comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ quẽ ititas. s amator populi sui. ⁊ po¬
tans qr expotu calicis inimicȩ gentes inter¬
ficerentur. ⁊ ruerent : calicem meri libent̾
accepit. ñ intelligens in oĩb gentib etiam
Ierusalem cõprehendi. Deniq int̾ ceteras
nationes. ⁊ accepi ait calicẽ de manu dñi
onem. ⁊ in inuiu̾ ⁊ sibilationẽ. ꝑqua ꝓphe¬
tia. licet in plerisq codicib ordo ꝑuersus
sit: quid in alio loco dicat ausculta. Sedu¬
xisti me dñe ⁊ seductꝰ sũ. tenuisti me et
potiusti: factus sũ in derisu̾: tota diẽ exe¬
gi in subsannationẽ. & econtrario. qͥ asser¬
tã suo merito quã miscdia d̾i confisũ. post¬
quã seraphỹ audierit. ecce tetigit hoc łabia
tua. ⁊ ab stulit iniquitates tuas. ⁊ peccata
tua purgauit: ocio noluisse torpere ⁊ ul¬
tro in minist̾iũ d̾i quasi a peccatis liberuo
Zelo se obtulisse fidei: moysen uero qr secu¬

Expanded text:
alium, quemmittas, sed amator populi sui et pualium, quemmittas, sed amator populi sui et putans, quia ex potu calicis inimicae gentes interficerentur et ruerent, calicem meri libenter accepit non intellegens in omnibus gentibus etiam Hierusalem conprehendi. denique inter ceteras nationes: et accepi, ait, calicem de manu domini onem et ininuium et in sibilationem. pro qua prophetia, licet in plerisque codicibus ordo peruersus sit, quid etiam in alio loco dicat, ausculta: seduxisti me, domine, et seductus sum; Epistula me et potuisti; factus sum in derisum, tota die egi in subsannatione. e contrario, qui adsertam suo merito quam misericordia dei confisum, postquam seraphim audierit: ecce tetigit hoc labia tua et auferet iniquitates tuas et peccata tua circumpurgabit, otio noluisse torpere et ultro in ministerium dei, quasi a peccatis liberum, zelo obtulisse se fidei. Moysen uero, quia saecu
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiꝰ nos dirigamꝰ exẽpla. debemꝰ inqui¬
rere quod potest facere questionẽ. Qui¬
q moysi inquit assertor est. humilitatẽ
eius predicat ac mansuetudinẽ. quod se
indignũ uidicans minist̾io di maior effe¬
ctus sit. ysaias uero qr ultro se obtulit.
incipiens ꝓpħare a maledictis cepit.
insano habitus. cũ iterũ ei uox diuina
dixisset. clama: sciens quid suꝑiori faci¬
litate se ipsũ offerens ꝑtulisset. ñ ait.
ecce ego mitte me. s int̾rogauit quid
illud esset quod clamare deberet. & dixi. ait.
Quid clamabo: Cui simile ẽ illud in iͥ eremia.
Accipe calicẽ meri huiꝰ de manu mea: ⁊ potio¬
nabis om̃s gentes ad quas ego te mutã: ⁊ bi¬
bent.⁊ uoment ⁊ insanient. ⁊ cadent a fa¬
cie gladu quẽ mitt̾a in medio earũ. Qd cũ
audisset ꝓpħa ñ renuit. ñ scd̃m exẽplũ mo¬
ysi dixit. precor dñe ñ sũ dignꝰ. &̾. ꝓuide

Expanded text:
ad eius nos dirigamus exempla, debemus inquiad eius nos dirigamus exempla, debemus inquirere, quod potest facere quaestionem. qui Moysi\', inquit, \'adsertor est, humilitatem eius praedicat et mansuetudinem, quod se indignum iudicans ministerio dei maior effectus sit; Esaias uero, quia ultro se obtulit, incipiens prophetare a maledictis coepit: insano habitus, cum iterum ei uox diuina dixisset: clama, sciens, quid superiori facilitate se ipsum offerens pertulisset, non ait: ecce ego, mitte m e, sed interrogauit, quid illud esset, quod clamare deberet: et dixi, ait: quid clamabo? cui simile est illud Hieremiae: accipe calicem uini meri huius de manu mea et potionabis omnes gentes, ad quas ego te mittam, et bibent et uoment et insanient et cadent a facie gladii, quem mittam in medio eorum. quod cum audisset propheta, non rennuit, non secundum exemplum Moysi dixit: precor, domine, non sum dignus et: prouide
Abbreviated transcription (Latin):
pnsum istũ : & dixi. Ecce ego: mitte me.
ꝙ ut. uade. ⁊ dic populo huic. Aure audi¬
etis: n ñ intelligecis. Int̾rogantis st̃ uerba
dñi. ñ iubentis quẽ debeat mittere: ⁊ quiᷤ
sit iturus ad populũ. Cui facilis ꝓpħa re¬
spondit. Ecce ego: mitte me. & post polli¬
citationẽ : iubetur ut dicat. Uade ⁊ dic po¬
pulo huic. Aure audietis ⁊ ñ intelligetis.
⁊ cernentes aspicietis. ⁊ ñ uidebitis. ⁊̃ cȩte¬
ra quȩ ipsiꝰ ꝓpheciȩ sermo contexuit. Ax¬
quis melius fecerit requiramꝰ: utrĩine
moy ses. qui cũ mitteretur a dño ad po¬
ꝓuide aliũ quẽ mutas: an ysaias qui cũ
non fuisset electꝰ. ultro se obtulit diceis.
Ecce ego: mitte me. Nec ignoro dicebat
ꝑiculosũ esse de sc̃oꝵ meritis disputa¬
re: ⁊ aliquid uł minꝰ uł plus disserere
uelle. de eo quẽ dñs coronauit. S qr ip¬
se dixit querite ⁊ inuenietis. pulsate
⁊ aperietur uob̃: etiã nos ñu d aliquo de¬
trahamꝰ. s ut scripturȩ sensũ scientes

Expanded text:
me. et ait: uade et dic populo huic: aure audietis et non intellegetis. interrogantis sunt uerba domini, non iubentis, quem debeat mittere et quis sit iturus ad populum, cui facilis propheta respondit: ecce ego, mitte me et post pollicitationem iubetur, ut dicat: uade et dic populo huic: aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis et cetera, quae ipsius prophetiae sermo contexit. auquis melius fecerit, requiramus: utrumne Moyses, qui, cum a deo mitteretur ad poprovide alium quem mittas : An Isaias, qui cum non fuisset electus, ultro se obtulit, dicens: Ecce ego, mitte me. Nec ignoro, dicebat, periculosum esse de Sanctorum meritis disputare; et aliquid vel minus vel plus disserere velle de eo quem Dominus coronavit; sed quia ipse dixit: quaerite et inuenietis. pulsate et aperietur uobis, etiam nos, non ut de aliquo detrahamus, sed ut scripturae sensum scientes
Abbreviated transcription (Latin):
male habent. Euntes autẽ. discite quib
sit. miscð̾iã uolo ⁊ ñ sacrificis. Non ueni
uocare uistos: s peccatores. Marchus qꝙͣ
in eade u̾ba consentit. Igitur ut diximꝰ.
om̃is ex lege questio nascebatur. Lex quip¬
pe iustitiȩ tenax clem̃tiã non habebat:
s quicũq ad ulter. homicida. fraudator
⁊ ut breuit̾ dicã mortali eri mine tene¬
batur: nulla uenia penite ntiȩ laxa¬
batur a crimine. Oculũ ꝓ oculo. den¬
tem ꝓ dente. animã ꝓ anima uibebant᷑
exsoluese. Om̃s itaq declinauerant. simul in¬
utiis facti erant. non erat qui faceret bonũ.
pon erat usq ad unũ. Ubi autẽ ab undauit

Expanded text:
bentes. Euntes autem discite quid sit, misericordiam volo, et non sacrificium: non enim veni vocare justos, sed peccatores. Marcus quoque in eadem verba consentit. Igitur, ut diximus, omnis ex Lege quaestio nascebatur. Lex quippe justitiae tenax, clementiam non habebat: sed quicumque adulter, homicida, fraudator, et ut breviter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla venia poenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima jubebantur exolvere . Omnes itaque declinaverant, simul inutiles facti erant: non erat qui faceret bonum, non erat usque ad unum . « Ubi autem abundavit
Abbreviated transcription (Latin):
ne signatũ. & hȩc quid̾e: in echnici ꝑsona dicta
sint ⁊ udei. Uideamꝰ autẽ quomodo suꝑ sc̃o ge¬
neraliter ⁊ peccore. parabola ista possit intelli¬
gi. & de ceteris quin iusto conueniant ñ ambi¬
gitur : illud ẽ in quo legenti scrupulus cõmore¬
tur. cur uistꝰ salitq pectatoris iniudeat.⁊ in tai¬
tum iracundia repleat᷑. ut nec fr̾is miscd̾ia.
nec patris p̃cib. nec totiꝰ domꝰ iocunditate
superetur. Ad quidbreuit̾ respondebimus :¬
om̃em mundi istius iustitiã ad dei cõpara.¬
tionẽ ñ esse uistitiã. Quomodo eñĩ ex pecca¬
tis iherłm sodoma iustificatur: non quo ip¬
sa sit iusta. s quo maiorib delictis fiant
stitia non est deo collata iustitia. Deniq par¬
lus qui dixerat. quotquot ergo ꝑfectihoe sa¬
pimus : in alio loco conficetur ⁊ clamitat
Oꝓfund̾i diuitiarũ sap̃ie ⁊ scientiȩ deu: q̃
inscrutabilia sunt uditia eiꝰ. ⁊ in uestiga

Expanded text:
ne signatum. Et haec quidem in ethnici persona dicta ne signatum. Et haec quidem in ethnici persona dicta sint et Iudaei; uideamus autem, quomodo super sancto generaliter et peccatore parabola ista possit intellegi. et de ceteris quin iusto conueniant, non ambigitur; illud est, in quo legenti scrupulus commouetur, cur iustus saluti peccatoris inuideat et in tantum iracundia repleatur, ut nec fratris misericordia nec patris precibus nec totius domus iocunditate superetur. ad quod breuiter respondebimus omnem mundi istius iustitiam ad dei conparationem non esse iustitiam. quomodo enim ex peccatis Hierusalem Sodoma iustificatur, non quo ipsa sit iusta, sed quo maioribus delictis fiant iuersa iustitia hon est, deo conlata, iustitia. denique Paulus, qui dixerat: quotquot ergo perfecti, hoc sapimus, in alio loco confitetur et clamitat: o profundum diuitiarum sapientiae et scientiae dei, quam inscrutabilia iu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. Om̃s declinauert simui inutiles facti sug.
& alibi. Om̃s qui uenerunt ante me: fures fu¬
erunt aͣtq latrones. Et paulus ad corintios.
Om̃ib inquit om̃ia factꝰ sũ: ut om̃s luchrifa¬
cerem. & ad philippenses. Om̃s eni quȩ sua sũt
querunt : non ea quȩ sunt iħu xp̃i. Quanqͣ
nichil unquã illi negasse credendũ sit: quẽ ad
suũ uitulũ hortatur edendũ. E pulari nos opor¬
tet ⁊ gaudere: qmͣ hic fr̾ tuꝰ mortuꝰ fuerat ⁊ re¬
uixit: perierat ⁊ inuentꝰ est. Confidamꝰ gͥ ⁊ nos
uiuere posse ꝑ penitentiã : qui fueramꝰ mortui
ꝑ delicta. & hic quid̾e ipse filiꝰ reuertitur.
In suꝑioribus uero in oue scilicet ⁊ dragina. qd
errarat affertur. ⁊ quod ꝑierat inuenitur: et
simili tres parabolȩ fine claudunt᷑. dũ in ista
ponitur perierat ⁊ inuentꝰ est. ut intelligamꝰ
diuersis similitudinib de ead̾e peccõꝵ susceptio¬

Expanded text:
ibi: omnes declinauerunt, siibi: omnes declinauerunt, si hic: Omnes qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones. Et Paulus ad Corinthios: Omnibus, inquit, omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . Et ad Philippenses: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, non ea, quae sunt Christi Iesu. quamquam nihil umquam illi negasse credendus sit, quem ad esum uituli cohortatur. Epulari nos oportet et gaudere, quoniam hic frater tuus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. confidamus igitur et nos uiuere posse per paenitentiam, qui fueramus mortui per delicta. et hic quidem ipse filius reuertitur; in superioribus uero, in oue scilicet et in dragma, quod errarat, adfertur et, quod perierat, inuenitur. et simili tres parabolae fine clauduntur, dum et in ista ponitur: perierat et inuentus est, ut intellegamus diuersis similitudinibus de eadem peccatorum susceptio
Abbreviated transcription (Latin):
tixp̃m: ⁊ cũ amicis tuis sp̾itib immundis.
euis carne sacurandus. ex pleto uaticinio.
Tu confregisti capitt drachonis: dedisti eum¬
in esc̃a populis ethiopũ. Cũ autẽ filiꝰ tuus hic
qui comedit om̃em facultatẽ suã uiuens cũ
meretricib uenit: occidisti ei uitulũ saginatõ.
Conficetur ⁊ n̾c isrł: saginatũ uitulũ fiuisse
qui cesusest. Intelligunt uenisse xp̃m s cor¬
quentur iniudia. & nolunt fr̾e ñ pereunte
saluari. Ipse autẽ dixit illi. Fili tu mecũ es
semper: & om̃ia mea tua sunt. Filiũ uocat:
licet ingare nolentẽ. Quomodo autẽ d̾i om̃ia
iudeoꝵ sunt: Nunquid angeli. throni. dña¬
tiones. ceterȩ q uirtutes: Om̃ia gͦ intelligamꝰ:
legẽ. ꝓpħas. eloquia diuina. Hȩc ei dedit. ut in
lege eius meditaret᷑ die ac nocte : scd̃m illũ cã¬
nonẽ quẽ sepe exposuimꝰ scripturarũ. om̃ia ñ
ad totũ referenda ẽẽ. s ad partẽ maximã. ut

Expanded text:
tichristum et cum amicis tuis, spiritibus inmundis, tichristum et cum amicis tuis, spiritibus inmundis, eius carne saturandus expleto uaticinio: tu confregisti capita draconis; dedisti eum escam populis Aethiopibus. Cum autem filius tuus hic, qui comedit omnem facultatem suam uiuens cum meretricibus, uenit, et occidisti ei uitulum saginatum. confitetur et nunc Israhel saginatum uitulum fuisse, qui caesus est; intellegunt uenisse Christum, sed torquentur inuidia et nolunt fratre non pereunte saluari. Ipse autem dixit illi: fili, tu mecum es semper et omnia mea tua sunt. filium uocat, licet intrare nolentem. quomodo autem dei omnia Iudaeorum sunt? numquid angeli, throni, dominationes ceteraeque uirtutes? \'omnia\' ergo intellegamus legem, prophetas, eloquia diuina. haec ei dedit, ut in lege eius meditaretur die ac nocte, secundum illum canonem, quem saepe exposuimus, scripturarum \'omnia\' non ad totum referenda esse, sed ad partem maximam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ature głosus sanguis effusus ẽ. Cũq merenti¬
u tec̃ epłarer.Aut potest tͥ esse aliqua io-
cunditas: nisi patre tecũ celebrante conui¬
uium: Saltẽ exẽplo docere p̾senti. Reuerso
uiniore filio. ⁊ pat̾ letatur ⁊ pueri. man¬
ducemꝰ ait ⁊ epulem᷑. ñ manducate ⁊ epula¬
mini: at tu ea m̃te qua inuides fr̃i. qua a
patris recedis aspectu. ⁊ semꝑ in agro es: ñc
quoq uis absente eo inire conuiuiũ. Nunqͣ
dedisti mͥ hedũ. Nunqu̾a pat̾ ditiora dat mi¬
nera. habes uitulũ immolatũ: ingredere.
manduca cũ fr̾e. Quid hedũ queris cui agnos
est missus: & ne simules te nescire quod meᷤ¬
sus est: ioħes tibi eũ in heremo demonstrauit.
Ecce agnꝰ dei: ecce qui tollit pecc̾ã mundi. Et
pater quide quasi clemens ⁊ penitentiã tri¬
buins. te hortatur ad uitulũ: ñ immolans
hedũ. quẽ stare scit a sinistris. Tu uero in si¬
ne scłi. ipse tͥ im es hedũ immolaturus an¬

Expanded text:
aturae gloriosus sanguis effusus est; cumque merentiaturae gloriosus sanguis effusus est; cumque merenti\'ut tecum epularer\'. aut potest tibi aliqua esse iocunditas nisi patre tecum celebrante conuiuium? saltem exemplo docere praesenti. reuerso filio iuniore et pater laetatur et pueri. manducemus, ait, et epulemur, non \'manducate et epulamini\'. at tu ea mente, qua inuides fratri, qua a patris recedis aspectu et semper in agro es, nunc quoque uis absente eo inire conuiuium. numquam dedisti mihi haedum. numquam pater deteriora dat munera. habes uitulum immolatum: ingredere, manduca cum fratre. quid haedum quaeris, cui agnus est missus? et, ne simules te nescire, quod missus est, Iohannes tibi eum in heremo demonstrat: ecce agnus dei, ecce, qui to llit peccata mundi. et pater quidem quasi clemens et paenitentiam tribuens te hortatur ad uitulum non immolans haedum, quem stare scit a sinistris. tu uero in fine saeculi ipse tibi es haedum immolaturus an
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio ⁊ id in quo filiꝰ senior głatur. fal¬
sum ẽẽ conuincitur : dũ indei uidiciis nos
ambulat. ⁊ eiꝰ mandata ñ fac̃. & quomodo
ista ñ faciens. cũ patre semꝑ fuisse docet᷑:
dũ peccans uisitatur in uirga. ⁊ uisitato
miscd̾ia ñ negatur: Nec mirandũ patri
eũ ausã fuisse m̃tiri. qui fratri potuit¬
inuidere : maxime cũ in die iudicii quida umn¬
pudentiꝰ mentiant᷑. Nonne in nõie tuo come¬
dimꝰ ⁊ bibimꝰ. uirtutes multas fecimꝰ. demonsa
eiecimꝰ: Quid uero sit. ⁊ om̃ia mea tua st̾: suo
loco congruentiꝰ explicabitus. & nũquã dedi¬
sti mͥ hedũ. ut cũ amicis meis epularer. Tantꝰ
sa sunt milia: ⁊ nullus eoꝵ nr̃ȩ exticit salu¬
tis redemptor. Ipse iosias qui placuit in con¬
spectu tuo. ⁊ nuꝑ machabei qui ꝓ tua here¬
ditate pugnabant. contra fas sc̾itatis hostiu̾
gladiis interempti sunt. ⁊ nullus cruor
nobis reddidit libertatẽ. Ecce adhuc romano

Expanded text:
enior gloriatur, falsum esse conuincitur, dum in dei iudiciis non ambulauit et eius mandata non fecit. et, quomodo ista non faciens cum patre semper fuerit, edocemur: dum peccans uisitatur in uirga et uisitato misericordia non negatur. nec mirandum est patri eum ausum fuisse mentiri, qui fratri potuitinuidere, maxime cum in die iudicii quidam inpudentius mentiantur: \'nonne in nomine tuo comedimus et bibimus et uirtutes multas fecimus, daemonia eiecimus?\' quid uero sit: et omnia mea tua sunt, suo loco, congruentius explicabitur. Et numquam dedisti mihi haedum, ut cum amicis meis epularer. \'tantsa sunt milia, et nullus eorum nostrae extitit salutis redemptor. ipse Iosias, qui placuit in conspectu tuo, et nuper Macchabaei, qui pro tua hereditate pugnabant, contra fas sanctitatis hostium gladiis interempti sunt, et nullus cruor nobis reddidit libertatem: ecce adhuc Romano
Abbreviated transcription (Latin):
Et in prua hora uocant᷑ adam. abel. seth.
in t̾cia noe. in sexta abraham. in nona
moyses in undecima gentiũ populus
cui dicitur. Quid hic statis totadie ocio¬
dsi: & ille respondit. Qͥa nemo nos con¬
duxit. Quod autẽ extrema hora nr̃i sit
redempͣtoris ad uentꝰ: testis est ioħes apo¬
stolus dicens. Fr̃es. nouissima hora est.
& enĩ sic̃ audistis qr antixp̃c uenit: nunc
antixp̃i multi facti sunt. Ept̾ quod co¬
gnoscimꝰ: quia nouissima hora est. Siħ
displicet int̾pretatio. sequor quocũq
duxeris: ita tñ ut eos qui uocati sunt
primi. iustos esse fatearis. Quod cũ ob¬
tinuero: illud inferã. & quomͦ iusti¬
murmurauert ad uersũ patrẽ famili¬
as dicentes: hi qui nouissimi uener̾t et
una ora fecerurtequales illos nob̃ fecisti
qui portauimꝰ pondus diei ⁊ ardorem:
Nidentur quid̾e iuste dicere. ñ equalem

Expanded text:
et in prima hora uocatur Adam, Abel, Seth; et in prima hora uocatur Adam, Abel, Seth; in tertia Noe; in sexta Abraham; in nona Moyses; in undecima gentilium populus, cui dicitur: quid hic statis tota die otiosi? et ille respondit: nemo nos conduxit. quod autem extrema hora nostri sit saluatoris aduentus, testis estlohannes apostolus dicens: fratres, uouissima hora est. etenim, sicut audistis, quia antichristus uenit, nunc antichristi multi facti sunt, propter quod cognoscimus, quia nouissima hora est. si haec displicet interpretatio, sequor, quocumque duxeris, ita tamen, ut eos, qui uocati sunt primi, iustos esse fatearis. quod cum obtinuero, illud inferam: et quomodo iustimurmurauerunt aduersus patrem familias dicentes: hi, qui nouissimi uenerunt et una hora fecerunt, aequales illos nobis fecisti, qui portauimus pondus diei et ardorem? uidentur quidem iuste dicere non aequalem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. fiat ur seruus : quomodo filius
hõis ñ uenit ministrari s ministrare :
⁊dare animã suã redẽptionẽ ꝓmultis.
Nulli ꝑiculosũ. nulli udeatur esse
blasfẽmũ. quod ⁊ in apłis in uidiȩ ma¬
lum dirimus potuisse surripere: cũ eciã de
angrsis hoc putemꝰ. Sydera quippe ñ sunt
muinda in conspectu eius: ⁊ contra angelos
suos ꝑuersũ quid intellexit. & in psalmis
dicitur. Non iustificabitus in conspectu
tuo om̃is uiuens. Non ait. ñ uistificabitor
do. non angelus. non throni. ñ dñationes.
ñ potestates: ceterȩ q uirtutes. Solus d̾s
est: in quo peccatũ non cadit. Cetera euor
sint liberi arbitrii. uixta qđ ⁊ ho ad ina¬
ginẽ ⁊ similitudinẽ di factꝰ e. utrãq par¬
tẽ suã possunt flectere uoluntatẽ. Quod¬
si in hac sententia ñ adduceris: saltẽ illiꝰ
auctoritate parabolȩ cõmouere: in qua
ꝑ totã diem operarii mitunt᷑ ad uineã.

Expanded text:
mus, fiat uester seruus; quomodo et filius mus, fiat uester seruus; quomodo et filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemptionem pro multis. nulli periculosum, nulli uideatur esse blasphemum, quod et in apostolis inuidiae malum diximus potuisse subrepere, cum etiam de angelis hoc putemus. sidera quippe non sunt munda in conspectu eius et contra angelos suos peruersum quid intellexit et in psalmis dicitur: non iustificabitur in conspectu eius omnis uiuens. non ait \'non iustificabitur do - non angelus, non throni, non dominationes, non potestates ceteraeque uirtutes. solus deus est, in quo peccatum non cadit; cetera, cum sint liberi arbitrii, iuxta quod et homo ad imaginem et similitudinem dei factus est, in utramque partem possunt suam flectere uoluntatem. quodsi hac sententia non adduceris, saltem illius auctoritate parabolae commouere, in qua per totam diem operarii mittuntur ad uineam.
Abbreviated transcription (Latin):
quis me liberabit de corpore mortis huiꝰ:
Ex quib om̃ib edocem᷑. Bei soliꝰ ꝑfectã esse
iusticiã. qui solem suũ oriri facit super
iustos ⁊ inuistos. ⁊ dat pluuiã serotinã.
⁊ matutinã merentib parit̾ pariter et¬
& non merentib: qui de uicis. angulis.
⁊ plateis inuitat ad nuptias. & ouem q̃
ad exẽplum filii penitentis ipsa redire
non poterat uł nolebat. querit ⁊ inuenit.
& inuentã suis humeris reportat. Multũ enĩ
errando laborauerat. lit autẽ doceam᷑
in scos quoq caðe posse inuidiã: ⁊ solido
purã ustitiã clementiã derelinqui: fi¬
lioꝵ. ⁊ebedei consideremꝰ exẽplum ꝑ qui¬
bus cũ mat̾ mota pietatis affectu nimi ᷤᷤ
grandia postulasset. reliqui decẽ disci¬
puli indignati sunt. & iħc aduocans
eos dixit. Scitis qr prinupes gentium
dñantur eoꝵ: ⁊ qͥ maiores ft̃ potestatẽ
exercent in eis: Non ita erit int̾uos:
s quicũq ur̃m uoluerit ẽẽ int̾ uos pri

Expanded text:
rpore mortis huius? ex quibus omnibus edocemur dei solius perfectam esse iustitiam, qui.solem suum oriri facit super iustos et iniustos et dat pluuiam serotinam et matutinam merentibus pariter et non merentibus, qui de uicis, angulis et plateis inuitat ad nuptias et ouem, quae ad exemplum filii paenitentis redire ipsa non poterat uel nolebat, quaerit et inuenit et inuentam suis umeris reportat. multum enim errando laborauerat. Ut autem doceamur in sanctos quoque cadere posse inuidiam et soli deo puram clementiam derelinqui, filiorum Zebedei consideremus exemplum, pro quibus cum mater mota pietatis affectu nimis grandia postulasset, reliqui decem discipuli indignati sunt. et Iesus aduocans eos dixit: scitis, quia principes gentium dominantur eorum et, qui maiores sunt, potestatem exercent in eis. non ita erit inter uos, sed quicumque uestrum uoluerit maior
Abbreviated transcription (Latin):
Oro te. nonne ⁊ uidetur. ea quȩ ile de pu¬
blicano dixerat. dicere iste de fr̃e: hic qui
comedit om̃em substantiã uiuens cũ mere¬
tricib: Ad id autẽ quod ait. mandatũ tuu¬
tuĩt nũqu̾a p̾teriui: patris sermo ñ congro¬
it. Non enĩ confirmauit uera ẽẽ quȩ dixe¬
rat filiꝰ: s irascentẽ alia ratione cõpescuit :
fili tu mecũ es semꝑ. Nunquidait. bñ qui¬
dem dicis: ⁊ fecisti cuncta quȩ uisseram:
S mecũ es inquit semꝑ. Mecũ es lege qua
stringeris : mecũ es dũ michi ⁊ in captiuita¬
tib erudiris. Mecũ es ñ qr mea p̾cepta cõple¬
ueris : s quod te in longã regionẽ abire nos
passus sũ. Aecũ ad extremũ: scd̾m id qd̾ lo
citus sũ ad dauid. Si dełiquerint filii euis
iegem mea̾. ⁊ in uidiciis meis ñ ambulaue¬
rint. si iustificationes meas ꝓphanauerint.
⁊ mandata mea ñ custodierint: uisitabo in

Expanded text:
oro te, nonne tibi uidetur ea, quae ille de puoro te, nonne tibi uidetur ea, quae ille de publicano dixerat, dicere iste de fratre: hic, qui comedit omnem substantiam suam uiuens cum meretricibus? ad id autem, quod ait: mandatum tuum numquam praeteriui, patris sermo non congruit; non enim confirmauit uera esse, quae dixerat filius, sed irascentem alia ratione conpescuit: fili, tu mecum es semper. numquid ait: lbene quidem dicis et fecisti cuncta, quae iusseram\'? sed: \'mecum es\', inquit, \'semper. mecum es lege, qua stringeris; mecum es, dum mihi et in captiuitatibus erudiris; mecum es, non quia mea praecepta conpleueris, sed quod te in longam regionem abire non passus sim; mecum es ad extremum secundum illud, quod locutus sum ad Dauid: si dereliquerint filii eius legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint, si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint, uisitabo in
Abbreviated transcription (Latin):
suscipere redeuntẽ: Ecce tot annis seruio
tibi. ⁊ nũquã mandatũ tuũ p̾teruui qͣsi
hoc ipsũ non sit p̃terire mandatũ. saliti
alteriꝰ inuidere. ante d̾m se iactare ustitie
cũ nemo corã deo uistꝰ sit. Quis enĩ letabi¬
tur castũ se habere cor: nec si uniꝰ fuerit
latriam captiuitatib traditꝰ Etce tot
annis eruio ł. ⁊ nũquã mandatũ tuũ pre¬
terii. hoc est quod paulus apłs ioquit᷑. Aid
eno dicemꝰ: Quia gentes que ñ sectabantur
usticiã. app̾hendert᷑ iustitiã. iustitiã quȩ ex
fide est. isrł uero sectando legẽ iustitiȩ. ad le¬
gem iustitiȩ ñ ꝑuenit. Quare: Quia ñ ex
fide: s quasi ex oꝑib legis. Pocest gͦ ⁊ ex eiꝰ ꝑ¬
sona dici. qui uixta eund̾e apłm. in uistitia
quȩ ex lege est sine rep̾hensione uersatꝰ sit:
licet mͥ uideat᷑ magis se iactare uideus quã
Deus gr̃as ago tͥ: qr ñ sũ sic ceteri hõies rapto¬
res. in uusti. ad ulteri. sic̃ & hic publicanus.

Expanded text:
e redeuntem? ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum, saluti alterius inuidere, ante deum se iactare iustitiae, cum nemo coram eo mundus sit. quis enim laetabitur castum se habere cor, nec si unius quidem latriam captiuitatibus traditus. ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. hoc est, quod Paulus apostolus loquitur: quid ergo dicimus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehenderunt iustitiam, iustitiam autem, quae ex fide est; Israhel uero sectando legem iustitiae ad legem iustitiae non peruenit. quare? quia non ex fide, sed quasi ex operibus legis. potest ergo et ex eius persona dici, qui iuxta eundem apostolum in iustitia, quae ex lege est, sine reprehensione uersatus sit, licet mihi uideatur magis se iactare Iudaeus quam deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, et sicut hic publicanus.
Abbreviated transcription (Latin):
putant. ad quos ꝓpħas mittentis aut mis¬
esse differentiam uolunt: ut quicũq mitas¬
tur. ⁊ ꝓpħȩ sint parit̾ ⁊ apłi: ad quos uero
mittentis sermo non ponitur: tantũ ꝓphetȩ
sint. Qd̾ ego suꝑflus puto. & qr semeł ad trac¬
tatũ istiꝰ uocabuli. uenimꝰ: sciendũ sileam

Expanded text:
putant, ad quos prophetas \'mittentis\' aut \'misputant, ad quos prophetas \'mittentis\' aut \'misesse differentiam nolunt, ut, quicnmque mittantur, et prophetae sint pariter et apostoli, ad quos uero mittentis sermo non ponitur, tantum prophetae sint; quod ego superfluum puto. et quia semel ad tractatum istius uocabuli uenimus, sciendum \'Silam\',
Abbreviated transcription (Latin):
do enim in cogitatione anima tranquilli¬
tati consentit. qñ supra petra fundata ẽ.
⁊ fides eiꝰ alta radice fixa est : unu̾si tẽp¬
transeunt qui tẽptatur. Notandũ autẽ
quis ibit nobis: ꝓpħa ex parte responderit.
ecce ego mitte me: ⁊ de sequenti tacuerit:
intelligens nullũ hominb̃ dignũ esse qui
ded ꝑgerit. ⁊ om̃e iter suũ. eius faceret ẽẽ qui
micteret. Qũa humilitatẽ dñs aduertens. quod
se serundis putaret indignũ: imperauit seq̃n
ago sũ: mitte me. Aquilã. ⁊ theodotion. Ecce ad¬
sum: mitte me. Sỹ macus. Ecce mitte me. B̾s
qui uocauit ea quȩ non st̃ quasi sure. ⁊ qui
dixit ego sũ qͥ sum. ⁊ alibi qui ẽ misit me :
quoscunq uocauerit statĩ fac̃ subsist̾e: qm
om̃ia quȩ absq eo st̃ non st̃. Unde ꝓpħa pur¬
gatus a uiciis ausus est dicere. ecce ego sum:
licet in latinis codicib ꝓpt̾ int̾pretũ uari¬
etatẽ. sũ non sit appositỹ. Ꝙdã obseruandõ

Expanded text:
 anima in cogitatione tranquilli anima in cogitatione tranquillitatem sentit, quando supra petram fundata est, et fides ejus alta radice fixa est, universi tentranseunt, qui tentatur. Notandum autem quis ibit nobis, Propheta ex parte responderit: Ecce ego, mitte me, et de sequenti tacuerit, intelligens nullum hominem dignum esse, qui deo pergeret et omne iter suum eius faceret esse, qui mitteret. quam humilitatem dominus aduertens, quod se secundis putaret indignum, imperauit sequenxi: ecce ego sum, mitte me; Aquila et Theodotion: ecce adsum, mitte me; Symmachus: ecce, mitte me. deus, qui uocauit ea, quae non sunt, quasi sint, et qui dixit: ego sum, qui sum, et alibi: qui est, misit me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. unde propheta purgatus a uitiis ausus est dicere: ecce ego sum, licet in Latinis codicibus propter interpretum uarietatem \'sum\' non sit adpositum. quidam obseruandum
Abbreviated transcription (Latin):
Qũe mittã: ⁊ quis ibit a nobis: De cõpara¬
tione ysaiȩ ⁊ moysi. quo modo aliꝰ ministi¬
um recusarit: alius ultro se offerens dura
ꝑpessus sit: in alio loco disputaumꝰ. S ne
iuderemur aliquid p̾terisse eoꝵ quͦs ui¬
quib uniuersam scientiã ponunt: nutc
breuit̾ illud attingimꝰ. quare in hebreo
sit positũ. ⁊ quis ibit nobis. Sicut enĩ in
genesi dicitur. faciamꝰ hõiem ad imaginẽ
⁊ similitudinẽ nr̃am. ita ⁊ hic puto dictõ
quis ibit nobis. Hobis autẽ. quib aliis esti¬
mandum est nͥ pat̾. ⁊ filio. ⁊ sp̃ui sc̃o: Qͥb
uadit: quicũq eoꝵ obsequitur uoluntati.
& in eo quide quod uniꝰ loquentis ꝑsona ꝑpo¬
nitur. diuinitatis est unitas : in eo uero qd̾
dicitur nobis: ꝑsonarũ diuersitas indica¬
tur. Legimꝰ in canticis canticoꝵ: uocẽ sꝑbi¬
si dicentis ad sponsam. Surge ueni ꝓxi¬
ma mea: sponsa mea. colũba mea qr ecce
hyems transut. pluuia ab iit sibi. Quas

Expanded text:
quem mittam et quis ibit nobis? de conparatione Esaiae et Moysi, quomodo alius ministerium recusarit, alius ultro se offerens dura perpessus sit, in alio loco disputauimus. sed ne uideremur aliquid praeterisse eorum, quaquibus uniuersam scientiam ponunt, nunc breuiter illud adtingimus, quare in Hebraeo sit positum: et quis ibit nobis? sicut enim in Genesi dicitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ita et hic puto dictum: quis ibit nobis? «nobis\' autem quibus aliis aestimandum est, nisi patri et filio et spiritui sancto, quibus uadit, quicumque eorum obsequitur uoluntati? et in eo quidem, quod unius loquentis persona proponitur, diuinitatis est unitas; in eo uero, quod dicitur \'nobis\', personarum diuersitas indicatur. legimus in Canticis Canticorum uocem sponsi dicentis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems transiit, pluuia abiit sibi. q
Abbreviated transcription (Latin):
E quib paulus ait. Precam᷑ ꝑ xp̃o: reconci¬
liamini deo. & alibi. uobis pͥmũ oportebat
annuntiari uerbũ dñi: s qr indignos uos
iudicastis. ecce conuertim᷑ ad gentes. Ipse aũ
respondens: ait patͥ suo. Ecce tot annis ser¬
iuo tibi. Pater supplex ad concordiã depre¬
catur : ille uistitiam quȩ in lege ẽ sequeis.
dei iuistitiȩ ñ subictt᷑. Porro quȩ maior ius¬

Expanded text:
e quibus Paulus ait: precamur pro Christo, reconciliamini deo, et alibi: uobis primum oportebat adnuntiare uerbum domini, sed, quia indignos uos iudicastis, ecce conuertimur ad gentes. Ipse autem respondens ait patri suo: ecce tot annis seruio tibi. pater supplex ad concordiam deprecatur, ille iustitiam, quae in lege est, sequens dei iustitiae non subicitur. porro qu
Abbreviated transcription (Latin):
posui tibi armillas urca manꝰ tuas. Rursꝰ
ad eũ qui indittꝰ erat podere: alt̾iꝰ loci signa¬
culũ demonstrat᷑. ꝑtransi mediã iherłm: et
da signaculũ in frontib uiroꝵ gementiũ ⁊
dolentiũ in oĩb iniquitatib q̃ fuint in
medio eoꝵ. Quare. Ut postea possint dicere:
signatũ est suꝑ nos lum̃ uultus tui dñe.
& calciam̃tũ in pedib eiꝰ. Sponsi quippe ꝑ¬
diderat dignitatẽ : nubis pedib pascha cele¬
brare ñ poterat. Hȩc st̃ calciam̃ta: de quib
dñs ait. & calciaui te iacincto. Ꝙ calciam̃ta
in pedib eiꝰ. ne alicubi colubes insidians plas¬
tam ing̾dientis inuaderet: ñ suꝑ scorpiones
& serpentes securiꝰ ambularet: ut prepara¬
retur ad eũgłiũ pacis. ĩa ñ gradiens scd̃m

Expanded text:
posui tibi armillas circa manus tuas. rursum posui tibi armillas circa manus tuas. rursum ad eum uirum, qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: pęrtransida signum in frontibus uirorum gementium et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt in medio eorum. quare? ut postea possint dicere: signatum est super nos lumen uultus tui, domine. Et calciamenta in pedibus eius. sponsi quippe perdiderat dignitatem. nudis pedibus pascha celebrare non poterat. haec sunt calciamenta, de quibus dominus ait: et calceain pedibus ejus » ; nec ubi coluber insidians, plantam ingredientis invaderet: et super scorpiones et serpentes securius ambularet; ut praepararetur ad Evangelium pacis: jam non gradiens secundum
Abbreviated transcription (Latin):
celum. Frustra gͥ quidã argum̾tant᷑. nom̃
patris in sc̾is tantũ modo conuenire. cũ
eciã deu̾ patrẽ uocet qui se filii nõie confi¬
tetur indignũ: nisi forte ideo patr̃e audet
uocare. quia plena m̃te conuersus est. Di¬
xit autẽ pat̾ ad pueros suos. Celeriꝰ ꝓfer¬
adam peccando ꝑdiderat. stolã q̃ ĩ alia para¬
bola dic̾itur indum̃tũ nuptiale. idest ue
regis interesse coniuuio. & date anulũ us
manũ illiꝰ. signaculũ similitudinis xp̃i. se¬
cundũ illd̾. Credentes signati estis. sp̃u reꝑ
missionis scõ. & ad principẽ dicitur tẏri
qui similitudinẽ conditoris amiserat. T
signaculũ similitudinis. ⁊ corona decõ¬
ris. in . paͣradysi d̾inatꝰ es. Y saias quoq de s
signaculo loquit᷑. Tunc manifesti ert̃ qͥ sig¬
nantur. hoc signaculũ in manũ datur q̃n
opera iustitiȩ. scriptura significat ut ibi.
Eactũ est uerbũ dñi in manii aggei ꝓphetȩ.¬
ad iherłm. Ornaui te inquit ornam̃to. ⁊ im¬

Expanded text:
m. frustra igitur quidam argumentantur I nomen patris in sanctos tantummodo conuenire, cum etiam hic deum patrem uocet, qui se filii nomine confitetur indignum; nisi forte ideo patrem audet uocare, quia plena mente conuersus est. Dixit autem pater ad pueros suos: celerius proferAdam peccando perdiderat, stolam, quae in alia parabola indumentum dicitur nuptiale, id est uesregis interesse conuiuio. Et date anulum in manu illius, signaculum simi-. litudinis Christi secundum illud: credromissionis sancto » . Et ad principem dicitur Tyri, qui similitudinem Conditoris amiserat: « Tu signaculum similitudinis, et corona decodeliciis paradisi Dei natus es » . Isaias quoque de hoc signaculo loquitur: « Tunc manifesti erunt qui signantur. » Hoc signaculum in manu datur, quando opera justitiae Scriptura significat, ut ibi: « Factum est verbum Domini in manu Aggaei Prophetalem: ornaui te, inquit, ornamento et in
Abbreviated transcription (Latin):
manu gladii. Aut cerce uere manꝰ appa¬
ruit : ut ꝑ similitudinẽ humanȩ formȩ
dum manus cernitur porrigentis. ꝓpha¬
non timeat: iuxta qd ipsũ deu̾ ⁊ angeloᷤᷤse
in humanas uidimꝰ mutasse formas: ut
metus uidentib demeretur. Seꝑtuaginta.
& dixit. Ecce tecigit hoc labia tua. et au¬
fert iniquitates tuas : ⁊ peccã tua purgat
Aquila. Ecce tetigit hoc labia tua: ⁊ recedet
iniquitas tua: ⁊ peccato tuo ꝓpitiabit᷑.
Ceteri int̾pretes: in aquilȩ u̾ba consentiues.
Primũ necesse est ut labia nr̃a tangantors.
deinde cũ tacta fuerint. fugetur iniqui¬
tas: ⁊ cũ iniquitas fuerit effugata ꝓpicie¬
tur dñs. quia apud ipsũ est ꝓpitiatio. et
Purgatis autẽ peccatis nr̃is: audiemꝰ uocẽ
dñi dicentis. Quẽ mittã : & respondemꝰ. Ec̃ce
ego: mitte me. Septuaginta. & audiui uocẽ¬

Expanded text:
manu gladii ; Aut certe vere manus appamanu gladii ; Aut certe vere manus apparuit, ut per similitudinem humanae formae, dum manus cernitur porrigentis, Pnon timeat; iuxta quod et ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidentibus demeretur. 19. Septuaginta: et dixit: ecce tetigit hoc labia tua et auferet iniquitates tuas et pecAquila: Ecce tetigit hic labia tua, et recedet iniquitas tua, et peccatum tuum propitiabitur. Caeteri Interpretes in Aquilae verba consentiunt. Primum necesse est, ut labia nostra tangantur: Deinde cum tacta fuerint, fugetur iniquitas; et cum iniquitas fuerit effugata, propitietur Dominus: quia apud ipsum est propitiatio: et Purgatis autem peccatis nostris, audiemus vocem Domini dicentis: Quem mittam? Et respondebimus: Ecce ego, mitte me.
Abbreviated transcription (Latin):
di. ⁊ om̃i puritate lenissimi: tta sermo d̾i qͥ
neq hereticoꝵ. neq om̃ium ad uersarioꝵ po¬
test contradictionib cedere. calculus dicitur.
De hoc calculo seꝓphora filiũ suũ circunci¬
dit ⁊ iħc populum purgat a uitiis: ⁊ in apo¬
chalipsi dñs pollicetur uincentib. ut acci¬
piant calculum. ⁊ seribatur suꝑ eũ nomei
nouum. Uidetur autẽ mͥ ⁊ septuaginta in eo
quod ante transtulert̾ idem sensisse quod
ceteri ant pͥai nx. quippe quẽ nos carbũ¬
culum int̾pretam᷑. genꝰ lapidis fulgidi atq
lucentis est. quẽ etiã in duodeci lapidib
inuenimꝰ. Siue gͥ calculũ. siue carbuncu¬
lum lapid̾e accipimꝰ : in calculo diini ser¬
monis ueritas ⁊ rigor: in carbunculo lu¬
cens doctrina ⁊ manifesta monstratur.
tum dñi lucidũ. illuminans oculos. Qd̃ au
gamus operationẽ: ut ibi. In manii lin¬
guȩ : mors ⁊ uita. & in psalmo. sadent in

Expanded text:
di, et omni parte lenissimi, ita sermo Dei, qui di, et omni parte lenissimi, ita sermo Dei, qui nec haereticorum nec omnium adversariorum potest contradictionibus cedere, calculus dicitur.de hoc calcnlo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; et in Apocalypsi dominus pollicetur uincentibus, ut accipiant calculum et scribatur super eum nomen nouum. uidetur autem mihi et Septuaginta in eo, quod SvOpaxa transtulerunt, idem sencaeteri. Ἄνθραξ quippe, quem nos carbunculum interpretamur, genus est lapidis fulgidi atque nitentis, quem etiam in duodecim lapidibus invenimus. Sive igitur calculum, sive carbunculum lapidem accipimus, in calculo divini sermonis veritas et rigor; in carbunculo lucens doctrina et manifesta monstratur. tum Domini lucidum, illuminans oculos » . Quodgamus operationem, ut ibi, In manu linguae mors, et vita ; et in Psalmo: Cadent in
Abbreviated transcription (Latin):
manu eiꝰ calculus in forcipe quẽ accepe¬
rat de altari: ⁊ tetigit os meũ. Syminacus.
& in manu eiꝰ calculus in forcipib quẽ sũpse¬
rat de altari: ⁊ detulit ados meũ. Quant uor
ad hẏstoriã attinet. uidetur deus sedere in
si siue holocaustoꝵ. Quantũ aũ ad mysticos
intellectus: ille ei ignis mictitor quemi e¬
remias ferre non poterat. Quicum animȩ
nr̃ȩ archana penetrauerit. tta nos dissoluit.
ita a ueteri hõie in nouũ excoquit: ut in il¬
lam uocẽ possimꝰ erũpere. Uiuo autẽ ĩã nos
ego: s gr̃a dei quȩ in me ẽ. Forupes quoq se¬
cundũ int̾pretes ceteros. licet in sacerdotali
semꝑ su pellectile fueru diuersas gr̃as debemꝰ
accipert: quib multifarie ⁊ multismodis olĩ
deus patrib nr̃is locutus ẽ in ꝓpħis. Qa in
hebreo ꝓ carbone calculus legitur. ceteris qͦ
suꝑ hoc consonantib: uidetur mͥ sermo diui¬
niis. calculi appellatione signari. Sic̃ enim
calculus. genꝰ est lapidis durissimi ⁊ rotun

Expanded text:
 calculus in forcipe, quem acceperat de altari, et tetigit os meum; Symmachus: et in manu eius calculus in forcipibus, quem sumpserat de altari, et detulit ad os meum. quantum ad historiam pertinet, uidetur deus sedere in si siue holocaustorum. quantum autem ad mysticos intellectus, ille eis ignis mittitur, quem Hieremias ferre non poterat, qui, cum animae nostrae arcana penetrarit, ita nos dissoluit, ita a ueteri homine in nouum excoquit, ut in illam uocem possimus erumpere: uiuo autem iam non ego, sed gratia dei, quae in me est. forcipes quoque secundum interpretes ceteros, licet in sacerdotali semper suppellectile fuerint, diuersas gratias debemus accipere, quibus niultifarie et multis modis olim deus patribus nostris locutus est in prophetis. quia in Hebraeo pro \'carbone\' \'calculus\' legitur ceteris quoque super hoc consonantibus, uidetur mihi sermo diuinus calculi appellatione signari. sicut enim calculus genus e
Abbreviated transcription (Latin):
Erat lux uera: quȩ illuminat om̃em hõiem
uenientẽ in mundõ. Iste est dexter ocłs
qui ab scandalis obseruandus ẽ: hȩc lucerna
corporis: hoc talentũ quod ñ est in sudario
colligandũ. id est delicate ocioseq tractandũ.
nec in t̾ra defodiendũ. terrenis scilicet cogita¬
tionib obscurandũ. Qui diuisit eis sub̃am.
Significantius in greco legitur aieaensisoi
sonbion. id est dedit liberũ arbitriũ. dedit m̃ts
ꝓpriȩ uoluntatẽ. ⁊ ut uiueret unusquisq
non ex imperio dei s obsequio suo. idest ñ ex
necessitate. s ex uoluntate ut uirtꝰ haberet
locũ. ut a ceteris animantib distaret dũ ad
exemplum dei ꝑiisum ẽ nobis facere quod
uelimꝰ. Unde n⁊ in pece̾oes equum uidiciũ.¬

Expanded text:
erat lux uera, quae inluminat omnem hominem erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est delicate otioseque tractandum, nec in terra defodiendum, terrenis scilicet cogitationibus obscurandum. Qui diuisit eis substantiam. significantius in Graeco legitur δlειλεν αύτοις tdv pov, id est, dedit liberum arbitrium, dedit mentis propriae uoluntatem, ut uiueret unusquisque non ex imperio dei, sed ex obsequio suo, id est non ex necessitate, sed ex uoluntate, ut uirtus haberet locum, ut a ceteris animantibus distaremus, dum ad exemplum dei permissum est nobis facere, quod uelimus. unde et in peccatores aequum iudiciu
Abbreviated transcription (Latin):
tum populus possit intelligi. Itaq ne lon¬
gũ faciam ipsa eugłu u̾ba ꝓponã. ⁊ in modõ
cõmentaru. quid michi uideatur. ad singula
queq subnectã. homo quid̾a habebat duos
filios. Hominẽ deũ dici multis testimoniis
approbatur: ut ibi. D uoꝵ hominũ testimo¬
niũ uerũ est. Ego de me testimoniũ dico: et
pater qui me misit. In alia parabola pastor.
in alia pat̾familias nuncupatur. in alia ui¬
neam locat. in alia inuitat ad nuptias: ⁊ diu̾¬
sis similitudinib rem significat eandem. ut
uideoꝵ suꝑbiã repbet. ⁊ in cõmune om̃iũ pec¬
catoꝵ. suie gentiliũ. siue isrł ꝓbet. penitentiã.
Qd̃ aũ ait duos filios. om̃s pene scripturȩ duo¬
rum uocatione populoꝵ plenȩ sunt sacra¬
mentis. & dixit illi adolescentior. Pat̾ da mͥ
dei est: om̃e quod uiuimꝰ. sapimꝰ. cogitamꝰ. in
uerba ꝓrũpimꝰ. Hoc deus equalit̾ uniuersis.
& in cõmune largitus est: eugłista dicente.

Expanded text:
tum populus possit intellegi. itaque, ne lontum populus possit intellegi. itaque, ne longum faciam, ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, quid mihi uideatur, ad singula quaeque subnectam. - Homo quidam habebat duos filios. hominem deum dici multis testimoniis adprobatur, ut ibi: duorum hominum testimonium uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui me misit. in alia parabola pastor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenited autem ait \'duos filios\', omnes paene scripturae de duorum uocatione populorum plenae sunt sacramentis. Et dixit illi adulescentior: pater, da mdei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpimus. hoc deus aequaliter uniuersis et in commune largitus est euangelista dicente:
Abbreviated transcription (Latin):
plo orans. oculos ad celum ñ audebat erige¬
re. ñ ex isrł fuerit publicanꝰ᷑. Ac ñ lucas me¬
moret. ⁊ om̃is populus audiens ⁊ publica¬
ni. iustificauert deũ. baptizati baptismo
ioħis.Aut cuiquã credibile possit uideri.
eth nicũ tẽplum ingressũ. aut dñm cũ ech¬
nicis habuisse conuiuiũ. cũ id maxime ca¬
ueret. ne legẽ soluere uideret᷑: ⁊ primũ
oportet tollere pane filioꝵ ⁊ dare eũ cani¬
bus: ⁊ alibi discĩpulis p̾ceperit. in uiam
gentiũ ne abieritis. ⁊ in ciuitates sama¬
ritanoꝵ ne intraueritis. Ex quib om̃ib
edocemur in publicanis non tã gentiliũ quã
generalit̾ om̃iũ pecc̃oꝵ. id est qui erant de gẽ¬
tib ⁊ de uideis accipi posse ꝑsonas. Ille aũt
qr uixta insanas blasfemias suas id dogma¬
tis defendebat quod xp̃ianos nollet recipere
penitentes. frustra argum̃tatꝰ est publicanoᷤᷤ
iudeos ñ fuisse. ut in ꝑsona eoꝵ gentiliũ tan¬

Expanded text:
plo orans oculos ad caelum non audebat erigeplo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audiens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum oportet tollere panem filiorum et dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis. ex quibus omnibus edocemur in publicanis non tam gentilium quam generaliter omnium peccatorum, id est, qui erant et de gentibus et de Iudaeis, accipi posse personas. ille autem, quia iuxta insanas feminas suas id dogmatis defendebat, quo Christianos nollet recipi paenitentes, frustra ar-I gumentatus est publicanos Iudaeos non fuisse, ut in persona I eorum gentilium tan
Abbreviated transcription (Latin):
qr inueni oue dragmã quã ꝑdiderã: tertia
uero duoꝵ filioꝵ de qua ut disputarẽ pau¬
ca uissisti. & de oue quidem ac dragma licet
ad unũ ꝑtineant intellectũ: non est istiꝰ tẽ¬
poris disputatio. Hoc tantũ dixisse sufficiat.
ob id has parabolas ẽẽ ꝓpositas. ut quomodo
ibi^ inuentione pecoris ⁊ dragmȩ letitia est
angeloꝵ. ⁊ circa manentiũ uicinarũ: sic
in publicanoꝵ pecc̾oꝵq penitentia om̃i¬
um deberet esse letitia. quib ñ sit necessa¬
ria penitentia. Unde uehem̃ter admirort̾¬
tullianũ in eo libro quẽ de pudicitia aduer¬
sum penitentiã scripsit. ⁊ sententiã ueterẽ
noua opinione dissoluit. hoc uoluisse senti¬
re. quod publicani ⁊ peccatores qui cũ dño
uescebantur echnici fuerint. dicente scrip¬
tura. non erit uet̾igal pendens ex isrł. qua¬
si uero n matheus non ex circuncisione fu¬
erit publicanꝰ. ⁊ ille qui cũ phariseo in tem¬

Expanded text:
quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia quia inueni dragmam, quam perdideram, tertia uero duorum filiorum, de qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in publicanorum peccatorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero et Mattheus  non ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in tem
Abbreviated transcription (Latin):
quia nemo exea uistificabatur. ineffabili mi¬
scd̾ia uinceret: publicanos ⁊ peccatores ad
penitentiã ꝓuocabat. conuuiia quoq eoꝵ
expetens. ut in conuiuiis docerentur. sicut
manifestũ esse poterit ei qui eugłia sollici¬
ra mente ꝑ legerit. quomͦ ⁊ cibus eiꝰ ⁊ potus.
⁊ deambulatio. ⁊ uniu̾sa quȩ gessit salutẽ
hominũ ꝓcurariN. Hoc uidentes scribȩ ⁊
pharisei : adu̾sus legẽ eũ facere dicebant.
Ecce homo uorax. ⁊ uini potator: amicus pu¬
blicanoꝵ ⁊ peccatoꝵ. Nã ante rep̾henderañ:
quare curaret in sabbatis. Uñs gͥ ut hanc
eoꝵ accusationẽ clem̃tiȩ ratione suꝑ aret:
tres parabolas posuit. Ex quib una est no¬
naginta nouẽ ouiũ in montib relictarũ. ⁊
unuis ꝑdite quȩ pastoris humeris est reduc¬
ta: alia dragmȩ quã mulier accenso lumi¬
ne requisiuit. ⁊ inuenta ea uicinas ad leci¬
tiam conuocauit dicens. congratulamini mͥ

Expanded text:
quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili miquia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paenitentiam prouocabat conuiuium quoque eorum expetens, ut et inter conuiuia docerentur, sicuti manifestum esse poterit ei, qui euangelia sollicita mente perlegerit, quomodo et cibus eius et potus et deambulatio et uniuersa, quae gessit, salutem hominum procurarint. hoc uidentes scribae et pharisaei aduersum legem eum facere dicebant: ecce homo uorax et uini potator, amicus publicanorum et peccatorum. nam et ante reprehenderant, quare curaret in sabbatis dominus. ergo, ut hanc eorum accusationem clementiae ratione superaret, tres parabolas posuit, e quibus una est nonaginta nouem ouium in montibus relictarum et unius perditae, quae pastoris umeris est reuecta, alia dragmae, quam mulier accenso lumine perquisiuit et inuenta ea uicinas ad laetitiam conuocauit dicens: congratulamini -mihi,