comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mirum ip̃a recributio eoꝵ. ut quem maliuo
miserit. ⁊ non intellexerunt in oꝑa nta¬
nuum eius insibilia .i. nec tp̃is. insibilibꝰ o¬
ꝑibus moti sunt. qui porecta funt usq ad ocu¬
los eoꝵ. ꝑ que ad inuisibilia ducerent᷑. s non ĩ¬
tellecerunt. ⁊ iõ des. illos. ł destrue. ut ntħ
post ea ut solebas olim. pꝰ captiuitates. S de hac
captiuitate non reducentur. Uel tra. Nm̃ non¬

Expanded text:
mirum ipsa retributio eorum, ut quem malivolPater misit; et non intellexerunt in opera manuum ejus visibilia, id est nec ipsis visibilibus operibus moti sunt, quae porrecta sunt usque ad oculos eorum, per quae ad invisibilia ducerentur, sed non intellexerunt. Et ideo destrue illos, vel destrues, ut nihil postea, ut solebas olim post captivitates, sed de hac captivitate non reducentur. Alcuin.
Abbreviated transcription (Latin):
resistere. uitiis. nec fuit aliud qui adiuuaret.
p̃ceptum eĩ auget pccõm. Et irhiis iabortsꝰ
tamd̾ hũiliatis est cor ⁊ eoꝵ deo eĩ desistente
ab aipcilio laborare potes contra uitia. s non
uincere. ⁊ te p̾sso tua praua consuetudĩe hili¬
labitur cor ut discas clamare. unde lubdit

Expanded text:
adjuvaret Praeceptum enim auget peccatum, et in his laboribus tandem humiliatum est cor eorum. Deo enim desistente, ab auxilio laborare potes contra vitia, sed non vincere. Et te presso tua prava consuetudine humiliabitur cor, ut discat clamare. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
iaffectus crant scantes in atriis .t. o ierłm.
hec est domus dũi in qua iam scabant ped̾es
qui currit ita cogitet qĩ iam ibi sit spe ⁊ ĩbi
stet spantes. ideo dicit. qr omĩa ibi stant. ni¬
cħ tisit uł oadit. Ibi non tłissit belal. ibi
non est macula. sbi rachel non dolet uł tr̃m
uñ alibi qui posuit fines tuos pacem. et nota

Expanded text:
affectus erant stantes in atriis tuis, o Jerusalem. Haec est domus Domini, in qua jam stabant pedes. Qui currit ita cogitet. Quasi dicat: Jam ibi sit spe, et ibi stet. Stantes ideo dicit, quia omnia ibi stant. Nihil transit vel cadit, ibi non transit Belial, ibi non est macula; ibi Rachel non dolet vel timet. Unde alibi: Qui posuit fines tuos pacem . Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ stͣ. in .i. inquiete. ꝓsꝑitats. ne tp̃a dissol¬
ueret. ⁊ faceret obliuisci dłm. ⁊ si memor fui tui
inquiete. tanc in matutinis quoq .i. in bons
tu ⁊ in mrane. Si enim non es memor. inquiete.
nec in actione. si uͦ motio. tunc ⁊ in oꝑatione. ne
in ea. desiciat. ideo add̃. ostendens quare non defi
pixta motalem sensum ⁊ conuenit in par¬
te. tum p̃cedente sentencia. Quasi lauabo. si.
inquo quiescimus. ꝓsꝑa aiccipe. in quibꝰ iste ẽ
In nocte enim mala fiunt. s xͦ. monstrante. tã¬
quam in luce. bona debemus fac̾e. Nemo mitẽ
inlce.xͥ. meditabor inte. ut supra dixit. de h¬

Expanded text:
st in quiete prosperitatis, ne ipsa dissolveret, et faceret oblivisci Deum. Et si memor fui tui in quiete, tunc in matutinis quoque, id est bonis tu, et in mane. Si enim non es memor in quiete nec in actione. Si vero in otio, tunc et in operatione. Ne in ea deficiat, ideo addit, ostendens quare non deficjuxta moralem sensum, et convenit in parte cum praecedenti sententia. Quasi dicain quo quiescimus prospera accipe, in quibus iste est In nocte enim mala fiunt; sed Christo monstrante, tanquam in luce, bona debemus facere. Nemo autem i, meditabor in te, ut supra dixit, de l
Abbreviated transcription (Latin):
altissimus ẽ. ⁊ si est altisłimus quomodo au¬
diet te clamantem: Expientra p̃stat filuciã¬
uñ sequit᷑. ieum. dico qui bnfecit mͥ. quasi ex¬
ptꝰ sum ꝑ hoc. quia ⁊ benefecit ante quod exc
santantem audiet. Si enm impios que fũt.
qui eum non querebant. ⁊ ꝓ impiis mori uo¬
luit. clamantes quomͦ non audit: Sequit᷑.
Disit de celo ⁊ lib̾auit me. dedi¬
t in obpbrium. conculcantes

Expanded text:
altissimus est, sed si est altissimus, quomodo audiet te clamantem: experientia praestat fiduciam. Deum dico qui benefecit mihi, quasi expertus sum per hoc quia benefecit, quod et clamantem audiet. Si enim impios quaesivit qui eum non quaerebant, et pro impiis mori voluit, clamantes quomodo non audiet? VERS. 4.-- « Misit de coelo, et liberavit me; dedit in opprobrium conculcantes
Abbreviated transcription (Latin):
na corꝑis angutiatur. post qͣs angustias in do¬
mo dei tota ccit confessio .i. laus dei. Unde sb̾
capite .i. ex ꝑsama capitis seqͣ. Non nuitata uice
quale fuit illud qd̾ supͣ in fine p̃cedentis pͥs
dixit. Singularit᷑ sum ego doirec tͣnsseã. uł¬

Expanded text:
na corporis angustiatur, post quas angustias in dona corporis angustiatur, post quas angustias in domo Dei tota vita erit confessio, id est laus Dei. Unde subdcapite, id est ex persona capitis subdit, non mutata voce, quale fuit illud quod supra in fine praecedentis psalmi dixit, singulariter sum donec transeam.
Abbreviated transcription (Latin):
¶duc. de tusto. uł carcere. alia litt̾a
tulus dicit. hio aut̃ carcer uł spelũta pͭ
dici. mundus ubi omnia uana sunt. qr oñ
sub sole uanitas. Unde iste rogat educi
aĩam. que inde mnulta patitur .i. orat e¬
duci de hoc mundo de sub sole. ubi or̃a
uanitas. uł carcer dr corpꝰ hũanũ. s ñ
ast magnũ de ccrꝑe exire. qd̾ ⁊ mali hñt¬
⁊ omies iuo uł sero hoc hñt. nec est cari¬
tas. s uistus ad hoo restinat nmis. debet
enim uelle manere in catue. si necc̃e esto pp̃
ft̃es. i potius corpus est carcer. Non uti¬
q scd̃m id qd̾ deus fecitip̃m bonũ. s scd̾m¬
eiuł que uenit ex pccco carcer est. de qua
corruptione iste iult edua. ut fiat in
gustiatur. srmo gͦ corpus aĩe carcer est ꝓpt̃
ciunt. sicut unum ħ̃itat̃m. Intͥluso carcer ẽ
eatcerem. Ita gͦ non earo qͣm d̾s fecit s cor¬
ruptio ⁊ tẽpcatio carcer. de quo p̃tatur educi
corruptõne corꝑis. qr in corruptõne quẽ est pe¬

Expanded text:
duc de custodia, vel carcere, alia litteraulus dicit. Hic autem carcer mundus potest dici, ubi omnia vana sunt, quia omnia sub sole vanitas. Unde iste rogat educi animam, quae inde multa patitur, id est orat educi de hoc mundo, de sub sole, ubi omnia vanitas. Vel carcer dicitur corpus humanum, sed non est magnum de corpore exire, quod et mali h omnes cito vel sero hoc habent; nec est charitas, si justus ad hoc nimis festinat. Debet enim velle manere in carne, si necesse est propter fratres. Vel potius corpus est carcer, non utique secundum id quod Deus fecit ipsum bonum, sedejus, quae venit ex peccato carcer est. De qua corruptione iste vult educi, ut fiat incgustiatur. Nunc ergo corpus animae carcer est, propciunt, sicut unum habitaculum incluso carcer estcarcerem. Ita ergo non caro, quam Deus fecit, sed corruptio et tentatio carcer est, de quo precatur educi,corruptione corporis, quia in corruptione quae est poe
Abbreviated transcription (Latin):
ut ibi fierent pec̃ca sua. uel ip̃e ħ pofunit sibi ul¬
lũ locũ quando pectauit. Unde ẽ autem ploratio.
quia lege affiixit nos. ꝑ ꝗͣ cognouimꝰ pec̃tm re¬
pugnare spm̃i. adueniente enĩ mandato. pec̃e
reuỹc. Unde ⁊ gemimus sub pec̃to inclusi. qͦ¬
modo gͥ uememꝰ itt locam quẽ pofint: ope eiꝰ
⁊ an apedrabitur:¬

Expanded text:
ut ibi flerent peccata sua. Et ipse homo posuit sibi illum locum quando peccavit. Unde autem est ploratio? quia lege nos afflixit; per quam cognovimus peccatum repugnare spiritui; adveniente enim mandato, peccatum revixit . Unde et gemimus sub peccato conclusi. Quomodo ergo veniemus in locum quem posuit? ope ejus. Et an auxiliabitur
Abbreviated transcription (Latin):
mulabit. quoꝵ falsam felicitatem ad a¬
lios decipiendos ostentabit in insidiis
dico positis in occultis .i. in ambigius uͥ
nõ facile intelligitur. quid appetend̾ sit
quid ue nõ. ad quid ibi sedet  ut int̾¬
ficiat minocẽ. ut ex in nocenti faciendo no¬
centem. deinde exponit ĩsidias ei. dicẽs.¬

Expanded text:
mulabit, quorum falsam felicitatem ad alios decdico positis in occultis, id est, in ambiguis, ubi non facile intelligitur quid appetendum sit, quidve non. Ad quid ibi sedet? ut interficiat innocentem ex innocenti, faciendo nocentem. Deinde exponit insidias ejus, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
gutt᷑ eoꝵ ẽ sepulcrũ patẽs .i. cõparabile se¬
pulcro patenti. quia fetida ꝓmitiit. ad corrũ¬
pend alios. quibus si nõ ꝓficiunt linguis suis
.i. mał. dolose agebant. Si .R. aꝑte nõ pos¬
fuit deciꝑe dolose agt. fub spẽ ueri falsa in¬
ducentes. ⁊ nota ꝗ ait agebant. quia ñ mͦ
l ita gut᷑ eoꝵ ẽ sepulc̃r̃. ꝓ uoracitate. ꝓ qͣ adu¬
lando mencunit᷑.⁊ addit patens. quia sẽꝑ hiat
eoꝵ uoracitas. ut sepulcrũ patens recipiendis
cadauibꝰ paratũ. Uel ita gutur eoꝵ. se .pa. qͥn¬

Expanded text:
Guttur eorum est sepulcrum patens, id est comparabile sepulcro patenti, quia fetida promunt ad corrumpendum alios. Quibus si non proficiunt linguis suis, id est malis, dolose agebant. Si enim apte non possunt decipere, dolose agunt, sub specie veri falsa inducentes. Et nota quod ait, agebant, quia non modo Vel ita: Guttur eorum est sepulcrum. Pro voracitate, pro qua adulando mentiuntur. Et addit, patens quia semper hiat illorum voracitas, ut sepulcrum patens in recipiendis cadaveribus paratum est. Vel ita: Guttur eorum est
Abbreviated transcription (Latin):
cra. ꝙ ñ dẽ facit. qr ⁊ si putit ñ sinĩ malũ
uifert.s fitis mal cos relinqͥt. in id q. ele¬
gerunt eos expellens. homo uero cum pu¬
nit malo uoto hoc agit. ⁊ ideo pͥor p̃e ma¬
lus ẽ. dũ punire uult malum. dem̃ causã
fupponit. quare debeat detuci. ꝑꝑ inunicos

Expanded text:
si punit, non suum malum infert, sed suis malis eos relinquit, in id quod elegerunt expellens eos. Homo vero cum punit, malo voto hoc agit. Et ideo ipse prior malus est, dum punire vult malum. Deinde causam supponit, quare debeat deduci. Propter inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
est. qĩ.d. uere abyssus tribułoñ cͥcũdat
eccłiam. qi montes non t̾reni s tribuło¬
nũ fuictus magni ut montes ascendũt.
ascendũt ut montes cũ seuilat fluctus
⁊ tum uult hunliat apta disp̃one. descend̃t
dico ii locũ quem fundasti eis. fundauit
eis iocũ est quid̃ metus ꝙ̃i ꝓfiidus locus

Expanded text:
si dicat: Vere abyssus tribulationum circumdat Ecclesiam, quia montes non terreni, sed tribulationum fluctus magni ut montes, ascendunt. Ascendunt ut montes cum saeviunt fluctus, et cum vult humiliat, apta dispositione. Descendunt, dico, in locum quem tu fundasti. Fundavit enim eis locum. Est quidam metus quasi profundus locus,
Abbreviated transcription (Latin):
um. et ꝓpt̾ hec duo ego psalłam .i. m¬
iipate uene oꝑabor. Intesligam qñ ueni¬
es adme. In scd̃o aduentu uł in obitu
intẽssigere non potes nisi in uia ĩmacła¬
ta. s i eo intessigitur qñ ad nos ueniat
Us. uł ita. Ego ꝑsalłam i intelliga̾ ꝑ hoc¬

Expanded text:
Et propter haec duo psallam, iate bene operabor, et intelligam quando venies ad me in secundo adventu, vel in obitu intelligere non potes, nisi in via immaculata, sed in ea intelligitur, quando ad nos veniat Deus. Vel ita: Ego psallam et intelligam,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo ꝓpħa ꝓ sua bñficentia iłbi a deo
collata. hortatur bn̾dicere d̾m. Scdo¬
monet bñdicere ꝑ ea que antiquis con¬
tulit. ⁊ post̾is locaturus est. ibi faci

Expanded text:
 per sua beneficia sibi a Deo collata, hortatur benedicere Deum. Secundo per ea quae antiquis contulit, et posteris collaturus est, ibi, faci
Abbreviated transcription (Latin):
cis poterant moũe. nͥ obstiata ẽet. in iudeis
supbta. Irascentes enim uisa. eũsione furiose d¬
f.d. at̃t.i. abittamus legem dei. que nos non
libauit. quia ecram signa. que olim fiebant p¬
atribus. non modo iidentus. Stulte locuntur.
quasi post reatum his debetur. quod illis deuotis
factum est. ad huc funt ũba tudeoꝵ. cdespunttũ¬
tia dei. qu̾od asaph. ꝓ eis non est auaitus. quia m̃¬
ito sustinent. qui inter hec non pentrent. hec d¬
trerunt. s usquequo de. im tͥ. uramcus: tu

Expanded text:
cis poterant movere, nisi obstinata esset in Judaeis superbia. Irascentes enim visa eversione furiose, dd est abjiciamus legem Dei, quae nos non liberavit, quia etiam signa nostra, quae olim fiebant patribus, modo non videmus. Stulte loquuntur, quasi post reatum his deberetur quod illis devotis factum est. Adhuc sunt verba desperantiutia Dei, quod Asaph pro eis non auditus est. Quia merito sustinent, qui inter haec non poenitent. Haec dixerunt, sed us
Abbreviated transcription (Latin):
cus ppłs est. post signum uirge. de quo supra
dixit. additum est hic signum manus moisi.
sum enim illud factum cẽt. de uirga dectit d̾s
alterum signum morsi dicens. Mitte manũ
titam in farum tuum.⁊ misit ⁊ ait. ꝓcduc eã.
⁊ ꝓtlxit. ⁊ inuenta est alba .i. inmunda.
albor enim intute. lepra non candor. Iter̃
ditit. Reuora cam in sinmi tuum ⁊ reuoc¬
unt. ⁊ reuersa est ad colorem fitum. ħ manꝰ
et ppłs dei. qui foras ab eo missus. inmundis ẽ.
s reuocatus ad sinm. rediit insuum colorẽ.

Expanded text:
Judaicus est, post signum virgae, de qua supra dixerat, additum est hic signum manus Mosi. Cum enim illud factum esset de virga, dedit Deus alterum signum Mosi, dicens: Mitte manum tuam in sinum tuum; et misit, et ait: Produc eam; et produxit, et inventa est alba, id est immunda . Albor enim in cute, lepra est, non candor. Iterum dixit: Revoca eam in sinum tuum, et revocavit; et reversa est ad colorem suum Haec manus est populus Dei, qui foras ab eo missus immundus est; sed revocatus ad sinum, rediit in suum colorem.
Abbreviated transcription (Latin):
bant ħ falutẽ ctant. ꝓmifsa non eadem. quia
ibi t̾rena. pͥmo anintalibꝰ ꝓmittebantur. hic
et̃ĩra spiritalibus. sbi quoq sub figura tempor¬
alium. spũtalibus spũala ꝑmittebant᷑. Unde
illa tp̃ralta erant. qirasi facramenta. spĩtaliũ
s intelligens. ⁊ discernens terrena. a celestibꝰ¬
hoc ꝑfalmo aꝑitur. quid fidelis afapħ intesti
quod eterna non tp̃zalia querenda funt.⁊ est
iste pfalius. primus lamentacionis de qua¬

Expanded text:
issa non eadem, quia ibi terrena primo animalibus promittebantur; hic aeterna, spiritualibus. Ibi quoque sub figura temporalium spiritualibus, spiritualia promittebantur, unde illa temporalia erant quasi sacramenta spiritualium sed etiam intelligens et discernens terrena a coelestibhoc psalmo aperitur quid fidelis Asaph intelligquod aeterna, non temporalia quaerenda sunt. Et est iste psalmus primus lamentationis Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
T̃itulus. Intellectus asaph. Asapħ ebraice gre¬
ce sinagoga. lat̃ dicitur congregacio. ⁊ litet
congregatio. fit quorumcumq s. uel peccoꝵ
collectio ꝓpͥe tamen tamen sinagoga dicitur.
congregatio ppłi filioꝵ iłrł. asaph. gͦ .i. surag

Expanded text:
Titulus: intellectus Asaph. Asaph Hebraice, Graece, Synagoga; Latine dicitur congregatio. Et licet congregatio sit quorumcunque, scilicet velcollectio, proprie tamen Synagoga dicitur congregatio populi filiorum Israel. Asaph erg
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ. ⁊ est hoc genus. dictionis caritate plenũ.
docet eium fiere. cum flentibus. Ampliori
ata p̃scribitur. ut duricta nideoꝵ. uel calam¬
psalmꝰ. Primo describens eũsionẽ ierłm. in
re parabilem. querit causam. quare fuerit qͣi
admirans ⁊ conquerens ⁊ pretatur ꝓ repulso
ppło. ⁊ ultionem in destructores. que quidem eis
utilis est. ⁊ iam facta est. Scd̾o ostendit falutẽ
ubiq factum in aduentu .x. ibi. deus autem. Tet¬
cio qd̾ ubiq fit. precatur fieri uideis ibi. memo
qui es creator nt̃. repuł nos quasi alienos ⁊ tira de¬
fensione. ⁊ hoc infinem .i. ertoto. qura nec etram
templo tuo parcitur ꝑ hoc int̾itum ⁊ captiuita¬
tem significat. que a tuto fuit. uel repulisti nos
.i. in xp̃m. qui est finis. ⁊ furor. uel amiis tu
furibundus es. s iratus est fu. ut hac gemurati¬
tui. hoc ideo dicit. qura in eos uindicamus tem¬
⁊ ut quid: quasi cur est hoc isi quira pastorem ñ
agnouimꝰ. non rep̃hendit. S querit quare

Expanded text:
us. Et hoc est genus dictionis charitate plenum. Docet enim flere cum flentibus, ampliori ata praescribitur, ut duritia Judaeorum, vel calampsalmus. Primo describens subversionem Jerusalem irreparabilem, quaerit causam quare fuerit quasi admirans et conquerens, et precatur pro repulso populo et ultionem in destructores, quae quidem est eis utilis, et jam facta est. Secundo ostendit salutem ubique factam in adventu Christi, ibi, Deus autem rex. Tertio quod ubique fit precatur fieri Judaeis, ibi memoqui es creator noster, repulisti nos, quasi alienos a tua defensione. Et hoc in finem, id est ex toto, quia etiam nec templo tuo parcitur, per hoc interitum et captivitatem significat, quae a Tito fuit. Aug. Vel, repulisti nos, istum, qui est finis; et furor vel animus tuufuribundus es; sed iratus est furor, ut hac geminatitui, hoc ideo dicit, quia in eos temperantius vinnimus. Et, ut quid? Quasi dicat: Cur est hoc? nisi quia pastorem non cognovimus? nec reprehendit, sed quaerit quare
Abbreviated transcription (Latin):
trũi. ade ⁊ eue. preualuerunt. ut mare
mergens suꝑ nos .i. ꝓiecerunt nos in hoc exi¬
lium. Uel ita dico exaudi. licet simus indigni.
uerba. quidem miquoꝵ .i. mrali ritus ⁊ mores
parentum nr̃oꝵ. preualuerunt. s.n. quia nos
ostroꝵ gentiltum qui ut etate. ita aucdoritate
prestant pueris. pagam enim ritus suos filiis
quibus ꝓpicratur. qn ignoscit. ⁊ ueniant dat. ⁊
ideo nonꝰ oppͥmunt nos uerba un quoꝵ ꝓpicia¬

Expanded text:
est Adae et Evae, praevaluerunt, ut mare mergens super nos, id est projecerunt nos in hoc exsilium. Vel ita, dico exaudi, licet simus indigni. Verba, quidem iniquorum, id est mali ritus, et mores parentum nostrorum, praevaluerunt super nosostrorum, qui, ut aetate, ita auctoritate praestant pueris. Pagani enim ritus suos filiis quibus propitiatur quando ignoscit, et veniam dat. Et ideo non opprimunt nos verba iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
euaui oculos me¬
graduũ. Idem tytulus. qui supͣ. ⁊ idẽ senc̾
.i. oanticum ascensionis. Agcendere: aut̃
petere diuinam defensionẽ. cui nl posse
obuiate monstͣtur. qui ꝯgrue p̃missũ
gradũ sequit᷑. cui enim de mundo excũti
ꝑicula occurrũt exposcere d diuinũ au¬
pslium. Congrne gͦ qui supͣ gemekat int̃
maloꝵ insidias hic ccͣ eas orat iuuari

Expanded text:
i oculos megraduum. Idem titulus, qui supra. Et idem sensus, id est canticum ascensionis, ascendere autem petere divinam defensionem, cui nil posse obviare monstratur, qui congrue praemissum gradum sequitur. Cui enim de mundo exeunti pericula occurrunt, exposcere debet divinum auxilium. Congrue ergo qui supra gemebat inter malorum insidias, hic contra eos orat juvari
Abbreviated transcription (Latin):
lico eccłie. que est filia sion .i. spetulationis.
Sion enim interp̃tatur spetulatio. uel inpor¬
tis filie sion .i. in concordia apłoꝵ. qui sunt
porte eccłie. qura precticatio que est preter u¬
intatẽ eccłie. ianis est. uel in por.fi.si .i. in uͥ

Expanded text:
lico Ecclesiae, quae est filia Sion, id est speculationis. Sion enim interpretatur speculatio. Vel in portis filiae Sion, id est in concordia apostolorum, qui sunt portae Ecclesiae. Quia praedicatio quae est praeter unitatem Ecclesiae, inanis est. Vel in portis filiae
Abbreviated transcription (Latin):
fu. ad litt̃am curre. cum e. assentiendo.
sensu. In his duobus oninia notat crimina
aꝑte totum. uel sic. Si uide.fu. sam intel¬
lectus scripture. cur. cum eo. assentiendo. ⁊
cum adulteris. s. qui ponunt fm̃. intellecłũ.

Expanded text:
 Ad litteram currebas cum eo, assentiendo, sensu. In his enim duobus omnia notat crimina, a patre totum. Vel sic: Si videbas furem, sani intellectus Scripturae, currebas cum eo, assentiendo, et cum adulteris, scilicet qui ponunt falsum intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ideo moriti cõꝑat  sine manibus .i. sine
oꝑibus hõmũ. qi de uirgine sine iuxili se¬
iine cõceptus. Ideo adorate. qr sc̃s dñs ds

Expanded text:
Et ideo monti comparatur sine manibus, id est sine operibus hominum, quia de Virgine sine virili semine conceptus. Ideo adorate, quoniam sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuerfuate. In scismate mortuntur. qui¬
n non mutantur in melius. s in penis nec
eum hic funt. nec in resurrectione. quia
sensus ꝑfidoꝵ in cominutabił est. ⁊ non trm¬
uerunt deũ. hoc remedio conuerctur hõ.¬

Expanded text:
n schismate moriuntur, quia non mutantur in melius, sed in pejus: nec cum hic sunt, nec in resurrectione, quia sensus perfidorum incommutabilis est. Et non timuerunt Deum, hoc remedio convertitur ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ celos ⁊ montes. nec tamen dicit montes. sed
mons. idem significans singulari numero. qd̾
plurali. ficut ⁊ alibi. cum dicitur. seli enart̃.
⁊ firmamentũ annunciat. Idem significat ꝑ
latini. qui non habent talem lut̾am .s. mons.
quta qui deitit ꝑ moisen legẽ. qua terreret.
clat ⁊ ꝑ tipłos. benedictionem qua lib̾aret. qͥd¬

Expanded text:
per coelos et montes. Nec tamen dicit montes, sed mons, idem significans singulari numero quod plurali, sicut et alibi cum dicitur: Coeli enarrant, et firmamentum annuntiat ; idem significat per Latini, qui non habent talem litteram, scilicequia qui dedit per Mosen legem qua terreret, dat et per apostolos benedictionem qua liberet.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾orio eltissimi. non suꝑbus de se ut pͥmꝰ
homo. Qiuid dicet ille dño. hoc. dñe tu
es susceptor meus infirmi ad curatid̾. ⁊
refugiũ meum d̾e meus. a scculi tempe¬
state. Qui hoc dicit. totum se ꝓiecit in
eum. qui dicit. deus meus est refirgiũ me
refugiũ nicħ ẽẽ petñdũ addit. sꝑabo
ne asiq̃n de se p̃sumat. hoc si feciss adam

Expanded text:
torio Altissimi non superbus de se, ut primus homo. Quid dicet ille Domino? hoc, Domine, tu es susceptor mei infirmi ad curandum, et refugium meum, Deus meus, a saeculi tempestate. Qui hoc dicit, totum se projecit in eum; qui dicit: Deus meus est refugium meumrefugium nihil esse petendum addit, sperabo ne aliquando de se praesumat. Hoc si fecisset Adam
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. sic ⁊ sc̃i rapientur in nubibus.
eos non utelligentib exponit᷑. seten¬
sa aut̃ scͥptura. nec desunt nubes que
cuius uelocitas ꝑ pennas significatur.
s ds hanic uelocitatẽ suꝑat. qui ubioi
est p̃sens uũ uelociter currit sermo ciꝰ
tito implẽs quidꝙͥͣ uult. myst̃. penie

Expanded text:
cendit, sic et sancti rapientur in nubibus oeos non intelligentibus exponitur. Extensa est Scriptura, nec desunt nubes quae cujus velocitas per pennas signatur: sed Deus hanc velocitatem superat, qui ubique est praesens. Unde: Velociter currit sermo ejus , cito
Abbreviated transcription (Latin):
qr tn qui punis iustus es. in om̃ib ħdicit
iur iustue qui lac̾mis ꝓfluens ⁊ graui suꝑ¬
plicio delicta ꝑsoluens. non tedio uincit᷑
non labore iassat᷑ in exordio sermonis se¬
ip̃m accusans. qui uo delutͥa sua ñ respicit
inuiste se putat grauari. s borus se ac¬
cusat ⁊ digna ssbi inferti se a iusto spe¬
ꝑat dicit in quo ⁊ sperat. Sicut enĩ ui¬
stus punit sic ⁊ sustinentẽ remiuerat¬
iubes pescores se affligere. ałr ueniam
sibi arrogaret pect̃or. Et bs̃iait. pectũ
quidꝙͣ enua ab eo fit recto iuditio fit.
⁊ hec est consoło iustoꝵ. hac confessione
daniel feras. ⁊tres płi flãmat uucert̃
nio q nudatus amisso. hac ead cõfestõe
sua. tum augm̃to sibi restitui obtinut¬

Expanded text:
 tu qui punis, justus es, in omnibus. Hoc dicit vir justus, qui lacrymis profluens, et gravi supplicio delicta persolvens, non taedio vincitur, non labore lassatur. In exordio sermonis seipsum accusans; qui vero delicta sua non respicit, injuste se putat gravari: sed bonus se accusat, et digna inferri sibi a justo dicit, in quo et sperat. Sicut enim justus punit, sic et sustinentem remuneratjubes peccatorem se affligere. Aliter veniam sibi arrogaret peccator. Et bene ait, rectum. Quidquid enim ab eo sic, recto judicio fit, et haec est consolatio justorum. Hac confessione Daniel feras , et tres pueri flammas vicerunt . nioque nudatus amisso , hac eadem confessione sua cum augmento sibi restitui obtinu
Abbreviated transcription (Latin):
di uisitia᷑ : quidł eĩm pect̾is sunt ⁊ nesciũt
se ẽe quos us ꝑunit ꝓ pecc̃is uł sibi octul¬
tit᷑. ⁊ ueo sperant. Qd si in pecãis sĩt ⁊ ues¬
eis sat̾saciu̾t ⁊ iac̾mant᷑. unde uenia̾ spe¬
rãt. hoꝵ est t̾cia consoło. Prima itaq cõ¬
soło est ꝑ mĩam dei. qͣmi docemur in i̾eria¬

Expanded text:
ustitiam. Quidam enim in peccatis sunt, et nesciunt se esse, quos Deus punit pro peccatis illis sibi occultis. Et ideo sperant, quod si in peccatis sint et neseis satisfaciunt, et lacrymantur. Unde veniam sperant: horum est tertia consolatio. Prima itaque conso
Abbreviated transcription (Latin):
fessio non ẽ peccoꝵ. s iusticie dei qui iustꝰ
iustos ꝓtegit. ⁊ malos ꝑ fua malicia pu¬
nit. contra hãc laudẽ nich ualent blas¬
phemie impioꝵ. qui nolentes fire culpe¬
sue tribuere .q. peccant. mala sua ereufãt
Ini talẽs fluctuant errantes pociꝰ quã confite¬
antut deo. ut eis ignoscat. ssui autem udet

Expanded text:
fessio non est peccatorum, sed justitiae Dei, qui intus justos protegit, et malos pro sua malitia punit. Contra hanc laudem nihil valent blasphemiae impiorum, qui volentes suae culpae tribuere quod peccant, mala sua excusant t ex Deo. Hi tales fluctuant 16 errantes, potius quam confiteantur Deo, ut eis ignoscat. Qui autem videt
Abbreviated transcription (Latin):
qui nomine or̃onis intitulant᷑. ubi ñ alia
dũr qͣm que in aliis pͥs dẽa sũt. s eade̾
qr repetitone ꝯmuni ꝯsulitur infirmita¬
ti nou suꝑuatue mantur. ut repetita me¬
lius memorie ꝯmendant᷑. uiide scͥptũ est ĩ
ꝓu̾biis. thesaurus defiderabilis requiescit
more rapientis. uir aut̃ stictus gluciet
illum. Quia sapiens que audiert cogitat
⁊ retractando riumnat. stultus uero glu¬
uit .i. non cogitit .i. obliuioni dat. Et
hec sant iuuinda alalia in lege que riaut¬
minãt. ⁊ ista ĩmunda q̃ non ruminant.
ni spelurica iatuit. de quo tñ noti hic agi¬
tur. s de sigͣco. daiid enĩ sigͣt xp̃ni. spełũ¬

Expanded text:
qui nomine orationis intitulantur, ubi non alia dicuntur, quam quae in aliis psalmis dicta sunt, sed eadem quia repetitione communi consulitur infirmitati, non supervacue iterantur, ut repetita melius memoriae commendentur. Unde scriptum est in Proverbiis: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis ; vir autem stultus glutit illum, quia sapiens quae audierit cogitat, et retractando ruminat; stultus vero glutit, id est non cogitat, oblivioni dat. Et haec sunt illa munda animalia in lege, quae ruminant, et ista immunda quae non ruminant. in spelunca latuit, de quo tamen 304 non hic agitur, sed de significato. David enim signi
Abbreviated transcription (Latin):
deum. cui nemo pot̃ resist̾e .i. qui me d̃m eise
non credius. Intesligite. quod dixi .s. quod lau¬
dem uolo. s non a peccatore. Nemo dicat fibi ñ
p̃dictum ideo intessigite. nequando raprat. d̾̃s.
.i. ego ad penam. ⁊ nen fit qui eriprat. quando
drabolus rapit. deus eripit. cum deus rapit. ne¬

Expanded text:
d. cui nemo potest resistere, id est qui me Deum esse non creditis, intelligite quod dixi, scilicet quod laudem volo, sed non a peccatore. Nemo dicat sibi non praedictum. Ideo, intelligite, nequando rapiat Deus, id est ego ad poenam, et non sit qui eripiat. Quando diabolus rapit, Deus eripit. Cum Deus rapit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
diuĩ. Sextus gradus est confid̾entia fidelir¬
simi xp̃iami solidissimis montilus ꝯꝑata
ꝓsꝑitate suꝑbia ꝓuenit ut se p̃ferãt oĩb¬
hõib ꝑ suꝑbiã quib sunt infĩores ꝑ iniqͣ¬
tate̾. Inde ĩ cor durũ fit ceͣ ymbrẽ gr̃e dei
ne fructũ ferat. Quos atcendẽtes infirim ĩ
uitant quałr supͣ infirimi cuiꝰdã pedes pa¬
cem pect̃oꝵ. iudentis moti fore leguntur.

Expanded text:
Aug. Sextus gradus est confidentia fidelissimi Christiani, solidissimis montibus comparprosperitate, superbia evenit, ut se praeferant o superbiam, quibus sunt inferiores per iniquitatem. Inde etiam cor durum fit contra imbrem gratiae Dei, ne fructum ferat: quos attendentes infirmi nutant, qualiter supra infirmi cujusdam pacem peccatorum videntis, moti pedes leguntur;
Abbreviated transcription (Latin):
Sexta pars. Dicturus plagitas egipti. ꝓpter
eos factas. cõparando mraba eoꝵ beneficiis dei. di
multotiens non solum supradidtis mod̾. exac̃. e.
faceret in ina quoso. Ubi pocius timere debent.
Repetit eoꝵ infidelitatẽ. quam p̃dir̃at. quam iõ
ixpetit ut memoret. quas plagitas intulit deus eg¬
iptis. ꝓpt̾ eos unde deberent eẽ non ingrati. dem̃
eiponit. quo modo exaterbauerunt.¬

Expanded text:
Sexta pars, dicturus plagas Aegypti propter eos factas, comparando mala eorum beneficiis Dei, dicmultoties, non solum supradictis modis, exacerbavfaceret, in inaquoso, ubi potius timere deberent. Repetit eorum infidelitatem, quam praedixerat, quod ideo repetit, ut memorent, quas plagas intulit Deus Aegyptiis propter eos, unde deberent esse non ingrati. Deinde exponit quomodo exacerbaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
s in tun oꝑa. di enim tallas oꝑa tua iala
⁊ non in te reinantant mst oꝑa eius. non te
dimittat miseratõ euis. sia̾ tu non dimit¬
tum dicet. Ite maledc̃i in ignem ecͥnum et
qr miserato tua est suꝑ omia oꝑa tua. gͦ.o.

Expanded text:
sed in tua opera; si enim tollas opera tua mala, et non in te remaneant nisi opera ejus, non te dimittet miseratio ejus; si autem tu non dimitcum dicet: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Et quia miseratio
Abbreviated transcription (Latin):
mili .xͦ. non humilrati. Unde preceptum est in
lege. filiis isrł. ut non multipticarent sibi eqͦs.
crepatio strepitum habet.Strepitus uero ince¬
pationis solet extitare homines. S tantum.
pondus est intrepantis dei. quod dormitant ĩ¬
crepati.i. cor habent indurant. duricra. enĩ
cordis. obdormicio est. S quod dormientes mͦ
non sentiunt infine sentient. quia.

Expanded text:
isto, non humiliati. Unde praeceptum est in lege filiis Israel, ut non multiplicarent sibi equos crepatio, strepitum habet, strepitus vero increpationis solet excitare homines. Sed tantum pondus est increpantis Dei, quod dormitant increpati, id est cor habent induratum. Duritia enim cordis, obdormitatio est. Sed quod dormientes modo non sentiunt, in finem sentient, quia V
Abbreviated transcription (Latin):
legis. s ⁊ ip̃i feri usbent has aquas cum
tumidis onager cum lepore magna cum
ꝑuis qui signtur ꝑ bestias. sicut ꝑ ona¬
gros magni. utriq aut̃ d gentibut̃ acci¬
puintur. patabunt dico uł suscipient
insiti sua. qt alius alio capatius. aiui
mitius. qr in siti sua .i. scd̃m suam sitiꝰ.
unusqͥsq capit. temꝑata est hec aqua
omnsbus. nullum terret ut sonũ tullia¬
ne uocis. ⁊ strepitꝰ phylisophoꝵ nullur
terret. uł uestie sunt gentiles. omues
magni ⁊ ꝑui. onagri aut̃ sunt suꝑb
iuidei. Et est. expectabunt auagri .i. su
ꝑbi udei. insiti sua. bibere has aqͣs. qr
luꝑbi utei differunt bibere. usq in tem¬
pus ultimũean¬

Expanded text:
legis; sed et ipsi feri bibent has aquas cum legis; sed et ipsi feri bibent has aquas cum timidis. Onager cum lepore, magni cum parvis, qui significantur per bestias, sicut per onagros magni. Utrique autem de gentibus accipiuntur. Potabunt dico, vel suscipient, in siti sua, quia alius alio capacius, alius minus, quia in siti sua, id est secundum suam sitim, unusquisque capit. Temperata est haec aqua omnibus, nullum terret, ut sonus Tullianae vocis, et strepitus philosophorel, bestiae sunt gentiles omnes, magni et parvi. Onagri autem sunt Judaei superbi. Et est, exspectabunt onagri, id est Judaei, in siti sua, bibere has aquas, quia superbi Judaei differunt bibere usque in tempus ultimu
Abbreviated transcription (Latin):
bunt int̾ mediũ montiũ
intesligunt᷑. Ut patet in archa noe in q
omnes fu̾iit que figurat etc̃am in cuius
cõpaginis unitate omnes gentes cofugũt᷑.
sicbnusso. qͣtuor lucis qui ident ꝑsonam
p̃dicatoꝵ. Quatuor enĩ lineis ua̾s submis¬
sum est de celo petro. ubi erant omnis ge¬
neris aĩalia. Et sonuit ei uox. surge pet᷑
macta ⁊ mauduta. Omues enim mactat
petrus in eo qd̃ iuali sunt. ⁊ manducat ĩ
corpus cc̃ce trahiciendo. eluatuor liueis cu̾¬
missũ est in figura .iiii. ꝑtium orbis ubi
p̃dicaudim erat euͣngłłum ⁊ baptir andi
nomiines. ter submissũ est. ut ui nõie
tͤnitatis baps fieret. Inde .s. ex t̾nario ⁊ qͥ
t̾uario ⁊ quat̾nario. duodenus numerus
cosligitur. qui est p̾dicatoꝵ. ⁊uodeti enĩ¬
orbis cuius .iiii. ꝑtes sunt in nomine tri¬
nitatis uocatur. ut ec̃ca cong̃getur. ãs
euim erant m archa omines in disco os
suuestres asini. ꝑ quos signtur magni e¬
indonuiti de gentib qui sunt stne ingo

Expanded text:
bunt inter medium montium; intelliguntur, ut patet ex arca Noe, in qua omnes fuerunt, quae figurat Ecclesiam, in cujus compaginis unitate omnes gentes colliguntursubmisso quatuor lineis, qui gerit personam praedicatorum. Quatuor enim lineis vas submissum est de coelo Petro, ubi erant omnis generis animalia: et sonuit vox ei: Surge, Petre, macta, et manduca . Omnes enim mactat Petrus, in eo quod mali sunt; et manducat in corpus Ecclesiae trajiciendo. Quatuor lineis submissum est, in figura quatuor partium orbis, ubi praedicandum erat Evangelium; et baptizandi homines ter submissum est, ut in nomine Trinitatis baptismus fieret. Inde, scilicet ex ternario et quaternario, duodenarius numerus colligitur, qui est praedicatorum. Duodecim eniorbis, cujus quatuor sunt partes in nomine Trinitatis, vocatur, ut Ecclesia congregetur. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes silvestres asini, per quos significantur magni indomiti de gentibus qui sunt sine jugo
Abbreviated transcription (Latin):
omen illi. os. quibus tantam spem de
in corda credentium. uel corda ur̃a parate. ut
intret. quia ĩpolluta ura eiꝰ.ei. ideo iter facite.
corporis ic̃. morte quippe sua. mortem nr̃ã
consũpsit. Uñ serpcus moisi. serpentes ma¬
uidei ut communẽ hominẽ occiderunt. qui
eẽntraliter dñs est. Quod si cognouissent nũ
in tastellum. ⁊ si quid uob̾ aliquid dpxerit.
dicite quia dns his opus habet. ⁊ etiam dum
faciendo iter occurrunt tristra.¬

Expanded text:
e ad eos, quibus tantam spem dedin corda credentium. Vel corda vestra parate ut intret, quia impolluta via ejus. Et ideo iter facite, corporis vicit Morte quippe sua mortem nostram consumpsit, unde serpens Mosis serpentes mauem ut communem hominem Judaei occiderunt, qui essentialiter Dominus est. Quod si cognovissent, nunin castellum: Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite quia Dominus his opus habet . Et etiam dum faciendo iter occurrunt tristia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ cis. stetisset dico in cõfractõne .i. ĩ pla¬
ga qua erant feriendi .s. ut se obiceret
ꝓ issis dicens.. si dimittis illis hoc pocẽm
dimitte. si uero non dimittis dele me de
libro tuo. ubi monstratur qnͣtũ ualet in¬
t̾cessio sc̃oꝵ. Securus enim moyses de iusti¬
cia dei qua cum delere nou poss ĩpetrauit
ꝓnichilo habucrunt
terram desiderabilem:
ha. Quarta ꝑs. Item pec̾ca alia euure

Expanded text:
pro eis. Stetisset dico, in confractione, id est in plaga qua erant feriendi, scilicet ut se objiceret pro illis, dicens: Si dimittis illis hoc peccatum dimitte: si vero non dimittis illis, dele me de libro tuo , ubi monstratur quantum valet intercessio sanctorum. Securus enim Moses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravinihilo habuerunt terram desiderabilem.  Quarta pars. Item peccata alia enume
Abbreviated transcription (Latin):
ponens cui qͥs innotuit subdit. aut .i. ⁊
tamti facis p̃ciosũ. utiq quida ei oscerais
magnum est eĩ qd̾d̾s estiat. ⁊ tauiti fa¬
at ut ꝓ eo mictat filium uł dedi̾t cui fit¬
l̃ panis qui est pants angeloꝵ. Non eĩ si
estimat᷑ d̾t hõemut homo qui tarius e¬

Expanded text:
ponens cui quis innotuerit, subdit, aut, id estanti facis? pretiosum utique quiddam eum ostendis. Magnum est enim quod Deus aestimat, et tantum facit ut pro eo mittat Filium, vel dederit, cui fit panis, qui est panis angelorum. Non enim sic Deus hominem ut homo, qui charius e
Abbreviated transcription (Latin):
retribue. reuela. ⁊ debes. qr incola ego sum
in t̾ra. uł inqͥlinus. Non sum tiuis babył
t̃or ⁊ si non corpus hũs in celo. hoc iuistoꝵ t
tm̃ est. quibrs ꝓmissa est ec̾ua pr̃ia. unde
alibi. ꝑegͥnus sum. non sicut om̃is horninte
s sicut᷑ omnes pr̃es inei .i. uisti. et ideo qr in¬
cola sum. non abscondas. a mȩ .i. non subtra¬
has mͥ. man .⁊. eius uotum scire potes ciut¬
ł sui famudaris. abscondũtur mandata hic
qui t̾rena sapiunt. Et si ea audiunt ⁊ noxũt
Mandata dicit ꝑ que ab incolatu lberabit᷑.
diligit᷑. Ip̃ius dsłconis ꝯsłconẽ iste uolens o¬

Expanded text:
Retribue, revela, et debes, quia incola ego sum in terra, vel inquilinus. Non sum civis Babyloniae, cor, et si non corpus, habens in coelo. Hoc justorum tantum est, quibus promissa est aeterna patria. Unde alibi: Peregrinus sum, non sicut omnes homines; sed sicut omnes patres mei, id est justi . Et ideo, quia incola sum, non abscondas a me, id est non subtrahas mihi mandata tua; ejus votum scire potes cui famularis. Absconduntur mandata his qui terrena sapiunt, et si ea audiunt et norunt. Mandata dicit, per quae ab incolatu liberabitur, diligitur, ipsius dilectionis dilectionem iste volens
Abbreviated transcription (Latin):
Dsꝑsit. In multis. ⁊ dedit. gratis. pau¬
ꝑibus. ħͥon diuitibus. Ecce iste emebat
qid̾̃ non udebat. qr ille thesaurũ in celo
seruabat. qui esurire ⁊ sitire in pauꝑib
mutatis. sperat iustus ⁊ non temere.
qr disꝑsit ⁊c̃. seqͥt᷑: et iusticia. q̃i sua dedit¬
iusticia eius. est .i. ip̃e oꝑatur iusticiam
Qui enim d̾ait sua iusticia̾ oꝑatur: ⁊ hec eiꝰ
iusticia manet in secłm seculi. qr deo cu
asupbis conte̾pnebat᷑ exalcabitur in głia
qui enini hic hũslis fuit ibi pat᷑tatem ha

Expanded text:
t multis, et dedit gratis pauperibus non divitibus. Ecce iste emebat quod non videbat; sed iste thesaurum in coelo servabat, qui esurire et sitire in pauperibmutatis, sperat justus, et non temere, quia, dispersit, etc. Sequitur: Et justitia. Quasi dicjustitia ejus est, id est ipse operatur justitiam. Qui enim dat sua, justitiam operatur. Et haec justitia ejus manet in saeculum saeculi, quia Deo cusa superbis contemnebatur, exaltabitur in gloria. Qui enim hic humilis fuit, ibi potestatem ha
Abbreviated transcription (Latin):
amen. Etram hoc diligentius obseritandum¬
est. qd̾ defecerunt hum dauid filii iesse ad
sinem seꝑtuagesimi p̾mi pfalm ꝑtineat. Io
uero. qd̾ sequitur pfalmus asaph. munctum
fit sequentis.
Quam bonus isrł deus hisqͥ

Expanded text:
dici. Etiam hoc diligentius observandum, quod defecerunt hymni David, filii Jesse, ad finem septuagesimi primi psalmi pertineat: id vero quod sequitur, Psalmus Asaph, initium sit sequentis. Quam bonus Israel Deus, his
Abbreviated transcription (Latin):
que notautur tres status xp̃iane rebgionisͭ
duo in p̃senti ubi meremur. t̾cius in futuid
.s. paschã. penthetoste. scenophegia. In pas¬
cha ĩmolatur agnus. ⁊ comedebantur azima
cum lactucis agrestibus ⁊ spicas igni torre
ui panes de nouis frugibus offerebantur. ꝑ¬

Expanded text:
quae notantur tres status Christianae religionis: duo in praesenti, ubi meremur; tertius in futuro, scilicet Pascha; Pentecoste, Cenopegia . In Pascha immolabatur agnus, et comedebatur azyma cum lactucis agrestibus, vi panes de novis frugibus offeruntur;
Abbreviated transcription (Latin):
erant disꝑsi tong̾garet in uiuĩ .i. filios dei dis¬
ꝑ sus de gentib cõgregaret cum uideis. ut fi¬
eret unum ouile ⁊ inus pastor Qd̃ hic orat

Expanded text:
erant dispersi, congregaret in unum , id est filios Dei dispersos de gentibus, congregaret cum Judaeis, ut fieret unum ovile et unus pastor : quod hic orat
Abbreviated transcription (Latin):
qi tilus sonantibus moueatur. mare
.i. indilcetur mare legis .i. legalis ama¬
ritudo. ligno crucis in ea posito. q̃i lig¬
no moysi in marath. Cum enĩ uenissẽt
filii istł in maratii. ubi erant aque
amare. not potuerũt bibere p̃ ninua
amaritudine Ideoq ostendit dñs lig¬
num quo posito in marath dulcorata
est aquia. hoc est lignum crucis qd̾ le¬
galem amaritudinẽ adĩplet.qͣmͣ nul¬
ius poterat portare adimplet ⁊ miti¬
gauit. ut legis satram̃ta credentibus
qui h̾itant in eo. hoc ideo sicbdit. ut q̃
figuratim dix̾at de hominib accipias
iudicii. ubi impii timent. ⁊ ꝑlenitudo
timore. s flumina .i. boni tune plandent
mani simul i. pro bonis oꝑibus letabũt᷑
han montes exul a conspettu. do: boni .i.¬

Expanded text:
i tubis sonantibus, Moveatur mare, id est indulcetur mare legis, id est legalis amaritudo, ligno crucis in ea posito, quasi ligno Moysi in Marath. Cum enim venissent filii Israel in Marath, ubi erant aquae amarae, non poterant bibere prae nimia amaritudine; ideoque ostendit Dominus Moysi lignum, quo posito in Marath, dulcorata est aqua . Hoc est lignum crucis, quod legalem amaritudinem quam nullus poterat portare, mitigavit, ut legis sacramenta qui habitant in eo. Hoc ideo subdit, ut quae figuratum dixerat de hominibus accipias terrore futuri judicii, ubi impii timent; et plenitudo timore; sed flumina, id est boni, tunc plaudent manu simul, id est pro bonis operibus laetabuntur; nam montes exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc mundo. Uhi non est nisi ꝑegnatio.⁊ inco¬
latus. qura millus incdet cor altertus. quicqͥd
nrali cogitant absconsum est. uel ita agit de
fictis fratribus. qui latenter sub intrant. ut
tabunt uel incolent .i. ficte fub intrabunt.⁊
abscond̾. dolos. quia atudent pabam contrahi¬
re. ⁊ hr petus nocent. quam aꝑte mali. ut ⁊
tuctas. qui idrabolus erat. electus est cum aliisxxi
⁊ ad tempus intolunt. Elegit eum qui noĩtat.
non ad opus ꝓbationis. ut ceteros. s ad opus
temptacionis. ut ctaret tibi nescienti. quos
cligas solatium ut coleres sicut ille. Si enĩ
de te falsa dicunt. celum non auferunt. nec
isti nocent. ⁊ ipsi tales obseritabunt.c.m.
cin laqueos. ⁊ nocdosas facere calumpnias. qͥbꝰ
tamen ip̃i prius capiuntur. ut ꝑeant. quam
alios caprant. ut ꝑdant. uel obser .c.m .i. furẽ

Expanded text:
hoc mundo, ubi non est nisi peregrinatio et incolatus, ubi nullus videt cor alterius, quidquid mali cogitant absconsum est. Vel ita, et agit de fictis fratribus, qui latenter subintrant, ut tabunt, vel, incolent, id est ficte subintrabunt, et abscondent dolos, quia non audent palam contraire. Et ii pejus nocent, quam mali, ut et Judas qui diabolus erat . Electus est cum aliis undecim, et ad tempus incoluit. Elegit cum qui noverat non ad opus probationis, ut caeteros, sed ad opus tentationis, ut daret tibi nescienti quos eligas, solatium ut coleres sicut ille. Si enim falsa de te dicunt, coelum non auferunt, nec isti nocent. Et ipsi tales observabunt calcancubi laqueos, et nodosas facere calumnias, quibus tamen ipsi prius capiuntur ut pereant, quam alios capiant ut perdant. Vel, observabunt calcaneum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic de exetra. in qua sunt idei inter gͣs
uel quod xp̃m exetrabantur. ⁊ demencta¬
tio. quo ꝑuertunt scͥpturas. annuntrabun¬
tur ab ap̃łis aliis in exemplum ẽẽ. in consũ¬
matione. Uel annunciabunt᷑ consumnati¬
ones. alia litt̾a .i. predicabitur ab apłis. Ubi¬

Expanded text:
 de exsecratione, in qua sunt Judaei inter gentes. Vel quod Christum exsecrabatur. Et de mendacio, quo perverterunt Scripturas, annuntiabuntur ab apostolis et aliis in exemplum esse. In consummatione, vel annuntiabuntur consummationes, alia littera, id est praedicabitur ab apos
Abbreviated transcription (Latin):
dentem in ligno. ⁊ de mencdatio. qd̾. s. dedist¬
is. peccuntam custodibus. ut mentirentur.
quia inhis deprehensi sunt. ⁊ hoc totum fa¬
ctum est. in tra consummationis .i. in uindic¬
ta dei. qua consumiat. Est emi ira dei .i.
uindicta dei consummationis. quia aliqͣndo
uindicat deus. ut ꝑficrat. Est ⁊ consũpnonis.
in suꝑbra sua. in qua comp̃hensi sunt.

Expanded text:
dentem in ligno ; et de mendacio, quod scilicet dedistis pecuniam custodibus ut mentirentur ,quia in his deprehensi sunt. Et hoc totum factum est in ira consummationis, id est in vindictam Dei qua consummat. Est enim ira, id est vindicta Dei consummationis, qua aliquando vindicat Deus ut perficiat; et est consumptionis, in superbia sua in qua comprehensi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
habet locum. Abii interpreres dicunt. In falem lo¬
cus enis. s idem est quia ponitur hic interpreta¬
cio. Salem enim interpretatur pax. ⁊ habi.e.¬
insi. ũa .i. in eccłta. que non speculatur ꝑfidẽ.
uel insion .i. incontemplacione futura. quando
est. Unde sequit᷑ ꝑax pꝰ ifrł. post ea insion .i. in
contempbatione. cum facie ad faciẽ uideb. erit
Ibi confregit potencias arcũ

Expanded text:
habet locum. Alii interpretes dicunt in Salem locus ejus, sed idem est, quia ponitur hic interpretatio. Salem enim interpretatur pax. Et habiid est in Ecclesia quae nunc speculatur per fidem. Vel in Sion, id est in contemplatione futura, quando est. Quando sequitur pax, post Israel, postea in Sion, id est in contemplatione cum facie ad faciem videbitur, erit Ibi confregit potentias, arcu
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ in.sa. Non solum facit declinarẽ ꝑicu¬
la. s ⁊ salutem p̃stat. Non ideo fẽs dicit
qd̃ ip̃e aliquid fc̃s sit qd̾ aute non erat.
s qr ip̃i cum in eũ crederent qd̃ non erãt
fã sunt. hon gͦ fit deus qd̾ uon erait. sibi
s illis. Salus enim cepit eẽ conũsit. qd̃
non erat aũsis a se. dico fc̃s est in salu¬
tem. uñ qui uidebantur deficere crultãt
flicti sint. gaudia hñt spe futuri. q̃
nescientes mali qui in eoꝵ corꝑa seuie¬
bant eos tristari piitant. non sentiẽtes

Expanded text:
m, non solum facit declinare pericuiam salutem praestat. Non ideo factus dicit, quod ipse aliquid factus sit, quod ante non erat; sed quia ipsi cum in eum crederent, quod non erat facti sunt. Non ergo fit Deus quod non erat sibi, sed illis. Salus enim coepit esse conversis, quod non erat aversis a se. Dico factus est in salutem, unde qui videbantur deficere, exsultanflicti sunt, gaudia habent spe futuri, quae nescientes mali qui in eorum corpora saeviebant, eos tristari putant, non sentientes
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑ.i. sero. fant. post interfectionem xͥ.
quod ante debuissent ⁊ famem pacient᷑.¬
ut oues cognostentes se infirmos ut fani fi¬
ant. Nemo enim in fanabilior est eo. qͥ
fbrmones noscunt fanantur. Unde multꝓ¬
licate sunt infirmitates eoꝵ post. ea acceler.¬

Expanded text:
 post interfectionem Christi, quod antea debuissent; et famem patientut oves, cognoscentes se infirmos, ut sani fiant, nemo enim insanabilior est eo qui firmos se agnoscunt, sanantur. Unde, multiplicatae sunt infirmitates eorum, postea acceler
Abbreviated transcription (Latin):
manibus tractant: meliores itaz islis
sunt. seqͣ. pedes hnt ⁊ non ambilabñt. ñ cla.
in guttii .s. idioi est uestia que si non loquit᷑
clamorẽ h̃t in faucib. ⁊ notad̾. qd̾ post loqui
qd est t̾omune hominis. hoc uelius cõmune
addit. ut ꝓ bestus intełłigas dt̾m. ⁊ c̃. que su¬
pra dixit beluis cõmuris. non solum ad hoĩes
referas. naui ⁊ iident ⁊ audiunt polfacurit⁊
ambulat. ut non solum hõmes s ⁊ beluas siu¬
latris pponendas cognascas ut s pudet teado¬
rare uestrmm hec omina habentẽ. multomagt̃
pudeat te adorare mutũ. ⁊ carens uita sensuq

Expanded text:
eliores itaque illis sunt. Pedes habent et non ambulabunt, non clamabunt in gutture suo. Melior est bestia, quae si non loquitur, clamorem habet in faucibus, et notandum quod post loqui, quod est proprium hominis, hoc belluis commune addit, ut pro bestiis intelligas dictum, etc., quae supra dixit belluis communia, non solum ad homines referas; nam et vident et audiunt, et olfaciunt, et ambulant, ut non solum homines, sed etiam belluas simulacris praeponendas cognoscas: ut si pudet adorare bestiam haec omnia habentem, multo magis pudeat, te adorare mutum et carens vita sensuque
Abbreviated transcription (Latin):
i. iłta de teto orbe est dm. non tamen ibi ẽ
nifi in nocens.⁊ hoc dicit sub int̾rogatione. ut
itamos reddat. Quis asçen. in mon .do. ⁊ c̃.
ue ad lateram pessunt accipi fuꝑiora. dm̃ ẽ
t̾ra.qitam creaint. ⁊ plenitu. eius .i. om̃ ⁊¬
imino orbis terrarum .i. totus mundus. et
atur amari. uel a fluminibus. Sequitur.¬
tm̃ .s. in moote iusticie etus non est aliquis.
nisi innocens. ⁊ ad huc utitur. interrogatiõe
quis hic ponitur ꝓ raritate non impossibili¬

Expanded text:
 orbe terrarum est Domini, non tamen ibi est, nisi innocens. Et hic dicit sub interrogatione, ut attentos reddat. Quis ascendet in montem Domini? etc. Vel ad littera possunt accipi superiora. Domini est terra, quam creavit, et plenituimo, orbis terrarum, id est totus mundus, et,atur a mari, vel a fluminibus.  sed in monte justitiae ejus non est aliquis nisi innocens. Et ad hoc utitur interrogatione Quis hic ponitur pro raritate, non pro impossibili