comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dies uite s mortis ẽ. Hoc utiq sine difficultate
illiteratꝰ ñ faciet. Unde & inlitt̾is quas regem
romanoꝵ. ad francoꝵ reigẽ transinisisse recolo
quibꝰ hortabat᷑ ut liberos suos liberalib discipli¬
nis institui ꝓcuraret. Hoc int̾ cet̾a eleganter
adiecit. qͥa rex illitteratꝰ ẽ quasi asinus corona¬
tus. Si tam̃ ex dispensatione ob egregie uirtutᷤ
m̾itũ pͥncipem contingat ẽẽ illiteratũ. eundẽ
agi literatoꝵ consilus. ut ei res recte ꝓcedat
uecesse est. Assistant gͦ ei nathan ꝓpheta. & sadoch
sacdos. & fideles fuu ꝓphetatũ. qui eũ a lege
dei diu̾tere ñ patiantur: & ꝗͣ ipse oculis anim
ũ ostendit. lingius suis introducant quasi qͦdã
auriũ hostiolict̾ati. Legat itaq mens principiꝰ
in lingua sacerdotis: & qͥcqͥd egregiũ iudet in
morib. qͣsi legẽ dñi ueneret᷑. Nam uita & lu¬
gua sacerdotũ. qͣsi quidã uite liber ẽ in facie

Expanded text:
dies vitae, sed mortis est. Hoc utique sine difficultate dies vitae, sed mortis est. Hoc utique sine difficultate illitteratus non faciet. Unde et in litteris, quas regem Romanorum ad Francorum regem transmisisse recolo, quibus hortabatur ut liberos suos liberalibus disciplinis institui procuraret, hoc inter caetera eleganter adjecit, quia rex illitteratus est quasi asinus coronatus. Si tamen ex dispensatione ob egregiae virtutis meritum, principem contingat esse illitteratum, eumdem agi litteratorum consiliis, ut ei res recte procedat, necesse est. Assistant ergo ei Nathan propheta, et Sadoc sacerdos, et fideles filii prophetarum, qui cum a lege Domini divertere non patiantur, et quam ipse oculis et animo non ostendit, linguis suis introducant, quasi quodam aurium ostio, litterati. Legat ergo mens principis in lingua sacerdotis, et quidquid egregium videt in moribus, quasi legem Domini veneretur. Nam et vita et lingua sacerdotum, quasi quidam vitae liber est in facie
Abbreviated transcription (Latin):
legi eiꝰ usq quaq obtemꝑans. Et nisi que me¬
trica leuitate scributitur duperis habenda
contemptui. ex his quib filiũ instruit apd̾clan¬
diũ claudianũ. quis ipse in sacrario morũ ex¬
titerit. paucis agnosces. Ceterũ cũ premis.sse
legis uerba retioluo. singula mͥ udentur omi¬
sta:. & quasi spũ intelligentie fecundata menti
occurrunt. Habebit gͦ inquit secũ legem. prou¬
dens ne ad dampnationẽ suam cũ eam habere
necesse sit: habeat contra se. Potentes a enĩ potẽ¬
ter tormenta pacientur. Et adiecit. Legetip u¬
lud. Legẽ si quidẽ habere in mantica parũ ꝓdest
nisi fidelit̾ custodiatur in anima. legenda gͥ ẽ
om̃ib dieb uite sue. Ex quib liquido constat.
quã necessaria sit pͥncipib ꝑicia litterarũ. qu
legẽ dñi cotidie reuoluere lectione iubentur
Et forte qd̾ sacerdotes legẽ cotidie legͥe iubeant᷑

Expanded text:
legi ejus usquequaque obtemperans. Et nisi quae melegi ejus usquequaque obtemperans. Et nisi quae metrica levitate scribuntur, duxeris habenda contemptui, ex his quibus filium instruit apud Cl. Claudianum, quis ipse in sacrario morum exstiterit, paucis agnosces. Caeterum cum praemissae legis verba revolvo, singula mihi videntur onusta, et quasi spiritu intelligentiae fecundata menti occurrunt. Habebit ergo, inquit, secum legem, providens ne ad damnationem suam, cum eam habere necesse sit, habeat contra se. Potentes etenim potenter tormenta patientur. Et adjecit: Legetque illud. Legem siquidem habere in mantica parum prodest, nisi fideliter custodiatur in anima. Legenda est ergo omnibus diebus vitae suae. Ex quibus liquido constat, quam necessaria sit principibus peritia litterarum, qui legem Domini quotidie revolvere lectione jubentur. Et forte quod sacerdotes legem quotidie legere jubeantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs fecit hec om̃ia. Et quidẽ constantinus ro¬
mana eccłia fundata & dotata ut cet̾a eiꝰ tace¬
antur egregia: benedictione ꝑpetua insignis
ẽ. Iustinianus & leo qui fueruit exeoclaret. qd̾
totũ orbem sacratissimis legib enucleatis. qua¬
si quoddam tẽplũ iusticie sacrare studuerunt.
Nam de theodosio qͥd dicã. quẽ isti uirtutis ha¬
buert̃ exemplar: &. eccłia dei ob religionis &
iusticie uenerabilẽ notã. & sacerdotib patien¬
tissime tñ & humillime indignantẽ. ñ modo
ut imꝑatorẽ uenerata ẽ. s ut antistitẽ᷑ Qui
leges tulerat: ꝗͣ patient̾ tulit sententiã sacer¬
dotis mediolanensis: Et ne sententiã e molliti
pb̃ri. & pͥncipib a plaudentis fuisse teneram
putes: a regaliũ usu suspensus ẽ pͥnceps. ex¬
clusus ab eccłia. & peniteutiã coactꝰ est exple¬
re solleuinẽ. S qͥd eũ. tante necessitati subie¬
cerat: Uoluntas utiq subiecta iusticie deu. &

Expanded text:
Dominus fecit haec omnia. Et quidem Constantinus RoDominus fecit haec omnia. Et quidem Constantinus Romana Ecclesia fundata et dotata, ut caetera ejus taceantur egregia, perpetua benedictione insignis est. Justinianus et Leo qui fuerint ex eo claret, quod totum orbem sacratissimis legibus enucleatis, quasi quoddam templum justitiae sacrare studuerunt. Nam de Theodosio quid dicam, quem isti virtutis habuerunt exemplar, et Ecclesia Dei ob religionis et justitiae venerabilem notam, et sacerdotibus patientissime tamen et humillime indignantem, non modo ut imperatorem venerata est, sed ut antistitem? Qui leges tulerat, quam patienter tulit sententiam sacerdotis Mediolanensis. Et ne sententiam emolliti presbyteri, et principibus applaudentis fuisse teneram putes, a regalium usu suspensus est princeps, exclusus ab ecclesia, et poenitentiam coactus est explere solemnem. Sed quid eum tantae necessitati subjecerat? Voluntas utique subjecta justitiae Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ. abiectis tm̃ umbris figurarũ ex quo
u̾itas de t̾ra orta ẽ. & in conspectu gentiũ reue¬
lata. ne inquã illoꝵ qͣsi aliena aut ꝓhana con¬
tempuant᷑ exempla: constantinꝰ ũr. theodosiꝰ.
iustinianꝰ. & leo. & alii xp̃ianissimi pͥncipes.
pͥncipẽ possunt instruere xp̃ianũ. In eo nanq
p̃cipuam oꝑam dabant. ut sacratissime leges
que constringunt omniũ uitas scirentur &.
ten̾ent᷑ ab om̃ib. nec ularũ eẽt quisꝗͣ ignarꝰ.
nisi aut publica utilitate erroris dispendium
compensaret. aut miseratione etatis. aut sexꝰ
infirmitate. legitime acerbitatis euitet acule¬
os. Illoꝵ utiq gesta: uirtutũ ineitamenta st̃.
Uerba qͦt st̃. tot institutiones moꝵ. Demq ui¬
tam uiciis subiuigatis & captiuitatis: qͣsi arcũ
trium phalẽ consecratũ post̾itati magnifice
uirtutis titisus erexerunt: fideli confessione p̃¬
dicantes in om̃ib. quia ñ manꝰ nr̃a excelsa. s

Expanded text:
impletum, abjectis tantum umbris figurarum ex quo impletum, abjectis tantum umbris figurarum ex quo veritas de terra orta est, et in conspectu gentium revelata. Ne, inquam, illorum quasi aliena, aut profana contemnantur exempla, Constantinus noster, Theodosius Justinianus, et Leo, et alii Christianissimi principes, principem possunt instruere Christianum. In eo namque praecipuam operam dabant, ut sacratissimae leges, quae constringunt omnium vitas, scirentur et tenerentur ab omnibus, nec illarum esset quisquam ignarus, nisi aut publica utilitate erroris dispendium compensaret, aut miseratione aetatis, aut sexus infirmitate legitimae acerbitatis evitet aculeos. Illorum utique gesta, virtutum incitamenta sunt; verba quot sunt, tot institutiones morum. Denique vitam, vitiis subjugatis et captivatis, quasi arcum triumphalem consecratum posteritati, magnificae virtutis titulis erexerunt, fideli confessione praedicantes in omnibus, quia non manus excelsa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
muliere. factꝰ sub lege. omnẽ impleuit iꝰticiã
legis: ei ñ necessitate. s uoluntate subiectꝰ. Quia
in lege uoluntas eiꝰ. & in lege dñi meditatus
ẽ die ac nocte. Quod si ille in hac parte ñ credit᷑
imitandus. qui ñ regũ głam s fideliũ amplexꝰ
ẽ pauꝑtatẽ. & indutus forma seruili. teclinatoriũ
capiti non quesiuit in terris. & interrogatus a
udice. regnũ suũ de hoc mundo ñ esse confessus
ẽ: ꝓficiant uel exempla regũ illustriũ. quorum
memoria in benedictione est. Procedaut ergo de
castris isrł. dauid. etechias. & iosias. & ceteri qͥ
in eo sibi regni głam constare credebant: si dei q̃¬
rentes głam. se & subditos diuine legis nexibus
inuodarent. Et ne illoꝵ remota uideant᷑ exem¬
tisꝑ uidemur abscedere: licet nobis & illis eadẽ
fides sit. ita tam̃ ut qd̾ illi futurũ expectabant
nos ex parte magna gaudeamꝰ. & ueneremur

Expanded text:
muliere, factus sub lege, omnem implevit justitiam muliere, factus sub lege, omnem implevit justitiam legis, ei non necessitate, sed voluntate, subjectus. Quia in lege voluntas ejus, et in lege Domini meditatus est die ac nocte. Quod si ille in hac parte non creditur imitandus, qui non regum gloriam, sed fidelium amplexus est paupertatem, et indutus forma servili, reclinatorium capiti non quaesivit in terris; et interrogatus a judice, regnum suum de hoc mundo non esse, confessus est; proficiant vel exempla regum illustrium, quorum memoria in benedictione est. Procedant ergo de castris Israel, David, Ezechias, et Josias, et caeteri, qui in eo sibi regni gloriam constare credebant, si Dei quaerentes gloriam, se et subditos divinae legis nexibus innodarent. Et ne illorum remota videantur exemsione, aliquantisper videmur abscedere: licet nobis et illis eadem fides sit, ita tamen ut quod illi futurum exspectabant, nos ex parte magna gaudeamus et veneremur
Abbreviated transcription (Latin):
ambitionis impulsu. si ne affectione carnis &
sanguinis: lex in ecclesiam introduxit. Non au¬
tẽ lex litt̾e que mortificat: sed sp̃s. que in sancti¬
tate mentis. mundicia corporis. fidei sinceritate
&e oꝑib caritatis uuuficat. Sicut enĩ umbrati¬
lis lex & gerens omĩa figuralit̾. sacerdotes in
singularitate carnis & sangiunis p̃elegit: sic
postquã cessantib umbris u̾itas pate facta ẽ. &
iusticia de celo ꝓspexit: quos uite cõmendat
meritũ. & bone opimionis odor. & unitas fideli¬
um. aut p̃latoꝵ. diligens ꝓuidentia. in opꝰ ministe¬
rii segregauit: sp̃s applicat ad leuiticã tribũ. &
legitimos instituit sacerdotes. Adicitur. Et ha¬
bebit secũ. legetq illud om̃ib dieb uite sue. At¬
tende quanta debeat ẽẽ diligentia pͥncipis in le¬
ge dñi custodienda. qui eam semꝑ habere. leg̾e
p̃cipitur & reuolu̾e. sicut rex regũ factus ex

Expanded text:
ambitionis impulsu, sine affectione carnis et ambitionis impulsu, sine affectione carnis et sanguinis, lex in Ecclesiam introduxit. Non autem lex litterae, quae mortificat, sed spiritus, quae in sanctitate mentis, munditia corporis, fidei sinceritate, et operibus charitatis, vivificat. Sicut enim umbratilis lex, et gerens omnia figuraliter, sacerdotes in singularitate carnis et sanguinis praeelegit; sic, postquam cessantibus umbris veritas patefacta est, et justitia de coelo prospexit, quos vitae commendat meritum, et bonae opinionis odor, et unitas fidelium, aut praelatorum diligens providentia, in opus ministerii segregavit, spiritus applicat ad Leviticam tribum, et legitimos instituit sacerdotes. Adjicitur: Et habebit secum, legetque illud omnibus diebus vitae suae . Attende quanta debeat esse diligentia principis in lege Domini custodienda, qui eam semper habere, legere praecipitur, et revolvere, sicut Rex regum factus ex
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. Et recte in uolumine deuteronomiũ
scribit᷑: qͥa sic apd̾ se sensũ legis pͥnceps reuoluit.
qd̾ ab oculis eius litt̾a ñ recedit. Et sic qͥdẽ insistit
lit̾e: ut nequaꝗͣ ab intellectꝰ discordet puritate.
cessaria & generalis extat. Accipiens inquit ex¬
emplar: a sacerdotiłi le uitice trib. Recte qͥdẽ.
Omniũ legũ in anis est censura si non diuine
legis imaginẽ gerat: & inutilis ẽ constitutio pͥn¬
cipis. si non est ecclesiastice discipline conformiᷤᷤ.
Quod & xp̃ianissimũ non latuit principẽ. qͥ legib
siuis indixit. ne dedignent᷑ sacͦs canones imitari.
Et non modo a sac̾dotib exemplaria peti p̃cepit.
s ad leuiticã tribũ mutuandi gr̃a pͥncipẽ mittit.
Sic enĩ legitui sacerdotes audiendi suntꝰ ut re¬
pbis &e ascendentib ex adu̾so omnẽ uir iustus
claudat auditũ. S qui st̃ sacerdotes leuitice tri¬
bus : Illi utiq qͦs sine auaricie stimulis. siue

Expanded text:
mentis? Et recte in volumine Deuteronomium mentis? Et recte in volumine Deuteronomium scribitur, quia sic apud se sensum legis princeps revolvit, quod ab oculis ejus littera non recedit. Et sic quidem insistit litterae, ut nequaquam ab intellectus discordet puritate. cessaria et generalis exstat. Accipiens, inquit, exemplar a sacerdotibus Leviticae tribus . Recte quidem. Omnium legum inanis est censura, si non divinae legis imaginem gerat; et inutilis est constitutio principis, si non ecclesiasticae disciplinae sit conformis. Quod et Christianissimum non latuit principem, qui legibus suis indixit, ne dedignentur sacros canones imitari. Et non modo sacerdotum exemplaria peti praecipit, sed ad Leviticam tribum, mutuandi gratia, principem mittit. Sic enim legitimi sacerdotes audiendi sunt, ut reprobis et ascendentibus ex adverso, omnem vir justus claudat auditum. Sed qui sunt sacerdotes Leviticae tribus? Illi utique quos sine avaritiae stimulis, sine
Abbreviated transcription (Latin):
aliud quã pecuniã esurire. Unde ꝑ inspira¬
tam sapientiã hanc rubiginẽ rex contẽpsit
egregiꝰ: ut ad contemptũ pecume. suipsius
exemplo posteros initaret. Pret̾ea ẽẽ regem
expedit oopiosũ: ita tam̃ ut diuicias suas po¬
puli reputet. Non habebit gͦ diuitiã qͣs noĩe
possidet alieuo: nec sibi pͥuata erunt bona fis¬
calia. que publica conficetur. Nec mirum:
cũ nec ipse suus sit. sed subditoꝵ. ui¬
Iostquam autẽ sederit in solio regni suis
describet sibi deuteronomiũ legis huiꝰ in uolu¬
mine. Ecce quia princeps non debet esse iuris
ignarus: & licet muitis pͥuilegiis gaudeat. nec
militie p̃textu legem dñi ꝑmititur ignorare.
Describet gͦ deuteronomiũ legis .i. scd̾am legẽ
in uolumine cordis: ut sit lex prima quã litt̾a
ing̾it. scda quã ex ea misticus intellectꝰ agnos¬
cet᷑. Prima quidẽ scribi potuit lapideis tabulis.
s sodã ñ ĩprimitur nisi in puriore intelligentia

Expanded text:
aliud quam pecuniam esurire. Unde per inspiraaliud quam pecuniam esurire. Unde per inspiratam sapientiam, hanc rubiginem rex contempsit egregius, ut ad contemptum pecuniae sui ipsius exemplo posteros invitaret. Praeterea regem esse expedit copiosum, ita tamen, ut divitias suas populi reputet. Non habebit ergo divitias, quas nomine alieno possidet, nec sibi privata erunt bona fiscalia quae publica confitetur. Nec mirum, cum nec ipse suus sit, sed subditoruostquam autem sederit in solio regni sui, de scribet sibi Deuteronomium legis hujus in volumine. Ecce quia princeps non debet esse juris ignarus, et licet multis privilegiis gaudeat, nec militiae praetextu legem Domini permittitur ignorare. Describet ergo Deuteronomium legis, id est secundam legem in volumine cordis; ut sit lex prima, quam littera ingerit; secunda, quam ex ea mysticus intellectus agnoscit. Prima quidem scribi potuit tabulis lapideis; sed secunda non imprimitur, nisi in puriore intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Pauꝑ itaq ñ iacebit. nec diues soliꝰ pecunie
beneficio honorabit᷑. dũ unꝰquisq sui ipsiꝰ dote. erit
in p̃cio uel uilescet. Porro quedam a se.quedã ab
alioꝵ opininione. habent p̃cii dignitatẽ. Panis si¬
quidẽ aut uictualia que in asmentis aut indu¬
mentis necessariis constant: dictante nat᷑a sunt
ubiq terrarũ in p̃cio. Que sensus oblectant:
naturalit̾ om̃ib grata st̃. Quid multa: Que na¬
ture st̃.non modo endẽ. s iugent apud omnes.
Que opinionis arbitriũ sequunt᷑. incerta st̃.
&e sicut ad placitũ sc̃. ita &e ad placitũ euanes¬
cunt. Non fuerat gͦ timendũ imꝑatori ne ma¬
teria cõmercioꝵ. deficeret: cũ etiam adhuc apd̾
illos uenalium frequens sit. qui pecuniam ñ
nouerunt. Scio equidẽ tante sapientie fuisse
salomonẽ: ut nunꝗͣ timuerit ne aurum et
argentũ uilesceret posteris: quoꝵ naturam
uidebat eẽ famelicã. & ꝓparte maxima nich

Expanded text:
dat! Pauper itaque non jacebit, nec dives solius pecuniae dat! Pauper itaque non jacebit, nec dives solius pecuniae beneficio honorabitur, dum unusquisque sui ipsius dote erit in pretio, vel vilescet. Porro quaedam a se, quaedam ab aliorum opinione habent pretii dignitatem. Panis siquidem, aut victualia, quae in alimentis, aut indumentis necessariis constant, dictante natura, sunt ubique terrarum in pretio. Quae sensus oblectant, naturaliter omnibus grata sunt. Quid multa? Quae naturae sunt, non modo eadem; sed vigent apud omnes. Quae opinionis arbitrium sequuntur, incerta sunt: et sicut ad placitum sunt, ita et ad placitum evanescunt. Non fuerat ergo timendum imperatori, ne materia commerciorum deficeret, cum etiam adhuc apud illos venalitium frequens sit, qui pecuniam non noverunt. Scio equidem tantae sapientiae fuisse Salomonem, ut nunquam timuerit ne aurum et argentum vilesceret posteris, quorum naturam videbat esse famelicam, et pro parte maxima nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tror & inutilit̾ humano gen̾i ꝓspectũ. cũ ars egre¬
gia deleta sit: ut fomes auaricie. pabulũ mortis
contentionũ p̃lioriq cã pecunia pecumeq mat̾ia
seruaret᷑ in p̃cio. qd̾ sine diligentia hominis fue¬
rat habitura:. cũ sñ se eẽ ñ possit. que rerũ p̃ciũ
ẽ. Utiq in p̃cio p̃ciũ nc̃ ẽ: dat census honores. Ten¬
sus amicicias: pauꝑ ubiq iacet. Longe utiliꝰ qui¬
dam omnẽ mat̾iam iurgioꝵ &e causam odu a
suis reb publicis exterminare studuerunt.
ut cã deficiente effectꝰ malcie euanesceret: qͣle
ẽ decretũ ligurgi apud lacedemotos. & in anti¬
qua grecia que nc̃ pars italie ẽ: samii doctrina
pitagore. qui constitutionũ suarũ robore & uir¬
tute tradit᷑ totam seruasse italiã. Utinã aurũ
cũ argento ulescat. dũ sit sola uirtus in p̃cio: &
illa. quoꝵ. usũ optima dux uuendi nat᷑a cõmen¬

Expanded text:
tror, et inutiliter humano generi prospectum, cum ars egretror, et inutiliter humano generi prospectum, cum ars egregia delata sit, ut fomes avaritiae, pabulum mortis, contentionum praeliorumque causa pecunia, pecuniaeque materia servaretur in pretio, quod sine diligentia hominis fuerat habitura, cum sine se esse non possit, quae rerum pretium est. Utique In pretio pretium nunc est, dat census honores, Census amicitias: pauper ubique jacet. Longe utilius quidam omnem materiam jurgiorum, et causam odii, a suis rebus publicis exterminare studuerunt ut, causa deficiente, effectus malitiae evanesceret: quale est decretum Lycurgi apud Lacedaemones, et in antiqua Graecia, quae nunc pars Italiae est, Samii doctrina Pythagorae, qui constitutionum suarum robore et virtute, totam traditur servasse Italiam. Utinam aurudum sit sola virtus in pretio, et illa quorum usum optima dux vivendi natura, commen
Abbreviated transcription (Latin):
ur nec solidissima & constantissima eris matͥs
man̾et illesa. Cesar autẽ adhec ñ magis sti¬
puit quã expau it. At ille de t̾ra susttili
phialã que quidẽ ñ fracta erat s collisa: aesi
eris substantia iuitri spẽm induisset. Deinde
marciolũ de sinu ꝓferens uiciũ correxit apli¬
sime: & tanquã collisũ uas eneũ crebris id¬
b reparauit. Quo facto: se celũ iouis tenere
arbitratꝰ est. eo qd̾ familiaritatẽ cesaris. &
admnirationẽ omniũ. se ꝓmeruisse credeba
Sed secus accidit. Quesiuit enĩ oesaran de
sciret hanc condituram utreoꝵ. Quodcũ nega¬
ret: eũ decollari precepit imꝑator. dicens quia
si hoc artificiũ innotesceret. aurũ & argenti
iulesceret quasi lutũ. An uera sit relatio &. fide¬
lis incertũ est: & de facto cesaris diu̾si diu̾sa senti¬
unt. Ego uͦ sapientioꝵ. ñ p̃uidicans intellecten. de¬
uotionẽ potentis artificis male remuneratã arbi¬

Expanded text:
ut nec solidissima et constantissima aeris materia ut nec solidissima et constantissima aeris materia maneret illaesa. Caesar autem ad haec non magis stupuit quam expavit. At ille de terra sustulit phialam, quae quidem non fracta erat, sed collisa, ac si aeris substantia, vitri speciem induisset. Deinde martiolum de sinu proferens, vitium correxit aptissime, et tanquam collisum vas aeneum crebris ictibus reparavit. Quo facto se coelum Jovis tenere arbitratus est, eo quod familiaritatem Caesaris, et admirationem omnium se promeruisse credebat. Sed secus accidit. Quaesivit enim Caesar an alius sciret hanc condituram vitreorum. Quod cum negaret, eum decollari praecepit imperator, dicens: « Quia si hoc artificium innotesceret, aurum et argentum vilescerent, quasi lutum. » An vera sit relatio et fidelis, incertum est, et de facto Caesaris diversi diversa sentiunt. Ego vero sapientiorum non praejudicans intellectui, devotionem potentis artificis male remuneratam arbi
Abbreviated transcription (Latin):
monis obicit aliquis. Esto: pͥncipẽ locupletem
fieri ñ ꝓhibeo s auarũ. Nonne aurũ & argen¬
tũ salomonis tempore iuluert̃: Non utiq iu¬
luissent: si eoꝵ inmensa pondera & que usũ
excederent. sͥ rex cupidus congessisset. Potue¬
rat ea in t̾rã defodiens quo cariora fierent. h¬
manis usib subtracisse. Apud petroniũ tͥmal¬
chio refet t fabrũ fuisse. qͥ uitrea uasa fad̾it
tenacitatu tante. ut ñ magis quã aurea uele
gentea frangerent᷑. Cũ gͦ fialam hutꝰmodi de
iutro purissimo. & solo ut putabat dignam
cesare fabricasset: cũ mun̾e suo ce sarẽ adien
admissus est. Laudata ẽ spẽs mun̾is. cõmenda¬
ta manꝰ artificis: acceptata ẽ deuotio donatits.
faber uͦ ut admirationẽ intuentiũ uerteret
in stuporẽ: &e sibi plemꝰ gr̃am conciliaret ĩ pe¬
ratoris : petitã de manu cesaris phialã recepsĩ
eãq ualidiꝰ ꝓiecit in paiumentũ tanto ĩpetu.

Expanded text:
monis objicit aliquis. Esto, principem locupletem monis objicit aliquis. Esto, principem locupletem fieri non prohibeo, sed avarum. Nonne aurum et argentum Salomonis tempore viluerunt? Non utique viluissent, si eorum immensa pondera, et quae usum excederent, sibi rex cupidus congessisset. Potuerat ea in terram defodiens, quo cariora fierent, humanis usibus subtraxisse. Apud Petronium Trimalchio refert, fabrum fuisse, qui vitrea vasa faceret tenacitatis tantae, ut non magis quam aurea vel argentea frangerentur. Cum ergo phialam hujusmodi de vitro purissimo, et solo, ut putabat, dignam Caesare, fabricasset, cum munere suo Caesarem adiens, admissus est. Laudata est species muneris, commendata manus artificis, acceptata est devotio donantis. Faber vero ut admirationem intuentium verteret in stuporem, et sibi plenius gratiam conciliaret imperatoris, petitam de manu Caesaris phialam recepit, eamque validius projecit in pavimentum tanto impetu,
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc sicut & in multis aliis speciali pͥuilegiogau¬
det: licet facile concesserim. qd̃ &. ipse in hac pat¬
te deliquerit. Sane eũ affectꝰ ille uxorius ꝓditi¬
one &e homicidio in adult̾iũ ĩpegit᷑. nec in illius
excusatione laboro. qui ꝓphetica conuentus &
conuictꝰ parabola: se ipsũ uirũ mortis ẽẽ respon¬
dit. Habes itaq regẽ cũ regib delinquentem.
&e utiuã cũ penitente peniteant: & fateantur
cũ confitente culpam. & satisfacientes cũ satis¬
faciente reu̾tat᷑ ad uitã. Ipsã quoq sapientiam
salomonis: mulierũ infatuauit amor. Sequit᷑
Hec habebit argenti & auri ĩmensa pondera.¬
Eant nc̃ & dño ꝓhibente argentũ sibi & aurũ
thesaurirent. facientes excalumpnua qustum
de pauꝑtatib alioꝵ. abundantiã querant. de ra¬
pinis diuitias. & singularẽ sibi beatitudinem
statuant in calamitate multoꝵ Sed copiã sali¬

Expanded text:
in hoc, sicut et in multis aliis, speciali privilegio gauin hoc, sicut et in multis aliis, speciali privilegio gaudet. Licet facile concesserim, quod et ipse in hac parte deliquerit. Sane eum affectus ille uxorius, proditione et homicidio, in adulterium impegit, nec in illius excusatione laboro, qui prophetica conventus et convictus parabola, se ipsum virum mortis esse respondit. Habes itaque regem, cum regibus delinquentem; et utinam cum poenitente poeniteant, et fateantur cum confitente culpam, et satisfacientes cum satisfaciente revertantur ad vitam! Ipsam quoque sapientiam Salomonis mulierum infatuavit amor. Sequitur: Nec habebit argenti et auri immensa ponderaEant nunc, et Domino prohibente, argentum sibi et aurum thesaurizent, facientes ex calumnia quaestum, de paupertatibus aliorum abundantiam quaerant, de rapinis divitias, et singularem sibi beatitudinem statuant in calamitate multorum. Sed copiam Salo
Abbreviated transcription (Latin):
que afficiant anumã eiꝰ. Licitũ quidem
fuit qñq in popło dei. ut ꝓpagande sõ¬
bolis gr̃ã. & fidelẽ popłm dilatandi: plures qͥs
sortiretur uxores. In exemplũ licentie huius
occurrunt patriarche. cũ sara usa sit iure suo
corpore .s. abrahe. in ut̾o alieno: ancille minist̾io.
de uiro suscipiens filiũ hismaelẽ. Iacob quoq
sororũ sͥ duplicato coniugio. fecundas earũdem
ancullas asciuit. At qui reges ꝑpetue ꝓhibitio¬
nis laqueus tenet. & a płium uxorũ amplexib
arcet: & cũ in aliis plures uniꝰ eẽ licitũ fuerit.
in regib ꝑpetuo optinet. ut una uniꝰ sit. Hun¬
quid fornicari uel adulterari. stuprũ ue licet¬
cõmit̾e cũ pluribus. cũ nec etiã gen̾is multipli¬
candi cã. aut ꝓcreandi heredis liceat uxoribus
adinisceri: Quomͦ stupra. adult̾ia. aut qͣslibet
fornicationes puniet pocestas eisdẽ subiecta cri¬
minib: Nec uxores dauid quisꝗͣ obiciat. qui forte

Expanded text:
quae afficiant animam ejus . Licitum quidem quae afficiant animam ejus . Licitum quidem fuit quandoque in populo Dei, ut propagandae sobolis gratia et fidelem populum dilatandi, plures quis sortiretur uxores. In exemplum licentiae hujus occurrunt patriarchae, cum Sara usa sit jure suo, corpore scilicet Abrahae, in utero alieno, ancillae ministerio, de viro suscipiens filium, Ismaelem. Jacob quoque sororum sibi duplicato conjugio, fecundas earumdem ancillas ascivit. Atqui reges perpetuae prohibitionis laqueus tenet, et a plurium uxorum amplexibus arcet, et cum in aliis plures unius esse licitum fuerit, in regibus perpetuo obtinet, ut una unius sit. Nunquid fornicari vel adulterari, stuprumve committere licet cum pluribus, cum nec etiam generis multiplicandi causa, aut procreandi haeredes, liceat uxoribus admisceri? Quomodo stupra, adulteria, aut quaslibet fornicationes puniet potestas eisdem subjecta criminibus? Nec uxores David quisquam objiciat, qui forte
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ & u̾ba magni theodosũ expͥmentis. ¶ In
cõmune iubes si quid censesue tenendũ. Primꝰ
iuissa subi. Tunc obseruantior equi fit popłs.
nec ferre negat: cũ uiderit ipsũ auctorẽ pare¬
re sibi. Componit᷑ orbis regis ad exemplũ: nec sic
inflectere sensus humanos edicta ualẽt. ꝗͣ uita
regentis. Mobile mutat᷑ semꝑ cũ pͥncipe uulgꝰ.
Uerũ singuloꝵ facultates: nequaꝗͣ omnium
copiis adequant᷑. De loculis ꝓpriis quilibet su-¬
mit: at potestas de arca publica uel cimilio hau¬
rit. Que si forte defecerit: ad singuloꝵ recurri¬
tur facultates. At qui pͥuatũ quẽq suis necesse
ẽ eẽ contentũ. Que si fueruit extenuata: qui nẽ
potentis appetebat fulgorẽ: pauꝑtate sordidus.
confusionis sue tenebras erubescit. Inde etiam
lacedemonioꝵ decͤto potestatib in usu publicoꝵ.
bonoꝵ parcitas iudicta ẽ: dũ tamen hereditariis
uti. & his qui pinguiori fortuna accedunt. com

Expanded text:
sensum et verba magni Theodosi exprimentis: In sensum et verba magni Theodosi exprimentis: In commune jubes si quid, censesve tenendum, Primus jussa subi: tunc observantior aequi Fit populus, nec ferre negat, cum viderit ipsum Auctorem parere sibi. Componitur orbis Regis ad exemplum, nec sic inflectere sensus Humanos edicta valent, quam vita regentis. Mobile mutatur semper cum principe vulgus. Verum singulorum facultates nequaquam omnium copiis adaequantur. De loculis propriis quilibet sumit, at potestas de arca publica vel cimelio haurit: quae si forte defecerit, ad singulorum recurritur facultates. Atqui privatum quemque suis necesse est esse contentum. Quae si fuerint extenuata, qui nunc potentis appetebat fulgorem, paupertate sordidus confusionis suae tenebras erubescit. Inde etiam Lacedaemoniorum decreto, potestatibus in usu publicorum bonorum parcitas indicta est, dum tamen haereditariis uti, et his quae pinguiori fortuna accedunt, comm
Abbreviated transcription (Latin):
set dionisiũ sicilie tirannũ corporis sui septũ eu¬
stodib:. qd̾ tantũ inquit malũ fecisti. ut atã mul¬
tis necesse habeas custodiri: Hoc utiq pͥncipem ñ
oportet. qui officiis ita sibi omniũ uncit affectꝰ.
ut quisq subditꝰ ꝓ eoꝑiculis imminentibus cap̃
opponat. Cũ etiam urgente nat᷑a se ꝓcapite sole¬
aut mẽbra exponere: & pellẽ ꝓ pelle. & cuncta
que habet ponat ꝓ anima sua. Sequit᷑. Nec re¬
ducet popłm in egyptũ: equitatus nũo subleuatꝰ.
Magna si quidẽ diligentia p̃cauend ũ ẽ om̃i qui
in sublimitate constituit᷑ ne inferiores corrũpat
exemplis & abusione rerũ: & ꝑ suꝑbie aut lu¬
xurit uiam. ad confusionis tenebras reducat
popłm. Frequens est enĩ ut subditi suꝑiorũ uicia.
i mitent᷑. quia magistratui popłs studet ẽẽ confor¬
mis: & unusquisq libent̾ appetit. in quo alium
c̾nit illustrẽ. Celebre ẽ ulud u̾sificatoris egregii.

Expanded text:
set Dionysium Siciliae tyrannum, corporis sui septum cuset Dionysium Siciliae tyrannum, corporis sui septum custodibus: « Quod tantum, inquit, malum fecisti, ut a tam multis necesse habeas custodiri? » Hoc utique principem non oportet, qui officiis ita sibi omnium vincit affectus, ut quisque subditus, pro eo periculis imminentibus caput opponat. Cum etiam urgente natura, se pro capite soleant membra exponere, et pellem pro pelle, et cuncta quae homo habet, ponat pro anima sua. Sequitur: Nec reducet populum in Aegyptum, equitatus numero sublevatus. Magna siquidem diligentia praecavendum est omni, qui in sublimitate constituitur, ne inferiores corrumpat exemplis, et abusione rerum, et per superbiae aut luxuriae viam ad confusionis tenebras reducat populum. Frequens enim est, ut subditi superiorum vitia imitentur, quia magistratui populus studet esse conformis, et unusquisque libenter appetit, in quo alium cernit illustrem. Celebre est illud versificatoris egregii,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad militiã necessaru st̃ & usũ totiꝰ uite ex
legitima quantitate p̃finitus est nus: Nam de
histrionib & mimis. scurris & meretricibus.
lenonib & huiꝰ modi ꝓdigus hõiũ que pͥncipẽ
oportet potiꝰ exterminare quã fouere. ñ fuerat
in lege mentio facienda: que quidem om̃s abho¬
minationes istas ñ mͦ apͥncipis aula excludit. s
eliminat a popłõ dei. Equoꝵ nomine: totiꝰ familie
&e impedimentoꝵ omniũ necessariꝰ intelligitur
usus. Cuiꝰ legitima quantitas est: quã ratio neces¬
sitatis aut utilitatis exposcit. Ita tamen ut utile
&e honestũ coeq̃ntur: & cuulitas conseribatur
houestis. Philosophis enĩ iã pͥdẽ placuit: ꝑnitio¬
siorẽ nullã eẽ opinionẽ illoꝵ opinione. qͥ utile se¬
parant ab honesto:. &e seutentiã u̾issimam & uti¬
lissimam eẽ : honestũ & utile in se usq quaq
conu̾ti. Plato ut ferunt historie gentiũ cũ uidis¬

Expanded text:
qui ad malitiam necessarii sunt, et usum totius vitae, ex qui ad malitiam necessarii sunt, et usum totius vitae, ex legitima quantitate praefinitus est numerus? Nam de histrionibus et mimis, scurris et meretricibus, lenonibus, et hujusmodi prodigiis hominum, quae principem potius oportet exterminare quam fovere, non fuerat in lege mentio facienda; quae quidem omnes abominationes istas, non modo a principis aula excludit, sed eliminat a populo Dei. Equorum nomine, totius familiae et impedimentorum omnium, necessarius intelligitur usus. Cujus legitima quantitas est, quam ratio necessitatis, aut utilitatis exposcit. Ita tamen ut utile et honestum coaequentur, et civilitas conscribatur honestis. Philosophis enim jampridem placuit, perniciosiorem nullam esse opinionem, illorum opinione qui utile separant ab honesto; et sententiam verissimam et utilissimam esse, honestum et utile in se usquequaque converti. Plato, ut ferunt historiae gentium, cum vidis
Abbreviated transcription (Latin):
suos. neq decliuet in partẽ dextrã uel sinstrã.
ut longo tẽpore regnet ipse & filiꝰ eiꝰ suꝑ isrł.
Nunquid queso nulla lege artat᷑ quẽ lex ista Ø¬
stringitꝰ Hec utiq diuia est: & impune solui
ñ potest. Singula u̾ba eiꝰ si sapiant in aurib
pͥncipũ: tonitrua sc̃. Taceo de electione & for
uendi formulã que ei p̃scripta ẽ: mecũ paulis¬
ꝑ actende. Cũ inquit fuerit constitutꝰ qui totiꝰ¬
se popłi fratrẽ religionis cultu & affectu caritã¬
tis ꝓfiteat᷑: ñ multiplicabit sibi equos quoꝵ
num̾ositate sit subditis one rosus. Equos eqͥdẽ¬
multiplicare ẽ: płes quã ipsa necessitas exigat.
uane głe cã uł erroris ait̾iꝰ congregare. Multũ
enĩ & parũ. si ꝑipateticoꝵ. pͥncipẽ sequim: legi¬
time quantitatis diminutionẽ in singulis rerũ
generib significant uel excessũ. licebit gͦ canes
multiplicare. uolucres ue rapaces. aut truces
bestias. aut quelibet portenta nat᷑e: ciui equorũ

Expanded text:
clinet in partem dexteram vel sinistram, ut longo tempore regnet ipse et filius ejus super Israel . Nunquid, quaeso, nulla lege arctatur, quem lex ista constringit? Haec utique divina est, et impune solvi non potest. Singula verba ejus si sapiant in auribus principum, tonitrua sunt. Taceo de electione ejus, vendi formulam, quae ei praescripta est, mecum paulisper attende. Cum, inquit, fuerit constitutus, qui se totius populi fratrem religionis cultu, et affectu charitatis profiteatur, non multiplicnumerositate sit subditis onerosus. Equos multiplicare, est plures, quam necessitas exigat, ae causa, vel erroris alterius congregare. Multum enim et parum, si Peripateticorum principem sequimur, legitimae quantitatis diminutionem in singulis rerum generibus significant, vel excessum. Licebit ne ergo canes multiplicare, volucresve rapaces, aut truces bestias, aut quaelibet portenta naturae, cui equorum
Abbreviated transcription (Latin):
t quidem magi sunt. et ob
magnitudinem maleficiorũ sic appellan¬
tur. qui dño ꝑmitente elementa concu¬
tiunt: rebus adimunt species suas. uentura
płmq prenuntiant: turbant mentes hominum.
inmittunt somina. hominesq iuolentia carminis
dumtaxat occidunt: quod et lucanum nostrũ
non latuit. Ait enim. Mens hausti nulla sanie
polluta ueneni in cantanta perit. Et ne tibi par¬
ua uideatur illius auctoritas: nosti quod iannes
ce mambreᷤᷤ magi pharaonis. egyptus et enim

Expanded text:
t quidem magi sunt, et ob magnitudinem maleficiorum sic appellantur, qui Domino permittente, elementa concutiunt; rebus adimunt species suas, ventura plerumque praenuntiant, turbant mentes hominum, immittunt somnia, hominesque violentia carminis duntaxat occidunt, quod et Lucanum nostrum non latuit. Ait enim: Mens hausti nulla sanie polluta veneni, Incantata perit. Et ne tibi parva videatur illius auctoritas, nosti quod Jamnes et Mambre, magi Pharaonis fuerunt. Aegyptus etenim
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluisset mutare ꝓpositũ. Et pheb urgente
perat. exul aceli regione ad meti ñ pauisset
armenta: si ei uotũ quose stigis interposito sa¬
cramento filio ambitioso obligauerat mutare
licuisset. Et ne fabularũ instrumenta contẽp¬
nas. rex incredulus quod ex euangelica habes
historia salubriꝰ in cautũ & ꝑfidũ soluisset
iuramentũ: ꝗͣ in extinguenda lucerna u̾bi.
auferendo p̃ambulũ gr̃ẽ. ueritatis occidendo
preconẽ. mensam pollueret: coniuuiũ incesta¬
ret. regiam pessũ daret maiestatẽ. dũ incestui

Expanded text:
si voluisset mutare propositum. Et Phoebus, urgente si voluisset mutare propositum. Et Phoebus, urgente perat, exsul a coeli regione, Admeti non pavisset armenta, si ei votum quo se, Stygis interposito sacramento filio ambitioso obligaverat, mutare licuisset. Et ne fabularum instrumenta contemnas, rex incredulus, quod ex evangelica habes historia, salubrius incautum et perfidum solvisset juramentum, quam in exstinguenda lucerna verbi, auferendo praeambulum gratiae, veritatis occidendo praeconem, mensam pollueret, convivium incestaret, regiam pessundaret majestatem, dum incestui
Abbreviated transcription (Latin):
fucuro certus est. ut scrat se q̃nq posse implere
q̃d̾ differt: Nonne consiuiarius ueritatis. assertor
fidei. electionis uas. doctorẽ gentiũ loquor. fideli¬
um animos quos aduentus sui expectatione sus¬
penderat. frustrauit a desiderio suo: Qd aliũd
agit ipsius excusatio. qua apud se est. & ñ. non
uoluit. hoc & enĩ uoluit qd̾ ꝓmisit. quis sapiens
secure qd̾ ex facilitate nature pendet ꝓmittit.
cũ leuiter possit ex causis quã plurimis imꝑe¬
diri. Ad hec ex iusta causa potest interdũ muta¬
re quilibet uoluntatẽ. Dignus & enĩ beneficio
ꝓ tempore iudet᷑ aliquis: qui ꝓcessurerũ eodẽ
reꝑitur indignus. Et interdum indignus est.
qui ad frugem melioris uite conuersus. benefi¬
ciũ meritis etiã amanu extranea ut uulgo di¬
ci solet extorquet. In his mutare ꝓpositũ sepe
ñ criminis est: s uirtutis. Nam ut a fabulis do¬
ceamͣ : te seus unico filio suo non fuisset orbatus.

Expanded text:
futuro certus est, ut sciat se quandoque posse implere futuro certus est, ut sciat se quandoque posse implere quod differt? Nonne consiliarius veritatis, assertor fidei, electionis vas Doctorem gentium loquor fidelium animos, quos adventus sui exspectatione suspenderat, frustravit a desiderio suo? Quid aliud agit illa ipsius excusatio, qua apud se non fuisse est voluit hoc enim voluit quod promisit quis sapiens secure quod ex facilitate naturae pendet, promittit, cum leviter possit ex causis quam plurimis impediri? Ad haec ex justa causa potest interdum mutare quilibet voluntatem. Dignus etenim beneficio pro tempore videtur aliquis, qui processu rerum, eodem reperitur indignus. Et interdum indignus est, qui ad frugem melioris vitae conversus, beneficium meritis etiam a manu extranea, ut vulgo dici solet, extorquet. In his mutare propositum saepe non est criminis, sed virtutis. Nam, ut a fabulis doceamur, Theseus unico filio suo non fuisset orbatus,
Abbreviated transcription (Latin):
circũ uenientiũ insidiis latiꝰ patet. & faciliꝰ
supplantatur. Unde ille qui non urbem. s
orbem lascuus impleuit amorib. sollicitato¬
rem puellarũ. & impridicũ instruens amatorẽ.
ait. Omitas facito: quidenĩ ꝓmittere ledit: Pol¬
licit̾is diues quislibet esse potest. At philosophus
nunquã aut rarissime. & hoc ex iusta causa
asserit condũbile. Si enĩ ꝓmissionis implende
facultas ñ suppetit. temerariũ est ꝓmittere. quod
p̃stare non potes. Si uero potestas affuerit largi¬
endi: nisi uoluntas beneficui ꝑducat effectum. ꝓ¬
missor non grãm de ꝓmisso. sed de mendatio cotit᷑¬
hit maculam. Quod si ex interuallo ꝓmissi fidem
impleuerit. liberalitatis decor & beneficii spẽs ip̃a
fuscatur: eo qd̾ qui distulit. initerim uisus est.
noluisse. Unde uersificator egregiꝰ. Denigrat me¬
ritũ. dantis mora. Damidata raptim munera pluᷤᷤ
laudis. plusq fauoris habent. Preterea quis de

Expanded text:
circumvenientium insidiis latius patet, et facilius circumvenientium insidiis latius patet, et facilius supplantatur. Unde ille qui non urbem, sed orbem lascivis implevit amoribus, sollicitatorem puellarum et impudicum instruens amatorem, ttas facito, quid enim promittere laedit? Pollicitis dives quilibet esse potest. At philosophus nunquam, aut rarissime, et hoc ex justa causa asserit conducibile. Si enim promissionis implendae facultas non suppetit, temerarium est promittere quod praestare non potes. Si enim potestas adfuerit largiendi, nisi voluntas beneficii producat effectum, promissor non gratiam de promisso, sed de mendacio contrahit maculam. Quod si ex intervallo promissi fidem impleverit, liberalitatis decor, et beneficii species ipsa fuscatur, eo quod qui distulit, interim visus est noluisse. Unde versificator egregius: Denigrat meritum dantis mora, nam data raptim Munera, plus laudis, plusque favoris habent. Praeterea quis de
Abbreviated transcription (Latin):
manũ contine. Nec si quid etiã inuito ingerat᷑
accipias : dũ influat iordanis in os eiꝰ. qͥdũ om̃ia
cupit. sibi quoq om̃ia de uire putat cõpetere.¬
suriens gula insaciabiliũ.xi
quorũdam animaliũ. donee sacietur
cõmunẽ aliis inuidet cibũ: & in quo ali¬
orũ subuenitur inopie. se fratidẽ ꝑpeti suspi¬
catur. Sic fortunatus sibi interdũ subtrahi
ptitat. quicquid quoeũq titulo confertur in aliũ:
teste crasso qui ut dicitur milite dissimuilante
eo quod solus aut p̃ceteris apud parthos aurũ
urbis concussit maiẽstatẽ: nunc dans plura.
ꝓruictens interdũ plutiora. Sed hoc liberũ
est his &e sepe conducit qui aliqua dare con¬
sueuert̃. Alioquin ꝓmissio gr̃e conciliande
ũ ꝑficit. sed quasi deceptio fraudulenta. illã
que eẽ uidetur plerũq extinguit. Tanto qͥ¬
dem ualidius. cũ quo prudentiori & graui¬
ori uiro negotiũ geritur. Simplicitas uãq

Expanded text:
manum contine, ne, si quid etiam invito ingeratur, manum contine, ne, si quid etiam invito ingeratur, accipias, dum influat Jordanis in os ejus, qui dum omnia cupit, sibi quoque omnia de jure putat competere. Esuriens gula insatiabilium quorumdam animalium, donec satietur, communem aliis invidet cibum; et in quo aliorum subvenitur inopiae, se fraudem perpeti suspicatur. Sic fortunatus sibi interdum subtrahi putat, quidquid quocunque titulo confertur in alium, teste Crasso, qui, ut dicitur, milite dissimulante, eo quod solus, aut prae caeteris apud Parthos aurum tum, ipsius quoque urbis concussit majestatem, nunc dans plura, promittens interdum plurima. Sed hoc liberum est his, et saepe conducit, qui aliqua donare consueverunt. Alioquin promisso gratiae conciliandae non proficit, sed quasi deceptio fraudulenta, illam quae esse videtur plerumque exstinguit. Tanto quidem validius, quo cum prudentiori et graviori viro negotium geritur. Simplicitas namque
Abbreviated transcription (Latin):
tributa ueganda responderit his qui pro salute.
& quiete omuiũ militabant: quasi seditionis
auctor & reus imꝑatorie maiestatis apublica¬
nis iuste poterit comp̃hendi. Uerũ quia frustꝰ
iacitur rete ante oculos pennatoꝵ. a tociꝰ calũ¬
nie laquei dissoluunt᷑. dũ ꝓlato nũmismate
census. suam cuiq censuit restituendã ẽẽ ima¬
ginẽ: e ita que cesaris st̃ cesari restituenda. ut
suo iure ds̃ non defraudet᷑. Equidẽ non om̃ib
datũ est ut blandiciarũ laqueos sic euadant.
cũ eas alius ñ p̃uideat. alius etiam preuisos
nequeat declinare. Unũ tamen certũ est. illis
qui huic uicio dediti sunt. non magis placere
uirtutẽ: quã illos bene ole qͥ ĩ culina habitant.
Neo autẽ adulatoriȩ uis magna confistit. si omis¬
sis ꝓpͥtis aliena cõmoda curare uidearis: de tuo
nunquã aut raro. seinꝑ aut sepe loquens de
illius qu ẽ aucuparis emolumento. Preterea

Expanded text:
tributa neganda responderit his, qui pro salute tributa neganda responderit his, qui pro salute et quiete omnium militabant, quasi seditionis auctor et reus imperatoriae majestatis a Publicanis juste poterit comprehendi. Verum quia frustra jacitur rete ante oculos pennatorum, totius calumniae laquei dissolvuntur, dum prolato numismate census, suam cuique censuit restituendam esse imaginem; et ita quae Caesaris sunt, Caesari restituenda, ut suo jure Deus non defraudetur. Equidem non omnibus datum est, ut blanditiarum laqueos sic evadant, cum eos alius non praevideat, alius etiam praevisos nequeat declinare. Unum tamen certum est, illis, qui huic vitio dediti sunt, non magis placere virtutem, quam illos bene olere, qui in culina habitant.eo autem adulatoriae vis magna consistit, si, omissis propriis, aliena commoda curare videaris, de tuo nunquam aut raro, semper aut saepe loquens de illius, quem aucuparis emolumento. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: s quia stimulis uoluptatis & meret̾rican¬
tib illecebris uanitatis soli dȩ uirtutis opposu¬
erat robur. Temptator quoq phariseus. & he¬
rodianus insidiator quas fraudis suȩ ñ adhi¬
buit artes: ut eũ caperet insermone lingua
dolosa. in cuiꝰ ore non ẽ inuentus dolus: Ma¬
gister inquit. scuntis quia uerax es. & iuã
dei in ueritate doces. & non est tibi cura de
aliquo. Neq enĩ accipis psonã hominũ. Qd
que so blandius: S dolus quotendat. inindia
quo feratur. subiecta interrogatio patefacit. Se¬
quitur enĩ. licet censũ dari cesari. an non: Ee¬
ce laqueus paratur pedib innocentis. & ad sub¬
uersionẽ eius decipulas suas frustra tetendit
iniquitas. Si enĩ ceusũ dandũ ẽẽ censuerit: pe¬
culiarẽ populũ dei. sem̃ lib̃m. p̃claram heredi¬
tatẽ dñi. decinis & pͥmicuis. & legalibus certino¬
nus tm̃ obnoxiam. subiciet seruituti. Si uero

Expanded text:
tiam, sed quia stimulis voluptatis, et meretricantiam, sed quia stimulis voluptatis, et meretricantibus illecebris vanitatis, solidae virtutis opposuerat robur. Tentator quoque Pharisaeus, et Herodianus insidiator, quas fraudis suae non adhibuerunt artes, ut eum caperent in sermone lingua dolosa, in cujus ore non inventus est dolus? Magister, inquit, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de aliquo, neque enim accipis personas hominum . Quid quaeso, blandius? Sed dolus quo tendat, invidia quo feratur, subjecta interrogatio patefecit. Sequitur enim: Licet censum dare Caesari, an non? Ecce laqueus paratur pedibus innocentis, et ad subversionem ejus decipulas suas frustra tetendit iniquitas. Si enim censum dandum esse censuerit, peculiarem populum Domini, semen liborum, praeclaram haereditatem Domini, decimis et primitiis et legalibus caeremoniis tantum obnoxiam, subjiciet servituti. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
ter amplectitur. Hic porro nullȩ sunt partes
u̾ȩ aut ingenue libertatis. ubi totũ sibi ad¬
ulatio uendicat. uanitas totũ. nichiłq uerita¬
ti relinquitur aut uirtuti. Adulationẽ uero
sine dolo ẽẽ ñ dubitas. cũ in adulatoꝵ ꝑsona
de se confiteatur gnato. quia cũ maxime
decipio tunc triumpho. Sicut enĩ finis orato¬
ris est. ꝑsuasisse dictione. medici curasse me¬
dicina: sic adulatorie finis ẽ suauiloqͥo dece¬
pisse. Nam & fistula dulce canit. uolucrem
dũ decipit auceps: & uenena ꝓpinant᷑ melle
circũlita quo ciciꝰ noceant. Uerũ non ẽ in me¬
dico semꝑ. reuelet᷑ ut eger & finẽ suũ qͥ alt̾o
est: orator ñ semꝑ assequit᷑. Sic adulator quidẽ
non semꝑ decipit. aut de amico triumphat. fi¬
ne tam̃ suo non destituitur. si ex contigentib
nichil omiserit. Hec enĩ ulixes sirenum uoces
euasit. quod ei aliquid suauitatis deẽẽt ad gra¬

Expanded text:
ter amplectitur. Hic porro nullae sunt partes ter amplectitur. Hic porro nullae sunt partes verae, aut ingenuae libertatis, ubi totum sibi adulatio vindicat, vanitas totum, nihilque veritati relinquitur, aut virtuti. Adulationem vero sine dolo esse non dubites, cum in adulatorum persona de se confiteatur Gnato, quia cum maxime decipio tunc triumpho. Sicut enim finis oratoris est persuasisse dictione, medici curasse medicina; sic adulatoris finis est suaviloquio decepisse. Nam et: Fistula dulce canit, volucrem dum decipit auceps: Et venena propinantur melle circumlita, quo citius noceant. Verum Non est in medico semper relevetur ut aeger, et finem suum qui in altero est, orator non semper assequitur. Sic adulator quidem non semper decipit, aut de amico triumphat, fine tamen suo non destituitur, si ex contingentibus nihil omiserit. Nec enim Ulyxes sirenum voces evasit, quod ei aliquid suavitatis deesset ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacerdotes legis diuinȩ p̃cepta dissimulent.
sapientiam nesciant semores. iuris sit iudex
ignarus. p̃latus auctoritatis nescius. disciplinȩ
subiectus. libertatẽ contẽpnat ingenuus. totus
deniq populus quietẽ & pacẽ. Oum cnĩ omnes
uniꝰ p̃sidentis uoluntate ferunt᷑. uniuersi et
singuli suo pͥuantur arbitrio. Nonne hec erat
facies temporis qñ sedere patres censere parati.
si regnũ si cempla petat iugulũq senatꝰ. passu¬
rasq infanda nurus.: eoq solo bene cũ ciuibus
actũ est. qd̾ cesar plura iubere erubuit. quã
roma pati: Nonne tiranni opinio ad tirannidiᷤᷤ
transut successores: dũ suspicant᷑ qd̾ leges a se
maluit tolli quã ab humilib obseruari In
eoq libertatis seruat᷑ umbra. si se quisq qd̾
p̃cipitur simulat uoluisse. facitq unmo uide¬
tur facere de necessitate uirtutem. dũ neces¬
sitate iungit consensũ. & qd̾ in cũbit. gratan¬

Expanded text:
ut sacerdotes legis divinae praecepta dissimulent, ut sacerdotes legis divinae praecepta dissimulent, sapientiam nesciant seniores, juris sit judex ignarus, praelatus auctoritatis nescius, disciplinae subjectus, libertatem contemnat ingenuus, totus denique populus quietem et pacem. Dum enim omnes unius praesidentis voluntate feruntur, universi et singuli suo privantur arbitrio, Nonne haec erat facies temporis quando . . . . . . Sedere patres censere parati, Si regnum, si templa petat, jugulumque senatus, Passurasque infanda nurus: eoque solo bene cum civibus actum est, quod Caesar plura jubere erubuit, quam Roma pati? Nonne tyranni opinio, ad tyrannidis transiit successores, dum suspicantur, quod leges a se maluit tolli, quam ab humilibus observari? in eoque libertatis servatur umbra, si se quisque quod praecipitur simulat voluisse, facitque, imo videtur facere, de necessitate virtutem, dum necessitati jungit consensum, et quod incumbit, gratan