comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquibus mediis. eadem hñt omnis
a principiis usq infinẽ: Quȩeũq i
in hoc psalmo centesimo septimo aliq¬
tulum aliter posita sunt. quã in ilis
duobus ex quoꝵ partibus constat. in
habent intellectũ difficilem. sicut in
qͥnquagesimo sexto dicitur. cantabo
et psallam exuRge gła mea: in isto
autem cantabo et psallam in gła mo
Adhoc enĩ dictũ est. et illic exurgt i
in illa cantaretur. et psalleretur: In
ibi. qm̃ magnificata est usq ad cela
miscłia tuaᷤ. uel sicut alii interp̃tat
sunt eleuata est: hic autẽ qm magni
est suꝑ cȩlos miscłia tua Ileo enim
magnificata est usq ad cęlos: ut map¬
na sit in cęlis Hoc enĩ uoluit dium
super cȩlos Item inquinquagesimo
nono. Letabor et diuidam sicimam
hic uero exaltabor et diuidam sicr¬
mam Ubi ostenditur quod diuide¬
da sicima significatum est. post dñ

Expanded text:
aliquibus mediis, eadem habent omnia aliquibus mediis, eadem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum partibus constat, non habent intellectum difficilem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi, «Quoniam magnificata est usque ad coelos misericordia tua;» vel, sicut alii interpretati sunt, «elevata est:» hic autem, «Quoniam magna est super coelos misericordia tua.» Ideo enim «magnificata est usque ad coelos,» ut magna sit in coelis; hoc enim voluit dicere, «super coelos.» Item in quinquagesimo nono, «Laetabor, et dividam Sichimam:» hic autem, «Exaltabor», «et dividam Sichimam.» Ubi ostenditur quod de dividenda Sichima significatum est, post Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ut intus manens multiplicaretur. nõ
ut foras exiens minueretur hoc ui¬
dent recti: et iocundantur Omĩs er¬
go iniquitas oppilabit os suũ: et sapi
ens qͥ est custodit hȩc Unde custodiet:
ꝑ humilitatem. intelligendo miseratio¬
nes dñi : qͥa ubiq dictum est Confite.¬
antur domino miserationes euis. et
mirabilia eius filiis hominũ Expla.
Salmũ centesimũ septimũ
exponendum non putaui:
qͥa iam exposui eũ in
psalmo quinqͥ gesimo sexto. et inpsa¬
mo qͥnquagesimo nono.: ex quoꝵ po¬
stremis par tibus iste constat Namu
strema pars qͥnqͣ gesimi sexti. pͥma
huius: usq ad eum uersum ubi des
et super omnem terram gła tua: h
enĩ usque ad finem. postrema parsi
qͥnquagesimi noni: sicut postrema
centesimi tricesimi quarti. eademe
qualis centesimi tercii decimi: abi
uersu ubi dicitur. simulaera genti
argentũ et aurum: sicut tercuis &¬
cimus et qͥnquagesimus scłs. mutes

Expanded text:
ut intus manens multiplicaretur, non ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundantur. «Omnis» ergo «iniquitas oppilabit os suum,» et qui est «sapiens, custodiet haec.» Unde custodiet? Per humilitatem, intelligendo miserationes Domini; quia ubique dictum est, «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus fiPsalmum centesimum septimum exponendum non putavi; quoniam jam exposui eum in psalmo quinquagesimo sexto, et in psalmo quinquagesimo nono, ex quorum postremis partibus iste constat. Nam postrema pars quinquagesimi sexti, prima est hujus, usque ad eum versum ubi dicitur, «Et super omnem terram gloria tua.» Hem usque in finem, postrema pars est quinquagesimi noni: sicut postrema pars centesimi tricesimi quarti, eadem est quae centesimi tertii decimi, ab eo versu ubi dicitur, «Simulacra Gentium argentum et aurum:» sicut tertius decimus et quinquagesimus secundus, mutatis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis sapiens et custodiet hec : et intel¬
ugent misericordias domini Uide¬
te quo fine clausit: qͥs sapiens et cu-¬
stodiet hȩc  Et quid custoditurus est
sapiens: id est si pauꝑ sit. custodit: si nõ
sit diues. id est non sit superbus: non sit
inflatus: custodit hec: quare enĩ custo¬
dit hȩc : quia intelliget miserationes
dñi Non merita sua : non uires suas:
non potentiam suam : sed miserationes
dñi Quierrantem et egentem in uiam
deduxit et pauit : qui pugnantem ad-¬
uersus difficultatem peccatoꝵ. et colli¬
gatum uinculis consuetudinis soluit. et
uberauit: qui fastidientem uerbum dei.
et tedio qͦdam pene morientem. missa
medicina uerbi sui recreauit: qui pe¬
riclitantem inter naufraga et procel¬
losa maris huus discrimina. mari
placato ad portum perduxit: qui e¬
undemq constituit in eo popło ubi
humilibus dat gr̃am. non in illo ubi
superbis resistit. et fecit eum suum.

Expanded text:
Quis sapiens? et custodiet haec, et intelQuis sapiens? et custodiet haec, et intelliget miserationes Domini.» Videte quo fine clausit: «Quis sapiens? et custodiet haec.» Et quid custoditurus est sapiens? Id est, si pauper sit, custodit; si non sit dives, id est, non sit superbus, non sit inflatus, custodit haec. Quare enim custodit haec, Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sibi tribuens: totũ de misericordia
dei eacpectans: ante ianuam dominicam
cotidie clamat: pulsans ut aperiatur ei:
nudus et tremens ut uestiatur: oculos
in terram de iciens: et pectus tundens Istũ
mendicũ: hunc pauꝑem. hunc humilem:
audi uit deus Plurimũ etiã de ipsa sepa¬
ratione hereticoꝵ: qͥa pauci facti sunt. et
uexati sunt: et seducti sunt in inuio et nõ
in uia Deniq qͥd postea ex illis: diminu¬
ti sunt. seducti. pauci facti sunt: uexati¬
sunt: In acliuitorio pauꝑi qͥd fit: Et po¬
suit sicut oues familias: Quasi unum
pauꝑem et unum mendicũ intelligebas:
sicut oues familias: Magna misteria ista.
magna sacramenta. quam profunda. ple:¬
na misterioꝵ : quam dulciter inuenta.
qͥa diu latentia F rgo uidebunt recti
et iocundabuntur.: et omnis iniqͥtas op¬
pilabit os suum Iniqͥtas illa garriens
contra unitatem: et cogens manifesta.¬
ri ueritatem: uicta oppilabit os suũ:¬

Expanded text:
nihil sibi tribuens, totum de misericordia nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. Ergo, «Videbunt recti, et jucundabuntur; et omnis iniquitas oppilabit os suum.» Iniquitas illa garriens contra unitatem, et cogens manifestari veritatem, convicta «oppitabit os suu
Abbreviated transcription (Latin):
hereticorũ Et hic adtendite : quia non p̃ter¬
missum est Ecce effusus est contemptus su¬
ꝑ pͥncipes: super illos tauros: quare contẽ¬
pti sunt . Aliud annunciantes Quid sũt
comtempti. Anathematizati quisqͥs enĩ
uobis euangelirauerit preter quã quod
accepistis: anathema sit Quid tã conte¬
tum. quã sal infatuatum: quod foras pro¬
iectũ concultatur: Et uidete si non pͥnci¬
pes sunt: Ipsũ paulum audite Licet si no̾.
aut angelus de cęlo euangelizauerit uobis
preter quam quod accepistis: anathema sit:
Principes sunt: docti sunt: magni sunt. la¬
pieas preciosi sunt Quid adhuc dicturus
est: numquid angeli sunt : Et tamen si
angelus de cęlo uobis annumciauerit. p̃t̃¬
quam quod accepistis. anathema sit: quia
est ergo comtemptus super pͥncipes Pͥt
humiles hoc fecit: et hoc faciendo ad uiuit
pauꝑem amendicitate Mendicus ille est.

Expanded text:
haereticorum. Et hic attendite quia non praeterhaereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt? Et tamen, «etsi angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit:» quiaest» ergo «contemptus super principes. Et humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille,
Abbreviated transcription (Latin):
es in quodam psalmo: Congregatio tauroꝵ.
idest ceruicatorũ et superborum: congrega¬
tio cauroꝵ. inter uaccas popłoꝵ: Caccas di¬
et seductiles animas: quȩ facile consenciũt
scductoribis tauris Setl quare hoc: Ut
erduclantur hi. qͥ ꝓbati sunt argento qͥd
est ut excludantur: ut appareant: ut emi¬
neant illi: qui sunt probati in eloqͥo dei
Cum enim respondeatur hereticis tamqͣm¬
ex necessitate : eclificantur catholici ex u¬
tilitate: Hanc plane sentenciã paulus ex¬
pressit Oportet enim inquit hereses eẽ.
ut ꝓbati manifesti fiant in uobis Oportet
et tauros seclucentes eẽ: ut qui probati sunt
argento manifesti fiant: id est eacludan¬
tir: quid est argento probati: c̃loqͥa do¬
nini eloqͥa casta: argentũ igne exami¬
nutum terrȩ: purgatum septuplum:
Iuicũq sunt probati in hoc argento. id est
in eloquio dñi: non posunt plene exercere
hoc argentum: nsi questionibus inqͥetati

Expanded text:
est in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» est in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» id est cervicatorum et superborum; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati
Abbreviated transcription (Latin):
mqͥ nobiscum: Sed si forte nr̃i sunt in
&usta prescientia dei: necẽẽ est ut redeãt
quãmulti non nr̃i. adhuc quasi intus: et
qiã multi nr̃i. adhuc quasi foris Nouit
dns qͥ sunt eius Et illi non nr̃i qͥ intus sũt.
qundo occasiones inuenerint. exeunt: et
si nr̃i qͥ foris sunt. quando occasiones in¬
uentrint. redeunt: Illud ergo accipite qđ
nout deus: scłm hoc. seduxit eos in inuio
et non in uia Et qͥd de illis fecit: quod di¬
cire ceperam: quod acltente audiatis: Potu¬
it ilos pati intus semper : sed nos de illis non
proficeremus Cũ autem separati sunt. et
perquestiones malignas inquietant nos: ꝓ¬
postum est nobis ex illis et inqͥsitionis stu¬
dum: et timoris exemplum: Vnus qͥsq
trenit cum alterum uidet exisse : tamquã
stare: uideat ne cadat: Prosunt ergo: qͥa
excunt: Nam si intus ẽẽnt. et tam mali ẽẽnt.
mchnl de illis prodẽet quid de illis dictum

Expanded text:
utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi foris? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et illi non nostri qui intus sunt, quando occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam estare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
in iniuo et non in uia: Illi superius it
illi ad ciuitatem directi Neniq illidia¬
ti: non seducti: isti autem in inuio st¬
ti Quid est seduxit eos : Tradidit l
deus in concupiscentias cordis eoꝵ h
est enim seduxit: donauit illos sibi li
si ꝓpͥe queras: ipsi  sediicunt qui en
sediicit: Quid est ergo seduxit eos.
misit eos in inuio et nõ in uia Qu¬
mͦ enĩ in uia homines. qͥ partem tinq
et totum relinquunt : quomͦ in uix
que est enim uia : Aut ubi agnoscitus
uia : Deus inquit misereatur nr̃i. ei
bene dicat nos: illuminet uultũ siuuis
super nos Ut cognoscamus in terra
am tuam: Inqua terra : In omnidusg¬
tibus salutare tuũ U̾tiq tales ite
nantur. ut pauci fiant: hinc exeunt: a
nultitudine unitatis omnes exierunt.
ut paulo ante cõmemoraui dictũ de illis.
nobis exierunt: sed non fuerunt exno¬
 Sienim ex nobis fuissent: perman sissẽt

Expanded text:
in invio, et non in via.» Illi superius in via, in invio, et non in via.» Illi superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim seducit» . Quid est ergo, «seduxit eos?» Dimisit eos. «In invio, et non in via:» quomodo enim in via homines qui partem tenent, et totum relinquunt? quomodo in via? Quae est ergo via, aut ubi agnoscitur via? «Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut antur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent
Abbreviated transcription (Latin):
quam dehis dixͦit. de quibus antea uox¬
batur: ut cum intellectu discer nantir
quia tamquam de hisdem ioqͥtur pi
communia sacramenta Ad poꝑten eo
dei ꝑtinent. et si non per uirtutẽ: art
speciẽ pietatis De illis enĩ auduumis
utiq sibi placentes Ctinam sibi disp¬
rent. et deo placerent: utinam in a¬
cultatibus clamarent: et a necessitatiu
uberarentur: Sed multũ de se p̃sumae
Multi enim sunt: sed in unitate duns
sunt. separantur ab unitate: Cum enus
ndn ceperit ad eos pertinere multis
unidatis: in heresỹ et inscis mate paus
fuint: Et pauci facti sunt: et uexati se
Atribulatione malorũ et edolore us¬
sa est contemptio super pͥncipes: Nan¬
bati enim sunt ab ȩccła dei Et magi
pͥncipes eẽ uoluerunt: ideo comtẽpise
et facti sunt sal infatuatũ ꝓiectũ foras
ideo concultatur ab hominibus ꝥ fe
est contemptus suꝑ pͥncipes: et edurit is

Expanded text:
quam de his dicit, de quibus antea loqquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim audivimusutique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super principes.» Reprobati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «Effusus est contemptus super principes. Et seduxit eos
Abbreviated transcription (Latin):
excitus aquarum: Ergo superbis resistit.
humilibus autem gr̃am dedit: et habita¬
re fecit illic esurientes: qͥa edent pauꝑes
et saturabuntur Et constituerunt cuui¬
tatem habitationis interim habitatio¬
nis inspe: qm̃ qͥ me audit inqͥt. habita¬
bit inspe: Et constituerunt ciuitatem
habitationis Et seminauerunt agros.
et plantauerunt uineas: et fecerunt fruc¬
tum natiuitatis: Ad quem gaudet opera
rius ille qui dicit. non qͥa quero datum.
sed reqͥro fructum Et benedixit eis
et multiplicati sunt nĩmis : et iumerita
eorum non sunt diminuta Hoc stat.
firmum enim fundamentum dei stat:
quia nouit dñs qͥ sunt eius Iumenta
et peccora dicuntur in ȩccła. simpliciter
ambulantia: sed utilia: non muitum
docta. sed fide plena. Ergo et spiritales
et carnales. benedixit eos: et multi
trans uerso immo de interno. Ut
enĩ pauci fierent. ex nobis exierunt:
sed non erant ex nobis. Ideo autem tã¬

Expanded text:
exitus aquarum. Ergo superbis restitit, exitus aquarum. Ergo superbis restitit, humilibus autem dedit gratiam. «Et habitare fecit illic esurientes:» quia, «Edent pauperes, et saturabuntur» . «Et constituerunt civitatem habitationis:» interim habitationis in spe; quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit in spe» . «Et constituerunt civitatem habitationis. Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructrius, qui dicit, Non quia quaero datum, sed requiro fructum . Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis: et jumenta eorum non sunt di«Firmum» enim «fundamentum Dei stat, quia novit Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo et spirituales et carnales «benedixit eos, et multiptransverso? Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tan
Abbreviated transcription (Latin):
Eece quomodo superbis resistit: audi
quomodo humilibus dat gr̃am P osir¬
it desertum in stagna aquarum: et
terram sine aqua in eocitus aquarũ.
Et habitare fecit illic esurientes: Quomodo
illi dictũ est tues sacerdos in ȩternũ. sccłm
ordinem melchi sedech: queris enim sacer¬
dotem aput uideos: non habes scđm or¬
dinem aaron: quia posuit flumina in de¬
sertũ: Queris scđm ordinem meł chisedech.
aput illos non inuenis. sed per totum or¬
bem celebratur in eccła A solis ortu usq
ad occasum: laudatur nomen dñi Et
clicit deus illis. quoꝵ posuit flumina in
desertũ Non est michi uoluntas inuobis
dicit dñs: nec accipiam sacrificium de ma¬
nibus uestris: qm ab ortu solis usq ad
occasum. sacrificiũ mundam offer¬
tur nomini meo. Obi erant omnia
in munda sacrificia. quando desertũ erãt.
quando squa lebant: quando salinȩ erant
omnes gentes: ibi nunc fontes: ibi nunc
flumina: ibi nunc stagna aquarum: et

Expanded text:
Ecce quomodo superbis resistit: audi Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus det gratiam. «Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et habitilli dictum est: «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec» . Quaeris enim sacrificium apud Judaeos; non habes secundum ordinem Aaron, quia posuit flumina in desertum: quaeris secundum ordinem Melchisedec; apud illos non invenis, sed per totum orbem celebratur in Ecclesia. «A solis ortu usque ad occasum laudatur nomen Domini» . Et dicit Deus illis quorum flumina posuit in desertum: «Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus, nec accipiam sacrificium de manibus vestris, quoniam ab ortu solis usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi nunc stagna aquarum, et
Abbreviated transcription (Latin):
bus dans grãm: ramos naturales ꝓpt̃
superbiamꝰ amputans: oleastrũ ꝓpter
humilitatem inserens quid fe̾cit deus:
audite hȩc duo: deus primo quemad¬
modum superbis resistat: deinde quẽ¬
ad modum humilibus det gr̃am Po¬
suit flumina in desertũ currebant
ibi aquȩ : currebant prophetiȩ: Que¬
re modo apud uideos ꝓpħam: non
inuenis Posuit enĩ flu̾mina in desertũ.
Et excitus aquarum insitim Posuit
flumina in desertũ dicant. iam non
est ꝓpħa: et nos non cognoscet ampliꝰ.¬
Adhuc posuit flumina in desertum:
et exitus aquarũ in sitim Terrã
fructiferam in salinas queris ibi fi¬
dem xp̃i. non inuenis. queris ꝓphetiã.
non inuenis. queris sacerdotem. non
inuenis: queris sacrificium. non inue¬
nis: queris tẽplũ. non inuenis. quare
hoc : quia posuit flumina in desertũ:
et exitus aquarum in sitim: terram
fructiferam in salinas. Unde : quo me¬
rito: N malicia in habitantium in ea

Expanded text:
bus dans gratiam; ramos naturales propter bus dans gratiam; ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant prophetiae: quaere modo apud Judaeos prophetam, non invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam non est propheta, et nos non cognoscet adhuc» . «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam in sanitas.» Quaeris ibi fidem Christi, non invenis; quaeris prophetam, non invenis; quaeris sacerdotem, non invenis, quaeris sacrificium, non invenis; quaeris templum, non invenis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito? «A malitia inhabitantium in ea.»
Abbreviated transcription (Latin):
nes eus Ille ametur in omĩ nr̃a libera¬
tione. qui est inuocatus in omni nr̃a
tribulatione Ponfite̾antur dño mi¬
erationes eius. et mirabilia eius filiis
oninia ista prelocutus sit: unde hȩc
omnia enumerauerit. ubi agantur hȩc:
F acaltent eum in ȩccła popłi: et incathe¬
dra seniorum laudent eum Et exaltent
eũ hoc est laudent eum: et saudent eum
hoc est exaltent eum Eocaltent: lau¬
dent popłi et seniores: negociatores.
et gubernatores Quid enim fecit in hac
ȩccła : quid constituit. Unde illa meru¬
it : quid ei prestitit : quem ad modum
superbis resistit. humilibus gr̃am dedit:
Superbis scł primo popło uideorũ. arro¬
ganti et eactollenti se de genere habrahȩ.
et quod illi genti sint credita eloqͥa dei:
Non enĩ hȩc ualebant ad sanitatem: sed
ad exaltationẽ cordis: ad tumorem
potius quã ad magnitudinẽ quid ergo
fecit deus superbis resistens: humili¬

Expanded text:
ones ejus.» Ille ametur in omni nostra liberaones ejus.» Ille ametur in omni nostra liberatione, qui est invocatus in omni nostra tribulatione. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus gratiam dedit : superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humili
Abbreviated transcription (Latin):
tt in auram: Non in tempestatem.
sed in auram Et siluerunt fluctus
cuis dudite de hac re uocem cuusdã
qibernatoris. periclitati: humiliati:
ierati. Nolo inqͥt uos ignorare frẽs.
a sumus U ideo omnem sapientiam eius
absortam: ita ut tederet nos inquit etiã
uiuere E.t quid ille: ita deficientes de-¬
sereret: Aut non ꝓpterea illi defecerũt.
ut ille aput eos głam reperiret: deni¬
que quid seqͥtur. : Sed ipsi innobis me¬
tipsis responsũ mortis habuimus: ut
nonfidentes in nobis simus: sed in deo.
qͥ suscitat mortuos Et imperauit ꝓ.¬
cellȩ. et stetit in auram: lam illi de se.
aput se. responsũ mortis habuerunt. qͦꝵ
omis sapientia absorta est: et siluerunt
luctus euus Et iocundati sunt qͦniã¬
slierunt. et ceduxit eos inportũ uo-¬
luntatis eoꝵ: Confiteantur dño misera¬
nones euis. Ubiq omino. ubiq confi¬
tantur dño. non merita nr̃a: non ui¬
ris nr̃ȩ: non sapientia nr̃a: sed miserati¬

Expanded text:
tit in auram.» Non stetit in tempestatem, tit in auram.» Non stetit in tempestatem, sed «in auram. Et siluerunt fluctus ejus.» Audite de hac re vocem cujusdam gubernatoris periclitati, humiliati, liberati: «Nolo», inquit, «vos ignorare, fratres, » video omnem sapientiam ejus absorptam «ita ut taederet nos,» inquit, «etiam vivere.» Et quid? ille ita deficientes desereret? aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperiret? Denique quid sequitur? «Sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo qui suscitat mortuos» . «Et imperavit procellae, et stetit in auram.» Jam illi de se apud se responsum mortis habuerant, quorum omnis sapientia absorpta erat. «Et siluerunt fluctus ejus. Et os in portum voluntatis eorum. Confiteantur Domino miserationes ejus.» Ubique omnino, ubique «confiteantur Domino,» non merita nostra, non vires nostrae, non sapientia nostra, sed «miserati
Abbreviated transcription (Latin):
cellȩ egit : Et exaltati sunt fluen
euis Ascendunt usque ad cȩlos Au¬
endo ergo descendunt usq ad abissos
tumendo ascendunt usq in cȩlos de¬
scendunt usq ad abyssos: foris pugi
intus timores Enima eoꝵ in mas
tabescebat: turbati sunt et moti sun
sicut ebruis Qi sedent ad gubernas¬
la. et qͥ fideliter nauem amant: se¬
tiunt quod dico : turbati sunt. et i¬
ti sunt sicut ebruis Certe
quando loquuntur: quando
uando tractant: sapientes apparent:
updolor: A tempestate. Et omnis
deficiunt omnia humana conscilia.
unq se qͥsq conuerterit fluctus fre
sempestas seuit: prachia defici¬
n quo prora inpingatur. cui fluc¬
ni utiis nudetur: quo naus impulsa
onitatur: aquibus saxis ne pereat re¬
imnetur: omnino a rectoribus non
uaetur Et qͥd restat. nisi quod seqͥt᷑.
ꝑt clamauerunt ad dñm cum tri¬
huarentur: et de necessitatibus eorũ
edunit eos Et imperauit ꝓcellȩ. et ste¬

Expanded text:
procellae? «Et exaltati sunt fluctus procellae? «Et exaltati sunt fluctus ejus. Ascendunt usque ad coelos,» audiendo: «descendunt usque in abyssos,» timendo. «Ascendunt usque in coelos, descendunt usque in abyssos:» foris pugnae, intus timores. «Anima eorum in malis tabescebat. Turbati sunt, et moti sunt, sicut ebrius.» Qui sedent ad gubernacula, et qui fideliter navem amant, sentiunt quod dico: «Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius.» Certe quando loquuntur, quando legunt, quando tractant, sapientes apparent: vae a tempestate! «Et omnis,» deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne pereat refrenetur, omnino a rectoribus non videtur. Et quid restat, nisi quod sequitur? «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum eduxit eos. Et imperavit procellae, et ste
Abbreviated transcription (Latin):
operantur: alii portantur: simul
men om̃s et in tempestate periclitan
et in portu saluantur Post hec enim
omnia seqͥtur Qui descendunt n¬
re in nauibus. facientes operationen
in aqͥs multis: idest in popłis multo
Aquas enim sepe pro popłis poni ten
est aposalipsis ioħis: ubi interrogan
ioħs quid illȩ aquȩ eẽnt: responsu
est ei. popłi sunt: Qui ergo facunt
perationem in aquis muitis:I ps
uiderunt opera dñi: et mirabilia cis
in profundo Quid enim pro fundus
cordibus humanis: Inle plerumqu
uenti erunpunt.: tempestates sedicion
et dissensionum nauem per turbant
qͥd agitur in his : Uolens deus ut adi
um clamarent. et hi qͥ gubernant. et
qui portantur. Sixit et stetit spĩs
cellȩ quid est stetit : per mansit. pori¬
rauit. Adhuc turbat : dui iactat: seu
et non transit: Dixit enim: et stent
spiritus procellȩ Et qͥd iste spiritus

Expanded text:
alii operantur, alii portantur; simul alii operantur, alii portantur; simul tamen omnes et in tempestate periclitantur, et in portu salvantur. Post haec enim omnia sequitur, «Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis multis:» id est, in populis multis. Aquas enim saepe pro populis poni, testis est Apocalypsis Joannis, ubi interrogans Joannes quid illae aquae essent, responsum est ei, «Populi sunt» . Qui ergo faciunt operationem in aquis multis, «ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo.» Quid enim profundius cordibus humanis? Inde plerumque venti erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui portantur, «Dixit, et stetit spiritus procellae.» Quid est, «stetit?» Permansit, perduravit: adhuc turbat, diu jactat, saevit, et non transit. «Dixit» enim, «et stetit spiritus procellae.» Et quid egit iste spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habes quod non accepisti: hoc ergo
intelligens. et hoc uicio atq langore peri¬
cdlitans. fac quod seqͥtur F t exclama¬
uerunt ad dñmꝰ cũ tribularentur: et
de necessitatibus eorum liberauit cos
Et qͥa langor erat non delectari. Oisit
uerbum suum et sanauit eos Cide ꝗd
mali habeat fastidium : uide unde u¬
berat ile ad quẽ clamat fastidiens:
Misit uerbum suum et sanauit eos.
Fit eripuit eos Unde: non de er¬
rore non de fame non difficultate
uincendi peccata: sed de corrupttlas
eoꝵ Quedam corruptela mentis est.
fastidire quod dulce est Ergo et de hoc
beneficio. sicut de ceteris superioribus
Tonfiteantur dño miserationes eus
et mirabuia eius filiis hominum Et
crificent sacrificium laudis Iam eñ i
iaudetur suauis est dñs Fit ad mino
opera eius in exultatione: Non cum te
non cum merore: non cum anxietas
tamur: Omnes enĩ in naui sumus.

Expanded text:
enim habes quod non accepisti ? Hoc ergo enim habes quod non accepisti ? Hoc ergo intelligens, et hoc vitio atque languore periclitans, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide unde liberat ille, ad quem clamat fastidiens. «Misit verbum suum, et sanavit eos: et eripuit eos.» Unde? Non de errore, non de fame, non de difficultate vincendi peccata, sed «de corruptela eorum.» Quaedam corruptela mentis est, fastidire quod dulce est. Ergo et de hoc beneficio, sicut de caeteris superioribus, «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum. Et sacrificent sacrificium laudis.» Jam enim ut laudetur, suavis est Dominus. «Et enuntient opera ejus in exsultatione:» non cum taedio, non cum moerore, non cum anxietate, tamur. Omnes enim in navi sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
portas ereas: et uectes ferreos cõfregit:
Suscepit eos de uia iniquitatis eorũ: ꝓy¬
ter in iusticias enim suas humiliati sũt:
Quia sibi tribuebant non deo: quia suã
iusticiam constituebant ignorantes dei iu¬
sticiam. humiliati sunt: inuenerunt se non
posse sine eius ad uitorio. qui de suis soliꝰ
nus restat: Ominem escam abomina¬
ta est anima eorum: Iam fastidium pa-¬
ciuntur. fastidio languent: fastidio pe¬¬
riclitantur : nisi forte putas occidi eos
fame potuisse. et non posse fastidio uide
quid sequitur Cum dixisset omnẽ escã
abominata est anima eorum: ne quasi
eos putares de sacietate securos nõma¬
gis uideres de fastidio morituros. P t
appropinquauerunt usque ad portas
mortis Quid ergo restat. ut et quod te
delectat uerbum dei tibi non tribuas.
neque hinc aliqua infleris arrogantia:
et aiudus cibi. in eos qui fasticdio pericli¬
tantur suꝑbȩ insilias: intellige eciam p̃.
stitũ tibi eẽ: hoc non ate tibi eẽ quid

Expanded text:
erreos confregit. Suscepit eos de via iniquitatis eorum: propter injustitias enim suas humiliati sunt.» Quia sibi tribuebant, non Deo: quia suam justitiam constituebant, ignorantes Dei justitiam, humiliati sunt. Invenerunt se non posse sine ejus adjutorio, qui de suis solis nus restat? «Omnem escam abominata est anima eorum.» Jam fastidium patiuntur, fastidio languent, fastidio periclitantur: nisi forte putas occidi eos fame potuisse, et non posse fastidio. Vide quid sequatur, cum dixisset, «Omnem escam abominata est anima eorum;» ne quasi eos putares de satietate securos, non magis videres de fastidio morituros: «Et appropinquaverunt,» inquit, «usque ad portas mortis.» Quid ergo restat? Ut quod te delectat verbum Dei, non tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi, in eos qui fastidio periclitantur superbe insilias. Intellige etiam tibi praestitum esse hoc, non a te tibi esse. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis exurgens. Cũ itaq dixxisset et
genua mea infirmata sunt a ie unio.
ubi significatũ ẽẽ arbitror eos qui in
menbris eiꝰ fortes uidebantur. tãquã
presentia panis. qͦ sustentabantur abs¬
tracta. in eius passione defecisse. usque
ad negationẽ quȩ apparuit in petro.
tamquã ad ẽos confirmandos. ne succũ¬
I bendo
penitꝰ caderent. & caro mea inquit. inmu-¬
tata ẽ ꝓpt̃ olet̃: ut illos amea morte de¬
fitientes. mea resurrectione firmarẽ: emis¬
so spũ scõ unguerẽ : qͥ ñ adeos uenisset. nisi
ego abissem Hoc enĩ dixcerat: ñ potest ille
uenire. nͥ ego abiero Et euguista dix̃. Non¬

Expanded text:
talitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, talitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, et misso Spiritu sancto unguerem, qui non ad eos venisset, nisi ego abiissem. Hoc enim dixerat, «Non potest ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixit, «Non
Abbreviated transcription (Latin):
te fit nox : sic ex mortali carne fit mors:
Fac cussus sum sicut locusta lam hoc in
menbris eius. hoc est fidelibus euis: con¬
uenientus intelligi existimo quod ut
aliquanto aꝑtius poneret: maluit dicere
sicut locustę. quã sicut locusta: quãlus et
numero singulari possent accipi eciã mul¬
tȩ ͥ sicut et illud est. dixcit et uenit̾ locu¬
sta: sed ẽẽt obscurius Eoccussi sunt gͦ
id est fugati aꝑsecutoribus fideles eius.
quoꝵ uł multitudinẽ significare uoluit
nomine locustarũ: uł quod transie̾runt
tantun ne in eo ualuit illa inedia: ut ge¬
nua eius infirmarentur : et hoc in men¬
bris eius. hoc est scĩs eius: aptius intel¬
ligitur ꝑt caro mea in mutata ẽ ꝓpt̃
oleũ: ꝓpter grãm spiritalẽ Unde et xp̃s
appellatur. achrismate Chris ma autẽ¬
est unctio Caro autẽ ꝓpter oleũ. non
indeterius sed in melius inmutata est. hoc
ẽ a mortis contumelia. in głam in mor.¬

Expanded text:
te fit nox, sic ex mortali carne fit mors. te fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Quod ut aliquanto apertius poneret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id est, fugati a persecutoribus fideles ejus, quorum vel multitudinem significari voluit nomine locustarum, vel quod transilierunt tantumne valuit in eo illa inedia, ut genua ejus infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea immutata est propter oleum:» propter gratiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immor
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ds̃ illum suscitauit amor tuis. hoc ẽ
patir: cui dicit in psaliis. suscita me et
reddam illis. In quantũ autem deus est.
etiam ipse se suscitauit: Propter quod dic̃
doluite templũ hoc: et in triduo suscita.¬
bo illud Quod eciã hic significauit: si qͥs
diligenter intendat Scrutari enĩ uissit
scripturas. quȩ testimonium ꝑhibent de
llo: non insuꝑficie ꝑtransiri. Non enĩ
quod autẽ non semel dñe. sed repetens
ait dñe dñe. habet in hoc orationis ef¬
stetũ. sicuti est deus deus meus quod
q cũ dixisset fac mecũ. addidit ꝓp̃ter
nomen tuũ: gr̃am cõmenelauit. Nullis
dura ut totũ simul uerbũ et caro. hoc
est deus et homo. unigenitus dei filius
diceretur. Hoc enim factũ ẽ: ut ab illo qui
creauerat. per id quod non perierat. id qd
xcus est. Et cormeũ turbatũ est intra
me hoc ad illud refertur. quod ait ꝓ¬
significauit Sicut enĩ ex umbra de dinan-¬

Expanded text:
Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas, quae testimonium perhibent de illo , non in superficie pertransiri. Non enim Quod autem non semel «Domine,» sed repetens ait, «Domine, Domine;» habet in hoc orantis affectum: sicuti est, «Deus, Deus meus» . Quod vero, cum dixisset, «Fac mecum,» addidit, «propter nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis tura, ut totum simul Verbum et caro, hoc est Deus et homo, unigenitus Filius Dei diceretur. Hoc autem factum est, ut ab illo qui creaverat, per id quod non perierat, id quoxus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait psignificavit. Sicut enim ex umbra declinan
Abbreviated transcription (Latin):
ais iecũ. ꝓpter nomen tuum Vnde
nl atior nõ est preter mittendus. ita
ic fuiũ patri. fac metũ: quia eadem sũt
mme uł fac super me. uł aliqͥd huus¬
nodi sed ait fac mecũ. bene intelligi¬
nus et patrem et filiũ simul facere mise¬
peordiã. inuasa miscdię: Potest hoc eciã
sc intelligi fac mecũ. id est aduiua me.
qoo in cotidiana loquendi cõsuetudine
nibemus: cũ de aliqua re quȩ ꝓpatrib
nris est. dicimus nobiscũ facit. Pater qͥp¬
pe adiuuat filiũ. inquantũ deus homi¬¬
nẽ ꝓpter formã serui. cui homini deus.
et cui ꝓpter formã serui eciã dñs est pa-¬
ter. Nam informa dei filius aduitorio
non indiget: equaliter enĩ cũ patre om¬
mpotens est. ex qͦ et ipse adutor est homi¬
nis. Sicut enĩ pater suscitat mortuos
et inuificat. sic et filius quos uult uiuifi¬
cit: nec alius pater. alius filus: aut alit̃
pter. aliter filus: qͥa et eadẽ facit et si¬
niliter: Unde inquantũ homo est filius

Expanded text:
ac mecum, propter nomen tuum.» Unde sensus altior non est praetermittendus, ita dixisse Filium Patri, «Fac mecum,» quia eadem sunt in me; vel Fac super me; vel aliquid hujusmodi; sed ait, «Fac mecum;» bene intelligimus et Patrem et Filium simul facere misericordiam in vasa misericordiae . Potest hoc etiam sic intelligi: «Fac mecum,» id est, adjuva me. Quod in quotidiana loquendi consuetudine habemus, cum de aliqua re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quantum Deus hominem, propter formam servi: cui homini Deus, et cui formae servi etiam Dominus est Pater. Nam in forma Dei, Filius adjutorio non indiget; aequaliter enim cum Patre omnipotens est, ex quo et ipse adjutor est hominis. «Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat» : nec alios Pater, alios Filius, aut aliter Pater, aliter Filius; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ergo non tenuit adoptionẽ in familia
dei. sed iniqͥtatẽ uetusti gnĩs potius elegit.
redi it iniqͥtas patrũ eius in cõspectu dñi.
ut in eo etiam ipse puniretur: et peccatũ
sed ut merita eoꝵ pessima non obliuiscan¬
tur in isto: cũ dñs illi et ipsa retribuet.
Contra dñm enĩ dixit in conspectu dñi.
Nã et alii interp̃tes sic transtulerunt: fi¬¬
ant in conspectu dñi semꝑ: Et alii uͦ. fiant
contra dñm semꝑ: sicut alibi dictum est:
posiusti iniqͥtates nr̃as in conspectu tuo
Sẽꝑ autẽ dicit: ut sine remissione sit tan-¬
tũ illud scelus: et hic et infuturo seculo
Dispereat de terra memoria eoꝵ: pa¬
trum scł et matris eius Memoriã dicit
eoꝵ: quȩ in ꝓpagine generationis custo¬
ditur: Hȩc ꝓphetauit de terra peritura:
qͥa et ipse iudas et filii eius qͥ erant tã quã
memoria patrũ et matris eiꝰ. sine succes¬¬
sione ꝓlis. sicut superus dictũ est. in bre

Expanded text:
quia ergo non tenuit adoptionem in familia quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur; et peccatum sed ut merita eorum pessima non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet. «Contra Dominum» enim dixit, In conspectu Domini: nam et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in conspectu Domini semper;» alii vero, «Fiant coram Domino semper:» sicut alibi dictum est, «Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo» . «Semper» autem dicit, ut sine remissione sit tantum illud scelus, et hic, et in futuro saeculo. «Dispereat de terra memoria eorum:» trum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictu
Abbreviated transcription (Latin):
sus iniquorũ. non imitatus mores eorũ.
qͥ et ilud uerissime scriptum est. reddam
picata patrum infilios: et illud quod per
ꝓpsum dicitur. et anima patris mea est.¬
de eo quod dictum est. redlam peccata
et ipsa morietur: et anima patris mea
st. et anima filii mea est Anima quę
pacauerit: ipsa morietur Hoc qͥppe dic¬
dm est de his qͥ conuertuntur ad dñm:
et non imitantur mala parentũ suorũ
Quod ipse ꝓpħa euudenter ostenclit: di¬
cit enĩ parentũ iniqͥtates. eis non obesse
qͥ usticiam faciendo. dissimiles fuerint
Illud autẽ qd̃ dictũ est reddã percata patrũ
infilios. additũ est qͥ oderunt me: hoc est si¬
cut me oderant et parentes eoꝵ : ut quẽ ad¬
modum bonoꝵ imitatio fecit. ut nõ solũ su¬
a: sed etiam eoꝵ. quos pnitatisunt merita
sortiantur: Si ergo uidas teneret illud ad
quod uocatus est: nullomͦ ad eũ uel sua
preterita. uel parentũ iniqͥtas pertineret:

Expanded text:
ius iniquorum, non imitatus mores eorum: ius iniquorum, non imitatus mores eorum: quia et illud verissime scriptum est, «Reddam peccata patrum in filios;» et illud quod per prophetam dicitur, «Et anima patris mea estt, «Reddam peccata prophetam dicitur, «Et anima patris mea est, et anima filii mea est; anima quae peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam a, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret:
Abbreviated transcription (Latin):
a es N utantes transferantur filii eiꝰ.
et mendicent: Nutantes dictũ est. incerti
quo eant: om̃i presidio destituti: Fici¬
inur de habitationibus suis Exposuit
qud supradixerat. transferantur hoc
en totũ qͦmͦ uxori eius fili isq conti¬
gent: sequentes indicant uersus: Scru-¬
titur fęnerator omẽm substantiam eus.
et diripiant alieni labores eius Non sit il¬
i ad uitor ad tuendam dixͦ it eiꝰ posteri¬
pili sine adiutore. et sine tutore. in erũ¬
iis et egestate tamen crescere: genus ꝓpa¬
ginone seruare: seqͥtur et dicit: F iant
nati eiꝰ in interitum: ingeneratione una
delcatur nomen eius: id est ut quod de
ilo generatum est. iam non generet: et
ungit In memoriam redeat iniquitas
patrum euis. in conspectu dm̃: et peccatum
matris eius non deleatur An intelligen¬
dũ est. ut redelantur ei peccata. etiam pa-¬
tentum suorũ : Ei quippe non reclduntur
qͥ fuerit mutatus in xp̃o: et ceperit non eẽ¬

Expanded text:
 Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indicant versus. tetur fenerator omnem substantiam ejus, et diripiant alieni labores ejus. Non sit illi adjutor:» ad tuendam ejus posteripilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum, in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, quod de illo generatum est, jam non generet, et ungit? «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui fuerit mutatus in Christo, et coeperit esse non fil
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ipsũ odium est crimen maximũ ꝑsequen¬
tis : quã uis sit uoluntaria pena pacientis:
patis autem exposuit quẽ ad modũ supra
dixerit. ꝓ eo ut diligerent me: quia dilectio¬
nẽ non ut cũq. sed dilectioni eius debebant:

Expanded text:
Sed ipsum odium est crimen maximum persequenSed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque, sed dilec
Abbreviated transcription (Latin):
pro aliis uel seuientibus uel dolentibus
et in fide periclitantibus: nos uero etiam ꝓ
nobis pͥmitus. ut animum nr̃m deo mise-¬
rante atq opitulante uincamus. quo fe¬
rimur in ulciscendi cupiditatẽ: cum de¬
trahitur siue presentibus siue absentibuᷤ
nobis Deinde cum xp̃i pacientiã recorda¬
mur: tãquã ipso excitato sicut factũ est
cũ dormiret in nau. qͥ fͦrer turbationem
cordis nr̃i tempestatẽq tranꝗulat animo
sedato atq placato. oremus eciã ꝓ ipsis
detractoribus nr̃is: ut securi dicãmus. di¬
dimittimus: Sed ille dimittebat: qui pecca¬
tũ quod ei dimuteretur utiq non habebat:¬
seqͥtur autẽ: Et posuerunt aduersũ me
mala probonis Et quasi quereremus quȩ
maia ꝓ qͥbus bonis: et odium inqͥt ꝓdi-
lectione mea hic est omĩs. et magnus re¬
atus uloꝵ. Nã qͥd nocere potuerunt ꝑ sequen¬
tes: uoluntate non necessitate morientẽ.:

Expanded text:
pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam pro nobis primitus, ut animum nostrum Deo miserante atque opitulante vincamus, quo ferimur in ulciscendi cupiditatem cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis; deinde dum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est dum dormiret in navi, qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque pacato, oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus, Didimittimus; sicut et ille dimittebat qui peccatum quod ei dimitteretur utique non habebatSequitur autem: «Et posuerunt adversum me mala pro bonis.» Et quasi quaereremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem?