comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a inobediens fuisti ori dnĩ & ñcustodisti
mandatũ quod tibi p̃cepit dñs ds̃ tuus. et
seuerdus es & tomedisti panẽ &bibisti
aquã in loco in quo p̃cepit tibi necome¬
deres panem neq biberes aquã. ñ infe¬
retur cadauer tuum insepulchrũ patrũ
tuoꝵ. Quanti hȩc pęna pendenda sit.
si sedm̃ eugłim cogitemus ubi pꝰ corpus
occisũ nihil metuendũ eẽ didicimꝰ ne
ne menbra exanimata patiantur: nec pęna
dicendũm est. Siaut humanũ erga
suã carnẽ consideremus affetũ. potuit
inde terreri uel contristari uiuus quod
sensurus non erat mortuus. & hȩc erat
pena qm̃ dolebat animus id de suo corpo¬
re futurum quã uis cũfieret ñ doleret.
Ac tenus enĩ uoluit dñs seruũ suũ plecte¬
re qui ñ sua contumatia spreuerat p̾ceptr̃
es implere. sed aliena decipiente fallatia
obȩdire se credidit quando ñ obȩdiuit.
Neꝙ enĩ putandũ ÷ ita fuisse inter emptu

Expanded text:
a inoboediens fuisti ora inoboediens fuisti or quod tibi praecepit dominus deus tuus, et reuersus es et comedisti panem et bibisti aquam in loco in quo praecepit tibi, ne comederes panem neque biberes aquam, non inferetur cadauer tuum in sepulcrum patrum tuorum. quanti haec poena pendenda sit, si secundum euangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanima patiantur, nec poena dicenda est. si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri uel contristari uiuus, quod sensurus non erat mortuus; et haec erat poena, quoniam dolebat animus id de suo corpore futurum, quamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, quando non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa gͦ declaratũ : ñ idõ dixisse dnm̃ nolite
timere eos qui corpꝰ occidunt & postea non
habent quid faciant. quod non eent̃ ꝑmis¬
surus aliquid eos facere de suoꝵ corporibus
mortuo ⁊ ed qm̃ quic quid facere per¬
missi ẽẽnt nihil qͦ minueretur xp̃iana de¬
functoꝵ felicitas fieret. nihil inde adsen¬
sũ pꝰ motẽ uiuentiũ ꝑueniret. nihil ad
detrimentum saltim ipsoꝵ corporũ quominus
integra resurgent ꝑtineret. et tam̃ exillo hu¬
manĩ cordis affec tu quo nemo umquã carnẽ
suã odio habet. sicognoscant homines aliꝗd
post mortẽ suã suis corporib defuturũ quod
insua cuiusq gente uel patria poscit solemp¬
nitas sẽpulture. c̃ tristantur ut homines. et
ꝑ ꝓph&ã minari alterĩ ꝓphete qui eiꝰtrans¬
gressus ⁊ uerbum. quod non inferretur
cadauer eiꝰ insepulchrum patrum epꝰ. quȩ¬
sic scriptura se habet. Hȩcdicit dñs qui¬

Expanded text:
ipsa ergo declaratum est non ideo dixisse dominum: nolite ipsa ergo declaratum est non ideo dixisse dominum: nolite timere eos qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, quod non esset permissurus aliquid eos facere de suorum corporibus mortuorum, sed quoniam quidquid facere permissi essent, nihil quo minueretur christiana defunctorum felicitas fieret, nihil inde ad sensum post mortem uiuentium perueniret, nihil ad detrimentum saltem ipsorum corporum. quo minus integra resurgerent, pertineret. Et tamen ex illo humani cordis affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, si cognoscant homines aliquid post mortem suam suis corporibus defuturum, quod in sua cuiusque gente uel patria poscit sollemnitas sepulturae. contristantur ut homines et qprophetam minari alteri prophetae, qui eius transgressus est uerbum, quod non inferretur cadauer eius in sepulcrum patrum eius. quae scriptura sic se habet. haec dicit dominus: qui
Abbreviated transcription (Latin):
tat adiuuari suã uitã quã detrax̃ exce
dens & redditurus ÷ rediens qm̃ ñcaro sp̃ui.
sed sp̃s carnis &iam ipsus resurrectionis me¬
ritum c̃parat. utrũ adpenã. an ad głam
reuuescat. Legimus inçecłas tica histo¬
ria quã grecȩ scripsit eusebius. & in latinaM
linguã uertit rufinus. martirũ corpora
ingallia canib exposita. eoꝵq reliquiasati
ossa mortuoꝵ usq ad extremã c̃ sũptionẽ
ignib concremata. eosdemq cineres fliuuo
rhodano nequid admemoriã qualẽ cũque
relinqueretur inspersos. quod ñ obaliud cre¬
dendũ ÷ diuinitꝰ fuisse ꝑmissũ nisi ut disce¬
reNt xp̃iani confitendo xp̃m̃ dũ contẽpnuns
hanc uitam. multo magis contẽpnere sepul¬
turã Hoc eni quod ingenti seuitia decor¬
porib martirũ factũ ÷. si eis quicquã no¬
ceret qͦminus beatȩ requiescerent eoꝵ uu¬
toriosissimi sp̃s. ñ utiq fieri sineretur. Re

Expanded text:
tat adiuuari suam uitam, cui praebetat adiuuari suam uitam, cui praebearo spiritui, sed spiritus carni etiam ipsius resurrectionis meritum comparat, utrum ad poenam an ad gloriam reuiuescat. Legimus in ecclesiastica historia, quam graece scripsit Eusebius et in latinam linguam uertit Rufinus, martyrum corpora in Gallia canibus exposita canumque reliquias atque ossa mortuorum usque ad extremam consumptionem ignibus concremata eosdemque cineres fluuio Rhodano, ne quid ad memoriam qualemcumque relinqueretur, inspersos. quod non ob aliud credendum est diuinitus fuisse permissum, nisi ut discerent christiani in confitendo Christum, dum contemnunt hanc uitam, multo magis contemnere sepulturam. hoc enim quod ingenti saeuitia de corporibus martyrum factum est, si eis quidquam noceret, quo minus beate requiescerent eorum uictoriosissimi spiritus, non utique fieri sineretur. re
Abbreviated transcription (Latin):
ris fieri nisi motu animi p̃cedente non
possint. eisdem rursus exteruis uisibilit̾
factis. ille interior inuisibilis qui eos facit
augitur. Acꝑhoc cordis affectus qui
Ut fierent ista p̾cessit quia facta sunt crescit
Ierum tam̃ si eo modo quisq teneatur. uel &iã
ligetur ut hȩc desuis menbris facere nequeat
ñ idõ non orat interior homo. &ante oculos
dĩ insecretissimo cubili ubi c̃pungitur sternit᷑
ita &ciam cum plurimũ intersit ubi ponat
corpus mortui sui qui ꝓspũ eiꝰ dõ supplicat
quia & p̃cedens affectus locum eligit scm̃
& illic corpore positi. recordatus locus sc̃s
eũ qui p̃cesserat renouat & auget affectũ.
Tam̃ &iam sinon possit ubi religiosus a mieð
elegit humare quem diligit. nullomodo
Debeat supplicationib necessariis in eiꝰ cõm̃¬
qui cũ inde exiret secum abstulit sensua
quo int̾ eẽ possit. quomodo quisq sit siue
inbonis siue inmalis. nec abea carne expel¬

Expanded text:
ris fieri nisi motu animi praecedente non ris fieri nisi motu animi praecedente non possint, eisdem rursus exterius uisibiliter factis ille interior inuisibilis qui eos fecit augetur, ac per hoc cordis affectus. qui, ut fierent ista, praecessit, quia facta sunt crescit. uerum tamen si eo modo quisque teneatur uel etiam ligetur, ut haec de suis membris facere nequeat, non ideo non orat interior homo et ante oculos dei in secretissimo cubili, ubi conpungitur, sternitur. ita etiam cum plurimum intersit, ubi ponat corpus mortui sui, qui pro spiritu eius deo supplicat, quia et praecedens affectus locum elegit sanctum et illic corpore posito recordatus locus sanctus eum qui praecesserat renouat et auget affectum, tamen etiamsi non possit ubi religiosus animus elegit humare quem diligit, nullo modo debet a supplicationibus necessariis in eius commenqui cum inde exiret, secum abstulit sensum, quo interesse possit quomodo quisque sit siue in bonis siue in malis, nec ab ea carne expec
Abbreviated transcription (Latin):
functi corpꝰ desi derauit in basilicã marti¬
ris poniSiquidem tradidit eiꝰ animã
Meritis martiris adiuuari. hoc qđ ita
credidit supplicatio quedam fuit. et he
ꝓfuit siquid ꝓfuit. & quod adidem sepulcͥrũ
recurrit animo & filium precib magis
magisque cõmendat. Ad iuuat defunc¬
ti sp̃m̃ non mortui corporis locus sed ex
loci memoria uius matris affectꝰ Si¬
iuł enim & quis &cui cõmendan  sit. ñ
utiq infrui tuose religiosã mentẽ p̃cantis
attingit. Nam et orantes demenbris sus
corporis fatiunt. quod supplicantibus
congruit. cũ genua figunt. cũ extendt̃
manus ł &iam ꝓsternuntur solo & siꝗd
aliud fatiunt uisibilit᷑. quamuis eoꝵ
inuisibilis uoluntas & cordis intentio dõ
nota sit. nec ille indigeat his inditis ut
animus ei pandatur humanus. sed his
magis seipsum excitat homo adorandũ
gemendũq humilius atq feruentius.
Et nescio quomodo cum hi motꝰ corpo¬

Expanded text:
functi corpus desiderauit in basilica martyfuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc, quod ita credidit, supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad idem sepulcrum recurrit animo et filium precibus magis magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et orantes de membris sui corporis faciunt quod supplicantibus congruit, cum genua figunt, cum extendunt manus uel etiam prosternuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis eorum inuisibilis uoluntas et cordis intentio deo nota sit nec ille indigeat his indiciis, ut animus ei pandatur humanus. sed hinc magis se ipsum excitat homo ad orandum gemendumque humilius atque feruentius, et nescio quomodo, cum hi motus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dilectam commendat recordantis & p̃cantis
affectꝰ. qui cum defunctis afidelib karis¬
simis exhibetur. eum ꝓdesse non dubium est.
his qui cũ in corpore uiuerent. talia sibi post
hanc uitã ꝓdesse meruerunt. Uerũ &siali¬
qua necessitas ł humari corpora. ł intalib
locis humari nulla data facultate ꝑmittit.
ñ sunt p̃termittendę supplicationes ꝓspiriti¬
b mortuoꝵ quas faciendas ꝓ om̃ib in xpĩana
& catholica societate de functis. &iã taci¬
tis nominib quoꝵ sub generali cõmemora¬
tione. suscepit ȩccła. ut quib adista desuñ
parentes aut filii aut quicũq cognati ł a
miq ab una eis exhibeatur pia matre cõ¬
muni Si aut̃ de essent iste supplicationes
quȩ fiunt recta fide ac pietate ꝓmortuis.
pͥuto quod nihil ꝓdesset spiritib eoꝵ quã¬
libet locis scĩs si exanimat Zorpora pone-¬
rentur. Cũ gͦ fidelis mat̾ fidelis filii de¬

Expanded text:
dilectam commendat recordantis et precantis dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunctis a fidelibus carissimis exhibetur, eum prodesse non dubium est his, qui cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum et si aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae supplicationes pro spiritibus mortuorum, quas faciendas pro omnibus in christiana et catholica societate defunctis etiam tacitis nominibus eorum sub generali commemoratione suscepit ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac pietate pro mortuis, puto, quod nihil prodesset spiritibus eorum, quamlibet locis sanctis exanima corpora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii de
Abbreviated transcription (Latin):
runtur quib eoꝵ piis in suos anim:: appareat.
ñ uideo quę sint adiumenta mortuoꝵ nisi ad
hoc utdum recolunt ubi sint posita eoꝵ quos
diligunt corpora. eisdem scis illos tam̃quam
patronis susceptis apud dnm̃ aduiuandos o¬
rando commendent. Iuod quidẽ facerȩ pos¬
sent. &iam si talib locis eos humare ñpos-¬
sent. sed ñ obaliud uel męmorie ł monum̃ta
dicuntur eaquȩ insignitę fiunt sepulchra
mor tuoꝵ. nisi quia eos qui uiuentiũ oculis
morte subtract sunt. ne obliuione &iam
cordib subtrahantur. in memoriã reuocan
& admonendo faciunt cogitari. Nam et me¬
morię nom̃ id aꝑtissime ostendit & monu¬
mentũ eo quod moneat mentẽ id ÷ ammo-¬
on uocant. quod nos memoriã seu monu¬
mentũ appellamus. qm̃ lingua eoꝵ memori¬
a ipsa qua meminimus MENI MA dicitur
ũ itaque recolit animus ubi sepultũ sit
Karissimi corpus &occurrit locus nomine
martiris uenerabilis. eidẽ martiri animã

Expanded text:
iruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, iruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, dum recolunt, ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tamquam patronis susceptos apud dominum adiuuandos orando commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et monumentum eo quod moneat mentem, id est admonεῑοuocant, quod nos memoriam seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum sit carissimi corpus, et occurrit locus nomine martyris uenerabilis, eidem martyri animam
Abbreviated transcription (Latin):
tus quãuis cum graui ad flctione desint. ñ
frangunt in bonis ꝑferendi tolerandiq uirtu¬
tẽ. nec eradicant exanimo pietatẽ sed exci¬
tatã faciunt fecundiorem. quanto magis cũ
de sunt ea quȩ curandis funerib condiendis
ciunt miseros in occultis pioꝵ sedib iã quietos.
ac ꝑhoc quando ista cadauerib xp̃ianoꝵ in
illa magnę urbis. uel &iam alioꝵ opidoꝵ
uastatione defuerunt. nec uiuorum culpa
de sepultura cansa atꝙ ratione sententia.
quã ꝓpterea exalio libro meo mistum trans¬
tuli. quia facilius hoc ame recenseri potuit
quam idipsum abalio modo eloquendũ fuit.
Qđ siuerum ÷ ꝓfecto & iam loaton ꝓuisus
sepeliendis corporib apud memoriã scoꝵ locꝰ
bonȩ adfectionis humane ⁊ erga funera suo
qm̃ si non nulla religio ÷ ut sepesiantur. non
potest nulla eẽ quando ubi sepeliantur at¬
tenditur. Sedcũ talia uiuorũ solatia reqͥ¬

Expanded text:
tus, quamuis cum graui afflictione desint, non tus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisqciunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc, quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa de sepulturae causa atque ratione sententia. quam propterea ex alio libro meo in istum transtuli, quia facilius hoc a me recenseri potuit, quam\' id ipsum alio modo eloquendum fuit. Quod si uerum est, profecto etiam prouisus sepeliendis corporibus apud memorias sanctorum locus bonae affectionis humanae est erga funera suorum, quoniam, si nonnulla religio est, ut sepeliantur, non potest nulla esse, quando ubi sepeliantur adtenditur. sed cum talia uiuorum solacia requ
Abbreviated transcription (Latin):
dabiliter cõmemorantur in euangłio qui cor¬
pus eiꝰ decruce acceptum diligent᷑ atq ho¬
norifice tegendum sepeliendũq curarunt.
Uerum iste auctoritates non hoc admonent.
quod insit ullus cadauerib sensus sed ad ꝓui
dentiã cui placent &iam talia pietatis officia
corpora quoque mortuoꝵ ꝑtinere signifi¬
cant ꝓpt̃ fidem resurrectionis adst̾ruendã.
& illud ubi salubrit̾ discutitur. quanta pos¬
sit eẽ remuneratio ꝓ elemosinis quas uiuen¬
tib &sentientib ex hi bemus. Sineꝙ hoc
apud dm̃ perit quod exanimis hominũ
menbris offitia diligentieq ꝑsoluitur
Sunt quidem & alia quȩ sc̃a patriarchȩ
de corporib suis uel condiendis ueltrans¬
ferendis ꝓphi&ico spũ dic ta intelligi uolu¬
N on aut̃ hic locus ut ea ꝑtrac temus. cũ suffici¬
ant ista quȩ diximus. Sed ea quȩ sus tendandis
uiuentib sunt necessaria. sicut uictꝰ et amis¬

Expanded text:
dabiliter commemorantur in euangelio qui cordabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis uel transferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amic
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium. quibus tamquã organis & uasis
ad om̃ia bona opera sc̃s usus ÷ sp̃s. Si enĩ
pat̾na uestis &anulus ac siquid huius modi
tanto carius : posteris quanto gͣ paren¬
tes maior affec tus. nullomodo ipsa sper¬
nenda sunt corpora quȩ utiq multo fa¬
miliaruis atq conunctius quã quęlibet
indumenta gestamus. Hec enim ñ ad or¬
namentũ uel ad utorium quod adhibe¬
tur extrinsecus. sed adipsã naturã homi¬
nis ꝑtinent. Unde &antiquoꝵ iustor
funera officiosa pietate curata sunt. et
exequiȩ cȩlebrate & sepultura ꝓiusa
psiq cum iuiuerent de sepeliendis uel &iã
transferindis sius corporib filiis mandiuer
& tobis sepeliendo mortuos dm̃ ꝓmeriusse.
testt angło cõmedidatur. Ipse quoꝙ dñs die
tercio resurrecturus religiosȩ mulieris bonum
opus p̃dicat. p̃dicandumq cõmendat. quod
unguentum preciosum suꝑ menbra es effude¬
rit atque hoc ad ecũ sepeliendũ fecerat. et lau¬

Expanded text:
fidelium, quibus tamquam organis et uasis fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et lau
Abbreviated transcription (Latin):
p̃claras exequias inconspectu hominũ purpu¬
rato illi diuiti turba exibuit famuloꝵ: sed
clariores multo in conspectu dñĩ. ulceroso
illi pau peri minis terium p̃buit angłoruar.
qui eum non extulerunt in mar moreũ tu¬
mulũ. sed in habrahȩ sinũ sustulerunt. Ri¬
dent hȩc illi contra quos defendendã suscepi¬
mus ciuitatẽ dĩ uerum tam̃ sepulture curã
&iam eoꝵ philosophi contemps:runt et se-¬
pe uniuersi exercitus. dũ ꝓ terrena patria
morerentur ubi postea iacerent. licuit
qui ñ ht̃ urnam. Quantominus deben
de corporib insepultis insultare xp̃ianis.
quib & ipsius carnis menbroꝵꝙ om̃ium
reformatio ñ sõlum ext̾ra uerum ȩtiã ex
alioꝵ elementoꝵ secretissimo sinu quo dilap¬
sa cadauera recesserunt. in temporis puncto
reddenda redintegraaꝙ ꝓmittitur : Nec
idõ tamen contemnenda & abicienda sunt
corpora defunctoꝵ maximeq uistor ũ atq

Expanded text:
praeclaras exequias in conspectu hominum purpupraeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diuiti turba exhibuit famulorum, sed multo clariores in conspectu domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. rident haec illi, contra quos defendendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi contempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibqui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid eos facere cum occidunt quia incorpore
sensus ÷ occidendo: Postea uͦ nihil habere quod
fatiant. quia nullus sensus ÷ incorpore occiso.
Multa itaque corpora xpĩanoꝵ t̾ra ñ texit. sed
nullũ eoꝵ quisquã acęlo & t̾ra seperauit quã
totam implet presentia sui. qui nouit unde
resuscitet quod creauit. Dicitur quidem
inssalmo. Posuerunt mortalia seruorũ tuoꝵ
escas uolatilib cęli. carnes scoꝵ tuoꝵ bestiis
t̾rȩ. Effuderunt sanguinẽ eoꝵ tamquã aqua
Sed magis ad exaggerandã crudelitatẽ eorum¬
qui ista fecerunt. non adeoꝵ infidelitatẽ qui
ista ꝑpessi sunt. Quamius enĩ hȩc in conspel¬
tu hominum dura & dira uideantur. sed p̃ciosa
in conspectu dñimors scoꝵ eiꝰ. Pinde ista om̃ia
id ÷ curatio funeris. conditio sepulture. põpa
exe quiarũ. magis sunt iuiuoꝵ solatia quã sub¬
sidia mortuorum. Si aliquid ꝓdest impio
se pultura p̃ciosa. oberit pio uilis: Aut nulla

Expanded text:
aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis terrae; effuderunt sanguid magis ad exaggerandam crudelitatem eoqui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu domini mors sanctorum eius. proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio uilis aut nulla.
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ qui bar baricã uastitatẽ quã nuꝑroma ꝑ¬
pessa est. xp̃ianis temporib inputando. &iã
fidei meritis ab illo fuisse susceptas. insultant
de cadauerib insepultis. Totũ itaꝙ istũ de
sepultura locum uerbis talib explicaui.
At enim intanta in quã strage cadauerũ nec sepe¬
liri potuerunt. Neq istuc piafides nimiũ refor¬
midat. tenens p̃dictũ nec adsumentes bestias re¬
surreturis corporibus obfuturas quoꝵ capillus
capitis nonperibit. Nullo modo diceret ueritas
nolite timere eos qui corpus occidunt animã aut̃
ñ possunt occidere. si quic qua obesset futurȩ uitȩ
quic quid inimici de corporib occisoꝵ facere uo¬
luissent. Siforte quispiã sic absurdus: ut con¬
bere post mortẽ ne corpus occisũ sepelir ñ si¬
nant. falsum gͦ est hoc quod ait. qui corpus occi¬
dunt & postea non habent quid faciunt: absit¬
nefalsum sit. quod ueritas dixit. Nic tũ ÷ enim

Expanded text:
rem, qui barbaricam uastitatem, prarem, qui barbaricam uastitatem, praerpessa est, Christianis temporibus inputando etiam fidei meritis ab illo fuisse susceptas, insultant de cadaueribus insepultis. totum itaque istum de sepultura locum uerbis talibus explicaui. At enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut conbere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. falsum est ergo quod ait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, siut falsum sit quod ueritas dixit. dictum est enim
Abbreviated transcription (Latin):
dotis quȩ dño dõ ad esꝰ altare funduntur lo¬
cum suum hab&. etiã cõmendatio mortuoꝵ
Sedutrum aliquid ꝓsit animȩ mortui locis
corporis sui. operiosius inquirendũ est
Ac primũ utrum int̾sit aliquid adinfe¬
rendã uel augendã miseriã posthanc uitã
spiritib hominũ si eoꝵ corpora sepulta ñ fue¬
rint. ñ scđm opinionẽ ut cũꝙ uulgatã sed
potius scđm religionis nr̃ȩ sacras litteras ẽ ui¬
Dendum. Neq enĩ credendũ ÷ sicut apud ma¬
ronẽ legitur in sepultos nauigando atꝙ transe¬
undo inferno animȩ ꝓhiberi. Quia scilicet nec
ripas datur harrendas & rauca fluenta trans
pora in potestate haberent ut securi occũ be¬
rent xp̃iani nec capillũ capitis eoꝵ adserat
periturum. Caortans netimeant eos quicũ
corpꝰ occiderint. amplius ñ hñt quidfatiant :
Vude pͥmo libro deciuitate dĩ satis quantum
exis timo sum locutꝰ. ut eoꝵ dentẽ retunde¬

Expanded text:
dotis quae domino deo ad eius altare funduntur lodotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Sed utrum aliquid prosit animae mortui locus corporis sui, operosius inquirendum est. ac primum utrum intersit aliquid ad inferendam uel augendam miseriam post hanc uitam spiritibus hominum, si eorum corpora sepulta non fuerint, non secundum opinionem utcumque uulgatam, sed potius secundum religionis nostrae sacras litteras est uidendum. neque enim credendum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos nauigando atque transeundo inferno amne prohiberi, quia scilicet nec ripas datur horrendas et rauca fluenta transppora in potestate haberent, securi occumberent christiani, nec capillum capitis eorum adserat periturum, exhortans ne timeant eos, qui cum corpus occiderint, amplius non habent quid faciant? unde in primo libro de \'Ciuitate dei\' satis, quantum existimo, sum locutus, ut eorum dentem retunde
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ tam mala sunt merita ut nec talib
digni sint aduiuari. siue ꝓ eis quoꝵ tam
bon̾a. ut talib ñ indigent ad iumentis
Cenere igitur gͥ unte quod gessit quisq ꝑcorpus
efficitur ut ꝓsint ł non ꝓsint quȩ cũq pro
illo pie fiunt. cum reliquerit corpus. Nam
meritum ꝑ quod ista ꝓsint sinullũ cõparat̃
est inhac uita. frusta posthanc quęritur uitã.
tis quod potuerit religionis impendat et tam̃
ferat unus quisq scđm ea quȩ gessit ꝑ corpus
siuebonũ siue maluĩ. reddente dño uniciuꝙ
sedm̃ opera eiꝰ. Ut enim hoc quod impendit᷑
possit ei ꝓdesse post corpꝰ. mea uita estadquisi¬
tũ quã gessit incorpore. Poterat inquisitioni
tuȩ sufficere mea breuis ista responsio. sedqr
alia me mou nt quib respondendũ existimo.
parumꝑ adtende. In machabeoꝵ libris. legimꝰ
oblatum ꝓmortus sacrifitium. Et sinusquã
inscripturis aomnino legeretur. p̃cib sacer¬

Expanded text:
quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus. nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam. pro defunctis quod potuerit religionis inpendat et tamen ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum reddente domino unicuique secundum opera eius. ut enim hoc, quod inpenditur, possit ei prodesse post corpus, in ea uita est adquisitum, quam gessit in corpore. Poterat inquisitioni tuae sufficere mea breuis ista responsio; sed quae alia moueant, quibus respondendum existimo, parumper adtende. in Machabaeorum libris legimus oblatum pro mortuis sacrificium. sed et si nusquam in scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
tacens ip̃se quid sentias. Nam dicis iuderitib
non eẽ in anes motus animoꝵ religiosoꝵ
atque fidelium ꝓsuis ista curantium. ad¬
iuingis & iam uacare nom posse qđ uniuersa pro
de functis ȩccła supplicare consueuit. ut hinc̃
& illud conici potest homini ꝓdesse pꝰ mortẽ.
si fide suoꝵ humando eiꝰ corpor talis ꝓuideatur
locus in quo appareat opitulatio & iam istomodo
quȩsita scoꝵ. Sed cum hȩc ita sint. quomodo
quisq scdm̃ ea quȩ ꝑcorpus gessit. siue bonũ sue
malũ. nonte satis te uidere significas. Hȩc qup¬
pe aplica sententia ante mortẽ admonet fie¬
mortẽ. Uerũ hȩc ita soluitur quęstio. Qm̃
quodã uitȩ genere adquiritur dũ in hoc
corpore uiuitur. ut aliquid adiuuent ista
defuni tos. Ac ꝑ hoc scđm ea quȩ ꝑ corpis
gesserunt eisq post corpus religiose ꝓillis
fac ta fuerint adiuuantur. Sunt eniqos
nihil omnino adiuuant siue ꝓeis fiant

Expanded text:
tacens ipse quid sentias. nam dicis uideri tibi tacens ipse quid sentias. nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ista curantium. adiungis etiam uacare non posse, quod uniuersa pro defunctis ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appareat opitulatio etiam isto modo quaesita sanctorum. Sed cum haec ita sint, quomodo squisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum, non te satis uidere significas. haec quippe apostolica sententia ante mortem admonet fiemortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant,
Abbreviated transcription (Latin):
Librum decura ꝓmortuis gerenda scripsi cũ in¬
terrogatus Litteris fuissem utrũ ꝓsit cuiq post
mortem quod corpus eius apud scĩ alicuius me¬
moriam sepelitur. Hic liber sic incipit. dui sc̃ tati
iu sc̃itati tuȩ coepisco scope uenerande
pauline rescriptoꝵ debitor fui. ex qͦ mihi
scripsisti ꝑ homines filiȩ nr̃ȩ religiosissime flore.
querens ame utrum ꝓsit cuuy post mortẽ quod
corpus eius apud sc̃ alicuius memoriã sẽpelitur.
Hoc enĩ abste uidua memorata pociuerat ꝓde¬
functo ineis partib suo filio. & rescripseras c̃so¬
lans eã. idque &iam nuntians de cadauere
fidelis uiuenis cynegii. quod mat̾no & ipso ad fec¬
tu desiderauit ẽẽ completum. ut scilicet in bea¬
tissimi felicis confessoris basilica poneretur
Qua occasione factum ÷ ut ꝑeosdem ꝑlatores
litterarum tuarum & iam mihi scriberes in¬
gerens huiuscemodi quęstionẽ. atq ut respon¬
derem quid inde mihi uidetur exposcens. nec

Expanded text:
Librum de cura pro mortuis gerenda scripsi, cum interrogatus litteris fuissem, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. Hic liber sic incipit: Sanctitati Diu sanctitati tuae, coepiscope uenerande Pauline, rescriptorum debitor fui, ex quo mihi scripsisti per homines filiae nostrae religiosissimae Florae, quaerens a me, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. hoc enim abs te uidua memorata petiuerat pro defuncto in eis partibus suo filio et rescripseras consolans eam: idque etiam nuntians de cadauere fidelis iuuenis Cynegii, quod materno et pio affectu desiderauit, esse conpletum, ut scilicet in beatissimi Felicis confessoris basilica poneretur. qua occasione factum est, ut per eosdem perlatores litterarum tuarum etiam mihi scriberes, ingerens huiusce modi quaestionem, atque ut responderem quid inde mihi uideretur, exposcens nec
Abbreviated transcription (Latin):
ad sua satagit. foras nullatenus alia con¬
cupiscit.Non querit que sua sunt.
quia cuncta quae hic transitoriae possid&
urelut aliena neglegit. cumsibi nihil
Non urritatur. quia et in uirias lcessita:
Inullos seultionis motus excitat. dũ pmagnis
laboribus maiora post pͣmia expectat. Non
cogitat malum. Quia in amore munditiar m̃tẽ
solidans: dũ om̃e odiũ radicitus eruit. uersare
inanimo quod inquinat nescit. Non gaudet
suꝑ iniquitate. quiasola dilectione erga
Congaudet aute ueritati. quia ut se ceteros
diligens ꝑ hoc qđ rectũ in alus conspicit
quasi in agm̃to ꝓpru ꝓuretus hilarescit
Non safficit abstinere amalo. nisi facias qđ
bonum est. Et paruum est nemini nocere.
rasi studeas multis ꝓ desse. MNagnuͣ pecca

Expanded text:
ad sua satagit, foras nullatenus aliena concupiscit. Non quaerit quae sua sunt, quia cuncta quae hic transitoria possidet, velut aliena negligit, cum nihil sibit agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis lacessita ad nullos ultionis suae motus excitat, dum magnis laboribus majora post praemia exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus eruit, versare in animo quod inquinat nescit. Non gaudet super iniquitate, quia quo sola dilectione erga Congaudet autem veritati, quia ut caeteros diligens, per hoc, quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hilarescitNon sufficit abstinere a malo, nisi fiat quod bonum est; et parum est nemini nocere, nisi studeas multis prodesse . LXXXVII. De ma
Abbreviated transcription (Latin):
delectationi sapientiȩ coercendis atq sanan¬
dis inuigilat offitiũ continentię. unde
angustius eã sine dubitacione metiuntur.
qui solas libidines corporis cohibere definiunt.
melus ꝓfecto illi qui ñ addunt corporis. sed
generalit libidinem siue cupiditatẽ regendã
dicunt ad continentiã ꝑtinere. Quȩ cupi¬
ditas inuitio ponitur. Nec tantũ ÷ corpo¬
ris. uerum & animi. Et enim sicupiditas
corporis ÷. infornicacionib: & ebrietatibust
Nuniquid inimiciciȩ. contentiones. emulatio

Expanded text:
delectationi sapientiae, cohercendis atque sanandelectationi sapientiae, cohercendis atque sanandis inuigilat officium continentiae. unde angustius eam sine dubitatione metiuntur, qui solas libidines corporis cohibere definiunt; melius profecto illi, qui non addunt corporis, sed generaliter libidinem siue cupiditatem regendam dicunt ad continentiam pertinere. quae cupiditas in uitio ponitur nec tantum est corporis, uerum et animi. etenim si corporis cupiditas est in fornicationibus et ebrietatibus, numquid inimicitiae, contentiones, aemulat
Abbreviated transcription (Latin):
debitus. cui hoc non scđm imperium p̃cepit
sed scađm ueniam concedit apłs. aut filus ꝙ¬
creandis ac cõmodatus quȩ una fuit causa
miscendȩ inuicem carnis & patrib quondã et
matrib scis. Id aut̃ fatiens continentia idẽ
moderans & quod amodo limitans in coniy¬
gibus carnis concupiscentiã: & eiꝰ inquietũ
atq in ordinatũ motum cefti  quodã mo¬
do finib ordinans bene utitur hominis ma
bonos. Absitͤ sgo ut continentiã de qua scrip¬
tura dicit. & hoc ipsum erat sapientiae sci¬
re cuius eẽt hoc donum. &iam eos habere
dicamus. qͥ continendo uel errorib: seruiuNT.
ł aliquas minores cupiditates ideo uincunt
ut alias expleant. quarum granditate uin¬
cuntur. Ea uꝰ quȩ uera ÷ desuꝑueniens con¬
tinentia. ñ aliis malis mala p̃mere alia. sed
bonis mala sanare uult om̃ia. Cuius utbre¬
uit̃ c̃plestas actionẽ. omib ꝓrsus delecta¬
tionib concupiscentiae quȩ aduersantur

Expanded text:
debitus, cui hoc non secundum imperium praecipit, debitus, cui hoc non secundum imperium praecipit, sed secundum ueniam concedit apostolus, aut filiis procreandis accommodatus, quae una fuit causa miscendae inuicem carnis et patribus quondam et matribus sanctis. id autem faciens continentia, id est moderans et quodam modo limitans in coniugibus carnis concupiscentiam et eius inquietum atque inordinatum motum certis quodam modo finibus ordinans bene utitur hominis malbonos. Absit ergo, ut continentiam, de qua scriptura dicit: et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum, etiam eos habere dicamus,.qui continendo uel erroribus seruiunt uel aliquas minores cupiditates ideo uincunt, ut alias expleant, quarum granditate uincuntur. ea uero, quae uera est desuper ueniens continentia, non aliis malis mala premere alia, sed bonis mala sanare uult omnia. cuius ut breuiter complectar actionem, omnibus prorsus delectationibus concupiscentiae, quae aduersantur
Abbreviated transcription (Latin):
digna est. Numquid enim continentiã quã
non ÷ exfide peccatum est. Quȩ igitur non
ht̃ fidẽ. nec continentia nominanda est.
Sunt & iam qui aꝑte malignis ser uiendo dȩ¬
monib acorporis uoluptatib c̃ tinent. ut
ꝑ eos expleant nefarias uoluptates. quarũ
impetum ardoremꝙ noncontinent. Unde
ut aliquid dicam & cȩtera ꝓpt̃ sermonislon¬
itu dinẽ taceam. quidam non attingunt &ciã¬
uxoressuas: dum quasi mundi ꝑmagicas artes
ꝑuenire aduxores moliuntur alienas. Qni¬
rabilẽ continentiã. immo uͦ nequitiã atꝙ in¬
munditiã singularem. Sienim uera esset con¬
tinentia. magis abadultero quã ꝓpt̃ adulte¬
rium ꝑpetrandũ carnis concupiscentia debuit
a conugio continere. Hanc quippe concupi¬
scentiã carnis laxare solet continentia c̃ iui¬
galis. eiusq frenis actenus moderamen inpone¬
re. ut nec ipso conuigio immoderata licentia
diffluatur modus aut infirmitati coniuigis

Expanded text:
digna est. numquid enim continentiam, quamdigna est. numquid enim continentiam, quamnon est ex fide, peccatum est. quae igitur non habet fidem, nec continentia nominanda est. Sunt etiam, qui aperte malignis seruiendo daemonibus a corporis uoluptatibus continent, ut per eos expleant nefarias uoluptates, quarum inpetum ardoremque non continent. unde ut aliquid dicam et cetera propter sermonis longitudinem taceam, quidam etiam non adtingunt uxores suas, dum quasi mundi per magicas artes peruenire ad uxores moliuntur alienas. o mirabilem continentiam, immo uero nequitiam atque inmunditiam singularem! si enim uera esset continentia, magis ab adulterio quam propter adulterium perpetrandum carnis concupiscentia debuit a coniugio continere. hanc quippe concupiscentiam carnis relaxare solet continentia coniugalis eiusque frenis hactenus moderamen inponere, ut nec in ipso coniugio inmoderata licentia diffluatur, sed custodiatur modus, aut infirmitati coniugis
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑniciosis quib uehement̃ tenentur errori¬
bus quos om̃s absit ut ueram dicamus habere
patientiam. Ita non om̃ĩs qui aliquid conti¬
net. ł ipsas & iam carnis aut animi libi.¬
dines mirabilit̃ continet. istam continentiã
decuius utilitate & decore disserimus. habe¬
re dicendus est. Quidam enĩ quod miũ
dic tu uideri potest per incont̾mentia conti¬
nent. uelud si se mulier contineat amarito
quia hoc iurauit adultero. Quida ꝑ in ui¬
sticia. uelud simiscendi seaus non rȩddat
coniux conuigi debitum. quia ipse uel ipsa
iam potest uincere talem corporis appetitũ
tem quidam continent decepti fide falsa et ua¬
na sperantes. uana sectantes. inquib sunt om̃s
heretici & qui cũꝙ sub nomine religionis ali¬
quo herrore falluntur. quoꝵ continentia
uera essẽt. si esset & fides uera. Cum uͦ illa ꝓp¬
terea nec fides sit appellanda quia falsa :
sine dubio &ista continentiae nomine in¬

Expanded text:
et perniciosis, quibus uehementer tenentur, erroriet perniciosis, quibus uehementer tenentur, erroribus: quos omnes absit ut dicamus ueram habere patientiam — ita non omnis, qui aliquid continet uel ipsas etiam carnis aut animi libidines mirabiliter continet, istam continentiam, de cuius utilitate et decore disserimus, habere dicendus est. quidam enim, quod mirum dictu uideri potest, per incontinentiam continent — uelut si se mulier contineat a marito, quia hoc iurauit adultero — quidam per iniustitiam — uelut si miscendi sexus non reddat coniux coniugi debitum, quia ipse uel ipsa iam potest uincere talem corporis adpetitum — item quidam continent decepti fide falsa et uana sperantes, uana sectantes: in quibus sunt omnes haeretici et quicumque sub nomine religionis aliquo errore falluntur. quorum continentia uera esset, si esset et fides uera; cum uero illa propterea nec fides sit appellanda, quia falsa est, sine dubio et ista continentiae nomine in
Abbreviated transcription (Latin):
animus constat excorpore. sed tamen homo
ex animo constat & corpore. & utiq ds̃ quem
liberat totum hominem liberat. Unde totỹ
hominem &iam ipse saluator suscepit. dignatꝰ
in nobis totũs liberare quod fecit. Qui contra
istam sentiunt ueritatem. quideis ꝓdest libidi¬
dines continere. si tam̃ aliquas continent. quid
in eis ꝑcontinentiã fieri potest mundũ. quoꝵ
continẽntia talis inmunda : quȩ nec c̃tinentia
nominanda ÷: Sentire quippe quod sentiun.
iurus ÷ diaboli. Continentia uͦ munus .ẽ. dĩ.
Sicut aut̃ non omis quialiquid patitur. aut
quos libet dolores tolerantissime patitur.
habet eamuir tutẽ quȩ similit̾ dĩmunus est
& patientia nuncupatur. multi enim tolerañ
inulta tormenta ne insius criminib ꝓdant
aut male sibi conscios aut se ipsõs. multi ꝓex¬
plendis ardentissimis libidinib & obtinendis
uel non relinquendis eis rebus quib unculo
praue amoris obstricti sunt. multi ꝓ diuersis

Expanded text:
animus constat ex corpore; sed tamen homo animus constat ex corpore; sed tamen homo ex animo constat et corpore: et utique deus quem liberat, totum hominem liberat. unde totum hominem etiam ipse saluator suscepit, dignatus in nobis totum liberare quod fecit. qui contra istam sentiunt ueritatem, quid eis prodest libidines continere? si tamen aliquas continent. quid in eis per continentiam potest fieri mundum, quorum continentia talis inmunda est? quae nec continentia nominanda est. sentire quippe quod sentiunt, uirus est diaboli; continentia uero munus est dei. sicut autem non omnis, qui aliquid patitur aut quoslibet dolores tolerantissime patitur, habet eam uirtutem, quae similiter dei munus est et patientia nuncupatur — multi enim tolerant multa tormenta, ne in suis criminibus prodant aut male sibi conscios aut se ipsos; multi pro explendis ardentissimis libidinibus et obtinendis uel non relinquendis eis rebus, quibus uinculo praui amoris obstricti sunt; multi pro diuersis
Abbreviated transcription (Latin):
xpe cũ ȩcił. quantũ fas. ẽ. cõparare minora
mpunitate inflata dissoleat. & consolationib eri¬
git Negrauata infirmitate sũccũbat. Hinc :÷
illud apłi. Sienim nos ipsos iudicaremus ad nõ¬
ñ iudicaremur. Cum iudicamur aut̃ ad nõ
corripimur. ne cum hoc mundo dãpnemur.
Et illud in psalmo. Scđm multitudinẽ doloꝵ
meoꝵ incorde meo consolationes tuȩ iucun¬
dauerunt animã meam. Tunc gͦ speranda ÷
carnis nr̃ȩ sine ulla repugnatione ꝑfecta sa¬
nitas. quando erit ȩccłȩ xp̃i sine ullo timore
certa securitas. Hȩc aduersus manicheos fal¬
laciter continentes ꝓueraci continentia dispi¬
tare suffecerit. ne continentiae fructuosus
& gloriosus labor partem infirmã nr̃am id ÷
corpus. qđo ab inmoderatis uel inlicitis uolup¬
tatib cohibet & refrenat. ñsalubrit castiga¬
re. sed insectari credatur hostiliter. Corpus
quippe abanima ÷ quidem natura diuersum:
sẽdnon ÷ anatura hominis alienum. Non enim

Expanded text:
cum ecclesia, quantum fas est comparare minora inpunitate inflata dissiliat, et consolationibus erigit, ne grauata infirmitate succumbat. hinc est illud apostoli: si enim nos ipsos iudicaremus, non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum hoc mundo damnemur, et illud in psalmo: secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. tunc ergo speranda est carnis nostrae sine ulla repugnatione perfecta sanitas, quando erit ecclesiae Christi sine ullo timore certa securitas. Haec aduersus Manichaeos fallaciter continentes pro ueraci continentia disputare suffecerit, ne continentiae fructuosus et gloriosus labor partem infirmam nostram, id est corpus, quando ab inmoderatis uel inlicitis uoluptatibus cohibet et refrenat, non salubriter castigare, sed insectari credatur hostiliter. corpus quippe ab anima est quidem natura diuersum, sed non est a natura hominis alienum. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ dĩ. Dp̃s itaq hominis adherens sp̃u
dĩ concupiscit aduersus carnẽ ed÷ ad ũsus
se ipsũ. sed ꝓse ipso ut motꝰ illi siue incarne si¬
cohibeantur ꝓpt̃ adquirendã salutem. ut
homo ñ scđm hominẽ uiuens iã possit dicere
Iiuo aũt iam ñ ego. uiuit uͦ in me xp̃s. Ubi
enum non ego. Ibi felicius ego. ut quando scdm
homineaa reꝓbus ullus motꝰ exurgit. cui
non consentit. qui mente legidĩ seruit. di¬
cat o&iam illud. Iam non ego operor illud
alibus quippe & illa dicuntur. quȩ sicut eo
socii participesq debemus audire e siconre¬
surreaastis cum xp̃o quȩ sursum sunt sapi¬

Expanded text:
itus itaque hominis adhaerens spiritui dei concupiscit aduersus carnem, id est aduersus se ipsum, sed pro se ipso, ut motus illi siue in carne sicohibeantur propter adquirendam salutem, ut homo non secundum hominem uiuens iam possit dicere: uiuo autem iam non ego, uiuit uero in me Christus. ubi enim non ego, ibi felicius ego, ut, quando secundum hominem reprobus ullus motus exsurgit, cui non consentit qui mente legi dei seruit, dicat etiam illud: iam non ego operor illud. talibus quippe et illa dicuntur, quae sicut eorum socii participesque debemus audire: si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib ac non pocius in animi motib
quȩ ad animũ siue quȩ ad carnẽ ꝓprie ꝑti¬
nerent. ipsũ scilicet hominẽ nomine car¬
nis appellans. Opera quippe hominis sunt.
quȩ ñ adiciuntur dĩ. qm̃ homo quihȩc agit
scđm se ipsum uiuit ñ scdm̃ dm̃. in quantũ
hȩc agit. Sunt aũt alia opera hominis.
quȩ magis dicenda sunt opera dĩ. Ds est
enĩ inquid apls qui operatur in uob &uel¬
le & operasi ꝓbona uoluntate. Inde et

Expanded text:
uoluptatibus, ac non potius in animi motibuquae ad animum siue quae ad carnem proprie pertinerent,. ipsum scilicet hominem nomine carnis appellans. opera quippe hominis sunt, quae non dicuntur dei, quoniam homo, qui haec agit. secundum se ipsum uiuit, non secundum deum, in quantum haec agit. sunt autem alia opera hominis, quae magis dicenda sunt dei. deus est enim, inquit apostolus, qui operatur in uobis et uelle et oper
Abbreviated transcription (Latin):
legem faciendã desuis uirib fidit. Igno¬
rans quippe dĩ iustitiã quam dat infirmo. et
suam uolens cons tuere qua caret infirmus. iu¬
titię dĩ non ÷ sũblectus reꝓbus & superbus.
Si aut̃ lex fictum p̃uaricatorẽ. tamquã ad hoc
grauius uulneratum Ut desideret medicũ. tã¬
quã pedagogus ꝑducit ad gr̃am contra suauita¬
tem noxiam qua uncebat c̃ cupiscentia. Dñs
dat suauitatẽ beneficam qua delectetur am¬
plius continentia. & t̾ra nr̃a dat fructum
suum. quo pascitur miles quidelet dõ uiuan¬
te peccatũ. Tales milites apłica tuba isto
sonitu accendit in prelium. N on gͦ regnet
inquid peccatum inuro mortali corpore ad
obȩdiendum desideriis eiꝰ. neq exibueritis
menbra ur̃a arma iniquitatis peccato. sed
exhibete uos dõ tamquã ex mortius uiuen¬
tes & menbra Urã arma ustitię dõ. peccatũ¬
enim uobis non dominabitur. Non enĩ estis
sub lege. sed subgr̃a. Et alio loco. Ergo

Expanded text:
legem faciendam de suis uiribus fidit; ignolegem faciendam de suis uiribus fidit; ignorans quippe dei iustitiam, quam dat infirmo, et suam uolens constituere, qua caret infirmus, iustitiae dei non est subiectus reprobus et superbus. si autem lex factum praeuaricatorem, tamquam ad hoc grauius uulneratum, ut desideret medicum, tamquam paedagogus perducit ad gratiam, contra suauitatem noxiam, qua uincebat concupiscentia, dominus dat suauitatem beneficam, qua delectetur amplius continentia, et terra nostra dat fructum suum, quo pascitur miles, qui debellat deo iuuante peccatum. Tales milites apostolica tuba isto sonitu accendit in proelium. non ergo regnet, inquit, peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, neque exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, sed exhibete uos deo tamquam ex mortuis uiuentes et membra uenim uobis non dominabitur; non enim estis sub lege sed sub gratia. et alio loco. ergo