comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faceret eccła: passa ẽ quod adiunxit. Paulominꝰ
consũmauert̃ me int̾ra: multa. scilicet strageĩ mar¬
tyrũ facta dũ confitent᷑ & p̃dicant ueritatemsi
S ed qͥa ñ frustra dictũ ẽ adiuua me: ego autem
inqͥt ñ reliqͥ mandata tua: Atq ut posset ꝑseue
rare usq infinẽ. scđ̾m miscdiã tuã uiuificã me¬
& custodiã. testimonia oris tui÷ quȩ gretꝰ babet
martyria Quod tacendũ ñ fuit. ꝓpt̾ dulcissimũ

Expanded text:
faceret Ecclesia, passa est quod adjunxit, «Paulo minus consummaverunt me in terra:» multa scilicet strage martyrum facta, dum confitentur et praedicant veritatem. Sed quia non frustra dictum est, «Adjuva me; Ego autem,» inquit, «non dereliqui mandata tua.» 8. «veunxit, «Paulo minus consummaverunt me in terra:» multa scilicet strage martyrum facta, dum confitentur et praedicant veritatem. Sed quia non frustra dictum est, «Adjuva me; Ego autem,»
Abbreviated transcription (Latin):
ut quequã mouet cur querat. qđ cũ discipuli
qurirent magist̃ respondit. non ẽ ur̃m scire tem¬
mi quȩ pat̃ꝰ pofuit insua potestate: cur ñ cre-¬
lmꝰ isto loco psalmi huiꝰ eẽ ꝓpħatũ. hoc ipsũ illos
sis quesituros. & eccłȩ uocẽ quȩ hic tanto ante
puista ẽ illoꝵ int̾rogatione cõpletã: Quod autẽ¬

Expanded text:
t quod cum discipuli quaererent, Magister respondit, «Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate» ; cur non credamus isto loco psalmi hujus esse prophetatum hoc ipsum illos fuisse quaesituros, et Ecclesiae vocem, quae hic tanto ante praedicta est, illorum interrogatione completam? 5. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
b tia dñe: eas sic transferre uoluert̃. interpretes
itiones. aliqͥ fabulationes. eas dicerent: ut ñ in me¬
it aicipiat᷑. ẽẽ. qͥdẽ illas exercitationes. s insermone
iquadã dͥelectatione. Has uͦ habent ĩ diuersis sectis.
ꝓfissionib & litterȩ scłares & iudeoꝵ quȩ deute¬
isis nuncupat᷑: continens p̃t̃ diuinarũ canonem
spmurarũ. milia fabularũ: habet eas & bereticorũ
na. atq errabunda loquacitas Hos om̃s iniquos
urutationes delectabiles uerbis: Sed ñ inqͥt ut¬
e tua dnẽ: qͥa me inea ueritas ñ uerba delectaN
asiꝑiorib sensus: quot st̃ dies serui tui. quando
Aues deꝑsequentib me uidiciũ. Ut gͦ ꝑsequant᷑ me:
erauerunt mͥ sermonũ suoꝵ delectationes: s eis

Expanded text:
transferre voluerunt interpretes tationes,» aliqui, «fabulationes» eas dicerent; ut non immerito accipiatur esse quidem illas exercitationes, sed in sermone cum quadam delectatione. Has vero habent in diversis sectis ac professionibus, et litterae saeculares, et Judaeorum quae Deuterosis nuncupatur, continens praeter divinarum canonem Scripturarum millia fabularum; habet eas et haereticorum vana atque errabunda loquacitas. Hos omnes iniquos exercitationes delectabiles verbis: «Sed non,»  tua, Domine;» quia me in ea veritas, non verba delectant.de superioribus sensus: «Quot sunt dies servi tui? quando facies de persequentibus me judicium?» Ut enim persequantur me, narraverunt mihi sermon
Abbreviated transcription (Latin):
adimpietãtẽ: Ait & deqͥbdã : ꝓficient inpeius.
ta ce defectꝰ abono in malũ malꝰ ẽ: abono inbonũ
bonꝰ ẽ: Bono qͥppe defectu dictũ ẽ: desiderat.
& defecit. anima mea inatria dñi Sic & bic ñ
enĩ desideriũ boni: ñdũ quidẽ adepti: s auidis¬
sime ac uehem̃tissime concupiti S qͥs hoc dicit.
nͥ genꝰ electũ: regale sacerdotiũ: gens sca: ppłs
adqͥsitionis: Aborigine generis humani. usq
adhuiꝰ scłi finẽ : in eis qͦ suo qͥsq tp̃r hic urxe¬
rt̃. uiuunt. uicturi st̃. desiderant xp̃m: teste
scĩssimo. sene symeonez. Iui cũ eũ infantẽ acce¬
pisset in manꝰ: dix̃. N unc dimittis dñe sextiũ
tuũ. scd̾m uerbũ tuũ inpace: qͥa uiderunt
ocłi mei salutare tuũ. Acceꝑat enĩ responsũ
duunũꝰ non se gustaturũ mortẽ: donec uideret
xp̃m dñi. Quale aut̃ desideriũ fuit in isto sene.
tale fuisse credendũ ẽ inom̃ib suꝑioꝵ tẽpoꝵ sc̃s

Expanded text:
 de quibusdam, «Proficient in pejus» . Ita et defectus a bono in malum malus est, a malo in bonum bonus est. Bono quippe defectu dictum est, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» . Sic et hic non aenim desiderium boni, nondum quidem adepti, sed avidissime ac vehementissime concupiti. Sed quis hoc dicit nisi genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis , ab origine generis humani usque ad hujus saeculi finem, in eis qui suo quique tempore hic vixerunt, vivunt, victuri sunt, desiderans Christum? Teste sanctissimo sene Simeone, qui cum eum infantem accepisset in manus, dixit, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum, secundum verbum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum.» Acceperat enim responsum divinum, non se gustaturum mortem, nisi vidisset Christum Domini . Quale autem desiderium fuit in isto sene, tale fuisse credendum est in omnibus superiorum temporum s
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ desiderandã. exponendãq
suscepimꝰ ubi dicit. defecit insalu¬
tare tuũ anima mea: & inu̾bũ
tuũ sꝑaui. Non omĩs defectꝰ uł
Oculpe putandꝰ ẽ eẽ: uł pene Est
etiã defectꝰ laudabilis: ut optabilis Nã cũ sint
int̾ se ista duo contraria. ꝓficere. & deficere: u.¬
sitatiꝰ ꝓfectꝰ inbono accipit᷑. defectꝰ in malo: qͣn¬
do ñ addit᷑. uł sub intelligit᷑ in qͥd ꝓficiat᷑. ut¬

Expanded text:
partem considerandam exponendamque suscepimus, ubi dicit, «Defecit in salutare tuum anima mea, et in verbum tuum speravi.» Non omnis defectus vel culpae putandus est esse, vel poenae: est etiam defectus laudabilis vel optabilis. Nam cum sint inter se duo ista contraria, proficere et deficere; usitatius profectus in bono accipitur, defectus in malo, quando non additur vel subintelligitur in quid proficiat
Abbreviated transcription (Latin):
Pesrt̃ inqͥt ocłi mei in eloqͥũ tuũ: diuentsq
di consolaberis me: Ecce rursus inołis .s utiq
interiorib. laudabilis & felix ille defectꝰ. ñ uenits
infirmitate animi: s defortitudine desidenis
in ꝓmissum dĩ. Hoc enĩ ait ineloqͥũ tuũ Iuomͦ at
tales ocłi dicunt. qͣndo consolaberis me. nͥ cũ tb
intentione & exultatione orat᷑ & gemit᷑: Liniũ¬

Expanded text:
 inquit, «oculi mei in eloquium tuum, dicentes, Quando consolaberis me?» Ecce rursus in oculis, sed utique interioribus, laudabilis et felix ille defectus, non veniens ex infirmitate animi, sed ex fortitudine desiderii in promissum Dei: hoc enim ait, «in eloquium tuum.» Quomodo autem tales oculi dicunt, «Quando consolaberis me?» nisi cum tali intentione et exspectatione oratur et gemitur? Lingu
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ inse habet ds̃ dexterã & sinistram:
s dextera dĩ dr̃ felicitas illa : quȩ qm̃ ocłis
ostendi non potest. tale nom̃ accepit. Hac
dextera me saluũ fecisti : non scd̾m salutem
tẽporalẽ: Nam crispina occisa ẽ S nũquid
deseruit illã ds̃: Non illã fecit saluã insi¬
nistra: s fecit indextera. Machabei qͣnta tor¬
m̃ta ꝑpessi st̃. tres aut̃ pueri in medus ig¬
nis deambulando. laudauert̃ dm̃. Illoꝵ salꝰ
indextera: istoꝵ. etiã insinistra Aliqndo gͦ
ñ saluat insinistra scõs suos: s semꝑ saluat
indextera Impios aut̃ plerũq saluat in sinistra:
ñ saluat indextera: Nam illi qͥ ꝑsequebant᷑
crispinã. Sani erant incorpore lila occisa
ẽ: illi uiuunt: Illoꝵ. insinistra salꝰ: illiꝰ. in
detera. Et saluũ me fecit dextera tua:
ñe. retribues ꝓme: Ego non retribuo:
retribues ꝓme Seuiantꝰ inimici qͣntũlibet:
tu retribues: ego non possum Dñe. retribu¬

Expanded text:
n seipso dexteram aut sinistram; sed dextera Dei dicitur felicitas illa, quae quoniam ostendi oculis non potest, tale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in sinistra, illius in dextera: «Et salvum me fecit ne, retribues pro me.» Ego non retribuo; tu retribues pro me Saeviant inimici, quantum libet; tu retribues quod ego non possum. «Domine, retribu
Abbreviated transcription (Latin):
Uultꝰ aut̃ dñi. suꝑ facientes mala S ad quid:
Ut ꝑdat dẽt̾ra memoriã eoꝵ Uides te inꝙ̃.
A longe cognoscit Quid sibi gͦ p̃stat supb. n
ut alonge uideat᷑: non ut non uideat᷑: Na
putes te idõ securũ eẽ. debere. quod mins
bene te uidet: qͥa alonge uidet. Tu eñĩ ma
alonge uides: non bene uides: Ds̃ si alonet
te uidet: ꝑfecte te uidet: & tecũ non e
Hoc agis ñ ut minꝰ ꝑfecte uidearis: s ut uor
sis cũ illo. aqͦ uideris. At uͦ humilis qus
sibi p̃stat : ꝓpe ẽ dñs his qͥ obtriuert̃ or
Erigat se gͦ suꝑb qͥntũ uoluerit: certe in
tu elatior Ex celsa aut̃. alonge cognose.¬

Expanded text:
ultus autem Domini super facientes mala.» Sed ad quid? «Ut perdat de terra memoriam eorum.» Vides te videri?  Quid sibi ergo praestat superbus? Ut a longe videatur; non ut non videatur. Nec putes te ideo securum esse debere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agsis cum illo a quo videris. At vero humilis quid sibi praestat? «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Erigat se ergo superbus, quantum voluerit; certe in tu elatior: «Excelsa autem a longe cognos
Abbreviated transcription (Latin):
dixisti cito exaudi me. & abstulisti te ab
omi corporea ab onĩ t̾rena re. ab omni
desiderio scłari: ut diceres dõ. multiplicabiᷤ
me inanima mea: Adhuc explana quid
desideres. Multiplicabis me inqͥt in anima
mea uirtutẽ Exp̃ssũ uotũ: exp̃ssũ de¬
sideriũ: ab om̃i confusione circumcisum
idiceret multiplicabis me t̾rena: nescio¬
quȩ cogitares : addidit in anima Rursus.
ne in anima uitia cogitares : uirtutẽ: Ni

Expanded text:
dixisti, «Cito exaudi me,» et te abstulisti ab dixisti, «Cito exaudi me,» et te abstulisti ab omni corpore, ab omni terrena re, ab omni desiderio saeculari, ut diceres Deo, «Multiplicabis me in anima mea?» Adhuc explana quid desideres, «Multiplicabis me,» inquit, «in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescioquae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virt
Abbreviated transcription (Latin):
utȩ st̃ t̾renȩ multiplicationes: felicior
ment enĩ ne pauꝑes relinqͣnt᷑: qͥ multi
uisci potuer̃: Sollicitudo plerosq adim¬
petatẽ coegit. ut obliuiscerent᷑ qd̾ paren¬
tes eẽnt : om̃iq affectu humanitatis
expoliati: exponerent filios suos & eos
fierent alienos: ꝓiceret quȩ peperit:
colligeret quȩ ñ peꝑit: illa contẽpneret
la diligeret: illa frustra mat̾ carne:
lla uerior uoluntate Cũ gͦ sint multȩ
muiltiplicationes & multa genera multipli¬
ationũ: quã multiplicationẽ querit qͥ
nanima mea. Non incarne mea: s in
mima mea. Multiplicabis me. in anima
e multiplicatio in anima. continuo felici¬
titẽ significet : & enĩ furiis homines in
nima multiplicant᷑: multiplicatꝰ uidet᷑
manima: in quo etiã multiplicata st̃
utia. Iile. tantũmͦ auarꝰ ẽ: ille tantũmͦ
auima sua. s malo suo Multiplicatio ista.
egestatis ẽ : ñ ubertatis Ergo qͥd tu. qui

Expanded text:
Multae sunt terrenae multiplicationes; felicior Multae sunt terrenae multiplicationes; felicior Timent enim ne pauperes relinquantur, qui multi nasci potuerunt. Quae sollicitudo plerosque ad impietatem coegit, ut obliviscerentur quod parentes essent, omnique humanitatis affectu exspoliati, exponerent filios suos, ut eos facerent alienos; projiceret quae peperit, colligeret quae non peperit; illa contemneret, illa diligeret; illa frustra mater carne, illa verior voluntate. Cum ergo sint multae multiplicationes, et multa genera multiplicationum, quam multiplicationem quaerit qui Audi ergo: «In anima mea.» Non in carne mea, sed «in anima mea: Multiplicabis me in anima et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. Multiplicatus videtur in anima, in quo etiam multiplicata sunt vitia. Ille tantummodo avarus est, ille tantummodo anima sua, sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis est, non ubertatis. Ergo quid tu qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ malis mixta bona : securitates inqͥb
gaudeas qͥntũ uis: & nemo tͥ dicat unde
doleas Hic aut̃ debonis t̾renis gaudere mo¬
lestũ ẽ: & ꝑiculosũ nimis ne sic gaudeas
ut hereas : & gaudendo male: ꝑeas Nam
unde ds̃ nuscet tribulationes gaudus t̾renis.
nͥ ut tribulationẽ sentientes & amaritudi¬
nẽ. discamꝰ ȩt̃nã desiderare dulcedinem:
Quid gͦ petit. uideamꝰ : qͦ merito dixerit. cito
exaudi me Quid enĩ petis: ut cito exaudiariꝰ
Multiplicibis mez Multis modis multiplicans
mligi potest Etmultiplicatio t̾renȩ gene¬
airę qua audiuimꝰ: crescite & multipli¬
llne uolebat multiplicari qͥ dicebat. cito
exaudi me: & ista multiplicatio fructuosa
t & ñ uenit nͥ ex benedictione dĩ Iã qͥd
dicamꝰ de aliis multiplicationib : multipli¬
atꝰ ẽ. ille auro: ille argento: ille pecore:
le familia: ille possessionib: ille his õibꝰ

Expanded text:
non malis mixta bona; securitates in quibus non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et periculosum nimis; ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulationem sentientes et amaritudinem, discamus aeternam desiderare dulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo merito dixerit, «Cito exaudi me.» Quid enim petis, ut cito exaudiaris? «Multiplicabis me.» Multis modis multiplicatio intelligi potest. Est multiplicatio terrenae gene quam audivimus: «Crescite, et multipliille volebat multiplicari, qui dicebat, «Cito exaudi me?» Et ista plane multiplicatio fructuosa est, et non venit nisi de benedictione Domini. Jam quid dicam de aliis multiplicationibus? Multiplicatus est ille auro, ille argento, ille pecore, ille familia, ille possessionibus, ille his omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
poralẽ: non inimicoꝵ subiectionẽ : non diui¬
tias: non honores Nichil hoꝵ peto: ideo
cito exaudi me: qͥa dociusti qͥd petã. At
qͥd peto : dicamꝰ huic Quid tale petis: au
acciꝑe Ueneras ad eccłam: nescio qͥd hodie
petiturꝰ Quid putamꝰ ueneras petiturꝰ:
Ueneras cũ desiderio tuo. nescio qͦ: utinam
bras: & forte felicitatẽ terrenã desideras:
Illa ppt̃ desideriũ sc̃m dimisit felicitatem
quã habebat int̾ra: dimisit filios flentes.
tãquã crudelẽ matrẽ dolentes: qͥa uelut
ꝑdiderat humanã miscđiã : quȩ ad diuinã
festinabat coronã Nesciebat uͦ illa. quid
desideraret: qͥd calcaret: Immo uͦ nouerat
psallere corã angłis dĩ. eoꝵq desiderare
consortiũ: amicitiã scãm & purã: ubi ultiꝰ
ñ moreret᷑: ubi udicẽ nosset. apud quem
ualere ñ posset m̃daciũ. Quid gͦ: Inilla
uita. nulla st̃ bona  lmmo uͦ ibi sola ft̃.

Expanded text:
poralem, non inimicorum subjectionem, non diviporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audaccipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quid hodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam bras, et forte felicitatem terrenam desideras. Illa propter desiderium sanctum dimisit felicitatem quam habebat in terra; dimisit filios flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona,
Abbreviated transcription (Latin):
ista gratulatio fr̃s: magnificauit nomen
suũ sc̃m. suꝑ abrabã Credidit abrahã dõ.
& reputatũ ẽ illi adiusticiã Certerȩ om̃s
gentes idolis immolabant: demonib ser¬
uiebant: Natꝰ ẽ ex abrahã ysaac: magnificatꝰ
ẽ. suꝑ illã domũ. ds̃. Inde iacob: magnifi
catꝰ ẽ dic̃: Ego sũ ds abrahã. & ds̃ isaac.
& ds̃ iacob. Inde duodecĩ filii: inde popłs
isrł liberatꝰ abegypto: ductꝰ ꝑmare rubrũ
exercitꝰ inheremo : eiectis gentib interrã
ꝓmissionis collocatꝰ Magnificatũ ẽ nomen
dñi suꝑ isrł S inde uirgo maria: inde
deles spũ scõ: mittens p̃dicare ꝑgentes.
agite penitentiã. appropinquauitꝰ eñi rs¬
nũ cȩloꝵ Et ecce magnificauit suꝑ onnes
ad huc te loquente. dicã ecce adsũ Quare
cito: qͥa iã ñ peto felicitatẽ t̾renã: didici¬
scm̃ desideriũ detestimenso nouo Ñ peto
t̾rã: ñ fecunditatẽ carnalẽ: non saluc̃ ton¬

Expanded text:
it nomen suum sanctum super Abraham. Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Caeterae omnes gentes idolis immolabant, daemonibus serviebant. Natus est ex Abraham Isaac; magnificatus est super illam domum Deus: inde Jacob; magnifi qui dicit, «Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob» : inde duodecim filii, inde populus Israel liberatus ab Aegypto, ductus per mare Rubrum, exercitatus in eremo, ejectis Gentibus in terra promissionis collocatus est. Magnificatum est nomen Domini super Israel. Sed inde et virgo Maria, inde deles Spiritu sancto, mittens praedicari per gentes, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum» : et ecce magnificavit super omne«Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem tm desiderium de novo testamento. Non peto terram, non fecunditatem carnalem, non salutem tem
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil debebat: ꝓse ñ reddidit: s ꝓ nobis
reddidit: Ec̃ce inqͥt ueniet pͥnceps mundi
huiꝰ : & inme nichil inueniet. Quid ẽ. nichil
ime inueniet: nullũ peccatũ in me inue¬
niet: qͥre me occidat. ñ habet S ut sciant
om̃s ait qm̃ uoluntatẽ patris mei facio.

Expanded text:
Nihil debebat; pro se non reddidit, sed pro nobis reddidit. «Ecce,» inquit, «venit princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullum peccatum in me inveniet; quare occidat me, non habet. «Sed ut sciant omnes,» ait, «quia voluntatem Patris
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e. Ego enĩ sireddã: rapui Tu qd̾ ñ rapu¬
isti: soluisti Onẽ. retribues ꝓme Uide illũ
retribuentem ꝓnob̾ Uenerunt qͥ tributum
exigebant: Exigebant tributũ. didragmas:
id ẽ dragiã in uno homine Uentum ẽ ad
dñm. ut solueret tributũ: immo ñ adipsũ.
R eges t̾rȩ aqͥb exigunt tributũ : afilus suiꝰ
an abalienis: Responder̃, Ab alienis. Ergo
inqͥt liberi st̃ filii S ne scandalixemꝰ eos:¬
& qͥ pͥmꝰ piscis acenderit aꝑi os eiꝰ. & in¬
uenies ibi staterẽ: id ẽ duas didragnias:
Stater ponderis genꝰ ẽ: habens.iiͦiͬ. drag¬
amo captum: amo comp̃hensum: pͥmum
surgentẽ de mari: pͥmogenitũ amortius:

Expanded text:
me.» Ego enim si reddam, rapui; tu quod non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad Dominum, ut solveret tributum; imo non ad ip«Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus eos, qui primus piscis ascenderit, aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater ponderis genus est, habens quatuor drachamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ locutꝰ: s tam̃ ñ cõm̃do oꝑa manuũ mea
Timeo ne cũ inspexeris: inuenias plurai pedt¬
ta: quã merita. Hoc solũ dico: hoc rogo. hoc
impetrare desido: oꝑa manuũ tuaꝵ nils¬
picias: Opꝰ tuũ inme uide: ñ meũ Meusi
uidens dãnas: tuũ siuideris coronas.qͣ

Expanded text:
s» ; sed tamen non commendo opera manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum s
Abbreviated transcription (Latin):
tendisti manũ tuã: lrascebant᷑ inimici: uin¬
dicasti me de inimicis. Peccator uidebit &
irascet᷑: dentib suis frendet & tabescet:
bi st̃ qͥ dicebant: pereat nom̃ xp̃ianoꝵ det̾ra :
erte aut moriuntur: aut conuertunt᷑: Ergo

Expanded text:
tendisti manum tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicebant: Pereat nomen Christianorum de terra? Certe aut moriuntur, aut convertuntur. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ inimicoꝵ irã extendisti manũ tuã.: Suꝑ
id qd̾ mͥ posst̃ facere inimici: tu extendisti
manũ tuã. Non enĩ inimici posst̃ me sepa¬
rare ate: Tu aut̃ ampliꝰ uindicas: qͥa adhuc
differs me Suꝑ irã inimicoꝵ. extendisti¬

Expanded text:
 extendisti manum tuam:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc differs me: «Super iram inimicorum me
Abbreviated transcription (Latin):
sũ humilis: ille aut̃ humilia respicit: quod
uolo facio oportiine. Nũqͥd hoc diceres: si
scires qͥd amare deberes : ecce si nolit tẽ
uidere ds: hoc ipsũ non times. qͥa non te
uidet : Sisalutes aliquẽ maiorẽ patronum
tuũ. & intentꝰ in aliud. ñ te uideat : qͦmͦ
ł animo dolet : si aut̃ ds ñ te uideat: se¬
curũ te putas: Non te uidet saluator: &
te putes ñ uideri : immo roga ut merearis
uidere: aqͦ uideris. Dictũ ẽ enĩ Ocdi dm̃ suꝑ
iustos. Et qͥa ñ suꝑ iniustos.: faciant gͦ quod
uolt̃ in iusti Ocłi dnũ suꝑ iustos. Seqͥt᷑ adhuc
Et aures eiꝰ adp̃ces coꝵ. Iniusti gͦ qͥ securos
seputant qͥa ñ erant ocłi dñi suꝑ eos: non
timent qͥa ñ st̃ & aures eiꝰ adp̃ces eoꝵ : ñne
meliꝰ & ocłi eiꝰ suꝑ nos. & aures eiꝰ ad p̃ces nr̃aᷤ:¬

Expanded text:
sum, ille autem humilia respicit: quod volo facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid amare deberes? Ecce si nolit te videre Deus, hoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si salutes aliquem majorem patronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum te putas? Non te videt Salvator, ette putes non videri; imo roga ut merearis videri a quo videris. Dictum est enim: «Oculi Domini super justos.» Quia non super injustos, faciant ergo quod volunt injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: «Et aures ejus ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, quia non erant oculi Domini super eos, non timent, quia non sunt et aures ejus ad preces eorum? Nonne melius et oculi ejus super nos, et aures ejus ad preces n
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ sine ulla tẽptatione certissimũ. qd
nob̾ infine seruat ds̃ : sine dubio tribulatio
ẽ Ergo intelligamꝰ huiꝰ tribulationẽ fr̃s. Si
abulauero inmedio tribulationis: uiuificabis
ne Non sic ait. tãquã diceret: si forte eue¬
I ambulauero inmedio tribulationis Ue ri¬

Expanded text:
gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine serest. Ergo intelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte eve me, nisi in medio tribulationis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere: qͦ iã familiariꝰ inhereamꝰ dõ: e¬
camꝰq illi cito exaudi me dñe. Dixerat enĩ
excelsa alonge cognoscit: Excelsa supba. no
nort̃ tribulationẽ: Non nort̃ inquã tribulan¬
onẽ: deqͥ dr̃ alio loco Tribulationẽ & dolore
inueni: & nom̃ dñ in uocaui. Quiqdͥ eñĩ mig¬
nũ si tribulatio te inueniat: si aliqͥd pateris:
Tu inueni tribulationẽ Et qͥs ẽ inqͥt qͥ inue¬
niat tribulationẽ : Aut qͥs illã uł querat:
In medio tribulationis es: & nescis Uita ista.
parua tribulatio ẽ : si non ẽ tribulatio: ñ
ẽ ꝑegrinatio: Si aut̃ ꝑegrinatio ẽ: aut parĩ
patriã diligis: aut sine dubio tribularis.
Quis enĩ ñ tribulet᷑. non se eẽ. cũ eo qd̾ desidet.
Unde tͥ ñ uidet᷑ ista tribulatio: qͥa non amas
Ama alterã uitã: & uidebis qͥa ista tribulatio
ẽ Quacũq ꝓspitate fulgeat: qͥb libet delicus
abundet atq circũfloreat: qͥndo ñdũ ẽ ilud̃

Expanded text:
intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni tribulationem. Et quis est, inquis, qui inveniat tribulationem? aut quis illam vel quaerat? In medio tribulationis es, et nescis? Vita ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud
Abbreviated transcription (Latin):
dñs angłoꝵ: & ei angłi int̾ra ministrauer̃.
ministranti nob Non eñ ueni inqͥt ministra¬
nos futuros eq̃les angłis. Maior enĩ angłis
descendit adhominẽ : & creator angłoꝵ susce¬
tuũ ñ manu factũ: s qd̾ tu fecisti tͥ. F t
confitebor nomini tuo. inmuiscđia tua &
ueritate tua Induob istis confitemͣ: Sicut
enĩ & in alio psalmo legit᷑. uniuersȩ uiȩ

Expanded text:
Dominus Angelorum, et ei Angeli in terra ministraverunt Dominus Angelorum, et ei Angeli in terra ministraverunt ministranti nobis . «Non enim veni,» inquit, «ministranos futuros aequales Angelis. Major enim Angelis descendit ad hominem, et Crea or Angelorum suscetuum non manu factum, sed quod tu fecisti tibi. 5. «Et confitebor nomini tuo, in misericordia tua et veritate tua.» In duobus istis confitemur: sic enim et in alio psalmo legitur, «Universae viae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uirtutes animaꝵ:÷ unde & flatꝰ dĩ dr̃
anima tãquã uentꝰ: ñ ut iste intelligat᷑
uentꝰ qͦ corpꝰ ꝓpellente sentimꝰ : s eiꝰ nomine
significet᷑ aliquid inuisibile qd̾ nec ocłis cer¬
ni potest. nec sentiri aurib nec odoratu duci.
nec palato gustari. nec manꝰ contretari. qd̃
ẽ utiq uita quedã qͥ uiuimꝰ ꝗͦ anima dr̃.¬
pennas uisibiles ut cũ auib uolemꝰ ad oran¬
dũ ad tẽplũ dĩ: s suꝑ nos ipsos inueniemꝰ
dm̃ sedere. si eiꝰ fideles ẽẽ uoluerimꝰ. Uidete.
si hoc ñ ẽ. Templũ enĩ dĩ scm̃ ẽ. ait apłs:¬
qd̾ estis uos Certe tam̃ qd̾ manifestum ẽ.
in angłis habitat ds̃ Ergo cũ gaudiũ nr̃m
desp̃italib reb ñ det̾renis bonis adsumit
canticũ dõ. ut psallat corã angłis scĩs: ipsa
congregatio angłoꝵ. tẽplũ dĩ ẽ: adoramꝰ ad
tẽplũ dĩ Eccła deorsũ : & eccła sursũ in¬
om̃ib angłis: s descendit ad eccłam deorsũ

Expanded text:
er virtutes animarum: unde et flatus Dei dicitur anima , tanquam ventus, non ut iste intelligatur ventus quo corpus propellente sentimus, sed ut ejus nomine significetur aliquid invisibile, quod neque oculis cerni potest, nec sentiri auribus, nec odoratu duci, nec palato gustari, nec manu contrectari; quod est utique vita quaedam, qua vivimus, quae anima dpennas visibiles, ut cum avibus volemus ad adorandum ad templum Dei; sed super nos ipsos inveniemus Deum sedere, si ejus fideles esse voluerimus. Videte si hoc non est: «Templum enim Dei sanctum est,» ait Apost«quod estis vos» . Certe tamen, quod manifestum est, in Angelis habitat Deus. Ergo cum gaudium nostrum de spiritualibus rebus, non de terrenis bonis assumit canticum Deo, ut psallat coram Angelis; ipsa congregatio Angelorum templum Dei est, adoramus ad templum Dei. Ecclesia deorsum, et Ecclesia sursuomnibus Angelis. Sed descendit ad Ecclesiam deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
Factũ ẽ gͦ qd̾ dictũ ẽ. C onfiteantur
tͥ dñe om̃s reges terre. qm̃ audierunt
omĩa uerba oris tui. Quid ẽ isrł. qd̾
te pluuia. Solꝰ xp̃c suauitas pluiuiȩ:
ipsum solũ ñ cognoscis inscripturis. ꝓp̃t
que faete st scripture. At ũ om̃s reges t̾rȩ.
na ẽ gła dñi. Cantent inuiis dñi: reges t̾rȩ
Inqͥb uiis cantent: Deqͥb supͣ dictũ ẽ. in
miscdia tua & ueritate tua: qͥa uniuersȩ
tatores Cantant: & ꝑuenire festinant: St̃
cantica inala. tãquã ueteris hominis: sed
canticũ nouĩi ꝑtinet adhominẽ nouum
Ambulent gͦ & reges t̾rȩ. inuiis tuis: am¬
bulent & cantent᷑ inuiis tuis. Suid cantent:
ges uoluit cantare. humilit̾. portantes
dñm : ñ se extollentes aduersus dñm. Nam
les sint:. Quod si se extulerint insuꝑbiam:
latere illiꝰ ocłos posst̃: neforte qͥa audis
humilia respicit. suꝑb uelis ẽẽ & dicas. in

Expanded text:
ctum est, «Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae; quoniam audierunt omnia verba oris tui.» Quid est, Israel, quod ate pluvia. Solus Christus suavitas pluviae: ipsum solum non agnoscis in Scripturis, propter quem factae sunt Scripturae. At vero «omnes reges terrae na est gloria Domini.» Cantent in viis Domini reges terrae. In quibus viis cantent? De quibus supra dictum est, «In misericordia tua et veritate tua;» quoniam «universae tatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris hominis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in viis tuis. Quid cantent? ges voluit cantare in viis, humiliter portantes Dominum, non se extollentes adversus Dominum. Nam les sint. Quid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in
Abbreviated transcription (Latin):
desiderauerit homo int̾ra: usq adimpiũ
ẽ. desideriũ eiꝰ Suid ampliꝰ potest: altior
sublimitas. necessaria ñ ẽ: s fortasse qͣnto
altior. tanto ꝑiculosior Idõq reges qͣnto
st̃ in maiori felicitate. t̾rena: tanto ma¬
gis humiliari dõ debent Ut qͥd faciant :¬
Qm̃ audier̃ omĩa uerba oris tui Odñe:
omĩa uerba oris tui in nescio qua gente
abscondita erant: lex & ꝓpħȩ S ingen¬

Expanded text:
desideraverit homo in terra, usque ad imperium est desiderium ejus. Quid amplius potest? Altior sublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. Utquid faciunt? «Quoniam audierunt omnia verba oris tui!» O Domine, «omnia verba oris tui!» Nescio in qua gente abscondita erant Lex et Prophe
Abbreviated transcription (Latin):
dicare qͥd agat᷑ intꝰ: hic aut̃ qñ
titulꝰ ñ hoc idicat. s tantũ cui
antet᷑ indicat: qͥd agat᷑ intoto psalmo pͥmꝰ
ursꝰ ad nuntiat: confitebor tͥ dñe in toto
corde meo Hanc gͦ confessionẽ. audiamus:

Expanded text:
dicare quid agatur intus: hic autem quoniam titulus non hoc indicat, sed tantum cui cantetur indicat; quid agatur in toto Psalmo primus versus annuntiat, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Hanc ergo confessionem audiamus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
quã dͥs exaudit: quã prorsꝰ auris huina¬
na ñ nouit: Ciamabant qͥ susannã accusa¬
bant: & adcelũ ocłos ñ leuabant: illa tacebat.¬
& corde clamabat. Unde illa meruit exaudi
ri: illi puniri Est gͦ os intꝰ: ibi rogamꝰ.¬

Expanded text:
udit, quam prorsus auris humana non novit. Clamabant certe qui Susannam accusabant, et ad coelum oculos non levabant; illa tacebat, et corde clamabat: unde illa meruit exaudiri, inde isti puniri . Est ergo os intus; ibi rogam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Gaudet iniquus inpompa: gaudet
martyr in cathena Quomͦ gaudebat sca
audiebat᷑: cũ dãpnabat᷑. Iuhis om̃ib gaude¬
bat: & eã miseri miseriã putabant. quae
Grauidũ cor nr̃m parturit: & ubi pariat
querit: Quis ille locꝰ ẽ. ubi ad orandꝰ ẽ ds̃:
Quis mundꝰ: Quod edificiũ: Quȩ deniq se¬
des incęlo. & int̾ stellas: Querimꝰ inscripturiꝰ
scĩs: & inuenimꝰ inuerbis sapientię. Ego
inqͥt erã cũ illo: ego erã. ad quã ad gaude¬
bat cotidie Et dic̃ oꝑa eiꝰ. & exponit nobis
gregabat suꝑ uentos Sedes aut̃ eiꝰ: tẽplũ
eiꝰ:. Quo gͦ ibimꝰ : suꝑ uentos adoraturi sumꝰ:
Si suꝑ uentos ad orat᷑: aues nos uincunt:

Expanded text:
inus» . Gaudet iniquus in popina, gaudet martyr in catena. Quomodo gaudebat sancta ista audiebatur, cum damnabatur; in his omnibus gaudebat: et eam miseri miseram putabant, quae Gravidum eor nostrum parturit, et ubi pariat quaerit. Quis est ille locus ubi adorandus est Deus? qui mundus? quod aedificium? quae deniqne sedes in coelo et inter stellas? Quaerimus in Scripturis sanctis, et invenimus in verbis Sapientiae: «Ego,» inquit, «eram cum illo; ego eram ad quam adgaudebat quotidie.» Et dicit opera ejus, et exponit nobis am segregabat super ventos» . Sedes autem ejus templum ejus. Quo ergo ibimus? Super ventos adoraturi sumus? Si super ventos adoratur, aves nos vincunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi bona nimis: Hic certe nullꝰ uł tardissimꝰ
ambigit confessionẽ in dĩ laudib poni: nͥ forte
tanta ẽ incuiꝰquã m̃te ꝑuersitas: ut dicere au
ẽẽ confessum: Qd̾ si aliqͥs impiꝰ ꝓpt̃ nom̃ confessi¬
onis tẽptaret obicere: facillime refelleret᷑ ipsa
contextione uerboꝵ. Sic enĩ loquit᷑. Confiteor

Expanded text:
opera Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissimus opera Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissimus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi forte tanta est in cujusquam mente perversitas, ut dicere audesse concessum. Quod si aliquis impius propter nomen confessionis tentaret objicere, facillime refelleretur ipsa contextione verborum. Sic enim loquitur: «Confiteor
Abbreviated transcription (Latin):
UDiMS FR̃s admonentẽ nos atq
hortantẽ sp̃m sc̃m: ut sacrificiũ con¬
nr̃a dõ confitem᷑ om̃ib nota ẽ: ita ut hanc solam
confessionẽ dici inscripturss sc̃ĩs minꝰ erudita esti¬
met multitudo. Nã ubi hoc uerbũ lectoris oris
sonuerit: continuo strepitꝰ piꝰ pectora tonden¬
tiũ consequit᷑. Sed debent aduertere. qͦmͦ dictũ
sit in alio psalmo: qm̃ ingrediar in loco taberna¬
culi admirabilis usq ad domũ dĩ: inuoce exultati¬
onis & confessionis. soni festiuitatẽ celebrantis: Hinc
enĩ certe manifestũ ẽ: uocẽ confessionis & sonũ.
ñ ad merorẽ penitentiȩ : sed adleticiã festiuitatis
celeberrime ꝑtinere Aut̃ de tã manifesto testi¬
monio. qͥs adhuc dubitat: qͥd dicturꝰ ẽ. ad illud
qd̃ in ȩccłastico scriptũ ẽ. benedicite dñm omĩa
oꝑa ipsiꝰ. date nomini ipsiꝰ magnificentiã. &
confitemini in laudẽ ipsiꝰ. incanticis labioꝵ &
citharis. & sic dicite in confessione. qm̃ omĩa oꝑa

Expanded text:
s, admonentem nos atque hortantem Spiritum sanctum, ut sacrificium connostra Deo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et ccerte manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini ipsius magnificentiam, et confitemini in laudem ipsius in canticis labiorum et in citharis; et sic dicite in confessione, Quoniam omnia
Abbreviated transcription (Latin):
pientib & prudentib: & reuelasti ea pariulis. Ita
pat̃: qm̃ sic placitũ ẽ corã te Quis ñ eũ intelligat
in laude patris hȩc dicere: uis ñ uideat istam
confessionẽ ñ addolorẽ cordis. sed adgaudiũ ꝑtine¬
re: cũ etiã p̃cesserit eugłista dicens. in ipsa hora
exultauit spũ scõ. & dixit confiteor tibi pater: ii¬
Qua ꝓp̃t knũ qm̃ nullomͦ ẽ omino dubitandum.
tot congruentib testimoniis. quoꝵ similia inscrip¬
turis ꝑuos ipsos potestis aduertere. ñ tantũ in
peccatis. sed & in laudib dĩ. confessionẽ diuinis
litteris solere nominari: qͥd congruentiꝰ in hoc
psalmo qͣndo alleliua cantamꝰ. qd̾ ẽ laudate dnim.
nos ad moneri intelligim᷑ cum audimꝰ.
grandiꝰ ista breuitate non uideo:
cũ ita sit ꝓpͥũ dõ qd̾ bonꝰ ẽ ut a
quodam compellatꝰ. ipse filiꝰ dĩ. cũ audiret magist̃
bone. ab eo scdicet ꝗͥ carnẽ eiꝰ intuens. & diuinitatiᷤ

Expanded text:
tibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto et dixit, Confiteor tibi, Pater» quoniam nullo modo est omnino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
carnales instruunt᷑ in sp̃ii mansuetudinis: qr
ipsi tãꝗͣ suꝑiores ꝓinferiorib supplicantia ui¬
dent. illis iã res ẽ. quȩ adhuc inferiorib spes
ẽ : Non ẽ ita Nã & domꝰ aaron sꝑauit
indño Ergo ut etiã ipsi ꝑseuerant extendan¬
t᷑ in ea quȩ ante st̃. & ꝑseuerant̾ currant. do¬
nec app̃hendant. inqͦ app̃hensi st̃. & cognos¬
cant sic̃ & cogniti st̃: ad iutor & ꝓtector eoꝵ ẽ¬

Expanded text:
spiritu mansuetudinis, quia ipsi tanquam superiores pro inferioribus supplicant jam vident, et illis jam res est quae adhuc inferioribus spes est? Non est ita: nam et «domus Aaron speravit in Dominum.» Ergo, ut etiam ipsi perseveranter extendantur in ea quae ante sunt, et perseveranter currant, donec apprehendant in quo apprehensi sunt , et cognoscant sicut et cogniti sunt , «Adjutor eorum e
Abbreviated transcription (Latin):
aGNUS eSalMUs 1S⁊e
Rm̃i. exhortat᷑ nos. ut bea¬
titudinẽ queramꝰ: quã nemo
ẽ qͥ ñ expetat Quis enim
ad eã rẽ quã sua sponte appetit animꝰ : Nã
eiꝰ cũ qͦ agit : ad illud ꝓpt̃ qd̃ exhortationis
adhibet᷑ alloqͥũ Ut qͥd gͦ nob̾cũ agit᷑ ut uelimꝰ
qd̾ nolle ñ possumꝰ : nisi qr om̃s quidẽ beatitu

Expanded text:
magnus psalmus iste, charissimi, exhortatur nos ad beatitudinem, quam nemo est qui non expetat. Quis enim ad eam rem quam sua sponte appetit animus humanejus cum quo agit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Utquid ergo nobiscum agitur, ut velimus quod nolle non possum
Abbreviated transcription (Latin):
debet ẽẽ animȩ actio tendentis ad requit
tam̃ pigra & desidiosa. ut cursũ consũmet
scriptũ ẽ: inmansuetudine oꝑa tua perfit
Et enĩ ne mansuetudo ad segnitiẽ duceretur
adiunctũ ẽ oꝑa tua ꝑfice. Neq enĩ sic̃ in
ista uita. somni reqͥes nos reparat ad actions
sed actio bona. ꝑducit ad semꝑ uigilantẽ qͥti
Ille aut̃ cuncta prestat. cuncta exhibet d di¬

Expanded text:
debet esse animae actio tendentis ad requiem: non tamen pigra et desidiosa; ut cursum consummet, sicut scriptum est, «In mansuetudine opera tua perfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duceretur, adjunctum est, «Opera tua perfice.» Neque enim sicut in ista vita somni requies nos reparat ad actionem; sed actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. 7. Ille autem cuncta praestat, cuncta exhibet D
Abbreviated transcription (Latin):
altaris: id ẽ usq adteriorẽ deitatẽ de qui
uos benediximꝰ: ubi sunt altaria exelsa.
Constituite diẽ festũ. non tepide ac segniti
s in confrequentationibus Ipsa ẽ eni uor
exultationis soni festiuitatẽ celebrantis a
bulantiũ in locũ tabernaculi ad mirabilis ub
ad domũ dĩ. Si enĩ ẽ ibi spiritale sacrificus

Expanded text:
altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa. «Constituite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem celebrantis,» ambulantium in loco «tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.» Si enim est ibi sp
Abbreviated transcription (Latin):
t sũ in eos. Quod ait. om̃s gentes circũdedert̃
r & in nomine dñi ultꝰ sũ eos: significat ȩcłe
libores atq uictoriã: Sed quasi causa quereret᷑.
ande tanta mala superare potuerit: respectũ
dexemplũ: & dixit qͥd pͥmo passa sit in capite
l addendo qd̾ seqͥt᷑. Pircũdantes circũde¬
anunt me. Et bene ibi ñ repetitũ ẽ om̃s gen¬
tis: qd̾ aiudeis solis factũ ẽ. Ft in nomine
nre diuinitate ꝑ exteriorẽ uirtutẽ in mortalit̃¬

Expanded text:
s gentes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, respectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine riore divinitate per exteriorem carnem virtut
Abbreviated transcription (Latin):
adistit quã laus dĩ: & semꝑ alleluia. Exeli
salmos omnes ceteros quos
codicẽ psalmoꝵ nouimꝰ contine¬
re. qd̾ ȩccłȩ consuetudine psal¬
teriũ nuncupat᷑: partim ser¬
mocinando inppłis. partim
distando exposui donante dño sic̃ potui:
pllmũ uͦ centesimũ octauũ decimũ. non tam
pmpt eiꝰ notissimã longitudinẽ quã propter
aitudinẽ paucis cognoscibilẽ differebã Et cũ
molestissime ferrent fr̃s mei. eiꝰ soliꝰ expositio¬
ñ qͣntũ ad eiꝰdẽ corporis psalmi psalmos ꝑti¬
nt de ẽe opusculis nr̃is. meq adhoc soluen¬
di debitũ uebement̃ urguerent: diu peten¬
tib iubentibq ñ cessi: qr quotiescũq inde
antire tẽptaui. semꝑ uires nr̃ȩ intentionis

Expanded text:
us Dei, et semper «Alleluia.» salmos omnes caeteros, quos codicem Psalmorum novimus continere, quod Ecclesiae consuetudine Psalterium nuncupatur, partim sermocinando in populis, partim dictando exposui, donante Domino, sicut potui: psalmum vero centesimum octavum decimum, non tam propter ejus notissimam longitudinem, quaatem paucis cognoscibilem differebam. Et cum molestissime ferrent fratres mei, ejus solius expositionem, quantum ad ejusdem corporis Psalmos pertinet, deesse opusculis nostris, meque ad hoc solvendum debitum vehementer urgerent, diu petentibus jubentibusque non cessi; quia quotiescumque inde cogitare tentavi, semper vires nostrae intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
& ego uos reficiã. desertis atq abiects p
pere ñ ause st̃. aut considerato xp̃i nomus
ꝑ om̃s t̾ras exaltato. & honorato. tremetist
siluerunt Ergo mare uidit & fugit: ut n
sine contradictione adlibertatẽ sp̃itale pe¬
deret᷑ uia Iordanis aut̃ quẽ admodũ re¬
sũ conuersus sit. nolo extra uos querans
nolo aliqͥd mali suspicemini Increpat ei
dñs qͦscdã. qͥdorsũ ad eũ posuer̃: & ñ faut

Expanded text:
 ego vos reficiam» , desertis atque abjectis erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
reddit᷑ gratũ: si de pace atq inpace reddatur:
Qui aut̃ falii huiꝰ ancille non st̃: bellũ quã pacem
potiꝰ amauert̃ Neqͥs aut̃ existimet atria domꝰ dñi.
& omnẽ ppłm eiꝰ iudeos significari. qr ita clausit
iste psalmꝰ ut diceret. in medio tui iherłm. cuiꝰ no¬
mine carnales israhelite głant᷑: audite sequentem
psalmũ: qui quatuor uersiculis continetur ExELI¬

Expanded text:
in pace reddatur. Qui autem filii hujus ancillae non sunt, bellum potiusquam pacem amaverunt. Ne quis autem existimet atria domus Domini, et omnem populum ejus Judaeos significari, quia ita clausit iste psalmus, ut diceret, «In medio tui, Jerusalem,» cujus nomine carnales Israelitae gloriantur; audite sequentem psalmum, qui quatuor versiculis continetur. I
Abbreviated transcription (Latin):
ułs. recte accipimꝰ cirtũdatũ aꝑsecutorib: sicut
crtũdant apes fauũ. Quid enĩ abignorantib
getũ sit: mxstica subtilitate sp̃s sc̃s loquitur
d qͥppe. apes oꝑant᷑ infauis Nescientes autem
ssetntores dñi. fecerunt eũ nob̃ inpassione dul

Expanded text:
 recte accipimus circumdatum a persecutoribus, sicut circumdant apes favum. Quid enim ab ignorantibus gestum sit, mystica subtilitate Spiritus sanctus loquitur. Mel quippe apes operantur in favis: nescientes autem persecutores Domini, fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunione p̃ciderunt: qm̃ confirta ẽ suꝑ nos
miscdia eiꝰ ÷ & ueritas dñi manet inȩternum
mata ẽ aut̃ suꝑ nos miscdia dñi: cũ eiꝰ nomini
ꝑ qd̾ liberati sumꝰ inimicarũ gentiũ rabida ora
cesserunt: & ueritas dñi manet inęt̾nũ: siue in
eis quȩ ꝓmisit iustis. siue in eis quȩ minatus ẽ.¬

Expanded text:
communione praeciderunt. «Quoniam confirmata est super nos misericordia ejus, et veritas Domini manet in aeternum.» mata» «est» autem «super nos misericordia» Domini, cum ejus nomini, per quod liberati sumus, inimicarum gentium rabida ora cesserunt: «et veritas Domini manet in aeternum,» sive in eis quae promisit justis, sive in eis quae minatus e
Abbreviated transcription (Latin):
i iuocabo: & tibi sacrificabo sacrificiũ laudis:¬
Et reuera qͥsqͥs bene cogitat. qͥd uoueat dño. & qͦ
uota reddat: seipsũ uoueat: se ipsũ reddat:
hoc exigitur: hoc debetur: Inspecto nũmo. diis
dicit: reddite cesari quȩ cesaris sunt: & dõ quȩ
dĩ sunt Imago sua reddit᷑ cesari: imago sua red
dit᷑ dõ. Sed qͥ meminit ñ solũ seruũ se ẽẽ dĩ. sed
& filiũ ancillȩ dĩ: uidet ubi reddat uota sua.
conformatꝰ xp̃o. ꝑcalice salutaris. natriis in¬
quit domꝰ dñi Que domꝰ dĩ ẽ: hec ancilla dĩ ẽ.
Et quȩ domꝰ dĩ: nisi om̃is ppłs eiꝰ : Ideo sequit᷑.

Expanded text:
ibi sacrificabo sacrificium laudisEt revera quisquis bene cogitat quid voveat Domino et quae vota reddat, seipsum voveat, seipsum reddat: hoc exigitur, hoc debetur. Inspecto nummo Dominus dicit; «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» : imago sua redditur Caesari, imago sua red 19. Sed qui meminit non solum servum se esse Dei, sed et filium ancillae Dei, videt ubi reddat vota sua, conformatus Christo per calicem salutaris. «In atriis,» inquit, «domus Domini.» Quae domus Dei est, haec ancilla Dei est: et quae domus Dei, nisi omnis populus ejus? Ideo sequi
Abbreviated transcription (Latin):
e et uerissimo dño uerissimũ debet famu¬
utũ: quẽ cũ exhibet libera ẽ: hanc accipiens
ihno grãm. ut ei ñ necessitate: s uoluntate deser¬
uit. Eigo iste filiꝰ ẽ iberłm celestis quȩ sursũ ẽ:
uit omiu nr̃m libera Et libera qͥdẽ peccato:
I anclla iustitiȩ: cuiꝰ filiis adhuc peregrinan¬
itb dt. uos inlibertatẽ uocati estis Sed rursus
n iratis aiustitia: nc̃ uͦ lib̾ati apeccato. facti
ait serui dõ: habetis fructũ ur̃m inscĩficatio¬

Expanded text:
est, et verissimo Domino verissimum debet famulatum: quem cum exhibet, libera est, hanc accipiens a Domino gratiam, ut ei non necessitate, sed voluntate deserviat. Ergo iste filius est Jerusalem coelestis, quae sursum est, mater omnium nostrum libera . Et libera quidem a peccato, sed ancilla justitiae: cujus filiis adhuc peregrinantibus dicitur, «Vos in libertatem vocati estis;» et rursus ri eratis a justitia; nunc vero liberati a peccato, facti autem servi Deo, habetis fructum vestrum in sanctificatio
Abbreviated transcription (Latin):
aiturũ atq adiuturũ dm̃. Sic enĩ feci de om̃ibꝰ
sueliq suficient᷑ cũ pri m ad intelligendum
uł explicandũ difficilia ac poene impossibi¬
lia uiderent᷑. exposui Statui aut̃ ꝑsermones
id agere qͥ ꝓferunt᷑ in ppłis: qͣs greci omelias
uocant. Hoc enĩ iustiꝰ eẽ arbitror: ut conuentꝰ
eccłastici ñ fraudent᷑ &iã psalmi huiꝰ intelli¬
gentia: cuiꝰ. ut alioꝵ solent delectari canti¬

Expanded text:
uturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autem per sermones id agere, qui proferantur in populis, quas Graeci ὁμιλίας vocant. Hoc enim justius esse arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cu