comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ & satisfactionẽ referri
oportet. Non enĩ solis sac̃dotibus
ius ligandi & soluendi datũ est
si ciuiisuo arbitͥo se penalis excõmu¬
nicationis sententia legare & absq
sac̾dotali udicio se ipsũ dõ uel al¬
tari reconciliare licet: qͦd ȩccłlasti¬
cȩ institutioni & consuetudimi
penitꝰ repugnat. Potius gͥ si publi¬
ce peccasti. publice confitere te reũ
& em̃da: si uͦ occulte deliquisti. etiã
sic ñ taceas: nec tam̃ dico ut publi¬
ces. Taciturnitas enĩ peccati: ex
suꝑbia nascit᷑ cordis. Ideo enĩ pec¬
catũ suũ qͥs celat. ne reputet᷑ foris
qualẽ se iã diuino conspectui exhi¬
buit: qͦd ex fonte supbiȩ nascitur.
Species enĩ suꝑbiȩ ẽ se uelle iustũ
uideri qͥ peccator ẽ. atq ypoerita
conuincit᷑. qui ad instar primoꝵ
parentũ. uel t̾giuersatione u̾boꝵ
pec̃ca sua leuigare contendit. uel
sic̃ cam pecc̃m suũ reticendo suppͥ¬

Expanded text:
confessionem et satisfactionem referri confessionem et satisfactionem referri oportet. Non enim solis sacerdotibus jus ligandi atque solvendi datum est, si cuique suo arbitrio se poena vel excommunicationis sententia ligare, et absque sacerdotali judicio seipsum Deo vel altari reconciliare licet, quod ecclesiasticae institutioni et consuetudini penitus repugnat. Potius ergo si publice peccasti, publice confitere te reum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbia nascitur cordis. Ideo enim peccatum suum quis celat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod ex fonte superbiae nascitur. Species enim superbiae est se velle justum videri qui peccator est; atque hypocrita convincitur qui instar primorum parentum vel tergiversatione verborum peccata sua levigare contendit, vel sicut Cain peccata sua reticendo suppr
Abbreviated transcription (Latin):
mel confessi sumꝰ iterũ confitea¬
mur: s lingua cordis ñ carnis
apud uerũ uidicẽ iugit᷑ confite.¬
frequent̾ ea in conspectu di pro¬
nunties & ꝓ eis dep̃ceris. citius
illa delebis: si uͦ obliuiscaris. tc̃
eoꝵ recordaberis nolens. qͣndo
publicabunt᷑ & in conspectu pro¬
ferent᷑ omniũ amicoꝵ & inimi¬
publicã penitentiã referendũ ẽ.
Ibi enĩ uirtutẽ lacrimarũ & con¬
fessionis ostendens. significare
secreta. sicut quȩ fit soli sac̃doti
lauant delictũ quod pudet ali¬
quẽ publice confiteri. Qđ uͦ dic̃
se lacrimas petri legisse ñ confes
excludit illa. Multa enĩ facta
st̃. quȩ scripta ñ sunt: uł forte
ñdũ facta erat institutio confeᷤᷤ¬
sionis quȩ mͦ est. Similiter &
illud ꝓspi. si sui uidices fiant.
mut abt̃ ȩt̾na supplicia. & illud.
faciliꝰ dm̃ placabunt sibi qͥ ꝓpriis
confessionib crim̃ ꝓdunt aut ne¬
scientib aliis in se sententiã excõ¬
municationis fert̃: ad publicam

Expanded text:
mel confessi sumus, iterum confiteamur; sed lingua cordis, non carnis apud verum judicem id jugiter confitefrequenter in conspectu Dei pronunties, et pro eis depreceris, citius ea delebuntur. Si vero obliviscaris, tunc eorum recordaberis nolens, quando publicabuntur, et in conspectu proferentur omnium inimipublicam poenitentiam referendum est. Ibi enim virtutem lacrymarum et confessionis ostendens, significare secreta, sicut quae fit soli sacerdoti, lavant delictum quod pudet aliquem publice confiteri. Quod vero dicit se lacrymas Petri legisse, non satisnon excludit illa: multa enim facta sunt, quae scripta non sunt; et forte nondum facta erat institutio confessionis, quae modo Similiter et illud Prosperi: Si sui judices fiant, unt aeterna supplicia; et illud: Facilius Deum placabunt sibi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientibus aliis in se sententiam excommunicationis ferunt, ad publicam
Abbreviated transcription (Latin):
ad qͥd confessio sit necessaria
peccati ẽ. sicut satisfactio operis
ꝑconfessionẽ etiã intelligit sacͥdos
qualit̾ debeat iudicare de cͥmine:
ꝑ eã quoq pecc̃or fit humilior &
queri solet si pecc̃m omnino
postea dimittat᷑ ei a sacerddote.
Uideo enĩ qͦ uinculo eũ ligat. scilici
tẽporalis penȩ. s ñ a quo eũ absol¬
uat: & ideo quero. Ante penitudi¬
nẽ quippe cordis anima rei & ma¬
culã ht̃ & fetorẽ peccati: atq eter¬
nȩ ultionis uinc ulo ligata ex istit.
Si uͦ ante confessionẽ ꝑcordis contri

Expanded text:
an confessio sit necessaria,peccati est, sicut satisfactio operis. Per confessionem etiam intelligit sacerdos qualiter debeat judicare de crimine. Per eam quoque pquaeri solet si peccatum omninpostea dimittatur ei a sacerdote. Video enim quo vinculo eum ligat, scilicet, temporalis poenae, sed non a quo eum absolvat. Et ideo quaero. Ante poenitudinem quippe cordis, anima rei maculam habet et foetorem peccati, atque aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero ante confession
Abbreviated transcription (Latin):
lepra illa legalia: s nũquã ex oꝑi¬
bus legis aliquis iustificatꝰ ẽ. ut
fierent. Quare: Quia ĩposuit ea
d̾s in seruitutẽ ñ iustificationẽ: &
signa erant: s tam̃ & sacram̃ta
licet minꝰ ꝓprie in scripturis sepe
uocant᷑: quia signa erant rei sacre
quã utiq ñ prestabant. Illa aũ
significandi gr̃a. uł in onus instity

Expanded text:
lepra illa legalia. Sed nunquam ex operilepra illa legalia. Sed nunquam ex operibus legis aliquis justificatus est, ufierent. Quare? quia imposuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et signa erant, sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autesignificandi gratia, vel in onus instit
Abbreviated transcription (Latin):
s non e conu̾so. Saeram̃tũ eiꝰ rei
similitudinẽ gerit: cuiꝰ est signũ.
Si enĩ sacram̃ta ñ haberent simili¬
tudinẽ rerũ quarũ sacram̃ta st̃:
ꝓprie sacram̃ta ñ dicerent᷑. Sacra¬
mentũ enĩ ꝓprie dicit᷑. quod ita
signũ ẽ gr̃e dei & inuisibilis gr̃e
forma: ut ipsiꝰ imaginẽ gerat. &¬
causa existat. Non gͥ significan¬
di tm̃ gr̃a sacͤmenta instituta st̃:
s etiã scĩficandi. Quȩ enĩ signifi¬
candi gr̃a tantũ instituta sunt.
solũ signa sunt & ñ sacramenta:
sic̃ fuert̾ sacrificia carnalia &
obseruantie cerimoniales. ueteriᷤ
legis. quȩ nũꝗͣ poterant iustos
facere offerentes: qr ut ait apłs
sanguis hẏrcoꝵ & tauroꝵ & cinis
uitulȩ asꝑsus inquinatos scĩfica¬
bat ad emundationẽ carnis non
animȩ. Nã in quinatio illa erat
mortui: quẽ qui tetig̾at ĩmundꝰ
erat septẽ dieb: s purificabatur
mundus erat ut iã intraret tẽplũ.
Mundabant etiã int̾dũ a corporali

Expanded text:
sed non e converso. Sacramentum ejus rei similitudinem gerit, cujus signum est. Si enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramentum enim proprie dicitur quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, sed etiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, quia, ut ait AposSanguis hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa erat hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur mundus erat ut jam intraret in templum. Mundabant etiam interdum a corporali
Abbreviated transcription (Latin):
tria gen̾a unctionis. Est enĩ
unctio quȩ fit crismate. quȩ dr̃
pͥncipalis unctio: qi in ea pͥncipa¬
lit̾ paraclytꝰ datur. Unde & ꝓpt̾
abundantiã gr̃e. duos liquores
mixtos ht̃. oleum scił & balsamũ:
oleũ conscientiȩ. balsamũ famȩ.
Crisma uͦ grece: unctio dr̃ latine.¬

Expanded text:
tria genera unctionis: est enim unctio quae fit chrismate, quae dicitur principalis unctio, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixtos habet, oleum scilicet et balsamum, oleum conscientiae, balsamum bonae famae. Chrisma vero Graece, unctio Latine
Abbreviated transcription (Latin):
hostia uel idẽ oleũ. non iterat᷑ sacͣ¬
mentũ cũ iniuria. S dicit quis.
Sic & baptismꝰ ñ iterat᷑. &si aliquis
freq̃nter baptizet᷑: dũ eadẽ aqua
ñ iterũ bñdicat᷑. S aluid ẽ inqͥunt
illi de bñdictione aquȩ qua fit
baptismꝰ: aliud de bñdictione paniᷤ
& olei. Potest enĩ baptismꝰ celebra¬
ri in aqua etiã ñ bñdicta: quia
illa bñdictio ꝓ reuerentia tm̃ fit
& decore. ñ uirtute sacramenti.
S corpꝰ xp̃i ñ potest confici nisi de
pane consecrato: nec unctio illa
fieri potest nisi de oleo ab ep̃o scĩ¬
ficato: ideo q illa scĩficatio ad uir¬
tutẽ sacram̃ti ꝑtinere uidet᷑. In
coniugio qͦq tantũ semel bñdicit᷑¬

Expanded text:
el idem oleum, non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiam Baptismus celebrari in aqua etiam non benedicta, quia illa benedictio pro reverentia tantum fit et decore, non virtute sacramenti. Sed corpus Christi non potest confici, nisi de pane consecrato; nec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato. Ideoque illa sanctificatio ad virtutem sacramenti pertinere videtur. In conjugio q
Abbreviated transcription (Latin):
uxore. Si gͥ cum dicit᷑ sacram̃tũ
ñ eẽ iterandũ nec inuiria ei faci¬
enda. rationẽ dicti referas ad scifi¬
cationẽ rei qua sacram̃tũ exylet᷑.
de omni sacram̃to generalit̃ id
uerũ ẽ. Si uͦ ad susceptionẽ sacra¬
m̃ti. de qͥbusdã uerũ ẽ. quȩ non
iterant᷑ crebra susceptione. de
aliis uͦ quibusdã non. qi freq̃nter
sumunt᷑. ut hoc unctionis sacra¬
mentũ qͦd in omni pene eccłia

Expanded text:
uxore. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis sacramentum, quod in omni pene Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
quia sepe sacram̃tũ corporis ꝑcipit᷑:
freq̃nt̾ penitentia agit᷑: conugiũ
sepe contͣhit᷑. Quare gͦ unctio simi¬
lit̾ ñ potest it̾ari: Si morbꝰ non re¬
u̾titur: medicina ñ iteret᷑. Si uero
morbꝰ ñ pot̾ cohiberi: quare debet¬
medicina ꝓhiberi : Sic̃ oratio ite¬
rari pot̾: ita & unctio iterari posse
uidet᷑. Utraq enĩ illic cõmemorat
conferendã alleiationẽ corporis
& animȩ. Cur gͦ neget᷑ unctionẽ
suꝑ infirmũ posse it̾ari ad impe
ad sacram̃tũ: dicentes quedã sacra¬
m̃ta sepiꝰ posse suscipi. quedã uͦ ñ:
nec tam̃ quȩ sepiꝰ sumunt᷑ totalit̾
iterant᷑. ut sacram̃tũ altaris &
unctionis: quȩ licet sepiꝰ sumant᷑

Expanded text:
quia saepe sacramentum corporis percipitur, frequenter poenitentia agitur, conjugium saepe contrahitur. Quare ergo unctio similiter non potest iterari? Si morbus non revertitur, medicina non iteretur. Si vero morbus non potest cohiberi, quare medicina debet prohiberi? Sicut oratio iterari potest, ita et unctio iterari posse videtur: utraque enim illic commemorat conferendam allievationem corporis et animae. Cur ergo negatur unctionem super infirmum posse iterari ad impetad sacramentum, dicentes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero non. Nec tamen quae saepius sumuntur, totaliter iterantur, ut sacramentum altaris et unctionis; qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ sic̃ in aliis sacram̃tis: ita & in isto.
aluid ẽ sacram̃tũ. aliud ẽ res sacra¬
m̃ti. Sacram̃tũ ẽ ipsa unctio ext̾i¬
or: res sacram̃ti unctio int̾ior: quȩ
pecc̃oꝵ remissione & uirtutũ ãpli¬
atione pcipit᷑. Ꝙ si ex contẽptu
ł negligentia hoc sacram̃tũ ꝑret̾.¬
mittat᷑: ꝑiculosũ ẽ & damnabile.
De it̾atione huiꝰ sac̃m̃ti. e xxx.¬
uerunt aliqͥ si hoc sacram̃tũ
iterari possit: cũ baptismꝰ &
alia quȩdã sacram̃ta semel suscep¬
ta ñ iterent᷑. Aug̃ dic̃ in libͦ contͣ
parmenianũ. sacram̃tũ ñ it̾andũ.
& sacram̃to ñ ẽẽ faciendã iniuriã

Expanded text:
 in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione et virtutum ampliatione perficitur. Et si ex contemptu vel negligentia sacramentum mittitur, periculosum est et damnabile. 3. De iteratione hujus sacramenti. Quaerunt aliqui si hoc sacramentum iterari possit, cum Baptismus et alia quaedam sacramenta semel suscepta, non iterentur. August., in libro contra Parmenianum, dicit sacramentum non iterandum, et sacramento non faci
Abbreviated transcription (Latin):
capita regũ & pontificũ ungunt᷑:
q̃ etiã baptiratos sac̾dos ungit in
u̾tice. & pontifex ꝑ impositionẽ
manꝰ confirmandos ungit in
fronte. Est & alia unctio qua
cathecumini & neophiti unguis
in pectore: & int̾ scapulas in per¬
ceptione baptismi. Tercia uͦ unc̾¬
tio ẽ que dr̃ oleũ infirmoꝵ: de

Expanded text:
pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Baptismi. Tertia vero unctio est quae dicitur oleum infirmorum; de
Abbreviated transcription (Latin):
rere. De adultis enĩ qui digne reci¬
piunt sacram̃tũ. ñ ambigit᷑ quip.
quȩ in uacuũ eis cedit si ꝑ liberũ
arbitriũ post mortalit̾ deliqͥrint.
De paruulis uͦ qui nondũ ratione
utunt᷑ questio ẽ: an in baptismo
receꝑint gr̃am qua ad maiorẽ ue¬
nientes etatẽ possint uelle & oꝑa¬
ribonũ. Uidet᷑ qđ non receꝑunt:
quia gr̃a illa caritas ẽ & fides q̃
uoluntatẽ p̃parat & adiuuat.
S qͥs dixerit eos accepisse fidẽ &
caritatẽ  Si uͦ grãm ñ receꝑunt
qua bñ oꝑari possint cũ fuerint
adulti: non gͦ sufficit eis in hoc
statu gr̃a in baptismo data: nec
ꝑ illã possunt mͦ boni ẽẽ nisi alia
addatur: quȩ si ñ addit᷑. non est
ex eoꝵ culpa qr iustificati sunt a
rantẽ & cooꝑantẽ cunctis paruuł
in baptismo dari in munere. ñ in
usu: ut cũ ad maiorẽ uenerint
etatẽ ex mun̾e sortiant᷑ usũ. nisi
ꝑ liberũ arbitriũ usũ muneris ex¬
tinguant. peccando: & ita ex

Expanded text:
rari. De adultis enim qui digne recipiunt sacramentum non ambigitur quin quae in vacuum eis cedit, si per liberum arbitrium post mortaliter deliquerint, De parvulis vero qui nondum ratione utuntur, quaestio est an in Baptismo receperint gratiam, qua ad majorem venientes aetatem possint velle et operari bonum. Videtur quod non receperint, quia gratia illa charitas est, et fides quae voluntatem praeparat et adjuvat. Sed quis dixerit eos accepisse fidem et charitatem? Si vero gratiam non receperint, qua bene operari possunt cum fuerint adulti; non ergo sufficit eis in hoc statu gratia in Baper illam possunt boni esse, nisi alia addatur: quae si non additur, non est ex eorum culpa, quia justificati sunt a rantem et cooperantem cunctis parvulis in Baptismo dari in munere, non in usu, ut cum ad majorem venerint aetatem, ex munere sortiantur usum, nisi per liberum arbitrium usum muneris extinguant peccando; et ita ex
Abbreviated transcription (Latin):
quidã discipłi xp̃i hoc fecerunt.
Recte gͦ in qͥbus libet gradib consti¬
tuti clerici uocant᷑: quoꝵ noĩa &
rationes nominũ ysidorꝰ exponens.
& clericos hinc appellatos ẽẽ credi¬
mus. qr mathias electꝰ est sorte.
quẽ pͥmũ ꝑ apłos legimꝰ ordinatũ.
Cleros enĩ grece: latine sors ł here¬
cditas dr̃. Ideo gͦ dicti st̃ clerici. qr

Expanded text:
quidam discipuli Christi hoc fecerunt. quidam discipuli Christi hoc fecerunt. Recte ergo in quibuslibet gradibus constituti, clerici vocantur, quorum nomina et rationes nominum Isidorus exponens, et clericos hinc appellatos esse credimus, quia Matthias electus est sorte, quem primum per apostolos legimus ordinatum. Cleros enim Graece, Latine sors vel haereditas dicitur. Ideo ergo dicti
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s tam̃ clerici uocant᷑. id̾ sortit.¬
signant᷑ in partẽ sortis mini¬
sterii diuini. Corona regale decus
significat: & seruire do regnare ẽ.
Uñ ministri eccłiȩ reges ẽẽ debent
ut eoꝵ mens ad dm̃ libera mon¬
stret᷑: quȩ reuelata facie głam di
contemplet᷑. Sũmitas enĩ capitis
ẽ eminentia m̃tis: denudatio capi¬
tis ẽ reuelatio m̃tis. Clericꝰ enim
secretoꝵ d̃i ñ ignarꝰ eeͣ debet. Ton¬
doceant᷑ p̃cidenda: ne ad aucdien¬
dũ & intelligendũ u̾bũ di prepe.¬
diat᷑ mens. Pro qͦ seruato. reddet᷑
in excelsis corona Tonsure autẽ
eccłiastice usus a nazareis exortꝰ
uidet᷑: qui priꝰ crine seruato demq
ob uite continentiã caput rade¬
bant: & capillos in ignẽ sacͥficii
ponebant. Hinc usus moleuit.
ut qͥ diuinis cultib mancipant᷑
quasi nazarei id÷ sc̃i crine posi
suꝑ caput tuũ & barbã. In actib
etiã apłoꝵ priscillã & aquilã hȩc
fecisse legimꝰ: paulus qͦq & alii

Expanded text:
ocantur, id est, sortitsignantur in partem sortis ministerii divini. Corona regale decus significat, quia servire Deo regnare est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondoceantur praecidenda, ne ad audiendum et intelligendum verbum Dei praepediatur mens, pro quo servato reddetur in excelsis corona. Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipantur, quasi Nazarei, id est, sancti, crine positsuper caput tuum et barbam. In Actibus etiam apostolorum, Priscillam et Aquilam hoc fecisse legimus. Paulus quoque et alii
Abbreviated transcription (Latin):
& ianitores st̃: qui in ueteri
testam̃to electi st̃ ad custodiam
tẽpli: ut ñ ingrederet᷑ in illud oĩs¬
immundꝰ. Dicti aũ sunt ostiariĩ
eo qđ p̃sunit ostiis tẽpli. Ipsi enim
tenentes clauẽ. omnia intꝰ extͣ q
custodiunt: atq int̾ bonos & ma¬
los habentes iudiciũ. dignos recis¬
piunt. indignos respuunt. Unde
& eis cũ ordinant᷑ claues eccł̃iȩ
dant᷑. ab ep̃o: & dicit᷑ eis. Sic agite
tanqͣ rationẽ reddituri ꝓ rebus
quȩ clauib istis recludunt᷑. Hoc
officiũ dñs in sua ꝑsona suscepit:
qñ flagello de funicłis facto. uen¬
dentes & em̃tes de templo eiecit.¬

Expanded text:
i Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur in illud immundus. Dicti autem ostiarii, eo quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem, omnia intus et extra custodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, claves Ecclesiae dantur ab episcopo, et dicitur eitanquam rationem Deo reddituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes
Abbreviated transcription (Latin):
eos habere fidẽ: gͦ ea consũmata
post iudiciũ similit̾ & fidẽ habere
dicunt᷑. quia credent eã p̃teritã:
s sicut tunc credent nͨ tam̃ fidẽ
quȩ fideles facit habebt̃ quia ñ
credent absq scientia quȩ ñ erit
enigiatica s ꝑ speciẽ: ita & mͦ
credunt & sꝑant resurrectionem
nec tam̃ fidẽ hñt. quia credendo
cognoscunt. Uenit enĩ eis quod
ꝑfectũ ẽ: & euacuatũ ẽ qͦd ex par¬
te est. Uenit enĩ cognitio: & eula

Expanded text:
ergo ea consummata post judicium similiter et fidem habere dicentur, qui credent eam praeternam. Sed sicut tunc credent, nec tamen fidem quae fideles facit, habebunt; quia non credent absque scientia, quae non erit aenigmatica, sed per speciem; ita et modo credunt et sperant resurrectionem; nec tamen fidem habent, quia credendo cognoscunt. Venit enim eis quod perfectum est, et evacuatum est quod ex parte est. Venit enim cognitio,
Abbreviated transcription (Latin):
uit resurrectionẽ tercio die futu¬
rã. ꝓ qua & patrẽ orauit: nͨ tam̃
fidẽ uirtutẽ ł spem habuit. qr ñ
enigiaticã & specularẽ s claris¬
simã de ea cognitionẽ habuit:
quia ñ ꝑfectiꝰ eã cognouit p̾teritã
ꝗͣ intellexit futurã. Sꝑauit. tam̃¬

Expanded text:
vit resurrectionem tertia die futuram, pro qua et Patrem oravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, quia non perfectius eam cognovit praeteritam, quam intellexit futuram. Speravit tam
Abbreviated transcription (Latin):
lix iste. Hȩc humana uoluntaᷤ erat:
ꝓpriũ aliquid & tanꝗͣ pͥuatum
uolens. S quia rectũ uult ẽẽ ho¬
minẽ. & ad dm̃ dirigi: subdit. ñ
qͦd ego uolo s qͦd tu uis. Ac si di¬
ceret. Uide te in me: qr potes aliqͥd
ꝓpriũ uelle. ut d̾s aluid uelit. Con¬
ne duas expͥmit uoluntates in se:¬
scđm duas naturas. Ait enĩ. Pat̃
si fieri pot̾. tͣnseat a me calix iste.
ad diuinã continuo dirigens ait.¬

Expanded text:
mana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conne duas expressit in se voluntates, secundum duas naturas. Ait enim: Pater si fieri potest, transeat a me calix iste . ad divinam mo
Abbreviated transcription (Latin):
gine genuisset: Quis hoc dic̃e aude¬
bit: cũ hoc ita sit absurdũ ut nulle
fideliũ aures id ualeant sustinere:
sic aũ de illa ut de mat᷑ natꝰ ẽ. Non¬
de hoĩe nasci filiũ. alit̾ capillũ. peddi¬
culũ. lumbricũ. quoꝵ nichil ẽ filiꝰ:
ut gͦ hoc omittã q̃m tantȩ rei defor¬
mit̃ cõparat᷑: certe qͥ nascunt᷑ ex aqͣ
& sp̃u sc̃o. non aquȩ filios eos rite di¬
xerit quispiã: s dicunt᷑ filii dĩ pat̾s
& matͥs eccłie. Sic gͦ de sp̃u scõ natꝰ¬

Expanded text:
gine genuisset? Quis hoc dicere audebit, cum hoc ita sit absurdum, ut nullae fidelium aures id valeant sustinere? sic autem de illa ut de matre natus sci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam: sed plane dicuntur filii Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto nat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ om̃s qͥ dicunt᷑ alicuiꝰ filii conseq̃ns
ẽ ut de illo etiã nati dicant᷑ eẽ: ut
illi qͥ adoptant᷑. Dicunt᷑ etiã filii
gehenne: ñ ex illa nati: s in illa p̃pa¬
rati. Cũ itaq de aliqͦ nascat᷑ aliqͥd
& ñ ita ut sit filiꝰ: nec rursus om̃is
ria sic̃ filius. & de sp̃u scõ ñ sic̃ filiꝰ.
insinuat nob̾ gr̃am di. qua homo
nullis meritis p̃cedentib in ipso
exordio naturȩ suȩ qͦ ẽẽ cepit. u̾bo
cłi copularet᷑ in tantã ꝑsone uni¬
tatẽ. ut idẽ ẽẽt filiꝰ di qui filiꝰ hõis
& filiꝰ hoĩs qui filiꝰ dĩ: & sic in nat᷑e
humanȩ susceptione fieret qͦdamm
ipsa gr̃a illiꝰ hõis naturalis. qua nul
ipse ꝓpriȩ sic ẽ ds ut sit etiã clĩ donũ.

Expanded text:
n omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, et non ita ut sit filius; nec rursus omnis ria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis meritis praecedentibus in ipso exordio naturae suae quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem ut idem esset Filius Dei, qet filius hominis qui filius Dei; et sic in naturae humanae susceptione fieret quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, qua nullipse proprie sic est Deus, ut sit etiam Dei donum.
Abbreviated transcription (Latin):
uo circa pͥmitiã masse nr̃e recte
Misit enĩ d̾s filiũ suũ ut ait apłs in
similitudinẽ carnis pec̃ci. Assũpsit
enĩ u̾bũ carnẽ peccati similẽ in pena.
& ideo ñ peccatricẽ. Cet̾a uͦ homiw̃
om̃is caro peccati ẽ: sola illiꝰ ñ caro ẽ¬
peccati. qr non eũ mat̾ ꝯcupiscĩa s
gr̃ã concepit. Habet tam̃ similitu¬
dinẽ carnis pecc̃i ꝑ passibilitatẽ &
mortalitatẽ: qr esuriit & sitiit. et
huiꝰmodi. Licet gͦ eadẽ caro sit que
cauit. In pena gͦ similis ẽ nr̃e. ñ in
qualita te peccati: qi pollutionem
q̃ ex concupiscentiȩ motu ꝯcepta ẽ
omnino ñ habuitꝰ nec ex carnali
ddelectatione nata ẽ. Uenit gͦ ad cor¬
pꝰ ĩmaculatũ. qͦd p̃t̾ libidinis concu¬
piscentiã fuit conceptũ: nec illud in

Expanded text:
uocirca primitiam nostrae massae recte Misit enim Deus Filium suum, ut ait Apostolus, in similitudinem carnis peccati . Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poena, eo non peccatricem. Caetera vero hominum omnis caro peccati est. Sola illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit; habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esuriit, sitiit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro sit ejus cavit. In poena ergo similis nostrae est, non qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit con
Abbreviated transcription (Latin):
filii: & in effabili di caritate u̾bũdi
caro factũ ẽ: & mestimabili d̃i dono
filiꝰ di sibi uiniuit formã serui. Non
gͥ frequens denominatio sp̃s sc̃i ab
illo oꝑe patrẽ ł filiũ secludit: s. potiꝰ
uno nominato tres intelligunt᷑. sic̃
fit sepe in aliis oꝑib. Uñ augͥ. suꝑ¬

Expanded text:
aritate Verbum Dei caro factum est, et inaestimabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Non igitur frequens denominatio Spiritus sancti ab illo opere Patrem vel Filium secludit, sed potius uno nominato tres intelliguntur, sicut fit saepe in aliis operibus. Unde B. Au
Abbreviated transcription (Latin):
sina: scił in eccłia. Item ysidorꝰ.
Romanꝰ pontifex ñ hominẽ iudi¬
cat qͥ baptizat: s sp̃m ł̃i submi¬
nistrare grãm baptismi. licet pa¬
ganꝰ sit q̃ ministrat. In his ꝑspi¬
cue cernis baptismũ uerũ bonis
& malis dari a bonis & malis: &
equale in bonis. siue a bonis siue

Expanded text:
a. Item Isid. Romanus pontifex non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritum Dei subministrare gratiam Baptismi, licet paganus sit qui baptizat. In his perspicue cernis Baptismum verum bonis et malis dari, et a bonis et a malis; et aequale in bon
Abbreviated transcription (Latin):
tendi peccata in baptismo. Sed
potestas dimittendi pecc̃a quȩ ẽ
in do: est ds. Ideo aũ alii dicunt
hanc potestatẽ ñ potuisse dare
alicui seruoꝵ. qr nulli potuit da¬
re ut e̾ẽt quod ipse ẽ: uł ut habe¬
ret ẽentiam quã ipse ht̃. cui hoc
est eẽ quod posse. Dicunt etiam.
Si hanc potentiã alicui dare potuit.
dare potentiã dimittendi peccata.
ñ ipsã eandẽ qua ipse potens est
s potentiã creatã qua seruus
posset dimitt̾e peccata. ñ tam̃ ut
autor remissionis s ut minister:
nec tam̃ sine do autore. ut sic̃ in
minist̾io ht̃ exteriꝰ sc̃ificare. it a
inminist̾io haberet intꝰ munda¬
re: & sicut illud facit do autore
qui cũ eo & in eo oꝑatur. illud ex¬
re: qui eiꝰ u̾bo uelut quodã mini¬
sterio uteret᷑. Ita etiã posset d̾s
ꝑ aliquẽ creare aliqua. ñ ꝑ eum
tanqͣ autorem s ministrũ. cũ qͦ
& in qͦ operaret᷑: sicut in bonis
oꝑib nr̃is ipse oꝑatur. & nos: nec

Expanded text:
tendi peccata in Baptismo: sed tendi peccata in Baptismo: sed potestas dimittendi peccata quae in Deo est, Deus est. Ideo alii dicunt hanc potestatem non potuisse dare alicui servorum, quia nulli potuit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet essentiam quam ipse habet, cui hoc esse quod posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, dare potentiam dimittendi peccata, non tamen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua servus posset dimittere peccata; non tamen ut auctor remissionis, sed ut minister, nec tamen sine Deo auctore; ut sicut in ministerio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo operatur illud exre, qui ejus verbo velut quodam ministerio uteretur. Item etiam posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum tanquam auctorem, sed ministrum cum quo et in quo operaretur, sicut in bonis operibus nostris ipse operatur et nos; nec
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnta ẽ in baptismo dñi: s noluit.
ne seruus in seruos syem poneret.
Baptizat seruus ut minister: bap¬
tizat dñs tanꝗͣ potestatẽ habens:
quã si daret seruis. ut scił ipsoꝵ
ẽet qͦd dñi erat: tot baptismi ee̾nt¬
quot serui: ut sic̃ dictꝰ ẽ baptismꝰ
ioħis. sic diceret᷑ baptismꝰ petri uł
pauli: qͦd ne fieret tenuit sibi
dñs potestatẽ baptismi. seruis mi
nisteriũ dedit. Si gͦ seruus dicit
se baptizare. recte dicit: s tanqͣ
minister baptizat: & ideo ñ dif¬
fert siue bonꝰ siue malꝰ baptizet.
Inde etiã nemo dicit baptismꝰ ñs.
cũ tam̃ dicat. eugłm meũ. pruden¬
tia mea. licet hec sint a do: in qͥb¬
ẽ differentia. Illiꝰ enim alio meliꝰ
prudentior ẽ. Alius aũ alio magiꝰ
minꝰ ue baptizatꝰ. siue ab inferiore
siue a maiore baptizet᷑: dici ñ pot̃.
Que fuit potestaᷤ baptimi ꝗͣ xͦ potuit¬
ic querit᷑ quȩ sit illa potestaᷤᷤ
& potuit dare seruis. Hoc ẽ ut
plurimi uolunt: potestas dimit¬

Expanded text:
quanta est in Baptismo Domini; sed noluit, ne servus in servo spem poneret. Baptizat servus ut minister, baptizat Dominus tanquam potestatem habens; quam si daret servis, ut scilicet ipsorum esset quod Domini erat, tot essent Baptismi quot servi; ut sicut dictus est baptismus Joannis, sic diceretur baptismus Petri vel Pauli. Quod ne fieret, retinuit sibi Dominus potestatem Baptismi, servis autem ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Alius enim alio meliusprudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive ab inferiori sive a majori baptizetur, dici non potest. 3. Quae fuit potestas Baptismi quam potuitic quaeritur quae sit illa potestas B potuit dare servis. Haec est, ut plurimi volunt, potestas dimit
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec sciendũ ẽ sacram̃tũ
baptismi a bonis & a malis mi¬
nistris dari. sicut & a bonis & a
malis sumit᷑ : nec melior ẽ baptis¬
mus qui ꝑ meliorẽ dat᷑. nec minꝰ
bonꝰ qui ꝑ minꝰ bonũ datur. nec
malus qui ꝑ malũ dat᷑. Nec maiꝰ
munꝰ datur in baptismo a bono
dato: nec minꝰ in baptismo dato
qualis ẽ ille in cuiꝰ potestate dat᷑:
ñ qualis ẽ ille ꝑ cuiꝰ ministeriũ
datur. Itẽ in libro de unico bapt̾.
ꝓrsus fieri potest ut aliqui uerũ
habeant baptismũ: & ñ habeant
grãmaticũ. Si int̾ bonos ministͦs
cũ sit alius alio melior ñ ẽ melior
baptismꝰ qui ꝑ meliorẽ datur:
nullomͦ malus ẽ qui etiã ꝑ malũ
datur. quia ide baptismꝰ datur:
& ideo ꝑ ministros dispares. dei
illud quod datũ ẽ unũ ẽ: nec
impar ꝓpt̾ impares ministros: s
baptizat. Item. Ego dico. & nos
dicimꝰ om̃s: quia iustos oportet
ministri iusti si uolunt: si autẽ¬
noluerint eẽ iusti qͥ in cathedra

Expanded text:
Post haec sciendum est sacramentum Baptismi a bonis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur, nec majus munus datur in Baptismo dato a bono, nec minus in Baptismo dato qualis ille in cujus potestate datur, non qualis est ille per cujus ministerium datur. Itersus fieri potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant tractatu 6: Si inter bonos ministros cum sit alius alio melior, non est melior Baptismus qui per meliorem datur; nullo modo malus est qui etiam per malum datur, quia idem Baptismus datur, et ideo per ministros dispares Dei millud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, sed baptizatur. Et ego dico, et omnes dicimus, quia iustos oportet ministri iusti, si noluerunt esse justi qui in cathedra
Abbreviated transcription (Latin):
ioħes baptista: Dñm. Quid non
nouerat: Potestatẽ dñici baptis¬
mi in nullũ hominẽ a dño tͣnsi¬
turã. s ministeriũ plane tͣnsiturũ:
potestatẽ a dño in neminẽ. sed
ministeriũ in bonos & malos. Non
ex horreat columba ministerium
nat donũ xp̃i. quod ꝑ illũ fluit
purũ ẽ. ꝑ lapideũ canalẽ transit
aqua. ad areolas: in canali lapideo
nichil generat᷑: s hortus fructus
plurimos affert. Habent gͥ non mͦ¬

Expanded text:
Joannes Baptista? Dominum. Quid non noverat? potestatem dominici Baptismi in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum; potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et malos. Non exhorreat columba ministerium natur donum Christi; quod per illum fluit, purum est. Per lapideum canalem transit aqua ad areolas; in canali lapideo nil generatur, sed hortus fructus plurimos affert. Aug.,
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi sacram̃tũ acceꝑit. inte¬
grũ sacram̃tũ accepit: s salutẽ
quȩ uirtus ẽ sacram̃ti ñ habebit
mentũ habuerit. Debet gͥ ad ec¬
cłiam redire. ñ ut sacram̃tũ bap¬
tismi iterũ accipiat. qͦd nemo
debet in aliqͦ repetere: s ut in so¬
cietate catholica uitã accipiat.
Babtismꝰ enĩ extra eccłiam nequit

Expanded text:
Baptismi sacramentum acceperit, integrum sacramentum accepit; sed salutem, quae virtus est sacramenti, non habebit amentum habuerit. Debet ergo ad Ecclesiam redire, non ut sacramentum Baptismi iterum accipiat, quod nemo debet in aliquo repetere, sed ut in societate catholica vitam accipiat. Baptismus enim extra Ecclesiam nequit
Abbreviated transcription (Latin):
orro cuncti ad baptismũ ue¬
nientes fidẽ suã ꝓfiteri debent:
& exponere qͥd petere ueniant ad
ȩccłiam. Unde a baptizando que¬
ritur. Qͥd uenisti ad eccłiam pet̾e:
Qui si adultꝰ ẽ. pro se respondet. fidẽ:
id÷ sacram̃tũ fidei & doctrinam.
loqͥ uel credere nesciunt: sic̃ etiã
ꝓ egris mutis uł surdis alius ꝓfi¬
tetur dũ baptizant᷑: sic & de peni.¬
tentib agendũ ẽ. Si uͦ pro eo qui
respondere potest. alius respondeat:
ꝓ se loquat᷑. Si uͦ queritur ex quo aug̃¬

Expanded text:
Baptismum venientes, fidem suam profiteri debent et exponere ad quod petendum venerint ad ecclesiam. Unde etiam a baptizando quaeritur: Quid venisti ad ecclesiam petere? Qui, si adultus est, pro se respondet: Fidem, id est, sacramentum fidei et doctrinam. loqui vel credere nesciunt: sicut etiam pro aegris, mutis, vel surdis alius profitetur dum baptizantur, sic et de poenitentibus agendum est. Si vero pro eo qui respondere potest, alius respondeat, pro se loquatur. Si vero quaeritur ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ecundꝰ est gradus cxxxui.¬
lectoꝵ. Lectores a legendo. sic̃
psalmiste a psalmis cauendis uoca¬
ti sunt. Illi enĩ p̃dicant ppłis quid
sequant᷑. isti canunt ut excitent
ad cõpunctionẽ animos audientiũ:
licet quidã lectores ita miserant᷑
ꝓnuntient. ut quosdã ad luctũ &¬
lam̃tationẽ cõpellant. Idẽ etiam
ꝓnuntiatores uocant᷑. qł porro
annuntiant: quia tã clara erit
eoꝵ uox ut etiã longe positorũ
aures adimpleat. Ad lectorẽ aũ
ꝑtinet lectiones ꝓnuntiare. & ea
quȩ ꝓpħȩ uaticinauert populis
p̃dicare: ut iã ex officio legat in
eccłia ꝓphetias & lectiones. Unde
& ei uidente ppło tradit᷑ ab ep̃o
codex diuinarũ lectionũ: & dr̃ ei
Accipe & esto u̾bi cłi relator: habi
strauerunt. Qui ad hunc gradũ
ꝓuebit᷑. litt̾arũ scientia debet ẽẽ
instructꝰ. ut sensũ u̾boꝵ intelli¬
gat. uim accentuũ sciat. distin¬
c̾te legat: ne confusione ꝓlatio¬
nis intellectũ auditorib auferat:

Expanded text:
Secundus est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti canunt ut excitent ad compunctionem animos audientium, licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luctum lamentationemque compellant. 25. Iidem etiam pronuntiatores vocantur, quod porro annunvox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt, populis praedicare, ut jam ex officies. Unde et ei, vidente populo, traditur ab episcopo codex divinarum lectionum, et dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habitministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ex aĩa rationali & huma¬
na carne subsist̾e: ñ tam̃ fatent᷑ ex
duab naturis cõpositũ ẽẽ. diuina
scił & humana: nec illiꝰ partẽ ẽe
duas naturas. s animã tm ⁊ carnẽ.
Et ne de suo sensu tm̃ loqͥ putent᷑.
hanc sententiã plurib muniunt
triñ. Cũ legit᷑ u̾bũ caro factũ ẽ:
in u̾bo intelligo uerũ di filit̾: in
carne agnosco uerũ hõis filiũ: &
utrũq simul unã ꝑsonã dm &
hominẽ ineffabilis gr̃ȩ largitate
coniunctũ. Idẽ in enchyr̃. Ap̃c mñe
d̾s de d̃o est: homo aũ natꝰ ẽ de sp̃r
scõ ex maria uirgine. Utraq sub̾a
diuina scił & humana. filiꝰ ẽ unicꝰ
cdi patris om̃ipotentis. de qͦ ꝓcedit
& aliud ꝓpt̾ hominẽ: ñ duo filii ds
& homo. s unꝰ di filiꝰ: ds sine inicio.
hõ a certo micio. Itẽ in eodẽ. Qͥd
natura humana in xp̃o hoĩe meru

Expanded text:
tionali et humana carne subsistere, non tamen fatentur ex duabus naturis esse compositum, divina scilicet et humana, nec illius partes esse duas naturas, sed animam tantum et carnem. Et ne de suo sensu tantum loqui putentur hanc sententiam pluribus muniunt Trinit. » cum legitur: « Verbum caro factum est : » in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul unam personam Deum et hominem ineffabilis gratiae largitate conjunctus de Deo est, homo autem natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Utraque substantia, divina et humana, Filius est unicus Dei Patris omnip, aliud propter hominem, non duo filii, Deus et homo, sed unus Dei Filius, Deus sine initio, homo a certo initio. Item in eodem: Quid natura humana i
Abbreviated transcription (Latin):
Ille homo ut au̾bo patͥ coȩt̾no in
unitatẽ ꝑsonȩ assumptꝰ filiꝰ di uni¬
genitꝰ esset ũn hoc meruit: Qd
bonũ eiꝰ p̃cessit. ut ad banc ineffa

Expanded text:
Ille homo ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod bonum ejus praecessit, ut ad hanc ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑacẽ. diuidimꝰ eũ : Non enĩ ip̃se
ds u̾bũ ꝓ anima rationali & intel¬
lectus capaci in carne sua fuit:
s animã rationalẽ & intellectus
capacẽ. & ipsã humanã. & eiusdẽ

Expanded text:
, dividimus eum? Non enim ipse Deus Verbum, pro anima rationali et intellectus capaci in carne sua fuit, sed animam rationalem et intellectus capacem, et ipsam humanam et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
no peccabunt. ce lxxx.¬
ic orit᷑ questio ex p̾missis
natis & bonis in cęlo głificatis:
dix̃ qđ nec bonis uoluntas. nec
malis facultas peccandi ẽẽ pot̾it.
Ex de bonis quidẽ constat: s de
malis a quib uoluntatẽ malã
ñ remouet. querit᷑ qͦm uerũ sit

Expanded text:
NO PECCABUNT. 1. Hic oritur quaestio ex praemissis natis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem constat, sed de malis a quibus voluntatem malam non removet, quaeritur quomodo sit
Abbreviated transcription (Latin):
autumant illã malã uoluntatẽ
ñ eẽ peccatũ. s suppliciũ tantũ:
alii uͦ pecc̾m eẽ fatent᷑. s ꝑ illud̃
eos ñ mereri aliquã penã: quia
ñ ẽ ibi locꝰ merendi. Illud gͦ pec¬
catũ dicunt ñ ẽẽ meritũ suppli¬
cIi: s suppliciũ mali meriti qͦd
in hac uita p̾cessit. De hoc aug̃¬
Tempꝰ acqͥrendi uitã et̾nã in hac
tantũ uita d̾s hõib dedit: ubi
uoluit etiã eẽ penitentiam
fructuosã. Ideo hic penitentia
fructuosa ẽ. qr potest hic ho
deposita malitia bn uiuere: &

Expanded text:
lam voluntatem non esse peccatum, sed supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod in hac vita praecessit. De hoc auvero acquirendi vitam aeternam in ista tantum vita Deus hominibus dedit, ubi voluit esse etiam poenitentiam fructuosam. Ideo autem hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposita malitia bene vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ eccłiȩ qd a ieuinis semꝑ sumit᷑.
Dlacuit enĩ spũi sco: ut in honore
tanti sacram̃ti priꝰ in os xp̃iani
dñicũ corpꝰ intraret qͣ alii cibi.
Ideo ubiq mos iste seruat᷑. Non enĩ
quia post cibos dñs dedit ideo
pransi ł cenati illud acciꝑe debeñs:
ret mysterii illiꝰ altitudinẽ: ulti¬
mũ hoc uoluit infig̾e cordib &
memoriȩ discipłoꝵ a quib ad paᷤ¬
sionẽ digressurꝰ erat. Quo aũ ordi

Expanded text:
. Placuit enim Spiritui sancto, ut in honore tanti sacramenti, prius in os Christiani dominicum corpus intraret quam alii cibi; ideo ubique mos iste servatur. Non enim quia post cibos dedit Dominus, ideo pransi vel coenati illud accipere debent,ret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit infigere cordibus, et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digr
Abbreviated transcription (Latin):
instituit: qñ post typicũ agnum
corpꝰ & sanguinẽ suũ discipłis in
cena porrex̃. Unde eusebiꝰ emisenꝰ.¬
nꝰ. Quia corpꝰ assumptũ ab laturꝰ ab
oculis erat. & illaturꝰ syderib. ne¬
cesse erat ut die cenȩ sacram̃tum
nob̾ corporis & sanguinis consecra¬
ret: ut coleret᷑ uigit̾ ꝑ mysteriũ
qͥ semel offerebat᷑ in preciũ: De¬

Expanded text:
instituit, quoniam post typicum agnum corpus et sanguinem suum discipulis in coena perrexit. Unde Eusebius Emisenus: Quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis, et illaturus sideribus, necesse erat ut die coenae sacramentum nobis corporis et sanguinis consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretiu
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo etiã post alia dedit. ut hoc
in posterũ. ut post cybos alios su¬
matur: potiꝰ a ieuinis sumi opor¬
tet. sicut apłs docet: ut singłari
reuerentia dnudicet᷑. id÷ discer¬
nat᷑ ab aliis cibis: quod dñs apłis
disponendũ reliquit. Unde aug̃.¬
Apparet cũ pͥmo acceꝑunt discipłi
eucharistiã. ñ eos accepisse ieuinos:

Expanded text:
Ideo etiam post alia dedit, ut hoc Ideo etiam post alia dedit, ut hoc in posterum, ut post alios cibos sumatur, sed potius a jejunis sumi oportet, sicut Apostolus docet, ut singulari reverentia dijudicetur, id est, discernatur ab aliis cibis, quod Dominus apostolis disponendum reliquit. Unde AugApparet, cum primo acceperunt discipuli Eucharistiam, non eos ac
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã mutat. & sic ex pane fit
corpꝰ xp̃i: & uinũ cũ aqua in cali¬
ce missũ fit sanguis. consecͣtione
u̾bi cęlestis. Consecratio quib fit
u̾bise  Attende quȩ sunt u̾ba. Ac¬
cipite & edite ex eo om̃s: hoc est
corpꝰ meũ. Ꝙ itẽ. Accipite & bibi¬
te ex hoc om̃s: hic ẽ sanguis m̃s.
ꝑ reliqua omnia quȩ dicunt᷑. laus
do defertur: oratio p̃mittitur ꝓ
aliud st̃ ꝗͣ laudes uł obsecrationeᷤᷤ
fideliũ. & petitiones. Ecce quȩ sit
institutio & forma huiꝰ sacram̃ti:
ubi consideratione dignũ ẽ quare
illud sacram̃tũ post cenã discipłis
maiestatis migraturꝰ. celebra¬
to cũ discipłis typico pascha. qͦddã
memorabile eis cõm̃dare uolens.
sub specie panis & uini corpus &
sanguinẽ suũ eis tͣdidit: ut osten¬
deret legis uet̾is sacram̃ta int̾ quȩ
p̃cipuũ erat agni paschalis sacrifi¬
cium. in morte sua t̾minari. ac
nouȩ legis sacram̃ta substitui: in
quib excellit mysteriũ eucharistiȩ

Expanded text:
e fit corpus Christi, et vinum cum aqua in calicem missum fit sanguis consecratione verbi coelestis. Consecratio quibus fit verbis? attende quae sunt verba: Accipite et comedite ex eo omnes; hoc est corpus meum, et iterum.: Accipite et bibite ex hoc omnes, hic est sanguis meus . Per reliqua omnia quae dicuntur, laus Deo refertur, oratio praemittitur aliud sunt quam laudes, vel obsecrationes fidelium et petitiones. Ecce quae sit institutio et forma hujus sacramenti. Ubi consideratione dignum est quare illud sacramentum post coenam dedit disestatis migraturus, celebrato cum discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua terminari, ac legis novae sacramenta substitui; in quibus excellit mysterium Eucharistiae.
Abbreviated transcription (Latin):
his causis uolens assumi dictoꝵ in¬
telligentiã: dic̃ xp̃m ñ uere timu¬
isse ł ꝯtristatũ e̾e. & incontinenti
uerã tristiciã habuisse. his uerbis.
Infirmos in se p̃signans dñs ait. Pat̾̃¬
si fieri pot̾: tͣnseat a me calix iste.
Non enĩ uere timebat dñs pati. t̾cia
die resurrecturꝰ: cũ arderet paulus
dissolui & ẽẽ cũ xp̃o. Iste gaudet co¬
ronandꝰ: & tristis ẽ dñs coronaturꝰ:¬

Expanded text:
ctorum intelligentiam, dicit Christum non vere timuisse vel tristatum esse, et incontinenti veram tristitiam habuisse. His verbis infirmos in se praesignans Dominus ait: Patsi fieri potest, transeat a me calix iste. Non enim vedie resurrecturus, et cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo, iste gaudet coronandus, tristis est Dominus coronatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõpungat. ut uulneret: s naturã
suã in hec passio illata ñ retinet:
dũ in natura ñ ẽ uel aquã forari. ł
pungi ignẽ ł aera uulnerari: ꝗͣnis
nat᷑e teli sit. ⁊ uuln̾are ⁊ forare ⁊ cõpun
irruens ꝑassio. ñ tam̃ fuit passio. ñ
tam̃ naturã passionis exercuit: dũ
& penali myst̾io pena deseuit. &
uirtꝰ corporis sine sensu penȩ uim
penȩ in se deseuientis excepit. Ha¬
buit sane illud dñi corpꝰ doloriᷤᷤ nr̃i
naturã. si corpꝰ nr̃m id nature ht̃
ut calcet undas. & fluctꝰ desuꝑ eat:
nec clause domꝰ obstaculis arceatur.
At uͦ si dm̃ici corporis solũ ista hic intende¬
nat᷑a sit ut ferat᷑ in humidis & si¬
stat in liquidis & structa tͣnscur¬
rat: qͥd ꝑ naturã humani corporiᷤᷤ

Expanded text:
ut compungat, ut vulneret; sed naturam ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est vel aquam forari, vel pungi ignem, vel aerem vulnerari, quamvis naturae teli sit et vulnirruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani corpori
Abbreviated transcription (Latin):
magis mouent. ac difficiliorem
affert̃ questionẽ u̾ba hylarii. quib
uidet᷑ trad̾e ictus & uuln̾a & huiꝰ¬
modi sic in xp̃m incidisse. ut passio¬
nis dolorẽ ñ incurreret: sicut telũ
tͣctũ ꝑaquã uł ignẽ ł aera ea facit
quȩ & cũ trahit᷑ ꝑ corpora animata.
quia ꝑforat & cõpungit: ñ tam̃ do¬
lorẽ ingerit. quia ñ st̃ illȩ res caꝑa¬
su penȩ uim penȩ excepisse dicit:
ut ualeat calcare undas: ita corpꝰ
xp̃i dicit ñ habuisse naturã nr̃i
doloris: quia ñ habuit naturã ad
dolendũ. Nit enĩ sic in libͦ.xͦ. de tͥñ.
similitudinẽ nr̃i hoĩs ñ deficiens
a se deo. sumpsit. In qͦ quãuis auit
ictꝰ incideret aut uulnꝰ descend̾et
aut nodi concurrerent. aut suͤpen¬
sio eleuaret: afferrent hȩc quidẽ
impetũ passionis. ñ tam̃ dolorem
passionis inferrent: ut telũ aliqͦd
aquã ꝑforans ł ignẽ cõpungens. ł
aera uulnerans. om̃s quidẽ has pã¬
siones nature suȩ infert. ut foret.

Expanded text:
liorem afferunt quaestionem verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae res dolosu poenae, vim poenae excepisse dicit, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, sumpsit: in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen dolorem passionis inferrent: ut telum aliquod aut aquam perforans, aut ignem compungens, aut aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert, ut foret,