comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod dcm audinimus a
heli: si bene intellegamꝰ.
no ad ip̃m ꝑtinet solum Ip̃e
quippe dñs ihs: sub fico uudit
om̃e genus humanũ: Isto eim
loco: intellegitur ꝑ arborẽ fici
significasse peccatũ. Non uͥq
hoc significat sed hoc loco ut
dixi. ea scilicet significandi cõ¬
gruentia qua nostis pͥmũ homi¬
nẽ quãdo peccauit. foliis figul¬
neis fuisse subiectũ His foliis
enĩ pudenda texer᷑: quãdo de pͤ¬
cato suo erubuerũt:. ꝙ que deꝰ
dedit illis mẽbra: ip̃i sibi pudẽ¬
da fecerũt: Nõ enĩ erubescen¬
dum est de opere dĩ: sed confu¬
sionẽ p̃cessit causa peccatiiSi
nõ p̃cessissq iniquitas : nũquã
erubescerq nuditas: Nudi enĩ e¬
rant et nõ ꝯ fundebantar: Nõ
eñ ꝯmiserant. unde ꝯfunde̾nt᷑:
cũ intellegamꝰ significatũ ẽẽ
peccatũ Quid est gͦ cũ esses
sub ficu uidite: cũ eẽs sub pet¬
cato uidrte s ad rem gestam
quidem respiciens: recordatus ẽ
uathanahel. se fuisse sub fico

Expanded text:
uod dictum audivimus a eli, si bene intelligamus, non ad ipsum pertinet solum. Ipse quippe Dominus Jesus sub ficu vidit omne genus humanum. Isto enim loco intelligitur per arborem fici significasse peccatum. Non ubique hoc significat, sed hoc loco, ut dixi, ea scilicet significandi congruentia, qua nostis primum hominem, quando peccavit, foliis ficulneis fuisse subtectum . His foliis enim pudenda texerunt, quando de peccato suo erubuerunt: et quae Deus illis membra, ipsi sibi pudenda fecerunt. Non enim erubescendum est de opere Dei: sed confusionem praecessit causa peccati. Si non praecessisset iniquitas, nunquam erubesceret nuditas. Nudi enim erant, et non confundebantur. Non enim commiserant unde confunderentur. ficum intelligamus significatum esse peccatum. Quid est ergo, Cum esses sub ficu, vidi te? Cum esses sub peccato, vidi te. Et ad rem gestam quidem respiciens, recordatus est Nathanael se fuisse sub ficu,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ femoris q atuit ei. ꝙ fac¬
sus. claudus iacob: Ipe est ille uichꝰ
Lantũ potuit ille uictus: ut ⁊ fe-¬
mur tangerq et claudũ faceret:
Ergo si uolens uictus est potesta¬
tẽ enĩ habuit ponẽdi iurtutẽ suã.
aitur crucifixiis: Nlam et bñdixit
eum dicens Nõ uocaberis iacob
s i srł. Tu supplantator: factus
es uidens deum Ꝙ tetigi sicut
dixi femur eius: et fecit eum
claudicare aitendite in iacob po¬
pulum uideorum: In illa milia
sequẽtiũ ⁊ p̾cedentiũ ium̃tum
dñ qui cuncti apłis ad orabãt

Expanded text:
 femoris, et aruit ei: et factus est claudus Jacob . Ipse est ille victus. Tantum potuit ille victus, ut et femur tangeret, et claudum faceret. Ergo volens victus est. Potestatem enim habuit ponendi virtutem suam, ucifixus. Nam et benedixit eum, dicens, Non vocaberis Jacob, sed Israel. Tunc supplantator factus est videns Deum. Et tetigit, sicut dixi, femur ejus, et fecit eum claudicare. Attende in Jacob populum Judaeorum, illa millia sequentium et praecedentium jumentum Domini, qui juncti Apostolis adorabant
Abbreviated transcription (Latin):
o dd̃ benedictus qui uenit in
moris. significat młtitudiem
generis: De quib psalmꝰ curi
gentes credituras ꝓphetasset
dixit. Populus ꝙ̃ nõ cegnoui
seruiuit michi: in auditu auris
ob audiuit mͥ Nõ iͥ fui ⁊ auditꝰ
sum: his fui q occisus sum
Populus quẽ nõ cognoui ser¬
uiuit michi: in auditu auris
ob audiuit mͥ: Igitur fides ex
auditu. auditus aut̃ ꝑ uerbũ¬

Expanded text:
benedictus qui venit in moris, significat multitudinem generis. De quibus Psalmus, cum Gentes credituras prophetasset, dicens, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Non ibi fui, et auditus sum: hic fui, et et occisus sum. Populus quem non cognovi, servivit mihi, in auditu auris obedivit mihi. Igitur fides ex auditu, auditus autem per
Abbreviated transcription (Latin):
uidebis: Que sunt ista maio¬
rac᷑ ꝙ dixit. Uidebitis celũ aꝑtũ
⁊ angloͬs dei ascendentes. et des¬
cendentes suꝑ filium hominis
Recolamus uetetẽ historiam:
conscriptã in libro sc̃õ .i. in gene¬
si Quando iacob in loco obdor¬
miuit: Lapidem ad caput posu¬
it. ꝙ ĩ sõnis iuidit scalam a t̾ra
ꝑtingentẽ usq ad celum. ⁊ doꝰ¬
in cũbebat suꝑ eam: Angłi aut̃
ascendebant.q descendebant ꝑ¬

Expanded text:
a majora? Et dixit: Videbitis coelum apertum, et Angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis. Recolamus veterem historiam conscriptam in libro sancto, id est, in Genesi. Quando Jacob in loco obdormivit, lapidem ad caput posuit; et in somnis vidit scalam a terra pertingentem usque ad coelum: et Dominus incumbebat super eam; Angeli autem ascendebant et descendebant
Abbreviated transcription (Latin):
Alii multi: Nonz S ipi panci qͥ
multiz Pauci in cõꝑatione ꝑdiro¬
rum: multi in societate angłorũ:
Audite carissimi Apocalipsis hoc¬
habet scriptũ: Post hec iudiq
om̃i lingua ⁊ gente. ⁊ tribu ue¬
nientes cũ stolis albis. ꝙ palmis
multitudĩem quã dinumerate¬
nemo potest: Nec est messa sc̃¬
tũ. quãdo clariore uoce dicturas
qui premũt. nõ tangũt: mulit
em̃ quedã fimbriã tangebat. tu¬
omĩb dãnãdis. massa purgar
stans ad dexteram nullũ sibi ti¬
mẽs misceri maloꝵ: nullũ tinis
quãta fiducia dictura est ego q¬
noui quia magnus est dñsͤS¬

Expanded text:
alii multi? Non. Sed ipsi pauci qui alii multi? Non. Sed ipsi pauci qui multi: pauci in comparatione perditorum, multi in societate Angelorum. Audite, charissimi. Apocalypsis hohabet scriptum: Post haec vidi ex omni lingua et gente et tribu venientes cum stolis albis et palmis, multitudinem quam nemo dinumerare potest . Haec est massa sanctorum. Quanto clariore voce dictura est qui premunt, non tangunt: mulier enim quaedam fimbriam tangebat, tuomnibus damnandis, massa purgata stans ad dexteram, nullum sibi timens misceri malorum, nullum timens quanta fiducia dictura est, Ego cognovi quia magnus est D
Abbreviated transcription (Latin):
qui ambulant ꝑ illam: Quid
gaudeamꝰ ad multitudines.: audi¬
te me pauci Scio quia multi au¬
ditis: es pauci ob auditis: Aureã
indeo: grana quero Et uix uidẽ¬
tur grana. quãto area triturat᷑.
sed futurũ est ut uentiletur Pa¬
uci ergo qui saluantut: in ꝯꝑa¬
tione multoꝵ perituroꝵ: Nam iꝑ¬
si pauci magnã massã facturi s
Cum uenerit uẽtilator ferens
uentilabrũ in manu sua: nũda¬
bit aceã suã  ẜrumẽta recondet ĩ
horreo: paleam aut̃ ꝯbutet igni
in extingubilii Nõ sub sãnet pale¬
a granũ hoc Uerũ loquitur. ueĩ¬
nẽ. fallit: Estote ergo incer mul¬
tos multi: sed in comꝑacione qͦꝵ¬
dam multoꝵ pauci Tauta massa
ꝓcessura est de hac area: ut im¬
pauci st̃ qui intrant ꝑ angustã
portam. młti ꝑ latam uiã pete¬
unt. ⁊ contrariꝰ sibieẽt qui alio
loco dixit. multi aboriente ⁊ oc¬
cidente uenient: Multi certe pau¬
ci᷑ q pauci młti. Alii ergo panci.

Expanded text:
qui ambulant per illam . Quid qui ambulant per illam . Quid gaudemus ad multitudines? Audite me, pauci. Scio quia multi auditis, et pauci obauditis. Aream video, grana quaero. Et vix, videntur grana, quando aera trituratur: sed futurum est ut ventiletur. Pauci ergo qui salvantur in comparatione multorum periturorum. Nam ipsi pauci magnam massam facturi sunt. Cum venerit ventilator ferens ventilabrum in manu sua, mundabit aream suam: frumenta recondet in horreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili . Non subsannet palea granum: hoc verum loquitur, neminem fallit. Estote ergo inter multos multi, sed in comparatione quorumdam multorum pauci. Tanta massa processura est de hac area, ut imPauci sunt qui intrant per angustam portam, multi per latam viam pereunt: contrarius sibi esset, qui alio loco dixit, Multi ab oriente et occidente venient . Multi certe pauci: et pauci, et multi. Alii ergo pauci,
Abbreviated transcription (Latin):
ria sata farine de quibi
dñs loquebatur. genus
humanũ est: Recolite di¬
luuium: un ceteri repararent᷑.
tres re manserunt: Tres filios
habehebat noe: de ipĩs reparatũ
est. genus humanũ: Mulier illa
scã que abscondit fermẽtũ sa-¬
pientia est: Ecce clamat orbis to¬
tus in eccłia dĩ Ego cognoui qͥa
magnꝰ est dñs: Certe pauci sut
qui saluãtur: Necolitis questi¬
onẽ ex eunͣgłio nobis modo ꝓ¬
positam: Bño dictum est: Si pa-¬
uci sunt qui saluant᷑ ͤ dñs ad loc
quid ͤ Nõ ait nõ pauci sed multi
sunt qui saluantur: Nõ hoc dixit:
S quid dixit : Tum audisse si pa¬
uci st̃ qui saluant᷑ contendite ait
intrare ꝑ angustam portã: Quã¬
do audis gͦ pauci sunt qui saluã¬
tur: cõfirmauit dñs qd̃ audiuit.
Pangustam portam pauci intnt.
Alio loco ip̃e hoc ait: dita uia est
⁊ augusta que ducit ad uitam. et
ꝑauci sunt qui ingrediũt᷑ ꝑ eãm̃
Lata aut̃ ⁊ spaciosa uia est que
ducit ad interitũ: et multi sunt

Expanded text:
ria sata farinae, de quibus Dominus loquebatur, genus humanum est. Recolite diluvium: unde caeteri repararentur, tres remanserunt. Tres filios habebat Noe, de ipsis reparatum est genus humanum. Mulier illa sancta quae abscondit fermentum, sapientia est. Ecce clamat orbis totus in Ecclesia Dei: Ego cognovi quia magnus est Dominus . Certe pauci sunt qui salvantur. Recolitis quaestionem ex Evangelio nobis modo propositam: Domine, dictum est, si pauci sunt qui salvantur? Dominus ad hoc quid? Non ait, Non pauci, sed multi sunt qui salvantur. Non hoc dixit. Sed quid dixit, cum audisset, Si pauci sunt qui salvantur? Contendite angustam portam. Quando audis ergo, Pauci sunt qui salvantur, confirmavit Dominus quod audivit. Per angustam portam pauci intrant. Alio loco ipse ait: Arcta via est et angusta quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per illam: lata autem et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dico p̃destinati inuitam etͥn
oꝑib loquãtur nõ uocib: Cog
loqui uobis qd̾ nõ debiumus: In¬
uenire enĩ in uobis debuimꝰ quo
laudaremꝰ: nõ querere qd̾ admoi¬
remꝰ: Etce tam̃ breuit᷑ dico ñ
moror: Agnoscite hospitalitatẽ
cipis hospitẽ. cuiꝰ ⁊ tu es comli
in uia: quia om̃s ꝑegrini sumi
Ipẽ ẽ xp̃ianus: qui ⁊ in domo su
et in patria sua peregrinũ se eĩ
quisq hic ⁊ in domo sua hospeb
est: Si nõ est hospes. nõ inde i¬
seat Si transiturus est hospes
est, Non se fallat: hospes est. Ne¬
lit nolit. hospes est. S dimittit
illam domũ filiis suis: hospes
hospitib Quare : et instabulo
sesses. nõne alio ueniente dis¬
ederes : hoc facis ⁊ in domo tu¬
.Pessit tͥ locum pater tuus: ces¬
surus es locum filiis tuis: Net
mansurus manes. nec m̃asuris
telinques. Si om̃s transimꝰ aliqͥd
Q̾ transire nõ potest oꝑemur: uͭ
cũ transierimꝰ q illo uenetimꝰ iũ
nõ transeamꝰ: oꝑa nra bona ibi ĩ¬

Expanded text:
inati in vitam aeternam, operibus loquantur, non vocibus. Cogimur loqui vobis quod non debuimus. Invenire enim in vobis debuimus quod laudaremus, non quaerere quod admoneremus. Ecce tamen breviter dico, non immoror. Agnoscite hospitalitatem, cipis hospitem, cujus et tu es comes in via: quia omnes peregrini sumus. Ipse est christianus, qui et in domo sua et in patria sua peregrinum se esse nusquisque hic, et in domo sua hospes est. Si non est hospes, non inde transeat. Si transiturus est, hospes est. Non se fallat, hospes est: velit nolit, hospes est. Sed dimittit illam domum filiis suis, hospes hospitibus. Quare? Et in stabulo si esses, non alio veniente discederes? Hoc facis et in domo tua. Cessit tibi locum pater tuus, cessurus es locum filiis tuis. Nec mansurus manes, nec mansuris relinques. Si omnes transimus, aliquid quod transire non potest operemur: ut cum transierimus, et illo venerimus unde non transeamus, opera nostra bona ibi in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcu piuit apłs. delectatus est:
inemor fuit dĩ ⁊ delectatus c̃ Cõ¬
cupiuit aĩa eius ⁊ estuauit in
magno habebat: facta st̃ dãtia.
decrim̃ta stercora Hinc enim
erat ⁊ il lud qd̃ eccłam ꝑseq̃ba¬
tut: scd̾m emulationẽ pat̾na¬
rũ traditionum Inde erat. quia
suam iusticiam constituebat:
ñ insticiã dei querebat. Uidete cĩ
quia inde ꝑsequebatut eccłam¬

Expanded text:
cupivit Apostolus, delectatus est: memor fuit Dei, et delectatus est : concupivit anima ejus, et aestuavit in magno habebat, facta sunt damna, detrimenta, stercora. erat et illud, quod Ecclesiam persequebatur secundum aemulationem paternarum traditionum ; inde erat, quia suam justitiam constituebat, non justitiam Dei quaerebat. Videte enim, quia inde persequebatur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ipã est iusticia eius. nõ tua:
Nam quã diu habes tuã. potest
suas iniquitas et iusticia nõ
halꝙ: delectat malum ⁊ nõ de¬
lectat bonum: Delectat om̃ino.
sed dñs dabit suauitatẽ. ⁊ t̾ta
nrã dabit fructum suũ. Ille nͥ pͥ¬
or det suauitatẽ: t̾ra nr̃a ñ habe

Expanded text:
ipsa est justitia ejus, non tua. ipsa est justitia ejus, non tua. Nam quamdiu habes tuam, potes tsuas iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Ille nisi prior det suavita
Abbreviated transcription (Latin):
hymicidium. nõ concupiscit tẽ ꝑxi¬
cit: puto quia concupistit: terrore
ingenti armoꝵ atq teloꝵ. et
citrũdatis forfitam młtitudĩs. uł
obuiam euntis etiam leo reuo¬
catur ap̃da: ⁊ tam̃ leo uenit. leo
redit: Predam nõ raput: nõ ma¬
liciam posuit: Si talis ad huc iu¬
ticia est. qua iuisticia tͥ cõsulis ne.
torqueris. Quid magnũ est penã
tunere: quis eam nõ timet : quis
latto : quis sceletatꝰ: quis nefatius ͤ
sed hoc inter est int̾ timorem tu¬
um timorẽq latronis: quod latro
timet leges hominũ. ꝙ iõ facit
latrocimum: quia sperat se falle te
leges hominum. Pn aut enis
leges times. eius penam tuncs:
quem fallere nõ potes: Nam si
fallere posses: quid nõ fecissos. Et¬
go et concupiscentiã tuã malã.
nõ amor tollit: sed timor p̾mit.
Ad ouile uenit lupus: latratu
cauum ⁊ clamore pastorum ab
oiuile reuersus est lupus: Ipse
tur: facit emĩ ⁊ hoc dñs: Sed

Expanded text:
homicidium, non concupiscit rem proxihomicidium, non concupiscit rem proxicit, puto quia concupiscit. Terrore ingenti armorum atque telorum, et circumdantis forsitan multitudinis vel obviam euntis, etiam leo revocatur a praeda: et tamen leo venit, leo redit; praedam non rapuit, non malitiam posuit. Si talis es, adhuc justitia est, qua justitia tibi consulis ne torquearis. Quid magnum est, poenam timere? Quis eam non timet? quis latro, quis sceleratus, quis nefarius? Sed hoc interest inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab ovili reversus est lupus: ipse tur. Facit enim et hoc Dominus: sed
Abbreviated transcription (Latin):
imposusti legem: D̾s legem de¬
It. deus legem imposuit. deus
plegi sue optempetare precep̃
lex si nõ te doceret qũe admodu
usuere debes: quomͦ posses habe¬
re iusticiam sine quetela scd̃m
legem: si scd̃m legẽ habes. quomͦ
dicis ñ habens mẽam iusticiam q̃
ex lege est. sed eam que est ꝑ fi
dicam ut potero. reuelet meluis
qui uos possidet. donet ⁊ intellec¬
tum. ⁊ affectum. Donabit enm
effectum. si donauit affectum Hoc
est emin quod uolo dicere: lege dei
ꝓposita:. Ipsa enm dixit nõ concu¬
pisces. lege gͦ dei ꝓposita. exceptis
illis carnalib sacram̃tis que fu¬
erunt unibre futuroꝵ. Lege dei ꝓ¬
posita quisquis timuerit ⁊ suis u¬
rib eam implete se posse puta¬
uerit ⁊ fecerit quod iubet lex ñ a¬
mando iusticiam sed timendo pe¬
uam: fit quidem scd̃m iusticiam
que ex lege est homo sine quere¬
la Non furatur. nõ ad ulterat. nõ
dicit falsum testimomũ: nõ facit

Expanded text:
tibi imposuisti legem? Deus legem dedtibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quomodo dicis, Non habens meam justitiam, quae ex lege est, sed dicam ut potero: revelet melius qui vos possidet, donet et intellectum et affectum. Donabit enim effectum, si donabit affectum. Hoc est enim quod volo dicere: lege Dei proposita, ipsa enim dixit, Non concupisces : lege ergo Dei proposita, exceptis illis carnalibus sacramentis, quae fuerunt umbrae futurorum: lege Dei proposita quisquis timuerit, et suis viribus eam implere se posse putaverit, et fecerit quod lex jubet, non amando justitiam, sed timendo poenam; fuit quidem secundum justitiam, quae ex lege est, homo sine querela; non furatur, non adulterat, non dicit falsum testimonium, non facit
Abbreviated transcription (Latin):
lege est sine querela. inter
ina ⁊ detrimẽta ⁊ stertora cõ¬
itassoꝵ sequamur gͦ ⁊ acceda¬
mis aliquantum. nẽ forte ĩ ip̃is
is apłi elucescat nobis aliqͥd.
de ista remoueatut ꝙ soluat᷑
scuritas: De trim̃ta inquit cre¬
pihet om̃ia ⁊ st̾cora existima
indite obsecro. Dãna. detrim̃¬
N ⁊stercora ista existimani: In
ib etiam illud ꝯmemoro:
uod fuerim sine querela scd̃m
sticiam que in lege est: Existi¬
uam gͦ hec omĩa detrimenta
stercora: ut xp̃m lucri faciam:
pmueniar in illo. ñ habens me¬
un iusticiam que ex lege est: Qͥ
iuenisti metellectu. expositionemꝰ
rbitramim uos tamꝙͣ ueloces.
nuia cum tardiorib ambula¬
rseleritas aliꝙͣtum reprimatur:
net omis tardior deseratur:
Ixp̃m inquit lucri faciam: ut ĩ¬
uentar inisło nõ habẽs meam iꝰci¬
uã q̃ ex lege ẽ Si meã dixerat.
uare addidit ex lege: Si enini
e lege ẽ qͦmͦ tua est nunquid tu

Expanded text:
in lege est, sine querela, inter in lege est, sine querela, inter damna et detrimenta et stercora computasset. Sequamur ergo, et accedamus aliquantum, ne forte in ipsis verbis Apostoli elucescat nobis aliquid, unde ista removeatur et solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existimavi, tendite, obsecro. Damna, detrimenta, stercora ista existimavi, in quibus etiam illud commemoro, quod fuerim sine querela secundum justitiam, quae in lege est. Existimavi ergo haec omnia detrimenta et stercora, ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam quae ex lege est. Qui praevenistis intellectu expositionem, arbitramini vos tanquam veloces in via cum tardioribus ambulare. Celeritas aliquantum reprimatur, ne comes tardior deseratur. Ut Christum, inquit, lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Si meam dixerat, quare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: Dãna sua dicit.⁊ int̾ dã¬
tia sua ꝯputat quod in iustid¬
a que est in lege. fuerit sine q̃¬
rela Uerumtam̃ inquit. et ar
inquit laudes meas comparo
sitio: Hoc contempno: Parum
est hoc ꝓpt̾ quem arbitror inqͥt
ouña. non solum detrimẽtaer
uerum ⁊ stercora existimaui eẽ
querela. et hoc in detrim̃tis n¬
is. indamuis. instercoribus ꝯ¬
putas. ut xpm lucri facias. Et¬
go iusticia illa axp̃o ꝓhibebat
Dbsecro te. ex pone hoc paulia¬
lum. deo pocius dicamus ut il¬
luminet ꝙ nos aquo ⁊ ipse il¬
luminatus est qui epłam io¬
sam scripsit nobis. ñ atramẽte
sed spũ dei uui uidetis carissi¬
ma quam sit atduum. quãdis¬
ficile in telligere hoc. cũ cõstet.
legem scam eẽ. ⁊ mandatum
sc̃m ⁊ iustum ⁊ bonum. consaꝵ¬
q omino inter fideles cathy¬
licos. ita ut nemo dissentias
uͥ qui nõ Wlt qui nõ catholi¬
cus hanc legem nõ datam ͥ
adño deo nõstro. Scd̾m istam
isaitiam que in lege est con¬

Expanded text:
duxi. Damna sua dicit, et inter damna sua computat, quod in justitia, quae est in lege, fuerit sine querela. Verumtamen, inquit, et arbinquit, laudes meas, comparo ti. Illud sitio, hoc contemno. Parum est hoc: Propter quem arbitror, inquit, omnia non solum detrimenta esse, verum et stercora existimavi esse, querela, et hoc in detrimentis tuis, in damnis, in stercoribus computas, ut Christum lucrifacias, ergo justitia illa a Christo prohibebat? Obsecro te, expone hoc paululum. Deo potius dicamus, ut illuminet et nos, a quo ipse illuminatus est, qui Epistolam istam scripsit nobis, non atramento, sed Spiritu Dei vivi. Videtis, charissimi, quam sit arduum, quam difficile intelligere hoc: cum constet legem sanctam esse, et mandatum sanctum, et justum, et bonum; constetque omnino inter fideles catholicos; ita ut nemo dissentiat, nisi qui non vult esse catholicus, hanc legem non datam nisi a Domino Deo nostro: secundum istam justitiam, quae in lege est, con
Abbreviated transcription (Latin):
plenus est iusticia. plenus mai¬
etudĩe et ueritate: Qui smnepst¬
cato est urm in quil: priorml
lam lapidem mittat: Orespi¬
sio sapientie: Quomͦ eos istrl¬
sit inser̾ foris enĩ calũmabas
⁊ ipsos intrinsecus nõ ꝑscrutabã¬
M Adulteram uidebant. se nõ res¬
ysiebant. P reuaricatores legis
srm impłer Ie cupiebant. ꝙ hoc
alũmando nõ uere tanꝙͣ adul¬
atia castitate dãnãdo Aludistis in¬
dei andistis pharisei. audistis le¬
ꝑs doctores. legis custodẽ: s nõdũ
nellexistis legis latorẽ: Quid
aiud uobis significat cũ digito
sinpsit in t̾raͦ Digito enĩ dei
lx scripta est. s ꝓpt̾ duros in la¬
intra scribebat. q̃uia fructũ reqͥ¬
ubat: Audistis gͦ . Impleatur lex
lipidetur adulitra: Sed nũguid
quia punienda estr lex implenda ẽ
bunal mentis sue constituat se
añ cogitationẽ suã. cogat se cõfi¬
teri: Scit enĩ qui sit. quia nemo
lenuenit: Ita planez Ergo aut
istam dimutit te. aut sunul cũ

Expanded text:
num sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando. Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lanus in terra scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est ibunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
dedit legem: Reus es morns
cũ illa ⁊ tu ip̃e lapidandus.
set his uerbis atq his señs¬
is in flãmari inuidia. ferue
accusatio. flagitari dãnatios
cui hec : ꝑuersitas rectitudinꝰ
falsitas ueritati. Curuũ dirati¬

Expanded text:
s mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corrupt
Abbreviated transcription (Latin):
R espondit. Dñe nemo: Qẜ ille:
Nec ego te dãnabo aquo forte
dãnari timiusti. quia ĩ me peccatũ
nõ inuenisti: Nec ego te dãnabo.
Quid est dñc  faues gͦ pectatis:
Nlõ plane ita Attende qd̃ sequitur:
Bade: de niceps iam noli peccarez
Ergo et dñs dãnauit. seo pͣ¬
catum. nõ hominẽ. Si aũt p̾ca¬
toꝵ facłor eẽt. diccerꝙ. Net ego
te dãnabo. uade uiue ut ius De
mea liberatione: esto secura Ego
pena etiam gehenne infetui tor¬
torib liberabo Nõ hoc dixit Ĩ
tendant gͦ qui amant in dño
mãsuetudinẽ et timeant u̾itatẽ
ꝙͣ enim dulcis ⁊ rectus dñs: A¬
mas qd̾ dulcus est: time quod re¬
ctus est. Tanꝙͣ mansuetus dixit¬
ita Lacui: S tanꝙͣ iustus nr̃qͥd
semꝑ taceboͤ. Miseritors et mise¬
rator dñs: Ita plane: Adhuc ad¬
de longanimis. Adde adhuc ⁊ mł¬
tũ misericors: S time qd̾ est ĩ
nouissimo et uetax: Quos enĩ
mͦ sustinet pectantes iudicaturꝰ

Expanded text:
Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Respondit illa: Domine, nemo. Et ille: Nec ego te condemnabo; a quo te forte damnari timuisti, quia in me peccatum non invenisti. Nec ego te damnabo. Quid est, Domine? Faves ergo peccatis? Non plane ita. Attende quod sequitur: Vade, deinceps jam noli peccare. Ergo et Dominus damnavit, sed peccatum, non hominem. Nam si peccatorum fautor esset, diceret, Nec ego te damnabo; vade, vive ut vis: de mea liberatione esto secura; ego poena etiam gehennae et inferni tortoribus liberabo. Non hoc dixit. 7. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ? Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus
Abbreviated transcription (Latin):
illi tanꝙͣ trabali telo ꝑcussi. se in¬
spicientes et reos inuenientes. i mꝰ
post uũ om̃s recesserunt: Re¬
licti sunt duo: misera ⁊ misericor¬
dia. Dñs aut̃ cum eos illo te¬
lo iusticie ꝑcussissq nec digna¬
tus est cadentes attent̾e: sed a¬
uerso ab eis obtutu. rursus digi¬
te scribebat in in t̾ra Relicta
aut̃ illa sola muliere om̃ibs ab¬
euntib leuauit ocłos suos ad
mulietẽ: Audiuimꝰ uocem iusti¬
cie: audiamꝰ ⁊ mansuetudis. Pi
em̃ credo territa erat illa misti¬
er. cũ audiss adnõ dcm. qui sñ
pcc̃o est ur̃m prior in illam la¬
pidem mittat Illi em̃ attenden¬
tes et ip̃o abicessu confessi dere
liquerunt mulierẽ cum mag¬
no peccato: ei qui erat sine pt̃o:
& quia illa hoc audierat qui
sine peccato est urm prior in
illam lapidem mittat: ab illo
catum inueniri nõ poterat: Ille
aut̃ qui adu̾sarios reppulerat.
lingua iusticie: leuans in eã
ocłos mansuetudis interroga¬
uit eam Nemo te condẽnauit.s

Expanded text:
illi tanquam trabali telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, misera et misericordia. Dominus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mittat; ab illo ccatum inveniri non poterat. Ille autem qui adversarios ejus repulerat lingua justitiae, levans in eam oculos mansuetudinis, interrogavit eam: Nemo te condemnavit?
Abbreviated transcription (Latin):
captus cui tenebant. sed po
capti sunt qui tendebant: e¬
set de laqueis etuere: Ecte dñ
cessutus: Quid enĩ respondit
dñs iħs  quid respondit uitas
quid respondit sapientia: quid
respondit ipã cui calũma part¬
batur iusticiaͤ nõ dixit nõlis¬
detur: ne contra legem dicit
iude̾tur Absit aut᷑ ut dicert
lapidetur Uenit enĩ nõ ꝑder¬

Expanded text:
captus cui tendebatur, sed potius capti sunt qui tendebantsset de laqueis eruere, non debant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non per
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scis quiꝰ pariat crari
die ͦ. Recte dicis in corde mi
Qũado me correxeto. dã mͥ qñ
p̾cata dimittit: Negare nõ possi¬
mus: quod correctis. atq q̃nla
indulgentiã deus ꝓmisit. Nã
in quo ꝓph̾a mͥ legis quia ꝓmi¬
sit deu̾s correcto indulgentis
nõ mͥ legis quia ꝓmisit tͥ lon¬

Expanded text:
Unde scis quid pariat crastinus dies? Recte dicis in corde tuo: Quando me correxero, Deus mihi omnia peccata dimittet. Negare non possumus quod correctis atque conversis indulgentiam Deus promisit. Nam in quo propheta mihi legis quia promisit correcto indulgentiam, non mihi legis quia promisit t
Abbreviated transcription (Latin):
fruduosum. in mõtẽ unguenti.
in mõtẽ chrismatis Ubiͣ decebat
unctio nũcupatur: dõ nos uux̃.
quia luctatores contra diabolũ
fecit Ꝙ dilucło iterum uenit ĩ
templum: et om̃ĩs ppłs. uenit
ad cum sẜ sedens. docebat eos:
Et nõ tenebatur: quia nõ pati
dignabatur: Nunc iã attendite.
ubi ab mimicis temptata sit doͥ
mãsuetudo Nd ducunt aut̃ illi
scribe ⁊ pharisei nulierẽ in adul¬
terio dep̃hensam: et statuerunt

Expanded text:
fructuosum, in montem unguenti, fructuosum, in montem unguenti, in montem chrismatis. Ubi enim deceunctio nuncupatur. Ideo autem nos unxit, quia luctatores contra diabolum fecit. Et diluculo iterum venit in templum, et omnis populus venit ad eum, et sedens docebat eos. Et non tenebatur, quia nondum pati dignabatur. 4. Nunc jam attendite, ubi ab inimicis tentata sit Domini mansuetudo. « Adducunt autem illi Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerun
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes. et in auctorẽ legis cre¬
antes: Nichodemus tamẽ uns ex p¬
lonseis. qui ad dñm nocte uenetat¬
ip̃ẽ nõ quidem incredulus sed
timidus. nã ⁊ nocte uenerat ad lu¬
tem quia illuminare uolebat et
siri timebat: respondit iudeis:
sunquid lex nr̃a iuditat hominẽ.
haudierit ab ip̃o pͥus ⁊ cognoue¬
rit quid faciat : uolebant illi ꝑ¬
uetse eẽ dãłatores: ꝙͣ cognitores:
Suebat enĩ nichodemꝰ uł pocius
credebat: quia si tantũmͦ uellent eũ¬
pacient̾ audire. forte similes fie¬
rent illis. qui missi sunt tenere.
et maluerunt credere. lli responde¬
runt pre iudicio cordis fuii qd̾ ⁊
slis: unquid q tu galileus es ͤ
u̾t.q. agalileo seductus. Dñs eĩ
galileus dicebatur: qm̃ denaza¬
urh ciuitate erant parentes eiꝰ
Sd̾m mariã dixi parentes: non
patẽ: Nam utraq eiꝰ natiuitas.
iurabilis fuit: Diuina sine ma-¬
se: humana sine patre: Quid er¬
I illi quasi legis doctores ad n

Expanded text:
nescientes, et in auctorem legis crenescientes, et in auctorem legis credentes. « Nicodemus tamen unus ex Pharisaeis, qui ad Dominum nocte venerat, et ipse quidem non incredulus, sed timidus; nam ideo et nocte venerat ad lucem, quia illuminari volebat et sciri timebat. Respondit Judaeis: Nunquid lex nostra judicat hominem, nisi audierit ab ipso prius, et cognoverit quid faciat? Volebant eniesse damnatores quam cognitores. Sciebat enim Nicodemus, vel potius credebat, quia si tantummodo eum vellent patienter audire, forte similes fierent illis qui missi sunt tenere, et maluerunt credere. Illi responderunt, ex praejudicio cordis sui, quod et illis: Numquid et tu Galilaeus es? Id est, quasi a Galilaeo seductus. Dominus enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine patre. Quid ergo illi quasi Legis doctores ad Ni
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a: fus
sermone pristino ex deri¬
sione lectionis euangh
locutos nos ẽẽ uobis de spũ scõ ais
tes. loquens int̾ eos qui illum
nere cogitabant.ꝙ interfice̾ cupi¬
bant. nec ualebant quia ille ns¬
bar: Cum gͦ hec locutus. eẽt.
ta est de illo in turba difsensio¬
et testimoniũ ꝑhibuerũt diuinre
doctrine: cum dicerent a quib ms¬
si erant. quare nõ ad duxistieñ.
ponderũt emĩ: nũꝙͣ se audisse hon¬
nẽ. sic locutum: Non enĩ sit quisyͣ
loquitur homoz Ille autem sic hn¬
tus est: quia deus erat ⁊ hom
Ham̃ pharisei testimomũ eppt
pellentes: dixerunt eis: Nungil
et uos seducti estis: uidemus m̃
delectatos uos ẽẽ sermonib ista
Nunqͥd aliquis de principib cs¬
dit in eum. aut exphariseis. l
serat legem: cõtẽnebant illi quid¬
cebant legem. ut impleret᷑ qd d
xãt ip̃e dñs: Ego ueniut nõus¬
S uiteant: et iudentes ceci fiant
soci enim facdi sunt pharisei doc¬
tres:. illuminati sunt ppłi legem

Expanded text:
eminit Charitas vestra, sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locutos nos esse vobis de Spiritu sse, loquens inter eos qui illum tenere cogitabant, et interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est de illo in turba diet testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent, a quibus missi fuerant: Quare non adduxistis eum? Responderunt enim nunquam se audivisse hominem sic locutum. Non enim quisquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: Nunquid et vos seducti estis? Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. Nunquid aliquis de principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed serat legem contemnebant qui docebant legem, ut impleretur quod dixerat ipse Dominus: Ego veni ut non videntes videant, et videntes caeci fiant . Caeci enim factores, illuminati sunt populi legem
Abbreviated transcription (Latin):
desperatione periclitant᷑ quid dic̃.
Inquatũq die iniquus conu̾sus
mitantur ⁊ dilationib illudũ¬
i fecit dicm mortis in tertũ:
Quando ueniat ultimꝰ dies nes-¬
ais Ingratus es̃. qui hodiernũ ha-¬
S inquo cortigaris: Sit ergo
ad istam mulierẽ Net ego tedã-¬
abo. sed facta secura depreterito:
caue futura Net ego te d ãna-¬
bo Deleui qd̾ cõmisisti. ob ser¬
ua qd̃ p̃cepi ut inuenias ꝙ̃

Expanded text:
desperatione periclitantur, quid dicit? desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversusriclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortis incertum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo corrigaris? Sic ergo ad istam mulierem, Nec ego te damnabo; sed facta secura de praeterito, cave futura. Nec ego te damnabo: delevi quod commisisti, observa quod praecepi, ut invenia
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicit: Bonus est deus. mil¬
ricors est deus faciam qd mͥ pl¬
cet. quolibq laxem habenas cu
Seͤ isti periclitant᷑ꝰ Desperam
aut̃. qui cũ inciderint in graua
peccata. pitantes sͥ iam̃ nõ
se ignosci penitẽtib et staneh
se ad dampnationẽ sine dibi
destinatos ditunt apud se ps
Iam dampnati sumꝰ ÷ quate aͥ
quod uolumus facimus. Ai¬
mo gladiatoꝵ. ferro destinas
Ideo molesti sunt desperat lor
enĩ qd̾ timeant nõ habent s̃
ement̾ timendi sunt. Istos des¬
eiatio necat. illos spes Int̾ spẽ
⁊ desperationẽ fluctuat anima
Setucadum est ne te octidat s
cum putas iam nõ tͥ ignosci qui
agrauia pectata cõmisisti nõ a¬
sis penitentiam et incurras iu
dicum sapientie que dicit. et e
ꝓ ute ꝑditin suꝑ ridebo Quid
eggo ait deus periditantib utroq
mnerbo: illis quispe periditantur
ho dicit: Ne tardes conu̾ti ad
dim̃ neq differas de die in diẽ
Subito ueniet ira eius. et ĩ tẽ¬
pee uindicte disꝑdet te. Illis qͥ

Expanded text:
Qui dicit, Bonus est Deus, misericors est Deus, faciam quod mihi placet, quod libet; laxem habenas cupSpe isti periclitantur. Desperatione autem, qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentse ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spcum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroque morbo? Illis qui spe periclitantur, hoc dicit: Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui
Abbreviated transcription (Latin):
poterat. Seq alit̾ diceraȩ qũa
lex iusserat: iniustus dephende̾¬
tur: Dixerunt gͦ apud semet¬
ipõs. Ueras putatur mansuetꝰ
uidetur: De iusticia il li queren¬
da calũma est: Offeramꝰ ei mu¬
lierẽ in adulterio deprehensã:
Dicamus de illa quid in lege scͥp¬
tum est: Si eam iussetit lapi¬
dari. mã suetudi̾em nõ habet: Si
eam dimiiti censuerit. iusticia
nõ tenebit. Ut aut̃ mansuetudi̾e
in quiunt nõ ꝑdat. inqua iã ppłis
amabilis factus est sine dubio
dimiiti eam iubere dictutꝰ est. Hĩc
di. et reum faciemꝰ tãqm᷑ legis
preuaricatorẽ dicentes ei d¬
stis legis contra moysẽ respoe¬

Expanded text:
poterat: si quis aliud diceret quam poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansuetudinem, inquiunt, non perdat, in qua jam populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc em, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respo
Abbreviated transcription (Latin):
cebant temptãtes: ut possent
aiccusare xum TInde accusare:
Nunquid ip̃m in aliquo facinore
deprehenderant. aut illa mulier
ad eum aliquo mͦ ꝑtimusse di¬
cebatur  quid est gͦ tẽptantes
ut possent accusate eũ:ͦ Intelli¬
gimus frẽs ad mirabilẽ man¬
suetudinẽ in dño p̃minuisse anun¬
aduerterunt eũ niniũ ẽẽ mitẽ:
nimiũ mãsuetũ: De illo quippe fu¬
erat añ p̃dictũ: accingete gladio
tuo cuta femur tuum potentis¬
sime: Specie tua ⁊ pulchritudine
tua: ꝙ intende ⁊ ꝓspete. ꝓcede et
nẽ ⁊ iusticiã Ergo aitulit u̾itatẽ:
ut docłor:ͥ mãsuetudinẽ: ut lib̾ator
iusticiam ut cognitor. Propt̾ hec
noscebatur. cũ adu̾sus inimicos ñ
mou̾et᷑ mansuetudo laudabaturz
Cum gͦ de duob istis id̾t deue¬
ritate ⁊ mansuetudi̾e eius inimi¬
ci liuore ⁊ inuidia torquerẽtur:
in tercio id̾t iusticia scandalũ po¬
suerunt: Quare: quia lex usse¬
rat adulteros lapidari Ꝙ utiq
qd̃ in iustum erat. lex iubere nõ

Expanded text:
cebant tentantes eum, ut possent accusare eum. » Unde accusare? Numquid ipsum in aliquo facinore deprehenderant, aut illa mulier ad eum aliquo modo pertinuisse dicebatur? Quid est ergo, tentantes eum, ut possent accusare eum? Intelligimus, fratres, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante praedictum, Accingere gladio tuo circa femur tuum, potentissime; specie tua et pulchritudine tua intende, prospere procede, et nem et justitiam. . Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut cognitor. Propter haenoscebatur: cum adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de veritate et mansuetudine ejus, inimici livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scandalum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non
Abbreviated transcription (Latin):
misericors dñs: sed ⁊ iustus dñs
et ueras dñs: Largitor tͥ spatiũ
amas dilationẽ qmͣ emẽdationẽ
Malus fiusti heri hodie bonus
esto: Ñ hodieruũ diem ĩ nas¬

Expanded text:
ors Dominus: sed et justus Dominus, et verax Dominus. Largitur tibi spatium amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in ma
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑgit indanationẽ apłi enin
u̾ba sunt. ex no incondẽnationui
Non satis muemo dignam an¬
sam quia nõ inuenio. nõ ques
no est. ubi ergo nõ inuenio. inpp¬
fundo ꝓfundum: attendore d¬
o humanã infirmitatẽ. nõ dãna¬
te diuinam auctoritatem: Fope¬
sus exclamo nec me puder. Ca
titudo diuitiatum sapiẽntie ꝙ
scientie dei. quam in scrutabssa
sunt iudicia eius et inuesigi¬

Expanded text:
enim verba sunt, Ex uno in condemnationem : non satis invenio dignam causam, quia non invenio, non quia non est. Ubi ergo non invenio in profundo profundum, attendere debeo humanam infirmitatem, non damnare divinam auctoritatem. Ego prorsus exclamo, nec me pudet: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et inves
Abbreviated transcription (Latin):
pariuilis nõ baptizatis misericor¬
dia ⁊ iusticia maiore quam tu
dare uult. nõ solum uitam etet¬
nam uetum ⁊̃ tegnum celorum
Responde si potes: sed rationem
affer Hac enim te gloriari delet
fundam sentio: q ad eius fun¬
dum rimãdũ. uites meas ido¬
neas nõ agnosco libet me ⁊ hic

Expanded text:
parvulis non baptizatis, misericorparvulis non baptizatis, misericordia et justitia majore quam tu, dare vult, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: responde si potes, sed rationem affer; hac enim te gloriari delectfundam sentio, et ad ejus fundum rimandum vires meas idoneas non agnosco. Libet me et hic
Abbreviated transcription (Latin):
fraudatur. Que est ista in¬
stitia: dic quare: Quid offendit
paruulus nõ baptizatus. nullã
habens culpam. nec suam nec de
parente tractam: Quid offendit
dic michi. ut nõ intret in regnũ
celorum. ut separetur a sorte scõꝵ
ut sit exsul a societate angelorũ
uideris enĩ tͥ misericors quia non
ei aufets uitam. dãnas tam̃ quẽ
separas a tegno celoꝵ: Dãnas nõ
eum ꝑcutis sed in exilium mittis
Nam ⁊ qui exulant iuuunt. si sa¬
ni sunt in dolorib corporis non
sunt. nec torquent᷑. non carteris
tenebris affliguntur. Hec illis
sola pena est nõ eẽ inpatria. Si
amatur patria: magna pena. Si
aut̃ nõ amatur patria: peior cor
dis est penaz. Paruum malumẽ
in hõĩs corde qui societatem non
querit scõrum. qui nõ desiderat reg¬
num celoꝵ: Si nõ desiderat pena
est de pu̾sitate: si aut̃ desiderat pe¬
na est defraudata karitate S ed
si quod us parua sit pena infli-
inuenitur omĩo peccatum Die
contra iustum aduersarium qui

Expanded text:
fraudatur. Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam? Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam: damnas tamen, quem separas a regno coelorum. Damnas: non eum percutis, sed in exsilium mittis. Nam et qui exsulant, vivunt, si sani sunt: in doloribus corporis non sunt, non torquentur, non carceris tenebris affliguntur: haec illis sola poena est, non esse in patria. Si amatur patria, magna poena: si autem non amatur patria, pejor est cordis poena. Parvum malum est in hominis corde, qui societatem non quaerit sanctorum, qui non desiderat regnum coelorum? Si non desiderat, poena est de perversitate: si autem desiderat, poena est de fraudata charitate. Sed si, quod vis, parva sit poena; invenitur omnino peccatum? Dic contra istum adversarium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ meam his uetͥbis mumo
et hac cautela cirtũ septus adn¬
sus cogitas ratiorinationum ta¬
tum muratus assisto S tu lel¬
lator hoc est fortis ratiotinator.
huic tesponde Quid tͥ dicit: P¬
sus innocens paruulus. ⁊ m̃m¬
nis ab om̃i pectato et ꝓprio et oi¬
ginali: nõ solum uitam et̾nam ha¬
bebit. sed ⁊̃ regnum celoꝵ. Hoc
est iustum Qui nrichil mali hilet
quare aliquid boni nõ habet.: Sed
scio niquit. Unde scis: quia dñs di¬
xit: tandem uenisti Nõ gͦ qua
tu ratiotinaris. sed quia dñs dixit.
Laudo plane Hoc sanumẽ Si¬
ut homo inuenisti ñ rationem fi¬
gis ad auctoritatem: approbo. ꝓr¬
sus approbo. beue facis Noñ¬

Expanded text:
mitatem meam his verbis munio, et hac cautela circumseptus, adversus sagittas ratiocinationum tuarum muratus assisto. Sed tu, bellator, hoc est, fortis ratiocinator, huic responde, qui tibi dicit: Prorsus innocens parvulus, et immunis ab omni peccato, et proprio et originali, non solum vitam aeternam habebit, sed etiam regnum coelorum. Hoc est justum. Qui nihil mali habet, quare aliquid boni non habet? sed scio, inquis. Unde scis? Quia Dominus dixit. Tandem venisti. Non ergo quia tu ratiocinaris, sed quia Dominus dixit. Laudo plane hoc, sanum est: sicut homo non invenisti rationem, fugis ad auctoritatem. Approbo, prorsus approbo. Bene facis; non
Abbreviated transcription (Latin):
a ñ remittet᷑. Quid est. hocͦ
Idõ sola sp̃s blasphemia non
remttetur: qm qui nõ est
cum xp̃o contra ipm̃ est. et
qui nõ cũ illo congrega¬
pargit Ideo utiq Qui
nõ cũ illo congregat. q
q si quisꝙͣ ita sit contrarius ue¬
citati ut deo loꝙ̃ti nõ iã ĩ ꝓphis¬
sed mimico filio cum ꝓpter¬
nos eum ut nob̾ loqueretur

Expanded text:
non remittenon remitteIdeo sola Spiritus blasphemia non remittetur, quoniam qui non est cum Christo, contra ipsum est; et qui non cum illo congregapargit? Ideo utique. Qui cum illo congregat, qetsi quisquam ita sit contrarius itati, ut Deo loquenti, non in Pin unico Filio, cum prnobis in eo loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
tiietur unusquisq urm̃. in no¬
mine xͥ ihu ĩ remissionẽ pectatoꝵ ÷
et accipiens domui sps̃ scũ
Utiq in ectlesia utrutuq fc̃m
est: id est et peccatoꝵ remis¬
sio q doni huius acceptio in
qua erat sp̃s scs̃. Ideo aũt
mittet in qͥd pater in noi̾e nõ
Neq enĩ habitat in quo qmͣ sp̃s
filius sine patre et spũ scõ: nec
sine illis pater. Inseparabił est
plerumq ꝑcreature signifi¬
cationes. non ꝑ suam substã¬
ciam demonstrantur: sicut su¬
a tempoꝵ spacia sillabis oc¬
cupantib. separatĩ uoce pro¬
nũtiãtur: nec tam̃ a se ip̃is ul-¬
lis int̾uallis mom̃tis q tem¬
porum seꝑantur Non enĩ ũ¬
quam dici poss̾ simul: cũ ẽẽ ñ
possunt nisi semꝑ simul S
ut iã nõ semel. diximus i tõ
remissio peccatoꝵ. qua in se
diuisi sp̃s eu̾titur et expelli¬
tur regnũ. ideo societas et u¬
tre sane et filio cooꝑantib:
quia societas est quodã mo¬

Expanded text:
tizetur unusquisque vestrum in notizetur unusquisque vestrum in nomine Iesu Christi in remissionem peccatorum, et accipUtique in Ecclesia utrumque factum est; id est, et peccatorum remissio, et doni hujus acceptio, in qua erat Spiritus sanctus. Ideo autem mittet, inquit, Pater in nomine meo . Neque enim habitat in quoquam SpiriFilius sine Patre et Spiritu sancto, nec sine illis Pater. Inseparabilis quplerumque per creaturae significationes, non per suam substantiam demonstrantur; sicut sua temporum spatia syllabis occupantibus separatim voce pronuntiantur: nec tamen a se ipsis ullis intervallis momentisque temporum separantur. Non enim unquam dici possunt simul, cum esse non possint niut iam non semel diximus, ideo remissio peccatorum, per quam in se divisi spiritus evertitur et expellitur regnum, ideo societas utre sane et Filio cooperantibus, quia societas est quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
tua ut corpore careas mors: quã¬
doq uentura est: et tẽ ab isto cor¬
pore mortis dies adueniens ulti¬
mus. ꝓcul dubio liberabit:. Quid
quod dicis. quis me lib̾abit: mor¬
talis loqueris. morturus loqueris:
Separatio mentis acarne. qñq uẽ¬
tura est Ppt̾ breuitatem uite nũ¬
quam longe est ꝓpt̾ cotidianos ca¬
sus. quando sit nescis: Ergo siue fe¬
stines siue tardes. om̃is uita hu¬
mana breuis est: quid ꝓ magno
gemis & dicis: quis meꝰ liberabit
de corpore mortis huius: & adiũ

Expanded text:
tua, ut corpore careas; mors quantua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? CAPUT