comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uxorem a uiro non discedere. Qd̃ si
discesserit manere innuptam: aut uiro
suo reconciliari. Potest enim fieri ut dis¬
cedat ea causa qua dñs ꝑmisit. Ant si
semine licet uirũ dimittere etiam pre-¬
t̃ causam fornicationis. & non licet uiro.
quid respondebimus de hoc quod dixit
posterius. & uir uxorẽ ne dimittat. Qua-
riñ addidit excepta causa fornicatio¬
nis quod dñs ꝑmittit. nisi quia simiłe
formam uult intelligi. ut si dimiserit
quod causa fornicationis ꝑmittt᷑. ma¬
ncat sine uxore aut reconciliet᷑ uxori.A
llon enm male reconciliaret᷑ uir ille mu¬
lieri. quam cum lapidare nemo ausus
esset dicit ei dñs uade uide deinceps ne.
pecces. quia & qui dicit non licet dimit¬
tere uxorem. nisi causa fornicationis. co¬
git detinere uxorem. si causa formcati¬
onis non fuerit. Si autem fuerit ñ co¬
gt dinittere. s ꝑmittit sicut dicitur.
Non liceat mulieri nubere alteri nisi
uiro mortuo. Si ante uiri mortẽ nup¬

Expanded text:
xorem a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari. Potest enim fieri ut discedat ea causa qua Dominus permittit. Aut si feminae licet virum dimittere etiam praeter causam fornicationis, et non licet viro; quid respondebimus de hoc quod dixit posterius, Et vir uxorem ne dimittat? Quare non addidit, excepta causa fornicationis, quod Dominus permittit; nisi quia similem formam vult intelligi, ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori? Non enim male reconciliaretur vir illi mulieri, quam cum lapidare nemo ausus esset, dixit ei Dominus: Vade, et vide deinceps ne pecces . Quia et qui dicit, Non licet dimittere uxorem, nisi causa fornicationis; cogit retinere uxorem, si causa fornicationis non fuerit; si autem fuerit, non cogit dimittere, sed permittit: sicut dicitur, Non liceat mulieri nubere alteri, nisi mortuo viro; si ante viri mortem nup
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib ꝑsuadetur quod dicit᷑. s illis s¬
lis quib intus loquit᷑ d̾s. Illis autm
intus loquitur qui ei locum p̾bens.
Illi autem locum dõ p̾bent: qui ari¬
bolo locum non p̃bent. A pb abi
nens interuis dm̃ crtantẽ atq fene¬
e xtrinsecꝰ. & de agricultura simliu¬

Expanded text:
omnibus persuadetur quod dicitur; sed illis somnibus persuadetur quod dicitur; sed illis solis quibus intus loquitur Deus. Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum praebent, qui diabolo locum non praebent. Habi creantem atque formextrinsecus, et de agricultura similitu
Abbreviated transcription (Latin):
pito islum cum paulo. computo illũ
cuim petro. Cum istis computo iustos
minstios. quia uere iusti ministri glo¬
rã siram ñ querunt. Munstri enim sc̃
ꝓducib habere nolunt. spem in se po¬
ni ehorrescunt. Ego computo cũ pau-¬
lo uistum ministrũ. Quid enim dicit
paulus : Ego plantaui. apollo rigauit.
tat est aliquid neq qui rigat. s qui in¬
crmentum dat ds. Qui uero fuerit
sit liquidũ. uenit ad fertilem tr̾am. pu¬
ta quia ipse lapidcus ẽ. quia ex aqua
fructum ferre non potest. Sed & per
lapideum carnalem transit aqua ad
arcolas. in canali lapideo nichil gene¬
rat. s ortus plurimum fructum affert.
Sp̃ualis autem uirtus sacramenti ita
ẽut lux & ab illuminandis pura exci¬
pit᷑. ꝙ si ꝑ immundos transeat non in¬

Expanded text:
puto illum cum Paulo, computo illum cum Petro, cum istis computo justos ministros. Quia vero justi ministri gloriam suam non quaerunt ministri enim sunt, pro ducibus haberi nolunt, spem in se poni erubescunt. Ergo computo cum Paulo justum ministrum. Quid enim dicit Paulus? Ego plantavi, Apollo rigavit; tat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Qui vero fuerit sit liquidum venit ad fertilem terram. Puta quia ipse lapideus est, quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo nihil generat, sed tamen hortis plurimum fructum affert. Spiritualis enim virtus Sacramenti ita est ut lux: et ab illuminandis pura excipitur, et si per immundos transeat, non in
Abbreviated transcription (Latin):
suis litteris uirauit apłs uir in uerita¬
te firmissimꝰ. ludus nob̾ debet ẽẽ urati¬
o. Multo tutius ut dixi quantũ adnos
ꝑtinet. numꝗͣ iuram̃. ut sit in ore nr̃o
tum falsum iurare. quo oituis cadit
qui consueuit uirare. Qui dicit

Expanded text:
suis litteris iurauit apostolus, uir in ueritate firmissimus, ludus nobis debet esse iuratio. multo enim tutius, ut dixi, quantum ad nos adtinet, numquam iuramus, ut sit in ore nostro: tum est falsum iurare, quo citius cadit, qui consueuit iurare. Accepist
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis. maxime autem ꝑ dm̃ cum fit
ipsa c̃ uera uiratio: Quia & cum dic̃
quisq ꝑ meam salutẽ. salutẽ suam dõ
obligat: quando dicit ꝑfilios meos.
obpignerat d̃o filios suos. ut hoc ueni¬
at in caput eoꝵs quod exit de ore ipsius.
si uerum: uerũ. si falsum falsũ. Cum
gͦ filios suos ł caput suum ł salutem
suam quisq in uiratione nominans.
quicqͥd nominat obligat dõ. quanto
magis quando urat ꝑ ipsum dm̃ : Ti¬
met enim falsum iurare ꝑ filiũ suum
& non tunet falsũ uirare ꝑdm̃ suum.
fortasse hoc dicens in animo suo. time
riatur. Ds autẽ qui non morit᷑. & si fal¬
sum ꝑ eum urct᷑. quid mali contingit¬
d̾o ⁊ Bñ quidem dicis. Nichil mali con¬
tingit d̾o quando falsum iuras ꝑ dm̃.
s contingit mali multũ tͥ. qui fallis ꝓ¬
ximum. cui testẽ adhibes dm̃. D u

Expanded text:
autem per Deum cum fit, ipsa est vera juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo; quanto magis quando pejerat per ipsum Deum? Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo riatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Deu
Abbreviated transcription (Latin):
ei qui illi subiecit om̃ia. Solet circũ¬
stantia scͥpturȩ illumiare sententiã.
eum ea que circumsc̃pta sunt p̾sentẽ
astionẽ contingentia diligenti discus¬
sione tractant᷑. Inuemimꝰ itaq uentũ
et ad hunc locum ut supra diceret nc̃
autem xp̃e resuriget a mortiuis pͥmi¬
tis dormentium. Agebat enim de uor¬
sur rectione mortuoꝵ qđ in dño scam

Expanded text:
circumstantia Scripturae illuminare sententiam, cum ea quae circa Scripturam sunt praesentem quaestionem contingentia diligenti discussione tractantur. Invenimus itaque ita ventum esse ad hunc locum, ut supra diceret: Nunc autem Christus resurrexit a mortuis, primitiae dormientium; agebat enim de resurrectione mortuorum, quod in Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ei non esse subiectum. Nec quisꝙ̃
ita existimet de patre intelligendum
quod subiec̾it omĩa silio. ut ipsũ fili¬
um sibi om̃ia subiecisse non putet. In
seꝑabilis enimẽ. oꝑatio patris & filii.
Alio quin nec ip̃se pater sibi subiecit
omĩia. s filnis ci subiecit qui ei regnũ
tradidit. & euacuat omnẽ principa¬
tum. & omnẽ potestatẽ & iututem.
De filio quippe ista dicta sunt. cum
tradiãit inquit regnũ do & patri. cũ
euacuauerit onmẽ pͥncipatũ. & omnẽ
potestatẽ ꝙ untutem. Ipsc̃ subiecit

Expanded text:
e ad esse subjectum. Nec quisquam ita existimet de Patre intelligendum, quod subjecerit omnia Filio, ut ipsum Filium sibi omnia suseparabilis enim est operatio patris et filii. alioquin nec ipse pater sibi subiecit omnia, sed filius ei subiecit, qui ei regnum tradidit et euacuat omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem. de filio quippe ista dicta sunt: cum tradiderit, inquit, regnum deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et omnem potestatem et uirtutem; ip
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃. ł quod se in hec uisibilia tante
maiestatis natura conuerterit. aut
in unitatẽ ꝑsone suȩ ista susceꝑit.
numꝗͣ postea sic apparuisse legitur
horam sũpsit effigiem in qua homi¬
nib appareret ac deinde illa species
p̃tenret. s in unitate ꝑsonȩ suȩ ma¬
nente iniusibili dĩ forma accepit ui¬
sibiłc hominis formã ñ solum natus:¬
in ea de homine matre uerum etiã
ereuit in ca & manducauit & bibit¬
& resurrexit in ea & ascendit in ce
lum. & sedet ad dexterã patris in ea.
ad udicandos uiuos & mortuos est¬
uenturꝰ in ea. & in regno suo ei qui il¬
li subiecit omĩa erit subiectus in ea.
Non autem ut putas coepꝰ tantum fi¬
lii. idẽ corpus hominis. uerum etiam
humanũ sp̃m patri dicimus ẽẽ sub¬
iectum. & scd̾m id qd homo factus. ẽ.
intelligimꝰ dictum. cum autẽ illi om-¬
na subiecta fuerint tunc & ipse filiꝰ
subiectus erit illi qui ci omĩa subiec

Expanded text:
 quod se in haec visibilia tantae  quod se in haec visibilia tantae majestatis natura converterit, aut in unitatem personae suae ista susceperit, nunquam postea sic apparuisse legitur horam sumpsit effigiem, in qua hominibus appareret, ac deinde illa species praeteriret; sed in unitatem personae suae, manente invisibili Dei forma, accepit visibilem hominis formain ea de homine matre, verum etiam crevit in ea, manducavit, bibit resulum, et sedet ad dexteram Patris in ea, et ad judicandos vivos et mortuos venturus est in ea, et in regno suo ei, qui illi subjecit omnia, erit subjectus in ea. Non autem, ut putas, corpus tantum Filii, id est, corpus hominis, verum etiam humanum spiritum Patri dicimus esse subjectum: et secundum id quod homo factus est intelligimus dictum, Cum autem omnia illi subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui ei subjec
Abbreviated transcription (Latin):
flo esse maiorem quia in forema serui marimis¬
cas filius: & adhuc in forma ẽ huma num.¬
nafilius quam leuauit in celũ. Prop.¬
toca de illo dictũ. ẽ. qd̾ & nunc inter-¬
pelat ꝓ nobis & sempit̾na crit in reg¬
no hec cadem forma immortalitatis ꝓp
ciꝰ dictum ẽ. Tunc & ipse filius sub¬
iectus erit ei qui illi subiecit om̃ia. Nã
di sp̃u sc̃o qui nullam suscepit creatã¬
ad unitatẽ ꝑsonȩ suȩ quamuis se per
subiectam creaturã uisibilit̾. & ipse si¬
ue ꝑ columbȩ speciem siue ꝑlinguas ig¬
nas sit demonstrare dignatꝰ. numꝗͣ
dictus. ẽ. minor patre. Ad horam qͥppe
indo monstrarent uisibilit inuisibi¬
lon. Columba ꝓp̃t amorẽ scm̃ ignis au¬
tem ꝓpter caritatis lumen. atq feruo¬
rim. & ꝑacto significationis officio
crrꝑales ille species transierunt atq ẽẽ
ulteruis destiterunt. sicut columł a
nubis nebulosa ꝑ diem. luminosa ꝑ
noctem. Deniq ne putaret᷑ columba
ł flamina ad substantiã ꝑtinere sp̃s¬

Expanded text:
Filio majorem, quia in forma servi erat Filius; et adhuc in forma est humana Filius, quam levavit in coelum: propterea de illo dictum est quod et nunc « interpellat pro nobis » . Et sempiterna erit in regno haec eadem forma immortalis: propter quod dictum est « Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia » . Nam de Spad unitatem personae suae, quamvis se per subjectam creaturam visibiliter et ipse sive per columbae speciem, sive per linguas igneas sit demonstrare dignatus, nunqudictus est Patre. Ad horam quippe cando monstrarent visibiliter invisibilem; columba, propter amorem sanctum; ignis autem, propter charitatis lumen atque fervorem; et peracto significationis officio, corporales illae species transierunt, atque esse ulterius destiterunt; sicut columna nubis, nebulosa per diem, luminosa per noctem . Denique ne putaretur columba vel flamma ad substantiam pertinere Sp
Abbreviated transcription (Latin):
credentib. quia ita subiectus est po-¬
cestatib ut diceret homini ñ habef
Que uirtus ñ euacuat᷑. cum ip̃se per
quem cȩli solidati sunt ideo regnat
in credentib. quia usq ad crucẽ mor¬
temq infirmatus ẽ. Hoc autem mͦ
filiꝰ ꝓprie regnat infide credentium.
Non enim pater dici aut credi potest.
ł incarnatus ł iudicatus ł crucifixus.
Iir speciem autem qua equał ẽ patri
um patre regnat in contemplantib
uritatẽ. Quod autem tradet regnum
łb ꝙ patri. a fide incarnationis suȩ ad
speciem ditatis ꝑducens eos. qui sibi nc̃
credunt. ñ ipse amittit. s ut̃q sc unũ
ad fruendum contemplantib p̃bet.
Taindui autem opus ẽ ut in homini-¬
b nondũ ualentib cqualitatẽ patris
& qd ꝓprie ipse suscepit id ẽ incarnati¬
onis humilitatẽ donec ponat inimicos
sub pedib suis. id est donec om̃is suꝑ¬
bia scłaris incarnationis euis humili¬
tati subdat᷑. Sane qd dictum ẽ tunc
& ipse filnus subiectus erit ei qui il¬

Expanded text:
credentibus, quia ita subjectus fuit potestatibus, ut diceret homini: « Non haberes Quae virtus non evacuetur, cum ipse per quem coeli solidati sunt, ideo regnat in credentibus, quia usque ad crucem mortemque infirmatus est? Hoc autem modo Filius proprie regnat in fide credentium. Non enim Pater dici aut credi potest vel incarnatus, vel judicatus, vel crucifixus. Per speciem autem, qua aequalis est Patri, cum Patre regnat in contemplantibus veritatem. Quod autem tradet regnum Deo et Patri, a fide incarnationis suae ad speciem deitatis perducens eos qui sibi nunc credunt, non ipse amittit, sed uterque se unum ad fruendum contemplantibus praebet. Tamdiu autem opus est ut in hominibus nondum valentibus aequalitatem Patris et quod proprie ipse suscepit, id est incarnationis humilitatem, donec ponat inimicos omnes sub pedibus suis, id est, donec omnis superbia saecularis incarnationis ejus humilitati subdatur. Sane quod dictum est: Tunc et ipse Filius subjectus erit ei qui il
Abbreviated transcription (Latin):
S hanc opinionem quam uertat y¬
sus non uideo conuenire nichil nos ut¬
get si filio dicente & nunc darifica me
tu pater apud temetipsum claritate qͥn
habiu priusquã mundꝰ eẽt apud te.
intelligamꝰ p̃destinatione claritatis hn¬
mane que in illo. ẽ. nature ex mortali
immortalis apud patrem futurȩ: q
hoc iam p̃destmando factum fusst
anteꝗͣ mundꝰ ẽẽt. qd in mundo cuan
suo temꝑe fieret. Si enun de nob qrt
a uͦ. si tunc pat̾ caput nrm głiscius.
senus elegit: Sic enim nos elecl d
mͦ ipsc clarificatus quia prusq̃ muis
ec̃t nec nos eramuis. nec ipse mediail
quȩ futura sunt fecit ꝙ uocat ca ql
non sunt tamquã fint ꝓftelo scl̃mus

Expanded text:
 hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fieret. Si enim de nobis dia vero, si tunc Pater caput nostrum ssemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediatorquae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt, tanquam sint ; profecto s
Abbreviated transcription (Latin):
cifirum. qua p̃dicatione tamdiui op̃l
pedum nomine significari arbitm
cedat atq subdat᷑ om̃is suꝑbia sicli¬
ris. sicut ex maxima parte iam fiti
ẽ. ꝙ cotidie fieri uidemꝰ. Sed qui
ne ista siunt ⁊ ut tradat regnĩ ba
patri. idẽ ut nutritos fide incana¬
onis suȩ ꝑaucat ad speciem qui tĩ¬
lis c̃ patri. Iam enim cis qui ardia¬
runt loquebatur cum diccrit. simi
seritis in uerbo meo uere disapl is¬
i eritis & cognoscetis ueritatem. el
ritas liberabit uos. Regnum enus
det patri. cum ꝑ id regnabit in as
regnat in credentib qd saneap leꝰ¬

Expanded text:
cifixum . Qua praedicatione tamdiu opus epedum nomine significari arbitror, cedat atque subdatur omnis superbia saecularis; sicut ex maxima parte jam factum est, et quotidie fieri videmus. Sed quo fine ista fiunt? Ut tradat regnum Deo et Patri, id est ut nutritos fide incarnationis suae, perducat ad speciem qua aequalis est Patri. Jam enim eis qui crediderant, loquebatur, cum dinseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Regnum enim tradet Patri, cum per id regnabit in conregnat in credentibus, quo se
Abbreviated transcription (Latin):
lecit om̃ia. Non quasi mͦ ñ ita sit. s
tunc manifestũ erit scd̃m locutionẽ
suꝑiꝰ tractatã. Et sit deus om̃ia in
om̃ib. Ipse ẽ finis quem supͣ commne¬
morauit cum totũ pͥmo breuit̾ uell&
concludere. deinde quasi menbratim
explicare & ponere. loquebat᷑ enĩ de
resurrectione ubi ait. inicium.ẽ . x. de¬
inde hii qui sunt xͥ in p̃sentia eiꝰ: dem-¬
de finis. Ipse scilicet finis. ẽ. ut sit d̾s
omĩa inom̃ib. Alit̾ enim dicit᷑ finis
qui ꝑtinet ad consũmationẽ. alit̃ qͥ ꝑ¬
tinet ad consumptionẽ. Alit̃ eninitu¬
nica finit᷑ texendo. alit̾ cib comeden-¬
do. Ds autem om̃ia mom̃ib dicit᷑. ut
nemo  qͣui ei coberent. amet aduer¬
sus eum suã ꝓpriam uoluntatẽ. Ia-¬
nifestũq sit om̃ib. qd idem apłs alio
loco dicit. Quid autẽ habes qd̾ ñ ac¬

Expanded text:
sit, sed tunc manifestum erit, secundum locutionem superius tractatam. Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse est finis quem supra commemoravit, cum totum primo breviter vellet concludere, deinde quasi membratim explicare et exponere. Loquebatur enim de resurrectione, ubi ait: Initium Christus, deinde ii qui sunt Christi in praesentia ejus, deinde finis. Ipse scilicet finis est, ut sit Deus omnia in omnibus. Aliter enim dicitur finis qui pertinet ad consummationem, aliter qui pertinet ad consumptionem. Aliter enim tunica finitur texendo, aliter cibus comedendo. Deus autem omnia in omnibus dicitur, ut nemo eorum, qui ei cohaerent, amet adversus eum suam propriam voluntatem: manifestumque sit omnibus, quod idem Apostolus alio loco dicit: Quid autem habes, q
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Perniciosũ autem. ẽ. consiliũ
dum se p̃bere dignat᷑ nullas patiem᷑
cum scĩs societatis angustias dilectio¬
ne rei nr̃e quasi priuatȩ. Gloriosissi¬
ma quippe illa ciuitas. adepta ꝓmissã
hereditatẽ in qua nullus moriet᷑. orie
t᷑ non habebit ciues qui singłi gaudẽt
suis reb. quia ds̃ erit om̃ĩa iom̃ib.
Cuius societatem quisquis in hac ꝑe¬
grinatione. fidelit̾ & flagrant̃ desidera-¬
u̾it assuescit priuatis preferre cõmu¬
bet dnm̃ consilio suo: s sꝑans qđ ñ
uidet. non festinet fieri de his que ui¬
dent᷑ beatus. atq illud et̾nũ qđ non
uidet᷑ expectans. euis in ꝓmissionib
sequat᷑ consiliũ cuius in temptationi¬
b p̃catur auxilium. Ita erit & humi ex serm̃¬
lis in confessionib suis. ne fiat istors si de epła¬
mił de quib dicit᷑. & humiliati sunt iacobi ui¬
rum sacietati tunc nichil deerit. qñ roe.
d̾s erit omĩa in om̃ib ad quam beati¬
tudinẽ hii ꝑueniunt. qui huic scło an¬

Expanded text:
s.» Perniciosum autem est consilium dum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre commubet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illud er exspectans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum similis, de quibus dicitur: «Et humiliati sunt in irum satietati, tunc nihil deerit, quando Deus omnia in omnibus erit. Ad quam beatitudinem ii perveniunt, qui huic saeculo an
Abbreviated transcription (Latin):
głam fr̃s. & ne putemꝰ eum ꝑ huma¬
nam głam uirasse: quam habco inquit
prorsus certa & expressa. Testem d̾m
uob̾ nondum ueni corithũ. Q alio
loco ad galathas. Que autem scͥbo uo¬
bis ecce corã dõ quia ñ m̃tior. Ecce
quomͦ uolentes ipsas uirationes discer¬
nere. ł potius non intelligere. dicunt
non ẽẽ uirationem quando dicit hõ
scit d̃s. testis c̃ a̾s. inuoco am̃ suꝑ ani¬
mam meam uerũ me dicere. Inuoca
uit inquit dm̃. testẽ fecit am̃. numqͥd
iurauit: Qui hec dicitnt. nichil aliud
uolunt. nͥ inuocato dõ teste mentiri.
Itane uͦ quisquis es praui cordis ł per¬
nisi testis ẽ dds: Arit quid ẽ testis ẽ ds.

Expanded text:
atres, et ne putemus eum per humanam gloriam jurasse quam habeo in Chriprorsus certa et expressa: Testem invovobis nondum veni Corinthum . Et alio loco ad Galatas: Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . quomodo volentes ipsas jurationes discernere, vel potius non intelligere, dicunt non esse jurationem, quando dicit homo: Scit Deus, testis est Deus, invoco Deum supra animam meam verum it, inquit, Deum, testem fecit Deum: numquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo teste mentiri. Itane vero, quisquis es pravi cordis, et pervernisi, Testis est Deus? Aut quid est, Testis est Deus;
Abbreviated transcription (Latin):
ipse filius subiectus erit illi qui sub¬
iecit ei om̃ĩa. Qui filium dĩ patͥ
equalem non ẽẽ contendunt: solent
usur pare familiariꝰ hoc testimonium.
liatus nomine. xp̃iano: nͥ de scͥpturis ñ
intellectisͦ Dicunt enim. Si ȩqualis ẽ
quomͦ fubiectus erit:. Quod utiq si¬
mile ẽ illi euglicȩ questioni. si equalis
ẽ. quomͦ maior ẽ pat̃: Ipse enim dñs
ait. qm̃ pat̾ maior me ẽ. Reglã autem
catholice fidei sic se habet. ut cum ali¬
qua in scͥpturis dicunt᷑ de filio. qd̾ sit
minor patre. scđ̃m susceptionẽ hominᷤꝰᷤ
intelligant᷑. cum uͦ ea dicunt᷑ quibus
demonstrat᷑ equalis scãm qd̾ cd̾s ẽ ac

Expanded text:
et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia . 1. Qui Filium Dei Patri aequalem non esse contendunt, solent usurpare familiarius hoc testimonium, liatus nomine christiano, nisi de Scripturis non intellectis. Dicunt enim, Si aequalis est, quomodo subjectus erit ei? Quod utique simile est illi evangelicae quaestioni, Si aequalis est, quomodo major est Pater? Ipse enim Dominus ait, Quoniam Pater major me est . Regula autem catholicae fidei sic se habet, ut cum aliqua in Scripturis dicuntur de Filio, quod sit minor Patre, secundum susceptionem hominis intelligantur: cum vero ea dicuntur quibus demonstratur aequalis,
Abbreviated transcription (Latin):
n. In tantum enim ẽ beatitudo nr̃a. ĩ
quantum eius contemplatione ꝑfrui¬
mir. Sic gͦ & hoc dictum ẽ. Ocłoꝵ no¬
stroꝵ intentio ad dm̃ non porrigit᷑ nͥ
usq adimpetrationem miscdie ipsiꝰ¬
ut non postea inde auertatur. s ut
ncbil inde amplus requirat. Donec
sͦ ꝓ eo positum ẽ. ut ampliꝰ intelligas.
Quo enim amplius. idẽ usq ad quã
naiorẽ manifestationẽ manifestabit᷑¬
ugnare eum fateant᷑: Aliud ẽ gͦ ñ ã¬
plus manifestari. aliuid ñ amplius ꝑ
do autem manifestius erit regnum .xͥ.
quam cum om̃ib claruerit inimnicis:
llouissima autẽ inimica destructur
mors. Non enu erit aliquid qđ des¬
lruat᷑. posteaꝗͣ mortale hoc induerit
immortalitatẽ. O mĩa enim subiec̃¬

Expanded text:
 beatitudo nostra, in quantum ejus contemplatione perfruimur. Sic ergo et hoc dictum est. Oculorum nostrorum intentio ad Dominum non porrigitur, nisi usque ad impetrationem misericordiae ipsius, non ut postea inde avertatur, sed ut nihil inde amplius requirat. Donec ergo pro eo positum est, ut non amplius, intelligas. Quo enim amplius, id est, usque ad quam majorem manifestationem manifestabitregnare fateantur? Aliud est ergo non amplius manifestari, aliud non amplius pedo autem manifestius erit regnum Christi, quam cum omnibus claruerit inimicis? 6. Novissima inimica destruetur mors. Non enim erit aliud quod destruatur, posteaquam mortale hoc induerit immortalitatem. Omnia enim subjec
Abbreviated transcription (Latin):
dare feminas quas etiam caput uela-¬
re apłs iubet. nec maritatas decet. fã¬
cere autem piginentis. ł quo ł rubicun¬
dior ł candidior appareat. adulterina
fallatia est. Qua non dubito etiam
ipsos maritos se nolle decipi. quib so¬
lis ꝑinitendȩ sunt femine ornari scd̃m
ueniam. non scãm imꝑiũ. Nam uer̾
nitate ui nec auri quidem uestisq pompa. ħmo¬
res bom sunt. Execranda autem super¬
stitio ligaturarum in quib etiam in¬
aures uiroꝵ in summis ex una parte
auriculis suspensȩ deputant᷑. non ad
placendũ hominib s ad seruiendũ
demonib adhibet᷑. Quis autẽ possit
nefariarũ suꝑstitionũ sꝑ̃ales ꝓhibiti¬
ones in scͥpturis inuenire cum gene¬
ralit᷑ apł̃s dicat. nolo uos socios ficri
demonioꝵ: & iterum. Quȩ cnim c̃¬
sonantia xͥ ad belial. nͥ forte quia beli¬
al nominauit. & generalẽ societatem
demoniorũ ꝓhibuit. licet. xͥanis sacri¬
ficare neptuno. quia nichil ꝓprie

Expanded text:
dare feminas, quas etiam caput ueladare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam uerus um ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum hominibus sed ad seruiendum daemonibus adhibentur. quis autem possitnefariarum superstitionum prohibitiones in scripturis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri daemoniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie
Abbreviated transcription (Latin):
ãs. S rursum si d̾s ñ nisi om̃ia simul
trutas. cum in trmnitate sit. xͦ ut sit tͥ¬
initas: An quod ẽ pat̾ cum filio caput
c̃ u quod ẽ solus filius: Cum filio enĩ
pat̃ ãs ẽ. Solus autem filius ds ẽ. ma¬
rimc quia iam uerbũ caro factũ loqͥt᷑.¬
Scd̃m quam hummilitatẽ eius etiã ma¬
ior est pater sicut dic̃. qm̃ pat̾ maior
me ẽ ut hoc ipsum dm̃ cẽ quod illi cũ
patre unum ẽ caput sit hominis me¬
dicitoris quod ipse solus est. Si enim
mentẽ recte dicunus principale ho¬
hinis id est tamꝗͣ caput humane
substantiȩ. cum ipse homo cum mente
sit homo. cur ñ multo congruentus
multoq magis uerbum cũ patre simul
cum uerbo qd caro factum ẽ intelligi
non possit : Nam si non uelatur
suum. Nolo de ornamentis auri
uestis p̃proꝑam habeas in ꝓhibendo
sententiam: nisi in eos qui neq conu¬
gati neq conugari cupientes cogitare
debent quomͦ placeant ł uiri uxorib
ł mulieres maritis. nͥ qd̾ capillos nu¬

Expanded text:
s. sed rursus deus non nisi omnia simul trinitas, cum in trinitate sit Christus, ut sit trinitas ? an quod est pater cum filio, caput est ei quod est solus filius? cum filio enim pater deus, solus autem filius Christus est, maxime quia iam uerbum caro factum estdum quam humilitatem eius etiam maior est pater, sicut dicit: quoniam pater maior me est, ut hoc ipsum deum esse, quod illi cum patre unum est, caput sit hominis mediatoris, quod ipse solus est. si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est tamquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo, cur non multo congruentius multoque magis uerbum cum patre, quod cum uerbo, quod caro factum est, intellegi non posuum. Nolo de ornvel vestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam, nisi in eos qui neque conjugati, neque conjugari cupientes, cogitare di, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nu
Abbreviated transcription (Latin):
in qua factus est ad imaginẽ di. quand̾ã
scilicet rationale uitam distribui in et¬
nȩ contemplationis ueritatẽ & in rerũ
temꝑalium admministrationẽ atq ita fie¬
ri quasi masculũ & feminam illa parte
consulente. hac obtemꝑante. in hac tam̃¬
illud qd inheret contemplande incõmu¬
bili ueritati. In cuius rei figura paulus
apl̃s iuirum tantũ dicit imaginẽ & głao
d̾i. mulier autem inquit gła iuri est. Ita¬
quamuis hoc in duob hominib diuicrsi
sexꝰ eterius scd̃m coepus figuratũ ẽ qđ
etiam in una hominis interius mente in¬
telligitur. tam̃ & femina quia corꝑe femi¬
na ẽ. renouat᷑ etiam ipsa in spũ mentis su¬
e in agnitionem dĩ scd̾m imaginẽ eius
qui creauit. uͥ non ẽ mascłs & femina. Si¬
cut autem ab hac gr̃a renouationis & re¬
formatione imaginus dĩ non seꝑant᷑ femi¬
no quanus in sexu corꝑis catũ aliua fi¬
guratum sit scam quod solus uir dicitur

Expanded text:
in qua factus est ad imaginem dei, quandam in qua factus est ad imaginem dei, quandam scilicet rationalem uitam, distribui in aeternae contemplationis ueritatem et in rerum temporalium administrationem, atque ita fieri quasi masculum et feminam illa parte consulente, hac obtemillud quod inhaeret contemplandae incommutabili Veritati, in cujus rei figura Paulus lus uirum tantum dicit imaginem et gloriam dei; mulier autem, inquit, gloriquamvis hoc in duobus hominibus diversi sexus exterius secundum corpus figuratum sit, quod etiam in una hominis interius mente intelligitur; tamen et femina quae est corpore femina, renovatur etiam ipsa in spiritu mentis suae in agnitione Dei secundum imaginem ejus qui creavit, ubi non est masculus et femina. Sicut autem ab hac gratia renovationis, et reformatione imaginis Dei, non separantur feminae, quamvis in sexu corporis earum aliud figuratum sit, propter quod vir solus dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cipit ratio uͥ iam hõ interior possit agno
sci. Qui etiam ipse ꝑillam rationẽ cui tẽ¬
ꝑalium rerum amministiatio delegata:
immoderato progressu nimis in exterio¬
la ꝓlabit᷑ consciente sibi capite suo id est
lon eam cohibente atq refrenante illa
eue in specła consli presidet quasi uirili
portione inueteratar. int̾ inimicos su¬
os uirtutis inuidos demones cum suo
principe diabolo. et̾noꝵq illa uisio ab ip¬
so etiam capite cum coniuge manducan-¬
te uetitum subtralnt᷑. ut lum̃ ocłoꝵ ens
non sit cum illo. Ac sic ab illa illustratio¬
ne ueritatis ambo nudati atq aꝑtis ocł̾is
conscientiȩ ad uidendum quam inhonesti
atq indecori remanserint. tamꝗͣ folia dul¬
cium fructuum sine ipsis fructib. ita sine
fructib boni oꝑis bona uerba contexunt.
ut male iuiuentes quasi bñ loquendo con¬
tegant turpitudinem suam. Dicet su
tilissime disserat᷑. ipsam mentẽ hominis

Expanded text:
cipit ratio, ubi hcipit ratio, ubi hsci. qui etiam si per illam rationem, cui temporalium rerum administratio delegata est, iam moderato progressu nimis in exteriora prolabitur consentiente sibi capite suo, id est non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi uirili portione, inueteratur inter inimicos suos, uirtutis inuidos dprincipe diabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine ipsis fructibus, ita sine fructu boni operis bona verba contexunt, ut male viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam . CAPUbtilissime disseratur ipsam mentem hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ł in factus c̃ add imagiẽ dĩ. uͥ sexus nulłꝰ
⁊ hoc est in sp̃u mentis suȩ. Cur gͦ uir ꝓpte¬
na non debet caput uelare quia imago
ĩ a gła cĩ mulier autem dibet quia gła
et uri. quasi mulier non renouat᷑ spu m̃¬
as suo. qui renouat᷑ in agnitionem dei.
lim unaginẽ eius qui crcauit cum. Sed
qui sex cceꝑis distat a uiro. recte potiit
in euis corꝑali uelamento figurari pars il¬
la rationis quȩ ad temꝑalia gubernanda
aeflectitur ut non maneat imago dei nͥ
ꝙ qua parte mens humana et̾nis ratio¬
nib conspiciendis ł consulendis. adheres¬
dt. quam ñ solum mascłos s etiam feminas
habere manifestum ẽ. Ergo in eoꝵ iam m̃¬
tib communis natura cognoscit᷑. in eoꝵ
uͦ corꝑib ip̃suis unius mentis distributio
figurat᷑. aAscendentib itaq introrsus qui¬
bus gradib considerationis ꝑ animȩ par¬
tes unde incipit aliquid occurrere quod
ñ sit nob commune cum bestiis unde in¬

Expanded text:
ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur sps suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur, ut non maneat imago dei nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus concupiscendis uel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, etiam feminas habere manifestum est. Ergo in eorum mentibus communis natura cognoscitur, in eorum uero corporibus ipsius unius mentis distfiguratur. Ascendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde in
Abbreviated transcription (Latin):
sacrata & pia significatio. Nan es noi
ad tempus uidet. nec aliquis nous n
cus ussione atq scientia. cum alians
tempalit̾ ata transitorie geat᷑ sicit iuli
afficiunt᷑ sensus ł carnales animaiũe¬
tẽ er eode hominum. ł etiam cȩlestis ang̃oꝵ ẜ¬
gurate ac mistice de uelando militnsla¬
pite loquit᷑. quod nisi aliquod sitnitũ
sacramenti referat᷑. inane reminhit di¬
cut enimñ solũ ueracissima ratio s cud
ipsius apl̃i declarat auctoritas. non sal̃m
formam corꝑis homo factus c̃ ad magini
di. s sc̾m rationale mentem. Gogtito
quippe turpit̾ uana ẽ que opinat᷑ dñ ñ¬
broꝵ corꝑaliũ limamentis cucum seb a¬
q definiri. Porro autem nonne idem be¬
tus apłs paulus dicit ienouanim spĩ
mentis ur̃ȩ & induite nouũ homiñ s

Expanded text:
sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac transitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Anggurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur. quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. Sicut enim non solum ueracissima ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
homo erat. habebat utiq mentẽ suam
tandem ꝙ rationalẽ. sec̃m quam ipsa. ãt¬
facta ẽ ad imaginẽ di. s ꝓpter unitatem
conunctionis fecit inquit ds hominẽ
adimaginẽ di. Ac ne quisꝗͣ putaret solũ
spm̃ hominis factum quamus scđ̃m solũ
sp̃m fieret ad imaginẽ clĩ. fecit illum inqͥt
mascłm & feminam fecit illos. ut iam etiã
corpus factum intelligat᷑. Rursus ne qͥsꝙͣ
arbitret᷑ ita factum ut in homine singłari
ut̾q sȩxꝰ exprimeretur. ficut int̾dũ nas¬
cunt᷑ quos androchinos uocant. ostendit
facta ẽ sicut postea manifestat᷑. ꝙ ideo¬

Expanded text:
 suam eandemque rationalem, secundum quam ipsa quofacta est ad imaginem dei. sed propter unitatem coniunctionis, fecit deus, inquit, hominem ad imaginem dei. ac ne quisquam putaret solum spiritum hominis factum, quamuis secundum solum spiritum fieret ad imaginem dei, fecit illum, inquit, masculum et feminam fecit illos, ut iam etiam corpus factum intellegatur. rursus ne quisquam arbitraretur ita factum, ut in homine singulari uterque sexus exprimeretur, sicut interdum nascuntur, quos androgynos uocant, ostendit facta est, sicut postea manifestabi
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃cipit᷑. quod ille quia imago est ꝓ¬
hibetur. S ed uidendũ ẽ quomͦ ñ sit ẽ¬
trarium quod dicit apłs. non mulierẽ
s uirũ ẽc̃ imaginẽ dĩ. Hinc quid̾e scͥp¬
tum ẽ in genesi. fecit ds hominẽ adima¬
naturam ipsam humanã factam dicit.
quȩ sexu utroq complet᷑. nec ab intelligẽ¬
da inagine di seꝑat feminam. Dico enĩ
quod fecit as̃ hominem ad imaginẽ dĩ
fecit cum inquit mascłm & feminã. fẽcꝰ¬
imaginem di unde caput uelare. ꝓhibet᷑.
mulierẽ autem ñ. & ideo hoc ipsa facere
illa substantia: Cum autẽ ad aduitoriũ
distribuit᷑. quod ad ipsam soła attin&
non est imago di. Quod autẽ ad uirũ
solum attinet imago di ẽ tam plena
atq integra quam in unum comuncta
ueritatẽ imago di ẽ. & cum ex ea distri¬
buit᷑ aliquid. & quad̾a intentione diri¬
uatur ad actionẽ rerum temꝑaliũ ni¬
chilominus ex qua parte conspectã c̃¬
sulit ueritatẽ. imago d̃i ẽ. ex qua uero

Expanded text:
cipitur, quod ille quia imago Dei est prohibetur . 10. Sed videndum est quomodo non sit contrarium quod dicit Apostolus, non mulierem, sed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit Deus hominem, ad ima Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: veimaginem Dei, unde caput velare prohibetur, mulierem autem non, et ideo ipsa hoc facere illa substdistribuitur, quod ad eam solam attinet, non est imago Dei. Quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque iveritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero
Abbreviated transcription (Latin):
mi nati sumus ut nondum mllteisi
ce mentis carnalib sensib sibati e¬
nalem uitã fine ulla ueritatis i dui¬
gentia transi gamus. Tales neceste d ni
fantes ẽẽ &e paruulos pueros quia ñdi
possunt accipere iationẽ. & qua nata¬
les sunt isti sensus qui pͥmam etaten
regunt. & d̃o artifice nobis tribonti sut
recte dicunt᷑ uiri id est mariti taneͥ
tem quisq uenerit ad eam etat̃ it ũ
possit esse capax rationis si uoritat̃ si¬
tun comprchendere potuerit. non unl

Expanded text:
minis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, tanquutem quisque venerit ad eam aetatem, ut jam possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehender
Abbreviated transcription (Latin):
nec excedas ultra concessam licentiam ĩ
lege di. Sit castus cum comuge thorꝰ.
& sĩcura ppagandi liberos. ñ fit effrenata
lixxuries libidinis. Defer in lecto tuo ho-¬
norẽ comugi tuȩ. quia menbra xͥ estis
ambo. ambo ab illo conditi. aribo sangͥ¬
ne ipsus reꝑati. Hec agens laudas
am̃. nec om̃ino silebit laudatio tua.
Quid cum sompnus aduenerit ÷ & cũ
dormis non te exertet. a quiete mala c̃¬
scientia tua. & inuocentia somni tui

Expanded text:
nec excedas ultra concessam licentiam in nec excedas ultra concessam licentiam in lege Dei: sit castus cum conjuge torus; et si est cura propagandi liberos, non sit effrenata luxuries libidinum; defer in lecto tuo conjugi tuae, quia membra Christi estis ambo , ambo ab illo conditi, ambo sanguine ipsius reparati: haec agens laudas Deum, nec omnino silebit laudatio tua. Quid, cum somnus advenerit? Et cum dormis, non te excitet a quiete mala conscientia tua; et innocentia somni tui
Abbreviated transcription (Latin):
cum uoce tua. Cum gͦ uoce cantaueris:
slebis aliquando. Nita sic cantet ut nũ-¬
quam sileat. Negotium agis & fraudem
dm̃. Itaq ad aurium exhortationẽ canta
uoce. corde ne fileas. uita ne taceas. Nonco¬
gitas in negotio fraudem: psallis. Cum
manducas & bibis psalle. non int̾miscen¬
do sonoꝵ suauitates ad aures aꝑtas. s mo¬
deste. & frugalit᷑ & temꝑant̃ manducan¬
do & uibendo. quia hoc dicit apłs. siue
manducatis siue bibitis siue quid facitis.
omĩa in glam di facite. Si gͦ bñagis. &
quod manducas & bibis ad refectionẽ cor-¬
ꝑis sumis reꝑationẽq menbroꝵ gr̃as ageis
ei qui tibi p̃buit moetali & fragili. ista sup-¬
plementoꝵ solatia. & cibus tuus & potꝰ¬
tius laudat dm̃. Si uͦ modum nature
debitum inmoderatione uoracitatis exce¬
das & unolentia ingurgites. quantaslib
laudes d̃i lingua tua sonet uita blasphe¬
mat. Post cibum & potũ requiescis ut
dormias nec in lecto turpit̾ aliquid agas.

Expanded text:
cum voce tua. Cum ergo voce cantaveris, silebis aliquando: vita sic canta, ut nunquam sileas. Negotium agis, et fraudem Deum. Itaque ad aurium exhortationem canta voce; corde ne sileas, vita ne taceas. Non cogitas in negotio fraudem, psallis Deo. Cum manducas et bibis, psalle; non intermiscendo sonorum suavitates ad aures aptas, sed modeste et frugaliter et temperanter manducando et bibendo: quia hoc dicit Apostolus, «Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis; omnia in gloriam Dei facite» . Si ergo bene agisquod manducas et bibis ad refectionem corporis sumis, et reparationem membrorum gratias agens ei qui tibi praebuit mortali et fragili ista supplementorum solatia, cibus tuus, et potuus laudat Deum: si vero modum naturae debitum immoderatione voracitatis excedas, et vinolentia te ingurgites; quantaslibet laudes Dei lingua tua sonet, vita blasphemat. Post cibum et potum requiescis, ut dormias; nec in lecto aliquid turpiter agas,
Abbreviated transcription (Latin):
nisterium hominis accipiunt᷑. Cum au¬
tem sic homo pla cet. ñ iam homo
sds placet. Utrumq gͦ recte dici po¬
test. & ego placeo. & non ego placeo. Si
enim assit bonus intellector pusq pul¬
sator patebit utrumq & nulla inter
se repugnantia repellit intrantẽ. m¬

Expanded text:
nisterium hominis accipiuntur; cum aunisterium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo recte dici potest; et, Ego placeo, et, non ego placeo. Si enim adsit bonus intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se repugnantia repellet intrantem.
Abbreviated transcription (Latin):
Humquid qui hoc dix̃ placebat etiam
tam multis ꝑsecutorib suisꝰ Sed place¬
bat om̃i generi hominum quod xͥ con¬
gregabat eccł̃ia. suie iam intus positis si¬
Qui hominibꝰ ꝓpter ueritatẽ placet. ñ
iam ipse illis s ueritas placet. P lacerẽ
autem dix̃ quantũ in ipso est. id ẽ quan-¬
tum ad enis uoluntatẽ attinet. ac si di¬
ceret. placere uellem. Non enim si hoc
eo non agente placeat alicui. ꝓpter se¬
annuntiat. suꝑbiȩ ipsius potus quam
eius errori cui ꝑuerse placet tribuendũ
seruis suis ut discant ab ipso mites ẽẽ
& humiles corde quod nullomͦ potest
qui ꝓpter se ipsum id est ꝓpter suã qua¬
si priuatã & ꝓpriam głam placere homi¬
Addit enim. Non querens quod mͥ ꝓ
dest s quod multis ut salui fiant. Nul¬
li autem ꝓdest ut saluus fiat. si homo
ei ꝓpt̾ se ipsum placcat. qui ñ placet
utilit̾ nisi cum ꝓpter dm̃ placet. id est
ut ds placcat. & glorificet᷑ cum dona
cius attendunt᷑ in homine. aut ꝑ mi¬

Expanded text:
m qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, siqui hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seannuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam et propriam gloriam, placere homiaddidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per mi
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid scire in uobis. nisi ihm̃. ꝓpͥil
ꝙ hunc crucifixum. Cis enim laqil¬
bat᷑ qui capere altiora de. xp̃i aĩali
non poterant. Quib̾ etiam paulopiss
dic̃. Non potui loaui uobis quasi spl¬
alibus s quasi carnalibꝰ. Hoc gͦ ml
ilos nesciebat quod ꝑ illum scre n
terant: ꝙ hoc solum se scire dicclale
quod eos ꝑ illum sctire oportelas. I¬
ni scacbat int̃ ꝑfectos. quod init̃ par-¬
iisos nesciebat. ibi quippe ait sapien¬
tam loquimꝰ int̾ ꝑsectos. Eo namq
genere locutionis nescire quicꝗ̃ dicit᷑
quod occultat. quo dicit᷑ fossa ceca qͥa
acista est. Neq eruim aliquo genere¬
locutionis loquunt᷑ scripturȩ quod in
onsuetudine humana ñinueniat᷑. qͥa
utiq hominibus loquuntur.

Expanded text:
aliquid inter uobis nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum; eis enim loquebatur qui capere altiora de Christi deitate non poterant. quibus etiam paulo post dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod poterant. Et hoc solum se scire dicebat, quod eos per illum scire oportebat. Denique sciebat inter perfectos, quod inter parvulos nesciebat: ibi quippe ait, Sapientiam loquimur inter perfectos . Eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. Neque enim aliquo genere loquuntur Scripturae, quod in consuetudine humana non inveniatur; quia utique hominibus loquuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
in concupiscentias cordis
eorum. Ergo fuit
concupiscentia quã uin¬
cere noluerunt: cui traderent᷑
uidicio dĩ. S ut digni haberent᷑
qui traderentur: uide quid de
illis suꝑius dixit. Cũ cognouis¬
sent dm̃. non ut dm̃ glorificaue¬
runt aut grãs egerunt. sed
euanuerunt in cogitationibus

Expanded text:
in concupiscentias cordis eorum. Ergo fuit concupiscentia, quam vincere noluerunt, cui traderentur judicio Dei. Sed ut digni haberentur qui traderentur. vide quid de illis superius dixit: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: sed evanuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ud est quod accepimus ut essemus.
alud quod accepimus ut scĩ essemus.
Unde scriptum est de iohanne quod
as. Hoc & de moyse intelligendum
est cum ait ei dñs. tollam de sp̃u tu-
O & dabo illis. hoc est dabo cis de
spu scõ quem iam tibi dedi. Nemo

Expanded text:
ud est quod accepimus, ut essemus, ud est quod accepimus, ut essemus, aliud quod accepimus, ut sancti essemus. unde scriptum est et de Iohanne, quodas. hoc et de Mose intellegendum est, cum ait ei dominus: tollam de spiritu tuo et dabo eis, hoc est: "dabo illis de spiritu sancto, quem iam tibi dedi". si
Abbreviated transcription (Latin):
nsi sp̃s di. Nos autem inquit non
sp̃m hunis mundi accepimus s spm̃
qui ex deo est. ut sciamus que a d̾o
donata sunt nobis. & ammoneor
ut dicam certe nemo seit quȩ dei
scimus: etiam sic nemo sĩe nisi sp̃s d̾i.
Sic̃ enim recte dictum ẽ. non enim
uos estis qui loquimini. eis qui in sp̃u
d̾i loquetent᷑. sic recte dicit᷑. non uos
amnȩ ipsius potentia rationalis qua
distat a pecorib. & eis nature lege do¬
minatur. De quo dicit apł̃s. nemo
scit quȩ sunt hominis nisi sp̃s qui in¬
ipso est. Quod enim de patre natũ
est. ad patrem solum refert᷑. cum dicit̃
& nr̃. Quod autem datum. ẽ. & ad cũ
qui dedit refcit᷑. & ad cos quib dedit.
Itaq sp̃s sc̃s non tantum patris & fillii
salutem: cadem etiam nr̃a salus est. qͥa
sumus. quia ipse est sp̃s hominis qui
in ipso est. S alio modo iste nr̃ quo
dicimus ad patren nr̃m da nobis ꝙͣ¬
quam & illum sp̃m qui hominis dr̃¬
utiq accepimus. Quid enim habes
inquit quod non accepisti: Sed ali¬

Expanded text:
non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Et admoneor ut dicam: Certe nemo scit quae Dei scimus, etiam sic nemo scit, nisi Spiritus Dei. Sicut enim recte dictum est, Non enim vos estis qui loquimini , eis qui in Spiritu Dei loquerentur; sic recte dicitur, Non vos ipsius animae potentia rationalis, qua distat a pecoribus, et eis naturae lege dominatur. De quo dicit Apostolus: Nemo scit quae sunt hominis, nisi spirii nos. quod enim de patre natum est, ad patrem solum refertur, cum dicitur ster. quod autem datum est, et ad eum qui dedit refertur et ad eos quibus dedit. itaque spiritus sanctos non tantum patris et filii,salutem; eadem etiam nostra salus est, qui sumus, quia ipse spiritus est hominis, qui in ipso est, sed alio modo iste noster, quo dicimus et: panem nostrum da nobis, quamquam et illum spiritum, qui hominis dutique accepimus. quid enim habes, inquit, quod non accepisti? sed ali