comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis argueret. non fallor
ait somno ludificante. sed
testor dñ quendam ueneran¬
di habitus quasi manu ap¬
prehensa me illuc trahen¬
tem uidisse. Quibus dictis
prȩpeti cursũ se contulit int
uigiles. ac ignarus qͥd cane¬
ret. fortuitu coepit de scõ
percurrere plura canendo
ac nostros digestim referen¬
do casus. tristes sua qͦdã mͦ
solabatur cantilena choreis
concinentibus. Rex autem
desuper auscultans ꝑ fene¬
stram dese metuenda me¬
morantem intendebat sol¬
licitus. qui ꝓ eo qͦd accidera
indutus laneis & factus nu¬
dis petlibus iugiter pernoe¬
tabat cũ timore & obsecra¬
tionibus.
reuehi oportere sacrũ cor¬
pus ad scũ arium. satis illid
ostentu esse potentium ar¬
rogantiȩ nihil actum esse
qͦd eo iniuriarum expositꝰ
dicebatur magis conuiluisse
Alii sic. aliter alii nuntia¬
bant nobis ex curia. consi¬
liarios regis in nos tractare
nimis contraria. humana
indelicet iudicia scđm le¬
ges debere perpeti. qͦd in¬

Expanded text:
visionis argueret, Non fallor, visionis argueret, Non fallor, ait, somno ludificante, sed testor Deum, quemdam venerandi habitus quasi manu apprehensa me illuc trahentem vidisse. Quibus dictis praepeti cursu se contulit inter vigiles, ac ignarus quid caneret, fortuitu Coepit de sancto percurrere plura canendo. Ac nostros digestim referendo casus, tristes sua quodammodo solabatur cantilena, choreis concinentibus. Rex autem desuper auscultans per fenestram de se metuenda memorantem intendebat sollicitus, qui pro eo quod acciderat, indutus laneis et factus nudis pedibus jugiter pernoctabat cum timore et obsecrationibus. revehi oportere sacrum corpus ad sanctuarium, satis illud ostentui esse potentium arrogantiae, nihil actum esse, quod eo injuriarum expositum dicebatur magis conviluisse. Alii sic, aliter alii nuntiabant nobis ex curia, consiliarios regis in nos tractare nimis contraria, humana videlicet judicia secundum leges debere perpeti, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nobis erat in uigilus
celeberrima. ostensa fuit
quibusdam illic glorifican¬
di confessoris magnificentia.
Videbatur. ꝓdire colũba
candida de scrinio. quȩ lo¬
cum illũ excubiarũ circũ¬
uolans ꝑlustrando. instar
illius quȩ de arca noe in
diluuio ꝓdierat mentes
merentium quiddã diuinũ
portendendo lenibat: & ut
illa ꝑ oliuam pacem terris
redditam. sic ista significabat
iram dĩ conuersam in mise¬
ricordiam. Quȩ cum giras¬
set per totum illud spatiũ :
uisa est reuolare ad eundẽ
unde prodierat loculum:
Ipsi qui hoc meruerant in¬
tueri. non sine diuinȩ ma¬
iestatis fideiq cõmunis ob¬
testatione. facta die qͥbꝰ dã
ex nr̃is indicauere rem
tanti prodigu¬
Antator quidam iocu¬
laris ipsa nocte cũ sodali
suo apud hospitium dor¬
mitũ ierat : qui statim som¬
no excitus. sodes ait surge:
nos illo prȩstat abire
Non est hoc uanũ. non ẽ
hic crede morandum.
Excubias illas celebrare
iuuat uenerandas. Cũq
ille renuens eum erroneȩ

Expanded text:
quae nobis erat in vigiliis celeberrima, ostensa fuit illic quibusdam glorificandi confessoris magnificentia. Videbatur prodire columba candida de scrinio, quae locum illum excubiarum circumvolans perlustrando, instar illius quae de arca Noe in diluvio prodierat, mentes moerentium quiddam divinum portendendo lenibat, et ut illa per olivam pacem terris redditam, sic ista significabat iram Dei conversam in misericordiam; quae cum gyrasset per totum illud spatium, visa est revolare ad eumdem unde prodierat loculum. Ipsi qui hoc meruerant intueri, non sine divinae majestatis fideique communis obtestatione, facta die, quibusdam ex nostris indicavere rem tanti prodigantor quidam jocularis ipsa nocte cum sodali suo apud hospitium dormitum ierat, qui statim somno excitus: Sodes, ait, surge, nos illo praestat abire, Non est hoc vanum, non est hic, crede, morandum, Excubias illas celebrare juvat venerandas. Cumque ille renuens eum erroneae
Abbreviated transcription (Latin):
inquid uobis auferendo ad¬
misi reatus. aut in quo scõ
urõ sum obnoxius: Nil causȩ
ad impetrandum habentes
frustra nitimini: qͥa nihil
unquam ur̃ĩ uris atugi
Ille econtra. non nisi rectum
iusta causa quęrimus. preben¬
dam scilicet nostram: quam
in consulte annuente domino
rege inuasisti temerarius.
qui enĩ ab mitio constructa
hȩc duo coenobia prȩsul &
abbas rexerat. sicut in am¬
bobus constitutis cor e̾e unũ
& animam unam instituerat.
sic ut una esset prȩbenda
omnibus ȩtatum successioni¬
bus tenendum reliquerat
Sic gͦ & nos uelle tenere non
est crede iniustitia. sed te ab¬
stulisse quantum nefas uide
quantaq: sit iniuria. At
ep̃s bauebergensĩs qui ꝓui¬
sor regiȩ domus erat tunc
temporis. si iusta est inquit
urã petitio: cras dominus
meus statuit examinari id
generali iudicio Non enĩ

Expanded text:
inquit vobis auferendo adinquit vobis auferendo admisi reatus? aut quo sancto viro sum obnoxius? Nil causae ad impetrandum habentes frustra nitimini, quia nihil unquam vestri juris attigi. Ille econtra, non nisi rectum justa causa querimus, praebendam scilicet nostram, quam inconsulte, annuente domino rege, invasisti temerarius. Qui enim ab initio constructa haec duo coenobia praesul et abbas rexerat, sicut in ambobus constitutis cor esse unum et animam unam voluerat, sic ut una esset praebenda omnibus aetatum successionibus tenendum reliquerat. Sic ergo et nos velle tenere non est injustitia, sed te abstulisse quantum nefas vide, quantaque sit injuria. At episcopus Bavebergensis, qui provisor regiae domus erat tunc temporis: Si justa est inquit vestra petitio, cras Dominus meus statuit examinari id generali judicio, non enim
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo priuilegia testant᷑
monasterii: Uel si secus uis fier
erit tibi causa periculi. Locus
enim noster quondam honora¬
bilis & opulentus indetur pe¬
nitus desolari tuis temporibꝰ
quem ante te coluerunt mi¬
peratores sũmis honoribus
Contraria nanq: illata con¬
ditione: undiq distrahuntur
illius optima quȩq Ergo
ne consistas illis inferior. uel
in aliquo regni statuto dete¬
rior plantetur in corde tuo
istitia : & firmabitur thro¬
nus tuus in sȩcula: Rex autẽ
cũ in archiep̃m intenderet
quasi docendus ab ipso quid
fieret. ipseq cupiditate boni
tentus conticesceret : apposu¬
it adhuc noster orator ut di¬
ceret: quid domine rex ꝓpt̃
hunc solum hominem obmu¬
tiusti: cui contra decus regi¬
um indecenti discipulatu
te subdidisti : Conuersusq
ad circum sedentes. quid uos
inquit ep̃i regniq optimates :
Cur coram conticescitis ꝓ iusti¬
tia loqui timentes: Adhȩc
uultu mutato archiep̃s. quid

Expanded text:
quomodo privilegia testantur quomodo privilegia testantur monasterii; vel si secus vis fieri, erit tibi causa periculi. Locus enim noster, quondam honorabilis et opulentus, videtur penitus desolari tuis temporibus, quem ante te coluerunt imperatores summis honoribus. Contraria namque illata conditione, undique distrahuntur illius optima quaequae. Ergo ne consistas illis inferior, vel in aliquo regni statuto deterior, plantetur in corde tuo justitia, et firmabitur thronus tuus in saecula . Rex autem cum in archiepiscopum intenderet, quasi docendus ab ipso quid fieret, ipseque cupiditate boni tentus conticesceret, apposuit adhuc noster orator, ut diceret: Quid, domine rex, propter hunc solum hominem obmutuisti, cui contra decus regni indecenti discipulatu te subdidisti? Conversusque ad circum sedentes: Quid vos, inquit, episcopi regnique optimates? cur coram conticescitis, pro justitia loqui timentes? Ad haec vultu mutato archiepiscopus: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
sule intelligeremus. nam
& domnus abb̃ iam dixe¬
rat nil certum sibi tracta¬
ri ab aliquibus. consilium
hoc in cõmune iniuimus:
ut adeuntes regem ꝓ nob
ipsi ut resposcebat coram
eloqueremur . Intrantes
itaq pomarium ubi rega¬
li magnificentia discum¬
bebat rex cũ suis optima¬
tibus ad prandium. assi¬
stentesq cũ pia supplica¬
tione uni cõmisimus prȩ¬
loquium. Rex inquit do¬
mine felix ꝑ scła uiue.
& uictor regnes uelut optam
stabulenses. Suggerimus h¬
militer tuȩ marestati. ut
quid facto opussit uideas &
quid cõmiseris in scm̃ dĩ cu
seruimus recognoscas. factas
recognitione cum patribus
tius in ȩternum uiuas. Obse¬
cramus quoq te per statũ re¬
ni qͦd possedisti pro bonosc̃
qͦd cupiditate quorundam
de prauatus infirmasti. qͦdq
sibi contulerunt & confirma¬
uerunt potentissimi prȩdeces¬
sores tui. qͦd etiam inuiolatĩ
& in conuulsum ꝑmansit us
adhec tempora tui dominu
ut sic prȩcipias illud restitui

Expanded text:
scopo intelligeremus nam scopo intelligeremus nam et dominus abbas jam dixerat nil certum sibi tractari ab aliquibus consilium hoc in commune inimus, ut adeuntes regem pro nobis ipsi, ut res poscebat, coram eloqueremur. Intrantes itaque pomarium, ubi regali magnificentia discumbebat rex cum suis optimatibus ad prandium, assistentesque cum pia supplicatione, uni commisimus praeloquium: Rex, inquit, domine, felix per saecula vive, Et victor regnes, velut optamus Stabulenses. Suggerimus humiliter tuae majestati ut quod facto opus sit, videas; et quid commiseris in sanctum Dei, cui servimus, recognoscas, factaque recognitione, cum patribus tuis in aeternum vivas. Obsecramus quoque te pro statu regni quod possedisti, pro bono sancti, quod cupiditate quorumdam depravatus infirmasti, quodque sibi contulerunt et confirmaverunt potentissimi praedecessores tui, quod etiam inviolatum et inconvulsum permansit, usque ad haec tempora tui dominii, ut sic praecipias illud restitui,
Abbreviated transcription (Latin):
obsecratio immo & trepidatio.
pro eo quod in contemptum
uenire uidentes tanti confes¬
soris reuerentiam. loci deso¬
lationem timebant affutu¬
ram: amplius insultantiũ
ꝑpessuri blasphemiam. Sed
qui non obliuiscitur mise¬
reri ds̃. extulit hac occasio¬
ne sc̃m suum sublimius. VN:¬
ost expletam nanq sup¬
plicationem quȩ predicta
est ambientes regis prȩsenti¬
am. ut coram fandi saltem
consequeremur licentiam.
manifeste regis omĩpotentis
experti sumus ꝓuidentiam
ꝑ uirtutũ suarũ insignem
& ammirabilem potentiã
Et enim scrinium scĩ quod
impositum erat scẽ trinita¬
tis altari. cum repentino
sonitu uisum est in aera
subleuari. Quod nimirũ
in ammirationem ꝓmoue¬
rat eos qui astiterant : qui q
una cum custode scãrum re¬
liquiarum excubias celebra¬
bant. & quod uisum est dig¬
na fide nobis dubitantibus
exponebant. Unde pluri¬
mum consolati. toto nisu
dõ cõmendauimꝰ finẽ facti¬
pretendi ab rege & archip̃

Expanded text:
obsecratio, imo et trepidatio, obsecratio, imo et trepidatio, pro eo quod in contemptum venire tanti confessoris videntes reverentiam, loci desolationem timebant affuturam, amplius insultantium perpessuri blasphemiam. Sed qui non obliviscitur misereri Deus , extulit hac occasione sanctum suum sublimius. ost expletam namque supplicationem, quae praedicta est, ambientes regis praesentiam, ut coram fandi saltem consequeremur licentiam, manifeste Regis omnipotentis experti sumus providentiam, per virtutum suarum insignem et admirabilem potentiam. Etenim scrinium sancti, quod impositum erat Sanctae Trinitatis altari, cum repentino sonitu visum est in aera sublevari. Quod nimirum in admirationem promoverat eos qui astiterant, quique una cum custode sanctarum reliquiarum excubias celebrabant, et quod visum est digna fide nobis dubitantibus exponebant. Unde plurimum consolati toto nisu Deo commendavimus finem factiRe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ instanti necessitate auxili¬
atori dõ soli magis esse sup¬
plicandum. Itaq assistentes
in sp̃ũ humilitatis scẽ trini¬
tis altari. suꝑ quod iacebat
uenerabile corpus puissimi pa¬
usq ad finem ymnificauimꝰ
quo cum dulcissima suppli¬
catione perfinito septem
psalmos cũ letania ꝑcurrimꝰ
animo contrito. Deinde ꝓ¬
cessionem fecimus decantan
ad scãm aariam cũ respon¬
sorio. xp̃i uirgo dilectissima:
unde & reuersi sumus ad scãm
trmitatem cũ antiphona Te
dm̃ patrem ingenitũ. subse¬
quentibus aliis orationibus
ad impetrandũ eiusdem sc̃ȩ̃
trinitatis auxilium. At uͦ
quiq clericoꝵ ac laicorum
intuentes uultũ nr̃oꝵ immu¬
tatum q colorem indican¬
tem internũ animi dolorem
mente uulnerabantur. con¬
fluentesq publica supplica¬
tione. nr̃ĩ similes efficiebant᷑
Protendentes gͦ manus in cȩ¬
lũ imiuersi. de precabantur
dm̃ nobis ꝓpitium fieri
Non modica uͦ erat nostroꝵ

Expanded text:
pro instanti necessitate auxilipro instanti necessitate auxiliatori Deo soli magis esse supplicandum. Itaque assistentes in spiritu humilitatis Sanctae Trinitatis altari, super quod jacebat venerabile corpus piissimi nousque ad finem hymnificavimus, quo cum dulcissima supplicatione perfinito, septem psalmos cum litania percurrimus animo contrito. Deinde processionem fecimus decantandad Sanctam Mariam cum responsorio Christi, Virgo dilectissima; unde et reversi sumus ad Sanctam Trinitatem cum antiphona Te Deum Patrem ingenitum, subsequentibus aliis orationibus ad impetrandum ejusdem S. Trinitatis auxilium. At vero quique clericorum ac laicorum intuentes vultum nostrorum immutatumque colorem indicantem internum animi dolorem mente vulnerabantur, confluentesque publica supplicatione nostri similes efficiebantur. Protendentes ergo manus in coelum universi deprecabantur Deum nobis propitium fieri. Non modica vero erat nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uita comes fuerit de ma¬
nibus istis uideris ereptum:
spiritum simul eripi sit a
dño prȩceptum. Omira dĩ
clementia scĩq sui confesso¬
ris patientia: quia non sta¬
tim cũ erepta possessione
subsecuta est umdicta. lic&
scđm suam optionem ar¬
chi prȩsul pateretur iudi¬
cia recta:. Sed non est ds̃
ut homo: gratis propitians
conformi limo.¬
dnĩcȩ resurrectionis. nr̃i
seniores ad templũ scĩ io
hannis in insula ubi dedi¬
cationis eiusdem templi agt¬
bat mysteria. prostrati pe
alienum ab illa te contingto
fieri. fac eam quam quęrimꝰ
miscđiam uel ob nomen dñ
Ille non prȩter solitũ usus
cauta locutione: dubios di¬
misit sub incerta responsione
Gitur ipsa die conuo ui¬
catis principibus & ep̃is corã
rege ad placitum. prȩsente
domno abbate nrõ cũ archi¬
prȩsule: coepit de nr̃a re
agitari consilium. Interea
cum ꝓforibus prȩstolaremia
rei euentum. incidit nobis
omnibus his melius consiliũ

Expanded text:
dum vita comes fuerit de madum vita comes fuerit de manibus istis videris ereptum, spiritum simul eripi sit a Domino praeceptum. O mira Dei clementia, sanctique confessoris sui patientia! non statim cum erepta possessione subsecuta est vindicta, licet secundum suam optionem archipraesul pateretur judicia recta; sed non est Deus ut homo, gratis propitians conformari limo.Dominicae resurrectionis, nostri seniores ad templum Sancti Joannis in insula ubi dedicationis ejusdem templi agebat mysteria, prostrati pedalienum ab illa te contingat fieri, fac eam, quam quaervimus misericordiam, vel ob nomen Domini. Ille non praeter solitum usque cauta locutione dubios dimisit sub incerta responsioneIgitur ipsa die convocatis principibus et episcopis coram rege ad placitum praesente domino abbate nostro cum archipraesule, coepit de nostra re agitari consilium. Interea cum prae foribus praestolaremur rei eventum, incidit nobis omnibus his melius consilium
Abbreviated transcription (Latin):
re: qui non frustra timet in¬
uolui eodem discrimine
Quid sani consili referam
edicito: nam ad te consulen¬
dum ueni transmissus ab illo
Ile refert motus. sic indig¬
nando locutus. Desine me
his frater & coepiscope. desi¬
ne me his inportune optun¬
dere. quibus animo nil gra¬
uius unquam fuit inten¬
dere: Nam definiui apud
me sub iure iurando uelle
me satius emori : quã ex me
infirmari sententiam huiꝰ¬
modi Quid tibi uis dicam :
Non his mutabimur unquã
Etiam ipse quem dicunt
sc̃m si corporali specie re¬
sumpta ꝓse rogaturus ueni¬
ret: nequaquã meo ꝑmissu
suȩ petitionis compos fieret
Bona inquit ille bona queso
uerba: ne ad pontificalis
ordinis infamiam in publi¬
cas aures diffundantur hȩc
minus honesta. uel etiam
occasione huius sententiae
abutantur potentes cȩteri
quasi quadam auctoritate
Ergo & si non precibꝰ neq:
consilus amicoꝵ. tamen cre¬
dimus te id uel uirtute dĩ
facturum. Si hoc ille in qͥt

Expanded text:
re, qui non frustra timet inre, qui non frustra timet involvi eodem discrimine. Quid sane consilii referam edicito, nam ad te consulendum veni transmissus ab illo. Ille refert motus sic indignando locutus: Desine me his, frater et coepiscope, desine me his importune obtundere, quibus animo nil gravius unquam fuit intendere, nam definivi apud me sub jurejurando velle me satius emori quam ex me infirmari sententiam hujusmodi. Quid tibi vis dicam? non his mutabimur unquam. Etiam ipse quem dicunt sanctum, si, corporali specie resumpta, per se rogaturus veniret, nequaquam meo permissu suae petitionis compos fieret. Bona, inquit ille, bona, quaeso, verba, ne ad pontificalis ordinis infamiam in publicas aures diffundantur haec minus honesta, vel etiam occasione hujus sententiae abutantur potentes caeteri quasi quadam auctoritate. Ergo etsi non precibus neque consiliis amicorum, tamen credimus te id vel virtute Dei facturum. Si hoc, ille inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dmodum quoq penite¬
bat regem in eas manus
hoc bonum tradidisse a
quibus cũ uellet non prȩtes
iniuriam poterat retrabere
quem etiam susurrabant par
esse in crimine propter lapsis
imperialis potentiȩ . Nam
ipse archiep̃s eo inflexibilem
offirmauerat animum: ut
s̃ quando de hac re consulere¬
tur. displiceret ei cũ auctore
omne consilium:. Ep̃s uercel¬
lensis quasi familiarior ro¬
gaturus de hac re illũ adut:
ac ei ꝑsuadere cupiens. hȩc
auribus eius humillime sug¬
gerit. Si iustis inquit consili¬
is domine archiprȩsul ad qͥ¬
esceres. tuȩq: saluti rite con¬
suleres: iustissimum uideret᷑
oportere te honorem dõ fa¬
cere. scõq huic iustitiam im¬
pendere . quã iuste uidetur
expetere: Agnouimus iniu¬
stum idesse quod agis. agno¬
uimus & obhoc tibi imminens
periculum ni sententiam mu¬
taueris. eoq monemus ut rec¬
tum suum recognoscas scõ illi.
cui hoc adiudicat consensus
principum totiusq popłi
Hoc uelit ipse rex magnope¬

Expanded text:
dmodum quoque poenitebat regem in eas manus hoc bonum tradidisse, a quibus cum vellet, non praeter injuriam poterat retrahere; quem etiam susurrabant parem esse in crimine propter lapsus imperialis potentiae. Nam ipse archiepiscopus eo inflexibilem obfirmaverat animum ut, si quando de hac re consuleretur, displiceret ei cum auctore omne consilium. Episcopus Vercellensis, quasi familiarior, rogaturus de hac re illum adiit, ac ei persuadere cupiens, haec auribus ejus humillime suggerit: Si justis, inquit, consiliis, summe archipraesul, acquiesceres, tuaeque saluti rite consuleres, justissimum videretur oportere te honorem Deo facere, sanctoque huic justitiam impendere quam juste videtur expetere. Agnovimus id injustum esse quod agis, agnovimus et ob hoc tibi imminens periculum, ni sententiam mutaveris, eoque monemus ut rectum suum recognoscas sancto illi, cui hoc adjudicat consensus principum totiusque populi; hoc vult ipse rex magnope
Abbreviated transcription (Latin):
sibi non ex sententia optige¬
rant dolore & tristitia confe¬
ctus plurimum. uita excessit
infra illius anni circulum
Quid illi de suo fecerint ep̃o
hic nunc prosequi non uacat.
quantum ad nos attinet de his satis
dixisse sufficiat. At tamen ad
malum hoc illi a dõ in futuro
non reputetur. ꝓpter quẽ tan¬
tum crimen tamq nefandũ
homicidium ꝑpetrari potu¬
isse creditur. Sed iam ad nar¬
rationis seriem redeamus.
XUIII.

Expanded text:
sibi non ex sententia obtigesibi non ex sententia obtigerant dolore et tristitia confectus plurimum vita excessit infra illius anni curriculum. Quid illi de suo fecerint episcopo hic nunc persequi non vacat, quantum ad nos attinet de his satis dixisse sufficiat. Attamen ad malum hoc illi a Deo in futuro non reputetur, propter quem tantum crimen tamque nefandum homicidium perpetrari potuisse creditur. Sed jam ad narrationis seriem redeamus. XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
archiprȩsuli. ut ipse etiam
diumo actus iudicio crimen
infamiȩ experiretur in se uin¬
dicari. Deuenit in uillam
bietthenburch non paruus
utrorumq ep̃orum comita¬
tus. quibus erat abunde su
pellectilium copiosus appa¬
ratus. Cumq dormitum
esset. ecce aduocatus treuiroꝵ
Theodericus comes cũ hostili
manu irruit. omĩa uastat &¬
diripit. ipsum nouitium pon¬
tificem in humane tractans
in uincula conicit. Spiren¬
sis autem ep̃s in ȩccłam secus
altare se proripiens delitue¬
rat. qui requisitus inuentusq
non inmeritas soluit poenas
ob iucissitudinem quam scõ
irrogauerat. dum glebam
nr̃am efferri tumidus ꝓclama¬
uerat. Nam colaphizatus &
ꝓpulsus ascũario uelut canis
inmundus abstrahitur: & ut
erat intectus nudisq pedibus
uili iumento impositus sic ad
sua redire prȩcipitur. Nec ta¬
men ista sufficiunt eius iudi¬
cio. qui per ꝓphetam loqͥtur.
mihi uindicta & ame erit
retributio. Deniq ꝓhis quȩ

Expanded text:
archipraesuli, ut ille etiam archipraesuli, ut ille etiam divino actus judicio crimen infamiae experiretur in se vindicari. Devenit in villam Biettemburghe non parvus utrorumque episcoporum comitacontigisse, divinam providentiam pellectilium copiosus apparatus. Cumque dormitum esset, ecce advocatus Trevirorum Theodoricus comes cum hostili manu irruit, omnia vastat et diripit, ipsum novitium pontificem inhumane tractans in vincula conjicit, Spirensis autem episcopus in ecclesiam secus altare se praeripiens delituerat, qui, requisitus inventusque, non immeritas solvit poenas, ob vicissitudinem quam sancto irrogaverat dum glebam nostram efferri tumidus proclamaverat. Nam colaphizatus et propulsus a sanctuario, velut canis immundus abstrahitur, et ut erat intectus nudisque pedibus, vili jumento impositus, sic ad sua redire praecipitur. Nec tamen ista sufficiunt ejus judicio qui per prophetam loquitur: Mihi vindicta, et a me erit retributio . Denique pro his quae
Abbreviated transcription (Latin):
abnuere Sic & hac uice ad
augendam nostroꝵ omnium
miseriam. obfirmauit ille
in nos sui constantiam: Et enĩ
non multo post tempore. ui¬
sitatur & ipse plaga non dis¬
simili in occultioribus item
naturȩ. Torquebatur ȩger
non inmerito doloris angustia
sed durabat animo malefixa
sententia: Eumq de uita de¬
speratus de rentrã moneret᷑
ab amicis. nam & falso rumo¬
re iam auditũ erat apud noᷤ
de eius exequi is. dicitur pol¬
licitus fuisse se facturũ om̃e
qͦd iustum erat fieri de bono
uidelicet confessoris xp̃i
Sed quomodo sperabatur
ad uoluntatem eius id posse
fieri. non ita dispositũ erat
ex sententia altissimi. qui
sine illo mirabilius id habe¬
bat operari:
XUII.
rchiep̃s treuiroꝵ obierat.
ipse prȩpositũ suum eiꝰ loco
substituerat. Pro qua re
a treuirensibus iustas odu
causas sibi conciuerat. quia
spreta eoꝵ electione suam
inuitis proposuerat. Iubetur
ille magniloquus spirensis
ep̃s conductũ prȩbere nouo

Expanded text:
abnuere. Sic et hac vice ad abnuere. Sic et hac vice ad augendam nostrorum omnium miseriam obfirmavit ille in nos sui constantiam. Etenim non multo post tempore visitatur et ipse plaga non dissimili in occultioribus item naturae. Torquebatur aeger non immerito doloris angustia, sed durabat animo male fixa sententia. Cumque de vita desperatus de re nostra moneretur ab amicis nam et falso rumore jam auditum erat apud nos de ejus exsequiis dicitur pollicitus fuisse se facturum omne quod justum erat fieri de bono videlicet confessoris Christi. Sed quomodo sperabatur ad voluntatem ejus id posse fieri, non ita dispositum erat ex sententia Altissimi, qui sine illo mirabilius id habebat operari. CAPUT XVII. ArchiepiscoNecdum annus in se revolutus ipse praepositum suum ejus loco substituerat. Pro qua re a Trevirensibus justas odii causas sibi consciverat, quia spreta eorum electione suam invitis proposuerat. Jubetur ille magniloquus Spirensis episcopus conductum praebere novo
Abbreviated transcription (Latin):
non differret eius hereditariũ.
Iue ut libens sed tamen astrictꝰ
necessitatis articulo. adhibi¬
tis fideiussoribus maguntino
& frides larensi ep̃is ac duce
egberto. bonũ hoc cõmittit
eorũ fidei sacramento. ut itẽ
eo recepto ab archiprȩsule
qui tunc aberat. manu fidei
scõ restituerent cui abstraxe¬
rat : Euocatur iterũ dominꝰ
abb̾ ad curiam. fideiussores
deliberationem fidei manus
suȩ fieridant operam. sed ar¬
chiep̃s scire recusat huiꝰ deli¬
berationis conuentionẽ habi¬
tam. Illis aliisq fidelibus ni¬
tentibus eũ hoc modo ꝑsuade¬
re. Non sine dĩ iudicio id actũ
fuisse.tam salubre consilium
non reniui debere. quo reme¬
diumm sanitasq domino suo ui¬
deretur prouenisse. ille ut
anguis lubricus ad latebras
tendit. ꝑspectoq aditu quo
trilingue captt efferat indu¬
tias petit. Nam qua nescio
conditione inter se habita.
nil erat tam difficile: qͦd illi
auderet rex licet ingrato

Expanded text:
non differret ejus haereditarium. non differret ejus haereditarium. Ille, ut lubens, sed tamen astrictus necessitatis articulo, adhibitis fidejussoribus Maguntino et Frideslarensi episcopis, ac duce Engliberto bonum hoc committit eorum fidei sacramento, ut item eo recepto ab Archipraesule qui tunc aberat, manu fidei sancto restituerent, cui abstraxerat. Evocatur iterum dominus abbas ad curiam; fidejussores deliberationem fidei manus suae fieri dant operam; sed archiepiscopus scire recusat hujus deliberationis conventionem habitam, illis aliisque fidelibus nitentibus eum hoc modo persuadere non sine Dei judicio id actum fuisse, tam salubre consilium non renui debere, quo remedium sanitasque domino suo videretur pervenisse. Ille ut anguis lubricus ad latebras tendit, perspectoque aditu quo trilingue caput efferat, inducias petit. Nam qua nescio conditione inter se habita nil erat tam difficile quod illi auderet rex, licet jurato,
Abbreviated transcription (Latin):
tristitia. dolebant tristio¬
res redire ad ꝓpria. eũ ad¬
uersarus nostris ex uoto ue¬
niret lȩtitia. Uerebamur
prȩterea uelut inquietando
in iuriam fecisse tanto sacer¬
doti. ne forte ꝓpternos ab
miustis mortalibus in contem¬
ptũ ueniens tanto habitus
esset neglectui. Sed inpie
agere in electis dĩ inpune
non cedit. ut sequens tempus
etiam in hoc declarauit xT¬
Necdum annus in se reuolutꝰ
transierat. cũ de his iudicium
dĩ agitari iam coeperat Rex
apud frides larense oppidũ
morabatur ubi grauis infir¬
mitatis apprehensus molestia
cruciabatur. Qui morbo in¬
ualescente in secretioribus lo¬
cis naturȩ. ꝑ singula momen¬
ta clamabat exarumari m¬
mia pressus doloris grauedi¬
ne. Suggestum est a fidelibꝰ
obiniustitiam scõ Remaclo
illatam id illi non in merito
contigisse. diuinã potentiã
sui confessoris iniuriam ulcisci
in eo coepisse. Porro si uellet
hoc euadere iudicium: quod
in iuste subtraxerat scõ reddere

Expanded text:
tristitia, dolebant tristiotristitia, dolebant tristiores redire ad propria, cum adversariis nostris ex voto veniret laetitia. Verebamur praeterea velut inquietando injuriam fecisse tanto sacerdoti, ne forte propter nos ab injustis mortalibus in contemptum veniens, tanto habitus esset neglectui. Sed impie agere in electis Dei impune non cedit, ut sequens tempus etiam in hoc declaravitNecdum annus in se revolutus transierat, cum de his judicium Dei agitari jam coeperat. Rex apud Frideslarense oppidum morabatur, ubi gravis infirmitatis apprehensus molestia cruciabatur; qui, morbo invalescente in secretioribus locis naturae, per singula momenta clamabat exanimari nimia pressus doloris gravedine. Suggestum est a fidelibus ob injustitiam S. Remaclo illatam id illi non immerito contigisse, divinam providentiam sui confessoris injuriam ulcisci in eo coepisse; porro si vellet hoc evadere judicium, quod injuste subtraxerat sancto reddere
Abbreviated transcription (Latin):
tabes. Recitatis gͥ in prȩsen¬
Stiarum prȩceptis impera¬
torũ ipsiusq genitoris. ñ fuit
quicquã contradicere obniti
uolentibus aduersarus. Dũ
gͦ id esset eo deductũ dictante
iustitia ut recte facere coge¬
retur rex auctoritate siumet
atq: paterna. dux intercepit
consilium huiusmodi. di¬
cens se fidei grã nullomodo
posse perpeti. domino suo
absenti iim ullam fieri. Sic
indutus acceptis ubi ad esset
ep̃s in aliam curiam. dies
illa frustrata omnium spe
nobis ad auxit tristitiam.
Uideres iterũ cum scõ cor¬
pore clamores fletusq tales
fieri. qualibus putaremus
ab ipso throno diumnitatis
ipsam miscđiam cõpati. nisi
peccatis exigentibus cõple¬
ri uideretur illa ꝓphetȩ
uaticinatio. oppositam esse
nubem ne nrã transiret ora¬
tio. Sed tribulatis corde
nondum uenerat tem¬
pus miserendi. reseruabat᷑
enĩ ex diuma prouidentia
tempore oporniori maior
glorificatio confessoris xpi
Qui uiderunt nos uenire cũ

Expanded text:
tabes. Recitatis ergo impraesentabes. Recitatis ergo impraesentiarum praeceptis imperatorum ipsiusque genitoris, non fuit quidquam contradicere obniti volentibus adversariis. Dum ergo id esset eo deductum, dictante justitia, ut recte facere cogeretur rex auctoritate suimet atque paterna, dux intercepit consilium hujusmodi, dicens se fidei gratia nullo modo posse perpeti domino suo absenti vim ullam fieri, sic induciis acceptis ubi adesset episcopus in aliam curiam. Dies illa, frustrata omnium spe, nobis adauxit tristitiam. Videres iterum cum sancto corpore clamores fletusque tales fieri, qualibus putaremus ab ipso throno divinitatis ipsam misericordiam compati, nisi peccatis exigentibus compleri videretur illa prophetae vaticinatio, oppositam esse nubem ne nostra transiret oratio . Sed tribulatis corde nondum venerat tempus miserendi, reservabatur enim ex divina providentia tempore oportuniori major glorificatio confessoris Christi. Qui viderant nos venire cum
Abbreviated transcription (Latin):
Aldegundis quȩ nr̃i iuris
erat sacrũ corpus obseruan¬
dum detulimus. At ille
coloniensis ueritus posse supe¬
rari prȩmissa auctoritate
uel etiam iussu regio. tergi¬
uersationem faciens festinꝰ
abit ex palatio. duci Gode¬
frido cõmittens uices suas ꝓ
se satis agere suꝑ eius fidei
sacramento. Postero mane
uelut iam fisi eo potiundi qͦd
differebatur palatium repe¬
tinius. nam sero ad balneas
rexꝓ qͥbus petebatur om̃a
se facturum erat pollicitus.
Sed nefas illi fuerit. ꝓ quo nos
fefellisse criminis arguitur.
Ducem Godefridum multis
aggressum precibus. prolocu¬
torem nr̃i se pollicitantem
ad illũ pręmittimus. In eo solo
una omnium pendebat fidu¬
cia. quasi ex animo nob tunc
ad esse impensa sui opera Sed
secus id ꝓcessit. quã de illo a
nobis credi debuit: Eo enim
in tempore om̃s interdũ prin¬
cipes expetentes. & iudices uer¬
ba ad grãm loquentes. ꝓmis¬
sionibus omnino fidem non
facere quasi quȩdã inuaserat

Expanded text:
Aldegundis, quae nostri juris Aldegundis, quae nostri juris erat, sacrum corpus observandum detulimus. At ille Coloniensis veritus posse superari praemissa auctoritate, vel etiam jussu regio, tergiversationem faciens, festinus abit ex palatio, duci Godefrido committens vices suas pro se satis agere super ejus fidei sacramento. Postero mane, velut jam fisi eo potiundi quod differebatur, palatium repetimus, nam sero ad balneas rex, pro quibus petebatur, omnia se facturum erat pollicitus, sed nefas illi fuerit, pro quo nos fefellisse criminis arguitur. Ducem Godefridum multis aggressum precibus prolocutorem nostri se pollicitantem, ad illum praemittimus. In eo solo una omnium pendebat fiducia, quasi ex animo nobis tunc adesset impensa sui opera. Sed secus id processit quam de illo a nobis credi debuit. Eo enim in tempore omnes interdum principes expetentes, et judices verba ad gratiam loquentes promissionibus omnino fidem non facere quasi quaedam invaserat
Abbreviated transcription (Latin):
animus fidens in dñõ. ascen¬
dentes palatium ad usq re¬
gias fores procedimus. ubi pau¬
ci intro admissi cũ baculo
nrĩ domini coram flentes
assistimus. Rex nihil datre¬
sponsi sedens uelut mutus &
atronitus. sed eius uice ꝓuoto
respondet archiep̃s. nil in¬
iustum dando ꝓprium fecis¬
se dominũ suũ. nec se recipien¬
do quicquã peccasse in sem̃
nr̃m. Quibꝰ respondentibus
hoc posse animaduerti ex
pręceptis & priuilegiis maio¬
rum silicitum fuisset id fieri
dilatum est in crastinũ dili¬
genter id examinari. Popłis
autẽ quibus uidebatur ml
satis esse factũ adhuc ꝓcla¬
mantibus. desuper ꝓterue
inclamat ille spirensis ep̃s.
Efferte hinc ait glebam ue¬
stram cũ inportunis clamo¬
ribus. qͦs indecens est pati
dominũ meũ cũ suis fidelibꝰ.
qͦd infame dictũ grauiter
quidem tulimus. sed ꝑsua¬
dente Godefrido duce ne qͥd
mali forte in nos fieri post
doleremus. in eccłam scȩ̃

Expanded text:
animus fidens in Domino, ascenanimus fidens in Domino, ascendentes palatium ad usque regias fores procedimus, ubi pauci intro ad missi cum baculo nostri domini flentes coram assistimus. Rex nihil dat responsi sedens velut mutus et attonitus, sed ejus vice pro voto respondet archiepiscopus, nil injustum dando proprium fecisse dominum nostrum, nec se recipiendo quidquam peccasse in sanctum nostrum; quibus respondentibus hoc posse animadverti ex praeceptis et privilegiis majorum, si licitum fuisset id fieri, dilatum est in crastinum id diligenter examinari. Populis autem, quibus videbatur nil satis esse factum, adhuc proclamantibus, desuper proterve inclamat ille Spirensis episcopus: Efferte hinc, ait, glebam vestram, cum importunis clamoribus, quos indecens est pati dominum meum cum suis fidelibus. Quod infame dictum graviter quidem tulimus, sed persuadente Godefrido duce, ne quid mali in nos fieri post doleremus, in ecclesiam Sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓclamando ꝓsilimus. ap¬
prehensoq lipsano scĩ op¬
pidum aquiense intramus.
Audires luctum & uoctfera¬
tiones quales nun quã fue¬
rint nr̃is temporibus: qua¬
libusq lacrimis nisi pecca¬
tis prȩpedientibus etiã ip¬
sum cȩlũ patere non diffi¬
deremus. Sed his motus ñ
est a sententia sua ille agrip¬
pinensis immo quia secus
ꝓcessit quam uoluerat dici¬
tur dedisse operam contra¬
dictionis. Nam debitũ ho¬
norem quem decebat pa¬
tronũ totius galliȩ. ex hi¬
beri prohibuit a clericis
ipsius quondã parrochiae.
Cuius uenerando corpori
exequias incessanter cele¬
brant angłi cuiꝰq anima
gaudium possidet para dy¬
si. hunc iniuriando uelut
sui similem unũ ex infimis
mortalibus repellere p̃sum¬
psit a suis conspectibus . XU.¬
hanc ꝓclamantibus in domo
dĩ gemtricis. missus a rege
spirensis ep̃s causam in qͥrit
ꝓclamationis. Paucis pre
auditis nihilq certi ab eo
cognito. nos quibꝰ ꝓ muro esd̃

Expanded text:
proclamando prosilimus, approclamando prosilimus, apprehensoque lipsano sancti oppidum Aquense intramus. Audires luctum et vociferationes quales nunquam fuerint nostris temporibus, qualibusque lacrymis nisi peccatis praepedientibus etiam ipsum coelum petere non diffideremus. Sed his motus non est a sua sententia Agrippinensis ille, imo quia secus processit quam voluerat, dicitur dedisse operam contradictionis. Nam debitum honorem, quem decebat patronum totius Galliae, exhibere prohibuit a clericis ipsius quondam parochiae. Cujus venerando corpori exsequias incessanter celebrant angeli, cujusque anima gaudium possidet paradisi, hunc injuriando, velut sui similem, unum ex infimis mortalibus repellere praesumpsit a suis conspectibus. hanc proclamantibus in domo Dei Genitricis, missus a rege Spirensis episcopus, causam inquirit proclamationis. Paucis pro re auditis, nihilque certi ab eo cognito, nos, quibus pro muro erat
Abbreviated transcription (Latin):
apud eundem. de cȩtero
nil profuturũ huiusmodi
clamorem. Quod ut nobis
cõꝑtum est ita euenisse:. u¬
sum est cõmumi consilio frm̃
corpus patroni nr̃i Rema¬
cli illuc deportari debere:
ut eo prȩsente uel sic com¬
puncti uererentur aduer¬
nere. Itaq delatũ est ad
locũ. eius quondã diocesi
non sine dolore & gemitu.
ꝓsequente non paruo eiꝰdẽ
familiȩ comitatu. Ubi mal¬
mundrenses de sacri corpo¬
ris euectione percipiut.
statim cũ celeritate archi¬
ep̃õ id intimare non diffe¬
runt. obsecrantes eũ econtͣ
tenere sui constantiam. fi¬
demq quã cum eis firma¬
uerat non facere irritam:
Qua de causa ille rege adito.
ex eius nomine domnum
abbatẽ constrinxerat gra¬
uis nec esfitatis articulo. qͦd
nisi uetaret nos ꝓpius acce¬
dere. dono regio haberet
ex toto carere Uenit gͦ
quasi sic facturus tristis &
merens nobis obuius. sed
eum suꝑ hae re minime
audiuimus. Continuo enĩ
illo mutto seq infelicem

Expanded text:
apud eumdem de caetero apud eumdem de caetero nil profuturum ejusmodi clamorem. Quod ut nobis compertum est ita evenisse, visum est communi consilio fratrum corpus patroni nostri Remacli illuc deportari debere, ut, eo praesente, vel sic compuncti vererentur advernere. Itaque deatum est ad locum, ejus quondam dioecesin, non sine dolore et gemitu, prosequente non parvo ejusdem familiae comitatu. Ubi Malmundarienses de sacri corporis evectione percipiunt, statim cum celeritate archiepiscopo id intimare non differunt, obsecrantes eum contra tenere sui constantiam fidemque, quam cum eis firmaverat non facere irritam. Qua de causa ille rege adito, ex ejus nomine dominum abbatem constrinxerat gravis necessitatis articulo, quod nisi vetaret nos propius accedere, dono regio haberet omnino carere. Venit ergo quasi sic facturus tristis et moerens nobis obvius, sed eum super hac re minime audivimus. Continuo enim illo invito, seque infelicem
Abbreviated transcription (Latin):
in partem suam ex his ceder
aliqua. Erat cõmutationis
indicta uicissitudo. ut si que¬
titas pecuniȩ regis inferrei
erario. statim boni quod si¬
tractum erat absoluta fier
redemptio. Sed expoliato
templo & his quȩ suꝑerant
sublatis. hic cumulus malor
nr̃is accessit infortuniis. Na
nobis irrita mansit promis¬
sio imperialis.
odem anno aquis grani
celebrabatur regalis curia
quo tempore agebatur qua¬
dragesimalis parsimoniȩ ob¬
seruantia. Domnus abb an¬
nuente rege placitum acce¬
perat illic ad esse . in ꝓpatul
locuturus tam de sua quam
scũ arii rectitudine Rex enĩ
de his qͥbꝰ reserat in dubio se
iuste facturum ꝓmiserat. si
prȩceptis & priuilegus prȩde¬
cessoꝵ posset infectũ iri qͦd
fecerat. Sed id iterũ frustra
fuit Nam animo ep̃i male
fixa sententia minime auelli
potuit. inmo ipsius regis ani¬
mum quẽ possidebat uelut
qͦddam mancipium prauo
ingenio a recti sententia de¬
duxit: Effecerat insuper

Expanded text:
in partem suam ex his cedere in partem suam ex his cedere aliqua. Erat commutationis indicta vicissitudo, ut si quantitas pecuniae regis inferretur aerario, statim boni quod subtractum erat absoluta fieret redemptio. Sed exspoliato templo, et his quae supererant sublatis, hic cumulus malorum nostris accessit infortuniis, nam irrita nobis mansit promissio imperialis. odem anno Aquisgrani celebratur regalis curia, quo tempore agebatur quadragesimalis parcimoniae observantia. Dominus abbas, annuente rege, placitum acceperat illic adesse, in propatulo locuturus tam de sua quam de sanctuarii rectitudine. Rex enim de his quibus res erat in dubio se juste facturum promiserat, si praeceptis et privilegiis praedecessorum posset infectum iri quod fecerat, sed id iterum frustra fuit. Nam animo episcopi male fixa sententia minime avelli potuit, imo ipsius regis animum, quem possidebat, velut quoddam mancipium, pravo ingenio a recti sententia deduxit. Effecerat insuper
Abbreviated transcription (Latin):
cere dubitauit id ipsum auari¬
tia prȩpediente. Nam & tẽ
impleta ꝓphetia uidetur. quȩ
dicit Factum est iudicium
& udex accepit. propterea
lex subuertitur: & ad finem iu¬
dicium non ꝑducitur. Inter¬
pellatus ab om̃ibus qui ade¬
rant rogatur ep̃s ad quiesce¬
re iusto iudicio. sed ut erat uir
inflexibilis a sua sententia
cũ aliter non posset euadere
inducus acceptis consilium
differt in proxima curia.
Ex tunc de curia in curiam
induciarum semꝑ extenditur
dilatio. & dominus ab̃b uanis
licet frustratus pollicitatio¬
nibus fatigaretur sepenume¬
ro. non tamen defessus quie¬
uit id iniustum sepe ꝓcla¬
mando. donec respectus mi¬
scđiȩ ꝓueniret ab altissimo
Quicquid preciosius uideba¬
tur in rebus ȩccłȩ semper in
spem recuperandi adductus
profuturum sibi putat libes¬
liter: distribuere. ꝑ amicos u¬
delicet quos his beneficiis ha¬
bebat sibi ad quirere. Rex
pluris ȩstimans ȩrarium. ca¬
ptus & ipse auarinia expetii

Expanded text:
cere dubitavit, idipsum avaricere dubitavit, idipsum avaritia praepediente. Nam et item impleta prophetia videtur, quae dicit: Factum est judicium et judex accepit, propterea lex subvertitur, et ad finem judicium non perducitur . Interpellatus ab omnibus qui aderant rogatur episcopus acquiescere justo judicio, sed ut erat vir inflexibilis a sua sententia, cum aliter non posset evadere, induciis acceptis consilium differt in proxima curia. Ex tunc de curia in curiam induciarum semper extenditur dilatio. Et dominus abbas vanis licet frustratus pollicitationibus fatigaretur saepe numero, non tamen defessus quievit, id injustum saepe proclamando, donec respectus misericordiae proveniret ab Altissimo. Quidquid pretiosius videbatur in rebus Ecclesiae, semper in spem recuperandi adductus, profuturum sibi putat liberaliter distribuere per amicos, videlicet quos his beneficiis habebat sibi acquirere: rex pluris aestimans aerarium captus est ipse avaritia, expetit
Abbreviated transcription (Latin):
priuatim & publice. qͥbꝰ cũq
potest romani imperii epĩs
& ducibus non cessat rem
suam notificare qͦs etiam
sibi suffragari postulat in hac
sui necessitate Multis gͦ hu¬
iusmodi cõpassione suscepta
miustũ hoc esse factũ ꝓfiten¬
tibus. ueritatemq regi non
occulendam benigne sugge¬
rentibus decretum est tandẽ
iudicari debere si licitum
fuisset id fieri sine causa &
iudice Godefridus dux am¬
monitus legem dare iudicii.
recte iudicat uicario scĩ Re¬
macli bonum debere resti¬
tui. qͦd ab eo nefas fuisset
auferri: Cuuis sententiae
multis ex ȩquo assentienti¬
bus. solus ex aduerso obniteas
contradicit archiep̃s. Sed
ut multi tunc dixere post
iudicium latum contradi¬
centẽ illũ satis ex iusto rectoq
posset eiuincere. si fidelis aduo¬
catus ȩque ac fredericus reti¬
nendo ac ꝓpugnando uolu¬
isset bonũ scõ solidare . nisi
qͦd suspectũ habens eũ pro
beneficio qͦd ex eo tenebat fa¬

Expanded text:
privatim et publice quibuscunque privatim et publice quibuscunque potest Romani imperii episcopis et ducibus non cessat rem suam notificare, quos etiam sibi suffragari postulat in hac sui necessitate. Multis ergo, hujusmodi compassione suscepta, hoc injustum esse factum profitentibus, veritatemque regi non occulendam benigne suggerentibus, decretum est tandem judicari debere si licitum fuisset id fieri sine causa et judice. Godefridus dux admonitus legem dare judicii, recte judicat vicario S. Remacli bonum debere restitui, quod ab eo nefas fuisset auferri. Cujus sententiae multis ex aequo assentientibus, solus ex adverso obnitens contradicit archiepiscopus. Sed ut multi tunc dixere, post judicium latum contradicentem illum satis ex justo rectoque posset evincere, si fidelis advocatus aeque ac Fredericus retinendo ac propugnando voluisset bonum sancto solidare, nisi quod suspectum habens eum pro beneficio quod ex eo tenebat fa
Abbreviated transcription (Latin):
sci posset miurias in illo suo
aduersario. continuit se ma¬
gis beniuolentia. & ꝑ qͦsdã
seniores ex nostris mandat
illi scđm hȩc uerba. Si iuste
agis quis quis es contra me.
tiumet sapientium q iudicio
estimandũ uide. Si malum
esse scis supplantationẽ fieri.
cur in hoc reprehensibilis
sedem meam alienus inuasisti
quã non iure nec iudicio in¬
quã culpatus amisi: Ne gͦ
durius cũ recte possim uidear
tecũ agere . precor & moneo
sub xpĩ nominis obtestatione
& sci henedicti regulȩ. ut si
habes dm̃ aliquando timere
ꝓhac iniustitia. ne fraudu¬
lenter retineas aliena. sed di¬
scedens nob̵ relinquas ꝓpria
At illo nil certi adhȩe re¬
spondente. non ex uoto con¬
sulti nr̃i rediere.
ost hȩc cũ marchione Gode¬
frido ad curiam goslar abb
ꝓficiscitur. ubi ille ducamen
cũ aduocatione stabulensi
adeptus. magister militiae
lotharingiȩ denuo sublima¬
tur. Domnus uͦ abb de illa¬
ta sibi iniustitia conquestus

Expanded text:
sci posset injurias in illo suo sci posset injurias in illo suo adversario, continuit se magis benevolentia, et per quosdam seniores ex nostris mandat illi secundum haec verba: Si juste agis, quisquis es, contra me, tuimet sapientumque judicio aestimandum vide. Si malum esse scis supplantationem fieri, cur in hoc reprehensibilis sedem meam alienus invasisti, quam non jure nec judicio unquam culpatus amisi? Ne ergo durius, cum recte possim, videar tecum agere, precor et moneo sub Christi nominis obtestatione et S. Benedicti regulae, ut si habes Deum aliquando timere pro hac injustitia, ne fraudulenter retineas aliena, sed discedens nobis relinquas propria. At illo nil certi ad haec respondente, non ex voto consulti nostri rediere.Post haec cum marchione Godefrido ad curiam Goslar abbas proficiscitur, ubi ille ducamen cum advocatione Stabulensi adeptus, magister militiae Lotharingiae denuo sublimatur. Dominus vero abbas, de illata sibi injustitia conquestus,
Abbreviated transcription (Latin):
animaduerti potest in huiꝰ
textus prosecutione: Cum
gͥ domnus abb illũ ut dixi¬
mus adisset uelut fidissimũ
amicum. magnificis polli¬
citationibus dat satis fidere
tanquã ꝑse qͦd perdiderat
recuperaturũ. sed minimũ
ꝓfusse in hoc rerum gene¬
re satis habemus cõꝑtum:
Itaq ꝓhac eius suiq utili¬
tate suadet secum ꝓficisci
ad curiam. ubi ꝓ eospondet
plurimum impendere se¬
sui operam.
nterea domnus abb̵ fratres
quos tristes reliquerat ha¬
buit reuisere. ueniensq
uenerandum corpus domini
nostri scĩ Remacli muenit
depositum in pauimento iã
multos dies iacuisse: in supes
quo tristius nil audire pote¬
rat alienũ loco suo audit
malmun drensibus prȩside¬
re. Uisum est gͦ ipsi rectius
mnito consilio. ut si corpus
scĩ referretur in locũ sium
honore debito. non iccirco
nobis minus deesse suo cum
uellet auxilio. Quod & ita
factum est. Post hȩc non in¬
consulte agens se regente
patientia. cũ facile suas uler¬

Expanded text:
animadverti potest in hujus animadverti potest in hujus textus prosecutione. Cum ergo dominus abbas illum, ut diximus, adiisset velut fidissimum amicum, magnificis pollicitationibus dat satis fidere, tanquam per se quod perdiderat recuperaturum; sed minimum profuisse in hoc rerum genere satis habemus compertum. Itaque pro hac ejusque sui utilitate suadet secum proficisci ad curiam, ubi pro eo spondet plurimum impendere sui operam.nterea dominus abbas fratres, quos tristes reliquerat, habuit revisere, veniensque venerandum corpus domini nostri S. Remacli invenit depositum in pavimento jam multos dies jacuisse. Insuper quo tristius nil audire poterat, alienum loco suo audit Malmundariensibus praesidere. Visum est ergo ipsi rectius, inito consilio, ut si corpus Sancti referretur in locum suum honore debito, non idcirco nobis minus deesse suo, cum vellet, auxilio. Quod et ita factum est. Post haec non inconsulte agens, se regente patientia, cum facile suas ulci
Abbreviated transcription (Latin):
res dignitatesq scłi ambire.
magnum exercitũ parare.
bella interdũ mouere. labo¬
ribus dies noctesq inuigilare.
cedes. incendia. prȩdasq bel¬
licas facere. his omnibus ꝓre
& tempore non inglorius uti
habebat delectabile. qualia
nunquam in altero locũ inue¬
nere Huic idest frederico sem¬
per fuit pax carior bellis. pa¬
catum q reddebat prudenti
ingenio quicquid in bella &
seditiones moueri sentiebat
ex aduerso. Cum in altero
esset malis exitium. in isto
miseris erat ꝓfugium: Nun¬
quam in eo dominus suus
inuenit sibi contrarium aut
rep̃hensibile. quia mentiri
uel peiurare semꝑ illi fuit
ꝓ crimine Bonus esse quã
uideri malebat & ideo ma¬
gis głam assequebatur quã
minus appetebat. Fatemur
& in Godefrido fuisse artes
optimas. quas tamen aliqͣn¬
do prȩpediebat cupiditas.
Id erat in illo unũ minus
laudabile. qͦd sepe rogatus
cum posset auxilium ferre.
dicebatur pollicitando ma¬
gis differre quã ꝓdesse: ut

Expanded text:
res dignitatesque saeculi ambire, res dignitatesque saeculi ambire, magnum exercitum parare, bella interdum movere, laboribus dies noctesque invigilare, caedes, incendia, praedasque bellicas facere, his omnibus pro re et tempore non inglorius uti habebat delectabile, qualia nunquam in altero locum invenere. Huic, id est Frederico, semper pax fuit charior bellis, pacatumque reddebat prudenti ingenio quidquid in bella et seditiones moveri sentiebat ex adverso. Cum in altero esset malis exitium, in isto miseris perfugium. Nunquam in eo dominus suus invenit contrarium sibi aut reprehensibile, quia mentiri, vel pejerare semper illi fuit pro crimine. Bonus esse quam videri malebat, et ideo magis gloriam assequebatur quam minus appetebat. Fatemur et in Godefrido fuisse artes optimas, quas tamen aliquando praepediebat cupiditas. Id erat in illo unum minus laudabile, quod saepe rogatus, cum posset auxilium ferre, dicebatur pollicitando magis differre quam prodesse, ut