comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel ultima participari. Cui respondet᷑
quod in uita sua bona receperit. qͥa
om̃e suum gaudiũ felicitate transi¬
toria putauit habere. Hic etenim
possunt & iusti bona nec tamen haec
in recõpensatione recipere. quia dũ
meliora idest aeterna appetunt:
eorũ iudicio quęlibet bona ad fuerĩt
cum scĩs desiderus estuant bona
nunime uident᷑ Unde dauid ꝓpheta
qui regni diuitus multisq obsequus
fulciebatur. quamuis & hec ad neces¬
sitatem bona esse conspiceret. uni
tamen singularit̾ bono inhianter
estuabat dicens. Mihi autẽ adherere
dõ bonum est Int̾ hȩc uͦ notandum
est. qđ ei dicit᷑ memento fili. Ecce enĩ
abraham siliũ uocat. quem tamen a
tormento non liberat. qm̃ huius
insidelis popłi prȩcedentes patres side¬
les. quia multos a sua fide deuiasse
considerant eos nulla cõpassione a
tormentis eripiunt. quos tamen per
carnẽ filios recognoscunt. In torm̃tis
autẽ diues positus. quinq fratres se¬

Expanded text:
vel ultima participari. Cui respondetur vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse consitormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus, quinque se fratres
Abbreviated transcription (Latin):
dũ per dãpnationis suȩ supplicia
insideles in imo sunt: fideles quosq
ante diẽ extremi iudicii super se in
requie attendunt. quorum post
gaudia contẽplari nullatenꝰ possunt
Longe uero est qđ conspiciunt. quia
illuc per meritum non attingunt
n lingua autẽ amplius ardere osten¬
ditur cum dicit Mitie latarũ ut
intinguat extremũ ligiti sui iñ aquas̃
& refrigeret linguã meã. quia cru¬
cior in hac flãma Infidelis populus
uerba legis in ore tenuit. quae
opere seruare contẽpsit. Ibi ergo
ampluiss ardebit. u̾bi sedostendit scire
quod facere. noluit : Quappter bene
de doctis & negligentibus per salo¬
monẽ dicitur. om̃is labor hominiᷤᷤ
in ore eius. sed anima illius non im¬
plebitur. quia quisquis hoc solũ modo
laborat ut sciat qđ loqui debeat:
ab ipsa refectione suae scientiȩ mente
uacua ieiunat. Ab extremo digiti se
tangi desiderat. quia ęternis suppli¬
cus datus optat operatione iustorũ

Expanded text:
dum per damnationis suae supplicia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, 1654 quia crucior in hac flamma . Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Quapropter bene de doctis et negligentibus per Salomonem dicitur: Omnis labor hominis in ore ejus, sed anima illius non implebitur , quia quisquis hoc solummodo laborat, ut sciat quid loqui debeat, ab ipsa refectione suae scientiae mente vacua jejunat. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃i etenim doctores dũ gentiliũ confes¬
siones accipiunt: mentium uulnera
saluti restituunt. Unde & bene laxarꝰ
interpretat᷑ adiutus. quia ipsi hunc
ad ereptionẽ iuuant. qui eiꝰ uulnera
per linguȩ correptionẽ curant. Potest
etiam per linctionem canũ. lata
adulantiũ lingua signari. Adulantib
enĩ uulnera nr̃a lingere est. quod ple¬
rumq solent etiã ipsa mala quȩ nos
in nobis reprehendimꝰ. imꝑbo fauore
laudare Contigit uero ut uterq
moreretur Diues qui induebatur
purpura & bisso sepultꝰ in inferno.
in sinum uero abrahȩ lazarus ab
angłis ductus est. Quid abrahȩ sinu̾
nisi secretam requiẽ significat patris:
De qua ueritas dicit. Multi uenient
ab oriente & occidente & recũbent
cum abrahã. isaac & iacob in regno
cęlorũ. filii autem regni eicientur
in tenebras exteriores. Qui en im
filius uocatur. Qui de longinquo ad
uidendũ lazarum oculos leuat. quia

Expanded text:
Sancti etenim doctores dum gentilium confesSancti etenim doctores dum gentilium confessiones accipiunt, mentium vulnera saluti restituunt. Unde et Lazarus bene interpretatur adjutus, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, quia ejus vulnera per linguae correptionem curant. Potest etiam per linctionem canum lata adulantium lingua signari. Adulantibus etenim vulnera nostra lingere est, quod plerumque solent etiam ipsa mala quae nos in nobis reprehendimus improbo favore laudare. Contigit vero ut uterque moreretur. Dives, qui induebatur purpura et bysso, sepultus est in inferno; in sinum vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus nisi secretam requiem significat patrum? De qua Veritas dicit: Multi, inquit, venient ab Oriente cum Abraham et Isaac et Jacob in regno coelorum; filii autem regni ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim pfilius vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
iacentis pauperis uulnera lingebant
canes. Nonnumquã solent in sacro
eloquio per canes praedicatores
intelligi. Canũ etenĩ lingua uulnuᷤᷤ
dũ lingit curat. quia & doctores
sci dum in confessione peccati nr̃i
nos instruunt: quasi uulms mentis
per linguã tangunt. Et quia nos
loquendo a peccatis eripiunt: quasi
tangendo uulnera ad salutẽ reducunt
Quia etenĩ canum nomine predicatoꝵ
lingua signat᷑. dño per psalmistam¬
dicitur. Lingua canũ tuoꝵ ex inimiciꝰ
ab ipso Ex iudeis quippe infidelibus
scĩ prȩdicatores clecti sunt. qui in
assertione ueritatis contra fures latro¬
nesq uenientes. magnos ꝓ dño ut ita
dicam latratꝰ dederunt. Quo contra
de quorũdam reꝓbationẽ dicitur
Canes muti. non ualentes latrare
Quia igit᷑ prȩdicatores scĩ peccata
dãpnant. confessionẽ uero peccatoꝵ
approbant dicentes. confitemini al¬
terutrũ peccata ur̃a & orate ꝓinuicẽ
ut saluemini: ulcera larari cãnes lingt̃

Expanded text:
jacentis pauperis vulnera lingebant jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt, et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt, Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistamdicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso . Ex Judaeis quippe infidelibus sancti praedicatores electi sunt, qui, in assertione veritatis contra fures latronesque venientes, magnos pro Domino, ut ita dicam, latratus dederunt. Quo contra de quorumdam reprobatione dicitur: Canes muti, non valentes latrare . Quia ergo praedicatores sancti peccata damnant, confessionem vero peccatorum approbant, dicentes: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini , ulcera Lazari canes lingunt.
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. qui acceptȩ legis delicis ad
nitorem usus est non ad utilitatẽ:
Quẽ uero latarus ulceribus plenus.
nisi gentilem popłm siguralit̾ expri¬
mit. qui dum conuersus ad dñm
peccata sua confiteri non erubuit.
huic uulnus in cute fuit: In cutis
quippe uulnere uirus a uisceribus
trahitur. & foras erumpit. Quid
est ergo peccatox confessio nisi quę¬
dam uulnerũ ruptio: Quia peccati
iurus salubriter aperit᷑ in c̃fessione.
qđ pestifere latebat in m̃te. Uulnera
etenĩ cutis in superficiem trahunt
humorẽ putredinis. Et consitendo
peccata quid aliud agimͦ. nisi malum
qđ in nobis latebat aperimus: Ded
lazarus uulneratꝰ cupiebat saturari
de micis quae cadebant de mensa
diuitis. & nemo illi dabat. quia genti¬
lem quemq ad cognitionem legis admit
tere superbus ille popłs despiciebat
Qui dum doctrinã legis non ad carita¬
tem habuit sed ad elationẽ: quasi de
acceptis opibus tumuit. Et quia ei
uerba defluebant de scientia: quasi
micae cadebant de mensa At contra

Expanded text:
habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micdivitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemquam ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charitatem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra
Abbreviated transcription (Latin):
tristis esse uelut apud scłm derelictus.
nam nec te fides uitaq tua tali morte
priuabit. Nullate de. meo transitu
quosego gaudeo ꝑturbet amietas. qͥd
mor & tu habiturus es de tua passione
letitiam. Uere beati laurenti gloria
singularis. qui tantũ de dõ suo conse¬
cutus est gr̃ẽ ut ei martyr de marcy¬
rio ꝓphetaret. quẽ pro suo. prero¬
gatiua meritoꝵ ante uictoria letisi¬
cauit quã pugna terreret Ergo ut
comperit ore sacerdotis & martyris
se quoq om̃imodis assumendũ: congre¬
gatis inopũ turbis eccłasticum eensũ
religiosa liberalitate diuisit. Quam
pfundũ spiritualis uiri & quam
celeste consiliũ. ut &. egenis consuler&.
& multitudine. consumente que dede¬
rat. inuenire non posset qđ raperet
ꝑsecutor. illã nimirũ secut᷑ sententiã
dispersit. dedit panperibus. iustitia

Expanded text:
tristis esse, velut apud saeculum derelictus; tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio prophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispers
Abbreviated transcription (Latin):
remur. cuius radiantib flammis
uictrir in hunc quoq diẽ toto orbe
xp̃i coruscat aeccła. Quicũ in sede
gloriosissimi patriarchȩ diaconat᷑
fungeretur officio: puritate inno¬
centis uitȩ fortissimȩq mortis tri¬
umpho apłico se consortio copulauit
Nec immerito eũ apłoꝵ supparem
prȩdicamꝰ. cui & castitas animi
leuiticũ ministeriũ dedit. &e pleni¬
tudo fidei martyrũ contulit digni
tatem Quem uenerabilis sittus
romane urbis antistes cũ impietatẽ
seuientis mundi ꝑ torm̃ta superaret.¬
& regnis esset celestib iam uicinus.
uideretq eum paterna de morte
tristissimũ : ita illum spu prescien¬
tiae cõpellasse narratur. Noli fili
mestus esse post triduũ me seqreris
Unde. apparet km̃i beatũ laurentium
non de. sacerdotis sui uictoria habusse
tristiciã. sed dolusse quia non etiã ipse
mundũ cuni suo pariter sacerdote
iuncebat. Noli inquit sili mestus esse.
post triduũ me sequeris. hoc est noli

Expanded text:
remur, cujus radiantibus flammis remur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei tatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli
Abbreviated transcription (Latin):
nec uiquam deficiat felicitas eius
Cũ ergo audistis fr̃s dñm dicentem
ubi ego sũ illic & minister m̃s erit.
nolite t̾antũ modo bonos ep̃os et¬
clericos cogitare. Etiam uos ꝓ modo
ur̃o ministrate ap̃o. bene uiuendo
elemosinas faciendo. nomen doctri¬
namq eius quib potueritis p̃dicando
Et unusquisq etiam paterfamilias hoc
tetur. corripiat. impendat beniuo¬
lentiam. exerceat disciplinã. & ita¬
in domo sua ȩccłasticũ & quodãmͦ
episcopale implet officiũ ministratis
xp̃o. ut in eternũ sit cũ ipso. Nam&
illam maximã passionis ministrationẽ.
multi ex ur̃o numero ministrarunt
Multi non ep̃i neq clerici. iuuenes &
uirgines. senes cũ iunioribus. multi
coniugati & coniugate. multi pa¬
tres matresq familias ministrantes
xp̃o. etiã animas suas in eiꝰ marty¬
rio posuert̾. & honorificante patre
coronas gloriosissimas receperunt
placitum. ut natalẽ beati lau¬
rentui prȩcipua deuotione uene¬

Expanded text:
nec unquam deficiat felicitas ejus. nec unquam deficiat felicitas ejus. Cum ergo audistis, fratres, Dominum dicentem: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantuclericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc tetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: in domo sua ecclesiasticum et quodam modo episcopale implet officium, ministrans Christo, ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrant, multi episcopi, clerici, juvenes et virgines, senes cum junioribus. Multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias, ministrantes Christo, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperuntplacitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione vene
Abbreviated transcription (Latin):
non aliud ibi quęrere quã opꝰ bonũ
nesciente sinistra quid faciat dextera
id est ut alienet᷑ intentio cupiditatis
ab opere caritatis. Qui sic mitustrat:
xxp̃o ministrat. recteq illi dicetur¬
cũ am̃rex minimis meis fecistis mibi
fecistis. nec ea tantũ quȩ ad miseri¬
cordiã ꝑtinent corporalẽ. sed om̃a
opera bona propt̃ ap̃m faciens. Iunc
enĩ erunt bona. qm̃ finis legis ap̃s
ad iustitiã om̃i credenti. O inister
ergo ap̃i est usq ad illud opꝰ magne
claritatis. qđ est ammã suam pro
fratrib ponere Hloc est enĩ & ꝓ ap̃o
ponere. quia & hoc ꝓpter sua m̃bra
dicturus est Cũ pro istis fecistis: ꝓ
me fecistis. De tali quippe opere
etiã se ministrũ facere & appellare.
dignatꝰ est. ubi ait. Sicut filius ho
Hinc ergo est unusquisq mĩnister ap̃i
unde est nmister & xp̃s. Sic minis¬
trantẽ xp̃o honorisicabit pater eius
honore magno illo. ut sit cũ filio eiꝰ

Expanded text:
non aliud ibi quaerere quam opus bonum, non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteqCum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera bona propter Christum faciens. Tunc enim erunt bona; quoniam finis legis Christus ad justitiam omni credenti minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut filius homHinc ergo est unusquisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
modo xp̃o etiam iudas perditꝰ minis¬
trauit. Nam& loculos ipse habebat
& quamuis ex eis quȩ mittebant᷑ scele¬
ratissime. suraret᷑ : per illũ tam̃ etiã
necessaria parabant᷑. Hinc est illud qđ
cũ ei diceret dñs. qđ facis fac uelocit᷑:
arbitrati sunt quidã qđ ei iusserit
ꝓpter diẽ festũ necessaria preparare
uel indigentib aliquid dare Nullomͦ
igit᷑ de huiuscemodi ministris diceret
tem repbatũ potius quã honoratum
uidem᷑: Ultquid ergo alibi quȩrimus
quid sit ministrare xp̃o. & non¬
potius in istis ipsis uerbis agnoscimꝰ:
ceret. siquis me non sequit᷑ non mihi
ministrat. Aiistrat ergo iñu xp̃o.
qui non sua quęrit sed quȩ iñu ap̃i
Hoc est enĩ me sequat᷑. uias ambulet
meas non suas. sicut alibi scriptũ est
Qui se dicit in xp̃o manere: debet
sicut ambulanit & ipse ambulare
Debet etiã si porrigit esurienti panẽ
de miscda facere non de iactantia.

Expanded text:
modo Christo etiam Judas perditus minismodo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria parabantur . Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus, Quod facis, fac celeriter; arbitrati sunt quidam, quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret tem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare potius in istis ipsis verbis agnoscimus?ceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi . Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia;
Abbreviated transcription (Latin):
sit esse. cũ illo llbi enĩ bene erit sine
illo. aut quando esse male poterit
cum illo : Audi euidentius: Siquis
mͥ ministrauerit. honorisicabit eum
pater m̃s. Quo honore. nisi ut sit cũ
silio eius: Qđ enim superius ait. ubi
ego sum illic & minister m̃s erit: hoc
intelligit᷑ exposuisse cũ dicit. honori¬
sicabit᷑ eũ pater m̃s. Nam quem
maiorẽ honorẽ accipere. poterit ad op¬
tatꝰ quã ut sit ubi est unicus. non
factus ȩqualis diuinitati. sed consoci¬
atus ȩternitati: Quid sit autem
ministrare xp̃o cui operi merces tanta
ꝓmittit᷑. hoc potius debemꝰ inquirere
S i enĩ hoc putauerimꝰ esse xp̃o minis¬
trare ea quȩ sunt corpori necessaria
prȩparare. aut cenanti cibũ coquere
uel apponere. uel pocułu dare potuq
miscere : fecerunt hoc illi qͥ potuert̃
eũ in corpore habere pręsentẽ. sicut
martha & maria quando lazrarus
unus erat ex recũbentibus Sed eo

Expanded text:
sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando esse male poterit cum illo? Audi evidentius. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quod enim superius ait, Ubi ego sum, illic et minister meus erit; hoc intelligitur exposuisse cum dicit, honorificabit eum Pater majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumben
Abbreviated transcription (Latin):
Petro autẽ dixit. significans qua morte
clarificaturꝰ erat dm̃. Cum esset iunior
cũ autẽ senueris: alter te cinget. &
feret quo tu non uis Ilbi satis expres¬
sit non a scipso sed ab alio debere
occidi. qui uestigia sequit᷑ xp̃i. Cum
ergo causȩ articulus uenerit ut hec
conditio ꝓponat᷑ aut faciendũ esse
contra dĩ preceptũ. aut ex hac uita
emigrandum. quorũ duorũ homo
cogat᷑ alterũ eligere comminante
niortẽ ꝑ secutore: ibi eligat dõ
dilecto mori. quã offenso uiuere
bi oderit in hoc mundo animã suam
ut in uitã ȩternã custodiat eam
Si quis mͥ ministrat me sequatur
Quid est me sequat᷑. nisi me imitetur:
Xp̃s enĩ ꝓ nobis passus est ait apostolꝰ
petrꝰ relinquens nobis exemplũ ut
sequam᷑ uestigia eius. Ecce qđ dictũ
est. siquis mͥ ministrat. me sequat᷑
Quo fructu: Qua mercede: Quo¬
prȩmio : Et ubi sũ inqui. illie et
minister m̃s erit. Gratis ametur. &
operis quo ministratur illi pretium

Expanded text:
qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus est, ait apostolus Petrus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quopraemio? Et ubi sum, inquit, ego, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi, pretium
Abbreviated transcription (Latin):
non hec ei in ȩternũ manebit iustitia.
qđ & sc̃c impleuit opere. & gloriosis¬
simo martyrio consecrauit: Hoc itao
dolore furor gentilis accensus: crati¬
culã contimio parat ignitã. suꝑ qũã
cremandũ laurentiũ per menbra
discinderet. ut indignationis suae
flãmas impiis ignib uindicaret
Ardet ꝓfecto totis uisceribus fortissimuf.
martyr & urit᷑. sed regnũ celi ꝓmissaq
di fideli mente ꝑtractans. refrigerio
conscientiȩ uictricis exultat Nec pęnali
flexus incendio est. cuiꝰ in pectore in su¬
perabilis scĩ sp̃s flãma feruebat. Aut

Expanded text:
ternum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaret. 239 Ardet profecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At
Abbreviated transcription (Latin):
ad passionis suȩ sectanda uestigia.
qui amat inquit animã suã. perdet
eam Qđ duob modis intelligi potest
Qui amat ꝑdet. id est si amas perde
Si cupis uitã tenere in xp̃o: noli mor¬
tem timere ꝓ xp̃o. Item alio modo
Qui amat animã sũã perdet eã. Noli
amare ne ꝑdas. Noli amare in hac
uita. ne ꝑdas in aeterna uita. Hoc
autẽ qđ posterius dixi. magis habere
enim. Et qui odit animã suã in hoc
mundo. in uitã ȩternã custodit eã
Ergo qđ supra dictũ est qui odit
subintelligit᷑ in hoc mundo: in uita
deterna ipse custodit eam. Magna &
mira sententia. quemadmodum sit
hominis in animã suã amor ut pere¬
at. odiũ ne pereat.. Si male amauerĩ.
tunc odisti. Si bene oderis: tẽ amasti
Felices qui oderunt custodiendo. ne ꝑdant
amando. Sed uide ne tibi subrepat
ut teipsum uelis interimere. sic intel¬
ligendo quod̾ debes in hoc mundo¬
odisse animã tuã. Hinc enĩ quidam
maligni atq ꝑuersi & in semetipsis

Expanded text:
estigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere enim, Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodiet eam. Ergo quod supra dictum est, Qui amat, subaeternam ipse custodit eam. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ntunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis
Abbreviated transcription (Latin):
S ed quia in hac uita militamus ut ad illud
regnũ peruenire possimꝰ. quȩ uita sine
ins necessarus agi non potest: adicient᷑
hȩc uobis inquitꝰ. sed uos regnum dĩ
quęrite. Qui enĩ non ait dabuntur
sed adicientur : profecto indicat esse.
aliud quod principalit̃ datur. aliud
quod suꝑadicitur. quia nobis in iten¬
tione aeternitas. in usu uͦ tẽporalitas
esse debet. Et illud datur. & hoc nimi¬
rum ex habundanti suꝑ additun.

Expanded text:
s. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud s. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet, et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superadditur.
Abbreviated transcription (Latin):
alimentis. consequent̃ ut non extollantur
admonuit. Primo enĩ hȩc ad necessita¬
tem implendã homo quęrit. Cũ autẽ
hȩc habundaueruit : incipit & suꝑbire
de talibus. Tale est hoc : ac si uulueratꝰ
quis iactet se. quod habet multa empla¬
stra in domo. cum hoc illi bonũ esset ut
uulnera non haberet. & ne uno quidem
indigeret em plastro. Hȩc enĩ omnia
gentes mundi quęrunt. Pater enim ur̃
scit. quia his indigetis. Uerũ tamen
uobis. Hic manifestissime ostendit non
hȩc esse appetenda. tamquã talia bona
nr̃a. ut propter ipsa debeamus bene
facere si quid facimꝰ. sed tamen esse
necessaria. Quid enim intersit inter
bonum quod appetendũ est & necessa¬
rium quod sumendũ est hac sententia
declarauit cũ ait ueruitam̃ quęrite
regnũ dĩ. & hȩc om̃a adicient᷑ uobis
Regnũ ergo dĩ bonum nr̃m est & hoc
appetendum. &. ibi sinis constituendus.
ꝓpter quod om̃a faciamꝰ quȩcũq facimꝰ¬

Expanded text:
alimentis, consequenter ne extollantur alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes mundi quaerunt. Pater autem vester scit quoniam his indigetis. Verumtamen vobis. » Hic manifestissime ostendit non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimus, sed tamen esse necessaria. Quid enim intersit inter bonum quod appetendum est, et necessarium quod sumendum est, hac sententia declaravit, cum ait, « Quaeriteregnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Regnum ergo Dei bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimu
Abbreviated transcription (Latin):
maiora ꝑsuaderent᷑. Dico autem uobis
nec salomon in om̃i gła sua uestiebat᷑
sicut unũ ex istis Et reuera quȩ regũ¬
tricum potest floribus comparari:
Quid ita rubet ut rosa. quid ita candet
ut liliũ: Uiolȩ uero purpurã nullo
superari murice. oculorũ magis quam
sermonũ indiciũ est. Si autem foenũ
turum tempus intelligit᷑. dicente iacob.
& exaudiet me cras iustitia mea. Et in
samuelis fantasmate phitonissa loquitur
ad saulem. cras eris mecũ Et uos nolite
quęrere quid manducetis aut quid bibatiᷤ
Notandũ quod non ait nolite quęrere
uel solliciti esse de cibo aut potu aut indu¬
mento. sed expressius quid inquit mandu¬
cetis aut quid bibatis. & supra neq cor¬
pori quid uestiamini Ubi mͥ uidentur
argui qui spreto uictu uel uestitu com¬
muni. lautiora sibi uel austeriora ꝓ his
cum quibus uitam ducunt alimenta uel
indumenta requirunt. Et nolite in subli¬
me extolli Prolibita sollicitudine de

Expanded text:
majora persuaderentur. Dico autem vobis, majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revetricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum turum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de
Abbreviated transcription (Latin):
inrationabilia sicuti sunt aues. Quis
Autẽ ur̃m cogitando potest adicere ad
staturã suã cubitũ unum: Si ergo neq
quod minimũ est potestis. quid de cȩteris
solliciti estis: Id est cuius potestate atq
ur̃a curã factũ est. ut ad hanc staturã
ueniret corpus ur̃m. Ex hoc intelligi
potest. quod si curetis & uelitis adicere
unũ cubitũ huic staturę non potestis
lli ergo etiam tegendi corporis curam
relinquite. cunis uidetis cura factũ esse
ut tantȩ stature corpus habeatis. Si
ergo inquit neq quod minimum est
potestis. Minimũ est enĩ hoc. sed dõ
corpora operari. Dandũ autẽ erat etiã
documentũ ꝓpter uestitũ. sicut datum
est propter alimentũ Itaq sequit᷑ & dicit
Considerate lilia quomͦ crescunt. non
laborant neq nent. Sed ista docum̃ta
non sicut allegoria discutienda sunt ut
quęramꝰ quid significent cormi aut lilia
Posita sunt enĩ. ut de rebus minoribus

Expanded text:
irrationalia, sicuti sunt aves. Quis irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque em vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc, sed Deo, corpora operari  sic . Dandum autem erat etiam documentum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
uita positam nouerimꝰ. cuius retinacułũ
est alimentũ illud corporeũ. Scđm hanc
significationẽ dictũ est etiã illud. Qui
amat animã suã: perdet illã. Qđ nisi
de hac uita acceperimꝰ quã oportet pro.
regno dĩ ꝑdere quod potuisse martyres
claruit : contrariũ hoc pręceptũ erit illi
sententiȩ qua dictum est. Quid prodest
homini si totũ mundũ lucret᷑. animae
autẽ suȩ detrimentũ faciat. Considerate
quib non est cellariũ neq horreũ. et
đs pascit illos. Quod si uolatilia absq
cura & erũnis dĩ alunt᷑ ꝓuidentia quȩ
hodie sunt & cras non erunt. quorum
anima mortalis est. & cũ esse cessaue¬
rint semꝑ non erunt. quantomagis ho¬
mines quib ȩternitas ꝓmittit᷑ dĩ regunt᷑
imperio: Quantomagis pluris estis illis:
dest carius uos ualctis. quia utiq ratio¬
nabile animal sicuti est homo sublimuis
ordinatũ est̃ in rerũ natura quam

Expanded text:
vita positam noverimus, cujus retinaculum vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam oportet pro regno Dei perdere, quod potuisse Martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae qua dictum est: « Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum faciat » ? 51. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod si volatilia, absque cura et aerumnis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt et cras non erunt, quorum anima mortalis est, et cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeternitas promittitur, Dei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dicas miseratio di magna est. Ideo dico
est ideo temporaliũ sollicitudinẽ ueto.
ne cũ diuitibus scłi uobis thesaurizare
conuincamini. Ergo quod om̃ibus natura
tribuit & ium̃tis ac bestus. hominibus
quoq cõmune est: huius cnra penitus
liberam̃᷑. Sed prȩcipit᷑ nobis. ne solliciti
simus quid comedamꝰ. Et quia in su¬
dore uultus prȩparamꝰ nobis panem:
labor exercendus est. sollicitudo tollenda
Anima plusest quã esca. & corpus plus¬
quam uestimentũ: Admonet ut memi¬
nerimꝰ multo amplius nobis dm dedisse
quod nos fecit & cõposuit ex anima et
corpore quam est alimentũ atq tegu¬
mentum. ut intelligas eum qui dedit
aniniã multo facilnis escã esse daturum.
similiter eũ qui corpꝰ dedit multo facibꝰ
daturũ esse uestimentũ. Quo loco quęri
solet utrũ ad animã cibus iste ꝑtineat
cũ anima incorporea sit. iste autẽ cibus
corporeus. Sed annã hoc loco pro ista

Expanded text:
didiest, ideo temporalium sollicitudinem veto, ne cum divitibus saeculi vobis thesaurizare convincamini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. 50. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste pertineat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista
Abbreviated transcription (Latin):
sint duo domini. consequent̃ exponit
dicens. Non potestis dõ serure & mam¬
monȩ Audiat hoc auarus. audiat qui
censet uocabulo xp̃iano non posse simus
mãmanȩ hoc est diuitus ap̃oq seruiri
Et tamen non dixit qui habet diuitias
sed qui seruit diuitus. Qni em̃ diutaiarũ
seruus est: diuitias custodit ut seruus
Qui autẽ seruitutis excussit iugũ: distribuit
eas ut dominꝰ. Sed qui seruit mãmone
illi utiq seruit. qui rebus istis terrenis
merito suȩ ꝑuersitatis prȩpositꝰ. pͥnceps
huiꝰ scł̃i a dño dicit᷑ Ergo ant unum
odiet. & alterũ diliget. Ult fieri debet
odiet scilicet diabolũ. diliget dm. Aut uni
adherebit. & alterum contẽpnet Adhe¬
rebit scilicet diabolo cum quasi eius prȩma
temporalia sectatur. Contẽpnet autẽ dm
non dirit odiet. sed sicut solent minas
eius postponere cupiditatib suis qui de
bonitate eius ad impunitatẽ sibi blandi¬
untur. quib per salomonem dicitur:
sili ne. adicias peccatũ suꝑ peccatum. &

Expanded text:
xponit, dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est, divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed: Qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui, rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, princeps hujus saeculi a Domino dicitur . Ergo aut unum odiet, aut alterum diliget, ut fieri debet: odiet, scilicet, diabolum, diliget Deum. Aut uni adhaerebit, et alterum contemnet: adhaerebit, scilicet, diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur; contemnet autem Deum, non dixit odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
lationẽ surgere ad fortia opera. & cres¬
centib cotidie meritis ad ꝑfectiora
passim ꝓficere inbetur. Si autẽ fides
saluũ fecit illũ quẽ ad agendas saluator
& emundatori suo grãs inclinauit: ergo
ꝑsidia perdidit eos qui de acceptis bene¬
ficus đo glam dare neglexerunt Qua¬
propter hec lectio superiori ea rati¬
one coniungit᷑. qđ ibi sidẽ ꝑ humilitatẽ
augeri debere parabola data decernitur
hic autẽ manifestius ipsis reb ostenditur
non sidei tantũ ignitam rationem sed
exsecutam fidei operationẽ esse quae
saluũ facut credentẽ. detq gloriam
patri qͥ est in cȩlis Dominica aex¬

Expanded text:
lationem surgere ad fortia opera, et creslationem surgere ad fortia opera, et crescentibus quotidie meritis ad perfectiora passim proficere jubetur. Si autem fides salvum fecit eum quem ad agendas Salvatori et emundatori suo gratias inclinavit, ergo perfidia perdidit eos qui de acceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri qui est in coelis. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
considerantẽ. quomͦ mundus dici pos¬
sit ingratꝰ. Sed iam facile est etiam
illud uideri fieri posse ut quisquis in
aeccłe societate doctrinã integr̃a uerãq
assequat᷑. & om̃a scđm catholicȩ fidei
regulam disserat. distinguat a creato¬
re creaturã. eoq manifestet᷑ uarictate
mendatiorũ tamquã lepra caruisse.
& tamen ingratꝰ sit dõ & dno munda¬
tori suo. qu̾ia elatꝰ suꝑbia gratiarum
agendarũ pĩa humilitate non sternit᷑.
similisq efficit᷑ eis de quib dicit apłs
qui cũ cognouissent dm̃: non ut dm
magnisicauert̃. aut grãs egert᷑ Quod
enĩ dicit eos đm cognouisse: ostendit
quidem a lepra fuisse mundatos. sed
tamen statĩ accusat ingratos: Et ait
illi. Surge & uade. quia sides tua te
saluum fecit. Qui deuotꝰ ante. dm̃ ce¬
cidit: surgere & ire prȩcipit᷑. quia
qui infirmitatẽ snam subtilit̃ cognoscenᷤ
humilit̾ iacet: per diumi uerbi conso¬

Expanded text:
considerantem, quomodo mundus dici posconsiderantem, quomodo mundus dici possit ingratus. Sed jam facile est etiam illud videre, fieri posse ut quisque in Ecclesiae societate doctrinam integram veramque assequatur, et omnia secundum catholicae regulam disserat, distinguat a Creatore creaturam, eaque manifestetur varietate mendaciorum tanquam lepra caruisse, et tamen ingratus sit Deo et Domino mundatori suo, quia, elatus superbia, gratiarum agendarum pia humilitate non sternitur, similisque efficitur eis de quibus dicit Apostolus: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum magnificaverunt, aut gratias egerunt. Quod enim dicit eos Deum cognovisse, ostendit quidem a lepra fuisse mundatos, sed tamen statim accusat ingratos. Et ait illi: Surge, vade, quia fides tua te salvum fecit. Qui devotus ante Dominum cecidit, surgere et ire praecipitur, quia qui, infirmitatem suam subtiliter cognoscens, humiliter jacet, per divini verbi conso
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sunt. Unũ si addatur ad nouem:
quȩdã effigies unitatis impletur. Quo
fit tanta complexio ut ultra non ꝓgredit᷑
numerus. nisi rursus adunũ redeatur.
& hec ꝑ infinitatẽ numeri regula custodiat᷑.
Nouem itaq indigent uno. ut quadam
unitatis forma coagulentur. & decẽ sint
Unũ aut̃ non eis indiget. ut custodiat
unitatẽ. Quã obrem ut unus ille qui
grãs egit unicȩ aecłae signisicatione
appbatus atq laudatꝰ est. ita illi nouem
qui grãs non egerunt reꝓbi effecti a
consortio unitatis exdusi sunt Ideoq
tales in nouenario numero tamquam
imꝑfecti remanebunt. Et merito eos
saluator quasi ignotos ubi sint reqͥrit
Scire enĩ eligere dĩ. nescire reꝑbare est
Non est inuentus qui rediret &̾ daret
głam dõ. nisi hic abienigena. Scđ̃m
corpus quidẽ facile est uidere posse
hominẽ non habere lepram. & tamen
animi esse non boni. Scđm autẽ signi¬
ficationẽ huius miraculi conturbat᷑

Expanded text:
ubi sunt? Unum si addatur ad novem, ubi sunt? Unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur; quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi rursus ad unum redeatur, et haec per infinitatem numeri regula custodiatur. Novem itaque indigent uno, ut quadam unitatis forma coagulentur, et decem sint: unum autem non eis indiget, ut custodiat unitatem. Quomobrem ut unus ille qui gratias egit, unicae Ecclesiae significatione approbatus atque laudatus est, ita illi novem qui gratias non egerunt reprobi effecti, a consortio unitatis exclusi sunt. Ideoque tales in novenario numero tanquam imperfecti remanebunt. Et merito eos Salvator quasi ignotos ubi sunt inquirit: scire enim Dei eligere, nescire reprobare est. Non est inventus qui rediret, et daret gloriam Deo, nisi hic alienigena. Secundum corpus quidem facile est videre posse hominem non habere lepram, et tamen animi esse non boni: secundum significationem autem hujus miraculi, conturbat
Abbreviated transcription (Latin):
homo. ubi confunditur. Unde & paulus
quasi quibusdã in facie iacentib dicebat
Quen ergo fructũ habuistis tunc in illis.
in quibus nunc erubescitis: At contra
de ascensore equi. id est de eo qui in huiꝰ
mundi gła elatus est dicit᷑: ut cadat
ascensor eius retro. Rursũq de ꝑsecuto¬
rib dñi scriptũ est abierunt retror sũ
& ceciderunt in terrã. Quid est hoc qđ
electi in facien. repbi uero retrorsum
cadunt. nisi quod̾ om̃is qui post se cadit.
ibi ꝓculdubio cadit ubi non uidet. qui
uero ante se ceciderit ibi cecidit ubi
uidet: Iniqui ergo quia in inuisibilib
cadunt post se cadere dicunt᷑. quia ibi
corruunt ubi quid eos tunc sequatur
modo uidere non possunt. Iusti uͦ quia
istis uisibilib semetipsos sponte deiciunt
ut inuisibilibus erigant᷑: quasi in faciem
cadunt. quia timore cõpuncti uidenteᷤᷤ
humiliantur. Respondens aut̃ iħs dũ
Nonne decem mundati sunt. & nouem

Expanded text:
homo, ubi confunditur. Unde et Paulus homo, ubi confunditur. Unde et Paulus quasi quibusdam in facie jacentibus dicebat: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? At contra de ascensione equi, id est, de eo qui in hujus mundi gloria elatus est, dicitur: Ut cadat ascensor ejus retro . Rursumque de persecutoribus Domini scriptum est: Abierunt retrorsum et ceciderunt in terram . Quid est hoc, quod electi in faciem, et reprobi retrorsum cadunt, nisi quod omnis qui post se cadit, ibi procul dubio cadit ubi non videt; qui vero ante se ceciderit, ibi cecidit ubi videt? Iniqui ergo quia in invisibilibus cadunt, post se cadere dicuntur, quia ibi corruunt ubi quid eos tunc sequatur, modo videre non possunt. Justi vero quia istis visibilibus semetipsos sponte dejiciunt, ut in invisibilibus erigantur, quasi in faciem cadunt, quia timore compuncti videntes humiliantur. Respondens autem Jesus dixit: Nonne decem mundati sunt, et novem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regressus est cũ magna uoce magnificanᷤ
dm̃. Et cecidit in faciẽ ante pedes eiꝰ grãs
agens. Unus iste qui magnificans đ̃m
regressus est: unius aeccłȩ deuotã xp̃o
humilitatẽ significat. Qui bene cadens
ante pedes dni grãs egit. Ille enĩ uere
dõ gr̃as agit. qui repressis prȩsũptionis
suȩ cogitationib quã in semetipso insirmꝰ
sit humilit̾ uidet. qui nihil sibi uirtutis
tribuit. qui bona quȩ egit esse de miscda
conditoris agnoscit. Unde & recte sub¬
iungit᷑. Et hnc erat samaritanꝰ. Samari¬
tanus quippe interpretat᷑ custos. Quo
nomine ille popłs aptissime signisicatur
qui grãs agendo ei a quo accepit tribuit
om̃e quod accepit quoda modo cantans
illud de psalmo fortitudinẽ meã ad te
custodiam. quia tu ds̃ susceptor m̃s es.
ds nĩs. miscda eius pręueniet me Cadit
autẽ in faciẽ. quia ex malis quȩ se ꝑpe¬
trasse meminit erubescit. Ibi enĩ cadit

Expanded text:
est, regressus est cum magna voce magnificans est, regressus est cum magna voce magnificans Deum, et cecidit in faciem ante pedes ejus gratias agens. Unus iste qui magnificans Deum regressus est, unius Ecclesiae devotam Christo humilitatem significat: qui bene cadens ante pedes Domini gratias egit. Ille enim vere Deo gratias agit, qui, repressis praesumptionis suae cogitationibus, quam in semetipso infirmus sit humiliter videt, qui nihil sibi virtutis tribuit, qui bona quae agit esse de misericordia Conditoris agnoscit. Unde et recte subjungitur: Et hic erat Samaritanus. Samaritanus quippe interpretatur custos. Quo nomine ille populus aptissime significatur, qui gratias agendo ei a quo accepit, tribuit omne quod accepit, quodammodo cantans illud de psalmo: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu, Deus, susceptor meus es, Deus meus, misericordia ejus praeveniet me . Cadit autem in faciem, quia ex malis quae se perpetrasse meminit erubescit; ibi enim cadit
Abbreviated transcription (Latin):
& uerꝰ enis appbaret᷑ color. non quia
non potest per seipsum dñs omnia
facere. nam quis alius hȩc facit eciam
in ȩccła. sed ut ipsa societas congregatex
fidelium appbando inuicẽ atq cõmuni¬
cando uerę fidei doctrinã in omnibus
quȩ dicunt᷑ uerbis uel signant᷑ sacram̃tis.¬
tamquã unã speciẽ ueri coloris obducat
Corneliis etiã cum elemosinȩ eiꝰ acceptae
& preces illius auditȩ illi ab angło nunti¬
arent᷑ ⁊ propter doctrinȩ tam̃ sacramen¬
torũq unitatẽ ad petrũ iubet᷑ mittere.
tamquã illi & suis diceret᷑. ite ostendite¬
uos sacerdotibus. Et factum est dum
irent mundati sunt. Iam enĩ ad eos
uenerat petrus. sed tamen ipsi nondum
accepto baptismatis sacram̃to. nondum
spũaliter ad sacerdotes ꝑuenerant. Et
tamen infusione sp̃s scĩ & admiratione
linguarũ. eorũ mundatio declarata est
Unus autẽ ex illis ut uidit quia mundatꝰ

Expanded text:
et verus ejus approbaretur color . Non quia et verus ejus approbaretur color . Non quia non potest per seipsum Dominus omnia facere; nam quis alius haec facit etiam in Ecclesia? sed ut ipsa societas congregatorum fidelium, approbando in invicem atque communicando verae fidei doctrinam in omnibus quae dicuntur verbis, vel signanttanquam unam speciem veri coloris obducat. Cornelius etiam cum et eleemosynae ejus acceptae, et preces ejus auditae illi ab angelo nuntientur, propter doctrinae tamen sacramentorumque unitatem ad Petrum jubetur mittere, tavos sacerdotibus; nam et cum irent, mundati sunt . Jam enim ad eos venerat Petrus, sed tamen ipsi nondum accepto baptismatis sacramento, nondum spiritualiter ad sacerdotes pervenerant, et tamen infusione Spiritus sancti, et admiratione linguarum, eorum mundatio declarata est. Unus autem ex illis, ut vidit quia mundatus