comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur omnib linguis. non ꝓpt̾ se s ꝓpt̾ incredulos diu̾¬
sarũ gentiũ. quos xp̃o lucrari uolebat. Pphectie aut̾e
idest scripturarũ expositiones. non infidelib sunt qͥ ñ
audiunt scripturas: s fidelib qͥ diligunt eas. Si ergo
conueniat uniu̾sa eccła in unũ. & om̃s linguis loquã¬
t᷑. & singłi sua lingua. intrent aũ idiote. idest ꝓpria
lingua contenti. et intrent infideles suie pagani.
nonne dicent qđ insanitis: idest qđ in amentiã e in
frenesim u̾si estis: et hoc iđo. qr omnes loqͥmini con¬
fusȩ : et qđ dicitis non intellegunt. Si autẽ. omnes
quis infidelis. uel idiota rustica tantũ lingua conten¬
tus. conuincit᷑ ab omĩb. sub̃ infidelis ẽẽ. aut ddiota di¬
iudicat᷑ ab omĩb qđ nisi penitentiam agat᷑ dampnan¬
dꝰ sit. O culta cordis eiꝰ manifesta fiunt. idest cogitatioẽs
praue et uitia que illos p̾dicatores putane. latere. dũ
ipsi disputant contra uitia᷑. manifesta fuint ab ipso. qr

Expanded text:
incredulos diversarum gentium, quos Christo lucrari volebat. Prophetiae autem, id est Scripturarum expositiones, non infidelibus sunt, qui non audiunt Scripturas, sed fidelibus, qui diligunt eas. Si ergo conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, et singuli sua lingua, intrent autem idiotae, id est propria lingua contenti, et intrent infideles, sive pagani, nonne dicent: Quid insanitis? id est, quid in amentiam vel in phrenesim versi estis? Et hoc ideo, quia omnes loquimini confuse, et quod dicitis non intelligunt. Si autem omnes quis infidelis vel idiota, rustica tantum lingua contentus, convincitur ab omnibus, subaudis infidelis esse aut idiota, dijudicatur ab omnibus, et quod nisi poenitentiam agat, damnandus sit; occulta cordis ejus manifesta fiunt, id est cogitationes pravae et vitia, quae illos praedicatores putat latere: quia dum ipsi disputant contra vitia, manifesta sunt ab ipso, quia
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ adu̾sus alterũ tumens illo adhuc loquente loqui tẽp¬
tabat. dissensionẽ faciebat: & ħ do execrabile erat. Sicut
in omnib excłiis. sic sub et uos doceo: ut unꝰ uel duo aut
certe tres in conuentu doceant. & ꝑ partes. ut unꝰ int̾p̾tet᷑
& si int̾pres defuerit taceant. Mulieres in eccła taceant.
ne. seminent errorẽ sicut eua prima mulier fecit. Non¬
muliere. E qr ꝑ eam uir seductuꝰ ẽ. sicut & lex dicit .i.
ds ꝑ genesim inquiens. sub uiri potestate eris: iccirco¬

Expanded text:
unus adversus alterum tumens, illo adhuc loquente, loqui tenunus adversus alterum tumens, illo adhuc loquente, loqui tentabat, dissensionem faciebat: et Deo exsecrabile erat. Sicut et in omnibus ecclesiis, sic, subaudis et vos, doceo, ut unus vel duo, aut certe tres in convetu doceant: et partes, ut unus interpretetur: et si interpres defuerit, taceant. Mulieres in ecclesiae taceant, ne seminent errorem, sicut Eva prima mulier fecit ; smuliere: et quia per eam vir seductus est. Sicut et lex dicit, id est Deus per Genesim inquiens: Sub viri potestate eris
Abbreviated transcription (Latin):
inerguminos et erraticos: s eoꝵ potestati tribuit qñ
loquant᷑. & quando sileant. Uerbi gra. ꝑ ropheta
idest p̾dicato  qͥlibet uult sermonẽ ad ppłm facere.
ueluti iheronimꝰ. alicuiꝰ ꝓpħȩ librũ exponendo. ad e̾
ei spc̃ sc̃s ut instruat & loquat᷑ per alũ ut ceperit
loqui: non ilico tam̃ ut cetigerit librũ facit eũ erũ¬
pere in uocem uelut freneticũ E bene idem spc̃ sc̃s
qui fuit olim in ꝓpħis. đr esse in explanatorib illoꝵ:
qũ aliter ñ ualuissent explanare u̾ba spc̃ scĩ. neq in
lucem ꝓducere obscuritatẽ illoꝵ. Alit᷑. Si legerimꝰ
uirtutes. eiectione̾ demonũ. sapientiam. consiliũ. & reliqͣ.
Hȩc autem dona sic sunt electis subdita. ut quando uoluis
loqͥ debeant. non tam̃ ita ab ipso spũ scõ impellunt᷑. ut u¬
no loquente tacere alii non ualeant. Nͥ on enĩ est dissensioĩs
ds. s pacis : qr ds pacem & ñ dissensionem docuit: quando

Expanded text:
energumenos et arreptitios, sed eorum potestati tribuit quando loquantur, et quando sileant. Verbi gratia: Propheta, id est praedicator quilibet, vult sermonem ad populum facere, veluti Hieronymus alicujus prophetae librum exponere; adest ei Spiritus ut instruat et loquatur per illum ut coeperit loqui, non tamen illico ut tetigerit librum, facit eum erumpere in vocem velut phreneticum. Et bene idem Spiritus sanctus, qui fuit olim prophetis, dicitur esse in explanatoribus illorum, quoniam aliter non valuissent explanare verba Spiritus sancti, neque in lucem producere obscuritatem illorum. Aliter: Si legerimus in virtutes, ejectiones daemonum, sapientiam, consilium, et reliqua. Haec autem dona sic sunt electis subdita, ut quando volunt ctum quid loqui debeant, non tamen ita ab ipso Spiritu sancto impelluntur, ut uno loquente, tacere alii non valeant. Non enim dissensionis est Deus, sed pacis, quia Deus pacem, et non dissensionem docuit. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs posse bona. nouerimꝰ non eos magnitudine uirtutis
sue posse qđ uolunt ardent᷑ & faciant. s beneficio illiꝰ
caritatis que non ẽ ex nob. s diffusa ẽ in cordib nris¬

Expanded text:
aliquos posse, noverimus, non eos magnitudine virtutis aliquos posse, noverimus, non eos magnitudine virtutis suae posse, quod volunt ardenter, et faciunt; sed de beneficio illius caritatis, quae non est ex nobis, sed diffusa est in cordibus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
datio. et bonoꝵ omiũ mater affuerit: qm̃qͥdem si cari¬
tas patiens ẽ. benigna ẽ. si non emulatur. non agit ꝑ¬
peram. non inflatur. ñ est ambitiosa. non querit que
sua st̃. si omnia suffert. om̃ia credit. oĩa sperat. omĩa
sustinet : eis in qͥb fuerit omĩa ista que habet imꝑtit
& qͥd illis esse potest in hac uita ꝑfectius: qͥ tantis ha¬
sũ pectus seuientib malis opponere. habundantia sc̃e
benignitatis locupletatos bonũ suũ cũ om̃b uelle hab̾e
cõmune. non suꝑ aliqͥb ardentius inuidiȩ facib coqͥ.
ñ agere ꝑperã. s simplicit᷑ cũ omĩbꝰ debet. puritas
ex hiberi. nullo fastu ꝑnitiose uanitatis inflari. nicħ
eoꝵ quȩ st̃ aliena. erimine cupiditatis ambire. quȩ
sua st̃ quasi cõmunia bona non querere. nulli malũ qͥb¬
fundata animi tranqͥllitate sufferre. post hanc uitã di
iunitus cõminatas credere penas non metuendo. ꝓmissa

Expanded text:
datio, et bonorum omnium mater affluxerit. Quoniam quidem si caridatio, et bonorum omnium mater affluxerit. Quoniam quidem si caritas patiens est, benigna est, si non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, non sua sunt, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet , eis in quibus fuerit, omnia ista quae habet impartit. Et quid illis esse potest in hac vita perfectius, qui tantis asum pectus saevientibus malis opponere, abundantia sanctae benignitatis locupletatos, bonum suum velle cum omnibus habere commune, non aliquibus ardentis invidiae facibus coqui, non agere perexhiberi; nullo fastu perniciosae vanitatis inflari; nihil eorum quae sunt aliena crimine cupidisua sunt prae communionis bono non quaerere; nulli malum, quibusfundata animi tranquillitate, sufferre, post hanc vitam poenas divinitus comminatas credere metuendo, praemia promissa
Abbreviated transcription (Latin):
do ad ea que mysteriũ significabant᷑ & credebant᷑ ex
fide ꝑfectio. xpͣiana ꝑuenerit. Caritas uͦ. hic quidem
necessaria est. qr nos separat a diabolo. purificat
a peccato. reconciliat deo: s ibi ꝑfecta erit. cũ ꝑfec
tos đo a quoͬ eis donata conuinxerit. adhuc apłs lau¬
dem diuine caritatis amplificans. adiungit inquiens
Si distribuero in cibos pauꝑm om̃s facultates meas. et n
tradidero corpus meu ut ardeam. caritatẽ aũ non ha
s ꝓpter qͥd faciamꝰ in illa ultima ex aminatione que¬
rendũ est : elemosine uel traditio corporis in mort̾e. qͥd
sa sectanda : sine qua nec elemosine. nec mortificatio
libet actio bona. uel passio. nͥ ex fide quȩ. ꝑ dilectionẽ
oꝑatur extiterint. nob̃ ꝓdesse non poterint. Quaꝓpt̃
nicħ eiꝰ peccati dampnabilis remanere poterit. nec de
erit aliquid boni. quib caritas omnis inquinam̃ti mũ¬

Expanded text:
do ad ea quae per mysterium significabantur, et credebantur ex do ad ea quae per mysterium significabantur, et credebantur ex fide, perfectio Christiana pervenerit. Caritas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a pectos Deo, a quo est eis donata, conjunxerit. Adhuc Apostolus, laudem divinae charitatis amplificans, adjungit, inquiens: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam, charitatem autem non sed propter quid faciamus, in illa ultima examinatione quaerendum est, eleemosynae, vel traditio corporis proprii in mortest sectanda, sine qua nec eleemosynae nec mortificatio libet actio bona vel passio, si ex fide, quae per dilectionem operatur, non exstiterint, nobis prodesse non potuerunt. Quapropter nil eis peccati damnabilis remanere perit aliquid boni, quibus caritas, omnis inquinamenti mun
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria omnia. et cetera. N on ad hoc ita r. quasi aliqͣ
bona sine caritate aliqui habere ñ possint. s qr nichil
ꝓsint habentib ea. si a caritate defecerint. Ipsa auꝰ et¬
hinc necessaria ẽ. ut omnia bona sũmã caritatẽ. haben¬
tib ꝓsint : & ibi eis etiam ꝑfecte ꝑmanebit. cũ omnes
ꝑ seuerantes in se ad usionẽ di ꝑdurerit. Ceterũ. ꝓpħia
et misterioꝵ omĩũ noticia uel scientia. neenon & ipsa fides
uł cetera talia. quȩ non ꝑfectioni fideliũ s fragilitati
necessaria iudicant᷑. in illa ꝑfectione scõꝵ. quo in cari
poterunt. cũ illis incomparabilit᷑ meliora ac ꝑfectiora
successerint : qr nec ꝓpħia ibi opus erit. cũ ad illud qd̃
uelut lucerna quedam in huiꝰ scłi nocte fideles illumi¬
nat. cũ in illiꝰ uite die ꝑpetuo sol uiuus effulserit: nec
mysterioꝵ noticia. aut ipsa fides necessaria erit. quan¬

Expanded text:
mysteria omnia , etc. Non hoc ita dicitur quasi aliqua mysteria omnia , etc. Non hoc ita dicitur quasi aliqua bona sine charitate aliqui habere non possint, sed quia nihil prosint habentibhic necessaria est, ut omnia bona, summum bonum caritatis habentibus prosint, et ibi eis etiam perfectior permanebit, cum omnes perseverantes in se ad visionem Dei perduxerit. Caeterum prophetia, et mysteriorum omnium notitia, vel scientia, nec non et ipsa fides, vel caetera talia, quae non perfectioni fidelium, sed fragilitati necessaria judicantur, in illa perfectione sanctorum, quo in caritpoterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint. Quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quodvelut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo Sol vivus justis effulserit; nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
inanem facundiam quoꝵdã hominũ significatũ debemꝰ
accipere. qͥ omĩa quecũq uoluerint ad curate quidem
atq eloquent̾ enuntiant. S quãuis ornate: copioseq dis¬
serant. tam̃ si docendi officiũ uanuate placendi magis
quã consulendi caritate suscipiant. non ut alios doceant.
s ut se doctos ostendant: nec ꝓfectũ s plausũ a suis audito¬
uitam. e suꝑcilio uane loquacitatis elati. dicta sua magis
cupiant laudari quã fieri: nec sint de sc̃itate operis. s de
sermonis elucrubrati uenustate solliciti: nũqͥd tales meri¬
to eram̃to sonanti. aut tinnienti cymbalo comparantur.
appetunt sonare quã facere. nec erubescunt a seipsis. alit̾
tudinẽ sue conu̾sationis obnubilent: honesta p̾dicare
non cessant : non ut auditores sui eoꝵ p̾dicatione ꝓficiañ.
s ut ipsi uideant᷑ curare que: p̾dicant. S uideamꝰ que his
adnectat apłs. Si habuero inquit ꝓpħiam. & nouerum¬

Expanded text:
inanem facundiam quorumdam significatam debemus accipere, qui omnia quaecunque voluerint, accurate quidem, atque eloquenter enuntiant; sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen si docendi officium vanitate placendi magis, quam consulendi caritate suscipiant; non ut aliquos doceant, sed ut se doctos ostendant; nec profectum, sed plausum a suis auditovitam: si supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seipsis aliter tudinem suae conversationis obnubilent, honesta praedicare non cessant; non tamen ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut ipsi videantur curare quae praedicant. 2. Sed videamus quae his adnectat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
apłe paule loqui linguis: subdit idem apłs. uolo aucem
tis. id ut dicta sacraru̾ scripturarũ obscura in luce ꝓdu¬
docet exponendo ꝓpħas. quã qͥ loqͥtur linguis. nͥ forte¬
et int̾p̾tet᷑ plano sermone hoc qđ loquit᷑ in alia lingua.
ut excła edificationẽ accipiat ex eiꝰ int̾pretatione. Si int̾p̃¬
tari potest ille qͥ loqͥtur linguis. non erit minor. illo qui
explanat ꝓpħas: qr et ipse similit̾ eccłam ȩdificat. Hoc e¬
nĩ mais ẽ qd̃ om̃ib ꝓdest. Nc̃ aũ frẽs. si uenero ad uos.
lingͥs loquens: qͥd uob̾ ꝓdero: ᷤ subaudis. si locutꝰ fuero lin¬
gua uob incognita. nisi uob̃ loquar aut in reuelatione
.i. int̾p̾tatione manifestoq sermone. aut scientia. aut ꝓphe¬

Expanded text:
ides nobis, apostole Paule, loqui linguis; subdit idem Apostolus: Volo autem ides nobis, apostole Paule, loqui linguis; subdit idem Apostolus: Volo autem tis, id est ut dicta sacrarum Scripturarum obscura in lucem produdocet exponendo prophetas, quam qui loquitur linguis, nisi forte interpretetur plano sermone hoc quod loquitur in alia lingua, ut Ecclesia aedificationem accipiat ex ejus interpretatione. Si interpretari potest ille qui loquitur linguis, non erit minor illo qui explanat prophetas, quia et ipse similiter Ecclesiam aedificat. Hoc enim majus est quod omnibus prodest. Nunc autem, fratres, si venero ad vos linguis loquens, quid prodero vobis? subaudis si locutus fuero lingua incognita, nisi vobis loquar aut in revelatione, id est interpretatione manifestoque sermone, aut in scientia, aut
Abbreviated transcription (Latin):
lingius loquendo. demones eiciendo: s magis emulamun
et diligite ut ꝓpħetis. idest ut aꝑte ꝓpħas cȩterosq
libros ueteris & noui testam̃ti exponatis. Hoc qͥs q
N eino ent̃ audit .i. nemo astantiũ intelligit que ille lo
illũ homunẽ in qͦ habitat : qui peritiam & noticiã ipsiꝰ
lingue contulit. Audientes autem qui norunt illam
linguã latent eadem diuina misteria. Nam qͥ ꝓpħat.
hominib loquit᷑ ad edificationẽ intellectus. qr intelle¬
gunt que ꝓrͣunt᷑ a doctore : & solutionẽ quȩstionĩ¬
ad exortationẽ. qr exhortatur alios. ut desiderium
habeant explanandi. et possint aliis exponere: et conso¬
lationem. qr accipiunt in lingua sibi nota unde alii excol¬
lunt᷑ in ignota. Qui loquitur lingua. sub incognita ali.
aut in obscuritate sermonis. semetipsũ ȩdificat. & non
alios : qr ipse tantũmͦ intelligit qͥd loquat᷑. Qui aũ ꝓphe¬
tat. manifeste loquens ꝓpħas explanando. eccłam ȩdificat

Expanded text:
magis aemulamini et diligite ut prophetetis, id est, ut aperte prophetas caeterosque libros Veteris et Novi Testamenti exponatis. Hoc quisquNemo enim audit, id est, nemo astantium intelligit quae ille loillum hominem in quo habitat, cui peritiam et notitiam illius linguae contulit: audientes autem quod non norunt illam linguam latent eadem mysteria. Nam qui prophehominibus loquitur ad aedificationem intellectus, quia intelligunt quae proferuntur a doctore, et solutionem qu exhortationem, quia exhortatur alios ut desiderium habeant explanandi, et possint aliis exponere, et consolationem, quam accipiunt in lingua sibi cognita, unde alii extolluntur in ignota. Qui loquitur lingua, subaudis incognita aliis, aut in obscuritate sermonis, semetipsum aedificat, et non alios, quia ipse tantummodo intelligit quid loquatur: qui autem prophetat, manifeste loquens prophetas explanando, Ecclesiam Dei aed
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ uͦ spiritale. qđ pꝰ resurrectionẽ głificatũ ẽ. S intuen¬
dũ ẽ. quare. xpc aut nouissimꝰ adam. aut scds dicatur.
cũ multi unt̾ adam de quo non ẽ ambiguũ quin pͥmus
sitie inter. xp̃m fuerint. Ad qd̃ dicendũ. qr udeł in a¬
dam qͥ peccator omnes peccatores genuit. comp̃hendunt᷑
fudeles in baptismate absq peccato facit esse: qm̃ epro¬
getphũ mortis penitus collit.Itaq sedo uł nouissimꝰ adũ
recte dio ñ ordine. s facti ĩmutatione : quĩ donec ad xp̃m

Expanded text:
ificatum. Sed intuendum est quare Christus aut novissimus Adam aut secundus dicatur, cum multi inter Adam de quo non est ambiguum quin primus sit et inter Christum fuerint. Ad quod dicendum, quia videlicet in Adam peccatore, qui omnes peccatores genuit comprehendunturccato suos fideles in baptismate absque peccato facit esse, quoniam chirographum mortis penitus tollit. Itaque secundus vel novissimus Adam recte dicitur, non ordine sed facti
Abbreviated transcription (Latin):
plo ipsius in meliorẽ uitam instruunt᷑. & in dĩ laudem ex¬
qd ipsi homini manifestat datũ se ei ad utilitatẽ suam. ut
recte credat. sc̃ẽ uiuat : & ut alii ex eo utilitatẽ ꝑcipiant.
rit. ilico ꝑ oꝑationẽ iusticie manifestatur. hinc scriptũ ÷.
Ignem ueni mittere in t̾ram: & qͥd uolo. nͥ ut ardeat: alii
duusiones grãꝵ & ministrationũ. que ꝑ sp̃m sem̃ dantur
Intelligit᷑ sapientia in uitandis malis. & appetendis bonis.
scientia uͭ in disponendis ordinandisq humanis. E tenm
fundos siue agros excolere. domũ prudent̃ edificare. fa¬
miliam competent̾ ordinare. ad sapientiam uidet᷑ ꝑtine¬
re. aliter. Sapientia ꝑtinet ad cognitione̾ et̾naꝵ: qua dm̃
credimꝰ trinitat̾e habere in ꝑsonis. unitatẽ in substantia:

Expanded text:
plo illius in meliorem vitam instruuntur, et in Dei laudem exitur, quod ipsi homini manifestat datum esse ad utilitatem suam, ut recte credat, sancte vivat, et ut alii ex eo utilitatem percipiantrit, illico per operationem justitiae manifestatur. Hinc scriptum est: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut ardeat ? Aliidivisiones gratiarum et ministrationum quae per Spiritum sanctum Intelligitur, sapientia in vitandis malis et appetendis bonis, scientia vero in disponendis ordinandisque humanis. Etenim fundos sive agros excolere, domum prudenter aedificare, familiam competenter ordinare, ad scientiam videtur pertinere. Aliter, sapientia pertinet ad cognitionem aeternam qua credimus Deum trinitatem habere in personis, unitatem in s
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ꝓ nob̃ oblationẽ & hostiam do in odorem suauitatis. ꝑ
hanc ds pat̾ misit᷑ filiũ suũ eundẽ in mundũ. hanc sp̃c sc̃s
infundit cordib electoꝵ. fides namq ẽ qua dm trinitate̾
habere in ꝑsonis et unitatẽ in substantia credimꝰ : myste¬
ria qͦ passionis et incarnationis filii di: spes ẽ expectatio
futuroꝵ bonoꝵ. que necdũ aspeximꝰ. nec consequuti in re

Expanded text:
stiam Deo in odorem suavitatis. Per hanc Deus Pater misit eumdem Filium suum in mundum, hanc Spiritus sanctus infundit cordibus electorum. Fides namque est, qua Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in substantia credimus, mysteria quoque incarnationis et passionis Filii Dei. Spes vero est exspectatio futurorum bonorum, quae nec du
Abbreviated transcription (Latin):
N onne qͥ elunt hostias. sub uictimaꝵ in lege: participes s̃
altaris  st̃ utiq. Ita & uos qͥ editis in idolio carnes idoł con¬
seeratas: participes estis demonioꝵ. Qo gͦ: qd idolis immolatũ
sit aliqͥd: aut qd̾ idolũ sit aliqͥd: aliqͥd. ñ ħ dico qd̃ aliqͥd sit.
qr idolũ nicħ est: & qd̾ ei offertͦ nicħ est. Q uicqͥd in illo ñ ẽ.
uel illi non adheret qui habet esse: nicħ est. In hoc idolũ nich̃
eͣ qr habet imaginem hominis. s non ẽ homo: dr hercules ẽt̃¬
s non ẽ. & sic̃ idolũ nicħ ẽ: ita e qd̾ illi immolat᷑ nicħ est.

Expanded text:
Nonne qui edunt hostias, subaudis victimarum in lege, participes sunt Nonne qui edunt hostias, subaudis victimarum in lege, participes sunt altaris? Sunt utique. Ita et vos qui editis in idolio carnes idolis consecratas, participes estis idolorum. Quid ergo? dico quod idolis immolatum sit aliquid, aut quod idolum sit aliquid? Non hoc dico quod aliquid sit, quia idolum nihil est, et quod ei offertur nihil est. Quidquid in illo non est, vel illi non adhaeret qui habet esse, nihil est. In hoc idolum nihil est, quia habet imaginem hominis, sed non est homo, sed non est. Et sicut idolum nihil est, ita quod illi immolatur nihil est.
Abbreviated transcription (Latin):
ent idolotitis. unũ cũ diabolo corpus existunt. Om̃sꝙ de uno
uno pane. idest de uno corpore.xp̃i. s. de uno calice siue rde¬
sanguine participam̃. idr partes accipimꝰ. & unũ corpꝰ. xp̃ief
ficimur. Uidece inquit .i. considate isrł scđm carñe. ⁊ds qir
carnalicer uiuit: e carnales hostias ad huc offert. Tunc tpris
quando apłs ista loquebant᷑. adhuc erat cẽplũ in ieroso lymis:
in qͦ offerebat isrł carnalit̾ uiuens hostias do. Carnalẽ aũ
ullũ appellat. qr legem carnaliter uolebat obseruare. uelad
differentiam isrł spiritał. qͥ iam ueteres um bras non seque¬
batur: ex euiꝰ nunero erat idem apłs. uult aũ ostendere
corinthiis. qi sicut illi erant socii & participes al taris qui
comedebant ea quȩ in altari offerebant᷑: ita & isti corinthii co¬
medentes carnes idolotitas. socii erant demonioꝵ. Unde & seqͥtͤ

Expanded text:
enter de idolothytis unum cum diabolo corpus existunt; omnesque qui de enter de idolothytis unum cum diabolo corpus existunt; omnesque qui de uno pane, id est de uno corpore Christi, et de eodem uno calice, sive sanguine, participamus, id est partes accipimus, unum corpus Christi efficimur. Videte, inquit, id est, considerate, Isracarnaliter vivit, et carnales hostias adhuc offert. Tunc temporis quando Apostolus ista loquebatur, adhuc erat templum Hierosolymis, in quo offerebat Israel carnaliter vivens hostias Deo. Carnalem autem illum appellat, quia legem carnaliter volebat observare; vel ad differentiam Israel spiritalis, qui jam veteres umbras non sequebatur, ex cujus numero erat idem Apostolus. Vult autem ostendere Corinthiis, quia sicut illi erant socii et participes altaris, qui comedebant ea quae in altari offerebantur, ita et isti Corinthii comedentes carnes idolothytas, socii erant daemoniorum. Unde et sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ris dñi est utiq. Primũ consecrat᷑ & bñdicit᷑ a sacerdo
tib & spu̾ sco. & deinde frangit᷑: cũ iam licet panis uideat᷑
in ueritate corpꝰ ẽ .xͥ. Ex quo pane qͥcũq cõmunicant. cor
qui comedimꝰ illũ panẽ. Caro quã u̾bũ d̃i patris assũpsit
in utero uirginali. in unitate sue ꝑsone. & panis qͥ conse¬
catur in eccłia. unũ corpꝰ.xp̃i st̃. Sic̃ enĩ illa caro corpꝰ ẽ
unũ corpꝰ. Diuinitatis enĩ plenitudo que fuit in illo. re¬
plet & istũ panẽ : & ipsa diuinitas u̾bi que implet celũ
& t̾ram. & oĩa que in eis sunt. ipsa replet corpꝰ xp̃i qd̃ a
multis sacerdotib ꝑ uniu̾sũ orbem scificat᷑: & facit unu̾
corpꝰ .xͥ esse. & sic̃ ille panis & sanguis in corpus.xͥ tͦnseuis
ra xp̃i. s unũ corpꝰ. & sicut qui corpori & sanguini diũ¬
comunieant unũ corpꝰ cũ eo efficiunt᷑: sie & qͥ comunieant sei¬

Expanded text:
ris Domini est? Utiris Domini est? Utitu sancto, et deinde frangitur cum jam licet panis videatur, in veritate corpus Christi est. Ex quo pane quicunque communicant, corpqui comedimus illum panem, caro quam Verbum Dei Patris assumpsit in utero virginali in unitate suae personae, et panis qui consecratur in Ecclesia, unum corpus Christi sunt. Sicut enim illa caro corpus Christi unum corpus. Divinitatis enim plenitudo quae fuit in illo, replet et istum panem, et ipsa divinitas Verbi quae implet coelum et terram, et omnia quae in eis sunt, ipsa replet corpus Christi, quod a multis sacerdotibus per universum orbem sanctificatur, et facit unum corpus Christi esse: et sicut ille panis et sanguis in corpus Christi tranra Christi, sed unum corpus; et sicut qui corpori et sanguini Domicommunicant, unum corpus cum eo efficiuntur: sic et qui communicant sci
Abbreviated transcription (Latin):
plus ꝑmittit᷑ ei imponi. quã scit᷑ ferre posse : ut quartodie
ut abtineant se ab societate idolatrie: & ñ solũ ñ sꝑare.
s & animꝰ inde collatur: ne ꝑ hoc nascat᷑ in dm̃ temptatio.
Nemo enĩ assiduus in idolio: nicħ sꝑat de eo. Hinc eñ sꝑare:
dubitare. de đo est: sic̃ saul relicto đo qͥ ei fuerat delicti cau¬
sa iratꝰ. ad idolatriã se contulit: aliqͥd sꝑans de ea. Cui qͥdẽ
& in p̾senti obfuit: & in futurũ gehẽnam ultrice̾ ꝓuidit.
qd̃ dico: utrũ uerũ & bonũ dicam. necne. Calix bn̾dicti¬
onis cui benedicimꝰ: nonne. communicatio sanguinis xͥ ẽ:
Iccirco calicem pͥmũ nominauit: qr postea de pane plus
erat disputaturus. Calix aũ benedictionis đr̃: qͥ benẽ dici¬
t᷑ a sacerdotib in altari. Appellat᷑ & ipse calix comuni¬
catio. quasi participatio: qr om̃s cõmunicant ex illo
partẽq sumunt ex sanguine domini ꝗͣ. continet in se
& panis quẽ frangimꝰ in altari: ñne cõmunicatio corpo¬

Expanded text:
plus permittitur ei imponi, quam scitur ferre posse; ut quarto die ut abstineant se ab omni societate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo enim assiduus in idolio nihil sperat de eo; hinc enim sperare dubitare de Deo est, sicut et Saul relicto Deo, qui ei fuerat delicti causa iratus, ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de ea . Cui quidem et in praesenti obfuit, et in futurum gehennam ultricem providit. quod dico: utrum verum et bonum dicam, necne. Calix benedictionis, cui benedicimus nonne communicatio sanguinis Christi est? Idcirco primum calicem nominavit, quia postea de pane plus erat disputaturus. Calix autem benedictionis dicitur, qui benedicitur a sacerdotibus in altari; appellatur et ipse calix communicatio, quasi participatio, quia omnes communicant ex illo, partemque sumunt ex sanguine Domini quem continet in se. Et panis quem frangimus, in altari, nonne participatio corpo
Abbreviated transcription (Latin):
S iue lingue cessabu nt. Qm̃ sicut ante turri babil.
una erat lingua hebriea. sicut qͥdam doctores putant
expleto iudicio ipsa remanebit una. Reuera in mul¬
tis lingius uarietas ẽ. & ubi ẽ uarietas: ibi dissensio.
cũ plenitudo scientie uenerit eo qd̃ sit imꝑfecta destru¬
etur: idest in meliꝰ cõmutabit᷑. Ex parte. enĩ cognoscinr
non ex toto: et de dõ & de beatitudine scõꝵ. Et ex par

Expanded text:
Sive linguae cessabunt, quoniam sicut ante turrim Babel Sive linguae cessabunt, quoniam sicut ante turrim Babel una erat lingua Hebraea, sicut quidam putant doctores, expleto judicio, ipsa remanebit una. Revera in multis linguis varietas est, et ubi est varietas, ibi dissensio. cum plenitudo scientiae venerit, eo quod sit imperfecta, destruetur id est in melius commutabitur. Ex parte enim cognoscimus, non ex toto, de Deo et de beatitudine sanctorum, et ex par
Abbreviated transcription (Latin):
Non cogitat malũ: idest ñ solũ ñ facit. s nec cogitat
ut alii noceat. Non gaudet suꝑ iniquitate. s potius
tristat᷑ cũ uiderit que̾libet ꝑ aliqd̃ scelus ruere.
Congaudet autẽ ueritati: idest oꝑib iusticie: uel etiam
illi qͥ in ueritate & non ficte fidelis est. Omiã suffert. sub̃
adu̾sa patienter. Omnia credit. que continent᷑ in uece¬
ri testam̃to & nouo. uel que ꝓmittunt᷑ a do electis in rec¬
no futuro. uera credit esse. Iecireo omĩa sꝑat: qr nisi
crederet non sꝑaret. Siqͥdem spes ẽ ex pectatio futu
roꝵ bonoꝵ. Omiã adu̾sa sustinet. Caritas nũꝗͤ. exci¬
dit .i. ab homine se habente nũꝗͣ labitur. nũquã cad.
Siue ꝓphetie euacuabunt᷑. ꝓpħia ẽ que de futuro.
loquit᷑. Q d cũ uenerit: iam non erit necesse ut ꝓpħ¬
tur. Ponat᷑ unũ exemplũ ꝓ omnib. P ropħat᷑ xp̃c ad
iudiciũ uentur us : eo ueniente ñ erit necesse ut hec
ꝓpħia recitetur amplius. Sic de ceteris intelligendũ.

Expanded text:
ogitat malum, id est non solum non facit, sed nec cogitat ut alii noceatur. Non gaudet super iniquitate, sed potius tristatur, cum viderit quemlibet per aliquod scelus ruere; congaudet autem veritati, id est operibus justitiae, vel etiam illi qui in veritate et non ficte fidelis est. Omnia suffert, subaudis adversa patienter, omnia credit quae continentur in Veteri Testamento et Novo, vel quae promittuntur electis in futuro crederet, non speraret. Siquidem spes est futuratione omnia adversa sustinet. Charitas nunquam excidit, id est ab homine se habenti nunquam labitur, nunquam cadit; sive prophetiae evacuabuntur: prophetia est quae de futuro loquitur. Quod cum venerit, non erit jam necesse ut prophetetur. Ponatur unum exemplum pro omnibus. Prophetatur Cudicium venturus: eo veniente non erit necesse ut haec prophetia recitetur amplius: sic de caeteris intelligendum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbut qđ huiꝰmodi baptismꝰ aliqͥd ꝓdesset mortuo. s ut eiꝰ exẽ¬
plo ñ credentib resurrectionem. suadeat & ostendat. qr si
illi resurrectionẽ non crederent. neqͣquã uiuos ꝓ mortuiꝰ
baptirarent. Et ẽ sensus. O corinthii. si resurrectio nec
p̾cessit in xp̃o & in qͥbusdam qͥ resurrexert cũ illo. nec fu¬
tura ẽ generaliter in omĩb: qͥd ẽ hoc qđ apud uos uiui bap¬
titant᷑ ꝓ mortuis : Qd faciebant ut diximꝰ ob duas causas.
uł qr non putabant resurrecturos nͥ baptizatos. uł quia
credebant ñ esse. felicit᷑ post resurrectionẽ uicturos nͥ bap¬
tizatos: sicuti ueritas se habet. Utqͥd & nos apłi periclitam᷑.
id ẽ ꝑicula patim omĩ hora. in same & siti. & reliqͥs angus¬

Expanded text:
obet quod hujusmodi aliquid prodesset mortuo, sed ut ejus exemobet quod hujusmodi aliquid prodesset mortuo, sed ut ejus exemplo non credentibus resurrectionem suadeat et ostendat: quia si illi resurrectionem non crederent, nequaquam vivos pro mortuis baptizarent; et est sensus: O Corinthii, si resurrectio non praecessit in Christo et in quibusdam qui resurrexerunt cum illo, nec futura est generaliter in omnibus, quid est hoc quod apud vos vivi baptizantur pro mortuis? Quod faciebant, ut diximus, ob duas causas: vel quia non putabant resurrecturos, nisi baptizatos; vel quia credebant non esse feliciter post resurrectionem victuros, nisi baptizatos sicut veritas se habet. Ut quid et nos apostoli periclitamur, id est pericula patimur omni hora? in fame, et siti, et reliquis angus
Abbreviated transcription (Latin):
Ero illis ds : i. ero unde satient᷑. unde letent᷑: qr ita
ditabunt᷑ p̾sentia dĩ & implebunt᷑ om̃s electi. om̃ib
bonis. om̃ib ꝙ uirtutib. ut in ipso omnia bona pos¬
sideant singłi. Erit enĩ ds tunc in uno quoꝙ. patien¬
cia sicut fuit in iob. obedientia ut in abraham.
in salomone. & reliqͣ dona quȩ mͦ diuisa st̃ ȩlectiᷤ
te᷑ possidebunt omĩa singłi. Auoquini. si mortui
non resurgent. qͥd facient qͥ baptirant᷑ ꝓ mortius:
Erant qͥdam apud corinchios qͥ non credebant resurrectio¬
nem: et erant alii qui credebant illos resurrecturos qui
baptizati moriebant᷑. illos aut̾e qͥ sine baptismo moriebant᷑
credebant aut non resurgere. aut male resurgere. Si quis
istoꝵ ꝓpinquus sine baptismi gr̃a muigrasset e mundo. uiuus
aliquis in nomine. illiꝰ baptirabat᷑. putantes quod mortuo bap¬
cismus uiui ꝓdesset. Qd̃ factũ cõmemorat apłs. non aut̾ẽ ap¬

Expanded text:
laetentur: quia ita dubitabuntur praesentia Dei, et ita implebuntur omnes electi omnibus bonis omnibusque virtutibus, ut in ipso omnia bona possideant singuli. Erit enim Deus tunc in unoquoque patientia, sicut fuit in Job; obedientia, ut in Abraham; in Salomone; et reliqua dona quae modo divisa sunt electis, tunc possidebunt omnia singuli. Alioqui, id est si mortuisurgent, quid facient qui baptizantur pro mortuis? Erant quidam apud Corinthios qui non credebant resurrectionem, et erant alii qui credebant illos resurrecturos qui baptizati moriebantur; illos autem qui sine baptismo moriebantur, credebant aut non resurgere, aut male resurgere. Si quis istorum propinquus sine baptismi gratia migrasset de mundo, vivus aliquis in nomine illius baptizabatur: et putabant quod mortuo baptimus vivi prodesset. Quod factum commemorat Apostolus, non ut pr
Abbreviated transcription (Latin):
net : quia ꝑ illa suꝑius posita tantũ dĩ demonstrat᷑ po¬
tentia: ꝑ cuiꝰ nominis uirtutẽ & inuocationẽ fuint. ꝑ
hoc autẽ. id ꝑ caritatẽ. fidem. & spem. hominis iusti¬
cia constat. Gloriabantur corinthii quasi sũma iustici¬
e hab̾ent. eo quod qͥdam illoꝵ demonia eicerent. grãm
curationuꝰ infirmis imꝑtirent: s ostendit apłs melio¬
ra deesse. & ido ꝑfectos nondũ esse : atq ido hortat᷑ eos
dicens. E mulamini carismata meliora: id bona grãrũ
meliora. Nam suꝑuis p̾missa possunt habere mali cũ bo
nonne in nomine tuo ꝓpħauimꝰ. & in nomine tuo uir¬
a men dico uobis nescio uos. E adhuc excellentiorẽ uiã
uob̾ demonstro: ꝑ qu̾ã intelligit᷑ caritas. in quo p̾cep
Adinẽ a mͦ incipit exponere. inquiens. Onĩca in .i.
ILinguis hominũ loquar & angłoꝵ. caritat̾e au̾
non habeam. inutilis sũ. H ec u̾ba ex suꝑiorib apłi

Expanded text:
atur potentia, per cujus nominis virtutem et invocationem fiunt. Per haec autem, id est charitatem, fidem, et spem hominis justitia constat. Gloriabantur Corinthii quasi summam justitiae haberent, eo quod quidam illorum daemonia ejicerent, gratiam curationum infirmis impartirent; sed ostendit Apostolus meliora deesse, et idcirco perfectos nondum esse, atque ideo hortatur eos, dicens: Aemulamini charismata meliora, id est dona gratiarum meliora: nam superius praemissa possunt habere mali cum bonnonne in nomine tuo prophetavimus, et in nomine tuo mulAmen dico vobis, nescio vos . Et adhuc excellentiorem viam vobis demonstro. Per quam intelligitur charitas, in quo praecedinem amodo incipit exponere, inquiens: CAPUT XIII. Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam: inutilis sum. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimꝰ illũ ut creatora ꝑ eius donũ. ueru̾tam sicut
ille nouit nos ex toto: sic & nos ex toto nrm̃ cognoscemꝰ
eũ. Ille cognoscit nos ut dm̃ decet: nos cognoscemꝰ eu̾
ut glorificate creature conueniet. Nc̃ aũ manent
fides. spes caritas. tria hec. he tres uirtutes mͦ coniunc

Expanded text:
cognoscimus illum ut creatura per ejus donum; verumtamen sicut ille novit nos ex toto, sic et nos ex toto cognoscemus illum. Ille cognovit nos ut Deum decet, nos cognoscemus illum ut glorificatae creaturae conveniet. Nunc autem manent fides, spes, charitas: tria haec. Hae tr
Abbreviated transcription (Latin):
diligit illũ & ꝓximũ. Ea enĩ que credimꝰ etiã nobis
ꝓmissa. nos accepturos speramꝰ. His uͦ delectati amplius in cari¬
tate feruemꝰ. ueracit᷑ enĩ crede non possumꝰ. nisi ea que ꝓmis¬
sa sunt speremꝰ: nec poterimꝰ sustinere ꝓmissa. si desit fidei¬
felicitas firma: nec aderit fructus spei. uł stabilitas fidei. nͥ
fuerit ꝑfecta xp̃i caritas in nob̃: que & fidem ut p̾cedat ad¬
iuuet. & spem expectatione corroboret. Maior aũ his. sub¬

Expanded text:
diligit eum et proximum. Ea enim quae credimus esse nobis promissa, etiam nos accepturos speramus. His vero delectati, amplius in charitate fervemus. Veraciter enim credere non possumus, nisi ea quae promissa sunt speremcredulitas firma; nec aderit fructus spei uel stabilitas fidei, nisi fuerit perfecta caritas Christi, quae et fidem ut credat adiuuet et spem expectatione corroboret. Cuius s
Abbreviated transcription (Latin):
udeł ȩlectos. qi ipse udebit᷑ in forma hominis in uidicio.
dampnatisq iusta sententia reꝓbis. om̃s sccũ ȩlectos pat̾no
uultui exhibebit : ut qͥ hominẽ uidicem uidert̃ munda
conscientia duunitatẽ patris & filii ac spc̃ scĩ cont̾epleg̃¬
Cũ euacuauerit omne̾ pͥncipatũ : sub tune erit fuus.
Principant᷑ in diuinis spiritib. anchangłi. angłi. sicut
ipso nomine declarat᷑ : & reł. pandunt ordinũ nomina.
Principant᷑ & homines hominib : s tunc unꝰ princeps erit
d̾s tͥnitas. quia cessabit omĩs creature potestas. in angłis
et hominib : cessabit tumor. regnabit integra caritas: nec
iam erit int̾ p̾sidentes & subiectos ulla dissensio. ac ꝓpterea
pleto qđ scriptũ ẽ. & regnabit dominꝰ solus in die illa. Uñ

Expanded text:
lectos, quia ipse videbitur in forma hominis in judicio, damnatisque justa sententia reprobis, omnes secum electos paterno vultui exhibebit, ut qui hominem judicem viderunt munda conscientia, divinitatem Patris et Filii et Spiritus sancti contemplecuaverit omnem principatum, subaudis, tunc erit finis. Principantur in divinis spiritibus, archangeli angelis, sicut ipso nomine declarantur, et reliqua pandunt ordinum nomina. Principantur et homines hominibus, sed unus tunc erit princeps, Deus trinitas: quia cessabit omnis creaturae potestas in angelis et hominibus. Cessabit timor, regnabit integra charitas: nec jam erit inter praesidentes et subditos ulla dissensio, ac propterea pleto quod scriptum est: Et regnabit Dominus solus
Abbreviated transcription (Latin):
ci sodm carnẽ ꝓ eis. P onit᷑ & ꝓ ab hominatione. hic
uͦ ꝓ separatione ponitur. Itaq nullus spũ di afflatus di¬
cit ipsi iħu tu es anathema. idest separatꝰ a đo patre &
spũ scõ: e aliqua parte inferior. h oc quorundẽt hereti¬
coꝵ uesania insaniendo dicere non timuit: iccirco anathe
ma .i. separatione a do & eccła ꝑculsi sunt. E nemo pot̾
dicere dominꝰ iħc. nͥ in spũ scõ. In sacra scriptura aliquan¬

Expanded text:
cundum carnem. Ponitur et pro abominatione, hic vero pro separatione ponitur. Itaque nullus Spiritu Dei afflatus dicit ipsi Jesu: Tu es anathema, id est separatus a Deo Patre et Spiritu sancto, et aliqua parte inferior. Hoc quidam haereticorum vesani insaniendo dicere non timuerunt; idcirco anathemate, id est separatione a Deo, Ecclesia perculsi sunt. Et nemo potest dicere Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Si qd aũ u̾bũ ab idoł audicur: denionũ deceptioni. & ñ
simulachroꝵ insensibilitati asseribit᷑. ad hec adoranda
tam a demonib. quã etiam ab aruspicib & philosophis
desipientib impellebant᷑. E est sensus. Sicut cũ gentes
essetis demonũ templa sine reluctatione ꝓut ducebami¬
cũ omni humilitate obtemꝑare. contendite. E qd̃ dicit
ꝓut ducebamini. ostendit eis tantã uenerationẽ exhi¬
buisse sẏmulachris. ut eoꝵ culcũ nequaꝗͣ. oborreren.
a qͥbuscũq hortarent᷑. monerent᷑. & ducerent᷑ ꝑ sonis:¬

Expanded text:
Si quod autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non Si quod autem verbum ab idolis auditur, daemonum deceptioni et non simulacrorum sensibilitati ascribitur. Ad haec adoranda tam a daemonibus quam ab aruspicibus et philosophis insipientibus impellebantur, et est sensus: Sicut cum gentes essetis, daemonum templa sine reluctatione, prout ducebamicum omni humilitate obtemperare contendite. Et quod dicit, prout ducebamini, ostendit eos tantam venerationem exhibuisse simulacris, ut eorum cultum nequaquam abhorrerent a quibuscu
Abbreviated transcription (Latin):
citis qm̃ cũ gentes essetis. Reducit᷑ ab apło corichiis
uite pristine conu̾satio in noticia : ut eiꝰ considatio¬
ne crescant in nouã conu̾sationẽ: qm̃ sic̃ gentiles uiuẽ¬
tes feruebaq ĩ m̾datio & errore. qr illa cultura nichil
bebant obsequi. Gentes aũ siue gentiles appellantur.
qͥ ab errore patrũ suoꝵ in qͦ nascunt᷑. in religionẽ me¬
lioris uite ñ cõmutant᷑. Unde & gens que sic manet.
ut genita ẽ uoeatur. hii st̃ paggani: qͥ ad diuinũ cul¬
tũ non accedunt quos gentes nunc appellat: ñ qd tͤp̾ris
estis. Legit᷑ s gens in bono. sicut ẽ. non tantũ ꝓ gente:
s ut filios d̃ĩ congregaret in unũ. Ad simulatra muta
ꝓut ducebamini. euntes. sub̃ eratis. Similachra. a simu¬
lando dicunt᷑ : eo qđ simulent hominẽ s non sit homo:
equũ. & ñ sit equus: ceteraq huiꝰmodi Iccirco muta ap¬
pellant᷑ : quia ut psalmita ait. os habent & ñ loquent᷑.
ocłos habent & ñ uident. neq enĩ ẽ spe̾ in ore ipsoꝵ.

Expanded text:
iam cum gentes essetis. Reducitur ab Apostolo Corinthiis vitae pristinae conversatio in notitiam, ut ex ejus consideratione crescant in novam conversationem, quoniam sicut gentiles viventes fervebant in mendacio et errore, quia illa cultura nihil bebant obsequi. Gentes autem sive gentiles appellantur, qui ab errore patrum suorum in quo nascuntur, in religione melioris vitae non commutantur. Unde et gens quae sic manet ut genita est vocatur: hi sunt pagani, qui ad divinum cultum non accedunt, quos gentes nunc appellat, non quod tunc temporis estis. Legitur et gens in bono, sicut est, non tantum pro gente, sed ut filios Dei congregaret in unum . Ad simulacra muta prout ducebamini, euntes, subaudis eratis. Simulacra quae simulando dicuntur, eo quod simulent hominem et non sit homo, equum et non sit equus, caeteraque hujusmodi idcirco muta appellantur, quia ut Psalmista ait os habent, et non loquentur: oculos, et non videbunt . Neque enim est spiritus in ore ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat ostendẽ. posuisse: caritatis. scił uĩ. Siqͥdem
angłi. nec linguã nec palatũ uel dentes habent. utpo
quã in p̾sentia eiꝰ esse. E dm loqui ad illos nicħ aliud ẽ
quã p̾sentia uultus sui qua fruunt᷑ quid uelit illis ma¬
nifestare: & ipsoꝵ uox in laudem conditoris. ipsa est
ad miratio intime cont̾ẽplationis. Incer se qͦ angłi lo¬
cunt᷑ ineffabilitꝰ: s eoꝵ adinuicẽ colloquutio. bone uo

Expanded text:
volebat ostendere, posuisse charitatis scilicet vim: siquidem angeli nec linguam nec palatum vel dentes habent, utpotquam in praesentia ejus esse; et Deum loqui ad illos nihil aliud est quam praesentia vultus sui qua fruuntur, attendentes quid velit illis manifestare; ipsorum vox in laude conditoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. Inter se quoque angeli loquuntur ineffabiliter, sed eorum ad invice
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. uacua ẽ & fides ur̃a. H ex a falsis apłis erant tradi
ne uenisse negabant. Unde dicit. Qui negat. xp̃m in
carne uenisse : hic anticristus est. E qͥ negat filiũ. nec
patrẽ habet. Isti ambulabant & quorundã fidem ne im¬
prudentes a mundi sapientib uidicarent᷑. subu̾tebant:
quia prudentes scłi stultũ uidicant. cũ audiunt resur¬
rectionẽ mortuoꝵ. Qđ si inqͥt uerũ ñ ẽ qr xͦ resurrex̃¬
falsi sumꝰ p̾dicatores: & fides urã manis erit. hoc enĩ cre¬
did̾ant apło predicante. quia mortui resurgent: & hac
ꝓficere. asserit: si credidunt qđ futurũ ñ est: & pu¬
doris ẽ ut aliqͥs ꝓfiteat᷑ hoc se credidisse qd̃ falsũ eꝰ. E
uerec̾diã gͦ illis incucit. & labores eoꝵ dic̃ infructuosos.
si qd̃ a falsis apłis audiert uerũ ẽ qr mortui ñ resurgent.
qd̃ nemo utiq de se patit᷑ audire. ut uidentes contra¬

Expanded text:
nis est et fides nostra, etc. Haec a falsis apostolis erant traditm in carne venisse negabant. Unde dicit, qui negat Christum in carne venisse, hic est Antichristus. Et qui negat Filium, nec Patrem habet, isti ambulabant et quorumdam fidem ne imprudentes a mundi sapientibus judicarentur subvertebant, quia prudentes saeculi stultum judicant, cum audiunt resurrectionem mortuorum. Quod si, inquit, verum est quia Chrfalsi sumus praedicatores, et fides vestra inanis est. Hoc enim crediderunt, Apostolo praedicante, quia mortui resurgent, et hac tum illorum proficere asserit, si crediderunt quod futurum non est: et pudoris est, ut aliquis profiteatur hoc se credidisse, quod falsum est. Et verecundiam ergo illis incutit, et labores illorum dicit infructuosos; si quod a falsis apostolis audierunt, verum est, quia mortui non resurgent: quod nemo utique de se patitur audire; ut videntes ho
Abbreviated transcription (Latin):
epulas & conuuua & crapulari & inebriari usq ao
uesꝑam. manducantes & bibentes in conspectu pauꝑn
nicħq accipiebant ab illis diuitib & potentib. benedicti cor
poris.xͥ a sacerdocib unde cõmunicarent. Impleti aũ illi
diuites omĩb cibis & potib usq ad uomitũ. accipiebant ad
ultimũ sacram̃ta corporis & sanguinis xp̃i dicentes. sic tra¬
didit dñs xp̃c discipłis suis nr̃is doctorib & magistris corpꝰ
& sanguine̾ suũ post alioꝵ ciboꝵ ꝑceptionẽ: & sic nos uolu¬
mꝰ illud sumere. Qͦd audiens apłs. scripsit eis int̾ cetera¬

Expanded text:
epulas et convivia, et crapulari et inebriari usque ad vesperam manducantes et bibentes in conspectu pauperum , nihil accipiebant ab illis divitibus et potentibus, sed prChristi a sacerdotibus unde communicarent. Impleti autem illi divites omnibus cibis et potibus usque ad vomitum, accipiebant ad ultimum sacramenta corporis et sanguinis Christi, dicentes: Sic tradidit Christus discipulis suis nostris doctoribus et magistris corpus et sanguinem suum post aliorum ciborum perceptionem, et sic nos volumus illud sumere. Quod audiens Apos
Abbreviated transcription (Latin):
cet non debere inflari quelibet adu̾sus alteru̾: qr & si ñ
magnũ. tam̃ paruũ est eccłe mẽbrũ. E sicut omĩa mem¬
bra siue sint magna siue sint parua. suie honesta siue
inhonesta. corpus humanũ formant. ita homines diu̾si
meriti. unam eccłiam edẏficant. & unũ corpus xͥ facuiss.¬

Expanded text:
elibet adversus alterum, quia etsi non magnum, tamen parvum est Ecclesiae membrum. Et sicut omnia membra, sive sint magna, sive parva, sive honesta, sive inhonesta, corpus humanum formant, ita homines diversi meriti unam Ecclesiam aedificant, et unum corpus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
a patre & a filio. & a spiritu scõ datur: nec ẽ naturaliter¬
in homine. s a do datur : qm̃ si eẽt. omnes hab̾ent fidem.
aui gratia sanitatũ in uno spũ. De gratia sanitatũ dicit.
qua sanant᷑ infirmi uł egri. Alii oꝑatio uirtutũ. in ei¬
ciendis demonib. e patrandis aliis miracłis. Alii ꝓpħia.
qua spũ scõ repletus futura p̾dicit. uł ꝓpħarũ libros ex¬
ponit. Alii discretio spũũ: ut nouerit qui loquatur
loquebat᷑ puella que magnũ quȩstũ p̾stabat dominis suiꝰ.
de qua paulus spm phitonicũ expulit: et sicut loquebant᷑
magi & incantatores. Alii genera linguaru̾. id uarietates
sermonũ. ut apłis & credentib. in exordio fidei. Alii int̾p̃ta¬
tio sermonũ: ut iheronimo. qui duunas scripturas. ex he¬
breo in latinũ transtulit. Hec aũ omnia. que enumeraui¬
parabilis ẽ eoꝵ oꝑatio. Diiidens singłis electoꝵ dona sua
non tam̃ ipse diuisus. E ꝓut uult: quia ompc est.

Expanded text:
uraliter, sed a Deo datur: quoniam si esset, omnes haberent fidem. Alii gratia sanitatum in uno Spiritu. De gratia sanitatum dicit, qua sanantur infirmi vel aegri. Alii operatio virtutum, in ejiciendis daemonibus et patrandis; alii miraculis: alii prophetia, qua Spiritu sancto repletus, futura praedicit, vel prophetarum libros exponit; alii discretio spirituum, ut noverit quis loquatur loquebatur puella quae magnum quaestum praestabat dominis suis, de qua Paulus spiritum pythonicum expulit: et sicut loquebantur magi et incantatores. Alii genera linguarum, id est varietates sermonum, ut apostolis et credentibus in exordio fidei. Alii interpretatio sermonum, ut Hieronymo qui divinas Scripturas ex Hebraeo in Latinum transtulit. Haec autem omnia quae enumeraviparabilis est eorum operatio, dividens singulis electorum dona sua, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
de domino: in clinato capite emisit sp̃m. idest animam.
Manifestũ ẽ ignorare animũ nr̃m siue intellectũ si li̾gua
loquat᷑ qđ nescit. sicut solent latini homines grece can¬
tare. oblectanti sono u̾boꝵ nescientes tam̃ quid dicant:
quȩ cancilena sine fructu intelligentiȩ est. Quẽ enim¬
fructũ habere pocest: qui ignorat quȩ loquit᷑. ᷤ ded gͦ ẽ:¬

Expanded text:
de Domino: Inclinato capite, emisit spiritum , id est animam. de Domino: Inclinato capite, emisit spiritum , id est animam. Manifestum est, ignorare animum nostrum sive intellectum, si lingua loquatur quod nescit, sicut assolent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant. Quae cantilena sine fructu intelligentiae est, quem non habere potest qui ignorat quae loquatur. Quid e