comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causam populi teneto. Et senatori necessarium nosge
ualeat erario quos socios resp. habeat: quos amicos
quos stipendiarios qua quisq sit lege: conditione
federe tenere consuctudinem descernendi: nosse
tius flaminius. & M. claudius Marcellus senatũ
ꝑlegerunt. Princeps insenato tertium lectus.P.Sci¬
inqua tres continui principes senatus fuere.M.
Fabius ambustus.Fabus Rutisianus filius. ꝙ fabius

Expanded text:
causas populi teneto, est senatori necessarium nosse valeat aerario, quos socios res publica habeat, quos amicos, quos stipendiarios, qua quisque sit lege, condicione, foedere —, tenere consuetudinem decernendi, nosse ctius Flamininus et M. Claudius Marcellus senatum per legerunt; princeps in senatu tertium lectus P. Sciqua tres continui principes senatus, M. Fabius Ambustus, Fabius Rullianus filius, Q. Fabius
Abbreviated transcription (Latin):
rit: consequens est hominem homini insidiari nefas
titia. Iure gentium introducta sunt bella: discretae
gentes regna condita: dominia distincta. agris ter¬
mini positi: adificia collata comertia: emptiones. ue¬
ditiones: locationes: conductiones: obligationes
institute exceptis quibusdam: quae aiure ciuili in¬
troducta sunt. Ulpianus lus ciuise est quod ex le
gibus plebiscitis:senatus consultis: decretis princi¬
pum: auctoritate prudentium uenit. Ius praetorũ
autem quod praetores introduxerunt: adiuuancsi
tatem publicam: quod & honorarium dicitur ab

Expanded text:
it, consequens est hominem homini insidiari nefas it, consequens est hominem homini insidiari nefas Ex hoc iure gentium introducta bella, discretae gentes, regna condita, dominia distincta, agris termini positi, aedificia collocata, commercium, emptiones uenditiones, locationes conductiones, obligationes institutae: exceptis quibusdam quae iure ciuili introducta‹e› sunt. 6 Ulpianus libro gibus, plebis scitis, senatus consultis, decretis principum, auctoritate prudentium uenit. Ius praetorium est, quod praropter utilitatem publicam. Quod et honorarium dicitur, ab
Abbreviated transcription (Latin):
quo separantes: licitum ab illicito discernentes: bo¬
nos non solum maetu poenarum: uerum etiam praemio¬
rum quo ex hortatione efficere cupientes. uerã
nisi fallor philosophiam non simulatam affectantes: publi¬
cum ius insacris: & sacerdotibus: & in magistratibuo
consistit. Primarium ius tripartitum est: collectum ẽ¬
enim exc naturalibus praeceptis aut gentium: aut ciui¬
libus. ius naturale est: quod natura omnia auimalia
docuit: namius istud non solum humani generis pro¬
prium est: sed omnium animasium: quae interra ma
riq nascuntur: Auium quoq commune est: Ius gen¬
tium est: quo gentes humanae utuntur. quod a na¬
turali procedere facile intelligere licuit: quia ilt&
omnibus animalibus: hoc solis hominibus interse cõ
Nam iure hoc conuenit: ut quod quisq ob tutelam
corporis sui fecerit: iure fecisse existimetur: & cum
inter eos coniunctionem quandam natura constitue

Expanded text:
quo separantes, licitum ab illicito discernentes, boquo separantes, licitum ab illicito discernentes, bonos non solum metu poenarum, uerum etiam praemiorum quoque exhortatione efficere cupientes, ueram nisi fallor philosophiam, non simulatam affectantes. Hucum ius in sacris, in sacerdotibus, in magistratibus constitit. priuatum ius tripertitum est: collectum etenim est ex naturalibus praeceptis aut gentium aut ciuilibus. Ius naturale est, quod natura omnia animalia docuit: nam ius istud non humani generis proprium, sed omnium animalium, quae in terra, quae in mari nascuntur, auium quoque commune est. hinc detium est, quo gentes humanae utuntur. quod a naturali recedere facile intellegere licet, quia illud omnibus animalibus, hoc solis hominibus inter se comnam iure hoc evenit, ut quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, iure fecisse existimetur, et cum inter nos cognatione
Abbreviated transcription (Latin):
rum concordat. Est enim lex nil aliud nisi recta:
& auumine deorum tracta ratio ĩpans honesta probi¬
corpora nostra sine mente sic ciuitas sine lege suis
patribus partibus & ueruis: ac sanguine & membris
uti non potest. Legum minisni magistratus segum i¬
ter pretes uidices. legum deniq idcirco omnes serui
sumes ut liberi esse possimus. Et quando alegibus ius¬
ciule contemnendum putat. is uincula refellit non mõ
iudiciorum sed etiam utilitatis. uirȩq communis. Est¬
enim iusciuile. quod neq iflecti gratia. neꝙ ꝑfrigi
potentia: neq adulterari pecunia possit: quod si non
modo oppressum. sed etiam desertur: aut negligenti
asseruatum erit: nihil est quod quisquam sese habere
certum aut a patre acceptum: aut relicturum siberis
uistitia appellatum est. Nam & eleganter celsue
diffinit. Ius est ars equi & boni: cuius merito. quis
nos sacerdotes appellat. iustitiam namq colunus:
& boni & ȩqui notitiam profitemur: aquum abini¬

Expanded text:
rentur. est enim lex nihil aliud nisi recta et a numine deorum tracta ratio, imperans honesta, prohicorpora nostra sine mente, sic civitas sine lege suis partibus ut nervis ac sanguine et membris uti non potest. legum ministri magistratus, legum interpretes iudices, legum denique idcirco omnes servi sumus ut liberi esse possimus. quid est, Qcivile contemnendum putat, is vincula revellit non modo iudiciorum sed etiam utilitatis vitaeque communis;  ius civile? quod neque inflecti gratia neque perfringi potentia neque adulterari pecunia possit; quod si non modo oppressum sed etiam desertum aut neglegentius adservatum erit, nihil est quod quisquam sese habere certum aut a patre accepturum aut relicturum liberis ustitia appellatum: nam, ut eleganter Celsus definit, ius est ars boni et aequi. Cuius merito quis nos sacerdotes appellet: iustitiam namque colimus et boni et aequi notitiam profitemur, aequum ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
queq cum patribus aguntur modica sunto: id est mo¬
desta atop sedata. Actor enim moderatur ea. Fingit
non mentem: ac uoluntates: sed poene uultus eorum a¬
animus: sed quid ꝑse ip̃e expectari uelit. Hinc ius¬
sa sunt tria ut adsit. Nam grauitatem res habet qñ
frequens ordo est. Ut loco dicat idest rogatꝰ. aut modo
ne sit infinitus. Nam breuitas non modo senatoris: sed
etiam oratoris magna laus est insententia. Nec est
quod fit ambitione sȩpissune. Inea autem lege statu¬

Expanded text:
que in patribus agentur, modica sunto', id est modesta atque sedata. Actor enim moderatur et fingit non modo mentes ac voluntates, sed paene vultus eorum aanimus, sed qui per se ipse spectari velit. Huic iussa tria sunt: ut adsit, nam gravitatem res habet, frequens ordo est; ut loco dicat, id est rogatus; ut modo, ne sit infinitus. Nam brevitas non modo senatoris sed etiam oratoris magna laus est in sententia, nec est quod fit ambitione saepissime —, nisi aut peccan
Abbreviated transcription (Latin):
ut lecti insenatores religiosius: & minore molestia
senatorio munere fungerentur sanxit. ut prius
ꝗͣ consideret quisq thure: ac mero supplicaret ap̃
aram eius dei. in cuius templo coiretur. & ne plusꝗ
& idibus: ne ue septembri: & octobri mense ullos
adesse alios necesse esset. ꝙͣ sorte ductos. ꝑ quoꝵ
numerum decreta conspici possent duobus autem iu¬

Expanded text:
 lecti probatique et religiosius et minore molestia senatoria munera fungerentur, sanxit, ut prius quam consideret quisque ture ac mero supplicaret apud aram eius dei, in cuius templo coiretur, et ne plus ndis et Idibus, neue Septembri Octobriue mense ullos adesse alios necesse esset quam sorte ductos, per quorum numerum decreta confici possent; sibique i
Abbreviated transcription (Latin):
let: faciendum inphilosophia quoq existimo. Cum
censuit aliquis quod mihi ex parte placuit: iubeo il¬
lum diuidere sententiam: & sequor.Cicero lentulo¬
cum sententia bibuli pronuntiata esser: ut tresle¬
gati regem reducerent: hortensu: ut tu sine exer¬
citu reduceres: tertia uolcatũ. ut Pompeius reducet
Postulatum est bibuli sententia diuideretur: quod at̃¬

Expanded text:
let, faciendum ego in philosophia quoque existimo: cum censuit aliquis quod ex parte michi placeat, iubeo illum dividere sententiam et sequor. Pro eocum sententia prima Bibuli pronuntiata esset, ut tres legati regem reducerent, secunda Hortensi, ut tu sine exercitu reduceres, tertia Volcaci, ut Pompeius reduceret, postulatum est, ut Bibuli sententia divideretur. quat
Abbreviated transcription (Latin):
prouinciis praetorum:& legationibus: & de caete¬
ris rebus decernebat. ut ante ꝗͣ rogatio lata esset
in senatu nihil est factum: quod dies magna ex ꝑte
consumptus altercatione consulis: & caninii.Item¬
halendas februarias ꝑlegem papiam: id quod scis
non põt. neq mense februario toto nisi ꝑfectis aut
natus institit cornutum: ut referret statim de tuis
luieris. Ille se considerare uelle. Cum ei magnum
conuitium asenatus cuncto fieret: quinq tribuni ple¬

Expanded text:
inciis praetorum et de legationibus et de ceteris rebus decernebat ut ante quam rogatio lata esset in senatu nihil est confectum, propterea quod dies magna ex parte consumptus est altercatione Lentuli cte K. Februarias per legem Pupiam, id quod scis, non potest neque mense Febr. toto nisi perfectis aut natus institit Cornutum ut referret statim de tuis litteris. ille se considerare velle. Cum ei magnum convicium fieret cuncto a senatu, quinque tribuni ple
Abbreviated transcription (Latin):
cura operum publicorum uicorum: aquarum aluci
tiberis frumenti populo diuidendi: praefectura ur¬
bis triumuiratu legendi senatum: & recognoscendi
dato. Domitianus autem magistratibus urbicis pro¬
uinciarumq praesidibus cohercendis tantum curȩ
adhibuit. ut neq modestiores unquam: neq iustiores

Expanded text:
curam operum publicorum, uiarum, aquarum, aluei Tiberis, frumenti populo diuidundi, praefecturam urbis, triumuiratum legendi senatus et alterum recognoscendi atu petendi. magistratibus quoque urbicis prouinciarumque praesidibus coercendis tantum curae adhibuit, ut neque modestiores umquam neque iustiores
Abbreviated transcription (Latin):
Helius lampridius scribit: matrem suam insenatum
rogari fecisse: quae cum uenisset rogata a consule
subsellium scribendo affuit: idest senatus consulti
de legibus matronalibus: quae quo uestitu incede¬
ret: quae cui crederet: quae adcuius osculum ueni¬
ret: quae pilento: quae equo: quae saginario: quae
signo ueheretur: quae carpento molari: quae sella
quae aurum uel geminam incalciamentis haberet. cõ¬

Expanded text:
senatus habuit, matrem suam in senatum rogari iussit, quae cum venisset, vocata ad consulum subsellia scribendo adfuit, id est senatus consulti de legibus matronalibus: quae quo vestitu incederet, quae cui cederet, quae ad cuius osculum veniret, quae pilento, quae equo, quae sagmario, quae asino veheretur, quae carpento mulari, quae boum, quae aurum vel gemmas in calciamentis haberent.
Abbreviated transcription (Latin):
Hadrianum dicit senatus fastigium in tantum.
extulisse. difficile faciens senatores: ut cum ar¬
cenium ex praefecto praetorii ornamentis consula¬
ribus praeditum faceret senatorem: nihil se ampliꝰ
habere quod in eum conferret ostenderit. luliusq¬

Expanded text:
rfuit. senatus fastigium in tantum extulit, difficile faciens senatores ut, eum Attianum ex praefecto praetorii ornamentis consularibus praeditum faceret senatorem, nihil se amplius habere quod in eum conferri posset ostenderit, eq
Abbreviated transcription (Latin):
habet. senatorum affluentem numerum deformi
& incondita turba. Erant enim supra mille. & ꝗ
modum pristinum: & splendorem reduxit: duabus
sectionibus prima ipsorum arbitratu: quo uir ui¬
rum legit secunda suo & agrippe quo tempore ĩ¬
senatum sorica subueste munitus. ferroq cinctus
praesedit: quosdam ad excusandi se uerecundiam¬
compulit: seruauitq etiam etxcusantibus insignia
uestĩs. & spectandi in orchestra epulandiq publi¬
mos ordines: & exhaustos cede uaria. & conta¬
minatos ueteri negligentia purgasse: supplessecp
recensito senatu. & equite submotis indignissimis
& honestimo quoq italicorum: & prorincialium allec¬

Expanded text:
suit. Senatorum affluentem numerum deformi et incondita turba—erant enim super mille, et qmodum pristinum et splendorem redegit duabus lectionibus: prima ipsorum arbitratu, quo uir uirum legit, secunda suo et Agrippae; quo tempore existimatur lorica sub ueste munitus ferroque cinctus praesedicompulit seruauitque etiam excusantibus insigne uestis et spectandi in orchestra epulandique publimos ordines et exhaustos caede uaria et contaminatos ueteri neglegentia purgauit suppleuitque recenso senatu et equite, summotis indignissimis et honestissimo quoque Italicorum ac prouincialium allec
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. Die senatus uunquam patres nisi curia salu¬
tase. & quidem sedentes ac nominati singulos nullo
se mouente: etiam discedens eo modo sedentibus ua¬
rus incuria medius inter consulum sellas. tribunitio
cum potuit senatui interfuit: etiam si nihil esset re¬
serendum: Si Romȩ fint. Si isq aliquid referre uo¬
uoluit: etiam de campauia ip̃e uenit. Uaria etiam¬

Expanded text:
stipem'. die senatus numquam patres nisi in curia salutauit et quidem sedentis ac nominatim singulos nullo submonente; etiam discedens eodem modo sedentibus uarus in curia medius inter consulum sellas tribunicio cum potuit, interfuit senatui, etiamsi nihil esset referendum, si Romae fuit; si vero aliquid referre voluit, etiam de Campania ipse venit.Comiti
Abbreviated transcription (Latin):
sultum ꝑdiscessionem fieret transeuntem eum in alte¬
ram ꝑtem inqua pauciores erant secutus est nemo.
aliis manum porrigentibus: asiis pedibus insenten¬
tiam euntibus plerisq uerbo consentientibus condi¬
tum est senatus consultum: Sententia nunc quo ro¬

Expanded text:
sultum per discessionem forte fieret, transeuntem eum in alteram partem, in qua pauciores erant, secutus est nemo.aliis manus porrigentibus, aliis pedibus in sententias euntibus, plerisque verbo consentientibus conditum est senatus consultum, itum deinde ad
Abbreviated transcription (Latin):
primo: de supplicationibus referebatur quo in gene¬
re senatores deesse non solent. Coguntur enim nõ
pignoribus:sed eorum quorum de honore agit
gratia: quod idem fit cum de triumpho refertur: Ita
sine cura: consules sunt: ut poene liberum sit sena¬
eius belli ciuitas intenta erat. ut P. Cornelius consus
ediceret: qui senatores essent: quibus ꝙ insenatu
sententiam dicere liceret:quiq inmagistratu essẽt
nequis eorum longius aburbe Roma abiret: ꝗͣ unde
ria senatores  in suis quidem ꝑiculis mutare uestem
solebant: in meo ꝑiculo Senatus mutata ueste fuit¬

Expanded text:
est. de supplicationibus referebatur, quo in genere senatores deesse non solent. coguntur enim non pignoribus, sed eorum de quorum honore agitur gratia; quod idem fit, cum de triumpho refertur. ita sine cura consules sunt ut paene liberum sit senaeius belli civitas intenta fuit, ut P. Cornelius consul ediceret, qui senatores essent quibusque in senatu sententiam dicere liceret, quique minores magistratus essent, ne quis eorum longius ab urbe Roma abiret, quam unde ria senatores ne in suis quidem periculis mutare vestem solebant: in meo periculo senatus veste mutata fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ungunto & infra. iam ludi publici cum sint cauea
eireoq conclusi sint corporum concertationes cursu
& pugilatione iuctantum: curriculisq equorum us¬
ꝗ ad certam uictoriam: incirco constitutis cauea cã
ge praescribitur. Assentiorꝙ Platoni: nil tam facile
nanimos teneros atq molles influere ꝗͣ uarios canẽ¬
di sonos: quorum uix diciposset quanta sit uis in u¬
tranq partem.: nanq & incitat languentes. & lan¬
guefacit eoccitatos : & tum retrabit animos tum cõ¬

Expanded text:
udicet. 38 Iam ludi publici quoniam sunt cavea circoque divisi, sint corporum certationes cursu et pugillatu et luctatione curriculisque equorum usque ad certam victoriam ‹in› circo constitutae, cavea cange praescribitur. Adsentior enim Platoni nihil tam facile in animos teneros atque mollis influere quam varios canendi sonos, quorum dici vix potest quanta sit vis in utramque partem. Namque et incitat languentis, et languefacit excitatos, et tum remittit animos tum con
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuisse diem effigiem quandam argutam. & loqua¬
cem ridiculi gratia. que in pompa nebi solita sitͥ
Cato in marcum cȩcisium quid ego cum illo dis sep¬
tem amplius. quem ego deniq eredo in pompa uisi¬
tatum ire ludis pro Eiceria. atq cum spectatoribus
pompa antiquorum inter ceteras ridiculas formodo¬
losas ire solebatꝰ: mnagnis malis. ac late dehiscens. &
ingentem dentibus sonitum faciens de qua Plautus
ait. quid si adludos me pro manduco locem: quap
dire crepito dentibus: petreia autem appellabatur
ab acri uitio scilicet petra abundantis appellata. fuit¬

Expanded text:
batur effigies quaedam arguta et loquax ridiculi gratia, quae in pompa vehi solita sit. Cato in Marcum Caecilium: „Quid ego cum illo dissertem amplius, quem ego denique credo in pompa vectitatum ire ludis pro citeria, atque cum spectatoribus pompa antiquorum inter ceteras ridiculas formidolosasque ire solebat magnis malis ac late dehiscens et ingentem sonitum dentibus faciens, de qua Plautus ait: «Quid si ad ludos me pro manduco locem? Quapropter? Clare crepito dentibus». Mancina tifata appellaab agri vitio, scilicet petreia appellata.
Abbreviated transcription (Latin):
uotiuis circensibus: ut correptus ualitudine lectica
in auentino uinonis reginae prodigiumq id ad ma¬
tronas ꝑtinere aruspices rum respondissent: donoꝗ
diuam placandam esse: aedilium curuliura edicto
incapitolium conuocate quibus inurbe Roma: in¬
traq decunum lapidem ab urbe domicisia essent. ip̃e
uter se quinq & uiginti deligerunt: ad quas eoro¬
tibus stigem conferrent. Inde donum pelius aurea
facta. Lataq in auentinum pureq & caste a matronis
sacrificatum: confcstim ad aliud sacrificium eidem ab
decemuiris edicta dies. cuius talis ordo fuit. Ab aede
apolsinis bones foeminȩ albe due porta carmentali
in urbem ducte. post cas duo signa cupressea unonis
reginc portabantur. Tum septem & iuginti uirgi¬
nes longam indutae uestem carmen in lunonem
reginam canentes ibant. illa tempestate forsan
laudabile rudibus ingenis uunc ab horrens. & in¬
conditum si referatur: uirginum ordinem sequebã¬
tur decem unti coronat. laurea. praetext̾iꝙ. a por¬

Expanded text:
uotiuis circensibus, ut correptus ualitudine lectica in Auentino Iunonis reginae; prodigiumque id ad matronas pertinere haruspices cum respondissent donoque diuam placandam esse, aedilium curulium edicto in Capitolium conuocatae quibus in urbe Romana intraque decimum lapidem ab urbe domicilia essent, ipsae inter se quinque et uiginti delegerunt ad quas ex dotibus stipem conferrent; inde donum peluis aurea facta lataque in Auentinum, pureque et caste a matronis sacrificatum. confestim ad aliud sacrificium eidem diuae ab decemuiris edicta dies, cuius ordo talis fuit. ab aede Apollinis boues feminae albae duae porta Carmentali in urbem ductae; post eas duo signa cupressea Iunonis reginae portabantur; tum septem et uiginti uirgines, longam indutae uestem, carmen in Iunonem reginam canentes ibant, illa tempestate forsitan laudabile rudibus ingeniis, nunc abhorrens et inconditum si referatur; uirginum ordinem sequebantur decemuiri coronati laurea praetextatique. a por
Abbreviated transcription (Latin):
liuius xxu. censuerunt patres apollini ludos uo¬
uendos. faciendosq: & quando ludi essent facti
duodecim milia aeris prȩtorii adrem diuinam
& duas hostias maiores dandas. Asterum senatus
consultum: ut decem uiri sacrum graeco ritu fa¬
cerent: hisq hostuis: Apolsini boue aurato: & ca¬
pris duabus albis auratis. Latone boue foemina
aurata: sudos prator incirco maximo cum fac¬
turus esset edixit ut populus qui eos ludos spe¬
taret. stiꝑem apollini quantum commodum esset
conferret. hȩc est origo sudorum apollinarium
omni caerimoniarum genere fuit. Ludi appollina

Expanded text:
sent, censuerunt patres Apollini ludos uouendos faciendosque et quando ludi facti essent, duodecim milia aeris praetori ad rem diuinam et duas hostias maiores dandas. alterum senatus consultum factum est ut decemuiri sacrum Graeco ritu facerent hisce hostiis, Apollini boue aurato et capris duabus albis auratis, Latonae boue femina aurata. ludos praetor in circo maximo cum facturus esset, edixit ut populus per eos ludos stipem Apollini quantam commodum esset conferret. haec est origo ludorum Apollinarium,omni caerimoniarum genere fuit. cum Hanniba
Abbreviated transcription (Latin):
commiserint agitari & ꝑ terreri furiarum thedis
ardentibus. sua quenq fraus: & suus terror ina¬
xime uecat: suum quenq scelus agitat. amentia
afficit suae male cogitationes amentiaeq animi teͣ¬
terrent. Hae sunt impiis assiduae domesticae¬
nimas elicere: cum puerorum extis deos manes ad te¬

Expanded text:
commiserint agitari et perterreri Furiarum taedis commiserint agitari et perterreri Furiarum taedis ardentibus. Sua quemque fraus et suus terror maxime vexat, suum quemque scelus agitat amentiaque adficit, suae malae cogitationes conscientiaeque animi terrent; hae sunt impiis adsiduae domesticaenimas elicere, cum puerorum extis deos manis ma
Abbreviated transcription (Latin):
mus quae poena diuina sit: & opinionibus uulgi rapi¬
mur in erorem nec uera cernimus. Morte aut dolor
corporis: aut luctu anuni: aut offensione iudicii
hominum miserias ponderamus: quae fateor huma¬
na esse: & mnultis bonis uiris accidisse. Sceleris est
poena tristis: & praeter eos euentus: qui sequun
plicem poenam esse diuinam: quod constat ex ue
xandis uiuorum animis: & eoc fama mortuorum
putare patres conseripti ut inscaena uidetis ho¬
mines consceleratos upulsu deorum terreri. fu¬
riarum thedis ardentibus: sua quemq fraus suũ
facinus: suum scelus: sua audacia de sanitate. &
mente deturbat. he sunt impiorum turbe furiae
igitur ĩpii. quos caecidistis etiam adinferos poenas
garicidũ luent. uos uero qui extremum spiritũ
inuictoria effudistis piorum estis sedem: & locum
consecuti.Breuis autem a natura uita nobis da¬
ta est. At memoria bene reddita uite sempiterna
lite enim̾ putare quem admodum infabulis sȩpe¬
numero uidetis eos: qui aliquid impie: scelerateq

Expanded text:
mus quae poena divina sit, sed opinionibus vulgi rapimur in errorem, nec vera cernimus. Morte aut dolore corporis aut luctu animi aut offensione iudicii hominum miserias ponderamus, quae fateor humana esse et multis bonis viris accidisse. Sceleri ‹ipsi in›est poena tristis et praeter eos eventus qui secuntur plicem poenam esse divinam, quod constat et ex vexandis vivorum animis et ea fama mortuorum, putare, patres conscripti, ut in scaena videtis, homines consceleratos impulsu deorum terreri furialibus taedis ardentibus; sua quemque fraus, suum facinus, suum scelus, sua audacia de sanitate ac mente deturbat; hae sunt impiorum furiae, igitur impii quos occidistis etiam ad inferos poenas parricidi luent; vos vero qui extremum spiritum in victoria effudistis piorum estis sedem et locum consecuti. brevis a natura vita nobis data est; at memoria bene redditae vitae sempiternalite enim putare, quem ad modum in fabulis saepenumero videtis, eos qui aliquid impie scelerateque
Abbreviated transcription (Latin):
seris mortalibus almam extulerat lucem referens
oꝑa atq laborts. lam pater aeneas. iam curuo inlittore
tarchon. Constituere piras. huc corpora quisq suorũ
More tulere patrum. sub iectis ꝙ ĩgnibus arris.: Con¬
ditur intenebras altum caligine caelum. Ter circum
accensos cinti fulgentibus armis. Decisẽre rogos
ter moestum funeris ignem lustrauere inequis: hu¬
lulatusq ore dederunt spargitur: & tellus lachri¬
uns sparguntur & arina. It caelo clamorꝙ uirum
glangorq tubarum. Hinc alii spolia occissis direps¬
Ea latinis Comiciunt igni galeasq: enses ꝙ decoros
łrenaq feruentes rotas. pars munera nota ipsorũ
clipeos: & non felicia tela. Multa boum circa mactant
corpora morti. Setigerosq sues: raptasq ex omnibus
agris. In flammam iugulant pecudes: tum sittore toto
Ardentes spectant socios. seniustaq seruant busta :¬
neq auelli possunt: nox humida donec inuertit caelũ
stellis ardentibus apstum. Suꝑiorem quoq referen¬

Expanded text:
seris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincti fulgentibus armis decurrere rogos, ter maestum funeris ignem lustravere in equis ululatusque ore dedere; spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma: it caelo clamorque virum clangorque tubarum. Hic alii spolia occisis derepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto ardentis spectant socios semustaque servant busta neque avelli possunt, nox umida donec invertit caelum stellis ardentibus aptum. Nec minus e
Abbreviated transcription (Latin):
cula magnifica assidue. & sumptuosa aedidit non
in ampbitheatro modo: uerum & incirco ubi etiã
solemnes bigarum quadrigarumq cursus. praelium
etiam duplex equestre: & pedestre commisit: ac ĩ
amphitheatro nauase quoq uenationes. gladiato¬
resꝙ: & nctibus ad sinchnos: nec uirorum modo

Expanded text:
ue magnifica et sumptuosa edidit non in amphitheatro modo, uerum et in circo, ubi praeter sollemnes bigarum quadrigarumque cursus proelium etiam duplex, equestre ac pedestre, commisit; at in amphitheatro nauale quoque. nam uenationes gladiatoresque et noctibus ad lychnuchos, nec uirorum modo
Abbreviated transcription (Latin):
inde compositam: quae inumbre locum intheatro¬
erat in quo ludi actitabantur. Item scena dici ar¬
borum inse incumbentium quasi concameratam
densationem: ut subterpositos tegere possit. Itẽ
scȩnam uocari comgositionem alicuiuis criminis
quae digna sit agi intheatõ exclamationibus tra¬
labeo diffinit: quae ludorum faciendorum cã
quolibet loco: ubi quis consistat: moueaturque
spectaculum sui prebiturus: posita sit inpnblico
priuatoꝓ uel inuico quo tamen loco passim homi¬
nes spectandi causa admittantur: Nos quod aqa¬

Expanded text:
inde composita, quae inumbrat locum in theatro, in quo ludi actitantur. Item scena dicitur arborum in se incumbentium quasi concamerata densatio, ut supterpositos tegere possit. Item scena uocatur compositio alicuius carminis, quae digna sit agi in theatro exclamationibus traLabeo definit, quae ludorum faciendorum causa quolibet loco, ubi quis consistat moueaturque spectaculum sui praebiturus, posita sit in publico priuatoue uel in uico, quo tamen loco passim homines spectaculi causa admittantur. eos enim, q
Abbreviated transcription (Latin):
lem turbau. habuere matrone cum amplissima
ueste. cum liberis: ꝑ inde ac si debellatum foret om̃i
solutȩ metu dis immortalibus gratias egerunt.
ditui aedes sacras tota urbe aꝑirent. circum eundi
salurandiq deos agendiq gratias ꝑ totum diem po¬
ca omnia puluinaria. supplicaretur. Uictimeq ma¬
iores immolarentur centum uiginti posteris uero

Expanded text:
lem turbam habuere, cum matronae amplissima veste cum liberis, perinde ac si debellatum foret, omni solutae metu deis immortalibus grates agerent.ditui aedes sacras omnes tota urbe aperirent, circumeundi salutandique deos agendique grates per totum diem poca omnia puluinaria supplicaretur uictimaeque maiores immolarentur centum uiginti. iam dimisso
Abbreviated transcription (Latin):
equos feros triginta: oues feras mille albas: decẽ
structiones mauros miniatos trecentos: onagros
triginta: apros centum quinquaginta ibices ducẽ
tas. Damas ducentas. Hec omnia populo diripienda
concessit die muneris quod sextum aedebat. Et phi¬

Expanded text:
 triginta, oves ferae centum, alces decem, strutiones Mauri miniati trecenti, onagri triginta, apri centum quinti, dammae ducenti, haec autem omnia populo rapienda concessit die muneris, quod sextum edebat. P
Abbreviated transcription (Latin):
uerso iaculantibus mirabili unius dimicatione
qui pedibus confossis repsit genibus in cateruas
ab repta scuta iaciens in sublime: Uniuersi crup¬
tionem tentauere non sine uexarione populi
circumductis claustris ferreis. Qua de causa
caesar dictator simile aedens spectacuilum prin
cipiis harenam circumdedit. Nero autem equi
li dolore: ut oblitus imꝑatoris ac magnificentie
honori suo exquisite. Rens uniuersus consurgeret
buit. imprecaretur: pugnauere. & Caesan dictatoris
tertio consulatu uginti contra petites. quingen¬
pugnatoribus eodem quo priore numero pedi¬
tum. & pari equitum ex aduerso dimicãte. leo

Expanded text:
verso iaculantibus, mirabili unius dimicatione, qui pedibus confossis repsit genibus in catervas, abrepta scuta iaciens in sublime, quae tionem temptavere, non sine vexatione populi, circumdatis claustris ferreis. qua de causa Caesar dictator postea simile spectaculum editurus euripis harenam circumdedit, quos Nero prili dolore, ut oblitus imperatoris ac munificentiae honori suo exquisitae flens universus consurgeret luit, inprecaretur. pugnavere et Caesari dictatori tertio consulatu eius viginti contra pedites ropugnatoribus, eodem quo priore numero peditum et pari equitum ex adverso dimicante,
Abbreviated transcription (Latin):
horatius sepe tribus lectis uideas caenare quaternos
Equibus unus auet quauis ꝑgere cunctos: praeter
eum: qui prebet aquam. Et iuuenalis. Ergo duos post
si libuit menses neglectum adhibere clientem. Ter¬
tia ne uacuo cessaret culcitra lecto. Una simus ait

Expanded text:
o. saepe tribus lectis videas cenare quaternos, e quibus unus amet quavis aspergere cunctos praeter eum qui praebet aquam; post hunc si libuit menses neglectum adhibere clientem, tertia ne vacuo cessaret culcita lecto, una simus, ait
Abbreviated transcription (Latin):
rem morem correxit: ut quotiens quid spectacu
caret senatoribus. Romae legatos liberarum so¬
ciarumq gentium uetuit inorchestra consider
cum quosdam etiam libertini generis in ibi de¬
prchendisset. Militem secreuit a populo: in ultis
e plebe prius ordinem assignauit: praetextatis cu¬
neum suum: & proximum pedagogis: focminis¬
solemne fuerat: nisi ex suꝑiore loco spectare
concessit. Solis uirginibus uestasibus locum in
theatro separatum contra prȩtoris tribunal dedit
Athletarum spectaculo musiebrem sexum omnem¬

Expanded text:
reto patrum ut, quotiens quid spectaculcaret senatoribus, Romae legatos liberarum sociarumque gentium uetuit in orchestra sedere, cum quosdam etiam libertini generis mitti deprendisset. militem secreuit a populo. maritis e plebe proprios ordines assignauit, praetextatis cuneum suum, et proximum paedagogis, sanxitqsollemne olim erat, nisi ex superiore loco spectare concessit. solis uirginibus Vestalibus locum in theatro separatim et contra praetoris tribunal dedit. athletarum uero spectaculo muliebre secus omne
Abbreviated transcription (Latin):
erant quo genere spectaculi ne leuis sim equidẽ
tenor nihis nouum: nihil uarium: nihil quod nõ
semel spectasse sufficiat. quo magis miror hoc: mi
omnino si quaeris sudi apparatissimi: sed non tui
fuit: ut ei desinere ꝑomues homines liceret is
iurare cum coepisseꝵ uox eum defecit: in illo lo¬
runt quod solent mediocres ioci. Apparatus enĩ
spectatio tollebat omnem hilaritatem: quid enĩ¬
delectationis habent sexcenti muli inelytemnes¬
tra aut inequo troiano craterarum tria milia
aue armatura uaria peditatus: & equitatus in a¬
liqua pugna: quae popularem admirationem ha¬
habuerunt delectationem tibi nullam attulissent
rare. relique sunt uenationes binae ꝑsingulos
dies magnifice nemo negat: sed quę potest esse¬
homini politico delectatio: cum aut homo imbe¬
cillus a ualentissima bestia laniatur: aut precla¬
ra bestia uenabulo transuerberatur. Ectremus¬
elephantorum dies fuit: inquo admiratio ma¬
gnã uulgi: atq turbȩ delectatio ulla eotitit

Expanded text:
erant, quo genere spectaculi ne levissime quidem teneor. Nihil novum nihil varium, nihil quod non semel spectasse sufficiat. Quo magis miror tot miliomnino, si quaeris, ludi apparatissimi, sed non tui fuit ut ei desinere per omnis homines liceret. is iurare cum coepisset, vox eum defecit in illo lorunt, quod solent mediocres ludi. apparatus enim spectatio tollebat omnem hilaritatem, quo quidelectationis habent sescenti muli in 'Clytaemestra' aut in 'Equo Troiano' creterrarum tria milia aut armatura varia peditatus et equitatus in aliqua pugna? quae popularem admirationem habuerunt, delectationem tibi nullam attulissent. e. reliquae sunt venationes binae per dies quinque, magnificae, nemo negat; sed quae potest homini esse polito delectatio, cum aut homo imbecillus a valentissima bestia laniatur aut praeclara bestia venabulo transverberatur? elephantorum dies fuit. in quo admiratio magna vulgi atque turbae, delectatio nulla exstitit;
Abbreviated transcription (Latin):
ethruria acciti adtibicinem modas saltantes. aut
indecoros more ethruco dabant: iniitari deinde
eos iuuentus simil inconditis uersibus inter se io¬
satyris ausus est primus argumento fabulam instruẽ¬
carminum auctorem puerum ad canendum ante
nibus caepstum: de uerbiaq tantum ipsorum uoce re¬
fabellarum actu relicto bistrionibus ipsa inter se
more antiquo ridicula intesta uersibus recitare
cepta: quae exordia postea appeslata: insertaq ta¬
bellis positum potissimum atellana sunt: quod gen
ludorum ab oscis accepstum tenuit iuuentus. nec ab
histrionibus pollui passa. & institutum est: ut acto¬
res atellanarum nec tribu mouerentur: & stipen¬

Expanded text:
Etruria acciti, ad tibicinis modos saltantes, haud indecoros motus more Tusco dabant. imitari deinde eos iuuentus, simul inconditis inter se ioaliquot annis, qui ab saturis ausus est primus argumento fabulam serea petita puerum ad canendum ante nibus coeptum diuerbiaque tantum ipsorum uoci refabellarum actu relicto ipsa inter se more antiquo ridicula intexta uersibus iactitare coepit; unde exodia postea appellata consertaque fabellis potissimum Atellanis sunt; quod genus ludorum ab Oscis acceptum tenuit iuuentus nec ab histrionibus pollui passa est; eo institutum manet, ut actores Atellanarum nec tribu moueantur et stipen
Abbreviated transcription (Latin):
tol petut. hastȩ aurate altriusecus quingentȩ. uexil¬
la centena praeter illa quae collegiorum erant.
dracones: & signa templorum: omniumq legia¬
num ibant. Ibant praterea gentes simulate. ut
getȩ: sarmatȩ: thraces. persȩ: ut non minus : quã
ducenti globis singulis ducerentur. scdiam de re¬

Expanded text:
tolium petiit, hastae auratae altrinsecus quingenae, vexiltolium petiit, hastae auratae altrinsecus quingenae, vexilla centena praeter ea quae collegiorum erant, dracones et signa templorum omniumque legionum ibant, ibant praeterea gentes simulatae, ut Gothi, Sarmatae, Franci, Persae, ita ut non minus quam duceni globis singulis ducerentur. Hac pompa ho
Abbreviated transcription (Latin):
refert capitolinus conuoeatis patribus decendia
celebrauit magna genere ludorum: noua specie po¬
parum ea quisito genere uoluptatum iam primnũ
inter rogatos patres. & ę questrem ordinem alba¬
tos milites ex oroni populo praeeunte. seruis etiam
prope ommum. & mulieribus cum cęreis. fascibus
etim praecedentibus capitolinm petiit. prȩces¬
serunt etiam altrinsecus centum albi boues con¬
nibus auro uigatis. & dorsualibus sericeis discolo¬
ibus praefulgentes A gnę candentes ab utraq par¬
te ducente praecesserunt. & decem elephanti qui
tunc erant Romae.A ille ducenti gladiatore s
pompaliter ornati cum auratis uestibus matrona¬
rum mansute fere diuersi generis ducentae orna
tuq maxime affecte carpenta cum munis. & omi
genere histiionum pugiles flosculis non uerita¬
te pugnantes cyclopes ẽtiam luserunt. omnes uia
cum picta toga. & tunica palmata inter patres: ut
diximus. omnibus sacerdotibus praetereratis capi¬

Expanded text:
rapido convolavit convocatisque patribus decennia celebravit novo genere ludorum, nova specie pomparum, ex- quisito genere voluptatum, iam primum inter togatos patres et equestrem ordinem albato milite et omni populo praeeunte, servis etiam prope omnium et mulieribus cum cereis facibus et lampadis praecedentibus Capitolium petiit. praecesserunt etiam altrinsecus centeni albi boves cornuis auro iugatis et dorsualibus sericis discoloribus praefulgentes; agnae candentes ab utraque parte ducentae praecesserunt et decem elephanti, qui tunc erant Romae, mille ducenti gladiatores pompabiliter ornati cum auratis vestibus matronarum, mansuetae ferae diversi generis ducentae ornatu quam maximo affectae, carpenta cum mimis et omni genere histrionum, pugiles flacculis non veritate pugillantes. Cyclopea etiam luserunt omnes apinacum picta toga et tunica palmata inter patres, ut diximus, omnibus sacerdotibus praetextatis Capi
Abbreviated transcription (Latin):
dianam. Herculem. Mercurium: nepstunnum tri¬
busq amplissimis tum parari poterant: stratis leclis
placarunt: priuatim quoq sacrum cęlebratum tota
urbe patentibus ianuis: promiscuoq usi rerum om¬
nium in propatulo posito: notos: ignotosꝙ passim ad¬
uenas in hospitium ductos ferunt: & cum inimicis ꝗͦ
benigne ac comiter sermones habitos: iugiis. & li¬
tibus temꝑatum: uinetis quoq dempta in eos dies

Expanded text:
et Dianam, Herculem, Mercurium atque Neptunum tribus quam amplissime tum apparari poterat stratis lectis placauere. priuatim quoque id sacrum celebratum est. tota urbe patentibus ianuis promiscuoque usu rerum omnium in propatulo posito, notos ignotosque passim aduenas in hospitium ductos ferunt, et cum inimicis quoque benigne ac comiter sermones habitos; iurgiis ac litibus temperatum; uinctis quoque dempta in eos dies
Abbreviated transcription (Latin):
nec e lapide extrin plus ue poni. ꝗͣ quod capiat laudẽ
mortui incisam quaituor heroicis uersibus: quos lõ¬
tauo maiores quidem nostri statuas multis decreuert̃
sepuschra pacis: sed statue intereunt tempestate. in¬
uetustate. Sepulchrorum autem sanctitas in ipso so¬
lo est: quod nulla ui moueri: neq deleri potest: atp
ut cetera extinguntur: sic sepulchra fiunt sanctiora
& mortui causa aedificatum est: & quicquid obmemo¬
riam alicuius factum est: ut fana porticus: scripta. &
cariuina: sed monumentum ꝗͣ uis causa mortui sit fac¬
tum: uon tamen significat ibi sepuschtum. Martia¬

Expanded text:
nec e lapide excitari plus nec inponi, quam quod capiat laudem mortui incisam ne plus quattuor herois versibus, quos lont? maiores quidem nostri statuas multis decreverunt, sepulcra paucis. sed statuae intereunt tempestate, vetustate, sepulcrorum autem sanctitas in ipso solo est quod nulla vi moveri neque deleri potest, atque, ut cetera exstinguuntur, sic sepulcra sanctiora et mortui causa aedificatum est et quicquid ob memoriam alicuius factum est, ut fana, porticus, scripta et carmina. Sed monimentum quamvis mortui causa sit factum, non tamen significat ibi sepultum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dam quid habet ego dicam populum: ac uulgus i¬
popopuli: ac multitudinis comitia ouare si populo
sudorum magnificentia uoluptati est non est mirã¬
dum eam. Lmurenae apud populum profuisse. Quid
tu admiraris de multitudine indocta. Lucius otho
tatem: sed etiam uoluptatem. Itaq lex hec quae ad ludos
ptinet est omnium gratissima: quod honestissimo or¬
dini cum splendore fructus quoq ĩocunditatis est
sis Cicero docet. At si ludus constitit: aut tibicen
repente. constituit: aut puer ille patrimus: & ma¬
trimus: si tela non tenuit: aut thensam: silorum
emisit: aut si aedilis uerbo: aut si nutu aberrauit ludi¬
sunt non recte facti: eaq errata expiantur. & mẽ¬
tes deorum immnortalium ludorum instauratione
ꝑempti: atq sublati sunt: si ciuitati uniuerse scelere
eius: qui ludos adludum conferre uoluit: funesti ex¬
titerunt: dies illi profesti poene funesti. Iudosq a¬

Expanded text:
am quid ego dicam populum ac volgus ipopuli ac multitudinis comitia. qua re, si populo ludorum magnificentia voluptati est, non est mirandum eam L.Lucio Murenae apud populum profuisse. tu admirere de multitudine indocta? L.Lucio Othotatem sed etiam voluptatem. itaque lex haec quae ad ludos pertinet est omnium gratissima, quod honestissimo ordini cum splendore fructus quoque iucunditatis est sis aruspicum: An, si ludus constitit aut tibicen repente conticuit aut puer ille patrimus et matrimus si terram non tenuit aut thensam aut lorum omisit aut si aedilis verbo aut nutu aberrasunt non rite facti, eaque errata expiantur, et mentes deorum immortalium ludorum instauratione empti atque sublati sunt, si civitati universae, scelere eius qui ludos ad luctum conferre voluit, exstiterunt dies illi pro festis paene funesti, dubita
Abbreviated transcription (Latin):
cendentibus. Quin & facto ꝑ magos sacro euocate
manes: & exorare temotauit. ꝑegrinatione ꝗdẽ
graecie eleusinis sacris quorum initiatione impii
& scelerati uoce praecoms summouentur interes¬
inciuitate dei sic scribit. Et quoniam creberrima
fama est. multiq excꝑtes uel ab eis. qui exꝑti sunt de
quorum fide dubitandum non esset audisse confir¬
mant siluanos. & faunos. quos uulgo incubos uocant
improbos semper extitisse mulieribus: & earum ap¬
hanc immunditiam. & tentare. & efficere plures:
talesq asseuerant: ut hoc negare impudentiȩ uidea¬

Expanded text:
taedis ardentibus. quin et facto per Magos sacro euocare taedis ardentibus. quin et facto per Magos sacro euocare Manes et exorare temptauit. peregrinatione quidem Graeciae et Eleusinis sacris, quorum initiatione impii et scelerati uoce praeconis summouentur, interesiptura testatur. Et quoniam creberrima fama est multique se expertos uel ab eis, qui experti essent, de quorum fide dubitandum non esset, audisse confirmant, Siluanos et Panes, quos uulgo incubos uocant, inprobos saepe extitisse mulieribus et earum adhanc inmunditiam et tentare et efficere, plures talesque adseuerant, ut hoc negare inpudentiae uidea
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus . scribit: Mundum gentiles ter in anno
patere putabant diebus his: postridie uulcanalia
& ante diem tertium nonas octobris: & ante diem
sextam idus nouembris inferiorem enim cius ꝑtẽ
consecratam diis manibus arbitrantes clausain
omni tempore: praeter hos dies: qui supra scripti
sunt credebant. quos dies etiam religiosos iudica¬
uerunt. ea de causa: quod his diebus ea: quae oc¬
culta & abdita religionis deorum manium essẽt
inbicem adducerentur: & patefierent: nihil eo te¬
pore in repii. gerere geri uoluerunt. Itaq ꝑhos di¬
es non cum hoste manus conferebatur: non exer¬
citus scribebatur: uon comitia habebantur: non
aliud quicquam in repu. nisi quod ultima neces¬
sitas edcigisset: administrabatur. Suctonius de C¬
hortorum custodes umbris inquietatos. In ea qͦ
domo inqua occubuerat nullam noctem sine aliqͦ
horrore transactam: donec ip̃a domus incendio
consumpta sit. Et de Nerone. saepe confessus est
agitari se materna specie: umbrisq furiatum ac

Expanded text:
est pomis. Mundum gentiles ter in anno patere putabant, diebus his: postridie Vulcanalia, et ante diem tertium Nonas Octobris, et ante diem sextum Idus Novembris. Inferiorem enim eius partem consecratam dis manibus arbitrantes clausam omni tempore, praeter hos dies, qui supra scripti sunt, quos dies etiam religiosos iudicaverunt ea de causa, quod his diebus ea, quae occulta et abdita religionis deorum Manium essent, in lucem adducerentur et patefierent, nihil eo tempore in republica geri voluerunt. Itaque per hos dies non cum hoste manus conserebatur, non exercitus scribebatur, non comitia habebantur, non aliud quicquam in republica, nisi quod ultima necessitas exegisset, administrabatur. Mos ehortorum custodes umbris inquietatos; in ea quoque domo, in qua occubuerit, nullam noctem sine aliquo terrore transactam, donec ipsa domus incendio consumpta sit. perit agitari se materna specie uerberibusque Furiarum ac
Abbreviated transcription (Latin):
samnitibus longe maximam speciem captiua arma
prebuere: tantum magnificentiȩ inhis: ut auratam
scuta dominis argentariorum ad forum or nandum
diuiderentur inde natum initium fori ornandi ab
edisibus cum thense ducerentur: quas inter alios¬

Expanded text:
umpho longe maximam speciem captiua arma praebuere. tantum magnificentiae uisum in his, ut aurata scuta dominis argentariarum ad forum ornandum diuiderentur. inde natum initium dicitur fori ornandi ab aedilibus cum tensae ducerentur. et Ro
Abbreviated transcription (Latin):
testorus sic subiungit. nuꝑ inludo bestiarierum unꝰ
e germanis cum ad maturina spectacula pararetur
secessit adexornandum uentrem: nullum enim aliud
illi dabatur sine custode secretum: ibi lignum iłld̃
quod ademuudandum oscaena adherens spongiae po¬
situm est totum ingulam farsit. & ibi praeclusis fauci¬
bus spiritum elisit. Et infra cum adueberetur nuper¬
quidam inter custodias admatutinum spectaculum
missus. tanꝗͣ somno praemente nutaret caput eo usq
dumsit donec radus insereret: & tam diu insedili se
tenuit. donec ceruicem circumactu rotae frangeret
secundo nauinachio specta culo unus ebarbaris lanccã
quam in aduersarios acceꝑat totam iugulo suo mersit

Expanded text:
tela fecerunt. Nuper in ludo bestiariorum unus e Germanis, cum ad matutina spectacula pararetur, secessit ad exonerandum corpus; nullum aliud illi dabatur sine custode secretum. Ibi lignum id, quod ad emundanda obscena adhaerente spongia positum est, totum in gulam farsit et interclusis faucibus spiritum elisit. Hoc fu inter custodias quidam ad matutinum spectaculum missus, tamquam somno premente nutaret, caput usque eo demisit, donec radiis insereret, et tamdiu se in sedili suo tenuit, donec cervicem circumactu rotae frangeretSecundo naumachiae spectaculo unus e barbaris lanceam, quam in adversarios acceperat, totam iugulo suo mersit
Abbreviated transcription (Latin):
primo lam tanta regio est religio sepulchrorum:
extra sacra. & gentem inferri fas neget lex esse. id¬
que apud inaiores nostros: Tarquinius ingente popi¬
egio non esse ius in loco publico fieri sepulcbrum
ltem in legibus: due praeterea leges sunt de sepulchri
quarum altera priuatorum aedificiis altera ip̃is sepul¬
chris cauet. Namꝙ ragum bustum ue nouum uetat
proprius sexaginta pedes adduci ades alienas inuito
bulum sepuschris: bustum ue usu capiuetat. tuetur
turam: qua nor ma legis est: reliqua sunt inmore. &¬
in fra poena est siquis bustum: etiam id credo appella¬
ri tumbam aut monumentum in quit: aut columnã

Expanded text:
 Iam tanta religio est sepulcrorum, ut extra sacra et gentem inferri fas negent esse, idque apud maiores nostros A. Torquatus in gente Popiegio, non esse ius in loco publico fieri sepulcrume. 61 Duae sunt praeterea leges de sepulcris, quarum altera privatorum aedificiis, altera ipsis sepulcris cavet. Nam quod 'rogum bustumve novum' vetat 'propius sexaginta pedes adigi aedes alienas invito bulum sepulcri, 'bustumve usu capi' vetat, tuetur m naturam, quae norma legis est. Reliqua sunt in more: inferat', poenaque est, 'si quis bustum' — nam id puto appellari t . . . mbon— 'aut monimentum' inquit 'aut columnam
Abbreviated transcription (Latin):
tura scribit. Suetonius Aedidit spectaculauarii ge¬
neris. Munus gladiatorium. ludos etiam regiona¬
ti urbe tota: & quidem ꝑ omnium linguarum histrio¬
nes. Item circenses athletas. Naumachiam inforo
depugnauit: Furius leptinius stirpe praetoria. &
OCalperius senator quondam: actorq causarum
pyrrhichiam saltauerunt: & Asia bychiniaeq pri¬
quinquagenis peditibus elephantis icenis. tre¬
centis equitibus hinc & inde emissis immissis
Nam quo latius dimicaretur sublatae mȩtȩ: inꝙ
carum locum bina ex aduerso constituta erant re¬
pagula. Athlete stadio ad tempus extructo in¬
regione campi martii cucurrerunt ꝑtriduum
nauali praelio in monte celio defesso lacu. bireies
ac triremes quatriremes tyria. & egypstiae classis
magno pugnantium numero cõstixerunt. ad quȩ
spectacula tantum undiq confluxit hominum: ut
nerent ac sepe pro turba elisi: examinati sintq
psurimi: Et his duo senatores. De augusto aute

Expanded text:
raebuit. edidit spectacula uarii generis: munus gladiatorium, ludos etiam regionatim urbe tota et quidem per omnium linguarum histriones, item circenses athletas naumachiam. munere in foro depugnauit Furius Leptinus stirpe praetoria et Q. Calpenus senator quondam actorque causarum. pyrricham saltauerunt Asiae Bithyniaeque priquingenis peditibus, elephantis uicenis, tricenis equitibus hinc et inde commissis. nam quo laxius dimicaretur, sublatae metae inque earum locum bina castra exaduersum constituta erant. athletae stadio ad tempus extructo regione Marti campi certauerunt per triduum. nauali proelio in minore Codeta defosso lacu biremes ac triremes quadriremesque Tyriae et Aegyptiae classis magno pugnatorum numero conflixerunt. ad quae omnia spectacula tantum undique confluxit hominum, ut nerent, ac saepe prae turba elisi exanimatique sint plurimi et in his duo senatores. Conue