comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adam: s multo ampliꝰ atq maiꝰ. Post hȩc i eodem cum debaptismo ageret:
int᷑ posuit uerba apłi dicentis. Anignoratis inqͥt frs̃. qm̃ quicũq in xp̃o¬
tismũ inmortẽ. Quid ÷ in morte illiꝰ baptit ati sumꝰ : It ⁊ ipsi moriam᷑ :
factũ ÷ : tã & si ñ ineisdem ipsis. Ipse nãq carne & mortuus : & scpultꝰ: nos aut̃
peccato mutibq qua ꝓpt̃ ñ dix̃ cõplantati morti: s similitudini mortis. Mors¬

Expanded text:
Adam, sed multo amplius atque magis. » Post haec in eodem cum de Baptismo ageret, interposuit verba Apostoli dicentis: « An ignoratis, inquit, fratres, quonin morte . Quid est in morte illius baptizati sumus? ut et ipsi moriamur sfactum est: tametsi non in eisdem ipsis. Ipse namque carne et mortuus est et sepultus, nos autem peccato in utroque. Quapropter non dixit, complantati morti, s
Abbreviated transcription (Latin):
Serear ergo cũ istis patrib etiam sos̃ Gregoriꝰ. ⁊ cũ eis cuȩ criminationis uanem
patiat᷑ inuidiam: dũ tam̃ cũeis contra nouitiam pestẽ urãm medicinalẽ pbruem
⁊ ipse sententiam. Audigͦ qͥddicat. Imago inqͥt dĩ labẽ corporeã inimdaionas¬
expurget : & coniunctã sibi carnẽ uerbi dĩ subleuet pemus. & quãuus melĩ fnest
ne egere quidẽ huiꝰ aemodi expurgatione: s in illa prima dignitate ꝑmansile as
quã ⁊ refestinamꝰ pꝰ p̃sentẽ em̃dationẽ: ⁊ meliꝰ fuisset ñ exodere aligno uite e. ai
amarissimo peccati : tam̃ in scdo̾ loco. expedit em̃dari ⁊ corrigi post lapsũ. qũ

Expanded text:
Sedeat ergo cum istis patribus etiam sanctus Gregorius, et cum eis tuae criminationis inanem patiatur invidiam: dum tamen cum eis contra novitiam pestem vestram, medicinalem proferat et ipse sententiam. Audi ergo quid dicat: « Imago, » inquit, « Dei labem coexpurget et coniunc­ tam sibi carnem uerbi dei subleuet pennis. et quamuis melius fuisset ne egere quidem huiuscemodi expurgatione, sed in illa prima dignitate permansisse, ad quam et refestinamus post praesentem emendationem, et melius fuisset non excidere a ligno uitae gustu amarissimo peccati, tamen in secundo loco expe­ dit emendari et corrigi post lapsum quam
Abbreviated transcription (Latin):
tant cȩlestem grãm inpeccatorũ tantũ remissione confistere. Hosaut̃ hono¬
res cõputauimus decẽ. hac de causa etiam infantes baptiłamꝰ. cũ ñsint com¬
quinati perato: ut ei adidat᷑ sct̃tas. iusticia. adoptio hereditas. fratintas
sententũs collggarũ eiꝰ opponere. eũq ab eorũ concordissima societate seusũ q
& eis aduersariũ constittiere: Absit absit hoc malũ de tanto iino crecdere
aut dicere. Absit inquã ut constantinopolitanꝰ ioħs debaptifmate bariu¬
lort̃: eoꝵq apat̃no cirbgrapho lib̾atione ꝑ xp̃m. tot actantii co ep̃is fus i
ximeq romano innocentio. carthaginensi cipriano. cappadoci gregorio. san
hilario. mediolanensi resectat ambrosio. Alia ft̃ in quibꝰ int se aliqnͣdo gallo
doctissimi atq optumi regłȩ catholice defensores. salua fidĩ cõpage non consomi
& aliꝰ alio deina re meliꝰ aliqͥd dicit & ueriꝰ. hoc aut̃ unde ncͦ agimꝰ. aalona

Expanded text:
 caelestem gratiam in peccatorum remissione tantum consistere; nos autem honores conputavimus decem. Hac de causa etiam infantulos baptizamus, ut non sint coinquinati peccato, ut eis detur sanctitas, iustitia, adoptio, hereditas, fraternitas collegarum ejus opponere, cumque ab illorum concordissima societate sejungere, et eis adversarium constituere? Absit, absit hoc malum de tanto viro credere aut dicere. Absit, inquam, ut Constantinopolitanus Joannes, de Baptismate parvulorum, eorumque a paterno chirographo liberatione per Christum, tot ac tantis coepiscopis suis, maximeque Romano Innocentio, Carthaginensi Cypriano, Cappadoci Basilio, Nazianzeno Gregorio, Gallo Hilario, Mediolanensi resistat Ambrosio. Alia sunt, in quibus inter se aliquando etiam doctissimi atque optimi regulae catholicae defensores, salva fidei compage non consonant, et alius alio de una re melius aliquid dicit et verius. Hoc autem unde nunc agimus, ad ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ludere quid eał uocaret: & ñ resili it adã tanq timens. & paulo post. Hoc
isto manifestiꝰ : quȩ fuit admulierẽ ꝑserpentẽ difputatio. Si enĩ. eẽnt tĩtbiles
hominibꝰ bestiȩ: ñ utiq mulier uiso serpente. mansisseg ñ accepissec consiliũ.
ñ ei cũtanta sermorinaret᷑ fiducia. ẜ statim ad ipłũ e & expauisset ẽtr
resiliusset aspeccũ. Nẽ aut̃: ⁊ disputat & ñtimet. Nondũ enĩ erat cimor
iste : s qi peccatũ ingressũ ÷ ablata sc̃ ea quȩ honoris erant. ltẽq postiti
paululũ. quã dii qrtidẽ inqͥt habebat ad om̃ fiduciam: tribila bestm erit.
S qi offendit: exeremos ccramᷤ seruorũ suorũ iam pauet. Qđ si hoc non ÷ ina̾le¬
tu mͥ ostende ante pecatũ qđ tribiles erant hominibꝰ bestiȩ. s nonurabenqͥd
Si aut̃ pꝰtanta ingressiis : timor: ⁊ hoc tutele dñi : Si eñ mandato qd detum:

Expanded text:
videre quid eas vocaret, et non resiluit Adam tanquam timens. » Et paulo post: « Hovidere quid eas vocaret, et non resiluit Adam tanquam timens. » Et paulo post: « Hoisto manifestius, quae fuit ad mulierem per serpentem disputatio. Si enim essent terribiles hominibus bestiae, non utique mulier viso serpente mansisset; non accepisset consilium, non ei cum tanta sermocinaretur fiducia, sed statim ad ipsum et expavisset et resiluisset aspectum: nunc autem et disputat, et non timet. Nondum enim erat timor iste: sed quia peccatum ingressum est, ablata sunt ea quae honoris erant. » Itemque post paululum: « Quamdiu quidem, » inquit, « habebat ad Deum fiduciam, terribilis bestiis erat; sed quia offendit, extremos etiam conservorum suorum jam pavet. Quod si hoc non tu mihi ostende, ante peccatum quod terribiles erant hominibus bestiae: sed non habebis. Si autem post tanta ingressus est timor; et hoc tutelae Domini est. Si enim mandato quod datum est,
Abbreviated transcription (Latin):
pecato suo omẽ gen̾ hõmniũ in cõmune dãpnauit: nũqͥd ñ dãpnatꝰ pariusus
nascit. Aꝑquẽ ñ ꝑ xp̃m abista d ãpnatione lib̾at᷑: Si & inlasaro dr̃ excussa¬
de pbentitatib mortalitas inferos adamasse. qͥs mortaliũ non adistã culpã cassũq
ptineat. quo cecidiꝰ p̃m̃ homo deuite ꝑhennitate. quã si ñ peccaret acceperat :
S ĩ diabol og̃ qui ĩmoitales. cẽ. poterant fec̃. cẽ. mortales. unde etiam paruuili mo¬
sermone quodam huiꝰ moddi questionẽ. curbestiȩ uł ledant homines uł inte¬
rimant: cũ sententia dnĩ manifestasit. qua eas homini subdidit. ut earum
habeat potestatẽ. quã questionẽ sic soluit: ut dicat ante peccatũ os̃ bestias
homini fuisse subiectas: qd aut̃ nc̃ hominib nocent : penã pͥmi. eẽ. peccati:
& hoc dico etiam ipse. s ñ hoc ostendit legẽ dĩ. eẽ. mendacẽ. Abmicio enĩ ñ ita res
decidtimꝰ: ꝓfecto & ab honore. Unde hoc manifestũ ÷ : Adduxit bestias ad adam :

Expanded text:
peccato suo omne genus humanum in commune damnavit, numquid nisi damnatus parvulus nascitde perennitatibus mortalitas inferos adamasse; quis mortalium non ad istam culpam casumque pertineat, quo cecidit primus homo de vitae perennitate, quam si non peccaret acceperat? Si diabolus omnes qui immortales esse poterant, fecit esse mortales; unde etiam parvuli mosermone quodam hujusmodi quaestionem, cur bestiae vel laedant homines, vel interimant, cum sententia Domini manifesta sit, qua eas homini subdidit, ut earum habeat potestatem . Quam quaestionem sic solvit, ut dicat, ante peccatum omnes bestias homini fuisse subjectas; quod autem nunc hominibus nocent, poenam primi esse peccati. et hoc dico ipse etiam. Sed non hoc ostendit legem Dei esse mendacem: ab initio enim non ita res a fiducia decidimus, profecto et ab honore. Unde hoc manifestum est? Adduxit bestias ad Adam,
Abbreviated transcription (Latin):
entes ⁊ manenteᷤ. ñ sosũ deserere. uerũ eciam manicheos audeas appellare: Miror
si hoc aliqnͣdo extuo poterit ore ꝓcedere. qđ te tam̃ clamare prauitas tui com¬
pellit errorił. S mirũ si in facię hominis tantũ int̾ uallũ ÷. int̃ frontem
& linguã: ut in hac causa frons noncõprimat linguã. S qͥd musites noui.
dic iam dic: audiamꝰ in extremo tui oꝑis dequo nc̃ agimꝰ. id ÷ in qͣrti libri parte

Expanded text:
entes et manentes, non solum deserere, verum etiam Manichaeos audeas appellare? Miror si hoc aliquando ex tuo poterit ore procedere, quod te tamen clamare pravitas tui compellit erroris. Sed mirum si in facie hominis tantum intervallum est inter frontem et linguam, ut in hac causa frons non comprimat linguam. CAPUT VI. 21. Sed quid mussites, novi. Dic jam, dic, audiamus. In extremo tui operis de quo nunc agimus, id est, in quarti libri parte
Abbreviated transcription (Latin):
scistm nultpa atos hab̾e nitã ec̃ia. Lgit᷑ pelagiꝰ eos dãpnasse: qui hoc dicunt.
N eu omĩ illos uidios adit potitiset euadere. Hunc ipse qͥd oicis: habebunt uicõ
eqr. a parlosuacuam si ñ baptuati exhac uita emigrauerint. annon habebitut:
sidrers babebunt pclagis tui uerba dãpnabunt te: ⁊ illi om̃s aquib tumiut
ipłe dãpnari: Sraut dhoeris non habebunt: quero qua causa inmnocens imago di
iose. Aruatione puniet᷑. sinultũ porcatũ exbumana ꝓpagatione contrabit᷑. Si uͦ
contialut cor manihei dicint᷑ qui hocsentiunt: Aquib pelagiꝰ dãpnatꝰ fuisset:

Expanded text:
etiam non baptizatos habere vitam aeternam. » Legitur Pelagius eos damnasse, qui hoc dicunt: neque enim illos judices aliter potuisset evadere. Nunc ipse quid dicis? Habebunt vitam aeternam parvuli, etiamsi non baptizati ex hac vita emigraverint, an non habebunt? Si dixeris, Habebunt: Pelagii tui te verba damnabunt, et illi omnes a quibus timuit ipse damnari. Si autem dixeris, Non habebunt: quaero qua causa innocens imago Dei vitae privatione punietur, si nullum peccatum ex humana propagatione contrahitur. Si vero contrahitur, cur Manichaei dicuntur, qui hoc sen
Abbreviated transcription (Latin):
a uob̾: & tam̃ dicere potiustis ade paratũ nonꝓpagatione s unitatione lesille geuꝰ
humanũ: & in fantes nuꝑ natos ñ ieo statũ. ẽẽ in quo fuit adã ante pacettũ.
qđ ille p̃cepti capax fuerit: isti adiic ñ sint. his nebulis: alud udiciũ se pu¬
tat iłtusisse pelagiꝰ Uosq adhoͣc nefas toto capitȩ anniustis. ⁊tot abalo qp̃oᷤ
irrisos. eẽ. ridecisꝰ: S nũqͥd infantes etiã si ñ baptuent᷑ hab̾e uitã eernam
ulla calliditate inaliud decorquere. uł ultii folis ficulneis operne potiuisti
Fos enĩ quihoc dict᷑ : ñ potuit apud catholicos nidices ñ dãpnare pclagi: & qd
sentiebat dãpnauit corã hominibꝰ: dãpnari metuens ab hominibꝰ. pam si hoc

Expanded text:
atum non propagatione, sed imitatione laesisse genus humanum; et infantes nuper natos non in eo statu esse, in quo fuit Adam ante peccatum, quod ille praecepti capax fuerit, isti adhuc non sint. » His nebulis illud judicium se putat illusisse Pelagius, vosque ad hoc nefas toto capite annuitis, et tot ab illo episcopos irrisos esse ridetis. Sed numquid, « infantes etiamsi non baptizentur, habere vitam aeternam, » ulla calliditate in aliud detorquere, vel ullis foliis ficulneis operire potuistis? Eos enim qui hoc dicunt, non potuit apud catholicos judices nisi damnare Pelagius: et quod sentiebat, damnavit coram hominibus, damnari metuens ab hominibus. Nam si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
abiꝰ tendĩ.o fion a sprcet. ista es uibese. istis parte. uł tibi pociꝰ: ne rector ⁊ habitator
alorũ dibi forte n parcat. Siaut̃ istos manicheos. eẽ. ñ dicis: nec me poteris
moicmrt. cur dicn  Noq enĩ me obaliud hoc. eẽ. dicis: nifi qr depeccato pruni
cant p̾aico. Itis erede: ⁊ ñ me cedes. Adquiesce istis: ⁊ quiesces ame. Postremo
ñ efficie a. si misto eirore ꝑmanseris : quanto gͦ meliꝰ ut his accedas. ab illo rece

Expanded text:
os aspice, istis erubesce, istis parce, vel tibi potius, ne rector et habitator illorum tibi forte non parcat. Si autem istos Manichaeos esse non dicis, nec me poteris invenire cur dicas. Neque enim me ob aliud hoc esse dicis, nisi quia de peccato primi cant praedico. Istis cede, et non me caedes: acquiesce istis, et quiesces a me. Postremo,  effici
Abbreviated transcription (Latin):
greto sermone. de ieunio. leuiniũ inqͥt: inparadiso lege constitutũ ÷. Primũ
enĩ mandatũ accepit adam aligno sciendi bonũ ⁊ malũ.: ñ manducabitis. łlo¬
in anducabitis aut̃ ieiuntũ ÷: ⁊ Igis constiutionis inietũ. Si ieuanaser Ri. Hon
eua: ñ isto indigeremꝰ icuinio. Nonenĩ opꝰ habent ualentes meddico. s. malgno¬
est. Maledicea tr̃a. spmas ⁊ tribulos pariet. Contristari ordinatꝰ : nqa ei tracma

Expanded text:
graeco. In sermone de Jejunio: « Jejunium, » inquit, « in paradiso lege constitutum est. Primum graeco. In sermone de Jejunio: « Jejunium, » inquit, « in paradiso lege constitutum est. Primum enim mandatum accepit Adam: A ligno sciendi bonum et malum non manducabitis . Non manducabitis autem, jejunium est, et legis constitutionis initium. Si jejunasset a ligno Eva, non isto indigeremus jejunio. Non enim opus habent valentes medico, sed male hes
Abbreviated transcription (Latin):
luncit᷑: quid potuit dici ueriꝰ. ⁊ catholicȩ regłȩ congruentiꝰ : Diccũ ÷ enim
aduerꝰ manicheos. putantes atq a ffirmantes de gente tenebrarũ. quã malam
naturã dicunt dõ bono coȩc̃nã habere originẽ corꝑa.⁊. eẽ. eciam ipsa immuta¬
bilia mala: ñ aduereꝰ eos quitenentes uerã ⁊ uere xp̃ianã fidẽ. nc̃ qudẽ cor¬
ruptibile. cẽ. corpꝰ. ⁊ adgrauare animã conficent᷑: s nec tale pͥmitꝰ conditũ.
atq inparadiso constitutũ : nec tale sẽꝑ futurũ. s incorruptione atq ĩmor¬
talitate mutandũ. & nc̃ iã. eẽ. inciꝑę tẽplũ dĩ: con uigali uł uiduali uł etiam
arma peccato. S audi qͦd adrẽ p̃sentẽ expectat. qͥd de peccato pͥmi hominis
p̃tatũ : tam̃ ꝓpt̃ diligentiorẽ ueri fidẽ. uerbũ euerbo malui transferre de

Expanded text:
vincitur? » quid potuit dici verius et catholicae regulae congruentius? Dictum est enim vincitur? » quid potuit dici verius et catholicae regulae congruentius? Dictum est enim adversus Manichaeos, putantes atque affirmantes, de gente tenebrarum, quam malam naturam dicunt Deo bono coaeternam, habere originem corpora, et esse etiam ipsa immutabilia mala: non adversus eos, qui tenentes veram et vere christianam fidem, nunc quidem corruptibile esse corpus, et agatque in paradiso constitutum, nec tale semper futurum, sed incorruptione atque immortalitate mutandum, et nunc jam esse incipere templum Dei, conjugali, vel viduali, vel etiam arma peccato . 18. Sed audi quod ad rem praesentem spectat, quid de peccato primi hominis rpretatum, tamen propter diligentiorem veri fidem, verbum e verbo malui transferre de
Abbreviated transcription (Latin):
p miduebitata fiaeltẽ: s qͣndo ꝑficiat᷑ in ꝓmitui ÷ eatholicȩ fidĩ. lc̃ enĩ dicet᷑ no-¬
uissume inimice morti.Ubi ÷ contentio tua. ubi ÷ aculeus tuus: Itẽ qđ cõme¬
sibile erat castũ corpꝰ inueniri. qr corpꝰ turpitudinis: untutis ñ fieret corpꝰ.
Cũ aut̃ sc̃ificat᷑ : uuitutis efficit᷑. Q ita cõmunicat untꝰ corꝑi: corpꝰq iurtuti:
pͥ quã ⁊cẽpũ efficit᷑ di. Unde fiomẽ corpꝰ fornicationis. eẽt: inpossibile utiq
ciae. castitatẽ in corꝑib inueniri. Tũq demũ nat᷑ȩ corpoꝵ possemꝰ malũ
substantiale depitare: siuero usq eo corꝑis merita ꝑcesser̃. ł̾antoq honore
dccoratũ: ac tale indum̃tũ pudicitiȩ suscepit: ut domꝰ sui faccoris. cẽ.
mereret᷑. ac fieret thalam̃ filii aĩ. ut uenientes pat̃ ⁊filiꝰ habitationẽ corꝑũ
eligere aignaient᷑: Quomͦ ñ execrabilis ⁊ irridendus manichei sermo con¬

Expanded text:
idei. Tunc enim dicetur novissimae inimicae morti, Ubi est contentio tua? ubi est aculeus tuus ? 17. Item quod commeset, impossibile erat castum corpus inveniri; quia corpus turpitudinis, virtutis non fieret corpus; cum autem sanctificatur, virtutis efficitur, et ita communicat virtus corpori corpusque virtuti, per quam et templum efficitur Dei. Unde si omne corpus fornicationis esset, impossibile utique erat castitatem in corporibus inveniri: tumque demum naturae corporum possemus malum substantiale deputare. Si vero usque eo corporis merita processerunt, tantoque honore decoratum est, ac tale indumentum pudicitiae suscepit, ut domus sui factoris esse mereretur, ac fieret thalamus Filii Dei, ut venientes Pater et Filius habitationem corporum eligere dignarentur; quomodo non exsecrabilis et ridendus Manichae sermo con
Abbreviated transcription (Latin):
ban si solem̃ tace. siue miiliers quȩ aserpente seducta÷: siue uiri eiꝰ qui
batudꝰ ađpercandũ consensit uxori. S qđ ait facilȩ posse malũ auotuntate
ił asubstanta sepatari: non humane facile ÷ uoliuitati. s miscdĩȩ dĩ. qđ
uduci sus manideos utiq sufficit: qͥ putant. eẽ. inpossibile mutari in bonũ
adueram mari.laõ ñ aitͣ sos basidiꝰ ipsam uoluntatẽ hominis fiue fubstantiã¬
homirus i t aacuram malũ .  posse facile seꝑare: s abea posse facile seꝑari. Sic
uonutua ubians. ut manicheos contra qͦs agebat refelleiet. ⁊ cont᷑ diumã grãm

Expanded text:
buit, sed voluntatem, sive mulieris quae a serpente seducta est, sive viri ejus qui buit, sed voluntatem, sive mulieris quae a serpente seducta est, sive viri ejus qui seductae ad peccandum consensit uxori. Sed quod ait, « facile posse malum a voluntate vel a substantia separari, » non humanae facile est voluntati, sed misericordiae Dei. Quod adversus Manichaeos utique sufficit, qui putant esse iius, ipsam voluntatem hominis, sive substantiam vel naturam, malum a se posse facile separare; sed « ab ea posse facile separari: » sic verba sua librans, ut et Manichaeos, contra quos agebat, refelleret, et contra divinam gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
s conuersitonẽ qua& de sola uoluntate contingiat: ñ hisi quo contagiũ mortis
antiquȩ pͥma natuutate tiaxerunt. s his qui egritudinẽ conũs i ons de uo¬
lumtate ꝓpria colleger̃: id ÷ iam maiorib ratione utentibꝰ ⁊ arbitrio uolin¬
tatis. hanc conuersa onẽ ex acqdenti uenientẽ: facillime dicit posse ab
egrotantiũ uoluntate separari. Dic̃ etiam fieuenisset malũ ita ut ñ ualene
ulteriꝰ auoluntate remoueri. id ÷ quãuis accidisset. si tea accidisset. ut separi
auoluntate ulteriꝰ ñ ualeret: merito dici posset substantiale. quadẽ matũ
ñ ẽ s ipsam substantam sie malitia quȩ acidit iam &. non posie.
Slaeile pot inal̃ a sicstantia seꝑari uit⁊ subiecta uoluntate substantia mu¬
facuo see ⁊p omiã posideri: ⁊ta ut iulliꝰ mali uł signa remaneant. Ista ita
ponis homines ꝑtransit bene possit intelligi. qr ⁊ ipsũ accesłit patire bu¬
pome. Nononi ficera t᷑ pͥmit condita: & pͥnciprũ accesfionis ñ substantiam ba¬

Expanded text:
tagium mortis antiquae prima nativitate traxerunt, sed « iis qui aegritudinem conversationis de voluntate propria collegerunt, » id est, jam majoribus ratione utentibus et arbitrio voluntatis. « Hanc conversationem ex accidenti venientem facillime » dicit « posse ab aegrotantium voluntate separari. » Dicit etiam, « si evenisset malum, ita ut non valeret ulterius a voluntate removeri, id est, quamvis accidisset, si ita accidisset ut separari ulterius a voluntate non valeret; merito dici posset, substantiale quidem malum non esse, sed ipsam substantiam sine malitia quae accidit, jam esse non posse. ari, ut et subjecta voluntati substantia munda possit per omnia possideri, ita ut nullius mali vel signa remaneant. » Ista itper omnes homines pertransiit, bene possit intelligi; quia et ipsum accessit naturae humanae. Non enim sic erat primitus condita; et principium accessionis non substantiam ha
Abbreviated transcription (Latin):
bab̾e peccata intellige ꝓpria. & nulla contẽptio ÷. At inquies: cuiꝰ ñ ipse
addidit ꝓpria ÷  cur putamꝰ nͥ qr dispitans incatholica ecłia. ñse alt̃
icelligi arbitrabat᷑. tali questione nulliꝰ pulsabat᷑. uob̾ ndũ litigantibꝰ
sacuriꝰ loquebat᷑. Nam uns audire qͥd eciam ipse dehac re aptissime dixert.
ecce eciam ipsũ nitmero illi ad iungo scm̃ uirũ. far int̃ meos testes uł int̃
nr̃os constituo iudices: qtiẽ putasti patronũ tuũ. Ecce ÷ ipsũ diccurꝰ &
manicheũ: Ingiedere sȩ iob̃s ingredere:. ⁊ conside cũ fr̃ib tuuis aquib te
so r brtratꝰ ꝑcellere e⁊ ei acuane sententias. q si uere tale aliqͥd mienisset : & qł¬
se so sentit te sentire clariuset. Nũꝗ te unũ ꝑace tua dixerim atot ⁊talib pre¬

Expanded text:
habere peccata: » intellige propria, et nulla contentio est. At inquies, Cur non ipse addidit, propria? Cur, putamus, nisi quia disputans in catholica Ecclesia, non se aliter intelligi arbitrabatur, tali quaestione nullius pulsabatur, vobis nondum litigantibus securius loquebatur? 23. Nam vis audire quid etiam ipse de hac re apertissime dixerit? Ecce etiam ipsum numero illi adjungo sanctorum. Ecce inter meos testes, vel inter nostros constituo judices, quem putasti patronum tuum. Ecce et ipsum dicturus es Manichaeum. Ingredere, sancte Joannes, ingredere, et conside cum fratribus tuise arbitratur percellere et evacuare sententias. Quod si vere tale aliquid invenisset, et quod ipse sentit, te sentire claruisset; nunquam te unum, pace tua dixerim, tot et talibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
ipfũ: siqͥd tibi ÷ sauabilis mentis & corrige: & aliqͣndo intellige qm̾ poruer
dicere ioħs paruulos ñ hab̾ȩ peccata: non qđ peccato primorũ homuiũ ñtene¬
ant᷑ obstricti: s qđ sua nulla cõmiserint. E hoc quidẽ ieadẽ ipsa omelia
sitotã logisses inuenire potinsti. Aut si legisti: nescio quẽa dmodũ te potui
p̃terire. Aut si p̃terire ñ potuit: niror cur te ñ corrȩxerit. fitam̃ apudte aliiͥi
ualet iołiis auctortias. Aut si illo sermone ꝑlacto eoq lo co eiꝰ quẽ cõmemoruu¬
sũ: cognito atq ꝑspecco in opinione tua manendã putasti ut qͥd ide ualuir
tuas dep̃henderemꝰ ⁊ conunceremꝰ insidias: Quid enĩ aꝑtiꝰ quã qͥđ ibi ama
hominẽ infide catholica & eruditũ ⁊ erudientẽ. distinguentẽ pat̾iu aale
grafi debitũ. qđ hereditariũ nob̾ inhesit abeis debitis quorũ ꝑnrã partta
fenꝰ adcreuit: Audis qͥd paritub inbaptismo relaxet᷑. qui ñaũ ꝓpria debicta

Expanded text:
tibi est sanabilis mentis, et corrige; et aliquando intellige, quomodo potuerit dicere Joannes, parvulos non habere peccata; non quod peccato primorum hominum non teneantur obstricti, sed quod sua nulla commiserint. Et hoc quidem in eadem ipsa homilia, si totam legisses, invenire potuisti: aut si legisti, nescio quemadmodum te potuit praeterire: aut si praeterire non potuit, miror cur te non correxerit; si tamen aliquid apud te valet Joannis auctoritas. Aut si illo sermone perlecto, eoque loco ejus quem commemorsum, cognito atque perspecto, in opinione tua manendum putasti; utquid inde verba tuas deprehenderemus et convinceremus insidias? Quid enim apertius, quam id quod hominem in fide catholica et cruditum et erudientem, distinguentem debitum pategraphi, quod haereditarium nobis inhaesit, ab eis debitis, quorum per nostra peccata fenus accrevit? Audis quid parvulis in Baptismo relaxetur, qui nondum propria debita
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerare inqͥt natiuitatẽ: ꝑ quã trenȩ natiuitatis uindis lib̾atꝰ es. Honora
bechleem pusillã ⁊ minimã. ꝑ quã tͥ regressus adparadifum pate factꝰ est. hrẽa
alibi de baptismo loquens. ꝑsuadeat inqͥt tibi dehoc qͦ. sermo xp̃i dicentis. nemi¬
nẽ posse introne. in regnũ glorũ. nͥ renatꝰ fuerit exaqua  spñi. fer hime yne
natiuitatis macłȩ purgant᷑. ꝑ qͣs inimquitatib conꝙpim̃: ⁊ indeliccis geniet᷑ no
matres nr̃e. Nũqͥd ⁊ istũ manichei saꝑe uł iacere uenena dicturꝰ s: Enut õ
statione firmatã. Antͥ parua in uno gregorio ep̃orũ orientaliũ uidet aucto¬
tas: Est quidẽ tanta ꝑsona: ut neq ille hoc nͥ exfide xp̃iana om̃ib nocalini
diceret. nec illi eũ tã clarũ haberent asq uenerandũ: nͥ hec ab illo dicca ex
scripsit aduersꝰ manicheos inqͣno uolumine huiꝰ oꝑistui aliqͥd putastiꝰ. ẽ.¬

Expanded text:
enerare, » inquit, « nativitatem, per quam terrenae nativitatis vinculis liberatus es. Honora Bethlehem pusillam et minimam, per quam tibi regressus ad paradisum patefactus est » . Itemque alibi de Baptismo loquens: « Persuadeat, » inquit, « tibi de hoc quoque sermo Christi dicentis, neminem posse introire in regnum coelorum, nisi renatus fuerit ex aqua et spiritu » . Peniquitatibus concipimur, et in delictis genuerunt nos matres nostrae. » Numquid et istum Manichaei sapere vel jacere venena dicturus es? Audis omnes statione firmatam. 16. An tibi parva in uno Gregorio episcoporum orientalium videtur auctoritas? Est quidem tanta persona, ut neque ille hoc nisi ex fide christiana omnibus notissima diceret, nec illi eum tam clarum haberent atque venerandum, nisi haec ab illo dicta ex scripsit adversus Manichaeos, in quarto volumine hujus operis tui aliq
Abbreviated transcription (Latin):
pociꝰ contumatia. qui peccd̾niam dominicã recusant accipe ⁊ adultea¬
rinã suã cogant seruos dominicos erogare. dũ nolunt salte tales ẽẽ
ciantes: qñ nec uerbis renunciarȩ diaboli oꝑib uolunt. cũ se ina¬
ult̃io ꝑmansuros uoce aꝑtissima ꝓfitentur. Si quid abeis dici sole
quod forte disputando non attigi tale ẽẽ arbitratussum cui mea
responsio necessaria non fuisset: siue uidrem dequa agit᷑ non p¬
tineret: siue quod tam leue ẽẽt. ut a quolibet redargui facillime
posset.

Expanded text:
potius contumacia, qui pecuniam dominicam recusant accipere, et adultepotius contumacia, qui pecuniam dominicam recusant accipere, et adulterinam suam cogunt servos dominicos erogare, dum nolunt saltem tales essetiantes; quando nec verbis renuntiare diaboli operibus volunt, cum se in adulterio permansuros voce apertissima profitentur. Si quid ab eis dici solet, quod forte disputando non attigi, tale esse arbitratus sum, cui mea responsio necessaria non fuisset; sive quod ad rem de qua agitur, non pertineret, sive quod tam leve esset, ut a quolibet redargui facillime posset.
Abbreviated transcription (Latin):
rata ⁊ ñ scđ diumum ȩloquium ꝑtracta . tota illa opinio uidet᷑ exorta
inqua ꝓmitttt᷑. scelestissimȩ t̾pusimeꝙ uiuentib &. sieo mͦ. uiuere
ꝑ leuerent : & tantũ modo credant in xꝑm eiꝰq ꝑcipiant lacrament
qui desidanti. utam ȩt̾nam respondit. Suns uenire aduitam seror ã¬
data: ⁊ conmemorauit q̃ mandata. Ubi ea scił peccata uitantrr. qui
nescio quomodo salus ȩtna ꝓmittitur ꝓpt̃ fidem sine oꝑib mortaam
Dehis tribus questionib satis quantum existimo disputarot. lo¬
monstrauiq sic tolerandos inȩccła malos ut ñ negligatuꝵ ecdiastica us¬
ciplina. Si cachecizandos eos qui baptismũ petunt. ut ñ audiant atq suse¬
pant: qͥd credȩ uer̃ oẽ qualit̃ uiuere debeant: Sic ꝓmtiti fidelib itasi
culpentur dispensato. res fideles. ñsua negligentia ł pigrita. s quon dã

Expanded text:
rata et non secundum diuinum eloquium pertractata tota illa opinio mihi uidetur exorta, rata et non secundum diuinum eloquium pertractata tota illa opinio mihi uidetur exorta, in qua promittitur scelestissime turpissimeque uiuentibus, etiam si eo modo uiuere erseuerent et tantummodo crqui desideranti vitam aeternam respondit: Si vis venire ad vitam, serva mandata; et commemoravit quae mandata, ubi ea scilicet peccata, vitantur, quibus nescio quomodo salus aeterna promittitur, propter fidem sine operibus mortuam. De his tribus quaestionibus satis, quantum existimo, disputavi, demonstravique sic tolerandos in Ecclesia malos, ut non negligatur ecclesiastica disciplina; sic catechizandos eos qui baptismum petunt, ut non solum audiant atque suscipiant quid credere, verum etiam qualiter vivere debeant, sic promitti fidelibus vitam ratur. Non itaque culpentur dispensatores fideles, non sua negligentia vel pigritia, sed quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
tismũ uelint intrare saltantes. quod÷ certe micius. ꝗ mechantes. Sꝑhanc
racionem non ꝓpt̃ doctrine correpcionem ł disciplinȩ dissolucionem. Nc̃
enim quatũꝙ libuit intrauer̃ in munda animalia arche conpage con¬
fracta s ea integra ꝑunim atꝙ idem hostium quod artifex fecerat. Nlt̾a
questio: inqua eis uisum ẽ. fidem solam baptizand eẽ tradendam. p̾ea uero
iam baptiratos docendos esse demorib. Si satis demonstratũe. nisi fal¬
lor tunc magis ꝑtinere ad curam speclatoris cd̾ om̃s qui fidelium
conpetunt sa cramentum omnia que dñr intencius ⁊ sollicttus audi¬
unt: non tacerȩ depena ꝗ male uiuentibꝰ dñs conminatur. ne in ipso
baptismo rei sint grauissimoꝵ crmminũ quo uieniunt ut remittatur
reatus omniũ peccatoꝵ. Tereia questio÷ ꝑiculosissima. qua par c̃ side¬

Expanded text:
tismum uelint intrare saltantes, quod est certe mitius quam moechantes; sed per hanc tismum uelint intrare saltantes, quod est certe mitius quam moechantes; sed per hanc rationem, non propter doctrinae corruptionem uel disciplinae dissolutionem. non enim quacumque libuit intrauerunt immunda animalia areae compage confracta, sed ea integra per unum atque idem ostium, quod artifex fecerat. altera quaestio est, in qua eis uisum est fidem solam baptizandis esse tradendam, postea uero iam baptizatos docendos esse de moribus. sed satis demonstratum est, nisi fallor, tunc magis pertinere ad curam speculatoris, cum omnes, qui fidelium competunt sacramentum, omnia quae dicuntur intentius et sollicitius audiunt, non tacere de poena, quam male uiuentibus dominus comminatur, ne in ipso baptismo rei sint grauissimorum criminum, quo ueniunt, ut remittatur reatus omnium peccatorum. tertia quaestio est periculosissima, qua parum conside
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. site audierit. lucratuses frẽm tiuim. P ostremo nisi eẽnt quedã
sine quib ẜ uita non agit᷑ non cotidianam medelam poneret inorationẽ
quã docint uͥdicimus dimitte nobis debita nr̃a sic̃ ⁊ nos dimittimꝰ debito¬
rib nr̃is. Iam satis quantũ arbitror deilla tota opinione quod mͥ uideretur.
exposi. uͥ tres questiones mouer. Una deꝑmixtionȩ ineccła bonoꝵ ⁊maloꝵ.¬
tanꝗͣ tritiei ⁊tiamoꝵ uͥ eauendũ ÷ ne idõ putemꝰ. eẽ ꝓpositas istas similitudines
disciplina: Dequa infigura illiꝰ mulieris dictũȩ. Seueresunt conuersaciones
qua negligant quod ꝓhibere debñt s patientiȩ qua ꝑferant salua doctrina.
ueritatis. quod emendare ñualent: nec quia scriptũ÷ introisse ad noę in archã
eẽ inmunda animalia: ido p̃positi uetare non debñt siqͥ inmundissimi adbap¬

Expanded text:
ipsum; si te audierit, lucratus es fratrem tuum. postremo nisi essent quaedam, ipsum; si te audierit, lucratus es fratrem tuum. postremo nisi essent quaedam, sine quibus haec uita non agitur, non cotidianam medellam poneret in oratione, quam docuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Iam satis, quantum arbitror, de illa tota opinione quid mihi uideretur exposui, ubi tres quaestiones mouerunt: unam de permixtione in ecclesia bonorumt zizaniorum. ubi cauendum est, ne ideo putemus esse propositas istas similitudines,disciplina, de qua in figura illius mulieris dictum est: seuerae sunt conuersationes qua neglegant, quod prohibere debent, sed patientiae, qua perferant salua doctrina ueritatis, quod emendare non ualent. nec quia scriptum est introisse ad Noe in arcam etiam inmunda animalia, ideo praepositi uetare non debent, si qui inmundissimi ad bap
Abbreviated transcription (Latin):
mor sĩ uer an dicñt facite. que ant̃ facunt. facere nolite. Picunt ⁊ nonfaciunt.
hrrõ iusticia eo u dicere ⁊ nonfacire. Aephoc nrãm esse uolit it habuidantẽ suꝑ illoꝵ
dicore ufacr que sinfuerit don intrabitur in regnũ celoꝵ Ñ quia qiusꝗͥ debt̃
ocerssi ita utt nondicam ap̃ alios iactarȩ.si ap̃ se ipsũ putare audeat se inhac
enta esse sine peccato. Sinsi essent qͥda tta grauia. ut &ẽ excommumcacione plecꝰ¬
tendasint. non cheeret apłs congregatis uobis et meo sp̃i traderȩ huius moĩ.
sathame inutenitum carnis ut spe saluus sit indie clomini ihi. Uñ c&̃ cdic̃.
. he logeam multos qmi peccauer ⁊ noneger̃ penitenciã fr̃ inmundiciã.
⁊ forncacione ꝗ gesser. Item nisi essent q̃dam ñ ea humilitatȩ penitenciȩ
sanancda. qualis mecelia dat᷑ eis qui ꝓpͥe penitentes uocantur. s quibꝰ clam
correptionim medicamentis ⁊ on diceret ipse dñs corripe eũ interte ⁊

Expanded text:
e autem faciunt facere nolite; dicunt enim et non faciunt. ergo iustitia eorum est dicere et non facere, ac per hoc nostram esse uoluit abundantem super illorum, dicere et facere. quae si non fuerint, non intrabitur in regnum caelorum, non quia quisquam debet ita extolli, ut, non dicam apud alios iactare, sed aput se ipsum putare audeat se in hac uita esse sine peccato; sed nisi essent quaedam ita grauia, ut etiam excommunicatione plectenda sint, non diceret apostolus: congregatis uobis et meo spiritu tradere huius modi satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in diem domini Iesu. unde eti ne lugeam multos, qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditiam et fornicationem quam gesserunt. item nisi essent quaedam non ea humilitate paenitentiae sananda, qualis in ecclesia datur eis, qui proprie paenitentes uocantur, sed quibusdam correptionum medicamentis, non diceret ipse dominus: corripe eum inter te et
Abbreviated transcription (Latin):
illis ꝓmittentes eũ ipsi seruisint corruptionis. A qͦ cnĩ qͥs deuictꝰ : huic
nseruu addictus: Si enĩ refugientes co inquinationes mundi. inagnitianẽ

Expanded text:
illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis. a quo enim quis deuictus est, huic illis promittentes, cum ipsi serui sint corruptionis. a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. si enim refugientes coinquinationes
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. qui sine łeqͥt peccauer. qui aut̃ infide peccauer: ꝓfidem iudicabũt᷑:
Sea sine lege dictum est. & in lege. ut satis appareret illã causam tangi. quę
possunt lege aptissimã apłi petͥ sententiam. qui c̃ loqueret᷑ dehis qͥ in occasioẽ
carnis accepant. et in uelam̃tum malitiȩ qđ scriptum est. nos ad nonum
testam̃tam ꝑtinentes. non ancille filios eẽ: sed lib̾e. qua lib̾tate ap̃s nos lib̾a¬
uit. & putabant hoc eẽ lib̾e uiue. ut tamꝙ de tanta redẽptione securi. qͥc¬
quit liberet. licere sibi arbit᷑rent᷑. non in tuentes qđ dictum est. uos lib̾tatẽ
uocati estis fc̃s. tantum ne lib̾tatem in occasione carnis detis. Uñ ⁊ iꝑse
petruis dicit lib̃i nonsic̃ uelam̃tum malitie habentes lib̃tatem. Ait de illis
tenebrar̃ reseruata: Suꝑbia enim uanitatis loq̃ntes illiciunt in concupis¬
centus carnis inpuditicie eos. qͥpaulu effuger̃ inerrore conu̾sati lib̾tatẽ

Expanded text:
unt, sine fide peribunt; qui autem in fide peccaverunt, per fidem judicabuntur: sed, sine Lege dictum est, et, in Lege; ut satis appareret illam causam tangi, quae possunt legere sententiam apostoli Petri, qui cum loqueretur de his, qui in occasionem carnis acceperant et in uelamentum malitiae, quod scriptum est, nos ad nouum testamentum pertinentes non ancillae filios esse, sed liberae, qua libertate Christus nos liberauit, et putauerant hoc esse libere uiuere, ut tam non intuentes, quod dictum est: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis. unde et ipse Petrus dicit: liberi, non sicut uelamentum malitiae habentes libertatem, ait de illis tenebrarum reseruata est. superba enim uanitatis loquentes inliciunt in concupiscentiis carnis inpudicitiae eos qui paululum effuge-runt, in errore conuersati, libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
tra inuere. uttali habitationȩ congruat: Quod gͦ et ioħs dicit. hȩc scripsi no¬
bis ut non peccetif. & siquis peccauerit. ad uocatũ habemꝰ apđ patrẽ. im¬
xp̃m iustum & ipse est exoratio ꝓpeccatis ur̃is: Non id agit. ut eũ securi¬
tate peccemꝰ: sed ut recedeutes apecco. si qđ ãmissum est ꝑꝑt̃ illum ad uoca¬
tum quem non habent enfideles. minime de indulgentia desꝑemꝰ. Ilec dehis
gͥ uerbis. micior illa conditio ꝓmiitenda est. sic indm̃ crede uolentibus
ut ꝑmaneant. in ꝑditis morib: multominꝰ. de illis aibi apłs ait. Lui sinc
lege peccauerunt: ꝑlegem uidicabunt᷑. Tamquã hoc loco aliquid distet ut̾
ꝑtre & uidicari: cũ alio uerbo hoc idem significatum fit. Solent enĩ scripte¬

Expanded text:
ita uiuere, ut tali habitationi congruat? quod ergo et Iohannes dicit: haec scripsi uoita uiuere, ut tali habitationi congruat? quod ergo et Iohannes dicit: haec scripsi uobis, ut non peccetis. et si quis pecccauerit, aduocatum habemus am iustum; et ipse est exoratio pro peccatis nostris, non id agit, ut cum securitate peccemus, sed ut recedentes a peccato, si quod admissum est, propter illum aduocatum, quem non habent infideles, minime de indulgentia desperemus. Nec de his igitur uerbis mitior ulla condicio promittenda est sic in deum credere uolentibus, ut permaneant in perditis moribus, multo minus de illis, ubi apostolus ait: qui sine lperire et iudicari, cum alio uerbo hoc idem significatum sit. solent enim script
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est mandatum eus. ut credamꝰ nomini filii eius. ihu xp̃i: et diligamꝰ in uicẽ.
hoc est ita Spdest. in dm̃ fide recta crede. dm̃ colere. dm̃ nosse. ut et bene uiuendi.
quȩ odit securi ꝑseu̾antes. sed ab eis recedentes: atq dicentes. ego dixi dñe miserere
mei sana animam meam qm̃ peccaui tibi. Quod non habent cui dicant qui non
in eũ credunt. et frust᷑: dicunt: qui ceũ tam longe ab illo sint: a grã mediatoris
sunt alieni hĩc illa uerba st̃ in libro sapientiȩ. quȩ nescio quom̾ in celligit per¬
in malignitate disꝑde. Deniq cum dixisset. tui sumꝰ: addidit. scientes
potentiam tuã. Utiq potentiã: cui se subt̾here nequeat aut occultare
peccator. Ldeoq secuttis ad uiux̃: nou peccabimꝰ aut̃: scientes quia tui sumus
deputati. Iuis enim digne cogitaus. habitationẽ apud dm̃ in qua om̃e
predestinatione sunt deputati qui scđm ꝓpositũ uocati sunt. non entit᷑

Expanded text:
hoc est mandatum eius, ut credamus nomini filii eius Iesu Christi et diligamus inuicem. Hoc itaque prodest in deum recta fide credere, deum colere, deum nosse, ut bene uiuendi quae odit securi perseuerantes, sed ab eis recedentes eique dicentes: ego dixi, domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccaui tibi, quod non habent, cui dicant, qui non in eum credunt; et frustra dicunt qui cum tam longe ab illo sint, a gratia mediatoris alieni sunt. hinc illa uerba sunt in libro Sapientiae, quae nescio quomodo intellegit perin malignitate disperdere, denique cum dixisset \'tui sumus\', addidit: scientes potentiam tuam, utique potentiam, cui se subtrahere nequeat aut occultare peccator. ideoque secutus adiunxit: non peccabimus autem, scientes quoniam tui-sumus deputati. quis enim digne cogitans habitationem apud deum, in qua omnes praedestinatione sunt deputati, qui secundum propositum uocati sunt, non enitatur
Abbreviated transcription (Latin):
qi ñredier̃ ab inmunditia adult̾ioꝵ. ẜ abea ñ recesser̃. nec purgtti se rursus ĩn¬
qͥnauer̃ s purgari recusauer᷑. Neꝙ ti. ut reuelata conscientia in trertadra¬
tismũ dignant᷑ saltim uomere. p̾stinas inmunditias. quas canũ more iteum
sorbeant. s in lauacri ipsius scĩtatȩ. ꝑtinacit. crudo pectore iniuigesea receram
tenere contendunt: nec occultant eã pollicitacione ł ficta s̃ mpudenei ute¬
sions eruetant. nec exeuntes. desodomis more uxoris loch in puidenti ꝓfes

Expanded text:
 redierunt ad inmunditiam adulteriorum, sed ab ea non recesserunt, nec purgati se rursus inquinauerunt, sed purgari recusauerunt. neque enim, ut releuata conscientia intrent ad baptismum, dignantur saltem uomere pristinas inmunditias, quas canum more iterum sorbeant, sed in lauacri ipsius sanctitate pertinaciter crudo pectore indigestam nequitiam tenere contendunt; nec occultant eam pollicitatione uel ficta, sed inpudentia professionis eructant; nec exeuntes de Sodomis more uxoris Loth in praeterita ite
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ꝑ pena tnsitoria hoe dictum uiditiũ sed ꝑea qua etiã ñ credentes ui¬
dicabunt. Nam quihac utant᷑ sententia add ꝓmitendã salutẽ ꝑignẽ ilł.¬
qui etiam credentes pessime uiuunt. ut eis dicant. qui sine lege peccau̾nt᷑
qno etianudicabuntur łꝑibunt: Iui aut̃ inlege peccauer ꝑ lege iudica¬
degentib & de uideis ag̾et. ut non tantũ gentib s utrisq grãm ap̃i
qua uibarent᷑ necessariã de monst̾ret: qđ tota ȩpła ipsa ad romanos eiudẽt̃
qmlicobur d icłr cst ẜlege iudicalm̃t  q si nonfatiunt cont̃ se ipsos ue¬
nait. qui eos granissimo in fidelitatis crimine obstrictos esse dicũt.
ua quid trans fer. ad infideles ⁊ fideles in eo qđ ad fidem crp̃i aitinet.
aia qđ dictum est᷑. de his qui sine lege: & his qui in lege peccauerunt.

Expanded text:
nec pro poena transitoria hoc loco dictum iudicium, sed pro ea, qua etiam . non credentes iudicabuntur. Nam qui hac utuntur sententia ad promittendam salutem per ignem illis, qui credentes pessime uiuunt, ut eis dicant: qui sine lege peccauerunt, sine lege peribunt; qui autem in lege peccauerunt, per legem iudicade gentibus et iudaeis ageret, ut non tantum gentibus, sed utrisque gratiam Christi, qua liberentur, necessariam demonstraret: quod tota ipsa epistula ad Rictum est: per legem iudicabuntur. quod si non faciunt, ne contra se ipsos ueniant, qui eos grauissimo infidelitatis crimine obstrictos esse dicunt, ut quid transferunt ad infideles et fideles in eo, quod ad fidem Christi adtinet, illud, quod dictum est de his, qui sine lege, et his, qui in lege peccauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
illud in mente quod scriptum est. in hoc cognoscimꝰ eum. si maudata eius seruaue¬
rimus. qui dit quia cognouit eum et mandata eius non seruat: mendar est.¬
& in hoc ueritas eͥst. et nequisquam existimet. mandata eius ad solam fidẽ per¬
cinere. quanquam hoc dic̾e nullus est ausus. p̃sertim quia mandata dix̃ quȩ ne
in utcitudine cogitationẽs dix̃ pareͤrent. In illis duob tota lex pendet et ꝓpħę.¬

Expanded text:
illud in mentem, quod scriptum est: in hoc cognoscimus eum, si mandata eius serueillud in mentem, quod scriptum est: in hoc cognoscimus eum, si mandata eius seruemus. qui dicit quia cognoui eum, et mandata eius non seruat, mendax est, et in hoc ueritas non est. et ne quisquam existimet mandata eius ad solam fidem pertinere — quamquam hoc dicere nullus est ausus, praesertim quia mandata dixit, quae ne multitudine cogitationem spargerent, in illis duobus tota lex pendet et p
Abbreviated transcription (Latin):
enim diripiunt qͥuim fatiunt credeudo impet̾ntes sp̃m caritatis. ubi est.
putandum: ideo dictum regnum celoꝵ uim patitur: et qui um faciunt dii¬
piunt illud. quia etiam mali tantum credendo. et pessime. uiuendo ꝑue¬
niunt in regno celoꝵ. Sed quia reatus pͣuaricationis. quẽ sola lex id est. lit¬
cera sine spũ iubendo fatiebat. credendo soluit᷑. et iuolentia fidei sp̃s sc̃s in pe¬
tratur. ꝑquẽ disfusa caritate in cordib nr̃is. non timore penȩ s iusticiȩ a-¬
more cõplet᷑. Nequaquã ergo mens incauta fallat᷑. ut se existimet dm̃ cognouis¬
se sieum fide mortua hoc est fine bonis oꝑib confitenͣtur. more demonum et ideo se
iam non dubitet. ad uicã ȩtñã ẽẽ uentam: quia dñs dic̃. Hȩc est autẽ uita ꝑt̾na:
ut cognoscãt te ꝰ uerum deum. et quem misisti iħm xp̃m. Uenire quippe debet etiã

Expanded text:
enim diripiunt, qui uim faciunt credendo, inpetrantes spiritum caritatis, ubi est enim diripiunt, qui uim faciunt credendo, inpetrantes spiritum caritatis, ubi est  itaque putandum est ideo dictum: regnum caelorum uim patitur et qui uim faciunt, diripiunt illud, quia etiam mali tantummodo credendo et pessime uiuendo perueniunt in regnum caelorum, sed quia reatus ille praeuaricatonis, quem sola lex, id est littera sine spiritu iubendo faciebat, credendo soluitur et uiolentia fidei sanctus spiritus inpetratur, per quem diffusa caritate in cordibus nostris lex non timore poenae, sed iustitiae amore conpletur. Nequaquam ergo mens incauta fallatur, ut se existimet deum cognouisse, si eum fide mortua, hoc est sine bonis operibus confiteatur more daemonum, et ideo se iam non dubitet ad uitam aeternam esse uenturam, quia dominus dicit: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti Iesum Christum. uenire quippe debet etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et eos qui eleg̾nit in eadem iniquitate psiste: Similit aut̃ dici potest publicas inere¬
trices quasuitiq adbabtismum. nisi ab illa turpitudiue libatas nulła admittit
erula potiusse inueniri. in tot milib credentium ꝑtor milib gentes. et dehis sus¬
ces publicami ꝓhibiti st̃. aliquid ampliꝰ exig̾e. quam qdđ fuerat eis constitutum.¬
miror si uenientib ad babtismum axp̃i posse ͤ ꝑitcci adult̾ium. Com memora¬
uerunt etiam isrłitas multa mala et grauia ꝑpetrasse. et esfudisse multum
sanguinẽ ꝓpħarũ. Nec tamen. ex his factis pęnitus meruisse deleri: sed ex insi¬
pcinet adcrimen incredulitatis: altum adcrimen cr̾edelicatis. Ilid gͦ est. contͣ
fidem rectam: illud contͣ uitam bonam. Utroq autẽ uitio caret. qui fidem axp̃i:
habet. non sine oꝑib mortuam. quȩ etiam in demonib in uenit᷑. sed fidem gr̃e quę
ydilectionem opatur hec est fides de qua dicitur. Regnũ cȩloꝵ int uos est. hãc

Expanded text:
et illos, qui elegerint in eadem iniquitate persistere? similiter autem dici potest publicas meretrices, quas utique ad baptismum nisi ab illa turpitudine liberatas nulla admittit ecclesia, potuisse inueniri in tot milibus tunc credentium per tot gentes et de his sustes publicani prohibiti sunt aliquid amplius exigere, quam quod eis fuerat miror si venientibus ad baptismum Christi posset permitti adulterium. 38. Commemoraverunt etiam Israelitas multa mala et gravia perpetrasse, et effudisse multum sanguinem prophetarum, nec tamen ex his factis penitus meruisse deleri, sed ex infipertinet ad crimen incredulitatis, alterum ad crimen crudelitatis. illud ergo est contra fidem rectam, illud contra bonam uitam. utroque autem uitio caret, qui fidem Christi habet non sine operibus mortuam, quae etiam in daemonibus inuenitur, sed fidem gratiae, quae per dilectionem operatur. Haec est fides, de qua dicitur: regnum caelorum intra uos est. hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dampnatione solere nõari. quã quã in uenimꝰ. non sobũ ittioris mtnime.
uerũ etiam deterioris conditionis eẽ illos. qui scientes peccant. hi funt maxi¬
me: qui legem acceꝑunt.Llam sic̃ scrptũ est. ubilex non est: nec p̃uaria¬
tio. hinc enim est. et aliud. Nlam concupiscentiã nesciebã : nisi lex dicet ñ
concupisces. Occasione itaqꝙ acepta peccatum permandlatũ. oꝑatũ est in me
omẽm concupiscentiã.: lalia multa. quȩ de hac re idem apłs dic̃ ab hoc

Expanded text:
damnatione solere nominari. quid? quod inuenimus non solum minime mitioris, damnatione solere nominari. quid? quod inuenimus non solum minime mitioris, uerum etiam deterioris condicionis esse illos, qui scientes peccant? hi sunt enim maxime, qui legem acceperunt; nam, sicut scriptum est, ubi lex non est, nec praeuaricatio. hinc est et illud: concupiscentiam nesciebam nisi lex diceret: non concupisces. occasione itaque accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam et alia multa, quae de hac re idem apostolus dicit. ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc im pudentissi me dicat᷑. Cũ om̃ino dñs om̃s induo diferit uitã & uidius
ita iuditiũ uolens in telligi eterñ. quamius hoc ñ addidit sic̃ et uitam.
Neq enim ait. in ressurrectionẽ uitȩ et̾nę: cũ aliud utiq intelligi noluertt.
Uideant tam̃ quid responsuri sint ubi ait. quiaut̃ ñ credit. iam uidicat᷑ est.
Nam hic proculdubio. aut uditim ꝓpena ȩt̃na positũ in telligt̃. aut ꝑignẽ
saluos futuros eẽ in credulos dic̾e audebt̃. qm̃ qui non credit inquit iã udici¬
cus est. hoc est iam iuditio destinatꝰ. et non erit qđ pro magno benefitio. polli¬
ceat᷑ credentib nequit̃q uiuentib. qñ & hii qui non credint. non erunt per¬
dendi. sed uidicandi: qđ dice  ñ audent: slon audeant aliquid mitiꝰ polliceri: eis
dequib dictum est. ꝑlegem uidicabunt᷑: quia constat iuditium etiã pet̾ni

Expanded text:
hoc impudentissime dicatur, cum omnino Dominus omnes resurrecturos, in hoc impudentissime dicatur, cum omnino Dominus omnes resurrecturos, in ita iudicium uolens aeternum intellegi, quamuis hoc non addiderit, sicut et uitam — neque enim ait: in resurrectionem uitae aeternae, cum aliud intellegi utique noluerit — uideant tamen quid responsuri sunt, ubi ait: qui autem non credit iam iudicatus est. nam hic procul dubio aut iudicium pro poena aeterna positum intellegunt -aut per ignem saluos futuros etiam incredulos dicere audebunt, quoniam qui non credit, inquit, iam iudicatus est, hoc est iam iudicio destinatus; et non erit, quod pro magno beneficio polliceantur credentibus nequiterque uiuentibus, quando et hi, qui non credunt, non erunt perdendi, sed iudicandi. quod si dicere non audent, non audeant aliquid mitius polliceri eis, de quibus dictum est: per legem iudicabuntur, quia constat iudicium etiam pro aeterna