comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificabunt᷑. Ab eo qd̃ formauit ds̃ mu¬
tatus ẽ adam: s in peiꝰ iniquitatis suȩ.
Ab eo qd̃ oꝑata ẽ miquitas mutantur
fideles: s in meliꝰ ꝑ gram dĩ. Ut mu¬
taremur in peuis nra miquitas fuit:
ut mutarem᷑ in meliꝰ. ñ nra iustitia. s
grã dĩ p̃stat. Qd̾ gͦ in peiꝰ mutati su¬
mus. nob̾ imputemꝰ: qd̾ in meliꝰ cominu¬
tam᷑ dnĩ laudemꝰ. s his gͦ iste. psalmus¬
e᷑ qui cõmutabunt᷑. linde aũ ista com¬
mutatio facta ẽ: nͥ ex passione. xp̃i:
Pascha ipsũ latine transitus int̃p̃tat᷑.
Resonat quide̾ in greca lingua passio¬
hebreũ eloquiũ. aliud indicat. Pascha.
transitũ cõmendat. Qd̃ adinonuit eti¬
am ioħes eugłista: qui ĩminente passi¬
one cũ ueniret dñs ad cenã. in qua
cõmendauit sacram̃tũ corpous ⁊ sang̾¬
nis sui: ita loquit᷑. Cũ aũ uenisset ho¬
ra qua transiret iħc de hoc mundo.
ad patrẽ. Exp̃ssit gͦ transitũ paschȩ.
S nͥ ipse transiret huic ad patrẽ: qui ꝓp¬

Expanded text:
icabuntur Ab eo quod formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniquitas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit: ut mutaremur in melius, non nostra justitia, sed gratia Dei praestat. Quod ergo in pejus mutati sumus, nobis imputemus: quod in melius commutamur, Deum laudemus. Pro his ergo iste psalmus, qui commutabuntur. Unde autem ista commutatio facta est, nisi ex passione Christi? Pascha ipsum latine Transitus interpretatur. Resonat quidem in graeca lingua passiohebraeum eloquium, aliud indicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus ad coenam qua commendavit sacramentum corporis et sanguinis sui, ita loquitur: Cum autem venisset hora, qua transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Expressit ergo transitum Paschae. Sed nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui prop
Abbreviated transcription (Latin):
hodie festum habentes.
in eoꝵ recordatione gaude¬
amus. recolentes quid patiebant᷑. & in¬
telligentes qͥd intuebant᷑. Nũquã enim
tantas tͥbulationes carne tolerarent.
nͥ magnã quietẽ m̃te ꝯspic̾ent. hunc
itaq psalmum. ꝓ ipsa sollemnitate cur¬
ramus. hest̾no eni die multa audiuit ca¬
ritas ur̃a. nec hodie tam̃ huic festiuitati.
negare nrãm potuimꝰ seruitutẽ. Itaq
qm̃ maxime dñi passio cõmendat᷑ in hoc
psalmo. nec potuerunt fortes ẽẽ mr̃es. nͥ
intuerent᷑ eum qͥ pͥmꝰ passus ẽ. neq talia
sustinerent in passione qualia ille. nͥ talia
sꝑarent in resurrectione qualia ille de se
monstrauit. nouit aut̃ scĩtas ura. caput

Expanded text:
hodie festum habentes, in eorum recordatione gaudeamus, recolentes quid patiebantur, et intelligentes quid intuebantur. Nunquam enim tantas tribulationes carne tolerarent, nisi magnam quietem mente conciperent. Hunc itaque psalmum pro ipsa solemnitate curramus. Hesterno enim die multa audivit Charitas Vestra, nec hodie tamen huic festivitati negare potuimus nostram servitutem. Itaque quoniam maxime Domini passio commendatur in hoc psalmo, nec potuerunt esse fortes martyres, nisi intuerentur eum qui primus passus est; nec talia sustinerent in passione, qualia ille, nisi talia sperarent in resurrectione, qualia ipse de se demonstravit: novit autem Sanctitas Vestra caput
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ hic ñ solum illiꝰ uocem. s et nr̃am. & ne¬
mo dicat qd̃ ꝙ hodie in tͥbulatione passi¬
onũ ñ sumus. Semꝑ enĩ audistis hoc. qr
illis temporib eccła quasi tota simul ĩpel¬
lebat᷑: nunc autem ꝑ singłos tẽptat᷑. Alli¬
gatus ẽ qͥdem diabolus. ne faciat qͣntũ po¬
test. ne faciat qͣntũ uult : tam̃ tantũ tẽp¬
tare ꝑmittit᷑. quantũ expedit ꝓficienti¬
b. Nec nob expedit ẽẽ sine tẽptationib.

Expanded text:
illius vocem, sed et nostram. Et nemo dicat quod hodie in tribulatione passionum non sumus. Semper enim audistis hoc, quia illis temporibus Ecclesia quasi tota simul impellebatur, nunc autem per singulos tentatur. Alligatus est quidem diabolus, ne faciat quantum potest, ne faciat quantum vult; tamen tantum tentare sinitur, quantum expedit proficientibus. Non nobis expedit esse
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aũ in t̾ra ee̾ uoluit. qr ꝓpt̾ eos qͥ in t̾¬
ra st̃. illa ꝯscripta st̃. Unde ⁊ ipse in tͣ¬
rã uenit: ut ea cuncꝰta firmaret. id est
in se monstraret impleri. Oportebat enĩ
inqͥt impleri oĩa quȩ scripta st̃ in lege
⁊ ꝓpħis ⁊ psalmis de me. id ẽ in sũmis
montiũ. Sic enĩ uenit in nouissimis tẽ¬
porib manifestꝰ mons diũ paratus in
cacumine montiũ. qd̾ hic ait in sũmis

Expanded text:
Hoc autem in terra esse voluit, quia propter eos qui in terra sunt, illa conscripta sunt: unde et ipse in terram venit, ut ea cuncta firmaret, id est, in se monstraret impleri. « Oportebat enim, » inquit, « impleri omnia quae scripta sunt in Lege et Prophetis et Psalmis de me » ; id est, « in summis montium. » Sic enim venit « in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cac
Abbreviated transcription (Latin):
moneret ds̃ querere cũ ista tpra¬
lia subtraheret seruis suis: ⁊ dona¬
ret ea inimicis suis. blasphemis ⁊ ĩpiis.
Admonitꝰ intellexit. qr p̃ om̃ib q̃ dat
ds̃ ⁊ bonis ⁊ malis. ⁊ aliqnͣ aufert &
bonis ⁊ malis : p̃ oĩb seruat aliquid
bonis. Nuid ẽ seruat aliquid bonis:
Quid illis seruat: Seipsũ. Iã quantũ
arbitror currit᷑ in psalmo. intellec¬
tꝰ ẽ in noĩe dni. Audi recordante ⁊
penitentẽ qui errauerat putando dmͣ
ñ bonũ qͥ dat bona t̾rena mał: ⁊ au¬
fert illa a seruis suis. Intellexͣ enĩ qͥd
ds̃ seruaret seruis sius: ⁊̃ recogitans se¬
q castigans. erupit hoc modo.

Expanded text:
moneret Deus quaerere, cum ista temporamoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Seipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, et aufert illa a servis suis. Intellexit enim quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans erupit hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
pim᷑. flagellamur. subducunt᷑ nobis
ea q̃ diligimꝰ. ⁊ qͣ ꝓ magno adõ acce¬
ꝑamꝰ. Illi aũ scelerati hoĩes neqͥssimi
suꝑbi. blasphemi. inquieti habun¬
dant oĩb reb ꝓpt̾ quas nos doͣ ser¬
uimꝰ. Puto sine causa seruit᷑ dõ. Nic
sensus eͣ psalmi deficientis ppłi ⁊ nu¬
tantis. dũ considerat bona tͣrena
ꝓpt̾ q̃ seruiebat dõ habundare his
qui ñ seruirent dõ: nutat ⁊ ꝓpe
labit᷑. ⁊ eũ hẏmnis illis deficit: qr
in talib cordib hymni deficiebas.
Quid ẽ in talib cordib hymni defi¬
ciebant : qr iã talia cogitabant.
dm̃ ñ laudabant. Quom enĩ lau¬
darent dm̃. quib quasi ꝑu̾sus ui¬
debat᷑. dans impiis tantã felicita¬
tẽ: ⁊ auferens ea a seruientib sͥᷤ
llon illis bonꝰ uidebat᷑ ds̃: ⁊ quib
laudabat᷑. a quib aut̃ ds̃ ñ lau¬
dabat᷑: defecert̃ in illis hymni. Postea
uͦ popłs iste intellexit. quid eũ am¬

Expanded text:
pimur, flagellamur; subducuntur nobis pimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, superbi, blasphemi, inquieti, abundant omnibus rebus, propter quas nos Deo servimus: puto sine causa servitur Deo. Hic sensus est Psalmi, deficientis populi et nutantis: dum considerat bona terrena propter quae serviebat Deo, abundare his qui non servirent Deo, nutat, et prope labitur: et cum hymnis illis deficit, quia in talibus cordibus hymni deficiebant. Quid est, in talibus cordibus hymni deficiebant? Quia jam talia cogitabant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam felicitatem, et auferens eam a servientibus sibi? Non illis bonus videbatur Deus: et quibus laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ab uno dõ querebat. qͥ ẽ creator oĩ¬
ũ.⁊ sp̃ualiũ. ⁊ corporaliũ: cũ gͦ illi
pii scdm carne̾ attenderent. id est
tores regni cȩlestis ⁊ etͣm. Ergo illa
sẏnagoga animadu̾tit quȩ acceꝑat
abundantiã rerũ t̾renarũ : patriam.
pacẽ. felicitatẽ tͣrenã. S in his oͣĩb
figurȩ erant : ⁊ ñ intelligens quid
ibi lateret in reb figuratis. puta¬
uit hoc ꝓ magno dare dm᷑. nec ha¬
beret meliꝰ qd̃ dare posset diligentibꝰ
se. ⁊ seruientib sͥ. Attendit ⁊ uidit
quosdã peccatores impios. blasphemoᷤ.
seruos demonũ. filios diaboli. uiuen¬
tes in magna nequitia ⁊ suꝑbia. ha¬
quib reb ipsa dõ seruiebat. ⁊ nata
ẽ cogitatio pessima in corde. qͣ face̾t
nutare pedes. ⁊ ꝓpe labi ad iniuia:
⁊ ecce ista cogitatio in popło erat
ueteris testam̃ti. Utinã ñ sit in car¬
tur felicitas noui testam̃ti. Quid e¬
nĩ dixͣ tẽ illa synagoga ͦ Iuid dixit
ille popłs.Nos seruimꝰ dõ ⁊ corri¬

Expanded text:
uno Deo quaerebat, qui est creator omnium, et spiritualium, et corporalium: cum ergo illi pii secundum carnem attenderent, id est, tores regni coelestis, aeterni; ergo illa Synagoga animadvertit quae acceperit abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, aqualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio in populo erat Veteris Testamenti: utinam non sit in cartur felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corri
Abbreviated transcription (Latin):
defecert̃ hẏmni dd̾. ñ filii dĩ s fi¬
lii iesse. Fericulosũ locũ tituli psalm
p̃sentis. sic̃ dñs uoluit pͣtͣuecꝰti sumus.
Accepistis qrͣ dicꝰtũ sit defecert᷑ hẏmni
dd. filii iesse : cuiꝰ uox eͣ ps̃ asaph. Qͥd
ẽ a saph  Sicut inuenimꝰ in intͣpͣtati¬
onib ex lingua hebrea in grecũ. ⁊ ex
greca nob̃ in latinũ translatis. as aph
cũ audieris sẏnagogã. noli continuo
detestari quasi int̾fecꝰtricẽ dniͣ. Erat
quidẽ illa sẏnagoga intͣfectrix dnĩ. Ne
psalmo. Afferte dño filios arietũ. Iui
inde arietes : Petrꝰ. loħes. lacobꝰ. andre
pͥmo saulus postea Paulus. id ẽ pͥmo su¬
ꝑbus. postea humił. Saulus enĩ unde
dicꝰtꝰ ẽ.  Nom̃ saul nostis: qr rex suꝑbꝰ
⁊ infrenis fuit. Non qͣsi iacͦtantia aliqͣ
nom̃ sͥ mutuauit apłs. s ex saulo fac¬
tꝰ ẽ paulus .i. ex suꝑbo modieus. Paulũ
enĩ ẽ modicũ. His nosse quid sit saulꝰ
Ipsũ audi iã paulũ recordantẽ qͥd fuerit

Expanded text:
d; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Sgae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemour in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreaet ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
alii apłi. de synagoga. Itaq cũ audi¬
eris uocẽ synagoge. noli attende me¬
ritũ. s intende partũ. Loquit᷑ gͦ in ħ
psalmo synagoga. deficientib hẏmuis
dauid filii iesse. id ẽ deficientib rebꝰ
temporalib ꝑ quas solebat a carnali
guris. ñ quȩ ibi ñ erant: s q̃ ibi tanꝗͣ.
in radice occultabant᷑. quibusdã secre¬

Expanded text:
alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali guris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secre
Abbreviated transcription (Latin):
iã frẽs in heremo quicqͥd passus est
ille popłs. ⁊ quicqͥd ds̃ eis largitꝰ ẽ.
quȩcũq illa flagella fuert᷑. quȩc̃q
dona. significationes stͣ rerũ. quas
in hac solitudine huiꝰ uite ambulã¬
tes. in .xp̃o. querentes patriã: ⁊ acci¬
pimꝰ ad consolationẽ: ⁊ patim᷑ ad ꝓ¬
bationẽ. Non gͦ mirũ qr illd defecit.
qd figurabat futurũ. Nã ꝑducꝰtꝰ ẽ
ppłs ad patriã ꝓmissionis. Nũquid
semꝑ staturam. Si hoc eẽt : ñ esset
figura s res. Iuia uͦ figura erat: ad
temporale quiddã ꝑductꝰ ẽ ille ppłs.
Si ad tempr̃ale quiddã ꝑducꝰtꝰ ẽ. opor¬
tebat ut deficeret: ⁊ defecꝰtu suo co¬
geret᷑ querere. qd̃ nũꝗͣ deficeret.
Synagoga gͦ. id ẽ qui dm̃i ibi pie co¬
lebat. s tam̃ ꝓpt̾ t̾renas res. ꝓptͣ
ista pͣsentia. stͣ enĩ impii qͥ p̃sentiũ
rerũ bona a demonib quert᷑ Llic

Expanded text:
atres, in eremo quidquid passus est ille populus, et quidquid eis Deus largitus est; quaecumque illa flagella fuerunt, quaecumque dona, significationes sunt rerum quas in hac solitudine hujus vitae, ambulantes in Christo, quaerentes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est populus ad patriam promissionis; numquid semper staturam? Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero figura erat, ad temporale quiddam perductus est ille populus. Si ad temporale quiddam perductus est, oportebat ut deficeret, et defectu suo cogeretur quaerere quod nunquam deficeret. 6. Synagoga ergo, id est, qui Deum ibi pie colebant, sed tamen propter terrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonib
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ audiant om̃s fideles: sciant uͥ s̃.
In heremostͣ : patriȩ suspirant. Mor¬
tui st̃ hostes in baptismo: s inseqͣn¬
tes a t̃go. Qͥid ẽ insequentes a tͣg̃oᷤ
Ante faciẽ futura habenꝰ: ⁊ a tͣgo
p̃t̾ita. Onũa p̾terita peccata deleta
stͣ in baptismo. Quib mͦ temptamur
nͣ a tͣgo insequunt᷑ : s in uia insi¬
diantur. Inde apłs adhuc in uia
huiꝰ heremi constitutus. quȩ retro
inquit oblitꝰ. in ea q̃ ante sunt ex¬
tentꝰ. scd̾m intentionẽ sequor. ad pal¬
mã suꝑne uocationis dĩ. Tãꝗͣ diceret

Expanded text:
modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed insequentes a tergo. Quid est, insequentes a tergo? Ante faciem futura habemus; a tergo praeterita: omnia praeterita peccata deleta sunt in Baptismo; quibus modo tentamur, non a tergo insequuntur, sed in via insidiantur. Unde Apostolus, adhuc in via hujus eremi constitutus, Quae retro, inquit, oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam
Abbreviated transcription (Latin):
xpianus ante fidẽ pͣdestinatꝰ ẽ iã dõ.
⁊ adhuc seruiens demonib ⁊ diabolo
pͥncipi eoꝵ. Ecce ppłs subiugatꝰ egypti¬
is. seruiens peccͣis suis. Non enĩ nobis nͥ¬
ꝑ pecc̃a nr̃a potest diabolꝰ dñari. Lib̾a¬
tur ppłs ab egyptiis ꝑ moysen: lib̾atur
iħm xp̃m. Transiit ppłs ille ꝑ mare ru¬
brũ: iste ꝑ bapsmũ. Mloriunt᷑ in mari
rubro om̃s inunici ppłi illiꝰ: moriunt᷑
in baptismo oĩa peccã nr̃a. Intendite fr̃s.
P ost mare illd rubrũ. ñ ꝯtinuo pat̾a da¬
t᷑. nec tnͣ tãꝗͣ. iã hostes desinant. secu¬
rȩ tͥumphat᷑ s restat heremi solitu¬
do. restant insidiantes in uia. sic ⁊ post
baptismũ restat uita xp̃iana in temp¬
tationib. In illa heremo suspirabat᷑
patriȩ ꝓmissȩ. Quid aliud xp̃iam suspi¬
rant iaͣ abluti baptismo. Nũquid iã
regnant cũ. xp̃o Nondũ uentũ est
ad t̾rã ꝓmissionis nr̃e. s ñ defecturã.
Non eni᷑ ibi deficient hymni đđ. Hoc

Expanded text:
fidem praedestinatus jam Deo, et adhuc serviens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per Moysen; liberatur istum. Transit populus ille per mare Rubrum; iste per Baptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regnant cum Christo? Nondum ventum est ad terram promissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rłm t̾rena edificiata ẽ. uͥ regnauit
dđ. Acceꝑunt t̾rã lib̾ati ex egypto tͣn¬
seuntes ꝑ mare rubrũ. finitis anfrac¬
tib ⁊ errorib solitudinũ: acceꝑunt
tͣrã. accepert̃ regnũ. Deiide post reg
gnari: captiuari. ad extremũ eu̾sa
eͣ ⁊ ipsa ciuitas. Tales erant ꝓmissiões
future ꝓmissiones ꝑseuerature: ut
ille omĩs decursus tẽporaliũ ꝓmissi¬

Expanded text:
m terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibus et erroribus solitudinum, acceperunt terram, acceperunt regnum: deinde post regngnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae prfuturae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissi
Abbreviated transcription (Latin):
fide sta. Noli altũ saꝑe. s time: Quid
enĩ ẽ. noli altũ saꝑe:  Nloli suꝑbire.
qr insertꝰ es: s time ne frangaris ꝑ
infidelitatẽ. sic̃ illi fracti st̃. ꝓ pter
infidelitate̾ inquit fracti st̃. tu aũ
fide sta. Noli altũ saꝑe. s tune: slam
si ds̃ naturalib ramis ñ peꝑcit: neq
tͥ parcet łt seqͥt᷑ bonꝰ locus ⁊ neces¬
sariꝰ: ⁊ totꝰ audiendꝰ. Hides gͦ inquit
bonitatẽ ⁊ seu̾itatẽ dĩ In eos qͥdem
qͥ fracti s̾ seu̾itatẽ : in te aũ qͥ inser¬
tus es bonitatẽ. si ꝑmanseris in boni¬
tate. Alioquin. i. si nͣ̃ ꝑmanseris. &¬

Expanded text:
ide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Et sequitur bonus locus, et necessarius, et totus audiendus: Vides ergo, inquit, bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui fracti sunt, severitatem; in te autem qui insertus es bonitatem, si permanseris in bonitate; alioquin, id est, si non permanseris
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ testamͣtũ. ad sem̃ abrahȩ. ꝑture.
s iam spũalit᷑. Illi gͦ ppło pͥmo adhuc
carnali. uͥ pauci ꝓpħe intelligebant.
⁊ quid desideraretur a dõ. ⁊ qñ haberce
publice p̃dicari. p̃nuntiauert̃ futura¬

Expanded text:
Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
trib t̃re. lleq filii carnis. s filii ꝓmis¬
sionis deputant᷑ in semine: Om̃s gtͣs
magnificabt᷑ eũ. Tãquã exponendo re¬
petitũ ẽ qd supͣ dictũ ẽ. Quia enĩ
bũdicent᷑ in eo. magnificabt᷑ eũ. ñ
ipsi faciendo ut magnꝰ sit qui ꝑ se¬
ipsũ magnꝰ ẽ: s laudando. ⁊ magnũ
fatendo. Sic enĩ magnificamꝰ dm̃. sient
etiã dicimꝰ scĩficetur nom̃ tuũ. qd̃ sẽ

Expanded text:
rae » . « Neque filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etia
Abbreviated transcription (Latin):
cantat. s ⁊ amat eũ quẽ cantat. In lau¬
de ꝯfitentis ẽ p̃dicatio: in cantico aman¬
addidit filii iesse: Erat enĩ dd rex isrł. tẽ¬
pore qͦdam uetĩs testam̃ti. quo tpr nouũ
testam̃tũ occultũ ibi erat. tãquã fructꝰ
in radice: Si enĩ queras fructũ in radice.
ñ inuenis: nec tñ inuenis in ramis fruc¬
tum nͥ qui de radice. ꝓcessit. Illo gͦ tpre:¬

Expanded text:
cantat, sed et amat eum quem cantat. In laucantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amanait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israepore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo te
Abbreviated transcription (Latin):
tis in uanitates ⁊ in i¬
sanias m̃daces. Et̃ qͥ ad¬
huc respicitis. audite
ne respiciatis. łsalmꝰ iste inscriptionẽ
habet. id ẽ titulũ. Hefecert᷑ hymini dł.
filii iesse: psalmꝰ ipsi asaph. Tot habemꝰ
psalmos. in quoꝵ titulis scriptũ ẽ no¬
men dđ. nusꝗͣ ẽ additũ filii iesse: nͥ in
hoc solo: qd̃ credendũ ẽ ñ frustra factũ.
neq manit᷑. Ubiq enĩ nob̃ innuit ds̃:
⁊ ad intellecꝰtũ uocat puĩ studiũ cari¬
tatis. Iuid ẽ defecert᷑ hymni dd. filii
iesse: hymni laudes ft̃ dĩ eũ cantico.
Ymni cantꝰ st̃ continentes laudẽ dĩ. Si
sit laus. ⁊ ñ sit dĩ. ñ ẽ hymnꝰ. di sit &¬
laus ⁊ dĩ laus. ⁊ ñ cantet᷑ : ñ eͣ hymnꝰ.
Oportet gͦ ut si sit hẏmnꝰ habeat hec
defecert᷑ hẏmni: Defecert᷑ laudes q̃
cantant᷑ in dm̃. Alolestã reͣ. ⁊ quasi
lucꝰtuosã uidet᷑ nuntiare: Qͥ enĩ can¬
tat laudẽ : ñ solũ laudat. s etiã hy
larit᷑ laudat. Eͥ cantat laudẽ: ñ solũ

Expanded text:
tis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat llariter laudat: qui cantat laudem, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ꝑmanet nom̃ eiꝰ. ł solẽ tpr̃a sig¬
nificata st̃. Ergo in ȩt̾nũ ꝑmanet no¬
ñ eiꝰ. Ttͣnum enĩ antecedit tpr̃ã. nec
claudit᷑ tpr̃. Et bñdicent᷑ in ipso
om̃s trib t̾re. In ipso qͥppe impletur.
seminib tãꝗͣ. in multis: s tãꝗͣ. in
uno.⁊ semuni tuo qd̾ ẽ xp̃c. Abrahe

Expanded text:
nomen ejus. Per solem tempora significata sunt: ergo in aeternum permanet nomen ejus; aeternum enim antecedit tempora, nec clauditur tempore. Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso quippe impletur seminibus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tu
Abbreviated transcription (Latin):
ria culmina contẽpsert᷑ Si aũ in bo¬
no accipimꝰ libanũ. ꝓpt̾ cedros libani
quas plantauit: qͥs aliꝰ fructꝰ intelli¬
gendus ẽ. qui suꝑ hẽ libanũ extollit᷑.
ta ẽ ciuitas. nec ahuncꝰtũ ẽ eiꝰ aut dĩ.
ñ enĩ ddictũ ẽ de ciuitate eiꝰ uł de ci¬
uitate dĩ. s tm̃ de ciuitate. in bono
intelligit᷑: ut de ciuitate. dĩ. hoc ẽ
de ȩccłia floreant sic̃ fenũ. s fenum
fructiferũ. sicuti eͣ frum̃ti. Nã ⁊ hoc
fȩnũ appellat᷑ in scã scriptura. siẽ in
genesi iussũ ẽ t̾rȩ. ꝓduc̾e oe̾ lignum¬

Expanded text:
ria culmina contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum extollitur, ec adjunctum est ejus, aut Dei; non enim dictum est, de civitate ejus, vel de civitate Dei, sed tantum de civitate; in bono intelligitur, ut de civitate Dei, hoc est, de Ecclesia floreant sicut fenum; sed fenum fructiferum, sicuti est frumenti: nam et hoc fenum appellatur in sancta Scriptura; sicut in Genesi jussum est
Abbreviated transcription (Latin):
it. flos decidit. u̾bũ auͣ dnĩ manet
in ȩt̾nũ. Ibi ẽ fructꝰ eiꝰ exaltatus
suꝑ libant̃. Semꝑ enĩ caro fȩnum
fuit: ⁊ claritas carnis ut flos feni.
S qr ñ demonstrabat᷑ quȩ fuerat e¬
ligenda ⁊ p̃ponenda felicitas: flos
feni ꝓ magno habebat᷑ : nec solum
minime contẽpnebat᷑. s etiã maxi¬
me appetebat᷑. Quasi gͦ tẽ ita c̃e. ce¬
quicquid florebat in scło. ita dietũ
ẽ suꝑ extollet᷑ suꝑ libanũ fructꝰ eiꝰ.
⁊ florebunt de ciuitate sic̃ fenũ t̃¬

Expanded text:
 flos decidit. Verbum autem Domini manet in aeternum . Ibi est fructus ejus exaltatus super Libanum. Semper enim caro fenum fuit, et claritas carnis ut flos feni: sed quia non demonstrabatur quae fuerat eligenda et praeponenda felicitas, flos feni pro magno habebatur; nec solum minime contemnebatur, sed etiam maxime appetebatur. Quasi ergo tunc ita esse coequidquid florebat in saeculo, ita dictum est, Superextolletur super Libanum fructus ejus, et florebunt de civitate sicut fenum t
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ in t̾ra. in sũmis montiũ. Om̃ s enĩ
ꝓmissiones dĩ in illo etiã. id ẽ in illo fir¬
mate st̃: qr in illo impletũ ẽ. qͥcquid
ꝓ salute nr̃a ꝓpħatũ ẽ. Nã sũma mon¬
tium. scripturaꝵ diuinaꝵ auctores. id:
ꝑ qͦs ministratȩ. st̃ intellig̾e̾ ꝯuenit: in
quib utiq ipse ẽ firmam̃tũ. qm̃ ad illũ

Expanded text:
mentum in terra, in summis montium. Omnes enim promissiones Dei in illo Etiam , id est, in illo firmatae sunt; quia in illo impletum est quidquid pro salute nostra prophetatum est. Nam summa montium, Scripturarum divinarum auctores, id est, per quos ministratae sunt, intelligere convenit; in quibus utique ipse est fi
Abbreviated transcription (Latin):
so. qr ⁊ si uident᷑ huic scło contẽptibi¬
les xpiani. nom̃. eoꝵ corã ipso ẽ hono¬
rabile. qui eis illud dedit. iã ñ memor
nominũ hoꝵ ꝑ labia sua. quib antea
uocabant᷑. cũ eẽnt gentiliũ suꝑstitio¬
nib obligati. uł suoꝵ maloꝵ meritoꝵ¬

Expanded text:
so: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiso: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiles Christiani, nomen eorum coram ipso est honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor nominum illorum per labia sua , quibus antea vocabantur, cum essent Gentilium superstitionibus obligati, vel suorum malorum meritor
Abbreviated transcription (Latin):
munt᷑ aĩe pauꝑũ. sang̾ne illo qui
fusus ẽ in remissione peccoꝵ. Re¬
dimet gͦ ab usuris remittendo pecc̃a.
quȩ debebant ampliora supplicia. Re¬
dimet aũ ab iquitate. achuuando
ꝑ grãm etiã ad faciendã iustitiã. Cãdẽ
itaq duo repetita st̃. qͣ supͣ dicta erant.
Qd̃ enĩ supͣ ẽ parcet in opi ⁊ pauꝑi. hoc
intelligit᷑ ex usuris: qd uͦ ibi dicͣ. ⁊ aĩas
pauꝑũ saluas faciet. hoc dictũ uidet᷑
ex iniquitate redimet. Ad utrũq sub¬
auditur redinet. Nã parcendo redime
abusuris: saluos aũ faciendo redimet
ab iniquitate: Ita cũ parcet pauꝑi ⁊ in¬
opi. ⁊ aĩas pauꝑũ saluas faciet: sic ex
usuris ⁊iniquitate redimet aiãs eoꝵ
Et honorabile nom̃ eiꝰ corã ipsis. Tant
eĩ honorẽ noĩ eiꝰ ꝓtantis bñficiis:
qui respondent dignũ ⁊ uistũ ẽe grãs
ag̾e dño dõ suo. Ut qd̃ habent codices
aliqui. & honorabile. nom̃ eoꝵ corã ip¬

Expanded text:
muntur animae pauperum, sanguine illo qui muntur animae pauperum, sanguine illo qui fusus est in remissionem peccatorum. Redimet ergo ab usuris, remittendo peccata, quae debebant ampliora supplicia: redimet autem ab iniquitate, adjuvando per gratiam etiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque duo repetita sunt quae supra dicta erant. Quod enim supra est, Parcet inopi et pauperi, hoc intelligitur, Ex usuris: quod vero ibi dicit, Et animas pauperum salvas faciet; hoc dictum videtur, Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus coram ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis beneficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias agere Domino Deo suo. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ip
Abbreviated transcription (Latin):
de sua uirtute ⁊ salute sꝑanti. s in¬
digenti gr̃a su saluatoris. Lũ aũ ad¬
didit. & animas pauꝑm̃ saluas faci¬
et. utrũq adiutoriũ gr̾e cõm̃dauit.
⁊ qd ẽ in remissione peccõꝵ. cũ ait
parcet pauꝑi ⁊ inopi. ⁊ qd̾ ẽ in par¬
ticipatione iustitiȩ.cũ addidit. ⁊ a¬
nimas pauꝑm saluas faciet. Nlemo e¬
nĩ sͥ ẽ idoneus ad salutẽ. Quȩ salꝰ¬
iuuet gra : qr plenitudo legis nͣ est
nͥ caritas. quȩ ñ a nob̾ extitit in
nob̾. s diffundit᷑ in cordib nr̃is ꝑ
⁊ iniquitate redimet animas eoꝵ
Quȩ st̃ iste usurȩ: nͥ peccã quȩ etiã
debita nominant᷑ Usuras aũ ap¬
pellatas puto: qr plus mali inueni¬
tur in suppliciis. quã cõmissũ ẽ in
peccatis. Nã u̾bi grã cũ homicida cor
in gehennã. Fropt᷑ huꝰ modi cõtẽp¬
tores p̾sentis p̃cepti. ⁊ irrisores fu¬
tĩ supplicii dictũ ẽ. ẽgo ueniens eũ
usuris exigere. Ab his usuris redi¬

Expanded text:
de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia Salvatoris sui. Cum autem addidit, Et animas pauperum salvas faciet, utrumque adjutorium gratiae commendavit; et quod est in remissionem peccatorum, cum ait, Parcet pauperi et inopi; et quod est in participatione justitiae, cum addidit, Et animas pauperum salvas faciet. Nemo enim sibi est idoneus ad salutem, quae saljuvet gratia; quia plenitudo Legis non est nisi charitas, quae non a nobis existit in nobis, sed diffunditur in cordibus nostris et iniquitate redimet animas eorum. Quae sunt istae usurae, nisi peccata, quae etiam debita nominantur ? Usuras autem appellatas puto, quia plus mali invenitur in suppliciis, quam commissum est in peccatis. Nam, verbi gratia, cum homicida corpin gehenna. Propter hujusmodi contemptores praesentis praecepti, et irrisores futuri supplicii dictum est: Ego veniens, cum usuris exigerem . Ab his usuris redi
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ mundi. in xp̃o fuisse credituros.
Parabiã quippe etiã gentes intelligimꝰ.
Laurũ sapientiã. quȩ ita excellit inter
om̃s docꝰtrinas. sic̃ aurũ int̾ mẽtalla.
Inde scriptũ ẽ. Accipite prudentiã siẽ
argentũ: ⁊ sapientiã sic̃ aurũ ꝓbatum.
łt orabt̃ de. ipso semꝑ. Qd̃ ht̃ grecus ꝑĩ¬

Expanded text:
 mundi in Christo fuisse credituros. Per Arabiam autem Gentes intelligimus: per aurum sapientiam, quae ita excellit inter omnes doctrinas, ut aurum inter metalla; unde scriptum est, Accipite prudentiam sicut argentum, et sapientiam sicut aurum probatum . Et orabunt de ipso semper. Quod habet graecus
Abbreviated transcription (Latin):
dabit᷑ ei de auro arabiȩ. son diceret᷑
⁊ uiuet. de qͦ enĩ ñ posset dici hoc qͣn¬
tulũcũq spatio tpr̃is uiuente. in hac
t̃ra. nͥ illa uita. cõm̃daret᷑ in qua. iã
nͣ morit᷑. ⁊ mors ei ultra ñ dominabi¬

Expanded text:
dabitur ei de auro Arabiae. Non diceretur, Et vivet, de quo enim non posset dici hoc quantulocumque spatio temporis vivente in hac terra? nisi illa vita commendaretur, in qua jam non moritur, et mors ei ultra non dominabi
Abbreviated transcription (Latin):
potentẽ ad hoĩes sibi subdendos. ⁊ ĩ
captiuitate retinendos. ñ uirtꝰ eiꝰ fe¬
cit. s humana peccͣa. Idem ipse ⁊ for¬
tis ẽ dictꝰ: idõ ⁊ hic potens. S qui
humiliauit calũpniatort᷑. ⁊ intrauit
in domũ fortis. ut eo alligato uasa eiꝰ
diriꝑet : hic lib̾auit egenũ a potente.
⁊ pauꝑẽ cui ñ erat. aduitor. Non enĩ
hoc estic̾e̾ potuit ł euiꝰꝙͣ uirtꝰ. uł ali

Expanded text:
potentem ad homines sibi subdendos et in potentem ad homines sibi subdendos et in captivitate retinendos non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Idem ipse et fortis est dictus; ideo et hic potens. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato vasa ejus diriperet , hic liberavit egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Non enim ho
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtantiũ fideliũ. s etiã infideliũ gen¬
tiũ infert᷑ aspecꝰtib. nͥ fortasse: qd̃ qͤ¬
rendũ eͣ quid dicꝰtũ sit. dona adduceñ.
Fa qͥppe adduci solent. quȩ ambulare¬
nͣ posst̃. Nũqͥdnã gͦ de immolandis iuc¬
timis dici potuit. sabsit ut talis oria¬
t᷑ in dieb eiꝰ iustitia. S ista dona quȩ
adducenda p̃dicꝰta st̃. homines mͥ ui¬
dent᷑ significare : quos in societatẽ ec¬
cłiȩ .xͥ. regũ adducit aucꝰtoritas. quã¬
uis reges etiã ꝑsequentes dona ad duxe
rint ñ scientes quid facerent scõs
sas. cur ei tantꝰ honor deferret᷑ a re¬
gib. eiq seruiret᷑ ab oĩb gentib.
qmͣ lib̾abit inqͥt egenũ a potente :
pauꝑẽ cui ñ erat ad rutor. Iste egenꝰ
enĩ egeni ẽẽ. dedignant᷑ ⁊ pauꝑes. id
ẽ humilrͣ peccͣa ꝯfitentes. ⁊ egentes
gła ⁊ gr̃a łi. ut eos rex ille filiꝰ regiᷤ
libarce. a potente. Idem qͥppe ẽ potͣns
ille qͥ suꝑiꝰ calũpniator ẽ dictꝰ: quẽ

Expanded text:
delium, sed etiam infidelium gementium infertur aspectibus: nisi fortasse quaerendum est quid dictum sit, dona adducent. Ea quippe adduci solent, quae ambulare possunt. Numquidnam ergo de immolandis victimis dici potuit? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia. Sed ista dona quae adducenda praedicta sunt, homines mihi videntur significare, quos in societatem Ecclesiae Christi regum adducit auctoritas; quamvis reges etiam persequentes dona adduxerint, non scientes quid facerent sanctosas cur ei tantus honor deferretur a regibus, eique serviretur ab omnibus gentibus: Quia liberavit, inquit, egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Iste egenusenim egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter peccata confitentes, et egentes gloria et gratia Dei, ut eos rex ille, filius Regis, liberet a potente. Idem quippe est potens, ille qui superius calumniator est dictus: quem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ grãm resurrectionis cũ illo regnat᷑a:
qui eã in hac gła pͥmogenitꝰ a mortus
antecessit. ut sed̾et ad dexterã patris.
ita cũ sole ꝑmanens ante lunã. quo pos
oriet᷑ in dieb eiꝰ iustitia. ⁊ abund. pa
cis. donec extollat᷑ luna. Si eccłia hic
recte significat᷑ uocabulo lune. conse¬
quent᷑ ostendit ꝗͣ late eandẽ eccłiam
fuerat diffusurus cũ adiecit. ⁊ dñabit᷑
a mari usq ad mare. Aari qͥppe. mag¬
nocingit᷑ t̾ra. qd uocat᷑ occeanꝰ. De quo
influit qͥddã exiguũ in medio trarũ:
⁊ fac̾ ista maria nota nob̃. q̃ nauigiis
frequentant᷑. Ainde a mari usq ad ma¬
re. a quolibet fine t̾rȩ. usq ad quẽlibae
finẽ dnãturũ dixit. cuiꝰ nomͣ ⁊ potestas
toto orbe fuerat pͣdicanda. multũq ua¬
litura. Id̾ ne alit̾ posset intelligi. a ma¬
ri usq ad mare : continuo subiecit. & a
flumine usq ad t̾minos orb̾ t̾re. Qd̃ gͦ
ait usq ad t̾minos orb t̾re. hoc anͣ dixe¬

Expanded text:
am resurrectionis cum illo regnatura, qui eam in hac gloria primogenitus a mortuis antecessit, ut sederet ad dexteram Patris ; ita cum sole permanens ante lunam, quo postOrietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. Si Ecclesia hic recte significatur vocabulo lunae, consequenter ostendit quam late eamdem Ecclesiam fuerat diffusurus, cum adjecit: Et dominabitur a mari usque ad mare. Mari quippe magno cingitur terra, qui vocatur Oceanus; de quo influit quiddam exiguum in medio terrarum, et facit ista maria nota nobis, quae navigiis frequentantur. Proinde, a mari usque ad mare, a quolibet fine terrae, usque ad quemlibet finem dominaturum dixit, cujus nomen et potestas toto orbe fuerant praedicanda, multumque valitura. Quod ne aliter posset intelligi, a mari usque ad mare; continuo subjecit, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Quod ergo ait, usque ad terminos orbis terrae; hoc ante dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ã. Nomo qͥppe audire meruit. t̾ra es ⁊
in tͣrã ibis. Flanc t̾rã lingendo. id÷ ta
liũ auctoritate. uaniloqua delecꝰtati
eos amando ⁊ insuauissimos haben¬
do. ꝯtradic̃t diuinis eloquiis qͥb ca¬
tholica eccłia pͣnuntiata ẽ. nͣ in ali¬
qͣ parte t᷑rarũ futura. sic̃ quelibet
scismata. s in uniu̾so mundo fruc¬
tificando atq crescendo. usq ad ipsos
ethiopes. extremos uidl̃o ⁊ tet᷑rimos
Reges tharsis ⁊ insule mun̾a offereñ.:

Expanded text:
a . Homo quippe audire meruit: Terra es, et in terram ibis . Hanc terram lingendo, id est, talium auctoritate vaniloqua delectati, eos amando, et in suavissimos habendo, contradicunt divinis eloquiis, quibus catholica Ecclesia praenuntiata est, non in aliqua parte terrarum futura, sicut quaelibet schismata; sed in universo mundo fructificando atque crescendo, usque ad ipsos Aethiopes, extremos videlicet et teterrimos Reges Tharsis et insulae munera of
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑ filiꝰ tãquã solsit pat᷑. ⁊ splen¬
dor eiꝰ filiꝰ eiꝰ. S sic̃ ista diei possunt de
miusibili substantia creatoris. ñ sicut
de ista uisibili creatura. in qua st cor¬
pora cȩlestia. quo illustriꝰ eminet sol.
de quo ħ similitudo adhibita ẽ: sic ad¬
hibet᷑ etiã de t̾restrib. petra. leo. ag¬
nꝰ. homo habens duos filios. Ergo hu¬

Expanded text:
ol sit Pater, et splendor ejus Filius ejus; sed sicut ista dici possunt de invisibili substantia Creatoris: non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt corpora coelestia, quorum illustrius eminet sol, de quo haec similitudo adhibita est; sicut adhibetur etiam de terrestribus, petra, leo, agnus, homo habens duos filios, et
Abbreviated transcription (Latin):
ammonuit illud qd̃ facꝰtũ ẽ ꝑ uidi¬
ceͣ gedeon de:xp̃o. id hab̾e in finem.
Petiit quippe ille signũ adño. ut in
area solũ positũ uellus cõplueret᷑.
⁊ sicca ẽẽt area: ⁊ rursũ solũ uellus
siccũ ẽẽt ⁊ cõplueret᷑ area. Et factũ
ita eͣ. Id̾ significauit tãꝗͣ. in area
in toto orbe t̾rarũ siceum uellus fu
serui acciꝑet in qua hoĩb apparerce.
elegit: ibi discipulos quib hoc idem
pͥmũ p̃cepit dicens. Inuiã gentiũ
ne abieritis. ⁊ in eiuitates samarita¬
noꝵ ne intraueritis. Ite pͥmũ ado
ite ad illa. ostendit ⁊ postea cũ iã
eeͣt area compluenda. ituros eos e¬
tiam ad alias oues quȩ ñ essent ex
ueteri ppło isrł. de quib dicit. habeo
alias oues quȩ non sunt ex hoc ouili:
oportet me ⁊ ipsas adducẽ. ut sit
unus gre᷑.i unꝰ pastor. Hinc ⁊ apłs. Di¬
co enĩ inquit. xpm ministrũ fuisse cix¬

Expanded text:
admonuit illud quod factum est per judiadmonuit illud quod factum est per judicem Gedeon, de Christo id habere finem. Petiit quippe ille signum a Domino, ut in area positum solum vellus complueretur, et sicca esset area; et rursum solum vellus siccum esset, et complueretur area; et ita factum est . Quod significavit, tanquam in area in toto orbe terrarum, siccum vellus fuiservi acciperet, in qua hominibus appareret, elegit; ibi discipulos quibus hoc idem praecepit, dicens: In viam Gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanprimum ad illas, ostendit et postea, cum jam esset area compluenda, ituros eos etiam ad alias oves quae non essent ex veteri populo Israel, de quibus dicit: Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor . Hinc et Apostolus: Dico enim, inquit, Christum ministrum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
le. qr uicto diabolo ꝑ resurrectionẽ
sedet ad dexterã patris : uͥ iã ñ mo¬
ritur. ⁊ mors illi ultra ñ dñabit᷑. Et
hoc ante lunã tãꝙͣ pͥmogenitꝰ a mor¬
tius. p̾cedens eccłiam mortaliũ. deces¬
sione ac successione transeuntium.
Ipse s̃ gnͣatioẽs gn̾ationũ. dut forte
qr gn̾ationes s̃ quib gen̾am᷑ morta¬
lit.: generationes generationũ qͥb
regeneram᷑ immortalit᷑. Et hoc est
eccłia quã ille antecessit: ut ꝑma¬
neret ante lunã. primogenitus ex
mortuis. Sane qd̃ ẽ in greco Geneas
tiones. s gen̾ationis gen̾ationũ: qͥ a
ambiguus eꝰ casus geneas in greco. Et̃
utrũ genituuis singularis sit tes
geneas. id ẽ huiꝰ gn̾ationis. an accu¬
satuius pluralis tas geneas. id e᷑ has
gen̾ationes ñ euident᷑ apparet : nͥ qr
merito sensus ille p̾latus ẽ: ut tãqͣ
exponendo quid dix̾it lunã. sequutꝰ
dit sic̃ pluuia in uellus: ⁊ sic̾ gut¬
tȩ stillantes suꝑ t̾rã. Recoluit

Expanded text:
bolo per resurrectionem, sedet ad dexteram Patris , ubi jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Et hoc ante lunam, tanquam primogenitus a mortuis praecedens Ecclesiam, mortalium decessione ac successione transeuntem. Ipsae sunt generationes generationum. Aut forte quia generationes sunt, quibus generamur mortaliter; generationes autem generationum, quibus regeneramur immortaliter. Et haec est Ecclesia quam ille antecessit, ut permaneret ante lunam, primogenitus ex mortuis. Sane quod est in graeco γενεας tiones, sed generationis generationum: ambiguus est casus in graeco, et utrum genitivus singularis sit τῆς γενεᾶς, id est, hujus generationis, an accusativus pluralis τὰς γενεάς, id est, has generationes, non evidenter apparet; nisi quia merito sensus ille praelatus est, ut tanquam exponendo quid dixerit lunam, secutus det sicut pluvia in vellus, et sicut guttae stillantes super terrum. Recoluit et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ & cũ sole ⁊ ante solẽ. Id intelligeret᷑.
tecedit ȩtͣnũ ẽ: ⁊ hoc uere habendũ ẽ
ȩtͣnum. qd nullo tp̃r uariat᷑ sic̃ in prin¬
cipio erat u̾bũ. S ꝑ lunã significare ma¬
luit increm̃ta defectusq mortaliũ. De¬
niq cũ dixisset ante lunã uolens qͦdã¬
mͦ expon̾e̾ ꝓ qͣre lunã posuerit. gn̾ati¬
ones inquit gen̾ationũ: tãꝗͣ diceret an¬
te lunã. id ẽ ante gna̾tiones gn̾ationũ
quȩ transeunt decessione successioneq
mortaliũ. tãquã decrem̃tis increm̃tisq
lunarib. Ac ꝑ hoc quid meliꝰ intelligit᷑¬

Expanded text:
te solem; quod intelligeretur, tecedit, aeternum est: et hoc vere habendum est aeternum, quod nullo tempore variatur, sicut in principio erat Verbum. Sed per lunam significare maluit incrementa defectusque mortalium. Denique cum dixisset, ante lunam; volens quodammodo exponere pro qua re lunam posuerit, generationes, inquit, generationum: tanquam diceret, Ante lunam, id est ante generationes generationum, quae transeunt decessione et successione mortalium, tanquam decrementis incrementisque lunaribus. Ac per hoc quid melius intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
Oriet᷑ in dieb eiꝰ iustitia:⁊ abundã¬
tia pacis donec tollat᷑ luna. Id quod
dicꝰtũ ẽ tollat᷑ alii intͣpͣtati sunt au¬
ferat᷑. aliiuͦ extollat᷑. unũ u̾bũ gre¬
eũ sic̃ uniciuq uisũ ẽ transferentes.
dixerunt tollat᷑ ⁊ qui dixert᷑ aufera¬
tur. ñ usq adeo dissonant. Tollatur.
enĩ magis habet consuetudo itadi¬
ei. ut auferat᷑ ⁊ ñ sit: quã ita ut al¬
tiꝰ eleuet᷑. Auferat᷑ uͦ ꝓrsus alitͣ in¬
telligi ñ potest. nͥ ut᷑ ꝑdat᷑. hoc eͣ
ut ñ sit. Extollat᷑ aũ nichil: nͥ ut
altiꝰ eleuet᷑. Id̾ quidẽ cũ in malo po¬
nit᷑. suꝑbiam solet significare: sicuti
ẽ in tua sapientia noli extolli. In bo¬
no auͣ ad honorẽ ꝑtinet ampliorem.
tib extollite manꝰ ur̃as in scã. ⁊ bñdici¬
te dnmͣ. łlic gͦ si auferat᷑ dicꝰtũ intel¬
lexerimꝰ. quid erit donec auferat᷑ luna:
nͥ efficiat᷑ ut ñ sit: fortassis enĩ ħ in¬
telligi uoluit. ne ult̾ius sit mortalitas.

Expanded text:
Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec tollatur luna. Id quod dictum est, tollatur, alii interpretati sunt, auferatur: alii vero, extollatur; unum verbum graecum sicut unicuique visum est, transferentes, dixerunt, tollatur, et qui dixerunt, auferatur, non usque adeo dissonant. Tollatur enim magis habet consuetudo ita dici, ut auferatur et non sit, quam ita ut altius elevetur; auferatur vero prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdatur, hoc est, ut non sit: extollatur autem nihil nisi ut altius elevetur. Quod quidem cum in malo ponitur, superbiam solet significare; sicuti est: In tua sapientia noli extolli . In bono autem ad honorem pertinet ampliorem, tibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum . Hic ergo si auferatur dictum intellexerimus, quid erit donec auferatur luna, nisi efficiatur ut non sit? Fortassis enim hoc intelligi voluit, ne ulterius sit mortalitas,
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Corã illo ꝓcident ethiopes. ⁊ mni¬
nuci eiꝰ t̾rã lingent. Lethiopes a parte
totũ om̃s gr̃s significat: eã eligens gen¬
tem quã potissimũ nominaret. quȩ ĩ
fiib t̾re ẽ. Corã illo ꝓcident dictũ eͣ
adorabtͣ eũ. Et qr scismata futura erañ.
ꝑ diu̾sa t̾raꝵ loca. quȩ inuiderent ecł̃i¬
adẽ porro scismata ꝑ hominũ noĩa se

Expanded text:
 Coram illo decident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Per Aethiopes, a parte totum, omnes gentes significavit; eam eligens gentem, quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est. Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et quia schismata futura erant per diversa terrarum loca, quae inviderent Ecclesieadem po
Abbreviated transcription (Latin):
qualẽ inuisti intͣ se faciunt. An po¬
tiꝰ cũ distincꝰtione ñ contẽpnenda in¬
telligendũ ÷ qd̃ ait montes pace᷑ ⁊ col¬
les iustitiã. Excellentes qͥppe in eccłia.
paci debent ugilanti intentione ꝯsu¬
lere: nec ꝓpt suos honores suꝑbe agen¬
do se scismata faciant. unitatis cõpage.
disrupta. solles auͭ ita eos imitando
⁊ obediendo subsequant᷑. ut eis xp̃m
anteponant: ne maloꝵ montiũ qm̃
uident᷑ excellere uana auctoritate
seducꝰti. se. a xp̃i unitate disrũpant.
idõ dicꝰtũ ẽ. suscipiant montes pace̾ po
etiã. Nũqͥd paulꝰ ꝓ uob̾ crucifixus ẽ. aut
in noĩe pauli baptirati estis: Ita suscipi¬
ant montes pacẽ ppło dĩ. id ẽ pauꝑibꝰ dĩ:
ñ illis s cũ ilł regnare cupientes. Illi qͦ¬

Expanded text:
qualem injusti inter se faciunt. An poqualem injusti inter se faciunt. An potius cum distinctione non contemnenda intelligendum est quod ait, Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dietiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant pacem populo Dei, id est, pauperibus Dei; non illis, sed cum illis regnare cupientes. Illi q
Abbreviated transcription (Latin):
ciens diuitias suas ñ cũ iudicio. Non
ait faciens diuitias suas prauo uł in¬
iusto iudicio. uł cũ iudicio ñ recꝰto aut
iusto. s ñ cũ iudicio. iudiciũ ñ apellais.¬
tes pacẽ ppło: ⁊colles iustitiã. Alon¬
cũ magnis. Isti qͥ ppe montes exultaue¬
rtͣ ut arietes. ⁊ isti colles sic̃ agni oui¬
ũ. in exitu isrł ex egypto. id eͣ in po¬
culi. Excellenti gͦ scĩtate eminentes in
eccłia montes st̃. qͥ idonei s̃ ⁊ alios doce
sic loquendo ut fidelit᷑ instruant᷑ sic
uiuendo ut salubrit᷑ imitent᷑. Colles
aũ s̃. illoꝵ excellentiã sua obedientia
subsequentes. Irͣ gͦ montes pace̾: ⁊ col¬
les iustitiã An forte nicħ intͣcẽt eti¬
ã si ita diceret᷑: suscipiant montes ui¬
stitiãpopło. ⁊ colles pace̾. SUtrisq enĩ
iustitia. ⁊ utͥsq pax necessaria ẽi: & fi¬
eri potest ut alio noĩe pax appellata
sit ipsa iustitia. ħ eͣ enĩ uera pax. non

Expanded text:
ciens divitias suas non cum judicio . Non ciens divitias suas non cum judicio . Non ait, Faciens divitias suas pravo injustove judicio, vel non cum judicio recto aut justo; sed, non cum judicio: judicium non appellates pacem populo, et colles justitiam. Monsillos cum magnis. Isti quippe montes exsultaverunt sicut arietes, et isti colles sicut agni ovium, in exitu Israel ex Aegypto , id est in potute. Excellenti ergo sanctitate eminentes in Ecclesia, montes sunt; qui idonei sunt et alios docere , sic loquendo ut fideliter instruantur, sic vivendo ut salubriter imitentur: colles autem sunt illorum excellentiam sua obedientia subsequentes. Quare ergo montes pacem, les justitiam? An forte nihil interesset, etiamsi ita diceretur: Suscipiant montes justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim vera pax, non