comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si talis est qui emendari non queat. aufer¬
tur emedio ne grauiora committat. Mor¬
tuus enim. iam nescit errare Ideoq ȩccle¬
siastes ait. Et laudaui ego mortuos magiᷤ
qu̾a uiuentes. & optimum suprahos qui
nondũ natus est. qui non uidit hocopꝰ
mali. Mortuus prȩfert᷑ uiuenti. quia
peccare desiuit. Mortuo prȩfert᷑ qui
natus ñ est. quia peccare nesciit. Nc̃
dicamus etiam dehis qui pęnas scelerũ
soluerunt suorũ. Nonne isti tulerunt
culpȩ precũ : & iam ñ integra his pęna
debetur Clamat ꝑisaiam dñs. Consola¬
mini populum meũ. quia suscepit de
manu dñi duplicia peccata. Discite:
unde plato hȩc sumpserit Fruditioniᷤ
gr̃a in ȩgyptum ꝓfectus ut moysi legis
oracula. ꝓphetarum dicta cognoscer&.
audiuit consolationem populi qͥ supra
peccati modũ uidebatur fuisse punitꝰ.
& hunc locũ quadam adopertum dote
uerborũ indialogum transtulit. quem
scripsit de uirtute. Quem locũ tamen

Expanded text:
si talis est qui emendari non queat. aufersi talis est qui emendari non queat. aufertur e medio. ne grauiora committat; mortuus enim iam nescit errare. ideoque Ecclesiastes ait: et laudaui ego mortuos magis quam uiuentes, et optimus supra hos qui nondum natus est, qui non uidit hoc opus mali. mortuus praefertur uiuenti.quia peccare desiuit. mortuo praefertur qui natus non est, quia peccare nesciuit. Nunc dicamus etiam de his qui poenas scelerum soluerunt suorum. nonne isti tulerunt culpae pretium et iam non integra his poena debetur ? clamat per Esaiam dominus: consolamini populum meum, quia recepit de manu domini duplicia peccata. discite unde Plato haec sumpserit. eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysi legis oracula, prophetarum dicta cognosceret, audiuit consolationem populi, qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus, et hunc locum quadam adopertum dote uerborum in dialogum transtulit quem scripsit de uirtute. quem locum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ est peccatum eiꝰ. qm̃ accepit de
manu dñi duplicia peccata sua. Eti¬
am si fides deerat. pęna satisfecerat Ne¬
uelantur solutione pęnarũ. qui absol¬
uuntur cõmendatione meritorum.
Tertium ẽ. cum lacrimis crimen abluit᷑:
loco & plerisq locis in libro psalmorũ
facile repperitur Consolatio igitur
primo ordine. qm̃ non obliuscitur
d̾s facere miscđiam: neq inȩternum
proicit quos putauerit cohercendos:
Secunda. quod decursis supplicus quȩ
ꝓpter peccata nr̃a tolerauimus. ad ue¬
niam ꝑtinemus. Unde non nulli phi¬
losophi disputauerunt obesse imꝓbis
absolutionem: ꝓdesse mortem: quod in
illa incentiuum sit delinquendi In
cui dubium cũ inprouerbus salomo¬
nis sit. qui parcit baculo odit filium
suũ: castigat aũt dñs quẽ diligit & in¬
fra Flagellum equo &e stimulus asino
imperat. uirga autem nationi imprudenti.
Pȩna enim. corrigit & emendat errantem.

Expanded text:
lutum est peccatum ejus: quoniam accepit de lutum est peccatum ejus: quoniam accepit de manu Domini duplicia peccata sua . Etiamsi fides deerat, poena satisfecerat. Relevantur solutione poenarum, qui absolvuntur commendatione meritorum. Tertium est, cum lacrymis crimen abluitur; loco et plerisque locis in libro Psalmorum facile repperitur. Consolatio igitur prima ordine, quoniam non obliuiscitur deus facere misericordiam neque in aeternum proicit quos putauerit cohercendos. secunda. quod decursis suppliciis, quae propter peccata nostra tolerauimus, ad ueniam pertinemus. unde nonnulli philosophi disputarunt obesse inprobis absolutionem, prodesse mortem, quod in illa incentiuum sit delinquendi, in cui dubium. cum in Prouerbiis Salomonis sit: qui parcit baculo, odit filium suum, c astigat autem dominus quem diligit. et infra: flagellum equo et stimulus asino imperat, uirga autem nationi inprudenti? poena enim corrigit et emendat errantem.
Abbreviated transcription (Latin):
osł more torrentium lacrimaᷤᷤ
pfluentes. & graues fletus doloris.
Et qui grauib erumnis pęnas commiᷤᷤ¬
sorum luerunt. criminum sperant in¬
dulgentiam: & qui fletib & lacrimis
propria delicta lauerunt. requiem
promerentur Hȩc omnia in scriptu¬
ris diuinis qui quęrit inuenit Nam¬
& primum illud ut in dolore positos
consolemur. docet illa quȩ in libro
iheremiȩ flebiliter clamat ad capti¬
uos exules uidȩorum. Ite proficisci¬
mini filu. ego eñi derelicta sum de¬
serta: exiu me stola pacis: indiu autẽ sto¬
lam p̾uaricationis meȩ: & clamabo ad
excelsum in diebus meis. Animo ȩquo es¬
tote filu: clamate addm & extraet uos de
manu principum inimicorũ. ego enim
speraui in illo ȩterno salutem ues tram
Fredentibꝰ igitur in dñm. est in dñi mise¬
Fricordia consolatio. Est etiam aliud c̃¬
solationis genus his qui grauessoluerul
pęnas. ut habes scriptum in ysaiȩ libro.
eam. quo repleta ẽ humiliatio eius. so¬

Expanded text:
ost more torrentium lacrymas profluentes, et graves fletus doloris, et qui gravibus aerumnis poenas commissorum luerunt criminum, sperant indulgentiam: et qui fletibus et lacrymis propria delicta laverunt, requiem promerentur. 2. Haec omnia in Scripturis divinis qui quaerit, invenit. Nam primum illud ut in dolore positos consolemur, docet illa quae in libro Hieremiae flebiliter clamat ad captivos et exsules Judaeorum: Ite, proficiscimini, filii; ego enim derelicta sum deserta. Exui me stolam pacis: indui autem stolam precationis meae, et clamabo ad Excelsum in diebus meis. Animo aequo estote, filii, clamate ad Dominum; et extrahet vos de manu principum inimicorum. Ego enim speravi in illo aeterno salutem vestram . Credentibus igitur in Dominum, est in Domini misericordia consolatio. Est etiam aliud consolationis genus iis qui graves solverint poenas, ut habes scriptum in Esaiae libro: eam; quoniam repleta est humiliatio ejus, so
Abbreviated transcription (Latin):
corũ. quia ego recum sum dicit dñs ut te
liberem. Despectus erat ille publicanus
qui oculos ad cęlum ñ audebat leuare.
& ideo facilius quã ille phariseus ex au¬
diebatur. Omnis enĩ qui se exaltat hu¬
miliabitur. & qui se humiliat exalta¬
bitur. uI.SE  UITIR
lus ticia tua uis ticia męter¬

Expanded text:
eorum, quia ego tecum sum, dicit dominus, ut te eorum, quia ego tecum sum, dicit dominus, ut te 1 iberem. despectus erat ille publicanus, qui oculos ad caelum non audebat leuare et ideo facilius quam ille Pharisaeus exaudiebatur; omnis enim qui se exaltat humiliabitur et qui se humiliat exaltabitur. Sequitur: iustitia tua
Abbreviated transcription (Latin):
grammatici appellaͬta coniunc tiua
sit: habet tamen distintion̾e qua c̃¬
fusio disiungitur ac separatur: ut si
dicas ambrosium bassum intus eẽ. uiꝰ
putẽtur. Sin aũt asseras ambro siũ
& bassum intus e̾ẽ. duo utiq intelli¬
guntur. Dicat gͦ uiuenissũ & despectꝰ.
quia xp̃c in paupere. atq despecto
mundũ redemit. quia xp̃c humilita¬
te diabolũ uicit. Dicat despectussũ.
quia cor humiliatũ ds̃ non spernit.
quia despectꝰ ille lazarus in abrahȩ
nc̃ requiescit sinu:. &. diues ille iactan¬
tior affligitur in inferno. Despectus
erat moyses. nec sibi idoneus uidebat᷑.
cũ ad liberandũ hebreorũ populũ
mtteretur. Despectus erat iheremi¬
as qui dicebat. dominator dñe ecce
nescio loqui. quia uiuenis sum ego
Sed facilius iste despectus eligitur.
deniq dicit᷑ ei. Noli dicere quia uiue¬
nis sum ego. quia ad om̃s quoscum ꝙ
misero te abibis. & ꝑ omnia quȩcumq

Expanded text:
grammatici appellant, coniunctiua grammatici appellant, coniunctiua sit, habet tamen distinctionem, qua confusio disiungitur ac separatur, ut, si dicas Ambrosium Bassum intus esse, unus putatur, sin autem asseras Ambrosium et Bassum intus esse, duo utique intelleguntur. Dicat ergo: iuuenis sum et despectus, quia Christus in paupere atque despecto mundum redemit, quia Christus humilitate diabolum uicit. dicat: \'despectus sum ̒, quia cor humiliatum deus non spernit, quia despectus ille Lazarus in Abrahae nunc requiescit sinu et diues ille iactantior adfligitur in inferno. despectus erat Moyses nec sibi idoneus uidebatur, cum ad liberandum Hebraeorum populum mitteretur. despectus erat Hieremias. qui dicebat: dominator domine, ecce nescio loqui, quia iuuenis sum ego, sed facilius iste despectus eligitur; denique dicitur ei: noli dicere quia iunis sum ego, quiaadomnes quoseumque misero te abibis. ita luuenem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħc. Et ut de euangelio afferamus
exemplũ. uidimꝰ inquit iohannes głam
eus głam quasi unigeniti a patre. plenũ
gr̃a & ueritate. Numquid quia dixit
quasi unigeniti. similitudinẽ magiᷤᷤ uni¬
geniti quam ueritatẽ uoluit ȩstimare :
dicere homo. iuuenis sum ego & despec̃tꝰ
Qui erat ante in populo priore senex
superbus: dicit. uiuenis sum & despe¬
ctus: quomͦ ȩccła. nigrasum & decora
Prȩmisit nigram. ut augeret decorã.
Sic & hic pͣmisit iuiuene. ut augeret
humilitatem. Non dixit nigrasũ deco¬
ra. ne quod nigrũ est decorũ estima¬
retur Nec dixit uiuenis sũ despec t.
ne iuuentas despicabilis putaretur:
sed ait iuiuenis: & quod mireris. humi¬
lis non suꝑbus: deiecto propior qua
tumenti. Sic & ibi. nigra sum superio¬
re peccato: sed decora confessione pec¬
cati & correctionisstudio. atq a mo¬
re uirtutis. Quamuis gͦ & syllaba ut

Expanded text:
o Christus Iesus, et ut de euangelio adferamus o Christus Iesus, et ut de euangelio adferamus exemplum: uidim u s, inquit Iohannes, gloriam eius, gloriam quasi unigeniti a patre, plenum gratia et ueritate. numquid. quia dixit \'quasi unigeniti\', similitudinem magis unigeniti quam ueritatem uoluit aestimari? Ntest dicere homo: iuuenis ego sum et despectus, qui erat ante in populo priore senex superbus. dicit: iuuenis sum et despectus, quomodo ecclesia: nigra sum et decora. praemisit nigram, ut augeret decorem; sic et hic praemisit iuuenem, ut augeret humilitatem. non dixit: \'nigra sum decora\', ne quod nigrum est decorum aestimaretur, nec dixit: \'iuuenis sum despectus\', ne iuuentas despicabilis putaretur, sed ait: \'iuuenis\' et, quod mireris, ̒humilis ̒. non \'superbus\', deiecto propior quam tumenti. sic et 101: nigra sum superiore peccato, sed decora confessione peccati ei correctionis studio atque amore uirtutis. quamuis ergo \'et\' syllaba, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiret. dũ uires solidȩ. dũ sanguis estuat.
dũ sollicitudo nescitur. dũ ignoratur
debilitas. dũ lȩticia frequentatur: tẽ
feruet iac tantia: tunc se uiuentutis
suꝑbus ex tollit affectus: tc̃ humilitas
quasi uilis sit abiecta contẽpnitur: tẽ
subiec̃tio degeneris conscientiȩ estima¬
tur infirmitas. Crandis igitur morum
assuefacienda maturitas. quȩ uincat
naturã. Deniq si consideremꝰ. in para¬
dyso defecit humilitas: & ideo uenit
dit Inflabat caro. unde subiectio
mansuetudinis inueniri ñ poterat. In
terris intumuerat omnis p̃uarit᷑oris
hereditas. Ueniens dñs iħc primũ se
exinaniuit. ñ rapinã arbitratꝰ esse se
ȩqualem do. formã serui accipiens et
specie inuentus ut homo. humiliauit
semetipsum factus obȩdiens usq ad mor¬
tem. Non te moueat. quia scriptũ est.
ut homo: non enĩ similitudinẽ susce¬
pit hominis. s ueritatẽ. Nam ipse apłs

Expanded text:
uiget, dum uires solidae, dum sanguis aestuat. uiget, dum uires solidae, dum sanguis aestuat. dum sollicitudo nescitur, dum ignoratur debilitas. dum laetitia frequentatur, tunc feruet iactantia. tunc se iuuentutis superbus extollit affectus, tunc humilitas quasi uilescit, abiecta contemnitur, tunc subiectio degeneris conscientiae aestimatur infirmitas. grandis igitur morum adsuefacienda maturitas, quae uincat naturam. Denique sic consideremus: in paradiso defecit humilitas et ideo uenit dit. inflabatur caro. unde subiectio mansuetudinis inueniri non poterat in terris; intumuerat omnis praeuaricatoris hereditas. ueniens dominus Iesus primum se exinaniuit. non rapinam arbitratus esse se aequalem deo, formam serui accipiens; et specie inuentus ut homo humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. non te moueat, quia scriptum est \'ut homo\'; non enim similitudinem suscepit hominis, sed ueritatem. nam et ipse apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tibi peccaui & malum coram te feci. ut
iustificeris in sermonib tius. Non iusti¬
ficauerunt pharisei qui baptizari iohanniᷤᷤ
baptismo noluerunt. ut in euangelio legi¬
sti Nec solum iustificare satis ẽ. sed etiã
ñ obliuisci iustificationũ dĩ. idest ut inte¬
merata gr̃ȩ sp̃ualis dona custodiat. et sa¬
cra remissionis munera illibata atq in¬
defessa conseruet. Hȩc generalia Sꝰ etiã
specialis singulis xp̃ianis suppetit p̃ro¬
gatiua dicendi. uiuenis ego sum & de.¬
spectus. Si humilis corde. si mitis atq
mansuetus: dicat gͦ. uiuenis ego sum &s
despectus: prȩmittat ȩtatis generalem
iactantiã. quo plus commendet humi¬
litatis suȩ grãm. Non mirabilis humi¬
litaᷤ in senectute. quȩ effeta uiribus.
fracta debilitatibꝰ. tristis doloribꝰ. anhela
suspiriis. cocta curarũ ȩstibꝰ. & ipso ui¬
uendi mesta fastidio. alacritatẽ ẽ oblita
iactantiȩ. Rara sane in uiuenibus es ⁊
humilitas: ideoq miranda. Dum ȩtas

Expanded text:
soli peccaui e t malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis. non iustificauerunt Pharisaei qui baptin Iohannis baptismo noluerunt, ut in euangelio legisti. nec solum iustificare satis est, sed etiam non obliuisci iustificationum dei. id est ut intemerata gratiae spiritalis dona custodiat et sacrae remissionis munera inlibata atque inoffensa conseruet. Haec generalia. sed etiam specialis singulis christianis suppetit praerogatiua dicendi: iuuenis ego sum et despectus, si humilis corde sit, si mitis atque mansuetus. dicat ergo: iuuenis ego sum et despectus, praemittat aetatis generalem iactantiam. quo plus commendet humilitatis suae gratiam. non mirabilis humilitas in senectute, quae effeta uiribus, fracta debilitatibus, tristis doloribus, anhela suspiriis, cocta curarum aestibus et ipso uiuendi maesta fastidio alacritatem est oblita iactantiae. rara sane in iuuenibus est humilitas ideoque miranda. dum aetas
Abbreviated transcription (Latin):
Osculerur me ab osculo oris sui: qm̃ optima
ubera tua suꝑ uinũ. Iam uolebat adhȩre
re xp̃o caro: iã festinabat innubere. ut
ante meretricis. Osculetur inquit me
Osculatur nos dĩ uerbũ: quando sensũ nr̃m
sp̃c cognitionis illuminat. Et tanquam

Expanded text:
osculo oris sui; quoniam optima ubera tua super vinum. Jam volebat adhaerere Christo caro, jam festinabat innubere; ut ante meretricis. Osculetur, inquit, me osculatur nos Dei Verbum, quando sensum nostrum spiritus cognitionis illuminat
Abbreviated transcription (Latin):
Hius est diligere. quã custodire. Et
supra diximꝰ. quia custo dire inter¬
dũ necessitatis ẽ uel timoris. diligere
caritatis. Ideo hic cũ dixisset custo di¬
ui. adiecit dilexi: ut custodia aman
tis non timentis. Quinimiũ diligit.
nimium custodit. Sequit᷑ uersus

Expanded text:
us esse diligere quam custodire et supra diximus, quia custodire interdum necessitatis est uel timoris diligere caritatis. ideo hic cum dixisset \'custodiui\', adiecit \'dilexi\', ut custodia amantis fuerit, non timentis. qui nimium diligit, nimium custodit. Sequitur uersus
Abbreviated transcription (Latin):
Idicere om̃s uiȩ meȩ ante te: qui
nolit abscondere om̃s cogitationes
suas. om̃s actus suos. Abscondebat
adam uiam suam: abscondebat ȩua post
culpam: abscondebat camn necẽ frĩs.
In affectu habemꝰ abscondere. ñ in ef¬
fec̾tu. Plena abscondentis ꝑfidia. ꝙ si
apud dm̃ nulla sit latebra. Ideo ȩccła
incanticis sua ei secreta monstrabat
dicens. Assumã te &. ducamte in do¬
mum matris meȩ. in secretũ eiꝰ quȩ
concepit me. Nam & si d̾s omnia uide¬
at cordis occulta. bonũ tamen ẽ ut
unusquisq animã suã ei aperiat &s
expandat. &. tamquã lumini uel ca¬
lori eiꝰ occurrat. Nec immerito glo¬
riat᷑ ȩccła dicens. ego eram in oculis
eius tanquã inueniens pacẽ : quo
uias suas ꝓdere ñ timebat. Iusti gͦ
tas bene hoc dicit᷑ abhis qui illam
ueram uiã fide. moribꝰ. actuq desi¬
derant conuenire. om̃s uiȩ meȩ
corã te dñe. Nulla eni potest uia
bona eẽ. nisi quã tu illuminandã
tui uisitatione luminis uidicaueris.

Expanded text:
dicere: o mnes uiae meae ante te, qui nolit abscondere omnes cogitationes suas, omnes actus suos. abscondebat Adam uiam suam. abscondebat Eua post culpam, abscondebat Cain necem fratris. in affectu habemus abscondere, non in effectu. plena abscondentis perfidia, etsi apud deum nulla sit latebra. ideo ecclesia in Canticis? sua ei secreta monstrabat dicens: adsumam te et ducam te in domum matris meae, in secretum eius quae concepit me. nam etsi deus omnia uideat cordis occulta, bonum tamen est ut unusquisque animam suam ei aperiat et expandat et tamquam lumini uel calori eius occurrat. nec inmerito gloriatur ecclesia dicens: ego eram in oculis eius tamquam inueniens pacem, quoniam uias suas prodere non timebat. iusti ergo tas, bene hoc dicitur ab his qui illam ueram uiam fide moribus actuque desiderant inuenire: omnes uiae meae coram te, domine. nulla enim potest uia bona esse nisi quam tu inluminandam tui uisitatione luminis iudicaueris,
Abbreviated transcription (Latin):
sed imago. Tu non imago. sed ad imagi¬
nem. Habes ergo in tua substantia aliquid
de imagine et similitudine di: qđ sit di¬
uinȩ simile imaginis. Propt̾ca unago ad
eum qui ẽ ad imaginem uenit. et quęrit
imago cum qui est ad similitudinem sui.
ut iterum signet: ut iterum conformet:
quia amisisti quod accepisti Insusflaue¬
rat enim tibi ds̃. ut inspirationis suȩ do
naret grãm: quam tibi tua culpa sustu¬
lerat. Factꝰ cras in animam uiuentẽ Au¬
di quid dicat. N in carnẽ: sed in animã ui¬
uentem. Si peccator signaculum tenere
ñ potuit. et in criminẽ positꝰ non habebat
dñs nr̃ iħc xp̃c. ut legisti in euangło. et a
mortuis surgens. cum clausos discipłos re¬
perisset. claustris ingressus manentibꝰ dixit
Pax uobis Sicut misit me pat̃. et ego mitto
uos. Cum hoc dixisset: insufflauit eis. et
dixit accipit sp̃m scm. Uides ergo quę
manus feccrint hominem: aut quem ho¬
minem fecerint: Illum utiq quẽ scđm

Expanded text:
sed imago; tu non imago, sed ad imagised imago; tu non imago, sed ad imaginem. habes ergo in tua substantia aliquid de imagine et similitudine dei, quod sit diuinae simile imaginis. propterea imago ad eum, qui est ad imaginem, uenit et quaerit imago eum, qui est ad similitudinem sui, ut iterum signet, ut iterum conformet, quia amisisti. quod accepisti. insufflauerat enim tibi deus, ut inspirationis suae dono haberes gralerat. Factus eras in animam viventem: audi quid dicat, non in carnem, sed in animam viventem. Sed quia peccator signaculum tenere non potuit, et in crimine positus non habebat sus Christus, ut legisti in euangelio, et a mortuis surgens cum clausos discipulos repperisset, claustris ingressus est manentibus et dixit pax uobis; sicut misit me pater, et ego mitto uos. cum hoc dixisset, insufflauit eis et dixit: accipite spiritum sanctum. Uidesne ergo quae manus fecerint hominem aut quem hominem fecerint? illum utique, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ratum. Meritoq duplicit᷑ habes scriptũ
de homine:. Primum enim scriptum ẽ. fa¬
ciamus hominem ad unaginem et simili¬
tudinem nr̃am. et dominabitur inquit &e
principatum habebit: Et. fecit d̾s̃ homi¬
nem ad imaginem di. Secundo aut̃ loco
ita scriptum est. quia accepit ds̃ puluerẽ
de terra: et plasmauit hominem. Ubi
pulus. ibi plasmatio Ubi autẽ ñ puluiᷤ.
ubi ñ terra. ñ materia. sed incorporeum.
sed ammirabile: ibi non materia sed im¬
materiale. Qđ enim scđn imaginem est.
non est in corpore. nec in materie: sed in
anima rationali. Ibi operatur. ibi ostendi¬
tur homo ad similitudinem & imaginem
di: ubi iusticit. ubi sapientię. ubi omnis
forma uirtutis assumitur. Si intelligas
imaginem: uidebis ad imagint̃. Homo enĩ
non est imago di: sed ad similitudinẽ fa¬
ctus ẽ. Alius ẽ imago di iniusibilis. pri¬
mogenitus uniuersȩ ercature: per quem
facta sunt omnia. Ille non ad imaginem.

Expanded text:
ratum, meritoque dupliciter habes scriptum ratum, meritoque dupliciter habes scriptum de homine. primum enim scriptum est: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram et: dominabuntur, inquit, uel principatum habebunt et: fecit deus hominem ad imaginem d e i. secundo autem loco ita scriptum est, quia accepit deus puluerem de terra et plasmauit hominem. ubi puluis, ibi plasmatio, ubi autem non puluis, ibi non terra, non materia, sed incorporeum, sed admirabile; ibi non materia, sed inmateriale. quod enim secundum imaginem est, non est in corpore nec in materia, sed in anima rationabili. ibi operatur, ibi ostenditur homo ad similitudinem et imaginem dei, ubi iustitiae, ubi sapientiae, ubi omnis forma uirtutis adsumitur. Si intellegas imaginem, uidebis ad imaginem; homo enim non est imago dei, sed ad similitudinem factus est. alius est imago dei inuisibilis, primogenitus uniuersae creaturae, per quem facta sunt omnia. ille non ad imaginem,
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit. immopotiꝰ nos in illa carnt su¬
scepit: quod filium hominis in dĩ sede c̃¬
stituit. Non lego angłos in dĩ sedt nisi
stantes: nisi ministerium defereies.
lego angłos sed homines conscpultos xp̃o:
lius ergo hominis ad dexteram di: ñ an¬
gelus: non archangłs: nec cherubim &
straphim. Illa laudant: filius hominis
sedet filius hominis angłorum ort lau¬
datur. quod angłos malos uicerit: de ne¬
quicus spiritualibꝰ quȩ sunt in celestibꝰ
triumphauerit. quod feccrit similes an¬
głorum homines. in quibꝰ ante erant c̃¬
tagia mortuorum. Uerbo inquit di cęli
firmati sunt: et sp̃u oris ciꝰ omnis uirtꝰ
Inspirauit in eum ds sp̃m uitę: et fac̾tꝰ
est homo in animam uiuentem. uita
ergo nr̃a. cępit ex inspiratione diuina.
Sed uita hȩc sccessione animȩ corporisq
dissoluitur. inspiratio autem diuina ñ
soluitur. Et idõ intellige aliud et̃ qđ fi¬
guratum est: aliud quod factum est uel pa¬

Expanded text:
suscepit, immo potisuscepit, immo potiscepit, quod Filium hominis in Dei sede constituit. Non lego angelos in Dei sede nisi stantes, nisi ministerium deferentes . Non lego angelos, sed homines consepultos Christo, lius ergo hominis ad dexteram Dei, non Angelus, non Archangelus, nec Cherubim et Seraphim. Illa laudant: Filius homsedet filius hominis angelorum ore laudatur, quod angelos malos uicerit, de nequitiis spiritalibus quae sunt in caelestibus triumphauerit, quod fecerit similes angelorum homines, in quibus ante erant contagia mortuorum. Ue rb o, inquit, domini caeli firmati sunt et spiritu oris eius omnis uirtus inspirauit in eum deus spiritum uitae et factus est homo in animam uiuentem e m. uita ergo nostra coepit ex inspiratione diuina, sed uita haec secessione animae corporisque dissoluitur, inspiratio autem diuina non soluitur. et ideo intellege aliud esse quod figuratum est, aliud quod factum est uel pa
Abbreviated transcription (Latin):
infundat: nec infirmum opꝰ deserat. Gu¬
bernator fluctuante nauigio plus labo¬
ris impendit. quam cum secundo remigi¬
um labitur fluctu: et uentorum flatu
superante pręcurrit. M anus tuȩ inquit
plasmauerunt me Manus dicit plurali¬
ter. non manu. At uero alibi ait. Ego
manu mea solidaui cg̨lum: et manꝰ mea
fecit hȩc In hominis constitutione ui¬
detur non abundasse. quod toto mun¬
do ut fieret abundauit. Cȩlum maruiᷤ
una firmauit. ut scriptum est: & utraq
dĩ manꝰ hominem figurauit. ut legimus:
Cȩlum non ad similitudinem: homo ad si¬
militudinem. Angłi enim ad ministeriũ:
homo ad unaginem. Esto ut et angłi ad
imaginem. Scriptura tamen de homine
locuta est. quod sit ad imaginem. Habemꝰ
enim aliquid. quod angłi fortasst ñ habe¬
ant Ubi enim abundauit peccatum. suꝑ¬
abundauit gr̃a. Nobis est natus xp̃c ex
uirgine. Legimus enim. puer natus ẽ no¬
bis: filius datus est nobis: Nobis carnem

Expanded text:
infundat nec infirmum opus deserat. guinfundat nec infirmum opus deserat. gubernator fluctuante nauigio plus laboris inpendit quam cum secundo remigio labitur fluctu et uentorum flatus supparo superante praecurrit. Manus tuae, inquit, plasmaueruut me e. \'manus\' dicit pluraliter, non \'manum\'. at uero alibi ait: ego manu mea solidaui caelum, et: manus mea fecit haec. in hominis constitutione uidetur non abundasse quod toto mundo ut fieret abundauit. caelum manus una firmauit, ut scriptum est, et utraque dei manus hominem figurauit, ut legimus. caelum non ad similitudinem, homo ad similitudinem; angeli enim ad ministerium, homo ad imaginem. Esto ut et angeli ad imaginem; scriptura tamen de homine locuta est quod sit ad imaginem. habemus enim aliquid quod angeli fortasse non habeant; ubi enim abundauit peccatum, superabundauit gratia. nobis est natus Christus ex uirgine; legimus enim: puer natus est nobis, filius datus est -nobis. nobis carnem
Abbreviated transcription (Latin):
catur ergo unago: non condemnat᷑. Uin¬
dicatur quasi expulsa: non condemnatur
quasi rea. Postquam enim peccasti. aliud
ẽe eepisti: illud quod eras esse desisti
Quomodo igitur punitur inte: quod intt
non inuenitur: Nam si inueniat᷑ in te
imago dĩ et similitudo. ñ supplicio inci¬
pis dignꝰ esse. sed premio. Ita imago illa
quĩ ad imaginem et similitudinem dĩ fa¬
ctus t. non condemnatur. scd coronatur
Condemnatur autem in co quod ipse mu¬
tatus es. ut fieres ex homine serpenᷤ. mu¬
lus: equus: uulpecula. His nos enim no¬
minibꝰ iam scriptura condennauit: quia
exuti cęlestis imaginis ornamento. etiã
nomen hominis amittimꝰ: qui grãm ho¬
minis non tenemus. In ali quibꝰ tamen
codicibꝰ inuenimus. manꝰ tut feccrunt
me et plasmaucrunt int. Nec illud ali¬
enum: quia et iob dixit. manꝰ tuę pla¬
smauerunt me. et fecerunt me. Unde
et hic ci dicitur. ut meminerit ds̃ quia
pulius sumus. et uberioris gr̃ȩ munus

Expanded text:
catur ergo imago, non condemnatur, uincatur ergo imago, non condemnatur, uindicatur quasi expulsa, non condemnatur quasi rea. postquam enim peccasti, aliud esse coepisti, illud quod eras esse desisti. quomodo igitur punitur in te quod in te non inuenitur? nam si inueniatur in te imago dei et similitudo, non supplicio incipis dignus esse, sed praemio. ita imago illa, qua ad imaginem et similitudinem dei factus es, non condemnatur, sed coronatur. condemnaris autem in eo quod ipse mutatus es, ut fieres ex homine serpens mulus equus uulpicula. his nos enim nominibus iam scriptura condemnauit, quia exuti caelestis imaginis ornamento etiam nomen hominis amittimus, qui gratiam hominis non tenemus. In aliquibus tamen codicibus inuenimus manus tuae fecerunt me et plasmauerunt me. nec istud alienum, quia et Iob dixit: manus tuae plasmauerunt me et fecerunt me. unde et hic dicitur, ut meminerit deus quia puluis sumus et uberioris gratiae munus
Abbreviated transcription (Latin):
aut serpentem. aut cquum. aut hinnien¬
tem feminam. aut uulpeculam. aut iu¬
mentum uocart consueuit. Nolut fieri
sicut equus et mulus. quibus ñ est intelle¬
ctꝰ. In freno et chamo maxillas coꝵ c̾strin¬
ge: qui ad it non appropinquant. Et di¬
citt huic uulpi. de herode ait. Genera¬
tio uperarum. ab iohannt plebs homi¬
num. Magnum ergo opꝰ dĩ es homo: ma¬
gnum est quod dedit tibi ds̃ Uide ne
quod ds̃ tribuit amittas magnum illud
munus quod es ad imagincm dĩ: et hoc
in te puniatur magis. Ds̃ cnim ñ punit
similitudinem suam: sed eum punit qui
ad similitudinem di factꝰ. hoc quod acce¬
pit scruare ñ potuit. Punitur ergo illud
quod ad similitudinem dĩ ẽe desistit. hoc
est peccatum tuum. Nam suam ds̃ non
damnat imaginem. nec in illud ĩcendiũ
mittit aeternum: sed magis uindicat ima¬
ginem suam de eo qui imagini illi fecit
iniuriam. ut ꝑ maliciam qđ eras et̃ desi¬
neres : et fures mulus ex homine: Uindi¬

Expanded text:
aut serpentem aut equum adhinnienaut serpentem aut equum adhinnientem feminis aut uulpiculam aut iumentum uocare consueuit. nolite fieri sicut equus et mulus,quibus non est intellectus; in freno et camo maxillas eorum constringe qui ad te non adpropinquant, et: dicite huicuulpi de Herode ait, generatio uiperarum uocatur ab Iohanne plebs hominum. magnum ergo opus dei es, homo, magnum est quod dedit tibi deus. uide ne quod deus tribuit amittas magnum illud munus, quod es ad imaginem dei, et hoc in te puniatur magis. deus enim non punit similitudinem suam, sed eum punit, qui ad similitudinem dei factus hoc quod accepit seruare non potuit. punitur ergo illud quod ad similitudinem dei esse desistit, hoc est peccatum tuum. nam suam deus non damnat imaginem nec in illud incendium mittit aeternum, sed magis uindicat imaginem suam de eo qui imagini illi fecit iniuriam, ut per malitiam quod eras esse desineres et fieres mulus ex homine. uindi
Abbreviated transcription (Latin):
ubi grandis atq p̾ciosus sis. Uilem te
terra demonstrat: sed gloriosum uirtus
facit. fides rarum: unago p̾ciosum. An
quiequã tam p̃ciosum. quam imago ẽ di :
Quȩ tibi primo fidem debet infundere. et
in corde tuo refulgeat quęd ani auctoris
effigies: ne qui mentem tuam interrogat.
non agnoscat auc̃torem. An quicquam
tam p̾ciosum. quam humilitas: ut natu¬
ram corporis et animȩ ꝑspiciens. altero¬
cognoscas ꝓnam in uitium carnis illecebrĩ:
Miscđia suadet. quia quod alteri contuleriᷤᷤ
tibi soluis: Quicquid a te ꝓcedit. in tt re¬
currit: & quicquid fueris. tibi soluis: Et
quicquid fucris. tibi ꝓficit Uiuacis ani¬
mȩ uigor. sensus. rationis. et intellectꝰ ca¬
pax. atq iudicii. ut digna domus tanto
habitatore uideatur. Non amit&e suae
pręrogatiuam naturȩ: ut hominis nomen
amittat. Scriptura cnim cum hominem
dicit: qui est ad imaginem et similitudinẽ
dĩ Pcecantem autem non hominem. sed

Expanded text:
ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te ubi grandis atque pretiosus sis. uilem te terra demonstrat, sed gloriosum uirtus facit, fides rarum, imago pretiosum. an quicquam tam pretiosum quam imago est dei, quae tibi primo fidem debet infundere, ut in corde tuo refulgeat quaedam auctoris effigies, ne, qui mentem tuam interrogat, non agnoscat auctorem? an quicquam tam pretiosum quam humilitas, ut naturam corporis et animae perspiciens alterocognoscas? prona in uitium carnis inlecebra misericordiam suadet, quia quod alteri contuleris tibi soluis; quicquid a te procedit in te recurrit et quicquid feceris tibi soluis et quicquid profueris tibi proficit. Uiuacis animae uigor, sensus rationis et intellectus capax atque iudicii, ut digna domus tanto habitatore uideatur, non amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Non mediocre opꝰ est quod paratum t̃: cum
sapientia unum quodq disponit᷑ et parat᷑.
Deniq sapientia dicit. Cum pararde cęlos.
cum illo eram. Quod de hominibus idem
uox dñi est: nisi faciamꝰ hominem: Qui
sunt isti cerui. nisi inimici serpentibꝰ. qui
suꝑ aspides ambulant. et uenena ñ senti¬
unt: Non uile igitur. non corporale. ar.¬
bitror. quod parauit ds̃ Nosce te ipsum
homo. Tuȩ animȩ dr̃ in canticis Nisi
cognoucris te formosam in mulieribus
Cognosce te anima: quia non de terra. ñ
de luto es: quia insufflauit te ds̃. et fe¬
cit in animam uiuentem Opus es ma¬
gnificum. dĩ generatione inspiratum
Attende tibi ut lex dicit: hoc est tibi. id.ẽ.
animȩ tuȩ. Secularia te et mundana ñ
teneant : terrestria non morentur Ad
illum tota intentione festina. ex cuius
inspirationt consistis. Erande inquit
homo: et p̃ciosum uir miscricors. uirũ
fidelem opus t̃ inuenire Disce homo.

Expanded text:
Non mediocre opus est quod paratum est, cum Non mediocre opus est quod paratum est, cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. denique Sapientia dicit: cum pararet caelos, cum illo eram. quod de hominibus idem uos. quae uox domini est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerui nisi inimici serpentibus, qui super aspides ambulant et uenena non sentiunt? non uile igitur, non corporale arbitror quod parauit deus. nosce te ipsum, homo; tuae animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. opus es magnificum, dei generatione inspiratum. adtende tibi, ut lex dicit; hoc est \'tibi\', id est animae tuae. saecularia te et mundana non teneant, terrestria non morentur. ad illum tota intentione festina, ex cuius inspiratione consistis. grande, inquit, homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. disce, homo,
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud nisi studiosam tui operationẽ
ciꝰ ostendunt: Ergo si ds̃ maiore quodã
studio it creauit: cur ipse tui studium
derclinquis: Si ds in te laborauit qui la
borart non nouit: cur ipse fugitans sis
laboris: Mlanus tuȩ inquit fecerunt int:
et parauerunt me Clamat ad dm̃ ꝓpħa
Opus tuum dñe ne deseras: non derelin¬
quas. Le auctorem conuenio: te tenco
conditorem: presidia aliena non quȩro:
in adiumentum accingere. qui accinctꝰ
es ut creares. Dic ipse: dauid quid senseriꝰ:
cur dixeris. manꝰ tuȩ. fecerunt me. Sed
tuarum non omittas. Hoc est dicere. Besti¬
as non feccrunt manus tuȩ : sed dixisti. ꝓ¬
ducant aquȩ reptilia animarum uiuenti¬
um: et ꝓduxit terra secundum genꝰ quadru¬
pedia. et reptilia. et bestias terrę. Me. au¬
tem inquit fecisti: me tuis manibꝰ figura¬
sti. Hoc est. non figurasti bestias manibꝰ
tius: non reptilia: non uolatilia: me aut̃
fecerunt manus tuȩ. et parauerunt me

Expanded text:
quid aliud, nisi studiosam tui operationem quid aliud, nisi studiosam tui operationem ejus ostendunt? Ergo si Deus majore quodam studio te creavit, cur ipse tui studium derelinquas? Si Deus in te labborare non nouit, cur ipse fugitans sis laboris ? Manus tuae, inquit, fecerunt me et parauerunt me. clamat ad deum propheta: opus tuum, domine, ne deseras, non derelinquas. te auctorem conuenio, te teneo conditorem, praesidia aliena non quaero. in adiumentum accingere qui accinctus es ut creares. dic ipse, Dauid, quid senseris, cur dixeris: manus tuae fecerunt me. sed m, opera manuum tuarum non omittas. hoc est dicere: bestias non fecerunt manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum uiuentium, et produxit terra secundum genus quadrupedia et reptilia et bestias terrae. me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est: non figurasti bestias manibus tuis, non reptilia, non uolatilia; m e autem fecerunt manus tuae et parauerunt me.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Grande homo. et pretiosum uir mise¬
ricors. Uirum autt̃ fidelem opꝰ est inue¬
nire. Et uere magnus est. qui ẽ diuini
operis int̾pres. et imitator dĩ Homo est
enim qui potuit dicere. imitatores mei esto¬
te. sicut et ego xp̃i. Terram excolit: mari
tanquam possessione utitur: cęli ornam̃ta
gratꝰ miratur assertor. Cuanuerat rerum
natura: nisi qui ea uteretur diuina ꝓui¬
dentia esset adiectus. Deniq pꝰquã fecit
ds̃ cęlum. et terram. maria. postea quam
omnia reptilia. uolatilia. animantia. pꝰea
hominem fecit. quem animantibꝰ uiuen¬
tibꝰ anteferret. De quo non immerito
cȩlesti sententia resultauit faciamꝰ ho
minem ad imaginem et similitudinem
nrãm. Cettra dixit. et facta sunt: manda¬
uit. et creata sunt: ut homo fiat. specialis
quidam dĩ accedit hortatꝰ: ut tanquam
laborantis di in huiꝰ muncrt crcaturat
significctur operatio. Ds̃ quidem expers
laboris est: sed tamen scripturȩ uerba

Expanded text:
ait: grande homo et pretiosum uir miseait: grande homo et pretiosum uir misericors, uirum autem fidelem opus est inuenire. et uere magnus est qui et diuoperis interpres est, et imitator Dei. Homo est enim qui potuit dicere: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Terram excolit, mari tamquam possessione utitur, coeli ornamenta gratus miratur assertor. Evanuerat rerum natura, nisi qui ea uteretur, divina providentia esset adjectus. 8. Denique postquam fecit Deus coelum et terram et maria, posteaquam omnia reptilia, volatilia, animantia, postea hominem fecit, quem animantibus viventibus anteferret: de quo non immerito coelesti sententia resultavit: Faciamus 1089 hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Caetera dixit, et facta sunt: mandavit, et creata sunt ; ut homo fiat, specialis quidam Dei accedit hortatus; ut tamquam laborantis Dei in hujus munere creaturae significaretur operatio. Deus quidem expers laboris est: sed tamen Scripturae verba
Abbreviated transcription (Latin):
terra preciosius iudicare. Est enim homo
statu celsus: uultu decorus: cęsarie gratꝰ.
non in aluum ecterarum more curuatus
animantium. sed ipso nature iure subli¬
mis. qui in celum libero spectet obtutu:
nulla captiuȩ seruitute ceruicis appressꝰ
in terra. sed tanquam ꝓpriȩ consciꝰ liber¬
tatis. et locuples sui testis auctoris. Uerũ¬
tamen in ceteris animantibꝰ membrorum
forma laudetur. in quibꝰ pret̾ grãm cor¬
poris nichil est aliud quod requiratua.
homo in eo est pulchrior quod ñ uidet᷑.
non in corpore quod uidetur: in se ha¬
bens arternitatis grãm. et pręsentiũ ue¬
nustatem: Quȩ enim uidentur temporalia
sunt: nam quȩ non uidentur acterna: In hoc
terrestri hospitio indutꝰ habitatione. cę¬
lesti: eui simul competit et in terrie uideri.
et dõ iungi. Magnum sane munꝰ. si se ipse
cognoseat: et quȩdam forma iusticiȩ. mun¬
do magis quam sibi nasci. Unde & salomon

Expanded text:
terra pretiosius iudicare. est enim homo terra pretiosius iudicare. est enim homo statu celsus, uultu decorus, caesarie gratus, non in aluum ceterarum more curuatus animantium, sed ipso naturae iure sublimis, qui in caelum libero spectet obtutu nulla captiuae seruitute ceruicis adpressus in terram, sed tamquam propriae conscius libertatis et locuples sui testis auctoris. Uerumtamen in ceteris animantibus membrorum forma laudetur, in quibus praeter gratiam corporis nihil est aliud quod requiratur. homo in eo est pulchrior quod non uidetur, non in corpore quod uidetur, in se habens aeternitatis gratiam et praesentium uenustatem - quae e enim uidentur temporalia sunt, nam quae non uidentur aeterna —, in hoc terrestri hospitio indutus habitatione caelesti, cui simul conpetit et in terris uideri et deo iungi. magnum sane munus, si se ipse cognoscat, et quaedam forma Iustitiae, mundo magis quam sibi nasci. unde et Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ quam spes foueat. ut uocem ipsam
urlut busto quodam ac tumulo sepeliat.
ac includat: quam nulla extorquere.
nulla nec excitarr possit iniuria. Huiꝰ
quoque litterȩ interpretationem ut
potuimus explicauimus. Ueniamus
ad psalmum Ita& e RiMus
anustue fecerurs
r̃t me. da mihii
intellectun ut
discam manda¬
mendationis usus exordio est.
ut opus dĩ esse se diceret: quo faciliꝰ circa
operis sui grãm fiuor inclinaret᷑ auctoriᷤ
Grandis ctiam prȩrogatiua est. etiam in re¬
bꝰ humanis. ut aliquis operibus et benifi¬
ciis faueat suis. nec meritum spectet ali¬
enum. sed in suȩ grͣ̃ţ munus intendat:
ne uideatur abrogare. quod ipse donauit
Itaq et si de luto corporis nr̃i substantia
sit. carne induamur. et corpus ossibus
intexatur et neruis: tamen quod simus
preciosissimum opꝰ dĩ nemo dubitauerit.
Nam et fabricam ipsam humani corporis si
quis considerare. uelit: nichil poterit in

Expanded text:
entiae quam spes foueat, ut uocem ipsam entiae quam spes foueat, ut uocem ipsam uelut busto quodam ac tumulo sepeliat ac concludat, quam nulla extorquere, nulla nec excitare possit iniuria. huius quoque litterae interpretationem ut potuimus explicauimus; ueniamus ad psalmum. Itaque primus manus tuae f ecerunt runt me,. da mihi intellectum, ut discam mandacommendationis usus exordio est, ut opus dei esse se diceret, quo facilius circa operis sui gratiam fauor inclinaretur auctoris. grandis enim praerogatiua est etiam in rebus humanis, ut aliquis operibus et beneficiis faueat suis nec meritum spectet alienum, sed in suae gratiae munus intendat, ne uideatur abrogare quod ipse donauit. itaque etsi de luto corporis nostri substantia sit, carne induamur et corpus ossibus intexatur et neruis, tamen quod simus pretiosissimum opus dei nemo dubitauerit. nam et fabricam ipsam humani corporis si quis considerare uelit, nihil poterit in
Abbreviated transcription (Latin):
pleta fuerit humilitas: peccatum soluitur
Deniq et in isaiȩ libro habes. quia dicit dñs
Sacerdotes loquimini in cor iherusalt̃: con¬
solamini eam. quia repleta est humiliatio
pit de manu dñi duplicia peccata sua
Aduertis igitur. quia ubi desolatio. ibi hu¬
militas. Desolationem enim sequitur
humilitas iusto ordine: humilitatem pa¬
tientia: patientiam ꝓbatio: consolatio. ꝓ¬
bationem. Quod habes et in apło scriptũ.
quia tribulatio patientiam operatur: pa¬
tientia autem probationem: probatio au¬
tem spem. Spes autem non confundit:
quia caritas dĩ diffusa est in cordibꝰ nr̃is
ꝑ sp̃m sc̃m. qui utiq nr̃orum est consola¬
tor affcctuum. Quod autem ait: dabit
in sepultura os suum. ostendit quandam
supramodum patientiȩ taciturnitatem.
ut tanquam sepeliat os ꝓprium. ne lo¬
quatur: et uelut quodam aggere uir¬
tutum obstruat. ne uocem doloris
emittat : tantum pondus afferens pati¬

Expanded text:
pleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. pleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit dominus sacerdotes, loquimini ad cor Jerusalem; consolamini eam, quia impleta est humiliatio pit de manu domini duplicia peccata sua. aduertis igitur quia, ubi desolatio, ibi humilitas; desolationem enim sequitur humilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia t r ibulatio patientiam operatur patientia autem probationem, probatio autem spem; spes autem non confundit, quia caritas dei diffusa est in cordibus nos u m, qui utique nostrorum est consolator affectuum. Quod autem ait: dabit in sepultura os suum, ostendit quandam supra modum patientiae taciturnitatem, ut tamquam sepeliat os proprium, ne loquatur, et uelut quodam aggere uirtutum obstruat, ne uocem doloris emittat, tantum pondus adserens pati
Abbreviated transcription (Latin):
tur semei filius geri sc̃o dauid uirũ san¬
giunarium appellans. et maledicer& ci
quando fugiebat filium suuni absalon.
parricidalia ad tempꝰ bella declinans: ta¬
cebat rex. et summum patientiȩ insigne
prestabat. Etenim cum temptationis suȩ
tempꝰ intelliger&̾. ut ci parricidale. p̾liũ
mouerctur: magis humilem se uolebat ui¬
deri. quo dñi mitigaret offensam: quam
exasperandum eiꝰ arbitrabat᷑ in sua tempta¬
tione udicium. si forte suas inuirias ul¬
tum iret. Unde et ad populi ducem abi¬
sai uindicare cupientem. ait. Quid michi
et tibi est fili saruiȩ: Ideo maledicit mͥ.
quoniam dñs dixit illi ut malcdicat. Cece
filius meus qui exiuit dt uentre meo. quȩ¬
rit animam meam. Si autem modo extra¬
ncus maledicit mͥ. dimitte. illum ut ma¬
ledicat. qm̃ dñs dixit illi: ut uideat humi¬
litatem meam. et retribuat mͥ dñs bona
ꝓ mnaledicto hoc. Quod et ꝓphetico dixit
spũ: et probauit euentu. Cum enim re¬

Expanded text:
tur Semei filius Gera sancto Dauid, uirum santur Semei filius Gera sancto Dauid, uirum sanguinarium appellans, et malediceret ei, quando fugiebat filium suum Abessalon parricidalia ad tempus bella declinans, tacebat rex et summum patientiae insigne praestabat. etenim cum temptationis suae tempus intellegeret, ut ei parricidale proelium moueretur, magis humilem se uolebat uideri, quo domini mitigaret offensam, quam exasperandum eius arbitrabatur in sua temptatione iudicium, si forte suas iniurias ultum iret. unde et ad populi ducem Abisai uindicare cupientem ait: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? ideo maledicit mihi, quoniam dominus dixit illi ut maledicat. ecce filius meus, qui exiuit de uentre meo, quaerit animam meam. si autem\' modo extraneus maledicit mihi, dimitte illum, ut maledicat, quoniam dominus dixit illi, ut uideat humilitatem meam et retribuat mihi dominus bona pro maledicto hoc. quod et prophetico dixit spiritu et probauit euentu; cum enim re
Abbreviated transcription (Latin):
quit ꝑcutienti maxillam suam. ut non se
subducat iniurie. nec declinet cedis dolo¬
rem: sed ꝑcutienti max illam offerat. Utrũq
intelligi potest. siue. ci qui ꝑcutere incipi¬
at. siut ci qui iam ꝑcusserit: ut illud cuan¬
gelicum compleatur. qui te ꝑcusserit in
maxillam. prebe ei et alitram. Et ꝓphe¬
tice hoc positum est. ut docer& iherłm
hoc est plebis iudaice ȩccłam non alit̾ cẽ
seruandam. nisi per euangelii disciplinã
ut cum cęperit euangelii precepta seruare:
et operibus implere mandatum dñi iħu.
tunc iugum captiuitatis de suȩ animac
ceruice: deponat. cum se subdiderit iugo
xp̃i. Et satiabitur inquit in opprobriiᷤᷤ.
N on dixit. subibit opprobrium. fãcile ẽ
enim unam aut alteram contumeliam su¬
stinere. Addidit. satiabitur in opꝓbrus:
quo facilius dñi moueat miscricordiam.
opꝓbriorum complurium deformitate
mistrabilis. Quod utiq ex libro regnoꝵ
potest intelligi. Quippe cũ conuitiare¬

Expanded text:
quit, percutienti maxillam suam, ut non se quit, percutienti maxillam suam, ut non se subducat iniuriae nec declinet caedis dolorem, sed percutienti maxillam offerat. utrumque intellegi potest, siue ei qui percutere incipiat siue ei qui iam percusserit, ut illud euangelicum compleatur: qui te percusserit in maxillam praebe ei alteram. et prophetice hoc positum est, ut doceret Hierusalem, hoc est plebis Iudaicae ecclesiam non aliter esse saluandam nisi per euangelii disciplinam, ut, cum coeperit euangelii praecepta seruare et operibtunc jugum captivitatis de suae animae cervice deponat, cum se subdiderit jugo Christi. 4. Et satiabitur, inquit, in opprobriis. non dixit: \'subibit obprobrium\'; facile est enim unam aut alteram contumeliam sustinere. addidit: satiabitur in obprobriis, quo facilius domini moueat misericordiam obprobriorum conplurium deformitate miserabilis. quod utique ex libro Regnorum potes intellegere. quippe cum conuiciare
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uere fidei magisterium non teneret:
Et idõ dñs castigauit cam: qui moderator
omnium. nouit quemadmnodum unũ quẽq
castiget Ut cnum medicꝰ grauiora uulne¬
ra asperioribꝰ medicamentis curare c̃sue
uit. lcuiora leuioribꝰ: ita & ds̃ nr grauio¬
ra peccata maiort seueritait castigat:
sed ipsa castigatio ad salutem ꝓficit. Dixit
enim dñs ꝑcutiam. et ego sanabo. Deniq
iherusalem spem cocpit iheremias ꝓpheta
ꝓmirtere. Nam in posterioribꝰ sub hac
littera ait. Dabit ꝑcutienti maxillã suã:
et satiabitur in opprobrus. Dabit in sc¬
pultura fissurã os suum: si tamen t̃ spes
patientit. In cuangelio dñs iħe docens
uirtutem atq insigne patientię. ait
Iui tt ꝑcusserit in maxillam: prebe ei et
alteram. Wlt enim discipulos suos et
in iuriarum esse patientes: nec refcrire.
facile. nedum ferire. Patientia eium hu¬
militatis indicium ẽ. Et ideo quoniã
desolata erat ac destituta iherłm. dabit in¬

Expanded text:
hoc est uerae fidei magisterium non teneret. hoc est uerae fidei magisterium non teneret. et ideo dominus castigauit eam, qui moderator omnium nouit quemadmodum unumquemque castiget. ut enim medicus grauiora uulnera asperioribus medicamentis curare consueuit, leuiuraleuiora leuioribus, itaet deus noster grauiora peccata maiore seueritate castigat, sed ipsa castigatio ad salutem proficit; dixit enim dominus: percutiam, et ego sanabo. Denique de Hierusalem spem coepit Hieremias propheta promittere; nam in posterioribus sub hac littera ait: dabit percutienti maxillam suam et satiabitur in obprobriis. dabit in sepultura os suum, si tamen est spes patientiae. in euangelio dominus Iesus docens uirtutem atque insigne patientiae ait: qui te percusserit in maxillam praebe ei et alteram; uult enim discipulos suos et iniuriarum esse patientes nec referire facile, nedum ferire; patientia enim humilitatis indicium est. et ideo, quoniam desolata erat ac destituta Hierusalem: dabit, in