comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies. aliis decem diebus. denario nu¬
mero semel. denario numero sim¬
pliciter non quadru pliciter uenit
sp̃s sc̃s ut leximplecctur pergratiã :
Lexenimsine gratia. littera est occi-¬
dens: Sienim datac ess& lex inquit
quae possit uiuificare omnino ex
lege ess& iustitic: Sed conclusit
scriptura omnia subpeccato. ut
promissio ex fideihũ xp̃idar&ur
credentibus : Ideo littera occidit.
sp̃s aũt uiui ficat: non ut aliudim¬
pleccs quam tibi perlitteram iu¬
b&ur sed sola littera reum facit
gratia & areatu liberat. & lit te-¬
ram donat᷑ impleri. undefit per
gratiam remissio peccatorum.
& fides quaeperdilectionem ope¬
ratur : nolite ergo putaredam¬
natam esse litteram : quia dictũ
est. lit tera occidit hoc ẽ enim
lit terareos facit: Datur prae.¬
ceptum non adiuuaris gratia :
continuote inuenis non solum
non operatorem legis. sed &iam
reum praeuaricationiss ubi eñ
non est lex: nec prȩuaricatio:
Non ergo repraehensa est lex cũ
dictum est. lit tera occidit.

Expanded text:
dies aliis decem diebus, denario numero semel, denario numero simpliciter, non quadrupliciter, venit Spiritus sanctus, ut lex impleatur per gratiam. Lex enim sine gratia littera est occidens. Si enim data esset lex, inquit, quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissicredentibus . Ideo, Littera occidit, Spiritus autem vivificat . Non ut aliud impleas, quam tibi per Litteram jubetur: sed sola littera reum facit, gratia et a peccato liberat, et litteram donat impleri. Unde fit per gratiam remissio omnium peccatorum, et fides quae per dilectionem operatur. Nolite ergo putare damnatam esse litteram, quia dictum est, Littera occidit. Hoc est enim, littera reos facit. Datur praeceptum, non adjuvaris gratia: continuo te invenis non solum non operatorem legis, sed etiam reum praevaricationis. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Non ergo reprehensa est lex, cum dictum est, Littera occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
male sonut. obruat ecres que bene sonuit:
hanc operam date. hoc son& hoc praedice᷑¬
mus hoc praedicamus. Veniant amiit¬
tantur more solito quinumquam adhuc
catholici fuerunt: Si aũt iam catholici fue¬
runt. &inuenti sunt lubrici. Inuenti sunt
in constantes & infirmi. Inuenti sunt ꝑfidi.
fideles qui perfidi fuerunt. Veniant&ipsi
ammit tendi adpenitentiam ne sibiblan¬
diantur quod redeuntes ad partem dona¬
ti eger̃ ibi pȩnitentiam. illa penitentia
fuit derebona sit uera dere malac.
quando egerunt pȩnitentiam in parte
donati penituitillos quod benefecerant.
modo agant ut pęniteat illor quod male
fecerunt. Tim&is qm̃ ꝑfidi inuenti sunt
Ecce & huictimori ur̃o consul&ur. in ꝑȩ¬
nitentia ammittuntur. erunt in peni¬
tentiã quaendo uoluerint. reconcilia¬
ri iam nemine cogente. nemine ter¬
rente qm̃ pęnitens catholicus. lam legũ
comminationis non patitur: coepit uelle
re conciliari dumnemo terr& uel tunc

Expanded text:
male sonuit, obruat ea res quae bene sonuit. male sonuit, obruat ea res quae bene sonuit. Hanc operam date, hoc sonet, hoc praedicemus, hoc praedicamus. Veniant, admittantur more solito, qui nunquam adhuc catholici fuerunt. Si autem jam catholici fuerunt, et inventi sunt lubrici, inventi sunt inconstantes et infirmi, inventi sunt perfidi; fideles, qui fuerunt perfidi: veniant et ipsi admittendi ad poenitentiam. Nec sibi blandiantur, quod redeuntes ad partem Donati egerint poenitentiam. Illa poenitentia fuit de re bona: sit vera de re mala. Quando egerunt poenitentiam in parte Donati, poenituit illos quod bene fecerant: modo agant, ut poeniteat illos quod male fecerunt. Timetis, quod perfidi inventi sunt, Ecce et huic timori vestro consulitur, in poenitentiam admittuntur. Erunt in poenitentia, quando voluerint reconciliari, jam nemine cogente, nemine terrente: quoniam poenitens catholicus jam legum comminationes non patitur; coepit velle reconciliari dum nemo terreret, vel tunc
Abbreviated transcription (Latin):
praes tant dõ homo: cordate quid praestas
dõ: quod praesteebat p&rus. totum hoc.
pasce oues meas: Suid praestas dõ ut sit
maior ut sit melior ut sitditior ut sit
honoratior: qualiscumq tueris. Ille
hoc erit quod erat : Ergo ad tende iuxta
te neforte proximo prȩstare debeccs
quod perueniat addm̃: Quando uniex
minimis meis fecistis mihi fecistis : Siergo
esurienti iuberis panem frangere. tu
pulsanti debes &desiam claudere : Quare¬
hoc dixit s contristauit nos quod audiui¬
mus quamuis prȩsentes non fuerimus.
quod quidam exdonatistis ueniens ad ec¬
clesiam peccatum rebaptiiationis con¬
fitens. cum ad pęnitentiam ab ep̃o ex hor¬
tar&ur reclamatum est a quibusdam
fratribus. & repulsus est : Dico caritati
fatemur uobis non nobis plac& ticlis
diligentia : scio quia ⁊elodĩ fecerunt
ad ecclenam: putatir quia nihil factũ
est. quia hoc ad omnes sonuit Rogouos
ideo sonuerit hodie uox istec. ut illud quo d

Expanded text:
praestare Deo, homo cordate? quid praestas praestare Deo, homo cordate? quid praestas Deo? Quid praestabat Petrus? Totum hoc: Pasce oves meas . Quid praestas Deo, ut sit major, ut sit melior, ut sit ditior, ut sit honoratior? Qualiscumque tu eris, ille hoc erit quod erat. Ergo attende juxta te, ne forte proximo praestare debeas, quod perveniat ad Deum. Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Si ergo esurienti juberis panem frangere, tu pulsanti debes ecclesiam claudere? CAhoc dixi? Contristavit nos quod audivimus, quamvis praesentes non fuerimus, quod quidam ex Donatistis veniens ad Ecclesiam, peccatum rebaptizationis confitens, cum ad poenitentiam ab episcopo exhortaretur, reclamatum est a quibusdam fratribus, et repulsus est. Dico Charitati Fatemur vobis, non nobis placet talis diligentia. Scio quia zelo Dei fecerunt et Ecclesiae. Putatis quia nihil factum est, quia hoc ad omnes sonuit? Rogo vos, ideo sonuerit hodie vox ista, ut illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
peccator: peccator iste quifatit tanta
mala & nihil malipatitur. in ritauit
dñm. prouocat dm̃: pro magnitũ dine
ne ira suȩ non ex qui ret: id eonon ex qui¬
r& quia multumirascitur: qui tolle
correptionem parat dam nationem:
non exquir&: nam siex quirtr& fla¬
gellar&. & fortasse: emendar&: modo
aũt multumiras citur ds̃ felicibus
imquis: Mlultum irascitur cum non fla¬
gellantur: Nolite ⁊clart illos. non lite
uelle esse sicut illi infelicite felices:
udius est ad tempus flagella riquam
men da uit uobis dñs oues suas. qui a petrõ
com men dauit si tamen exali qua
par te uel ex trema dig nisumus pul uere
ues tigiorum petri calcart: com men¬
dauit nobis oues suas dñs, oues ipsiuses¬
tis uobis cum oues sumus. quia xp̃i ani su mus
lam dixi mus pascimus & pascimunz a mate
dm̃ ut am& uos dr̃ꝰ & non po testis osten¬
dere quantum ametis dm̃misi quantum
apparueritis amare lucradi : Ouid abes

Expanded text:
peccator. Peccator iste qui facit tanta peccator. Peccator iste qui facit tanta mala, et nihil mali patitur, irritavit Dominum. Provocat Dominum: pro magnitudine ne irae suae non exquiret . Ideo non exquiret, quia multum irascitur. Qui tollit correptionem, parat damnationem. Non exquiret: nam si exquireret, flagellaret; et fortasse emendaret. Modo autem multum irascitur: felicibus iniquis multum irascitur, cum non flagellantur. Nolite zelare illos, nolite velle esse sicut illi infeliciter felices. Melius est ad tempus flagellari, quam mendavit nobis Dominus oves suas, quia Petro commendavit: si tamen ex aliqua parte vel extrema digni sumus pulverem vestigiorum Petri calcare; commendavit nobis oves Dominus. Oves ipsius estis, vobiscum oves sumus, quia christiani sumus. Jam diximus, pascimus et pascimur. Amate Deum, ut amet vos Deus. Et non potestis ostendere quantum ametis Deum, nisi quantum apparueritis amare lucra Dei. Quid habes
Abbreviated transcription (Latin):
trus &romȩpositus. ut lapides de thea¬
tro non caderent: excutit ds̃ delicias pu¬
erorum demanibus indisciplinato rumꝰ
fraties peccataminua mus & murniðra.
hos tessimus iniquitatibus nostris
uur mora nos tros nobis iras camur non
dõ: Iras cimini. pror sus iras cimini
sed ad quos usud: & nolite peccare ad hoc
iras ciminine peccetis. Q enim omnis ho¬
mo quem pe mi tete nburas citur penten¬
tia nram exercit in sae: uisergo ut par
cat tibi dñs  tutibi noli parcerequia
si tutibi par esille tibi non par c&
Quia si & ille tibi par cat. peris: nescis
quidoptas miser peris Sicut enim
scriptum est. flagellitomnem filiũ
quẽre capit: gic etiam illud timeanri¬
tauit dnm peccator: undescis : quasi
dicertur illiim descis quia in ritauit
dñm pec ca tor̃ / uudit feli cem pecca¬
toremi cotidie mala faciente n&ni¬
hil mali patien tem. & in sp̃u sc̃ohor¬
rint & doluit. & dixit: inri tauit dñm

Expanded text:
trus, et Romae positus, ut lapides de theatrus, et Romae positus, ut lapides de theatro non caderent? Excutit Deus delicias puerorum de manibus indisciplinatorum. Fratres, peccata minuamus et murmura. Hostes simus iniquitatibus nostris, murmuri nostro: nobis irascamur, non Deo. Irascimini, prorsus irascimini: sed ad quos usus? Et nolite peccare . Ad hoc irascimini, ne peccetis. Etenim omnis homo, quem poenitet, sibi irascitur: poenitentiae iram exercet in se. Vis ergo ut tibi parcat Deus? Tu tibi noli parcere. Quia si tu tibi parcis, ille tibi non parcet: quia si et ille tibi parcat, peris. Ne scis quod optas, miser; peris. Sicut enim scriptum est, Flagellat omnem filium, quem recipit: sic etiam illud time, Irritavit Dominum peccator. Unde scis? quasi diceretur illi, Unde scis quia irritavit Dominum peccator? Vidit felicem peccatorem, quotidie mala facientem, et nihil mali patientem, et in Spiritu sancto horruit, et doluit, et dixit, Irritavit Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
rant Quodcus todit xp̃s. non tollit go¬
bͥus: tu contra. prudentior scilicet & sapientior
dño tuo condeꝰ n terra: ged cog nouistiuolun¬
tatem dñ tui. sur sum tecondert uoluit: &tũ.
ego in terra condo: para tus ergo esto uapu¬
la remuilta : ecce scis uolun tatem dñi tui.
uolentis teseruare inglo. tuseruas inter¬
ra facis dignac plagis & quando uapulas
blas phemas̃ blas phemas mur in dras di¬
cis : quia quod tibi facit dñstuus si eri
non debuit. quod facis tuseruus malus:
ne molimurmorart noliblas phe ma¬
ne lauda magis dm̃ tuum quia corripit
te : lauda quia emendat te. ut consuletur
te: quem enim diligit ds̃ corripta. fla¬
gellat aũt omnem filium querecipit: tũ
delicatus filius dominicus &recipiuis &
flagella re nonuis ut tufluas ille mentia¬
tur: Debuit ergo apostolorum memo¬
ria perquam tibi preparatur caelum.
seruare tibi interra theatra insanorum:
planeuerum cst: ideo mortuus est pe¬

Expanded text:
ra? Quod custodit Christus, non tollit Gora? Quod custodit Christus, non tollit Gothus. Tu contra, prudentior scilicet et sapientior Domino tuo, condis in terra. Sed cognovisti voluntatem Domini tui: sursum condere voluit. Et tu: Ego in terra condo. Paratus ergo esto vapulare multa. Ecce scis voluntatem Domini tui volentis te servare in coelo, et tu servas in terra: facis digna plagis. Et quando vapulas, blaephemas. Blasphemas, murmuras; dicis quod tibi facit Dominus tuus, fieri non debuit. Quod facis tu servus malus, ne, noli murmurare, noli blasphemare. Lauda magis Dominum tuum, quia corripit te: lauda quia emendat te, ut consoletur te. Quem enim diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium, quem recipit . Tu delicatus filius dominicus, et recipi vis, et flagellari non vis: ut tu fluas, ille mentiatur. Debuit ergo Apostolorum Memoria, per quam tibi praeparatur coelum, servare tibi in terra theatra insanorum? Plane verum est: ideo mortuus est Pe
Abbreviated transcription (Latin):
it: omnia audiuimus non lat& uo luntas
dĩ per totũ mundum ꝓone seruum mun¬
dum & abende euangelium audidm̃ uocem
seruus is temundus est. seruus nesciensuo¬
lunta tem dñi sui & fatiens digna plagisua¬
pulabit paucaĩ seruus mundus: quomodo ser¬
uus mudus quiamundus pertum factus est
& mundus eum non cognouit: Seruus nesci¬
ens uolunta tem dñi sui. ec cequiderat ante
mundus: Nunc uero quid: seruus sciens uolun¬
tatem dñi sur & non fatiens: dignaplagis uapu¬
labit multa : & ut mam multauapul& non se¬
mel damnetur: quid recusa suapula it multa.
oserue sciens uoluntatem dm̃ tur& fafens
digna plagis : dicitur tibi: ecceuna uoluntas
dm̃ tuiithesauriz ate uobis thes aurum ing
loubi nequetinea nec comestura ex terminat:
ubi fuits non effodiunt & furantur : Tum
terra thesaurixas ille in cȩlo iub& dicens
tibi: mida ibi abeto thesaurum cuius ego
sumcustas: Mit te ante te quad seruas inter¬

Expanded text:
re. Omnia audivimus: non latet voluntas re. Omnia audivimus: non latet voluntas Dei per totum mundum. Pone servum mundum: et attende Evangelium. Audi Domini vocem. Servus iste mundus est. Servus nesciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit pauca. Servus mundus. Quomodo servus mundus? Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit . Servus nesciens voluntatem domini sui. Ecce quid erat ante mundus. Nunc vero quid? Servus autem sciens voluntatem domini sui, et faciens digna plagis, vapulabit multa . Et utinam multa vapulet, non semel damnetur. Quid recusas vapulare multa, o serve sciens voluntatem domini tui, et faciens digna plagis? Dicitur tibi ecce una voluntas Domini tui: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque comestura exterminat, ubi fures non effodiunt, nec furantur . Tu in terra thesaurizas: ille in coelo jubet, dicens tibi, Mihi da, ibi habeto thesaurum, ubi ego sum custos. Mitte ante te: quid servas in ter
Abbreviated transcription (Latin):
do. quañ tumprspin quatur finsiꝰ audis¬
tis fr̃s simulaũ diuimus : erunt bella.
erunt tu multos erunt prxe sun erunt
fames : quartno bis ipsis contraru sumus
ut quando leguntur creda mus quando
implen turmur indremus sed plus inqui¬
unt plus uas tatur modo genuslimanum:
interim considerataprȩ te ritaltora: sal¬
uaquaestione. nesciouirum plus: sedecce
sitꝰ plus: credo quia plus. dñs ipse soluit
quȩstionem : plus modo uas tatur mundus.
plus uastatur: Dudi quare modo plus uas¬
catur: at tendis quanta celebritate euan¬
gelium piȩ dicatur & non at ten dis quanta
impictate contẽnetur: lamfrs. dimĩta mus
paulxlum paganos foris. oculum adnon ft̃an¬
gelium prȩdica tur totomundo uerumest
antequam euangelium predi cartur. latebat
uoluntas dĩ: in pre dicatione euangeli p̃tetu¬
it uoluntas dĩ: dictum est nobis in predicati¬
one euangelii quid a mare debeamus quid con¬
teminere quid agert quidui tart quid spera¬

Expanded text:
do, tantum propinquatur fini. Audisdo, tantum propinquatur fini. Audistis, fratres, simul audivimus: Erunt bella, erunt tumultus, erunt pressurae, erunt fames . Quare nobis ipsis contrarii sumus, ut quando leguntur credamus, quando implentur murmuremusunt, plus vastatur modo genus humanum. Interim considerata praeterita historia, salva quaestione, nescio utrum plus. Sed ecce sit plus: credo quia plus. Dominus ipse solvit quaestionem: plus modo vastatur mundus, plus vastatur. Audi quare modo plus vascatur. Attendis quanta celebritate Evangelium praedicatur, et non attendis quanta impietate contemnatur? Jam, fratres, dimittamus paululum Paganos foris, oculum ad nos. Evangelium praedicatur toto mundo: verum est. Antequam Evangelium praedicaretur, latebat voluntas Dei: in praedicatione Evangelii patuit voluntas Dei. Dictum est nobis in praedicatione Evangelii quid amare debeamus, quid contemnere, quid agere, quid vitare, quid spera
Abbreviated transcription (Latin):
a postoloruri iussit & incensa est roma:
quait putatis: qͣue causã: homo elatus
suꝑbus & fluidus delactitus estroma¬
no incendio: Vidert uolo in quiđ: quomo¬
do arsit troia: arsit ergo sicbis tertio:
uiodo te quid delectat contradm̃stri¬
dere : proea quae consucuit ardert
cedinea inquiunt passi sunt tantimuali.
timmulti xp̃iam oxcidit tibi quia
xp̃ia norum est patimala temporalia: &
bonas perar sempiterna: iuqus quis paga¬
nus es habes quod planga s xtem poralia
per didisti: & a&e terna nondum inuenisti:
hab& xp̃ianus quod cogitet: Omne gau¬
dium exestimate fr̃s inci. cum in temp¬
tationibus uarus incideritis: dicisita¬
que opacane : du pisides romã modo non
seruauerunt quia non sunt : tunc seruarent
quandoerant: nos dm̃ nm ostendimus ue¬
racem predixit ista omnia. legistis audis¬
tis sed nescioutrum meministis Quistalb
uerbis turbamini : Non audistis proph&as.
futura. quantum accedit actasmun¬

Expanded text:
Apostolorum, jussit, et incensa est Roma. Apostolorum, jussit, et incensa est Roma. Quare putatis? qua causa? Homo elatus, superbus et fluidus, delectatus est Romano incendio. Videre, inquit, volo, quomodo Troja arserit. Arsit ergo sic semel, bis, tertio. Modo te quid delectat contra Deum stridere, pro ea quae consuevit ardere? Ctam multi Christiani. Excidit tibi quia Christianorum est pati mala temporalia, et bona sperare sempiterna? Tu quisquis paganus es, habes quod plangas; quia temporalia perdidisti, et aeterna nondum invenisti. Habet christianus quod cogitet: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationibus variis incideritis . Dicis itaque, o pagane: Dii praesides Romam modo non servaverunt, quia non sunt; tunc servaverunt, quando erant. Nos Deum nostrum ostendimus veracem. Praedixit ista omnia, legistis, audistis: sed nescio utrum meministis, qui talibus verbis turbamini. Non audistis Prophetas, futura? Quantum accedit aetas mun
Abbreviated transcription (Latin):
in editatio s̃ Nonenim uocatur es ad am¬
plectendam terram: sed ad comparan¬
dum caclum : Non uocatus es ad felicita¬
tem terrenam. sed ad caelestem : Non
ad temporales suc cessus & prosperita¬
tem uolaticam & transito ram: sedadȩter¬
nam cum angelis uitam : Tamen huicama¬
tori carnalisfelicitats & mur mura tori
aduersus dm̃ uiuum &uerum uolenti
serunt daemoniis & lignis & lapidibus :
citores ponde. sicut ab& historiacorum :
incendium romanȩ urbis: hoc ter tium
esti Sicut hab& historia corum: sicut ha¬
bentdĩ tercipsorum : Incendium rominȩ
urbis quod modo con tigit: ter tiumest
quȩ modo semebar sit inter sacrificia
xp̃ianorume iambis arserat inter sacri¬
ficia paganorum: gemelagallis sicincensa
est : ut solus collis capitolinus it mane¬
r& post ancront nes ciout rum dicam
sȩuiente anfluente : secundo igne roma
flagrauit lus sit nerbim perator ipsius
romȩ seruus idolorum: inter fector

Expanded text:
meditatio est. Non enim vocatus es ad ammeditatio est. Non enim vocatus es ad amplectendam terram, sed ad comparandum coelum; non vocatus es ad felicitatem terrenam, sed ad coelestem; non ad temporales successus et prosperitatem volaticam et transitoriam, sed ad aeternam cum Angelis vitam. Tamen huic amatori carnalis felicitatis, et murmuratori adversus Deum vivum et verum, volenti servire daemoniis et lignis et lapidibus, citoincendium hoc Romanae urbis tertium est. Sicut habet historia eorum, sicut habent litterae ipsorum, incendium Romanae urbis, quod modo contigit, tertium est. Quae modo semel arsit, inter sacrificia Christianorum, jam bis arserat inter sacrificia Paganorum. Semel a Gallis sic incensa est, ut solus collis Capitolinus remaneret. Postea a Nerone, nescio utrum dicam saeviente an fluente, secundo igne Roma flagravit. Jussit Nero imperator ipsius Romae, servus idolorum, interfector
Abbreviated transcription (Latin):
eras : attende necum relinquendo rema¬
necos : Nolebas ante te mori fortefiliũtuũ
nolebas ante te mori uxorem tiucm:
quid enim & siroma non caper&ur non
aliquis ur̃m prior moriturus erãt
Nolebas ante te mori uxorem tuam nole¬
bat uxor tua ante se mori uirum suum
Ambobus obtem peraturus erat dñs:
Ordo penȩs ipsum sit : qui nouitordinare
quod creauit : Optem pera ergotantȩ
tuo : Ecce tem poribus xp̃ianis roma
afflicta est : & incensa est : quare tempo¬
ribus xp̃ianis : Quis hoc dicit xp̃ianũs:
Ergo tibi tures ponde sixp̃ianus es quan¬
do uoluit dĩ Sed quid dico pagaño insultat
mihi : quid tibidicĩt. unde tibi insultãt
Eccequando faciebamus sacrificia dus
nr̃is. stabat roma florebat roma:
modo quia superauit &abundauit
sacrificium dĩuri : & inhibita sunt & pro¬
hibita sacrificia deorum nr̃orum. Ecce
quid patitur roma Breuiter responde
interim ut illo carees : C&crum tibi alia

Expanded text:
eras: attende ne cum relinquendo remaeras: attende ne cum relinquendo remaneas. Nolebas ante te mori filium tuum, nolebas ante te mori uxorem tuam. Quid enim? Etsi Roma non caperetur, non aliquis vestrum prior moriturus erat? Nolebas ante te mori uxorem tuam, nolebat uxor tua ante se mori virum suum: ambobus obtemperaturus erat Dominus? Ordo penes ipsum sit, qui novit ordinare quod creavit. Obtempera ergo tantae tuo: Ecce temporibus christianis Roma afflicta est, et incensa est. Quare temporibus christianis? Quis hoc dicit? Christianus? Ergo tu tibi responde, si christianus es: Quando voluit Deus. Sed quid dico pagano? insultat mihi. Quid tibi dicit? unde tibi insultat? Ecce quando faciebamus sacrificia diis nostris, stabat Roma, florebat Roma; modo quia superavit et abundavit sacrificium Dei vestri, et inhibita sunt et prohibita sacrificia deorum nostrorum, ecce quid patitur Roma. Breviter responde interim, ut illo careamus; caeterum tibi alia
Abbreviated transcription (Latin):
nondum sapientiam: patiens esto dñs uult:
quaeris quacre uelĩt : Differsccr&um cogni¬
tionis strenuitatem oboedientiae praepa¬
ra : Ferre te uult: ferto quod uult & dabit
quoduis: & tamen fratres mei ec ceaudeo
dicere . libenter audituri estis. suam pri¬
mics partes ob audientiae r&in&is. si est
in uobis lenis & mitis patientia ferendido¬
minicam uoluntatem: lenia quippe non
ferimus sed a mamus : Aspera toleramus
adlenia gaudemus : Dnm tuum uide.
caput tuum uide: exemplum uitae tua euide
redemptorem tuum. pastorem tuum at ten¬
de: pater sifieri potest. transeret a me
calixiste : Quo modo ostendit humanam
uoluntatem. & continuo conuertit reni¬
sum ad oboedientiam : Verum non quod
ago uolo: sed quod tuuis pater: Eccep&ro
hoc dixit. Cum senueris altertecing&. & fert
quo tunonuis Ostendit & in illo humanam
uoluntatem. circa trepidationẽ mortis:
tere peculium tuum quod hic relicturus

Expanded text:
nondum sapientiam. Patiens esto, Dominus vult. nondum sapientiam. Patiens esto, Dominus vult. Quaeris quare velit? Differ secretum cognitionis, strenuitatem obedientiae praepara. Ferre te vult: ferto quod vult, et dabit quod vis. Et tamen, fratres mei, ecce audeo dicere: libenter audituri estis, si jam primas partes obedientiae retinetis, si est in vobis lenis et mitis patientia ferendi dominicam voluntatem. Lenia quippe non ferimus, sed amamus: aspera toleramus, ad lenia gaudemus. Dominum Deum tuum videa caput tuum vide, exemplum vitae tuae vide; redemptorem tuum, pastorem tuum attende: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Quomodo ostendit humanam voluntatem, et continuo convertit renisum ad obedientiam? Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . Ecce Petro hoc dixit: Cum senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis. Ostendit in illo humanam oluntatem, circa trepidationem mortis. tere peculium tuum, quod hic relicturus
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc tempore seruis dĩ: propterfutu¬
ram gloriam quae reuelabitur in nobis:
Contra quacm gloriam. non ex peditur
quaelib& quantie lib& tribulatio tem¬
poralis : Indignȩ sunt passiones huius
temporis. a postolus ait. ad futuram
gloriam quae reuelabitur in nobis: Si
hȩc tac sunt modo nemo cogit& carna¬
liter : Non ẽ tempus oncutitur mundus
excutitur u&us homo. prȩmitur caro
liques cat sp̃s. lac& p&ri corpus romae
dicunt homines. lac& pauli corpusromae
laurenti corpus romae. aliorum scorũ
marterum corpora iacent romae : &
misera est roma & uicstatur roma ad¬
fligitur cõteritur. incenditur: Totstra¬
ges mortis fiunt : perfamem: perpestẽ
pergladium: ubi sunt memoriae aposto¬
lorum : quid dicis: eccehocdixi tantama¬
lic roma patitur. ubi sunt memoriae a pos¬
tolorũm: ubiꝰ. ibi sunt. sed inte non sunt:
utinam inte essent: quisquis istic loquȩris.
quisquis ita desipis. quisquis uocatus in

Expanded text:
in hoc tempore servis Dei, propter futuin hoc tempore servis Dei, propter futuram gloriam quae revelabitur in nobis: contra quam gloriam non appenditur quaelibet quantalibet tribulatio temporalis. Indignae enim sunt passiones hujus temporis, ait Apostolus, ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Si haec ita sunt, modo nemo cogitet carnaliter, non est tempus. Concutitur mundus, excutitur vetus homo: premitur caro, liquescat spiritus. Jacet Petri corpus Romae, dicunt homines; jacet Pauli corpus Romae, Laurentii corpus Romae, aliorum sanctorum martyrum corpora jacent Romae; et misera est Roma, et vastatur Roma, affligitur, conteritur, incenditur. Tot strages mortis fiunt, per famem, per pestem, per gladium; ubi sunt Memoriae Apostolorum? Quid dicis? Ecce hoc dixi, Tanta mala Roma patitur, ubi sunt Memoriae Apostolorum? Ibi sunt, sed in te non sunt. Utinam in te essent, quisquis ista loqueris, quisquis ita desipis, quisquis vocatus in
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: Alaxime que ipse consorssan¬
guinis &de sãpostolus paulus: audi¬
crunt ista & ad nos audiende tras¬
miserunt: pascimus uos pascimus
uobiscum : D& nobis dñs uires sicamandiuos:
ut possimus &iam mori prouobis: aut effectu
aut affectu: Non enim quia iohanni apło
passio de ffuit. ideo passioni animus prae¬
paratus deesse potuit: Non est passus
sed potuit pati: praeparationemei : dr̃
nouerat: quem ad modum trespueri
arsuri missi sunt : Non uicturi : Negabi¬
mus eos martres : quia eor flamina
urere non potuit : Interroga ignes pas¬
si non sunt : Interroga uoluntatẽ coro¬
nati sunt: potens est ds̃ dixerunt erue¬
re nos demicnib: tuis: Sed & sinonibi surs
certa pectora & stabilis fides in con¬
Sed & sinon : notum tibi sit rex qm̃sta¬
tuam quam statuisti non adoramus
Aliud dõ placuit. non arserunt : Sedignẽ
idolatriae in animoregis extincxerunt:¬
Vid&is ergo carissimi quae sint proposita

Expanded text:
verunt, maximeque ipse consors sanverunt, maximeque ipse consors sanguinis et diei apostolus Paulus. Audierunt ista, et ad nos audienda transmiserunt. Pascimus vos, pascimur vobiscum. Det nobis Deus vires sic amandi vos, ut possimus etiam mori pro vobis, aut effectu, aut affectu. Non enim quia Joanni apostolo passio defuit, ideo passioni animus praeparatus deesse potuit. Non est passus, sed potuit pati. Praeparationem ejus Deus noverat. Quemadmodum tres pueri arsuri missi sunt in caminum, non victuri. Negabimus eos martyres, quia flamma eos urere non potuit? Interroga ignes, passi non sunt: interroga voluntatem, coronati sunt. Potens est enim Dominus, dixerunt, eruere nos de manibus tuis: sed et si non: ibi sunt certa pectora et stabilis fides, ibi virsed et si non, notum tibi sit, rex, quoniam statuam quam statuisti, non adoramus. Aliud Deo placuit: non arserunt, sed ignem idololatriae in animo regis exstinxeruntVidetis ergo, charissimi, quae sunt proposita
Abbreviated transcription (Latin):
oueridoneo
anminus idoneo. Primo quas oues com¬
mendat: pretiosa semptas. Nonar gen¬
procul dubio cogitar& utrum peculium
seruiillius idoneum ess& practio oui¬
um suarum & dicer&: si perdiderit si.
dissi pauerit : si consũpserit. habet un¬
deredat. Commendar& ergo idoneo
seruo oues suas : & serui faculta tes in
pȩcunia quȩ ier& pro ouibus Quas pae¬
cunia comparauit: Nunc uero dñs xp̃s
quia seruo commendat ouos quas san¬
guine conparauit. idomtatem serui in
passione sanguinis quȩrit : Tam quam
dicer&: pas ceoues meas : commendoti.¬
bioues meas quas ouẽs: Quas emi sangui¬
ne meo : Mor tuus sum procis: amasme
uoreie procis : & qui dem seruus ille ho¬
minis homo ꝑȩcuniam reddent proo¬
uibus consumptis: Petrus: sanginem
reddidit proouibus conseruatis: heia
fr̃s aliquid pro tẽport uolo dicere:
Quodpe tro commen datum est:
quod petro mandatum est: non pe¬
trus solus. sed &iam allii quo que apos¬
tuli audierunt tenuerunt serua¬

Expanded text:
oves idoneo, an minus idoneo? Primo, quas oves commendat? Pretiosas, emptas, non auro, non argenprocul dubio cogitaret, utrum peculium servi illius idoneum esset pretium ovium suarum, et diceret: Si perdiderit, si dissipaverit, si consumpserit, habet unde reddat. Commendaret ergo servo idoneo oves suas, et servi facultates in pecunia quaereret, pro ovibus quas pecunia comparavit. Nunc vero Dominusquia servo commendat oves, quas sanguine comparavit; idoneitatem servi in passione sanguinis quaerit. Tanquam diceret: Pasce oves meas, commendo tibi oves meas. Quas oves? Quas emi sanguine meo. Mortuus sum pro eis. Amas me? Morere pro eis. Et quidem servus ille hominis homo pecuniam redderet pro consumptis ovibus: Petrus sanguinem reddidit pro ovibus conservatis. CAres, aliquid pro tempore volo dicere. Quod Petro commendatum est, quod Petro mandatum est, non Petrus solus, sed etiam alii Apostoli audierunt, tenuerunt, serva
Abbreviated transcription (Latin):
Quadriꝑtitos &iam cardines ipsius
mundi notos omnibus. & saepe ab
scriptura scã cominemoratos. ab ori¬
ente & occidente : ab aquilone & me¬
ridie: per hȩc ergo tempora qua¬
dripertitac & permundum quadri-¬
pertitum praedicatur lexdĩ tamquã
denarius numeruscunde & decalogus
primitus commendatur Indecem eñĩ
praeceptis lex constitutac est: prop¬
terecc quia uid&ur inistodenario
numero quȩdam perfectio usq ad
eum quippe numerum progressus
est numeratis. & indereddit ab uno
usq ad decem rursus adunum sic
centena sic millena sic supradena :¬
rũs quibusdam complicantibus infi¬
nite crescit silua numerorum :
perfectic itaq: lex indenario. & lex
prȩdicata ꝑmundum quadri ꝑtitum:
Quaterdeni : quad raginta fiunt: Doce¬
mur aut̃ in hac conuersatione sȩculi
huius cum sumus abstinerenos a cu-¬
piditatibus seculcribus. quod signi¬
ficat ieiuniam quad ragenarium :¬
Notum omnibus quad ragesimȩ nomine

Expanded text:
quadripartitos etiam cardines ipsius quadripartitos etiam cardines ipsius mundi, notos omnibus, et saepe ab Scriptura sacra commemoratos: Ab Oriente et Occidente, ab Aquilone et Meridie . Per haec ergo tempora quadripartita, et per mundum quadripartitum, praedicatur lex Dei, tanquam denarius numerus. Unde et Decalogus primitus commendatur. In decem enim praeceptis lex constituta est: propterea quia videtur in isto denario numero quaedam perfectio. Usque ad eum quippe numerum progressus est numerantis, et inde redit ab uno usque ad decem, rursus ad unum. Sic centena, sic millena; sic supra, denariis quibusdam complicantibus, infinite crescit silva numerorum. Perfecta itaque lex in denario, et lex praedicata per mundum quadripartitum, quaterdeni quadraginta fiunt. Docemur autem, in hac conversatione saeculi hujus cum sumus, abstinere nos a cupiditatibus saecularibus: quod significat jejunium quadragenarium notum omnibus Quadragesimae nomine.
Abbreviated transcription (Latin):
dies compleuit cum discipulis suis
post resurrectionem. manifestanss
eis nȩ diquid fictũ existimarent :
Re suscitati corporis ueritatem
in transcum eis & exiens manducons
abibens quadra gesimo aũt die
quem ante decem dies celebrauim
ineorum cons pectu ascendit ince¬
lum. promissus ut ibat tacuen¬
turus. hoc est informa humanco
qua iudcatur est : in illic iudica¬
turus. potuit aliodie quam ascen¬
post biduum uel triduum sed post
decem di es: haec quȩstio perscrutan
& interrogire nos conpulit: Non¬
nullcs latebras numerorum: qua¬
draginta dies quater habent decẽ
commendatur hoc numero quantũ
uid&ur sacramentum : Nomines
enim hominibus loquimur & recte
scripturarum tractatores dicimup
non nr̃arũ opinionũ ad firmatores. Numerur
peragimur cursu temporum rerum
instabilitate. decessiane & suc cessio¬
ne . rapacitate uolatica & quodam
fluuio rerum non consistentium:
Sȩculum ergo hoc significatur hoc
numero propter mundi qua driper¬
tita tempora quae implent annums

Expanded text:
dies complevit cum discipulis suis post resurrectionem, manifestans eis, ne aliquid fictum existimarent, resuscitati corporis veritatem, intrans cum eis et exiens, manducans et bibens. Quadragesimo autem die, quem ante hos decem dies celebravimus, in eorum conspectu ascendit in coelum, promissus ut ibat, ita venturus ; hoc est in forma humana, qua judicatus est, in illa judicaturus. Voluit alia die quam ascenpost biduum, vel triduum, sed post decem dies. Haec quaestio perscrutari et interrogare nos compulit nonnullas latebras numerorum. Quadraginta dies quater habent decem. Commendatur hoc numero, quantum mihi videtur, sacramentum. Homines enim hominibus loquimur; et recte Scripturarum tractatores dicimur, non nostrarum opinionum affirmatores. Numerus peragimur, cursu temporum, rerum instabilitate, decessione et successione, rapacitate volatica, et quodam fluvio rerum non consistentium. Saeculum hoc ergo significatur hoc numero, propter mundi quadripartita tempora, quae implent annum;
Abbreviated transcription (Latin):
qua acm legem faciebat impleri. Vbi
ergo inueniemus hic commnendatio¬
nem numeri septenarii. maxime
tobiae libro ipsam festiuitatem id est
pente costen constare deseptimanis
deseptimanis quomodo septenarium
multiplica perse ipsum. hoc ẽ septẽ
perseptem: quod inscholis dicitur:
hanc septe narũ formam rationis

Expanded text:
quam jubebat impleri. Ubi ergo inveniemus hic commendationem numeri septenarii maxime Tobiae libro ipsam festivitatem, id est Pentecosten, constare de septimanis . Quomodo? Septenarium multiplica per ipsum, hoc est septem per septem, quod in scholis discitur: hanc septenarii formam, ratione
Abbreviated transcription (Latin):
misit enim hominem iohan¬
nem qui tunc nas cer&ur cumdies
inciperent minui. & natus est ipse
cum dies inciperent crescere : ut ex
hoc praefigura r&ur. quod ait idem¬
iohannes : Illum opor t& crescere.
ne autem minui: Deb& enim uita
humana insedeficere. in xp̃o ꝓfice¬
reuit qui uiuit. non sibi uiuat sedeiqui
ꝓomnibus mortuus est & resurrexit :
geli eius. quorũ eybus. &ernus in
corruptibilieos sagina uiuificat:
uerbum̃ di est cuius uita uiuunt.
cuius a &ernitate semꝑuiuunt.
cuius benigni tictẽ semꝑbea te
uiuunt: illienim condigne laudañ
dm̃ aput dm̃: &dant gloriã in ex¬
celsisdõ : nos autem plebseius &o
ues manus eius promodolo in firmi¬
tatis nr̃e pacem ꝑbonam uolunta¬
tem reconciliati merecmur :
Ipsorum enim angelorum uox est:
quam nato nobis ÷ saluatore exul¬
tando fuderunt: Cloria in excelsis
do & in terra pax hominibus bo¬
ne uoluntatis : laudant ergo illi
comp&enter laudemus & nos

Expanded text:
misit enim hominem Joanmisit enim hominem Joannem, qui tunc nasceretur cum dies 26 inciperent minui, et natus est ipse cum dies incipiunt crescere, et ex hoc praefiguratur quod ait Joannes: Illum oportet crescere, me autem minui . Debet enim vita humana in se deficere, in Christo proficere, ut qui vivit non sibi vivat, sed ei qui omnibus mortuus est et resurrexit : et digeli ejus, quorum cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus aeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant, Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus et oves manuum ejus , pro modulo infirmitatis nostrae pacem per bonam voluntatem reconciliati mereamur. Ipsorum enim Angelorum vere hodierna vox est, quam nato nobis Salvatore exsultando fuderunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant ergo illi competenter, laudemus et nos
Abbreviated transcription (Latin):
tans uictos łuae ponatis id est
deos uictos por tens secum ini
ticliam: iam quando diĩ adita¬
liam uictipor tabantur. nom̃
erat anomen: diligite ergole¬
gemdi & non sit uobis scandao¬
lum : Rogamus uos obsecramus
uos ex hortimus uos esto te
mitss compatimini patientib
suscipite infirmos. & mista oe¬
casione multorum peregrinorũ
egentium. laborantium ab und&
hospitalitas uestra. habundent
malo blas phemant pagani :¬
rectos possit decere laudatio
audite quod nostis. recolite quod
audistis. amate quod creditis prȩ¬
dicate quod amatis : sicut añiuer¬
sarium caelebratis hunc diem.
sic huic diei debitum exspocticte
sermonẽ : natus est xp̃s ds depa¬
tre. homo dematre: depatresine¬
mor talitate dematris uirgini¬
tate: depatre sinematre. dema¬
tre sine patre: depatre sine tem
pore dematre sine semine: de
patre principium uitȩ : Dema¬
trefinis mortis: de patrȩ ordi¬
nans omnem diem: dematre
consecrans istumdiem: prae¬

Expanded text:
tans victosque Penates: id est, tans victosque Penates: id est, deos victos portans secum in Italiam. Jam quando dii in Italiam victi portabantur, numen erat, an omen? Diligite ergo legem Dei, et non sit vobis scandalum. Rogamus vos, obsecramus vos, exhortamur vos, estote mites, compatimini patientibus, suscipite infirmos: et in ista occasione multorum peregrinorum, egentium, laborantium, abundet hospitalitas vestra, abundent malo blasphemant Paganirectos possit decere laudatio . Audite quod nostis, recolite quod audistis, amate quod creditis, praedicate quod amatis. Sicut anniversarium celebramus hunc diem, sic huic diei debitum exspectate sermonem. Natus est Christus, Deus de Patre, homo de matre. De Patris immortalitate, de matris virginitate. De Patre sine matre, de matre sine patre. De Papore, de matre sine semine; de Patre principium vitae, de matre finis mortis; de Patre ordinans omnem diem, de matre consecrans istum diem. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i anorum. perit roma : quare
intersacrificia paganorum ar¬
sit mater eius troiae : Inquib:
spem suam romaniposuerunt :
omnes romanidũ inquib spem
pagani romani posuerunt adro-¬
mam condendam. decroia in¬
censamigrauerunt : dũ romani
ipsi fuerant primo detroianiar¬
sittroia tulit eneas deos fugiti¬
uos fugit immo tulit deos fugiens
stolidos. porta rienin a fugien¬
te potuerunt. fugire ipsi nonpo¬
tuerunt. &cum ipsis duis ueniens
initaliã cum diĩs falsis: condidit
romam : longum est c&era per¬
sequi breuiter ego tamen quo¬
memorem: auctor ipsorum
omnib: notus sic loquitur. urbem
romã sicut ego accepi dixit con¬
dere. atque habuere initiotro¬
iani qui cenea duce profugi sedi¬
bus incertis uagabantur habe¬
bant ergo deos secum conderun
colendos deos: qui colebantur
introia inducitur a poeta ipso¬
rum iuno irascens aenȩȩ &tro-¬
ianis fugientib: : & dicit gensini¬
nauigatẽ equorum initaliapor¬

Expanded text:
Christianorum perit Roma? Quare Christianorum perit Roma? Quare inter sacrificia Paganorum arsit mater ejus Troja? Dii, in quibus spem suam Romani posuerunt, omnino Romani dii, in quibus spem Pagani Romani posuerunt, ad Romam condendam de Troja incensa migraverunt. Dii Romani ipsi fuerunt primo dii Trojani. Arsit Troja, tulit Aeneas deos fugitivos: imo tulit deos fugiens stolidos. Portari enim a fugiente potuerunt: fugere ipsi non potuerunt. Et cum ipsis diis veniens in Italiam, cum diis falsis condidit Romam. Longum est caetera persequi: breviter tamen qumemorem. Auctor ipsorum omnibus notus sic loquitur: « Urbem Romam, sicut ego accepi, condidere atque habuere initio Trojani, qui, Aenea duce profugi, sedibus incertis vagabantur » Habebant ergo deos secum, condiderunt colendos deos, qui colebantur in Troja. Inducitur a poeta ipsorum Juno irascens Aeneae et Trojanis fugientibus, et dicit, Gens ininavigat aequor, Ilium in Italiam por
Abbreviated transcription (Latin):
mani : non enm delapidibus
& lignis agitur deex celsis in¬
sulis & amplissunis mȩnib::
hoc sic erat factũ ut ess& ali¬
quandoruiturum homocũ
aedificar& posuit lapidem
suꝑ lapidem & homo cũ des¬
truer& impulit lapidem
alapide: homo illud fecit ho¬
mo illud des truxit: iniuria
eius conditori eius facimus in¬
iuriam : quia dicimus roma
ruit quam condiditromulus
mundus casurus est quemn con¬
didit ds: sed nec quod fecit homo
ruit. nisiquando uoluerit đs ne
qđ fecit ds̃ ruit nisi quando uolu¬
erit đs: Sienim hominis opus
non cadit. sine uoluntate di: opus
dĩ quando patest cadere peruo¬
luntatemi : hominis : tamenmun¬
deo te condidit moriturum: Ipse
homo ornamentum ciuitatis:
Ipsehomo in habitator rectorgu¬
bernator ciuitatis. sic uenit ut
ecct. sic est natus ut moriatur sic
est in gressus ut transeat: caelũ
& terra transibunt: quid ergomi¬
rũinam sialiquando finis est ci¬
erit ciuitatis: sed quaress acrificia

Expanded text:
mani? Non enim de lapidibus mani? Non enim de lapidibus et lignis agitur, de excelsis insulis et amplissimis moenibus. Hoc sic erat factum, ut esset aliquando ruiturum. Homo cum aedificaret, posuit lapidem super lapidem; et homo cum destrueret, expulit lapidem a lapide. Homo illud fecit, homo illud destruxit. Injuria ejus. Conditori ejus facimus injuriam, quia dicimus, Roma ruit, quam condidit Romulus? Mundus arsurus est, quem condidit Deus. Sed nec quod fecit homo, ruit, nisi quando voluerit Deus; nec quod fecit Deus, ruit, nisi quando voluerit Deus. Si enim hominis opus non cadit, sine voluntate Dei, opus Dei quando potest cadere per voluntatem hominis? Tamen et mundeo te condidit moriturum. Ipse homo ornamentum civitatis, ipse homo inhabitator, rector, gubernator civitatis, sic venit ut eat, sic est natus ut moriatur, sic est ingressus ut transeat. Coelum et terra transibunt : quid ergo mirum, si aliquando finis est cierit civitati. Sed quare inter sacrificia
Abbreviated transcription (Latin):
ficasse in semine abrahȩ :
Nam semen abrahe ait apłs
quod est xp̃s non dicit & semi-¬
nib: tam quam in multis. sed
tam quam inuno & semin&uo
quod est xp̃s: Ideoseni abrahȩ
natus est filius. quierat utique
xp̃s. inipsius mundisenectu¬
teuenturus: uenit cum omnia
u& erescerent: & nouum tese¬
cit : Resfacta res condita & pe¬
ritura. Iam uergebat inoc¬
casum neces se erat ut habun-¬
dccr& laborib:: uenitille
& consolarite inter labores:
& ꝓmittere tibi insempiter¬
nae quiaeem: noli adherere
uelle senimundo. & nołiiuue¬
nescere irxxp̃o qui tibi dicit
peritmundus. senes citmun¬
dus. deficit. laborat anelitu
senectutis: Noliti mere re¬
nouabitur iuuientus tua sicut
temporib: roma perit forte
roma non perit fortefla¬
gellataest: non interempta
fortecastigata est. non dele¬
ta. forteroma nonperit siro¬
mani nõ pereant : Nonenim
peribunt sidm̃ laudabunt
peribunt siblas phemabunt:
romaenim quidest nisiro¬

Expanded text:
ficasse in semine Abrahae? ficasse in semine Abrahae? Nam semen Abrahae ait Aposquod est Christus. Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus . Ideo seni Abrahae natus est filius, quia erat utique Christus in ipsius mundi senectute venturus. Venit cum omnia veterascerent, et novum te fecit. Res facta, res condita, res peritura jam vergebat in occasum. Necesse erat ut abundaret laboribus: venit ille et consolari te inter labores, et promittere tibi in sempiternum quietem. Noli adhaerere velle seni mundo, et nolle juvenescere in Christo, qui tibi dicit: Perit mundus, senescit mundus, deficit mundus, laborat anhelitu senectutis. Noli timere, renovabitur juventus tua sicut temporibus Roma perit. Forte Roma non perit: forte flagellata est, non interempta: forte castigata est, non deleta. Forte Roma non perit, si Romani non pereant. Non enim peribunt, si Deum laudabunt: peribunt, si blasphemabunt. Roma enim quid est, nisi Ro
Abbreviated transcription (Latin):
temporib xp̃ianis uas tatur
mundus. defecit mundus non
tibi dixit dñs tuus. uas tabitur
mundus nontibi dixit dñstiuis
defici& mundus : quare cre-¬
debas quando ꝓmitebatur.
& turbaris quando com¬
plecur : ergotẽ pestas saeuit
in cortuum : Cauenaufragi
sens est xp̃s fidens uigilans
uigilans est xp̃s fides oblita
dormiens est xp̃s exciacre.
commoneredic dñeperimus
Eccequae nobis dicunt pagani
loqui xp̃s: quidꝑ turbaris halc
omnia praedixitibi. Id eo prae¬
dixi ut cumuenis sent mala
sperares bona ut non desicie¬
ris inmalis: miraris quade¬
fecit mundus: mirare quia
senuit mundus: homo est.
nascitur. crescit. seniscit
quaerile multae insenecta
tussis spituita lyppitudo
anxietudo lassi tudo mest:
ergo senuit homo querellis
plenus est : senuit mundus praes.¬
suris plenus est : parum tibi
praestitit ds̃. quia insen&tu¬
te mundi misit tibixp̃m ut
tunc te refici& quando cunc¬
ta deficiunt: nescis hoc signi.¬

Expanded text:
Temporibus christianis vastatur Temporibus christianis vastatur mundus, deficit mundus. Non tibi dixit Dominus tuus, Vastabitur mundus? Non tibi dixit Dominus tuus, Deficiet mundus? Quare credebas quando promittebatur, et turbaris quando completur? Ergo tempestas saevit in cor tuum: cave naufragiusens est Christus: fides vigilans, vigilans est Christus: fides oblita, dormiens est Christus. Excitare, commovere, dic: Domine, perimus ! Ecce quae nobis dicunt Pagani:loqui Christus. Quid perturbaris? Haec omnia praedixi tibi. Ideo praedixi, ut cum venissent mala, sperares bona, ut non deficeres in malis. Miraris quia deficit mundus? mirare quia senuit mundus. Homo est, nascitur, crescit, senescit. Querelae multae in senecta: tussis, pituita, lippitudo, anxietudo, lassitudo inest. Ergo senuit homo; querelis plenus est: senuit mundus; pressuris plenus est. Parum tibi praestitit Deus, quia in senectute mundi misit tibi Christum, ut tunc te reficiat, quando cuncta deficiunt? Nescis hoc signi
Abbreviated transcription (Latin):
tione̾ illȩ uerba illaquib: uob
dic&ur. Ec ce quid faciunt tem¬
pora xp̃i ana: eccequaesunt scan¬
dicla: ad hocenim tibidicecur.¬
rut tusiamas mundum blas phe¬
mis xp̃m & dic& tibi hoc ami¬
custuus consiliariustuus: ergo
oculus tuus dic& tibi hocminis¬
ter tuus. cõoperarius tuus: ergo
manustua dic& tibihoc.for te
quite sustentat. quite abhumili¬
tate terrena subleuat. ergopes
tuus: abice amputa: ꝓice abste.
noli consenttire respondeta¬
libus quo modo respondebat
ille cui suadebatur falsum testi¬
monium: Responde &tu dic
homini dicentitibi &c cetempo¬
rib xp̃ anis ticntae praes surae
sumt uastatur mundus. respon¬
detu: hoc mihi antequame ueni¬
turbaris: praessuris munditur¬
batur cortuũ. quomo donauis
illa ubi dormiebat xp̃s : ec cequȩ
causa est homo cordate ut tur:¬
beturcortuum. & cequae cau¬
mit: Corest ubi fides dormit :
quidenĩ tibi noui dic&ur xp̃ia¬
nȩ quidenim tibi noui dic&ur

Expanded text:
tiones illae, verba illa, quibus nobis tiones illae, verba illa, quibus nobis dicitur: Ecce quid faciunt tempora christiana, ecce quae sunt scandala. Ad hoc enim tibi dicitur, ut tu, si amas mundum, blasphemes Christum. Et dicit tibi hoc amicus tuus, consiliarius tuus: ergo oculus tuus. Dicit tibi hoc minister tuus, cooperarius tuus: ergo manus tua. Dicit tibi hoc forte qui te sustentat, qui te ab humilitate terrena sublevat: ergo pes tuus. Abjice, amputa, projice abs te, noli consentire. Responde talibus, quomodo respondebat ille, cui suadebatur falsum testimonium. Responde, et tu: dic homini dicenti tibi, Ecce temporibus christianis tantae pressurae sunt, vastatur mundus: responde tu, Hoc mihi antequam eveniturbaris? Pressuris mundi turbatur cor tuum, quomodo navis illa, ubi dormiebat Christus. Ecce quae causa est, homo cordate, ut turbetur cor tuum: ecce quae caumit, cor est ubi fides dormit. Quid enim tibi novi dicitur, christiane? quid enim tibi novi dicitur?
Abbreviated transcription (Latin):
decmus qđ dictum est uȩmun-¬
do abscandałis loquecmur ali¬¬
quid descandiclis. quib mundus
plenus est & quo modo crebres¬
cant scandcla. abundent praes¬
sureiuastic tur mundus calca¬
tur torcular: Ei axniane: cae.¬
leste germen piregrini inter¬
ra. quiciunatem in caelo quae¬
ritis. qui angelis scã sotiaredesi¬
derruis In telligiteuos sic uenis¬
se ut discedictis transitis ꝑmundũ.
conantes adeum qui craecuit.
mundum: Nonuos ꝑ turbent
amatores mundi: qui uolunt
inmundo remanere: & uellint
coguntur migrare: non uosdẽ¬
cipiant. non seducant. praessu¬
reistȩ non sunt scandcla: iusti
estote & exercitationes erunt :
tribulatio uenit. quod uoluoris
erit. aut & ercractio autdam¬
natio: qualemte inuenerit .ta.¬
lis erit: tribulatio Ignis est. au¬
rum te inueniat. sordes toll&
palȩm te inuenit incinerem
uertit : ego praessurȩ quacha¬
bundant non sunt scandicla :
sed quaesunt scandicla loquu¬

Expanded text:
damus quod dictum est. Vae mundamus quod dictum est. Vae mundo ab scandalis. Loquamur aliquid de scandalis, quibus mundus plenus est, et quomodo crebrescant scandala, abundent pressurae. Vastatur mundus, calcatur torcular. Eia, christiane, coeleste germen, peregrinis in terra, qui civitatem in coelo quaeritis, qui Angelis sanctis sociari desideratis, intelligite vos sic venisse ut discedatis. Transitis per mundum, conantes ad eum qui creavit mundum. Non vos perturbent amatores mundi, qui volunt in mundo remanere, et velint nolint, coguntur migrare: non vos decipiant, non seducant. Pressurae istae non sunt scandala. Justi estote, et exercitationes erunt. Tribulatio venit: quod volueris erit, aut exercitatio, aut damnatio. Qualem te invenerit, talis erit. Tribulatio ignis est: aurum te invenit? sordes tollit: paleam te invenit? in cinerem vertit. Ergo pressurae quae abundant, non sunt scandala. Sed quae sunt scandala? Locu