comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
requirebat correptionis exemplũ. Si¬
ue hoc uerũ sit. siue confictũ. cur no¬
lunt credere tali animo famulũ d̾i mo¬
ysen. ydoli fabricatores & adoratores
gladio ꝑstrauisse: cũ & in eius u̾bis sa¬
tis appareat. ita huius modi peccato
eũ ueniã dep̃catũ ut nisi impetraret
deleri se uellet de libro d̾iͤ Et qͥd simile
ignotus homo palma ꝑcussus. & d̾s
egypti seruitute liberans. ꝑ diuisũ ¶de so¬
mare traiciens. fluctib ꝑ sequentes : lomo¬
inimicos oꝑiens ⁊ ydolo sibi prelato  ne.¬
derelictus atq contẽptus: Si autẽ
penas ipsas cõparemus. qͥd simile fer¬
ro interimi. & a feris trucidari. atq
laniari: quandoquid̾e iudices publici
legib seruientes maioris criminis reo
bestiis subrigi quã gladio ꝑcuti uĩ¬
bent: Restat in maledicis & sacri¬
legis rep̃hensionib fausti qͥb nc̃ res¬
pondeo. qd̾ locutiis dñs ad osee ꝓpham
dixit: accipe tibi uxorom fornicariã:

Expanded text:
requirebat correctionis exemplum. Sirequirebat correctionis exemplum. Sive hoc verum sit, sive confictum, cur nolunt credere tali animo famulum Dei Moysen idoli fabricatores et adoratores gladio prostravisse; cum et in ejus verbis satis appareat, ita hujusmodi peccato eum veniam deprecatum, ut nisi impetraret, deleri se vellet de libro Dei? Et quid simile, ignotus homo palma percussus; et Deus ex Aegypti servitute liberans, per divisum mare trajiciens, fluctibus persequentes inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus ? si autem poenas ipsas conparemus. quid simile ferro interimi et a feris trucidari atque laniari? quandoquidem iudices publicis legibus seruientes maioris criminis reos bestiis subrigi quam gladio percuti iubent. Restat in maledicis et sacrilegis reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, quod locutus dominus ad Osee prophetam dixit: accipe tibi uxorem fornicariam
Abbreviated transcription (Latin):
uerit. facta est cõpensatio beneficii ma¬
ioris. ⁊ ut & apłs quã carus d̾o esset ꝑ
hunc timorem c̃õmendaret᷑ ignotis: &
illi post hanc uitã qͣndoq finiend̾a in
ȩternũ consuleret᷑. Utrũ illa uera sit
aut conficta narratio: nichilmea nunc
interest. Certe enĩ manichei a quib
illȩ scͥpturȩ quas canon eccłi asticus re¬
syuit. tamquã uerȩ atq sincerȩ accep¬
tant᷑. salt̾ẽ hinc cogunt᷑ fateri uirtutẽ
illam patientiȩ quã docet dñs dicens.
siquis te ꝑcusserit in maxillã tuã dex¬
terã preb̾e illi & sinistrã. posse esse in
p̃paratione cordis etia si non exhibeat᷑
gestu corporis & expressione u̾boꝵ: qͣn¬
doquide apłs palma ꝑcussus potius d̾ins
rogauit ut iniurioso homini in futu¬
roscło parceret᷑. in p̃senti aut̃ illa in su¬
iuria non inulta relinqueret᷑. qua uł mer
p̃buit ferienti alt̾am parte. aut ut It¬
iterũ feriret admonuit. Tenebat cer̃¬
te int̾ius dilectionis affectũ: & ext̾ius

Expanded text:
erit, facta est compensatio beneficii majoris; ut et Apostolus quam charus Deo esset, per hunc timorem commendaretur ignotis, et illi post hanc vitam quandoque finiendam in aeternum consuleretur. Utrum illa vera sit aut conficta narratio, nihil mea nunc interest. Certe enim Manichaei, a quibus illae scripturae, quas Canon ecclesiasticus respuit, tanquam verae atque sincerae acceptantur, saltem hinc coguntur fateri, virtutem illam patientiae, quam docet Dominus, dicens, Si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe illi et sinistram , posse esse in praeparatione cordis, etiamsi non exhibeatur gestu corporis, et expressione verborum: quandoquidem Apostolus palma percussus, potius Deum rogavit ut injurioso homini in futuro saeculo parceretur, in praesenti autem illa injuria non inulta relinqueretur, quam vel praebuit ferienti alteram partem, aut ut iterum feriret admonuit. Tenebat certe interius dilectionis affectum, et exterius
Abbreviated transcription (Latin):
fecunditatis futuri.
& ex nouo didicimus aliena non con¬
cupiscere. Qͥd aut̃ in quis alienũ habet
testamentũ uetus : Immo qͥd habet
nisi alienũ : Diuitias ꝓmictit & uen¬
tris saturitatẽ. & filios. & nepotes. ui¬
tamq longã: & cũ his cananithidis
regnũ. S om̃ia hȩc circũcisis & obser¬
uantib sabbata. & immolantib sibi
& abstinentib a porcina & huiusmodi
cȩteris. quȩ qr ego negligo & xp̃ianus
om̃is ut inepta scilicet & ad salutem
animȩ minime ꝑtinentia. iccirco nec
quȩ ꝓmictit ad me iam spectare cog¬
nosco: memorq qr mandatũ sit. nonͦ
concupisces aliena. iudeis bona sua
habere libens uolensq ꝑmisi. solo sci¬
licet euangłio & regni cȩloꝵ splendi¬
da heredit᷑ate contentus. Nlam ut ui¬
deo si sibi euangłium usur paret. Iure
increpitans dic̾erẽ. imꝓbe quid tibi cũ
eo est cuius precepta non seruas: sic
uereor ne michi ead̾e iudeus increpi¬
tet. tenenti testamentũ uetus cuius

Expanded text:
fecunditatis futuri. et ex nouo didicimus aliena non concupiscere. quid autem, inquis, alienum habet. testamentum uetus? immo quid habet non alienum? diuitias promittit et uentris saturitatem et filios et nepotes uitamque longam et cum his Chananitidis regnum, sed omnia haec circumcisis et obseruantibus sabbata et immolantibus sibi et abstinentibus a porcina et huiusmodi ceteris: quae quia ego neglego et christianus omnis, ut inepta scilicet et ad salutem animi minime pertinentia, idcirco nec quae promittit. ad me iam expectare cognosco, memorque quia sit mandatum: non concupisces aliena, Iudaeis bona sua habere libens uolensque permisi solo scilicet euangelio et regni caelorum splendida hereditate contentus. nam ut Iudaeo, si sibi euangelium usurparet. iure increpitans dicerem: "inprobe, quid tibi cum eo est, cuius praecepta non seruas?" sic uereor, ne mihi eadem Iudaeus increpitet tenenti testamentum uetus, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ipso dño audisse dixerit. Qͥ cqͥd enim
dixerint unde hoc ioħes scire potue¬
rit: in de credimus etiã om̃s annun¬
tiatores natiuitatis xp̃i id qd̾ annun¬
tiauerunt scire pocuisse. Deinde quȩ¬
ro unde credant dixisse dñm. quȩ mi¬
chi mater aut qui fr̃s. Si qr hoc euan¬
głista narrauit. cur ei non credunt
& illud qr mat̃ eius & fr̃s quȩ rebant
eum: Si aut̃ hoc mentitus est qd̾
nolunt credere: quomͦ ei credunt
xp̃m dixisse qd̃ nolunt intelligere:
Deinde si xp̃m natũ cui iam uueni
adheserat non potuit nosse mathe¬
us: unde pocuit xp̃m non nat᷑ũ pꝰ
tot annos natus nosse manicheus:
Dicturi sunt. Sp̃c sc̃s hoc sciebat.
qui erat in manicheo. Ille sane si
sp̃c sc̃s esset. uera dixisset. S cur ñ
potius de xp̃o discipulis eius qui eti¬
am corporalit̾ ei adheserunt credi
lateret in reb humanis : sed tam
recenti & presenti memoria. etiã so¬
lo humano sensu genus xp̃i scd̾m

Expanded text:
ipso domino audisse dixerit. quicquid enim ipso domino audisse dixerit. quicquid enim dixerint, unde hoc Iohannes scire potuerit, inde credimus etiam omnes adnuntiatores natiuitatis Christi id, quod adnuntiauerunt, scire potuisse. deinde quaero, unde credant dixisse dominum: quae mihi mater aut qui fratres? si quia hoc euangelista narrauit, cur ei non credunt et illud: quia mater eius et fratres quaerebant eum? si autem hoc mentitus est, quod nolunt credere, quomodo ei credunt Christum dixisse. quod nolunt intellegere? deinde si Christum natum. quia iam iuueni adhaeserat. non potuit nosse Matthaeus, unde potuit Christum non natum post tot annos natus nosse Manichaeus ? dicturi sunt: spiritus sanctus hoc sciebat, qui erat in Manichaeo. ille sane si spiritus sanctus esset, uera dixisset. sed cur non potius de Christo discipulis eius, qui etiam corporaliter ei adhaeserunt, credimlateret in rebus humanis, sed tam recenti et praesenti memoria etiam solo humano sensu genus Christi secundum
Abbreviated transcription (Latin):
eis. ne uobis dicatis patrẽ in terra: u¬
nus est enĩ pater ur̃ d̾s. Qd̾ gͦ istos de
patrib docuit. hoc ipse de matre & fr̃ib
prior fecit:. sicut & alia multa in quib
se nobis ut eũ imitaremur exemplũ
prebere. & ut sequerem᷑ preire digna¬
tus est. Quappter iste qui in eo qd̾ pu¬
tat palmare sic uincitur. quã iaceat
& inuoluat᷑ in cęt̾is animadu̾tend̾u est:
quippe qui ꝓpterea dicit non credend̾u
esse apłis qͥ eius non solũ diuinã sed
etiã humanã natiuitatẽ annuntiaue.¬
runt᷑: qr postea iuueni adheserunt: &¬
nec uiderunt eũ natũ. nec se hoc ab
illo audisse dixerunt. Cur gͦ credunt
ioħi dicenti in pͥncipio erat u̾bum. &
u̾bum erat apud d̾m. & d̾s erat u̾bum.
hoc erat in pͥncipio apud d̾m. om̃ia ꝑ ip
sum facta st̃ & sine ipso factũ est nicha:
& cȩtera quȩ illis quãuis non intelli¬
gentib tam̃ placent: Dicant ubi
hoc ioħes uiderit: aut ubi se hoc ab

Expanded text:
eis: ne uobis dicatis patrem in terra; ueis: ne uobis dicatis patrem in terra; unus est enim pater uester deus. quod ergo istos de patribus docuit, hoc ipse de matre et fratribus prior fecit, sicut et alia multa, in quibus se nobis, ut eum imitaremur, praebere et, ut sequeremur, praeire dignatus est. quapropter iste, qui in eo, quod putat palmare, sic uincitur, quam iaceat et inuoluatur in ceteris animaduertendum est. quippe qui propterea dicit non credendum apostolis, qui eius non solum diuinam, sed etiam humanam natiuitatem adnuntiauerunt, quia postea iuueni adhaeserunt et nec uiderunt eum natum nec se hoc ab illo audisse dixerunt. cur ergo credunt Iohanni dicenti: in principio erat. uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; hoc erat in principio apud deum; omnia sum facta sunt et sine ipso factum est nihil et cetera, quae illis quamuis non intellegentibus tamen placent? dicant. ubi hoc Iohannes uiderit aut ubi se hoc ab
Abbreviated transcription (Latin):
pore id est post baptismũ cognoue¬
runt eũ: michi & om̃i recte iudican¬
ti tam stultũ uidet᷑ hoc credere quã
siqͥs cecũ & surd̾u testẽ in iudiciũ uocẽt.
Augustinus respondit. Quã dicit
palmarẽ causam cur ñ accipi¬
at genealogiã uĩu yp̃i. ibi aꝑtissime
uictus ostendit᷑ legentib quȩ supra di¬
ximus de filio hõis qd̾ tam crebro se xp̃c
esse testatur. & de filio d̾i quomͦ idem
ipse sit & filius hõis: quomͦ scd̾m diuini
ca doctrina testat᷑. Unde oportet eum
credi & intelligi & a patre exisse & de
cȩlo uenisse: & hic tam̃ u̾bum carnẽ fa¬
ctum int̃ hoĩes habitasse. Qd̃ si ꝓpt̾ea
putant eũ non habuisse in terra ma¬
tre. uł genus qr dixit. quȩ mͥ mater
uł qui fr̃s: suꝑest ut etiã discipulos
eius quib hoc exemplũ in se ipso prebu¬
it. ut terreni generis necessicudinem
ꝓꝓter regnũ cęloꝵ contemnerent. af¬
firment᷑ non habuisse patres qr dixit

Expanded text:
pore, id est post baptismum cognouepore, id est post baptismum cognouerint eum: mihi et omni recte iudicanti tam stultum uidetur hoc credere, quam si quis caecum et surdum testem in iudicium uocet. AUGUSTINUS respondit: Quam dicit palmarem causam, cur non accipiat genealogian Iesu Christi. ibi apertissime uictus ostenditur legentibus, quae supra diximus de filio hominis, quod tam crebro se Christus esse testatur, et de filio dei, quomodo idem ipse sit et filius hominis, quoca doctrina testatur. unde oportet eum credi et intellegi et a patre exisse et de caelo uenisse et hic tamen uerbum carnem factum inter homines habitasse. quodsi propterea putant eum non habuisse in terra matrem uel genus, quia dixit: quae mihi mater uel qui fratres? superest, ut etiam discipulos eius, quibus hoc exemplum in se ipso praebuit, ut terreni generis necessitudinem propter regnum caelorum contemnerent, adfirment non habuisse patres, quia dixit
Abbreviated transcription (Latin):
austus dixit. Quare̾¬
I non credis in genealogiã iñu:
Multȩ quid̾e sunt cause. S palmaris
illa qr nec ipse ore suo usquã se fate¬
tur patre habere aut matrẽ in ter¬
ra: sed econtra qr non sit de hoc mun¬
do. qr a patre d̾o ꝓcesserit. qr descende¬
rit decelo. qr non sint sibi mater &
fr̃s nisi qui fecerint uoluntat᷑e patͥs
sui qui in cęlis est: & ad hȩc illi ipsi qui
has ei genealogĩas ascribunt. non eũ
ante natiuitatẽ cognouisse uident᷑.
sed neq stat̃i ut natus est quo crede¬
rent᷑ ea scͥpsisse quȩ erga eũ oculis suis ui¬
derunt gestaͥ sed uiueni iam & ma¬
turo coniuncti st̃ ei. id est annorũ fer¬
me triginta: si quid̾e et ea ȩtas ascri¬
bi diuin̾is potest sine blasphenuia.
Quare cũ in om̃i testimonio u̾itatis
hoc semꝑ quęri soleat semꝑ utrĩne qͥs
audierit an uiderit᷑: isti uͦ nec au¬
disse se fateant᷑ ab ipso generationis
hunc ordinẽ. aut qr om̃ino sit natus.
nec uidisse oculis qr longo post tem¬

Expanded text:
AUSTUS dixit: Quare non credis in genealogiam Jesu? Multae quidem sunt causae, sed palmaris illa, quia nec ipse ore suo usquam se fatetur patrem habere, aut genus in terra: sed e contra, quia non sit de hoc mundo, quia a patre deo processerit, quia descenderit de caelo, quia non sibi sint mater et fratres, nisi qui fecerint uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum ferme triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo post tem
Abbreviated transcription (Latin):
anoꝵs. uanitate suã sacrũ offeru̾is
diabolo qui eos decepit: recedentes
a fide intendentes sp̃itib seductorib
& doctrinis demonioꝵ in hypocri¬
sim mendaciloquoꝵs. Discat gͦ
faustus uł potius illi qui eiꝰ litte¬
ris delectantur monarchiȩ opini¬
onẽ non ex gentib nos habere:
sed gentes non usq adeo ad falsos
deos esse delapsas. ut opinionẽ a¬
mitterent unius ueri di ex quo est
om̃is qualiscũq natura. Sapien¬
tes enĩ eoꝵs qr sicut dicit apłs inui¬
sibilia d̾i ã constitutione mundi

Expanded text:
stianorum, uanitatem suam sacrum offerunt stianorum, uanitatem suam sacrum offerunt diabolntes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum. Discat ergo Faustus uel potius illi, qui eius litteris delectantur, monarchiae opinionem non ex gentibus nos habere, sed gentes non usque adeo ad falsos deos esse delapsas, ut opinionem amitterent unius ueri dei, ex quo est omnis qualiscumque natura. sapientes enim eorum — quia, sicut dicit apostolus, inuisibilia dei a constitution
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝓ peccatis om̃ium credentiũ of¬
fer̾ri oporteret. qualia erant p̃cep¬
ta diuinitus antiqͥs patrib nr̃is
ubi erat & illa mẏstica unctio qua
nomen a chrismate dicit᷑. ꝓinde
uerũ sacrificiũ qd̾ uni uero debe¬
tur d̾o quo eius altare solus xp̃e im
pleuit : in uictimis pecoꝵ imita¬
ta demonia sibi arrogant̃ expo¬
scunt. Unde dicit apłs. Que im¬
molant gentes. demoniis immo¬
lant. & non d̾o: non qd offerebat᷑
culpans. sed qr illis offerebat᷑. Hebres
autẽ in uictimis pecoꝵ quas offere¬
bant d̾o. multis & uariis modis sicut
re tanta dignũ erat ꝓpħiam celebra¬
tulit. Unde iam xꝑiani ꝑ acti eiusd̾e
sacrificii memoriam. celebrant sacro¬
scã oblatione & participatione cor¬
poris & sanguinis xꝑi. Manicheiu
nescientes qͥd damnand̾u sit in sa¬
crificiis gentiũ̃. & qͥd intelligendu
in sacrificiis hebreoꝵs. & qͥd tenen¬
d̾u uł obseruand̾u in sacrificio xꝑi¬

Expanded text:
quod pro peccatis omnium credentium ofquod pro peccatis omnium credentium offerri oporteret, qualia erant praecepta diuinitus antiquis patribus nostris, ubi erat et illa mystica unctio, quanomen a chrismate ducitur. proinde uerum sacrificium, quod uni uero debetur deo, quo eius altare solus Christus inpleuit, in uictimis pecorum imitata daemonia sibi adroganter exposcunt. unde dicit apostolus: quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, non quod offerebatur culpans, sed quia illis offerebatur. Hebraei autem in uictimis pecorum, quas offerebant deo, multis et uariis modis, sicut re tanta dignum erat, prophetiam celebratulit. unde iam christiani peracti eiusdem sacrificii memoriam celebrant sacrosancta oblatione et participatione corporis et sanguinis Christi. Manichaei uero nescientes, quid damnandum sit in sacrificiis gentium et quid intellegendum in sacrificiis Hebraeorum et quid tenendum uel obseruandum in sacrificio chri
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ ut uos mitteret pa¬
teret᷑. Itaq aut ipse potius uobis
debet qd̃ ei dimittatis: aut si nec ip¬
se uobis. multo magis nec uos illi.
Ubi st̃ gͦ sacrificia ur̃a simplices ac pu¬
rȩ orationes: cũ sint fallaces & im¬
purȩ blasphemiȩ: Et tam̃ uolo mͥ di¬
catis. unde ista om̃ia quȩ laudatis
in uobis his nominib appelletis:
ut dicatis templũ. aram. sacrificiũ.
Si enĩ d̾o uero ista uera non debent᷑.
cur laudabilit in uera religione p̃di¬
cantur: Si aut̃ d̾o uero uerũ sacri¬
ficiũ rite debet᷑. unde etiã diuini
honores recte appellant᷑: cȩt̾a quȩ
dicunt᷑ sacrificia ad similitudinẽ
fiunt cuiusd̾a ueri sacrificii. Hec
aut̃ partĩ sunt imitamenta fal¬
soꝵ & fallaciũ deoꝵs. hoc est demo¬
nioꝵ suꝑbe sibi ab eis quos decepe¬
rint diuinos honores exigentium
sicut st̃ uł erant om̃ia in tẽplis ydo¬
lisq gentiliũ: part̃i predicamenta
uenturi unius uerissimi sacrificii

Expanded text:
necessitatem, ut uos mitteret. panecessitatem, ut uos mitteret. pateretur. itaque aut ipse potius uobis debet, quod ei dimittatis, aut si nec ipse uobis, multo magis nec uos illi. ubi sunt ergo sacrificia uestra, simplices ac purae orationes, cum sint fallaces et inpurae blasphemiae? Et tamen uolo mihi dicatis, unde ista omnia. quae laudatis in uobis, his nominibus appelletis, ut dicatis templum, aram, sacrificium. si enim uero deo ista uera non debentur, cur laudabiliter in uera religione praedicantur ? si autem deo uero uerum sacrificium rite debetur, unde etiam diuini honores recte appellantur, cetera quae dicuntur sacrificia ad similitudinem fiunt cuiusdam ueri sacrificii. haec autem partim sunt imitamenta falsorum et fallacium deorum, hoc est daemoniorum, superbe sibi ab eis, quos deceperint, diuinos honores exigentium — sicut sunt uel erant omnia in templis idolisque gentilium — partim praedicamenta uenturi unius uerissimi sacrificii,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitius esto peccatis nr̃is ꝓꝓter no¬
men tuũ. sed dicitis. libet᷑a nos ar¬
te tua. qr ut modo in regno tuo
securus lugeas. nos hic premim᷑.
dilaniam᷑. inquinam᷑. Hȩc uox ac¬
cusatoria est: non dep̃catoria. Nec
illud potestis dicere qd̾ magister
u̾itas docuit: dimitte nobis debi¬
ta nr̃a sicut & nos dimittimꝰ de¬
bitorib nr̃is. Qui st̃ enĩ debitores
ur̃i qui in uos peccauert̃: Si geis
tenebrarũ. nũquid ei dimittitis
debita quã usq in finẽ eradica¬
tã ȩterno carcere includitis: Quȩ
aut̃ debita uobis potest ille dimit¬
tere: qͣndo ille potius in uos pec¬
cauit cũ ad ista uos misit quã uos
in illũ qui mittenti obtemꝑastis:
fut si ꝓpterea ille non peccauit q
hoc necessitate fecit: maior est
ur̃a necessitas cũ iam in pugna
ꝓstrati laceatis. quã fuit illius
ante quã pugnaretis. Iam enĩ
uos patimini cõmixtum malũ.
Nichil tale ille patiebat᷑: cũ tam̃

Expanded text:
propitius esto peccatis nostris propter nopropitius esto peccatis nostris propter nomen tuum, sed dicitis: libera nos arte tua, quia ut modo in regno tuo securus lugeas, nos hic premimur, dilaniamur, inquinamur. haec uox accusatoria est. non deprecatoria. nec illud potestis dicere, quod magister ueritatis docuit: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. qui sunt enim debitores uestri, qui in uos peccauerunt? si gens tenebrarum, numquid ei dimittis debita, quam usque in finem eradicatam aeterno carcere includitis? quae autem debita uobis potest ille dimittere, quando ille potius in uos peccauit, cum ad ista uos misit, quam uos in illum. qui mittenti obtemperastis ? aut si propterea ille non peccauit, quia hoc necessitate fecit, maior et uestra necessitas, cum iam in pugna prostrati iaceatis, quam fuit illius, antequam pugnaretis. iam enim uos patimini commixtum malum. nihil tale ille patiebatur, cum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ suarũ tanta corruptione
& tam turpi captiuitate: Inde
ur̃ȩ etiã preces ad d̾m ur̃m non
possunt esse religiose: sed inui¬
diose. Qͥd enĩ mali apud illũ cõ¬
miseratis. ut in pęna ista nunc
ad eũ gematis. quẽ non ꝓpriauo¬
luntate peccando deseruistis. sed
ab illo dati estis hostib ipsius. ut
pay regno eius cõpararetur:nec
saltẽ sicut obsides dari solent cũ
honore custo diendi. nec sicut pa¬
stor ad capiend̾a bestiã tendit
insidias: Pecus enĩ suũ solet po¬
nere in illa captoria tendicula
non membrũ suum: & plerũq
ita ut ante bestia capiat᷑ quã pe¬
cus ledat᷑. Nos aut̃ membra d̾i da¬
ti estis hostib non ualentes eoꝵ
ad̾o ur̃o cõpescere feritate. nisi eo¬
rũ contaminati feditate. non ha¬
bentes peccatũ ꝓpriũ sed hostili
uenenõ tabefacti. Unde non po¬
testis dicere in p̃cib ur̃is ꝓpter glo¬
riã nominis tui dñe libera nos. &ͦ

Expanded text:
partium suarum tanta corruptione partium suarum tanta corruptione et tam turpi captiuitate ? unde uestrae etiam preces ad deum uestrum non possunt esse religiosae, sed inuidiosae. quid enim mali apud illum commiseratis, ut in poena ista nunc ad eum gematis, quem non propria uoluntate peccando deseruistis, sed ab illo dati estis hostibus ipsius, ut pax regno eius conpararetur ? nec saltem sicut obsides dari solent cum honore custodiendi, nec sicut pastor ad capiendam bestiam tendit insidias; pecus enim suum solet ponere in illa captoria tendicula. non membrum suum, et plerumque ita, ut ante bestia capiatur quam pecus laedatur. uos autem membra dei dati estis hostibus non ualentes eorum a deo uestro conpescere feritatem nisi eorum contaminati foeditate, non habentes peccatum proprium, sed hostili ueneno tabefacti. unde non potestis dicere in precibus uestris: propter gloriam nominis tui, domine, libera nos; et
Abbreviated transcription (Latin):
dium appellans quã ueritas inno¬
centiã dicit. Ita enĩ uideis ait. uͥuos
qͦ futuros ꝑcussit: atq destruxit.
Si sciretis quid sit miscdiam uolo ma-¬
gis quã sacrificiũ: numquã condem¬
nassetis innocentes. Quas aut̃ ha¬
bere simplices & puras orationes
tamquã diuinos honores ac sacri¬
ficia poteritis. cũ de ipsa natura
atq substantia diuina tanta in¬
digna & turpia sentiatis ⁊ ut ñ
solũ ur̃is sacrificiis d̾s uerus non
ꝓpitiet᷑. sed in sacrificiis paganoꝵ
d̾s ur̃ immolet᷑: Neq enĩ in lignis
solũ & inherbis aut in membris
humanis: sed etiã in pecoꝵ car¬
nib eũ contaminantib & pollu¬
entib uinculis colligatũ esse cen¬
setis. Ipsa uͦ animaᷤ ur̃a cui deo
laud̃e dicat cuius particulam
se ipsam intenebrarũ gente cap¬
ta teneri conclamans: qͥd aliud
quã uituꝑat d̾m: quẽ sibi alio
pacto aduersus hostes suos con¬
sulere non potuisse testat᷑. nisi

Expanded text:
dium appellans, quam ueritas innodium appellans, quam ueritas innocentiam dicit. ita enim Iudaeis ait, ubi uos quoque futuros percussit atque destruxit: si sciretis, quid sit "misericordiam uolo quam sacrificium", numquam condemnassetis innocentes. Quas autem habere simplices et puras orationes tamquam diuinos honores ac sacrificia poteritis, cum de ipsa natura atque substantia diuina tanta indigna et turpia sentiatis. ut non solum uestris sacrificiis deus uerus non propitietur, sed in sacrificiis paganorum deus uester immoletur? neque enim in lignis solum et in herbis aut in membris humanis, sed etiam in pecorum carnibus eum contaminantibus et polluentibus uinculis conligatum esse censetis. ipsa uero anima uestra cui deo laudem dicat, cuius particulam se ipsam in tenebrarum gente captam teneri conclamans quid aliud quam uituperat deum, quem sibi alio pacto aduersus hostes suos consulere non potuisse testatur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm filiũ d̾i collocatis. Plane x ꝑc ũr
phantasmaticus habitat in tali tem¬
plo sacrilege uanitatis. Ille quippe
non asimilitudine. sed a simulatione
simulachrũ uocari potest. Ita & men¬
t̃e tuam ar̃a fecisti. S uide cuius. Ex
ipsis enĩ artib & disciplinis tuis
apꝑaret: quib eã imbutã esse dixisti.
llȩ artes & disciplinȩ uetant pane por¬
rigere mendicanti homini. ut in ara
ut᷑a cũ sacrificio crudelitatis ardeatis:
talem arã dño destruente qui ex lege
cõmemorat quali odore delectatur
ds dicens. miscd̾iam uolo magis quã
sacrificiũ. Ubi aut̃ dñs hoc cõmemo¬
rauerit attendite. Cum scilicet tran¬
siret ꝑ segetẽ: & esurientes discipuli
eiꝰ uellerent spicas qd̾ homicidiũ uos
esse dicitis ex dĩsciplina ur̃a qua im¬
buitis mentẽ ur̃am aram sane non
đi sed demonioꝵ mendaciloquoꝵs.
Ex quoꝵs doctrinis inusta cauteria¬
tur maligna conscientia: homici¬

Expanded text:
Christum filium dei conlocatis. plane ChrChristum filium dei conlocatis. plane Chrphantasmaticus habitet in tali templo sacrilegae uanitatis. ille quippe non a similitudine, sed a simulatione simulacrum uocari potest. Ita et mentem tuam aram fecisti, sed uide cuius. ex ipsis enim artibus et disciplinis tuis adparet, quibus eam inbutam esse dixisti. illae artes et disciplinae uetant panem porrigere mendicanti homini, ut in ara uestra cum sacrificio crudelitatis ardeatis: talem aram domino destruente, qui ex lege commemorat, quali odore delectatur deus dicens: misericordiam uolo quam sacrificium. ubi autem hoc dominus commemorauerit, adtendite, cum scilicet transiret per segetem et esurientes discipuli eius uellerent spicas, quod homicidium esse uos dicitis ex disciplina uestra, qua inbuistis mentem uestram. aram sane non dei. sed daemoniorum mendaciloquorum, ex quorum doctrinis inusta cauteriatur maligna conscientia, homici
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius fabricatricis part̾e illic ha¬
bitare simul cũ parte d̾i ur̃i: Quȩ
cũ ibi teneat᷑ ut ꝑhibetis concathe¬
nata & inclusa. u̾trũ di tẽplum
an d̾i carcerẽ te dicere debuisti:
Nisi forte animã tuã templũ d̾i di¬
cis: quã ex terra luminis habes.
At illam parte d̾i uł membrũ di
soletis dicere: non tẽplũ d̾i. Restat
gͦ ut tẽplũ d̾i non te dixeris nisi ex
corpore: qd̾ scd̾m te diabolus fabri¬
cauit. Ecce quom templũ di blasphe¬
matis: ut non solũ sc̃m non esse di¬
catis. uerũ etiã machinamentum
diaboli. & ergastulũ d̾i. Ait uͦ apłs.
Templũ enĩ di scm est inqͥt. qd̾ estis
uos. Et ne putes tantũ modo ad ani¬
mã ꝑtinere qd dictũ est: audi expres¬
sius. Nescitis inquit qr corpora ur̃ã
tẽplum est in uobis sp̃c scĩ quẽ habe¬
tis ã d̾o: Uos aut̃ fabric̃a demonũ
d̾i templũ dicitis: & ibi uiuũ sicut fau¬
stus ait uiuȩ maiestatis simulachrũ

Expanded text:
ipsius fabricatricis partem illic haipsius fabricatricis partem illic habitare simul cum parte dei uestri? quae cum ibi teneatur, ut perhibetis, concatenata et inclusa, utrum dei templum, an dei carcerem te dicere. debuisti? nisi forte animam tuam templum dei dicis, quam ex terra luminis habes. at illam partem dei uel membrum dei soletis dicere, non templum dei. restat ergo, ut templum dei non te dixeris, nisi ex corpore, quod secundum te diabolus fabricauit. ecce quomodo templum dei blasphematis, ut non solum sanctum non esse dicatis, uerum etiam machinamentum diaboli et ergastulum dei. at uero apostolus, templum enim dei sanctum est, inquit, quod estis uos; et ne putes tantummodo ad animam pertinere, quod dictum est, audi expressius. nescitis, inquit, quia corpora uestra templum est in uobis spiritus sancti, quem habetis a deo? uos autem fabricam daemonum dei templum dicitis et ibi uiuum, sicut Faustus ait. uiuae maiestatis simulacrum
Abbreviated transcription (Latin):
merũ q formarũ. & orbinẽ ponde¬
rũ non esse posse nisi a patre & filio
& spũ scõ. pͥncipio mali tantũ bonũ
tribueretis. Nunc uͦ cũ & qͥd sit hy¬
le. & qͥd sit malũ ignoretis: o si pos¬
sem uobis ꝑsuadere ut a seducendis
imꝑitiorib uos cõpesceretis. Iam
uͦ qd̾ etiã inde uos paganis uultis es¬
se meliores qd̾ illi aris. delubris. simu¬
lachris. uictimis. atq incenso d̾m co¬
lend̾u putant. uos aut̃ nichil hoꝵ
facitis: qͥs non irrideat: Quasi uͦ non
satius sit uł lapidi qui quoqͦmodo
est aram constituere. & uictimã of¬
ferre: quã id qd̾ om̃ino non est. in
deliramento phantasmatis ad orare.
Uerũ tu qui rationale d̾i templũ te esse
dixisti: quomͦ explicabis : Placet ne
tibi ut tẽplũ d̾s habeat: cuius aliquã
partẽ diabolus fabricauerit: An
uos non estis qui dicitis om̃ia membra
ur̃a totũq corpus a maligna mente
quã hẏlen dicitis fabricatũ÷ eiusq

Expanded text:
merumque formarum et ordinem pondemerumque formarum et ordinem ponderum non esse posse nisi a patre et filio et spiritu sancto principio mali tantum bonum tribueretis. nunc uero cum et quid sit hyle et quid sit malum ignoretis, o si possem uobis persuadere, ut a seducendis inperitioribus uos conpesceretis! Iam uero quod etiam inde uos paganis uultis esse meliores, quod illi aris, delubris. simulacris, uictimis atque incenso deum colendum putant, uos autem nihil horum facitis, quis non inrideat? quasi uero non satius sit uel lapidi, qui quoquo modo est, aram constituere et uictimam offerre quam id, quod omnino non est, in deliramento phantasmatis adorare ? uerum tu, qui rationabile dei templum te esse dixisti, quomodo hoc explicabis ? placetne tibi, ut templum deus habeat, cuius aliquam partem diabolus fabricauerit ? an uos non estis, qui dicitis omnia membra uestra totumque corpus a maligna mente, quam hylen dicitis, fabricatum eiusque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sit rerũ materles.gent̃e tenebra¬
rũ eam dicitis. Ubi non solũ distinctas
quinq gen̾ib innumerabiles cor¬
poꝵs formas. uerũ etiã ment̃e con¬
stituitis hoꝵ corpoꝵ formatric̃e:
& qd̾ est imꝑitius uł etiã demen¬
tius. ipsam magis mente dicitis
hẏlen. quã non formari sed for¬
mare ꝑhibetis. Nam si esset ibi
mens quȩd̾a formans. & elementa
corporea quȩ formarent᷑. illa ele¬
menta dicenda essent hẏle. id est
materies quã formar et ead̾e meis.
quã mente principiũ mali esse
uultis. Hoc si diceretis. non qͥdem
multũ erraretis in eo qd̃ est hẏle:
nisi qd̾ ipsa quoq elementa quã¬
uis in aliis uelut formis forman
hyle non essent. qr illa̾ est ꝓrsus
informis. Ueruntamen tolerabilis
ret᷑ non eã quȩ formaret hylen
diceretis. S tam̃ etiã sic eo tenere¬
mini uani atq sacrilegi: qr nesci¬
entes om̃em mod̾u natut arũ nu¬

Expanded text:
quid sit rerum materies, gentem tenebraquid sit rerum materies, gentem tenebrarum eam dicitis, ubi non solum distinctas quinque generibus innumerabiles corporum formas, uerum etiam mentem constituitis horum corporum formatricem, et — quod est inperitius uel potius dementius — ipsam magis mentem dicitis hylen,.quam non formari, sed formare perhibetis. nam si esset ibi mens quaedam formans et elementa corporea, quae formarentur, illa elementa dicenda esset hyle. id est materies, quam formaret eadem mens, quam mentem principium mali esse uultis. hoc si diceretis, non quidem multum erraretis in eo, quod est hyle, nisi quod ipsa quoque elementa quamuis in alias formas formandhyle non essent, quia illa est prorsus informis . uerumtamen tolerabilis retur, non eam, quae formaret, hylen diceretis; sed tamen etiam sic eo teneremini uani atque sacrilegi, quia nescientes omnem modum naturarum nu
Abbreviated transcription (Latin):
quã penitus ignoratis etĩa inflari¬
it uelut docti affectatis. Hylen nãq
greci cũ de natura disserunt. mate¬
riem qͣndam rerũ diffiniunt: nul¬
lo ꝓrsus modo formatã. sed om̃num
corporaliũ formarũ capac̃e. Quȩ
quid̾e in corpoꝵ mutabilitate ut¬
cũq cognoscitur. Nam ꝑ seipsam
nec sentiri nec intelligi potest.
Uerũ in hoc errant quida gentiltũ
qd̾ eam tanquã coeterna d̾o con¬
iungunt: ut hec ab illo non sit
quauis ab illo formet᷑. Qd̃ alienũ
esse a ueritate ipsa u̾itas docet.
Eece tam̃ quib paganis de hacip¬
sa hẏle inueramini esse consimi¬
les: qd̾ eam uos quoq suũ habere pͥn¬
cipium nec ex đo esse ꝑhibetis. Et in
hoc uos dispares ẽẽ dicebatis: nescien¬
tes qͥd dicatis. In illo uͦ qd nulla est
huic hyle forma ꝓpria. nec nisi a d̾o
formari potest. nr̃ȩ illi u̾itati consen¬
tiunt. a ur̃a aut̃ falsitate dissenti¬
unt: qui nescientes qͥd sit hyle. id est

Expanded text:
quam penitus ignoratis, etiam inflarquam penitus ignoratis, etiam inflari velut docti affectatis. Hylen namque Graeci, cum de natura disserunt, materiem quamdam rerum definiunt, nullo prorsus modo formatam, sed omnium corporalium formarum capacem, quae quidem in corporum mutabilitate utcumque cognoscitur; nam per se ipsam nec sentiri nec intellegi potest. uerum in hoc errant quidam gentilium, quod eam tamquam coaeternam deo coniungunt, ut haec ab illo non sit, quamuis ab illo formetur: quod alienum esse a ueritate ipsa ueritas docet. ecce tamen quibus paganis de hac ipsa hyle inuenimini esse consimiles, quod eam uos quoque suum habere principium nec ex deo esse perhibetis, et in hoc uos dispares esse dicebatis nescientes, quid dicatis. in illo uero, quod nulla est huic hyle forma propria nec nisi a deo formari potest, nostrae illi ueritati consentiunt, a uestra autem falsitate dissentiunt: qui nescientes, quid sit hyle, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓpter panẽ & calic̾e cererẽ ac liberũ
colere existimant: Qd̃ id̾o cõmemoran¬
d̾u putaui: ut adu̾tatis ex qua uanita¬
te ueniat etiã illud ur̃m qd ꝓpter
salbatũ saturno dicatos fuisse pa¬
tres nr̃os putatis. Sicut enĩ a ce¬
rere & libero paganoꝵ diis longe
absumus quãuis panis & calicis sa¬
cramentũ qd̾ ita laudastis ut in eo
pares nobis esse uolueritis. nr̃o ritu
amplectamur: ita patres nr̃i lon¬
ge fuert̃ a saturniacis cathetuis
quãuis ꝓ tẽpore ꝓpħĩȩ sabbati
uacationẽ obseruauerint. S
cur non etiã pter hy len que
in non nullis libris paganoꝵ fr̾e¬
quentat᷑. parẽ uos cũ paganis reli¬
gionẽ habere dixistis: Qnimmo ꝓp¬
ter hoc imparẽ longeq dissimisem
uoluistis intelligi: qr hoc nomine
mali pͥncipium ac naturã theolo¬
gus urͣ appellat. In quo quide imꝑi¬
tia ur̃a magna dep̃henditur. qr nec
qͥd sit hyle scitis: & hoc rei uocabulo

Expanded text:
nos propter panem et calicem Cererem ac Liberum nos propter panem et calicem Cererem ac Liberum colere existimant? quod ideo commemorandum putaui, ut aduertatis, ex qua uanitate ueniat etiam illud uestrum, quod propter sabbatum Saturno dicatos fuisse patres nostros putatis. sicut enim a Cerere et Libero paganorum diis longe absumus, quamuis panis et calicis sacramentum, quod ita laudastis, ut in eo nobis pares esse uolueritis, nostro ritu amplectamur: ita patres nostri longe fuerunt a Saturniacis catenis, quamuis pro tempore prophetiae sabbati uacationem obseruauerint. Sed cur non etiam in nonnullis libris Paganorum frequentatur, parem vos cum Paganis religionem habere dixistis? Quinimo propter hoc imparem longeque dissimilem voluistis intelligi, quia hoc nomine mali principium ac naturam theologus vester appellat. In quo quidem imperitia vestra magna deprehenditur: quia nec quid sit Hyle scitis, et hoc rei vocabulo,
Abbreviated transcription (Latin):
ligatuᷤ sic̾ut illi desipiunt: sed certa con¬
secratione mysticus fit nobis corpus¬
xꝑi non nascit᷑. ꝓinde qd̾ non ita fit.
quãuis sit panis & calix. alimentu est
refectionis non sacramentũ religio¬
nis: nisi qd̾ benedicimus. gr̃as agimꝰ
dño in om̃i eius munere non solũ
sp̃itali uerũ etiã corporali. Hobis
aut̃ ꝑ fabulã ur̃am in escis om̃ib
xp̃c ligatus apponit᷑. alligandus
ur̃is uiscerib. soluendus qͦ ructati¬
b. Nam & cũ manducatis.d̾i ur̃
defectione uos reficitis: &̃
digeritis. illius refectione
defici¬
tis. Cũ enĩ uos plenos reddit
resũp¬
tio ur̃a. ipsum p̃mit. Qđ̃
qͥdem
miscdiȩ deputaret᷑ quando aliqd
ꝓ uobis patit᷑ in uobis: nisi uos rur¬
sus in anes relinqueret ut a uobis
liberatus effugeret. Quomͦ gͦ cõparas
panẽ & calic̾e̾ nr̃m & par̃eᷤ religionẽ
dicis errorem longe a ueritate dĩscre¬
tũ: peius desipien̾s quã nonnulli qui

Expanded text:
ligatum, sicut illi desipiunt, sed certa conligatum, sicut illi desipiunt, sed certa consecratione mysticus fit nobis, non nascitur. Proinde quod non ita fit, quamvis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis: nisi quod benedicimus, gratiasque agimus Domino in omni ejus munere, non solum spirituali, verum etiam corporali. Vobis autem per fabulam vestram in escis omnibus Christus ligatus apponitur, adhuc ligandus vestris visceribus, solvendusque ructatibus. nam et cum manducatis, dei uestri defectione uos reficitis, et digeritis, illius refectione deficitis. cum enim uos plenos reddit, resumptio uestra ipsum premit. quod quidem misericordiae deputaretur. quando aliquid pro uobis patitur in uobis, nisi uos rursus inanes relinqueret, ut a uobis liberatus effugeret. quomodo ergo conparas panem et calicem nostrum et parem religionem dicis errorem longe a ueritate discretum peius desipiens quam nonnulli, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mucto. gladius. sicut unã rem dicitis
lunã. & nauem minorem.
luminatorem nocturnũ. &
siqͥd aliud uocabuli eid̾e rei tri¬
buitiᷤᷤ: ita potestis dicere eund̾e pri¬
mũ hoĩem quẽ sp̃m potente. &
quem splenditenentẽ. & quẽ athlan¬
tẽ maximũ. S alius est ille. alius
atq alius ille. & ille: & neminẽ isto¬
rũ xꝑm dicere soletis. Aut quomͦ
unũ numen si diu̾sa oꝑa: aut cur
non totũ semel unus xꝑc si ꝓpter¬
sole ãc luna xꝑc: Nempe uias om̃s
ur̃a phantasmata ꝑdiderunt: nem¬
pe nichil aliud st̃ quã uisa furen¬
tium. Cur aut̃ arbitret᷑ faustus¬
parẽ nobis esse religionẽ circa pañe
& calic̃ẽ nescio: cũ manicheis uinũ
gustare non religio sed sacrilegiũ
ut. In uua enĩ agnoscunt d̾m suu.
in cuppa nolunt: quasi aliqͥd eos cal¬
catus & inclusus offenderit. Noster
aut̃ panis & calix non quilibet qua¬
si ꝓꝓtet xꝑm in spicis & in sarmentis

Expanded text:
mucro. gladius, sicut unam rem dicitis mucro. gladius, sicut unam rem dicitis et lunam et nauem minorem et luminatorem nocturnum et si quid aliud uocabuli eidem rei tribuitis. ita potestis dicere eundem primum hominem, quem spiritum potentem et quem splenditenentem et quem Atlantem maximum, sed alius est ille, alius atque alius ille et ille, et neminem istorum Christum dicere soletis. aut quomodo unum numen, si diuersa opera? aut cur non totum simul unus Christsole ac luna Christus ? nempe uias omnes uestra phantasmata perdiderunt. nempe nihil aliud sunt quam uisa furentium. Cur autem arbitretparem nobis esse religionem circa panem et calicem nescio, cum Manichaeis vinum gustare non religio, sed sacrilegium sit. In uva enim agnoscunt deum suum, in cupa nolunt, quasi aliquid eos calcatus et inclusus offenderit. Noster autem panis et calix, non quilibet quasi propter Christum in spicis et in sarmentis
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝓterea iũm esse dicitis in arbori¬
b. & iãm crucifixũ sub pontio pi¬
lato. & iũm ꝑ solem lunamq disten¬
tũ. qr totũ hoc ex una ead̾eq sub¬
stantia est. cur non & cęt̾a milia
concluditis: Cur enĩ non sit uĩc &
lle splenditenens. & ille athlas. &
ille rex honoris. & ille sp̃c potens. & il¬
le pͥmus homo & quicquid aliud
inumerabilit ꝑ diu̾sa nomina.
cur non sit etiã ipse ũc: Et qͥd sibi
lam uult in scriptis fausti fallax te¬
ctura u̾boꝵs: ubi conatus uelut con¬
gruere ueris xꝑlanis a quib longe
nimiũq secluditur. ait. igit᷑ nos pa¬
tris quid̃e d̾i om̃ipotentis. & xp̃i filii
eius. & sp̃c scĩ unũ idemq sub tripli¬
ci appellatione colimus numen:
Cur enĩ sub triplici ac non potius sub
multiplici non appellatione tantũ
sed etiã re. si quot nomina tot ꝑsonȩ
st̃: Neq enĩ sicut in armis una res
est sub triplici appellatione. ensis.

Expanded text:
propterea Iesum dicitis esse in arboripropterea Iesum dicitis esse in arboribus et Iesum crucifixum sub Pontio Pilato et Iesum per solem lunamque distentum, quia totum hoc ex una eademque substantia est, cur non et cetera milia one concluditis? cur enim non sit Iesus et ille splenditenens et ille Atlas et ille rex honoris et ille spiritus potens et ille primus homo et quicquid aliud innumerabiliter per diuersa nomina cur non sit etiam ipse Iesus ? et quid sibi iam uult in scriptis Fausti fallax textura uerborum, ubi conatus uelut congruere ueris christianis, a quibus longe nimiumque secluditur, ait: igitur nos patris quidem dei omnipotentis et Christi filii eius et spiritus sancti unum idemque sub triplici appellatione colimus numen? cur enim sub triplici ac non potius sub multiplici non appellatione tantum, sed etiam re, si quot nomina, tot personae sunt ? neque enim, sicut in armis una res est sub triplici appellatione ensis.
Abbreviated transcription (Latin):
si corporeã num quã ualueritis.
Unde cogimini aut sine corpore
dicere crucifixũ quo absurdius
& dementius dici nichil potest.
aut in phantasmate potius qua
in u̾itate uisum fuisse crucifigi.
qua rursus impietate qͥd pe¬
us est aut non om̃ia corpora
de gente esse tenebrarũ.sed e̾e̾
etiã corpus diuinȩ substan tiȩ
qd̾ tam̃ immortałe non sit.
sed possit ligno affigi & occidi.
qd̾ nichilominus plenũ est demen¬
tiȩ:aut ex gente tenebrarũ mor¬
tale corpus habuisse xꝑm. Atq
ita qui eius corporis mat̾rẽ marĩa
uirginẽ credere timetis. gentem
demonũ non timetis : Postremo
cũ scd̾m sententiã fausti qͣm qͥd̾e ex
illa longissima fabula ur̃a decerp¬
t̃a quanta potuit breuitate ꝑstrm¬
xit de sp̃u sc̃o terra concipien̾s gig¬
nit patibilem ĩm qui est uita
& salus hoĩum om̃i suspensus ex
lignoꝰ cur ille saluator pendenti
pendendo congruit. & nascenti
nascendo non congruit: Si aut̃

Expanded text:
si corpoream numquam ualueritis. si corpoream numquam ualueritis. unde cogimini aut sine corpore dicere crucifixum — quo absurdius et dementius dici nihil potest — aut in phantasmate potius quam in ueritate uisum fuisse crucifigi — qua rursus inpietate quid peius est? — aut non omnia corpora de gente esse tenebrarum, sed esse etiam corpus diuinae substantiae, quod tamen inmortale non sit, sed possit ligno adfigi et occidi — quod nihilominus plenum est dementiae — aut ex gente tenebrarum mortale corpus habuisse Christum atque ita qui eius corporis matrem Mariam uirginem credere timetis, gentem daemonum non timetis. postremo. cum secundum sententiam Fausti, quam quidem ex illa longissima fabula uestra decerptam quanta potuit breuitate perstrinxit, de spiritu sancto terra concipiens gignat patibilem Iesum, qui est uita et salus hominum omni suspensus ex ligno, cur ille saluator pendenti pendendo congruit et nascenti nascendo non congruit? si autem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃os esse dicatis. Alius ne est qũe
de spũ scõ concipiens terra patibi¬
lem gignit. om̃i non solũ suspensus
ex ligno. sed etiã iacens in herbas
& alius ille quẽ iudei crucifixer̃t sub
pontio pilato. & tercius ille ꝑ solem
lunãq distentus : An unius atq
idem ex quada sui parte ligatus
si ita est. ille quẽ sub pontio pila¬
to passum esse conceditis cũ eum si¬
ne carne fuisse narretis. nondum
dico quẽad mod̾u talem morte sine
carne ꝑpeti potuerit: sed quȩro cui
naues illas reliquerit. ut inde des¬
cendens talia ꝑateret᷑ qualia sine
quocũq corpore fieri non possent.
Scdm presentiã quippe sp̃italem nul
Ilomͦ illa patiposset: scd̾m p̃senti¬
am uͦ corporalem simul & in sole
& in luna & in cruce esse ñ posset.
Pinde si corpus non habuit ñ est
crucifixus: si aut̃ habuit quęro
unde habuerit cũ om̃ia corpora
ex tenebtarũ gente esse dicatis. quã¬
uis substantiã diuinã cogitare ni¬

Expanded text:
christos esse dicatis. aliusne est, quem christos esse dicatis. aliusne est, quem de spiritu sancto concipiens terra patibilem gignit, omni non solum suspensus ex ligno. sed etiam iacens in herba, et alius ille, quem Iudaei crucifixerunt sub Pontio Pilato, et tertius ille per solem lunamque distentus? an unus atque idem ex quadam sui parte ligatus si ita est, ille, quem sub Pontio Pilato passum esse conceditis, cum eum sine carne fuisse narretis — nondum dico, quemadmodum talem mortem sine carne perpeti potuerit - sed quaero, cui naues illas reliquerit, ut inde descendens talia pateretur, qualia sine quocumque corpore fieri non possent. secundum praesentiam quippe spiritalem nullo modo illa pati posset; secundum praesentiam uero corporalem simul et in sole et in luna et in cruce esse non posset. proinde si corpus non habuit, non est crucifixus; si autem habuit, quaero, unde habuerit, cum omnia corpora ex tenebrarum gente esse dicatis, quamuis substantiam diuinam cogitare ni
Abbreviated transcription (Latin):
mes ur̃a subuenerit᷑. Itaq nos xp̃m
filiũ d̾i. uerbũ d̾i incontaminabili¬
ter carne indutũ corde credimus.
ore confitemur: qr illa substantia
contaminari nec carne potest quȩ
nulla re potest. Nos aut̃ scd̾m ur̃am
fabulam adhuc in arbore penden¬
tẽ iñm iam contaminatũ dicitis:
anteꝗͣ carñe in grediat᷑ cuuisq
uescẽn tis. Aut si non est conta¬
minatus : quomͦ uos eũ mandu¬
cando purgatis : Deinde cũ om̃s
arbores cruc̃e ipsius esse dicatis.
unde a fausto predicat᷑ om̃i suspen¬
sus ex ligno: cur non sicut illũ ue¬
rũ iñm bonũ opus faciens ioseph
ille ab arimathia de cruce depo¬
suit ut sepeliret: ita & uos poma
decerpitis. ut iũm de ligni suspensi¬
one depositũ ur̃o uentre sepeliatis:
Aut unde pium est xꝑm sepulchro
condere: impiũ autẽ de ligno de¬
ponere: Aut ut de uobis etĩa con
tamquã optimȩ sepulturȩ fauci¬
b uris: Postremo dicite nobis qͦt

Expanded text:
mes vestra subvenerit. Itaque nos Christum mes vestra subvenerit. Itaque nos Christum Filium Dei, Verbum Dei, incontaminabiliter carne indutum, corde credimus, ore confitemur; quia illa substantia contaminari nec carne potest, quae nulla re potest: vos autem secundum vestram fabulam, adhuc in arbore pendentem Jesum jam contaminatum dicitis, antequam carnem ingrediatur cujusque vescentis: aut si non est contaminatus, quomodo vos eum manducando purgatis? Deinde cum omnes arbores crucem iunde a Fausto praedicatur omni suspensus ex ligno? cur non sicut illum uerum Iesum bonum opus faciens Ioseph ille ab Arimathia de cruce deposuit. ut . sepeliret, ita et uos poma decerpitis, ut legum de ligni suspensione depositum uestro uentre sepeliatis? aut unde pium est Christum sepulcro condere, inpium autem de ligno deponere? an ut de uobis etiam conctamquam optimae sepulturae faucibus uestris? postremo dicite nobis, quot
Abbreviated transcription (Latin):
non uidet᷑ immundius qd a suȩ
salutis temꝑ amento ipsa natura
carnis ex purgat : An caro immun¬
da est. & fimus qui carne egerit᷑
mundus est: Non gͦ attenditis. non
uidetis stercorib lȩtari agros: quo
fertilius fȩcundent᷑. Nempe ad
id redit ur̃a dementia ut de sp̃u
scõ quẽ carnẽ mariȩ dicitis dedig¬
natũ tanto uberus & lȩtius terra
concipiat: qͣnto studiosius fuerit
carnis sordib & squalorib pingue¬
facta. An ut hoc defendatis. ⁊ dicetis
spm̃ sc̃m incontaminabili ubiq pol¬
lere presentia: Respondet᷑ uobis.
Cur non gͦ & in utero uirginali:
S ut de concepto iam tace̾am: par¬
tũ ipsum deinde respicite. Concipi¬
entẽ de spũ scõ dicitis terrã gigne¬
re patibilem it̃m. quẽ tam̃ ita con¬
taminatũ om̃i ex ligno pendere ꝑhi¬
betis in frugib & pomis.  innũme¬
rabilib animalib animaliũ uescen¬
tib carnib amplius contaminet᷑.
ex ea sola parte purgandus cui fa¬

Expanded text:
non videtur immundius, quod a suae non videtur immundius, quod a suae salutis temperamento ipsa natura carnis expurgat? An caro immunda est, et fimus qui carne egeritur mundus est? Non ergo attenditis, non videtis stercoribus laetari agros, quo fertilius fecundentur? Nempe ad id redit vestra dementia, ut de Spiritu sancto, quem carnem Mariae dicitis dedignatum, tanto uberius et laetius terra concipiat, quanto studiosius fuerit carnis sordibus et squaloribus pinguefacta. An ut hoc defendatis, dicetis Spiritum sanctum incontaminabili ubique pollere praesentia? Respondetur vobis: Cur non ergo et in utero virginali? Sed ut de conceptu jam taceam, partum ipsum deinde respicite. Concipientem de Spiritu sancto dicitis terram gignere patibilem Jesum, quem tamen ita contaminatum omni ex ligno pendere perhibetis in frugibus et pomis, ut innumerabilibus animalibus animalium vescentium carnibus amplius contaminetur, ex ea sola parte purgandus cui fa