comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pennata sunt. Sic uerbum di ex ligno
crucis egrediens. & fortitudinẽ penetran¬
di habet᷑. & uelocitatem quo uoluerit
ꝑueniendi. Supra. gladium posuit.
qd̃ ꝓxime uulnerat. hic sagittas que
longe dirigunt᷑. scilicet ut incompre¬
hensibilis potentia hac similitudine
monstraretur. Acute ꝑtinent ad trans¬
forationis celeritatẽ. Potentissime. qr
nulla illis materia quamuis durissima
ꝓbatur obsistere. quando eis impositum
est effectum suȩ uoluntatis implere.
Popłi sub te cadent. conuersitiones
significat hominum. quando credentes
in humilitatem felicit̾ caduit. qui pͥ
uicio p̾sumptionis crecti sunt: sicut
apło paulo contigit. qui uocis dñi sagir¬
corruit. s cum continuo apłm añi dex¬
tera subleuauit. In corde. exponit qd̾
suꝑiꝰ dixit. Cadent. non pedib quib
corpora sustinent᷑. s corde qͦ anue ꝑfi¬
dia subleuatur. Ibi enim qͥ penitens ca¬
dit. resurgit: & de sua iniquitate deict

Expanded text:
pennata sunt; sic verbum Dei ex ligno pennata sunt; sic verbum Dei ex ligno crucis egrediens, et fortitudinem penetrandi habet, et velocitatem quo voluerit perveniendi. Supra gladium posuit quod proxime vulnerat; hic sagittas quae longe diriguntur: scilicet ut incomprehensibilis potentia hac similitudine monstraretur. Acutae pertinent ad transforationis celeritatem. Potentissimae, quia nulla illis materia quamvis durissima probatur obsistere, quando eis insitum est effectum suae voluntatis implere. Populi sub te cadent, conversiones significat hominum: quando credentes in humilitatem feliciter cadunt, qui prius vitio praesumptionis erecti sunt; sicut Paulo apostolo contigit, qui vocis Domini sagitcorruit, sed eum continuo apostolum Domini dextera sublevavit. In corde, exponit quod superius ait, cadent, non pedibus quibus corpora sustinentur, sed corde quo animae perfidia sublevatur. Ibi enim qui poenitens cadit, resurgit; et de sua iniquitate dejectus,
Abbreviated transcription (Latin):
te. id ẽ ꝑ cursum tociꝰ uite inoffensa
conuersatione custodiet. Mirabiliter.
quia contra mundi iopinabilem con¬
suetudinem tercio die resurrecturꝰ erat
a mortius. qd̾ miraculum partes totiꝰ
orbis impleuit. Dextera tua. potentiã
uerbi significat qua uniuersa oꝑatur.
que uult in celo & in terra: Audiant
hoc uerbum detractores impii. Iua
dextera dicit. hoc ẽ ꝓprie uoluntatis
instinctꝰ. Nam si om̃ia sua potestate
facit sicut eum facere manifestum est:
quemadmodum potest habere maio¬
rem. ꝯ contra hunc morbum illa
pocio debet insanis mentib adhiberi.
Om̃ia patris mea sunt. & om̃ia mea
patris sunt. Om̃ia enim patris non
gis. Sagitte acute sunt uerba dñi salua¬
toris. hominũ corda salutarit̾ infigentia.
que id̾o uulnerant ut sanent. id̃o ꝑcuti¬
unt ut liberent. id̾o ꝓsternunt ut eri¬
gant. S uideamus hoc telum. uerbo
dri qua similitudine comparet᷑. Sagita
est lignum ferro armatum. cuiꝰ pͥma

Expanded text:
te, id est per cursum totius vitae inoffensa te, id est per cursum totius vitae inoffensa conversatione custodiet. Mirabiliter, quia contra mundi inopinabilem consuetudinem tertio die resurrecturus erat a mortuis; quod miraculum partes totius orbis implevit. Dextera tua potentiam Verbi significat, qua universa operatur quae vult in coelo et in terra. Audiant hoc verbum detractores impii. Tua dextera dicit, hoc est propriae voluntatis instinctus. Nam si omnia sua potestate facit, sicut eum facere manifestum est, quemadmodum potest habere majorem? Sed contra hunc morbum illa potio debet insanis mentibus adhiberi: Omnia Patris mea sunt, et omnia mea Patris sunt . Omnia enim Patris non gis. Sagittae acutae sunt verba Domini Salvatoris, hominum corda salutariter infigentia; quae ideo vulnerant ut sanent, ideo percutiunt ut liberent, ideo prosternunt ut erigant. Sed videamus hoc telum verbo Dei qua similitudine comparetur. Sagittae est lignum ferro armatum, cujus prima
Abbreviated transcription (Latin):
& mansuetudinem & iusticiam. & deducet
te mirabilit̾ dextera tua. Adhuc actꝰ
sacratissime incarnationis exponitur.
& singłis quibq uerbis miraculi ip¬
siꝰ potentia p̾dicatur. Intende dictũ
est. ut hominem pereuntẽ de celo
miseratꝰ aspiceret. sicut in terciodeci¬
mo psalmo dictum est. Dñs de celo
ꝓspexit suꝑ filios hominũ. Prospere.
qm̃ erat humano generi liberationis
beneficia p̾stiturꝰ. Procede. uelut
sponsꝰ de ut̾o uirginali. sicut scͥptũ ẽ
Et ipse tamquã sponsꝰ ꝓcedens detha¬
lamo suo. Regna. hoc est in hominũ
credulitate potentiam tue maiestatis
ostende. Ceterũ filiꝰ & ante mundi
constitutionem cum patre & sp̃u sco
sine dubitatione regnauit. Propt̾ ueri¬
tatem. illud designãt. ut ueritas de
terra oriretur. que falsitatem nr̃am
sua illuminatione mundaret. Mansue¬
tudo uͦ monstrata ẽ. quando in crucis
affixione ꝓ ꝑsequentib exorauit. Iusti¬
cia uero ad illud respicit. quia p̃cepta

Expanded text:
ucet te mirabiliter dextera tua. Adhuc actus sacratissimae incarnationis exponitur, et singulis quibusque verbis miracula ipsius potentiae praedicantur. Intende dictum est, ut hominem pereuntem de coelo miseratus aspiceret, sicut in tertio decimo psalmo dictum est: Dominus de coelo prospexit super filios hominum . Prospere, quia erat humano generi liberationis beneficia praestiturus. Procede, velut sponsus de utero virginali, sicut scriptum est: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Regna, hoc est in hominum credulitate potentiam tuae majestatis ostende. Caeterum Filius et ante mundi constitutionem cum Patre et Spiritu sancto sine dubitatione regnavit. Propter veritatem, illud designat, ut veritas de terra oriretur, quae falsitatem nostram sua illuminatione mundaret. Mansuetudo vero monstrata est, quando in crucis affixione pro persequentibus exoravit. Justitia vero ad illud respicit, quia pius doc
Abbreviated transcription (Latin):
tiat. Labia tua & loquele tue speciosa.
Sequitur. Propterea benedixit te ds in
ct̃nun. Propterea dicit. ꝓpt̾ p̃dicationes
exinuias & pietatem om̃imodis singularẽ.
quia nulli quicquã ꝓ meritis contulit.
s. oñria sua pociꝰ bonitate concessit. Be¬
nedictꝰ est enim in et̾num. cuiꝰ regni
non erit finis. Bene aut̃ dictũ est a
forma serui benedixit te ds. quȩ & passio¬
nem ꝑtulit. & ad regna celoꝵ ꝑuenit.

Expanded text:
tiat: Labia tua et loquela tua speciosa. tiat: Labia tua et loquela tua speciosa. Sequitur, Propterea benedixit te Deus in aeternum . Propterea, dicit, propter praedicationes eximias, et pietatem omnimodis singularem; quia nulli quidquam pro meritis contulit, sed omnia sua potius bonitate concessit. Benedictus est enim in aeternum, cujus regni non erit finis. Bene autem dictum est a forma servi. Benedixit te Deus, quae et passionem pertulit, et ad regna coelorum pervenit.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib hominib: queri potest cur hic
suꝑ genꝰ humanum speciosissimꝰ descri¬
batur. Non quia forma eiꝰ decore lactei
coloris eluxit. aut flauo crine lampauit.
aut insigni statura p̾minuit. s ueracit̃
humanõ genere pulchrior fuit. quia
peccata non habuit. Illud enim recte
speciosum dicimꝰ. qd̃ gr̃a mundissime
puritatis ornatur. Quamius pater
augustinꝰ speciem corꝑis eiꝰ dicat fuisse
laudabilem. s exemplum ysaie suꝑpositũ
ad passionis eiꝰ retulit tempꝰ. quando &
colaphis cesus. & spinis coronatꝰ. & sputis
legitur. ẽẽ. complutꝰ. De eccłia uͦ quȩ
dñi saluatoris portat imaginem. sic legit᷑
in canticis canticoꝵ. Eusca sum & decora
Idest fusca corpore carnali. formosa ce¬
lestib meritis. Et quare speciosũ dixerit
humano genere. cẽ. simile. quam ipsũ
incarnatum conspicere. ꝑ quem redemp¬
tionis donum totꝰ orbis accepit. d Hã
sic de ipso & p̃dictꝰ liber salomonis enun¬

Expanded text:
omnibus hominibus ; quaeri potest, cur hic omnibus hominibus ; quaeri potest, cur hic super genus humanum speciosissimus describatur? Non quia forma ejus decore lactei coloris eluxit, aut flavo crine lampavit, aut insigni statura praeminuit; sed veraciter humano genere pulchrior fuit, quia peccata non habuit. Illud enim recte speciosum dicitur, quod gratia mundissimae puritatis ornatur; quamvis Pater Augustinus speciem corporis ejus dicat fuisse laudabilem. Sed exemplum Isaiae supra positum ad passionis ejus retulit tempus quando et colaphis caesus, et spinis coronatus, et sputis legitur esse complutus. Ecclesia vero quae Domini Salvatoris portat 151 imaginem, sic legitur in Canticis canticorum: Fusca sum et decora ; id est fusca corpore carnali, formosa coelestibus meritis. Et quare speciosum dixerit humano genere esse simile, quam ipsum incarnatum conspicere, per quem redemptionis donum totus orbis accepit? Nam sic de ipso et praedictus liber Salomonis enun
Abbreviated transcription (Latin):
kalamus describit in karta. Addidit
uelocit̾ scribentis. quem nos magis
notarium debemꝰ accipere. qͥ uelõcit
uerba suscipit. & citiꝰ audita transscri
humano cogitat. s sine aliquo labore
diuinitatis uissa diuulgat. Audiamꝰ
nunc ꝓpħam. epithalamiũ sine aduli¬
tione dicturum: laudem. que nichil
exaggerat. ueritatem:. quȩ salua integri¬
tate blanditur. Et quamuis magna
dicat. non tam̃ om̃ia sufficient᷑ enu¬
hominum. diffusa est gr̃a in labiis
tius. ꝓpterea benedixit te ds̃ in et̾num
Fiuito ꝓemio. & competent̃ ppłis ad
audiendi studium concitatis. factum
est de incarnatione dñi laudis mitiũ
ut ꝑ quam meriumꝰ diuinitatis
rarchana cognoscere. ꝑ ipsam deberemꝰ
P& p̃conia tante maiestatis audire. Quę
species laudis. apud oratores a forma đr.
S cum in ysaia legatur. uidimꝰ cum
& ñ habebat speciem neq decorem. sed
species uultꝰ eiꝰ sine honore abiecta pre

Expanded text:
calamus describit in charta. Addidit, calamus describit in charta. Addidit, velociter scribentis; quem nos magis notarium debemus accipere, qui velociter verba suscipit, et citius audita transcribhumano cogitat, sed sine aliquo labore Divinitatis jussa divulgat. Audiamus nunc prophetam epithalamii sine adulatione dicturum laudem, quae nihil nisi exaggerat veritatem, quae salva integritate blanditur; et quamvis magna dicat, non tamen omnia sufficienter enubiis tuis: propterea benedixit te Deus in aeternum. Finito prooemio, et competenter populis ad audiendi studium concitatis, factum est de incarnatione Domini laudis initium; ut per quam meruimus Divinitatis arcana cognoscere, per ipsam deberemus et praeconia tantae majestatis audire. Quae species laudis, apud oratores A forma dicitur. Sed cum in Isaia legatur: Vidimus eum et non habebat speciem neque decorem: sed species vultus ejus sine honore abjecta prae
Abbreviated transcription (Latin):
lingua mea kalamꝰ scribe. uelo¬
cit̾ scribentis. Qum intelligentiam
suam ꝓpħa cognosceret diuini mune
ipsiꝰ gratulatione compulsus. qd̾ dictu¬
rus erat ante laudauit. non elationis
studio. s motꝰ ueritatis instinctu. Eruẽ¬
tas multa. ciboꝵ digestiones saluberri¬
mas euaporat. S quam magnis sp̃ita¬
lib cpulis fuerat uir iste completus.
ut tam boni odoris cructuaret archa¬
num. cor meum sinum mentis intel¬
lige. Uerbum bonũ. filium di dicit.
dẽ quo ioħ̾s eĩgłista dicit. In pͥncipio
crat uerbum & uerbũ erat apud dm̃ &
d̾s erat uerbum. Ipsa enim ueritas de¬
huiꝰ decoram contextionem ministerio
suȩ uocis offerre. & ꝑ organũ lingue
quibdam calamis diuina uerba reso¬
nare. Hanc enim p̾dicationem regi
dicere gestiebat. quam de eiꝰ admirabi
aliquid eum ex ꝓpria uoluntate dictu¬
rum. linguam suã scribe kalamo com¬
parauit. que sic dictura est fidelit̾ sp̃c
ec̃i uerba. quemadmodum sensꝰ nr̃i uota

Expanded text:
Lingua mea calamus scribae, velociter scribentis. Cum intelligentiam suam propheta cognosceret divini muneripsius gratulationis compulsus; quod dicturus erat ante laudavit, non elationis studio, sed motus veritatis instinctu. Eructas multa ciborum digestiones saluberrimas evaporat. Sed quam magnis spiritualibus epulis fuerat vir iste completus, ut tam boni odoris eructaret arcanum! Cor meum, sinum mentis intellige. Verbum bonum, Filium Dei dicit, de quo Joannes evangelista ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ipsa etiam de se Verihujus decoram contextionem ministerio suae vocis offerre, et per organum inguae quibusdam calamis divina verba resonare. Hanc enim praedicationem Regi dicere gestiebat, quam de ejus admirabilaliquid eum ex propria voluntate dicturum, linguam suam scribae calamo comparavit, quae sic dictura est fideliter Spiritus sancti verba, quemadmodum sensus nostri vota
Abbreviated transcription (Latin):
celestes hausumꝰ. Pr̃a nobis sponse
mirabilis. ut qͥ hic spe letati sumꝰ.
in futuro ꝑfectissimo gaudio comple¬
amur. Hunc etiam psalmum & beatꝰ
iheronimꝰ ad pͥncipiam uͥginẽ scribers.
mirabili ut assolet nitore tractauit.
Quem id̾o cõmemorandũ. ẽẽ. putaui¬
mnꝰ. ut qd̾ a nob̾ minꝰ fortasse declara¬
tum est. illiꝰ doctissimi uiri explana¬
tionib suppleatur: Explicit p̃s. xl¬
iiii. Inc̃.xlu. In finem ꝓ filiis chore
pro archanis psalmus

Expanded text:
coelestes haurientes. Praesta nobis, Sponse coelestes haurientes. Praesta nobis, Sponse mirabilis, ut qui hic spe laetati sumus, in futuro perfectissimo gaudio compleamur. Hunc etiam psalmum et beatus Hieronymus ad Principiam virginem scribens , mirabili ut assolet nitore tractavit. Quem ideo commemorandum esse putavimus; ut quod a nobis minus fortasse declaratum est, illius viri doctissimi explanationibus suppleatur. EXPOSITIO IN PSALMUM XLV. In finem, filiis Core pro arcanis psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Sequit᷑. Propterea ppłi confite¬
symboli sacramenta reddiderit. iN
eccłiȩ facie confitetur. que confessio fit
et̾ua. quia uera & pia est. Nam qd̾
addidit in scłm scłi. futura siguificat.
quando om̃is aduersitas conquiescit.¬
& regnat sola iusticia. diaboli contra¬
rietate deleta.
Conclusio.
Icce epythalamiũ głosum psalmi¬
graphi exultatione completũ est.
Ecce sponsi laus sponseq adiirabili
uarietate celebrata ẽ. Spiritalis copula
coniugium in uirginitatib ꝑseuerats.
amor castꝰ. caritas et̃na. uinculũ qd̾
nullo fine dissoluitur. Hic ꝓpħarum
tẏmpana sc̃a exultatione conclamant.
hic apłoꝵ organa dulcissima societate
respondent. Nic martyrum cythare
non cordis s uirtutib canunt. hic
scõꝵ chorus sp̃ualib fistulis gra tissi¬
mum ꝑmulcet auditum. Hic talis
musica geritur. ꝑ quam humana
leticia cuncta uincatur. Pasti sumus
o bone rex conuiuio nuptiali. delicias

Expanded text:
pere. Sequitur, propterea populi confitepere. Sequitur, propterea populi confitesymboli sacramenta reddiderit, in Ecclesiae facie confitetur; quae confessio fit aeterna, quia vera et pia est. Nam quod addidit, in saeculum saeculi, futura significat, quando omnis adversitas conquiescit, et regnat sola justitia, diaboli contrarietate deleta. Conclusio psalmi. Ecce epithalamium gloriosum psalmigraphi exsultatione completum est. Ecce Sponsi laus Sponsaeque admirabili varietate celebrata est: spiritualis copula, conjugium in virginitatibus perseverans, amor castus, charitas aeterna, vinculum quod nullo fine dissolvitur. Hic prophetarum tympana sancta exsultatione conclamant; hic apostolorum organa dulcissima societate respondent; hic martyrum citharae non chordis, sed virtutibus canunt; hic sanctorum chorus spiritualibus fistulis gratissimum permulcet auditum; hic talis musica geritur, per quam humana laetitia cuncta vincatur. Pasti sumus, o bone Rex, convivio nuptiali delicias
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ terrã. Ucuit ad quartum modũ
in qͦ supra descriptum ẽ a gradib ebur¬
regis ornata consisteret. Hunc autem
patent̃ exponit᷑. quanto incremento hec
sponsa ꝓfecerit. ut ꝓ antiqͥs patrib
idẽ idoloꝵ cultorib nati sint illi filii
apłi. qͦs pͥncipes p̾dicationis in toto
terrarum orbe transmisit. S quantũ
sunt ista disparia. tantum laudatur
eccłia. Illi enĩ erant seductores erroris.
isti magistri ueritatis. Illi eñ semina¬
bant exitia. isti ortabant᷑ ad uitam.
O laus digna tantę leticiȩ. quale fuit
hostis complexus fugere. & tonantis
nuptias inuenire. Qui locꝰ merito
dicituir laus a ꝓle. qm hic posteritas
nunis tui in om̃i generatione & ꝓge¬
niȩ. ꝓpterea ppłi confitebunt᷑ tibi in
et̾num. & in scłm seculi. Memores
cationib ꝑ diuersas hominũ genera¬
tiones piis uoluntatib ꝑseuerant.
Mirabilis gła. summũq p̾conium
int̾ hominum tam multiplices suc¬
cessiones numquã finem laudis acci¬

Expanded text:
ram. Venit ad quartum modum, in quo supra descriptum est a gradibus eburRegis ornata consisteret. Nunc autem potenter exponitur quanto incremento haec Sponsa profecerit, ut pro antiquis patribus, id est idolorum cultoribus, nati sint illi filii apostoli, quos principes praedicationis in toto terrarum orbe transmisit. Sed quantum sunt ista disparia, tantum laudatur Ecclesia. Illi enim erant seductores erroris, isti magistri veritatis; illi seminabant exitia, isti hortabantur ad vitam. O laus digna tantae laetitiae, quale fuit hostis complexus fugere, et Tonantis nuptias invenire! Qui locus merito dicitur laus a prole, quoniam hic posteritas minis tui in omni generatione et progenie: propterea populi confitebuntur tibi in aeternum, et in saeculum saeculi. Memores cationibus per diversas hominum generationes piis voluntatibus perseverant. Mirabilis gloria, summumque praeconium, inter hominum tam multiplices successiones nunquam finem laudis acci
Abbreviated transcription (Latin):
sime. ut reuerendam incarnationem
crederes. quani potentia diuinitatis assũp¬
sit. Similit̾ & sapientissimꝰ ille dixit.
G ladius eiꝰ in femore ipsiꝰ. Addidit.
Specie tua & pulchritudine tua. Hic
utramq naturam positam euidenter
agnoscimus. ut species ꝑtineat ad huma¬
nĩtatem. pulchritudo ad deitatem. Illa
enim species benedicit᷑. in qua mundo
salutaris apparuit. Ista pulchritudo ap¬
tissune ꝓnuntiat᷑. unde om̃ia pulchra
ueniunt quȩcũq decora sunt. Inten¬

Expanded text:
sime, ut reverendam jam incarnationem sime, ut reverendam jam incarnationem crederes, quam potentia Divinitatis assumpsit. Similiter et sapientissimus ille dixit: Gladius ejus in femore ipsius. Addidit, specie tua et pulchritudine tua . Hic utramque naturam positam evidenter agnoscimus, ut species pertineat ad humanitatem, pulchritudo ad deitatem. Illa enim species bene dicitur, in qua mundo salutaris apparuit: ista pulchritudo aptissime pronuntiatur, unde omnia pulchra veniunt quaecunque decora sunt. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
potentissime. specie tua & pulchritudiue
tua. Scłs intromittit᷑ modus laudis
añi saluatoris. qͥ dicitur apotestate.
Ad nescio quod eium gaudium ꝓpħa
subuectꝰ. p̾catur dũm ut expectatꝰ gen¬
tib tandem saluberrimꝰ appareret᷑
Dicit enim. Accingere gladio tuo.
N etaphora a bellatõre concepta. qui
dimicaturꝰ gladio cingitur. ut ꝓster¬
nat inimicum. S hic̃ gladium sermo¬
nem p̾dicationis debemꝰ accipere. de qͦ
ipse in eũugło testatur. Non ueni pacẽ
mittere in terrã. s gladium. Et apłs¬
dicit. Et gladium sp̃s. qd̾ ẽ uerbũ dĩ.
G ladius autem dicit᷑ sermo di. quia
corpulenta uitiis corda hominum ictu
sue uirtutis in rumpit. Hec potest im¬
becillitas humana resistere. ubi illa for¬
titudinis gła dignatur intrare. Femur
uͦ. incarnationem significat dñi saluato¬
ris. sicut in genesi legitur. Non deficiet
pͥnceps ex iuda. nec dux de femorib eiꝰ.
In ipso etiam mysterio & habraham fecit
iurare famulum suum. quando ei tacto

Expanded text:
tentissime: specie tua et pulchritudine tua. Secundus intromittitur modus laudis ini Salvatoris, qui dicitur A potestate. Ad nescio enim quod gaudium propheta subvectus, precatur Dominum ut exspectatus gentibus tandem saluberrimus appareret. Dicit enim: Accingere gladio tuo. Metaphora a bellatore concepta, qui dimicaturus gladio cingitur, ut prosternat inimicum. Sed hic gladium sermonem praedicationis debemus accipere, de quo ipse in Evangelio testatur: Non veni pacem mittere in terradicit: Et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Gladius autem sermo Dei dicitur, quia corpulenta vitiis corda hominum ictu suae virtutis irrumpit: nec potest imbecillitas humana resistere, ubi illa fortitudinis gloria dignatur intrare. Femur vero incarnationem significat Domini Salvatoris: sicut in Genesi legitur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus . In ipso etiam mysterio et Abraham fecit jurare famulum suum, quando ei tacto
Abbreviated transcription (Latin):
lesti largitatt saciatꝰ. inde & fidelis
ppłs abundantissime pasceret᷑. epitha¬
lamuim quoddam suꝑnũ ut dictũ ẽ
nuptiali exultatione concelebrans:
Epithalamiũ uͦ. int̾pretat᷑ laus tha¬
lami. que sponso çelesti consuetudine
humanitatis offertur. Prima pars
ciꝰ.iiͦiiͬ. modis sponsi continet laudes.
id ẽ saluatoris. Sscła simili numero
.iiiͦiͬ. partib mysticis uirtutib spon¬
sa p̾dicatur. eccłia scilicet. quȩ in sc̃oꝵ
hominum adunatione consistit. Hoc
qͦ. sipientissimꝰ salomoN in libro eͥ
appellatur canticũ canticoꝵ notissima
lectione descripsit. Unde nos p̾senti
psalmo ꝓ ut locus expetit libri ipsiꝰ
exempla iungimꝰ. ut licet p̾dicatores
diuisi sint temporib. concordia tam̃
ꝓpłie unum locuti. ẽẽ. uideantur.

Expanded text:
s populus abundantissime pasceretur: epithalamium quoddam supernum, ut dictum est, nuptiali exsultatione concelebrans. Epithalamium vero interpretatur laus thalami, quae Sponso coelesti consuetudine humanitatis offertur. Prima pars ejus quatuor modis Sponsi continet laudes, id est Domini Salvatoris. Secunda simili numero quatuor partibus mysticis virtutibus Sponsa praedicatur Ecclesia; scilicet quae in sanctorum hominum adunatione consistit. Hoc quoque sapientissimus Salomon in libro qui appellatur Canticum canticorum notissima lectione descripsit. Unde et nos in praesenti psalmo, prout locus expetit, libri ipsius exempla jungimus; ut licet praedicatores divisi sint temporibus, concordia tamen prophetiae unum locuti esse videantur.
Abbreviated transcription (Latin):
deitatis fuissẽ cognoscitur uestimentũ.
Nam sicut uestib cooꝑiunt᷑ membra
mortalium. ita & maiestas uerbi infi¬
delium oculis carnis uelamine uidebat᷑
abscondi. Ab hoc gͦ uestimento idẽ incar¬
nationis archano congrue uenisse dicit᷑
myrra & gutta & casia. Myrra mortẽ
significat. quam ꝓ hominum salute
suscepit. Gutta uͦ quȩ dicitur amoniaca
duricias curat aliqua necessitate contrac̃¬
tas. que pulchre incarnationi dñi com¬
paratur. quia duriciam cordis humani
sc̃a p̾dicatione dissoluit. Casia quȩ a
nr̃is fistula dicit᷑. redemptio generis
humani ꝑ aquam bapthysmatis indicat᷑.
qr̃a hoc herbe genꝰ aquosis locis dicit᷑
inueniri. His reb etiam odor inest
suauis. ut merito sẽe incarnationi & S
uirtꝰ herbarum & odoris suauitas cõ¬
paretur. sicut in canticis canticoꝵ sponsa

Expanded text:
Deitatis fuisse cognoscitur vestimentum. Deitatis fuisse cognoscitur vestimentum. Nam sicut vestibus cooperiuntur membra mortalium, ita et majestas Verbi infidelium oculis carnis velamine videbatur abscondi. Ab hoc ergo vestimento, id est incarnationis arcano congrue venisse dicitur myrrha, gutta et casia. Myrrha mortem significat, quam pro hominum salute suscepit. Gutta vero quae dicitur ammoniaca duritias curat ab aliqua necessitate contractas. Quae pulchre incarnationi Domini comparatur, quia duritiam cordis humani sancta praedicatione dissolvit. Casia, quae a nostris fistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indicatur, quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur inveniri. His rebus etiam odor inest suavis, ut merito sanctae incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur, sicut in Cantic
Abbreviated transcription (Latin):
tis tius. Duob modis unctionem illã
scãm ꝓuenisse significat. Oleum leti¬
cie est. peccati maculam non habere.
Unde se conscientia semꝑ ecilarat. qͣndo
nulla recordationis asperitate mordet᷑.
Preconsortib tuis. p̃ filiis hominum
om̃e genꝰ humanũ cognoscit᷑ accepisse.
ut unctꝰ singularit᷑ ceteros ungere
debiusset. In illo enim fons est bene¬
dictionis. a qͦ ꝓ ut ipsi uisum fuerit
ꝑ uniuersos electos competent᷑ cmanat.
S hec om̃ia carni conueniunt. cui
piissimũ & głosissimum uerbum
unitum est ꝓ salute cunctoꝵ. Sequit᷑
Myrra & guita & casia a uestimͣtis
tius. Sepe diximꝰ species terrenarum
rerum indicia nobis cęlestium demon¬
strare uirtutum. quia ñ poteramus
quicquam de illa maiestate cognoscere.¬
nisi nobis de ip̃sa aliquid ꝑ munda¬
nas similitudines appareret. Et id̾o
posteriora uersiculi huiꝰ pͥma fronte
declaremꝰ. ut om̃ia quȩ p̾cedunt clariꝰ
elucescant. Scm̃ dñi corpꝰ. quoddam

Expanded text:
s tuis. Duplici modo unctionem illam sanctam provenisse significat. Oleum laetitiae est peccati maculam non habere, unde se conscientia semper exhilarat, quando nulla recordationis asperitate mordetur. Prae participibus tuis. In filiis hominum,omnes humanum genus cognoscitur accepisse, ut unctus singulariter caeteros ungere debuisset. In illo enim fons est benedictionis, a quo, prout ipsi visum fuerit, per universos electos competenter emanat. Sed haec omnia carni conveniunt, cui piissimum et gloriosissimum Verbum unitum est pro salute cunctorum. Sequitur, myrrha, et gutta, et casia a vestimentis tuis. Saepe diximus species terrenarum rerum indicia nobis coelestium demonstrare virtutum, quia non poteramus quidquam de illa majestate cognoscere,nisi nobis de ipsa aliquid per mundanas similitudines appareret. Et ideo posteriora versiculi istius prima fronte declaremus, ut nomina quae praecedunt clarius elucescant. Sanctum Domini corpus quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
labili coniunctione caritatis. quando
illi copulata. eẽ. cognosceris. qͥ te suo
splendidissimo lumine radiauit.
Quaꝓpt̾ diuinitati deuotissime sup¬
plicemꝰ. ut corde mundissimo ad in¬
spectiuũ lumen euecti. sc̃e sponse nup¬
tias spiritalit̾ audiamꝰ. Diuisio.¬

Expanded text:
labili conjunctione charitatis! Quando labili conjunctione charitatis! Quando illi copulata esse cognosceris, qui te suo splendidissimo lumino radiavit? Quapropter Divinitati devotissime supplicemus, ut corde mundissimo ad inspectivum lumen evecti, sanctae Sponsae nuptias spiritualiter audiamus Divisio
Abbreviated transcription (Latin):
ideamꝰ quid hec uerba nobis sin e¬
gillatim discussa parturiant. quia
titulꝰ psalmi multoꝵ nominũ congre¬
gatione ꝓlixus est. In finem sepe dictũ
est ꝑfectionem significare. hoc ẽ dñm
saluatorem. Pro his qui cominutabuns
filiis chore. hoc declarat. quia filii cru¬
cis in eccłia ꝑmanentes. de tristicia
mundi huiꝰ transibunt in gaudiu̾̃
sempitͣnum. Ad intellectum canticũ.
textum psalmi significat. qͥ trahendꝰ
est ad intelligenuam suꝑnam. in qua
futurarum rerum sacram̃ta spirita¬
lia continentur. Pro dilecto. filium
uult intelligi dñm xpͣm. de qͦ patris
uox intonuit. Hic est filiꝰ m̃s dilectꝰ.
in quo mͥ bene complacui. Istiꝰ nunc
spiritales nuptiȩ referunt᷑. istiꝰ uota
epithalamii laude celebrantur. cuiꝰ
uirtꝰ ultra om̃s uirtutes est. pulchri¬
tudo suꝑ om̃s decores. potentia menar¬
rabilis. pietas singularis. O beata spon¬
sa. quȩ tante maiestati ꝓbaris. eẽ. con¬
iuncta. non societate carnali. s inuio¬

Expanded text:
ideamus quid haec verba nobis singillatim discussa parturiant: quia titulus psalmi multorum nominum congregatione prolixus est. In finem saepe dictum est perfectionem significare, hoc est Dominum Salvatorem. Pro his qui commutabuntur filiis Core, hoc declarat: quia filii crucis in Ecclesia permanentes, de tristitia mundi hujus transibunt ad gaudium sempiternum. Ad intellectum canticum, textum psalmi significat, qui trahendus est ad intelligentiam supernam, in qua futurarum rerum sacramenta spiritalia continentur. Pro dilecto filio, vult intelligi Dominum Christum, de quo Patris vox insonuit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Istius nunc spiritales nuptiae referuntur, istius vota epithalamii laude celebrantur; cujus virtus ultra omnes virtutes est, pulchritudo supra omnes decores, potentia inenarrabilis, pietas singularis. O beata sponsa, quae tantae majestati probaris esse conjuncta, non societate carnali, sed invio
Abbreviated transcription (Latin):
Confestim. ut cum peccare ceperint
ne longius ꝓgrediendo periculosius
ingrauent᷑. Confusionem suam. id ẽ
cogitationem prauam ueritate con¬
uictam. Sequitur. Qui dicunt mͥ
euge euge. Hic falsos arguit laudato¬
res. qui plꝰ nitunt᷑ adulando deciꝑe.
quam possint uituꝑationib sauciart
Euge. uerbum quidẽ p̾coniale est. s
cum recto animo ñ ꝓfert᷑. ad derisio¬
nem trahit᷑ inferendam. Oue sigura
dicitur yronia. id est irrisio. Erul

Expanded text:
Confestim, ut peccare coeperint: Confestim, ut peccare coeperint: ne longius progrediendo periculosius ingraventur. Confusionem suam, id est cogitationem pravam veritate convictam. Sequitur, qui dicunt mihi: Euge, euge. Hic falsos arguit laudatores, qui plus nituntur adulando decipere, quam possint vituperationibus sauciare. Euge verbum quidem praeconiale est; sed cum recto animo non profertur, ad derisionem trahitur inferendam. Quae figura dicitur ironia, id est irrisio. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui querunt animã meam. Duob
modis anima querit᷑. siue ad honorẽ
siue ad mortem. S ut hic illos osten¬
deret qui eam uoto contrario ꝑquire¬
bant. addidit. Ut auferant eam. nor
ut diligant. ñ ut uenerent᷑. s ut a
corpore meo intͣuentu mortis segre
mala. Frequent̾ diximꝰ malis sic bene
optari. ut retrorsum redeant a uolun¬
tatib suis. nec in malo oꝑe ꝑseuerent.
Qui si confusionem paciant᷑: euadunt.
si mnundi leticia ꝑfruant᷑. intereunt.
Nam retrorsum istũm. in bonam par¬
tem dici euũgłii locus ille testatur. uͥ
petro uite huiꝰ se amore diligenti res¬
pondit. Redi retro satana. Qd̾̃ autẽ
posuit qui cogitant mͥ mala. iudeoꝵ
significat imp̾bas uoluntates. quoꝵ
cogitationes non erant malȩ dño. s
actorib suis. Cogitationes enĩ: a co
cuge euge. Feraͣnt confestim confusi¬
onem suam. qͥ usq ad illud ꝑuenius
ut se nequit᷑ errasse cognoscant. Fe¬
rant dixit. quasi pondꝰ imriensum

Expanded text:
qui quaerunt animam meam. Duobus modis anima quaeritur, sive ad honorem, sive ad mortem. Sed ut hic illos ostenderet, qui eam voto contrario perquirebant, addidit, ut auferant eam, non ut diligant, non ut venerentur: sed ut a corpore meo interventu mortis segreggitant mihi mala. Frequenter diximus malis sic bene optari, ut retrorsum redeant a voluptatibus suis, nec in malo opere perseverent. Qui si confusionem patiantur, evadunt: si mundi laetitia perfruantur, pereunt. Nam retrorsum istud in bonam partem dici Evangelii locus ille testatur, ubi Petro vitae hujus se amore diligenti respondit: Redi retro, Satanas . Quod autem posuit, qui cogitant mihi mala, Judaeorum significat improbas voluntates, quorum cogitationes non erant malae Domino, sed auctoribus suis. Cogitationes enim a cogdicunt mihi: Euge, euge. Ferunt confestim confusionem suam, qui usque ad illud perveniunt, ut se nequiter errasse cognoscant. Ferant, dixit, quasi pondus immensum.
Abbreviated transcription (Latin):
cos suos confundi petiit. qui cũ falsis
lauditionib irridebant. ita deuotos
optat ueracit̾ gaudere. qͥ spem suam
noscunt᷑ in dñi maiestate posuisse.
Sos enim non tantum letari. s ex
ultare dep̃catur. S quȩ sit ista exulta¬
tio consequent̾ exponitur. id ẽ dicant
semꝑ magnificetur dñs. Hec ẽ enĩ
ꝓfessio. que in et̾num gaudentes effi¬
cit xp̃ianos. quȩ quamius iugit̾ dicat᷑.
tam̃ semꝑ appetitur. De ista siquidẽ
sententia pascebatur & in isto scło iob.
qui erat afflictione corꝑis grauiter
sauciatꝰ. dicendo. Dñs dedit dñs ab¬
stulit. sicut dño placuit ita factũ est:¬

Expanded text:
os confundi petiit, qui eum falsis laudationibus irridebant, ita devotos optat veraciter gaudere, qui spem suam noscuntur in Domini majestate posuisse. Eos enim non tantum laetari, sed et exsultare deprecatur. Sed quae sit ista exsultatio consequenter exponitur; id est, et dicant semper: Magnificetur Dominus. Haec est enim professio, quae in aeternum gaudentes efficit Christianos; quae quamvis jugiter dicatur, tamen semper appetitur. De ista siquidem sententia pascebatur et in isto saeculo Job, qui erat afflictione corporis graviter sauciatus, dicendo: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factu
Abbreviated transcription (Latin):
sariam petit. ut iam quia mors uitari
non debuit. saltim resurrectio festina
succederet. Cum dicit enim. adiutor
& liberator: ostendit pacientiã diuer¬
sarum scilicet passionum. unde & ipse
psalmꝰ fecit initium. Quappt̃ totus
uirtuti pacientie merito deputatur.
qui & eodem fine concluditur. Con
runt. quando ipsum audiuimus
docentem. quem adoramꝰ auctorem.
Nam licet uniuersos psalmos mag¬
no honore ueneremur. nescio quid
tamen dulciꝰ accipit᷑. cum aliquid
de sc̃a incarnatione ꝓfert᷑. Omnis
enim fidelis gratissime suscipit. per
quam noscit᷑. eẽ. liberatꝰ. Et respice
quo ordine psalmi huiꝰ contextio dis¬
ponatur. Primum loquit᷑ eccłia qͣsi
rudes docens. quasi trepidos confortats.
quasi incompositos p̾parans. ut se¬
quentia uerba dñi saluatoris libenti
animo salutarit᷑ ppłs p̾paratꝰ audiret.

Expanded text:
sariam petit; ut jam quia mors vitari sariam petit; ut jam quia mors vitari non debuit, saltem resurrectio festina succederet. Cum enim dicit: Adjutor et liberator, ostendit patientiam diversarum videlicet passionum, unde et ipse psalmus fecit initium. Quapropter totus virtuti patientiae merito deputatur, qui et eodem fine concluditur. Concrunt, quando ipsum audivimus docentem, quem adoramus auctorem. Nam licet universos psalmos magno honore veneremur, nescio quid tamen dulcius accipitur, cum aliquid de sancta incarnatione profertur. Omnis enim fidelis gratissime suscipit, per quam noscitur esse liberatus. Et respice quo ordine psalmi hujus contextio disponatur. Primum loquitur Ecclesia quasi rudes docens, quasi trepidos confortans, quasi incompositos praeparans, ut sequentia verba Domini Salvatoris libenti animo salutariter populus praeparatus audiret.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe. qm̃ letabatur in dño. in quo
reuera sunt om̃ia ꝓfutura. S ne hane
exultationem quibꝰ cũq crederes con¬
cedendam. addidit. Qui diligunt
silutare tuum. id ẽ qͥ me spiritali cari¬
tate ꝑquirunt. & mandatis meis
re uoluissent. ne sibi quispiam meri
ma loquit᷑ humanitatis assumpte.
Egenus & pauꝑ sum. Egenꝰ. quia
humanitas subueniri sibi semper
eget adño. Pauꝑ. quia nisi diuina
gr̃a clarificetur. de se om̃ino tenius
esse cognoscitur. S ne istam pauꝑta¬
tem uilẽ abiectamq iudicares. addid̾.
Dñs curam habet mei: scilicet de quo
dicturus erat. Hic est filiꝰ meus di¬
lectꝰ. in qͦ mͥ bene complacui. O pauꝑ¬
tatem. thesauris om̃ib diciorẽ. Pauꝑ
enim de nr̃o. diues de suo ẽ. Qui id̾o
indigentiam humanitatis assumpsit.
ut habundantie sue nos faceret. ẽẽ. par¬
ticipes. Adutor m̃s & liberator m̃s
esto. dñe ne tardaueris. De adiutorio
& de ꝓtectione securꝰ celeritatem neces¬

Expanded text:
ippe, quando laetabatur in Domino, in quo revera sunt omnia profutura. Sed ne hanc exsultationem quibuscunque crederes concedendam, addidit, qui diligunt salutare tuum; id est, qui me spirituali charitate perquirunt, et mandatis meis re voluissent, ne sibi quispiam meritma loquitur humanitatis assumptae: Egenus et pauper sum. Egenus, quia humanitas subveniri sibi semper eget a Domino. Pauper, quia nisi divina gratia clarificetur, de se omnino tenuis esse cognoscitur. Sed ne istam paupertatem vilem abjectamque aestimares, addidit, Dominus curam habet mei; scilicet de quo dicturus erat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . O paupertatem thesauris omnibus ditiorem! Pauper enim de nostro, dives de suo est; qui ideo indigentiam humanitatis assumpsit, ut tor meus et liberator meus es tu: Domine, ne tardaveris. De adjutorio et de protectione securus celeritatem neces
Abbreviated transcription (Latin):
p̃paratum est ad nocendum. potentiꝰ
esse iudicans lesiones ad utilitatem
conuertere. quam causas maloꝵ radi¬
citus amputare. Nam qͦmͦ beneficioꝵ
tuoꝵ cognoscerentur signa. si & adu̾se
partis non monstrarentur indicia.S¬

Expanded text:
praeparatum est ad nocendum; potentius praeparatum est ad nocendum; potentius esse judicasti laesiones ad utilitatem convertere, quam causas malorum radicitus amputare. Nam quomodo beneficiorum tuorum cognoscerentur signa, si et adversae parti non monstrarentur indicia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ comples orbem terrarũ diuerso flore
p̾mioꝵ. Conditionẽ subisti mortis.
qui uitam creaturis tribuisti uniuersis.
Tantaq in sc̃a incarnatione humili:¬
tas. quanta est in diuinitate in comp᷑¬
hensibilis maiestas. Per te enim admi¬
rande dñe pena facta est et̾na reqͥes.
passio remediabilis. mors fidelium.
salutis introitꝰ. Hec enĩ ꝑpetue dat
uiuere. quȩ solebat extinguere. Non
in iuria. qm̃ quȩ uitam omiũ suscep̃
merito uis ꝑemptionis amisit. Dato
in dedecore. manet in honore. qͣndo
fecisti potentes. Nullꝰ regum egentib
tuis par ẽ. Hullȩ purpure piscatoꝵ
tuoꝵ retib adequant᷑. quando ille i
mundanas tempestates inpellunt.
hec ad litus et̾nę securitatis adduciNs.
Pauꝑ de nobis. diues ex tuo. Factus
es sociꝰ mortalitatis nr̃e. ut nos par¬
ticipes redderes ȩtͣnitatis tuȩ. Suꝑbiã
humilitate. aculeum leta morte
ꝓsternis. Nosti enĩ bona facere per

Expanded text:
qui comples orbem terrarum diverso flore qui comples orbem terrarum diverso flore praemiorum; conditionem subiisti mortis, qui vitam creaturis tribuisti universis. Tantaque fuit in sancta incarnatione humilitas, quanta est in Divinitate incomprehensibilis majestas. Per te enim, admirande Domine, poena facta est aeterna requies, passio remedialis, mors fidelium salutis introitus. Haec enim perpetue dat vivere, quae solebat exstinguere; non injuria, quoniam quae vitam hominum suscepit, merito jus peremptionis amisit. Data in dedecore, manet in honore: quia rfecisti, potens es! Nullus regum egentibus tuis par est; nullae purpurae piscatorum tuorum retibus adaequantur; quando illae in mundanas tempestates impellunt, haec ad littus aeternae securitatis adducunt. Pauper de nobis, dives ex tuo. Factus es socius mortalitatis nostrae, ut nos participes redderes aeternitatis tuae. Superbiam humilitate curas, ac lethum morte prosternis. Nosti enim bona facere per
Abbreviated transcription (Latin):
Fit gͦ magna. preciosa. diues anima.
cum se ex ꝓprio pauꝑem. eeͤ. cognoscit.
potens. si humilitatem saluberrimã
in carne. que in ethere suꝑbi angeli
ꝓbantur amisse. Ad te enim sc̃e dñe
mior redderis supplicatione curuatis.
Hr̃a tͥ humilitas accepta est. amas qd̾
ꝓpt̾ te nͨ queris. desid̾as qͦ ñ indiges.
Ipsa est enim uite nr̃e mat̾. germana
caritatis. estuantis animę singulare
p̾sidium. contraria debellatrixq suꝑ¬
bie. ut sicut illa ꝑ diabolum origo cri¬
minum. ita ista ꝑ te noscitur fõns
bilitare uolusti. ut eam n solum p᷑ciꝑe
s etiam susciꝑe dignareris. Subisti qͥppe
in assumpta hominis natura iudicium.
qͥ iudicaturus es mundum. Cesus fla¬
gellis es. qui exaltas & humilias reges.
Pertulisti in facie odiosos conspectus.
angłi. Felle potatus es. qͥ humanum
genꝰ sic habiusti dulce. ut rerũ dñs
naturã serui dignareris assumere.
Pacienter corona spineam suscepisti.

Expanded text:
Fit ergo magna, pretiosa, dives anima, Fit ergo magna, pretiosa, dives anima, cum se ex proprio pauperem esse cognoscit; potens, si humilitatem saluberrimam in carne quae in aethere superbi angeli probantur amisisse. Ad te enim, sancte Domine, mior redderis supplicatione curvatis. Nostra tibi humilitas accepta est. Amas quod propter te non quaeris, desideras quo non indiges. Ipsa est enim vitae nostrae mater, germana charitatis, aestuantis animae singulare praesidium, contraria debellatrixque superbiae; et sicut illa per diabolum origo criminum, ita ista per te noscitur fons bilitare voluisti, ut eam non solum praecipere, sed etiam suscipere dignareris. Subiisti quippe in assumpta hominis natura judicium, qui judicaturus es mundum; caesus es flagellis, qui exaltas et humilias reges; pertulisti in faciem odiosos consputus  angeli; felle potatus es, qui humanum genus sic habuisti dulce, ut rerum Dominus naturam servi dignareris assumere; patienter coronam spineam suscepisti,
Abbreviated transcription (Latin):
duodenario. qͥ celos signoꝵ diuersitate
decorauit. qui annum menstruali ue¬
nustate composuit. qͥ uentos pͥncipales
terrene indigentiȩ ꝓuida dispositione
concessit. qui diei noctisq spacia horarũ
congrua quantitate diuisit. ut merito
& animȩ delucidationi hec supputatio
adhiberetur. quȩ tantarũ rerum natu¬
ralium dispositionib consecratur . R.es¬
tat nunc sapientissimi uiri qͥ floretis
uelocit̾ offeramꝰ. ꝑ quam lenissime illu¬
minatur cogitantis obtutꝰ. Intelligamꝰ
eum. diligamꝰ illum. & tunc animas
nr̃as uere cognoscumꝰ. si de illiꝰ largitate
sapiamus. Ip̃se enim magist̾ potens atq
ꝑfectus est. qͥ & uera dicit᷑ animȩ nr̃e.
& que dixerit eam facit illum inata
mente conspicere. In scola siquidẽ xp̃i
cor indocile nͨ potest inueniri. Qui
se ei tota mentis integritate tradiderit.
nec ignorare potest qd̾ querit. nec amit¬
tere qͣd̾ pia renuntiatione susceperit.

Expanded text:
duodenario, qui coelos signorum diversitate duodenario, qui coelos signorum diversitate decoravit, qui annum menstruali venustate composuit, qui ventos principales terrenae indigentiae provida dispositione concessit, qui diei noctisque spatia horarum congrua quantitate divisit, ut merito et ad animae dilucidationem haec supputatio adhiberetur, quae tantarum rerum naturalium dispositionibus consecratur. Restat nunc, sapientissimi viri, qui floretis velociter offeramus, per quam plenissime illuminantur cogitantis obtutus. Intelligamus eum, diligamus ipsum; et tunc animas nostras vere cognoscimus, si de illius largitate sapiamus. Ipse enim magister potens atque perfectus est, qui et vera dicit animae nostrae, et quae dixerit, eam facit illuminata mente conspicere. In schola siquidem Christi cor indocibile non potest inveniri, quoniam qui se ei tota mentis integritate tradiderit, nec ignorare potest quod quaerit, nec amittere quod pia remuneratione susceperit.
Abbreviated transcription (Latin):
retinetis aditores prudentissimi
ꝓprie dici hominis animã ethimologiȩ
ipsiꝰ consonatione docuimꝰ. sequestran¬
tes ab ea uocabula quȩ nominũ simili¬
tudine audientes confundere potuert̃
Secundo diffinitionem substantiȩ huiꝰ
cum sius expositionib ut datũ constat
absoluimꝰ. Tercio. quȩ sit eiꝰ qualitas¬
substantialis. Quarto monstrauumꝰ
quemadiodum anima formã habere
non possit. Quinto uirtutes morales
relate sunt. quę contra uicia huiꝰ scłi
uelud quȩdam arma fortit̾ opponunt᷑.
ne eiꝰ que sunt lecta narrauuꝰ. Octa¬
uo sedem ipsiꝰ uidiciũq descripsimus.
sius signis. ꝓ ut concessum iuidetur
ostensa est. Undecimo lucidã mentẽ
& plenam diuinitatis ꝓ captu nr̃e
possibilitatis attiginꝰ. Duodecimo
de spe futuri seculi ñnulla dño largi¬
ente memorata sunt. ut queͦ un morta¬
lem credimꝰ. ꝑhennes distributiones¬
habere nichilominꝰ sentiamꝰ. Clausi¬
mus itaq nr̃m munusculũ numero

Expanded text:
 adjutores prudentissimi, proprie dici animam etymologiae ipsius consonatione docuimus: sequestrantes ab ea vocabula quae nominum similitudine audientes confundere potuerunt. Secundo, definitionem substantiae hujus cum suis expositionibus, ut datum constat, absolvimus. Tersum est. Quarto, monstravimus quemadmodum anima formam habere non possit. Quinto, virtutes ejus morales relatae sunt, quae contra vitia hujus saeculi velut quaedam arma fortiter opponunturne ejus, quae sunt lecta, narravimus. Octavo, sedem ipsius judiciumque descripsimus. suis signis prout concessum videtur ostensa est. Undecimo, lucidam mentem et plenam divinitatis pro captu nostrae possibilitatis attigimus. Duodecimo, de spe futuri saeculi nonnulla Domino largiente memorata sunt; ut quam immortalem credimus, perennes distributiones nihilominus habere sentiamus. Clausimus itaque nostrum munusculum numero
Abbreviated transcription (Latin):
tib forari potest. Quo circa pater
apłicȩ qui cęlestes lutteras scĩs morib
reddidisti. prestante dõ tua inuitatio¬
ne ꝓuocatur. abyssos diuinas ingredi¬
ar. qͥ clemens errata corrigis. nec scuer
imputas qd̾ emendas. Sed antequam
enthecas spiritales attingam quȩdã
diuisis capitib quȩ sunt numero
decem & septẽ. estimo pregustanda:
ut cũ earũ rerũ locꝰ se intulerit.
magni nectaris potus suauissimis
delectationib hauriatur: C¬
rimũ de ꝓpħiȩ diuersis specieb nichi¬
lomimꝰ ÷ dicendũ. ut quȩ sit ista daui¬
tica possimꝰ distinctiꝰ edocere.
Scdo. cur in psalmoꝵ titulis quasi auctoꝵ¬

Expanded text:
tibus forari potest. Quocirca, Pater tibus forari potest. Quocirca, Pater apostolice, qui coelestes litteras sanctis moribus reddidisti, praestante Deo tua invitatione provocatus, abyssos divinas ingrediar: qui clemens errata corrigis, nec severus imputas, quod emendas. Sed antequam enthecas spirituales attingam, quaedam divisis capitibus, quae sunt numero decem et septem, aestimo praegustanda; ut cum earum rerum locus se intulerit, magni nectaris potus suavissimis delectationibus hauriatur. Primo: de prophetiae diversis speciebus nihilominus est dicendum, ut quae sit ista Davidica possimus distinctius edoceri. Secundo: cur in psalmorum titulis, quasi aucto
Abbreviated transcription (Latin):
canant noscuntur modis om̃ib
ignorare. Melos siquidem
blandum animas oblectat. s ñ
compellit ad lacrimas fructuosas.
Permulcet aures. s non ad superna
erigit audientes. Corde aut̃ con¬
pungimur. si qͦd ore dicimꝰ animad¬
uertere ualeamꝰ. sicut in psalterio legi¬
tur. Beatus popłs qui intelligit ui-¬
bilationem. Et iterum. Qm̃ rex oĩs
terre ds. psallite sapienter. Phylippꝰ
chum ẏsaiam legere cognouisset. scrip¬
turas ei scãs competenter exposuit.
Qui postquã qd̾ legebat aduertit. statĩ
grãm bapthysmatis exquisiurit. &
mox ꝑfecte munera salutis accepit.
In ęuũgło etiam dñs ait. Omis qui
audit uerbum regni & ñ intelligit.
uenit malꝰ. & rapit qd̾ seminatũ est
in corde erꝰ. Unde congrue datur
intelligi. Hec illis ñ ꝓuenire posse.
qui scripturas scãs puro corde merent᷑
aduertere:. De qua pulchre pater
iheronimꝰ ait. Margaritũ quoddã
est scriptura diuina. & ex multis par¬

Expanded text:
canant, noscuntur modis omnibus canant, noscuntur modis omnibus ignorare. Melos siquidem blandum animos oblectat, sed non compellit ad lacrymas fructuosas; permulcet aures, sed non ad superna erigit audientes. Corde autem compungimur, si quod ore dicimus, animadvertere valeamus, sicut in Psalterio legitur: Beatus populus qui intelligit jubilationem . Et iterum: Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite sapienter . Philippuchum Isaiam legere cognovisset, Scripturas ei sanctas competenter exposuit; qui postquam quod legebat advertit, statim gratiam baptismatis exquisivit, et mox perfectae munera salutis accepit. In Evangelio etiam Dominus ait: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit quod seminatum est in corde ejus . Unde congrue datur intelligi haec illis provenire non posse qui Scripturas sanctas puro corde merentur advertere: de quo pulchre Pater Hieronymus ait: Margaritum quoddam est Scriptura divina, et ex multis par
Abbreviated transcription (Latin):
in uasis psalmoꝵ ueritatem tuam.
Reuera uasa ueritatis quȩ tot ututes
capunt tot diuinis odorib farti¬
untur. tot thesauris çȩlestib cumu¬
lantur. ydriȩ quȩ uinũ celeste reci¬
pientes. puritatem eiꝰ semꝑ in noui¬
tate custodiunt. Dulcedo mirabilis.
quȩ scłi corruptionib non acescit.
s in sua ꝑmanens dignitate. gr̃a sẽꝑ
purissime suauitatis augetur. A po¬
theca ualde copiosa. de qua cũ bibars
tam magni terraꝵ popłi: ubertas
eiꝰ nescit expendi. Quam mirabilis
aut᷑ ex ipsis ꝓfluit suauitas ad canen¬
dum. Oulcisonũ organũ. humanis
uocib emulantur.Tubarũ sonitꝰ
grandiloquis clamorib reddunt.
uocalem cytharam uiuentiũ cordan
ꝑmutione componunt. Et quicqͥd
ante instrum̃tis musicis uidebatur
agi. nunc ꝓbatur ꝑ rationales sub¬
stantias explicari. Uerumptamen
nequaquam nobis ut psittacis me¬
rulisq uernandum est. qui dum
uerba nr̃a conantur imitari. qͥd tam̃

Expanded text:
in vasis psalmorum veritatem tuam. in vasis psalmorum veritatem tuam. Revera vasa veritatis, quae tot virtutes capiunt, tot divinis odoribus farciuntur, tot thesauris coelestibus cumulantur. Hydriae quae vinum coeleste recipientes, puritatem ejus in novitate semper custodiunt. Dulcedo mirabilis, quae saeculi corruptionibus non acescit; sed in sua permanens dignitate, gratia semper purissimae suavitatis augetur. Apotheca valde copiosa, de qua cum bibant tam magni terrarum populi, ubertas ejus nescit expendi. Quam mirabilis autem ex ipsis profluit suavitas ad canendum! dulcisonum organum humanis vocibus aemulantur; tubarum sonitus grandiloquis clamoribus reddunt: vocalem citharam viventium chordarum permixtione componunt; et quidquid ante instrumentis musicis videbatur agi, nunc probatur per rationales substantias explicari. Verumtamen nequaquam nobis, ut psittacis merulisque vernandum est, qui dum verba nostra conantur imitari, quid tamen