comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iror quod sic tam cito transferemini ab
eo qui uos uocauit in grã xp̃i in aliud
euangłium: quod non est aliud nisi sunt aliqͥ
qui uos conturbant. &e uolunt conuer¬
tere euangłium. xp̃i. S licet nos aut
angelus de celo euangelizet uobis preter quam
quod euangeliz auimus uobis: anathema sit. Sicit
prediximus et nunc iterum dico: si quis uobis euan-¬
gelitauerit preter id quod acepistis: anathema sit.

Expanded text:
od sic tam cito transferimini ab eo, qui vos vocavit in gratiam Christi, in aliud euangelium; quod non est aliud, nisi sunt aliqui, qui vos conturbant et volunt convertere euangelium Christi. Sed licet nos aut angelus de caelo euangelizet vobis, praeterquam quod euapraedixi et nunc iterum dico: si quis uobis euangelizauerit praeter id quod aceepistis, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
suggillatione noua.proue¬
terib cudere. ita ingenium quasi runum ꝓbartes. cũ
ego sepissime testatus sim me pro uili portione in tab̃¬
naculo dei offerre quȩ possim: nec opes alterius alioꝵ
pauꝑtate fedari. Quod ut auderẽ origenis me studiũ
prouocauit: qui editioni antiquȩ translationem
theodotionis miscuit. asterisco et obelo. id ẽ stella et
uerũ onus omne distinguene dum aut inlucescere

Expanded text:
suggillationem nova pro veteribus cudere: ita ingenium quasi vinum probantes; cum ego saepissime testatus sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim; nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, asterisco +, et obelisco ÷, id est, stella et veru, opus omne distinguens: dum aut illucere
Abbreviated transcription (Latin):
historiȩ cõpetit. & ipse uelim. Si autẽ muiꝰ
dignę. concedendũ ẽ. mͥ. Sicut ciĩ uinũ sẽꝑ
bibere. aut semꝑ aquã contratiũ ẽ: alternis
autẽ uti delectabile. ita legentib si semꝑ ex ac

Expanded text:
historiae conpetit et ipse velim si autem minus digne concedendum est mihi sicut enim vinum semper bibere aut semper aquam contrarium est alternis autem uti delectabile ita legentibus si semper exac
Abbreviated transcription (Latin):
mus deo semꝑ pro uobis frẽs ita ut clignum. ẽ:
qm̃ suꝑcrescit fides urã. & abundat caritas uni¬
uscuiusq omnium ur̃m in inuicem Ita ut ce¬
uos ipsi in uobis gloriemur in ecclesus dĩ pro
patiaentia ur̃a &x fide in omnib ꝑsecutionib
ur̃ĩs & tribulationib quas sustinctis: in exem¬
plum iusti iudicui dĩ ut digni habeamini teg¬
no dei pro quo &e patiminit. Si tam̃ iustum est.
apud dm̃ retribuere tribulationem his qui
uos tribulant: & uos qui tribulamini requiem
nobiscum. In reuelatione dĩi iħu de
celo cum angłis uirtutis eius. in flamina
ignis dantis uindictam de his qui non

Expanded text:
rem, ita \' ut dignum est, quoniam supercrescit fides uestra, et abundat caritas uniuscuiusque omnium uestrum in inuicem: ita ut nos ipsi in uobis gloriemur in ecclesiis dei pro patientia uestra et fide in omnibus persecutionibus uestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est apud deum retribuere tribulationem his qui uos tribulant, et uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini Iesu de caelo cum angelis uirtutis eius et flamma ignis dantis uindictam his qui n
Abbreviated transcription (Latin):
tiares quibusdam ne aliter docerent neq uiten¬
derent fabulis &e genealogiis int̾minatis. que que¬
stiones prestaut magis quam etificationem dei
que est in fide. Finis autem precepti est caritas
de corde puro. & conscientia bona: &e fide non
ficta. a quib quidam aberrantes conuersi sunt in

Expanded text:
tiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fabulis, et genealogiis interminatis: quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem Dei, quae est in fide. Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. A quibus quid
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt euangelii: tta ut uincula mea manifesta fierẽt
in xp̃o in omni pretorio. & in ceteris omnibꝰ. & plures e
fr̃ib in dño. confidentes in uinculis meis abundantius
audire sine timore uerbum dĩ loqui. Quidam quidem
& pronter inuidiam & contentionem cuudam artonin¬

Expanded text:
erent in Christo in omni praetorio, et in caeteris omnibus, ut plures e fratribus in Domino confidentes, vinculis meis abundantius auderent sine timore verbum Dei loqui. Quidam quidem et propter invidiam et contentionem, quidam aut
Abbreviated transcription (Latin):
dens hoc ipsum quia qui cepit in uobis opus bonum
ꝑfitiet usq in diem . xp̃i iħu. Sicut est michi iustum
hoc sentire pro omnib uobis. eo quod habeam in cor-¬
de uos &e in uincłis meis. & in defensione &e confirmatio¬
ne euangelii socios gaudii mei omnes uos esse. Testis
enim michi est ds̃. quomodo cupiam omnes uos in
gis abundet in omni scientia: ce omni sensu. Ut pro¬
betis potiora: ut sitis sinceres &e sine offensa in die.xpisti:

Expanded text:
dens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum, perficiet usque in diem Christi Jesu, sicut est mihi justum hoc sentire pro omnibude et in vinculis meis et in defensione et confirmatione Evangelii, socios gaudii mei omnes vos esse. Testis enim mihi est Deus quomodo cupiam omnes vos ess magis ac magis abundet in omni scientia, et in omni sensu, ut probetis potiora, ut sitis sinceri et sine offensa in diem Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
eos abomib alienigenis. et conuitut orturtes iacei¬
dotũ & leuitarũ unũquemq in ministerio suo et
in oblatione lignorũ. in temporib constitutis & in

Expanded text:
eos ab omnibus alienigenis et constitui ordines sacerdotum et Levitarum unumquemque in ministerio suo et in oblatione lignorum in temporibus constitutis et in
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Refectio mentis est:
delet pecata. Similis est
elemosinis. Scõrum parit fidem. Sicut sol illu¬
minat. Dm̃ ostendit. Diabolum offendit. uolunta¬
tem illicitam extinguit. Oleum miscđie est. Sors

Expanded text:
ri refectio mentis est, delet peccata, simile est eleemosynis sanctorum, parit fidem, sicut sol illuminat, Deum ostendit, diabolum offendit, voluntatem illicitam exstinguit. Oleum misericordiae est, sors
Abbreviated transcription (Latin):
bis exempla et pre
hac autem causa factum uidetur ut scilicet ini¬
tia nascentis eccłe nouis causis existentib premuni-¬
ret. ut et p̾sentia atq orientia resecaret: & ut post
futuras excluderet questiones. Exemplo ꝓpharum
cui post editam legem moysi in qua omĩa dei
mandata legebantur: nichilominus tam̃ doctri¬
na sua rediuiua semꝑ ppłi compressere peccata.
&e ꝓpter exemplum uiuendi libris ad nrãm etiã
memoriam transiiserunt. Deinde queritur cur
non amplius quam decem epłas ad eccłas scripse¬
rit. Decem sunt enim cum illa: que dicitur ad he¬
breos. Nam relique quatuor: ad discipłos speciali¬
lter sunt porrecte. Ut ostenderet nouum non dis¬
crepare a ueteri testamento. & se contra legem
non facere moysi: ad numerum primorum de¬
calogi mandatorum suas epłas ordinauit. Et

Expanded text:
exempla et praeHac autem causa factum videtur, ut scilicet initia nascentis Ecclesiae novis causis existentibus praeveniret, et ut praesentia atque orientia resecaret vitia; et post futuras excluderet quaestiones, exemplo prophetarum, qui post editam legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata; et propter exemplum vivendi, libros ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit. Decem sunt enim, cum ea quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt porrectae. Ut ostenderet Novum non discrepare a Veteri Testamento, et se contra legem non facere Moysi, ad numerum primorum Decalogi mandatorum suas Epistolas destinavit; et
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ principes tribuũ ac domoꝵ in cogrationib
suis: quoꝵ ista sunt nomina. De tribu ruben: elisua
filius sedeur. De symeon: samihel filius surisaday. De
iuda: naason filius aminadab. De ysachar: nathana¬
hel filius suar. De zabulon: heliab filius elon. filioꝵ
autẽ ioseph: de effraym. elisama filius aiuid. De ma¬
nasse: gamaliel filius phadasur. De beniamin: abidan
filius gedeonis. De dan: abiezer filius amssaday. De asea:
pheltiel filius ochran. De gad: elisab filius duhel. De nep¬
talim: ahira filius enan. Hi nobilissum principes inul¬
titudins ꝑtrib et cognationes suas. et capita exeicitꝰ
isrł: qͦs tulerunt moy ses et aaron cũ om̃i uulgi multi

Expanded text:
um. Principum, tribuum ac domorum, in cognationibus suis, ista sunt nomina: « De tribu Ruben, Elizur filius Sedeur. De Simeo, Salamiel filius Surisadai. De Juda, Naason filius Aminadab. De Issachar, Nathaneel filius Zuar. De Zabulon, Heliab filius Helon. Filiorum autem Joseph. De Ephraim, Elisama, filius Ammiud. De Manasse, Gamaliel fifilius Gedeoni. De Dan, Aiezer filius Amisaddai. De Aser, Phaganiel filius Achran. De Gad, Eliasaph filius Dehuel. De Nephtali, Ahira filius Henan. Hi nobilissimi principes multitudinis per tribus et cognationes suas, et capita exercitus Israel: quos tulerunt Moses et Aaron cum omni vulgi multi
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ lacum mimpetu sp̃s sui. Et clamauit abba¬
cuc dicens. Daniel tolle prandiuĩ quod misit tibi
ds̃. Et ait ilaniel. Rccordatus es enim mei ds̃: et
non dereliquisti diligentes te. Surgensq danel

Expanded text:
supra lacum in impetu spiritus sui. Et clamavit Abacuc, dicens: Daniel, tolle prandium quod misit tibi Deus. Et ait Daniel: Recordatus es enim mei, Deus, et non dereliquisti diligentes te. Surgensque Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi dum inosee. Et dixit dñs ad osee. Uade
sume tibi uxorem fornicariam. et filios foriicati¬
onis. quia fornicans fornicabitur t̾ra ã dño. Et abiit
&e accepit gomer filiam de belaim: & concepit et
pepit᷑ filium. Et dixit dñs ad eum. Uoca nomen
cius ihertahel qm̃ adhuc modicum & iusuabo
sanguinem hie ztahel suꝑ doniũ ieu: & quiescere
fatiam regnum domus istł. Et in illa die conte
am adhuc &e dixit ei. uoca nom̃ eius absq mise¬
ricordia. qͥa non addam ultra inisereri domui¬
isrł. s obluuone obliuiscar eorũ. Et domui iuda

Expanded text:
loquendi Dominum in Osee et dixit Dominus ad Osee vade sume tibi uxorem fornicationum et filios fornicationum quia fornicans fornicabitur terra a Det accepit Gomer filiam Debeleim; et concepit et peperit ei filium. et dixit dominus ad eum: uoca nomen eius Iezrahel, quoniam adhuc modicum, et uisitabo sanguinem Iezrahel super domum Iuda et quiescere faciam. et dixit ei dominus: uoca nomen eius "absque misericordia," quia non addam ultra misereri Israhel, sed obliuione obliuiscar eorum; et domui Iuda
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte correxcrant. Quod
quia tursum uidetis o pau¬
la ce custhochium scriptorũ
uicio deprauatum. plusq antiquum errorcm quam
uouam emendationem ualere. cogitis ut uelitti
quodam nouali scissum lam uersuum exerceam. &e
obliquis sulcis renascentes spinas cradicem. quum
csse dicentes. ut quod crebro male pullulat crebri¬
uis succidatur. Uuide consueta prefatione commoneo
tam uos quib forte labor iste desudat. quam eiͦs
qui exemplaria istius modi habere uolucrunt.
ut que diligenter cmendandum cum cura &e dili¬
gentia transcribantur. Notet sibi unusquisq uel
lacentem lincam uel signa racdiautia. id est uel
obelos ÷ uel astericos .x &e ubicumq iuderit uir¬
gultam prececlentem ab ea usq ad duo puncta
haberi. Ubi autem stelle & similitudinem ꝑspe¬
xetit: de hebreis uoluminib additum nouerit. cque
usq ad duo puncta iuxta theodotionis dum taxat

Expanded text:
ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quam eos qui exemplaria istiusmodi habere voluerint, ut quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia: id est, vel obelos ÷ vel asteriscos +. Et ubicumque viderit virgulam praecedentem ÷, ab ea usque ad duo puncta haberi. Ubi autem stellae + similitudinem perspexerit, de Hebraeis voluminibus additum noverit, aeque usque ad duo puncta, juxt
Abbreviated transcription (Latin):
tus est sermo dñi non solum in machedonia &e ĩacha-¬
ia. s in omni loco fides ur̃a que est a deo profecta est:
ita ut ñ sit nob̾ necesse quicquam loqui. Ipsi enim de
d thessalonicenses secundam sctibit:
simis: & aduersarii cleiectione. scribit

Expanded text:
tus est sermo Domini non solum in Macedonia et in Achaia sed in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui ipsi enim de d Thessalonicenses secundam scribit Esimis et de adversarii dejectione. Scribit
Abbreviated transcription (Latin):
filiis eius et filiab partes. Annȩ autẽ dedit par iẽ u¬
nam tastis: quia annã diligebat. Dũs autẽ conclu¬
serat uuluã eius. Affugebat quoq eã emula eius.
et uehem̃ter angebat: intantũ ut exprobraret quod
conclusisset dñs uuluã eius. Sicq faciebat ꝑ singłos
annos: cunq tedeunte tempore ascendent templũ
dñi: et sic ꝓuocabat eam. Porro illa flebat: et uoi
capiebat cybũ. Dixit gͦ ei helcana uir suus. Anna
cur fles. et quare ñ comedis: et quã obrem affligitar
cortuum: Nunqͥdnon ego melioi sum tibi quã decem
filii: Surrexit autẽ anua postquã comeiderat in sylo
et biberat: et heli sacerdore secleute suꝑ sellã ante. pos¬
tes templi dm̃i. cũ eẽt anna amaro anino: oraute alñm¬

Expanded text:
t partem unam tristis quia Annam diligebat Dominus autem concluserat vulvam eius adfligebat quoque eam aemula eius et vehementer angebat in tantum ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam eius sicque faciebat per singulos annos cum redeunte tempore ascenderent team. Porro illa flebat, et non capiebat cibum. Dixit ergo ei Elcana vir suus: Anna, cur fles? et quare non comedis? et quam ob rem affligitur cor tuum? Numquid non ego melior sum tibi quam decem filii? Surrexit autem Anna postquam comederat in Silo, et biberat. Et Heli sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domini, cumque esset amaro animo, oravit a
Abbreviated transcription (Latin):
prupto grandi ualde. Et separabitur medui montes ad
aĩlonem: & mediũ eius ad metidiem. Et fugietis ad
uallem montiũ eorũ qm̃ conunget᷑ ualus montiumn
usq acduxinuĩ. & fugietis sicut fugistis a facie tĩȩ motꝰ:
in dieb oriȩ tegis iuda. Et ueniet dñs ds̃ meus om̃sq
scĩ cũ eo. Et erit indie illa non erit lux: s frigus &e ge¬
lu. & erit dies una: que nota ẽ dño. Non dies neq nox:
& intempore uesꝑe erit lux. Et erit in die illa. exibunt
aquȩ uiuę de iherłm. Meduĩ corũ ad mare orientale:
ce mediĩ eorũ ad mare nouissimũ. In estate & hieme er̃.

Expanded text:
erupto grandi valde et separabitur medium montis ad aquilonem et medium eius ad meridiem et fugietis ad vallem montium meorum quoniam coniungetur vallis montium usque ad proximum et fugietis sicut fugistiin diebus Oziae regis Iuda et veniet Dominus Deus meus omnesque sancti cum eo et erit in die illa non erit lux sed frigus et gelu et erit dies una quae nota est Domino non dies neque nox et in tempore vesperae erit lux et erit in die illa exibunt aquae vivae de Hierusalem medium earum ad mare orientale et medium earum ad mar
Abbreviated transcription (Latin):
desertũ. & de colle remion adaustrũ iherłm: et
exalcabit᷑ e habitabit᷑ in loco suo. A porta beniamm. usq
ad locũ portȩ pͥoris. usq ad portam angulorũ: & a tutre
ananehel: usq ad torcularia regis. Et habitabt̃ in ea. et
anacherza ñ erit amplius: s sedebit iherłm secura. Et
adu̾sus iherłm. Tabescet. caro unuisciuiꝰq stantis super
pedes suos: & oculi corũ contabescent inforaminib suis
& lingua eorũ tontabescent in ore suo. In die illa erit
tumultus dm̃i magnis ineis. & adp̾hendet uir manũ
prum sui: & conseret᷑ manus eius: suꝑ manũ ꝓximi

Expanded text:
m: Et exaltabitur, et habitabit in loco suo, a porta Benjamin usque ad locum portae prioris, et usque ad portam angulorum: et a turre Ananeel usque ad torcularia regis. Et habitabunt in ea, et anathema non erit amplius: sed sedebit Jerusalem secura. Et adversus Hierusalem tabescet caro uniuscuiusque stantis super pedes suos et oculi eius contabescent in foraminibus suis et lingua eorum contabescet in ore suo in die illo erit tumultus Domini magnus in eis et adprehendet vir manum proximi sui et conseretur manus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑiculosa presumptio. iudicare de ceteris. ipsum ab omni¬
b iudicandum. senis mutare linguam. &e senescentẽ iam
mundum. ad initia retrahere paruulorum. Quis enim
doctus pariter uel indoctus. cum in manus uolumen as¬
sumpserit. & a saliua quam semel imbibit uiderit discre¬
pare quod lectitat. non statim erumpat in uocem: me
falsarium. me calamitans esse sacrilegum. qui audeam aliqͥd
inueterib libris addere. mutare. corrigere: Aduersum quam
inuidiam dupplex causa me consolatur. quod & tu qͥ sum¬
mus sacerdos es fieri iubes: & uerum non esse quod uariat.
etiam maledicorũ testimonio comprobatus. Si enim lati-¬
nis exemplarib fides est adhibenda: respondeant quibus.
Tot enim sunt pene exemplaria: quot codices.Si autem
ueritas est querenda de pluribus: cur non ad grecam ori-¬
ginem reuertentes. ea que uel a uiciosis int̾pretib male
ectita sunt. uel a p̾sumptorib imꝑitis emendata ꝑuersi-¬

Expanded text:
iculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversi
Abbreviated transcription (Latin):
editionem: qui simplicitate sermonis a septuagui¬
ta interpretib non discordat. Hec ergo uobis et stu-¬
dioso cuiq fecisse me sciens. non ambigo multos
fore. qui uel inuidia uel suꝑcilio mallent contemp¬
nere uideri preclata quam discere. Et turbulento
magis riuo: quam de purissimo fonte potare:.

Expanded text:
editionem, qui simplicitate sermonis a Septuaginta interpretibus non discordat. Haec ergo et vobis et studioso cuique fecisse me sciens, non ambigo multos fore, qui vel invidia, vel supercilio malint contemnere videri praeclara, quam discere, et de turbulento magis rivulo  Al. rivo, quam de purissimo fonte potare.
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt dm̃: & qui non obediunt euangłio domini
nr̃i iħu xp̃i. Qui penas dabunt in interitu eternas a
facie dñi et a gła uͥtutis eius cum uenerit glorificari
in scĩs suis: & admirabilis fieri in omnib qui credi¬
derunt. Quia creditum est testimonium nrm suꝑ
uos uidie illo. In quo etiam oramus semꝑ pro uob̃:
ut dignetur uos uocatione sua ds̃: &e impleat omnẽ
uoluntatem bonitatis &e opus fidei in uirtute. ut

Expanded text:
io domini nostri Iesu Christi. qui poenas dabunt in interitum aeternas a facie domini et a gloria uirtutis eius, cum uenerit glorificari in sanctis suis, et admirabilis fieri in omnibus qui crediderunt, quia creditum est testimonium nostrum super uos in die illo. in quo etiam oramus semper pro. uobis, ut dignetur uos uocatione sua deus noster et impleat omnem uoluntatem bonitatis et opus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dium enun magnum habui &e consolationem in
caritate tua: quia uiscera scõrum requieuerunt
ꝑ te frater:ii.
Ropter quod multam fidutiam ha-¬
bens in xp̃o iħu imꝑandi tibi quod
Srem ꝑtinet. propter caritatem magis obsecro cum
sis talis ut paulus senex: nunc autem &e unctus iħu xp̃i.
Obsecro te pro meo suio quem genui in uinculis onesimo.¬

Expanded text:
dium enim magnum habui, et consolationem in charitate tua: quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. Propter quod multam fiduciam habens in Christo Jesu imperandi tibi quod ad rem pertinet: propter charitatem magis obsecro, cum sis talis, ut Paulus senex, nunc autem et vinctus Jesu Christi, obsecro te pro meo filio, quem genui in vinculis, Onesimo
Abbreviated transcription (Latin):
Romato Et heliouoro e risco¬
pis. iheronimus pb̃r indño salu¬
tem. Mirari ñ desmno exactionis
urẽ instantiã. exigitis enim ut li¬
brũ chaldeo sermone conscriptũ:
ad latinũ stilũ traham. Librũ utiq tobiȩ quẽ he¬
brei decatalogo diuinarũ secantes scripturarũ. his

Expanded text:
ROMATIO et Heliodoro episcopis, Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum s
Abbreviated transcription (Latin):
oseph autẽ in egypto erat. Quo mortuo. et uniuersis
fr̾ibus eius. omniq cognatione sua: filii isrł creuerunt.
et quasi germinantes multiplicati sunt. ac roborati ni¬
mis impleuerunt terrã. Surrex̃ interea rex nouus suꝑ¬
egyptum. qͥ ignorabat iosep̃h: et ait ad ppłm suũ. Ecce

Expanded text:
oseph autem in Aegypto erat quo mortuo et universis fratribus eius omnique cognatione illa filii Israhel creverunt et quasi germinantes multiplicati sunt ac roborati nimis impleverunt terram surrexit interea rex novus supe
Abbreviated transcription (Latin):
uit deus. Cui uirginita¬
tis in hoc duplex testimo¬
uum in euangelio datur.
quod et pre ceteris dilectus
deo dicitur. & huic ma¬
em suam de cruce commendauit dñs: ut uirginem

Expanded text:
ula . Cujus virginitatis duplex testimonium in Evangelio datur, quia et prae caeteris dilectus a Deo dicitur, et huic matrem suam de cruce commendavit, ut virginem
Abbreviated transcription (Latin):
Quarta. ioħ̃m euangłistam:. qui assumptis pennis aquile
&e ad altiora festinans de uerbo uĩ disputat. Cetera que se¬
quiuuitur in cumdem sensum profitiunt. Crura eorum re¬
cta ce pennati pedes eorum. & quocumq sp̃c ibat. ibant
ce non reuertebantur: ce dorsa eorum plena ocłis ce scin¬
tille aclãpades in incdio discurrentes. & rota in rota. ce in
singulis quatuor facies. Unde ce in apocalypsi ioħs post
expositionem uiguiti quatuor seniorum. qui tenentes cỹ
&e tonitrua. &e septem sp̃c discurientes. &e mare uitreum.
ce quatuor animalia plena ocłis dicens. Animal ꝑtimũ
simile lcom. Et sccł̃m simile uitulo. Et tercium siuile ho¬
mini. Et quartum simile aquile uolanti. Et post paulu¬
lum. plena inquit erant ocłis. &e requiem non habebant
cdie et nocte dicentia. Sc̃s. scs̃. sc̃s. dominus dcus oimpo¬
tens: qui erat. && qui est. &e qui uenturus est. Quib cun¬

Expanded text:
Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quocumque ibat spiritus, ibant, et non revertebantur: et dorsa eorum plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui tenentes cithaet tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia: Sanctustens, qui erat, et qui est, et qui venturus est . Quibus cun
Abbreviated transcription (Latin):
omnib pene tunc asye ep̃is &e multarum eccłarum lega¬
tionib de diuinitate saluatoris altius sctibere: & ad ipsũ
ut ita dicam dĩ uerbum. non tam audaci quam felici
temeritate ꝓrumꝑe: ut eccłastica natrat hystoria cum a
fratrib cogeretur ut scriberet. ita facturum se respondis¬
Quo explcto. reuelatione saturatus in illud ꝓhemium
e celo uenicus cructauit. In principio erat uerbum. Et
utrbum erat apud dm̃.& ds̃ crat uerbum: hoc erat in pt̾in¬
cipio apud om̃. Hec igitur quatuor cuangłia multo an¬
te precdicta ierechielis quoq uolum̃ probat. in quo pri¬
ma uisio ita contexitur. Et in mecdio sicut sunilitudo
quatuor animalium: & pultus corum facies hominis
& facies leonis. & facies uituli. & facies aquile. Prima
hominis facies math̃m significat. qui quasi de homine
cxoisus est scribere.:
iber genetationis ħu xp̃i filii dauid filii abraham.
cdas facite semitas eius. Cercia uituli. que euangłistam
lucam ⁊ acharia sacerdote sumpsisse inttium prefigutat.

Expanded text:
ltarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisquo expleto, revelatione saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec igitur quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . ctas facite semitas ejus . Tertia vituli, quae evangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sumpsisse initium praefigurat.
Abbreviated transcription (Latin):
tteras apud hebre¬
os.sy iorum quoq:
lingua et chaldeoꝵ
testatur: que hebreȩ
magna ex parte con
finis est. Nam et ipsi
uiginti duo elemen¬
ta habent. eodẽ sono
sed diuersis caracte¬
ribus. Samaritani
etiam pentatheucũ
moysi totidẽ litenis
scriptitant: figuris
tantum et apitib discrepantes. Certumq ẽ hesdram
scribam legisq doctorem. post captã ierosolimã. et in¬
staurationẽ templi sub rorobabel alias litteras reppe¬
risse. quib nunc utimͣ. cum ad illud usq tempꝰ idẽ
samaritanoꝵ et hebreoꝵ caracteres fuerint. In libro
quoq numeroꝵ. hec eadẽ sulputatio sub leuitarum
ac sacerdotũ censu mystice ostenditur. et nom̃ dm̃i

Expanded text:
e apud Hebreos, Syrorum quoque lingua et Chaldeorum testatur, que hebree magna ex parte cofinis est: nam et ipsi viginti duo elementa habent eodem sono, sed diversis characteribus. Samaritani etiam Pentateuchum Mosi totidem litteris scriptitant, figuris tantum et apicibus discrepantes. Certumque est Esdram scribam, legisque doctorem, post captam Jerosolymam, et instaurationem templi sub Zorobabel, alias litteras reperisse, quibus nunc utimur: cum ad illud usque tempus iidem Samaritanorum et Hebraeorum caracteres fuerint. In libro quoque Numerorum haec eadem supputatio, sub Levitarum ac sacerdotum censu, mystice ostenditur. Et nomen Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpłiaut et de pacto ac signo inter iouatbã et lauid.
Item de fuga dauid et quȩ de achuneled sacersote ieserantur
et quom̃ dauio ninitauit uitũ suĩ corã achis iegẽ et cũ fuis¬
om̃ib tranfit ad regem inoab.
De gad ꝓpba dento ibi cõmouit dd fug̾e in t̾iam iudã in saltu
et doceb ꝓdente occisus c̃ ab imelech cũ reliques octoginta sacer¬
aotib et quom dauid ꝑcussit philistiym saluauit gila.
Desaule qͣmͦ. uoluit dd̾ inceila caꝑe quin eũ fugit in deserto¬

Expanded text:
prophetavit. Et de pacto et signo inter Jonathan et David. XIX. De fuga David, et quae de Achimelech sacerdote referuntur. Et quomodo David iomnibus transivit ad regem Moab. XX. De Gad Propheta: ubi commonuit David fugere in terra Juda in saltu, et Doec prodente, occisus est Achimelech cum reliquis octoginta sacerdotibus, et quomodo David, percussis Philistinis, salvavit Ceilam. XXI. De Saule, quomodo voluit David in Ceila cape
Abbreviated transcription (Latin):
patiaentia ur̃a & fide in omnib ꝑsecutionib
urĩs &e tribulationib quas sustinetis: in exem¬
plum iusti iudicii dĩ ut digni habeamini reg¬
no dei pro quo &e patimint. Sitam̃ iustum est
apud dm̃ retribuere tribulationem his qui
uos tribulant: & uos qui tribulamini requiem
nobiscumt. In reuelatione dñi iħu de
celo cum angłis uirtutis eius. in flamma

Expanded text:
mnibus persecutionibus uestris et tribulationibus, quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est apud deum retribuere tribulationem his qui uos tribulant, et uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini Iesu de caelo cum angelis u
Abbreviated transcription (Latin):
ierunt. Ruben. sy¬
meon. leui. uida. ysa¬
char.zabulon. et ben¬
iamin. dani. et Nepta¬
lim.Gad. et aser.
Erant gͥ om̃s anime
eorum. quȩ egressȩ
sunt de femore iacob:
septuaginta quinq.

Expanded text:
ierunt. Ruben, Simeon, Levi, Juda, Issachar, Zabulon, et Benjamin, Dan, et Nephthalim, Gad, et Aser. Erant igitur omnes animae eorum qui egressi sunt de femore Jacob, septuaginta.
Abbreviated transcription (Latin):
lic gesserit. et de saule et phtonissam.
De philisteos adu̾sus saul congregatos. et de dauid ubi ꝑcus

Expanded text:
lic gesserit: et de Saule, et Pythonissa. XXV. De Philistinis adversum Saul congregatis, et de David ubi, percus
Abbreviated transcription (Latin):
post exemplaria sci¬
turarum toto orbe
disꝑsa. quasi quidan
arbiter sedeam: ce qͥ
inter se uariant:q
sint illa que cũ gra:
consentiant ueritat
ddecernam. Pius lab

Expanded text:
post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus lab
Abbreviated transcription (Latin):
asteriscis designans que minꝰ fuerint. et uirgulis
que ex suꝑfluo uideant᷑ apposita. Si igitur aliis li¬
cuit ñ tenere qd̵ semel susceꝑant: et pt sepiuaginta
cellulas. quȩ uulgo sine auclore iactantur singulas
cellulas aꝑuere. hocq iii eccłiis legitur qd septua.¬
ginta nescierunt: cur me ñ fuscipiant latini mei.
qui imnolata editione ueteri. ita nouã condidi.
ut laborẽ ineũ hebreis. et qd his maiꝰ ẽ apłis aucto¬
rib probem: Scripsi nnꝑ librum de oꝑumo genere
interp̃tandi. ostendens illa dȩ cuuangłio. de egyo¬
to uotami filrũ meum. et qm̃ nararrus uocabitur:

Expanded text:
asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt, cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium
Abbreviated transcription (Latin):
mati epõrum sanctissime
atq doctissime impelle¬
res. ut hebrea tͥ uolumi¬
na latino sermone trans¬
ferrem. Qo enim semel au¬
res hominũ occupauerat
et nascentis ȩccłe robora¬
uerat fidẽ: instũ erat eti
na illa antiquaq tͣnslatio. corrupta sit atq uolata.
nr̃i arbitrii putas. an e plurib iudicare. qͥd uerũ sit
aut nouũ opus inueteri oꝑe cudere. inludentibq
in eis cornicũ ut dicitur ocłos configere. Alexan¬
dna et egyptus. in septuaginta suis. et sichium lau¬
dat auctorẽ. constantraopolis usq anthiochiã. lu¬
ciam mr̃is exemplaria probat: medie inter has
prouintiȩ palestinos codices legunt. qͦs ab origine
laboratos. cusebtus et panpbilius uulgauerunt:
totusq orbis hac int̾ se trifaria uarietate cõpugnat.
Et certe origenes non solum exemplaria cõposuit.
quatuor editionũ e regione singła uerba descu¬
bens: ut unꝰ dissentiens. statĩ cȩtenis inter se con¬
ne septuaginta theouotionis editationẽ miscuit.

Expanded text:
mati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: ri arbitrii putas, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se conne Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit,
Abbreviated transcription (Latin):
antiocensis atꝰce medicuis. discipłs apłorum.
postea paulum secutus usq ad confessionẽ
eius: seruiens dño sine crimine. Namq
uxorem unquam habens neq filios. septua¬
ginta &e quatuor annorum obiit in bithi¬
nia: plenus spũ scõ. Qui cum iam scripta
essent euanglia. ꝑ matheum quidem in
udea. ꝑ marcum autem in italia. sco in

Expanded text:
Antiochensis, arte medicus, discipulus apostolorum, postea Paulum secutus usque ad consummationem ejus, serviens Domino sine crimine. Nam neque uxorem umquam habens, neque filios: septuaginta et quatuor annorum obiit in Bithynia plenus Spiritu sancto. Qui cum jam scripta essent Evangelia: per Matthaeum quidem in Judaea: per Marcu
Abbreviated transcription (Latin):
tunicã: et palliũ relinquendũ est. Scilicet nisi tu sem¬
ꝑ recrastinans. et diem de die trahens. caute et pedeten¬
tim tuas possessiuncłas uendideris: ñ habet. xp̃c un
de alat pauꝑes suos. Totum deo dedit: qui se obtulit.
Apłi nauem tantũ et recia reliquerunt. Uidua duo era
misit ingarophilatium: et prefert᷑ croesi diuitiis. Fã¬
cile contemnit omnia: qui se semꝑ cogitat ẽẽ morttu¬

Expanded text:
tunicam, et pallium relinquendum est. Scilicet nisi tu, semper recrastinans, et diem de die trahens, caute et pedetentim tuas possessiunculas vendideris, non habet Christus unde alat pauperes suos. Totum Deo dedit, qui seipsum obtulit. Apostoli navem tantum et retia reliquerunt. Vidua duo aera misit in gazophylacium, et praefertur Croesi divitiis. Facile contemnit omnia, qui se semper cogitat esse moritu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uenis: Qͥ ait ad eum. De castris isrł fugi. Et dixit
ad eũ dauid. Qͦd ẽ uerbum qd̵ factũ ẽ : Indica mͥ. Qͥait.
fugit ppłs ex prelio: et multi corruentes e ppło. mortui
sunt. Sed et saul et ionathan filius eius interierunt. Di¬
xitq dauid ad adolescentẽ qui nunciabat ei. Unde scis
quia mortuus ẽ saul et ionathan filius eiꝰ: Et ait adoles
cens qui narrabat ei. Casu ueni in montẽ gelbohe: et sa¬
ul incubebat suꝑ hastã suã. Porro currus et equites ad pro¬
pinquabant ei. Et conuersus p̾t tergũ suum: uidensq
me uocauit. Cui cum respondissem ad sum: dixit michi.
Qs nam estu: Et aio ad eum. Amalechites sũ. Et locutꝰ¬

Expanded text:
s Israhel fugi et dixit ad eum David quod est verbum quod factum est indica mihi qui ait fugit populus e proelio et multi corruentes e populo mortui sunt sed et Saul et Ionathan filius eius interierunt dixitque David ad adulescentem qui nuntiabat unde scis quiacens qui narrabat ei casu veni in montem Gelboe et Saul incumbebat super hastam suam porro currus et equites adpropinquabant ei et conversus post tergum suum vidensque me vocavit cui cum respondissem adsum dixit mihi quisnam es tu et aio ad eum Amalechites sum et locut
Abbreviated transcription (Latin):
dam. seth. enos
chaynam. malale¬
hel. iared. enoch.
matussale. la mech
noe. sem. cham.
et iaphech. Filii
iapheth: gomer.
magos. maday. et
iauan. thubal. mo¬
soch. thyras. Porro
filii gomer: asche¬
nez. et rifa. et tho¬
gorma. filii autẽ
iauan: helisa. et
tharsis. cethim. et dodanim. Filii cham: chiis
et mesraym. phut. et chanaã. filii autẽ chiis:

Expanded text:
dam Seth Enos Cainan Malelehel Iared Enoch Matusale Lamech Net Japheth. Filii Japheth, Gomer Magog, et Madai, et Javan, Thubal, Mosoch, Thiras. Porro filii Gomer: Ascenez, et Riphath, et Thogorma. Filii autem Javan: Elisa et Tharsis, Chetim et Dodanim. Filii Cham: Chus, et Mesraim, et Phut, et Chanaan. Filii autem Chus:
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ pro uobis orantes: audientes fidem urãm in
xp̃o iħu. & dilectionem quam habetis in omnes scõs.
ꝓpter spem que reposita est uobis in celis. Quam audi¬
stis in uerbo ueritatis euangelii. quod ꝑuenit ad uos sic̃¬
& in uniuerso mundo est: & fructificat. & crescit. Sicut
in uobis exea die qua audistis &e cognouistis grãm dei
in ueritate. sicut didicistis ab epafra carissimo conseruo¬
nr̃o qui est fidelis pro uobis minister xp̃i ihu qui etiam
manifestauit nobis dilectionem urãm in sp̃u. Ideo et
nos ex qua die audiuimus. non cessauimus pro uobis
orantes et postulantes: ut impleamini agnitione uolũ¬
tatis eius in omni sapientia &e intellectu spiritali. ut
mbuletis digne deo ꝑ omnia placentes in omni opere

Expanded text:
er pro uobis deprecantes, audientes fidem uestram in Christo Iesu et dilectionem quam habetis in omnes sanctos propter spem quae reposita est uobis in caelis, quam ante audistis in uerbo ueritatis euangelii quod peruenit in uos, sicut in omni mundo est fructificans et crescens sicut et in uobis, ex qua die audistis et cognouistis gratiam dei in ueritate. nostro qui est fidelis pro vobis minister Christi Iesu qui etiam manifestavit nobis dilectionem vestram in Spiritu ideo et nos ex qua die audivimus non cessamus pro vobis orantes et postulantes ut impleamini agnitione voluntatis eius in omni sapientia et intellectu spiritali ut ambuletis digne Deo per omnia placentes in omni opere
Abbreviated transcription (Latin):
re ce fatigatione nocte ce die oꝑantes: ne quem ut̃m
grauaremus. Non quasi non habuetuus potestatem:
s: ut nosiet ipsos formam cdaremus uobis ad imitan¬
dum nos. Nam &e cum essemus apud uos hoc denun¬
tiabamus uobis: quonam si quis non uult oꝑari.
nec manclucet.
udiuimus enim inter uos quosdam ambulan¬
tes inquiete: nichil oꝑantes s curiose agentes.
his autem qui eiusmodi sunt denuntiamus & obse¬
cramus in dño iħu xp̃o: ut cum silentio oꝑantes suũ
panem manducent.ui

Expanded text:
ne nocte et die operantes, ne quem uestrum grauaremus. non quasi non habuerimus potestatem, sed ut nosmet ipsos formam daremus uobis ad imitandum nos. nam et cum essemus apud uos, hoc denuntiabamus uobis, quoniam, si. quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim inter. uos quosdam ambulare inquiete, nihil operantes, sed curiose agentes. his autem qui eiusmodi sunt denuntiamus et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes suum panem manducent
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretes dnĩ saluatoris eccłȩ
nonlegunt. utentes theodotio¬
nis editionem. Et hoc cur acci¬
derit nescio. Siue enim quia sermo chaldeus ẽ.
& quib dã ꝓpͥetatib a nr̃o eloquio discrepat. Nolu-¬
erunt septuaginta interp̃tes easdem lineas inttans¬
latione seruare. siue sub nomine eorũ: abalio nes-¬
cio quo non satis chaldeam linguam sciente edi-¬
tus liber ẽ. siue aliud quid causȩ extiterit igno

Expanded text:
Interpretes Domini Salvatoris Ecclesiae non legunt utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit, nescio. Sive enim quia sermo Chaldaicus est, et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta Interpretes easdem linguae lineas in translatione servare: sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis Chaldaeam linguam sciente, editus liber est: sive aliud quid causae exstiterit igno
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Argento et auro ec substantia & pecorib excepto qͥl
uoluntariȩ offerunt templo dĩ: quod ẽ. in iherłm. Et sur¬
rexerunt principes patrũ de iuda et beniamun. & sacer¬
dotes et leuitȩ. om̃s cuius suscitauit dĩ sp̃m. ut ascende¬
rent. ad ȩlificandũ templum dñi: quod erat in iherłm.
Uniuersiq qui erant incurruitu adiuuerunt manus eorũ

Expanded text:
 excepto quod voluntarie offerunt templo Dei, quod est in Ierusalem'. Et surrexerunt principes patrum de Iuda et Beniamin et sacerdotes et levitae, omnis, cuius suscitavit Deus spiritum, ut ascenderent ad aedificandum templum Domini, quod erat in Ierusalem. Universique, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
Noscircumcisi ex gene¬
re abraham scã clescen¬
dimus ex stirpe. oe notus retro apud iudeam tan¬
tum ds̃. Hos de egypto signis et uirtutib liberati
mare sicco ꝑtransiuimus pede: cum inimicos nr̃os
grauissimi fluctus inuoluerent. Nobis manna plu¬
it dñs in deserto: &e quasi filiis suis celeste pabulũ
ministrauit. Nos die noctuq in columpna nubis ig¬
nisq precessit: ut nobis in inuio iter ostenderet.
atq ut cet̾a eius circa nos immensa beneficia ta¬
ceamus: nos soli digni fuimꝰ dĩ legem accipe et uocẽ
dei loquentis audire: eiusq cognoscere uoluntatẽ.

Expanded text:
nos circumcisi ex genere Abraham, sancta descendimus ex stirpe, et notus retro apud Judaeam tantum Deus. Nos de Aegypto signis Dei et virtutibus liberati, mare sicco pertransivimus pede, cum inimicos nostros gravissimi fluctus involverent. Nobis pluit manna Dominus in deserto, et quasi filiis suis coeleste pabulum ministravit. Nos die noctuque in columna nubis ignisque praecessit, ut nobis in invio iter ostenderet. Atque, ut caetera ejus circa nos immensa beneficia taceamus, nos soli digni fuimus Dei legem accipere, et vocem Dei loquentis audire, ejusque cognoscere voluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
OLINT. SUNT
partis italie. Hi preuen¬
ti sunt a falsis aplĩs: ce
sub nomine dñi nostri
ih̃u xp̃i in legem et pro

Expanded text:
Romani sunt partis Italiae. Hi praeventi sunt a falsis apostolis, et sub nomine Domini nostri Jesu Christi in legem et pro
Abbreviated transcription (Latin):
seripsit ad septem ecclesias¬
uinam: ad coriithios duas.
ephesios unam: ad philip
duas. tito unam: philemoni unam. Epła autẽ
que fertur ad hebreos non eius creditur ꝓpter
stili sermonisq dissonantiam. sed uel barnabe
uixta tertullianum. uel luce euangłiste iuxta
quosdam. uel clementis romane postea ecclesie
ep̃i. quem aiunt sententias pauli proprio
ordinasse et ornasse sermone. Uel certe quia
paulus scribebat ad hebreos. & ꝓpter inui¬
diam sui apud eos nominis titulo in principio
salutationis amputauerat. Scripserat autem ut
hebreus hebraice. id est suo eloquio disertissime.
ea que eloquenter scripta fuerant in hebreo eloquẽ
ceteris pauli epłis discrepare uideatur. Legunt qui¬
dam et ad laodicenses: s ab om̃ib exploditur::¬

Expanded text:
em, ad septem Ecclesiasunam; ad Corinthios duas; Ephesios unam; ad Philippduas, Tito unam, Philemoni unam; Epistola autem, quae fertur ad Hebraeos, non ejus creditur, propter styli sermonisque dissonantiam: sed vel Barnabae, juxta Tertullianum; vel Lucae evangelistae, juxta quosdam; vel Clementis, Romae post Ecclesiae episcopi, quem dicunt, sententias Pauli proprio ordinasse et ornasse sermone; vel certe quia Paulus scribebat ad Hebraeos, et propter invidiam sui apud eos nominis, titulum in principio salutationis amputaverat; scripserat autem ut Hebraeus Hebraice, id est suo eloquio disertissime ea quae eloquenter scripta fcaeteris Pauli Epistolis discrepare videatur. Legunt quidam et ad Laodicenses, sed ab omnibus exploditur
Abbreviated transcription (Latin):
Anticum psalmorum: ani¬
mas decorant. Inuittat
angelos in adiutorium.
Effugat demones: expel¬
lit tenebras. Efficit san¬
ctitatem homini peccato

Expanded text:
anticum psalmorum animas decorat, invitat angelos in adjutorium, effugat daemones, expellit tenebras, efficit sanctitatem. Homini peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ei serui sui.
Queramꝰ domi¬
no nostro regi:
doolescentulã
uirginẽ. et stet
coram rege et foueat eum: dormiatq in sinu suo.
et calefaciat dominũ nr̃m regẽ. Quesierunt gͥ
adolescentulã speciosã in om̃ib finib isrł. abi¬

Expanded text:
ergo ei servi sui: Quaeramus domino nostro regi adolescentulam virginem, et stet coram rege, et foveat eum, dormiatque in sinu suo, et calefaciat dominum nostrum regem. Quaesierunt ergo adolescentulam speciosam in omnibus finibus Isra
Abbreviated transcription (Latin):
post mortẽ moysi
retur dñs ad iosue
filium Nyn mini¬
strum moysi. et di¬
ceret ei. Moyses
seruus meus mor¬
tuus ẽ: surge et
transi iordanem
istum. tu et omĩs
ppłs tecũ. in terrã

Expanded text:
post mortem Moysi retur Dominus ad Josue filium Nun, ministrum Moysi, et diceret ei: Moyses servus meus mortuus est: surge, et transi Jordanem istum tu, et omnis populus tecum, in terra
Abbreviated transcription (Latin):
dam. seth. enos.
chaynam. malale¬
hel. iared. enocb.
matussale. lamech.
noe. sem. cham.
et iapheth.Filii
iaphieth: gomer.
magos. maday. et
iauan. thubal. mo¬
soch. thyras Porro
filii gomer: asche¬
ner. et rifa. et tho¬
gorma. filii autẽ
uauan: helisa. et
tharsis. cethim. et dodanim. Filii cham: chiis
et mesraỹm. phut. et chanaã. filii autẽ chiis:
saba et eula. sabatlia. et rechina. et sabatbacbã.
Porro filii rechema: saba. et dadan. Chus autẽ
genuit nemroth. Iste cepit eẽ poteus in t̾ra. Mes¬
raym uͦ: genuit lodim. et anamin. et laabim.
et nepthoym. phetrosym quoqi et cbasiocbim:
de quib egressi sunt philistym. et capthu.¬
rim. Canaan uͦ genuit sydonẽ pͥmogenitum
sirũ etheũ: iebuseum quoq et amorreũ. Et ger¬
gescũ. euehumq et aracheũ. et afineũ. aradiũ
quoq et samareũ. et amatheũ. fi̾ti seiu: Ielam.
et asur. et arphaxad. ec lud. et aram. et us. et il.
et gotdioi. et mosoch. Arfaxad autẽ geuurt sali:

Expanded text:
dam, Seth, Euos, Cainan Malaleel, Jared, Enoch, Mathusale, Lamech, Noe, Sem, Cham, et Japheth. Filii Japheth, Gomer Magog, et Madai, et Javan, Thubal, Mosoch, Thiras. Porro filii Gomer: Ascenez, et Riphath, et Thogorma. Filii autem Javan: Elisa et Tharsis, Chetim et Dodanim. Filii Cham: Chus, et Mesraim, et Phut, et Chanaan. Filii autem Chus: Saba, et Evila, Sabatha, et Regma, et Sabathacha. Porro filii Regma: Saba, et Dadan. Chus autem genuit Nemrod: iste coepit esse potens in terra. Mesraim vero genuit Ludim, et Anamim, et Nepthuim Phethrosim quoque et Chasluim de quibus egressi sunt Philisthim et Capthurim Chanaan vero genuit Sidonem primogenitum et Heth Iebuseum quoque et Amorreum et Gergeseum Evheumque et Aruceum et Asineum Aradium quoque et Samareum et Ematheum filii Sem Aelam et Assur et Arfaxad et Lud et Aram et Us et Hul et Gothor et Mosoch Arfaxad autem genuit Sala
Abbreviated transcription (Latin):
ne septuaginta theouotionis editationẽ miscuit.
asteriscis designans que minꝰ fuerint. et uirgulis
que ex suꝑfluo uideant᷑ apposita. Si igitur aliis li¬
cuit ñ tenere qd̵ semel susceꝑant: et pt sepiuaginta
cellulas. quȩ uulgo sine auclore iactantur singulas
cellulas aꝑuere. hocq iii eccłiis legitur qd septua.¬
ginta nescierunt: cur me ñ fuscipiant latini mei.
qui imnolata editione ueteri. ita nouã condidi.
ut laborẽ ineũ hebreis. et qd his maiꝰ ẽ apłis aucto¬
rib probem: Scripsi nnꝑ librum de oꝑumo genere
interp̃tandi. ostendens illa dȩ cuuangłio. de egyo¬
to uotami filrũ meum. et qm̃ nararrus uocabitur:

Expanded text:
ne Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, ne Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt, cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium