comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illud etiã cum ꝓpha dicentes. Non nobis dñe non nobis. sed nomini tuo da głiam.
Sicut nec paulus apłs de predicatõe sua sibi aliquid imputauit dicens. Gracia dei
sum id quod sũ. Et iterũ ipse dicit. Qui głiat᷑. in dño gloriet᷑. Unde et dñs in ewãgłio
ait. Qui audit uerba mea hec et facit ea. similabo eum uiro sapienti. qui edificauit
domũ suam supra petrã. Uenerũt flumina. flauerũt uenti. et impegerũt in domi
illam et non cecidit. quia fundata erat supra petram. Hec cõplens dñs. expectat
nos cotidie his scĩs suis monitis. factis respondere debere. Ideo nobis ꝓpter emenda¬
tionẽ maloꝵ. huiꝰ uite dies. ad indutias relaxant᷑. dicente apło. An nescitis quia
pacientia dei. ad penitentiã te adducit: Nam pius dñs dicit. Nolo mortẽ pcc̃oris.
sed ut conuertat᷑ et uiuat. Cum ergo int̾rogassemꝰ dñm fres. de habitatore taber¬

Expanded text:
illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputavit dicens: Gratia Dei sum, id quod sum . Et iterum, qui gloriatur, in Domino glorietur . Unde Dominus in Evangelio ait: Qui audit verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram. Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit, quia fundata est supra petram . Haec complens Dominus exspectat nos quotidie his suis sanctis monitis, factis respondere debere. Ideo nobis propter emendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescis, quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit . Nam pius Dominus dicit: Nolo mortem peccatoris, sed magis convertatur et vivat . Cum ergo interrogassemus Dominum, fratres, de habitatore taber
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓpheta dñm. dicẽtes ei. Dñe quis habitabit in tabernaculo tuo: aut qͥs requie¬
scet in monte sc̃o tuo: Post hanc int̾rogationẽ fr̃es audiamus dñm respondentẽ.
et ostendentẽ nobis uiam ipsius tabernaculi. et dicentẽ. Qui ingredit᷑ sine macł̾a.
⁊ operat᷑ iustitiam. qui loquit᷑ ueritatem in corde suo. qui non dolum in lingua sua.
qui non fecit ꝓrimo suo malũ. qui obprobriũ non accepit aduersus ꝓximũ suũ. qui
malignũ dẏabolũ aliqua suadentẽ sibi. cũ ipsa suasione sua. a conspectibus cordis sui¬
respuens deduxit ad nichilũ. et parnulos cogitatꝰ eius. tenuit et allisit ad xpriscum.
Iui timẽtes dñm. de bona obseruantia sua. non se reddunt elatos. sed ipsa in se
bona. non a se posse sed a dño fieri existimãtes. operantẽ in se dñi magnificant.

Expanded text:
pheta, dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiepheta, dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Post hanc interrogationem, fratres, audiamus Dominum respondentem et ostendentem nobis viam ipsius tabernaculi, dicentem: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam. Qui loquitur veritatem in corde suo, qui non egit dolum in lingua sua. Qui non fecit proximo suo malum, qui opprobrium non accepit adversus proximum suum. Qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione sua a conspectibus cordis sui deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit et allisit ad Christum. Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant,
Abbreviated transcription (Latin):
uite habetis. ne tenebre mortis uos cõprehendant. Et querens dñs in mul¬
titudine populi. tui hec clamat operariũ suũ. iterũ dicit. Quis est homo qui
uolt uitã. et cupit uidere dies bonos: Quod si tu audiens respondeas ego. Dicit
tibi deus. Si uis habere uerã et ꝑpetuã uitam. prohibe linguã tuam a malo.
et labia tua ne loquant᷑ dolum. Diuerte a malo et fac bonũ. inquire pacem. et¬
persequere eã. Et cũ hec feceritis. oculi mei suꝑ uos. et aures mee ad pretes
ur̃as. Et antequã me inuocetis. dicam. ecte assum. Quid dulcius nobis hac
uoce dñi. inuitantis nos fr̃es karissimi: Ette pietate sua. demonstrat nobis
oñs uiam uite. S uctinctis ergo fide uel obseruantia bonorum actuum.
lumbis nostris: per ducatũ ewangelii ꝑgamus itinera eius. ut mereamur
eũ qui nos uotauit. in regno suo uidere. In cuiꝰ regni tabernaculo. si uolumꝰ
habitare. nisi illuc bonis actibus currendo minime peruenit᷑. Sed int̾rogemus

Expanded text:
vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos ? Quod si tu audiens respondeas: Ego; dicit tibi Deus: Si vis habere veram et perpetuam vitam, prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantsequere eam. Et cum haec feceritis, oculi mei super vos, et aures meae ad preces vestras: et antequam me invocetis, dicam vobis: Ecce ego adsum. Quid dulcius nobis hac voce Domini invitantis nos, fratres charissimi. Ecce pietate sua demonstrat nobis Dominus viam vitae. Succinctis ergo fide vel observantia bonorum actuum lumbis nostris, per ducatum Evangelii pergamus itinera ejus; ut mereamur eum, qui nos vocavit in regnum suum, videre. In cujus regni tabernaculo si volumus habitare, nisi illuc bonis actibus curratur, minime pervenitur. Sed interrogemus
Abbreviated transcription (Latin):
mni tp̃e silẽtiũ debent studere moͣchi. maxĩe tamẽ tur .xliii.¬
noct᷑nis horis. Et ideo õi tp̃e. siue ieinii. siue prandii. si tẽpus
fuerit prandii. mox ut surrererĩt a cena. sedeãt oẽs in unũ locũ. et
legat unꝰ collationes uel uitas patrũ. aut certe aliquid qͦd edificet audiẽ¬
tes. Nõ autẽ eptaticũ aut regũ. qͥa infirmis incellectib. nõ erit utile illa hora
hãc scͥpturã audire. aliis u̾o horis legãt᷑. Si aucẽ dies ieiunii fuiꝰt. dicta uesꝑa.
paruo int̾uallo. accedãt ad lconẽ collationũ ut diximꝰ. et lectis qͣtuor aut qͥnq
foliis. uel quãtũ hora ꝑmittit. oĩb in unũ occ̃rẽtib. ꝑ hãc morã lc̃onis. si
qͥs forte in assignato sibi ꝯmisso fuit occupatꝰ occurrat. Omẽs ergo in unũ
positi ꝯpleãt. Et exeũtes a ꝯpletoriis. nulla sit licẽtia denuo cuiquã. loqui
aliquid. Quod si inuẽtꝰ fui̾t qͥsquã p̃uaricari hãc tacit᷑nitatis regulã. gra¬

Expanded text:
mni tempore silentio debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, gra
Abbreviated transcription (Latin):
III. Quidã uir grauissiã adu̾sarii sui emulatõe laborabat. cuiꝰ
ad hoc usq odiũ ꝓrrupit. ut ei nescienti. in potu uenenũ daret.
Qui quãuis uicã auferre nõ ualuit. cutis tamen colorẽ muta¬
uit. ita ut diffusa in corpore eius uarietas. lepre morẽ imitari
uideret᷑. S̾ ad dei hoĩem deductꝰ. salutẽ pͥstinã recepit. Nã mox
ut eũ ꝯtigit. omnẽ eutis illiꝰ uarietatẽ fugauit

Expanded text:
vi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus vi. Quidam vir gravissima adversarii sui aemulatione laborabat, cujus ad hoc usque odium prorupit, ut ei nescienti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contig
Abbreviated transcription (Latin):
quod eius di¬
scipulus pe¬
regrinꝰ. noie.
narrare con¬
sueuerat. qͥa
die quadam.
fidelis uir.
quadã netes¬
sitate debiti
cõpulsus:
unũ sibi fo¬
re remediũ
credidit. si
ad dei uirũ
famulũ reperit. quodq a creditore suo. pro duodet̃i solidis. gͣuit̾
affligeret᷑ intimauit. Cui uen̾abilis pater: nequaqͣm se habere
duodecĩ solidos respondit. sed tamẽ cuiꝰ in opiã blanda locutõe
cõsolatꝰ ait. Bade et post triduũ reuert̾e. qͥa deest hodie. qͥd tibi de¬
beã dare. In ip̃o autẽ biduo. more suo in oratione fuit occupatus
cũ die t̾tio. is qui necessitate debiti affligebat᷑ rediit. suꝑ archã u̾o̾¬
mosterii. q̃ erat frumẽto plena. subito tredecĩ solidi sunt inuenti.
qͦs uir dei deferri iussit. et afflicto petitori. tribuit dicẽs. ut duo¬
decim redderet. et unũ in expẽsis ꝓpriis haberet. S ad ea nũc re-¬
deã. que eius discipulꝰ. in libri huiꝰ exordio. p̃dictis referẽtib agno¬

Expanded text:
quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim solidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agno
Abbreviated transcription (Latin):
acqͥrendũ omẽs affectꝰ contẽpserit. omnesq seculi diuitias ⁊ lux ᷤ
calcauerit. multo plura in presẽti recipiet. quia a fr̃ib atq con¬
sortib ꝓpositi sui. qͥ ei spũali glutino colligant᷑. multo graciorẽ.
etiã in hac uita recipiet taritatem. Hanc quidẽ que int̾ parẽ¬
tes et filios. ⁊ germanos. cõiuges uel ꝓpinqͦs. siue societatis co¬
pula. seu cõsanguinitatis necessitudine cõtingit. satis breuem
constat esse et fragilẽ. Deniq int̾dũ etiã inhonesta causa int̾ue¬
niente diuellit̾. Soli ꝓpetue cõiunctionis. petinẽt unitatẽ. atq
indiscrete possident uniu̾sa qͥ omĩa sua esse que fratrũ. omĩa

Expanded text:
acquirendum omnes affectus contempserit, omnes saeculi delicias luxusque calcaverit, multo plura in praesenti recipiet, quia a fratribus atque consortibus propositi sui, qui ei spiritali glutino colligantur, multo gratiorem etiam in hac vita recipiet charitatem. Hanc siquidem quam inter parentes, ac filios, atque germanos, conjuges vel propinquos, sive societas copulae, seu consanguinitatis necessitudo conjungit, satis brevem esse constat ac fragilem. Denique interdum etiam honesta causa interveniente divellitur. Soli perpetuae conjunctionis retinent unitatem, atque indiscrete possident universa, qui omnia sua esse quae fratrum, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Iregione. fames ĩcubuerat. magnaq omẽs alimẽtoꝵ indigentia
coangustabat. iãq in bñdc̃i monast̾io triticũ deerat. Panes uo pene
omẽs ꝯsũpti fuerant. ut nõ plusqͣm quĩq ad refectioĩs horã fr̃ibus
ĩueniri potuissẽt. Cũq eos uen̾abilis pater. tõtristatos cerneret. eoꝵ
pusillanimitatẽ studuit modesta increpacõe corrigere. ⁊ rursum
promissione subleuare dicẽs. Quare de panis ĩopia. uester animus

Expanded text:
regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus
Abbreviated transcription (Latin):
benis ac fidelib uiris adtestãtibus
agnoui. uel ꝓ memetip̃m didici. dies ut opinor anqͣm sermo ceslabit¬
Me rupere eruelimi q̃renti mͥ. de eis aliqͣ narrares. Neq hac pro re
itrũpere expositionis studiũ graue uideat᷑. qͥa nõ dispar edificatio
peit̃ ex memoria u̾tutũ. In expositõe quippe. qualit̾ inueniẽda atq
tenenda sit u̾tus agnoscit᷑. in narratione uo signoꝵ tognoscimus
muẽta atq retẽta qͣlit̾ declarẽt᷑. Et sũt nõnulli qͦs ad amor ẽ pate
celestis. plus exẽpla qͣm p̃dicamẽta succendũt. Fit uo plerire n
audiẽt is animo dupler adiutoriũ in exẽplis pãtrũ. qͥa si ad amorẽ
uẽture uite ex p̃cedentiũ ꝯparatõe accedit᷑. etiã ul se esse aliamor
extimat. dũ de aliis meliora cognouerit humiliat᷑.¬

Expanded text:
bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quio signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meli
Abbreviated transcription (Latin):
eũ sue iactitãs sospitatis. Nec multũ a uero eiꝰ deuiabat opi¬
nio. Ipsius enĩ ope. ac p̃cib. cõstat eũ ꝓprie redditum
uirtuti. Cuius meritis fusas. fisus. seu fama euocatꝰ. ad illa
ꝓperauerat loca. licet nos supra noĩatos ueritatis testes. ne¬
quaquã ab huiꝰ secludamꝰ oꝑatione miraculi. ĩmo ꝑ omĩa
equales. et merito iudicemur et actu. Porro fres cũ me¬
morato abbate. ꝑactis absq illiꝰ int̾pellatoris ĩpedimento.
pro quib ierant. gemino letabundi gaudio. ad sua regrediũ¬
tur. Uerũ pauꝑ ille spũ. qui sanatꝰ erat. tuguriolũ eo loci
quo ip̃e cubans suꝑpositos capiti scõꝵ habuerat artus. lig¬
neo construxit tabulatu. Sub quo simili detenti lãguore
quiescẽtes. si tamẽ plena eoꝵ. hoc fides exegerit. citissimã
opitulãtib trib memoratis sc̃is. capiũt medelã. uti accole
eoꝵdẽ testant᷑ locoꝵ¬

Expanded text:
eum suae dictitans sospitatis. Nec multum a vero ejus deviabat opieum suae dictitans sospitatis. Nec multum a vero ejus deviabat opinio. Ipsius enim ope ac precibus constat eum propriae redditum virtuti, cujus meritis fisus seu fama evocatus ad illa properaverat loca, licet nos supra nominatos veritatis testes nequaquam ab hujus secludamus operatione miraculi, imo per omnia aequales et merito judicemus et actu. Porro fratres cum memorato abbate, peractis absque ullius interpellatoris impedimento pro quibus ierant, gemino laetabundi gaudio, ad sua regrediuntur. Verum pauper spiritu qui sanatus erat, tuguriolum eo loci quo ipse cubans superpositos capiti sanctorum habuerat artus, ligneo construxit tabulatu; sub quo simili detenti languore quiescentes, si tamen plena eorum hoc fides exegerit, citissimam opitulantibus tribus memoratis sanctis capiunt medelam, uti accolae eorumdem testantur loco
Abbreviated transcription (Latin):
uenitur ad locũ. Et inter iter agendũ uicinis. et iqui
uie ꝓpinqua. incolebãt domicilia. ꝑcũctantib cuiꝰ tam celebris
foret põpa p̃tereũtiũ. respondebatur sancti benedicti. Int̾ qͥs
quidã eger. longo attritꝰ febriũ ardore. sciscitabat᷑ preter¬
grediẽtes. cuiꝰ in obsequio tãta cũ crucib uiã tereret. turba
Responsũ ei est. scm dñi dilectũ. eo itinere benedictum. ad
suburbana aurelianẽsiũ. ob suaꝵ defensionẽ trãsire uineaꝵ
Quo ille audito. spem ꝓmerẽde salutis induẽs. ĩ becillia
mẽbra. baculo sustẽtante. reliquias usq beatas protraxit.
Prostratꝰq sub argẽteo. quo recõdite erãt scrinio. in sõpnũ
resoluit᷑. Transacta u̾o una nocte. mane pͥmo surgẽs. ĩcolu¬
mitati. se sensit restitutũ pristine. Ac grãs deo agẽs. laudũ
quib poterat p̃conus. sc̃m attollebat benedictũ. ꝓcuratorem

Expanded text:
venitur ad locum, et inter iter agendum, vicinis, et qui venitur ad locum, et inter iter agendum, vicinis, et qui viae propinqua incolebant domicilia, percontantibus cujus tam celebris foret pompa praetereuntium, respondebatur, sancti Benedicti. Inter quos quidam aeger, longo attritus vires febrium ardore, sciscitabatur praetergradientes, cujus in obsequio tanta cum crucibus viam tereret turba. Responsum ei est sanctum Domini dilectum eo itinere Benedictum ad suburbana Aurelianensium ob suarum defensionem transire vinearum. Quo ille audito, spem promerendae salutis induens, imbecillia membra baculo sustentante, reliquias usque beatas protraxit, prostratusque sub argenteo quo reconditae erant scrinio, in somnum revolvitur. Transacta vero una nocte, mane primo surgens, incolumitati se sensit restitutum pristinae, ac gratias Deo agens, laudum quibus poterat praeconiis sanctum attollebat Benedictum, procuratorem
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã ei ad ip̃iꝰ uolũtatis dependerẽt nutũ. Qua de re
uineas sc̃i benedicti. in sub urbano aurelianẽsis urbis in loco
prebuit. ꝓꝑter quaꝵ recuꝑationẽ cũ predictꝰ abba ad eum
legatos misisset. nec ĩpetrasset. cũ seniorib habito cõsilio.
deliberauit. ut sũptis sc̃oꝵ pignorib. ĩminẽte uindemia.
ad locũ cũ aliquib e frĩb. fructꝰ eaꝵ collect urꝰ ꝓperaret.
Ut quia eidẽ uiro. uirib armatoꝵ obniti difficile erat.
cũ ipse multis seculari potẽtia p̃ditis regibus quoq
ꝑsepe restitisse cõprobet᷑. saltẽ hac arte obuiã iret᷑. cui
idem põtifex cũctos pene antistites galliaꝵ suo existẽ¬
tes tẽpore. in his que ihu xp̃i sunt sapiẽtia antecedens
refragari intuitu diuini respectꝰ requiret.
euatis igit᷑ duoꝵ corporib martyrũ. mauri atq
frogẽtii. sub noĩe incliti cõfessoris dei benedicti:

Expanded text:
nequaquam ei ad ipsius voluntatis dependerent nutum. Qua de re nequaquam ei ad ipsius voluntatis dependerent nutum. Qua de re vineas S. Benedicti in suburbano Aurelianensis urbis, in loco praebuit; propter quarum recuperationem cum praedictus abbas ad eum legatos misisset, nec impetravisset, cum senioribus habito consilio, deliberavit ut sumptis sanctorum pignoribus, imminente vindemia, ad locum cum aliquibus e fratribus fructus earum collecturus properaret, ut, quia eidem viro viribus armatorum obniti difficile erat, cum ipse multis saeculari potentia praeditis regibus quoque persaepe restitisse comprobetur, saltem hac arte obviam iretur; cui idem pontifex, cunctos pene antistites Galliarum suo existentes tempore in his quae Jesu Christi sunt, sapientia antecedens, refragari intuitu divini respectus nequiret. Levatis igitur duorum corporibus martyrum Mauri atque Frongentii, sub nomine inclyti confessoris Dei Benedicti,
Abbreviated transcription (Latin):
uisse. donec cõtigua famulis monachi facta lanceis attra¬
heret᷑. Qui hastis sub remigando uniu̾sa honera transpo¬
suerũt. equos natatur cõmittẽtes. Reuersus ad patrẽ.
uel ad fr̃es festi iã diei celebre offitiũ iniciare parãtes. p̃fatus
monachus eos magno exilarauit gaudio. Nõ tantũ aduecti¬
one tripudiãtes alimẽtoꝵ. quantũ deuote exultãtes u̾tute
signoꝵ. quo quomodo t̾raꝵ dñm suũ radiare benedictũ.
iberalis circa egrotãtes quoq ip̃iꝰ sc̃i uiri benedioti
extat gr̃a . Unde unũ narro miraculũ. qͦd memoratus
abba oilboldus. suo letatꝰ est accidisse tẽpore. Arnulfus aure¬
lianoꝵ ep̃us alias sane bonꝰ et etclesiasticas regulas opere
et soiẽtia obtime seruãs. nũquã ad purũ p̃latos huiꝰ flori¬
acensis loci dilexit.Ideo quã maxime quod illi ditioni solũ¬
modo parẽtes regie. subiectionẽ qua ip̃e ultramodũ delectabat᷑.

Expanded text:
visse, donec contigua famulis monachi facta, lanceis attravisse, donec contigua famulis monachi facta, lanceis attraheretur; qui hastis subremigando, universa onera transponunt, equos natatui committentes. Reversus ad Patrem vel ad fratres festi jam diei celebre officium initiare parantes, praefatus monachus eos magno exhilaravit gaudio, non tantum advectione tripudiantes alimentorum, quantum devote exsultantes virtute santes quoque ipsius sancti viri Benedicti exstat gratia. Unde unum narro miraculum, quod memoratus abbas Oiboldus suo laetatus est accidisse tempore. Arnulfus Aurelianorum episcopus, alias sane bonus, et ecclesiasticas regulas scientia et opere optime servans, nunquam ad purum praelatos hujus Floriacensis loci dilexit, ideo quammaxime, quod illi ditioni solummodo parentes regiae, subjectionem, qua ipse ultra modum delectabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cessisti. Non quidẽ ad hec poscenda de meis p̃sumẽs accessi meri¬
tis. sed maiora egregiũ cõfessorẽ benedictũ. apud te posse impe¬
trare cõfidens. Ego quoq de patrocinio ip̃iꝰ pro mea apud tuã
clemẽtiã fragilitate maiora. meis audendo uirib p̃sumpsi.
Quiusmodi oratione. ac mãsueta. qua idẽ pollet mona¬
chus sĩplicitate. p̃cedẽtib insuꝑ beatissimi benedicti meritis
flexus dñs. citissimũ illi gr̃e sue cõtulit suffragiũ. Nauis
etenĩ quã cõtrario in littore sitã esse diximꝰ. diuinitꝰ soluta
absq ullo mortali remige ad eã in qua cenobita ille cum
sotis residebat. fluminis partẽ trãsiit. Uidere erat ingens
ꝓdigiũ. nauĩ aliquãdo inuico ac frustra obnitẽte guberna¬
tore ui fluẽtis aque deuios agentẽ cursus. Tunc quasi celitꝰ¬
sibi ostensã lineã a ripa in ripã inoffense teneret tr̃asmea¬

Expanded text:
cessisti! Non quidem ad haec poscenda de meis praesumens accessi mericessisti! Non quidem ad haec poscenda de meis praesumens accessi meritis, sed majora egregium confessorem Benedictum apud te posse impetrare confidens, ego quoque de patrocinio ipsius, pro mea apud tuam clementiam fragilitate, majora meis audendo viribus praesumpsi. » Hujusmodi oratione, ac mansueta qua idem monachus pollet simplicitate, praecedentibus insuper beatissimi Benedicti meritis, flexus Dominus, citissimum illi suae gratiae contulit suffragium. Navis etenim quam contrario in littore sitam esse diximus, divinitus soluta, absque ullo mortali remige, ad eam in qua coenobita ille cum sociis residebat, fluminis partem transiit. Videre erat ingens prodigium, navim aliquando invito ac frustra obnitente gubernatore, in fluentis aquae devios agentem cursus, tunc quasi coelitus ostensam sibi lineam a ripa in ripam inoffense teneret, transmea
Abbreviated transcription (Latin):
las uo̾ duas. unã medio in flumine semimersã. aliam
ulteriori in ripa detineri reiunctã. Circũspitiẽs undiq.
nulliꝰ naucleri opẽ. aut alicuiꝰ p̃tereũtis ualuit reppe¬
rire iuuamẽ. In hac itaq animi anxietate cõstitutus.
dũ iter suũ ĩpediri. et diẽ festũ appropinquare in telli¬
geret. sese in se colligẽs. ⁊ audatiã ex desꝑacõe sumens
totũ se ad orandũ contulit. Ałsit nũc inquiens
dñe d̾s mͥ indigno famulo tuo auxiliatrix dextera tua.
et si quid umquã maiestati tue beneplacitũ pat̾ nr̃
sacer benedc̃s patrauit. seu quispiã seruuloꝵ eiꝰ tibi
in presẽtia sacri corꝑis ipsius famulantiũ. ad presens
declara. Placeat tibi eandẽ nũc ordine quo tibi placue¬
rit exertere potentiã. quã quondã meritis ip̃iꝰ dilecti
tui exercuisti. dũ discipulo illiꝰ undas siccis pedib calcare con¬

Expanded text:
las vero duas, unam medio in flumine semimersam, aliam las vero duas, unam medio in flumine semimersam, aliam ulteriori in ripa detineri revinctam. Circumspiciens undique, nullius naucleri opem, aut alicujus praetereuntis, valuit reperire juvamen. In hac itaque animi anxietate constitutus, dum iter suum impediri, et diem festum appropinquare intelligeret; sese in se colligens, et audaciam ex desperatione sumens, totum se ad orandum contulit. « Adsit nunc, inquiens, Domine Deus, mihi indigno famulo tuo auxiliatrix dextera tua, et si quid unquam majestati tuae bene placitum Pater noster sacer Benedictus patravit, seu quispiam servulorum ejus tibi in praesentia sacri corporis ipsius famulantium, ad praesens declara. Placeat tibi eamdem nunc, ordine quo tibi placuerit, exercere potentiam, quam quondam meritis ipsius dilecti tui exercuisti, dum discipulo illius undas siccis pedibus calcare con
Abbreviated transcription (Latin):
porales subditoꝵ ꝓcurãs utilitates. ĩminẽte celebri patris
benedcĩ trãsitus sollẽpnitate. cõgruũ duxit ad habundãtes
uberiore pisciũ. copia regiones quẽpiã suoꝵ dirigere. Mittẽs
igit᷑ memoratũ fr̃em. ⁊ ꝑ manũ eius sufficientẽ ei negotio
pecunie quãtitatẽ. monuit ut inpigre iniuncto existeret
operi. Qui p̃cepto parẽs. fluminũ legumina sollerti eura
quesiuit. quesita emit. emptaq ut ad patrẽ a quo missus fue¬
rat reueheret anxie instabat. S eiꝰ accelerationẽ itineris in¬
undãtes ꝓfusione imbriũ retardauere aquitanici amnes.
nter quos andria despicabilis quidẽ uisu fluuiolus sed
crebra in mulciplices discursus aluei sectione. ac paludũ ali¬
quãtis in locis int̾positione ad trasmeandũ difficilis. Ad cuiꝰ
ut uolgarit̾ loquar matrẽ aquã p̃dictꝰ ꝑueniẽs fr̃ offendit
uadũ in undasse aquis. ac ideo inꝑmeabile equis. Nauicu¬

Expanded text:
porales subditorum procurans utilitates, imminente celebri Patris porales subditorum procurans utilitates, imminente celebri Patris Benedicti transitus solemnitate, congruum duxit ad abundantes uberiore piscium copia regiones quempiam suorum dirigere. Mittens igitur memoratum fratrem, et per manum ejus sufficientem ei negotio pecuniae quantitatem, monuit ut impigre injuncto insisteret operi. Qui praecepto parens, fluminum legumina solerti cura quaesivit, quaesita emit, emptaque ut ad Patrem a quo missus fuerat, reveheret anxie instabat, sed ejus accelerationem itineris inundantes profusione imbrium retardavere Aquitanici amnes. Inter quos Andria despicabilis quidam visu fluviolus, sed crebra in multiplices discursus alvei sectione, ac paludum aliquantis in locis interpositione, ad transmeandum difficilis; ad cujus, ut vulgariter loquar, matrem aquam praedictus perveniens frater, offendit vadum inundasse aquis, ac ideo impermeabile equis; navicu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ illi p̃stitit. qui se cũ quadã ut ita dicã int̾pellauerat animi
uanitate:¶ec uobis quib quãus inmeritis. a deo do¬
natũ est t̾alem ac tantũ in p̃sentiaꝵ habere patrẽ. ꝯmĩno
desperandũ. si eius opẽ pura ac sĩplici ĩplorauerimꝰ prece
cũ et extraneoꝵ nõ asꝑna̾t᷑ gemitꝰ humillimos. ⁊ lõge posi¬
tos. sepissime exaudiat famulos. Quid deniq cuidã mona¬
cho sui gregis uocabulo mannoni. qui nũc adhuc suꝑ est
longuiscule hinc remoto. idem mestoꝵ solamẽ animorũ
sẽper nominãdꝰ cõtulerit benedictus. breuit̾ expon̾e libet.
tenera etate habitũ monastice suscept religionis.
atq utinã cũ ꝓposito mẽtis oilboldus ad p̃lationẽ floria¬
censiũ frũm ip̃oꝵ electione.⁊ regia principis lotharii ascẽ¬
dit donatione. Qui pia sollicitudine tã spĩtales quãq tẽ¬

Expanded text:
tum illi praestitit qui se cum quadam, ut ita dicam, interpellaverat animi tum illi praestitit qui se cum quadam, ut ita dicam, interpellaverat animi vanitate? nec nobis, quibus, quamvis immeritis, a Deo donatum est talem ac tantum inpraesentiarum habere Patrem, omnino desperandum, si ejus opem pura ac simplici imploraverimus prece, cum et extraneorum non aspernetur gemitus humillimos, et longe positos saepissime exaudiat famulos. Quid denique cuidam monacho sui gregis, vocabulo Annoni , qui nunc adhuc superest, longiuscule hinc remoto, moestorum solamen animorum, semper nominandus contulerit Benedictus, breviter exponere libettenera aetate habitum monasticae suscepi religionis, atque utinam cum proposito mentis! Oilboldus ad praelationem Floriacensium fratrum, ipsorum electione et regia principis Lotharii ascendit donatione, qui pia sollicitudine, tam spiritales quamque tem
Abbreviated transcription (Latin):
nachus ei curti tũc p̃positus. cõductis operariis ad ostium
basilice. sub nomĩe egregii cõfessoris xp̃i benedc̃i. deo in ea¬
dem uilla dicate gradus ligneos fieri disposuerat. Faber
lignariꝰ ei rei studiũ impẽdens. deiecte in ꝓxima silua ar¬
bori dolabra suꝑflua queq demere parabat. Cũq eã in
partẽ alterã uertere tẽptaret. et nõ posset. Ieia inquit sc̃e
benedc̃e. quia ego nequeo: tu illã uerte. Hec dixit nõ orã¬
tis uoto. nec poscẽtis affectu. Quin potius. quasi diffidẽs.
uicinas silue domos adiit. auxiliarios accersiturus. Cũ
quib regressus. repẽte lignũ quod uix sex uiroꝵ mouissẽt man¬
diuina u̾tute eã in partẽ uersũ quã ipse uolebat ĩuenit. Quid
putas benefitii egregius iste pater nr̃ illis largiri p̃ualet. qͥ
eũ cota mẽtis intẽtione. cũ cordis puritate ĩuocauerĩt. si tã¬

Expanded text:
nachus, ei curti tunc praepositus, conductis operariis, ad ostium nachus, ei curti tunc praepositus, conductis operariis, ad ostium basilicae sub nomine egregii confessoris Christi Benedicti, Deo in eadem villa dicatae, gradus ligneos fieri disposuerat. Faber lignarius ei rei studium impendens, dejectae in proxima silva arbori dolabra superflua quaeque demere parabat, cumque eam in partem alteram vertere tentaret, et non posset: « Eia, inquit, sancte Benedicte, quia ego nequeo, tu illam verte. » Haec dicit non orantis voto, nec poscentis affectu, quin potius quasi diffidens. Vicinas silvae adiit domos, auxiliares accersiturus; cum quibus regressus, reperit lignum, quod vix sex virorum movisset mandivina virtute eam in partem versum quam ipse volebat. Quid putas beneficii egregius iste Pater noster illis largiri praevalet qui eum tota mentis intentione cum cordis invocaverint puritate, si tan
Abbreviated transcription (Latin):
piẽtib uix sepeliri quirẽt. Attamẽ humũ aratris hac illacq
more arãtiũ ĩuerti p̃cipiẽtes. glebis ut cũq poterãt cadauera
obruebãt. Nullus sane argẽtomagensiũ qui pane aut uino scĩ
benedc̃i ob sue salutis auxiliũ pasti fuerãt. discrimẽ aliquod
necis ꝑpessi sũt. sed omẽs uictores integroq numero ad sua
redierũt iaudãtes dñm. eiusq cõfessorẽ. sũmis laudib extollẽ¬
tes bñdc̃m. cuiꝰ meritis ⁊ se ꝑiculo liberatos ⁊ hostes palã profi¬
tebantur esse fugatos.
tura. benignior extitit. et iã humilicatis sibi insita mãsue¬
tudine. Hic a lothario. lu douici quondã a techbaldo comite
capti filio cũ electione frũm. regimẽ nr̃i susceperat cenobii
Huiꝰi dieb in possessione ip̃iꝰ floriacẽsis cenobii qui hermini¬
cutis dicit᷑. res huiꝰmodi diuinitꝰ acta est. auzinus mo¬

Expanded text:
pientibus vix sepeliri quirent. Attamen aratris humum hac illacque pientibus vix sepeliri quirent. Attamen aratris humum hac illacque more arantium inverti praecipientes, glebis, utcunque poterant, cadavera obruebant. Nullus sane Argentomagensium, qui pane ac vino Sancti Benedicti ob suae salutis auxilium pasti fuerant, discrimen aliquod necis perpessi sunt; sed omnes victores, integroque numero ad sua redierunt, laudantes Dominum, ejusque confessorem summis laudibus extollentes Benedictum, cujus meritis et se periculo liberatos, et hostes palam profitebantur esse fugatos. tura, benignior etiam exstitit humilitatis sibi insita mansuetudine. Hic a Lothario, Ludovici quondam a Tethbaldo comite capti filio, cum electione fratrum regimen nostri susceperat coenobii. Hujus in diebus, in possessione ipsius Floriacensis coenobii, quae Hervini-curtis dicitur, res hujusmodi divinitus acta est. Gauzlinus mo
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquã ꝓcrastinãdũ ratus. maxime cõfidens benedictum
patrẽ sibi auxilio obsuasurũ uastationẽ pessessionũ adfuturũ.
dirigit eo filiũ suũ widonẽ cũ lecta equitũ manu. Dans in
mãdatis ut hostes et a rapinis inhiberet. et iunctis sibi argẽ¬
tomagẽsib ab obsidione si tuto posset bello deterr̾et. Argento¬
magenses nõ ignari ꝑ quã. post deũ in suꝑiori pugna uictores
extitissent. ad iã noĩatũ sci benedc̃i monast̾iũ oraturi uene¬
runt. Poscẽtesq a fr̃ib eulogias panis ac uini sibi tribui. di¬
rerũt se tãte fidei esse. ut absq dubitatõe crederẽt ꝑ illã escam
meritis gloriosi cõfessoris benedc̃i. se et in p̃lio fore uictores. ⁊
a mortis ꝑiculo. ĩmunes. Nec sua eos spes fefellit. ¶Lam cõ¬
gressione habita tãta adu̾sarios cede affecerũt. ut post uictoriã
a monachis respectu humanitatis ¶lã inimicos humare cu¬

Expanded text:
nequaquam procrastinandum ratus, maxime confidens Benedictum nequaquam procrastinandum ratus, maxime confidens Benedictum Patrem sibi auxilio ob suarum vastationem possessionum adfuturum, dirigit eo Guidonem filium cum lecta equitum manu, dans in mandatis ut hostes et a rapinis inhiberet, et junctis sibi Argentomagensibus, ab obsidione, si tuto posset, bello deterreret. Argentomagenses non ignari per quem post Dominum in superiori pugna victores exstitissent, ad jam nominatum Sancti Benedicti monasterium oraturi venerunt, poscentesque a fratribus eulogias panis et vini sibi tribui, dixerunt se tantae fidei esse ut absque dubitatione crederent per illam escam meritis gloriosi Confessoris Benedicti se et in praelio fore victores, et a mortis periculo immunes; nec sua eos spes fefellit. Nam congressione habita, tanta adversarios caede affecerunt ut post victoriam a monachis respectu humanitatis etiam inimicos inhumare cu
Abbreviated transcription (Latin):
rem benedictũ. hisdem in locis gesta. Equib unũ quod
tẽpore eiusdẽ pp̃ositi accidit. isti ipsi conectẽtes. aliud illi per
omĩa simillimũ suo in loco aptius referemus.
onarchiã regni frãcoꝵ adhuc lothario regente.
grauiq per duellione pͥmores aquitanici regni. cõ¬
tigit turbari. Si quidẽ giraldus lemouicine urbis uice¬
comes. ⁊ boso marchã ipsius possidẽs regionis. cõtractis
adu̾sũ se decertabãt odiis. Quaꝓpt̾ helias bosonis filius.
dñm suũ willelmũ comitẽ pictauẽsem munerib p̃cibq pel¬
lexit. quatinꝰ castrũ giraldi quod brutia dicit᷑. secũ obsidione
cingeret. Qua de re. nõ solũ uillas giraldo parẽtes. uerũ etia¬
iã possessiones salẽsis cenobii cõtigit grauit᷑ deuastari. Nũtius
ad giraldũ lemouicina tũc in urbe residentẽ uenit. qui diceret
nõ solũ eius regionẽ sed etiã agros sc̃i benedc̃i eo quod eius
essent delegati tutele. ab hostib depopulari. Alle in talibus

Expanded text:
rem Benedictum iisdem in locis gesta. E quibus unum quod tempore ejusdem praepositi accidit, isti ipsi connectentes, aliud illi per omnia simillimum suo in loco aptius referemus.onarchiam regni Francorum adhuc Lothario regente, gravi perdueltione primores Aquitanici regni contigit turbari; siquidem Giraldus Lemovicinae urbis vicecomes, et Boso marcham ipsius possidens regionis, contractis adversum se decertabant odiis. Quapropter Elias Bosonis filius, dominum suum Willelmum comitem Pictaviensem muneribus precibusque pellexit, quatenus castrum Giraldi, quod Brucia dicitur, secum obsidione cingeret. Qua de re non solum villas Giraldo parentes, verum etiam possessiones Salensis coenobii contigit graviter devastari. Nuntius ad Giraldum Lemovicina tunc in urbe residentem venit, qui diceret non solum ejus regionem, sed etiam agros Sancti Benedicti, eo quod ejus essent delegati tutelae, ab hostibus depopulari. Ille in talibus
Abbreviated transcription (Latin):
idest ad amorẽ t̾re uiuẽtiũ. in huiꝰ in qͣ oĩa senescũt et putre¬
scũt. Nõ pocest arbor face fructũ qͥ ꝑmaneat. nisi sursũ in cele¬
stibus radicẽ figat. ut que sursũ sunt. nõ que suꝑ trã. q̃rat et sapiat.
Quod enĩ phisici dicũt hominẽ ẽẽ arborẽ in uersã. eo quod nerui
corꝑis radicẽ. et ĩitiũ in u̾ticẽ habeãt. ego illo pociꝰ sensu int̾pretor.
qͦd radicẽ amoris et desiderii figere debeat in celo. in sũmo u̾tice rerũ
capite nr̃o ihu xp̃o. Qui illuc radices miserit. ⁊ de illo fonte et̾no sucũ
uite et gr̃e iugiter biberit. nõ timebit cũ ueni̾t estus iuditii. sed af¬
ferens et offerẽs fructũ quẽ fecit plurimũ. id remuneratioĩs acci¬
pet. ut floreat in et̾nũ añ dñm. cui est honor ⁊ gloria. ꝑ omnia
secula scłoꝵ amen

Expanded text:
id est ad amorem terrae viventium, non hujus in qua omnia senescunt et putreid est ad amorem terrae viventium, non hujus in qua omnia senescunt et putrescunt. Non potest arbor facere fructum qui permaneat, nisi sursum in coelestibus radicem figat, ut quae sursum sunt, non quae super terram, quaerat et sapiat. Quod enim physici dicunt hominem esse arborem inversam, eo quod nervi corporis radicem et initium in vertice habeant, ego illo potius sensu interpretor, quod radicem amoris et desiderii figere debeat in coelo, in summo vertice rerum capite nostro Jesu Christo. Qui illuc radices miserit, et de illo fonte aeterno succum vitae et gratiae jugiter biberit, non timebit cum venerit aestus judicii; sed afferens et offerens fructum quem fecit plurimum, id remunerationis accipiet ut floreat in aeternum ante Dominum, cui est honor et gloria per omnia saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
maneat. An nõ aque refectioĩs scͥpture sp̃s sc̃i. in quib me¬
ditam᷑ die ac nocte : An non aque refectioĩs lacͥme cõpũcti¬
onis. que nobis facte sũt panes die ac nocte : An nõ aq̃ refecti¬
onis sacramẽta et subsidia nr̃e salutis. quib pascimur et
potamur in altari : In hiis siqͥdẽ omĩb. quasi quibusdã rixo¬
lis. fons sapiẽtie qͥ oritur in medio paradysi. diriuat᷑ foris:
ore sapiẽtie pariẽtis et plantãtis. ortus plãtationũ. est cõgre-¬
gatio filioꝵ. Nũqͥd enĩ ego qui alios parere facio. ip̃e nõ pariã
dicit dñs : Ipse parit cũ ingenerat uolũtatẽ honã. plantat. cũ
instituit uitã. rigat cũ sensib infundit gr̃am: colit cũ morib
adhibet disciplinã. Audite me diuini fructꝰ. et quasi rosa plan¬
tata suꝑ riuos aqͣꝵ fructificate. Mittite radices ad humorẽ uite.

Expanded text:
maneat. An non aquae refectionis Scripturae Spiritus sancti, in quibus memaneat. An non aquae refectionis Scripturae Spiritus sancti, in quibus meditamur die ac nocte? an non aquae refectionis, lacrymae compunctionis, quae nobis factae sunt panes die ac nocte? an non aquae refectionis, Sacramenta et subsidia nostrae salutis, quibus pascimur et potamur in altari? In his siquidem omnibus, quasi quibusdam rivulis, fons sapientiae qui oritur in medio paradisi, derivatur foris, ore Sapientiae parientis et plantantis, hortus plantationum est congregatio filiorum. Numquid enim ego, qui alios parere facio, ipse non pariam, dicit Dominus? Ipse parit, cum ingenerat voluntatem bonam; plantat, cum instituit vitam; rigat, cum sensibus infundit gratiam; colit, cum moribus adhibet disciplinam. Audite me, divini fructus, et quasi rosa plantata super rivos aquarum fructificate . Mittite radices ad humorem vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui igit᷑ nõ p̃ualet caꝑe leticiã cõtemplatiue. meditet᷑ iusticiã
uite actiue. in de radices affectionũ impinguet. dulcoret mores.
omnẽq uite statũ informet. qͣtinꝰ in xp̃o nec marcescat aut ds¬
fluat foliũ. id est u̾bũ leuit̾ aut ĩutiliter ꝓlatũ. nec aliqͣndo uita
desinat fat̾e fructũ. Benedc̃m lignũ cuiꝰ foliũ ad medicinam:
fructꝰ ad uitã. id est cuiꝰ sermo gr̃am p̃stat audiendi. ⁊ opꝰ uitam
fatiendi. Ad hoc ꝓfecto uos fr̃es mei. quos carnalis generatio.
uel cõsuetudo secularis plãtauerat in terra in aquosa. in terra
salsuginis diuina regeneratio. uel mutacio dextere extelsi
transplãtauit suꝑ aquas refectionis. ut quib pͥus ꝓpter steri¬
litatẽ parabat᷑ securis et ignis. nũc plãtati in domo dñi. in
atriis domꝰ dei nr̃i. floreatis et fructũ faciatis. ⁊ fructꝰ ũr

Expanded text:
Qui igitur non praevalet capere laetitiam contemplativae, meditetur justitiam Qui igitur non praevalet capere laetitiam contemplativae, meditetur justitiam vitae activae. Inde radices affectionum impinguet, dulcoret mores, omnemque vitae statum informet, quatenus in ipso nec marcescat aut defluat folium, id est verbum leviter aut inutiliter prolatum, nec aliquando vita desinat facere fructum. Benedictum lignum, cujus folium ad medicinam, fructus ad vitam; id est, cujus sermo gratiam parit audienti, et opus vitam facienti. 7. Ad hoc profecto vos, fratres mei, quos carnalis generatio vel consuetudo saecularis plantaverat in terra inaquosa, in terra salsuginis, divina generatio vel mutatio dexterae Excelsi transplantavit super aquas refectionis; ut quibus prius propter sterilitatem parabatur securis et ignis, nunc plantati in domo Domini, in atriis domus Dei nostri, floreatis, et fructum faciatis, et fructus vester
Abbreviated transcription (Latin):
sibile. et opus stabile subministrat. In huiꝰ modi ur̃a fr̃es sit cõsola¬
tio. quotiẽs alias cõsolationes nõ modo carnales. sed et sp̃ales sub¬
trarerit uobis. nõ negligẽtia ur̃a. sed diuina dispensatio. Et for¬
tasse qͥdem illa quã diximꝰ occulta gr̃a spũs. irriguũ est inferius.
quo nimirũ axa nõ uolt esse nõ contẽta. nisi adiciat᷑ ei et irrignũ
superiꝰ. ut uidelic de excelso effundat᷑ spũs. rorent celi desuper.
et nubes angelice pluant iustũ. iustificãs dei u̾bũ. loquens ad
cor ihrłm. Et bene illud irriguũ inferiꝰ. quod quasi ad radices
fluens. nutrit humilitatẽ. hoc autẽ superiꝰ. sese desuꝑ effundẽs.
spe et exultatione attollit mentẽ. Si ergo et uos fr̃es ad illud su¬
spiratis suꝑiꝰ irriguũ. laudabile qͥdem desideriũ. si tamẽ nũdum
attĩgitis. mitt̾e interĩ radices ad humorẽ. salubre est remedium.

Expanded text:
sible et opus stabile subministrat. 6. In hujusmodi vestra, fratres, sit consolasible et opus stabile subministrat. 6. In hujusmodi vestra, fratres, sit consolatio, quoties alias consolationes non modo carnales, sed et spirituales subtraxerit vobis non negligentia vestra, sed dispensatio divina. Et fortasse quidem illa, quam diximus, occulta gratia Spiritus irriguum est inferius, quo nimirum Axa non vult esse contenta, nisi adjiciatur ei et irriguum superius ; ut scilicet de excelso effundatur Spiritus, rorent coeli desuper, et nubes angelicae pluant justum, justificans Dei verbum, loquens ad cor Jerusalem. Et bene illud irriguum inferius, quod quasi ad radices fluensnutrit humilitatem; hoc autem superius, quod sese desuper effundens, spe et exsultatione attollit mentem. Si ergo et vos, fratres, ad illud suspiratis superius irriguum, 974 laudabile quidem desiderium; si tamen nondum attingitis, mittite radices interim ad humorem, salubre remedium.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. et habent in utraq ripa om̃e lignũ pomiferũ. cuiꝰ foliũ
nõ defluit. nec fructꝰ deficit. Cu gͥ lignũ illud benedc̃m. aut
non desinit. Unde et foliũ eius sit uiride. id est u̾bũ plenũ gr̃e
et ueritatis. et ip̃m nõ desinat aliqͣndo fac̾e fructũ. qͣdcũq opꝰ
pietatis: Et grata qͥdem illa uerna tẽperies pacis et leticie. desi¬
derabilia illa pluuia uolũtaria. quã segregauit d̾s h̾editati sue.
sed si ita necesse est. adurat omĩa estus tribulatõis. ueniãt iterũ
quecũq ꝓphetauit iheremias. de sermonib siccitatis sp̃alis. nõ
tamẽ timebit. quẽ fiducia dñi radicauit suꝑ aquã refectionis.
idest gr̃am sp̃s sc̃i. que et si manifeste nõ pluat. ut sẽsibilit̾ influ¬
at. occulte tamẽ interiꝰ uiuificat. et fecundat. quãdiu indelicet
fidem ꝓpositi cõseruat et ad ꝑseuerandũ confortat u̾bũq irrep̃hen¬

Expanded text:
omnia, et habent in utraque ripa omne lignum pomiferum, cujus folium omnia, et habent in utraque ripa omne lignum pomiferum, cujus folium non defluit, nec fructus deficit . Cur igitur lignum illud benedictum aut non desinit; unde et folium sit viride, id est Verbum plenum gratiae et veritatis; et ipsum non desinat aliquando facere fructum quodcunque opus pietatis? Et grata quidem illa verna temperies, pacis et laetitiae; desiderabilis illa pluvia voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae; sed, si ita necesse est, adurat omnia aestus tribulationis, veniant iterum quaecunque prophetavit Jeremias de sermonibus siccitatis spiritualis; non tamen timebit, quem fiducia Domini radicavit super aquam refectionis , id est gratiam Spiritus sancti; quae etsi manifeste non pluat, ut sensibiliter influat, occulte tamen interius vivificat et fecundat; quandiu videlicet fidem propositi conservat, ad perseverandum confortat, verbumque irreprehen
Abbreviated transcription (Latin):
dunt in eo. qͦs scilic amoris ꝓprii cõsciẽtia cõsolat᷑. qͥa cũ fuerit
iratꝰ. misericordie recordabit᷑. et cũ dixerĩt. cõfitebor tibi dñe qm̃¬
iratus es mͥ. statĩ subsequẽter: cõuersus est furor tuꝰ. ⁊ cõsolatus es
me. eo quod nõ nisi in breui exarserit ira eiꝰ. quã tam cito placue̾it
cõfessio reatꝰ. Merito gͥ bñdtm uirũ qͥ tõfidit in dño. ligno cõparat
iheremias. qͦd trãsplantat᷑ suꝑ aqͣs. quod qͥa ad humorẽ amoris
mittit radices cordis. nõ timebit cũ uenerit estus ire. et tribula¬
tionis. sed in tẽpore siccitatis cũ multo tẽpore celũ clausũ fuerit.
nec ros nec pluuia gr̃e suꝑ eũ descenderit. nõ erit tamẽ sollicitũ.
quasi ds eũ ꝓiecerit. Sentit qͥppe se plãtatũ fide. radicatũ caritate
suꝑ aqͣs inte. que scd̾m ezechielẽ. de sanctuario egrediẽtes. uiuificãt

Expanded text:
dunt in eo , quos scilicet amoris proprii conscientia consolatur, quia, cum iratus dunt in eo , quos scilicet amoris proprii conscientia consolatur, quia, cum iratus fuerit, misericordiae recordabitiratus es mihi, statim subsequentur: Conversus est furor tuus, et consolatus es me , eo quod nonnisi in brevi exarserit ira ejus, quam tam cito placaverit confessio reatus. 5. Merito igitur benedictum virum qui confidit in Domino ligno comparat Jeremias quod transplantatur scum venerit aestus irae et tribulationis; sed et in tempore siccitatis, cum multo tempore coelum clausum fuerit, nec ros nec pluvia gratiae super eum descenderit, non erit tamen sollicitum, quasi Deus eum projecerit . Sentit quippe se plantatum fide, radicatum charitate super aquas vitae, quae, secundum Ezechielem, de sanctuario egredientes vivificant
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in alio. qͣm in timore dñi sit fidutia fortitudinis. eimor qͥppe
dũ cauet offensã. custodit gr̃am. locũq seruat fidutie qͣm dui tͥ
tonsciꝰ non es dominũ offendisse. Inde fit. ut nõ nisi caste timeas
eũ. p̃ter eũ uero nullatenꝰ timeas alienũ. Sola ergo cõsciẽtia ho¬
na.fidutiã istã p̃sumit. suadetq corda nr̃a in cõspectu iudicis et̾ni.
Quis enĩ bene sibi de illo ꝓmittat. a quo se minime diligi intel¬
ligat: Qui autẽ diligit. nũqmͣ diffidit. sciẽs qͥa is quẽ corda non
fallũt. diligẽtes se diligit. etiã cũ arguit et corripit. S̾iqͥdem erudi¬
tis corde in sapiẽtia nõ aufert. sed auget fidutiã patris disciplina
sciẽtib scriptũ. Beatus qui corripit᷑ a dño. ⁊ ego quos amo. arguo
et castigo. Cum igit᷑ exarserit in breui ira eius. beati omẽs qͥ confi¬

Expanded text:
non in alio quam in timore Domini sit fiducia fortitudinis. Timor quippe, non in alio quam in timore Domini sit fiducia fortitudinis. Timor quippe, dum cavet offensam, custodit gratiam; locumque servat fiduciae, quandiu tibi conscius non es Dominum offendisse. Inde fit ut nonnisi caste timeas eum; praeter eum nullatenus timeas alienum. Sola ergo conscientia bona fiduciam istam praesumit, suadet corda nostra esse in conspectu Judicis aeterni. Quis enim bene sibi de illo promittat, a quo se minime diligi intelligat? Qui autem diligit, nunquam diffidit, sciens quia is quem corda non fallunt, diligentes se diligit, etiam cum arguit et corripit. Siquidem eruditis corde in sapientia non aufert, sed auget fiduciam Patris disciplina, scientes scriptum, Beatus qui corripitur a Domino , et: Ego quos amo arguo et castigo . Cum igitur exarserit in brevi ira ejus, beati omnes qui confi