comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Habemꝰ intranosmet ipsos. et ligna cã¬
poꝵ quȩ fructũ suũ ꝓducunt. Quȩ
st̃ ista ligna campoꝵ: Dicet fortassis
auditor. Quid iterũ hic uerbiloquus
agit: Quid undecũq uerba conqͥrit:
ut explanationẽ lectionis effugiat:
Quomͦ intra nos eẽ ligna docebit et
arbores: Si ñ temere obtrectes: iam
nunc audies. qͥa ñ potest arbor bona.
malũ fructũ facere: neq arbor mala.
intra nos. siue bonas siue malas: ꝙ quȩ
bone st̃. fructus malos afferre ñ posst̃:
sicut quȩ malȩ st̃. fructꝰ non afferent
bonos. Uis tibi et arboꝵ ipsarũ quȩ
intra nos st̃. uocabula et appellationes
expediã: Non est ficus. nec malũ. nec
uitis: s una arbor. iusticia uocatur.
alia prudentia. alia fortitudo. alia
tẽperantia uocat᷑. Et siuis maiorem
adhuc arboꝵ multitudinẽ: disce qͥb
fortassis dignꝰ putabit᷑ consitus etiam
paradisus dĩ. Est enĩ ibi arbor pietatiᷤ.
Est et alia arbor sapientiȩ: est & alia

Expanded text:
Habemus intra nosmetipsos et ligna camporum, quae fructum suum producunt. Quae sunt ista ligna camporum, dicet fortassis auditor: quid iterum hic seminiverbius ait? Quid undique verba conquirit, ut explanatione lectionis effugiat? Quomodo intra nos ligna esse docebit, et arbores? Si non temere obtrectes, jam nunc audies: Quia non potest arbor bona malum fructum facere, neque arbor mala intra nos sive bonas sive malas, et quae bonae sunt fructus malos afferre non possunt, sicut quae malae sunt, fructus non afferre bonos. Vis tibi et arborum ipsarum, quae intra nos sunt, vocabula et appellationes expediam? Non est ficus nec malus, nec vitis, sed una arbor justitia vocatur, alia prudentia, alia fortitudo, alia temperantia nominatur. Et si vis majorem adhuc arborum multitudinem, disce quibus fortassis digne putabitur, consitus etiam paradisus Dei est. Ergo alia arbor pietas est, et alia arbor sapientiae est, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc uenitur in asseroth: qđ interpre¬
tatur atria ꝑfecta. uł beatitudo. Intuere
diligentius o meus uiator: qͥ sit ordo ꝓfec¬
tuum. Postea quã sepelieris. & morti tradi¬
deris concupiscentias carnis: uenies ad
amplitudines atrioꝵ. uenies adbeatitudi¬
nem. Beata nanq ẽ anima: quȩ nullis iã¬
uitiis carnis urgetur:¬

Expanded text:
ost haec venitur in Haseroth, quod interpretatur atria perfecta vel beatitudo. Intuere, viator, diligentius quis sit ordo profectuum: postquam sepelieris et mortificaveris concupiscentias carnis, venies ad amplitudines atriorum, et venies ad beatitudinem. Beata est enim anima quae jam nullis vitiis carnis urgetur
Abbreviated transcription (Latin):
sos inuicẽ. Uenite edificemꝰ esebon qͦ fuit
qͥa figuras legis et enigmata sp̃aliter in¬
telligunt. enigmatistȩ appellant᷑. Hoc ẽ.
qd̃ et iheremias figurali nichilominus
sermone designat: cũ ad eum dr̃ adño
Eece dedi uerba mea in os tuũ: ecce con¬
stitui te hodie suꝑ gs̃ et regna: eradica¬
re & subuertere. et reȩdificare. & re-¬
plantare. Quid eradicat. & qͥd subuertit:
Ciutatẽ esebon: quȩ erat regis seon:
Qͥd eradicat in ea: Cogitationes impias.
et impuiras. uid reȩdificat in ea. &. qͥd
replantat: Cogitationes pias &. castas:
ut efficiat᷑ esebon ciuitas ñ amorreoꝵ.¬

Expanded text:
sos invicem: Venite et aedificemus Hesebon, quae fuit sos invicem: Venite et aedificemus Hesebon, quae fuit ii, quia figuras legis et aenigmata spiritaliter intelligunt, aenigmatistae appellantur. Hoc est, quod et Jeremias figurato nihilominus sermone designat, ubi ad eum dicitur a Domino: Ecce dedi verba mea in ore tuo, ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare et subvertere, et reaedificare et replantare . Quid eradicat et quid subvertit? Civitatem Hesebon, quae erat regis Seon. Quid eradicat in ea? Cogitationes impias et impuras. Quid reaedificat in ea, et quid replantat? Cogitationes pias et castas. Ut efficiatur Hesebon civitas Seo
Abbreviated transcription (Latin):
seon. Regnat in cogitationib eiꝰ. rex
infructuosus et elatus. Adhunc si ac-¬
cedat isrł. hoc est ȩccłiȩ filius. & adhibeat
iacula uerbi dĩ. & destringat contra eũ
gladiũ sp̃s. destruat in eo om̃s munitio¬
nes gentiliũ dogmatũ. & elationes ar-¬
gumentoꝵ eiꝰ igne ueritatis exurat:
dicito de hoc. quia subuersa ẽ. esebon
ciuitas regis seon. S ñ continuo desertꝰ
&r destitutus relinquit᷑ iste: in qͦ sub¬
uersa st̃ gentiliũ dognata. Non enĩ
disciplina ẽ filiis isrł destructas relin-¬
quere. quas destruxerint ciuitates:
s cũ subruerint et euerterint in ho-¬
mine malas cogitationes. et impios
sensus: reedificant rursus in corde eiꝰ.
quẽ destruxert̃. bonas cogitationes.
pios sensus. doctrinã ueritatis: inserent.
religionis ritũ.⁊ tradent ordinẽ iuiuen-¬
di : docebunt honestatẽ moꝵ. & obser-¬
uantiȩ: ista tota monstrabunt: & tunc
uere dicent isti enigmatiste. ad semetip-¬

Expanded text:
Seon. Regnat enim in cogitationibus ejus, rex Seon. Regnat enim in cogitationibus ejus, rex infructuosus et elatus. Ad hunc, si accedat Israel, hoc est, Ecclesiae filius, et adhibeat jacula verbi Dei, et distringat contra eum gladium spiritus, et destruat in eo omnes munitiones gentilium dogmatum, et elationes argumentorum ejus, igne veritatis exurat, dicito de hoc, quia subversa est Hesebon civitas Seon. Sed non continuo desertus et destitutus relinquitur iste in quo subversa sunt gentilium dogmata. Non enim disciplina est filiis Israel destructas relinquere, quas destruxerunt civitates, sed cum subruerint et everterint in homine malas cogitationes et impios sensus, reaedificant rursus in corde ejus, quam destruxerant bonas cogitationes, pios sensus, doctrinam veritatis inserent, religionis ritum tradent, ordinem vivendi docebunt, honestatem morum, observantiam statim monstrabunt, et tunc vere dicent isti aenigmatistae ad semetip
Abbreviated transcription (Latin):
mius erat rex: cuiꝰ erat ciuitas esebon:
irgͦ intelligendus est. ordo uerboꝵ.
iasi dicant isti enigmatistȩ. Uenite
Apiam in parabolis os meũ: loquar ꝓpo¬
sitiones abinitio. S ysaias qͥa enigniata
sint quȩ scripsit: hoc mͦ declarat. Et¬
erunt inquit uerba libri huiꝰ sicut uer¬
ba libri signati: quẽ si dederint it
manus hominis nescientis litteras. et
dixerint ei lege. dicit non noui litteras:
si aut̃ dederint scienti litteras. dicit non
possũ legere. signatus ẽ. eñi. Signatus
enĩ dicit᷑ liber. ꝓeo qd̃ figuris ꝑplexus
ẽ. et enigmatib inuolutus. dicunt gͦ
isti enigmatistȩ. Uenite in esebon. ut
ȩdificetur. Excidit pͥma illa esebon. im¬
mo subuersa est. et incensa: reȩdifican¬
da ẽ alia. S quomͦ hoc fiat: assũpto
ostendamꝰ exemplo.Si uideas gentilem
in dedecore uitȩ positũ. ac religionis
errore: non dubites de eo dicere. qđ
sit hic esebon ciuitas in regno regis

Expanded text:
imus, erat rex, cujus erat civitas Hesebon. imus, erat rex, cujus erat civitas Hesebon. Sic ergo intelligendus est ordo verborum, quia dicunt isti aenigmatistae: VeniAperiam in parabola os meum, loquar propositiones ab initio at. Erunt, inquit, verba libri, sicut verba libri signati: quem si dederint in manus hominis nescientis litteras et dixerint ei, Lege, dicet, Non novi litteras. Si autem dederint scienti litteras, dicet, Non possum legere, signatus est enim . Signatus autem dicitur liber, eo quod figuris perplexus est, et aenigmatibus involutus. Dicunt ergo isti aenigmatistae: Venite in Hesebon, ut aedificetur. Cecidit prima illa Hesebon, imo subversa est et incensa, reaedificanda est alia. Sed quomodo hoc fiat, assumpto ostendamus exemplo. Sed videamus gentilem in dedecore vitae positum, ac religionis errore, non dubites de eo dicere, quod sit haec Hesebon civitas in regno regis
Abbreviated transcription (Latin):
n nob̃ potestas illa quȩ prius dña
a deiectus est. rex elatus: & sumus
eo rege qͥ dicit. discite a me. quia
assũ. et humilis corde. Post hȩc sin¬
llatim iã ciuitas suꝑbi et infructuo
ngis enumerat᷑: & dicit᷑ in esebon. &¬
onĩb finib maritimis eiꝰ. Quid ẽ.
. qd̃ precipuã urbem de regno se
nominauit esebon: łsebon inter¬
nitat᷑. cogitationes. Merito gͦ pars ma-¬
ima regni diabolici. et potestas eius
untationes male. homicidia. adulteria.
uta. falsa testimonia. blasphemiȩ:
ste st̃ quȩ coinquinant hominem:
ileo necessario incendit᷑ ista ciuitas.
igni exurit᷑. Quo igne Illo ꝓfecto
uo dicit saluator. ignẽ ueni mittere
nterrã. et quãuolo ut accendatur:
Et pauca aut̃ refert᷑. de ipsa ciuita
ulropt̾ hoc inquit dicent enigma-¬
ste. Uenite inesebon. ut ȩdificetur &
instruat᷑ ciuitas seon: qm̃ ignis ꝓces-¬
t le esebon. et flãma de ciuitate seon.
deuorauit usq moab. Seon ut di-¬

Expanded text:
est in nobis potestas illa quae prius dominest in nobis potestas illa quae prius dominet dejectus est rex elatus, et sumus sub eo rege qui dicit: « Discite a me quia mitis sum et humilis corde . » Sed et iillatim jam civitates superbi et infructuosi regis enumerat, et dicit: In Hesebon et in omnibus finitimis ejus. Quid est hoc quod praecipuam urbem de regno Seon nominavit Hesebon? Hesebon interpretatur cogitationes. Merito ergo pars maxima regni diabolici, et potestas ejus cogitationes malae, homicidia, adulteria, furta, falsa testimonia, blasphemiae: et ista sunt, quae inquinant hominem . Et ideo necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. Quo igni? illo profecto quo dicit Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut accendatur . Post pauca autem refertur de civitadicent aenigmatistae: Venite in Hesebon, ut aedificetur et construatur civitas Seon, quoniam ignis processit de Hesebon, et flamma de civitate Seon, et devoravit Ar Moabitarum. Seon, ut dix
Abbreviated transcription (Latin):
se est enĩ ut om̃is qͥ uult exire ae
regno diaboli. & fines eiꝰ euadere lic¬
tam̃ inueniat: & certamina ei amnii¬
stris eiꝰ. et satellitib suscitent᷑. S eim
luctatus fuerit et uicerit: iã nonirit
iaboc ciuitas seon. s erit ciuitas siłlbe
ẽ nimirũ qđ legimꝰ. et de patriareila
iacob: qd cũ uenisset ad locũ quendã.
luctam̃ ei preparatũ est. & ibi tota
nocte luctatus cũ obtinusset et in¬
ualusset ad dm̃: uocitatũ est non
eiꝰ isrł. & accepit inquit isrł om̃s a-¬
uitates istas: &e habitauit isrł moñl
ciuitatib amorreoꝵ. Hic isrł qͥ in no¬
ẽ isrł. qui ñ in carne isrł. nec inara.¬
nifesto iudeus est: ipse habitat in
omib ciuitatib amorreoꝵ. cũ ianl
S et unusqͥsq nr̃m. pͥus cuutas sut
regẽ elatũ. Regnabat enĩ in nobs
stulticia. suꝑbia. impietas. et om̃ass
st̃ ex parte diaboli: s ubi expugil
et deuictus est. fortis. et uasa eusili¬
repta st̃. effecti sumus ciuitates si

Expanded text:
se est enim ut omnis qui vult exire de regno diaboli et fines ejus evadere, luctamen inveniat, et certamina ei a ministris ejus et satellitibus suscitentur. Sed si luctatus fuerit et vicerit, jam non erit Jacob civitas Seon, sed erit civitas Israel . Hoc est nimirum quod legimus et de patriarcha Jacob, qui cum venisset ad locum quemdam, luctamen ei praeparatum est, et ibi tota nocte luctatus, cum obtinuisset et invaluisset ad Deum, vocitatum est nomen ejus Israel. Et accepit, inquit, Israel omnes civitates istas, et habitavit Israel in omnibus civitatibus Amorrhaeorum. Hic Israel, qui in el est, qui non in carne Israel nec in manifesto Judaeus est, ipse habitat in omnibus civitatibus Amorrhaeorum, cum in omni Sed et unusquisque nostrum prius civitas fuit  elati. Regnabat enim in nobis stultitia, superbia, impietas, et omnia quae sunt ex parte diaboli; sed ubi expugnatur et devictus est fortis, et vasa ejus direpta sunt, effecti sumus civitates Isr
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint eccłiam. inter g̃s ultra reputa¬
bunt᷑. Qͥs inuestigabit semen iacob: d
qͥs dinumerabit plebes isrł: Simile est.
ham foras. & ait ei. Respice ad cęlũ: et
dinmera stellas. si potes dinumerare¬
eas. & ait. Ita erit semen tuũ. Et credidit

Expanded text:
esiam Domini, inter gentes ultra reputabitur. Quis investigabit semen Jacob et quis dinumerabit plebes Israel? Simile est ham foras et ait illi: Respice ad coelum, et dinumera stellas si potes dinumerare. E ait: Ita erit semen
Abbreviated transcription (Latin):
ut ampliore ui et maiore intentione.
maledictionẽ in isrł quã in iacob balac
uideat᷑ exposcere. Donec enĩ qͥs tantũ ia¬
inferiorib maledictionib impugnatur:
ubi aut̃ ꝓfecerit. et interiorem hominem
ad uidendũ dm̃ reuelato mentis oculo ex¬
acuere. et ꝓuocare iam ceꝑit: tunc ñ iam¬
dictis hoc est. uehementiorib maledictoꝵ
iaculis impugnabit᷑. S tunc quidem os
balaam maledictione et amaritudine ple-¬
nũ erat. & sub lingua ei labor et dolor.¬
et sedebat in insidiis cũ diuitibꝰ Expecta

Expanded text:
 Ampliore vi et majore intentione maledictionem in Israel quam in Jacob Balaam videtur exponere. Donec enim quis tantum Jainferioribus, maledictionibus impugnatur. Ubi tamen profecerit, et interiorem hominem ad videndum Deum, revelato mentis oculo exacuere et provocare jam coeperit, tunc non soldictis, hoc est, vehementioribus maledictorum jaculis impugnabitur. Sed tunc quidem os Balaam maledictione et amaritudine plenum erat, et sub lingua ejus labor et dolor, sed et in insi
Abbreviated transcription (Latin):
regnoꝵ legimꝰ scͥpta. Solus gͦ ipse qͥ nu-¬
merat multitudinẽ stellarũ. & qͥ omĩa
inmensura. et innumero. et inpondere
ꝓducit: inuestigat semen iacob. & di¬
numerat plebes isrł. Post hȩc quasi de
semet ipso quedã ꝓpħare uidetur: cum
dicit. Moriat᷑ anima mea inter animas
S hoc quantũ ad ꝑsonã expectat illius¬
potuit: ñ enĩ inter ipsos. s abipsis mortu¬
us est. Magis gͦ ut diximꝰ. ipsoꝵ personȩ
fine tamen scłi cũ plenitudo ge
introierit. & om̃is ista ꝓpħia quei

Expanded text:
pse, qui numerat multitudinem stellarum, et qui in mensura omnia, et numero et pondere produxit , investigat semen Jacob, et dinumerat plebes Israel. Posthaec quasi de semetipso quaedam prophetare videtur cum dicit: Moriatur anima mea morte jusSed hoc quantum ad personam spectat potuit. Non enim inter ipsos, sed ab ipsis mortuus est. Magis ergo, ut diximus, ipsorum personae fine tamen saeculi cum plenitudo gentium introierit, et omnis ista prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
bili balaam. ut moriatur anina euss
fiat semen meũ sicut sem̃ ustoꝵ psst
qͥdem et de illo balaam intelligi sim
hoc qd̃ magi illi qͥ de oriente uenintis
pͥmi adorauert̃ iħm. de semine ei ese
uideant᷑. siue ꝑ successionẽ generis
siue ꝑ disciplinȩ traditionẽ. E uãcit̃
enĩ constat illos agnouisse stellã. qũ
predixit balaam oriturã inisrł cose
uenisse et ad orasse regẽ qͥnatꝰ est insił

Expanded text:
bili Balaam, ut moriatur anima ejus fiat semen meum sicut semen justorum, posset quidem et de illo Balaam intelligi, sed hoc quod magi illi, qui de Oriente venientes, primi adoraverunt Jesum, de semine ejus esse videantur, sive per successionem generis, sive per disciplinae traditionem. Evidenter enim constat illos agnovisse stellam, quam praedixerat Balaam orituram in Israel, et sic venisse et adorasse regem, qui natus est in Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
culto uideus est. & qui circũcisus ẽ. corde.
ñ carne. Ipse gͦ ẽ. solus qͥ dinumerare po-¬
test & inuestigare: & ipse scđ̃m in effabi-¬
lem et in comp̃hensibilem sapientiã suã.
ad illã cȩlestem formã quã ipse solus sci-¬
re potest. posuit etiã numeros istos qͦs
habemus inmanib: in quib precepit ut
scd̃m cognationes suas scđm domos fami-

Expanded text:
isus est corde non et carne. Ipse ergo solus est qui dinumerare potest et investigare; et ipse, secundum ineffabilem et incomprehensibilem sapientiam suam, ad illam coelestem formam quam ipse solus scire potest, posuit etiam istos Numeros quos habemus in manibus. In quibus praecepit ut secundum cognationes suas, secundum domos fam
Abbreviated transcription (Latin):
tem et excelsã scientiã⁊ iccirco inqul
ñ ei maledicit ds̃. Est eñĩ uita eiꝰ ald
terrã ambulantis conuersatio in cȩ
ĩ. Aut si etiã ad illũ ppłm dicta hȩc
frenda st̃: recta cũ distinetione dic̃.

Expanded text:
entem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, entem et excelsam scientiam, idcirco, inquit, non ei maledicit Deus. Est enim vita ejus alta super terram ambulantis conversatio in coelis est. Aut si etiam ad illum populum dicta haec re
Abbreviated transcription (Latin):
noscere potest: iccirco etiã suudicamꝰ
uł sententiã ꝓmentis intuitu pfert
maledictũ. non potest ẽẽ iusta male¬
dicentis causa. ubi ignorat᷑ perantis
affectus.⁊ maxime cũ humanũ iucũ
tunc ꝓnũ sit ad maledicta ꝓferre ũ
forte conuiciis aut inuiriis ꝓuoet̾
ledicto maledicta. et conuiciis conura
ꝓuocemꝰ. mandatũ necessariũ ponit
ut benedicamꝰ et non maledicamꝰ: quo
conuiciandi uicium resecet᷑: non qua
iudicandi ueritas quȩ homines latet
et ꝓnunciandi auctoritas ꝑimat᷑. Et
tam̃ qͥd cause sit. qđ non maledicat dẽ
iacob. neq isrł: ab ipso nichilominꝰ balĩ
immo auerbo qđ posuit ds̃ inore eꝰ
diligentius audiamꝰ. Im̃ de uertieb
inquit montiũ intuebor eũ: et acoli
intelligã eũ. Quia inquit in excellis
montib. & altis collib. positus est. ssł̃
hoc est. medita uita et ardua: ad quan
contuendã et intelligendã non faelle
qͥs idoneus fiat. nisi ascendat ad emil¬

Expanded text:
re potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis effectus: maxime cum humanum vitium tunc sciat maledicta proferre cum forte conviciis aut injuriis provocaaledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : quo conviciandi vitium resecetur, non quo judicandi veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, diligentius audinquit, montium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis idoneus fiat, nisi ascendat ad emin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ capita numeret᷑. auiginti annis et supͣ.
om̃is qͥ egredit᷑ in uirtute isrł. Et colligi¬
tur qͥdam eoꝵ sacratus numerus: de qͦ
iam suꝑius ꝓut donauit dñs diximꝰ. Sed
iste numerus tunc demũ sacratus est. &.
placitus dõ: cũ ipso precipiente numerat᷑:
Si aut̃ contra preceptũ dñi uoluerit a-¬
liquis numerare: licet ille dauid sit licet
magnꝰ ꝓpħa. contͣ legẽ aget : & arguit᷑ ꝑ¬

Expanded text:
eretur, a viginti annis et supra, omnis qui egreditur in virtute Israel. Et colligitur eorum quidam sacratus numerus, de quo jam superius pro ut donavit Dominus, diximus. Sed iste numerus tunc demum sacratus est et placidus Deo, cum ipso praecipiente numeratur. Si autem contra praeceptum Domini voluit aliquis numerare, licet ille de Deo sit, licet magnus propheta, contra legem agit, et arguit
Abbreviated transcription (Latin):
teret in conspectu filioꝵ isrł. ut manduca¬
rẽt ydolis immolata: & ut fornicarent᷑. ꝓpt̃
qd̾ et cecidit ppłs: &e plaga magna facta est.
in eo. donec finees ꝑempto isrłita qͥfor-¬
nicabat᷑ cũ madianitide. sedauit furo¬
rem dñi. Et post hȩc inquit ꝓduxit fi¬
nees exercitũ contra madianitas: &e in¬
terfecert̃ duodecĩ milia uiroꝵ. ꝙ balaã
filium beor in gladio. S hȩc ante tempꝰ
ꝑ excessũ quendã introduximꝰ: ut osten¬
deremꝰ qđ balaam ñ incorde. s in ore tan¬
tũmꝰ habuit uerbũ dĩ. Interim quȩ ꝓ-¬
fert. quȩ loquit᷑. ex uerbo dĩ loqͥt᷑: et
ideo quȩ dicit. uerbũ dei ẽ. Ait ergo:

Expanded text:
 in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, donec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecerunt duodecim millia viros: et Balaam filium Beor in gladio. Sed haec ante tempus per excessum quemdam introduximus, ut ostenderemus, quia Balaam non in corde, sed in ore tantummodo habuit verbum Dei. Interim, quae profert, quae loquitur, ex verbo Dei loquitur, et ideo quae dici
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã. S abraham qͥdem et alius qͥlibet
hominũ. aut etiã angłoꝵ. fortassis aut̃
et suꝑnarũ uirtutũ. non poterat nu-¬
merare stellas. nec semen abraham de
quo scͥptũ est. sic erit sem̃ tuũ: ds̃ aut̃
de quo scͥptũ est. qͥ numerat multitu¬
dinem stellarũ. et om̃ib eis nomina
uocat. & qͥ dixit. ego stellis omĩbꝰ man-¬
daui: potest inuestigare semen iacob.
et dinumerare plebes isrt. Ipse enum
isrł. Non eñi ad eũ qͥ in manifesto iudeus¬

Expanded text:
Abraham quidem et alii quilibet hominum, aut etiam angelorum, fortassis autem et superiorum virtutum, non poterat numerare stellas, nec semen Abraham, de quo scriptum est: Sic erit semen tuum. Deus autem de quo scriptum est: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Et qui dixit: Ego stellis omnibus mandavi, potest investigare semen Jacob, et dinumerare plebes Israel. Ipse enim Israel. Non enim ad eum qui in manifesto
Abbreviated transcription (Latin):
ledicti inignẽ eternũ. S et cũ dicit.
ue uob̃ scribȩ & pharisei ypochritȩ.
et ue uob̃ diuitib et singula huiꝰmodi:
quid aliud nͥ maledictis eos uidetur
apłm datur. ubi dicit benedicite et
nolite maledicere: Qđ gͦ ab homins¬
non uult fieri: hoc ipse facit qi
eiꝰ cui maledicit᷑. et sententiã pnri
pote quẽ non fallit neq peccat q̃lte
neq peccantis affectus. Homo ait ha

Expanded text:
edicti, in ignem aeternum . Sed et cum dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae . Et, Vae vobis divitibus , et singula hujusmodi. Quid aliud, nisi maledictis eos videtur tum per Apostolum datur ubi dicit: Benedicite et nolite maledicere? Quod ergo ab hominibus vult fieri, hoc ipse facit, qut, cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallit neque peccati qualitas, neque peccantis affectus. Homo a
Abbreviated transcription (Latin):
eñ accessimus ad montẽ syon. et ci-¬
tatẽ dĩ uiuentis ierłm cȩlestem. et
uiemunus ad sp̃alem iudeam. quȩ est por¬
tio dĩ. et interris positi ibi habemꝰ con¬
uersationẽ: uere ñ reputam᷑ inter ce¬
teras g̃s. nec reliquarũ nationũ fines
cũ nr̃is finib ad miscent᷑. etiã si restitu¬
atur sodoma in antiquũi. et egiptus in
statũ suũ redeat: & siquid aliuo tale in
ꝓpħis scriptũ est. Ueruntam̃ illi iacobꝙ
sp̃ali isrł. cũ ad eccłiam pͥmitiuoꝵ ascen¬
derint. nullus ad ȩquabit᷑. nullus ad¬
miscebit᷑: etiã si istȩ g̃s scđm dicta ꝓpħica
fuerint restitutȩ. Nisi enĩ insertus fue¬
rit ramus oleastri. et socius factus fue¬
rit radicis pinguedinis oliuȩ. quomͦ po¬
test sociari et conuingi ad iacob uł isrł:
cũ sine ista radice nec iacob quisquã
possit appellari nec isrł: Neq ergo ex

Expanded text:
essimus ad Sion montem, et civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et venimus ad spiritalem Judaeam, quae est portio Dei, et in terris positi ibi habemus conversationem, vere non reputamur inter caeteras gentes, nec reliquarum nationum fines cum nostris finibus admiscentur, etiamsi restituatur Sodoma in antiquum, et Aegyptus in statum suum redeat; et si quid tale in prophetis scriptum, verumtamen illi Jacob et spiritali Israel, cum ad Ecclesiam primitivorum ascenderint, nullus exaequabitur, nullus admiscebitur, etiam si istae gentes secundum dicta prophetica fuerint restitutae. Nisi enim insertus fuerit ramus oleastri, et socius fuerit factus radicis pinguedinis olivae, quomodo potest sociari et conjungi ad Jacob vel Israel, cum sine ista radice nec Jacob quisquam possit appellari, nec Israel. Neque ergo ex
Abbreviated transcription (Latin):
mento cupientes. Qd gͦ dicemꝰ: Iacob qͥ¬
dem ñ maledicit dñs. nec isrł: s alii pu¬
tas alicui maledicit: Legimꝰ scriptum
qͥa dicit dñs ad serpentẽ: maledictus
tu in om̃ib bestiis terrȩ. & iterũ ad
adam. Maledicta terra in om̃ib oꝑibꝰ
tiuis. S et ad cain. nunc maledictus tu.
et terra quȩ aꝑuit ossuũ ut reciꝑet
sanguinẽ fr̃is tui de manib tuis: et
maledictus omis qui facit sculptile atq
fiisile. Uerũ ne putes hȩc in ueterib¬

Expanded text:
Et caetera. Quid ergo dicimus? Jacob quidem non maledicit Dominus, nec Israel, sed alicui putas alii maledicit. Legimus scriptum, quia dicit Dominus ad serpentem: Maledictus tu in omnibus bestiis terrae . Et iterum ad Adam: Maledicta terra in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veterib
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ intelligã: etiã hoc aptissima
stinctione suscipiendũ est: ut aliud
mctus uisibiles. aliud ad inuisibilẽ
ulm atq intelligibilem scientiã con-¬
tatur. Aut si ad futurũ scłm ista con¬
utimꝰ. id est ad resurrectionis tempꝰ.
urb uidebo potest de corporib dictũ
mixtus cȩteris hominib: nec inter
suteras reputatus est. Habuit enĩ
nta queq priuilegia in obseruatio
lus et inlegitimis suis: ex qͥbus seque¬
ntus aceteris gentib haberet᷑. Sicut
i tribus leui non ẽ ꝑmixta inter ce-¬
nas tribus. nec adnumerat᷑ inter eas:¬

Expanded text:
autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ad futurum saeculum convertimus, id est, ad resurrectionis tempus, Jacob videbo, potest de corporibus dictumpermistus caeteris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa quaeque privilegia in observationibus suis et in legitimis, ex quibus sequestratus a caeteris gentibus haberetur, sicut etiam tribus Levi non est permixta inter caeteras tribus, nec annumeratur inter eas
Abbreviated transcription (Latin):
ut edificatur ut ciuitas. cuiꝰ parti¬
iitio eiꝰ inidipsũ: et montes in
miutu eiꝰ. et dñs incircuitu ppłi sui.
nst̃ gͦ tales mesopotamiȩ montes.:
illi de quib dr̃. montes tenebrosi:⁊
iterũ de quo dr̃. Ecce ego adte mosꝰ
urrupte. Isti sunt montes in quibus
lonis altitudo: extollens se aduersũ
hentiã dĩ. Abistis gͦ montib accersit̃
sbalaam hic. Quales aut̃ isti st̃ mon¬
s talem habent et orientẽ: habess
ni et ortũ luminis sui. Ille qͥ conuer¬
it se sicut angłm lucis. habet illam
licem de qua scriptũ est. lux impioꝵ
ntinguet᷑. & sicut ista lux impioꝵs.
tila quȩ conuertit se sicut angłm
ucis. contraria ẽ. illi luci quȩ dicebat.
go sũ lux mundi: ita et iste oriens
antrarius est. illi orienti. de quo
hiptũ est. in iheremia. Eece uir. o¬
nens nom̃ ei. Exillius gͦ ñ ex huius
mentis finib ueniebat balaam: illu-¬
nnatus sine dubio ab illo lucifero
le quo dr̃. Quomͦ cecidit de cęlo lu-¬

Expanded text:
itas, cujus participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes tenebrosi. Et iterum de quibus dicitur: Ecce ego ad te, mons corrupte. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et sicut ista lux impiorum, et illa quae convertit se sicut in angelum lucis, contraria est illi luci, quae dicebat: Ego sum lux mundi , ita et iste Oriens, contrarius est illi Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Luc
Abbreviated transcription (Latin):
& idõ qͥ ibi cõprehensist̃. dicebant Sip
flumina babilonis sedimꝰ. ꝙ fleuims
dũ recordarem᷑ syon. S ne flere qai
ante possunt: nisi cũ recordati fuets
syon. Bonoꝵ namq recordatio: abx
causas lam̃tabiles facit. Nisi eñ abꝰ
aordet᷑ syon. nisi legẽ dĩ & scriptu¬
rũ montes aspiciat: mala sua flere
imn incipit. Ex istis gͦ fluminib uo¬
nur balaam: abistis orientis mon¬
aus inuitat᷑. Montes isti: ñ scĩ mon

Expanded text:
prehensi sunt, dicebant: Super flumina Babylonis, ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes isti, sancti non
Abbreviated transcription (Latin):
ras. et uictimas imponit demoniis: et
apparatu magico poscit diuina consulta:
Culpabił est. cũ consiliũ dat pessimũ.
ut ppłs decipiat᷑ ꝑmulieres madianitaᷤ.
& cultũ idoloꝵ. Rursus laudabilis osten-¬
ditur. cũ uerbũ dĩ ponit᷑ in ore eius:

Expanded text:
ras, et victimas imponit daemoniis, et apparatu magico poscit divina consulta: culpabilis est, cum consilium pessimum dat, ut populus decipiatur per mulieres Madianitas, et cultum idolorum. Rursus laudabilis ostenditur, cum verbum Domini ponitur in ore ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uocauit me balac rex moab:
ex montib orientis. Mesopotaniadt̃
terra. quȩ inter flumina babilone n
cet: de quib scͥbit᷑: Suꝑ flumina bu¬
bilonis sedimꝰ et fleuimus: dũ recoida¬
rem᷑ syon. Siqͥs gͦ inter ista flumma¬

Expanded text:
inquit, vocavit me Balac rex Moab, et ex montibus Orientis. Mesopotamiam dicit terram, quae inter flumina Babyloniae jacet, de quibus scribitur: Super flumina Babylonis, illic sedimus et flevimus, cum recordarem
Abbreviated transcription (Latin):
uostator: Sista quȩ futura erar
qui erta magni pontifieis ini:
et his cessit quib utiq un ueesi
Ctuta inferior erat. Puto aut ni
tassis seruabit᷑ in scdo. Ueniet eni fii
filius hominis: & cũ uenerit fire An¬
inueniet quosdã quidem morios
quosdã aut̃ uiuentes. Qã possinus
qͥdem et sic intelligere. qͥa ni nulia
huc in hoc uitȩ statu. quo nẽ simnus
inueniant᷑: cũ multi iã precesenit
mortui. Potest aut̃ et alit̃ accpuit
mortuos corpora intelliganꝰ: uumn¬
tes aut̃ animas. Quidã tam̃ ex ho
memini qđ mortuos eos dixert̃. qu
nimietate scelerũ impietatis sue mu¬
tui intelligunt᷑: uiuentes aut̃ eos qͥ
in oꝑib uitȩ ꝑmanserint. Ueruntañ
utrolibet mͦ stabit etiã infuturo iu¬
gnus hic pontifex et saluator nr n.
medius uiuoꝵ et mortuoꝵ stare dl.¬
cendus est. cũ statuet oues qͥdem a

Expanded text:
vastator; sed iste quae futura erant vastator; sed iste quae futura erant indumenta magni pontificis intellexit, et his cessit quibus utique universa creatura inferior erat. Puto autem, fortassis servabitur et in secundo. Veniet enim filius hominis; et cum venerit iteinveniet quosdam quidem mortuos, quosdam autem viventes. Quod possumus quidem et sic intelligere: quia nonnulli adhuc in hoc vitae statu quo nunc sumus inveniantur, cum multi jam praecesserunt mortui. Potest autem et aliter accipi, ut mortuos corpora intelligamus, viventes autem animas. Quidam autem ex his, memini quod mortuos dixerint eos qui nimietate scelerum in peccatis suis mortui intelliguntur, viventes autem eos qui in operibus vitae permanserint. Verumtamen utrolibet modo, stabit etiam in futuro magnus hic pontifex et Salvator noster medius vivorum et mortuorum stare dicendus
Abbreviated transcription (Latin):
uos: ascende nunc ad uerbi huiꝰ celsio¬
ra fastigia. et uide quomͦ uerus pon¬
tifex iħs xp̃s assũpto batillo carnis
humanȩ &e suꝑposito igni altaris. ani-¬
ma sine dubio illa magnifica cũ qua
natus est. in carne adiecto etiã incenso.
qđ est. sp̃s immaculatus. medius inter
uiuos et mortuos stetit. et mortẽ non
fecit ultra grassari: s sicut apłs dicit.
destruxit eum qui habebat mortis im¬
periũ. id est diabolũ: ut qͥ credit in eũ.¬
iam ñ moriat᷑. s uiuat in ȩternũ. Hoc
fuit gͦ mysteriũ: qđ postea futurũ iam
tunc ille qui ppłm uastabat expauit.
Agnoscebat enĩ sigurã batilli et ignis.
et incensi: & qualis offerenda eẽt deo
hostia abeo qͥ medius mortuoꝵ uiuoꝵq
constiterat preuidebat: & illos qͥdem tẽ
imago prefigurata saluauit: ad nos
aut̃ salutis ueritas ipsa ꝑuenit. Neq enĩ
indum̃ta pontificis purpura. ac lana.
byssoq contexta. erubusset angls ille

Expanded text:
tuos. Ascende nunc ad verbi hujus celsiotuos. Ascende nunc ad verbi hujus celsiora fastigia, et vide quomodo verus pontifex Jesus Christus assumpto thuribulo carnis humanae, et superposito igne altaris, anima sine dubio illa magnifica cum qua natus est in carne, adjecto etiam incenso qui est spiritus immaculatus, medius inter vivos et mortuos stetit, et mortem non permisit ultra grassari: sed, sicut Apostolus dicit, destruxit eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum ; ut qui in jam non moriatur, sed vivat in aeternum . Hoc fuit ergo mysterium, quod postea futurum, jam tunc ille qui populum vastabat, expavit. Agnoscebat enim figuram batilli, et ignis, et incensi, et qualis offerenda esset Deo hostia ab eo qui medius mortuorum vivorumque constiterat, praevidebat. Et illos quidem tunc imago praefigurata salvavit; ad nos autem salutis veritas ipsa pervenit. Neque enim indumenta pontificis purpura ac lana byssoque contexta erubuisset angelus ille
Abbreviated transcription (Latin):
gestȩ species apparuerit: tũ demũ
etiã siquid est. in loco mysticũ. re¬
quiramꝰ. Intellige gͦ ppłm illũ isrł
in castris ꝑ ordines tribuũ familia¬
rumq dispositũ: uirtutẽ uͦ quandã
a dño missã. non sparsim s expͥma
aliqua parte cepisse ppłm morte
uastare. ⁊ & ꝓcedentẽ ꝑ ordinẽ mortiᷤ
stragem. Considera post hȩc ponti¬
dutũ ueste pontificali ꝓcedere. & por-¬
tantẽ batillũ atq ignẽ eũ incenso.
tendere ad eũ locũ quo ꝑ angłm ua-¬
stantẽ mors illata ꝑuenerat: & stan¬
tem in eo loco inquo mors finẽ de¬
derat primis. et erat uicina postre¬
mis. Intuere stantẽ pontificẽ: & ob¬
iectione quadã uuentes amortuis
dirimentẽ. Uirtutẽ uͦ reppitiationis
eiꝰ. et incensi mysteriũ. erubuisse an¬
gelũ uastatorẽ: & in hoc qͥdem mor¬
lexisti historiȩ ordinẽ: et oculis ut
ita dicã cernere potuisti stantẽ pon-¬
tificem mediũ inter mortuos et ui-¬

Expanded text:
gestae species apparuerit, tunc demum gestae species apparuerit, tunc demum etiam, si quid est in loco mysticum requiramus. Intellige ergo populum Israel in castris per ordinem tribuum familiarumque dispositum; virtutem vero quamdam a Deo missam non sparsim, sed ex prima aliqua parte coepisse populum morte vastare, et procedentem per ordinem, mortis stragem considera. Post haec pontiindutum esse pontificali, procedere, et portantem batillum atque ignem, cum incenso tendere ad eum locum quo per angelum vastantem mors illata pervenerat, et stantem in eo loco in quo mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem pontificem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; et in hoc mortem quilexisti historiae ordinem, et oculis, ut ita dicam, cernere potuisti stantem pontificem medium inter vivos et mor
Abbreviated transcription (Latin):
cuutiꝙ sciret olim datũ esse mar¬
datũ dilectionis in lege s qm̃ ca
ritas nunꝗͣ cadit. nec mandatũ ca-¬
ritatis aliquando ueterascit: hoc
nunciat. Semꝑ enĩ obseruantes et
custodientes in se caritatis mandatũ.
nouos reddit in spu: peccatori aut̃
et caritatis federa ñ obseruanti. etiã
euangłia ueterascunt: nec potest
ei nouui testamentũ esse. qͥ non de-¬
ponit ueterẽ hominẽ et induitur
gͦ moyses pontificẽ magnũ. ut offe¬
rat incensũ in castris: et exoret pro
ppło. Iam enĩ inquit uastari ppłs cę¬
pit. In spũ uidebat moyses quȩ gere¬
et ꝑimere ac uastare peccatores: &
ꝓpter hoc hortat᷑ pontificẽ assumere
batillũ. et ignẽ de altari imponere.
atq incenso suꝑ iniecto exire. &. stare
inter mediũ mortuoꝵ et uiuoꝵ. ne
ultra ꝓcedat uastatio: uel certe ut
uerius habet se scripturȩ sermo con¬
fractio. S primo si uidet᷑ historiȩ ip¬
sius imaginẽ describamꝰ: ut cũ rei

Expanded text:
utique sciret olim datum esse mandatum dilectionis in lege; sed quoniam charitas nunquam cadit, nec mandatum charitatis aliquando veterascit, hoc pronuntiat. Semper enim observantes et custodientes se, charitatis mandatum novos reddit in spiritu. Peccatori autem et charitatis foedera non servanti, etiam Evangelia veterascunt. Nec potest ei novum esse testamentum, qui non deponit veterem hominem, et induit ergo Moyses pontificem magnum, ut offerat incensum in castris, et exoret pro populo. Jam enim, inquit, vastari populus coepit. In spiritu videbat Moyses quae gereet vastare ac perimere peccatores; et propter hoc hortatur pontificem assumere batillum, ignem de altari imponere, atque incenso super injecto, exire et stare inter medium mortuorum et vivorum, ne ultra procedat vastatio, vel certe, ut verius habet se Scripturae sermo, confractio. Sed primo si videtur, historiae ipsius imaginem describamus, ut cum rei
Abbreviated transcription (Latin):
tus eiꝰ et iracundiã mitigemꝰ .s opi
dicamꝰ non ẽ cura deo de uita non¬
lium. nec ꝑtinent hȩc ad dm̃ rlqͥt
nos olim. nec ad noticiã eiꝰ sta puei¬
unt: si talia cogitemꝰ in cordib nr̃s
et hȩc de ore nr̃o ꝓferamꝰ: certu est
non eẽ. in nob moysen et aaron degs¬
scilicet scientiã. et fruetũ penitent
ꝑ quos interitũ imminentis exiei
possimus euadere. Hoc puto accdst
declinauert̃ om̃s simul in utiles facti
st̃.e ñ fuit qͥ faceret bonitatẽ non
fuit usq ad unũ. Si enĩ fuisset. nĩ
utiq dereliquisset eos ds̃. S et nos
timeamꝰ: ne forte simile aliquid iue¬
niat᷑ in nob̃. Timeo eñi illã sententũ
in qua dñs et saluator nr̃ qui cunti
prenoscit. quasi dubitans dicit: pl-

Expanded text:
et iracundiam mitigemus, sed contra dicamus, Non est cura Deo de vita mortalium, nec pertinent haec ad Deum; reliquit nos olim, nec ad notitiam ejus ista perveniunt: si talia cogitemus in cordibus nostris, et haec de ore nostro procedant, certum est non esse in nobis Moysen et Aaron, legis scientiam, et fructus poenitentiae, per quos interitum imminentis exitii possimus evadere. Hoc puto accidisdeclinaverunt, simul inutiles facti sunt, et non fuit qui faceret bonitatem, non fuit usque ad unum. Si enim fuisset, nunquam utique dereliquisset eos Dominus. Sed et nos timeamus, ne forte simile aliquid inveniatur in nobis. Timeo enim illam sententiam, in qua Dominus et Salvator noster, qui cuncta praenosci
Abbreviated transcription (Latin):
Ite in ignẽ eternũ oꝑarii iniqͥtau
quẽ preparauit pater ms̃ diabob
utiq mortui: hi qui in ignẽ mitus¬
tur ȩternũ. Sunt aut̃ uiui: illi qui
mittunt᷑ ad regnũ. Et cessaut ias¬

Expanded text:
arii iniquitatis, quem praeparavit Pater meus diabolo utique mortui qui in ignem mittuntur aeternum, sunt autem vivi illi qui mittuntur ad regnum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
poluentes adducite. Sicut gͦ in e¬
ingłio ñ ipse dñs. s discipłi soluunt
sis qui ñ uident arguunt uiden
ita et hic qͥ muti erant. arguuNs
quentes. & hoc ẽ. qđ dicebat dñs. Pat̃¬

Expanded text:
et adducite . Sicut ergo in Evangelio non ipse Dominus, sed discipuli solvunt geliis, qui non vident arguunt videntes, ita et hic qui muti erant arguunt loquentes. Et hoc est quod dicebat Dominus: Pat
Abbreviated transcription (Latin):
Balac uero qͥ exclusio uel deuorato
interpretat᷑. et ipse ꝑsonã hib̃e int¬
ligendus est. unius alicuiꝰ sp̃alis
mundi huiꝰ contrariȩ potestatis e
excludere et deuorare cupiat srs.
deleri et penitus extingui sp̃alem
isrł: ñ aliis utitur ministris. nͥ pon¬
tificib et scribis ac phariseis. Ipsos in¬
uitat: ipsis mercedem ꝓmittit et p̃¬
mia. Illi uͦ sicut iste balaã facunt
simulant se cuncta ad dm̃ referre:
ce zelo dĩ agere. Dicunt eñi Serita¬
re scͥpturas: & uide qͥa ꝓpħa de galilea
ñ surgit. Ꝙ iterũ dicunt. Nos legem
habemus : & scdm legẽ debet mori: qͥi
filiũ dĩ se fecit. ꝑquȩ singula uident
qͥdem scribȩ & pharisei zelũ dĩ habet

Expanded text:
Balac vero, qui exclusio vel devoratio interpretatur, et ipse personam habere intelligendus est unius alicujus spiritalium mundi hujus contrariae potestatis, quo excludere et devorare cupiat Israedelere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. Dicunt enim, scrutare Scripturas, et vide quia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. quo ad ista respiciens ait. Siue
ꝓphiȩ abolebunt᷑: siue linguȩ cessabt̃.
siue scientia destruet᷑. & quid ẽ. gͦ qđ
tas. Et sola inquit caritas est. quȩ nũꝗͣ
habenda est. et caritas excolenda: qͥa

Expanded text:
dictum, quo ad ista respiciens ait: Sive prophetiae abolebuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur. Et quid est ergo quod tas. Et sola, inquit, charitas est quae nunquam habenda est, et charitas excolenda est;
Abbreviated transcription (Latin):
ab uniuersis gentib habebat᷑. in notes¬
cerent etiã nationib secreta de xp̃o
mysteria: & thesaurũ magnũ ꝑferret
ad gs̃. non tã corde et sensu. quã ore et
sermone portatũ. S ne ꝑsingula im¬
morem᷑. non enĩ tẽporis est cuncta
dissolui: ascensa asina sua balaã. ibat
ꝑuiã. Occurrit ei angls. ille sine dubio
qui aderat filiis isrł: aꝑit os asnȩ.i
argueret᷑ ꝑ eã balaam. et muti pa¬
dis uocibus confutaret᷑. is qͥ diuinus
putabat᷑ et sapiens. Uerũ posthir e
ueniens iam uidet᷑ aliqua etiã dea¬

Expanded text:
nnotescerent etiam nationibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videt
Abbreviated transcription (Latin):
Balaã hic ut suꝑiꝰ diximꝰ diuinus erat:
demonũ scilicet ministerio. & arte ma-¬
gica ñ numꝗͣ futura prenoscens. Rogat᷑
abalac rege. admaledicendũ isrł populo
ferunt. Stant attonitȩ gs̃ et anxie. ex¬
pectantes qͥd respondeat balaam: de qͦ
ꝑsuasũ habebant. qđ dignꝰ diuinis collo¬
quiis haberet᷑. Uide nunc quomͦ sapi-¬
entia dĩ uas istud ad contumeliã prepa¬
ratũ ꝓficere facit ad utilitatẽ. non solũ¬
gentis unius. sed pene totius mundi. Et
huic cui solebant uideri demones ui-¬
detur ds̃. ꝓhibens mali oꝑis iter. Stu¬
pescit balaam: et miratur ꝓhibentiᷤ
auctoritatẽ. Non enĩ solebat malum
displicere demonibꝰ S interim remit¬
tit legatos: dicens ñ se posse facere nͥ
uerbũ qđ ds̃ dederit in ore eiꝰ. Rede-¬
unt rursũ legati: iterũ reqͥrit. iterũ
molestus est: iterũ cupit audire. Hon
enĩ facile cupidus mercedib caret. Ed
gͦ audit scdo adeo: Si uocare te inqͥt

Expanded text:
Balaam hic ut superius diximus, divinus erat, daemonum scilicet ministerio et arte magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum t, stant attonitae gentes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solugentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si vocare te, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
imisset. asinã aut̃ suã seruasset. quȩ
idit & reuerita ẽ eũ. Qui uenit ad
uneã. & stat inter uineas. cõpressit
uñ pedes sedentis suꝑ se inmaceriã:
tideo forte ñ potest ambulare ille
lsessor. antiquus. nec uenire ad eũ
uieit. Uenite ad me om̃s qͥ laboratis
tonerati estis. Asina tam̃ uenit ad¬

Expanded text:
 autem servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, nec venire ad eum, qui dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, etc. . Asina tamen venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
tamen consiliũ diuinȩ dispensationiᷤ
explet᷑. Dicit᷑ enĩ ad eũ: uerbũ quod¬
cumq dedero mnore tuo hoc loqueriᷤ.
Si dignꝰ fuisset balaam: uerbũ suum
ds̃ non inore eiꝰ. s in corde posuisset.
Nunc aut̃ qm̃ in corde eiꝰ desideriũ mer-¬
cedis erat et cupiditas pecuniȩ: uerbũ
dĩ non in corde. s in ore eiꝰ ponit᷑. Age¬
batur enĩ mira et magna dispensatio¬

Expanded text:
tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
et alia festiuitas cũ affligunt animas
suas. et humiliant se deo: festa deo cele¬
brantes. O mira festiuitas. Dies festus
uocatur. afflictio animȩ. Hic eñi inquit
dies est. ꝓpiciationis: decima dies mensis
septimi. Uide gͦ siuis diem festũ agere. si
uis ut lȩtetur ds̃ suꝑte: afflige aninam
tuã. et humilia eam. Non ei ꝑmittas ex¬
plere desideria sua: nec concedas lascuuis¬
siuis euagari: s inquantũ fieri potest. af¬
flige et humilia eam. Deniq et paschȩ
festiuitas et azimoꝵ: panem afflictionis
habere dr̃. Nec potest qͥs agere diem festũ.
nisi afflictionis panem manducauerit:
manducauerit pascha cũ amaritudine.
Manducabitis enĩ inquit azima cũ ama¬
festiuitates sunt dei. Non recipiunt dul.¬
cedinem corporalem: nichil remissum.
nichil uoluptuosum. aut luxuriosumuo¬
lunt: s afflictionem animȩ & amarituidi.¬
nem. humilitatemq deposcunt: qͥa qͥ se
humiliat. ipse exaltabit᷑ apud dm̃. hocgͦ

Expanded text:
et alia festivitas cum affligunt animas et alia festivitas cum affligunt animas suas et humiliant, sed non festa celebrantes. O mira festivitas! Dies festus vocatur afflictio animae. « Hic enim, inquit, dies est propitiationis, decima die mensis septimi. » Vides ergo, si vis diem festum agere, si vis ut laetetur Deus super te, afflige animam tuam et humilia eam. Non ei permittas explere desideria sua, nec concedas ei lascivius evagari, sed in quantum fieri potest, afflige et humilia eam. Denique et Paschae festivitas et azymorum panem afflictionis habere dicitur. Nec potest quis agere diem festum, nisi afflictionis panem manducaverit, et manducaverit pascha cum amaritudine. « Manducabitis enim, inquit, azyma cum amafestivitates Dei. Non recipiunt dulcedinem corporalem; nihil remissum, nihil voluptuosum, aut luxuriosum volunt, sed afflictionem animae, et amaritudinem, humilitatemque deposcunt: quia « qui se humiliat, ipse exaltabitur » apud Deum. Hoc ergo