comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac̃trari & in imica. stirpese se gregauerit anima & puri¬
orib seadornans anima alit̃ ñ posse substantiae suȩ reddi: dictũ
ẽ enĩ siñ uenis sẽ & locutus eis fuissẽ peccatũ ñ haberent: nunc
uero quia ueni & locutus sũ & noluer̃ mihi credere ueniã depec¬
cato ñ habebunt unde paret recte eẽ penitentiã ditã postaduen¬
tũ saluatoris & posthanc scientiã rerũ qua possit anima ac sidiui¬
no fontelota & de sordibus & uitus tã mundi potius quã corporũ
in quib: eadẽ anima uersit̃ regnodĩ unde ꝓgressi reprȩsenta¬
rinĩ dictũ est ab apło qđ prudentia carns inimica sit dõ legi
enĩ dĩ ñ est subiecta ñ enĩ potest: paret ergo hisreb: qđ inimabena

Expanded text:
a contraria et inimica sui stirpe se segregauerit anima, et puria contraria et inimica sui stirpe se segregauerit anima, et purioribus se adornans anima; aliter non posse substantiae suae reddi. dictum est enim: si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. nunc uero quia ueni et locutus sum et noluerunt mihi credere. ueniam de peccato non habebunt. unde paret recte esse paenitentiam datam post aduentum saluatoris et post hanc scientiam rerum, qua possit anima acsi diuino fonte lota de sordibus et uitiis tam mundi totius quam corporum, in quibus eadem anima uersatur, regno dei, unde progressa est, repraesentari. nam dictum est ab apostolo, quod prudentia carnis inimica sit deo: legi enim dei non est subiecta, nec enim potest. paret ergo his rebus, quod anima bona
Abbreviated transcription (Latin):
tua qđ hec sit radixmalorũ cupiditas quȩ in nr̃is corporibus
uersit᷑ cũ quando ñ est cupiditas mali ex nr̃iscorporibus ex
principaliilla contrarianatura uersat᷑ in toto mundo a płs
& enĩ id nominiuit . radicẽ eẽ malorũ cupiditatẽ ñ unomalo quã
dixisti radicẽ omniũ malorũ. cupidita suero ñ uno modo intellȩ
get᷑ quã dixistira dicẽ omniũ malorũ quasique in cordib nris
solũ uerset᷑ cũ constet hoc qđ in nob uersat̃ malũ ex auctoremalo
descendere & portiunculã eẽ mali hancradicẽquã tueẽ dicis. ut
ñ sit ipsara dix sed sit porciuncula mali eius mali quodubique
uersat᷑ : quã radicẽ & arborẽ malẽ dñs noster appella uerit
nũ quã fructus bonas afferentẽ quã ñ plantauit pat̃ suus: hic
merito eradicari & inignẽ mitti: Nã quod dicis contrariȩnatu¬
rȩ peccatũ debere imputari illanatura maliest & ideẽ peccatũ
animie si post cõmunitionẽ saluatoris nr̃i & sanã doc trinã eius

Expanded text:
tua, quod haec sit radix malorum, cupiditas. quae in nostris corporibus uersatur, cum quando non est cupiditas mali ex nostris corporibus, ex principali illa contraria natura uersatur in toto mundo. apostolus etenim id nominauit radicem esse malorum cupiditatem, non unum malum, quam dixisti radicem omnium gitur, quam dixisti radicem omnium malorum, quasi quae in cordibus nostris solum uersetur, cum constet hoc quod in nobis uersatur malum, ex auctore malo descendere et portiunculam esse mali hanc radicem, quam tu esse dicis, ut non sit ipsa radix, sed sit portiuncula mali, eius mali. quod ubique uersatur. quam radicem et arborem malam dominus noster appellauit numquam fructus bonos adferentem, quam non plantauit pater suus, ac merito eradicari et in ignem mitti. nam quod dicis contrariae naturae peccatum debere inputari, illa natura mali est; et id esse peccatum animae, si post: commonitionem saluatoris nostri et sanam doctrinam eius
Abbreviated transcription (Latin):
cetlitur inferiore alio genere animarum nos in lici
ad turpia non inde conficiunt aut illas naturas ma¬
las eẽ aut istas summum bonũ fueri enĩ potest ut propria
illae uoluntate appetendo quod non licebat hoc est pec¬
cando exisbis factae sint malae . rursusq: furibonȩpos¬
sint selduesit quam diumanent in peccato: at sese alias

Expanded text:
cedatur inferiore alio genere animarum nos inlici ad turpia, non inde conficiunt aut illas naturas malas eillae uoluntate adpetendo, quod non licebat, hoc est peccando, ex bonis factae sint malae rursusque fieri bonae possint. sed ut fit quamdiu manent in peccato, ad sese alias
Abbreviated transcription (Latin):
sed decorporẽ interim taceo. deamma canqueror. despontaneo &uiuido
matu deaciu deuita. de in mostalitate : deniq: conquetori qđ aliquã tem
ista õnia sino dibonitate habere possemi serrimus ctedidi: qđ quanta. essent
neglegent̃ adtendi. Hoc mibi gem̃dũ acdeslendũ puto uoluerẽ me cum :¬
hec loquerer mecũ defferrẽ ad illos quae uis e&̃. intellegendi quã nihil
ẽa in homine qđ hiuc excellentiae possimus conferre. proponeru.
bimibi hoc hamines si modo essent homines. concessissent quȩrerẽ. utrum
his oculis uidetẽ id .ẽ. intellegete: cibi negauissent colligerẽ primo
longe eõ sensui oculorũ istotũ. intellegeniã mentis anteponenda deinde
sub iungerẽ id qđ tymeliore ꝓciperemus necessario melius iudicandũ.

Expanded text:
Sed de corpore interim taceo; de anima conqueror, de spontaneo et uiuido motu, de actu, de uita, de inmortalitate, denique conqueror, quod aliquam rem ista omnia sine dei bonitate habere posse miserrimus credidi, quod quanta essent, neglegenter adtendi: hoc mihi gemendum ac deflendum puto. uoluerem mecum haec, loquerer mecum, deferrem ad illos; quae uis esset intellegendi, quam nihil esset in homine. quod huic excellentiae possemus conferre, proponerem. ubi mihi hoc homines, si modo essent homines, concessissent, quaererem, utrum his oculis uidere id est intellegere; ubi negauissent, colligerem primo longe esse sensui oculorum istorum intellegentiam mentis anteponendam; deinde subiungerem, id quod re meliore perciperemus, necessario melius iudicandum.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ insinuaui qđ dixi utsimali auctore dõ inmundo ꝑuenerunt
tus dixiñ depeccato qđ in nob̵uersit᷑ sienĩ originẽ ñ haberet
qđ cogitaimus delicta facere ñ cog̾emur ad peccatũ uenire
ue ad delictũ nã quia inuiti peccamus & cogimura c̃traria & ini¬
mica nob̵ substantia idcirco sequimur scientiã rerũ quascin¬
tia admonita inima & memorie pristine reddita recog¬
nosceret ex quo originẽ trahat : in quomalouersat quibus
bonis iterũ semens dins qđ nolens peccauit . possits ẽmenda

Expanded text:
 insinuaui, quod dixi. aut si mala auctore deo in mundum peruenerunt, tiis dixi, non de peccato, quod in nobis uersatur. si enim originem non haberet, quod cogitamus delicta facere, non cogeremur ad peccatum uenire uel ad delictum. nam quia inuiti peccamus et cogimur a contraria et inimica nobis substantia, idcirco sequimur scientiam rerum. qua scientia admonita anima et memoriae pristinae reddita recognoscet, ex quo originem trahat, in quo malo uersetur, quibus bonis iterum emendans, quod nolens peccauit, possit per emenda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsuascientiã inimã futurã in uolui & beneficiom ilorũ ñ posseheredi¬
tatisuȩ repsentari hoc aut ignorantis ẽ autdantis animã ad haec mala
quȩ supramemorata s id cõmemoraui quia dixistiante tempus ñ mul¬
tũ qđ ad optauerit sibids̃ animã ñ qđ ab ipsa& sit aludẽ enĩ adoptare :
Augustinus dix̃ deadoptationenr̃a meminime ante dies dixissecun¬
dũ testimoniũ apłi. qui dicit nos uocatos in adoptionẽ filiorũ. Nergo
meũ fuit illud sed i postolicũ responsũ dequare idest deista adoptione
suo tempore siplacet inquiramus & deilla in sibilatione responde¬
bocũ tũ eis obiectionib: responderis : fortunatus dix̃. ꝓgressum
fuisse inime c̃trac̃trarũ naturã : ditgustinus dĩ quȩ natura dõ

Expanded text:
sua scientia animam futuram inuolui et beneficio malorum non posse hereditati suae repraesentari. hoc aut ignorantis est aut dantis animam ad haec mala, quae supra memorata sunt. id commemoraui, quia dixisti - ante tempus non multum - quod adoptauerit sibi deus animam, non quod ab ipso sit; aliud est enim adoptare. AUG. dixit: De adoptione nostra memini me ante dies dixisse secundum testimonium apostoli, qui dicit nos uocatos in adoptionem filiorum. non ergo meum fuit illud, sed apostolicum responsum. de qua re, id est de ista adoptione suo tempore, si placet, inquiramus; et de illa insibilatione respondebo, cum tu meis obiectionibus responderis. FORT. dixit: Progressum dico fuisse animae contra contrariam naturam, quae natura deo
Abbreviated transcription (Latin):
monriu apprtitur & uerum bonum un degitus it tum¬
momlo motus animi tanta liude dgniseg enstu fico
nocendi appetebant : primo eadem reuoluitur natio: qui
enim nocere uultbono aliquo uult priuare alium propter
aliquodbonum suum. erat igitur in eis uel scienti aboni uel
opinio quae insummomalo nullo modo esse debebat: deinde
bonum illud extra se positum cui nocere studebant : ut rũ
omnino esset unde cognouerant su ntellexerant : quid tali
mente praeclarius : an quic quam est aliud quo magnis la¬
boribus omnis bonorum porrigatur intentio nisi ut summũ
illud & sincerum bonum intellegatur. quod ergo nunc uix
paucis bonis iustis quae conceditur id tunc illud merũ malũ
nullo bono adiuuante iam poterat: si autem illȩ animae cor

Expanded text:
m adpetitur et uerum bonum. unde igitur in summo malo motus animi tanta laude dignissimus ? an studio nocendi adpetebant ? primo eodem reuoluitur ratio. qui enim nocere uult. bono aliquo uult priuare alium propter aliquod bonum suum. erat igitur in eis uel scientia boni uel opinio, quae summo malo nullo modo esse debebat. deinde bonum illud extra se positum, cui nocere studebant. utrum omnino esset, unde cognouerant ? si intellexerant. quid tali mente praeclarius ? an quicquam est aliud. quo magnis laboribus omnis bonorum porrigatur intentio. nisi ut summum illud et sincerum bonum intellegatur ? quod ergo nunc uix paucis bonis iustisque conceditur. id tunc illud merum malum nullo bono adiuuante iam poterat? si autem illae animae cor
Abbreviated transcription (Latin):
mine dauid cũ praedicet᷑ ex uirgine eẽ natũ & filius dĩmag¬
nificet᷑: fueri enĩ ñ potes nisiut qđ despũ scõ est sps̃ ab eatur &

Expanded text:
mine Dauid, cum praedicetur ex uirgine esse natus, et filius dei magmine Dauid, cum praedicetur ex uirgine esse natus, et filius dei magnificetur. fieri enim non potest, nisi ut quod de s
Abbreviated transcription (Latin):
dũ traditionibus ut discuteremus duarũ naturarũ fidem
int̃positũ est ab his quinos audiunt: sed qm̃ ad scriptura siterũ
c̃fugisti ade&ego descendo ac nihil p̃termittendũ eẽ postu¬
lo nequibus dã capitibus utentes nebulds afferamus eis quib
notȩ scripturȩ ñ sunt accipite igit᷑ quod habet apłs paulus.
inepistola sui adromanos consideremus: in prima enĩ pagi¬
na est qđ uehement̃ contrauos est: dicit enĩ: paulus seruus ihũ
ꝑprophetas suos inscripturis scis defilio qui factus est eiex se¬
mine diuid secundũ carnẽ qui praedestinatus filius dĩ in uirtu¬
te secundũ spm sũficationis exresurrectione mortuorum
uir tute dĩ ante carnẽ praedestinatus fuerit & secundũ car¬
nẽ factus sit ei deseminediuid: hoc uoscũ semꝑ negaueritis
& negetis quomod scripturas flagitatis ut secundũ easpo¬
tius disseramus. fortunatus dix̃ secundũ carnẽ asseritis ex se¬

Expanded text:
it: Rationibus ut discuteremus duarum naturarum fidem, it: Rationibus ut discuteremus duarum naturarum fidem, interpositum est ab his, qui nos audiunt. sed quoniam ad scripturas iterum confugisti, ad eas ego descendo ac nihil praetermittendum esse postulo, ne quibusdam capitibus utentes nebulas adferamus eis, quibus notae scripturae non sunt. a capite igitur quod habet apostolus Paulus in epistula sua ad Romanos consideremus. in prima enim pagina est, quod uehementer contra uos est. dicit enim: Paulus seruus Iesu per prophetas suos in scripturis sanctis, de filio, qui factus est ei ex semine Dauid secundum carnem, qui praedestinatus est filius dei in uirtute secundum spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum uirtute dei ante carnem praedestinatus fuerit et secundum carnem factus sit ei de semine Dauid. hoc uos cum semper negaueritis et negetis, quomodo scripturas flagitatis, ut secundum eas potius disseramus? FORT. dixit: Secundum carnem adseritis ex se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ magistrũ qui est xp̃s ihs̃ int̃ fectatam in imititia uide¬
batur anima indigna extitis sedõ sed qui a missa est hoc
confitemur. adõ timen omni potente & originẽ tra¬
hens & missa ad ipsius uoluntatem consignandã quẽ¬
ammodũ & silua rẽ xpm̃ credimus decaelo uenis seuolun¬
tatẽ patris cõplere quae uoluntas patris haec eratanimas
nrãs de eidem in imicitia liberare int̃fecta eadẽ inimici¬
tia quiesi aduersadõ fuiss& nec inimicitia uocaretur
ubierat unitas nec int̃fectio diceret̃ aut fieret ubi erat
uita : Augustinus dixit: memento quod a postolus dixent
c̃uersitione nos alienatos eẽ adõ. portunatus dix̃: trado ego
duas substantias fuisse: inlucis substantia haberidm̃. ut superi¬
us diximus incorruptibilẽ fuis seuero c̃trariã naturã tene¬
brarũ eĩ uirtute dĩ uincio dieq confiteor. & ad meũ regres¬
sũ saluatorẽ eẽ xpm emissũ ut antea postolus uit: Iugustinus¬

Expanded text:
 magistrum, qui est Christus Iesus. interfecta tamen inimicitia uidebatur anima indigna extitisse deo; sed quia missa est, hoc confitemur, a deo tamen omnipotente et originem trahens et missa ad ipsius uoluntatem consignandam, quemadmodum et saluatorem Christum credimus de caelo uenisse uoluntatem patris complere. quae uoluntas patris haec erat animas nostras de eadem inimicitia liberare interfecta eadem inimicitia. quae si aduersa deo non fuisset, nec inimicitia uocaretur. ubi erat unitas, nec interfectio diceretur aut fieret, ubi erat uita. AUG. dixit: Memento, quod apostolus dixerit conuersatione nos alienatos a deo esse. FORT. dixit: Trado ego duas substantias fuisse: in lucis substantia haberi deum, ut superius diximus, incorruptibilem: fuisse uero contrariam naturam tenebrarum. eam uirtute dei uinci hodieque confiteor, et ad meum regressum saluatorem esse Christum emissum, ut ante idem apostolus ait. AUG. dix
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sentio & ulciscidm̃ mala quia ex ipsoñ sunt ceterũ si exipso es sel
dut da ret licentiã peccandi qđ dicis liberũ irbitriũ dedissedm̃
c̃sensorũ inueniebat᷑ delictimei eo qđ delictimei auctoresset autig¬
norans qđ futurus essẽ delinquere quẽ ipse ñ sedignũ institue¬
ret: hoc ergo ꝓpositũ ẽame & qđ in terrogonunc utrũ ds̃mala
institueret nec ne& utrũ ipse finẽ malorũ instituerit & enĩqd
abipso diximus factũ eẽ ut iopificedõ utiabipsocreata & genita.
incorruptibilia haberihis reb & paret & fides euangelicado¬
c& hocego & ꝓposuiquȩ s̃ credõlitatis nraẽ & quaea teposst̃
in ista ꝓfessione nr̃a firmari itatam̃ ñ desit auctoritas fideixp̃¬
anȩ & quii nullo genere recte mecredere ostendere possũ nisi
eandẽ fidẽ scripturarũ auctoritate firmauerim. idẽ ergo est

Expanded text:
hoc sentio et ulcisci deum mala, quia ex ipso non sunt. ceterum si ex ipso essent hoc sentio et ulcisci deum mala, quia ex ipso non sunt. ceterum si ex ipso essent aut daret licentiam peccandi, quod dicis liberum arbitrium dedisse deum, consensor iam inueniebatur delicti mei, eo quod delicti mei auctor esset, aut ignorans quod futurus essem delinquere, quem ipse non se dignum institueret. hoc ergo propositum est a me, et quod interrogo nunc, utrum deus mala instituerit necne, et utrum ipse finem malorum instituerit. etenim quae ab ipso diximus facta esse ut opifice deo, uti ab ipso creata et genita incorruptibilia haberi, his rebus et paret et fides euangelica docet. haec ego et proposui, quae sunt credulitatis nostrae et quae a te possunt in ista professione nostra firmari, ita tamen, ut non desit auctoritas fidei christianae. et quia nullo genere recte me credere ostendere possum, nisi eandem fidem scripturarum auctoritate firmauerim, id ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
molestapitimur ꝓmeritis nr̃is sicut enĩ illebonus est ut c̃sti¬
tueretoñ sic iustus ẽ ut peccatis ñ parcat que peccata ui dixi
nisi libera uoluntas eẽt in nob peccata ñ eẽnt: siquis enĩ uerbicau¬
Alegaret᷑ abaliquoceteris membris & demanueius falsũ scri¬
beret̃ sine eius ꝓpriauo luntite quero si hoc iudici pate fier&
possit hunc hominẽ falsitatis crimine condempnarȩquare
simanifestũ est peccatũ non eẽ ubi ñ est liberũ uoluntatis arbi tri¬
um: uolo audire animã quã dicitis lut pirtẽ aut uirtutẽ aut sermo¬
nẽ aut qđ lib& aliud dĩ quid malifecerit ut a. dõ puniit aut peni¬
tentũ aiat pecciti ut uenũ mereat᷑ cũ nihil ipsa peccauerit: fortu
nitus dix desubstantiis ꝓposui qđ bonorũ tantũ modo ds̃ creator
ultor uero malorũ habeat᷑ eo quod mala ex ipsoñ sint merito ergo

Expanded text:
molesta patimur pro meritis nostris. sicut enim ille bonus est, ut constimolesta patimur pro meritis nostris. sicut enim ille bonus est, ut constitueret omnia, sic iustus est, ut peccatis non parcat. quae peccata, ut dixi, nisi libera uoluntas esset in nobis, peccata non essent. si quis enim uerbi causa ligaretur ab aliquo ceteris membris et de manu eius falsum scriberetur sine eius propria uoluntate, quaero, si hoc iudici patefieret, possit hunc hominem falsitatis crimine condemnare? quare si manifestum est peccatum non esse, ubi non est liberum uoluntatis arbitrium, uolo audire animam, quam dicitis aut partem aut uirtutem aut sermonem aut quodlibet aliud dei, quid mali fecerit, ut a deo puniatur aut paenitentiam agat peccati, ut ueniam mereatur, cum nihil ipsa peccauerit. FORT. dixit: De substantiis proposui, quod bonorum tantummodo deus creator, ultor uero malorum habeatur, eo quod mala ex ipso non sint. merito ergo
Abbreviated transcription (Latin):
neq ullã naturã fecerit malã sed cũ ut̃q nrm c̃sentiat in corrup¬
tibilẽ dm̃ & co inquinabilẽ prudentiũ est aestimare & fideliũ
quȩ sit fides purior & maiestate dĩ dignior illa ubi ad seritur
uel uirtus dĩ uel pars aliquadĩ uel sermodĩ posse cõmutari uiola¬
ri corrumpi ligari anea ubi dicit᷑ & omni potentẽ dm̃ &omnẽ
ipsius naturã & substantiã nulla parte um quã posse corrum¬
pised mala eẽ uoluntario peccato animae qđ dedit ds̃ liberũ
arbitriũ qđ liberũ arbitriũ siñ dedisset ds̃ iudiciũ puniends
nullũ iustũ eẽ posset nec meritũ recte ficiendi. nec p̃ceptũ diuinũ
ut ageret᷑ paenitentia depeccatis. nec ipsa indulgentia pecca
tate peccit ñ peccait hoc arbitror omnib a ꝑtũ eẽ atq ꝓspi¬
cuũ : qua ppt̃ ñ nos moueredebent sialiqua in his quȩ ds̃ fecit

Expanded text:
neque ullam naturam fecerit malam. sed cum uterque nostrum consentiat incorrupneque ullam naturam fecerit malam. sed cum uterque nostrum consentiat incorruptibilem deum et incoinquinabilem, prudentium est aestimare et fidelium, quae sit fides purior et maiestate dei dignior: illa. ubi adseritur uel uirtus dei uel pars aliqua dei uel sermo dei posse commutari. uiolari, corrumpi, ligari, an ea, ubi dicitur et omnipotentem deum et omnem ipsius naturam et substantiam nulla parte umquam posse corrumpi, sed mala esse uoluntario peccato animae, cui dedit deus liberum arbitrium. quod liberum arbitrium si non dedisset deus, iudicium puniendi nullum iustum esse posset nec meritum recte faciendi nec praeceptum diuinum, ut ageretur paenitentia de peccatis, nec ipsa indulgentia peccattate peccat, non peccat. hoc arbitror omnibus apertum esse atque perspicuum. quapropter non nos mouere debent, si aliqua in his, quae deus fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
eu uangelu quadr̃ qđ caro & singuis regnũ dĩ possidere
ñ possunt nec corruptio incorruptelã possidebit hicstre¬
pitus factus ẽ a consedentibus quirationib potius agiuolebant
quia uidebant dm̃ ñ omnia que in a postolico dice scripta suñ
uelle accipere deinde passim sermocinatio ab omnib: hibȩri
cepit quo usq diceret sermonẽ dĩ legatũ esse ingente tenebra¬
rũ quod cũ ex horruissent qui aderant discessũ est: postera
die adibito iterũ notariores acta sic est: fortunatus dix̃: qđ
nihil mali ex seꝓferat omp̃s ds̃ & qđ quȩ sua sunt nicorropta
mineant uno exfonte in uio labili orta& genita cetera uero
quae in hocmundo uersant᷑ c̃traria ñ ex dõ manȩre nec prin¬
cipedõ paruis se in hoc seculo id est quod ñ ex ipso originẽ tra¬
hant. haecergo infide suscepimus qđ aliena sint malaa dõ
augustinus dix̃ & nrã fides haec est qđ malorũ genitore ñ sitds̃.

Expanded text:
ur, quod caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, nec corruptio incorruptelam possidebit. Hic strepitus factus est a consedentibus, qui rationibus potius agi uolebant, quia uidebant eum non omnia, quae in apostoli codice scripta sunt, uelle accipere. deinde passim sermocinatio ab omnibus haberi coepit, quousque diceret sermonem dei ligatum esse in gente tenebrarum. quod cum exhorruissent qui aderant, discessum est. Postera die adhibito iterum notario res acta sic est. FORT. dixit: Dico, quod nihil mali ex se proferat omnipotens deus et quod quae sua sunt incorrupta maneant uno ex fonte inuiolabili orta et genita; cetera uero, quae in hoc mundo uersantur contraria, non ex deo manare nec principe deo paruisse in hoc saeculo, id est quod non ex ipso originem trahant. haec ergo in fide suscepimus, quod aliena sint mala a deo. AuG. dixit: Et nostra fides haec est, quod malorum genitor non sit deus
Abbreviated transcription (Latin):
qnm̃ animȩ essent. intellȩgibiliũ rerũ numera c̃tineri neq illas ꝑdefectũ
intellegi si quidẽ animȩ ñ alio. essent. nisi quo uiuerent. Lic& eni ꝑdefeciu
intellegerentus uitiosȩ. quia uistut ͥs egestate uitiosae ñtam̃ ꝑdefeciũ
animȩ quia uiuenido animȩ nec sieri potest ut utȩ õsenti a sitcausa defiuendi
cũtanto quidq dificiat quanto deseritur. uit a p̃nimodo igiturcũputer&
& nposseullis animas ab eo auctor esepatari aquolux ista ñsepata r&ut : laquic¬
quid afferent nacciperẽ monereque patius uteosmecũ sequimalent quiõne

Expanded text:
quoniam animae essent, intellegibilium rerum numero contineri neque illas per defectum quoniam animae essent, intellegibilium rerum numero contineri neque illas per defectum intellegi ? siquidem animae non alio essent, nisi quo uiuerent licet enim per defectum intellegerentur uitiosae, quia uirtutis egestate uitiosae, non tamen per defectum animae, quia ui. uendo animae. nec fieri potest, ut uitae praesentia sit causa deficiendi, cum tanto quidque deficiat, quanto deseritur uita. Omni modo igitur cum pateret non posse ullas animas ab eo auctore separari, a quo lux ista non separaretur, iam quicquid adferrent, non acciperem admoneremque potius, ut eos mecum sequi mallent, qui omne,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ nolle c̃cedere. Et cũ ille uerũ dicat. quidicit in quantũ nit& exdõ .ẽ. ego¬
ne tandẽ ds̃ magnem̃tiar sidicã inquantũ uiuit. ex dõ.ẽ. ñ usq: ad eoqueso
caiecitas m̃tis supplicia que auge antur animotũ. ut haec homines. p̃mtel¬
legant sed quoquo modo illorũ error aut pestinatia. sese haber&. Hisergo
fr&us armatus querationibus credo Cuad eos remita c̃sideratã ꝑspectã¬
que d&ulis sem & cũ his placide c̃tulissẽ uererer. nemihi quisquã eorũ alicuius
momti. eẽ uidertcur. Siaut intellectũ aut eaquȩ intellectũ ñ ꝑdefectum
ꝑciperentur sensui conatentur siferre aut saltim conparare corporeo
uel his tebus quȩ ad eundẽ sensũ noscenda similit̃ ꝑtinerent. quo constituto
quando illimihi uel quis quã negate auder& animas quantũ uelit malas tam̃

Expanded text:
esse nolle concedere? et cum ille uerum dicat. qui dicit: in quantum nitet. ex deo est, egoesse nolle concedere? et cum ille uerum dicat. qui dicit: in quantum nitet. ex deo est, egone tandem. deus magne. mentiar, si dicam: in quantum uiuit. ex deo est? non usque adeo. quaeso, caecitas mentis subpliciaque augeantur animorum. ut haec homines non intellegant. sed quoquo modo illorum error aut pertinacia sese haberet, his ego fretus armatusque rationibus credo, cum ad eos rem ita consideratam perspectamque detulissem et cum his placide contulissem. uererer. ne mihi quisquam eorum alicuius momenti esse uideretur, si aut intellectum aut ea, quae intellectu, non per defectum perciperentur, sensui conaretur praeferre aut saltem conparare corporeo uel his rebus, quae ad eundem sensum cognoscendum similiter pertinerent. quo constituto quando ille mihi uel quisquam negare auderet animas, quantum uellet malas, tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
negationes sed propt̃ res quibus adiunguntur accidere.quis ñ. intellegat
auro enĩ uistus quanto p̃stat tanto ẽ. uistite quã auro catere miserius quam¬
obtẽ cũ tes intellegibiles sansihilihus intecollant defoctu intellegibil h
quã insensibilibus merito aegrius toleraamus. ñ eos defectus. sed e aquȩ de¬
ficiunt. carius ueluilius aestimantes. ex quo iã illud appar&. defectũ uitȩ
que intellegibilis . ẽ. multo miserabiliorẽ. eẽ. quã huius sensibilis lucis qđ
scilic& multo ẽ. catior intellectauita quã lux ista c̃specta quȩcũ ita sint.
aut deb& nequisqua cũ solẽ aclunã & quicquid in sideribus quic quid deniq
in hoc igni nitõ. atq t̃tenoluce uisibili. effulget: tribuat. inimasquas lib&
quae profecto nisi uiuendo animȩ ñ sunt. cũ tantũ hoclum̃ uta p̃cedat exdõ

Expanded text:
negationes, sed propter res, quibus adiunguntur, accidere quis non intellegat? negationes, sed propter res, quibus adiunguntur, accidere quis non intellegat? auro enim uirtus quanto praestat, tanto est uirtute quam auro carere miserius. quamobrem cum res intellegibiles sensibilibus rebus antecellunt, defectum in intellegibilibus quam in sensibilibus merito aegrius toleramus, non eos defectus, sed ea, quae deficiunt, carius uel uilius aestimantes. ex quo iam illud adparet defectum uitae, quae intellegibilis est, multo miserabiliorem esse quam huius sensibilis lucis, quod scilicet multo est carior intellecta uita quam lux ista conspecta. Quae cum ita sint, audebitne quisquam, cum solem ac lunam et quicquid in sideribus, quicquid denique in hoc igni nostro atque terreno luce uisibili effulget, deo tribuat, animas quaslibet, quae profecto nisi uiuendo animae non sunt, cum tanto hoc lumen uita praecedat. ex deo
Abbreviated transcription (Latin):
ruptiq ueru itis lege preponi  into c&eris cotpeteis & sensibi libu sxstate
luce quadgo alis sensibas spectui u&̃. InlasttiorEtugitur xomiplius
quae corporȩ setitiuntur iss ilucȩqua terer & inssuradiysllũ inquista¬
sffiieos usque udtanȩ smilnitdinẽ hicomspre tunrẽ paulatmde fitere:
hos intellegibiles illossensibiles appellate uellemus qua propter qui & hec
lumina uisibilia & illas intellegibiles animas substantias. eẽ. faterentur.
õnimodo eos cogĩ sublimiores pastes animis tribuere atque concedere defec¬
uis uero utriusq generis non possealteros alteris ante poni: prirant enĩtantũ.
& ñ. eẽ. indicant. qđ usq quaq eandẽ uim hab&. Sicut ipsȩ negationes: fiam
cũ dicimus. Non .ẽ. autũ & non . ẽ. uistus quã uis int̃ autum & uistutes plurimũ
Nihil tam̃ int̃ negationes quas eis aduinximus distat. Verũ enĩ uero peius. ẽ
ñ. eẽ. uistutẽ. quã ñ eẽ aurũ nemosanus hinc ambigit: qđ ñ prapt̃ ipsas

Expanded text:
s corporeis et sensibilibus praestare lucem, quanto aliis sensibus aspectus esset inlustrior. eiecta igitur ex omnibus, quae corpore sentiuntur, ista luce. qua niterer et in qua gradum illum inquisitisufficiens usque ad lunae similitudinem in conspectu hos intellegibiles, illes sensibiles appellare uellemus. quapropter qui et haec lumina uisibilia et illas intellegibiles animas substantias esse faterentur, omni modo eos cogi sublimiores partes animis tribuere atque concedere, defectus uero utriusque generis non posse alteros alteris anteponi; priuant enim tantum et non esse indicant, quod usquequaque eandem uim habent, sicut ipsae negationes. nams: non est aurum, et: non est uirtus, quamuis inter aurum et uirtutes plurimum, nihil tamen inter negationes, quas eis adiunximus, distat. uerum enimuero peius est non esse uirtutem quam non esse aurum, nemo sanus hinc ambigit, quod non propter ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
uã obrẽ in aximi erroris. eñ ullã animã. dicere . non. eẽ exdã exquo. ẽẽ
solẽ lurim queglorieris. qđ suam placer& onia sensibilia nominare non
modo eaquȩ sentitemus sed &iã ea quȩ non sentiendo tam̃ ꝑ corpus iudica¬
temus sicut ꝑoculos tenebras. & ꝑautessilentiũ . & illas enĩ non uidendo.
& hcc non audiendo cognoscimus. Mursusq intellegibilia. Neatantũ quae
inlustrã mente conspicimus. sicit . ẽ. ipsa sapientia. sed &iã illa quae ipsius
inlustrirtion is priuatione auers amur ut .ẽ. inssipientia. quas tenebrars
inimi congrue dixerimus nullã. da uerba ficorẽ aunta uansi im sad tata
quesuoñe facilꝑ diuisione dissoluegẽ. statimq ad prabate bene adtem

Expanded text:
quamobrem maximi erroris esse ullam animam dicere non esse ex deo. ex quo esse quamobrem maximi erroris esse ullam animam dicere non esse ex deo. ex quo esse solem lunamque glorieris. Quod si iam placeret omnia sensibilia nominare, non modo ea, quae sentiremus, sed etiam ea, quae non sentiendo, tamen per corpus iudicaremus, sicut per oculos tenebras et per aures silentium — et illas enim non uidendo et hoc non audiendo cognoscimus — rursusque intellegibilia, non ea tantum, quae inlustrata mente conspicimus, sicuti est ipsa sapientia, sed etiam illa, quae ipsius inlustrationis priuatione auersamur, ut est insipientia, quam tenebras animi congrue dixerimus: nullam de uerbo facerem controuersiam, sed totam quaestionem facili diuisione dissoluerem statim
Abbreviated transcription (Latin):
orgo illũ odefuumu uide remus sedlucem quȩ defectuite maner&.
u antẽ nonuideremus nansentiremus quicquid erũ sentimus aspectunon
patest. non uideri. quate sidefectus ille: neque iuisu. Neque alio sensu.
sontir&ur: non possit. int̃ sensibilia numerari. Nihil enim sensibile: ẽ. qđ
sentirtͥ non potesi :eferamus. nunc considerationẽ adiustutẽ cuius in¬
telligibili lucesplendert animum enuomios sie dicimus porra abhac
luce uiftutis defectus quidã non perimens animũ sed obscurams uicium uoeit
potest igitur recteuitium quoque animi nequaquã interantelligibiliq
numerari uducis ille defectus pecte desensibiliũ niumero eximitur. Illud
tam̃ qđ teman& animae id.ẽ. hocipsũ qđ uiuit aique anima. e tam. est.
initellegibilequã sensibile. illud qđ in hoc uisibililumine post defectum.
quantũq fulger&. &ideo animã inquantũ anima. e&̃. & uitae pastitipa t&
inequa nullo pacto eẽ anima potest. rectissim e omnibus. sensibilibus ante ferri

Expanded text:
rgo illum defectum uideremus, sed lucem. quae defectui remaneret. cum autem non uideremus, non sentiremus: quicquid enim sentimus aspectu. non potest non uideri. quare si defectus ille neque uisu neque alio sensu sentiretur, non posset inter sensibilia numerari. nihil enim sensibile est. quod sentiri non potest. referamus nunc considerationem ad uirtutem, cuius intellegibili luce splendere animum conuenientissime dicimus. porro ab hac luce uirtutis defectus quidam non perimens animam. sed obscurans uitium uocatur. potest igitur recte uitium quoque animi nequaquam inter intellegibilia numerari. ut lucis ille defectus recte de sensibilium numero eximitur: illud tamen quod remanet animae, id est hoc ipsum. quod uiuit atque anima est, tam est intellegibile quam sensibile illud, quod in hoc uisibili lumine post defectum quantumcumque fulgeret: et ideo animam in quantum anima esset et uitae participaret, sine qua nullo pacto esse anima potest. rectissime omnibus sensibilibus anteferri.
Abbreviated transcription (Latin):
ex dõ sit alterius non sit cogamur accipere. cum
alias tot causas alternantes cogitationes conicere
lictat sed haec obscura esse & in casum ab animis lip¬
pientibus quieri quis quis bonus rerũ existimator et
uidet quare illa potius quaede uoluntate at que pec¬
cato dicta sunt. illa in quam quae sum ma iustitia ne¬
minem rationem utentem ignorare ꝑmittit illa

Expanded text:
ex deo sit, alterius non sit, cogamur accipere, cum ex deo sit, alterius non sit, cogamur accipere, cum alias tot causas alternantis cogitationis conicere liceat? sed haec obscura esse et incassum ab animis lippientibus quaeri quisquis bonus rerum existimator est, uidet. quare illa potius, quae de uoluntate atque peccato dicta sunt, illa, inquam, quae summa iustitia neminem ratione utentem ignorare permittit, illa
Abbreviated transcription (Latin):
pretor insanus est: caelestia suspice. lucens lunalau¬
ditur suo que laudatur cursu atque uicibus bene
considerantibus satis placet. tamen si eam soluelit imi¬
tari. fingamus enim eospossehabere huius modiuo¬
luntatẽs cui non summe ac iure displiceat. ex quibus
illud est quod intellegi uolo. &iã si sunt animae quod
interim incertum est. corporeis officiis. non pec¬
cato sed natura deditae. nos que quam quam sint
inferiores aliquata men interiore uicinitate con¬
tingunt non illasideo malas aberio portere. quia
noscum eas sequimur & corporea diligimus ma¬
lisumus propterea enim corporea diligendo
peccamus quia spiritalia diligere & iustitia iube¬
mur & natura possumus & tunc in nostro genere
optimi & beatis simisumus quã obrem quid habeat
argumenti estuans in utraque parte deliberatio
modo in peccatum pronamodo inrecte factũ sub uec¬
ta ut duo animarum genera quorum alterius natura

Expanded text:
praetor, insanus est ? caelestia suspice: lucens luna laupraetor, insanus est ? caelestia suspice: lucens luna laudatur suoque laudatur cursu atque uicibus bene considerantibus satis placet; tamen si eam sol uelit imitari — fingamus enim eos posse habere huiusmodi uoluntates —, cui non summe ac iure displiceat ? ex quibus illud est. quod intellegi uolo. etiam si sunt animae — quod interim incertum est — corporeis officiis non peccato, sed natura deditae nosque, quamquam sint inferiores, aliqua tamen interiore uicinitate contingunt, non illas ideo malas haberi oportere, quia nos, cum eas sequimur et corporea diligimus, mali sumus. propterea enim corporea diligendo peccamus, quia spiritalia diligere et iustitia iubemur et natura possumus et tunc in nostro genere optimi et beatissimi sumus. Quamobrem quid habet argumenti aestuans in utramque partem deliberatio modo in peccatum prona, modo in recte factum subuecta, ut duo animarum genera, quorum alterius natura
Abbreviated transcription (Latin):
occulta quadã suasione traducant de inde ut omni¬
nomalȩ non sint sed in suo genere quã uis inferiore
opus propriũ sine ullo peccato exerceant: istȩ autẽ
superiores quibus actionem longe praestantio rem
rerũ moderatrix iustitia summatribuerit si illas in¬
feriores sequi & imitare uoluerint peccando fuint
malae non quia malas sed quia male imitantur: ab illis
enĩ agitur proprium abistis apetitur alienũ : unde illȩ
in suo gradumanent istȩ ad inferiore merguntur.
uelut cũ homines ferina sec tintur: pulchrae nam que
incaedit quadũ pedans equus: at si hoc homo pedibus
manibus que meditetur: quis eũ uel palearũ cibo dig¬
nũ putet  recte igitur plerumq in probamus imitan¬
tẽ cũ eũ quem imitatur probemus improbamus dut̃
non quia non sit ad secutus. sed quia omnino ad sequi
uoluit in equo enĩ probamus illud cui quantũ prae¬
ponimus hominẽ tantũ offendimur quod inferia
fectatur: quid interipsos homines in emittendauoce

Expanded text:
occulta quadam suasione traducant; deinde, ut omnino malae non sint. sed in suo genere quamuis inferiore opus proprium sine ullo peccato exerceant; istae autem superiores, quibus actionem longe praestantiorem rerum moderatrix iustitia summa tribuerit. si illas inferiores. sequi et imitari uoluerint peccando fiunt malae, non quia malas, sed quia male imitantur. ab illis enim agitur proprium, ab istis adpetitur alienum: unde illae in suo gradu manent, istae ad inferiora merguntur. uelut cum homines ferina sectantur. pulchre namque incedit quadrupedans equus; at si hoc homo pedibus manibusque meditetur, quis eum uel palearum cibo dignum putet? recte igitur plerumque inprobamus imitantem, cum eum, quem imitatur, probemus. inprobamus autem non quia non sit adsecutus, sed quia omnino adsequi uoluit. in equo enim probamus illud, cui quantum praeponimus hominem, tantum offendimur, quod inferiora sectatur. quid ? inter ipsos homines in inmittenda uoce
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris tam c&eris uinctus. atq constrictus. p̃&. quisquã ualentior aliquic
similit̃ fecis s& mali utrũquia id noss& quã uis õnino noluiss& ullo peccati.
nomine tener&ut : & hic mihi ones mirtentes qđ talia suscitarer sine cunttati¬
one tesponderent : Nihil &iã ista õnino peccasse: quid itaquia dequonestier
uel tesistere ñualente quisquã quippiã malifecerit iustedampnari
ullo modo potest: atq id ipsũ quut ita. ẽec sipllis hominibus natura ipsa mi

Expanded text:
membris tamen ceteris uinctus atque constrictus esset, quisquam ualentior aliquid similiter fecisset mali, utrum quia id nosset. quamuis omnino noluisset, ullo peccati nomine teneretur. et hic mihi omnes mirantes, quod talia sciscitarer, sine cunctatione responderent nihil etiam istum omnino peccasse. quid ita ? quia de quo nesciente uel resistere non ualente quisquam quippiam mali fecerit, iuste damnari nullo modo potest. atque id ipsum cur ita esset, si in illis hominibus naturam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
mala & fecit c̃suetudobonã ex quo ille duȩ arbores bona arbor
amila arbor quas cõmemorasti uerissi me dictũ est ad nõ qđ suos
fructos habeant idest neq bonã possedaremalos fructus ñeq
& malũ hominẽ quã diubonusẽ malos fructus dareñ potest quã diu
malus est fructus bonosdareñ potest: sedut intellega sistasdua sarbo¬
res siceẽ adnõ positas ut ibi significaret᷑ liberũ arbitrũ ñ naturasesse
istasdu s arbores sed uoluntates nrãs ipseait in euangelio aut facite ar¬
borẽbonu᷑ aut facite arborẽ malũ quis ẽ qui possit face renaturã siergo
imperatũ ẽ nob̵ ut faciamus arborẽ autbonu lut malũ nr̃mẽ eligere

Expanded text:
mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae duae arbores, bona arbor mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti, uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id est neque bonam posse dare malos fructus neque et malum hominem. quamdiu bonus est, malos fructus dare non potest; quamdiu malus est, fructus bonos dare non potest. sed ut intellegas istas duas arbores sic esse a domino positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut malam, nostrum est eligere
Abbreviated transcription (Latin):
uro ñ recedunt ita & corͣ intellegant᷑ ꝑ paraclitũ uratissergo uul¬
tis expeririuerũ eẽ qđ dico instituite ñ iurare iudebitis illã consu¬
etudinẽ ferri quosol& et hoc est qđ ad uersus animã pugnat c̃sue¬
tudo facta cũ carne: ipsa ẽ animarũ carnis prudentia que quã diu
ita est legidĩ subici ñ potest: quã di prudentia carnis est sed in lumi¬
nita anima desinit illa eẽ carnis prudentia: sic enĩ dictũ est. pru
dentũ carnis ñ posselegidĩ eẽ subiectã quẽ ammodũ sidiceret᷑
gͥ&tia nibem calidã eẽ ñ posse . Nullo peceato enĩ quã diunixẽ
calidi eẽ : potest : sed quẽ aminodũ illanixcalore resoluit᷑ & desinit
nixeẽ ut possit calescere sic illa carnis prudentia id est c̃sue tudo
facta cũ carne . cũ fuerit mens nrã inluminata : & ad arbitriũ
diuine legis totũ hominẽ sibi ds̃ subicerit ꝑ illa c̃suetudo animȩ

Expanded text:
uestro non recedunt, ita et corde intellegantur: per paracletum iuratis. si ergo uuluestro non recedunt, ita et corde intellegantur: per paracletum iuratis. si ergo uultis experiri uerum esse. quod dico, instituite non iurare, uidebitis illam consuetudinem ferri quo solet. et hoc est, quod aduersus animam pugnat. consuetudo facta cum carne. ipsa est nimirum carnis prudentia. quae quamdiu ita est, legi dei subici non potest, quamdiu prudentia carnis est; sed inluminata anima desinit illa esse carnis prudentiam carnis non posse legi Dei esse subjectam, quemadmodum si diceretur, glacialem nivem calidam esse non posse. Nullo enim pacto, quamdiu nix est, calida esse potest. Sed quemadmodum illa nix calore resolvitur, et desinit nix esse, ut possit calescere: sic illa carnis prudentia, id est, consuetudo facta cum carne, cum fuerit mens nostra illuminata, et ad arbitrium divinae legis totum hominem sibi Deus subjecerit, pro illa consuetudine animae
Abbreviated transcription (Latin):
mus formatus ille sic factus est & nihil omn
resisteret siuellet dĩ praecepta seruare: post quã aut̃ libera
ipse uoluntate peccauit nos in necessitatẽ prȩcipititi sumus.
qui ab eius stirpedescendimus potest aut̃ unus quisq nrm̃ medio¬
ori c̃sideratione inuenire uerũ eẽ qđ dico: hodienãq in actionibo
nr̃is antequã consuetudine aliqua implicemur liberũ habemus
arbitrũ faciendi aliquid uel ñ faciendi cũ iut̃ ista libertate feceri¬
mus aliquid & factuipsius tenueritanimã ꝑnitios a dulcedo & uo¬
luptis eaidẽ ipsa c̃suetudine sua sic implicat᷑ ut postea uincere ũ
possit qđ sibi ipsa peccando fabricata est : uidemus multos iura¬
renolle sed quiaũ consuetudinẽ ligua tenuit non possere fre¬
nare : cũ ea exeant deore ipsorũ quȩ ñ possumus dicere admali
stirpẽ ꝑtinere ut erũ uobiscũ his uerbis agã quȩ utinã secuti deore

Expanded text:
mus formatus est. ille sic factus est, ut nihil omnino uoluntati eius resisteret. si uellet dei praecepta seruare. postquam autem libera ipse uoluntate peccauit, nos in necessitatem praecipitati sumus, qui ab eius stirpe descendimus. potest autem unusquisque nostrum mediocri consideratione inuenire uerum esse. quod dico. hodie namque in actionibus nostris antequam consuetudine aliqua inplicemur, liberum habemus arbitrium faciendi aliquid uel non faciendi. cum autem ista libertate fecerimus aliquid et facti ipsius tenuerit animam perniciosa dulcedo et uoluptas, eadem ipsa consuetudine sua sic inplicatur, ut postea uincere non possit, quod sibi ipsa peccando fabricata est. uidemus multos iurare nolle. sed quia iam consuetudinem lingua tenuit, non posse refrenare, cum ea exeant de ore ipsorum, quae non possumus dicere ad mali stirpem non pertinere. ut enim uobiscum his uerbis agam, quae utinam sicuti de ore
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur. acuibr& qđ quale cũque .ẽ. benec̃siderantibus intam paruo tam
magnũ eminet. ut cuiuͥs fulgori p̃stringenti aculos p̃feratur. Geste qđ
nemodubitat. quic quid. intellegibile ẽ . qđ oni sensibili & obhoc huic&ia

Expanded text:
etur ac uibret. quod qualecumque est, bene considerantibus in tam paruo tam etur ac uibret. quod qualecumque est, bene considerantibus in tam paruo tam magnum eminet, ut cuiuis fulgori praestringenti oculos praeferatur. Certe quod nemo dubitat, quicquid id est, intellegibile est, quod omni sensibili et ob hoc huic
Abbreviated transcription (Latin):
gandũ ẽa. utrũ intellectũ istis carneis luminibus p̃ferendũ. an excel¬
lentius eẽ qđ animi excellentia. quã qđ bilisensu corporis cognosenur.
alsũ putarent anillas animas quas alienigenas crederent. T antum
intollegendo id .ẽ. ipsa. animi excellentia sciri posse nollent fateri an
solẽ. aclunã. nonnisi utis oculis notos fieri uellent ab nueto. Qđ sinihil
horũ nisi absurdissime atque inpudentissime negatiposse animum
aduesterent suadorẽ : fieosopostere dubitare istã lucẽ quã colendam
p̃dicarent eẽ animanuebiliorẽ quã fugiendã monerent. atque luc
si foste turbati amequȩrerent num &iã muscȩ anima huic luc̃ip̃state
censerem responderem &iã nec me terrer& musca qđ paruũ. ẽ. sed
qđ uiua firmart & quȩritur enim. quid illa membra tã exigua uegec&
uid alliuc atq illuc pronaturali app&itu tantillã corpusculũ ducat.
uid currontis pedes innumerũ. moueat quiduolantis pennulas. mode.¬

Expanded text:
gandum esset: utrum intellectum istis carneis luminibus praeferendum, an excellentius esse, quod animi excellentia quam quod debili sensu corporis cognoscitur, falsum putarent; an illas animas, quas alienigenas crederent. tantum intellegendo. id est ipsa animi excellentia sciri posse nollent fateri: an solem ac lunam non nisi istis oculis notos fieri uellent abnuere. quod si nihil horum nisi absurdissime atque inpudentissime negari posse animum aduerterent, suaderem non eos oportere dubitare istam lucem, quam colendam praedicarent , esse anima illa uiliorem, quam fugiendam monerent. Atque hic si forte turbati a me quaererent, num etiam muscae animam huic luci praestare censerem, responderem: etiam. nec me terreret musca quod parua est, sed quod uiua firmaret. quaeritur enim, quid illa membra tam exigua uegetet, quid huc atque illuc pro naturali adpetitu tantillum corpusculum ducat, quid currentis pedes in numerum moueat, aut quid uolantis pennulas moder
Abbreviated transcription (Latin):
magnaequestioꝰ propostior ꝑsonã magnidoctori sostendit : pleruq ipseque
tiuiad ineo dequo terr& indoctior: Itaq isumulutudini sepferendosibitant᷑:
quia priore sint̃ togant qđ cũ multitudineignorirnt. sed sieate pore quocuois
me ti sicut iadiu. ago egisse. nunc penit& mihi ha rirtiones de prsnu hacar¬
secissent dicerẽ. queso intim mecũ cognoscite qđ facillimũ ẽ. Sinihil patest
fulgere sinedõ muliominus posse aliquiduiuete sinedo. Ngintantis monstris
opinionũ temane as ut nescio quas animas uitã ñ exdõ habere p̃dicemus
iceni fostasse contig& ut id qd mecũ ignoratis. Id ẽ. unde sit malũ. uel simul
uel sđ lib& ordine aliquando discamus quids̃ eñi cognitiosi mi mali sine sum

Expanded text:
magnae quaestionis propositor personam magni doctoris ostentat plerumque ipse ipso. quem tenet, in eo, de quo terret, indoctior. itaque isti multitudini se praeferendos arbitrantur, quia priores interrogant. quod cum multitudine ignorant. sed si eo tempore, quo cum eis me, non sicut iam diu ago, egisse nunc paenitet, mihi has rationes depromenti hoc obiecissent, dicerem: quaeso. interim mecum cognoscite, quod facillimum est, si nihil potest fulgere sine deo, multo minus posse aliquid uiuere sine deo, ne in tantis monstris opinionum remaneamus, ut nescio quas animas uitam non ex deo habere praedicemus. sic enim fortasse continget, ut id quod mecum ignoratis, id est unde sit malum, uel simul uel quolibet ordine aliquando discamus. quid ? si enim cognitio summi mali sine sum
Abbreviated transcription (Latin):
entibus & recognoscentib qm̃ fideles sunt catholicã fidẽ sꝑmit¬
tunt & uolunt & ponã : fortunatus dix̃. sine p̃iuditio ꝓfessonis
meae dixerimilla quȩ ate opponunt᷑ cũ retracta ueromeis cũ
maiorib: siminus responderint interrogationihuic me quȩ
sumilit̃a tenunc mihi offert᷑ eritinmea contemplatione
quia & ego animã meã cupio certa fide liberari uenire abhuuis
rei inquisitionẽ quie ate mihioffert̃ & ostensurũ tepollice¬
ris: augustinus dix̃ dõ gratias.

Expanded text:
entibus et recognoscentibus, quoniam fideles sunt. catholicam fidem, si permittunt et uolunt, exponam. FORT. dixit: Sine praeiudicio professionis meae dixerim: illa quae a te obponuntur cum retractauero cum meis maioribus. si minus responderint interrogationi huic meae, quae similiter a te nunc mihi offertur, erit in mea contemplatione — quia et ego animam meam cupio certa fide liberari — uenire ad huius rei inquisitionem. quae a te mihi offertur et ostensurum te polliceris. AUG. dixit: Deo gratias.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi mer oue o seot eł cuistemundus aquonos auestere iubemutiusibilis sit
fulgonte penna quȩ ñ exdosulgeat & esseuiue nte animaqueos euido uiuat
tedicatur acredeturt hot esimilia uel illis uiã dicoru iulinet is psetesoutanet
possenaq dm̃onibus ua dis iũi sceribus depcans& scrpiuns quantũ licebat intentus ub
tunc fostasse talia. uel dicere uel qd salutisat erai cogitare. Sed meduoquꝑda maxima
quȩ incauta illa & ate facile capiunt ꝑ admiradules atiriuere entuiius. Quotũ . e
unũ familiaritasiequa senuosu aliqđ iunculũ muluiplicit collo inuoluts ilterum

Expanded text:
nisi me moueret, quod cum iste mundus, a quo nos auertere iubemur, uisibilis sit fulgentem pennam, quae non ex deo fulgeat, et esse uiuentem animam, quae non ex deo uiuat, praedicatur et creditur. haec et similia uel illis etiam dicerem uel mecum ipse reputarem. possem namque deum omnibus, ut dicitur, uisceribus deprecans et scripturis, quantum licebat, intentus etiam tunc fortasse talia uel dicere uel, quod saluti sat erat, cogitare. Sed me duo quaedam maxime, quae incautam illam aetatem facile capiunt, per admirabiles adtriuere circuitus: quorum est unu