comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illa in euangłio mulier sanguinẽ fluess.
omnẽ substantiã suã expendit in medi¬
cis: nec potuit a quoquã eoꝵ sanari
Ad nullũ quippe ex eis dignũ erat
dici. sana me & sanabor: nisi ad solũ
cuiꝰ sufficit uestimenti tantũ fimbriã
tangere: cui ego uni dicã. Sana me
dñe. et sanabor. Tunc si quidẽ medici¬
nam sanitas sequit᷑. si xp̃s curare dig¬
netur. Saluum me fac. et saluus ero:
Falsus equus in salutẽ: ꝓpt̾ea ei dicam
Saluũ me fac. et saluus ero. E hoc ita
mandatũ in quo precipit᷑. ñ gloriet᷑
sapiens in sapientia sua. neq fortis in

Expanded text:
illa in Evangelio mulier sanguinem fluens, illa in Evangelio mulier sanguinem fluens, omnem substantiam suam expendit in medicis , nec potuit a quoquam eorum sanari: ad nullum quippe ex eis dignum erat dici: Sana me, domine, et sanabor, nisi ad solum cui sufficit vestimenti tantum fimbriam tangere, cui ego uni dicam: Sana me, Domine, et sanabor. Tunc siquidem medicinam sanitas sequitur, si Christus curare dignetur: Salvum me fac, et salvus ero. Falsus equus in salutem . Propterea ei dicam: Salvum me fac et salvus ero. Et hoc ita mandatum in quo praecipitur: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlis. Hec ꝓpter id qd dictũ est. suꝑ t̾ram
scͥbantur. Causamq cõmemorat: quia
dereliquert̃ fontẽ uitȩ dñm. Et in pͥn¬
cipio ipse ꝓpħa ex ꝑsona dñi dicit. Me
dereliquert̃ fontẽ uite: & nc̃ qͥa dere¬
liquert̃ fontẽ uitȩ dnm̃. Dicamꝰ gͦ et
nos. si nolumꝰ derelinquere fontẽ uite
Quid gͦ dicemꝰ: Dñe. ad quẽ ibimus:
Uerba uitȩ tu habes. Sic finita ẽ. etiã
scd̃i capituli circũ scͥptio. Sequens ora¬
tio. ẽ. ista continens. Sana me dñe. et
sanabor⁊ saluũ me fac. & saluus ero:
qm̃ głatio mea tu es. Ecce ipsi dicunt
ad me. Ubi ẽ sermo dñi: Ueniat. Ego
autẽ ñ laboraui subsequens post te:
& diem hominis ñ concupius. tu seis:
Si loqui ꝓpter male habentes conuenit
medico dicenti. ñ indigent sani medico.
s male habentes: dicendũ confidenter
ab eo qui egrotantẽ suã animã uult
saluari. sana me dñe & sanabor. Et enĩ¬

Expanded text:
coelis. Haec propter id quod scriptum est: Super terram coelis. Haec propter id quod scriptum est: Super terram scribantur; causamque commemorat: Quia dereliquerunt fontem vitae Dominum. . Et in principio ipse propheta ex persona Domini dicit: Me dereliquerunt fontem vitae: et nunc: Quia dereliquerunt fontem vitae Dominum. Dicamus ergo et nos, si nolumus derelinquere fontem vitaeQuid igitur dicemus? Domine, ad quem ibimus? verba vitae tu habes . Sic finita est etiam secundi capituli circumscriptio. Sequens oratio est ista continens: Sana me, Domine, et sanabor, salvum me fac, et salvus ero: quoniam gloriatio mea tu es. Ecce ipsi dicunt ad me: Ubi autem non laboravi subsequens post te et diem hominis non concupivi, tu scis . Soli, qui propter male habentes venit, medico dicenti: Non indigent sani medico, sed male habentes , dicendum est confidenter ab eo qui aegrotantem suam animam vult salvari: Sana me,
Abbreviated transcription (Latin):
te aut̃. qͥa nomina ur̃a scͥpta sunt
celis. Igit᷑ oportet lȩtari. si talis qͥs
derit. ut nom̃ eiꝰ scribat᷑ in celis. Et
quomꝰ iustoꝵ nomina in suꝑioribꝰ con¬
scribunt᷑: sic econtrario qͥ conuersan¬
tur terrene. qui ñ pertranseunt terrã
edom. s agros terrȩ edom & iuneas
possident. scribunt᷑ nomina quasi dñi¬
relinquentiũ suꝑ terrã. Confundant᷑
discedentes: suꝑ terrã scribant᷑. Quo
enĩ metro mensi sunt: remetiet᷑ eis:
Ipse sibi unus quisq causa ẽ. ut sc̃bat᷑
suꝑ terrã. si celestia ñ requirat int̾ra:
si semꝑ anima eiꝰ de istius mundi nego¬
tiis estuet quȩ uident᷑ scło bona. Si uͦ
audiens iħm loquentẽ. nolite uob̃ thes¬
aurizare thesauros suꝑ terrã. ubi tinea
et uermes exterminant. & ubi fures
effodiunt & furant᷑. s thesaurizate uob̾
thesauros in cęlo: qͥ thesaurizauerit sibi
in cȩlo. ipse sibi causa ẽ. ut scribat᷑ in

Expanded text:
dete autem, quia nomina vestra scripta sunt in dete autem, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Igitur oportet laetari si talis quis fuerit, ut nomen ejus scribatur in coelis. Et quomodo justorum nomina in superioribus conscribuntur, sic econtrario eorum qui conversantur terrene, qui non pertranseunt terram Edom, sed agros terrae Edom et vineas possident, scribuntur nomina quasi relinquentium Deum super terram. Confundantur discedentes, super terram scribantur. Quo enim metro mensi sunt, remetietur eis ipsis . Sibi unusquisque causa est, ut scribatur super terram, si non coelestia requirat in terra, si semper anima ejus de istius mundi negotiis aestuet, quae videntur saeculo bona. Si vero audiens Jesum loquentem: Nolite vobis thesaurizare thesauros super terram, ubi tinea et vermes exterminant, et ubi fures effodiunt et furantur, sed thesaurizate vobis thesauros in coelo : qui thesaurizaverit 791 sibi in coelo, ipse sibi causa est, ut scribatur in
Abbreviated transcription (Latin):
nra xp̃s est: quia et ille scĩficans. et
nos sc̃ificati ex uno om̃s sumꝰ. Susten¬
atio isrł. Sicut ipse iusticia iħs. ipse
ueritas. ipse sc̃ificatio. si militer ipse ẽ
iiã sustentatio: & ñ est. aliquid iustũ¬
ine eo. neq patiens qd̃ in se ñ habet
ip̃m. Ipse ẽ enĩ sustentatio isrł. Si aut̃¬
t ad patrẽ hoc retuleris: ñ impie
intelliges. Dñe. om̃s qͥ derelinquent¬
te confundant᷑ discedentes. Unus qͥsq
nm quando peccat: ꝑ ea quȩ peccat.
p̃m relinqͥt. Relinquens autẽ &e filiũ:
isinqͥt & patrẽ. In iustus aiusticia
linge ẽ: pollutus a sc̃imonia: bellator
ipace. & qui sub potestate in imici
sse incipit: a redemptione fit alienꝰ.
at. Unuersi qͥ te derelinquunt. con¬
uindant᷑ discedentes. Hoc ẽ. quantũ te¬
deserunt. tantũ confundant᷑. Disce¬
antes. suꝑ terrã scribant᷑. Om̃s homi
descͥbunt᷑. Sc̃i in cęlo: peccatores
u terrã. Dicit ad discipłos iħs. Gau¬

Expanded text:
nostra Christus est, » quia et ille sanctificans, et nos sanctificati ex uno omnes sumus. Sustentatio Israel. » Sicut ipse justitia Jesus, ipse veritas, ipse sanctificatio, similiter ipse est etiam sustentatio: et non est aliquid justusine eo, neque patiens, quod in se non habet Christum: ipse est enim sustentatio Israel. Si autem ad Patrem et hoc retuleris, non impie intelligis. Domine, omnes qui te derelinquunt, confundantur discedentes . Unusquisque nostrum quando peccat, per ea quae peccat, Christum relinquit: relinquens autem Filium, reliquit et Patrem. Injustus a justitia longe est, pollutus a sanctimonia, bellator a pace, et qui sub potestate inimici esse incipit, a redemptione fit alienus, ait: Universi qui te derelinquunt, confundantur discedentes, hoc est, quantum deserunt, tantum confundantur discedentes. Super terram scribantur. Omnes homines describuntur, sancti in coelo, peccatores super terram. Dicit ad discipulos Jesus: Gau
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sequaris: quantũ plus secutus fu¬
ris. tanto minus laborabis. Non eñi lass¬
tudo in iacob: neq apparebit dolor in
isrł. Propt̾ea dixit ut ñ laboremꝰ ultesꝰ
laborantes antequã eum inciꝑemꝰ eni
Uenite ad me om̃s qͥ laboratis. & qͥ one¬
rati estis: & ego reficiã uos. Si laboran¬
tes uenerimꝰ ad iħm. et eum fuerimus
secuti: tunc dicere poterimꝰ. Ego aitẽ
ñ laboraui subsequens post te:& dien¬
hominis ñ concupiui. Est qͥdam dies
hominis: ẽ. quȩdã dies dĩ. id est resue¬
rectionis. quã om̃is sc̃s desiderat: ñ ila
de qua scͥptũ est. Ue eis qͥ desiderant
minis ñ concupiui: Ex planatio uer¬
bi conuincit nos. quia diem concups¬
camus hominis. Frequent̃ quippe eg¬
tantes cũ infantasmate ẽẽ febriuma
perimꝰ. et mortis limine urgeri. ades
qͥ nos uisitant fr̃s lassas manus attal¬
mus: orantes eos ut ꝓ nob̾ dnm̃ depi¬
cent᷑. atq dicentes. Roga mͥ aliqua¬
uitȩ spatium: roga ut aliquantio

Expanded text:
Christum sequaris: quanto plus secutus fueris, tanto minus laborabis: non est enim lassitudo in Jacob: neque apparebit dolor in Israel. Propterea dixit, ut non laboremus ulterius: laborantes ante quam eum incoeperienite ad me, omnes qui laboratis, et qui onerati estis, et ego reficiam vos . » Si laborantes venerimus ad Jesum, et eum fuerimus secuti, tunc dicere poterimus: « Ego autem non laboravi subsequens post te: ehominis non concupivi. » Est quaedam dies hominis, et est quaedam dies Dei, id est. resurrectionis, hanc omnis sanctus desiderat: non illam, de qua scriptum est: Vae eis, qui desiderant minis non concupivi? » Explanatio verbi con vincit nos: quia diem concupiscamus hominis. Frequenter quippe aegrotantes cum in phantasmate esse febrium coeperimus, et mortis limine urgeri, ad eos, qui nos visitant fratres, lassas manus attollimus: orantes eos, ut pro nobis Dominum deprecentur atque dicentes: Roga mihi aliquod spatium vitae: rogo ut aliquantisper
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sensũ grandem pͥncipem asymia
Dixit aut̃. Uiolentia mea faciã &i
pientia intellectus auferã fines gens
test intelligat quomͦ nouissimũ eui
erit stultũ. Iste ab eo qd̾ fuit sapiens
male. sapientior enĩ erat om̃ibꝰ bestis
fuit. male in sipiens. Intelliges uͦ. qu
sit. nouissimũ eiꝰ erit insipiens: sisis
filii huiꝰ scłi sapientiores st̃. a filiisli¬
cis in generatione ista: bonus ẽ du
contrariis diuersa subuertit: ut ha¬
at cõpleri id qd̾ dictũ est. nouisi
eiꝰ erit insipiens. Quando nouisse

Expanded text:
super sensum grandem principem Assyriorum. super sensum grandem principem Assyriorum. Dixit autem: Valentia mea faciam, et sapientia intellectus auferam fines gentitest intelligat, quomodo novissimum ejus erit stultum. Iste ab eo, quod fuit sapiens male, sapfuit, male insipiens. Intelliges vero quid sit: Novissimum ejus erit insipiens, si scifilii saeculi hujus sapientiores sunt filiis lucis in generatione ista, bonus est Deus qui contrariis diversa subvertit, ut faciat compleri id quod dictum est: Novissimum ejus erit insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
laqueo hereticȩ factionis impediunt:
peperit: facere diuitias suas ñ cũ iu¬
dicio. Diues factus ẽ ꝑdix. Ecce eius
quanta st̃ milia. ingens turba. mul
suas. Non cogitat iudiciũ. neq habet
in corde iusticiã: s omĩa sine lege ge¬
rens. merito arguit᷑ non cũ iudicio fe¬
cisse diuitias. Meus autẽ dñs facit diui¬
tias suas cũ iudicio: ex aminata ẽ. & di¬
lecta eiꝰ opulentia. In medio dierũ eius.
fuimꝰ sub clamantis potestate ꝑdicis. cla¬
mauit quippe ꝑ eos ñ solũ quos supra
enumerauimꝰ. s ꝑ om̃s generalit̃ qͥ quasi
ad pietatẽ & ad religionẽ uocantes. sub
contrario ueritatis dogmate clamaue
scło nequã. dñs iħs: iccirco in medio di
ut nouissimũ eiꝰ merito insipiens fiat:
S dicamꝰ eum fuisse sapientẽ. Serpess
quippe sapientior erat om̃ibus bestiis
suꝑ terrã. quas fecit dñs ds̃. Sapiens
fuit iuxta id qd̾ scͥptũ est. Adducam

Expanded text:
laqueo haereticae factionis impediunt. laqueo haereticae factionis impediunt.  quae non peperit, facere delicias suas non cum judicio, dives factus est perdix. Ecce ejus quanta sunt millia, ingens turba, multsuas, non cogitans judicium, neque habens in corde justitiam, sed omnia sine lege gerens; merito arguitur non cum judicio fecisse divitias. Meus autem Jesus facit divitias suas cum judicio. Examinata est et delecta ejus opulentia. In medio Al. dimidiofuimus sub clamantis potestate perdicis clamavit quippe non solum per eos quos supra memoravimus, sed per omnes generaliter qui quasi ad pietatem et ad religionem vocantes, sub contrario veritati dogmate clamaversaeculo nequam Dominus Jesus, idcirco in medio  Aut novissimum ejus merito insipiens fiat? Sed dicamus eum fuisse sapientem: Serpens quippe sapiesuper terram, quas fecit Dominus Deus . » Sapiens fuit juxta id quod scriptum est: « Adducam
Abbreviated transcription (Latin):
toris nr̃i iħu xp̃i intelligentiã tẽpera¬
re. Magis aut̃ conuenit mala zabu-¬
lo adiungere. et suꝑ aduersario lectio¬
nem intelligere presentẽ: si tam̃ totiꝰ
capituli nos secuta fuerit interp̃tatio
Incipiamus gͦ ab eo qd̾ scͥptũ est: clama¬
uit ꝑdix. congregauit quȩ ñ peperit:
Non ꝓpͥas creaturas congregat zabu-¬
lus. non ea colligit quȩ ipse genera¬
uit: s cũ clamauerit alienas congre¬
gans creaturas. facit eas suas. Clama-¬
uit ꝑdix ꝑualentinũ: clamauit ꝑ
basilidem. ꝑ marcionẽ: ꝑ om̃s qͥ alienȩ
a deo głȩ cupiditate rapti sunt. Nullꝰ
enĩ eoꝵ sonare poterat uocẽ dñi iħu:
mee oues. meã uocẽ audiunt. S erat
uox xp̃i in paulo. erat in petro: ꝓpter
qd̾ paulus dicebat. An exꝑimentũ que¬
ritis eiꝰ qui in me loquit᷑ xp̃s: Uox aut̃
congregantis quȩ ñ peperit ꝑdicis in
illis ẽ. qui simplices quosq fidelium.

Expanded text:
toris nostri Jesu Christi intelligentiam temperatoris nostri Jesu Christi intelligentiam temperare. Magis autem convenit mala Zabulo adjungere, et super adversario lectionem intelligere praesentem: si tamen 784 totius capituli nos secuta fuerit interpretatio. Incipiamus ergo ab eo quod scriptum est: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit. Non proprias creaturas congregat Zabulus, non ea colligit quae ipse generavit; sed cum clamaverit, alienas congregans creaturas, facit eas suas. Clamavit perdix per Valentinum, clamavit per Basilidem, per Marcionem, per omnes qui alienae a Deo gloriae cupiditate rapti sunt. Nullus enim eorum sonare poterat vocem Domini Jesu: Meae oves meam vocem audiunt . Sed erat vox Christi in Paulo, erat in Petro; propter quod Paulus dicebat: An experimentum quaeritis ejus qui in me loquitur Christus ? Vox autem congregantis quae non peperit perdicis, in illis est qui simplices quosque fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
litura uolucris dignũ uidet᷑ quandã
historiã cõmemorare: ut cognoscentes¬
animal scire possimus utrũ ad bonã¬
an ad malam partẽ nunc nominati
ꝑdicis. intelligentiã referamꝰ. Dicitur
aut̃ hoc eẽ animal malignũ. fraudulen¬
tũ. callidũ: multũq decipiens uenato¬
res. Sepe quippe ante pedes aucupis
uoluitur: & in medium eiꝰ conatũ qͣsi
iam apprehendendus elabit᷑. Predam
sui ex uicinitate ꝓmittit: & hoc agit
ne ad nidũ fȩtuum suoꝵ citus uenator
occurrat. Cumq iam senserit fugisse
pullos suos. tunc et ipse illuso hoste
discedit: ne nequitiã eius uincat. ue¬
nantis imꝓbitas. Ambigendũ non ẽ
de eo qd̃ dicturi sumus. qͥa ex his qui
mansueti in caueis nutriunt᷑. ueritas
approbat᷑. Masculus in masculũ in¬
surgit: obliuiscit᷑ sexum libido p̃ceps:
pugnat᷑ ad coitũ: & una palma uicto¬
ris ẽ. polluisse quẽ uicerit. Si gͥ ma¬
mal ẽ: impium uidetur. ad meliorẽ
partẽ huius referre nom̃: & ad salua¬

Expanded text:
am historiam commemorare, ut animal cognoscentes, scire possimus utrum ad bonam, an malam partem nunc nominati perdicis intelligentiam referamus. Dicitur autem hoc esse 783 animal malignum, fraudulentum, callidum, multumque decipiens venatores. Saepe quippe ante pedes aucupis volvitur, et in medio ejus conatu, quasi jam apprehendendus elabitur. Praedam sui ex vicinitate promittit: et hoc agit, ne ad nidum foetuum ejus citus venator occurrat. Cumque jam senserit fugisse pullos suos, tunc et ipse illuso hoste discedit. Sed nequitiam ejus vincit impuritas. Ambigendum non est de eo quod dicturi sumus, quod ex iis qui mansueti in casis nutriuntur, veritas approbat: masculus in masculum consurgit, obliviscitur sexum libido praeceps, pugnatur ad coitum, et una palma victoris est polluisse quem vicerit. Si igitur mamal est, impium videbitur ad meliorem partem hujus referre nomen, et ad Salva
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ suꝑ sedem excelsam & eleuatã.
Udit et iheremias quomͦ ds̃ regnat:
ꝑter qd̾ glorificans eũ ait. Thronus
se eiꝰ exaltatus abinitio: locus sc̃ifica¬
ionis nr̃e. Siue de xp̃o uolueris ista
intelligere. ñ peccabis: siue de patre.
impie senties. Est enĩ thronus głȩ¬

Expanded text:
sedentem super sedem excelsam et elevatam. Vidit et Jeremias quomodo Deus regnat, propter quod glorificans eum ait: Thronus gloriae, exaltatus ab initio locus, sanctificatio nostra. Sive de Christo volueris ista intelligere, non peccabis, sive de Patre, non impie senties: est enim thronus g
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ quesiuit. Hȩc eis respondete. Uos ais¬
cũ queritis. nolite uentriloquos quern
neq de terra clamantes. neq uanilo que
s ꝓprium dm̃. Quid querunt de uiun¬
bus mortuos: Mortui enĩ sunt demonis
pͥuati uera uita quȩ dicit. Egosũ uita
Nolite gͦ mortuos sciscitari de uiuis ne¬
tiis. Legem enĩ suscepistis. ouos qͥbus pt¬
suaderi ñ potuit ut quereretis ista de
uentriloquis. & de terra clamantibꝰuan
sermonibus: sermonẽ ueritatis & legen
suscipientes in adiutoriũ legis ur̃ȩ. Ata¬
dite. In lege ur̃a scribit᷑. Non sequars a¬
la. Iuxta legem facientes ñ attendatis
uentriloquis. neq his qui de terra da
Legem enĩ in adiutoriũ dedit: ut au¬

Expanded text:
Iscum quaeritis, nolite ventriloquos quaerere, neque de terra clamantes, neque vaniloquos, sed proprium Deum. Qui quaerunt de viventibus mortuos. Mortui enim sunt daemones privati vera vita, quae dicit: Ego sum vita. Nolite ergo mortuos suscitari de vivis negotiis . Legem enim suscepistis. O vos, quibus persuaderi non potuit, ut quaereretis ista de ventriloquis, et de terra clamantibus, vanis sermonibus sermonem veritatis et legem, suscipientes eam in adjutorium Legis vestrae, attendite: in lege vestra scribitur: Non sequaris idola: juxta legem facientes non attendatis ventriloquis, neque his, qui de terra clamant. Legem enim in adjutorium dedit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos. Attendite qm̃ obseure st̃ dicta et
debet sensus deo ipso largiente & reuelante
coherere suꝑioribꝰ. Docet gͦ nos ut ñ simnus
alioꝵ sermonũ discipłi. nisi cȩlestium et
bonoꝵ. Sunt enĩ qͥdam loquentium et
pollicentiũ doctrinã ueram: qͥ ñ loquin¬
tur cęlestia. s terrena. Qui ẽ. ex terra d
terra loquitur: qui de cęlo uenit. suꝑ oeli¬

Expanded text:
mortuos . Attendite quoniam obscure dicta sunt, et mortuos . Attendite quoniam obscure dicta sunt, et debet sensus, Deo ipso largiente et revelante, cohaerere superioribus. Docet ergo nos, ut non simus aliorum sermonum discipuli, nisi coelestium et bonorum. Sunt enim quidam 1136 loquentium, et pollicentium doctrinam veram, qui non loquuntur coelestia, sed terrena. Qui est ex terra, de terra loquitur: qui de coelo venit, supe
Abbreviated transcription (Latin):
qui misit eum attraxerit uenientẽ ad sal¬
uatorem: sicut in euangłio qd̾ scđ̾m ioħem
ẽ. didicimus. & quia accepit donũ apatre.
eos qui credunt: iccirco ꝓpħans de eis ait:
Ecce ego & pueri. quos mͥ dedit ds̃. Nec pu¬
tandus ẽ non habuisse qui accepit: cũ ad¬
huc habeat ipse qui dederit. Deinde in
reliquis ꝓpħat saluator in ꝓpħa: dicens fu-¬
turum esse ut cũ acceꝑit pueros signag
ꝓdigia fiant in isrł. Habet aut̃ ita. Etest
signa et ꝓdigia in isrł adño sabaothiqr
habitat in monte syon. Qui eñi habta
in speculatorio. et in om̃i anima pocest
conspicere ueritatẽ. iste facit signa &
ad exhortandos eos qͥ uident ad fidem lo
enĩ est. ociosus ds̃. qui tunc fecit signat
ꝓdigia. etiã nunc oꝑari ea. Et si dixerit
ad uos. querite uentriloquos et eos quid
terra clamant qͥa in ania loquunt᷑. qͥ de
uentre clamant. ñ gens ad dm̃ suũ : reqͥ¬
runt. Quid exquirunt: De uiuentibus

Expanded text:
qui misit eum, attraxerit venientem ad Salqui misit eum, attraxerit venientem ad Salvatorem, sicut in Evangelio, quod secundum Joannem est didicimus. Et quoniam accepit donum a Patre eos, qui credunt, idcirco Propheta de eis ait: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Deus. Nec putandus est non habuisse qui accepit, cum adhuc habeat ipse qui dederit. II. Deinde in reliquis prophetat Salvator in Propheta dicens futurum esse ut cum acceperit pueros, signa et prodigia fiant in Israel. Habet autem ita: Et erunt signa et prodigia a Israel in Domino Sabaoth, qui habitat in monte Sion. Qui enim habitat in speculatorio, et in omni anima potest conspicere veritatem, iste facit signa et exhortando eos, qui veniunt ad fidem, non est otiosus Deus, qui tunc fecit signa et prodigia, etiam nunc operari ea. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant, non gentes ad Deum suum requirunt, qui exquirunt de viventibus
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ dedit ds̃. Uerum quomͦ in pueris alii ab
aliis acriores. et ea quȩ his sunt tradita
uelocius consequunt᷑ : sic in quã similem
entes semet ipsos quia etiã si ꝓficerent. pu¬
eroꝵ ꝓficerent ꝓfectu: dixerunt. ex parte
cognoscimus. et ex parte ꝓpħamus. Nec enĩ
adhuc ueritatis negotia s umbras negotioꝵ
conspiciebant: nec plenam lucem. s obscu¬
ram imaginẽ. Ideoq repetebant dicentes.
Uidemus enĩ nunc ꝑspeculũ in enigmate:
tunc aut̃ facie ad faciem. Quis gͦ hȩc legens
et intelligens inflabit᷑ et erigetur. siue suꝑ
scientiã seu suꝑ qd̃ cumq donoꝵ: & enim
cũ ea quȩ adpueros deuenert̃. multo infe¬
riora sint his quȩ reposita sunt uiris: de¬
bent ñ eleuari et suꝑbire hi qͥ uidentur
inter pueros acrioris ingenii. & uelociori
Istos autẽ pueros homines dicit om̃s. quos
et saluator demonstrabat. Ecce ego inqͥens
uator adeo. Nemo enĩ uenit adeum. si non

Expanded text:
mihi dedit Deus . Verum quomodo in pueris alii sunt mihi dedit Deus . Verum quomodo in pueris alii sunt aliis acriores, et ea quae eis sunt tradita velocius consequuntur: sic, inquam, similem entes semetipsos, qui etiamsi profecerint, puerorum profecerint profectu, dixerunt: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Nec enim adhuc veritatis negotia, sed umbras negotiorum conspiciebant; nec plenam lucem, sed obscuram imaginem. Ideoque repetebant, dicentes: Videmus nunc per speculum, et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quis ergo haec legens et intelligens inflabitur, et erigetur super scientiam, seu super quodcumque donorum? Etenim cuncta, quae ad pueros devenerunt, multo inferiora sunt his, quae reposita sunt viris. Debent ergo non elevari et superbire ii, qui videntur inter pueros acrioris ingenii, et velocioris. Istos autem pueros homines dicit omnes, quos et Salvator demonstrabat: Ecce, inquiens, eccepit et Salvator a Deo. Nemo enim venit ad eum, si non
Abbreviated transcription (Latin):
dire sermonẽ dĩ: ꝓpt̾ hoc factꝰ in sanguine
pueroꝵ. causa qͥ cõmunicauert̃ carni & san-¬
guini. qͣsi paruuliᷤ loqͦns loqͥt᷑ ñ diuina & in effabilia:
s quȩ cũq caꝑe possunt paruuli. Paruuli
aut̃ om̃s homines sunt. si eos cõpares ad ꝑ¬
fectionẽ uerbi: licet moysen nomines. licet
unũ dixeris de ꝓpħis: licet ioħem quo
maior inter natos mulierũ nemo fuit: li¬
cet ad apłos uenias. petrũ cui portȩ infer¬
ni ñ inualescent. uel paulũ qͥ raptus est.
usq ad tercium cęlũ. et audiuit in edicibi¬
lia uerba: ñ deponis eoꝵ głam dicens qͥa
et ipsi in eis quȩ intellexert̃. cõparatione
eoꝵ quȩ non intellexert̃. paruuloꝵ discipli¬
nis eruditi sunt. quȩ hominibus tradunt᷑:
Dicit gͦ saluator ñ de his quos paulus in
xp̃o paruulos nuncupat & asserit lacte po¬
tandos. et ñ forti cibo: s de om̃ibus simul
hominibꝰ. Ecce ego et paruuli mei. quos

Expanded text:
dire sermones Dei, propter hoc factus in sanguine dire sermones Dei, propter hoc factus in sanguine puerorum causa qui communicaverunt carni et sanguini, quasi parvulis loquens, loquitur non divina et ineffabilia, sed quaecumque capere possunt parvuli. Parvuli autem omnes homines sunt, si eos comparas ad perfectionem verbi, licet Moysen nomines, licet unum dixeris de Prophetis; licet Joannem, quo major in natis mulierum nemo fuit : licet ad Apostolos venias: Petrum, cui portae inferi non invalescent: vel Paulum, qui raptus est usque ad tertium coelum, et audivit indicibilia verba : non deponis eorum gloriam, dicens, quia et ipsi in eis quae intellexerunt comparatione eorum, quae non intellexerunt, parvulorum disciplinis eruditi sunt, quae hominibus traduntur. Dicit ergo Salvator non de his, quos Paulus in Christo parvulos nuncupat, et asserit lacte potandos, et non forti cibo, sed de omnibus simul hominibus: Ecce ego et parvuli mei, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Occasionẽ autẽ accipientes sa¬
eratissimi apłi ad intellectum
ficoꝵ sermonũ. oremus dm̃. ut ac¬
cipiamus sapientiã: & possimus fieri sapi
nendos. Apłs recordans huius dicti. ecce ego
et pueri quos ds̃ dedit mͥ: deinde infert et
edisserit. Quia gͦ pueri cõmunicauerunt
carni et sanguini. & ipse ꝓxime eis factꝰ qͥ
participantur eoꝵ. ut ꝑ mortẽ destruat eũ
qui imꝑium habet mortis. hoc ẽ. ⁊ abulũ:
et eruat eos quicũq metu mortis in sempi¬
ternã uitã rei erant seruitutis. Igit᷑ quia
pueri participes effecti sunt carnis & san
guinis. & saluator nr̃ cõmunicauit carni
atq sanguini: alienũ enĩ erat anatura et
diuinitate eius. carnem & sanguinẽ susci¬
pere: ꝓpter nos autẽ ea quȩ sibi erant alie¬
na suscepit. ut domesticos nos sibi faceret
dicã qm̃ quomͦ pueri cõmunicauert carni
participant᷑ eoꝵ :÷ sic qͥa pueri ñ posst̃ fortio¬
res audire sermones. debent enĩ ut pueri au-¬

Expanded text:
Occasionem autem acceperunt sacratissimi Apostoli ad intellectum propheticorum sermonum. Oremus Deum ut accipiamus sapientiam et possimus fieri sapienendos. Apostolus recordans hujus dicti: Ecce ego et pueri, quos Deus dedit mihi, deinde infert et edisserit: Quia ergo pueri communicaverunt sanguini et carni, et ipse proxime eos factus, qui participantur eorum: ut per mortem destruat eum, qui imperium habet mortis, hoc est, Zabulum, et eruat eos quicumque metu mortis in sempiternam vitam rei erant servitutis . Igitur quia pueri participes effecti sunt sanguinis et carnis, et Salvator noster communicavit carni atque sanguini; alienum enim erat a natura et divinitate ejus, sanguinem et carnem suscipere: propter nos autem ea, quae sibi erant aliena suscepit, ut domesticos sibi faceret, t carni, participantur eorum: sic quia pueri non possunt fortiores audire sermones, debent enim ut pueri au
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͥ similis uentri corporali. uenter est
animȩ : de quo loquit᷑ iustus. Atimore tuo
dñe inuentre accepimus. & parturiuimus.
et peperimus sp̃m salutis tuȩ. quẽ fecisti
suꝑ terrã. Qui aut̃ plenũ habent uentrẽ
uacus sermonibus qui de terra st̃: habent
uentrẽ de terra subsistentẽ. de quo scͥptũ
est. Ds̃ aut̃ & istũ et hȩc destruet. Sc̃ĩ gͦ
uentrẽ habent. in quo atimore dñi conce-¬
perunt: & plenus est. uenter eoꝵ fontibꝰ
aquȩ salientis in uitã ȩternã. De isto uen¬
tre ait ille. Auris et uenter m̃s. quasi uter
plenus musto. alligatus. Hȩc enĩ non dixit
de corporali uentre: nec eñi uenter eius
corporalis plenus erat diuinoꝵ & his ꝓxi¬
moꝵ. uino alligato in utre. Ista in solu¬
tionem ꝓpositionis. Nunc ad hoc qd̾ cepi-¬
mus reuertam᷑. Si gͦ dixerint ad uos. quȩ¬
rite uentriloquos & eos qͥde terra clin¬

Expanded text:
Sic igitur similis ventri corporali venter est Sic igitur similis ventri corporali venter est animae, de quo loquitur justus: A timore tuo, Domine, in ventre concepimus, et parturivimus, et peperimus spiritum salutis tuae, quam fecisti super terram . Quicumque autem plenum habent ventrem vanis sermonibus, qui de terra sunt, habent ventrem de terra subsistentem de quo scriptum est: Deus autem et istam, et haec destruet . Sancti ergo ventrem habent, in quo a timore Domini et conceperunt, et plenus est venter eorum fontibus aquae salientis in vitam aeternam. De isto ventre ait ille: Aures et venter meus quasi uter plenus musto ac ligatus . Haec enim dixit non de corporali ventre: nec enim venter ejus corporalis, plenus erat divinorum, et his proximorum vino alligato in utrem. Ista in solutionem propositionis. IV. Nunc ad hoc quod coepimus, revertamur. Si ergo dixerint ad vos, quaerite ventriloquos, et eos qui de terra cl
Abbreviated transcription (Latin):
itaq aliquis de his qui ꝓponunt. si saluator
reꝓmittit. hoc ẽ. de uentre fontem aquȩ
salientis in uitã ȩternã. de iusto egreditur
& iustus de uentre clamat: siqͥdem fons
aquȩ quẽ saluator reꝓmittit. inuentre eiꝰ
est. S dicendũ ne forte duos habeamꝰ uen-¬
tres. & alius sit corporalis alius sp̃alis: quomͦ
reliquȩ partes quȩ uident᷑ in corpore no¬
minari. ueluti sunt oculi. Uerũ alii corpo¬
ris: alii animȩ. Si enĩ dicit᷑ de oculis manda¬
tum dñi lucidũ illuminans oculos: ñ puto
hoc referendũ ad oculos corporales. & si dr̃
qui habet aures audiendi audiat: non ẽ
putandũ hoc dici de corporis auribꝰ. s de
anime: quas habent qui mundi sunt in
auditu animȩ. S & si dicit᷑ in reꝓmissione
pes tuus ñ offendet: ñ est arbitrandũ hoc¬
dici de corporis pede. Est enĩ qͥdam pes cor-¬
dis. ingrediens ad eum qͥ dixit. Ego sũ uia

Expanded text:
itaque aliquis de his, qui proponunt si Salvator itaque aliquis de his, qui proponunt si Salvator repromittit hunc esse de ventre fontem aquae salientis in vitam aeternam, de justo egreditur, et justus de ventre clamat. Siquidem fons aquae, quem Deus repromittit, in ventre ejus est. Sed dicendum est ne forte duos habeamus ventres, et alius sit corporalis, alius spiritalis; quomodo reliquae partes, quae videntur in corpore nominari, veluti sunt oculi, verum alii corporis, alii animae. Si enim dicitur de oculis: Mandatum Domini lucidum illuminans oculos , non puto hoc referendum ad oculos corporales. Et si dicitur: Qui habet aures audiendi audiat , 1138 non est putandum hoc dici de corporis auribus, sed de animae, quas habent qui mundi sunt in auditu animae. Sed etsi dicitur in repromissionem: Pes tuus non offendet , non est arbitrandum de corporis pede. Est enim quidam pes cordis ingrediens ad eum, qui dixit: Ego sum via.
Abbreviated transcription (Latin):
facere. ñ solum aut̃ gentiles s et eos qui
cũ reꝓmittant in xp̃o religionẽ hereti¬
ci sunt: & ñ tantũ illos. s etiã in nob̾ qui
ȩccłiastici sumus inuenies aliquẽ ꝓsatu¬
ritate uentris cuncta gerere. ut hono¬
retur & accipiat munera quȩ in eccłia
deferunt᷑. Iste talis de uentre loquitur:
et fons sermonũ eius inuentre consistit
Non enĩ fons sermonũ eius de corde fluit:
de bonis cogitationibꝰ. ñ de sc̃o spu. Siqͥs
gͦ aliquando docere se ꝓmittit: obserua¬
te utrũ sermones eius de uentre habeañ
pͥncipium. annon. Propositionẽ aut̃ quȩ
mͥ dici potest: ipse interponã. Nemo forte
quis ex uob̃ a quoquã eam audiens esti¬
met aut scripturã sibi contrariã esse: aut
nos ñ inspexisse quomͦ oporteat approba¬
re sermonẽ in eos accusatoriũ. qͥ de uentre
clamant. Quȩ gͦ est. ꝓpositio: Si quis ait
credit in me: flumina de uentre eiꝰ flueñ.
fons aquȩ salientis in uitã ȩternã. Dicat

Expanded text:
qui cum repromittant in Christo religionem, haeretici sunt, et non tantum illos, sed etiam in nobis, qui Ecclesiastici sumus, invenies aliquem pro saturitate ventris cuncta gerere, ut honoretur et accipiat munera, quae in Ecclesia deferuntur. Iste talis de ventre loquitur, et fons sermonum ejus in ventre consistit. Non enim fons sermonum ejus de corde bono fluit, non de bonis cogitationibus, non de sancto Spiritu. Si quis ergo aliquando se docere promittit, observate utrum sermones ejus de ventre habeant principium, an non. Propositionem autem, quae mihi dici potest, ipse interponam, ne forte quis ex vobis a quoquam eam audiens, existimet aut Scripturam sibi esse contrariam, aut non inspexisse quomodo oporteat approbare sermonem in eos accusatorium, qui de ventre clamant. Quae est ergo propositio? Si quis, ait, credit in me, flumina de ventre ejus fluent, fons aquae salientis in vitam aeternam . Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
qui non fuerunt uaniloqui: neq uacui
unquã apparuert̃ in conspectu dñi dei
Nos om̃s explenitudine eius accepimus:
Qui uaniloqui sunt. ñ habent om̃s sen
uob̾ querite eos qui de terra clamant. qͥ
in ania loquunt᷑. qui de uentre clamant:
uolo dicere & causam quare hoc potis¬
simũ demonũ uentriloquoꝵ nunc as¬
sumpserit sermo & dicat. si dixerint ad
uos. querite uentriloquos. Inuenies om̃s
qui reꝓmittunt nec habent ueritatẽ

Expanded text:
qui non fuerunt vaniloqui, neque vacui qui non fuerunt vaniloqui, neque vacui umquam apparuerunt in conspectu Domini. Nos omnes ex plenitudine ejus accepimus . Qui vaniloqui sunt non habent hoc ex plvobis, quaerite eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant. Volo dicere et causam, quare hoc potissimum daemonium ventriloquorum nunc assumpserit sermo, ut dicat: Si dixerint ad vos, quaerite ventriloquos. Invenies omnes, qui repromittunt, nec habent verita
Abbreviated transcription (Latin):
um. ascendite animo ad eum qͥ om̃ium¬
ĩ ereator: & cõparate pietatẽ istam. om̃i
quȩ annuntiat᷑ esse pietas. nec ẽ pietas:
t uidete quia uos beati estis. Quis enĩ
luilis tibi ppłe saluate adño: & beata ges
uius dñs ds̃ eius. ppłs quẽ elegit in he¬
nditatẽ sibi: Beata gens quippe fuit qͦn¬
dim udeoꝵs: s ꝑdidit beatitudinẽ. et
uta ẽ. de loco suo: quia eum qͥ missus
ae testimoniũ habuit patris. ñ solum
plegem et ꝓpħas. uerũ & in signis & pro¬
agiis. insidians interfecit. Beatitudo ergo
uansmigrauit ad nos iħu xp̃i discipulos:
eeredimus in eo in concusse & firme uiuen¬
aes iuxta hoc qd̾ docti sumus. & si dixerit̃
uos querite uentriloquos. et eos qui de
drra clamant qui inania loquunt᷑: ua¬
iloquos nominauit. Om̃is sermo qͥ dicit᷑.
dit uacuus est. aut plenus ueritate. Ua¬
ti regna cȩloꝵ sc̃is suis. Uide gͦ quid dicant

Expanded text:
em. Ascendite animo ad Deum, qui est omniumem. Ascendite animo ad Deum, qui est omnium creator, et comparate pietatem istam omni, quae annuntiatur esse pietas, nec est pietas, et videte, quia vos beati estis. Quis enim similis tibi, popule salvate a Domino? Et beata gens cujus Dominus Deus ejus, populus quem elegit in habitationem sibi . Beata quippe gens fuit quondam Judaeorum, sed perdidit beatitudinem, et ejecta est de loco suo, quia eum, qui missus est, et testimonium habuit patris, non solum per Legem, et Prophetas, verum et in signis, et prodigiis, insidians interfecit. Beatitudo ergo transmigravit ad nos Jesu Christi discipulos, et credimus in eo inconcusse et firme viventes juxta hoc quod docti sumus. III. Et si dixerint ad vos: Quaerite ventriloquos et eos qui de terra clamant . Quia inania loquuntur, vaniloquos nominavit. Omnis sermo qui dicitur, aut vacuus est, aut plenus veritate. Vati regna coelorum sanctis suis. Vide ergo quid dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
rite uentriloquos. et eos qui de terra di¬
mant. quia inania loquunt᷑ qͥ de terra di¬
mant. ueluti querite demonia. Ab unaehs
specie demonis: uentriloquos tropicos om̃a
demonia nuncupauit. Si dixerint uobis
querite uentriloquos. hoc ẽ. querite aden¬
nibus siue diuinationẽ. siue ueritatẽ. iul
sacratã contẽplationẽ: respondete eis h&¬
quȩ doceo. Quȩ sunt quȩ eos docet: Ins¬
quentibus dicit. Et sunt qͥ nuctunt uos
r ad idola de qͥbus scͥptũ est om̃s dii gen¬
um demonia: uolunt uos ire ñ solum
puentriloquos. s ad omnẽ speciem demo¬
ium. Ueruntamen ds̃ nr̃ qui in cȩlo & in
ina uniuersa facit. auellat nos ademo¬
nbus: familiares sibi faciat ꝑ saluatorem
nm iħm xp̃m. Uidete gͦ nequando deci¬
patur alicuius ex ur̃is anima: & adhuc
inbigat & dubitet cũ audierit illũ et
lũ hominẽ dicere. in illo idolo demonũ¬
urauit illũ languorẽ: illud & illud di¬
unauit. Ista om̃ia. idola sunt demonũ.
thominum non cognoscentium uerita-¬

Expanded text:
entriloquos et eos qui de terra clamant, qui inania loquuntur, qui de ventre clamant, veluti quaerite daemonia: ab una enim specie daemonis ventriloqui τροπικῶς omnia daemonia nuncupavit. Si dixerint vobis, quaerite ventriloquos, hoc est, quaerite a daemonibus, sive divinationem, sive veritatem, sive sacratam contemplationem, respondete eis quae dico: Quae sunt, quae eos docet? In sequentibus dicit. Et sunt quidam, qui mitire ad idola, de quibus scriptum est: Et omnes dii gentium daemonia, volunt vos ire non solum ad ventriloquos, sed ad omnem speciem daemonum. Verumtamen Deus noster, qui in coelo et in terra universa facit, evellat nos a daemonibus, et familiares sibi faciat per Salvatoremm Christum. Videte ergo nequando decipiatur alicujus ex vobis anima, ut adhuc ambigat, et dubitet, cum audierit illum, et illum hominem: In illo idolo daemon curavit illum languorem: illud et illud divinavit. Ista omnia idola sunt daemonum, et hominum non cognoscentium veritat
Abbreviated transcription (Latin):
nsus dĩ qd̾ dictũ est. Legem enĩ in adiuto¬
nin dedit: ut dicant qui acceꝑunt legẽ
adutoriũ. non ẽ ut uerbũ istud.Quo
ileutus est. moyses in lege lata ꝑ angłos
nnanu mediatoris: Multo aut̃ dignius
atest hoc ȩccłia dicere. Non ẽ sicut uer-¬
ñ stud qd̾ caro factũ est qd̾ habitauit
nnob. cuius uidimus głam. ñ sicut mo¬

Expanded text:
djutorium dedit: ut dicant, 1140 qui acceperunt Legem in adjutorium, non est ut verbum istud, quod locutus est Moyses in Lege lata per Angelos in manu mediatoris . Multo autem dignius potest hoc Ecclesia dicere, non est sicut verbum istud, quod caro factum est, quod habitavit in nobis, cujus videmus g
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uob̾ qm̃ potens ẽ. ds̃ de lapidibꝰ
istis suscitare filios abrahȩ. Lapides
nos significant: qͥ ad similitudinem
lapidũ obdurantes corda nr̃a renui¬
mus ueritatẽ. O uere omp̃s ds̃ susci¬
tauit filios abrahã de lapidibꝰ. si per
Uidit gͦ preuaricationẽ isrł preua¬
ricatrix uda. quȩ ñ seruauit pactũ
nibus qͥbꝰ cõprehensa ẽ. illa genera-¬
tio. Om̃a qͥppe quȩ passus ẽ. isrł. nõ
qͥ sumꝰ de uida legentes in sacris uo-¬
luminibꝰ. inuenimꝰ qm̃ de om̃ibus
mechabat᷑ habitatio isrł. dimisit eam
ds̃. & dedit illi libellũ repudii: & eũ
deberemꝰ ex his quȩ illi passi st̃ nos
ti. & interfecti ab inimicis. ciuitates
cet: Si illos qͥ de patͥarcharũ gene¬
re descendebant. sic ꝓpt̾ peccata di¬
misit: qͥd nos necesse sit uocatis ex¬
gentibꝰ pati: Nichil hoꝵ reputamꝰ.
Et ideo nos uocam᷑ ut illi incitent᷑
Si aut̃ illi tanta passi st̃: quantoma¬
gis nos si peccauerimꝰ peiora patie¬

Expanded text:
potens est Dominus ex lapidibus istis suscitare filios Abrahae : lapides esse nos significans, quia ad similitudinem lapidum obdurantes corda nostra renuimus veritatem. Et vere omnipotens Deus suscitabit filios Abrahae de lapidibus, si permVidit ergo praevaricationem Israel praevaricatrix Juda, quae non servavit pactum ur, comprehensa est illa generatio. Omnia quippe quae passus est Israel, nos qui sumus Juda, legentes in sacris voluminibus, invenimus quoniam de omnibusmoechabatur habitatio Israel, dimisit eam Dominus, et dedit ei libellum repudii. Et cum deberemus ex his quae illi passi sunt, nos ti, et interfecti ab inimicis, et civitatcet? si illos qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos exgentibus pati? nihil horum reputamus, et ideo nos vocatos ut illi incitenturSi autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos, si peccaverimus, pejora patie
Abbreviated transcription (Latin):
cellexisti historiã quȩ in regnoꝵ li¬
bris scͥpta ẽ: considera uerba ꝓpħȩ. &
uidebis eundem ex pͥmi sensũ. Accu¬
satur isrł & dicit᷑. Audiens congrega¬
tio iuda qd̾ obpeccata sua isrł tra¬
dita sit captiuitati. ñ egit pęniten¬
tiam & conuersa ẽ ad me: s intan¬
tũ peccata peccatis cumulauit. ut

Expanded text:
tellexisti historiam quae in Regnorum litellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est, considera verba prophetae, et videbis eumdem exprimi sensum. Accusatur Israel et dicitur: Audiens congregatio Juda, quod ob peccata sua Israel traditus sit captivitati, non egit poenitentiam, nec conversa est ad me: sed intantum peccata peccat
Abbreviated transcription (Latin):
quo ait. iustificauit animã suan
psũ pͥmũ lectionis sermonẽ qͥ ꝑobs¬
curus est. debemꝰ excutere: & postu
si dñs dederit uiã intelligendi. ad
altiorẽ sensũ uenire. Regnoꝵ libre
fertur historia quȩ docet post sal¬
monis interitũ temporibꝰ roboam dio¬
decim tribꝰ fuisse diuisas: id est decẽ
tribubus regnasse ieroboam & uoca¬
tas eas esse isrł: duabus uͦ prefussen
boam. & uocatas eas esse uidã. Que
discessio ppłi. iuxta fidem libri usꝙ
ad presentẽ diem ꝑmanet. Neꝙ en
in aliquibꝰ uoluminibꝰ inuenit᷑. ub
isrł & iuda sub unũ rursus imꝑũ
redigant᷑. Primꝰ itaq peccauit irł
sub ieroboam & ceteris successorib
eiꝰ: & tanta peccauit ut adeo tradere¬
tur captiuitati: & seruiret apudil¬
sirios usq ad presentẽ diem. Et ual
peccauit. traditusq est babilonisi
usq ad hodiernũ diem ut scͥptura
testat᷑: si septuaginta annis de qul
iheremias ꝓphauit &e daniel. Si is¬

Expanded text:
uo ait: Justificavit animam suam Ipsum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interitum, temporibus Roboam duodecim tribus fuisse divisas: id est in decem tribus regnasse Jeroboam, et vocatas eas esse Israel: duabus vero praefuisse Roboam, et vocatas eas esse Judam. Quae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Neque enim in aliquibus voluminibus invenitur ubi Israel et Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, traditusque est Babyloniis, non usque ad hodiernam diem, sed ut Scriptura testatur septuaginta annis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si in
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo lugentiũ: quando cathe¬
cumini in pͥma stat̃ fide ꝑferendo
martyrio ducebant᷑: qͣndo mulier
na de cęlo: tc̃ fiebant portenta de
terra. Tunc erant pauci qͥdẽ. s uer
fideles: angustam & artã ingredi¬
entes uiã quȩ ducit ad uitã. Nun
uͦ qͣndo facti sumꝰ plures. qͥa difi¬
cile ẽ. plures esse bonos: neq eñi
mentit᷑ iħs dicens. multi uocati
pauci aut̃ electi: ex tantis xp̃iani
fidem pollicentibꝰ. pauci satis reppi
et reliqui eam in cõmigrationen
Iudas audiens ea quȩ acciderant
loquit᷑ peccatis: qͥ legentes ea que
passus ẽ. popłs udȩoꝵ. ñ timemus
neq dicimꝰ. Si naturalibꝰ ramis noli
pepercit: quantomagis nec nob ps¬
cet ds̃: Si illos głantes eẽ se oliuans
magis neq nob̾ parcet si similia s¬
cerimꝰ: Hide benignitatẽ. & seuef¬
tatẽ dĩ. Neq enĩ benignꝰ tantũ est.

Expanded text:
multitudo lugentium, quando catemultitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide pro ferendo martyrio docebantur, quando muliercna de coelo, tunc fiebant portenta de terra. Tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, angustam et arctam ingredientes viam, quae ducit ad vitam. Nunc vero quando facti sumus plures quia difficile est plures esse bonos, neque enim mentitur Jesus dicens: Multi vocati, pauci autem electi ; ex tantis Christianam fidem pollicentibus reliqui eam in comminatione; Judas autem audiens ea, quae acciderant loquitur peccatis, qui legentes ea quae passus est populus Judaeorum, non timemus, neque dicimus: Si naturalibus ramis non pepercit, quanto magis nec nobis parcet Deus? Si illos gloriantes esse se olivam magis neque nobis parceretur si similia fecerimus. Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis uda: immo peiora. & ut cre¬
das in consũmatione scłi deteriora no¬
bis euentura quã euenert̃ iudȩis: au¬
di saluatorẽ in euangłio predicantẽ
Cum multiplicatȩ fuerint iniqͥtates:
refrigescet caritas multoꝵ. Qui aut̃
ꝑseuerauerit in finẽ: iste saluus erit:
In alio loco. Faciet signa & ꝓdigia
in cęlo & interra: addecipiendos si
fieri potest etiã electos. T̃ antaq in¬
credulitas in uniuerso humano ge¬
nere futura ẽ: ut saluator nr̃ qͥ om̃a
quȩ st̃ uentura cognouerat. loque¬
retur. Putas ueniens filiꝰ hominis in-¬
ueniet fidem suꝑ terrã: Uere qͥppe
si udicemꝰ fidem & ueritatẽ. ñ mul¬
titudinẽ: & respicimꝰ uoluntatẽ hom¬
nũ. non congregationẽ: uidemꝰ in tin¬
to numero eccłiarũ fidelem difficile
reppiri. Tunc erant uere fideles qñ
martyrũ uictimȩ ferebant᷑: quando
cruentas exequias ꝓsecuti tristes ad
eccłiam reuertebant᷑: & om̃is erat

Expanded text:
peccatis Juda imo pejora. Et tu crepeccatis Juda imo pejora. Et tu credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura, quoniam venerunt Judaeis, audi salvatorem in Evangelio praedicantem: « Cum multiplicatae fuerint iniquitates, refrigescet charitas multorum: qui autem perseveraverit in finem iste salvus erit . » Et in alio loco: « Faciet signa et prodigia in coelo et in terra ad decipiendos, si fieri potest, etiam et electos , » tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvator noster qui omnia quae sunt ventura cognoverat loqueretur: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Vere quippe si judicemus fidem et veritatem, non multitudinem, et respiciamus voluntatem hominum, non congregationem, videmus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat
Abbreviated transcription (Latin):
rum abraham isaac & iacob. & in iħm
xp̃m qͥ om̃iũ ꝓpħarũ uocibꝰ predicatꝰ
ẽ: Si intellexisti duos ppłos isrł & gen¬
tium: intellige transmigrationẽ isrł &
si eã. & dedi ei libellũ repudii. Dimisit
enĩ uere ds̃ ppłm isrł. & dedit libellũ
repudii: ut sequens firmat exemplum:
Iubet lex moysi mulieri displicenti ui
ro suo dare libellũ repudii. & dimitti
eam: & tunc uiro licere ut alterã du¬
cat. Iuxta hunc sensũ intellige accipi¬
entes uidȩos libellũ repudii. & omnino
a dño derelictos. Ubi enĩ iam apud eos ꝓ¬
phetę. ubi signa uirtutũ. ubi manifes¬
tatio dĩ: Non tẽplũ. non uictimȩ. non
alius quilibet cultus. uoluminibꝰ legis
expressus. Piecti st̃ de regionibꝰ suis: atꝙ
ita dedit dñs libellũ repudii isrł. ꝓpter
nos qui inscͥpturis uidȩi uocam᷑. Iudei
aut̃ ꝓpter tribũ iuda: ex cuiꝰ saluator
stirpe descendit. Conuersi sumus ad do

Expanded text:
rum Abraham, Isaacrum Abraham, Isaacm qui omnium prophetarum vocibus praedicatus est? Si intellexisti duos populos, Israel et Gentium, intellige transmigrationem Israel si eam, et dedi ei libellum repudii. Dimisit enim vere Deus populum Israel, et dedit ei libellum repudii, ut sequens firmat exemplum. Jubet lex Moyro suo dari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, non victimae, non alius quilibet cultus voluminibus legis expressus, ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos, nos, qui in Scripturis Judaei vocamur. Judaei propter tribum Juda, ex cujus Salvator stirpe descendit, conversi sumus ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
in lignũ et lapidem. & in his om̃ibus
ñ conuersa ẽ. ad me p̃uaricatx uda.
ex toto corde suo: s in mendaciũ. Non
timuit ex his quȩ fecert̃ filii isrł. ut to¬
to corde conuerteret᷑ ad me: & deposi¬
to mendacio in quo ꝑseuerabat. uere
ageret penitentiã. & dixit dñs ad me.
Iustificauit animã suã isrł. ap̃uarica¬
tione iuda. Peccata isrł cũ uidȩ uiciis
cõparata: iustificant quodãmͦ animã
eius. Uade. & lege sermones istos ad a-¬
quilonẽ. Si intellexisti historiã: ui¬
deamꝰ qͥd in his mysticus sermo signifi-¬
cet. Uocatio gentiũ ex peccato isrł ha¬
buit exordiũ: ut testant᷑ apłi. post eã¬
annuntiationẽ quã iudeoꝵ p̃dicauerañ
sinagogis. Ad uos dicendus erat missus
a dño: & nos ad spem salutis uenire.
qͥ alieni eramꝰ testam̃toꝵ dĩ. & reꝓmis¬
sionis. Unde et enĩ mͥ nescio ubi extra
sc̃ãm terrã nato. nc̃ de reꝓmissionibus
disputare: & credere in dm̃ patͥarcha-¬

Expanded text:
dem: et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda, ex toto corde suo, sed in mendacium : nec timuit ex his quae fecerat Israel, ut toto corde converteretur ad me, et deposito mendacio, in quo perseverabat, vere ageret poenitentiam. Et dixit Dominus ad me, justificavit animam suam Israel a praevaricatrice Juda : Peccata Israel cum Judae vitiis comparata justificant quodammodo animam ejus. Vade et lege sermones istos ad Aquilonem . Si intellexisti historiam, videamus quid in his sermo mysticus significet. Vocatio gentiuordium, ut testantur apostoli, post annuntiationem quam Judaeorum praedicaverunt Synagogis: Ad vos, dicentes, erat missus o derelinqui, et nos ad spem salutis venire, qui alieni eramus testamentorum, et repromissionis. Unde etenim mihi nescio ubi extra sanctam terram nato, nunc de repromissionibus disputare, et credere in Deum patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
uersas: scribamꝰ in cordibꝰ nr̃is uiuen-¬
as iuxta precepta cȩlestia. ut non
gadat᷑ &e nob̃ libellus repudii: sed
eunte. nouissimꝰ saluet᷑ isrł. scd̾m
llud eloqͥum. Cũ aut̃ plenitudo
gentiũ introierit. tunc om̃is isrł
saluus erit. & fiet unus grex & unꝰ
pastor : docens in cõmune ppłm su¬
um magnificare omnipotentẽ dñm.¬

Expanded text:
versas scribamus in cordibus nostris, viventes juxta praecepta coelestia, ut non tradatur et nobis libellus repudii, sed eunte, in novissimis salvetur Israel, secundum illud eloquium: Cum autem plenitudo gentium introierit, tunc omnis Israel salvus erit, et fiet unus grex, et unus pastor , docens in commune populum suum magnificare omnipotentem Dom