comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha maledictꝰ homo qui spem ht̃ inseipso:
possit alicui uidi idõ dictũ ẽẽ. maledictus
homo qui spem ht̃ ui homine. tit nemo ha¬
beat spem in alt̾o homine. s inse. Ut gͦ ostẽ¬
det sic se ammonuisse hominẽ ut nec in se¬
ipso hab̾et spem: ꝓptea cũ dixisset maledic¬
tꝰ hõ qͥ spem ht̃ in homine. mox addidit &
firmat carnẽ brachii sui. Brachiũ ꝓpoten¬
tia posuit oꝑandi. In nomine aut̃ carnis.¬
intelligenda ẽ. humana fragilitas. Ac ꝑ
hoc firmat carnẽ brachii sui qͥ potentĩa fra¬
gilẽ ãtq inualdã id ÷ humanã sufficere
sibi adbene oꝑandũ putat. nec adiutoriũ
sꝑat a dño. Piopt̃ hoc enĩ subiecit: & adño
osgͦ adbene oꝑ andũ spem ñ habeamꝰ
in homĩe. firmantes carnẽ brachii uri:ͥ nec
a dño discedat cor nr̃m: s ei dicat adiutor
m̃s estone derelinquas me. & cet̾a Itẽ pꝰ aliqͦ.
uetis: cui dr̃ conu̾te nos ds᷑. Meminerimꝰ ipsu¬
dabo uob. Qͦ mͦ gͦ qđ dicit facite Nob̾. hoc di¬

Expanded text:
 Maledictus homo qui spem habet in seipso, » posset alicui videri, ideo dictum esse, « Maledictus homo qui spem habet in homine, » ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. Ut ergo ostenderet sic se admonuisse hominem, ut nec in seipso haberet spem, propterea cum dixisset, « Maledictus homo qui spem habet in homine, » mox addidit, « et firmat carnem brachii sui. » Brachium pro potentia posuit ointellegenda est humana fragilitas. ac per hoc firmat carnem bracchii sui qui potentiam fragilem at- . que inualidam, id est humanam, sufficere sibi ad bene operandum putat nec adiutorium sperat a domino. propter hoc enim subiecit: et a domino ergo ad bene operandum spem non habeamus in homine, firmantes carnem bracchii nostri, nec a domino discedat cor nostrum,: sed ei dicat: adiutor meus esto, ne derelinquas me. Meminerimus uetis, cui dicitur conuertenos, deus. meminerimus deudabo uobis. quomodo ergo quod dicit: facite uobis, hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
ut aduitã piã &e bouã ꝯu̾sationẽ cui mer¬
ces aet̾na debet. adiutorio & gre dĩ locꝰ ñ re¬
linquat᷑: & audeat miser hõ qͥndo bene ui¬
uit & bene oꝑat᷑. uł potiꝰ bene uiuere & bene
oꝑari sibi uidet᷑. inseipso ñ in dño głari: et
spem recte uiuendi in seipso poncre: ut seđͥt᷑
eũ maledictũ ieremiȩ ꝓpħȩ dicentis. Ma¬
ledictꝰ hõqͥ spem ht̃ in hoĩe: & firmat carnẽ
brachii suiͥae adñõ recedit cor eiꝰ. Intelligite

Expanded text:
ut ad uitam piam et bonam conuersationem, cui merut ad uitam piam et bonam conuersationem, cui merces aeterna debetur, adiutorio et gratiae dei locus non relinquatur et audeat miser homo, quando bene uiuit et bene operatur, uel potius bene uiuere et bene operari sibi uidetur, in se ipso, non in domino gloriari et spem recte uiuendi in se ipso ponere, ut sequatur eum maledictum Hieremiae prophetae dicentis: maledictus homo, qui spem habet in homine, et firmat carnem bracchii sui, et a domino discedit. cor eius. intellegite
Abbreviated transcription (Latin):
causa dictũ ẽ. effunde irã tuiã in g̃s quȩ de
ñ nouer̃: & illud qđ ait apłs cũuenerit in
flãma ignis dare uindictã in eos qͥ ignoratł
dm̃. Uerũta iñ ut habeamꝰ & ipsã scientiam
ne dicat unꝰqͥsq nesciui. ñ audiui. ñ intelle¬
.xi. uoluntas ꝯuenit᷑ humana. ubi dr̃. Noli¬
te ẽẽ sic̃ equus & mulus: quib ñ ÷ intellectꝰ.
Quãuis peior appareat᷑ de quo dictũ ẽ u̾bis
ñ em̃dabit᷑ seruus durꝰ. Si eñ intellexerit᷑. n
cor: iã quidẽ de ignorantia ñ ht̃ excusatio¬
nẽ nec diñ causat᷑ incorde suoͥ. s malii su¬
ũ in se cognoscit & dolet. Cui tam̃ dic̃ apłs.
dubio uoluntatis ciꝰ ꝯuenit᷑. Uelle enĩ &
nolle: ꝓpͥe uoluntatis ẽ. S metuendũ ẽ.
ne ista omia diuina testimonia. & quecũq
alia st̃ quȩ sine dubitatione sunt plurima.
in defensione libi arbitriĩ sic intelligant᷑.

Expanded text:
causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolus: cum uenerit in flamma ignis dare uindictam in eos qui ignorant deum. uerum tamen ut habeamus et ipsam scientiam, ne dicat unusquisque: "nesciui", "non audiui", ,,non intellexi", uoluntas conuenitur humana, ubi dicitur: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus, quamuis peior apparet de quo dictum est: uerbis non emendabitur seruus durus; si enim intellexerit, non cor", iam quidem de ignorantia non habet excusationem nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit et dolet. cui tamen dicitur abdubio uoluntatis eius conuenitur. uelle enim et nolle propriae uoluntatis est. Sed metuendum est, ne ista omnia diuina testimonia et quaecumque alia sunt, quae sine dubitatione sunt plurima, in defensione arbitrii sic intellegantur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ita iudicabunt᷑ ut ꝑeant. Nã si peror ÷
ꝯdicio nescientiũ ꝗͣ scientiũ legẽ dĩ. qͦmͦ ue¬
rii erit qđ in euangłio dñs ait. seruus qui
nescit uoluntatẽ dñ sui & facit digna pla¬
gis uaptilabit patica᷑ seruus aut̃ qͥscit uo¬
luntatẽ dni sin &e facit digna plagis uapu¬
labit multa: Eece ubi ostendit grauiꝰ peccare
homrinẽ scientẽ ꝗͣ nescientẽ: nec tam̃ i dõ con¬
sugiendũ ẽ. ad ignorantiȩ tenebras: ut in eiꝰ
qͥsq ieqrat excusationẽ. Aliud ẽ. eñĩ nescis¬
se: aliud scire uoluisse. Uoluntas qͥppe ar¬
quit᷑. in eo de qͦ dr̃ noluit intelligere ut bene
ageret. S & illa ignorantia quȩ ñ ÷ eoꝵ qͥ scire
nolunt. s eoꝵ qui tãꝗ simplicit nesciunt: ne¬
minẽ sic excusat ut sẽpitno igne ñ ardeat.
si ꝓpt̾ea ñ credidit qr ñ audiuit om̃ino ꝗd cre¬
det: s fortasse ut mitiꝰ ardeat. Non em̃ sine

Expanded text:
hoc ita iudicabuntur, ut pereant. nam si peior est hoc ita iudicabuntur, ut pereant. nam si peior est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauca; seruus autem, qui scit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit multa. ecce ubi ostendit grauius peccare hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe arguitur in eo de quo dicitur: noluit intellegere, ut bene ageret. sed et illa ignorantia, quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate. Quando enĩ uolens facit: tt dicẽ¬
dũ ẽ opͦ honũ. tunc sꝑanda ẽ. bonioꝑis mei¬
ces ab eo de qͦ dictũ ẽ. Qui reddet unicuique
scđm oꝑa sua. Qiti gͦ nouer̃ diuina mauda¬
ta: aufert᷑ ei excusatio. quã solent habe ho¬
mines de ignorantia. S nec ipsi sine pena
erunt: qui legẽ dĩ nesciunt. Qui em sine
lege peccauer̃: sine lege ꝑibunt. Qui aut
in lege percauer̃: ꝑ legẽ udicabuntur.
Qđ mͥ ñ uidet᷑ apłs ita dixisse. tãꝗͣ peiꝰ ali¬
quid significauerit eẽ. paffuros. qui legen
nescrunt in peccatis suis: quã illos qui sciunt:
peiꝰ enĩ uidet᷑ eẽ. perire: ꝗͣ nidicari.S cum
hoc de gentib & de iudeis loqueret᷑.qr illi
sine lege st̃. isti aut̃ legẽ acceꝑunt. qũis
audeat dicere iudeos qͥ in lege peccant. ñ
ee ꝑituros cũ in xp̃m ñ crediderant. qͣndo
qͥdẽ de illis dictũ ẽ. ꝑ legẽ iudicabuntur:
Sine fide eñĩ xp̃i: nemo liħari pot̃. Ac ꝑ

Expanded text:
uoluntate. quando enim uolens facit, tunc dicendum est opus bonum, tunc speranda est boni operis merces ab eo de quo dictum est: qui reddet unicuique secundum opera sua. Qui ergo nouerunt diuina mandata, aufertur eis excusatio, quam solent habere homines de ignorantia. sed nec ipsi sine poena erunt qui legem dei nesciunt. qui enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, pe non videtur Apostolus ita dixisse, tanquam pejus aliquid significaverit esse passuros, qui legem nesciunt in peccatis suis, quam illos qui sciunt. Pejus enim videtur esse perire, quam judicari: sed cum hoc de Gentibus et de Judaeis loqueretur, quia illi sine lege sunt, isti autem legem acceperunt; quis audeat dicere Judaeos qui in lege peccant, non erituros, cum in Christum non crediderint, quando quidem de illis dictum est: per legem iudicabuntur? sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per
Abbreviated transcription (Latin):
nu: ꝑficiet usq in diẽ xp̃i iħu. Ut gͦ uelimꝰ:
sine nob̾ oꝑat᷑. Cũ aut̃ uolumꝰ &e sic uolumꝰ
ut faciam᷑: nobcri cooꝑat᷑. Lam̃ sine illo uel
oꝑante ut uelimꝰ. uł cooꝑante cũuolumꝰ: ad
bona pietatis oꝑa ncħ ualemꝰ. De oꝑante
illo ut uelimꝰ. dictũ e. Ds̃ ÷ enĩ qui oꝑat᷑ in
nob & uelle. Decooꝑante illo cũ ĩa uolumꝰ.
& uolendo agimꝰ. scimꝰ inquit qm̃ diligen¬
tibꝰ dm̃ omĩa cooꝑant᷑ in bomũi. Quid ÷ oĩa:
nisi &e ipse tribiles seueq passiones: Sarci¬
na quippe illa xp̃i quȩ infirmitati gramꝰᷤ
ẽ. lcuis efficit caritati: Lalibꝰ eñi dñs dix eẽ
fuã sarcinã leriẽ. quał petrꝰ fuit qͥndo passꝰ

Expanded text:
Iesu. ut ergo uelimus, sine nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. de operante illo, ut uelimus, dictum est: deus est enim, qui operatur in nobis et uelle; de cooperante illo, cum iam uolumus et uolendo facimus: scimus, inquit, quoniam diligentibus deum omnia cooperatur in bonisi et ipsas terribiles saevasque passiones? Sarcina quippe illa Christi, quae infirmitati gravis est, levis efficitur charitati. Talibus enim Dominus dixit esse suam sarcinam levem , qualis Petrus fuit quand
Abbreviated transcription (Latin):
nii ꝑsecutoris nolentis ẽẽ sub gr̃a s fub
lege. Ut eẽt ab ȩccłia maledict᷑ ⁊id÷ ut eũ
intelligeret ⁊ ostendet ȩccłia maledictum.
dicente apło. Quicũq eni ex oꝑib legis st̃:
sub maledicto sunt legis. Deinde cũ dixis¬
set maledictꝰ tu a t̾ra quȩ aꝑuit ossirũ acci¬
ꝑe sanguinẽ frĩs tui de manu tua. ñ dix

Expanded text:
e sub gratia, sed sub lege, ut esset ab Ecclesia maledictus, id est ut eum intelligeret et ostenderet Ecclesia maledictum, dicente Apostolo: Quicunque enim ex operibus legis sunt sub maledicto sunt legis. Deinde cum dixisset: Maledictus tu a terra quae aperuit os suum accipere sanguinem fratris tui de manu tua, non d
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ ñ efficit ut ñ sint iudei. Certo quodã ⁊
ꝓpͥo sue obseruationis signo. aceterarĩ genti
xp̃m tnsierint: ut ia ñ inueniat᷑ cain ne exe¬
at a facie dĩnec habitet in tra naimꝰ qđ dr̃ in
t̃pretari commotio. Contͣ qđ malum: d̃s ro¬
Qđ diusis modis possit intelligi sirecte of¬
feras. recte autẽ ñ diuidas peccasti. Ex
lib de çiuitate dĩ .xu. tił.uii.

Expanded text:
id est non efficit ut non sint Iudaei, certo quodam et id est non efficit ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentiud Christum transierint, ut iam non inueniatur Cain nec exeat a facie dterpretari commotio, contra quod malum Deus roe. CAPUT LIX. Quod diversis modis possit intelligi: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti, ex libro XV de Civitate Dei. Cum Deu
Abbreviated transcription (Latin):
ribit genꝰ impiũ carnaliũ uideoꝵ. Quic̃q¬
enĩ eos ita ꝑdidit. septẽ uindictas exsolriet:
io÷ auferet ab eis septẽ uindictas quib alli¬
gati funt ꝓp̾t reatii occisi xp̃i. Ut hoc tototẽ¬
pore qđ septenario dierũ mimero uoluitur.
magis qr ñ interit geni iudea. satis appare¬
at sidelib xp̃ianis. quã subiectionẽ meru¬
exint. qui suꝑbo regno dñm int̾fecerunt.
t apposuit dñs os cam
signũ ne eũ occioat om̃is qui inuenerit
hoc reuera multũ mirabile ẽ. quẽ admno¬
dum om̃s gentes quȩ a romanis subiugate
funt. in ritũ romanoꝵ sacroꝵ transierint:
eaq saclegia obseruanda & celebranda sus-¬
ceꝑint: gens aũt iudea sue sub paganis re¬
gib siuie sub xp̃ianis. ũ amiserit signũ legis
suȩ. quo acct̾is gentib popłisq distinguit. Et
omĩs imꝑator ł rex qui eos in regno suo inue¬
nit. cũ ipso signo eos uruenit nec occidit.

Expanded text:
ribit genus impiorum carnalium Judaeorum, quicunquribit genus impiorum carnalium Judaeorum, quicunquenim eos ita perdiderit, septem uindictas exsoluet; id est, auferet ab eis septem uindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero uoluitur, magis quia non interit gens Iudaea satis appareat fidelibus christianis, quam subiectionem meruerint qui superbo regno dominum interfecerunt. Et apposuit dominus deus Cain signum, ne eum occidat omnis, qui inuenerit. hoc re uera multum mirabile est quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
us apparuit. tanꝗͣ cain oꝑanti trans ut gra-¬
ñi illud seminaiẽt. ñ ostendens eadẽ t̾ra ꝑ
& ñ adiciet uirtutẽ suã daretͥ: gemens &
tremens eris in t̾ra. Nunc ecce quis ñ uide¬
at quis ñ agnoscat in tota t̾ra quacuq dis
regni tremat timore sub innumerabilib
popłis xp̃ianis: Idõq respondit cain &
dix. Maior ẽ. causa mea si eicis me hodie a
facie tre:ia facie tua abscondar: ⁊ ero gemeis
itremens suꝑ t̾rã. Et erit om̃ĩs qui inuenerit
me: occidet me. Uere inde gemit ⁊ tremit:
ne regno etiã treno ꝑdito. ista uisibilimor¬
te occidat᷑. Hanc dic maiorẽ causa: quã illa
qđ ei tra ñdat uirtutẽ suã. ne spĩtalit mo¬
riat᷑. Carnalit̾ enĩ sapit. tanꝗͣ oꝑans t̾rã
cuiꝰ uirtutẽ ñ accepit. Saꝑe aut̃ scđm car¬
nẽ: mors :. Quã ille ñ intelligens: amisso
regno gemit: & corꝑalẽ mortẽ tremit. Sed
quid ei respondit ds̃: Nonsic inquit. Dĩs

Expanded text:
us apparuit; tanquam Cain operanti terram, ut graus apparuit; tanquam Cain operanti terram, ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra et non adiciet uirtutem suam dare tibi. Gemens et tremens eris in terra. nunc ecce, quis non uideat, quis non agnoscat in tota terra, quacumque regni et tremat timore sub innumerabilibus populis cbristianis? ideoque respondit Cain et dixit: maior est causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit, omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei terra non dat uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carnalicujus virtutem non accepit. Sapere autem secundum carnem mors est, quam ille non intelligens, amisso regno, gemit et corporalem mortem tremit. Sed quid ei respondit D
Abbreviated transcription (Latin):
in impietate & infidelitate ꝑseuerantib.
qr nouo testam̃to reuelata ẽ. Et ñ transe¬
untib ad dñm ñ eis aufert uelam̃ qđ in
lectione ueteris testam̃ti manet: qr in solo
xp̃o euacuat᷑. ñ ipsa lectione net̾is testam̃¬
ti. que habet absconditã uirtutẽs uela¬
m̃ qͦd abscondit᷑. Unde xp̃o incruce pas-¬
bibendũ eiꝰ sanguinẽ ore aꝑto inconfes¬
sionẽ transeuntib. P roptẽa popłs ille sic̃
cain adhuc oꝑat᷑ tram: adhuc exercet oꝑa-¬
tionẽ legis camnalit: quȩ nei dat uirtuitẽ
suã qr in ea ñ intelligit grãm xp̃i. ꝓpt̃ea
& in ipsa t̾ra quã xp̃c portauit id: in eiꝰ
carne ipsi oꝑati st̃ salutẽ nr̃a m: crucifigẽ¬
do xp̃m. qui mortuus ẽ. ꝓpt̃ delicta nr̃a.
Nec eis dedit eadẽ t̃ra uirtutẽ fuam: qͥa
ñ tustificati funt uirtute refurrectionis
eiꝰ qui resuriȩt̃ ꝓpt̃ iustificationẽ nrãm.
Quia isicrucifixus ẽ. ininfirmitate: sed¬
Unde nec resurgens eis a quib erat crucifix¬

Expanded text:
n impietate et infidelitate perseverantibus, quia Novo Testamento revelata est; et non transeuntibus ad Dominum, non eis aufertur velamen, quod in lectione Veteris Testamenti manet, quia in solo Christo evacuatur, non ipsa lectio Veteris Testamenti, quae habet absconditam virtutem, sed velamen quo absconditur . Unde Christo in cruce pasbibendum eius sanguinem ore aperto in confessione transeuntibus. propterea populus ille sicut Cain adhuc operatur terram, adhuc exercet operationem legis carnaliter, quae non ei dat uirtutem suam, quia in ea non intellegit gratia in ipsa terra, quam Christus portauit, id est in eius carne, ipsi operati sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. nec eis dedit eadem terra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius, qui resurrexit propter iustificationem nostram; quia etsi crucifixus est ex infirmitateUnde nec resurgens, eis a quibus erat crucifix
Abbreviated transcription (Latin):
nullo cruento uulnere occisus ÷. & qͥforte
pauci adhoc tangere ista formidant: ace
intrat in os uĩm uos comquinat. s qđ exit.
Nullam cibi naturã quã societas ammittit
humana. s quȩ iniquitas cõmittit peccata
q̃stionũ de genesi int cet̾a & ad locũ. ⁊ .uiii.

Expanded text:
nullo cruento vulnere occisus est? et qui forte nullo cruento vulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc tangere ista formidant a caeintrat in os vestrum vos coinquinat, sed quod exit, nullam cibi naturam quam societas amittit admittit humana, sed quae iniquitas committit peccata Quaestionum de Genesi, inter caetera ad locum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
apłi p̃ceꝑunt ut ammaliũ sanguine ab-¬
stinerent xp̃iamine p̃focatis carnib ues¬
cerent᷑: elegisse mͥ uident᷑ ꝓtẽpore rem fa-¬
cilẽ ⁊i nequaꝗͣ obseruantib onerosam. In
qua cũ israhelitis etiã g̃s ꝓpt̾ angularem
illũ lapidẽ duos in se condentẽ. aliqͥd cõ¬
munit̃ obseruarent. Simul & ammonereil.
in ipsa arta noe quanto d̃s hoc iussit. eccłiã
omĩum gentiũ fuisse figuratã. Cuiꝰ facti
piebat impleri. Kansacto uͦ illo tẽpore. qͦ
illi duo parietes. unꝰ ex cirtũcisione. alt̾ ex
p̃putio uenientes. quãuis in angulari la¬
pide concordarent: tam̃ suis quibꝰdam ꝓ-¬
pͥetatib distinctiꝰ eminebant. At ubi eccłia
gentrum talis effecta ẽ. ut in ea nullus ifra-¬
helita carnał appareat. quis ia hoc xp̃ianꝰ
obseruat. ut turdos uł minutiores auicu¬
las ñ attingat. nͥ quarũ sanguis effusus:
Aut leporẽ ñ edat. simanu a ceruice ꝑcussꝰ.

Expanded text:
aeceperunt, ut animalium sanguine abaeceperunt, ut animalium sanguine abstinerent christiani nec praefocatis carnibus uescerentur, elegisse mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus onerosam, in qua cum Israhelitis etiam gentes propter angularem illum lapidem duos in se condentem aliquid communiter obseruarent, simul et admonerent in ipsa arca Noe, quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium gentium piebat impleri. Transacto vero illo tempore quo illi duo parietes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio venientes, quamvis in angulari lapide concordarent, tamen suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant. Ac ubi Ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israelita carnalis appareat, quis jam hoc Christianus observat ut turdos vel minutiores aviculas non attingat, nisi quarum sanguis effusus est, aut leporem non edat si manu a cervice percussus
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ sacͥficii. quo nos xp̃c redemiit: s quȩ
immolant gentes. demoniis inqͥt immo¬
lant. & ñdõ. Deinde adiecit qđ dixit. Nolo
uos socios fieti denionior. Nam si nat᷑a ipsa
unmolaticie carnis eẽt inmunda. utiq ⁊
nescientẽ contaminarcelleq enĩ eominꝰ ipsa
esset quominꝰ absciente acciꝑet᷑: s ꝓp̃t con
scientiã ne demonib ꝯmunicasse udeat᷑
Morticiñ aũt puto qđ ad escam usus ho¬
minũ ii admisit: eo qđ ñ occisoꝵ s mortuoꝵ
animaliũ morbida caro ẽ: nec apta ad sa¬
lutẽ corꝑis. cuiꝰ causa sumimꝰ alimentum:
am qđ de effundendo sanguine anti¬
qͥs infigura p̃ceptũ ÷ id÷ ipsi noe pꝰ dilu¬
utũ qd iã qͥd sig̾caret ostendimꝰ: pleriq
intelligunt ⁊ in actib apłoꝵ hoc legepcep¬
sãnguine p̃ceptũ ẽẽ abstinendui. ne qͥs
inicidio se contaminet. Hoc nc̃ discutere
longii ẽ: ⁊n necessariũ. Quia ⁊ si hoc tc̃¬

Expanded text:
sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo uos socios fieri daemoniorum. nam si natura ipsa inmolaticiae carnis esset inmunda, utique et nescientem contaminaret. neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab sciente acciperetur, sed propter nscientiam, ne daemonibus communicasse uideatur. morticinum autem puto quod ad escam usus hominum non admisit, eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium morbida caro est nec apta ad salutem corporis, cuius causa suminus alimentum. nam quod de effundendo sanguine antiquis in figura praeceptum est, id est ipsi Noe post diluuium — quod iam quid significaret ostendimus — plerique intellegsanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contaminet. Hoc nunc discutere longum est et non necessarium, quia etsi hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserat misit. qđ futurũ etiã ꝑuideoꝵ
pascha sigcatũ ẽ. cũ quinqͣgesin die post
celebrationi̾s ouis occisȩ moyses digito dĩ
scͥptã legẽ accepit inmonte: legite euan¬
gliumꝰ. ⁊ adu̾tite ibi spin scm̃ appella¬
tum digitũ dĩ. Ca quippe aniu̾sariae
ineccłia celebrant᷑. quȩ insignĩt excellẽ¬
tia certis dieb facta sunt: ut eoꝵ necessa¬
riã salubrẽq memoriã festiuitas conce¬
lebrata custodiat. Si uultis gͦ nosse qͣre
iudaico celebremꝰ: qr illa erat uenturi ue¬
ri p̃figuratiõ. hec completi cominemoratio.¬
cuti sumꝰ. Si aut & hoc queritis cur
ex om̃ib cibis a quib in umbra futuroꝵ
popłs ẽ ille ꝓhibitꝰ nos morticino ⁊ ĩmo¬
laticio ñ uescim᷑: ⁊ hoc audite. ⁊ calũpni¬
is uanitatis uerũ aliquando p̃ponite. Cur
eñĩ ñ expediat iminolaticio uesci xp̃iano:¬
monioꝵ. Neq eni ipsam immolationẽ
rephendit. quã faciebant partes p̃figurantes

Expanded text:
promiserat, misit. quod futurum etiam per Iudaeorum pascha significatum est, cum quinquagesimo die post celebrationem ouis occisae Moyses digito dei scriptam legem accepit in monte. legite euangelium et aduertite ibi spiritum sanctum appellatum digitum dei. ea quippe anniuersarie in ecclesia celebrantur, quae insigniter excellentia certis diebus facta sunt, ut eorum necessariam salubremque memoriam festiuitas concelebrata custodiat. si uultis ergo nosse, quIudaico celebremus quia illa erat uenturi ueri pPUT XIII. Si autem et hoc quaeritis, cur ex omnibus cibis, a quibus in umbra futurorum populus est ille prohibitus, nos morticino et immolatitio non vescimur: et hoc audite, et calumniis vanitatis verum aliquando praeponite. Cur enim non expediat immoniorum. neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes
Abbreviated transcription (Latin):
osten in monte. post sec dies faui gicit
parte possiorẽ pͥim dici in quo fucutum
ei in quo ꝯpletue. ꝗd ꝓmnisit. ꝓtotis atq¬
integrio oieb anctumerano: Se ꝓtteliuti
eum qui dix̃ post sexdies. solos medios cõ¬
memorasse. Qui uere toti atq integri cõple¬
ti funt. In geuesi eñĩ alumine incip̃dies.
⁊ funt ad tenebras: ad significandũ lap¬
sum hominis: Nunc. aute atenebris adłu¬
cem. sic̃ dictũ ẽ. de tenebris luce splendes¬
tere qia peccatis homolibatꝰ ꝑuenit adly¬

Expanded text:
ostendit in monte, post sex dies factum dici, partem posteriorem primi diei in quo futurum ei in quo completuintegris diebus annumerans: ut intelligas eum qui dixit, post sex dies, solos medios commemorasse, qui vere toti atque integri completi sunt. In Genesi enim a lumine incipit dies, et finit ad tenebras , ad significandum lapsum hominis: nunc autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est, De tenebris lucem clarescere : quia a peccatis homo liberatus, pervenit ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
ret: s si quis ꝓp̃t ista dõ militet᷑ ut in oꝑib
suis ñ regnũ dĩ s istoꝵ acqͥsitionẽ intueatur.
Ad hanc gͦ regłam hoc totũ p̃ceptũ redigit᷑.
ut etiã mistoꝵ ꝓuisione regnũ dĩ cogitemꝰ:
inmilitia uͦ regni dĩ ista ñ cogitemꝰ. Ita enĩ
ctia si aliqͦndo defuerint. qđ plerũq ꝓpt̃
exeititationẽ nr̃am d̾s sinit: ñ solũ ñ de¬
bilitant ꝓpositũ nr̃m: s etiã examinatũ¬

Expanded text:
ret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intueatur. Ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum redigitur, ut etiam in istorum prouisione regnum dei cogitemus, w in militia uero regni dei ista non cogitemus. ita enim, etiam si aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram deus sinit, non solum non debilitant propositum, nostrum, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
gent. si tam multi quos in corꝑore inuenturꝰ
qui repꝑient᷑ ui xp̃o ueniente uiuenteseiq in
obuiã rapient᷑ credidimꝰ in eodẽ raptu de mor¬
talib corꝑibꝰ exituros. & ad eadẽ mox immor¬
talia redituros: nullas in u̾bis apłi patieiħ
angustias. sue ubi dic̃ tu qđ seminas ñ ruui¬
ficat᷑ nͥ moriat᷑. siue ubi dic̃ om̃s resurgemꝰ aut¬

Expanded text:
gent, si tam multi, quos in corpore inuenturusgent, si tam multi, quos in corpore inuenturusqui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de corporibus mortalibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: tu quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dic
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ tu qđ seminas ñruiuificat᷑ nͥ moriat᷑:
Aut si certe iidicimꝰ seminari nͥ ea corꝑa ho¬
minũ quȩ moriendo quo qͣmͦ reutunt᷑ in
t̾ram. sic̃ sese hĩ etiã illa intrauis gressorem
patrẽ gen̾is humani diuinitꝰ plata sentencia.
t̾ra es iuitrã ibis. fatendũ ẽ. istos qͦs ñdũ de
corꝑib eg̃ssos. cũ ueniet xp̃c inueniet. ⁊ istis
u̾bis apłi. ⁊ illis de genesi n teneriꝰ. qm̃ sursũ
in nubib rapti. ñ utiq seminant᷑. qr nec eunt
in t̾ram nec redeunt: siue nullã ꝓrs exꝑiant᷑
mortẽ. siue paululũ in aere moriant᷑. S aliud
rursꝰ occurrit: qđ idẽ dix apłs cũ de resurrectio¬
ne mortuor ad chorindnos loqueret᷑. Oñs re¬
surgemꝰ. ł sic̃ aliĩ codices hñt. om̃s dormiemꝰ.
Cum gͦ nec resuriectio fierinisi mors p̃cesserit
possit. nec dormitionẽ possumꝰ illo loco intelli¬
gere nͥ mortẽ. quomͦi om̃s ł dormient ł resur¬

Expanded text:
dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de genesi non teneri; quoniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de reCorinthios loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem, quomodo omnes uel dormient uel resur
Abbreviated transcription (Latin):
dño crimꝰ. Hȩc u̾ba apłica: resurrectionem
mortuor futurã quando ueniet utiq xp̃s
at uiuos & mortuos iudicandos. p̃clarissi¬
me ostendunt.S queri solet utrũ illi quos
ꝑmortẽ mira celeritate transibunt. Neq
enĩ dicendũ ÷ fieri ñ posse: ut dũ ꝑ aera in
c̃ dño ẽẽ mansuros. qr nec ipse utiq ibimane¬
bit. qr ueniens transiturꝰ ÷ uenienti quippe
ibit᷑ obuiã ñmanenti: s ita c̃dño erimꝰ. id est
sic erimꝰ habentes corꝑa sẽpitna. ubic̃q ẽ illo
fuerimꝰ. Athunc aut̃ sensũ qͦ existimemus
etĩ illos quos hic uiuos inuenturͦ : dñs in
ipso paruo spatio & passuros mortẽ. & accep¬
curos immorealitatẽ. ipse apłs nos uide̾t᷑
urgere: ubi dic̃ in xp̃o om̃s uuuficabunt᷑.
c̃ alio loco de ipsaloquens resurrectione cor¬
pordicat. Ti qđ seminas: ñ uiuificat᷑ nisi
moriat᷑. Quomͦi gͥ quos uiuentes hic xp̃s
inueniet. ꝑ immortalitatẽ in illo uiuifica¬

Expanded text:
ica resurrectionem mortuorum futuram, quando ueniet Christus utique ad uiuos et mortuos iudicandos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi quos per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inueniet per immortalitatem in illo uiuifica
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictũ fuerit cont̃ filiũ hominis. s one
ꝓrs pectatũ ⁊ blasphemia remittet᷑ homi¬
nib qđ ubi hoc peccatũ ñ fuerit corois ĩpe¬
nitentis otra sp̃m scm̃. quo in ȩccła peccata
soluunt᷑: cuncta alia dimittunt᷑. Quomͦ
aut̃ hoc remittit. qđ etia remissionẽ ĩpedit
alioꝵ: Omĩa gͦ dimittunt᷑ eis: in quib hoc

Expanded text:
 dictum fuerit contra filium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus; quia ubi hoc peccatum non fuerit cordis impaenitentis contra spiritum sanctum, quo in ecclesia peccata soluuntur, cuncta alia dimittuntur. quomodo autem hoc remittetur, quod etiam remissionem impedit aliorum? omnia ergo dimittuntur eis, in qui
Abbreviated transcription (Latin):
Scđm aut̃ formã serui minor ẽ. patre: qr
ipse dix pat maior me ẽ. Minor ẽ seipso:
qr de illo dictũ ẽ. semet ipsum exinauiuit.
blaspheniiã infiliu hominis remutẽt᷑
ei: qui aũt dixerit in sp̃m scm ñ dimit
tet ei. Et in ipso uirtutes oꝑatꝰ ẽ. dicens.
Si ego in sp̃u di eitio demonia. certe suꝑ¬
uenit suꝑuos regnum dĩ. & apud ysa¬
iam dicit quã lectionẽ ipse insynagoga
recitauit: & de se cõpleta sine scrupulo
dubicationis ostendit.¬

Expanded text:
or est patre, quia ipse dixit: pater maior me est; minor est se ipso, quia de illo dictum est: semet ipsum exinaniuit; blasphemiam in filium hominis, dimittetur ei; qui autem dixerit in spiritum sanctum, non dimittetur ei. et in ipso uirtutes operatus est dicens: si ego in spiritu eicio daemonia, certe superuenit super uos regnum dei. et apud Esaiam dicit, quam lectionem ipse in synagoga recitauit et de se completam sine scrupulo dubitationis ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
misit. Scd̃m formã dĩ sic̃ ht̃ pat̃ uitã.
insemetipso. sic dedit filio hab̾e uitam
insemet ipso: scđ̾m formã serui. Tristis
sifieri pot transeat a me hic calix. Se¬
scđm formã serui factꝰ ẽ. obediens usq
ad mortẽ: mortẽ aute crucis. Qua ratio

Expanded text:
formam dei, sicut habet pater uitam in semet ipso, sic dedit filio habere uitam in semet ipso; secundum formam serui tristis si fieri potest, transeat hic calix; sesecundum formam serui factus est oboediens usque ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
ista regula intelligendarũ scͥp¬
turarum dẽ filio d̃rut distinguamꝰ qͥd
accepit & minor ẽ. patre: non conturba¬
bim̾ tanꝗͣ contrariis ac repugnantibꝰ int
se scõꝵ libroꝵ sententus. Nam scđdm for¬

Expanded text:
ita regula intelligendarum Scripturarum de Filio Dei, ut distinguamus, quid accepit, in qua minor est Patre, non conturbabimur tanquam contrariis ac repugnantibus inter se sanctorum librorum sententiis. Nam secundum for
Abbreviated transcription (Latin):
hoiẽs memoriã falsitatis errorisq illoꝵł
S ñ intenti nͥ in ea que illoꝵ responsis ꝓ¬
uenerint. ea que ñ ꝓuenerint obliuiscun¬
tur: & ea ꝯmemorant que ñ arte illa quȩ
nulla ẽ. s quadã obscura rerũ sorte con-¬
tingunt. Qđ siꝑitie illor uolunt tribu¬
ere: dicant artificiose diuinare etiã mor¬
tuas m̃branas scͥptas quasubet. de quibꝰ
plerũq ꝓuoluntate sorsexit. Qđ si ũ arte
de codicibꝰ exit sepe uersus futura ꝓninti¬
ans. Quid mirũ si etiã ex animo loquentis
ñ arte s sorte exit aliqͥ p̃dictio futuroꝵ:
n pͥncipioerat u̾bũ. qđ g̃ce logos. dr̃ lati¬
meliꝰ etiã u̾bum int̾p̃tam᷑. ut significe̾t᷑
ñ solũ ad patrẽ respectꝰ.ͥs ad illa etiã quę
ꝑ ũbũ facta sunc oꝑatiua potentia. Ra-¬
tio aut̃ & sinichil ꝑ illã fiat: recte ratio

Expanded text:
homines memoria falsitates erroresque illorum, homines memoria falsitates erroresque illorum, sed non intenti nisi in ea quae illorum responsis prouenerint ea quae non prouenerint obliuiscuntur et ea commemorant quae non arte illa, quae nulla est, sed quadam obscura rerum sorte contiflgunt.I quod si peritiae illorum uolunt tribuere, dicant artificiose; diuinare etiam mortuas membranas scriptas quaslibet, de quibus plerumque pro uoluntate sors exit. quod si non arte de codicibus exit saepe uersus futura pronuntians, quid mirum, si etiam ea animo loquentis non arte, sed sorte exit aliqua praedictio futurorum? n principio erat uerbum. quod graece Xoyog dicimelius verbum interpretamur, ut significetur non solum ad Patrem respectus, sed ad illa etiam quae per Verbum facta sunt operativa potentia. Ratio autem, etsi nihil per illam fiat, recte ratio
Abbreviated transcription (Latin):
minutarũ. iã in constellationibꝰ de qͥbꝰ
futura p̃dicere se dicunt ñ iuuenrunt.
Conceptꝰ aut̃ geminoꝵ qm̃ uno concubi¬
tu efficit. testantibꝰ medicis. qͦo disciplina
inulto ÷ certior atq manifestior. tam par¬
uo puncto teꝑis ꝯtingit: ut in du as minu¬
tͥas murutͥarũ ñ tendãt. Unde gͦ in genu¬
nis tanta diu̾sitas actionũ. & euentuũ & uo¬
luntatũ: Quos necesse ẽ. eandẽ constella¬
tionẽ conceptionalẽ hab̾e: & amboꝵ unã
constellationẽ dari mathematico tanꝗͣ
umꝰ hom̃is. Si aiit ad genitales constella
tiones se tenere uoluerint: ipsis geminis
excludunt᷑. Qui plerũq ita pꝰ inuicem
fundunt᷑ ex utero: ut hoc t̃ꝑis int̾uallũ
rursꝰ ad minutͥas minutͥarũ reu̾tat᷑. Quas
tractandas in constellationibꝰ ñꝗͣ accipi¬
unt: nec possunt tractare. Cũ aũt̃ multa
eos uera dixisse p̃dicat᷑: idõ fit qr ñtenent

Expanded text:
minutarum jam in constellationibus, de quibus minutarum jam in constellationibus, de quibus futura praedicere se dicunt, non inveniunt; conceptus autem geminorum quoniam uno concubitu efficitur, attestantibus medicis, quorum disciplina multo est certior atque manifestior, tam parvo puncto temporis contingit, ut in duas minutas minutarum non tendatur. Unde ergo in geminis tanta diversitas actionum, et eventuum, et voluntatum, quos necesse est eamdem constellationem conceptionalem habere, et amborum unam constellationem dari mathematico, tanquam unius hominis? Si autem ad genitales constellationes se tenere uoluerint, ipsis geminis excluduntur, qui plerumque ita post inuicem funduntur ex utero, ut hoc temporis interuallum rursus ad minutas minutarum reuertatur, quas tractandas in constellationibus numquam accipiunt nec possunt tractare. cum autem multa uera eos dixisse praedicatur, ideo fit, quia non tenent
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ se e̾e̾ incõmutabilẽ ueritatẽ ͥAtq ita
adherens pꝰ ipsã. sic̃ dictũ ẽ Adhesit aiã
nea pꝰte. beata efficit᷑ intrinse c Inueniens
etiã omiũ uisibiliũ creatorẽ atq dñm: ũ
querens extrinsecꝰ uisibilia. quãuiscȩlestia
que aut ñ inueniunt. aut cũ magnola¬
bore frustra inueniunt᷑. Nisi ex eoꝵ quȩ fo¬
ris funt pulchritudine inueniãt᷑ artifex
qui intꝰ ÷ & pͥꝰ in aĩa suꝑiores. deuide in
corꝑe inferiores pulchritudines oꝑatur.
Fdiisꝰ eos aũt qͥ ñc appellant mathema¬
tici uolentes actꝰ nr̃os corꝑibꝰ cȩlestibꝰ sub¬
dere. & nosuenđe stellis. ipsũq p̃ciũ qͦ
dici põt quã eos ñ responde nͥ acceptis cõ
stellationib In constellationib aut̃ no¬
signiferũ circulũ: Motũ aut̃ cęli ꝑiniã
hora fieri in quindecim partibꝰ:ut tanta
mora quindecim partes oriant᷑ qͣntũ te¬
nec una hora Quę partes singłe serage¬
nas minutͥas habe dicunt᷑. Minutͥas aũ

Expanded text:
upra esse incommutabilem ueritatem atque ita adhaerens post ipsam — sicut dictum est: adhaesit anima mea post te — beata efficitur, intrinsecus inueniens etiam omnium uisibilium creatorem atque dominum, non quaerens extrinsecus uisibilia quamuis caelestia, quae aut non inueniuntur aut cum magno labore frustra inueniuntur, nisi ex eorum quae foris sunt pulchritudine inueniatur artifex, qui intus est et prius in anima superiores, deinde in corpore inferiores pulchritudines operatur. Aduersus eos autem qui nunc appellantur mathematici, nolentes actus nostros corporibus caelestibus subdere et nos uendere stellis ipsumque pretium, quo dici potest quam eos non respondere nisi acceptistellationibus. In constellationibus autem nosigniferum circulum: motum autem coeli per unam horam fieri in quindecim partibus, ut tanta mora quindecim partes oriantur, quantam tenet una hora. Quae partes singulae sexaginta minutas habere dicuntur. Minutas autem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ peccatũ ñ habenꝰ. nos ipsos seducimꝰ:
&e ueritas in nob ne. Tunc itaq aphathia
nta ent: ꝗͣdo peccatũ in homine nullũ erit.
Nc̃ uͦ satis bene uiut sine cͥimine. Sine pec¬
cato aut̃ qui se uiuere existimat: ñ id agit
ut peccatũ ñ habeat. s ut ueniã ñ accipi¬

Expanded text:
um non habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipi
Abbreviated transcription (Latin):
siinuti cedimꝰ. Itaq aliꝗͣdo qͣuis non
culpabili cupiditate. s laudabili caritate
moueam: etiã dũ nolumꝰ. flcmꝰ. Habemꝰ gͦ eas
dũiite hinꝰ infirinitatẽ gerimꝰ si eas omino
nullas habemꝰ. tunc potiꝰ ñ recte utitimꝰ. Ui¬
cẽ dix sine affectione. Culpauit etiã illos sa¬
cer psalmꝰ: de quibꝰ ait. Sustimri qui simul
otristaret & ñ fuit. Nam omĩno ñdolere
dum sumꝰ it hoc loco miserie. ꝓfeeto sic̃ qͥdã
ctiã apito scłi huiꝰ litteratos sensit & dĩr: ñ si¬
ne magna meitede otingit inmanitatis in a¬
nima stuporis in corpore. Quocirea illa quȩ
aphatia grece dr̃. que si latine ponẽt inpas¬
sibilitas diceret᷑. si ita intelligenda ẽ. in a¬
mmo quippe ñ ĩcorpore accipit᷑: ut sine his
affectionib uiuat᷑. que contͣ rationẽ acci¬
aunt intẽq ꝑturbant: bona plane & max¬
ime optanda ẽ. S nec ipsa: huiꝰ ẽ ite. Non
enĩ qͥliũcũq hominũ uox ẽ. s maxime

Expanded text:
inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas dum uitae huius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Viesse dixit sine affectione. culpauit etiam illos sacer psalmus; quibus ait: sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. nam omnino non dolere dum sumus in hoc loco miseriae profecto, sicut quidam etiam apud saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore. quocirca illa quae άπάθεια graece dicitur, quae si latine posset impassibilitas diceretur, si ita intellegenda est - in animo quippe, non in corpore accipitur — ut sine his affectionibus uiuatur, quae contra rationem accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. non enim qualiumcumque hominum uox est, sed maxime
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritate. qui &e plus om̃ibꝰ suis coapłis
laborauit. &e płibꝰ epłis popłos dĩñ eos
tantũ qui p̃sentes ab illo uidebant᷑ ue¬
rũ etiã illos qui futuri pi
illo. in theatro huiꝰ mundicu¬

Expanded text:
 ueritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praoriosum in illo, in theatro huius mundi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uinit homo scđm hominẽ ñ scdindin: simi¬
lis ẽ diabolo¬
onex carne tautũ afficit᷑ anima. ut
cupiat metuat letet᷑ egrescat: uerũ etiã ex
se ipia his pot̃ mot̾ib agitari. Int est aut̃
ꝑu̾sos habet hos motꝰ. Si aut̃ rectaẽ: ñ solũ
inculpabiles. uerũ etiã laudabiles erunt.
Uoluntas ẽ quippe in omĩbꝰ: unmo oñs
uichil aliud quã uoluntates sunt. Nam
quid ẽ. cupiditas & leticia. nisi uoluntates
in eoꝵ consensione quȩ uolumꝰ: & quid est
meiꝰ atq tristicia. nisi uoluntas indissensio¬
ne ab his quȩ nolumꝰ: S cũ consentunꝰ ap.¬
petendo ea que uolumꝰ. cupiditas: cũ autẽ
no ꝓuarietate rerũ quȩ appetunt᷑ atq fu¬
giunt᷑: sic allicit᷑ ut offendit᷑ uoluntas
hominis. ita in hos uł in illos affectꝰ muta
boni. Unde fit consequens. ut inalũ ođni.¬
& qm̃nemo nat᷑a s quisqͥs malꝰ ÷ antio malꝰ
ẽ: ꝑfectũ odiu debet malis. qͥ scđm dinuinit.

Expanded text:
go uiuit homo secundum hominem, non secundum deu? similis est diaboon ex carne tantum efficitur anima ut cupiat, metus: laetetur, aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. interest autea est, peruersos habet hos motus; si autem recta e non solum inculpabiles uerum etiam laudabiles erunt. uolunt est quippe in omnibus, immo omnes nihil aliud quam uolu tates sunt. nam quid est cupiditas et laetitia nisi uolunt in eorum consensione quae uolumus? et quid est metus atque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? sed cum consentimus appetendo ea quae uolumus, cupiditas, cum autem no pro uarietate rerum quae appetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectus mutaboni; unde fit consequens ut malum oam nemo natura, sed quisquis malus est, uitio malus est: perfectum odium debet malis, qui secundum Deum uiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tam̃ maxime suꝑbꝰ atq inuidus. Quȩ illũ
uitiositas sic obtinuit: ut ꝓpt̾ hanc eẽt in
inimicicior scis: Quis adusus eos contenti
osior. aniosior. & magis emulus. atq inui¬
dus inuenit: & hec omĩa cũ habeat sine
carne. qͦtͦ sunt ista oꝑa carnis. nͥ qr oꝑa st̃
hominis: quẽ sic̃ dixi nomine carnis ap¬
pellat: Non enĩ habendocarnẽ. quã non
habet diabolꝰ. s uiuendc scđm se ipsum.
hocẽ scđ̾m hominẽ. factꝰ ẽ. homo simił dia-¬
bolo: Quia & ille scd̾m se ipsum utuere uo¬

Expanded text:
 tamen maxime superbus atque inuidus, quia illum uitiositas sic obtinuit, ut prop hanc esset in inimicior sanctis? quis aduosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille s
Abbreviated transcription (Latin):
uat animã: ñ peccati pͥmi ẽ. causa s pena.
Net caro corruptibilis animã peccatricẽ s
anima peccatrix fecit ẽẽ corruptibilẽ carnẽ.
Ex qua corruptione carnis licet existant
quedã incitam̃ta uitioꝵ & ipsa desidia uitio¬
sa: ñ tam̃ omia inquę uitȩ uitia tribuenda
st̃ carni: ne ab his omibꝰ purgemꝰ diabo lum
qͥñ ht̃ cane. Et si em̃ diaboiꝰ forncator uł
ebriosus. ł siquid hiuꝰ modimaliẽ. qđ ad̾

Expanded text:
uat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius mod
Abbreviated transcription (Latin):
animã corpꝰ corruptibile: & depͥmit t̾rena
inhabitatio sensũ multa cogitantẽ. Ueru
tam̃ qͥ oĩa mala anime ex corpore putant ac¬
cidisse: in errore sunc. Quãuis eñi uirgiliꝰ
platonicã uideat luculentis u̾sib explica¬
re sententiã. dicens. igneus ẽ illis uigor & cȩ¬
lestis origo seminib. qͣntũ ñnoria corpora tar¬
dant. t̃reniq hebetant artꝰ. inoribundaq m̃¬
bra. om̃sq illas notissimas .iiiͦi. animi ꝑtur¬
bationes cupiditatẽ. timorẽ. letitiã tristiciã.
quasi orignes om̃ium peccatoꝵ atq uitior
uolens intelligi ex corpore accidere. subuin
gat & dicat. Hinc metuunt. cupiuntq do¬
ient. gaudentq nec auras suspiciunt clan¬
sȩ tenebris & carcere ceco: tam alit se habet¬

Expanded text:
animam corpus corruptibile, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Verum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: Igneus est illis uigor et caelestis origo Seminibus, quantum non noxia corpora tardant Terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem timorem, laetitiam tristitiam, quasi origines omnium peccatorum adque uitiorum uolens intellegianum est: hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque neque auras dispiciunt clausae tenebris et carcere caeco. quis e
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑. S cũ rectã rationẽ sequant᷑ istȩ affec¬
tiones quando ubi oportet adhibent᷑: quis
eas tunc morbidas sen uitiosas passiones
audeat dicere : Quã obrẽ etiã ipse dñs in for¬
ma seru agere uitã dignatꝰ ẽ humanam.
S nullũ habens omĩno peccatũ: abhibuit
eas ubi adhibendas eẽ. iudicauit. Neque
enĩ in quo uerũ erat hominis corpꝰ & uerꝰ
animꝰ hominis: falsus erat humanꝰ affectꝰ
Cũ gͦ eis in euangłio ista referunt᷑. qđ suꝑ
duritiã cordis iudeoꝵ cũ ira contristatꝰ sit.
qđ dixerit gaudeo ꝓpt̃ uos ut credatis qo
lazarũ suscitaturꝰ etiã lacrimas fudit.
qđ ocitpient cũ discipłis fitis manducare

Expanded text:
centur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfeccentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignatus humanam, sed nullum habens omnino peccatum adhibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo uerum erat hominis corpus et uerus hominis animus, falsus erat humanus adfectus. Cum ergo eius in euangelio ista referuntur, quod super duritia cordis Iudaeorum cum ira contristatus sit, quod dixerit: Gaudeo propter uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, concupiuerit cum discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
nũagonẽ ceitantẽ & palmã sitꝑ ne noc¬
nis in anteriora sectantẽ. ocłis fidĩ lu utis¬
sime spectant gaude cũ gaudentib flere
cũ flentib foris habentẽ pugnas. intꝰ timo¬
res: cupientẽ dissolui & ẽẽ cũ xp̃o: deside¬
rantẽ uide romanos. ut aliquẽ ferictũ ha-¬
beat & in illis sic & incet̾is gerabꝰ. emu¬
lantẽ chorinthios & in ipsa emulatione
metuentẽ. ue seducant᷑ eoꝵ iñtes a casti¬
tate quȩ in xꝑo ẽ. magnã tristitiã & con-¬
tinuũ dolorẽ cordis suide israhelitis haben¬
tẽ. qđ ignorantes dĩ iusticiã & suã uolentes
statuere. iusticie dĩ ñ eeñt subiecti: nec solũ
dolorẽ uerũ etiã luctũ sui demintiantẽ de¬
quibꝰ dã qͥ ante peccauer̃. & ñ eger peniten¬
tiã suꝑ inmunditia & fornidationib suis.
himotꝰ hi affectꝰ de amore boni& de sc̃a cari¬
tate uenientes. si uitia uocanda sunt sina¬
mꝰ ut ea quȩ uere uitia sunt. untutes uo¬

Expanded text:
num agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fidei libentissime spectant gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus, foris habentem pugnas, intus timores, cupientem dissolui et esse cum Christo, desiderantem uidere Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis sicut et in ceteris gentibus, aemulantem Corinthios et ipsa aemulatiometuentem ne seducantur eorum mentes a castitate quae in Christo est, magnam tristitiam et continuum dolorem cordis sui de Israhelitis habentem, quod ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; nec solum dolorem uerum etiam luctum suum denuntiantem quibusdam qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uo