comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scłm hoc .ii. t eqͣlem genuit pr̃ filiũ. iu¬
dicat cũ illo. Sccłm hoc gͦ dc̃m est. ꝙ in iui¬
licio ñ forma di̾: s forma filii hoĩs appare¬
bit. non qr ñ iudicabit qui dedit om̃e u¬
licium filio cũ de illo dicat filius. Est qͥ
querat. ⁊ iudicet. ¶ Sed ita acm̃ est. Pa¬
ter ñ uidicat quem ꝙͣ: s onĩe iucdicium
dedit filio. Ac si dice̾tur. Pr̃em nemo uide¬
bit in uidicio uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ: s om̃s fi¬
lium. q ⁊ filius hoĩs ÷. ut possit ⁊ ab
impiis uitłi : tum ⁊ illi uidebunt in t̃
pupug̾unt. Quod nec onicere poꝰ quam¬
aꝑte demonstrͣe uideani᷑. Pfe̾nns eiuslem
mus ip̃am fuisse cãm ut dic̾et. Pr̃ non
iudicat quemꝙͣ: s om̃e iudiciuni dedit
filio. qr iudex forͣ filii hoĩs apparebit q̃¬

Expanded text:
ium, iudicat cum illo. secundum hoc ergo dictum est, quod in iudicio non in forma dei, sed forma filii hominis apparebit, non quia non iudicabit qui omne iudicium dedit filio, cum de illo filius dicat: est qui quaerat et iudicet, sed ita dictum est: pater non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugaperte demonstrare videamur, proferamus ejusdem mus ipsam fuisse causam ut diceret: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, quia judex in f
Abbreviated transcription (Latin):
gaui eum : ⁊ ostenclam me ip̃m illi. qua¬
ꝑꝑ filius hõis iudicaturꝰ est. Nec tñ ex hu̾ͣus
nat᷑a p̾ate : s ex ea qua filius cłi÷. Et rursus
filius tłi iudicaturus ÷. nͨ tñ in ca forma
apparens in qua łs est equalis pr̃i: s in

Expanded text:
et ostendam me ipsum illi ? Quapropter Filius hominis judicaturus est, nec tamen ex humana potestate, sed ex ea qua Filius Dei est: et rursus Filius Dei judicaturus est, nec tamen in ea forma apparens, in qua Deus est aequalis Patri, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
surgẽtes om̃s hoĩes uiclerent eũ in forͣ
in qua uitłi ab om̃ib p̃. s alii ad dãp¬
clit se ip̃m illis. ñ quoniͦ ostendet se pu¬
niendis in forͣ filii hõis. ¶ Sccłm illã
uisionem bonus ÷: ẜm quam uisionẽ
tłs aꝑꝑet mundis corcle. Qm̃ qm bonus
łs irł rectis corde. Nñ aũ udicem uide¬
bunt mali: ñ eis uidebr᷑ bonus. qr ñ ad
eũ gaudebunt corde: s tunc se plangẽt
me int̾rogas de bono: Nemo bonus: nͥ
unus cłs. cum ⁊ hoĩem alio loco dicat bo¬
num ip̃e dñs. Bonus hõ inqͥt de bono
thesauro cortdis sui ꝓfert bona: ⁊ ma¬
lus hõ de malo thesauro cordis ꝓfert
mala. S qr iͤ uitam et̾nam q̃rebat.¬

Expanded text:
surgentes omnes uiderent eum in forma, surgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damndet se ipsum illis; non quomodo se ostendet etiam puniendis in forma filii hominis? 31. Secundum illam visionem bonus est, secundum quam visionem Deus apparet mundis corde: quoniam, Quam bonus Deus Israel rectis corde ! Quando autem judicem videbunt mali, non eis videbitur bonus; quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus . Cum et hominem alio loco dicat bonum ipse Dominus: Bonus homo, inquit, de bono thesauro cordis sui profert bona; et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Sed quia ille vitam aet
Abbreviated transcription (Latin):
lit ⁊ filio uitam hẽre in seniz ip̃o. Dem̃
uenit ad uisionẽ sue claritatis in qua
uentus ÷ ad iudiciũ: que uisio dĩis etͣ
⁊ impiis ⁊ iuistis. Sequitur ⁊ dicit.
cum pr̃e in occulto. Accepit aũ illam ut
boni ⁊ mali eũ uitleant uiditãtem : qr
filius hõis÷. Uisio quippe filii hõts ex
hibet᷑ ⁊ malis. Nam uisio forme di̾ fĩ
nͥ mundis corde qr ip̃i łm uidebunt .i.
tit : qr ostendet se ip̃m illis. ¶ Et itleo
uide quid sequatur. Holite mirari ħ
lud quod re u̾a miratur om̃is qui non
intelligit. Ut tło diceret patrem dedis
se potestatem ei uidicium facere t̃m
filius hominis est : cum magis quasi
hoc expectaretur ut diceret ÷ t̃m fili¬
us dei est. Sed tꝑ filium dei ẜm il qd̾
in forma dei equalis est patri: uidere
qui bona gesserũt in resur rectionẽ u¬
te: qui mala gesserũt in resur rectõem
iudicii. Ad hoc gͦ oportebat ut iõ acci¬
ꝑet illam p̾atem qr filius hõis ÷: ut re¬

Expanded text:
dit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium, quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: cum patre in occulto; accipit autem illam, ut boni et mali eum uideant iudicantem, quia filius hominis est. uisio quippe filii hominis exhibebitur et malis; nam uisio formae dei non nisi mundis corde, quia ipsi deum uidebunt, id tit, quia ostendere se ipsum illis. et ideo uide quid sequitur: nolite, inquit, lud quod re uera miramur omnis, qui non intellegit, ut ideo diceret patrem dedisse ei potestatem et iudicium facere, quoniam filius hominis est, cum magis quasi hoc exspectaretur, ut diceret, quoniam filius dei est? sed quia filium dei secundum id quod in forma dei aequalis est patri uidere qui bona gesserunt in resurrectionem uitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ forͣm łi s forͣ filii hõio apꝑebit : nͨ ip̃c
Pr̃ non uidicat quemꝙͣ : s om̃e uidictũ
dedit filio. Quod utxq ex illa loqutõne
tlc̃m sit quam sũ ꝯmemorauimꝰ: ubi ait
sic. Dedit filio hẽre uitam in seniz ip̃o. ut
sigͥficaret qr sic genuit filium. An ex iꝰ de
qua loqr apłs dicens. Propt̾ qd̾ eũ susti¬
÷ a mortuis. Ille qͥppe in foeͣ d̾ĩ eqͣlis ÷ pri
ex qua se exinnaniuit form ẜui accipiẽs: in
ip̃a forͣ ẜui ⁊ agit ⁊ patit᷑. ⁊ accipit. q̃ ꝯsequẽ¬
ter ꝯtexit apłs. Humiliauit se factus obẽi

Expanded text:
it, nec ipse Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quod utrum ex illa locutione dictum sit, quam supra commemoravimus, ubi ait, Sic dedit Filio habere vitam in semetipso , ut significaret quia sic genuit Filium: an ex illa de qua loquitur Apostolus dicens, Propter quod eum susciest a mortuis. ille quippe in forma dei aequalis est patri, ex qua se exinaniuit formam serui accipiens; in ipsa forma serui et agit et patitur et accipit, quae consequenter contexit ap
Abbreviated transcription (Latin):
ritate in qua iudicabit. ñ in hũilita¬
te in qua iuditatus ÷. Cet̾m illam dei
regnũ deo ⁊ pr̃i. in qͦ sue forme uisionẽ
ułt intelligi subiecta do uniu̾sa cãtura ⁊
li erit qͥ ei subiecit om̃ia ⁊ ut sit tłs oĩaĩ
om̃ib. Alioqͥn si filius tłi iudex in forma

Expanded text:
ritate in qua judicabit, non in humilitate in qua judicatus est. Caeterum illam Dei deo regnum et patri. in quo et suae formae uisionem uult intellegi, subiecta deo uniuersa creatura et li erit, qui ei subiecit omnia, ut sit deus omnia in omnibus. alioquin si filius dei iudex in forma,
Abbreviated transcription (Latin):
me diligit : diligetur a pr̃e meo. ⁊ ego
diligam enm ⁊ manifestabo ei me ip̃m.
Cum eẽt manifestus añ oculos hõim: nͥ
qr carnem qd̾ u̾bum in plenitudine tẽ¬
poris fc̃m erat suscipiendam nr̃e fidi por¬
rigebat. ꝓp̃m aũ u̾bum ꝑ trtł om̃ia facta
erant pͣgate ꝑ fidem m̃ti dtemplãdum
in eternitate seruabat.

Expanded text:
 diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae per fidem menti contemplandum in aeternitate servabat?
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo temꝑis: misit ds filium suũ
fc̃m minorem. ⁊ in tm̃ minorem: inquã¬
tum fcm. ⁊ in tm̃ fcm̃: inqͣntum missum
quem ditimus missum minorem. Q mͦ
gͦ añ istam plenitudinem temꝑes qua
eum nutti oportebat pͥus qrm missus esp̃
uideri a pr̃ib potuit: tum eis angłica t̃¬
dam uisa demonstrarent᷑. qñ nec mm mis¬
sus sit̃ equalis ÷ pr̃i uidebatur. Uñ enim
dit̃ philippo a quo utiq sit̃ a cet̾is ⁊ ab ip¬
sis a quib crucifixus in carne uidebatur
tanto temꝑe uobiscũ sum ⁊ ñ cognouistis
me philippe. qui me uidet uidet ⁊ pr̃em

Expanded text:
plenitudo temporis, misit Deus Filium suum plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum minorem, et in tantum minorem in quantum factum, et in tantum factum in quantum missum.quem dicimus missum minorem. Quomodo ergo ante istam plenitudinem temporis, qua eum mitti oportebat, priusquam missus esset videri a Patribus potuit, cum eis angelica quaedam visa demonstrarentur, quando nec jam missus sicut aequalis est Patri videbatur? Unde enim dicit Philippo, a quo utique sicut a caeteris, et ab ipsis a quibus crucifixus est in carne videbatur, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem;
Abbreviated transcription (Latin):
Cte ad qcł̾ missus ÷ filius dĩ inimo
u̾o ate qd ÷ missimi ẽẽ filium ilei.
Quecon pp̃ fatiendani fidem qua mun¬
dareniur ad contẽplandam u̾itadem in
reb ortis ab et̾nitate ꝓlatis: ⁊ ad et̾niti¬
tem ꝓlatis relatis. temꝑalr gesta sunt. n¬
aut testimonia missionis huus fu̾nt aut
ip̃a missio filii łĩ. S testimonia quedam
uentm prenuntiau̾nt: quedam uenisse:
testata st̃. ¶ Factum quippe c̾aturam ꝑ
quem fca ÷ om̃is c̾atura: om̃em t̾aturam
testem hr̃e oportebat. nͥ enim multis mis¬
sis p̾dicaretur unus: ñ multis dimissis
tenetur unus. Et nͥ talia eẽnt testimõia
que ꝑuis magna ẽẽ uitłentur: ñ trecłee¬
ille tta magnus ut magnos fac̾et magnꝰ
qr acl ꝑuos missus ÷ ꝑuus. Incomꝑabilr
enim maiora filii iłi fcã st̾ celum ⁊ t̾ra et
om̃ia que in eis st̃: t om̃ia ꝑ ip̃m fc̃a sũt.
qͣm signa at potenta que in eius testimo
nium ꝓruꝑunt. s tñ hõies ut ħ magna
magna tremuerunt. Cum gͦ uenit

Expanded text:
e ad quod missus est Filius Dei; imo vero ecce quid est missum esse Filium Dei? Quaecumque propter faciendam fidem, qua mundaremur ad contemplandam veritatem, in rebus ortis ab aeternitate prolatis et ad aeternitatem relatis temporaliter gesta sunt, aut testimonia missionis hujus fuerunt, aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crederetur, ut magnos faceret magnus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atque portentanium proruperunt. Sed tamen homines, ut haec magna magna tremuerunt. 26. Cum ergo venit
Abbreviated transcription (Latin):
tuimꝰ demonstrata ÷: ut quoquo mͦ se heat
ista q̃o. quam discuendam atͥore intentio¬
ne distulimus : nichil impediat quonitnꝰ
fateamur summam equalitatem patris
et filii et spiritus sandi.
capłm .x.

Expanded text:
tuimus, demonstrata est, ut quoquo modo se habet ista quaestio, quam discutiendam acriore intentione distulimus, nihil impediat quominus fateamur summam aequalitatem Patris et Filii et Spiritus sancti. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognostant te in unum uerum dm̃. Quod
tuidem arriani sic solent acciꝑe qͣ ñ sit filiꝰ
uerus cłs. Quib exclusis uidendum ÷ an u¬
telleg̾e cogamur tum ddc̃m ÷ pr̃i. Ut cognos¬
tant te unum u̾m dm̃. Tanqͣm ħ insinuare
uolu̾it. qr ⁊ solus pr̃ ds uerus÷. Ne ñ intel

Expanded text:
ut cognoscant te unum uerum deum. quod quidem Arriani sic solent accipere, quasi non sit filius dei uerus. quibus exclusis uidendum est, an intellegere cogamur, cum dictum est patri: ut cognoscant te unum uerum deum, tamquam hoc insinuare uolu
Abbreviated transcription (Latin):
bonus. sapiens. beatus. uerus.
magnitudo eiꝰ ÷: que sapĩa. Non eĩm
mole magnꝰ est ⁊ s u̾tute. W cadem
bonitas: que sapĩa ⁊ magnitudo ⁊
cadem u̾itas: que illa om̃ia. st̃ ñ est
ibi aliud beatum cẽ: ⁊ aliud mag¬
num. aut saptentem aut u̾m aut
bonum eẽ. aut om̃mno ip̃m ẽẽ. Nec qm̃ tͥni¬
tas est: sõ triplex putandus ÷. Alioquin
minor erit pr̃ solus. aut filtus solus : qͣm

Expanded text:
bonus, sapiens, beatus, verus, magnitudo ejus est, quae sapientia. Non enim mole magnus, sed virtute. Et eadem bonitas quae sapientia et magnitudo; et eadem veritas quae illa omnia. Et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum aut sapientem, aut verum, aut bonum, aut omnino ipsum esse; nec quoniam Trinitas est, ideo triplex putandus est. Alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Ax ista p̾cellit sicut scptum ÷ om¬
nem intllc̃m n sciri a nobis nͥ cũ
id concordando nobiscũ: llam ibi sem¬
per pax est ⁊ int̾ se unulsis intellcũa¬
libus c̾aturis ⁊ tum suo c̾atore. que
nr̃m ÷ non eoꝵ qui sꝑ uident faciem
bis intellcũs humanus: ex ꝑte scimus
⁊ iudemus nunc ꝑ speculum in enig¬
mate: cum u̾o equales angelis clĩ fueri¬
nius: tunc quemad̾m ⁊ ip̃i uidebunꝰ
tum eos dilecturi sumus: qnͣtum ab
eis diligimur. ¶ Itaz pax eoꝵ nota
nobis erit: qr ⁊ nt̃a talis at tanta e¬
rit nec p̾cellet tunc intellt̃m nr̃m.
Dei u̾o pax que illic est erga eos et
nr̃m ⁊ illoꝵ intllt̃m siue ilubitatione
precellet. De ip̃o quippe beata est rã¬
nalis cͥatura queton beata est : non ipse de
illa. Unde sctłm hoc melius accipr̃ quod sꝙͥ¬
tum est. Pax lĩ que p̾cellit omẽm intellc̃m
Ut in eo qcł dix̃. Ounem. Nec ip̃e intellcũs
scõꝵ angeloꝵ ẽẽ possit exceptus: s di soliꝰ.

Expanded text:
ax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae nostrum, non eorum, qui semper vident faciem sit intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus per speculum: in aenigmate . Cum vero aequales angelis Dei fuerimus, tunc, quemadmodum ipsi, videbimus tum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligemur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis, ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum. Dei vero pax, quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellit; de ipso quippe beata est rationabilis creatura, quaecunque beata est; non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, pax Dei, quae praecellit omnem intellectum, ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorum Angelorum esse possit exceptus; sed Dei solius:
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ qui diligunt. ¶ Hec ÷ aũ uera lil¬
lectio. ut inħentes u̾itati uste uiuamus
⁊ sõ otempnamus om̃ia mortalia p̾ amo¬
re hõim quo eos uolumus iuste uiuere
Ita enim ⁊ mori ꝓ fr̃ib utili ꝑati eẽ po¬
tradidit ł tlocuit. Pum etum tluo p̾cepta
sint in quib tota lex peniet ⁊ ꝓpħe ali
lectio fłi ⁊ dilectio ꝓrimi. Non unmn̾ito
pleꝵ q scͥptura pro utroq unum ponͤ
siue tm̃ cli̾ sicuti ÷ illud. Scimus qm cli
ligentib dm̃ om̃ia coꝑant᷑ in bonũ. De
it̃m. Qͥsquis aũ tliligie tłm: hic cognitꝰ
est apud ab eo. ⁊̃ illud. Qm̃ caritas cłi dif¬

Expanded text:
cuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse pocepta sint in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et dilectio proximi ; non immerito plerumque Scriptura pro utroque unum ponit: sive tantum Dei, sicuti est illud, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum ; et iterum, Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est a
Abbreviated transcription (Latin):
in utroq p̾cepto lex pendeat ⁊ propħe.
S ⁊ hoc iõ qr ⁊ qui ꝓrimũ ililigit: conse¬
truens ÷ ut ip̃am precipue dilectionem
cdiligat. D̾o aũ tlilectio ÷. E trri manet
in dilectõe : in tło̾ manet. ꝯseqñs gͦ ⁊ ut pre¬
cipue tłm cliligat.¶ Quapp̃ qui querũt
łm ꝑ istas potestates que mundo p̾sunt
uł ꝑtib mundraufu̾ntur ab eo. longeq
iactantur. ñ int̾uallis locoꝵ: s iliu̾sitate
affc̃uum. Ext̾iuis enim conantur ire ⁊ u¬
tunt que humana miratur infrrmitaorã
imitant᷑ pietatem qua liuina reqicies oꝑa¬
tur. Maluit enim suꝑbe hoc posse td̾ ange¬
lus : qͣm deuote hoc ẽẽ qtł angłs. Non eñ
scs̃ qruisqͣm potestate sua gaulet : s eius
a quo ht̃ posse qͥdquia ꝯgruenter potest¬
& nouit potentius ẽẽ ouingi ouĩipoten
pia uoluntate quam ꝓpͥa uoluntate pis

Expanded text:
in utroque praecepto Lex pendeat et Prophetae. Sed et hoc ideo, quia et qui proximum diligit, consequens est ut et ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et itent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate pos
Abbreviated transcription (Latin):
fortis est ÷ R in tumerabilr̾ ita loquimur.
Non ita sic intelligamꝰ ẜm ymaginem eiꝰ
qui c̾auit eũ: qͣi alia sit ymago ẜm quã
renonat᷑. non ip̃a que renouat᷑.¬
sne ista renouatõ non mom̃to uno
Fit ip̃ius oi̾t̾sionis: sic̃ momento uno
fit illa in bap̃o renouatõ in remissiote
om̃ium pcc̃oꝵ : n enim uł unum qͣntulũ¬
ton reman qd̾ non remittat᷑. s quem¬
acłm aliud ÷ car̾e febrib : aliud ab inf̾m̾i¬
tate que febrib fcã est reualesce̾. Itemq
aliud est infixum telum de corꝑe demere:
alud uulnus qd̾ eo fcm̃ est scdã tãtione
sanare. Ita pͥma cãtio est tãm remouere
langoris qdͣ ꝑ om̃ium fit indulgentiam
pcc̃oꝵ. Scclã ip̃m sauare langorem: quod
fit paulatim ꝓficiendo in renouatõnem
huĩ ymaginis. que dito demonstntur
in psalmou̾ legr᷑. Qui ꝓpitius fit om̃ib
inquitatib turs : qd̾ fi̾t in bap̃o. Deinde
sequitur. Qui sanat om̃s langores tuos:

Expanded text:
fortis est? Et innumerabiliter ita loquimur. Non itaque sic intelligamus, secundum imaginem ejus qui creavit eum, quasi alia sit imago secundum quam renovatur, non ipsa ne ista renovatio non momento uno fit ipsius conversionis, sicut momento uno fit illa in Baptismo renovatio remissione omnium peccatorum: neque enim vel unum quantulumcumque remanet quod non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est causam removere languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum; secunda ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ;
Abbreviated transcription (Latin):
bent aplĩ testimonia que paulo ante me¬
tate u̾itatis que de die in diem ꝓficiendo
renouatur : tnͣffert amorem a temꝑa¬
lib ad et̾na. a uisibilib ad intelligibilia.
a carnalib ad spiricalia rac ab istio cupt¬
iditatem frenare at minuere: illis que
se caritate alligare ililigenter insistit.
Tantum qũ facit qntum diumitꝰ aduiua¬
tur Dei quippe scia est : sine nicħ po¬
testis fat̾e. In quo ꝓfcũ ⁊ accesfu tenentẽ
mediatoris fidem: tum dies uite huiꝰ ul¬
tinius quemq comꝑerit ꝑlucendus ad
iñni queni coluit. ⁊ ab eo ꝑficiendus exti¬
pretur ab angelis scĩs ÷ incorruptibile coꝰ
in fine setuli non ad penam sed ad glori

Expanded text:
quae paulo ante commetate veritatis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine me nihil potestis facere . In quo profectu et accessu tenentem Mediatoris fidem cum dies vitae hujus ultimus quemque compererit, perducendus ad Deum quem coluit, et ab eo perficiendus excipietur ab Angelis sanctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad glori
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tuntur ad dñm : ab ea deformitate qua
ꝑ cuptditates seculares ꝯferbantur huic
seculo. refoͣntur ex illo. audientes apłm
dicentem. Nolite ꝯforͣri. huic setulo : s refoe¬
manũ in nouitate mentio ur̃e. ut incipi

Expanded text:
vertuntur ad Dominum ab ea deformitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut inci
Abbreviated transcription (Latin):
Ni u̾o non oꝑatur ⁊ tanĩ uidet qł
oꝑandum sit: ip̃e ÷ qui ab illa luce
au̾titur. a qua tam̃ tangitur. Q̾ autem
nec uidet quemadm sit uidendũ: excusa¬
biluis quidem p̃cat. qe non est tnͣsgissor¬

Expanded text:
i vero non operatur, et tamen videt quid operandum sit, ipse est qui ab illa luce avertitur, a qua tamen tangitur. Qui autem nec videt quemadmodum sit vivendum, excusabilius quidem peccat, quia non est transgressor
Abbreviated transcription (Latin):
scit sRobrem hunc oculum in suꝑiori diuisiõe
illo alt̾o sensui non nim̾ito peiore enim te nõ
malignior fit. s qr ꝑiculosior. Iguorantia qͥp¬
pe suꝑiorem: set̾itas signiorem fatit non necͥ¬
orem. Est tam̃ ex hoc ꝓtul tlubio det̾ior. qr ille
nem. Iste ⁊ falsam tonsideratõem. Ille u̾o taret
e duob bonis bono ⁊elo: iste ⁊ u̾o iudicio. Ex
hoc ita pessimo ocło qui neutꝵ bonum ht̃: ⁊¬
item ex illo optimo qui neutro taret scientũ:
corꝰ auit lute ꝑfundi. Nam reqͥruntur iłuo qͦ¬
rum neutet utꝵq aut bonum ht̃ aut ma¬
lum. ⁊ si ex ꝑte possunt: non tam̃ toti suffi

Expanded text:
scit. Quamobrem hunc oculum in superiori divisione scit. Quamobrem hunc oculum in superiori divisione illo altero censui non immerito pejorem, non quia malignior sit, sed quia periculosior. Ignorantia quippe securiorem, securitas segniorem facit, non nequiorem. Est tamen ex hoc procul dubio deterior, quod ille nem; iste et falsam considerationem. Ille uno caret e duobus bonis, bono zelo; iste et vero judicio. Ex hoc itaque pessimo oculo, qui neutrum bonum habet, et item ex illo optimo qui neutro caret, sentienducorpus, aut luce perfundi. Nam reliqui duo, quorum neuter utrumque aut bonum habet, aut malum; etsi ex parte possunt, non tamen toti su
Abbreviated transcription (Latin):
trͣm hoc in nlło penitus apparcat bonus
s sit utro bono natuus tam uidelic u̾i noti¬
cia qm ⁊ beniuolentia. Aluis ÷ itaz bonus¬
dtm̃ ÷ falli pronus de quo ꝓph̾a. Efferam
ingͥt qͣi columba secucta non hñs tor. Aluis
is quem dñs simplitem dicit. Tam̃ uet fal¬
lere fatilis qm nec falli. De quo ⁊ apłi dc̃ẽ¬
tur tum eis lr᷑. Estote prudentes sicut se¬
pentes: ⁊ simplites situt columbe. R Itẽ
tentõres eẽ filiis lucis in gñatõe sua. Et
tiam: ⁊ ignorantia malitiam oꝑit. itau̾
sepe nesciens ⁊ malum qd̾ uult non fati¬
at. ⁊ bñfatiat qd̾ non uult. Obscuratum
nempe ÷ insipiens tor eoꝵ qui istius mod
sunt: ⁊ qĩ iam trad̾iti in reꝓbũ sensum
bonuni omnino nec dilig̾e nec disc̾nere queunt.
De talib sc̃ͥptum est. Inpis tum uen̾it in pro¬
fundum maloꝵ contempuit. Nam qui hi ÷ cau̾e¬
ꝓfc̃o malum nec uult. ⁊ iam si possit nec siue

Expanded text:
aquam, hoc est, in nullo penitus appareat bonus; aquam, hoc est, in nullo penitus appareat bonus; sed sit utroque bono vacuus, tam videlicet veri notitia, quam et benevolentia. Alius est itaqust, falli pronus, de quo propheta: Ephraim, inquit, quasi columba seducta, non habens cor . Alius is quem Dominus simplicem dicit, tam nec fallere facilis, quam nec falli, de quo et Apostoli docentur cum eis dicitur: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae. 40. Et item dentiores esse filiis lucis in generatione sua. Et ntiam, et ignorantia malitiam operit, ita ut saepe nesciens et malum quod vult non faciat, et bonum faciat quod non vult. Obscuratum nempe est insipiens cor eorum qui istius modi sunt, et quasi jam traditi in reprobum sensum, bonum omnino nec diligere, nec dignoscere queunt. De talibus scriptum est: Impius cum venerit in profundum malorum, contemnit . Nam qui hucto malum nec vult, etiam si possit; nec si velit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunt: ⁊ tluo illa mala que tam falli qm fallere
faciunt. Duo sunt media. Unum truidem boñ
ꝑ quod otulus uit̾ior ⁊ si falli queat ignorantia
ueri zelo tameu boni fallere penitus non consen¬
tit. Alt̾m u̾o malum ꝙ licet u̾i notitiam nou ii¬
ꝑcliat ⁊ amorem tam̃ boni p̾ malitia minime
tescit. ẜm hoc duplex maluni ⁊ illud idem ge¬
minum bonum quadi ifartam diuidamus cca¬
lum cordis. in bonum ⁊ meliorem: In malũ ⁊
peiorem. ⁊ subdamus exemplo. Est qrui bont̃
diligit: ⁊ malum nescius agit. Hi bonus qui
tem est oculus qr prius non tam̃ simplex qr
cecus. ⁊ est qui bonum ⁊ libenter agit ⁊ pru¬
otłm tłi cum respitit sĩ filios hõim ut uidat
si est nitelligens aut requirens tbm̃. Eit econ̾¬
rio gni bonum minime tliligens: ex malitia
guidem ꝑu̾sus ÷. s sapiens ut fatiat inalum
ꝑ ignor antiam cetus non ÷. quem qurdemid̾
ad suum malum non desit botrum id est sc̃ia

Expanded text:
nunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere nunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere faciunt, duo sunt media: unum quidem bonum per quod oculus interior, etsi falli queat ignorantia veri, zelo tamen boni fallere penitus non consentit: alterum vero malum, quod licet veri notitiam non impediat, amorem tamen boni prae malitia minime tescit: secundum hoc duplex malum, et illud item geminum bonum, quadrifariam dividamus oculum cordis, in bonum et meliorem, in malum et pejorem. Et subdamus exempla. Est qui bonum diligit, et malum nescius agit. Hujus quidem bonus est oculus, quia pius: non tamen simplex, quia caecus. Et est qui bonum et libenter agit, et pru cum respicit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum . Est e contrario qui bonum minime diligens, ex malitia quidem perversus est: sed sapiens ut faciat malum, per ignorantiam caecus non est. Quem quidem ideo ad suum malum, non desit bonum, id est scien
Abbreviated transcription (Latin):
uo ut int̾ior otulus u̾e simplex sit: ctuo illa orbi¬
tror oẽ nctͣria. taritatem in intentõe: et in eledi¬
one u̾itatem. Nam si bonum quidem tliligat ⁊
si u̾m non eligat ⁊ ht̃ quidem delum cłi s non ẜ¬
scĩami. D̾ nescio quemadm uditio u̾itatis uera
possit cum falsitate simplicitas. Uolens ilenit
neminem satis eẽ posse simplicem sciret. Qũs
deniq u̾e simplex otulus erit tum ignorantia
ignorat u̾itas. Sͥptum est enim. Ignorans ig¬
norabitur. Patet gͦ laudabilem illam ⁊ a ilño
laudatam simplititatem abs hiis tluob nonc̃e
bonts. Beniuolentia at prudentia ut oculis ui¬
delicet cordis non solum puis quit falle̾ nolit: s
⁊ tautus sit qui falli non possit. Ect̾m sic̃ otłm
simplicem duo ista fatiunt bona. amor bonie ⁊
tognitõ ueri. Sic neqͣm oculum duo e regione
mala constituunt. Cctitas qua fit ut u̾itatem si
agnoscat: ⁊ ꝑu̾sitas qua ut tliligat initͥtatem.
Porro int̾ hec luo bona que ñ falle̾ nec falli si¬

Expanded text:
vero ut interior oculus vere simplex sit, duo illi esse arbitror necessaria, charitatem in intentione, et in electione veritatem. Nam si bonum quidem diligat, sed verum non eligat; habet quidem zelum Dei, sed non iam: et nescio quemadmodum judicio Veritatis vera esse possit cum falsitate simplicitas. Volens denique neminem satis esse posse simplicem sciret. Quomodo denique vere simplex erit oculus cum ignorantia ignorat veritas? Scriptum est enim: Ignorans ignorabitur . Patet ergo laudabilem illam et a Domino laudatam simplicitatem absque his duobus non esse bonis, benevolentia atque prudentia: ut oculus videlicet cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli si
Abbreviated transcription (Latin):
id ip̃m ⁊ capientes ⁊ respuentes tam leuti
tr̃m ⁊ iprõnabiłi quales utiq non pancos
freg̃nter excipimur qͥ una uix hora inuis
luntate una durantes aura leuitatis ĩpi¬
si uagi ⁊ instabiles hc̃ illac uelud hebris
mutant. Mutant ꝓ exꝑim̃to uidicum
mimo sine iutlĩo fluctuantes. ⁊ tumultu¬
antes tot de se tonsilia p̾sumunt qͦt locare¬
hñt fasticdientes. ⁊ qũo ego ait aͥs ꝓfessus
quid nͥ peiero qi non multomagis heis
mum ineam pͥorem que me ex sctulo fugiẽtem
excepit. initiauit ad bonum. signauit in salu¬
tem molestiis fr̃ĩb mobediens sentori stabilita¬
tis. insuꝑ p̾uaricans attum ⁊ pͥmam trritam
facieno fidemr: uerũptam̃ neutra uista q̃ri¬
monia est. Nam trut se tõ ꝑiurum putat t
ad purum r̾m non obseruat. Urͣ mͥ non sat̃

Expanded text:
t irrationabiliter. Quales utique non paucos frequenter experimur qui 810 una vix hora in una voluntate durantes, aura levitatis impulsi, vagi et instabiles hac et illac velut ebrii nutant, mutantque pro experimento judicium, imo sine judicio fluctuantes et tumultuantes tot de se consilia praesumunt quot loca rehabent fastidientes. » Et quid nisi pejero? Quasi non multo magis habeas mum meam priorem, quae me de saeculo fugientem excepit, initiavit ad bonum, signavit in salutem; molestus fratribus, inobediens seniori, stabilitatis insuper praevaricans pactum, et primam irritam faciens fidem? Verumtamen neutra justa querimonia est. Nam qui se ideo perjurum putat, quod ad purum  al.
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo mittens manum suam ad oatrum et
respiciens retro aptus ÷ regno tłi. Pꝰ rescͥbat
ꝓtude stabilitatis pactum om̃is deinceps re¬
missio detensui. contentõso discessui. uago et
turioso liscursui. tociꝰ deniq in constantie le¬
uitati. Nontam̃ hiis que in ꝓfessionis sequn¬
tur: in hoꝵ uitelicet comu̾sioni ⁊ obedĩe que
scd̾m regłam sit. Nam si hec ibidem ꝓ impro¬
bitate nimiꝵ at irreligiositate coh̃itantiũ
optiu̾e forte nequiu̾int: duce sꝑu lib̾tatis tna¬
re indubitanter suadeo ad alium locum uͥ non
impediatut homo reclere deo uota sua: que
distux̾unt labia sua. Eqruidem titm scõ santꝰ

Expanded text:
Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Praescribat proinde stabilitatis pactum omni deinceps remisso descensui, contentioso discessui, vago et curioso discursui, totius denique inconstantiae levitati; non tamen his quae in professionis setur, morum videlicet conversioni, et obedientiae quae secundum Regulam fit. Nam si haec ibidem, pro improbitate nimirum atque irreligiositate cohabitantium, obtineri forte nequiverint; duce spiritu libertatis transire indubitanter suadeo ad locum alium, ubi non impediatur homo reddere Deo vota sua, quae distinxerunt labia sua. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
pla. exceptio ꝓide cist̾cientib ⁊ qrui illoꝵi
forte ritu non tam uiu̾e stł̃m regulam ꝙͦ
ipsam ex uitegro pure ad litt̾am uti se sane ꝓfes¬
sos eẽ putant. ten̾e turant de cet̾o neminem obe¬
dient̾enlegentem tͦris moueat sollempnis q ꝓ¬
fessio in qua nou sit de tota tꝰ ꝓmissio. In hiies
tum taxat monast̾iis in quib ordo ⁊ tliscipli¬
na scrutatur tum bonis consuetudinib: sal¬
ua gͥ sua cuiq manet in tenobiis bñ ordina¬
tis ꝓfessio tm̃ si sana fu̾it ⁊ intentõ. deterum

Expanded text:
. Exceptis proinde Cisterciensibus, et qui illorum forte ritu non tam vivere secundum Regulam, quam ipsam ex integro pure ad litteram uti se sane professos esse putant tenere curant: de caetero neminem obedienter degentem regularis moveat solemnisque professio, in qua non fit de tota Regula promissio, in his duntaxat monasteriis, in quibus ordo et disciplina servatur cum bonis consuetudinibus. Salva igitur cuique sua manet in coenobiis bene ordinatis professio, tantum si sana fuerit et inten
Abbreviated transcription (Latin):
tu qd̾ ex discessu deliq̃rit: prudent̾ au̾tat.
Qͥ hoc togitat scandalum scandalo non bũ
emendari: qualis deniq emendatõ erit si ut
aliis scandalum tollas.alios scandalizas. Qrͣ
uenalius qd̾ fcm̃ sit intentõe ꝓfitiendi i
melius tͣm trd̾ fac̾e togeras ad det̾ius apos¬
tatando. S ante quoz licet non sine scanda¬
la tutius tuam sine lubro ad ial qd̃ putasti
melius sequtus es conscĩam quam in. priori
tatiuncule contlusione ⁊ qui ꝓpͥa impellentemꝯ¬
scĩa suum tleserit lotumi ne suum ty putat dese¬
rat uotũ non deserentem non sꝑuat. ⁊ qui secu
preuidicio sanius sentientis

Expanded text:
tu quod ex discessu deliquerit: prudenter advertat tu quod ex discessu deliquerit: prudenter advertat qui hoc cogitat, scandalum scandalo non bene emendari. Qualis denique emendatio erit, si ut aliis scandalum tollas, alios scandalizas? Quanvenialius, quod factum est intentione proficiendi in melius, quam quod facere cogitas ad deterius apostatando. Sed et ante quoque, licet non sine scandalo, tutius tuam sine dubio ad id quod putasti melius, secutus es conscientiam, quam si in priori tatiunculae conclusione, ut et qui propria impellente conscientia suum deserit locum, ne suum quod putat deserat votum; non deserentem non spernat: et qui securpraejudicio sanius sentientis.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾at quidem. s non solu̾at sit̃ non laudo tꝑ eg̃¬
drͣ ita ut regrediatur non consulo⁊ s tantum
ad remotum ignotum q monast̾rum migra¬
manifeste ꝓmntiat qui se ip̃m non iudicat
in eo ꝙ probat. tam̃ ex nr̃i auctoritate magr̃i
qui talem ⁊ sustipi deb iub ⁊ uetini uruentũ
quo bonum ⁊ utile suasione allici ꝓfessione
ligari. Deniq suadeatur ei inqͥt ut stet.⁊ ne
forte pͥoris sui monast̾ii memor remordẽte ut
assolet conscĩa incipiat denuo tlerupta stabili
riam ꝓfert sm̃am ditens. U̾q enimi unt tło
seruitur ⁊ uni regi militatur. Porro de uiti¬
nio ꝓhib qd̾ iubet de ꝑegͥno uitinitas inter
monast̾i̾a comes scandali rixe mati̾a sit si ⁊̃¬
alt̾itrum retiꝑe monathos atquienꝰint abs¬
q mutuo ilum taxat assensu. Qed tociẽs eqͥ¬
dem exꝑimur quotiens talis uspiam mona¬
cordatõ scandali td̾ discedens fr̃ĩb quos dese¬
ruit fecit. ⁊ qr oportuit emendari suo redi¬

Expanded text:
verat quidem, sed non solverat: sicut non laudo quod egreditur, ita ut regrediatur non consulo, si tamen ad remotum ignotumque monasterium migramanifeste pronuntiat, qui se ipsum non judicat in eo quod probat : tum ex nostri auctoritate magistri, qui talem et suscipi jubet, et retineri; inventum quoque bonum et utilem suasione allici, professione ligari. « Denique suadeatur, » inquit, « ut stet . » Et ne forte prioris sui monasterii memor, remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitriam profert sententiam, dicens: Ubique enim uni Deo servitur, uni Regi militatur. Porro de vicino prohibet, quod jubet de peregrino: ne vicinitas inter monasteria fomes scandali, rixae materia sit, si alterutrum recipere monachos acquieverint absque mutuo duntaxat assensu. Quod toties equidem experimur, quoties talis uspiam monacordatio scandali, quod discedens fratribus, quos deseruit, fecit; et quia oporteat emendari suo redi
Abbreviated transcription (Latin):
lĩia sui sentoris egrediatur. egressus tam̃s
melus inuen̾it ⁊ edeg̾it: meo tu thominis iã
consilio non regredĩ ad inf̾u̾s bonun qd̾ ix¬
liquerat ⁊ contempserat ꝓ meliori. Preser¬
tun si alud meluis tale fu̾it qd̾ eiꝰ pyime ꝓ
ne qua ue intentõe altiora seu artiora pre¬
sumpserit. Nam ad infi̾ora iam uł ad rẽis¬
ora me consulente nequaqͣm apostatabit Si
uon tam̃ liti prioris uicina reuotetur: qͥa
deuoto monastio nec retinĩ quis rꝰuiter põ
te manifestius in exemplis hꝰ sm̃e ratoem.¬
Forte uult ailicͥs alecliuta sensib instttutio
ad cisitiencium sese sthgere patiꝑtatem di¬
gens pͥ sllis nimiꝑ consuetutlinib magio
regło puritatem. Si me consulit ÷ non con¬
siło si non sane il alb̾is sui usur parit asse¬
su. Sẜ obrem pͥmo pp̃ scandalum ip̃oꝵ q̃s
Aeserit: tdeiñ qr t̾ta ꝓ tlubiis relimqruer

Expanded text:
entia sui senioris egredietur. Egressus tamen, si melius inventerit et elegerit, meo nihilominus jam consilio non regrediatur ad inferius bonum, quod reliquerat et contempserat prae meliori: praesertim si illud melius tale futione, quave intentione altiora seu arctiora praesumpserit: nam ad inferiora jam vel remissiora, me consulente, nequaquam apostatabit: si non tamen loci prioris vicinia revocetur, quia de noto monasterio nec retineri quis regulariter potest, te manifestius in exemplis hujus sentetutis ad Cisterciensium sese stringere paupertatem, eligens prae illis nimirum consuetudinibus magis Regulae puritatem. Si me consulit, non consulo, si non sane id abbatis sui usurparit assensu. Quamobrem? Primo propter scandalum ipsorum quos deserit. Deinde quia certa pro dubiis relinquere
Abbreviated transcription (Latin):
ditõib legis imposite ⁊ non sponte ⁊ ꝑfectõis
uos consiliis ⁊ suastonib mantipatio lib̾i qui¬
tem estis a delicto: non tam̃ ꝓ m̾ito glõsi eua¬
sistis penam s non atqͥsistis coronam. Que
iniuincta fu̾int ⁊ formidare ultoẽm de tnͣs gres¬
stone ⁊ de obseruatõe sꝑare remun̾ationem.
Fa pp̃ in talib gn̾alis hec rꝰ teneatur. tit in dif¬
ficiliorib quidem agendis obeditõ gratior qͣm
granior pͥuaricatõ iudicetur. ⁊ in facilioribus
nniuscq honosis contemptus dampnabilior
qͣm actus laudabilior extimetur
nenda sit ip̃a quc in ꝓfessione fm̾ari solet lo¬
ti stabilitas. ⁊ quib. Si quib taiñ ex caĩs rũ¬
pere ran̾sam uł liceat cuiqͣm uł expediat: ⁊ hec¬

Expanded text:
sitae legis, et non sponte etiam perfectionis vos consiliis et suasionibus mancipatis; liberi quidem estis a debito, non tamen pro merito gloriosi: evasistis poenam, sed non acquisistis coronam. Quaeinjuncta fuerint, et formidare ultionem de transgressione, et de observatione parare remunerationem? Eapropter in talibus generalis haec regula teneatur, ut in difficilioribus quidem agendis obeditio gratior, quam gravior praevaricatio judicetur: et in facilioribus minusque onerosis contemptus damnabilior, quam actus laudabilior aestimeturnenda sit ipsa, quae in professione firmari solet, loci stabilitas, et quibus si quibus tamen ex causis rumpere illam vel liceat cuiquam, vel expediat.
Abbreviated transcription (Latin):
q preceptis qnͣtum obedĩa ualet: tm̃ grauet
mobedĩa. Ut u̾bi grã uł abraham deunmolan¬
do filio.uł ille nescio quis de filio itl idem furi¬
is intendiis exponendo tm̃ diuine indignatio¬
nis ⁊ ultionis m̾ito incͣrissent si non obedisset̃
qͣntum lauidis ⁊ gratis receꝑunt ꝓ eo t obedi¬
non ⁊ ita. Etum u̾o constat non ulla net fieri
sine rꝰ: ⁊ posse non fi̾ sine tulpa. Io̾ si fiãt dig¬
na ẽẽ premiis : non tam̃ suppliciis si non fiãt.
Nam ⁊ non tange̾ młrem m̾iti est in mecdiotͥs:
⁊ ulłus tam̃ delicti ꝓpͥam ampledi coniugem is
dampnant contẽptorem ⁊ auctorem non głifi¬
cant. Talia st̃ quecon cliuiitꝰ lege publica im¬
ponuntur hominib sine guib non saluari pꝰ¬
sunt. Hinc illud apꝰ gentile. Non feci furtũ.¬
non pasces in crute coruos. S in eũngdio. Ei dili¬
gitis eos qui uos ibiligunt quam incedem hẽbitiᷤ.
s si salutan̾itis frẽs ur̃os tm̃: quid ampliꝰ fati¬

Expanded text:
is quantum obedientia valet, tantum gravet inobedientia: ut verbi gratia, vel Abraham de immolando filio , vel ille nescio quis de filio itidem furni incendiis exponendo , tantum divinae indignationis et ultionis merito incurrissent, si non obedissent, quantum laudis et gratiae receperunt pro eo quod obedinon est ita. Enimvero constat nonnulla nec fieri sine gloria, et posse non fieri sine culpa; ideoque si fiant, digna esse praemiis, non tamen suppliciis si non fiant. Nam et non tangere mulierem, meriti est non mediocris; et nullius tamen delicti propriam amplecti conjugedamnant contemptorem, et auctorem non glorificant. Talia sunt quaecumque divinitus lege publica imponuntur hominibus, sine quibus nec salvari queunt. Hinc illud apud gentilem: Non feci furtum.Non pasces in cruce corvos. Et in Evangelico: Si diligitis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? et si saluta
Abbreviated transcription (Latin):
tlitur. Sed malum est: est enim falsum. Pcc̃m
gͥ est utrum. õ ꝓude complectit᷑ presens ca¬
pitulum. Ome truod non est ex fide. pectatum
W totam uidelitet maliciam ⁊ deceptam innotẽ¬
tiam. qr qd̃ a nesciente fit ⁊ bonum ꝓrsus con¬
tempnat intentõ praua: ⁊ malum penitus nĩ¬
excusat recta. Siue ita malum putes bonum
qd̃ forte agio siue bonum malum qd̾ oꝑarie :
utrum pcc̾m est. qr neutꝵ ex fide: licet sane
ad modum leunis peccetur. ubi sana intentõe
comprehensibilis actio foris apparet: qͣm ubi
minime est. Q pacto gͦ bonum non purum
puro malo non comꝑabr᷑. In efficentia hec est
ut tam efficax ad bonum illuã sit qm ad bomĩ
istud. ⁊ hec suꝑ hc̃ questionc sufficiant. Nam
ad suꝑiores quo satis cẽ reor synsum suꝑuis. ⁊
tuidem uos casdem sepuis dubitatões iteratis
at reuoluitis. s mea non int̾est ip̃aꝵ totiens

Expanded text:
ditur quod malum est: est enim falsum. Peccatum ditur quod malum est: est enim falsum. Peccatum igitur est. Utrumque proinde complectitur praesens capitulum, Omne quod non est ex fide peccatum est, et caecam videlicet malitiam, et deceptam innocentiam: quia quod a nesciente fit, et bonum prorsus condemnat intentio prava, et malum non penitus excusat recta. Sive itaque malum putes bonum quod forte agis, sive bonum malum quod operaris, utrumque peccatum est, quia neutrum ex fide: licet sane levius admodum peccetur, ubi sana intentione sola reprehensibilis actio foris apparet, quam ubi minime est. Quo pacto ergo bonum non purum puro malo comparabitur 517 in efficientia, hoc est ut tam efficax ad bonum illud sit, quam ad malum istud? Et haec super hac quaestione sufficiant. Nam ad superiores quoque satis reor esse responsum superius. Et quidem vos easdem saepius dubitationes iteratis atque revolvitis: sed mea non interest ipsarum toties
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ubi nec pia intentõ nec u̾a opinio in¬
uenitur. At non idem seqrͣ. ut qui tconͣrio
malumt facit ⁊ bonum putat uixͣ suam fi¬
dem siłr ⁊ ip̃e inueniat qrͣ non ÷ totum cor̾¬
immo simplex oculus ille qui ex iudicio i̾¬
tatis totum corꝰ lucidum redlat qualem ꝓ¬
sc̃o sr̃ius diffiniuimus. Neq cium ex toto
atlhuc tenebre desunt : ñͥ ignorantia u̾itatis
plus ille noteat qmͣ iste prosit. Neq enĩ con¬
seqũs est ut tm̃ ualcat in bonum bonũ uñ:
qͣntum luo mala in malum. E quidem lau¬
ibe dignam dix̾im uł sõlam iutentõem peri¬
am:n plane tontligna remun̾atione frau¬
dabr᷑. In oꝑe tuo non bono ip̃a bona uolun¬
tas ecctam̃ sine malo quoton non erit dcep¬
ta simplicitas. Cur int̾t nunquid ñ ex fide ͤ
prorsus ex fide s falsa. uł c̾te poꝰ non ex fide.
qr fides falsa fides non est. Deniq de fide uͥa
tam̃ falsa puto cdixisse apłm. Omne quod tion:
ex fide: ptc̃m est. Non aũ ex fide u̾a bonum cre¬

Expanded text:
tur, ubi nec pia intentio, nec vera opinio invenitur? At non ideo sequitur, ut qui e contrario malum facit, et bonum putat, juxta suam fidem similiter et ipse inveniat. Quare? Non est quippe simplex oculus ille, qui ex judicio Veritatis totum corpus lucidum reddat, qualem profecto superius definivimus. Neque enim ex toto adhuc tenebrae desunt, ubi ignorantia veritatis plus ille noceat, quam prosit iste? Neque enim consequens est, ut tantum valeat in bonum bonum unum, quantum duo mala in malum. Et quidem laude dignam dixerim vel solam intentionem piam: nec plane condigna remuneratione fraudabitur in opere quoque non bono ipsa bona voluntas. Attamen sine malo quocumque non erit decepta simplicitas. Cur inquis? nunquid non ex fide? Prorsus ex fide, sed falsa; vel certe potius non ex fide, quia fides falsa, fides non est. Denique de fide vera, non falsa puto dixisse Apostolum: Omne quod non est ex fide, peccatum est . Non autem ex fide vera bonum cre
Abbreviated transcription (Latin):
uł falso opiuatur. Ntmirum trippe uobis ĩmor
intustum ur᷑. ut plus in malo qm̃ in bono hũne
ualeat intentõis opinio. Si enun ẜendero de ma
tui th̾cit. Ex oculo neqͣm. cor̾s tenebras estimari
fallitur. Fallr enim tam qui bonun malũ:. cͥẜͤ
qui malum bonũ ꝓutau̾it. Scitis aũ neutrimi
hoꝵ ue illud euitare ꝓphetitum. Ue qui dicitis.
bonum malum: ⁊ malum bonum. tum tam̃ ne

Expanded text:
 falso opinatur. Mirum quippe vobis, imo et injustum videtur, ut plus in malo, quam in bono humanae valeat intentionis opinio. Si respondero, de maqui dixit ex oculo nequam corporis tenebras aestimari, us simplex, qui fallitur. Fallitur enim tam qui bonum malum, quam qui malum bonum putaverit. Scitis autem neutrum horum Vae illud evitare propheticum, Vae qui dicitis bonum malum, et malum bonum : cum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ydolotitis pauli snia puto qr nich̾ cominune
est in xꝑo nͥ et qui putat qͥt cominune ẽẽ il¬
li cominune est. R rursum. Si comederit:
dampnatus est. qr non ex fide in gn̾alem pͥm¬
trahi posset quatemis malum cuit sit bonum qͦ
quod agit si maluni oẽ tredidit at tm̃ malum ꝙͣ¬

Expanded text:
auli sententia, Puto quia nihil commune est in Christo nisi ei qui putat quid commune esse, illi commune est; et rursum, Si comederit, damnatus est, quia non ex fide ; in generalem regtrahi possit, quatenus malum cuilibet sit bonum quoque quod agit, si malum esse crediderit; ac tantum
Abbreviated transcription (Latin):
filius q genitus ⁊ q filius utiq filius
Siᷤ aũ filius al pr̃em: sic genitus ad gẽi¬
torem. ⁊ sic̃ pr̃ ad filum: ita genitor ad
ttor: alta qua ingentcus. Nam qͣmuis de
qł ingenitus dr᷑: ad se ip̃m diti ꝑhibent

Expanded text:
Filius, quia genitus, et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem. Sicut Pater ad Filium, sic genitor ad nitor, alia qua ingenitus. Nam quamvis de quod ingenitus dicitur, ad se ipsum dici perhibent.
Abbreviated transcription (Latin):
Nud est aũ tlilictio uel taritas qͦm
tanto oꝑe scriptura durina laudat
⁊ predicat nͥ amor deiboni. Amor aũ ali¬
curus ganantis est: ⁊ amore aliqͥl ama¬
tur. Etce tria sunt. amans. ⁊ treł ama¬
tur. ⁊ amor. ¶ Quiã est gͦ amor nisi q̃ilam
uita. tduo aliqua copulans. uel coplulare ap¬
petentes amantem silicet et quol amatur
Et hoc etiam in extremis carnalibus ty
amoribus ita est: sed ut aliquid puruis:
liquidius hauriamus. talcata tarne ascen¬
damus ad animum. Quid amat amitus¬
animus in amico nͥ animum: Q illic ta¬
igitur sunt. amans. ⁊ quod ainatur ⁊
amor. Restat etiam hinc astenclere : et sp̃i¬
us ista querere quantum homini datur.
Sed hic paululum requiestat intentioñ
ut se iam ex istemet inuenisse quod q̃rit
sed sicut solet inueniri locus ubi iam que¬
rendum est aliquid. nundũ illud inuerẽ
est : sed iam inuentum est ubi queratim.
Ita hoc lixisse suffecerit: ut tanquami
ab articulo alicuius exordii cetera cor¬
texamu¬

Expanded text:
d est autem dilectio uel caritas, quam tantopere scriptura diuina laudat et praedicat, nisi amor boni ? amor autem alicuius amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel coppetens, amantem scilicet, et quod amatur? Et hoc etiam in externis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid amat animus in amico, nisi animum? Et illic igitur tria sunt: amans, et quod amatur, et amor. Restat etiam hinc ascendere, et superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est aliquid; nondum illud inventum est, sed jam inventum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamu
Abbreviated transcription (Latin):
s dic̾e̾t ut sint unum sit̃ nos unum.
tũ suos discipulos pr̃i commendaret.
Aut u̾o pauluo ⁊ apollo qr ⁊ ambo hõi¬
nes ⁊ idem sentiebant : qui plantat inqͥt
⁊ qui rigat unũ sunt. Cum gͦꝰ sic dititur
Unum. ut ñ adłatur qͥd unum: ⁊ plura
quid unum : p̃ ad sig̾ficari ex płib unũ
sunt utiq unum. ¶ Quid enim tam
tliu̾sum nͥ acdlatur aut subindelligatur
quid unũ : id ÷ unus hõ aut unum ał.
Inde apls̃. Qui adħet meretͥu inquit
unum corꝰ ÷. Non tlix̃. Unum st̃ aut ti¬

Expanded text:
t nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura uid significari ex pluribus unum sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut, U