruit inundatio perfidiae, non subruit domum fidei. Quae enim adjutori suo veraciter dicere potest: Dum anxiaretur cor meum, in petra exaltasti
Abbreviated transcription (Latin):
Homo autẽ hic domũ ȩdificans ipse est medi
tuo maneret ȩdificare & consecrare dignatꝰ
est. Qui fodit in altũ & posuit fundam̃ta
supra petrã. quia in corde. suoꝵ. fidelium
quicquid terrenȩ intentionis inuenit. funditꝰ
extirpare. studuit. quatinꝰ ciectis priscae.
consuetudinis crudelib factis & cogitationib
quã huiuscemodi domus fundam̃ta locauit
Nam sicut in domo edificanda nil petrȩ cui
fundam̃ta imponant᷑ antefertur: ita scã
corde reconditã. Neq aliquid fidei illius
ac dilectioni preponit. adeo ut pro hac etiã
mortẽ pati non dubitet. Cuii nimirũ petre
ea nomen accepit. quando audiuit quia tu
es petrus & suꝑ hanc petrã ȩdificabo decdam
meam Inundatione. autẽ facta inlifum est
flumen domui illi & non potuit eã mouere
fundata enĩ erat ͤ p̃etram. Patet expositio.
quia pulsata est sepe pressuris aecdaesia nec
deiecta. Quod si qui credentium malis

Expanded text:
Homo autem hic domum aedificans, ipse est mediaHomo autem hic domum aedificans, ipse est media, in qua perpetuo maneret, aedificare et consecrare dignatus est. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta supra petram. Quia in corde suorum fidelium quidquid terrenae intentionis invenit, funditus exstirpare studuit, quatenus ejectis priscae consuetudinis ruderibus, ac cogitationibus quam hujusmodi domus fundamenta collocavit. Nam sicut in domo aedificanda nil petrae, cui fundamentum imponatur, antefertur, ita sanctcorde reconditam; neque aliquid fidei illius ac dilectioni praeponit, adeo ut pro hac etiam mortem pati non dubitet; cui nimirum petrae ea nomen accepit, quando audivit, Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere; fundata enim erat supra petram. Patet expositio, quia pulsata est saepe pressuris Ecclesia, nec dejecta. Quod si qui credentium male
Abbreviated transcription (Latin):
cordis radice ꝑpendit. Illi ergo ex habun¬
dantia cordis os loquitur. qui ex qua in¬
tentione ꝓmant᷑ uerba non ignorat. Qđ
eciã subsequent̃ adstruit. manifeste. ostea¬
denis quia locutio bona absq operũ attes¬
tatione mil om̃ino ꝓsit. Quid autem uo¬
catis me dñe dñe. & non facitis quȩ dico:
Dm̃ namq uocari dñm. boni donũ thesauri
bonȩ uidet᷑ esse fructꝰ arboris. Om̃is etum
quicũq inuocauerit nomen dñi. saluus erit
quia de bono cordis thesauro platum non
fuit bonũ qđ lingua sonuit. nec talis frue¬
tum confessionis fici radix sed spinȩ: hoc est
horruda uitus & non multitudine: dñicae.
dulcedinis honesta conscientia procreauit
Quȩ autẽ sit uera fructuũ bonoꝵ malorũq
discretio. dñs sub alia figura subdendo de¬
signat. Om̃is qui uenit ad me & audit
sermones meos & facit eos: ostendã uobiꝰᷤ cui
similis est. Similis est homini ȩdificanti domũ

Expanded text:
cordis radice perpendit. Illius ergo ex abuncordis radice perpendit. Illius ergo ex abundantia cordis os loquitur, qui ex qua intentione promantur verba, non ignorat. Quod etiam subsequenter astruit, manifeste ostendens quia locutio bona absque operum attestatione nihil omnino prosit. Quid autem vocatis me Domine, Domine, et non facitis quae dico? Dominum namque vocare boni donum thesauri, bonae videtur esse fructus arboris. Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. quia de bono cordis thesauro prolatum non fuit bonum quod lingua sonuit, nec talem fructum confessionis fici radix, sed spinae, hoc est, horrida vitiis, et non multitudine dominicae dilectionis, onusta conscientia procreavit. Quae autem sit vera fructuum bonorum malorumque discretio, Dominus sub alia figura subdendo designat: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum.
Abbreviated transcription (Latin):
çȩlestis memoriã. uua fraglantiã dñicae
dilectionis significat. Non ergo de spinis
colligunt ficus neq de rubo uindemiant
uuã: quia quicũq adhuc uitiorũ aculeis
Bonus homo de bono thesauro cordis sui pro¬
fert bonũ. & malus homo de malo thesauro
ꝓfert malũ Thesaurus cordis intentio est
cogitationis. ex qua ꝓuentũ operis internꝰ
arbiter iudicat. Vnde sit plerumq ut
minora bona nonnulli maiori cęlestis gr̃ȩ
mercede operent᷑ uidelicet propt̃ intenti¬
onem cordis. qua maiora uoluerant pa¬
trare bona si possent. & alu maiora uir¬
tutũ opera ostentantes ob incuriã cordis
tepidi minora a dño premia sortiantur
Deniq opus uiduȩ quȩ duos nũmos decu¬
lit ad templum. innumeris diuitũ dona¬
rus ab interno cordiũ scrutatore prȩfert᷑
Ex habundantia eñ cordis os loquit᷑. Hu¬
manũ quidem iudiciũ sepe fallit᷑. quia cor
ꝓximi nescit nisi ex ore & opere pensare.

Expanded text:
coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae dilectionis significat. Non ergo de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam, quia quicunque adhuc vitiorum aculeis Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo thesaurofert malum. Thesaurus cordis intentio est cogitationis, ex qua proventum operis internus arbiter judicat. Unde fit plerumque ut minora bona nonnulli majori coelestis gratiae mercede operentur, videlicet, propter intentionem cordis qua majora voluerant patrare bona si possent, et alii majora virtutum opera ostentantes, ob incuriam cordis tepidi minora a Domino praemia sortiantur. Denique opus viduae, quae duos nummos detulit ad templum, innumeris divitum donariis ab interno cordium scrutatore praefertur. Ex abundantia enim cordis os loquitur. Humanum quippe judicium saepe fallit, quia cor proximi nescit nisi ex ore et opere pensare,
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ malos. Nemo cũ recto corde bona
quȩ ualet operat᷑. de. sua salute desperet.
quia non est arbor mala quȩ facit fructũ
bonũ. Unaqueq enĩ arbor de fructa suo
cognoscit᷑. Haec cognitio de aꝑtis solũmodo
uitus siue uirtutib accipienda est. qualia
superius ex apłi sententia commemorauimꝰ
Namq sunt non nulla. quȩ quo animo ge¬
rant᷑ ignoratur a ꝓximis. Unde & in
utrãq partẽ possunt int̃pretari. Sed
ambigna quęx iustius abhis qui bona di¬
ligunt interpretant᷑ in bonũ. ut impleat᷑
illud apłi. nolite ante tempis iudicare:
N eq enĩ de spinis colligunt ficus. neq de
rubo uindemiant uuam. Spinȩ & rubus
plenae aculeis arbores illoꝵ corda designant.
qui uel luxuriȩ. inuidiȩ. concupiscentiesti¬
mulis ipsi fedant᷑. uel certe iracundiȩ. de¬
tractionis. odii. suꝑbiȩ. & a maritudinis
tabiles existunt Ficus autẽ dulcem regni

Expanded text:
fructus malos. Nemo, cum recto corde bona fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel certe iracundiae, detractionis, odii, superbiae, et amaritudinis tabiles existunt. Ficus autem dulcem regni
Abbreviated transcription (Latin):
resplendet. Iure se talis ad templũ magni
regis ꝑtinere confidens alibi dicit Et mise
uitȩ meae. ut inhabitẽ in domo dm̃i in
longitudinẽ dierũ. At contra mala arbor
ferre uitemꝰ. Dicit & ꝓpheta heremias
Maledictus homo qui c̃fidit in homine. & po¬
nit carnẽ brachiũ suũ. & a dño recedit
cor eius. Erit enĩ quasi miricȩ in deserto
Miricȩ nãq est infructuosa arbor & hu¬
milis. gustu nimis amara. om̃iq humana
cultura ꝓrsus indigna. ac ꝓpterea fructi
qui a diuino tunore & amore recedens.
ab hominib regnũ uel diuitias sperat
Qui quantũ a decore domꝰ dĩ sit extorris
iudicandus. ꝓpheta subdendo manifestat
Et non uidebit cũ uenerit bonũ sed habi¬
tabit in deserto in siccitate in terra salfu¬
ginis & in habitabili. Nemo ergo sibi fr̃s¬
mei male in occulto uiuens de fauore uul¬
gi quasi bonꝰ sit blandiat᷑. quia et si folia
uerboꝵ. ꝑpulchra. si florẽ famȩ gignit
odoriferũ: non est arbor bona quȩ facit

Expanded text:
resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et misenibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine dierum . At contra mala arbor ferre ipsi vitemus. Dicit propheta Jeremias: Maledictus homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterea fructifqui, a divino timore et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias sperat. Qui quantum a decore domus Dei sit extorris judicandus, propheta subdendo manifestat: Et non videbit cum venerit bonum, sed habitabit in deserto in siccitate, in terra salsuginis et inhabitabili . Nemo ergo sibi, fratres mei, in occulto male vivens, de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ est quod uolunt corrigi. nisi qđ
audistis in psalmo: discissi sunt. nec sunt¬
cõpuncti. Qui ergo boues uendunt:
Bones intelligunt᷑. qui nobis scripturas scãs
dispensauerunt. Boues erant apłi. boues
erant ꝓphetȩ. Vnde. dicit apłs. Bouitri¬
turanti os non infrenabis. Numquid de
bob ꝑtinet ad dm̃: An propt̃ nos dicit:
Propter nos enĩ dicit. quia debet in spe. qͥ
arat arare. & triturans in spe participandi
Ergo illi boues reliquerunt nobis memoriã
scripturarũ: non enĩ de suo dispensauert̃.
quia głam d̃i quesierunt. Quid enim
audistis in psalmo: Eit dicant semper
magnificet᷑ dñs. qui uolunt pacem seruieiꝰ¬

Expanded text:
impletum est quod nolunt corrigi, nisi quod impletum est quod nolunt corrigi, nisi quod audistis in Psalmo, Discissi sunt, nec compuncti sunt? 7. Qui ergo boves vendunt? Boves intelliguntur qui nobis Scripturas sanctas dispensaverunt. Boves erant Apostoli, boves erant Prophetae. Unde dicit Apostolus: « Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus pertinet ad Deum? An propter nos dicit? Propter nos enim dicit; quia debet in spe qui arat arare, et triturans in spe participandi » . Ergo illi boves reliquerunt nobis memoriam Scripturarum. Non enim de suo dispensaverunt, quia gloriam Domini quaesierunt. Quid enim audistis in ipso Psalmo? Et dicant semper, Magnificetur D
Abbreviated transcription (Latin):
mus sp̃m scm̃: Quare enĩ hoc dicunt:
Et quo pretio uendunt: Pretio honoris sui
Accipiunt cathedras pretiũ temporales. ut
uideant᷑ ipsi uendere columbas Eaueant
a flagello de resticulis Columba non est
uenalis. gratis dat᷑. quia gr̃a uocat᷑ Ideo
fr̃s̃ mei quomodo uidets eos qui uendunt
popularios. quisq quod uendit laudat. qđ
ꝓposita fecerunt. Alterũ propositũ hab&
cartagine primianꝰ. alterũ habet maxim¬
anus. alterũ habet in mauritania rogatꝰ
alterũ habent in numidia illi & illi. quos
iam nec nominare sufficimꝰ. Circuit gͦ
aliquis emere columbã. unusquisq ad pro¬
positum suũ laudat qđ uendit. Auertat᷑
illius cor ab om̃i uendente. ueniat ubi gratiᷤ
accipit᷑ Nec sic erubescunt fr̃s. quia ꝑ
ipsas dissensiones suas amaras & malitiosas
cũ sibi tribuunt qđ non sunt. cũ extollun¬
tur putantes se esse. aliquid cũ nihil sint.
tot partes de se fecerunt. Sed quid in eis

Expanded text:
mus Spiritum sanctum? Quare enim hoc dicunt, mus Spiritum sanctum? Quare enim hoc dicunt, et quo pretio vendunt? Pretio honoris sui. Accipiunt pretium cathedras temporales, ut videantur ipsi vendere columbas. Caveant a flagello de resticulis. Columba non est venalis: gratis datur, quia gratia vocatur. Ideo, fratres mei, quomodo videtis eos qui vendunt, propolarios, quisque quod vendit laudat: quot proposita fecerunt? Alterum propositum habet Carthagine Primianus, alterum habet Maximianus, alterum habet in Mauritania Rogatus, alterum habent in Numidia illi et illi, quos jam nec nominare sufficimus. Circuit ergo aliquis emere columbam, unusquisque ad propositum suum laudat quod vendit. Avertatur illius cor ab omni vendente, veniat ubi gratis accipitur. Nec sic erubescunt, fratres, quia per ipsas dissensiones suas amaras et malitiosas, cum sibi tribuunt quod non sunt, cum extolluntur putantes se aliquid esse cum nihil sint , tot partes de se fecerunt. Sed quid in eis
Abbreviated transcription (Latin):
uendere uolunt. Honũ est enĩ eis ut redi¬
mant᷑ sanguine xp̃i. & ꝑueniant ad pacem
xp̃i Quid enĩ prodest ad quirere. in hoc
sdo quodlibet tẽporale & transitoriũ. siue
sit pecnnia. siue sit uoluptas uentris & gut¬
turis. siue sit honor in laude. humana. non¬
ne om̃a fumus & uentꝰ: Nonne. omnia
transeunt & currunt: Et ue his qui
heseruit transeuntibus. quia simul tran¬
scunt. Nonne om̃a fluuius prȩceps. cur¬
rens in mare: Et ue qui ceciderit. qua
in mare trahet᷑. Ergo tenere debemus
om̃s affectus a talib concupiscentus srs mei
qm̃ qui talia quęrunt uendunt. Namoe
symon ille ideo uolebat emere spñi sc̃m.
bat apłos mercatores esse. tales. quales dũs
le templo flagello eiecit. Talis enĩ ipse erat
& qđ uenderet emere uolebat. De. illis
erat qui columbas uendunt. & enĩ in colũba
apparuit sp̃s sc̃s. Qui ergo uendunt colũ¬
bas fr̃s: Qui sunt nisi qui dicunt. nos da¬

Expanded text:
vendere volunt. Bonum est enim eis ut redivendere volunt. Bonum est enim eis ut redimantur sanguine Christi, ut perveniant ad pacem Christi. Quid enim prodest acquirere in hoc saeculo quodlibet temporale et transitorium, sive sit pecunia, sive sit voluptas ventris et gutturis, sive sit honor in laude humana? Nonne omnia fumus et ventus? nonne omnia transeunt, currunt? Et vae his qui haeserint transeuntibus, quia simul transeunt. Nonne omnia fluvius praeceps currens in mare? Et vae qui ceciderit, quia in mare trahetur. Ergo tenere debemus omnes affectus a talibus concupiscentiis. Fratres mei, qui talia quaerunt, vendunt. Nam et Simon ille ideo volebat emere Spiritum sanbat Apostolos mercatores tales esse, quales Dominus de templo flagello ejecit. Talis enim ipse erat, et quod venderet emere volebat: de illis erat qui columbas vendunt. Etenim in columba apparuit Spiritus sanctus . Qui ergo vendunt columbas, fratres, qui sunt, nisi qui dicunt, Nos da
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui flagellandus ab cis erat. prior ilõ
flagellanit. Signũ quoddã nobis ostendit
qđ fecit flagellum de resticulis. & inde in¬
suis restẽ sibi texit. Propheta dixit Cle his
mathematicũ. Sufficeret furtũ fecisse.
quare us adiungere peccatum peccato:
tria peccata. Cum audis. mitte illũ foras
de Aeccła: dicis Duco me ad partẽ donaci
Ecce addis quartũ. Crescit restis. time restẽ
Bonũ est tibi ut hinc inde cũ flagellaris cor¬
rigaris. ne in fine dicat᷑. Ligate illi pedes
& manus. & picite eum in tenebras exterio¬
res Criniculis enĩ peccatoꝵ suoꝵ unusquiq
constringit᷑ Illud dñis dicit. illud alia scrip¬
tura dicit. scd utrũq dñis dicit De pecca¬
tis suis ligant᷑ homines. & mittuntur in
tenebras exteriores Qui sunt tamen qui
uendunt boues: ut in figura quȩramus mys¬
teriũ facti : Qui sunt qui boues uendunt
&e colũbas: Ipsi sunt qui sua querunt in
totũ. quia nolunt redimi Emi nolunt. &

Expanded text:
is, prior illos flagellavit, signum quoddam nobis ostendit, quod fecit flagellum de resticulis, et inde intis suis restem sibi texit. Propheta dicit, Vae his mathematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? tria peccata. Cum audis, Mitte illum foras de Ecclesia; dicis, Duco me ad partem Donati: ecce addis quartum. Crescit restis: time restem. Bonum est tibi ut hic inde cum flagellaris, corrigaris; ne in fine dicatur, Ligate illi pedes et manus, et projicite eum in tenebras exteriores . Criniculis enim peccatorum suorum unusquisque constringitur . Illud Dominus dicit, illud alia Scriptura dicit; sed utrumque Dominus dicit. De peccatis suis ligantur homines, et mittuntur in tenebras exteriores. 6. Qui sunt tamen qui vendunt boves? ut in figura quaeramus mysterium facti. Qui sunt qui oves vendunt et columbas? Ipsi sunt qui sua quaerunt in totum, qui nolunt redimi: emi nolunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ nos psalmꝰ quem audistis. striderunt
suꝑ me dentib suis. Nouimꝰ &e nos audi¬
re unde curem᷑. Et si ingeminantus
flagella xp̃o. quia flagellat᷑ sermo ipsus:
congregata sunt inquit in me flagella.
Multiplicant flagella dño suo & nesciunt.
faciamꝰ nos quantũ ipse. adiuuat. Ego au¬
tem cũ mihi molesti essent. induebam me
cilitio. & humiliabã in ieiunio animã meã¬

Expanded text:
latur nos psalmus quem audistis, Striderunt latur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis. Novimus et nos audire unde curemur, etsi ingeminantur flagella Christo, quia flagellatur sermo ipsius: Congregata sunt, inquit, in me flagella, istianorum: multiplicant flagella Domino suo, et nesciunt. Faciamus nos, quantum ipse adjuvat, Ego autem, cum mihi molesti essent, induebam me cilicio, et humiliaba
Abbreviated transcription (Latin):
UiU audiuim̾ fr̃s: Ecce templũ
illud sigura adhuc erat. & inde eie
cit dñs om̃s qui sua quȩrebant.
qui ad nundinas uenerant. Et quȩ ibi
uendebant illi: opus habebant homines
in sacrificus illius tẽporis. Nouit enuti
caritas ur̃a. qđ sacrificia illi popło pro
eius carnalitate & corde adhic lapideo
talia data sunt. quib teneret᷑ ne. ad idola
deflueret. & immolabant ibi sacrisicia.
boues. oues & columbas. Nostis. quia legi¬
stis. Non ergo magnũ peccatum si hoc
uendebant in tẽplo quod emebatur ut
offerret᷑ in templo. & tam̃ eiecit inde illos
Quid si ebriosos inueniret dñs quid faceret.
si uendentes ea quȩ licita sunt expulit &¬
contra iustitiã non sunt Quȩ enĩ hones¬
te emunt᷑: non inlicite uendunt᷑. Expulit
tam̃. & non est passus sieri domũ oratiomꝰ
domũ negotiationis. Si negotiationiᷤᷤ non
debet sicri domus dm̃. potationis debet
fieri: Nos autẽ quando ista dicimus:
strident dentib aduersum nos. Eit conso¬

Expanded text:
uid audivimus, fratres? Ecce templum illud figura adhuc erat, et ejicit inde Dominus omnes qui sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; si vendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non sunt quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotiationis? Si negotiationis domus non debet fieri domus Dei, potationis debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et conso
Abbreviated transcription (Latin):
dec nos km̃i in prȩsentis festi nr̃i gaudiũ
de factura tẽpli pauca e plurib fraterni¬
tati ur̃ȩ exposusse libuit. quatinꝰ & mi¬
randa terrestris domꝰ dñ fabrica delecta¬
ret auditũ. & hȩc eadẽ sp̃ualiter intel¬
lecta mentes nr̃as ardentius ad amorem
suꝑnȩ habitationis erigeret. Diligamus
igit᷑ sr̃s mei toto corde decorẽ domus ae¬
ternȩ quã ex dõ habemꝰ incelis. de loco¬
quoq tab̾naculi głȩ eius sedulo cogitare
ac nos alterutrũ admonere curemus
Unũ ante om̃a petamꝰ ab eo & hoc infati¬
gabili intentione quęramꝰ. ut inhabitare
meream᷑ in domo eius om̃ib dieb uitae
nr̃ȩ. hoc est ꝑenni uita ac luce felices
Non sꝑnit neq despicit p̃ces pauperũ. quando
hoc qđ diligit ipse precam᷑. sed clementer
exaudienᷤ donabit nob uidere bona sua in t̾ra

Expanded text:
simi, in praesentis festi nostri gaudium de factura templi pauca ex pluribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus fabrica delectaret audientes, et haec eadem spiritualiter intellecta mentes nsupernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra
Abbreviated transcription (Latin):
electorum spes ad uisionẽ scȩ trinitatis quan¬
tum ualet se exercendo & purificando prae¬
parat. Sex igit᷑ ad fidei longaninitatem.
tria ad celsitudinẽ spei. tria ꝑtinent ad la¬
titudinẽ amoris. Quib tribus uirtutum
insignib totũ scȩ̃ aeccłȩ statũ constat ꝑfici¬

Expanded text:
electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quanelectorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum constat
Abbreviated transcription (Latin):
est lapis albus & structꝰ. ut candorẽ aecde¬
siastice castitatis exprimeret. De quo mar¬
moris candore in cantico dñs ait. Sicut
liliũ inter spinas. sic amica mea inter filias:
Habebat uero sexaginta cubitos in longitudie¬
cubitos in altitudine. Longitudo ergo tẽpli
fidẽ sc̃ȩ aecłȩ designat. per quã longanimit̃
int̃ opera sua bona prauoꝵ aduersa tolerat
Latitudo caritatẽ. quia ipsa intꝰ per iuscera
piecats patit᷑. Altitudo spem. quia propter
ginta cubitoꝵ. Senario enĩ numero bonoꝵ
operũ solet ꝑfectio designari. quia & dñs ser
dieb mundi ornamentũ ꝑfecit. & sex sunt
requie pus actib instat. Bene xxͦ sunt cua¬
biti latitudinis. quia geminũ est caritatis¬
quando ꝑfectus quisq & conditorẽ ex toto
corde. tota anima. tota uirtute. & ꝓximũ
tamquã seipsum diligere probat᷑. Bene tri¬
ginta in abaitudine sunt cubiti. quia om̃is

Expanded text:
est, lapide albo extructum, ut candorem Eccleest, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea inter filias. Habebat idem LX cubitos in longitudicubitos in altitudinem. Longitudo ergo Templi fidem sanctae Ecclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adverlatitudo charitatem, qua ipse intus per viscera pietatis spatiatur; altitudo spem, qua propter bginta est cubitorum; senario enim numero bonorum operum solet perfectio designari, quia etiam Deus sex diebus mundi ornamentum fecit; et sex sunt requie piis actibus instat. Bene XX sunt cubiti latitudinis, quia geminum est pra conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. Fundamentũ aliud nemo potest
ponere pret̃ id qđ positũ est. qđ est ap̃c itĩc¬
Et de quo rursus ad credentes. sed estiᷤ inqͥt
ciues scoꝵ & domestici dĩ. suꝑȩdificati suꝑ
fundamentũ apłoꝵ & prophetarũ. In hoc
ergo fundam̃to lapides grandes & preciosi
qui templũ om̃e gestarent sunt positi. qͥa
ꝑ ipsum ad ꝓpagandã toto orbe. aeccłam &
prius patriarchȩ & ꝓphetȩ. & postmodũ
sunt apłi instructi. Qui quo artius eius
amori inherebant: eo fortius sectatores
in edificatione celesti sustentabant. Quoᷤᷤ
uidelicet lapides rex quadrare precepit. ut¬
magistros aeccłę cõpositos morib & immo¬
biles animo esse debere signaret. Sicut
enĩ quadratũ quacumq uertit᷑ stabit: ita
nimirũ uita ꝑfectoꝵ quȩ ad ueritatiᷤᷤ lineã
sollicite. directa est. nullis temptationum
impulsib a sua nouit stabilitate deici
Erat autẽ templum de marmore pario qui

Expanded text:
Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo potest Apostolus ait: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod est Chris: Sed estis, inquit, cives sanctorum, et domestici Dei, superaedificati super fundamentum apostolorum et prophetarum . In hoc ergo fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchae et prophetae, et postmodum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare prmagistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esse debere signaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis expositione transcurrimꝰ. Sed
uidet᷑ congruũ sollempnitati quã colimus
de ȩdificatione tẽpli aliqua cõmemorare.
& quã decenter ornatꝰ illius aeccłȩ signi¬
ficationi c̃ueniat indagare. Narrat ergo
scriptura quia prȩceperit salomon ut tol¬
lerent lapides grandes. lapides preciosos
in fundamentũ templi. & quadrarent eos
apides autem grandes & preciosi qui in fun¬
damento locati totũ onis templi suꝑimpo¬
sitũ portant. eximios scãe ęccłae doctores
insinuant Crandes ninirũ excellentia
meritoꝵ. pretiosos claritate signoꝵ. quia
ab ipso dño uerbũ audientes. totã crescen
tis deccłȩ fabricã sua p̃dicatione. genuert̃
Quando enĩ in scripturis fundam̃ta plurali
numero dicunt᷑: uel prędicatores scõs uel
firmas iustorũ cogitationes significant
Unde est illud psalmistȩ. Fundam̃ta eius
in montib scĩs. At cũ singula ri
numero fundamentũ ponit: ipsum sepius
auctorẽ omniũ bonoꝵ indicat. de. quo

Expanded text:
tionis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritate signorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bonorum omnium indicat, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
capitella columuartũ quasi opere lili fa¬
brefacta erant: significat quia tota prȩ¬
dicationis eoꝵ sũma. de claritate ꝑpetuȩ
beatitudinis insonuit. eiusq uidendã głam
suis auditorib prȩmisit. qui ȩternꝰ ante
scła ds existens. homo factus est in sine sae¬
culoꝵ. ut quasi flos lilii interius colorem
aurosum. exterius haberet candidum
Quid namq auri rubor in candore nisi
sulgor est diuinitatis in homine. quẽ uide¬
licet hominẽ & prius uirtitib clarũ osten¬
dit. & post mortẽ nueo incorruptionis

Expanded text:
capitella columnarum quasi opere lilii facapitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae beatitudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et po
Abbreviated transcription (Latin):
quã sequentis. eodemq gr̃ȩ orientis lumine
cunctorũ fideliũ corda illustrari. Vlnde
bene in eadẽ porticu duȩ colũnȩ ȩrede
maximi & mirandi operis circa ostiũ tẽpli
narrant᷑ esse. statutȩ. & his capitella quasi
opere lilii suꝑimposita. Columnȩ eni stant
ante ostiũ templi. quia aduentũ redemp¬
toris nr̃i qui ait. ego sũ ostiũ perme siquiᷤ
introierit saluabitur. prȩcessert̃ doctores
egregii. de qualibus dicit apł̃s. iacobꝰ
& cephas &e iohannes qui uidebant᷑ colũnȩ
esse. qui eidẽ eius aduentui testimoniũ
ꝑhberent. Vna autem a dextris ostu.
alia stabat a sinstris. quia popło isrł qͥ
tunc diuina fide & caritate calebat. in¬
carnationẽ sui redẽptoris futurã prȩci¬
nebant & non minus gentib quȩ adhuc
quasi ad aquilonẽ positȩ ꝑsidiȩ frigore
torpebant. eiusdẽ redemptoris ingressum
prȩdicabant esse pandendum. Qđ uero

Expanded text:
quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda illustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero