comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
antiquoꝵ nr̃oꝵ patrũ qui scripserunt uerba
di & magnalia dĩ. nob̾ eos consulere uoluisse.
qͥ futuri eramus hoc tẽꝑe iam credentes in xp̃m.
qͥ oportuno tẽpore uenit ad nos pͥmo humilis.
postea uenturus excelsus. Drimo enĩuenit ante
iudicem staturus. pꝰea uenturus ẽ iudex sessurꝰ.
ut ante illum stet ꝓmerito suo genus humanũ.
Precesserunt autem illum multi p̃cones tanquã
iudicẽ magnũ. & hoc adhuc inhumilitate uen¬
turũ. Multi p̃cones p̃cesserunt adhuc nascitu¬
rum de uirgine maria. futurũ infantẽ & sugtu¬
rum lac. futurũ paruulũ uerbũ di ꝑ qd̾ facta
st̃ omia. p̃cesserunt multi p̃cones & dixerunt
futura ista tẽpora. s ita dixerunt. ut quib̾dam
figuris rerum tegerent sententias suas. ipsũq
uelamen quo tecta ẽ ueritas in libris antiquoꝵ.
tunc tolleretur quando iam ipsa ueritas de t̾ra
oriretur. Sic enĩ dr̃ in psalmo. Ueritas de t̾ra orta
ẽ s iusticia decelo ꝓspexit. Modo gͦ tota inten¬

Expanded text:
atrum nostrorum, qui scripserunt verba Dei, et magnalia Dei, nobis eos consulere voluisse, qui futuri eramus hoc tempore jam credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» . Modo ergo tota inten
Abbreviated transcription (Latin):
nubis loq̃bat᷑: ꝑfiguras. Si enĩ in quadã nu¬
bicula loquebatur. obscura illa dicta: nescio
quẽ manifestũ p̃signabant. Iile autẽ nescio
quis. ia ñ ẽ nescio quis qͥa scitur a nob̾ dñs nr̃¬

Expanded text:
nubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nunubis?» Loquebatur per figuras. Si enim in quadam nubecula loquebatur; obscura illa dicta nescio quem manifestum praesignabant. Ille autem nescio quis, jam non est nescio quis; quia scitur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes. Postea samuhel iã in libro reguoꝵ
legitur. Iste samuhel tẽporibꝰ d nã ipse unon
scm̃ dauid. Samuhel ab initio ȩtatis suȩ inẽ¬
plo creuit. mat̾ eiꝰ sterilis fuit. Uolens habere
filiũ orauit ad dñm cũ gemitu magno. & pete
ut daret ei ds filiũ. ostendit qͥa ñ carnaliter
habere uoluit. quẽ natũ illi dedit. qͥ eũ esse
uoluit. Uouit enĩ eũ dño dõ ꝙ ait. Simͥ mascu¬
lus natus fuerit. tẽplo tuo seruiet. Et itafect
Natus sc̃s samuhel: fuit apud matrẽ tẽpela¬
ctis. Mox ut eũ ablactauit. dedit in tẽplũ ut
ibi cresceret. ibi roboraret᷑ in sp̃u. ibi dõ serui¬
ret. factus ẽ sacerdos magnꝰ. sacerdos sẽs Illo
tẽpore cõmemorat istos. & ꝑ istos om̃s scõs nos
uult intelligere. Quare autẽ hic illos nomi
mano. & uolens nob̃ ostendere & antiqͦs patres
ipsũ p̃dicasse. qͥa ipse ẽ uerus sacerdos dñs nr¬
iħc xp̃c. cõmemorauit istos. qͥa in colunna nu
bis loquebatur ad eos ds. Quid. ẽ in colunna

Expanded text:
postea jam in libro Regnorum legitur: iste est Samuel temporibus David; nam ipse unxit sanctum David. Samuel ab initio aetatis suae in templo crevit. Mater ejus sterilis fuit: volens habere filium, oravit ad Dominum cum gemitu magno, et petens ut daret ei Deus filium, ostendit quia non carnaliter habere voluit, quem natum illi dedit, qui eum esse voluit. Vovit enim eum Domino Deo, et ait, «Si mihi masculus natus fuerit, templo tuo serviet:» et ita fecit. Natus sanctus Samuel fuit apud matrem tempore lactis; mox ut eum ablactavit, dedit in templum, ut ibi cresceret, ibi roboraretur in spiritu, ibi Deo serviret: factus est sacerdos magnus, sacerdos sanctus illo tempore . Commemorat istos, et per istos omnes sanctos nos vult intelligere. Quare autem hic illos nominmano; et volens nobis ostendere et antiquos patres ipsum praedicasse, quia ipse est verus sacerdos Dominommemoravit istos, quia in columna nubis ad illos loquebatur Deus. Quid est, «in columna
Abbreviated transcription (Latin):
Uenies: et ꝑtransies abĩ itio fidĩ. Uenit enĩ tã qͣ
currus di. inmilib letantiũ ꝓsꝑũ it̾ habens et
ꝑtransiit ex hoc mundo ad patre: ut fiat inea ad̾
sponsus ipse dicit. qui transiit ex hoc mundo
ad patrẽ. Uolo ut ubi ego sũ.: et isti sint mecũ. S
abinitio fidei. Quia gͦ ut hona oꝑa sequantil
pcedit sides. nec ula sunt bona oꝑa. nͥ que sequiuntur

Expanded text:
enit enim tanquam currus Dei in millibus laetantium, prosperum iter habens, et pertransiit de hoc mundo ad Patrem : ut fiat in ea quod sponsus ipse dicit, qui transiit de hoc mundo ad Patrem, Volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum ; sed ab initio fidei. Quia ergo ut bona opera sequantur, praecedit fides, nec ulla sunt bona opera, nisi qu
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ in partib orientis ẽ ubi resurrexit. et unde
ascendit exp̃ssit.: Ergo suꝑ celũ celi sedet: ad
dexteram pairis. Hoc ẽ qd̾ dicit apłs. ipse ẽ qui
ascendit suꝑ om̃s celos. Quid enĩ celoꝵ. restat᷑
post celũ celi: Quos et celos et celoꝵ possumus
dicere: sic̃ uocauit firmam̃tũ celũ. Qd̾ tam̃ celũ
etiam celos legimꝰ uͥ scͥptũ ẽ: et aque que suꝑce¬
sequitur. Ecce dabit uocẽ suã uocẽ uirtutis.
Ille qui sic̃ agnus corã tundente fuit sine uoce. ec¬
ce dabit uocem suã. Nec uocẽ in sirmitatis tan¬
quam iudicandꝰ. s uocẽ uirtutis tanquã iuidica¬
turus. Non enĩ d̾s occultꝰ sic̃ pͥus et in hominum
udicio ñ aꝑiens os suũ: s d̾s manifest̾e ueniet. d̾c
nt̃ et non silebit. Quid desꝑatis infideles: Qdir
redetis : Quio dicit seruis malus. Tardat dñs
m̃s uenire. ecce dabit uocẽ suã uocẽ uirtutis. Date¬

Expanded text:
m in partibus orientis est ubi resurrexit et unde ascendit, expressit? Ergo super coelum coeli sedet ad dexteram Patris. Hoc est quod dicit Apostolus: Ipse est qui ascendit super omnes coelos . Quid enim coelorum restat post coelum coeli? Quos et coelos coelorum possumus dicere, sicut vocavit firmamentum coelum; quod tamen coelum, etiam coelos legimsequitur: Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. Ille qui sicut agnus coram tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem suam: nec vocem infirmitatis, tanquam judicandus; sed vocem virtutis, tanquam judicaturus. Non enim Deus occultus, sicut prius, et in hominum judicio non aperiens os suum; sed Deus manifestus veniet; Deus noster, et non silebit . Quid desperatis, infideles? quid irridetis? Quid dicit servus malus: Tardat Dominus meus venire ? Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
confessio ẽ. et ꝓilla quicqͥd acciderit tolerandi
sequens assumit᷑ fortitudo: deinde post omĩa tolera¬
ta. finitis angustiis latitudo consequit᷑ inp̃mio.
Potest et sic intelligi: ut qm̃ tͥa hec p̃cipue cõm̃dat
in spe: latitudo in caritate. fidei quippe res ẽ ut corde
credatur adiusticiã: ore autẽ confessio fiat insa¬
lutem. Inpassionib autẽ t̾bulationũ res tͥstis ẽ:
s spes fortis ẽ. Si enĩ quod ñ uidemus sꝑamꝰ: ꝑpa
tientiã expectamus. Latitudinẽ uͦ p̾stat. caritatis
incorde diffusio. Nã consũmata caritas foras mi¬
tit timorẽ: qr timor torm̃tũ habet ꝑanime angꝰ¬
tias. Pncipes gͦ iuda duces eoꝵ. qui ieccłiis bñdi¬
cunt dnm. p̾ncipes zabulon pͥncipes neptalm:
pͥncipes confessionis. fortitudinis. latitudinis. pͥnci¬
pes fidei spei. caritatis. Manda d̾s uirtutẽ tuã.¬

Expanded text:
confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat in spe, latitudo in caritate. Fidei quippe res est, ut corde credatur ad justitiam: ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum tristis est: sed spes fortis est. Si enim, quod non videmus speramus: per patientiam exspectamus . Latitudinem vero praestat caritatis in corde diffusio. Nam consummata caritas foras mittit timorem . Qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum, qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim. Principes confessionis, fortitudinis, latitudinis: principes fidei, spei, caritatis. Tantis principibu
Abbreviated transcription (Latin):
inȩxtasi quib ub̾ paulũ significari nemo ambi¬
git. ue noie pͥncipũ om̃s significent᷑ in eceus excellen¬
tes atq initatione diguissimi. qͥd sibi uolunt hec
nomina t̾buũ istsitarũ. Sienĩ tantũ iude m̃tio
pes ⁊abuson pͥncipes neptalim. quisꝗͣ forsitan
dicat ex his t̾bub apłos fuisse: ẽxaliis ñ fuisse. Qd̃
licet unde hoc ꝓbaripossit ñ uideã.: tam̃ qr nec
unde refellat᷑ in uenio. et hoc loco pͥncipes eccł̃ia¬
rum ducesq eoꝵ. qui in eccłiis bñdicunt dñm
uideo cõm̃dari. ñ ab surde etiã istũ sensũ ꝓbo. S
plus me delectat. qd̾ ex istoꝵ. nominũ int̾p̃tatiõe
clarescit. ħ ebrea quippe sunt nomina: q̃uoꝵ. uida
simos nob̾ insinuant p̾ncipes eccłiarũ: dignos du¬
catu. dignos imitatione. dignos honorib Mar¬
tyres nanq in eccłiis locũ sũmũ tenent. atq api¬
ce sc̃ẽ dignitatis excellunt Iã uͦ inmartyrio pͥma

Expanded text:
in ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambiin ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine principum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum Judae mentio pes Zabulon, principes Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc loco principes Ecclesiarum, ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video commendari, non absurde etiam istum sensum probo; sed plus me delectat quod ex istorum nominum interpretatione clarescit. Hebraea quippe sunt nomina: quorum Juda,simos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima
Abbreviated transcription (Latin):
Extasis nanq ẽ m̃tis excessus. qd̾ aliqñ pauore c̃õ¬
tingit. ñnunquã uero ꝑaliquã reuelationẽ
alienatione m̃tis a sensib corporis. ut spũi qd̾
demonstrandũ ẽ demonstret᷑. Unde intelligi
etiam sic potest qd̾ hic positũ ẽ in extasi. qrcũ
ei ꝑsecutori decelo dictũ esset. saule saule saule
quid me ꝑsequeris: ad empto lumine oculoꝵ
carnaliũ respondebat dñõ quẽ spũ uidebat Q
autẽ cũ illo erant uocẽ respondente̾s audierant:
neminẽ tam̃ uidentes cui loqueretur. Potest
hic extasis etiam illa eiꝰ intelligi. de qua ipselo¬
quens ait se scire hominẽ raptũ usq int̾cium ce¬
lũ.: siue autẽ incorpore. siue extra corpꝰ nescire: sed
raptũ inꝑadisũ audisse in effabilia u̾ba que ñ
liceret homini loqͥ. Principes uida duces eoꝵ
pͥncipes ⁊abulon pͥncipes neptalim. Cũ apłos
significet pͥncipes. uͥ ẽ et beniamin. ad olescentior

Expanded text:
Ecstasis namque est mentis excessus: quod aliquando pavore conEcstasis namque est mentis excessus: quod aliquando pavore contingit; nonnunquam vero per aliquam revelationem alienatione mentis a sensibus corporis, ut spiritui quod demonstrandum est demonstretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi; quia cum ei persecutori dictum esset de coelo, Saule, Saule, quid me pedebat Domino quem spiritu videbat; qui autem cum illo erant, vocem respondentis audiebant, neminem tamen videntes cui loqueretur . Potest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua ipse loquens ait, scire se hominem raptum usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paradisum audisse ineffabilia verba, quae non liceret homini loqui . Principes Juda, duces eorum; principes Zabulon, principes Nephthalim. Cum Apostolos significet principes, ubi est et Benjamin adolescentior
Abbreviated transcription (Latin):
ad olescentularĩ tympanistriarũ: in ministe¬
rio scilicet honorabili. Nam ita sunt ministri
lescentularũ: carne edomita dm̃ laudantiũ. hoc
enĩ ẽ timpanistriarũ.: eo qd̾ tympana fiant coriosis¬
peret. et exhis uerbis quosdã luxuriȩ coros ma
nimũ induceret: sequit᷑ et dicit. In eccłiis bñdrei¬
te dñm t̃anꝗͣ dice̾t. Ut qͥcũq auditis adblescentilas
tĩpanistrias lasciua delectam̃ta cogitanteᷤ ĩecłus ondi
Ecclie st̃adolescentule noua grã decorate: eccłie sint
tympanistrie castigata carne spalit̾. sonore. Inc¬
clesus gͦ bñdicite dnm dm̃: defontib isrł. Inde qͥpe̾
prius elegit: quos fontes faceret. Nã inde sunt
electi apłi: et hi pͥmitiis audiert̃. Qui bibent de
aqua quã eogo dabo ñsitiet unquã: s fiet ineo
dicit. Nam et ego israbelita sũ exsemine abralu
de tͥbu meniamin. Sed plane inexta si: expaues¬
centib omĩb tã magnũ in eiꝰ uocatione miracłm

Expanded text:
adolescentularum tympanistriarum, in ministeadolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio lescentularum: carne edomita Deum laudantium; hoc enim est, tympanistriarum, eo quod tympana fiant corio sicperet, et ex his verbis quosdam luxuriae choros in animum induceret, sequitur et dicit, In Ecclesiis benedicite Dominum: tanquam diceret, Utquid, cum auditis adolescentulas tympanistrias, lasciva delectamenta cogitatis? Ecclesiae sunt adolescentulae, nova gratia decoratae; Ecclesiae sunt tympanistriae, castigata carne spiritualiter sonorae. In Ecclesiis ergo benedicite Dominum Deum de fontibus Israel. Inde quippe prius elegit quos fontes faceret. Nam inde sunt electi Apostoli; et hi primitus audierunt: Qui biberit ex aqua quam ego dabo, non sitiet unqurum, qui dicit, Nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Sed plane in ecstasi; expavescentibus omnibus tam magnum in ejus vocatione miraculum.
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ innubib excepto illo aduentu in quo
erit uidex uiroꝵ. atq mortuoꝵ. Amodo udebitis
id ẽ manifestati sunt: reuelata grã testam̃ti noui.
unde dictũ ẽ. Quã speciosi pedes eoꝵ qui annũ¬
tiant pacẽ. qui annuntiant bona. Hec enĩ grã
et isti gressus: latebant in ueteri testam̃to. Cum
autẽ uenit plenitudo temporis. et placuit d̾o re¬
uelare filium suũ ut annuntiarent᷑ gressus in
gentib uisi sunt gressus tui. ds.: gressus di mei.
regis mei qui ẽ inscõ. Inquo scõ nisi intẽplo suo :
gressus isti uiderent᷑. Preuenert̃ p̾ncipes conumc¬
ti psallentib in medio ad olescentularũ tympa¬
nistriarum. Principes sunt apłi. ipsi enĩ p̃ueneit᷑
ut popsi sequerent᷑. Pruenert annuntiantes no¬
uum testam̃tũ coniuncti psallentib. de quoꝵ
bonis oꝑib etiã usibilib tanquã organis lau¬
di̾b glorificaret᷑ d̾s. Idẽ autẽ pͥncipes in medio

Expanded text:
venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo erit judex vivorum atque mortuorum ; Amodo, elata gratia Testamenti Novi: unde dictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum autem venit plenitudo temporis, et placuit Deo revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei mei, regis qui est in sancto. In quo sancto, nisi in templo suo? Tgressus isti viderentur, Praevenerunt principes conjuncti psallentibus, in medio adolescentularum tympanistriarum. Principes sunt Apostoli: ipsi enim praevenerunt, ut populi sequerentur. Praevenerunt, annuntiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio
Abbreviated transcription (Latin):
essent. sic̃ laudant᷑ isti de quib dr. lingua canũ
tuoꝵ. Quos tam̃ ꝓpħa exinimicis futuros esse p̃¬
dixit: ꝑ illã scilicet conu̾sionẽ dequa suꝑiꝰ loq̃ba¬
tur Unde et ille psalmus conu̾tent᷑ in qͥt adues¬
ꝑam: et fam:patient᷑ ut canes. Deinde ueluti q̃-¬
rentib unde hoc illis tantũ bonũ utcanes eius fie¬
rent cuius fuerant inimici: responsũ ẽ abipso. Sic
enim legitur: lingua canũ tuoꝵ. exinimicis ab¬
ipso
ipsius utiq dilectione. ipsius miscdĩa ip¬
sius grã. Nam qñ id possent a se ipsis: Etenĩ
cũ inimici essemus. reconciliati sumꝰ do ꝑmortẽ
filii. eiꝰ. Ad hoc et dñi exitus mortis fuit. Uisi sũt
ingressus tui ds. Rressus quib uenisti ꝑmun¬
dũ. tanquã millo curru ꝑ agraturus orbẽ t̾ra¬
tum: quas et nubes in euugłio scõs et fideles suos
significat ubi ait. Amodo uidebitis filiũ hoĩs

Expanded text:
essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scilicet conversionem de qua superius loquebatur. Unde et ille psalmus: Convertentur, inquit, ad vesperam, et famem patientur ut canes. Deinde veluti quaerentibus unde hoc illis tantum bonum, ut canes ejus fierent, cujus fuerant inimici; responsum est, ab ipso. Sic enim legitur: Lingua canum tuorum ex inimicis abipso. Ipsius utique dilectione, ipsius misericordia, ipsius gratia. Nam quando id possent a seipsis? Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus : ad hoc et Domini fuit exitus mortis.gressus tui, Deus. Gressus quibus venisti per mundum, tanquam in illo curru peragraturus orbem terrarum; quos et nubes in Evangelio sanctos et fideles suos significat, ubi ait: Amodo videbitis Filium hominis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam canes uocat. tanquã ꝓ suo dño latrantes:
ñ illos canes de quib dicit apłs cauete canes: sillos
qui edunt demicis que cadunt dem̃sa dñoꝵ. suo¬
rum. Hoc enĩ confessa cannanea meruit audire:
omulier magna ẽ fides tua: fiat tͥ sic̃ uis. Canes
laudabiles ñ detestabiles: fidẽ seruantes ano suo: et
ꝓ eiꝰ domo contra inimicos latrantes. Non enĩ tan¬
tũ mͦ canũ dixit. s canũ tuoꝵ: nec eoꝵ dentes sed
lingua eoꝵ. laudata ẽ. q̃m̃ ñ utiq frustra nec sine
magno sacm̃to gedeon solos eos uisus ẽ ducere¬
qui fluminis aquã sic̃ canes lamberent. talesꝙ
ñ ampliꝰ quam trecenti intanta multitudine
iuenti sunt. Inqͦ numero crucis signũ est. ꝓpt̾¬
tau litterã. que ingrecis numeoꝵ. notis trecentos
canes essent: s qd̾ latrare nescirent. et dormitare
amarent. Ubi utiq demonstrauit. qr siuigila¬
rent. et ꝓdomino suo latrarent laudabiles canes

Expanded text:
etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino latrantes. etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino latrantes. Non illos canes, de quibus dicit Apostolus, Cavete canes : sed illos qui edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Hoc enim confessa Chananaea meruit audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidem servantes domino suo, et pro ejus domo contra inimicos latrantes. Non enim tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducerequi fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes
Abbreviated transcription (Latin):
positũ ꝓfundũ. qd̾ ẽ ꝓfundo. Non enĩ ille se cu̾tit.
s ibi conu̾tit eos. qui in ꝓfundo huiꝰ scłi iacent dimer¬
sipondere peccatoꝵ. ubi conu̾sus ille dicit. De ꝓfun-¬
dis cdamaui adte dñe. Si autẽ ñ ẽ conu̾tã. s c̃ũtar
eos quoq liberandos qui essent etã desꝑatissimi
clamantes: qui et si intelligat᷑ ibi esse conu̾ti adli¬
berandos etiã tales ñ ẽ incongruũ: et ita eos conu̾tit
tuntur uel ad quos liberandos conu̾teris. licet in ꝓ¬
sundum maris onere iniquitatis dep̃ssi fuerint. in
tantum grã tua ꝓficiant. qr ubi abundauit pec¬
catũ suꝑ abundauit grã. ut fiat pes tuus int̾ m̃bͤ
tua. ad annuntiandũ euuangłicũ tuũ: et ꝓnoĩe
tuo diu ducentes martyriũ usq ad sanguinẽcertent
Sic enĩ ut arbitror conuenientius intelligitur pes
eius tinctus insanguine. Deniq adiungit. Lin¬
gua canum tuoꝵ exinimicis abipso. Eosdẽ ipsos
qui usq ad sanguinẽ fuert ꝓfide euangłica certati

Expanded text:
ofundum, quod est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos qui in profundo hujus saeculi jacent demersi pondere peccatorum, ubi conversus ille dicit: De profundis clamavi ad te, Domine . Si autem non est, convertam, sed, convertar eos quoque liberandos qui essent etiam desperatissi de profundis clamantes. Qui et si intelligatur ibi ipse converti ad liberandos etiam tales, non est incongruum: et ita eos convertit, rtuntur, vel ad quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere iniquitatis depressi fuerint, in tantum gratia tua proficiant, quoniam ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ut fiant pes tuus inter membra tua, ad annuntiandum Evangelium tuum, et pro nomine tuo diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem ipsos qui usque ad sanguinem fuerant pro fide evangelica certaturi,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ necesse ẽ ante cedat fides: ut inde ista. ñ ab
istis incipiat illa: qm̃ nullus oꝑat᷑ ꝑ dilectionen
cłi. nisi pͥus credat in dm̃. hec ẽ fides de qua dicit᷑
In xp̃o enĩ ihũ neq circuncisio aliquid ualet neꝙ
p̃putiũ. s fides que ꝑdilectionẽ operatur. hec est

Expanded text:
autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istis incipiat illa; quoniam nullus operatur per dilectionem Dei, nisi prius credat in Deum. Haec est fides, de qua dicitur: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem op
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo ꝑ egiptũ. atq ethiopiã totus orbis sig¬
nificauit gentes. continuo subiunx̃. Do regna t̾re
Non sabellio. ñ arrio. ñdonato. ñ ceteris tauris ecr¬
uiratis: sed do regna t̾re. Plures autẽ codices latini
etmaxime greci ita distinctos uersus habent ut ñsit
ineis unꝰ uersiculus d̾o regna t̾re: s d̾o infine sit uers
suꝑioris: atq ita dicat᷑. ethiopia p̃ueniet manusaꝰ
do ac deinde sequatur in alio uersu. Regna t̾re. cm¬
tate d̾o. psallite dño. Qua distinctioẽ multoꝵ codi¬
cũ. et acictoritate dignioꝵ. consonanti ac sine dubuo
p̃ferenda. fides mͥ com̃dari uidetur. q̃ oꝑa p̃cedit:
qr sine bonoꝵ. oꝑũ. meritis ꝑfidẽ iustificatur im¬
pius sic̃ dic̃ apłs: credñti in eũ qui iustificat impi¬
um. deputat᷑ fides eiꝰ adiusticiã: ut deinde ipsa fids
ꝑ dilectionẽ oꝑari incipiat. Ea quippe sola bona
oꝑa dicenda sunt: que fiunt ꝑdilectionẽ dĩ. hõ

Expanded text:
uia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides comquia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
manus euis deo: id ẽ credendo in dm̃ p̃ueniet oꝑa
sua. E ristimo enum inquit apłs iustificari homi¬
nem ꝑfide: sine opib legis: An uideoꝵ d̾s tantum:
Nonne etgentiũ: Sic eigo ethiopia que uidetur
extrema gentiũ iustificat᷑ ꝑfidẽ sine oꝑib legis. N
enĩ ut iustificet᷑ de legis oꝑibus głat: nec p̃ponit fi¬
di merita sua s fide p̃uenitoꝑa sua ꝑ lures sane codi¬
transtulissent ethiopia p̃ueniet manus suas. quam
utmanũ suam d̃o. qm̃ planius hoc esset. quã nc̃ qd̾
dictũ ẽ eiꝰ: et salua ueritate fieri posse: q̃uia ingre¬
dices habent: et manũ eiꝰ etmanũ suã potest intel¬
et manus eiꝰ et manꝰ suas laune potest dici. Hinc
iam uelut decursis ꝑpphetiã reb oĩb quas imple¬
tas esse iam cernimꝰ. hortat᷑ ad laudẽ. xp̃i: ac deinde

Expanded text:
t opera sua. Existimo enim, inquit Apostolus, justificari hominem per fidem sine operibus Legis. An Judaeorum Deus tantum? nonne et Gentium  ? Sic ergo Aethiopia, quae videtur extrema Gentium, justificatur per fidem sine operibus Legis. Non enim, ut justificetur, de Legis operibus gloriatur; nec praeponit fidei merita sua, sed fide praevenit opera sua. Plures sane coditranstulissent: Aethiopia praeveniet manus suas, vel manum suam Deo; quoniam planius hoc esset, quam quod nunc dictum est, ejus: et salva veritate fieri posset, quia in graedices habent, et manum ejus, et manum suam, potest intelet manus ejus, et manus suas latine potest dici. 42. Hinc jam, velut decursis per prophetiam rebus omnibus, quas impletas esse jam cernimus, hortatur ad laudem Christi, ac deinde
Abbreviated transcription (Latin):
bitauit innob. D eo scilicet homo tanquã lumi¬
ni corpꝰ accessit. et ineũ credentes umbra ꝓtec̾tio¬
nis oꝑuit Non enĩ de quali umbra dicit᷑ transie¬
runt omnia illa tanquã umbrã neꝰde quali ũb ͤ

Expanded text:
bitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumibitavit in nobis . Deo scilicet homo, tanquam lumini corpus, accessit, et in eum credentes umbra protectionis operuit. Non enim de quali umbra dicitur, Transierunt omnia illa tanquam umbra ; nec de qu
Abbreviated transcription (Latin):
inte: et uirtꝰ altissimi obumbrabit tͥ. Qiuid ẽ
obumbrabit tibi: nisiumbrã faciet:
tur in selmon. Selmon quippe int̾p̃tatur umbra.
Non enĩ meritis aut uirtute ꝓp̾a discernunt᷑ Qͥsenĩ
te inqͥt discernit.: Od autẽ habes quod ñ acce¬
pisti: Ut gͦ discernant᷑ ab impiis. accipiunt re¬
missionẽ peccatoꝵ ab illo qui ait. Si fuerint pec¬
cata urã sic̃ phenicium: tanquã niuẽ dealbabo
dictũ ẽ. qd̾ supra commemoraui sp̃s sc̃s suꝑueni¬
et inte etuirtus altissimi obũbrabit tibi. hocẽ
unbram faciet tibi. ꝓpterea quod nascet᷑ ex te scm̃
uocabitur filius cłi. Umbra porro ista defensa¬
culum intelligit᷑ abestu. concupiscentiarũ car¬
nalium: unde illa uirgo xp̃m̃ ñ carnalit̾ concu¬
piscendo. s spũlit̾ credendo concepit Constat aũt
umbra lumine et corpore. Pinde illud qd̾ inp̾ncipi¬
o erat uerbum lum̃ illud uerũ ut ũbraculum
meridianũ fieret nob̃: uerbũ caro factũ ẽ et ha¬

Expanded text:
in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Quid est, obumbrabit tibi, nisi, umbram faciet? ive dealbabuntur in Selmon. Selmon quippe interpretatur Umbra. Non enim meritis aut virtute propria discernuntur. Quis enim te, inquit, discernit? Quid autem habes quod non accepisti ? Ut ergo discernantur ab impiis, accipiunt remissionem peccatorum ab illo qui ait: Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo dictum est quod supra commemoravi, Spiritus sanet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, hoc est, umbram faciet tibi: propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Umbra porro ista defensaculum intelligitur ab aestu concupiscentiarum carnalium: unde illa virgo Christum non carnaliter concupiscendo, sed spiritualiter credendo concepit. Constat autem umbra lumine et corpore: proinde illud quod in principio erat Verbum, lumen illud verum, ut umbraculum meridianum fieret nobis, Verbum caro factum est, et ha
Abbreviated transcription (Latin):
dere spolia: idẽ dilecti etiã ad diuidenda spolia.
uidendo illi spolia.: sic̃ spetiosũ est corpꝰ distributi¬
one m̃broꝵ Spolia porro dicunt᷑ que uictis hosti¬
b de trahunt᷑. Hoc quid sit ẽuangłm nos ad monet
et suꝑ celos abinferis ascendendo. Alligauit eũ
sacram̃to in carnationis sue: qd̾ nichil in eo reppe¬
riens morte dignũ. tam̃ ẽ ꝑmissus occidere. ac
sic alligato abstulit tanquam spolia uasa eius
Operabat᷑ quippe infiliis diffidentiȩ. qͣꝵ infide¬
litate utebat᷑ aduoluntatẽ suã. Hec uasa dñs
mundans remissione peccatoꝵ. hec spolia scĩficans
hosti erepta ꝓstrato atq alligato. diuisit ea spe¬
ciei domus sue: alios constituens apłos. alios ꝓ¬
phetas: alios pastores et doctores inopus minis¬
terii: i nedificationẽ corporis xp̃i Sic̃ enĩ unũ corpꝰ

Expanded text:
diceretur: Dilecti etiam Christi, dividendo spolia. cit dividendo illi spolia, sicut speciosum est corpus distributione membrorum. Spolia porro dicuntur, quae victis hostibus detrahuntur. Hoc quid sit, Evangelium nos admonet, et super coelos ab inferis ascendendo: alligavit eum sacramento incarnationis suae, quod nihil in eo reperiens morte dignum, tamen est permissus occidere; ac sic alligato abstulit tanquam spolia vasa ejus. Operabatur quippe in filiis diffidentiae , quorum infidelitate utebatur ad voluntatem suam. Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios constituens apostolos, alios prophetas, alios pastores et doctores in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi . Sicut enim unum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
lo fiat.:ita gͦ etcalamus. qd̾ calamo fiat. Dicit apłs
petrus. in doctos et instabiles ꝑuertere scͥpuras: ad
ꝓp̾ũ suũ interitũ. Hec sunt fere calami: de qͥb hic dr
inciepa feras calami. Dehis ẽ etiã qd̾ adiungit. Con¬
gregatio tauroꝵ. int̾ Quaccas popłoꝵ. utexclu¬
dantur hi qui ꝓbati sunt ar gento Tauros uo¬
cans ꝓpt̾ suꝑbiã durȩ indomitteq ceruicis: signi¬
sicat enĩ hereticos. Waccas autẽ popłoꝵ. seductibi¬
les animas intelligendũ poto: quia facile sequun¬
tur hos tauros. Non enĩ popłos uniuersos seducun
inquib sunt graues et stabiles. unde sc̃ptũ ẽ in po
populo graui laudabo te: s in eis popłis quos in¬
uenerint uaccas. Ex hisenĩ st̃ qͥ penetͣnt domos
etcaptiuas ducunt mulierculas oneratas peccatis.
que ducunt᷑ uariis desidiis: sẽꝑ discentes: etadueri

Expanded text:
lo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus lo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus Petrus indoctos et instabiles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod adjungit: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te ; sed in eis populis quas invenerint vaccas. Ex his enim sunt qui penetrant domos, et captivas ducunt mulierculas oneratas peccatis, quae ducuntur variis desid
Abbreviated transcription (Latin):
essemꝰ xp̃c mortuus ẽ ꝓnobis. Quom ñ et cũ illo
omiã nobis donauit: Manda ds uirtutẽ tuam:
que ẽlibera mat̾ nra quia et ipsa ẽ teplũ scm̃ tuũ.
Abillo ergo templo tibi offerent reges munera
Quicunq reges intelligant᷑. siue reges t̃re. suie re¬
ges quos discernit. suꝑcelestis. suꝑ colũbã deargen¬
tatam: tibi offerent munera. Et que munera
gratima: quã sacͥficia laudis: S huic laudi obstre¬
punt xp̃ĩanũ uocabulũ habentes. ẽt diu̾sa sentien¬
tes. fiat gͦ qd̾ sequit᷑. Increpa feras calami: nã etfe¬
re sunt: qm̃ ñ intelligendo nocent. Et fere cala mi
sunt. qm̃ sc̃pturarũ sensũ ꝓsuo errore ꝑu̾tunt
ꝑcalamũ quippe tã conuenient̾ scͥpture signifi¬
cantur ꝗͣ sermo ꝑlinguã: Scd̾m qd̾ dr. lingua
hebrea uel greca. uel latina. uł alia quelibet: ꝑ ef¬
ficcentẽ scilicet id quod efficit᷑. Usitatũ ẽ autẽ in
latino eloquio. ut cum scͥptura stilus uocet᷑. qd̾ sti¬

Expanded text:
s mortuus est . Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Manda, Deus, virtutem tuam: quae est libera mater nostra , quia et ipsa est templum sanctum tuum: ab illo ergo templo tibi offerent reges munera. Quicumque reges intelligantur; sive reges terrae, sive reges quos discernit supercoelestis super columbam deargentatam; tibi offerent reges munera. Et quae munera gratiosa, quam sacrificia laudis ! Sed huic laudi obstrepunt, christianum vocabulum habentes, et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae calami sunt, quoniam Scripturarum sensum pro suo errore pervertunt. Per calamum quippe tam convenienter Scripturae significantuhebraea, vel graeca, vel latina, vel alia quaelibet, per efficientem scilicet id quod efficitur. Usitatum est autem in latino eloquio ut scriptura stilus vocetur, quod sti
Abbreviated transcription (Latin):
ex inopia. Nam qui sibi uident᷑ copiosi. cũ sit̃ fa¬
melici et pleni cũ sint in anissimi. ñ conu̾tuntur
Beati enĩ qui esuriunt et sitiunt iusticiã. q̃m̃ ip¬
si saturabunt᷑. Ei rista dñs siccitate conu̾tit. Nea¬
nima quippe sicca illi dr. Extendi manus mẽas
adte. anima mea. uelut t̾ra sine aqua tibi. Illud
qͦq ñ absurde intelligitur qd̾ habent alii codices.
ex basan conutar. Conũtit᷑ enĩ ad nos etiã ipse qͥ
dicit. C onu̾timini adme. et conũtar aduos. Et
ñ nisi extia confusionẽ. cũ peccatũ nr̃m ante nos
ẽ semꝑ: et extra siccitatem qua eiꝰ desid̾amꝰ ⁊ im¬
brem. qui pluuiã uoluntariã segregauit here¬
ditati suȩ. Nam siccitate infirmata ẽ. ipse uͦ
conu̾sus ꝑfecit eã cui d̾r. Et conu̾sus uiuificasti

Expanded text:
ex inopia. Nam qui sibi videntur copiosi, cum sint faex inopia. Nam qui sibi videntur copiosi, cum sint famelici, et pleni, cum sint inanissimi, non convertuntur. Beati enim qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ex ista Dominus siccitate convertit: de anima quippe sicca illi dicitur, Extendi manus meas ad te; anima mea velut terra sine aqua tibi . Illud quoque non absurde intelligitur, quod habent alii codices, Ex Basan convertar. Convertitur enim ad nos etiam ipse qui dicit, Convertimini ad me, et ego convertar ad vos : et non, si extra confusionem, cum peccatum nostrum ante nos est semper ; et extra siccitatem, qua ejus desideramus imbrem, qui pluviam voluntariam segregavit haereditati suae. Nam siccitate infirmata est; ipse vero conversus perfecit eam, cui dicitur, Et conversus vivificasti
Abbreviated transcription (Latin):
etiã suĩ uoluit esse exitũ mortis. ne mortẽ timemꝰ
istã: s illã ponꝰ unde nos liberauit ꝑ istã. Uerun¬
tam̃ illusus et mortuus conquassauit capita ini
entiũ. U tͦq enĩ mͦ conquassant᷑ et confringuntur
capita inimicoꝵ cũ a suꝑbia deiciunt᷑: siue humi¬
litate correcti. siue mima tartari abrepti. Dixit
exbasan conuertã. Ille qͥppe conu̾tit ut salui simus
de quo supra dictũ ẽ. d̃s sanitatũ nr̃arũ: et ds saluos
faciendi. Si quippe et alibi dr̃. Ds̃ uirtutũ conu̾te
nos: et ostñde faciẽ tuã et saliuerimꝰ Itẽ alibi. Con¬
u̾te nos d̃s sanitatũ nr̃arũ Ille autẽ dixit: exbasan
conu̾tam. Basan int̾p̃tat᷑ confusio Quid ẽ gͦ excon¬
ille nec oculos adcelum audebat leuare. ita se c̃si¬
derans confundebat᷑: s descendit iustificatus: qr di¬
xit dñs exbasan conu̾tã Basan int̾p̃tat᷑ et siccitas
Et recte intelligit᷑ dñs ex siccitate conuertere.: idẽ

Expanded text:
esse voluit exitum mortis, ne mortem timeremus istam, sed illam potius unde nos liberavit per istam. Verumtamen illusus et mortuus conquassabit capita inimentium. Utroque enim modo conquassantur et confringuntur capita inimicorum, cum a superbia dejiciuntur, sive humilitate correcti, sive in ima tartari abrepti. 31. vEx Basan convertam. Ille quippe convertit ut salvi simus, de quo supra dictum est: Deus sanitatum nostrarum, et Deus salvos faciendi. Ei quippe et alibi dicitur: Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam et salvi erimus . Item alibi: Converte nos, Deus sanitatum nostrarum . Ille autem dixit: Ex Basan convertam. Basan interpretatur Confusio. Quid est eus nec oculos ad coelum audebat levare: ita se considerans confundebatur; sed descendit justificatus, quia dixit Dominus, ex Basan convertam. Basan interpretatur et Siccitas; et recte intelligitur Dominus ex siccitate convertere, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scã eccłia. quequȩ sut̃ qd̃ sequit᷑. Hilia letantiũ
Sepe enĩ sunt gaudentes donec ꝑducant᷑ infiem:
quẽ nc̃ expectant ꝑpatientia. Mirifice autẽ cum
dixisset milia letantiũ. continuo subiecit. Dñs
imulis. Nemiremur qd̾ letentur: añs in illis. Nam
ꝑmultas tͥbulationes oportet int̾ire in regnũ di.

Expanded text:
est sancta Ecclesia, quae sunt quod sequitur, Millia laetantium. est sancta Ecclesia, quae sunt quod sequitur, Millia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei :
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ẽ qui alios montes in habitabit infinẽ: in qͦrũ
cacumine ꝑatꝰ e. Unꝰ enĩ d̾s et unus mediator dĩ
picamini montes in caseatos: montẽ inquo pla¬
cuitdo habitare in eo: E t enĩ montes illos in ca¬
seatos. dñs iste mons incaseatus inhabitabit usq
dĩ decẽ miliũ multiplex. Uel denũ milium
multiplex: uel decies milies multiplex Unum
enĩ u̾bũ grecũ sicut quisq potuit latinoꝵ inter¬
p̃tum transtulit quod ibi dictũ ẽ mirion pla¬
sion: latine autẽ satis expͥmi non potuit: quoni¬
am mille apud grecos clilia dicunt᷑. miriades
autẽ plura milia den̾a. Mirias quippe una decẽ
milia sunt. Intimauit multitudinẽ scoꝵ. atq fide¬
lium: qui portando dm̃ funt quodamͦ currus d̾i:¬
eccłiã significauit hoc nomine᷑. hanc inmanendo
et regendo ꝑducit infinẽ: tanquã currũ suũ ue¬
lut in locum aliquẽ destinatũ. Initiũ gͦ. xp̃e. de¬

Expanded text:
Dominus est, qui alios montes inhabitabit in finem, in quorum Dominus est, qui alios montes inhabitabit in finem, in quorum cacumine paratus est. Unus enim Deus, et unus mediator Dei picamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo inhabitare in eo? Etenim montes illos incaseatos Dominus iste, mons incaseatus, inhabitabit usque Dei decem millium multiplex; vel, denum millium multiplex; vel, decies millies multiplex. Unum verbum enim graecum sicut quisque potuit latinorum interpretum transtulit, quod ibi dictum est, μυριοπλάσιον. Latine autem satis exprimi non potuit: quoniam mille apud Graecos χίλια dicuntur, μυριάδες autem plura dena millia; μυριὰς quippe una, decem millia sunt. Ingentem itaque multitudinem sanctorum atque fidelium, qui portando Deum fiunt quodammodo currus Dei, significavit hoc nomine. Hanc immanendo et regendo perducit in finem tanquam currum suum velut in locum aliquem destinatum. Initium enim Christus; de
Abbreviated transcription (Latin):
ubũ erat in homine: Sic erat utiq u̾bũ in carne
ut uͥbũ etiã caro factum solus ꝓpͥe diceret᷑. id ẽ ho¬
mo u̾bo in unã xp̃i ꝑsonã copularet᷑. Ut quid gͦ
suspicamini. montes in caseatos. eũ montẽ in quo
placuit d̾o habitare in eo̾ longe utiq alit̾ quã in
alis montib quoꝵ. aliquẽ etiam hune suspicami¬
ni. Non enĩ qr et illi ꝑadoptionis grã filii d̾i sunt.
ibeo quisquã illoꝵ ẽ unigenitus cui diceret. sede ad
dexterã meã. donec ponam inimicos tuos subpe¬
dib tus. Et enĩ dñs in habitabit usq in finẽ. Idẽ
illos montes ñ comꝑandos huic monti. ipse dñs ĩ¬
habitabit qui ẽ mons ꝑatꝰ in eacumine montiũ:
ut ꝑducat eos infinẽ. idẽ in se ipsum sic̃ d̾s ẽ conten¬
plandum. finis enĩ legis xp̃c adiusticiã omĩ cre¬
denti. Heo itaq placuit habitare in isto monte qͥ
paratꝰ ẽ in cacumine montiũ: cui dicit᷑. tues filiꝰ
meus dilectꝰ in quo bñ conplacui. Ipse autẽ mons

Expanded text:
us erat homo. Sic erat utique Verbum in carne, ut Verbum caro factum solus proprie diceretur, id est, homo Verbum in una Christi persona copularetur. Ut quid ergo suspicamini caeteros montes? Eum montem in quo placuit Deo habitare in eo? Longe aliter habitat illis illis montibus, quorum aliquem etiam hunc suspicamini. Non enim quia et illi per adoptionis gratiam filii Dei sunt, ideo quisquam illorum est Unigenitus cui diceret: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis . Etenim Dominus inhabitabit usque in finem: id est, illos montes non comparandos huic monti ipse Dominus inhabitabit, qui est mons paratus in cacumine montium; ut perducat eos in finem, id est in seipsum sicut Deus est contemplandum. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Deo itaque placuit habitare in isto monte, qui paratus est in cacumine montium; cui dicit: Tu es Filius meus dilectus, in quo bene complacui . Ipse autem mons
Abbreviated transcription (Latin):
diceret᷑ simoriamini int̾medios cleros. ut istã
mortẽ carnis. more suo scͥptura dormitionẽ
uocauerit. ħec ẽ mors obtima. ut incupidita¬
tum cohibitione at̾renis inspe celestis heredita¬
tis. homo usq infinẽ ꝑ seuerans. diẽ uitȩ huiꝰ ul¬
timũ claudat. Sic enĩ dormientes in t̾medios
cleros ert̃ penne columbe de argentate: ut tẽpo¬
re quo resurgent rapiant᷑ innubib in obuiã
xp̃o inaera et semꝑ iã cum dño uiuant: aut
certe qr ꝑ eos qui sic moriunt᷑ quanto securius
tanto sublimiꝰ eccłia diffamat᷑. et quasi quib¬
dam pennis excelse laudis attollif᷑: neq enim
frustra dictũ ẽ: ante mortẽ ne laudes homi¬
nem quẽ quã. Om̃s gͦ scĩdi. ab initio generis

Expanded text:
diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam diceretur, Si moriamini inter medios cleros, ut istam mortem carnis more suo Scriptura dormitionem vocaverit; haec est mors optima, ut in cupiditatum cohibitione a terrenis, in spe coelestis haereditatis homo usque in finem perseverans, diem vitae hujus ultimum claudat. Sic enim dormientes inter medios cleros, erunt pennae columbae deargentatae; ut tempore quo resurgent, rapiantur in nubibus obviam Christo in aera, et semper jam cum Domino vivant : aut certe, quia per eos qui sic moriuntur, quanto securius, tanto sublimius Ecclesia diffamatur, et quasi quibusdam pennis excelsae laudis attollitur. Neque enim frustra dictum est: Ante mortem ne laudes hominem quemquam . Omnes ergo sancti Dei ab initio generis
Abbreviated transcription (Latin):
uis in umbra significatiua futuri t̾rena felicitas.
hereditas uͦ noui testam̃ti ẽ et̾na immortalitas:.
dormire sit int̾medios cleros. nec illã iã querere
ardnt̾: et ad huc istã expectare patient᷑. Nam
qui d̾o ꝓpterea seruunt. uel potiꝰ ꝓpterea ser¬
uire nolunt. dũ quert̾ in hac uita. et in hac t̾ra
felicitatẽ: ablatꝰ ẽ sonnus. abeis et ñ dormiunt
Imflamintib enĩ cupiditatib agitati. inflagi¬
cia et facinora ꝓpelluntur: nec omĩno requies¬
cunt. desid̾ando ut adquirant. metuendo ne a¬
inittant. Qaũ me audit ait sapientia. in ha¬
bitabit in spe. et qͥescet sine timore abomĩ ma
re s tam̃ inspe celestis hereditatis habitare. et ter¬
rene felicitatis iã cupiditate conquiescere Cũ aũ
uenerit quod sꝑamus non iã int̾ duas heredita¬
tes requiescemus: s in noua uera. cuiꝰ uetꝰ erat ũbͤ
tũ ẽ. sidormiatis int̾ medios cleros tanquã si

Expanded text:
vis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; vis in umbra significativa futuri, terrena felicitas; haereditas vero Novi Testamenti est aeterna immortalitas; dormire sit inter medios cleros, nec illam jam quaerere ardenter, et adhuc istam exspectare patienter. Nam qui Deo propterea serviunt, vel potius propterea servire nolant, dum quaerunt in hac vita et in hac terra felicitatem, ablatus est somnus ab eis, et non dormiunt. Inflammantibus enim cupiditatibus agitati, in flagitia et facinora propelluntur, nec omnino requiescunt; desiderando ut acquirant, metuendo ne amittant. Qui autem me audit, ait Sapientia, inhabitabit in spe, et requiescet sine timore ab omni mare, sed tamen in caelestis haereditatis spe habitare: et a terrenae foelicitatis jam cupiditate conquiescere. Cum autem venerit, quod speramus: non jam inter duas haereditates requiescimus, sed in nova et vera, cujus vetus erat umbra, tum est, Si dormiatis inter medios cleros, tanquam si
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ in cleris testam̃ta intelligantur. cũ hoc no¬
m̃ grecum sit. quidẽ s testam̃tum ñ ita dicat᷑:
hec causa ẽ qi ꝑ tastam̃tum datur hereditas. que
grece appellatur cleronomia: et here cleronomoᷤᷤ
Cleros autẽ grece sors dr. et sortes ex ꝓmissione di
patres hereditatis uocant᷑. que popło sunt distri¬
bute. Unde tͥb leui p̃cepta ẽ ñ habere sortem ĩ¬
ter fr̃s suos. qd̾ exeoꝵ decimis sustntaretur. Nã
et cleros et clerios. hinc appellatos puto qͥ t̃ iece lis
electus ẽ. quẽ pͥmũ ꝑ apłos legimus ordinatum
Proinde ꝓpt̃ hereditatẽ que fit testam̃to. tanqͣm
ꝑ id qd efficit᷑. id quod efficit. nomine elericon.
cestam̃ta significata sunt. Quam quã mͥ et alꝰ¬
sensus hine occurrat. ñ fallor. ante ponendus ait
deros multo ꝓbabilisis ipsas hereditates intelli¬
gamus. ut qm̃ hereditas ueteris testam̃ti ẽ. quã¬

Expanded text:
autem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc noautem in cleris Testamenta intelligantur, cum hoc nomen graecum sit quidem, sed Testamentum non ita dicatur; haec causa est, quia per testamentum datur haereditas, quae graece appellaturs graece dicitur, et sortes ex promissione Dei, partes haereditatis vocantur, quae populo sunt distributae. Unde tribus Levi praecepta est non habere sortem inter fratres suos, quod ex eorum decimis sustentaretur . Nam et Cleros et Clericos hinc appellatos puto, qui sunt in ecelectus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum . Proinde propter haereditatem quae fit testamento, tanquam per id quod efficitur id quod efficit, nomine clerorum Testamenta ipsa significata sunt. 20. Quanquam mihi et alius hic sensus occurrat, nisi fallor, anteponendus, ut cleros multo probabilius ipsas haereditates intelligamus: ut quoniam haereditas Veteris Testamenti est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
bũ sepissime repetit: et quod habent latini coti¬
ces in t̾ me et uos uel int̾ me et omnẽ animã ui¬
uam et siqua ibi talia dicunt᷑: int̾ mediũ meũ
uid quoq et ionathan signũ int se constituunt
ne aliud opinando dissideant. et qd̾ latine dr it
ter ambos. int̾ mediũ amboꝵ. habet grecus. e¬
dem uerbo quod ẽ anameson. Optime autẽ fac̾¬
tum ẽ. ut hoc loco psalmi huiꝰ. in t̃p̃tes nr̃i ñ di¬
ceret int̾ cleros quod latine locutioni usita¬
tum est: s int̾medios cleros. tanquam int̾mediũ
cleroꝵ: quod potus ingreco legit᷑: et qd̾ dici solet
in eis reb ut clixi que int̾se debeant habere consen¬
sum. Iubet igitur scͥptura ut int̾ medios cleros
dormiant. qui uel sunt penne colũbe deargñ¬
tate: uel ex hoc eis p̃statur. ut sint. Porro si istiele¬
ri duo testam̃ta significant. qͥd aliuid ad moni¬
miratione. quasi extasis oꝑa monstramus: Cuł¬

Expanded text:
erbum saepissime repetit: et quod habent latini codierbum saepissime repetit: et quod habent latini codices, inter me et vos, vel inter me et omnem animam vivam, et si qua ibi talia dicuntur; inter medium meum vid quoque et Jonathan signum inter se constituunt, ne aliud opinando dissideant : et quod latine dicitur, inter ambos; inter medium amborum, habet Graecus eodem verbo, quod est, ἀνὰ μέσον. Optime autem factum est, ut hoc loco psalmi hujus interpretes nostri non dicerent, inter cleros, quod latinae locutioni usitatum est; sed inter medios cleros, tanquam inter medium clerorum, quod potius in graeco legitur, et quod dici solet in eis rebus, ut dixi, quae inter se debeant habere consensum. Jubet ergo Scriptura ut inter medios cleros dormiant, qui vel sunt pennae columbae deargentatae, vel ex hoc eis praestatur ut sint. Porro si isti cleri duo Testamenta significant, quid aliud admonmiratione quasi extasis