comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa. cum axp̃ianis habitat᷑. etiã sem̃ ẽ. ab rahȩ Nã¬
hoc responso ꝓmissionis accepto: migrauit abrahã
et mansit malio eiꝰdẽ Eoco. idest uixta quercum
mambre quȩ erat ebron: Deinde ab hostib qui
sodomis irruerant. cũ quinq reges ad ũsusquat¬
tuor gererent bellũ. et uictis sodomins etiam
loch captꝰeẽt: lib̃auit eũ abrahã adductis secũ
in p̃lium crecentis decẽ et octo uernacłis suis. &
uictoriam sec̃ regibꝰ sodomorũ. nichilq spoliorũ
auferir uoluit. cum rex cui uicerat obtulissec:
S plane tuncbenedictꝰ ẽ. a melchisedech: qui
erat sacerdos dĩ excelsi De quo in epła quȩ in¬
scribit᷑ adhebreos quã plurespauli apłi eẽ di¬
cunt. quidã uͦ negant: multa et magna conscri¬
pta sunt: Ibi quippe pͥmum apparuit sacrifi
implet᷑q illud qđ longe post hoc factum ꝑ ꝓpħã¬
dicit᷑ ad xp̃m qui fuerat ante  uenturꝰ incare

Expanded text:
illa cum a Christianis inhabitatur, etiam ipsum semen est Abrahae. CAilla cum a Christianis inhabitatur, etiam ipsum semen est Abrahae. CAHoc responso promissionis accepto migrauit Abraham et mansit in alio eiusdem terrae loco, iuxta quercum Mambre, quae erat Chebron. Deinde ab hostibus, qui Sodomis inruerant, cum quinque reges aduersus quattuor bellum gererent et uictis Sodomitis etiam Loth captus esset, liberauit eum Abraham adductis secum in proelium trecentis decem et octo uernaculis suis et uictoriam fecit regibus Sodomorum nihilque spoliorum auferre uoluit, cum rex cui uicerat obtulisset. Sed plane tunc benedictus est a Melchisedech, qui erat sacerdos Dei excelsi; de quo in epistula, quae inscribitur ad Hebraeos, quam plures Pauli apostoli esse dicunt, quidam uero negant, multa et magna conscripta sunt. Ibi quippe primum apparuit sacrificinpleturque illud, quod longe post hoc factum pdicitur ad Christum, qui fuerat adhuc venturus in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m̃ pluriũ filiorũ congruentiꝰ arenę multi¬
tudini comparat᷑: potest hic intelligi utriꝰq rei
facta ꝓmissio S ideo diximꝰ qđ ñ euident̃ ap¬
pareat. quia et illiꝰ gentis uniꝰ multitudoquȩ scđ̾m
carnem nata ẽ. ex abraham. ꝑ eiꝰ nepotẽ iacob intan¬
tum creuit ut peneonĩs partes orb impleuerit:
Et idõ potuit et ipsa scđm yꝑbolen arenȩ multi¬
tudini comparari: quia et hȩc sola innumera ẽ.
om̃i tr̃a Certe illam solã significatã quȩ appel¬
lataẽ. chanaan: ambigit nemo S qđ dictunẽ.
tͥ dabo eam et semini cuo usq inscłm: pot̃ moue¬
re ñ nullos. si usq in scłm intelligant inȩt̾num:
Si autẽ scłm hoc locosic accipiant quẽadmodũ
fidelit̃ tenemꝰ in itiũ futi scłi a fine p̃sentis ordiri: nichil
eos mouebit Quia et si expulsisunt isrłitȩ deie¬
rusolimis: manent tm̃ in aliis cuutatib t̃re cha¬
naan.et usq in finem manebunt: et uniũsa t̾ra

Expanded text:
m plurium filiorum, congruentius harenae multitudini conparatur: potest hic intellegi utriusque rei facta promissio. Sed ideo diximus, quod non euidenter appareat, quia et illius gentis unius multitudo, quae secundum carnem nata est ex Abraham per eius nepotem Iacob, in tantum creuit, ut paene omnes partes orbis inpleuerit. Et ideo potuit et ipsa secundum hyperbolen harenae multitudini conparari, quia et haec sola innumera est homini. Terram certe illam solam significatam, quae appellata est Chanaan, ambigit nemo. Sed quod dictum est: Tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum, potest mouere nonnullos, si usque in saeculum intellegant in aeternum. Si autem in saeculum hoc loco sic accipiant, quem ad modum fideliter tenemus initium futuri saeculi a fine praesentis ordiri, nihil eos mouebit; quia, etsi expulsi sunt Israelitae de Hierosolymis, manent tamen in aliis ciuitatibus terrae Chanaan, et usque in finem manebunt; et uniuersa terra
Abbreviated transcription (Latin):
et mare quia om̃em t̾ram quã tu uides tͥdabo.
et semini tuo usq in scłm Et faciam sem̃ tuum:
tãqͣm arenã t̃ie: Si pot̃ aliquis dinumerare arenã
t̾rȩ: et sem̃ tuum dinumerabit᷑ Surgens ꝑ am¬
bula t̃ram in longitudinẽ eiꝰ et in latirudinẽ: qͥa
ł dabo eam In hac ꝓmissione utrum sit etiã illa
qua pat̾ factꝰ ẽ om̃ium gentiũ: non euident̃
appares potest eium uideri adhoc ꝑtinere. et
faciam sem̃ cuum tamꝗͣ arenã t̃rȩ: qđ ea locu¬
tione dictũ ẽ. qͣm greci uocant yꝑbole: Quȩ utiq
tropicaẽ: ñ ꝓpͥa Quo tantum mͦ ut cȩceris tro
pisuti solere script᷑am: nullus qͥ eam didicit
ambigit: Iste autem tropꝰ idẽ. modus locutio
dicto significat᷑ Quis enim ñ uideat qͣm sit in¬
comparabilit̾ amplior arenȩ numerͦ qͣm pot̃
eẽ. om̃ium hominũ. abipso adã usq ad t̃mi¬
num scłi: Quanto gͦ mag̾ qͣm sem̃ abrahȩ non

Expanded text:
et mare, quia omnem terram, quam tu uides, tibi dabo eam et mare, quia omnem terram, quam tu uides, tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum, et faciam semen tuum tamquam harenam terrae. Si potest aliquis dinumerare harenam terrae, et semen tuum dinumerabitur. Surgens perambula terram in longitudinem eius et in latitudinem, quia tibi dabo eam. In hac promissione utrum sit etiam illa, qua pater factus est omnium gentium, non euidenter apparet. Potest enim uideri ad hoc pertinere: Et faciam semen tuum tamquam harenam terrae, quod ea locutione dictum est. quam Graeci uocant hyperbolen; quae utique tropis uti solere Scripturam, nullus qui eam didicit, ambigit. Iste autem tropus, id est modus locutiondicto significatur. Quis enim non videat, quam sit incomparabiliter amplior arenae numerus, quam potest esse omnium hominum ab ipso Adam usque ad terminum saeculi? qu
Abbreviated transcription (Latin):
filius abi in t̾ram sodomorũ salua caritate
discessit: Dues quippe facti erant: pastoresq
tib eomͦ famillar suarũ pugnacem discordiã
urtauerunt: Pocerat qꝑe hunc iterũ humana
etiam int̃ ipsos aliqͣ r consurgere ꝓ inde
hoc malum p̃cauentis abrahȩ sunt ista ũba
ad loch Non sit rixa int̃mcet te. et int̾ pastores
meos et pastores tuos: quia homines fr̃s nossu
Si tu insinistrã: ego indextram Uł si tu in dex¬
tram: ego in sin istrã Hinc fortassis effecta ẽ int̃
honnues pacifica consuetudo: ut quando tre¬
norum aliquid parciendũ ẽ. maior duuidat minor
eligat Cum gͦ dig̃ssi. eẽnt. separatunq habitarent
abrabam et loth. necessitate sustentandȩ familiȩ.¬
ñ feclitate discordiȩ. et ab raham intrã chanaan.
loth aucẽ iss in sodomis : oracło t̃cio dixit dñs
acl abraham Respiciensocłis tuis: uide a loco
in quo nunc es ad aquilonẽ et africũ. et orientẽ.

Expanded text:
filius ab illo in terram Sodomorum salva charitate filius ab illo in terram Sodomorum salva charitate secessit. Divites quippe facti erant, pastoresquetibus, eo modo familiarum suarum pugnacem discordiam vitaverunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecaventis Abrahae verba ista sunt ad Loth: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia omnes nos fratres sumsi tu in sinistram, ego in dextram; vel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consuetudo, ut quando terrenorum aliquid partiendum est, major dividat, minor eligat. Cum ergo digressi essent, separatimque habitarent Abranon foeditate discordiae, et Abraham in terra Chanaan, Loth autem esset in Sodomis, oraculo tertio dixit Dominus ad Abraham: Respiciens oculis tuis uide a loco, in quo nunc tu es, ad aquilonem et Africum et orientem
Abbreviated transcription (Latin):
illi Semini cuo dabo t̾ram hane: Nichil hic de
ui seminȩ ꝓmissumẽ in quo pat̾ factꝰẽ. om̃ium
gnitiũ. s de illo solo de qͦ łater ẽ. uiiꝰ isrłiticȩ gen¬
as Ab hoc enim semme: tra illa possessa ẽ. Dem̃¬
ȩclificato ibi altare. et inuocato dõ abrabam: ꝓfe¬
etꝰ ẽ. inde et habitauic in heremo.atq inde ux in
ȩgiptum famis necessitate compulsꝰ ẽ ubuixorẽ
suam dix̃sororẽ nichilm̃titꝰ. Erat enim hoc qͥa ꝓpin¬
qua erat sanguine. sic̃etiam loth eadẽ ꝓpinqͥtate
tens dõ: et humanas insidias cauens ut homo Qm̃
temptaret dm̃ qͣm sꝑaret indm̃ De qua re: cont᷑
calumniantẽ faustũ manirheum satis diximꝰ: Deniq
pharao reregipti qui eam sibi uxorẽ acceꝑat:
gͣuit̃ afflictꝰ marito reddidit Ubi absit ut creda¬
mꝰ alieno concubitu fuisse pollutam: quia mul
Dẽ. credibiliꝰ hoc pharaonẽ facere affliction. ⁊bꝰ
egiptn locum unde uenerat: tunc lochfr̃is

Expanded text:
ni tuo dabo terram hanc . Nihil hic de illo semine promissum est, in quo pater factus est omnium gentium: sed de illo solo, de quo pater est unius Israeliticae gentis; ab hoc enim semine terra illa possessa est. edificato ibi altari et inuocato Deo Abraham profectus est inde et habitauit in eremo adque inde ire in Aegyptum famis necessitate conpulsus est. Ubi uxorem suam dixit sororem, nihil mentitus; erat enim et hoc, quia propinqua erat sanguine; sicut etiam Loth eadem propinquitatens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quontentaret Deum, quam speraret in Deum. De qua re contra calumniantem Faustum Manichaeum satis diximus. DeniquPharao rex Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, grauiter adflictus marito reddidit. Ubi absit ut credamus alieno concubitu fuisse pollutam, quia multo est credibilius, hoc Pharaonem facere adflictionibus Aegypto in locum unde venerat, tunc Loth fratris
Abbreviated transcription (Latin):
sti. euangłista exponit. ubi dicit: Et inlinato
capite tradidit sp̃m: Aut certe sepultura eiꝰ:
agnoscit᷑ in qua recubuit dormiens: et unde
alum nullus hominũ sicut ꝓphȩ aliquos uł
sicut ipse alios suscitauit. s sicut a somno ipse
surrexit: Stola porro eiꝰquã lauat inuino:
idest mundat apeccatis in sanguine suo. cuiꝰ
sanguinis sacram̃to baptizati siunt. unde ad
uingit: Et in sanguine ulȩ amictũ suum:
quis ẽ nͥ ecła: Et fului ocłieiꝰ auino: sꝑitales
eiꝰ in ehriati pocło eiꝰ De qͦ canit psalmꝰ. Et ca¬
lix cuus in ebrians quã p̃clarus ẽ : Et dentes
eiꝰ candidiores lacte: quo potant apuda pł m
pariuli u̾ba scilicet nutrientia ñdũ idonei
solido cibo: Ipsegͥ e. inquo reposita erant ꝓmus¬
sa uidȩ quȩ donec uenirent numqͣm pͥnceps
expectatio giͭium: ex ipsqđ cdarius ẽ uiuendo

Expanded text:
sti, euangelista exponit, ubi dicit: Et inclinato sti, euangelista exponit, ubi dicit: Et inclinato capite tradidit spiritum; aut certe sepultura eius agnoscitur, in qua recubuit dormiens, et unde illum nullus hominum, sicut prophetae aliquos uel sicut ipse alios, suscitauit, sed sicut a somno ipse surrexit. Stola porro eius, quam lauat in uino, id est mundat a peccatis in sanguine suo, cuius sanguinis sacramentum baptizati sciunt, unde et adiungit: Et in sanguine uuae amictum suum, quid est nisi ecclesia? Et fului oculi eius a uino spiritales eius inebriati poculo eius, de quo canit psalmus: Et calix tuus inebrians quam praeclarus est! Et dentes eius candidiores lacte, quod potant aput apostolum paruuli, uerba scilicet nutrientia, nondum idonei solido cibo. Ipse igitur est, in quo reposita erant promissa Iudae, quae donec uenirent numquam principexspectatio gentium; quod clarius est uidendo
Abbreviated transcription (Latin):
erit expectatio gentiũ: Alligans ad uitem puł¬
llum suum: et cilicio pullũ asinȩ suȩ lauabit¬
inuinostolã suam. et in sanguine uuȩ amictũ
suum: fulu ocłi eiꝰ auiuo: et dendtes candidio¬
res lacte Exposiu hȩc adũsus manicheũ fau¬
stum disputans. et satis eẽ arbitror quantum
ueritas ꝓphetiȩ huiꝰ elucet. ubi et mors xp̃i
p̃dicta ẽ ũbo dormitionis. et ñ necessitas s po¬
testas in morte nomine leonis Quam potesta.
ego eam pono. et iterũ sumo eam: Sicut leo
frremuit: sic qđ dixit impleuit: Ad eam namq
ꝑtinet potestatem qđ de resurrectione eiꝰ ad¬
iunctum ẽ Quis suscitauit eum : hocẽ quia
nullus hominum nͥ se ipse: qui etiam de cor¬
ꝑe suodix: Soluite templum hoc: et triduo
resuscitabo illud Ipsum autẽ genꝰ mortis hocẽ.
sublimitas crucis: in uno ũbo intelligit᷑ qđ
ait ascendisti Qd uͦ addit recumbens dormi¬

Expanded text:
e expectatio gentium alligans ad uineam pue expectatio gentium alligans ad uineam pullum suum et cilicio pullum asinae; in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. Fului oculi eius a uino et dentes candidiores lacte. Exposui haec aduersus Manichaeum Faustum disputans et satis esse arbitror, quantum ueritas prophetiae huius elucet; ubi et mors Christi praedicta est uerbo dormitionis et non necessitas, sed potestas in morte nomine leonis. Quam potestateego eam pono a me, et iterum sumo eam. Sic leo fremuit, sic quod dixit inpleuit. Ad eam namque pertinet potestatem, quod de resurrectione eius adiunctum est: Quis suscitabit eum? hoc est, quia nullus hominum, nisi se ipse, qui etiam de corpore suo dixit: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud. Ipsum autem genus mortis, hoc est sublimitas crucis, in uno uerbo intellegitur, quod ait: Ascendisti. Quod uero addidit: Recumbens dormi
Abbreviated transcription (Latin):
mul iam erant om̃s qñ egiptum ing̃ssus est ip.
se s ut dixi totum tempꝰ habet᷑ eiꝰ ing̃ssus quo
uixit ioseph ꝑquem uidet᷑ ing̃ssus Igit᷑ ꝓpt̃ po¬
płm xp̃ianum in quo dĩ cuutas ꝑ egrinat᷑ int̾¬
ris. si carnem xp̃i in abrahȩ semine requramꝰ: re¬
motis concubinarum filiis occitrit isaac Sun
semine isaac remoto esau quiẽ. etiam edom ÷ oc¬
currit iacob qui ẽ. etiã isrł. Sunsemine ipsius
isrł remotis ceteris occuꝑ auit uidas: quia de
tribuuida exortus ẽ. uidas: Acꝑ hoc cum inȩgip¬
co moriturus isrł suosfilios benediceret. quẽ
Iuda inquit᷑ : de laudabunt fr̃stui: Manꝰtuȩ
suꝑ dorsum iimicorũ tuorum Adorabunt
e filii patris cui: Catius leonis uida: Exgermi¬
natione filimi ascendisti. irmbens domisti.
ut leo et ut caculus leonis: Quis siut Hut eum :
Non deficiet pͥncepsex uida. et dux de semo¬
re eiꝰ do nec ueniant quȩ reposita sunt ei: et ipse¬

Expanded text:
mul iam erant omnes, quando Aegyptum ingressus est ipse; mul iam erant omnes, quando Aegyptum ingressus est ipse; sed, ut dixi, totum tempus habetur eius ingressus, quo uixit Ioseph, per quem uidetur ingressus. CAPUT ianum, in quo Dei ciuitas peregrinatur in terris, si carnem Christi in Abrahae semine requiramus, remotis concubinarum filiis occurrit Isaac; si in semine Isaac, remoto Esau, qui est etiam Edom, occurrit Iacob, qui est et Israel; si in semine ipsius Israel, remotis ceteris occurrit ludas, quia de tribu Iuda exortus est Christus. Ac per hoc cum in Aegypto moriturus Israel suos filios benediceret, quem Iuda, inquit, te laudabunt fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Iuda; ex germinatione, fili mi, ascendisti; recumbens dout leo et ut catulus leonis, quis suscitabit eum? non deerit princeps ex Iuda et dux de femoribus eius, donec ueniant quae reposita sunt ei; et ips
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝓnepos ab ephraim t̃cius Generationem
quippe cciam dixit filium nepotem. et ꝓnepo¬
cem Deinde sequit᷑ Et filii machir filii manas.¬
se. nati sunt sup̃ femora iosephret hic illeẽ ne¬
pos manasse: ꝓ nepos ioseph S pluralit̃ appel¬
lati sunt sicut scriptura consueuit. quȩ unam
quoq filiam iacob filias nuncupauit: Et sic̃
in latinȩ linguȩ consuetud ine libi dicunt᷑ plu¬
ralit̾ filii: etiam si non sit uno ampliꝰ Cum gͦ ipsiꝰ
ioseph p̃dicetur felicitas. quia potuit uidere ꝓ¬
nepotes: nullo mͦ putandi sunt iam fuisse cri-¬
cesimo nono anno ꝓaui sui ioseph quando ad
eum in egiptum ia cobpat̾ eiꝰ aduenit: Illud
autẽ ẽ. qđ fallit minꝰ ista diligent̃ intuentes:
qm̃ scriptumẽ Hȩc autem nomina filiorum
istł qui intrauerunt inegiptũ simul cum patre
suo: Hoc enim dictumẽ: quia simul cum illo
computant᷑ septuaginta quinq Non quia si¬

Expanded text:
ille pronepos eius ab Ephraem tertius. Generationem ille pronepos eius ab Ephraem tertius. Generationem quippe tertiam dicit filium, nepotem, pronepotem. Deinde sequitur: Et filii Machir, filii Manasse, nati sunt supra femora Ioseph. Et hic ille ipse est nepos Manasse, pronepos Ioseph. Sed pluraliter appellati sunt, sicut scriptura consueuit, quae unam quoque filiam Iacob filias nuncupauit; sicut in Latinae linguae consuetudine liberi dicuntur pluraliter filii, etiamsi non sint uno amplius. Cum ergo ipsius Ioseph praedicetur felicitas, quia potuit uidere pronepotes, nullo modo putandi sunt iam fuisse tricensimo nono anno proaui sui Ioseph, quando ad eum in Aegyptum Iacob pater eius aduenit. Illud autem est, quod fallit minus ista diligenter intuentes, quoniam scriptum est: Haec autem nomina filiorum Israel, qui intrauerunt in Aegyptum simul cum Iacob patre suo. Hoc enim dictum est, quia simul cum illo conputantur septuaginta quinque, non quia si
Abbreviated transcription (Latin):
cum iacob Nam cõnsmorant᷑ ibi machir filiꝰ
manases nepos ioseph. et eiꝰdem machir filius.
idest galaad nepos manasse ꝓnepos ioseph
Ibiẽ. ec quem genuit effrem alt̃ filiꝰioseph: ut ta¬
lãm nepos ioseph. et filiꝰ ipsiꝰ utalee idest nepos
effrem ꝓnepos ioseph. qui nullo mͦ eẽ. potuerunt
qñ ia cob in egiptum uenit et filiosioseph nepotes
suos ambos istorum minores. qͣm nouem annorũ
pueros inuenit S ninurum introitus iacobin
egiptum quando eum inseptuaginta quinq ho¬
minibꝰ scriptura comiemorat. ñ unusdies uł unꝰ
annꝰ. s totum illudẽ. tempꝰ qđ dui uxit ioseph ꝑ
quẽ factum ẽ. ut intrarent: Namde ipso ioseph
eadem scriptura sic loquit̾: Et habitauit ioseph
in egipto. ipse et fr̃seiꝰ. et om̃is cohabitatio patris
eiꝰ: et uixit annoscentũ decem Et uixͦte ioseph
effraim filios: usq intciam generationẽ Ipseẽ.

Expanded text:
cum Iacob? Nam commemoratur ibi Machir, filius cum Iacob? Nam commemoratur ibi Machir, filius Manasse, nepos Ioseph, et eiusdem Machir filius, id est Galaad, nepos Manasse, pronepos Ioseph; ibi est et quem genuit Ephraem, alter filius Ioseph, id est Utalaam, nepos Ioseph, et filius ipsius Utalaae Edem, nepos Ephraem, pronepos Ioseph; qui nullo modo esse potuerunt, quando Iacob in Aegyptum uenit et filios Ioseph, nepotes suos, auos istorum, minores quam nouem annorum pueros inuenit. Sed nimirum introitus Iacob in Aegyptum, quando eum in septuaginta quinque hominibus scriptura commemorat, non unus dies uel unus annus, sed totum illud est tempus, quamdiu uixit loseph, per quem factum est ut intrarent. Nam de ipso Ioseph eadem scriptura sic loquitur: Et habitauit Ioseph in Aegypto, ipse et fratres eius et omnis cohabitatio patris eius, et uixit annos centum decem, et uidit Ioseph Ephraem filios usque in tertiam generationem. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
ris latudo: generis multitudo ẽ: Plures quippe
sunt in ea stirpe: de quib ꝓpħice p̃dictum ẽ
Et claudicauerunt a semitis sus Ing̃ssi itaq refe.
runtur in egiptum simul cum ipso iacob septu.¬
aginta quinq homines adnumerato ipso filiissius:
Inquo numero: duȩ tantum feminȩ cominemorant᷑.
Una filia: neptis altera S res diligent considata:
non indicat qđ cantꝰ numerꝰ fuerit in ꝓgenie iacob.
die uł anno quo ing̃ssusẽ. aegiptum: Cominemo¬
rati sunt quippe in eis etiamꝓnepotes ioseph: qͥ
nullo mͦ iam tunc eẽ pocuerunt qm̃ tunc centũ
constet uxorem. qͦ mͦ potuit ꝑ nouem annos hab̃e
ꝓnepotes de filiis quos eademuxore suscepite
Cumgͥ nec filios haberent effram et manasses filui
ioseph. s eos pueros infra quã nouennes iacob
egiptum ing̃ssus inuenerit quo pacto eorum ñ
solum filii s etiam nepotes in illis sepeuaginta
quinq numerabant᷑. qui tunc egiptum ing̃ssist̃

Expanded text:
ris latitudo generis multitudo est. Plures quippe ris latitudo generis multitudo est. Plures quippe sunt in ea stirpe, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicauerunt a semitis suis. CAPUT XXXX.runtur in Aegyptum simul cum ipso Iacob septuaginta quinque homines, adnumerato ipso filiis suis. In quo numero duae tantum feminae commemorantur, una filia, neptis altera. Sed res diligenter considerata non indicat, quod tantus numerus fuerit in progenie Iacob die uel anno quo ingressus est Aegyptum. Commemorati sunt quippe in eis etiam pronepotes Ioseph, qui nullo modo iam tunc esse potuerunt, quoniam tunc centum constet uxorem, quo modo potuit per nouem annos habere pronepotes de filiis, quos ex eadem uxore suscepit? Cum igitur nec filios haberent Ephraem et Manasses, filii Ioseph, sed eos pueros infra quam nouennes Iacob Aegyptum ingressus inuenerit, quo pacto eorum non solum filii, sed etiam nepotes in illis septuaginta quinque numerantur, qui tunc Aegyptum ingressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gali uite seriuaco. ut neq hoc faceret nͥ uxores euis¬
id fieri flagitassent quȩ corꝑis uirisui habebant¬
legitimam pͦstancẽ Genuit ꝗͦ duodecim filios et
unam filiã: ex quactuor mulieribꝰ Deinde ingn
ẽ inegiptum. ꝑ filium suum ioseph qui uenditꝰ
ab inuidentib fr̃ibꝰ eo qđ ꝑductus fuit. atq ibidẽ
dixi uocabat᷑: qđ nom̃ mag̃ popłs ex illo ꝓcreatꝰ
obtinuit: Hoc autem nom̃ illi ab angło impositũ
Nam qđ ei p̃ualuit iacob. utiq uolenti ut miste¬
rium figuraret: significat passionem xp̃i ubi
uisi sunt ei p̃ualere uidȩi et cm̃ benedictionem
ab eodem angło quẽ suꝑ auerat impetrauit:
Ac sic huiꝰ nominis impositio benedictio fuit:
Int̾p̃tatur autẽ isrł uidens dm̃: qđ erit infine
angłs ueluti p̃ualenti. latitudinẽ femoris: eũq
isto modo claudum reddidit: Erat itaq unusatq
idem iacob et benedictꝰ et claudus Nlam femõ¬

Expanded text:
gali jure servato, ut neque hoc faceret, nisi uxores ejusgali jure servato, ut neque hoc faceret, nisi uxores ejusid fieri flagitassent, quae corlegitimam potestatem. Genuit ergo duodecim filios et unam filiam ex quattuor mulieribus. Deinde ingressus est in Aegyptum per filium suum Ioseph, qui uenditus ab inuidentibus fratribus eo perdudixi, vocabatur: quod nomen magis populus ex illo procreatus obtinuit. Hoc autem nomen illi ab Angelo impositum Nam quod ei praevaluit Jacob, utique volenti, ut mysterium figuraret, significat passionem Christi, ubi visi sunt ei praevalere Judaei. Et tamen benedictionem ab eodem angelo, quem superaverat, impetravit: ac sic hujus nominis impositio benedictio fuit. Interpretatur autem Israel, Videns Deum: quod erit in fineangelus velut praevalenti latitudinem femoris, eumque isto modo claudum reddidit . Erat itaque unus atque idem Jacob et benedictus et claudus;
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. et descendentes. suꝑ filium hominis: Pre¬
xit gͦ iacob in mesopotamiã: ut inde acciꝑet uxo¬
rem Unde autem illi accideret quattuor habere
feminas de quibꝰ duodecĩ filios. et unã filiam ꝓ¬
creauit. cum earũ nullam concupiss illicite indi¬
cat scriptura diuina: Ad unai qͥppeaccipiendã
uenerat S cum illi alta ꝓaltera supposita fuissec:
nec ipsam dimisit qͣ nesciens usus fuerat in nocꝰte
ne ludibrio eam uidert᷑ habuisset: Eteo temꝑe:
quando mulciplicandȩ posteritatis causa plures
uxores lex nulla ꝓhibebat cepit etiam illã: cui
uni iam futi conuigii fidem fecerat: Que cumẽt
sterił: ancillam suã de qua filios ipsa susciꝑet¬
marito dedit: Qd etiam maiorsoror eiquamuis
peꝑiss imitata: qm̃ multiplicare sem̃ plẽcupi¬
ebat effecit Nullani iacob legit᷑ petisse p̃t unã.
nec usus plurimis nͥ gignende ꝓł officio conui¬

Expanded text:
dentes et descendentes super filium hominis. Pen-edentes et descendentes super filium hominis. Pen-exit ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxorem. Unde autem illi acciderit quattuor habere feminas, de quibus duodecim filios et unam filiam procreauit, cum earum nullam concupisset inlicite, indicat scriptura diuina. Ad unam quippe accipiendam uenerat; sed cum illi altera pro altera subposita fuisset, nec ipsam dimisit, qua nesciens usus fuerat in nocte, ne ludibrio eam uideretur habuisse, et eo tempore, quando multiplicandae posteritatis causa plures uxores lex nulla prohibebat, accepit etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa suscimarito dedit: quod etiam major soror ejus, quamvis peperisset, imitata, quoniam multiplicare prolem cupiebat, effecit. Nullam Jacob legitur petiisse praeter unam, nec usus plurimis nisi gignendae prolis officio, conju
Abbreviated transcription (Latin):
cumde erste i hanc quia ñ te derelinquã donec
ppratam om̃iaquȩ tecum locutꝰ sum: Et surrexit.
Racob de somno: et dixit: Quia dñs ẽ in locoisto:
ego autem nesciebam Et cimuit. et dixit Quã t̃ri¬
bił locus hic Nonẽ. hoc nͥ domusdĩ: ethȩc porta
ẽ. cęli Et surrex̃ iacob et sumpsit sibi lapidem quẽ
posuit sibi subcaput suum: et statuit illum titu
lum. et suꝑ fuditoleum incacum̃ eiꝰ et uocauit
ia cob nom̃ loci illiꝰ domusdĩ: Hocad ꝓpheciam
ꝑtinet: Nec more idolatriȩ. lapidẽ ꝑfudit oleo
lacob: uelut faciens illum dm̃ Neq enim adora¬
ratum ẽ. hic aliquid hic aliquid qđ ad magnum
ꝑtineat sacram̃tum Scalam uͦ istam intelligit᷑ ip¬
se saluator nob inmemoriam reuocare in euangłio:
Ubi cum dixiss de nathanael. ecce uere israhelita
in quo dolus nonẽ. qm isrł uiderat istam uisionẽ.
ipse ẽ enim iacob eodem loco ait: Am̃ am̃ doco
uob̃: uidebitis cȩlum aꝑtum. et angłos dĩ ascen¬

Expanded text:
cam te in terram hanc, quia non te derelinquam, donec faciam omnia, quae tecum locutus sum. Et surrexit Iacob de somno suo et dixit: Quia est Dominus in loco hoc, ego autem nesciebam. Et timuit et dixit: Quam terribilis locus hic! non est hoc nisi domus Dei et haec porta est caeli. Et surrexit Iacob et sumsit lapidem, quem subposuit ibi sub caput suum, et statuit illum lum, et superfudit oleum in cacumen ejus: et vocavit Jacob nomen loci illius, Domus Dei . Hoc ad prophetiam pertinet: nec more idololatriae lapidem perfudit oleo Jacob, velut faciens illum deum; neque enim adoraratum est hic aliquid, quod ad magnum pertineat sacramentum. Scalam vero istam intelligitur ipse Salvator nobis in memoriam revocare in Evangelio, ubi cum dixisset de Nathanaele, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est; quia Israel viderat istam visionem, ipse est enim Jacob: eodem loco ait, Amen, amen dico vobis, videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascen
Abbreviated transcription (Latin):
genuit ab rahã: et nachor et aram: Aran genuit
loth Et morcuus ẽ. aran coram patre suo chara
int̾ra in ꝗͣ natꝰ ẽ. in regione caldeorũ: Et sumpsit
et nomen mulieris nachor melcha filia aran: Iste
aran pac̃ melchȩ fuit: et pat̾ ieschȩ: Quȩ gescha
credit᷑ ipsa ẽ. eciam sara uxor abrahȩ De uide uar

Expanded text:
genuit Abram et Nachor et Arran, et Arran genuit genuit Abram et Nachor et Arran, et Arran genuit Loth. Et mortuus est Arran coram Thara patre suo in terra in qua natus est, in regione Chaldaeorum. Et sumsit et nomen mulieris Nachor Melcha, filia Aran . Iste Aran pater Melchae fuit et pater Jescae, quae Jesca creditur ipsa esse etiam Sara uxor Abrahae. CA
Abbreviated transcription (Latin):
iam sola etiam hebrea lingua remanserat. qͣmuis
et ipse sicut iam manifestior dĩ popłs in ȩgipto.
ita in mesopotamia seruisse diis alienis iefuna¬
ue referente narrat᷑ &teris ex ꝓgenie illiꝰ heb in
linguas paulatim alias et in nationes alias deflu¬
entibꝰ. Pinde sic̃ ꝑ aquarũ diluuiũ una domꝰ re
manserat ad reparandũ genꝰ humanum: sic indi¬
luiio multarũ suꝑsticionũ ꝑ uniũsum mundum.
una remanserat domꝰ chare inqͣ custodita ẽ plan-¬
tatio ciuitatis dĩ Deinde sic̃ illis enumeratis supͣ
generationib usq ad noc simul cũ annorũ nu¬
meris. et exposita diliuui causa. pͥusqͣm ds̃ inci¬
ꝑet de arca fabricandaloqui ad noe dicit᷑. hȩ
autẽ generationes noe ita et hic enumeratis gene¬
rationib ab illo qui ẽ. appellatꝰ sem filionoe usq
ad abraham. deinde insignis articłis simil it̃ poni¬
tur ut dicat᷑ hȩ sunt generationes chare: Ihare¬

Expanded text:
iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis et ipse. sicut iam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia seruisse dis alienis Iesu Naue narrante referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum una remanserat domus Tharae, in qua custodita est plantatio ciuitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris et exposita diluuii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda loqui ad Noe, dicitur: Hae autem generationes Noe: ita et hic enumeratis generationibus ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus similiter ponitur ut dicatur: Hae sunt generationes Tharae. Thara
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ potuerint reppire: Nam qđ exfilio cham
qui uocabat᷑ mestauĩ egiptii ꝑhĩbent᷑ exorti:
nulla hic resonat origo uocabuli. sic̃ nec ȩtiopum
qui dicunt᷑ adeum filiũ cham ꝑtinere qͥchus ap¬
pellatꝰ ẽ Et si om̃ia consident᷑: plura mutar qͣm
manentia nomina apparent: Nlunc iã aideam᷑ ꝓ
cursũ ciuitatis dĩ etiam ab illo ticło temꝑis qͥ
factus ẽ. in pacre ab raham: unde incipit eẽ. noticia
eiꝰ eudentior. et ubi cdariora legunt᷑ ꝓmissa diui¬
na. quȩ nunc in xp̃o uidemꝰ impleri Sic̃ gͦscrip¬
tura scã indicante didicimꝰ. in regione caldeorũ
uatꝰ ẽ. abraham: quȩ t̾ra ad regnũ assiriorũ ꝑti¬
nebat: Apud caldeos autẽ iameciã tunc suꝑstici¬
ones impiȩ p̃ualebant: quẽ ad modũ ꝑceteras
gentes Una gͥ charȩ domꝰ erat. deqͣnatꝰ ẽ. abraham:
inqua unꝰ ueridĩ cultꝰ et quantũ credibile ẽ. inqͣ

Expanded text:
tium potuerint reperire. Nam quod ex filio Cham, tium potuerint reperire. Nam quod ex filio Cham, qui uocabatur Mesraim, Aegyptii perhibentur exorti, nulla hic resonat origo uocabuli; sicut nec Aethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere, qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura mutata quam manentrocursum ciuitatis Dei etiam ab illo articulo temporis, qui factus est in patre Abraham, unde incipit esse notitia eius euidentior, et ubi clariora leguntur promissa diuina, quae nunc in Christo uidemus inpleri. Sicut ergo scriptura sancta indicante didicimus, in regione Chaldaeorum natus est Abraham, quae terra ad regnum Assyrium pertinebat. Aput Chaldaeos autem iam etiam tunc superstitiones inpiae praeualebant, quem ad modum per ceteras gentes. Una igitur Tharae domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius ueri Dei cultus et, quantum credibile est, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
natus ẽ. sic̃ pꝰ eũ cominemorat᷑ ẽ. quandoqͥdẽ
temꝑe qͦ natꝰ ẽ phalech diuisa ẽ. t̾ra: inde in¬¬
telligendũ ẽ. pͥorem quidẽ nom inatum: s lon¬
ge pꝰ frẽm suũ iectan fuisse natum. cuiꝰ iectam
duocdecim filii tamgͣndes iamfamilias hab̾ent
ut in linguas ꝓpͥas diuidi ñpossent: Sic enim
potuit pͥor commemorari quierat ȩtate poste¬¬
rior. quemadmodũ pͥus cominemorati sunt
exctrib filiis noe ꝓcreati filii iafech. qui erat
minimus eorũ: Deinde filii cham quierat me¬
diꝰ: Postremo filii sem: qui erat pͥmꝰ et maximꝰ
Illarum autẽ genciũ uocabula partĩ manser̃:
ita ut hodieq appareat unde fuerint diriuata.
sic̃ ex assur assirii. ex heb hebrei Parcim tem¬
poris uetustate mutata sunt: ita ut uix homi¬
nes doccissimi antiqͥssimas historias ꝑscrucan¬
tes. nec om̃ium s aliquarũ ex istis origines gen¬

Expanded text:
natus est, sicut post eum commemoratus est; quando quidem natus est, sicut post eum commemoratus est; quando quidem tempore, quo natus est Phalech, diuisa est terra. Proinde intellegendum est priorem quidem nominatum, sed longe post fratrem suum Iectan fuisse natum, cuius Iectan duodecim filii tam grandes iam familias haberent, ut in linguas proprias diuidi possent. Sic enim potuit prior commemorari, qui erat aetate posterior, quem ad modum prius commemorati sunt ex tribus filiis Noe procreati filii Iapheth, qui erat minimus eorum; deinde filii Cham, qui erat medius; postremo filii Sem, qui erat primus et maximus. Illarum autem gentium uocabula partim manserunt, ita ut hodieque appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uetustate mutata sunt. ita ut uix homines doctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gen
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit gigans nembroth ad illud ȩtatis occur¬
rere qđ babilon conditaẽ. et confusio facsta lin¬
guarũ atq ex hoc diuisio gentium Non enm
quia heb̾ sextꝰ ẽ. a noe. ille autem quartus. ideo
non potuerunt adid tempꝰ conuenire uiuendo:
hoc enim contigit cũ plus uiuerent ubi pauci¬
ores sunt generationes. minꝰ ibi plures. aut seriꝰ
nati ẽẽnt. ubi pauciores maturiꝰ ubi plures Sa¬
sie intelligendũ ẽ. qñ t̾ra diuisaẽ ñ solũiãnatos
cȩteros filios filiorũ noe. qui commemorant᷑
patres gentiũ: s etiam eiꝰ ȩtatis fuisse. ut nume¬
rosas familias haberent. quȩ dignȩ fuissent
nominib gentiũ: Unde nequãqͣm pucandũ
qđ eofuerint ordine nati quo commemorati
legunt᷑ Alioquin duodecĩ filii iectan qui
erat aliꝰ filius heber fr̃ phalech qͦmͦ potuerunt
iam gentes facere. si pꝰ phalech frem suũ iectan

Expanded text:
potuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurpotuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita est et confusio facta linguarum adque ex hoc diuisio gentium. Non enim quia Heber sextus est a Noe, ille autem quartus, ideo non potuerunt ad idem tempus conuenire uiuendo. Hoc enim contigit, cum plus uiuerent ubi pauciores sunt generationes, minus ubi plures; aut serius nati essent ubi pauciores, maturius ubi plures. Sane intellegendum est, quando terra diuisa est, non solum iam natos ceteros filios filiorum Noe, qui commemorantur patres gentium. sed etiam eius aetatis fuisse, ut numerosas familias haberent, quae dignae fuissent nominibus gentium. Unde nequaquam putandum, quod eo fuerint ordine geniti, quo commemorati leguntur. Alioquin duodecim filii Iectan, qui erat alius filius Heber, frater Phalech, quo modo potuerunt iam gentes facere, si post Phalech fratrem suum Iectan
Abbreviated transcription (Latin):
aliud occurrit nͥ qđ in eiꝰ gente remanserit. a
cuiꝰ nomine nom̃ accepit: Et hociusticiȩ gentis
huiꝰñ paruũ apparuisse uestiguĩ: qđ cũ alię
gentes pleccerent᷑ mutatione linguarũ. ad istã
ñ ꝑuenit cale suppliciũ: S ad huc illud mouet
qͦmͦ potuerunt singłas gentes facere heb et filiꝰ
eiꝰ phalech: siuna lingua remansit ambobꝰ Et
certe una ẽ. hebrea lingua gens ex heħ ꝓpagata
rati sunt triũ filioꝵ noe fecer̃ singłas gences
siheb et phalech singłas ñ fecerte Nimirum
illudẽ ꝓbabilius: qđ gigans ille nembroth fecerit
eciam ipse gentem suam. s ꝓpt̃ excellentiã domi¬
nacionis et corꝑis seorsum eminentiꝰ nominatꝰ ẽ. ut
maneat numerus sepeuaginta duaꝵ gentium atq
gentem feceri. nã eadem ipsaẽ. eiꝰ gens hebrea ea¬
demq lingua: s ꝓpt̃ tempꝰ eiꝰ insigne qđ in diebꝰ¬
eiꝰ diuisa e. t̃ra Nec mouere nos debet quo mͦ

Expanded text:
aliud occurrit, nisi quod in huius gente remanserit, a aliud occurrit, nisi quod in huius gente remanserit, a cuius nomine nomen accepit, et hoc iustitiae gentis huius non paruum apparuisse uestigium, quod, cum aliae gentes plecterentur mutatione linguarum, ad istam non peruenit tale supplicium ? Sed adhuc illud mouet, quo modo potuerunt singulas gentes facere Heber et filius eius Phalech, si una lingua permansit ambobus. Et certe una est Hebraea gens ex Heber propagata rati sunt, trium filiorum Noe fecerunt singulas gentes, si Heber et Phalech singulas non fecerunt? Nimirum illud est probabilius, quod gigans ille Nebroth fecerit etiam ipse gentem suam, sed propter excellentiam dominationis et corporis seorsum eminentius nominatus est, ut maneat numerus septuaginta duarum gentium adque st, non quod gentem fecerit nam eadem ipsa est eius gens Hebraea eademque lingua, sed propter tempus insigne, quod in dieb diuisa sit. Nec mouere nos debet, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nius acq eudentiꝰ indĩ popłm calescentes. dĩ
cestam̃ta et stirpẽ xp̃i habere pocuerunt: Nec
heb̾ ipse eamdẽ linguã inuniũsam ꝓgeniem
suam refudit: s in eã tantum cuiꝰ generationes
ꝑclucunt᷑ ad abraham Qua ꝓpt̾ eciã si ñ eui¬
dent̃ exp̃ssum ẽ. fuisse aliquod piũ genꝰ homi¬
num. quando ab impiis babilonia condebat᷑:
ñ adhoc ualuit hȩc obscuritas. ut querentis frau.¬
daretur. s potiꝰexeiteret᷑ intentio: Cum enĩ legit᷑
unã fuisse linguã pͥmitꝰ hominũ et ante om̃s fi¬
lios sem comm̃dat᷑. quãuis ex illo quintꝰ oriat᷑.
et hebrea uocat᷑ lingua. quã patriarcharum
et ꝓpħarum ñ solum in sermonib suis uerum
etiam in litteris sacris custodiuit auctoritas: ꝓfe
cto querit᷑ in luusione linguaꝵ ubi illa lingna
remanere potuerit q̃ fuit ante communis. quȩ
sine ulla dubitatione ubi remansit nonihi fint
illa pena quȩ facta ẽ. mutatione linguarũ Id

Expanded text:
nius atque eminentius in Dei populum coalescentes, Dei Testamenta et stirpem Christi habere potuerunt. Nec Heber ipse eamdem linguam in universam progeniem suam refudit; sed in eam tantum, cujus generationes perducuntur ad Abraham. Quapropter etiamsi non euidenter expressum est fuisse aliquod pium genus hominum, quando ab inpiis Babylonia condebatur, non ad hoc ualuit haec obscuritas, ut quaerentis fraudaretur, sed potius ut exerceretur intentio. Cum enim legitur unam fuisse linguam primitus omnium et ante omnes filios Sem commendatur Heber, quamuis ex illo quintus oriatur, et Hebraea uocatur lingua, quam patriarcharum et prophetarum non solum in sermonibus suis, uerum etiam in litteris sacris custodiuit auctoritas: profecto, cum quaeritur in diuisione linguarum, ubi lingua illa remanere potuerit, quae fuit ante communis quae sine ulla dubitatione ubi remansit, non ibi fuit illa poena, quae facta est mutatione linguarum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ et inde postqͣm mortuus pat̾ eiꝰ collocauit
in mesopotamia pͥusqͣm habitaret in carra: s eũ
in carra ꝑuenisse cum patre. recento apud sep̃cep¬
to dĩ. et indeexisse septuagesimo et quinto anno
suo. patris autẽ sui centesimo qua dragesimoet
quinto anno Collocationẽ uͦ eiꝰ in tra chanaan.
ñ ꝓfeccionẽ de carra pꝰ mortẽ patris eiꝰ factã eẽ. dic̃:
quia iã mortuus erat pat̾ eiꝰ qñ emit t̾ram. cuiꝰ¬

Expanded text:
sequitur, Et inde postquam mortuus est pater ejus, collocavit in Mesopotamia, priusquam habitaret in Carra: sed eum in Carran pervenisse cum patre, retento apud se praecepto Dei; et inde exisse septuagesimo et quinto suo, patris autem sui centesimo quadragesimo et quinto anno. Collocationem vero ejus in terra Chanaan, non profectionem de Carra, post mortem patris ejus factam esse dicit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et xanis. quãuis qđ a carnis ꝓpaginem ꝑtinet
Ni udȩi uenerint de semineesau. s idumei. nec
p̃ianȩ gentes de iacob s potiꝰuidĩ: adhoc enim
tantum figura ualuit qđ dictũ ẽ maior seruiet
minori: Ita factumẽ. etiã in duobꝰ filiis ioseph
Nam maior gessit typũ uidõrum: xp̃ianorũ autẽ
minor Quoscum benediceret iacob: manum dex¬
terã ponens suꝑminorem. quẽ habebat ad sinistiã.
sinistram suꝑ maiorẽ. quem habebat ad clext̃am:
graue iusumẽ. patri eorum. et admonuit patrem.
uel it corrigens eiꝰ errorem. et qͥsnam eorũ eẽt ma¬
imostendens At ille mutare manꝰ noluit: s dix̃
Scio filimi scio: et hicerit inpopłm. et hic exalta¬
lit᷑ s fr̃ eiꝰ uinior maior illo erit et sem̃ ei in nuil¬
l oro ꝓmusa demonstrar Nam ille in popiolã iste ipnultigi¬
titudine gentim Quid eudentiꝰ qͣm hisduabꝰ
ꝓmissionib contineri popłm israelitarũ. orbẽq tiũ

Expanded text:
tianis quamuis, quod ad carnis propaginem pertinet, nec Iudaei uenerint de semine Esau. sed Idumaei; nec Christianae gentes de Iacob, sed potius Iudaei; ad hoc enim tantum figura ualuit, quod dictum est: Maior seruiet minori: ita factum est etiam in duobus filiis Ioseph; nam maior gessit typum Iudaeorum, Christianorum autem minor. Quos cum benediceret Iacob, manum dextram ponens super minorem quem habebat ad sinistram, sinistram super maiorem quem habebat ad dextram: graue uisum est patri eorum, et admonuit patrem uelut corrigens eius errorem et quisnam eorum esset maior ostendens. At ille mutare manus noluit, sed dixit: Scio, fili, scio. Et hic erit in populum, et hic exaltabitur; sed frater eius iunior maior illo erit, et semen eistrat. Nam ille in populum, iste in multitudinem gentium: quid evidentius quam his duabus promissionibus contineri populum Israelitarum orbemque
Abbreviated transcription (Latin):
abraham Exi det̾ra tua et de cognatione tua.
et de domo patriscui. et ueni int̾rã qͣm tͥ demõ-¬
strauero. et faciam te ingentẽ magnã. et bene¬
dicam te. et magnificabo nom̃tuum. et eris
benedictꝰ Et benedicam benedicenteste. et ma¬
ledicentes te maledicã Et benedicent᷑ inte om̃s
trib t̾re: Adũtendũ ẽ. gͥ duas res ꝓmissas abrahȩ:
Unani scilicet qđ t̃ram canaam possessurũ fuerat
sem̃ eiꝰ. qđ signi ficat᷑ ubi dictumẽ. uade in t̾ram

Expanded text:
 Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et vade in terram quam tibi monstrabo, et faciamte te in gentem magnam, et benedicam te, et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus, et benedicam benedicentes te, et maledicentes te maledicam, et benedicentur in te omnes tribus terrae. Aduertendum est igitur duas res promissas Abrahae; unam scilicet, quod terram Chanaan possessurum fuerat semen eius, quod significatur, ubi dictum est: Vade
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt dĩ geliquẽ cognouer̃. et ꝓiecerunt cosa sa¬
cie dõrum suorũ. et fugerunt me sopotamlam:
et habitalierunt ibidies multos Dir̃q ilł dseorũ
ut ȩxirent de habitatione sua et irrnt int̾rãchana.¬
an:. et illic habitatier̃ et cȩt̾a quȩ narrat ac hior
ammanitas Unde manifestũ ẽ. domunithare ꝑ¬
secutionẽ passam eẽ a caldeis: ꝓuera piecate. qͥa
in mesopotamia. ubi uixisse ꝑhibet᷑ ducentos
quinq aumos iamincipiunt in dicur ad abraluã¬

Expanded text:
uerunt Deum caeli, quem cognouerunt, et proiecerunt eos a fauerunt Deum caeli, quem cognouerunt, et proiecerunt eos a facie deorum suorum et fugerunt Mesopotamiam et habitauerunt ibi dies multos. Dixitque illis Deus eorum, ut exirent de habitatione sua et irent in terram Chanaan, et illic habitauerunt, et cetera, quae narrat Achior Ammanites. Unde manifestum est domum Tharae persecutionem passam fuisse a Chaldaeis pro uera pietate, qua in Mesopotamia, ubi uixisse perhibetur ducentos et quinque annos, iam incipiunt indicari facta
Abbreviated transcription (Latin):
inmesopotamia: Ubiũ solum abraham filuis eiꝰ.
uerum etiam sara nutꝰ et loth nepos illiꝰ commemo¬
rant᷑ qđ eos duxerit secum: Cur putamꝰ nͥ force
qđ apat̾na et frat̾na lingͤa pietate desciuerat: &e
suꝑsticioni ad heserat caldeorum. et postea inde
siue penitendo. siue ꝑ secutionem passus qđ sus¬
pectus haberet᷑. et ipse emigͣuit: In libro enĩ qui
inscribit᷑ uidith. cum quereret olofernes hostis
israhelitarũ quȩnã illa genseẽt. utrũ ad ũsus eam
bellandum fuissec. sicei respondit achior dux am¬
manitarũ Audiat dñs nr̃ ũbum de ore seruisui:
et referam tͥ ueritatẽ de popło qui habitat iuxta
montanam hanc. et ñ exibit m̃datiũ deore serui tui
Hec enim ꝓgenies popłi ẽ. caldõrum et antea ha¬
bitauerunt mesopotamiã. quia noluerunt sequi
dõs patrũ suorun qui fuerunt in t̾ra calddrũ gło¬
si s declina uerunt de uia parentũ suorũ. et adora¬

Expanded text:
in Mesopotamia; ubi non solum Abraham filius eius, in Mesopotamia; ubi non solum Abraham filius eius, uerum etiam Sarra nurus et Loth nepos eius commemorantur, quod eos duxerit secum? Quur, putamus, nisi forte quod a paterna et fraterna pietate desciuerat et superstitioni adhaeserat Chaldaeorum et postea inde siue paenitendo siue persecutionem passus, quod suspectus haberetur, et ipse emigrauit? In libro enim qui inscribitur Iudith, cum quaereret Holofernes, hostis Israelitarum, quaenam illa gens esset, utrum aduersus eam bellandum fuisset, sic ei respondit Achior dux Ammanitarum: Audiat dominus noster uerbum de ore pueri sui, et referam tibi ueritatem de populo, qui habitat iuxta te montanam hanc, et non exibit mendacium de ore serui tui. Haec enim progenies populi est Chaldaeorum, et antea habitauerunt Mesopotamiam, quia noluerunt sequi deos patrum suorum, qui fuerunt in terra Chaldaeorum gloriosi, sed declinauerunt de uia parentum suorum et adora
Abbreviated transcription (Latin):
rit caldeorũ. et uenerit in mesopotamiã: et habi¬
tauerit in Rara Iacet᷑ autẽ de uno eiꝰ filio qͥ uoca¬
bat᷑ nachor camqͣm eum ñ duxerit secũ: slam ita
narraciu. Et sumpsit chara abrã filium suũ. et
In filium aran filiũ filii sui. et sarai nurũ suã
uxorem abram filii sui: et eduxit eos de regione
caldeorum ire int̾ram chanaan. ec uenit in Raran
et habitauit ibi rtusqͣm hic nominatꝰẽ nachor:
et uxoreiꝰ melcha S inuenimꝰ poͦtea cũ seruum
suum mitteret abrabam ad accipiendã uxorem
filio suo isaac: ita scriptum Et accepit puer decẽ
camelosdecameł dñi sui. et de om̃ib bonis dñi
sui secũ: et exurgens ꝓfeciꝰ ẽ. in mesopotamiã
incuutatẽ nachor Isto et aliis saere huiꝰ historie
testimonii sostendit᷑ etiam nachor fr̃ ab rahe exisse
de regione caldeorum: sedesq constituisse in nie¬
sopotania. ubi cum pacre suo habitauerat abrahã:
gente caldea cũ suis ꝓ fectꝰ ẽ. thara. et habttauit

Expanded text:
Mesopotamiam et habitauerit in Charra. Tacetur autem de uno eius filio, qui uocabatur Nachor, tamquam eum non duxerit secum. Nam ita narratur: Et sumsit Thara Abram filium suum et Loth filium Arran, filium filii sui, et Saram nurum suam uxorem Abram filii sui, et eduxit illos de regione Chaldaeorum ire in terram Chanaan; et uenit in Charran et habitauit ibi. Nusquam hic nominatus est Nachor et uxor eius Melcha. Sed inuenimus postea, cum seruum suum mitteret Abraham ad accipiendam uxorem filio suo Isaac, ita scriptum: Et accepit puer decem camelos de camelis domini sui et de omnibus bonis domini sui secum, et exsurgens profectus est in Mesopotamiam in ciuitatem Nachor. Isto et aliis sacrae huius historiae testimoniis ostenditur etiam Nachor frater Abrahae exisse de regione Chaldaeorum sedesque constituisse in Mesopotamia, ubi cum patre suo habitauerat Abraham. gente Chaldaea cum suis profectus est Thara et habitauit
Abbreviated transcription (Latin):
et.ccͣ. anni. et mortuuis ẽ. chara in carra. et deiñ
scriptura redeundo ad id qđ idõ p̃t̃miserat ut
pͥus de thara id qđ inchoatũ fuerat compleretur.
& dixit inqͥt dñs ad abraham Exi de t̾ra tua et
cetã Post quȩ dĩ ũba subiungit̾: Et exiit abrabã
de karra Tuncitaq factũ ẽ quando pat̾ eiꝰ cen¬
tesimum qͣdragesimũ quintum annũ agebat
etatis: Tunc enim fuit huiꝰ septuagesimꝰ qͥntꝰ: Solu¬
ta ẽ. autẽ ista questio. et alit̃: ut septuaginta u.
anm abrahȩ quando eg̃ssus ẽ de carra ex illo cõ¬
putarent᷑ ex qͦde igne caldõrũ lib̾atꝰ ẽ. ñ ex quo
natusẽ. tamqͣm cunc potiꝰ natꝰ habendus sit: Sed
beat᷑ stephanꝰ in actib apłorum cum ista narra¬
ret: ds̃ inquit głȩ apparuit patri nr̃o habrahȩ¬

Expanded text:
ti anni, et mortuus est Thara in Charra, deinde scriptura redeundo ad id, quod ideo praetermiserat, ut prius de Thara id quod incohatum fuerat conpleretur: Et dixit, inquit, Dominus ad Abram: Exi de terra tua et cetera. Post quae Dei uerba subiungitur: Et exiit Abram, ex Charra. Tunc itaque factum est, quando pater eius centensimum quadragensimum et quintum annum agebat aetatis; tunc enim fuit huius septuagensimus quintus. Soluta est autem ista quaestio et aliter, ut septuaginta quinque anni Abrahae, quando egressus est de Charra, ex illo conputarentur, ex quo de igne Chaldaeorum liberatus, non ex quo natus est, tamquam tunc potius natus habendus sit. Sed beatus Stephanus in actibus apostolorum cum ista narraret: Deus, inquit, gloriae apparuit Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
illas degant sic̃ columba: utraq tm̃ auis÷ sĩplex
et innoxia. significans et in ipso isrłitico popło
cui danda cra illa erat futitros indiduos poplos
ꝓ missionis. et heres regni in ȩcernitate mansuros
Aues autẽ descendentes supͣ corꝑa quȩ diuisa erant:
nboni aliqͥd s sp̃sindicant aeris huiꝰ: pastũ quẽdã
suum de carnaltũ diuisione querentes: Qd autẽ illis
consedicabrahã: significat etiã int̃ illas carnaliũ
diuisiones. uerosusq infinẽ ꝑ seueraturos fideles
Et cirea soł occasũ qđ pauorirruit mabrahã et timor
cenebrosꝰ magnꝰ: significat circa huiꝰ scłifinẽ magnã ꝑ¬
turbationẽ actribulationẽ fut᷑ã fideliũ. deqͣdñs in¬

Expanded text:
illas degant, sicut columba; utraque tamen auis est simplex illas degant, sicut columba; utraque tamen auis est simplex et innoxia, significans et in ipso Israelitico populo. cui terra illa danda erat, futuros indiuiduos filios promissionis et heredes regni in aeterna felicitate mansuri. Aues autem descendentes supra corpora, quae diuisa erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris huius, pastum quendam suum de carnalium diuisione quaerentes. Quod autem illis consedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium diuisiones ueros usque in finem perseueraturos fideles. Et circa solis occasum quod pauor inruit in Abraham et timor tenebrosus magnus significat circa huius saeculi finem magnam perturbationem ac tribulationem futuram fidelium, de qua Domin