comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit. & didet pariulos tuos ad petrã. Ipsa ẽ
retributio. Qd enĩ fec̃ nob̾ babilonia. ista
iã cantauimꝰ. in illo psalmo Sermones ini¬
quoꝵ p̃ualuer̃ aduersũ nos. Quando enĩ
nati sumꝰ: paruos nos inuenit ista con¬
fusio scłi huiꝰ: & suffocauit nos erroꝵ di¬
uersoꝵ uanis opinionib. adbuc infantes:
Nascit᷑ infans: futurꝰ cuiis ierłm: & in p̃ddes¬
tinatione dĩ ciuiis: s interim captiuus
ad tẽpꝰ: qͥndo discit amare. qd̃ susurraue¬
rint parentes Instruunt & docent illum
auaritiã : rapinã: m̃datia cotidiana: di¬
uersas culturas idoloꝵ & demonioꝵ: remedia
illicita p̃cantationũ & ligaturarũ. Qͥd factu¬
ra ẽ adhuc infans. anima terrena: adten¬
dens ad maiores qͥd agant. ut qd̃ eos
uiderit facere hoc seqͥtur:: Babilonia ꝑsecu
ta ẽ nos paruulos: s ds̃ dedit nob̾ agni¬
tionẽ sui iã grãdib: ut ñ sequerem̃ erro
tremo trȩ & dicent. uͦere mñdatiũ coluerunt

Expanded text:
antes tuos ad petram.» Ipsa est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: «Sermones iniquorum praevaluerunt adversus nos» . Quando enim nati sumus, parvulos nos invenit ista confusio saeculi hujus; et offocavit nos errorum diversorum vanis opinionibus adhuc infantes. Natus infans futurus civis Jerusalem, et in praedestinatione Dei jam civis, sed interim captivatus ad tempus, quando discit amare, nisi quod insusurraverint parentes? Instruunt et docent illum avaritiam, rapinas, mendacia quotidiana, diversas culturas idolorum et daemoniorum, remedia illicita praecantationum et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit ta est parvulos nos; sed Deus dedit nobis agnitionem sui jam grandibus, ut non sequeremur errortremo terrae, et dicent, Vere mendacium coluerunt»
Abbreviated transcription (Latin):
cũ xp̃o. Xpc̃ nob̾ mͦ capit ẽ: guberinat
nos mͦ desuꝑ: amplectet᷑ secũ in illa ciuiti¬
te. cũ eqͥles erimꝰ angłis dĩ. Non audaris
hoc suspicari de nob: nͥ ꝓmatteret ueritis
Hoc gͦ concupiscite fr̃s: hoc die noctus s¬
gitate. Quicquid demundo arriserit febait
nolite psumere: nolite libent colloqͥ cũ cu¬
piditatib urĩs. Hostis maior: occidat᷑ ad
petrã: Breuis hostis ẽ: elidat᷑ addpetram
Et maiores inpetra occidite: & minores in
petra elidite. Petra uincat. Inpetra edfica¬
mini: si non uultis aut afluuio. aut auen¬
tis. aut apluuia subuerti Si uultis arma

Expanded text:
gubernat nos modo desuper: amplectetur secum in illa civitate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo concupiscite, fratres, hoc die noctuque cogitate. Quidquid de mundo feliciter arriserit, nolite praesumere: nolite libenter colloqui cum cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armat
Abbreviated transcription (Latin):
cibo carnali: & sũpsit honorẽ spĩtalẽ. Iile
uͦ factꝰ ẽ. in imuicꝰ Om̃s carnales: sp̃italibus
inimici st̃. Om̃s tales concupiscentes p̃sentia:
insecunt᷑ eos qͦs uident meditari ȩterna
Cont᷑ hos iste respiciens inierłm. & rogans

Expanded text:
cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans
Abbreviated transcription (Latin):
rat S ñ priꝰ qd̾ spĩtale ẽ. s qd̾ auimale.
carnalẽ oftendit. Homo qͥ nascit᷑. animalis
eẽ incipit: carnalis ẽẽ incipit Si se incipit
acaptiuitate babiloniȩ: in reditu ierłm
renouat᷑ : & fit renouatio quedã scđm
nouũ & interiorẽ hominẽ: & fit minor
tẽpore. maior potestate. Ergo eusau om̃s
electi: maiores illi reꝓbati Uult & ipse eli¬
gi : fiat minor Edom aut̃ appellatꝰ ẽ. de
qͦdã cibo lenticule rubro: id ẽ. roseo qͦdam
cibo. Bene cocta erat lenticula defricata:
concupiuit iste esau afr̃e suo iacob. &
cessit illi pͥmatũ suũ: uictꝰ concupicentia
manducande illiꝰ lenticule Ille cessit cibũ
uoluptatis: & sũpsit honorẽ dignitatis.
Ita explacito qͦdã int̾ eos factũ ẽ. ut
ille maior & ille minor sit: ut maior ser
Noli mirari: ad sanguinẽ ꝑtinent om̃s carnales
Caro & sanguis regnũ dĩ ñ possidebt̃: Non
illuc ꝑtinet edomꝰ : ꝑtinet iacob: qr caruit

Expanded text:
n prius quod spirituale est, sed quod animale; carnalem ostendit. Homo qui nascitur, animalis esse incipit, carnalis esse incipit. Si se convertat a captivitate Babyloniae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor tempore, major potestate. Ergo Esau omnes electi, majores illi reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major servNoli mirari: ad sanguinem pertinent omnes carnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» . Non illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit
Abbreviated transcription (Latin):
nę p̃cellere poterit: nichil ibi delecta¬
It nͥ bonũ. Moriet᷑ ibi om̃is necessitas:
net᷑ ibi sũma felicitas Si non p̃posuero
artit se addñm: contra hostes ipsiꝰ ciui¬
iS Semento dñe filioꝵ edom: Edomi¬
se dictꝰ ẽ: qͥ &esau. Audistis eñi mͦ cũ
libui: duo filii erant. inuno utero: ambo
brabe: Nati st̃ ambo: unꝰ adhereditatem:
lt̃ ad exbereditationẽ Fuit aut̃ hostis frĩs
li iste esau: qr p̃uenit eiꝰ benedictionẽ

Expanded text:
ercellere poterit, nihil ibi delectabit nisi bonum. Morietur ibi omnis necessitas, orietur ibi summa felicitas. «Si non praeposuero rtit se ad Dominum contra hostes ipsius civitatis: «Memento, Domine, filiorum Edom.» Edom ipse dictus est qui et Esau: audistis enim modo cuautem odio habui.» Duo filii erant in uno utero, ambo Abrahae: nati sunt ambo; unus ad haereditatem, alter ad exhaeredationem. Fuit autem hostis fratris sui ist
Abbreviated transcription (Latin):
ł int̾ficere rapud se ꝑegrinantẽ scãm
auitatẽ : sic̃ uoluit ipsũ popłm interfi¬
are pharao. icũ masculos occidebat & fe¬
minas. relĩquebat. Uirtutes p̃focabat: con¬
cipicentias nutriebat Parũ ẽ gͦ meminis¬
÷: Uide qͦmͦ memineris quedã cũ odio:
uemineris quedã cũ amore Cũ gͦ dixisset

Expanded text:
 interficere apud se peregrinantem sanctam civitatem: sicut voluit ipsum populum interficere Pharao, quando masculos occidebat natos, et feminas relinquebat; virtutes praefocabat, concupiscentias nutriebat. Parum ergo est meminisse: vide quomodo memineris. Quaedam enim cum odio meminimus, quaedam cum amore. Cum ergo dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
me dextera mea Et uere sic contingit st¬
nuntiauit: ñ optauit Talib qͥ obliuiscant
ierłm: hoc contingit. qđ dix̃. Obliuscitur
illos dextera eoꝵ Uita enĩ ȩterna mane
inse: illi remanent in delectatione tẽpon.
uob̾. qͣntũ dñs donat: adsalutẽ om̃um
Meministis fortasse hic me aliqhdo tractise
beatitudinẽ ponunt: ignorantes quȩ st
uera felicitas : uera dextera. Hos scriptura
filios alienos dic̃: tãquã ciues. non ierłm
s babiloniȩ. Dicit enĩ qͦdã loco psalmꝰ. Dĩe
libera me de manu filioꝵ alienoꝵ : quoꝵ
os locutũ. ẽ. uanitatẽ: & dextera eoꝵ dex¬
nouelle constabilitae: filiȩ eoꝵ ornate sicut
similitudo tẽporali: cellaria eoꝵ plena. truc¬
tantia exhoc in hoc: oues eoꝵ fecundȩ mnul¬
tiplicantes: in exitib suis: boues eoꝵ crase
eoꝵ: Nũqͥd habere istã felicitatẽ. hoc ẽ. pec¬
care : s facere illã dexterã: cũ sit sinistra
P roptea secutꝰ qͥd ait: Beatũ dixerunt po¬

Expanded text:
e sic contingit: praenuntiavit, non optavit, Talibus qui obliviscuntur Jerusalem, hoc contingit quod dixit; obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporalvobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractasbeatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dexnouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. eorum.» Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt po
Abbreviated transcription (Latin):
sideratis illã ierłm: si concupiscitis uitam
ȩt̃nã Omĩs ista t̾rena felicitas. sinistra uobi
sit: illa sit dextera. quã sẽꝑ habebitis: & si
habueritis sinistrã. uolite desinistra p̃sumere
Nonne corripis eũ qͥ desinistra uoluerit man¬
duicare : Si m̃se tuȩ in uiriã putas fieri.
manducante conuiua desinistra: quomͦ
ñ fit iniuria m̃se dĩ. si qd̾ dextrũ ẽ. sinis¬
trũ feceris. & qd̾ sinistrũ ẽ. dextrũ feccris:¬

Expanded text:
vitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante conviva de sinistra; quomodo non fit injuria mensae Dei, si quod dextrum est, sinistrum feceris, et quod sinistrum est, dextrum fec
Abbreviated transcription (Latin):
rent incolumes: si nicħ cad̾et de babilo¬
mia. si ub̾tas eẽt cͥcũfluenciũ uoluptatũ
hõib cantat᷑is ⁊ saltatis ad t̾yia cantica
silibido scortanciũ ⁊ m̾etͥtanciũ habet
quietẽ ⁊ securitatẽ: si ñ timet fam̃ yi
domosua qͥ clamat ut pantomimi ues¬
tiant᷑: st ħ oĩa sũ labe sine pc̾batio e aliqͥ
fiuerent. ⁊ eẽt securitas magaa nugue
belicia cent tẽpora inagni fesician ied

Expanded text:
 caderet de Babylonia, si ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felic
Abbreviated transcription (Latin):
quib iã credentib gͣtulat᷑ hoc mͦ: ut di¬
cat. fuistis aliq̃n tenebre. nunc aut̃ lux
in dño. Ergo cõstituit nos luctã hr̃e cũ illis
dñm: ñ autẽ int̾ret. nͥ ille locũ daret. sic
sid̾ia carnalia ⁊ illicita locũ dando diabolo
⁊ angłis eiꝰ in cordib suis ut in ilł. ⁊ de illis
oꝑetur: aliqũ int̾rogant nos ⁊ dict nob̾
exponite  ratiõem. Pagani plexiꝙ dñt ista¬

Expanded text:
quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic esideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani plerique
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ conuersati sumꝰ. Ostendit se redẽptũ.
de babilonia cepisse iãgrire.S tũ adhuc
quid dicit: Quia cũ hostib uris confligi¬
mi Et ne irascarͣ᷑ hominib qͥ nob̾ ingert
ꝑsecutiones: tulit intencionẽ nrãm apłs.¬

Expanded text:
aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apos
Abbreviated transcription (Latin):
demoniũ: ⁊ ille duoꝵ obiectoꝵ unũ respuit. unũ tenuit:
ege inqͥd demoniũ ñ habeo: ñ aut̃ dix. ego ñ sum samaritanꝰ.
si enĩ ille samaritanꝰ non custodierit utiꝙ ꝑimꝰ: samaritanꝰ
nostis collegit: Sic̃ aliqñ latronũ noiẽ pomint᷑. qui nob̾
plagas peccõꝵ in flixert. iã consensioẽ nrã captiuatis: sic
canticoꝵ: Quid gͦ intelligimꝰ. Quia cũ quicũꝙ tales nos¬
nos int̾rogant in quib diabolus oꝑat᷑: intelligendus est
ipẽ nos int̾rogare qui in eis oꝑat᷑. Apłs dic̃. Et uos eũ eẽtis
mortin indelictis ⁊ peccatis u̾rĩs: cum iuu̾etis in illis. scd̾n

Expanded text:
t: «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum essetis» «mortui in delictis et peccatis vestris, cum viveretis in illis s
Abbreviated transcription (Latin):
innouat oiã. Delectatioĩb tẽporaliũ rerũ cẽptam᷑: ⁊ colluctam᷑
cotidie cũ suggestiõib illicitaꝵ uoluptatũ. uir respiramꝰ uel m
oiatioẽ. captiuos nos eẽ intelligiiꝰ S qͥ nos captiuos duxert̾ :
Qui hoĩess Que geus. Qui rex: Si redimimi. captiui eiam᷑.
Quis nos redeunt : xp̃c : a quo nos redemit: a diabolo. Diabolꝰ
gͦ ⁊ angłi eiꝰ: captiuos dixxert nos Nec duc̾ent. nͥ consencienteᷤ
Nos ducti sum̃ captiui. captiuatores nr̃i dni qͥ sunt. Ip̃i sunt eciã
latrones. ulu̾antes illĩ uiatorẽ qͥ descendebat ab ierłm in

Expanded text:
innovat omnia .innovat omnia .piramus vel in oratione; captivos nos esse intelligimus. Sed qui nos captivos duxerunt? qui homines? quae gens? qui rex? Si redimimur, captivi eramus. Quis nos redemit? Christus. A quo nos redemit? A diabolo. Diabolus ergo et angeli ejus captivos nos duxerunt; nec ducerent nisi consentientes. Nos ducti sumus captivi. Captivatores nostri dixi qui sint. Ipsi sunt etiam latrones vulnerantes illum viatorem qui de
Abbreviated transcription (Latin):
quia qͥcqͥd illis dixerimꝰ: sinistrũ. aduersũ
habebunt. Ergo differendo circa eos scrip¬
turas: suspendimꝰ organa nr̃a insalicibus:
Non enĩ dignos habemꝰ : qͥ organa nr̃a por¬
tent. Non ergo eis organa nr̃a inserendo
ligamꝰ : s differendo suspendimꝰ: Salices
enĩ st̃ babilonie: lingna infructubsa: pasta
intemporalibus uoluptatib tãquã flumina
babiloniȩ: Et uidete. si hoc seqͥt᷑ psalmus.¬
nos. qͥ captiuos durert̃ nos u̾ba canticoꝵ. ⁊ qͥ ad duxert̃ nos.
nos duxert captiuos fr̃s: Quos sensimꝰ aliqñ captiuatores nr̃os:
Sensit qͥdẽ illa iherłm babilonios. ꝑsas. chaldeos. ⁊ illaꝵ re
gionũ ⁊ genciũ hoiẽs captiuatores suos: ⁊ hoc postea ñ qñ isti
in illa cuutate cõcingebant. figͣas nr̃as fuisse. Et facile pot̾ de¬
mõstrari: captiuos nos eẽ. Nõ enĩ respiramꝰ in auras illiꝰ lib̾tatis.
Non enĩ frum̃ puritate ueritatis. ⁊ illa sapiencia q̃ in seipã manẽs

Expanded text:
quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infructuosa, pasta temporalibus voluptatibus, tanquam fluminibus Babyloniae. nos qui captivos duxerunt nos, verba canticorum; et qui abduxerunt nos, nos duxerunt captivos, fratres? quos sensimus aliquando captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerusalem Babylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suoin illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens
Abbreviated transcription (Latin):
blcib eiꝰ suspendt̃. Salices ligna st̃ infru¬
tuosa: & hoc loco ita posita. ut ñ aliquid
loi possit intelligi desalicibꝰ. Alio autem
frsitan potest Modo ligna intelligi steri¬
la÷ nasci suꝑ flumina babilonis: & nullũ¬
huctũ fer̃: sic̃ homines cupidi: auari:
striles inom̃i ope bono: ita ciues babilo¬
iiȩ. ut etiã ligna sint illiꝰ regionis. Ex
sis uoluptatib rerũ transeuntiũ pascunt᷑.
tãquã rigata fluminib babiloniȩ: qͥris
fructũ. & nꝰquã inuenies Quando tales
inmedio eiꝰ st̃. id ẽ. ñ tã concupiscentia
scłi & delectationib obruunt᷑. qui uͦ ut
oportet dixerĩ & breuit̃. multũ mali st̃
inmedio babilonis st̃. & ligna st̃ sterilia:
tãquã salices babilonis. quando illos ui¬
demꝰ : tã steriles eos inuenimꝰ. ut difficile
appareat in eis aliqͥd unde possint duci ad
fidẽ rectã. uł adbona oꝑa. ut spẽ futuri
scłi: uł ad concupiscentiã liberationis. acapti¬

Expanded text:
salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantufructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis. Quando tales in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a capti
Abbreviated transcription (Latin):
Nauigare inqͥt aliꝰ & negociari magnũ ẽ: scire
multas ꝓuincis: lucra undiq cape: nonee
obnoxiũ inciuitate alicui potenti: semꝑ
pascere: & augm̃tis lucroꝵ. diuitẽ remeare.
Fluuiꝰ ẽ & iste babilonis. Lucra tua quando
stabt̃ : qͣndo p̃supturꝰ. qͣndo securꝰ ens eo
his quȩ ad qͥris :: quanto eris ditior. tanto
timidior Uno naufragio. nudꝰ existi. & rec¬
te te plangis influmine babilonis: qd no¬
luisti sedere & flere suꝑ flumnna babilonis.
Alii ciues scẽ ierłm. intelligentes captiuitatt᷑
suã. attendt̃ humana uota. & diuersas homi¬
nũ cupiditates. hac atq illac rapientes.
trahentes: impellentes in mari: uident hȩc.
& ñ se mittunt influmina babilonis: eflent¬

Expanded text:
Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potenti, sempepascere, et augmentis lucrorum divitem remeare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Bae Jerusalem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; se
Abbreviated transcription (Latin):
babilonis Flumina bobilonis st̃. omĩa qͦ
hic amant᷑ & transeunt Nescio qͥs amauit
uerbi grã. agriculturã: ipsam exercere : inde
ditescere: ibi occupare animũ: inde ꝑcipe
uoluptatẽ: adtendat exitũ: & uideat illud
qd̃ amauit non eẽ fundam̃tũ ierłm: s fluui¬
um babilonis: Aliꝰ dix̃ Magna res. milita¬
re: Om̃s agricole. formidant eos qͥ militant:
obsecunt᷑ eis: tremunt eos Si fuero agricola.
timeo militarẽ: si fuero militaris. timebor ab
agricola O insane: in aliũ te fluuiã babilo
time maiorẽ potestatẽ. ipso maior fieri su¬
bito qͥ te timet Nũquã aut̃ erit minor:
quẽ debes timere Ad uocatũ inꝗt ee. magna
res ẽ: potentissima eloquentia inom̃ib habe
suspectos. pendentes exlingͣ diserti patroni
sui: & exeiꝰ ore sꝑantes. ut dãna. uł lucra.
Nescis qͦ te miseris. Aliꝰ. & iste fluuiꝰ babilonis
ẽ: & qd̾ multũ sonat strepitꝰ aque infaxa¬

Expanded text:
Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab agricola. O insane, in alium te Babylonis fluvitime majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel lucra, Nescis quo te miseris: alius et iste fluvius Babylonis est; et quod multum sonat, strepitus aquae saxa
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ suꝑ flumina babilonis. ibi
sedimꝰ & fleuimꝰ. cũ recordaremͣ syon: illã
recordatione syon: Si enĩ ciues inde sumꝰ:
sione scłi huiꝰ. inista babilonia non ciues
habitamꝰ. s captiui detinem̃: oportet ut ñ
tantũ ista cante̾mꝰ s & faciamꝰ affectu cordi
pio: religioso desiderio ȩt̃nȩ ciuitatis Iuȩ
babilonia dr̃. amatores suos consulẽs pace
tẽporali. & nichil ultra sꝑantes: totũq gau
cũq fideliter uersant᷑. si non ibi appetant
suꝑbiã & periturã elationẽ. odiosamq iac¬
tantiã: si uerã fidẽ exhibeant. quã posst̃:
quãdiu posst̃: qͥb posst̃: adqͥntũ uident
trena. & adqͣntũ intelligt̃ speciẽ ciuitatis:
non eos sinit ds ꝑire inbabilonia. Predesti¬
nauit enĩ eos ciues ierłm Intelligit captiui¬
tatẽ eoꝵ ds: ostendit illis aliã ciuitatem.
cui uere debeant suspirare: ꝓqͥ debeant
cuncti coronari: ad quã capescendã debeant
ciues suos secũ peregrinos qͣntũ ualuerint

Expanded text:
autem, «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion:» illam recordatione Sion? Si enim cives inde sumus,sione saeculi hujus, in ista Babylonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pBabylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium icumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu possunt, quibus possunt, ad quantum vident terrena, et ad quantum intelligunt speciem civitatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos secum peregrinos, quantum valuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
BLITOS UoS eẽ. ñ arbitror
commendasse nos uob̾ immo
commemorasse uos. qđ omĩs
iuditꝰ in scã ȩccła. nos ͤ debet unde ciues.
sumꝰ. & unde peregrinamur: & ꝑegrinationiᷤ
nr̃e. causã ẽẽ peccatum. reuersionis autẽ
munꝰ. remissionẽ peccatoꝵ. & iustificationẽ
grẽ dĩ: duas ciuitates ꝑmixtas sibi in¬
terim corpore. & corde separatas currere
ꝑista uolumina scłoꝵ. usq infinẽ audistis
&nostis unã cui finis ẽ pax ȩt̾̃na: & uo¬
& uocat᷑ babilonia: Interpretationes nomi¬
num. si ñ fallor tenetis: ierłm interp̃tari
uisione pacis: babiloniã. confusionẽ. Ierł̃m¬
inbabilonia captiua tenet᷑. non tota: ciues
destinatos ingłam dĩ: futuros ꝑ adoptio¬
nẽ coheredes xp̃i: qͦs de ipsa captiuitate.
redemit sanguine suo Ergo istã ciuitatem

Expanded text:
blitos vos esse non arbitror, commendasse nos vobis, imo commemorasse vos, quod omnis eruditus in sancta Ecclesia nosse debet unde cives simus, et ubi peregrinemur, et peregrinationis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, audistis et nostis; unam cui finis est pax aeterna, et voet vocatur Babylonia. Interpretationes etiam nominum, si non fallor, tenetis: Jerusalem interpretari, Visionem pacis; Babyloniam, Confusionem. Jerusain Babylonia captiva tenebatur non tota; cives aedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam
Abbreviated transcription (Latin):
sitni: Cũ aut̃ bene ẽ. tͥ: arrident omĩa se
sterile apparuit: ñ acuit cupa tua
s abortũ fec̃ ium̃tũ tuũ : ñ exhoͣ ratꝰ es
maliqͥ dignitate scđ̾m scłm constitutꝰ: undi¬
ꝙ amici tui & uiuunt & seruant tͥ amici¬
nam: clientes ñ desint̃: filii obsecuntur:
srui contremiset̃: con iunx concors: felix dr̃
domꝰ: ibi inuenis tribulationẽ. si aliqͣndo po¬
as: ut inuenta tribulatione nom̃ dni in¬

Expanded text:
ferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saeferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saesterile apparuit, non acuit cupa tuaexhonoratus es in aliqua dignitate secundum saeculum constitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione in
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ in qͦdã psalmo Tribulationẽ & dolorem
inueni: & nom̃ dñ inuocaui. quid ẽ. quod
querendã: inuenit tãquã quesitã. Et cum
inuenisset : qͦ lucro inuenit : nom̃ dñi i
uocauit. Multũ int̾ẽ. utrũ inuenias tribu¬
lationẽ : an inueniaris atribulatione: dicit
enĩ alio loco: dolores inferni. inuener me
Quid ẽ inuener̃ me dolores inferni: quid:
tribulationẽ & dolorẽ inueni: qnͥdo te re¬
pente occupat tristitia ꝑturbatis tͥ reb
qͣndo te repentina inuenit ipsa tristicia:
unde putas ñ posse fieri tristẽ. accidit. &
tristis efficeris : inuenit te dolor inferni:
Te enĩ sursũ putabas: uerũtam̃ deorsum
eras : & cum dolor inferni inueniret te.
ibi inuenisti te deorsũ. qͥ sursũ putabas¬
te cẽ. Inuenisti enĩ te dolore affectum
grauit̾ tristicia alicuiꝰ: aliunde fortẽ p̃sũp¬
sras te ñ forte tristẽ : inuenit te dolor in¬

Expanded text:
dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem dicitur in quodam psalmo: «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid est quod quam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus ndo te repentina ipsa invenit tristitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, et tristis efficeris; invenit te dolor inferni. Te enim sursum putabas; verumtamen deorsum eras: et cum te dolor inferni inveniret, ibi te invenisti deorsum, qui te sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitauit : q̃re dimisimꝰ conditorẽ tuu. &
societatẽ tuã : ecce int̾fluenta & labentu
constituti: uix qͥsq raptꝰ aflumine. sitene¬
re lignũ potuerit euadet Humuliati g i
captiuitate nr̃a. sedeamꝰ suꝑ flumina babls¬
nis: ñ nos audeamꝰ illis fluminib p̃cipitan.
nec audeamꝰ innr̃e captiuitatis malo at
tristicia nos suꝑbe erigere Sedeamꝰ. & si
fleamꝰ. Sedeamꝰ. suꝑ flumina babilonis: se¬
sit humilitas nr̃a ut ñ nos mergat Sede
suꝑ flum̃: noli influmine: noli subfumi
qͥt᷑ aliꝰ psalmꝰ. & cantat dicens: Stantes e¬
rant pedes nr̃i. in atriis tuis ierłm Ibi e¬
rigeris: si te hic penitendo & confitendo
bumiliaueris. In atriis gͦ ierłm. stantes erant
pedes nr̃i: suꝑ flumina uͦ babilonis sedimꝰ e
fleuimꝰ: cũ recordarem᷑ syon. Inde oportes
fleas: recordando syon Multi enĩ flent fle¬
tu babilonio: qr gaudio gaudent habilonis:
qͥa gaudent lucris. & flent dãnis. Utrumq

Expanded text:
dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedeamus super flumina Babylonis, sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
the deyorata appellant: Nam hoc uerbũ
estin codicibus grecis. et hoc loco. et superius.
ubi dictum est. et irritauerunt eum in adin.¬
uentionibus suis: cum et illie. et hic. dicit¬
as adinuentiones. in quibus alios unitati
sunt: Non itaq sic dictas arbitremur ad.¬
inuentiones. quasi ab ipsis institutas: nullo
in aliis precedente quod imitaretur exẽplo
Unde alii interpretes nr̃i. non adinuen¬¬
tones sed studia: alii uero affectiones. uł
affectationes: alii uoluptates. dicere ma¬
luerunt: Et idem ipsi qͥ dixerunt aduiuenti¬
ones: alio loco studia posuerunt Hoc cõme¬¬
morare uolui: ne questionem faceret nom̃
adinuentionis. in ea re. quã nõ a se ipsis ex-¬
sogtauerunt: sed alios imitati suntt¬

Expanded text:
ἐπιτηδεύματα appellant: nam hoc verbum ἐπιτηδεύματα appellant: nam hoc verbum est in codicibus graecis et hoc loco, et superius, ubi dictum est, «Irritaverunt eum in adinventionibus suis;» cum et illic et hic eas dicat adinventiones, in quibus alios imitati sunt. Non itaque sic dictas arbitremur adinventiones, quasi ab ipsis institutas, nullo in aliis praecedente quod imitarentur exemplo. Unde alii interpretes nostri, non adinventiones, sed studia; alii vero affectiones, vel affectationes, alii voluptates dicere maluerunt: et iidem ipsi qui dixerunt adinventiones, alio loco studia posuerunt. Hoc commemorare volui, ne quaestionem faceret nomen adinventionis in ea re, quam non a seipsis excogitaverunt, sed alios imitati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
enum scriptoris errorem eẽ. eumq diceremꝰ
peo quod est infecta fecisse interfecta: nisi ha¬
seremus beneficium dei. qui scripturas suas
n multis linguis ẽẽ uoluit: atque ita ẽẽ scͥp.¬
am interfecta est terra in sanguinibus. inspec¬
sgrecis codicibus uideremus quid est ergo in-¬
urfecta est terra: nisi hoc referatur ad homi¬
ns qͥ habitabant in terra tropica locutione.
qͥ siqnificatur ꝑ id quod continet id quod cõ¬
metur: sicut dicimus malam domum in
qua mali habitant. et bonam inqua boni:
pi namq interficiebant animas suas. ĩmo¬
indo filios suos: et effundendo sanguinem
prulorum a consensione illius sceleris alie¬
urum: unde dictum est. effuderunt san¬
qunem innocentem: Ergo interfecta est
tirra in sanguinibus. ꝑt̃ cõtaminata est
in operibus eoꝵ: cum ipsi interfecti sunt
ianima. et cõtaminati in operibus sus
t fornicati sunt in aduentionibus suis
has dicit adinuentiones: quas greci eN¬

Expanded text:
enim scriptoris errorem, eumque diceremus pro eo quod est «infecta,» fecisse «interfecta,» nisi haberemus beneficium Dei, qui Scripturas suas in multis linguis esse voluit; atque ita esse scriptum, «Interfecta est terra in sanguinibus.» inspectis graecis codicibus videremus. Quid est ergo, «Interfecta est terra,» nisi hoc referatur ad homines qui habitabant in terra, tropica locutione, qua significatur per id quod continet, id quod continetur, sicut dicimus malam domum, in qua mali habitant, et bonam in qua boni? Ipsi namque interficiebant animas suas immolando filios suos, et effundendo sanguinem parvulorum a consensione illius sceleris alienorum: unde dictum est, «Effuderunt sanguinem innocentem.» Ergo, «Interfecta est terra in sanguinibus, et contaminata est in operibus eorum,» cum ipsi interfecti sunt in anima, et contaminati in operibus suis. «Et fornicati sunt in adinventionibus suis.» Has dicit adinventiones, quas Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
fideles oppugnant extrinsecus Sed oppus¬
nant nõ expugnant. eos qͥ apprehendun
turrẽ fortitudinis: a facie inimici Ut an¬
tem oppugnent. senciunt in nobis eẽ infit¬
mitates reliquas. ꝓpter quas dicunus. dimi¬
te nobis debita nr̃a : ꝓpter qͥs dicimus et¬

Expanded text:
fideles oppugnant extrinsecus. Sed oppufideles oppugnant extrinsecus. Sed oppugant, non expugnant eos qui apprehendunt turrem fortitudinis a facie inimici . Ut autem oppugnent, sentiunt in nobis esse infirmitatis reliquias, propter quas dicimus, «Dimitte nobis debita nostra;» propter quas dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
popłis mirabilia eius. qm magnus dominis
et laudabilis ualde: terribilis est suꝑ omes a¬
os: qm̃ om̃s dii gentiũ demonia Isti ergo in¬
mici. cũ rege suo diabolo. captiuum teneli
popłui dei De qua captiuitate cũ redimimi
et pͥnceps huius mundi tdimittitur foras io¬
ficatur domus post captiuitatẽ: cuius laps
angularis est xp̃s: Qui duos condidit ine
in unum nouum hominẽ. faciens pacem: qu
dies ex die ueniens euangelirauit eis qͥ eran
ꝓpe. et eis qͥ erant longe. faciens utraq un
et adducens alias oues quȩ nõ sunt de hoc
ouili. ut sit unus grex. et unus pastor. Et
ita dedit deus in misericordias predestr¬
natos suos: qͥa nõ uolentis neq currentis ls
miserentis est dei: inconspectu omĩum qͥ
rant eos hi ergo inimici. diabolus et angl
eus: captiuauerant predestinatos indei regi
et głam: Aredemptore autẽ nr̃o foras mil
qͥ dominari infidelibus solebant intrinsea

Expanded text:
ia ejus. Quoniam magnus Dominus ia ejus. Quoniam magnus Dominus et laudabilis valde, terribilis est super omnes deos: quoniam omnes dii Gentium daemonia» . Isti ergo inimici cum rege suo diabolo captivum tenebant populum Dei. De qua captivitate cum redimimur, et princeps hujus mundi mittitur foras, aedificatur domus post captivitatem: cujus lapis angularis est Christus, qui duos condidit in se, in unum novum hominem, faciens pacem, quam dies ex die veniens evangelizavit eis qui erant prope, et eis qui erant longe, faciens utraque unum ; et adducens alias oves quae non sunt de hoc ovili, ut sit unus grex et unus pastor . Et ita Deus «dedit in misericordias» praedestinatos suos; quia «non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei» : «in conspectu omnium qui ceperant eos.» Hi ergo inimici, diabolus et angeli ejus captivaverant praedestinatos in Dei regnum et gloriam: a Redemptore autem nostro foras missi qui dominari infidelibus solebant intrinsecus,
Abbreviated transcription (Latin):
sipiscant de diaboli laqueis captiuati ab ipso.
secundũ ipsuis uoluntatẽ: et uerba dñi nr̃i
iħu xcp̃i ubi eum expellens de fideliũ cor¬
dibus. ait. Nũc pͥnceps huiꝰ mundi missus
est foras: et ipsius itidem qͥdem apłi dicen¬
tis. qͥ eruit nos de potestate tenebrarum:
et transtulit nos in regnũ filii cͥaritatis
suȩ: Hȩc atq huius modi ratiocinatus in¬
tende animum. et in literas ueteris testa.¬
menti: uide quid cantetur in eo psalmo
cuius titulus est. quando domus edificauims
post captiuitatem: Ibi enim dicitur. cantate o¬
mino canticum nouũ: Et ne ex istimes ad ud¬
oꝵ popłm tantummodo per tinere: cantate
ciate: immo ut ipsum uerbum quod in greos
positum est transferam. euangelitate diem
die salutare eius: hinc enim euuangelium
nũcupatum est: in quo annunciatur dies a
Hoc est enim et salutare eius: qͥa salutarea
xp̃s est. sicut et suꝑius iam demonstrauimis

Expanded text:
sipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso sipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso secundum ipsius voluntatem» : et verba Domini Jesu Christi, ubi eum expellens de fidelium cordibus ait, «Nunc princeps hujus mundi missus est foras» ; et ipsius itidem Apostoli dicentis, «Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae» . Haec atque hujusmodi ratiocinatus, intende animum et in litteras Veteris Testamenti, et vide quid cantetur in eo psalmo cujus est titulus, «Quando domus aedificabatur post captivitatem:» ibi enim dicitur, «Cantate Domino canticum novum.» Et ne existimes ad Judaeorum populum tantummodo pertinere: «Cantateuntiate,» imo ut ipsum verbum quod in graeco positum est, transferam, «evangelizate diem ex die, salutare ejus.» Hinc enim Evangelium nuncupatum est, in quo annuntiatur dies exHoc enim est et «salutare ejus;» quia salutare Dei Christus est, sicut et superius jam demonstravimus
Abbreviated transcription (Latin):
am inueteri absconditur Et penituit eum
scđm multitudinem misee̾ricordiȩ suę hoc
fecit quod disposuerat: sed contribulatis et
orantibus se id concessurũ eẽ presciuerat. qͥa
et ipsa oratio eoꝵ. cũ adhuc non eẽt. sed futu¬
ra ẽẽt. dm̃ ꝓculdubio non iatͭ ebat Et de¬
cdit eos in misericordias: ut eẽnt non uasa
irȩ : sed uasa misericordiȩ: Ideo autem puto
pluraliter miscłias dictas inquas eos dedit:
quia unus qͥsq ꝓpriũ donũ habet adeo: aliꝰ
sic. alius autem sic Sedit ergo eos imiseri-¬
cordias: In conspectu omium qͥ ceperant
eos age nunc qͥs qͥs hȩc legis. et gr̃am dei qͥ
legendo in apostolicis litteris. in ꝓpheticis autẽ
scrutando cognoscis. et uetus testamentum
in nouo reuelatũ. et in uetere nouũi ue¬
latum uides: recole quẽ dixerit apłs paulus.
pͥncipem potestatis aeris. qͥ operatur infiliis
infidelitatis. et illud ubi ait de qͥbusdã. ut re¬

Expanded text:
am in vetere absconditur. «Et poenituit eum am in vetere absconditur. «Et poenituit eum secundum multitudinem misericordiae suae.» Hoc fecit quod disposuerat, sed contribulatis et orantibus se id concessurum esse praesciverat; quia et ipsa oratio eorum, cum adhuc non esset, sed futura esset, Deum procul dubio non latebat. dit eos in misericordias.» Ut essent non vasa irae, sed vasa misericordiae . Ideo autem puto pluraliter misericordias dictas, in quas eos dedit, quia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . «Dedit» ergo «eos in misericordias, in conspectu omnium qui ceperant eos.» Age nunc, quisquis haec legis, et gratiam Dei, legendo in apostolicis Litteris, in propheticis autem scrutando cognoscis, et Vetus Testamentum in Novo revelatum, in Vetere Novum velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus principem potestatis aeris, «qui operatur in filiis infidelitatis» , et illud ubi ait de quibusdam, «ut re
Abbreviated transcription (Latin):
sericor diȩ suȩ Penituit dictũ est: qͥa mu¬
tauit quod eos perditurus uidebatur:
Et aput deum qͥdem disposita et fixa sũt
omĩa : nec aliud facit quasi conscilio re-¬
pentino. quod nõ ex ȩternitate facturũ
se eẽ prescuit.: sed in creatitra temporalibus
motibus quan gegirnat mirabiliter. ipse
non temporaliter motus. qͥsi repentina uolun¬
te facere dicitur: quod ordinatis rerum cau¬
sis conscilii sui secretis simi in mutabilitate diꝰᷤ¬
posuit. qͦ siuis quȩq temporibus agnita et
presentia facit. et futura iam fecit: Et ad
hec quis idoneus: Audiamus itaq scripturã
humiliter ea celsa dicentem: cũ et pariuilis
nutriendis sumenda porrigit. et maiorib
exercendis perscrutanda ꝓ ponit Et uidit
cum tribularentur: cũ audiret orationẽ
eoꝵ: et memor fuit testamenti sui Vtiq
testamenti ȩterni. quod disposuit ad abrahã.
non ueteris quod aboletur: sed noui quod eti¬

Expanded text:
sericordiae suae.» «Poenituit» dictum est, quia musericordiae suae.» «Poenituit» dictum est, quia mutavit quod eos perditurus videbatur. Et apud Deum quidem disposita et fixa sunt omnia; nec aliud facit quasi consilio repentino, quod non ex aeternitate se facturum esse praescivit: sed in creaturae temporalibus motibus, quam gubernat mirabiliter, ipse non temporaliter motus, quasi repentina voluntate facere dicitur quod ordinatis rerum causis consilii sui secretissimi immutabilitate disposuit, qua suis quaeque temporibus agnita, et praesentia facit, et futura jam fecit. Et ad haec quis idoneus? Audiamus itaque Scripturam, humiliter excelsa dicentem, cum et parvulis nutriendis sumenda porrigit, et majoribus exercendis perscrutanda proponit. «Et vidit cum tribularentur, cum audiret orationem eorum; et memor fuit testamenti sui:» utique testamenti aeterni «quod disposuit ad Abraham,» non veteris quod aboletur, sed novi quod eti
Abbreviated transcription (Latin):
riosissima qͥppe illa ciuitas adepta ꝓmis-¬
sã hereditatẽ in qͣ nullus morietur: nul¬
lus orietur: non habebit ciues qͥ singu¬
li gaudeant suis rebus: qͥa deus erit omĩa
in omĩbus Cuiꝰ societatẽ qͥsqͥs in hac pere¬
grinatione fideliter et flaganter deside.¬
rauerit: assuescat pͥuatis conferre com¬
munia. non sua querendo sed quȩ iħu
xp̃i : ne sibi sapiens et sibi cõ sulens ex a¬
cerbet deum conscilio suo: sed sperans qd̾
nõ uidet. nõ festinet fieri de his quȩ ui¬
dentuR beatus: atq illud ęternũ quod
non uidetur pacienter expectans: eius
in ꝓmissionibus sequatur conscilium.
cuius intemptationibus precatur auxi¬
lium Ita erit et humilis in cõfe̾ssionib
suis: ne fiat istorum similis de quibus
sericordia : nõ neglexit eos Et uidit
cum tribularentur: cũ audiret oratio¬
nem eoꝵ Et memor fuit testamenti sui.
et penituit eum scdm multitudinẽ mi¬

Expanded text:
riosissima quippe illa civitas adepta promisriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illud aeternum quod non videtur patienter exspectans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum similis, de quibus sericordia, non neglexit eos; «Et vidit cum tribularentur, cum audiret orationem eorum. Et memor fuit testamenti sui, et poenituit eum secundum multitudinem mi
Abbreviated transcription (Latin):
quidam animũ interpretati sunt Quodli¬
det aũt oꝵ dicatur: perturbatio non ca¬
ait in deum: sed de cõsuetudine trans iatũ.
potentia uindicandi. hoc nomen accepit:
Et abominatus est hereditatem suã Et tra¬
didit eos in manus gentiũ. et dominati sunt
eoꝵ qͥ oderant eos Et tribulauerunt eos ini¬
mici eoꝵ: et humiliati sunt sub manibus eoꝵ
Quando eos hereditatem dei uocauit ma¬
nifestum est. quod nõ ad perditionẽ sed ad
disciplinam eos ab ominatus est: et tracdidit
in manus inimicoꝵ. Peniq seqͥtur Sepe
liberauit eos ipsi autem exacerbauerũt
eum in conscilio suo Hoc est quod superiuᷤ
ait: non sustinuerunt cõsciliũ euis Perni¬
ciosũ autẽ est consciliũ hominis. ipsi homi¬
ni: quo ea querit quȩ sua sunt. non quȩ
sunt dei In cuius hereditate quod ipse no-¬
bis est cum ad fruendũ se p̃bere dinabitur:
nullas paciemur cũ scis societatis angu-¬
stias. dilectione rei nr̃ȩ quasi pͥuata Glo¬

Expanded text:
quidam animum interpretati sunt. Quodlibet autem horum dicatur, perturbatio non cadit in Deum; sed de consuetudine translatum, potentia vindicandi hoc nomen accepit. 33. «Et abominatus est haereditatem suam. Et tradidit eos in manus Gentium, et dominati sunt eorum qui oderant eos: et tribulaverunt eos inimici eorum, et humiliati sunt sub manibus eorum.» Quando eos haereditatem Dei vocavit, manifestum est quod non ad perditionem, sed ad disciplinam eos abominatus est, et tradidit in manus inimicorum. Denique sequitur: «Saepe liberavit eos.» 34. «Ipsi autem exacerbaverunt eum in consilio suo.» Hoc est quod superius ait, «Non sustinuerunt consilium ejus.» Perniciosum autem est consilium hominis ipsi homini, quo ea quaerit quae sua sunt, non quae Dei sunt . In cujus haereditate, quod ipse nobis est, cum ad fruendum se praebere dignatur, nullas patiemur cum sanctis societatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
sta intellexit. non a se ipso dixit: sed cũ ẽẽt
pontifex anni illius. ꝓphetauit. qͥa iħe mori¬
turus erat progente Et nõ tantũ ꝓ gente.
id est ꝓ oubus quȩ perierant domiis isrł. sed
ut filios dei qͥ erant dispersi congregaret in
unum: habebat enĩ alias oues. quę nõ erant
de illo ouili Istas uniuersas oues. et de israhe¬
litis et de gentibus: diabolus et angeli eius cap¬
tiuauerant: Expulso itaq ab eis diaboli domi¬
natu in conspectu maloꝵ spirituũ. qͥ eos cap¬
tiuauerant: ut saluentur et ꝑficiantur in ȩ¬
ternũ. uox earũ est in ꝓphetia. saluos fac noᷤ
dñe deus nr̃. et congrega nos de gentibus:
Non sicut per antixep̃m conpleri existimant
nomine patris sui. diem ex die salutare euiꝰ.
de qͦ hic dictũ est. uisita nos insalutari tuo
Et dicet omĩs popłs: Iste popłs p̃destinatoꝵ.¬
de curcumcisione et prepiicio: gens scã.
popłs madopiionẽ. fiat fiat E x plicit

Expanded text:
t, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit quia Jesus moriturus erat pro gente; et non tantum pro gente,» id est, pro ovibus quae perierant domus Israel, «sed ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum» . Habebat enim alias oves quae non erant de illo ovili: istas universas oves, et de Israelitis, et de Gentibus, diabolus et ejus angeli captivaverant. Expulso itaque ab eis diaboli dominatu, in conspectu malignorum spirituum qui eas captivaverant, ut salventur et perficiantur in aeternum, vox earum est in prophetia: «Salvos fac nos, Domine Deus noster, et congrega nos de Gentibus.» Non sicut per antichristum compleri existimant nomine Patris sui, «diem ex die, salutare ejus;» de quo et hic dictum est, «Visita nos in salutari tuo. Et dicet omnis populus:» iste populus praedestinatorde circumcisione et praeputio, gens sancta, populus in adoption
Abbreviated transcription (Latin):
erroris ut credant mẽdatio: et uidicentur
om̃s qͥ non crediderunt ueritati: sed consense¬
runt iniqͥtati. Per istum refugam. ꝑ istum qͥ
se ex tollit supra om̃e quod dicitur deus. et
quod colitur: uidetur mͥ popłm israhelitaꝵ
carnalium putaturũ impleri istam ꝓpħiam
qua dictum est. saluos fac nos dñe deus nr̃.
et congrega nos de nationibus. quod illo du¬
ce uelut inconspectu inimicoꝵ suoꝵ uisibiliũ
qͥ eos uisibilit̾ captiuauerant habituri sint ui¬
sibilem głam: sic credent mendatio. qͥa dilec¬
tionem ueritatis non receperunt: ut nõbona
carnalia sed spiritalia concupiscerent: Sic enĩ
adiabolo deceptisunt. ut occiderent xp̃m qͥn¬
do dixerunt si climittimus eũ sic. om̃s credet̃
in eum: et uenient romani et tollent nr̃m

Expanded text:
erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed consenserunt iniquitati» . Per istum refugam, per istum qui se extollit supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur, videtur mihi populum Israelitarum carnalium putaturum impleri istam prophetiam qua dictum est, «Salvos nos fac, Domine Deus noster, et congrega nos de Gentibus;» quod illo duce, velut in conspectu inimicorum suorum visibilium, qui eos visibiliter captivaverant, habituri sint visibilem gloriam. Sic credent mendacio, quia dilectionem veritatis non receperunt, ut non bona carnalia, sed spiritualia concupiscerent. Sic enim a diabolo decepti sunt, ut occiderent Christum, quando dixerunt, «Si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et toll
Abbreviated transcription (Latin):
pera eoꝵ: et seruierunt sculptilibus eoꝵ a
factum est illis inscandalum Illud quod els
suos: et filias suas demoniis Et effuderis
sanguinẽ in nocentem: sanguinem filioris
suoꝵ et filiarum suarum. quas sacrifias¬
runt sculptilibus chanaan Immolasse hu
suos. et filias suas demoniis et idolis: no
illa narrat historia: Sed neq iste psalmds
mentiri potest. neq ꝓphetȩ: qui hoc dicis
multis  suarum increpationũ locis

Expanded text:
opera eorum: et servierunt sculptilibus eorum, et opera eorum: et servierunt sculptilibus eorum, et factum est illis in scandalum. Illud, quod genfilios suos et filias suas daemoniis. Et effuderunt sanguinem innocentem, sanguinem filiorum suorum et filiarum suarum, quas sacrificaverunt sculptilibus Chanaan.» Immolasse filios suos et filias suas daemoniis et idolis, non eos illa narrat historia; sed neque iste psalmus mentiri potest, neque Prophetae, qui hoc dicunt multis increpationum s