comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non inuenimus aquam & uocauit nomen eius iuramentum .e
Quae enim a& himoloia est propterea uocari iuramentum quod
Aquam non inuenis sent. econtrario in hebreo cui interprȩatiom
aquila quoq: consentit & symmachus hoc significat quod inue¬
nerint aquam & propterea appellatus sit puteus ipsa saturitas
& uocata ciuitas bersabee hoc est puteus saturitatis. Lic& enĩ
quoo aqua inuenta est . isaac ad nomenciuitatis quae ita uocabatur
& ludens declinauit paululum litteram. & prostridulo hebreorũ siq
A quo sabe incipitur grecum sygma idest hebreum samech posuit : ali¬
oquin &x iuxta alligoriae legem post tantos puteos infine uirtutũ
nequaquam congruit ut isaac aquam minime reppererit:
iece esau fratermeur uirpilosus & ego sum uirlenis. ubi nos pilosum
legimus. in hebreo scriptum est seir. unde postea montes seir & regio
inquã uersabatur est dietal diximus dehoc & supra

Expanded text:
Non invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Juramentum. Non invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Juramentum. Quae enim etymologia est, propterea vocari juramentum, quod aquam non invenerunt? E contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila consentit et Symmachus, hoc significat, quia invenerint aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse saturitas: et vocata civitas BERSABEE, hoc est, puteus saturitatis : licet eniquod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis, quae ita vocabatur alludens, declinavit paululum litteram, et pro stridulo Hebraeorum SIN, a quo SABEE incipitur, Graecum sigma, id est Hebraeum SAMECH posuit: alioquin et juxta allegoriae legem, post tantos puteos in fine virtutum, nequaquam congruit, ut Isaac aquam minime repererit. Ecce Esau frater meus vir pilosus, et ego sum vir levis. Ubi nos pilosum legimus, in Hebraeo scriptum est SEIR  . Unde postea montes Seir, et regio, in qua versabatur, est dicta: diximus de hoc et supra.
Abbreviated transcription (Latin):
Et foderunt puteum alteram & altercati sunt &iam suꝑeo eebiocã¬
uit nomen cius inimicitiae. Proimimicitus quod aquila: & symmachus
In NANΠΚIΜΙ NΗΝ ΕT ΕΝΑΝΠΛCΙΝ̃ transtulerlint. id est aduer¬
sum atq contrarium. in hebreo hab& satanan. ex quo intellegiius
Et foderunt puteum alium & non litigauerunt cum eis &uo cauit᷑
nomen eius latitudo. Prolatitudine in hebreo hab& robotha topro¬
bandum illud quod su pra diximus. ipse ȩdificauit niniuen onndaa
& rooboth id est plateas eius.¬
gium amicorum eius. ut nontam hominem signific& quã aeris
turbam quȩcũ rege uenerat. inquib: fuit & fichol princeps exercitus illius
Fit uenerunt serui isaac &nuntiauerunt ei deputeo quem fodeti
& dixerunt ei inuenimus aquam &uocauit nomen eius saturitas.
Nescio quomodo in bax interpre&̧ibus habeatur: &uenerunt pueri
isaac & nuntiauerunt ei deputeo quem foderunt & dixerunt eĩ

Expanded text:
Et foderunt puteum alterum, et altercati sunt etiam super eo: et vocaEt foderunt puteum alterum, et altercati sunt etiam super eo: et vocavit nomen ejus, inimicitiae. Pro inimicitiis, quod Aquila et Symmachus, τὴν ἀντικειμένην, et ἐναντίωσιν transtulerunt, id est, advesum atque contrarium, in Hebraeo habet, SATANA  . Ex quo intelligimus Et foderunt puteum alium, et non litigaverunt cum eis: et vocavit nomen ejus latitudo. Pro latitudine, in Hebraeo habet ROOBOTH  , ad probandum illud, quod supra diximus: Ipse aedificavit Niniven civitatem, et rooboth, id est, plateas ejusgium amicorum ejus: ut non tam hominem significet, quam amicorum turbam, quae cum rege venerat, in quibus fuit et Phicol princeps exercitus ejusservi Isaac, et nuntiaverunt de puteo quem foderunt, et dixerunt ei: Invenimus aquam, et vocavit nomen ejus Saturitas . Nescio quomodo in LXX interpretibus habeatur: Et venerunt pueri Isaac, et nuntiaverunt de puteo quem foderunt; dixeruntque ei:
Abbreviated transcription (Latin):
aeaqua difertilitas hordei fuerit. unde melius puto illud esse quod
hab enuri inhebreo. & a quila quoq transtulit. & inuenit in anno
ohes. sxim leglinitur hordea uero sorim. Iacens aũ scriptura genus
frugi quod centiplicauerit uid &ur mihi cunctarum in illo uirtu¬
nullotur ostendis se multiplicattõnem i. Deniq sequitur.
rdm̃ edexit ei dñs & magnun factus est uir & ambulabat uadens¬
Et abut inde isaac & uenit in uallẽ gerarum & habitauit ibi.
proualle torrentem hab& inhebreo. Neque enimisaac postquã
magnus. factus est habitare poterat inualle. habitauit aũ intor¬
rente dequoscriptum est. de torrote biber& in uia dequo &iã
ut xp̃s. ideo ei torrens ille aruit. dñs uero nr̃ &iam intorrente
traditus est dedicans regenerationem nr̃am & baptis misacramentum
Ft foderunt pueri isaac in ualle geraron & inuenerunt ibi puteũ
qua euiuȩ  & hic pro dallon torrens seriptum tstr. num queꝓmenim

Expanded text:
ia ei tanta fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto illud esse, quod ia ei tanta fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto illud esse, quod habetur in Hebraeo, et Aquila quoque transtulit: Et invenit in illo ones searim leguntur, hordea vero Seorim. Tacens autem scriptura genus frugum quod centuplicaverit, videtur mihi cunctarum in illo virtutum offendisse multiplicationem. Denique sequitur. Et benedixit ei Dominus et magnificatus est vir, et ambulabat vadens Sequitur. Et abiit inde Isaac, et venit in vallem Gerarim, et habitavit ibi . Pro valle torrentem habet in Hebraeo. Neque enim Isaac, postquam magnus factus est, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente de quo scrius, ut Christus: ideo ei torrens ille aruit . Dominus vero noster, etiam in torrente traditus est: dedicans regenerationem nostram et Baptismi sacramentum. 347 Et foderunt pueri Isaac in valle Gerarum, et invenerunt ibi puteum aquae vivae. Et hic pro valle, torrens scriptus est; numquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersis uasis domustuaẽ. ponatur coram fratribus meis & sra¬
tribus tuis & diiudicent in ternos. Nec enim possumus credere ut
scriptura commemorat quodia cob exceptis liberis secũ st̃ĩ aliquosh
debant siue calcitrabant. quod aquila transtulit confiagebantur fili
in utero eius. symmachus uero aienaeon id est insimilitudine
nauis in suꝑ ficie ferebatur
fit egressus est primus rubeus totus sicut pellis pilosur. uibi nos
pduson pafuimuss. isꝰ brbreo irib& sey ro uinde esu situtꝰ & alibi legimus
i todixit esiꝑiacoli Damibigustum decoctione rubea ista quia deficio¬
iu propterea uobatum aesst nomen eius edom. rubeum siue fuluum¬
łinga ashebrea edomidicitur iAb eo igitur quod rubeo cibo uendide¬
sio primogenita sua. fului. id est edom sortitus est nomen:mi
eminauit Aũ isaac in terra illa &inuenit in anno illo centuplum¬
tu horder le& in aliena terra seminauerit isaac. tamen non puto qđ¬

Expanded text:
universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et frauniversis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquo, ludebant, sive calcitrabant; quod Aquila transtulit, confringebantur filii in utero ejus. Symmachus vero διέπλεον, id est, in similitudinem navis in superficie ferebantur. Et egressus est primus rubeus totus, sicut 346 pellis pilosus. Ubi nos pilosum posuimus, in Hebraeo habet SEIR  . Unde et Esau, sicut et alibi legimus, it Esau Jacob: da mihi gustum de coctione rubea ista, quia deficio: propterea vocatum est nomen elingua Hebraea dicitur Edom. Ab eo igitur quod rubeo cibo vendiderit primitiva sua, fulvi, id est, Edom sortitus est nomen. eminavit autem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei . Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ubiait & habitauerunt ab euila uique asur quȩ esterntda facie
aegypti uenientib in as syrior in conspectu omniũ fratrum suort̃
cecidit. Duo d ecim fili nascuntur is mahelo equibus primog enttis
fuit nab eoth a quo omnis regio abeufrate usq: ad mare rubruin tra¬
brechena usg hodie dicitur quae pars arabiȩ est nam & limpllte
ipsorum oppidaq & pagi Aeminuta castella & tribus horũ a ppestttio¬
ne celebrantur. ab uno ex his cȩdar indeserto &x duma ala regio
& theman adaustrum &cedema adomentem plaga diciturt Quod
Autem in extremo huius capituli iuxta Vx legimus contra faciem
omnium fratrum suorum habitauit. uerius est illud quod nos po¬
suimus coram omnibus fratrib: suis occubut. idest in manibi iomniũ
filiorum suorum mortuus est superstitibus liberis & nullo pridi
morte p̃repto. Pratres aũ profilis appellari ia cobquoq: ad laban
demonstrat dicenr. Quod est peccatum meum quia ꝑsecutus. es
post me & quia scrutatus ẽs omnia uasa mea quid in uenisti de

Expanded text:
usque Sur, quae est contra faciem Aegypti venientibus in Assyrios, in conspectu omnium fratrum suorum cecidit. Duodecim filii nascuntur Ismaeli, e quibus primogenitus fuit Nabajoth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, quae pars Arabiae est. Nam et familiae eorum, oppidaque et pagi, ac munita castella, et tribus eorum hac appellatione celebrantur: ab uno ex his, Cedar in deserto, et Duma alia regio, et Theman ad austrum, et Cedema ad orientalem plagam dicitur. Quod autem in extremo hujus capituli, juxta Septuaginta legimus, contra faciem omnium fratrum suorum habitavit : verius est illud quod nos posuimus, coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque ad Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me: et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de
Abbreviated transcription (Latin):
sus aquila exuiicc̃ua interpr&̧atus est quem nos ueprei cisen¬
mus dicere uel spinctum . i. uerbiuim. interpr&a remurianiledsa
& inter se in plexa uirgulta. unde &symocachus in eandem do
tur est oppinionem. & apparuit ait aries post hoc reentus ieldo
cornibus suis : Verum quibusdam in hocdum taxat. loco meliui tull
posuerunt dicentes inuirgulto sab&h corribus sus. dr it ubiertia
siue rece quod a quila posuit &s:mmachus ꝑ sinlitteram sunbi nͥur
samech litteram positam. ex quo manifestu m es se non irter proepe¬
nem stirpium condensarum & in modum reas urer se uirgulte uenien¬
tauerbum sabech sed nomen sonare uirgult quonito hebraue dicuau page¬

Expanded text:
sus Aquila συχνεὼν interpretatus est, quem nos vepretum possusus Aquila συχνεὼν interpretatus est, quem nos vepretum possumus dicere, vel spinetum, et ut verbi vim interpretemur condensa et inter se implexa uctus opinionem: Et apparuit, ait, aries post hoc retentus in rete cornibus suis. Verum quibusdam in hoc duntaxat loco melius videntposuerunt dicentes: In virgulta Sabech cornibus suis. Etenim συχνεῶν sive rete quod Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram scribit, hi vero samech litteram positam. Ex quo manifestum esse, non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
niuissotas. Aiunt ergo hebrei hunc montem esse. in quo postea templũ¬
n conditum est in area ornae iebusçi sicut in paralippomenis scriptũ ẽ
& coepenunt ȩdificare templo manmense. sctundo anstaunde he mhenq
inmonte m̃opiai qui id uirco inlumiuans intemprrati saluper. na u
Itabiit in locum quem dixit ei dr in die tertia. Notandunt quodꝰdrgra¬
ris usq ad montem moria id est sedem templi iterdierum truim siti ui¬
& consequenter illuc die tertio ꝑuenisse dicitur Maleugita qudã
estimau a qui abraham putant illo tempore habitas sesato quorica¬
mamre. cum indeusq ad montem moriã umunius diei merꝗdito ipi
Et eleuauit abraham oculos suos &ecce arie postorge euli ea ebntir
inuirgulto sab&h cornibunsuis. Ri hcubamrem in hõela antrebadi¬
eusebius est locutus. sabech inquiensoliutori hynust quaepis abe¬
nibus & ad carpendas arboris frondee sablimas ta a tallioo sis ue¬

Expanded text:
t, visionis. Aiunt ergo Hebraei hunc montem esse in quo postea templut, visionis. Aiunt ergo Hebraei hunc montem esse in quo postea templum conditum est in area Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenis scriptum est: Et coeperunt aedificare templum in mense secuin monte Moria: qui idcirco illuminans interpretatur et lucens, Et abiit in locum quem condixit ei Deus in die tertia. Notandum quod de Geraris usque ad montem Moria, id est sedem templi, iter dierum trium sit, et consequenter illuc die tertio pervenisse dicatur. Male igitur quidam aestimant, qui Abraham putant illo tempore ad quercmbre: cum inde usque ad montem Moria, vix unius diei iter plenum sit. Et elevavit Abraham oculos suos: et ecce aries post tergum ejus tenebatur in virgulto Sabech cornibus suis. Ridiculam rem in hoc loco EEusebius est locutus: Sabech, inquiens, dicitur hircus, qui rectis cornibus, et ad carpendas arboris frondes sublimis attollitur. Rur
Abbreviated transcription (Latin):
hadlegimus. scramus per prolempsin dictum esse sicut & b& hel & gal¬
gela i quae utiq usq: adtempur quo ita appellatae sunt aliter uocaban¬
turs sotandum autem & exprioribus & ex presenti loco quod isaac
nonsit natur aoquercum mamre. siue anaulone mamre ut in hebreo
hab&ctri sed ingeraris. ubi & ber sabee usq hodie oppidum escł quae
pbicintia cante noh grande stempus exdiuisione p̃sidum palestine
slotaris est dicta: uius rei scriptura testis est quae aitꝰ & ha¬
ll tourt abraham interra philistinorum diebur multis¬
Et dixit ei ds̃. Tolle filium tuum unigenitum quem dilexisti isaac¬
ur & uade in terram excelsam &offer illum ibi in holocaustum super
etunum demontibus quem ego tibi dicam. Difficile est idioma lin¬
guae hebreae in latinum sermonem uertere. ubi nunc dicitur &uade
in terram excelsam in hebreo hab& moria quod aquila transtulit

Expanded text:
hoc legimus, sciamus per prolepsim dictum esse: sicut et Bethel et Galhoc legimus, sciamus per prolepsim dictum esse: sicut et Bethel et Galgala, quae utique usque ad tempus quo ita appellatae sunt, aliter vocabantur. Notandum autem et ex prioribus, et ex praesenti loco, quod Isaac non sit natus ad quercum Mambre, sive in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit Abraham in terra Philistinorum . Et dixit ei Deus: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer illum ibi in holocaustum super unum de montibus quem ego dicam tibi. Difficile est idioma linguae Hebraeae in Latinum sermonem vertere. Ubi nunc dicitur, vade in terram excelsam, in Hebraeo habet, MORIA  , quod Aquila transtulit
Abbreviated transcription (Latin):
deplorabat. Peperst igitur eidr̃ proquo fuerat & flexur ar dentq
in consequentibus dicitar. surge & tolle puerum & tene manũ eis
ex quo manifestum est eum qui ten&ur non oneri matri fuis se sed
comitem: Quod aũ manu parentis ten&ur. sollicitus monstrat᷑ affectur¬
fuedexat abimelech &ochatat pronuib cius & fichoł pranceps. exer¬
ci ut eits excepto abimelech & ficol. tertium nomea quod hic legitur
Et dixr. septem oues has accipies ame ut sint intestimonio mihi quia
tege fodiputeum istum: id eo cognominauit nomen loci illius puteus
iuramenti quia ibi iurauerant ambo. Vbi hic legitur puteus iuram̃ti
ani bebreo hab& bersabeei . duplex autem causa curita appellata sit
siceiquia septem agnas abimelech demanu abrahae acce: perit.
septem enimdicuntur sabeȩ. siue quodibi iurauerant qr tã &iuram̃tũ
sibee similiter appellatur: Quod si antehanc causam supra nomen

Expanded text:
deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge, tolle puerum, et tene manum ejus. Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod auEt dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic legitur, t: Septem oves has accipies a me, ut sint in testimonium mihi, quia 337 ego fodi puteum istum. Ideo cognominavit nomen loci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Ubi hic legitur, puteus juramenti, in Hebraeo habetur BERSABEE  . Duplex autem est causa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur SABEE: sive quod ibi juraverint: quia et juramentum SABEE similiter appellatur. Quod si ante hanc causam supra nomen
Abbreviated transcription (Latin):
remur habere barbaram linguam pro pri&ates suas cum hodieq
rome omnes filui uocentur in fantes: posuit ergo abraham panes &
utrem suꝑ humerum agar. & hoc facto dedit puerum matri. hoc est
in manu eius tradidit commendauit & ita emisit edomo. Quoda ũ
sequitur & proiecit puerum subter abi&em & abiens sedit decon
tra longe quasi iactu sagittae. dixit enim non uidebo mortent filii
mei. & sedit contra eum. & statim iungitur. exclamauit puer &
fleuit: & audiuit dr̃ uocem pueri deloco inquo erat. & dixit ange¬
lus dĩadagar decaelo & reliqua. Nullum moueat. in hebreo enim
post hoc quod scriptum est. non uidebo mortem puerimei. Ita legi¬
tur quod ipsa agar sederit contra puerum & leua uerit uocqistta
& fleuerit & exaudierit ds̃ uocem paruuli. Flente enimmatre
citus fuerat. habrahae dicens. sed & filium ancillae tuae ilgbii tem
faciams magnam. Alio quin & ipsa mater non suam mortem. sed fibn

Expanded text:
remur habere Hebraeam  Ms., barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque remur habere Hebraeam  Ms., barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes, et utrem super humerum Agar, et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manus ejus tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, tra longe, quasi jactu sagittae. Dixit enim: Non videbo mortem parvuli mei. Et sedit contra eum. Et statim jungitur: Exclamavit puer, et flevit, et audivit Deus vocem pueri de loco ubi erat. Et Dixit Angelus Dei ad Agar de coelo, et reliqua, nullum moveat. In Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est, Non videbo mortem parvuli mei, ita legituet fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matrecitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam, alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii
Abbreviated transcription (Latin):
adpungunt desuꝑ quasi ineredibili & quodrerum natura non capiat
utuepbo c sabhebreis. exponitar siue quod idola luco fecerit iuta illud
alit. nex hoc exipsias ad probatur. sermone dicentis .i. eice ancilla
banecum filiosuo non enim.erit heres filius ancillae cum filio meo isaac
F.t sumpsit paner &utrem aquae & dedit agar ponens suꝑ humerũ
uatus & paruulum & dimisitieam. Quando isaacinatur est xuiian
dinor̃am erat is mahel..l& post ablactationem eiur iscecum matro
alis quinto anno alationis tempus statutum. & alis duo decimum
annum uindicantibus. Nos igitur ut breuiorem eligamur a&atem
post decem &octo annos is mahel supputauimus eiectũ eẽ cũ matre
& non conuenire tamgrandem adolescentem matris redisse ceruicib
Uerum est igitur illud hebreorum linguae idioma quod omnis filius
Ad comparationem parentum infans uoc&ur & paruulus. nec mi¬

Expanded text:
appungunt desuper, quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, appungunt desuper, quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, itaque hoc ab Hebraeis exponitur; sive quod idola ludo  Ms., luto feceritulit. Et hoc ex ipsius approbatur sermone, dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et sumpsit panes, et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, tredecim annorum erat Ismael, et post ablactationem ejus ludit  Ms., laliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, et aliis duodecimum annum vindicantibus. Nos igitur breviorem eligamus aetatem; post decem et octo annos Ismael supputabimus ejectum esse cum matre, et non convenire jam adolescentem matris sedisse cervicibus. Verum est igitur illud Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Nec mi
Abbreviated transcription (Latin):
timuit enuim sedere in segore. Quȩritur quare cum primum fugie
montis segor preuderit & eam in habitaculum suum uoluerit libe¬
rari l nunc de segor rursum xomontem migr&. Respondebihtun
uerpi esso illam hebreorum coniecturam descgor quos frequente
terrae motu subruta bale primum ex postea salis atappellatusi tru
limuerit que loth dicens sicumcoserae adhucurben storent i sta sepq̃
subuersa est iquanto magis nunc in communi ruina nom poteritolibe¬
tariu &x hac oecasione infidelitatis &iam in filiar coitar dedirre prin¬
cipium ÷ Quienim c&eras uiderat subruiciuitates & hanestare seq¬
orio odĩ auxilio erutum utiq de eo quod sibi concessum audierat ambge¬
renondebuit Illud igitur. quod pro ex cusatione dictur filiarũ
eo qu od putauerint udefecisse humanu genuti &ideo cum patir
concubuerint non excũsat patrem. Deniq. hebrer qabo sequitur
&e nesciuit eum darmuse cumer ee dcim furrexissent tab eguo

Expanded text:
Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc de Segor rursum ad montem migret? Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambigere non debuit. Illud igitur, quod pro excusatione dicitur filiarum, eo quod putaverint defecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei, quod sequitur: Et nescivit cum dormisset cum eo, et cum surrexisset ab eo,
Abbreviated transcription (Latin):
radia poste dua e filiaer lothiauirgines fuisse dicunttrrũ dequib: & ipse
tudupd sonlomenial dixetat. Ecce dqae filiat meae quae non cog¬
no erdoit uurãir ea cno seriptur commno morati eum habuis se
eganeros non nullt arbitanturpilla si quat uiros babuerunt in sodore i
remansis se & eas exis se rcũ patre. quae uirgines fuerintii. quod scã serhe¬
tura non dicat hebrea ueritas expõnendaesti inqua scribittr. egnerson
est lod & locutus est adsponsor qui accepturi erant filias eus e Mecdi
pergo uirgines filiae matrimonios erant copulatae tuld d s ntuano r¬
Fit dicit erecce ad miratus sum faciem tuam. in hebreo habe ecce suscepĩ¬
nurꝙ a faciem tuam id est ad quiesco p̃cibustuis quod symachus secundunt
Pr ecco ascendebat flamma deterra quasi uapor fornacis. proquo
legimus in hebreo. ecce ascendebat citor quasta naoyauiacio foni
Fit ascendit loth desegor & sedit in monte & duae filiac ciuricum eos

Expanded text:
Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixit ei: Ecce admiratus sum faciem tuam. In Hebraeo habet: Ecce suscepi faciem tuam: id est, acquiesco precibus tuis. Quod Symmachus secundum  ecce ascendebat flamma de terra quasi vapor fornacis. Pro quo legimus in Hebraeo: Ecce ascendebat CITOR  , quasi ἀναθυμίασις fEt ascendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
reuercar. ate intempore uitae. quia sidexerit siue uixero si fuerit
Risit aũ sara in sem&ipsa dicens. nec dun hoc mihi factum est usque
munc & dominus meus senex est. naliter multo legitur in hebreo
&risit sara in sem&ipsa dicens. post quam adtritasum facta est itihi
uoluptasꝗ Sim ulnota quod ubi nos posumus uoluptatem. edeoscrip¬
a si in hebireo.⁊ Smmachus huno locum ita transtulit: post quam
ueiust ato consenui facta est mihi adolescendã : aridũs itogi acrio¬
prd xit. numquidiest dñei siloquar: quod grece scriptum est.m̃ait̃t
ΚΡΙΕ ΕΑΝΛΑΛΕCΩΩn socundo abraham sic locutus est ad dñi
nquod nonuidexur manifeste sonare quid dicat n hebreo igitur pla¬
quus scrbitur Nequeso iras caris dñe silo quutus fuero . quia enim
copdebatur inteprogans dñm artare responso temperat p̃fatione qđ querit
t locditur aesti loth eco generos. suos qui accepturi erant filias diustte

Expanded text:
Revertar ad te in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit Revertar ad te in tempore vitae: quasi dixerit, si vixero, si fuerit Risit autem Sara in semetipsa, dicens: Necdum mihi factum est usque nunc, et dominus meus senex est. Aliter multo legitur in Hebraeo: Et risit Sara in semetipsa, dicens: Postquam attrita sum, et facta est mihi voluptas? Simul nota quod ubi nos posuimus, voluptatem EDEN scriptum est in Hebraeo. Symmachus hunc locum ita transtulit: Postquam vetustate consenui, facta est mihi adolescentia? Et dixit: Numquid est, Domine, si loquar? Quod Graece scriptum est, μήτι, Κύριε, ἐὰν λαλήσω. Secundo Abraham est locutus ad Dominum: quod non videtur manifeste sonare quid dicat. In Hebraeo igitur planius scribitur: Ne, quaeso, irascaris, Domine, si locutus fuero. Quia enim videbatur interrogans, Dominum arctare responsione, temperat praefationus est ad generos suos, qui acceperant filias ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
iiquãre appellatur sit isaac. interpr&atur enim ĩsaac risar: defiel
sditunt quia sara riserit ideo eum risum esse uocatum quod falrames
aduidicunt quia riserit abraham quod & nor probamur : Postqiã
enum Xdrisum abrahae uocatus est filius eun isaacutunc leg¬
mufirisisse & saram. I Sciendum ali quod quattuor inu&er & testanto
absq ullouel amine nominib: suis ante quam mascerentur uocati sunt:
is mahelasaac salomon iosias ilege scripturas iur dod aaab nu iu¬
It dixit ei festina tres mensuras farinae similae comiisce quia tres
mensurae absolute dic taȩ uidentur & est incerta mensura. propterea
aadidi quod in hebreo tria sata habeat id est tresamforas ut idem myĩ¬
terilm & hic &ineuan gelio ubi mulier tria sata fermenta redicit᷑ cognoscamus
Dixit aũ reuertens ueniam Aote intem pore hoc inhora pii & habe¬
bit filium sara: Porro uitam legimur in hebreo ut sit ordo uel seniir

Expanded text:
quare appellatus sit Isaac: interpretatur enim Isaac risus. Alii quare appellatus sit Isaac: interpretatur enim Isaac risus. Alii dicunt quia Sara riserit, ideo eum vocatum risum esse, quod falsum est; alii vero quod riserit Abraham, quod et nos probamus. Postquam enim ad risum Abrahae vocatus est filius ejus Isaac, tunc legm risus. Sciendum autem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismahelt dixit ei: Festina, tres mensuras farinae similae commisce. Quia tres mensurae absolute hic dictae videntur, et est incerta mensura: propterea addidi, quod in Hebraeo tria sata habeat, id est tres amphoras: ut idem mysterium et hic, et in Evangelio, ubi mulier tria sata farinae fermentare dicitur, cognoscamus . 333 Dixit autem: Revertens veniam ad te in tempore hoc, et in hora, et habebit filium Sara. Pro hora, vitam legimus in Hebraeo: ut sit ordo vel sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
inur Dabotibi exea filium & benedicam ei & erit ingentes & reges populo¬
rum erunt exea si gnanterq non ut ingreco legimus dixit õs ad abr¬
ham sarai uxortua non uacabitur nomen eius sarai. in hebreo hab&tir
non uocabis nomen eius sarai id est nondices ei princeps mea es om¬
nium quippe gentium futura iam princeps est. Quidam persime
suspicantur ante eam lepram fuis se uocitatam & postea principt̃
cum lepra saratħ . dicatur quae in nr̃ã lingua quidem uid& dr alqua
habere similitadinem. in hebreo aũ penitur est diuersa: scribitar
enim ꝑ saden & ain &res & thau. quod multum a superiorabus
itribum. litteris idest : res sin & ẽ. quibur sara scribitꝰ disci pare manifestue¬
ane n fot cecidit abrabam suꝑ faciem siam &risit &dixit in corde sab: nt¬
tenarionasdur filur & si sara nonagenaria pari&. E posipaidali

Expanded text:
: Dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populo: Dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex eo. Signanterque non ut in Graeco legimus: Dixit Deus ad Abraham, Sarai uxor tua, non vocabitur nomen ejus Sarai. In Hebraeo habetur, Non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, Princeps mea es. Omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem, cum lepra Zaraath dicatur: quae in nostra quidem lingua videtur aliquam habere similitudinem, in Hebraico autem penitus est diversa. Scribitur enim per zade, et ain, et res, et tau: quod multum a superioribus tribus litteris, id est, sin, res et he, quibus Sara scribitur, discrepare manifestua, Et cecidit Abraham super faciem suam, et risit, et dixit in corde: Si centenario nascitur filius, et si Sara nonagenaria pariet. Et post paulu
Abbreviated transcription (Latin):
i& nossx littera uideatur addita nos e litteram hebream additã
dixemmus Idioma enim linguae illius est peri e. quidem scribere
fdiado ds adabraham. sarai uxor tua non uocabis eam sarai sed sara
eupiomen eiur. etrant qui putant primum saram ꝑ unumr. semptã
fuis senet postea ei alterum rao ditum & quia r apud grecos
centenarius numerus est amulta super nomine eius ineptia suspicant¬
Cumutique ut cumq uolunt eiuocabulum commutatum nongreca
sed hebreã deb& habere rationem cum ipsum nomen hebraicum sit.
Nemo aũ altera lingua quem pram uocans EtΟΙΜΟ ΛΟΠΑΠ uoca¬
buli sumit exaltera. Sarai igitur primum uocata est ꝑsin res ioch
& uocata est sara. causaaũ ita nominis in mutati haec est quod
antea dicebatur princeps mea unius tantum modo domus mater & faibie
postei uero dicitur ab solute princeps. id est Arxoyca Sequit enim¬

Expanded text:
et nos Α littera videatur addita: nos HE litteram Hebraeam additam et nos Α littera videatur addita: nos HE litteram Hebraeam additam dixerimus; idioma enim linguae illius est, per HE   quidem sc15.-- Et dixit Deus ad Abraham: Sarai uxor tua, non vocabis eam Sarai, sed Sara erit nomen ejus. Erant qui putant primum Saram, per unum r scriptum fuisse, et postea ei alterum r additum, quia r apud Grcentenarius numerus est, multas super nomine ejus ineptias suspicantur, cum utcunque voluerint ei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraicam debeant habere rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai igitur primum vocata est per sin, res, iod:  a legitur, et vocata est Saraa. Causa autem ita nominis immutati haec est quod antea dicebatur princeps mea, unius tantummodo domus materfamilias. Postea vero dicitur absolute princeps, id est, ἄρχουσα. Sequitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ fratrum suorum habitabit. Prorustico inhebreo scriptũ hab&
fara quod interpr&atur onager. significataũ semen eius habita¬
turum inheremo id est sarracenos uagos incertisq sedibus. qui uni¬
uersas gentes quib desertum exlatere iungitur incurfantes inpugnant
& eris pater multitudinis gentium & non uocabitur adhuc nomen tuũ
abram. sed erit nomentuum abraham quia patrem multarũ gentium
posuite. Notandum quod ubicumq in greco testamentum legimus.
ibi inhebraico sermone sit foedus siue pactum id est berith. Dicunt
aue hebrer quod ex nomine suo ds̃ quod apud illor tetragram mum est
elitceram abrahae & sarae addiderit. dicebatur enim paimuha el¬
abram quod interpr&atur pater excelsur. & postea uocatus ẽ abra hã
ot quod trans fertur pater multarum. nam quod sequitur gentiumd non
hab&ur in nomine sed sub auditur: Nec mirandum. quare cubra put grecos

Expanded text:
omnium fratrum suorum habitabit. Pro rustico in Hebraeo scriptum habet omnium fratrum suorum habitabit. Pro rustico in Hebraeo scriptum habet PHARA  , quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Sarracenos vagos, incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursant, et impugnaneris pater multitudinis gentium, et non vocabitur ultra nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraam, quia patrem multarum gentium posui te. Notandum 331 quod ubicumque in Graeco, Testamentum legimus, ibi in Hebraeo sermone sit foedus, sive pactum, id est, BERITH  . Dicunt autem Hebraei, quod ex nomine suo, Deus, quod apud illos Tetragrammum est, HE litteram, Abraae et Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod interpretatur, pater excelsus: et postea vocatus est ABRAAM  , quod transfertur pater multarum: nam quod sequitur gentium, non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum, quare cum apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
Cieneratione dũ quarta reuertentur:buo. haud dubralm quin hi quide
semine fuerunt abrahȩ: Ouerẽ igitur. quomodo in exodo seriptũ sit
quinta aũ generatione egrern saht filui srabl decerra a egepti. siper
quo capitulo paruum uolumen edidimunb duou¬
Pi eecc conlust me dinut non parmin: ingridore ergo ad ancilli fi
meam ut habeam filios ex ea n diligen ternata quod procreatio filiorũ
in hebreo edificatio scripla est  egitur cnenribil ingredereo fili¬
cillam meã si quo modo edificer exta & neforte hoc sit quod in exodo
idicitur . benedixit dr̃ obste tricibus &edͥ ficauerlint sibi domos
t inuenit eam angelus dñi suꝑ fontem aquae indeserto do fontẽ in iua
sur consequenter Aegyptia in uia sur quae ꝑheremum ducit ad
Aegyptum ire aegyptum festinabat.
Et uocauit nomen eius ismahel quia ex audiuit ds humilitatem mea
ismahel interpr&atur exauditio dĩ Hic erit rusticus homo
manus eius suꝑ omnes & manus omniũ suꝑ eum & contra faciem

Expanded text:
eneratione autem quarta revertentur huc. Haud dubium quin hi, qui de semine fuerint Abrahae. Quaeritur quomodo in Exodo scriptum sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam filios ex ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit, quod in Exodo dicitur: Benedixit Deus obstetricibus, et aedificaverunt sibi domos . Et invenit eam Angelus Domini super fontem aquae in deserto ad fontem in via Sur. Consequenter Aegyptia in via Sur, quae per eremum ducit ad Aegyptum, ire festinabat. Et vocavit nomen ejus Ismael; quia exaudivit Deus humilitatem meam. Ismael interpretatur, exauditio Dei. Hic erit rusticus homo. Manus ejus super omnes, et manus omnium super eum, et contra faciem
Abbreviated transcription (Latin):
baram historiam retexenter: Quod aũ ait & filiidadan fuerunt
a sud& lathusim & laomim. Assurim in negotiatores trans ferripu¬
sat culathusim Aeris ferriq im&ailla cudentes: laomim uero filartur
id est princeps multarum tribuum atq populorum. Alit abhoc asurim
uocatos syros es se contendunt. & aplerisq filiis abrahae ch&hu¬
ra occupatas in diȩ regiones
t mortuus est abraham insenectute bona senex & plenus & collectus
resi adpopulum suum. Male in lax interpr&ibus Additum ẽ &
re & inminui: Illud quoq quod nos posuimus in senectute bona se¬
nex explenus: in grecis codicibus ponitur plenus dierum. quod
cum sensum uideatur exponere eoquoluce & diei operib: plenur
nat᷑ plenus

Expanded text:
baram historiam retexentes. Quod autem ait, Et filii Dadau fuerunt baram historiam retexentes. Quod autem ait, Et filii Dadau fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim: Asurim in negotiatores transferri putant: Latusim, aeris ferrique metalla cudentes: Laomim vero φύλαρχοι, id est, principes multarum tribuum atque populorum. Alii ab hoc Asurim vocatos, Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura occupatas Indiae regiones. Et mortuus est Abraham in senectute bona, senex et plenus, et collectus est ad populum suum. Male in Septuaginta Interpretibus additum est, et re vel minui. Illud quoque quod posuimus « in senectute bona senex » et plenius in Graecis codicibus ponitur, « plenus dierum; » quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus natur « plenus
Abbreviated transcription (Latin):
saba & enoch & abida & aledea. omnes hi filiicehurae
Et dedit abraham uniuersa quae habuit isaac. filiis aũ concu¬
binarum quas habuit abraham dedit munera & dimisit leos
abi isdac filio : suo eum adhuc uiuered in oriente doiterram orientolt̃
che hura hebreo sermone copulata inter preitur aut uincta nrit¬
uam abcausam suspicantur hebrei mutato nomine eandem esse agar
quaes arramortua de concubina transierit inuxorem: &uid &ur
iepositiram Abrahae excusari a&as nesenex post mortem uxoris
ueulae nouis urguatur nuptus lasciuisse. Nos quod incertũ est
reliquentes hoc dicimus quod de c&hura natifilii abraham iuxta histo¬
daicost bebreorum. occupauerint. TΡCΟΓΟΑΥΤΗIN Earabiam quae nunc
uocatur. eydai m usque admaris rubri terminos. Dicitur aũ
affricam nuncupasse. Huius reitestis est alexander quidicitur
utiaaica copa& eleodemus cognomento malchus grecosermone bari¬

Expanded text:
, et Enoch, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. , et Enoch, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris suae vetulae, novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta historicos Hebraeorum occupaverint Τρωγλοδύτην et Arabiam, quae nunc vocatur Εὐδαίμων, usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem Aphricam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus cognomento Malchus, Graeco sermone bar
Abbreviated transcription (Latin):
aduesperum. Terrã austri geraram significat unde a patre adimito¬
landum quondam fuerat abductus. Quodaũ ait &egressus est ut
exercer&ur incampo. quod grecedicitur. MΟΛΕCXΗCΑΙ in hebreo
legitur. &egrersus est isaac ut loquer&ur in agro inclinante
iam uespera. Significat aũ secundum illud quod dñs solus ora¬
bat in monte &iam isaac qui intypo dñi fuit adorationem. quast
uirum istum domo egressum. & uel nona hora uel ante solis dccai¬
sum sp̃itales dõ uictimas obtulisse.
Et tulit theristrum &operuit se. Theriscrum pallii dicitur genus
&iam nunc arabici uestimenti quo mulieres prouintiae illius uelant᷑
Et adiecit abraham &accepit uxorem & nomen eius c&hura
& peperit ei zamram &iecsan & madan & madian & iesboch
& sue. &iec san genuit sala &dadan. & filuidadan fuerunt
asurim & lathusim & laomim & filii madian gefar & afer¬

Expanded text:
ad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immoad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus. Quod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur in campo, quod Graece dicitur, ἀδολεσχῆσαι, in Hebraeo legitur: Et egressus est Isaac, ut loqueretur in agro, inclinante 343 jam vespera. Significat autem secundum illud, quod Dominus solus orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Et tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit Abraham, et accepit uxorem, et nomen ejus Cetura: et peperit ei Zamram, et Jecsan, et Madan, et Madian, et Jesboc, et Sue. Et Jecsan genuit Saba et Dadan. Et filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. Et filii Madian, Jephar, et Apher
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatis hab& ut & uirgo sit & abscondita & quȩ abscondita
est iuxta idioma linguae hebreae consequenter & uirgo est.
quȩ aũ uirgo non statim sequitur ut & abscondita sit. Hoc idem
uerbum & in exodo demaria sorore moysi Adhuc uirgine legimus
Ostendant igitur iudei inscripturis alicubi positum a alma ubi¬
n adolescentulam tantum & nonuirginem son& & concedimusteis illuq
quod in esaia apud nos dicitur. ecce uirgo concipi& & pari& non abscondi¬
tam uirginem sed ad olescentulam significare. iam nuptam sttips mudii
t dimiserunt rebeccam sororem suam & substantiam eius: & seruum
abraham & uiros quicum eo erant. in hebrȩo hab&. & dimiserunt re¬
beccam sororem suam & nutricem eius & seruum abrahae & uiros illius
Decens quippe erat ut ad nuptias absque parentibur uirgo pro ficiscens
nutricis solatio fouer&ur.
Ft ipse habitabat interra austri &egressus est isaac exerceri incampo

Expanded text:
irginitatis habet, ut virgo sit et abscondita. Et quae abscondita irginitatis habet, ut virgo sit et abscondita. Et quae abscondita est, juxta idioma linguae Hebraeae, consequenter et virgo est: quae autem virgo, non statim sequitur ut et abscondita sit. Hoc idem verbum et in Exodo de Maria sorore Moysi virgine legimus. Ostendant igitur Judaei in Scripturis alicubi positum Alma, ubi adolescentulam tantum, et non virginem sonet: et concedemus eis illud quod in Isaia apud nos dicitur: Ecce Virgo concipiet et pariet, non absconditam virginem, sed adolescentulam significare jam nuptam. Sequitur. t dimiserunt Rebeccam sororem suam, et substantiam ejus, et servum Abraham, et viros qu cum eo erant. In Hebraeo habet: Et dimiserunt Rebeccam sororem suam, et nutricem ejus, et servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat, ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austri: et egressus est Isaac exerceri in campo
Abbreviated transcription (Latin):
ri& & aquila transtulit. ecce a dolescentula concipii parie
in hebreo legitur. ecce aalma concipi& &parie Notandum ergo
quod uerbum alma numquam nisi inuirgine scribitur & hab&¬
a& oimoloian atokpygoc id est abscondita. Scriptum est siqui¬
demiob: & sapientia unde inueni&ur̃. & quis locus intellectus. &
abscond&ur ab oculis omnis uiuentis. Vbinunc diximus absconde¬
tur in hebreo propter declinationem uerbi Aliter figuratum.
uaalm̃a dicitur. huic quid simile lic& masculino genere declin&ur.
& in regnorum libris scriptum est ex ꝑsona helysei loquentis adhieri.
& dñs abscondit ame. Ergo a alma quod interpr&atur abscon¬
dita idest uirgo nimia diligentia custodita maioris mihi ind&dir
laudis esse quam uirgo Virgo quippe iuxta a postolum potest es sẽ
corpore non sp̃u . Abscondita uero quae uirgo est. etITACIN¬

Expanded text:
riet , Aquila transtulit: Ecce adolescentula concipiet, et pariet. riet , Aquila transtulit: Ecce adolescentula concipiet, et pariet. In Hebraeo legitur: Ecce alma concipiet, et pariet. Notandum ergo, quod verbum alma, numquam nisi de virgine scribitur, et habet etymologiam, ἀπόκρυφος, id est, abscondita. Scriptum siquidem est in Job: Sapientia unde invenietur? Et quis locus intellectus? et abscondetur ab oculis omnis 342 viventis . Ubi nunc diximus, abscondetur, in Hebraeo propter declinationem verbi aliter figuratum, NAALMA   dicitur. Huic quid simile, licet masculino genere declinetur, et in Regnorum libris scriptum est, ex persona Elisaei loquentis ad Giezi: Et Dominus abscondit a me . Ergo ALMA, quod interpretatur abscondita, idest, virgo, nimia diligentia custodita, majoris mihi videtur laudis esse, quam virgo. Virgo quippe juxta Apostolum potest esse corpore, et non spiritu. Abscondita vero, quae virgo est,
Abbreviated transcription (Latin):
sui & iurauit ei super uerbo hoc. Tradunt hebrei quod inscĩ ficati¬
one eius hocest in circũ cisione iurauerit. Nos aũ dicimus
ras secum insemine abrahae hoc est inxp̃o qui exillo nascitur. erat
nocloco piodidragma scribitur semuntia est. secel uero quilati¬
no ser mone sidus corrupte appellatur unciae pondus hab&¬
i edeegoscosaꝑ fontem a quae & filiae hominum ciuitatis egredienstur
d auriendam aquam. &erit uirgo cui ego dixero damihi bibere piu¬
lulum aquae dehydriatua &c&era. In hebreo scriptum est. ecce ege
stans super fontem aquae. &erit adolescentula quae egradtiindad
auriendum &dixero ei damihi bibere paululum a qua e dehydria
tua &c&era Proa dolescentula quoq quae greco sermone. nea uic̃
dicitur ibi legimus alma. quod quidem & in esaia habeur: Nam in eo
loco ubi in nr̃is codicibus scriptum est. Ecce uirgo concipi& & pa¬

Expanded text:
sui, et juravit ei super verbo hoc. Tradunt Hebraei, quod in sanctificatisui, et juravit ei super verbo hoc. Tradunt Hebraei, quod in sanctificatione ejus, hoc est, in circumcisione juraverit. Nos autem dicimus, jurasse eum in semine Abrahae, hoc est, in Christo, qui ex illo nasciturus erat, hoc loco pro didrachmo scribitur, semiuncia est: SECEL   vero qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, unciae pondus habet. Ecce ego sto super fontem aquae, et filiae hominum civitatis egredientur ad hauriendam aquam: et erit virgo, cui ego dixero, da mihi bibere paululum aquae de hydria tua, etc. In Hebraeo scriptum est: Ecce ego stans juxta fontem aquae, et erit adolescentula, quae egredietur ad hauriendum: et dixero ei, da mihi bibere paululum aquae de hydria tua, et caetera. Pro adolescentula quoque, quae Graeco sermone νεανὶς dicitur, ibi legimus ALMA  , quod quidem et in Isaia habetur. Nam in eo loco ubi in nostris codicibus scriptum est: Ecce virgo concipiet, et pa
Abbreviated transcription (Latin):
Audinor dĩe rex: adõ estu nobis inelecto sepulchro. nr̃o sepelimortuã qiuĩ¬
Et audiuit abraham effron & appendit Abrabam efran argentũ quod
locutus est in aumbus filiorum ch&h n hebreo sicut hic posui mus
primum nomen eius describitur efron secundum efran. post quam
enim pr&io uictus est iut sepulchrum uender& & acciper& argen¬
tum lic& cogente abraham uau litteram quae apud illos prod legit¬
ablata decius nomine est. & pro efron appellatus est efran signist¬
cante scriptura non eum fuisse consum matae ꝑfecteq uirtutis. qui
potuerit memorias uendere mor tuorum: Sciant igitur. qui sepub¬
chra uenditant & non coguntur ut accipiant prȩium sed anolenti¬
bus quoq: extorquent in mutari nomen suum &perire. Quid de
merito eorum cum &iam ille reprehendatur occulte quunuitus ac
Et posuit seruus manum suam sub femore abrahae dominiceperit

Expanded text:
Audi nos, Domine, rex a Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuuAudi nos, Domine, rex a Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuuEt audivit Abraham Ephron, et appendit Abraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Heth. In Hebraeo sicut hic posuimus, prenim pretio victus est, ut sepulcrum venderet et acciperet argentum, lico legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Efron appellatus est Efran: significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur, qui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte, qui invitus acceperit. Et posuit servus manum suam sub femore Abrahae domini