comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mine̾ reꝓbum. mira omnimodȩ
crudelitatis effrenat᷑: appre¬
hendi a gladio dr̃. Nam ꝑ osten.¬
sionẽ immensȩ tunc fortitudi¬
nis exhib&e: quicqͥd nequit᷑ po.¬
test. Et neq hasta. neq torax
subsistere poterit: qͥa in anti.¬
xp̃m ueniens. tantȩ uirtutis ap.¬
parebit: ut si suꝑnũ adiutoriũ
desit : & p̃dicantiũ acum̃ obtun¬
dat: & longanimitatẽ patien¬
tiũ destruat. Nisi enĩ iustorũ
uitã suꝑna grã solid&. ñ subsi¬
stit hasta: quia p̃dicatoꝵ uir.¬
tus fransitur: non subsistit to¬¬
rax: qͥa constantiũ pati.¬
& quasi lignũ putridum es:¬

Expanded text:
minem in ira omnimodae crudelitatis effrenatur, apprehendi a gladio dicitur. Nam per ostensionem immensae tunc fortitudinis exhibet quidquid nequiter potest. Et neque hasta neque thorax subsistere poterit, quia in Antichristum veniens, tantae virtutis apparebit, ut si supernum adjutorium desit, et praedicantium acumen obtundat, et longanimitatem patientium destruat. Nisi enim justorum vitam superna gratia solidet, non subsistit hasta, quia praedicatorum virtus frangitur; non subsistit thorax, quia constantium patiet quasi lignum putridum aes
Abbreviated transcription (Latin):
lut infra se positos quasi de sub¬
limi respicit: quia dũ ꝑ inten-¬
tionẽ contra auctorẽ nititur:
estimare sibi quelib& similẽ de¬
dignat᷑. Quod apte etiã eiꝰ mẽ.¬
bris congruit: quia om̃s iniqͥ
ꝑ tumorem cordis elati. cunc¬
tos quos cernunt. suꝑbiȩ fastu
uenerant᷑. intus tam̃ in secrẽto
cordis. ubi apud se sua estimatio¬
ne magni sunt. cunctoꝵ sibi ui.¬
tã meritũq postponunt: eosq
infra se. ẽẽ. respiciunt: quia ꝑ
elatã sibi cogitationẽ cordis. in
cuiusdã se altitudinis arce po¬
suerunt. Quibus bene ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
lut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra Auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem designatur quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati, cunctos quos cernunt superbiae fastu venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene p
Abbreviated transcription (Latin):
in scriptura sacra munimen p̃
dicationis accipit᷑: sic̃ scriptũ. ẽ
Calciati pedes in p̃paratione
eugłii pacis. Quia gͦ ꝑ ferrum
uirtus: ꝑ es autẽ ꝑseuerantia
expͥmit᷑: ferrũ & es calciam̃tũ
eius dr̃: dũ p̃dicatio illiꝰ. acumi¬
ne simul & constantia munit᷑.
Per ferrũ enĩ mala aduersantia
penetrat: ꝑ es autẽ. bona quȩ
ꝓposuit longanimit̾ seruat. Cuiꝰ¬
ꝓfecto ꝑseuerantiã: illic aꝑtiꝰ in¬
tiitis eius: ita erit & senectus illiꝰ.
gladiũ quẽ sacra eloqͥa antix̃pin
uocant. in exercitatione suȩ mi.¬
quitatis assumpserit: & ferrũ
ut paleas. & es uelut lignũ pu¬
tridũ reputabit: qͥa nͥ diuina

Expanded text:
in Scriptaedicationis accipitur, sicut scriptum est: Calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Quia ergo per ferrum virtus, per aes autem perseverantia exprimitur, ferrum et aes calceamentum ejus dicitur, dum praedicatio illius acumine simul et constantia munitur. Per ferrum enim mala adversantia penetrat, per aes autem bona quae proposuit longanimiter servat. Iprofecto perseverantiam illic apertius intutis ejus, ita erit et senectus illius gladium quem sacra eloquia Antichristum vocant in exercitationem suae iniquitatis assumpserit, et ferrum velut paleas, et aes velut lignum putridum reputabi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: cũ uirtutẽ mentis ꝑu̾¬
tendo consumunt. Qđ ephra-
ym ꝑtulit & nesciuit: quia in
& robur animi ꝑdidit: & hoc ip¬
sum qͥa ꝑdidit non intellexit:
Leuiathan gͦ faciẽ egestas ante¬
cedit: quia negligentiũ m̃tes
ante temptando spͣoliat: quam
eius insidias his qͥ tẽptat᷑ agnos.¬
cat. Per hoc gͦ quod dictũ est. in
collo eiꝰ morabit᷑ fortitudo. uir¬
tus uiolentiȩ ostendit᷑: ꝑ hoc uͦ
quod subdit᷑. & faciẽ eius p̃ce

Expanded text:
dunt, dum virtutem mentis perdunt, dum virtutem mentis pervertendo consumunt. Quod Ephraim et pertulit, et nescivit, quia in et robur animae perdidit, et hoc ipsum quia perdiderit non intellexit. Leviathan ergo faciem egestas antecedit, quia negligentium mentes ante tentando spoliat, quam ejus insidias is qui tentatur agnoscat. Per hoc ergo quod dictum est: In collo ejus morabitur fortitudo, virtus violentiae ostenditur. Per hoc vero quod subditur: Et faciem ejus prae
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtat̾ẽ quã patit᷑ uid&. Nu¬
dus: quia pͥm̾ã stolam ꝑdidit:
sed peiꝰ. quia nec se ꝑdidisse cog-¬
noscit. Quia gͦ ut diximꝰ eges¬
tas reꝓboꝵ. ẽ. defraudatio me.¬
ritoꝵ: recte de leuiathan dr̃
faciem eius p̃ced& egestas. Ne¬
mo quippe cognitioni eiꝰ iun¬
git᷑: nͥ priꝰ uirtutũ diuitiis de¬
nudetur. Prius enĩ bonas cogita.¬
tiones subtrahit: & tc̃ eis aꝑti¬
orem noticiam suȩ iniquitatis
infundit Egestas gͦ faciẽ illiꝰ
p̃cedere dr̃: quia prius facul.¬
tas uiriũ ꝑditur: ut quasi ꝑ
familiaritatẽ postmodũ eiꝰ no¬
ticia cognoscatur. Uel certe
quia multis ita fraudulent᷑
surrepit: ut ab eis dep̾hendi
nequaquã possit: & sic uirtu.
tiȩ suȩ maliciã non ostendat:
faciem eius egestas p̃ire dicit᷑.
Ac si aꝑte dicer&. Quia cũ in¬
sidians temptat: priꝰquã uide.¬
Alieni quippe. intelligi aposta¬
tȩ spc̃ solent: qui robur come-¬

Expanded text:
paupertatem quam patitur videt; nupaupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, sed pejus, quia nec se perdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut ab eis deprehendi nequaquam possit, et sic eorum tiae suae malitiam non ostendat, faciem ejus egestas praeire perhibetur, ac si aperte diceretur, quia cum insidians tentat, priusquam videAlieni quippe intelligi apostatae angeli solent, qui robur come
Abbreviated transcription (Latin):
genitȩ facultate cecider̃: bene
dr̃. Ego uir uidens pauꝑtatẽ
meã. Quisquis enĩ hȩc adhuc
uisibilia appetit: ꝑegrinationis
suȩ malũ non intelligit: & hoc
pauꝑtate uirtus mea. In pau¬¬
ꝑtate enĩ uirtus infirmari dr̃:
quia lapsus in hac ꝑegrinatio¬
ne animus. & corruptionis suȩ
molestiis reuerberatus: hoc qđ
ꝑdidit contemplari p̾peditur:
Sed hanc pauꝑtat̾e reꝓbi con-¬
siderare nesciunt: quia dũ se-¬
cunt᷑ ea quȩ conspiciunt: cogi¬
tare inuisibilia negligunt quȩ
ꝑdider̃. Unde & egestas eorũ
pprie dr̃: quia dũ replent᷑ ui¬
ciis uirtutũ diuitiis uacuant᷑:
Quibus sepe euenit. ut ꝑ ela¬
tionis dementiã subleuati᷑ dũ
sicderant: esse se etiã a bonis ac¬
tibus in opes non agnoscant:
Unde uoce angeli. p̾dicatori la¬
locupletatus: & nulliꝰ egeo: &
nescis quia tu es miser. & mise
dus. Quasi diuitẽ se asserit:
qͥ se ꝑ arrogantiã scĩtatis extol
tias non hab&. Cecus: quia nec

Expanded text:
genitae facultate ceciderunt, bene genitae facultate ceciderunt, bene dicitur: Ego vir videns paupertatem meam. Quisquis enim adhuc haec visibilia appetit, peregrinationis suae malum non intelligit; et hoc paupertate virtus mea . In paupertate enim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. Sed hanc paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elatconsiderant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non agnoscant. Unde voce angeli praedicatori Lalocupletatus, et nullius egeo: et nescis quia tu es miser, et dus. Quasi divitem se asserit qui se per arrogantiam extolltias non habet. C
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑᷑. atq aliter reꝓboꝵ. Ege¬
stas nanq electoꝵ. ẽ: cũ uerȩ di.¬
uitiȩ cȩlestis patriȩ. ad eoꝵ ani¬
mũ redeunt: & in hoc erũpno¬
so p̾sentis uitȩ exilio positi. pau¬
peres se. ẽẽ. meminer̾. Illas qͥppe
diuitias sine cessatione suspirais:
de quibꝰ paulus dicit. It scia.¬
tis quȩ sit spes uocationis eius:
& quȩ diuitiȩ. głȩ hereditatis
eius in scĩs. & quia adhuc eas ne.¬
quaquã conspiciunt: studiose
interĩ in erumpna istiꝰ pauꝑ¬
tatis gemunt Hanc ꝓculdii¬
bio pauꝑtatẽ. ieremias conspe.¬
xerat: cum dicebat. Ego uir
uidens pauꝑtatẽ meã: in uirga
indignationis eius. Uirga enĩ¬
indignationis dei. ẽ: ꝑciissio
districtionis. Quã indignati.¬
nẽ tẽ homo ꝑtulit: cũ ex pa-¬
radyso pulsus. ueras int̾ni gau.¬
dii diuitias amisit. Sed quia
electi quiq incessant conspi¬
ciunt: quod in p̾sentis uitae
penuriam. ab illa potestatis in¬

Expanded text:
ponitur, atque aliter reproborum. Egeponitur, atque aliter reproborum. Egestas namque electorum est, cum verae divitiae coelestis patriae ad eorum animum redeunt, et in hoc aerumnoso praesentis vitae exsilio positi, pauperes se esse meminerunt. Illas quippe divitias sine cessatione suspirant, de quibus Paulus dicit: Ut sciatis quae sit spes vocationis ejus, et quae divitiae gloriae haereditatis ejus in sanctis . Et quia adhuc eas nequaquam conspiciunt, studiose interim in aerumna istius paupertatis gemunt. Hanc procul dubio paupertatem Jeremias inspexerat, cum dicebat: Ego vir videns paupertatem meam in virindignationis ejus . Virga indignationis Dei est percussio districtionis; quam indignationem tunc homo pertulit, cum ex paradiso pulsus, veras interni gaudii divitias amisit. Sed quia electi quique incessanter conspiciunt quod in praesentis vitae penuriam ab illa potestatis in
Abbreviated transcription (Latin):
praua ꝑuertit: plerunq adu̾si.¬
tas corrigit. U̾nde & nimis tim̃¬
dũ. ẽ. ne sequant᷑ ꝓsꝑa cũ deside.¬
rant᷑ in iusta: qͥa difficiliꝰ malũ¬
corrigit᷑: quod ꝑfectionis etiã
ꝓsperitate fulcitur. Leuiathan
itaq iste qui cũ membris suis
ȩt̾nis. ẽ. cruciatibus deputatus.
& dolus in manu eius dirigit᷑:
& in collo eius fortitudo demo.¬
rat᷑: quia hoc qđ temporalit̃
ꝑuersa contra bonos uoluntate
desiderat: ꝑuersiore facultate
consũmat: ut tanto ei de adu̾¬
sitate in p̾senti nil obsta: qͣnto
ei in posterũ de ꝓsperitate nil
reman&e. & quiaᷤ om̃is qͥ ꝑu̾sis
moribus amiciciis eiꝰ innotescit.
priꝰ ueras mentis diuitias amit¬
tit: apte subiungit᷑. Et faciẽ¬
quippe. sol& noticia designari:
Unde scriptũ. ẽ. Facies mea p̾ce¬
doe te: id. ẽ. noticia mea duca.¬
tũ p̾bebit. Sciendũ uͦ. ẽ. qđ ege¬
stas. in sacro eloquio alit̾ electoꝵ

Expanded text:
prava prava tas corrigit. Unde nimis timendum est ne sequantur prospera, cum desiderantur injusta, quia difficilius malucorrigitur, quod perfectionis etiam prosperitate fulcitur. Leviathan itaque iste qui cum membris suis aeternis est cruciatibus deputatus, et dolus in manu ejus dirigitur, et in collo ejus fortitudo demoratur, quia hoc quod temporaliter perversa contra bonos voluntate desiderat, perversiore facultate consummat, ut tanto ei de adversitate in praesenti nil obstet, quanto ei in posterum de prosperitate nihil remanet. Et quia omnis qui perversis moribus amicitiis ejus innotescit prius veras mentis divitias amittit, apte subjungitur: CAquippe solet notitia designari. Unde scriptum est: Et facies mea praecedet te , id est notitia ducatum praebebit. Sciendum vero est quod egestas in sacro eloquio aliter electorum
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃. Spinis enĩ. electoꝵ uiȩ sȩpiun¬
tur: dũ doloꝵ punctiones inue¬
niunt: in hoc qđ temporaliter
concupiscunt. Quasi int̾posita
maceria uiis eoꝵ obuiat: quoꝵ
nimirũ desideria. ꝑfectionis dif¬
ficultas impugnat Hoꝵ ꝓfecto
animȩ. amatores suos quer̃ & ñ
inueniunt: dũ sequendo malig.¬
nos sp̃c̃. nequaquã eas quas appe¬
tunt huiꝰ scłi uoluptates appre.¬
hendunt. Bene autẽ subditur:
quod ex ipsa difficultate mox di¬
cat. Uadam & reuertar ad uirũ
meũ pͥorẽ: quia melius erat mͥ¬
te. magis quã nc̃. Prior qͥppe uir.
dñs ẽ: qui castam sibi animã. scĩ
sp̃c interposito amore coniunxit
Quẽ tc̃ mens uniꝰcuiꝰq desiderat:
cũ multiplices amaritudines ue¬
lut quasdam spinas inuenit. in
eis delectationibus quas tempo.¬
ralit᷑ concupiscit. Nam dũ adu̾¬
sitatibus mundi quẽ diligit mor¬
deri anima ceꝑit: tc̃ pleniꝰ intel¬
ligit. quanto illi cũ priore uiro
melius fuit. Eos gͦ quos uoluntas

Expanded text:
. Spinis enim electorum viae sepiuntur, dum dolorem punctionis inveniunt in hoc quod temporaliter concupiscunt. Quasi interposita maceria viis eorum obviat, quorum nimirum desideria perfectionis difficultas impugnat. Horum profecto animae amatores suos quaerunt, et non inveniunt, dum sequendo malignos spiritus, nequaquam eas quas appetunt hujus saeculi voluptates apprehendunt. Bene autem subditur quod ex ipsa difficultate mox dicat: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Prior quippe vir Dominus est, qui castam sibi animam sancti Spiritus interposito amore conjunxit. Quem tunc mens uniuscujusque desiderat, cum multiplices amaritudines velut quasdam spinas invenit in iis delectationibus quas temporaliter concupiscit. Nam dum adversitatibus mundi quem diligit morderi anima coeperit, tunc plenius intelligit quanto illi cum priore viro melius fuit. 4. Quos voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
assumptus. Ipsum qͥppe ꝑ mali-¬
ciã fraudis exacuit: & infirmoꝵ
corda transfigit. Hunc gͦ leuia.¬
than gladius apprehendit: cũ
eum suus dampnatus homosus¬
ceperit. Si autẽ gladii nomine.
eius ira signatur: recte ñ appre.¬
hendere gladiũ. sed a gladio ap¬
p̃hendi describit᷑. In tanta qͥppe
insania tunc uertetur: ut domi¬
nari om̃ibus appetens: nequaꝗͣ
suȩ irȩ dominetur. Nos nanq
cum ir̃ã in usu iusticiȩ assumimꝰ:
gͥaduĩ tenem̾. quia eã sub gcͥta¬
te iudicii possidendo moderam̃.
Ille autẽ quia ꝑ abrupta furoris
rapit᷑: non appͥrehendẽ gladiũ
sed a gladio apprehendi ꝑhibetͣ
Non eñi irã possidens ten&: sed
ab ira sȩuiens tenetur. Cunctis¬
autẽ liquet qđ hasta aduersa¬
riũ ꝑcitimꝰ: torace uͦ ab aduer¬
sario munim᷑. Per hastã uulne.¬
ra inferimꝰ: ꝑ toracẽ tegimur
ne uulneremur. Quid igit᷑ ꝑ
hastã: nisi p̃dicationis iacũ.¬

Expanded text:
assumptus. Ipsum quippe per maliassumptus. Ipsum quippe per malitiam fraudis exacuit, et infirmorum corda transfigit. Hunc ergo Leviathan istius gladius apprehendit, cum eum suus damnatus homo susceperit. Si autem gladii nomine ejus ira signatur, recte non apprehendere gladium, sed a gladio apprehendi describitur. In tantam quippe tunc insaniam vertitur, ut dominari omnibus appetens, nequaquam suae irae dominetur. Nos namque cum iram in usu justitiae assumimus, gladium tenemus, quia eam sub aequitate judicii possidendo moderamur. Ille autem quia per abrupta furoris rapitur, non apprehendere gladium, sed a gladio apprehendi perhibetur. Non enim iram possidens tenet, sed ab ira saeviens tenetur. Vetautem liquet quod hasta adversarium percutimus, thorace vero ab adversario munimur. Per hastam vulnera inferimus, per thoracem tegimur ne vulneremur. Quid igitur per hastam nisi praedicationis jacu
Abbreviated transcription (Latin):
scã p̃dicatio: aliquando eterna
dampnatio: aliquando tribulatio
temporalis: aliquando ho¬
stis antiqui ira uel ꝑsuasio desi-¬
gnatur. Gladius enim. sc̃a p̃di
pnatio designat᷑: sicut de p̾di¬
cante heretico scriptũ. ẽ. si mul¬
tiplicati fuerint filii eiꝰ. in gla.¬
dio erunt: quia quantalibet
hic numerositate germinent:
ȩt̃na cdampnatione consum̃t᷑
Gladius. tribulatio temporalis
accipitur. sicut mariȩ de secu¬
tura tribulatione dicit᷑. Et tuã
ipsius animã ꝑtransibit gladiꝰ.
Rursum ꝑ gladiũ. ira uel ꝑsu¬
asio maligniꝰ hostis expͥmitur:
sic̃ psalmista ait. Qui liberasti
dauid seruũ tuũ: de gladio ma-¬
ligno. Benignus qͥppe sc̃ȩ p̾di¬
cationis. ẽ. gladius: qͦ ꝑcutim᷑.
ut a culpa moriam᷑ : malignꝰ uͦ. ẽ.
diabolicȩ ꝑsuasionis gladius qͦ
male quisq ꝑcutit᷑. ut a uita re¬
ctitudinis extinguat᷑. Antiqͥ gͦ
hostis. ẽ. gladius: ille tẽ dãpnatꝰ
homo. in usum ministerii eius

Expanded text:
io, aliquando aeterna damnatio, aliquando tribulatio temporalis, aliquando antiqui hostis ira vel persuasio designatur. Gladius enim 1123 pro sanatio designatur, sicut de praedicante haeretico scriptum est: Si multiplicati fuerint filii ejus, in gaudio erunt , quia quantalibet hic numerositate germinent, aeterna damnatione consumuntur. Gladius tribulatio temporalis accipitur, sicut Mariae de secuturis tribulationibus, dicitur: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius . Rursum per gladium ira vel persuasio maligni hostis exprimitur, sicut Psalmista ait: Qui liberasti David servum tuum de gladio maligno . Benignus quippe sanctae praedicationis est gladius, quo percutimur ut a culpa moriamur. Malignus vero est diabolicae persuasionis gladius, quo male quisque percutitur ut a vita rectitudinis exstinguatur. Antiqui ergo hostis est gladius, ille tunc damnatus homo, in usum ministerii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ fortasse infirmant᷑ electi.
atq in desideriis illicitis ruunt:
in hoc plerũq diuini mimneris
manu retinent᷑: qđ uoluntatis
miserȩ nullos effectus inueni¬
unt. Cumq eoꝵ uotis ualida
contrarietas nascit᷑: plerũq ex
ipsa impossibilitate corrigunt᷑.
& miro int̾nę dispositionis ordi¬
ne. ꝑ conuersionẽ mutatio ma¬
lȩ uoluntatis sequit᷑ : dũ ꝑ infir¬
mitatẽ ꝑfectio denegat᷑. Hinc
est enĩ quod sub specie uniꝰcuiꝰq
animȩ. de infirmante iudȩa . atq
in prauis itineribus gradiente:¬

Expanded text:
Nam cum fortasse infirmantur electi, Nam cum fortasse infirmantur electi, atque in desideriis illicitis ruunt, in hoc plerumque divini muneris manu retinentur, quod voluntatis miserae nullos effectus inveniunt. Cumque eorum votis valida contrarietas nascitur, plerumque ex ipsa impossibilitate corriguntur, et miro internae dispositionis ordine, per conversionem mutatio malae voluntatis sequitur, dum per infirmitatem perfectio denegatur. Hinc est enim quod, sub specie uniuscujusque animae, de infirmante Judaea, atque in pravis itineribus gradiente
Abbreviated transcription (Latin):
eius morabit᷑ fortitudo. Quid
enĩ collo leuiathan istiꝰ. nͥ elatio¬
nis extensio designat᷑: qͣ contͣ
deum se erigens. cũ simulatio¬
ne sanctitatis. etiã tumore po¬
testatis extollit᷑: Quia enĩ per
collũ suꝑbia expͥmit᷑: esayas ꝓ.¬
pħa testat᷑: qui ierłm filias re¬
darguit dicens. Ambulauer̃
extento collo. In collo gͦ leuia¬
than istiꝰ fortitudo demorari dr̃:
quia elationi illiꝰ etiã subiuncta
potentia suffragat᷑. nã qͥcquid
tc̃ suꝑbe extollit᷑: qͥcqͥd callide
machinat᷑: etiã cũ uircute po¬
tentiȩ scłaris exequit᷑. Qđ dani.
hel ꝓpħa intuens. ait. Dolus in
manu eius diriget᷑. Dolus qͥppe
in manu eius. ẽ. fraus in uirtute :
quia om̃e quod nequit᷑ uolet:.
hoc ad tempus exequi etiã fortit̃
potest. Dolus uͦ eius dirigi dr̃
quia fraudis eius malicia. nulla
difficultate p̃pedit᷑. Hoc enĩ le.¬
uiathan iste uel uasa eiꝰ. habere
appetunt: explere nequiꝰ posst̃:¬

Expanded text:
ejus morabitur fortitudo. - Quid enim collo leviathan istius, nisi elationis extensio designatur? Qui contra Deum se erigens, cum simulatione sanctitatis, etiam tumore potestatis extollitur. Quia enim per collum superbia exprimitur, Isaias propheta testatur, qui Jerusalem filias redarguit, dicens: Ambulaverunt extento collo . In collo ergo Leviathan istius fortitudo demorari dicitur, quia elationi illius etiam subjuncta potentia suffragatur. Nam quidquid tunc superbe extollitur, quidquid callide machinatur, etiam cum virtute potentiae saecularis exsequitur. Quod Daniel propheta intuens, ait: Dolus in manu ejus dirigetur . Dolus quippe in manu ejus est fraus in virtute, quia omne quod nequiter vult, hoc ad tempus exsequi etiam fortiter potest. Dolus vero ejus dirigi dicitur, quia fraudis ejus malitia nulla difficultate praepeditur. Hoc enim Leviathan iste vel vasa ejus habereappetunt, explere nequius poss
Abbreviated transcription (Latin):
iram magnã: sciens qđ modicũ
tempꝰ hab&. Tunc gͦ in magnȩ
irȩ feruorẽ se dilatat: ne qͥ in
beatitudine stare ñ potuit in
dampnationis foueam cũ pau-¬
cis ruat. Tunc qͥcqͥd nequit᷑ ua-¬
luerit. callidius exquirit: tc̃
ceruicem suꝑbiȩ altius erigit᷑ &
ꝑ dampnatũ hominẽ illũ quem

Expanded text:
iram magnam, sciens quod modicum tempus habet . Tunc ergo in magnae irae fervorem se dilatat, ne qui in beatitudine stare non potuit, in damnationis suae foveam cum paucis ruat. Tunc quidquid nequiter valuerit, callidius exquirit; tunc cervicem superbiae altius erigit, et per damnatum illum quem
Abbreviated transcription (Latin):
di atrocius temptaturus aggre¬
ditur: quia tanto fit feruentior
ad sȩuiciam: quanto se uicinio¬
rem sentit ad pęnam. Conside.¬
rat quippe quod iuxta sit. ut
licentiam nequissimȩ libertatis
amittat: & quantũ breuitate
temporis angustat᷑᷑ : tantũ mul¬
tiplicitate crudelitatis expandit᷑.

Expanded text:
di atrocius tentaturus aggredi atrocius tentaturus aggreditur, qui tanto fit ferventior ad saevitiam, quanto se viciniorem sentit ad poenam. 276 Considerat quippe quid juxta sit, ut licentiam nequissimae libertatis amittat. Et quantum brevitate temporis angustatur, tanto multiplicitate crudelitatis expanditur.
Abbreviated transcription (Latin):
mundo corpus gerimꝰ: uniuersi¬
tatis terminũ ex ea quȩ nos su¬
mus parte pensemus. Citiꝰ qͥppe
qualis sit mundi finis agnoscimꝰ :
si sollicite aspicimꝰ. hoc qđ de mun-¬
do gestamꝰ. Etas & enĩ nr̃a ꝑ iu.
ueniles annos robustiꝰ uigoe: in
senili aute tempore crebrescen¬
tibus morbis excoquit᷑: & dũ di¬
utiꝰ extenditur ut subsistat.
moriendi uice cotidie deficit.
ꝑ momenta uiuendi. Ita etiã
mundi tempus dũ uenientibus
annis augetur: crebrescentibꝰ
malis afficit᷑. & unde ętatis au¬
gmentũ ꝑcipit: inde dispendiũ
salitis sentit. Tribulationes nãq
illi cũ temporibꝰ crescunt: & eõ
detrimenta uitȩ debilior tolerat:
quo quasi ad uitam ꝓuectior
durat. Totis enĩ conͣtra illũ anti¬
quus hostis uiribus soluit᷑: qui
quãuis iam nc̃ interiit. ꝓ eo qđ
suꝑnȩ conditionis beatitudinẽ
amisit: tam̃ tc̾ pleniꝰ extinguit᷑.
quando & a temptandi licentia
abstractus. ȩt̃nis incendiis reli

Expanded text:
mundo corpus gerimus, universitatis terminum ex ea qua nos sumus parte pensemus. Citius quippe qualis sit mundi finis agnoscimus, si sollicite aspicimus hoc quod de mundo gestamus. Aetas etenim nostra per juveniles annos robustius viget, in senili autem tempore crebrescentibus morbis excoquitur; et dum diutius distenditur ut subsistat, moriendi vice quotidie deficit per momenta vivendi. Ita etiam mundi tempus dum venientibus annis augetur, crebrescentibus malis afficitur; et unde aetatis augmentum percipit, inde salutis dispendium sentit. Tribulationes namque illi cum temporibus crescunt, et eo detrimenta vitae debilior tolerat, quo quasi ad vitam provectior durat. Totis enim contra illum hostis antiquus viribus solvitur, qui quamvis jam nunc interiit pro eo quod supernae conditionis beatitudinem amisit, tunc tamen plenius exstinguitur, quando, et a tentandi licentia abstractus, aeternis in
Abbreviated transcription (Latin):
sperando se in uiciis deiciat: aut
extollendo de donis ruat: ante
districti enĩ ac pii iudicis oculoᷤ
quanto de se sub spe humiliꝰ tre¬
pidat: tanto in illũ robustiꝰ stat:¬

Expanded text:
sperando se in vitiis dejiciat, aut extollendo de donis ruat. Ante districti enim ac pii judicis oculos quanto de se sub spe humilius trepidat, tanto in illo robustius stat
Abbreviated transcription (Latin):
git. Broq humilis in oculis meis
Ac̃ si dicat. Qualem me exteriꝰ de.¬
spiciens ex hibeo: talem me inte¬
rius attendo. Quid gͦ acturi
sunt quos doctrina eleuat: si
dauid ex carne sua uenturu re.¬
demptorẽ nouerat. eiusq gau.¬
dia ꝓpħando nunciabat: & tam̃
in sem&ipso ceruicẽ cordis uali.

Expanded text:
git: Eroque humilis in oculis meis. git: Eroque humilis in oculis meis. Ac si aperte dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt, quos doctrina elevat, si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen in semetipso cervicem c
Abbreviated transcription (Latin):
genium ꝑ humilitatẽ quero. St̃
uero ñ nulli qͥ de sem& ipsis hu-¬
milia sentiunt: qͥa in honoribus
posti. nil se. eẽ. nͥ puluerẽ fauil¬
lamq ꝑpendunt: sed tam̃ corã
hominibus uilesc apparere re¬
fugiunt: & contra hoc quod de
se interiꝰ cogitant. quasi rigida
exteriꝰ uenustate palliantur
Et sunt non nulli qui uiles ab
hominibus uideri appetunt.
atq in om̃e quod sunt deiectos
se exhibendo contempnunt:
sedtam̃ apud se introrsus quasi
ex ipso merito ostensȩ uilitatis
intumescunt: & tantõmagis in
corde elati sunt. quanto magis
in specie elationẽ p̾munt. Quȩ
utraq uniꝰ elationis bella. ma.¬
gna dauid circũspectione depre.¬
hendit: mira uircute suꝑauit
Quia enĩ de sem& ipso intus hu-¬
milia sentiens. honorẽ exteriꝰ ñ
querit: insinuat dicens. Lũdã
& uilior fiam. Et quia ꝑ hoc qđ
uilem se exteriꝰ prebuit: nequa.¬
quã interiꝰ intumescit: adiun¬

Expanded text:
ingenuum per humilitatem quaero. Sunt ingenuum per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli, qui de semetipsis humilia sentiunt; qui in honoribus positi nihil se esse nisi pulverem favillamque perpendunt, sed tamen coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli, qui viles videri ab hominibus appetunt, atque per omne quod sunt, dejectos se exhibendo contemnunt, sed tamen apud se introrsus quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella magna David circumspectione deprehendit, mira virtute superavit. Quia enim de semetipso intus humilia sentiens, honorem exterius non quaerit, insinuat, dicens: Ludam et vilior fiam. Et quia per hoc, quod vile est, se exterius praebuit nequaquam interius intumescere, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
ctoꝵ oculis saltando uilescere mȩ¬
tuit: non se honore p̾latũ cȩte.¬
ris. ante eius archam qui honorẽ
dederat recognoscit. Corã dõ e¬
git debilia uel extrema: ut illa
ex humilitate solidar&: quȩ corã
hominibus gesserat fortia. Quid
de eius factis. ab aliis sentiat᷑ ig¬
noro: ego dauid plus saltantem
stupeo. quã pugnant̾ẽ. Pugnan-¬
do quippe hostes subdidit: saltan¬
do autem coram dño semaeipsũ
uicit. Qu̾e micol saul filia adhuc
extumore regii generis insana
cũhumiliatum despicer& dicens :
quã głosus fuit hodie rex isrł. dis¬
cooperiens se ante ancillas seruoꝵ
suoꝵ & nuclatus est quasi si nude.¬
tur imus de scurris: ꝓtinꝰ audi¬
uit. Ludam ante dnm̃ qͥ elegit
me: potiꝰ quã patr̃e tuũ. Ae pay¬
lopost ait. ꝙ ludam: & uilior fiã.
plusquã factus sum: eroq huimi.
lis in oculis meis. Ac si aꝑte dice¬¬
r&e. Uilescere corã hominibꝰ ap¬
peto: quia seruare mͥ coram deo

Expanded text:
ctorum oculis saltando vilescere merctorum oculis saltando vilescere meruit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro; ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem. Pugnando quippe hostem subdidit, saltando autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol, filia Saul, adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret, dicens: Quam gloriosus fuerit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus, quasi nudetur unus de scurris ; protinus audivit: Ludam ante Dominum, qui elegit me potius quam patrem tuum. Ac paulo post ait: Ludam et vilior fiam plus quam flis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Domino
Abbreviated transcription (Latin):
qui sibi uident᷑. ẽẽ. sapientes: oc¬
culta cordis elatio reꝓbat᷑: intu.¬
eri lib& quanta uirtutũ mune.¬
ra dauid ꝑcȩꝑat: atq in his om̃ibꝰ
quã fortit᷑ humilitatẽ seruabat.
Que enĩ non extoller& ora leonũ
frangere: ursoꝵ brachia dissipa.¬
re: despectis pͥoribus fr̾ibꝰ eligiꝰ
reꝓbato rege ad regni gub̃nacula
ungui: timendũ cunctis uno la.¬
pide goliã sternere: a rege ꝓposi.¬
ta extinctis allophilis numerosa
p̃pitia reportare: ꝓmissũ tandẽ
regnũ ꝑcipereꝰ cunctũq isrłiti.¬
cũ ppłm sine ulla contradictione
possidere : E tam̃ cũ dĩ archam
ierłm reuocat: quasi oblitus p̃¬
latũ se om̃ibus. admixtꝰ ꝓpłis
ante archam saltat. Et qͥa corã
archa saltare ut credit᷑ uulgi
mos fuerat: rex se in diuino ob¬¬
sequio ꝑ saltatũ rotat. Ecce quẽ
nimis. & abiecta exhibendo.
contempnit. Non potestas re-¬
gni ad memoriã reducit᷑: ñ subie¬

Expanded text:
qui sibi videntur esse sapientes, ocqui sibi videntur esse sapientes, occulta cordis elatio reprobatur, intueri libet quanta virtutum munera David perceperat, atque in his omnibus quam forti se humiQuem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis pecoribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungui, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, exstinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere: et tamen cum arcam Dei Jerusalem revocat, quasi oblitus praelatum se omnibus, admistus populis ante arcam saltat; et quia coram arca saltare ut creditur vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltatum rotat. Ecce quem nimis, et abjectum exhibendo contemnit; non potestas regni ad memoriam reducitur, non subje
Abbreviated transcription (Latin):
renȩ głe culm̃ ambit᷑. Cũ uͦ do¬
ctrina atq ꝓpħia lucrandis a¬
nimabus impendit᷑: quasi acce¬
ptȩ diuitiȩ egenis frĩbus largi¬
untur. Quia gͦ sepe ꝑ ipsa doni
quȩ se ꝑciꝑe exultat: a manu
dantis incautus animꝰ elongat.
uigilanti ꝓuisione curandũ. ẽ.
ut & priu̾s subi gant᷑ uicia. &
post. sub circũspectione dona
teneant᷑. Nam si in eis mens in¬
caute se deserit: non ꝑhȩc adis.¬
ta sub uehit᷑: sed quasi ꝓ anteac.¬
tis laboribus remunerata rep.
batur. Unde fit etiã ut accepta
uirtus dũ in usu transitoriȩ lau¬
dis assumit᷑: qͥa uicio militat:
uirtus non sit Quia enĩ origo
uirtitis humilitas. ẽ: illa in nobo
uirtus ueracit̾ pullulat: quȩ in
radice ꝓpria. id.ẽ. in humilitate
ꝑdiirat. A. qua nimirũ si abscidit᷑.
arescit: quia uiuificantẽ se in in.¬
timis humorẽ caritatis ꝑdit¬
Sed quia ꝑ hoc quod ab helui chr̃
non audebunt contemplari om̃s

Expanded text:
renae gloriae culmen ambitur. Cum vero dorenae gloriae culmen ambitur. Cum vero doctrina atque prophetia lucrandis animabus impenditur, quasi acceptae divitiae egenis fratribus largiuntur. Quia ergo saepe per ipsa dona, quae se percipere exsultat, a manu dantis incautus animus elongat, vigilanti provisione curandum est ut et prius subigantur vitia, et post sub circumspectione dona teneantur. Nam si in eis mens incaute se deserit, non per haec adjuta subvehitur, sed quasi pro anteactis laobatur. Unde fit etiam ut accepta virtus, dum in usu transitoriae laudis assumitur, quia vitio militat, virtus non sit. Quia enim origo virtutis humilitas est, illa in nobis virtus veraciter pullulat, quae in radice propria, id est in humilitate perdurat. A qua nimirum si abscinditur, arescit, quia vivificantem se in intimis humorem charitatis perditSed quia per hoc quod ab Eliu dicitur, Non audebunt contemplari omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ribus sagit tas figunt. Unde sũma
cura ꝓuidendũ. ẽ. ne accepta sa-¬
pientia cũ ignorantiȩ tenebras
illuminat. lum̃ humilitatis tollat:
.&. iã sapientia. ẽẽ. nequeat: quȩ
& si uirtute locutionis fulgeat:
elationis tam̃ uelamine. corlo.¬
na & enĩ sũma sunt: spes. fides. Ka¬
ritas. Quȩ cũ ueracit᷑ habentur:
in malo flecti ñ possunt. Bona
autẽ sunt media: ꝓpħia: doctri.¬
na: curationũ uirtus: & cȩtera.
quȩ ita inter utrũq sunt posita:
ut aliquando ꝑ hȩc sola ȩt̃na pã-¬
tria. aliquando gła terrena reqͥ.¬
ratur. Medias gͦ has uirtutes di.¬
cimꝰ: quas ad quodcũq mens ap̃¬
petit inclinamꝰ: quibus ꝑceptis.
ita uti animꝰ sicut terrenis dixi¬
tiis potest. Per t̾renas nãq diui.¬
tias alii in głȩ ostentatione suꝑ¬
biunt: alii erga ꝓximoꝵ indi¬
gentiã ministeria pietatis ope.
pħiam laus exterior queritur:
quasi ꝑ corporales diuitias ter¬

Expanded text:
ribus sagittas figunt. Unde summa ribus sagittas figunt. Unde summa cura providendum est ne accepta sapientia, cum ignorantiae tenebras illuminat, lumen humilitatis tollat, et jam sapientia esse nequeat. Quae etsi virtute locutionis fulgeat, elationis tamen velamine cor lona enim summa sunt, fides, spes, charitas. Quae cum veraciter habentur, in malum inflecti non possunt. Bona autem sunt media, prophetia, doctrina, curationum virtus, et caetera , quae ita inter utrumque sunt posita, ut aliquando per haec sola aeterna patria, aliquando vero gloria terrena requiratur. Medias ergo has virtutes dicimus, quas ad quodcunque mens appetit inclinamus. Quibus perceptis ita uti animus sicut terrenis divitiis potest. Per terrenas namque divitias alii in gloriae ostentatione superbiunt, alii erga proximorum indigentiam ministeria pietatis operaque prophetiam laus exterior quaeritur, quasi per corporales divitias ter
Abbreviated transcription (Latin):
utcũq dicimꝰ: si sub consideratio¬
nis eius formidine. ad mirando
esse sapientes Hoc loco heliui uiroᷤ.
eos qui ad intelligentiã sunt for¬
tes: appellat. Et notandũ qđ ñ
ait & ñ audebt̃ contẽplari sapien¬
tes: s qͥ sibi uident᷑. ẽẽ. sapientẽ. Qͥbꝰ
tes insinuat. Helui gͦ dũ multa for¬
tit̃ sentit: in locutiomiᷤᷤ suȩ fine se
tetigit. Uiri ar rogãteᷤ & docti.cũ re¬
cte ñ uiuuis. s tam̃ recta dicere.
doctrin e impulsionibus¬
compellunt᷑ : ipsi dampnationis
suȩ aliquo modo p̾cones fiunt:
quia dum ea quȩ agere respuuĩs
predicantes insinuant: suis se uo¬
cibus dampnatos clamant. Contͣ
quos bene ꝑ psalmistã dr̃. Conu̾¬
si sunt in arcum ꝑuersum. Arcꝰ
qͥppe ꝑuersus: ipsũ a qͦ inten-¬
ditur ꝑcutit. In dictis autẽ suis.
arrogantiũ linguȩ arcui ꝑu̾so
sunt similes: quia dũ contra ela¬
tionẽ uerba faciunt: in suis aucto¬

Expanded text:
utcunque dicimus, si sub consideratioutcunque dicimus, si sub considerationis ejus formidine admirando es fiunt.---Hoc loco Eliu viros eos qui ad intelligentiam sunt fortes appellat. Et notandum quod non ait: Et non audebunt contemplari sapientes; sed, Qui sibi videntur esse sapientes. Quibus tes insinuat. Eliu ergo dum multa fortiter sentit, in locutionis suae fine se tetigit. Viri namque arrogantes et docti cum recte non vivunt, sed tamen recta dicere doctrinae impulsionibuscompelluntur, ipsi damnationis suae aliquomodo praecones fiunt, quia dum ea quae agere respuunt praedicantes insinuant, suis 888 se vocibus damnatos clamant. Contra quos bene per Psalmistam dicitur: Conversi sunt in arcum perversum . Arcus quippe perversus ipsum a quo intenditur percutit. In dictis autem suis arrogantium linguae arcui perverso sunt similes, quia dum contra elationem verba faciunt in suis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
quoq cotidie dũ iniquos quosq
ad inopinatã uitȩ celsitũdinem
ꝓuehi repente conspicimꝰ: sub oc.¬
cultis dei iudiciis timendo gau¬
demͦ: ne ꝑ occulta iudicia qͦsdã
deus qui digni putabant᷑ deserat:
qͥ ꝑ hȩc. ad se eos qui indigni esti¬¬
mant᷑ uocat. Sequit᷑. Uigne eũ¬
inuenire non possumꝰ. Et si inue¬
nire iã deu̾ possumꝰ: ñ tam̃ digne:
quia qͥcqͥd in illo sentimus. ex fide
est nondũ ex specie Hoc tam̃ qđ¬
ne: & iudicio & iusticia: & enar-¬
rari non potest. Magnꝰ qͥppe. ẽ.
fortitudine: quia fortẽ aduersa.¬
riũ superat: & de domo illiꝰ uasa
contumeliȩ auferens: in miscdiȩ
uasa ꝑmiitat. Magnus iudicio: qͥa
& si hic electos suos ꝑ aduersa dẽpͥ-¬
mit: eos quandoq in gła ȩt̾nȩ ꝓ¬
speritatis excollit. Magnꝰ iusticia:
quia & si hic diu tolerat: qͣndoq
Bene autẽ subditur. E enarrari ñ
quantominꝰ dici : Sed meliꝰ hunc

Expanded text:
quoque quotidie, dum iniquos quosque quoque quotidie, dum iniquos quosque ad inopinatam vitae celsitudinem provehi repente conspicimus, sub occultis Dei judiciis timendo gaudemus, ne per occulta judicia quosdam Deus qui digni putantur deserat, qui per haec ad se eos qui indigni aestimantur vocat. Sequitur: invenire non possumus. - Et si invenire jam Deum possumus, non tam digne, quia quod in illo sentimus, ex fide est, nondum ex specie. Sequne et judicio et justitia, et enarrari non potest. Magnus quippe est fortitudine, quia fortem adversarium superat, et de domo illius vasa contumeliae auferens in misericordiae vasa permutat. Magnus judicio, quia etsi hic electos suos per adversa deprimit, eos quandoque in gloria aeternae prosperitatis extollit. Magnus justitia, quia etsi hic diu tolerat, quandoquBene autem subditur: Et enarrari non quanto minus dici? Sed melius hunc
Abbreviated transcription (Latin):
petrus fr̾ibꝰ retuliss&: quomͦ uł
corneliꝰ angłm. uł ipse de caelo
sũmitti ad se linteũ cũ bestiis.
ma gentiliũ corda ꝑfuderit: qͥ
nunquã in iudeoꝵ mentibꝰ. nͥ post
aquã baptismatis uenit: ꝓtinus
scriptũ est His auditis tacuer̃t:
& glorificauer̃ deũ dicentes. Ergo
& gentibus deus pęnitentiã ad
uitam dedit Multitudo gͦ fide¬
liũ. formidolosam dõ laudem ob¬
tulit: quȩ saluatis gentibꝰ a suo
se murmure. dona cęlestis gr̾e
admirando cõpressit. Unde ipse
In ueritate comperi: qm̃ non. ẽ.
eis qui iam fideles sunt formidolõ.¬
sa uenire laudatio dr̃ꝰ cũ leta
uenire potiꝰ quã formidolosa de¬
buiss& : Sed iccirco conuersis gen¬
tibus ab hebreis iã fidelibus formi.¬
dolosa laudatio ꝓdiit: qͥa nimirũ
iuste iudȩa repulsa.ẽ. dum pie
gentilitas uocata. ẽ: & dãpͥna suȩ
repulsionis timuit: dũ lucra ali¬
enȩ uocationis uidit. Unde nos

Expanded text:
Petrus fratribus retulisset , quomodo vel Petrus fratribus retulisset , quomodo vel Cornelius angelum, vel ipse de coelo submitti ad se linteum cum bestiis rma gentilium corda perfuderit, qui nunquam in Judaeorum mentibus nisi post aquam baptismatis venit, protinus scriptum est: His auditis tacuerunt, et glorificaverunt Deum, dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit . Multitudo ergo fidelium formidolosam Deo laudem obtulit, quae, salvatis gentibus, a suo se murmure, dona coelestis gratiae admirando, compressit. Unde ipse In veritate comperi quod non est peis qui jam fideles sunt formidolosa venire laudatio dicitur, cum laeta venire potius quam formidolosa debuisset? Sed idcirco conversis gentibus, ab Hebraeis jam fidelibus formidolosa laudatio prodiit, quia nimirum juste Judaea repulsa est, dum pie est gentilitas vocata; et damna suae repulsionis timuit, dum lucra alienae vocationis vidit. Unde nos
Abbreviated transcription (Latin):
midolosa laudatio a deo uenire
dr̃: ac si ab his qui in parte dĩ st̃.
id. ẽ. fidelibus uenire diceretur:
Auro gͥ ab aquilone ueniente. a
deo formidolosa laudatio ꝓdiit.
qͥa dũ claritat̾e suȩ fidei gentilitas
optulit: multitudo hebreoꝵ fi¬
deliũ. diuina iudicia ꝑtimescendo
laudauit. Sed quomͦ ab aquilone
dõ sunt formidolosa laudatio erũ¬
pat: ipsa nobis historia sacri eloqͥ
ostendat. Scͥptũ quippe.ẽ. Cor.¬
nelius centurio cohortis quȩ dr̃
italica. religiosus & timens deum.
cũ domo sua. faciens elemosinas
multas plebi. & dẽp̃cans dm̃ sẽꝑꝰ
uidit in uisu manifeste quasi hora
nona diei. angłm dei introeunte
ad se: & dicentẽ sibi. Corneli:
At ille intuens in eum: timore
correptus dixit. Quis es dñe:
Dixit autẽ illi. Orationes tuȩ &
elemosinȩ tuȩ: ascender̾ in me¬
moriã in conspectu dei. Aurũgͥ
ab aquilone uenit: dũ in conspe¬
ctu dei ex gentibꝰ cũ elemosinis¬
ueniens oratio ascendit. Qđ cũ

Expanded text:
midolosa laudatio a Deo venire dicitur, ac si ab his qui in parte Dei sunt id est a fidelibus venire diceretur. Auro igitur ab Aquilone veniente, a Deo formidolosa laudatio prodiit, quia dum claritatem suae fidei gentilitas obtulit, multitudo Hebraeorum fidelium divina judicia pertimescendo laudavit. Sed quomodo ab Aquilone Deo sunt formidolosa laudatio erumpat, ipsa nobis historia sacri eloquii ostendit. Scriptum quippe est: Cornelius centurio cohortis quae dicitur Italica, religiosus et timens Deum, cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper, vidit in visu manifeste, quasi hora diei nona, angelum Dei introeuntem ad se, et dicentem sibi: Corneli. At ille intuens eum, timore correptus dixit: Quis 887 es, Domine? Dixit autem illi: Orationes tuae et eleemosynae tuae ascenderunt in memoriam in conspectu Dei . Aurum ergo ab Aquilone venit, dum in conspectu Dei ex gentibus cum eleemosynis oratio ascendit. Quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
fatigat: rectit udine̾ sp̃c. ad de¬
lectationẽ carnis inflectere co¬
natur: delectationẽ quoq ad
consensum ꝑdiicere nitit᷑: sed
tam̃ resistente diuino adiuto¬
rio. p̃ualere ꝓhibet᷑. Intraregͥ
test: sed in eis morari ñ potest.
quia cor iusti. huiꝰ bestiȩ antrũ
ñ.ẽ. Quos enĩ quasi ꝓpriũ an¬
trũ possid&: eoꝵ mentes ꝓcul
dubio immorans ten&: quia &
priꝰ in eis cogitationes usq add
iniqua desideria: & post iniqͣ
desideria. usq ad nequissima
oꝑa ꝑdiicit. Neq enĩ student
reꝓbi suggestiones eiꝰ recta iudi.¬
ciiꝰ manu repellere: cuiꝰ uolupti¬
tibus appetunt subdita delata.¬
tione seruire. Cũq in eoꝵ on.¬
dibus prauũ quid orit᷑: moxꝑ
studiũ delectationis enutritur
& cũ sibi minime resistit᷑. ꝓ̃tiꝰ
ex consensu roborat᷑: statimq oom.¬
sensus ad opus ducit᷑: opus uero
etiã consuetudine grauat᷑. Re.¬
cte gͦ in antro suo morari hec

Expanded text:
fatigat, rectitudinem spiritus ad defatigat, rectitudinem spiritus ad delectationem carnis deflectere conatur, delectationem quoque ad consensum perducere nititur, sed tamen resistente superno adjutorio praevalere prohibetest, sed in eis morari non potest, quia cor justi hujus bestiae antrum non est. Quos enim quasi proprium antrum possidet, eorum mentes procul dubio immorans tenet, quia et prius in eis cogitationes usque ad iniqua desideria et post iniqua desideria usque ad nequissima opera perducit. Neque enim student reprobi suggestiones ejus recta judicii manu repellere, cujus voluntatibus appetunt subdita delectatione servire. Cumque in eorum cordibus pravum quid oritur, mox per studium delectationis enutritur; et cum sibi minime resistitur, protinus ex consensu roboratur, statimque consensus ad opus perducitur, opus vero etiam consuetudine gravatur. Recte ergo in antro suo morari haec
Abbreviated transcription (Latin):
cecatur. In qua om̃s bestiȩ siluȩ
ꝑtranseunt: dũ maligni sp̾c sub
opacitate fraudis latentes. in
reꝓboꝵ corda prauitates suas ex-¬
plendo ꝑcurrunt. In qua & cã-¬
tuli leonũ riigiunt: qͥa neqͥssi¬
marũ sedtam̾ eminentiũ pote¬
statũ ministri sp̃c. importunis
temptationibus insurgunt. Qͥ
tamen a deo ȩscam expetunt: qͥa
nimirũ animas caꝑe nequeunt:
nͥ iusto iudicio p̃ualere diuini¬
tus ꝑmittant᷑. Ubi & apte sub
iungit᷑: ortus. ẽ. sol & congrega.¬
ti sunt. & in cubilibus suis selo.¬
cauer̃: quia ueritatis lumine ꝑ
carnẽ apparente. a fideliũ m̃tibꝰ
excussi: quasi ad cubilia sua reu̾.¬
si sunt: dum sola infideliũ corda
bile: hoc hic antrũ bestiȩ dicit᷑¬
Notandũ uͦ magnoꝑe ȩstimo: qd̾¬
hȩc bestia non solũ antru suũ
ingredi. sed in eo etiã morari ꝑhi¬
betur. Aliquando nanq etiã
bonoꝵ mentes ingredit᷑: illici¬
ta suggerit: temp̃tationibus

Expanded text:
caecatur. In qua omnes bestiae silvae caecatur. In qua omnes bestiae silvae pertranseunt, dum maligni spiritus sub opacitate fraudis latentes in reproborum corda pravitates suas explendo percurrunt. In qua et catuli leonum rugiunt, quia nequissimarum sed tamen eminentium potestatum ministri spiritus importunis tentationibus insurgunt. Qui tamen a Deo escam expetunt, quia nimirum capere animas nequeunt, nisi justo judicio praevalere divinitus permittantur. Ubi et apte subtus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis se collocaverunt . Quia veritatis lumine per carnem apparente, a fidelium mentibus excussi, quasi ad cubilia sua reversi sunt, dum sola infidelium corda bile, hic antrum bestiae dicitNotandum vero magnopere aestimo quod bestia haec non solum antrum suum ingredi, sed in eo etiam morari perhibetur. Aliquando namque etiam bonorum mentes ingreditur, illicita suggerit, tentationibus
Abbreviated transcription (Latin):
corda. antrũ huius bestiȩ ñ fu.¬
erunt: in quoꝵ diu consiliis la-¬
tuit. sed repente uocibus erupit
clamantiũ. crucifige crucifige :
Et quia ad lacerationẽ mentis ꝑ¬
tingere temptando ñ potuit:
in redemptõre nr̃o ad mort̾e car¬
nis anhelauit Hȩc nimirũ be-¬
stia. multa electoꝵ corda tenuit:
sed hanc ab illis moriens agnꝰ ex¬
cussit. Unde & in eugłio dicit.
Nunc pͥnceps huiꝰ mundi eiciet᷑
foras. Qui miro rectõq iudicio
dũ confessio nes humiliũ illumi¬
nans suscȩ̃pit: suꝑboꝵ oculos de¬
serens clausit. Unde ei ꝑ psalmi.¬
stam dr̃. Posiuisti tenebras & fac¬
ta. ẽ. nex: in ipsa ꝑtransibt̾ om̃s
bestiȩ siluȩ: catuli leonũ rugien¬
tes ut rapiant: & querant a deo
ȩscam sibi. Tenebras qͥppe dñs
ponit: cũ peccatis iudicia repen-¬
dens. lum̃ suȩ intelligentiȩ sũb¬
trahit. & nex efficitur: qͥa pͣuoꝵ
mens. ignorantiȩ suȩ erroribus

Expanded text:
corda antrum hujus bestiae non fucorda antrum hujus bestiae non fuerunt, in quorum diu consiliis latuit, sed repente vocibus erupit clamantium: Crucifige, crucifige ? Et quia ad lacerationem mentis pertingere tentando non potuit in Redemptore nostro , ad mortem carnis anhelavit. Haec nimirum bestia multa electorum corda tenuit, sed hanc ab illis moriens Agnus excussit. Unde et in Evangelio dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Qui miro rectoque judicio dum confessiones humilium illuminans suscepit, superborum oculos deserens clausit. Unde ei per Psalmistam dicitur: Posuisti tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae silvarum; catuli leonum rugientes ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi . Tenebras quippe Dominus ponit, cum peccatis judicia rependens, lumen suae intelligentiae subtrahit. Et nox efficitur, quia pravorum mens ignorantiae suae erroribus
Abbreviated transcription (Latin):
alius nomine bestiȩ. nͥ antiqurs
hostis accipitur: qui deceptio.¬
nẽ pͥmi hominis sȩuus impetiit.
& in tegritatẽ uitȩ illiꝰ. mala sua
dendo laniauit: Contra quem
in antiquo statu restauranda.
ꝓmittit᷑. & mala bestia non tͣn¬
sibit ꝑ eam. Sed hȩc bestia cum
post redemptoris aduentũ. post
p̾dicatoꝵ uoces. quasi post toni¬
truũ nubiũ. in fine mundi illũ
dampnatũ homine̾ qͥ antixp̃c
uocatur inuaserit: quid aliud
quã latibulũ suũ ingredit᷑. ut
in antro ꝓpͥo demoret᷑. Nas qͥp¬
pe illud d̾iaboli antrũ ac latibu.
lum bestiȩ. ẽ: ut insidians ho¬
minibus uiam huiꝰ uitȩ carpen¬
tibus in illo & ꝑ signa lateat: &
ꝑ maliciam occidat. Qui tamen
om̃iũ reꝓboꝵ corda etiã nc̃ priꝰ.¬
quã apertꝰ appareat possidet:
eaq ꝑ occultam maliciã quasi
ꝓpriũ antrũ ten&: atq ad om̃e
quod nocere bonis appecit: in
eoꝵ se obscuris mentibus abscon¬
dit An iudeoꝵ ꝑsequentium

Expanded text:
alius nomine bestiae, nisi antiquus hostis accipitur, qui deceptionem primi hominis saevus impetiit, et integritatem vitae illius male sdendo laniavit? Contra quem in antiquo statu restauranda promittitur, et mala bestia non transibit per eam. Sed haec bestia, cum post Redemptoris adventum, post praedicatorum voces quasi post tonitruum nubium, in fine mundi illum damnatum hominem, qui Antichristus vocatur, invaserit; quid aliud quam latibulum suum ingreditur, ut in antro proprio demoretur? Vas quippe illud diaboli antrum lum bestiae est, ut insidians hominibus viam hujus vitae carpentibus, in illo et per signa lateat, et per malitiam occidat. Qui tamen omnium reproborum corda etiam nunc priusquam apertus appareat possidet, eaque per occultam malitiam quasi proprium antrum tenet, atque ad omne quod nocere bonis appetit in eorum se obscuris mentibus abscondit. An Judaeorum persequentium
Abbreviated transcription (Latin):
dei: fortius. ẽ. hominibꝰ. Et rur¬
sum. Si crucifixꝰ.ẽ. ex infirmi¬
tate: sed uiuit ex uirtute dei
Sic autẽ sc̃ĩ uiri humanitatis eiꝰ
infirma p̃dicant: ut auditorũ
suoꝵ cordibus etiã diuinitatis
fortia infundant. Audiamꝰ ꝑ
tonitruũ nubis: ymbre forti¬
tudinis In pͥncipio erat u̾bũ:
& uerbũ erat apud dm̃: & deus
erat uerbũ Audiamꝰ ymbrem

Expanded text:
Dei, fortius est hominibus . » Et rurDei, fortius est hominibus . » Et rursum: « Si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . » Sic autem sancti viri humanitatis ejus infirma praedicant, ut aupitorum suorum cordibus, etiam divinitatis fortia infundant. Audiamus per tonitruum nubis imbrem fortitudinis. « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus e