comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad cõparationẽ quippe illius sapiena
quã terrenus ñ capit locus. ad illa sa¬
pientiã quȩ cȩlestis ẽ. quȩ mundi lel¬
tẽ excedit: hoc qd̾ descendit adhosl¬
nes. fatuum dĩ est. Uerũ id iplũ fe
ei sapientius est. hominibus. Quibus
omnibꝰ: Non utiq stultis: s sapientibꝰ.
Dias licet sapientibꝰ scłi istius. siue pͥn¬
pes siue uates. istis sapientibꝰ scłi. hoc
Sexposuimꝰ fatuũ dĩ. sapientius est
ominibus. Mirabile quiddã uolumꝰ
nserere. qm̃ sapientia mundi stulticia
apud dm̃: & in fatuauit ds̃ sapientiã
mnundi. Non in sapientia sua in fatuauit
sipientiã mundi: ut esse stulticia argu¬
tur. Neq enĩ dignat᷑ sapientia dĩ. ad
nundi sapientiã conuincendam tota
descendere: s potius modicũ hoc est
ncarnationis sacramentũ. Quid ne-¬
issarium fuit qd̃ fatuum dĩ erat. ut
uc paruo et fatuo dĩ infatuaret᷑ scłi
apientia: Non enĩ ualebat scłi sapi¬

Expanded text:
ad comparationem quippe illius sapientiae, ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus hominibus? non utique stultis, sed sapientibus: dicas licet sapientes saeculi istius, sive principes, sive vates istis sapientibus saeculi, hoc quod exposuimus: Fatuum Dei sapientius est hominibus. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum , et infatuavit Deus sapientiam mundi, non in sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. om̃is homo abscientia: cõparation
peccatoꝵ ierłm. sodomoꝵ peccatun
iusticia ẽ. Iustificata ẽ. enĩ ait. sodom
ex te. Quomͦ enĩ non habent ustis
sodomoꝵ peccata ꝑse. s ad collatione
maiorũ scelerũ iustificant᷑: sic econti¬
rio scientia pauli ad illã scientiã cele
om̃is homo abscientia. Lale quiddan
eccłiastes ut arbitror deprehenden
effatus est. Dixi sapiens efficiar: & pli
elongauit se a me. longius quã erat
& alta ꝓfunditas. qͥs inueniet eã: Ia
mus quiddã audenter licet diceria
pleatur. Si aut̃ hoc qd̃ descendit in
mundũ euacuauit se. euacuatio iys
sapientia ẽ: qm̃ qd̾ fatuum ẽ dei
entius est. hominibꝰ. Si ego dixissen
tuum dei: quomͦ aucupes sermoni
meoꝵ & semꝑ dediti ad criminandi
uenenatas in me linguas uibrartie
Nunc uͦ paulus quasi sapiens & pacti¬
tem habens apłicam: ausus est dicest.
quȩ in ceteris apłis erat. quȩ inistis
mundũ descenderat. stulticiã esse ll

Expanded text:
est omnis homo a scientia. Comparatione est omnis homo a scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est: justificatabent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scienest omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, dit in mundum, evacuavit se, evacuatio ipsa insipientia est: quoniam quod fatuum est Dei, sapientius est hominibus . Si ego dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, quae in caeteris apostolis erat, quae in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
in suo ordine: & ñ ut libet miscent᷑ ordi¬
nes resurgentiũ. Alius ordo erit in illo
et in illo thesauro dĩ: alius ordo in alio
& in alio thesauro dĩ. Isti autẽ om̃s thes¬
auri. unũ habent thesaurũ: in quo st̃
thesauri sapientiȩ & scientiȩ abscondi¬
ti. Et quomͦ possideo unã preciosissimã
margaritã ꝑ plures alias margaritas:
sic uenio ad thesaurũ thesauroꝵ. et
fuero spiritibꝰ in dei. thesauris cõmoran
tibus. Eduxit enĩ uentos de thesauris
suis. Infatuatus ẽ. om̃is homo. abscientia
Si om̃is homo infatuatꝰ est abscientia:
& paulus homo ẽ. paulus infatuatus ẽ
abscientia. Ex parte enĩ cognoscimꝰ: &
ex parte ꝓpħamus. Infatuatus ẽ. ab scien¬
tia. uidens ꝑspeculũ & in enigmate. por¬
tiunculã quandã uidens: & si sic expe-¬
dit dicere. ipsius quoq portuncuse
tem minimã recognoscens. Econtia
autẽ ut intelligeres quid sit. infatus

Expanded text:
in suo ordine , » et non ut libet miscentur ordiin suo ordine , » et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei, et alius ordo in alio et in alio thesauro Dei: isti autem omnes thesauri unum habent thesaurum, « in quo sunt thesauri sapientiae et scientiae absconditi. » Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorum, efuero spiritibus in Dei thesauris commotibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis. III. Infatuatus est omnis homo a scientia . Si omnis homo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. sp̃s timoris dñi. fortitudinis dile-¬
ctionis. et caritatis. Potes et ipse de
scͥpturis hos uentos congregare: et
istoꝵ sp̃ium inuenire thesauros. Ubi¬
sunt isti chesauri: Utiq in eo. in quo
st̃ thesauri sapientiȩ & scientiȩ abscon-¬
diti. In xp̃o sedem habent: inde oriun¬
tur hi sp̃s. ut alius sapiens sit. alius
fidelis. alius eruditus: & alius aliud¬
qd̾cumq donoꝵ dĩ possideat. Alii enĩ
ꝑ sp̃m datur sermo sapientiȩ. alii sermo
scientiȩ. iuxta eundem sp̃m: alii fides
in eodem sp̃u. E duxit gͦ nubes ab ex-¬
tremo terrȩ: fulgura in pluuiã fecit:
et eduxit uentos de thesauris suis. Et
nos iuxta miscdiam dĩ. ad hos thesauros
nos occursuros putamꝰ. & quia plures st̃
thesauri: forte iuxta ordinẽ resurgen¬
tium erit et requies inthesauris d̃ĩ. Qd̃
autẽ dico: istiusmodi ẽ. Resurrectio mor¬
tuoꝵ. in quibꝰdã ordinibꝰ futura ẽ. Ait
quippe apłs. Unusquisq autẽ resurget

Expanded text:
tatis, spiritus timoris Domini, fortitudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubisunt isti thesauri? Utique in eo in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . In Christo sedem habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcumque donorum Dei possideat. Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem sptremo terrae, et fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis, » et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros nos occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri, forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est, resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: « Unusquisque autem resurget
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ erectus ẽ : uideamꝰ quȩ ruina
precesserit. Om̃s corruimus ꝑ pecca¬
tum. in orbem terrarũ: & dñs qui eri¬
git allisos eleuauit nos iacentes. In
adam om̃s morim᷑: atq ita corruit
orbis terrarũ. et indiget erectione:
ut in xp̃o om̃s uiuificemͣ. Igit᷑ dupli¬
cem intellectũ de orbe tradidimꝰ. Unũ
quomͦ singulȩ animȩ aut habitatȩ
sint aut deserte: alterũ quomͦ uni¬
uersus orbis parit̾ ceciderit. Et in sua¬
prudentia extendit cęlũ. Non fortuito
sapientia in cęli extensione assũpta est:
Inuenies et inꝓuerbiis dictũ. Dñs sapien¬
tia fundauit terrã: preparauit autẽ cę¬
los prudentia. Est gͦ aliqua prudentia
dĩ. quã nolo ut extra xp̃m requiras:
Om̃a qͥppe quȩ dĩ sunt. xp̃s est. Ipse sa¬
pientia eius. ipse fortitudo eiꝰ. ipse iusti¬
cia. ipse scĩtas. et redemptio. ipse ut ad
presens ueniã. etiã prudentia. S cũ sit

Expanded text:
autem erectus est, videamus quae ruina autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit. Omnes corruimus per peccatum in orbem terrarum, et Dominus qui erigit elisos , elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur, atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et in suaprudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia in coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia . » Est ergo aliqua prudentia Dei, quam nolo ut extra Christum requiras. Omnia quippe quae Dei sunt, Christus est. Ipse sapientia ejus, ipse fortitudo, ipse justitia, ipse sanctitas et redemptio, ipse ut ad praesens veniam, etiam prudentia. Sed cum unum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Nusceribꝰ meis: spm sc̃m̃ tuum ne
auferas a me. Qui sunt isti tres sp̃s
Principalis sp̃s. pater est: rectus sp̃s.
iusto: suꝑ decẽ potestatẽ habenti ci¬
uitates. Sapientiã autẽ et disciplinã
qͥ abicit. infelix est. & uana spes eiꝰ. &
labores eiꝰ insensati. et in utilia oꝑa eiꝰ:
ait sapientia quȩ titulo inscribitur
salomonis. Iccirco quantũ possumus
laborare nitam᷑: ut habitata nr̃a. sa¬
pientia dei erigat᷑. Cecidit quippe et
de sublimis corruit. uenientibꝰ nobis
in locũ istũ miseriarũ. Cecidit habi¬
tata nr̃a. postquã peccauimꝰ. inique
egimus. in iuste fecimꝰ. impie gessimꝰ:
et post ruinã. indiget erectione. Si
autẽ non uis ista sententia adduci.
cõmunẽ totius orbis queramꝰ ruinã:
et post casum eius consequent̃ deus
erigens p̃dicet᷑. Quicũq est in orbe
isto: ante erectionẽ cecidit. Si autem
cecidit: consequent̾ erigendus fuit:
Nemo quippe sine casu subleuat᷑. Si

Expanded text:
in visceribus meis: spiritum sanctum tuum ne in visceribus meis: spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Qui sunt isti tres spiritus? Principalis spiritus, Pater est: rectus spiritjusto, super decem civitates habenti potestatem . Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit, infelabores ejus insensati, et inutilia opera ejus, » ait sapientia quae titulo inscribitur Salomonis. Idcirco quantum possumus labore nitamur, ut habitata nostra a sapientia Dei erigatur: cecidit quippe et de sublimi corruit; venientibus nobis in locum istum miseriarum; cecidit habitata nostra, postquam peccavimus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus, et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententia adduci, communem totius orbis quaeramus ruinam, ut post casum eis consequenter Deus erigens praedicetur. Quicunque est in orbe isto ante erectionem cecidit, si autem cecidit, consequenter erigendus fuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si
Abbreviated transcription (Latin):
udi quippe scripture ordinem:
Dñs qui fecit terrã fortitudi¬
ne sua. et erexit orbem in
sapientia sua: & in sua pru-¬
centia extendit cȩlũ. Et nos gͥ in nr̃a
crra. dictũ est quippe ad adam terra
fͥtitudinẽ dĩ: quia absq ea impossibi¬
ie nob̃ est. id exequi qd̃ carni repug-¬
nat. Cum aut̃ mortificata fuerint:
nembra suꝑ terrã: tunc parent sp̃s
hunc terrã uenias. et consideres id qd̾
in iob scͥptũ est. iuxta tamen emenda¬
tissima exemplaria. quomͦ statuerit
cim suꝑ nichilũ: in uenies fortitudi¬
nem dei. in medietatẽ mundi. libram
arrȩ sustinere. Ueniã gͦ & ad orbem
ptur: idest in habitata. Scio animã
inhabitatã: scio desertã. Si eñi non
ubet dm̃ patrẽ. si ñ habet filiũ di¬
antẽ. ego & pater meus ueniemꝰ ad
um et mansionẽ apud eũ faciemus :
Iñ habet sp̃m scm: anima deserta est.
habitata aut̃ est. quando plena est
des sp̃s postulat dicens. Spu pͥncipa
confirma me: sp̃m rectũ in noua

Expanded text:
udi quippe Scripturae ordinem: Dominus qui fecit terram in fortitudine sua, et erexit orbem in sapientia sua et in sua prudentia extendit coelum. Et nos igitur in nostra terra dictum est quippe ad Adam: Terra fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobnat. Cum autem mortificata fuerint membra super terram, tunc parent spiritus hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam vero et ad orbem patur, id est, inhabitata. Scio animam meam inhabitatam, scio animam desertam. Si enim non habet Deum Patrem, si non habet Filium dicentem: ego et Pater veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus : si non habet Spiritum sanctum, anima deserta est. Habitata autem est, quando plena est tres spiritus postulat, dicens: Spiritu principali confirma me: spiritum rectum innova
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: quia nom̃ dñi inuocaui. Similit̃
t ysaias ut nubes loquebat᷑. Audi
lat alias nubes cõꝓpħantes sibi: ideo
uaticinans aiebat. Mandabo nubibꝰ.
ne pluant suꝑ eã ymbrẽ. Si autẽ iã
didicimꝰ quid sint nubes: uideamus
terrȩ. Ait saluator. Qui uult in uob̾
y pͥmus: sit om̃ium nouissimꝰ. Serua¬
ut hoc mandatũ paulus: & fuit no-¬
uissimus in hoc mundo dicens. Puto
nĩ ds̃ nos apłos nouissimos ostendit
uasi mortificatos: quia spectaculũ¬
feti sumus in mundo. et angłis et
hominibꝰ. Si quis gͦ sc̃s custodiens
receptũ saluatoris. factus fuerit in
hac uita nouissimꝰ: iste fit nubes. Et
abus ñ a consulibus. ñ a diuitibꝰ. Beati

Expanded text:
num, quia nomen Domini invocavi. » Similiter num, quia nomen Domini invocavi. » Similiter et Isaias ut nubes loquebatur: « Aubat alias nubes conprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: « Mandabo nubibus ne pluant super terram imbrem. » Si autem jam dicimus qui sint nubes, videamus ator: « Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . » Servavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens: « Puto enim nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos: quia spectaculum sumus in mundo et angelis et hominibus . » Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris, factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes, et ae, non a consulibus, non a ducibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ precipit dñs ne pluant suꝑ uiner
aut quãcũq regionẽ ymbrem.s onũ
ñ apparent: ut in tercio regnoꝵ llm
legimus. quando in tẽpore siccitati
nubes nulla apparuit. E postea un
ꝓpħiam heliȩ. futurȩ pluuiȩ signus
in uestigio hominis ostensũ est. is
ita post nubem globatã ymberdi¬
cendit in terras. Istis uͦ quasi subill¬
tibus nebulis iubet᷑ pluuiã condllb¬
re. cũ indigna fuerit anima ymbis
cȩlesti: & dicit᷑. mandabo nubibule
ne pluant suꝑ eã ẏmbrẽ. Itaqꝙuiail¬
usq scoꝵ. nubes est. Moyses nubes
t: &e quasi nubes loquebat᷑. Atten¬
ne celũ et loquar: & audiat t̾ra ser¬
nones ex ore meo. Expectent᷑ ut plu¬
ia uerba mea: & descendant ut ros
doquia mea. Si ñ fuisset nubes. nun¬
quã dixisset expectent᷑ ut pluuia
uerba mea: & descendant ut ros elo-¬
quia mea. Quasi nubes dicebat. ut
mber suꝑ gramen. & pruina suꝑ fe-¬

Expanded text:
non praecipit Dominus ne pluant supectare: ut et hi qui audierunt, plenissime non praecipit Dominus ne pluant supectare: ut et hi qui audierunt, plenissime aut quamcunque regionem imbrem, sed omnino non apparent, ut in tertio Regnorum libro legimus: quando in tempore siccitatis ntextum sermonis agnoscant: quem tunc, prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam imber descendit in terras: istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: « mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem. » Itaque unum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea . Si nquam dixisset, « exspectet ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat: « ut imber super gramen, ut pruina super fe
Abbreviated transcription (Latin):
habet: aut terrena. Si t̃rena facta st a
appropinquantẽ sibi ad cȩlors regione
subuehunt. Et edux̃ nubes ab extrems
t̾rȩ. Istuismodi disputatio in psalmo nu
incidit: & dictũ ẽ a nob̃ qͦmͦ ds̃ eduxert
nubes ab extremo t̾rȩ. Qd̾ qͥdẽ nc̃ cogĩ mtea¬
ctare. ut et hi qui audiert̃ plenissin
eoꝵ quȩ sciunt reminiscant᷑: & hi
qͥ aut ñ interfuert̃ aut obliti st̃. eo¬
textũ sermonis agnoscant. quẽ tun
ꝓut potuimꝰ exhibuimꝰ. Diximꝰ auti
scõs. esse nubes. Et enĩ hoc qd̾ scͥptuł
et ueritas tua usq ad nubes. ñ potes
referri ad in animales nubes: s uer¬
tas dĩ usq ad illas nubes est. quȩ au¬
diunt mandatũ dñi. et nouert̃ qui
pluuias deferant. & a quibꝰ eas suspt¬
dant. De his nubibus dictũ est. Etn¬
dabo nubibus meis. ne pluant suꝑt
ymbrem. De his enĩ quȩ ex densat
ere constare dicunt᷑. si ñ fuerit plea

Expanded text:
habet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad habet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimctare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia,
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur. Quando scĩtas: illa uirtus descri¬
bitur quȩ credentes dõ efficit sc̃os. Ita gͦ
et prudentiã eius intellige cũ doctͥna
ẽ. & demonstratio bonarũ aut malarũ
rerũ. siue neutrũ: atq in hunc modũ
extendisse nunc dr̃ cęlũ in prudentia
sua. Quomͦ autẽ extendat᷑ cęlũ exten-¬
dente eum prudentia. audi: qm̃ exten¬
di uerba ñ intendistis. Asserit quippe
extensionẽ quãdã esse uerboꝵ similit̾
ut nunc dr̃ cęli: iuxta illud quoq qd̾
in alio loco scͥptũ est. qͥ extendit cęlũ
ut pellem. Extendit᷑ aut̃ & anima nr̃a
quȩ pͥus fuerat contracta: ut possit ca¬
pax esse sapientiȩ dĩ. Uerũ ut ad ꝓpo¬
sitũ reuertam᷑. diximꝰ de eo qd̾ pruden-
tia cęlũ factũ sit: & nc̃ affirmamꝰ eos
qͥ cȩlestem hominẽ portant. ẽẽ cȩlestes.
Si eñi ad peccatorem dicit᷑ terra es. et
in terrã ibis: quare ñ dicat᷑ adiustũ
cuiꝰ est regnũ cęloꝵ. cȩlũ es & in cęlũ

Expanded text:
ribitur, quae credentes Deo efficit sanctos. Ita ergo hic prudentiam ejus intellige cum doctrina est et demonstratio bonarum aut malarum rerum, sive neutrarum, atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in prudentia sua. Quomodo autem extendatur coelum extendente eum prudentia, audi. « Quoniam extendi verba et non attendisti. » Asserit quippe extensionem quamdam esse verborum, similiter ut nunc dicitur coeli; juxta illud quoque quod in alio loco scriptum est: Qui extendit coelum ut pellem . Extenditur autem anima nostra, quae prius fuerat contracta, ut possit capax esse sapientiae Dei. Verum ut ad propositum revertamur, diximus quod prudentia ejus coelum factum sit, et nunc affirmamus eos qui coelestem hominem portant, esse cSi enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es, et in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiam fecit: & eduxit uentos de
thesauris suis. Ergone hiuenti qui
suꝑ t̾ras flant. inthesauris dĩ sunt. &
ñ hoꝵ natura manĩfesta ẽ. quomͦ et
qua ratione subsistant: S sunt qͥdã
uentoꝵ thesauri. Thesauri sp̃uũ. thes

Expanded text:
pluviam fecit, et eduxit ventos de pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam vent
Abbreviated transcription (Latin):
louissimi omniũ fiamus. & tã affectu
suã ope dicamꝰ. Puto enĩ ds nos apłos
nouissimos ostendit. Quod si non sum
apłs. licet tamen mͥ fieri extremũ: ut
educens nubes ds̃ ab extremo t̾rȩ. edu¬
cat et me. & fulgura in pluuiã faciat.
Aiunt naturalium causarũ scrutato.¬
res. quia fulgura ex nubium collisio
et tonitrua mugire: tonitru scilicet
sonitũ indicante concursus. et fulgura
excussi luminis claritate. Si intellexi¬
sti exemplũ: considera nc̃ nubes ratio¬
nales. Moyses nubes erat: iħu naue nu¬
bes erat. Isti si secũ collocant᷑: ex sermo¬
nibus eoꝵ. fulgura micant. Iheremias
et baruch: nubes erant. Sermocinent᷑
inuicem: & uidebis rutilare fulgura
Potes et tu ipse de scͥpturis scĩs inhunc
modũ nubium inuenire concursus.
ex quibus ignes emittant᷑. Ut autem¬
et ad nouũ testamentũ ueniamus.
paulus et siluanus duȩ nubes in unũ
conuenert̃: & ecce totũ mundũ epłȩ
eoꝵ fulgur illuminat. Fulgura in

Expanded text:
ovissimi omnium fiamus, et tam affectu quam opere dicamus; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et me, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatores , quia fulgura ex nubium collisionet tonitrua mugire: tonitruo, scilicet, sonituum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur. Similiter ut lutũ platearũ
delebo eos. Oportet quippe penitus inte¬
rire maliciã. Subuersũ est aliqͥd. Lapi¬
des quoq ipsi qͥ destructi sunt conteren¬
abolus concinnare potest assumi ualeañ
Eradicatũ est. quippiã: inuenit aduersa¬
rius etiã inter ea quȩ eradicata st̃ aliquã
sementẽ quã iterũ seminet. Propt̃ quod
iubet dñs. Colligite dicens zizania et cõ¬
burite ea igni: scilicet ut eradicatio qͦq¬
⁊ abuli & ipsa subuersio consumat᷑. Uerũ
ñ tantũ in hoc stat sermodiuinꝰ. ut eradi¬
cet & destruat & disꝑdat. Esto enĩ. Era-¬
sint pessima: quid mͥ ꝓdest si ñ ꝓ eisquȩ
eradicata & suffossa sunt. meliora in me
plantent᷑ atq ȩdificent᷑:  pt̾ea dei uer-¬

Expanded text:
scriptum est: Similiter ut lutum platearum scriptum est: Similiter ut lutum platearum delebo eos . Oportet quippe penitus interire malitiam. Subversum est aliquid, lapides quoque ipsi qui destructi sunt, conteranonem, quam diabolus concinnare potest, assumi valeant. Eradicatum est quippiam, invenit adversarius etiam inter ea, quae eradicata sunt, aliquam sementem, quam iterum seminet. Propter quod jubet Dominus: Colligite, dicens, et comburite ea igni, scilicet ut eradicatio quoque Zabuli, et ipsa subversio consumatur. 757 Verum non tantum in hoc stat sermo divinus, ut eradicet, et destruat, et disperdat: esto enim, erasint pessima, quid mihi prodest, si non pro eis quae eradicata et suffossa sunt, meliora in me plantentur atque aedificentur? P
Abbreviated transcription (Latin):
abuli: & est quȩdã ȩdificatio dei. uod
arenã extruit᷑: hoc ⁊abuli ẽ.Super
uillo enĩ stabilitur ab isto quo solidetur.
uod aut̃ suꝑ petrã ȩdificat᷑: hoc dei ẽ.
e c&e his qui eiꝰ sunt dr̃. Dei agricul¬
dicat᷑ aliquid. & eradicatio ipsa ñ disperit.
ad huc ꝑmanet qd̾ euulsũ est. Si subru¬
itur domus. & lapides in ruina st̃ integri:
dissipata ẽ domus. ñ tam̃ ꝑdita. Opus ẽ gͥ
benignitate dĩ: ut eradicatio ipsa & sub¬
uersio. tota disꝑeat. Diligentius lege. qͦmͦ
eradicata ꝑdantur. Paleas autẽ cõburet
igni in extinguibili. & ligate manipu¬
los zizaniors: & eradicate eos igni. Sic ea
quȩ sunt eradicata disꝑeant. Si aut̃ uis
scire quomͦ subuersio redigat᷑ in nichi
ria in puluere cõminuat᷑: domꝰ ea quȩ
ꝓpter leprã destrui iubet᷑. cũ fuerit pul¬
uis effecta. extra ciuitatẽ ꝓicitur. ut ne
lapis qͥdem ex ea residuus sit. iuxta qd̾

Expanded text:
diaboli, est quaedam aedificatio Dei. Quod super diaboli, est quaedam aedificatio Dei. Quod super arenam exstruiabili, robustoque solidatur. Quod autem super petram aedificatur, hoc Dei est. Unde et his qui ejus sunt, dicitur: Dei agriculdicatur aliquid, et eradicatio ipsa non disperiit: adhuc permanet quod evulsum est. Si subruitur domus, et lapides in ruina sunt integri: dissipata est domus, non tamen perdita. Opus est igitur benignitate Dei, ut eradicatio ipsa et subversio tota dispereat. Diligentius lege quomodo eradicata perdantur: Paleas autem comburet igni inexstinguibili. Et: Ligate manipulos zizaniorum, et tradite eos igni . Sic ea quae sunt eradicata disperduntur. Si autem vis scire quomodo dispersio redigatur in nihilria in pulverem comminuatur, domus ea quae propter lepram destrui jubetur , cum fuerit pulvis effecta, extra civitatem projicitur, ut ne lapis quidem ex ea residuus sit, juxta quod
Abbreviated transcription (Latin):
lestis pater. Om̃s quippe cogitationes
pessimȩ. homicidia. ad ulteria. fornica¬
uones. furta. falsa testimonia. blasphe-¬
ne: plantationes sunt. quas ñ plantauit
nter cęlestis. Si aut̃ uis scire cuius sit
dlantatio istiusmodi cogitatꝰ: audi qͥa
nimicus homo hoc fecit. qͥ suꝑsemina¬
uit rizania in medio tritici. Instat ecce
is: instat & ⁊ abulus: habentes semina¬
i. Si dederimus locũ zabulo. inimicꝰ
lmo suꝑserit plantationẽ quã ñ plan¬
auit cęlestis pater. utiq eradicandam:
Sm autẽ repulso zabulo. locũ dederimꝰ
n: gaudens ds̃ suꝑ pͥncipale cordis nr̃i
hargit semen suũ. Nec aliquis estimet
inste quiddã iheremiã recepisse quia
onstitutus sit ad eradicationẽ regnoꝵ
et gentiũ: bonitatis dei istud indicium.
uadicare uicia ꝑsermones: inimica cȩle¬
libus regnis regna destruere: & bellan¬
iscũ sua gente euertere nationes. eradi¬
uie & subuertere. Est quȩdã ȩdificatio

Expanded text:
coelestis Pater: omnes quippe cogitationes coelestis Pater: omnes quippe cogitationes pessimae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae, plantationes sunt quas non plantavit coelestis Pater. Si autem vis scire cujus sit plantatio istiusmodi cogitatus, audi quia « inimicus homo hoc fecit, qui superseminavit zizaniam in medio tritici. » Instat ecce Deus, instat diabolus, habentes semina. Si dederimus locum diabolo, inimicus homo superserit plantationem, quoniam non plantavit coelestis Pater, utique eradicandam. Sin autem, repulso diabolo, locum dederimus Deo, gaudens Deus super principale cordis nostri spargit semen suum. Nec aliquis aestimet Deum triste quiddam Jeremiae praecepisse, qui constitutus sit ad eradicationem regnorum et gentium. Bonitatis Dei istud indicium est, eradicare vitia per sermones, inimica coelestibus regnis regna destruere, et bellantes cum sua gente evertere nationes, eradicare et subvertere. Est quaedam aedificatio
Abbreviated transcription (Latin):
regna. eradicare. Qui sic beatus ẽ. utis¬
na multa quȩ xp̃o diabolus ostendit a¬
na demonũ. regna peccati. eradicet his
ei dati sunt a deo sermonibꝰ: Scͥptũ estin
Ecce dedi sermones meos inos tuũ: au
constitui te hodie suꝑ gentes & regia a¬
dicare. Quomͦ aut̃ regna sunt pluriu
plures similit̾ & gentes. Nec potest alis
regnũ dici. nͥ qd̾ subse continet natioilh
Uerbi gr̃a. dictũ sit. regnat fornicatio ll
homine peccatore: necesse ẽ. ut reguls
fornicationis. habeat gentes sua. Ioĩ
gnerale delictũ auariciȩ. & fraudis. quo
i aliquis immunis ẽ. habet regnũ suũ.
ub regno uno multas possidet gentes.
plurimas scilicet species auariciȩ: & ob
opus ẽ sermonibꝰ dĩ. ut istiusmodi reg¬
a cũ suis gentibꝰ euellant᷑. Saluator
neuangłio ostendit dicens. Omĩs plan¬
atio quã non plantauit pater m̃s cȩle¬
is: eradicabit᷑. Sunt quȩdã intrinsecus
manimabꝰ nr̃is insita. quȩ ñ plantauit

Expanded text:
regna eradicare. » Qui sic beatus est, ut regna multa, quae Christo diabolus ostendit, regna daemonum, regna peccati, eradicet, his qui ei dati sunt a Deo sermonibus. Scriptum est enim: « Ecce dedi sermones meos in os tuum, ecce constitui te hodie super gentes et regna eradicare. » Quomodo autem regna sunt plurima, plures sunt similiter et gentes; nec potest aliquod regnum dici, nisi quod sub se continet nationes. Verbi gratia dictum sit: Regnat fornicatio in homine peccatore, necesse est ut regnum fornicationis habeat gentes suas. Ipsum illud generale delictum avaritiae et fraudis, quo vix aliquis immunis est, habet regnum suum, et sub regno uno multas possidet gentes, per plurimas scilicet species avaritiae. Ob id opus est sermonibus Domini, ut istiusmodi regna cum suis gentibus evellantur. Salvator in Evangelio ostendit dicens: « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur . » Sunt quaedam intrinsecus in animis nostris insita, quae non plantavit
Abbreviated transcription (Latin):
iste in uniuersas gentes predicauit. Est
medicus. similiter et ꝓpħa ẽ. Moyses an¬
nuncians de eo. ñ solum ꝓpħam s admi¬
rabilem inter cunctos nominauit ꝓpħas.
dicens. Propħam ex fr̃ibus tuis suscitabit
uob̾ dñs ds̃ ur̃: quasi me audite eũ. Et
erit quicũq ñ audierit ꝓpħam illũ: in¬
teribit de ppło suo. Iste ẽ ꝓpħes constitu¬
tus in gentibꝰ. & accepit gr̃ãm ad eo effu¬
sam in labiis suis: ut ñ solũ cũ presens

Expanded text:
iste vere inter universas gentes praedicavit. Est iste vere inter universas gentes praedicavit. Est medicus; similiter et propheta est. Moses annuntians de eo non solum prophetam, sed admirabilem inter cunctos nominavit prophetam, dicens: « Prophetam ex fratribus vestris suscitabit vobis Dominus Deus: quasi me audite eum. Et erit, quicunque non audierit prophetam illum, interibit de populo suo . » Iste est propheta constitutus in gentibus, et accepit gratiam a Deo effusam in labiis suis, ut non solum cum praesens
Abbreviated transcription (Latin):
e cognouit: alium uͦ de ꝓpħis trigin¬
si annoꝵ cepit nosse: alium quadra¬
gnta. Sermones sunt in effabiles de
aluatore: ñ magnoꝑe querendi. De
heremia uͦ eoꝵ qui scientiã scͥpturarũ
ulũ dicere. eum pͥus scificatũ esse. quã
natũ. Si de dño intelligas. non solũ an¬
tequã de uulua exierit sc̃ificatus ẽ: s in¬
finito ante tẽpore semꝑ sc̃s fuit. Hic uero
antequã de utero exiret scĩficatus est
ꝓpħam in gentibꝰ posui te. Si de iheremia
queris quomͦ sit ꝓpħa in gentibꝰ positus:
obserua in consequentibꝰ cũ iubetur ꝓpħa¬
re ad om̃s gentes. Nam istiusmodi serip¬
tio ẽ. quȩ ꝓphauit iheremias suꝑ om̃s gs̃.
elam. damasco. moab: & habebis qͥa ꝓphe¬
tauerit ad om̃s gentes. iuxta id qd̾ dic¬
tũ est ꝓpħam in gentibꝰ posui te: si tam̃
uolueris hȩc de ieremia dicta sentire:
Si aut̃ intelligentiã ad dñm transferes:

Expanded text:
, cognovit; alium vero de prophetis trigin, cognovit; alium vero de prophetis triginta annorum coepit nosse, alium quadraginta. Sermones sunt ineffabiles de Salvatore et non magnopere quaerendi; de Jeremia vero, eorum qui scientiam Scripturarum malum dicere prius eum sanctificatum esse quam natum. Si de Domino intelligas, non solum antequam de vulva exiret sanctificatus est, sed infinito ante tempore sanctus semper fuit: hic vero antequam de utero exiret, sanctificatus est. « Prophetam in gentibus posui te. » Si de Jeremia quaeris quomodo sit propheta in gentibus positus, observa in consequentibus cum jubetur prophetare ad omnes gentes; nam istiusmodi superscriptio est quae prophetavit Jeremias super omnes gentes Aelam, Damasci, Moab; et habebis quia prophetaverit ad omnes gentes juxta id quod dictum est: « Prophetam in gentibus posui te, » si tamen volueris haec de Jeremia dicta sentire. Si autem intelligentiam ad Dominum transferas,
Abbreviated transcription (Latin):
s plasmauit hominẽ : & posuit in p¬
yb hominẽ quẽ plasmauit. oꝑari eum
seruare. Si potes intellige differentiam
acturȩ & plasmationis. cur dñs dicens siue
d iheremiã siue ad saluatorẽ. non dixe
pͥusꝗ̃ te facerẽ in utero. Quod enĩ fit.
st in utero: s qd̾ creat᷑ de terrȩ pulue¬
e hoc plasmat᷑ in utero. Priusꝗͣ te plas¬
scientia eiꝰ digni sunt. & cognoscit eos
nꝙ filius. dicens ñ noui uos: Nos cũ simꝰ
Iomines. si aliqua fuerimꝰ prediti digni¬
te. alios nr̃a noticia dignos. alios iudi¬
amus indignos: & quos scire nolumus.
neq audire eos uolumꝰ. Nesciamꝰ quid
arbitreris de uniuersitatis dõ. Uult sci¬
it dnĩs pharaonẽ. uult egiptios nosse: s
idigni sunt noticia eius: s ipsi faciut̃
rignorent᷑. Scit aut̃ moysen. scit ꝓpħas:
ysiquis similis eoꝵ ẽ. Multũ te oportet
aborare: ut nosse incipiaris a deo. Ihe¬
nmiã qͥdem pͥusquã plasmaret inuen-¬

Expanded text:
sed: Plasmavit hominem , et posuit in psed: Plasmavit hominem , et posuit in paradiso hominem quem plasmavit, operari et servare eum. Si potes intelligere differentiam facturae et plasmationis, cum dicens sive ad Jeremiam, sive ad Salvatorem, non dixerit: Priusquam te facerem in utero. Quod enim fit, non fit in utero, sed quod creatur de terrae pulvere, hoc plasmatur in utero. Priusquam te plasqui scientia ejus digni sunt, et cognoscit eos neque Filius, dicens: « Non novi vos. » Nos cum simus homines, si aliqua fuerimus praediti dignitate, alios nostra notitia dignos, alios judicavimus indignos; et quos scire nolumus, neque audire volumus, eos nescimus. Quid arbitraris de universitatis Deo? Vult scire Pharaonem, vult Aegyptios nosse, sed indigni sunt notitia ejus; sed ipsi faciunt ut ignorentur. Scit autem Mosen, scit prophetas, et si quis similis eorum est. Multum te oportet laborare, ut nosci incipiaris a Deo. Et Jeremiam quidem priusquam plasmaret in utero
Abbreviated transcription (Latin):
mũ huius uitȩ tempus aduenit. h
itaq. nescio loqui. Scio enĩ que d
iora loqui: scio quȩdã maiora isto
mone mortali ñ eloqui terrestrihis
Necdũ assumpsi humanã fraglia
habeo eloquium tuum: uerbũ tis
sum: tibi scio loqui: hominibꝰ nes
ibis. Deinde cõmouet manũ adtan¬
dũ os eius: ut ei det uerba. qͥbusa¬
dicet imꝑia. Neq uero indigebat a¬
uator uerbis. ut ea acciꝑet quando ett
in patre: nullis in cȩlo dignis quȩ mant
nescio uos quia oꝑarii iniquitatis ebi
et nunc uerba gloriose accepisser
ñ noui. Siue aut̃ ad iheremiã. sui
saluatorẽ dicit᷑. priusquã te plalu
in utero noui te: legens genesim aeis
seruans ea quȩ ibi de conditione mui¬
di scͥpta sunt. inuenies quia seͥptusa
diuina multũ insermonibꝰ caua.i
dixerit. pͥusquã te facerẽ inutero
ui te. Quando enĩ iuxta imagisia
conditio ẽ. dicit ds̃. faciamꝰ homiuds
adimaginẽ & similitudinẽ nr̃am as
lutũ de terra. ñ est scͥptũ fecit hous

Expanded text:
mum hujus vitae tempus advenit. Dicit itaque: « Nescio loqui, » scio enim quaedam majora loqui, scio quaedam meliora isto sermone mortali. Vis me loqui terrestribus? nec dum assumpsi humanam fragilitatem; habeo eloquium tuum, Verbum tuum sum, tibi scio loqui, hominibus nesibis. » Deinde commovit manum ad tangendum os ejus, ut ei det verba quibus eradicet imperia. Neque vero indigebat Salvator verbis, ut ea acciperet, quando erat in Patre, nullis in coelo dignis, quae mereNescio vos, quia operarii estis iniquitatis , » et nunc verba gloriose accepisse snon novi. Sive autem ad Jeremiam, sive ad Salvatorem dicitur: Priusquam te plasmarem in utero, novi te ; legens Genesim et observans ea quae ibi de conditione mundi scripta sunt, invenies quia Scriptura divina, multum in sermonibus cauta, non dixerit: Priusquam te facerem in utero, novi te: quando enim juxta imaginem conditio est, dicit Deus: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ptum: Fecit hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
uenis ego sũ: qm̃ ad om̃s quoscũq mit¬
tam te ibis. Sepe diximꝰ solere eẽ aliquẽ
puerũ iuxta eum qͥ intus ẽ hominem:
licet etiã in senili corporis sit ȩtate. Et
econtrario frequent̾ inueniri paruulũ¬
scđ̾m eum hominẽ qui extrinsecus ẽ: &
esse interius ꝑfectũ uirũ. Talis erat ihere¬
mias habens iam concessam sibi a deo grãm
in ȩtate corporis adhuc puerili: ꝓpt̾̃ quod
ait ei dñs. Noli dicere quia iuuenis sũ:
Signũq huiꝰ rei quia ñ sit iuuenis. sed
uir consũmatus. ostendit᷑: qm̃ ad omnes

Expanded text:
m ad omnes ad quoscumque te mittam, ibis . Saepe diximus solere esse aliquem puerum, juxta eum qui intus est hominem, licet etiam senili corporis sit aetate: et econtrario frequenter inveniri parvuluundum eum hominem qui extrinsecus est, et esse interius perfectum virum. Talis erat Jeremias habens jam sibi concessam a Deo gratiam in aetate corporis adhuc puerili, propter quod ait ei Dominus: Noli dicere, quia juvenis sum. Signumque hujus rei, quia non sit juvenis, sed vir consummatus, ostendit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
dñi & saluatoris nr̃i iħu xp̃i. hortantur
nos ad pęnitentiã: ꝓuocant ad salutem
Si audierimus: credimus ei qͥ dixit. Et
ego penitentiã agam. de om̃ĩbus malis
quȩ locutus sũ facere eis. & hȩc qͥdem
in ꝓemio. Post ꝓemium autẽ. ita scͥptũ
ẽ. Factus est sermo dñi. ad eum: certũ
quia adieremiã. Quid dicit sermo dñi
ad eum: Precipuum ab om̃ibus quȩ ꝓ¬
phetis dicta sunt ceteris. Hoc enĩ ad nul¬

Expanded text:
Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi hortantur Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi hortantur nos ad poenitentiam, provocant ad salutem. Si audierimus, credimus ei, qui dixit: « Et ego poenitentiam agam de omnibus malis quae locutus sum facere eis. » Et haec quidem in Prooemium. Post prooemium autem ita scriptum est: Factus est Domini sermo ad eum: certum est quia ad Jeremiam. Quid dicit sermo Domini ad eum? praecipuum ab omnibus quae prophetis dicta sunt caeteris. Hoc enim nu
Abbreviated transcription (Latin):
et nos captiui futuri sumus. & enĩ tradi
peccatorem sathanȩ: nichil distat ab eo
qd̾ iuidȩi sunt traditi nabuchodonosor
Utiq illos ds̃ concessit aduersario ꝓpter
frequentes impietates: sic nos ꝓpter pec¬
cata quȩ fecimus. tradim᷑ sp̃ali nabucho¬
peccatoribus. Putas quantũ malũ est pec¬
care. ut tradar sathanȩ captiuanti anima
eoꝵ qui relinquunt᷑ a deo nr̃o: Non sine
causa autẽ est neq sine iudicio: deo relin¬
quente quos deserit. Cum enĩ miserit
pluuiam suꝑ uineã. uinea ꝓuua attu¬
lerit spinas: quid faciat. nisi ut mandet
nubibus ne pluant suꝑ eam ymbrem:
Qua ꝓpter in ꝓximo ẽ. ꝓpter delicta qͦrs
nob conscii sumus. & nos captiuitati fu¬
turum ẽ. ut tradamur si non egerimus
penitentiã. nabuchodonosor atq babilo¬
niis. qͥ nos sensibiliter excrucient. Istis iã
ad iacentibus sermones ꝓpħarũ. sermones
legis. sermones apłors. sermones etiam

Expanded text:
et nos captivi futuri sumus. Etenim tradi et nos captivi futuri sumus. Etenim tradi peccatorem Satanae, nihil distat ab eo quod Judaei sunt traditi Nabuchodonosor; utique illos Deus concessit adversario propter frequentes impietates, sic nos propter peccata quae fecimus trademur spiritali Nabuchopeccatoribus. Puta quantum malum est peccare, ut tradar Satanae captivanti animas eorum qui relinquuntur a Deo? Non sine causa autem neque sine judicio Deo relinquente quos deserit; cum enim miserit pluviam super vineam et vinea pro uva attulerit spinas, quid faciat nisi ut mandet nubibus ne pluant super vineam imbrem? Quapropter in proximo est, propter delicta quorum nobis conscii sumus, et nostra captivitas; futurum est quod tradamur, si non egerimus poenitentiam, Nabuchodonosor atque Babyloniis, qui nos sensibiliter excrucient. Istis jam adjacentibus, sermones prophetarum, sermones legis, sermones apostolorum, sermones etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qa docemur. si lectioni simus intenti:
n ut captiuitati relinqueret᷑. Uerun¬
tinen cũ hominũ sit amator. nec quenꝗͣ
udit perire antequã de populationis
impus instaret: misit & hunc ꝓpħam
it psermones eius ad penitentiam con-¬
iteret᷑. Misit eundem etiã sub scdo re-¬
ꝙ post pͥmũ: misit quoq sub tercio. Ed
ilura: Iam captiuitas imminebat. & ad
cinte unã diem locũ penitentiȩ. Unde
ptũ est usq ad captiuitatẽ ierłm. &
usq ad quintũ mensem ꝓpħasse iheremi¬
imn. Iam hostium uincla restrinxerañ
nanus: & nichilominꝰ hȩc quodam mͦ
uebat ds̃. Ecce captiui facti estis: agi
licet sero penitentiã: rogate me. et
arcam uob̃. Possum eruere de captiui¬
te quã tradidi. Habemꝰ itaq quȩdam
uessaria ex suꝑscͥptione ista quȩ con-¬
Aet tempora ꝓphiȩ. quia iuxta clem̃-¬
is ad salutẽ: ut cessante delicto. etiam¬
captiuitas conquiescat. Hȩc aut̃ etiã de
nob̾ possumus intelligere. Si peccauerimꝰ:

Expanded text:
go docemur per haec, si lectioni simus intenti? tia, ut captivitati relinqueretur. Verumtamen cum hominum sit amator, nec quemquam velit perire, antequam depopulationis tempus instaret, misit et hunc prophetam, ut per sermones ejus ad poenitentiam converterete post primum: misit quoque sub tertio. Quid plura? Jam captivitas imminebat et adhet ante unum diem locum poenitentiae. Unde ptum est, usque ad captivitatem Jerusalem, et usque ad quintum mensem prophetasse Jeremiam. Jam hostium vincula restrinxerant manus, et nihilominus haec quodammodo dicebat Deus: Ecce captivi facti estis: agite, licet sero, poenitentiam: rogate me, et parcam vobis: possum eruere de captivitate, qui tradidi. Habemus itaque quaedam necessaria ex superscriptione ista, quae continet tempora prophetiae, quia juxta suam cnes ad salutem, ut cessante delicto etiamcaptivitas conquiescat. Haec autem etiam de nobis possumus intelligere; si peccaverimus,
Abbreviated transcription (Latin):
me. ecce dedi sermones meos in os tuum.
ecce constiturte hodie suꝑ gentes & reg¬
na. eradicare & disꝑdere: de iheremia
difficilem faciunt interp̃tationẽ. Quas
enĩ gentes eradicauit iheremias. & quȩ
regna subuertit: ut merito ei dictũ sit.
ecce constitui te hodie suꝑ gentes & reg¬
na. eradicare & suffodere: Quã habuit
potestatẽ ad disꝑdendũ: ut audierit
et dispdere: Quos uͦ edificauit: ut qoi¬
inistis: saluatoris figura ẽ. S ea qu
quunt᷑. etiã doctisimo homini difi¬
tatem expositionis important: quon
possint congruere dño. ꝙ dixi. Qun¬
dñator dñe : Ecce nescio loqui. Quis
pientia. qui ẽ uirtus dĩ. in quo plenti
diuinitatis in habitauit corporaliter:
huic aptari potest. nescio loqui:s: et ii
quia iuuenis ego sũ. inter dicit᷑ ei. quis
bene responderit. Sic eñĩ ei dicit as l¬

Expanded text:
di sermones meos in os tuum; ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare, et disperdere : de Jeremia difficilem faciunt interpretationem: quas enim gentes eradicavit Jeremias? quae regna subvertit, ut merito ei dictum « Ecce constitui te hodie super gentes et regna eradicare et suffodere? Quam habuit potestatem ad disperdendum, ut audierit et disperdere? » Quos vero aedificavit ut conin istis Salvatoris figura est. Sed ea quae sequuntur etiam doctissimo homini difficultatem expositionis important, quomodo possint congruere Al. add. Domnator, Domine, ecce nescio loqui . Qui est sapientia, qui est virtus Dei, in quo plenitudo divinitatis inhabitat corporaliter , quomodo huic aptari potest: Nescio loqui? Sed et illud: Quia juvenis ego sum: interciditur ei, quasi non bene responderit. Si etenim ei dicit
Abbreviated transcription (Latin):
illud potest uideri: qͥa hoc dicebat dñs
et om̃s nouerant. & quȩ sunt tã mag¬
na ista diuina responsa. quȩ hominibꝰ
deferuntur: ut dicant seni homini quia
senex es. qđ om̃s uidebant. et om̃s noue-¬
rant: S mͥ uidet᷑ magnũ aliquod testi¬
ei dicit᷑ qͥa ꝓuectus dierũ es tii : & quantũ
qͥdem ꝓloqui nob̃ uel ad aꝑire de diuinis
misteriis fas ẽ. ego arbitror qͦd sicut sol
iste dies facit mundo huic. ita et sol iusti¬
ciȩ faciat aliquos dies sp̃ales. qͥ fulgore
ueritatis. et lampade sapientiȩ illustren-¬
tur. Siquis gͦ in preceptis dĩ uitã hanc
presentẽ. quȩ sicut iacobus dicebat pau¬
coꝵ et maloꝵ dierũ est. transegerit. et
immaculatũ se abhoc mundo custodie¬
rit. atq om̃s aduersarios et hostes suos
subiecerit sp̃ales: ab istis paucis et malis
diebus ꝓuehitur: & ꝓmouet᷑ ad illos dies
ȩternos et bonos. eterni solis luce signatos.
T̃ali gͦ quodam ordine intelligendus ẽ. et

Expanded text:
quia hoc dicebat Dominus t, omnes noverant. Et quae sunt tam magna ista divina responsa, quae homines isserunt, ut dicant homini seni, quia senex es, quod omnes videbant et omnes noverant. Sed mihi videtur magnum aliquod testiei dicitur, « quia provectus dierum es. » Et quantum quidem proloqui nobis vel aperire divinis mysteriis fas est ego arbitror quod sicut sol iste diem facit mundo huic, ita et Sol justitiae facit aliquos dies spiritales, qui fulgore veritatis et lampade sapientiae illustrentur. Si quis ergo in praeceptis Dei vitam hanc praesentem, quae sicut Jacob dicebat, « paucorum et malorum dierum est , » transegerit, et immaculatum se ab hoc mundo custodierit, atque omnes adversarios et hostes suos subegerit, spiritalis ab istis paucis et malis diebus provehitur, et promovetur ad illos dies aeternos et bonos aeterni solis luce signatos. Talis ergo quodam ordine intelligendus est et
Abbreviated transcription (Latin):
quã plurimȩ gentes: & de solis sydoniis di¬
cit dñs. qđ eos euersurus sit. Sidonii aut̃
dicunt᷑. sicut ante iam diximus: uenato¬
res. Quid gͦ intelligunt᷑ isti mali uenato¬
uenentur. et decipiant animas ad peccatũ:
Istos gͦ dñs exterminat: qͥa si isti tales inte¬
rierint. uenatores: cũ iam nemo fuerit qͥ
laqueos tendat et retia. ut decipiat animas
in peccato: tunc requiescet unusquisq sub

Expanded text:
quamplurimae gentes; et de solis Sidoniis diquamplurimae gentes; et de solis Sidoniis dixit Dominus quod eos eversurus sit. Sidonii autem dicuntur, sicut jam diximus, venatores. Qui intelliguntur isti mali venatovenentur et decipiant animas peccantium? Istos ergo exterminat Dominus. Cum isti tales interierint venatores, cum jam nemo fuerit qui laqueos tendat et retia ut decipiat animas in peccato, tunc requiescet unusquisque sub
Abbreviated transcription (Latin):
quunt᷑. Multa adhuc suꝑsunt quantu
ad nr̃a tempora spectat. quȩ uidemꝰ non¬
dũ pedibus iħu esse subiecta: quẽ necell
est. utiq om̃ia optinere. Neq enĩ finis ẽ
poterit rerũ: nisi fuerint pͥus ei cuncta
terrȩ : in conspectu eiꝰ ꝓcident ethiopes¬
et de trans ripas fluminũ ethiopiȩ osse¬
rent sacrificia. Unde constat: qđ in scđo ad¬
uentu. hanc terrã multam quȩ suꝑest. ob-¬
tinebit iħs. S et beati st̃ illi: qui primo eiꝰ
couentu obtenti sunt. Isti enĩ uere in gr̃a
enuint. qui multis aduersariis resistentibꝰ.
et multis hostibus repugnantibꝰ bello et
armis. hereditatẽ terrȩ reꝓmissionis acci-¬
punt. Cũ uͦ ex necessitate qͥs fuerit sub¬
itus. tunc quando etiã nouissimũ inimi¬
cum destrui necesse est mortẽ: non erit
os a facie filioꝵ isrł. Nominati st̃ et cha-¬
em egipti sunt et hi qui st̃ afinibus accha¬
ron. et asinistris partibus fluminũ & aliȩ

Expanded text:
quuntur. Multa adhuc supersunt, quantum quuntur. Multa adhuc supersunt, quantum ad nostra tempora spectat, quae videmus nondum pedibus Jesu subjecta esse, quae necesse est utique omnia obtinere. Neque enim finis esse poterit rerum, nisi prius fuerint cuncta terrae in conspectu ejus. Procedunt Aethiopes de trans ripas fluminum: Aethiopes offerent sacrificia; unde constat quod in secundo adventu hanc terram multam, quae superest, obtinebit Jesus. Sed beati sunt illi qui primo ejus adventu obtenti sunt; ipsi enim vere in gratia erunt, qui multis adversariis resistentibus, et multis hostibus impugnantibus, bello et armis haereditatem terrae repromissionis accipiunt. Cum vero ex necessitate quis fuerit subjectus, tunc quando etiam novissimum inimicum destrui necesse est mortem, non erit o a facie filiorum Israel. » Nominati sunt et Chati sunt et hi qui sunt ex finibus Accaron et a sinistris partibus fluminum, et aliae