comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nes de isto torrente. hinc bibit ile praꝰ
caput nr̃m de quo dictũ ÷ inpsalmo qo
torrente iuia bibit. Oetorrente aqual
quȩ significat popłm ꝑsecutore. indelse
ille qui dix̃ discipłis. Potestis bibe calux
hesit. Inuia bibit: quia de illo forte dii
altauit caput. Detorrente muia inqut¬

Expanded text:
nes, de isto torrente. Hinc bibit ille primus nes, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» De torrente, aqua illa quae significat populum persecutorem, inde bibit ille qui dixit discipulis: «Potestis bibere calicem quem haesit. In via bibit; quia de illo forte dictexaltabit caput» . «De torrente,» inqu
Abbreviated transcription (Latin):
tibi uicit: uinceris. Nisi quia dñs erat
mnob̾. dum insurgerent honines super
nos. forsitan uiuos absorbuissent nos.
Duim masceretor furor ipsoꝵ super nos.
Iam irascuntur. iam aperte sȩuiunt. Porsi¬
tan aqua de mersisset nos. Aquam dicit
popłos peccatores. Et uidehimꝰ qualem
aquã in consequentib. Quicunq autem
c̃ sensisset illis: aqua illum oꝑuisset. More¬
retur enim morte egiptioꝵ. non transiret
exemplo isrłitarum. Nostis enĩ fr̃s quia
ꝑaquam popłs isrłitarum transiit. & ipsa
aqua popłs egiptioꝵ co opertus est. Aqua
inquit de mersisset nos. Sed qualis est
ista aqua: Torrens ÷. Flunit cum impetu.
sed transitura ÷ Porrentes eñi dicuntir
fluuii qui repentinis imbrib eresant.¬
& magnũ habent impetũ Qiisqui inu¬
huc fluit torrens. sed iam transut anmi
martirũ. Adhuc qͣm diu scłm hoc ulson
& morendo currit: torrens ÷ hinc pseca¬

Expanded text:
tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat tibi vicit, vinceris. «Nisi quia Dominus erat in nobis, dum insurgerent homines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos. Dum irasceretur furor ipsorum super nos:» jam irascuntur, jam aperte saeviunt: «forsitan aqua demersisset nos.» Aquam dicit populos peccatores; et videbimus qualem aquam in consequentibus. Quicumque autem consensisset illis, aqua illum operuisset. Moreretur enim morte Aegyptiorum, non transiret exemplo Israelitarum. Nostis enim, fratres, quia per aquam populus Israelitarum transiit, et ipsa aqua populus Aegyptiorum coopertus est . «Aqua,» inquit, «demersisset nos.» 7. Sed qualis est ista aqua? Torrens est, fluit cum impetu, sed transitura est. Torrentes enim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrehuc fluit torrens, sed jam transiit anima martyrum. Adhuc quamdiu saeculum hoc nascendo et moriendo currit, torrens est: hinc persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
seuiens. Et quȩ blandiebat᷑ ut seduceret᷑:
minatur ut terreat. S si dñs ÷ in te & ñ¬
dereliqueris de corde tuo xp̃m: quomͦ per
sagittas acutas & carbones desolatorios ui¬
transfixum erat cortuũ & ꝑ exempla iustoꝵ
qui de mortus uiuificati sunt. de peccatorib
& carbonib desolatorus. dolose blandienteᷤ.
& blandiendo seducentes: sic istos uinces iã
irascendo cõminantes. quia blandiendo
se ducere nequiuert. Uicti sunt cũblandi¬
rentur. uincantur & cum minantur. Sed
uicuntur quomͦ. nisi quia dñs erat ĩ nob̾:
Manifestum ÷ quia non uicisti tu sed uicit
ille qui ÷ in te. Emperatorẽ talẽ portas &
uinceris: Nonne ille ÷ quẽ portas. qͥ dix̃
ego uici scłm : Nonne pͥus moriens uicit
diabolum. cum sẽꝑ ẽẽt suꝑ omnẽ creatirã.
quia uerbum ds̃ ÷ apud dm̃: Quare uicit.
nisi ut te doceret & cum diabolo dimicare:
Et tam̃ iam doctus nisi inte sit ille qͥ prior

Expanded text:
saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, saeviens; et quae blandiebatur ut seduceret, minatur ut terreat. Sed si Dominus est in te, et non reliqueris de corde tuo Christum; quomodo per sagittas acutas et carbones desolatorios vitransfixum erat cor tuum, et per exempla justorum qui de mortuis vivificati sunt, de peccatoribuset carbonibus desolatoriis, dolose blandientes et blandiendo seducentes; sic istos vinces jam irascendo comminantes, quia blandiendo seducere nequiverunt. Victi sunt cum blandirentur, vincantur et cum minantur. Sed vincuntur, quomodo, «nisi quia Dominus erat in nobis?» Manifestum est quia non vicisti tu, sed vicit ille qui est in te. Imperatorem talem portas, et vinceris? Nonne ille est quem portas, qui dixit, «Ego vici saeculum» ? nonne prior moriens vicit diabolum, cum semper esset super omnem creaturam, quia Verbum Deus est apud Deum? Quare vicit, nisi ut te doceret cum diabolo dimicare? Et tamen jam doctus, nisi in te sit ille qui prior
Abbreviated transcription (Latin):
innob̾. cum insurgerent homines super
nos: forsitan uiuos absorbuissent nos:
dum irasceret᷑ furor eoꝵ suꝑ nos. Mostis
fr̃s. in aliquo desuꝑiorib p̾salmis. inpso
initio canticoꝵ graduũ. contͣ linguam
subdolam petisse auxiliũ quendam qui
cȩpit ascendere & dixisse. Oñe erue animã
meam al abiis in iustis. & alingua dolosa.
Primo enĩ cũ cȩꝑit homo ascendere & pro¬
ficere: in ipso exordio ascensionis linguas
subdolas patitur. blandas adꝑniciem. blandas
ad malam suasionẽ. Quid facis: Quare
hoc facis : olit̃ eninĩ uiuere non potes :
Seruire dõ alit̾ non potesc Tu solus es.
qui uis hoc ẽẽ quod alii non sunt : Et si¬
inueneris alios qui tecum sunt: illa blanda
& dolosa lingua quid dicit : Ecce illi potu¬
erunt. forte tu non poteris. Aggrederis.
deficies. Et meliꝰ erat ñ inciꝑe: quã cępisse
& defecisse. Iingua dolosa adhuc blandit᷑¬
ut uincat. Tam̃ si perseueraueris: uincit᷑
lingua dolosa. & blandiens incipit e̾ẽ aꝑte

Expanded text:
ines super nos, forsitan vivos absorbuissent nos.» 6. «Cum irasceretur furor eorum super nos.» Nostis, fratres, in aliquo de superioribus psalmis, in ipso initio canticorum graduum contra linguam subdolam petisse auxilium quemdam, qui coepit ascendere; et dixisse, «Domine, erue animam meam a labiis injustis, et a lingua dolosa.» Primo enim cum coeperit homo ascendere et proficere, in ipso exordio ascensionis, linguas dolosas patitur, blandas ad perniciem, blandas ad malam suasionem: Quid facis? quare hoc facis? Aliter enim vivi non potest? serviri aliter Deo non potest? Tu solus es qui vis hoc esse quod alii non sunt! Et siinveneris alios qui tecum sunt, illa blanda et dolosa lingua quid dicit? Ecce illi potuerunt; forte tu non poteris. Aggrederis; deficies: et melius erat non incipere, quam coepisse et defecisse. Lingua dolosa adhuc blanditur. Si perseveraveris, vincitur lingua dolosa et blandiens, incipit esse aperte
Abbreviated transcription (Latin):
sumus & ꝑ egrinamur: nondũ euasimus.
Prȩcesserunt᷑ quidem m̃bra quȩdam de
corpore illo dequo & nos sumꝰ: quȩ possint
inueritate cantare. Et hoc cantar nui
tires sci. Iam enim euasert̃ & in exiltition
cum xp̃o sunt. recepturi corpora iã nc.
eadem ipsa quȩ primo erant corruptihiliu
In quibus passi sunt penas: inde illis fiento:¬
menta iusticie. Orgo siue illi iam ine
siue nos inspe. con ingentes affectũ conꝰ
eorum & desiderantes talẽ uitã quale hi
non habemꝰ. sed hab̾e ñ poterimꝰ niseahi
desiderauerimꝰ: cantemꝰ simul om̃s &dem

Expanded text:
sumus et peregrinamur, nondum evasimus. sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus, sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemus simul omnes, et
Abbreviated transcription (Latin):
caro factum ÷ & habitauit in nob̾. Qđ̃
gͦ manet uerbum inse: ueritas ÷ adꝗͣ
uenimus. & quȩ nos lib̾at. Qđ aut̃ p̃dicat᷑
uerbum fidei: in quo nos uult ds̃ ꝑma¬
nere. ut cognoscamus ueritatẽ : hoc ÷ uer¬
bum caro factum. & habitauit in nobis.
Eredis in xp̃m natum incarne. & ꝑuenies
ultantes cantant isti quos legimus. Mem¬
bra ista xp̃i exultantia cantant istum
psalmum. Et quis hic exultat. nͥ inspe
sicut dixi : Et nob̾ certa sit ipsa spes.
& ex ultando cantemus. Non enim qui can-¬
tant alieni sunt anob̾: aut ñ in hoc psalmo
uox nr̃a ÷. Sic audite : tanquam uos ipsos
audiatis. Sic audite : tanquã inspeculo scri¬
pturarum. uos ipsos attendatis. Sum enĩ
tanquam speculum attendis scripturas:
ex hilaratur facies tua. cum similẽ te in¬
uenies exultatione spei. membris qͥb dã
xp̃i: quȩ membra ista cantarunt. Eris
& tu in ipsis m̃bris. & cantab ista. Gurgͦ
ista cantant exultando : Quia euaserunt.
Ergo spesz. inqua cantant. Uum eñi hic

Expanded text:
it in nobis» . Quod ergo manet Verbum in se, veritas est ad quam venimus, et quae nos liberat: quod autem praedicatur verbum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervenies sultantes cantant isti quos legimus; membra ista Christi exsultantia cantant psalmum istum. Et quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibusdam Christi, quae membra ista cantarunt; eris et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic
Abbreviated transcription (Latin):
enim quasclam tribulationes quas pi
sunt. & considerauerunt meo iam locoe
in beatitudine & insecuritate constiat
qua transierint. quo uenerint. & qua q¬
ficile erat inde lib̾ari. nisi adeẽ manꝰ um
in nob̾. Sic cȩpert̃ cantare. Mondum aos
unde euaserint: tanta exultatio÷. His¬

Expanded text:
lationes quas passi sunt, et consideraverunt in eo jam loco et in beatitudine et in securitate constituti, qua transierint, quo venerint; et quia difficile erat inde liberari, nisi adesset manus in nobis.» Sic coeperunt cantare: nondum dixerunt unde evaserint; tanta exsultatio
Abbreviated transcription (Latin):
meum ut arcdeam. caritatem autem ñ habea.
nichil michi ꝓdest. Caritas autem dei dif¬
fusa ÷ in cordibus nr̃is per sp̃m sc̃m qui datꝰ
nobis. In hac diffusione latitudo ÷: inqua sine
angustus uia quoq ambulatur angusta do¬
nante illo cui dictum ÷. Dilatasti gressus meoᷤᷤ
subter me. & non sunt infirmata uestigia
mea. Latum ÷ ergo mandatum caritatis.
mandatum illud geminum. quo ubeturds̃
& ꝓximus diligi. Quid autem latius. quam
ut ibi pendeat᷑ tota lex & om̃s ꝓpħȩ¬

Expanded text:
meum ut ardeam, charitatem autem non» «habeam, meum ut ardeam, charitatem autem non» «habeam, nihil mihi prodest» . Charitas autem Dei diffusa nobis . In hac diffusione latitudo est, in qua sine angustiis via quoque ambulatur angusta, donante illo cui dictum est, «Dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata vestigia mea» . Latum est ergo mandatum charitatis, mandatum illud geminum, quo jubetur Deus et proximus diligi. Quid autem latius, quam ut ubi pendeat tota Lex et omnes Prophet
Abbreviated transcription (Latin):
expectabant quando consentirem: tor¬
quebant cum etiam confiterer. Nec tam̃
quod intellexerat relinquebat: intuens
& uidens utiq sine fine finem. & si ꝑseue.¬
m̃is cone umationis uioi fiem. latbmo
Manoatom ⁊dom ualde. Antrauerat qͥppe
in scuarium dĩ. & intellexerat in nouissima.
Om̃is autem consũmatio michi uideturꝰ
hoc loco intelligenda. usq ad mortem
ꝓueritate certare. & ꝓsũmo ac uero bono
mala om̃a tolerare. Cuius consũmationis
finis ÷: excellere in regno xp̃i quod non
habet finem. & habere ibi sine morte.
sine dolore. & cum magno honore uitã.¬
morte huius uitȩ ac dolorib & opprobriis ad¬
quisitam. Quod autem addidit. latum man¬
datum tuum ualde: non intelligo nͥ caritatẽ.
Quid enim ꝓfuisset quacunq morte imminente.
& interquanta cunq tormenta illa martiria
confiteri. si caritas in confitente non eẽt e
Audiamus apłm. Et si tradidero inquit corpꝰ

Expanded text:
exspectabant quando consentirem, torexspectabant quando consentirem, torquebant etiam cum confiterer. Nec tamen quod intellexerat relinquebat intuens et videns utique sine fine finem, si persevemnis consummationis vidi finem; latum mandatum tuum valde.» Intraverat quippe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, quod non habet finem; et habere ibi sine morte, sine dolore, et cum magno honore vitamorte hujus vitae ac doloribus et opprobriis acquisitam. Quod autem addidit, «Latum mandatum tuum valde;» non intelligo nisi charitatem. Quid enim profuisset quacumque morte imminente, et inter quantacumque tormenta illa martyria confiteri, si charitas in confitente non esset? Audiamus Apostolum: «Etsi tradidero,» inquit, «corpus
Abbreviated transcription (Latin):
saluum me fac. nisi intelligi uolens quod
malo suo siuis ẽẽ uoluerit. quod ÷ in obȩdientiȩ
primum & maximum malum. & tanquam
dicens. m̃s eẽ uolui. & perditũ me feci. tuus
sum ego inquit saluum me fac. quia iustifica¬
tiones tuas exqui siui. non uoluntates meas
quibus fui m̃s sed iustificationẽ tuas ut eẽm
tuus : Me inquit expectaueri peccaioreͤ
UT peudeuent oae. tesnononia abtem
iba ii tellexi. Quid ÷ expectauerunt ut
perderent : An uolu t insidis obsederunt
uiam. expectantes ut quando transiret
occiderent: Nunquid gͦ morte corporis ꝑ¬
ire metuebat : Absit. Et quid ÷ me expecta¬
uerunt. nisi ut eis ad malum consentiret :
Tunc enim perderent. Unde autem non
ꝑierit dixit testimonia tua intellexi. Sed
sed familiarius hic ȩccłȩ aurib grecum
uerbum sonat. martiria tua intellexi :
quia scilicet me sibi non consentientem.
etiam si occiderent. tua martyria confitens
non perirem. Sed illi qui ut perderent

Expanded text:
salvum me fac;» nisi intelligi volens quod salvum me fac;» nisi intelligi volens quod malo suo suus esse voluerit, quod est inobedientiae primum et maximum malum? Et tanquam dicens, Meus esse volui, et perditum me feci: «Tuus sum,» inquit, «salvum me fac, quia justificationes tuas exquisivi;» non voluntates meas, quibus f «Me,» inquit, «exspectaverunt peccatores, ut perderent me; testimonia autem tua intellexi.» Quid est, «exspectaverunt, ut perderent?» an velut insidiis obsederunt viam, exspectantes ut quando transiret, occiderent? Numquid ergo morte corporis perire metuebat? Absit. Et quid est, «me exspectaverunt,» nisi ut eis ad malum consentiret? Tunc enim perderent. Unde autem non perierit dixit: «Testimonia tua intellexi.» Sed familiarius hic Ecclesiae auribus graecum verbum sonat, «Martyria tua intellexi.» Quia scilicet me sibi non consentientem etiamsi occiderent, tua martyria confitens non perirem: sed illi qui ut perderent,
Abbreviated transcription (Latin):
iuĩusi. Om̃a scilicet dequibus loquebatur.
Om̃a quȩ pertinent adhunc diem. seruiunt
tibi. Impii quippe dequib dr̃. nocti simi
deinde respexit unde lib̾etur hȩc terraut
fundata permaneat: atq subiecit. Nisi
srian per issem in humnlriate mea.
Ista lex fidei ÷. non manis fidei: sed quȩ
per dilectionem operatur. Per hanc im¬
petratur gr̃a. quȩ fortes facit intribulatio¬
ne temporali: ne pereant in humilita te
inhumilitate fua. Nam dõ non uiuificante
quid ÷ homo qui se occidere potuit. uiuifica
ficationes ioas exgoisibi. Nontranseunt᷑
intelligendum ÷ quod dictum ÷ tuus sum
ego. Quid enim non ẽ eus: An forte quia in
celis eẽ dr̃ ds̃. ideo putandum ÷ aliquid ñ eẽ
eius in terra. cum clamet alius psalmꝰ. dñi
⁊terra & plenitudo eius. orbis terrarum¬
& om̃s qui habitant in ea: Quid ÷ ergo qđ
iste ita se quodã modo familiarius dõ cõm̃¬
dandum putauit ut diceret. tuus sum ego

Expanded text:
ibi. Omnia» scilicet de quibus loquebatur; «omnia» quae pertinent ad hunc diem, «serviunt tibi.» Impii quippe de quibus dicitur, «Nocti simili. 4. «vers.» 92. Deinde respexit unde liberetur haec terra, ut fundata permaneat; atque subjecit, «Nisi sitan perissem in humilitate mea.» Ista lex fidei est; non inanis fidei, sed quae per dilectionem operatur . Per hanc impetratur gratia, quae fortes facit in tribulatione temporali, ne pereant in humilitate min humilitate sua. Nam Deo non vivificante, quid est homo, qui se occidere potuit, vivificarficationes tuas exquisivi.» Non transeunter intelligendum est quod dictum est, «Tuus sum ego.» Quid enim non est ejus? An forte quia in coelis esse dicitur Deus, ideo putandum est aliquid non esse ejus in terra; cum clamet alius psalmus, «Domini est terra et plenitudo ejus, orbis terrae et omnes qui habitant in eo» ? Quid est ergo quod iste ita se quodammodo familiarius Deo commendandum putavit, ut diceret, «Tuus sum ego,
Abbreviated transcription (Latin):
nemo potest ponere prȩter id quod posi
rationis acllegem ꝓpħasq ꝑtinentis finda¬
mentum non erat xp̃s. testimoniũ habens
alege & ꝓpħis. aut uero moyses & ꝓpħȩ
silii de putandi sunt inseruitutem gene¬
pantis ancillȩ fuisse non lib̾e quȩ est mat̾
nr̃a cui mater sy on dicit homo. & homo
factus ÷ in ea. & ipse fundauit eam altissimꝰ.
Ipse ÷ enim & apud patrem altissimus. &
propter nos mnista matre factus humillimꝰ:
qm̃ qui ds̃ erat super eam. homo factus ÷
In ea. Hoc itaq fundamento dñe funda¬
sti terrani & permanet: quia intali funda¬
mento constabilita. non inclinabitur in
sełn scłi in eis utiq permanens: quibus es
uitam daturus ȩternam. Quos autẽ ancilla
peperit. ad uetiis testamentum pertinenteᷤ.
meunus tamen figuris latebat nouum:
nchil aliud sapiendo quam ꝓmissa terrena
non permanent. Seruus ensim non manet
dies. Ista quippe om̃a dies. & iste ÷ diesquẽ

Expanded text:
nemo potest ponere praeter id quod posinemo potest ponere praeter id quod posirationis ad Legem Prophetasque pertinentis fundamentum non erat Christus, testimonium habens a Lege et Prophetis . Aut vero Moyses et Prophetae filii deputandi sunt in servitutem generantis ancillae fuisse, non liberae, quae est mater nostra ; cui, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus» ? Ipse est enim et apud Patrem altissimus, et propter nos in ista matre factus humillimus; quoniam qui Deus erat super eam, «homo factus est in ea.» Hoc itaque fundamento, Domine, «fundasti terram, et permanet:» quia in tali fundamento constabilita, non inclinabitur in saeculum saeculi ; in eis utique permanens quibus es vitam daturus aeternam. Quos autem ancilla peperit, ad vetus testamentum pertinentes, in cujus tamen figuris latebat novum, nihil aliud sapiendo quam promissa terrena, non permanent. Servus enim non manet dies.» Ista quippe omnia die
Abbreviated transcription (Latin):
÷ in angłis tuis custodientib ȩternã sine
terram. Unus enim uersus ÷ eorum octo:
qui ad istam litteram pertinent. Singuls
quippe litteris hebreis subduntur oc̃tom:
donec psalmi huius ꝓlixitas terminetur
noeneraiione et ornerationem uerius
tba: FuNoasti ternam et ꝑmranet. Post
cȩlum enim terram contuitu fidelis mtiᷤ
aspiciens: inuenit in ea generationes quȩ in
cȩlo non sunt. & ait. ingeneratione & gene¬
rationem ueritas tua. siue om̃s generatio¬
nes ista repetitione significans. a quibus
nunquam defuit ueritas dĩ in sc̃is enis. mͦ
paucioribus. modo plurioribus. ut se tẽpor
uarietas habuit ł habebit. siue duas quas¬
dam generationes intelligi uolens. unam
scilicet adlegem & ꝓpħas. alteram uero ad
eugłm pertinentem. Cur autem nunqua
etiam istis generationib ueritas desit: uelit
aꝑiens causam. fundasti inquit terram&
permanet. eos qui interra sunt terram
nuncupans. Fundamentum autem aliud

Expanded text:
est, in Angelis tuis custodientibus aeternam sine terram. Unus enim versus est eorum octo qui ad istam litteram pertinent. Singulis quippe litteris hebraeis subduntur octoni, donec psalmi hujus prolixitas terminetur. «In generationem et generationem veritas tua; fundasti terram, et permanet.» Post coelum ergo terram contuitu fidelis mentis aspiciens, invenit in ea generationes quae in coelo non sunt, et ait, «In generationem et generationem veritas tua:» sive omnes generationes ista repetitione significans, a quibus nunquam defuit veritas Dei in sanctis ejus, modo paucioribus, modo pluribus, ut se temporum varietas habuit vel habebit; sive duas quasdam generationes intelligi volens, unam scilicet ad Legem et Prophetas, alteram vero ad Evangelium pertinentem. Cur autem nunquam etiam istis generationibus veritas desit, velut aperiens causam; «Fundasti,» inquit, «terram et permanet:» eos qui in terra sunt, terram nuncupans. Fundamentum autem aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. de hac dictũ ÷ & interra pax ho¬
minib bone uoluntatis. Qui ergo in hac
uita geniunt & desiderant illãm
patriam: currant dilectione non
pedib corporis non quęrant naues
sed pennas. duas alas caritatis ap¬
prehendant. Quȩ sunt duȩ alȩ cari¬
tatis : Dilectio dĩ & ꝓximi. ꝑegri¬
nam̃ enĩ. suspiramꝰ gemimꝰ. Uener̃¬

Expanded text:
Deo:» de hac dictum est, «Et in terra pax hoDeo:» de hac dictum est, «Et in terra pax hominibus bonae voluntatis» . Qui ergo in hac vita gemunt, et desiderant illam patriam, currant dilectione, non pedibus corporis: non quaerant naves, sed pennas; duas alas charitatis apprehendant. Quae sunt duae alae charitatis? Dilectio Dei, et proximi. Peregrinamur eni
Abbreviated transcription (Latin):
uos dõ. Quomͦꝰ uob̾ dñi cõm̃damus :
Ut diligatis illũ bono ur̃o. ñ bono ipsiꝰ.
quia malo ur̃o eũ ndiligitis. n̾malo
ipsiꝰ. Noneñi minꝰ habebit ds̃ diuini¬
tatẽ : si homo in illo ñ habeat caritatẽ.
Iu crescis exdo. ñ ille exte. Et tam̃ tantũ
nos dilexit pͥor antequã eũ diligere¬
mus: ut filiũ suũ unicũ mitteret
mori ꝓnobis. Qui fecit nos: factus ÷¬
interꝰ nos. quo modo nos ipse fecit :
Om̃a ꝑ ipsũ facta sunt: & sine ipso
factum ÷ nichil. Quomͦ factꝰ ÷ int̾
nos : Et uerbũ caro factũ ÷ & habi¬
tauit in nob̾. Ergo ipse ẽ in quo debe¬
mus lȩtari. Nemo homo sibi arroget
partes ipsiꝰ ab ipso ÷ lȩtitia quȩ nos
facit felices. Lȩtet̾ ispł meo qui fecit
eum. & filii syon exultent in rege
ex parte ꝑegrina. exmagna parte
immanens. Ex parte qua im̃manet
incelo. beatitudo ⁊ angłoꝵ. ex parte
qua ꝑegrinatur in hoc scło. spes est
iustoꝵ. De illa dictũ ÷ gła in excelsis

Expanded text:
vos Deo. Quomodo vobis Deum commendamus? Ut diligatis eum bono vestro, non bono ipsius: quia malo vestro eum non diligitis, non malo ipsius. Non enim minus habebit Deus divinitatem, si homo in illum non habeat charitatem. Tu crescis ex Deo, non ille ex te: et tamen tantum nos dilexit prior , antequam cum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori inter nos. Quomodo nos ipse fecit? Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quomodo factus est inter nos? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Ergo ipse est in quo debemus laetari. Nemo homo sibi arroget partes ipsius; ab ipso est laetitia quae nos facit felices: «Laetetur Israel in eo qui fecit eum.» 5. «Et filii Sion exsultent in rege ex parte peregrina, ex magna parte immanens in coelo. Ex parte qua immanet in coelo, beatitudo Angelorum est: ex parte qua peregrinatur in hoc saeculo, spes est justorum. De illa dictum est, «Gloria in excelsis
Abbreviated transcription (Latin):
git ds̃ & infirma mundi. ut c̃funde¬
ret fortia. & ignobilia & contẽptibi¬
lia elegit ds̃. &ea quȩ ñ sunt tanqͣm
ea quȩ sunt. ut ea quȩ st̃ euacuent᷑.
git ꝓdesse imꝑatori depiscatore. ñ
piscatori de imꝑatore. & elegit ea que
nullius momenti erant inmundo.
Ipsos impleuit sp̃u suo dedit eis fra¬
mundus. erexit se leo aduerus agnũ.
sed fortior leone inuentꝰ ÷ agnꝰ Leo
uictꝰ ÷ seuiendo. agnꝰ uicit patiendo.
Conuersa sunt corda hominũ adtio¬
rem xp̃i. cȩper̃ reges. cȩper̃ nobiles mi¬
raculis cõmoueri ꝓpħiȩ ad impleti¬
one turbari. uidere inunum nomen
concurrere genus humanũ. Et quid
facer ent ÷ Multi elegert᷑ ignobilitatẽ
& dimittentes domos suas. substantias
suas distribuentes pauꝑib. cucurrer̾
ad ꝑfectionẽ. Tali eñi imꝑfecto dr̃¬
om̃a quȩ habes. &da pauꝑib & ueni se¬
quere me. & habeb̾ thesaurũ incelis.
Multi exnobilib fecert᷑ hoc. sedcessa¬

Expanded text:
git Deus, et infirma mundi, ut confundegit Deus, et infirma mundi, ut confunderet fortia; et ignobilia et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt tanquam ca quae» «sungit prodesse imperatori de piscatore, non piscatori de imperatore; et elegit ea quae nullius momenti erant in mundo. Ipsos implevit Spiritu suo, dedit eis framundus, erexit se leo adversus agnum: sed fortior leone inventus est agnus. Leo victus est saeviendo, agnus vicit patiendo. Conversa sunt corda hominum ad timorem Christi; coeperunt reges, coeperunt nobiles miraculis commoveri, prophetiae adimpletione turbari, videre in unum nomen concurrere genus humanum. Et quid facerent? Multi elegerunt ignobilitatem, et dimittentes domos suas, substantias suas distribuentes pauperibus, cucurrerunt ad perfectionem. Tali enim imperfecto domnia quae habes, et da pauperibus; et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelis» . Multi ex nobilibus fecerunt hoc: sed cessa
Abbreviated transcription (Latin):
incompedib. & nobiles inu inculis.
Addidit ferreis. Ad estote. ut agno¬
scatis qđ nostis. Isti enĩ uersus qͦs
cȩpimus exponere. obscuri sunt.
opꝰ habetis sed cõmemorari. Ad hoc
aut̃ uoluit ds̃ obscure ponere
quosdã uersus suos. ñ ut aliquid
nouũ de illis eruatur : sed ut qđiã
usitatũ erat. obscuris expositis in¬
nouetur. Nouimꝰ reges factos xp̃i¬
anos. nouimꝰ nobiles gentiũ factos
erunt. & non cessant frameȩ bis acute
Scit caritas ur̃a & eruditio. qͥa in eccła
nutriti estis & soletis audire diuinas
lectiones : qm̃ infirma mundi elegit
ds̃ ut confunderet fortia. & stulta mun¬
di elegit ds̾ ad confundendos sapi¬
entes. & ea quȩ ñ sunt tan quam ea
quȩ sunt. ut quȩ sunt euacuentur.
Sic enĩ ait apłs. Uidete enĩ uocationẽ
ur̃am fr̃s. quia non multi sapienteᷤ
scđm carnẽ ñ multi potentes. non
multi nobiles. sed stulta mundi ele¬

Expanded text:
in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» in compedibus; «et nobiles eorum in vinculis,» addidit «ferreis.» Adestote, ut agnoscatis quod nostis. Isti enim versus quos coepimus exponere, obscuri sunt; opus habetis, sed commemorari. Ad hoc autem voluit Deus obscure ponere quosdam versus suos, non ut aliquid novum de illis eruatur; sed ut quod jam usitatum erat, obscuris expositis innovetur. Novimus reges factos christianos, novimus nobiles gentium factos erunt; et non cessant frameae bis acutaeScit Charitas vestra et eruditio quia in Ecclesia nutriti estis, et soletis audire divinas lectiones, quoniam «infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia; et stulta mundi elegit Deus, ad confundendos sapientes; et ea quae non sunt tanquam ea quae sunt, ut quae sunt evacuentur.» Sic enim ait Apostolus: «Videre enim vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed stulta mundi ele
Abbreviated transcription (Latin):
oationes in popłis. Obuirgatio
quȩ ẽ : Correptio. Pcedat exuobis
framea bis acuta. nolite cessare:
Qualis homo es qui ĩdola colis : Sie
amico tuo. sitam̃ remansit cui dicaᷤ.
Qualis homo es qui dimisisti eũ aquo
factꝰ es & adoras qđ fecisti:. Melior:
fab̾. quã qđ fabricat fab̾ Si fabrũ
adorare erubescis. qđ fab̾ fecit non
erubescis : Cum cȩꝑit erubescere.
cũ ceꝑit cõpungi: fecisti uulnus
de framea. ꝑ ue̾nit adcor. moriturꝰ
÷ ut uiuat. Frameȩ bis acutȩ in ma¬
nib eoꝵ ad faciendã uindictã ingen¬
tibus obiurgationes in popłis. Ui
allioriit reces eoꝵ in cooꝯpenis:
ei Nosiles eoꝵ iN uincolis terreis.
Ui faciant iiieis iupiciom ẽ sera¬
piumꝰ. Pacile exposuimus. quomͦ
de frameis cadant ut exurgant.
separent᷑ ut congregentur. uulne¬
rentur ut sanent᷑. moriantur ut
uiuant. Sed quid faciemus. quomͦ
exponemꝰ ad alligandos reges eoꝵ
in cõpedib: Reges gentiũ alligandi

Expanded text:
gationes in populis.» Objurgatio gationes in populis.» Objurgatio quae est? Correptio. Procedat ex vobis framea bis acuta, nolite cessare; Qualis homo es, qui idola colis? Dic amico tuo, si tamen remansit cui dicas: Qualis homo es, qui dimisisti eum a quo factus es, et adoras quod fecisti? Melior est faber, quam quod fabricat faber. Si fabrum adorare erubescis, quod faber fecit, non erubescis? Cum coeperit erubescere, cum coeperit compungi, fecisti vulnus de framea; pervenit ad cor, moriturus est ut vivat: «Frameae bis acutae in manibus eorum, ad faciendam vindictam in gentibus, objurgationes ies eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis. Ut faciant in eis judicium conscriptum.» Facile exposuimus quomodo de frameis cadant ut exsurgant, separentur ut congregentur, vulnerentur ut sanentur, moriantur ut vivant: sed quid faciemus? quomodo exponemus, «Ad alligandos reges eorum in compedibus?» Reges gentium alligandi
Abbreviated transcription (Latin):
duplium. Sic enĩ de illa dictũ:. Red¬
dite illi duplum ad qđ fecit. Quomͦi
redditur duplũ: Bellant sciꝰ educunt
frameas bis acutas. fiunt strages. fiunt
occisiones. separationes. Quomodo du¬
plum illi redditur: Illa quando po¬
terat ꝑsequi xxp̃ianos carnẽ occidebat.
dñi ñ ẽfringebat. Modo illi duplũ
redditur. & pagani extinguntur.
& idola frangunt᷑. Quomͦ inquies
pagani occiduntur : Quomͦ. nisi cum
xp̃ianifiunt ⁊ ꝗuero paganũ. ñ in¬
uenio. xp̃ianꝰ ÷. Ergo mortuus : pa¬
ganꝰ. Nã si ñ occiduntur unde dictũ
⁊ petro. macta & manduca: Unde
ipse saulus occisus ÷ ꝑsecutor. & ꝓdulꝰ
erectꝰ ÷ p̃dicator : Quȩro saulũ ꝑse¬
cutorem & ñ inuenio. occisus ÷ Unde:
Deframea bis acuta. S quia occisus
illi fit: sic ꝑ illũ. Et enim cũ factꝰ
ẽẽt predicator: accepit & ipse in
manib franeam bis acutam. ad
faciendam uindictã ingentib Et
carne fieri. seqͥtur & exponit. Osir¬

Expanded text:
m: sic enim de illa scriptum est, «Reddite illi duplum, ad quod fecit» . Quomodo redditur duplum? Bellant sancti, educunt frameas bis acutas; fiunt strages, fiunt occisiones, separationes: quomodo illi duplum redditur? Illa quando poterat persequi Christianos, carnem occidebat, Deum non confringebat: modo illi duplum redditur; et Pagani exstinguuntur, et idola franguntur. Quomodo, inquies, Pagani occiduntur? Quomodo, nisi cum Christiani fiunt? Quaero paganum, non invenio; christianus est: ergo mortuus est paganus. Nam si non occiduntur, unde dictum est Petro: «Macta et manduca» ? Unde ipse Saulus occisus est persecutor, et Paulus erectus est praedicator? Quaero Saulum persecutorem, et non invenio; occisus est. Unde? De framea bis acuta. Sed quia occisus » . Quomodo illi fit, sic per illum. Etenim cum factus esset praedicator, accepit et ipse in manibus frameam bis acutam, «ad faciendam vindictam in gentibus.» Et in carne fieri, sequitur, et exponit: «Objur
Abbreviated transcription (Latin):
bit si non qđ debet exigis. sed red¬
dis qđ debetur uxori. Times. non
facis. concutiuntur uincula tua.
Audi quia unculis ferreis c̃strictꝰ
es. Alligatꝰ es uxori. nequesieris
solutionẽ. Durũ ÷: ferreũ ÷. Nam

Expanded text:
bit, si non quod debet exigis, sed redbit, si non quod debet exigis, sed reddis quod debetur uxori. Times, non facis; concutiuntur vincula tua. Audi quia vinculis ferreis constrictus es: «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem» . Durum est, ferreum est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. Uenit ad nos homo de seło po¬
tons: offendit illũ uxor sua aut farte
ccupiuit alteriꝰ pulehriorerauan
altera ditiorẽ. uult dmuttere ulam
qua habet Nonfacis audit oseruo
framea bis acuta. Non facrs ñbcee
hoc timet & ñ facit. Pedes leuesia
ꝓgrediebant᷑ in lapsũ copechbustie¬
nene  hubet uncula ferrea time
dm̃ dr illi. Dãnahit te ds̾ si feceris.
uidex est supͣ om̃s. audit gemitum
uxoristuȩ. reus tenebis mẽspectu
ens: Hac c̃cupiscentia blanditaus
hae pena deterret᷑. A consentiendo
pͣue cupiditati. ñ nisi uincula fer¬
rea retinent. Qđ plus ÷ sidicatũ
tinere ia uolo. nolo iã uxorem
ñpotes. Quid si tuuis & illa ñ uult :
Nunqͥd ꝑcontinentiã tuã debet illa
fieri fornicaria :. Si alii nupserit
te uiuo: ad ultera erit. Nonuult
tali lucro ds cõpensare tale dãnũ.
Redde debitũ. & siñ exigis redde.
ꝓscificatione ꝑfecta ds tibi cõputa¬

Expanded text:
untur. Venit ad nos homo de saeculo pountur. Venit ad nos homo de saeculo potens; offendit illum uxor sua, aut forte concupivit alterius pulchriorem, aut alteram ditiorem: vult dimittere eam quam habet, et non facit. Audit a servo framea bis acuta, Non facies, non lhoc, timet, et non facit. Pedes leves jam progrediebantur in lapsum, compedibus tenentur; habet vincula ferrea, timet Deum. Dicitur illi: Damnabit te Deus, si feceris; judex est supra omnes, audit gemitum uxoris tuae, reus teneberis in conspectu ejus. Hac concupiscentia blanditur, hac poena deterret. Ibat ad consentiendum pravae cupiditati, nisi vincula ferrea retinerent. Quod plus est, si dicat, Continere jam volo, nolo jam uxorem: Non potes. Quid, si tu vis, et illa non vult? numquid per continentiam tuam debet illa fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus compensare tale damnum. Redde debitum; etsi non exigis, redde. Pro sanctificatione perfecta Deus tibi computa
Abbreviated transcription (Latin):
Nontͥ imponeret torquẽ aurlann
pͥmo incõpedib ferreis te alligasit¬
Sed cepisti atimore. consumaregas
pientiam. Quã multi st̃ qͥ propea
nolunt male facere quia gehemam
timent. quia cruciatũ timent Non¬
dũ amant iusticiã. Si illis pinittanit᷑
impiinitas & cdiceret᷑ eis facte quod
uultis securi. impunitũ uobis demt
terent ꝓgressus libidinũ suarum
inquȩq neqͥssima & maxime frs
mei. maxime reges & nobiles. quib
non facile dr̃ quid fecisti. Nã pauꝑ
homo & si ñ timeat dm̃ qͥa nullarum
uiriũ ÷. nullarũ facultatũ. ne cũ se
cõmouerit insuppliciũ rapatur ẽ
cessat timore hominis & siñ dei.
Potentes aut̃ munch. reges nobileᷤ
nͥ dm̃ timeant. quid timebunt :
Sed p̾dicat᷑ illis. & ꝑcutiunt᷑ pamea
bis acuta. Dr̃ illis qͥa ÷ qͥponat alio
ad dexterã alios ad sinistra ut di¬
cat eis qͥ asinistris sunt. ite ĩgnem
Nondũ diligunt iusticiã seðpenan
cõpedes. & in uinculis ferreis erlido¬

Expanded text:
Non tibi imponeret torquem aureum, nisi primo in compedibus ferreis te alligasset. Coepisti a timore, consummaris ad sapientiam. Quam multi sunt qui propterea nolunt male facere, quia gehennas timent, quia cruciatus timent? Nondum amant justitiam. Si illis promitteretur impunitas, et diceretur eis, Facite quod vultis securi, impunitum vobis erit; emitterent progressus libidinum suarum in quaeque nequissima: et maxime, fratres mei, maxime reges et nobiles, quibus non facile dicitur, Quid fecisti? Nam pauper homo, etsi non timeat Deum; quia nullarum virium est, nullarum facultatum; ne cum se commoverit, in supplicium rapiatur, cessat timore hominis, etsi non Dei. Potentes autem mundi, reges, nobiles, nisi Deum timeant, quid timebunt? Sed praedicatur illis, et percutiuntur framea bis acuta. Dicitur illis quia est qui ponat alios ad dexteram, alios ad sinistram; ut dicat eis qui a sinistris sunt: «Ite in ignem Nondum diligunt justitiam, sed compedes, et in vinculis ferreis erudi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ expedit nub̾e. Si uieula ferrea
st̃. n opꝰt ut illuc pedes mittant᷑.
Et añs. Non om̃s capiunt uerbũ. sed
qͥ potest caꝑe capiat. Alligatꝰ es uxori
nequesieris solutionẽ. qͥa alligat᷑
es uinculis ferreis. Necte colliges
dicium c̃scriptũ hoc ÷ iudiciũ qđ
faciunt scĩ ꝑ oñis gentes. Quare con¬
scriptũ ÷ Quia ista antea scripta st̃
& m cõplentur. Ecce mͦ fiunt. aliqͣndo
legebant᷑. ñ fiebant. Et c̃clusit itar¬

Expanded text:
non expedit nubere.» Si vincula ferrea sunt, non opus est ut illic pedes mittantur. Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum istud; sed qui potest capere, capiat» . «Alligatus es uxori? Ne quaesieris solutionem;» quia alligatus es vinculis ferreis. «Solutusdicium conscriptum.» Hoc est judicium quod faciunt sancti per omnes gentes. Quare, «conscriptum?» Quia ista antea conscripta sunt, et modo complentur. Ecce modo fiunt: aliquando legebantur, et non fiebant. Et conclusit ita
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. sed etiã animi sui. Isti fastidiunt
pauꝑem. quia non clamat popłs ut
pauper accipiat. clamat aũt popłs
ut uenator accipiat. Illi gͦ ubi non
eis clanatur: nolunt erogare. ubi
clamat᷑ ab insanis insaniunt. & fiunt
om̃s insani & qui spectat᷑ & qͥ spectat.
&& qͥ donat. In sana ista gła rep̾hendit᷑
adño imꝓbat᷑ ante oculos om̃ipotentiꝰ.
acceꝑunt uenatores & illis ut dona¬
retis de meo donastis. ego aut̃ nudꝰ
eram & ñ uestistis me. & illi qͣndo
te uidimꝰ nudũ & ñ uestiuimꝰ te. & ille.
cũ uni exmininis meis ñ fecistis. neq¬

Expanded text:
tum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt tum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt pauperem, quia non clamat populus, ut pauper accipiat; clamat autem populus, ut venator accipiat. Illi ergo ubi eis non clamatur, nolunt erogare: ubi clamatur ab insanis, insaniunt; et fiunt omnes insani, et qui spectatur, et qui spectat, et qui donat. Insana ista gloria reprehenditur a Domino, improbatur ante oculos Omnipotentis. acceperunt venatores; et illis ut donaretis, de meo donastis: ego autem «nudus eram, et non vestistis me.» Et illi: «Et quando te vidimus nudum, et non vestivimus te?» Et ille: «Cum uni
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris : Quid tã beneficũ quam
dicere ñ ad me ꝑtinet qđ fuistis. estote
qđ ñ fuistis : Bene fecit dñs in popło suo
utendo peccata ꝓmitendo uitã ȩtnͣBene facit
auersũ cuertere. pugnantẽ ad iuiuare.
uincentẽ coronare. Bene fecit dñs in
popło suo. Ex altabit mansuetos
is alurtẽ. Exaltant᷑ enĩ & suꝑbi. sed
non in salutẽ. Mansueti in salutẽ. suꝑbi
inmortẽ. Idõ suꝑbi ipsi se exaltant᷑
& dñs eos humiliat. mansuetiꝰ iͥpsi se
humiliant. & dñs exaltat eos. Exal¬
tauit mansuetos in salutẽ. Exul.
iaront sc̃ĩ in Gła. Aliqͥd uolo dicere.
cebram deceptionis ut ad laudes
uanoꝵ hominũ qͥsq cõmotꝰ. uelit
sic uiuere ut p̃dicet᷑ ab hominib
qͥb cunq. quomͦ cunq hinc homi¬
nes insani effecti. & inflati typo.
manes intꝰ. foris tumidi. etiã ressua ᷤ¬
ꝑdere uolunt. donando scenicis.
hystrionib uenatorib. aurigis.
Quanta donant. quanta impendunt.
effundunt uires non patrimonii tan¬

Expanded text:
peccatoris? quid tam beneficum, quam dicere: Non ad me pertinet quod fuistis; estote quod non fuistis? «Benefecit Dominus in populo suo,» dimittendo peccata, promittendo vitam aeternam. Benefacit aversum convertere, pugnantem adjuvare, vincentem coronare: «Benefecit Dominus in populo suo. Et exaltabit» «mansuetos in salute». Exaltantur enim et superbi, sed non in salute. Mansueti in salute, superbi in morte: id est, superbi ipsi se exaltant, et Dominus eos humiliat; mansueti autem ipsi se humiliant, et Deus eos exaltat. «Et exaltabit mansuetos in salute.» 10.abunt sancti in gloria.» Aliquid volo dicere; cebram deceptionis, ut ad laudes vanorum hominum quisque commotus, velit sic vivere, ut praedicetur ab hominibus quibuscumque, quomodocumque. Hinc homines insani effecti, et inflati typho, inanes intus, foris tumidi, etiam res suas perdere volunt, donando scenicis, histrionibus, venatoribus, aurigis. Quanta donant! quanta impendunt! Effundunt vires, non patrimonii tan
Abbreviated transcription (Latin):
& non in linguis: E frameę bis acute
inqͥt inmanib eoꝵ. Inmanib dix̃
inpotestate. Accẽpert eni sermonẽ
dei inpotestate. ut ubi uellent di¬
cerent cui uellent dicerent. ñ time¬
rent potestatẽ. ñ contẽnerent pau¬
ꝑtatem. Inmanib eñĩ habebant
gladiũ. qua uolebant uibrabant
uersabant ꝑ cutiebant. & hoctotũ
erat inpotestate p̾dicantiũ. Nã si
non ÷ inmanib sermo. ne forte

Expanded text:
linguis? «Et frameae bis acutae,» inquit, «in manibus eorum. In manibus» dixit, in potestate. Acceperunt ergo sermonem Dei in potestate, ut ubi vellent dicerent, cui vellent dicerent; non timerent potestatem, non contemnerent paupertatem. In manibus enim habebant gladium, qua volebant, vibrabant, versabant, percutiebant: et hoc totum erat in potestate praedicantium. Nam si no
Abbreviated transcription (Latin):
habet hoc genus fer ram̃ti. qđ ex
acutas. intelligimus sermonẽ dĩ Et
una framea ÷. sed idõ multę dicunt᷑:
quia multa ora sunt & multȩ lingue
scoꝵ. Sermo gͦ dĩ: gladius bis acutus.
Unde bis acutus: Dicit detẽporalib.
dicit de ęt̾nis. Inutroq ꝓbat qđ dicit.
&eum quẽ ferit separat amundo
impios. separat ate qđ te impedit.
Filius uult seruire deo. pat̾ ñ uult.
uenit gladius. uenit sermo dei. diui¬
dito filiũ ã di patre. sila uilt ma
Nurusi uult soerus nuultibenut¬

Expanded text:
habet hoc genus ferramenti, quod ex habet hoc genus ferramenti, quod ex acutas intelligimus sermonem Domini: et una framea est; sed ideo multae dicuntur, quia multa ora sunt, et multae linguae sanctorum. Sermo ergo Dei, gladius bis acutus . Unde bis acutus? Dicit de temporalibus, dicit de aeternis. In utroque probat quod dicit, et eum quem ferit, separat a mundo.impios, separat a te quod te impedit. Filius vult servire Deo, pater non vult: venit gladius, venit sermo Dei; dividit filium a patre. Filia vult, mater Nurus vult, socrus n
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quis głabit᷑ castũ se habe
cor: Aut quis głabit᷑ mundum
se eẽ peccato : Est gͦ quidã modus
certã. noueris caritatẽ tuam ẽẽ sine
simulatione. S qm̃ multa sunt ad¬
huc quȩ possunt forte offendere oculoᷤᷤ
dĩ: lauda dm̃ qui tibi ista donauit.
tc̃ ꝓficiet qđ donauit. Propt̾ea cum
dixisset letabuntur incubilib suis:
nequasĩ sibi placentes uiderentur.
adiunxit statim. Exultation es p̃ĩ
ini faucis: eoꝵ. Sic lȩtabuntur i
cubilib suis: ut ñ sibi tribuant qđ
boni sunt s illũ laudent aquo acce.¬
perunt qđ sunt suocantur ut ꝑueni¬
ant ad id qđ nondum sunt &aquo
sperant ꝑ fectionẽ. cui grãs agunt
quia in choauit. Exultationes dei
infaueib eoꝵ. Iam uidete sc̃os udete
Framea appellatur quam uulgo spatã
uocant. Sunt enĩ gladii exinas parte
acuti. ise sunt machere. Istȩ autẽ
Frameȩ ipiȩ & rumphee ipse etiã
spate appellantur. Magnũ misteriũ

Expanded text:
dicens: «Quis gloriabitur castum se habere dicens: «Quis gloriabitur castum se habere cor; aut quis gloriabitur mundum esse a peccato» ? Est ergo quidam modus certam, noveris charitatem tuam esse sine simulatione. Sed quoniam multa sunt adhuc forte quae possunt offendere oculos Dei, lauda Deum qui tibi ista donavit; tunc perficiet quod donavit. Propterea cum dixisset, «Laetabuntur in cubilibus suis;» ne quasi sibi placentes viderentur, adjunxit statim, «Exsultationes Dei in faucibus eorum.» Sic laetabuntur in cubilibus suis, ut non sibi tribuant quod boni sunt, sed illum laudent a quo acceperunt quod sunt, a quo vocantur ut perveniant ad id quod nondum sunt, et a quo sperant perfectionem; cui gratias agunt, quia inchoavit: «Exsultationes Dei in faun manibus eorum.» Framea appellatur, quam vulgo spatham dicunt. Sunt enim gladii ex una parte acuti, ipsae sunt machaerae. Ipsae autem frameae, ipsae et romphaeae, ipsae etiam spathae appellantur. Magnum mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓte uicit. & tͥ uicit & inte uicit.
Talẽ uictorẽ uestire ñ uis : Quare :
Quia minꝰ clamat᷑. quia minus in¬
sanitur. ꝓpterea isti qͥtali gła de¬
lectant᷑. in conscientia sua nil ha¬
bent. Quomͦ ex hauriunt archas
ut uestes mittant : sic exinaniunt
ipsã c̃scientiã ut nichil ibi habeant
dicamꝰ. ipsius psalm mlte seqͣnte
Borit᷑ uicUBIlis: SUIS Noñ in
thetͥris. non in amphitheatris ñ
incircis. ñ innugis. ñ in foris. sed in
cubilib suis. Quid ÷ incubilib suis :
Incordib suis. Audi apłm paulum
exultantẽ incubili suo. Nã gła nr̃a
hȩc  t estimoniũ c̃scientiȩ nrȩ. Rur¬
sum tim̃dũ ÷ neqͥsq apud semet¬
ipsũ fiat sibi placens. & quasi. de¬
conscientia sua suꝑb głetur. Debet
qͥsq cũ tremore exultare. qͥa do¬
num dĩ ÷ undẽ exultat. ñ meritũ
suum. Et enĩ sunt multi sibi
placentes. & iustos se ẽẽ arbitranteᷤᷤ.
& ꝓcedit ad uersus illos alia pagina

Expanded text:
 et tibi vicit, et in te vicit. Talem victorem vestire non vis. Quare? Quia minus clamatur, quia minus insanitur. Propterea isti qui tali gloria delectantur, in conscientia sua nihil habent. Quomodo exhauriunt arcas, ut vestes mittant; sic exinaniunt ipsam conscientiam, ut nihil ibi habeant dicamus; ipsius Psalmi audite sequentum in cubilibus suis.» Non in theatris, non in amphitheatris, non in circis, non in nugis, non in foris; sed, «in cubilibus suis.» Quid est, «in cubilibus suis?» In cordibus suis. Audi apostolum Paulum exsultantem in cubili suo: «Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae» . Rursum timendum est ne quisque apud seipsum fiat sibi placens, et quasi etur. Debet enim quisque cum tremore exsultare ; quia donum Dei est unde exsultat, non meritum suum. Etenim sunt multi sibi placentes, et justos se esse arbitrantes; et procedit adversus illos alia pagina
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͣ ita tͥ placeat qđ fecit: ut re¬
cedãs ab eo qui fecit. S si amas qđ
fecit : multo magis eũ qͥ fecit. Si pul¬
chra st̃ quȩ fecit᷑. quanto pulchrior
÷ qͥfecit: Confessio eiꝰ int̾ra & ĩcelo.
et̃ exaltasri coriio popłi sui. Ecce
qđ ꝓphetabant aggeus & zacharias.
Modo cornu popłi ipsius humile ÷ in
tritur is. intribulationib intẽptatio¬
nib in tunsione pectoꝵ. Quando
ex altabit᷑ cornu popłi sui : Quando
uenerit ipse dñs. & ortus fuerit sol
nr̃ ñ iste qui oculis uidet᷑ & orit᷑ super
bonos & malos sed de qͦ dr̃. uob̾ qͥtimetiꝰ¬

Expanded text:
Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt quae fecit, quanto pulchrior qui fecit? «Confessio ejus in terra et coelo.» 16. «Et exaltabit cornu populi sui.» Ecce quod prophetabant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi sui?» Quando venerit ipse Dominus, et ortus fuerit sol noster: non iste qui oculis videtur, et oritur super bonos et malos ; sed de quo dici
Abbreviated transcription (Latin):
immaculata. Nongͦ hoc obtulit
qđ nos illi dedimꝰ. immo hoc obtulit
qđ a nob accepit. & mundũ obtulit.
Carnẽ enim a nob̾ accepit. hanc ob¬
tulit Seunde illã accepit : lulte¬
ro uirginis marre. ut munda of¬
ferret ꝓ imimnundis Ipse rex. isse
cat : Multi nor̾t chorũ & quia ina
uitate loquimur ꝓpe om̃s norur
Chorus ÷ confessio cantantiũ. Sino
ro cantamꝰ: concordit̾ cantanꝰ ꝓ
choro cantantiũ. qͥsqͥs uoce disir¬
puerit. offendit auditũ. & ꝑtura
chorum. Si uox in conuenient᷑ card¬
tis disturbat concentũ cantantun

Expanded text:
immaculata! Non ergo hoc obtulit immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit, et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ipse Rex, ipse cat? Multi noverunt chorum; et quia in civitate loquimur, prope omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, concorditer cantemus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, offendit auditum, et perturbat chorum. Si vox inconvenienter cantantis disturbat concentum cantantium,