comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid diabolus mieciss& aue stere
Discursocul parũ nebilio gratia¬
menteromnium tam quam suũ
terrarũ paste collecta tãmorib
quailinguis dirsona in illius
amore cõnspirabat. Omner
dominũ omnes patremi
bant. In illo nbu
rentee staa ñ gregatio illa
cayũtiens & caelestibus stu¬
ar mancipata abipro uel nubi¬
la uel serenitatem m
uales cer& Hinc illa erat &¬
adhuc orationibus sius ꝓma
exemplo & ad monitionesir¬
mata inuarur charis matum
donis in humilitate & man¬
suecudinc in carita te non ficta
& unacapitis gloria indiuer¬
sitate membrorun CNagna
illum praeterir&. quis non quã¬
Ix prospera nauigationẽ¬

Expanded text:
quid diabolus injecisset, avertere, discusso culparum nubilo, gratiamentes omnium tamquam suum terrarum parte collecta, tam moribus quam linguis dissona, in illius amorem conspirabat. Omnes dominum, omnes patrem vocabant, in illo sibi ret, ita congregatio illa coelum sitiens et coelestibus studiis mancipata ab ipso vel nubila, vel serenitatem mevalesceret. Hinc illa erat, et adhuc orationibus suis permexemplo et admonitione firmata in variis charismatum donis, in humilitate et mansuetudine, in charitate non ficta, et una capitis gloria in diversitate membrorum. 20. Ma praeteriret? Quis non quamlibet prosperam navigatione
Abbreviated transcription (Latin):
epost uiliani nostem acłdit :
maria egrersa sunt germinos suos
& quasĩ rursum dr̃ duuiũ minara
uel in antiquũ chaor rdirent om̃ꝗ
xauer ad praerupta dilae montiu
pependerunt: Quod cumuiderem
epid auritani frementer fluctur qi
undarum molẽ & monter & ra¬
eitũ litorib inferreuerenter quo
iam euenir secernebant neoppidã
funditur subruer& egreriisunt
posuerunt eũ in litore: Quicũ tria
manurqi contiae tender& incredebile
dictũ r: In quantã altitudine intumey¬
anrmare ante eum strterit a

Expanded text:
post Juliani mortem accidit, maria egressa sunt terminos suos, et quasi rursum Deus diluvium minaretur, vel in antiquum chaos redirent omnia, naves ad praerupta delatae montium pependerunt. Quod cum viderent Epidauritani, frementes sciundarum moles, et montes gurgitum littoribus inferri, verentes, quod jam evenisse cernebant, ne oppidum funditus subverteretur, ingressi sunt posuerunt eum in littore. Qui cum tria manusque contra tenderet, incredibile dictu est in quantam altitudinem intumescens mare ante eum steterit: a
Abbreviated transcription (Latin):
agefitem: uidissememini uitestimo¬
hium clericiillic om̃s ferobant : quod
tunccum adhuc iuuenis uidergur
* fostassis annor puldi¬
pectione quorundum uelmaculi notara ÷
Quo inter pore accidit ut arriani s ubcgnr¬
ntio impenitore ꝓp̃positume iur eu¬
sebium beato athãnasio alexandrino
episcopo facerent factionem Ad
ecnendas criminum calumnar&ci¬
tarent: Tuncille uene nrbilisicor¬
eruptum iudicium pollutumq decd¬
nanr : non amitor, nonclerics n
parenter : non cuiquã al ucrdidit
atq conmisit : Sed cum subo quis
p̃fecturae apparitorespsininue¬
ganter domumeiur intissent
tbnica illectantum sua rrro. q
uestitur media noeđ fugieni

Expanded text:
agentem vidisse me memini . Cui testimonium clerici illic omnes ferebant, quod tunc cum adhuc juvenis videretur, viginti fortassis annorupicione quorumdam macula notaretur. Quo in tempore accidit ut Ariani sub Constantio imperatore per praepositum ejus Eusebium beato Athanasio Alexandrino episcopo facerent factionem, et exsecrandas ei criminum calumnias excitarent. Tunc igitur ille venerabilis, corruptum judicium pollutumque declinans, non amico se, non clerico, non parenti, non cuiquam alii credidit atque commisit; sed cum subito quidam praefecturae apparitores ipsum investigantes, domum ejus intrassent, tunica ille tantum sua birroque vestitus, medio noctis fugien
Abbreviated transcription (Latin):
cum nec hoc argumento destauere
porsa& Antoniũ duxcote terrimus
Auider& se iemꝑ ab ei cogitationibus.
pellis ecundũ quod serirtũ esstridens
uoce deflebat dicenr Multos seduxir
introgara antoniur quis nã ea quitalia
loquer& : Ait:ego sum fornicatiorus amucus

Expanded text:
cum nec hoc argumento destruere posset Antonium draco teterrimus, et videret se semper ab ejus cogitationibus repelli, secundum quod scriptum est , stridens voce flebat, dicens: Multos seduxi, interrogaret Antonius quisnam esset, qui talia loqueretur, ait: Ego sum fornicationis amicus,
Abbreviated transcription (Latin):
solicudiuer contuler unt̃ : Int̃quor
sibamion nomine mona chui: caftn p̃¬
iur add que mitisconuss fun:
Qui gratia diuinitatiszacroperat  pati¬
entiã smgularem̃ ꝓ quigeet se quin¬
qua gessimum inspeluncasua iniiu
habere dicelat. manibus sempernur

Expanded text:
luncas contulerunt. Inter quos Salomon nomine, monachus castissimus atque mitissimus fuit, qui gratia divinitatis acceperat patientiam singularem; quique se quinquagesimum in spelunca sua annum habere dicebat, manibus semper
Abbreviated transcription (Latin):
le merito addinexcollit
man ille p̃cerbona conscientia
iuria & rapna quas adte ex¬
pando manus. ⁊uã iusta quam
inmaculata labia &omni i soaio
liberaũ quibtib uty &mise¬

Expanded text:
m merito extollit manus, ille preces bona conscientia juria et rapina, quas ad te expando, manus; quam justa, quam immaculata labia et ab omni mendacio libera, quibus tibi, ut mi
Abbreviated transcription (Latin):
enim erde nonasuã iustitib
quã post agnitionẽ retrorsuon¬
uenti ab eo quod illir traditum ẽ.
scõ.euandato. Enaietigit enim illie
illud uereru prouerbicanir con¬
uersur ad suum uomitum : Etsuer
lota in ualutat brolito: Ia ebeatur¬

Expanded text:
am iustitiae quam post agnitionem retrorsum conuerti ab eo quod illis traditum est sancto mandato. contigit enim illis illud ueri prouerbii: canis reuersus ad suum uomitum, et: sus lota in uolutabro luti. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nucer omniũ uo¬
rida edirur auꝰ¬
ir antonius fla¬
gellatus atq fo¬
forsur satebat
quidem aip
ritus duro
mente ꝑuigili  & lic&
gemitũ i¬
idem manens. quasi de

Expanded text:
ruces omnium vulridae dirus auditus. Antonius flagellatus atque confossus sentiebat quidem asperitus durabat mente pervigili. Et licet gemitum videm permanens, quasi de
Abbreviated transcription (Latin):
ripia acrius nob inpugnandia
sentiat sentiat. deb& scire quos ꝓc&:
Dixita& ad hostantir uocem audiem
turba consensit : Qinnumerar
nitir igitꝰ repentinur increpuit htaut
loco funditur agitato & parieib pate¬
sactir multifaria demonũ einde turba
c̃funder& Nam & bestiar̃ & serpen

Expanded text:
ripite, acrius a nobis impugnandus est. Sentiat, sentiat. Debet scire quos provocet. Dixit, et ad hortantis vocem audientium turba consensit, quia innumeras nitus igitur repentinus increpuit, ita ut loco funditus agitato, et parietibus patefactis, multifaria daemonum exinde turba se effunderet; nam et bestiarum et serpe
Abbreviated transcription (Latin):
Quid plua taciur orbir hominer ad
ueum cofluebant & uniuer rarum
gentu uametar̃ billicõs uñmum
contisdemoner uiruia conspicere
gestiobat: Nullur sefrustra illuc
uenpre conquertur ẽ omnib:
delectabilxt atq iocundum labouir
commer tiũ fuit: s atigatio enim
ntinerremabamentũ uiaticine¬
portabat sicut rei probauit essu¬
turinam postsln

Expanded text:
bis homines ad eum confluebant, et universarum gentium varietas bellicosissimum contra daemones virum conspicere gestiebant. Nullus se frustra illuc venisse conquestus est, omnibus delectabile atque jucundum laboris commercium fuit. Fatigatio enim itineris emolumentum viatici reportabat, sicut rei probavit effectus. Nam post
Abbreviated transcription (Latin):
nibur dictirad p̃bendit mepeca¬
toren diaconum & periienimiur
inhor pitidubi nob̾ fuerat cellula
data& ingrerrur in cubiculum
iactauit re in pauimentum & fa¬
q̃muniur diei oriu
retricis super¬
tis amȩ̃ ylla enim promisit pla¬
cere hominibus. & fecit s& ita se¬
placere tbi& mentitus sumꝓp¬
tamincaelo quam interranon
ad inplens praccepta mandato¬
rum tuorum: Ergonon esi
mihi sper exoperibur bonir sed
spesmea inmis ericordia quari
confido salucari.. Haec uero illo
dicente & horum plurimum
hululante : eodem
suꝑ uenie̾ter autem diequed
est dominicapostea quam con¬
pleuimus nocturnas orationes:
dicitad me sc̃r nonnur ep̃i: tibidico
fortiter conturbor: eo quod non

Expanded text:
nibus dictis, apprehendit me peccatorem diaconum, pervenimusque in hospitium, ubi nobis fuerat cellula data. Et ingressus cubiculum suum, jactavit se in pavimentum, et faquia unius diei ornatus meretricis supertis a me. Illa enim promisit placere hominibus, et fecit; eplacere, et mentitus sum ptam in coelo quam in terra, non adimplens praecepta mandatorum tuorum. Ergo non est mihi spes ex operibus bonis, sed spes mea in misericordia tua, qua confido salvari. Haec vero illo dicente, et horum causa plurimum ululante, eodemV.--Superveniente autem die, quae est Dominica, postquam complevimus nocturnas orationes, dicit ad me sanctus Nonnus episcopus: Tibi dico, fortiter conturbor, eo quod non
Abbreviated transcription (Latin):
ri nom postant. quae oculor uon
uiditnecaurir auduit nec incor
hominis arcendit qiaep̃ parauit
dt̃ diligentib sequidenim plura
loquarhabenter reprimis sionẽ.
faciem illa mmagnam& iplendi¬
dam & inertimabilem sponsiuul¬
tũtudere qũẽcerubin rerricere
non aude non ornamur neque
de terginiur sorder demiserirani¬
mab nr̃urseddimitimur eas

Expanded text:
t, quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascenderunt, quae praeparavit Deus diligentibus se. Quid enim plura loquor? habentes repromissionem, faciem illam magnam et splendidam, et inaestimabilem sponsi vultum videre, cui Cherubim respicere non audent, non ornamus neque detergimus sordes de miseris anima
Abbreviated transcription (Latin):
rriã peregrinatione meã pauistis. m
tam effuram in ipsũ a nimicritato: qũ
eni illo diqsuatecto tenuerunt: autquem
nontamqua peculiari luctiiobrutũ Bas¬
licachuic moenia urbirhuederunt
& illa exequiarũ relegio fideide ra uo¬

Expanded text:
 peregrinationem meam. Pavistis me tam effusa in ipsum animi charitate. Quem enim illo die sua tecta tenuerunt? Aut quem non tamquam peculiari luctu obrutum basilicae huic moenia hujus urbis dederunt?et illa exsequiarum religio, fidei
Abbreviated transcription (Latin):
Maxime quia sequat: Indie illa ia¬
bitur homo ad factorem suum. et ocu
eius ad sc̃m isrł respicient id est ad xp̃m
duas oliuas et tres et quattuor et quinq
quattuor decim a postolos inter pretamtis
id est duo decim qui eleoti sunt. et ter¬
hoc uolunt intellegi quod sub assa
captiuitate damascus non sit om
ded eta: sed translatis quibus dan
nen. alia parscultorum teri
sit quae etipsa postea babi
solent post messores pauce
ues inolea paucae oliuae quaediligen¬
tam legentis euaserint: Indie illa.
inclinabit᷑ homo ad factorem suum
et oculi eĩ ad scm isrł respicient: et
non inclinabitur ad altaria quae
fecerunt manus eius et quae operati sunt
digiti illius. et non respiciet lucos et de¬
lubra : Hoc xp̃i temporib putant ẽẽ
completum. quando destructo regno
damasci perpetuum saluatoris succes¬
sit umperium et idolatria error. ẽ inmi¬
et decem tribubus ductis in assrrios. resi¬

Expanded text:
xime quia sequatur: In die illa inclinabitur homo ad factorem suum, et oculi ejus ad Sanctum Israel respicient, id est, ad Christum. Duas olivas, et tres, et quatuor, et quinque, quatuordecim Apostolos interpretantur, id est, duodecim qui electi sunt, et terhoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylmasco, quam solent post messores paucaees legere: vel in olea paucae olivae, quae diligentiam legentis evaserint. In die illa inclinabitur homo ad factorem suum et oculi eius ad Sanctum Israhel respicient et non inclinabitur ad altaria quae fecerunt manus eius et quae operati sdigiti illius: et non respicient lucos et delubra. Hoc Christi temporibus putant esse completum, quando destructo regno Damasci, perpetuum Salvatoris successit imperium, et idololatriae error est immi Damasco, et decem tribubus ductis in Assyrios, resi
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo submose & hiesu filio naue.
a morrei &euaei siue ceterae gen¬
tes quae habitabant in terra repro¬
missionis dereliquerunt uomeres.
& segetes & aceruos in agris atq
fugerunt ne abbostibus occupa¬
rentur : sic terra iudȩa & omnes
urbes illius robustissimae romanis
iudeam uastantibus & obsidentib
hicrusalem. a suis habitatoribus
derelictae sunt: & fit a postrofa
ad ipsam terram iudeae. sid est ad
eos qui habitabant in illa: haec
autem uniuersa perpessa es:
quia oblita es dĩ saluatoris tui quod
inter pretatur ihs. quem tibi uen¬
titurum lex & prophetae iugiter
pnuntiabant: & fortis aduitoris qui
tuus semper opitulator. fuit. non
es recordata. Causa ergo deserta¬
rum urbium iudeae. obliuio saluato¬
ris est : qui in principio huius prophae¬
tae dixerat: israhel me non cogno.¬
fidelem: & germen alienum
seminabis: indie plantationis tuae
rusci. & mane sementuum flore

Expanded text:
Quomodo sub Moyse, et Jesu filio Nave, Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae gentes quae habitabant in terra repromissionis, dereliquerunt vomeres, et segetes, et acervos in agris, atque fugerunt, ne ab hostibus occuparentur: sic terra Judaea, et omnes urbes illius robustissimae, Romanis Judaeam vastantibus et obsidentibus Jerusalem, a suis habitatoribus derelictae sunt. Et fit apostropha ad ipsam terram Judaeae, id est, ad eos qui habitabant in illa. Haec autem universa perpessa es, quia oblita es Dei Salvatoris tui, qui interpretatur Jesus, quem tibi venturum Lex et Prophetae jugiter nuntiabant: et fortis adjutoris tui, qui tuus semper opitulator fuit, non es recordata. Causa ergo desertarum urbium Judaeae, oblivio Salvatoris est, qui in principio hujus Prophetae dixerat: Israel me non cognofidelem, et germen alienum seminabis. In die plantationis tuae labrusca, et mane semen tuum flore
Abbreviated transcription (Latin):
uoilistulerum aenit: cecidit enim
iugis quod statirum ad scõs direc¬
tuserat : scie igiar populus ephraim
& huabitantes samasã qui proptermul¬
titudinem eriguitur insuperbi am
& dicunt. paruus est regnum ludae.
& nostri conparatione uilissimum᷑. lta¬
que illis runtibus quasi lateribus. nos
quadro lapidificemus nobis domum:
hostili incursione sitee¬
pae ligna sunt uilia.
e in putri¬
dules sunt ut regnum significet
unum iciat ergo hoc populus or
braim & babitantes samariam: quba
qui nun ei auxilio est. In hostem
adiuelcerte contra inum syrum:

Expanded text:
LXX transtulerunt, venit: cecidit enim in impiis: quod statutum ad sanctos directum erat. Sciet igitur populus Ephraim et habitantes Samariam, qui propter multitudinem eriguntur in superbiam, et dicunt: Parvum est regnum Judae, et nostri comparatione vilissimum. Itaque illis ruentibus quasi lateribus, nos quadro lapide aedificemus nobis domum. hostili incursione sae ligna sunt vilia, e imputribiles sunt, ut regnum significent sempiternum. Sciat ergo hoc populus omnis Ephraim et habitantes Samariam, quod Syrus qui nunc ei auxilio est, in hostem transeat. Vel certe contra ipsum Syrum,
Abbreviated transcription (Latin):
lo populi blasphemantis. qui con¬
lya impietatis uoce clamabant:
Crifige crucifige talem et non ha¬
bemis regem nisi caesarem. Vnum¬
que eeseraphim missum ad esaiam
qui forcipe de altari carbone conpre¬
henso prophetae purgaret labia.
et populus remaneret inmundus.
Tertius ergo inesaiam liber hoc habe¬
bit exordium.
nno quomostuus est oziaididñm¬
sedentem supersolium excelia et
eleuatum. Subquat tuor regib s
prophecasse esaiam super iudam et
hierusalem Primae uisionis titulo.
de monstratum est. idest sub ozia
ioatham achaz. et enechia Morstuo
ergo ozia sub quodicta sunt uniuer¬
sa quae supra exposuimus. successit
filius eius ioatham qui regnauit an¬
nis sedecim et fecit rectum in conspet
tudñi. et portam templi a edi ficauit
excelsam: quo imperante iidit
as sedentem dnm super

Expanded text:
dio populi blasphemantis, qui condio populi blasphemantis, qui consona impietatis voce clamabant: Crucifige, crucifige talem; et, Non habemus regem, nisi Caesarem . Unumque de Seraphim missum ad Isaiam, qui forcipe de altari carbone comprehenso, prophetae purgaret labia, et populus remaneret immundus. Tertius ergo in Isaiam liber hoc habet exordium. Anno quo mortuus est rex Ozisedentem super solium excelsum et elevatum. Sub quatuor regibus prophetasse Isaiam, super Judam et Jerusalem, primae visionis titulo demonstratum est; id est sub Ozia, Joatham; Achaz et Ezechia. Mortuo ergo Ozia, sub quo dicta sunt universa, quae supra exposuimus, successit filius ejus Joatham, qui regnavit annis sedecim, et fecit rectum in conpectu Domini, et portam templi aedificavit excelsam. Quo imperante, vidit Isaias sedentem Dominum super
Abbreviated transcription (Latin):
caligine obscurata est: legiincuius¬
dam commentarus hoc quod dicupra
Leuabit signum innationib: proel.
et sibilabit ad eum definibus trae.
deuocatione gentium debere intelle¬
gi: quodd eleuato signo crucis. et de¬
positis oneribus peccatorum. ueloci¬
ter uenerint atq crediderint : sed
mescia quomodo huic isui possint
congruere quae secunur¬
UFFICIT MIHI POLUMINUM
magnitudo quae in explanatione
esaiae prophetae texitur ubi aliquid
preter mittere. damnum est intelle¬
gentiae. quam obrem in singulis li¬
bris qui tantum numerum ordinem¬
que significant breues praefatiun
precor ut in expositione difficillimȩ
uisionis me orationibus iuues. in
qua ds̃ omni potens insua cernitur
maiestate . et duo seraphim stantia
incircuitu eius atque clamantia.
liminare templi aque concussum.
et domus iudaica tenebris enroris
impleta et comparatione diuinae
gloriae Propheta inmunda labia
habere sedicens. et habitare in me¬

Expanded text:
caligine obscurata est. Legi in cujuscaligine obscurata est. Legi in cujusdam Commentariis, hoc quod dicitur: Levabit signum in nationibus procul, et sibilabit ad eum de finibus terrae, de vocatione gentium debere intelligi, quod elevato signo Crucis, et depositis oneribus peccatorum, velociter venerint atque crediderint. Sed nescio quomodo huic sensui possint congruere quae sequuSufficit mihi voluminum magnitudo, quae in explanatione Isaiae prophetae texitur, ubi aliquid praetermittere, damnum est intelligentiae. Quamobrem in singulis libris, qui tantum numerum ordinemque significant, breves praefatiuncprecor, ut in expositione difficillimae visionis orationibus me juves: in qua Deus omnipotens in sua cernitur majestate; et duo Seraphim stantia in circuitu ejus atque clamantia: liminare templi atque concussum, et domus Judaica tenebris erroris impleta. Et comparatione divinae gloriae Propheta immunda labia habere se dicens, et habitare in me
Abbreviated transcription (Latin):
ueribus mortuorũ :
describit erg sermo diumnus uelocita¬
tem uenients exercitus. qui nor¬
sua sed dñi unerit uoluntate : Im¬
mo ad tragtisit et sibilo illias pro¬
uocatus quohonde fecerit nec tanto
it inere labortuerit. et cupiditate
praedandi somnum oculis non admi¬
serint: calciamenta quoq illius non
sint adtrita. sagittariorum multitu¬
dinem : equitum turmas. curruum
quatsrigarum̃q feruorem: quod in¬
star seonis nontam adpugnandum quã ad pdan¬
due tuorandum uenerit. et ululatus uin¬
centis exercitus marinis fluctibus
comparetur : Ex quo notandum. uba¬
cum que sonitus maris inscraptlras
appollatur quid significeo : Euim ign¬
tur iuenerit romanus exerpius iemi
ritenuerit pracilam ꝓtibam fnerieri
quieruat : propheta compataentis
affictu sectungis populo. eccut: aespi¬
ciemus interrami ec eccent en ebrae
tribulationis: Eaelum enim aspice¬
re non aud ebimus. cuius habitatoren
offendimun lecux nostra quam sem¬
per habebamus indo: Tribulationus

Expanded text:
veribus mortuorum. Describit ergo sermo divinus velocitatem venientis exercitus, qui nosua, sed Domini venerit voluntate; immo attractus sit, et sibilo illius provocatus, quod non defecerit, nec tanto itinere laboraverit, et cupiditate praedandi, somnum oculis non admiserit, calciamenta quoque illius non sint attrita, sagittariorum multitudinem, equitum turmas, curruum quadrigarumque fervorem, quod instar leonis, non tam ad pugnandum, quam ad praedandum, et vorandum venerit, et ululatus vincentis exercitus, marinis fluctibus comparatur. Ex quo notandum ubicumque sonitus maris in Scripturis appellatur, quid significet. Cum igitur venerit Romanus exercitus, et tenuerit praedam, et non fuerit qui eruat, Propheta compatientis affectu se jungit populo, et ait: Aspiciemus in terram et ecce tenebrae tribulationis. Coelum enim aspicere non audebimus, cujus habitatorem offendimus: et lux nostra quam semper habebamus in Deo, tribulationum
Abbreviated transcription (Latin):
in regnour̃o sed inauitatem ducgmim
sustinentes eorum penas narum imita¬
tiestis infidelitatem: uelcerto iux tala
non intellegstis. et est sensusi quia quae
dñs dicit futura non creditis intellegen¬
tiam non habetis: Haec iuxta bistoriam s¬
dixerimus : Ceterũ iuxta coeptam tropo¬
logiam considerandũ est quod impio regi
esaias iubeatur occurrere : exiens deloco
suo non in principio a quaeductus sedin
extremis finib: piscinae superioris quae
erat in agro fullonis ubi sordes et maculas
purgabantꝰ . Quamuis enima
dignum aestimabat salute: qui
sui. Duas au caudas torrium fum
ut prius diximus uocat sapient
Et et ea qua undi sunt insuis fab et in
suis urlub ꝗinentur. Cum ai consum¬
et tam musres quae insex annis factaes
quamom quae adquinq: sensus perti¬
nec finerciperit : tunc uni uersa esse
soluend quaegentiles et heretic fu¬
tura nocredunt : et propterinfideli¬
tatet non intellegunt ꝙ aedicuntur.

Expanded text:
 vestro, sed in captivitatem ducemini, sustinentes eorum poenas, quorum imitati estis infidelitatem. Vel certe juxta LXX, non intelligetis. Et est sensus: quia quae Dominus dicit futura, non creditis, intelligentiam non habebitis. Haec juxta historiam dixerimus. Caeterum juxta coeptam tropologiam considerandum est, quod impio regi Isaias jubeatur occurrere, exiens de loco suo, non in principio aquaeductus, sed in extremis finibus piscinae superioris, quae erat in agro fullonis, ubi sordes et maculae purgabantur. Quamvis enim Aindignum aestimabat salute, quam populi sui. Duas autem caudas torrium fumigantium, ut prius diximus, vocat sapientistat, et ea quae mundi sunt in suis finibus, et in suis urbibus dominentur. Cum autem consumet tam mundi res quae in sex diebus factae sunt, quam omnia quae ad quinque sensus pertinent, finem acceperint, tunc universa esse solvenda, quae gentiles et haeretici futura non credunt, et propter infidelitatem non intelligunt quae dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
romeliae id est phaceae: regnum audecim
esse cessabit: quod nisi diligentius atten¬
damus stare non poterit: Qu astodecimo
enimdnno achati filii ioatham in tribu iuda
regnauit osee supersamariam. et nano
esperi sui captus est Regnuut aũ
uehas superiudam annis sed ecim past
cuius mostem septimo anno imperii sui
captus est osee et destructa samaria om¬
rimisq populus transductus in med os. itaut
usi uoluerimus sed etimannos achaz et sep¬
niitem osee ponere efficiuntur annixxiii.¬

Expanded text:
lius Romeliae, id est, Phacee: regnum autem decem lius Romeliae, id est, Phacee: regnum autem decem esse cessabit. Quod nisi diligentius attendamus, stare non poterit. Duodecimo enim anno Achaz filii Joatham in tribu Juda, regnavit Osee super Samariam, et nono imperii sui captus est . Regnavit autem Achaz super Judam annis sedecim , post cujus mortem septimo anno imperii sui captus est Osee, et destructa Samaria, omnisque populus est transductus in Medos: ita ut si voluerimus sedecim annos Achaz, et septem Osee ponere, efficiantur anni vigi
Abbreviated transcription (Latin):
sartrex assyriorum sub
uastaurit eam. et transtulerit hab¬
resens crrinen et rasin unter fecerit. et
quod tetenderit insidias phaceae filio ro¬
meliae oseo filius helam et percusserit eũ
& interficerit et regnauerit prollo inissł
annis nouem et quod uenerit salma nassar¬
rexassur. et obsederit samariam quaenunc
sebasto uocatur trib: annis . et nono anno
regnioseo ceperit eã uinctumq: osee in car¬
cerem miserit et transtulerit isrł. in asss¬
uis enimꝰ inierint consilium duo reges pessimi
ut ascenderent adiudam cuius regio. Inmon¬
tib: sitaest et suscitarent eum quie scentẽ
et quodam inodo dornuentẽ suoq: imperto¬
ii sulitigarent. et̃ suꝓponerent ei regom filiũ
thabehela qui interpretatur bonũs dr̃ ut
uel hominem hoc nomine uelidolum de
srriae urbiumerit damascus. et in ipsa
metropolim damasco imperabit rasinim
porro inefraim propter hieroboam filium
nabathi qui primus regnauit deefraim.
erit caput samariae. hoc est regia domus

Expanded text:
sar rex Assyriorum sub vastaverit eam, et transtulerit habitatores ejus Cyrenen, et Rasin interfecerit, et quod tetenderit insidias Phacee, filio Romeliae, Osee filius Hela, et percusserit eum, et interfecerit et regnaverit pro illo in Israel annis novem; et quod venerit Salmanasarrex Assur, et obsederit Samariam, quae nunc Sebasten vocatur, tribus annis, et nono anno regni Osee ceperit eam; victumque Osee in carcerem miserit, et transtulerit Israel in Assyvis enim inierint consilium hiduo reges pessimi, ut ascenderent ad Judam, cujus regio in montibus sita est, et suscitarent eum quiescentem, et quodammodo dormientem, suoque imperio subjugarent: et superponerent ei regem filium Tabeel, qui interpretatur bonus Deus, ut vel hominem hoc nomine, vel idolum demdo caput Syriae urbium erit Damascus, et in ipsa metropoli Damasco imperabit Rasin. Porro in Ephraim propter Jeroboam filium Nabath, qui primus regnavit de Ephraim, erit caput Samaria, hoc est, regia domus
Abbreviated transcription (Latin):
ann inquibi regnum israhel dicitur fi¬
niendum lgitur hebraei hunc locum ita
edisserunt ut amos qui sub otia coepit
prophetare quando etesaias prophe¬
tiae suae. habuit exordiumm: Primus
prophetauerit contra is rahel dicens
Israhel aũ taptiuus ducetur de terra
sua : tatulus quoq. p̃rophetiae eius con¬
tra samariam sit et prophetare coepe¬
rit in dieb: oziae regis iuda. ante duos
annos terrae motus. quemuolunt et
tempore accidisse. quo ingressus oraas
templum dĩ sibi sacendottum uindeabat.
ec terra percussa est. et cineres altaris
effusi sunt ecipse rexpercussus est lepra:
Voluntaũ annum fuisse uicesimum quin rbhen
tum oniae quando haet acciderunt. Cu¬
uit ioatbam filius eius annis sed ecim: &
huius filius achat annis aliis sed ecim
postquem regnauit eze¬
chias cuius sexto imperii anno capta rhher¬
samaria est atq ita effici simul annos
te et acha⁊ et popalus futora nonere¬
dida nde subiungita¬

Expanded text:
anni, in quibus regnum Israel dicitur finiendum? Igitur Hebraei hunc locum ita edisserunt, ut Amos qui sub Ozia coepit prophetare quando et Isaias prophetiae suae habuit exordium, primum prophetaverit contra Israel, dicens: Israel autem captivus ducetur de terra sua. Titulus quoque prophetiae ejus contra Samariam sit, et prophetare coeperit in diebus Oziae regis Judae. Ante duos annos terrae motus, quem voluit eo tempore accidisse quo ingressus est Ozias templum Dei, sacerdotium sibi vindicans, et terra percussa est, et cineres altaris effusi sunt, et ipse rex percussus est lepra. Volunt tum Oziae, quando haec acciderunt, cuvit Joatham filius ejus annis sedecim, et hujus filius Achaz annis aliis sedecim: post quem regnavit Ezechias, cujus sexto imperii anno capta Samaria est, atque ita effici simul annos te, et Achaz et populus futura non credidit. Unde subjungitu
Abbreviated transcription (Latin):
sonstabit & nonerit msedaaput sr¬
etashucsnta etquinꝰq anni. etdesi¬
net efraim esse populus : ec caput efraim
samaria . eccaput samariae filius ro¬
meliae: si noncredideritis. non perma¬
nebitis. Ia sub filius qsaiae qui interpre¬
tatur reliquus atq: conuertens. intrpo
populi iuda quierat deduorum regum
manib: liberandus : lubetur egredi cum
parente ec occurrere acha⁊ regiiudae
in loco aquae ductus piscinae superioris
hiua egri fullonis ubi postea lecturi su

Expanded text:
aput Syraginta et quinque anni, et desinet Ephraim esse populus, et caput Ephraim Samaria, et caput Samariae filius Romeliae. Si non credideritis, non permanebitis. » Jasub, filius Isaiae, qui interpretatur relictus atque convertens in typo populi Juda, qui erat de duorum regum manibus liberandus: jubetur egredi cum parente, et occurrere Achaz regi Judae in loco aquaeductus piscinae superioris, in via agri fullonis, ubi postea lecturi sum
Abbreviated transcription (Latin):
si requieuerunt ingloria sua:
Vnus quisq: indomo sua: diuersa e
quippe sunt apud patrem man¬
siones : Et prouarietate uir tutum
habitationum differentiae : Por¬
ro nabuchodonosor proiectus est
de sepulchro suo: Nec in morte
acruciatibus conquiescens. Proiec¬
tus autem quasi saues. quae hebrai
Olicitur ne seR: quam aquila
mortium theodotion gpen
quan quam hoc ipsum uerbusu¬
pra ubi dexp̃o legimus Eg die¬
tur uirga deradice iesse cus
deradice eius ascendet. Lxx
rem theodotio germen. aque
pretati sunt Proprie autens
neseR dicitur uirgultum que
adradices arborum nascitur: agri¬
culis auulsum quasi in utile ps¬
icitur : Vnde & nos. stirpem in¬
lem transtulimus: igitur naltho¬
donosor quasi stirps inut ilis
cencio preparatus. uel sic usa

Expanded text:
si requieverunt in gloria sua, unusquisque in domo sua. Diversae quippe apud Patrem sunt mansiones : et pro varietate virtutum, habitationum differentiae. Porro Nabuchodonosor projectus est de sepulcro suo, nec in morte a cruciatibus conquievit. Projectus est autem quasi sanies, quae Hebraice dicitur NESER , quam Aquila LXX mortuum, Theodotio germen: quamquam hoc ipsum verbum supra ubi de Christo legimus: Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, LXX florem, Theodotio germen, Aquila pretati sunt. Proprie autem Neser dicitur virgultum, quod ad radices arborum nascitur, et ab agricolis avulsum quasi inutile projicitur, unde et nos stirpem inutilem transtulimus. Igitur Nabuchodonosor quasi stirps inutilis incendio praeparatus, vel sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Re nam autem reqtue uernite ob
acu aisa labore stio quo multuor
centał saeculum et hereticer pat¬
narido laborauerat. Et a cenfusime
aaseruitute sua qua maligne in¬
tei Grorationi & efalsis doginatibos
antȩ ferinerat u łunc sumat planc¬
tumiatq parabolam contra regẽ
lubr lonis sermonem indelicet
hereticum erroris & confusionis il
Et diciti quae sequntur: locumistũ.
iuda ei intor pretantumi carna litet
Quod post quam reuersi sunt debad¬
brlonen factum esse douere nonp
potuerunt: neque enim babriduii
seruierunt eis quieos prascepenls¬
rant nec uictis. babrlonñis. domas
im possedenunti: Neque habu

Expanded text:
am autem requieverit Jacob et Israel a labore suo, quo multum contra saeculum et haereticos pugnando laboraverat; et a concussione et servitute sua, qua malignae interpretationi et falsis dogmatibus ante servierat: tunc sumet planctum atque parabolam contra regem Babylonis: sermonem videlicet haeretici erroris et confusionis: et dicet quae sequuntur. Locum istum Judaei interpretantur carnaliter, quod postquam reversi sunt de Babylone, factum esse docere non poterunt. Neque enim Babylonii servierunt eis, qui eos prius ceperant; nec victis Babyloniis, domus eorum possederunt: nequ
Abbreviated transcription (Latin):
deuorentur Prope est ergo & in¬
stat cotidie tempus ruinae heretico¬
rum & non differetur eorum sub¬
Mi serebitur enim dns iacob &ele¬
git adhuc de israhel. & requies
cere eos faciet super humum suam:
Adiungetur alienigena adeos & ad¬
herebnti domui iacob: & tenebunt
eos populi &adducent eos in locum
scium : & possidebit eos domus isrł
isoperterram dñi inseruos & ane il¬
la si & erund tapientes eos qui se
ceperant & subicient exactores
suos: Et erit indie illa cum requi¬
em dederit tibi ds̃ a labore tuo
&a concussione tua &a seruitute
dura quaante seruisti : sumes pao¬
rabo lamistam contra regem ba

Expanded text:
devorentur. Prope est ergo et indevorentur. Prope est ergo et instat quotidie tempus ruinae haereticorum, et non differtur eorum subMiserebitur enim Dominus Jacob, et eliget acere eos faciet super humum suam: Adjungetur advena ad eos, et adhaerebit domui Jacob. Et tenebunt eos populi, et adducent eos in locum suum et possidebit eos domus Israhel super terram Domini in servos et ancillas et erunt capientes eos qui se ceperant et subicient exactores suos et erit in die illa cum requiem dederit tibi Deus a labore tuo et a concussione tua et a servitute dura qua ante servisti sumes parabolam ista
Abbreviated transcription (Latin):
quibus tradimur
quae auditores suos ducit admor
tem: Tempus autem inminere :¬
iudicu & diem consummationis
babrloniae  non elongare neqlia¬
quam mirabitur qͥ cotidie per scõs
uiros in his qui credunt indño
sub uerti uiderit babylonems
& aeternitati comparatamrin
nam De generibus bestiarum
immo monstrorum breuiterdixi¬
mus: quia in priori libro iuxta
hrstoriam ex parte prȩstri eta
sunt: hoc quoq considerañdum
quod post quam ecclesiasticus ser¬
mo &doctrina saluatoris orbem
confusionis euerterit uita uit so¬
domae & gomorrae. comparetur.
Non habitetur ascis uiris. nec pas¬
tores requieseeent in ea qui xp̃i
gregem pascere consuerunt.
s ed contrario requiescantibi bes¬
tiae adracones Et strutiones
&pilosi saltenti in ea: Quic quid
enim heretici loquuntur insyna¬
gogis satanae : Non est doctrina
dñi. sed ululatus daemoniorum
& pilosorum quos imitabatur
esau: & srrenae requiescent
inde lubris uoluptatis. quae dul¬
ci & mortifero carmine animas

Expanded text:
quibus tradimur quae auditores suos ducit ad tem. Tempus autem imminere judicii, et diem consummationis Babyloniae non elongari, nequaquam mirabitur, qui quotidie per sanctos viros in his qui credunt in Domino, subverti viderit Babylonem; et aeternitati comparatam, nam. De generibus bestiarum, immo monstrorum, breviter diximus: quia in priori libro juxta historiam ex parte perstricta sunt. Hoc quoque considerandum, quod postquam ecclesiasticus sermo et doctrina Salvatoris urbem confusionis everterit, ita ut Sodomae et Gomorrhae comparetur; non habitetur a sanctis viris, nec pastores requiescant in ea, qui Christi gregem pascere consueverant: sed e contrario requiescant ibi bestiae, et dracones, et struthiones, et pilosi saltent in ea. Quidquid enim haeretici loquuntur in synagogis Satanae, non est doctrina Domini, sed ululatus daemonum et pilosorum, quos imitabatur Esau. Et sirenae requiescent in delubris voluptatis, quae dulci et mortifero carmine animas
Abbreviated transcription (Latin):
inisiaron interpretati sant : quip
rhebraicedicitur. otr: Vnde
p̃cito & morsi filium qui aduena
erat interra nominatum a patre
gensan: Ergogioras non est uer¬
bum hebraicum greca consuetu¬
dine declinatum. licet quidam
hebraei sermonis ignarus grae¬
cam in eo aethimologiam expri¬
mere conetur.: ab eo quod terre¬
ac reicuram habeat: Ge enim
inquit terra
promasal quam aqui  un¬
chus athecdotio para sn
transt ulerunt quos & nou
ti sumus. Axx planetum uin ure¬
tati sunt eͥ Est autem ordo: po¬
quam ibabrlon deserta fuerit in
aeternum ita ut habitatio besti¬
arunt sit.Miserebitur dñs ucob¬
& eius uidelicet qui intia subplan¬
tabit . &eliget ista heb: Eum qui
mente conspicit dm̃ : & noti uer¬
borum pro prietatem inab quit
aihuo inlucta positus qs iui mise¬
rebitura: isral holi uerui posor
uictor iaminomen acopiti noamm¬
seridordia sedefectio coaptaterno
requiescere quoq eos faciet sipeta
terram suam dequa saluatmlo s¬
quitur : Beatĩ mites quo ipsi poõ¬

Expanded text:
 interpretati sunt: qui Hebraice GER dicitur. Unde puto et Moysi filium, qui advena erat in terra, nominatum a patre, Gersam. . Ergo georas est verbum Hebraicum, Graeca consuetudine declinatum: licet quidam Hebraei sermonis ignarus, Graecam in eo etymologiam exprimere conetur, ab eo quod terrenae rei curam habeat: γῆ enim, inquit, terra pro MASAL quam Aquichus et Theodotio parabolam transtulerunt, quos et nos secuti sumus, LXX planctum interpretati sunt. Est autem ordo: postquam Babylon deserta fuerit in aeternum, ita ut habitatio bestiarum sit, miserebitur Dominus Jacob, ejus videlicet qui vitia supplantavit; et eliget Israel, eum qui mente conspicit Deum. Et nota verborum proprietatem: Jacob, qui adhuc in lucta positus, est miserebitur: Israeli vero, qui post victoriam nomen accepit, non misericordia, sed eiectio coaptatur. Requiescere quoque eos faciet super terram suam, de qua Salvator loquitur: Beati mites, quoniam ipsi pos
Abbreviated transcription (Latin):
ne eis fuerat copulatus: intellegimꝰ
phulisteos euicino fuisse lae ergẽ
lestinos significat: quos alienigenas
uulgata scribit editio: cum hoc non u¬
nius gentis sed omnium exterarum u¬
gentium uocabulum sit: uidu¬
Ne inquit laxeris ophilistea. ne in sul¬
tes populo meo. quod percus soris tui
achat uirga confracta sit. Quoelbacu¬
lus quite ferire solitus erat iudeatur
morte contritus: quod coluber inter¬
Prohoc enim nocentior nast&ur. ot echi¬
as regulus. quem gretiuocant basilis¬
cum: quitẽ suo aspecedo interficit &
sp̃u oris occidat: Quomode enima
nullatauis reguliaspectum potest in
trinsirg. Sed quamuis pracul
fuerit eius ore sorb&ur: Ita &tiit
a conspectu exechiae totus peribis
Et pulchre seruauit NEΤΑΦΩΡΑn:
quia enimserpentem & regulum
nominarat: ore eius & sp̃udicit uolũ¬
cres deuorari: Quod autem nullus
regum luda sic percusserit philistim
quo modo eos depopulatus est et echi¬
as. audi regum librum : Ipse percussit

Expanded text:
ne eis fuerat copulatus, intelligimus ne eis fuerat copulatus, intelligimus Philisthaeos e vicino fuisse laetatos, et laestinos significat, quos alienigenas Vulgata scribit editio: cum hoc non unius gentis, sed omnium externarum gentium vocabulum sit. Ne, inquit, laeteris, o Philisthaea, ne insultes populo meo, quod percussoris tui Achaz virga confracta sit; quod baculus qui te ferire solitus erat, videatur morte contritus; quod coluber interhoc enim nocentior nascetur Ezechias regulus, quem Graeci vocant basiliscum, qui te suo aspectu interliciat, et spiritu oris occidat. Quomodo enim nulla avis reguli aspectum potest illaesa transire: sed quamvis procul fuerit, ejus ore sorbetur: ita et tu a conspectu regis Ezechiae totus peribis. Et pulchre servavit metaphoram: quia enim serpentem et regulum nominarat, ore ejus et spiritu dicit volucres devorari. Quod autem nullus regum Juda sic percusserit Philisthiim, quomodo eos depopulatus est Ezechias, audi Regum librum: Ipse percussio
Abbreviated transcription (Latin):
phetae. usque adeumtbuuntur pro¬
ptum est Sicut terebintus & sicut
quercus quae expandit ramossuosse¬
men sc̃m erit germen eius:
Subłatham reqproph&atum : tertius
succedit achat filius loatham filii ori
ae regis ludae: sub quo ascendit raa¬
sim rexsrriae &phacee filius romeli¬
ae rexlsrahel inhierusalem ad proeli¬
andum contra eam& reliqua quae¬
scriptura commemorat. Igitur sub
achar usque adpresentem locum
quemnie ex porȩre nitimun om¬
nia quae inmedio posita sunt uatici¬
nata cognoscimus: Quo mortuo quar¬
tus idest ultimus succedit et echias.
sub quo ginnis usqle ad finemure¬
tur libota
Ne la&eris filistea omnis tu qũo com
minuta est uirga percussoris tui:
Deradice enim colubri egredi&ur
regulus & semen eius absorbens uo¬
iucrem:
Vaturale est quod dicimus mortuo re¬
ge aduersarum gentium. semper
la&antur inimici. exebus nouis bel¬
iaciuilia & seditiones acregnandi
imperium prestolantes: Mortuo lgi
achat peccatore qui asbulaue¬
fat inuis regumistasel e ognatios¬

Expanded text:
phetae, usque ad eum locum ubi scriptum est : Sicut terebinthus et sicut quercus quae expandit ramos suos: semen sanctum erit germen ejus, sub Joatham rege prophetatum . Tertius succedit Achaz filius Joae regis Iuda ascendit Rasin rex Syriae et Phacee filius Romeliae rex Israhel in Hierusalem ad proeliandum contra eam eScriptura commemorat. Igitur sub Achaz usque ad praesentem locum, quem nunc exponere nitimur, omnia quae in medio posita sunt, vaticinata cognoscimus: quo mortuo quartas, id est, ultimus succedit Ezechias, sub quo omnis usque ad finem texitur liber. Ne laeteris Philistminuta est uirga percussoris. tui. de radice enim colubri eg.redietur regulus et semen eius absorbens uolucrem. Naturale est quod dicimus: mortuo rege adversarum gentium, semper laetantur inimici, ex rebus novis bella civilia et seditiones ac regnandi imperitiam praestolantes. Mortuo igitur Achaz peccatore, qui ambulaverat in viis regum Israel, et cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
llim quod cogitaui super omneni
ram.  haecest manus extenta supen
reuit. & quis poterit infirmare
dimmanus eius extenta & quis a uert& eã
INoco quidam arbitrantur generalẽ
e Vntra omnem orbem proph&iam.
& quastitas babrlonis & assrriaeci¬
uitatis Vussit consummationis mun
quibi. Quaquam contradicimus:

Expanded text:
lium, quod cogitavi super omnem terram, et haec est manus extenta super decrevit; et quis poterit infirmare? et manus ejus extenta; et quis avertet eam? Hoc loco quidam arbitrantur generalem esse contra omnem orbem prophetiam, et quod vastitas Babylonis et Assyriae civitatis typus sit consummationis mundi, quibus nequaquam contradicimus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
et reglau. quod potest interpreta¬
ri & eius &suam det seraphim iuxta
hebrei sermonis ambiguitatem et
faciem pedesq di. et suam̃ faciem a c̃
pedes operire dicantur. Inseptuage¬
simo nono psalmo legimus. Qui se¬
des supercherubim manifestare:
qui in lingua nostra interpretatur
scientiae multitudo. Vnde et dñs
in aurigae modum super cherubim
sedere ostinditur : Serapm autem
preter hun locum inscriptoscano¬
nicis alibi lisse menescio. qunare
dicuntur sir templum uel in circui¬
tum dñi: Esgerrant quisolent in
precib dicer quisedes super cheru¬
lim et seraphiquod scriptur&. docuit

Expanded text:
et REGLAU , quod potest interpretari et ejus, et suam: ut Seraphim juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, et faciem pedesque Dei, et suam faciem ac pedes operire dicantur: In septuagesimo nono psalmo legimus: Qui sedes super Cherubin manifestare : qui in nostra lingua interpretantur scientiae multitudo. Unde et Dominus in aurigae modum super Cherubim aperte sedere ostenditur. Seraphim autem praeter hunc locum, in Scripturis Canonicis alibi legisse me nescio, qui stare dicuntur super Templum, vel in circuitu Domini. Ergo errant qui solent in precibus dicere: Qui sedes super Cherubim et Seraphim, quod Scriptura non docuit
Abbreviated transcription (Latin):
ci sermonis ambiguitatem dicipotest
Clama uel uoca: & est sensus : ds̃ qui est
custos meus : die ac nocte me adpeniten¬
tiam uocat. ut relinquens seir quod
interpretatur hispidus acpilosus: reuer¬
tar & habitem apud eum : duma: uel
similitudinem uel silentium sonat:
ldumea autem. interrena uertitur :
dns̃ ergo loquitur ad a postolorum cho¬
rum : & praecipit ei : ad me uoca eos qui
sunt deseir: ut mihi seruiat multitudo
gentium.: quae insimilitudine esau nihil
inse hab& molle &lene acnitidum:
sed est hispida fera intractabilis: & buos
a postoli post quam uocaueritis ad me na¬
tiones deseir : custodite ecclesiae pro¬
pugnacula ne facile hostis inrumpat:
ne leo rugiens atq circumiens quia
quaerit aditum per quem possit intra¬
re : &clausum in ecclesia gregem.atq

Expanded text:
ci sermonis ambiguitatem dici potest clama, vel voca; et est sensus: Deus qui est custos meus, die ac nocte me ad poenitentiam vocat, ut relinquens Seir, quod interpretatur hispidtar, et habitem apud eum. Duma vel similitudinem, vel silentium, sonat. Idumaea autem in terrenam vertitur. Dominus ergo 307 loquitur ad Apostolorum chorum, et praecipit ei: Ad me voca eos qui sunt de Seir, ut mihi serviat gentium multitudo, quae in similitudinem Esau nihil in se habet molle et leve, ac nitidum, sed est hispida, fera, intractabilis. Et o vos, Apostoli, postquam vocaveritis ad me nationes de Seir, custodite Ecclesiae propugnacula, ne facile hostis irrumpat: ne leo rugiens atque circuiens, qui quaerit aditum per quem possit intrare, clausum in Ecclesia gregem
Abbreviated transcription (Latin):
ut dĩ sibi similitudinem uindicar &
num tamen ad insnum detrahe
eo fundum lacus
Quĩ superda
dixerat incieimascen¬
dam erosimita
tissimo Non solum
qui concussit regna.¬
qure suit orbem desertum & urbes
eius destruxit. uinctis eius non ape¬
ruit carcerem
t haec uox in sultantium est atque mi¬
rantium: quomodo uastator omniũ
& ipseuastatus sit: Quod autem ait
uinctis eius non a peruit carterem
magnitudo crudelitatis & lamei¬
tis exprimitur : ut &iam uinctoren¬
r& incarcere & non sufficerent auo¬
ris catenȩ nis iillos & tenebra rumhor

Expanded text:
ut Dei sibi similitudinem vindicaret. ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per superbiam dixerat: In coelum ascendam, ero similis Altissimo, non solum qui conturbavit terraqui posuit orbem desertum, et urbes ejus destruxit; vinctis ejus non aperuit carcerem? Et haec vox insultantium est atque mirantium, quomodo vastator omnium et ipse vastatus sit. Quod autem ait: Vinctis ejus non aperuit carcerem? magnitudo crudelitatis et impietatis exprimitur, ut etiam vinctos teneret in carcere: et non sufficerent miseris catenae, nis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnter preati sumus
obfacilitatem intellegentiae quo¬
mydo cecidisti de caelo luciser qui
mane oriebaris: In hebraico ut uerbum
exprimamus ad uerbum legitur: quo¬
modo cȩcidisti de caelo ululx fili dilicu¬
li: Significatur autem hus uerbislu¬
cifer: & dicitur et ꝙ: od flere debeat¬
& lugere : Quiqiyndam sic fuerat glo¬
miosus ut fulgeri luciferi conparatus
sit. Sicut inquit lucifer discutiens te¬
nebras ardens & rutilus inlucescit:
rosideri similis uidebatur Sed cae¬
cidisti interram gentium uulnerator
qui superbiam loquebaris tantam po¬
Itentiam consecutus suminit celum
mihi rest& & sidera. uit subpedibus
meis superna debeant sublacere
Quamquam iuda ei taelum & astradĩ
se uelint intellegi. ex eoquod sequitur.
sedebo inmonte testamentuldest in
templo ubidĩ iura sunt condita. & in
uribus aquilonis id est in hierusa¬
lScriptum est enim montession
late aquilonis : Nec suffecerat su¬
perbiaeus desiderare caelestia. Q¬
nisi ad tantan peorupiss&x in saniam̃

Expanded text:
nterpretati sumus ob facilitatem intelligentiae: Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris, in Hebraico, ut verbum exprimamus ad verbum, legitur: Quomodo cecidisti de coelo, ulula fili diluculi. Significatur autem aliis verbis lucifer; et dicitur ei quod flere debeat et lugere, qui quondam sic fuerit gloriosus, ut fulgori luciferi comparatus sit. Sicut, inquit, lucifer discutiens tenebras, ardens et rutilus illucescit; ro sideri similis videbatur; sed cecidisti in terram gentium vulnerator, qui per superbiam loquebaris: Tantam potentiam consecutus sum, 178 ut coelum mihi restet et sidera ut sub pedibus meis superna debeant subjacere. Quamquam Judaei coelum et astra Dei se velint intelligi, ex eo quod sequitur: Sedebo in monte testamenti, id est, in Templo, ubi Dei jura sunt condita, et in lateribus Aquilonis, id est, in Jerusalem. Scriptum est enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam,
Abbreviated transcription (Latin):
& succedente clamio in regnũ chaldeorũ
nuillus denablichodonoser deincepsa
stirperegnanit ułlooergo scripara
Redic̃it: quod intantum habrlonuien¬
at iustitatem ut &iam desemine regio
nullus remaneat : sed propter impieca¬
tem patremiomnis sebolis deleatur
Ero eo autem quodnos inultima parte
sententiae transtulimus neque imi¬
plebunt faciem orbis ciuitatum.
in hebreo scriptu mest. p̃rocuutatibus
sarim: Quad nostrinsferre posiimus in¬
a aduersarios ut sit sensus.i Nullus
cundumeue interpr&es quidixerunt:
semensessimum para filios tuos inter¬
fecgoni ꝓpter peccata patris tuy quẽ
sensum habeat scireuialeo

Expanded text:
io in regnum Chaldaeorum, 180 nullus de Nabuchodonosor deinceps stirpe regnarit. Hoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem patris omnis soboles deleatur. Pro eo autem quod nos in ultima parte sententiae transtulimus, neque implebunt facies orbis civitatum, in Hebraeo scriptum est pro civitatibus, ARIM  , quod nos transferre possumus et adversarios; ut sit sensus: nullus nta Interpretes, qui dixerunt: Semen pessimum, para filios tuos interfectioni propter peccata patris tui, quem sensum habeat, scire no