comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mei & non accepistis me. si alius uene¬
rit in nomine suo. illum accipietis
Bene oiximus uos oe domo oni. Credo
quod ista uox magnorum ÷ ad pusillos.
eorum scilicet magnorum qui uerbũ
dm̃ apud dm̃ sicut in hac uita possunt
mente contingunt. & tamen sermonẽ
suum propter paruulos temperant:
ut possint sinceriter dicere quod ait
apłs. Siue enim mente excessimus dõ.
siue temperantes sumus uob̾. Caritas
enim xp̃i compellit nos. Ipsi paruuloᷤ
benedicunt de interiore domo dñi:
ubi laus illa in scła scłorum non deficit.
& ideo uicdete quid inde annuntient.
Ds onĩs et illoxii nosis. Dñs ille qͥ
uenit in nomine dñi. quem reꝓbauer̃
ȩdificantes. & factus ÷ incaput anguli.
mus. & uobis nondum intelligentib
sed iam credentib enuntiaremus. Ut
autem & uos intellagatis: consirbite
diem fesToM IN fRequUeNTATIONIRUS
USQ aO CORNU altaris. Id ÷ usq ad
interiorem domum dĩ dequa uos
benediximus ubi sunt altaria excelsa

Expanded text:
 non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis» «Benediximus vos de domo Domini.» Credo quod ista vox magnorum est ad pusillos, eorum scilicet magnorum qui Verbum Deum apud Deum, sicut in hac vita possunt, mente contingunt; et tamen sermonem suum propter parvulos temperant, ut possint sinceriter dicere quod ait Apostolus: «Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis; charitas enim Christi compellit nos» . Ipsi parvulos benedicunt de interiore domo Domini, ubi laus illa in saecula saeculorum non deficit: et ideo videte quid inde annuntient. et illuxit nobis.» Dominus ille qui venit in nomine Domini, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; mus, et vobis nondum intelligentibus, sed jam credentibus, enuntiaremus. Ut autem et vos intelligatis, «Constituite diem festum in confrequentationibus, usque ad cornua» «altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa.
Abbreviated transcription (Latin):
te inconfessione. qm̃ om̃a opera dñi bona
nimis : Hic certe nullus uł tardissimus
ambigit. confessionem indĩ laudibus pon
nisi forte tanta ÷ incuiusquam mente
peruersitas: ut dicere audeat etiam ipsum
Qđ si aliquis impius propter nomen c̃fesso¬
nis temptaret obicere: facillime refellert᷑
ipsa contextione uerborum. Sic enĩ loct᷑.

Expanded text:
te in confessione, Quoniam omnia opera Domini bona te in confessione, Quoniam omnia opera Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissimus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi forte tanta est in cujusquam mente perversitas, ut dicere audeat etiam ipsum sum. Quod si aliquis impius propter nomen confessionis tentaret objicere, facillime refelleretur ipsa contextione verborum. Sic enim loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Uoiuiohus frs ad moneiitem
nos atq hortantem spm sc̃m:
ut sacrificium confessionis offeramꝰ
nr̃a dõ confitemur omnibus nota ẽ ita ut
hanc solam dici confessionem in scripturis
scĩs minus erudita estimet multitudo. Nam
ubi hoc uerbum lectoris ore sonuerit: con¬
tinuo strepitus pius pectora tundentium
consequitur. Seddebent aduertere quomͦ
dictum sit malio psalmo. qm̃ ingrediar
in locum tab̾naculi. ad mirabilis usq addo.¬
mum dĩ. inuoce exultationis & confessions
soni festiuitatem celebrantis. Hic enim certe
manifestum ÷ uocem confessionis & sonum
non ad merorem pęnitentie: sed ad letitũ
festiuitatis celeb̾rimȩ. pertinere. Aut si de
tam manifesto testimonio quisquam ad¬
huc dubitat quid dicturus ÷ ad illud qdđ
in eccłastico scriptum ÷ benedicite dñm
omnia opera ip̃sius. date nomini eiusmi¬
gnificentiam. & confitemini in laudẽ ipsiꝰ
in canticis labiorum & incitharis. & sic dii¬

Expanded text:
udivimus, fratres, admonentem nos atque hortantem Spiritum sanctum, ut sacrificium confessionis offeramusnostra Deo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis, soni festivitatem celebrantis» . Hic enim certe manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini ipsius magnificentiam, et confitemini in laudem ipsius in canticis labiorum et in citharis; et sic dici
Abbreviated transcription (Latin):
sic placitum ÷ coram te. Quis non eum i¬
telligat in laudem patris hȩc dicere : Quis
non uideat istam confessionem non adedo-¬
lorem cordis. sed ad gaudium ꝑtinere. cum
etiam prȩcesserit eugłista dicens. in ipsa hea
exultauit sp̃s sc̃s & dixit. confiteor tibipit¬
dubitandum tot congruentib testimo¬
niis. quorum similia inscripturis peruos
ipsos potestis ad uertere. non tantum in
peccatis sed & in laudib dĩ confessionem
diuinis litteris solere nominari: quid con¬
gruentius in hoc psalmo quando alła can¬
tamus. qđ ÷ laudate dñm. nos ad moneri in¬
telligimus cum audimus. ConFT RIΝΙ DNO
quam ad ipsum scilicet ut laudemus dñm:
Non potuit laus dĩ breuius explicari. quam
ista breuitate non uideo. cum ita sit ꝓpriũ
dõ qđ bonus ÷: ut aquodam compellatus ipse
filius dĩ. cum audiret magister bone. ab eo
scilicet qui carnem eius intuens & diuinitatiꝰ
plenitudinem non intelligens. solum homi¬
nem arbitrabatur. responderet. Quid me in¬

Expanded text:
sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto et dixit, Confiteor tibidubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus Dominum? Non potuit laud Dei brevius explicari, quam ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Dei, cum audiret, «Magister bone,» ab eo scilicet qui carnem ejus intuens, et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem arbitrabatur; responderet, «Quid me in
Abbreviated transcription (Latin):
Cellaria eoꝵ plena. eructantia ex hoc
Nunqͥd hab̾e istam felicitatẽ hoc et
peccare : Non. s facere illã dexterã cũ
sit sinistra ꝓpterea sȩcutꝰ quid ait :¬
Seatũ dixerunt popłm cui hec sunt.

Expanded text:
eructantia ex hoc Numquid habere istam felicitatem, hoc est peccare? Non; sed facere illam dexteram, cum sit sinistra. Propterea secutus, quid ait? «Beatum dixerunt populum cui h
Abbreviated transcription (Latin):
docebis ierłm. qui ñ obliuisceris ierłm.
ne obliuiscat᷑ te dextera tua. ecce illi qͥ
locuti sunt uanitatẽ. beatũ dixerunt
sideratis ciuitatẽ illã ierłm. si c̾cupiscitis
uitã et̾nã. Om̃is ista terrena felicitas. si¬
nstra uob̾sit. illa sit dextera qͣn sẽper
habebitis. Et si habueritis sinstrã: nolite
desinistra pꝰsumere Nonne corripis eũ.
qui desinstra uoluerit manducare :
Iiñsȩ tue in iuriã putas fieri manclucante

Expanded text:
erusalem, qui non oblivisceris Jerusalem, ne obliviscatur te dextera tua; ecce illi qui locuti sunt vanitatem, beatum dixerunt sideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri manducante
Abbreviated transcription (Latin):
desuꝑ. amplectet᷑ secũ. In illa ciuitate
equales erimꝰ angłis dĩ. Non auderemꝰ
suspicari hocde nob̾: nͥ ꝓmitteret ue¬
ritas. Hoc gͦ c̃cu¬
piscite fr̃s. hoc
die noctuq cogitate. Quic qͥd
arriserit: nolite
p̾sumere. nolite libent̾ colloquicũ
cupiditatib ur̃is. Hostis maior ẽ: occi¬
dat᷑ adpetrã. Breuis hostis ÷: elidatur
ad petrã. Et maiores inpetra occidite.
& inmores ad petrã elidite. Petra uin-¬
cat. in petra edificamini: siñuultis tolli
aut a fluuio: aut auentis. aut apluuia.
Siuultis eẽ armati contͣ tẽptationes
in scło: crescat & roboret᷑ desideriũ
ierłm ȩternȩ incordib ur̃is. Iransiet
captiuitas. ueniet felicitas. Bamnab̃r
hostis extremꝰ. & cũ rege sine morte
trium phabimus.

Expanded text:
itate; aequales erimus Angelis Dei. Non auderemus hoc suspicari de nobis, nisi promitteret Veritas. Hoc ergo concupiscite, fratres, hoc die noctuque cogitate. Quidquid arriserit, nolite praesumere: nolite libenter colloqui cum cupiditatibus vestris. Hostis major est, occidatur ad petram: brevis hostis est, elidatur ad petram. Et majores ad petram occidite, et minores ad petram elidite. Petra vincat. In petra aedificamini, si non vultis tolli aut a fluvio, aut a ventis, aut a pluvia. Si vultis armati esse contra tentationes in saeculo, crescat et roboretur desiderium Jerusalem aeternae in cordibus vestris. Transiet captivitas, veniet felicitas, damnabitur hostis extremus, et cum rege sine morte triumphabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
runt patres nr̃i. uanitatẽ quȩ illis
ñ ꝓfuit. Iam iuuenes dicunt. qͥ occisi
irant paruuli. sequendo ipsaᷤuanitateᷤ.
Siciendo aut̃ uanitatẽ & reuiuiscendo
indm̃ ꝓficiad̃. & retribuañ baby loniȩ.
Qualem retributionẽ illi retribuent:
quã retribuit nob̾. Paruuli eiꝰ uicissim
elidantur & moriant᷑. Qui sunt par¬
uuli habyloniȩ : Nascentes malȩ cu¬
piditates. Sunt eñi qͥcũ uetere cupi¬
ditate rixantur. Quando eñi nascitur
cupiditas. antequã robur faciat ad¬
uersum te mala consuetudo. paruula
est. Ne enĩ cupiditas nequã. prauȩ
consuetudinis robur accipitt: cum
paruula ÷ elide illã. S times ne
elisa non moriat᷑. ad petrã elide Petra
ñcessent. uob̾ inuicẽ cantate can̾tica
sron. Quã libent̾ aucdistis. tã libentiꝰ
agite qđ audistis: si nuultis ẽẽ salises
babylomȩ. pasti de fluminib eiꝰ. &
fructũ nullum afferentes. S suspirate

Expanded text:
erunt» «patres nostri, vanitatem quae illis erunt» «patres nostri, vanitatem quae illis non profuit» . Jam juvenes dicunt, qui occisi erant parvuli sequendo ipsas vanitates: projiciendo autem vanitates, et reviviscendo in Deum proficiant, et retribuant Babyloniae. Qualem retributionem ei retribuent? Quam retribuit nobis. Parvuli ejus vicissimelidantur, et moriantur. Qui sunt parvuli Babyloniae? Nascentes malae cupiditates. Sunt enim qui cum vetere cupiditate rixantur. Quando nascitur cupiditas, antequam robur faciat adversum te mala consuetudo, cum parvula est cupiditas, nequaquam pravae consuetudinis robur accipiat; cum parvula est, elide illam. Sed times ne elisa non moriatur; «ad petram» elide: «Petrnon cessent; vobis invicem cantate cantica Sion. Quam libenter audistis, tam libentius agite quod audistis; si non vultis esse salices Babyloniae, pasti de fluminibus ejus, et fructum nullum afferentes. Sed suspirate
Abbreviated transcription (Latin):
Audi. Beatꝰ qui retribuet tͥ retributione
tuam: quã retribiusti nob̾. Quã retri¬
butionẽ dicit: ad hoc claudit psabꝰ
Seatꝰ oui ⁊ enesit. et allipe⁊ ifagres
łos aopetrrã. Illã dicit infelicem.
beatũ aut̃ qͥretribue ei retributionẽ
quã retribuit nob̃. Querimꝰ quã rean¬
butionem. Beatꝰ inquit qui tenebit
& allidet infantes tuos ad petrã ipsa:
retributio. Quid enĩ nob̾ fecit babilo¬
nia istas. Iam cantauimꝰ in illo psalmo
uit nos errorũ diuersoꝵ uanis opinionib
amare:. nisi qđ insusurrauerint parenteᷤ :¬
ꝥstruunt & clocent illũ auaritiam.
rapinas. m̃dacia coticdana. diuersas cul¬
airas idoloꝵ & demonioꝵ remedia il-¬
lieita p̾cantationũ & ligaturarum.
quid facturus ÷ ad hue infans. anima
tenera. attendens ad maiores qͥd agant.
ut qđ eos uiderit facere. hoc sequãtur :
ut non sequeremur errores parentũ
appħa. Ad te gentes uenient ab extre¬
mo t̾rȩ. &dicent. Uere m̾daciũ colu¬

Expanded text:
Audi: «Beatus qui retribuet tibi retributionem tuam quam retribuisti nobis.» Quam retributionem dicit? Ad hoc claudit Psalmus: «Beatus qui tenebit et elidet infantes tuos ad petram.» Illam dicit infelicem, beatum autem qui retribuet ei retributionem quam retribuit nobis. Quaerimus, quam retributionem: «Beatus,» inquit, «qui tenebit et elidet infantes tuos ad petram.» Ipsa est retributio. Quid enim fecit nobis Babylonia ista? Jam cantavimus in illo psalmo: focavit nos errorum diversorum vanis opinionibus amare, nisi quod insusurraverint parentes? Instruunt et docent illum avaritiam, rapinas, mendacia quotidiana, diversas culturas idolorum et daemoniorum, remedia illicita praecantationum et ligaturarum. Quid facturus est adhuc infans, anima tenera, attendens ad majores quid agant, nisi ut quod eos viderit agere hoc sequatur? Bajam grandibus, ut non sequeremur errores parentum aedictum a propheta: «Ad te gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Vere mendacium colu
Abbreviated transcription (Latin):
Et conuertit se adillã. ꝑ ilia raplos
in fe̾lix. Infelix ipsa exultatine tua ns
presumptionẽ tua. & mnimicitiis tus
Filia babylonis infelix. Ciuitas ipsa. ehrꝰ
babylon & filia babylonis. qͦmͦ ierłm & si

Expanded text:
Et convertit se ad illam: «Filia Babylonis infelix.» Infelix ipsa exsultatione tua, ipsa praesumptione tua, et inimicitiis tuis: «Filia Babylonis infelix.» Civitas ipsa dicitur Babylon et filia Babylonis: quomodo Jerusalem et
Abbreviated transcription (Latin):
didit statĩ. Sinon p̃posuero ierłoꝯ.
iN pͥncipio iocunoriatis mee. Ibi est
enĩ sũma iocunditas. ubi dõ fruimur.
ubi defrat᷑nitate cohęrente. & ciuica
societate securi sumꝰ. Nullus ibi nos¬
illecebrã ꝑcellere poterit. Michil ibi
delectabitur. nͥbonũ. Moriet᷑ ibi om̃is
hostes ipsiꝰ ciuitatis Meaento oise
filioꝵ epom. Edõ ipse dictus est qͥ
& esau. Audistis enĩ mͦ cũ apłs legeret᷑.
iacob dilexi. esau aut̃ odio habui.
Nuo filii erant in uno utero. ambo
genini in utero rebeceȩ. filii isaac¬
& ne potes abrahȩ. Nati st̃ ambo u̾nus
adhereditatẽ. alt̾ ad exhereditationẽ.
Ffuit aut̃ hostis fr̃is sui iste esau. quia
p̃uenit benedictionẽ eiꝰ filiꝰ minor &
impletũ ÷ maior seruiet minori. Maior

Expanded text:
didit statim, «Si non praeposuero Jerusalem didit statim, «Si non praeposuero Jerusalem in principio jucunditatis meae.» Ibi est enim summa jucunditas, ubi Deo perfruimur, ubi de fraternitate cohaerente et civica societate securi sumus. Nullus ibi tenillecebram percellere poterit, nihil ibi delectabit nisi bonum. Morietur ibi omnis hostes ipsius civitatis: «Memento, Domine, filiorum Edom.» Edom ipse dictus est qui et Esau: audistis enim modo cum Apostolus legeretur, «Jacob dilexi, Esau autem odio habui.» Duo filii erant in uno utero, ambo gemini, in utero Rebeccae, filii Isaac, nepotes Abrahae: nati sunt ambo; unus ad haereditatem, alter ad exhaeredationem. Fuit autem hostis fratris sui iste Esau, quia praevenit benedictionem ejus filius minor; et impletum est, «Major serviet minori» . Major
Abbreviated transcription (Latin):
aieconiero. Id ÷ ommutescã inqͥt nͥ tiui
meminero. Ut qͥd enĩ loqͥtur: Ut qͥd so-¬
nat. qͥcanticũ syon ñsonat : Ipsa ÷ lin¬
gua nr̃a. canticũ ierłm. Qanticũ dilecti-¬
onis huiꝰ scłi: lingua aliena. lingua bar¬
bara ÷ quã incaptiuitate didicimus.
Ergo mutꝰ erit dõ. qͥ oblitꝰ fuerit ierłm
It parũ ÷ͥ meminisse. Nã & hostes memi¬
ner̾t eiꝰ. uolentes eã euertere. Quȩ ÷ ista
captiua turba captiuatores suos: & tamen
murmurant & seuiunt & uolunt int̾¬
ficere apud se ꝑegrinantẽ scãm ciuitatẽ:
sic̃ uoluit ipsũ popłm int̾ficere pharao.
qͣndo masculos occidebat natos. & feminas
relinquebat. Uirtuteᷤ pͣfocabat. c̃cupiscen¬
tã nutriebat. Parũ ÷ gͦ meminisse. uide
qͦmͣ memineris. Quedã enĩ cũ odio me¬
minimus. quȩ dã cũ anaͦre. Cũ gͦ dixisset.
si oblitꝰ tui fuero ierłm. obliuiscatur
me dextera mea. adhereat lingua
mea faucib meis situi ñ meminero: ad¬

Expanded text:
meminero.» Id est, obmutescam, inquit, nisi tui meminero. Utquid enim loquitur, utquid sonat, qui cantica Sion non sonat? Ipsa est lingua nostra, canticum Jerusalem. Canticum dilectionis saeculi hujus, lingua aliena, lingua barbara est, quam in captivitate didicimus. Ergo mutus erit Deo, qui oblitus fuerit Jerusalem. Et parum est meminisse; nam et hostes meminerunt ejus, volentes eam evertere. Quae est captiva turba captivatores suos, et tamen murmurant, et saeviunt, et volunt interficere apud se peregrinantem sanctam civitatem: sicut voluit ipsum populum interficere Pharao, quando masculos occidebat natos, et feminas relinquebat; virtutes praefocabat, concupiscentias nutriebat. Parum ergo est meminisse: vide quomodo memineris. Quaedam enim cum odio meminimus, quaedam cum amore. Cum ergo dixisset, «Si oblitus tui fuero, Jerusalem, obliviscatur me dextera mea. Adhaereat lingua mea faucibus meis, nisi tui meminero;» ad
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s carnales. sp̃ualib inimici sunt.
Om̃s tales c̃cupiscentes p̃sentia: inse¬
quunt᷑ eos quos uident meditari ȩt̾na.
Contͣ hos iste respiciens inierłm. &
rogans dm̃ ut eruat᷑ decaptiuitate
nos acarnalib. ab eis qͥ imitant᷑ illum
elom. Qui fr̃s maiores st̃: s hostes st̃.
Prius nati sunt : s posteriꝰ nati uicert᷑
ad pͥmatũ. Quia c̃cupiscentia carnis
illos deiecit. c̃tepta c̃cupiscentia istos
erexit. Uident & inuident & ꝑsequunt᷑.¬

Expanded text:
Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident meditari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, nos a carnalibus, ab eis qui imitantur illum Edom, qui fratres majores sunt, sed hostes sunt. Prius nati sunt; sed posterius nati vicerunt ad primatum: quia concupiscentia carnis illos dejecit; contempta concupiscentia istos erexit. Vivunt, et invident, et persequunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd animale.p̾ea spuale. Animalẽ aut̃
eundẽ dicit: quẽ carnalẽ ostendit.
homo qͥ nascitur animal ẽẽ incipit. carnalis ẽẽ incipit.
ꝓbati. Uult & ipse eligi᷑. Fiat minor.
Edom aut̃ appellatus ÷ de cybo quodã
lenticulȩ rubro id ÷ roseo quodã cybo.
Bene cocta erat lenticula defricata: c̃cu¬
piuit iste esau afr̃e suo iacob & cessit
illi pͥmatũ suũ. uictꝰ c̃cupiscentia mandu-¬
cande illiꝰ lenticulȩ. Ille aut̃ cessit cibũ
uoluptatis. & sumpsit honorẽ dignitatiᷤ.
Ita explacito quodã int̾ eos factũ est
ut ille maior ille minor sit. ut maior
seruiet minori & appellatꝰ ÷ edom In¬
terptat᷑ aut̃ quantũ dicunt qͥ illam
linguam nouer̃ : edõ sanguis. Nã &
punice. edom dr̃ sanguis. Noli mirari.¬
si ad sanguinẽ ꝑtinent om̃s carnales.
Caro & sanguis. regnũ dĩ ñpossidebt̃.
Non illuc ꝑtinet edom ꝑtinet illuc
ia cob. qui caruit cibo carnali. & sũpsit
honorẽ sp̃ualem. Ille uͦ factꝰ ÷ inimicꝰ.

Expanded text:
d animale; postea, spirituale» . Animalem autem cumdem dicit, quem carnalem ostendit. Homo qui nascitur, animalis esse incipit, carnalis esse incipit. robati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et appellatus est Edom . Interpretatur autem, quantum dicunt qui illam linguam noverunt, Edom, Sanguis: nam et Punice Edom, sanguis dicitur. Noli mirari: ad sanguinem pertinent omnes carnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» . Non illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus.
Abbreviated transcription (Latin):
maior:: Modo intelligimꝰ. Alaior uide¬
bat᷑ popłs iudeoꝵ minor extẽpore popłs
xp̃ianoꝵ. Et uidete qͦmmaior seruiet
minori. Illi portant cochces nr̃os. nos uiuimꝰ
de codicib ipsoꝵ. S ut generalit̾ de
om̃ib intelligatis fr̃s. maiorẽ & minorẽ :

Expanded text:
intelligimus. Major videbatur populus Judaeorum, minor ex tempore populus Christianorum. Et videte quomodo major servit minori. Illi portant Codices nostros; nos vivimus de Codicibus ipsorum. Sed ut generaliter de omnibus intelligatis, fratres, majorem et minorem;
Abbreviated transcription (Latin):
uerat qđ ñ caperet. s exemplũ nobis
dedit quomͦ multi quęr̃t quasi c̃siluiꝰ
aduitã eternam. & tam diu nos laudant :
qͣm dui respondeamꝰ qđ quȩr̃t. Bedit
de illo docum̃tũ. tanqͣm nob̾ dicturis
aliqͣndo talib hominib. Quomͦ cantabimꝰ
canticis syon: pͥus impedim̃ta reiciat.
expeditꝰ ambulet. ne ullo onere prę¬
grauet᷑. & discet aliqͥd decantieis syon.
Iue aut̃ c̃tristatꝰ abscessit. Dicamꝰ pꝰ illũ.
Qomꝰ cantabimꝰ canticũ dñi int̾ra aliena ͦ
Et ille quidem discessit. spẽ tam̃ diuitib
dñs dedit. Nã c̃tristati discipłi dixer̃.
Quis nã potest saluus fieri : Et respon-¬
dit eis: Qđ hominib impossibile ÷: dõ

Expanded text:
verat quod non caperet; sed exemplum dedit verat quod non caperet; sed exemplum dedit nobis, quomodo multi quaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de illo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. Dicamus post illum, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Et ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est,
Abbreviated transcription (Latin):
lli qͥt dicunt ꝰcantate nob̾ de canticiᷤ¬
syon. quasi amant᷑ ate. & affectas a¬
micitiam eorum. & timestalib di-¬
splicere: incipiat te delectare baby¬
lonia & obliuiscaris ierłm. Hoc ergo
timens: uide quid subiciat. uide qͥd
seqͥtur. Passus ẽ enĩ homo iste qͥcanta¬
passus est undiq talia int̾rogantes.
uadulatione blandientes. mordacit᷑
rep̾hendentes. falso laudantes: qđ ñ
capiunt exigentes. qͦpleni st̃ fundere
nolentes. & int̾ turbas taliũ tanqͣm
piclitans: animũ erexit ad recordati¬
onem syon. & constrinxit setalis ani
discere nolentiũ. Ecce erat inde ciuis¬
& ille qui dñm in t̾rogauit. Magister
bone. quid faciam ut uitã eternam
consequar & Nonne de uita ȩterna quę¬
rens. quasi decanticis syon int̾rogauit:
Derua mandata: ait illi dñs. Et ille
de fastu cum audisset: iam omĩa hȩc
inqͥt impleui aiuuentute mea Et dñs
dixit illi qͥd dã de canticis syon. & no¬

Expanded text:
illi qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticilli qui tibi dicunt, «Cantate nobis verba canticSion,» quasi amantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantapassus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis anidiscere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam consequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audisset, «Jam omnia haec,» inquit, «implevi a juventute mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et no
Abbreviated transcription (Latin):
ut sonet : s suspend̾e potiꝰ. S ille
dicturꝰ ÷. Dic mͥ. canta mͥ. redde mͥ
rationẽ. Nonuis in qͥt ut discã: Nan
bono animo au dis ñ sie pul¬
sas ut tͥ dignũ sit aꝑire. Ille te im¬
pleuit. qͥme captiuũ duxit. Ipsãme
int̾rogat dete. Astutꝰ ÷ dolose qͣnt.
Non quȩrit quid discat. s quid rep̃
huc: Cantate nob̾ uerba canticꝵ
cantate nob̾ ymnũ. cantate nob̾de
canticis syon. Quid responde mus
Babilonia te portat. babylonia te
continet. baylonia te nutrit.
babylonia dete loqͥt᷑. Non nosti
caꝑe. nͥ qđ fulget ad tẽpꝰ. Aeterna
irrisores. ex actores ueritatis plenoꝰ
falsitatis. Qespondete illis exigentl
auob̾ quȩ caꝑe ñ possunt. & dicite
exfidutia sci cantici ur̃i. Quomͦ can¬
tabimus canticũ dñi. int̾ra aliena:
hed uide quomͦ uerseris int̾ eos õpo¬
pule dĩ o corpꝰ xp̃i. ogenerosa ꝑegri¬
natio. ñ es hinc aliunde es. Necum

Expanded text:
ut sonet, suspende potius. Sed ille ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi, redde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. Ille te implevit qui me captivum duxit, ipse me interrogat de te. Astutus est, dolose quaerit: non quaerit quid discat, sed quid reprhuc? «Cantate nobis verba canticorum, cantate nobis hymnum, cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentibus a vobis quae capere non possunt, et dicite ex fiducia sancti cantici vestri, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» 12. Sed vide quomodo verseris inter eos, o popule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non es hinc, aliunde es; ne cum
Abbreviated transcription (Latin):
ritia. attende quia crescit & c̃tinentia.
Quare tã cęcus es ut amurcã fluentẽ
ꝑ plateas uideas. oleũ ingẽmellaria ñ
uideas : &̾ hoc ñ sine causa. Qui enim
male uersant᷑ : publice noti sunt. qͥ
aut̃ se conuertunt ad dm̃. & a sordib
malarũ cupiditatũ purgantur. oc¬
culti sunt: quia & in ipso ł exipso
torculari amurca aꝑte fluit. oleum
occulte eliqͣtur. Acclamatis adista&e
gaudetis ad ista: qͥa iã potestis sede¬
re suꝑ flumina babylonis & fiere
Illi autẽ qͥ captiuos duxer̃ nos qͣndo
intͣnt in corda hominũ & int̾rogõ
nos ꝑ linguas eoꝵ qͦs possident. &de
nobis cantate nob̶ uerba canticoꝵ
merationẽ. quare mͥ imꝑas ut cre
es malis cupiditatib. Si dicã bona
illa ierłm: non ea capis. Oportet it
exmaniaris quo plemis es: ut poss
impleri qͦ manis es. Ergo nolifus
huic aliquid dicere. Lignũ ÷ salus
lignũ ÷ sterile. Noli ꝑcutere organi

Expanded text:
ritia; attende quia crescit et continentia. ritia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se convertunt ad Deum, et a sordibus malarum cupiditatum purgantur, occulti sunt: quia et in ipso vel ex ipso torculari amurca aperte fluit, oleum occulte eliquatur. 10. Acclamatis ad ista, et gaudetis ad ista; quia jam potestis sedere super flumina Babylonis, et flere. Illi autem qui captivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» me rationem quare mihi imperas ut credes malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum
Abbreviated transcription (Latin):
dant paupib ut habeant thesaurũ
incęlo. & sequant᷑ dnm. Dicis illis. ecce
quid attulit xp̃s. Quam multi faciunt
ista. ut distribuant res suas egenis &
fiant paupes. ñ necessitate s uolunta¬
te sequentes dñm. sperantes regnũ
cȩlorũ. Prrident isti quasi stultos. &
talia in quiunt bona attulit xp̃s ut
ꝑdat homo ressuas. &cũ dat egenis.
remaneat egenꝰ : Quid gͦ facies ÷ Bona
tuo. Priora tẽpora respicis. & quasi
letiora tibi uidentur fuisse pͥstina
tempora. quȩ sic erant tanquã oliuȩ
pendentes in arbore. ducentib uentiꝰ
quasi quadã lib̾tate aurę ꝑfruentes.
uago quodã desiderio suo. Uentũ est
ut oliua mitteretur intorcular. Non
enim semper pendere habebat in
arbore. Iam finis ẽ anni. Nonsine cau¬
sa scribuntur psalmi quidã. ꝓturculari¬
bus. In arbore lib̾tas. in torcularib p̃s¬
sura. Cum gͦ res humane ẽteruntur
& p̃muntur: at tendis quia crescit aua¬

Expanded text:
dant pauperibus, ut habeant thesaurum dant pauperibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Ctuo. Priora tempora respicis, et quasi laetiora tibi videntur fuisse tempora pristina, quae sic erant tanquam olivae pendentes in arbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit ava
Abbreviated transcription (Latin):
res humanas. qͥa uenit xp̃s: Wides
enĩ si theatra & amphitheatra & circi
starent in columes. sinichil caderet de
babylona. si lib̾tas ẽẽt circũ fluentiũ
uoluptatũ hominib cantatorib &
saltatorib ad turpia cantica. si libido
scortantiũ & meretricantiũ hab̾et
quietem & securitatẽ. si ñ timeret
famẽ in domo sua qui elamat ut
pantomimi uestiant᷑. si hȩc om̃ia
sine labe. sine ꝑturbatione aliqua
fluerent. & essẽt securitas magna
nugarũ : felicia eẽnt tẽpora. & ma¬
gnam felicitatẽ reb humanis xp̃s
attulisset. Quia uͦ cȩdunt᷑ iniqͥtates.
ut extirpata cupiditate plantetur
caritas ierłm. quia miscent᷑ amari¬
tudines uitȩ tẽporali ut ȩt̾na desi¬
deretur. quia erudiuntur inflagelliꝰ
homines pat̾nã accipientes disciplinã
ne iudiciariã inueniant sententiam:
nichil boni attulit xp̃s. & labores at¬
tulit xp̃s. Et incipis dicere homini.
stis in euangłio. uendunt om̃a sua.

Expanded text:
res humanas, quia venit Christus? Vides res humanas, quia venit Christus? Vides enim, si theatra et amphitheatra et circi starent incolumes, si nihil caderet de Babylonia, si ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantetur charitas Jerusalem; quia miscentur amaritudines vitae temporali, ut aeterna desideretur; quia erudiuntur in flagellis homines, paternam accipientes disciplinam, ne judiciariam inveniant sententiam; nihil boni attulit Christus, et labores attulit Christus. Et incipis dicere homini stis in Evangelio, vendunt omnia sua et
Abbreviated transcription (Latin):
mala pati. qͥ uob̾ important ꝑsecuti¬
ones. Nam ꝓ ipsis orare p̃cepti sumus.
mines : sed aduersus pͥncipes. aduersus
potestates &rectores mundi tenebrarũ
scelestos. infideles. peccatores. Quib iam
credentib gratulat᷑ hoc mͦ ut dicat.
Euistis eni aliqͣndo tenebrȩ. nẽ aut̃ lux
in dño. Ergo constituit nos luctam
hab̾e cũ illis pͥncipib. ipsi nos duxert᷑
captiuos. Quomͦ aut̃ diabolus intͣuit
in cor uidȩ ut tͣderet dñm. ñ autem
intͣret nisi ille locũ daret: sic multi
homines mali demedia babylonia ꝑ
desideria carnalia & illicita locũ dando
diabolo & angłis eiꝰ in cordib suis ut
in illis & de illis oꝑetur. aliquando in¬
terrogant nos & dicunt nob̾ Exponite
nob̾ rationẽ. Pagani pleriq dicunt
humano. Nonne exqͦ uenit xp̃s peiora
sunt inreb humanis quã fuerunt
antea. & feliciores tc erant res humanȩ
quam mͦ : Dicant nob̾ xp̃iani. qͥd bonĩ
attulit xp̃s. Unde feliciores putant

Expanded text:
 pati, qui vobis important persecutiones: nam pro ipsis orare praecepti sumus. versus homines; «sed adversus principes, et potestates, et rectores mundi tenebrarum sceleratos, infideles, peccatores; quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ergo constituit nos luctam habere cum illis principibus; ipsi nos duxerunt captivos. 9. Quomodo autem diabolus intravit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani plerique dicunt humano? Nonne ex quo venit Christus pejora sunt in rebus humanis, quam fuerunt antea, et feliciores tunc erant res humanae quam modo? Dicant nobis Christiani quid boni attulit Christus? unde feliciores putent
Abbreviated transcription (Latin):
ad fundam̃tũ in ea. Istũ gͦ diẽ mem̃to:
qͣndo euertere uolebant illi ierłm
Quantas eñi ꝑsecutiones passa ẽ ecla
quomͦ dicebant filii edom id ÷ earndl
homines. subditi diabolo & angisea
colentes lapides & ligna. sequentes
concupiscentias carnis. Extinguite ꝙ¬
remaneat. euertite usq a fundant

Expanded text:
dum fundamentum in ea.» Istum ergo diem memento, quando evertere volebant illi Jerusalem. Quantas enim persecutiones passa est Ecclesia! Quomodo dicebant filii Edom, id est carnales homines, subditi diabolo et angelis ejus, colentes lapides et ligna, sequentes concupiscentias carnis: Exstinguite Cremaneat; everti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dextrum faciunt. id ÷ qui tẽporala
bona plus habent. & ũstis beatitudĩẽ
ponunt. ignorantes quȩ sit uera fe¬
licitas. uera dextera. Hos scriptura filo
alienos dicit : tanqͣm ciues m̃ierłm sed
babylomȩ. Dic̃ enẽ qͦdã loco psalmus
Dñe lib̾a me demanu filioꝵ alienoꝵ
dextera iniqͥtatis. Seqͥt᷑ enĩ & dicit.¬

Expanded text:
 dextrum; id est, qui temporalia bona plus habent, et in istis beatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum alienorum, dextera iniquitatis.» Sequitur enim, et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscit᷑ eos lextera eoꝵ Wita enm
ȩt̾na manet inse: illi remane nt
indelectatione tẽporali. & faciunt
sibi dextrũ qđ sinistrũ ẽ. Attenditr
ad ista fr̃s ꝓpt̾ dexterã. ut in sinuẽ
hoc uob̾ quantũ dñs donat ad salutẽ

Expanded text:
obliviscitur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, a
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑauerit in incerto diuitiaru᷑: sed &
suꝑ fluuiũ. suspirat ȩternã ierłm. re¬
cordat᷑ syon. & ut ꝑueniat ad syon:
erogat. Ecce habes canticũ. qđ diuiteᷤ
acceꝑunt de canticis syon. Pꝑentur:
tangat᷑ organa. ñ uacent. Cũ in uene-¬
rint hominẽ dicentẽ sibi. qͥd ÷ qđ faciᷤͤ.
ꝑdis restuas tanta erogando. thesauriza
filiis tuis. cũ uiderint ñcaꝑe. & in tel¬
lexerint lignũ ẽẽ salicis: ñ facile dicañ
quare agant & quid agant. Suspen¬
dant organa. insalicib babylonis p̃t̾
salices aut̃ cantent. ñ cessent oꝑentũr.
Non enĩ ꝑdunt qđ erogant. Seruo cõ¬
ticũ pauꝑũ. Idem paulus loqͥ
Nichil intulimꝰ inhunc mundũ. sed nec
& nociua. que mergunt hominem
in interitũ & ꝑditionẽ. Hec st̃ flumina
babylonis. Radix ÷ om̃iũ maloꝵ aua¬
ritia qͣm qͥdã appetentes: naufraga¬
uerunt a fide & inseruert sedolorib
multis Ergo contraria st̃ ista cantica:
Non st̃ c̃traria. Widete quid diuitibus

Expanded text:
incerto divitiarum, sedet super fluvium, suspirat aeternae Jerusalem recordatus Sion; et ut perveniat ad Sion, erogat. Ecce habes canticum quod divites acceperunt de canticis Sion. Operentur, tangant organum, non vacent, cum invenerint hominem dicentem sibi: Quid est quod facis? perdis res tuas tanta erogando; thesauriza filiis tuis. Cum viderint non capere, et intellexerint lignum esse salicis, non facile dicant quare agant, et quid agant, suspendant organa in salicibus Babylonis. Praeter salices autem cantent, non cessent, operentur. Non enim perdunt quod erogant. Servo comticum pauperum. Idem Paulus loquitur: «Nihil intulimus in hunc mundum, sed nec et noxia, quae mergunt hominem in interitum et perditionem.» Haec sunt flumina Babylonis. «Radix est enim omnium malorum avaritia; quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis» . Ergo contraria sunt ista cantica? Non sunt contraria. Videte quid divitibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quicqͥd facis ꝓpt̾ uitã ȩt̃nã. dextoa
oꝑat᷑. Si caritati uitȩ et̾nȩ inopibis
tuis miscueris c̃cupiscentiam utetꝰ¬
poralis. aut laudis humanȩ. dut illo
cõmodatis scłaris: cognouit sinistua
tua quid faciat dextera tua. Et noss
ẽẽ in p̃cepto eugłii. nesciat sinistu
tua quid faciat᷑ dextera tua. Si atꝰ¬

Expanded text:
Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae aeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» .
Abbreviated transcription (Latin):
ut app̾hendant uerã uitã Hoc canticũ
de canticis syon diuites acceꝑunt.
Primo ñ suꝑbe saꝑe. Extollunt enĩ di¬
uitie. Et quos ex tollunt : illa flumina
extollunt. Quid gͦ his p̃cipit᷑ : Ante
om̃a ñ suꝑbe saꝑe. Qd faciunt diuitię.
hoc caueant indiuitus. caueant in di

Expanded text:
ut apprehendant veram vitam» . Hoc canticum de canticis Sion divites acceperunt, primo, «non superbe sapere.» Extollunt enim divitiae; et quos extollunt, flumina illa tollunt. Quid ergo his praecipitur? Ante omnia, «non superbe sapere.» Quod faciunt divitiae, hoc caveant in divitiis; caveant in
Abbreviated transcription (Latin):
dis int̾rogauer̃t nos uerba canticoꝵ
& hymnũ int̾rogauer̃t nos. qͥ captiuoᷤ
duxert̃ nos. Qui nos duxert᷑ captiuoᷤ
fr̃s : Quos sensimꝰ aliquando captiuato¬
res nr̃os : Sensit qͥdem illa ierłm babi¬
lonios. persas. chaldeos. & illarũ regõ¬
num & gentiũ homines captiuatores
suos. & hoc pꝰea ñ qͣndo isti psalmm cu¬
tabant᷑. S etiã diximꝰ caritati ur̃ȩ oma
quȩ scđm litterã in illa ciuitate conti¬
gebant. figuras nr̃as fuisse. & facile po¬
test demonstrari captiuos nosẽẽ. Hon
enĩ iã respiramꝰ in auras illiꝰ lib̾tatis ñ
iã fruim puritate ueritatis & illasa¬
pientia quȩ in se ipsa manens innouat

Expanded text:
dis, «interrogaverunt nos.» Verba canticorum et hymnum interrogaverunt nos, qui captivos duxerunt nos. Qui nos duxerunt captivos, fratres? quos sensimus aliquando captivatores nostros? Sensit quidem illa Jerusalem Babylonios, Persas, Chaldaeos, et illarum gentium et regionum homines captivatores suos; et hoc postea, non quando isti psalmi cantabantur. Sed jam diximus Charitati vestrae omnia quae secundum litteram in illa civitate contingebant, figuras nostras fuisse: et facile potest demonstrari captivos nos esse. Non enim respiramus jam in auras illius libertatis; non enim fruimur puritate veritatis, et illa sapientia quae in seipsa manens innovat
Abbreviated transcription (Latin):
do conuersati sumꝰ. Ostendit seredẽ¬
ptum. debabylonia cepisse iã exire.
S tam̃ ad huc qͥo dicit e Quia cũ hostib
nr̃is configimꝰ. Et ne irascam᷑ hominib
qui nobis ingert ꝑsecutiones : tulit
intentionẽ nr̃am apłs ab odio ho¬
minũ & lirexit in luctã quoꝵdam

Expanded text:
do conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam quorum
Abbreviated transcription (Latin):
patrom sui. & ex eiꝰ ore sꝑantes uł dam
uł salutẽ. Nescis qͦ te miseris Aluis &
iste fluuiꝰ babylonis ÷: & qͥ multum
sonat. Strepitꝰ aquȩ saxa p̾cutit.
Attende qͥa fluit. attende qͥã labit᷑.
Et si attendis quia fluit & labitur
caue quia tralt. Nauigare inqͥt
alius & negotiari. magnũ ÷. Scre
multas ꝓuntias. lucr̃a undiq ape
ñ eẽ obnoxiũ in ciuitate alicui po
gmentis lucroꝵ diuitẽ remeare.
F̃luuus & iste ẽ babylonis. Ducratia
quando stabunt : Quando p̾sumptir
quando securꝰ eris ex his quȩ ad quiriꝰ
Quanto enĩ erisditior: tanto tim¬
midior Uno naufragio nudus exibiꝰ
& recte te planges in flumine babi¬
lonis : qͥa noluisti sedere & flere sup
flumina babylonis. Alii gͦ ciuessẽ¬
ierłm intelligentes captiuitates a
attendunt humana uota. & diuersas
hominũ cupiditates hac atq illac ra¬
pientes trahentes. impellentes in mare.
Uident hȩc & ñ se mittunt in flumina

Expanded text:
patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, patroni sui, et ex ejus ore sperantes vel damna, vel salutem. Nescis quo te miseris: alius et iste fluvius Babylonis est; et quod multum sonat, strepitus aquae saxa percutit. Attende quia fluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scire multas provincias, lucra undique capere, non esse obnoxium in civitate alicui potgmentis lucrorum divitem remeare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere et flere super flumina Babylonis. 4. Alii ergo civesem intelligentes captivitatem suam, attendunt humana vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina
Abbreviated transcription (Latin):
Intelligit captiuitatẽ eoꝵ ds̃. & o.
stendit illis aliam ciuitatẽ cuiuere
debeant suspirare. ꝑqua debeant
cuncta conari. ad quam capessendã
debeant ciues suos secum ꝑegri¬
nos quantũ ualuerint adhort̾ari.
attendite. flumina babilonis flumina
babẏlonis: st̃ om̃a quȩ hic amantur
& transeunt. Nescio qͥs amauit uerbi
grã agri culturã exercere. inde dite¬
scere: ibi occupare animũ. inde pei¬
ꝑe uoluptatẽ. At tendat exitum &
uideat illud qđ amauit ñ eẽ fundi¬
mentũ ierłm. s fluuiũ babylonis.
Aliꝰ dix̃. Magna res militare. Omnes
agricolȩ formidant eos qͥmilitant
obsequunt᷑ eis. tremunt eos. Sifuen
agricola: timebo militarẽ. Si fuero
m̃ilitaris : timebor ab agricola. Oin¬
Et cũ timeriuiꝰ aminore. time ma¬
iorẽ. Potest te ipso maior fie
subito qͥteti met. nunquã aũ
erit minorquẽ debes timere. dd¬
tissima eloquentia in om̃ib habere
susceptos pendentes ex lingua diseri

Expanded text:
Intelligit captivitatem eorum Deus, et Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos secum peregrinos, quantum valuerint, adhortari. attendite flumina Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis amavit, verbi gratia, agriculturam ipsam exercere, inde ditescere, ibi occupare animum, inde percipere voluptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab agricola. O inem. Timeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri subito, qui te timet; nunquam autem erit minor, quem debes timere. Adtissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in syon. Hic aut̃ suꝑ flumina
babilonis ibi sedimꝰ & fleuimꝰ. dũre¬
cordaremur syon. Illam syon: ubi
decet hymnꝰ dm̃. Quȩ sunt gͦ flu¬
mina babilonis : Et quid ÷ nr̃m se¬
dere & flere in recordatione syon:
Si enim ciues inde sumꝰ. nontantum
hoc cantauimꝰ : sed & agimꝰ. Si ciues
sumus de ierłm id ÷ desyon. & in ista
uita. in ista confusione scłi huius.
inista babilonia ñ ciues habitamus.
s captiui de tinemur: oportet ut
non tantũ ista cantemꝰ. sed & faciamꝰ
affectu cordis pio religioso desiderio
ȩterne ciuitatis. Habet & hȩc ciuitaᷤᷤ
quȩ babilonia dr̃ amatores suos. c̃¬
suentes paci tẽporali. & nihil ultra
sperantes. totũq gaudiũ suũ ibi
figentes. ibi finientes. & uidemus
eos ꝓre publica terrena plurimũ
laborantes. S & in ea quicunq fi¬
deliter uersantur. si ñ ibi appetant
suꝑbiam & ꝑituram elationem.
tatis. ñ eos sinit ds̾ ꝑire in babilo¬
nia. Predestinauit enĩ eos ciue sibrłm

Expanded text:
s, in Sion;» hic autem, «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion:» illam Sion, ubi decet hymnus Deum. 2. Quae sunt ergo flumina Babylonis, et quid est nostrum sedere et flere in recordatione Sion? Si enim cives inde sumus, non tantum hoc cantamus, sed et agimus. Si cives sumus de Jerusalem, id est de Sion, et in ista vita, in ista confusione saeculi hujus, in ista Babylonia non cives habitamus, sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem otatis; non eos sinit Deus perire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem.
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ obiectoꝵ unũ respuit. unum
tenuit. ego inqͥt demoniũ ñ habeo. ñ
aut̃ dixꝰ ego ñ sum samaritanꝰ. sienim
ille samaritanꝰ ñ custodierit utiq ꝑimꝰ:
samaritanꝰ eͦ transiens uidit sauciũ
& uulneratũ derelictũ alatronib.
& sicut nostis collegit. Sicut aliqͣndo
latronũ nomine ponunt᷑. qͥ nob̃pla¬
gas peccatoꝵ infixert̾ iã ꝑ consensionẽ
nr̃e captiuitatis. sic & captiuatores
nr̃i isti dic̃t᷑. Isti gͦ qui captiuos duxer̃
nos diabolus & angłi eius. quando
nobis dixer̃. & quando nos
interrogauerunt uerba canticoꝵe
Quid gͦ intelligemꝰ : Quia cũ tales noᷤᷤ
interrogant in qͥb diabolus oꝑatur.
intelligendus ÷ ipse nos int̾rogare
qͥ meis õꝑatur. Apłs dicit. Et uoscũ
essetis mortui in delictis & peccatis ur̃iᷤ

Expanded text:
duorum unum respuit, et unum tenuit: «Ego,» inquit, «daemonium non habeo» ; non autem dixit, Ego non sum Samaritanus: si enim ille Samaritanus non custodierit, utique perimus: Samaritanus ergo transiens vidit saucium et vulneratum derelictum a latronibus, et sicut nostis, collegit . Sicut aliquando latronum nomine ponuntur, qui nobis plagas peccatorum inflixerunt, jam per consensionem nostrae captivitatis; sic et captivatores nostri ipsi dicuntur. 8. Isti ergo «qui captivos duxerunt nos,» diabolus et angeli ejus, quando nobis dixerunt, et quando «nos interrogaverunt verba canticorum?» Quid ergo intelligimus? Quia cum tales nos interrogant, in quibus diabolus operatur, intelligendus est ipse nos interrogare, qui in eis operatur. Apostolus dicit: «Et vos cum es