comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiro ẽẽ ut nulla eiꝰ uota que
abstinentie causa uouerit red¬
dant᷑ ab ea: nisi autor fuerit ur
ꝑmittendo. Nã cũ ad pecc̃m eiꝰ¬
dem uiri ꝑtinere uoluerit lex
si priꝰ ꝑmiserit & postea ꝓhibue¬
rit: ñ tam̃ dix̃ ut faciat mulier
qͦd uouerat quia ꝑmissa iã priꝰ
a uiro fuerat. Uiri dix̃ ẽẽ pece̾m
qr abnuit qͦd priꝰ concesserat: ñ
ut cũ uir priꝰ ei concesserit. po¬
stea si ꝓhibuerit contemnatur.
Exc his apparet qđ uir ł mulier
continentiã do offerre ñ potest
sine cõmuni consensu: nec alter
alt̾i debitũ negare debet. Si uͦ
quilibet eoꝵ alterũ a suo iure
absoluerit: ad p̾teritã seruitutẽ
nũqͥd reuocare potit: Hoc enĩ
dam uidet᷑ qđ mulier ñ disce¬
dens a domo uiri quȩ uiro per¬
mittente continentiã ꝓmiserit.
eodẽ ꝓhibente soluere ñ ualeat:
& boc ꝓpter dignitatẽ uiri qͥ est
caput mulieris. S hoc melius
intelligit᷑ in tali casu ubi uir
concedit mulieri continentiã¬

Expanded text:
iro esse, ut nulla ejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor fuerit vir permittendo. Nam cum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, si prius permiserit, et postea prohibuerit; non tamen dixit ut faciat mulier quod uouerat, quia permissa prius a uiro fuerat. uiri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non ut cum prius vir ei concesserit, postea si prohibuerit contemnatur. Ex his apparet quod vir vel mulier continentiam Deo offerre non potest sine communi consensu, nec alter alteri debitum negare debet. Si vero quilibet eorum alterum a suo jure absolverit, ad praeteritam servitutem numquid revocare poterit? Hdam videtur quod mulier non discedens a domo viri, quae viro permittente continentiam voverit vel promiserit, eodem prohibente solvere non valeat; et hoc propter dignitatem viri, qui est caput mulieris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentia
Abbreviated transcription (Latin):
& si du̾sos dnõs habeant: s in
uno coniugio ꝑmanentes dñis
seruiant suis. E hoc in illis ob¬
seruandũ ẽ: ubi legalis comiun¬
Attende finẽ huiꝰ capituli: ubi
uidet᷑ innui p̾t̾ uoluntatẽ dñoꝵ
int̾ seruũ & ancillã non posse
contrahi coniugiũ. ł si ꝯtrahit᷑.

Expanded text:
s dominos habeant; sed in uno coniugio permanentes dominis suis serviant. Et hoc in illis observandum eAttende finem hujus capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi c
Abbreviated transcription (Latin):
R Adũtendũ ẽ qđ uisiurandũ tres ht̃
comites: ueritatẽ. iudiciũ. & iusticiã.
Si ista defuerint: ñ erit uiram̃tũ
s ꝑuiriũ. U̾bi aũ falsũ iuratur:
ueritas deest. Si gͦ falsũ iuret᷑: & si
ñ sit ibi intentio fallendi. uidetur
eẽ ꝑuiriũ. qr deest ueritas. Quib¬
cdam placet ñ eẽ ꝑuiriũ ubi nonẽ
m̃daciũ: & sicut dr̃ falsũ sine m̃da
cio. ita uirat᷑ falsũ sine peruirio.
ei imponebat᷑. culpã m̃dacii con¬
traxit᷑. quia sic animo sentiebat:
& si uirando illud confirmasset. ñ
ꝑuiriũ incurrisset: quia qͣntũ in
ipso fuit uerũ dixit: & si uiratio¬
nẽ addidisset. qͣntum in se foret
uerũ uirasset. &si alit̾ euenerit qͣ
dixit. Ideo sic̃ quis ñ ẽ mendax
nisi alit̾ sentiat animo qͣm dicit.
siue ita sit siue ñ: ita uidet᷑ qͥbus¬
dam neminẽ ꝑiurũ constitui nisi
alit̃ sentiat animo ꝗͣ loquat᷑. siue
ita sit siue non. An sit ꝑuirium

Expanded text:
 Advertendum est quod jusjurandum tres habet comites, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest veritas. Quibusdam placet non esse perjurium, ubi non est mendacium; et sicio, ita juratur falsum sine perjurio. ei imponebatur, culpam mendacii contraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramento illud firmasset, non perjurium incurrisset, quia quantum in ipso fuit, verum dixit, et si jurationem addidisset, quantum in se foret, verum jurasset, etsi aliter evenerit quam dixit. Ideo sicut quis non est mendax, nisi aliter sentiat animo quam dicit, sive ita sit, sive non, ita videtur quibusdam neminem perjurum constitui, nisi aliter sentiat animo quam loquitur, sive ita sit, sive non. 2. De tri
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ ẽ. mors ñ t̾sticiȩ causa ẽ
s finis. A deo aũ ñ ꝓpt̾ mortem
suscepta ẽ tͥsticia: ut sit destituta
ꝑ mortẽ. Non gͦ sibi tristis ẽ: sed
illis qͥ in scandalo ꝑ infirmitatẽ
carnis erant futuri: qͦs monet
orare ne inducant᷑ in tẽptationẽ:
qͥ ante polliciti erant se ñ scancla

Expanded text:
ad mortem est, mors non tristitiae est causa, sed finis. A Deo autem non propter mortem suscepta est tristitia, ut sit destituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scanda
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ ex sp̃u sco conceptã iudica¬
mꝰ: Caro illa de celis ẽ. & homo ille
de d̾o ẽ. hñs ad patiendũ corpꝰ:
& passus ẽ. s naturã ñ hñs ad do¬
lendũ. Itẽ in eodẽ. Uideamꝰ an ille
passionis ordo infirmitatẽ in dño
doloris ꝑmittat intelligi. Dilatis
gͥ causis ex qͥb metũ dño heresis ascͥ¬
bit: res ipsas ut geste st̃ conferamꝰ.
Nec enĩ fieri pot̾ ut timor eiꝰ signifi¬
cet᷑ in u̾bis: cuiꝰ fiducia contineat᷑
in factis. Timuisse gͥ heretice passi¬
onẽ uidet᷑. S ob ignorantiȩ huiꝰ er¬
rorẽ. petrꝰ & sathanas & scandalũ ẽ.
An ne timuit: qͥ armatis obuiꝰ ꝓcdiit:
E in corpore eiꝰ infirmitas fuit: ad
cuiꝰ occursũ ꝯsternata ꝑsequentiũ
agmina supinatiᷤ corporib ꝯcider̃t:
Quã gͥ infirmitatẽ dñatã huius
corporis credis: cuiꝰ tantã habuit
natura uirtutẽ : S forte dolore mn
uulnerũ timuit. Quẽ rogo o tu
dñicȩ infirmitatis assertor pene¬

Expanded text:
carnem ex Spiritu sancto conceptam judicamus? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, pene
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ passionis in xp̃m ñ incidisse. &
uirtutẽ corporis xp̃i excepisse uim
rã ad dolendũ: & ideo ñ iudicanda
ẽ caro illiꝰ scđm naturã nr̃i corporiᷤ.
nec in eo etiã dominiũ habuit paᷤ¬
sio. Ita etiã ñ habuit naturã ad
tum̃dũ ł tristandũ: qr ñ habuit
talẽ naturã in qua ẽẽt causa timo¬
ris ł tristiciȩ. Itaq necessitas tum̾di
ñ fuit in eo sicut ẽ in nob: nec nat᷑a
doloris fuit in eo sicut ẽ in nobis.
consequent̾ asserit: s causã eiꝰ

Expanded text:
rem passionis in Christum non incidisse, et rem passionis in Christum non incidisse, et virtutem corporis Christi sibi excepisse vim ram ad dolendum. Et ideo non judicanda est caro illius secundum naturam nostri corporis; nec in eo etiam dominium habuit passio; ita etiam non habuit naturam ad timendum vel tristandum, quia non habuit talem naturam in qua esset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit in eo, sicut est in nobis. con
Abbreviated transcription (Latin):
biguũ. in nat᷑a corporis eiꝰ infirmita¬
tẽ corporeȩ nature ñ fuisse. & passi¬
onẽ illã licet corpori illata sit. ñ t̾n
naturã dolendi corpori intulisse: qr
licet forma corporis nr̃i ẽẽt in dño.¬
carnis afficiant: ds tam̃ u̾bũ caro factꝰ ñ potuit a se demu tabiliᷤᷤ
ñ tam demutatꝰ ẽ passibilitate patiendi. Nã ꝑati potuit. ⁊
passibilis eẽ ñ potuit: qr passibilitas nat᷑e infirmȩ significatio
ẽ  passio aũ eoꝵ ẽ quȩ st̃ illata perpessio.
ñ tam̃ uiciosȩ infirmitatis nr̃ȩ for¬
ma erat in corpore qͦd ex conceꝑtu
sp̃s scĩ uirgo ꝓgenuit. Audisti lec¬
tor u̾ba hylarii: quib dolorẽ exclu¬
dere uidet᷑. S si excussa sensus &
ĩpietatis hebitudine. p̃missis dili¬
gent̃ intendas. atq ipsiꝰ scripture
circũstantiã inspicias: dictoꝵ ratio¬
nẽ atq uirtutẽ ꝑciꝑe utcũq pot̾is:
& intelligentiã arguere ñ attẽptabiͦ.
Intelligit᷑ enĩ ea ratione dixisse dolo¬

Expanded text:
biguum in natura corporis ejus infirmitatem corporeae naturae non fuisse, et passionem illam, licet corpori illata sit, non tamen naturam dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Docarnis afficiant, Deus tamen Verbum caro factus non potuit a se demutabilis non tamen demutatum est passibilitate patiendi. Nam pati potuit, et passibile esse non potuit: quia passibilitas naturae infirmis significatio est; passio n tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Spiritus sancti virgo progenuit. Audisti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum rationem atque virtutem percipere utcumque poteris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolo
Abbreviated transcription (Latin):
spualem. Itẽ. Non manducanᷤ man¬
ducat. & manducans ñ manducat:
quia ñ manducans sacram̃t aliter
aliqͣn manducat sp̃ualit̾. & e con¬
u̾so: & qͥ manducant sp̃ualiter
ueritatẽ carnis & sanguinis dicun¬
tur sum̾e: qr ipsã efficientiã hñt.
id÷ remissionẽ pecc̃oꝵ ꝓ qua uide¬
tur orari cũ dr̃. ꝑficiant in nobis

Expanded text:
p. 8: Non manducans manducat, et manducans non manducat, quia non manducans sacramentaliter, aliquando manducat spiritualiter, et e converso. Et qui manducant spiritualiter, veritatem carnis et sanguinis dicuntur sumere, quia ipsam efficientiam habent, id est, remissionem peccatorum, pro qua videtur orari cum dicitur: Perficiant in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ cũ bene accipit᷑ malũ: scił
dũ stimulus sathanȩ a paulo pati¬
enter portat᷑. Ergo & mala ꝓsunt
bonis sic̃ angłs sathanȩ paulo. &
sc̃a obsunt malis: bonis st̃ ad salu¬
tem. malis ad iudiciũ. Unde. Qui
la est. s quia malus male accipit.
qͦd bonũ est. Idem. Indigne quis
sumens corpꝰ xp̃i. non efficit ut qr
malus ẽ malũ sit quod accipit: uł
quia ñ ad salutẽ accipit. nil acci¬
ꝑiat. Corpꝰ enĩ & sanguis dñi ni
chilominꝰ erat in illis qͥb ait apłs.
qͥ manducat indigne. & c̃. His
aliis q plurib aꝑte ostenditur
qd̃ etiã a malis uerũ corpꝰ xp̃i &
sanguis sumit᷑: s sacram̃t aliter
ñ spũalit̃. De intelligñtia qͦrundã
hos duos modos sum̃di: u

Expanded text:
bonum, cum bene accipitur malum, scilicet cum stimulus Satanae patienter portatur. Ergo et mala prosunt bonis, sicut angelus Satanae Paulo, et sancta obsunt malis; bonis sunt ad salutem, malis ad judicium. Unde qui mla est, sed quia malus male accipit quod bonum est. Idesumens corpus Christi, non efficit ut quia malus est malum sit quod accipit, vel quia non ad salutem accipit, nil accipiat. Corpus enim et sanguis Domini nihilominus erat in illis, quibus ait Apostolus: Qui manducat indigne, etc. His aliisque pluribus aperte ostenditur, quod etiam a malis verum corpus Christi et sanguis sumitur; sed sacramentaliter, non spiritualiter. 3. De intelligentia quorumdam hos d
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ ẽ. pauꝑes semꝑ habe¬
bitis uobiscũ. me aũ ñ semꝑ habe¬
bitis. scđm corporalẽ p̃sentiã: scił
qua cũ eis conu̾sabatur. Similit
forma huma apparet. s forma paniᷤᷤ
& uini oꝑitur: unde & inuisibilis

Expanded text:
 habetis vobiscum, me autem non semper habebitis, secundum corporalem praesentiam, scilicet, qua cum eis conversabatur. Similiteforma humana apparet, sed forma panis et vini operitur. Unde et invisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sta ut sicut sacram̃ talit̾ carnẽ
xp̃i sumimꝰ: ita sp̃ualit̾ sumamus.
Uel petit sacerdos ut xp̃c qui n̾e
manifesta uisione sic̃ in e̾entia
diuinitatis ẽ. qͣndoq capiat᷑. Con¬
stat gͥ a bonis & malis sumi corpꝰ
xp̃i: s abonis ad salutẽ: a malis
unt itẽ alii p̃ceden. Luiii.
tiũ insaniã tͣnscendentes: qͥ
d̃i uirtutẽ iuxta modũ naturaliũ
rerũ metientes. audaciꝰ ac ꝑnici¬
osiꝰ ueritati contͣdicunt: asseren¬
nem. nec substantiã panis & uini
in sub̃am carnis & sanguinis con¬
u̾ti: s ita xp̃m dixisse hoc est
corpꝰ meũ. sic̃ apłs dix̃. petra erat¬
xp̃c. Dicunt enĩ ibi ẽẽ corpꝰ xp̃i
tantũ in sacram̃to. id÷ in signo:
& t̾m in signo manducari a nob̃.
Qerrandi occasionẽ sumunt a u̾bis
ueritatis: ũ pͥma heresis facta ẽ
in discipłis xp̃i. Cum enĩ diceret
nisi qͥs manducau̾it carnẽ meã
& biberit sanguinẽ meũ ñ habe

Expanded text:
a ut sicut sacramentaliter carnem Christi sumimus, ita spiritualiter sumamus. Vel petit sacerdos ut Christus qui manifesta visione, sicut in essentia divinitatis est, quandoque accipiatur. Constat ergo a bonis et a malis sumi corpus Christi; sed a bonis ad salutem, a malis UNT tium insaniam transcendentes, qui Dei virtutem juxta modum naturalium rerum metientes, audacius ac periculosius veritati contradicunt, asserenl sanguinem, nec substantiam panis vel vini in substantiam carnis et sanguinis converti, sed ita Christum dixisse: Hoc est corpus meum, sicut Apostolus dixit: Petra a. Dicunt enim ibi esse corpus Christi tantum in sacramento, id est, in signo, et tantum in signo manducari a nobis. Qui errandi occasionem sumunt a verbis Veritatis, unde prima haeresis facta est in discipulis Christi: Cum enim diceret: Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, n
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uocari corpꝰ xp̃i cũ uere sit sacͣ¬
mentũ corporis xp̃i quod in cruce
positũ ẽ. sicut ipsa ĩmolatio quȩ
fit manib sacerdotis uocat᷑ xp̃i
passio. ñ rei ueritate s significanti
mysterio. & sicut sacram̃tũ fidei. dr̃¬

Expanded text:
nem vocari corpus Christi, cum vere sit sacrnem vocari corpus Christi, cum vere sit sacramentum corporis Christi quod in cruce positum est; sicut ipsa immolatio quae fit manibus sacerdotis, vocatur Christi passio, non rei veritate, sed significandi mysterio;
Abbreviated transcription (Latin):
forma panis opertã in sacram̃to
accipimꝰ. & sanguis eiꝰ quẽ sub
uini specie ac sapore potamꝰ: caro
ẽ sanguinis: carne & sanguine u¬
troq inuisibili. intelligibili. sp̃ua¬
palpabile. plenũ gr̃a & diuina ma¬
iestate. Que sit intelligentia p̾dictoꝵ.
Attende hic diligent̾. quia tropo
quodã utitur hic aug̃: quo solent
res significantes rerũ sortiri uoca¬
bula quas significant. Hic enĩ uisi¬
bilis species panis uocat᷑ nomine
carnis: & uisibilis species uini. noĩe
sanguinis. Inuisibilis uͦ & intelligi
sacram̃tũ carnis uisibilis: qr species
panis scđm quã illa ñ uidetur caro
ẽ sacram̃tũ carnis uisibilis. quia car¬
ne inuisibili. id÷ specie scđm quã
caro xp̃i ñ uidetur caro. significat᷑
corpꝰ xp̃i quod ẽ uisibile & palpabi¬
le. ubi in sua forma apparet. Ita &
de sanguine accipi debet. Quem
sensũ confirmat aug̃. aꝑiens qͣliter
p̃dicta intelligenda sint. qr obscure
dixerat: consequent̾ dicens ita pa¬

Expanded text:
forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis eius quem sub uini specie ac sapore potamus. Caroest sanguinis. Carne et sanguine, utroque inuisibili, intelligibili, spirituapalpabile, plenum gratia et divina majestate. 3. Quae sit intelligentia praemissorum. Attende his diligenter quia tropo quodam utitur hic Aug., quo solent res significantes rerum sortiri vocabula quas significant. Hic enim visibilis species panis vocatur nomine carnis, et visibilis species vini nomine sanguinis; invisibilis vero et intelligibsacramentum carnis visibilis, quia species panis, secundum quam illa non videtur caro, est sacramentum carnis visibilis, quia carne invisibili, id est, specie secundum quam caro Christi non videtur caro, significatur corpus Christi, quod est visibile et palpabile, ubi in sua forma apparet. Ita et de sanguine accipi debet. Quem sensum confirmat Aug., aperiens qualiter praedicta intelligenda sint, quia obscure dixerat: consequenter dicens ita pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ quidẽ & ñ ipsũ corpꝰ quod uide¬
est tam̃ inuisibilit̾ intelligi. Ita
etiã illud intelligendũ ẽ corpꝰ xp̃i
esse in uno loco. scił uisibilit̾ in for¬
ma humana: ueritas tam̃ eiꝰ. id÷

Expanded text:
Ipsum quidem, et non ipsum corpus quod videest tamen invisibiliter intelligi. Ita etiam intelligendum est corpus Christi esse in uno loco, scilicet, visibiliter in forma humana, Veritas etenim
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ: me aũ ñ semꝑ habebitis.
His aliisq autoritatib utuntur
p̃fati heretici: in assertione sui er¬
uerũ corpꝰ xp̃i a fidelib sumi. uel
in altari eẽ : s his ueritas apłos
& in eis nos instrux̃. qđ ipsiꝰ corpꝰ
non ꝑ partes discerptũ ut putaue¬
runt illi discipuli qͥ retro ierunt. s
integrũ. nec uisibilit̾ in forma hu¬
mana. s inuisibilit sub forma pa¬
nis & uini corpꝰ & sanguinẽ suũ

Expanded text:
vobiscum, me autem non semper habebitis. His aliisque utuntur praefati haeretici, in assertionem sui erverum corpus Christi a fidelibus sumi vel in altari esse, sed his Veritas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sang
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. homo. Non aũ sic erat hõ ut
ex anima & carne simul iunctis
exist̾e̾t: ex qua ratione dr̃ aliqͥs
alius hõ. E ipse forte ante mortẽ
unionẽ: & mortuus ꝓpt̃ int̾ illa

Expanded text:
nem homo. Non autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, et ipse forte ante mortem, unionem, et mortuus propter inter illa
Abbreviated transcription (Latin):
putantes morte detineri qͥ solus int̾
mortuos ẽ liber. Ideo illũ maledicit
qͥ ñ confitet᷑ totũ hominẽ denuo as¬
sumptũ resurrexisse. id ÷ xp̃m ani¬
mã cienuo corpori ꝯiunxisse: & in
illis duob denuo conuinctis. in re¬
surrectione uere scđm hominem
uixisse sic̃ ante mortẽ. Autoritatib¬

Expanded text:
olus inter olus inter mortuos liber est. Ideo illum maledicit, qui non confitetur totum hominem denuo assumptum resurrexisse, id est, Christum animam denuo corpori conjunxisse; et illis duobus denuo conjunctis in resurrectione, vere secundum hominem vixisse sicut ante mortem. Na
Abbreviated transcription (Latin):
sit di filiꝰ. denuo assũptũ ł libera¬
tũ tercia die a mortuis resurrexisse
ñ confitet᷑: fiat fiat. Si inquiunt
denuo assumptꝰ ẽ homo in resurrec¬
tione: quẽ assũpserat in incarnati¬
one: deposuit gͦ eũ in morte: separa¬
ta gͦ fuit diuinitas in morte ab hu¬
manitate. Quib respondemꝰ qđ
si his u̾bis assũptio talis intelligat᷑
quȩ sit scđm unionẽ: ñ carnẽ tm̃
s totũ hominẽ. id ÷ animã & carnẽ
denuo sibi uniuit in resurrectione:
qr ñ simplicit̾ hominẽ. s totũ hõiẽ
assumptũ dicit. Totũ gͥ hominem
in morte deposuit: id÷ animã &
carnẽ. S quis nisi hostis ueritatis
dicat animã a u̾bo depositã: Ꝙ tñ
nisi hoc fateant᷑ qđ totꝰ homo sit
assũptꝰ : ñ ꝓ eis facit illa autoritas
quȩ totũ dicit assũptũ. Sciendũ gͥ
est athanasiũ dixisse contͣ illoꝵ ꝑfi¬
diã qui resurrectionẽ xp̃i negabañ:

Expanded text:
sit Dei Filius, denuo assumptusit Dei Filius, denuo assumptum, tertia die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in morte; separata ergo fuit divinitas in morte ab humanitate. Quibus respondemus quod si in his verbis assumptio talis intelligatur quae fit secundum unionem, non carnem tantum, sed totum hominem, id est, animam et carnem denuo sibi unquia non simpliciter hominem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositam? Et tamen nisi hoc fateantur, quod totus homo sit assumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est ergo Athanasium id dixisse contra illorum perfidiam, qui re
Abbreviated transcription (Latin):
rauit se diuinitas. qr subtͣxit ꝓtec¬
tionẽ: s ñ soluit unionẽ: separauit
se foris. ut ñ adesset ad defensionẽ:
s ñ intꝰ defuit ad unionẽ. Si ñ ibi
cohibuisset potentiã s exercuisset:
tentiȩ defendendo ñ exhibente.
hirco ĩmolato in solitudinẽ mitte¬
bat᷑: ut legit᷑ in leuitico. Duo enim
hirci: humanitas & diuinitaᷤᷤ xp̃i
intelligunt᷑. Humanitate gͥ ĩmo¬
lata: diuinitas in solitudinẽ abiit
Insolitudinẽ. id÷ incęlũ tẽpore passi¬
onis diuinitas abiisse dicit᷑. ñ locũ
mutans. s qͦdammͦ uirtutẽ cohi¬
bens: ut possent impii ꝯsũmare
passionẽ. Abiit gͦ. id ÷ uirtutẽ co¬
hibuit: & portauit iniqͥtates nr̃as.
ñ ut haberet. s ut ꝯsumeret. Ds
enĩ ignis ꝯsumens ẽ. Ex his satiͤ
ostendit᷑. p̃missa u̾ba ambiꝵ. sic eẽ
diuinitatẽ in morte recessisse ab
hoĩe scdm carnẽ. Ait enĩ athanasiꝰ
Maledictꝰ qui totũ hominẽ quẽ assũp¬

Expanded text:
ravit se divinitas, quia subtraxit protecravit se divinitas, quia subtraxit protectionem, sed non solvit unionem. Separavit se foris, ut non adesset ad defensionem, sed non intus defuit ad unionem. Si non ibi cohibuisset potentiam, sed exercuisset, tentiae defendendo, non exhibendo. hirco immolato in solitudinem mittebatur, ut legitur in Levitico. Duo enim hirci, humanitas et divinitas Christi intelliguntur. Humanitate ergo immolata, divinitas Christi in solitudinem abiit, In solitudinem, id est, in coelum tempore passionis divinitas abiisse dicitur, non locum mutans, sed quodam modo virtutem cohibens, ut possent impii consummare passionem. Abiit ergo, id est, virtutem cohibuit, et portavit iniquitates nostras ; non ut haberet, sed ut consumeret: Deus enim ignis consumens est . Ex his satis ostenditur, praemissa verba Ambrosii sic esse divinitatem in morte recessisse ab homine secundum carnem. Ait enim Athanasius: Maledictus qui totum hominem quem assump
Abbreviated transcription (Latin):
sit. utiq mors ibi eẽ ñ pot̾at. nisi
uita discederet: qr uita diuinitaᷤ ẽ.
Hic uidet᷑ tradi qđ diuinitaᷤ separa¬
ta sit in morte ab hoĩe: quȩ nisi da¬
scessisset. hõ ille mori ñ posset. Qd
illi ad carnẽ referunt: quã dicunt
a deo seꝑatam. Quib respondemꝰ
illã separationẽ sic ẽeͥ accipiendã.
sic̃ intelligit᷑ derelictio quȩ illi u̾bis
significat᷑. ut qͥd me dereliqͥsti. Qͦ mͦ¬
gͥ xp̃c derelictꝰ ẽ a patre: cũ in cruce¬
se derelictũ clamabate Non recesserat
ds ab hoĩe ita qͥ eẽt soluta unio dĩ &
hoĩs: alioqͥn fuit quoddã tempꝰ q̃n
clamabat. ñ derelinquendũ. Si gͦ
illa derelictio. unionis intelligat᷑
solutio: ante facta fuit solutio dei
hoc dicat: Fateam᷑ gͥ dm̃ qͦdaminͦ
illũ hominẽ in morte deseruisse. qr
potestati ꝑseq̃ntiũ eũ exposuit ad̃
tempꝰ: non suã potentiã exer endo
illũ defendit ut ñ moreret᷑. Sepa¬

Expanded text:
sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi sit, utique mors ibi esse non poterat, nisi vita discederet, quia vita divinitas est. Hic videtur tradi quod divinitas separata sit in morte ab homine; quae nisi discessisset, homo ille mori non posset. Quod illi ad carnem referunt, quam dicunt a Deo separatam. Quibus respondemus illam separationem sic esse accipiendam, sicut intelligitur derelictio, quae illis verbis significatur: Ut quid me dereliquisti? Quomderelictus erat a Patre, cum in cruce derelictum se clamabat? Non recesserat Deus ab homine, ita quod esset soluta unio Dei et hominis. Alioquin fuit quoddam tempus, quclamabat, non derelinquendum. Si ergo illa derelictio unionis intelligatur solutio, ante facta fuit solutio Dei hoc dicat? Fateamur ergo Deum quodammodo illum hominem in morte deseruisse, quia potestati persequentium eum exposuit ad tempus, non suam potentiam exercendo illum defendit ut non moreretur. Sepa
Abbreviated transcription (Latin):
morte a u̾bo sit separata anima uł
caro. Quidã putauert̃ carnẽ. sic̃
ab anima. ita a diuinitate in morte
fuisse diuisã. Si enĩ inqͥunt anima
media. diuinitas carnẽ sibi uniuit.
caro ab anima. diuisa ẽ etiã a diui¬
nitate. qr ñ potuit ab aĩa seiungi¬
ꝑ quã u̾bo erat unita. quin a u̾bo
diuideret᷑. Suit aũ diuisa ab anima
in morte: alioqͥn uera mors ibi ñ
fuisset: quia ut ait aug̾ suꝑ psalm̃¬
xliiii. mors quã timent hõies. sepa¬
ratio ẽ animȩ a carne: mors autẽ
quã ñ timent. separatio ẽ aĩe a deo.
Utraq uͦ diaboli suasu homini ꝓpi¬
nata ẽ. Si gͦ in xp̃o hoĩe uera morᷤᷤ
fuit. diuisa ẽ ibi anima: ac ꝑ hoc
diuinitas a carne. H uic sue ꝓbabi¬
litati add̾t autoritatis testimoniũ.
Ambiꝵ enĩ tctans de xp̃i derelictio¬
ne. qͥ incruce uoce magna clamanᷤᷤ
dix̃. ds̃ ds m̃s utqͥd me dereliqͥsti:¬
homo separatione diuinitatis mori¬
turꝰ. Nã cũ diuinitas mortis libera

Expanded text:
 a Verbo sit separata anima vel caro. Quidam putaverunt tunc carnem sicut ab anima, ita a divinitate in morte fuisse divisam. Si enim, inquiunt, anima media divinitate sibi carnem univit, caro ab anima, divisa est etiam a divinitate, quia non potuit ab anima sejungir quam Verbo erat unita, quin a Verbo divideretur. Fuit autem divisa ab anima in morte, alioquin vera mors ibi non fuisset; quia, ut ait August.: Mors quam timent homines sepratio est animae a carne. Mors autem quam non timent, separatio est animae a Deo. Utraque vero diaboli suasu homini propinata est. Si ergo in Christo homine vera mors fuit, divisa est ibi anima, ac per hoc divinitas, a carne. Huic suae probabilitati addunt auctoritatis testimonium. Ambros. enim tractans de Christi derelictione, qui in cruce voce magna clamans dixit: Deus, Deus meus, ut quid me dereliqhomo separatione divinitatis moriturus. Nam cum divinitas mortis libera
Abbreviated transcription (Latin):
fons aruisset. Sensit gͥ mortẽ parti¬
cipatione humani affectꝰ quẽ spon¬
te susceꝑat: ñ nature suȩ ꝑdidit
potentiã ꝑ quã cuncta uiuificat.
Sic in sepulchro carnẽ suã cõmorien¬
do ñ deseruit: sic̃ in ut̾o uirginis
connascendo formauit. Mortuus
gͦ est. ñ discedente uita: sic̃ passus ẽ
ñ ꝑeunte potentia. Nemo tollet ani¬
mã eiꝰ ab eo: quia potestatẽ ht po¬
nendi & sum̃di. Ecce & hic habemꝰ
xxp̃m ñ deseruisse carnẽ in morte.
& uitã ñ discessisse a mortuo: & qđ
sponte tͣdidit spm̃. ñ aliꝰ ex torsit.
xp̃c sp̃m: & tam̃ quasi arbiter eru¬
sp̃m. ñ amisit: pendebat in cruce.
& omnia cõmouebat. S im̃ emisit :
xp̃i caro. E quia caro xp̃i mor¬
tuaᷤ est: mortuus ẽ xp̃c. Sicut enĩ
mortuus dicit᷑ ds. qn mortuus ẽ hõ:
ẽ caro. Separatio anime. morᷤ carniᷤ
fuit. ꝓpter carnẽ gͦ unitã u̾bo. qͦ
mortua ẽ: dicit᷑ d̾s mortuus: & ꝓpt̾

Expanded text:
fons aruisset. Sensit ergo mortem partifons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humani affectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro Christus carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo tollit animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi et sumendi. Ecce et hic habes, Christum non deseruisse carnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius extorsit. um, et tamen quasi arbiter exumisit; pendebat in cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit? Christi caro; et quia caro mortua est, mortuus est Christus. Sicut enim mortuus dicitur Deus, quando mortuus est homo; itua est caro. Separatio animae mors carnis fuit. Propter carnem ergo unitam Verbo, quae mortua est, dicitur Deus mortuus, et
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m sumã eã. nemo tollit eã a me. s
ego pono eã ame ipso: potestatem
habeo ponendi eã & itm sum̃di eã.
Hic animã dicit emissã. A qͦ emissa
est : A se ipsa ñ ẽ emissa quia se ipsã
ñ posuit: nec u̾bũ animã posuit uel
carnẽ. Caro gͦ animã posuit: s po¬
testate in se manent̾e deitatis. Po¬
tentia gͦ deitatis anima diuisa ẽ
a carne: s neut᷑ a u̾bo dĩ. Uñ aug̃¬
aug̃ suꝑ ioħem. Uerbũ ex qͦ suscepit ho¬
minẽ id carnẽ & animã. nunꝗͣ
deposuit animã. ut ẽẽt anima se
parata a u̾bo: s caro posuit animã
qñ expirauit: qua redeunte surre¬
xit. Mors gͦ ad tempꝰ carnẽ & ani¬
mã separauit: s neutrũ a u̾bo dei.
Caro gͥ ponit & sumit animã: non
potestate sua s potestate inhabi¬
tantis carnẽ deitatis. Hic euident̃
ostendit᷑ nec animã nec carnẽ a
modo soluta fuerit unio. Uñ aug̃¬
rit mortẽ: ut qͣntũ in se ẽ uita uitã
ꝑdiderit. Si enĩ hoc ita ẽẽt: uitȩ

Expanded text:
ollit eam a me, sed ego pono eam; a meipso potestatem habeo ponendi eam, et iterum sumendi eam; hic animam dicit emissam. A quo emissa est? A seipsa non est emissa, quia seipsam non posuit; nec Verbum animam posuit, nec carnem. Caro ergo animam posuit, sed potestate in se manentis deitatis. Potentia ergo deitatis anima divisa est a carne, sed neutrum a Verbo Dei; unde Auguscepit hominem, id est, carnem et animam, nunquam deposuit animam ut esset anima a Verbo separata; sed caro posuit animam quando expiravit, qua redeunte resurrexit. Mors ergo ad tempus carnem et animam separavit, sed neutrum a Verbo Dei. Caro ergo ponit et sumit animam, non potestate sua, sed potestate inhabitantis carnem deitatis. Hic evidenter traditur nec animam nec carnem a aliquo modo soluta fuerit unio. Unde Augrit mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ds: & ñ caro tantũ cũ anima quã
sibi acceꝑat: anathema sit. Sane
dici pot̾. qđ mortuus ẽ d̾s & non
mortuus: passus ẽ di filiꝰ & ñ passus:
passa ẽ t̾cia ꝑsona & ñ passa cruci-¬
fixũ est u̾bũ & ñ crucifixũ: scm
biformis geminȩ q naturȩ unus sit.
consors diuinitatis & corporis. Idẽ gͦ¬
patiebat᷑ & ñ ꝑatiebat᷑: moriebat᷑. &
ñ moriebat᷑: sepeliebat᷑. & ñ sepelieba¬
tͣ: resurgebat. & ñ resurgebat: resur¬
gebat scđm carnẽ quȩ mortua fuerat.
ic querit᷑ utrũ in illo tͥduo mor¬
tuus xp̃c fuerit homo. Quod ñ
uidet᷑ quibusdã. quia mortuus erat:

Expanded text:
 non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est tertia persona, et non passa; crucifixum est Verbum et non crucifixum; sed biformis geminaeque naturae unus sit consors divinitatis et corporis: qui patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resurgebat, et non resurgebat. Resurgebat secundum carnem, quae mortua fuerat, Hic quaeritur, utrum in illo triduo mortis Christus fuerit homo, quod non videtur quibusdam, quia m
Abbreviated transcription (Latin):
mb. u̾bi caro patiebat᷑. manens in carne
u̾bĩ in se ꝓ corporis assũptione refe¬
rebat. ut pati diceret᷑: qr caro patie¬
xp̃o in carne passo. Hic docet᷑ qua
ratione ds ł dei filiꝰ passus ł mortuꝰ
serit in qͣntũ ds ẽ: s quia caro ei
unita mortua ẽ. Scd̾m quã ratio¬
nẽ cdic̃ aug̃. in sermone de fide. Si qͥs¬

Expanded text:
Verbi caro patiebatur, manens in carne Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut pati diceretur, quia caro patieisto in carne passo. Hic docetur qua ratione Deus vel Dei Filius passus vel mortuus serit in quantum Deus est, sed quia caro ei unita mortua est. Secundum quam rationem dicit August., in sermone de Fide: Si q
Abbreviated transcription (Latin):
Quib respondemꝰ. qr licet h̃o mortiuᷤᷤ
fuerit. erat tam̃ in morte d̃s hõ. nec
mortalis quidẽ nec ĩmortalis: & tam̃
uere erat hõ. Ille enĩ & huĩmodi
argutiȩ in creaturis locũ hñt: s
fidei sacram̃tũ a phy losophicis ar
querit᷑. In ipsis gunnasiis suis iam
dialectica taceat: piscatorib credi¬
tur. ñ dialecticis. Dicimꝰ gͦ in morte
mortuũ: & hominẽ quidẽ nͨ mor¬
talẽ nec ĩmortalẽ: qr unitꝰ erat

Expanded text:
Quibus respondemus quia licet homo mortuus fuerit, erat tamen in morte Deus homo, nec mortalis quidem, nec immortalis; et tamen vere erat homo. Illae enim et hujusmodi argutiae in creaturis locum habent, sed fidei sacramentum a philosophicis argquaeritur. In ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat; piscatoribus creditur, non dialecticis. Dicimus ergo, in morte mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immo
Abbreviated transcription (Latin):
omnis doloris exsors exist̾et. Unde¬
factũ ẽ: ut ꝑ carnẽ panis cęlestiᷤ ad
infantes tͣnsiret: & scđ̃m hoc ipsũ
ũbũ crucifixũ ẽ. s ñ ẽ mutatũ in
hominẽ: homo in illo mutatus ẽ
ut melior fieret ꝗͣ erat. ꝑid gͦ qdđ¬
erat. h̃o excitatꝰ ẽ & resurrex̃. Qͥcqͥd
passus ẽ h̾o. non pot̾ dici ñ passus
ds. qr d̾s erat homo: qͦm ñ potes di¬
cere ñ te passũ inuiriã si uestis tua
conscindat᷑: quãuis uestis tua ñ sis
tu. Multomagis gͦ quicqͥd ꝑatitur
caro unita u̾bo. debet dici pati ds.
licet u̾bũ nec mori nec corrũpi nec
mutari potuerit: s qͥcqͥd hoꝵ passꝰ

Expanded text:
ors existeret. Undefactum est, ut per carnem panis coelestis ad infantes transiret; et secundum hoc ipsum Verbum crucifixum est, sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus est, ut melior fieret quam erat. Per illuderat, homo excitatus est et resurrexit. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus, quoniam Deus erat homo. Quomodo non potes dicere te non passum injuriam, si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sit tu? Multo magis ergo quidquid patitur caro unita Verbo, debet dici Deus pati, licet Verbum nec mori, nec corrumpi, nec mutari potuerit. Sed quidquid horum pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdendo. & iudei instigando: &
uoluntas: malũ fuit opꝰ uidȩ & iu¬
deoꝵ. quia mala fuit intentio. Diu̾¬
sa fuert̃ ibi facta siue oꝑa. id÷ diu̾si
actus: & una res siue factũ. scilic&
passio ipsa. Ideo doctores aliqͣndo
uniunt in facto illo patrẽ. filium.
uidã. uideũ: aliq̃n disiungunt. Re¬
spicientes enĩ ad passionẽ. unũ opꝰ
illoꝵ dicunt: attendentes intentio¬
nes & actus. facta diu̾sa discernunt.
inqͥt tͣditio a pat᷑. facta ẽ tͣditio a
filio: facta ẽ traditio a iuda: una reᷤ
facta ẽ. Quid gͦ discreuit int̾ eos :
Quia hoc fecit pat̾ & filiꝰ incaritate:
iuidas uͦ in ꝓditione. Uidetis quia
ñ qͥd faciat hõ. s qua uoluntate ꝯsi

Expanded text:
instigando, etvoluntas; malum fuit opus Judae et Judaeorum, quia mala fuit intentio. Diversa fuerunt ibi facta sive opera. id est, diversi actus, et una res, sive factum, scilicet, passio ipsa. Ideoque doctores aliquando uniunt in facto illo Patrem, Filium, Judam, Judaeum, aliquando disjungunt. Respicientes enim ad passionem, unum opus illorum dicunt; attendentes intentiones et actus, facta diversa discernunt. inquit, traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est. Quid ergo discernit inter eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate, Judas vero in proditione. Videtis quia non quid faciat homo, sed qua volu
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ gͦ est sacerdos idemq hostia
& p̃ciũ nr̃e reconciliationis:
qui se in ara crucis. ñ diabolo s dõ
tͥnitati obtulit. ꝓ om̃ib qͣntũ ad
precii sufficientiã. s ꝓ electis tm̃
qͣntũ ad efficientiã: quia p̃desti¬
natis tm̃ salutẽ effecit. De qͦ etiã

Expanded text:
go est sacerdos, idemque et hostia pretium nostrae reconciliationis; qui se in ara crucis non diabolo, sed Trinitati obtulit pro omnibus, quantum ad pretii sufficientiam; sed pro electis tantum quantum ad efficaciam, quia praedestina
Abbreviated transcription (Latin):
nocinii reus maritꝰ habebit᷑. nisi
eã adulterii reã facere uoluerit.
Si aũ a pecc̃o recesserit & ꝑpeni¬
tentiã illud purgau̾it: poterit
uiro reconciliari. Unde aug̃ ad
ut post adulteriũ reconcilietur
ꝯiunx: si fides adsit ñ erit durũ.
Cur enĩ deputamꝰ adhuc adulterbᷤ:¬
qͦs credimꝰ penitentia ẽẽ sanatoᷤᷤ
Idẽ in libꝰ de adulterinis comugiiꝰ.
Non enĩ turpis nec difficilis etiã
post patrata & purgata adul¬
teria reconciliatio coniugii.
ubi ꝑ claues regni celoꝵ ñ dubi¬
tat᷑ fieri remissio pecc̃oꝵ: ñ ut
post uiri di uortiũ adultera
reuocet᷑. s ut post xp̃i consortiũ

Expanded text:
aritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam illud purgaverit, poterit viro reconciliari. Unde Aug., ad ut post adulterium reconcilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim deputamus adhuc adulterquos credimus poenitentia esse sanatos? Idem, in lib. de adul. Conjug.: Non erit turpis nec difficilis, etiam post patrata et purgata adulteria reconciubi per claues regni caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum, non ut post uiri diuortium adultera reuocetur, sed ut post Christi consortium
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ dicit᷑ litt̾a occidens. eo quod
mala sit: s quia ꝓhibens pecc̃m
auget concupiscentiã & addit
p̃uaricationẽ. nisi liberet gratia.
Quȩ gr̃a ñ sic abundabat in lege
peccati. quȩ iubet qͦd sine gr̃a im¬
pleri ñ potest. Gr̃a autẽ deerat:
& ideo litt̾a occidens erat. De legis¬
autẽ eugłii litt̾a a legis litt̾a:
quia diu̾sa st̃ ꝓmissa. Ibi t̾rena:
hic cęlestia ꝓmittit. Diu̾sa etiam
sacram̃ta: qr illa tm̃ significabañ
hȩc conferunt grãm. Precepta
etiã diu̾sa. quantũ ad cerimonia¬
lia: nam qͣntũ ad moralia. sunt
eadẽ: s pleniꝰ in eugłio. ꝯtinent᷑.
Audistis decẽ cordas psalterii. utͥq
sexui impositas: quȩ caritate
tangende sunt ut uicioꝵ ferȩ
occidantur¬

Expanded text:
qui non dicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, quae gratia non sic abundat in lege peccati quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem deerat, et ideo littera occidens erat. Dangelii littera, a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidantur
Abbreviated transcription (Latin):
tenuit sibi potesta tẽ baptismi. ita
& penitentiȩ: & ideo sic̃ interiꝰ
gr̃a sua animam illuminat.
bitũ relaxat. Ipse enĩ ꝑ se ipsum
pec̃ca penitentiũ tegit: & tc̃ tegit
q̃n ad penã ñ seruat. Tunc gͦ tegit:
qñ debitũ penȩ soluit. Qd aũ ipse
tegat. aꝑte dicit aug̃. exponens hc̃
locũ psalmi. quoꝵ tecta st̃ peccata.
id cooꝑta & abolita. Si enĩ texit
d̾s peccata noluit adũtere: si nolu¬
it adũtere noluit animadu̾tere.
id̾ punire. s ignosc̾e. Ita gͦ dicit
a d̾o tecta ut d̾s ñ uideat: idest
ȩt̾nalit̾ ñ puniat. Uidere enĩ dei
peccata ẽ ad penã ĩputare: au̾tere
aũ faciẽ a peccatis. hoc ẽ ea ad pe
nã ñ reseruare. Itẽ ieꝵ. Quib ds
dimittit pec̃ca: tegit ne in udi¬
Ex hii aꝑte ostendit᷑ qđ q̃s ipse
penitentẽ soluit a debito penȩ: &
tc̃ soluit qͣndo intꝰ illuminat inspi¬
rando uerã cordis contritionem.
Cui sententiȩ ratio suffragat᷑: &
autoritates attestant᷑. Nemo enĩ¬

Expanded text:
tinuit sibi potestatem baptismi, ita et poenitentiae, et ideo sicut interius gratia sua animam illuminat, mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tunc tegit, quando ad poenam non reservat. Tunc ergo tegit, quando debitum poenae solvit. Quod autem ipse tegat, aperte dicit Aug. exponens illum locum psalmi 31: Quorum tecta sunt peccata, id est, cooperta et abolita. Si enim texit Deus peccata, noluit advertere; si noluit advertere, noluit animadvertere, id est, punire, sed ignoscere. Ita ergo dicit a Deo tecta, ut Deus non videat, id est, aeternaliter puniat. Videre enim Dei peccata, est ad poenam imputare. Avertere autem faciem a penam non reservare. Quibus Deus dimittit peccata, tegit, ne in judiEx his aperte ostenditur quod Deus ipse poenitentem solvit a debito poenae; et tunc solvit quando intus illuminat, inspirando veram cordis contritionem. Cui sententiae ratio suffragatur, et auctoritates attestantur. Nemo eni
Abbreviated transcription (Latin):
iulianũ. Nemo tollit pecc̃a nisi
solus xp̃c: qui ẽ agnꝰ tollens pecc̃a
mundi. Tollit aũ & dimittendo
quȩ facta st̃. & adiuuando ne
fiant: & ꝑducendo ad uitã. ubi
omnino fieri ñ possint. His aliis¬
q plurib testimoniis docet᷑ dm̃
solũ ꝑ se pecc̾a dimitt̾e: & sicut di¬
mittit qͥbusdã. ita & alioꝵ qͦriir

Expanded text:
an.: Nemo tollit peccata, nisi solus Deus, qui est Agnus tollens peccata mundi. Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam, ubi omnino fieri non possunt, His aliisque pluribus testimoniis docetur Dominum solum per se peccata dimittere; et sicut dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
ac pulsis tenebris int̾iorib & ma¬
culis. eã illuminat & mundat
qͥ animȩ faciẽ lauat: debitũ uͦ
et̃nȩ penȩ solu̾e concessit sac̾doti¬
bus: qͦd in resurrectione lazari
signatũ eẽ asserunt. quẽ xp̃c priꝰ¬

Expanded text:
ioribus et maculis, eam illuminat et mundat, qui animae faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari signatum asserunt; quem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
solus deleo iniquitates & pecc̃a ppłi.¬
b Item amb. Uerbũ di dimittit pec¬
cata: sac̾dos & uidex. Sacerdos
quidẽ officiũ suũ exhibet: s nulliꝰ
potestatis uira exercet. Idẽ. Ille so¬

Expanded text:
solus deleo iniquitates et peccata populi. Item Ambr.: Verbum Dei dimittit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestatis jura exercet. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ed querit᷑ utrũ a pec. nere.C.¬
cato soluere ualeat sacerdos
id÷ a culpa. ut culpȩ maculam
abstergat: uł debitũ et̾nȩ mortis
solu̾e ualeat. Quidã arbitrati st̃
cũ peccator duplicit̾ ligatꝰ tene¬
atur ut p̃dictũ ẽ. scił m̃tis conta¬
gione ac cecitate & debito fut᷑e
penȩ: alterũ curari ꝑ dm̃. alterũ
solui ꝑ sacerdotẽ. Patit᷑ enĩ ꝑ pec¬

Expanded text:
ed quaeritur utrum a peccato solvere valeat sacerdos, id est, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatus teneatur, ut praedictum est, scilicet, mentis contagione ac caecitate, et debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim pe
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo. De sacram̃tiᷤ noue legis.
aM ad sacram̃ta nouȩ legis .xi.¬
ueniamꝰ. quȩ st̃ baptismꝰ confir¬
matio. panis bñdictionis. id eu¬
cbaristia. penitentia. unctio ext̃¬
ma. ordo. coniugiũ: quoꝵ alia re¬
mediũ contͣ pecẽm p̃bent. & gr̃ãm
adiutricẽ conferunt. ut baptismꝰ:
alia in remediũ tantũ st̃. ut coniy¬
giũ: alia gr̃a & uirtute nos fulci¬
unt. ut eucharistia & ordo. Qre mox
ꝓꝰ hoĩs casũ ñ fuerint instituta.
Si uͦ querit᷑ quare ñ fuerint hec sa¬
cram̃ta instituta mox post hoĩs
lapsũ. cũ in his sit iusticia & salꝰ:
dicimꝰ non ante aduentũ xp̃i qui
grãm attulit gr̃e sacram̃ta fuisse
cdanda: quȩ & ipsiꝰ morte & passi¬
one uirtutẽ sortita st̃. Ap̃c autẽ
uenire noluit anteꝗͣ hõ de lege

Expanded text:
I. DE SACRAMENTIS NOVAE LEGIS. 1. Jam ad sacramenta novae legis accedamus; quae sunt Baptismus, Confirmatio, panis benedictio, id est, Eucharistia, Poenitentia, Unctio extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia remedium contra peccatum praebent, et gratiam adjutricem conferunt, ut Baptismus; alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo 2. Quare mox post hominis casum non fuerint instituta. Si vero quaeritur quare non fuerint haec sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in his sit justitia et salus, dicimus non ante adventum Christi, qui gratiam attulit, gratiae sacramenta fuisse danda; quae ex ipsius morte et passione virtutem sortita sunt. Christus autem venire
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i & ioħes suo baptismo p̃nun¬
tiauit: qͥ primꝰ baptizasse legit᷑.
s in aqua ñ in spu. sicut ipse ait.
Ego baptizo uos in aqua: in peni¬
tentiã. Sola enĩ corpora abluebat:
ioh̾es baptizans homines. ad peni¬
tentiã uocabał. & qͦs baptizabat
penitere docebat. scđ̃m illud. Ueni¬
ebant ad iohannẽ in iordanẽ con¬
fitentes peccata sua. S in baptis¬
mo ioħis ñ dabat᷑ pec̃coꝵ remissio:¬

Expanded text:
i Joannes suo baptismo praenuntiavit; qui primus baptizasse legitur, sed in aqua, non in Spiritu, sicut ipse ait: Ego baptizo vos in aqua, in poenitentiam. Sola enim corpora abluebat, . Quia Joannes baptizans homines, ad poenitentiam vocabat; et quos baptizabat, poenitere docebat; secundum illud: Veniebant ad Joannem in Jordanem, confitentes peccata sua. Sed in baptismo Joannis n
Abbreviated transcription (Latin):
accusat᷑ hanc ꝓpinquitatẽ iura¬
m̃to firmau̾int. uel si duo ł tres
ex antiqͥorib genuensib quib
hec ꝓꝑinquitas ẽ nota. qͥ bone
famȩ & ueracis testimonii sint
remoto amore. timore. p̃cio. & oĩ
malo studio p̃dicto modo firma¬
uerint: sine mora ꝯiugia dissol¬
uant᷑. Consanguineos uͦ extͣneoꝵ
nullus accuset. ł ꝯsanguinitatẽ
in synodo cõputet: s ꝓpinqui
ad quoꝵ notitiã ꝑtinet. Si autẽ
ꝓgenies tota defec̾it: ab antiqͥo¬
tota nota sit ep̃c canonice requi¬
rat: & si inuenta fuerit sepa¬
rent᷑. Ecce qͥb accusantib uel
testificantib dirim̃da sit con

Expanded text:
accusatur, hanc propinquitatem juramento firmaverint; vel si duo vel tres ex antiquioribus Januensibus quibus haec propinquitas est nota, qui bonae famae et veracis testimonii sunt, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, praedicta firmaverint, sine mora conjugia dissolvantur. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquiotota nota sit, episcopus canonice perquirat; et si inventa fuerit, separentur. Ecce quibus accusantibus vel testificantibus d
Abbreviated transcription (Latin):
uel tres osanguinitatem¬
iureuirando firmauerint. ł ipsi
forte confessi fuerint: coniugia
tinꝰ palã fateant᷑ si se recognoscug̃
ꝯ sanguineos. Si se uidicio ep̃oꝵ
segregau̾int: alia matrimonia

Expanded text:
vel tres consanguinitatemjurejurando firmaverint, vel ipsi forte confessi fuerint, conjugia tenus palam fateantur, si se recognoscunt consanguineos. Si se judicio episcoporum segregaverint, alta matrimonia
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nota osanguinitate diuidunt᷑.
t est sciendũ qđ cc.xxx.
eccłia infra p̃dictos gradus
ꝯsanguinitatis diunctoᷤ sepa¬
rat. Si aũ ignorant̃ coniuncti
fuerint in conspectu eccłiȩ. &
postmodũ ꝓbata ⁊sanguinitate
eiusdẽ iudicio separati: querit᷑
utrũ copula illa ꝯiugiũ fuerit.
Qbusdã uidet᷑ ñ fuisse ꝯiugiũ
qr ñ erant legitime ꝑsone: sed
tam̃ de cͥmine excusant᷑ ꝑ igno¬
rantiã. & quasi ꝯiugiũ reputa¬
tur: qr bona fide. & ꝑ manum

Expanded text:
guinitate dividuntur. Et est sciendum quod Ecclesia infra praedictos gradus consanguinitatis conjunctos separat. Si autem ignoranter conjuncti fuerint in conspectu Ecclesiae, et postmodum probata consanguinitate ejusdem judicio separati, quaeritur utrum copula illa conjugium fuerit. Quibusdam videtur non fuisse conjugium, quia non erant legitimae personae; sed tamen de crimine excusantur per ignorantiam, et quasi conjugium reputatur, quia bona fide et per manum
Abbreviated transcription (Latin):
misccłia: ubi nulla ẽ miseria
In t̾ra hoĩs abundat miseria: &
suꝑabundat dñi miscđia. Mi¬
seria gͥ hominis & miscđia dei
plena ẽ terra: ñ cęli qͥ ñ indigen
miscđia: indigent tam̃ regente
dño. Omnia enĩ indigent dño
& misera & felicia. qr sine illo
miser ñ subleuat᷑. felix ñ regitur.
bonitas erga qͦslibet. Int̾dũ tam̃
miscdia large accipit᷑. ut bonitaᷤᷤ¬
confiderari oportet ex quo
sensu uniu̾sȩ uie dñi dicantur
miscdia & ueritas. Hoc multipli¬
cẽ recipit expositionẽ. Uniu̾se
ut ait aug̃ suꝑ psalmũ. intelli¬
gunt᷑ duo aduentꝰ : primꝰ in qͦ
manifestã & multiplicẽ miscđi¬
am nob ex hibuit: & scđs in qͦ
requirendo merita iusticiam

Expanded text:
misericordia, ubi nulla est miseria; et in terra hominis abundat miseria, et superabundat Dei misericordia. Miseria ergo hominis et misericordia Dei plena est terra, non coeli, qui non indigent misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera, et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non regitur. bonitas erga quoslibet. Interdum tamen misericordia large accipitur ut bonitaconsiderari oportet ex quo sensu universae viae Domini dicuntur misericordia et veritas. Hoc multiplicem recipit expositionem. Universaut ait August. super psal. 24, intelliguntur duo adventus: primus in quo manifestam et multiplicem misericordiam nobis exhibuit; et secundus, in quo requirendo merita justitiam