comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m aledicens animã eus. Peccar& quippe:
sihoc optaret adeo fieri. qđ ipse
facere uł omĩno non poss&e. ułsipossa.
minime decer&. Nã qui maledictionibꝰ
inimicũ impetunt. quid aliud in illo fa¬
cere dm̃ uolunt. nisi qđ ipsi facere. aut
nequeunt aut erubescunt. Mortẽ nãq
ad uersario exoptant: quã ⁊ si possunt
inferre metuunt. nȩ aut per petrati ho¬
mici dii rei teneantur. aut iniqui ap¬
pareant & iã cũ sunt. Quid÷ gͦ deo di¬
cere occide quẽ odi. nisi aꝑtis ei uocibus
clamare. hocfac meo aduersario. qđ me
in illũ facere nẽc peccatorr̃ decet : In
quibꝰ ꝓfecto uerbis pensandũ nobis ÷
ubi iste uir legerat diligite inunicos
urõs. ubi legerat benedicite ⁊ nolite
maledicere. &rursũ. non reddentes
malũ ꝓmalo: neq maledictũ ꝓmaledicꝰ¬
to. Sed exterius non audita suꝑne gr̃e
p̃cepta seruabat : quia hec inm̃tẽ illius
scĩsp̃s afflatꝰ scribebat. Cui tam̃ minus
eẽt. qđ positos extͣ diligeret : nisi ⁊ in te¬

Expanded text:
maledictis abstinendum.---Peccaret quippe si hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra diligeret, nisi et inte
Abbreviated transcription (Latin):
dicantis dĩ. quatinꝰ nec ꝑ eunti homini
existamꝰ aduersarii. nec uidicanti deo
in ueni amꝰ ingrati. Beatꝰ gͥ iob quia
cuncta inaduersitate odia ꝑ fecte cal¬
cauit: dicat. Si gauisus sũ ad riunã eiꝰ
quime oderat. ⁊ exultaui qđ in uenisset
eũ malũ. Q uia uidelica ⁊inimicũ d¬
ligens. dũ ad uersario ruenti condoluit.
in malis ipsuis ipse ad bonũ creuit it
unde iste adbenignitatẽ cresceret: unde
illũ mala quȩ merebatur inuenissent.
Quia uͦ sepe nonnulli eos qͦs sibi aduersa¬
rios estimant maledictione feruint.
qm̃ uirtute neqͣquã possunt: inqͥbus
patent̾ apparte quȩ mala si possent fa¬
cerent. quia ea quȩ fatere neque uil
inp̃cari minime desistunt: beatꝰ iob
ostendens se aculpa & iam maledictionis

Expanded text:
dicantis Dei, quatenus nec pereunti homini dicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ inimicũ tolerat. & iã impiũ ⁊ mi¬
quũ putat: quia eius culpas apud cogi¬
tationes suas liuor accusator exag̃gerat
Quibus lib& uͦ flagitiis p̃matꝰ. minꝰ iniqͥis
credit᷑. si aduersaruis minime sentitur
Qua inre: discernendũ est aliud eẽ. qđ n&s
aliud uͦ qđ sibi ⁊ cȩteris nr̃ inimicꝰ not
Nãsi aliis bonusẽ. sine nr̃a forsitan culpi¬
eẽ. non potest nob̾ malus. Nec omĩno
iã de eius runa gaudendũ ẽ: cuiꝰ nos
solos certumẽ. ad uersa colerasse. Cũ uͥ
nr̃ ac multoꝵ hostis ꝑinit᷑ : de erepcio¬
ne ꝓximoꝵ potuis ꝗͣ de immici in te¬
ritu. necesse ẽ. ut animꝰ letetur. Oporto
namq ut pereuntȩ ad uersario subtiltꝰ
pensare debeamꝰ. & quid clebemꝰ ruine
peccatoris : quid iusticiȩ ferientis. Nã
dolendũ ÷ miserie ꝑeuntis. Songauden¬
dũ iusticię iudicis: ut nob & inluctu
sit pęna morientis ꝓximi. ⁊rursũ
ingaudiũ ueniat exhibita equitas iu¬

Expanded text:
quem inimicum tolerat etiam impium et iniquem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam dolendum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit poena morientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas ju
Abbreviated transcription (Latin):
entis letat᷑ : constat quia non amat.
quẽ non uult esse meliorẽ. Itemq e
caritate. uinimici nos ruina letifica:
&̾ rursũ eius gła sine inuidiȩ culpa
contrista. cũ & ruente eo qͦsdã bene
erigi credimꝰ ⁊ ꝑficiente eo plerosq
inuiste opprimiꝰ formidamꝰ. Qua inre
mentẽ nrãm nec eius iã defectꝰ erigit.
nec eiꝰ ꝑuectꝰ ad dicit. sirecta nr̃a cogi¬
tatio nͣ qͥd impso. sed quid de ipso circa
alios agatur attendit. Sed adhec ser¬
uanda ualde est necessariũ subtilissi¬
me discretionis examen: necũ nr̃a odia
ex sequim᷑. fallam᷑ sub spetiȩ utilitatis
aliene. Si aut̃ de inimici morte gau¬
dendũ omĩno nonẽȩt: psalmista non
diceret. L&abit᷑ iustus cũ iuderit un¬
dictã impioꝵ. Sed aliud÷ impiũ : ali¬
ud uͦ inimicũ ꝑpaei. Nã sunt pleriq
inimici: qͥ non sunt impii. & sunt non¬
nulli impii: qui nob̾ specialit̃ nõ uident᷑
inimici. Humana aut̃ mens. omẽm

Expanded text:
entis laetatur, constat quia non amat entis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem, eumque caritate, inimici nos ruina letificet, et rursum eius gloria sine invidie culpa nos contristet; ut cum, ruente eo, quosdam bene erigi credimus et proficiente illo plerosque iniuste opprimi formidamus. mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem
Abbreviated transcription (Latin):
uenissae eũ malũ. Om̃ĩpotentis dei noᷤ
eẽ. discipłos. sola custodia caritatis ꝓbat.
Hinc ÷ enĩ: qđ ꝑsemet ipsã ueritas dicit.
In hoc cognoscent qͣuia mei discipłi estis.
sidilectionẽ habueritis ad inuicẽ. luȩ
nimirũ dilectio sicor nr̃m ueracit̾ repla.
duobus modis ostendisol&: scilic& cũ
⁊amicos indeo. & inimicos diligimꝰ
ꝓpt̾ dm̃. Sed sciendũ ÷ qui a inmici
dilectio tunc ueracit̾ custodit᷑. cũ nec
de ꝓifectu ad dicim᷑. nec deruina illiuis
letamur. Nã sepe indilectionis imagi¬
ne erga inimicũ animꝰ fallit᷑. seque hc̃
diligere aestimat. si eius uitȩ contrarius
non existat. Sed dilectionis uim: occulte
⁊ ueracit̾. aut ꝓuectus inimici aut
casus in t̾rogat. Hac & enĩ dere adple¬
nũ semet ipsã mens hominis nescit.
nisi eũ quẽ sibi aduersariũ credit. in
de fectu. uł ꝓuectu mutasse modum
sui status inuenerit. Sienĩ de ꝓspe¬
ritate addicit᷑. ⁊ decalamitate se odi¬

Expanded text:
enta et signa.---Omnipotentis Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de calamitate se odi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ꝓbat᷑ inconflatorio argentũ. ⁊ infi¬
nace aurũ: ita ꝓbat᷑ homo laudantis
orr. Argentũ quippe uł aurũ sirepbii
est. igne con sumitur: si ꝑbũ uͦ igne de¬
claratur. S ic nimirũ ÷ ⁊ sensus oꝑanis
Nã qualis sit: ineo qđ laudat᷑ ostenditur.
Sienĩ se auditis suis laudibꝰ extollit. qͥd
iste aliud quã aurũ uł argentũ rrꝑbu
fuit. quẽ iudelic& fornax linguę
consũsit: Siaut̃ fauores suos audicas
ad suꝑni iuditii considationẽ rrdit
acne dehis apud oceultũ arbitrẽ gͣuetꝰ
metiut: quasi expurgationis igne ad
magnitudinẽ claritatis excrescit. Et
unde incendiũ trepidationis sustinet
inde clariꝰ fulg&. Beatꝰ gͥ iob quia ne¬
quaꝗͣ de oꝑatione se p̃tulit. fident̃ dicit.
S iuidi solẽ cũ fulgeret. Sma uͦ hunc
a uiditii interioris intuitu fama lau¬
dabilis nondinertit: ad iungit. ⁊ lunã
incedentẽ clare. Quia opinionis suȩ gr̃a
animũ deuinci nec tacita cogitatione¬

Expanded text:
atorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devinci
Abbreviated transcription (Latin):
designatur. sic ꝑ salomonẽ dr̃. Abscon¬
dit piger manũ suã subabscella sua.
⁊ laborat si adofsuũ porrigit eã. Pigro
labor ÷ manũ suã ados porrigere: qr
desidiosus qͥsq p̃dicator nec hoc uult
oꝑari qđ dic̃. Manꝰ quippe ados porri¬
gere ÷: uoci suę opere concordare. Ma¬
nũ gͦ suã osculatur ore suo qͥlaudat
quod facit : ⁊ testimonio ꝓprie locuti¬
onis sibi uirtutẽ tribuit operis. Qua
inre quis despicit᷑. nisi is quupsa ope¬
randi munera largit᷑: Unde bene
ꝑ agregiũ p̃dicatorẽ dr̃. Quid aut̃ ha¬
bes qd̾ non accepisti: Si aut̃ accepisti.
qͥd głaris quasi non acceperis: Scĩ aut̃
iuri sciunt post primi parentis lapsũ
de corruptibili stirpe se aditos: ⁊ non
uirtute ꝓpria sedp̃ueniente suꝑna
grã ad meliora se uota uel opera cõmu¬
tatos: ⁊qͥeqͥd sibi mali messe cogtioeunt.
de mortali ꝓpagine sentiunt meritũ.
Quic qͥd uͦ inse boni inspiciunt : in mor¬
talis gr̃ȩ cognoscunt doniĩ: eiq deac¬

Expanded text:
 Salomonem dicitur: Abscondit piger manum suam sub axilla sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de ac
Abbreviated transcription (Latin):
spiciunt quia auditoꝵ uitã loquen
lucrare non possunt : tacendo abscon¬
dunt scientiam suã. Ad imitandã qui¬
ppe uitã dnĩ. quasi ad qđ dã nob̾ pro¬
positũ signũ currimꝰ. Ipse enĩ quia he¬
rodẽ uidit non ꝑfectũ querere. sed
signa. uł scientiã. uelle mirari: reqͥsitꝰ
abeo tacuit. & quia constant̾ tacuit:
abeo irrisus exuit. Scriptũ namq ÷
herodes aut̃ iuse iħu : gauisus est. Erat
enĩ cupiens exmulto tẽpore uiderr

Expanded text:
spiciunt quia auditorum vitam loquendo spiciunt quia auditorum vitam loquendo lucrari non possunt, tacendo abscondunt scientiam suam. Ad imitandam quippe vitam Domini, quasi ad quoddam nobis propositum signum currimus. Ipse enim, quia Herodem vidit non profectum quaerere, sed signa vel scientiam velle mirari, requisitus ab eo tacuit, et quia constanter tacuit, ab eo irrisus exivit. Scriptum namque est: Herodes autem, viso Jesu, gavisus est valde; erat enim cupiens ex multo tempore vider
Abbreviated transcription (Latin):
tacui nec egressus hostuĩ. Acsi aꝑtius
dicat. Iurbatis contrame extrinsecus
allis: ipse in me intrinsecꝰ in ꝑturbabi¬
lis mansi. Quid nãq hoc loco ostiũ.
nisi os debemus acciꝑe : ꝑ hoc quippe
quasi egredimꝰ: dũ uerbis quibꝰ possumꝰ
seereta cordis nr̃i aperimꝰ. & quales intꝰ
manemꝰ inconscientia. tales foras egre¬
omĩno despici metuunt: ac ne uiles for¬
tasse iudicent᷑. sapientes uideri appe¬
tunt. Hii cogunt᷑ ostiũ egredi: quia
pulsati contumeli is quã magni apud
se lateant loquentes denunciant: dũ
ꝑipacientiã uicti quedã dese quȩ nes¬
ciebantur appetunt. tanquã ꝑ ostiũ
oris egrediuntur. Unde beatꝰ iobdic¬
turus qͦd oris ostiũ non fuiss& egressus:¬
p̃ misit tacui. Quia iudelic& in paci¬
entia turbatus. ad omo conscientiȩ ex¬
ostendere omĩno refugiunt: & cũ
audientibꝰ ꝓd eẽ. nequeunt. &iã des¬
pici tacentes uolunt. nede sapientiȩ
głam sedauditoꝵ uitã. Cũ uero con¬

Expanded text:
tacui, nec egressus sum ostium. Ac si apertius dicat: Turbatis contra me extrinsecus aliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium nisi os debemus accipere? Per hoc quippe quasi egredimur, dum verbis quibus possumus secreta nostri cordis aperimus; et quales intus manemus in conscientia, tales foras egreomnino despici metuunt, ac ne viles fortasse judicentur, sapientes videri appetunt; hi coguntur ostium egredi, quia pulsati contumeliis quam magni apud se lateant, loquentes denuntiant, dumque per impatientiam victi quaedam de se quae nesciebantur aperiunt, tanquam per oris ostium egrediuntur. Unde beatus Job dicturus qpraemisit: Tacui, quia videlicet impatientia turbatus a domo conscientiae exostendere omnino refugiunt, et cum audientibus prodesse nequeunt, etiam despici tacentes volunt, ne de sapientiae gloriam suam, sed auditorum vitam. Cum vero con
Abbreviated transcription (Latin):
laudat᷑ & nonst̃ cõpetens p̃miĩ ꝑdat.
Unde plerũq fit: ut sic̃ in iustus exlaude
sua polluitur: ita uir iustꝰ audita sua
laude purget᷑. Nã dũ bona quȩ egit
ab hominibꝰ ꝓ ferri cognoscit : subtile
contrase ut dictũ ÷ extremi iditii
examen metuit: actrepidus ad conscien¬
tiã recurrit. ⁊qͥcqͥd illic in est rep̃hen-¬
sibile corrigit. Dũ enĩ bona sua inno-¬
tuisse formidat. subtilitatẽ secuturi
examinis ꝑtimescens. siqͣinse mala oc¬
culta st̃ amputat. P auet nãq sisaltẽ
talis deo non ostenditur. qualis ab ho¬
minibꝰ putatur : ⁊ neq contentus est
ut in qͦ potuit innotescere. in hoc de¬
beat remanere. Iã enĩ debonis suis qͣsi
retributionẽ sibi factã astuat : nisi
eis ⁊ alia quȩ ab hominibꝰ nesciunt᷑ ad

Expanded text:
laudatur et sunt competens praemium perdat. laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
mens & iã cũ dese falsa bona dicunt᷑
exultat: quia non apud deũ qualit̾ i¬
uat. sed apđ homines qualit̾ in notes¬
cat excogitat. Iuditiũ enĩ dese omĩpo¬
tentis dei despiciens. ⁊ solũmodo homi¬
nũ querens. int̾ auditas laudes attol¬
litur : ⁊ quę hoc solũ quȩ sierat qͣsi de
brauio oꝑis letatur. at contͣ sicor uera¬
cit̾ humile est: bona quȩ dese audit
aut minime re cognostit: & qͥa falsa
dicunt᷑ metuit. Aut certe si adesse ea
sibi ueracit̾ scit: eo ipso formidat ne
ab xtña dĩ retributione sint ꝑdita. quo
hac consicdat hominibꝰ diuulgata.
Pauetq uehem̃ter: nespes futuri mu¬
neris. in mercede ꝑmutetur transitorii
animꝰ magno laudũ suarũ igne ernci¬
etur: atq ab omĩ torporis sui rubigux
merore cogitationis ex quoquat᷑. Caua¬
⁊ enĩ consideratione trepidat. ne aut
dehis inquibꝰ lauclatꝰ ⁊ nonst̃. maus
dei iudiciũ in ueniat: aut de his in qͥbꝰ

Expanded text:
mens etiam cum de se falsa bona dicuntur mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur transitorii animus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
udelic& at cestatione qͥd nob̾ innuit᷑.
nisi qđ magno metu ⁊ cirru̾spectione
opus est nemens nr̃a unquã de suis
laudibus uł tacita letetur : Quis qͥs
enĩ quasi claritatẽ lune fame suȩ mag¬
nitudinẽ conspicit. sibiq inocculto m̃tiᷤᷤ
gaudiũ facit. cui iste.nisi auctori se
pretulit. cuiꝰ dono ut bene operetur
laudis hilarescit. despectoeiũ honore
conditoris. semet ipsũ plus amare con¬
uincit᷑. cuiꝰ p̃coniis letatut. Quã ius
non nũquã &iam scĩ iuri de bona sua
opinione gaudent : sedcũ ꝑhanc ad
meliora ꝓficere audientes pensant.
N ec iã deopinione sua sed de ꝓximoꝵ
gaudent utilitate: quia aliud ẽ. fauo¬
res querere. ⁊ aliud de ꝓuectibꝰ exul¬
tare. Quaire necessẽ est. ut cũ audi¬
entiũ utilitati non ꝑficit: m̃tẽ nr̃am
fama laudabilis nõn eleuet. sed fatig&e.
Cũ enĩ humane linguę at testatione
laudam̃: occulta pulsatione reqͥrim̃.
quid de nob̾ ipsissentiamꝰ. Suꝑba &e̾nĩ

Expanded text:
delicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim
Abbreviated transcription (Latin):
mit tentes coronas suas ante chronũ
dni. Coronas nãq suas ante thronũ
dnĩ mittere est : certaminũ suoꝵ uic¬
torias nonsibi tribuere sed auctori: ut
adillũ referant głam laudis. aquose sei¬
unt iures accepisse certaminis. Beatꝰ
gͦ iob quia sic bona quȩ oꝑatꝰ ÷ narrat.
ut tam̃ hec suȩ oꝑationi nontribuat.
sed adaucturis laudẽ recurrat: manũ
suã ore suo oseulatã fuisse. denegat.
ac si patent̾ dicat. Ego mea oꝑa tanquã
mea non ꝑfero: quia auctoris sui grãm
negare conuncit᷑. quisquis sibi tribuit
qđ oꝑatur. Unde ⁊ protinꝰ subdit. Que ÷¬

Expanded text:
mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde et protinus subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
meis. ⁊ quia plurima repperit manꝰ
mea. Aesi aꝑte diceret᷑. Ne quaꝗͣ me
meo locupletẽ ex iusticia eredidi quorecta
quȩagere debui &iam multa cognoui.
nec intelligentia corextulit quia illud
consicd̾atio debite oꝑationis pressit.
Sciendũ uero ÷ qđ plerũq contingit:
ut cũ intelligentiȩ altitudo ꝑcipitur.
circa semet ipsũ animꝰ ualde sollicitꝰ.
abelationis lapsu teneatur. Sed cũ mira
quȩ intelligit. & iam oꝑari cȩꝑ at: eoipso
nonnũquã quoforas ostendit᷑ labitur.
atq insius actibꝰ se cȩtero sp̃ ire głatur
Beatũ gͥ iob sic̃ intelligentiȩ aurũ non¬

Expanded text:
meis, et quia plurima reperit manus meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud consideratio debitae operationis pressit.Sciendum vero est, quod plerumque contingit, ut cum intelligentiae altitudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in suis actibus se caeteros praeire gloriatur. Beatum igitur Job sicut intelligentiae auru
Abbreviated transcription (Latin):
ferrũ ad suꝑficiẽ rediit. quia ad usũ
exerritationis pristine intelligentia
recurrit. Igitur quia donũ intellectꝰ
qđ accipit᷑. uix cũ tot difficultatib̾eus¬
toditur: curandũ quippe est. neo cio¬
torpeat. curandũ ne exercitatione
operis uitio elationis euanescat: scĩ
uiri minime exultant. cũ cognoseunt
quȩ faciunt. sed eũ faciunt quȩ cogno¬
uerunt. &si intelligendo congaudent
munera largitoris : merentes tamen
considerant debitũ oꝑis. Ut uidelic& ac¬
tione ꝑsoluant. qđ eis p̃rogatũ ÷ incogni¬
tione. Stultꝰ nãq est debitor qͥgaudens
mutuas pecunias accepit: ⁊ tẽpus quo
redere debeat nonattendit. Mod̾at᷑
aut̃ leticia accipiendi: quando sollera
ꝓuicdentia. & iam constitutũ tempus
reddendi cogitat᷑. Quia gͥ iusti uiri
in his quȩ iugilanter indelligunt.
secura leticia non extollunt᷑ : dicatur
recte. Siletatus sũ suꝑ multis diuitiis

Expanded text:
ferrum in superficiem redit, quia ad usum ferrum in superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinum intelligentiae recurrit. Igitur quoniam donum intellectus quod accipitur vix cum tot difficultatibus custoditur, curandum valde est ne torpeat, curandum ne in exercitatione operis vitio elationis evanescat, sancti viri, minime exsultant cum cognoscunt 702 quae faciant, sed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
plus peccatores sentiunt. quanto exne-¬
gletis bonis quȩ agere poterant debitore ᷤᷤ
tenent᷑. Recte gͦ qͥferrũ ꝑdidexit cla¬
mat. heu. heu. heu. ⁊ hoc ipsũ muttiũ ac-¬
ceꝑã: acsi dicãt. Illud ꝑdissolutionẽ ne¬
gligentiȩ ꝑdidi. qđ ut ꝑbona opera red¬
derẽ exgrã creditoris accepi. Sed nũꝗͣ
dĩ m̃tẽ cdeserit quȩ inpeccatis se ueracit᷑
agnoscit. Uñ ⁊ mex. heliseus ueniens. lignũ
insuꝑficiẽ at tollit. Quia uidelica re¬
dẽptor nr̃ pie nos respiciens. corpeccatoris
humiliat: ⁊ei quã animiserat intelli¬
gentiã reformat. Lignũ mergit. ⁊ fer¬
rũ releuat. quia cor affligit. ⁊scientiã
reparat. Unde bene alia translatione
dr̃: qđ confregit lignũ atq iactauit.
& sic ferrũ sustulit. Lignũ nãq con¬
fringere est: cor abe elatione contere¬
re. Lignũ adima ractare ÷: elatũ
cor in cognitione ut diximꝰ propriȩ
infirmitatis humiliare. Atq ilico

Expanded text:
plius peccatores sentiunt, quanto ex neplius peccatores sentiunt, quanto ex neglectis bonis, quae agere poterant, debitores tenentur. Recte ergo, qui ferrum perdidit, clamabat: Heu, heu, heu, et hoc ipsum mutuo acceperam, ac si dicat: Illud per dissolutionem negligentiae perdidi, quderem ex gratia creditoris accepi. Sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. « Unde et mox Elisaeus veniens, lignum ficiem attulit. » Quia videlicet Redemptor noster pie nos respihumiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat; lignum mergit, et ferrum levat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene in alia translatione dicitur quod infregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit: lignum namque confringere est cor ab elatione conterere; lignum ad ima jactare, elevatum cor in cognitionem, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare; atque illico
Abbreviated transcription (Latin):
ris exmanubrio in ꝓfundũ lapsa dispa¬
ruit. Ferrũ quippe inmanubrio: est
donũ intellectꝰ incorde. Ligna uero ꝑ
hoc cedere. est praue agentes increpare.
Qđ non nũꝗͣ duĩ fluxe agitur. dũ lapsusuanȩ
głȩ inaccepta eadẽ scientia nonutat᷑.
ferrũ inaqͣ ꝑditur: quia exdissoluto oꝑe
intelligentia fatuatur. Quã ꝓfecto in¬
telligentiã ad hoc noumꝰ dari: ut antelan¬
tis occłos exbona debeat actione . Ende
&e̾recte hisquiferrũ animiserat clamabat.
hei. heu. heu. dnẽ mi. ⁊ hoc ipsũ mutuo
acceperã. Habent enĩ hoc electi ꝓpriũ :
ut si quando eis insua scientia furaua
uane głȩ culpa subripit᷑ : adcor uelocit᷑
redeant. ⁊ quicqͥd inse ante districti u¬
dicis occłos dãpnabile inueniunt lacri¬
mis insecantur. Quiflentes nonsolũ
caute inspiciunt mala quȩ cõmiser̃.
sed ex accepto munere quȩ redclere & iam
bona debuer̃: quia nimirũ tanto se am¬

Expanded text:
ris ex manubrio in profundum lapsa disparis ex manubrio in profundum lapsa disparuit . Ferrum quippe idonum intellectus in corde: lignum vero per hoc caedere, est prave agentes increpare. Quod nonnunquam dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae in accepta eadem scientia non vitatur, ferrum in aqua perditur, quia ex dissoluto opere intelligentia fatuatur. Quam profecto intelligentiam ad hoc novimus dari, ut ante dantis oculos ex bona debeat actione restitui. Unde et recte is, qui ferrum amiserat, clamabat: Heu, heu, Domine mi, et hoc ipsum mutuo acceperam: habent enim hoc electi proprium, ut si quando eis in sua scientia furtiva vanae gloriae culpa subripitur, ad cor velociter redeant, et quidquid in se ante districti judicis oculos damnabile inveniunt, lacrymis insequantur. Qui flentes non solum caute inspiciunt, quae mala commiserunt, sed ex accepto munere quae reddere etiam bona debuerunt: quia nimirum tanto se am
Abbreviated transcription (Latin):
mane fragilitatis humilians ait. Ha-¬
bemius thesaurũ istũ inuasis fictilibꝰ.
Multas itaq apudnos diuitias repperimꝰ.
cũdona habundantis intelligentię sacra
eloquia inuestigando ꝑcipimꝰ: atquihis
plura nec tam̃ sibumet diuersa sentimꝰ.
Non÷ aut̃ secura leticia indiuinis paginis.
uł fortia uł muta cognoscere. sed cognita
custodire. Nã quibene intelligit: quid
intelligendo debeat agnoscit. Quanto
enĩ intellectꝰ latuis extendit᷑: tanto ad
explenda oꝑa enixius ligat᷑. Unde in
eũgłio ueritas dic̃. Cui multũ datum ÷:
multũ querst᷑ ab eo. & eui conm̃clauer̃¬
multũ: plus petent abeo. Deputemꝰ gͥ
intelligentiã datã quasi peccimiã mu¬
tuã: quia quoplus nobis credit᷑ exbenig
nitate. eo debitores amplius denemͣ inoꝑe.
Et plerũq eadẽ intelligentiȩ accepte pec¬
cunia cũ adusuras auditoribꝰ datur a¬
mittitur. nisi caute tribuat᷑. Neq enĩ

Expanded text:
manae fragilitatis humilians, ait: Hamanae fragilitatis humilians, ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Multas itaque apud nos divitias reperimus, cum dona abundantis intelligentiae, sacra eloquia investigando percipimus, atque in his plura, nec tamen sibimet diversa sentimus. Non est autem secura laetitia 701 in divinis paginis vel fortia, vel multa cognoscere, sed cognita custodire. Nam qui bene intelligit, quid intelligendo debeat agnoscit. Quanto enim intellectu latius extenditur, tanto ad explenda opera enixius ligatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo; et cui commendavermultum, plus petent ab eo . Deputemus intelligentiam datam quasi pecuniam mutuam: quia quo plus nobis creditur ex beninitate, eo debitores amplius tenemur in opere; et plerumque eadem intelligentiae accepta pecunia, cum ad usuras auditoribus datur, amittitur, nisi caute tribuatur. Neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
apte fateatur diceus. Necquȩ ueracit᷑
incellexi meo ingenio tribui: nec m̃ti
ꝓpriȩ siqua egise mebona contigit. hec
principalit deputaui. Qui adhuc subti¬
lius humilitatẽ nobis sui cordis insinu¬
uitias apellatas ꝑ significationẽ credimꝰ
nisi habundantia acumina consilioꝵ.
quȩ querentis manꝰ inuenit. en hec co¬
gitatio tractantis gignit : has & enĩ
salomon sapientiȩ diuitias cõcẽplatus
ait. Corona sapientiũ diuitiȩ eoꝵ.
Qui quia diuitias nonmetalla t̾rena.
sedprudentiã nominat. ilico ꝑcontrariȩ¬
tatẽ subdit. Fatuitas stultoꝵ: in pru¬
dentia. Si enĩ coronã sapientiũ trenaᷤᷤ
diuitias dicerre: ꝓcul dubio fatuitatẽ
stultoꝵ pauꝑtatẽ potius quã in pruden¬
tiã fateretur. Seddũ fatuitatẽ stultoꝵ
inprudentiã subdidit: sapientiũ di¬
uitias quiaprudentiã dixerit indicauit.
Hasinse paulꝰ scientiȩ diuitias contẽplatꝰ.
⁊ contẽplationẽ suã consideratione hu¬

Expanded text:
te fateatur dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae si qua egisse me bona contigit, nec principalem deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuvitias appellatas per significationem credimus, nisi abundantia acumina consiliorum? Quae quaerentis manus invenit, cum haec cogitatio tractantis gignit. Has etenim Salomon sapientiae divitias contemplatus ait: Corona sapientium divitiae eorum . Qui quia divitias non metalla terrena, sed prudentiam nominat, illico per contrarietatem subdit: Fatuitas stultorum imprudentia . Si enim coronam sapientium terrenas divitias diceret, procul dubio fatuitatem stultorum paupertatem potius quam imprudentiam fateretur. Sed dum fatuitatem stultorum imprudentiam subdidit, sapientum divitias quia prudentiam dixerit, indicavit. Has in se Paulus scientiae divitias contemplatus, et contemplationem suam consideratione hu
Abbreviated transcription (Latin):
siincaute diligit᷑ : aluice iusibili corcecat᷑.
Q uia quanto extͣ se inhians animꝰ fun¬
ditur : tanto ampliꝰ in internis obtutibꝰ
reuerberat᷑. Unde soller tes quiq necor¬
porxis sensibꝰ nimis adexteriora dila¬
bant᷑. contunuo studio int᷑ mentẽ suã
occulta custodie disciplina se colligunt.
ut tantomagis inueniant᷑ in terus in¬
tegri quanto minꝰ st̃ exteriꝰ fusi. Hoc¬
& enĩ ugore disciplinȩ intͣ mentis sue
archana se constrmxerat: qͥ exterioris
uitȩ appecitũ fugiens dicebat. diẽ ho¬
minis non concupiui: tuscis. Qđ gͦ apdđ¬

Expanded text:
si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
dito cormeũ. Quidhoc loco udere
dr̃. nisi desiderant̃ intueri : Unde¬
⁊ psalmista ait. Iniquitatẽ si aspexi
incorde meo: non exaudiet dĩ. Quȩ
nimirũ iniqͥtas inore expͥmi ñ possa
sinon conspiceret᷑ incorde. Sed aliud ÷
iuderr ꝑiudiaũ. aliud ꝑ appetitũ. Be¬
atus gͦ iob fulgentẽ solẽ ⁊clare incedentẽ
lunã nequaꝗͣ uidisse se ꝑhibet: ut se de¬
monstretur psentis lucis speciẽ non appe¬
tisse. Acsi post despectũ t̾renȩ suȩ ha¬
bundancię patent̾ insinuet. Qiud dicã
quia neqͣquã in auro letatussũ qui in
ipsa quoq luce corporea delectatus non
sũ: Sc̃ĩ ienĩ uiri post quã omĩa p̾sentiᷤᷤ
uitȩ oblectam̃ta despiciunt. p̃illiꝰ lucis
int̾nȩ dulcedine ab hac exteriori luce¬
animũ. quasi a tenebriᷤᷤ auertunt: mul¬
tumq secũ intrinsecꝰ contendunt. ne
huiꝰ lucis quȩ fulgae extrinsecꝰ delecta¬
tione rapiantur. Lux quippe uisibilis

Expanded text:
dito cor meum. Quid hoc in loco videre dito cor meum. Quid hoc in loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis
Abbreviated transcription (Latin):
cormeũ. ⁊ osculatꝰ sũ manũ meã ore
meo. que ÷ iniqͥtas maxima. & negatio
contͣ dñ altissimũ. Incertũ non ÷ qđ
uatraq haec luminaria humanis mi¬
nisteriis deputata cęli miliciȩ uocantur.
in quoꝵ cultu multos nouimꝰ scriptura
teste cecidisse. Sicut scriptumest. Ad
fuisse corsuũ: nec osculatũ manũ ore
suo. Inqͣ uidelic& osculatione. quid
aliud quã grã uenerationis expͥmit᷑:
Qđ si fccissa umquã : hoc uuquitatẽ
maximã ⁊ dei negationẽ uocat. Sed
post ꝗͣ tanta dese locis superioribꝰ uir¬
tutũ culmina narrauit: quid nunc
mirũ memorat sisolẽ ⁊ lunã nonse
adorasse manifestat: Unde pensan¬
dũ ẽ. qđ post ꝗͣ in auro non habuisse fi¬
dutiã. nec inmultis diuitiis letatũ
se fuisse testatur. Ad huc ad sub limiora
ducit᷑ : ut tanto magis nos erudiat.
quanto dese aliqͣ subtiliꝰ narrat. dit
enĩ. Siuidi solẽ cũ fulgeret : ⁊lunã
in cedentẽ dare. & letatũ ÷ in abcon-¬

Expanded text:
anum meam ore meo, quae est iniquitas maxima ei negatio contra Deum altissimum. - Incertum non est quod utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata coeli militiae vocantur, in quorum cultum multos novimus, Scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: « fuisse cor suum, nec osculatum ore suo. In qua videlicet osculatione quid aliud quam gratiarum venerationem exprimit? Quod si fecisset unquam, iniquitatem maximam, et Dei negationem vocaret. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est, quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscon
Abbreviated transcription (Latin):
robur suũ aurũ nondeputant : quia
quantolibae ingenio fulgeant. nichil
se ex̃. exsius uiribꝰ pensant. & cd̾nsentiri
omĩa ualent̾ possunt: prus in tellig¬
re semet ipsos cupunt. quatinꝰ lum
ingenii more solis prius illustrae locũ
in quo oritur: ⁊ post modũ cȩtera adque
ꝓcedendo dilatatur: nesi intendendo
cognoscendis aliis. semet ipsos nesciant:
ibi solis radus libi orit᷑ tenebreseat. Ingeni
itaq uirtutẽ ad cognoscendã ꝓpriã in¬
firmitatẽ dirigunt: atq exinfirmitatis
sue meluis cognitione conuales eunt.
Aurũ gͦ robur noneredit᷑: siu accepto ingi¬
mo fidutia non habet᷑. Qđ bene salomos
admonens ait. Habe fidutiã indño ex
toto corde tuo: & ne in nitaris prudentię
tuȩ. Dicat gͦ. Siputaui aurũ robur

Expanded text:
robur suum aurum non deputant, quia robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto corde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum robur
Abbreviated transcription (Latin):
accipimꝰ. nͥ p̃clari intellectꝰ ingeniũ:
Quid obrirũ nisi mentẽ quȩ dũ igne
amoris exqͦ quitur. seꝑ inse seruat cla¬
ritatẽ pulcritudinis cotidiana innoua¬
tione feruoris: Neseit enĩ mens ꝑdorpo¬
rẽ ueterescere: quȩ studet ꝑdesideriũ
seꝑ inchoare. Hincnãq ꝑ paulũ dr̃.¬
qͥ adꝑfectionis iã culmen ꝑuenerat: qͣi
inchoans dicebat. Dixi. nunc cȩpi.
Quia indelic&e si lasescere ab inchoatis
bonis nolumꝰ : ualde necesse est ut inchi¬
are noscotidie credamꝰ. Nec aborret
arationis ordine qđ auro dicimꝰ inge¬
niũ designari: quia sic̃ mnornam̃to auri
sub ponit᷑ ut gẽmarũ desuꝑ ordo dispo¬
natur: itaclara scõꝵ ingenia diuinis
muneribꝰ humilit̾ subternunt᷑. & dis¬
tincta suꝑse grãrũ dona ꝑcipiunt. Et
nisi quid simile aurũ cũ sapientia ha¬
beret: quidã sapiens minime dixissa.
Sapientia absconsa. ⁊ chesaurꝰ inusus.
quȩ utilitas inutrisq : Scĩ aut̃ uiri

Expanded text:
accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium? Quid obrizum nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis, quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum dqui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit ad cuncta pauidꝰ. ad omĩa circũ
spectꝰ: inferuis asserit dicens. Semꝑ
enĩ quasi tumentes suꝑme fluctus:
timui cdr̃m. Qui scilica in ꝓsperis po¬
situs: atq habundantia rerũ fultus:
sispem aut insuis actibꝰ aut incircũ¬
fluentibꝰ rebus poneret: ꝓfecto ustꝰ
non eȩ̃t. Sed quando iste uir sc̃s inse
spem posuit. qui aꝑte dicit. ecce non ÷
nisi ut ipsas quoq diuitias qͣs m̃te pos¬
S sederit in notescat: Ait enĩ. Siputaui¬

Expanded text:
fuerfuerinferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed quando iste vir sanctus in se spem posuit, qui aperte dicit: Ecce non esnisi ut ipsas quoque divitias qua mente possederit innotescat? Ait enim: 698 CA
Abbreviated transcription (Latin):
quaꝗͣ possunt: Quia nec prudentia
uera ẽ. quȩ uista tẽꝑans. ⁊ fortis non est.
nec ꝑ fecta tẽperantia quȩ fortis. iusta
⁊ prudens non est. Nec fortitudo in¬
uista non ÷: nec uera iusticia quȩ pru¬
dens fortis ⁊ tẽꝑans non ÷. Beatus itaq
iob qđ non unã sine alia sed coniuncꝰ¬
tas inse uirtutes habuerit enumerando
singulas innotescit. Ham bona pudici¬
ciȩ insinuans dicit. Sideceptũ est cor
meũ suꝑ mulierẽ. atq ut eidẽ pudicitiȩ
de montraret humilitatis gr̃am nulla¬
tenus de fuisse. post cȩtera sub iungit.
Sicontẽpsi uiditiũ subirȩ cũ seruomeo.
Qui ut hunulitati suȩ ostenderet miscdiã
fuisse coniunctã: paulo post dicit. Si
negaui qđ uolebãt pauꝑes. Atq ut
misccłiã suã ostenderet de iusticiȩ ra¬
dice descendere: paulo suꝑiꝰ p̃misit dic̃s.
S i abulaui inuanitate. ⁊festinauit in
dolo pesm̃s. Atq ut monstret᷑ qͣm

Expanded text:
quaquam possunt, quia nec prudentia quaquam possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo injusta non est, nec vera justitia quae prudens, fortis et temperans Job, quod non unam sine alia, sed conjunctas in se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicit: Si deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavi quod volebant pauperibus . Atque ut misericordiam suam ostenderet de justitiae radice descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut monstraretur quam
Abbreviated transcription (Latin):
iustos. Quosdã uͦ quasi iustos: sedinse
potius quã indño confidentes. Eteertũ :
quia nec castitas incorde eius uera est.
cui humilitas de est: qͥppe quia suꝑbra
non ÷: quia necdeb& humilitas dici
quȩ ad cõ passionẽ frat̃nȩ miseriȩ nescit
inclinari. Nec miscdia uera ÷ quȩ aree¬
titudine iusticiȩ existit aliena: quia
quȩ pocest ꝑ iniusticiã pollui. nescit
ꝓciũ dubio sibimet ipsi misereri. Nec
uisticia uera ÷ quȩ fidutiã suã non in
conditore omĩũ sed inse fortasse aut in
rebus conditis ponit: quia dũ acrtatore
spẽ sub trahit. ipse sibi principał iusticię
hordinẽ ꝑuertit. Una itaq uirtꝰ sinẽ
aliis. aut omĩno nulla ÷ aut inꝑfecta.
U t enĩ sic̃ quibꝰdã uisũ ÷ deprimis .iiiͦͬ.
uirtutibꝰ loquar: prudentia. tẽꝑantia.
fortitudo. atq iusticia. tanto ꝑfectȩ
st̃ singule. quanto uicissĩ sibi met
iuncte. Nis iuncte aut̃: ꝑfecte eẽ. ne¬

Expanded text:
justos; quosdam vero quasi justos, sed in se justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia non est, quia nec debet humilitas dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia, fortitudine, atque justitia; tanto perfectae sunt singulae, quanto vicissim sibimet conjunctae. Disjunctae autem perfectae esse ne
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Fadẽ uobis
scribere mͥ quidẽ nonpigrũ : uob̾ autẽ
necessariũ. Beatus iob idcirco gestas uir¬
tutes narrat: quiait̾ increpationis
uerba. & ꝑcussionis uerbera deprehensus.
abspei fidutia mentẽ suã labefactari
considerat. Multa quippe agisse se mala:
ab increpantibꝰ amicis audierat. Et ne
uerbis parit̾ ⁊ flagellis pssa indesꝑatio¬
nẽ menscorruat : hanc ꝑsuarũ uirtu¬
tũ memoriã ad spẽ reformat. ut neqͣ¬
quã sedebeat incalamitate deicere quȩ
tranquillitatis suȩ tꝑ̃r se menuinerat
tã sublimia egisse. Quia gͥ intentioniᷤᷤ
eus causã diximꝰ : restat ut auditas uir
uitiis exalia parte non subiacet. Nãsi
exalio iciis subclitur. Nec hoc est solidũ
ubi stare putabatur. Una quȩq enĩ
uirtꝰ tanto minor ÷ quanto dest̃ cȩterr.
Nã sepe quosdã pudicos qͥdẽ uidisse nos
conti git: sednon humiles. Quosdã ilͦ
quasi humiles: sed non misericordes:
Quosdã quasi misericordes: sed nequaꝗͣ

Expanded text:
dicit: Eadem vobis scribere mihi quidem non pigrum, vobis autem necessarium . Beatus Job idcirco gestas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem mens corruat, hanc per suarum virtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtvitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam quasi misericordes, sed nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc de sem& ipso beatus iob uerbis aliis
asserit. quia fulgentẽ solẽ ⁊ lunã in ce¬
dentẽ clare non uider&. atq exhis in
cordis abditis letatꝰ nonsit. Quia nimirũ
gaudere non poterat dehis quȩ ꝑdelec¬
tationis desideriũ non uidebat. Si uͦ¬

Expanded text:
hoc de semetipso beatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non videbat.