comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aitunt. sercussi enĩ sunt in seclibꝰ suis. Qe eius
mnȩ signũ mͥ uiclet᷑ quo qͥsꝙ cruciabit̾ si in pos¬
mor a respexerit: quȩ sicut apłs ait. estunari
abent ut stercora. Qͥ enĩ sic suscipiunt testam̃¬
ũ d̃. ut uetere uetustate ñ se exuant: similes
sinit hostilibꝰ ppłis qͥ archã testam̃ti captiuatam.
urtasuia idola posuerunt. Et illa qͥdem uete¬
aetã illis nolentibus cadunt: qͥa omĩs caro fȩnũ:
eelantas hominis ut flos feni. fȩnũ aruit et flos
deniadt: areha autẽ dñi manet in ȩt̾nũ secretũ¬

Expanded text:
 percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aestimare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidem vetera etiam illis nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, et flos decidit: Arca autem D
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatẽ uirtutẽ eoꝵ: et pulchritudinẽ o
in manus inmuci. Ipsã archã unde sibi indeib¬
t̾ inuicti. et unde sibi plaudebant: iurtatẽ e
pulchritudinẽ eoꝵ dicit. Deniq et posteamilł
uiuentes. et de tẽplo diũ głantes: terret ppium¬

Expanded text:
captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaudebant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de templo Domini gloriantes, terret p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrpe spuenente qͥcͥd remanserunt e qͥ cdõ acuo¬
te fuerunt qͦel fuerunt : Nimirũ autẽ rẽgida
illã cõmemorat quanclo uictisunt ab allogus
tẽpore heli sacerclotis: et archa diũ captaet
et magna strage uastati sunt. Hoc est qͥd cut
Et repulit tabernaculũ sylo: taberna ciulisi
ubi habitauit in hominibꝰ. Elegant̃ exposut¬

Expanded text:
pe spernente quid remanserunt, qui Deo adjuvante fuerunt quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dicit, Et repulit tabernaculum Selom, tabernaculum suum ubi habitavit in hominibus. Elegant
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiorũ dĩ. et mirabiliũ eiꝰ quȩ ostendit eis corã
patribꝰ eorũ: quȩ fecit mirabilia in terra egxpti in
cãpo thaneos. Et inciꝑit eadẽ mirabilia cõmemoran¬
do retȩxere. Quȩ si parabolȩ st̃ et ꝓpositiones: ꝓfecto
onis debemꝰ auferre ab eo. qͦ psalmꝰ iste intendit osten¬
dere bunc esse fructũ om̃iũ quȩ dicuit᷑: et quare
admoniti sumꝰ hȩc intentissime audire dõ dicente:
adtendite ppłe meus legẽ meã. inclinate aurẽ ur̃am
inuerba oris mei: ut ponamꝰ in dõ spẽ nr̃am. et ne ob¬
luuscam̾ oꝑũ dĩ. et mandata eiꝰ exqͥramꝰ. ne fiamꝰ
sicut illi patres generatio praua et amaricans: gene¬
ratio quȩ ñ clirexit cor suĩ÷ et ñ est creditus cũ dõ
sp̃s eiꝰ. Ad hoc gͦ om̃ia referenda sunt. Ac ꝑhoc
qͥcqͥͥi figurata actione ista significant. ita fieri posst̃
sp̃alit̃ in homine. uel grã dĩ si bona sunt. uel udi¬
cio dĩ si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in

Expanded text:
mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto onis debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, hunc esse fructum omnium quae dicuntur, et quare admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, et non obliviscamur operum Dei, et mandata ejus exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Ad hoc ergo omnia referenda sunt, ac per hoc quidquid figurata actione ista significant, ita fieri possunt spiritualiter in homine; vel gratia Dei, si bona sunt; vel judicio Dei, si mala sunt: sicut illa bona facta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Es qͥdem quantũ ꝑtinet ad eoꝵ substantiã: qͥs
aliꝰ quã ipse fecit: Sed malos ipse ñ fecit. Ntit̾
tam̃ eis qm̃ bonꝰ est bene. id est conuenient̃ et iuste.
sicut econtra creaturis eiꝰ bonis iiqͥ utunt᷑ male.
Utit̾ gͦ dĩ angłis malis ñ solũ ad puniendos ma-¬
los sicut in istis om̃ibꝰ de qͥbꝰ loqͥt᷑ psalmꝰ. sicut in
rege a chab quẽ fallaciȩ sp̃s. ex dĩ uoluntate se¬
cluxit. ut caderet in bello: uerũ etiã ad ꝓban¬
dos et manifestandos bonos. sicut fecit in iob.
Qa autẽ ꝑtinet acdistã matersam corporalem
uisibiliũ elem̃torũ puto qeꝰ ea possint iti engit¬
utiñ. et aqua. et aere. et igne. ñ solũ naisan

Expanded text:
lis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis lis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus est, bene, id est convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur male. Utitur ergo Deus angelis malis, non solum ad puniendos malos, sicuti in istis omnibus de quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto qet terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in
Abbreviated transcription (Latin):
fieri in hoc scło maligno tanquã in egypto: et in
cãpo thantos ubi humiles esse debemꝰ: donec ueni¬
at scłm ubi exaltari ex ista humilitate mereamͣ.
Nã et egyptus in ebrea lingua tenebras uel tribu¬
lationes significat: in qua lingua thanis sicut¬
supra cõmemoiaui humile intelligit᷑ esse manda¬
tũ. De angłis uͦ malis in isto psalmo cũ de ipsis pla-¬
gis loqueret᷑ sic int̾positũ est: qͦd ñ transitorie p̃ce-¬
reundũ est. Misit inqͥt in eos irã inclignationis
suȩ. indignationẽ et irã et tribulationẽ: mnimis¬
siones ꝑ angłos malos. Esse autẽ cliabolũ et angłos
eiꝰ tã malos utiq ut eis ignis p̃paret᷑ ȩt̃nꝰ nullus
fidelis ignorat: sed iminitti ꝑ eos uinissionem
suꝑ quoslibet. a dño dõ. qͦs hic pena iucdicat di¬
gnos: durũ uidet̾ eis qͥ minꝰ idonei sunt cogita¬
re quẽ admodũ sũma dĩ iusticia bene utat᷑ et ma¬

Expanded text:
, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in , in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et ma
Abbreviated transcription (Latin):
mitiuoꝵ est amissio ipsiꝰ iusticiȩ: qua qͥsꝙ humano
generi socialis est. Sed siue ita se habeant harũ
rerũ figuratȩ significationes. siue alit̾ meliꝰ in-¬
telligat᷑. quẽ ñ moueat qͦd decẽ plagis peutiunt᷑¬
egyptii. et decẽ p̃ceptis scribunt᷑ tabulȩ qͥbꝰ regat᷑
ppłis clĩ: De qͥbꝰ contrario int̾ se cõparandis id est
plagis et p̃ceptis: qm̃ alibi diximꝰ expositionẽ psal¬
mi huiꝰ in his onerari ñ opꝰ est. Tantũ admonemꝰ:
qͥ a et hic et ͥñ eodẽ ortline decẽ tam̃ egyptioꝵ pla¬
gȩ cõmemorant᷑: dũ ꝓhis tribꝰ quȩ sunt in exodo
et hic ñ sunt. id est scynifes ulcera tenebrȩ. aliȩ
tres cõmemorant᷑ quȩ ibi ñ sunt. id est rubigo
pruia et ignis: ñ fulgurũ sed cui dicta est tra.¬
dita possessio eoꝵ: qcͦl ibi ñ legit᷑. Satis autẽ hic
expressũ est iudicio dĩ hec in illis ꝑ angłos malos¬

Expanded text:
mitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano mitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntuegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsquã putat aliqͥi esse cũ nichil sit. Locusta est
malicia ore ledens: in fideli scilicet testimonio.
Grando est iniqͥtas. res alienas auferens: unde
furta. rapinȩ. p̃dationesꝙ nascunt᷑. Pius autẽ
uicio suo uastat᷑. ipse uastator. Pruina significat᷑
uiciũ quo caritas ꝓximi stulticiȩ tenebris uelut
nocturno frigore congelescit. Ignis uͦ si ñ ille hie
cõmemorat᷑ qͥ erat in grandine ex fulgurantibus
nubibꝰ qm̃ hic dixit. tradiclit possessionẽ eoꝵ igni.
ubi eã dicit utiq incensã qͦ ignis ille fecisse non
legit᷑: immanitatẽ gͦ iracundiȩ mͥ uidet̾ significa¬
re. qua et homicidiũ admitti potest. Morte pe¬
corũ: figuratũ est quantũ arbitror clãpnũ pudi¬
ciciȩ. Concupiscentiã qͥppe qua setus exorit᷑: cõ¬
munẽ cũ pecoribꝰ habemꝰ. Hanc itaq babere edo¬
mitã et ordinatã: pudiciciȩ uirtus est. Mors pri.¬

Expanded text:
quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli scilicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors pri
Abbreviated transcription (Latin):
niuñta eoꝵ aclclidit et possessionẽ eorũ igni:
denuiãtis grancdine occisis legit᷑ in exodo. Qa uͦ
pssesio eorũ igne cremata sit. om̃ino ñ legit᷑. quã¬
us uoces et granclines cũ igne fierent. sicut to¬
emna cũ fulgomiꝰ solentoi ñ am̃ seriptũ est aliqͥa
traditũ igni ut arderet. Deniꝙ mollia quȩ non¬
poterat grando ledere dicunt᷑ ñ esse ꝑcussa. id
est duris ictibꝰ lesa: quȩ postea comedit locusta.
multũ enĩ pruina distat a grancdines nã serenis
ista significent dicat tractator ut potest: iudicet
carualit̾. Cynona muscȩ caninȩ minores sunt:
quȩ nec parentes quando nascunt᷑ uident. Rana
est loquacissima uanitas: rubigo occulte nocet:
qũã etiã eruginẽ ñnulli interp̃tati sunt. alii ca¬
niculã. Q malũ cui uicioꝵ aptiꝰ cõparat᷑: nͥ qͥͦ
difficillune apparet. sicuti est multũ de se fidere :
Aura est enĩ noxia quȩ hoc infructibꝰ latenter
oꝑat᷑: sicut in moribꝰ occulta suꝑbia. quando se

Expanded text:
ni jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta .multum enim pruina distat a grandine; nam serenis  Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se
Abbreviated transcription (Latin):
trat in ppło cui sicut homo regnabat: secd ille hoc
set. cui fidelis anima dicere potest. intelligere
me ficto. et ꝑscrutabor legem tuam. Proinde ne
abilio erremus lum densam uelut ex nobis
st intelligentiam ficlimus: eius manibus nos cre.¬
dindo subclamus. Ipse in nobis eam faciat. ut in
teligentia manuum suarum nos deducat eru-¬
tis aerrore: eoꝙ ꝑclucat ubi iam non possimus
mare. Dic est fructus ppłi dĩ adtendentis in legẽ
dsi. et inclinantis aurem suam in uerba oris eius:
ut dirigat in eo cor suum. et cum illo sit creclitus
spseuus. ne imitetur generationem prauam et
mnancantem: secd his sibi om̃ibus annunitiatis. ñ solũ
adpresentem uitam. uerum etiam ad eternam:
ue tantum ad recipiencda bonorum oꝑum pre-¬
ina. setl etiam in ipsa bona oꝑa faciencda. ponat
ncdõspem suam:

Expanded text:
terat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc terat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc facit, cui recte anima fidelis dicere potest: Intelligere me facito, et perscrutabor legem tuam . Proinde, ne ab illo erremus, dum de nostra, velut ex nobis sit, intelligentia fidimus, ejus manibus nos credendo subdamus. Ipse in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in eo cor suum, et sit cum illo creditus spiritus ejus, ne immutetur in generationem pravam et amaricantem; sed his omnibus sibi annuntiatis, non solum ad praesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorum operum praemia, sed etiam in ipsa bona opera facienda, ponat in Deo spem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ suũ. et isrł hereditatẽ suã: more suosry¬
tura repetiuit eandẽ sententiã: nͥ forte qͥpu̾s
cdiftinguere uelit. ut hoc tẽpore iacob seruiat
tc̃ sit autẽ ȩterna herecditas dĩ quando uidebi
illo innocentius: qui illud peccatum non suin
a quo uinceret᷑. sed etiã qͦd iunceret ñ habelis
Alius putaret congruentiꝰ ita potiusse dias il
in nocentia manuuĩ. et intellectu cordis. huat
qͥ magis quã alii qͥd loqueret᷑ sciebat: cndiuis¬
at ne patiantur s fecerint: uelent autem
s imnpune potuissent. Tales uideri possunt
ore inocentiam manuun: non tamen cor
Et quȩ tandem aut qualis est ista innocentia:
adisnon est ubi homo factus est ad unaginem
Qnoduero ait in intellectu uel intelligentia
anum suarum dedipxit eos: udet᷑ michi eam
qsse intelligentiam quam ipse facit in creden¬
. Iaõ manuum suarum. Facere quippe ad
Ae cauid de euius est iste semine: facere non po¬

Expanded text:
servum suum, et Israel haereditatem suam, more suo Scriptura repetivit eamdem sententiam. Nisi forte quispiam sic distinguere velit, ut hoc tempore Jacob serviat; tunc autem sit aeterna haereditas Dei quando videbit illo innocentius, qui ullum peccatum, non solum a quo vinceretur, sed etiam quod vinceret non habebat? Alius putaret ita congruentius potuisse dici, In innocentia manuum et intellectu cordis: hic autem qui magis quam alii quid loqueretur sciebat, cordi matiment ne patiantur si fecerint; vellent autem facere, si impune potuissent. Tales videri possunt habere innocentiam manuum, non tamen cordis. Et quae tandem aut qualis est ista innocentia, si cordis non est, ubi homo factus est ad imaginem Dei? Quod vero ait, In intellectu, vel intelligentia manuum suarum deduxit eos, videtur mihi eam dixisse intelligentiam quam ipse facit in credentibus; ideo manuum suarum: facere quippe ad ille David, de cujus est iste semine, facere non po
Abbreviated transcription (Latin):
as pesdse angios factas. quoꝵ similia etia magi
pe lons ueneficis siuis facere potuerunt iut an.
rrauler utraꝙ parte consisterent: hinc illoscissu¬
as in defallentes sedłim iuliciũ et dispensationẽ
Qsini et om̃potentissimi di iuiste utentis etiã un¬
uimaicia: Non aucleo licere. Unde enĩ seytu¬
as fiere magi pharaonis minime potuerunt:
dia hor pmisi ipsi mali angli ñ sunt: An qͦl ue
paendũ est occulta causa est. et uires nr̃ẽ iniqͥsi¬
inisercedit: Nã si ꝓꝑterea ꝑ malos angłos illa
asicia prestabant᷑: tanquã nemini ds̃ penas irro-¬
it pangios bonos. secl ꝑ illos uelut militiȩ cȩlestis
emnifices: consequens erit ut etiã soclomã ꝑ malos
inqͥos euersã esse creclamꝰ: et malos angłos abra¬
nn. et loth. hospitio suscepisse uideant᷑. qͣeł ab sit
itantra scripturas aꝑtissimas sentiamꝰ. Claret gͥ
tihominibꝰ fieri ꝑ bonos et malos angłos posse.
lauĩ quantlo fieri oporteat me latet: illũ uͦ qͥ fa

Expanded text:
tas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa neficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui
Abbreviated transcription (Latin):
bet᷑ aut sinit̾ sicut et nob̾. Neꝙ eñ inhis omiui
uolumꝰ possumꝰ. In libro autẽ fidelissiuo legusa.
abolũ potuisse etiã de cȩlo ignẽ mittere adsei
ri tantũ pecorũ numerũ.: miradili et horpentos
petu consum̃cdũ. Qͦ cliabolo tribuere nemosu

Expanded text:
nitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo
Abbreviated transcription (Latin):
aturrit. Qd uͦ ꝑtinet ad p̾sentẽ psalmi huiꝰ locũ
Iti quȩ mirabilit̾ cle creaturis facta sunt. malis an¬
siseribuere ñ audemꝰ: habemꝰ qͦd eis tribuere sine
dibitatione possumꝰ: mortes pecorũ. mortes pͥmiti¬
lorũ. et illucl maxime unde religata sunt omĩa:
selurationẽ cordis illorũ: ut ppłm dĩ nollent cli.¬
uuitere. Hanc enĩ iniqͥssimã et malignissimã ob.¬
liationẽ ds̃ eũ facere dr̃: ñ instigando et inspi¬
undo sed deserenclo facit: ut illi opent᷑ inflliis
enos peccauimꝰ: ꝓpterea errauimꝰ. et facti sumꝰ
lae innundi oris: ea ratione intelligit᷑. Preces¬
sit enĩ aliqͥ unde ds̃ iustissime iratus ab eis suũ
lum̃ auferret: ut in peccata quȩ nulla tergiuer.¬
satione defeucli possunt. ũ esse peccata cecitas hu¬
manȩ m̃tis offenderet. ab itinere iusticiȩ deuian¬
do et errando. Et qͦd in alio psalmo seriptũ est
de his ipsis egyptiis qͦ ds̃ conuerterit cor eoꝵ ut

Expanded text:
ro pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filet nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut
Abbreviated transcription (Latin):
declit. dñs abstulit: optime sciens diabolũ etial cͥ
conficlebat: qm̃ qͥs illa in seꝓbando uteret᷑ seirlt
In filiis uͦ dissidentiȩ tanquã in sius mancipiis qptꝰ
quẽ admodũ homines in pecoubꝰ suis: et ilio tai
tanquã dĩ uidicio iusto sinit̾. Sed aliud est qui¬
do potestas eiꝰ etiã a suis sicut ei placet tracaus
maiore potestate ꝓhibet̾: aliud quandoai podi¬
tas etiã in eos qͥ ab illo alieni sunt dat̾: sut lials
de corpore suo ꝓ humano captu facit qͥl uit.
nec sane facit si ꝓbibeat᷑ a potestate maiie a&
alieno autẽ pecore ut facuaiͥt. expectat sp
testas quȩ fuerat ꝓhibet᷑: hic autẽ quȩ ñ ueit

Expanded text:
dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi testas quae fuerat, prohibetur; h
Abbreviated transcription (Latin):
on cabernaclis cbã. Heȩ om̃s egyptioꝵ penȩ al¬
aligere et rebꝰ ad quas referendȩ sunt cõparare
idiesit. Ednos quoꝙ facere tẽptabunꝰ. tanto aptiꝰ
hitiri quanto magis diuinitus fuerimꝰ acdiuti.
datec eñ psalmi huiꝰ uerba illa constringunt ubi
acũ est apiã in parabolis os meũ: eloquar ꝓpositi¬
mnes abintio. Propt̃ hoc qͥppe etiã aliqua hic dicta
sugs mexodo diligentissime ex orcline contexant᷑:
it qm̃id qdibi ñ cdictũ est ñ frustra in psalino dic-
smuil intelligamꝰ etiã cȩtera quȩ facta esse constat.
o aliquã figuratã significationẽ facta atꝙ con-

Expanded text:
n tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae alque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitusunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta nes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictumsimul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem fac
Abbreviated transcription (Latin):
ui et amaricantes. quotiens exacerbauerin
eũ in deserto: et mira concitauerunt eũ mniu¬
quoso. Et conuersi sunt et tẽptauert᷑ al̃ie
sem̃ isrł exacer bauerunt. Eandẽ illorũ infitda¬
tatẽ repetit qũa suꝑiꝰ iã cõmemorauerat: stlit¬
petendi causa est. ut cõmemorarent᷑ et plagra
inflixit egyptiisꝓpt̃ illos. Quȩ omĩa utiꝙ reui¬
cdari debuerant: neꝙ existere ingrati. Demqst
fecit egyptiis. osuit in egypto signa sua:ea
cligia sua in capo thaneos. Et conuerait inde¬

Expanded text:
i et amaricantes, Quoties exacerbaverunt eum in deserto, et in iram concitaverunt eum in inaquoso! Et conversi sunt, et tentaverunt Dexacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Deniquefecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et conver
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ dictũ est. qͥ post ine uenit ante me factisis a
abel iustus maiori p̃latus est frĩ: sic isnibel que
sic esau congemino suo. sed tam̃ priꝰ nato ipoiuta
sic phares et ipse congrmino suo. qͥ priꝰ manũ cit¬
ro miserat. et ceꝑat nasci. etiã nascendo ꝓcest.

Expanded text:
ctum est: Qui post me venit, ante me factus est . Sic Abel justus majori praelatus est fratri , sic Ismaeli Isaac , sic Esau congemino suo, sed tamen prius nato, ipse Jacob ; sic Phares et ipse congeminum suum, qui prius manum ex utero miserat, et coeperat nasci, etiam nascendo praecessit ;
Abbreviated transcription (Latin):
eos in montẽ scĩficationis suȩ: montẽ quẽ adqͥsiuit
dextera eiꝰ. Et egecit a facie eorũ gentes: et sorte
cliuisit eis terrã in funicło distributionis. Si qͥs ad
hȩc uerba nob̃ inferens questionẽ dicat. quomͦ eis
hȩc om̃ia collata esse cõmemorat. cũ ipsi ñ fuerunt
ꝑducti in terrã ꝓmissionis. qͥ ab egyꝑto liberati st̃.
qm̃ illi mortui sunt: qͥd respondebimꝰ: nisi eos dic¬
tos qͥa idem ipse ppłs fuit ꝑ successiones filiorum:
Sic gͦ cũ audimꝰ maxime qͥa futuri tẽporis uerba
sunt. et ꝓpiciꝰ fiet peccatis eoꝵ. et ñ disꝑdet eose et¬

Expanded text:
sivit dextera ejus. Et ejecit a facie eorum gentes, et sorte distribuit eis terram in funiculo distributionis. » Si quis ad haec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri temporis verba sunt, « Et p
Abbreviated transcription (Latin):
et in isto scło ꝑ miscłiam facit oriri solẽ suũ suꝑ bo.¬
nos et malos: et in fine scli ꝑ iucdiciũ ab ȩt̾na sua
luce separatos ȩternis tenebris punit malos. De
inde ne uĩ diuinis uerbis inferre uideam᷑: et ubi
dictũ est ñ ꝑdet eos. nos dicamꝰ. secl postea ꝑdet
eose de hoc ipso p̃senti psalmo. usitatissimã scrip¬
turȩ locutionẽ aduertamꝰ: unde ista questio mul¬
to diligentiꝰ ueriꝰꝙ soluat̾. Certe de his ipsis lo¬
quens paulo post cũ cõmemorasset quȩ ꝓpt̾ eos
egyptii ꝑpessi fuerant. cõmemorans etiã uitimã

Expanded text:
er misericordiam facit oriri solem suum super bonos et malos, et in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum commemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam
Abbreviated transcription (Latin):
anlis pennatis. sed saturabor cũ manifestabitur
siuia. hȩc est enĩ hereclitas testam̃ti nou in quo
Nsiteses habiti ñ stint. Cuiꝰ tam̃ ficdes etiã tc̃ quan
anꝰ decti. Talis gͦ erat generatio praua et amaricãs.
tĩ cũ dm̃ querere uideret᷑. diligens in ore et in¬

Expanded text:
volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando autem electi . Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
aclhuc: et ñ crediderunt in mirabilibus es et aii¬
runt in uanitate cdies eoꝵ rcũ possent si crederet
dies in ueritate sine defectu habere apudeũ cu
dictũ est: anni tui ñ deficient. Defecerunt gͥ n
uanitate dies eoꝵ: et anni eoꝵ cũ festinatione.
festinat᷑ qͥppe tota uita mortaliũ: et quȩ uidit̾
ꝓlixior. uapor est aliquanto cdluit̾nior. Uerita¬
cũ occideret eos querebant eũ: ñ ꝓpt̃ ȩc̃nã uitĩ
sed uaporẽ citiꝰ finire metuentes. Querebant s dũ
ñ utiq hii quos occiderat: setd qui exẽplo eoũ an¬
cli timebant. Sic autẽ de illis scriptura locuta estaĩ
hii clm̃ quererent qͥ occidebant᷑: qͥa unꝰ ppłs erat: et
tanquã de uno corpore dr̃. et reuertebant᷑ et clluo
ueniebant adeũ. Et rememorati sunt qͥa cis aditi¬
est eorũ: et dĩ excelsus redẽptor eoꝵ est. Sed hxtitus
ꝓpt̾ adqͥrenda tẽporalia bona. et uitancla cẽpaau
mala. Nã qͥ ꝓpt̾ beneficia terrena cdm̃ quereduantiñ

Expanded text:
ediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerunt ergo in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione. Festinatur quippe tota vita mortalium, et quae videtur prolixior, vapor est aliquanto diuturnior. cum occideret eos, quaerebant eum: non propter aeternam vitam, sed vaporem citius finire metuentes. Quaerebant ergo eum, non utique ii quos occiderat, sed qui exemplo eorum occidi timebant. Sic autem de illis Scriptura locuta est tanquam hi Deum quaererent qui occidebantur, quia unus populus erat, et tanquam de uno corpore dicitur. « Et revertebantur, et diluculo veniebant ad Deum. Et rememorati sunt quia Deus ademptor eorum est. » Sed hoc totum propter acquirenda temporalia bona, et vitanda temporalia mala. Nam qui propter beneficia terrena Deum quaerebant, non
Abbreviated transcription (Latin):
cepto ne qͥs eũ occidat. id est penitus ꝑclat. Ecce
quẽacdmodũ implet̾ qd dictũ est: ipse autẽ est mi¬
sericors. et ꝓpiciꝰ siet peccatis eorũ. et ñ disꝑdet eos⁊

Expanded text:
cepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce cepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce quemadmodum impletur quod dictum est: « Ipse autem est misericors, et propitius erit p
Abbreviated transcription (Latin):
sicut pat̾ uester qͥ incęlis est. qͥ facit orrisolẽ
suũ suꝑ bonos et malos: et pluit suꝑ iustos et
iniustos. Qͥs enĩ ñ uideat quanta miscłiȩ pati¬
entia malis parcat: Seclante iudiciũ. Sic gͦ
peꝑcit illi genti: ut ñ accenderet om̃em irã suã.
ad eã penitus eradicandã atꝙ finiendã. Qͦa
in uerbis eiꝰ et intercessione ꝓ peccatis eorũ. moysi
seruo eiꝰ euident̾ apparet. ubi dicit ds̃: deleã eos
et faciã te in gentẽ magnã. Ille int̾cedit paratior
deleri ꝓ ipsis quã ꝓ ipso: sciens apud misericordẽ
parceret ꝓpt̾ ipsũ. Uideamꝰ enĩ quantũ peꝑcit:
et aclhuc parcat. Nã introduxit eos in terrã ꝓ¬
missionis: et seruauit eam gentẽ quousꝙ sexpm
int̾ficiendo sceleri om̃iũ maximo colligarent. Qͦd
eos ex illo regno eradicatos ꝑ cuncta gentiũ regna
disseminauit: ñ utiꝙ deleuit: sed manet idem
ppłs ꝓlis successione seruatus: uelut cam signo ac¬

Expanded text:
is est; qui facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Quis enim non videat quanta misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem parceret propter ipsum. Videamus enim quantum pepercerit, et adhuc parcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quousque se, Christum interficiendo, sceleri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo ac
Abbreviated transcription (Latin):
t habitare fecit in tabernacłis eoꝵ trbꝰ isrt. In tab̾¬
naculis inqͥt gentiũ: habitare fecit tribꝰ isrt. Qͦ
tabat᷑: ñ ponebat tunicã uetustatis. Et tẽ ptauer̃
aclhuc et exacerbauert̃ dm̃ excelsũ: et testimonia
eiꝰ ñ custodierunt. Et auertert᷑ se et ñ seruauert̃
pactũ: quẽ admodũ patres eoꝵ conuersi sunt in

Expanded text:
t habitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. In tabernaculis, inquit, Gentium habitare fecit tribus Israel. non ponebat tunicam vetustatis, tentaverunt adhuc et exacerbaverunt Deum excelsum, et testimonia ejus non custodierunt: et averterunt se, et non servaverunt pactum, q
Abbreviated transcription (Latin):
est angłoꝵ: qͦd dĩ uerbũ corruptibiles incorruptibi¬
ut̃ pascit. Qe ut manducaret homo: caro factũ est et
nabitauit in nobis. Ipse enĩ panis ꝑmibes eugl̃icas
uniuerso orbi pluit̾: et aꝑtis p̃dicatoꝵ cordibꝰ tanꝗͣ
cȩlestibꝰ ianuis. ñ murmuranti et tẽptanti synagogȩ:
sed eredenti et in illo spẽ ponenti ecclȩ p̃clicat᷑. Qui
transtulit austrũ de cęlo. et incluxit in uirtute sua
affricũ. et pluit suꝑ eos sicut puluerẽ carnes. et si

Expanded text:
est Angelorum, quos Dei Verbum incorruptibiles incorruptibiest Angelorum, quos Dei Verbum incorruptibiles incorruptibiliter pascit; quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis . Ipse enim panis per nubes evangelicas universo orbi pluitur; et apertis praedicatorum cordibus tanquam coelestibus januis, non murmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesiae praedicatur. Qui « transtulit Austrum de coelo, et induxit in virtute sua Africum, et pluit super eos
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: et circa tabernacła eoꝵ. Et manducauerunt
et saturati sunt nimis: et desicderiũ eoꝵ attulit eis:
ñ sunt fraudati a desiderio suo. Ecce quare distule.¬
rat. Qͥa autẽ distulerat audiamꝰ. Adbuc escȩ¬
eoꝵ erant in ore ipsoꝵ: et ira lĩ aicendit suꝑ eos. Ecce
qͦd cdistulerat. Priꝰ enĩ clistulit: et postea ignis accen¬
sus est in iacob: et ira ascendit misrt. Distulerat ergo
ut priꝰ faceret qͦd eũ facere ñ posse crediderant: de¬
inde inferret qͥd eos pati oportebat. Nã si ponerent
indõ sp̃e suã: ñ eis solũ illa desideria carnis sed etiam
spis implerent᷑. Qͥ enĩ mandauit nubibꝰ de suꝑ. et iami¬
as cęli aꝑut. et pluit illis manna ad manducandũ.
et panẽ cęli dedit eis. ut panẽ angłoꝵ manducaret
homo: qͥ cibaria misit eis in abundantia. ut satiaret
incredulos: ñ est mefficax dare credentibꝰ uerũ ipsũ
de cȩlo panẽ. quẽ manna significabat. qͥ uere cibꝰ

Expanded text:
. Et manducaverunt, et saturati sunt nimis; et desiderium eorum attulit eis: non sunt privati a desiderio suo. » Ecce quare distulerat. Quid autem distulerat, audiamus: Adhuc esca erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Ecce quod distulerat. Prius enim, distulit; et postea, ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum facere non posse crediderant, deinde inferret quod eos pati oportebat. Nam si ponerent in Deo spem suam, non solum eis illa desideria carnis, sed etiam spiritus, implerentur. Qui enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibus verum ipsum de coelo panem quem manna significabat; qui vere cibus
Abbreviated transcription (Latin):
sua: ne sibi tribuat affricus qͦed habet ex lõ. Ueni¬
unt autẽ ultro uenti isti ad homines: et apportant
eis uerba diuinitus missas ut in suis sedibꝰ. et circa
taber nacła sua colligant᷑ eiꝰmodi uolatilia: et ad¬
oret unꝰ qͥsꝙ dm̃ de loco suo om̃s insulȩ gentium.
Sed infidelibꝰ tanquã prauȩ et amaricanti genera.¬
tioni cũ acdbuc esca esset in ore eorũ. ira dĩ ascencdit
suꝑ eos: et occidit in plurimis eoꝵ. hoc est plurimos
eoꝵ: uel sicut nonnulli coclices habent. pingues eoꝵ⁊
qͦd qͥclẽ in grecis qͦs babumꝰ ñ inuenimꝰ. Sedsi boc
est ueriꝰ. qͥcd alucl intelligendi sunt pingues eoꝵ. nͥ

Expanded text:
sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Venisua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum adhuc esca esset in ore ipsorum, ira Dei ascendit in eos, et occidit in plurimis eorum: hoc est, plurimos eorum, vel sicut nonnulli codices habent, pingues eorum. Quod quidem in graecis quos habuimus, non invenimus. Sed si hoc est verius, quid aliud intelligendi su
Abbreviated transcription (Latin):
in medio castroꝵ eoꝵ cirea tabernacła eoꝵ: et man¬
ducauerunt et saturati st̃ nimis. et desideriũ eoꝵ
attulit eis. nec pͥuati st̃ a desiderio suo: potest et ñ
tẽptantiũ sed credentiũ paruulã fidẽ carne ediccis
uocũ signis et ꝑ aerẽ transcurrentibꝰ tanꝗͣ uolati¬
libꝰ pascere ñ tam̃ ab aqͥlone uenientibꝰ ubi frigus
et caligo p̃ualent. id est eloquentia quȩ huic scło
fauet: secd trasferendo austrũ de cȩlo. Quo. nisi
ad terras: Ut qͥ in fide sunt paruulit audiendo
terrestria nutriant᷑ ad capienda cęlestia. Si enĩ
de cęlo quodãmͦ ubi m̃te excesserat dõ. ut tẽpans
eis esset qͥbꝰ dicebat: ñ potui loqͥ uob quasi sp̃alibꝰ.
sed quasi carnalibꝰ. Ibi enĩ audierat in effabilia
uerba quȩ in terra illi ñ licebat loqͥ. ꝑ uerbaso¬
nantia: quasi ꝑ uolatilia pennata. Et inducen¬
do in uirtute sua affricũ. hoc est ꝑuentos meridianos
feruentes et lucentes p̃clicantiũ sp̃s. et hoc in uirtute

Expanded text:
edio castrorum eorum, circa tabernacula eorum: et manducaverunt, et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
meream̃. Nã qͥ dirupit mare et traeet enssait
a quas quasi in utre. ut sic staret aqua qual sust
inclusa: potest ꝑ suã gr̃ãm cohibere fluida e laben
duxit eos in nube cdiei. et tota nocte in illũminiai¬
one ignis: potest etiã sp̃alit̾ dirigere itinera: si ad
eũ clamet fides. itinera mea dirige sccł̃m uerbũ tiu
de quo alibi dicit᷑. ipse enĩ rectos faciet cursus tus
et itinera tua in pacẽ ꝓducet: ꝑ ib̃m xp̃m dnm̃ mt̾¬
Cuiꝰ in hoc scło tanqũa in clie sacram̃tũ maniet¬
tũ est in carne uelut in nube: in uidicio uerotu¬
quã in terrore nocturno: qͥa tẽ erit magnati.¬
bulatio scłi tanquã ignis: et lucebit iustis. et a¬
debit iniuistis. Qui dirupit in desertũ petram
et aclaquauit eos sicut in abysso multa: et ectuet
aquã de petra. et decluxit tanqu̾ã flumina aqud
potest utiq sitienti fidei donũ sp̃s scĩ qͦđ ilareis
ueniat ad me. qͥ biberit a quã quã ego dabo Nuns¬

Expanded text:
 Nam qui disrupit mare, et trajecit eos, statuit aquas quasi in utres, ut sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentduxit eos in nube diei, et tota nocte in illuminatione ignis, potest etiam spiritualiter dirigere itinera, si ad eum clamet fides: Itinera mea dirige secundum verbum tuum . De quo alibi dicitur, Ipse enim rectos faciet cursus tuos, et itinera tua in pace producet : per Jesumus in hoc saeculo, tanquam in die, sacramentum manifestatum est in carne, velut in nube; in judicio vero, tanquam in terrore nocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Qui disrupit in deserto petram, et adaquavit eos sicut in abysso multa; et eduxit aquam de petra, et deduxit tanquam flumina aquas, potest utique sitienti fidei donum Spiritus sancti, quod veniat ad me; et, Qui biberit de aqua quam ego dabo, flumi
Abbreviated transcription (Latin):
mist. Exposuit qͥl ignẽ clixerit. Irĩ qͥppe appella¬
uit ignẽ: quaquã multos ꝓpe etiã ignis accende¬
nt. Qagͦ est qͥd ait. aucliuit dñs et clistulit: An
disulit eos introducere in terrã ꝓmissionis quo du-¬
elunt̾: qͦcͦs intra paucos dies fieri poterat: Sel
qpt peccata in heremo fuerunt conterendi: ubi
dedd̃. Nã om̃s in beremo ꝑierunt: et filis eoꝵ in t̾rã
gtssonis ngress sunit. An cuistiuit penã ut prius
satiaret etiã infidelẽ concupiscentiã ene ꝓpterea ira¬
tus putaret᷑ qͥ a hoc ab illo licet tẽptantes et detra¬
hentes petebant. qed facere ñ posset: Audiuit gͦ
et clistulit iuncdicare: et postea quã fecit qͦd eũ illi
facere ñ posse putauerunt: tẽ ira ascencdit in isrł.¬

Expanded text:
appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergo est quod ait, Audivit Dominus, et distulit? An distulit eos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse putaverunt, tunc ira ascendit in Isr
Abbreviated transcription (Latin):
sio peccatoꝵ. Deniꝙ seqͥt᷑. Et incluxit eos in montẽ
scĩficationis suȩ. Quanto meliꝰ in scãm excłam. Non¬
tẽ quẽ adqͥsiuit dextera eiꝰ. Quanto est ȩceła subli¬
mior: quã adqͥsiuit xp̃c eiꝰ. de quo dictũ est. Et bra¬
chiũ dnĩ cui reuelatũ est. Et euerat a facie eoꝵ
gentes. et a facie ficdeliũ suoꝵ: nã quodãmͦ gentes ⁊¬

Expanded text:
os in montem sanctificationis suae. Quanto melius in sanctam Ecclesiam? Montem quem acquisivit dextera ejus. Quanto est Ecclesia sublimior quam acquisivit Christus, de quo dictum est: Et brachium Domini cui revelatum est ? Et ejecit a facie eorum Gentes: et a facie fidelium suorum; nam quodam
Abbreviated transcription (Latin):
peuto ꝯdsẽ. qͥ ñ creclidert̃ ime. Et eracer¬
ueuit atisimũ in siecitate⁊ qͣa aui codices habt᷑
mnaquoso qͥi degreco est expressiꝰ nec aluicl quam
aetre sgnisicat. Ntrũ in alia heremi sicitate an po
sinsias dasicet bibissent ce petra: ñ uentres secd m̃tes
muis sabebant: nulla iurentes fecunditate iusticiȩ.
ha setate magis ficdelit̃ dlõ supplices esse clebu¬
ontiut qͥ satietatẽ don auerat faucibꝰ: eqͥtatẽ clona
sti moubꝰ. Ad eũ qͥppe ficdelis anima clamat: ocłi¬

Expanded text:
n crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oc
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ audiuimꝰ et cognouimꝰ ea inqͥt: et patres nr̃i nar¬
rauert᷑ nobis. Sic est aucliuimꝰ et cognouimꝰ: quomͦ
audi filia et uide. Audita enĩ st̃ in ueteri testam̃to:
quȩ cognoscunt̾ in nouo. Audita cũ ꝓpħarent᷑.
cognita cũ implerent᷑. Ubi ꝓmissio reclit̾: ñ frau¬

Expanded text:
 inquit, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Sic est, audivimus, et cognovimus; quomodo, Audi, filia, et vide . Audita enim sunt in Veteri Testamento quae cognoscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerent
Abbreviated transcription (Latin):
hic mittentes arcus. qͥa miserunt aliqͥd areubꝰ: aut
obscurus orlo uerborũ est cũ p̃termissione uerbi
qͦi etiã tacitũ subaudiendũ est: ut iste orclo sit. filii
effrẽ intenclentes arcus et mittentes. et subaudiat᷑
sagittas: plenusꝙ sit sensus tendentes areus et iit¬
tentes sagiitas: qͥa etiã si diceret tendentes arcus
et mittentes sagittasoñ utiꝙ tendentes sagittas in¬
telligere cleberemꝰ: secd audito eo qͦl dixit subaudire
potiꝰ areũ. quãuis dictũ ñ fuerit. Nonnulli sane
codices greci. habere dicunt᷑ tendentes et mittentes
arcubꝰ. ut sine dubitatione subaudamꝰ sagittas.
Qͦ uͦ ꝑ filios effrẽ uniuersã illã generationẽ amari¬
cantẽ intelligi uoluit: locutio est a parte totũ signi¬
ficans. Et idõ fortasse electa est ista pars ex qua ille
ppłs totus significaret᷑: qͥa de his potissimũ boni aliqͥcl
ereretincdũ fut: da ex illo nati st qne neniti io

Expanded text:
hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusque sit, Tendentes arcus, et mittentes sagittas: quia etiam si diceret, Tendentes, et mittentes sagittas, non utique, Tendentes sagittas, intelligere deberemus; sed audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli sane codices graeci habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quod vero per filios Ephraem universam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex ficle. Generatio enĩ erat cuiꝰ sp̃s cũ do̾ creditus
ñ est. sed tanquã ex oꝑibꝰ: qͥa ñ sicut tetendit misit
areus qͦd foris appareret: Tanqu̾a in oꝑibꝰ legis ita
lrexit et cor. ubi iustus uiuit ex fide quȩ ꝑdilecti
onẽ oꝑat᷑: qua inheret᷑ dõ qͥ oꝑat᷑ in homine et uelle
et oꝑari ꝓbona uoluntate. Nã qͥd est aliud tende¬
re arcũ et mittere et conuerti in die belli: nisi adten¬
dere et ꝓmittere in die auditionis. et deserere
in die tẽptationis. armis quasi ꝓludere. et ad ho.¬
rã certaminis nolle pugnare: Qa sane ait tencden¬
tes et mittentes arcus. cũ debuisse dicere uideat᷑.
tencdentes arcus et mittentes sagiitas: ñ enĩ arcus
mittit᷑. sed ab areu aliqͥcl inittit᷑: aut illa locutio
est de qua suꝑiꝰ disseruimꝰ. ubi dictũ est suscitauit
testimoniũ. dͥa susc itauit aliqͥd testimonio: ita et

Expanded text:
non ex fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non ex fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendit et misit arcus quod foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit onem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et