comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
castello quia omnia in corde et corde erat locutus manifestissime os¬
tendit rei euentus. Ex omnibus meis quartus ego sum. in clusul. nec
ad mitti potuit quilibet alius. Custodes deputati. qui uitȩ meȩ erãt
atro ciores inimici. B enedictus ꝑ omnia ods. exaltandi et hiuuilian¬
di quemeumq uoluerit rex potentissimus. Cum igitur ipso sacratis¬
simo die naciuitatis suȩ ommbus redemptis sius ille sc̃s scõꝵ puer
fuisset natus. michi soli filius ille non est datus. Nam ut taceam
opprobria. in iurias. minał. gladios inceruicem meam sxertos. uisi onĩa
imperata facerem. famen etiam et sitim. quam ferebam. &e ab illis quos
miuria erat uidere ce ausire. ut etiam taceam quod est grauiul me
osim satis felicem fuisse illud non quam obliuiscar. numquam desiuã
onmibus ⁊p̃iams conqueri. quod illis sc̃ĩssimis diebus sine omni rp̃iana
communone in illo carcere fui. In iluis penitennȩ et tribulationis

Expanded text:
castello, quia omnia in corde et corde erat locutus, manifeste oscastello, quia omnia in corde et corde erat locutus, manifeste ostendit rei eventus. Ex omnibus meis ego quartus sum inclusus; nec admitti potuit quilibet alius. Custodes deputati, qui vitae meae erant atrociores inimici. Benedictus per omnia Deus, exaltandi et humiliandi quemcunque voluerit rex potentissimus. Cum igitur ipso sacratissimo die nativitatis suae, omnibus redemptis suis ille sanctus sanctorum puer fuisset natus, michi soli filius ille non est datus. Nam ut taceam obpropria, injurias, minas, gladios in cervicem meam exertos, nisi omnia imperata facerem; famen etiam, et sitim quam ferebam, et ab illis quos injuria erat videre et audire; ut etiam taceam, quod est gravius, me olim satis felicem fuisse: illud nunquam obliviscar, nunquam desinam omnibus christianis conqueri, quod illis sanctissimis diebus sine omni christiana communione in illo carcere fui. In illis poenitentiae et tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
Et filius ad me. Pater inquit nobis cedendum est in uicinum castellum.
quia nec ep̃e moguntinus in ciuitatem suam ad mutet uos quamdiu
in banno eritis. nec uos impeccatum & irreconciliatum audeo inge¬
rere iuimicis uestris. Illic natiuitarem cum dĩ honore et pace agens.
quoscumq placuerit uobis uobiscum habeatis. ego interim quanto in¬
stantius quanto fidelius potero ꝓ nobis utrisq laborabo. quia causã
uestram esse meam estimo. At ego. GNi inquam fili testis et iudex
sermonum et fidei assit inter nol. hodie ds. qui quomodo te in uirum
ꝑfectum et heredem meum ꝓduxerim. quantis iaboribus et tribulationi¬
h meis honori tuo inseruierim. quot &e quantas inimicitias ꝓ te habue¬
rim. & habeam. solus est conscius. Ille autem iterum iam tercio sub eius
ꝓ capite meo fore ꝓmisit michi. Sie post quama clausit me u eodem

Expanded text:
Et filius ad me « Pater, » inquit, « nobis cedendum est in vicinum castellum; Et filius ad me « Pater, » inquit, « nobis cedendum est in vicinum castellum; quia nec episcopus Moguntinus in civitatem suam admittet vos, quamdiu in banno eritis, nec vos inpacatum et inreconciliatum audeo ingerere inimicis vestris. Illic nativitatem cum Dei honore et pace agetis; quoscunque placuerit vobis, vobiscum habeatis. Ego interim quanto instantius, quanto fidelius potero, pro nobis utrisque laborabo, quia causam vestram esse meam estimo. » At ego « Mi, » inquam, « fili, testis et judex sermonum et fidei adsit inter nos hodie Deus, qui quomodo te in virum perfectum et heredem meum produxerim, quantis laboribus et tribulationibus meis honori tuo inservierim, quot et quantas inimicitias pro te habuerim et habeam, solus est conscius. » Ille autem iterum jam tertio, sub ejuspro capite meo fore promisit michi. Sic postquam clausit me in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc totum me mancipaudum ꝓmisissem. in presenti natiuitate se
ꝑducturum me moguntiam. & ibi de honore &e reconciliatione mea
quam fidelus posset se acturum. & in de in pacem & securitatem me
reducendum ꝓmisit in ea ueritate & fide qua patrem afilio honorari. et
filium a patre p̃cepit deus diligi. Hac ꝓmissione quȩ etiam gentili ob¬
seruanda est. securus illorsum ibam. & filius meus aliquantulum p̃¬
cesserat me. cum quidam fideles mei occurrentes uerissime affirma¬
bant me deceptum ceproditum sub falsa pacis & filei sponsione R euo¬
catus autem filius meus. et iterum instantissime a me ad monitus. Pub
eiusdem ficdei et sacramenti obtestatione. animam suam ꝓ anima mea
fore ꝓmisit iam scda uice. Cum ergo ad locum qui burga dicitur
ꝑuenissemus. iam existente die ueneris ante natiuitatem. numerus ar¬
matorum suoꝵ iam satis augebatur. iam fraus ip̃a detegi uidebatur.

Expanded text:
in hoc totum me mancipandum promisissem: in presenti nativitate se in hoc totum me mancipandum promisissem: in presenti nativitate se perducturum me Moguntiam, et ibi de honore et reconciliatione mea quam fidelius posset se acturum, et inde in pacem et securitatem me reducendum promisit, in ea veritate et fide, qua patrem a filio honorari et filium a patre precipit Deus diligi. Hac promissione, quae etiam gentili observanda est, securus, illorsum ibam, et filius meus aliquantulum precesserat me; cum quidam fideles mei occurentes, verissime affirmabant, me deceptum et proditum sub falsa pacis et fidei sponsione. Revocatus autem filius meus, et iterum instantissime a me admonitus, sub ejusdem fidei et sacramenti obtestatione animam suam pro anima mea fore promisit jam secunda vice. Cum ergo ad locum qui Binga dicitur pervenissemus, jam existente die Veneris ante nativitatem, numerus armatorum suorum jam satis augebatur, jam fraus ipsa detegi videbatur.
Abbreviated transcription (Latin):
de communi salute & honore filius tractaturus cum patre. Quem ut uidi
ilico ex paterno affectu tactus intrinsecus dolore cordis mei ad pedes suos
ꝓ cidi. admonens & obrestans ꝑ dm̃ ꝑ fidem. ꝑ salutem auimȩ: ut si pro
peccatis meis flagellandus eram a deo. de me ipse nullam maculam cõ¬
ꝯuireret animȩ. honori & nomini suo. quia culpȩ patris uindicem filiũ
esse nulla diuinȩ legis umquam constituit sanctio. At ille iam
pulcheͤ. immo miserrime institutus ad malitiam quasi abhomina¬
bile et crecrabile scelus cepit detestari. ꝓcidens et ipse ad pedes me¬
ol. de p̃teritis ueniam cȩpit precari. in reliquum ut miles dño. ut
patri filius. cum fide et ueritate ꝑ omnia se michi ob auditurum cũ
lacrimis ꝓmittere. si solum modo sedi apłi cȩ uellem reconciliari. Qd
cum ꝓmptissime annuissem et deliberationi sue &e consilio principum

Expanded text:
de communi salute et honore filius tractaturus cum patre. Quem ut vidi, de communi salute et honore filius tractaturus cum patre. Quem ut vidi, ilico ex paterno affectu tactus intrinsecus dolore cordis mei ad pedes suos procidi, admonens et obtestans per Deum, per fidem, per salutem animae, ut si pro peccatis meis flagellandus eram a Deo, de me ipse nullam maculam conquireret animae, honori et nomini suo; quia culpae patris vindicem filium esse nulla divinae legis unquam constituit sanctio. At ille jam pulchre, immo miserrime institutus ad malitiam, quasi abhominabile et execrabile scelus coepit detestari; procidens et ipse ad pedes meos, de preteritis coepit veniam precari, in reliquum ut miles domino, ut patri filius, cum fide et veritate per omnia se michi obauditurum cum lacrimis promittere, si solummodo sedi apostolicae vellem reconciliari. Quod cum promptissime annuissem, et deliberationi suae et consilio principum
Abbreviated transcription (Latin):
sum ius nature laborantes. quod sine maximo cordis dolore. Ei¬
ne multis lacrimis dicere non ualeo: & quia dicitur uehemen¬
ter contremisco filium meum. meum inquam absalon. dilectissimũ.
non solum contra me animauerunt. s etiam tanto furore arma¬
uerunt: ut in primis contra fidem ce sacramentum quod ut ini¬
les dño urauerat. regnum meum inuaderet. ep̃os & abbates me¬
os deponeret. inimicos ce ꝑsecutores meos substiueret. ad ultimũ
quod marime uellem taceri. aut si taceri non potest uellem non
eredi: omnem naturȩ affectum abiciens. in salutem &e animam
nieam intenderet. nec pensi quicquã haberet. quocumq modo
uel iii. uel fraude ad hane ꝑiculi ce ignominiȩ suȩ summam alꝑx¬
raret. In hac tanta maui sui machinatione. eum essem in pace. ce
in aliqua salutis meȩ securitate. in ipsis dñici aduentus. scissimis diebus
in locum qui confluentia dicitur. ad colloquium euocauit me. quasi

Expanded text:
sum ius naturę laborantes – quod sine maximo cordis dolore, sisum ius naturę laborantes – quod sine maximo cordis dolore, sine multis lacrimis dicere non valeo, et quia dicitur, vehementer contremisco – filium meum, meum inquam Absalon dilectissimum, non solum contra me animaverunt, sed etiam tanto furore armaverunt, ut in primis contra fidem et sacramentum, quod ut miles domno iuraverat, regnum meum invaderet, episcopos et abbates meos deponeret, inimicos et persecutores meos substitueret; ad ultimum – quod maxime vellem taceri aut, si taceri non potest, vellem non credi – omnem naturę affectum abiciens, in salutem et animam meam intenderet nec pensi quicquam hvel vi vel fraude ad hanc periculi et ignominiae suae summam aspiraret. In hac tanta mali sui machinatione, cum essem in pace et in aliqua salutis meae securitate, in ipsis dominici adventus sanctissimis diebus in locum qui Confluentia dicitur, ad colloquium evocavit me, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
intolerabile arbitramur. quod de illa apłica sede unde usq ad
memoriam nr̃i temporis Calutifer fructus consolationis dulcedi¬
nis & saluationis animarum oriebatur. modo ꝑsecutionis. ex cõ¬
nicationis. &e omne ꝑditionis flagellum in nos emittitur. nec po¬
nunt ullum modum sententiȩ. tantum ut satił fiat uoluntati
in discretȩ. Huiꝰ uoluntatis suȩ intemperantia adõ usq muine ab¬
usi sunt in me. ut nec đm nec quid aut quantũ mali inde ꝓue¬
niat pensantes. ꝑse ce ꝑ suos omnimodis inuehuntur in me. cum
obedientiam &e omnem debitam subiectionem sepe obtulerim
apłice sedi. si tamen reuerentia &e honor debitus sicut antecesso¬
ribus meis. ab apłiea sede exhiberetur & michi. Quid autem
intendant. oportunius ipse significabo uobis. si quando op¬
tati colloquii copiam ds dederit nobis. In hac igitur ꝑsecutioniˢᷤ
&r odii uiflammatione cum parum se uiderent ꝓficere. contra ip¬

Expanded text:
intolerabile arbitramur, quod de illa apostolica sede, unde usque ad intolerabile arbitramur, quod de illa apostolica sede, unde usque ad memoriam nostri temporis salutifer fructus consolationis, dulcedinis et salvationis animarum oriebatur, modo persecutionis, excommunicationis et omne perditionis flagellum in nos emittitur, nec ponunt ullum modum sententiae, tantum ut satisfiat voluntati indiscretae. Hujus voluntatis suae intemperantia adeo usque nunc abusi sunt in me, ut nec Deum, nec quid aut quantum mali inde proveniat pensantes, per se et per suos omnimodis invehuntur in me, cum obedientiam et omnem debitam subjectionem sepe obtulerim apostolicae sedi, si tamen reverentia et honor debitus, sicut antecessoribus meis, ab apostolica sede exhiberetur et mihi. Quid auintendant, oportunius ipse significabo vobis, si quando optati colloquii copiam deus dederit nobis. In hac igitur persecutionis et odii sui inflammatione cum parum viderent se proficere, contra ip
Abbreviated transcription (Latin):
anasse cameracensi ep̃o accepto monachico habitu o do pri¬
mus abb ex cenobio scĩ martini tornacensis ȩcclȩ in epãtu ei
hora tercia usq ad horam nonam quasi cubito distans a
sole. Pridie idus febꝵꝵ. apud barum italiȩ stelsȩ uise sinł
in cęlo. ꝑ diem. nunc quasi inter se concurrentes. nunc quasi
in terram cadentes.
Toto pene mense februario cometes apparuit.
einricus filius imꝑatoris contra ius naturȩ et fas legum in
patrem in surgens. quam indigne eun tractauerit declarat epła exore
ipsiꝰ patris scripta. ad philippum regem francorum.
rinceps clarissime. & omnium in quibus post dm sꝑamus amicoꝵ
nr̃oꝵ fidelissime. primum & precipuum. inter omues uos exce¬
pi. cui conqueri et deplorare calamitates & omnes miserias
meas necessarium duxi. etiam genibrs ur̃is ad uolui si liceret sal¬
ua maiestate imperii. Primum quidem est. quod non solum no¬
bis. s etiam tocius apiante ꝓfessionis omnibus grauissimum. &

Expanded text:
anasse Cameracensi episcopo accepto monachico habitu, Odo, primus abbas ex coenobio sancti Martini Tornacensis aecclesiae, ihora tertia usque ad horam nonam, quasi cubito distans a sole. 2 Idus Februarii apud Barum Italiae stellae visae sunt in coelo per diem, nunc quasi inter se concurrentes, nunc quasi in terram cadentes. Toto pene mense Februario cometes apparuit. Heinricus filius imperatoris, contra jus naturae et fas legum in patrem insurgens, quam indipsius patris scripta ad Philippum regem Francorum : Princeps clarissime, et omnium, in quibus post Deum speramus, amicorum nostrorum fidelissime, primum et precipuum inter omnes vos excepi, cui conqueri et deplorare calamitates et omnes miserias meas necessarium duxi, etiam genibus vestris advolvi, si liceret salva majestate imperii. Primum quidem est, quod non solum nobis, sed etiam totius christianae professionis omnibus gravisimum et
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe uiomadũ: et petiit ab eo cõ¬
siliũ qualit̃ animos furentium
francoꝵ poss mitigare. Donantes¬
autẽ inter se signum qͣliter cer¬
to inditio cognoscere deberent
si ad pacẽ quandoq reu̾ti potu¬
scerent. diuisert̃ aureũ unum

Expanded text:
nomine Wiomadum: petiitque cum eo consilium qualiter animos furentium Francorum posset mitigare, donantes inter se signum qualiter certo indicio cognoscere deberet, si ad pacem quandoque reverti potusce
Abbreviated transcription (Latin):
eiuspenitꝰ extinguere potuer̃t. At il¬
le confugit ad karolũ regẽ francoꝵ
ria ueste. Tunc sͥ acclamatũ ab uny¬
uerso ppło romanoꝵ karolo augͦto
adeo coronato magna & pacifica
imꝑatori romano uita ⁊ uictoria.
Porro karolus magnus cũ eẽt rex
francoꝵ imꝑatoris romani rome¬
suscepit insignia .uiii. kł. ianuarii
ne filio suo defuncto sola recepit im

Expanded text:
ejus extinguere potuerunt. At ilejus extinguere potuerunt. At ille confugit ad Karolum regem Francoruria veste. Tunc sibi adclamatum est ab universo populo Romanorum: Karolo augusto a Deo coronato magno et pacifico imperatori Romano vita et victoria. Porro  Karolus magnus, cum esset rex Francorum, imperatoris Romani Romasuscepit insignia 8 Kal. Januarii, ne filio suo defuncto sola recepit im
Abbreviated transcription (Latin):
entia. in pͥalatio eleutherii qd ipsa
fundauerat: et in qͦ pecumaᷤ multaᷤ̃ᷤ
absconderat. Postinodũ u̾ mouit ȩxer
atum aduersum bulgares. s uitꝰ
ab eis rediit m urbem multis amᷤ¬
sis. Qua de re quida pͥncipũ contra
eum indignati nicephorũ filiũ aus
sui constantini ꝑabant imꝑatorem
face̾. Qd ut comꝑit constantinꝰ eundẽ
menioꝵ luminib orbauit. S et uxorẽ
suam mariam monachã fieri coegit.
et teo dot̾ẽ cubiculariã suã coronauit
augustam. Int̾ea uͦ hyrene muuerib
et possessionib cepit ͥ conciliare duce̾
& pͥncipes regni: ita ut asius domesti
r̾t. tam nequit̃ ut statim cruciatum
mors sequeret᷑. sicq scdõ imꝑauit hy¬
rene uno fere qͥnqͣno. Eode̾ & anno
rome obeunte beate memorie adri¬
ano papa. consecrat᷑ in eadem sede leo
uir ꝑomĩa reuerendꝰ. E ipso it̾m anno
p̃fati adriani pape cognati rome com¬
mouentes ppłm contra leonẽ papam
tenuer̃t eũ et excecauer̃t. ñ tam̃ lum̃

Expanded text:
a in palatio Eleutherii, quod ipsa aedificaverat, et in quo pecunias multas absconderat. Postmodum vero movit exercitum suum adversus Bulgares; sed victus ab eis rediit ad urbem multis amissis. Qua de re quidam principum contra eum indignati, Nicephorum filium proavi sui Constantini parabant imperatorem facere. Quod ut comperit Constantinus, eumdem meniorum, luminibus orbavit. Sed et uxorem suam, nomine Mariam, monacham fieri coegit, et Theodoram cubiculariam suam coronavit Augustam. Interea vere Irene muneribus et possessionibus coepit sibi consiliare duces, et principes regni, ita ut a suis domesticis privaverunt tam nequiter ut statim cruciatum mors sequeretur. Sicque secundo imrene uno fere quinquennio. Eodem etiam anno Romae obeunte beatae memoriae Adriano papa, consecratur in eadem sede Leo, vir per omnia reverendus. Et ipso iterum  anno prefati Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecaverunt; non tamen lumen
Abbreviated transcription (Latin):
Quoꝵ fuisse centũ pagos tradit¬
gerim fiuuium habitabant ro¬
mani. Nltra ligerim gothi domi¬
nabant᷑. Burgundiones qͦ arriani¬
erant. et habitabant iuxta rodanũ¬
fluuiũ qͥ adiacet lugd uno ciuita¬
ti. ludio gͥ rexmisit exploratores
de dispargo castello thoringoꝵ usq
ad urbẽ cameracũ. Ipse pꝰea cum
grandi erercitu renũ transiit.

Expanded text:
Quorum fuisse centum pagos tradgerim fluvium habitabant Romani. Ultra Ligerim vero dominabantur Gothi. Burgundiones autem habitabant iuxta Rodanufluvium, quae adiacet Lugdunum civitate. Chlodio autem rex misit exploratores de Disbargo castello Toringorum usque ad urbem Camaracum. Ipse postea cum grande exercitu Renum transiit,
Abbreviated transcription (Latin):
citu magno romanoꝵ direxitaes¬
atq debellauit. Illi autẽ cesi suꝑ
re in paludes istas et inde eicere¬
concedam eis tributa x. annis.
de troia eiecti: fecer̃t insidias ex¬
auerso ꝑ incognita latibula sic̃
paludes cũ reliqͦ exercitu roma¬
noꝵ eiecer̃t inde a lanos ꝑcusse¬
itq eos in ore gladii. Tunc appella¬
uit eos ualentinianꝰ imꝑator fran¬
cos attica lingua. qd̾ in latino ser¬
tũsactos.x. annos misit imꝑator ex¬
actores ua cũ pͥmario de romano
senatu. ut reciꝑent pret̾missa tri¬
buta de ppło francoꝵ. Illi aut̃ ut
erant semꝑ mimanissimi consiliũ
ꝑfidum atq inutile accipientes di
lis paludũ gentẽ rebellem: noᷤᷤ aut̃
Consurgamiꝰ gͦ contra pͥmariũ hũc.
siue contra exactores istos. et irru
forte subitiant nos gͥ. et erimus
ugit᷑ lib̾i. Tunc insidiantes int̃¬

Expanded text:
citu magno Romanorum direxit acicitu magno Romanorum direxit aciatque devicit. Illi itaque caesi super re in paludes istas et concedam eis tributa donaria i Troiani, fecerunt insidiaser incognita latibula: paludes cum reliquo exercitu Romanorum, ejecerunt inde Alanos, percusseruntque eos in ore gladii. Tunc appellavit eos Valentinianus imperator FRANCOS Attica lingua, quod in Latinutransactos decem annos, misit imperator exactores, una cum primario duce de Romano senatu, ut reciperent praetermissa tributa de populo Francorum. Illi quoque, ut erant immanissimi, consilium perfidum atque inutile accipientes, dilo paludarum, gentem rebellem. Nos autem Consurgamus autem contra primarium hunc, vel exactores istos, et irruaforte si subjiciant nos, erimus nunquam liberi. Tunc insidiantes inte
Abbreviated transcription (Latin):
a est
st in asya itaq oppidum
troianoꝵ ubi ÷ ciuitas qͦ
eneas. Gens illa fortis & ualida est.¬
uri bellatores atq rebelles nimis
inquieta certamine obuirgantes
ꝑgirũ. et futima debellantes.
Surrexer̾t autẽ reges g̃corum ad
multo exercitu. pugnauert̃q con¬
tra eũ cede magna. corruitq ibiex
eneas rex & conclusit se in euutatẽ
tate subacta. fugit eneas rex cum
cet̾is uiris sius initaliam. uolens¬
locare gentes illas: ut ei auxilium
ferrent. Alii autẽ de pͥncipib eius
priamus & antenor cũ aliis uiris
de exercitu troianoꝵ xii. milia fu¬
gert̃ cum nauib. introeuntes ri¬
pas tanays fluminis. ꝑ meotidas
paludes nauigauer̃t. et ꝑueneruit
ad t̾minos finitimos pannonioꝵ.
tenentes finitima spatia secus meo¬
tidas paludes. & ceꝑunt edificare
ciuitatẽ ob memoriam eoꝵ: appel¬
lauer̃tq eam sicambriam. ibiq
ingentem magnam.¬
cissima rebellauit contra p̃dictũ
imꝑatorem. Ille itaq cõmoto exer¬

Expanded text:
 Est autem in Asia opidum Troianorum, ubi est civitas quae eneas. Gens illa fortis et valida, viri bellatores atque rebelles nimis, inquieta certamina obiurgantes, per gyrum finitima debellantes. Surrexerunt autem reges Grecorum ad multo exercitu pugnaveruntque contra eum cede magna, corruitque illic Aeneas et reclusit se in civitate civitate subacta, fugiit caeteris viris suis in Italiam, locare gentes illas, ut ei auxilium ferrent. Alii autem de principibus ejus, Priamus et Antenor, cum aliis viris de exercitu Trojanorum duodecim millia fugerunt cum navibus. Qui introeuntes ripas Tanais fluminis per Maeotidas paludes navigaverunt, et pervenerunt ad terminos finitimos Pannoniarum, tenentes finitima spatia secus Maeotidas paludes et coeperunt aedificare civitatem ob memoriale eorum appellaveruntque eam Sicambriam; habitain gentem magnam.cissima rebellaverunt contra praedictum imperatorem. Ille itaque commoto exer
Abbreviated transcription (Latin):
utile. Celeger̃t sͥ pharamundũ fili¬
um ipsuᷤ marcomit̾s. et leuauer̃t.
eum suꝑ regem crinitũ. Tẽ & legem
hab̾e ceꝑunt. Quã consiliarii eoꝵ
pͥores gentiles his nominib uiso¬
gast. arogast. salegast. in uillis germa¬
nie. id÷ in bochedeim. salecheim. et

Expanded text:
um, et elegerunt Faramundum filium ipsius Marchomiri, et levaverunt eum super se regem crinitum. Tunc et legem habere coeperunt, quam consiliarii eorum priores gentiles his nominibus, Wisovast, Wisogast, Arogast, Salegast, in villabus Germaniae, id sunt Bodecheim Salecheim, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs ibi iuenit int̾fecit. Ex inde usq¬
Ludione rege de functo regnauit
meroueus in regnũ sublimatꝰ: reg¬
sublimatꝰ ÷ celebre nom̃ reges fran¬
nuncupati sunt. Ipse meroueus genu¬
it filiũ noĩe hildericũ regem. patrẽ
uidelicet ludoues sublimissimi re¬

Expanded text:
quos ibi invenit interficit. Exinde usqChlodione rege defuncto, Merosublimatus est, celebre nomen reges Frannuncupati sunt. Ipse Merovaeus genuit filium nomine Childericum, patrem Chlodovei sublimissimi re
Abbreviated transcription (Latin):
aera spicula nr̃oꝵ atq ultra mensuram
humani ictꝰ ꝑmane deportata. nusqͣm
cadere pͥusqͣm impingerent siuebant᷑.
& que ipsi ueheinent̃ intorserant. excep¬
ta uentis impetu supmata retrorsum.
ipsos infelicit̃ configebant. Prospexit
itaq sͥ humane conscientiȩ pauor. Nã
continuo sese parua suoꝵ manii fusa.
uictoꝵ teodosio hostilis ꝓstrauit exer¬
citus. eugenius captꝰ atq int̾fectꝰ: Arbo¬
gastes uͦ sua sese manu ꝑculit. Sieq
hoꝵ duoꝵ sanguine bellũ cuule restĩe¬

Expanded text:
acrem spicula nostrorum, atque ultra mensuram acrem spicula nostrorum, atque ultra mensuram humani ictus per inane deportata nusquam cadere, priusquam impingerent, sinebantur; et quae ipsi vehementer intorserant, excepta venti impetu supinata retrorsum, ipsos infeliciter configebant. Prospexit itaque sibi humanae conscientiae pavor. Nam continuo sese, parva suorum manu fusa, victori Theodosio hostilis prostravit exercitus, Eugeniusque captus atque interfectus est. Arbogastes vero sua sese manu percussit. Sicque horum duorum sanguine bellum civile restinc
Abbreviated transcription (Latin):
lentino: eugenius & arbogastes iustrue¬
tas acies campis expedierant & alpium
alta latera ineuitabilesq transitꝰ p̃mis¬
sis callide insidiis occupauerant: & s
li positione uictores. At u teo dosiuᷤ in
sũmis alpib constitut᷑. expers eybi ac sõ¬
ni sciens qd̾ destitutꝰ sius nesciens qd̾ clau¬
sus alienis. dñm xp̃m solus solũ qͥ possit
omĩa corꝑe humi fusus m̃te celo firus
orabat. De huic uͭ postꝗͣ insomnẽ noctẽ
precum continuatione transegit. et
testes ꝓpe modũ quas in p̃cium p̃sidii
celestis appenderat lacrimaꝵ lacunas
reliquit. fiducialit̃ arma corripuit.
p̃lio dedit ac sembellũ etiã si nemo
sequeret᷑: uictor fut᷑us immnisit. Prima
salutis ua extitit: arbitio hostiliũ par¬
cium comes. Qͥ cũ ignarũ imꝑatorem
circũpositis excepisset insidiis. conuer¬
sus ad reuerentiã p̃sentis augusti. ñ
instrurit. At ubi ad contigua miscende
uentoꝵ in ora hostiũ ruit. ferebãt᷑q per¬

Expanded text:
t. Engenius atque Arbogastes instructas acies campis expedierant, arta Alpium latera atque ineuitabiles transitus praemissis callide insidiis occuparant, etiamsi tamen belli dispositione uictores. at uero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum, qui posset omnia, corpore humi fusus, mente caelo fixus orabat. dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit et testes propemodum quas in pretium praesidii caelestis adpenderat lacrimarum lacunas reliquit, fiducialiter arma corripuit signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuersus ad reuerentiam praesentis Augusti, non it auxilio. at ubi ad contigua miscendaeuento
Abbreviated transcription (Latin):
tim pͥmo congressionis mipetu contͣ¬
bate militũ turbe. nuda peditũ dese¬
ruere p̃sidia. Moxq legiones eoꝵ dem
peditũ equitatu hostium undiq cinc¬
te sagitarũ nubib obruptȩ ꝑierunt.
Ipseꝰ imꝑator sauciatꝰ cũ incuiusdam
iuluile casa lateret absconditꝰ. ab inse¬
quentib hostib cõprehensus subiec¬
to igne cũ casa consũptus ÷ au. imꝑii

Expanded text:
tim primo congressionis impetu, contutim primo congressionis impetu, conturbatae equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. Moxque legiones eorumdem peditum equitatu hostium undique cinctae, sagittarum nubibus obrutae perierunt. Ipse vero imperator sauciatus cum in cujusdam villulae casa lateret absconditus, ab insequentibus hostibus deprehensus, subjecto igne casae consumptus est decimo
Abbreviated transcription (Latin):
sithie gentes. id: gothi. ipogothi. Gippe¬
des. ⁊ uandali. una lingua utentes
& nichil aliud nisi nom̃ tantũ mutan¬
tes: biꝑtito agmine danubium tran
ces frigidernus & attalicus. Qͥcũ inter
se dissiderent acbello deseuirent: at¬
talicꝰ ad ualentem confugium fecit.¬
frigidernũ auxiliũ tulit. Itaq ualentiᷤ
augusti fretꝰ aurilio: frigidernũ attali¬
cis suꝑauit. Cuiꝰ beneficii grã gothi sup¬
plices poposcerunt: ut eis ep̃i aqͥb regu¬
la fidei discerent mitterent᷑. Tunc ua¬
lens gͥ usus maligna prauitate: docto¬
res arrians dogiatis misit eis aquib
leges immobiles obseruabant. gothi¬
cas litt̃as adimienit & utrũq testam̃¬
tũ in linguã ppxiam transtulit. & scad̾m
arrianoꝵ sectam deprauauit. Ipsi demq
gothi pꝰ modicũ interuallũ auaricia
maximi ducis fame compuls: aualen¬
te defecerunt. & ꝑ traciã se se diffudert̃.
Contra qͦs ualens egressus de antiochia
bellũ instructissimũ parauit. Ubi sta¬

Expanded text:
Scythiae gentes, id est Gothi, Hypogothi, Gippedes, et Vandali una lingua utentes, et nihil aliud nisi tantum nomen mutantes, bipartito agmine Danubium transces, Frigidernus et Athalicus. Qui cum inter se dissiderent ac bello desaevirent, Athalicus ad Valentem confugium fecit.Frigidernum auxilium tulit. Itaque Valentis Augusti fretus auxilio Frigidernum Athalicus superavit. Cujus beneficii gratia Gothi simplices poposcerunt, ut eis episcopi, a quibus regulam fidei discerent, mitterentur. Tunc Valens usus maligna pravitate doctores Ariani dogmatis misit eis, a quibleges immobiles conservabant, Gothicas litteras adinvenit, et utrumque Testamentum in linguam propriam transtulit, et secundum Arianorum sectam depravavit. Ipsi denique Gothi post modicum intervallum avaritia Maximi ducis fame compulsi, a Valente defecerunt, et per Thraciam sese diffuderunt. Contra quos Valens egressus de Antiochia bellum instructissimum paravit. Ubi sta
Abbreviated transcription (Latin):
laqueo suspensus ẽ. Mortuo gͥ ualenti¬
mano augusto. arbogastꝰ eugeniũ tiran¬
itaꝙ hominẽ cui titulũ impatoris impo¬
neret. ip̃e aucturus iniꝑium. Moxq iur
uarbarus. aninio consilio manu auda¬
sͥ potestate: alibi ũ cognatione subnixa.

Expanded text:
laqueo suspensus est mortuo Valentilaqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyranitque hominem, cui titulum imperatoris inponeret; ipse acturus imperium uir barbarus. animo consilio mann audai potestate alibi cognatione subnixus.
Abbreviated transcription (Latin):
puit. Aqͥleie marimꝰ uictoriȩ sue spec¬
tator nisederat. & eius comes andagra¬
stus sũmam belli amministrabat. Qui
tus occupauiss udicio di dũ nauali
expeditione incautũ hostẽ p̃uenire s
obruere parat. sponte eade castra dese
meauit alpes. atq aquileie in ꝓuisus
adueniens: hostem illũ maximũ mag¬
nissimis &ẽ germanoꝵ gentib tͥbuta
acstipendia magno t̃rore noĩs exigen¬
tem. sine dolo ⁊ sine cont̾uersia clausit
cepit ⁊ occidit. Tunc ualentinanus
recepta italia potitus : imꝑio. Anda¬
precipitem sese e naui in undas dedit.
& suffocatꝰ :. Sicq teo dosiꝰ incruentam
uictoriam do ꝓcurante suscepit. Igit᷑
ualentinanꝰ unior regno restitutuᷤᷤ
extincto maximo ei fiuio uctora
qũe imꝑatorẽ gallie maximꝰ reliq̃¬
tat ipse in galliã transiit. Ubi cum
tranqͥlła reni publicã in pace ageret.
apd̾ rauennã dolo arbogasti comitis
su ut ferunt strangulat᷑ atq ut uo¬
luntariã sͥ consciuisse mortẽ putaret᷑

Expanded text:
t. Aquileiae tunc maximus victoriae suae spectator insederat. Andragatius comes ejus summam belli administrabat. Qui t, ineffabili judicio Dei, dum navali expeditione incautum hostem praevenire et obruere parat, sponte eadem, quae obstrsmisit Alpes, atque Aquileiam improvisus adveniens, 558 hostem illum magnum, Maxnissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controversia clausit, cepit, occidit. Valentinianus, recepta Italia, potitus imperio est. Andrapraecipitem sese e navi in undas dedit, ac suffocatus est. Theodosius incruentam victoriam Deo procurante suscepit. Ecce Yalentinianus iunior regno restitutus extincto Maximo eiusque filio Victore, quem imperatorem Gallis Maximus reliquerat, ipse in Galliam transiit: ubi cum tranquilla republica in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: S forte recognitionẽ peccati:
ꝓhibet potestas imꝑii. Decet tam̃ ut
uncat ratio potestatẽ. Scienda qͥppe
nat᷑a ẽ eiusq mortalitas atq dissolu¬
tio. et puluis ꝓgenitor & exq̃ facti. &
ad quẽ finẽ redigendi sumus.: ut ñ
creator. Qͥb gͦ ocsis aspicies cõmunis
lum sanguinis eiꝰ p̃ciosi ꝑcipies dũ
furore tuoꝵ sermonũ tant᷑ iniuste
sit sanguis effusus: Recedegͥ recede:
et uescđo peccato pͥorem neqͥtiã auge¬
recontendas. Suscipe iunculũ qͥ om̃iũ
te añs nc̃ ligat. Est enĩ medicina mari¬
ma sanitatis. His sermonib imꝑator
obediens. erat enĩ diuinis eruditioni¬
lia remeauit. Cũq uiii. mensiũ con¬

Expanded text:
t; sed forte recognitionem peccati prohibet potestas imperii. Decet tamen ut vincat ratio potestatem. Scienda quippe natura est, ejusque mortalitas, atque resolutio, et pulvis progenitorum ex quo facti et ad quem redigendi sumus, et non creator. Quibus igitur oculis aspicies communis lum sanguinis pretiosi percipies, dum furore verborum tuorum tantus injuste sit sanguis effusus? Recede igitur, recede, ne secundo peccato priorem nequitiam augere contendas. Suscipe vinculum quo te omnium Dominus nunc ligavit; est enim medicina maxima sanitatis. His sermonibus imperator obediens erat enim divinis eruditionilia remeavit. Cumque octo mensium con
Abbreviated transcription (Latin):
licus & modestꝰ. ⁊ ad modũ litterat᷑
parcus eybi ac uins ac libidinis uic¬
tor.S cũ ȩxercitũ suũ negligeret.¬
& romanis militib paucos ex ala¬
ius qͦs auro sͥ deiunrerat ante fer¬
ret in affrice partib firmꝰ quidam
ercitatis circa se mauroꝵ gentib
purpurã sũpsit. & affricã atq mau¬
uitatẽ dolo captã: barbaris ĩ predam
dedit. Qͦd audiens gratianꝰ augustꝰ
& considerans afflictũ & desolatũ rei¬
publice statũ. accersiuit ab hispania
theodosiũ uirũ morib & etate matu¬
destinatꝰ effusas mauroꝵ gentes ꝑ
affricã & mauritaniã multis preliis
edomuerat. hunc gͥ uirũ ꝓpria uir¬
tute noĩatissimũ gratianꝰ apd̾ sinyrĩ
ordinauit imꝑatorẽ. T heodosius autẽ
morut factꝰ⁊ imꝑator: subactis barba¬
roꝵ gentib in oriente. traciã ab onini
belloꝵ strepitu lib̾auit. S et grãnꝰ hu¬
nos & gothos magnis p̃liis suꝑauit. &
urbẽ constantinopolim intrauit uictor.¬

Expanded text:
destus, et admodum litteratus, parcus quoque cibi, et libidinis victor. Sed cum exercitum suum negligeret, et Romanis militibus paucos ex Alanis, quos auro sibi devinxerat, anteferret, in Africae partibus Firmus quidam excitatis erga se Maurorum gentibus purpuram sumpsit, et Africadolo captam barbaris in praedam dedit. Quod audiens Gratianus Augustus, et considerans afflictum et desolatum reipublicae statum, accersivit ab Hispania Theodosium virum moribus et aetate matudestinatus, effusas Maurorum gentes per Africam et Mauritaniam multis praeliis edomuerat. Hunc igitur virum propria virtute nominatissimum Gratianus contra Firmum ordinavit imperatorem. Theodosius autem, mox ut factus est imperator, subactis barbarorum gentibus in Oriente, Thraciam ab omni bellorum strepitu liberavit. Sed et Gratianus Hunnos et Gothos magnis praeliis superavit, et urbem Constantinopolim victor
Abbreviated transcription (Latin):
gallias expetiit: eccłiam scĩ remi¬
gii remensis archiep̃i consecrauit.
eiꝰq corpus uieccłiam nuꝑ dedica¬
tã tnͣstulit. Tunc renuis ide papa
gͣnde conciliũ tenuit. & desides
ep̃os uł abb̾es acͥter redarguit. int̾
qͦs ut dict̃ ꝓpt̃ conibustionẽ eccłie
ioni dix̃. Qd fecisti ꝑfide : Qua lege
dampuari debes qui matrẽ tuam
cremare ausus es : Eloq̃ns uio pa¬
lam confessus ÷ se qͥde maluĩ fecisse.
s ad hoc scelus agendũ segͣuit᷑ coac¬
tum fuisse: ne det̾iora fierent a scele¬
rosis suꝑ filios ecclĩȩ. Deinde peniten

Expanded text:
etiit, ecclesiam Sancti Remigii Remensis episcopi consecravit, ejusque corpus in ecclesiam nuper dedicatam transtulit. Tunc Remis idem papa grande concilium tenuit, et desides episcopos vel abbates acriter redarguit, inter quos, ut dicunt, propter combustionem ecclesiae Ivoni dixit: Quid fecisti, perfide? qua lege damnari debes, qui matrem tuam cremare ausus es? Eloquens Ivo palam confessus est se quidem malum fecisse, sed ad hoc scelus agendum se graviter coactum fuisse, ne deteriora fierent a scelerosis super filios Ecclesiae. Deinde poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
dłi uolauerit. disꝑdet illum d̾s̃.
Raptores eccłiaꝵ et fractores sui
similium mnr̃itu cõꝑto caueant:
uedum similia ꝓpetrant simili
punicione tandem ꝑeant. & si
muua ⁊ ꝓsꝑitas paululũ eis co¬
mitat᷑ ñ nide securi głent᷑. Illis
nimirũ scire conuenit. qd̾ mun¬
di gaudiũ qͣsi fumus ad modicũ
transit. ac ꝑmansurũ merorem
acqͣrit. ceu qͥda eg̃giꝰ in poemate
suo impios arguens uersificator ait.
uos male gaudetis qr tandẽ susci¬
pietis. Neqͥcie fractũ tenebras in

Expanded text:
Dei violaverit, disperdet illum Deus. Raptores ergo, et fractores ecclesiarum sui similium interitu comperto caveant, ne, dum similia perpetrant, simili punitione tandem pereant. Et si munda prosperitas paululum eos comitatur, non inde securi glorientur. Illis nimirum scire convenit, quod mundi gaudium quasi fumus ad modicum transit, ac permansurum moerorem acquirit, seu quidam egregius in poemate suo impios arguens versificator ait: Vos male gaudetis, quia tandem suscipietis Nequitiae fructum, tenebras, in
Abbreviated transcription (Latin):
armis inde fugiunt cũ dẽdecore.
ustꝰ & misericors ds egre tulit ecłie
sue ꝓphanationẽ: debitamq uio¬
latorib ñ distulit inferre multa¬
tionẽ. slam tͤs germani qͥ pͥncipes
extiterant p̃dictȩ uiuasionis: non
multo pꝰ dum lat᷑riniis suminoꝑe
uacarent et rapinis: uisto łi uidi¬
cio ꝑempti sunt sine confessione
& uiatico salutis. Ecce inhis uere¬

Expanded text:
armis inde fugiunt cum dedecore.armis inde fugiunt cum dedecore.us et misericors Deus aegre tulit ecclesiae suae profanationem, debitamque violatoribus non distulit inferre mulctationem. Nam tres germani, qui principes exstiterant praedictae invasionis, non multo post, dum latrociniis summopere vacarent et rapinis, justo Dei judicio perempti sunt, sine confessione et viatico salutis. Richardus ne
Abbreviated transcription (Latin):
destrurerat. et ex lapidib deiects
muri eccłiam scõ geruasio mr̃i
construxerat. ubisedes ep̃alis lou¬
go pꝰtemꝑe fuerat. Uenerandꝰ autẽ
iuo dũ uidit sorengos ui dieb suiᷤᷤ
ita insanire: ut in templo d̃ ñ
dubitarent foueam furũ. et lu¬
panar meretͥcum facere: nobili
tactꝰ ira uehement̃ doluit. ac ad
lib̾ationẽ eccłie dei toto nisu aui
ducis rediret. ac ꝑ oxim̃sem pa¬
gum transiret. hugouẽ quendã¬
suis iecũ adduxit. & soringos int̾int¬
re monastũ fortit̃ expugnare fe-¬
cit. At illi audacter restiterunt.
et ꝓse pugnantes ꝓiectis telis plu¬
res leserunt. Qd̾ pontifex dũ pro¬
spexit. uicinis domib ignẽ mi¬
poni uissit. Moxparo chiani uis¬
sis parent ep̃i. Ignis. uͦ uninissꝰ
flante uento ad eccłiam eurrit.
ipsamq uiuadens consumit. et un¬
pios in ea furentes ac̾t̾ angit. So¬
rengi tande dum se uident flã¬
me seuitiẽ pati ñ posse. arreptis

Expanded text:
destruxerat et ex lapidibus dejecti destruxerat et ex lapidibus dejecti muri ecclesiam sancto Gervasio martyri construxerat, ubi sedes episcopalis longo post tempore fuerat. Venerandus autem Ivo dum vidit Sorengos in diebus suis ita insanire, ut in templo Dei non dubitarent foveam furum et lupanar meretricum facere, nobili tactus ira vehementer doluit, ac ad liberationem ecclesiae Dei toto nisu animducis rediret, ac per Oximensem pagum transiret, Hugonem de Gransuis secum adduxit et Sorengos in turre monasterii fortiter expugnari fecit. At illi audacter restiterunt, et pro se pugnantes projectis telis plures laeserunt. Quod pontifex dum perspexit, vicinis domibus ignem imponi jussit. Mox parochiani jussis parent episcopi. Ignis vero immissus flante vento ad ecclesiam currit, ipsamque invadens consumit et impios in ea furentes acriter angit. Sorengi tandem, dum se vident flamma saevitiem pati non posse, arreptis
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ diu cupitã mortẽ euardus
audiens adhuc cũ duce Guillel¬
mo degens quã tocius cũ xl. na¬
uib milice plenis sꝑato mari
hantum̃ appulit ubimnume¬
rabilẽ augloꝵ multitudinem
ad sui ꝑniciem se oꝑientẽ offen¬
dit. Qui ꝓtuiꝰ cong̾ssus cũ eis
non minimã partẽ ex illis ociꝰ
orcho iransinisit. Ipse u̾ uictor
existens. ad naues reg̃ssuᷤ : cum
sius. Nidenis autẽ ñ absq plu¬
rimo militũ niunero se posse
regnũ optinere angloꝵ: reg¬
ratis nauiñ ꝓris normanuã
cũ maxima p̃da repetiit.
caq temꝑib uionis ep̃i ricarduᷤ
atq rob̾t᷑ & auesgotꝰ filii Guillel¬
mi cognomine sorengi. cuneum
sceleratoꝵ sͥ asciuert̃. & omnẽ cͥca
sagiũ patͥam sine reuerentia de¬
popłati st̃. Post̾ino eccłiam scĩ ger¬
uasii inuasert̃. ibiq turbã p̃donũ
posuert̃. Sic de donio orationis
speliuicam latͦnum: stabulumq
fecerunt eqͦꝵ. Religiosus arso ue¬
tulus p̃sul eiusdẽ urbis. murum

Expanded text:
Cujus diu cupitam mortem Edwardus audiens, adhuc cum duce degens, quantocius cum 40 navibus milite plenis superato mari Hantunam appulit; ubi innumerabilem Anglorum multitudinem ad sui perniciem se opperientem offendit. Qui protinus congressus cum eis, non minimam partem ex illis ocius Orco transmisit. Ipse vero victor existens, ad naves regressus est cum suis. Videns autem non absque plurimo militum numero se posse regnum obtinere Anglorum, regyratis navium proris Northmanniam cum maxima praeda repetiit.aque temporibus Ivonis episcopi, Richardus atque Robertus et Avesgotus, filii Willelmi cognomine Sorengi, cuneum sceleratorum sibi asciverunt et omnem circa Sagium patriam sine reverentia depopulati sunt. Postremo ecclesiam Sancti Gervasii invaserunt, ibique turbam praedonum posuerunt. Sic de domo orationis speluncam latronum, stabulumque fecerunt equorum. Religiosus Azo vetulus praesul ejusdem urbis muros
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iuitare cupientes in fide stan
lebertꝰ aut̃ cognom̃to cͥspinꝰ. cus
illd̾ cõmiserat olĩ dux robertus
moxut molestissimũ agnouit
decretũ conatꝰ eoꝵ spreuit. ⁊ cũ
ualida manu armatoꝵ adre
exercitib tam
francoꝵ quã norinannoꝵ con¬
tractis festinꝰ eam obsidione
cinxit. Qd plura : Gislebertꝰ tan¬
dem p̃cib ducis uictꝰ merens ca¬
strũ reddidit. Qd sub ocłis om̃iũ
cũ maximo cordis dolore confe¬
stimigne cremari ꝑspexit. Qͥb
rer ad uotũ ꝑ actis a loco secessit.
s ñ multo pͦ orimisem conutatũ
adiuit.⁊ argentoniũ ducis uicũ
fiãmuis uoracib concͤussit. sicq
onustus p̃da partes illas deserus¬
it. Demide itin̾e qͦ uen̾at reg̾slꝰ ad ca¬
stellum tegulense uenit. illd̾ cum¬
festinatione restaurauit. militib
& alimoniis habundantissime
muniuit. & hinc quia uotis suis
iam satis fecerat letꝰ recessit

Expanded text:
 vitare cupientes in fide stantlebertus autem cognomento Crispinus, cui illud commiserat olim dux Robertus, mox ut molestissimum agnovit decretum, conatus eorum sprevit et cum valida manu armatorum ad exercitibus tam Francorum quam Northmannorum contractis, festinus eam obsidione cinxit. Quid plura? Gislebertus tandem precibus ducis victus, moerens castrum reddidit, quod sub oculis omnium cum maximo dolore cordis confestim igne concremari perspexit. Quibus rex ad votum peractis, a loco secessit. Sed non multo post Oximensem comitem adivit, et Argentomum, ducis vicum, flammis voracibus combussit; sicque onustus praeda, partes illas deseruit. Deinde itinere quo venerat regressus, ad castellum Tegulense venit; festinatione restauravit, militibus et alimoniis abundantissime munivit, et hinc, quia votis suis jam satisfecerat, laetus recessit
Abbreviated transcription (Latin):
b et sensu. moꝵq ualentia ꝓfi¬
cit. Animaũtens itaq quanta
suoꝵ rabies normanniã concul¬
cauerit. in puerili pectore uiri¬
le robur colligit. ꝓceresq patͥs
sui ad scitos ad amorẽ sus trahe¬
re satagit. et ueqͥd indisciplina
rodulfum de gauceio ex consul¬
tu suoꝵ maioꝵ s tutorem elegit.
et pͥncipem militie normannoꝵ
constituit. Quid̃a optimatũ
qͥ din & iusticiã amant. libent̃
duci ut año optemꝑant fideq
seruant. & rebelles ei subdere¬
ee fidelit̾ anhelant.
Porro filii discordie qͥ dissenłio¬
nib gaudent. & innocent̃ uu̾e
uolentẽ affugere student. dũ
tantũ noc̾e simplicit̃ quan¬
tũ uellent se ñ posse uident. cõ¬
pate imꝓba fronte ꝓcurent.
Henricũ regẽ francoꝵ adeunt¬
& titiones eiꝰ ꝑ normamucos li¬
mites hac illacq spargunt. Qͦs
noĩatim litt̃is expͥmerẽ si in exo¬
rabilia eoꝵ edia declinare nol¬
lem. At tam̃ ñ alii extitert̃ uob̾
in aure lequor cͥeustantib quã

Expanded text:
, ac sensu morumque valentia proficit. Animadvertens itaque, quanta suorum rabies Northmanniam proculcaverit, in pueri pectore virile robur colligit, proceresque patris sui ascitos ad amorem sui trahere satagit, et ne quid indisciplinatRodulphum de Wacceio ex consultu majorum sibi tutorem eligit, et principem militiae Northmannorum constituit. Quidam optimatum, qui Deum et justitiam amant, libenter duci ut domino obtemperant, fidemque servant et rebelles ei subdere fideliter anhelant. Porro filii discordiae, qui dissensionibus gaudent et innocenter vivere volentes affligere student, dum per se tantum nocere simplicibus, quantum vellent, se non posse vident, compHenricum igitur regem Francorum adeunt et titiones ejus per Northmannicos limites hac illacque spargunt. Quos nominatim litteris exprimerem, si inexorabilia eorum odia declinare nollem. Attamen non alii exstiterunt, vobis in aure loquar circumstantibus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
seruitio ducis pacta fidelitate sim¬
plicem omĩno complicaret. Postħꝰ
legatos duxmisit. & nautas abri¬
tamuca uexatione recedẽ uissit.
Iuib ad liqͥdũ sopitis en assunt
legati rob̾to duci a cunuto rege
directi: nuntiantes illũ medieta¬
tem anglici regni uelle reddere
filiis edelredi regis. pace rata in
dieb suis: eo qd̾ ualida grauaret᷑
incõmoditate corꝑali. Iccirco dux
int̾missa nauali expeditione di¬
stulit inceptũ: pͥus cupiens ab
iherosolimis redire. qd̾ du opta¬
uerat de uotissimo animo. Nlam
ꝑpendens hanc uitã ꝓdigam fore
et labilem. u̾baq dĩca pio atq
felici corde uoluptans diutib
loquentia ue uob̾ qͥ habetis ue¬
strã consolationẽ. elegit magis

Expanded text:
servitio ducis pacta fidelitate supservitio ducis pacta fidelitate supplicem omnino complicaret. Post haec legatos dux misit, et nautas a Britannica vexatione recedere jussit.Quibus ad liquidum sopitis, en adsunt legati Roberto duci a Chunuto rege directi, nuntiantes illum medietatem Anglici regni velle reddere filiis Edelredi regis, pace rata in diebus suis, eo quod valida gravaretur incommoditate corporali. Idcirco dux, intermissa navali expeditione, distulit incoeptum, prius cupiens ab Hierosolymis redire, quod diu optaverat devotissimo animo. Nam perpendens hanc vitam prodigam fore et labilem, verbaque Dominica pio atque felici corde volutans, divitibus loquentia: Vae vobis, qui habetis vestram consolationem, elegit magis
Abbreviated transcription (Latin):
magno ꝑicło pelagi deniũ st̃ de¬
te. dux efferatis animis incredi¬
bili cruciabat᷑ merore. Nouissi¬
me uͦ uidens se nullo mͦ posse tͣns¬
fretare: giratis naunũ ꝓris apd̾
scĩmichaelis montẽ remeato lim¬
bomaris quantociꝰ st̃ appulsi.
classis rabello fortissimo militi
tͣdidit. ac ad affugend̾a incendi¬
iis & p̃dis britanniã direrit.
p̃e uͦ contracto exercitu equestͥ.
parabat ex alt̾a parte eam agg̃¬
di. Alannꝰ itaq consid̾ans gra
ues̾ ab utͥeq partib discrimen
iminuiere: missa legatione ro
lem britaniue ext̃minationem.
& concitati ducis at̾cem suꝑse e¬
narrass expeditionẽ: p̃sul sua in¬
t̃posita fide eum sumpsit. ad mon¬
tem tumbã sc̃i michaeł domum
addurit. ad clem̃tiã si qͥde ducis
illũ iuadere disponentis. Mox ni¬
miũ rigida eoꝵ p̃cordia ꝓpitiante
do eam ad quietẽ cõposuit. ut om̃i
dissensionũ motu sedato: serena
concordia eosuniret. & alannũ in

Expanded text:
magno periculo pelagi domum sunt demagno periculo pelagi domum sunt dete, dux efferatis animis incredibili cruciabatur moerore. Novissime autem videns se nullo modo posse transfretare, gyratis navium proris, apud Sancti Michaelis montem remeato limbo maris quantocius sunt appulsi. classis Rabello fortissimo militi tradidit, ac ad affligendam incendiis et praediis Britanniam direxit. Ipse vero, contracto exercitu equestri, parabat ex altera parte eam aggredi. Alannus itaque considerans grave sibi ab utrisque partibus discrimen imminere, missa legatione, Rolem Britanniae exterminationem, et concitati ducis atrocem super se enarrasset expeditionem, praesul, sua interposita fide, eum sumpsit, ac ad montem Tumbam sancti Michaelis domum adduxit et clementiam siquidem ducis illum invadere disponentis. Mox nimium rigida eorum praecordia, propitiante Christo, eam ad quietem composuit, ut omni dissensionum motu sedato, serena concordia eos uniret, et Alannum in
Abbreviated transcription (Latin):
muumꝰ a sueno danoꝵ rege
regno pulsus. & normanniã
ꝓfuigꝰ uenit. duos filios eduar¬
dũ & aluredũ ñ longo pꝰ patͥã
repetens.ricardo eoꝵ auuncii¬
lo nutͥendoᷤ reliqͥt. hi eiũ int᷑
normannoꝵ ducũ aulã edi¬
cati tanto honore a cliice sunt
habiti ut sũmi nexi amoris
tanꝗͣ frẽs eos adoptaret sͥ. lꝵ
diuturno compassus exulatus
missis legatis mandauit cunuto
regi: ut ianiiamq satiatꝰ eoꝵ ex¬
uł sero ꝓsui amoris obtentu red¬
deret. At ille salubrib monitis
eiꝰ ñ acqͥeuit. s legatos infectis reb
uichil letũ portantes remisit.
re suocensus conuocatis suiducatꝰ
pͥncipib. iussit magnã nauiũ clas¬
sem festinato fabricari. Quã ex õib
et infra exigui temꝑis spatiũ ĩ an¬
choris. armis hominibꝰq robustis¬
simis diligent̃ instructã. stare ap̃
fiscannũ in littore ponti fecit. In
deqͦ signo dato & uelis in sublue
pansis: nimia tempestate acti ad
insulam que gersui uocat᷑ cum

Expanded text:
mus, a Sueno, Danorum rege, regno pulsus, et Northmanniam profugus venit, duos filios, Edwardum et Aluredum, non longe post patriam repetens, Richardo eorum avunculo nutriendos reliquit. Ili enim intra Northmannorum ducum aulam educati, tanto honore a duce sunt habiti, ut summi nexus amoris tanquam fratres eos adoptaret sibi. Quorum diuturno compassus exsulatui, missis legatis, mandavit Chunuto regi, ut jam jamque satiatus eorum exvel sero pro sui amoris obtentu redderet. At ille salubribus monitis ejus non acquievit, sed legatos, infectis rebus, nihil laetum portantes remisit. re succensus, convocatis ducatus sui principibus, jussit magnam navium classem festinato fabricari. Quam ex omnibus et infra exigui temporis spatium in anchoris, armis hominibusque robustissimis diligenter instructam, stare apud Fiscanum in littore ponti fecit. Inde quoque signo dato, et velis in sublime pansis, nimia tempestate acti ad insulam quae Gersus vocatur, cum