comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stina & insanabilis est plaga
a paganis: pax ab hereticis
s non ꝓ fecto a filiis. Ue gene¬
rationi huic. a fermento pha¬
riseorum. quod ẽ ypocrisis.
si tameni pocrisis dici debet.
quȩ iam latere pre habundantia
non ualet. & p̃ inpudentia non
querit.Serpit hodie putrida
tabes ꝑ om̃e corpus eccłiȩ: &
quo latuis eo desperatius: eoꝙ
periculosius. quo interuis. Naͣ
si insurgeret apertus hereticus
mitteretur foras & aresceret:
si uiolentus inimicus: abscon¬
deret se forsitan ab eo. Nunc uͦ
quem eiciet. aut a quo abscon
pacifici : om̃s ꝓximi . &. omnes
quȩ sua sunt querunt. Non fir¬

Expanded text:
stina et insanabilis est plaga a paganis, et pax ab haereticis; sed non profecto a filiis. rationi huic a fermento Pharisaeorum, quod est hypocrisis! si tamen hypocrisis dici debet, quae jam latere prae abundantia non valet, et prae impudentia non quaerit. Serpit hodie putida tabes per omne corpus Ecclesiae, et quo latius, eo desperatius; eoque periculosius, quo interius. Nam si insurgeret apertus inimicus haereticus, mitteretur foras et aresceret; si violentus inimicus, absconderet se forsitan 1393 ab eo. Nunc vero quem ejiciet, aut a quo abscondpacifici; omnes proximi, et omnes quae sua sunt quaerunt. Mini
Abbreviated transcription (Latin):
ris absolutio longe ad faciliorem currit euentũ. Tu enim
soluas mauum supremo operi impones. inquo nichil de

Expanded text:
ris absolutio longe ad faciliorem currit eventum. Tu enim solus manum supremo operi impones, in quo nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
in infinitũ. ꝓgssis necesse ẽ euenire. semꝑq una t̾minoꝵ int̾iissione
si crescat adiectio. dedinatas te multiplieis numeri uices inuenire.
miraberis. Si enĩ .iiii. int̾mittas quincuplus inuenit᷑. si quinq
sexcuplus. si sex septuplus. semꝑq ipsus multiplicationis nomine
uno minus int̾missionis uocabulo ꝓereant᷑. Nam duplus unum
int̾mittit. triplus duo. quadruplus tres. quincuplus.iiii.edem¬
ceps ad eundem ordinẽ sequentia ẽ It om̃s quidem dupli sedin
ꝓpͥas sequentias parium numeroꝵ pares sunt. Tripli uͦ numeri

Expanded text:
in infinitum progressis necesse est evenire, semperque una terminorum intermissione si crescat adjectio, ordinatas te multiplicis numeri vices invenire miraberis. Si enim 4 intermittas, quincuplus invenitur, si quinque sexcuplus, si sex septuplus, semperque ipsius multiplicitatis nomine uno minus intermissionis vocabulo procreantur. Nam duplus unum intermittit, triplus 2, quadruplus 3, quincuplus 4. Et deinceps ad eumdem ordinem sequentia est. Et omnes quidem dupli secundum proprias sequentias parium numerorum pares sunt. Tripli ver
Abbreviated transcription (Latin):
num quemq scorum diuisus est:¬
uersis in unitatem fidĩ & agnitio.
nis. quando reddetur in uirum
ꝑfectum: plenitudinem sui cor¬
poris in singulorum menbroruͣ
ditur beate sempiterna. & sem¬
piterne beata: ubi est certa secu
tus. timor nullus. dies eternus:
na salus ex uberat: ueritas reg¬
nat. Ubi non esuritur. nec siti
tur: quia sacietas est immorta¬
litas: &. eybus est ueritas.

Expanded text:
numquemque nunc sanctorum divisus estversis in unitatem fidei ac virtutis, redditur in virum perfectum, plenitudinem sui corporis , in singulorum membrorum ditur beate sempiterna, et sempiterne beata, ubi est certa securtus, timor nullus, dies aeternus,na salus exuberat, veritas regnatur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas.
Abbreviated transcription (Latin):
sitas ex his est que unitantur
unum. non inquantum id imi¬
tantur. s in quantum implere
non possunt: illa est ueritas. que
id implere potuit. & id esse qd̾¬
Ut enun ueritate sunt uera. que
uera sunt: ita similitudine sumt¬
lia sunt. quȩcumq similia sunt.
Ut gͦ ueritas forma ueroꝵ ẽ: ita
similitudo forma similium. Qua
sunt. in quantum st̃. intantũ
autem sunt. in quantũ princi¬
þalis unuis similia sunt: ea for¬
ma est omĩum quȩ sunt que
sumina similitudo principii &

Expanded text:
sitas ex iis est quae imitantur unum, non in quantum id imitantur, sed in quantum implere non possunt; illa est Veritas quae id implere potuit, et id esse qUt enim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt, quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita similitudo forma similium est. sunt, in quantum sunt; in tantum autem sunt, in quantum principalis unius similia sunt: ea forma est omnium quae sunt, quae est summa similitudo Principii; et
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui cum xp̃o regnabunt. nul¬
tis habebunt: ita illi qui erunt
ulteruis habebunt requiem: sic
bonam nullatenus habere pote.¬
runt uoluntatem.

Expanded text:
illi qui cum Christo regnabunt, nulias habebunt; ita illi qui erunt ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere poterunt voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
fallit rerum uisibilium pulcri¬
tudo. quia unitate continetur.
& non implet unitatem: intelli¬
gamus si possumus non ex eaͦ qd
ẽ nos falli: s ex eo quod non est.
Omne quippe corpus. uerum
corpus ẽ: s falsa unitas. Ueritas

Expanded text:
fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Reparabuntur enim in meliꝰ¬
tellectus sine errore. memoria
sine obliuione. cogitatio sine ꝑua
incolunitas sine debilitate. iuita
inomnib: quitrinus & unus ut¬
uit ꝙ regnat in scła scłoꝵ anĩ.¬
It licet electis pariter omĩb
unus roemq denarius uitȩ
reddendus ȩternę. & in ipsa ta᷑¬
inclaritate. & alia claritas solis.
alia claritas lune. alia claritas
stellarum: sic erit & resurrecti¬
o mortuorum & quaniuis domꝰ
una. diuerse tamen pea sunt man¬
siones: ut uidelicet quantum qui¬
dem adeternitatem & sufficientiã.
& qui parum non minoretur. ꝙ
qui multum non habundetꝰ. qͣn¬
tum ad eminentiam uero & dis¬
cretionem meritorum: unusqͥsq
accipiat scdm suum laborem.
neqͥd om̃ĩno pereat qͦd uixp̃o sit
seminatuon.

Expanded text:
reparabuntur in meltellectus sine errore, memoria sine oblivione, cogitatio sine pervincolumitas sine debilitate, salus vicem distabunt, omnes tamen una perfectione beati erunt; qgo licet electis pariter omnibus unus idemque denarius vitae reddendus aeternae et in ipsa tain claritate, et alia claritas solis, alia claritas lunae, alia stellarum; sic erit et resurrectio mortuorum: et quamvis domus una, diversae tamen in ea sunt mansiones: ut videlicet, quantum quidem ad aeternitatem et sufficientiam, et qui parum, non minoretur, et qui multum, non abundet: quantum vero ad eminentiam et discretionem meritorum, 852 unusquisque accipiat secundum suum laborem, ne quid omnino pereat quod in Christo sit seminatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiones unitate p̃cesserint. ꝓpositũ
igit᷑ sit duas sesqualtas ꝓportio¬
nes continua cõꝑatione ꝓducere.
Sumo radicẽ sesqualtãm eã q clispo¬
no.ii. ⁊ .iii. Multiplico gͥ binariũ ꝑ bi¬
nariũ fiunt . iiii. Itẽ si tnariꝰ ꝑ bina¬
riũ crescat erunt .ui.Rursꝰ tͥnariũ in
semet ipsũ ducemꝰ fiunt . uiii. qui dis¬
ponantur hoc modo. uubo uiu¬
Nuenimꝰ gͥ duas ꝓpositas sesqual¬
.ui. Sit nẽ ꝓpositũ tres inuenire. Dis¬
pono eosdẽ numõs. qͦs supͣ in exqui¬
rendis duab sesqualtis habitudi¬
nib ꝓposuerã ipsas q sesqualtãs ꝓ¬
portiones. Multiplico binario qͣter¬
nariũ. fiunt .uiii. Rursꝰ senariũ bina¬
rio. fiunt .xii. Rursus nouenari¬
ũ binario. fiunt.xuiii. Rurs nouena¬

Expanded text:
tiones unitate praecesserint. Propositum tiones unitate praecesserint. Propositum igitur sit duas sesquialteras proportiones continua comparatione producere. Sumo radicem sesquialteram, eamque dispono, 2 et 3. Multiplico igitur binarium per binarium, fiunt 4. Item  ternarium in semetipsum ducemus, fiunt 9, qui disponuntur hoc modo: Invenimus igitur duas propositas sesquial6. Sit nunc propositum tres invenire. Dispono eosdem numeros quos supra in exquirendis duabus sesquialteris habitudinibus proposueram, ipsasque sesquialteras proportiones. Multiplico binario quaternarium, fiunt octo. Rursus senarium binario, fiunt 12. Rursus novenarium binario, fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
or uł qͥnq uł qͦtlib sesqualtõs uł ses¬
qͥt̾cios uł sesqͥoctauos uł qͦtlib alias
ꝓportiones qͥs inuestigare uoluerit
nłło errore labat᷑. ut q̃ ñ ei numuero
pͥmo tales ꝓportiones querat aptare.
Qui qͣnti sunt ꝓpositi tot ꝓced̾e̾ ⁊ post
se habere ñ possit s disponat potius
multiplices. uideat q qͣntos suꝑparti¬
culares reqͥrit. eũq multiplicẽ respi¬
ciat qui eo loci ab unitate recesserit
ait in suꝑiorib descͥptõnib. Si tres
sesqualtas fortasse q̃sierit ut ñ a qͣt̾¬
cedit t̾ciũ q ei aptare ñ potĩt s ut
ab octonario medietates temptet ap¬
ponẽ. Hic enĩ qm t̾cius est. tres quas
queret sesqualtãs ꝓportiones efficiet
& in cetis eodẽ modo. Est etiã alia
augendi ꝓportiones uia hoc mͦ. Radi¬
ces ꝓportionũ dicunt᷑ in eisdẽ cõꝑati¬
onib minime ꝓportiones. disponat᷑
enĩ numerꝰ nat᷑alis unitate multatꝰ¬
deinceps in infinitũ. & q̃cũq se ꝓpor¬

Expanded text:
sesquialteros, vel sesquitertios, vel sesquioctavos, vel quotlibet alias proportiones quis investigare voluerit, nullo errore labatur, utque non ei numero primo tales proportiones quaerat aptare, qui quanti sint propositi, tot praecedere, et post se habere non possit. Sed disponat potius multiplices, videatque quantos superparticulares requirit, eumque multiplicem respiciat, qui eo loco ab unitate recesserit, ut est in superioribus descriptionibus, si tres sesquialteros fortasse quaesierit, non a quateraecedit, tertiumque ei aptare non poterit, sed ut ab octonario medietates tentet apponere. Hic enim quoniam tertius est, tres quas quaerit sesquialteras proportiones efficiet, et in caeteris eodem modo. Est etiam alia augendi proportiones via hoc modo: Radices proportionum dicuntur in eisdem comparationibus minimae proportionis. Disponatur enim numerus naturalis, unitate multinceps in infinitum, et quaecunque se propor
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ qͣt̾uariꝰ adq t̾nariꝰ ad ase inuicẽ
cõꝑati. atq hunc modũ multiplices. qd̾
si sesquiqͣrtas. sesqͥꝗͣrcoꝵ dispones radices.
cadẽ q mnłtiplicatione sesqͥquartoᷤ qͦlib
extendas. Qntũ aũt nob̾ hee consicła¬
Si duos numeros eoꝵ differeñtia inte¬
gra fuerit ꝑmensa. in eadẽ sunt ꝓpͥorti¬
one numĩ qͦs sua diffe̾ntia mẽnsa est
in qͣ ert̃ pportione etiã hii numĩ sod̾m qͦs
eos sua mensa ẽ cliffẽntia. Sint enĩ nu¬
meri. L.Lu. Hii gͥ ad se inuicẽ sesqͥdecim᷑
habitudine cõꝑant᷑. & ẽ eoꝵ diffẽntia qͥ¬
nariꝰ. qͥ scilic ẽ pars decima numĩ .l.

Expanded text:
atque ternarius ad se invicem comparati. Atque ad hunc modum multiplices, quod si sesquiquartas sesquiquartorum dispones radices, eademque multiplicatione sesquiquartos quotlibet extendes. Quantum autem nobis hae considerab aliis metiuntur. Si duos numeros eorum differentia integre fuerit permensa, in eadem sunt proportione numeri, quos sua differentia mensa est, in qua erunt proportione etiam hi numeri secundum quos eos sua mensa est differentia. Sint enim numeri 50, 55; hi ergo ad se invicem sesquidecima habitudine comparantur, et est eorum differentia quinar
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ numeris uit̾missis. atꝙ idẽ & in
q̃tẽnario qͥnario ꝙ ꝑspicit᷑ & que nos
ꝓpt̾ breuitatẽ tacemꝰ hisdẽ regulis ex
semet ipso diligens lector inueniet. Geo¬
metrica uͦ ꝓportionalitas t̃c̃ quẽad mod
inueniri ab eqͣlitate possit ostendimꝰ.
q̃neio quẽadmod̾ ab eq̃itate om̃is meq̃¬
ltas ꝓftuat monstrabamꝰ. Nisi tam̃ fa¬
stidiuꝰ e nẽ qͥꝵ breuit̾ repetendũ est.
ꝓportionalitas pͥncipiũ sumate di cle
harũ ꝓportionũ ꝓpͥetatib ꝑã liigen¬
tissime in arichineticis dixumꝰ. Euod
si ad hec iis mstructꝰ lector acceclet
nullo clubitationis errore toa uc̃i
Armonica uͥ meclietas le q̃ ne paulo
latĩ tractandũ ẽ. hac ratione ꝓereatir
Constitiiat᷑ enĩ si quidẽ luplices curi

Expanded text:
is intermissis, atque idem et in quaternario, quinarioque perspicitur, et quae nos propter brevitatem tacemus, iisdem regulis ex semetipso diligens lector inveniet. Geometrica vero proportionalitas tunc quemadmodum inveniri ab aequalitate possit ostendimus, quando quemadmodum ab aequalitate omnis inaequalitas profluit monstrabamus, nisi tamen fast, nunc quoque breviter repetendum est. proportionalitas principium sumat. Sed de harum proportionum proprietatibus quam diligentissime in arithmeticis diximus; quod si ad haec illis instructus lector accedat, nullo dubitationis errore turbabitur. Harmonica vero medietas, de qua nunc paulo latius tractandum est, hac ratione procreatur. Constituat
Abbreviated transcription (Latin):
ter. qm̃ medietate deficit. Rursꝰ qͣt̾na¬
riꝰ secundꝰ ẽ duplex. Hic duos sesqual¬
tõs añcedit. senariũ & nouenariũ qͥ
medietate car&: atq iccͥco nullꝰ ei¬
in habitudine sesqualt̾a cõꝑat᷑. & in
cetĩs idem ẽ. Tripli uͦ eodẽ mͦ sesqͥt᷑¬
cios creant. Sit enĩ similis inxͥplo
descriptio.
scͥptione sesqͥt̾cias
ꝓportiones ita natas uide
claudat᷑. Qd si qͣdruplũ statueris eo¬
dẽ mͦ sesquiqͣrtos inuenies. Si qͥnquu¬
plũ. sesqͥquintos. ac deinceps singłi
denoĩatione multiplices tot suꝑpar¬
ticłares p̃cedunt. quoto loco ipsi ab
unitate decesserint. unã uͦ tantũ qͣ¬
drupli dispositionẽ ponemꝰ ut in ea
sicut in cet̾is lector diligens acumen
mentis exerceat:¬

Expanded text:
ter, quoniam medietate deficit. Rursus quaternarius secundus est duplex, hic duos sesquialteros antecedit senarium et novenarium, qui medietate caret. Atque idcirco nullus ei habitudine sesquialtera comparatur, et in caeteris idem est. Tripli vero eodem modo sesquitertios creant; sit enim similis in triplo descriptio. scriptione sesquitertias oportiones ita natas videmclaudatur. Quod si quadruplum statueris eodem modo, sesquiquartos invenies, si quincuplum sesquiquintos. Ac deinceps singuli denominationis multiplicis tot superparticulares praecedunt, quote loco ipsi a se unitate discesserint. Unam vero tantum quadrupli dispositionem ponemus, ut in ea sicut in caeteris lector diligens acumen mentis exerceat
Abbreviated transcription (Latin):
nimũ ita maioꝵ cliffen̾tia ad minoꝵ
medietas in qͣ equȩ sunt liffe̾ntie arith¬
metica. illei uͦ in qua eque ꝓportiones
geometrica. illa aut̃ quã terxiã descͥp¬
in arithinetica diximꝰ s ad p̃sentem
tͣctatũ hȩ sunt interim necessarie. Sed
int̾ has tres medictates ꝓportionalitas
qͥdẽ ꝓpͥe ⁊ maxime geometͥca nuncu¬
pat᷑. Iccrco qm̃ equis ꝓportionib tota
contexit᷑. Sed tam̃ eodẽ utem᷑ ꝓmiscu¬
o uocabulo: ꝓportionalitates etiã cet̾as
nuncuꝑantes. De otinuis medietatib¬
nua ẽ ꝓportionalitas alia disiuncta.
Continua qͥdẽ ut suꝑius disposui¬
mꝰ Nnus enĩ idemq numerꝰ mediꝰ
ñc qͥdem maiori supponit᷑. nc̃ uͦ mi¬
nori p̃ponit᷑. Quotiens uͦ duo sunt
medii. disiuncta ꝓportinalitas nun¬
cupat᷑. ut in geometrica hoc modo.
.I.II. III.uI. Nã ut ẽ binariꝰ ad unitatẽ
ita senariꝰ ad t̾nariũ. & uocat᷑ hec

Expanded text:
nimum, ita majorum differentia ad minorum medietas, in qua aeque sunt differentiae, arithmetica. Illa vero in qua aequae proportiones, geometrica. Illa autem quam tertiam descripin arithmetica diximus; sed ad praesentem tractatum hae sunt interim necessariae. Sed inter has tres medietates proportionalitas quidem proprie, et maxime geometrica nuncupatur, idcirco quoniam aequis proportionibus tota contexitur. Sed tamen eodem utemur promiscue vocabulo, proportionalitates etiam caeteras nuncupantes. t proportionalitas, alia disjuncta. Continua quidem, ut superius disposuimus. Unus enim idemque numerus medius, nunc quidem majori supponitur, nunc quidem minori praeponitur. Quotiens vero duo sunt medii, tunc disjuncta proportionalitas nuncupatur, ut in geometrica hoc modo, 1, 2, 3, 6. Nam ut est binarius ad unitatem, ita senarius ad ternar
Abbreviated transcription (Latin):
q rursus medietas in medietatẽ¬
aliã ut nũꝗͣ ullus secandi magni¬
tudinẽ tͥmunꝰ fiat. Ita magnitudo qͣn¬
tũ ad maiorẽ t̾n. mũ t̾minata est. fit
uo cũ decresce̾ ceꝑt infinita. At ꝯtra
numerꝰ qͣntũ ad minorẽ moclũ finitꝰ
ẽ. infinitꝰ aut̃ incipit eẽ eũ crescit. Cũ
ig hec ita sint infinita. tam̃ qͣsi de re¬
bus finitis philosophia ꝑtͣctat. inq
bilia ut spera mundi . & qͥcqͥd in eo
rata celeritate ꝯu̾tit᷑. Discrete uõ ꝗͣ¬
titatis alia sũt ꝑ se. ut tres uł qͣtuor
uł ceteri numeri. alia u̾o ad a¬
liqͥd. ut duplũ. tͥplũ. alia q q̃ ex com¬
ꝑatione nascunt᷑. S ĩmobił magni¬
auctor ẽ ad aliqͥd uo̾ relatȩ musica
ꝓbat᷑ obtinere ꝑitiam. De rela

Expanded text:
sque rursus medietas in aliam medietatesque rursus medietas in aliam medietatem, ut nunquam ullus secandi magnitudinem terminus fiat. Ita magnitudo quantum ad majorem modum terminata est, fit vero cum decrescere coeperit infinita. At contra numerus, quantum ad minorem modum finitus est, infinitus autem incipit esse cum crescit. Cum igitur haec ita sint infinita, tamen quasi de rebus finitis philosophia pertractat, inque bilia, ut sphaera mundi, et quidquid in eo rata celeritate convertitur. Discretae vero quantitatis alia sunt per se, ut tres vel quatuor, vel caeteri numeri; alia vero ad aliud, ut duplum, triplum, aliaque quae ex comparatione nascuntur. Sed immobilis magniauctor est. Ad aliquid vero relatae musica probatur obtinere peritiam. CA
Abbreviated transcription (Latin):
esse aut̃ illa putabat. q̃ nec intentiõe
cresce̾nt. nec diminutione decrescent.
nec ullis accidentib mutarent᷑. Hec
aut̃ ẽẽ formas. magnitudines. qͣlita¬
tes. habitudines. cetã ꝙ: q̃ ꝑ se specu¬
lata ĩmutabilia sũt. iũcta uõ corꝑibꝰ
ꝑmutant᷑. et multimis uariationibꝰ
inutabił rei cognatione u̾tunt᷑. De diff.
sccłm pyt̾agorã uł ꝯtinua uł discreta ẽ.
s q̃ otinua ẽ magnitudo appellat᷑. q̃
discreta ẽ multitudo. Orũ hec ẽ diu̾¬
sa & ꝯtraria pene ꝓpͥetas. Multitu¬
do enĩ a finita inchoans qͣntitate
crescens in infinita ꝓgredit᷑. ut nullu s
crescendi finis occurrat. Est ꝙ: ad mini
ta ꝓtendit᷑. nec ullus numerꝰ qͦ minꝰ
erescat t̾minũ facit. S magnitudo
finitã rursus sue mensure recipit qͣn¬
titatẽ. s in infinita decrescit. Nam
si sit pedalis linea uł euiuslibet alti¬
us modi. potest in duo eqͣ diuidi. eiꝰ¬
ꝙ: medietas in medietatẽ secari. eiꝰ¬

Expanded text:
Esse autem illa putabat quae nec intentione crescerent, nec diminutione decrescerent, nec ullis accidentibus mutarentur. Haec autem esse formas, magnitudines, qualitates, habitudines, caeteraque quae per se speculata immutabilia sunt, juncta vero corporibus permutantur, et multimodis variationibus mutabilis rei cognatione vertuntur. CAPUT ndum Pythagoram vel continua, vel discreta est. Sed quae continua est magnitudo appellatur, quae discreta est multitudo. Quorum haec est diversa et contraria pene proprietas. Multitudo enim a finita inchoans quantitate, crescens in infinita progreditur, ut nullus crescendi finis occurrat. Estque ad minimta protenditur, nec ullus numerus, quo minus crescat, terminum facit. Sed magnitudo finitam rursus suae mensurae recipit quantitatem, sed in infinita decrescit. Nam si sit pedalis linea, vel cujuslibet alterius modi, potest in duo aequa dividi, ejusque medietas in medietatem secari, eju
Abbreviated transcription (Latin):
Secl paulisꝑ quẽadmod̾ iste ꝓportio¬
nalitates ab equalitate ꝓ creentur
dicendũ est Prẽdictũ ẽ enĩ qd̾ in numero
ualet unitas. Iclẽ in ꝓportionib eqͣlita¬
tẽ ualere. & sicut numeri caput ẽ
unitas: ita ꝓportionũ eqͣlitatẽ ẽẽ pͥn-¬
cipiũ. Quocirca hoc mͦ arichmetica
meclietas ab eqͣlitate nascet᷑. Dositis enĩ
tͥb ęquis t̾minis. hi duo modi st̃ iͥb
hec ꝓportionalitas ꝓducat᷑. Ponat᷑ enĩ
pͥmꝰ prime equꝰ Secundꝰ pͥmo ac scd̃o.

Expanded text:
modum istae proportionalitates ab aequalitate procreantur dicendum est. Praedictum est enim quod in numero valet unitas, idem in proportionibus aequalitatem valere, et sicut numeri caput est unitas, ita proportionum aequalitatem esse principium. Quocirca hoc modo arithmetica medietas ab aequalitate nascetur: positis enim tribus aequis terminis, hi duo modi sunt quibus haec proportionalitas producatur. Ponatur enim primus primo aequus. Secundus primo et secundo.
Abbreviated transcription (Latin):
has igͣ ꝓportiones medii t̾mini coniun¬
gentis tͥna particio est. Aut enĩ eqͣ ẽ
diffẽntia minoris t̾mini ad mediũ &
mediĩ ad maximũ. sed ñ eqͣ ꝓportio. ut
ac duo ⁊ int̾ .ii. ⁊.iii. tantũ unitas dif¬
fe̾̃ntiã tenet Non ẽ aut eqͣ ꝓportio

Expanded text:
Has igitur proportiones medii termini conjungentis, trina partitio est. Aut enim aequa est differentia minoris termini ad medium, et medii ad maximum, sed non aequa proportio, ut ac duo et inter duo et tres tantum unitas differentiam tenet. Non
Abbreviated transcription (Latin):
unc illd̾ ẽ intuendũ qd̾ om̃is ars oĩs¬
ꝙ etiã disciplina honorabiliorẽ nataͣli¬
t̾ habeat rationẽ. ꝗͣ artificiũ qd̾ manu
atq oꝑe artificis exercet᷑. Multo enĩ est
maiꝰ atq auctiꝰ scire qͥd qͥsq faciat. ꝗͣ ip̃m
illd̃ effice̾ qd̾ sciat. Etenĩ artificiũ corꝑa
ficiat frustrasit. Qͣnto iꝗͣ p̃clarior ẽ scien¬
tia musicȩ ĩ cognitione rationis. ꝗͣ in o¬
ꝑe efficiendi atq actu: tantũ scilicet ꝗͣ¬
tũ corpꝰ mente suꝑat᷑. qd̾ scilicet ratiõis
o rationis oꝑandi actu ñ egeat. manuũ
u̾o̾ qͣnta sit głia meritũꝙ rationis huic
intelligi potest. qđ cetĩ ut ita dicã corꝑa¬
les artifices ñ ex disciplina. s ex ip̃is potiꝰ
instrumentis cepere uocabula. Nam ꝙy¬
tharedꝰ ex cythara. auledus ex tybia. ceti qͦ.
suoꝵ instrumentoꝵ uocabulis nũcupant᷑.

Expanded text:
Nunc illud est intuendum quod omnis ars, omnisque etiam disciplina honorabiliorem naturaliter habeat rationem, quam artificium, quod manu atque opere artificis exercetur. Multo enim est majus atque altius scire quod quisque faciat, quam ipsum illud efficere quod sciat; etenim artificium corporficiat, frustra fit. Quanto igitur praeclarior est scientia musicae in cognitione rationis, quam in opere efficiendi atque actu tantum, scilicet quantum corpus mente superatur! Quod scilicet rationis o rationis operandi actu non egeat. Manuum vero quanta sit gloria meritumque rationis hic intelligi potest, quod ceteri ut ita dicam corporales artifices, non ex disciplina, sed ex ipsis potius instrumentis cepere vocabula. Nam citharedus ex cythara, tibicen ex tibia, ceterique suorum instrumentorum vocabulo nuncupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
nis assũpsit. Qd̃ scilicet in edificioꝵ belloꝵ¬
qr opera uidemꝰ in contͣria scilicet nũcu¬
patione uocabuli. Coꝵ nãq nõibꝰ uel
edificia inscribũt᷑ uł ducunt᷑ tumphi
qͦrũ imꝑio ac ratione instituta sũt. ñ quor
oꝑe seruitioꝙ ꝑfecta. Tria igͣ gn̾a sũt q̃
circa artẽ musicã u̾sant᷑. Unũ genꝰ ẽ qd
instrumentis agit᷑. aliud fingit carmi¬
na. t̾ciũ qd̾ instrumentoꝵ opꝰ carmen¬
q diiudicat. S. illd̾ qͥde qđ instrum̃tiᷤᷤ
positũ est ibi ꝙ totã oꝑã ꝯsumit. ut st̃¬

Expanded text:
in edificiorum, bellorumque opere videmus in contraria, scilicet nuncupatione vocabuli: eorum namque nominibus, vel edificia inscribuntur, vel dicuntur triumphi, quorum imperio ac ratione instituta sunt, non quorum opere servitioque perfecta. Tria igitur genera sunt, que circa artem musicam versantur: unum est quod instrumentis agitur; aliud fingit carmina: tertium instrumentorum opus, carmenque diiudicat. Sed illud quod instrumentis positum est, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
nor & in minorib maior ꝓportio conti¬
net᷑ Hinc apparet qͦd si aliqͥb numis
ꝓportionẽ continentib suꝑparticła¬
rẽ eqͣ pluralitas addat᷑. maiorẽ eẽ ꝓ¬
portionẽ aute eque pluralitatis aug
lo post demonst̃bit᷑. Si multiplex in¬
teruallũ binario fui̾t multiplicatũ.
io etiã qͦs ex illa nascet᷑ multiplicatio
ne. multiplex eẽ. Eo si il qͦd ex tali mł¬
tiplicatione ꝓcreatũ sit ñ fui̾t multi¬
plex tunc ilid ñ ẽẽ multiplex qͦo bina¬
rio fui̾t multiplicatũ. Itẽ si suꝑparti¬
cularis ꝓportio binario multiplicet᷑ id
qͦd fit neq suꝑparticłare ẽẽ neq multi¬
plex. Eso si id qͦd ex tali multiplicatio

Expanded text:
portio continetur; hinc apparet quod si aliquibus numeris proportionem continentibus superparticularem, aequa pluralitas addatur, majorem esse proportionem ante aeque pluralitatia augmlo post demonstrabitur, si multiplex intervallum binario fuerit multiplicatum, id etiam quod ex illa multiplicatione nascetur multiplex esse. Quod si id quod ex tali multiplicatione procreatum sit non fuerit multiplex, tunc illud non esse multiplex, quod binario fuerit multiplicatum. Item si superparticularis proportio binario multiplicetur, id quod fit neque superparticulare esse, neque multiplex. Quod si id quod ex tali multiplicatio
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdratoꝵ latera sunt. Idẽ q ẽ in cȩt̾is.
Qa si ñ sint continui qͣdrati. s unus
int̾ eos tͣnsmissus sit. fit eiꝰ qͦd relinqͥt᷑
mecdietas id qͦd ex utͥusq lat̾ibꝰ efficit᷑.
ut si qͣt̾nariũ de .xui. qͣdrato auferã.¬
.xii. relĩquunt᷑ Quoꝵ.xii. medietã ẽ is
numerꝰ qͥ ex utroꝵq lat̾ib conuenit
modus ẽ. Sin uͦ duo int̾mittant᷑ t̾ci¬
a pars erit eiꝰ qͦd relinqͥt᷑ id qͦd utro¬
rũq lat̾ã coniungunt. ut si .iiii. de
.xxu. auferã int̾missis duobꝰ qͣdratĩ
qͥ efficiunt . uii. qͥ st̃ pars t̾cia nime¬
ri.xxi atq ħ ẽ regła. ut si tres int̾¬
missi sint. pars qͣrta sit id qͦd ex utͦr̃q
lat̾ib efficit᷑ eiꝰ qd̾ subtͣcto minore

Expanded text:
quadratorum latera sunt. Idemque est in caeteris. Quod si non sint continui quadrati, sed unus inter eos transmissus sit, fit ejus quod relinquitur medietas, id quod ex utriusque lateribus efficitur, ut si quaternarium de 16 quadrato auferamus, 12 relinquuntur, quorum 12 medietas est is numerus qui ex utrorumque lateribus convenit.modus est. Sin vero duo intermittantur, tertia pars erit ejus quod relinquitur, id quod utrorumque latera conjungunt, ut si quatuor de 25 auferam, intermissis duobus quadratis, qui efficiunt 7, qui sunt pars tertia numeri 21. Atque haec regula est, ut si tres intermissi sint, pars quarta sit, id quod ex utrorumque lateribus efficitur ejus quod subtracto minore
Abbreviated transcription (Latin):
& si in binariis eqͣlitas ostituat᷑ uł m
t̾uariss: eadẽ ratio medietatis apparet
auplo a se terminis diffe̾ntiis ꝙ distan¬
tib ut subiecte descriptiones monets
Quod si faciencla est mextremitati¬
bus tripla ꝓportio. tͥbus equis t̾mi¬
nis constitutis pͥmꝰ qͥdẽ facienclus ẽ
ex pͥmo ac sccło. Scd̃s uͭ ex pͥmo ac du

Expanded text:
Et si in binariis aequalitas construatur, vel in ternariis eadem ratio medietatis apparet, duplo a se terminis differentiisque distantibus, ut subjectae descriptiones monent. Quod si facienda est in extremitatibus tripla proportio, tribus aequis terminis constitutis, primus quidem faciendus est ex primo ac secundo, secundus vero ex
Abbreviated transcription (Latin):
tͣriã partẽ denoĩationis. qͦtꝰ ip̃e ab
unitate clecesserit hoc mͦ. ut duplex
sesqͣlta̾s añceclat. tͥplex sesqͥt̾cias. qua¬
druplex sesqͥquat̾. ac cleinceps in hunc
modũ. Sit gͥ duploꝵ t̾minoꝵ sub¬
iecta descͥptõ.
N suꝑiore gͥ descͥptõne binariꝰ pͥmꝰ

Expanded text:
trariam partem denominationis, quotus ipse ab trariam partem denominationis, quotus ipse ab unitate discesserit. Hoc modo ut duplex sesquialteras antecedat, triplex sesquitertias, quadruplex sesquiquartas, ac deinceps in hunc modum. Sit igitur duplorum subjecta descriptio. In superiore igitur descript
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ in ordinẽ hoc modo. &¬
Suꝑbipartiens gͥ ex conu̾sis sesqͣlte¬
ris habitudo ꝓducta ẽ. Qͦd siqͥs ad
hanc specłationẽ diligens scruta-¬
tor accedat. ex sesqͥt̾ciis conu̾sis su¬
ꝑtͥpartientẽ ꝓducit. cetĩsq simili¬
b uocabulis adeqͣtis. cunctas ex su¬
ꝑ particłaritate suꝑ partientes spe¬
cies ꝓcreari mirabit᷑. Ex nͣ conu̾sis
aut suꝑparticłarib. s ita ut ex mul¬
tiplici ꝓcreati sunt manentib. ne¬
cesse ẽ multiplices suꝑparticłares
creari. Ex manentib uͦ suꝑpartien¬
tib ita ut ex suꝑparticłarib ꝓdi¬
erunt. ñ alii nisi multiplices su¬
ꝑpartientes ꝓcreabunt᷑ Ac de his
cis libris de hac cõꝑatione est
tiones de musica disputator inqͥ¬
rat. Sed ne id casu atq inscitia faci¬
entes ullus error difficultatis im¬
pediat. hac regula qͦtlib eqͣs ꝓ¬
portiones ex multiplicitate du¬
cemꝰ. Unꝰqͥsq multiplex ab unita
habitudines p̃cedit suȩ scilie in con¬

Expanded text:
nantur in ordinem hoc modo: Superbipartiens igitur ex conversis sesquialteris habitudo producta est; quod si quis ad hanc speculationem diligens scrutator accedat, ex sesquitertiis conversis supertripartientem producit, caeterisque similibus vocabulis adaequatis cunctas ex superparticularitate superpartientis species procreari mirabitur. Ex non conversis autem superparticularibus, sed ita ut ex multiplici procreati sunt, manentibus, necesse est multiplices superparticulares creari. Ex manentibus vero superpartientibus, ita ut ex superparticularibus prodierunt, non alii nisi multiplices superpartientes procreabuntur. Ac de his icae libris de hac comparatione est tiones de musica disputator inquirat. Sed ne id casu atque inscitia facientes, error ullus difficultatis impediat, hac regula quotlibet aequas proportiones ex multiplicitate ducemus. Unusquisque multiplex ab unitahabitudines praecedit, suae scilicet in con
Abbreviated transcription (Latin):
ursꝰ idem de dispositio hecͣ
qͦd si unitas fui̾t ad eqͣlitatis pͥnci¬
um constituta. unitas etiã erit in
diffe̾ntiis num̃oꝵ: ipsi uͦ numeri
but se nullũ int̾muttunt. Sin u̾ binaruis
teneat ȩqͣlitatẽ. bmariꝰ ẽ elisfentia. d u

Expanded text:
erit dispositio haec: quod unitas fuerit ad aequalitatis principium constituta, unitas etiam erit in differentiis numerorum, ipsi vero numeri inter se nullum intermittunt. Si vero binarius teneat aequalitatem, binari
Abbreviated transcription (Latin):
ficient̾ diximꝰ. Relate uͦ ad aliqͥd qͣn¬
titatis simplicia qͥdẽ gn̾a st̃ tria.
Unũ qͥdẽ multiplex. aliud uͦ super¬
particłare. t̾ciũ suꝑpartiens. Cũ uͦ
multiplex suꝑparticłari suꝑparti¬
enti q miscetur. fiunt alie ex his¬
duȩ. id ẽ multiplex suꝑparticłaris
& multiplex suꝑpartiens. Hoꝵ gͥ
om̃iũ talis ẽ regula. Si uintatem
cunctis in nat᷑ali num̾o uolueris
cõparare. ratꝰ multiplicis ordo te¬
xet᷑. Duo enĩ ad unũ duplus ẽ treᷤ
ad eundẽ tͥplus. qͣtuor qͣdruplus.
& in cetĩs eodẽ mͦ ut subiecta descͥ

Expanded text:
ficienter diximus. Relatae vero ad aliquid quantitatis simplicia quidem genera tria sunt: unum quidem multiplex, aliud vero superparticulare, tertium superpartiens. Cum vero multiplex superparticulari superpartientique miscetur, fiunt duae aliae ex his, id est multiplex superparticularis, e multiplex superpartiens. Horum igitur omnium talis est regula, si unitatem cunctis in naturali numero volueris comparare, ratus multiplicis ordo texetur. Duo enim ad unum duplus est, tres ad eumdem triplus, quatuor quadruplus, et in caeteris eodem modo, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
płalitatis numi̾q pͥncipiũ ita eqͣli¬
tas ꝓportionũ. tͥb enĩ p̃ccͣptis ut in
arithietica dictũ ẽ multiplices ꝓpor¬
tiones ex eqͣlitate ꝓducimꝰ. Ex conu̾¬
sis uͦ multiplicib suꝑparticłares
habitudines ꝓcreamus. Itẽ ex coͣu̾sis
suꝑparticłaribꝰ suꝑpartientes cõpa¬
rationes efficimꝰ. Ponant᷑ enĩ tres uni¬
tates uł tͦs binarii. ꝑ tͦs t̾narii uł qͦd¬
lib⁊ eqͥ t̾mini. & sit pͥmꝰ pͥmo ȩqͦꝰ in se
ordine constituta ȩqͣ ẽ pͥmȩ unitati.
in suꝑiore loco disposite. Itẽ binariꝰ
tatib scd̃̾is atq unitati t̾ciȩ. & est
.i. ii.iii. cdupla ꝓportio. Qd̃ si de his idẽ
fec̾is. t̃pla comꝑatio ꝓcͤabit᷑ ac le tͥ¬
plo qͣdrupla de qͣdrupla qͥncupla.
ac deinceps talis cͦrit habitudinũ
ꝓcͤatio. Rursꝰ hisdẽ tͥb p̃ceptis suꝑ¬
particłares fient. ut uno ꝓbamꝰ exem¬
plo. Conu̾tamꝰ nc̃ & pͥorẽ maiorẽ nu¬

Expanded text:
alitatis numerique principium, ita aequalitas proportionum. Tribus enim praeceptis ut in arithmetica dictum est multiplices proportiones ex aequalitate producimus, ex conversis vero multiplicibus superparticulares habitudines procreamus. Item ex conversis superparticularibus, superpartientes comparationes efficimus. Ponantur enim tres unitates, vel tres binarii, vel tres ternarii, vel quotlibet aequi termini, et sit primordine constituta, aequa est primae unitati in superiore loco dispositae. Item binarius tatibus secundis atque unitati tertiae, et est 1, 2, 4, dupla proportio. Quod si de his idem feceris, tripla comparatio procreabitur, ac de tripla quadrupla, de quadrupla quincupla, ac deinceps talis currit habitudinum procreatio. Rursus hisdem tribus praeceptis superparticulares fiunt, ut uno probamus exemplo. Convertamus n
Abbreviated transcription (Latin):
ticulares pͥmã effice̾ multiplicẽ ꝓpor¬
tionẽ. ut si sesqualt̾ & sesqͥt̾ciꝰ coniun¬
gant᷑ duplicẽ creant. Sint enĩ numĩ
sus pͥmꝰ multiplex pͥmo additꝰ su ꝑͣ par¬
ticulari. scd̾m multiplicẽ creat. Sint
eluo cluplex ẽ. pͥmꝰ scilie multiple .x.
ticularis .ui. ad .ii. tͥplus. qͥ scd̾s ẽ mul¬
tiplex. Qͦd si tͥplũ sesqͥt̾cio acdas qͣdru¬
plus efficiet᷑. Si qͣdruplũ sesqͥqͣrto qͥncu¬
plus. Atq in hunc modũ iunctis ꝓpor¬
tionib multipliciũ ac suꝑparticdari¬
ũ. in infinitũ multiplices ꝓcreant᷑¬
minos aut̃ uoco numoꝵ sũmas. Pro¬
portionalitas ẽ eqͣrũ ꝓportionũ collec¬
tio. Pportionalitas uͦ. in tͥb t̾minis mi¬
nimis constat. Cum enĩ pͥmꝰ ad scłm

Expanded text:
ticulares primam efficere multiplicem proportionem, ut sesquialter et sesquitertius conjungantur duplicem creant. Sint enim numerisus primus multiplex primo additus superparticulari secundum multiplicem creat. Sint 2 duplex est, primus scilicet multiplex. ticularis; 6 ad duos triplus, qui secundus est multiplex: quod si triplum sesquitertio addas, quadruplus efficitur; si quadruplum sesquiquarto, quincuplus. Atque in hunc modum junctis proportionibus multiplicium ac superparticularium, in infinitum multiplices minos autem voco numerorum summas. Proportionalitas est aequarum proportionum collectio. Proportionalitas vero in tribus terminis minimis constat. C
Abbreviated transcription (Latin):
duab. nc̃ uͦ tͥb. nc̃ qͣtuor. atq ita in in¬
finita succrescit. Ampliꝰ. Multiplicitas
ab unitate incipit. Suꝑparticłaritas
a binario. Suꝑpartiens ꝓportio a t̾na¬
rio initiũ capit. S de his hactenꝰ. Nunc
q̃dã q̃ qͣsi aomatcalgreci uocant pre¬
mittẽ oportebit. q̃ tunc demũ qͦ specta

Expanded text:
duabus, nunc tribus, nunc quatuor, atque ita in induabus, nunc tribus, nunc quatuor, atque ita in infinita succrescit. Amplius multiplicitas ab unitate incipit, superparticularitas a binario, superpartiens proportio a ternario initium capit. Sed de his hactenus; nunc quaedam quae quasi axiomata Graeci vocant, praemittere oportebit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
scił. inchoantẽ. Si unũ gͥ int̾miseriᷤᷤ
suꝑbipartientẽ effici ꝑnota¬
bis. Eo si duo. suꝑtͥpartientẽ. Qͦ d si
tͤs. suꝑ qͣdripartientẽ. idemq in
spectans & cõpositas ex multiplici
& suꝑparticłari uł multiplici ꝙ su¬
ꝑpartienti ꝓportiones lector dili¬
gens speculabit᷑. Sed de his tam̃ om̃ib in
arithineticis expeditiꝰ dictũ ẽ. Cur mul¬
considandũ ẽ qͦd multiplex in eqͣlitatis
genꝰ longe duobꝰ reliqͥs uidet᷑ antiqui¬
us. Nat᷑alis enĩ numeri dispositio in
multiplicib unitati q̃ pͥma ẽ cõparat᷑.
Suꝑparticłaris uͦ ñ unitatis coparatiõe
ꝑficit᷑ s ip̃oꝵ qͥ post unitatẽ st̃ dispo¬
siti num̾oꝵ. ut t̾narii adbinariũ. qͣtͤ¬
narii ad t̾nariũ. & in cęt̾i̾s ad
hunc modum. Suꝑpartientiũ
uͦ longe retͦ formatio ẽ. q̃ nec continuis
numeris cõparat᷑ s int̾missis. nͨ sẽꝑ eqͣ¬
li int̾missione. s nunc qͥdẽ una. nc̃ uͦ

Expanded text:
ur intermiseris, superbipartientem effici pernotabis; quod si duo, supertripartientem; quod si tres, superquadripartientem, idemque inpectans et compositas ex multiplici et superparticulari, et ex multiplici et superpartienti proportiones, lector diligens speculabitur. Sed de his tamen omnibus in arithmeticis expeditius dictum est. CAPUconsiderandum quod multiplex inaequalitatis genus longe duobus reliquis videtur antiquius. Naturalis enim numeri dispositio, in multiplicibus unitati quae prima est, comparatur. Superparticularis vero non unitatis comparatione perficitur, sed ipsorum, qui post unitatem sunt dispositi numerorum, ut ternarii ad binarium, quaternarii ad ternarium, et in caeteris ad hunc modum. Superpartientium vero longe retro formatio est, quae nec continuis numeris comparatur, sed intermissis, nec semper aequali intermissione. Sed nunc quidem una, nunc vero
Abbreviated transcription (Latin):
excedat idẽ ꝙ: in utͥsq sit excessus. &
sit diminutior. diffẽntiȩ men̾sura. qͣm
ẽ pluralitas num̾oꝵ  maiorẽ obtinebt̃
ꝓportionẽ ad se inuicẽ numeri. si eis il¬
lud qͦd relinqͥt᷑ post mensioñẽ ͥ ᷤ retͣc¬
tũ sit. qͣm fuert̃ integͥ cũ eos ꝓpͥa dif¬
fẽntia metibat᷑. Sint enĩ numĩ duo¬

Expanded text:
excedat, idemque in utrisque sit excessus, et sit diminutior differentiae mensura, quam est pluralitas numerorum, majorem obtinebunt proportionem ad se invicem numeri, si eis illud quod relinquitur post mensionem, retractum sit, quam fuerunt integri, cum eos propria differentia meti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuadit. qͣm fuer̃t ante cũ eos ꝓpͥa
diffe̾ntia metiebat᷑ Sint enĩ nuieri
cies. fiunt .l. Suꝑuadit gͥ.L. mimerus.
cies metiat᷑. fiunt .lu. qui eisclẽ rursꝰ
duob . liii. numerũ suꝑuadit. Addat᷑
utͥsq binariꝰ & clisponaut᷑ hoc modo f¬

Expanded text:
m fuerunt ante, cum eos propria differentia metiebatur. Sint enim numeri cies fiunt 50. Supervadit igitur 50 numerus cies metiatur fiunt 55, qui eisdem rursus duobus 53 numerum supervadit; addatur utrisque binarius et disponant
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o musicã agentiũ genꝰ poetarũ est.
qd̾ ñ potiꝰ specłatione ac ratione qͣm
nat᷑ali qͦda instinctu fert᷑ ad carmen.
atq iecirco hoc ꝙͦ genꝰ a musica segregã¬
cdũ est. T̾ciũ ẽ qđ uidicandi ꝑitiã sum̃
ut rithinos cantilenas q totũ ꝙ carũ
possit ꝑpencłe. Qd̾ scilicet qm̃ totũ in rati¬
one ac specłatione positũ est. hoc ꝓpͥe
musice deputabr᷑. Isq. ẽ musicꝰ cui adẽ
facultas scđm specłationẽ rationẽ ue
ꝓpositã ac musice ꝯuemientẽ. de modĩ

Expanded text:
 musicam agentium genus poetarum est, quod non potius speculatione ac ratione, quam naturali quodam instinctu fertur ad carmen atque idcirco hoc quoque genus a musica segregandum est. Tertium est quod iudicandi peritiam sumit, ut rythmos cantilenasque totumque carmen possit perpendere. Quod scilicet quoniam totum in ratione ac speculatione positum est, hoc proprie musice deputabitur. Isque est musicus, cui adest facultas secundum speculationem rationemve propositam, ac musice convenientem, d
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa tam̃ q̃ dehinc diligentiꝰ expedien¬
da sũt sũmatĩ nũc acb̾uit̾ attẽptamꝰ. ut in¬
terim in suꝑficie qͣdã animũ lectoris assue¬
faciant. qͥ ad int̾i̾orẽ scientiã postĩore tͣctati¬
one descendet. Nũc uo̾ qd̾ erat pytagoricis
ĩmore. ut cũ quid a magistͦ pytagora dicẽ¬
t hinc nullus rationẽ pet̾e audebat. s
erat eis ratio. docentis auctoritas. Id q: fi¬
ebat qͣmidiui discentis anmiꝰ fumiore doct¬
na roboratꝰ ip̃e earũde rerũ rationẽ nul¬
lo etiã docente reꝑtret. Ita etiã nũc lectori

Expanded text:
ia tamen quae dehinc diligentius expedienda sunt, summatim nunc ac breviter attentemus, ut interim in superficie quadam animum haec lectoris assuefaciant, qui ad interiorem scientiam posteriore tractatione descendet. Nunc vero quod erat Pythagoricis in morem, ut cum quid a magistro Pythagora diceretur, hinc nullus rationes petere audebat, sed erat ei ratio docentis auctoritas, idque fiebat quandiu discentis animus firmiore doctrina roboratus, ipse eamdem rerum rationem nullo etiam docente reperiret; ita etiam nu
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ edisset. ut tonũ sesqͥoctauã fac̾e ꝓporti¬
onẽ. eũ ꝙ: in duo eqͣ diuidi ũ posse. sicut
nulła eiuscłe gn̾is ꝓportionẽ. id ẽ suꝑparti¬
cł.ris. dyatessaron etiã ꝯsonantiã duobꝰ
tonis semitonioq ꝯsiste̾.semitoina uero
ẽẽ duo maiꝰ ac minꝰ. dyapente aut̃ tͥbus
tonis ac minore semitomio ⁊tineri. dya¬
pason aut̃ qͥnq tonis ac duob minorib
semitoniis expleri. neq ad sex tonoͤ ul¬

Expanded text:
consistere et tonum sesquioctavam facere proportionem, eumque in duo equa dividi non posse, sicut nullam eiusdem generis proportionem, id est, superparticularis: diatessaron etiam consonantiam duobus tonis semitonioque consistere: semitonia vero esse duo, maius ac minus. Diapente autem tribus tonis ac minore semitonio contineri. Diapason autem quinque tonis, ac duobus minoribus semitoniis expleri, neque ad sex tonos ul
Abbreviated transcription (Latin):
Mens quippe assueta deliciis u
exculta disciplinȩ sarculo: mul¬
tas ꝯtrahit sordes. Porro inuete¬
ratam rubiginem si temptes
abradere: nec sumnus saltem di¬
gitis ꝯtingi patitur: s sicut scͥp¬
tum est incrassatus ẽ dilectus

Expanded text:
Mens quippe assueta deliciis, nec Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus,
Abbreviated transcription (Latin):
mirabili gemitu dicenduͣ nͣ
gella. Clauos lanceam. cru¬
cem & mortem. Hec omnia in
fornace auaricie cuflant.
in hiantes in ad quisitionem
turpis questus: & precium
uniuersitatis marsupiis suis
includere festinant. Hoc so
ille horum omne emolumen
tum denariorum numero
compensauit: isti uoraciori
ingliuue lucrorum. infinitaᷤ
exigunt ꝑ ecunias his insatia¬
bili desiderio incumbunt:
ꝓ his ne admittant timent. ꝙ
cũ amiseruit dolent: harum
in amore quiescunt: quantuͣ
dumntaxat liberum eis est
a seruandi uel augmentandi
cura. Animarum nec casus
reputatur. nec salus. Non sunt
eiꝰ qui cum sint de crucifixi pa¬
trimonio nimium inerassati
inpinguati. dilatati: non com¬
paciuntur. suꝑ contricione io¬
seph. Alienis nimirum labori¬
bus locupletantur cleriei: co¬
medunt fructum terre. absq
pecunia: & ꝓdit quasi ex adi¬
pe iniquitas eorum. Quos ꝓprie
hodieq respicit uetus illa scrip¬
tura: sedit populus manducare
& bibere. & surrexerunt ludere.

Expanded text:
miserabili gemitu dicendum non gella, clavos, lanceam, crucem et mortem, haec omnia in fornace avaritiae conflant, et profligant in acquisitionem turpis quaestus, et pretium universitatis suis marsupiis includere festinant: hoc solille horum omne emolumentum paucorum denariorum numero compensavit; isti voraciori ingluvie lucrorum infinitas exigunt pecunias. His insatiabili desiderio inhiant, pro his ne amittant, timent; et cum amittunt, dolent; harum in amore quiescunt, quantum duntaxat liberum eis est a servandi, vel augmentandi cura. Animarum nec casus reputatur, nec salus. Non sunt qui cum sint de Crucifixi patrimonio nimium incrassati, impinguati, dilatati, non compatiuntur super contritione Jo. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere .
Abbreviated transcription (Latin):
radyso dĩ pullulare ceperunt:
purpura decorata. ꝯfessorum
re. Nou enim uno in loco fulsit
gr̃a. s ad fines us orbis terrarũ
uernantia spectacula. agex plenꝰ
bñdictione pandebat. Nlam &
deserta inubertatem uersã. in¬
fusionem pinguedinis superne
dum acciperent: iocunditate fio¬
ruerunt: Plana erant in uia: & sic¬

Expanded text:
acis pullulare coeperunt, purpura decorata, confessorum bat. Non enim in uno tantum loco fulsit gratia, sed ad fines usque orbis terrarum vernantia spectacula ager plenus benedictione pandebat. Nam et deserta in ubertatem versa infusionem pinguedinis supernae dum acciperent in jucunditate floruerunt. Plena erant invia, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
re fuicꝰtib. nec uita ista carere
potest temptationibus: nec pot̃
quia nichil ꝓficimus. & iam
totus mundus post ipsos abiit
s adhuc experiri habent iures
nr̃as. qui gloriantur se iam effu¬
gisse. uel elusisse artes meas. Di¬
xit: & castris eos eccłȩ ĩmittens.
& dormientes om̃s & nocꝰte ebri
os inueniens. qui enum dormi
tinuo omnia turbauit. Nos enĩ¬

Expanded text:
re fluctibus, nec ista vita carere potest tentationibus; nec potesquia nihil proficimus, et jam totus mundus post ipsos abiit. Sed adhuc experiri habent vires nostras, qui gloriantur se jam effugisse vel elusisse artes meas. Dixit, et castris eos Ecclesiae immittens, et dormientes omnes et ebrios nocte inveniens qui enim dormiutinue omnia turbavit. Mox eni
Abbreviated transcription (Latin):
tute in laliaero emundationis.
precepit aras demonum. & eul¬
turas comquinationis finem
habere in ruinam confusio¬
nis. ut uere rex fieret mequi¬
tate qui prius fuerat ꝑsecutor.
ta calliditatis suȩ arma refu¬
giens. a ꝑsecutione interim ꝯ¬
quieuit. uiresq contraxit.
gladium remoure. ꝯsilium
principes eorum. & errare fa
ciam eos in initio & non in uia
ꝙ cũ dicent pax par. non erit
par. S suscitabo inter eos he¬
reses &scismata: & ciuili &
intestino quodam bello omĩa
turbabo: & facilius suo eos
gladio faciam interire. quam
meo. Dixit. & mox terribilis
illa hac̾tenus eccłȩ acies ordi¬
nata: facta est nõ terribilis.
quia deordinata: Pestis quidem¬

Expanded text:
 in lavacro emundationis, praecepit aras daemonum et culturas coinquinationis finem habere in ruinam confusionis, ut vere rex fieret in aequitate, qui prius fuerat persecutor. ta calliditatis suae arma refugiens, a persecutione interim conquievit, viresque contraxit, gladium revocavit, consilium principes eorum, et errare eos faciam in invio, et non in via . Et cum dicent: Pax, pax; non erit pax . Sed suscitabo inter eos haereses et schismata, et civili et intestino quodam bello omnia turbabo: et facilius suo eos gladio faciam interire, quam meo. Dixit, et mox terribilis illa hactenus Ecclesiae acies ordinata facta est non terribilis, quia deordinata. Mutuis qui
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsos impetentes. seq inuicem
hostiliter ꝯcidentes. hostib a
enim eius prius amara. nunc
facta ẽ amarior. cũ iupereo quo¬
dam malo. a filus suis sua discerpi
nifesta formido: & ad certamen
anunus ante p̃struitur. quando
aduersarius se ꝯfitetur Plus me¬
tuendus ẽ & cauendus inimicus.
cum latenter obrepit eũ ꝑ pa¬
cis imaginem fallens occultis ac¬
cessib serpit: unͣ ⁊ serpentᷤ nom̃

Expanded text:
us impetentes, seque invicem hostiliter concidentes, hostibus a enim ejus prius amara, nunc facta est amarior, cum vipereo quodam malo a filiis suis deflebat discerpi nifesta formido est, et ad certamen animus ante praestruitur, quando se aduersarius confitetur. plus timendus est et cauendus inimicus, cum latenter obrepit, cum per pacis imaginem fallens occultis accessibus serpit, unde et nomen serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
indextera. Non ergo stare po¬
tuerunt hostes. uisis mirabilr¬
bellatores: & castra madiam in
toto mundo timore constrata.
lumuu choruscanti. reuerentiã

Expanded text:
nt. Non ergo stare potuerunt hostes visis mirabilibellatores, et castra Madiam in toto mundo timore constrata lumini coruscanti reverentiam
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑrexerunt. Non fuerunt
sa testea frangerentur: dertra
terram exiret sonus eorum. &
honor uerbi. corporis obsequio in
sui clarificatione uerteretur. dũ
conscissis utribus in morte carais
lampades miraculorum corusca¬
rent

Expanded text:
um perrexerunt. Non fuerunt sa testea frangerentur. Dextrae terram exiret sonus eorum et honor verbi corporis obsequio in sui clarificatione uteretur, dum conscissis viribus in morte carnis lampades miraculorum coruscarent
Abbreviated transcription (Latin):
testimonium. Durpurata est¬
hodie uniuersã terra sanguine
martyrum. Floret celum coro¬
nis. m: ornatȩ sunt eccłe memo¬
riis. m᷑ insignita sunt tempora.
nataliciis. m: crebresrunt sani¬
tates meritis .m. Cadentibus¬
igitur granis paucis. seges ut¬
dic̾tum eͣ multiplicata surrex̃.
delium. unde in morientibus
minui uidebatur Ap̃m enum
secuti sunt martyres. s non so¬
li. Non enim postquam illi tran¬
sierunt fons uicisus est. aut post¬
quam ipsi biberunt fons siccatꝰ
rias insperatas. & contemni
in flore suo miratus est. cum
sequentes. nec minis nec blandi¬
mentis teneri potuerunt. qui
nec timuerunt adu̾sa coumi¬

Expanded text:
scimus. Purpurata est universa terra sanguine martyrum; floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyruigitur granis paucis seges multiplicata surrexit, delium, unde in morientibus minui videbatur. Msecuti sunt martyres, sed non soli. Non enim postquam illi transierunt, pons incisus est; aut postquam ipsi biberunt, fons ipse siccatus rias insperatas, et contemni se in flore suo miratus est prius sequentes nec minis, nec blandimentis teneri potuerunt, quipnec timuerunt adversa commi