comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis noĩe ãnuatim ei soluebãt auri libs .xx. ar¬
genti. ccͣc. boues .xxu. ⁊ qͣtlibet canes uenati¬
cos ⁊ anes uenatiras. Urbem excestrã comua¬
lensib abstulit: quam turxib ⁊ muro muni¬
uit ex quadratis lapidib Aroldus rex quidã
clipeoꝵ ĩtrinsetus circuagitatã. Hũc ethelsta¬
nũ pr̃e defuncto uoluerũt emuli ĩ urbe wi¬
tonia cecare: quoꝵ princeps erat elfredꝰ qͥdam
Qui dep̾hensus. missus est romã. ut ibi se co¬
ram apłico ioh̃e iureirando defenderet. Qui
cũ uirass añ altare sc̃i petri cecidit ⁊ manib
famłoꝵ ad angloꝵ scolam portatꝰ. ttia nocte
mortuus est. Misit ad eundẽ ethelstanum
rabodꝰ p̃positꝰ sansonis archiep̃i ossa sci sena¬
toris ⁊ sc̃i patrini.⁊ sc̃i scubilonis qui fuit ma¬
gist̃ eiusdem sc̃i patrini ⁊ uno die ⁊ eadẽ hora
cũ eodem patrino migrauit ad xp̃m. Isti sc̃i
tunc de britãnia minori ⁊ de normãnia tras¬
lati ad tuciora leca fuerant. S ⁊ alie tunc

Expanded text:
lis nomine annuatim ei solvebant auri libras 20, argenti 300, boves 25, et quot liberet canes venaticos, et aves venaticas. Urbem Excestram Orthonuvalensibus abstulit, quam turribus et muro munivit ex quadratis lapidibus, Aroldus rex quidam clypeorum intrinsecus coagitatam. Hunc Etelstanum, patre defuncto, voluerunt aemuli in urbe Vuintonia secare, quorum princeps erat Helfredus quidam, qui deprehensus missus est Romam, ut ibi se coram apostolico Joanne jure jurando defenderet qui cum jurasset ante altare Sancti Petri, cecidit, et manibus famulorum ad Anglorum scholam portatus, tertia nocte mortuus est. Misit ad eumdem Ethelstanum Rabaudus praepositus Samsonis archiepiscopi ossa sancti Senatoris, et sancti Paterni, et sancti Stabilionis, qui fuit magister ejusdem sancti Paterni, et uno die, ac eadem hora cum eodem Paterno migravit ad Christum. Isti sancti tunc de Britannia minori, et de Normannia translati ad tutiora loca fuerant. Sed et aliae tunc
Abbreviated transcription (Latin):
creator pectore mente pacis amore. nõ modo
parua ꝑs qr mundũ est s tͥ scẽ solus ymago
magnã creator mentis ĩ arce: pectore puro
dũ pie uiuit o deus ⁊ lux laus tua semꝑ pe¬
ctora et ora cõpleat ut te semꝑ amemꝰ sc̃s ubi

Expanded text:
Creator, Pectore, mente, Pacis amore: Non modo parva Pars quia mundi est. Sed tibi sancte Solus imago Magna Creator Mentis in arce Pectore puro Dum pie vivit. O Deus et lux, Laus tua semper Pectora et ora Compleat; ut te Semper amemus Sanctus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
cesĩorem cuthb̾ti et lamberti successo¬
rẽ: ait int̾ cetera. ut cũ romã nadens karlo
magnũ ĩꝑatorem nepotem illiꝰ karoli de quo
bonefacius locutus est uisitaret: nõ adduce
ret cłicos uł monachos u̾sicolorib ⁊ pompa¬
titis nestib indutos. qr nõ solent francorũ
ełici nisi religiosis uestib amiciri. Actor.

Expanded text:
cessorem Cutberti, et Lamberti successorem, ait inter caetera: Ut cum Romam vadens, Carolum magnum imperatorem, nepotem illius Caroli, de quo Bonefacius locutus est, visitaret: non ret clericos vel monachos versicoloribus et pompaticis vestibus indutos, quod non solerent Francorum clerici nisi religiosis vestibus amiciri. § 83.
Abbreviated transcription (Latin):
b referto ip̃aq femoralia usq ad poplices cili¬
cina. S cum ĩ hiis non quiesc̾et furor impioꝵ
dicentiũ corpꝰ proditoris non deb̾e int̾ scõs pon¬
tifices sepeliri s ꝓiciendũ in paludem uel in
patibulo suspendendũ timentes iuri sc̃i seuici¬
ai malignoꝵ qui corpus rapere uel proicere

Expanded text:
bus referto ipsaque femoralia usque ad poplites cilibus referto ipsaque femoralia usque ad poplites cilicina; sed cum in hiis omnibus non quiesceret furor impiorum dicentium corpus proditoris non debere inter sanctos pontifices sepeliri, sed proiciendum in paludem uel in patibulo suspendendum, timentes uiri sancti seuiciam malignorum qui corpus rapere et proicere
Abbreviated transcription (Latin):
ecce milites regis armati aduenũt. ⁊ ubi
eẽt archiep̃c int̾ cłicos ⁊ monachos. qͥ ĩ ecr̃a
cũ ip̃o erant nociferando requirũt. Qui mo
sc̃s thomas ex gradib cancelli R̾ndit. Ecce
ego. Quid uultis: Rndit uniꝰ militũ. Ut
modo moriaris qr ultra iiuere non potes.
Et ille. Ego pro deo mori paratus sum ⁊ ꝓ
assertione iusticie ⁊ ecc̃e libertate. S si capi
meũ q̃ritis: ex parte dei om̃ipotentis ⁊ sub
ceatis. Libenter quidẽ moriar dũ modo mor¬
te mea pacem et libertatẽ ecc̃a cõsequat᷑. Deo
itaq ⁊ bẽ marie ⁊ scĩs huiꝰ ecc̃e patronis ⁊ bõ
dronisio cõmendo meip̃m ⁊ ecc̃e causam. Et
hiis dcĩs eductis carnificũ gladiis ĩolina¬
to capite decollatur. Et qd̾ dictu horribile
est defuncti cerebrum ꝑ pauimentũ cũ tru¬
ore et ossib disꝑgitur. Cũ ã ex more ad sepe¬
liendum pontificalib uestiretur.: inuenerunt
corpus eus cilicio ĩuolutũ pediculis ⁊ uermi¬

Expanded text:
ecce, milites regis armati adueniunt et ubi esset archiepiscopus inter clericos et monachos qui in ecclesia cum ipso erant uociferando requirunt. Quibus mox sanctus Thomas ex gradibus cancelli respondit: «Ecce ego. Quid uultis?». Respondit unus militum: «Vt modo moriaris, quia ultra uiuere non potes». Et ille: «Ego pro deo mori paratus sum et pro assertione iustitie et ecclesie libertate. Sed si caput meum queritis ex parte dei omnipotentis et sub ceatis. Libenter quidem moriar dum modo morte mea pacem et libertatem ecclesia consequatur. Deo itaque et beate Marie et sanctis huius ecclesie patronis et beato Dyonisio commendo me ipsum et ecclesie causam». Et hiis dictis eductis carnificum gladiis inclinato capite decollatur et quod horribile est iam defuncti cerebrum per pauimentum cum cruore et ossibus dispergitur. Cum autem ex more ad sepeliendum pontificalibus uestiretur, inuenerunt corpus eius inuolutum cilicio pediculis et uermi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt q̃ p̾dixerat. Agarent ⁊ arabes et turti spri¬
ani ⁊ liciã ⁊ minorẽ asiã ⁊ maioris multas
urbes. int̾ qͣs ephesum ⁊ iosolimã deppłati st̃
S eꝑtem annis postea proximis. tres pape. id
est uctor stepħs ⁊ nicholaus mortui sunt.

Expanded text:
sunt, quae praedixerat. Agareni enim, Arabes et Turci, Syrisunt, quae praedixerat. Agareni enim, Arabes et Turci, Syriam et Lyciam, et Mirorem Asiam, et majores multas urbes, inter quas Ephesum et Jerosolymam, depopulati sunt. Septem annis postea proximis tres papae, id est Victor, Stephanus et Nicolaus mortui sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uentura gentem . s. contra gentem surrestu¬
rã regnũ adu̾sus regnũ ⁊ t̾remotꝰ ⁊ pestilen¬
tiã ⁊ famem ⁊ t̾rores de celo gentiliũ ĩ xp̃ia¬
nos bella xp̃ianoꝵ ĩ eosdẽ uctorias. Talia mi¬
rantib intulcans. septem dormientiũ passio¬
nem ⁊ hctudines singuloꝵ qd̾ nulla docet lr̃a
ita eis disseruit. ac si cotidie eum eis iuctita¬
ret. Erarit a tres optimates qui eum sciscita¬
rant᷑ aroldus ⁊ aboas unus. ⁊ ep̃c inꝰ. Hiis au¬
ditis comes acoldus misit ad inquirendam
ueritatem militẽ unũ albbas monachũ ep̃c
adiectis regis sui lr̃is cum munerib. Quos
ille setũ benigne hĩtos ad ep̃m ephesi destina¬
uit epła quam sacrã uocant comitante ut
ostenderent᷑ legatis regis anglie septem dor
a pr̃ib ilłos septem suꝑ dexitũ latꝰ quiescere:
s post introitũ angloꝵ in speluncam. sr̃ sim¬
strũ eos inuenisse. Nec mora oĩa illa secuta

Expanded text:
ventura: gentem contra gentem surrectuventura: gentem contra gentem surrecturam, et regnum adversus regnum, et terraemotus, et pestilentiam, et famem, et terrores de coelo, gentilium in Christianos bella, Christianorum in eosdem victorias. » Talia mirantibus inculcans, septem dormientium passionem, et habitudines singulorum, quod nulla docet littera, ita eis disseruit, ac si quotidie cum eis victitaret. Erant autem ejus optimates, qui eum sciscitabantur, Aroldus et abbas unus et episcopus unus. His auditis, comes Aroldus misit ad inquirendam veritatem militem unum, abbas monachum, episadjectis regis sui litteris et muneribus. Quos ille secum benigne habitos ad episcopatum Ephesi destinavit, epistola, quam sacram vocant, comitante, ut ostenderentur legatis regis Angliae septem dorma patribus, illos septem super dextrum latus quiescere; sed post introitum Anglorum in speluncam super sinistrum eos invenisse. Nec mora omnia illa secuta
Abbreviated transcription (Latin):
tatꝰ in tamensem fluuiũ suffecatꝰ interiit
Mat᷑ quo eius ialu fulminis exarumata est
het dicebatur agmina mancipioꝵ ĩ anglia
coempta danemarchiã solere mitete maxĩe
puellas pulchras. Iste tet eduardꝰ. miraculis
me transmarinis benignus ⁊ munifitus. Die
sc̃o pasche sedens ad men̾sam apud wiestmona¬
stumi dyademate coronatꝰ. ⁊ optimatũ turma
uallatus ceteris auiduis comedentib ãnotato
a t̾renis aĩo diuinũ quiddam speculatꝰ. effus
ess. in risũ. Remotis mensis tres optimates
eũ ꝓ setuti sciscitanturꝰ cur riserit. Cunctatꝰ
multũ diuq indit. Septẽ dormientes ĩ mon¬
te celyon requiescunt ⁊ iã .cc. annis ĩdertro ia¬
centes latere. tũc ĩ ip̃a hoia risus mei laius ĩ¬
uerterunt sinstrum: futurũq ẽ ut lxxiiii. an¬
nis ĩ iaceant. Dirũ nimirũ miseris mortali¬
b omen. Nam ĩhiis . lxxiiii anns om̃ia uen¬
tura sunit. que dñs circa finem mũdi ꝑdixit

Expanded text:
tatus in Tamensem fluvium, suffocatus interiit. tatus in Tamensem fluvium, suffocatus interiit. Mater quoque ejus ictu fulminis exanimata est. Haec dicebatur agmina mancipiorum in Anglia coempta Danemarchiam solere mittere, maxime puellas pulchras. Iste rex Edwardus miraculis me transmarinis, benignus et munificus. Die sancto Paschae sedens ad mensam apud Westmonasterium diademate coronatus, et optimatum turba vallatus, caeteris avidius comedentibus, avocato a terrenis animo divinum quiddam speculatus, effusus est in risum. Remotis mensis ejus optimates cum prosecuti sciscitantur cur riserit. Cunctatus multum diuque, respondit: « Septem dormientes in monte Coelio requiescunt, et jam 200 annis in dextero tacentes latere, nunc in ipsa hora risus mei latus inverterunt sinistrum, futurumque est, ut 74 annis ita jaceant, dirum nimis miseris mortalibus omen. Nam in his 74 annis omnia ventura sunt, quae Dominus circa finem mundi praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
fere. xxiii. Hic ad̾o consuetus ut nec iules ho¬
mines ubo ledere nosset ⁊ tam̃ erat eiꝰ apud
domesticos reuerentia uehemens apud exte¬
ros metus ingens. Nam fouebat eiꝰ sim¬
plicitatem d̾s ut poss timeri qui nesciret irasci
Die sco pasche apud londoniam magna pompa
coronatus est ab edisio archiep̃o. Egitham filiã
goduini duxit uxorẽ. in quͣ pene om̃s liberales
artes confluxerãt. Que uiuo et mortuo mari¬
to ꝓbri suspicione non caruit. s moriẽs tp̃re guil¬
elim utre iuireurando de integritate satisfecit.
Rex ĩ eam tractauit. ut nec thoro amoueret. nec
u̾itili more cognosc̾et. Goduinus iste aliqñ sedẽs
ad mensam iuxta regem. orto sermone de elfre
patiat᷑ deus ut istam offam transglutiam. si fu
conscuis alicuiꝰ rei q̃ spectaret ad eiꝰ ꝑiculũ uł
tuũ ĩ cõmodum. H dc̃o offa qm ĩ os miserat suf
eius aroldo qui regi astabat sub mensa abstra¬
rem cuntonis ex qua prierum genuit. Qui dũ
suꝑbiret. ab eodem por¬

Expanded text:
r. Hic adeo mansuetus fuit, ut nec viles homines verbo laedere nosset; et tamen erat ei apud domesticos reverentia vehemens, apud exteros metus ingens. Nam fovebat ejus simplicitatem Deus ut posset timeri, qui nesciret irasci. Die sancto Paschae apud Londoniam magna pompa coronatus est ab Edisio archiepiscopo. Egitham filiam Godwini duxit uxorem; in quam omnes pene liberales artes confluxerant; quae vivo et mortuo marito probri suspicione non caruit; sed moriens tempore Guillelmi ultro jurejurando de integritate satisfecit. Rex ita eam tractavit, ut nec toro amoveret, nec virili more cognosceret. Godwinus iste aliquando sedens ad mensam juxta regem patiatur Deus ut istam offam transglutiam, si fui conscius alicujus rei quae spectaret ad ejus periculum vel tuum incommodum. » Hoc dicto, offa quam in os miserat suffilio ejus Haroldo, qui regi astabat, sub mensa extrarem Cinitonis, ex qua puerum genuit; qui dum biret, ab eodem por
Abbreviated transcription (Latin):
hanc gloriam. Mox ad corpus licet renitẽs
reu̾sus est. Hic in scda feria paulo ante nonã
dormire cepit. In t̾cia feria circa t̾ciam ĩ faciẽ
se erigẽs. signauit se qñ scił tartarũ indit aꝑ¬
tum. In qͥnta fr̃a circa meridiẽ reuixit.

Expanded text:
hanc gloriam. » Mox ad corpus licet renitens hanc gloriam. » Mox ad corpus licet renitens reversus est. Hic in II feria paulo ante nonam dormire coepit. In III feria circa tertiam in facie se erigens signavit se; quando scilicet tartarum vidit apertum. In V feria circa meridiem revixit.
Abbreviated transcription (Latin):
tor puerũ ad lucidũ splendorẽ dixxit ⁊
statim apparuit murus infinite longitudis
⁊ latundinis. ĩ quo nullus patebat aditus. Ue¬
nientes illuc ĩ mom̃to ultra seraptos inue¬
nerũt. In patria illa desiderabili apparuit do¬
mus potunda q̃ .xii. portas hẽbat sicut scrip¬
tũ est ab oriente porte tres ⁊ c̾. Hanc ĩgressi tã
amplã iuderũt. ut quotqͦt ĩ mundo sunt ip̃i
ꝑtem decimã implere non possent. Ibi mul-¬
tos ĩ magna gła idebat. s aliis alios głosi¬
ores. Tũc iudit decẽ bõꝵ cateruas. Ueniẽs a̾ ad
orientalẽ portam contra mediũ ostii. indit al¬
tare qddam cuta qd̃ iiri splendidi sedebant
qui om̃s tanquã p̾stantissimo famulabant᷑
Ille coronam auream hẽbat ĩcapite .xii. cru¬
cib aureis ĩsignẽ puerũ ĩ hac uisione letan¬
tem alloquit ductor suus. Hic tͥ locus erit si be¬
dixit. Seq̃re me qr illuc te reducam ubi te ce-¬
ꝑi iubente dõ. Uenies ã si bene laborau̾is ad

Expanded text:
tor, puerum ad lucidum splendorem duxit; et statim apparuit murus infinitae longitudinis et latitudinis, in quo nullus patebat aditus. Venientes illuc, in momento ultra se raptos invenerunt. In patria illa desiderabili apparuit domus rotunda, quae 12 portas habebat, sicut scriptum est: Ab oriente portae tres, etc. Hanc ingressi tam amplam viderunt, ut quotquot in mundo sunt, ipsius partem decimam implere non possent. Ibi multos in magna gloria videbat, sed alios gloriosiores. Tunc vidit decem beatorum catervas. Veniens autem ad orientalem portam, circa medium ostii vidit altare quoddam, circa quod viri splendidi sedebant: qui omnes uni tanquam praestantissimo famulabantur. Ille coronam auream habebat in capite, duodecim crucibus aureis insignem. Puerum in hac visione laetantem alloquitur ductor suus: « Hic tuus locus erit, si bedixit: « Sequere me, quia illuc te reducam, ubi te cepi, jubente Deo. Venies autem, si bene laboraveris, ad
Abbreviated transcription (Latin):
lateñ expetunt disciplinam nec senoꝵ sub
lũtates: nec ullam sane districtionis regu¬
multoꝵ annoꝵ spacia ĩ fidelem sollicitudi¬
nem prouocantes. aut mendacẽ deũ aut in¬
lit. Est ⁊̃ artũ gen̾ qd̃ nuꝑ cernimꝰ emei¬
sisse ĩ hiis qui anachoritaꝵ specie atq yma¬
gine blandiunt᷑. quiq ĩ pͥmordiis sius fer¬
uore quodã breni cenobii ꝑfectionẽ iudentur
expet̾e s cõtinuo tepefc̃i dum pͥstinos mores
ac uicia resecare cõtempnũt subdiq semoꝵ ĩ¬
ꝑio dedignant᷑. separatas expetunt cellas ac so¬
pacientes mansueti uł humules possint ab
hõib estimari. Que institutõ ĩmo tepor eos
quos semel ĩfecerit: ad ꝑfectionẽ nũquã ꝑmit¬
tit acced̾e. Hxc enim mͦ non solũ nõ abscidunt᷑
uerũ ⁊ in deteriꝰ eoꝵ uicia cõualescũt dũ a ne¬
mine prouoeati qddam letale ⁊ ĩtestinũ uireus
qͣnto ampliꝰ celatum fu̾it. tanto ꝓfundiꝰ serpẽs
ĩsanabilem morbũ gen̾at egrotanti. Pro reue-¬

Expanded text:
latenus expetunt disciplinam nec seniorum sluntates nec ullam sanae discretionis regumultorum annorum spatia infidelem sollicitudinem prorogantes, aut mendacem Deum aut inliud quartum genus, quod nuper cernimus emersisse in his qui anachoretarum sibi specie atque imagine blandiuntur quique in primordiis suis feruore quodam breui coenobii perfectionem uidentur expetere, sed continuo tepefacti, dum pristinos mores ac uitia resecare contemnunt nec iperio dedignantur, separatas expetunt cellas ac sopatientes, mansueti uel humiles possint ab hominibus aestimari: quae institutio, immo tepor eos quos semel infecerit ad perfectionem numquam permittit accedere. hoc enim modo non solum non absciduntur, uerum etiam in deterius eorum uitia conualescunt, dum a neut quoddam letale et intestinum uirus, quanto amplius celatum fuerit, tanto profundius serpens insanabilem morbum generat aegrotanti. pro reue
Abbreviated transcription (Latin):
hec illud tet̾rimũ ⁊ ĩfidele monachoꝵ
genꝰ. uł potius noxia plantatio rediuina
cõcreuit: q̃ ꝑ ananiã ⁊ saphirã ĩ exordio ecc̃e¬
pullulans apłi petri seueritate succisa est.
onem simulare poti qͣm in ueritate a rripere
uocati. qui nuu̾sis diuitiis mundi ꝑfc̃am

Expanded text:
ec illud teterrimum et infidele monachorum genus, vel potius 49 noxia illa plantatio rediviva concrevit, quae per Ananiam et Saphiram in exordio Ecclesiae apostoli Petri severitate succisa est. onem simulare potius quam in ueritate adripere uocati, qui uniuersis diuitiis mundi perfectam
Abbreviated transcription (Latin):
uit. In britanua qͥdã similit̾ tenebat᷑. s tñ sc̃m
leonardũ ut sͥ suctur̾et cõtinue p̾cabat᷑. Uñ ip̃e sc̃s
ĩ medro cart̾e statim affuit: et pallam custodibus
hoĩem sic absoluit ꝙ ĩposita ei cathena qͣm ad sc̃a¬
eccłiam ferret. manu ꝓpria ꝑ mediũ illoꝵ dedixit.

Expanded text:
uit. In Britannia quidam similiter tenebatur, sed tamuit. In Britannia quidam similiter tenebatur, sed tamLeonardum ut sibi subueniret continue precabatur; unde ipse sanctus in medio carcere statim affuit et palam custodibus hominem sic absoluit quod imposita ei cathena quam ad ecclesiam suam ferret manu propria per medium illorum deduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
tim sc̃s leonadꝰ ⁊̃ alba ueste apparens ĩperaiũt i
surgeret. ⁊ pͥemitẽ subseq̃ñs cathenã illã ad suã
ecc̃am bauilaret. Qd̾ ⁊ fecit. ⁊ ad laudẽ dei udentes
płimos hoc extitauit. Quidã ꝑegrinꝰ a sc̃o leonar¬
do rediẽs marimia captus est. Et q̃renti cur ĩnocẽ¬
tem ĩ carc̾e conclusissent: renderũt. ꝙ nͥ se copiose
redimeret. nõ exiret. Seq̃nti nocte dño castelli sc̃s
leonardꝰ apparuit. ⁊ ut ꝑegrinũ suũ ĩnocentẽ abi¬
re ꝑmtteret ĩꝑauit.S̾ ille mane euigilans et uisi¬
onem . q. sompniũ ꝑuipendẽs de scĩ ĩꝑio nicħ fecit.
Alt̾a nocte similiter sompniauit: ⁊ tñ p̃p̃ hoc hoĩem
nõ laxauit. Tertia nocte sc̃s leonardꝰ ꝑegrinũ arri¬
ꝑiens. extra oppidũ deduxit: ⁊ statim tuttis cum
media ꝑte castelli corruens oppssis płiis solũ
pͥncipem ad sui confusionẽ fractis crurib reserua¬

Expanded text:
tim sanctus Leonardus ei in alba ueste apparens imperauit ut tim sanctus Leonardus ei in alba ueste apparens imperauit ut surgeret et pereuntem subsequens cathenam illam ad suam ecclesiam baiularet. Quod et fecit et ad laudem dei uidentes hoc plurimos excitauit. Quidam peregrinus a sancto Leonardo rediens in Aruernia captus est. Et querenti cur innocentem in carcere conclusissent, responderunt quod nisi se copiose redimeret non exiret. Sequenti nocte domino castelli sanctus Leonardus apparuit et ut peregrinum suum innocentem abire permitteret imperauit. Sed ille mane euigilans et uisionem quasi sompnium paruipendens de sancti imperio nichil fecit. Altera nocte similiter sompniauit et tamen propter hoc hominem non laxauit. Tertia ergo nocte sanctus Leonardus peregrinum arripiens extra oppidum deduxit; et statim turris cum media parte castelli corruens oppressis plurimis solum principem ad sui confusionem fractis cruribus reserua
Abbreviated transcription (Latin):
uit ⁊ in loco illo ubi primũ sepultꝰ est. mi¬
racula multa fecit: reuelatũ est cleritis illiꝰ ec̃ce
ut alibi ecc̃am fabricarẽt: ⁊ ibi torpꝰ scĩ leonardi
honorifice transportarẽt. At illi ꝑacto ĩ oratione tͥ¬
duano ieunio tercia nocte ꝓspicientes totã proũ¬
ciã ĩmensa luce fulgentẽ uderũt: p̃t̾ illũ locum
ubi corpꝰ transpon̾e debuerũt. Ibiq translatꝰ in fi¬
nita cuca incarceratos ⁊ cõpeditos miracula faciẽs
mes lemouicensiũ qͣndã maximã cathenã fece¬
rat. qmͣ ad t̾rorẽ maloꝵ ĩ ĩ cippo sue turris c̃õfyce¬
rat: ꝙ reliquũ cathene foris ꝓminẽs ad omnẽ
aeris ĩtẽperiem quẽcũq tenebat q nille morti¬
b exponebat. Tũc accidit ꝙ quidã seruus sc̃i leo¬
nardi ĩ ea sine culpa ligatꝰ cũ iã mori inciꝑet scm̃
leonardũ roganit ut qui extraneos absoluebat
seruo suo ĩ iuste morienti miscd̾it̾ subueniret. Sta¬

Expanded text:
uit et in illo loco ubi primum sepultus est miracula multa fecit, reuelatum est clericis illius ecclesie ut alibi ecclesiam fabricarent et ibi corpus sancti Leonardi honorifice transportarent. At illi peracto in oratione triduano ieiunio tertia nocte prospicientes totam prouinciam immensa luce fulgentem uiderunt preter illum locum ubi corpus transponere debuerunt. Ibique translatus infinita circa incarceratos et compeditos miracula faciens mes Lemouicensium quandam maximam cathenam fecerat quam ad terrorem malorum ita in cippo sue turris confixerat quod reliquum cathene foris prominens ad omnem aeris intemperiem quemcumque tenebat quasi mille mortibus exponebat. Tunc accidit quod quidam seruus sancti Leonardi in ea sine culpa ligatus cum iam mori inciperet sanctum Leonardum rogauit ut qui extraneos absoluebat seruo suo iniuste morienti misericorditer subueniret. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
te nimis horrendũ: utrũ plenũ aĩab q̃ nicis¬
sim huic inde iactabantur: cũ impetu. Nam
cũ unũ sufferre nõ possẽt: ĩ aliud trãsibant.
⁊ cegitabã intra me: qd̃ infernus ẽẽt. Dustor
meus cogitatiõi mee Rndens. nõ inquit ut
putas hic est infernꝰ. Et cũ progrederem᷑ iudi
loca tenebris ita dẽpsis repleta. ut nichil oĩno
tuderem p̃t̾ spetiem ⁊ uestem ductoris mei. Et

Expanded text:
te nimis horrendum; utrumque plenum animabus quae viciste nimis horrendum; utrumque plenum animabus quae vicissim hinc inde jactabantur cum impetu. Nam cum unum sufferre non possent, in aliud transiliebant: et cogitabam intra me quod infernus esset. Ductor autem meus cogitationi meae respondens: Non, inquit, ut putas, hic est infernus. Et cum progrederemur, vidi loca tenebris ita densis repleta, ut nihil omnino viderem, praeter speciem et vestem ductoris mei: et
Abbreviated transcription (Latin):
tis tp̃re defunctꝰ dilucło reuixit. ⁊ obseruantes
se ĩ fugam cõu̾tit. Uxor tñ eius: qmuis nimi
pauida remansit. Cui ille. Noli timere. Sur¬
rexi a morte qua tenebar et ꝑmissũ ẽ mnichi ite¬
rũ apud hoĩes uiuere. S multũ alit̾ uiuen¬
dũ est mͥ amodo qmͣ prius. Statimq surgẽs
Et tũc diuisit substantiã suã ĩ tres ꝑtes. equi¬
b unam cõuigi: alterã filiis tradidit. t̾ciam¬
u̾ statim pauꝑib. Nõ multo post ad monast̾i¬
ñ malchos ꝑuenit: qd̾ tindo fluĩe crcũtingi¬
tur.⁊ accepta tonsura. secretam mansionem
ab abbẽ suscepit ⁊ ibi usq ad mortẽ in mira
dam lucidus aspectu ⁊ clarus ueste me ducebat
Incedebamꝰ taciti. contͣ solis ortũ solsticialem.
Deuenimꝰ ã ad uallẽ latissimam. longissimã
ꝑfundissimã: que erat a leua nr̃a ⁊ hebat tinũ
latꝰ flamins feruentib nimiũ terribile. ali¬
ud ã feruenti gͥndinc ⁊ frigore nimio oĩa ꝑflã¬

Expanded text:
re defunctus diluculo revixit, et observantes se in fugam convertit. Uxor tamen ejus, quamvis nimis pavida esset, mansit. Cui ille: Noli timere. Surrexi a morte, qua tenebar: et permissum est mihi iterum apud homines vivere: sed multo aliter vivendum est mihi a modo quam prius. Statimque surgens  suam in tres partes, e quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam statim pauperibus. Non multo post ad monasterium Maltos pervenit, quod Tuido flumine circumcingitur, accepta tonsura secretam mansionem ab abbate accepit et ibi usque ad mortem in mirab haec: « Quidam lucidus aspectu, et clarus veste me ducebat. Incedebamus taciti contra solis ortum solstitialem: devenimus autem ad vallem latissimam, longissimam, profundissimam, quae erat a laeva nostra, et habebat unum latus flammis ferventibus nimium terribile, aliud autem ferventi grandine et frigore nivium omnia perflan
Abbreviated transcription (Latin):
xime ut ppłm reuocaret a gentili suꝑstitioĩs
pompa: qd̃ adhuc sollempnirabat. in hac die
tiuitas ex ritu gentili pro iuctoria octonia¬
pronuitens se int̾ram repromissionis eos re¬
ducturũ ad mare transfretandũ adduxit ibi¬
q eoꝵ multos multis modis ꝑire fecit. Que
tes multis eoꝵ hoc ꝑiculo erutis credendi ĩ xp̃m¬
causa fuit.

Expanded text:
xime, ut populum revocaret a gentili superstitionis pompa, quod adhuc sollemnizabat in hac die civitas ex ritu gentili pro victoria Octaviapromittens se in terram repromissionis eos reducturum, ad mare transfretandum adduxit; ibique eorum multos multis modis perire fecit. Quae res multis eorum hoc periculo erutis credendi in causa fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
do a demone liberauit: ꝑ qd̃ maior quidẽ gla¬
fidei accreuit. ac cont ab inimicis dei gͣuior ĩ
xp̃ianis ꝑsecutio exarsit. Endoxia augus¬
ta uror theodosii iosolimam ex uoto ꝓperauit:
et inde reliquias ꝓthomͣtis stepħi ⁊ duas cathe¬
nas qͣs angelus de manib petri apłi disiecit di
nutu atculit. eisq adiuncta cathena qua ⁊̃
rome petrus uinctus fuit t̾andẽ fecit: ⁊ inde¬

Expanded text:
do a daemonio liberavit; per quod major quidem gloria accrevit, at contra ab inimicis Dei gravior in christianos persecutio exarsit. Eudoxia augusta, uxor Theodosii, Hierosolimam ex voto properavit, et inde reliquias prothomartiris Stephani et duas catenas, quas angelus de manibus Petri apostoli disjecit, Dei nutu attulit; eisque adjuncta catena, qua etiam Romae Petrus vinctus fuit, t
Abbreviated transcription (Latin):
ens eũ basilicam reptando subire elemosine
cã in domũ ꝓpriam declinare suasit ubi cum
re noctu a camera in donum exteriorẽ deue
perabat. Restitue eũ inquit antiquo ui¬
gori. Martyr uero ĩpetanti obsequiũ dans¬
compacta recolligẽs corpori eius. q surtulũ
arbori cepit subiung̾e. In qͣ ĩsertione mentis

Expanded text:
intuens basilicam reptando subire, eleemosynae causa in domum propriam declinare suasit. Cumrae, a camera in domum exteriorem devenperabat. Restitue, inquit, eum antiquo vigori. Martyr vero imperanti humiliter obscompacta, recolligens, corpori ejus ac si surculum arbori coepit subjungere. In qua insertione tantis
Abbreviated transcription (Latin):
lrratũ est. Guilłs de ou. proditionis aꝑud regẽ
accusat̾. delatorẽ q ad duellũ ꝓuocans excelera¬
tus ⁊ extestuulat᷑ est. Hec delatio plures innocẽtes
iuoluit. Quoꝵ inus fuit guilłs de asd̾ia. Rõ de¬
corus et comꝑatͥ regis. Quiꝰ patibulo affligi us¬
sus. osmundo ep̃o salesberie cͥonfessus ⁊ ꝑ om̃s et¬
clias cipidi flagellat᷑: disꝑsis ãd inopes uestib
cd suspendiũ nudus ibat delicatã carnẽ sreq̃riti¬
u suꝑ sapides genuũ flexionib cruentans. Epo
citiliuet auiam meã ⁊ a malis libecet: sicut de re
qͣ actusor ĩmunis sũ. Audita discoidia q̃ eat
int᷑ urbanũ pp̃m ⁊ guibertũ rauanatesem teibu¬
tu romane sedi negauit pronior tñ ingaabert gͦ¬
tiam. Que fuit pma cã discidii: int̾ en ⁊ ansel

Expanded text:
proditionis apud regem accusatus, delatoremque ad duellum provocans, exoculatus et extesticulatus est. Haec delatio plures innocentes involvit, quorum unus fuit Guillelmus de Alderia, homo decorus et compater regis. Qui patibulo affigi jussus, Osmundo episcopo Salesberiae confessus, et per omnes ecclesias oppidi flagellatus, dispersis ad inopes vestibus, ad suspendium nudus ibat, delicatam carnem frequentibus super lapides genuflexionibus cruentans, episadjuvet animam meam, et a malis liberet, sicut de re qua accusor, immunis sum. » Audita discordia, quae erat inter Urbanum papam et Guibertum Ravennatem, debitum Romanae sedi negavit, pronior tamen in Guiberti gratiam: quae fuit prima causa dissidii inter eum et Ansel
Abbreviated transcription (Latin):
marx tmimercaꝵ. Quapp imporrabius pen¬
sonis eautum: ꝑ totam angliam cucucrit. Cũ¬
cmoniã facientes. Rndit ille. Nunquid nõ habetie
crima auro ⁊ argento cõposita ossib mortuorũ
plena: Igit᷑ capłas scõꝵ nudare soacti sunt: tru¬
cifmos despoliare. talices conflare: nõ ĩ usũ paupe¬
rũ s ĩ fiscum regiũ. uenationes qͣs pͥmo ĩdulserat
ãdeo ꝓhibuit: ut capitale ess cerũ p̃ndidisse

Expanded text:
marcarum. Quapropter importabilis pensionis edictum per totam Angliam cucurrit. Cumerimoniam facientes, respondit ille: « Nunquid non habetis scrinia auro et argento composita, ossibus mortuorum plena? » Igitur capsas sanctorum nudare coacti sunt, crucifixos despoliare, calices conflare, non in usus pauperum, sed in fiscum regium. Venationes quas primo indulserat, adeo prohibuit, ut capitale esset, cervum prendidisse
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ anselmus archiepc ista corrigẽ conatꝰ
ĩ portu uentos expectaret iussu regis ut p̃do publicͥ
expilatꝰ est. mauricis om̃ib ⁊ bulgis ĩ mediũ pro¬
latis et exquisitis. Iudeos qͣs p̃i eiꝰ a rothomago
lundoniam transtulerat. cũ in quadã sollempni¬
tate eũ adirent munera offerentes: ausus ẽ aĩare
tians. qr si uicissent ĩ eoꝵ sectam transiret. Mag
tudine fidei xp̃iane timentiũ. De quo certamine
uidei nicħ p̃ter cõfusionẽ retulerunt: qmus mł¬
tociens iacditauerũt senõ rõne s factione suꝑa

Expanded text:
d Anselmus archiepiscopus ista corrigere conatus, in portu ventos exspectaret, jussu regis, ut praedo publicus expilatus est, manticis omnibus et bulgis in medium prolatis et exquisitis. Judaeos quos a Rothomago pater ejus Lundoniam transtulerat, cum in quadam solemnitate eum adirent, munera offerentes, ausus est animare tians quia, si vicissent, in eorum sectam transiret. Magntudine fidei Christianae timentium. De quo certamine Judaei nihil praeter confusionem retulerunt, quamvis multoties jactitarint, se non ratione, sed factione
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ ium ꝑatit᷑: ⁊ iuolenti rapiuĩt
illud. Nonne tͥ uidetur malachie or̃o uicẽ qͥ¬
qñ peccatrix mulier fraternuis oꝑtinuit ar¬
mis qd̾ sius meritis negabatur. Hanc uim
qui in t̾ra sũt usq ad cõsũmationẽ seculi. Lxc
debellare obuias potestates: inferre celis reu̾ten¬
tes de t̾ra.

Expanded text:
regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne tibi videtur Malachiae oratio vicem qu quando peccatrix mulier fraternis obtinuit armis, quod suis meritis negabatur? Hanc vim, qui in terra sunt, usque in consummationem saeculi. Hoc debellare obvias potestates, inferre coelis revertentes de terra.
Abbreviated transcription (Latin):
siquidem sc̃s carnalem exhorruerat iutã: et
tanto zelo ut se deuouerit nõ usurũ eam ĩ car¬
ne uiuentem. At illa carne soluta solutũ est
it. Quadam nocte audiuit ꝑ sompniũ uocẽ
sibi dicentis sororẽ eiꝰ stare foris in atrio: ⁊ ecce
ꝑ totos .xxx̃. dies nichil gustasse. Qui eiugi¬
lians iito intellexit cuiꝰ esce media marceret
⁊ diligent̾ discusso num̾o dieꝵ quẽ audierat.
ip̃m ẽẽ repperit. ex quo pro ea panẽ iunũ nõ
rat s pcc̃m: beneficentiã qmͣ int̾miserat rur¬
sũ adorit᷑. Neq frustra. Non multo pt̃ uisa ẽ
illi ꝑuenisse ad lumẽ ecc̃e. nec dũ tn posse in¬
trare apparere ⁊̃ in ueste pulla. Cũqz ille ꝑse¬
ueraret curans. ne qͣ die solita scipe frustrare¬
turꝰ: scdo uidit eam ĩ ueste sub candida ad mis¬
sam quidẽ intra ecc̃am: s altare contingere
ñ ꝑmitti. Tertio tandẽ msa est aggregare
cerui candidapoꝵ ⁊ ĩueste candida. Uides lec¬
tor qͣntũ ualet dep̾catio iusti assidua. Uere

Expanded text:
siquidem sanctus carnalem exhorruerat vitam, et tanto zelo, ut se devoverit non visurum eam in carne viventem. At illa carne soluta, solutum estit. Quadam nocte audivit per somnium vocem sibi dicentis, sororem ejus stare foras in atrio, et ecce per totos triginta dies nihil gustasse: qui evigilans cito intellexit, cujus escae inedia marceret. Et diligenter discusso numero dierum quem audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea Panem de coelo vrat, sed peccatum; beneficientiam, quam 664 intermiserat, rursum adoritur Neque frustra. Non multo post visa est illi pervenisse ad limen ecclesiae, necdum tamen posse intrare; apparere etiam in veste pulla. Cumque ille perseveraret, curans ne qua die solita stipe frustraretur; secundo vidit eam in veste subcandida; admissam quidem intra ecclesiam, sed altare contingere non permitti. Tertio tandem visa est aggregari coetui candidatorum, et in veste candida. Vides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere
Abbreviated transcription (Latin):
In qͣ adrianꝰ ppͣ cũ unuiu̾sa synodo dedit ei ius
eligendi pontificẽ et ordinandi apłicã sedem
iiꝑe diffiniuit:⁊ ut nisi a rege laudet᷑ ⁊ ĩuesti¬
atur ep̃t a nemine cõsecretur᷑. Om̃sq huic
decreto rebelles anathematitauit. ⁊ nisi resipis¬
cerent bona eorũ concessit publicari. u¬

Expanded text:
In qua Adrianus papa cum universa synodo dedit ei jus eligendi pontificem, et ordinandi apostolicam sedem,cipere definivit: et ut, nisi a rege laudetur et investiatur episcopus, a nemine consecretur; omnesque huic decreto rebelles anathematizavit; et nisi resipiscerent, bona eorum publicari
Abbreviated transcription (Latin):
E arolus rex offensus dissonantia eccastici
cant᷑ int̾ romanos ⁊ gallos. et iudicãs iustiꝰ
cẽ depuro fonte qm de turbato riuo bibere: du¬
os cłicos romam misit ut autenticũ cantũ¬
a romanis discerent. ⁊ gallos doceret. Et post
ꝑ los metensis ecc̃a ⁊ ꝑ illam oĩs gallia ad ro¬
a ꝑ multa tp̃ra longobardi romanis abstule¬
rant. karolus eis restituit. Regno uero longo¬
bardoꝵ destructo: totã ytaliam sub iure regru
francoꝵ redigit. talit̾ longobardi iucti regna¬
re destiterunt: post annos. ccuiii. ex quo ĩ yta¬
lia regnare ceperunt. Anno. xxxu. saronib
heresburch castrũ obsidentib. gloria dei super
eccam apparuit om̃ib duob .s. scutis sangui¬
neo colore flãmantib quosdam motus ut in
bello ꝑ aera dantib. katolus saxoniam uelt̃
tempestas ꝓterit: munitiones irrũpit ⁊ ad
hoc eos inpellit ut se et patriam ei dederant¬
⁊ datis obsidib sexp̃ianos futuros spondeãt

Expanded text:
arolus rex offensus dissonantia aecclesiastici cantus inter Romanos et Gallos, et judicans justius esse de puro fonte, quam de turbato rivo bibere, duos ca Romanis discerent, et Gallos docerent: per quos primo Metensis Ecclesia, et per illam omnis Gallia ad  multa tempora Langobardi Romanis abstulerant, Karolus eis restituit; regno vero Langobardorum destructo, totam Italiam sub jure regni Francorum redigit. Taliter Langobardi victi regnare destiterunt post annos 204, ex quo in Italia regnare coeperunt. Karolus rex Saxoniam Heresburch castrum obsidentibus, gloria Dei super Ecclesiam apparuit omnibus, duobus scutis sanguineo colore flammantibus, et quosdam motus ut in bello per aera dantibus. Carolus Saxoniam velut tempestas proterit, munitiones irrumpit, et ad hoc eos impetit, ut se et patriam ei dedant, et datis obsidibus se Christianos futuros spondeant
Abbreviated transcription (Latin):
ut qm̃ una creatura tardiꝰ est creata quam
alia ĩo summꝰ eorum creator muiꝰ potens cre
mento ĩ ignẽ mittas nũquid omĩa uno
eodemq temꝑis ictu liq̃fient: Nõ utiq s pͥ¬
us cera. postea pix. deunde stannũ deinceps
erga omĩa cuncti norunt. s eorũ q̃ molliora
sunt citiꝰ q̃ uero duriora tardius liq̃fiunt. Sic
gͦ ⁊ ĩ treaturis mundi nõ alia de cã tot dierũ
transiuit mora. nͥ qr q̃dam eaꝵ tardiores fue¬
runt ĩ suscipienda forma

Expanded text:
m una creatura tardius est creata quam alia, ideo summus earum Creator minus potens credmento in ignem miseris totam, nunquid omnia uno eodemque temporis ictu liquefient? Non utique, sed prius cera, postea pix, dehinc stannum, deinceps erga omnia nemo dubitat, sed eorum quae molliora sunt citius, quae vero duriora tardius liquefiunt. PETRUS. Eodem modo in creaturis mundi non alia de causa tot dierum transivit mora, nisi quia quaedam earum tardiores fuere in suscipienda forma
Abbreviated transcription (Latin):
a culpa resipiscit addicit᷑ atq admissum flere co¬
natur: corruptor autẽ spem ac securitates uacu¬
as aute oculos reuocat. qͣtinꝰ utilitatẽ tcisticie sb̾¬
trahat: recte illic adiungit᷑. Tristemq blandiciis
delimiunt. Modo erũ alioꝵ fc̃a grauiora. modo
nicħ ẽẽ qd̾ perpetratũ est modo misericordẽ deum
loquit᷑ . mͦ adhuc tempꝰ subsequẽs ad penitẽtiã
pollicetur. ut dũ ꝑ hec decepta mens ducit᷑: ab ĩ¬

Expanded text:
a culpa resipiscit, addicitur, atque admissum flere conatur: corruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos revocat, quatenus utilitatem tristitiae subtrahat, recte illic adjungitur: Tristemque blanditiis delinivit . Modo enim aliorum facta graviora, modo nil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur; ut dum per haec decepta mens ducitur, ab in
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃am qm impetrare flendo potuit ueniam cõtẽp
fletib suis uite mundiciam subtrahit: ante dei
oculos sordidas ⁊̃ ip̃as lacrimas facit. Hinc strip¬
tũ est. Ne iteres u̾bum ĩ or̃one tua. Uerbũ namq
ĩ or̃one iterare est: post fletũ cõmitte qd̾ rursum nece
sit flere. Et contra admonendi sunt qui admis¬
sa deserũt nec tn plangunt. ne iam relaxatas esti¬
ment culpas quas ⁊ si agendo nõ multiplicant.
nullis tñ fletib mundãt. Neq .n. debitor absolut᷑
est qui eilia nõ multiplicat: nisi ⁊ illa quib seli¬
gauat soluat. Ita et cũ d̾o delinquimꝰ. neqͣ qmͣ sa¬
tisfacim̾ si ab iquitate cessamꝰ. nisi et uolupta¬
tes qͣs dilexerimꝰ: econtrario apposins lamentis ĩ¬
rum morbos medicamentis contrariis medeturꝰ. ut
qui uoluptatib delectati discessimꝰ: Fletib amari¬
caiti redeamꝰ. ⁊ qui ꝑ illicita defluendo cetidimꝰ ⁊ a¬

Expanded text:
et ipsam quam flendo impetrare fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas ipsas etiam lacrymas facit. Hinc rursum scriptum est: Ne iteres verbum in oratione tua . 87 Verbum namque in oratione iterare, est post fletum committere quod rursum necesse sit flere. sa deserunt, nec tamen plangunt, ne jam relaxatas aestiment culpas, quas etsi agendo non multiplicant, nullis tamen fletibus emundant. Neque est, quoniam alia non multiplicat, nisi et illa quae ligaverat solvat. Ita et cum Domino delinquimus, nequaquam satisfacimus si ab iniquitate cessamus, nisi voluptates quoque quas dileximus e contrario appositis lamentis irum morbos medicamentis contrariis medetur, ut qui voluptatibus delectati discessimus, fletibus amaricati redeamus; et qui per illicita defluendo cecidimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tenacie ⁊ hĩ derogationis increpatũ qd̃ nõ resi¬
pisceret ⁊̃ qͣrto horribilit̾ increpans ⁊ cõminãs
ĩ capite ꝑcussit. Quo ille dolore uexat᷑: nõ mui
rem ut ecc̃a romana caput ẽẽt om̃iũ ecc̃aꝵ qr
face̾. S t̾cio die depositionis eiꝰ fiat licent̾ a
clero ⁊ ppło electio sacerdotis. Anno sequen¬
sc̃o urso passi inuenit᷑. Scd̃s famulus dei: ĩ yta¬
lia claret. Desideriꝰ iuennensis ep̃c: a theode¬
rico exiliat᷑. Anno seq̃nti augustinꝰ pͥmus an¬
gloꝵ ep̃c morit᷑. eiq laurentiꝰ substituit᷑ Bo¬

Expanded text:
tenaciae et hujus derogationis increpatum, quod non resitenaciae et hujus derogationis increpatum, quod non resipisceret, etiam quarto horribiliter increpans et comminans in capite percussit; quo ille dolore vexatus, paullo rem, ut aecclesia Romana caput esset omnium aecclesiarfacere, sed tertio die depositionis ejus fiat licenter a clero et populo electio sacerdotis. Theodesancto Urso passi invenitur. Secundus famulus Dei in Italia claret. Desiderius Viennensis episcopus a Theoderico exiliatur. Augustinus primus Anglorum episcopus moritur, eique Laurentius substituit
Abbreviated transcription (Latin):
sabinianꝰ romane ecc̃e. lxuiiꝰ p̃sidet. Hoc ꝙͣ¬
tp̃re pauꝑ quidã cũ a nautis elemosinã peteret
nec acciperet: dicente nauclero. desiste elemosinã
petere a nobis: qui nicħ hic p̃t̾ lapides habemus
qͥd manducabile ĩ naui erat ĩ lapides cõu̾sum
est. colore ⁊ forma rerũ eaꝵdẽ ꝑmanente: fame
romã aggrauante romani gregorio ppͣ iã defũc¬
to derogantes qd̃ thesauros ecc̃e sua nimia libe¬
ralitate dissipass cũ nõ eẽt ꝑsona ĩ quã exardes
cerẽt memoriã noĩs illiꝰ ĩ libris eius delere uo¬
lebant. Ac ꝑ hoc libros gregorii pp romanis exu
rere uolentib obstitit petrus dyacon̾. ꝓdens se
tantis sedentẽ uidisse sepiꝰ Idq cõfirmans u¬
risuirandi sacramento: mox moriẽs ex cõdisto
biniauꝰ ppͣ cũ ⁊ ip̃e liberalitati gregorii p̃decesse¬
ris sui derogaret ⁊ sub hec obtentu manũ ege¬
nis subtraheret: gregoriꝰ eũ ꝑ uisũ ter ꝓ culpa

Expanded text:
Sabinianus Romanae ecclesiae 62u s presidet. Hoc tempore pauper quidam cum a nautis elemosinam peteret nec acciperet, dicente nauclero: Desiste elemosinam petere a nobis, qui nihil hic preter lapides habemus!es; quidquid manducabile in navi erat, in lapides conversum est, colore et forma rerum eadem permanente. Fame Romam aggravante, Romani Gregorio papae jam defuncto derogantes, quod thesauros aecclesiae sua nimia liberalitacerent, memoriam nominis illius in libris eius delete volebant, sed rere volentibus obstitit Petrus diaconus, prodens tantis sedentem vidisse sepius; idque confirmans jurisjurandi sacramento, mox moriens ex condicto, binianus papa cum et ipse liberalitati Gregorii predecessoris sui derogaret, et sub hoc optentu manum egenis subtraheret, Gregorius eum per visum ter pro culpa
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ epła bi pauli ⁊ sc̃m eiiangeliũ retitaba¬
tur. Ex hoc instituto. exerpti de psalnus introi¬
tus. gradualia. offertoria añ sactificiũ or̃ones
int̾ cõicand̾ cũ modulatione ad missam ĩ ecc̃a
romana cantari ceperũt. Theodosius ꝑ ardabu¬
riũ ducta angeli ioh̃em tyrãnũ opprimit. Ro¬
me int̾ echium ⁊ bonefaciũ ex rei militaris glo¬
tia orta intudia rei publice ꝑturit dispendia.

Expanded text:
Pauli et sanctum evangelium recitabatur. Ex hoc instituto excerpti de psalmis introitus, gradalia, offertoria ante sacrificium, communiones inter communicandum cum modulatione ad missam in aecclesia Romana cantari ceperunt. Theodosius per Ardaburium ductu angeli Johannem tyrannum opprimit. Romae inter Etium et Bonefacium ex rei militaris gloria orta invidia, rei publicae parturit dispendia.
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Qmͣ allato igne succendit sicq aqua ar¬
tatis eius excreu̾at multi hũc ex diu̾sis ꝓuinciis
anxie uidere sitiebãt. Quadam gͥ die ex longĩ
quo ad iuudendũ eũ quidã rusticus uenit. Eadem
uero hora casu contigͥat ut sc̃s uir stans ĩ ligneis
pusillus ualde: exili forma atq despecta. Cũq is
qui ad uidendũ eũ uenerat quisnã eẽt inqͥteret.
sicut stulte mentis hoĩes meritũ ex qͣlitate corpo¬
ris metiũt᷑ eũ ꝑuulũ atq despestũ iidẽs. nõ credi

Expanded text:
posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua artatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, i
Abbreviated transcription (Latin):
tatim ꝓicientib cũ obsistere nullus ualeret
dicens. Contͣ ignẽ me ponite. Cepit ã miro m᷑¬
ĩ semetip̃m ĩcendiũ retorqueri. ac si reflerione
ulteriꝰ quicqmͣ edificii nõ auderet. ꝑpendis pe¬
tre cuiꝰ sc̃itatis fu̾it: egrũ hoĩem sedere: ⁊ flam¬

Expanded text:
mpsisset, et obsistere nullus valeret,dicens: Contra ignem me ponite. Quod ita in semetipsum incendium retorqueri, ac si reflexione ulterius quidquam aedificii non auderet. Perpendis, Petre, cujus sanctitatis fuerit aegrum hominem sedere,
Abbreviated transcription (Latin):
relinq̃ns ꝯcitꝰ descendit ⁊ ĩ eiusdẽ rustici amplex¬
ħĩusti. Et qͣre penesandũ est cuiꝰ apd̃ se humili¬
t̾atis fuit qͥ despiciendẽ se rusticũ amplius ama¬
uit. Qualis .n. quisq apud se lateat: cõtume¬
cuiꝰ gressũ dolore nimio pedagra cõtrarerat. Eũq
familiares sui ubi nc̃ce ẽẽt in manib ferebãt
Quadã u̾o die ꝑculpã incurie eadem ciuitas

Expanded text:
 amplexqua re pensandum est cuius apud se humilitatis fuit qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contume, cujus gressum dolore nimio podagra contraxerat, eumque familiares sui sicubi necesse erat in manibus ferebant. Quadam vero die per culpam incuriae eadem civitas
Abbreviated transcription (Latin):
rem. Cuiꝰ ego expulsus imꝑio nõ luculenti uenu¬
enarrata sic rutilat ut spłendorẽ accurrati serme¬
ius ad illustranda corda fideliũ nõ requirat. Huc
accedit. qr rusticitas sermonis inculti suspitionẽ
cõsueuit purgare mendatii. Nam qͥ uix sufficit
ut melimatũ saltem deꝓiat eloquiũ qũo no¬

Expanded text:
rem. Cuius ego compulsus imperio, non luculenti venuenarrata, sic rutilat, vt splendorem accurati sermonis ad illustranda corda fidelium nō requirat. Huc accedit, quia rusticitas sermonis inculti, suspicionem consueuit purgare mendacij. Nam qui vix sufficit vt inelimatum saltim depromat eloquium, quomodo no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ płuna satrarii nasa cõfregit. ĩ signia ecc̃e ornam̃¬
ta distraxit. Corone quo quam sibi imꝑator henri¬
cus ob sui memoriam destinauerat non pepertit.
Corpꝰ suũ non modo duris attenuare ieiuniis ⁊ asꝑ¬
rimis edomare ciliciis cõsueu̾at. s ⁊ quibdam fer¬
reis nexib coartabat In ꝑcipiendis a ĩ se modera¬
bat᷑ eduliis ut appositã queq cõtingẽs ac natura¬
li dũtaxat. necessitati dispensatiue subseruiens.
et uanitatẽ sustitionis effugeret: ⁊ sobrietatis cẽ¬
tinentiã reseruaret. In promulgaridis porto iudi¬
cus ac modis penitentie p̾figendis tam puis ecat
et tanta merentib humanitate cõpaciens.ue
quaqͣm districtũ pr̃is ĩꝑiũ. s potiꝰ materniũ exhi-
beret affectum. Unde se  rep̃hendentib huiꝰ u̾bis so¬
lebat elegant̾ alludere. Etiã inqͥt si dampnaudꝰ
te dampnari Int̾ ceteros ã scõs circa beatã dei geni¬
tricem ardentissima deuotione flagrabat.

Expanded text:
 plurima Sacrarij vasa confregit, insignia Ecclesiæ ornamenta distraxit: coronæ quoque quam sibi Imperator Heinricus, ob sui memoriam destinauerat, non pepercit.corpus suum non modo duris consueuerat attenuare ieiuniis, & asperrimis edomare ciliciis, sed & quibusdam ferreis nexibus coartabat. In percipiendis autem ita se moderabatur eduliis, vt apposita quæque contingens, ac naturali dumtaxat necessitati dispensatiue subseruiens, & vanitatem superstitionis effugeret, & sobrietatis continentiam reseruaret. In promulgandis porro iudiciis, ac modis pœnitentiæ præfigendis tam pius erat, & tanta mœrentibus humanitate compatiens, vt nequaquam districtum patris imperium, sed mateberet affectum. Unde se reprehendentibus, hujusmodi verbis solebat eleganter alludere: Etiamsi damnandus te damnari. Inter cæteros autem sanctos, circa beatam Dei Genitricem tam ardentissima deuotione flagrabat
Abbreviated transcription (Latin):
cõcupiscit. ut omnẽ ꝑfectionis ⁊ castimonie sũ¬
mã in sola credat exterioris hõis castigatiõe cõsis¬
tere. Cuiꝰ erroris at socordie uicio ꝯseqͣnt̾ eueniet
ut nõ solũ multimoda cogitationũ ꝑuagatõ in¬
nerecunde atq procacit̾ secretũ mẽtis irrũpat. s
⁊̃ pͥstinarũ oĩm passionũ entͣ eam seĩa ꝑseuerent
Que qͣm diu in eiꝰ abditis delitescunt. qͣmuis
rigido corporis ieiunio castiget᷑ tñ nicħomiiꝰ dor¬
mientẽ illecebrosis fantasmatib inquietant qͣ¬
rũ añ legitimi tp̃ris tursum nõ iam ex nature ne¬
cessitate. s ad huc ex fraude neqͥcie obsceni elician¬
tur humores. Idoq ĩ primis discursꝰ sunt sensuũ
cohercendi ne mens istis excessib assuefcã ad fedi¬
ora incitamenta luxurie sompniãs ꝑtrahat᷑. De¬

Expanded text:
concupiscit, ut omnem perfectionis et castimoniae summam in sola credat exterioris hominis castigatione consistere. cuius erroris atque socordiae uitio consequenter eueniet, ut non solum multimoda cogitationum peruagatio inuerecunde atque procaciter secretum mentis inrumpat, sed etiam pristinarum omnium passionum intra eam semina perseuerent. quae rigido corpus jejunio castigetur, tamen nihilominus dormientem illecebrosis phantasmatibus inquietant: quibus ante legitimi temporis cursum, non jam ex naturae necessitate, sed adhuc ex fraude nequitiae spiritalis, obsceni eliciantur. ideoque in primis discursus sunt sensuum cohercendi, ne mens istis excessibus adsuefacta ad foediora incitamenta luxuriae somnians pertrahatur. te