comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne grossum durũq sit opꝰ quod
agitur: ne si hoc arte retractati.¬
onis manus non cõminuat: odorẽ
de se subtilius non asꝑgat. Hinc
est enĩ qđ sponsȩ uirtus. sponsi
uoce laudat᷑ cum dr̃. Quȩ. ẽ. ista
quȩ ascendit ꝑ desertũ. sic̃ uirgu¬
la fumi ex aromatibus myrrȩ &
thuris. & uniuersi pulueris pig¬
mentarii: Sc̃a qͥppe ȩccła sicutꝰ
fumi uirgula ex aromatibꝰ ascen¬
dit: qͥa ex uitȩ suȩ uirtutibus
in int̾ni cotidie incensi rectitu¬
dinẽ ꝓficit: nec sparsa ꝑ cogita¬
tiones defluit: sed sese intra ar¬
chana cordis in rigoris uirga con¬
stringit. Quȩ ea quȩ agit. dũ re¬
cogitare semꝑ ac retractare non
desinit: myrrã qͥdem & thus ha¬
b& in ope: sed puluerẽ in cogi¬
tatione. Hinc . ẽ. qđ de oblatori¬
bus hostiȩ iterũ ad moysen dr̃.¬

Expanded text:
ne grossum durumque sit quod ne grossum durumque sit quod agitur: ne etiam si hoc arcta retractationis manus non comminuat, odorem de se subtilius non aspergat. Hinc est enim quod sponsae virtus, sponsi voce laudatur, cum dicitur: Quae est ista, quae ascendit per desertum, sicut virgula fumi ex aromatibus myrrhae et thuris, et universi pulveris pigmentarii ? Sancta quippe Ecclesia sicut fumi virgula ex aromatibus ascendit; quia ex vitae suae virtutibus in interni quotidie incensi rectitudinem proficit, nec sparsa per cogitationes defluit, sed sese intra arcana cordis in rigoris virga constringit. Quae ea quae agit, dum recogitare semper ac retractare non desinit, myrrham quidem et thus habet in opere, sed pulverem in cogitatione. Hinc est, quod de oblatoribus hostiae ad Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
nen boni odoris. & thus lucidis¬
tũ oꝑe unguentarii: mixtũ di-¬
ligent᷑. & purũ. Thimiama qͥppe
ex aromatibus cõpositũ facimus
cũ in altari boni oꝑis. uirtutum
multiplicitate redolemus. Qđ
mixtum & purũ fit: qͥa quanto
uirtus uirtuti uingitur: tanto
bet᷑. Uhi & bene subiungit᷑. Cũq
in tenuissimũ puluerẽ uniuersa
contuderis: pones ex eo corã tab.¬
puluerẽ aromata uniuersa contẽ.¬
rimus: cũ bona nr̃a quasi in pila
cordis. occulta discussione tundinꝰ
& si ueracit᷑ bona sint. subtiliter
retractamus. Aromata gͦ in pul-¬
uerẽ redigere. ẽ: uir tutes reo.¬
gitando terere: & usq ad subti¬
litatẽ occulti examinis reuocare:
Et notandum qđ de eodem pul-¬
uere dr̃. pones ex eo corã taber¬
naculo testimonii: quia t̾e nimi-¬
rũ bona nr̃a ueracit̾ in conspectu
iudicis placent: cũ hȩc mens sub¬
tilius recogitando conterit. & qͣsi
de aromatibus puluerẽ reddit:

Expanded text:
num boni odoris, et thus lucidisnum boni odoris, et thus lucidistum opere unguentarii, mistum diligenter et purum . » Thymiama quippe ex aromatibus compositum facimus, cum in altari boni operis virtutum multiplicitate redolemus. Quod mistum et purum fit; quia quanto virtus virtuti jungitur, tanto betur. Ubi et bene subjungitur: « Cumque in tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo coram testpulverem aromata universa conterimus; cum bona nostra quasi in pila cordis occulta discussione tundimus, et si veraciter bona sint, subretractamus. Aromata ergo in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere, et usque ad subtilitatem occultae examinationis revocare. Et notandum quod de eodem pulvere dicitur: « Pones ex eo coram tabernaculo testimonii , » quia tunc nimirum bona nostra veraciter in conspectu judicis placent, cum haec mens subtilius recogitando conterit, et quasi de aromatibus pulverem reddit,
Abbreviated transcription (Latin):
borẽ fructus ferre conspicit: quã
ueneni dente in radice uiciauit
Quia gͦ sũma cura uigilandũ. ẽ
ne uel bonis oꝑibꝰ seruiens mens.
repba intentione polluat᷑: rec¬
te dr̃: ne forte peccauerint fi¬
lii mei. & benedixerint deo in
cordibus suis. Ac si aꝑte diceret᷑.
Nullũ. ẽ. honũ quod foris agitur.
si non pro eo intus ante dei oculos
innocentiȩ uictima. in ara cordis
emanat ex fonte cogitationis. Om̃i
cura seruandus. ẽ. a maliciȩ pul¬
uere oculus cordis: ne hoc qđ
in actione rectũ hominibꝰ osten¬
tat: apud sem& ipsum ꝑ uiciũ
praue intentionis intorqueat:¬
Curandum itaq est ne bona nr̃a
pauca sint. curandũ ne indiscus.¬
sa: ne aut pauca agentes. inueni¬
amur steriles: aut̃ indiscussa
relinquentes. uecordes. Neq e¬
nĩ unaquęq uere uirtus. ẽ: si mi¬
xta aliis uirtutibus non. ẽ. Unde
recte ad moysen dr̃. Sume tibia.¬
romata. stacten. & onica. galba¬

Expanded text:
borum fructus ferre conspicit, quam borum fructus ferre conspicit, quam veneni dente in radice vitiavit. Quia ergo summa cura vigilandum est, ne vel bonis operibus serviens mens, reproba intentione polluatur, recte dicitur: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis. Ac si aperte diceretur: Nullum est bonum, quod foris agitur, si non pro eo intus ante Dei oculos innocentiae victima in ara cordis s operis, si purus emanat ex fonte cogitationis. Omni cura servandus est a malitiae pulvere oculus cordis; ne hoc, quod in actione rectum hominibus ostentat, apud semetipsum per vitium pravae intentionis intorqueatCurandum itaque est ne bona nostra pauca sint; curandum ne indiscussa; ne aut pauca agentes, inveniamur steriles; aut indiscussa relinquentes, vecordes. Neque enim unaquaeque vere virtus est, si mista aliis virtutibus non est. Unde recte ad Moysen dicitur: Sume tibi aromata, stacten et onycha, galba
Abbreviated transcription (Latin):
stis neq in exordio intentionis
feritꝰ neq in itinere actionis int̾¬
cipit: duriores in fine laqueos
tendit÷ quẽ tanto nequiꝰ obsid&:
quanto solum sibi remansisse ad
decipiendũ uid&. Hos nãq fini
suo oppositos laqueos ꝓpħa con¬
spexerat: cũ dicebat. Ip̃si calcaneũ
meũ obseruabunt. Quia enĩ in
calcaneo finis. ẽ. corporis: qͥd ꝑ
hunc nͥ t̾minus signat᷑ actionis:
homines illoꝵ suꝑbiȩ sequaces cal¬
caneum obseruant: cũ actionis
bone finẽ uiciare desiderant. Un-¬
de & eidem serpenti dr̃. Ipsa tu¬
um obseruabit caput: & tu eius
calcaneum. Caput qͥppe ser pen¬
tis obseruare. ẽ: initium sugge¬
stionis eius aspicere. Qui tamert
re calcaneum molitur: qͥa & si
suggestione pͥma. intentionẽ ñ¬
ꝑcutit ÷ deciꝑe in finẽ tendit:
Si autẽ semel cor in intentione
corrũpit᷑ : sequentis actionis me-¬
dietas. & t̾minus. ab hoste callido
secure possidet᷑: qmͣ totã sibi ar-¬

Expanded text:
stis neque in exordio intentionis stis neque in exordio intentionis ferit, neque in itinere actionis intercipit, duriores in fine laqueos tendit. Quem tanto nequius obsidet, quanto solum sibi remansisse ad decipiendum videt. Hos namque fini suo appositos laqueos Propheta conspexerat, cum dicebat: Ipsi calcaneum meum observabunt . Quia enim in calcaneo finis est corporis, quid per hunc nisi terminus signatur actionis? homines, illorum superbiae sequaces, calcaneum observant, cum actionis bonae finem vitiare desiderant. Unde et eidem serpenti dicitur: Ipsa tuum observabit caput, et tu calcaneum ejus . Caput quippe serpentis observare, est initia suggestiore calcaneum molitur quia, si suggestione prima non pee in fine tendit. Si autem semel cor in intentione corrumpitur, sequentis actionis medietas, et terminus ab hoste callido secure possidetur; quoniam totam sibi ar
Abbreviated transcription (Latin):
ad altiora ꝓuehere. Unde & di¬
xisse ꝑhibetur. Uenite ad godoliã
filium aicham. Atq dum maiora
ꝓmittit: etiã minima substrahit:
Unde recte dictũ. ẽ. Qui cũ uenis¬
sent ad medium ciuitatis: int̾fecit
eos. Uiros gͦ ad offerenda dõ mu¬
nera uenientes. in medio ciuitatis
interficit: qͥa diuinis deditȩ oꝑibꝰ
mentes. nͥ magna se circũspectione
custodiant: surripiente hoste dũ
deuotionis portant hostiã: in ipso
itinere ꝑdunt uitã. De cuiꝰ hostis
manu non euadit᷑: nͥ citiꝰ ad peni¬
tentiã recurratur. Unde illic apte¬
subiungit᷑. Decem autẽ uiri reꝑ¬
ti sunt inter eos: qui dixer᷑ ad is¬
mahel. Noli occidere nos: qͥa ha¬
bemus thesauros in agro. frum̃ti.
& hordei. & olei. & mellis. Et ñ
occidit eos. Thesaurus qͥppe in a¬
gro. ẽ. spes in pęnitentia: quȩ qͥa
non cernit᷑: quasi in terra cordis
susfossa continetur. Qui gͦ thesau¬
moriunt᷑. Cum uͦ antiquus ho¬

Expanded text:
ad altiora provehere. Unde et diad altiora provehere. Unde et dixisse perhibetur, Venite ad Godoliam filium Aicham; atque dum majora promittit, etiam minima subtUnde recte dictum est: Qui cum venissent ad medium civitatis, interfecit eos. Viros ergo ad offerenda Domino munera venientes in medio civitatis interficit, quia divinis deditae operibus mentes, nisi magna se circumspectione custodiant, subripiente hoste, dum devotionis portant hostiam, in ipso itinere perdunt vitam: de cujus hostis manu non evaditur, nisi intus ad poenitentiam recurratur. Unde subjungitur: Decem autem viri reperti sunt inter eos, qui dixerunt ad Ismael: Noli occidere nos, quia habemus thesauet hordei et olei et mellis, et non occidit eos. » Thesaurus qgro est spes in poenitentia, quae quia non cernitur, quasi in terra cordis suffossa continetur. Qui ergo thesaumoriuntur. 53. Cum vero antiquus ho
Abbreviated transcription (Latin):
rans ibat. Cumq occurriss& eis:
dixit ad eos. Uenite ad godoliam
filiũ aich̃a. Qui cũ uenissent ad
mediũ ciuitatis: interfęcit eos
Barbã qͥppe radunt: qui sibi de
ꝓpriis uiribus fiduciã subtraht̃.
Uestes scindunt: qͥ sibim& ipsis
in exterioris decoris laceratione
non parcunt. Oblaturi in domo
dñi thus & munera ueniunt: qui
exhibere se in dei sacrificio oratio¬
nẽ cũ oꝑibus pollicent᷑. Sed tamen
si se in ipsa scȩ deuotionis uia. caute
circunspicere nesciunt: ismahel na-¬
haniȩ filius in eoꝵ occursũ uenit:
ris sui sathanȩ uidelic& exẽplo
in suꝑbiȩ errore generatus: se ad
laqueum deceptionis opponit:
De qͦ & bene dr̃. incedens & plo¬
rans ibat: quia ut deuotas mentes
interimere feriendo p̾ualeat᷑: se¬
m& ipsum quasi sub uelamine
uirtutis occultat: & dũ concor¬
dare se uere lugentibus simulat:
ad cordis intima securiꝰ ad missus.
hoc quod intus de uirtute lat&
occidat. Qui plerũq se spondet

Expanded text:
set eis, dixit ad eos: Venite ad Godoliam filium Aicham. Qui cum venissent ad medium civitatis, interfecit eos . Barbam quippe radunt, qui sibi de propriis viribus fiduciam subtrahunt. Vestes scindunt, qui sibimetipsis in exterioris decoris laceratione non parcunt. Oblaturi in domo Domini thus et munera veniunt; qui exhibere se in Dei sacrificio orationem cum operibus pollicentur. Sed tamen si se in ipsa sanctae devotionis via caute circumspicere nesciunt, Ismael Nathaniae filius in eorum occursum venit; ris sui, Satanae videlicet exemplo, in superbiae errore generatus, se ad laqueum deceptionis opponit. De quo et bene dicitur: Incedens et plorans ibat; quia ut devotas mentes interimere feriendo praevaleat, semetipsum quasi sub velamine virtutis occultat; et dum concordare se vere lugentibus simulat, ad cordis intima securius admissus, hoc, quod intus de virtute latet, occidit. Qui plerumque se spondet
Abbreviated transcription (Latin):
ille magnus inter om̃s orientales:
Orientales uiros. esse p̃diuites qͥs
ignorat: Magnus gͦ inter orien
tales extitit᷑: ac si aꝑte diceret᷑.
quia & diuitibus ditior fuit. Et¬

Expanded text:
ille magnus inter omnes Orientales. - Orientales viros esse praedivites, quis ignorat? Magnus ergo inter Ortales exstitit, ac si aperte diceretur: quia et divitibus ditior fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ paulopost patient̾ amissa
phibetur: quã sine dolore ꝑdidit.
constat. quia sine amore possedit:
Notandum quoq est: qđ priꝰ
cordlas aiuitis & ꝑost opes cor¬
poris describuntur. Sol& enĩ
rerũ habundantia tantõmagis
a diuino timore mentẽ soluere:
quantõmagis hanc exigit diuer-¬
sa cogitare. Nam dũ ꝑͦ multa
spargit᷑. stare in intimis fixa ꝓ.¬
hibetur. Quod ꝑ sem& ipsã ue-¬
ritas cũ parabolam seminantis ex¬
ponera&e: indicauit dicens. Qui se¬
minatus. ẽ. in spinis: hic. ẽ. qui
uerbũ audit. & sollicitudo scłi
istius. & fallacia diuitiarũ suffo¬

Expanded text:
et tamen paulo post patienter amissa et tamen paulo post patienter amissa perhibetur; quam sine dolore perdidit, constat quia sine amore possedit. Notandum quoque est, quod prius cordis divitiae, et post, opes corporis describuntur. Solet enim rerum abundantia tanto magis a divino timore mentem solvere, quanto magis hanc exigit diversa cogitare. Nam dum per multa spargitur, stare in intimis fixa prohibetur. Quod per semetipsam Veritas, cum parabolam seminantis exponeret, indicavit dicens: Qui seminatus est in spinis, hic est, qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius, et fallacia divitiaru
Abbreviated transcription (Latin):
ad auariciam cor parentis illicit
fȩcunditas ꝓlis. Eo enĩ ad ambitu
congregandȩ hereditatis accendit᷑
quo multis heredibus fȩcundatur
Ut gͦ beati iob quã sc̃a mens fue¬
rit ostendat᷑: & iustus dicit᷑. & mul¬
tȩ ꝓlis pater fuisse ꝑhibet᷑: qui
in libri sui exordio deuotus sacri¬
ficiis offerendis asserit᷑ ꝓmptus
autẽ largitatibus etiã post a sema¬
ipso memorat᷑. Pensemus gͦ quanta
fortitudine p̃ditus extitit: quem
ad hereditatis tenaciam. nec tot
heredum affectus inclinauit. Se
quit᷑. Et fuit possessio eius septẽ
milia ouium. & tria milia came.¬
loꝵ: quingenta quoq iuga bou̾
& qͥngentę asinȩ: ac familia mul¬
ta nimis. Scimus qͥa ad maiorẽ
dolorẽ cõmouent mentẽ: dãpna
maiora. Ut igit᷑ ostendat᷑ qͣntae
uirtutis extitit: multũ fuisse
dr̃. qđ patient̃ amisit. Nunquã
quippe sine dolore amitete᷑: nisi
quod sine amore possidet᷑. Itaq¬
dum substantia magna describit᷑:

Expanded text:
ad avaritiam cor parentis illicit fecunditas prolis. Eo enim ad ambitum congregandae haereditatis accenditur, quo multis haeredibus fecundatur. Ut ergo beati Job quam sancta mens fuerit, ostendatur, et justus dicitur, et multae prolis pater fuisse perhibetur. Qui in libri sui exordio devotus sacrificiis offerendis asseritur, promptus autem largitatibus etiam post a semetipso memoratur. Pensemus ergo quanta fortitudine praeditus exstitit, quem ad haereditatis tenaciam nec tot haeredum affectus inclinavit. Septem millia ovium, et tria millia camelorum, quingenta quoque juga boum, et quingentae asinae, ac familia multa nimis. - Scimus quia ad majorem dolorem mentem commovent damna majora. Ut igitur ostendatur quantae virtutis exstitit, multum fuisse dicitur quod pariter amisit. Nunquam quippe sine dolore amittitur, nisi quod sine amore possidetur. Qdum substantia magna describitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ictus narrent. Quia gͦ athlẽta
nr̃ contra diabolũi fuerat certatũ¬
rus : quasi ante harene spectaculũ
sacrȩ scriptor hẏstoriȩ. in athleta
hoc spũalit̾ uircutes enumerans.
mentis membra describit dicens.
Erat uir ille simplex & rectus: ti
mens dm̃. & recedens a malo: ut
dũ membroꝵ positio magna cog¬
noscit᷑: ex hac ipsa iam forti posi¬
tione. subsequens etiã uictoria p̃¬
noscatur. Sequit᷑. Natiq sunt

Expanded text:
ictus narrent. Quia ergo athleta ictus narrent. Quia ergo athleta noster contra diabolum fuerat certaturus, quasi ante arenae spectaculum, sacrae scriptor historiae in athleta hoc spiritales virtutes enumerans, mentis membra describit, dicens: Erat vir ille simplex, et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo, ut, dum membrorum positio magna cognoscitur, ex hac ipsa jam forti positione subsequens etiam victoria praenoscatur. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Deum timere. ẽ: nulla q̃ faci¬
enda sunt bona p̾terire. Unde
nichil neglegit. Sed quia ñ nulli
sic bona quedam faciunt. ut tam̃
a quibusdam malis minime suspen¬
dant᷑: bene postquã timens deũ
dicit᷑. recedens quoq a malo phi¬
betur. Scriptum quippe. ẽ. De¬
clina a malo: & fac bonu. Neq
enĩ bona deo accepta sunt: quȩ
ante eius oculos. maloꝵ ãmixti¬
one maculant᷑. Hinc nanq per
salomonẽ dicit᷑. Qui in uno of¬
fenderit: multa bona ꝑd&. H inc
iacobus at testat᷑ dicens. Quicũq
totam legem seruauerit: offendat
autẽ in uno: factus. ẽ. omniũ re¬
us. Hinc paulus ait. Modicũ fer
mundus in bonis extitit: soller
ut cũ palestrę certam̃ insinu¬
ant: prius luctantiũ membra
describant: quã latũ ualidũq
sit pectus: quã sanũ: quã pleni
tumeant lacerti: quã subt᷑positꝰ
uent̾. nec mole grau&: nec exte¬
nuatione debilit&: ut cũ prius
aptos certamini arcus ostendint:
tunc demũ magnȩ fortitudinis

Expanded text:
Deum timere est nulla, quae facienda sunt bona praeterire. Unde nihil negligit . Sed quia nonnulli sic bona quaedam faciunt, ut tamen a quibusdam malis minime suspendantur, bene postquam timens Deum dicitur, recedens quoque a malo perhibetur. Scriptum quippe est: Declina a malo, et fac bonum . Neque enim bona Deo accepta sunt, 19 quae ante ejus oculos malorum admistione maculantur. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui in uno offenderit, multa bona perdet . Hinc Jacobus attestatur dicens: Quicunque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus . Hinc Paulus ait: Modicum fermmundus in bonis exstitit, solertut cum palaestrae certamen insinuant, prius luctantium membra describant quam latum validumque sit pectus, quam sanum, quam pleni tumeant lacerti, quam subterpositus venter nec mole gravet, nec extenuatione debilitet; ut cum prius aptos certamini artus ostenderint, tunc demum magnae fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Consideremꝰ ergo cuiꝰ scitatiᷤᷤ
iste uir fuerit: qui ad tã sedula
dei obsequia. & sic occupatus ua¬
cauit. Necdum p̃cepti uirtus
emicuerat. quȩ om̃ia relinqͥ p̾ci¬
p̾ceptionis uim in corde serua-¬

Expanded text:
t. --Consideremus ergo cujus sanctitatis iste vir fuerit, qui ad tam sedula Dei obsequia, et sic occupatus vacavit. Necdum praecepti virtus emicuerat, quae omnia relinqui praecipraeceptionis vim corde serva
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe. ẽ. In om̃ibus his ñ peccauit
iob labiis suis. Etquidem quȩdã
uerba responsionũ illius. imperi¬
tis lectoribus aspera resonant: qͥa
scõꝵ dicta pie intelligere sicut
dicunt᷑ ignorant. Et quia ani¬
mũ dolentis & iusti. in sem& ipsis
assumere nesciunt: idõ doloris
uerba. bene interp̃tari non pos¬
sunt. Mentẽ qͥppe patientis: be¬
ne pensare nouit condescensio
in suis sermonibus deliquisse: mi¬
nus caute intuentes. qͥa si beati
iob responsa redarguunt: falsã
etiã de eo dñi sententiam fuisse
testant᷑. Diabolo nãq a dnõ dr̃.¬

Expanded text:
quippe est: In omnibus his non peccavit quippe est: In omnibus his non peccavit Job labiis suis . Et quidem quaedam verba responsionum illius imperitis lectoribus aspera resonant, quia sanctorum dicta pie intelligere, sicut dicuntur, ignorant; et quia animum dolentis et justi in semetipsis assumere nesciunt, ideo doloris verba bene interpretari non possunt. Mentem quippe patientis bene pensare novit condescensio in suis sermonibus deliquisse, minus caute intuentes, quia si beati Job responsa redarguunt, falsam etiam de eo Domini sententiam fuisse testantur. Diabolo namque a Do
Abbreviated transcription (Latin):
nuit: sicut ipse indicat dicens
principes cessabant loqui: & di¬
gitũ suꝑponebant ori suo. Man¬
suetudinem in uigore custodi¬
uit: sicut ipse fatetur dicens ⁊
cũ sederem quasi rex circũstante
exercitu: eram tam̃ merentium
consolator. Elemosinarũ largi¬
tatẽ amplexus. ẽ: sicut ipse in¬
sinuat dicens: si comedi bucel¬
lam meam solus: & ñ comedit
pupillus ex ea. Cum igit᷑ om̃ia
uir tutũ mandata ꝑficer&: unũ
ei deerat. ut etiã flagellatꝰ agere
grãs scir&. Notũ erat. qͥa seruire
deo inter dona nouerat: sed dig¬
nũ fuit. ut districtio seueritatis
inquirer&: utrũ deuotus deo &
inter flagella ꝑmaner&. Pȩna
quippe interrogat: si quietus
quis. ueracit̾ amat. Quẽ hostis
quidem ut deficer& petiit: sed
ut ꝓficer& accepit. Fieri enim¬
dnͦs benigne ꝑmisit: qđ diaboluᷤ
inique postulauit. Nam cum
iccirco illũ expetiss& hostis. ut
consumer&: temptando egit. ut
eius merita auger&. Scriptum

Expanded text:
nuit, sicut ipse indicat dicens: nuit, sicut ipse indicat dicens: Principes cessabant loqui, et digitum superponebant ori suo . Mansuetudinem in vigore custodivit, sicut ipse fatetur, dicens: Cumque sederem quasi rex, circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Eleemosynarum largitatem amplexus est, sicut ipse insinuat dicens: Si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Cum igitur omnia virtutum mandata perficeret, unum ei deerat, ut etiam flagellatus agere gratias sciret. Notum erat quia servire Deo inter dona noverat: sed dignum fuerat ut districtio severitatis inquireret utrum devotus Deo et inter flagella permaneret. Poena quippe interrogat, si quietus quis veraciter amat. Quem hostis quidem ut deficeret petiit, sed ut proficeret accepit. Fieri Dominus benigne permisit quod diabolus inique postulavit. Nam cum idcirco illum expetisset hostis ut consumeret, tentando egit ut ejus merita augeret. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ac lenis aspicit᷑: siqua uero
illũ tritura ꝑsequutionis oppͥmat:¬
mox omne quod calidum sapit
ostentat: atq in feruorẽ uirtu¬
tis uertit᷑: quicqͥd in illo ante de¬
spicabile infirmũq uidebatur
Qđq in se ꝑ tranquillitatis tẽ¬
pora libens operuerat: exagitatꝰ
tribulationibus. coactus in notes
In die mandauit dñs miscdiam
suam: & nocte declarauit. Mise¬
ricordia enĩ dñi in die mandatur:
quia in tranquillo tempore co¬
gnoscendo percipit᷑ ÷ in nocte uͦ
declarat᷑: quia donũ qđ in tran¬
perscrutandum. ẽ. cur tot flagel¬
la ꝑtulit: qui tantã uirtutum
custodiam sine rep̃hensione ser-¬
uauit. Humilitatem quippe ha¬
buit: quia & ipse testat᷑ dicens:
si contempsi iudiciũ subire cũ
seruo meo & ancilla mea: cum
disceptarent aduersum me. Ho¬
spitalitatẽ exhibuit: sicut ipse
ꝑhib& dicens: foris ñ mansit
ꝑegrinus: ostium meũ uiatori
patuit. Disciplinȩ uigorem te¬

Expanded text:
bilis et lenis aspicitur; si qua vero bilis et lenis aspicitur; si qua vero illum tritura persecutionis oppmox omne, quod calidum sapit, ostentat; atque in fervorem virtutis vertitur, quidquid in illo ante despicabile infirmumque videbatur; quodque in se per tranquillitatis tempora libens operuerat, exagitatus tribulationibus coactus innotesciIn die mandavit Dominus misericordiam suam, et in nocte declaravit . Misericordia enim Domini in die mandatur, quia in tranquillo tempore cognoscendo percipitur; in nocte vero declaratur, quia donum, quod in tranperscrutandum est cur tot flagella pertulit, qui tantam virtutum custodiam sine reprehensione servavit. Humilitatem quippe habuit, quia et ipse testatur: Si contempsi judicium subire cum servo meo, et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Hospitalitatem exhibuit, sicut ipse perhibet, dicens: Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . Disciplinae vigorem te
Abbreviated transcription (Latin):
Nir itaq iste sũmiuir tũtibꝰ fultꝰ
sibi notus erat & deo: qui si non
flagellaret᷑: a nobis nullatenus
agnosceret᷑ Nirtus qͥppe etiã ꝑ
quietẽ se exercuit: sed uirtutis
opinio cõmota ꝑ flagella fragła
u ternu it. Et qui quietus in se¬
ipso quod erat continuit: cõmotꝰ.
ad noticiã om̃iũ. odorẽ suę for-¬
titudinis asꝑsit. Sic̃ enĩ unguen¬
ta redolere latius nesciunt nisi
cõmota. & sicut aromata fraglan-¬
tiã suã non nͥ cũ incendunt᷑ ex¬
pandunt: ita uiri scĩ om̃e quod
uir tutibus redolent. in tribula¬
tionibus innotescunt. Unde &¬
recte in eugłio dicit᷑. Si habueri¬
tis fidem sicut granũ synapis: di¬
cetis huic monti. transi hinc &
transibit. Granũ qͥꝓpe sinapis¬
nisi conteratur: nequaquã uis
uir tutis eius agnoscit᷑. Nam n
contritũ lene. ẽ: si uero conterat᷑
in ardescit: & quid in se acerri¬
mũi latebat ostendit. Sic unꝰqͥsq
uir sanctus. cũ ñ pulsat᷑. despica¬

Expanded text:
ir itaque iste summis viribus fultus, sibi notus erat et Deo: qui si non flagellaretur, a nobis nullatenus agnosceretur. Virtus quippe etiam per quietem se exercuit, sed virtutis opinio commota per flagella fragrafragravit. Et qui quietus in semetipso quod erat continuit, commotus ad notitiam omnium odorem suae fortitudinis aspersit. Sicut enim unguenta redolere latius nesciunt, nisi commota, et sicut aromata fragrantiam suam nonnisi cum incenduntur expandunt, ita sancti viri omne quod virtutibus redolent in tribulationibus innotescunt. Unde recte in Evangelio dicitur: «Si habueritis fidem sicut granum sinapis, dicetis huic monti: Transi hinc, et transibit .» Granum qnisi conteratur, nequaquam vis virtutis ejus agnoscitur, nam non contritum, lene est, si vero conteritur, inardescit, et quid in se acerimum lateat ostendit. Sic unusquisque vir sanctus cum non pulsatur, despica
Abbreviated transcription (Latin):
ditionis nr̃ȩ ordinẽ seruare no¬
luimꝰ: p̃ceptis ad monerem᷑: &
qͥa p̃ceptis obȩdire contempsimꝰ.
exemplis confunderem᷑: nec ut
dictũ. ẽ. eoꝵ exemplis quos lex
astringer&: sed quos lex a pec¬
psit nos diuina ꝓuidentia: circũ¬
uenit excusationẽ nrãm: undiq
conclusus. ẽ. aditus t̃giuersationis
humanȩ. Homo gentilis. homo
sine lege. ad medium addiicit᷑:
ut eoꝵ qui sub lege sunt pͣuitas
ait mare. In sydone qͥppe figurat
stabilitas in le
redarguit᷑ uita sub lege positoꝵ
atq ex actione seculariũ. confun¬
ditur actio religiosoꝵ: dũ illi etũ
ꝓmittendo non seruant quȩ in
p̃ceptis audiunt: & isti uiuendo¬
ea custodiunt: in qͥbꝰ nequaquã
mandatis legalibus astringunt᷑
prȩditus. ipsa sacrarũ paginarũ
hebreoꝵ uitas. in auctoritatis
reuerentiã uita iusti gentilis ad¬
diictt᷑: quia redemptor nr᷑ sicut
ad redemptionẽ iudeoꝵ & gen¬

Expanded text:
is nostrae ordinem servare nois nostrae ordinem servare noluimus, praeceptis admoneremur; et quia praeceptis obedire contempsimus, exemplis confunderemur; nec, ut dictum est, eorum exemplis, quos lex astringeret, sed quos lex a pecpsit nos divina providentia, circumvenit excusationem nostram; undique conclusus est aditus tergiversationis humanae. Homo gentilis, homo sine lege, ad medium adducitur, ut eorum qui sub lege sunt pravitasait mare . In Sidone quippe figuratur stabilitas in legredarguitur vita sub lege positorum, atque ex actione saecularium confunditur actio religiosorum: dum illi etiam promittendo non servant quae in praeceptis audiunt; et isti vivendoea custodiunt, in quibus nequaquam mandatis legalibus astringunturpraeditus, ipsa sacrarum paginarum Hebraeorum vitas, in auctoritatis reverentiam vita justi gentilis adducitur, quia Redemptor noster, sicut ad redemptionem Judaeorum et gen
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam debemus ista pꝰponere:
& ad consideranda sacrȩ hysto¬
riȩ gesta ꝓperare. Om̃is homo eo
ipso quo homo. ẽ. suũ intelligere
deb& auctorẽ: cuiꝰ uoluntati tan¬
tomagis seruiat: quanto se quia
de seipso nichil sit pensat. Ecce
aut̾ẽ dũ conditi. dnm considare
negleximꝰ: adhibita ft̃ p̃cepta:
p̃ceptis quoq obtemꝑare noliiimꝰ:
adiungunt᷑ exempla: ipsa quoq
imitari exempla declinamꝰ: quȩ
edidisse positis sub lege conspici¬
mus. Quia enĩ deus aꝑte qͥbusdã
sub lege positis loquutus. ẽ: qͣsi
alienos nos ab eisdem p̃ceptis aspi¬
cimꝰ. quibꝰ hȩc specialit̾ loquutꝰ
non.ẽ. Unde ad confutandam im¬
pudentiã nr̃ãm gentilis homo ad
exemplũ deducit᷑: ut qͥa obȩdi¬
re homo legi. sub lege positus
despicit: eius saltẽ comparatione
euigil&. qui sine lege legalit̃
uixit. Erranti igit᷑ homini data
est lex. erranti uͦ etiã sub lege.
adducit᷑ testimoniũ eoꝵ. qͥ extra
legem sunt: ut quia conditi con¬

Expanded text:
Sed jam debemus ista postponere, et ad consideranda sacrae historiae gesta properare. Omnis homo eo ipso quo homo est, suum intelligere debet auctorem; cujus voluntati tanto magis serviat, quanto se quia de se ipso nihil sit pensat; ecce autem conditi Deum considerare negleximus. Adhibita sunt praecepta, praeceptis quoque obtemperare noluimus. Adjunguntur exempla, ipsa quoque imitari exempla declinamus, quae edidisse nobis positos sub lege conspicimus. Quia enim Deus aperte quibusdam sub lege positis locutus est, quasi alienos nos ab eisdem praeceptis aspicimus, quibus haec specialiter locutus non est. Unde ad confutandam impudentiam nostram, gentilis homo ad exemplum deducitur; ut quia obedire homo legi sub lege positus despicit, ejus saltem comparatione evigilet, qui sine lege legaliter vixit. Erranti igitur homini data est lex; erranti vero etiam sub lege adducitur testimonium eorum qui extra legem sunt, ut quia condition
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quis hȩc scripserit. ualde su¬
ꝑuacue quęrit᷑: cũ tam̃ auctor
libri. sp̃c sc̃s fidelit̾ credat᷑. Ipse
igit᷑ hȩc scripsit: qͥ scribenda di¬
ctauit. Ipse scripsit. qͥ & in illiꝰ
oꝑeinspirator ex¬
& ꝑ scribentis
uocem. imitanda ad nos eiꝰ facta
transmisit. Si magni cuiꝰdã uiri
susceptis epistolis legeremus u̾ba.
eaq quo calamo fuissent scripta
quereremꝰ: ridiculum ꝓfecto. eẽt.
epistolarũ auctorẽ sci̾re. sensũq
cognoscere: sed quali calamo ea¬
rũ uerba impressa fuerint inda¬
gare. Cum ergo rem cognoscimꝰ:.
quia scriptorẽ querimꝰ. qͥd aliud
agimꝰ: nisi legentes lit teras. de
ri tam̃ uerius possumꝰ. qđ idem
beatus iob qui certamina sp̃ualiᷤ
pugnę sustinuit: etiã consũmate
suȩ uictoriȩ gesta narrauit. flec
mouere deb& quod in eodẽ libro

Expanded text:
Sed quis haec scripserit, valde supervacue quaeritur, cum tamen auctor libri Spiritus sanctus fideliter credatur. Ipse igitur haec scripsit, qui scribenda dictavit. Ipse scripsit, qui et in illius opere inspirator exper scribentis vocem imitanda ad nos ejus facta transmisit. Si magni cujusdam viri susceptis epistolis legeremus verba, sed quo calamo fuissent scripta quaereremus, ridiculum profecto esset epistolarum auctorem scire sensumque cognoscere, sed quali calamo earum verba impressa fuerint indagare. Cum ergo rem cognoscimus, quia scriptorem quaerimus, quid aliud agimus, nisi legentes litteras, de ri tamen verius possumus, quod idem beatus Job, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, etiam consummatae suae victoriae gesta narravit. Nec movere debet quod in e
Abbreviated transcription (Latin):
Seriptũ qͥppe. ẽ. Qui ꝑseueraue¬
rit usq in finẽ: hic saluus erit:
In sacrificio igit᷑ scã actio: in cun¬
ctis autẽ diebus sacrificii. con-¬
stantia scẽ actionis ostenditur:
Hȩc breuit᷑ historiam sequendo
transcurrimꝰ: nunc ordo expo-¬
sitionis ex igit. ut exordiũ repe¬
tentes. allegoriarum iã secreta
facta credimꝰ: sed ꝑ allegoriã iã
qualit̃ sint impleta uideamus:
Iob nanq sicut diximꝰ: int̾p̃tat᷑
dolens: hus uͦ consiliator. Quẽ
gͦ alium beatus iob suo nomine
ex pͥmit: nisi eũ de quo ꝓpħa lo¬
quit᷑ dicens. dolores nr̃os ipse por¬
tauit: Qui huis terrã inhabitat:
quia in corde consiliatoris popłi¬
regnat. Paulus qͥppe ait. xp̃m dei
uirtut᷑ẽ. & dei sapientiam. Atq
hȩc ipsa sapientia ꝑ salomonem di-¬
cit. Ego sapientia habito in consi-¬
lio: & eruditis intersum cogitati¬
onibus. Huis gͦ terrã inhabitat iob:
quia sapientia quȩ ꝓ nobis passio¬
nis dolorẽ sustinuit: corda uite

Expanded text:
Scriptum quippe est: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. In sacrificio igitur sancta actio, in cunctis autem diebus sacrificii, constantia sanctae actionis ostenditur. Haec breviter historiam sequendo transcurrimus; nunc ordo expositionis exigit ut exordium repetentes, allegoriarum jam secreta facta credimus, sed per allegoriam jam qualiter sint impleta, videamus. Job namque, ut diximus, interpretatur dolens: Hus vero consiliator. Quem ergo alium beatus Job suo nomine exprimit, nisi eum de quo propheta loquitur dicens: dolores nostros ipse portavit ? Qui Hus terram inhabitat, quia in corda populi consiliatoris regnat. Paulus quippe ait Christum Dei virtutum, et Dei sapientiam. . Atque haec ipsa Sapientia per Salomonem dicit: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus . Hus ergo terram inhabitat Job, quia Sapientia, quae pro nobis passionis dolorem sustinuit, corda vitae
Abbreviated transcription (Latin):
crȩ.ẽ. ut hi qui scribunt. sic de
se in illa quasi de aliis loquant᷑.
moyses mitissimꝰ suꝑ om̃s hõies qͥ¬
morabant᷑ in terra. Hinc ioħs di
duo ex discipulis in uia: cleophas
& alius. Quẽ ꝓfecto alium dum
tam studiose tacuit: ut qͥdã di¬
cunt. nͥ seipsum fuisse monstrauit.
Seriptores igit᷑ sacri eloquii. qͥa
impulsu sc̃ĩ sp̃c agitant᷑: sic de se
in illo testimonium. tanquã de ali

Expanded text:
eloquii, ut ipsi qui scribunt, sic de se in illo quasi de aliis loquantur.Moyses mitissimus super omnes homines, qumorabantur in terra. Hinc Iohannesduo ex discipulis in via, Cleophas, et alius. Quem profecto alium, dum tam studiose tacuit, ut quidam dicunt, nisi seipsum fuisse monstravit. Scriptores igitur sacri eloquii, quia impulsu sancti Spiritus agitantur, sic de se in illo testimonium quasi de aliis
Abbreviated transcription (Latin):
potuit sua gesta quȩ erant uidẽ¬
lic& suꝑnę aspirationis dona qͣsi
non sua scribere: quia eo alteriꝰ
erant quȩ loquebat᷑. qͦ homo lo¬
quebatur quȩ dei sunt: & eo alt̾
quȩ erant illius loquebat᷑: qͦ sp̃c¬

Expanded text:
potuit sua gesta, quae erant videpotuit sua gesta, quae erant videlicet supernae aspirationis dona, quasi non sua scribere: quia eo alterius erant quae loquebatur, quo homo loquebatur quae Dei sunt; et eo alter quae erant illius loquebatur, quo Sp
Abbreviated transcription (Latin):
moysi apparuisse describit᷑: modo
quendo seruiebat: dñs autẽ dicit᷑.
quia interiꝰ p̃sidens: loquendi esfi¬
catiã ministrabat. Cum gͦ loquenᷤᷤ
ab interiore regit᷑: & ꝑ obsequiũ
angelus: & ꝑ inspirationẽ dñs no¬
minat᷑. Hinc dauid dicit. At ten¬
dite popłe meus legem meã: incli¬
nate aurem urãm in uerba oris
mei. Non enĩ lex cdauid aut po¬
pulus dauid: sed ꝑsonã eius ex qͦ
loquebat᷑ assimens: ipsius aucto¬
ritate loquit᷑: cuiꝰ inspiratione
replebatur. Hoc cotidie in ȩccła
fieri cernimꝰ: si uigilant̃ intuem᷑.
Nam stans in medio popłi lector
clamat: ego sum deus ab rahã. ds̃
ysaac. & deus iacob. Et qđ ipse
deus sit. uerũ ꝓfecto ñ dicit: nec
tam̃ ꝑ hoc quod dicit ueritatis
regulam deserit: quia cui mini¬
steriũ lectione exhib&: eiꝰ dñiũ¬
uoce p̾tendit. Itaq scriptores sa-¬
m&ipsos fiunt: & sic de se senten¬
tias. quasi de aliis ꝓferunt. Un-¬
de & beatus iob sco spu afflatus:

Expanded text:
mo apparuisse describitur, modo quendo serviebat; Dominus autem, quia interius praesidens loquendi efficaciam ministrabat. Cum ergo loquens ab interiore regitur, et per obsequium angelus, et per inspirationem Dominus nominatur. Hinc David ait: Attendite popule meus legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei . Non enim lex David, aut populus David, sed personam ejus, ex quo loquebatur, assumens, ipsius auctoritate loquitur, cujus inspiratione replebatur. Hoc quotidie fieri in Ecclesia cernimus, si vigilanter intuemur. Nam stans in medio populi lector clamat: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob . Et quod ipse Deus sit, vere profecto non dicit; nec tamen per hoc quod dicit, veritatis regulam deserit; quia cui ministerium lectione exhibet, ejus dominivoce praetendit. Itaque scriptores saetipsos fiunt; et sic de se sententias, quasi de aliis proferunt. Unde et beatus Job sancto Spiritu afflatus,
Abbreviated transcription (Latin):
sepe queritur. qͥs libribe¬
ati iob scriptor habeatur:
& alii qͥdem moysen. alii
unũ quelib& ex ꝓphetis.
scriptorẽ huiꝰ oꝑis fuisse
suspicant᷑. Quia eni in li¬
bro geneseos iobab de str¬
pe esau descendisse. & bale
filio beor in regnũ succesise
describit᷑. hc̃ beatũ iob lon¬
ge ante moysi tempora ex¬
titisse crediderunt. morẽ
profecto sacri eloquii nesei¬
entes: quia in suꝑioribꝰ suis
partibus sol& breuiter lon¬
ge post sequutura p̃strin¬
gere: cũ stud& ad alia sub¬
tilius enumeranda ꝓperare
Unde & illic iobab priꝰꝗͣ
reges in ifrł existerent: fuis¬
se memorat᷑. Nequaquam
ergo extitisse ante legem
cognoscit᷑: qui ifrabeliticoꝵ
iudicũ tempore fuisse desi¬
gnat᷑. Quod dum qͥdam
minus caute considerant:
moysen gestoꝵ illiꝰ quasi
longe ante positi scripto¬
rem putant: ut uidelic&
is qui potuit ad eruditionẽ nr̃am
legis p̃cepta edere: ipse credat᷑
etiã ex gentilis uiri historia. uir¬
tutis ad nos exempla mandasse:

Expanded text:
epe quaeritur, quis libri beati Job scriptor habeatur. Et alii quidem Moysen, alii unum quemlibet ex prophetis scriptorem hujus operis fuisse suspicantur. Quia enim in libro Geneseos Jobab de stirpe Esau descendisse, et Bale filio Beor in regnum successisse describitur, hunc beatum Job longe ante Moysi tempora exstitisse crediderunt, morem profecto sacri eloquii nescientes, quia in superioribus suis partibus solet breviter longe post secutura perstringere, cum studet ad alia subtilius enumeranda properare. Unde et illic Jobab, priusquam reges in Israel existerent, fuisse memoratur. Nequaquam ergo exstitisse ante legem cognoscitur, qui Israeliticorum judicum tempore fuisse signatur. Quod dum quidam minus caute considerant, Moysen gestorum illius quasi longe antepositi scriptorem putant; ut videlicet is qui potuit ad eruditionem nostram legis praecepta edere, ipse credatur etiam ex gentilis viri historia, virtutis ad nos exempla mandasse.
Abbreviated transcription (Latin):
pe sibi sub uirtutũ p̃textu con-¬
dicunt: quia sunt quȩdã. quae
aduersus nos inter se quadã conue-¬
nientia coniungunt᷑: sic̃ suꝑbia. &
ira. remissio. & timor. Uicina nãq
est ira suꝑbiȩ: remissio timori:
mͦ: uicia quȩ male lȩtis surripi¬
unt: bene tristibus p̃ualere n᷑
possunt. Unde & bene subditur:

Expanded text:
pe sibi sub virtutum praetextu condicunt, quia sunt quaedam quae adversum nos inter se quadam convenientia conjunguntur, sicut superbia et ira, remissio et timor. Vicina namque est ira superbiae, remissio timori. mus, vitia, quae male laetis surrepunt, bene tristibus praevalere non possunt. Unde et bene subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
contra te in aliquo p̃ualere con-¬
sideras: humilitatẽ pęnitentiȩ ñ
relinquas. Qui qͥa locũ nr̃m. hu¬
milititẽ pęnitentiȩ dixerit: u̾bis
sequentibus ostendit dicens. Quia
curatio faci& cessare peccata ma-¬
xima. Quid enĩ. ẽ. aliud humili¬
tas lamenti: nͥ medicina peccati :¬

Expanded text:
contra te in aliquo praevalere concontra te in aliquo praevalere consideras, humilitatem paenitentię non relinquas. Qui, quia locum nostrum humilitatem paenitentiae dixerit, verbis sequentibus ostendit, dicens: Quia curatio cessare faciet peccata maxima. Quid est enim aliud humilitas lamenti nisi medicina peccati
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ: quia amici beati iob & si
bona ad eum intentione conue-¬
nerint: hereticoꝵ tam̃ iccirco
speciem tenent: quia ad culpam
indiserete loquendo dilabunt᷑
Unde & illis ab eodem beato iob
dr̃. Disputare cũ dõ cupio: priꝰ
uos ostendens fabricatores men-¬
dacii. & cultor es ꝑuersoꝵ dog¬
tempore ꝑegrinationis suȩ. in
afflictione constituta. cũ uulne¬
ra sustin&. cũ membroꝵ suoꝵ
lapsus dol&: insuꝑ alios sub xp̃i
nomine tolerat hostes xp̃i. Ad
augmentũ nanq doloris eius: he-¬
retici etiã in contentione con¬
ueniunt: eamq quasi qͥbusdã
iaculis irrationabilibus uerbis
coꝵ quippe locus. ipsa suꝑbia
est: quia nisi priꝰ in corde intu¬
mescerent: ad pͣuȩ assertionis
certamina ñ uenirent. Ita nãq
maloꝵ locus suꝑbia: sic̃.ẽ. econtͣ
humilitas locꝰ bonoꝵ. De qͦ ꝑ
salomonẽ dicit᷑. Si ascenderit
suꝑ te spc potestatẽ habentis:
locũ tuum ne dimiseris. Ae si
aꝑte dicat. Si temptatoris sp̃m

Expanded text:
diximus, quia amici beati Job, etsi bona ad eum intentione conveniunt, haereticorum tamen idcirco speciem tenent, quia ad culpam indiscrete loquendo dilabuntur. 91 Unde et illis ab eodem beato Job dicitur: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores tempore peregrinationis suae in afflictione constituta, cum vulnera sustinet, cum membrorum suorum lapsus dolet, insuper alios sub Christi nomine tolerat hostes Christi. Ad augmentum namque doloris ejus, etiam haeretici in contentione conveniunt, eamque quasi quibusdam jaculis, irrationabilibus verbis corum quippe locus ipsa superbia est; quia nisi prius in corde intumescerent, ad pravae assertionis certamina non venirent. Ita namque malorum locus superbia, sicut est e contra humilitas locus bonorum. De quo per Salomonem dicitur: Si ascenderit super te spiritus potestatem habentis, locum tuum ne dimiseris. Ac si aperte dicat: Si temptatorem spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
hostiam. quasi ad amica corda
permutamus. Hȩc nos in tribus
uoluminibus tripliciter disseru¬
isse sufficiat. In ipso nanq oꝑiᷤᷤ
huius exordio. uelut in molẽ
nasciturȩ arboris. linguȩ ra¬
dicem fiximus: ut expositionis
ramos postmodum pro ut
singula expetunt loca produ¬

Expanded text:
hostiam, quasi ad amica corda hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, produ
Abbreviated transcription (Latin):
enim cor ueraciter dol&: linguã
contra nos uicia non habent. No
cum plene uita rectitudinis que¬
ritur: superuacua suggestio pra¬
uitatis obturatur. Sepe autem
si forti nos studio. contra uicioꝵ
incentiua restringimus: ipsa eti
uicia. ad usum uirtutis immu¬
tamus. Nonnullos nanq ira pos¬
sid&: sed hanc dum rationi subi¬
ciunt: in sancti zeli ministeriũ
uertunt. Nonnullos suꝑbia eri¬
gitꝰ sed dum diuinȩ formidini
animum inclinant: hanc ad de¬
fensionem iusticiȩ. in uocem libe-¬
rę auctoritatis immiitant. Non-¬
nullos fortitudo carnis illecebrat:
addum exercendis piis operibꝰ
corpus subdunt: unde iniquita-¬
tis stimulum passi sunt: inde pie-¬
tatis lucra mercantur. Unde be
ne idem beatus iob. post multa
certamina. hostiam ꝓ amicis
immolat. Quos enim per con-¬
tentionem du hostes ꝑtulit.
quandoq per sacrificium ciues
reddit: quia dum uiciosas quasq
cogitationes subigendo in uir¬
tutes uertimus: temptationũ
aduersa studia. per intentionis

Expanded text:
enim cor veraciter dolet, linguam contra nos vitia non habent. Nam cum plene vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravitatis obturatur. Saepe autem si forti nos studio contra vitiorum incentiva stringimus, ipsa etiam vitia ad usum virtutis immutamus. Nonnullos namque ira possidet: sed hanc, dum rationi subjiciunt, in sancti zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit; sed dum divinae formidini animum inclinant, hanc ad defensionem justitiae in vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde et bene isdem beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis immolat. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit; quia dum vitiosas quasque cogitationes subigendo in virtutes vertimus, tentationum adversa studia per intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
ctos eni nos uicia minime cognos¬
cunt: qͥa triste cor mex ut pulsa¬
uerint. reꝓbata resiliunt: & q̃
nos lȩtos᷑ quasi nõuerant. quia
penetrabant: merentes agnoscere
neq̃unt. qͥa ipso nr̃o rigore fran¬
gunt᷑. Sed antiquus hostis qͦ in
eis fortit᷑ dep̃hendi se conspicit: eo
illa sub uircutũ imagine altiꝰ ab¬
scondit. Unde & subdit᷑. Et excla

Expanded text:
ctos enim nos vitia minime cognoscunt, quia triste cor mox ut pulsaverint, reprobata resiliunt; et quae nos laetos quasi noverant, quia penetrabant, moerentes cognoscere nequeunt, quia ipso nostro rigore franguntur. Sed antiquus hostis, quo in eis fortiter deprehendi se conspicit, eo illa sub virtutum imagine altius abscondit. Unde et subditur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
sustineamꝰ: Quisquis autẽ subigere
uicia appetit: & ad ȩt̾na internȩ
retributionis culmina. uerȩ inten¬
tionis gressu tendit: quo magis ual¬
lari se uicioꝵ bello undiq conspi¬
citꝰ eo se uirtutũ armis robustiꝰ
accingit: & tanto minꝰ iacula mę¬
tuit: quanto contra hȩc uenientia.
fortit̾ pectus munit. Sed pleruq
quȩdam se nobis uicia sub specie
uir tutũ tegunt: & quasi blanda
ad nos facie ueniunt: sed cuiꝰ ad¬
uersitatis sint. discussa sentiunt᷑
Unde & amici beati iob quasi ꝓ
consolatione conueniunt: sed in
contumelias eru̾punt: qͥa insidian-¬
tia uicia. uirtutũ faciẽ sumunt:
sed hostili inuectione nos feriunt:¬
Flam sȩpe immoderata ira. iusticiaꝰ
& sepe dissoluta remissio. miscdia
uult uideri: sepe incautus timor
humilitas: sȩpe effrenata suꝑbia.
appetit libertas apparere. Ad
consolandum gͦ amici ueniunt.
sed ad increpationis uerba dila-¬
bunt᷑: quia nimirũ uicia. uirtutũ
specie palliata. blanda quidem

Expanded text:
neamus? Quisquis autem subigere vitia appetit, et ad aeterna internae retributionis culmina, verae intentionis gressibus tendit, quo magis vallari se vitiorum bello undique conspicit, eo se virtutum armis robustius accingit; et tanto minus jacula metuit, quanto contra haec venientia fortiter pectus munit. 65. Vitia sequaedam se nobis vitia sub specie virtutum tegunt, et quasi blanda ad nos facie veniunt; sed cujus adversitatis sint, discussa sentiuntur. Unde et amici beati Job quasi pro consolatione conveniunt, sed in contumelias erumpunt; quia insidiantia vitia virtutum faciem sumunt, sed hostili invectione nos feriuntNam saepe immoderata ira, justitia; et saepe dissoluta remissio, misericordia vult videri. Saepe incautus timor humilitas; saepe effrenata superbia appetit libertas apparere. Ad consolandum ergo amici veniunt, sed ad increpationis verba dilabuntur; quia nimirum vitia virtutum specie palliata, blanda quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprii iudicũ lumine pͥuet᷑: & eo
duruuis contra aliena suꝑbiat: quo¬
sua neglegentiꝰ ignorat. At cont᷑
hi qͥ ad alta uirtutũ surgere ue¬
racit᷑ appetunt: cũ alienas culpas
audiunt: mox cor ad ꝓprias redii¬
cuntꝰ & tanto rectiꝰ illas di iudicaq̃:
quanto ueriꝰ istas deplorant. Quia
igit᷑ electus quisq in infirmitatis
suȩ consideratione se compͥmit:
dicat᷑ recte qđ uir sc̃s in sterqͥli¬
nio dolens sed&. Qui enĩ uere se
Sciendũ uͦ estꝰ: quia plerũq in
ꝓsperis. importina temptatione
mens tangitur. Sedtam̃ aliquando
& aduersa exteriꝰ patim᷑: & intꝰ
temptatiõnis impulsu fatigam᷑: ut
& carnẽ flagella criicient: & tam̃
ad mentẽ carnalis suggestio inun¬
de. Unde & bene post tot beati
aob uulnera. adhuc subi uncta st̃
etã malesuadentis uxoris uerba:

Expanded text:
proprii judicii lumine privetur; et eo proprii judicii lumine privetur; et eo durius contra aliena susua negligentius ignorat. At contra hi, qui ad alta virtutum surgere veraciter appetunt, cum alienas culpas audiunt, protinus cor ad proprias reducunt; et tanto rectius illas dijudicant, quanto verius istas deplorant. Quia igitur electus quisque in infirmitatis suae consideratione se comprimit, dicatur recte quod vir sanctus in sterquilinio dolens sedet. Qui enim vere se Sciendam vero est quia plerumque in prosperis importuna tentatione mens tangitur; sed tamen aliquando et adversa exterius patimur, et intus tentationis impulsu fatigamur; ut et carnem flagella crucient, et tamen ad mentem carnalis suggestio inundet. Unde et bene post tot beati Job vulnera, adhuc subjuncta sunt etiam male suadentis uxoris verba,
Abbreviated transcription (Latin):
re student: sedtam̃ cũ alios pecrare
conspiciuntꝰ iustos se in eoꝵ cõpa¬
ratione suspicantur. Neq enĩ cor¬
da om̃iũ. una uel similis culpa
transfigit. Hunc nanq suꝑbia
illaqueat: illũ forsitan ira supplan¬
tat: hunc auaricia cruciat: illũ
luxuria inflãmat. Et plerũq con¬
tingit. ut is quẽ suꝑbia depͥmit:
alium aspiciat. qualit̾ ira suocen¬
dat: & quia ira se ñ citiꝰ instigat
meliorẽ iracundo iam deputat:
atq apud sem& ipsum quasi de
iusticia extollit᷑: qͥa pensare ne¬
gligit uiciũ. quo grauiꝰ tenetur
Plerunq contingit. ut is quẽ aua¬
ricia sauciat: alium in luxuriȩ uo.¬
raginẽ mersum cernat: & quia se
a pollutione carnali alienũ respicit:
quibus ipse sordibus spũalis ui.¬
cii intrinsecꝰ polliuit᷑ ñ at tenditꝰ
dũq in alio pensat malum qđ ipse
non hab&: in se negligit conside¬
rare quod hab&. Sicq fit: ut dũ
ad aliena di iudicanda mens ducit᷑.

Expanded text:
re student, sed tamen cum alios peccare re student, sed tamen cum alios peccare conspiciunt, justos se in eorum comparatione suspicantur. Neque enim corda omnium una vel similis culpa transfigit. Hunc namque superbia illaqueat, illum forsitan ira supplantat, hunc autem avaritia cruciat, illum vero luxuria inflammat. Et plerumque contingit ut is quem superbia deprimit, alium respiciat qualiter ira succendat; et quia se ira non citius instigat, meliorem iracundo jaatque apud semetipsum quasi de justitia extollitur, quia pensare negligit vitium quo gravius tenetur. Plerumque contingit, ut is quem avaritia sauciat, alium in luxuriae voragine mersum cernat; et quia se a pollutione carnali alienum respicit, 98 quibus ipse sordibus spiritalis vitii intrinsecus polluitur, non attendit; dumque in alio pensat malum quod ipse non habet, in se negligit considerare quod habet: sicque fit, ut dum ad aliena dijudicanda mens ducitur,