comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutis fortiter ꝑdutare. cuiꝰ alia uitia dominantur in corde. Nonnumꝗ
hominẽ sua uitia ꝑsequuntur: quia nimirum qui prius uobendo ea
ibi fecit socia. postea sentit & iam nolens stimulosa. Nam nulli uon ante
in errorem uiciorũ labuntur: nisi prius interioris rationis ꝑdiderint oculos.
cuti sanson non ante ab allofilis ad erroris legatus ẽ. machinam: nisi post¬
quã ei sunt lumina oculotum extincta. Quidã uegetante mentis ratione
uitiorum suꝑantur incursu. sicq dtinde intentionẽ bonorũ operũ per¬
lunt. sicut rex babylonis in oculos sedechiȩ. prius filios ipsius interfecit:
& sic postea oculos eius euulsit Ac ꝑhoc post multoꝵ oꝑum consuetu¬
dinen. & interemptionẽ bonorum perit quorundã & ratio:
ic gignuntur ex peccato peccata. ut dum non euitant᷑ parua inci-¬
datur in maximis. Et dum defendunt᷑ admissa nec lamentant᷑
ex flagitio ad suꝑbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus. qui

Expanded text:
fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem vitiorum labuntur, nisi prius interioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad erroris ligatus est machinam, nisi postquam ei sunt lumina oculorum exstincta . 8. Quidam, vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem bonorum operum perdunt. Sicut rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio.utes oriuntur. 1. Sic gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit ut duplicati sit criminis reus qui
Abbreviated transcription (Latin):
illis in arternum ꝓmiitit. Oratio pruatis locis oportunius funditur.
maiusq obtentũ impetrat. dum dõ tantũ teste deꝓmitꝰ. Propriũ aut̃
hẏpocritarũ offerre se in oratione uidentib quorũ fructus ẽ. non dõ
placere : sed głãm abhominib comparare. Non in multiloquio exaudiunt᷑
homines adõ. quasi plurimis eum uerbis conentur inflectere. Neq enin
conciliat eum multiplex orantis sermo. sed pura sinceraq orationis intentio.
Bonum ẽ. corde semꝑ orare. bonum est &iam & sono uocis dm̃ spiritalibius
ymnis glorificate. Nihil est sola uoce canere: sine cordis intentione. fed
sicut ait apłs. cantantes incordib ur̃is. hoc ẽ. non soluni uoce. sed corde psal.¬

Expanded text:
illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque obtentum impetrat, dum Deo tantum teste depromitur. 28. Proprium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus comparare . 29. Non in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum voce, sed et corde psal
Abbreviated transcription (Latin):
rali temedio subuenitur. prauorum oculi ad conuersionẽ aꝑiantur
Unde & trium pueror frigidus ignis fuit. ut nabuchodonosor dm̃ uerũ
agnoscer&: Sicut & ꝓpħa in psalmis ait. Propt̃ inimicos meos eripe
me.Proinde tatdius exaudiuntur quorũdam orationes. ut dum di¬
feruntur forcius excitate maiorib prȩmus cumulent᷑: exemplo pru¬
inarum & tepressione messium: inquib quanto tardius semina ex¬
eunt. tantum ad frugẽ cumulatius crescunt. Quotieus orantes non
cito exaudimur. nr̃a nobis facta in oculis ꝓponamus. ut hoc ipsum
qđ differimut. diuinȩ reputetur iusticiȩ & culpe nr̃e. Anterdun
qđ ꝑ seuerantꝰ orantes non cito exaudunur: utilitati ur̃ȩ est. non ad
uersitati. Sepe eñi multos as̃ non audit ad uoluntatẽ. ut exaudiat
ad salutem. Multi orantes non exaudiuntur. qͥa ꝓuidendo illis ds me¬
liora setuat quam petunt: sicut contingere sol& paruulis. qui ne in scolis

Expanded text:
rali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. rali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum agnosceret. Sicut et propheta in Psalmis ait: Propter inimicos meos eripe me . 23. Proinde tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur: exemplo pruinarum, et repressione messium, in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. 24. Quoties orantes non cito exaudimur, nostra nobis facta in oculis proponamus, ut hoc ipsum quod differtur divinae reputetur justitiae, et culpae nostrae. 25. Interdum quod perseveranter orantes non versitatis. Saepe enim multos Deus non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad salutem. 26. Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere aut sola oratione aut sola oꝑatione contendimus. Postquam
bonũ opus agunus. lacrimȩ orationum fundantur. ut meritũ action
humilitas inpetr& prȩcis. Culpabiliter manus ad dm̃ expandit. qͥ
facta sua orando
iactanter ꝓdit: sicut phariseus intemplo
iactanter orabat.
seq magis quam dm̃ de oꝑib iustis lauda¬
te uolebat. Quorumdam oratio in peccatum conuertitur. sicut de uida
proditore scribitur. Qui enim iactant̃ orat laudẽ appetendo humanã
non solum quia eiꝰ oratio non del& peccatum. sed & ipsa uertitur in pecca¬
tum : sicut uidei uł heretiei. qui lico ueuinare & orate uidentur eoꝵ
tamen oratio non illis ad purgationis ꝓficit meritum. sed mutatur
pocius in peccatum. Idõ interdum oratio electorum in pressuris eor
differtur. ut impiorũ ꝑ uersitas augeatur. Uerũ dum iusti temporalit᷑
audiuntur. pro eoꝵ fit salute qui eos affligunt. ut dum illis tempo¬

Expanded text:
obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei, et haeretici, qui licet jejunare et orare videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorum perversitas augeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis tempo
Abbreviated transcription (Latin):
fectionẽ uersari. Non eñi potest habere prȩcis certam fiduciam
qui adhuo in p̾ceptis dĩ pigritat. & peccati recordationt deleotat᷑
Qui a prȩceptis dĩ auertitur. qđ in oratione postulat non meret᷑. nrc¬
inpetrat ab illo bonũ quod poscit. cuiꝰ legi non obȩdiuit. Si eñi ia qđ¬
ds prȩcepit facimus. id quod petimus sine dubio obtinebimus.Nam
sicut scriptum ẽ: quiauertit aurem suam ne audiat begem. oratio ei
ex ecrabilis erit. Multum apud dm̃ utraq sibi uecessario conmendant᷑
ut oratione oꝑatio. & opere fulciatur oratio. Unde & iam bieremias
ait. L.euemus corda nr̃a cum manibus ad dñm. Eior enim cũ manibus
lruat. qui orationem cum oꝑe subleuat. Nam quisquis orat & ñ oꝑatur¬
ta ꝓpham utrumq dictum ẽ. beurmus corda nr̃a cum manib ad dum
ne deneglegentia mandatorũ corde reprȩhendamur. dum salutẽ nr̃am

Expanded text:
fectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, fectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione delectatur. 17. Qui a praeceptis Dei avertitur, qimpetrat ab illo bonum quod poscit, cuDeus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit . 18. Multum apud Deum utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum opere subleta utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
humanis mentib ingerit. quando orantẽ aspexerit. Ouob modis oratio
inpeditur. ne inpetrate quisq ualeat postulata: hoc est si aut quisq
adhic mala cõmittit. aut si delinquentisibi debita non dimitait. Quod ge¬
minum malum dum quisq asem& ipso abstersertt. ꝓtinus securus studio
rationis incumbit: & ad ea quar inpetrare prȩcib cupit. mentẽ libere
erigit. Qui beditur: non desistat orare prose ledentibus. Alioquin iuxta
dñi sententiam peccat. qui ptoiumicis non orat. Sicut nullum ꝓficit
inuulnere medicamentũ si adhuc ferrũ in eo sit. ita nihil ꝓficit oratio
naniter autẽ oramus. si spei fiduciam non habrius. Petat ergo ut
apłs ait: unusquisq infide nihil dubitans. Nam qui dubitat. similis
e unde maris. quȩ uento fertur atq disꝑirgitur. Diffidentia nas¬
ctur in petrandiorata. si se adhuc animus sentiat cirea peccandi af¬

Expanded text:
humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere erigit. 13. Qui laeditur, non desistat orare pro se laedentibus; alioquin, juxta Domini sententiam, peccat qui pro inimicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Petat ergo, ut Apostolus ait, unusquisque in fide nihil dubitans ; nam qui dubitat similis est undae maris, quae a vento fertur, atque dispergitur. 16. Diffidentia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi af
Abbreviated transcription (Latin):
occupatus. Tunc gͦ ueraciter oramus. quando aliunde non cogitamus
g ed ualde pauci sunt. qui tales orationes habeant. Et licoc inquib dã
int. difficibe tam̃ ẽ. ut semꝑ sint. Mens quȩ ante orationẽ uaçans a
dõ inlicitis cogitationib occupatur: cum inorationẽ uenetit. c̾festĩ
illi imagines rerũ quas nuꝑ cogitauit occurrt̃ ad itumq precis obstruuãs.
ne semens libera ad celeste desiderium erigat. Purgandus ẽ. itaq
prmũ animus. atq ã temporalium rerũ cogitationib segregandus
ut pura acies cordis ad dm̃ uete & simplicitꝰ
dirigatur. Nam
reuera tunc inpetranda diuina munera cre-¬
dimus. quando sim¬
plici affectu ad sistimus cum oramus. Multis modis interrũpitur
otationis untentio dum se ꝑ incuriam uana mundi ingerunt. in cuiꝰq
orantis animo. Nunc aut̃ magis diabolus cogitationes curarum sclarium

Expanded text:
occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, qoccupatus. Tunc ergo veraciter oramus, q. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. Et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. 9. Mens quae ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium
Abbreviated transcription (Latin):
cordis sine sono uocis. quam solis uerbis sine intuitu mentis. Nũquã
ẽ. sine gemitu orandum nam peccatorũ recordatio merorẽ gignit.
Dum eñi oramus ad memoriam culpam teducimus. & magis reos tc̃ n
esse agnoscimus. Idõ qui cum dõ adsistimus. gemere & flete debe¬
mus reminiscentes qu̾a grauia sunt sceleta quȩ commisimus. quãq
dura inferni supplicia quȩ timemus. Mens qualem se in oratione offer&.
talem post orationem conferu&.
Iam nihil ptoficit oratio. si denuo com¬
mittitur unde uenia postulatur. Ille enim p̾cis desideratum effectum si¬
nt drbio ꝑcipit. qui qđ orando ablui postulat. delinquendo non iterat. Mens¬
a cęlestis ẽs o tunc orando dm̃ benre contemplatur. quando nullis terrenis
uero turbatur. Puta ẽ. oratio. quam in suo tempore sȩculi non interuenius
trȩ. Longe aut̃ adõ est animus. qui inoratione cogitationib scłi fuerit

Expanded text:
corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intuitu mentis. 5. Nunquam corde sine sono vocis, quam solis verbis sine intuitu mentis. 5. Nunquam est sine gemitu orandum; nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dum enim oramus, ad memoriam culpam reducimus, et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint scelera quae commisimus, quamque dira inferni supplicia quae timemus. 6. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit oratio, si denuo committitur, unde jam venia postulatur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat, delinquendo non iterat. Tuna coelestis est: et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis ens est. Pura est oratio, quam in suo tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
hac ut temptaret᷑ culpe suȩ tribuat. suamq inmunditiam statim fleti
oc est remedium eiꝰ. qui uitiorũ temptamentis exestuat. ut quotiens
Iquoliba tangitur uitio. totiens ad orationẽ se c̃uertat : quia fre
deriorũ carnalium suggestiones. quȩ nr̃s obstrepunt sensibus. fortissi¬
ma intentione suꝑemus: ac tamdu insistere : quo usq ꝑsistendo uincamꝰ.
am neglegentes orationes. nec ab ipso homine inpecrare ualent qđ uoleq
Quando quisq orat. scm̃ ad se sp̃m aduocat. At ubi urnerit confestu tẽp¬
tamenta dȩmonioꝵ quȩ se mentib humanis in mergunt. pręsentiã eius
ferte non sustinentes effugiunt. Oratio cordis ẽ. non labiorum neq
enim uerba deprȩcantis as̃ intendit : sed orantis cor aspicit. Quod si
tacite cor ora & uox sibeat. quamuis hominib lateat dõ latere non
potest : qui conscientiȩ prȩsens ẽ. Meluis ẽ. enim cum silentio oran

Expanded text:
hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibhoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletib De oratione. 1. Hoc est remedium ejus qui vitiorum tentamentis exaestuat, ut quoties quolibet tangitur vitio, toties ad orationem se subdat, quia freqderiorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrepunt sensibus, fortissima intentione superemus: ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. Quando quis orat, sanctum ad se spiritum advocat: at ubi venerit, confestim tentamenta daemoniorum, quae se mentibus humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non sustinentes, effugiunt. Oratio cordis est, non labiorum. Neque enim verba deprecantis Deus intendit: sed orantis ctacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominibus lateat, Deo latere non potest qui conscientiae praesens est. Melius est autem cum silentio 281 orare
Abbreviated transcription (Latin):
lendo imaginanius. huiꝰ modi mentis imaginatione aut dep̾teritis admissis.
aut defuturis supplicus. memoria iugilantib funt: & ꝑ uisionis sominia¬
quȩ occurrunt cogitationum mentes concutiunt. Nam una ui memoriȩ
fiunt utraq siue uigilantib siue dormientibus nobis Iali eni ammoniti¬
one horribili. pauore &iam ꝑ quietẽ concutimur. & quã grauia sunt quȩ
cõmisimus. & quam dura quȩ ꝑtimescimus. ꝑmentis aspectũ & iam in som¬
nio contemplamus. Non esse peccatunt quando nolentes imaginib noc¬
turnis inludimur. sed tunc eẽ. peccatum si antequam in ludamur. cogi¬
tationis affectib prȩuenimur. Luxuriȩ quippe imagines quas inue.¬
ritate gessimus. sepe dormientib in animo apparent. sed in noxie si non
concupiscendo occurrent: Qui nocturna inlusione polluitur: Quamuis
& si extra memoriam turpium cogitationum se ꝑsentiat inquinatũ. tamea

Expanded text:
lendo imaginamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, lendo imaginamur. Hujusmodi mentis imaginationes, quae aut de praeteritis admissis, aut de futuri supplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
stpt ea in quib cogitationum nr̃atũ sensum porrigimus. quodã mentis
excessu reurlant᷑ dum requiescimus. Quamuis non nulla uera sint
somnia facile tamen credi eis non opus est: quia diuersis imaginati¬
onum qualitatib oriuntur. & unde ueniant rare considerantur. Ta
facibe igitur somnus fides habenda non ẽ: ne forte satanas in angelũ
lucis se transformans. quemlib& in cautum fallat. & aliqua erroris
fraude decipiat. Nonnumqua interdum dȩmones aeceptoria fraude
ita quosdam curiosos obferuantesq illudunt: ut quȩdã somnia non
aliter eurniant quã ostenduntur. Ut enĩ inmultis fallant. inter¬
timoniũ scripturȩ dicentis: si dixerint uobis & ita euenerit. non
credatis. Somnia similia funt augurus. & qui ea intendunt. reutra auguriare
noscuntur. Non esse urta somnia quȩ cogitans animus die noctuq sibi
imaginatur Mentes crũ non numquã ipse sibi somnia fingunt. Sepe dũ

Expanded text:
saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam facile igitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. Nonnunquam daemones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, intertimonium Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum
Abbreviated transcription (Latin):
equiescere sinat. Non numquam &iam electorũ mentes. hortendis
imaginibus somniorum. spiritus in mundi terrificate conantur. Elt
quos uigilantes uitus temptant nec suꝑant: acriter dormientes in.¬
iugnant. Scĩ autem & si ad monentun huiusmodi uisionib cõmoue¬
antur: mox tamen euigilantes illusionum uanitates despiciunt: in¬
tentionemq suam ꝓtinus addm̃ omuertunt. Diuersaequalitates sunt
somnia & illusiones uanȩ. Porro quȩdã iusto fiunt modo. idẽ suꝑnȩ
reuelationis mysterio: sicut legitur in lege de ioseph filio iacob qui ꝑ¬
somnia fratrib prȩferendus prȩdicitur : uł sicut in euangelio de ioseph
sponso marie: qui ut fugere cum purro inaegytum. somnio ad monitͦ
& inlusione. atq itẽ cogitatione & reuelatione: danihebe dicente.
T u inquit rex cogitare cȩpisti instratu tuo quid esset futurum posthȩc
& qui reuelat mysteria ostendit tibi quȩ uentura sunt. Et enim

Expanded text:
requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis requiescere sinat. 4. Nonnunquam etiam electorum mentes horrendis imaginibus 277 somniorum spiritus immundi terrificare conantur; et quos vigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum hujusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigilantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somnia, et illusiones vanae. Porro quaedam justo fiunt modo, id est, supernae revelationis mysterio, sicut legitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut in Evangelio de Joseph sponso Mariae, qui ut fugeret cum puero in Aegyptum somnio admonetur et illusione, atque item cogitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
conturbaut. ut formidolosos &timidos faciant. Qotiris & qspstune
ni supplicia minitant. non numquĩ autẽ & aꝑti inpugnatiote
fassantes humana corpota uerberant. quod tamen dõ ꝑmittente ma¬
quadim uana spei prosꝑitate iuludunt. Quosdam ũo quos formidare
aliqua aduersa persentiunt: dormientes in ani terrore concuciunt
Sieq miscrotum corda uarus illusionib inteutantes. modo uacua pro.¬
spitate demulctut: modo uana formidine terrent: Qui aut nullis aut
raris consci sunt delictis. aut numquam aut rato terrorib fatigantur nos¬
urnis : sed placato somno quiescentes. in terdum & iam ꝑ soporem quȩdã
archana & mystica contuentur ac uident. Qui uõ corda sua grauiorib
uicus polluerunt. conscrentiȩ pauore in lusi species tremendas aspiciuns.
allax enim unago mentes miserorum diuersis erludit imaginibus. Et
quos uigilantes inuitia traxit. dormentes fatigat: ut numquam secutos

Expanded text:
conturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquoties etiam exconturbant, ut formidolosos et timidos faciant. Aliquoties etiam exae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspiciunt. Fallax enim imago mentes miserorum diversis illudit imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos
Abbreviated transcription (Latin):
dotũ spitituũ quȩlibae aduersa iustus patiat᷑. ex dĩ utiq ꝑmisso id patit᷑
Quod si boc ipsum addĩ głam humilis referat & dicat. quot pescorpanto
passione iob dixrt sibona suscepimus de manu dñi mali quare ñ suisci¬
pranisis. uste non separatur adõ sed coningitur: quamlibor a troca
angustit torqueatur Multa iustus aduersa in auima peatur
instigatione dȩmonum. sed talibus temptamentis peiue auita aec̾na
non potest. &iua pius dñs ad dampnationt̃ culpe non repitat qđ de
sux marestatis ꝑmisso nolens qui patitur portat. Nam ibi prccamus.
ubi cupiditatem uł uoluntatẽ deflectimus. ubi utro uiolentꝰ addicim̃
& si facinus aut flagicium ñ ẽ : miseria tamen ꝓflagicio & facinore i¬
e. Sed qui dm̃ prouiꝰregata laudat miscria: conmisso ptoculdubio cane
berumq demones in noctib occurrentes. bumanos sensus ꝑuisiones

Expanded text:
dorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. dorum spirituum quaelibet adversa justus patiatur, ex Dei utique permissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat quod pro corporis passione Job dixit: Si bona suscepimus de manu Domini, mala quare non suscipangustia torqueatur. Multa justus adversa in anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tentamentis perire vitae aeternae non potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caremniorum. 1. Plerumque daemones in noctibus occurrentes humanos sensus per visiones
Abbreviated transcription (Latin):
humilientur: peuiteant & saluentur. sicut & apłs corinthiis serbens dicit
¶tadere buius modi satane in inttritu carnis. ut sp̃s saluus sit. Utilo ẽ. quos¬
lam peccantes ut in anima saluentur satane corporaliter depita. qiaites¬
nus ex piȩsenti correptione futurum iudicium timrant. &. de &etero delinquere
caueant Quidam autẽ potestati dȩmonum ademendationem depitantir:
quidami ueto despecti ad slam ꝑ ditionem traduntur. Nonnũquam diabolus
aduersus hominem ustũ. aut enim tribulationes cordis illi exaggerat. Aut
dolores cotporis suscitit. Hinc est qđ apłs ait Datus est mihi stimulus cat¬
nis augelus satanȩ qui mt colafis&. Sepe iusti mentem uarus uexationũ
dolribus suis demon excruacut. Endt interdum usq ad desperationis an.¬
gustiam coartat᷑. ꝑ manente aut̃ indĩ amore anima & ipsi talis angustua
ad meritũ ꝓficit. Nam suir in animo. seu incorpore ꝑuistinctum inmun

Expanded text:
humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit . Utile est enim quosdam peccantes, ut in anima salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione futurorum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. 35. Nunquam vacat diabolus adversus hominem justum. Aut enim tribulationes cdolores corporis suscitat. Hinc est quod Apostolus ait: « Datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, ut me colaphizet . » Saepe justi mentem variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat, unde interdum usque ad desperationis angustiam coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli escani. dum alibi scriptum sit de illo. fęnum sicut bos comedit. nisi
uod in oculis dĩ fęnum sunt. qui electi cybi scdm homines esse iudentur
Ac ꝑ hoc qui de bonorum numero pereunt. apud homines electi. apua dm̃
fenum existunt. Eum diabolus iam deglintisse dicitur. quem ꝑfecto sce¬
re deuorasse uidetur. Eum uo̾ queni non deglutiuit oꝑis ꝑfectione
sed temptationum in lecebris mord& ut deuor&. adhuc quasi in maxil¬
la mandit. Onde & paulus haba stimulos carnis quib humilietur ñ
baba. percandi ꝑfectionẽ qua degbiitiatur. Os diaboli uerba cius sunt.
Uerba uero eiꝰ inspitationes occultȩ sunt. quib corla hominum adloquesᷤ
occultis urit cupiditatib Quidam obincorreptibilem iniquitatẽ quia¬
sponte non cornguntur. in mundis sp̃itibus uexandi traduntur: ut artipiendi
eos demones corporaliter habrant potestatem. terroribq eorum afflicti

Expanded text:
diaboli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi diaboli escam , dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos comedet , » nisi quod in oculis Dei fenum sunt, qui electus cibus secundum homines videntur. Ac per hoc qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. Tum diabolus jam deglutisse dicitur quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis quibus humilietur, non habet peccandi perfectionem qua deglutiatur. Os diaboli verba ejus sunt; verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibsponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
sic decipit insidiatur. Unde auis ẽ. hoc est suꝑbiȩ ruina. Undiq eñi
los prȩparat. quousq inueniat uiam ꝑquam in cautum decipiat. Aliud
est intrare inmentẽ cuiꝰquam diabolum. aliud uõ inhabitare. am & in
cordib scõrum ingreditur. dum malas suggestiones insinuat. sed non habi¬
it in eis. quia insuo corpore non eos transducit. Qui uõ in corpore euis
sunt. ipsos in habitat. quia ipsi sunt templum eiꝰ. Et si subripiat mentibus
electorum diabolus. non aut̃ in eis requiescit: sicut in cordib reproborum.
Iam calore fidei mox excuatur. ut exeat ab electis. Nonnulli quos iam a¬
do ore diabolus deuorauerat rursus diuini uidicu occulta miseratione
ab eius ore eripiuntur. & saluti restituuntur. Iam sepe multos quos anti¬
uus hostis luxuriȩ uoragine mersos tenuit. potentia diuina ꝑpenitenti
ab eius faucib traxit. Quomͦ bonorum interitu propha electami dicit esse

Expanded text:
sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim sic decipit, insidiatur ei; unde avis est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intrare mentem cujusquam diabolum, aliud vero inhabitare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos transducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Et si subrepat mentibus elNam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomodo de bonorum interitu propheta dicit electos esse
Abbreviated transcription (Latin):
eam ꝑ aliam partem mittit. nisi ubi impetun uitendit. Nullus culpam¬
ori existim&. quam exconsparsione propria sustina&e: sed quantũ ual& cont
id qđ tolerat pugn&. Nam si consparsioni cȩditur. temptationi ł uicio
nequaquam resistitur. Idõ diabolus in sacris eloquus behemoth idẽ anima
dicitur: quia de cȩlis lapsus ad terras cȩcidit. Idõ leuiathan idẽ. serpens
de aquis. quia in huius scłi mare uolubili uersatur astutia. Auis uero
propterea nominatur. quia ꝑ suꝑbiam ad alta sustollitur. Eit recte his
trib uocabulis appellatur. quia pro suo merito aerem quasi auis ꝑcurrere
bula: ita ut qđ singuli agunt incitante illo. ipse nominetur. ex quo eñi
quẽ quã ñ decipit diabolus: Ende animal ẽ: hoc ẽ. ꝑ carnis luxuriam tẽi¬
tat. Unde serpens ẽ. hoc cupiditatis ac nocendi malitia. quem autẽ nec

Expanded text:
eam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpameam per aliam partem mittit, nisi ubi impetum ejus intendit. 272 26. Nullus culpam existimet, quam ex conspersione propria sustinet; sed, quantum valet, contra id quod tolerat pugnet. Nam si conspersioni ceditur, tentationi vel vitio nequaquam resistitur. 27. Ideo diabolus in sacris eloquiis Behemoth, id est, animal dicitur, quia de coelis lapsus ad terras cecidit. Ideo Leviathan, id est, serpens de aquis, quia in hujus saeculi mari volubili versatur astutia. Avis vero propterea nominatur, quia per superbiam ad alta sustollitur. Et recte his tribus vocabulis appellatur, quia pro suo merito aerem, quasi avis, pro carcere bula: ita ut quod singuli agunt, incitante illo, ipse nominetur ex eo. Quem enim non decipit diabolus? Unde animal est, hoc est, per carnis luxuriam tentat; unde serpens est, hoc est, cupiditatis ac nocendi malitia. Quem autem nec
Abbreviated transcription (Latin):
cara ducat. A tgumenta machinationum malatumq cogita tionum
seriura que in cordibus hominum diabolus fundit. uta sepe undiq
cartam imnplicant mentẽ ut &x qua parte cuadtre quisq tcuttas¬
forrit. suo piculo eeire non possit: urluti si iures hoc faccse. quot si
steriis pecces si non feceris reus ꝑuirusis. In tanto ergo mali dis¬
ermmine: ait etadendi aditus pateat minora potius eligtnda suat
priu nera tartie minis Oibolus quando aeciptro quemquã quxtu
pptus nagmiant uniuis cuusq intendit. a indeist aploat aneri
nptumi bomiu nem adpeecandum inspoxerit. EEx ea paict hoati¬
mes diabolus temptat. qua corpore ex crescentem humore fucuti
elinare ad uicia conspicit ut scđm̃ humoris co nsparsionẽ adii¬
brer o teni cationem. lege balaam. qui infigioras pausioli c ttru
populum dĩ exea parte prȩcepit ꝑnitiosos p̃tenatii ibquicoi
ex qua seusit eos facilius esse lapsutos. Nam & qui aquã alicubi deducit. non

Expanded text:
tara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum tara ducat. 23. Argumenta machinationum malarumque cogitationum semina, quae in cordibus hominum diabolus fundit, ita saepe undique captam implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit, veluti si jures hoc facere, quod si feceris, pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine, ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda suntquemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea parte diabolus homines tentat, qua eos per excrescentem humorem facile inclinari ad vitia conspicit, ut secundum humoris conspersionem adhibeat et tentationem . Lege Balaam, qui in figura diaboli contra populum Dei ex ea parte praecipit perniciosos praetendere laqueos, ex qua sentit eos facilius esse lapsuros. Nam et qui aquam alicubi deducit, non
Abbreviated transcription (Latin):
ad strunigit ue ssilus contia eos dubolus diuersis temptitionib in sisteres¬
sobr. qui possint & alus sui utilitate prodesse. ut dum illi inpediunt
dior ꝓ fieiant qui docendi sunt. Maligni sp̃s hoc quoa intra nos iut¬
dure enpunus. siune inntei missione temptant itequs o ididattios gnti
durr presa o spũ etr uisidias prȩeognostunt. & quicquid insemetipsis
terrenunĩ senttunt. in desincuter opibus scĩs exhununt. it drtentun
pontine s ut uontur Stedem blindimento decipiuntur tc̃ ꝑ diabolum
homieres ⁊ no protoplausti in patach sõ sunt decepti eerutts esi lalioro
perestigus mentes reptoboꝵ ꝑtemptando deluait. Nunc cñii ꝓmusts
desepits tuinc rebus transitorus quasi necessanuis iulicitri unc priasti¬
noss poseri supplieia quasi leuua & transitona suggent i quatenus
misererum corda incupiditato lascuua q dissolusts secumq uadetans¬

Expanded text:
astringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistastringit . 271 20. Plus contra eos diabolus diversis tentationibus insistit, qui possuntnon perficiant quod docendi sunt. Maligni spiritus hoc quod intra nos mundare cupimus, sine intermissione tentant iterum sordidare. Sancti autem praesago spiritu eorum insidias praecognoscunt, et quidquid in semetipsis terrenum sentiunt indesinenter operibus sanctis exhauriunt, ut de intimis puri inveniantur. Eodem blandimento decipiuntur nunc per diabolum homines quo protoplasti in paradiso sunt decepti. Multis enim vitiorum praestigiis mentes reproborum pertentando deludit. Nunc enim promissis decipit, nunc rebus transitoriis quasi necessariis illicit. Nunc enim ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miserorum corda in cupiditatem, lasciviamque dissolvat, secumque ad tar
Abbreviated transcription (Latin):
prȩterite uitȩ non decipit. in nouissimis subplantare disponit.
roinde quamuis quisq sit iustus. numquã necesse ẽ. ut sit in hac
ui securus sed semꝑ humilis cautat. semꝑq ne insine corruat s¬
lieitus ꝓtimnescat᷑. Diabolus suis fautorib blanditur s AI uero senuis
molitur temptamenta contrana: exemplo añi qui so post baptismum
passus ẽ adibolo ꝑtempiate. Diaboluis scos om̃s nonrtesttenaꝑ foni
doer sed temptanas psequitur. Nam quu non in eis uont tastetus pesst
contra eos etrinsecus pugnat: Et qui interiuslamistt om inium
exteniuls cõmoua. bellum. Tunc contra eum quem ⁊ possidanubolum
acrius seure quando se urtute diuina ab eo expellenduim coguosait
Inder u mundus sp̃s tunc decerpsit grauius pucrum inquo habitabat
quando a d xp̃i imꝑium exite ab eo coactus ẽ. Quod factum & tdiob
uerba respict. ubi in nouissimis behtmoht caudami suam quasi cedtus

Expanded text:
praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. praeteritae vitae non decepit, in novissimis supplantare disponit. Proinde quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut sit in hac ta securus; sed semper humilis caveat, semperque, ne in fine corruat, sollicitus pertimescat. 17. Diabolus suis fautoribus blanditur, Dei vero servis molitur tentamenta contraria, exemplo Domini, qui se post baptismum pdet, sed tentando persequitur. Nam quia non in eis intrinsecus regnat, contra eos extrinsecus pugnat. Et qui interius amisit dominium, exterius commovet bellum. 19. Tunc contra eum quem possidet diabolus acrius saevit, quando se virtute divina ab eo expellendum cognoscit. Unde immundus spiritus tunc discerpsit gravius puerum in quo habitabat, quando ad Christi imperium exire ab eo coactus est . Quod factum et ab Job verba respicit, ubi in novissimis Behemoth caudam suam, quasi cedrus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis ut leo timetur. a fortib ĩ fide ut uermis contempnitur : atq ad
momentum ostensus repellitur. Qui suggestiones diaboli ñ recipit.
in eiꝰ insidias minime transit. Nam facile in consequenti oꝑe re.¬
pellitur. si prius oblectamenta illius respuunt᷑. Oiabolus enĩ serpens
est lubricus. cuius sicapiti idẽ primȩ suggestioni non resistitur. totus
in intna cordis dum non sentit᷑ in labitur. Temptationũ diabolicarũ
initia fragilia sunt. quae si non caueantur. fed ꝑusum in consurtudi¬
nen transeant. in nouissimis fortiter conualescunt: ita ut aut nũquã
aut cum difficultate uincantur. Oum intota uita diabolus prȩuari.¬
care hominem cupiat. amplius tanten infine molitur decipere.
inc est quod inpͥncipio contra ꝓtoplastũ serpenti ẽ. dictum. & tu i.¬
sidiaberis calcanro eiꝰ: quia nimitũ hominẽ quẽ diabolus incursu

Expanded text:
lis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad lis, ut leo, timetur; a fortibus in fide, ut vermis, contemnitur, atque ad momentum ostensus repellitur. 14. Qui suggestiones diaboli non recipit, in ejus insidias minime transit. Nam facile in consequenti opere repellitur, si prima oblectamenta illius respuantur. Diabolus enim serpens est lubricus, cujus si capiti, id est, primae suggestioni non resistitur, totus in interna cordis, dum non sentitur, illabitur. 270 15. Tentationum diabolicarum initia fragilia sunt, quae, si non caveantur, sed per usum in consuetudinem transeant, in novissimis fortiter convalescunt, ita ut aut nunquam aut cum difficultate vincantur. 16. Dum in tota vita diabolus hominem praevaricari cupiat, amplius tamen in fine molitur decipere. Hinc est, quod in principio contra protoplastum serpenti est dictum: Et tu insidiaberis calcaneo ejus, quia nimirum hominem, quem diabolus in cursu
Abbreviated transcription (Latin):
mix dicitur. si separaueris prȩciosum auili quasi os meũ eris. Tunc
enim bene dese uidicant scĩ. quando eos ds̃ fallatia dȩmonum temp¬
amenta facit intelligi. Multi decipiuntur ad iabolo. & ignorant sẽ
ẽe. deceptos. prophȩ ostȩ testimonio declarante. E omederunt inꝗͥt
alieni robur eius. & ipse ignorauit. Alieni namq maligni spiritus
ignificantur. qui uirtutes mentis conredunt. sed hoo corda negligen¬
num non intelligunt. Tamquã inermis diabolus iuncitur. quando
le aꝑta iniquitate hominẽ deprauate conatur. IArmatus uo̾ tunc
incedit. dum ꝑspeciem scitatis & uirtutis. ea quae sc̃ã sunt destruit:
quando & qui decipitur sua detrimenta non sentit. sed tamquã sint
uirtutes quȩ sunt uitia sectatur & diligit. In oculis carnalium dia¬
bolus terribilis.ẽ. in oculis electorũ terror eius uilis ẽ. Ab incredu¬

Expanded text:
miae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc miae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris . Tunc enim bene de se 269 judicant sancti, quando ab eis Deus fallacia daemonum tentamenta facit intelligi. 11. Multi decipiuntur a diabolo, et ignorant se esse deceptos, Oseae prophetae testimonio declarante: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et ipse ignoravit . Alieni namque maligni spiritus significantur, qui virtutes mentis comedunt; sed hoc corda negligentium non intelligunt. 12. Tanquam inermis diabolus vincitur, quando aperta iniquitate hominem depravare conatur; armatus vero tunc incedit, dum per speciem sanctitatis et virtutis ea quae sancta sunt destruit, quando et qui decipitur sua detrimenta non sentit, sed, tanquam sint virtutes, quae sunt vitia sectatur et diligit. 13. In oculis carnalium diabolus terribilis est, in electorum oculis terror ejus vilis est. Ab incredu
Abbreviated transcription (Latin):
ndies intelligere. panter & cauere dĩ seruum oporta. Nicq in in.¬
nocentia uitę existere simplicem. ut tanen oporteat cũ simplicitate
prudentem Qui prudentiam simplicitati non misc&e. uixta ꝓ pħam
lumba est seducta non habrns cor: sed idõ columba quasi simplex.
io autẽ cor non babrus. quia ignara prudentiȩ ẽ. Sepe fraus satanȩ
sorum cordibus aꝑitur: quando ꝑspeciem boni. angelum se simulans
ucis. dum nititur electos decipere detegitur. atq contempnitur
ic & uerba fallacis doctrinȩ scõs suos ds̃ facit intelligere. quatenus
labolicũ errorẽ interius cognoscant. ac sollicite caueant. Piscretio
scõrum tanta esse deb&. ut inter bonũ & malũ prediti ratione di¬
udicent: ne eos diabolus ꝑspeciem boni falli. Hȩc ẽ. enĩ ꝑcuns¬
atio iosue dicentis. Nr̃ es. an aduersariorũ. Propter hoc & hitre.¬

Expanded text:
sidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite caveant. 10. Discretio sanctorum tanta esse debet, ut inter bonum et malum praediti ratione dijudicent, ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jere
Abbreviated transcription (Latin):
menum ñ refrenaro Et liça diabolus temptationẽ iustorũ semper
inferre cupiat. tamen si ado potestatẽ non accrꝑio. nullatenus ad¬
ipisci potest quod appetit. Unde & om̃is uoluntas diaboli iniustaẽ.
sunt. non nisi temptari ds̃ iuste ꝑmittit. U nde & iã in libris regũ
de diabolo scriptum ẽ: quia sp̃s dñi malus in rurbat in saui. Ubi
iuste quȩtitur. si dinũ cur malus. si malus cur dñi Sed duob uer¬
bis comprebensa ẽ. & dĩ potestas iusta & diaboli uoluntas auauistae
Nam sp̃s malus ꝑnequissimã uolititatẽ. &e idẽ sp̃s dñi ꝑ acceptã iustis¬
imam potestatem. Diabolus non ẽ. uimissor. sed inditor pociut
uitioꝵ. Deq eñi alibi concupiscentiȩ fomenta succendit. nisi ubi
pruis praue cogitationis delectationes aspexerit quassi a nobis spninꝰ¬
ille sine dubio confusus abscedit ctatimq franguntur iacula concppi¬

Expanded text:
monum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper monum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas disunt, non nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupi
Abbreviated transcription (Latin):
illius securitatẽ inueniat. Inter eas peuas quas iustus incorpores patit
atq eas quas mente ꝑ fraudẽ diaboli tolerat. multum inter ẽ. Nam
grauius fert quas interus lugae quã eas quas exterius sustinet. Has
enim & loco euitat & tempore. illas nec loco potest euitare. nic tem¬
poreNon amplius temptat electos diabolus: quã dĩ uoluntas ꝑmitait
ep̃tando autẽ scõrum ꝓfectib seruit Esi nolens utilitati tamen scõrũ
struit diabolus: quando eos temptationib suis non decipit: sed potius
enidit. Nam temptationes quas ille ad humanum interitũ mouuit
luiboli atq astutiȩ. quauis huc atq illuc quȩrentes que acuorent dis¬
fundantur. a potestate tamen diuina non egrediunt᷑. Nec tantum
nocent: quantũ malitiose contendunt. Nam quando scõrũ uirtus tant
tolerare potuisse. si suꝑna dispensatio pio moderamine nequitiã doe¬

Expanded text:
illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, illic securitatem inveniat. 2. Inter eas poenas quas justus in corpore patitur, atque eas 267 quas mente per fraudem diaboli tolerat multum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem, sanctorum profectibus servit. 4. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille ad humanum interitum movet, diaboli atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent, diffundantur, a potestnoceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio moderamine nequitiam dae