comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitas in humanitatẽ translata sit. aut humanitas
in diuinitatẽ. aut utraq ꝑmixta sint: nullũ hoꝵ fieri
stat ut quẽ admodũ catholica fides dicat ⁊ in ut̾sq natͣis
xp̃m et ex ut̾sq consistere doceamꝰ. Duplex quidẽ mo¬
quidẽ cum ita dicimus aliquid ex duab nat᷑is iungi
sicut ex melle atq aqua. Id autẽ ẽ exquolibet mͦ confu¬
sis. uł si una u̾tatur in alt̾am. uł si utreq in se inuicem
ẽ. ut illa tñ ex quib iunctũ eẽ dicit᷑ maneant. nec in
alterutra u̾tant᷑.: ut cum dicimꝰ coronam ex auro gem¬
misq cõpositam. Hic nanq aurũ in gẽmas transla¬
tũ est neq in aurũ gẽma conu̾sa: s utraq manent.
nec formã ꝓpͥam derelinquunt. Tales gͦ modi sunt
ex quib constantia. et in his constare dicimꝰ. ex quib
constare p̃dicamus. Tunc enim dicere possumus coro
nã: gẽmis auroq consistere. Sunt enĩ gẽmȩ atq aurũ

Expanded text:
nitas in humanitatem translata sit aut humanitas nitas in humanitatem translata sit aut humanitas in diuinitatem aut utraque permixta sint, nullum horum modustat ut, quemadmodum catholica fides dicat, et in utrisque naturis Christum et ex utrisque consistere doceamus. Ex utrisquidem, cum ita dicimus aliquid ex duabus naturis iungi sicut ex melle atque aqua, id autem est ut ex quolibet modo confusis, uel si una uertatur in alteram uel si utraeque in se inuicem est, ut illa tamen ex quibus iunctum esse dicitur maneant nec in alterutra uertantur, ut cum dicimus coronam ex auro gemmisque compositam. Hic neque aurum in gemmas translatum est neque in aurum gemma conuersa, sed utraque permanent nec formam propriam derelinquunt, Talia ergo ex aliquibus constantia et in his constare dicimus ex quibus consistere praedicantur. Tunc enim possumus dicere coronam gemmis auroque consistere; sunt enim gemmae atque aurum in
Abbreviated transcription (Latin):
ita unũ fieri potest: ut illa ex quib dicit᷑ constare ñ
maneant. Ueluti cum mel aquȩ confundit᷑ neutrũ
manet: s alt̾um altus copulatione corruptũ. qđdã
t̾cium facit. Iuxta illud quidẽ quod ex aqua atq mel
manet. Ex utrisq enim constare potest: licet ea ex
quib coniungunt᷑ alterutra qualitate corrupta sint.
In utrisq uͦ huiꝰmodi constare ñ poterit: qm̃ ea quȩ in
se transfusa sunt ñ manent. Ac ñ sunt utraq qł sug̃
quib constare uideat᷑: cum ex utrisq constet in se in¬
uicẽ qualitatũ mutatione transfusis. Catholici uͦ utrũ¬
q rationabiliter confitent᷑ : nam ex utrisq naturis xp̃m
⁊ in ut̾sq consistere. S id qua ratione dicat᷑: paulo po¬
sterius explicabo. Nunc illud ẽ manifestũ coniunctã
ẽẽ euticis sententiã eo mͦ uł nomine. qđ cum tͥb mͦis
fieri possit ut ex duab nat᷑is una subsistat. ut aut diui¬

Expanded text:
ita unum fieri potest, ut illa ex quibus dicitur constare non ita unum fieri potest, ut illa ex quibus dicitur constare non maneant; ueluti cum mel aquae confunditur neutrum manet, sed alterum alterius copulatione corruptum quiddam tertium fecit, ita illud quidem quod ex melle atque aqua manet. Ex utrisque enim constare potest, licet ea ex quibus coniungitur alterutra qualitate corrupta sint; in utrisque uero huiusmodi constare non poterit, quoniam ea quae in se transfusa sunt non manent ac non sunt utraque in quibus constare uideatur, cum ex utrisque constet in se inuicem qualitatum mutatione transfusis. Catholici uero utrumque rationabiliter confitentur, nam et ex utrisque naturis Christum et in utrisque consistere. Sed id qua ratione dicatur, paulo posterius explicabo. Nunc illud est manifestum conuictam esse Eutychis sententiam eo nomine, quod cum tribus modis fieri possit, ut ex duabus naturis una subsistat, ut aut diui
Abbreviated transcription (Latin):
one aliqua ꝑmutent᷑. Quoꝵ enĩ cõmunis nulla
mati̾a ẽ.: nec in se uerti ac ꝑmutari queunt. Nul¬
la autẽ ẽ incorporalib matĩa reb. Non pot̾unt gͥ
in se inuicẽ ꝑmutari. S anima et deus: incorporeȩ
substantiȩ recte credunt᷑. Non ẽ gͥ humana anima
in diuinitatẽ a qua sumpta ẽ ꝑmutata. Quod si neq
corpus neq anima in diuinitatẽ potuit uerti: nullo
mͦ fieri potuit ut humanitas conu̾teret᷑ in d̃m Mul¬
to minus uͦ credi potest ut utraq in sese funderent᷑.
qm̃ neq incorporalitas transire ad corpus potest. neq
rursus econu̾so corpus ad incorporalitatẽ. quandoqͥdẽ
nulla his matia subiecta cõmunis ẽ: quȩ alterutris
substantiaꝵ qualitatib ꝑmutet᷑. Ar hi aiunt ex du¬
ab quidẽ naturis xp̃m subsistẽ. in duab uͦ mini¬
me. hoc scilicet intendentes. qm̃ qd̃ ex duab consistit

Expanded text:
one aliqua permutentur. Quorum enim communis nulla one aliqua permutentur. Quorum enim communis nulla materia est, nec in se uerti ac permutari queunt. Nulla autem est incorporalibus materia rebus; non poterunt igitur in se inuicem permutari. Sed anima et deus incorporeae substantiae recte creduntur; non est igitur humana anima in diuinitatem a qua adsumpta est permutata. Quod si neque corpus neque anima in dignitatem potuit uerti, nullo modo fieri potuit, ut humanitas conuerteretur in deum. Multo minus uero credi potest, ut utraque in sese confunderentur, quoniam neque incorporalitas transire ad corpus potest neque rursus e conuerso corpus ad incorporalitatem, quando quidem nulla his materia subiecta communis est quae alterutris substantiarum qualitatibus permutetur. At hi ita aiunt ex duabus quidem naturis Christum consistere, in duabus uero minime, hoc scilicet intendentes, quoniam quod ex duabus consistit
Abbreviated transcription (Latin):
pati possunt: cõmuni atq eadẽ mat̾ia subiecta. Dm̃e
enim corpus qd in gen̾atione et corruptione subsistit.
cõmunẽ uidetur habere mati̾am. S ñ om̃e ab om̃i
uel in om̃i uel facere aliqͥd uel pati potest. Corporea
uͦ in incorporea nulla ratione potunt ꝑmutari: qm̃
nulla cõmumi matia subiecta participant. quȩ suscep¬
tis qualitatib in alt̾utrã ꝑmutet᷑. Om̃is enim natura
incorporeẽ substantiȩ: nullo mat̾iȩ nitit᷑ fundam̃to
Nullum uͦ corpus est: cui ñ sit mat̾ia subiecta. Qđ
cũ ita sit. cunq ne ea quidẽ quȩ cõmunẽ mat̾iam
naturaliter habent in se transeant. nisi illis assit po¬
testas in se et a se faciendi ac patiendi: multomagis
s cum alia res mat̾ie fundam̃to nitit᷑ ut corpus: alia
om̃ino matĩę subiecto ñ egeat: ut incorporeũ. Nullo¬
gͥ fieri potest: ut corpus in incorporalẽ speciẽ ꝑ mu¬
tet᷑. Nec uͦ fieri potest. ut incorporalia in sese cõmixti¬

Expanded text:
ati possunt communi atque eadem materia subiecta. Omne enim corpus quod in generatione et corruptione subsistit communem uidetur habere materiam, sed non omne ab omni uel in omni uel facere aliquid uel pati potest. Corpora uero in incorporea nulla ratione poterunt permutari, quoniam nulla communi materia subiecta participant quae susceptis qualitatibus in alterutram permutetur. Omnis enim natura incorporeae substantiae nullo materiae nititur fundamento; nullum uero corpus est cui non sit materia subiecta. Quod cum ita sit cumque ne ea quidem quae communem materiam naturaliter habent in se transeant, nisi illis adsit potestas in se et a se faciendi ac patiendi, multo magis  non est, sed cum alia res materiae fundamento nititur ut corpus, alia omnino materiae subiecto non egeat ut incorporeum. Non igitur fieri potest, ut corpus in incorporalem speciem permutetur, nec uero fieri potest, ut incorporalia in sese commixti
Abbreviated transcription (Latin):
ut eẽ possint ministrant: dum sunt scilicet subiecta.
ũ uire substare intelligit᷑. Neq enim u̾boꝵ mnops
grecia ẽ ut marcus tullius alludit: s eẽntiã. subsi¬
stentiã. substantiã. ꝑsonam. tot idem nominib
reddit. Essentiã quidẽ oy sian. subsistentiam uͦ
appellans. Ideo ypostaseis greci indiuiduas substas¬
tias uocauerunt: qm̃ cet̾is subsunt. ⁊ quibdã accidn¬
tib supposite subiectȩ q sunt. Atq iccirco nos quo¬
q eas substantias ñcupamus quasi suppositas. quasi
substantias: possumus nos quoq ñcupare ꝑsonas
pan qd̵ ꝑsonam. Quare autẽ de irrationalib anima¬
lib gretus ypostasin ñ dicat sicut nos de eiꝰdem no¬
men substantiȩ p̃dicamꝰ. hec ratio ẽ. qm̃ nomen hoc
meliorib applicatum ẽ. ut aliquid quod ẽ excellentius
tam⁊ si ñ descͥptione naturȩ. ⁊ scdm id quod yfistat᷑as

Expanded text:
ut esse possint ministrant, dum sunt scilicet subiecta. ut esse possint ministrant, dum sunt scilicet subiecta. θαι uero substare intellegitur. Neque enim uerborum inops Graecia est, ut Marcus Tullius alludit, sed essentiam, subsistentiam, substantiam, personam totidem nominibus reddit, essentiam quidem οὐσίαν, subsistentiam uero appellans. Ideo autem ὑποστάσεις Graeci indiuiduas substantias vocaverunt, quoniam ceteris subsunt et quibusdam quasi accidentibus subpositae subiectaeque sunt; atque ique eas substantias nuncupamus, quasi suppositas, quas isubstantias, possumus nos quoque nuncupare personas. personam. Quare autem de irrationabilibus animalibus Graecus ὑπόστασιν non dicat, sicut nos de eisdem nomen substantiae praedicamus, haec ratio est, quoniam nomen hoc melioribus applicatum est, ut aliqua, id quod est excellentius, tametsi non descriptione naturae et secundum id quod subs
Abbreviated transcription (Latin):
quidem in uniu̾salib eẽ possunt: in solis uͦ indiuidu¬
is ⁊ particularib substant. Intellectus enĩ uniu̾saliũ
rerum: ex particularib sũptus ẽ. Quocirra cum ipse
substantiȩ in uniu̾salib quidẽ siͣnt. in particularib
uͦ capiant substantiã: iure subsistentias particula¬
riter substantes. yprostaseis appellauerunt. Neq e¬
nim pensius subtilius q intuenti. idem uidebit᷑ eẽ
subsistentia quod substantia. Nam quod greci oy¬
enim quod ipsum accidentib ut possit eẽ ñ in¬
diget. Substat autẽ id quod aliis accidentib sub¬
iectum quoddã ut ẽẽ ualeant sũministrat. Sub
illis enim stat : dum subiectum ẽ accidentib. Ita¬
q genera uł species subsistunt tantũ. Neq enim
accidentia gen̾ib specieb ue contingunt. Indiui¬
dua uͦ ñ mͦ subsistunt: uerũ etiã substant. Nam ne-¬
ꝙ: ipsa indigent accidentib ut sint. Informata e¬
nim iam sunt ꝓpͥis ⁊ specificis diffẽntiis. ⁊ accidentib

Expanded text:
quidem esse possunt, in solis uero indiuiduis et particularibus substant. Intellectus enim uniuersalium rerum ex particularibus sumptus est. Quocirca cum ipsae subsistentiae in uniuersalibus quidem sint,in particularibus uero capiant substantiam, iure subsistentias particulariter substantes ὑποστάσεις appellauerunt Neque enim pensius subtiliusque intuenti idem uidebitur esse subsistentia quod substantia. Nam quod Graeci οὐenim quod ipsum accidentibus, ut possit esse, non indiget. Substat autem id quod aliis accidentibus subiectum quoddam, ut esse valeant, submimstrat; sub illis enim stat, dum subiectum est accidentibus. Itaque genera vel species subsistunt tantum; neque enim accidentia generibus speciebusue contingunt. Indiuidua uero non modo subsistunt uerum etiam substant, nam neque ipsa indigent accidentibus ut sint; informata enim sunt iam propriis et specificis differentiis et accidentibus
Abbreviated transcription (Latin):
it optare ut fiat uoluntas eiꝰ sicut in celo & in t̾ra. et
ut adueniat regnũ.: ut nos liberet a malo. Hȩc enim
om̃ia illa beatiss ima humani geni̾s fidelit̾ credentiũ
ĩmutatione fieri dep̃cam. Hȩc sunt quȩ ad te de meȩ
ẽ. ñ ita sũ amator mei ut ea que semel effuderã meli¬
ori sententiȩ anteferre contendam. Si enim nichil est ex nobis
bom: nichil est quod in nr̃is sententiis amare debeamꝰ. Quod
si ex illo cuncta sunt bona qui solus ẽ bomis: illud potius bonũ
credendum ẽ quod illa incõmutabilis bonitas atq om̃ium bonoꝵ
causa ꝑscribit. Eiuit.¬

Expanded text:
it optare, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra et ut adueniat eius regnum et nos liberet a malo. Haec enim omnia illa beatissima humani generis fideliter credentium inmutatio deprecatur. Haec sunt quae ad te de fidei est, non ita sum amator mei, ut ea quae semel effuderim, meliori sententiae anteferre contendam. Si enim nihil est ex nobis boni, nihil est quod in nostris sententiis amare debeamus. Quod si ex illo cuncta sunt bona, qui solus bonus est, illud potius bonum esse credendum est, quod illa incommutabilis bonitas atque omnium bonorum causa perscribit.
Abbreviated transcription (Latin):
pationẽ: eam quã illi yprosstasin dicunt ꝑsonã
uocantes. S peritior grecia sermonũ. yprosstasin
uocat indiuiduã substantiã. Atq uti greca utar
ratione in reb quȩ a grecis agitata latina inc̾pre¬

Expanded text:
pationem, eam quam illi ὑπόστασιν dicunt personam pationem, eam quam illi ὑπόστασιν dicunt personam uocantes i sed peritior Graecia sermonum ὑπόστασιν uocat indiuiduam subsistentiam. Atque, uti Graeca utar oratione in rebus quae a Graecis agitata Latina interpre
Abbreviated transcription (Latin):
substantia. S nos hac diffinitione eam quã greci
yprostasm dicunt. t̾minauimꝰ. Nomen enĩ ꝑsone
uidetur aliunde traductum ex his scilicet ꝑsonis
quȩ in comedus tragediisq eos quoꝵ sexus int̾est
homines rep̃sentabant. ꝑsona uͦ dicta ẽ a ꝑsonan
uidebit᷑. Iocuro autẽ a sono. quia concauitate ipsa
maior necesse ẽ uoluatur sonus. Greci quoq has ꝑso¬
uas prosopa uocant ab eo quod ponant᷑ in facie atq
os homines quoꝵ int̾est in tragedia uł in comedia
ut dictum ẽ rep̃sentabant .i. ecubam uł medeã uł
symonẽ uł chremetẽ: iocirto cetõs quosq homines
quoꝵ certa ꝓ sui forma eẽt agnitio: ⁊ latini ꝑsonã
⁊ greci ꝓsospa ñcupauerunt. Longe uͦ illi signatius
naturȩ rationabilis indiuiduã substantiã. ypros¬
stases nomine uocauerunt. Nos uͦ pre inopia
significantiũ uocum trans latiuã retinuimꝰ ñcu¬

Expanded text:
substantia. Sed nos hac definitione eam quam Graeci substantia. Sed nos hac definitione eam quam Graeci ὑπόστασιν dicunt terminauimus. Nomen enim personae uidetur aliunde traductum, ex his scilicet personis quae in comoediis tragoediisque eos quorum interest homines repraesentabant. Persona uero dicta est a personanduidebitur; idcirco autem a sono, quia concauitate ipsa maior necesse est uoluatur sonus. Graeci quoque has personas πρόσωπα uocant ab eo quod ponantur in facie atque os homines quorum intererat in tragoedia uel in comoedia ut dictum est repraesentabant, id est Hecubam uel Medeam uel Simonem uel Chremetem, idcirco ceteros quoque homines, quorum certa pro sui forma esset agnitio, et Latini personam et Graeci πρόσωπα nuncupauerunt. Longe uero illi signatius naturae rationabilis indiuiduam subsistentiam ὑποστάσεως nomine uocauerunt, nos uero per inopiam significantium uocum translaticiam retinuimus nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sales. aliȩ particulares. Uniu̾sales sunt: quȩ
de singulis p̃dicantur. ut homo. animal. lapis. lig¬
nũ. ceteraq huiꝰmi que uł genera uł species sił.
Nam ⁊ homo de singulis hominib ⁊ animal de
lignũ de singłis lignis dicunt᷑. Particularia uͦ suñ:
quȩ de aliis minime p̃dicant᷑. ut cicero. plato. lapis
hic. unde hec achillis statua facta ẽ: lignũ hoc un¬
de hec mensa cõposita ẽ. S in his om̃ib nusquã
in uniu̾salib ꝑsona dici potest: s in singularib
tantũ atq indiuiduis. Ergo animalis uł gen̾alis
hominis nulla ꝑsona ẽ: s uł ciceronis. uł platonis.
uł singuloꝵ indiuiduoꝵ ꝑsonȩ singule ñcupant᷑.
Quocirca si ꝑsona in solis substantiis ẽ. atq in his
rationabilib. substantia q om̃is natura ẽ. nec in uni¬
uersalib s indiuiduis constat reꝑta ꝑsona: est dif¬
finitio. ꝑsona gͥ: naturȩ rationabilis indiuidua

Expanded text:
uniuersales, aliae particulares. Vniuersales sunt quae uniuersales, aliae particulares. Vniuersales sunt quae de singulis praedicantur ut homo, animal, lapis, lignum ceteraque huiusmodi quae uel genera uel species sunt; nam et homo de singulis hominibus et animal de us ac lignis dicuntur. Particularia uero sunt quae de aliis minime praedicantur ut Cicero, Plato, lapis hic unde haec Achillis statua facta est, lignum hoc unde haec mensa composita est. Sed in his omnibus nusquam in uniuersalibus persona dici potest, sed in singularibus tantum atque in indiuiduis, animalis enim uel generalis hominis nulla persona est, sed uel Ciceronis uel Platonis uel singulorum indiuiduorum personae singulae nuncupantur. Quocirca si persona in solis substantiis est atque in his rationabilibus substantiaque omnis natura est nec in uniuersalibus sed in indiuiduis constat, reperta personae est definitio; naturae rationabilis indiuidua
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ quȩ naturȩ dicunt᷑. aliȩ sunt substantiȩ aliȩ
accidentes. ⁊ uidemꝰ ꝑsonã in accidentib ñ posse
constitui. Quis enĩ dicat ullã albedinis uł nigre
stantiis dici conueniat. S substantiarũ aliȩ sua
corporeẽ aliȩ incorporeȩ. Corporearũ uͦ aliȩ sunt
uiuentes. aliȩ minime. ut pecudũ uitȩ Rationa
biliũ uͦ alia ẽ immutabilis atq ĩpassibilis ꝑnat᷑am
ut ds. alia per creationẽ mutabilis atq passibilis
nͥ ĩpassibilis substantiȩ gr̃a ad ĩpassibilitatis fir¬
mitudinẽ ꝑmutet᷑. ut angłorũ. atq animȩ ratio¬
nalis. Ex quib om̃ib neq: in ñ uiuentib corpo¬
rib ꝑsonam posse dici manifestũ est. nullus enĩ
boris: neq uͦ eius quȩ intellectu ac ratione deserit᷑.
nulla enĩ est ꝑsona equi uł bouis. cetoꝵq anima¬
lium quȩ muta ac sine ratione uitã solis sensib
degunt. At hominis dicimꝰ eẽ ꝑsonã. dicimꝰ dei.
dicimus angłi. Rursus substantiaꝵ aliȩ sunt

Expanded text:
ue naturae aliae sunt substantiae, aliae accidentes et uidemus personam in accidentibus non posse constitui quis enim dicat ullam albedinis vel nigrestantiis dici conueniat. Sed substantiarum aliae sunt corporeae, aliae incorporeae. Corporearum uero aliae sunt uiuentes, alilium uero alia est inmutabilis atque inpassibilis per naturam ut deus, alia per creationem mutabilis atque panisi impassibilis gratia substantiae ad impassibilitatis firmitudinem permutetur, ut angelorum atque animae rationalis. Ex quibus omnibus, neque in non viventibus corporibus personam posse dici manifestum est nullus enim boris, nec uero eius Quae intellectu ac ratione deseritur nulla est enim persona equi uel bouis ceterorumque animalium quae muta ac sine ratione uitam solis sensibus degunt, at hominis dicimus esse personam, dicimus dei, dicimus angeli. Rursus substantiarum aliae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
de solis corporib dici potest. aut de solis¬
p̃dicatur substantiis .i. corporeis atq incorporeiᷤᷤ.
aut de om̃ib reb quȩ quocũq mͦ eẽ dicuntur.
Cum gͥ trib modis natura dicipossit: trib mͦis
dici placet. talis diffinitio dabitur quȩ res om̃s
quȩ sunt possit includere. Ergo erit huim᷑i. Nat᷑a
ẽ earum rerum quȩ cum sut quoqͦmͦ intellectu
capi possunt. In hac gͥ diffinitione: & accidentia

Expanded text:
de solis corporibus dici potest aut de solisde solis corporibus dici potest aut de solis substantiis, id est corporeis atque incorporeis, aut de omnibus rebus quae quocumque modo esse dicuntur. Cum igitur tribus modis natura dici possit, tribus modius naturam dici placet, talis definitio dabitur quae res omnes quae sunt possit includere. Erit ergo huiusmodi; natura est earum rerum quae, cum sint, quoquo modo intellectu capi possunt. In hac igi
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ñ detĩor fiat inscientiȩ causa dũ tegitur.
S ab illis ad te transeo cui hoc quantulũ cũq
examinandũ potius ꝑpendendũ q transmitto.
Quod si recte se habere ꝓnuntiauis : peto ut mei
nõis ħ qͦ inseras cartis. Sin uͦ uł minuendũ aliqͥd
uel addendũ. uł aliqua ratione uariandũ est:
id quoq postulo remuti meis exemplarib ita¬
ut ad te ut ad te reu̾tatur transcͥbendum. Que
ubi ad calcem dicta constit̾int: tunc demũ eiꝰ
cuiꝰ soleo iudicio censenda transmittã. S qm̃
semel res a collocutione transfertur ad stilũ. pͥus
extremi sibi contrarii nestorii atq euticis sũmoue¬
aut᷑ errores: post uͦ adiuuante deo xp̃ianȩ fidi
medietatem temperabo:
uoniam uͦ in tota questione contrariarum
sibimet hereseon. de ꝑsonis dubitat᷑ atq
uaturis. hec pͥmitus diffinenda sunt ⁊
ꝓpͥis diffentus segreganda. Natura gͥ aut

Expanded text:
quasi non deterior fiat inscientiae causa, dum tegitur. quasi non deterior fiat inscientiae causa, dum tegitur. Sed ab illis ad te transeo, cui hoc quantulumcumque est examinandum prius perpendendumque transmitto. Quod si recte se habere pronuntiaueris, peto ut mei nominis hoc quoque inseras chartis; sin uero uel minuendum aliquid uel addendum uel aliqua mutatione uariandum est, id quoque postulo remitti, meis exemplaribus ita ut a te reuertitur transcribendum. Quae ubi ad calcem ducta constiterint, tum demum eius cuius soleo iudicio censenda transmittam. Sed quoniam semel res a conlocutione transfertur ad stilum, prius extremi sibique contrarii Nestorii atque Eutychis summoueantur errores; post uero adiuuante deo, Christianae medietatem fidei temperabo. Quoniam uero in tota quaestione contrariarum sibimet αἱρεσέων de personis dubitatur atque naturis, haec primitus defimenda sunt et propriis differentiis segreganda. Natura igitur aut
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo mͥ aliqua eius darent᷑ signa iudicii. Atqͥ
ego quidem nichil cet̾is ampliꝰ afferebam: ĩmo
uͦ aliquid minus. Nam de re ꝓposita eque nichil
cet̾is sentiebam: minus uͦ quam cet̾i afferebam.
Falsȩ scilicet scientiȩ p̃sũptionem tuli egerrime fa¬
teor. Comp̃ssus q indoctoꝵ grege conticui: metuers
ne iure uiderer insanus. si sanus inter furiosos ha¬
beri contenderẽ. Meditabar gͥ dehinc om̃s a-¬
nimo questiones. nec eglutiebam qđ acceꝑam
s frequentis consilii iteratione ruminabam.
Tandem patuere pulsanti animo fores: ⁊ ueri¬
tas inuenta querenti. om̃s nebulas euticiani
reclusit erroris. Unde mͥ maxima subiit ãmi¬
randũ quenã hec indoctoꝵ hominũ ẽẽt au¬
dacia. qui inscitiȩ uitiũ. p̃sũptionis atq ĩpudͤn¬
tiȩ nube conarentur obducere. cum ñ mͦ sepe
id qd̵ ꝓponatur ignorent. uerũ in huiꝰmi que¬
stionib ne id quidẽ qđ ipsi loquunt᷑ intelligat.

Expanded text:
ex quo mihi aliqua eius darentur signa iudicii. Atqui ex quo mihi aliqua eius darentur signa iudicii. Atqui ego quidem nihil ceteris amplius afferebam, immo uero aliquid etiam minus. Nam de re proposita aeque nihil ceteris sentiebam; minus uero quam ceteri ipse afferebam, falsae scilicet scientiae praesumptionem. Tuli aegeirime, fateor, compressusque indoctorum grege conticui metuens ne iure uiderer insanus, si sanus inter furiosos haberi contenderem. Meditabar igitur dehine omnes animo quaestiones nec degluticbam quod acceperam, sed frequentis consilii iteratione ruminabam. Tandem igitur patuere pulsanti animo fores et ueritas inuenta quaerenti omnes nebulas Eutychiani reclusit erroris. Vnde mihi maxime subiit admirari, quaenam haec indoctorum hominum esset audacia qui inscientiae uitium praesumptionis atque inpudentiae nube conentur obducere, cum non modo saepe id quod proponatur ignorent, uerum in huiusmodi contentionibus ne id quidem quod ipsi loquantur intellegant,
Abbreviated transcription (Latin):
Nxie te quidem diuq sustinui ut de
ea quȩ in conuentu mota ẽ questio¬
ne loqueremur. S qm̃ et tu qͦminꝰ
uenires occupatione distentus es. ⁊e¬
go in crastinum constitutis negotiis
implicabar: mando litt̾is quȩ coram¬
loquenda seruauerã. Meministi enim cũ in con¬
cilio legeretur epłã recitata. euticianos ex duab
naturis. xp̃m consistere confiteri: in duab autẽ¬
ẽẽ. negare. Catholicoᷤ uͦ utͥq dicto fidem p̃bere.
Nam ex duab eum naturis consistere. ⁊ in du¬
ab apud uerȩ fidĩ sectatores equaliter credi.
Cuius dicti nouirate ꝑculsus. harum comuncti¬
onũ quȩ ex duab naturis uł in duab consi¬
sterent. diffentias inqͥrebam : multũ referre
Dec ullus in tanto tumultu qui leuiter attinge¬
ret questionem: nedũ qui expediret inuentus
ẽ. Assederã ego ab eo quẽ maxime intueri cu¬
piebam longius. atq adeo si situm recorderis¬
cuꝑem uultum nutũ q eius aspicere poteram.

Expanded text:
nxie te quidem diuque sustinui, ut de ea quae in conuentu mota est quaestione loquerentur. Sed quoniam et tu quominus uenires occupatione distractus es et ego in crastinum constitutis negotiis implicabor, mando litteris quae coramloquenda seruaueram. Meministi enim, cum in concilio legeretur epistola, recitatum Eutychianos ex duabus naturis Christum consistere confiteri, in duabus negare: catholicos uero utrique dicto fidem praebere, nam et ex duabus eum naturis consistere et in duabus apud uerae fidei sectatores aequalCujus dicti novitate percussus, harum conjunctionum, quae ex duabus naturis vel in duabus consisterent, differentias inquirebam, multum scilicet referre e strepere; nec ullus in tanto tumultu, qui leviter attingeret quaestionem, nedum est. Adsederam ego ab eo quem maxime intueri cupiebam longius atque adeo, si situm sedentium recorderiime quidem cuperem, uultum nutumque eius aspicere poteram
Abbreviated transcription (Latin):
re. S de ꝑsona maxime dubitari potest. quenã
diffinitio possit aptari. Si enĩ om̃is habet nat᷑a
difficile dictu ẽ ad quas usq naturas ꝑsona ꝑue¬
niat .i. quas naturas conueniat habere ꝑsonam.
quas a ꝑsonȩ uocabulo segregari. Nam illud qͥdẽ
manifestũ ẽ ꝑsonam subiectã eẽ naturȩ. nec p̃ter

Expanded text:
re. Sed de persona maxime dubitari potest, quaenam re. Sed de persona maxime dubitari potest, quaenam ei definitio possit aptari. Si enim omnis habet natura difficile dictu est ad quas usque naturas persona perueniat, id est quas naturas conueniat habere personam, quas personae vocabulo segregari. Nam illud quidem manifestum est personae subiectam esse naturam nec praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qm̃ om̃e corpus habet ꝓpͥum motũ. ut ignis sur¬
sum. t̾ra deorsum. Item quod ꝑ se pͥncipium motꝰ
naturã eẽ ꝓposui ⁊ ñ ꝑ accidens: tale ẽ. Qm̃ lectũ
quoq ligneum deorsum ferri necesse ẽ : s ñ deor¬
sum ꝑ accidens fertur. Iccirco enim qͥa lignũ ẽ qd
t̾ra est : pondere ⁊ grauitate deducitur. Non enĩ
t̾rȩ contingit ut lectus ẽẽt. Unde fit ut lignũ na¬
turaliter ẽẽ dicamus. lectũ uͦ artificialiter Est etiã
alia significatio naturȩ. ꝑ quã dicimꝰ diu̾sam eẽ
naturã argenti atq auri. in hoc ꝓpͥetatẽ rerum
monstrare cupientes. Que significatio naturȩ
diffinit᷑ hoc mͦ. Natura ẽ unamquãq rem infor-¬
mans specifica diffe̾ntia. Cum gͥ tot modis dicat᷑ ł disfi¬
nat᷑ nat᷑a. tam catholici quã nestorius scdm ultimã dif¬
finitionẽ duas in xp̃o naturas ẽẽ constituunt. Neq
enĩ easdem in dm̃ atq hominẽ diffe̾ntias conueni¬

Expanded text:
 omne habet proprium motum, ut ignis sursum, terra deorsum. Item, quod per se principium motus naturam esse proposui et non per accidens, tale est, quoniam lectum quoque ligneum deorsum ferri necesse est, sed non deorsum per accidens fertur. Idcirco enim quia lignum est, quod est terra, pondere et gravitate deducitur; non enim t quia terrae contigit ut lectus esset. Unde fit ut lignum naturaliter esse dicamus, lectum vero artificialiter. Est etiam alia significatio naturae per quam dicimus diuersam esse naturam auri atque argenti in hoc proprietatem rerum monstrare cupientes, quae significatio naturae definietur hoc modo: natura est unam quamque rem informans specifica differentia. Cum igitur tot modis uel dicatur uel definiatur natura, tam catholici quam Nestorius secundum ultimam definitionem duas in Christo naturas esse constituunt; neque enim easdem in deum atque hominem differentias conueni
Abbreviated transcription (Latin):
aristoteles cet̾iq ⁊ eiusdem ⁊ multimodȩ philoso¬
phiȩ sectatores putant. diffiniemꝰ eam ut hi etiam¬
diffinierunt. qui naturã ñ nͥ in corporib ẽẽ posu¬
erunt. Est autẽ diffinitio hoc mͦ. Natura ẽ pͥncipi¬

Expanded text:
Aristoteles ceterique et eiusmodi et multimodae philosoAristoteles ceterique et eiusmodi et multimodae philosophiae sectatores putant, definiemus eam, ut hi etiam qui naturam non nisi in corporibus esse posuerunt. Est autem eius definitio hoc modo: natura e
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit aliquid. s potius ñ ẽẽ significat. Om̃is
uͦ natura ẽ. Et si de om̃ib quidẽ reb nat᷑a di¬
ci placet. hec sit naturȩ diffinitio quã suꝑuis
ꝓposuimꝰ. Sin uͦ de solis substantiis natura dicit᷑.
qm̃ substantiȩ om̃s aut corporeȩ sunt aut incor¬
poreȩ: dabimus diffinitionẽ naturȩ substantias
sit. Pati quidem ac facere. ut om̃ia corporea atq¬
incorporeoꝵ ut anima. Hȩc enim a corpore ⁊ in cor¬
pore. ⁊ facit ⁊ patitur. facere uͦ tantum. ut ds. cet̾a¬
q: diuina. Habes gͥ diffinitionẽ eius quoq signifi¬
cationis nat᷑ȩ. que tantũ substantus applicatur
Qua in re substantiȩ quoq est reddita diffinitio
Nam si nomen nat᷑e substantiã monstrat. cũ natu¬
rã descͥpsimus. substantiȩ quoq ẽ assignata descͥp¬
tio. Quod si naturȩ nomen relictis incorporeis
substantiis ad corporales usq contrahit᷑. ut corporeȩ
tantũ substantiȩ naturã habere uideant᷑. sicut

Expanded text:
d sit aliquid sed potius non esse significat; omnis uero natura est. Et si de omnibus quidem rebus naturam dici placet, haec sit naturae definitio quam superius proposuimus. Sin uero de solis substantiis natura dicitur, quoniam substantiae omnes aut corporeae sunt aut incorporeae, dabimus definitionem naturae substantias sit. Pati Quidem ac i£ facere, ut omnia corporea atque corporeorum anima; haec enim in coi pore et a corpore et facit et patitur. Facere uero tantum ut deus ceteraque diuina. Habes igitur definitionem eius quoque significationis naturae quae tantum substantiis applicatur. Qua in re substantiae quoque est reddita definitio. Nam si nomen naturae substantiam monstrat, cum naturam descripsimus substantiae quoque est assignata descriptio. Quod si naturae nomen relictis incorporeis substantiis ad corporales usque contiahitur, ut corporeae tantum substantiae naturam habere uideantur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ypostases ⁊ tres substantias. tres ꝑsonas. Nisi enĩ tres in
deo substantias eccłasticus loquendi usus excluderet.
uideret᷑ icciro de deo dici substantia ñ quod ipse cetis reb
quasi subiectum supponẽtur.: s quod idem om̃ib uti
p̃esset. ita cet̾is quasi pͥncipiũ subeẽt reb dum eis om̃ib

Expanded text:
am, tres substantias tresque personas. Nisi enim tres in deo substantias ecclesiasticus loquendi usus excluderet, uideretur idcirco de deo dici substantia, non quod ipse ceteris rebus quasi subiectum supponeretur, sed quod idem omnibus uti praeesset ita etiam quasi principium subesset rebus, dum eis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
s ex simili. ut appareat ex relatione sumi argum̃tũ in adiun¬
ctis negotio. & ea eẽ aduuincta negotio quȩ sint adipsũ de quo
agit᷑ negotiũ affecta. Consecutio uͦ neq inpsis inest reb neꝙ
ex cõparatione reꝑit᷑. s rẽ gestã ł antecedentia consecunt᷑ ł
comitantia. E q̃m facilis eoꝵ locoꝵ ẽ discretio: tractatum

Expanded text:
sed ex simili; ut appareat ex revelatione sumi argumenta, in adjunsed ex simili; ut appareat ex revelatione sumi argumenta, in adjunctis negotio; et ea esse adjuncta negotio, quae sunt ad ipsum de quo agitur negotium affecta. Consecutio vero neque in ipsis inest rebus, neque ex comparatione reperitur; sed rem gestam vel antecedentia consequuntur vel comitantia. Et quoniam facilis eorum locorum est discretio, tractatum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa qͦq fidẽ faciunt questioni. St̃ aũ ea qͦdamin affecta &
respicientia negotiũ de qͦ agit᷑. hoc modo. Nã circũstantiȩ .uͭii.
in attͥbutis ꝑsonȩ ł negotio numerate st̃. Hȩ cũ aliis ceꝑuit cõ¬
parari. & qͣsi in relationẽ uenire: fiunt aut genꝰ aut parᷤ aut
contͣriũ. aut euentꝰ. aut maiꝰ aut minꝰ. aut simile. aut eque
magnũ aut disparatũ. Rlȩc itaq accidunt circũstantiis quȩ
in attͥbutis negotiis numerata st̃: ut dũ aliis cõparant᷑. sumais
ex his argum̃ta facti dicti ue qͦd in udiciũ uocat᷑. Distant aũ
suꝑiorib. qđ suꝑiora ł facta continebant. ł factis ita adhere¬
bant ut separari ñ possent. ut locꝰ. tempꝰ. & cet̾a quȩ gestũ ne¬
gotiũ ñ omittunt. Hec uͦ quȩ st̃ adiuncta negotio ñ inberent
negotio. s accid̾t circũstantiis. & tc̃ demũ argum̃ta p̃staũ cũ

Expanded text:
ipsa quoque fidem faciunt quaestioni. Sunt autem ea quodammodo effecta et ipsa quoque fidem faciunt quaestioni. Sunt autem ea quodammodo effecta et respicientia negotium quod agitur hoc modo. 4. Nam circumstantiae septem in attributis personae vel negotio numeratae sunt. Haec cum aliis coeperint comparari et quasi in revelationem venire, fiunt aut genus, aut pars, aut contrarium, aut eventus, aut majus, aut minus, aut simile, aut aeque magnum, aut disparatum. Haec itaque accidunt circumstantiis, quae in attributis negotiorum numerta facti dictive, quod in judicium vocatur. Distant autem superioribus, quod superiora vel facta continebant, vel factis ita adhaerebant, ut separari non possent; ut locus, tempus, et caetera quae gestum negotium non omittunt. Haec vero quae sunt adjuncta negotio, non inhaerent negotio, sed accidunt circumstantiis: et tum demum argumenta praestant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. qͦmͦ uͦ ex circũstantiis. modũ. ut clam fecit. Qͥb auxi¬
liis ex circũstantiis facultatẽ appellat. ut cũ multo exercitu.
S ne id qͦd dictũ ẽ dũ fit. idẽ putet᷑ eẽ ei qͦd ẽ in gestione ne¬
gotii: hȩc discretio ẽ. qđ dũfit illud ẽ qͦd eo tẽpore admissũ
est dũ facinꝰ ꝑpetrat᷑. ut ꝑcussit: in gestione uͦ negotii ea st̃
quȩ añ factũ. & dũ fit. & post factũ quod gestũ ẽ contineant
In omnib enĩ. tempꝰ. occasio. locꝰ. mod̾. facultas inquiritur.
Rursus dũ fit factũ ẽ qͦd administratũ ẽ negotiũ. Quȩ uͦ st̃
in gestione negotii ñ sunt facta s facto adherentia. & qͦdã¬
mͦ subiecta ipsi qͦd gestũ ẽ negotio. Ampliꝰ. Ea que st̃ in
gestione negotii sine his quȩ st̃ continentia cũ ipso negotio
ee ñ possunt: illa uͦ sine his ee ñ possunt. Ediuncta uͦ negotio

Expanded text:
fecit. Quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxifecit. Quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis, ex circumstantiis facultatem appellat, ut cum multo exercitu. 3. Sed ne id quod dictum est dum fit, idem putetur esse et id quod est in gestione negotii, haec discretio est, quod dum fit illud est quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percussio. In gestione vero negotii ea sunt quae et ante factum, et dum fit, et post factum, quod gestum est contineant. In omnibus enim tempus, occasio, locus, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit, factum est quo administratum est negotium. Quae vero sunt in gestione negotii, non sunt facta, sed facto adhaerentia, et quodammodo subjecta ipsi quod gestum est negotio. Amplius ea quae sunt in gestione negotii sine his quae sunt continentia cum ipso negotio esse possunt. Illa vero sine his esse non possunt: adjuncta vero negotio,
Abbreviated transcription (Latin):
& cur. qͣndo. ubi. qͦmͦ. qͥb auxiliis: in attͥbutis negotio ponit.
qͥd & cur dicens ꝯtinentia cũ ipso negotio. cur in causa consti¬
tuens. quid uͦ secans in iiͦii. partes. in sũma facti ut parentis¬
cussit. post factũ. in abdito sepeliuit. Quȩ omnia cũ sint facͥ¬
ta: tam̃ qm̃ ad gestũ negotiũ de qͦ querit᷑ ꝑtinent: ñ sunt ea
facta quȩ in attͥbutis ꝑsonȩ numerata st̃. Illa enĩ extͣ nego¬
tiũ de qͦ agit᷑ posita. ꝑsonã informantia. fidẽ ei negotio p̃stant
de qͦ u̾satur intentio. Fec uͦ facta que ꝯtinentia st̃ eũ ipso
negotio. ad ipsũ negotiũ de qͦ querit᷑ ꝑtinent. Postremas uͦ
iiii circũstantias cicero ponit ingestione negotii. quȩ ẽ scda
pars attͥbutoꝵ negotiis. E eã quidẽ circũstantiã quȩ ẽ qͣndo.
diuidit in tẽpꝰ. ut nocte fecit. & in occasionẽ. ut cunctiᷤᷤ dor¬

Expanded text:
, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. , cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur dicens, continentia cum ipso negotio in causa constituens. Quid vero secans in quatuor partes: in summacussit. Post factum, in abdita sepelivit. Quae omnia cum sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium, de quo quaeritur, pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt. Illa enim extra negotium, quod extra posita personam informantia fidem ei negotio praestant, de quo versatur intentio; haec vero facta, quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero pars attributorum negotiis. Et illam quidem que est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit; et occasionem, ut cunctis dor
Abbreviated transcription (Latin):
gerere argum̃ta ñ posst̾: de ipsis enĩ questio ẽ. Facuuł
aũ fidẽ negotio ea qͦ st̃ ꝑsonis ac negotiis attributa. ꝑsona
qͦq facit negotio fidẽ: s ñ in eo qđ ꝑsona ẽ: s in eo qͥ ex attri¬
butis ꝑsone quandã suscipit qͣlitatẽ. Circũstantiȩ st̃. quȩ
ouenientes sub̃am qͦstionis efficiunt. Nisi enĩ sit qui fecerit
& qͦd fec̾it causaq cur fec̾it. uł locꝰ tempꝰ q qͦ fec̾it. modꝰ etiã
facultasq si desint: causa negotiũ q ñ stabit. Has circum¬
stantias in gemina cicero partit᷑. ut eã quȩ ẽ quis circũstan¬
tiã in attͥbutis ꝑsone ponat. sex nͦ quȩ relique st̃ in attͥbutis
ut diues. studio ut geometra. casu ut exul. affectu ut amans.¬
habitu ut sapiens. consilio ut immo age care pat̃ ceruici ĩpo¬
nere nr̃ȩ. facta & orationes hȩ quȩ extra illud factũ dictũ q¬
st̃. qͦdͣ miudiciũ uocat᷑. Reliquas uͦ circũstantias quȩ st̃ quid¬

Expanded text:
gerere argumenta non possunt; de ipsis enim quaestio est. Faciunt autem fidem negotio ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Persona quoque facit negotio fidem; sed non in eo quod persona est, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Circumstantiae sunt, quae convenientes substantiam quaestionis efficiunt. Nisi enim sit qui fecerit, et quod fecerit, causaque cur fecerit, vel locus tempusque quo fecerit, modus etiam facultasque si desint, causa negotiumque non stabit. Has circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam, quae est quis circumstantiam in attributis personae ponat; sex vero quae reliquae sunt, in attributiut dives; studium, ut geometra; casus, ut exsul; affecthabitus, ut sapiens; consilium; ut imo age, care pater, cervici imponere nostrae; facta, ut orationes hae quae extra illud factum dictumq in judicium vocatur. 2. Reliquas vero circumstantias, quae sunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
atq architectꝰ. Hic aũ ẽ orator. qui cũ ad causã accesserit.
faciet officiũ suũ. Bene gͥ dicet in omni gen̾e causarũ & in
om̃i ꝯstitutione orator: faciet etiã finẽ. tũ ut bñ dix̾it in õi
ostitutione. tũ ut ꝑsuaserit. De singulis gͥ nc̃ quidẽ in com¬
mune tͣctauimꝰ: de uno qͦq uͦ separatĩ post si erit cõmodum
disseremꝰ. Lib̃ cõmunis speculationis de rethorice cognatione

Expanded text:
atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum. Bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constitutione. Orator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero separatim post, si erit commodum, disseremus. EXPLICIT SPECULATIO COMMUNIS DE RHETORICAE COGNATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ostendit᷑ si om̃s partes causȩ gen̾alis quȩ ẽ eiuiliᷤ questio
singule species habent. om̃s uͦ partes causã ẽẽ. ipsã causã id÷
ciuilẽ questionẽ a specieb uicissim uendicari totã. eo modo
qͦ uox uno tẽpore ad plurimoꝵ aures ꝑuenit cũ suis integra
partib id÷ elem̃tis. Nã eodẽ tẽpore tota causa ad diu̾̃sas
species cũ suis partib tͥnsit. S cũ species in materiã uen̾int
id ẽ in cuulẽ questionẽ. & eã cũ suis obtinuerint partib. infe¬
secũ instrum̃tũ suũ. Infert gͥ secũ orationẽ. & hec ꝓpriaᷤ partes.
erit q in constitutionib exordiũ. & narratio. & cet̾a. S cum
instrum̃tũ uen̾it in ciuilẽ questionẽ: operã qͦq suã suul in¬
fert. E docebit gͥ ac ꝑsuadebit in omni ostitutione. S hec
ꝑ se uenire ñ potert̃. nisi sit is qͥ hȩc moueat uelut artifex

Expanded text:
Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, Unde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causam esse; ipsam causam, id est civilem quaestionem, a speciebus vicissim vindicari totam eo modo, quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis, nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, infesecum instrumentum suum. Infert igitur secum orationem, et haec proprias partes: eritque in constitutionibus exordium et narratio et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civilem quaestionem, operam quoque suam simul infert. Et docebit igitur ac persuadebit in omni constitutione. Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit is qui haec moveat, velut artifex
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾alis. cuiꝰ scił quasi m̃brũ aliqͦd abscidens suũ facit una¬
quȩq constitutio. St̃ gͥ partes. ut species cause ꝯstitutioneᷤᷤ
generalis. ñ eiꝰ quã unaqueq tenens informau̾it. Quare est
genꝰ rethorice facultas. rethoricȩ uͦ species tres. iudiciale. de¬
monstratiuũ. deliberatiuũ. Materia aũ ciuilis questio. quȩ
dr causa. Partes huiꝰ mat̾iȩ constitutiones. Rethoricȩ par¬
tes. inuentio. dispositio. elocutio. memoria. actio. instrum̃tũ.
oratio. Instrum̃ti partes. exordiũ. narratio. partitio. confir¬
matio. rep̃hensio. poratio. oꝑa. docere & mouere. actor.
formant. ut tam̃ uicissim totã sibi uendicent. Qͦd ex hoc
intelligi potest. qm̃ om̃s sibi mat̾iȩ partes. singłe species
tenent. Nã in iudiciali . iiiiͦ constitutiones inuenies. & in
deliberatiuo demonstratiuoq easdẽ uͦnͣ. inuenire queas

Expanded text:
generalis; cujus scilicet quasi membrum aliquod abscidens suum facit unageneralis; cujus scilicet quasi membrum aliquod abscidens suum facit unaquaeque constitutio. Sunt igitur partes ut species causae constitutiones generalis, non ejus quam unaquaeque tenens informaverit. 11. Quare est genus rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, judicialis, demonstrativa, deliberativa. Materia autem civilis quaestio, quae dicitur causa. Partes hujus materiae constitutiones. Rhetoricae partes, inventio, dispositio, elocutio, memoria, actio. Instrumentum, oratio. Instrumenti partes, exordium, narratio, partitio, confirmatio, reprehensio, peroratio. Opera, docere et movere. Actor, formant, ut tamen vicissim totam sibi vindicent: quod ex hoc intelligi potest, quoniam omnes sibi materiae partes singulae species tenent. Nam in judiciali quatuor constitutiones invenies, et in deliberativa demonstrativaque easdem quatuor invenire queas.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑmnixtȩ sibi uariant᷑. ut qͥ iuuenẽ de lupanari exeuntẽ
uidit paulopost de eodẽ loco uxorẽ suã uidit egressam
accusat iuuenẽ adulterii. Hic unũ negotiũ hoc qͦd u̾tit᷑
ẽ : cause aũ duȩ. una coniecturalis si neget se fecisse. alia
finitiua si in lupanari concubitũ ñ dicat posse adulteriũ
putari. S neq neganti pars ẽ eiusdẽ contͦuersie coniectu¬
ralis statꝰ. neq diffinienti diffinitio. Totã enĩ continet cau¬
sam. Causã aũ uoco ñ generalit᷑. s contͦuersiã constitutio¬
hoc modo. Si enĩ omnis causa coniecturalis ẽẽt ÷ nec alius
statꝰ inueniret᷑: ñ e̾e̾t statꝰ coniecturalis causȩ pars. s ipsa causa
eẽt sine dubio comectura. S qm̃ partĩ diectura. partĩfine.
partĩ qualitate. partĩ tͣnslatione cause om̃s tenentur: pars ẽ
ostitutio cause. ñ eiꝰ quã tenendo informat. s eiꝰ quã diuidit

Expanded text:
impermistae sibimet variantur: ut qui iuvenem de lupanari exeuntem impermistae sibimet variantur: ut qui iuvenem de lupanari exeuntem vidit, paulo post de eodem loco uxorem suam vidit egressam, accusat iuvenem adulterii: hic unum negotium, hoc quod vertitur est, causae autem duae: una coniecturalis, si neget se fecisse; altera diffinitiva, si in lupanari concubitum dicat non posse adulterium putari. Sed neque neganti pars est eiusdem controversiae coniecturalis status, neque diffinienti diffinitio; totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam aliqua cohoc modo. Si enim omnis causa conjecturalis esset, nec alius status inveniretur, non esset status conjecturalis causae pars, sed ipsa causa esset sine dubio conjectura. Sed quoniam partim conjectura, partim sine, partim qualitate, partim translatione, causae omnes tenentur, pars est constitutio causae, non ejus quam tenendo informat, sed ejus quam dividit
Abbreviated transcription (Latin):
ut in una causa plures constiͣtiones sint : Nã species sibimet
ĩꝑmixte st̃. At ueniunt in causa plurimȩ constitutiones.
Non st̃ gͥ partes causarũ: uelut species status. Illud qͣꝙ quod̃
nulla species aliã sibi oppositã speciẽ ad substantiã iuuat.
constitutio nͦ constitutionẽ confirmat ad fidẽ. Nec ũ fieri
potest ut ita sint causarũ quasi totiꝰ partes. Nullũ enĩ com¬
positũ ex una parte totũ atq integrũ eẽ potest. At in cau¬
sa constitutio una idonea ẽ constituere causã. Quid gͥ est
dicendñ e Patet uia rationi. Neq causȩ eiꝰ pars ẽẽ d̃r consti
psertĩ qui addit᷑ ad causã statꝰ. una iã constitutione firma¬
ta ñ sit pͥncipalis s accidens. atq in uno negotio tot ue¬
niant controu̾sie qͦt st̃ constitutiones. s qͥt controuer siȩ
tot cause. E licet eas unũ contineat negotiũ. causȩ tam̃

Expanded text:
ut in una causa plures constitutiones sint? nam species sibimet ut in una causa plures constitutiones sint? nam species sibimet impermixtae sunt. At veniunt in causam plurimae constitutiones: non sunt igitur partes causarum, velut species status. Illud quoque quod nulla species aliam sibi oppositam speciem ad substantiam juvat. Constitutio vero constitutionem confirmat ad fidem. Nec vero fieri potest ut ita sint causarum quasi totius partes. Nullum enim compositum ex una parte totum atque integrum esse potest. At in causa constitutio una idonea est constituere causam. 9. Quid igitur est dicendum? Patet via rationi. Neque enim causae ejus pars esse praesertim qui additur ad causam status, una iam constitutione firmata, non sit principalis, sed accidens, atque in uno negotio tot eveniant controversiae quot sunt constitutiones, sed quot controversiae tot causae. Et licet eas unum contineat negotium, causae tamen
Abbreviated transcription (Latin):
partes. ut in inueniat. eloquat᷑. disponat. meminerit. pro¬
nuntiet: nichil agat orator. Eodẽ qͦq modo & relique fere
partes instrum̃ti nisi habeant om̃s orationis partes: frust᷑
st̃. Huiꝰ aũ facultatis effector orator ẽ: cuiꝰ ẽ officiũ dicere
apposite ad ꝑsuasionẽ. Finis. tũ in ipso. tũ in alt̾o. In ipso
quidẽ. ut bñ dixisse. id ẽ dixisse apposite ad ꝑsuasionẽ: in
alt̾o n. ꝑsuasisse. Neq enĩ si qua impediant oratorẽ qͣ minus
ꝑsuadeat: facto uͦ officio finis ñ ẽ consecutꝰ. S is quidẽ qͥ offi¬
cio fuit contiguus & cognatꝰ. consequit᷑ facto officio. is uͦ qͥ
tentã honore uacabit. Nȩc quidẽ ita st̃ mixta. ut rethorica
insit specieb species uͦ insint causis. Causarũ uͦ partes. stat¬
ẽẽ dicunt᷑. de qͥb hoc modo disputandũ ẽ. Quom enĩ parteᷤᷤ
e̾ẽ putabunt᷑ cause. si ita partes ut species: Qͦ mͦ fieri potest

Expanded text:
partes, ut inveniat, disponat, eloquatur, meminerit, propartes, ut inveniat, disponat, eloquatur, meminerit, pronuntiet, nihil agit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instrumenti nisi habeant omnes rhetoricae partes, frustra sunt. Huius autem facultatis effector orator est, cuius est officium dicere apposite ad persuasionem. Finis autem tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero persuasisse. Neque enim si qua impediunt oratorem quo minus persuadeat, officio facto, finis non est consecutus, sed is quidem qui officio fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio; is vero qtentam honore vacuavit: haec quidem ita sunt mista, ut rhetorica insit speciebus, species vero insint causis. Causarum esse dicuntur, de quibus hoc modo dispiciendum est. Quomodo enim partes esse putabuntur causae, si ita partes ut species? quomodo fieri potest,