comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uentus: & hora dñice passionis
redemit a morte. Latro ille dãp¬
natus capite. qui est cum dño
crucifixus : non bñficio natiui¬
tatis suȩ. s fidei confessione ad
nam in mare. ñ uis natiuita¬
tis. s dissimulacȩ diuinȩ p̾cep¬
tionis p̾̃cipitauit offensa: eum¬
demq cetus excipiens ad iudici¬
um futuri mysterii post tridu¬
um reuomuit: & ꝓpħice m̾ito
gr̃ȩ reseruauit. Petrum de car¬
cere imminente morte ꝑũdũ:
berauit. Paulũ cecitas ꝯu̾tit
ad gr̃am: & ꝑcussum a uipera
tͣbatumq naufragio: ñ reme¬
dia natiuitatis s deuotionis me¬
rita seruauerunt. Quid de
illis dicimꝰ qui eoꝵ p̾cib cum
fuissent mortui resurrexer̃t:
utrum illos sua natiuitas an
apłica resuscitauit gr̃a: Quid
opus fuit ut ieuuniis se ꝑieu¬
lisq cõmitterent: si quo uole
didissent: dum expectant fa¬
toꝵ necessitatẽ. numꝗͣ ad tantã
ꝑuenissent gr̃am. I nutilis gͥ
ista ꝑsuasio. Qͥd qd̾ etiã impos¬

Expanded text:
uentus et hora dominicae passionis redemit a morte. latro damnatus ille, qui est cum domino crucifixus, non beneficio natiuitatis suae, sed fidei confessione ad nam in mare non uis natiuitatis, sed dissimulatae diuinae praedictionis praecipitauit offensa eundemque cetus excipiens ad indicium futuri mysterii post tuiduum reuomuit et propheticae merito gratiae reseruauit. Petrum de carcere imminenti morte longinquberauit. Paulum caecitas conuertit ad gratiam et percussum a uipera turbatumque naufragio non remedia natiuitatis, sed deuotionis merita exurat. quid de illis dicimus qui eorum precibus, cum fuissent mortui, resurrexerunt? utrum illos sua natiuitas an atia resuscitavit? Quid opus fuit, ut se jejuniis periculisque committerent, si quo volebdissent, dum exspectant fatorum necessitatem, numquam ad tantam pervenissent gratiam. Inutilis igitur ista persuasio. Quid quod etiam impos
Abbreviated transcription (Latin):
suceum ciuium se ꝯuertit: con¬
tentus afflictari potiꝰ cum popło
dei. qͣm fructũ peccati capere tẽ¬
poralem. Qui amorem iusticie
de ip̃a natura sortitus est: qͥppe
qui prius qͣm pl ebis acciperet
pͥncipatum. ꝓpter odium neqͥ¬
cie naturale. usq ad necẽ uĩde¬
tur imꝓbos ꝑsecutꝰ. Qui abhis
effugatus ẽ. quib ip̃e fuerat
oꝑitulatus: qui libentissime
tumultib egypti derelictis.
ad ethyopiam ꝓfectus est: ibiꝙ
ceteroꝵ uacuuis negocioꝵ. per
annos qͣdraginta: rerum con¬
templationi dans oꝑam. octo¬
gesimumq etatis agens annũ.
uidit deum. ut erat hõi uide¬
re possibile. iramo ut neminz
potiꝰ licuit alii. scd̃m testimoni¬
um ip̃ius dñi: quia si fu̾it ꝓpħ̃a
qͥs uestrũ dño. ꝓpͥe per uisum
ei cognoscar. ce per somnium
loquar: s ñ ita ut famulus
meus moyses: qui in om̃i do¬
mo mea fidelis est. Ore ad os

Expanded text:
suorum civium se convertit, contentus afflictari potius cum populo Dei, quam fructum peccati capere temporalem. Qui amorem justitiae de ipsa natura sortitus est, quippe qui priusquam plebis acciperet principatum, propter odium nequitiae naturale, usque ad necem videtur improbos persecutus. Qui ab his effugatus est, quibus ipse fuerat opitulatus: qui libentissime tumultibus Aegypti derelictis, ad Aethiopiam profectus est, ibique caeterorum vacuus negotiorum, per annos quadraginta rerum contemplationi dans operam, octogesimumque aetatis agens annum, vidit Deum, ut erat homini videre possibile, imo ut nemini potius licuit alii, secundum testimonium ipsius Dei: Quia si fuerit propheta quis vestrum Domino, proprie per visum ei cognoscar, et per somnium loquar: sed non ita famulus meus Moyses, qui in omni domo mea fidelis est. Ore ad os
Abbreviated transcription (Latin):
tilamus. Sciuit marini cetꝰ
ꝯcessum sͥ a natura diu̾sorium
ꝗd in extremis pelagi sitũ est
ꝑtib ⁊ cui nulla penitꝰ in con¬
spectu terra monstrat᷑: qͦdq in¬
nauigabile penitꝰ habet᷑. Nam
nec quale sit. uel hystoria re¬
ferente cõpertũ est: ipote ne¬
miue inide ꝯfidente tͣnsire. In
hoc gͥ loco memorate belue q̃
st̾ instar montiũ cõmorant᷑
neq urbib aliquib neq insu¬
lis infestantes. Ita singula gña
larem ꝓpͥum incolere cogunt᷑
Certi sane pisces qͣi cõmuni
ꝯdam decreto ciuiũ. ad exceri¬
ora directi. laborẽ ꝑegͥnationis
arripuint: simulq omnes
tanquã signo dato ad longin¬
qua discẽdunt. Nã cũ fetandi
ceperit tempꝰ uigere: alii ex
alio sinu nat᷑e legib excitati.
profectionẽ mox ad partes
Quos in reuertendo cũ uidis
densissima glomeratione con¬
fertos. torrentẽ iuolentissimũ

Expanded text:
tilamus . Sciunt marini cetus tilamus . Sciunt marini cetus concessum sibi a natura diversorium, quod in extremis pelagi situm est partibus, cui nulla penitus in conspectu terra monstratur, quodque innavigabile penitus habetur. Nam nec quale sit, vel historia referente compertum est, ut pote nemine inde confidente transire. In hoc igitur loco memoratae belluae quae sunt instar montium commorantur, neque urbibus aliquibus, neque insulis infestantes. Ita singula generlarem proprium incolere coguntur. Certi sane pisces, quasi communi quodam decreto civium, ad exteriora directi, laborem peregrinationis arripiunt, simulque omnes tanquam signo dato ad longinqua discedunt. Nam cum fetandi coeperit tempus vigere, alii ex alio sinu, naturae legibus excitati, profectionem mox ad partes Quos in revertendo cum videris densissima glomeratione consertos, torre
Abbreviated transcription (Latin):
Nã uide qͦmͦ singula gña ie¬
giones sͥ detinent deputatas
nullus ꝙ altertꝰ fines ocuptt
s suis quisq sedib ẽ ꝯteritus.
Et certe nemo illis agͥmensor
habitacula defendenda distri-¬
buit: nͨ muroꝵ circunscͥptione
signauit ⁊ nͨ t̾minos posuit ob¬
seruandos: s om̃ib utilitas in
cõmune collata est. hic &enĩ
sutꝰ certũ pisciũ genꝰ nurit:
alit̾ aliud : ce qͥ in hoc habun¬
dant loco. minus littorib ha¬
bent᷑ in aliis: non quo aliqͥb
montiũ iugis asperrimis se¬
parent᷑. aut fluioꝵ int̾posi¬
tis obicib arceant᷑ a trausitu:
s lex nature singulis eqͣbi¬
liter ꝓ ut usus cuiusq postu¬
lat quõd necessariũ est impen¬
dendo: cunctos obseruatione
sue sanctionis astrinxit. S nos
tales non sumꝰ : nã ce maiorũ
nr̃oꝵ fines audacit̾ excedimus.
&e saltus transgredim᷑ uicinoꝵ:
e domos domib & agros agͥs
adiungimꝰ : & aliena uira mu¬

Expanded text:
Nam vide quomodo singula genera reNam vide quomodo singula genera regiones sibi detinent deputatas; nullusque alterius fines occupat, sed suis quisque sedibus est contentus. Et certe nullus eis agri mensor habitacula defendenda distribuit, nec murorum circumscriptione signavit, nec terminos posuit observandos: sed omnibus utilitas in commune collata est. Hic etenim sinus certum piscium genus nutrit, alter aliud. Et qui in hoc abundant loco, minus littoribus habentur in aliis: non quod aliquibus montium jugis asperrimis separentur, aut fluviorum interpositis obicibus arceantur a transitu; sed lex naturae singulis aequabiliter prout usus cujusque postulat, quod necessarium est impendendo, cunctos observatione suae sanctionis astrinxit. 4. Sed nos tales non sumus: nam et majorum nostrorum fines audacter excedimus, et saltus transgredimur vicinorum, et domos domibus, et agros agris adjungimus, et aliena jura mu
Abbreviated transcription (Latin):
uelut ad petrã simplicit̾ se
trahentes decipiuntur: facisẽ
sui captionẽ maligno ꝓtinus
exhibentes. Tales sunt qͥ sum¬
mitatib obsequentes assidue
mentis uarietate mutantur:
nec in uio ꝓposito ꝑdurantes
alos atq alios se demonstͤn
pudicitiam cũ castis. luxurian
cũ libidinosis exercentes: ⁊ om¬
nino ut cuiusq mens fuerit.
ita ꝓpͥos aptantes mores. Qs
ẽ uitare difficile est: ꝑꝑ neqͥ¬
tiam que in simulatione la¬
det officii. Huiusmõdi hõtes
lupos raptores dñs appella¬
uit: uestitu se simplices oues
ẽẽ fingentes. Fuge gͥ eiusmodi
moꝵ uarietatẽ. ce sectare potiꝰ
fictũ sicut iob: ꝓꝑterea dñs in¬
habitare faciet uiuꝰ moris in
domo. Hoc mare magnũ e
spaciosũ ⁊ illic serpentes qͦꝵ
non ẽ numerꝰ: aĩalia pusilla
& magna. S tamen ẽ. in his
sapiens quedã & mõd̾ata dl¬
positio. Non gͦ totos pisces
debemus arguere: s cẽ certos
quosq laudare. atq iitari

Expanded text:
velut ad petram simpliciter se velut ad petram simpliciter se trahentes decipiuntur, facilem sui captionem maligno protinus exhibentes. Tales sunt qui summatibus obsequentes assidue, mentis varietate mutantur; nec in uno proposito perdurantes, alios atque alios se demonstrant, pudicitiam cum castis, luxuriam cum libidinosis exercentes, et omnino ut cujusque mens fuerit, ita proprios aptantes mores. Quos etiam vitare difficile est, propter nequitiam quae in simulatione latet officii. Hujusmodi homines lupos raptores Dominus appellavit, vestitu se simplices oves esse fingentes . Fuge igitur ejusmodi morum varietatem, et sectare potiusfictum sicut Job: propterea Dominus inhabitare faciet unius moris in domo . Hoc mare magnum et spatiosum: illic serpentes quorum non est numerus, animalia pusilla et magna . Sed tamen est in his sapiens quaedam et moderata dispositio. Non ergo totos pisces debemus arguere, sed etiam certos quosque laudare atque imitari.
Abbreviated transcription (Latin):
ta fit impugnantis aggressio.
Qͥd gͦ molit᷑ aduersarius:
Qndo uĩderit in apͥcis locis
ostream se libent̾ sub sole pan¬
dentẽ: minutũ tenens calculũ
ei satent̾ apponit. cuiꝰ ob¬
iectu nequat sua tegum̃ta
conclũdere ⁊ atq ita qͦd effi¬
cere uͥtute ñ ualuerat: astu
potuit impetͣre. hec gͥ ẽ ma¬
licia eorũ: qͥb nec ratio nec
uox ulla suppeditat. S ego
te cupio lucratiua machi¬
namenta cercini ꝯtẽplatũ:
abstinere a lesionib ꝓximoꝵ
Calis est enĩ qͥ subdolo ani¬
mo pergit ad fratrẽ. uł pro¬
pinquoꝵ bona deuastat: uł
qui alienis calamitatib ob¬
lectat᷑. Quaꝓpt̾ desine ui¬
tuperatos emulari: pauꝑ¬
tas enĩ cũ ueritate maxi¬
mis oꝑib a sapiente p̃fertur.
Itaq ñ preteribo calliditatẽ
fraudulenti furacisq polipo¬
dis: qͥ cũ ad aliqͦd saxũ por¬
rectis cͥnib amplexat᷑. illius
assumit colorẽ ⁊ multiq pis¬
ces illuc imprũdent̾ allapsi.

Expanded text:
ta fit impugnantis aggressio. ta fit impugnantis aggressio. Quid molitur ergo adversarius? Quando viderit in apricis locis ostream se libenter sub sole pandentem, minutum tenens calculum ei latenter apponit, cujus objectu nequeat sua tegimenta concludere, atque ita quod efficere virtute non valuerat, astu potuit impetrare. Haec igitur est malitia eorum quibus nec ratio, nec vox ulla suppeditat. Sed ego te cupio lucrativa machinamenta cercini contemplatum, abstinere a laesionibus proximorum. Talis est enim qui subdolo animo pergit ad fratrem: vel propinquorum bona devastat, vel qui alienis calamitatibus oblectatur. Quapropter desine vituperatos aemulari, paupertas enim cum veritate maximis opibus a sapiente praefertur. Itaque non praeteribo calliditatem fraudulenti furacisque polypodis, qui cum aliquod saxum porrectis crinibus amplexatur, illius assumit colorem, multique pisces illuc imprudentes allapsi,
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores potentia premimꝰ
Aut qͥd distat a pisce illo nouis¬
simo ⁊ uir qͥ diuitiarũ amore
flãmatꝰ. captos inopes inex¬
pletis hiatib propͥe rapacita¬
tis absorbuit: Alter substau¬
tiã pauperis u sublatã re¬
tentabat: h̃c tu minis ac ter¬
rorib circũuentũ tui fecisti
patͥmonii portionẽ ⁊ atq ita
inuisto iniustior extitisti: & rap¬
tore rapacior. Caue gͥ ne te idẽ
qͥ pisces euentꝰ excipiat: idest
hamꝰ. aut rete. uel cophinus.
Nam uos qͦq necesse est nefan¬
dis facinorib inqͥnatos: sup¬
p̃ma supplicia ñ uitare. Pre¬
terea imbecillis &̃ animalib
subẽe dolos & insidias expertꝰ:
malo te callidorũ fraudes es¬
fugere. Ferunt nãq cercinũ
ostree carnẽ ꝯcupiscere ⁊ cuiꝰ
captio difficilis illi est. ꝓꝑter
operimenta testarũ. qͥb mul
Unde cẽ testicoria nominant᷑.
Ergo quia sunt ocaua facile
ostree interiores partes cõpli¬
cata defendunt: ce ob hoc irri¬

Expanded text:
inferiores potentia premimus. inferiores potentia premimus. Aut quid distat a pisce illo novissimo, vir qui divitiarum amore flammatus, captos inopes inexpletis hiatibus propriae rapacitatis absorbuit? Alter substantiam pauperis vi sublatam retentabat. Hunc tu minis, ac terroribus circumventum tui fecisti patrimonii portionem, atque ita injusto injustior exstitisti, et raptore rapacior. Cave igitur ne te idem qui pisces eventus excipiat, id est hamus, aut rete, vel cophinus. Nam nos quoque necesse est, nefandis facinoribus inquinatos suprema supplicia non vitare. Praeterea imbecillibus etiam animalibus subesse dolos et insidias expertus, malo te callidorum fraudes effugere. Ferunt namque cercinum ostreae carnem concupiscere: cujus captio difficilis est illi, propter operimenta testarum, quibus mounde etiam testicoria nominatur. Ergo quia sunt concava, facile ostreae interiores partes complicata defendunt, et ob hoc irri
Abbreviated transcription (Latin):
cũ labore ꝓpͥos natos enutri¬
unt: s aqua suscipiens ouũ
facit animal ⁊ manetq in sin¬
gulis gãib ĩmutabilis adalũ
naturã inconfusaq ꝓrogenies:
ac ñ sicut muloꝵ terrestriũ
uel alitũ manifestarũ stirpẽ
ad ulterina corrũpit admix¬
tio. Nullus pisciũ ex parte
dumidia dentib ẽ armatꝰ. sic̃
ruminat qͥspiã pisciũ: pret̾
scaurũ. ut quidã ꝓdiderunt.
Cuncti uͦ pisces accutissimaden¬
tiũ acie odensant᷑. ut ñ esca
diuttꝰ ore subacta difflueret:
que nͥ discepta celeriter utero
traderetur: facile ĩmutata sꝑ¬
aliis scd̃m genꝰ aptatus ẽ. Nã
celti luo alunt᷑ ⁊ ñ nulli her¬
bis que nascunt᷑ in aqͣ utenti
sunt: plurimi autẽ deuoratio
nor est aput eos maiori fit cib:
& si qͣndo ꝯtigerit eũ qui mi¬
norẽ ceꝑat morsu ualidioris ab¬
sumi ÷ in unũ uterq aluum
posterioris micitur. Quasiuͦ
nos hoĩes aliũd qͥd agamꝰ: dũ

Expanded text:
cum labore proprios natos enutricum labore proprios natos enutriunt: sed aqua suscipiens ovum, facit animal, manetque in singulis generibus immutabilis ad aliam naturam, inconfusaque progenies, ac non sicut mulorum terrestrium, vel alitum manifestarum stirpem, adulterina corrumpit admixtio. Nullus piscium, ex parte dimidia, dentibus est armatus, sicut ruminat quisquam piscium praeter scarum, ut quidam tradiderunt. Cuncti vero pisces acutissima dentium acie condensantur: ut non esca diutius ore subacta difflueret, quae nisi discerpta celeriter utero traderetur, facile immutata, spaliis secundum genus aptatus est. Nam certi limo aluntur: nonnulli herbis quae nascuntur in aqua, contenti sunt, plurimi autem devorationnor est apud eos, majori fit cibus. Et si quando contigerit eum qui minorem ceperat, morsu validioris absumi: in unum uterque alvum posterioris injicitur. Quasi vero nos homines aliud quid agamus dum
Abbreviated transcription (Latin):
his ip̃is multe differentie ꝑ
generis qualitate diuise st̃:
menta discreta÷ ce magnitu¬
do menbroꝵ dispar: ce du̾¬
sa inter se specie separant᷑.
Qͥs gͥ thynnoꝵ speculato
tantoꝵ nobis poterit explici¬
re distantiam: Qͣ in qͣm ers
asserant ospectis pisciũ mati¬
mis gregib: ñ solum genus
s cẽ numerũ posse signare.
Qͥs autẽ nobis eoꝵ artificum
qͥ in littorib habitantes. e in
marinis diuersoriis senescen¬
tes : noticiã subtilit̾ ualebit
patefacere singuloꝵ: Alios eñ
pisces nouerunt hi qͥ in mare
piscant᷑ indicum: & alios qui
pelagus rimant᷑ egyptiũ. Alies
ã sciuint insularũ incole: &
alios mauruscii piscatores. S
om̃s tam tenues qͣm maiores:
similit̾ pͥma p̃ceptio. & ineffa¬
bilis uirtus illa ꝓ̃duxit. Mag¬
na est illis uiuendi diuersitas
ninua cẽ in cuiꝰq gñis succes¬
sione discretio. Multi piscĩ
ñ incubant suis orus sicut
aues ⁊ nec nĩdos ẽdificant. nee

Expanded text:
his ipsis multae differentiae, pro his ipsis multae differentiae, pro generis qualitate divisae suntmenta discreta, et magnitudo membrorum dispar, et diversa inter se specie separantur. Quis igitur tynnorum speculator tantorum, nobis poterit explicare distantiam, quamquam eos asserunt conspectis piscium maximis gregibus non solum genus, sed etiam numerum posse signare? Quis autem nobis eorum artificum, qui in littoribus habitantes, et in marinis diversoriis senescentes, notitiam subtiliter valebit patefacere singulorum? Alios enim pisces noverunt hi qui in mare piscantur Indiacum, et alios qui pelagus rimantur Aegyptium. Alios etiam sciunt insularum incolae: et alios Maurusii piscatores. Sed omnes tam tenues, quam majores similiter prima praeceptio, et ineffabilis virtus illa produxit. Magna est illis vivendi diversitas, nimia etiam in cujusque generis successione discretio. Multi piscium non incubant suis ovis, sicut aves, nec nidos aedificant, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ostreorũ milia ÷ oe alteriꝰ ea
que mollitestia nominant᷑:
idest astaci. cercini. & his proxi¬
ma. Aliud ꝙͦ genus ẽ illoꝵ
que grece malacia uocitant᷑:
idest quoꝵ caro tenerior ha¬
becur & laxior: sicut sunt
sepie ce polipodes.& his simi¬
lia. In his iterũ magna dif¬
ferentia est.Drachones enĩ
& murene ce anguille.que
in cenosis fluuiis palũdib¬
q nascuntur: uenenosis po¬
tiꝰ serpentib qͣm piscib pro
nature similitudine copulan¬
tur. Aliuid &̃ genus ẽ ouifi¬
corũ : & aliũd catuligenoꝵ.
facit ã catulos mustela &
asellus & omĩa que sine sqͣ¬
mis st̃: que salacia greci no¬
minant.S ce beluarũ pars
maxima & delfini. & foce.
catulos pariunt: que fetus
suos recens editos. cũ ex aliqͣ
causa derriti fuerint :denuo
sublapsos in uterũ: ꝓtegere
ac fouere narrantur. Eiciant
aque reptilia scd̃m genus.
Aluid genꝰ est ĩmaniũ: ce ali¬
ud minutoꝵ pisciũ. Itẽ in

Expanded text:
ostreorum millia, et alterius ea ostreorum millia, et alterius ea quae mollitestia nominantur, id est astaci, cercini, et his proxima. Aliud quoque genus est illorum quae Graece malacia vocitantur, id est quorum caro tenerior habetur et laxior, sicut sunt sepiae et polypodes, et his similia. In his iterum magna differentia est. Dracones enim et muraenae, et anguillae, quae in coenosis fluviis paludibusque nascuntur, venenosis potius serpentibus, quam piscibus pro naturae similitudine copulantur. Aliud etiam genus est, ovificorum: et aliud catuligenorum. Facit autem catulos mustella, et asellus, et omnia quae sine squamis sunt, quae salatia Graeci nominant. Sed et belluarum pars maxima, et delphini, et phocae catulos pariunt, quae fetus suos recenter editos, cum ex aliqua causa territi fuerint, denuo sublapsos in uterum, protegere ac fovere narrantur. Ejiciant aquae reptilia secundum genus. Aliud genus est immanium, et aliud minutorum piscium. Item in
Abbreviated transcription (Latin):
les caꝑe. Nã sicut t̾renis ani¬
mantib datꝰ est aer: sic pis¬
cib aqua. Et ratio manifes¬
ta ẽ : qͥa nobis uidelicet ad¬
lacet rarus & patulus pul¬
mo. qͥ ꝑ distinctionẽ pstoris
aerẽ trahens. interiorẽ calorẽ
uentilando ꝯtẽperat ⁊ illis ã
fauciũ int̾septio cõplicabilis
mͦ suscipiens. mͦ diffundens
aqͣm : respirandi explet offi¬
ciũ. Est etiã ꝓpͥa sors piscib
ꝓpͥaq nat᷑a: oe cibus differens:
certaq uiuendi aditio. Pꝓterea
nichil de aquariis manfues¬
cit: nͨ patitur hominũ se ma¬
nib ꝯtrectari. Eiciant aque
reptilia ammarũ uiuarum.
Unius cuiuisq generis originẽ.
ñc uelut qͦddam seren p̃cepit
ẽduci ⁊ nã multitũdinẽ post¬
mõdũ seruauit in sobole: qͣndo
eos crescere. multiplicariq
necesse est. Itaq alteriꝰ genĩs
sunt. qui testicutes nominan¬
tur. sicut conche. pectines.
ce coclee marine. ac diu̾sorũ

Expanded text:
les capere. Nam sicut terrenis aniles capere. Nam sicut terrenis animantibus datus aer est, sic piscibus aqua. Et ratio manifesta est, quia nobis videlicet adjacet rarus et patulus pulmo, qui per distinctionem pectoris aerem trahens, interiorem calorem ventilando contemperat: illis autem faucium interseptio complicabilis, modo suscipiens, modo diffundens aquam, respirandi explet officium. Est etiam propria sors piscibus propriaque natura, et cibus differens, certaque vivendi conditio. Propterea nihil de aquariis mansuescit, nec patitur hominum se manibus contrectari. 2. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Uniuscujusque generis originem, nunc velut quoddam semen, praecepit educi, nam multitudinem postmodum servavit in sobole, quando eos crescere multiplicarique necesse est. Itaque alterius generis sunt, qui testicutes nominantur, sicut conchae, pectines, et cochleae marinae, ac diversorum
Abbreviated transcription (Latin):
catulos paruint. io urtules
marinos. ce torpẽdines. & del¬
finos &e his sirilta ⁊ siue ouz¬
fica nominaueris: qͣlia sunt
or̃ia pene gen̾a pisciũ. Et
uox quidem p̃ceptionis exigua
est: immo ñ uox. s potiꝰ mom̃¬
tum solũ. & impetus uolun¬
tatis ⁊ intellectus uͦ eiꝰ tã mul¬
tiplex habet᷑: qͣm ip̃a piscium
int̾ se potest eẽ discretio. Qͦs
om̃s uerbis asseqͥ non minus
operosum est. qͣm si undarũ
numerũ designare coneris:
uel qͥt amphoras habeat pela¬
gus explicare. Eiciant aque rep¬
tilia. In his sunt equorei. litco¬
rei altiuagi petrei gregales
beluini. ĩmanes minutiq pis¬
ces: sub eãdemq uͥtute pre¬
cepti. tam maximi qͣm mini¬
mi ꝯtinentur. Itaq cũ dicẽt.
eiciant aque: demonstrauit
qͣnta sit natantiũ cũ aqua
cognatio. Deniq si paulisper
ad t̾ram fuerint ẽducti defi¬
ciunt: neq enĩ suppetit illis
spiram̃. qͦ possint auras uita¬

Expanded text:
catulos pariunt, id est, vitulos catulos pariunt, id est, vitulos marinos, et torpedines, et delphinos, et his similia, sive ovifica nominaveris, qualia sunt omnia pene genera piscium. Et vox quidem praeceptionis exigua est, imo non vox, sed potius momentum solum, et impetus voluntatis: intellectus vero ejus tam multiplex habetur, quam ipsa piscium inter se potest esse discretio. Quos omnes verbis assequi non minus operosum est, quam si undarum numerum designare coneris: vel quot amphoras habeat pelagus explicare. Ejiciant aquae reptile. In his sunt aequorei, littorei, altivagi, petrei, gregales, belluini, immanes minutique pisces, sub eademque virtute praecepti, tam maximi, quam minimi continentur. Itaque cum diceret, Ejiciant aquae: demonstravit quanta sit natantium cum aqua cognatio. Denique si paulisper ad terram fuerint educti deficiunt: neque enim suppetit illis spiramen, quo possint auras vita
Abbreviated transcription (Latin):
cit explicate: eo uitã mox
uegetam mobilemq monstira¬
uit in effabilis & magnifica
dei uirtus. Sumłq preceptio¬
nem que data est aqͥs: oporu¬
nitas iuuificationis insequit᷑
Eiciant aque reptilia animatũ
uiuarũ. Nc pͥmũ animalia si¬
rantia. sensus ꝙ capacia gene
nacta uirtutẽ: ñ tarã ꝯtimo
animantia sunt intelligenda:
ce ob hoc dixit. eiciant aque to¬
tilia. Omne gͥ genꝰ natantium
siue qͦd sũmis fluctib suꝑfert᷑
siue qͦd in altis gurgitib dure¬
sat᷑. ꝓfecto naturã reptandi so¬
titũ est. dũ per aquarũ corpꝰ
trahit᷑: qͣmqͣm ce pedib ñnul¬
la nitant᷑ & gressib. Et licet
multa de illis habeant᷑ ambi¬
gua. sicut uituli marim.  co¬
codrilli. & rane. & cancri: tasi
eis p̃cipuus est natatꝰ. ꝓpte¬
rea dixit: eiciant aque reptilis
In hiᷤᷤ gͥ breuissimis sermonsti
omia gen̾a ꝯtinent᷑. Qͥd eñ
ñ cõprehensum est p̃ceptocit¬
atoris: Siue illa dixeris que

Expanded text:
cit explicare, eorum vitam mox cit explicare, eorum vitam mox vegetam, mobilemque monstravit ineffabilis et magnifica Dei virtus, simulque praeceptionem, quae data est aquis, opportunitas vivificationis insequitur. Ejiciant aquae reptilia animarum vivarum. Nunc primum animalia spirantia, sensusque capacia genernacta virtutem, non tamen continuo animantia sunt intelligenda. Et ob hoc dixit: Ejiciant aquae reptilia. Omne genus igitur natantium, sive quod summis fluctibus superfertur, sive quod in altis gurgitibus diversatur, profecto naturam reptandi sortitum est; dum per aquam corpus trahitur, quanquam et pedibus nonnulla utantur et gressibus. Et licet multa de illis habeantur ambigua, sicut vituli marini, et crocodili et ranae et cancri, tamen eis praecipuus est natatus. Propterea, Ejiciant aquae reptilia. In his igitur brevissimis sermonibus omnia genera continentur. Quid enim non comprehensum est praecepto creaturae? Sive illa dixeris quae
Abbreviated transcription (Latin):
t dix̃ deus. Eici¬
ant aque rep¬
tilia animarũ
latilia uolan¬
tia sub firmamento celi. Post
luminarioꝵ formationẽ aqua
cẽ replet᷑ animalib: ut ce hoc
ornaretur iudelicet elementũ.
Tra enĩ iam dũdũ de propͥis
geͬminib ogruum decus acce¬
perat ⁊ celum qͦ stellarũ flores
assũpserat:ce uelut geminis
oculis idest ꝯuinctione maxi¬
morũ luminũ fuerat uenus¬
tatũ. Reliquũ erat: ut aqͥs
cẽ familiaris decoratio rẽdde¬
ret᷑. Uenit p̃ceptio: ꝯfestimq
lacus & fluuii ꝓ suo quiq
genẽ uł natura ꝑficiebant᷑
uberrimi. Mare quin c̃e¬
ita diuersoꝵ natantiũ fetu¬
ra cõpleuit:ut cenose palu¬
des. uadosaq stagna. ociosam
uel irritã minime uim ge¬
nerandi tenuerint.Rane
etiã & musce & culices: inde
sine dubio pullularunt.
Nã ea que mͦ uident᷑: tͣnsac¬
toꝵ faciunt docum̃tũ. Ita oĩs
aqua cogebatur opificib ser¬
uire preceptis. Nã quoꝵ ge¬
nera quĩdem qͥspiã ñ suffi¬

Expanded text:
t dixit Deus: Ejiciant aquae reptilia animarum latilia volantia sub firmamento coeli. Post luminariorum formationem, aqua etiam repletur animalibus; ut et hoc ornaretur videlicet elementum. Terra enim jam dudum de propriis germinibus congruum decus acceperat: coelum quoque stellarum flores assumpserat: et velut geminis oculis, id est, conjunctione maximorum luminum fuerat venustatum. Reliquum erat, ut aquis etiam familiaris decoratio redderetur. Venit praeceptio: confestimque lacus et fluvii pro suo quoque genere vel natura perficiebantur uberrimiersorum natantium fetura complevit, ut coenosae paludes, vadosaque stagna otiosam vel irritam minime vim generandi tenuerint. Ranae etiam et muscae, culicesque inde sine dubio pullularunt. Nam ea quae modo videntur, transactorum faciunt documentum. Ita omnis aqua cogebatur opificibus servire praeceptis. Nam quorum nec genera quidem quispiam suffi
Abbreviated transcription (Latin):
cib in ꝓfundo ⁊ nonne ⁊ per
hoc minimũ animal diumne
l̾itutis accipies documentũ:
lon enĩ solus canis aut xifiꝰ
aut balena formĩdola est. s
cẽ pastinatice acculeus e certe
defuncte ⁊ lupꝰq marinꝰ pari
timore cauentur: indeclinabi¬
lem celerẽq portañdo perniciẽ.
Que cũ ita sinit. maluit te ꝓ¬
uidentia ꝯditoris semꝑ ẽe per¬
iuigilem: qͣtinꝰ in eum fidens.
cunctas subinde noxias pestes
effugias. S iam de gurgite pe¬
lagi remeantes: reu̾tamur ad
terrã. Nam alia nobis ex aliis
occurrentia creature miracła:
uelut qͥdam fluctus. crebͥs alt̾rꝙ
iactationib nr̃m submersere
sermonẽ. Et sane mirabor si ñ
sensꝰ nr̃ causis ingentioribus
occupatus: in t̾ram denuo
sicut ionas in mare refugiat.
Quãobrẽ uidet᷑ mͥ disputan¬
onis nr̃e series multis implexa
miracłoꝵ milib.ac sue mẽdi¬
ocritatis oblita. similis ẽẽ na¬
uigantib in alto: qui ad cer¬

Expanded text:
cibus in profundo: nonne et per cibus in profundo: nonne et per hoc minimum animal divinae virtutis accipies documentum? Neque enim solus canis aut xifius, aut balaena formidolosa est; sed etiam pastinacae aculeus, et certe defunctae, lepusque marinus, pari timore caventur; indeclinabilem celeremque portando perniciem. Quae cum ita sint, maluit te providentia Conditoris semper esse pervigilem: quatenus in eum fidens, cunctas subinde noxias pestes effugias. Sed jam de gurgite pelagi remeantes revertamur ad terram. Nam alia nobis ex aliis occurrentia creaturae miracula, velut quidam fluctus crebris alternisque jactationibus nostrum submersere sermonem. Et sane mirabor, si non sensus noster causis ingentioribus occupatus in terram denuo, sicut Jonas in mare refugiat. Quamobrem videtur mihi disputationis series nostrae, multis implexa miraculorum millibus, ac suae mediocritatis oblita, similis esse navigantibus in alto, qui ad cer
Abbreviated transcription (Latin):
coloris exsuperat. Eiciant aqͥ
Qͥd ñ necessariũ fcm̃ est. aut
qͦd ñ optimũ uite nr̃e colase
est: Quoꝵ pars ministeriis
hominũ ꝓficit: alia sͥ ꝯtẽpla¬
tio mirabilis uendicat creat᷑e.
onnulla terribilia. que nr̃am
scił desidiam coheicerent. fecit
d̃s : cetos magnos ñ uariis qͥa
ambaris. aliis piscib exigius
maiis est. iccirco magnum
dicitur: s qͥa immanitate
membroꝵ montib coequat᷑
excelsis. qͦd cẽ sepe putat᷑ eẽ
insula cũ se ad summas un¬
das leui natatu sustulerit.
hoc tam̃ non in littorib usi¬
tatis aut in locis habitabi¬
lib diuersatur: s antiquũ
pontũ fertur incolere. Ta¬
les gͥ ad incutiendũ nob ti¬
morẽ atq terrorẽ: belue st̃
formate. Cũ uero audieris qͥa
naues ingentes sinu tumen¬
de uelorũ. uentoꝙ ꝓspero uo¬
litantes in pelago. piscis tenu¬
issimus ita recardat ac retince.
ut duitiꝰ efficiant᷑ immobiles
uelut qͥbdam fundate radi¬

Expanded text:
coloris exsuperat. Ejiciant aquae. coloris exsuperat. Ejiciant aquae. Quid non necessarium factum est? aut quid non optimum, vitae nostrae collatum est? quorum pars ministeriis hominum proficit, alia sibi contemplatio mirabilis vindicat creaturae. Nonnulla terribilia, quae nostram scilicet desidiam coercerent. Fecit Deus cetos magnos, non vero quia ab aliis piscibus exiguis majus est, idcirco magnum dicitur, sed quia immanitate membrorum, montibus coaequatur excelsis, quod etiam saepe putatur esse insula, cum se ad summas undas leni natatu sustulerit. Hoc tamen non in littoribus usitatis, aut in locis habitabilibus diversatur, sed antiquum pontum fertur incolere. Tales igitur ad incutiendum nobis timorem atque terrorem belluae sunt formatae. Cum vero audieris, quia naves ingentes, sinu tumentes velorum, ventoque prospero volitantes in pelago piscis tenuissimus ita retardat ac retinet ut diutius efficiantur immobiles, velut quibusdam fundatae radi
Abbreviated transcription (Latin):
li bestie cõparantur. Itaq u¬
possit eccł̃ia fabricari: ce ob
hoc hortre ut cessent libidi¬
nes flagiciosoꝵ marinis exẽ¬
plis & terestrib castigañde.
Hic me sermonẽ statuere: tã
git infirmitas. Nam plurras
rent que tractui deb̾emus adi¬
cere. prerpue cũ stũdiosi sut
auditores. suꝑhis que ra ma¬
ri nascunt᷑ admiratione dig¬
nissimis ÷ uel de ip̃o mari qͦmͦ
aqua eiꝰ gelat᷑ in salem: uelq¬
m lapis ille p̃ciosus qͥ coralie
nominatur.herba est dumha¬
betur in pelago. pꝰ qͣm uͦ in aerẽ
fuerit educta. mox mutat᷑ i
lapĩdem: uł uñ iulissimis
animantiũ ostreis margaritã
p̃cio gͣuem natura subiecit: n
eam qͣm reges magnoꝑe desie¬
rant. ꝑ littus ce asꝑas cautel
testa inclusam conche pauper
piscator inueniat. Uñde auto¬
sam lanam maritime nutt¬
unt pinne ⁊ uł unde purpi¬
rã ochilia ministrant impesa¬
torib: que florum omniuin
pulchritũdinẽ uenustate ꝓͥ

Expanded text:
li bestiae comparantur. Itaque uli bestiae comparantur. Itaque upossit Ecclesia fabricari: et ob hoc hortor, ut cessent libidines flagitiosorum marinis exemplis et terrestribus castigandae. Hic me sermonem statuere, tam ogit infirmitas. Nam plura forent quae tractatui deberemus adjicere, praesertim cum studiosi sint auditores, et super his quae in mari nascuntur, admiratione dignissimis, vel de ipso mari, quomodo aqua ejus gelatur in salem, vel quomodo lapis ille pretiosus, qui corallius nominatur, herba est dum habetur in pelago, postquam vero in aerem fuerit inde educta, mox mutatur in lapidem. Vel unde vilissimis animantium ostreis, margaritam pretio gravem natura subjicit, ut eam quam reges magnopere desiderant, per littus et asperas cautes testa inclusam conchae, pauper piscator inveniat. Unde aurosam lanam maritimae nutriunt pinnae; vel unde purpuram conchilia ministrant imperatoribus, quae florum omnium pulchritudinem, venustate proprii
Abbreviated transcription (Latin):
ad conubiũ murene ⁊ sibilisq
significans se uenisse: ꝓuocat
eam de ꝓfundo maris ad osor¬
uum nuptiale ꝓcẽdere. Que
mox obediens copulatur ei.
Qͥd gͥ iste sermo desiderat:
Qͥa licet aspersit uir ce morib
babeatur iminitis: hunc tũ
uxor ferre necessario debet:
nullis occasionib ꝯtractã se¬
mel dirimens affectionẽ. At
uͦ dicis illũ iracundũ ẽẽ uel
crudelem: s maritꝰ est. Uino¬
lentũ: s ꝯiunctus tͥ est ꝑ na¬
turã. Durũ & implacabilem:
s corporis tui pars habetur
p̃ciosior. Audiat & maritus:
ꝯgruam sͥ monitionẽ. Uiꝑa
pestiferũ iurus euomit. nup¬
tialis causa reuerentie ⁊ tu fe¬
ritatẽ animi &e amaritũdinẽ
ñ deponis coactus pudore ꝯu¬
gii : forsan autẽ iuꝑe nobis
exemplũ alias etiã repperie¬
mus ẽẽ ꝯueniens: quia ma¬
gis adulteriũ nature facit
cortio iuꝑe cũ murena. Re¬
cognoscant gͥ qͥ alienis matͥ¬
moniis insidias parant: qua¬

Expanded text:
ad connubium muraenae, sibilisque ad connubium muraenae, sibilisque significans se venisse, provocat eam de profundo maris, ad consortium nuptiale procedere, quae mox obediens copulatur ei. Quid igitur iste sermo desiderat? quia licet et asper sit vir et moribus habeatur immitis, hunc tamen uxor ferre necessario debet, nullis occasionibus contractam semel dirimens affectionem. At vero dicis illum iracundum esse vel crudelem, sed maritus est; vinolentum, sed conjunctus tibi est per naturam; durum et implacabilem, sed corporis tui pars habetur pretiosior. 6. Audiat et maritus congruam sibi admonitionem. Vipera pestiferum virus evomit nuptialis causa reverentiae; tu feritatem animi, et amaritudinem non deponis, coactus pudore conjugii? Forte autem viperae nobis exemplum alias etiam reperiemus esse conveniens, quia magis adulterium naturae facit coitio viperae cum muraena. Recognoscant igitur, qui alienis matrimoniis insidias parant, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sub lapĩde se collocat: qͦ uelut
anchora dente subnixus. qͣssa¬
tionem tẽpestatis euitet. Pati¬
turq se tantisꝑ depͥmi pon¬
dere suꝑposito: dũ mͦ uon
iactetur a fluctib. Hoc cum
uiderint signũ nautici: sciunt
mox uentoꝵ fremitũ ꝯcitandũ.
Et certe nullus astrologus aut
chaldeus. ortu syderũ colligens
aeris qͣlitatẽ. docuit echinũ:
s maris tempestatũq dñs.
huic qͦ animali exiguo. mag¬
nifice sapiencie sue uestigia ma
nifesta signauit. Ita nichil in¬
deum: cuncta enĩ speculatur
oculus ille insopitus ⁊ce om̃ib
presto est. remẽdia salutis ap¬
portans. Qui si echinũ sue
uisitationis ñ relinqͥt exortẽ ÷
te tuaq o homo ñ respiciet:
Uiri diligite ur̃as ꝯuges. Qͦd
& si terrarũ int̾iecta ꝓlixitas
disuingere uos ad tempꝰ forte
iuidebitur : nature tam̃ fedus
& bñdictionis uigũ sit uobis
indiscreta ꝯiunctio. Uiꝑa cũ
sit seuissima serpentiũ. ꝑgit

Expanded text:
sub lapide se collocat, quo velut sub lapide se collocat, quo velut anchorae dente subnixus, quassationem tempestatis evitet. Patiturque se tantisper deprimi pondere superposito, dummodo non jactetur a fluctibus. Hoc cum viderint signum nautici, sciunt mox ventorum fremitum concitandum. Et certe nullus astrologus, aut Chaldaeus ortu siderum colligens aeris qualitatem, docuit echinum: sed maris tempestatumque Dominus huic quoque animali exiguo, magnificae sapientiae suae manifesta vestigia signavit. Ita nihil imDeum: cuncta enim speculatur oculus ille insopitus, et omnibus praesto est, remedia salutis portans. Qui si echinum suae visitationis non reliquit exsortem: te, tuaque o homo non respiciet? Viri diligite vestras conjuges . Quod etsi terrarum interjecta prolixitas disjungere vos ad tempus forte videbitur, naturae tamen foedus, et benedictionis jugum sit vobis indiscreta conjunctio. Vipera cum sit saevissima serpentium, pergit
Abbreviated transcription (Latin):
ens qͥd aduersum. Nos gͥ quid
dicimꝰ. qui ratione sumꝰ hones¬
tati. ꝓmissionib inuitatio. s.¬
ritaliter eruditi: piscib irra¬
tionabilius nr̃a negocia dispo¬
nentes: Licet illis etiã studi¬
um sit scientie futurorũ. Nos
autẽ infidelitate uenturi scłi
depͣuati: nr̃am uitã ꝑ actus
fedissimos & illicitas uolun¬
tates expendimꝰ. Pisces gͥ tot
maris interualla transcurr̃t:
ut possint inuenire qͦd utile
est. Qͥd tandẽ tu dicturꝰ es
habens coherentẽ tͥ desidiam
que nequicie pͥnceps ẽ: Nul¬
ius gͥ de ignoratione causet᷑:
naturalis enĩ nobis insita ẽ
iatio: uel in appetendã bono¬
rũ familiaritatẽ: uł indecli¬
uandam noxiorũ lesionem.
Itaq ñ recedam ab exemplis
is habitatorib refererentẽ.
qͥa maritimꝰ echinus cũ sit ui¬
lissimꝰ ac sprebilis: fiit index
sepe nauigantib future sereni¬
tatis aut hyemis. Nã cũ presen¬
serit flatus ĩminere uentorũ

Expanded text:
ens, quid adversum. Nos igitur quid ens, quid adversum. Nos igitur quid dicemus, qui ratione sumus honestati, promissionibus invitati, spiritaliter eruditi, piscibus irrationabilius nostra negotia disponentes? Licet illis etiam studium sit scientiae futurorum. Nos autem infidelitate futuri saeculi depravati, nostram vitam per actus foedissimos, et illicitas voluptates expendimus. Pisces igitur tot maris intervalla transcurrunt, ut possint invenire quod utile est. Quid tandem tu dicturus es, habens cohaerentem tibi desidiam, quae nequitiae princeps est? Nullus igitur de ignoratione causetur: naturalis enim nobis insita est ratio, vel in appetendam bonorum familiaritatem, vel in declinandam noxiorum laesionem Itaque non recedam ab exemplis is habitatoribus referentem quia maritimus echinus, cum sit vilissimus ac sprebilis, fit index saepe navigantibus futurae serenitatis aut hiemis. Nam cum praesenserit flatus imminere ventorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sepe cernunt᷑ ascendere. ꝓꝑ¬
terea pontum libentiꝰ expe¬
tunt qͣm sinus alios: qͥa mag
opportunꝰ est eis ad edendar.
fouendamꝙ progeniem. Qui
cum sufficienter destinata ꝑe¬
gerint: cat̾uatĩ cuncti simus
reuertuntur ad ꝓpͥa. Que ar̃
ratio sit: a tacitis audiamus
Quia humile uĩdelicet ẽ an¬
toum pelagus &e deuexũ: e
ob hoc expositum uiolentie. c̃¬
motioniq uentoꝵ. qͦd tẽpestati¬
bus exortis ab imo fundo acu¬
titur: adeo ut arena inferir
ñnunqͣm sũmis fluctib mis¬
oeatur. S ce frigidũ nimis est
hiemali temꝑe: utpode mul¬
tis ac maximis amnib reple¬
tum. Quo cum fuerint estuis
potiti mensib ⁊ rirrsus aspe¬
ritate succẽdentis hẏberni det̃¬
riti: in altiora maris loca que
sunt tranquilliora se ꝯferuit
Spectaui hec ego & admirati
sum dei sapientiam: qͥa irsi¬
tionabiles animantes. ꝓuide
custõdesq salutis habent᷑ ꝓpͥe
& intelligunt qͥd sibi sit ouell¬

Expanded text:
saepe cernuntur ascendere. Propsaepe cernuntur ascendere. Propterea pontum libentius expetunt quam sinus alios, quia magis opportunus est eis ad edendam fovendamque progeniem. Qui cum sufficienter destinata peregerint, catervatim cuncti simul revertuntur ad propria. Quae autem ratio sit, a tacitis audiamus. Quia humile videlicet est Arctoum pelagus et devexum, et ob hoc expositum violentiae commotionique ventorum: quod tempestatibus exortis, ab imo fundo concutitur, adeo ut arena inferior nonnunquam summis fluctibus misceatur. Sed et frigidum nimis est hiemali tempore, ut pote multis ac maximis amnibus repletum. Quo cum fuerint aestivis potiti mensibus, rursus asperitate succedentis hiberni deterriti, in altiora maris loca, quae sunt tranquilliora, se conferunt. 5. Spectavi haec ego et admiratus sum Dei sapientiam, quia irrationabiles animantes, providae custodesque salutis habentur propriae, et intelligunt quid sibi sit conveni
Abbreviated transcription (Latin):
que imperantis austoritas.
que edicta ꝓposita. statutũ
illis tempus annuuant:
Q st̃ duces eoꝵ e Nonne uides
ordinanionẽ diuinam cuncta
fusam: Pisces gͥ dei legib ñ
repugnant: & hoies inuume
doctrinã recipiunt salutarem
Non sꝑnas pisces qͥa muti sunt
& irrationabiles: s uerere po¬
tius. ne & illis irranionabilior
estimeris: p̃ceptionib creatoris
obsistens. Ausculta pisces qui
tm̃ quĩdem uocẽ ñ emittunt:
nã certis significationib fateri
uidentur: qͥa ꝓpt̾ ĩmortalita¬
tem genĩs desiderabilem ꝑegͥ¬
nationẽ subire cogunt᷑. Hi ñ
utuntur siuis sermonibr ⁊ s
habent legẽ nature fortiter
illis herentem: & que sunt
agenda monstrantẽ. ꝑ gamꝰ
inquiunt ad borinũ pelagus.
Dulciꝰ enim ceteris equorib
sol ibĩdem cõmoratus. ñ totas
penitus radiis potabiles ex¬
haurit undas. Nam dulciorib
aqͥs cẽ marina animalia de¬
lectant᷑ ⁊ unde procul a pela¬
go uenientes pisces: ꝑ flinos

Expanded text:
quae imperantis auctoritas? quae edicta proposita statutum illis tempus annuntiant? qui sunt duces eorum? Nonne vides ordinationem divinam cuncta fusam? Pisces igitur Dei legibus non repugnant, et homines minime doctrinam recipiunt salutarem. Non spernas pisces, quia muti sunt et irrationabiles, sed verere potius ne et illis irrationabilior aestimeris, praeceptionibus Creatoris obsistens. Ausculta pisces, qui tantum quod vocem non emittunt, nam certis significationibus fari videntur, quia propter immortalitatem generis desiderabilem peregrinationem subire coguntur. Hi non utuntur suis sermonibus, sed habent legem naturae fortiter illis haerentem, et quae sunt agenda demonstrantem. Pergamus, inquiunt, ad Borinum pelagus, dulcior enim caeteris aequoribus sol ibidem commoratus, non totas penitus radiis potabiles exhaurit aquas. Nam dulcioribus aquis etiam marina animalia delectantur; unde procul a pelago venientes pisces per fluvios
Abbreviated transcription (Latin):
tes de pelago suscipiunt pe¬
nicillis: atq ita sitis ꝯ solant᷑
ardorem. Bonũ nichilominus
dño uidetur mare. quia ostͥ¬
git insulas. ñ minꝰ eis mun¬
tionẽ ꝑhibens qͣm ornatũ: e
qͥa classib inuetabilem p̃stat
accessũ. diuiciarũq causas me¬
catorib subministrat ⁊ ce quia
plurima t̾rarũ incolis ignori
nauigantiũ relatione discunt᷑:
multumq penitꝰ uite hominũ
cõmoditatis ex mari tͥbuitur.
Nam ea que nobis exuberant
in alias ꝓuincias regiones ꝙ
transuehimtꝰ: & inde rursus
que minus hic suppẽditant
aportantur. S unde mͥ possi¬
bile erit maris płchpitudiũ
designare ÷ ita ut conditori
uisum est: Qͦd si mare bonũ
atq laudabile ẽ apud deum:
quomꝰ non cetus ecclie catho¬
lice pulchrior iudicet᷑. in qua
tr÷ etatũ om̃iũ sexuũ q di¬
uersitas uocib głificato¬
tiis ad deũ fusis. similẽ ma¬
rinis fluctib sonũ reddit:
que firmiter in pacis statio¬

Expanded text:
tes de pelago suscipiunt petes de pelago suscipiunt penicillis, atque ita sitis consolantur ardorem. Bonum nihilominus eo videtur mare, quia constringit insulas, non minus eis munitionem perhibens quam ornatum, et quia classibus invectabilem praestat accessum, divitiarumque causas mercatoribus subministrat; et quia plurima terrarum incolis ignota, navigantium relatione discuntur, multumque penitus vitae hominum commoditatis ex mari tribuitur. Nam ea quae nobis exuberant, in alias provincias regionesque transvehimus, et inde rursus quae minus hic suppeditant apportantur. Sed unde mihi possibile erit maris pulchritudinem designare, ita ut Conditori visum est? Quod si mare bonum atque laudabile est apud Deum, quomodo non coetus Ecclesiae catholicae pulchrior judicetur, in qua aetatum omnium sexuumque diversitas, vocibus glorificatoriis ad Deum fusis similem marinis fluctibus sonum reddit, quae firmiter in pacis statio
Abbreviated transcription (Latin):
mediterraneis ita fieri regio¬
nib ꝯstat. Cur aut̃ hoc dixe¬
rim: Ut assererem qͥa tellus
om̃is per abditas inuisibilesq
uenas aquis est repleta ma¬
nantib: que trahunt ex ma¬
ri pͥncipium. Bonũ &̃ mare
deo uisum est. qͥa ꝓpt̾ decur¬
sum quẽ ꝑagit in ꝓfundo
terrarum receptaculũ est
fluuioꝵ: cunctarũq aqua¬
rum que in se undiq deuol¬
uunt᷑: manens intra t̾minoᷤᷤ
suos. Bonum qͦ eo quod a¬
quis aeriis fons quidã &
origo est. Que cũ fuerit fota
calore solano deponit humo¬
rem subtiliorẽ ꝑ tenues ua¬
pores: qui tracti in altiorẽ
locum frigidiq ꝑfecti. utt pon
qui nubib obumbrant᷑. pores
generant. atq ymbres. Et hos
rei nullus erit incredulus:
ad cacabos spumantes feruo
respexerit: Qui cũ repleti ã
fuerint. igne supposito uaci
sepe reddunt᷑: licet ip̃a quos
maris aqua solis dequoqui
radiis ut nautici referunt
affirmat᷑. Nã uapores exala¬

Expanded text:
mediterraneis ita fieri regiomediterraneis ita fieri regionibus constat. Cur autem hoc dixerimus? ut assererem quia tellus omnis per abditas invisibilesque venas, aquis est repleta manantibus quae trahunt ex mari principium. 7. Bonum etiam mare Deo visum est, et propter decursum quem peragit in profundo terrarum, et receptaculum est fluviorum cunctarumque aquarum quae in se undique devolvuntur, manens intra terminos suos. Bonum quoque ob hoc, quod aquis aeriis fons quidam et origo est. Quae cum fuerit fota calore solano, deponit humorem subtiliorem per tenues vapores, qui tracti in altiorem locum, frigidique perfecti, ut pote qui nubibus obumbrantur, rores generant atque imbres. Et huic rei nullus erit incredulus, si ad cacabos spumantes fervore respexerit, qui cum repleti aqua fuerint, igne supposito vacui saepe redduntur; licet ipsa quoque maris aqua, solis decoqui radiis, ut nautici referunt, affirmetur. Nam vapores exhalan
Abbreviated transcription (Latin):
stabili ceꝑit tranqͥllitate can¬
descere: aut cũ lenib aspera¬
tũ. flabris purpureũ colorẽ
cernentib ostentat: Et qͣndo
ñ uiolentis tellurẽ uerberat
fluctib: s uelut pacificis eã
cõplexib osculat᷑. Uerũtam̃
ñ ita deo uideri bonũ mare
scripturã dixisse putandũ ẽ:
ibi enĩ bonum ñ aspectu s
facture ratione censetur. Pri¬
mo qͥa fons quidam totius
humoris qͥ terram rigat est
mare. qͦd in occultis diffusũ
uenis approbant scrupea
defossaq loca. per que cõme¬
ans aqua marina cũ aliqͥb
montuosis obstaculis retar¬
data fuĩt. impulsa spiritu
quo urgetur ꝑruptis obicib
ꝓcẽdit ad lucẽ potabilis iã
effecta: per defecationẽ ama¬
ritudine deposita naturali.
Itẽq feruidam qualitatem
recipit cũ per certa quedã
metalla transcurrit: & fit
ñ solum calida. s ce ardens.
Qd cẽ in insulis plurimis.
& in diuersis littorib mari¬
timis inuenimꝰ: sicut &e in

Expanded text:
stabili coeperit tranquillitate canstabili coeperit tranquillitate candescere, aut cum lenibus asperatum flabris, purpureum colorem cernentibus ostentat; et quando non violentis tellurem verberat fluctibus, sed velut pacificis eam complexibus osculatur. Verumtamen non ita Deo videri bonum mare Scripturam dixisse putandum est; ibi enim bonum, non aspectu, sed facturae ratione censetur. Primo quia fons quidam totius humoris qui terram rigat est mare: quod in occultis diffusum venis, sicut approbant scrupea defossaque loca, per quae commeans aqua marina cum aliquibus montuosis obstaculis retardata fuerit, impulsa spiritu quo urgetur perruptis obicibus procedit ad lucem, potabilis jam effecta, per defecationem, amaritudine deposita naturali; itemque fervidam qualitatem recipit, cum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non solum calida, sed et ardens. Quod etiam in insulis plurimis et in diversis littoribus maritimis invenimus, siquidem et in
Abbreviated transcription (Latin):
quidem sociatꝰ ꝑ calorem: aque
ui ꝑ humorẽ. Ignis aut̃ qm̃ fer¬
uidꝰ aridusq nat᷑a est. aeri
quidem caloris int̾uentu cohe¬
ret: ꝑ siccitatẽ uͦ terre cõmu¬
nicat. Et hoc mͦ qͣi circulus
quidam ⁊ chorꝰ cõpaginatus:
alterutrũ sͥmet Auenientib
elementis uidetur ẽẽ ꝑfectus.
hec idõ disserui ut ordo clares¬
ceret. ꝓpt̾ quẽ aridam dñs ter¬
ram nominauit: ce ñ potiꝰ tel¬
lurẽ uocitauit aridã. Siccitas
enĩ non pꝰmodũ secuta ẽ. sẽd
erat anterior ⁊ qͥppe que sit
dfũmatoria substancie eius:
atq id̃o uire uocabuli huiꝰ
puileguis honorat᷑. Unde ct̃
tellus ut pote principales
causas sue notionis assũp¬
sit. Et uidit deus qͥa bona
est aqua. Non om̃imodis spe¬
ciositatẽ eam que ex uultu
maris emicuit bonã deo fu¬
isse uisam sermo significat
pulchritudine creature: sed
ineffabili sapientia que fcã
sunt intuet᷑. Nobis enim reue¬
ra uoluptuosũ est mare. cũ

Expanded text:
quidem sociatus per calorem, aquae quidem sociatus per calorem, aquae vero per humorem. Ignis autem quoniam fervidus aridusque natura est, aeri quidem caloris interventu cohaeret, per siccitatem vero terrae communicat; et hoc modo quasi circulus quidam et chorus compaginatus, alterutrum sibimet convenientibus elementis videtur esse perfectus. Haec ideo disserui, ut ordo claresceret, propter quem aridam Dominus terram nominavit; et non potius tellurem vocitavit aridam. Siccitas enim non postmodum secuta est, sed erat anterior; quippe quae sit consummatoria substantiae ejus, atque ideo jure vocabuli hujus privilegiis honoratur. Unde etiam tellus, ut pote principalis, causas suae notionis assumpsit. 6. Et vidit Deus quia bona est aqua. Non omnimodis speciositatem eam quae ex vultu maris emicuit, bonam Domino fuisse visam, sermo significat pulchritudine creaturae; sed ineffabili sapientia, quae sunt facta intuetur. Nobis enim revera voluptuosum est mare, cum