comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ch aldei regis imperio fuccensis cami¬
ni ignib. ligatis manib pedib q
piecti sunt. quos tam̃ cum idem
rex in camino incendio exploraret
insesis uestib deambulantes uidit. Ubi
aꝑte colligit᷑. qr mira dispensatione con¬
ditoris. ignis qualitas indiuersa uirtu¬
te temperate. n uestũta non actigit ⁊
uincula incendit. scĩsq uiris & ad in¬
ferendum tormentum flamina frigu¬
it: & ad solutionis ministerium exarfit.
Sic̃ gͦ electis ignis ardẽre nouit ad sola¬
tium & tam̃ ardere ad fupplicium nes¬
cit. ita ẽ diuerso gehenne flamina re¬
ꝓbis & nequaquam lucet ad consolationiᷤᷤ
grãm. & tam̃ lucet ad penam. ut dãp¬
nator ocłis ignis supplicii & nulla cla¬
ritate candeat. & ad doloris cumulum
dilecti qualiter crucientur ostendat.
Qd aut̃ mirũ. si gehenne igne̾ credimꝰ
habere fupplicium simul obscuritatis
& luminis. quando experimento nom¬
mꝰ. qr & tedarũ flammna lucet obseura

Expanded text:
Chaldaei regis imperio succensis camiChaldaei regis imperio succensis camini ignibus, ligatis manibus pedibusque projecti sunt. Quos tamen cum idem rex in camini incendio exploraret illaesis, vestibus deambulantes vidit. Ubi aperte colligitur quia mira dispensatione Conditoris, ignis qualitas in diversa virtute temperata, et vestimenta non attigit, et vincula incendit: sanctisque viris et ad inferendum tormentum flamma friguit, et ad solutionis mysterium exarsit. Sicut ergo electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma reprobis, et nequaquam lucet ad consolationis gratiam, et tamen lucet ad poenam: ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritate candeat, et ad doloris cumulum dilecti qualiter crucientur ostendat. Quid autem mirum si gehennae ignem credimus habere supplicium simul obscuritatis et luminis, quando experimento novimus quia et taedarum flamma lucet obscura.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ penam. erueiaret. Qͥgͥ ad doloris sui cu¬
mulũ ꝓpinquoꝵ absentiũ meminit. con¬
stat ꝓcul dubio qr eos ad augmentum
supplieii paulopost potuit etiam p̃senteᷤ¬
uidere : Quid autẽ mirum si secũ quoq
repbos aspiciat cremare. qui a d dolo¬
ris sui cumulũ cũ quem despexerat
ut pena cresceret. n uir electꝰ appar̾u¬
it cur ñ credendum fit. qd̾ uidere in
supplicio eos etiam quos contͣ dm dilexe¬
rat possit: quare colligitur qd̾̃ eos qͦs
mordinate nunc reꝓbi diligunt miro
iudicii ordine secum tunc in̾ torm̃tis ui¬
debunt ut penam ꝓprie punitionis
exaggeret. illa auctori preposita car¬
nalis cognitio pari ante ocłos ultio¬
ne dampnata. Ignis itaq qui in obs¬
curitate cruciat᷑. credendum ẽ qr lu¬
m̃ ad torm̾tum seruat. Qd̾ si appbare
testimonus in sua exp̃ssione non
possumꝰ. suꝑ ẽ ut e diuerso doce amͦ.
Tres quippe abraheȩgentis pueri

Expanded text:
poena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cupoena cruciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentum meminit, constat procul dubio quia eos ad augmentum supplividere. Quid autem mirum si secum quoque reprobos aspiciat cremari, qui, ad doloris sui cumulum, eum quem despexerat  cui ut poena cresceret et vir electus apparuit, cur non credendum sit quod videre in supplicio eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? Qua ex re colligitur quod eos quos inordinate nunc reprobi diligunt miro judicii ordine secum tunc in tormentis videbunt, ut poenam propriae punitionis exaggeret illa auctori praeposita carnalis cognatio pari ante oculos ultione damnata. Ignis itaque qui in obscuritate cruciat credendum est quia lumen ad tormentum servat. Quod si approbare testimoniis in sua expressione non possumus, supeTres quippe Hebraeae gentis pueri
Abbreviated transcription (Latin):
ad infernũ descend̾e ẽ cum ipsis
quoq menbris quib desideria uo¬
luptatis expleuerunt et̃ni iudicii tor¬
menta tolerare ut tunc eos undiq
dolor absorbeat : qui nunc fuis delec¬
tationib subditi undiq contra iusti¬
tiam iuste iudicantis pugnatit. Mlir ũ
ualde. ẽ qd̃ dicit ᷑: ubi nullus ordo. Neq
enim omp̃c ds̃ qui mala bene disponit
inordinata esse ullo mͦ uł tormenta ꝑ-¬
mittit . qr ipsa quoq sipplicia quȩ
ex lance iusticiȩ ꝓdeunt inferri sine
odine nequaquam possunt. Duͤmodo
in suppliciis ordo non erit. dum damp¬
natum quemq iurta modum eruni¬
nis ⁊ retributio seqͥtur ul tionis:
hinc quoq scriptum ẽ. Potentes poten¬
E cormenta patientur  fortiorib for¬
tiori instat cruciatio. łlinc in babilo

Expanded text:
ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris quibus desideria voluptatis expleverunt aeterni judicii tormenta tolerare: ut tunc eos undique dolor absorbeat, qui nunc suis delectationibus subditi undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero valde est, quod dicitur, ubi nullus ordo. Neque enim omnipotens Deus, qui mala bene disponit, inordinata esse ullo modo vel tormenta permittit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt, quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis, et retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior i
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ erit ullum solam̃. aut lucis. Uir¬
cumdabunt enĩ nos penarum loca te¬
neore exteriores S ignis ille ficut na¬
turã uen hab̾ consumendi. ita nec illu¬
minandi. s igiuis ohscurus: & fl t̃ma te¬
taebrosa Inhis autem positis quie
mor mmuino que resolutio uiscerum. diuul¬
sioq menbroꝵs. que aut quante omnib
sensib eruces. nullus nunc sermo poterit¬

Expanded text:
cis. Circumdabunt enim nos poenarum loca, tenebrae exteriores. Sed ignis ille, sicut naturam non habet consumendi, ita nec illuminandi, sed ignis obscurus et flamma tenebrosa. In his autem positis quis tremor, imo quae resolutio viscerum, divulsioque membrorum, quae aut quantae omnibus sensib
Abbreviated transcription (Latin):
delic̃. a dãpnatis sentiri pondus sũ¬
me eqͥtatis deb̃. ut qr uoluntate con¬
ditõris. nequaquã st̃ ueriti iꝑsa dis¬
crepare: dũ iuuerent in eors quan¬
doq interitu. ipsa ã suis qualita
tib. etiam torm̃ta discordent. qua¬
tenꝰ qͥ se inpugnent eruciatꝰ auge¬
tipliciter sentiant᷑. Quetrã suppliet
am se dimersos ⁊ ultra uires er uerarit.
et eis uite subsidium ex tinguentes.
seruant. ut sic uitam terminus ꝓuniat.
quatenus semꝑ termino erueiatꝰ ꝑ tor¬

Expanded text:
delicet a damnatis sentiri pondus sumdelicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet, ut qui a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eorum quandoque intibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impugnent cruciatus augetipliciter sentiantur: quia inferni supplicia in se demersos et ultra vires cruciant et in eis vitae subsidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat, quatenus semper sine termino cruciatus v
Abbreviated transcription (Latin):
ems morte atrociꝰ ipsa confuisio in¬
tis seuit. quã enim mira potentia
iudicantiᷤ eqͥtas odinat. ut pena
animũ quasi inordinata confundat.
hab. qr nequaquam mentem metꝰ cru¬
ciat: cum pati iam ceperit. qd̾ me¬
tuebat. Infernũ uͦ. ⁊ umbra mortis
obscurat. ⁊ sempiternus horror in¬
habitat. qi eiꝰ ig̾nib tradici. ⁊ in fup¬
pliciis dolorem sentiunt. ⁊ in doloris anguᷤ¬
tia pulsati semꝑ pauore feriunt᷑. ut
et qd̃ timent tolerent. sine cessati¬
one ꝑtimeseliit. De his & enĩ seriptũ
ẽ. uermis eoꝵ non moriet᷑. ⁊ ignis
eos ñ extinguet᷑. Hic flamina quȩ
succendit illuminat. illic ut superi¬
us uerbis psalmiste docuimꝰ igniᷤᷤ
qͥ cruciat: obscurat. Hic metꝰ amit¬
tit᷑. cum tolerari iam cȩperit. qd̾
timebat. illic ⁊ dolor dilaniat. ⁊ pa¬
uor angustat. Horrendũ gͥ mͦ erit
tẽ reꝓbis dolor cũ formidine. Flãma
cũ formdine obscuritate. Sic fic ui¬

Expanded text:
eorum morte atrocius ipsa confusio meneorum morte atrocius ipsa confusio mentis saevit. Quanta enim mira potentia judicantis aequitas ordinat ut poena animum quasi inordinata confundat. habet. Quia nequaquam mentem metus cruciat cum pati jam coeperit quod metuebat; infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloris angustia pulsante se semper pavore feriuntur, ut et quod timent tolerent, ett. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Hic flamma quae succendit illuminat; illic, ut superius verbis Psalmistae docuimus, ignis qui cruciat obscurat. Hic metus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur; illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate. 334 Sic sic vi
Abbreviated transcription (Latin):
henna quamuis cunctis una sit. nec
tamen cunctos una eademq qualitate.
succendit. Nam sic̃ uno sole om̃s tangim᷑
nec tamen fub eo uno ordine om̃s estua¬
mꝰ. qr iuxta qualitatem corporis sentit᷑
etiam pondus caloris : sic dampnatis
& una ẽ gehenna quȩ afficit. ⁊ tamen
non una om̃s qualitate comburit. qr
qd̃ hic agit disparitudo corpor: hoc
illic exhibet dispar causa meritor.
Quomodo gͦ nullus ineẽ ordo supplicii
umbram mortis intulit : quanta sit
confusio in dampnator s mente : subiun¬
git. Quia ipsa quoq supplicia quę or¬
dinatã ꝑ iusticiam ueniunt. ord̾ina¬
ta ꝓculdubio in corde morientium ñ
funt. Ut enĩ paulo superius difimꝰ¬
dioc imꝰ dampnatus quisq foris tã¬
ma fuccenditur intꝰ cecitatis igne dee¬
uorat᷑. atq in dolore pofitꝰ exeteriꝰ inte¬
riusq confundit᷑: ut sua deterius
confundit᷑sione eruciet᷑. Repulsis gͦ
ordo in supplicio non erit. qr in

Expanded text:
henna quamvis cunctis una sit, non henna quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatis et una est gehenna quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit, quia quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus ineumbram mortis intulit, quanta sit confusio in damnatorum mente subjungit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ordinata per justitiam veniunt, ordinata procul dubio in corde morientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, damnatus quisque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur: atque in dolore positus exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
tat nimirũ qd in suppliciis ordo ser¬
uat᷑. Et nͥ tormentor sumina meri¬
tors acta. dirunerent nequaquam
nidex ueniens dicturũ se messorib
eeᷤ ꝑhiberet. Colligite zizaniã  liga¬
te eã fasciculis adͦ cõburendũ di enĩ
nullus in suppliciis ordo seruat : cui
comburenda zizana in fasciculis ligat᷑
s niirũ fasciculos ad comburendum li¬
gare ẽ. hos qui ȩterno igni tradendi sc̃
pares parib sociare. ut quos similis
culpa inqͥnat. par etiã pena constri¬
tate polluti sunt uequaquam torlñto¬
crucientur : quatenus simul damp¬
natio conterat : quos suul elatio fub¬
leuabiat. Quosq ñ dissimilit᷑ dilatabat
ambitio. non dissimilis ambitio anguᷤ¬
tet. n par crueiet flamina supplicii
quos in igne luxurie par succendit
flamina pececati. Sic̃ enĩ in domo pa¬
tris mansiones malte sunt. ꝓ diuer¬
fitate uirtutis. sic dampnatos diuer¬
so suꝑplicio gehenne ignib subient
dĩspar ilitas criminis. Que scilicet ge¬

Expanded text:
d in suppliciis ordo servatur. Et nisi tormentorum summam meritorum acta dirimerent, nequaquam judex veniens dicturum se messoribus esse perhiberet: Colligite zizania et ligate ea in fasciculis, ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est eos qui aeterno igni tradendi sunt pares paribus sociare; ut quos similiter culpa inquinat, par etiam poena constritate polluti sunt nequaquam crucientur, quatenus simul damnatio conterat quos simul elatio sublevabat; quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis angustet afflictio, et par cruciet flamma supplicii quos in igne luxuriae par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo Patris mansiones multae sunt pro diversitate virtutis , sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis. Quae scilicet ge
Abbreviated transcription (Latin):
rimat. Nam in presenti quidem uita
euenire non potest ut pena eorporis
alterum cedit alteri. qr & corporis fra¬
gilitas utrumq non patit᷑. Ubi uͦ utrum
corruptela caruerit. pena quidem accep¬
ta. potostate deseuiet : s nullũ finẽ incor¬
ruptio quesita supcipiet. Non gͦ putemꝰ
qr fuppliei ors nmietas. ipsa dabit finẽ
dolors: s ut diximꝰ peccata quidem penas
accendunt. Incorrupcio uͦ anme & corpo¬
ris nullum suppliciciis terminũ dabunt
Dic gͦ nunc quanta tempora lururie. que
deliciarum spatia comparare uis talib
penis : centũ placet annos deliciis demꝰ.
adoe alioscentũ. Si lib̾ adde & decies cen¬
tũ. Quẽ erit ex hs ad eternitatem cõ¬
ponsatio nonne om̃e tẽpus uite huiꝰ qͦ
deliciis frm uidem᷑. & indulgere libidim
qua si noctif uinꝰ sominum ad eterni¬
tates cõparationem indet᷑ delicie quidẽ
hinꝰ uite. uelut umbra ꝑtranseunt. &

Expanded text:
m in praesenti quidem vita evenire non potest, ut poena corporis alterum cedit alteri, quia corporis fragilitas utrumque non patitur. Ubi vero utrumque corruptela caruerit, poena quidem accepta potestate desaeviet, sed nullum finem incorruptio quaesita suscipiet. Non ergo putemus quia suppliciorum nimietas ipsa dabit finem dolorum, sed ut diximus peccata quidem poenas accendunt, incorruptio vero animae et corporis nullum suppliciis terminum dabit. Dic ergo nunc quanta tempora luxuriae, quae deliciarum spatia comparare vis talibus poenis? Centum placet annos deliciis demus, adde alios centum si libet, adde et decies centum: quae erit ex his ad aeternitatem compensatio? Nonne omne tempus vitae hujus, quo deliciis frui videmur, et indulgere libidini, quasi noctis unius somnium ad aeternitatis comparationem videtur? Deliciae quidem hujus vitae velut umbra pertranseu
Abbreviated transcription (Latin):
ta ait. Suꝑ eos cecidit ignis : &. non ui¬
derunt solem. Ignis enim suꝑ impios ca¬
dit s sol igne cadente non cernitur :qr
illos quos gehenne flamma deuorat. a
uisione: ueri luminis cecat ut & foras eoᷤ
dolor cembustionis eruciet. ⁊ intꝰ pena ce¬
cietatiᷤ obscurat. quatenus. qui auctorita
suo corpore ⁊ corde deliquerunt. fimul
ompore ⁊ corde pumantur ⁊ utrobiq
penas sentiant . qui dum hic uiuerent
prauis suis delectationib ex utroq ser¬
uiebant. Unde bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑ Iẽ¬
cenderunt ad infernum cũ armis suiꝰ
Arma quippe peccantium sunt m̃bra
corporis quib ꝑuersa defideria quȩ
concipiunt erequnt᷑. Vlnde recte ꝑ
paulum dicit᷑. leq exhibeatis m̃bra ur̃a

Expanded text:
ta ait: « Super eos cecidit ignis, et non vita ait: « Super eos cecidit ignis, et non viderunt solem . » Ignis enim super impios cadit; sed sol, igne cadente, non cernitur, quia illos, quos gehennae flamma devorat, a isione veri luminis caecat, ut et foris eos dolor combustionis cruciet, et intus poena caecitatis obscuret; quatenus qui auctori suo et corpore et corde deliquerunt, simul et corpore et corde puniantur; et utrobique poenas sentiant, qui dum hic viverent pravis suis delectationibus ex utroque serviebant. Unde bene per prophetam dicitur: Descenderunt in infernum cum armis suis . Arma quippe peccantium sunt membra corporis, quibus perversa desideria quae concipiunt exsequuntur. Unde recte per Paulum dicitur: Neque
Abbreviated transcription (Latin):
habetis : ne uos tenebre compredant.
cenderit. nequaquam ultertꝰ ad lucem
redit. in euius etiam descriptione
subiungu. Ubi umbra mortis. ⁊ nulłꝰ
odo. Sicut mors exterior ab amma
diudit carne : ita mors interior a
dõ separat animã. Umbra gͦ morcis
ẽ obscuritas diuisionis. qr dampnatꝰ quis¬
q cum ȩterno igne fuccendit᷑. ab eterno
lumine tenebratꝰ. Natura uͦ ignis ẽ ut ex
se ipso ⁊ lum̃ exhibeat & conerematio¬
nem S transactor illa ultrax flam¬
ma uitioꝵ concremationem habet : & lu¬
men ñ habet. Plinc ẽ enim qd̃ reꝓbis
ueritas dicit. Discedite a me malecdie¬
ti in ignem ȩgernum qui paratꝰ ẽ di¬
abolo & angłis eiꝰ. Quors rursum om̃i
um corpus. in unius ꝑsona significans
ait. Ligate ei manꝰ ⁊ pedes : ⁊ mittite
eum in tenebras exteriores. Si itaq ag¬
nis qͥ reꝓbos eruciat lumen habere po¬
tuisset : is qͥ repellit᷑ nequa am mitti
in tenebras diceretur. Elinc etiam psalmis

Expanded text:
habetis, ne vos tenebrae comprehendant . jus mala descenderit, nequaquam ulterius ad lucem redit. In cujus adhuc descriptione subjungitur: Ubi umbra mortis, et nullus ordo : Sicut mors exterior ab anima dividit carnem, ita mors interior a Deo separat animam. Umbra ergo mortis est obscuritas divisionis, quia damnatus quisque cum aeterno igne succenditur, ab interno lumine tenebratur. Natura vero ignis est, ut ex se ipso et lucem exhibeat, et concremationem; sed transactorum illa ultrix flamma vitiorum concremationem habet, et lumen non habet. Hinc est enim quod reprobis Veritas dicit: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Quorum rursus omnium corpus in unius persona significans, dicit: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Si itaque ignis qui reprobos cruciat, lumen habere potuisset, is qui repellitur, nequaquam mitti in tenebras diceretur. Hinc etiam Psal
Abbreviated transcription (Latin):
los ad illum montem in quo. trans formatus
quo tunc tranfformatione resplenduit. nec
fic quidem mueniemus cunctam nobis illi¬
us claritatem futuriq scłi głam pate fac¬
tam. Illa emin transformatio facta est. ñ.
in quantum bonoꝵ. futuroꝵ. ueritas ha¬
bet. s quantum ferre oculi poterant n¬
tuentium. Sic enim & eugłm dieit. Qui¬
aresplenduit sicut sol. Incorruptoꝵ. aut̃
gła corpum: non hoc tantum splendons e¬
mittit. quantum ex ista corriptibili luce
ꝓcedit. nec talem lucem qualem nũc
mortales oculi capere possunt. sed tan¬
tus erit future lucis splendor. quantum
corporeus ferre nonpoffit aspectus cum
tamen illum tulerit. qui in montis trars¬
formatione resplenduit. Unde ostenditur.
qura tantum reuelatum sit. quantum
ferre mortalium oculi potuerunt. Nec tam̃
tulerunt ex integro. sed ceciderunt inquid

Expanded text:
los ad illum montem in quo transformatus esquo tunc transformatione resplenduit, nec sic quidem inveniemus cunctam nobis illius claritatem futurique saeculi gloriam patefactam. Illa enim transformatio facta est non in quantum bonorum futurorum veritas habet, sed quantum ferre oculi poterant intuitum. Sic enim in Evangelio dicit, quia resplenduit sicut sol . Incorruptorum autem gloria corporum, non hoc tantum splendoris emittit, quantum ex ista corruptibili luce procedit, nec talem lucem, qualem nunc mortales oculi capere possunt, sed tantus erit futurae lucis splendor, quantum corporeus ferre non possit aspectus, cum tamen illum tulerit qui in montis transformatione resplenduit. Unde ostenditur, quia tantum revelatum sit, quantum ferre mortalium oculi potuerunt. Nec tamen tulerunt ex integro, sed ceciderunt, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
septimo. ab oꝑe suo cessauerit. Quib
omiibus. mystice ammone mur qd̵ hiqͥ¬
in hoc seculo. qd̃ sex etatibus constat. bonis

Expanded text:
septimo ab opere suo cessaverit. Quibus omnibus mystice admonemur, quod hi quin hoc saeculo quod sex aetatibus constat bonis
Abbreviated transcription (Latin):
bet ñ uetat. si uestẽ dirimat. ñ refra-¬
gat᷑. ꝑcutienti maxillã p̃bet & alterã.
Angarizatꝰ. ultro adiciciet castigatꝰ.
gr̃as agit. ꝓuocatꝰ tacet. exasperatꝰ blan-¬
dit᷑. Superiori supplex ẽ: inferiori sub-¬
iacet. In corde eiꝰ contricio ẽ. in ore con¬
fessio: in oꝑe tota humilitas.ł lec ẽ ꝑ¬
fecta & fructifera penitudo: sic pę¬
nitenti p̃stitũ ẽ. Ds esurienti
nutritor ẽ. sicienti potator. sapienti qd̃
stultũ putatur sapit. qd̾ triste ẽ pla¬
cet qd̃ molle ẽ displicet. qd̾ fluxũ ẽ hor

Expanded text:
etat; si vestem demat, non refragatur. Percutienti maxillam praebet et alteram, angariatus ultro adjiciet, castigatus gratias agit, provocatus tacet, exasperatus blanditur. Superiori supplex est, inferiori subjacet. In corde ejus contritio est, in ore confessio, in opere tota humilitas. Haec est perfecta et fructifera poenitudo. Sic poenitentiae praestitum est, Deus esurienti nutritor est, sitienti potator. Sapienti quod stultum putatur sapit, quod triste est placet, quod molle est displicet, quod fluxum est hor
Abbreviated transcription (Latin):
in ueterib libris ñ inuenit᷑. ẜ ꝑͥmũ ar
saluatie ponit᷑. Queramꝰ ꝗͦ quȩ sit sermoniᷤ
huiꝰ occasio. Idolũ baal fusse iixta hierb
ad radices montis moria. in qͥb filoa fluit.
legimꝰ. Hȩc uallis ⁊ parui cãpi planities i¬
rigua erat. ⁊ nemorosa. plenaq deliciis au
lucꝰ erat in ea. idolo consecrat  bitantam
aut̃ p̾płs isrł dem̃tiã uenerat. uede se¬
rendo tẽpli uiem̃a. ibi hostias immolares¬
& rigorẽ religionis uincerent. filios q
fuos incenderent demoni. uł uitiaren
n appellabat᷑ lucꝰ ille gehennono idẽ
uallis filiors ennori. Hoc regũ uobum

Expanded text:
in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus occasio. Idolum Baal fuisse juxta Hierusalem ad radices montis Moriae, in quibus Siloa fluit, legimus. Haec vallis et parvi campi planities irrigua erat et nemorosa, plenaque deliciis, et lucus in ea idolo consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut deserendo templi viet rigorem religionis delicie vincerent, filiosque suos incenderent demoni vel initiarent. Et appellabatur locus ipse Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volum
Abbreviated transcription (Latin):
triam nr̃am desideremus. hierułalem celestem.
Tendamus ad conditorem nr̃m. eid̃ cruitatis
fabricatorem. Petamus ei bonoꝵ. oꝑũ. sũptus. ut
mereamur ꝑuengre ad eũ indomo euñ habi
in celis. dilig̾ibat ille qui dicebat. dñe dilex
decorem domus tue & locũ habitationis gle

Expanded text:
triam nostram Hierusalem coelestem. Tendamus ad Conditorem nostrum, ejusdem civitatis fabricatorem, petamus ei bonorum operum sumptus, ut mereamur pervenire ad eum, et in domo ejus habitin coelis, diligebat ille qui dicebat: Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitat
Abbreviated transcription (Latin):
affectib suspiremꝰ illuc. petamus om̃s cum bacr¬
mis. petamꝰ singuli dnm̃ ut in habitemus in domͦ
eꝰ om̃ib dieb uite nr̃e. & mereamͣ uidere boira
ei. in t̾ra uiuentiũ. Nec de qualitate future be¬
atitudinis. ex duuins sc̃oꝵ patrũ libris. pabea
excerpta sufficrant ÷ Nunc iggitur quib ad eam
bonoꝵ oꝑum passĩb currendũ fit. ad iuirante
dño carpendo flores. ex catholicoꝵ patrũ edictis
De haude karitatis. et qd̃ ipsa sit mater. ̃ũ uirtutũ.

Expanded text:
affectibus suspiremus illuc. Petamus omnes cum lacryaffectibus suspiremus illuc. Petamus omnes cum lacrymis, petamus singuli Deum, ut inhabitemus in domo ejus omnibus diebus vitae nostrae, et mereamur videre bona ejus in terra viventium. Haec de qualitate futurae beatitudinis, ex divinis sanctorum Patrum libris pauca excerpta sufficiant. Nunc igitur quibus ad eam bonorum operum passibus currendum sit, adjuvante Domino carpendo flores ex catholicorum Patrum edictis De laude charita
Abbreviated transcription (Latin):
is tuis suꝑ miłra. Situiit anima mea ad deum fon¬
dem uiuum. quando ueniam & apparebo ante faci¬
em dñs: In hac enim positi ꝑegrmatione. plore nꝰ
coram dño qui fecit nos. quia ipse ẽ. dñs dĩ nr̃. In
hac erum nosa recenti mortalitate. cum om̃i contri¬
tione cordis & corpis redire desideremus ad illam
suꝑnam. hierusalem. que est mater om̃iũ nrm̃.
Ao illa pegrinamur in hac misera uita. ad ezus re¬
ditũ suspiremus. Tam diu msseri & laborantes si¬
nus. donec ad illam redeamus ubiindere possĩ¬
ius dm̃ dõꝵ in sc̃o monte syołl.
Quod nemo mortalium dicere potest quanta
iustorum sitit gaudia in celo .xx.¬
umanus sermo nec explicare potest. nec co¬
gitare⁊ que & quanta sunt nstoꝵ gaudia in
celoꝰ. testante paulo apostolo. qd̾ ocułus non ui¬
dit nec auris audiuit. nec in cor hominis ascẽ
dit. que p̃parauit deus diligentibus se. diligamꝰ
totis animi uirib tendamus illuc. internis cordis

Expanded text:
 cum dicebat: Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum. Quando veniam et apparebo ante faciem Domini? In hac enim positi peregrinatione ploremus coram Domino qui fecit nos, quia ipse Dominus Deus noster. In hac aerumnosa retenti mortalitate cum omni contritione cordis et corporis redire desideremus ad illam supernam Hierusalem, quae est mater omnium nostrum. Ab illa peregrinamur in hac miseranda vita, ad ejus reditum suspiremus. Tandiu miseri et laborantes sumus, donec ad illam redeamus, ubi videre possimus Deum deorum in sancto monte Sion. XX. Quod nemo mortalium dicere potest quanta justorum sint gaudia in coelo. Humanus sermo nec explicare potest nec cogitare quae et quanta sint gaudia in coelo, testante Paulo apostolo: Quod oculus non vidit, necdit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Diligamus totis animae viribus tendamus illuc, internis cordis
Abbreviated transcription (Latin):
it. Preuͤnamꝰ faciẽ eiꝰ in confessione.
Hine seriptũ ẽ dic iniquitates tuase
ut iustificeris. lohes Ex eo unqs¬
q iistꝰ esse incipit: ex quo suias¬
cusator extiterit. Confesio enĩ pe¬
ntentiã monstrat. penitentia sa¬
tisfationẽ ostentat: safisfatio ue¬
niã sibi diuina pietate
conciliat. Nec enĩ poterit indul¬
gentia cribui: nͥ ira dĩ possit con¬
Fessione placari. O ueneranda pie¬
tas dĩ. peccamꝰ & parcit. delinquinᷤ
& ignoseit. offendimꝰ & adhue placat᷑
existit. Unde qualis erga iustos sit mon¬
strat. dũ talẽ se erga peccatores ostentat.
nec peccator iam poterit excusari. qui
confessionẽ ꝑ quã uenia nascit᷑ ñ ꝓpera¬
uit amplecti. quo possit reus gemino

Expanded text:
fessione ; Hinc scriptum est: Dic iniquitates tuas ut justificeris . Ex eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Confessio enim poenitentiam monstrat; poenitentia satisfactionem ostentat; satisfactio niam sibi divina pietate conciliat. Nec enim poterit indulgentia tribui, nisi iram Dei possit confessione placare. O veneranda pietas Dei! peccamus et parcit, delinquimus et ignoscit, offendimus et adhuc placatus exstitit. Unde qualis erga justos sit monstrat, dum talem se erga peccatores ostentat. Nec peccator poterit jam excusari, qui confessionem per quam venia nascitur, non properavit amplecti, quo possit reus gemino
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc subtiliꝰ loca describunt᷑ cum dici¬
te. Terram miseriȩ n tenebrarum. Ali¬
sera ad dolorem ꝑtinet: tenebrȩ. ad ce¬
citatẽ. Ea uero quȩ a conspectu districti
iudicis expulsos tenet. miserie ⁊ tene¬
brarum terra ꝑhibet᷑.: qr foris dolor
cruciat . quos diuisos a uero lumine
intꝰ cecitas obscurat. Quamuis miserlȩ
& tenebrarum terra intelligi. ⁊ alit̾ potest.
Nam hȩc quoq terra in quã nascim᷑e
ẽ quidem miserie s tenebrarum ñ¬
est. qr multa hic corruptionis nr̃e ma¬
la patim᷑ : s tam in ea ꝑ conuersionis
gr̃am ad lucem redimꝰ. ueritate sua¬
dente quȩ ait. Ambulate dum lucem

Expanded text:
adhuc subtilius loca describuntur, cum diciadhuc subtilius loca describuntur, cum dicitur: terram miseriae et tenebrarum. Miseria ad dolorem pertinet, tenebrae ad caecitatem. Ea ergo quae a conspectu districti judicis expulsos tenet, miseriae et tenebrarum terra perhibetur. Quia foris dolor cruciat, quos divisos a vero lumine intus caecitas obscurat. Quamvis miseriae et tenebrarum terra intelligi et aliter potest. Nam haec quoque terra in qua nascimur, est quidem miseriae, sed tenebrarum est. Quia multa hic corruptionis nostrae mala patimur, sed tamen in ea per conversionis gratiam ad lucem redimus, Veritate suadente, quae ait: Ambulate dum lucem
Abbreviated transcription (Latin):
sicoria uł fantastica imaginatione eruci¬
ant. s ultione solida ꝑpetue dampnatio¬
ni seruant. quȩ aliquando tam̃ laci aꝑ¬
pellatione signant᷑: ꝓpħa actestante qͥ
ait. P ortauerunt ignominiã suam eũ
his qͥ descendunt in lacum. Infernꝰ g
terra nomniat᷑. qr susceptos stabilit̃
tenet. ⁊ lacus dicit᷑. qr hos quos semel
ceperit. semꝑ fluctu antes ⁊ trepidos.
tormentis circumfluentib absorbet Sẽs
aut̃ uir seu fua seu humani generis
uoce. dimitti se postulat. antequã ua¬
dat. ñ qr ad terrã tenebrosam qͥ cul¬
pã defiet iturꝰ ẽ. s qr ad hanc ꝓcul
cut debitori suo creditor dicit. Solue debi¬
tũ: pͥusquam ꝓ debito constringaris. Q
tamen non constringit᷑: si qd̃ debet sol¬
uere ñ morat᷑. Ubi & recte subdit᷑. Non
reu̾tar. qr nequaquam ultͣ miscdĩa par¬
centis liberat: quos semel in locis pe¬
nalib iusticia uidicantis dampnat. Quie

Expanded text:
sitoria, vel fantastica imaginatione crucisitoria, vel fantastica imaginatione cruciant, sed ultione solida perpetua damnatione servant. Quae aliquando tamen laci appellatione signantur, propheta attestante, qui ait: Portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum . Infernus ergo et terra nominatur quia susceptos stabiliter tenet, et lacus dicitur quia hos quos semel ceperit, semper fluctuantes et trepidos tormentis circumfluentibus absorbet. Sanctus autem vir sive sua seu humani generis voce dimitti se postulat, antequam vadat; non quia ad terram tenebrosam qui culpam deflecturus est, sed quia ad hanc procul cut debitori suo creditor dicit: Solve debitum priusquam pro debito constringaris; qui tamen non constringitur, si quod debet solvere non moratur. Ubi et recte subditur: Non revertar; quia nequaquam ultra miscentis liberat quos semel in locis poenalibus justitia judicantis damnat. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ti uiuere sempit̾ne. in et̾num ignẽ cum
diabolo ⁊ angłis eiꝰ expelli. u̾sit mors
scda damnatis exiliũ. uita supplicium.
ñ sentire in illo igne qd̃ illuminat. sen¬
tire qd̾ cruciat. exundantis incendii
t̾ribiles crepitꝰ pati. baratri fumanciᷤ
amara caligine ocłos obcecari. ꝓfundo
gehenne fluctuantis immergi. edacis¬
simis in etͬnum dilaniari uermib nec
eatus enu gregorius papa in libro
moralium nono. in quo de uerbis
scĩ iob tractare uidet᷑. ubi ait. antequã
uadã ⁊ ñ reuertar ad t̾rã tenebrosã ⁊ oꝑ¬
tam mortis caligine : ita de ꝑpetuis peniꝰ
definiens ait. Qid enĩ terre tenebrose no¬
mine: ñ cet᷑ tartari claust᷑ signant᷑
lit᷑ tenent᷑. Seripcum qͥppe ẽ. Generatio
p̃cerit. ⁊ generatio aduenit  t̾ra ii in e¬
tenũ stat. Recte gͥ inferni claust᷑ tene
brosa terra nominant᷑. qr quos punien.¬
dos accipiunt. nequaquam pena tran¬

Expanded text:
ti vivere sempiternae, in aeternum ignem cum ti vivere sempiternae, in aeternum ignem cum diabolo et angelis ejus expelsecunda damnatis exsilium, vita supplicium, non sentire in illo igne quod illuminat, sentire quod cruciat. Exundantis incendii terribiles crepitus pati, barathri fumantis amara caligine oculos obcaecari, profundo gehennae fluctuantis immergi, edacissimis in aeternum dilaniari vermibus, nec eatus enim Gregorius papa in libro Moralium nono, in quo de verbis ancti Job tractare videtur, ubi ait: Antequam vadam et non revertar ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine , ita de perpetuis poenis gine . Quid enim terrae tenebrosae nomine nisi terra tartari claustra signantur, liter tenentur. Scriptum quippe est: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat. brosa terra nominantur, quia quos puniendos accipiunt, nequaquam poena tran
Abbreviated transcription (Latin):
penitebit. ⁊ ualde enĩ penitebu Iis nul¬
la erit utilitas penitentie. dit licet¬
fit stridor dentium. licet ululatꝰ .&. fle¬
tꝰ. licet fundamꝰ p̃ces. ⁊ innumeras ob¬
secrationes ⁊ si ꝓclamemꝰ nemo audiet.
nemo subueniet᷑. s nems extremo qdẽ digi¬
to aquã qͥs infundet lingue posite a¬
in flãmis S audiemꝰ illud qd̾ diues ille au¬
diuit. ab abraliam qr chaos magnũ con¬
firmatũ ẽ int̾ nos ⁊ uos. ⁊ neq hiñc tran¬
illuc siri potest. neq inde huc. Dum enĩ
tũ ut diximꝰ : penitentie medicam̃ta
mnes qͥ in gehenna dicunt᷑ occidir
ñ id cũ illis agit᷑. ut maximis consip¬
ti dolorib aliquando deficiant : s ut
in illis penalit̾ uiuant. Hȩc ⁊ his similia
libent̃ audire. uł legere debemꝰ. iugit᷑
ance ocłos m̃tis adducere. futura crede¬
re. sine ulla ꝑtͣbatione metuere. cogi¬
tare quale malũ sit ab illo gaudio diui¬
ne contemplationis excludi. beatissima

Expanded text:
poenitebit nos, valde enim poenitebit, sed nulla erit utilitas poenitentiae, et licet stridor dentium sit, licet ululatus et fletus, licet fundamus preces, et innumeris obsecrationibus proclamemus, nemo audiet, nemo subveniet, sed ne extremo quidem digito aquam qin flammis, sed audiemus illud quod dives ille audivit ab Abraham: Quia chaos magnum confirmatum est inter nos et vos, et neque hinc illuc transiri potest, neque inde huc . Dum autetum ut diximus poenitentiae medicamenta mnes qui in gehenna dicuntur occidi, non id cum illis agitur, ut maximis consumpti doloribus, aliquando deficiant; sed ut in illis poenaliter vivant. 3. Haec et his similia libenter audire vel legere, jugiter ante oculos mentis adducere, futura credere, sine ulla perturbatione metuere, cogitare quale malum sit ab illo gaudio divinae contemplationis excludi, beatissima
Abbreviated transcription (Latin):
mediatorẽ dĩ ⁊ hominũ ÷ resurgen
qͥdẽ etiã ip¬
si. unꝰqͥsq eũ sua
carne:s:
ut cũ diabolo & eiꝰ
angłis puniant᷑. Utrum sane ipsi cum
uitiis ꝯ deformitate suor ẜ corpor ẜ re¬
surgant. quecũq in eis uitiosa q de¬
forma m̃bra gestarunt:: in reqͥren¬
do labordre quid opusẽ: neqi enĩ fa¬
tigare nos debet incerta eor habitu¬
do. uł pulchritudo: quors erit c̃ta⁊
sempic̾na dãpnatio. Nec inoueat quo¬
mͦ erit in eis corpus incorruptibile
si dolere poterit : aut quom corri¬
tibile si mori ñ poterit.  non enĩ ue¬
ra uita nͥ uͥ felicit᷑ uit᷑ nec uera
incorruptio nͥ ubi salus nullo dolore cor¬
rumpit᷑: ubi aut̃ infelix mori ñ sinit᷑.
ut ita dicam mors ipsa ñ morit᷑. E ubi
dolar ꝑpetuus ñ interimit. s asfugit.
ipsa corruptio ñ finit᷑. Nec in scĩs¬
ma tam̃ qua suũ
corpus ani¬
ma relinquere co¬
gitͣ᷑. nec se¬
cunda qua penale corpus anima re¬
linquere ñ ꝑmittit᷑ homini accidisset

Expanded text:
minum, resurgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecumque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. Haec in sma tamen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc st̃ fuerunt aliquando fine pec¬
cato creati. ⁊ ad seruiendũ dõ suo
felicit᷑ instituti : uoluntate ꝓpͥa depͣ¬
uati. noluerunt ꝑmanere qd̃ facti
fuerant᷑. Et cũ se contͣ creatorẽ suũ ty¬
po suꝑbie letalis hostilit extulissent.
de suꝑna cȩli regione ꝓiecti st̃. quo¬
diuina sententia eo fub iudicio condemp¬
nauit : ut qr noluerunt ꝑseuare cum
possent. nec uelint reparari nec possiss.
uocabilis iudicii animaduersione ꝑcus¬
si funt : & ad dampnationẽ iustissimã
ꝓfecto ꝑtinuit. qd̾ uoluntatẽ reddendi¬
iac facultatẽ penitꝰ admiserunt. Sic̃ e
contrario uoluntatis sc̃oꝵ angłoꝵ fuit.

Expanded text:
nunc sunt, fuerunt aliquando sine peccato creati, et ad serviendum Deo suo feliciter instituti, voluntate propria depravati noluerunt permanere quod facti sunt. Et cum se contra suum Creatorem typo superbiae localis hostiliter extulissent, de superna coeli regione, projecti sunt, quodivina sententia eo sub judicio condemnavit, ut quia noluerunt perseverare cum possent, nec velint reparari, nec possint. vocabilis judicii animadversione percussi sunt, et ad damnationem justissimam profecto pertinuit, quod voluntatem redeundi ac facultatem penitus amiserunt. Sicut e contrario voluntatis sanctorum angelorum fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt. q̃d̾ si namc quoq uiuentes
iusti mortuis n dãpnatis iniustis mortu¬
is. minime cõpatiunt᷑. quando adhuc ali¬
quid iudicabile de sua causa sese ppe
tunc iniquor torm̃ta respiciunt. quan¬
do ab om̃i uitio incorruptionis exuti. ip¬
si iam iusticiȩ uicimꝰ atq artiꝰ inhere¬
bunt. u sic qͥppe eors mñtes. ꝑ hoc qd uiꝰ¬
tissimo iudicici inherent. is distric

Expanded text:
nt: quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua causa al., cartunc iniquorum tormenta respiciunt, quando ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. Sic quippe eorum mentes per hoc, quod justissimo judi
Abbreviated transcription (Latin):
teriores. ibi erit fletꝰ ⁊ stridor denciũ.
uͥ uermis eors ⁊̃ ñ moriet᷑. ⁊ ignis eoꝵꝰ
ñ extinguet᷑. Et qͥd ẽ obmutescentes
manib ⁊ pedib ligare: ñ in infernũ
uͥ dm̃ nemo conficet᷑ actione priuari
sic̃ in exteriores tenebras mitti: nchil
pelli. fletꝰ aut̃ ⁊ stridor dencium.
acerimos eor dolores ostendunt. qͥ suꝑ¬
plicis sempiternȩ mortis addicti. ñ uiuen¬
di sensum habituri st̃. s dolendi. Quoꝵ
continuus gemitꝰ. cruciatꝰ et̃nꝰ. dolor sum¬
mꝰ. penalis senfus. torquent anumas. nec ex¬
torquent. puniunt. corpora. Necͣ finiunt.
quos idõ sibi deputatos ignis mextingui¬
bilis ñ extinguet. ut ꝑmanente sentien¬
di uita. pena ꝑmaneat. ⁊ ad dolendũ ma¬
g̃ quã ad uidendũ eternis corporib com¬
peditos habeat. quos in flãmis uiuacib
iminortalitas secunde mortis occidat. Iam
uermis eoꝵ ñ moriet᷑. ⁊ ignis ñ extingue¬
t̃. ad totã referunt᷑ dampnati hominis

Expanded text:
rit fletus et stridor dentium, ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Et quid est obmutescentes manibus et pedibus ligare, nisi in aeternum ubi Deum confiteatur actione privari? Sic in exteriores tenebras mitti nihil pelli. Fletus autem et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt, qui supplicio sempiternae mortis addicti, non vivendi sensum habituri sunt, sed dolendi quorum continuus gemitus, cruciatus aeternus, dolor summus, poenalis sensus torquent animas nec extorquent, puniunt corpora damnata nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguet, ut permanente sentiendi vita poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae mortis occidat. Jam vermis eorum non morietur, et ignis non exstinguetur, ad totam referuntur damnati hominis
Abbreviated transcription (Latin):
recognouisset.: nequaquã ad diuitẽ in cor¬
m̃tis posit ũ. de transacta eiꝰ contricione
loqueret᷑ dicens. qd̾ mala recepersce re
uita fua. Et si mali malos ñ recognoscereas
nequaquã diues in torm̃tis positꝰ. firatrũ
suoꝵ etiã absenciũ meminisset. Quomͦ
enĩ p̃sentes ñ posset agnoscere: qui etiã
ꝑ absentiũ memoria curauit exorare.
qua in re
cunt bonos. nã
& diues ab
abrahã cognoscitur.
ciu dictũ ẽ recepisti bona in uita tuaris
electꝰ lazarꝰ a repbo ẽ diuite cognitus
quẽ micti p̃cat᷑ ex nomine dicens. mitte
lazarũ. ut intinguat extremũ digiti
sui in aqua. ut refrigeret linguã meã.
In qua uidelicet cognitione. utriusq par
tis cumulus retributionis excrescit. ut
boni ampliꝰ gaudeant. qͥ sec̃ eos letari conᷤ¬
piciunt. quos amauerunt. & mali dum¬
cũ eis torquent᷑ quos in hoc mundo despec¬
to dõ dilexerunt. eos ñ solũ fua s etiam

Expanded text:
isset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re cunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a repquem mitti precatur ex nomine dicens: Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. In qua videlicet cognitis cumulus retributionis excrescit, ut boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt quos amaverunt: et mali cum eis torquentur quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
instruente scriptura. qr scĩ patres nr̃i
qui nos p̃cesserunt: ꝑ uirtutẽ patienti.
exercete in operatione. Nullus ure
at nulla periturarũ rerũ uos dampna
ꝑturbent. Si enĩ fixa mente mansura boũ¬
gͣuia non putatis. Si et̃ne retributionis
glam conspicitis: de tẽporali iniuria non
doleris. Lolerate gͦ aduersarios ur̃os. s
ut fres diligite quos toleratis. Testimonia
Ns ac redemptor ñr uii.
qui princeps pacis a ꝓpheta
appellat᷑. in cunis scđ̃m carnẽ
natiuitate angłoꝵ cecunt exercitꝰ gła in
excelsis d̾o & inꝰ t̾ra pax hominib bonȩ uo

Expanded text:
instruente Scriptura, quia sancti patres nostri instruente Scriptura, quia sancti patres nostri qui nos praecesserunt, per virtutem patientiae exercete in operatione. Nullum vest commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damgravia non putatis. Si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. CAPUT XXXVIinus ac redemptor noster, qui princeps pacis a propheta appellatur , in cujus secundum carnem nativitate angelorum cecinit exercitus: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hom
Abbreviated transcription (Latin):
pss multa ꝓ. xp̃i amore passus eͥ. que e¬
tiã enumęrare difficile ẽ. carceres uin¬
cula uerbera fagella supplicia a ui¬
deis lapidat᷑ iuirgis cedit᷑ p̃cipitat᷑ latro¬
nes incurrit. ab inimicis fratrib insi¬
dias ꝑfert intꝰ timores: foris pugnas
patit᷑. famen nuditatẽ calimniał iusidi¬
as tribulationes bestias tolerat. Et qͥd o¬
pusẽ multa dicere: Cotidie morit᷑. &
tamen in his om̃ib gaudet & głat᷑ atq
uatiens & exultans dicit. Gudeo autͣ
erit uenia quȩ excusatio hisꝰ qui ꝓ par.¬
ius iniuriis ac uerberib aut qualib
cũq tribulationib quȩ utiq longe il¬
lis uferiores stͣ inpatientes existunt.
missus. & insula pathinos exilio religat᷑.
cuncta aduersa sibi illata patient᷑ ppt᷑
amorẽ xp̃i tolerat. Stephanꝰ ab apłis diaco¬
nꝰordinatꝰ int̾ manꝰ lapidantiũ corde uer¬
fico ꝓ suis ipsis inimicis fixis in t̾ram ge¬
nib dep̃cat᷑. Ecce enĩ cognoscimꝰ diuina noᷤ

Expanded text:
s multa pro Christi amore passus est, quae etiam enumerari difficile est: carceres, vincula, verbera, flagella, supplicia. A Judaeis lapidatur, virgis caeditur, praecipitatur, latrones incurrit, ab inimicis fratribus insidias perfert; intus timor est, foris pugna. Patitur famem, nuditatem, calumnias, insidias, tribulationes. Bestias tolerat, et quid opus est multa dicere? quotidie moritur, et tamen in his omnibus gaudet et gloriatur, atque patiens et exsultans dicit: Gaudeo autem erit venia, quae excusatio his qui pro parvis injuriis ac verberibus, aut qualib uscunque tribulationibus, quae utique illis inferiores sunt, impatientes existunt? missus, et in insula Pathmos exsilio relegatus, cuncta adversa sibi illata patienter propter amorem Christi tolerat. Stephanus ab apostolis diaconus ordinatus, inter manus lapidantium corde pacifico pro suis ipsis inimicis, fixis in terra genibus, deprecatur. Ecce enim cognoscimus, divina nos
Abbreviated transcription (Latin):
quidꝰ humanis corꝑibus uitiandis aut fera¬
rum morsus ademerit. aut inꝓuisi casus
abstulerint aut malarũ ualitudinum ge¬
nera diuersa decerpserint. aut humanra
crudelitas amputauerit. aut si ignis uel
que libet alia res. aliquid debilitatis intu¬
lerit. aut ipsa senectus etiam sains one¬
rosa negauerit. hec atq his similia cor¬
ꝑum dampna. una ibi resurrectio repa¬
rabit. atq ea corꝑa menbris om̃ibus in¬
staurata. incerruptibilis sanctas obtine¬
bit. Statim engm illius sc̃e resurrectio¬
tum nobis confiderare possibile est. Ut
enim uere ẽ. conp̃hendere nullus ser¬
mo sufficiet. sed quantum possumus
ex his que leginus. & ꝑ eingnrata accipi¬
mus tenuem quandam opinonem de.
ea capiamus. Uicitur de ea quodam loco.

Expanded text:
ic humanis corporibus vitiandis, aut ferarum morsus ademerit, aut improviso casus abstulerit, aut malarum valetudinum genera diversa decerpserint, aut humana crudelitas amputaverit, aut si ignis vel quaelibet alia res aliquid debilitatis intulerit, aut ipsa senectus etiam sanis onerosa negaverit, haec atque his similia corporum damna, una ibi resurrectio reparabit, atque ea corpora membris omnibus instaurata incorruptibilis sanitas obtinebit. Statum etiam illius sanctae resurrectiotum tibi considerare possibile est, ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet, sed quantum possumus ex his quae legimus et per aenigmata accipimus tenuem quamdam opinionem de ea capiamus et dicitur de ea quodam loco
Abbreviated transcription (Latin):
ne odio frateruo fiuuditur .xxi.¬
um stabitis ad orationem inquid dñs
dimit̾te si quid habetis aduersus alterum.
linc iterum dicit. Isi reuitferitis homi¬
& dabitur uobis. dimittite & drunttetur uo¬
bis. In constitutione postulationis. conditio¬
uem pofuit pietatis dicens. dimitte nob̾
debita nr̃a. sicut & nos diuittimus debito¬
ribus nr̃is. Ille recte su dlicti uenram
postulat. qui hoc qd̃ prius in ip̃so delinqui¬
tur. relaxat. dimittamus enĩ qd̃ debet᷑
nobis ut dimittatur qd̃ d̾betur anobis. Re¬
linque ꝓaimo tuo ait falomon nocentite.
& tunc deprecanti tibi peccata soluentur.
ait enĩ apłs paulus. uolo itaq iuros cea¬
re in oim̃ loco leuantes sc̃as mamis sine
ira & disceptatione. Pacificum aminum

Expanded text:
ne odio fraterno funditur. Cne odio fraterno funditur. Cum stabitis ad orationem, inquit Dominus, dimittite si quid habetis adversus alterum . Hinc iterum dicit: Nisi remiseritis homiet dabitur vobis; dimittite et dimittetur vobis . Hinc constitutione postulationis conditionem posuit pietatis dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ille recte sui delicti veniam postulat, cum hoc quod prius in ipso delinquitur relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Relinque proximo tuo, ait Salomon, nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur . Ait enim apostolus Paulus: Volo itaque viros orare in omni loco, levantes sanctas manus sine ira et disceptation
Abbreviated transcription (Latin):
admoneatur nichil aliud se quam dominum
cogitare debere. ut claudatur contra aduer¬
sarium pectus. & solidõ pladeat. nec ad se. hos¬
tem dei tempore orationis adire patratur. Obii¬
pt em̃ frequenter et penetrat. & subtiliter
falens: p̃ces nr̃as a dõ aduocat. ut aliud hale¬
amus in cordeᷤ. aliud inuoce quando intentions
smcera. dm̃ debeat non uocis sontus. s annis
sensus orare. Que aut̃ segnitia ẽ. alienari. es
ii. quam fit aliud. qd̃ magis debeas cogita¬
re. giram qd cum deo loquaris. Nam &. c̃¬
quali deuotione. & reuerentia sit oandum. bea¬
dissimus & scissimus pater benedictus demon¬
strat diceus. Si cum hominib potentib uolumꝰ
aliqua suggere. non p̾sumimus nisi cum hum¬
litate & reuerentia. quanto mragis dño deo
unuersoꝵ. cum omni humilitate & puritatis
deuotione supplicanditm est. et non minulti lo¬
quio. s in puritate cordis. & conpunctione la¬
crimarum. nos exaudiri sciamus :

Expanded text:
admoneamur nihil aliud se quam Dominum admoneamur nihil aliud se quam Dominum cogitare debere. Claudatur contra adversarium pectus et soli Deo pateat, nec ad se hostem Dei tempore orationis adire patiatur. Obrepit enim frequenter et penetrat, et subtiliter fallens preces nostras a Deo avocat, ut aliud habeamus in corde, et aliud in mente, quando intentione sincera Deum debeat non vocis sonus, sed animus et sensus orare. Quae autem segnitia est alienari et is, quasi sit aliud quod magis debeas cogitare, quam quod cum Deo loquaris? Nam et cquali devotione et reverentia sit orandum beatissimus et sanctissimus pater Benedictus demonstrat dicens: Si cum hominibus potentibus volumus aliqua suggerere, non praesumimus nisi cum humilitate et reverentia, quanto magis Domino Deo universorum cum omni humilitate et puritatis devotione supplicandum est. Et non in multiloquio, sed in puritate cordis et compunctione lacrymarum nos exaudiri sciamus. C