comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccła. uel anima iusti salien¬
tem sicut hyn nulũ suꝑ montes
repente ꝓximũ. aspicientẽ post pa¬
rientẽ domus suȩ. ꝓspicientẽ ꝑ fe¬
nestras. eminentẽ ꝑ retia. exultat et
gaudet: qr etiã ipsa amat᷑ a sponso.
Qͥ tamquã ⁊ ipse uulneratꝰ caritatis
decore: dilec̾tȩ primo cũ abee̾t ad
oscula rogatꝰ affuerit. Rogat᷑ enĩm
cũ đr. Osculet᷑ me ab osculo oris
siu. Deniq p̾ces sponse blandiciasq
ñ spreuerit. dilecta sibi ubera pre¬
dicantis. atq in interiora domꝰ eã
benignus induxerit. Deinde tã quã
lascuuenti ludens amore. qr uellet
ꝑ tẽptare sensus amantis: sepe e¬
gressus ut quȩ reret᷑. a sponsa. sepe
regressus ut inuitaret᷑ ad oscula. ad¬
stitit post parietẽ ꝓpexit ꝑ fenestraᷤ.
eminens suꝑ retia: ut totus abesset.
nec quasi totus intraret. & ip¬
se ad se sponsã uocaret: ut ueni¬
endi ad se inuicẽ fierent gratio¬
oatum parcetẽ. ñ illũ mediũ qͥ
domus uniuis separet menbra. s e

Expanded text:
ecclesia uel anima iusti salientem sicut hinulum super montes; repente proximum aspiciens post parietem domus suae prospicientem per fenestras, eminentem super retia exultat et gaudet, quia etiam ipsa amatur a sponso, qui tamquam et ipse uulneratus caritatis decore dilectae primo, cum abesset, ad oscula rogatus adfuerit - rogatur enim, cum dicitur: osculetur me ab osculo oris sui —, deinde preces sponsae blanditiasque non spreuerit dilecta sibi ubera praedicantis atque in interiora domus eam benignus induxerit, denique tamquam lasciuienti ludens amore, quia uellet pertemptare sensus amantis, saepe egressus, ut quaereretur a sponsa, saepe regressus, ut inuitaretur ad oscula, adstiterit post parietem, prospexerit per fenestras eminens super retia, ut nec quasi totus intraret, et ipse ad se sponsam vocaret; ut veniendi ad se invicem fierent gratiodatum parietem, non illum medium qui domus unius separet membra, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
larũ cotuidie t̾minos ꝓferentẽ. exclu¬
dentẽ uicinos: utrũ is tͥ dilatari an
coangustari uidet᷑. quẽ t̾ra ip̃sa ñ
porrexerint. claudit᷑ angustiis opi¬
nionis suȩ finib. cui qd̃ habet ñ ẽ¬

Expanded text:
larum cotidie terminos proferentem, exclularum cotidie terminos proferentem, excludentem uicinos: utrum is tibi dilatari an coangustari uidetur, quem terra ipsa non porrexerit clauditur angustis opinionis suae finibus cui quod habet non e
Abbreviated transcription (Latin):
uocaui dnm̃: & exaudiuit me in la¬
titudine. Sapiens enĩ in cords sui ã¬
bulat innocentia. & de eiꝰ fonte suꝑ¬
fluunt aquȩ suꝑ eiꝰ plateas. qͥ mentẽ
suã ñ intra corporalia & t̾rena con¬
cludit. s dirigit ad cęlestia. ut con¬
uersatio eiꝰ in cęlo sit Audi nullas
amgustias sentientẽ fressurã inquit
patimur. s ñ angustamur. & qͦmͦ
coangustari poterat. cuꝰ os semꝑ patebeit.
ne credentes coartarent᷑. Ipse exponat
qͥd sit ingredi in latitudine. Dicit enĩ:
qr si corpus angustũ ẽ: cor nr̃m d¬
latatũ ẽ. Non angustamini in nob̾:
coartamini aut̃ in uiscerib uestris.
Coangustari in paulo ñ poterant: in
qͦ erat altitudo sapientiȩ & fidei
latitudo. Quomͦ enun poterant coar¬
tari in eo: qͥ erat uas electionis ȩt̃nes
S coartabant᷑ in semetipsis: qi imꝑb
in se ipso coartat᷑. malitiȩ suȩ laqueis
strangulatꝰ. Constitue mͥ auarũ uil¬

Expanded text:
uocaui dominum et exaudiuit me in lauocaui dominum et exaudiuit me in latitudine. sapiens enim in cordis sui ambulat innocentia et de eius fonte superfluunt aquae super eius plateas, qui mentem suam non intra corporalia et terrena concludit, sed dirigit ad caelestia, ut conuersatio eius in caelo sit. audi nullas angustias sentientem: pressuram, inquit, patimur, sed non angustamur. et quomodo coangustari poterat, cuius os semper patebat, ne credentes coartarentur ? ipse exponat, quid sit ingredi in latitudine. dicit enim, quia, si corpus angustum est, cor nostrum dilatatum est. non angustamini in nobis, coartamini autem in uisceribus ue st ri s. Coangustari in Paulo non poterant, in quo erat altitudo sapientiae et fidei latitudo. quomodo enim poterant coartari in eo, qui erat uas electionis aeternae ? sed coartabantur in semet ipsis, quia inprobus in se ipso coartatur, malitiae suae laqueis strangulatur. constitue mihi auarum, uil
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cũ sit eruditus in lege. sub lege natꝰ.
& supra legẽ deuotionis suȩ. gradum
ꝓ mouens liberatur a lege. sp̃c enim
nos redemit a maledicto legis. Non fine
lege dĩ. s in lege factꝰ ẽ xp̃i. Aut cer¬
te sic ꝑ omnia legẽ custodiamꝰ. si legi¬
timã pueritie. atq adolescentiȩ disci¬
plinã. uiuentutis conuersationẽ. senec¬
tutis maturitatẽ. tramitẽq singulis.
p̾scriptũ ȩtatib nequaquã uitȩ nr̃ȩ
usus excedat. Similit̾ etiã animȩ nr̃e
rit & transit: ut possit dicere cursum
consuminarii. Ieniq ammȩ ȩtas ẽ illa
de qua dicit᷑. & ȩtas senectutis uita in¬
maculata. Pomnia gͦ legem custodit:
qͥ & in his corporis nr̃i ȩtatib & in il¬
lis anime nr̃e ꝓcessib ñ deuiaret a
lege. Quintꝰ uersus ẽ. Et in gredix¬
bar ui latitudine: quia testimoni
mandata. angustã & artam
graditur uiã: ambulat in latitudi¬
nẽ. Inde legimꝰ. Intribulatione dila¬
tasti mei & alibi. In tribulatione in¬

Expanded text:
ditus in lege, sub lege natus et supra legem deuotionis suae gradum prouehens, liberatus a lege — Christus enim nos redemit a maledicto legis — non sine lege dei, sed in lege factus est Christi. aut certe sic per omnia legem custodiamus, si legitimam pueritiae atque adulescentiae disciplinam, iuuentutis conuersationem, senectutis maturitatem tramitemque singulis praescriptum aetatibus nequaquam uitae nostrae usus excedat. similiter etiam animae nostrae rit et transit, ut possit dicere: cursum consummaui. denique animae aetas e-t illa, de qua dicitur: et aetas senectutis uita inmaculata. per omnia ergo legem custodit, qui et in his corporis nostri aetatibus et in illis animae nostrae processibus non deuiarit a lege. Quintus uersus est: et ingrediebar in latitudine, quia testimoniam mandata angustam et artam graditur uiam, ambulat in latitudine. unde legimus: in tribulatione dilatasti mihi, et alibi: in tribulatione in
Abbreviated transcription (Latin):
iutȩ suȩ tempore. & oꝑa sua ele¬
uat: nichil agens qd t̃renis cupidi
tatib adhexeret. Ideoq ait. Et
meditabar. in mandatis tuis. quȩ
dilexi nimis. Et leuaui ma¬
nus meas ad mancdata tua que
dilexi nimis: et exercebar in

Expanded text:
uitae suae tempore et opera sua eleuitae suae tempore et opera sua eleuabat, nihil agens quod terrenistatibus adhaereret. 35. Ideoque ait: Et meditabar in mandatis tuis, quae dilexi nimis. Et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi nimis: et exercebar in
Abbreviated transcription (Latin):
Suauis gͦ uox. que in diuinis testi¬
moniis loquebrit᷑ : decora facies quȩ
in conspectu regũ ñ confundelet᷑.
ossumꝰ & illos reges intellegere. qͥb
dicit᷑ a petro. Nos aut̃ genis electum.
regale sacerdotiũ. gens scã. ppołus
in adoptionẽ. St̃ enĩ reges qͥ offeruis
in iherłm sapientiȩ suȩ munera.
qͥb data ẽ grã uerbũ loqui. &r quadã
pocestate regali flectere popłos. et
animas mulcere scõꝵ: ñ erubescen¬
tes in eo qi nichil alienũ abhones¬
tate loquerent᷑. quos nemo redar
testamenti: etiã in illo ñ erubescen¬
tes. eo qd̃ ñ metuerent ne confun¬
derent᷑. disceptantiũ contra asser-¬
tione suꝑati. Rex gͥ est qui ñ eru¬
bescit ne in acꝰtu reprehendat᷑.
recharguat᷑ in sermonib: eo quod
et uita debeat ẽẽ fundatꝰ & uerbo.
Itaq quauus ꝑfectus ita eͥẽt ꝓpħa ut
ñ crubesceret in conspectu regum:
tam̃ meditabat᷑ in p̃ceptis clĩ omni

Expanded text:
suauis ergo uox quae in diuinis testisuauis ergo uox quae in diuinis testimoniis loquebatur, decora facies quae in conspectu regum non confundebatur. Possumus et illos reges intellegere, quibus dicitur a Petro: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in ain Hierusalem sapientiae suae munera, quibus data est gratia uerbum loqui et quadam potestate regali flectere populos et animas mulcere sanctorum, non erubescentes in eo, quia nihil alienum ab honestate loquerentur, quos nemo redargtestamenti et iam in illo non erubescentes, eo quod non metuerent. ne confunderentur disceptantium contra adsertione superati. rex igitur est qui non erubescat, ne in actu reprehendatur, redarguatur in sermonibus, eo quod et uita debeat esse fundatus et uerbo. itaque quamuis perfectus ita esset propheta, ut non erubesceret in conspectu regum, tamen meditabatur in praeceptis dei omni
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qͥ uocatꝰ ad sacrilegiũ exꝑ¬
brantib sibi regib. erucifixũ ih̃m
ñ erubescebat: s magis głabatur
in cruce. xp̃i. & illã mundi salutẽ
e̾e̾ cestimoniis celestib abstruebat.
hos uocat. xp̃c in sponsa. dicens in
canticis canticoꝵ & uenit columba
mea in tegum̃to petre iuxta p̃mu¬
nitionẽ. hoc ͤ uenit uixta eugłm.
Spugnacula ficłi tuȩ gesta sunt .xͥ.
nuri tui subsidia uerba sunt dñi.
passio dñici corporris tua uirtꝰ est.
Ostende mͥ faciẽ tuã & insinua uo¬
cẽ tuã: qr uox tua suauis ẽ: & faci¬
es tua pulchra. suanis ẽ uox: qr cre
confessio fit ad falutẽ. & decora fa¬
cies quȩ non erubescit aucꝰtorẽ.
ñ confundit᷑ redemptore. Osten¬
cdit gͦ faciẽ suã. signaculũ crucis
pͣferens: & insinuat uecẽ suã. aue¬
toritatẽ p̃dicationis assumens.
Integimento enĩ corporis xp̃i. qͦ
redemptus ẽ a peccato munimen¬
tum gr̃ẽ spiritalis inuenit: ut
salutaria sibi & sentiat & loquat᷑.

Expanded text:
ri, qui uocatus ad sacrilegium exprobrantibus sibi regibus crucifixum Iesum non erubescebat, sed magis gloriabatur in cruce Christi et illam mundi salutem esse testimoniis caelestibus adstruebat. hos uocat Christus in sponsa, dicens in Canticis canticorum: et ueni, tu columba mea, in tegimento petrae iuxta praemunitionem, hoc est: ueni iuxta euangelium. propugnacula fidei tuae gesta sunt Christi, muri tui subsidia uerba sunt domini, passio dominici corporis tua uirtus est. ostende mihi faciem tuam et insinua uocem tuam, quia uox tua suauis est et facies tua pulchra. suauis est uox, quia ore confessio fit ad salutem, et decora facies, quae non erubescit auctorem, non confunditur redemptorem. ostendit ergo faciem suam signaculum crucis praeferens et insinuat uocem suam auctoritatem praedicationis adsumens. in tegimento enim corporis Christi, quo redemptus est a peccato, munimentum gratiae spiritalis inuenit, ut salutaria sibi et sentiat et loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uo dixit cũ unũ satis esse
posset: si unum significare¬
S uoluisset. S q ñ solũ in presenti ui¬
te huiꝰ tempore. s etiã futuro post
huiꝰ uitȩ curriculcũ custodienda ꝓ¬
exemplari & umbre seruiunt cȩles¬
tium. & scd̃m eos qͥ in cęlestib sit̾i.
scd̃m uerã legẽ cultus do deferunt.
pollicetur sibi ẽẽ iuuendum: ut et
hic & ibi legẽ custodiat᷑. hic in exem¬
plari. in speculo. in enigmate. illic in
ipsa facie ueritatis. fossumꝰ & illud

Expanded text:
uo dixit, cum unum satis esse posset, si unum significare uoluisset. sed quia non solum in praesenti uitae huius tempore, sed etiam futuro post huius uitae curriculum custodienda pexemplari et umbrae seruiunt cae- lestium, et secundum eos, qui in caelestibus siti secundum ueram legem cultus deo deferunt, pollicetur sibi esse uiuendum, ut et hic et ibi legem custodiat, hic in exemplari, in speculo, in aenigmate, illic in ipsa facie ueritatis. Possumus et illud
Abbreviated transcription (Latin):
scdm hebreos. Sicnificat lati¬
ne tunorẽ. uł ut alibi inuenimꝰ
natiuitatẽ. s utriunq potest con¬
gruere & conuenire sensui. Na¬
tuutas enĩ eoꝵ. ẽ qͥgenerant᷑ in
hoc scło. ꝑ quã intellegimꝰ corpo¬
ralia & materialia que sunt ca¬
duca. & ido timore ñ clistat. Ex cor¬
poralib & materialib nascitur
tunor. Qd eñ ẽ t̾rena natuutas
nͥ timor Deniq inde incip᷑ue rfuꝰ.

Expanded text:
m Hebraeos significat Latine \'timorem\' uel, ut alibi inuenimus, \'natiuitatem. sed utrumque potest congruere et conuenire sensui. natiuitas enim eorum est quae generantur in hoc saeculo, per quam intelle gimus corporalia et materialia quae sunt caduca, et ideo a timore non distat; ex corporalibus enim et materialibus nascitur timor. quid enim est terrena natiuitas nisi timor? Denique inde incipit u
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ & poͣtas. dequib dictum
ẽ. Tollite portas principes ur̃as.
et eleuanin porte et᷑nales: et
introibit rex głȩ. Est enĩ cęlum
les.Si has ficdĩ tuȩ portas uelis
attollere. intrabit ad te rex głe:
triumphũ potans ꝓpriȩ passio¬
nis. Habet etiã iusticia portas.
Nã etiã de his legimꝰ scriptũ:

Expanded text:
habemus et portas de quibus dictum habemus et portas de quibus dictum est: tollite portas, principes uestri, et eleuamini, portae aeternales, et introibit rex gloriae. est ergo et caelum les. si has fidei tuae portas uelis attollere, intrabit ad te rex gloriae triumphum portans propriae passionis. habet etiam iustitia portas. nam etiam de his legimus scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
litia. Beatꝰ gͦ ille. cuiꝰ pͥulsar ia¬
nuã xp̃c. Ianua nr̃a ẽ fides: quȩ
totã cdomũ si fuerit robusta eõ¬
munit. ꝑistã ianuã xp̃e ingre¬
ditur. Nnde & eccła dicit. int
canticis. Uox fit᷑ meĩ pułsat ad
ianuã. audi pussantẽ: audi in¬
troire cupientẽ. Aꝑi mͥ soror
mea. sponsa. eolumba mea ꝑfic¬
ta mea: qr caput meu̾r repletit̃
ẽ rore. & crines mei guctis noc¬
tis. Considera quando ntꝑxime
pulsat ianuã tuã ds uerbũ. cum
repletũ ẽ caput eiꝰ rore nocturno
intribulatione & enĩ tẽptationib
positos uisitare dignat᷑: ne quis for¬
te succũbat uictus erũnis. Reple¬
tur gͦ capiit eiꝰ rore uł guitis. qua¬
ndo corpus eiꝰ laborat. Tc̃ gͦ uigi¬
landũ. ne cd̃m uenerit sponsus.
receclat exclusus. fi enĩ clormias
& cor tuũ uigilat. discectit an¬
tequã pulset. si cor tuũ uigilet:
pulsat & aperiri sibi ianuã pos
cit. Nabemꝰ gͦ animȩ nr̃ȩ ianuam:

Expanded text:
litia. Beatus ergo ille cuius pulsat ialitia. Beatus ergo ille cuius pulsat ianuam Christus. ianua nostra est fides quae totam domum, si fuerit robusta, communit. per istam ianuam Christus ingreditur, unde et ecclesia dicit in Canticis: uox fratris mei, pulsat ad ianuam. audi pulsantem, audi introire cupientem: aperi mihi, soror mea sponsa, columba mea, perfectamea, quia caput meum repletum est rore et crines mei guttis noctis. considera quando maxime pulsat ianuam tuam deus uerbum: cum repletum est caput eius rore nocturno. in tribulatione etenim et temptationibus positos uisitare dignatur, ne quis forte succumbat uictus aerumnis. repletur ergo caput eius rore uel guttis, quando corpus eius laborat. tunc ergo uigilandum, ne, cum uenerit sponsus, recedat exclusus. si enim dormias et cor tuum non uigilet, discedit antequam pulset, si cor tuum uigilet, pulsacit. habemus ergo animae nostrae ianuam,
Abbreviated transcription (Latin):
se ait. Ego & pater ueniemꝰ: et
mansionẽ apud eũ faciemꝰ. Nides
& dormientẽ excitat:Q enĩ ue¬
intrare. s in nob̾ ẽ qd̾ ñ semper
ingredit᷑: ñ semꝑ manet. Fateat
aduenienti ianua tua. aperi
ianuã tuã. expande̾ gr̃emiũ tus
mentis: ut uicdeat diuitias sim¬
plicitatis thesauros pacis. sua¬
uitatẽ grẽ. Dilata eor tuũ: dccur¬
re soli lucis eternȩ quȩ illumurat
omnẽ hominẽ. E illud uerũ qͥb̾e
lumen om̃ĩb lucet. s siqu̾is fẽ¬
nestras suas clauserit: ȩterno lu
mine se ipse fraudauit. Exeludi
ranuam clauclas: & si possit in¬
trare. ñ uult tam̃ importunus
inruere. ñ ũult̃ inuitos cogere.
Ortus ex uurgine ꝓcessit ex ab¬
uos uniuerfã. tetius orbis uarã¬
cdians. ut luceret omnib Eãpuit
ritatẽ: quã nox hulla inter¬
polat. soli enĩ huic quẽ cottidie
cernimꝰ: nbx̃ tenebrosa succedit
sol aut̃ uisticie munquã. occi¬
dit: qr sapientiȩ ñ sticceclit ma¬

Expanded text:
se ait: ego et pater ueniemus et se ait: ego et pater ueniemus et mansionem apud eum faciemus. Uides et dormientem excitat. qui enim ueintrare. sed in nobis est quod non semper ingreditur, non semper manet. pateat aduenienti ianua tua; aperi ianuam tuam, expande gremium tuae mentis, ut uideat diuitias simplicitatis, thesauros pacis, suauitatem gratiae. dilata cor tuum, occurre soli lucis aeternae quae inluminat omnem hominem. et illud quidem uerum lumen omnibus lucet; sed si quis fenesmine se ipse fraudavit. Excluditjanuam claudas. Etsi possit intrare, non vult tamen importunus irruere, non vult invitos cogere. Ortus ex Virgine processit ex alvo, universa totius orbis irradians, ut luceret omnibus hominibritatem, quam nox nulla interpolat. soli enim huic quem cotidie cernimus nox tenebrosa succedit, sol autem iustitiae numquam occidit, quia sapientiae non succedit ma
Abbreviated transcription (Latin):
centẽ. Sicuf portauimus unagi¬
ne̾ illius terrem:. portemꝰ & ima¬
ginẽ huiꝰ cȩlestis. Iti gͥ celi sunt:
qͥ etiã in tris positi auclent dice¬
re. Nrã coͣnuersatio in celis est Is¬
ti sunt cęli in quib ẽ grauitas:
continentia. docꝰtrina uite cęle¬
stis. Nã quẽ admodũ t̾ra dictus ẽ
qͥ lapsus ex illa p̾uaricatione cȩles¬
tis grẽ. & in hec iuitia t̾rena de¬
iecꝰtus. p̾uaricationis suȩ uincu¬
lis se ligauit: ita econtrario celũ
dicit᷑. qui uitã angłoꝵ. custodia
integritatis exercet. & corpus suũ
continenti sobrietate mocderat᷑.
mentẽ quoq suã miti tranquil¬
litate conponit. pecuniã paupe¬
rib misericordi liberalitate dis¬
pensat. Est gͦ e in t̾ris cȩlũ: in qͦ
possunt uirtutes e̾e cęlestes. Ce¬
lum mͥ thronus: eto magis iusti
affectũ quã ȩlementũ intellego.
Illũ puto celũ. ad cuiꝰ animã ue¬
aperueris ingredit᷑. nec solus in¬
gregit᷑: s etiã cũ patre sicut ip¬

Expanded text:
uimus imaginem illius terreni, portemus et imaginem huius caelestis. isti igitur caeli sunt qui etiam in terris positi audent dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. isti sunt caeli in quibus fides grauitas continentia doctrina uita eaelestis. nam quemadmodum terra dictus est, qui lapsus ex illa praeuaricatione caelestis gratiae et in haec uitia terrena deiectus praeuaricationis suae uinculis se ligauit, ita e contrario caelum dicitur, qui uitam angelorum custodia integritatis exercet et corpus suum continenti sobrie- tate moderatur, mentem quoque suam miti tranquillitate componit, pecuniam pauperibus misericordi liberalitate dispensat. est ergo et in terris caelum in quo possunt uirtutes esse caelestes. caeum mihi thronus ego magis iusti affectum quam elementum intellego. illum puto caelum ad cuius animam ueaperueris, ingreditur. nec solus ingreditur, sed etiam cum patre, sicut ip
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. erit celũ nouũ. Herũ nec sic
absolute. ꝙ nec in hoc potest ꝑana¬
nere qd̵ p̃terit: nec illud potest di¬
ci mansisse qd̃ ceperit. Tinea intel¬
lectũ tuũ scindet: si putes uerbũ
noscere uolums: primũ in his quȩ
uisibilia & sensibilia sunt. & hic¬
uł locũ consideremꝰ. ut ex eis quȩ¬

Expanded text:
est: Erit coelum novum . Verum nec sic est: Erit coelum novum . Verum nec sic absolubile; quia nec in hoc potest permanere quod praeterit, nec illud potest dici mansisse, quod coeperit. Tinea intellectum tuum scindet, si putes verbum noscere volumus, primum in his quae visibilia et sensibilia sunt ethicum consideremus; ut ex e
Abbreviated transcription (Latin):
a clño dicebat. Humiliatꝰ sum:
& faluum me fecit. Ergo sient
prudent᷑ considerandũ ẽ quan¬
do humitas a dño causa sit ꝓba¬
tionis: quando etiã ipsa ab homi¬
ne inferendȩ humilitatis impreᷤᷤ¬
sio que tam̃ ipsa solet patientia
& magnanimitate tolerari: ita
etiã sapient᷑ considerandũ quid
sit in eternũ in cęlo uerbũ dñi
ꝑmanere. uł sicut aliqui codices
habent in scłm. qr grecus eicton
transibunt: uerba aut̃ mea non
ꝑreteribunt. In scłm ꝑmanet uer
idest oꝑa mundi istius p̃teribt̃:
& tẽpora ꝑmanebunt. Alus qui
spũalis ẽ & cluudicat uerba le¬
ggis. in ȩternũ inquit dñe ꝑma¬
net uerbũ tuũ in celo. Eterni¬
tas enĩ uerbr manentis: opinio¬
nem uerbi p̃tereuntis excludit.¬
Quomodo aut̃ ꝑmanet uerbum
in cęlo: si ipsũ celũ preterit: Et
qͦmͦ possunt stare culmina: si ce
ne sua: nisi & habitatio ꝑseueret:
S forte illud ocurrit qr scriptũ

Expanded text:
a domino dicebat: humiliatus sum, a domino dicebat: humiliatus sum, et saluum me fecit. Ergo sicut prudenter considerandum est, quando humilitas a domino sit causa probationis, quando etiam ipsa ab homine inferendae humilitatis inpressio, quae tamen ipsa solet patientia et magnanimitate tolerari, ita etiam sapienter considerandum, quid sit in aeternum in caelo uerbum domini permanere uel, sicut aliqui codices habent, in saeculum, quia Graecus elg tbv transibunt, uerba autem mea non praeteribunt? in saeculum permanet uerbid est opera mundi istius, praeteribunt et tempora permanebunt. alius qui spiritalis est et diiudicat uerba legis: in aeternum, inquit, domine, permanet uerbum tuum in caelo; aeternitas enim uerbi manentis opinionem uerbi pQuomodo autem permanet verbum in coelo, si ipsum coelum praeterit? Et quomodo possunt stare culmina, si cedne sua, nisi et habitatio perseveret? Sed forte illud occurrat, quia scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerat. Serua gͦ uerbũ dĩ et
serua in corde tuo: & ita serua
ne obluuscaris. Serua legẽ dñi
& mecditare: ne iustificationes
diũ de corde tuo labant᷑. Nocet
te littere interpretatio ut ser
ditis dicens: nisi quia dẽx tua
meditatio mea ẽ: tunc forfitan
perissem in humilitate mea: in
eternũ ñ obliuiscar uistificatio¬
num tuarũ. Legis gͦ metlitatio
Facit: ut tempora tribulati¬
one⁊ tẽpora quib humiliamur
aliquib aduersis sustinere & to¬
lerare possimꝰ: ut neq humilia¬
to numis neq deiecto frangam᷑
affectu. Ueniq dñs ñ frangi nos
in threnis ait. Ut humiliaret
sub pedib om̃s uinctos t̾rȩ: et
declinaret iudiciũ uiri contra
faciem altissimi ad condẽpnan¬
dum hominẽ. Cũ uidicat᷑ dñs. ñ
dixit. & infratde ore altissimi. nͣ
exibunt mala. Numilitas gͦ quȩ
a dño ẽ plena iusticiȩ. plena ȩ
quitatis: qr ñ exeunt mala de
ore dñi. Deniq qͥ humiliabatur

Expanded text:
perseuerat. serua ergo uerbum dei et perseuerat. serua ergo uerbum dei et serua in corde tuo et ita serua, ne obliuiscaris. serua legem domini et meditare, ne iustificationes domini de tuo corde labantur. docet te litterae interpretatio, ut seruditis dicens: nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea; in aeternum non obliuiscar iustificationum tuarum. legis ergo meditatio facit, ut tempora tribulationis, tempora quibus humiliamur aliquibus aduersis, sustinere et tolerare possimus, ut neque humiliato nimis neque deiecto frangamur affectu. denique dominus non frangi nos hac littera in Threnis ait: ut humiliaret sub pedibus omnes uinctos terrae et declinaret iudicium uiri contra faciem altissimi, ad condemnandum hominem cum iudicatur, dominus non dixit, et infra: de ore altissimi non exibunt mala. humilitas ergo, quae a domino est, plena iustitiae, plena est aequitatis, quia non exeunt mala de ore domini. denique qui humiliabatur
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. E homo ẽ: quis cognoscit eñ
Ille gͥ homo: ñ humana mͥ s diu¬
na potesta ͭ ͭ omĩa peccata donauit.
d̾s in corpore tlñs iħc mundũ re¬
concilians sibi: quẽ reclie bat
a culpa. Thesaurus enĩ nr̃pretiosuᷤ:
intellec̾tus ẽ. Si t̾renꝰ intellec̾tus
fuerit. si frabilis: heretica eũ tinea
& impietatis erugo consumet. Le¬
uemus gͦ & erigamꝰ sensus nr̃os.
nec impossibile uidicemꝰ ut hȩc
humani corporis infirmitas ad
cognitionẽ misterioꝵ. celestiũ ꝓ¬
uehatur: cũ iã ad nos dñs iħc in
quo abconditi erant scientiȩ sa¬
pientieq thesauri diuna sua mi¬
sgeratione descenderit: ut clausa
reseraret. aꝑiret latentia. reuela¬
ret occulta. Neni gͦ tlnẽ iħu: aperi
nob̾ & istius ꝓphetici sermonis ia¬
nuam. Hultis enĩ clausa ẽ: & si pͥ¬
ma specie aꝑerta iudeatur .
N eternum inquit. domine:
Oꝑmanet uerbum tuũ in cęlo.
ides etiã in te ꝑmanere
debere: qd̃ et ium cęlo ꝑmainet ac

Expanded text:
dixerit: et homo est, e t quis cognoscet eum? ille igitur homo non humana mihi, sed diuina potestate omnia peccata donauit, deus in corpore dominus Iesus, mundum reconcilians sibi quem redimebat a culpa. Thesaurus noster pretiosus intellectus est. si terrenus intellectus fuerit, si fragilis, haeretica eum tinea et impietatis aerugo consumet. leuemus ergo et erigamus sensus nostros nec inpossibile iudicemus, ut haec humani corporis infirmitas ad cognitionem mysteriorum caelestium prouehatur, cum iam ad nos dominus Iesus, in quo absconditi erant scientiae sapientiaeque thesauri, diuina sua miseratione descenderit, ut clausa reseraret, aperiret latentia, reuelaret occulta. ueni ergo, domine Iesu, aperi nobis et istius prophetici sermonis ianuam; multis enim clausa est, etsi prima specie aperta uideatur. In aeternum, inquit, domine, per manet uerbum tuum in caelo. uides etiam in te permanere debere quod etiam in caelo permanet ac
Abbreviated transcription (Latin):
ubi angłi & archangłi. cheru¬
bin & seraphin: qm̃ homines
quãuis scĩ sint: tam̃ affectus eoꝵ
sepe mutat᷑. Nunc gaudemꝰ con¬
tinuo mertmꝰ: irascumir. ingemis¬
cimus. In ipsa pęnitentia ñ uult
nos fatis constristari apłs: ne tris¬
titia absorbeam᷑. ¶bi gͦ iracundia.
ubi tristitia grauis: ñ ꝑmanet
ibt uerbũ. Deniq de solo dño iħu
dictũ ẽ a ioħe. qr uidit spm̃ des¬
centẽ de gelo sicut celumbam et
nuntiaret nathan missus a dño:
& utiq inferior nathem ꝓpħa
cognouit. qd̾ dauid prestantior.
nesciebat. & alius dixit ꝓpħa.
Celauit me dñs. Inde & pleriq
accipiunt in cęlo ꝑmanere dei
uerbũ in potestatib cȩlestibus:
in quib ñ sunt affectuũ uarie¬
tates. Aliqui aut̃ de ipsa accipi¬
unt trinitate quȩ sola immu¬
tabilis sit: & ido in celo ꝑmanet
uerbũ idest. in patre qr uerbum
dixit. Ego in patre. & pater in me.

Expanded text:
i et archangeli, Cherubim et Seraphim, quoniam homines quamuis sancti sint, tamen affectus eorum saepe mutatur. nunc gaudemus, continuo maeremus irascimur ingemescimus. in ipsa paenitentia non uult nos satis contristari apostolus, ne tristitia absorbeamur. ubi ergo iracundia, ubi tristitia grauis, non permanet ibi uerbum. denique de solo domino Iesu dictum est a Iohanne, quia uidit spiritum descendentem de caelo sicut columbam et nuntiaret Nathan missus a domino, et utique inferior Nathan propheta cognouit quod Dauid praestantior nesciebat, et alius dixit propheta: celauit me dominus. unde et plerique accipiunt in caelo permanere dei uerbum in potestatibus caelestibus, in quibus non sunt affectuum uarietates. aliqui autem de ipsa accipiunt trinitate, quae sola inmutabilis sit. et ideo in caelo permanet uerbum, id est in patre, quia uerbum dixit: ego in patre et pater in me.
Abbreviated transcription (Latin):
tamentũ. ut facie ad faciem głam
cdnĩ uidere possimꝰ: ueriuntamen
qi & in celo fuit uitiis locus. nam
utiq ñ cecidisset inde aduersarius.
nisi in criminib deprehensus. nã
& stultus sicut luna mutatur: et
cȩlũ ipsũ tenebris obclucit᷑: iudet᷑
utiq ñ de elementis. dictũ. s de
uirtutib potestatibq cęlestib St̃
enĩ scẽ uirtutes in celo: inquib
nichil lubricũ atq terrenũ sit.

Expanded text:
tamentum, ut facie ad faciem gloriam tamentum, ut facie ad faciem gloriam domini uidere possimus. Uerumtamen quia et in caelo fuit uitiis locus — nam utique non cecidisset inde aduersarius nisi in criminibus deprehensus; nam et stultus sicut luna mutatur et caelum ipsum tenebris obducitur —,\'uidetur utique non de elemento dictum, sed de uirtutibus potestatibusque caelestibus. sunt enim sanctae uirtutes in caelo, in quibus nih
Abbreviated transcription (Latin):
tatio & conuersio uertere orcli¬
nem suũ nescit. Ina omniũ obe¬
dientia: discretis munerib in¬
discretam p̃scriptȩ constitutioniᷤ
tenere concoreliã. In gelo s̃ ꝑma¬
net uerbũ: qr sathanas de celo ce¬
ciclit. Non habebat in celo locum:
ꝓpterea cecidit. Iuo cecidit: nsi in
t̃ras. Icło hic adulteria. homicidia.
ebrietates. habundare cȩperunt.
Inde exclusus acrior ad nos uenit.
& tẽptationes solito asperiores tam¬
quã iratꝰ exercet. In cȩlo gͥ ꝑmanet
uerbũ qr inde eiectꝰ ẽ diabolus. In
t̃ras ñ ꝑmanet: qr huc totus aduenit.
Et uide utrũ hic ꝑmanere uerbum
possit in nob̾: ubi tantos laqueos cli¬
abolus parsit. qͥ cũ ee̾t in cęlo: ne¬
cibi uerbũ poterat ꝑmanere. Deni¬
q qr & ipse uerbũ ñ tenuit: ceci¬
dit e celo. In cȩlo gͦ uerbũ ꝑmanet:
Q̾ scd̃m uerbi dispositionẽ regit᷑
& gubernat᷑.s qr & ipsũ cęlũ p̃terit.
uum cęlũ & noua t̾ra. nouum tes¬

Expanded text:
tatio et conuersio uertere orditatio et conuersio uertere ordinem suum nescit. una omnium oboedientia, discretis muneribus indiscretam praescriptae constitutionis tenere concordiam. In caelo ergo permanet uerbum, quia satanas de caelo cecidit. non habebat in caelo locum, propterea cecidit. quo cecidit nisi in terras ? ideo hic adulteria homicidia ebrietates abundare coeperunt. inde exclusus acrior ad nos uenit et temptationes solito asperiores tamquam iratus exercet. in caelo igitur permanet uerbum, quia inde deiectus est diabolus; in terris non permanet, quia huc totus aduenit. et uide utrum hic permanere uerbum possit in nobis, ubi tantos laqueos diabolus aspersit, qui dum esset in caelo, nec ibi uerbum poterat permanere. denique quia et ipse uerbum non tenuit, cecidit e caelo. In caelo ergo uerbum permanet, quod secundum uerbi dispositionem regitur et gubernatur. sed quia et ipsum caelum praeterit, uum caelum, noua terra, nouum tes
Abbreviated transcription (Latin):
frequent᷑ nubib texitur. pluiuis
uehementib in horrescit: iactis
niuib tegit t̾rã. Non gͦ sit in te
quoq diuturna lascuiꝗa. succe¬
dant mesta seniliũ curarũ tem¬
pora: & tamquã cana maturitas.
agrũ hunc tui corporis reprimat.
Itilior sepe tristitia ẽ: quȩ comitẽ
solet habere grauitatẽ. Numquid
ulla in ipso ẽ pͣuaricatio: Num cot¬
tidianos cursus suos seruat. Num¬
quid continuos ñ nouit luna defec¬
tus: & cõmissi munus deserit mi¬
nisteriisdem nempe uicib annꝰ
redit. eodẽ statu reparantur tem¬
pora: iscdẽ obsequiis reformantur.
Sol diem illuminat. tẽpora statu¬
ta custodiens. fulget splendorib
luna nocturnis. & lux eiꝰ in tene¬
bris micat: stellarũ nitentiũ ru¬
tilat globus. sollẽpniq statione
& conuersione ac demutatione fu¬
ngunt᷑. Lex una diuersis constitu¬
torũ semel uices cursuum custo¬
dire: nec fines transire p̾scriptos.
Manet ipsa pamutabilis. Demu¬

Expanded text:
frequenter nubibus priusquam, pluuiis frequenter nubibus priusquam, pluuiis uehementibus inhorrescit, iactis niuibus tegit terram. non ergo sit in te quoque diuturna lasciuia; succedant maesta senilium curarum tempora et tamquam incana maturitas agrum hunc tui corporis reprimat. utilior saepe tristitia est, quae comitem solet habere grauitatem. numquid ulla in ipso est sole praeuaricatio ? nonne cotidianos cursus suos seruat? numquid continuos nouit luna defectus et commissi munus deserit ministerii? isdem nempe uicibus annus redit, eodem statu reparantur tempora, isdem obsequiis reformantur. sol diem inluminat tempora statuta custodiens, fukret splendoribus luna nocturnis et lux eius in tenebris micat. stellarum nitentium rutilat globus sollemnique statione et conuersione ac demutatione funguntur. lex una diuersis, constitutorum semel uices cursuum custodire nec fines transire praescriptos. manet ipsa inmutabilis demu
Abbreviated transcription (Latin):
Si uerbũ d̃i ꝑmanet in cęlo. imi¬
temur celũ ubi ꝑmanet uerbũ:
ꝑmanet orlo sollempnis celesti¬
um statutoꝵ & beneficioꝵ dñi
crebre uices sollẽpnib munerib
ꝑseuerant. Suꝑnis nempe ueł
pliuuiis uł calore uł fotu aeris
huiꝰ infundit᷑ t̾ris: atq alitur
larga fecunditas. Celo annus la¬
bitur ꝑdies ac menses: & tẽpora
hyberni atqͥ hẏemis: ueris quoq
& purȩ ligestus estatis. De cȩlo
uitȩ tuȩ imaginẽ cape. etiã quan
do ñ germinas frucꝰtũ. sere tam̃
semen ad fructũ. sunt semina
quȩ de cęlo sunt: & seruntur in
t̃ris. Et etiã suꝑna uindemia.
Inde ait ꝓpħa. serite uob̾ ad ius¬
ticiã. uindemiate ad fructum:
& quando ñ florent oꝑa tua. fo¬
ue tam̃ sȩmura tua: ne lascuuen¬
do luxurient. Qd̃ luxuriat in
flore sermonis: tenuat᷑ & hebe¬
tat᷑ in fructu. fructꝰ ipsos usq
ad maturitate decoque.Imi tato¬
res etiã ipsius cęlestis simꝰ elemen¬
ti. Non semꝑ sole feruet ardenti.

Expanded text:
mitemur caelum ubi permanet uerbum, permanet ordo sollemnis caelestium statutorum et beneficiorum domini crebrae uices sollemnibus muneribus perseuerant. supernis nempe uel pluuiis uel calore uel fotu aeris huius infunditur terris atque alitur larga fecunditas. caelo annus labitur per dies ac menses et tempora autumni atque hiemis, ueris quoque et purae digestus aestatis. de caelo uitae tuae imaginem cape; etiam quando non germinas fructum, sere tamen semen ad fructum. sunt semina quae de caelo sunt et seruntur in terris. est etiam superna uindemia, unde ait propheta: serite uobis ad iustitiam, uindemiate ad fructum. et quando non florent opera tua, foue tamen semina tua, ne lasciuiendo luxurient. quod luxuriat in flore seminis, tenuatur et hebetatur in fructu. fructus ipsos usque ad maturitatem decoque. Imitatores etiam ipsius caelestis simus elementi: non semper sole feruet ardenti,
Abbreviated transcription (Latin):
Non uacabat animo corporis delec¬
tatione dissolui: & huiꝰmodi quȩ
secundis reb excitari solent ad¬
mittere passiones. Icło apłi cũ ce¬
derent᷑ includerentur. exultabais
qd illis inuiriis et̃nȩ gr̃ȩ meritũ
lucrabant᷑: qͥ tligni fuerant ꝓ ap̃i
nomine inuirias sustinere. Non

Expanded text:
non uacabat animo corporis delecnon uacabat animo corporis delectatione dissolui et huiusmodi quae secundis rebus excitari solent admittere passiones. ideo apostoli cum caederentur includerentur, exultabant, quod illis iniuriis aeternae gratiae meritum lucrabantur, qui digni fuerant pro Christi nomine iniurias sus
Abbreviated transcription (Latin):
am salutis tutũ: ut frequentib
exercipiis iusti pietas confirma¬
retur. Cito enĩ fides in ȩxercita i¬
ta languescit. & crebris otiosa tẽp¬
tat᷑ in cõmodis: remissas excubi¬
as callidus insidiator irrumpit.
adsuetũ aut̃ bello uirũ externa
ma uictoriȩ. Pax gͥ ᷤ ficdi. corrupte¬
le materia ẽ: quã pulchre nob̾ ꝑ¬
secutionis ꝓcessere tẽpora. Intentꝰ
sicut metlicꝰ erat untimȩ ad d̃m
mentis affectꝰ: illi adherebat. nec
ullas cogitationes obstrepentes
sibi p̃dicantis animꝰ sentiebat.
Totis uiscerib fundebat᷑ oratio:
& quicła miscebat᷑ sermo cũ dño.
Coitidiana meditatio habebat
iã contẽptũ ꝑiculi: & usũ calcan¬
dȩ mortis receꝑat qd̃ amisimꝰ ex¬
ercitiũ. Temptant otia: qͦs bella
ñ fregerant. Periculosa gͥ & pacis
otia. In pace. plures ꝑse cutio¬
nes ẽẽ ceꝑunt. Nullus erat tem¬
pore ꝑsecutionis adulator: qͥ cal¬
lida mente adulatione tẽptaret.

Expanded text:
am salutis tutum, ut frequentibus am salutis tutum, ut frequentibus exercitiis iusti pietas confirmaretur; cito enim fides inexercitata languescit et crebris otiosa temptatur incommodis. remissas excubias callidus insidiator inrumpit, adsuetum autem bello uirum externa mam uictoriae. pax ergo fideli corruptelae materia est. Quam pulchre nobis persecutionis processere tempora! intentus sicut medicus erat intimae ad deum mentis affectus. illi adhaerebat nec ullas cogitationes obstrepentes sibi precantis animus sentiebat. totis uisceribus fundebatur oratio et quidam miscebatur sermo cum domino. cotidiana meditatio habebat iam contemptum periculi et usum calcandae mortis receperat. quod amisimus exercitium, temptant otia quos bella non fregerant. periculosa igitur et pacis otia; in pace plures persecutiones esse coeperunt. nullus erat tempore persecutionis adulator qui callida mentem adulatione temptaret.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidemꝰ Esecunt᷑ nequitiȩ spũa¬
les: ꝑsequit᷑ hereticꝰ. uideus. gentiliᷤ.
Om̃s gͦ sub ꝑsequtorib qͥ uolunt
pie uiuere: qr ubi multi ꝑsecu¬
tores nullũ tẽpus a ꝑsecutorib
uacat. piȩ uiuere gestienti. Et
forta sse cũ ꝑsecutiones ñ patimur.
tamquã condẽp̃nati habemur. ꝙ
nequaquã piȩ uiuere uelimus
in xp̃o. Nã utiq cũ sit definita
sententia qd̵ om̃s qͥ uolunt piȩ
uiuere in xp̃o iħu ꝑsecritiones
patiunt᷑: uidet᷑ is qͥ ꝑsecutionẽ
ñ patit᷑ abdicatꝰ. qd̾ ñ fit pie in¬
tentionis in xp̃o. Beuotionẽ & enĩ
ficłi p̃lia ꝑsecunt᷑: si desint cer¬
taminina. Hereor ne deesse uide¬
tur: qͥ certare desierit. Omĩa in¬
quit p̃cepta tua uexitas. Quȩ p̃¬
cepta nisi illa si me ꝑsecuti sunt:
anterior. licet incarnationis sa¬
cramento iã tam̃ audiebat in
trahebat se passionib. s certami¬
nib offerebat. Sciebat hoc sibi
ad głam fructuosũ. hoc ad custodi¬

Expanded text:
sequuntur nequitiae spiritales, persequitur haereticus Iudaeus gentilis. omnes ergo sub persecutoribus qui uolunt pie uiuere, quia, ubi multi persecutores, nullum a persecutionibus uacat tempus pie uiuere gestienti. et fortasse, cum persecutiones non patimur, tamquam condemnati habemur, quia nequaquam pie uiuere uelimus in Christo. nam utique, cum sit definita sententia, quod omnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutioneem non patitur abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; deuotionem etenim fidei proelia persequuntur; si desint certamina, uereor ne deesse uideatur qui certare desierit. omnia, inquit, praecepta tua ueritas. quae praecepta nisi illa: si me persecuti sunt, anterior licet incarnationis sacramento, iam tamen audiebat in trahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat. sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad custodi
Abbreviated transcription (Latin):
sibi adiumenta deposcit. Icłoq
ñ petit ut ꝑsecutiones quiescars:
s in ꝑsecutionib postulat se
uiuari.Sciebat em̃. qd̃ om̃s qͥ
uolunt piȩ uuiere in xp̃o iħu :¬
ꝑsecutiones patiant᷑. Ma uult
unã ꝑsecutionẽ: s multas ꝑsecuti¬
ones dixit. Nec expressit uocabu¬
la ꝑsequentiũ. qr multi ꝑsecuto

Expanded text:
sibi adiumenta deposcit. ideoque sibi adiumenta deposcit. ideoque non petit, ut persecutiones quiescant, sed in persecutionibus postulat se iuuari. sciebat enim, quod o mnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur. mauult unam persecutionem, sed multas persecutiones dixit, nec expressit vocabula persequentium; quia multi persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
& lingua tua conqiͣnauit dolũ.
Lingua enĩ quȩ uult adstruere
mendaciũ: dolũ utiq nectit as¬
sertis. s huiꝰ modi fur ẽ: & fure
concurrens. Multi enĩ sunt fu¬
res. qui uerbũ dĩ ũ adutilitatẽ
suã furant᷑. & rapuint. s ad
fraudẽ: & patrimoniũ qdd̃a cȩ
lestiũ scripturarũ in sua fur¬
ta detorquent. adulterina si¬
bi cõpendia colligentes: dolo
magis quã ueritate quesita.
S hi sunt qͥ miscent aquã uino:
tãquã caupones pessimi adu̾te¬
rantes sermonẽ cłi: & in since¬
rũ ꝓferentes quicqd ꝑfido et
tamquã ebrio ore de prompse¬
rint: & ido aliena locuntur a
lege. Uncle eos bene ꝓpħa refugit
atq reprehendit: sciens qͥd pre¬
scipto legis acceperit. Recte gͦ
nus miles bella ñ refu¬
git. nec conflictꝰ. quãuis gra¬
uiũ pͣlioꝵ. bellator pauescat ad¬
suetus. S fidelis & ꝓuidus as¬
spirari sibi diuinitꝰ orat auxi¬
lia. & piȩ deuotionis fidelia

Expanded text:
et lingua tua concinnauit dolum; et lingua tua concinnauit dolum; lingua enim, quae uult adstruere mendacium, dolum utique nectit adsertis. sed huiusmodi fur est et cum fure concurrens. multi enim fures sunt, qui uerbum dei non ad utilitatem suam furantur et rapiunt, sed ad fraudem, et Patrimonium quoddam cae- lestium scripturarum in sua furta detorquent, adulterina sibi conpendia colligentes dolo magis quam ueritate quaesita. sed ni sunt qui miscent aquam uino tamquam caupones pessimi, adulterantes sermonem dei et insincerum proferentes, quicquid perfido et tamquam ebrio ore deprompserint, et ideo aliena loquuntur a lege. unde bene eos propheta refugit atque reprehendit, sciens quid praescripto legis acceperit. Recte ergo e. quasi bonus miles bella non refugit nec conflictus quamuis grauium proeliorum bellator pauescit adsuetus, sed fidelis et prouidus adspirare sibi diuinitus orat auxilia et piae deuotionis fidelia
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ sibi fieri de psequentib¬
qui ñ solũ oꝑei uisti impdire ue¬
rũ etiã fidẽ suꝑflua narratione
conati st̃: & enĩ quasi fabulȩ cuiꝰ¬
d̾a nenias narratas. sibi dicit: ad¬
tates. Marratores enĩ suꝑflui. sic̃
hirunctines disputationis sua¬
uitatẽ loquacitatis continua¬
tione corrũpunt: ut aristotelis
sententia ẽ. Suꝑflua gͥ loquitur
hereticꝰ. qͥñ loquit᷑ ueritatẽ. ñ
loquit᷑ scoͣm legẽ. Iui aut̃ fun¬
datꝰ in lege ẽ: nouit a ueris fal¬
sa discernere. spũalis eruditio¬
ne doctrinȩt heretica Ab euan¬
gelicis dogmata separare. Idõq
ne multi decipiant᷑: iubet᷑ a do¬
mino taceri peccator. Peccarori
enĩ dixit ds. Quare tu enarraᷤ
uis ticias meas: Conticescat gͥ
ꝑfidia quȩ tramitẽ ueri¬
t̾atis ñ nouit: quȩ lĩ p̃cep¬
ta ñ seruat. Cur enĩ ꝑ os suũ
assumunt peccatores engl̃m ue¬
ritatis: inquoꝵ ore ueritas ñ ẽi
Omnia aut̃ p̃cepta cłi ueritas:
do. Os tuũ habunclauit malitia:

Expanded text:
cium sibi fieri de persequentibuqui non solum opera iusti inpedire, uerum etiam fidem superflua narratione conati sunt. etenim quasi fabulae cuiusdam naenias narratas sibi dicit ἀtates. narratores enim superflui sicut hirundines disputationis suauitatem natiuae loquacitatis continuatione corrumpunt, ut Aristotelis sententia est. Superflua igitur loquitur haereticus qui non loquitur ueritatem, non loquitur secundum legem. qui autem fundatus in lege est, nouit a ueris falsa discernere, spiritalis eruditione doctrinae haeretica ab euangelicis dogmata separare. ideoque, ne multi decipiantur, iubetur a domino tacere peccator; peccatori enim dixit deus: quare tu enarras iustitias meas? conticescat igitur perfidia quae tramitem ueritatis non nouit, quae dei praecepta non seruat. cur enim per os suum adsumunt peccatores euangelium ueritatis, in quorum ore ueritas non est ? omnia autem praecepta dei ueritas, do: os tuum abundauit nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
terioꝵ celestiũ inmaculata et
pudica sinceritas spiritali inter¬
p̃tatione resplendeat: ñ adulte¬
rina quacła opinione misceantur
trena diuinis. & illud inuitilabi¬
le sacramentũ ꝓpheticȩ uisionis
aut ꝑhennis oraculi. naturȩ nr̃ȩ
estimatione uolemꝰ. Ido enĩ addi-¬
dit argentũ igne examinatum
purgatũ t̾re ꝓbatũ septuplum:
ut tamquã boni nummularii sp̃u
examinemꝰ ꝓphetici sermonis ar¬
gentũ se cernentes dñi pecuniã.
atq abom̃i labe trena salutaris
fontis infusione purgantes: ut xp̃o
digne sentire iudeam᷑ qͥ ait. olite
thesaurrtare uob̾ init̾ra. ubi erugo
& tineat extermurat: s thesaurira

Expanded text:
teriorum caelestium inmaculata et teriorum caelestium inmaculata et pudica sinceritas spiritali interpretatione resplendeat. non adulterina quadam opinione misceamus terrena diuinis et illud inuiolabile sacramentum propheticae uisionis aut perennis oraculi naturae nostrae aestimatione uiolemus. ideo enim addidit: argentum igne examinatum, purgatum terrae, probatum s eptuplum, ut tamquam boni nummularii spiritu examinemus prophetici sermonis argentum, secernentes domini pecuniam atque ab omni labe terrena salutaris fontis infusione purgantes, ut Christo digne sentire uideamur, qui ait: nolite thesaurizare uobis in terra, ubi aerugo et tinea exterminat
Abbreviated transcription (Latin):
uel pruclent᷑ hȩc intelle¬
genda uł sollicite seruanda
p̃cepta. Nlã hoc primus statim
uersiculus admonet. Cor et e¬
num sibi mundũ creari in su¬
periorib hic ꝓpħa ut legimus
postulauit: cor sibi prudens
dari orauit a. dnõ filius huuis
salomon. Iui gͦ habet cor murdũ.
qui habet cor prudens: ipse intel¬
legit seriem subditoꝵ uersuum
atq uirtutẽ. Unde & alibi inue¬
nimus cor solũ. id est uel singu¬
lare uł ‸ nulla in lecebra scl̃i huiꝰ
impediat. & carnis possit inter¬
turbari sapientia. Qͥ aut̃ habet
cor: seruat mandata dĩ: quem¬
admodũ legisti maria que con¬
seruabat omnia dñi saluatoriᷤ
in corde suo uł clicta uł gesta
Circũcidamꝰ gͦ cor nr̃m: nichil
corporeũ. nichil tule queramꝰ. Hile
aut̃ omẽ t̾renũ. Nichil gͦ t̾renum.
nichil scłare: nichil corporeũ. ni¬
chil leue. atq mutabile in eloqui¬
is constituamꝰ cęlestib Cloquia do
mini eloquia casta: ut in his mis¬

Expanded text:
uel prudenter haec intelleuel prudenter haec intellegenda uel sollicite seruanda praecepta. nam hoc primus statim uersiculus admonet; cor etenim sibi mundum creari in superioribus hic propheta, ut legimus, postulauit, cor sibi prudens dari orauit a domino filius huius Salomon. qui ergo habet cor mundum, qui habet cor prudens, ipse intellegit seriem subditorum uersuum atque uirtutem. unde et alibi inuenimus \'cor solum\', id est uel singulare uel quod nulla inlecebra saeculi huius inpediat et carnis possit interturbare sapientia. qui autem habet cor, seruat mandata dei, quemadmodum legisti de Maria, quae conseruabat omnia domini saluatoris in corde suo uel dicta uel gesta. Circumcidamus ergo cor nostrum, nihil corporeum, nihil uile quaeramus; uile autem omne terrenum. nihil ergo terrenum, nihil saeculare, nihil corporeum, nihil leue atque mutabile in eloquiis constituamus caelestibus - eloquia enim domini eloquia casta —, ut in his mys
Abbreviated transcription (Latin):
Qd imꝓbi ac fraudulenti homi¬
nes & maxime heretici liberam
linguã habeant ad latrandum.
s exitus impecditos aut litigio¬
sai pͥncipia. sinẽ l̃ frandis fus
incendio deputatũ. Id̃oq & tre¬
centas uulpes dimisit. eo qd̵ ꝑfi¬
de crucis qͥdđẽ se p̃dicatione com¬
mendare desiderant s mu iste¬
riũ eiꝰ tenere ñpossunt. qͥ hric p̃¬
dicatione cõpofita & falsa atq
simulata. urere magis fructus
conantur alienos: cũ utiq uera
crux dñĩ ñ exurcit aliena me¬
rita s fecundet. Meritoq scrip¬
tũ ẽ in canticis canticoꝵ. Prendi¬
te nob̾ uulpes pusillas. extermi¬
nantes uineas: ut uineȩ nr̃e flo
a uineis suis ext̃minandos ẽẽ p̃¬
cipiant. ne pauxillulis uineis no¬
ceant: qr adultis iã uirib noce¬
re ñ possunt. Hereticus enĩ im¬
ꝑfectũ temptare potest: ñ potest
littera duodecima incipĩt: cuuis
interpretatio eor: Uel ut alia
habet interpretatio seruo.
Nde uidetur ad monere:

Expanded text:
quod inprobi ae fraudulenti homiquod inprobi ae fraudulenti homines et maxime haeretici liberam linguam habeant ad latrandum, sed exitus inpeditos, aut litigiosa principia, finem uero fraudis suae incendio deputatum. ldecque et trecentas uuipes dimisit, eo quod perfidi crucis quidem se praedicatione commendare desiderant, sed mysterium eius tenere non possunt, qui hac praedicatione composita et falsa atque simulata urere magis fructus conantur alienos, cura utique uera crux domini non exurat aliena merita, sed fecundet. meritoque scriptum est in Canticis canticorum. prendite nobis uulpes pusillas exterminantes uineas, ut uineae nostrae fa uineis suis exterminandos esse praecipiant, ne pauxillulis uineis noceant, quia adultis iam uitibus nocere non possunt. haereticus enim inperfectum temptare potest, non potestlittera duodecima incipit, cuius interpretatio \'cor\' uel, ut alia habet interpretatio, \'seruo\'. unde uidetur admonere
Abbreviated transcription (Latin):
lex ad impleat᷑. ut ñ solũ aduteri¬
um sciret ee̾ iutandũ: s etiã con¬
cupiscentiã adulterii declinandã.
s enĩ patris iħc dñs locutꝰ est
in eugłio eũ qͥ iuiderit mulierẽ
ad concupiscendũ eã: tã in corde
suo adulteriũ ꝑpetrasse. Quantũ
eugłio ꝓfecert̃ studia castitatis:
qͦ ñ solũ turpioris facti. s etiã
studii degeneris ablegatur ob¬
ꝓbriũ  Qi sint aut̃ dequib dicit
qd paulominꝰ cõnsũmauert̃ eum
in tͣra: nisi ꝑsecutores. De quoꝵ
uno ait dñs iħc. Ite dicite uulpi
illi: hoc ẽ de herode. Et alibi cũ
se fraudulent̃ interrogari ad¬
uerteret dixit. Hulpes foueas
habent & uolucres cęli indos
ubi requiescant: eo qd̃ fraudulen¬
ter in t̾restriũ passionũ qͥb d̃a
latibulis demorent᷑. Inde etiam
samson binas uulpes sibi nexuit.
ad quarũ caudas alligauit faceᷤ.
& dimisit eas ꝑ messes allophilo¬
rum. ꝑhanc figurã significans

Expanded text:
lex adimpleatur, ut non solum adulterilex adimpleatur, ut non solum adulterium sciret esse uitandum, sed etiam concupiscentiam adulterii declinandam. os enim patris Iesus dominus locutus est in euangelio eum, qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, in corde suo adulterium perpetrasse. quantum euangelio profecerunt studia castitatis, quo non solum turpioris facti, sed etiam studii degeneris ablegatur obprobrium! Qui sunt autem, de quibus dicit quod paulo minus consummauerunt eum in terra, nisi persecutores ? de quorum uno ait do- minus Iesus: ite dicite uulp illi, hoc est de Herode. et alibi cum se fraudulenter interrogari aduerteret, dixit: u ulpes foueas habent et uolucres caelinidos, ubirequiescant, eo quod fraudulenter in terrestrium passionum quibusdam latibulis demorentur. inde etiam Samson binas uulpes sibi nexuit, ad quarum caudas alligauit faces et dimisit eas per messes allophylorum, per hanc figuram significans,