comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quoddam precipitium uite la¬
bentis incurrit. Simul qm̃ telũ
suum diabolus uidit obtunsũ.
qui om̃s homines ꝓpriȩ subie¬
cerat potestati. plus cȩpit quã¬
de hoĩe iudicare. Sed dr̃is rursuᷤᷤ
ne ea quidem quȩ de se fuerant
ꝓpħata. ad arbitrium diaboli
putauit ẽẽ facienda. sed duuim¬
tatis ꝓprie auctoritate seruata.
uersutiȩ eius occurrit. Vt quia
scripturarum exẽpla p̃tendat.
scripturarum uinceretur exẽpli.
Potestas enim dõ uincere. scͥp¬
tura mͥuincit. Disce hic quoc
quia sathanas trans figurat se
uelut angłm lucis: et de scrip¬
turis ipsis sepe diumis. laq̃ũ
fidelib parat. Sic hereticos
facit. sic euiscerat fidem. sic
iura pietatis impugnat. Er¬
go nonte capiat hereticus.
quia potest de scripturis aliq̃
exẽpla ꝓferre: nec sibi arroget.
quod doctus uidetur. Utitur
et diabolus testimoniis scrip¬
turarũ. sed non ut doceat. sed
ut circũscribat. et fallat. Cognꝰ¬

Expanded text:
quoddam praecipitium uitae laquoddam praecipitium uitae labentis incurrit. simul quoniam telum suum diabolus uidit obtunsum. qui omnes homines propriae subiecerat potestati, plus coepit quam hominem iudicare. sed dominus rursus ne ea quidem quae de se fuerant prophetata ad arbitrium diaboli putauit esse facienda, sed diuinitatis propriae auctoritate seruata uersutiae eius occurrit, ut quia scripturarum exemplum praetenderat, scripturarum uinceretur exemplis; potestas enim deo uincere, scriptura mihi Į uincit. disce hic quoque quia satanas transfigurat se uelut angelum lucis et de scripturis ipsis saepe diuinis laqueum fidelibus parat. sic haereticos facit, sic euiscerat fidem, sic iura pietatis inpugnat. ergo non te capiat haereticus, quia potest de scripturis aliqua exempla proferre, nec sibi adroget quod doctus uidetur. utitur et diabolus testimoniis scripturarum, sed non ut doceat, sed ut circumscribat at fallat. cogno
Abbreviated transcription (Latin):
uocet carnis illecebra. Sp̃u ple¬
nus: discit contẽpnere uolup¬
tates. Ieiuna. siuis umcere. Con¬
sequens est: ut ꝑhominẽ diabo¬
lus te putet eẽ tẽptandũ. Xp̃s
quasi fortior facie ad faciem
tẽptatur. tu ꝑ hominẽ. Et il¬
lud diaboli uerbũ est cũ dicit.
homo fortis es: manduca et
bibe. et simmilis mane. Nolite
tibi credere. non erubescas ege¬
re p̃sidus: quib non egebat
xp̃s. Et tam̃ ea non negl̃gebat
ut doceret dicens. Cauete. negra¬
uetur cor ur̃m in umo et crapu¬
la. Non erubuit paulus. qui art
Sic enitor. ut non aera cȩdens.
aera quidem non cedebat apłs.
sed potestates aerias uerberabat.
Sed castigo inquit corpꝰ meũ.
et inseruitutem redigo: nefor¬
te cũ aliis predicauerim. ipse
reprob inueniar. Simul infir¬
mitatem suam diabolus mali¬
tiamq designat: qunia nemim
potest nocere diabolus. nisi ipse
ꝑmiserit. Nam qui relictis cȩle¬
stib terrena eligit: uoluntariũ

Expanded text:
uocet carnis inlecebra; spiritu pleuocet carnis inlecebra; spiritu plenus disce contemnere uoluptates. ieiuna, si uis uiucere. consequens est ut per hominem diabolus te putet esse temtandum; Christus quasi fortior faciem ad faciem temtatur, tu per hominem. et illud diaboli uerbum est, cum dicit homo: fortis es: manduca et bibe, et similis mane\'. noli te tibi credere, non erubescas egere praesidiis, quibus non egebat Christus. et tamen ea non neclegebat, ut te doceret dicens: cauete ne grauetur cor uestrum in uino et crapula. non erubuit Paulus, qui ait: sic enitor non ut aera caedens. aera quidem non caedebat apostolus, sed potestates aerias uerberabat. sed castigo inquit corpus meum et seruituti redigo, ne forte cum aliis praedicauerim, ipse reprobus inueniar. simul infirmitatem suam diabolus malitiamque designat, quia nemini potest nocere diabolus, nisi ipse se miserit. nam qui relictis caelestibus terrena eligit uoluntarium
Abbreviated transcription (Latin):
et corporalib spũalia . Et idõ
qui uitã uerã desiderat : illum
panem expectet: qui ꝑ in sensi¬
bilem substantiam humana cor¬
da confirmat. Simul cũ dicit.
non inpane solo uiit hõ: osten¬
dit hoĩem ẽẽ tẽptatum. Hoc ẽ
susceptionẽ nrãm: non suam
diuimtatẽ. Sequitur iactantiȩ
telum: quo ꝓcliue delinquit᷑.
Quia dum homines glam uir¬
tutis suȩ iactare desiderant: de
loco meritorum suorũ. et sta¬
tione decidunt. Et dux̃ inquit
illum mierłm. et statuit eum
supra pinaculũ tẽpli. Ita enĩ
est iactantia: ut dum se putat
unusquisq ad altiora conscen¬
dere. sublimium usurpatione
factorum: ad inferiora trahat᷑.
Et dixit illi. Si filius dĩ es: mitte
te deorsum.Uere diabolita uox.
que m̃tem hominis de gradu al¬
tiore meritorum precipitare
contendit. Quid enm ta ꝓpͥũ
diabolo. quam suadere. ut unꝰ¬
quisq se mittat : Disce ergo
et tu diabolũ uincere. agit
te sp̃s: sequere spm. Non te re¬

Expanded text:
et corporalibus spiritalia - et ideo et corporalibus spiritalia - et ideo qui uitam ueram desiderat illum panem expectat, qui per insensibilem substantiam humana corda confirmat. simul cum dicit: non in pane solo uiuit homo ostendit hominem esse temtatum, hoc est susceptionem nostram, non suam diuinitatem. Sequitur iactantiae telum, quo procliue delinquitur, quia dum homines gloriam uirtutis suae iactare desiderant, de loco meritorum suorum et statione decedunt. et duxit inquit illum in Hierusalem et statuit eum supra pinnam templi. ita enim est iactantia, ut dum se putat unusquisque ad altiora conscendere, sublimium usurpatione factorum ad inferiora trudatur. et dixit illi: si filius dei es, mitte te deorsum. uere diabolica uox, quae mentem hominis de gradu altiore meritorum praecipitare contendit. quid enim tam proprium diabolo quam suadere ut unusquisque se mittat deorsum? disce ergo et tu diabolum uincere. agit te spiritus, sequere spiritum. non te re
Abbreviated transcription (Latin):
tione. artificem diaboli disce
uersutiã. Sic tẽptat: ut explo¬
ret. Sic explorat. ut temptet.
Contra dñs. sic fallit: ut uincat
Sic adhuc uincit: ut fallat. Nĩ
si conuertisset naturã: ꝓdidat
creatorem. Medie ergo respon¬
dit dicens. Scriptum est: quia
non inpane solo uiuit homo.
sed in om̃i uerbo dĩ. Vides ergo¬
quo gñe utatur armorũ : quo
hoĩem ab sp̃alis nequitiȩ incur¬
sione defendat: aduersus irri¬
tam̃ta gulȩ septum atq muni¬
tum. Non enm quasi ds̃ utitur
potestate. Quid enm michi
proderat: Sed quasi hõ com¬
mune sibi arcessit auxiliũ: ut
diuinȩ pabulo lectionis intenꝰ.
famen corporis neglqgat: ali¬
mentũ uerbi cȩlestis ad quirat.
huic intentus moyses. Panem
non desidauit. Huic intentus
helias. fam̃ ꝓlixioris non sensit
ieiumi. Non erum potest qui
uerbũ sequitur panem desidare
terrenum : cũ panis substantiã
cȩlestis excipiat. Humanis em̃
diuna p̃stare. non dubium ẽ.

Expanded text:
tione artificem diaboli disce tione artificem diaboli disce uersutiam. sic temtat ut exploret, sic explorat ut temtet. contra dominus sic fallit, ut uincat, sic adhuc uincit, ut fallat. nam si conuertisset naturam, prodiderat creatorem. medie ergo respondit dicens: scriptum est quia non in pane 4,4 solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. uides quo genere utatur armorum, quo hominem ab spiritalis nequitiae incursione defendat aduersus incitamenta gulae saeptum atque munitum. non enim quasi deus utitur potestate - quid enim mihi proderat? - sed quasi homo conmune sibi arcessit auxilium, ut diuinae pabulo lectionis intentus famem corporis neclegat, alimentum uerbi caelestis adquirat. huic intentus Moyses panem non desiderauit, huic intentus Helias famem prolixioris non sensit ieiunii. non enim potest qui uerbum sequitur panem desiderare terrenum, cum panis substantiam caelestis accipiat - humanis enim diuina praestare non dubium est
Abbreviated transcription (Latin):
Si tam̃ michi xp̃s imago patͥs:
uirtutis exẽplum sit. Discamus
igitur cauere gulam: cauere
lixuriam: quia telum ẽ diaboli.
Laqueus tenditur. cũ mensa re¬
galis conuiui preparatur : q̃
constantiam sepe mentis incli¬
nat. Nonsolum enim cũ audimꝰ
uerba diaboli: sed etiã cũ uide¬
mus eius copias: laqueũ uitare
debemꝰ. Didicisti igitur telum¬
diaboli : sume scutum fidei. Lo¬
ricam abstmentiȩ. Sed ꝗd sibi
uult talis sermonis exorsus: Si
filius dĩ es: nisi quia cognouãt
filium dĩ ẽẽ uenturũ: sed ueriꝰse
ꝑhanc infirmitatẽ corporis ñ
putabat : Aliud explorantis ẽ.
aliud tẽptantis. Et dõ se ꝓfitet᷑
credere: et hõi conatur illuide.
Sed uide arma xp̃i: quib tibi.
nonsibiuicit. Nam qui maiesta¬
te sua lapides inpoͬnẽ posse con¬
uerti naturȩ alterius transfusione
monstrauit: docet nichil tibi
ꝓdiabolo arbitrio: nec decla¬
randȩ uirtutis contẽplatione
faciendũ. Simul impsa tẽpta¬

Expanded text:
si tamen mihi Christus, imago patris, si tamen mihi Christus, imago patris, uirtutis exemplum sit. discamus igitur cauere gulam, cauere luxuriam, quia telum est diaboli. laqueus tenditur. cum mensa regalis conuiuii praeparatur, quae constantiam saepe mentis inclinat. non solum enim cum audimus uerba diaboli, sed etiam cum uidemus eius copias, laqueum uitare debemus. didicisti igitur diaboli telum: sume scutum fidei. loricam abstinentiae. sed quid sibi uult talis sermonis exorsus: ei filius dei es, nisi quia cognouerat dei filium esse uenturum? sed uenisse per hanc infirmitatem corporis non putabat. aliud explorantis, aliud temtantis est et deo se profitetur credere et homini conatur inludere. sed uide arma Christi, quibus tibi, non sibi uicit. nam qui maiestate sua lapides in panem posse conuerti naturae alterius transfusione monstrauit docet nihil tibi pro diaboli arbitrio nec declarandae uirtutis contemplatione faciendum. simul in ipsa temta
Abbreviated transcription (Latin):
uero sibi uult. quod euagłista
dr̃m esurisse signauit: cum
de moysi atꝙ heliȩ ieimo.
nchil tale uideamꝰ exp̃ssum :
Nũquid hominum patientia
dõ fortior: Sed qui . xl. dieb
esurire ñ potuit: ostendit ñ
cibum esurisse se corporis. sed
salutem. Simal ut aduersa¬
rium lacesseret iam timentẽ.
qui .xl. fuerat dierum ieiumo
uulneratus. Et idõ fames dm̃
pia frausest: ut in quo diabolꝰ
maiora metuens iam cauebat.
famis specie iactatus. tẽptaret
ut hoĩem. ne impediretur tri¬
umphus. Simul illud disce my¬
sterium. Sc̃i sp̃s hoc opus est.
diumum fuisse uidicium: ut
tẽptandũ se diabolo xp̃s offerr:
Dixit autẽ illi diabolus. Si filiu
fiant: Tria precipue docemur
tela diaboli: quib ad conuul¬
nerandum mentẽ hominis con¬
sueint armari. Gule unũ. aliud
iactantiȩ. ambitionis tertium.
Inde autẽ cȩpit: unde iã uicit.
Et idõ inde incipio in xp̃o um¬
cere: uñ in adam uictus sum.

Expanded text:
uero sibi uult quod euangelista uero sibi uult quod euangelista dominum esurisse signauit, cum de Moysi atque Heliae ieiunio nihil tale uideamus expressum? numquid hominum patientia deo fortior est? sed qui XL diebus esurire non potuit ostendit non cibum esurisse se corporis, sed salutem, simul ut aduersarium lacesseret iam timentem, qui XL fuerat dierum ieiunio uulneratus. et ideo famis domini pia fraus est, ut in quo diabolus maiora metuens iam cauebat, famis specie lactatus temtaret ut hominem, ne inpediretur triumphus. simul illud disce mysterium sancti spiritus. opus hoc unum fuisse iudicium, ut temtandum se diabolo Christus offerret. Dixit autem illi diabolus: si filius panis. tria praecipue docemur tela diaboli, quibus ad conuulnerandam mentem hominis consueuit armari, gulae unum, aliud iactantiae, ambitionis tertium. inde autem coepit, unde iam uicit. et ideo inde incipio in Christo uincere, unde in Adam uictus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sulle non certasset. non
michi iste uicisset. Mysterio:
ut illum adam de exilio liba¬
ret. Exẽplo: ut ostenderet nob̾
diabolum admeliora tenden¬
tib inuidere: et tunc magis
ẽẽ cauendum: ne ministerii gͣ¬
tiam deserat m̃tis infirmitas.
Quadraginta autẽ dies. my¬
sticum numerum recognoscis.
Tot enim dieb aquas abyssi
effusas meministi: et tot die¬
refusam cęli serenioris ẽẽ clem̃¬
tiam. Tot ieiumo dierũ: sc̃s
moyses ꝑceptionem legis eme.¬
ruit. Tot annos inheremo con¬
stituti patres: panem angłoꝵ
et cęlestis alimomȩ grãm con¬
secuti sunt: nec antequã misti¬
ci numeri tempus explerent:
terrã repromissionis intrare
meruerunt. Tot ieumio dieꝵ.
dñs nobis in euangłio patescit
ingressus. Unde siquis grãm
optat ad ipisci: mistici ieimi
preuaricator ẽẽ ñdebet. Qđ
et in lege moyses: et in euan¬
głio suo xp̃s: utriusq testam̃¬
ti auctoritate prescripsit: fi¬
dele uirtutis eẽ certam̃. Quid

Expanded text:
nam nisi ille certasset, non nam nisi ille certasset, non mihi iste uicisset - mysterio, ut illum Adam de exilio liberaret, exemplo, ut ostenderet nobis diabolum ad meliora tendentibus inuidere et tunc magis esse cauendum, ne mysterii gratiam deserat mentis infirmitas. Quadraginta autem dies: mysticum numerum recognoecis. tot enim diebus aquas abyssi effusas esse meministi et tot ierefusam caeli serenioris esse clementiam; tot ieiunio dierum sanctus Moyses perceptionem legis emeruit; tot annos in heremo constituti patres panem angelorum et caelestis alimoniae gratiam consecuti sunt nec antequam mystici numeri tempus explerent, terram repromissionis intrare meruerunt; tot ieiunio dierum domini nobis in euangelium patescit ingressus. unde si quis euangrectionis optat adipisci, mystici ieiunii praeuaricator esse non debet, quod et in lege Moyses et in euangelio suo Christus utriusque testamenti auctoritate praescripsit fidele uirtutis esse certamen. quid
Abbreviated transcription (Latin):
quod discipuli eius sabbato
desegete spicas uellerent. Iam
enm apłos suos in agro culto.
et fructuoso oꝑe collocauerat.
Postea inparadiso constituit.
tp̃r passionis. Sic enm habes.
Hec cum dixisset iħs. cũ discipu¬
lis suis transiuit transtorrentẽ
cedri. ubi erat ortus: in quem
introuit ipse cũ discipłis suis
Agro enim fecundo ortũ esse
potiorem: docet ꝓph̃a in can¬
ticis canticorum dicens. Hortꝰ
clausus soror mea sponsa. hor¬
tus clausus. fons signatus: emi¬
siones tue paradisus. Illa est
enim animȩ pura et immacu¬
lata uirginitas: quȩ nullo t̃¬
rore penarũ. nullis a fide se¬
cularis uoluptatis illecebris:
nullo uite amore transducit᷑.
Demꝙ uirtute dm̃ hominẽ
ẽẽ reuocatum: precȩteris hic
euangłista testatur: qui soluᷤ
inducit dñm dicentẽ latroni.
am̃ dico tibi. hodie mecũ eris
in paradiso. Plenus igitur iħs
sp̃ũ scõ agitur in desertum: Cõ¬
silio: ut diabolum ꝓuocaret.

Expanded text:
quod discipuli eius sabbato quod discipuli eius sabbato de segete spicas uellerent - iam enim apostolos suos in agro culto et fructuoso opere collocauerat - postea in paradiso constituit tempore passionis; sic enim habes: haec cum dixisset Iesus, cum discipulis suis transiuit trans torrentem cedri, ubi erat hortus, in quem introiuit ipse cum discipulis suis. agro enim fecundo hortum esse potiorem docet propheta in Canticis canticorum dicens: hortus clausus soror mea sponsa, hortus clausus, fons signatus; emissiones tuae paradisus. illa est enim animae pura et inmaculata uirginitas, quae nullo terrore poenarum, nullis a fide saecularis uoluptatis inlecebris, nullo uitae amore transducitur. denique uirtute domini hominem esse reuocatum prae ceteris hic euangelista testatur, qui solus inducit dominum dicentem latroni: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. plenus igitur Jesus spiritu sancto agitur in desertum consilio, ut diabolum prouocaret -
Abbreviated transcription (Latin):
non dixisset. Sp̃s ꝓmptꝰ. caro
autem infirma. Audi igitur
utrũq. et uocẽ carnis infirmȩ :¬
et sp̃s prompti. Pater. si pos¬
sibile est: trarseat hic calis ame:
hec carnis ẽ uox. Sed ñ ꝙ ego
uolo: sed ꝙ tuuis. habes deuo¬
tionem sp̃s. et igorẽ. ꝗdre¬
pudias dignationem dm̃: Di¬
gnationis est. quod suscepit
corpus meum. Dignationis ẽ
quod suscepit in iurias meas.
suscepit infirmitates meas.
Quas utiq natura dĩ sentire
non potuit. cum etiã natura
hominis contemnere didicũ
uel sustinere ac ꝑpeti . Et idõ
sequamur xp̃m. iuxta quod
scriptũ est. Et post dñm dm̃
tuum ambulabis. et ipsi ad¬
herebis. Cui adherebo. nisi xͦ:
Sicut paulus dixit. Qui ad he
redire possimꝰ uestigia ꝓseqͣm.
Uidete quib itmerib reduca¬
mur. Nunc indeserto xp̃s est.
agit hominem. in struit. in¬
format. exercet. ungit oleospi¬
rituali. Ubi indet robustiorẽ.
ꝑsata et fructuosa transducit.
Quando querebantur uidei.

Expanded text:
non dixisset: spiritus promtus, caro non dixisset: spiritus promtus, caro autem infirma. audi igitur utramque uocem et carnis infirmae et spiritus promti. pater, si possibile est, transeat hic calix a me: haec carnis est uox. sed non quod ego uolo, sed quod tu uis: habes deuotionem spiritus et uigorem. quid repudias dignationem domini? dignationis est quod suscepit corpus meum, dignationis est quod suscepit iniurias meas, suscepit infirmitates meas, quas utique natura dei sentire non potuit, cum etiam natura hominis contemnere didicerit uel sustinere ac perpeti. et ideo sequamur Christum iuxta quod scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et ipsi adhaerebis. cui adhaerebo nisi Christo, sicut Paulus dixit: qui adhaerredire possimus, uestigia persequamur. uidete quibus itineribus reducamur. nunc in deserto Christus est, agit hominem, instruit, informat, exercet, unguit oleo spiritali. tali; ubi uidit robustiorem, per sata et fructuosa transducit, quando querebantur Iudaei
Abbreviated transcription (Latin):
non potestatem. Itaq dũm̃surã
fidei nescit: ꝑfidie incurrit e¬
rumnam. Quomꝰ igitur hos¬
laqueos euitabimꝰ. ut possimꝰ
et nos dicere. amma nr̃a sicut
passer erepta ẽ delaqueo ue¬
nantium. laqueus contritus ẽ
et nos liberatisumus : Non
dicit ego contriui laqueum.
non ausus ẽ hoc dicere dauid.
sed adiutorium nr̃m innoĩe
dñi. ut ostenderet unde la-¬
queus solueretur: ut ꝓpħaret
quod uenturus esset in hanc
uitam. qui contereret laq̃um:¬
fraude diaboli preparatum.
Sed ñ potuit melius c̃teri laqueus nͥ
p̃dã aliquãdiabolodemonstraret.
Ut dũ ille festinat ad p̃dã: siuslaq̃is
ligaret᷑: ut ego possim dicere. Laq̃os
parauer̃ pedib meis: et ipsi ĩcider̃ in
eos. Quȩ potuit ẽẽ p̃da nͥ corpꝰ:
Oportuit igitur hanc fraudẽ
diabolo feri: ut susciꝑet corpꝰ
dñs iħs: et corpꝰ hoc corrup¬
tibile corpus infirmum. ut
crucifigeretur ex infirmitate.
Si enim fuisset sp̃ale corpus.

Expanded text:
non potestatem. itaque dum mensuram non potestatem. itaque dum mensuram fidei nescit, perfidiae incurrit aerumnam. Quomlaqueos evitabimus; ut possimus et nos dicere: Anima nostra sicut passer erepta est de laqueo venantium: laqueus contritus est, et nos liberati sumus ? Non dicit: Ego contrivi laqueum: non ausus est hoc dicere David; sed: Adjutorium nostrum in nomine Domini ; ut ostenderet unde laqueus solveretur; ut prophetaret quod venturus esset in hanc vitam, qui contereret laqfraude diaboli praeparatum. sed non potuit melius conteri laqueus, nisi praedam aliquam diabolo demonstrasset, ut dum ille festinat ad praedam, suis laqueis ligaretur, ut ego possem dicere: laqueos parauerunt pedibus meis, et ipsi inciderunt t in eos. quae potuit esse praeda nisi corpus? oportuit igitur hanc fraudem diabolo fieri, ut susciperet corpus dominus Iesus et corpus hoc corruptibile, corpus infirmum, ut crucifigeretur ex infirmitate. si enim fuisset spiritale corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃tis mens inclinatur huma¬
na. et huc atꝙ illuc ꝓuersutia
suadentis frequenter impellit᷑.
Uidet aliquem diabolus reli¬
giosum uirũ. dõ uenerabiliter
deferentem. et ꝙ sacroscm̃ est
estimantem: nullius capacem
iniuriȩ. in ipsa eum religione
supplantat: ut faciat non cređe.
quod dĩ filius uere hanc nr̃am
suscepit carnem: hoc nr̃m corpꝰ.
hanc nr̃orum menbrorũ fragi¬
litatem: cum utiq passio cor¬
poris fuerit. diuinitas ex sors m¬
iurie manserit. Ita de religioe
fit culpa . Om̃ĩs erim qui negat
batum castimonȩ uirũ. suad et
ut nptias dãnet. quo eiciatun
abeccła. et studio castitatis: ca¬
sto acorpore separetur. audiũ
alius. quia unus ds̃ ex quo oĩa.
adorat atq ueneratur. Insidiat᷑
ei diabolus. claudit auresne au¬
diat. quia unus dñs per quẽ oĩa
Ita mima pietate impium esse
cõpellit: ut dũ patrem afilio
separat: patrẽ filiumq confun¬
dat. et ꝑsonam unã put et esse.

Expanded text:
momentis mens inclinatur humamomentis mens inclinatur humana et hue atque illuc pro uersutia suadentis frequenter inpellitur. uidet aliquem diabolus religiosum uirum, deo uenerabiliter deferentem et quod sacrosanctum est aestimantem, nullius capacem iniuriae: in ipsa eum religione. subplantat, ut faciat non credere quod dei filius uere hanc nostram susceperit carnem, hoc nostrum corpus, hanc nostrorum membrorum fragilitatem, cum utique passio corporis fuerit, diuinitas exsors iniuriae manserit. ita de religione fit culpa; omnis enim qui negat batum castimoniae uirum: suadet ut nuptias damnet, quo eiciatur ab ecclesia et studio. castitatis a casto corpore separetur. audiuit alius quia unus deus. ex quo omnia, adorat atque ueneratur: insidiatur ei diabolus, claudit aures ne audiat quia unus dominus, per quem omnia; ita nimia pietate inpium esse conpellit, ut dum patrem a filio separat, patrem filiumque confundat et personam unam putet esse,
Abbreviated transcription (Latin):
lestib ẽẽ luctamen: angłm ap¬
poneret. et ipse lapsus est. Legi¬
ones angłorũ: uix singulis pro¬
fuerunt. Seraphyn dirigeret.
et ipsum descendit in terras: in
medium ppłi polluta labia ha¬
bentis. et unius tantũ propħȩ
apposito labia carbone mu¬
dauit. Alius dux requirendus
fuit: quem sequeremur om̃s.
Quis tantus eẽt. qui prodesset
om̃ib: nisi ille qui supͣ om̃s est:
Quis me supra mundũ constitu¬
eret: nnsi qui maior ẽ mundo :
quis tantus eẽt dux. qui posset
masculum et feminam. uideũ
et grecum. barbarũ et scitã. ser¬
uum et liberum. uno regere
ductu. isi solus qui ẽ omia xp̃s
quacũq ꝓgredim᷑. Laquei in
corpore. laquei inlege.laquei
inpmnis tẽplorum. increpidi¬
nib parietũ tenduntur adia¬
bolo. Laquei in phylosophys
laquei in cupiditatibo. Oculus
enm meretricis. laqueus pecca¬
toribꝰ. Laqueus in pecuma: la¬
queus inreligione: laqueus in
studio dignitatis. Exiguis enim

Expanded text:
lestibus esse luctamen? angelum adlestibus esse luctamen? angelum adponeret? et ipse lapsus est; legiones angelorum uix singulis profuerunt. seraphin dirigeret? et ipse descendit in terris in medium populi inmunda labia habentis et unius tantum prophetae adposito labia carbone mundauit. alius dux requirendus fuit, quem sequeremur omnes. quis tantus esset dux, qui prodesset omnibus, nisi ille qui supra omnes est? quis me supra mundum constitueret nisi qui maior est mundo? quis tantus esset dux, qui posset masculum et feminam, Iudaeum et Graecum, barbarum et Scytham, seruum et liberum uno regere ductu nisi solus qui est omnia et quacumque progredimÚr: laquei in corpore, laquei in lege, laquei in pinnis templorum, in crepidinibus parietum tenduntur a diabolo, laquei in philosophis, laquei in cupiditatibus - oculus enim meretricis laqueus est peccatoris -, laqueus in pecunia, laqueus in religione. laqueus in studio castitatis. exiguis enim
Abbreviated transcription (Latin):
creta: ꝑsona magis quã senten¬
tia mutaretur. Sed qui in para¬
diso sine duce iter amnsit accep¬
tum. quẽ ad modũ de deserto
sine duce iter repetere posser
amissum : Ubi tẽptationes
plurimȩ. insus ad uirtutẽ diffi¬
cilis: lapsus facilis ad errorem.
Cum eadem sit uirtutis natura
quȩ nemorum: ut si adhuc exi¬
gua deterrenis ad suꝑna se sub¬
rigunt: dum teneris ȩtas ado¬
lescit frondib : seui ueneno
dentis obnoxia: facile aut suc¬
cidi possit. aut uri. Si uõ alta
se radice fundauerit: ramoꝵ¬
se sublimitate sustulerit: fru¬
stra iam uel ferarũ morsibus.
uel lacertis agrestium uel di¬
uersorum flatuũ procellis:
arbor robusta tẽptetur.Quem
igitur apponeret ducẽ contra
tot illecebras scłi: contra tot
uersutias diaboli. cum sciret
nobis primo contra carnem
et sangumem. deinde contra
potestates. contra rectores mũ¬
di tenebrarũ harum: aduersus
sp̃alia nequitiȩ quȩ sunt incȩ¬

Expanded text:
creta. persona magis quam sentencreta. persona magis quam sententia mutaretur. sed quia in paradiso sine duce iter amisit acceptum, quemadmodum de deserto sine duce iter repetere posset amissum, ubi temtationes plurimae. nisus ad uirtutem difficilis, lapsus facilis ad errorem, cum eadem sit uirtutis natura quae nemorum, ut si adhuc exigua de terrenis ad superna se subrigunt, dum teneris aetas adolescit frondibus, saeui ueneno dentis obnoxia facile aut succidi possit aut uri, si uero alta se radice fundauerit et ramorum sublimitate sustulerit, frustra iam uel ferarum morsibus uel lacertis agrestium uel diuersorum flatuum procellis arbos robusta temtetur. Quem igitur adponeret ducem contra tot inlecebras saeculi, contra tot uersutias diaboli, cum sciret nobis primo contra carnem et sanguinem, deinde contra potestates, contra rectores mundi tenebrarum harum, aduersus spiritalia nequitiae quae sunt in cae
Abbreviated transcription (Latin):
SUNC Iħ̃s Ductus ESTꝑ
in desertum asp̃ũ. ut tẽptaret᷑
adiabolo.Conuenit recordari:
quem admodum de paradiso
indesertũ adam pͥmus eiectus
sit: ut ad uertas quẽ admodũ
de deserto adparadisum adam
scds̃ reuerũt. Uidete enim quẽ¬
admodum sins nodis p̃iudicia
resoluantur. et suis diuma be¬
neficiis uestigia reformentur.
Exterra uirgine adam: xp̃s ex
uirgine. Ille adimaginẽ dĩ fa¬
ctus. hic imago dĩ. Ille om̃ib
inrationabilib animalibus.
Per mulierem stultitia: per
uirginem sapientiã. Mors per
arborem: uita ꝑcrucẽ. Ille spi¬
ritualium nudus. arboris tex̃¬
se exuinis. hic scłarium nudis.
corporis non desiderauit exu¬
uias. Indeserto adam: indeser¬
to xp̃s. Sciebat enim ubi pos¬
set inuenire damnatũ: quem
ad paradisum resoluto errore
reuocaret. Sed qm̃ scł arib in¬
dutus exuuns redire ñ poterat.
nec paradisi in cola potest ẽẽ
nisi nudus aculpa: exuit ueter̃
hommem. nouum induit. Ut
quia solui ñ queunt diuna de¬

Expanded text:
unc lesus ductus est in desertum a spiritu, ut temtaretur a diabolo. conuenit recordari quemadmodum de paradiso in desertum Adam primus eiectus sit, ut aduertas quemadmodum de desel\'to ad paradisum Adam secundus reuerterit. uidete enim quemadmodum suis nodis praeiudicia resoluantur et suis diuina beneficia uestigiis reformentur. ex terra uirgine Adam, Christus ex uirgine, ille ad imaginem dei factus. hic imago dei, ille omnibus inrationabilibus animalibus, tus - per mulierem stultitia, per uirginem sapientia, mors per arborem, uita per crucem - ille spiritalium nudus arboris se texit exuuiis, hic saecularium nudus corporis non desiderauit exuuias. in deserto Adam, in deserto Christus; sciebat enim ubi posset inuenire damnatum, quem ad paradisum resoluto errore reuocaret. sed quoniam saecularibus indutus exuuiis redire non poterat nec paradisi incola potest esse nisi nudus a culpa, exuit ueterem hominem, nouum induit, ut, quia solui non queunt diuina de
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit ds̃mutare sententiam.
situ noueris em̃dare delictũ.
Ettu puer ꝓpħa altissimi uo¬
caberis. Pulchre cũ de dño ꝓ
conuertit: ut hoc qq̃ beneficiũ
ẽẽ dñi designaret. ne cũ publi¬
ca enineraret. sua quasi ingͣtꝰ
tacuisse quȩ acceꝑat beneficia
uideret᷑. quȩ agnoscebat infi¬
lio. Sed fortasse aliqui quasi
irrationabilẽ mentis ex cessũ
putent. quod octo dierũ allo-¬
ꝗtͣ infantẽ. Uerũ site neamꝰ.
intelligimus ꝓfecto. quod po.¬
tunt uocẽ patris natus audire
quia mariȩ salutationẽ an¬
quã nasceretur audiuit. Scie
etate reserantur. Habet in¬
tellegendi sensũ. qui exultãdi
habet effectũ. Simul aduerte¬
illud. quã paucis helisabeth.
quam multis zachari as ꝓ¬
pħet. Et ut̃q scõ impletus
spu loquebatur. Sed discipli¬
na seruatur. ut mulier discere
magis quȩ diuina sunt studca
quã docere. Nec facile ullam
soror aaron: quamcito uerba¬
cantici conclusit. Eadẽq ubi

Expanded text:
nouit deus mutare sententiam. nouit deus mutare sententiam. si tu noueris emendare delictum. et tu, puer, propheta altissimi uocaberis. pulchre cum de domino conuertit, ut hoc quoque beneficium esse domini designaret, ne cum publice numeraret sua quasi ingratus tacuisse quae acceperat beneficia uideretur, quae agnoscebat in filio. sed fortasse aliqui quasi inrationabilem mentis excessum putent, quod octo dierum adloquitur infantem. uerum si teneamus. intellegimus profecto quod potuit uocem patris natus audire, qui Mariae salutationem, antequam nasceretur, audiuit. scieborporis aetate reserantur, habebat intellegendi sensum, qui exsultandi habebat adfectum. simul illud aduerte quam paucis Elisabet, quam multis Zaccharias prophetet. et uterque sancto inpletus spiritu loquebatur, sed disciplina seruatur, ut mulier discere magis quae diuina sunt studeat quam docere. nec facile ullam soror Aaron quam cito cantici uerba conclusit eademque, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uatis. Sacharias quoq nutu
int̃rogatur. Sed quia incredu¬
litas ei affatũ eripuerat et au-¬
ditũ: ꝙ uoce non poterat. ma¬
nu et litteris ẽ locutus. Scrip¬
sit enĩ dicens. Ioħs ẽ nom̃eius.
Et hic nom̃ non imponitur.
sed astruitur. Meritoq con¬
tinuo resoluta ẽ lingua eiꝰ. ꝗa
quã uixerat incredulitas. fides
soluit. Credamꝰ gͥ et nos ut lo¬
quamur. ut lingua nr̃a quȩ
incredulitati iinculis ẽ liga¬
ta rationis uoce soluatur.
Scribamus spũ mysteria. siuo-¬
lumais loꝗ. Sribamꝰ p̃nuntiũ
xp̃i. non intabulis lapideis.
sed intabulis cordis carnalib.
E t enĩ qui ioħm loquitur
tanto inrationabił modo pe¬
cudis. frena nutanti fidĩ coer¬
et facilis indulgere peccatis.
Nonsolũ ablata restituit: sed
etiã insꝑata concessit. Ille
dudũ mutus . ꝓpħat. Hec
enĩ gr̃a dĩ maxima. ꝙ eũ ꝗ ne¬
gauerat confitetur. Nemogͦ
diffidat: nemo uetũ consenus
delictoꝵ. p̃mia diuina desꝑec

Expanded text:
uatis. Zaccharias quoque nutu uatis. Zaccharias quoque nutu interrogatur, sed quia incredulitas ei adfatum eripuerat et auditum, quod uoce non poterat, manu et litteris est locutus; scripsit enim dicens:Iohannesestnomen eius. et hic nomen non inponitur, sed adstruitur meritoque continuo resoluta est lingua eius, quia quam uinxerat incredulitas fides soluit. credamus et nos quamur, ut lingua nostra, quae incredulitatis uinculis est ligata, rationis uoce soluatur. Scribamus spiritu mysteria, si uolumus loqui, scribamus praenuntium Christi non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. etenitanto inrationabilis modo pecudis frena nutantis fidei coheret facilis indulgere peccatis non solum ablata restituit, sed etiam insperata concedit. ille dudum mutus prophetat; haec enim gratia dei maxima, quod eum qui negauerant confitentur. nemo ergo diffidat, nemo ueterum conscius delictorum praemia diuina desperet.
Abbreviated transcription (Latin):
tencdũ putauit. ꝙ płimi infan¬
tẽ patris nõe zachaniȩ appel¬
landũ putauer̃. ut aduertas
matri non nom̃ alicuius displi¬
cuisse degen̾is. sed id scõ ĩfusũ
sp̃u. quod ab angło ansacha¬
riȩ fuerat p̃nuntiatũ. Et ꝗđ
ille mutꝰ intimare uocabulũ
filii nequit uxori. sed ꝑꝓpħiã
helisabeth didicit. quod ñ
didicerat a marito. Ioħs ẽ
inquit nom̃ eiꝰ. Hoc ẽ ñ nos
nom̃ accepit. Habet uoca.¬
bulũ suũ quod agnouimnus.
ñ quod legimꝰ. Habẽt ħ: me¬
rita scõꝵ . ut adño nom̃ acci¬
piant. Sic iacob isrł dicitur.
filius meus iħs. cũ his qui cũ co
iocundabunt᷑. ꝗ relicti sunt
inannis quadrĩgentis. Et erit
post annoᷤ hos: et morietur
filius meus xp̃s et conuͣtetur
scłm. Uides angłos quȩ audi¬
crint. nonquȩ usurpauerint
nuntiare. Nec mireris. si nom̃
dauerat reuelauit. Neq: po.
additur. quia nemo incogna¬
tione eiꝰ uocabatur hoc noĩe.
ut intelligas nom̃ ñ gnĩs eẽ sed

Expanded text:
tendum putauit quod plurimi infantem patris nomine Zacchariae adpellandum putarunt, ut aduertas matri non nomen alicuius displicuisse degeneris, sed id sancto infusum spiritu, quod ab angelo ante Zacchariae fuerat praenuntiatum. et quidem ille mutus intimare uocabulum fili nequiuit uxori, sed per prophetiam Elisabet didicit quod non didicerat a marito. Iohannes est inquit nomen eius, hoc est: non nomen accepit. habet uocabulum suum quod agnouimus, non quod elegimus. habent hoc menta sanctorum, ut a deo nomen accipiant. sic Iacob Israhel dicitur, filius meus Iesus cum his qui cum eo iocundabuntur, qui relicti sunt in annis quadringentis. et erit post annos hos et morietur filius meus Christus et conuertetur saeculum. uides angelos quae audierint, non quae usurpauerint nuntiare. nec mireris si nomen dauerat, reuelauit. neque potadditur quia nemo in cognatione eius uocabatur hoc nomine, ut intellegas nomen non generis esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Responder̃ adillã. Nemo ẽ
incognatione: tua. quiuocet̃
hoc noĩe. Annuebant ergo
patri eiꝰ. quẽ uollet uocarieũ.
Et accepit pugillarẽ : et scrip¬
sit dicens. Ioħs ẽ nom̃ eiꝰ. Et
mirati sũt om̃s. Continuo aũt
soluta ẽ lingua eiꝰ. et aꝑtũ est

Expanded text:
et responderunt ad illam: nemo est et responderunt ad illam: nemo est in cognatione tua qui uocetur hoc nomine. adnuebant ergo patri eius quem uellet uocari eum. et accepit pugillarem et scripsit dicens: Iohannes est nomen eius. et mirati sunt omnes. continuo autem resoluta est lingua ei
Abbreviated transcription (Latin):
impletisunt dies:
ut pareret maria.
Impletũ ẽ tẽpus.
ut pareret hęlisa-¬
peth. Impletũ ẽ ui¬
te tempus. ut scĩ uiri exhoc
uite curriculo demigͣrent.
Plenitudinẽ iusti uita habet.
in anes aũt dies sunt impioꝵ
peꝑit gͦ filiũ helisabeth et̃
congratulabant᷑ uicini. Ha¬
bet scõꝵ editio lȩtitiã plu¬
rimoꝵ: ꝗa cõmune E bonũ.
Iustitia enĩ cõmunis ẽ uirtꝰ.
et idõ in ortu iusti future ui-¬
te insĩgne p̃mittitur. et gr̃a
secutura uirtuti exultatiõ e
uicinoꝵ p̃figurante signat᷑.
Pulchre autẽ tempus quo
fuit inutero ꝓpħa describit᷑:
ne mariȩ p̃sentia taceatur.
Sed tempus silet᷑ infantię.
eo qđ p̃sentia dñi matris in
utero roboratur. qui infantiȩ
imp edim̃ta nesciuit. Et idõ
in eugłio nichil suꝑ eolegimꝰ:
nisi ortũ eiꝰ et oraculũ. exul¬
tationẽ inutero. uocẽ indeserto.
Neq enĩ ullã infantiȩ sensit
etatẽ. qui supra naturã supra
et dix̃. Non seduocabitur ioħs.

Expanded text:
inpleti sunt dies, ut pareret Maria, inpletum est tempus, ut pareret Elisabet, inpletum est uitae tempus, cum sancti uiri ex hoc uitae curriculo demigrarent. plenitudinem iusti uita habet, inanes autem dies sunt inpiorum. peperit ergo filium Elisabet et congratulabantur uicini. habet sanctorum editio laetitiam plurimorum, quia conmune est bonum; iustitia enim conmunis est uirtus. et ideo in ortu iusti futurae uitae insigne praemittitur et gratia secutura uirtutis exsultatione uicinorum praefigurante signatur. pulchre autem tempus, quo fuit in utero propheta, describitur, ne Mariae praesentia taceatur, sed tempus siletur infantiae, eo quod praesentia domini matris in utero roboratur, qui infantiae inpedimenta nesciuit. et ideo in euangelio nihil super eo legimus nisi ortum eius et oraculum, exsultationem in utero, uocem in deserto. neque enim ullam infantiae sensit aetatem qui supra naturam, supraet dixit: non, sed uocabitur Iohannes..
Abbreviated transcription (Latin):
ti. et labore per uigili. N ec otiosũ
illud. quia scriptũ ẽ. Sabbato hu¬
miliabis ammã tuã. Et quia se-¬
ptuaginta annis ppłs in captiui¬
tatẽ durauit. tunc uiolata religi-¬
o. obtrita libertas. pudicitia uul¬¬
nerata. Ergo tunc tibi emigrandũ
ex hac uita: quando uirtutes.
uigent. uitia captiua sunt. Nã
quandocaptiua ẽ anima. et ui¬
gor eius et uirtus uacua. corporiᷤᷤ
peccata dominantur.

Expanded text:
ti et labore peruigili. nec otiosum ti et labore peruigili. nec otiosum illud quia scriptum est: sabbato humiliabis animam tuam, et quia septuaginta annis populus in captiuitate durauit, tunc uiolata religio, obtrita libertas, pudicitia uulnerata. ergo tunc tibi emigrandum ex hac uita, quando uirtutes uigent, uitia captiua sunt, non quando captiua est anima, uigor eius et uirtus uacat, corporis peccata dominantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bit. ignis autẽ uis. aut semper
eadẽ. aut citius adurat aestate.
quomodo orandũ dicit. ne fuga
nr̃a hieme fiat. nisi forte quia is
qui in montes fugit. frigus. gran¬
dinẽ. procellas. glaciem delictoꝵ
timere non debet. sed optare asti¬
uae lucis serenitatẽ. ne lubrico.
corporis uestigia infirma labant᷑:
Vnde et illa iãsecura processu. iã
firmis radicib nixa: letatur dic̃s.
Hyemes abut. tẽpus secandi ad¬
uenit. hyeme et enĩ. arbores uen-¬
tus suo honore despoliat. et aspe¬
ritas frigoris. teneras frondes in
speciem mortis in terficit. Uere
autẽ resurgunt semina. et tan-¬
qũa noua ȩstas naturȩ uiridantis
adolescit. Uere pasha. ẽ. quando
seruatus sũ. Estate ẽ pente costen
quando resurrectionis głam cele¬
bramus. adinstar futuri. O randũ
etiã. ne sabbatote. hoc ẽ aboperi¬¬
bus otiantẽ ueniens dñs dep̃hen¬
dat. Et idõ iuxta legẽ operare¬
de die indiem: et esto spũ feruen¬

Expanded text:
bit, ignis autem uis aut semper bit, ignis autem uis aut semper eadem aut citius adurat aestate, quomodo orandum dicit ne fuga nostra hieme fiat nisi forte quia is qui in montes fugit frigus et glaciem, procellas et grandinem delictorum timere non debet sed optare aestiuae lucis serenitatem ne lubrico corporis uestigia infirma a labantur? unde et illa iam secura processu, iam firmis radicibus nixa laetatur dicens: hiems abiit, tempus secandi aduenit; hieme etenim arbores uentus suo honore dispoliat et asperitas frigoris teneras frondes in speciem mortis interficit; uere autem resurgunt semina et tamquam noua aestas naturae uiridantis adolescit. uere pascha est, quando seruatus sum; aestate est pentecoste, quando resurrectionis gloriam celebramus ad instar futuri. orandum etiam ne sabbato te, hoc est ab operibus otiantem ueniens dominus deprehendat, et ideo iuxta legem operare diem in diem et esto spiritu feruen
Abbreviated transcription (Latin):
Ablactatus ⁊saac. non fuit son¬
no matris obnoxius. Et idõepu¬
lũ magnũ exhibuit abrahã: qñ
ablactauit filiũ suũ. Ablactatus
dauid. retributionẽ anime sue
sperat. Non cr̃ corinthius in pri¬
mordio fidei. esce adhuc in uali-¬
dus foitioris lacte potatus. sed
iã pane solido firmatus. in plera.¬
tudinẽ per fecte aetatis adoleue.¬
rat. Ergo nonsatis. ẽ. cura gnãn¬¬
di. nisi suppetat efficacia nutri¬
endi. Itaq et tibi tanqũa marie.
uerbũ dĩ crescat sapientia. et ȩ¬
tate proficiat. Quodita fit.si oĩa
dicta iustitie in corde custodias.
nec senectutis tẽpus expectes. sed
in prima aetate desponsata uiro
iusto. sa pientiã sine corruptela
corporis tui cito concipias. cito
nutrias. Nide michi paulũ. he-¬
sterna die per sequentẽ. hodie
credentẽs. die cͤastina predicantẽ.
Orate ne fiat fuga ur̃a hieme.
uel sabbato. Cũ iudicu die uentu¬
rus sit dñs. ante que ignis arde¬

Expanded text:
ablactatus Isaac non fuit somablactatus Isaac non fuit somno matris obnoxius, et ideo epulum magnum exhibuit Abraham, quando ablactauit filium. ablactatus Dauid retributionem animae suae sperat; non enim Corinthius in primordio fidei escae adhuc inualidus fortiori lacte potatur, sed iam pane solido firmatu in plenitudinem perfectae aetatis adoleuerat. ergo non sat est cura generandi, nisi suppetat efficacia nutriendi. itaque et tibi tamquam Mariae uerbum dei crescat, sapientia et aetate proficiat. quod ita fit, si omnia dicta iustitiae in corde custodias nec senectutis tempus exspectes, sed in prima aetate desponsata uiro iusto sapientiam sine corruptela corporis tui cito concipias, cito parias, cito nutrias. uide mihi Paulum hesterno persequentem, hodie credentem, die crastina praedicantem. Orate ne fiat fuga uestra hieme aut sabbato. cum iudicii die uenturus sit dominus, ante quem ignis arde
Abbreviated transcription (Latin):
Stultas enĩ et sine disciplina.
questiones deuita. scieus quia
generant lites: quib accła qua¬
si parturiens. totius corporis c̃¬
culeatione uexat᷑. Ergo citore¬
ple uentrẽ tuũ: ut citius po̾sis
partũ edere. Audi quomodo re.¬
pleas. et quib repleas. Ex fru-¬
etib in quit oris sui. uir imple¬
uit uentr̃ẽ suũ. Fructib autẽ
labiorũ suorũ satiabitur. Demi¬
trientib quoq docuit me illud¬
salomonis sublime iudiciũ. et
illa duarũ contentio feminarũ.
Quod ctiã si iã partus dolore sit̃
absolute: ad huc tamen confirmã¬
dorũ pignorũ metu nutent quia
per temulentiã nutrientis sonnũ
obrepat. paruulũ mater opprimat.
neget suũ. querat alienũ. Sed et
illa que filiũ non perunit. pericli.¬
tatur suo. quia iudicii heret incer¬
to.Ergo et nos. ne quasi imperfe¬¬
ctorũ parentes operũ: aut iudicuĩ
dies aut mortis in ueniat. paruu¬
los nr̃os ablactare properemus.

Expanded text:
stultas enim et sine disciplina stultas enim et sine disciplina quaestiones deuita sciens quia generant lites, quibus ecclesia quasi parturiens totius corporis conculcatione uexatur. ergo cito reple uentrem tuum, ut citius possis partum edere. audi quomodo repleas et quibus repleas: ex fructibus inquit oris sui uir inpleuit uentrem suum, fructibus autem labi orum suorum satiabitur. De nutrientibus quoque docuit me Salomonis illud sublime iudicium et illa duarum contentio feminarum, quod etiamsi iam partus dolore sint absolutae, adhuc tamen confirmandorum\' pignorum metu nutent, quia per temulentiam nutrientis somnuas obrepat, paruulum mater opprimat, neget suum, quaerat alienum. sed et illa quae filium non peremit periclitatur suo, quia iudicii haeret incerto. ergo et nos, ne quasi inperfectorum parentes operum aut iudicii dies aut mortis inueniat, paruulos nostros ablactare properemus.
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ sequatur. ut partũ possit
absoluere. Nec nouẽ mensium
tẽpus expectet. Uerbi partus.
non in tẽporis. sed diligentie ple¬
nitudine ẽ. Consumatus autẽ
iustus inbreui. impleuit tẽpora
multa. At contra aĩa cito inper¬
fecta calcatur. et uerbũ quodẽ¬
cepit amittit. Seduȩ illi. ꝗscan¬
dalizauerit unũ depusillis istis.
Nȩ illi. qui pregnantẽ calcaue¬
rit.Nã sunforme adhucpignus
excluserit. pecuni& iactura est.
Si uero formatũ. reddet animã
pto anutia. oculũ pro oculo. den¬
tẽ prodente. manũ promanu.
Sed cuł oculũ aut manũ. cum
abortius. et manũ habeat: et
oculũ habeat: qui ia formatus
excussus ẽ: Unde apparet. pro
eo modo quo nocuit unũ queq
dãnandũ. Si enĩ catecuminũ
quis: uel hereticus. uel scismati¬
cus: tanquã deutero uel anime
uel aeccłȩ parturientis ex cusse¬
rit. leuius punitut. Sifidelem.
grauius. Et idõ cauendũ. ne cũ
talibus litigando eccłam calce.

Expanded text:
 sequatur pacem, ut partum possit  sequatur pacem, ut partum possit absoluere, nec nouem mensuum tempus exspectet: uerbi partus non in temporis, sed diligentiae plenitudine est. consummatus autem in breui iustus inpleuit tempora multa. at contra cito anima inperfecta calcatur et uerbum quod concepit amittit. sed uae illi qui scandalizauerit unum de pusillis istis, uae ei qui praegnatem calcauerit! nam si informe adhuc pignus excluserit, pecuniae iactura est; si uero formatum, reddet animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu. sed cur oculum aut manum, cum abortiuus et manum habeat et oculum habeat, qui iam formatus excussus est? unde apparet pro eo modo quo nocuit unumquemque damnandum. si enim catecumenum quis uel haereticus uel schismaticus tamquam de utero uel animae uel ecclesiae parturientis excusserit, leuius punitur; si fidelem, grauius. et ideo cauendum ne cum talibus litigando ecclesiam calces;
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo qui adhuc in utero sunt
parturiuntur. quasi in ꝑfecti.
Iã illi per fectiores. quib dicit̃
Ego uos pereugłm genu. Mul¬
igitur xp̃i monstret parentes:
Ipse monstrauit dicens. Quȩ mͥ
mater : Aut qui fratres: Qui
fecerit uoluntatẽ patris mei
qui incelis ẽ: ipse michi et ma¬
ter et soror et frater ẽ. Fac uo¬
luntatẽ patris. ut xp̃i mater
sis. Multe conceperunt xp̃m.
et non generauerunt. Ergoque
parit iustitiã. xp̃m parit. Que.
parit sapientiã. xp̃m parit.
Que parturit uerbũ. xp̃m par¬
turit. Est etiã quȩ parturiuit
in iustitiã. et peperit iniquitatẽ.
Istis ue pregnantib. quȩ corpo¬
re graues. ad euadendũ periculũ
pigriores sunt. Istis ue quibus
futuri partus quo corpus om̃e ẽ¬
cutitur dolor in teger. his futu¬
ri signa iudicii. inatia sunt dolo¬
rũ. Docuit etiã moꝵ ses cẽ p̃gnan¬
tẽ. quã siduo conculcauerint
litigantes. abortũ cito in cidat.
Et ideobonafemina litẽ fugiat.¬

Expanded text:
ergo qui adhuc in utero sunt ergo qui adhuc in utero sunt parturiuntur quasi inperfecti; iam illi perfectiores, quibus dicitur: ego uos per euangelium genui. muligitur Christi monstret parentes? ipse monstrauit dicens: quae mihi est mater aut qui fratres? qui fecerit uoluntatem patris mei, qui in caelis est, ipse mihi et frater et soror e t mater est. fac uoluntatem patris, ut Christi mater sis. multae conceperunt Christum et non generauerunt. ergo quae parit iustitiam Christum parit, quae parit sapientiam Christum parit, quae parturit uerbum Christum parturit. est etiam quae parturiuit iniustitiam et peperit iniquitatem. istis uae praegnantibus, quae corpore graues ad euadendum periculum pigriores sunt; istis uae, quibus futuri partus, quo corpus omne concutitur, dolor integer his futuri signa iudicii initia sunt dolorum. Docuit etiam Moyses esse praegnatem, quam si duo conculcanerint litigantes, abortum cito incidat. et ideo bona femina litem fugiat,
Abbreviated transcription (Latin):
riorib dixit. Edebant et bibe-¬
bant. nubebant. et uxores du-¬
cebant. Leti gaudentes scilicet
se in hac uita. et sollicitudinib
scłarib uincientes. hȩ sunt itaq
pregnantes quib ue dicit᷑. quȩ
aruinã sue carnis extendunt. et
quib intimorũ gressus pigrescat
animorũ. efete uirtutũ. feteq
uitiorũ. Sed nec ille pregnantẽ
condẽnationis exortes sunt. que
inbonorũ actuũ molimine con¬
stitute. nec dũ aliquos suscepti
operis dedere processus.Sunt
enĩ que de dĩ timore concipiunt.
que dic̃t. Detimore tuo conce¬
pimus. et parturunmus. Sed ñ
om̃s pariunt: non om̃s per fecti
non om̃s possunt dicere. peperi¬
mus spm̃ salutis in terra. Non
concipiant. uerbũ pariant. Sũt
eñi que abortiuo excludant uͦ¬
bũ. ante quã pariant. Sunt quȩ
inutero xp̃m habeant: sed non¬
dũ formauerunt: quib dicit᷑.
filioli mei. quos iterũ parturio.
donec formetur xp̃s in uobis.

Expanded text:
rioribus dixit: edebant e t biberioribus dixit: edebant e t bibebant, nubebant et uxores ducebant, ligantes scilicet se in hanc uitam et sollicitudinibus saecularibus uincientes. hae sunt utique praegnates, quibus uae dicitur, quae aruinam suae carnis extendant et quibus intimorum gressus pigrescat animorum, effetae uirtutum fetaeque uitiorum. sed nec illae praegnates condemnationis exortes sunt, quae in bonorum actuum molimine constitutae necdum aliquos suscepti operis dedere processus. sunt enim et quae de dei timore concipiunt, quae dicunt: de timore tuo concepimus et parturiuimus. sed non omnes pariunt, non omnes perfecti, non omnes possunt dicere: peperimus spiritum salutis in terra, non concipiant, uerbum pariant. sunt enim quae abortiuum excludant uerbum, antequam pariant, sunt quae in utero Christum habeant, sed nondum formauerint, quibus dicitur: filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in uobis..
Abbreviated transcription (Latin):
idõ qui legit intellegat. Qui in¬
tellegit non seducitur. ut credat
ut credant uerũ. ẽẽ. qui falsus ẽ.
Sic et arriam qui negant xp̃m. an¬
tixpm̃ non negabunt. Ne illis quȩ
inuterohabent: et ubera dantib
in illis dieb. Ergo conceptio cri¬
minosa ẽ: atq liberi premia nu¬
ptiarũ sunt: Et quomodo saram
dñs benedixit. et peperit: Qm̃o
anna orauit et genuit : Qm̃o ra¬
chel filios benedicta suscepit:
Nũquid errauerunt ꝓpħe: qm̃
nec illi errare potuerunt. Quid
igitur : Errare poterat discordia
litterarũ : Sed quia ibi bellũ ẽ:
conu̾tamur ad spm̃ pacis. Pax enĩ
dixit. Mulier cũ parit tristitiã
habet. quia uenit ora eius. Cum
autẽ pepererit. iã non meminit
iecit. Et uos modo quidẽ tristitiã
habetis. Iterũ autẽ uidebo uos. et
gaudebit cor urm. Vt ostende¬
ret per fectorũ eẽ letari. nutare
infirmorũ. quasi adhuc incer¬¬
ta metuentiũ. Sed et hic in supe¬

Expanded text:
ideo qui legit intellegat; qui inideo qui legit intellegat; qui intellegit non seducitur, ut credat ut credant uerum esse qui falsus est. sic et Arriani quod negant Christo antichristo non negabunt. Uae illis quae in utero habent et ubera dant in illis diebus! ergo conceptio criminosa est? atqui liberi praemia nuptiarum sunt. et quomodo Sarram dominus benedixit, et peperit? quomodo Anna orauit et genuit? quomodo Rachel filios benedicta suscepit? numquid errauerunt prophetae,nec illi errare potuerunt. qui igitur quadrare poterit discordia litterarum? sed quia ibi bellum est, conuertamur ad spiritum pacis; pax enim dixit: mulier cum parturit, tristitiam habet, quia uenit hora eius; cum autem pepererit, iam non meminit iecit: et uos modo quidem tristitiam habetis, iterum autem uidebo uos et gaudebit cor uestrum, ut ostenderet perfectorum esse laetari, nutare infirmorum quasi adhuc incerta metuentium. sed et hic in supe