comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nulla intꝰ grã uirescit: quia mił¬
ti dũ corrigunt᷑ qĩ lignũ insensibi¬
les sunt. & a rore gre alieni ⁊ aridi st̃
Hoc eis ꝯtingit qui altiora se appetĩ
&e̾ sc̃ĩ uideri cuꝑiunt: s occulte ui¬
ciis deseruiunt. Hii in plateis cog¬
niti ñ st̃. Norunt enĩ uiri spũales:
dent ext̾ius niue pulchriꝰ acte ni¬
tidiꝰ: ebore rubicundꝰ: s qiͣ lignũ
aridũ insensibiles sunt int̾ius. Un
sepe nec blandiciis n minis em̃dant᷑.¬

Expanded text:
Quia multi, dum corriguntur, quasi lignum insensibiles sunt, et rore gratiae alieni et aridi existunt. Hoc eis contingit, qui altiora se appetunt, et sancti videri cupiunt, sed occulte vitiis deserviunt. Hi in plateis cogniti non sunt. Norunt enim viri spirituales dent exterius nive pulchrius, lacte nitidius, ebore rubicundius; sed quasi lignum aridum insensibiles sunt interius. Unde saepe nec blanditiis, nec minis emendant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimit᷑ ut uita sequat᷑: est aliꝰ qui p̃¬
cidit uitã: occidit animã. De quo
dt̾. Gladiꝰ m̃s deuorabit carnes. Est
gladiꝰ flãmeus atq u̾satilis: ad cu
dius limatꝰ & acutꝰ: cui dr̃. Reu̾tire in
ne xp̃i. S eccłia de his gaudet qui
gladio uerbi occidunt᷑ : de illis dolet.
qui eiusdẽ fame int̾ficiunt᷑. Illos lu¬
get: qͦs fame ł siti ꝓsterilitate terre

Expanded text:
imitur, ut vita sequatur. Est et alius, qui praecidit vitam, occidit animam. Unde est illud: Gladius meus devoravit carnes . Est et gladius flammeus atque versatilis ad custdius limatus et acutus, cui dicitur: Revertere in ne. Sed Ecclesia de his gaudet, qui gladio verbi Dei occiduntur; de his dolet, qui ejusdem fame interficiuntur. Illos luget, quos fame vel siti pro sterilitate terrae
Abbreviated transcription (Latin):
te tribulationis. mandauit canti¬
eum laudis. Et hoc ẽ qd̾ subdit. E
nocte canticũ eiꝰ. Canticum in noc¬
te est:laus łi intribulatione. In b
discernunt᷑ filii ire. a filiis gre: qͥa
qñ succẽdunt ꝓsꝑa: laudant deũ
cõmunit̾ boni et mali: s qñueni¬
unt aduersa. mali quidẽ murmy¬
rant:s boni laũdant. Hinie alibi
dictũ ẽ in psalmo. Benedicã dñm
in omĩ temꝑe:semꝑ lauseiꝰ iore
meo Uel ꝑdiem. fide illuminata
gentilitas: ꝑ nocdem. infidelitate
cecata iudea pocest intelligi. In di¬
e mandauit dñs miscłiam suã:
qñ in gentilitate credente. p̃dica
quit testamentũ. Hinc alibi dicit᷑.
In salicib suspendimꝰ organa nr̃a.
In iudeis tanqͣ. in salicib infruc¬
tuosis. ogana suspendunt᷑: quia
legalia et ꝓpħica uerba apũd illos
sunt. Pendent quidem s ñ resonat:
quia illim quib suspendunt᷑. artẽ
intelligentiȩ sp̃alis ignorant. Dixi¬
mꝰ quia can ticũ in nocte: est laus

Expanded text:
te tribulationis mandavit canticum laudis. Et hoc est, quod subdit: Et nocte canticum ejus. Canticum in nocte, est laus Dei in tribulatione. In hoc discernuntur filii irae a filiis gratiae, quia quando succedunt prospera, laudant Deum communiter boni et mali. Sed quando veniunt adversa, mali quidem murmurant, sed boni laudant. Hinc alibi dictum est in psalmo, Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Vel per diem fide illuminata Gentilitas, per noctem infidelitate caecata Judaea potest intelligi. In die mandavit Dominus misericordiam suam, quia in Gentilitate credente praedicaquit Testamentum. Hinc alibi dicitur, In salicibus suspendimus organa nostra . In Judaeis tanquam in salicibus infructuosis, organa suspenduntur, quia legalia et prophetica verba apud illos sunt. Pendent quidem, sed non resonant: quia illi in quibus suspenduntur, artem intelligentiae spiritualis ignorant. Diximus, quia canticum in nocte, est laus
Abbreviated transcription (Latin):
a alta. ⁊ inuestigabilia. et fludus
tui. idẽ cõminationes tue t̾rentes
ec tundentes: suꝑme tnsierunt. Su¬
pauerunt me. et in imodem̾seruat:
s tñ tnͣfierunt. Recessit ira. uenit
miscłia ⁊ tnͣsierunt fludus: uenit
tnͣquillitas. Agitabat᷑ nauicła uen¬
tis. opiebatur flucdib: exclama¬
uerunt ꝑiclitantes. dne salua noᷤ:
et ipse imꝑauit fluctib et mari.
& facta ẽ tranquillitas magna ybi
habundauit pecẽm. suꝑabundauit¬

Expanded text:
a alta, investigabilia, et fluctus a alta, investigabilia, et fluctus tui, idest, comminationes tuae, terrentes et tundentes super me transierunt. Superaverunt me et in imo demerserunt: sed tamen transierunt. Recessit ira, venit misericordia. Transierunt fluctus, venit tranquillitas. Agitabatur navicula ventis, operiebatur fluctibus: exclamaverunt periclitantes Deo, Salva nos: Et ipse imperavit fluctibus et mari, et facta est tranquillitas magna . Ubi abundavit pec
Abbreviated transcription (Latin):
byssus ꝓfuñditas quecda est impe¬
necrabilis: incomprehensibilis.
Putamꝰ ñ cor hominis. abyssus est:
Quidenĩ ꝓfundius hac abysso . Loqͥ
homines possunt. iũderi possunt ꝑ
oꝑationẽ menbroꝵ. aũdiri inser¬
mone: s cuiꝰ cogitatio penecratur.
euiꝰ corinspicitur. quid int̾ gerat.
quid intꝰ possit. quĩd intꝰ agat. qͥd in¬
tus disponat. quid intꝰ uelit. quid
intus nolit. Quis comp̃hendit. Abys-¬
sus abyssum inuocat: horo homi¬
nem lucͥratur. Non tam̃ in uoce su¬
toꝵ tuoꝵ: qui ꝑ uocem suã regnice¬
lestis nob̾ aꝑiunt claritatem. Cata¬
aque ductus. unde ebullit aqua. Ta¬
abyssus abyssũ: quia uerba qͦ p̃dicatł
ex nouonuet̾i testam̃to confirmart.
Abyssus inuocat abyssum ÷ quiã du¬
o testam̃ta qͦddam sͥ mutuo con¬
ferunt adnimentũ. quia uetꝰ ẽ ꝓ¬
phia noui. &̃ nouũ uet̾is ẽ expositi¬
o destam̃ti. Audita aut̃ p̃dicatione:
omĩa excelsatua .i. omĩa iudicia tu¬

Expanded text:
byssus profunditas quaedam est impebyssus profunditas quaedam est impenetrabilis, incomprehensibilis. Putamus non cor hominis abyssus est? Quid enim profundius hac abysso? loqui homines possunt, videri possunt per operationem membrorum, audiri in sermone: sed cujus cogitatio penetratur? Cujus cor inspicitur? quid intus gerat, quid intus possit, quid intus agat, quid intus disponat, quid intus velit, quid intus nolit, quis comprehendit? Abyssus abyssum invocat, homo hominem lucratur. Non tamen in voce suorum, qui per vocem suam regni caelestis nobis aperiunt claritatem. Cata proprie aquaeductus unde ebullit aqua. Taabyssus abyssum: quia verba quae praedicant, ex novo et veteri Testamento confirmant. Abyssus invocat abyssum, quia duo testamenta quoddam sibi mutuo conferunt adjumentum: quia vetus est prophetia novi, et novum veteris est expositio Testamenti. Audita autem praedicatione, Omnia excelsa tua, idest, omnia judicia tu
Abbreviated transcription (Latin):
ta est anima mea. ⁊ hanc ꝑturba¬
tionẽ fecit suꝑbia: ꝓpt̾ea memor
ero tui de t̾ra iordams. et hermo¬
Iniim a monte mõdico . Uñ sũ me¬
mor tui. A morite paruo. et detet¬
ra iordanis: i. baptismo. ubi remissi¬
o est pecc̃oꝵ. Et enim nemo currit
ad remissionẽ ꝑe̾cc̃oꝵ: nͥ qui displi¬
cetsͥ. Nemo currit ad remissionem
exaltat humiliabr: et qui se humi¬
liat exaltabit᷑. Si aut̃ int̾pretatio¬
ne nominũ queras: iordanis est de¬
scensio eoꝵ. Descende gͦ ut leueris:
noli extolli ne elidaris. Et de her¬
moniim morite parcio. Hermoniim
anathematrratio int̾p̃tat᷑. Anate¬
matiza te ipsum: displicendo tibi.
Displicebis enĩ dõ: si placueris tͥ. Ex¬
go qr ds omĩa bona nobis prestat. qr
ipsebonꝰ est. ñ quia nos dignisumꝰ:
quia ille misericors ẽ. ñ quia in ali¬
quo ꝓmeruimꝰ: de terra iordanis.
memor ero tui.ꝓpt̾ea &̃ memor e¬
rotui: quia abyssus abyssum in¬
uocat. in uoce caractaꝵ tuaꝵ. A¬

Expanded text:
est anima mea, et hanc perturbationem fecit superbia: Propterea memor ero tui de terra Jordanis, 202 et Hermoniim, a monte modico. Unde sum memor tui? A monte parvo, et de terra Jordanis, idest, baptismo ubi est remissio peccatorum. Etenim nemo currit ad remissionem peccatorum, nisi qui displicet sibi. Nemo currit ad remissionem exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur . Si autem interpretationem nominum quaeras, Jordanis est descensio eorum. Descende ergo, ut leveris. Noli extolli , ne elidaris. Et de Hermoniim a monte parvo. Hermon anathematisatio interpretatur. Anathematisa teipsum, displicendo tibi. Displicebis enim Deo, si placueris tibi. Ergo quia Deus omnia bona nobis praestat, quia ipse bonus est, non quia nos digni sumus: quia ille misericors, non quia in aliquo promeruimus: de terra Jordanis memor ero tui. Propterea etiam memor ero tui: quia 8. Abyssus abyssum invocat in voce cataractarum tuarum. A
Abbreviated transcription (Latin):
gilat:. Hostis m̃s ÷ nõne laqos mͥ
cotĩdie deceptionis intendit. Nõ
ius conturbem te posita inscło: &
pegrma adhuc a domo di mei. Sͭꝑa
in do. Respondit conturbantise
animȩ suȩ:& qͣ racionẽ reddenti.
ꝑturbationis suȩ ꝓpter mala quib
habundat hic mundus. Int̾m inqͥt.
bor illi. Quid ei confiteberis: Salu¬
tare uultus mei: łs m̃s. Ame mͥ
salus ẽẽ ñ potest: ꝓpt̾ hocdicã hoc
conficebor: salutare tuũ odo pat
um: qr ꝑ eum hominẽ factũ. et̾nã
nob̾ oꝑatus es salutem. Et qͣi dicet
aliquis cur ita impꝑas. et uideriꝰ
irasci aĩe tue dicens. quare trstiˢ
es aĩa mea. et cet̾a: respondet. Ad
me ipsum aĩa mea. id est ammali¬
tas & sensualitas. scilicet illa par
amme inferior.que animat et
uiuificat corpus. conturbata est
ꝓpter tribulationes que mͥ infe¬
runt᷑ : e̾ ñ inde inculpandꝰ ẽ aue¬
tor s ad me ipsum refereñdũ .i.

Expanded text:
gilat? Hostis meus nonne laqueos mihi gilat? Hostis meus nonne laqueos mihi quotidie deceptionis intendit? Non vis conturbem te posita in saeculo, et peregrina adhuc a domo Dei mei? Spera in Deo, respondit conturbanti se animae suae, et quasi rationem reddenti perturbationis suae propter mala, quibus abundat hic mundus: Interim, inquit, bor illi. Quid ei confiteberis? Salutare vultus mei et Deus meus. A me mihi salus esse non potest. Propter hoc dicam hoc, confitebor. Salutare tuum, o Deus um: quia per eum hominem factum aeternam nobis operatus es salutem. Et quasi diceret aliquis: Cur ita improperas, et videris irasci animae tuae dicens, Quare tristis es anima mea? et caetera. Respondit: Ad meipsum anima mea, idest, animalitas et sensualitas, scilicet illa pars animae inferior, quae animat et vivificat corpus, Conturbata est, propter tribulationes quae mihi inferuntur: et non inde culpandus est auctor, sed ad meipsum fe
Abbreviated transcription (Latin):
cli tat᷑. respexit ad se tanꝗͣ inde
ueniens: et ait sͥ conslitũt᷑
Iter has tͥsticias: comꝑans
hec illis adque uidenda ingressus ẽ:
et pꝰ que uisa egressus ẽ. Quare inqͥt
tristis es anima mea : & quare con¬
turbas me: Ecce iam quadã int̾i¬
ore dulcẽdine letati sumꝰ : ecce a fa¬
cie m̃tis aliquid incõmutabile. ⁊ si
strictim & raptim ꝑspic̾e potiumꝰ:
quare adhuc qͦ tristis es anima
mea : Non eñ dubitas de dõ tuo.
Nũquĩo enĩ ñ est. qd̾ tͥ dicas. contra
illos quidicunt. ubi ẽ ds tuus Iã
aliquid incõmutabile ꝑsensi: qua¬
re adhuc cõturbas me: Sꝑa indeo.
W quasi responcłet illi amma eius
in silentio. Quare conturbote. nͥ qr
ñdũ ibi sum. uͭ estdulce illũd qͦ sic
rapta sum. quasi ꝑ nͣsitum: Nũ¬
quid iam bibo de fonte illo nich mety¬
ensꝰ Iam nullũ scandalũ ꝑtime¬
soo: lam de cupiditatib om̃ĩb tari¬
qmͣ edomitis uictis ꝙ secura sum:
Nonne aduersus me diabolus ui¬

Expanded text:
clitatur. Respexit et ad se, tamquam inde veniens, et ait sibi, constitutus inter has tristitias: comparans haec illis, ad quae videnda ingressus est, et quae post visa egressus est: Quare, inquit, tristis es anima mea, Et quare conturbas me?? Ecce jam quadam interiore dulcedine laetati sumus. Ecce acie mentis aliquid incommutabile etsi strictim et raptim perspicere potuimus: quare adhuc quoque tristis es, anima mea? Non enim dubitas de Deo tuo. Numquid enim non est quod tibi dicas contra illos qui dicunt, Ubi est Deus tuus? Jam aliquid incommutabile persensi: quare adhuc conturbas me? Spera in Deo. Et quasi responderet illi anima ejus in silentio: Quare conturbo te, nisi quia nondum ibi sum, ubi est dulce illud, quo sic rapta sum quasi per transitum? Numquid jam bibo de fonte illo, nisi metuens? Jam nullum scandalum pertimesco: jam de cupiditatibus omnibus tamquam edomitis victisque secura sum. Nonne adversus me diabolus vi
Abbreviated transcription (French):
rore ⁊ ꝑcussisti nos: occidisti.
nec peꝑcisti. Samech O ppo¬
siusti nubem̃ tĩbi: ne transeat ora¬
tio. Samech. Eradicationẽ et abiec¬
tionẽ : posuisti .iii. medio ppłoꝵ.¬

Expanded text:
percussisti nos occidisti nec pepercisti SAMECH opposuisti nubem tibi ne transeat oratio SAMECH eradicationem et abiectionem posuisti me in medio po
Abbreviated transcription (Latin):
Lamedh. U t ꝯtereret sub pedib suiꝰ.
om̃s uinctos terre. Lamed. Ut declina¬
ret iudiciũ uiri. in conspectu uultꝰ al¬
tissimi. Lamed. Tt pu̾teret hoĩem
in iudicio suo: dñs ignorauit. Mi¬

Expanded text:
LAMED. « Ut contereret sub pedibus meis omnes vinctos terrae; » LAMED. « Ut declinaret judicium viri in conspectu vultus Altissimi; » LAMED. « Ut perverteret hominem in judicio suo Dominus ignoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis imꝑat᷑. Ioth S edebit solitariꝰ
⁊ tacebit : qr leuauit se suꝑ se. Ioth.
Ponet in puluere os suũ : si forte sit
spes. Ioch. D abit ꝑcutienti se maxil¬
lam: saturab̃r obꝓbriis. Sequit᷑¬

Expanded text:
ia sua IOTH sedebit solitarius et tacebit quia levavit super se IOTH ponet in pulvere os suum si forte sit spes IOTH dabit percutienti se maxillam saturabitur obprobriis
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ꝯtinuo subdit. aĩe querenti illũ:
scił inueniat. Qui enĩ in lecto qui¬
etis et in nocte cecitatis. dm querit
nulli dubiũ est qd̵ inuenire ñ possit:¬
s lectũ exeat. ad diem ueniat. querat
donec inueniat. Ubi aũt querendꝰ fit:
moyses innuit. Prope est uerbũ it
ore tuo ⁊ in corde tuo: de qͦ dr̃. In pa

Expanded text:
sit spes, continuo subdit: Animae quaerenti illum; scilicet inveniat. Qui enim in lecto quietis, et in nocte caecitatis Deum quaerit, nulli dubium quod invenire non pot lectum exeat, ad diem veniat, quaerat donec inveniat. Ubi autem Deus quaerendus sit, Moyses innuit, cum ait: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo . De quo etia
Abbreviated transcription (Latin):
flore tnͣsgressa: ⁊ pauꝑtate nudara.
S cũ in hac litt̾a se adducere iubet᷑.
memoria memorat᷑: et sicut fides
abrahe. contͣ spem in spem erigit᷑.
et uenit ad litt̾am hecħ. que uita
uł pauor int̾pretat᷑ ÷ ut post que¬
rimoniaꝵ lacͥmas. timorem dei ꝯ¬
cipiat de qͦ dr. Initiũ sapĩe timor
et uoce ꝯfessionis dicat. Miscłia¬

Expanded text:
te nudata: sed cum in hac littera se abducere jubetur, memoria memoratur, et sicut filia Abrahae contra spem in spem erigitur, et venit ad litteram HETH quae vita, vel pavor interpretatur, ut post querimoniarum lacrymas timorem Dei concipiat, de quo dicitur: Initium sapientiae timor et voce confessionis dicat: Miseri
Abbreviated transcription (Latin):
eterne scił uite ÷ et ido mox tabescet
aĩa mea ad eã suspirans: sicut est
illud. Defecit in salutari tuo aĩa
mea. Uñ addit. Hoc recolens in cor¬
de meo: ido sꝑabo. Cũ enĩ eccłia
ad eiꝰ ꝯtemplationẽ se dirigit. qiͣ defi¬
ciens gemit: et qmͣ expressius potest.
dicit. Memoria memor ero. Ex illa
scił memoria eterne uite. que int̾i¬
us aspirata uiuificat: ut discant
xp̃i m̃bra nicħ aliud memorari. co¬
gitare aut diligere. ꝙͣ se in nouita¬
te uite reformare. Et notandꝰ ẽ eccłie
subitꝰ ꝓfectꝰ ⁊ que priꝰ usq ad desꝑati¬
onẽ uenit. s ex quo salutarẽ uocem
duc te. audiuit. mox memoria in¬
labuit: ⁊ recolens que sustinuit. iii
uerbo illo longe adducta. icdo inqͥt
Sic contͣ spem. in spem ꝯualuit et̾ne
uite: memoria recreata. ¶Moral̃r.¬

Expanded text:
tae scilicet: et ideo mox tabescet anima mea ad eam suspirans secundum illud: Defecit in salutare tuum anima mea etc. Unde addit: Haec recolens in corde meo, in Deo sperabo. Cum enim Ecclesia ad ejus contemplationem se dirigit, quasi deficiens gemit, et quam expressius dici potest, dicit: Memoria memor ero; ex illa scilicet memoria aeternae vitae, quae interius aspirata vivificat, ut discant Christi membra nihil aliud memorare, cogitare, aut diligere, quam se in novitatem reformare. Et notandus est Ecclesiae subitus profectus, quae prius usque ad despectionem venit: sed ex quo salutarem vocem, duc te, audivit; mox memoria intabuit; et recolens quae sustinuit, in verbo illo longe adducta, in Deo, inqSic contra spem in spem convaluit, aeternae vitae memoria recreata. Iter
Abbreviated transcription (Latin):
Ab mitio huiꝰ alphabeti describit mi
desꝑando dixerit. Piit finis m̃s ⁊̃c̃.
S ut diumitꝰ auditũ est. duc te. no
ces muttit:⁊ꝓmutit se deinceps me
liora sꝑare. p̃teritoꝵ oblitꝰ delictoꝵ.
Uñ aduertendũ hec elem̃ta magno
myst̾io eẽ p̃notanda:. quib magnis
intelligentie sacͣm̃tis. qͣ merꝰ luxit

Expanded text:
Ab initio hujus alphabeti describit misdesperando, dixerit: Periit finis meus, etc. Sed ut divinitus auditum est, duc te huc, mox cliora sperare, praeteritorum oblitus delictorum. Unde advertendum est, haec elementa magno mysterio esse praenotata, quibus magnae intelligentiae sacramentis quasi metro lusit
Abbreviated transcription (Latin):
hinc inde mysteriis obumbrat᷑ : qui¬
egregie sp̃c sc̃s. Hec et huiꝰ moĩ int̾¬
posuit. ut fastidiũ auferret legenti¬
um: et int̾ lacͥmas animos recrea¬
ret intelligentiũ. ¶Allegoꝵ. Recor¬

Expanded text:
eriis obrumbatur, quiegregie Spiritus sanctus haec et hujusmodi interposuit, ut fastidium auferret legentium, et inter lacrymas animos recrearet intelligentium. Recor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Anima fastidio sc̃ẽ scͥpture affecta.
fracturã dentiũ plangit: quib terere
⁊ ruminare debuit uerbũ di. Animal
enĩ qd̾ ñ ruminat : a lege reꝓbat᷑. Uer¬
minare. sanitas ⁊ uictꝰ est. Uñ in p̃co
mũ dr. qd dentes moysi ñ fuerunt
cõmoti ÷ qr uerbũ łi semꝑ ore ⁊ corde
ruminauit: ⁊ panẽ angłoꝵ indesi¬
nent̾ comedit. Cui aũt clentes fran¬
gunt᷑. recte cinere cibat᷑ : in quo cor¬
dis mesticia ⁊ penitentia designatur.
Uñ iob cũ cdñm uidisset ⁊ aridisset

Expanded text:
 anima fastidio sanctae Scripturae afflicta fracturam dentium plangit, quibus terere et ruminare debuit verbum Dei. Anima enim quod non ruminat a lege prohibetur. Vermolere sanitas et victus est. Unde in pur quod dentes Moysi non fuerunt commoti , quia Verbum Dei semper ore et corde ruminavit, et panem angelorum indesinenter comedit. Cum autem dentes franguntur, recte cinere cibatur; in quo cordis moestitia et poenitentia designatur. Unde Job, cum Dominum vidisset, et audisset
Abbreviated transcription (Latin):
nare distuli: ingemisco cibatꝰ cinere
tionib expositã. ne ad bona que ses¬
tit. libere redire possit: que oppressa
acredine doloris. ñ potest bonoꝵ recor
est ille. sonat. Piit enĩ ⁊ ñ est in dño: qͥ
uere finis ⁊ ꝯsũmatio est. Ido sͥ sꝑem
a dño ꝑisse luget: qr ad eum se erig̾e
int̾pretat᷑ duc te. uł huc: tamꝗͣ uoce
doctoris dicat᷑. Noli diu inuolui hiᷤᷤ ma¬
lis : s duc te: ⁊ tamꝗͣ querat. qͦ ire
debeat. respondet demonstratiue:

Expanded text:
nare distuli ingemisco cibatus cinere tionibus expositam, nec ad bona quae sentit, libere redire possit, quae oppressa acredine doloris, non potest bonorum recordest ille, sonat: periit enim, et non est in Domino, qui verus finis et consummatio est. Ideo sibi spem a Domino periisse luget, quia ad eum se erigere interpretatur, duc te, vel, huc. Tanquam voce doctoris dicatur: Noli diu involvi his malis, sed duc te; et tanquam quaerat, quod debeat ire, respondet demonstrative,
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. Se quib dr̃. Credo uidere bona dñi:
in t̾ra uiuentiũ. Non sie gͦ arbitratꝰ est.
licet aĩa ipsiꝰ repulsa sit duricia iudeo¬
rũ ⁊ s nimirũ animi dolorẽ ⁊ merorẽ
insinuat : tanꝗͣ inebriatꝰ amaritudine
passionis. ñ possit bonoꝵ recordari ⁊ exa¬

Expanded text:
s dicitur: Credo videre bona Domini in terra viventium . Non sic ergo arbitratus est licet anima ipsius repulsa sit duritia Judaeorum, sed nimium animi dolorem, et mortem insinuat, tanquam inebriatus amaritudine passionis, non possit recordari
Abbreviated transcription (Latin):
hanne dicit᷑. ꝓgenies inꝑarũ: qͥs
ostendit uobis fugere auentura
ua: Er̾go in ꝓgemes patrũ suoꝵ¬
introibit: quia simul cum reꝓbiᷤᷤ
in et̾no igne ꝑibit. Et usq in eter¬
nũ ñ uidebit lumen. Mittet᷑ en
in tenebras ext̾iores: ibi erit fletꝰ
et stridor dentium. Omĩs qui ma¬
le agit: odit lucem. Quia gͦdũm
ueret tenebras dilexit: ido nũꝗͣ
lumen uidebit. Et qͦd lumen a¬
miserit cordis: ostendit᷑ cum sub¬
infertur. Homo cum in honore
eẽt ñ intellexit: comꝑatꝰ est ium̃¬
tis insipientib: & similis factus
est illis. Sententiȩ repeticio: cos¬
firmatio est. Uel idõ repecit: qr
in hoc uersu. macune pͥendet in¬
tentio psalmi ⁊ utilitas. Defen¬
de ohomo honorem tuum: noli
deserere eum. quemtͥ dedit deus
intellectum: ad hoc ut diuina ꝑ¬
cipias: eternadiligas: terrena
contẽpnas ytere intellectu: ut̾e
racione: despice temꝑalia: ut ꝑ

Expanded text:
annem dicitur: Progenies viperarum, quis ostendet vobis fugere a ventura ira ? Ergo in progenies patrum introibit, quia simul cum reprobis in aeterno igne peribit. Et usque in aeternum non videbit lumen. Mittetur enim in tenebras exteriores, ubi erit fletus et stridor dentium . Omnis qui male agit, odit lucem . Quia ergo dum viveret, tenebras dilexit, ideo nunquam lucem videbit. Et quod lumen amiserit cordis, ostendit cum subinfertur: 21. Homo cum in honore esset, non intellexit: comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Sententiae repetitio confirmatio est: vel ideo repetit, quia in hoc versu maxime pendet intentio psalmi, et utilitas. Defende, o homo, honorem tuum. Noli deserere eum quem tibi dedit Deus intellectum, ad hoc, ut divina percipias, aeterna diligas, terrena contemnas. Utere intellectu, utere ratione, despice temporalia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eum ado diligi quia habuñdat
diuiciis: ⁊ te qr pauꝑes a cdo de¬
relictum. Qm̃ cum interierit. ñ
sumet omĩa. Uides uiuentem:
cogita morientem.Que hic ha-¬
beat attendis: an secum collãt a.¬
tende. Multũ aurihabet. multũ
argenti: multũ predioꝵ uł ma¬
cipioꝵ. ⁊ cet̾a talia: cum interii
caro putrescens in sepulcro: Ql
habebit anima ꝑiens in infern
Ido ñ descendet cũ eo gła eiꝰ: quia
in uita sua quesiuit głam tem¬
ꝑalem. Hoc est q̃d̃ subiungit. Qmia
amiia eiꝰ inuita ipsius benedi¬
cetur. Illi enĩ qui ista temꝑalia
ꝓ magnohabent. qñ aliqͦs inħ
re uident:solent eos laudare et
beatificare. sicut alibi dr ĩ psal¬
mo. qm laudatur pecc̃or in desi¬
deriis anime suȩ. ⁊ iniquus be¬
nedicitur. Q it̾m. Beatum dixe¬
runt ppłm cui hec sunt. Aĩa
gͦ eius in uita ipsius benedicet᷑
s in morte torquebit᷑: sentiet e¬
ternam penam. qui transitori
sis: repb autẽ. d̾m tm̃ laudat

Expanded text:
abundat divitiis: et te, quia pauper es, a Deo derelictum. 18. Quoniam cum interierit, non sumet omnia. ! Vides viventem? Cogita morienem. Quid hic habeat attendis? an secum tollat attende. Multum auri habet, multum argenti, multum praediocipiorum, et caetera alia. Cum interiercaro putrescens in sepulcro? Quid habebit anima perdita in inferno? Ideo non descendet cum eo gloria ejus, quia in vita sua quaesivit gloriam temporalem. Hoc est, quod subjungit: 19. Quia anima ejus in vita ipsius benedicetur. Illi enim, qui ista temporalia pro magno habent, quando aliquos in hoc re vident, solent eos laudare et beatificare: sicut alibi dicitur in psalmo: Quoniam laudatur peccator in desideriis animae suae , et iniquus benedicitur. Et iterum, Beatum dixerunt populum cui haec sunt . Anima ergo ejus in vita ipsius benedicetur, sed in morte torquebitur, et sentiet aeternam poenam, qui transitoriasis. Reprobus autem tantum laudat
Abbreviated transcription (Latin):
in matutino:quia iuidices eoꝵ e
runt in iudicio. Et auxiliũ eoꝵ
eis auxilium poterunt presta
potestate inferi: cum acceperit
me: idest meam humanitatem.
Mõdo iustis est labor: pressura. tͥ¬
bulatio: in spe fut᷑a. est uerum
gaudium. Mõdo qui adleticiã
scłarem ocłos aꝑiunt.⁊ corclay¬
dunt: transit eoꝵ felicitas: et
uenit pena. Quo contra. transit
iustoꝵ pena temꝑalis: et uenit
et̾na felicitas. Excitat gͦ nos spc
et᷑ ñ tm̃ cum in se diues factas fu¬
erit: s etiam cum multiplicata

Expanded text:
in matutino. Quia judices eorum erunt in judicio. Et auxilium eorum, eis auxilium poterunt praesta, de potestate, inferi, cum acceperit me. Id est, meam humanitatem. Modo justis est labor, pressura, tribulatio: in spe futura est verum gaudium. Modo qui ad laetitiam secularem oculos aperiunt, et cor claudunt, transit eorum foelicitas, et venit poena. Quo contra transit justorum poena temporalis, et venit aeterna foelicitas. Excitat nos ergo spEt non tantum, cum ipse dives factus fuerit: sed, cum multiplicata
Abbreviated transcription (Latin):
erint imitati. qnͣtũ in uirũ ꝑfectũ
fide ⁊ oꝑe collecti. Uñ seq̃r. In uir¬
ga indignationis eiꝰ. Alia est uirga¬
directionis: alia regni. Est enĩ uir¬
ga ferrea qua ꝯterunt᷑ uasa teste¬
a in ira furoris: alia. qua in equi¬
indignatione mea ꝑcussi te:⁊ in re¬
conciliatione mea misertꝰ sũ tui. Hac
enĩ uirga ꝑcutit. ut misereat᷑. Hac
cussus est. F oc est quod
In uirga indigna¬
tionis eiꝰ. Ob indignationẽ scelerum
ut liuore eiꝰ sanem᷑. huiꝰ pauꝑtatiᷤ
mysteriũ. aut nulli sc̃oꝵ aut pauci
uident ad plenũ. qnͣta bonitas dei.
qnͣta dilectio suꝑ filios ire: qnͣta mi¬
sccłia in filios reconciliationis:⁊
iło qiͣ solus uideat. dicit. Ego uir.¬

Expanded text:
erint imitati, in quantum in virum perfectum fide et opere collecti. Unde sequitur: In virga indignationis ejus. Alia est virdirectionis, alia regni; est etiam virga ferrea, qua conteruntur vasa testea in ira furoris, alia qua in aequiindignatione mea percussi te, et in reconciliatione mea misertus sum tui . Hac enim virga percutit, ut misereatur; hac cIn virga indignationis ejus. Ob indignationem scelerum ut livore ejus sanaremur . Hujus paupertatis mysterium aut nulli sanctorum, aut pauci vident ad plenum. Quanta bonitas Dei, quantaque dilectio super filios irae! quanta misericordia in filios reconciliationis! Ideo quasi solus videat, dicit: Ego vir
Abbreviated transcription (Latin):
sit pauꝑtas que a paucis intelligi
rant᷑. ⁊ de quã intellecta. beatitu
telligit᷑: que a scõ spũ reserat᷑. ꝓp¬
terea trium uersuũ principia
que doctrina int̾p̃tat᷑. Multa enĩ
doctrina eget hic sensꝰ de qͦ sũmꝰ
auctor głatur. et qiͣ singłaris sit.¬
qui uideat ⁊ intelligat: ait. Ego

Expanded text:
sit paupertas , quae a paucis intelligitimitantur, et de qua intellecta beatitudtelligitur quae a sancto Spiritu reseratur. Propterea trium versuum principia quae doctrina interpretatur. Multa enim doctrina eget hic sensus de quo summus auctor gloriatur, et quasi singularis qui videat et intelligat, ait: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
homo enim uidet infacie: as aut̃
incorde: homo iudet pecc̃m oꝑis:
łs inspicit etiam radicem inten¬
tionis. Ueltͥ peccaui soli sine pecc̃o:
lum latet secretum. Ille iuste puni
oro: munda me. Quare: Ot iusti-¬
ficeris in sermonib tuis. Sermo
tuus est:conuertimini ad me. &
salui eritis. Sermo tuus est:uemi¬
te ad me om̃s qui laboratis & one¬
rati estis: et ego reficiam uoꝵ G.
Sermo tius ẽ. quacumq hora pecõor

Expanded text:
Homo enim videt in facie, Deus videt Homo enim videt in facie, Deus videt in corde . Homo videt peccatum operis, Deus inspicit etiam radicem intentionis. Vel, tibi soli sine peccato,lum latet secretum. Ille justus punioro, munda me. Quare? Ut justificeris in sermonibus tuis. Sermo tuus est, Convertimini ad me et salvi eritis . Sermo tuus est, Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego vos reficiam . Sermo tuus est, Q
Abbreviated transcription (Latin):
nis beneficientiȩ dĩ. Tales erant
sc̃i : uirtutes suas ñ emitcebant.
s pecc̃oꝵ suoꝵ memoriam reuo¬
cabant: ñ sicut nunc homines:
lare cupiunt: si quippiam aũt
boni fecerint: in medio ꝓferunt:
& om̃ib ꝓpalare festinant. feci¬
sti aliquid boni: cela illud. ut dñ
tuus uideat et laudet: fecisti malaͤ
agnosce et emencda: & ignoscit deus.
Confitere cło: et dic quod sequit᷑. Tibi
soli peccaur: cui soli reddenda est ra¬
tio de pecc̃o: qui solus essine pecc̃o.
Et malum coram te feci. Quid est
S in hoc soli dõ peccat omnis homo:
a pecc̃o. Ac si egregio mẽdico. dicat
egrotus. Tibi soli egroto. Passionem
meã nullus sanare potest: nͥ tu so¬
lus: hinc in alio psalmo:de hoc ce¬
lesti medico anime peccatrici dicit᷑.
Qui ꝓpitiatur om̃ib iniquitatib
tius: qui sanat om̃s infirmitates
tuas. Necte aut̃ coram do malũ fe¬
cisse se dicit: quia solus quale ⁊ qnͣ¬
tum sit malum cuiꝰq cognoscit.

Expanded text:
nis beneficentiae Dei. Tales erant nis beneficentiae Dei. Tales erant sancti: virtutes suas non emittebant, sed peccatorum suorum memoriam revocabant: non sicut nunc homines, lare cupiunt: si quippiam autem boni fecerunt, in medio proferunt, et omnibus propalare festinant. Fecisti aliquid boni? Cela illud, ut Dominus tuus videat, et laudet. Fecisti mala? agnosce et emenda, et ignoscit Deus. Confitere Deo, et dic quod sequitur: 6. Tibi soli peccavi. Cui soli reddenda est ratio de peccato, qui solus est sine peccato . Et malum coram te feci. Quid est Sed in hoc soli Deo peccat omnis homo, a peccato. Ac si egregio medico dicat aegrotus: Tibi soli aegroto: passionem meam nullus sanare potest, nisi tu solus. Hinc in alio psalmo de hoc caelesti medico animae peccatrici dicitur, Qui propitiatur omnibus iniquitatibus tuis . Qui sanat omnes infirmitates tuas. Recte autem coram Deo malum fecisse se dicit, quia solus Deus quale et quantum sit malum cujusque cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
curationem postulare uidetur.
Et supponit causam. quare sibi
dimitti postulat qd̃ deliquit:
dicens. Qm̃ iniquitatem meac
ego cognosco: scdm penitentiam
& satiffactionem. Et hoc ñ ad horã:
s continue. Iło subdit. Et pecẽm
meum contra me est semꝑ. Contͣ
me: idest ante oclõs meos. Non est
oblitus peccati sui et iniquitatis:
qͣm in imagine adult̾ium. ⁊ homi¬
cidium depictum habebat: et ꝑ
singłos dies uidebat putrẽdinem:
et ido dicebat. Et peccatũ meũ
contra me est semꝑ. Ego illud ui¬
deo: tu ĩd ne consicderes. Attende
quid tacit ds̃. Si memor sis pecc̃i
tui: ille ñerit memor. Si tu eiꝰ obli¬
tus fueris: ds̃ eius memorabitur.
Egosum inquit dñs. qui deleo in¬
iquitates tuas: tu uͦ memor eaꝵ
esto. S forte dicit aliquis. At qͥd
ego memor sim: Ot sit gratior in¬
quit misccłia mea: ut sentias
quid tͥ concesserim. Sienim sem¬
ꝑ fueris memor cumuli pecc̃oꝵ
tuoꝵ: eris memor et magnitũdi¬

Expanded text:
curationem postulare videtur. curationem postulare videtur. Et supponit caussam, quare sibi dimitti postulat quod deliquit, dicens: 5. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, secundum poenitentiam et satisfactionem: et hoc non ad horam, sed continue. Ideo subdit: Et peccatum meum contra me est semper. Contra me, id est, ante oculos meos. Non est oblitus peccati sui et iniquitatis, tamquam in imagine, adulterium et homicidium depictum habebat: per singulos dies videbat putredinem: et ideo dicebat, Et peccatum meum contra me est semper. Ego illud video. Tu id ne consideres. Attende quid facit Deus. Si memor sis peccati tui, ille non erit memor. Si tu ejus oblitus fueris, Deus ejus memorabitur. Ego sum inquit Dominus qui deleo iniquitates tuas . Tu vero memor earum esto. Sed forte dicet aliquis, Ut quid ego memor sum? Ut sit gratior, inquit, misericordia mea, ut sentias quid tibi concesserim. Si enim fueris memor cumuli peccatorum tuorum, eris memor et magnitudi
Abbreviated transcription (Latin):
liter autem miserator in nobis. Mi¬
scdie uirtus: inseꝑabiliter indeo est
Cum autem ex miscłia nobis aliqͣ
beneficia tribuuntur: miseratio¬
nes dicuntur. Et notandum: qd̃ qͥ
magnam miscłiam deprecatur.
magnam miseriam confitet᷑. Oppo¬
nit᷑ gͣmagna misccłia magno pecc̃o:
opponitur multitũdo miseratio¬
num. multiplicitati culpaꝵ: ꝓpt̾¬
ea adhuc subningit. Amplius qͣm
ego deprecari ualeam. laua me
ab iniquitate mea: ut dimittas
que conscientia metuit: et adici¬
as qd̃ oratio ñ presumit. Et apec¬
cato meo muñda me. Qmͣius in¬
ter iniquitatem ⁊ peccatum. ni¬
chil distare phibeat apłs ioħ̾es qui
ait. iniquitas peccatum est: ipso
tam̃ usu loquendi. plusiniquita ᷤ
qm pecc̃m sonat. Et om̃is homo li¬
bere se pecc̃orem confitet᷑: iniquũ
uͦ dicere ñnũꝗͣ erubescit. Cum gͦ
penitens iste orat. ut ab iniquita¬
de sauetur. ⁊ a pecc̃o mundetur:
tam a graniori ꝗͣ leuiori culpa.

Expanded text:
liter autem miserator in nobis. Militer autem miserator in nobis. Misericordiae virtus inseparabiliter in Deo est. Cum autem ex hac misericordia nobis aliqua beneficia tribuuntur, miserationes dicuntur. Et notandum quod qui magnam misericordiam deprecatur, magnam miseriam confitetur. Opponitur ergo magna misericordia magno peccato. Opponitur multitudo miserationum multiplicitati culparum. Propterea adhuc subjungit: 4. Amplius, quam ego te deprecari valeam, lava me ab iniquitate mea: ut dimittas quae conscientia metuit, et adjicias quod oratio non praesumit. Et a peccato meo munda me. Quamvis inter iniquitatem et peccatum nihil distare perhibeat Joannes Apostolus, qui ait, Iniquitas peccatum est : ipso tamen usu loquendi plus iniquitas quam peccatum sonat. Et omnis 254 se homo libere peccatorem fatetur, iniquum vero dicere, nunnunquam erubescit. Cum ergo poenitens iste orat, ut ab iniquitate lavetur, et a peccato mundetur: tam a graviori, quam a leviori culpa
Abbreviated transcription (Latin):
iserere mei ds. Dictum est a
similitudine alicuiꝰ incau¬
sa deprehensi:cuiꝰ crimen quia ĩa
manifestum est iudicib. ñ iamstu¬
det illũd defendere: s solam ueni¬
am nititur deprecando impetra¬
re suam penitenitiam ostenders.
& merita preterita pretendens:
et se facturum bona infut᷑o ꝓmit¬
tens. Yrius orat ꝓ pecc̃õ: deinde cri¬
men suum sponte confitet᷑. Ac si
na. & multiplex iniquitas mea ñ
latet. miserere mei scdm magnã
miscłiam tuam: idest ad modũ
miscłiȩ tue que magna est: di¬
mitte magnum peccatũ meum.
Et scdm multitudinem miseratio¬
num tuarum: idẽ admodũ mise¬
rationum tuarum. que multe in
effectib sunt. dele iniquitatẽ meã:
que multiplex est: id est dele homi¬
cidium. fraudem et adult̾ium.
hic ostendit. ⁊ pecc̃m suum magnũ
tiplex: ibi namq homicidium. ⁊
fraus. & multa alia denotari pos¬
sunt. hoc distat int̾ miscdĩam ⁊
miserationem: quia ds naturali¬
ter semꝑ est misericors inse: actua¬

Expanded text:
iserere mei, Deus. Dictum est a simili alicujus in caussa deprehensi, cujus crimen, quia jam manifestum est judicibus, non jam studet illud defendere: sed solam veniam nititur deprecando impetrare, suam poenitentiam ostendens, et merita praeterita praetendens: et sic facturum bona in futuro promittens. Prius orat pro peccato: deinde crimen suum sponte confitetur. Ac si quem magna et multiplex iniquitas mea non latet, Miserere mei, secundum magnam misericordiam tuam. Idest, ad modum misericordiae tuae, quae magna est, dimitte magnum peccatum meum. Et secundum multitudinem miserationum tuarum. Idest, ad modum miserationum tuarum, quae multae sunt in effectis, dele iniquitatem meam: quae multiplex est. Idest, dele homicidium, fraudem, et adulterium. Hic ostendit et peccatum suum magnum tiplex. Ibi namque homicidium et fraus, et multa alia denotari possunt. Hoc distat inter misericordiam et miserationem: quia Deus naturaliter semper est misericors in se, actua
Abbreviated transcription (Latin):
no igne sapientiȩ: s & corpꝰ nr̃m
ibi merebitur immortalitatem.
Tunc imponent suꝑ altare tuum.
idest suꝑ memoriam uenerande
tuȩ passionis. & resurredionis. iu¬
tulos significatos. io est se ipsos
innocentes. nouos: a iugo legis
libe roxsi¬

Expanded text:
no igne sapientiae, sed corpus nostrum no igne sapientiae, sed corpus nostrum ibi merebitur immortalitatem. Tunc imponent super altare tuum, id est, super memoriam venerandae tuae passionis et resurrectionis, vitulos, significatos, id est, seipsos, innocentes, novos, a jugo Legis liberos
Abbreviated transcription (Latin):
largam b̃ndictionem. ⁊ misccłiam
impende tuȩ futurȩ eccłiȩ: et ñ ex
meritis suis. s in bona uoluntate
tua: id est cum gratuita gr̃ãtua.
Et ex uius lapidib. iudelicet fide¬
lib animab edificent᷑ muri ierłm:
icus et gentilis. in fide. spe. ⁊ cari¬
tate construatur. Int̾pretat᷑ syon
speculatio: & ierłm uisio pacis.
Agnoscitis gͦ uos in syon. et in ierłm
si certam expectatis spem futurã:
et si pacem habetis cũ dõ. Tunc
acceptabis sacrificium iusticie
hodo sacrificium ꝓ iniquitate quõd
est sp̃c contribulatus. cor contritũ
& humiliatum ds ñ despicies: tunc
sacrificium iusticiȩ. tm̃ laudis:
sicut scriptum est. Seatiqui ha¬
bitant in domo tuad̾ne: in scła
scłoꝵ laudabunt te. Acceptabis
etiam oblationes et holocausta.
Qnͣdo totum pecus imponebatur
are. igne consumendum: hoc di¬
cebatur holocaustum. Totos nos.
diuinꝰ ignis assumet. Non enim
t̃m assumetur anima nr̃a diui¬

Expanded text:
largam benedictionem et misericordiam largam benedictionem et misericordiam impende tuae futurae Ecclesiae, et non ex meritis suis, sed In bona voluntate tua, id est, cum gratuita gratia tua. Et ex vivis lapidibus, videlicet fidelibus animabus, aedificentur muri Jerusalem, icus et Gentilis, in fide, spe et caritate construatur . Interpretatur Sion speculatio, et Jerusalem visio pacis. Agnoscitis ergo vos in Sion, et Jerusalem, si certam expectatis spem futuram: et si pacem habetis cum Deo. 21. Tunc acceptabis sacrificium justitiae. Modo sacrificium pro iniquitate quod est spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicies. Tunc,sacrificium justitiae tantum, et laudis: sicut scriptum est: Beati, qui habitant in domo tua Deus, in secula seculorum laudabunt te . Acceptabis etiam Oblationes et holocausta. Quando totum pecus imponebatur 259 arae igne consumendum, hoc dicebatur holocaustum. Totos nos divinus ignis absumet. Non enim tantum absumetur anima nostra divi
Abbreviated transcription (Latin):
enim animalia mactabat: se ip¬
sum intus in contritione corclis
cło immolabat. Ibiq offerebat¬
dño uota ⁊ laudes: que magis ac¬
ceptabilia do sciebat. ꝗͣ offerre a¬
nimaliũ carnes. Et hoc ẽ uerum
qd̃ nobis insinuat sacrificium:
cum subiungit. Sacrificium du
sp̃c contribulatꝰ. Carnale tm̃ saca¬
ficium ñ placet dõ ÷ s sp̃c contribu.¬
latus. idest ꝓ peccĩs plurimũ anxi¬
atus: est cło placens sacrificium.
Et hoc ꝓbat ex uerbis sequentib:
dicens. Cor contritum & humiliat̃:
ds̃ ñ despicies. Ex hoc apparet. qui¬
a contribulatus sp̃c sit tͥ gratum
sacrificium: quia ods ñ despicies
immo gratanter accipies. corcon¬
tritum ꝑ compunctionẽ ⁊ humi¬
liatum. Cõmendato nouosacri¬
ficio. orat ut constituat eccłiam
ex utroq pariete: que exhibeat hu¬
iusmõdi sacrificium. Ait gͦ. Seng¬
ne fac d̃ne in bona uoluntate tu¬
a syon. Tu dñe cui tale placet sa¬
crificium. benigne fac syon:idest

Expanded text:
enim animalia mactabat, seipenim animalia mactabat, seipsum intus in contritione cordis Deo immolabat, ibique Deo offerebat vota et laudes, quae magis acceptabilia Deo sciebat, quam offerre animalium carnes. Et hoc est verum, quod nobis insinuat sacrificium, cum subjungit: 19. Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Carnale tantum sacrificium non placet Deo, sed spiritus contribulatus, id est, pro peccatis plurimum anxiatus, est Deo placens sacrificium. Et hoc probat ex verbis sequentibus, dicens: Cor contritum et humiliatum Deus non despicies. Ex hoc apparet, quia contribulatus spiritus sit tibi gratum sacrificium; quia o Deus, non despicies, imo gratanter accipies cor contritum, per compunctionem et humiliatum. Commendato novo sacrificio, orat, ut constituat Ecclesiam ex utroque pariete, quae exhibeat hujusmodi sacrificium. Ait ergo: 20. Benigne fac, Domine, in bona voluntate tua Sion. Tu Domine, cui tale placet sacrificium, benigne fac Sion, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
tur hoc sins uirib attribuere. tanꝗͣ
in potestate sua sermonem habens.
commendans grãm di subiungit.
Dñe labia mea aꝑies: & os meum an¬
nunciabit laudem tuam. Labia
mea idonea facies ad precdicandym:
que prius clausa fuerunt ꝓpt̾ pec¬
catum. Non est enĩ speciosa laus in
ore pecc̃oris. Uñde pecc̃ori dixit ds̃.
Quare tuenarras iusticiam meam:
Quo contra: rectos decet laudatio.
Tuum ẽ gͦ aꝑire labia mea : meũ
est deincle annunciare laudem
tuam: qd tͥ magis acceptabile est.
qm legalia sacrificia offerre. Qm
si uoluisses sacrificium legale. ma¬
gis qͣm oblationẽ laudis: dedissem
illũd. S icło magis decreui offerre
sacrificium laũdis: quia utiq ho¬
locaustis ueterib ñ delectaberis.
Quid gͦ: Nũquid ñ offerebat do
sc̃s daiud sacrificia & holocausta
uituloꝵ & tauroꝵ: sicut in lege
precipiebat᷑: Offerebat plane.S
in ipsaoblatione:plus nouũ ꝙͣ ue¬
tus exhibebat sacrificium. Cum

Expanded text:
tur hoc viribus suis attribuere, tanquam tur hoc viribus suis attribuere, tanquam in potestate habens sermonem: commendans gratiam Dei subjungit: 17. Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Labia mea idonea facies ad praedicandum, quae prius clausa fuerant propter peccatum. Non est enim speciosa laus in ore peccatoris . Unde peccatori dixit Deus, Quare tu enarras justitiam meam ? Quo contra rectos decet laudatio . Tuum est ergo aperire labia mea: meum est deinde annuntiare laudem tuam: quod tibi magis acceptabile est, quam legalia sacrificia offerre. 18. Quoniam si voluisses sacrificium, legale magis, quam oblationem laudis, dedissem illud. Sed ideo magis decrevi offerre sacrificium laudis, quia utique holocaustis veteribus non delectaberis. Quid ergo? Nunquid non offerebat Deo sanctus David sacrificia et holocausta vitulorum et taurorum, sicut in lege praecipiebatur? Offerebat plane: sed in ipsa oblatione plus novum, quam vetus exhibebat sacrificium. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ciam. Atcendens autem multas su¬
as iniquitates. et eas tribuens cor¬
ruptioni carnis. & sanguinis: ad
pressit latinꝰ interpres. uerbo minꝰ
latino: ꝓprietatem tñ ex greco. Nã
om̃s nouimꝰ latine ñ dici sangui¬
nes :tam̃ quia ita grecus posuit
plurali numero.ñ sine causa qͥ a
hoc inuenit in prima lingua he¬
brea: maluit potiꝰ interpres minꝰ
latine aliquid dicere. qm minꝰ ꝓpri¬
etatem clesignare. Quare gͦ plura¬
liter dixit de sanguinib: In mul¬
tis sanguinib. tanqm in origine
carnis peccati. peccata multa in¬
telligi uoluit : ad ipsa pecc̃a respici¬
ens.que ueniunt de corruptione
carnis & sanguinis:unde apls ait.
Caro & sanguis: regnum di ñ possi¬
debunt. Libera de sanguinib: idẽ
de iniquitatib: et exultabit: idest
exultando annunciabit lingua
mea iusticiam tuam. Sic potero
iusticiam tuam enarrare: situ
me prius liberaueris ab iniquita¬
a mea iusticiamtuam: ne uidere¬

Expanded text:
tiam . Attendens autem multas sutiam . Attendens autem multas suas iniquitates, et eas tribuens corruptioni carnis et sanguinis, adjpressit Latinus interpres verbo minus Latino proprietatem tamen ex Graeco. Nam omnes novimus Latine non dici sanguines: tamen quia ita Graecus posuit plurali numero, non sine caussa, quia hoc invenit in prima lingua Hebraea, maluit potius interpres minus Latine aliquid dicere, quam minus proprietatem designare. Quare ergo pluraliter dixit, De sanguinibus? In multis sanguinibus, tanquam in origine carnis peccati, peccata multa intelligi voluit: ad ipsa peccata respiciens, quae veniunt de corruptione carnis et sanguinis. Unde Apostolus ait: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Libera me de sanguinibus, id est, de iniquitatibus. Et exultabit, id est, exultando annuntiabit lingua mea 258 justitiam tuam. Si potero justitiam tuam enarrare: Si tu me prius liberaveris ab iniquitatabunt justitiam tuam, ne videre
Abbreviated transcription (Latin):
surrectio. ascensio mͥsint mani¬
festa. Et spũ principali confir
nouisti mͥ: quia certus sum ñ mͥ
imputari qd donasti: et ex hoc fac¬
tus securus. atq ita gr̃a confirma¬
tus. ñ ero ingratus. Quĩd dabis ꝓ
hoc munere: Docebo iniquos in¬
as tuas:hoc enimhabent sc̃iui
ri ꝓprium: ut bona spũalia que
a dõ ꝑcipiunt. aliis ex caritate
imꝑtiri studeant: et sicut ipsi
suam. ita alioꝵ salutemquerant.
uñde et subdit. Q impii ad te coi¬
uertent᷑. Non enim ad hoc docerł
alios. ut se uelint cõmendare. aut
ex sua doctrina luchrũ aliquõd
temporale querere:shac tm̃ in¬
tentione. ut impios ad conuersi¬
onem possint trahere.Magna
peccantium consolatio: cum dr.
impii ad te conuertent᷑. Ita plenꝰ
est cłs adipe miscłiȩ: ut ñ solũ
conuersis. uerũ &̃ ipsis impiis
ꝓmittatͥ salus. hinc paulus ait.
Ut credentes ineum qui iustificat im¬
pium: deputetur fides eoꝵ ad iusti¬

Expanded text:
surrectio, ascensio mihi sint manisurrectio, ascensio mihi sint manifesta: et spiritu principali confirmnovisti mihi: quia certus sum non mihi imputari, quod donasti. Et ex hoc factus securus, atque ita gratia confirmatus, non ero ingratus. Quid dabis pro hoc munere? 15. Docebo iniquos vias tuas. Hoc enim habent sancti viri proprium, ut bona spiritualia, quae a Deo percipiunt, aliis ex caritate impartire studeant: et sicut ipsi suam, ita aliorum salutem quaerant. Unde et subdit; et impii ad te convertentur. Non enim ad hoc docent alios, ut se velint commendare, aut ex sua doctrina lucrum aliquod temporale quaerere: sed hac tantum intentione, ut impios ad conversionem possint trahere. Magnapeccantium consolatio, cum dicitur, Et impii ad te convertentur. Ita plenus est Deus adipe misericordiae, ut non solum conversis, sed etiam ipsis impiis promitiatur salus. Hinc Paulus ait, Ut credentes in eum, qui justificat impium, deputetur fides eorum ad justi
Abbreviated transcription (Latin):
suam a pecc̃ĩs tuis: situ fatiem
tuam ñ inde auertis. Hine est qͦd
suꝑius dicit: & pecc̃m meum contͣ
me est semꝑ. Nec solum rogo ꝓhis
pecc̃is: setiam ꝓom̃ib aliis. Et h
est qͦd dicit: et om̃s iniquitateᷤ me¬
as dele. Quas cum deleueris: cor
mundum crea in me cłs. Crea ut
łs nouum aliquid. munda cor
meum: aufer malas cogitationes:
et sp̃m rectum in noua in uisceri¬
bmeis. Bene dixit innoua: deny¬
o namq domꝰ fabricata est. Quam
inuet̾auerat pecc̃m: rogout inno¬
uet gr̃a. ꝑfactum meum curuata
ueritate inconspectu tuo inceclã.
Ne picias me a facie tua: idẽ a pre¬
sentia tua. Piciant᷑ a te peccata
mea: non ego. hactenꝰ inquit an¬
te faciem tuam steci:secreta tua in¬
tellexi:te deprecorc̃ne.ne me re¬
pellas a tanta tua cognitione. Et
sp̃m sc̃m tuum ne auferas a me.
Nedde mͥ leticiam salutaris tui:
ut sicut olim. ita & nunc filii tui
aduentus. incarnatio. passio. re¬

Expanded text:
suam a peccatis tuis, si tu faciem suam a peccatis tuis, si tu faciem tuam non inde avertis. Hinc est quod superius dicit, Et peccatum meum contra me est semper. 257 Nec solum rogo pro his peccatis, sed etiam pro omnibus aliis. Et hoc est, quod dicit: Et omnes iniquitates meas dele. Quas, cum deleveris, 12. Cor mundum crea in me Deus. Crea, ut Deus, novum aliquid: munda cor meum: aufer malas cogitationes. Et spiritum rectum innova in visceribus meis. Bene dixit, Innova: denuo namque domus aedificata est, quam inveteraverat peccatum; rogo ut innovet gratia. Per factum meum curvata veritate in conspectu tuo ambulem. 13. Ne projicias me a facie tua. Id est, a praesentia tua. Projiciantur a te peccata mea, non ego. Hactenus, inquit, ante faciem tuam steti, secreta tua intellexi. Te deprecor, Domine, ne me repellas a tanta tua cognitione. Et spiritum sanctum tuum ne auferas a me. 14. Redde mihi laetitiam salutaris tui. Ut sicut olim, ita et nunc Filii tui adventus, incarnatio, passio, re