comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod stercora humana consideret: & fe¬
tenti pascat᷑ fimo. duis spurcissima. cris¬
tis extantib galeata: semꝑ in sepulchris
& humano stercore cõmorins. Luiꝰ sangui¬
ne quisq se. inuuxerit. dormitũ ꝑgens.
demones suffocantessse uidebit. Tucos qͦs
miluoꝵ scapulis suscepti ꝓpter breues ꝙ
paruos uolatus. ne ꝑ longa aeris spacia
fatigati deficiant. Hoꝵ saliuȩ cicadas gig¬
nunt. Oua passeris nido reꝑta comedit.
ce sua obicit : quȩ ille suscepta & fouet
& nutrit. Passeres sunt minuta uolatilia :¬
a paruitate uocata. Unde pusilli & par¬
uII. Merula antiquitꝰ medula uocabat᷑:
eo quod modulet. Alii merulam aiunt
uocatam. quia sola uolat: qͦsi mera uolass.
Hec cũ in omnib locis nigrasit: in achia
tam̃ candida est. Hirundo dicta. qͦd cibos
ñ sumat residens. s in aere capiat ȩscas
& edat. Garrula auis. & ꝑ tortuosos orbes
& flexuosos circuitꝰ ꝑuolans. & in nidis con¬

Expanded text:
eo quod stercora humana consideret, et feeo quod stercora humana consideret, et fetenti pascatur fimo, avis spurcissima, cristis exstantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Cujus sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. 67. Tucos,milvorum scapulis suscepti, 101 propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cicadas gignunt, ova passeris nido reperta comedit et sua objicit quae ille suscepta et fovet et nutrit. 68. Passeres vero sunt minuta volatiliaa parvitate vocata; unde et pusilli parvi. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod modulet. Alii merulam aiunt vocatam quia sola volat, quasi mera volans. Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia autem candida est. Erundo dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas et edat; garrula avis, per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis con
Abbreviated transcription (Latin):
incedat : nec carnalem copulam ultra reqͥ¬
rat. ꝑ dex de uoce nom̃ habet: auis dolosa
atq in munda. Nam masculus in masculum
insurgit: & obliuiscit᷑ sexum libido p̃ceps.
Adeo autẽ fraudulenta: ut Alteriꝰ oua diri¬
piens foueat.S fraus fruc̾tum ñ habet.
eniq dum pulli uocem ꝓpriȩ genitricis
audierint : naturali quodã instinc̾tu hanc
quȩ fouit relinqunt. & ad eandem qͦ genu¬
it reuertunt᷑. Coturnices ã sono uocis dic¬
fuerut p̾mum in ortigia insula. He adue¬
niendi habent tempora. Nam ȩstate depul¬
sa maria transmeant. Ortigo metra dicit᷑.
qui gregem ducit. eam terre ꝓpmquantẽ
accipiter uidens rapit ⁊ ac ꝓpterea cura est
uniuersis ducem sollicitare generis exter¬
ni: ꝑ quam caueant pͥma discrimina. Ci¬
bos gratissimos habent semina uenenoꝵ.
Quam ob causam eas uęteres uesci int̾dixer̃t.
Solum enĩ hoc animal sicut & homo cadu¬
cum patit᷑ morbũ. Op̃opam greci appellant

Expanded text:
incedat, nec carnalem copulam ultra requincedat, nec carnalem copulam ultra requirat. Perdix de voce nomen habet, avis dolosa atque inmunda; nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat; sed fraus fructum non habet: denique dum pulli propriae vocem genetricis audierint, naturali quodam instinctu hanc quae fovit relinquunt, et ad eandem quae genuit revertuntur. 64. Coturnices, a sono vocis dicfuerint in Ortygia insula. Hae adveniendi habent tempora. Nam aestate depulsa, maria transmeant. 65. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit, eam terrae propinquantem accipiter videns rapit, ac propterea cura est universis ducem sollicitare externi generis, per quam caveant prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina venenorum, quam ob causam iis veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. 66. Upupam Graeci appellant,
Abbreviated transcription (Latin):
simollis auis : unde & nuncupatꝰ. Rapacis¬
simus tam̃: & semꝑ cdomesticis auibꝰ insi¬
diatur. Ossifrangus uulgo appellatur
auis quȩ ossa ab alto demittit. & frangit.
Unde & ã frangendo ossa nomen accepit
cõmorans: Tecta enĩ hominũ & conuersatio¬
nem fugit : & commorat᷑ in siluis. Quȩ eciã¬
in hyeme deplumata in truncis arboꝵ con¬
cauis habitare phibet᷑ suiꝰ ẽ contrario co¬
lumba hospicia humana diligit: domoꝵ
blanda semꝑ habitatͥr. Columbe dicte: qđ
earum colla ad singłas conuersationes co¬
lores mutent. Aues mansuetȩ: & in homi¬
nũ multitudine conuersantes. ac sine felle.
Quas antiqͥ uenerias nuncupabant: eo qd̾
tudos frequentant. & osculo amorẽ conci¬
piant. Palumbes. eo qͦd sint farsȩ a pabtilo:
quas uulgꝰ ticos uocat. Auis casta ex moribꝰ
appellatur : qͦd comes sit castitatis: Iam di¬
citur qͦd amisso corporali consortio. solitaria

Expanded text:
asi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacisasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen accepit.nibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fugit, et commoratur in silvis. Quae etiam hieme deplumata in truncis arborum concavis habitare perhibetur. Cuius e contrario columba hospitia humana diligit; domorum blanda semper habitatrix. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent; aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osculo amorem concipiant. Palumbes eo quod sint farsae, a pabulo; quas vulgus titos vocant avis casta ex moribus appellatur, quod comes sit castitatis; nam dicitur quod amisso corporali consortio solitaria
Abbreviated transcription (Latin):
tempestatem ꝑsenserit ÷ fugiens in uado
ludit. Mergis. ab assicduitate mergen¬
di nom̃ hoc hesit. Sepe autẽ dimisso
in ꝓfundũ capite. aurarũ signa sub fluc¬
tib colligunt: & p̾uidentes equoris tem¬
pestatẽ cum clamore ad litcora tendus.
N am in pelago iam grauissimã esse tempesta¬
tem : cum adliccoia mergi confugerint: Ac¬
cipiter auis animo plus armata qͣm ungu¬
lis: uircutẽ maiorem in minori corpore ges
auida : ideoq uocat᷑ accipiter. hoc est raptor
pit : dixit si quis accipit. fertur aut̃ acci¬
pitres circa pullos suos impios ẽẽ. Nam dũ
uiderint eos posse temptare uolatꝰ. nullas
eis prebent escas ⁊ sed uerberant pennis. &
a nicdo precipitant. atq ã tenero compel¬
lunt ad pręctã. ne forte adulti pigrescast
Capus ytala lingua dictt᷑: ã capiendo. Hũc
nr̃i falconem uocant : qͦd in curuiᷤᷤ digitis
sit. Miluus mollis & uirib & uolatu. qͦ¬

Expanded text:
tempestatem persenserit, fugiens in vado tempestatem persenserit, fugiens in vado ludit. 54. Mergis ab assidi nomen hoc haesit. Saepe autem demisso in profundum capite aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad litora tendunt. Nam in pelago iam gravissimam esse tempestatem, cum ad litora mergi confugerint. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis, virtutem maiorem in minori corpore gestavida, ideoque vocatur accipiter, hoc est raptor.pit', dixit 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, qu
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ. Inter eeteras enim aues huic soli tes¬
ticuli adinunt᷑. Ueceres enĩ abscisos gal¬
los uocabant. Sicut aut̃ ã leone leena:
& ã dracone dracena: ita ã gallo gallina.
Cuiꝰ menbra ut ferunt quidam si auro
liquescenti misceant᷑ consũmi. Anas ab
assictuitate natandi aptũ nomen accepit
Ex quo genere quedam germane dicunt᷑:
quod plus oeteris nutriant. Anseri nom̃
anas dedit ꝑdiriuationẽ. uel a similitu¬
dine uel quod & ipse natandi frequen¬
tiam habeat. Iste uigilias noctis assidui
tate clamoris testat᷑. Nullum aut̃ amial
ita octorem hominis sentit. ut anser. un¬
de & clangoreeius galloꝵ ascensus in capitolio
de prehensꝰ est. fu̾lica dicta. qͦd caro eiꝰ lepo¬
rinã sapiat. Lãgos enim lepꝰ dicit᷑. Unde
& apud grecos sagos uocatur. Est enim
auis stagnensis habens nidũ in medio agͤ
uel in petris quas aqua circundat: ma¬
ritimoq semꝑ delectat᷑ ꝓfundo. Quȩ dũ

Expanded text:
catus; inter ceteras enim aves huic solo tescatus; inter ceteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cuius membra, ut ferunt quidam, si auro liquescenti misceantur, consumi. Ans ab assiduitate natandi aptum nomen accepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus ceteris nutriant. Anseri nomen ans dedit per derivationem, vel a similitudine, vel quod et ipsa natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis asstate clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis sentit, ut anser, unde et clangore ejus Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. 53. Fulica dicta, quod caro ejus leporinam sapiat. Lagos enim lepus dicitur, unde et apud Graecos lagois dicitur. Est enim avis stagnensis, habens nidum in medio aquae, vel in petris, quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo. Quae dum
Abbreviated transcription (Latin):
num. Rice. quasi poetrioe: quod uerbam
discrimine uocis expͥmunt. ut homo. ꝑ
ramos enim arbox pendulȩ importuna gir¬
rulitate sonantes. & si linguas in sermone
nequeunt explicare ⁊ sonum tam̃ humane
uocis unitant᷑. De qua congrue qͥdam ait.
ñ uideas esse negabis auẽ. Ricus ã pico
saturm filio tiomen sũpsit: eo qd eo in au¬
spiciis utebat᷑. Nam ferunt hanc auẽ qͥd¬
dam habere diuinũ: illo indicio. quod
in quancumq arborem indificauerit. cla¬
uum. uel quicqͥt̃ aliud firum dui here¬
re ñ potest. quin statim excidat. ubi ea
uisederit. Iste est picus martiꝰ: nam alia
est pica. Pauo de sono uocis nom̃ habet.
¶uiꝰ caro tam dura est. ut putredinẽ uix
explicat alas: si potes hunc seuo trad̾̃e
iure coco. Phasianꝰ a phaside insula gͣcie
unde pͥmum adspoctatꝰ est appellatus.
sum transportata carma: ante mͥ notum.
nil nͥ phasis erat. Gallus ã castratione uo¬

Expanded text:
num. Picae quasi poeticae, quod verba in num. Picae quasi poeticae, quod verba in discrimine vocis exprimat, ut homo. Per ramos enim arborum pendulae inportuna garrulitate sonantes, et si linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur. De qua congrue quidam aitMnon videas, esse negabis avem. Picus a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod eam in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio quod in quacumque arbore nidificaverit, clavum, vel quidquid aliud fixum, diu haerere non potest quin statim excidat, ubi ea insederit. Iste est picus Martius; nam alia est pica. Pavo nomen de sono vocis habet; cuius caro tam dura est ut putredinem vix explicat alas, si potes hunc saevo tradere, dure, coco. Phasianus a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatus. sum transportata carina: ante mihi notum nil nisi Phasis erat. Gallus a castratione vo
Abbreviated transcription (Latin):
stridet. De qua lucanꝰ. Quod trepidꝰ bubo.
q strix nocturua querunt᷑. Hec auis uul¬
go ama dicit᷑: ab amando paruulos. Unde
corax nom̃ ã sono gutturis habet : quod
uoce coracinet. fertur hȩc auis qđ ecditis
pullis ȩscam plene ũ prebeat: pͥusqͣm in
eis ꝑ pennarum ingredinẽ similitudinem
ꝓͥi coloris agnoscat. Postqͣm uero eos tetros
plumis aspexerit: in toto agnitos habun¬
cdantius pascit. Hic prior in eadaueriba
oculoꝵ petit loca. Cornix annosa auis: a¬
pud latinos greco nomine appellatur.
Quam aiunt augures hominũ curas signifi¬
cationibꝰ agere. insidiarum uias monstrare:
futura predicere. Magnum nefas hoc crede¬
re ÷ ut deus consilia sua cornicibus mandet.
Huiꝰ inter multa auspicia tributint eciam ply
Craculos ã garrulitate nuncupatos : ñ ut
quidam uolunt. ꝓ eo quod gregatim uolent.
cũ sit manifestũ eos ex uoce nuncupari. est
enim loquacissimũ genꝰ: & uocib importu¬

Expanded text:
stridet. De qua Lucanus6, 689: Quod trepidus bubo, stridet. De qua Lucanus6, 689: Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur. Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde corax, nomen a sono gutturis habet, quod voce coracinet. Fertur haec avis quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam in eis per pinnarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat; postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur; quam aiunt augures hominum curas significationibus agere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere ut Deus consilia sua cornicibus mandet. Huius inter multa auspicia tribuunt etiam pluviGraculus a garrulitate nuncupatus; non, ut quidam volunt, pro eo ut gregatim volent; cum sit manifestum ex voce eos nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus inportu
Abbreviated transcription (Latin):
nili fluminiis. quȩ semetipsam purgat ros¬
tro in anum aqͣm fundens. H ec serpenti¬
um oua uescit᷑: gratissimã ex eis ȩscam
iidis suis deportans. Meropes eosdem
& gaulos: qui parentes suos recoudere
atqͣ alere dicuut᷑. Coredulus. genꝰ uolati¬
le ÷ quasi cor ectens. Monedula auis. qͦsi
fert & occultat. Cicero ꝓ ualer io flacro.
Non plus aurũ tibi. qͣm monedule cominit¬
tendum. Uesꝑtilio ꝓ tempore nom̃ acce¬
pit : eo qd lucem fugiens crepustulo. ues¬
ꝑtino circũuolet. precipiti motuacta. &
tenuissimis menbroꝵ brachiis suspensa.
Animal muriũ simile: ñ tam uoce resonais
qͣm stridore. Specie quoq uolatilis simul
uis inde nomen sumpsit : qͥa cantu suo
significare solet diei surgentis exortum.
quasi lucinia. Paden & acredula. De qua
cicero in ꝓgnosticis. & matutinos exercet
acredula cantus. Ulula auis. ã tro toyoã¬
oyryn: id est ã plãctu & luctu nominata

Expanded text:
Nili fluminis, quae semetipsam purgat, rosNili fluminis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aquam fundens. Haec serpentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans. Meropes eosdemque et gaulos, qui parentes suos recondere atque alere dicuntur. Coredulus genus volatile, quasi cor edens. Monedula avis, quasi fert et occultat. Cicero pro Valerio Flacco76: 'Non plus aurum tibi quam monedulae committendum.' Vespertilio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile, non tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul vis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognosticisfrag. 6: Et matutinos exercet acredula cantus. Ulula avis ἀπὸ τοῦ ὀλολύζειν, id est a planctu et luctu, nominata;
Abbreviated transcription (Latin):
sis quasi uocib dolentes: uel suã mutati¬
onem. uł regis interitũ. Nam diomedeᷤ
ab illiriis interemptꝰ est. He autẽ aues
latine diomedie uocant᷑ : greci aut̃ eas
eroctios dicunt. Mennonides aues gyptiȩ:
appellate ã loco. ubi mennon ꝑiit. Nam
cateruatim aduolare dicunt᷑ ex egypto
ad ilium uixta mennonis sepulchrũ: &
ꝓinde eas ilienses mennonas uocant. Qu¬
to autẽ anno ad ilium ueniunt ⁊ & cum
biduo circũuolauerint. tercia die meuu¬
tes pugnã uicissim se unguili: rostrisq
dilacerant. Ercineȩ aues dicte ab irc̃imo
saltu germanie. ub̃i nascunt᷑: Quarum
pennȩ adeo ꝑ obscurũ emicant: ut qͣmuiᷤ
nox obtecta densis tenebris sit. ad p̃sidiũ
itineris dirigendi ꝓiecꝰtȩ interluceant:
cursꝰq uiȩ pateat indicio plumarũ ful¬
gentium. Oñocrotoloñ greci uocant: qd̾¬
sit rostro longo. Quoꝵ duo genera sunt:
aliud aquatiłe. aliud solitudinis. Ibis auiꝰ¬

Expanded text:
sis quasi vocibus dolentes vel suam mutatisis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Latine Diomediae vocantur, Graeci eas ἐρωδιούς dicunt. Memnonides aves Aegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex ad Ilium juxta Memnonias sepulcrum, et proinde eas Ilienses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus, rostrisque dilacerant. 31. Hercyniae aves dictae ab Hercynio saltu Germaniae ubi nascuntur, quarum pennae adeo per obscurum emicant, ut quamvis nox obtenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris dirigendi praejactae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium. 94 32. Onocrotalon Graeci vocant rostro longo. Quorum duo genera sunt: aliud aquati
Abbreviated transcription (Latin):
sequiũ ipsam rertim naturã prebere.
Dellicantis auis egeptia habitans in soli¬
tudine nili fluminis : uncde & nom̃ sũpsit.
Nam canopos egyptus dicit᷑. fertur si ucrũ
est cam occictere natos suos. eosq ꝑ tridu¬
um lugere : deinde se ipsam uulnerare.
& asꝑsione sui sanguinis uiuificare filios.
Strophalidȩ aues ab astrophadib insulis
appellatȩ. ubi plurimũ habundant : adu̾¬
sus quas hercules sagittis usus est. Sunt
eium pelagi uolucres in insulis habitanteᷤ
Piomedeas aues. ã sociis diomedis appellataᷤ:
quos ferunt fabule in easdem uolucres
fuisse conuersos. Forma fulicę similes. mag¬
nitudine eignoꝵ. colore candide duris.
& grandib rostris. Sunt autẽ circa apu
liam in insula diomectia. inter scopulos
liccoꝵ & saxa uolitantes. Iudicant uiter
suos& aduenas. Nam si grecus est. ꝓpius
accectunt & blandiuntur: si alienigena.
morsu impugnant & uulnerant. Lacrimo¬

Expanded text:
sequium ipsa rerum natura praebere. sequium ipsa rerum natura praebere. Pelicanus avis Aegyptia habitans in solitudine Nili fluminis, unde et nomen sumpsit; nam Canopos est, eam occidere natos suos, eosque per triduum lugere, deinde seipsam vulnerare, et aspersione sui sanguinis vivificare filios. 27. Stymphalidae, aves a Stymphadibus insulis appellatae, ubi plurimum abundant, 93 adversus quas Hercules sagittis est usus; sunt enim pelagi volucres in insulis habitantes. 28. Diomedeas aves a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos, forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem liam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinde ita uocata: qͦd in excelsis nemoribꝰ
texit nidos ex fructicili cutami. Et
qm̃ non posfunt ibi homines conscende
ꝓpter ramoꝵ altitudinẽ & fragilitatem.
eosdem nidos plumbatis appetunt iacu¬
lis. ac sic cinnãma illa deponunt. & p̾ci¬
is ampliorib uendunt: eo qd hoc cua¬
mum magis qͣm alia mercatores ꝓbent.
sitacus. in incdiȩ litcoub gignit᷑ ÷ colore
uiridi. torque puniceo. grandi lingua.
& cȩteris atubtis latiorẽ. Unde & articu¬
lata uerba expͥmit: ita ut si eam ñ inde¬
ris. homineni loqͥ puces. Ex natura aut̃
salutat dicens. aue. uel kere. Cetera no¬
mina ex istitutione discit. Hinc est ilsd̃.
didici ꝑ me. dicere cȩsar aue. Altion pe¬
lagi auis: dicta. quasi alescianea. eo qđ
hyeme in stagnis occeani nidos facit. pul¬
losq educit. Qua excubante fertur ex¬
tento equoie pelagos silentibus uentis
continua septem dierũ tranquillitate
mitescere: & eius fetibus educandis ob¬

Expanded text:
proinde ita vocata quod in excelsis nemoribus proinde ita vocata quod in excelsis nemoribus texit nidos ex fruticibus cinnami: et quoniam non possunt ibi homines conscendere propter ramorum altitudinem et fragilitatem, eosdem nidos plumbatis appetunt iaculis, ac sic cinnama illa deponunt, et pretiis amplioribus vendunt; eo quod cinnamum magis quam alia mercatores probent. Psittacus Indiae litoribus gignitur, colore viridi, torque puniceo, grandi lingua et ceteris avibus latiore. Unde et articulata verba exprimit, ita ut si eam non videris, hominem loqui putes. Ex natura autem salutat dicens: 'have,' vel χαῖρε. Cetera nomina institutione discit. Hinc est illudMadidici per me dicere: 'Caesar have.' Alcyon pelagi volucris dicta, quasi ales oceanea, eo quod hieme in stagnis oceani nidos facit pullosque educit: qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et eius fetibus educandis ob
Abbreviated transcription (Latin):
re dicunt:. sicut emilius ait. signus in
auspiciis semꝑ letissimꝰ ales : hunc optats
nautȩ. quia se ñ mergit in undas. St̾ruc¬
tio greco nomine dicit᷑. Quod animal in
similitudinem auis penuas habere ui¬
detur ⁊ tamen de terra altiꝰ non eleuat᷑.
Qua sua fouere negligit: s ꝓiecta tantũ¬
mͦ fotu pulueris animantur. Arcdea uo¬
cata. quasi ardua: id est ꝓpter altos uola¬
tus. lucanus. Quoq cͣiusa uolare ardea.
F ormidat enim ĩmbres: & supra nubes ẽuo¬
lat. ut ꝓcellas nubiũ sentire non possit.
Cum autem altius uolauerit: significat
tempestatẽ. Hanc multi tantalum nomi
singłaris. & unica. Nam arabes singularẽ
fenicem uocant. Hec quingentis & ultra
annis uiuens. dum se uiderit senuisse.
collectis aromatũ uirgulis. rogum sibi
instruit. & conuersa ad radium solis ala¬
rum platisu uoluntariũ sibi incendium
nutrit: sicq iterum de cinerib suis re¬
surgit. sinomologus. & ipsa arabiȩ auis.

Expanded text:
re dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in re dicunt, sicut Aemilius ait 4: Cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; hunc optant nautae, quia se non mergit in undas. Struthio Graeco nomine dicitur, quod animal in similitudine avis pinnas habere videtur; tamen de terra altius non elevatur. Ova sua fovere neglegit; sed proiecta tantummodo fotu pulveris animantur. Ardea vocata quasi ardua, id est propter altos volatus. Lucanus5, 554: Quodque ausa volare Ardea. Formidat enim imbres, et supra nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit. Cum autem altius volaverit, significat tempestatem. Hanc multi Tantalum nominsingularis et unica. Nam Arabes singularem 'phoenicem' vocant. Haec quingentis ultra annis vivens, dum se viderit senuisse, collectis aromatum virgulis, rogum sibi instruit, et conversa ad radium solis alarum plausu voluntarium sibi incendium nutrit, sicque iterum de cineribus suis resurgit. Cinnamolgus et ipsa Arabiae avis,
Abbreviated transcription (Latin):
asiam ꝑgunt. Cornices duces eas precedus:
& ipse quasi crercitus ꝓsecunt᷑ Eximia
illis circa filios pietas. Nam adeo nidos
impensius fouent: ut assiduo incubitu
plumas exuant. Quantũ autẽ tempus
impenderint in fetib educandis: tantũ
& ipse inuiceni a pullis suis aluntur.
Olos auis est. quã greci cignũ appellanł
olos autẽ dictus. quod sit totus plumis
alb: nullus enim menunit cignũ nigrũ.
¶To enĩ grece totũ dicit᷑. Signus aut̃ ã canen¬
do est appellatus: eo quod carminis dul¬
cedinẽ modulatis uocibus fundit. Ideo
autẽ eum suauiter canere. qͣuia collum
longum & inflexũ habet: & necesse est
auctantem uocem ꝑ longũ & flexuosum
iter uarias reddere modulationes. Ferũt
in yꝑboreis partib precinentibꝰ cythare¬
dis olores plurimos aduolare: apteq ad¬
modum concinere. Olores autẽ latinum
uomen est: nam grece cĩgni dicuntur.
Nautȩ uero sibi hunc bonam ꝓgnosim face¬

Expanded text:
pergunt. Cornices duces eas praecedunt, pergunt. Cornices duces eas praecedunt, et ipsae quasi exercitus prosequuntur. Eximia illis circa filios pietas; nam adeo nidos inpensius fovent ut assiduo incubitu plumas exuant. Quantum autem tempus inpenderint in fetibus educandis, tantum et ipsae invicem a pullis suis aluntur. Olor avis est quem Graeci κύκνον appellant. Olor autem dictus quod sit totus plumis albus: nullus enim meminit cygnum nigrum; ὅλὸν enim Graece totum dicitur. Cycnus autem a canendo est appellatus, eo quod carminis dulcedinem modulatis vocibus fundit. Ideo autem suaviter eum canere, quia collum longum et inflexum habet, et necesse est eluctantem vocem per longum et flexuosum iter varias reddere modulationes. Ferunt in Hyperboreis partibus praecinentibus citharoedis olores plurimos advolare, apteque admodum concinere. Olores autem Latinum nomen est; nam Graece κύκνοι dicuntur. Nautae vero sibi hunc bonam prognosim face
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑ auis. apud nos tarda: eo qͦł graui
uolatu decenta. nequaqͣm ut cecerẽ uolu¬
cres atcollit᷑ uelocitate pennarũ. Grues
nomen de ꝓpria uoce sumpseruntꝰ. tali
enim sono susurrant. Hȩ autẽ dum ꝓꝑant:
unam sccunt᷑ orc̾ine litterato. De quibus
lucanus. Et turbata ꝑit disꝑsis littera
pennis. Excelsa aut̃ petunt: quo facilius
uideant quas petant terras. Castigat
aut̃ uoce quȩ cogit agmen: at ubiꝰ rau¬
cessit. succedit alia. Nocte autem excubias
diuidunt: & ordinem uigiliarũ ꝑuices fa¬
ciunt: tenentes lapillos suspensis digitis
quib sompnos arguant. Quod cauendum
erit: clamor indicat. Estatem illis in color ꝓ¬
dit ⁊ nã senectute nigrescunt. siconiȩ uo¬
catȩ. q̃ sono quo crepitant: quasi cacaniȩ.
Quem sonũ oris potiꝰ ẽẽ qͣm uocis: quia eñ
quatiente rostro faciunt. He ueris nun¬
ciȩ societatis comites. serpentiũ hostes.
maria transuolant: collecto agmine in¬

Expanded text:
vocatur avis apud nos tarda, eo quod gravi vocatur avis apud nos tarda, eo quod gravi volatu detenta nequaquam, ut ceterae volucres, adtollitur velocitate pinnarum. Grues nomen de propria voce sumpserunt; tali enim sono susurrant. Haec autem dum properant, unam sequuntur ordine litterato. De quibus Lucanus5, 716: Et turbata perit dispersis littera pinnis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. Castigat autem voce quae cogit agmen: at ubi raucescit, succedit alia: nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant: quod cavendum erit, clamor indicat. Aetatem in illis color prodit; nam senectute nigrescunt. Ciconiae vocatae a sono quo crepitant, quasi cicaniae: quem sonum oris potius esse quam vocis, quia eum quatiente rostro faciunt. Hae veris nuntiae, societatis comites, serpentium hostes, maria transvolant, in Asiam collecto agmine
Abbreviated transcription (Latin):
oculoꝵ nominata. Tanti enim contuitꝰ ẽẽ
dicitur: ut cum suꝑ maria inmobili pen¬
na feratur. nec humanis pateat obtutibus
de tanta sublimitate pisciculos natare uide¬
at. ac tormenti instar desceudens. raptam
predam pennis ad licus ꝑtrahat. Nam & ꝯtra
radios solis fert᷑ obtutum ñ flectere. Unde
& suos pullos ungue suspensos radiis solis
obicit. Et quos uiderit immobilem tenere
aciem: ut dignos genere conseruat. Si qͦs
uero inflectere obtutũ : quasi degeneres
abicit. Uultur ã uolatu tardo nominata pu¬
tatur. Magnitudine quippe corporis ppe¬
tes uolatus non habet. Harum qͥdam di¬
cunt concubitu ñ misceri: & sine copula
conciꝑe & generare. natosq earum pene usq
ad centum anuos ꝓcectere. Nultures autẽ
sicut & aquilȩ eciam ultra maria cactaue¬
ra sentiuiit. Altius quippe uolantes. mul¬
ta quȩ montiũ obscuritate celantur. ex al¬
to illȩ conspiciunt. Gradipes apud grecos

Expanded text:
oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse oculorum vocata. Tanti enim contuitus esse dicitur, ut cum super maria inmobili pinna feratur nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, ac tormenti instar descendens raptam praedam pinnis ad litus pertrahat. Nam et contra radium solis fertur obtutum non flectere; unde et pullos suos ungue suspensos radiis solis obicit, et quos viderit inmobilem tenere aciem, ut dignos genere conservat; si quos vero inflectere obtutum, quasi degeneres abicit. Vultur a volatu tardo nominata putatur: magnitudine quippe corporis praepetes volatus non habet. Harum quasdam dicunt concubitu non misceri, et sine copula concipere et generare; natosque earum paene usque ad centum annos procedere. Vultures autem, sicut et aquilae, etiam ultra maria cadavera sentiunt; altius quippe volantes multa, quae montium obscuritate celantur, ex alto illae conspiciunt. Gradipes apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
de uolare: inde & ambulare dicimꝰ. uo¬
ba enim dicit᷑ media pars pedis. siue
manꝰ. Et in aiuibus uola pars media ala¬
rum : quarũ motu pennȩ agrcant᷑. Inde
uolucres. Pulli dicunt᷑ omniũ auiũ nati.
Sed et animaliũ quadrupediũ nati: pulli
dicunt᷑. Et homo paruus. pullus. Recen¬
tes igitur nati pulli ÷ eo quod polluti sunt.
U nde & uestis nigra. pulla dicta est. Alȩ sunt.
in quibus penne ꝑ ordinem fixȩ uolandi
exhibent usum. uocate aut̃ alȩ: quod his
Penna ã pendendo. id est uolando dicta: urd̃
& pendere. Uolucres enim pennarũ auxilio
mouent᷑. qͣndo se aeri mandant. Rluma:
quasi piluma. Nam sicut pili in quadru¬
pectum corpore : tta pluma in auibus. Auiũ
nomina multa. a sono uocibꝰq constat esse
composita: ut grus. coruus. eignꝰ. pauo mil¬
uus. ulula. cuculus. graculus. & cȩterã Ua¬
rietas enim uocis eoꝵ: docuit homines.
qͦ modo nominarent᷑ Aquila : ab acumine

Expanded text:
de volare, inde et ambulare dicimus. Vode volare, inde et ambulare dicimus. Vola enim dicitur media pars pedis sive manus; et in avibus vola pars media alarum, quarum motu pinnae agitantur; inde volucres. Pulli dicuntur omnium avium nati; sed et animalium quadrupedum nati pulli dicuntur, et homo parvus pullus. Recentes igitur nati pulli, eo quod polluti sint. Unde et vestis nigra pulla dicta est. Alae sunt, in quibus pinnae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae quod his Pinna a pendendo, id est a volando, dicta; unde et pendere. Volucres enim pinnarum auxilio moventur, quando se aeri mandant. Pluma quasi piluma; nam sicut pili in quadrupedum corpore, ita pluma in avibus. Avium nomina multa a sono vocis constat esse conposita: ut grus, corvus, cygnus, pavo, milvus, ulula, cuculus, graculus et cetera. Varietas enim vocis eorum docuit homines quid nominarentur. Aquila ab acumine
Abbreviated transcription (Latin):
ut garamantes. Aliȩ hominũ conuersatio¬
ne delectant᷑. ut hyrundo : aliȩ in deser¬
tis secretam uitã diligunt ut turtur.
Aliȩ solo semine reꝑto pascunt᷑. ut anserz
cyconiȩ. & hyrundines: aliȩ congrege id
est gregatim uolantes. ut sturni. & cotur¬
nices. Aliȩ soliuage. id est solitariȩ ꝓpter
insidias depredandi. ut aquila. accipiter.
& quicumq ita sunt : aliȩ uocib strepunt.
ut hyrundo. Aliȩ cantus edunt dulcissi¬
mos. ut cignus & merula: alie uerba &
uoces hominũ inittant᷑ ut płytacus & pi¬
ca. Sed & alia sicut genere : ita & moubꝰ
innumerabilia. Nam uolucrũ qͦt genera
sint: inueniri quemqͣm ñ posse. Nleq enim
quis penctrare potuit ÷ qui earũ genus
uel differentias nosset. Aues dictȩ: eo qd̾
uias certas non habeant. s ꝑ auia queq
discurrant. Alites. quod alis alta inten¬
dant: & ad sublimia remigio alarum con¬
scendant. Uolucres. ã uolancdo. Nam un¬

Expanded text:
ut garamantes; aliae hominum conversatiout garamantes; aliae hominum conversatione delectantur, ut hirundo; aliae in desertis secretam vitam diligunt, ut turtur; aliae solo semine reperto pascuntur, ut anser; ciconiae, hirundines; aliae congregae, id est gregatim volantes, ut sturni et coturnices; aliae solivagae, id est solitariae propter insidias depraedandi, ut aquila, accipiter et quaecumque ita sunt; aliae vocibus strepunt, ut hirundo; aliae cantus edunt dulcissimos, ut cygnus et merula; aliae verba et voces hominum imitantur, ut psittacus et pica. Sed alia sicut genere, ita et moribus innumerabilia; nam volucrum quot genera sint invenire quemque non posse. Neque enim quis penetrare potuit, qui earum genus vel differentias nosset. Aves dictae, eo quod vias certas non habeant, sed per avia quaque discurrunt. Alites, quod alis alta intendant, et ad sublimia remigio alarum conscendant. Volucres a volando. Nam un
Abbreviated transcription (Latin):
Conce & conclee hac ex causa uocatȩ : qͥa
deficiente luna cauant᷑. id est euacuant᷑.
Omnium enĩ clausoꝵ maris animaliũ atq¬
concarũ: incremento lunȩ menbra tur¬
gescunt. defectu euacuant᷑ luna enim cũ
iii augmento fuerit. auget humorẽ: cum
uero in defectum uenerit. humores nunii¬
unt᷑. Hoc enim phisici dicunt. sonce au¬
tem pͥmȩ positionis nom̃: concleȩ uero
ꝑ diminutionem. quasi conculȩ. Concarũ
multa genera sunt : inter quas & marga¬
ritifereꝰ quȩ oeceloe dicunt᷑: quarũ in¬
carne preciosus calculus solidat᷑. De qui
bus tradunt hi qui de animantiũ scrip
sere naturis : quod nocꝰturno temporẽ
lictora appetant. & ex celesti rore marga
ta ab acumine & asꝑitate. Quȩ alio no¬
mine conciliũ nominatur ⁊ ꝓpcer qͦd
circumcisa ferro. lacrumas purpurei
coloꝵs enuttat. ex quib purpura ui¬
tinguit᷑. E inde ostrum appellatũ.
quod hȩc tinctura ex testȩ humore eli¬

Expanded text:
Conchae, et cochleae hac ex causa vocatae, quia Conchae, et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est, evacuantur. Omnium enim clausoconcharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem; cum vero in defectum venerit, humores minuuntur; hoc enim Physici dicunt. Conchae autem primae positionis nomen, cochleae vero per diminutionem, quasi conchleae. Concharum multa genera sunt; inter quas et margaritiferae, quae †oceloe† dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De qbus tradunt ii qui de animantium naturis scripserunt, quod nocturno tempore littora petant, et ex coelesti rore margarta ab acumine et asperitate, quae alio nomine conchylium nominatur, propterea quod circumcisa ferro, lacrymas purpurei coloris emittit, ex quibus purpura tingitur. Et inde ostrum appellatur, quod haec tinctura ex testae humore eli
Abbreviated transcription (Latin):
statim examinari. Congrus. polippꝰ. id est
multipes: plurimos enĩ uerus habet. Iste
ingeniosus hanium appetens. brachiis cõ¬
plectitur. ñ morsu: nec pͥus diitcit. qͣm
escam roserit. Torpedo uocata : eo qͦd cor¬
pus torpescere faciat. si eam qͥsq uiuentẽ
tangat. Narrat plinius scds ex indico
mari. torpedo etiã ꝓcul & ẽ longiiquo
uel si hasta uirgaq adcangat᷑: qͣmuis pr̃e¬
ualidos lacertos torpescere qͣmilibet ad cur¬
sum ueloces alligari pedes: Tanta enĩ uis
eius est : ut aura etiam corporis sui affici¬
at menbra. Sepia dicitur. qͥa sepib inter¬
clusa faciliꝰ capitur. in coeundo obscenũ¬
genus. Ore enim concipit: sicut & uiꝑa.
uiꝰ atramenti tanta uis est: ut lucerne ad¬
ditum echyopas uideri ablato pͥori lumi¬
ue qͥdam tradant. lulligo tradunt in oc¬
ceano mauritaniȩ ñ ꝓcul alixo flumine:
tantã multitudinẽ sulliginũ euocari ex
aqua: ut ętiã naues demergere possint.

Expanded text:
statim exanimari. Congrus . . . Polypus, id est statim exanimari. Congrus . . . Polypus, id est multipes; plurimos enim nexus habet. Iste ingeniosus hamum appetens brachiis conplectit, non morsu, nec prius dimittit quam escam circumroserit. Torpedo vocata, eo quod corpus torpescere faciat, si eam quisque viventem tangat. Narrat Plinius SecundusN. H. 32, 7: 'Ex Indico mare torpedo etiam procul et e longinquo, vel si hasta virgaque adtingatur, quamvis praevalidos lacertos torpescere, quamlibet ad cursum veloces alligare pedes.' Tanta enim vis eius est ut etiam aura corporis sui adficiat membra. Sepia dicitur, quia sepibus interclusa faciligenus, ore enim concipit, sicut vipera. Cujus atramenti tanta vis est, ut lucernae addito Aethiopes videri, ablato priori lumine, quidam tradant. 47. Lulligo, tradunt in Oceano Mauritaniae non procul a Lixo flumine tantam multitudinem lulliginum evolare ex aqua, ut etiam naves demergere possint. 48.
Abbreviated transcription (Latin):
dextra sinistraq lateribus uirgultis pu¬
niceis ꝑpetuis. aliĩs ꝙ discoloribꝰ cdesignat᷑.
Dictus hanuo: quia ñ capit᷑. nͥ hamo. Ethe¬
nais paruus ac semipedalis piscis : nom̃¬
sumpsit. qͦd naue adherendo recineat.
nauis tam̃ quasi radicata in mare stare
uidet᷑. nec moueri. ñ recinendo. s tantũ¬
mͦ adherendo. Hunc latini morã appella¬
uerunt ⁊ eo quod cogat stare naugia
Uranuscopꝰ uocatur ab oculo quẽ in ca¬
pite habet. ã quo semꝑ supra intendit. Mil
lago nominatus. quia ẽuolat suꝑ aqͣm. Quo¬
tiens autem cernitur extra u̾olitans ãqͦm:
tempestates mutari osteudit. Squatus dic¬
tus. quod sit squamis acutꝰ. Uncde & eius
cute lignum polit᷑. Quittas syriȩ quȩ nc̃
tirus dicitur. olim sarra uocabatur. ã pis¬
ce quodam qui illic habundat. quẽ lingua
sua sar appellant: ex quo diriuatũ est huiꝰ
similitudinis pisciculos sardas sarnasq uo¬

Expanded text:
dextra sinistraque lateribus virgis pudextra sinistraque lateribus virgis puniceis perpetuis aliisque discoloribus designatur; dictus hamio quia non capitur nisi hamo. Eche parvus et semipedalis pisciculus est; hic navem adhaerendo retinet. navis tamen quasi radicata in mari stare videtur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc latini moram appellaverunUranoscopus vocatur ab oculo quem in capite habet, a quo semper supra intendit. 36. Milvago nominatus, quia evolat super aquam; quoties autem cernitur extra aquam volitans, tempestates mutari designat. 37. Squatus dictus, quod sit squammis acutis; unde et ejus cute lignum politur. 38. Civitas Syriae, quae nunc. Tyrus dicitur, olim Sarra vocabatur a pisce quodam, qui illic abundat, quem lingua sua sar appellant; ex quo derivatum est hujus similitudinis pisciculos sardas sardinasque vo
Abbreviated transcription (Latin):
dum manu tollit᷑. Tradunt decem cancͥs
cũ orimi manipulo alligatis. omnes qui
ibi sunt scorpiones ad eum locũ conggiri.
Arenea genus piscis. dictus. qͦd aure fe¬
riat. habet enim stimulos ẽ quibus
ꝑcutit. Crocodillus a croceo
colore dictus. Gignit᷑ in nilo. ani .. mal
quadrupes in terra & in aquis ualens. lon¬
gitudine plerumq uiginti cubitoꝵ. den¬
tium & unguiũ inmanitate armatum:
tanteq cutis duricia. ut qͣmuis fortium
ictibus lapidum tergo reꝑcussus ñ senti
at. Nocte in aquis : die humo quiescit.
Oua in terram fouet. Masculus & femina
uices seruant. Hunc pisces qͥdam serratã
habentes cristam tenera uentͥum dissecan¬
tes interimunt. Solus ex animalibus su¬
ꝑiorem maxillam mouere dicit᷑. Ippopo¬
tamꝰ uocatus. quod sit equo similis. iuba.
dorso. & humitu. rostro resupinato. apri¬
nilus gignit. Pagrũ. quem greci fagrũ
ideo nuncupant. qđ duros dentes habe¬
at: ita. ut ostreis in mari alat᷑. Oentix ꝓ

Expanded text:
dum manu tollitur. Tradunt decem cancris cum ocimi manipulo alligatis omnes qui ibi sunt scorpiones ad eum locum congregari. Aranea genus piscis, dictus quod aure feriat; habet enim stimulos e quibus percutit. Crocodillus, a croceo colore dictus, gignitur in Nilo, animal quadrupes in terra, et in aquis valens, longitudine plerumque viginti cubitorum, dentium et unguium immanitate armatum, tantaque cutis duritia, ut quamvis fortium ictus lapidum tergo repercussus non sentiat. 20. Nocte in aquis, die humi quiescit; ova in terra ovet; masculus et femina vices servant. Hunc, pisces quidam serratam 79 habentes, cristam tenera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam movere dicitur. 21. Hippopotamus vocatus, quod sit equo similis dorso, juba et hinnitu, rostro resupinato, apriNilus gignit. Pagrum, quem Graeci φάγρον ideo nuncupant quod duros dentes habeat, ita ut ostreis in mari alatur. Dentix pro
Abbreviated transcription (Latin):
omuis cuiꝰq anguli symulachrũ ꝑ lon¬
gum aeris spaciũ euanescit. atq consumi¬
tur. & rotundum uidet᷑. ꝓpugnacula pin¬
ne muroꝵ sunt: dicta. quia ex his ꝓpug¬
nat᷑. ꝓmurale uero. eo quod sit ꝓ muni¬
tionẽ muri: est enim murꝰ ꝓximus ante
murum. Porta dicit᷑. qua potest uel impor¬
tari uel exportari aliqͥd ẜprie aut̃ por¬
ta aut urbis. aut castroꝵ uocat᷑ : sicut
suꝑius dictum ⁊. Uicus ut p̃dictum est
ipse habitationes urbis sunt : uude &
uicim dictiꝰ Uiȩ ipsa spacia angusta: gͦ
inter uicos sunt. Plateȩ ꝑpetuȩ ac lati¬
ores ciuitatũ uiȩ sunt: iuxta ꝓprietatem
lingue grece. ã latitudine nuncupatȩ.
Platos enim greci latũ dicunt. Quintanȩ
pars plateȩ ͦ qͥnta est: qua carpentũ ꝓgre¬
di potest. Noace dicte. quod his ꝑcolanit᷑
fecisse: ut quotiens pluuurũ inundatõ
existeret. ꝑ eas aquȩ extra ciuitatẽ enut¬

Expanded text:
omne cuiusque anguli simulacrum per lonomne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores clinguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum dicunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur fertur, ut quoties pluviarum innundatio existeret, per eas aque extra civitatem emit
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Nam liberales & famossimȩ: causȩ: & qͤ
ex pͥncipe ꝓficiscunt᷑. ibi ñ aguntur. Hȩc enĩ
ad dignitatem ciuitatũ ꝑtinent. Uici. & castel
la & pagi. hi sunt quȩ̃ nulla dignitate ciui¬
tatis honorantur. s uulgari hominũ ꝯuen¬
tu incolunt᷑: & ꝓpter paruitatem sui maio¬
ribus ciuitatib attribuunt᷑. Uicus autem
dictus. ab ipsis tantũ habitationibꝰ: uel qͦd
uias habeat tantũ sine muris. Est aut̃ sine
munitione mnuroꝵ: licet & uici dicant᷑ ipse
habitationes urbis. Dictus autem uicꝰ. eo qd̃
sit uice ciuitatis: uel quod uias habeat tan¬
tum sine muris. Castrum antiqͥ dicebant
oppidum loco altissimo situm : quasi casam
altam. Quius pluralis numerꝰ castra. duni¬
nutiuum castellum est: siue quod castraba¬
tur licentia inibi habitantiũ. ne passim ua¬
ga hosti patẽret. Pagi sunt apta edificiis
loca inter agros habitantibꝰ. Hec & concili¬

Expanded text:
dat. Nam liberales et famosissime cause et que dat. Nam liberales et famosissime cause et que ex principe proficiscuntur ibi non aguntur: hec enim ad dignitatem civitatis pertinent. Vella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et concili
Abbreviated transcription (Latin):
ab ħominib satis erant tuti. Tandem na¬
turali sollercia speluncis siluestribꝰq tegu¬
mentis tuguria sibi & easas uirgubtis harun¬
dinibusq contexerunt: quo esset uita tutior.
ue his qui nocere possent aditus ec̃t. Hec ẽ.
ongo oppicloꝵ: quȩ quod opem darent. ic¬
circo oppida uocata dixerunt. Oppiclũ autẽ
magnitudine : & menib discrepare: ã uico
& castello & pago. siuitates aut̃ aut coloniȩ.
aut municipia. aut uier. aut castella. aut
pagi appellantur. siuitas ꝓpriȩ dicit᷑. qͣm
non aduenȩ. s eodem natisolo condiderun᷑.
non colome nuncupant᷑: lolonia uero est:
quȩ defectu indigenarũ nouis cultoribus
adimplet᷑. Inde & colonia ã cultu agri est
dicta. Municipium est: quo ͦ manente sta
tu ius aliquod minoris aut maioris officii
ã principe impetrat. Dictum aut̃ munici¬
pium ã muniis. id est officiis: quod tantum
munia. id est tributa debita. uł munera red¬

Expanded text:
ab hominibus satis erant tuti. Tandem naab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico  aditus esset. Civitates autem, aut colonie, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advene, sed eodem nati in solo condiderunt. non colonie nuncupantur. Colonia vero est, que defectu indigenarum, novis cultoribus adimpletur; unde et colonia a cultu agri est dicta. Municicivitatis ius aliquod maioris vel minoris officii a principe impetrat; et dicitur municipium a muniis, idest officiis, quia tantum munia, idest tributa debita vel munera, red
Abbreviated transcription (Latin):
ommiune est insulis ut ꝓmineant. Inde
& loca earum ꝓmunctoria dicunt᷑. Sic sa¬
ellespontus latius dilatat᷑. Dictum aut̃ sige¬
um ꝓpter herculis taciturnitatẽ. quia ꝓhi¬
bitus hospicio a laomedonte. troianoꝵ rege
simulauit abscessum: & inde contͤ troiam
cum silentio uenit qͦd dicit᷑ sige Alaleum
ꝓmunctoriũ greciȩ quod intrat mare: & ꝑ
nilia qͥnquaginta ꝓtendit᷑ Ubi unda ita se¬
ua est: ut ꝑsequi nauigantes uideat᷑. Hoc
autem ꝓmunctoriũ ã maleo rege argiuoꝵ
tum a gubernatore hannuibalis illic sepul¬
to. Pachinũ ꝓmunctoriũ sicilie austrũ spec¬
tans. ab aeris crassitudinẽ dictũ. ilam tĩax¬
tl̃ic est pinguis & crassus: austro em̃ ꝑflat᷑.
Uilibeum ꝓmunctoriũ siciliȩ. solis occasum¬
occasum intendens: uocatũ ab eidem noĩs
ciuitate. quȩ ibi est sita. Borion ꝓmunctori¬
um numidie: uocatũ ita. qͦd aquilonem
intendat. Hoc yppone regium postea dic̃¬

Expanded text:
Commune est insulis ut promineant. Inde Commune est insulis ut promineant. Inde et loca earum promuntoria dicitur. Sic SalHellespontus apertius dilatatur. Dictum autem Sigeum propter Herculis taciturnitatem, quia prohibitus hospitio a Laumedonte Troianorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Troiam cum silentio venit, quod dicitur σιγή. Maleum promuntorium Graeciae, quod intrat mare, et per milia quinquaginta protenditur; ubi unda ita saeva est ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promuntorium a Maleo rege Argivorum tum a gubernatore Hannibalis illic sepulto. Pachynum promuntorium Siciliae Austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum, nam παχὺς est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum promuntorium Siciliae, solis occasum intendens, vocatum ab eiusdem nominis civitate, quae ibi est sita. Borion promuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dic
Abbreviated transcription (Latin):
le fertilitatẽ cognoscentes ligures ratib
ibi ꝓfecti sunt. eamq noĩe inulieris auc¬
toris & ducis appellauerunt. Hec aut̃ insu¬
la grece ꝙyrne dicit᷑. ã cirno herculis. filio
fugiant examina taxos. Diuidit᷑ autẽ ã
sardinia uiginti miliũ frȩco. cincta ligusti¬
ci equoris sinu. ad ꝓspectum ytalie Est au¬
tem multis ꝓmunctoriis angulosa. gigneis
lecissima pabula:. & lapidem quẽ catociten
greci uocant. Ebosus insula hyspaniȩ dic¬
ta quod azonio ñ ꝓcul sit. quasi eborus.
Nam septuagnita stadiis ab ea distat. suius
terrã serpentes fugiunt. Nuic contraria
est colubraria: qͥ frequentata est anguibꝰ.
Daleares insilȩ hyspamȩ duȩ suntt: afrosi¬
ades & gimnasidẽ. maior & minor Uncde &
eas uulgus maioricam & minoricã nuncupant.
In his p̾mum insulis inuenta est funda quib
lapides emittint᷑: unde & baleares dictȩ. Bã¬
lĩ enim grece mittere dicit᷑. Unde & balista. qͦ¬

Expanded text:
lae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus lae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Κύρνη dicitur, a Cyrno Herculis filio Cyrnea taxos. Dividitur autem a Sardinia viginti milium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promuntoriis angulosa, gignens laetissima pabula et lapidem quem catochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae dicta quod a Zanio non procul sit, quasi abozus; nam septuaginta stadiis ab ea distat. Cuius terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnaside, maior et minor; unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda qua lapides emittuntur, unde et Baleares dictae; βάλλειν enim Graece mittere dicitur; unde et ballista, qu