comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem erroris tui: tecum portabis dm̃ tuun
recentem: remanens uetustus. Si ergome au.¬
dieris. me inquit. quia ego sum qui sum: non
erit in te clĩ recens: nec ador abis dm̃ alienum.
Sienim in te non sit: non acdorabis dm̃ alienũ.
Si tu non cogites qdm̃ falsum: non adorabis clnĩ
sum dñs dĩ tuus: quia ego sum qui sum. Et ego
quidem inquit sum: qui sum suꝑ om̃em creatu¬
ram. Tibi tamen temporaliter quid prestiti:
ui eduxi te de terra egypti. Non illi tantum
ppło dicitur: quoniam reducti sumus de ter¬
ra eg ypti: om̃s ꝑ mare rubrum transiiumus:
inimici nr̃i ꝑsequentes nos in aqua ꝑierunt.
Nonsimus ingrati dõ nr̃o: non obliuiscamur
dm̃ manentem: et fabricemus in nobis dĩ re.¬
centem. Qui edluxi te cde te terra egypti. Loqͥ¬
tur cds̃ Pilata os tuum: et adimplebo illud.
Angustias pateris in te ꝓpter recentem dm̃ con¬
stitutum in corde tuo: frange uanum simula-¬

Expanded text:
ne erroris tui tecum portabis deum tuum ne erroris tui tecum portabis deum tuum recentem, remanens vetustus. «Si» ergo «me audieris; me,» inquit, quia ego sum qui sum ; «non erit in te deus recens, nec adorabis deum alienum.» Si enim in te non sit, «non adorabis deum alienum:» Si tu non cogites deum falsum, non adorabis deum fsum Dominus Deus tuus:» quia ego sum qui sum. Et ego quidem sum, inquit, qui sum super omnem creaturam: tibi tamen temporaliter quid praestiti? «Qui eduxi te de terra Aegypti.» Non illi tantum populo dicitur: omnes enim educti sumus de terra Aegypti, omnes per mare Rubrum transivimus, inimici nostri persequentes nos in aqua perierunt. Non simus ingrati Deo nostro; non obliviscamur Deum manentem, et fabricemus in nobis deum recentem. «Qui eduxi te de terra Aegypti:» loquitur Deus. «Dilata os tuum, et adimplebo illud.» Angustias pateris in te propter deum recentem constitutum in corde tuo; frange vanum simula
Abbreviated transcription (Latin):
bebat.xp̃i: colligauit ut clicere ceꝑam cauclas
uulpium. et ibi ignem alligauit. Ignem ad in¬
cendendum: sed messes alienigenarum. Prom¬
de tales consentientes in posterioribus. tamquã
caudis colligati: trabunt ignem corrumpentẽ:¬
sel non incenctunt nr̃orum segetes. Nouit enim
dñs qui sunt eius: et recelat ab iniquitate om̃is
qui inuocat nomen cdiũ. In magna autem domo
non solum sunt uasa aurea et argentea: secdet lig.¬
nea et fictilia. Et alia quidem sunt in honorẽ:
alia uero in contumeliam. Si quis autem mun-¬
clauerit se ab huuismodi: erit uas in honorem
utile dõ. ad om̃e opus bonum paratum: et idõ
nec cauclas uulpium. nec facies uuꝑium ꝑtimes¬
cit. Secl uideamus de ppło isto. Sime aucdieris
inquit: non erit in te cls̃ recens. Mouet me quod
dixit in te. Non enim dixit a te. quasi simula¬
chriun forinsecus aclhibitum: sed innte in corde
tuo. in imagine fantasmatis tui. in deceptio¬

Expanded text:
bebat Christi, colligavit, ut dicere coeperam, caudas bebat Christi, colligavit, ut dicere coeperam, caudas vulpium, et ibi ignem alligavit; ignem ad incendendum, sed messes alienigenarum. Proinde tales consentientes in posterioribus, tanquam caudis colligati, trahunt ignem corrumpentesed non incendunt nostrorum segetes. «Novit» enim «Dominus qui sunt ejus; et recedat ab iniquitate omnis qui invocat nomen Domini. In magna autem domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia: et alia quidem sunt in honorem, alia vero in contumeliam. Si quis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem, utile Domino, ad omne opus bonum paratum» ; et ideo nec caudas vulpium, nec faces vulpium pertimescet. Sed videamus de populo isto: «Si me audieris,» inquit, «non erit in te deus recens.» Movet me, quod dixi, «in te:» non enim dixit, A te, quasi simulacrum forinsecus adhibitum; sed, «in te,» in corde tuo, in imagine phantasmatis tui, in deceptio
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsi uulpi fugienti. aliam cauernam apu¬
isse uicdeamur: quaiquam nec nomen solis
formiclamus. Est enim in scripturis nris sol
iusticiȩ: et sanitas in pennis eius. Ab estu solis
huius umbra appetitur: sub alis autem solis
huius ab estu fugitur. Sanitas enim in peniis
eius. Ipse est sol: de quo dicturi sunt impii.
Ergo errauimus a uia ueritatis: et iusticiȩ lum̃
non luxit nobis: et sol non est ortus nobis. Die-¬
turi sunt acdoratores solis. sol non est ortus nob:
quia cum adorant solem. quem fecit oriri suꝑ
bonos et malose non est eis ortus sol qui solos il¬
luminat bonos. Faciunt ergo sibi cleos recentes
quiꝙ: quales uolunt. Quid enim impedit offi¬
cinam decepti cordis fabricare fantasina qua¬
le uoluerit: Sed om̃s bii in posterioribus con¬
sentiunt: id est simili uanitate detinentur.
Unde sanson noster qui etiam interpretatur
sol ipsorum. eorum scilicet quibus lucet. sicuti
sol quorumdam sol iusticie. figuram enim ha¬

Expanded text:
nos ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperunos ipsi vulpi fugienti aliam cavernam aperuisse videamur. Quanquam nec nomen solis formidabimus. Est enim in Scripturis nostris: «Sol justitiae, et sanitas in pennis ejus» . Ab aestu solis hujus umbra appetitur: sub alas autem solis hujus ab aestu fugitur; sanitas enim in pennis ejus. Iste est sol de quo dicturi sunt impii: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Dicturi sunt adoratores solis, «Sol non ortus est nobis;» quia cum adorent solem quem facit oriri super bonos et malos , non est eis ortus sol qui solos illuminat bonos. Faciunt sibi ergo deos recentes quique quales volunt: quid enim impedit officinam decepti cordis fabricare phantasma quale voluerit? Sed omnes hi in posterioribus consentiunt, id est, simili vanitate detinentur. Unde Samson noster, qui etiam interpretatur Sol ipsorum, eorum scilicet quibus lucet; non omnsol quorumdam, sol justitiae figuram enim ha
Abbreviated transcription (Latin):
aenebris remansistis. Optemꝑemus ergo et nos
lposumus licenti uerbo dĩ: capite nobis uul¬
pespusillas. exterminantes uineas. Uideamꝰ
itt nos quasclam uulpeculas caꝑe possimus:
ꝓonamus ad foramen utrumꝙ: et unde uul¬
psexire uoluerit capiatur. Uerbi grã. Mani¬
cheo facienti sibi cliĩ recentem. et in corde suo
ponenti quod non est: dicamus et interrogemꝰ
eum Substantia dĩ corruptibilis est. an incor¬
luptibilis Euge quoduis. et exi qua uis: sed
un efsigies. Si dixeris corruptibilis: non a po¬
pło sel a te ipso lapiclaberis. Si lixeris autem
incorruptibilem dm̃: in corruptibilis quomodo
tunuit gentem tenebrarum: Quid factura
erat incorruptibili. gens corruptionis: Quid
restat. nisi ut dicatur nescimus: Sed tamen si
hoc non clolo sed ignorantia dicitur: non rema¬
neat in tenebris: ex uulpe fiat ouis. Creclat in¬
uisibilis incorruptibili: soli dõ non recenti: soli
ab eo quod est solus non ab eo quod est sol: ne

Expanded text:
tenebris remansistis. Obtemperemus ergo et nos, tenebris remansistis. Obtemperemus ergo et nos, si possumus, dicenti verbo Dei «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas:» videamus si et nos quasdam vulpeculas capere possumus; proponamus ad foramen utrumque, ut unde vulpes exire voluerit, capiatur. Verbi gratia, manichaeo facienti sibi deum recentem, et in corde suo ponenti quod non est, dicamus et interrogemus eum: Substantia Dei corruptibilis est, an incorruptibilis? Elige quod vis, et exi qua vis, sed non effugies. Si dixeris, Corruptibilis; non a populo, sed a teipso lapidaberis: si autem dixeris incorruptibilem Deum; incorruptibilis quomodo timuit gentem tenebrarum? quid factura erat incorruptibili gens corruptionis? Quid restat nisi ut dicatur, «Nescimus?» Sed tamen si hoc non dolo, sed ignorantia dicitur, non remaneat in tenebris: ex vulpe fiat ovis, credat invisibili, incorruptibili soli Deo, non recenti; soli, ab eo quod est solus, non ab eo quod est sol, ne
Abbreviated transcription (Latin):
des. Capis enim eum: quem de falsitate con¬
ues. Contradicentibus deniꝙ uulpeculis
Q et dicentibus in qua potestate hec facis.
lrtimum ioh̃is unde est: De cȩlo an ex homi¬
abis: Uulpes autem solent habere tales foue
it ex una parte intrent. ex alia parte exe¬
is. Ad utrumꝙ foramen: captor uulpium
nia posuit. Dicite michi: de cȩlo est an ex ho.¬
minibus: Sentiunt illi eum ex utraq parte
teendisse ubi caꝑet: et aiunt apud se. Si clixe.¬
rinis inquiunt de cȩlo: dieturus est nobis.
lure ergo non crecliclistis: Ille enim testimo.¬
nin xp̃o ꝑhibuit. Si clixerimus de terra: la-¬
pdibit nos ppłs. quia ut ꝓpħam eum habent.
hmintes ergo hac atꝙ hac esse unde caꝑent̾:
nponderunt. Nescimus. Et chñs. Nec ego dico¬
uobis: in qua potestate ista facio. Uos dicitis uos
nescire quol scitis: ego uobis non dico quod que.¬
ns. Qua ex nulla pardte exire ausi estis: in ur̃is

Expanded text:
nobis; capis enim eum quem de falsitate connobis; capis enim eum quem de falsitate convincis. Contradicentibus denique vulpeculis Domino, et dicentibus, «In qua potestate ista facis? Baptismus Joannis unde est de coelo, an ex hominibus?» Vulpes autem solent habere tales foveas, ut ex una parte intrent, et ex alia parte exeant: ad utrumque foramen captor vulpium retia posuit. Dicite mihi, «de coelo est, an ex hominibus?» Sentiunt illi eum ex utraque parte tetendisse unde caperet; et aiunt apud se: «Si dixerimus,» in quiunt, «De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis?» ille enim testimonium Christo perhibuit. «Si dixerimus, De terra; lapidat nos populus, quia ut prophetam eum habent.» Sentientes ergo hac atque hac esse unde caperentur, responderunt, «Nescimus.» Et Dominus: «Nec ego vobis dico in qua potestate ista facio» . Vos dicitis vos nescire quod scitis; ego vobis non dico quod quaeritis: quia ex nulla parte exire ausi estis, in vestris
Abbreviated transcription (Latin):
cdi elegit. ut confunderet fortia. Sed et qua¬
do in cophino seruiebat ioseph. terram bipi¬
tabat: quia lateres faciebat. Manus euisna
si cum fide creclencli et obseruandi linguam
quam non nouerat audiuit: recognoscat sem
tribulatione exauditam. Ipsa enim magna
tribulatio erat: premi sarcinis peccatorum.
Quantum gaudet reuelata conscientia. Ets
baptizatus es. Conscientia quȩ heri preme.¬
batur: hocdie gratulatur. Exaucditus es i
tribulatione: memento tribulationis cus.
Ante quam accederes ad aquam quid soll&¬
tuclinis gerebas: quid ieiuniorum exhbebass
quid tribulationum in corde gestabast or al¬
onum internarum piarum. deuotaruns
Occisi sunt hostes tui: omĩa peccata tua dlõ
suit. In tribulatione inuocastime. et er usai
is chs̃imnoñ loco. Ite iulpes significantur
aticiscanticorum ubi dieitur. capite nobis
aes pusillas exterminantes uineas: latentes
uuernus cortuosis. Capite nobis: coniuncite

Expanded text:
ndi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quanndi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quando in cophino serviebat Joseph, terram ibi portabat, quia lateres faciebat: «Manus ejus isi cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet relevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur. Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum, piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta sunt: «In tribulatione invocasti me, et eruiin omni loco» . Istae vulpes significantur in Canticis canticorum, ubi dicitur: «Capite nobis vulpes pusillas, exterminantes vineas, latentes in cavernis tortuosis» . «Capite nobis,» convincite
Abbreviated transcription (Latin):
unt et recognoscunt testantes et scientes qui
norunt. Audies ubi debeas habere cor. Quod
modo cum dicerem multi intellexerunt et
acclamauerunt: reliqui multi steterunt: qͥ a
nonclum linguam quam non nouerant audi.¬
erunt. Accelerent ergo: transeant. discant.
Linguam quam non nouerat aucliutt uer.¬
bus dorsum eiusd nis ille qui elam anit lasin¬
me om̃s qui laboratis et oueratiestit lldomas
hoc idem significatur. Quocd facienit liorro
egyptiorum: boc faciunt sareinȩ pecutten
Auertit ab oneribus dorsum eius. Equisea
ceres a quibus oneribui¶ Nanuis eusucgi¬
no seruierunt. Per copbinum siguiseatir opi
seruilia. Munclare stercorari. terram potaiori
copbino fit. Seriulia sunt oꝑa:quia omĩs qu
facit peccatum. seruus est peccati. Et siuosi
liberauerit: tunc uere liberi eritis. Merto et
iecta mundi: cophini clepritantur. Sedet copi¬
nos ds̃ bucellis impleuit: duodecim cophius
bucellarum impleuit: quia abiecta huius mai¬

Expanded text:
unt et recognoscunt, testantes et scientes qui unt et recognoscunt, testantes et scientes qui norunt. Audies ubi debeas habere cor: quod modo cum dicerem, multi intellexerunt, et acclamaverunt; reliqui muti steterunt, quia nondum linguam quam non noverant, audierunt. Accelerent ergo, transeant, discant: «Linguam quam non noverat, audivit.ribus dorsum ejuss qui laboratis et onerati estis» ? Alio modo hoc idem significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum. «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi diceres, Quibus oneribus? «Manus ejus in cophino servierunt.» Per cophinum significantur opera servilia. Mundare, stercorare, terram portare, cophino fit; servilia sunt opera; quia omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecim cophinos buccellarum implevit ; quia abjecta hujusmu
Abbreviated transcription (Latin):
use baptirati sunt. Nichil ergo aliud signifi.¬
cabat transitus ꝑ mare nisi sacramentum
baptiratorum: nichil aliud insequentes egyp¬¬
tii. nisi abundantiam preteritorum delictoꝵ.
Uidetis euidentissima sacramenta. Premunt e¬
gyptii: arguunt. In stant ergo peccata: seclusꝙ
ad aquam. Quid ergo times qui nondum ue¬¬
nisti. uenire ad baptismum xp̃i transire ꝑ ma¬
re rubrum: Quid est rubrum: Sanguine diuĩ
consecratum. Quid times uenire: Conscientia
forte aliquorum immanium delictorum stunu¬
lat et excruciat in te animum: et dicit tibi
tam magnum esse illucd quod commisisti: ut
desꝑes tibi dimitti. Time ne remaneat aliqͥd
peccatorum: si uixit aliquis egyptiorum. Cũ
autem transieris rubrum mares cum eductꝰ
fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio
forti: ꝑcepturus es mysteria quȩ non noueras:
quȩ et ipse ioseph. cum exiret de terra egypti
inguam quam non nouerat auduit. Aucdhes
linguam quam non noueras: quam modo aucdi¬

Expanded text:
ari» . Nihil ergo aliud significabat transitus per mare, nisi Sacramentum baptizatorum; nihil aliud insequentes Aegyptii, nisi abundantiam praeteritorum delictorum. Videtis evidentissima sacramenta: premunt Aegyptii, urgent; instant ergo peccata, sed usque ad aquam. Quid ergo times, qui nondum venisti, venire ad baptismum Christi, transire per mare Rubrum? Quid est rubrum? Sanguine Domini consecratum. Quid times venire? Conscientia forte aliquorum immanium delictorum stimulat, et excruciat in te animum, et dicit tibi tam magnum esse illud quod commisisti, ut desperes tibi dimitti: time ne remaneat aliquid peccatorum, si vixit aliquis Aegyptiorum. Cum autem transieris rubrum mare, cum eductus fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio forti , percepturus es mysteria quae non noveras; quia et ipse Joseph, «cum exiret de terra Aegypti, linguam quam non noverat, audivit.» Audies linguam quam non noveras: quam modo audi
Abbreviated transcription (Latin):
tura Hoc alio mocdo dictum est quod supra:
uapite psalmum et clate ⁊ympanum. Hic ꝓ
Alno ꝑsasterium: ꝓ tympano cythara posi.¬
faest. Hoc tamen admoniti sumus: ut predi¬
eslone uerbi dĩ corporalibus respondeamus
dentius predicate. Ne terreamini ficut ait ꝓpħa
erat ut in initio mensis tuba canerent: et hoc
liter non intelligunt. Initium enim mensis:
noua luna est. Noua luna: noua uita est. Quid
est noua luna : Si qua igitur in xp̃o noua cre¬
atura. Quid est tuba canite in initio mensis tu¬
bȩ: Cum tota ficducia nouam uitam predicate:
strepitum uitȩ ueteris nolite metuere. Quia
Ubi preceptum: ibi uidicium. Qui enim inle¬¬
ge peccauerunt: ꝑ legem iudicabuntur. Et
ipse precepti dator dñs xp̃e uerbum caro¬

Expanded text:
hara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, hara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum, et date tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cithara posita est. Hoc tamen admoniti sumus, ut praedicationi verbi Dei corporalibus respondeamus dentius praedicate; ne terreamini: sicut ait propheta erat ut in initio mensis tuba caneretur; et hocitualiter non intelligunt. Initium enim mensis, nova luna est; nova luna, nova vita est. Quid est nova luna? «Si qua igitur in Christo nova creatura» . Quid est, «Tuba canite in initio mensis tubae»? Cum tota fiducia novam vitam praedicate; strepitum vitae veteris nolite metuere. 7. «Ubi praeceptum, ibi judicium. Qui enim in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Et ipse praecepti dator Dominus Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ptartunti. Nunquicl post iudicium di. istas
atcis inceluni leuabimus: Sine his tamen
hetmpore agere quȩ ad possidendum cȩlum
pnnt non poterimus. Si ergo auidi estis in
qlibous accipiendis: deuoti estote in carnalibꝰ
ꝓgandis. dccipite psalmum: et clate tympa.¬
sltrium iocunclum cum cythara. Memmi
nos aliquando clifferentiam psalterii et cytha
putimasse caritati ur̃ȩ. Studiosi qui memi¬
nuit recognoscant: qui uel non audierunt
ilimn meminerunt discãt. Istorum duorum
aipnuum musicorum psalterii et cytarȩ. hȩc
dstirentia est: quocl psalterium lignum illud
nsupiore parte habet: deorsum feriuntur cor.¬
d ut desuꝑ sonent: in cythara uero hȩc eadẽ
oncauitas ligni partem inferiorem tenet:
anquam illud sit de cȩlo. hoc de terra. Cȩle.¬
sisenum est precdicatio uerbi cdĩ. Sed si expec.¬
canus celestia. non simus pigri ad oꝑanda ter¬
ena: quia psalterium iocundum. sed cum cy.¬

Expanded text:
praetereunti. Numquid post judicium Dei istas praetereunti. Numquid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti estote in carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, et date tympanlterium jucundum cum cithara.» Memini nos aliquando differentiam psalterii et citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud  in superiore parte habet; deorsum feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cit
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ab exultatione cessetis. Quod potenti
explicare clamate: quod non potestis iubilate.
Et enim ex abundantia gaudiorum eui uer¬
ba sufficere non possunt: in iubilatione soles
accipiter Quid clater Accipite psalmumi et
date tympanum. Dicit quodam loco apłs pau¬
lus: reprebendens et dolens quod nemo illi com¬
municauerit in ratione dati et accepti. Quid
est in ratione dati et accepti: nisi quod alio
loco aꝑte exposuit. si nos uobis spãlia seminals¬
mus. magnum est si ur̃a carnalia metamuse
Et uerum est quod tympanum quod de o¬
rio fit: ad carnem ꝑtinet. Palmus ergo pis
est. tympanum carnale. Ergo plebi d̃ con¬
etiociꝰ. accipite psalmum. et date tympa¬
Q elcipite spãlia: et clate carnalia.Hoc
ꝓ suioduos et ad illam mensam beati mar¬
s echortati sumus: ut accipientes sp̃alia.
ares carnalia. Bȩc enim quȩ extrahuntur
is motuoium necessaria sunt: sed demꝑore

Expanded text:
tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundantia gaudiorum, cui verba sufficere non possunt, in jubilationem solet«accipite?» quid «date? Accipite psalmum, et date tympanum.» Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si nos vestra carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, conregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur tuorum necessaria sunt, sed tempore
Abbreviated transcription (Latin):
discernente baptizatis ex aqua renatis. can¬
tatur psalmus diĩcȩ congregationis. Titu¬
lum in limine leginusa et in his prelis quid
sibi uelt ute leximus iam sl placet etan ios
domunopis. idest ipsiuis dorcularis inenoe
uideamus. Intẽmus: inspiciamus: grucrtar
tuneamus.: appetamus: fugiamus. Onsiu e nns
bȩc inuenturi estis in bac interior donaua
in textu ipsius psalmi: eum legere et acliua¬
te dño quod cdonauerit loqui ceprrinis.
Ecce uoso asapbi congregatio dñ. ⁊nmnomo¬
xultate dõ acliutori nr̃. Is qu
congregati estis hodie: lios hodie
a saph dñi. si quidem uobis canitui
nr̃o. Exultant alii circa uos dõr exultant ali
deceptori suo: exultate uos adiutori ur̃. Ens¬
tant alii dõ suo: uentri suo: exultate uos cõin
acdiutori nr̃o. ubilate dõ iacob. Quia etius
ptinetis ad iacob. immo uos estis iacob minop
płs cui seruit maior: iubilate dõ iacob. Qui.¬
quid uerbis explicare non potestis: non ui

Expanded text:
discernente, baptizatis ex aqua renatis, candiscernente, baptizatis ex aqua renatis, cantatur Psalmus dominicae congregationi. Titulum in limine legimus, et in his prelis quid sibi velit, intelleximus: jam si placet etiam ipsam domum operis, id est, ipsius torcularis interiora videamus. Intremus, inspiciamus, gaudeamus, timeamus, appetamus, fugiamus. Omnia enim haec inventuri estis in hac interiore domo, id est, in textu ipsius psalmi, cum legere, et adjuvante Domino, quod donaverit loqui coeperimus.Ecce vos, o Asaph, congregatio Domini, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Vos qui congregati estis hodie, vos hodie Asaph Domini, si quidem vobis canitur nostro.» Exsultant alii circo, vos Deo: exsultant alii deceptori suo; exsultate vos adjutori vestro: exsultant alii Deo suo ventri suo; exsultate vos Deo vestro adjutori vestro. «Jubilate Deo Jacob:» quia et vos pertinetis ad Jacob; imo vos estis acob.» Quidquid verbis explicare non poteritis, non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
quinta sabbati: dixit ds̃ Producant aquȩ
reptilia animarum uiuarum. Uidete ergo uos:
in quibus iam ꝓduxerunt aquę reptilia ani¬
marum uiuarum. Uos enim ad torcularia ꝑ.¬
tinetis: et in uobis quodi produxerunt aquę
aliud eliquatur: aliud ꝓicitur. Sunt enu
multi: non cdigne uiuentes baptismo quod
ꝑceꝑunt. Quam multi enim baptizati hodie.
circumimplere quam basilicam istam malue¬
runt: quam multi baptirati aut causas in ui¬
cis faciunt: aut non fieri conqueruntur.
Psalmus autem iste ꝓ torcularibus et quinta
sabbati: in pressura discretionis et in sacram̃.¬
to baptismi. cantatur ipsi asaph. Asaph ho.¬
mo quidam fuit hoc nomine appellatus:
sicut icdithun. sicut chore. sicut alia nomina
quȩ inuenimus in titulis psalmorum: inter¬
pretatio tamen nominis. mysterium intimat
occultȩ ueritatis. Asaph quippe. latine dicit᷑
congregatio. Ergo ꝓ torcularibus quinta sab¬
bati cantatur ipsius asaph: id est ꝓ pressura

Expanded text:
«quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum vivarum» . Videte ergo vos, in quibus jam produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Vos enim ad torcularia pertinetis; et in vobis quos produxerunt aquae, aliud eliquatur, aliud projicitur. Sunt enim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati, aut casas in vicis faciunt, aut non fieri conqueruntur! Psalmus autem iste «pro torcularibus» et «quinta sabbati,» in pressura discretionis, et in sacramento Baptismi, cantatur «ipsi Asaph.» Asaph homo quidam fuit hoc nomine appellatus, sicut Idithun, sicut Core, sicut alia nomina quae invenimus in titulis Psalmorum: interpretatio tamen nominis mysterium intimat occultae veritatis. Asaph quippe latine dicitur Congregatio. Ergo «pro torcularibus, quinta sabbati,» cantatur «ipsi Asaph;» id est, pro pressura
Abbreviated transcription (Latin):
trisfamilias tui. plena apothecas. Uides rapto-¬
rem qualem nunquam uicdistir uide contemp.¬
torem rerum suarum qualem nunquam ui¬
disti: lauda corculariat impletur ꝓpħia de
iustus uistior fiat: et sordidus sordescat adhuc.
Quare et quinta sabbati: Quid est hoc: Re¬
curramus ad prima oꝑa dĩ: ne forte ibi aliqͥd
inueniamus. quo et sacramenta intelligamus.
Sabbatum enim septimus dies est. quo requi¬
euit ds̃ ab om̃ibus opibus stus: magnum uiti¬
mans mysterium quietis nr̃e futurȩ ab om̃ibꝰ
oꝑibus nr̃is. Prima sabbati dicitur prunus dies:
quem lnĩcum etiam nominamus. Scda sabba¬
bati: quarta sabbati. quartus. Qunta ergo sab¬
bati: quintus a dnĩco die. Post quem sexta sab¬
bati. sextus dies: et ipsum sabbatum septima
dies. Uidete itaꝙ quibus loquatur bie psal¬
mus: iudetur enim michi quoniam baptita.¬
tis loquitur. Quinto enim die: ds ex aquis
creauit anunalia. Quinto enim die. iclest

Expanded text:
trisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptotrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur prophetia de «Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc.» 2. Quare et «quinta sabbati?» quid est hoc? Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabba; quarta sabbati, quartus; «quinta» ergo «sabbati,» quintus a dominico die: post quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Quantȩ in quiunt rapinȩ temporibus nr̃is: quan¬
tȩ pressurȩ innocentium: quantȩ expoliationes
rerum alienarum. Ita sane in amuream adten¬¬
dis. quia rapiantur res alienȩ: in oleum non
adtendis quia pauꝑibus donantur et ꝓpriȩ.
Habebat antiquitas tales raptores rerum ali¬
enarum: sed non habebat antiquitas tales do¬
natores rerum suarum. Aliquanto esto curi.¬
osior in torculari. Noli hoc solum uidere quod
publice fluit: est aliquid quod querendum in¬
uenias. Discute. aucli. cognosee: quam multi fa¬
ciunt quodex ore diũ cum audisset unus diues
tristis abscessit. Ex eugłio multi audiunt. uade.
om̃ia quȩ possides uende. da pauꝑibus. et ba.¬
bebis thesaurum in cęlis: et ueni sequere me.
Non adcencdis quam multi hoc faciunt. Pauci
inquiunt sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt:
et qui bene utuntur rebus quas possident. ad
oleum ꝑtinent. Acliunge omĩa: et uidebis pa¬

Expanded text:
Quantae, inquiunt, rapinae temporibus nostris, quanQuantae, inquiunt, rapinae temporibus nostris, quantae pressurae innocentium, quantae exspoliationes rerum alienarum! Ita sane in amurcam attendis, quia rapiuntur res alienae; in oleum non attendis, quia pauperibus donantur et propriae. Non habebat antiquitas tales raptores rerum alienarum; sed non habebat antiquitas tales donatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hoc solum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt quod ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audiunt, «Vade, vende omnia quae possides, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» : non attendis quam multi id faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis pa
Abbreviated transcription (Latin):
itihic autem molo clicant et qui a pluit
dduat xp̃ianus: inde uolunt suꝑbire. unde
dherent amplius supplicare: eligentes blasphe.¬
naite quam orare. Cum ergo ista commemo.¬
unt: dum ista iactant: cum ista dicunt. et con-¬
umnactter dicunt. non cum timore sed cum
ilitione: non uos ꝑturbent. Puta enim quia
pessurȩ abunclant: tu oleum esto. Nigra te.¬
ubris ignorantiȩ amurca insultet: et illa tã¬
quam ꝑ plateas eiecta publice insultet: tu a-¬
pud te in corde tuo ubi qui uidet in occulto
irddet tibi. liquate in gemellarium. Oliua
Marbore quibuslam quidem tempestatibus
agltatur÷ non tamen pressuris torcularis at¬
antur: idõ utrumꝙ simul pendent ex arbore:
e quod ꝓicienclum est. et quod recondendũ
st.  tubi ad torcuslar et pressuras uentum
fuerit: utrumꝙ discernitura dirimitur: et
aliud appetitur: aliud respiutur. Nultis nosse
ium torcularium istorum: ut unum aliquid
dicanrunde et ipsi nurmurant qui ea faciunt:

Expanded text:
runt. Isti autem modo dicunt et quia pluitus. Et inde volunt superbire, unde deberent amplius supplicare; eligentes blasphemare quam orare. Cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu oleum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in arbore quibusdam quidem tempestatibus agitatur, non tamen pressuris torcularis atteritur; ideo utrumque simul pendet ex arbore, et quod projiciendum est, et quod recondendum est: at ubi ad torcular et pressuras ventum fuerit, utrumque discernitur, dirimitur; et aliud appetitur, aliud respuitur. Vultis nosse vim torcularium istorum? Ut unum aliquid dicam, unde et ipsi murmurant qui ea faciunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Destruentia recentes cleos: edificantia fi-¬
dem in uerum et ȩternum dm̃. Etiam in
crastinum cliem. inuitamus caritatem ur̃am.
Cras illi habent ut audiuimus mare in teatro:
nos habeamus portum in xp̃o. Secl quoniam
ꝑhendiuo die id est quarta sabbati non possumꝰ
ad mensam cipriani conuenire quia festiuitas
est scõrum martyrum: crastino ad ipsã m̃sam
conueniamus.

Expanded text:
tia; destruentia recentes deos, aedificantia fitia; destruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi habent, ut audivimus, mare in theatro: nos habeamus portum in Christo. Sed quoniam perendino die, id est, quarta sabbati, non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad ipsam mensam conveniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ti: sed etiam cle petra melle. cle sapientia xp̃i.
Quam multi cdelebtantur uerbo eius. et cogni-¬
tione sacramentorum eius: solutione parabo.¬
larum eius. quam multi delectantur. quam
multi elamant: et non est hoc mel cle quoli¬
bet homine secl cle petra. Petra autem erat
xp̃c. Quam multi ergo satiantur de melle
istor clamant. dicunt suaue est: dicunt ni¬
chil meliuss nichil lulcius uel intelligi uel
dici potuit: et tamen inunici dñi mentiti
sunt ei. Nolo amplius immorari rebus dolen¬¬
dis. Quanquam terridiliter psalmus a dhue¬
finitus sit: tam̃ a fine eius obsecro uos recurra¬
mus ael caput. Exultate cdõ adiutori nr̃o: con¬
uersi acl tlnm. Non parum urãs mentes in no.¬
mine xp̃i diuina spectacła tenuerunt: et sus¬
penderunt uos non solum ad appetenda que¬
cdam: sed ad queclam etiam fugiencla. Ista st̃
spectacula utilia ⁊ salubriat ȩdificantiar non
destruentia: ummo et destruentia et edifican-¬

Expanded text:
ti sed etiam de petra melle, de sapientia Christi! ti sed etiam de petra melle, de sapientia Christi! quam multi delectantur uerbo eius et cognitione sacramentorum eius, solutione parabularum eius! quam multi delectamulti clamant! Et non est hoc mel de quolibet homine, sed de petra: petra autem erat Christus . Quam multi ergo satiantur de melle isto, clamant, dicunt, Suave est; dicunt, Nihil melius, nihil dulcius vel intelligi vel dici potuit! et tamen inimici Domini mentiti sunt ei. Nolo amplius immorari in rebus dolendis: quanquam terrifinitus sit, tamen a fine eius, obsecro uos, recurramus ad caput: exultate deo adiutori nostroerbum:» 23. Non parum vestras mentes in nomine Christi divina spectacula tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedificantia, non destruentia: imo et destruentia, et aedifican
Abbreviated transcription (Latin):
stipula. Sed qui ȩclificat amorem terrenorũ
suꝑ funcdamentum regni cȩlorum. iel est suꝑ
et ipse saluus erit ꝑ iloneum funcdamentum.
Inimici cliũ mentiti sunt ei. dicendo eo ad ui¬
ueam. et non eunclo: et erit tempus eorum ñ
ad tempus sed in ȩternum. Et qui sunt istie
t cibauit illos ex aclipe frumenti. Nostis achipẽ
frumenti: unde cibantur multi inimici. qui
mentiti sunt ei. Et cibauit illos ex aclipe fru¬
menti: miscuit eos sacramentis suis. Et iucdȩ
quando declit bucellam ex acdipe frumenti ci.¬
bauit: et ininicus dñi mentitus est ei. et erit
tempus eorum in ȩternum. Et cibauit eos ex
aclipe frumenti: et de petra melle saturauit
eos. Oingratos. Cibauit ex acdipe frumenti:
Et de petra melle saturauit eos. In heremo de
petra aquam ꝓduxit: non mel. Mel sapientia¬
est: primatum dulcoris tenens. in escis cordis.
Quam ergo multi inimici dñi mentientes.
a cdnõ cibantur. non solum ex achipe frumen-¬

Expanded text:
stipula: sed qui aedificat amorem terrenorum stipula: sed qui aedificat amorem terrenorum super fundamentum regni coelorum, id est, supeet ipse salvus erit per idoneum fundamentum. Inimici Domini mentiti sunt ei dicendo, Eo ad vineam, et non eundo, et erit tead tempus, sed «in aeternum.» Et qui sunt isti? «Et cibavit illos ex adipe frumenti.» Nostis adipem frumenti, unde cibantur multi inimici qui mentiti sunt ei. «Et cibavit illos ex adipe frumenti» miscuit eos Sacramentis suis. Et Judam, quando dedit buccellam , ex adipe frumenti cibavit: et inimicus Domini mentitus est ei, et erit tempus ejus in aeternum. «Et cibavit illos ex adipe frumenti; et de petra melle saturavit eos.» O ingratos! «Cibavit ex adipe frumenti, et de petra melle saturavit eos.» In eremo de petra aquam est, primatum dulcoris tenens in escis cordis. quam ergo multi inimici domini mentientes domino cibantur non solum ex adipe frumen
Abbreviated transcription (Latin):
ticntristaris: non preponis eam xp̃o. Nam sic
mas possessionem istam. ut si dicatur tibi. ipsam
us anxpm: et si tristis eam ꝑdis. plus tamen am
lluseris tamiuam ꝑ ignem. Aucdi aliud. Non
ptrstenere possessionem istam: nisi dixeris fal¬
suntstimonium. Et hoc non facere: xp̃m in
sinclimento ponere est. Ueritas enundicit.
bsquoclmentitur: occiclit animam. Ergo si pos¬
bsonem tuam cdiligis. non tamen ꝓpter illam
sus rapinam: non ꝓpter illam dicis falsum tes¬
mento. Sedtamen quia cdiligis illam. et con¬
aistaris si ꝑclas illam: suꝑ fundamentum po¬
lisi non aurum aut argentum. aut lapides
prriosose secl ligna fenum. stipulam. Saluus
ui eris cum arclere ceꝑit quod edificasti: sic
elnen quasi ꝑignem. Nemo enim suꝑ funda¬
ientum boc ȩcdificans aclulteria. blasphemias.
sacrilegia. iclolatriam. puria. putet se saluum
futurum ꝑ ignem: quasi ista sint ligna. fenũ

Expanded text:
tu contristaris, non quidem praeponis eam Christo. nam sic tu contristaris, non quidem praeponis eam Christo. nam sic amas possessionem istam, ut, si dicatur tibi: "ipsam uis an Christum?" et si tristis eam perdis, plus tamen ampsaluus eris tamquam per ignem. audi aliud: non potes tenere possessionem istam, nisi dixeris falsum testimonium; et hoc non facere Christum in fundamento ponere est. ueritas enim dixit: os, quod mentitur, occidit animam. ergo si possessionem tuam diligis, non tamen propter illam facis rapinam, non propter illam dicis falsum tesmento. Sed tamen quia diligis illam, et contristaris si perdas illam; super fundamentum posuisti, non aurum, aut argentum, aut lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam. Salvus ergo eris, cum ardere coeperit quod aedificasti; sic tamen quasi per ignem. Nemo enim super fundamentum hoc aedificans adulteria, blasphemias, sacrilegia, idololatrias, perjuria, putet se salvum futurum per ignem, quasi ista sint ligna, fenum,
Abbreviated transcription (Latin):
cum. Uerum iucdicia ipsa mȩccła ubet agibũ
ad forum trahi: tamen delicta esse dieit. Conten¬
dit enim xp̃ianus ꝓ rebus terrenis amplus qũ
decet eum: eui ꝓmissum est regnum cȩloriani
Non totum cor sur sum leuat: secd aliqua eiꝰ peã
ꝗt interram. Deni ꝙ si ueniat demptatio du¬
adim ait rii illi qui habent in funlamento
̃it cdisicant aurum. argentum. lapides pre.¬
mbs qiuidi dicunt ex hac oportunitate: Bonum
ae nici cussoliti et esse cum xp̃o. Alacres eur it̃.
arnbil aut moctiee de terrena fragilitate con.¬
astaitur. Iili autem amantes resꝓprias. domꝰ
qt us grauiter conturbantur: fenum. et stipula.
eiqua ardent. Habent ergo ligna fenum stipu
enllicitarum. Dico enun fr̃i. Possides fundam̃¬
in. here celo: calca terram. Si talises: non
asicis nisi aurum. argentum. et lapicles pre¬
cisos. Cum autem lixeris amo possessionem
stam: timeo ne ꝑeat. et uminet clampnum. et

Expanded text:
cum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non cum. uerum ipsa iudicia in ecclesia iubet agi, non ad forum trahi; tamen delicta esse dicit. contendit enim christianus pro rebus terrenis amplius quam decet eum cui promissum est regnum caelorum; non totum cor sursum leuat, sed aliquam eius partem trahit in terram. denique si ueniat temtatio ducendi martyrii, illi qui habent in fundamento Christum et aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos, qui dicunt ex hac opportunitate: bonum est mihi dissolui et esse cum Christo, alacres currunt, aut nihil aut modice de terrena fragilitate contristantur; illi autem amantes res proprias, domos proprias, grauiter conturbantur: faenum, stipula et lignum ardet. habent ergo ligna et faenum etnon inlicitarum. dico enim, fratres: possides fundamentum: haere caelo, calca terram. si talis es, non aedificas nisi aurum, argentum, lapides pretiosos; cum autem dixeris: "amo possessionem istam, timeo ne pereat" et imminet damnum et
Abbreviated transcription (Latin):
qui ȩdicauit suꝑ fundamentum. quomia
non ꝑeant. sed salui fiant: sic tamen qua
ꝑignem. Obscura quidemilla questioest.
sedut possum breuiter dico. fr̃se sunt homus
om̃ino contemptores scłi huius. quibus nonet
natum quicquid tempor aliter fuut fuit. ĩ
herent dilectione aliqua. terrenis opibusi she¬
casti: continenteso iusti: fortassis et om̃i alu
uendentes: et pauꝑibus distribuentess ar
possidentes tanquam non possiclentes iti.¬
tentes hoc munclo tanquam nonutentis.
Sunt autem alii: qui rebus infirmitati con.¬
cessis. inherent aliquantum dilectioni. Non
rapit alienam ullam. secl sic amat slam: ut si
ꝑdiderit conturbetur. Non appetit allenam
uxorem: sed sic inberet suȩ. sicmiscetur suȩ it
moclum ibinon teneat. rescriptum tabulis libe¬
rorum ꝓcreanclorum causa. Nori tollit aliena.
sed repetit sua: et habet udicium cum fre suo
Talibus enim dicitur. Iam quidem omĩno dele¬
tum est in uobis: quia iudicium habeatis uobis¬

Expanded text:
qui aedificant supra fundamentum quomodo qui aedificant supra fundamentum quomodo non pereant, sed salui fiant, sic tamen tamquam per ignem. obscura quidem illa quaestio, sed ut possum breuiter dicam, fratres. sunt homines omnino contemtores saeculi huius, quibus non est natum quidquid temporaliter fluit; non haerent dilectione aliqua terrenis operibus, casti, continentes, justi, fortassis et omnia sua vendentes et pauperibus distribuentes, aut possidentes tanquam non possidentes, et utentes hoc mundo tanquam non utentes . Sunt autem alii qui rebus infirmitati concessis inhaerent aliquantum dilectione. Non rapit villam alienam; sed sic amat suam, ut si perdiderit, conturbetur. Non appetit uxorem alienam; sed sic inhaeret suae, sic miscetur suae, ut modum non ibi teneat praescriptum tabulis, liberorum procreandosed repetit sua et habet indicium cum fratre suo. talibus enim dicitur : iam quidem omnino delictum est, quia iudicia habetis uobis
Abbreviated transcription (Latin):
tur ante eum om̃is gentes. Quid de illis faciet:
Separabit eas : et alios ponet ad dexteram:
alios ad sinistram. Nunquid meclius locus ser¬
uatus est: Quid dextris dicturus est: Uenite
benedicti ꝑatris mei: ꝑcipite regnum. Quid
sinistrisc Ite in ignem ȩtermim: qui paratus
est diabolo et angłis eius. Si non times mitti
quo: uide cum quo. Siergo om̃ia illa oꝑa
regnum dĩ non possidebunt. immo non oꝑa.
secl qui talia agunt. nam oꝑa talia in igne
non erunt: non enim illo igne arlentes fura-
tam et a duilteraturi sunt seti quua quitali gt
regnum di non possidebunt: non ergo sniue
a dextris eumillis quibus hieitur uentere
dieti patris mei ꝑcipite regnumt quiaqua
agunit regnum d̃ nom possidebunt. Sug
adextris nonerunt: non restat nisi ut fra
sunstris. Sinistris quid dicet: Ite miguns
num: quia erit tempus eorum in gcerium. Ee
ponit ergo inquit nobis. ligna. feni alpls

Expanded text:
tur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? tur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius locus servatus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mitti quo, vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» non ergo erunt a dextridicti Patris mei, percipite regnum;» quia «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Si ergo a dextris non erunt, non restat nisi ut sint a sinistris: sinistris quid dicet? «Ite in ignem aeternum:» quia «erit tempus eorum in aeternum.» 21. pone ergo, inquit, nobis ligna, faenum, stipulam
Abbreviated transcription (Latin):
quamius raptor. quamuis piurus: habeo tam̃
zatus sum. Ego ꝑ ignem purgor: et ꝓpter fun¬
clamentum non ꝑeo. Dic miebi iterum quid
esc Xp̃ianus sum inquis. Interim transi. Quid
aliud: Raptor: adulter: et cetera de quibus
apłs dicit: quoniam qui talia agunt regnũ
dĩ non consequentur. Cerde ergo a talibus
non correctus. de talibus cominissis penitentiã
non agens: regnium cȩlorum sꝑase Non opinor:
quia qui talia agunt regnum tlĩ non possi¬
debunt. Et ignoras quia patientia dĩ ad pe¬
nitentiam te adducit: Tu nescio quid tibi
pollicens: sccłm cduriciam tuam. et cor impe.¬
nitens. thesaurizas tibi iram in die irȩ. et re¬
uelationis iusti iudicii dĩs qui reddet uiicu¬
iꝙ scłm oꝑa sua. Ad tende ergo ipsum uicdi¬
cem uenientem. Bene. clõ grãs. Non tacuit
sententiȩ diffinitiuam: non misit foras reos.
et duxit uelum. Aute uoluit prenuntiare:
quod disposuit facere. Nempe congregabun¬

Expanded text:
quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamenquamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamenzatus sum: ego per ignem purgor, et propter fundamentum non pereo. Dic mihi iterum, Quid es? Christianus, inquis. Interim transi. Quid aliud? Raptor, adulter, et caetera de quibus Apostolus dicit: «Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt» . Certe ergo a talibus non correctus, de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabun
Abbreviated transcription (Latin):
est xp̃c iħs. Quid est inquiunt quod sequitur:
Unus quisq autem: suꝑ fundamentum uideat.
quod suꝑ ȩlificat. Alius enim suꝑ ȩlificat
aurumt argentum: lapides preciosos: alius
ligna. fenum. stipulam. Unius cuiusꝙ opus
tur. Si cuius opus manserit. quod suꝑ ȩclifica¬
uit. mercedem accipiet: hoc est suꝑ funcdam̃¬
tum iusta oꝑa edificauit. aurum argentum.
lapides preciosos. Si autem leuia peccata. lig-¬
na. fenum. stipulam. tamen preter funclam̃¬
tum: ipse saluus erit. sic tamen quasi ꝑ ignem.
fr̃s: niis tumendum esse uolo. Meliuis est enumm
non uobis clare securitatem malam. Non labo
quod non accipio: timens terreo. Securos uos
facerem: si securus fierem. Ego ignem ȩternũ
tumeo. Erit tempus eorum in ȩternum: non ac¬
cipio nisi ignem ȩternum. de quo alio loco scrip.¬
tura dicit. Ignis eorum non extinguetur. et
uermis eorum non morietur. Sed de impiis di¬
xit ait aliquis non de me: qui quamuis pecca¬
tor sun. quamuis adulter. quamuis fraudator.

Expanded text:
Jesus.» Quid est, inquiunt, quod sequitur? «Unusquisque autem super fundamentum videat quid superaedificat. Alius enim superaedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius ligna, fenum, stipulam: uniuscujusque opus tur. Si cujus opus permanserit quod superaedificavit, mercedem accipiet:» hoc est, quia super fundamentum justa opera aedificavit; «aurum, argentum, lapides pretiosos.» Si autem peccata; «lignum, fenum, stipulam:» tamen propter fundamentum «ipse salvus erit; sic tamen tanquam per ignem» . Fratres, nimis timidus esse volo: melius est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aeternum timeo. «Et erit tempus eorum in aeternum,» non accipio nisi ignem aeternum; de quo alio loco Scriptura dicit: «Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator,
Abbreviated transcription (Latin):
oleum in torculari ꝑtineat. Non sibi polliceat᷑
unus quisꝙ habens facta nefaria. quȩ regnum
dĩ non possiclebunt: et clicat sibi. Quoniam
habeo signum xp̃i. et sacramenta xp̃i: non cle¬
lebor inȩternum. Et si purgor ꝑ ignem: saluus
ero. Nunquil est quod ait apłs de his quibabent
funclamentum : funclamentum aliud nemo

Expanded text:
oleum in torculari pertineat. Non sibi polliceatur oleum in torculari pertineat. Non sibi polliceatur unusquisque habens facta nefaria, quae regnum Dei non possidebunt, et dicat sibi: Quoniam habeo signum Christi et Sacramenta Christi, non delebor in aeternum; et si purgor, per ignem salvus ero. Nam quid est quod ait Apostolus de his qui habent fundamentum? «Fundamentum aliud