comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re sibi: ut possit ⁊ omĩb Seruat sibi qͣntũ
sufficiat: ut nulli deficiat. Alioquin si plena
tis ꝓpria salus nondũ ẽ: cui caritas adhuc
aut nulla ẽ. aut adeo tenera atq harun¬
ẽ caritas. ut ultra mandatũ quidẽ diligas ꝓximũ
tuũ plusquã teipsum: ⁊ rursũ tantilla ut contra
maudatũ fauore liquescat. pauore deficiat. per¬
turbet᷑ tristitia. auaricia contrahat᷑. ꝓtrahatur
ambitione: suspicionib inquͣiet̃. conuiciis exagͥgi¬
tet᷑. curis euisceret᷑. honorib tumeat. liuore ta¬
bescat : tu inquã ita in ꝓpriis te ipsũ sentiens.
quanam dementia queso aliena eurare aut am¬
bis. aut adquiescis: sS enim audi quid consulat
cauta uigilq caritas. Non qd̃ aliis inquit sit re¬
missio. uob̾ autͣ tribulatio:. s ex equalitate: Noli
nimiũ ẽẽ iustus. Sufficit ut diligas. ꝓxinum
tuũ tanquã teipsũ : hoc quippe ẽ ex equalitate:
Dicit dauid. Sicͣ adipe ⁊ piuguedine repleatur

Expanded text:
re sibi, ut possit et omnibus; servat sibi quantum sufficiat, ut nulli deficiat. Alioquin si plena tis propria salus nondum est, cui charitas adhuc aut nulla est, aut adeo tenera atque arunritas tanta est, ut ultra mandatum quidem diligas proximum tuum plus quam teipsum: et rursum tantilla, ut contra mandatum favore liquescat, pavore deficiat, perturbetur tristitia, avaritia contrahatur, protrahatur ambitione, suspicionibus inquietetur, conviciis exagitetur, curis evisceretur, honoribus tumeat, livore tabescat: tu, inquam, ita in propriis teipsum sentiens, quanam dementia, quaeso, aliena curare aut ambis, aut acquiescis? Sed enim audi quid consulat cauta vigilque charitas. Non quod aliis, inquit, sit remissio, vobis autem tribulatio, sed ex aequalitate . Noli nimium esse justus . Sufficit ut diligas proximum tuum tanquam teipsum; hoc quippe est ex aequalitate. Dicit David: Sicut adipe et pinguedine repleatur
Abbreviated transcription (Latin):
manere manis : Seruo illud mͥ: ⁊ omĩno nͥ ad
ꝓpħȩ iussionem non ꝓfero. Si institerint rogi¬
tantes aliqui ex his. qui forte existimant de. me
supͣ id qd̃ uident in me aut audiunt aliquid
ex me : respondebit᷑ eis. Ne. forte non sufficiat
nob ⁊ uob̃. ite potiꝰ ad uendentes. & emite uo¬

Expanded text:
manere inanis? Servo illud michi et omnino nisi ad manere inanis? Servo illud michi et omnino nisi ad prophete iussionem non profero. Si institerint rogitantes aliqui ex his, qui forte existimant de me supra id quod vident in me aut audiunt aliquid ex me, respondebitur eis: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes et emite vo
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ⁊ ñ canalem. hic siquidẽ pene simul & reci¬
pit & refundit. illa uͦ donec impleatur expec¬
tat: ⁊ sic qd̃ suꝑ habundat sine suo dampno cõ¬
municat. sciens maledictũ qui parte̾ suã facit
deteriorem. Et ne meũ consiluĩ contemptibile
ducas. audi sapientiorẽ me. Stultꝰ ait salomon
ꝓfert totum spm̃ suũ simul: sapiens reseruat
in posterum. uerũ canales hodie in eccłia mul¬
tos habemus: conchas uͦ ꝑ paucas. Tante caritatis
stͣ ꝑ quos nob̾ fluenta cȩ̨lestia manant᷑: ut ante
effundere quã infundi uelint: loqui quã audi¬
re paratiores: ⁊ ꝓmpti docẽ qđ ñ didicerunt. ⁊
aliis p̃esse gestientes. qui seipsos regere nescut̃.
Ego nullũ ad salutẽ pietatis gradum gradui
illi apponendũ ȩstimo. quẽ sapiens posuit dicens.
aliserere aĩe tue: placens dõ. Iđsi ñ habeo nͥ pa¬
rũꝑ olei quo unguar: putas tͥ debeo dare .&. re

Expanded text:
bis, et non canalem. Hic siquidem pene simul et recibis, et non canalem. Hic siquidem pene simul et recipit, et refundit; illa vero donec impleatur, exspectat; et sic quod superabundat, sine suo damno communicat, sciens maledictum qui partem suam facit deteriorem. Et ne meum consilium contemptibile ducas, audi sapientiorem me: Stultus, ait Salomon, profert totum spiritum suum simul, sapiens reservat in posterum . Verum canales hodie in Ecclesia multos habemus, conchas vero perpaucas. Tantae charitatis sunt per quos nobis fluenta coelestia manant, ut ante effundere quam infundi velint, loqui quam audire paratiores, et prompti docere quod non didicerunt, et aliis praeesse gestientes, qui seipsos regere nesciunt. Ego nullum ad salutem pietatis gradum illi gradui anteponendum existimo, quem Sapiens posuit, dicens: Miserere animae tuae placens Deo . Quod si non habeo nisi parumper olei quo ungar, putas, tibi debeo da
Abbreviated transcription (Latin):
quo ⁊̃ ipse aliis refundere possit etiã huie di¬
cere ẽ. Oleũ effusum nom̃ tuũ. S sane cauen¬
dum in his aut dare qđ nob accepimus. aut
qđ erogandũ accepimus retinere. Rem ꝓfec¬
to uximi retines tibi: si u̾bi causa plenu̾s iur¬
tutib cum sis. forisq nichilominus donis sei¬
entiȩ ⁊ eloquentiȩ adornatus. metu forte aut
segnicie. aut minus discreta humilitate. u̾bum
bonum qđ posset ꝓdesse multis. inutili inmo
⁊ dampnabili ligas silentio: certe maledictus
qđ frum̃ta abscondis in ppłis. Rursũ qd̃ tuum
est spargis ⁊ ꝑdis. si pͥusquã ñ infundaris tu
totꝰ. semiplenus festines infunde : contͣ legem
arans in pͥmogenito bouis. ⁊ ouis pͥmogenitũ
tondens. Niirũ uita atq salute quã alteri
das. te fraudas : dũ sana uacuus intentione: głe
inanis uento inflaris. aut t̾rene eupiditatis
ueneno inficeris. ⁊ lȩtali apostemate turgẽs
interis. Quã ob rem si sapis. concam te ex hibe¬

Expanded text:
quo et ipse aliis refundere possit, etiam huic dicere est: Oleum effusum nomen tuum. 2. Sed sane cavendum in his, aut dare quod nobis accepimus; aut quod erogandum accepimus, retinere. Rem profecto proximi retines tibi, si, verbi causa plenus virtutibus cum sis, forisque nihilominus donis scientiae et eloquentiae adornatus, metu forte aut segnitie, aut minus discreta humilitate, verbum bonum, quod posset prodesse multis, inutili, imo et damnabili ligas silentio; certe maledictus, quod frumenta abscondis in populis . Rursum quod tuum est spargis et perdis, si priusquam infundaris tu totus, semiplenus festines effundere, contra legem arans in primogenito bovis, et ovis primogenitum 1321 tondens . Nimirum vita atque salute, quam alteri das, te fraudas, dum sana vacuus intentione, gloriae inanis vento inflaris, aut terrenae cupiditatis veneno inficeris, et lethali apostemate turgens interis. 3. Quamobrem, si sapis, concham te exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
Leũ effusũ nom̃ tuũ.
Quid certũ demonstrat sp̃s sc̃s nob̾. in
nob̾ occasione huiꝰ capituli. Afecto quod
iterũ occurrit geminȩ cuiusdã suȩ o¬
ꝑationis exꝑim̃tũ. Uniꝰ quidẽ qua nos primo
intꝰ uirtutib solidat ad salutem: alteriꝰ uͦ
qua foris qͦ munerib ornat ad lucrũ. Illas
nob. hȩc nr̃is accipimꝰ. Uerbi grã. fides. spes.
caritas. nob̃ ꝓpt̾ nos dant᷑ : absq his quippe sal

Expanded text:
 tuum . Quid certum demonstrat Spiritus sanctus nobis in nobis occasione hujus capituli? Profecto, quod interim occurrit, geminae cujusdam suae operationis experimentum; unius quidem, qua nos primo intus virtutibus solidat ad salutem; alterius vero, qua foris quoque muneribus ornat ad lucrum. Illas nobis, haec nostris accipimus. Verbi gratia, fides, spes, charitas nobis propter nos dantur; absque h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequunt᷑ : omẽ deniq tãquã naturalit᷑ ⁊ ma¬
lũ respuunt. ⁊ qͦd bonũ ẽ amplectunt᷑.Non¬
ne si cõpares utriusq affectiones : constat quo¬
dãm᷑ illũ suꝑiorẽ. respectu quidẽ huiꝰ amare qͣsi
carnalit᷑ bonus tnͣ amor iste carnalis: ꝑ que
uita carnalis excludit᷑. contẽpuit᷑. ⁊ uincitur
tẽ eͣ cũ in omib que oportet de xp̃o sentiri.
fidĩ ratio ita firma tenet᷑. ut ab eccłiastici sen¬
sus puritate:. nulla ueri similitudine. nulla
heretica. seu diabolica circũuentione aliquate¬
nus deuietur: itemq cũ in ꝓpͥa conu̾satione
illa cautela seruatur. ut discretionis meta nul¬
la suꝑstitione: uł leuitate. uł sp̃c quasi feruen¬
tioris uehem̃tia excedat᷑. Et hoc eẽ dilig̾e̾ tota

Expanded text:
equuntur; omne denique tanquam naturaliter et malum respuunt, et quod bonum est amplectuntur? Nonne si compares utriusque affectiones, constat quodam modo illum superiorem, respectu quidem hujus, amare quasi carnaliter? 9. Bonus tamen amor iste carnalis, per quem vita carnalis excluditur, contemnitur et vincitur tunc est, cum in omnibus quae oportet de Christo sentiri, fidei ratio ita firma tenetur, ut ab ecclesiastici sensus puritate nulla veri similitudinem, nulla haeretica seu diabolica circumventione aliquatenus devietur. Itemque cum in propria conversatione illa cautela servatur, ut discretionis meta nulla superstitione vel levitate, vel spiritus quasi ferventioris vehementia excedatur. Et hoc esse tota
Abbreviated transcription (Latin):
terium. Nec solũ uniu̾sa noscit sine corpore
ed ce innotescit mundis corde sine corpor
Bico autͣ idem latiꝰ ut planꝰ fiat. S fort
ꝑ finiendi᷑ sermonis angustia ñ admittit
onsilii magis ẽ ut in crastinũ differamus

Expanded text:
terium. Nec solum universa noscit sine corpore, sed et innotescit mundis corde sine corpore. Dico autem idem latius, ut planius fiat. Sed forte quia finiendi jam sermonis angustia non admittit, consilii m
Abbreviated transcription (Latin):
ubi paschas ubi cubes in meridie. Stu¬
diosis mentib. uerbũ sponsus frequent̃
apparet : et non sub una specie. Qrd ita:
Profecto q nondũ uidetur sicuti ẽ. Nem¬
pȩ illa uisio stat: qr forma stat quȩ tunc
uidet᷑. Est enĩ: nec ullã capit ex eo qͦd ẽ
fuit. uł erit mutationẽ. Tolle nempe fu¬
it merit: unde iam transmutatio. aut
uicisitudinis obũbratio. at qͥcqͥd ueniens
ex eo qđ fuit. non cęssat tendere in id

Expanded text:
ubi pascas, ubi cubes in meridie . Studiosis mentibus Verbum sponsus 1380 frequenter apparet, et non sub una specie. Quid ita? Profecto quoniam nondum videtur sicuti est. Nempe illa visio stat, quia forma stat quae tunc videtur; est enim: nec ullam capit ex eo quod est, fuit, vel erit, mutationem. Tolle nempe: Fuit et Erit; unde jam transmutatio aut vicissitudinis obumbratio? At quidquid veniens ex eo quod Fuit non cessat tendere in id
Abbreviated transcription (Latin):
Fratres
alia quã
aliis de
seculo:
aut cer¬
te alit᷑
dicenda sunt. Illis siquidẽ lat potum de
non escam: qui apłi formam tenet indocro
ẽẽ confidimus: nisi frustra forte iã ex lorgd.
studiis estis celestib occupati: exercitatisensi¬
b & in lege dĩ meditati die ac nocꝰte Itaq
parate fauces: ñ lacti sed pani. Est pous a
admodũ: librũ dico qui cantica cantioꝵ in¬
seribitur. Proferat᷑ si placet: & frangqistii
ti estis. mundi huꝰ cognoscere. & cont̃nere
uanitatẽ. Quid & parabolas: An non td oẽ
mores urĩ. iuxta eã quȩ in ipsis musutus¬

Expanded text:
fratres, alia quam aliis de saeculo, aut certe aliter dicenda sunt. Illis siquidem lac potum dat, et non escam , qui Apostoli formam tenet in docenesse confido; nisi frustra forte jam ex longo studiis estis coelestibus occupati, exercitati sensibus, et in lege Dei meditati die ac nocte. Itaque parate fauces, non lacti, sed pani. Est panis apidusque; librum dico, qui Cantica canticorum inscribitur: proferatur, si placet, et frangatur. 2. ti estis mundi hujus cognoscere et contemnere vanitatem. Quid et Parabolas? An non vita et mores vestri juxta eam quae in ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. Nam qͦmͦ ẽ: quod numquã in eodẽ
statu ꝑmanet. Ssolũ ꝓinde uere ẽ. quod
nec a fuit p̃cidit᷑. nec ab erit expungitur.
solũ atq in expugnabile remanet ei est:
et᷑ manet quod est. Nec fuit sane tollit illi
ẽẽ ab et̃no. nec erit eẽ in eternũ: ar per
hoc sibi uendicat uerũ esse: id ẽ increabi¬
le. int̃minabile. inuariabile. Cũ ipse gͦ qͥ
sic ẽ. immo qui ñ sic. aut sic ẽ. uidetur
sicuti est. stat ut dixi illa uisio: qr nulla
eam int̃polat uicisitudo. Et tunc ille de
eugłio unus om̃ib qui sic uident denari
redditur: in una specie quȩ offertur. Nam et qd̾
apparet ut inuariabile in se est. ita inuariabi
desid̾abilius uolunt: nil possunt delectabilius. Qñ
gͦ illa uel fastidieͭ auiditas. uel se. subtrahet su¬
auitas. uel fraudabit ueritas: uel deficiet ȩt̃nitas.
Qd̾ si in eternũ extenditur uidendi copia parit
uoluntas: quomodo non plena felicitas.: nil qͥp¬

Expanded text:
non est. Nam quomodo est, quod nunquam in eodem statu permanet? Solum proinde vere est, quod nec a Fuit praeciditur, nec ab Erit expungitur; sed solum atque inexpugnabile remanet ei Est, et manet quod est. Nec fuit sane tollit illi esse ab aeterno; nec Erit esse in aeternum: ac per hoc sibi vindicat verum esse, id est increabile, interminabile, invariabile. Cum igitur ipse qui sic est, imo qui non sic aut sic est, videtur sicuti est; stat, ut dixi, illa visio, quia nulla eam interpolat vicissitudo. Et tunc ille de Evangelio unus omnibus, qui sic vident, denarius redditur in una specie quae offertur. Nam et quod apparet, ut invariabile in se est, ita invariabildesiderabilius volunt, nil possunt delectabilius. Quando ergo illa vel fastidiet aviditas, vel se subtrahet suavitas, vel fraudabit veritas, vel deficiet aeternitas? Quod si in aeternum extenditur videndi copia pariter et voluntas; quomodo non plena felicitas? Nil q
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ fieri cõmode possit: quã a te ⁊ opoetune ⁊ utilit᷑ imꝑat᷑. Quid enim
uł ad scientiã eruditiꝰ uł ad exhortationẽ ignitiꝰ. uł ad dogmna purgatius.
nr̃oꝵ aurib offerat᷑: quã p̃clara hȩc tã insignis animi ingeniiq monimen¬
ta. ͦ & hoc maxime tẽpore. quo ꝑ occasionẽ quarũdã nimis difficiliũ ques¬
tionũ. edificationi moꝵ atq eccłastice disciplinȩ satis insolent᷑ obstrepit᷑:
ꝓ qua certe beatꝰ iohes. cũ in aliis oꝑib tum in hoc qͦq. tantꝰ fere ubiq
tamq alacer assurgit: ut eugliste dicta intpretando. ꝓ euglica ꝑfectione
uob̃cũ pugnare uideat᷑. Quid enĩ ille magis hominib inculcat: quã uen

Expanded text:
tune et utiliter imperatur. Quid enim vel ad prudentiam eruditius, vel ad exercitationem ignitius, vel ad dogma purgatius nostrorum auribus offeratur, quam praeclara haec tam insignis animi ingeniique monumenta? Et hoc maxime tempore, quo per occasionem quarumdam nimis difficilium quaestionum, aedificationi morum atque ecclesiasticae disciplinae satis insolenter obstrepitur: pro qua certe beatus Joannes, cum in aliis operibus, tum in hoc quoque tantus fere ubique, tamque alacer assurgit, ut Evangelistae dicta interpretando pro evangelica perfectione nobiscum pugnare videatur. Quid enim ille magis hom
Abbreviated transcription (Latin):
ũ munꝰ reposco. quo scilicet nos ut ȩxemplo. ita etiã p̾cib tuis adiuues
ut aliquid de illiꝰ uiri uirtute possimus imitari. Explicit p̃fa cio.

Expanded text:
rum munus reposco, quo scilicet nos, ut exemplo, ita etiam precibus tuis juves, rum munus reposco, quo scilicet nos, ut exemplo, ita etiam precibus tuis juves, ut aliquid de illius viri virtute possimus imitari. Memor nostri esto
Abbreviated transcription (Latin):
facultate regnantẽ. scripturarũ ubiq ⁊ sapore imbuit ⁊ tinguit colore.
ut illi quidẽ de apparatu eloquii renitere: iste uͦ de maiestate scriptura
choruscare uideat᷑. Solȩ ab eo forsitan adolescentuloꝵ minꝰ blande mul¬
cent᷑ aures. quib in ludo positis litte rarũ. ñ tã placent solida quam
picta. quiq. pulchra potiꝰ quã utilia sectant᷑. nec tam agentia diligt᷑ qͣm
sonantia. magisq gaudent floꝵ amenitate comsꝑgi: quã fruigũ ub̾tate
iutriri. Hunc gͥ si satis minorem se in latino apparere feci. ñ tam mͥ dñe
uenerabilis. quã tͥ imputare debes: qͥ me ad eũ transferendũ tanto ⁊ auc¬
dritatis imꝑio. ⁊ blandim̃to caritatis hortatꝰ es: ut illi aliquid inmo uel
płimũ de honore dũtaxat stili auferre mallẽ. quam in te duitiꝰ recusã¬
do cõmittere. Sane ꝓ qualicũq hac mea oꝑa. amplissimũ orationũ tua¬

Expanded text:
facultate regnantem, Scripturarum ubique et sapore imbuit, et tingit colore, facultate regnantem, Scripturarum ubique et sapore imbuit, et tingit colore, ut illi quidem de apparatu eloquii remittere, iste vero de majestate Scripturarum coruscare videatur. Solae ab eo forsitan adolescentulorum minus blande mulceantur aures, quibus in ludo positis litterarum non tam placent solida quam picta, quique pulchra potius quam utilia sectantur, nec tam agentia diligunt quam sonantia, magisque gaudent florum amoenitate conspergi, quam frugum ubertate nutriri. Hunc igitur si satis minorem se in Latino apparere feci, non tam mihi, domine venerabilis quam tibi imputare debes, qui me ad eum transferendum tanto et auctoritatis imperio, et blandimento charitatis hortatus es, ut illi aliquid, immo vero plurimum, de honore dumtaxat styli auferre mallem, quam crimen in te diutius recusando committere. Sane pro qualicumque hac mea opera, amplissimum orationum tua
Abbreviated transcription (Latin):
incuriȩ culpa. pompaq luxuriȩ: ñ squalidus quidẽ nec tam̃ floridus:
non impolitꝰ. sed neq nimia subtilitate limatus: ñ asꝑitate horridꝰ
nec tam̃ amenitate lasciuus: maximã ubiq copiã. animirabilẽ indicans fa¬
cultatem. nusquã tam̃ ambitionẽ. loquendi. Co fit: ut illũ facile. ⁊ simplex
lector intelligat. ⁊ laudet disertꝰ. Certe qd̃ ab aliis qͦ. płimis audire potu¬
isti: om̃s iã eccłiastice grecoꝵ bibliothece. post tam uarias ueterũ scriptoꝵ
splendidasq diuitias. post tot insigniũ magistroꝵ tam clara lumina. huiꝰ
p̾cipue uoluminib ornant᷑. Deniq & scĩ basilii ammirabilẽ. illã loquendi. &
antiochi plausibilem pompã. ⁊ sublimẽ illum gregorii coturnũ: facile intel¬
ligas hac ioħis medietate suꝑata. Ita enĩ stilũ suũ iniuolatata ut diximꝰ

Expanded text:
incuriae culpa pompaque luxuriae; non squallidus quidem, nec tamen floridus; incuriae culpa pompaque luxuriae; non squallidus quidem, nec tamen floridus; non impolitus, sed neque nimia subtilitate limatus; non asperitate horridus, nec tamen amoenitate lascivus; maximam ubique copiam, admirabilemque indicans facultatem, nusquam tamen ambitionem loquendi: eo fit ut illum magis simplex lector intelligat, et laudet disertus. Certe quod ab aliis quoque plurimis audire potuisti, omnes jam ecclesiasticae Graecorum bibliothecae, post tam varias veterum scriptorum, splendidasque divitias, post tot insignium magistrorum tam clara lumina, hujus praecipue voluminibus ornantur. Denique et sancti Basilii admirabilem illam curam loquendi, et Antiochi plausibilem pompam, et sublimem illum Gregorii cothurnum, facile intelligas hac Joannis medietate superata. Ita enim stylum suum inviolata, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotũ nomina uł regũ arma concurrerent. depellere quidẽ illũ sacerdo¬
tali possent throno. nũꝗͣ. tam̃ depellere possent ueritate. Optimã itag.
meditationẽ in occasione reb exequens. maluit pontificis honorẽ. confes¬
soris dignitate cumulare: quã adulatoris feditate corrũꝑe. Iam uͦ il¬
lud quasi peculiare quiddã custodit ac ꝓpͥum unde a te p̃cipue ꝓ
similitudine: studii possit adamari: qđ scilicet semꝑ sollicitꝰ. semꝑ mui¬
gilans. semꝑ noxiȩ securitatis. uł potius mortiferi stuporis inimieus. u¬
biq utilitatẽ cõpuncꝰtionis. cõpunctꝰ ipse cõmendat. E iccireo forsitan
eiꝰ orͣo. nusquã fere in pompã eleuat᷑ docentis: s tota ad utilitatem
madũti potest. eccłiȩ aurib accõmodatissimꝰ. priscum illud sed eruditũ
dicendi genꝰ exprimens. mediꝰ. equał. maturꝰ. pudicꝰ. alienꝰ omĩno ab

Expanded text:
cerdotum nomina, vel regum arma concurrerent, depellere quidem illum sacerdocerdotum nomina, vel regum arma concurrerent, depellere quidem illum sacerdotali possent throno, numquam tamen depellere possent veritate. Optimam itaque meditationem in occasione rebus exsequens, maluit pontificis honorem confessoris dignitate cumulare, quam adulatoris foeditate corrumpere. Jam vero illud quasi peculiare quoddam custodit ac proprium, unde a te praecipue pro similitudine studii possit adamari, quod scilicet semper sollicitus, semper vigilans, semper noxiae securitatis, vel potius mortiferi stuporis inimicus, ubique utilitatem compunctionis, compunctus ipse commendat. Quocirca forsitan ejus oratio nusquam fere in pompam elevatur dicentis; sed tota ad utilitatem madverti potest, Ecclesiae auribus accommodatissimus, priscum illud, sed eruditum dicendi genus exprimens; medius, aequalis, maturus, pudicus; alienus omni ab
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ urat᷑ ardorib instituere uirtutẽ. Hanc ipsã. ita ille insignis eccłig
magister. ⁊ uerꝰ xp̃i discipłs impleuit ut illa omĩa quȩ de asserenda ui
deat᷑. Deniq. uitã illã omĩ ab adolescentia sc̃itate fulgentẽ. ⁊ in sacerdotio
mille insignib ꝑfectionis ornatã: etiã passionib ꝓ iustitie amore decora¬
uit. Qđ certe alicui eccłiis in pace degentib ꝓuenire: ingentis animi ꝓcul¬
q. ab omĩ hominũ gła remotȩ m̃tis rarȩq omĩno uirtutis. ẽ. Qđ autẽ in
tate quadã. aut dissonanti a suis morib lib̃tate: in regali urbe postea
pontificatũ tenentẽ. nota illa ⁊ maxima adu̾sum se cõmouisse certamina
sed ita se instituisse semꝑ. tãq constant᷑ ac firmit᷑ contra om̃s iniquoꝵ
cat᷑uas ꝓ ueritatis ac iustitig parte uirasse: ut quęlibet adu̾sus eũ uł sa¬

Expanded text:
et uratur ardoribus, instituere virtutem. Hanc ipsam ita ille insignis Ecclesiae et uratur ardoribus, instituere virtutem. Hanc ipsam ita ille insignis Ecclesiae magister, et verus Christi discipulus implevit, ut illa omnia, quae de asserenda etideatur. Denique vitam illam omni ab adolescentia sanctitate fulgentem, et in sacerdotio mille insignibus perfectionis ornatam, etiam passionibus pro justitiae amore decoravit. Quod certe alicui, Ecclesiis in pace degentibus, provenire, ingentis animi proculque ab omni hominum gloria remotae mentis, raraeque omnino virtutis est. Quod autem in tate quadam, aut dissonante a suis moribus libertate, in regali postea urbe pontificatum tenentem, nota illa et maxima adversum se commovisse certamina; sed ita se instituisse semper, tamque constanter, atque firmiter, contra omnes iniquorum catervas, pro veritatis ac justitiae parte jurasse, ut quamlibet adversus eum, vel sa
Abbreviated transcription (Latin):
eiit ꝑ uniu̾sa sententiis: ut eos pene quos nũquã omĩno uidit. ad om¬
nẽ scripturaꝵ intelligentiã informasse credat᷑. Quanto eniꝰ exhortan¬
di. id ẽ emendandi. uł etiã exornandi hõĩs amore teneat᷑: hoc p̾ci¬
pue oꝑe. declarat. In quo cũ susceꝑit cõmentatoris officiũ: certam
uniꝰcuiꝰq libri partẽ expositione cõplens. reliquã amica sibi & quã ꝑfoc¬
tissima potest ex hortatione. ꝓducit. In ipsis qͦ. expositionũ locis. quȩ quidẽ
omĩno pene solus consiliũ diuinȩ legis inspexerit. Quȩ cũ innumeris sit
intexta causis. ad unũ tam̃ omĩa finẽ reducit: ut scilicet hoĩes quib data
animũ. Nempe tota eiꝰ ⁊ pͥncipalis intentio ẽ: ñ tam pͥuatã istã. ⁊ int᷑ ꝓs¬
peroꝵ opãca latitantẽ honestatẽ docere : quã illã cotidie tãquã in acie
dimicantẽ. ⁊ quȩ absq ullo dispendio sui. tribulationũ ⁊ gdat᷑ imbrib

Expanded text:
ene, quos numquam vidit omnino, ad omnem Scripturarum intelligentiam informasse credatur. Quanto enim exhortandi, id est, emendandi, vel etiam exornandi homines amore teneatur, hoc praecipue opere declarat: in quo cum susceperit commendatoris officium, certam uniuscujusque libri partem expositione complens, reliqua amica sibi, et quam perfectissima potest exhortatione, producit. In ipsis quoque expositionum locis, quae quidem omnino pene solus consilium divinae legis inspexerit: quae, cum innumeris sit intexta causis, ad unum tamen finem omnia reducit, ut scilicet homines, quibus data animum. Nempe tota ejus et principalis intentio est, non tam privatam istam, et inter prosperorum opaca latitantem honestatem docere, quam illam quotidie tamquam in acie dimicantem, et quae absque ullo dispendio sui, tribulationum, et caedatur imbribus,
Abbreviated transcription (Latin):
so orbe
t᷑rarũ. ꝓ absentib atq. p̾sentib ꝓ his qͥ ante nos
fuerunt.
ꝓ his qui postea st̃ futuri. sacrificio illo ꝓposito
dõ nos grͣas iu¬
bet referre. Hoc quippe ⁊ a t̾ra nos lib̾at᷑ ⁊ transponit in celũ: atq. ex
hominib angłos facit. Nã ⁊ illi ordinantes choros. ꝓ his quȩ nob̾ colla

Expanded text:
rso orbe terrarum, pro absentibus atque praesentibus, pro his qui ante nos fuerunt, pro his qui postea sunt futuri, sacrificio illo proposito, Deo nos gratias jubet referre. Hoc quippe et a terra nos liberat, et transponit in coelum, atque ex hominibus angelos facit. » Sanctus Dion
Abbreviated transcription (Latin):
Cur enĩ pauluis optabat anat hema fieri : Non utiq ut nicħ inde lucri ca¬
ꝑet: s alios ut adquireret insa lutẽ. hic uͦ id ipsũ etiã de causa reꝓbi frĩs
ut eũ nũquã recipias ulteriꝰ. si qualis fuerit ꝑseuerat. Noc enĩ mͦ i illũ ma¬
iori crimine liberabis: ⁊ te a ꝑditione saluabis. It aũ manifestiꝰ cõmodũ
istiꝰ legis aspicias: si placet etiã in corpore. uixta causã id qđ dictũ ẽ requi¬
ramꝰ. Si enĩ daret᷑ electio. unũq eẽt necessariũ de duob uidelicet aut cum
ambob oculis in foueã ruere. atq ibidẽ deꝑire. aut absq uno oculo reliquũ
saluare corpus: putasne e duob susciꝑe ñ malles scłm: at istudomĩb absq

Expanded text:
Cur enim Paulus optabat anathema fieri? . Non utique ut nihil inde lucri caperet, sed ut alios acquireret in salutem. Hic vero, id ipsum enim, etiam de causa reprobi fratris t, abs te, ut eum nunquam recipias ulterius, si qualis fuerat perseverat. Hoc enim modo et illum majore crimine liberabis, et te a perditione salvabis Ut autem manifestius commodum istius legis aspicias, si placet etiam in corpore juxta causam id quod dictum est requiramus. Si enim daretur electio, unumque esset necessarium de duobus, videlilicet aut cum ambobus oculis in foveam ruere atque ibidem deperire, aut absque uno oculo reliquum salvare corpus, putasne e duobus suscipere non malles secundum? At istud omnibus abs
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ. Qđ si de menbris ista loqueret᷑ nequaqͣ ut de uno uł de dextro
id oculo. s incufferent de utroq. qͥ xisset. Qui enĩ dextro scandalirat᷑ ocło
hauã dubui quin id ipsũ paciatur etiã de sinistro. Quã gͥ ob causa & o¬
eulum dextrȩ partis.: Ut scilicet diceres ñ de menbris eẽ sermonẽ. s de
ins potꝰ qui nob familiaritate pingunt᷑. Et si gͥ tantũ aliquẽ diligas.
ut eo oculi utaris uice: aut ita tͥ quepiã eẽ utilẽ putes. ut illũ dextre
manꝰ dueas loco. ⁊ hi tam̃ animȩ tus fortassis incõmodant. etiã istos a¬
te inquit abscide ee diligentiꝰ uim ipsã sermonis examina. Non enĩ di¬
xit a taluĩ societate cliscede. s maximã separationẽ indicens. erue inqͥt
ac ꝓice. Deinde qr satis seuera p̃ceꝑat: lucrũ ex utroq ipsiꝰ seueritatis
ostendut. translationẽ u̾bi tã in bonoꝵ quã in maloꝵ etiã parte. seruã

Expanded text:
uod si de membris ista loqueretur, nequaquam de uno, vel de dextro id oculo, sed indifferenter de utroque dixisset. Qui enim dextro scandalizatur oculo, haud dubium quin idipsum patiatur etiam de sinistro. Quam igitur ob causam et oculum dextrae partis? Ut scilicet disceres, non de membris esse sermonem, sed de his potius qui nobis familiaritate junguntur. Et si igitur tantum aliquem diligas, ut eo oculi utaris vice, aut ita tibi quempiam esse utilem putes, ut illum dextrae manus ducas loco, et hi tamen animae tuae fortassis incommodant, etiam istos, inquit, a te abscide: et diligentius vim ipsam sermonis examina. Non enim dixit, a talium societate discede, sed maximam separationem indicans: Erue, inquit, ac projice. Deinde quia satis severa praeceperat, lucrum ex utroque ipsius severitatis ostendit, translationem verbi tam in bo
Abbreviated transcription (Latin):
quid e regione isto inueniret᷑ humaniꝰ: hec gͥ etiã ad legẽ transfer exem¬
pla. Suȩ enĩ ocłm ꝓ ocło effodi p̃cepit. timorẽ quasi carnificũꝰ. pectorib
immittens: illiꝰ simit inuenit᷑. qui illos quos dixi cohibuit armatos. Qͥ uͦ
nullã omĩno pȩnã decreuit nocenti. ñ armasse iniquitatẽ tͥ uidet᷑ eũ¬
q. imuitatꝰ fuisse. qui sceleratos illos gladiis instruxit. inꝗ. totuis eiui¬
tatis inmisit ex itiũ: Uides ne quẽadmodũ ñ solũ nulliꝰ erudelitatis.
ueruetiã maxime pietatis sint illa p̃cepta : Siuͦ ꝓpt̾ ista importabilẽ¬

Expanded text:
quid e regione isto inveniretur humanius? Haec igitur etiam ad legum transfer exemquid e regione isto inveniretur humanius? Haec igitur etiam ad legum transfer exempla. Quae enim oculum pro oculo effodere praecepit, timorem quasi carnificum peccatoribus immittens, illius similis invenitur, qui illos quos dixi cohibuit armatos. Qui vero nullam omnino poenam decrevit nocenti, sed armasse tibi iniquitatem videtur, eumque imitatum fuisse qui sceleratos illos gladios instruxit, hincque totius civitatis immisit exitium, videsne quemadmodum non solum nullius crudelitatis, verum etiam maximae pietatis sunt illa praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰq omĩno nundus fuisset impletꝰ: Nã si legqb certe dominantib ⁊ in
gente cõminatione atq t̾rore. uix tam̃ uoluntates cohibent᷑ malignȩ: si
etiã hoc p̃sidiũ defuisset. quanã posset malicia ratione refrenari. Aut quȩ
ñ in uitam hominũ pestis irrueret: Nec tam̃ solũ istud erudele ẽ ꝑmit¬
tere scilicet malis agere quȩ uelint: s aliud qͦq. isto certe nicħ minꝰ. id ẽ
lesũ ⁊ immerito afflictũ negligere atq despicere. Dic enĩ mͥ si quis feros ho¬
miues ac semꝑ malignos in unũ colligens gladiis armaret. totãq. eiuitate
cireiure iuberet. atq obiuos sibi qͦsq. confodere. quid tandẽ hoc eẽt im¬
maniꝰ at si aliꝰ eos quidẽ qui ab illo armati ee̾nt ligaret. iuolent᷑q. cõ¬
stringeret: eos uͦ qui interimendi erant ab iniquis illis manib libaret.

Expanded text:
totusque omnino mundus fuisset impletus? Nam si legibus certe dominantibus, et totusque omnino mundus fuisset impletus? Nam si legibus certe dominantibus, et vigente comminatione atque terrore, vix tamen voluntates cohibentur malignae, si etiam hoc praesidium defuisset, quanam posset malitia ratione fraenari? aut quae non in vitam hominum pestis irrueret? Nec tamen solum istud crudele est, permittere scilicet malis agere quae velint: sed aliud quoque isto certe nihil minus, id est laesum et immerito afflictum negligere atque despicere? Dic enim mihi, si quis feros homines ac semper malignos in unum colligens, gladiis armaret, totamque circumire civitatem juberet, atque obvios sibi quosque confodere, quid tandem hoc esset immanius? At si alius eos quidem, qui ab illo armati essent, ligaret, violenterque constringeret, eos vero qui interimendi erant ab iniquis illis manibus liberaret,
Abbreviated transcription (Latin):
a crudelitate desinere: saltẽ metu cogerent᷑ oculis parcere ꝓximoꝵ. Si uͦ
illud crudele dr̃: ⁊ homicidã ⁊ adulterũ. coherceri crudele dicat᷑. S insipi¬
entiũ omĩno ista u̾ba st̃: ⁊ extremo furore dementiũ. Ego enĩ ad eo metuo
dicere crudelia hec eẽ : ut his contraria etiã iniqua ꝑdoceam. Qđ certe com¬
munis qͦ racio dep̃hendit. Qui enĩdicis qr ocłm ꝓ ocło uissit auferri. icer¬
co erudelis: ego aũ refero qr nͥ p̃cepisset istud. tẽ uere apud plurimos talis
fuisset. qualẽ tu eũ falso eẽ conquereris. Deniq sermone fuigamꝰ omnẽ legẽ
eẽ resolutam. nec quẽquã ꝓ huiꝰcemodi factis formidare suppliciũ. s cunc¬
tis ꝓrsus malignis licere uti morib suis. ⁊ adulteris ⁊ homicidis. ⁊ furib
⁊ ꝑuiris. ⁊ parricidis: nonne sub hac licentia omia parit̾ una confusio ini¬
quitatis inuolueret: Nonne mille scelerib ⁊ cedib urbes. fora domꝰ. maria.

Expanded text:
a crudelitate desinere, saltem metu cogerentur oculis parcere proximorum: si vero illud crudele dicitur, et homicidam et adulterum coerceri crudele dicatur. Sed insipientium omnino ista verba sunt, et extremo furore dementium. Ego enim adeo metuo dicere haec esse crudelia, ut his contraria etiam iniqua perdoceam, quod certe communis quoque ratio deprehendit. Tu enim dicis quia oculum pro oculo jussit auferri, idcirco crudelis; ego autem refero, quia nisi praecepisset istud, tunc vere apud plurimos talis fuisset, qualem tu eum falso esse conquereris. Denique sermone fingamus omnem legem esse dissolutam, nec quemquam pro hujuscemodi factis formidare supplicium, sed cunctis prorsus malignis licere uti moribus suis, et adulteris, et homicidis, et furibus, et perjuris, et parricidis, nonne sub hac licentia omnia pariter una confusio iniquitatis involveret? Nonne mille sceleribus et caedibus urbes, fora, domus, maria,
Abbreviated transcription (Latin):
Uos estis sal t̾rȩ. ꝑ qđ ostendit: quã necessarie ista p̾cipiat. Non enĩ ꝓ
urã inquit salute tantũmͦ: s ꝓ uniu̾so ꝓrsus orbe. hȩc uob̃ doctrina
cõmititur. Non ad duas quippe urbes. Aut decem aut iuginti: neq. ad
unã uos mitto gentẽ ficut etiã ꝓpħas. s ad omne̾ terra ꝓrsus ac ma¬
re.totũq mundũ: ⁊ hunc uariis criminib opp̃ssũ. Dicendo enĩ uos¬

Expanded text:
os estis sal terrae . Per quod ostendit quam necessarie ista praecipiat. Non enim pro vestra, inquit, salute tantummodo, sed pro universo prorsus orbe haec vobis doctrina committitur. Non ad duas quippe urbes, aut decem, aut viginti, neque ad 407 unam vos mitto gentem sicut etiam prophetas, sed ad omnem terram prorsus ac mare, totumque mundum, et hunc variis criminibus oppressum. » Et quia no
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. uicert̃ priuilegia naturȩ: ⁊ peccantẽ ñ mͦ de nobilitate patͥs. uerũ
etiã de ipsa lib̃tate pepulert᷑. Esau qͦ nonne scĩ ysaac erat filiꝰ. magno e¬
tiã patris fauore munitꝰ: qui scilicet studebat atq. cupiebat pͥmatus ei
bñdictionẽ donare. ꝓpt̾ qđ etiã ille oĩa patris iussa faciebat: S tam̃ qͥa
paruus morib erat. nicħ ex his om̃ib ꝓrsus aduitꝰ ẽ. s ⁊ iuxta naturȩ ordinem
pͥor. ⁊ de patris uoluntate securior: qr tam̃ displicebat dõ. omĩã quȩ iã tenere

Expanded text:
aturae privilegia, et peccantem non modo de nobilitate patris, verum de ipsa etiam libertate pepulerunt. Esau quoque nonne sancti Isaac erat filius, magno etiam patris favore munitus? Qui licet studeret atque cuperet nempe ei benedictionem donare, propter quod etiam ille omnia patris jussa faciebat, sed tamen quia pravis moribus erat, nihil ex his omnibus prorsus adjutus est, sed juxta naturae ordinem p
Abbreviated transcription (Latin):
cuncꝰtis uitiis oportuna ẽ. Nã pͥmos adhue annos imprudentia ⁊ im¬
becillitas animũ simul obsident: adolescentie uͦ tẽpus. feruentior ini¬
pugnat libido. Reliquã uͦ ętatẽ: habendi maxime cupido sollicitat.
legis impleuit: ac tũ demũ uenit ad baptisma: quasi cumulũ illud

Expanded text:
cunctis vitiis opportuna est. Nam primos adhuc annos imprudentia et imcunctis vitiis opportuna est. Nam primos adhuc annos imprudentia et imbecillitas animi simul obsident: adolescentiae vero tempus ferventior impugnat libido: reliquam vero aetatem habendi maxime cupido sollicitat. legis implevit, ac tunc demum venit ad baptisma, quasi cumulum illud
Abbreviated transcription (Latin):
tingunt. Sic deniq ⁊ dñs cũ in oliueti monte resideret. ⁊ accedentes ad
eũ discipłi sollicite de captiuitate iherłm. deq ipsiꝰ sciscitarent᷑ aduentu.
⁊ certe nostis quã grandi utrũq hoc tẽpus medio diuidat᷑. cũ de urbis
subu̾sione dixisset sermonẽq. de. his disputans t̾minasset. iãq. ad dicen¬
dũ de mundi fine transiret: tc̃ inquit hec uł illa erunt. Dicendo aũ tẽ:
ñ utiq. tempora. quȩ plurimũ a se erant discreta. conuuixit. s illud tan¬
tũmͦ quo hec euentura erant notauit. dicenᷤ in dieb illis. Non enĩ quasi
continuo hec secutura monstraret id i posuit. s in illis inquit dieb in
rei grã. post.xxx. annos uenit iħc ad baptisma: Qa scilicet post baptis¬
ma istud. legẽ erat ueterẽ soluturus. Propt̾ea usq m hanc etatẽ que
onũa potest caꝑe peccata. in legis obseruatione ꝑmansit: ne quis dicere:
idõ eũ soluisse legẽ qr eã ñ ualuisset implere. sleq enĩ omĩs ꝓrsus ȩtas

Expanded text:
 accedentes ad eum solicite discipuli, de captivitate Hierusalem, deque ipsius sciscitarentur adventu: et certe nostis, quam grandi hoc tempus medio dividatur, cum de urbis subversione dixisset, sermonemque de his disputans terminasset, iamque ad dicendum de mundi fine transiret: Tunc, inquit, haec vel illa erunt. Dicendo autem Tunc, non utique tempora quae plurima erant a se discreta, coniunxit: sed illud tantummodo quo eventura erant, tempus notavit, dicens: In diebus illis. Non enim quasi continuo haec secutura monstraret, His posuit: sed Illis, inquit, diebus, in  anno Jesus venit in baptisma: quia scilicet post baptisma istud legem erat veterem soluturus. Propterea usque ad hanc aetatem, quae omnia potest capere peccata, in legis observatione permansit: ne quis diceret ideo eum solvisse legem, quia eam non valeret implere. Neque enim omnis prorsus aetas
Abbreviated transcription (Latin):
Multa enĩ ex ꝓpheticis periere monim̃tis: qd̾ de hẏstoria parali pomenon ꝓba¬
ri possibile ẽ. Desides enĩ cũ eẽnt udei. nec desides mͦ s ⁊ impii: alia qͥdẽ ꝑdide¬
rt᷑ negligent̃. alia uͦ incendert᷑. tũ concidert᷑ ꝓfane. Et de ꝓfanitate quidem
tali iheremias refert. de negligentia uͦ in quarto regũ libro legimꝰ: qm̃ pꝰt
multũ tẽporis iux deuterononui sit uolumen reꝑtũ. defossũ quodã in loco.

Expanded text:
Multa enim ex propheticis periere monumentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Judaei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt negligenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Jeremias refert . De negligentia vero in quarto Regum libro legimus , quomodo post multum temporis vix Deuteronomii sit volumen repertum, defossum quodam in loco
Abbreviated transcription (Latin):
idem iste eruditoꝵ decus. cũ de grã dĩ disserit. quanta illa ub̃tate. qͣn¬
ta etiã cautione concelebrat. Non enĩ ẽ in alt̾utro. aut incautꝰ aut ni¬
miꝰ: s in utroq. modatꝰ Sic lib̾as ostendit hominũ uoluntates: ut ad
Sic continuũ diuinȩ gr̾ȩ auxiliũ cõmendat : ut ñ studia uoluntatis
int̾imat. Cũ aũ in cunctis fere doctͥne partib. tam p̃cipuȩ in exhor¬
tatione morali. atq. in omĩb eccłiasticȩ regulis discipline ita nr̃oꝵ cõ¬
ciit ꝑ uniu̾sa sententiis: ut eos pene quos nũquã omĩno udit ad om¬
nẽ scripturaꝵ intelligentiã informasse credat᷑. Quanto enĩ exhortan

Expanded text:
vero iste, eruditorum decus, cum de Dei gratia disserit, quanta illam ubertate, quanvero iste, eruditorum decus, cum de Dei gratia disserit, quanta illam ubertate, quanta etiam cautione concelebrat! Non enim est in alterutro, aut incautus aut nimius, sed in utroque moderatus. Sic liberas ostendit hominum voluntates, ut ad m: sic continuum divinae gratiae auxilium commendat, ut nec studia voluntatis interimat. Cum autem in cunctis fere doctrinae partibus, tum praecipue in exhortatione morali, atque in omnibus ecclesiasticae regulis disciplinae, ita nostrorum concinit per universa sententiis, ut eos pene, quos numquam vidit omnino, ad omnem Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ durib offerat᷑. quã p̾clara hȩc tã insignis animi ingeniiq monimen¬
ta. e hoc maxime tẽpore. quo ꝑ occasionẽ quarũdã nimis difficiliũ ques¬
tionũ. edificationi moꝵ atq. eccłastice discipline satis insolent᷑ obstrepit᷑.
laudat᷑: Laudat᷑ aut̃ uł in admirabilis gła conditoris: uł ob concitan¬
da studia uirtutis. uł ad castiganda uitia uoluptatis. Quid in quã p̾s¬
suis ille cõmendat. quã ingenite nob̃ a dõ lib̾tatis decus. cuiꝰ confes¬
sio p̾cipuum int̾ nos gentilesq diserimen ẽ Qui hominẽ ad imagi¬
nẽ dĩ conditũ. tã infelicit᷑ fati uiolentia ⁊ peccandi necẽssitate de¬
uincꝰtũ: ut his etiã pecudib inuidere cogat᷑. Quid ille adu̾sus eos¬
dem magistros potius insinuat. quã possibilia dĩ ẽẽ mandata. & ho¬
solo ⁊ mniquitas ab imꝑante ꝓpellit᷑: & p̾uaricanti reatꝰ affigit᷑. Iam uͦ¬

Expanded text:
rum auribus offeratur, quam praeclara haec tam insignis animi ingeniique monumenta? Et hoc maxime tempore, quo per occasionem quarumdam nimis difficilium quaestionum, aedificationi morum atque ecclesiasticae disciplinae satis insolenter obstrepitur: laudatur? Laudatur autem vel in admirabilis gloriam Conditoris, vel ob concitanda studia virtutis, vel ad castiganda vitia voluptatis. Quid, inquam, pressius ille commendat, quam ingenitae nobis a Deo libertatis decus; cujus confessio praecipuum inter nos Gentilesque discrimen est, qui hominem ad imaginem Dei conditum tam infeliciter fati violentia et peccandi putant necessitate devinctum, ut is etiam pecoribus invidere cogatur? Quid ille adversus eosdem magistros potius insinuat, quam Dei esse possibilia mandata, et hosolo, et iniquitas ab imperante propellitur, et praevaricanti reatus efficitur. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
opIINO. uere. scõ & beatissimo orontis ep̃o. a
mantis. Piissimi patris affectũ. ⁊ sapientissimi artẽ
magistri in me parit᷑ exerces. quẽ int̾ has quas ꝓ fi¬
dĩ uob̾cũ amore ꝑpetimur temptationũ ꝓcellas. ⁊ a me¬
rore sunul.: ⁊ a torpore subducis: animũq. marcescentem.
ad studiũ scripturarũ remittis. Iubes enĩ beatissime ut cõ¬
mentariũ scĩ ioħis constantinopolitani epĩ. quẽ in matheo eugłista .xcͭ. libͥs

Expanded text:
omino vere sancto, et beatissimo Orontio episcopo, Annianus. Piissimi patris affectum, et sapientissimi artem magistri, in me pariter exerces: quem inter has, quas pro fidei vobiscum amore perpetimur, tentationum procellas, et a moerore simul et a torpore subducis, animumque anxietate marcentem ad studium Scripturarum remittis. Jubes enim, beatissime, ut commentarium sancti Joannis Constantinopolitani episcopi, quem in Matthaeo evangelista nonaginta
Abbreviated transcription (Latin):
efficientib. atq mͣ ĩmo nomine a ca nũcaipaitur.
¶Eque n ͣ io ꝙͣ efficit᷑ atq id ꝙ oꝑantis accũ susci¬
pit snns rei q̃ efficitur cãe sũt. srursus afine. sit
eẽ bonũ ẽ ⁊ ĩ ticia hona ẽ. hic ẽ.n. iꝰticie finis. ut si
bet forͣ ita ẽ Nõ potuisse uolare dedalũ qm̃ nullas

Expanded text:
atur. Aeque enim id quod efficit, atque id quod operantis actum suscipit, eius rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine, sit esse bonum est, et iustitia bona est, hic enim est iustitiae finis, ut si bet forma est, ita non potuisse volare Dedalum, quoniam nullas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiũt. ¶ Qm̃ ergo heedem aliquo modo quid̾ accep
nes uocancur ¶ Et hiis maxie opus est ad diuisione
⁊ det̾minantes: dicũt. differentia est qͣ habundat sp̃es
a gn̾e. ¶ homo enĩ ab aĩali: plus ht rõnale ⁊ mortale
a ĩal enĩ neq ip̃m nich hoꝵ est. ¶ Lam uñ. hẽbunt¬
dem om̃s habet subse diffr̃as. actu u̾o nullã. ac. sic m
ex hiis que nonsũt aliquid fit: n opposita cͣ idẽ sũt.

Expanded text:
iam ergo eaedem aliquo modo quidem accep- nes uocantur. et his maxime etiam determinantes dicunt «differentia est qua abundat species a genere»; homo enim ab animali plus habet rationale et mortale. Animal enim neque ipsum nihil horum est quidem omnes habet sub se differentias, actu uero nullam, ac sic neque ex his quae non sunt, aliquid fit neque opposita circa idem sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tib ergo rursus inchoanti: dicendũ est diffr̃aꝵ alias
quid̃ ẽẽ seꝑabiles alias inseꝑabiles. ¶ mouerienim
ircõnale. inseparabilia sũt. ¶ Inseparabiliũ aũt alie
quid̃ st̃ ꝑ se: alie u̾o per accidñs. ¶ Nam rõnale per se ĩ¬
est hoi. ⁊ mortale. ⁊ discipline ẽẽ ꝑceptibile. ¶ at u̾o a¬

Expanded text:
ibus ergo rursus inchoanti dicendum est differentiarum alias quidem esse separabiles, alias uero inseparabiles. moueri enim onale uel inrationale inseparabilia. inseparabilium autem aliae quidem sunt per se, aliae uero per accidens; nam rationale per se inest homini et mortale et disciplinae esse perceptibile, at nero a
Abbreviated transcription (Latin):
dam differt q uocũq modo. uł ase ip̃o uł ab alio differt
enĩ socrates a platone alt̾icate quadã ⁊ ip̃e ase ip̃o uł pu̾o
uł iam iuro. uł faciente aliquiduł quiescente ⁊ sꝑ in ali¬
quo modo se hñdi altitatibz. ¶ Proprie aũt differre alter̃
ab alt̾o dr̃. qñ inseparabili att̾nti ab aicͥo differt ¶ In¬
seꝑabile uo accidens est ut nasi curuitas cecitas ocłoꝵ¬

Expanded text:
dam differt quo- cumque modo uel a se ipso uel ab alio. differt enim Socrates a Platone alteritate et ipse a se uel puero uel iam uiro et faciente aliquid uel quiescente et semper in aliquoum altero dicitur quando inseparabili accidenti altero differt; inseparabile vero accidens est ut nasi curvitas, caecitas oculor
Abbreviated transcription (Latin):
affirmatiuam quid̃ ⁊ u̾ci ncc̃e est ꝑticł̾arit̾. nam si uo¬
lutas quedambonũ ⁊ bonũ qd̾dam erit uoluptas. ¶p¬
uatĩam aũt nõ est nc̃cm. Non .n. si hõ non inest alicui
a. nec ulli eoꝵ que sũt .a. merit. b¶nam si alicui .a. ue¬
lut .c. nõ erit uerum nullum .b. eẽ. a. Nam .c. eoꝵ que
sũt .b. aliꝙͥ est. ¶ Si̾o omi . b. inest .a. ⁊b. alicui a. ĩ¬

Expanded text:
am si voluptas quaedam bonum, et bonum quoddam erit voluptas, privativam autem non necessarium non enim, si homo non inest alicui A, nec eorum quae sunt A ulli inerit B; nam si alicui, ut C, non verum erit nullum B esse A; nam C eorum quae sunt B aliquid est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tiuasdem̃ o deriare quid est ꝓpõ. ¶ Et quid de¬
t̾minus. ¶ Et quid silłs. ¶ Et quid perfect᷑
ħ in illo. ¶ Et quid dñis de om̃i aut de nullo p̾dicari. E¬
Propõ igitur est or̃o affirmatua uł negatã alicuĩ de a
liquo. ¶hec aũt aut uruu̾salis aut ꝑticlaris aut de ĩ te¬
est. ¶ Non .ii. int̾rogat s sumit qui demr̃at. ¶ Dial̾ca
gizat. sum̾s aliqd̃ de aliquo ẽẽ uł nõ eẽ qrͣ erit sillogisti

Expanded text:
tiva; deinde determinare quid est propositio et quid terminus et quid syllogismus, et quis perfectus esse hoc in illo, et quid dicimus de omni aut nullo praedicari. Propositio igitur est oratio affirmativa vel negativa alicuius de liquo. Haec autem aut universalis, aut particularis, aut indeest non enim interrogat sed sumit qui demonstrat, dialecgizat sumens aliquid de aliquo esse vel non esse. Quare erit syllogisti
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis oꝑis citulũ diligñs᷑ aminator. inspi¬
ciat. cũde ͭ picis diffr̃iis ⁊ scbamꝰ ñc id a nob̾
magis ut dialeticos locos aut rechoricͥ s seg̾gemus
qd̾ nos efficatiꝰ ag̾gai pꝰse arbitͣmur si ab ip̃aꝵ
facultatũ natura. disputandi sumamꝰ ex ordiũ. oñ¬
sa .n. dialetice ac rethorice siłitud ĩe ac dissiłicudi¬
ne ab ip̃aꝵ facultatũ ncc̃e est formis: ut q̃ locoꝵ qͥ eis¬
dẽ facuitatib desuiant. ⁊ ĩ u̾tates discrepantias q
ue aͦd ad disputõem sumit. ñ pͥncipałr: s om̃em eiꝰ
ui ad thesim deqͣ disserit tnͣfft̃. ¶ nethorita uero
si thesĩ assũpserit ad ẏpothesĩt trahit ⁊ utͣq suã
quid̃ mat̾iã ccͣtat s alt̾ius sum̃t qͥb auxiliis ut pͥm¬

Expanded text:
quis operis titulum diligens examinator inspiciat, cum de Topicis differentiis conscribamus, non id a nobis magis ut dialecticos locos a rhetoricis segregemus, quod nos efficacius aggredi posse arbitramur, si ab ipsa facultatum natura, disputandi sumamus exordium. Ostensa enim dialecticae ac rhetoricae similitudine ac dissimilitudine, ab ipsarum facultatum necesse est formis etiam locorum qui eisdem facultatibus deserviunt communitates discrepantiasque uod ad disputationem sumit, non principaliter, sed omnem eius vim ad thesim, de qua disserit transfert. Rhetorica vero si thesim assumpserit, ad hypothesim trahit, et utraque suam quidem materiam tractat, sed alterius assumit, u
Abbreviated transcription (Latin):
nccãrioꝵ doctrinã crinam locoꝵ pħis tradit iuam
quodã modo neritatis illustrat: qułꝯmag̃ per uesti¬
ganda est rimanda q est ult̾us dicciplina sc̃aq cõ
gnitone percepta sit nsu acq excicatione. firman¬
inueniendi uias. ¶ Qd̾ quid̾ hii qui sũt hiuiꝰ rõis
liquis explicemus.
mũs expelita sũt minꝰ quib dam forsita
eruditis sr uadanea ⁊ qiͣ quodã mode de¬

Expanded text:
ariorum doctrinam locorum philosophis tradit? viam quodammodo veritatis illustrat. Quo magis pervestiganda est rimandaque ulterius disciplina ea quae cum cognitione percepta sit, usu atque exercitatione firmaninveniendi vias; quod quidem hi qui sunt hujus ratiliquis explicemus. nis expedita sunt, minus quibusdam forsitan eruditis supervacanea quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta que cũ sint nec̾ia. minime tñ audientib app¬
bantur. Nam si rei dubie sic fides. cogend̾ est ani¬
mus auditoris. pp̃ ea quib ip̃e facile acquiesct.
xs eoieloni quoq quam nũdũ ꝑbat possit acce¬
de. ¶qd̾ si que tantũ ncc̃iã suit ac non ꝓbabilia. non
ꝓbat ille qui iudicat. ncc̾e est ut nec illud quidem

Expanded text:
menta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus appmenta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae fit fides, cogendus est animus auditoris, per ea quibus ipse acquiescit, ut conclusioni quoque, quam nondum probat, possit accedere. Quod si quae tantum necessaria sunt, ac non probabilia, non probat ille qui judicat, est necesse ut ne