comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui non solum nullo extrinsecus im¬
pellente de lapsus ẽ.s econdrario
plurib ad iutus remediis stare non
potuit. His ut hȩc non solum per
singulos gesta.s etiam per populum
doceame Quanta erga iudeorũ popu¬
lum cura extitit diuinȩ prouidentiȩ:
Nonne omnis ut ita dicam creatura¬
erga emendationis eorum ministeri¬
um preparata ẽ: Nonne preceteris
omnibus hominibus noua quȩdam
& magnifica eis uitȩ instituta sunt

Expanded text:
 non solum nullo intrinsecus impellente dilapsus est, sed e contrario pluribus adjutus remediis stare non potuit. Vis ut haec non solum per singula gesta, sed etiam per populos doceam? Quanta erga Judaeorum populum cura exstitit divinae providentiae? Nonne omnes, ut ita dicam, creaturae emendationis eorum ministerium praeparatae sunt? Nonne prae caeteris omnibus hominibus nova quaedam et magnifica eis vitae instituta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum uideant apud eam cruenta
sodalibus pessimis. concumeliis
dico. opprobriis.liuore.inuidia.
insidiis.criminationibus & per-¬
niciosissimis curis. metu iugi. timo
nullum alium nisi interitum¬
ẽẽ & perniciẽ penamq perpetuã:

Expanded text:
nim videant apud eam cruenta sodalibus pessimis, contumeliis dico, opprobriis, livore, insidiis, criminationibus et perniciosissimis curis, metu jugi, timornullum alium reperiunt, nisi interitum, et perniciem, poenamque perpetuam.
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ.quȩ etiam enumerare dif¬
ficile ẽ:carceres.uincula. uerbera.
flagella. supplicia. Aiudeis lapida¬
tur: uirgis ceditur: precipitatur. la¬
trones incurrit: abinmicis fr̃ibus
insidias perfert.: intus timores. fo¬
ris pugnas patitur: famem. nudi-¬
tatem. calumpnias. insidias. tribu¬
lationes. bestias tolerat. Et quid
opus ẽ. multa dicere: Cotidie mo¬
ritur: & tamen inbis omnibus ñ¬
atq exultans dicit. Gaudeo autẽ
inpassiombus meis. Et iterum.
Non solum autem: s & gloriamur
intribulationibus. Si gͣ tanta pati¬
ens gaudebat & głabatur: quȩ erit
uenia. quȩ excũsatio his qui in
paruis miuriis uel uerberib aut
qualibus cumq tribulationibus.
que utiq: longe illis in feriores s.¬

Expanded text:
passus est, quae etiam enumerari difficile est: carceres, vincula, verbera, flagella, supplicia. A Judaeis lapidatur, virgis caeditur, praecipitatur, latrones incurrit, ab inimicis fratribus insidias perfert; intus timor est, foris pugna. Patitur famem, nuditatem, calumnias, insidias, tribulationes. Bestias tolerat, et quid opus est multa dicere? quotidie moritur, et tamen in his omnibus et exsultans dicit: Gaudeo autem in passionibus meis . Et iterum: Non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus . Si ergo tanta patiens gaudebat et gloriabatur, quae erit venia, quae excusatio his qui pro parvis injuriis ac verberibus, aut qualib uscunque tribulationibus, quae utique illis inferiores s
Abbreviated transcription (Latin):
tates tuȩ: dic. Nudus exiui deuentre
matͥs meȩ: nudus & hinc abscedam.
meliis honerari:recordare & ante
ocłos pone uerba dñi. quibus ait.
Ue uobis cum benedixerint uobis
homines. Et iterum. Gaudete & ex¬
re quia non habemus hic patͥam¬
manentem: s futuram inquirimꝰ.
Quid ce gͦ putas patͥam ꝑ didisse.
qui intota terra ꝑ egrinꝰ es: S &
si egritudinem incurristi grauissi¬
mam: utere apłico illo sermone qͦ
es. & mors crudelis imminet & in
bidinis datum. Hȩc gͦ singła cum
s eorum quȩ ꝓ his retribuent᷑ ꝑpen
de głam. Non solum enim peccatis
absoluit᷑ qui hoc patit᷑. s & iusticiã
acqͥrit: tantum ẽ ut fides eum
constautiaq non deserat. Cum gͦ neq¬

Expanded text:
tates tuae, dic: Nudus exivi de utero matris meae, nudus et hinc abscedam meliis onerari, recordare et ante oculos pone verbum Domini, quibus ait: Vae vobis, cum benedixerint vobis omnes homines . Et iterum. Gaudete et exsre quia non habemus hic permanentem, sed futuram inquirimus. Quid te ergo patriam putas perdidisse qui in tota terra peregrinus es? Sed et si aegritudinem incurristi gravissimam, utere apostolico illo sermone, ques et mors crudelis imminet et inbidinis datum. Haec ergo singula cum ed eorum quae pro his retribuuntur gloria, non solum a peccatis absolvitur qui hoc patitur, sed et justitias acquirit, tantum est ut fides eum constantiaque non deserat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dicit tale ẽ. Non solũ homines abstra¬
here me ñ possunt abamore xp̃i.s ne
angłi quidẽ. neq om̃s simul cȩloꝵ uir¬
no discedereꝰ. necesse sit. aut etiã ingehen¬
enĩ ait altitudo ⁊ ꝓfundũ. uita ⁊ mors.¬

Expanded text:
dicit, tale est: Non solum homines abstrahere me non possunt ab amore Christi, sed ne angeli quidem neque omnes simul coelorum virno decedere me necesse sit, aut etiam in gehenenim ait, altitudo et profundum, et vita et mors
Abbreviated transcription (Latin):
etiã exͣhis hereticis occasionẽ dare. si
ut fiant om̃s repente ꝑfecti : Non enĩ est
hoc agit. requirit᷑ enĩ ut ⁊ nos qd̃ in ꝓposi¬
to ⁊ uirib nr̃is ẽ expleamꝰ ic circo uenit
quidẽ ainũ quẽq gr̃a di. s ap̃ eos qui
digne explent ea quȩ in ipsis sunt. ꝑma¬
net. abhis uͦ qui minꝰ digne agunt. cito
discedit. ad eos aut̃ qui nec initiũ faciũt
conu̾ti adcm. omnino nec uenit. Rec¬
tas enĩ mentes diligit. ⁊ sine fuco ꝓposi¬
tũ. Qd̾ etiã inpaulo ꝑspiciens. licet ad huc
alio itinere uideret᷑ incedere. tam̃ qr
ꝓposito recto ⁊ relo di hȩc agebat. dicit
de eo dñs. qi uas electionis ẽ michi ut por¬
tet nomen meũ corã gentib ⁊ regib ⁊
omĩ ppło isrł. Hȩc aut̃ testatꝰ est de eo.

Expanded text:
etiam ex his haereticis occasiones dare, si et fiunt omnes repente perfecti? Non enim est nos quod in proposito et viribus nostris est expleamus, idcirco venit quidem in unumquemque gratia Dei; sed apud eos qui digne explent ea quae in ipsis sunt permanet, ab his vero qui minus digne agent cito discedit, ad eos autem qui necdum initium faciunt converti ad Deum, omnino nec venit. Rectas enim mentes diligit, et sine fuco propositum. Quod etiam in Paulo perspiciens, licet alio adhuc itinere videretur incedere, tamen, quia proposito recto et zelo Dei haec agebat, dicit de eo Dominus, quia vas electionis mihi est, ut portet nomen meum coram gentibus et regibus et omni populo Israe
Abbreviated transcription (Latin):
si tantũmͦ non ledas eũ qui te lesit: a¬
uertas te tam̃ abeo nec libent̃ eũuideas.
manet sine dubio uulnꝰ inpectore. &
uis tͥ ꝓpiciũ fieri dm: ut ñ te quidẽ
ledat. auertat se tñ absce. ⁊ peccatoꝵ
tuoꝵ memoriã teneat. ⁊ te uidere nolit: Igi¬
tur qualẽ uis erga te ẽẽ dm cũ delictoꝵ
ueniã poscis: talẽ te exibere debes his qͥ
deliquerunt inte: sic̃ ⁊ sapientũ quis¬
⁊ ado quęrit sanitatẽ: Et si ipse erga ho¬

Expanded text:
si tantummodo non laedas eum qui te laesit, avertis te tamen ab eo, nec libenter eum vides, manet sine dubio vulnus in pectore, et um tibi fieri Deum, ut non quidem te laedat, avertat se tamen abs te, et peccatorum tuorum memoriam teneat et videre te nolit? Igitur qualem vis esse erga te Deum, cum peccatorum veriam poscis, talem te exhibere debes his qui deliquerunt in te, sicut et sapientium quiet a Deo quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. mandato erubescens. plura dicere
p̃tereo. Ad sequentia uenio: si forte alicu¬
bi solatiũ qualecũq mei pudoris inue¬
am. Qogͦ sequit᷑ post hȩc ͭ olite inqͥt¬
iudicare. ut ñ udicemini. Ego solatiũ
lo gehenne nos tͣdi satis abundeq
sufficeret: quippe inalioꝵ delictis seueri
⁊ amarissimi uidices residemꝰ : nras aut̃

Expanded text:
dixi, mandato plura dicere erubesco, ad sequentia tamen veniam, si forte alicubi solatium qualecunque mei pudoris inveniam. Quid ergo sequitur post haec? Nolite judicare, ut non judicemini . Ego enim solatium lo gehennae nos tradi satis abundeque sufficeret; quippe qui in alienis delictis severi et amarissimi judices residemus, nostras autem
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ mͦ aut̃ latebimꝰ eũ qui nouit corda
nr̃a. ⁊ iudicaturꝰ ẽ ea  Qͥd gͦ dicã de illo
mandato: qͦ uibem᷑ ñ tesaurizare suꝑ ter¬
teri uͦ qͣsi econtrario audieri nt p̃ceptũ
⁊ quasi dictũ sit adeos. thesaurizate uo¬
bis omĩmodo suꝑ terrã: ita relinquen¬
tes cȩlũ adheserunt terrȩ.⁊ insaniunt
erga pecunias congregandas: totoq af¬
fectu dm quidẽ oderunt. diligunt aũ
mamona Qd̃ aut̃ dictũ ẽ. nolite cogitare
de crastino: nec audire ego scio aliquẽ
tereo. Et enĩ oportebat nos quocũq pac¬
to loquente. xp̃o ⁊ ꝓnunciante ñ dubitare.
s credere: nunc uͦ etiã cũ ⁊ causas et ratio¬
nes adhibeat mandatoꝵ suoꝵ atq exẽpli
ea ualidissimis muniat. nec sic quidẽ eru
litudines posuit. ut nemo dubitaret. ⁊
tñ nos sicut gentes. aut forte &̃ aliquid des¬
ꝑ abiliꝰ gentib de bis cogitando consumi

Expanded text:
Quomodo autem latebimus, cum qui novit corda nostra, judicaturus est ea? Quid ergo dicam de illo mandato quo jubemur non thesaurizare super tervero quasi e contrario audierint praeceptum, et quasi dictum sit ad eos: Thesaurizate omni modo super terram; ita relinquentes coelum adhaeserunt terrae, et insaniunt erga pecunias congregandas, totoque affectu odiunt Deum, diligunt autem mammonam. Quod autem dictum est. Nolite cogitare de crastino, nec audire scio aliquem,Etenim oportebat nos quocunque pacto loquente Christo et pronuntiante non dubitare, sed credere. Nunc vero etiam cum et causas et rationes adhibeat mandatorum suorum, atque exemplis ea validissimis muniat, nec sic quidem erublitudines posuit, ut nemo dubitaret, et tamen nos sicut gentes, aut forte etiam aliquid desperabilius gentibus de his cogitando consumi
Abbreviated transcription (Latin):
te incorpore parũ aliqͥd morbi pulsaue¬
rit: statĩ ⁊ medicos adhibemꝰ ⁊ pecuniã
lesta sunt mitigent᷑. Anima uͦ cũ coti¬
p̃cipitetur et modis om: b ꝑeat. nec parua
quidẽ ꝓ ea nos cura sollicitat: s hoꝵ causa¬
ẽ qd pͥarit̃ morbꝰ obtinuit: & tãnqͣm si acci¬
dat multis sub uno languentib p̾̃sto ẽẽ
neminẽ sanũ certũ ẽ qd̃ om̃s parit̾ corrũ¬
pat & absumat incuria. dũ nemo ẽ quio
portuna p̃beat. & inop.tun  ꝓhibeat: ita ⁊¬

Expanded text:
enim in corpore parum aliquid morbi nos pulsaverit, statim medicos adhibemus, et pecunias ae nobis molesta sunt mitigentur. Anima vero cum quotipraecipitetur, et modis omnibus pereat, nec parva quidem pro ipsa nos cura sollicitat. Certum esomnis pariter morbus obtinuit, et tanquam si eveniat, multis sub uno languentibus praesto esse neminem sanum. Certum est quod omnis pariter corrumpat et absumat incuria, dum nemo est qui vel opportuna praebeat, vel importuna prohibeat. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
lit totũ. Cũ enĩ is qui ad diripienda
quȩ tua sunt. iniqͦ sp̃u uenit accensus.
si te ꝓlixiorẽ repererit inlargiendo ꝙͣ.
ille uenerat indiripiendo. ꝗͣuis sit
bescet bonitatẽ tuã: mitigabit᷑ a furore:
resipiscet continuo ⁊ facti penitebit:
ac suũ quidẽ peccatũ exhorrescet: tui¬

Expanded text:
icatur: Cum ille qui ad diripienda quae tua sunt iniquo spiritu fuerit accensus, si te prolixiorem invenerit in largiendo quam ille venerat in diripiendo, quamvis bescet tamen bonitatem tuam, mitigabitur a furore, resipiscet continuo et facti poenitebit, ac suum quidem peccatum exhorrescet, tui
Abbreviated transcription (Latin):
At nos pugnas habentes adinuicẽ. ⁊ doloᷤ
linqui.⁊ ante altare ĩꝑfecta manere. at¬
q int̾rũpi ministeria sua donec tu eas
⁊ resoluas iracundiã. discingas inimi¬
citiã cũ fr̃e tuo. nos uͦ nec hoc ipsũ eru¬
bescimꝰ. s dies multos patimur manere
inimicitias. ⁊ tͣhimꝰ sic̃ funẽ longũ dis¬
cordiã. Non enĩ iracundos tantũ ⁊ mali¬
ciȩ memores punit ds: s ⁊ eos qui iras
qui uͦ fecerunt. nec doloris aliquid nec
iracundiȩ gerunt. Ob hoc gͥ hunc qͥ ab
iracundia liber ẽ adducet ad illũ qͥ in
dolore ẽ ⁊ liber ñ ẽ. ostendens qr crimi¬
nis huiꝰ noxa penes hunc magis ẽ qͥ ⁊
causas peccati dedit. S nec sic quidẽ e¬
m̃cdam᷑. ꝑsistimꝰ enĩ ꝓ reb nullis contri
tisfactione negligimꝰ. ⁊ obliuioni tradi¬
gũ ꝑtm patimur. ignorantes qd̾ tantũ

Expanded text:
a pugnas habentes ad invicem, et dolos linqui, et ante altare ique interrumpi ministeria sua, donec eas et resolvas iracundiam et disjungas inimicitias cum fratre tuo, nec nos ipsum erubescimus, sed dies multos patimur manere inimicitias, et trahimus sicut funem longam discordiam. Non iracundos tantum et malitiae memores punit Deus, sed et eos qui irascqui vero fecerunt, nec doloris aliquid nec iracundiae gerunt. Ob hoc ergo hunc qui ab iracundia liber est adducit ad illum qui in dolore est, et liber non est, ostendens quia criminis hujus noxa penes hunc magis est qui causam peccati dedit. Sed nec sic quidem emendamur. Persistimus enim pro rebus nullis contristisfactione negligimus, et oblivioni tradirotrahi patimur, ignorantes quod tanto
Abbreviated transcription (Latin):
est. euacuat illa quȩ ibi
recta sunt. s ab eis poti¬
us euacuat᷑. Itẽ ⁊ acharias
ppͣ bonefacio ep̃o. Detule¬
runt nuncii tui. qd̵ fue¬
rit in ead̾e̾ ꝓuincia sacer¬
dos. qui latiña linguam¬
penitus ignorabat. ⁊ dũ
baptizaret nesciens lati¬
gens diceret. baptizo te
in nomine patria ⁊ filia
sid̾auit rebaptizare.S
scĩssime fr̾. si ille qui bap¬
tiauit. ñ errorem indu¬
cens aut heresim. s ꝓ
sola ignorantia. romanȩ
locutionis infringendo
linguã. ut supͣ fati sumꝰ

Expanded text:
est, evacuat illa quae ibi est, evacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius evacuatur. » Item Zacharias papa Bonifacio episcopo: « Detulerunt nuntii tui, quod fuerit in eadem provincia sacerdos, qui Latinapenitus ignorabat, et, dum baptizaret, nesciens latiguam, diceret: Baptizo te in nomine Patria, et Filia, sideravit rebaptizare. Sed, sanctissime frater, si ille qui baptizavit non errorem inducens aut haeresin, seu pro sola ignorantia Romanae locutionis infringendo linguam, ut supra fati sum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓdest. s ad iudicium est
ba inserunt᷑: ñ id̾o sacra¬
m̃tum minus fieri creden¬
dum est. quia ut supra
dictum ẽ. d̃s int̾rogat ue¬
rȩ fidei radicem. ñ locuti¬
liqua erroris uerba per
imꝑitiã pecc̃or effundit.
multi ñ solum mali. s
etiam boni fr̃s in ipsa
eccła ñ seĩficant aquam.
Multoꝵ enim p̃ces emen¬
dant᷑ cotidie. si doctorib
fuerint recitate: ⁊ mul¬
ta in eis reꝑiunt᷑ contͣ
eatholieam fidem. Nlũqͥd
si manifestet᷑ aliquos ẽẽ
baptiatos. cum illȩ p̾̃ces
dictȩ fuissent. iubent᷑
denuo baptizari: Nuid
ita: Quia plerũq p̾cis
uiciũ suꝑat p̾̃cantis affe¬
ctus: et quia cuncta uer¬
ba illa euangłica sine qͥb
ñ potest baptismus conse
crari. tantũ ualent. ut ꝑ
illa sic euacuent᷑ quec̃q
in p̃ce uiciosa cont᷑ͣ regu¬
lam fid̾i dicunt᷑ quẽ ad¬
modũ demoniũ xp̃i no¬
mine excludit᷑. Ita siquis
p̃ces afferat contͣ᷑ regłam
fidi arbit᷑ns qd̾ bone sint

Expanded text:
 et ad judicium est.ba inseruntur, non ideo sacramentum minus fieri credendum est; quia, ut supra dictum est, Deus interrogat verae fidei radicem, non locutiliqua erroris verba per imperitiam peccator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa Ecclesia non sanctificant aquam. Multorum enim preces emendantur quotidie, si doctioribus fuerint recitatae, et multa in eis reperiuntur contra catholicam fidem. Nunquid si manifestetur aliquos esse baptizatos, cum illae preces dictae fuissent, jubentur denuo baptizari? Quid ita? Quia plerumque precis vitium superat precantis affectus: et quia cuncta verba illa evangelica sine quibus non potest bapcrari, tantum ualent, ut per illa sic euacuentur quaecumque in prece uitiosa contra regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium mine excluditur. Ita, si quis preces afferat contra regulam fidei, arbitrans quod bonae sint,
Abbreviated transcription (Latin):
bo ereare: uerbo possit ere¬
ata ꝯu̾tere Immo iam
minoris uid̾r ẽẽ miraculi.
si id qd̾ ex nchilo agnoseit᷑
ꝯdidisse: iam ꝯditum ĩ me¬
lius ualeat mutare. Reqͥ¬
re qͥd ẽẽ possit ei difficile.¬
eui facile fuit uisibͥlia et
inuisibͥlia uolutatis imꝑ¬
io susettare. eui facile fu¬
it honunẽ de lui mat̾ia
figuratũ imnagine etiam
sue diuinitatis induere.
corpus humanũ confor¬
me corꝑi sue claritatis
reddere. Item ausꝰ ĩ ome¬
liis. Ante u̾ba qñ offert᷑
panis dr̃ ubi uerba xp̃i

Expanded text:
creare, verbo possit creata convertere? Immo jam minoris videtur esse miraculi, si id quod de nihilo agnoscitur condidisse, jam conditum in melius valeat commutare. Require quid ei possit ecui facile fuit visibilia et invisibilia voluntatis imperio suscitare: cui facile fuit hominem de limi materia figuratum, imaginem etiam suae divinitatis induere, corpus humanum conforme corpori suae claritatis reddere. » Item Augustinus in homiliis: « Ante verba, quando offertur panis, dicitur: ubi verba Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qd̾ uicinits et aptiꝰ
rep̃sentaret᷑ qͣm ꝑ san¬
ipsius. In quo etiã ut signe¬
mari debere. simul corpus
et sanguis sumit᷑ a fidelib
ut sumpto corꝑe et anima
sanguis et mortua. s ui¬
ua ⁊ uiuificat᷑x creditur.
Eñ ut ait augͦ. nec earo si¬
ne sangume. ne sanguis
sine carne iure cõmiica¬
tur. It̾ selasius maiorieo
quidã sũpta tantũ corꝑis
saeri portione. a calice sa¬
eri cruoris abstineant.Q
ꝓculdubio aut integͣ sac᷑¬
menta accipiant. aut ab
uitegͥs arceant᷑: quia di¬
uisio unius eiꝰdemq my¬
sterii. sine gͣndi sacrile

Expanded text:
quod vicinius et aptius repraesentaretur, quam per sanimae. In quo etiam ut signemari debere, simul corpus et sanguis sumitur a fidelibus, ut sumpto corpore et anima sanguis et mortua, sed viva et vivificatrix creditur. Unde, ut ait Augustinus, nec caro sine sanguine, nec sanguis sine carne, jure communicatur. Item Gelasius Majorico quidam sumpta tantum corporis sacri portione a calice sacri cruoris abstineant, qui procul dubio aut integra sacramenta accipiant, aut ab integris arceantur, quia divisio unius ejusdemque mysterii, sine grandi sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui corꝑe et anima
ꝑieramus. corpꝰ ꝑ corpꝰ.
et aiãm ꝑ aiãm redimẽs.
corpus et aiãm suã ꝓ nr̃a
redẽptione in morte di¬
uisa fuisse signet᷑. dum
corpus eius in sepule̾ro
iacuit: anima uͦ ad libe¬
randas scoꝵ animas ad
inferna descendit. Cum
gͥ in tali misterio corpꝰ
ꝑ corpus. anima aũ¬

Expanded text:
ore et anima perieramus, corpus per corpus, et animam per animam redimens, corpus et animam suam pro nostra redemptione in morte divisa fuisse signetur, dum corpus ejus in sepulcro jacuit, anima vero ad liberandas sanctorum animas ad inferna descendit. Cum igitur in tali mysterio corpus per corpus, anima au
Abbreviated transcription (Latin):
hanc potestatẽ quam
et in neminẽ ministrorũ
transfudit. quãuis ꝑ mini¬
stros baptizare dignatus
sit. ꝑ hanc stat initas ec¬
clesie. que sigc̃atur in co¬
lumba de qua dictũ est
Una est colunba mea .ii¬
na est matri sue. Si enĩ
tͣnsferret᷑ potestas a dño
ad ministros.: tot essent ba¬
ptismata. quot ministri
et ñ staret imitas baptis¬
mi. Qmuis gͦ baptirent
siue iusti siue miusti. non
tribuitur scĩtas baptismi
nisi illi suꝑ quẽ descendit
columba: de quo dictum
est. hic est qui baptirat
in sp̃u sco. Petrus bapti¬
zat: hic est qui baptirał.
Iudas baptirat . hic est
qui baptirat. Nam si ꝓ
diuersitate meritorum
baptismus sc̃s est: quia
diuersa sunt mertta. di¬
uersa erunt baptisiala
S quoni cum baptirat
bonus et melior. non
deo iste accipit bonum
sic et cum baptirat ma

Expanded text:
hanc potestatem quam et in neminem ministrorum transfudit, quamvis per ministros baptizare dignatus sit, per hanc stat unitas Ecclesiae, quae significatur in columba de qua dictum est: Una est columba mea , una est matri suae. Si enim transferretur potestas a Domino ad nostros tot essent baptismata quot ministri, et non staret unitas baptismi. Quamvis ergo baptizent sive justi sive injusti, non tribuitur sanctitas nisi illi super quem descendit columba, de quo dictum est: Hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Petrus baptizat: hic est qui baptizat. Judas baptizat: hic est qui baptizat. Nam si pro diversitate meritorum baptismus sanctus est, quia diversa sunt merita, diversa erunt baptismata; sed quomodo, cum baptizat bonus et melior, non ideo iste accipit bonum cceperunt; sic et cum baptizat ma
Abbreviated transcription (Latin):
quia baptismus in his uł
illis melior uł peioresset
diuersus: similit᷑ et corpꝰ
xp̃i diuersum. Si enuim
a malo mala. a bono bo¬
na. a meliori meliora fi¬
erent̾ sacram̃ta: nonne
ꝓ uariis meritis hoĩuum
uaria essent baptismata
et xp̃i corꝑa Et si multa
multi xp̃i: nec una eccła
quia constat multos xp̃os
non ẽẽ: de unitate baptis¬
mi et xccłę uideamus.
ut de maiori magis pa¬
teat. qd̃ de minori sacͤ¬
mento ꝓbabit᷑. Ait auo¬

Expanded text:
uia baptismus ejus in his vel illis melior vel pejor, esset diversus, et similiter corpus Christi diversum. Si enim a malo mala, a bono bona, a meliori meliora fierent sacramenta, nonne pro variis meritis hominum, varia essent baptismata et Christi corpora? Et si multa multi Christi; nec una Ecclesia, quia constat multos Christos non esse, de unitate baptismi et Ecclesiae videamus, ut de majori magis pateat, quod de minori sacramento probabitur. Ait Au
Abbreviated transcription (Latin):
rei sacram̃tum id ÷ unita¬
tis corꝑis ⁊ sanguinis xp̃i.
de mensa dĩca sumitur.
quibdam ad uitã. quibd̾a
ad exitiũ: res uͦ ip̃a cuius
sacram̃tum est. om̃i homi¬
ni ad uitã. nulli ad exitium
quicũq eius particeps fue¬
rit. Cũm enim cibo ⁊ potu
id appetant homines ut ñ
esuriant neq sitiant: hoc uera¬
eit̃ non p̃stat nisi iste eib et
potus. qui eos a quib siutt᷑

Expanded text:
 sacramentum et unitas corporis et sanguinis Christi de mensa Dominica sumitur, quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium. Res vero ipsa, cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium: quicunque ejus particeps fuetus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant, hoc veraciter non praestat, nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur
Abbreviated transcription (Latin):
mi ñ potuit. Ergo de corꝑe &
sanguine suo dedit nobis sa¬
lubrẽ refectionẽ: et tam ma¬
gnam breuit̃ soluit de inte¬
gritate sua questionẽ. Nan¬
ducent gͦ et bibant.: uitam
manducent. uitã bibant. Il¬
lud manducare ẽ refici. sed
sic reficeris. ut ñ deficiat uñ
reficeris. Manduca uitam. bi¬
be uitã. et integͣ est uita.
Considera nune utrũ p̃stantior
sit panis augłoꝵ. an caro xp̃i.
quę utiq corpꝰ ẽ uite. Manna
illud de celo. hoc supͣ celum: il¬
lud celi. hoc dñi celoꝵ: illud cor¬
ruptioni obnoxiũ. si in diem
alterũ seruaret᷑. hoc alienum
ab oñi corruptione: qd̾ qͥcũq
religiose gustau̾it. corruptionẽ
guli accipiunt xp̃m dñm .s in
singuł portionib totus ẽ: nec¬
ꝑ singłas minuit᷑. s integrum
possibile uideat᷑. ut caro uer¬
bi di. quȩ multo sp̃ualior .&
potentior ẽ uerbo nr̃o. sit tota
et integͣ in ore om̃ium sumen¬
tiũ. cum uerbũ nr̃m inũ ide¬

Expanded text:
mi non potuit. Ergo de corpore et mi non potuit. Ergo de corpore et sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de integritate sua quaestionem. Manducent ergo et bibant; vitam manducent, et vitam bibant. Illud manducare, refici est. Sed sic reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Manduca vitam, bibe vitam, et integra est vita. Considera nunc utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc supra coelum . Illud coeli, hoc Domini coelorum. Illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur; hoc alienum ab omni corruptione. Quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem guli accipiunt Christum dominum, in singulis portionibus totus est, nec minuitur, sed integrum impossibile videatur, ut caro Verbi Dei, quae multo spiritualior et potentior est verbo nostro, sit tota et integra in ore omnium sumentium, cum verbum nostrum unum ide
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Unusqͥsq partẽ suã accipit.
ꝑpartes manducat᷑. et manet in
teger: totus in celo. totus in corde
tuo. It̃ eusebius emisenꝰ. De hoc
pane uetus narrat hystoria. nec
qui plus collegerat. hũit ampliꝰ.
nec qui minꝰ parauerat. reꝑꝑit
minus eo qd̾ eucharistie sacra
ꝑceptio. ñ in qͣntitate s in uir¬
tute consistat. qd̃ corpus sacer¬
dote dispensante tantũ est in
exiguo. qͣntum ẽẽ constat in to¬
to qd̾ cum eccłã fideliũ siunit:
sicit plenũ uniuersis. ita uite¬
grum ꝓbatur ẽẽ in singulis.
De hoc pane cum assumutur
nicħ minus habent singłi. qͣm
uniu̾si. Totum unus. tͣ  duo.
totũ plures. sine dĩminutio¬
ne ꝑcipiunt: quia bñditio
huius saeram̃ti scit distribui:
nescit distributione consumi.
pore qd̾ uidetis. partes factu¬
rus sum. et m̃bra mea conci¬
surus et uob̾ daturus. Quid
gͦ. si ud̾itis filiũ hominis ascẽ¬
dentẽ uͥ erat pͥus: Certe qui
unteger ascende potuit. consu¬

Expanded text:
. Unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et integer manet: totus in coelo, totus in corde tuo. » Item Eusebius Emissenus: « De hoc pane vetus narrat historia: Nec qui plus collegerat, habuit amplius, nec qui minus paraverat, reperit minus, eo quod eucharistiae sacra perceptio non in quantitate, sed in virtute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante, tantum est in exiguo quantum esse constat in toto: quod cum Ecclesia fidelium sumit, sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De hoc pane cum assumitur, nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt, quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. pore quod videtis partes facturus sim, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid ergo si videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consu
Abbreviated transcription (Latin):
pus xp̃i ñ possit nisi qui in¬
corꝑatur xp̃o uere sumere.
ꝓositis itaq his quib suum
conciꝑe uident᷑ errorem. nos
d̾o uolente subsequent libe¬
rius astruemus ip̃am ueri¬
tatẽ: qua scił bonos uere
om̃ino credamꝰ eorpus xp̃i
sumere : malos aũ uere qͥde
quantũ ad sub̾am. et ñ uere
quantũ ad effectus grãm.

Expanded text:
pus Christi non possit nisi qui inpus Christi non possit nisi qui incorporatur Christo vere sumere. Propositis itaque his, quibus suum concipere videntur errorem, nos, Deo volente, subsequenter liberius astruemus ipsam veritatem, qua scilicet bonos vere omnino credamus corpus Christi sumere; malos autem vere quidem quantum ad substantiam, et non vere quantum ad effectus gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
postem ponitur. quando ñ
solum ore corꝑis s etiam ore
cordis hauritur. In utroq
enuĩ poste. agni sanguis ẽ po¬
situs: qͣndo sacram̃tum pas¬
sionis illuis cum ore ad re¬
dep̃tionem sumit: ad uni¬
tationẽ quoq intenta men¬
te cogitatur. xixi.
stio corꝑis xp̃i prior et
dignior sit quã corꝑalis. qͥa
illa tantũ bonis. hȩc aũ com¬
munis est bonis et malis. eũ
utraq tam̃ sit ad salutẽ ne¬
cessaria. et quantũ ad sub¬
stantiã dñici corporis uera:
uidetur querendũ eur beatus¬
liter sumatur. ⁊ mali qͥ corpꝰ
xp̃i sacram̃totenus tantũ su¬
munt. ñ uerũ illud sumant.
quia illud spualiter ñ capi¬
unt. Uñ etiam aliqui erran¬
tes. xp̃m a sacram̃to suo se¬
parari aittumant. ita ut ma¬
los purũ sacram̃tum. ⁊ ñ corpꝰ
xp̃i sumere astruant: ⁊ ip̃m
iudam ꝓditorẽ quibdam et̃¬
scõꝵ air toritatib contendãt
in cena dñi cõmunioni corpo¬
ris xp̃i ñ int̃fuisse: quasi cor¬

Expanded text:
postem ponitur quando non solum ore corporis, sed etiam ore coretenim poste agni sanguis est positus, quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam stio corporis Christi prior et dignior sit quam corporalis, quia illa tantum bonis, haec autem communis est et bonis et malis, cum utraque tamen sit ad salutem necessaria, et quantum ad substantiam Dominici corporis, vera; videtur quaerendum cur B. Augusliter sumatur, et mali qui corpus Christi sacramento tenus tantum sumunt, non verum illud sumant, quia non spiritualiter illud capiunt. Unde etiam aliqui errantes Christum a sacramento suo separari autumant, ita ut malos purum sacramentum et non corpus Christi sumere astruant, et ipsum Judam proditorem quibusdam sanctorum auctoritatibus contendant in coena Domini communioni corporis Christi non interfuisse, quasi cor
Abbreviated transcription (Latin):
litis hic et ibi uera et ȩ̨qua
utilitate. Ausꝰ in libro senteu¬
tiarũ ꝓsꝑi. Seniel oblatus ẽ
xp̃e i se ip̃o: et tam̃ cotidie
ĩmolat᷑ in sacramͣ̃to Qd̃ ita in¬
telligendum ẽ. quia in ma¬
nifestatione sui corꝑis. in di¬
um. uerus drͣ et uerus ho¬
mo semel tm̃ ui eruce pe¬
pendit. offereus patͥ se ip̃m
hostiam uiuã. passibͥlem. mor¬

Expanded text:
lutis hic et ibi vera et aequa lutis hic et ibi vera et aequa utilitate. Augustinus, in libro Senteemel oblatus est Christus in seipso, et tamen quotidie immolatur in sacramento. Quod ita intelligendum est, quia in manifestatione sui corporis, in dium, verus Deus et verus homo semel tantum in cruce pependit, offerens Patri seipsum, hostiam vivam, passibilem, mor
Abbreviated transcription (Latin):
hostem nos roboret et muni¬
at. et a uiciis purgans. ⁊ uir.¬
tutib condẽcorans. uitȩ et̃¬
nȩ noẜ idoneos et dignos ex¬
hibeat. Licet enĩ eius oblatio
in cruce semel suffecerit ad
ria ad muniend̾a ⁊ mundan¬
dam humanã fragłitatem.
quȩ cotidie tẽptatur ⁊ Iabi¬
tur uł criminalib uł saltẽ
hec uita duci ñ potest. Non
enĩ hac singłari uictima tan¬
tumm᷑ pecẽoꝵ ab solt̃tiqnem
a do consequim᷑. s ec contra
tẽptationes munim᷑: qͥa eũ
ex ꝑceptione corꝑis xp̃i uli
derit adu̾saruis hospicium
nr̃m occupatũ: celestis ful¬
gore p̾sentiȩ intelligens lo¬
cum tẽptam̃tis suis int̾clu¬
di ꝑ xp̃m. fugiet ac receds.
Sciendũ gͥ qͥa licet oblatio
xp̃i se el in cruee sit uera co¬
tidiana aũ in altari sit fig᷑a
saria: quia hic et ibi id̾e uerꝰ
euident̃ scĩ attestent᷑. subiec̃¬
tis eor airtoritatib udeamꝰ.
tam de xp̃i hic et ibi essen¬
tiali ueritate. qͣui de nr̃e sa¬

Expanded text:
hostem nos roboret et munihostem nos roboret et muniat, et a vitiis purgans et virtutibus condecorans, vitae aeternae nos idoneos ac dignos exhibeat. Licet enim ejus oblatio in cruce semel, suffecerit ad ria ad muniendam et mundandam humanam fragilitatem, quae quotidie tentatur et labitur, vel criminalibus, vel saltem haec vita duci non potest. Non enim hac singulari victima tantummodo peccatorum absolutionem a Deo consequimur, sed et contra tentationes munimur; quia, cum ex perceptione corporis Christi viderit adversarius hospitium nostrum occupatum coelestis fulgore praesentiae, intelligens locum tentamentis suis intercludi per Christum, fugiet ac recedet. Sciendum igitur quia, licet oblatio Christi semel in cruce sit vera, quotidiana autem in altari sit figuramper necessaria, quia hic et ibi idem verus evidenter sancti attestentur, subjectis eorum auctoritatibus videamus, tam de Christi hic et ibi essentiali veritate, quam de nostrae sa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m cotidianũ illius semel o¬
blati dicit ẽẽ exemplũ .i. fig̾am
uł formã: ũ dicit ut hic uel ibi
essentialit̾ alium xp̃m constitu¬
at. s ut eund̾e in cruce semeb
in altari cotidie alio modo mi¬
molari. et offerri ostendat: ibi
in ueritate passionis qua pro
nob̾ occisus ẽ: Hic in figura .&.
unitatione passionis ipsuis. qͣ¬
xp̃c ñ iterũ uere patit᷑. sed
ipsuis uere memoria passioni
cotidie nob̾ iterat᷑. Qd̾ ꝙ ip̃e
ambrosius notans subiecit.
Qd̾ nos facimꝰ: in cõmemora¬
tionẽ fit eius qd̾ factũ ẽ. Hoc
enĩ facite inquit. in meã eõ¬
memorationẽ. Non aliud sa¬
crificiũ. s ip̃m semꝑ offerimꝰ:
mag̃ aũ saerificii recordati¬
onẽ oꝑamͣ. ¶ Non gͦ est in
ipfius. xp̃i ueritate diũsitas.
s in ipsiꝰ ĩmuolationis actione:
que dum uerã xp̃i passionem
et mortẽ quad̾a sua similitu¬
diue figurando rep̃sentat. noᷤᷤ
ad imitationẽ ipsuis passionis
iuuitet et accendat. Contra

Expanded text:
rum quotidianum illius semel oblati dicit esse exemplum, id est figuram vel formam; non dicit ut hic vel ibi essentialiter alium Christum constituat, sed ut eumdem in cruce semel, in altari quotidie alio modo immolari et offerri ostendat; ibi in veritate passionis qua pro nobis occisus est, hic in figura et imitatione passionis ipsius, qn iterum vere patitur, sed ipsius vere memoriae passionis quotidie nobis iteratur. Quod et ipse Ambrosius notans subjecit: « Quod nos facimus, in commemorationem fit ejus quod factum est. Hoc enim, facite, inquit, in meam commemorationem. Non aliud sacrificium, sed ipsum semper offerimus magis autem sacrificii recordationem operamur. » Non ergo est in ipsius Christi veritate diversitas, sed in ipsius immolationis actione, quae dum veram Christi passionem et mortem quadam sua similitudine figurando repraesentat, nos ad imitationem ipsius passionis invitet et accendat contra
Abbreviated transcription (Latin):
taris. Ueritas ait. caro mea ue¬
re ẽ cib. et sangius meus ue¬
re ẽ potus. Alioguin qͦmͦ ma¬
gnum erit. pauis quẽ ego da¬
bo caro mea ẽ ꝓ mundi uita:
hunc panẽ et uinũ in myst̾io
creari: et cotidie ꝓ mundi uita
misticeĩmolari: ut sicut de uirgi
creatur. ita ꝑ eund̾e ex sub̾a
panis ⁊ uini mistice idẽ corpꝰ
peccamꝰ pecc̃is. sine quibus
mortał infirmitas uiuere
ñ potest: ⁊ id̾o quia cotidie

Expanded text:
tum. Veritas ait: Caro mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus. Alioquin quomodo magnum erit, panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita , hunc panem et vinum in mysterio creari et cottidie pro mundi vita mistice immolari, ut sicut de virgincreabatur, ita per eundem ex substancia panis et vini mistice idem Christi peccamus peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest. Et quia quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
et̃na. et sufficiens ut eã nob̃
conferat ip̃a sola: oblatio nr̃a¬
qͣm aliam uitã posset ꝓnutt̾e
uł conferre si eẽt alia : Aliam
enĩ oblationẽ aliam oporte¬
ret conferre salutem: uł ad
eand̾e ad qͣm conferendã sola
xp̃i sufficit oblatio. ẽẽt suꝑflu¬
a et uana. Quia gͦ impossi¬
bile ẽ aliam conferri salutẽ:
opoitet eand̾e ẽẽ illam semel
oblatam et nr̃am cotidianã
oblationẽ: ut eadem ipsi sibi
ñ sit suꝑflua. s eadem semꝑ
sufficiens et necessaria. Ormiũ¬

Expanded text:
aeterna et sufficiens, ut eam nobis aeterna et sufficiens, ut eam nobis conferat, ipsa sola nostra oblatio, quam aliam vitam posset promittere vel conferre, si esset alia? Aliam enim oblationem, aliam oporteret conferre salutem, vel ad eamdem ad quam conferendam sola Christi sufficit oblatio, esset superflua et vana. Quia ergo impossibile est aliam conferri salutem, oportet eamdem esse illam semel oblatam, et nostram quotidianam oblationem, ut eadem sibi ipsi non sit superflua, sed eadem semper sufficiens et s
Abbreviated transcription (Latin):
ides ũ estunanda sp̃e. uł ext̾iori
censenda uisu. s int̾iori fidi affec̃¬
tu: quia et si uidet᷑ sacram̃taliꝰ
spẽs elem̃toꝵ uariari in signo.
erat unimodũ. s ita uitͥnsecus
uariis saporib condiebat᷑ ꝓ uo
liuitate uł uoluptate utentiũ
cellegerat. hũit amplius. nec qͥ
minus parauerat. reꝑꝑit nuinus:
ita in sacram̃to corꝑis xp̃i nec in
minori defectus. nec in maiori sit
abiudantia: quia ñ in sp̃e uel
qͣntitate sacram̃ti. s in uirtute
brosuis paulo aute dix̾it
quia in xp̃o semel oblata ẽ ho¬
stia. ad salutẽ sempit̾nã potens:
cur: quasi cotidiana nr̃a oblatio
post illam semel oblatã ueram.
ñ eẽt uera. uł post illam po¬
dentẽ: et sufficientẽ ad salu¬
tem. eẽt suꝑflua. quesierit:
Qͥd gͦ nos: None ꝑ singłos di¬
es offerimꝰ  S sciendũ qr si nr̃a
cotidiana oblatio alia ẽẽt qͣm
illa in xp̃o semel oblata. et ue¬
re ẽẽt uera. quia uere uita

Expanded text:
ideo non aestimanda specie, vel exteriori ideo non aestimanda specie, vel exteriori censenda visu, sed interiori fidei affectu; quia, etsi videtur sacramentalis species elementorum variari in signo, erat unimodum, sed ita intrinsecus variis saporibus condiebatur pro voluntate, vel voluptate utentium,collegerat habuit amplius, nec qui minus paraverat reperit minus. Ita in sacramento corporis Christi, nec in minori defectus; nec in majori fit abundantia; quia non in specie vel quantitate sacramenti, sed in virtute brosius paulo ante dixerit, quia in Christo semel oblata est hostia ad salutem sempiternam potens, cur quasi quotidiana nostra oblatio post illam semel oblatam veram, non esset vera; vel post illam potentem et sufficientem ad salutem, esset superflua, quaesierit. Quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Sed sciendum quia si nostra quotidiana oblatio alia esset quamilla in Christo semel oblata, et vere sit vera, quia vere vita
Abbreviated transcription (Latin):
auoꝰ ait. corꝑalia sacram̃ta
sint qͣsi quedã uerba. quia
signa rerũ sunt hȩc ut illa:
sicut uariis nõib appellatus ce¬
plias. symon. petrꝰ d̾e ẽ petrus
sacram̃tis rep̃sentatꝰ. quia cum
spẽs panis et uini duo sint sa
qui nec distributione ipsiuis
sacram̃ti in se ipso diuidit᷑.:
uec ꝓ qͣntitate portionis ma¬
gis uł minus accipit᷑: quia in
spũali sua uirtute. semꝑ tot᷑
ẽẽ credit᷑. ita ut nec qui plꝰ
sacram̃ti acceꝑit abundet.
nec qui minꝰ. deficiat. quia sẽꝑ
idem est totus in magno. totͦ
i paruio. totus in integͦ.
totꝰ in fracto: quia quomͦic̃q
uarientur signa. semꝑ idem
est in se ipso. Uñ merito euse¬
bius ait. uere unica et ꝑfecta¬
hostia. fide estimanda ñ specie.
nec ext̾iori censenda uisu. sed
uitiori affectu. Unica enĩ est.
quia ñ uarietate locoꝵ uł
hostiã ꝑfecta. quia nec auge¬
ri potest nec minui: et quia
sp̃es elem̃toꝵ panis scił.ꝙ iii¬
ni xp̃i figura ẽ. ñ ueritas

Expanded text:
us ait, corporalia sacramenta sint quasi quaedam verba, quia signa rerum sunt haec ut illa, sicut variis nominibus appellatus Cephas, Simon, Petrus, idem est Petrus, sacramentis repraesentatus; quia, cum species panis et vini duo sint sac Christus, qui nec distributione ipsius sacramenti in seipso dividitur, nec pro quantitate portionis majus vel minus accipitur, quia in spirituali sua virtute semper totus esse creditur, ita ut nec qui plus sacramenti acceperit, abundet, nec qui minus, deficiat; quia semper idem est totus, in magno totus, in parvo totus, in integro totus, in fracto totus, quia quomodocunque varientur signa, semper idem est in seipso. Unde merito Eusebius ait: hostia, fide aestimanda, non specie, nec exteriori censenda visu, sed interiori affectu. » Unica enim est, quia non varietate locorum vel hostia perfecta, quia nec augeri potest nec minui. Et quia species elementorum, panis sciliisti figura est non veritas,
Abbreviated transcription (Latin):
tuisse bibere sanguinẽ
xp̃i in mysterio. qͥa euim
non erat bibiturus in reg¬
no. Dicit enim ita. Post quȩ.
uidas ꝓditor indicatur: si¬
ne quo pasca accepto pane
et fracto pane confieitur.
Nam discessisse statim hinc
intelligit᷑. qd̾ cum turbis
reuersus oste¬
nditͣ.
Neq sane

Expanded text:
tuisse bibere sanguinem tuisse bibere sanguinem Christi in mysterio, quia eum non erat bibiturus in regno. Dicit enim ita: « Post quae Judas proditor indicatur, sine quo Pascha accepto calice et fracto pane conficitur. Nam discessisse statim hinc intelligitur, quod cum turbis reversus ostenditur. Neque sane
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ non edamus tantũ in
sacram̃to. qd̾ et multi mali: sed
iu dĩi corꝑe tanqͣm menbra
maneamꝰ. ut eius spũ ueger¬
sententiarũ ꝓsꝑi. E scã
uite accipit. eternita¬
tis poculum bibit: qui
in xp̃o manet. et euuis
habitator est xp̃e. Nam qui
discordat a xp̃o: nec carnem
xp̃i manducat nec sanguinẽ
bibit: etiamsi tante rei sacͣ¬
mentũ ad uidieiũ suȩ p̃sum¬
ptionis cotidie in differenter
accipiat. ¶ Eicce malos car¬
nem xp̃i tantũ in sacram̃to
quasi non uere. ħ tantum
figurate sumere: itẽq eos
etiãsi sacram̃tum accip̾ant.
carnem xp̃i ñ manducare.
astruere uidetur: qd̾ tam̃
ñ dicit quantũ ad sub̾alem
cet indigni ad iudiciũ suũ.
uere tam̃ sumunt: s qͣntũ
ad gr̃ẽ sacram̃ti uirtutẽ
qͣm negligunt. S iterum
sem in expositione suꝑ ma¬
theum quasi testẽ huiꝰ rei
faciunt: qui manifeste ui¬
detur asserere. a dño iudam
a tanti sacram̃ti cõmunio¬
ne exclusum. quia indi¬
gnũ: ideo q eum ñ po¬

Expanded text:
guinem non edamus tantum in sacramento, quod et multi mali, sed in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegeSententiarum Prosperi: « Escam vitae accipit, aeternitatis poculum bibit, qui in Christo manet, et cujus habitator est Christus. Nam qui discordat a Christo, nec carnem Christi manducat, nec sanguinem bibit, etiamsi tantae rei sacramentum ad judicium suae praesumptionis quotidie indifferenter accipiat. » Ecce malos carnem Christi tantum in sacramento quasi non vere, sed tantum figurate sumere; itemque eos, etiamsi sacramentum accipiant, carnem Christi non manducare, astruere videtur; quod tamen non dicit quantum ad substantialem cet indigni ad judicium suum, vere tamen sumunt, sed quantum ad gratiae sacramenti virtutem quam negligunt. Sed iterum sem in expositione super Matthaeum , quasi testem hujus rei faciunt, qui manifeste videtur asserere, a Domino Judam a tanti sacramenti communione exclusum, quia indignum. Ideoque eum non po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat ⁊ oficit᷑ ex deo ⁊ homi¬
ne. cum ip̃e xp̃c uerus sit
ds ⁊ uerus homo: qͥa om̃is
res illarũ rerũ naturam
⁊ ueritatẽ in se ꝯtinet.
ex quib ꝯficitur. Conficit᷑
aũ sacrificiũ eccłẽ duobus¬
sacram̃tum ⁊ inuisibilem
rem sacram̃ti: ñ unũ idẽ.
s aliuid ⁊ aliud eẽ demon¬
strat. Uñ item ausꝰ in ser¬
mone de u̾bis dñi. Qd̾ ui¬

Expanded text:
nstat et conficitur Deo et homine, cum ipse Christus verus sit Deus, et verus homo? quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in se continet ex quibus conficitur. Conficitur autem sacrificium Eccsacramentum et invisibilem rem sacramenti, non unum et idem, sed aliud et aliud esse demonstrat. Unde item Augustinus in sermone De verbis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
querunt diuisionẽ: cum pa¬
nis iste indicet unitatẽ Sic
⁊ uinũ in multis racemis fu¬
ita ut etiam in altari eod̾e̾
sacram̃to signem᷑: cũ panis
dñicus corpus xp̃i sit in se ip̃o.
S corpus xp̃i in eccła mirabili
unitatis gr̃a nos ad se ꝑtinẽ
uoluit. cum mnysteriũ urm
sicut ⁊ suũ in sacram̃to alta¬
ris ne moriam nos sumere ꝯ
cessit: ita ut etiam mysteriũ
suũ in ueritate corꝑis sui sũ¬
ptum nulli ꝓsit. nͥ mist̾ium
nrm societatẽ scił eccłasticã
eod̾ sacram̃to assũpserit: qr
sieut caput ũ est uitale sine
corꝑe: sic xp̃c nulli uitam con¬
fert. sine unitate corꝑis eccł
ut sicut ꝑ dilectionẽ unũ suoꝰ
inuicẽ. sie ⁊ plus &̃ cum eo.
quatinꝰ sicut ip̃e in nob̾. sien
nos maneamnꝰ in ipso:q eum

Expanded text:
quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuita ut etiam in altari eodem sacramento signemur, cum panis Dominicus corpus Christi sit in seipso, et corpus Christi in Ecclesia mirabili unitatis gratia nos ad se pertinere voluit, cum mysterium nostrum sicut et suum in sacramento altaris, ne moriamur sumere nos concessit: ita ut etiam mysterium suum in veritate corporis sui sumptum nulli prosit, nisi mysterium nostrum, societatem scilicet ecclesiasticam eodem sacramento assumpserit; quia, sicut caput non est vitale sine corpore, sic Christus nulli vitam confert sine unitate corporis Eccut sicut per dilectionem, unum sumus invicem, sic et plus etiam cum eo: quatenus, sicut ipse in nobis, sic et nos mane
Abbreviated transcription (Latin):
cut ei a dño iniunctũ fuerat.
corpus dñi confecisset: nũqͥd
minus ab ip̃o prauo uere qͣm
a quo uis bono factũ fuisset
Quia enim uidas accusatus ⁊
damnatus ñ fuerat: ideo xp̃c
sibi notam danrmare noluit: ut
nos instrueret qd̾ aliquoꝵ pͣuitas
nec conũsatione nec sacram̃torum
consecratione uł comparticipatio¬
ne bonis aliquatenus nocere pos¬
sit. Unde ausꝰ in libro de corpore¬
dñi. Intra catholicã eccłam in
ettur sacerdote: quia ñ in meri¬
to consecrantis. s in uerbo efficit᷑
creatoris. et in uirtute sp̃c sc̃i.
Si enim in merito eẽt sacerdotis:

Expanded text:
cut ei a Domino injunctum fuerat, cut ei a Domino injunctum fuerat, corpus Domini confecisset, nunquid vere minus ab ipso pravo, quam a quovis bono factum fuisset? Quia enim Judas accusatus et damnatus non fuerat, ideo Chrism, quamvis sibi notam, damnare noluit, ut nos instrueret, quod aliquorum pravitas, nec conversatione, nec sacramentorum consecratione vel comparticipatione bonis aliquatenus nocere possit. Unde AugustinDomini: intra Catholicam Ecclesiam pitur sacerdote, quia non in merito consecrantis, sed in verbo efficitur Creatoris et in virtute Spiritus sancti. Si enim in merito esset sacerdotis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt: s tibi ñ st̃. Spũa¬
liter intelligite quȩ locutꝰ
sum. ¶ Sieut gͦ uerba sp̃t¬
alit̃ intellecta. et ñ uitelle¬
cta semꝑ sp̃e et uita sunt.
sic corpus xp̃i spualiter et
ne accipis. in ueritate gr̃e.
Quod̾am enim quasi sentiᷤᷤ
corpus xp̃i corꝑali gustu. s
ñ sapis spũali affectu. et. ꝓ
quanta parte saporem dulcedi¬
nis et suauitatis eius ñ ꝑcipis.
corpus xp̃i tibi non ẽ: qd̾ tam̃ ꝓ
quanta parte ext̃ius sumere p̃¬
sumis. corpus xp̃i ñ ininus est.
sicut uerbum ñ est uerbũ au¬
dienti et ñ intelligenti. s tm̃
sonus: et tam̃ non minus est
uerbũ. Cum gͦ malos corpus
a sũmo sacerdote xp̃o cumce¬
teris apłis accepisse sci testent᷑.
astructũ etiam uidet᷑ ẽẽ ñ ẽẽ
nobis noxium si a nob̾ uł nob¬
cum mali male sumant em
uis minus uere confici ip̃a sa¬
cram̃ta: cum ip̃e ꝓditor tan¬
pontifice accipiens cum cet̾is.
hoc facite in meam cõmemo¬
rationẽ. audierit. Si enim si¬

Expanded text:
ta sunt; sed tibi non sunt. Spiritualiter intelligite quae locutus sum. » Sicut ergo verba spiritualiter intellecta et non intellecta, semper spiritus et vita sunt: sic corpus Christi spiritualiter et ne accipis, in veritate gratiae. Quodammodo enim quasi sentis corpus Christi corporali gustu, sed non sapis spirituali affectu. Et pro quanta parte saporem dulcedinis et suavitatis ejus non percipis, corpus Christi tibi non est, quod tamen pro quanta parte exterius sumere praesumis, corpus Christi non minus est, sicut et verbum non est verbum audienti et non intelligenti, sed tantum sonus, et tamen non minus est verbum. » Cum ergo malos corpus a summo sacerdote Christo cum caeteris apostolis accepisse sancti testentur, astructum etiam videtur, non esse nobis noxium, si a nobis vel nobiscum mali male sumant sacavis minus vere confici ipsa sacramenta, cum ipse proditor tanpontifice accipiens cum caeteris, Hoc facite in meam commemorationem, audierit. Si enim, si
Abbreviated transcription (Latin):
bibit indigne : iudicium sibi
manducat et bibit. ¶Qͥa gͦ
suꝑuis satis astructũ est. qd̾
corpus xp̃i manducare in
ueritate substantie possũt
et mali. in ueritate autem
boni: cum etiam suꝑuis di¬
ctum sit. qd̾ corꝑalia saera¬
meuta sint quasi quȩdam
uerba: uideamus si in uer¬
bis accedat &̃ aliꝗͣ similitu¬
do ad hanc rem manifestan¬
dam sacram̃tis. Sieut enĩ
uerbum ẽ sonus sig̃eans. ⁊
continens intellectum: ita
sacram̃tum ẽ spẽs panis.
sig̃cans et continens xp̃m:
et sicut uerbũ a qͥbdã au¬
ditur et intelligitur ⁊ sic
om̃imodis ꝑcipitur. a qui¬
bdam uͦ auditur s ñ intel¬
ligitur. et tẽ ꝑcipit᷑ quid̾e
ext̃ius aure quantũ ad so¬
nũ. ñ &̾ interius eor de quantũ
ad intellectũ. nec ninus tam̃
continet intellectũ si ñ initel¬
ligit᷑. quã habet sonum si ñ
audit᷑. sic incredulus uł indig¬
nus ore quid̾e sumit saeram̃¬
tum ext̾uis in panis sp̃e: nec

Expanded text:
bibit indigne, judicium sibi bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit. Quia ergo superius satis astructum est, quod corpus Christi manducare in veritate substantiae possunt etiam mali, in veritate autem boni, cum etiam superius dictum sit, quod corporalia sacramenta sunt quasi quaedam verba videamus, si in verbis accedat etiam aliqua similitudo ad hanc rem manifestandam sacramentis. Sicut enim verbum est sonus, significans et continens intellectum, ita sacramentum est species panis, significans et continens Christum. Et sicut verbum a quibusdam auditur et intelligitur, et sic omnimodis percipitur, a quibusdam vero auditur, sed non intelligitur, et tunc percipitur quidem exterius aure quantum ad sonum, non etiam interius corde quantum ad intellectum, nec minus tamen continet intellectum si non intelligitur, quam habet sonum si non auditur; sic incredulus vel indignus, ore quidem sumit sacramentum exterius in panis specie, nec