comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordib presentis uitȩ tenebras fugant. S
ecce angłi diuina potentiam laudant: quia
ipsa cos tante claritatis uisio dilatat. Nos aũt
qui redimimur. s tamen corruptione ad huc
carnis grauamur: donum quod ꝑcepimus q̃
uirtutẽ laudamꝰ : Q. uomodo enĩ ualebit lin¬
gua dicere: quod non sufficit mens nr̃a sentire.
tio quippe dr̃. cũ cordis leticia. oris efficati a
non expletur: s quibdam modis gaudium
ꝓdit: quod ipse qui gaudet nec cegere pre¬
ualet nec explere. Laudant itaq angłi qui iã
tante claritatis lantudinẽ in sublimib uident.
Iubilant uero homines. qui ad huc in inferiori¬
b oris sui angustias sustinent. Quȩ quia cer¬
to futura dominus nouerat: non tam facienda
insinuat. qua facta narrat.S. quid agimꝰ quod
cum boni de redẽptionis sue mysterio iubilant.
malos in uidia infłamat: dũ electi ꝓficiunt. re¬
ꝓbi ad rabiem furoris excitantur. & bona nas¬

Expanded text:
cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed ecce angeli divinam potentiam laudant, quia ipsa eos tantae claritatis visio dilatat. Nos autem qui redimimur, sed tamen corruptione adhuc carnis gravamur, donum quod percipimus, qua virtute laudamus? Quomodo enim valebit lingua dicere, quod non sufficit mens nostra sentire? tio quippe dicitur cum cordis laetitia oris efficacia non expletur; sed quibusdam modis gaudium prodit, quod ipse qui gaudet, nec tegere pralet, nec explere. Laudent itaque angeli, qui jam tantae claritatis altitudinem in sublimibus vident. Jubilent vero homines, qui adhuc in inferioribus oris sui angustias sustinent. Quae quia certo futura Dominus noverat, non tam facienda insinuat, quam facta narrat. Sed quid agimus, quod cum boni de redemptionis suae mysterio jubilant, malos invidia inflammat; dum electi proficiunt, reprobi ad rabiem furoris excitantur, et bona nas
Abbreviated transcription (Latin):
non inmerito matutina astra angłi uo¬
cantur. Qđsi ita est: dum t̾ra ẽẽt inusibił
& in cõposita. dum tenebre eẽnt suꝑ abyssum.
uent᷑um diem subsequentis scłi. ꝑ lucẽ sapi¬
entie existendo p̃uenerunt. Nec negligent̃
audiendũ ÷ qd̾ addit᷑ simul: Quia nimirum
matutina astra & cum uesꝑtinis. redẽptoris
potentiã laudant: dum electi angłi etiam
cum redẽptis in mundi fine hõib largitaten
gr̃ȩ suꝑne głificant. Ipsi quippe ut nos ad lau¬
dem conditoris accendent: hoc qd̾ suꝑiꝰ diximꝰ¬
ceta ꝑ carnẽ luce. clamauert̃. Gła in excelsis
deo: & in t̃ra parhominib bone uoluntatis. Si¬
mul ergolaudant: quia redemptioni nr̃e.
uoces sue exultationis a cõmodant. Simul
laudant. quia dum nos conspiciunt reci¬
pi. suum gaudent numerum repleri. Quu
⁊ fortasse ideo matutina astra memorant᷑:
quia sepe ad exortandos homines missi sunt.
Et dũ uenturũ mane nuntiant: ab humanis

Expanded text:
non immerito matutina astra angeli vonon immerito matutina astra angeli vocantur. Quod si ita est, dum terra esset invisibilis et incomposita, dum tenebrae essent super abyssum , venturum diem subsequentis saeculi per lucem sapientiae existendo praevenerunt. Nec negligenter audiendum est quod additur, Simul, quia nimirum astra matutina etiam cum vespertinis Redemptoris potentiam laudant, dum electi angeli etiam cum redemptis in mundi fine hominibus largitatem gratiae supernae glorificant. Ipse quippe ut nos ad laudem conditoris accenderent, hoc qorta per carnem luce, clamaverunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Simul ergo 910 laudant, quia redemptioni nostrae voces suae exultationis accommodant. Simul laudant; quia dum nos conspiciunt recipi, suum numerum gaudent repleri. Qui et fortasse ideo matutina astra memorantur, quia saepe ad exhortandos homines missi sunt; et dum venturum mane nuntiant, ab humanis
Abbreviated transcription (Latin):
dia derelinquant : sed sic in utrisq mentẽ
parciendo coniungant. quatinꝰ nec amorẽ
dĩ p̾pediat amor pximi. nec amorẽ ꝓximi
qr transcendit. abiciat amor dĩ Quia gͥ
humano cordi qͥd ageret ignoranti. dĩ atq
hominis mediator apparuit. qͥ ce agendo
tͣnsitoria disponeret. & contẽplando osten¬
deret unde cuncta penderent: recte dr.
ei quis dimisit lapidem angularem eiꝰ.
Uac si aperte dñs diceret. nisi ego qui uni¬
cũ. queni sine tempore genui. seruandis ho¬
minib cum tẽpore ostendiꝰ in cuius uita dis¬
cerent. & iam diuersa uiuendi studia non
discrepare : Et notandum qd eum se non
enrisisse s dimisisse asserit. qr profecto huma¬
nam naturam filiꝰ suscipiens. ad ima de
sublimibus uenit. Cuius incatnationis
mysterium. qr & electi angłi mirati sunt
qui eodem mysterio redempti ñ sunt: recte
matutina. Quia enĩ prima intepore condi¬
ta natura rationabilium spĩum creditur.

Expanded text:
dia derelinquant; sed sic in utrisque mentem dia derelinquant; sed sic in utrisque mentem partiendo conjungant, quatenus nec amorem Dei praepediat amor proximi, nec amorem proximi, quia transcendit, abjiciat amor Dei. Quia igitur humano cordi quid ageret ignoranti Dei atque hominis Mediator apparuit, qui et agendo transitoria disponeret, et contemplando ostenderet unde cuncta penderent, recte dicitur: Vel quis dimisit lapidem angularem ejus? Ac si aperte Dominus diceret: Nisi ego, qui unicum quem sine tempore genui servandis hominibus cum tempore ostendi, in cujus vita discerent etiam diversa vivendi studia non discrepare. Et notandum quod eum non se emisisse, sed dimisisse asserit, quia profecto humanam naturam Filius suscipiens ad ima de sublimibus venit. Cujus incarnationis mysterium quia et electi angeli mirati sunt, qui eodem mysterio redempti non sunt, recte ati.---Quia enim prima in tempore condita natura rationabilium spirituum creditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui tunc diuinitus dimitaitur. quando ne¬
quaquã districto uidicio ignorantiȩ suȩ te¬
n ebris illigatur. sed quadã libertate pfrui¬
tur: dum inp̃ceptis dĩ sufficit uł exequendo
exteriora agere. uł contẽplando int̾na sen¬
tire. Ad qͦd nũquã nr̃ intellectus assurgeret:
si ad suscipiendã nr̃am naturã ipse nr̃ condi¬
tor ñ ueniret: Iui alit̾ angularis lapis dicit᷑.
qr inse duos popłos uinxit: atq aliter quia
coniuincte utriusq uitȩ. actiuȩ uidelicet &
contẽplatiue. inse exempla monstrauit. ab
actiua erũ uita. longe contẽplaciua distauit.
s incarnatus redemptor ueniens. dũ utrãq
exhibuit. inse utrãq sociauit Nam eũ in
urbe miracula faceret. in monte uͦ orando
continue ꝑnoctaret : exemplũ suis fidelib
p̃buit. ut nec contẽplationis studio. ꝓximo¬
rũ curam negligant. nec rursũ cura primo¬
rũ inmoderatius obligati. contẽplationis stu¬

Expanded text:
Qui tunc divinitus dimittitur, quando neQui tunc divinitus dimittitur, quando nequaquam districto judicio ignorantiae suae tenebris illigatur; sed quadam libertate perfruitur, dum in praeceptis Dei sufficit vel exsequendo exteriora agere, vel contemplando interna sentire. Ad quod nunquam noster intellectus assurgeret, si ad suscipiendam naturam nostram ipse noster conditor non veniret. Qui aliter angularis lapis dicitur, quia duos in se populos junxit; atque aliter, quia conjunctae utriusque vitae, activae videlicet et contemplativae, in se exempla monstravit. Ab activa enim vita longe contemplativa distat; sed incarnatus Redemptor noster veniens, dum utramque exhibuit, in se utramque sociavit. Nam cum in urbe miracula faceret, in monte vero orando continue pernoctaret, exemplum suis fidelibus praebuit, ut nec contemplationis studio proximorum curam negligant, nec rursum cura proximorum immoderatius obligati contemplationis stu
Abbreviated transcription (Latin):
ubi bases eiusdẽ fabricȩ consisterent. ex quisitt
dicens: Głam &e honorẽ. & incorruptionẽ que¬
rentib uitã ȩt̾nã : Ac si aꝑte diceret: W si qui¬
da pacientiã boni oꝑis ostendunt: głam &
incorruptionẽ ñ recipiunt. si intentiones
cordis. id est bases fabrice infundam̃to ñ fi¬
gunt : qr uidelicet ds̃ uł honeste uite edifi¬
ciũ ñ in habitat. qđ extra se positũ non ipse
euiꝰq anime speciei ęt̾nitatis innituntur:
recte uoce dnĩca de hac terra dicitur⁊ suꝑ
quo bases illius solidate sunt. ac si aꝑte di¬
ceret. nisi suꝑ me. cui dũ iusta queq. anuima
intendit. om̃e qđ temporalit̾ facit in me
ꝓculd ubio ñ temporalit᷑ construit : quia uͦ
tunc robustius infundam̃to solidam᷑.cũ uer¬
ba dĩ & in exteriorib p̾ceptis sequim᷑. &e in
intimis sensib subtilius intelligendo pensa¬
ris est: ad sacra eloquia intellectus duplex:

Expanded text:
ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, dicens: Gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Ac si aperte diceret: Et si quidam patientiam boni operis ostendunt, gloriam et incorruptionem non recipiunt, si intentiones cordis, id est bases fabricae, in fundamento non figunt, quia videlicet Deus vel honestae vitae aedificium non inhabitat quod extra se positum non ipse cujusque animae spei aeternitatis innituntur, recte voce 909 Dominica de hac terra dicitur: Super quo bases illius solidatae sunt? Ac si aperte diceret, Nisi super me. Cui dum justa quaeque anima intendit, omne quod temporaliter facit, in me procul dubio non temporaliter construit. Quia vero tunc robustius in fundamento solidamur, cum verba Dei et in exterioribus praeceptis sequimur, et in intimis sensibus subtilius intelligendo pensaris est ad sacra eloquia intellectus duplex.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc bases infundam̃to sunt. cũ intentiones
nr̃e in xp̃o roborant᷑ In cassũ uero alta sup
se bases edificia erigunt. si ñ ipss infundam̃ti
soliditate consistunt: qr nimirũ quamlibet
sũma oꝑa in auit̾ faciunt. si intentiones cor
diũ extra ęt̾nitatis certitudinẽ deflectunt᷑.
altiora edificia extra fundam̃tũ portant:
qr cũ ęt̾ne uite p̾mus ñ intendunt. qͦ plus
se quasi inuirtutib erigunt. eo in głe mnanis
fouea ꝓfundius cadunt. Non gͦ pensandẽ
est bases quid sustinent. sed ubi sustinent᷑: qr
ꝓfecto humana corda diuinitus ꝑserutant᷑.
ñ solum que faciunt. sed quid in operib quer̃.
Unde eũ districtũ iudicem paulus describeret.
atq actionũ bona narraret dicens. qͥ reddet
pacientiã boni oꝑis. głam & incorruptionem ͥ
quia nominata boni oꝑis pacientia. quasi totã
electę actionis fabricã dixerat : subtiliter ilieo

Expanded text:
istus Jesus , tunc bases in fundamento sunt, cum intentiones istus Jesus , tunc bases in fundamento sunt, cum intentiones nostrae in Christo roborantur. Incassum vero alta super se bases aedificia erigunt, si non ipsae in fundamenti soliditate consistunt, quia nimirum quamlibet summa opera inaniter faciunt, si intentiones cordium extra aeternitatis certitudinem deflectuntur,altiora aedificia extra fundamentum portant, quia cum aeternae vitae praemiis non intendunt, quo plus se quasi in virtutibus erigunt, eo in gloriae inanis foveam profundius cadunt. Non ergo pensandum est bases quid sustinent, sed ubi sustinentur, quia profecto humana corda divinitus perscrutantur, non solum quae faciunt, sed quod in operibus quaerunt. Unde cum districtum judicem Paulus describeret, atque actionum bona narraret, dicens: Qui reddet patientiam boni operis, gloriam et corruptioquia nominata boni operis patientia, quasi totam electae actionis fabricam dixerat, subtiliter illico
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ opus efficitur etiã si minus bonũ eẽ. uide¬
pus tuũ tenebrosũ erit : qr cũ ꝑuersa intentio¬
ne qͥd uł rectũ agitur: & si splendere coram
hominib cernitur. apud examen tam̃ interni
ex mala intentione fuscamꝰ: quanta ipsa mala
sunt que mala eẽ. etiã cũ agimꝰ ñ ignoramus:
& si ibi nichil cernimꝰ. ubi quasi discretionis
lumen tenemꝰ: qua cęcitate in illa offendim:
que sine discretione ꝑpetramis. Uigilanti g
curaa. ꝑ cuncta oꝑa intentio nob̾ nr᷑a pensan¬
da est : ut nil temporale in his que agit appe¬
tat: totã se insoliditatẽ ęt̾nitatis figat : ne
si extra fundam̃tũ actionis nr̃x fabrica ponat᷑.
t̾ra de hiscente soluat᷑ Unde hic quoq apte
Bases quippe uniꝰ cuiq sunt anime: intentio¬
nes suꝑ Nam sic̃ fabrica colũnis. colũne aut̃
basib innituntꝰ : ita uita nr̃a in uirtutibus: uir¬
tuces uͦ inintima intentione subsistunt Et

Expanded text:
bonum opus efficitur, etiam si minus bonum esse videbonum opus efficitur, etiam si minus bonum esse videpus tuum tenebrosum erit, quia cum perversa intentione quid vel rectum agitur, etsi splendere coram hominibus cernitur, apud examen tamen interni ex mala intentione fuscamus, quanta ipsa mala sunt quae mala esse etiam cum agimus non ignoramus? Et si ibi nil cernimus, ubi quasi discretionis lumen tenemus, qua caecitate in illa offendimus quae sine discretione perpetramus? Vigilanti igitur cura per cuncta opera intentio nobis nostra pensanda est, ut nil temporale in his quae agit appetat, totam se in soliditate aeternitatis figat, ne si extra fundamentum actionis nostrae fabrica ponitur, terra dehiscente solvatur. Unde hic quoque apte Bases quippe uniuscujusque sunt animae intentiones suae. Nam sicut fabrica columnis, columnae autem basibus innituntur, ita vita nostra in virtutibus, virtutes vero in intima intentione subsistunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dis inspiciat: ne sibi ꝑhoc aliqͥd auarus appe¬
tat. sibi ꝑhoc soli timidus parcat: &e eo fiat
prauũ quod in opere sequitur. qͦñ ex recta co
gitationis intentione generatur. Unde bene
meuangło uericas dicit lucerna corporis: ẽ.
oculus: Si oculus tuus simplex fuerit: totum
corpus tuũ lucidũ erit Si autẽ oculus tuus ne¬
quã fuerit : totũ corpus tuũ tenebrosũ erit
Quid enĩ ꝑ oculũ exprimit᷑. nisi opus suũ p̃ue¬
niens cordis intentio. quȩ priusquã se in actio¬
ne exerceat. hoc iam qđ appetit contẽplatur
Et qͥd appellatione corporis designat᷑. nisi una¬
quȩq actio:. quȩ intentionẽ suã quasi intuen
tem oculũ sequitꝰ  Lucerna itaq corporis ẽ
oculus: qr ꝑ bonȩ intentionis radiũ. merica
illustrant᷑ actionis W si ocłs tius simplex
fuerit. totum corpus tuũ lucidũ erit: quia si
recte intendimus ꝑ simplicitatẽ cogitationis.

Expanded text:
dis inspiciat, ne sibi per hoc aliquid avarus appedis inspiciat, ne sibi per hoc aliquid avarus appetat, sibi per hoc soli timidus pareat; et eo fiat pravum quod in opere sequitur, quo gitationis intentione generatur. Unde bene in Evangelio Veritas dicit: Lucerna corporis est oculus. Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit . Quid enim per oculum exprimitur, nisi opus suum praeveniens cordis intentio? quae priusquam se in actione exerceat, hoc jam quod appetit contemplatur. Et quid appellatione corporis designatur, nisi unaquaeque actio, quae tem sequitur? Lucerna itaque corporis est oculus, quia per bonae intentionis radium merita illustrantur actionis. Et si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; quia si recte intendimus per simplicitatem cogitationis,
Abbreviated transcription (Latin):
inus Exstudio nãq arcus distendit᷑. ut in suo tẽ¬
pore cũ utilitate tendat᷑:qr si ociũ relaxationis
ñ accipit. feriendi uirtutẽ. ipso usu tensionis ꝑ¬
dit. Sic aliquando in exercitatione uirtus cũ
ꝑdiscretionẽ pret̾ inittit᷑. reseruatur: ut tan¬
to post uicia ualent̃ feriat: quanto aꝑcussio¬
ne interim prudent̃ cessat Subtilis igit᷑ dis¬
cretionis suꝑ hanc terrã linea tenditꝰ : qͣndo
ostensis unicuiq animȩ exemplis p̾cedentiũ
patrũ. & utilit̃ ad operationẽ uirtus accendit᷑.
ne opus est: ne fortasse nequaquã cõmunis bo¬
ni consilio. sed timore ꝓprio uł cuiuslibet. am¬
bitionis studio. auirtutis execitatione cesset᷑:
Iuod nimirũ cũ agitur: iam ñ dispensationi
s culpȩ seruitꝰ. Uude curandũ sollicite est
ut cũ quis sus ceptũ negotiũ cũ uircutis cessa¬
tione dispensat. semet ipsũ prius inradice cor¬

Expanded text:
mus. Ex studio namque arcus distenditur, ut in suo temmus. Ex studio namque arcus distenditur, ut in suo tempore cum utilitate tendatur. Qui si otium relaxationis non accipit, feriendi virtutem ipso usu tensionis perdit. Sic aliquando in exercitatione virtus, cum per discretionem praetermittitur, reservatur, ut tanto post vitia valenter feriat, quanto a percussione interim prudenter cessat. Subtilis igitur discretionis super hanc terram linea tenditur, quando ostensis unicuique animae exemplis praecedentium patrum, et utiliter ad operationem virtus accenditur, ne opus est, ne fortasse nequaquam communis boni consilio, sed timore proprio, vel cujuslibet ambitionis studio, a virtutis exercitatione cessetur. Quod nimirum cum agitur, jam non dispensationi, sed culpae servitur. Unde curandum sollicite est ut cum quis susceptum negotium cum virtutis cessatione dispensat, semetipsum prius in radice cor
Abbreviated transcription (Latin):
iã qđ agimꝰ uirtus ñ sit. quantũ ꝑ occasionẽ
sui. in alienis cordib fundam̃ta uirtutũ de¬
struit: Quã diseretionis lineã. bene ante intu¬
entiũ oculos paulus tetendit: qui & gentiles
idlibertatẽ fioei uenientes cireũcidi phibuit:
&e tam̃ listris atq ieonium transiens. ipse timo¬
theũ qͥ gentili patre editus fuerat. circuncidit:
Uidens enĩ qͦd uisi mandata littere seruaᷤse se¬
ostenderet. iudeoꝵ iabiem etiã in his qui sibi
tunc comites ad erant excitaret : assertionis suȩ
uim post posuit: & sine dãpno fidei se suosq ꝑ
secutionis immanitate custodiuit: Fecit quod
fieri fidei amore ꝓhibuit: sed ad fidei retorsit
ministeriũ. qͦd quasi ñ fidelit̾ fecit Plerumq
eñ uircus eũ indiserete tenet᷑ amitat᷑: cũ discre¬
te int̾inittit᷑. plus tenet᷑ llec mirũ si in in corpo¬
reis intelligimꝰ : qͦd agi & incorporeis reb uide¬

Expanded text:
jam quod agimus virtus non sit, quanto per occasionem jam quod agimus virtus non sit, quanto per occasionem sui in alienis cordibus fundamenta virtutum destruit. Quam discretionis lineam bene ante intuentium oculos Paulus tendit, qui et Gentiles ad libertatem fidei venientes circumcidi prohibuit; et tamen Lystris, atque Iconium transiens, ipse Timotheum qui Gentili patre editus fuerat, circumcidit . Videns enim quod nisi se mandata litterae servare ostenderet, Judaeorum rabiem etiam in his qui sibi tunc comites aderant, excitaret, assertionis suae vim proposuit, et sine damno fidei se suosque a persecutionis immanitate custodivit: fecit quod fieri fidei amore prohibuit, sed ad fidei retorsit ministerium, quod quasi non fideliter fecit. Plerumque enim virtus cum indiscrete tenetur amittitur; cumque discrete intermittitur, plus tenetur. Nec mirum si in incorporeis intelligimus quod agi et in corporeis rebus vide
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ petri. quȩdã ante oculos nr̃os auctoritatis
ce bumilitatis linea denditur : ne mens nrͣe
aut ꝑ timorẽ ad mensurã ñ ꝑueniat: aut ꝑ
tendit᷑. ne ꝑ alterius actionis fortitudinẽ ad
alterius cause uiciũ transeat᷑: dicatur nunc
queadmodũ in una eadẽq uirtute discretio¬
nis lineã deserimꝰ. si hanc &e aliquando age¬
re. & aliqͣndo post ponere nesciamꝰ. Non enim
res eadẽ semꝑ est uirtus : qr ꝑ mom̃ta tẽpoꝵ
sepe merita mutant᷑ actionũ. Unde fit. ut
quid bene agimꝰ. plerũq melius ab eiꝰ actio¬
ne cessemꝰ : & laudabilius ad tempus deserat.
qđ in suo tempore laudabilit̾ mens tenebat:
Nam si ꝑ nr̃is bonis minamis. quib actis ꝓfici¬
mus. nec tamen in termissis interimꝰ. maiora
laborũ mala ꝓximas inminent: necessario nos
uircutũ augm̃ta seponimꝰ.ne infirmioribus
ꝓximis. fidei detrim̃ta generemus: necantũ

Expanded text:
igitur Petri quaedam ante oculos nostros auctoritatis igitur Petri quaedam ante oculos nostros auctoritatis et humilitatis linea tenditur, ne mens nostra, aut per timorem ad mensuram non perveniat, aut per tenditur, ne per alterius actionis fortitudinem ad alterius causae vitium transeatur; dicatur nunc quemadmodum in una eademque virtute discretionis lineam deserimus, si hanc et aliquando agere et aliquando postponere nesciamus. Non enim res eadem semper est virtus, quia per momenta temporum saepe 907 merita mutantur actionum. Unde fit ut cum quid bene agimus, plerumque melius ab ejus actione cessemus, et laudabilius ad tempus deserat quod in suo tempore laudabiliter mens tenebat. Nam si pro nostris bonis minimis, quibus actis proficimus, nec tlaborum mala proximis imminent; necessario nos virtutum augmenta seponimus, ne inferioribus proximis fidei detrimenta generemus; ne tanto
Abbreviated transcription (Latin):
ciendo fortit᷑ destruit. & quanto inter adũ¬
susnullis terrorib cedit: tanto plerũq oe in
his etiã quȩ int̾ fideles positus senserit. se cece¬
ris p̃ponit : sua magis consilia eligit. &e sibi
pocuis quã iliis credit: Hic nimirũ dũ inius
&e iã recta iliorũ consilia ñ recipieis. pedẽ ex¬
tra limitẽ tendit Hunc petrus introe iñsurę
lmeã renocat: qui postquã libertate uocis
auctoritatẽ pͥncipũ pressit: ꝑ humilitatẽ cor¬
dis. de ñ circuncidendis gentib pauli consilũ
audiuit. Sic enĩ semet ipsũ contra aduersa¬
rios ex. iuctoritate curabat erigere. ut tam̃
sibimet ipsi ñ crederet. in his quȩ non recte
sentiret: ut ex lib̾tate fortitudinis tum entes
potestates excederet: & humilitate mansue¬
tudinis. obȩdientiã in resto consilio etiã mino¬
rib fr̃ib exhiberet: & modo ꝑsemet ipsũ aliis.
modo &e sibi met ipsi cũ aliis obitiaret. Infacti

Expanded text:
tiendo fortiter destruit, quanto inter advetiendo fortiter destruit, quanto inter adversa nullis terroribus cedit, tanto plerumque et in his etiam quae inter fideles positus senserit, se caeteris praeponit; sua magis consilia eligit, et sibi potius quam aliis credit. Hic nimirum dum injustetiam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit. Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret; ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto consilio etiam minoribus fratribus exhiberet: et modo per semetipsum aliis, modo et sibimetipsi cum aliis obviaret. In factis
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ. uł. ifflictionẽ corporis metuens. minas
terrenȩ potentię ꝑ timescit: & contra uim
resistentiũ. ueritatẽ defendere non p̃sumit:
Hunc petrus qr intimore angustũ respicit:
ostensa exemploꝵ suoꝵ linea. aduirtutis la¬
titudinẽ tendit Ipse qͥppe flagellatus apͥn¬
cipib popłi. cũ idcirco se relaxari conspiceret.
ut ap̃dicatione cessaret: cũ ꝓhiberetur loqui
inposterũ: nequaquã saltem inp̃sens cessit:
Nã respondit ꝓtinꝰ dicens Oboedire oporrec
dõ: magis quã hominib Ꝙrursũ Non enim
possumtꝰ quȩ uidimꝰ. &e audiuimꝰ: ñ loqͥ At il¬
le dudũ debilis. & p̾sentia dap̾na formidans.
dũ exempla tantȩ fortitudinis ẽtemplatur:
in auctoritate uerbi iam petri lineã sequitur.
iã mił adu̾sitatis mętiit: iã resistentes dõ po¬
testates scłi. &iã cũ corporis laceratione eon¬
tẽpnit: sed tam̃ quanto uires ꝑsequentiũ pa¬

Expanded text:
rerum, vel afflictionem corporis metuens, minas rerum, vel afflictionem corporis metuens, minas terrenae potentiae pertimescit, et contra vim resistentium veritatem defendere non praesumit. Hunc Petrus, quia in timore angustum respicit, ostensa exemplorum suorum linea, ad virtutis latitudinem tendit. Ipse quippe flagellatus a principibus populi , cum idcirco se relaxari conspiceret, ut a praedicatione cessaret; cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit. Nam respondens protinus, dixit: Obedire oportet Deo magis quapossumus quae vidimus et audivimus, non loqui. At ille dudum debilis et praesentia damna formidans, dum exempla tantae fortitudinis contemplatur in auctoritate verbi, jam Petri lineam sequitur; jam nil adversitatis metuit; jam resistentes Deo potestates saeculi, etiam cum corporis laceratione contemnit. Sed tamen quanto vires persequentium pa
Abbreviated transcription (Latin):
iuuendi regulã patrũ p̃cedentiũ exempla
monstrantꝰ : ut ex illoꝵ uita consideret. qͥd
insius actib seruet: quatinꝰ respecto iusti li¬
mitis tramate. nec infra manima negligens
deficiat. nec ultra maxima suꝑbiens tendat
nec minꝰ conetꝰ explere quã sufficit: nec plus
arripiat quã accepit: ne aut ad mensurã quã
debet ñ ꝑueniat: aut eandẽ mensurã dese¬
rens. extra limaitẽ cadat Angusta qua ppe por¬
ia est quȩ ducit ad uita̾: &e ille hanc ingredi¬
tur. qͥ in cunctis quȩ agit. diseretionis sub¬
tilitate ꝓpt̾ hanc sollicite eo artat᷑ Namqͥ
ꝑ uoluntates ꝓprias. secura m̃te se dilatat:
angustȩ sibi porte aditũ dãpnat Ut ergo
huiꝰ terre mensura seruet᷑. suꝑ eã diuinitũs
linea tenditur: qui. aut nr̃a opera uł minora
ꝓficiant. uł maiora moderent᷑. ꝑ sacra elo¬
quia subtilis ante nos scõꝵ uita expanditur.
& qͥd nob̾ quantũq agendũ sit: ostensa illoꝵ

Expanded text:
ntium exempla monstrantur; ut ex illorum vita consideret quid in suis actibus servet, quatenus respecto justi limitis tramite: nec infra minima negligens deficiat, nec ultra maxima superbiens tendat; nec minus conetur explere quam sufficit, nec plus arripiat quam accepit: ne aut ad mensuram quam debet non perveniat, aut eamdem mensuram deserens, extra limitem cadat. Angusta quippe porta est quae ducit ad vitam; et ille hanc ingreditur, qui in cunctis quae agit discretionis subtilitate propter hanc sollicite coarctatur: nam qui per voluntates proprias secura mente se dilatat, angustae sibi portae aditum damnat. Ut ergo hujus terrae mensura servetur, super eam divinitus linea tenditur. Quia ut nostra opera vel minora proficiant, vel majora moderentur, per sacra eloquia subtilis ante nos sanctorum vita expanditur; et quid nobis quantumque agendum sit, ostensa illorum
Abbreviated transcription (Latin):
idest ꝑnitiosis carnis uoluptatib delectata
deperiret. Solus ergo dominus ostuis mare
concludit: qui puuts motib cordis claustra in¬
spirate formidinis obicit. S. aua uero ea quę
cernimus sequi ꝓhibemur.⁊ quia a corporegxe
rerum delectatione retundimꝰ.libet iam ad
in uisibilia oculos mentis attollere: atq ipsa
que sequi precipimur uidere. S quid agimꝰ
Inftomis illa obtutib ne dum patent. Ecee adeoꝵ
amorem uocamur: sed tamen auisione restringi¬
mur. Qui : si quando aliquid furtim parumq
aspicimus: sub incerco nimis ad huc caligamus¬
uisu. Unde ⁊ apte subiungitur. Cum pouerem¬

Expanded text:
id est perniciosis carnis voluptatibus delectata id est perniciosis carnis voluptatibus delectata deperiret. Solus ergo Dominus ostiis mare concludit, qui pravis motibus cordis claustra inspiratae formidinis objicit. Quia vero ea quae cernimus sequi prohibemur, quia a corporearum rerum delectatione retundimur, libet etiam ad invisibilia oculos mentis attollere, atque haec ipsa quae sequi praecipimur videre. Sed quid agimus? Infirmis illa obtutibus necdum patent. Ecce ad eorum amorem vocamur, sed tamen a visione restringimur, quia et si quando aliquid furtim parumque aspicimus, sub incerto nimis adhuc visu caligamus. Unde apte subjungitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
molestias pugnam nobiscum huc deferimus.
quã cum labore uincamus. Unde recte de hoc
mari dicitur. Quando erum pebat: quasi de
uulua ꝓcedens. Uulua enim prauȩ cogitati¬
onis adolescentia est.
eoua ꝑ moysen dñs dicit. Sensus enim
⁊ cogitatio humani cordis prona est. in
malum ab adolescentia sua. Corruptio¬
nis namq malum. quod unusquisq nr̃m
ab ortu desiderioꝵ carnalium sumpsit. in pro¬
uectu etites exercet : ⁊ nisi hoc citius diuinȩ
fortitudinis manus reprimat. omne condite
naturȩ bonum. repente culpa in ꝑfundum uo¬
rat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum
uictoriam tribuat. cum ueritas dicat. quis
conclusit ostiĩs mare. quando erumpebat qͣsi
de uulua ꝓcedens: quia nisi ab ipso cogitati¬
onis primordio. cordis fluctus grã diuina
retineret ⁊ temptationum ꝓcellis mare seui¬
ens. cerram proculdubio humane mentis ob.¬
risissetr ut salois fiuetibus per fusa aresceret.

Expanded text:
molestias pugnam nobiscum huc deferimus, molestias pugnam nobiscum huc deferimus, quam cum labore vincamus. Unde et recte de hoc mari dicitur: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Vulva enim pravae cogitationis adolescentia est. De qua per Moysen Dominus dicit: Sensus enim et cogitatio humani cordis prona est in malum ab adolescentia sua . Corruptionis namque malum, quod unusquisque nostrum ab ortu desideriorum carnalium sumpsit, in provectu aetatis exercet; et nisi hoc citius divinae formidinis manus reprimat, omne conditae naturae bonum repente culpa in profundum vorat. Nemo igitur sibi cogitationum suarum victoriam tribuat, cum Veritas dicat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens? Quia nisi ab ipso cogitationis primordio cordis fluctus gratia divina retineret, tentationum procellis mare saeviens terram procul dubio humanae mentis obruisset, ut salsis fluctibus perfusa aresceret,
Abbreviated transcription (Latin):
ignorit: cum quanta eius edificatione sint
dicta ꝑ pendimus si hȩc etiam moralit᷑ dissera¬
Quid est mare. nisi cor nostrum furore turbi¬
dum. ł rxxis amarum. elatione suꝑbiȩ tum¬
dum .⁊ fraude maliciȩ obscurum: Quod mare
quantum seiuat attendit: quisquis in se occul¬
tas cegitationum temptationes in telligit. Ecce
enim iam ꝑuersa relunquimus. uiam desideri¬
is rectis in heremus. ⁊ iam praua oꝑa foris ab¬
s̃cidimus : s tamen latenter intus ea cum qua
huc uenimus uitę ueteris procella fatigamur.
Ouam iam nisi respectu uidicii ęterni pauore
tormenti. inmensi timoris claustra constrin¬
gerent: cuncta in nobis penitus suꝑ ȩdificati
oꝑis fundamenta corruissent. Si enim quod
per suggestionẽ seuit intrinsecus. ꝑ liber¬
tatẽ foras erumꝑet: uitȩ nr̃ȩ fabrica fun¬
ditus euersa iacuisset. In iniquitate namq
concepti. ⁊ in delicto editi. ꝑ insite corruptioĩs

Expanded text:
ignorat, cum quanta ejus aedificatione sint ignorat, cum quanta ejus aedificatione sint dicta perpendimus, 915 si haec etiam moraliter disseraQuid est mare, nisi cor nostrum furore turbidum, rixis amarum, elatione superbiae tumidum, fraude malitiae obscurum? Quod mare quantum saeviat, attendit quisquis in se occultas cogitationum tentationes intelligit. Ecce enim jam perversa relinquimus, jam desideriis rectis inhaeremus, jam prava opera foris abscindimus; sed tamen latenter intus ea cum qua huc venimus vitae veteris procella fatigamur, quam nisi respectu judicii et aeterni pavore tormenti immensi timoris claustra constringerent, cuncta in nobis penitus superaedificati operis fundamenta corruissent. Si enim quod per suggestionem saevit intrinsecus, per deliberationem foras erumperet, vitae nostrae fabrica funditus eversa jacuisset. In iniquitate namque concepti, et in delicto editi , per insitae corruptionis
Abbreviated transcription (Latin):
cenderat: quia dau̾tra legis opposite humani tumors
unda saliebat. At postqu̾am mundus obpositum.
sibi unigenitũ repperit. elationis suȩ impetum
fregit. & transire non ualuit: quia eius fortitudi¬
ne furorȩs sui terminum clausum inuenit. Unde
recte ꝑ ꝓpħam dicitur. Mare uidit : fugit. Possũt
etiã ꝑ ostia. aꝑte passiones eiꝰ non in conuenienter
in telligi. Quibus exocculto uectem posuit: quia
eas ex inuisibili diuinitate roborauit. Contra
quas munor fluctus ueniunt. s fracti dissiliunt:¬
quia suꝑbi eas uidendo despiciunt. s earum
uires experiendo ꝑtumescunt. Nam dum passi¬
ones unigeniti humanum genus prius irri¬
sit. post modum ex pauit. ⁊ quasi contra obpo¬
sita ostia. more elidendi maris ⁊ tumore elatũ
uenit: & fractum uirtute dissiliuit. S quia
idcirco. hoc ad beatum iob dicitur. ut de tot
uirtutib. cordis eius gła premeretur. ne sibi
fortasse tribiat. quod se stare sublimiter non

Expanded text:
cenderat, quia claustra legis oppositae humani tumoris cenderat, quia claustra legis oppositae humani tumoris unda transiliebat. At postquam mundus oppositum sibi unigenitum reperit, elationis suae impetum fregit, et transire non valuit, quia ejus fortitudine furoris sui terminum clausum invenit. Unde recte per Prophetam dicitur: Mare vidit, et fugit . Possunt etiam per ostia apertae passiones ejus non inconvenienter intelligi. Quibus ex occulto vectem posuit, quia eas ex invisibili divinitate roboravit. Contra quas mundi fluctus veniunt, sed fracti dissiliunt,quia superbi eas videndo despiciunt, sed earum vires experiendo pertimescunt. Nam dum passiones unigeniti humanum genus prius irrisit, postmodum expavit; quasi contra opposita ostia, more elidendi maris, et tumore elatum venit, et fractum virtute dissiluit. Sed quia idcirco hoc ad beatum Job dicitur, ut de tot virtutibus cordis ejus gloria premeretur, ne sibi fortasse tribuat quod se stare sublimiter non
Abbreviated transcription (Latin):
obumbratas allegoriarũ speties. maior fortitu¬
do sp̃s nuntiatur. Recte itaq dicitur. ⁊ caligine
illud quasi pannis infantie obuoluerẽ quia unde eiꝰ
teneritudinis infirma ꝑtulit: inde altam significati¬
onũ spiritualium nubem fecit. Quem quia p̃cepto
recte subicit. Circumdedi illud terminis meis. Et
quia huius humani generis motus misso mediato¬
re cohercuit: apte subiungit. Et posui uectem
⁊ ostia. Uertem quippe : ostia posuit. qruia re¬
dẽptore nr̃o contia culpas delinquentium mis¬
so. nouȩ uitę predicamenta firmauit. Clausa nãq
ostia: opposito uecte roborantur. Uectem ergo
deus opposuit : quia contra laciuos motus humani
generis unigenitum misit ⁊ qui precepta spiriu¬
alia quȩ loquendo docuit. agendo solidarut. Pe¬
ne autem subditur. Ee dui. Huc usq uenies.⁊
non procedes amplius: ⁊ hrc confringes tumen¬
tes fluctus tuos. Hoc quippe mare. ostia priora trans¬

Expanded text:
obumbratas allegoriarum species major fortituobumbratas allegoriarum species major fortitudo spiritus nuntiatur. Recte itaque dicitur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem, quia unde ejus teneritudinis infirma pertulit, inde altam significationum spiritalium nubem fecit. Vet. recte subjicit: Circumdedi illud terminis meis. Et quia hujus humani generis motus misso Mediatore coercuit, apte subjungit: Et posui vectem et ostia. Vectem quippe et ostia posuit, quia Redemptore nostro contra culpas delinquentium misso, novae vitae praedicamenta firmavit. Clausa namque ostia opposito vecte roborantur. Vectem ergo Deus opposuit, quia contra lascivos motus humani generis unigenitum misit, qui praecepta spiritalia, quae loquendo docuit, agendo solidavit. Bene autem subditur: Et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos. Hoc quippe mare ostia priora trans
Abbreviated transcription (Latin):
ram iubentur p̃bere. Maua enim plus semꝑ
dum discunt mnala non multiplicius reddere. qͣnͣ¬
doq discerent ea & multiplicata sponte toletare.
Hinc est quod eundem rudem populum a quibusdam
ꝓhibuitii quedim uero ei in usu pristino seruauitis
hec ipsa tamen in melioris uite figura composuit.
Bruta namq animalia ydolis in egypto mactabant. ⁊¬
eiq in usum post modum animalium mactationem
retinuit. s ydoloꝵ cultum uitauit: ut dum de
usu suo aliquid amitteret. consolaretur eius in¬
firmitas. ꝑ hoc quod de usu suo aliquid haberet.
¶um autẽ dispensatione consili quod ei dñs de
consuetudine carnali retinuit: hoc infigura sp̃s
potentius uertit. Quid enim sacrificia illorum
animalium ⁊ nisi unigeniti mortem designant :
Quid sacrificia illoꝵ animaliuma nisi extinctio¬
nem carnalis nĩe uite significant: Unde gͦ
in becillitati populi rudis condescendit᷑ inde ei per

Expanded text:
ram jubentur praebere . Quia enim plus semper ram jubentur praebere . Quia enim plus semper dum discunt mala non multiplicius reddere, quandoque discerent ea et multiplicata sponte tolerare. Hinc est quod eumdem rudem populum a quibusdam prohibuit, quaedam vero ei in usum pristinum servavit, sed haec ipsa tamen in melioris vitae figura composuit. Bruta namque animalia idolis in Aegypto mactabant, eique in usum postmodum animalium mactationem retinuit, sed idolorum cultum vetavit, ut dum de usu suo aliquid amitteret, consolaretur ejus infirmitas per hoc quod de usu suo aliquid haberet. Mira autem dispensatione consilii, quod ei Dominus de consuetudine carnali retinuit, hoc in figuram spiritus potentius vertit. Quid enim sacrificia illorum animalium nisi unigeniti mortem designant? Quid sacrificia illorum animalium nisi exstinctionem carnalis nostrae vitae significant? Unde ergo imbecillitati populi rudis condescenditur, inde ei per
Abbreviated transcription (Latin):
si mala ẽẽ desĩt. comparatione peioꝵ: & bo¬
na quasi bona non sunt. comparatione melioꝵ.
Nam sicut peius delinquenti iudeȩ de sodoma
atq samaria dicitur. iustificasti sorores tuas
in omiubus ab hominationib tuis. quas oꝑata
es: ita meliorib testamenti noui preceptis sub¬
sequentib p̃cepta bona quę rudib data sunt.
non bona esse memorantur. Neq enum men¬
tes usui iuitȩ carnalis in herentes euelli ab infi¬
mis possent: nisi gradatim ducta p̾dicatione ꝓ
ficerent. Hinc qͦuippe est. quod in egypto positis.
pio iustoq moderamine. latenti eoꝵ concupis¬
centiȩ condescenditur: & iucinoꝵ suoꝵ uasis
aureis. argenteisq sublatis discedere iubent᷑
Qui ad synam montem ducti: accepta lege mox
audiunt. Non concupisces rem proximi tui.
Hinc est quod in eadem lege oculũ ꝓ oculo.
dentem ꝓdente p̾cipiuntur engere. & quando¬
q tamen reuelata gr᷑a. ꝑcussi maxillam alte¬

Expanded text:
si mala esse desinunt comparatione pejorum, et bosi mala esse desinunt comparatione pejorum, et bona quasi bona non sunt comparatione meliorum. Nam sicut pejus delinquenti Judaeae de Sodoma atque Samaria dicitur: Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibus tuis, quas operata es , ita melioribus Novi Testamenti praeceptis subsequentibus praecepta bona quae rudibus data sunt non bona esse memorantur. Neque enim mentes usui vitae carnalis inhaerentes evehi ab infimis posseroficiant. Hinc quippe est quod in Aegypto positis, pio justoque moderamine, latenti eorum concupiscentiae condescenditur, et vicinorum suorum vasis aureis argenteisque sublatis, discedere jubentur. Qui ad Sinam montem ducti, accepta lege mox audiunt: Non concupisces rem proximi tui . Hinc est qudentem pro dente praecipiuntur exigere , et quandoque tamen, revelata gratia, percussi maxillam alte
Abbreviated transcription (Latin):
uentura bona ad hue cercius non uderent. Un¬
de ⁊ aperte subditur. Q caligine illud. quasi pan¬
nis infantię obuoluerem. Dum enĩ rudes popłos
non aꝑta sp̃s predicatione edocuit.s figuitita lo¬
cutione preceptis litterȩ astripxit. ad hũc infirma
sapientes uerboꝵ suoꝵ caligine quasi pannis infan¬
tiȩ obuoluitꝰ. ut mandatis grossiorib ligati cres¬
cerent. ne male liberi in suis uoluptatĩb peri¬
rsnt : quos ad uitam iusticiȩ dum non iam caritas.
s ad huc tunor astringeret. diuina dispensatio qͣsi
pressit ut nutriret. Infirmus namq popłs. cum
preceptoꝵ pannos nolens ꝑtulit. ad firmiorem
statum exipsa sua ligatione ꝑuenit. Quasi enĩ
timor eum prius aculpa cohercuit: competent᷑¬
post modum in libertatem sp̃s eriuit. Nos pannos
infantiȩ. quos incho antib dedit: ipse ꝑ ꝓpħam
dominus reprehendit dicens.¬
Go dedi eis p̃cepta non bona. Mala enu qua¬

Expanded text:
ventura bona adhuc certius non viderent. Unventura bona adhuc certius non viderent. Unde et apte subditur: Et caligine illud quasi pannis infantiae obvolverem. Dum enim rudes populos non aperta spiritus praedicatione edocuit, sed figurata locutione praeceptis litterae astrinxit, adhuc infirma sapientes verborum suorum caligine quasi pannis infantiae obvolvit, ut mandatis grossioribus ligati crescerent, ne male liberi in suis voluptatibus perirent. Quos ad viam justitiae dum non jam charitas, sed adhuc timor astringeret, divina dispensatio quasi pressit ut nutriret. praeceptorum pannos nolens pertulit, ad firmiorem statum ex ipsa sua ligatione pervenit. Quia enim timor eum prius a culpa copostmodum in libertatem spiritus exivit. Hos pannos infantiae, quos inchoantibus dedit, ipse per prophetam Dominus reprehendit, dicens: Dedi eis praecepta non bona . Mala enim qua
Abbreviated transcription (Latin):
Chabebis inimicum tuum. Ego autẽ dico uobis.
Diligite inimicos ur̃os: benefacite his qui uos¬
oderunt. Qui igitur prius nequitias operis
ꝓhibet. post modum culpas cordis exhaurit:
nimirum tumenti marine circumducta iusti¬
ciȩ littora transeat. bis hostia imponit. Hene au¬
tẽ cum diceret. quis conclusit hostiis mare.
ilico ⁊ tempus aduuxit dicens. quando erum¬
pebat. quasi de uulua ꝓcedens: quia uidelicet
tunc humano generi p̃ceptis legis obiiauit᷑.
quando ad huc scłm sue origini uicinum. qua¬
si abortu proprio ad ꝓfectum uitȩ carnalis exibat.
De uulua quippe procedere est: in lucem p̾sentis głs
carnaliter apparere. Et recte sub iungitur: cum
ponerẽ nubem uestimentum eius. Quia nimirum
deus hominib non tunc aꝑta ostensione se intu¬
lit sed dum eos ab errore perfidię eripuit. nec ta¬
men illis claritatẽ sui luminis patefecit. quasi ex
tenebris eos abstulit.s. ad huc nube uestiurt: ut
pristina prauitatis acta relinquerent: & tamen

Expanded text:
ebis inimicum tuum; ego autem dico vobis, diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos . Qui igitur prius nequitias operis prohibet, et postmodum culpas cordis exhaurit, nimirum tumenti mari, ne circumducta justitiae littora transeat, bis ostia imponit. Vetem cum diceret: Quis conclusit ostiis mare. Illico et tempus adjunxit, dicens: Quando erumpebat, quasi de vulva procedens. Quia videlicet tunc humano generi praeceptis legis obviavit, quando adhuc saeculum suae origini vicinum, quasi ab ortu proprio ad profectum vitae carnalis exibat. De vulva quippe procedere est in luce praesentis gloriae carnaliter apparere. Et recte subjungitur: Cum ponerem nubem vestimentum ejus. Quia nimirum Deus hominibus non tunc aperta ostensione se intulit, sed dum eos ab errore perfidiae eripuit, nec tamen illis claritatem sui luminis patefecit, quasi ex tenebris eos abstulit, sed adhuc nube vestivit, ut et pristina pravitatis acta relinquerent, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ma ostensione ornam̃ti. lapides sunt inpec¬
tore: & ꝓprima soliditate edificii in solo
fundam̃ta nde dauid ꝓpħa. cũ scãm ecele¬
siã insublimib apłoꝵ mentib poni. edifica¬
riq conspiceret. dixit: F undam̃ta eiꝰ in mon
tib scĩs: Cum uͦ in sacro eloquio ñ fundam̃ta.
sed singulari numero fundam̃tũ dr̃: nullus ali
nisi ipse dñs designat᷑ : ꝑ cuiꝰ diuinitatis poten¬
tiã. nutantia. infirmitatis nr̃e corda solidant᷑
de qͦ & paulus ait F undam̾tũ aliud nemo
potest ponere. prȩt̾ id. qđ positũ est: quod ẽ.¬

Expanded text:
ma ostensione ornamenti lapides sunt in pecma ostensione ornamenti lapides sunt in pectore, et pro prima soliditate aedificii in solo fundamenta. Unde David propheta cum sanctam Ecclesiam in sublimibus apostolorum mentibus poni aedificarique conspictibus sanctis . Cum vero in sacro eloquio non fundamenta, sed singulanisi ipse Dominus designatur, per cujus divinitatis potentiam, nutantia infirmitatis nostrae corda solidantur. De quo et Paulus ait: Fundamentum aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est, quod e
Abbreviated transcription (Latin):
ses de eccłe dictũ conditione iudeat᷑: Nam
dicit᷑: Aut quis dimisit lapidẽ angularẽ et.
Per hoc enĩ qđ ñ inmundi origine factũ est :ꝙ
illud suꝑius ostenditꝰ. qr de mundi origine dic¬
tũ ñ est̾ lo circo nãq reb planis ac patentib
obscura quȩdã ac dissona ꝑ miscent᷑: ut ꝑ hoc
qđ ab intellectu lictere discrepat. & illud in¬
quirat᷑ instice qͦd dictũ iuxta litterã sonat
Namq sic̃ ab aliis aꝑtis reb alia clausa cognoᷤ¬
cunꝰ: ita aliis clausis cõpellimur & illa altiore
intellectu pulsare. quȩ aꝑta credebamꝰ. Di
quã p̃dicitores accipimus: quos dũ primos
dñs in scã eccła posuit : tota in eis sequentis
fabricȩ structura surrexit Snde &e sacer¬
dos cũ tab̾ naculũ ingreditur.xiͦi. lapides
portare inpectore iubetur: qr uidelicet se¬
met ipsũ ꝓnobis sacrificiũ offerens pontifex
nr̃. dum fortes in ipso ex ordio p̃dicatores exi¬
buit: duodecĩ lapides sub capite in prima sui

Expanded text:
esiae dictum conditione videatur. Nam dicitur: Aut quis dimisit lapidem angularem ejus? Per hoc enim quod non in mundi origine factum est, et illud superius ostenditur, quia de mundi origine dictum non est. Idcirco namque rebus planis ac patentibus obscura quaedam ac dissona permiscentur, ut per hoc quod ab intellectu litterae discrepat et illud inquiratur mystice quod dictum juxta litteram sonat. Namque sicut aliis apertis rebus alia clausa cognoscimus, ita aliis clausis compellimur et illa altiori intellectu pulsare quae aperta credebamus. Diquam praedicatores accipimus? Quos dum primos Dominus in sancta Ecclesia posuit, tota in eis sequentis fabricae structura surrexit. Unde et sacerdos cum tabernaculum ingreditur duodecim lapides portare in pectore jubetur, quia videlicet semetipsum pro nobis sacrificium offerens pontifex noster, dum fortes in ipso exordio praedicatores exhibuit, duodecim lapides sub capite in prima sui
Abbreviated transcription (Latin):
nis colerat. in xxercitatione operis crumpat. Be¬
ne ergo dicitur. posui uectem.⁊ ostia. & doa. huc¬
usq uenies ⁊ non procedes amplius .&. hic con¬
fringes tumentes fluctus tuos: quia dum electus
quisq & temptatur uitus. & tamen facere male
suggesta renititur. quasi mare clausuni tenttur.
Quod ⁊ si intus tumultuosis cogitationibus mentẽ
ꝑcutit: statuta tamen bene uiuendi littorii non
excedit. Quod mare quidem in tumore se erigit.⁊
s. dum fuꝵ deliberationi cordis illiditur: fractum
redit. Beatꝰ igit᷑ ios ne sibi tribrat quos contra ꝑ¬
cellas cordis fortiter stat: uoce diuina audiat. Quis
conclusit ostiis mare qñdo crũpebat quasi de uulua
ꝓcedens. : cetͣa. Ae si ei aꝑte dicerctur. In cassũ te exte¬
riꝰ inbonis oꝑib pensas: si ñ me interiꝰ qui in te tẽp¬
tationis undas compesco asideras. Ut eñ tu fructus
ferre possis in oꝑe. mes̨ uirtutis est. qui fuictꝰ fran¬

Expanded text:
nis tolerat in exercitationem operis erumpat. Benis tolerat in exercitationem operis erumpat. Bene ergo dicitur: Posui vectem et ostia, et dixi: Hucusque venies, et non procedes amplius, et hic confringes tumentes fluctus tuos, quia dum electus quisque et tentatur vitiis, et tamen facere male suggesta renititur, quasi mare clausum tenetur. Quod 918 etsi intus tumultuosis cogitationum fluctibus mentem percutit, statuta tamen bene vivendi littora non excedit. Quod mare quidem in tumore se erigit, sed dum fixa deliberatione cordis illiditur, fractum redit. Beatus igitur Job ne sibi tribuat quod contra procellas cordis fortiter stat, voce divina audiat: Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat, quasi de vulva procedens, et caetera. Ac si ei aperte diceretur: Incassum te exterius in bonis operibus pensas, si non me interius, qui in te tentationis undas compesco, consideras. Ut enim tu fluctus ferre possis in opere, meae virtutis est, qui fluctus fran
Abbreviated transcription (Latin):
tatis fortitudinem nascentia in corde uitia repri¬
mit: in surgentis maris impetum. ꝑ obserata claust᷑
compescit. Ira fortasse in occulto exasꝑat. ⁊ s ne qui¬
es suꝑna perdatur. perturbationi mentis offitium
linguę subtitihitur: ne usq ad uocem exeat. quod
insinum cordis tumultuosum sonat. Iururia
in occultis cogitanonibus accenditur: s ne super¬
nam munditiam mens amittat. conceptȩ in mun¬
ditię. ea quę famulari poterant menbna castigat:
ne usq adcorruptionẽ corporis. exalet fetor
cordis. Auaritia stimnulat: s ne cęlesti regno meis
careat. intra claustra se parsimonis contenta ꝓ¬
priis ligat ⁊ ne inprauo sẽ opere dilatet. & usq
ad ex teriores actus interne concupiscentiş estu
exudet. Suꝑbia infiat: s ne ueum celsitudinem
amittat. considerando quisq quia puluis est. ab
altitudine se conceptȩ elationis humiliat. ⁊ cer¬
cans imnirium ne quod in suggestione cogitatio¬

Expanded text:
tatis fortitudinem nascentia in corde vitia repritatis fortitudinem nascentia in corde vitia reprimit, insurgentis maris impetum per obserata claustra compescit. Ira fortasse in occulto exasperat; sed ne quies superna perdatur, perturbationi mentis officium linguae subtrahitur, ne usque ad vocem exeat, quod in sinu cordis tumultuosum sonat. Luxuria in occultis cogitationibus accenditur; sed ne supernam munditiam mens amittat, conceptae immunditiae ea quae famulari poterant membra castigat, ne usque ad corruptionem corporis exhalet fetor cordis. Avaritia stimulat; sed ne coelesti regno mens careat, 917 intra claustra se parcimoniae contenta propriis ligat, ne in pravo se opere dilatet, et usque ad exteriores actus internae concupiscentiae aestus exsudet. Superbia inflat; sed ne veram celsitudinem amittat, considerando quisque quia pulvis est ab altitudine se conceptae elationis humiliat, certans nimirum ne quod in suggestione cogitatio