comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. priꝰqͣm inciꝑent sacra fieri uir reu̾en¬
tissimꝰ herueus sanctiorib qͥ conuenerañt
b ritẽ cõmpositis: cepit idem uir artioris
uite macerationib sese conterere: atq soli¬
tariꝰ in exigua penes eccłiam cellula psalmiᷤ
& or̾onib degens uacare. Qui cũ post hec
anno .iiii. cognouisset se in breui migratu¬

Expanded text:
um, priusquam inciperent sacra fieri, vir reverendissimus Heriveus sanctioribus qui convenerant sbus rite compositis, coepit idem vir arctioris vitae macerationibus sese conterere, atque solitarius in exigua penes ecclesiam cellula psalmis et orationibus vacans degere. Qui cum post haec anno quarto cognovisset se in brevi migratu
Abbreviated transcription (Latin):
& fremens. post tͥduum amisit linguȩ officiũ.
Cũq nullum om̃ino ꝑ sex dies sumeret cibum:
ad beati martini tumulũ a suis deducit᷑. Qͦ tac¬
om̃i homo langore liberat᷑. Deinde cũ ꝓ graciarũ
actione ad capsam scĩ ꝯfessoris duceret᷑: rogabat
circũstantes tã laicos qͣm presbiteros. ne hostẽ
suum utiq demonem post se uenire ꝑmitt̾ent:
hoc gͥ signũ qͦd breuit̾ iuxta ueri fidem ꝑstrin

Expanded text:
et fremens, post triduum amisit linguae officium. et fremens, post triduum amisit linguae officium. Cumque nullum omnino per sex dies per se sumeret cibum, ad beati Martini tumulum a suis deductus; quo tacomo ab omni languore liberatur. Demum cum pro gratiarum actione ad capsam sancti confessoris duceretur, rogabat circumstantes tam laicos quam presbyteros ne hostem suum, utique daemonem, post se venire permitterent. Hoc igitur signum, quod breviter juxta veri fidem perstrin
Abbreviated transcription (Latin):
custos ordinis in eodei.i monasti̾o ꝓ sc̃ĩtate uitȩ
& religionis custodia poneretur. O martinũ.
nulli fere scõꝵ meritis inferiorem. nlłi scd̾m
potentia. nlłi uisc̾ibus caricatis minorẽ: qͥ mi¬
rabiliter demoniacũ curauit: & eiꝰ sanitatẽ
clerico suo miscditer uere salutis causam esse do¬
nauit. Martinũ ergo energumini laudat me¬
dela: martinũ magnificat plebis admiratio &
deuotio. Martinum qͦq glorificat clerici ad de¬
um ꝯuersio ꝑfecta: & ubiq tanto mirabilior
martinus habet᷑. qnͣto poscentiũ fides ad dm̃¬
& ad ipsũ deuotio promeretur
num int̾ cetera est apud nos factum tã pre
in toto pago turonensi qͥ hoc uel ñ uiderit uel
audiendo didicerit: nullum qͥ obliuisci aliqua
herbertꝰ. de uico qͥ dicit᷑ nouiacꝰ. cũ die mẽdio
temꝑe estatis purgaret tͥticum in area: inua¬
sus a demone spumans & euomens. ex estuans

Expanded text:
custos ordinis in eodem monasterio prae sanctitate vitae custos ordinis in eodem monasterio prae sanctitate vitae et religionis custodia poneretur. O Martinum nulli fere sanctorum meritis inferiorem, nulli secundum potentiam, nulli visceribus charitatis minorem, qui mirabiliter daemoniacum curavit, et ejus sanitatem clerico suo misericorditer verae salutis causam esse donavit. Martinum igitur energumeni laudat medela. Martinum magnificat plebis admiratio et devotio. Martinum vero glorificat clerici ad Dominum conversio perfecta. Et ubique tanto mirabilior Martinus habetur quanto poscentium fides ad Dominum ad ipsumque devotio promereturnum inter caetera est apud nos factum, non majin toto pago Turonensi qui hoc et non viderit, et audiendo non didicerit, nullum qui oblivisci aliqua Herbetus de vico qui dicitur Noviacus: cum die medio aestatis tempore purgaret triticum in area, invasus a daemone, spumans et evomens, aestuans
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter dep̾cemur: uit hominẽ istũ liberet a
demone qͦ obsidet᷑. Tunc demon ꝑ os energumi¬
ni. uos inqͥt om̃s ñ tuneo: nͨ meum palestritem
ꝑ uos dimittam. Solus martinꝰ hoc poterit: ꝙ
hoc tam̃ in eiꝰ honore inissa celebrata. Qd̃ audi¬
entes clerici: consilio inito int̾ se dixerunt. Et¬
si diabolꝰ m̃dax est: certe uel quandoq uerũ di
cere cogit᷑. Non igit᷑ ab ipso fidem capientes. s
abeo cui inuitꝰ testimonium ꝑhibet. in honore
domim & gloriosi martini missam celebremꝰ.
credentes in eũ qui & malis bene utit᷑. Nec mo
Dũq post cõmunionem sacrã. ids martinꝰ abra¬
he sinu letꝰ excipit᷑ clerus decantaret: diabolꝰ
ñ ferens tantã laudem martiui. retrum cla¬
morem emutens tetrũq relinquens odorem.
ab energumino discedens. eum sanũ quãuis
inuitꝰ deseruit. Quod clericus ille uidens. ñ
ei satis fuit sub cõmum clicoꝵ uita scõ deserui¬
re martino: sed placitam martim uitã pro

Expanded text:
a daemone quo obsidetur. Tunc daemon per os energumeni: Vos, inquit, omnes non timeo, nec meum palaestritem per vos dimittam. Solus Martinus hoc poterit et hoc tamen in ejus honore missa celebrata. Quod audientes clerici, consilio inito inter se dixerant: Etsi diabolus mendax est, certe vel quandoque dicere verum cogitur. Non igitur ab ipso fidem capientes, sed ab eo cui invitus testimonium perhibet, in his nos domni Martini gloriosi missam celebremus, creDumque post communionem sacram, Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, clerus decantaret, diabolus non ferens tantam laudem Martini, tetrum clamorem emittens, tetrumque relinquens odorem, ab energumeno discedens, eum sanum et invitus deseruit. Quod clericus videns non fuit ei satis sub communi clericorum vita sancto deservire Martino, sed placitam Martini vitam prof
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso exilii solo diuitiis & honoribꝰ sublima¬
rentur. Deniq ipsis mandauit ꝑ ueredarios
predictꝰ abba herbernꝰ ut iuteressent ducatui
ad euehendum coepꝰ sepe nominiandi antisti¬
tis: ut quem simplices monachi & exules a lo¬
co ꝓprio in exiliũ aduexerant: iam episcopi &
albates constituti ipsũ solum exulem loco ꝓpͥo¬
& ciuitati restituerent. Quod & factum est.
Celebrata gͥ ꝓpͥa de sc̃o martino missa sollẽniter:
ingel gerius andegauensis. & ab narius comes¬
autisiod orensis assumptum onus illud nobile
suis imꝑonentes humeris. repatͥandi aggredi-¬
untur iter. Deducunt pontifices cum ymnis
& laudibꝰ scĩ antistitis reliquias: necñ & cle-¬
rus deuotus & uulgi undequaq concurrens
frequentia. Reuersis uero deductoribꝰ illis :¬
martini exercitus aggresum capit iter. op¬
tato potitus triumpho. Debitum seruicii
pensum ab abbate & monachis nͥñ & ã cle¬

Expanded text:
in ipso exilij solo diuitiis & honoribus sublimain ipso exilij solo diuitiis & honoribus sublimarentur. Denique ipsis mandauit per veredarios sæpefatus Abbas Herbenus, vt interessent ducatui, & ad euehendum corpus sæpenominandi Antistitis: vt quem simplices Monachi & exules a loco proprio in exilium adduxerant, iam Episcopi & Abbates constituti ipsum solum exulem loco proprio restituerent. Quod & factum est. Celebrata igitur propria de S. Martino Missa solemniter, Ingelgerius Andegauensis & Abnarius Antissiodorensis assumptum onus illud nobile suis imponentes humeris, repatriandi aggrediuntur iter. Deducunt Pontifices cum hymnis & laudibus sancti Antistitis reliquias, necnon & Clerus deuotus, & vulgi vndequaque decurrens frequentia. Reuersis vero deductoribus illis Martini, exercitus aggressum capit iter, & optato potitur triumpho. Debitum seruitij pensum ab Abbate, & Monachis, necnon & Cle
Abbreviated transcription (Latin):
hostili urgente gladio a turonicis huc allatum:
& ab eis penes te repositũ nouimus. Qd̃ gͦ ã
fidelib fideliter tͥ cõmissum est. tu ꝗͣ doq
fidelis restitue : & lese fidei damna sarciens.
exasperato comiti uerbis eum lenibꝰ & officiis
demulcens postulata concede. Nisi enĩ sponta-¬
nee & cito reddideris : ad tui dedecus & igno¬
miniam ablatũ ꝓtinꝰ tͥ inuito uidebis. Fac
igit᷑ de necessitate uirtutem : & anceqͣm im¬
minens extorqueat necessitaᷤ palliata pru¬
dens prestet liberalitas. Acqͥescit episcopus:
& consule andegauensi allocutione blanda de¬
fuit etiam & diue memoriȩ abbas herbernus
coram episcopis una cũ ingelgerio iam sine so¬
ciiz. Diuina siqͥdã ꝓuidentia ꝙ beati martin
oratione assidua mediante. iam ꝓ moti erant
per uniuersam burgundie ꝓuinciam omines
singulrin episcopatibꝰ & abbatiis: scilicet ut qui
cũ exulato exules aduenerant. ab ipso exulato

Expanded text:
hostili vrgente gladio, a Turonicis huc allatum, hostili vrgente gladio, a Turonicis huc allatum, & ab eis penes te repositum nouimus. Quod ergo a fidelibus fideliter tibi commissum est, tu quandoq. fidelis restitue, & fidei læsæ damna resarciens, exasperato Comiti, verbis eum lenibus, & officiis demulcens, postulata concede. Nisi enim spontanee, & cito reddideris, ad tui dedecus & ignominiam ablatum protinus tibi videbis. Fac igitur de necessitate virtutem, & antequam imminens extorqueat necessitas, palliata prudens præstet liberalitas. Acquiescit Episcopus, & Andegauensi allocutione blanda defuit etiam & diuinæ memoriæ Abbas Herbenus coram Episcopis, vna cum Ingelgerio, iam sine sociis. Diuina siquidem prouidentia, & beati Martini oratione assidua mediante, iam promoti erant per vniuersæ Burgundiæ Prouinciam omnes & singuli in Episcopatibus & Abbatiis: scilicet vt qui cum exulato exules aduenerant, ab ipso exulato,
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis uia deicis: & in ꝑditõis precipitium
ire compellis: Cur necessitatis tempore the-¬
saurum fidei tuȩ commissũ dilationis. in nec¬
tens moras. reddere contẽnis: Uirum ergo tͥ
ex duobꝰ elige: aut turonicis suum martinum.
dilationis cessante mora restitue. aut te nul¬
latenꝰ reddit᷑um responde. Cui ep̃c in his uer-¬
bis stomachatꝰ ita respondit. Non decet ꝑegri-¬
num cũ armata manu loca sc̃a inuisere: nͨ scõꝵ
pignora uiribꝰ & armis uelle sͥ uendicare. Hõdie
tñ cum tuis patient̾ sustine: & quid suꝑ hoc ac¬
turus sim crastina tͥ declarabit dies. Cõmuni¬
cato interim cum episcopis qͥ tẽ forte aderant
consilio: quis actionis huiꝰ exitus uel finis esse
ualeat ꝑcunctatur. Eui si agriꝰ eduensis una
cum domnolo trecacensi. id ipsum sapienter
respondit. Non decet episcopum aliena raꝑe:
uel cuiꝰlibet depositum fraude uel uiolentiat
uelle subripere. Beati siqͥdam martim corpus

Expanded text:
veritatis via deiicis, & in perditionis præcipitium veritatis via deiicis, & in perditionis præcipitium ire compellis? Cur necessitatis tempore thesaurum fidei tuæ commissum, dilationis innectens moras, reddere contemnis? Vnum ergo tibi ex duobus elige: aut Turonicis suum Martinum, dilationis cessante mora, restitue; aut te nullatenus redditurum responde. Cui episcopus in his verbis stomachatus ita respondit. Non decet peregrinum cum armata manu loca sancta inuisere, nec Sanctorum pignora viribus & armis velle sibi vendicare. Hodie tamen cum tuis patienter sustine, & quid super hoc acturus sim, crastina tibi dies declarabit. Communicato interim cum Coepiscopis, qui tunc forte aderant, consilio, quis actionis huius exitus vel finis esse valeat, percunctatur. Cui Siagrius Eduensis, vna cum Domnolo Tricasensi, ad ipsum sapienter respondit. Non decet Episcopum aliena rapere, vel cuiuslibet depositū fraude vel violentia velle surripere. Beati siquidem Martini corpus,
Abbreviated transcription (Latin):
gaudium huic luctuose restituas regioni:
idens gͥ uir illustris ingelgeriꝰ uniu̾sita¬
tis illiꝰ post dm̃ spem in se penitꝰ poui: lacri¬
uias supplicantium miseratꝰ & uota. ꝓmittit
litũ qͣm eqͥtum secum electis autisiodoꝵ uenit.
Continuant interim turonici ex sui p̾cepto pon¬
tificis uniꝰ ebomade ieiunia : ꝙ suum sͥ red¬
di martinum. deo supplicant iugi oratione et
precum instantia. Stupet ancisiodorensis ci¬
uitas: armato milite ex insperato se repleri. Diei
igit᷑ crastine aurora illucescente. ꝑegrinꝰ comes
impiger pꝰquam in ȩccłia ante dilecti archipre-¬
sulis martini corpꝰ cũ lacͥmis orans. peregͥnati¬
onis suȩ p̾ces & uota ꝑsoluit : conuenit ep̃m
suꝑ depositi restitutione dicens. Pontificis nom̃
cum te & honor delectet. cur huiꝰ ꝑrenõĩs ethi¬
mologia ꝑdita. uirtutum pontem ñ facis sed
subuertis: & gregi tuo factus forma deceptio¬
nis & doli. uestigiis tuis inherentes a sublimi

Expanded text:
gaudium huic luctuosæ restituas regioni. Videns igitur vir illustris Ingelgerius, vniuersitatis illius post Deum spem in se penitus poni, lacrymas supplicantium miseratus & vota, promittit litum quam equitum secum electis, Antissiodorum venit. Continuant interim Turonici ex sui præcepto Pontificis vnius hebdomadæ ieiunia, & suum sibi reddi Martinum Deo supplicant iugi oratione, & precum instantia. Stupet Antissiodorum ciuitas armato milite & insperato se repleri. Diei igitur crastinæ aurora illucescente, peregrinus Comes impiger, postquam in Ecclesia ante dilecti Archipræsulis Martini corpus cum lacrymis orans, peregrinationis suæ preces & vota persoluit: conuenit Episcopum super Depositi restitutione, dicens. Pontificis nomen cum te & honor delectet, cur huius prænominis etymologia perdita, virtutum pontem non facis, sed subuertis, & gregi tuo factus forma deceptionis & doli, vestigiis inhærentem a sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
post młtas strages utͣrumq partiũ. ut idem
illud gosfrido cognomento tuditi. filio scilioꝵ ful¬
coms iam dicti andegauoꝵ comitis. Qͥ collecto
exercitu. ipsam ciuitatem anuo integro obsidio
nu pergunt dimicaturi: reuera ut afflicte in¬
digentiq alimoniis succ᷑rerent urbi ãbo p̃dicti

Expanded text:
strages cladis utrarumque partium, ut idem illud Gozfredo, cognomento Tuditi, filio scilicet Fulconis jam dicti, Andegavorum comitis. Qui, collecto magno exercitu, ipsam civitatem anno uno et eo ampliunu pergentes dimicaturi, revera ut afflictae indigentique alimoniis succurrerent urbi, ambo praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
rentia collocatur Hȩc est igit᷑ gloriosa & sol¬
presul turonensis martinꝰ. ab exilio reuertens
ab alumnis suis officiose excipitur : ꝙ in ꝓpria
ut dictum est sede residens: omni petentise.
ut sui moris est plurimum suffragatur. Hoc
eroeptionis celebre festum anuo ab incarna-
chiepiscopo turonensi & a comprouincialibꝰ
episcopis. celebrata synodalis sanciuit autoritas:
quȩ quando recolitur. a danis facta destructior
& martini repatͥantis celebris & iocunda. a
suis memorialit̾ exceptio memorat᷑. Te igit᷑
o bone martine. pie pater. pastor & patrone
noster. nobis & filiis & alũnis. necnum & ue¬
neratoribꝰ tuis more tuo bona ꝯfer: noxia sub¬
moue: & orationum iugi instantia nobis gau¬
dia uitȩ interminabilis obtine: prestante do¬

Expanded text:
rentia collocatur. Hæc est igitur gloriosa, solrentia collocatur. Hæc est igitur gloriosa, solpræsul Turonensis Martinus ab exilio reuertens ab alūnis suis officiose adeo excipitur, & in propria, vt dictum est, sede residens, omni petenti se, vt sui moris est, plurimum suffragatur. Hoc exceptionis celebre festum, anno ab Incarnatione chiepiscopo Turonēsi, & a cōprouincialibus Episcopis celebrata Synodalis sanciuit auctoritas: quæ quando recolitur, a Danis facta destructio, & Martini repatriantis celebris & iocunda a suis memorialis Exceptio memoratur. Te igitur, o bone Martine, pie Pater, Pastor, & Patrone noster, nobis obsecro filiis & alumnis, nec non & veneratoribus tuis, more tuo bona confer, noxia submoue, & orationum iugi instantia gaudia nobis vitæ interminabilis obtine. Præstante Do
Abbreviated transcription (Latin):
citur de qua primo rollonem fugiens subla¬
tus fuerat. In qua etiam ab uniuersis episco¬
pis diocesis suȩ. a elero & popło susceptus:
in loco ubi nunc adoratur. huc usq seruatur:
omino igitur ut diximꝰ turonensi marti¬
no. turonĩ suam in milibꝰ suis ingrediente :
tota ciuitas obuiam ruit. & ab ad alaudo archi¬
presule turonensi& fratre eiꝰ raimone aure¬
lianensi. & mainoldo cenomannensi ꝙ ã sanc¬
to lupo andegauensi. & a suffraganeis ꝓuintiȩ
totiꝰ episcopis. ei congratulanter occurrit᷑: et
omnis sexus indifferenter desiderato diu dño
suo. letabundꝰ occurrens: lacrimis qͣs gaudium
extorserat ꝑfundit᷑. Ab episcopis siqͥdam & alba¬
tibus a clero & uirginib. a popłis & baronibꝰ
a pueris etiam & senibus. in eccłiam suam cũ
cereis & crucibꝰ. cum ymnis & laudibꝰ gloriosus
antistes gloriose deducitur: & in propriȩ sedis
pristino grãdu cũ debito honore. & summa reue¬

Expanded text:
citur: de qua primo Rollonem fugiens sublacitur: de qua primo Rollonem fugiens sublatus fuerat, in qua etiam ab vniuersis Episcopis diocesis suæ, a Clero etiam & populo susceptus, in loco, quo nunc adoratur, huc vsque seruatur. Dōno igitur, vt diximus, Turonensi Martino, Turonum suam in millibus suis ingrediente, tota obuiam ruit, & ab Adalaudo Archipræsule Turonensi, & fratre eius Raimone Aurelianensi, & Mainoldo Cenomannensi, & sancto Lupo Andegauensi, & a suffraganeis totius Prouinciæ Episcopis, eis congratulanter occurritur, & omnis sexus indifferenter desiderato diu Domino suo lætabūdus occurrens, lacrymis, quas gaudiū extorserat, perfūditur. Ab Episcopis siquidem & Abbatibus, a Clero & virginibus, a populis & baronibus, a pueris etiam & senibus in Ecclesiā suam cum cereis & crucib., cum hymnis & laudibus gloriosus Antistes gloriose deducitur, & in propriæ sedis pristino gradu cum debito honore & summa reue
Abbreviated transcription (Latin):
in qua signum hoc sanitatis celebratũ est:
in honore signipotentis martimi ȩccłiam con¬
didere: quȩ usq hõdie capella alba nomĩat᷑:
ngresso itaq archipresule martino ꝓprie par¬
rechiȩ fines: mirum in mõdum res iuanimate
& insensibiles. pastoris sui sentientes ad uen¬
tum: grata ꝯgratulationis suȩ signa p̾ten¬
dunt. Uniuerse siqͥdam arbores & frutecta.
temꝑe brumali repugnante licet natura:
rediuiuis uestita foliis & floribꝰ uernant :
& in sui ornatu quante meritoꝵ excelñtie sit
pater. patriȩ repatrians demonstrarunt.
Itidem dextra leuaq in eccłiis eiusdam parre¬
chiȩ sine humano adminiculo signa diuinitꝰ
pulsabant᷑: luminaria tã cereoꝵ qͣm lampa-¬
darum diuinitꝰ accendebant᷑. in duabꝰ maxi¬
in priore uidelicet que maius monasterium
ñcupatur. in qua uiuens in corꝑe. lectioni
meditationi. ugiliis. ieiuniis & orationibꝰ
altera quȩ scĩ martim diuitis castri noui li¬

Expanded text:
in qua signum hoc sanitatis celebratum est, in qua signum hoc sanitatis celebratum est, in nomine signipotentis Martini Ecclesiam condidere, quæ vsque hodie Capella alba nominatur. Ingresso itaque beato Archipræsule Martino propriæ parrochiæ fines, mirum in modum res inanimatæ & insensibiles, Pastoris sui sentientes aduentum, grata congratulationis suæ signa prætendūt. Vniuersæ siquidem arbores, & fructeta tēpore brumali, repugnante licet natura, rediuiuis vestita foliis, & floribus vernant, & in sui ornatu, quantæ meritorum excellentiæ sit pater patriæ repatrians demonstrarunt. Itidem dextera leuaq. in Ecclesiis eiusdem parrochiæ sine humano adminiculo signa diuinitatis pulsabantur. Luminaria tam cereorum quam lampadarum diuinitus accendebantur: in duabus maxiIn priore, quæ Maius-Monasterium nuncupatur, in qua viuens in corpore lectioni, meditationi, vigiliis, ieiuniis, & orationibus, altera, quæ sancti Martini diuitis Castrinoui di
Abbreviated transcription (Latin):
nos sanitatum eius copia comprehendat. No¬
uum sane consilium: uota prorsus in audita
eatenus: tanto nolle carere incõmodo: se sͥ
reddi effugere. Quid moror: Placet utriq
consultum: & aptatis baculis sub utͣq ascella.
reptando potius ꝙͣ gradiendo fugam arripi¬
unt: sed martini pernix potentia ꝑseqͥtur fu¬
gientes: cõprehendit refugas: cõphensosq &
ĩuentos ĩuitos reparat sosꝑitati. Qd̃ illi in se ex¬
perientes nec dissimulare poterant nec au¬
debant silere : nimirum ñ nescii illum poten¬
tem ꝑdere ingratos: qui & nolentibꝰ subuenis¬
set. Exclamant igitur predicantes miracu¬
lum: & homines loci illius quo id contige¬
rat: ad laudem inuitant martiui. Nec sibi mn¬
tegrum fore arbitratĩ. donec baculos sui lan¬
goris indices ad martini matricem eccłiam
deculerunt : palam omĩbus exponentes. &
suȩ ꝑfidiȩ fugam. & martini etiam circa
inuitos clem̃tiam. Porro accole mansionis

Expanded text:
nos sanitatum eius copia comprehendat. Nonos sanitatum eius copia comprehendat. Nouum sane consilium, vota prorsus eatenus inaudita, tanto nolle carere incommodo, se, sibi reddi, effugere. Quid moror? Placet vtrique consultum, & aptatis baculis sub vtraque ascella, reptādo potius quam gradiendo, fugam arripiunt. Sed Martini pernix potentia prosequitur fugientes, comprehendit refugas, comprehensos & inuētos inuitos reparat sanitati. Quod illi in sese experientes, nec dissimulare poterant, nec audebant silere. Nimirum non nescij illum potentem perdere ingratos, qui & nolentibus subuenisset. Exclamant igitur, prædicantes miraculum, & homines loci illius, quo id contigerat, ad laudem inuitant Martini. Nec sibi integrum fore arbitrati, donec baculos sui languoris indices ad Martini matricē Ecclesiam detulerunt: palam omnibus exponentes & suæ perfidiæ fugam, & Martini etiam circa inuitos clementiā. Porro accolæ mansionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. etiam ñ accurrentibꝰ : & qd maioris cle¬
mentiȩ est. etiam nolentib subueniebat. Dum
enim talia tantaq uirtutũ insignia agerent᷑ :
ea precurrente duo paralitici. qui in uilla cui
nomen dehedera est. a pretereuntibꝰ elemosi¬
nam petentes uictitabant. Direrunt alter ad
alterum. Ecce frater sub molli ocio uiuimꝰ:
nemo nos inqͥetat: omnes miserent᷑ : solꝰ no¬
bis labor ẽ petere quod optamus: Licet cum
libuerit somno indulgere: quieti uero iugit᷑:
et ut breuiter dicam: ducimꝰ in bonis desi¬
nobis: infirmitas hȩc qua iacemus. Quȩ si
curata fuerit qͦd absit: necessario nobis incũ¬
bet labor manuum insolitus: quippe men¬
dicare iam in utile erit. Et eoce audiuimus
de martino isto in cuius diocesi degimꝰ: quod
reuertens ab exilio in toto suo episcopatu. ne¬
minem decũbentẽ p̾terit insanatũ. Nunc er¬
martinum. ab eius diocesi ȩreuntes: ne forte

Expanded text:
tibus, etiam non accurrentibus, et quod majoris cletibus, etiam non accurrentibus, et quod majoris clementiae est, etiam nolentibus subveniebat. Dum enim talia, tantaque virtutum insignia agerentur, Ea percurrente duo paralytici, qui in villa cui nomen de Hedera est a praetereuntibus eleemosynam petentes, victitabant, dixerunt alter ad alterum: Ecce frater sub molli otio vivimus, nemo nos inqbis labor est petere quod optamus. Licet, cum libuerit, somno indulgere, quieti vero iugiter: & vt breuiter dicam, ducimus in bonis dindicat infirmitas hæc, qua iacemus. Quæ si curata fuerit, quod absit, necessario nobis incumbet labor manuum insolitus: quippe iam mendicare inutile erit. Et ecce audiuimus de Martino isto, in cuius diocesi degimus; quod reuertens ab exilio in toto suo Episcopatu neminem decumbentem præterit non sanatum. Nunc erMartinum, ab eius diocesi exeuntes: ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
minatꝰ: nemo ibi feminam. uemo rapinã
nouerat: sed unusquisq ex mercato compe¬
tenti iuuebat: ¶ Postqͣm igit᷑ diocesis suȩ
fines attigerat sacratissimi presulis martini
corpus: mirum in mõdũ & oues morbidȩ pasto¬
ris presentiam: & pastor recognouit quantã
ouibꝰ deberet cure diligentiam. Quãuis enĩ
peregͥnus inter extraneos miraculoꝵ floru¬
isset copia inter suos tam̃ ut pote sͥ a deo cõ¬
m̃datos. & copiosior ei affuit sanitatũ gratia.
ergo qualicumq incõmodo egritudinis la¬
borabant: etiam ñ apportatis etiam ñ rogan¬
tes: dextra leuaq ꝑ totam ꝓuinciam mirifi¬
ce sanabantur. Qm uera promissio saluato¬
ris dicentis. Opera inqͥt quȩ ego facio qui
credit in me & ip̃e faciet : & maiora hoꝵ
faciet. In signis enĩ & sanitatibus quȩ ipse
centium cooperari uoluit. ut crebro eugłi¬
a probant. U̾nde est illud. Fides tuate sal¬
uum fecit. ꝑmartinum uero etiam ñ peten¬

Expanded text:
minatus: nemo ibi feminam, nemo rapinam noverat; sed unusquisque ex mercato competenti vivebat. IX. Postquam igitur dioecesis suae fines attigerat sacratissimi praesulis Martini corpus, mirum in modum et oves morbidae pastoris praesentiam, et pastor recognovit quantam ovibus deberet diligentiam. Quamvis enim peregrinus inter extraneos miraculorum floruisset copia: inter suos tamen, utpote sibi a Deo commendatos, et copiosior ei fuit sanitatum gratia, ergo qualicunque incommodo aegritudinis laborabant etiam non apportati, etiam non rogantes, dextra laevaque per totam provinciam mirifice sanabantur. Quam quia vera promissio Salvatoris dicentis: Opera, inquit, quae ego facio, qui credit in me, et ipse faciet, et majora horum faciet . In signis enim et sanitatibus, quae quacentium cooperari voluit, ut crebro Evangelia probant. Unde est illud: Fides tua te salvum fecit . Per Martinum vero etiam non peten
Abbreviated transcription (Latin):
suã negligentiã eoꝵ tenet᷑ obnoxiꝰ. Illos aũ
qͦͣs nominatĩ expressimꝰ pͥuatun conuenies
duriꝰ ꝙ increpabis : ad emendationẽ decet̾o
admonitione parit̾ & p̃ceꝑto eos instituens
Qd̃ si neglexerint: horrendũ sibi iudicium¬
eiugilant: boni meliores reddutur.
& in baptismo luce clariꝰ ꝑatet : & non¬
nullis scõꝵ institutionib demonstrat᷑. Int
tremis agit. omnib int̾missis negotiis
ceti festinant̃ occurrunt ͥ ñ comedendi
ainditas. ñ dormiendi necessitas. ñ rei fa¬
miliaris occupatio. ñ publice utilitatis di¬

Expanded text:
suam negligentiam tenetur obnoxius. Illos autem quos nominatim expressimus, privatim convenies, duriusque increpabis ad emendationem, de caetero admonitione pariter et praecepto eos instituens; quod si neglexerint, horrendum sibi noveevigilant, boni meliores redduntur.et in baptismo luce clarius patet, et nonnullis sanctorum institutionibus demonstratur. Inter tremis agit, omnes omnibus negotiis intermissis accurrunt: non comedendi aviditas, non dormiendi necessitas, non Dei familiaris occupatio, non publicae utilitatis di
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo in or̾one posito duo fr̃s qui eiꝰ tempore
obierant uisibilit̾ apparentes: dixert̃. Bene
quidẽ pat̃ tam ꝓ te quã pro grege tͥ cõmisso
in orando ꝑuigilas : s noueris etiã correꝑtiõe
agendũ circa eos. Sunt enĩ int̾ illos qui pro
frib suis defunctis ñ satis solliciti ft̃: quoscł̃a

Expanded text:
quando in oratione posito duo fratres, qui ejus tempore obierant, visibiliter apparentes dixerunt: « Bene quidem, Pater, tam pro te quam pro grege commisso in orando pervigilas, sed noveris etiam correctione agendum circa eos. Sunt enim inter illos, qui pro fratribus suis defunctis non satis solliciti sunt, ille sci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ naturalẽ ꝑ rouidentiam qͣ malũ suum odi¬
re acceperat. passioi renitendo. Dcđm uolun¬
tatẽ itaq deitatis. in dispositioẽ p̃cedentem
& scd̾m uoluntatẽ rationis diuinã dispositi¬
oñe approbantẽ ⁊i subseqͦntẽ xp̃c pati uoluit
scđm uoluntate aut̃ carnis scdm qͣm naturalit̃
in qͣntũ homofuit eande carnẽ suam odio ñ
habut pati noluit. Neq in hoc tñ diuinȩ uo¬
luntati contͣrius fuit: qr & hoc ipsũ qd noluit.
eũ nolle diuina uoluntas fuit. Erat adhuc
alia uoluntas in xp̃o uoluntas pietatis siue huma¬
nitatis. Nã & ipsa pietas humanitas uocat᷑. i dicun¬
tur humani qͥ pii st̃ ⁊ facile alienis miseriis com¬
patiunt᷑ Propͥũ est enĩ humanitatis cõpati:
& moueri pietate ĩ miseria aliena. Bestra pati
potest: cõpati aut̃ humanitatis ẽ ꝑpriũ. Iccir¬
co uoluntas pietatis. uoluntas humanitatis
Cũ appropinqͣret ierłm uidẽs ciuitatẽ fleuit
suꝑ eam. Qͣre flebat siñ dolebat. Ergo noluit

Expanded text:
per naturalem providentiam qua malum suum odire acceperat, passioni renitendo. Secundum voluntatem itaque deitatis in dispositione praecedentem, et secundum voluntatem rationis divinam dispositionem approbantem et subsequentem m voluntatem carnis, secundum quam naturaliter in quantum homo fuit, eamdem carnem suam quia odio non habuit, pati noluit. Neque in hoc tamen divinae voluntati contrarius fuit; quia et hoc ipsum quod noluit eum nolle divinae voluntatis fuit. Erat adhuc alia voluntas in Christo, voluntas pietatis sive humanitatis. Nam ipsa pietas humanitas vocatur, et dicuntur humani qui pii sunt, et facile alienis miseriis compatiuntur. Proprium est enim humanitatis compati et moveri pietate in miseria aliena. Bestia pati potest, compati autem humanitatatis est proprium. Idcirco voluntas pietatis, voluntas humanitatis Cum appropinquaret Jerusalem videns civitatem flevit super eam . Quare flebat si non dolebat? Ergo noluit
Abbreviated transcription (Latin):
diuina in illo fuit. Iqr homo fuit similiter
uoluntas humanaĩ illo fuit. Non dico huma¬
na quam culpa & uitiũ hominis facit: sed quã
natura hominis reqͥrit Gͦ in xp̃o diuina uolun¬
na uoluntas in ipso fuit in qͣntũ iꝑse homo
fuit. humana aut̃ uoluntas tripliciter con¬
siderat᷑  scd̾m rationẽ. scdm pietatẽ. scd̾m
carnẽ. Ergo in xp̃o uoluntas fuit diuinita
tis ⁊ uoluntas rationis. & uoluntas pietatis:
& uoluntas carnis. Uoluntas diuinitatis ꝑ
iustitiã sententiam dictabat᷑ uoluntas
rationis ꝑ obedientiã ueritatem apꝑroba¬
bat: uoluntas pietatis ꝑ cõpassionẽ in ma¬
lo alieno suspirabat Uoluntas carnisꝑ past¬
sionẽ in malo propͥo murmurabat. Uide si
non omnia hec in xp̃o inuenies. Ille lepro¬
sus qͥ sanitatẽ precabat᷑ & maiestatem con-¬
fitebat᷑ potentiam uoluntatis diuinȩ con¬
fessus ẽ dicens. Dñe si uis potes me munda

Expanded text:
ina in illo fuit. Et quia etiam homo fuit, similiter voluntas humana in illo fuit. Non dico humanam quam culpa et vitium hominis facit, sed quam natura hominis requirit. Ergo in Christo divina volunna voluntas in ipso fuit in quantum ipse homo fuit. Humana autem voluntas tripliciter consideratur; secundum rationem, secundum pietatem, secundum carnem. Ergo in Christo voluntas fuit divinit voluntas rationis, et voluntas pietatis et voluntas carnis. Voluntas divinitatis per justitiam sententiam dictabat; voluntas rationis per obedientiam, veritatem approbat; voluntas pietatis per compassionem in malo alieno suspirabat; voluntas carnis per passionem in malo proprio murmurabat. Vide an non omnia haec in Christo. Ille leprosus qui sanitatem precabatur et majestatem confitebatur, potentiam voluntatis divinae confessus est, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
erat scd̾m naturã: ⁊ ustũ do̾ erat qd passione
illiꝰ noluit qr hoc erat scd̾m iustitiam. Neq enĩ
iccirco caro noluit quia ds noluit sicut & ds̃
iccirco ñ uoluit quia caro noluit Similit̾ ⁊ ꝑie¬
tas qd̾ scdm affectũ cõpassiois in ꝑena uł ꝑdi¬
tiõe miseroꝵ misericordit̾ noluit neꝗͣqͣ. contꝰ¬

Expanded text:
t secundum naturam, et justum Deo erat, quod passionem illius voluit; quia hoc erat secundum justitiam. Neque enim idcirco caro noluit, quia Deus voluit, sicut et Deus idcirco non voluit, quia caro noluit. Similiter et pietas quod secundum affectum compassionis in poena vel perditione miserorum misericorditer noluit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
uit iustitiã S̾ane sciendũqͥa id qd̾ caro mor¬
talis timore passionis urit᷑ . i pietas amore cõ¬
passiõis passibilit̾ mouet᷑ p̃senti tantũ uitȩ
debitũ est: in qͣ & malis cõꝑassio debet᷑ ꝙͣ diu
corrigi posst̃. ꝙ bonis passio ñ tollit᷑ ꝗͣdui me¬
liores esse posst᷑. Cũ aũt mortale hoc indu¬
erit immortalitatẽ. ⁊ corrtiptibile ĩ corrupti¬
onẽ tc̃ utiq sicut carnẽ neq passio neq timor
passionis ullus affligetͥ sic mens nullã ex cõ¬
passione alieni doloris penã suscipiet. Illie
qͥpꝑe ⁊ caro habebit cont᷑ passionẽ securi¬
tͣatẽ e auima habebit ĩ pietate puritatẽ.
Securitas carnis erit ex impdssibilitatei pu¬
ritas m̃tis ex ueritate. Intellige qͤ dico. Pati
nitatẽ ꝑtinet uitȩ mortalis ut se ĩ aliis ꝯdi¬
tioĩs suȩ accõmodet ⁊ aliene passionis ꝑ cõ¬
passionẽ particeps efficiat᷑. ut sicut id qđ
patit᷑ necessitatis ẽ: ita id qdđ cõpatit᷑ opꝰ sit

Expanded text:
vit justitiam. Sane sciendum quod id quod caro mortalis timore passionis uritur, et pietas amore compassionis passibiliter movetur, praesenti tantum vitae debitum est, in qua et malis compassio debetur, quandiu corrigi possunt; et bonis passio non tollitur quandiu meliores esse possunt. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc incorruptionem ; tunc utique sicut carnem nec passio neque timor passionis ullius affliget; sic mens nullam ex compassione alieni doloris poenam suscipiet. Illic quippe et caro habebit contra passionem securitatem, et anima habebit in pietate puritatem. Securitas carnis erit ex impassibilitate, puritas mentis ex veritate. Intellige quae dico. Pati nitatem pertinet vitae mortalis, ut se in aliis conditioni suae accommodet, et alienae passionis per compassionem particeps efficiatur, ut sicut id quod patitur necessitatis est, ita id quod compatitur opus sit
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ aũt pietatis sine odio iustitiȩ condo¬
luit miseriȩ. quẽadmodũ scd̃m uoluntatem
carnis iustitiã ñ accusabat s penã recusabat.
Una qͥque uoluntas qd suũ erat oꝑabat᷑.⁊ qd̾¬
adse ꝑtinuit seqͣbatur. Uoluntas diuina
iustitiam: uoluntas rationalis obedientiã.
Uoluntas humanitatis misericordiã uoluntas
carnis naturã. Neq alt̾a cont᷑ria alt̾i erat s
unaqueqͣ qd̾ suũ erat appetuit ut ꝗͣuis ad ali¬
ud esset alt̾i tam̃ ꝯt᷑ria non esshoc est ut l¬
cet ad aliud uelle haberet ad aliud tñ uolle
ñ haberet Sicut enĩ diuinitati natura erat iu¬
stitiã non deserere. sic carni iustũ erat naturã
seruare i pietati alienã miseriã non amar eSie
uoluntas humanitatis ꝑ quã nulli malũ uoluit:

Expanded text:
luntatem pietatis sine odio justitiae condoluit miseriae, quemadmodum secundum voluntatem carnis justitiam non accusabat, sed poenam recusabat. Unaquaeque voluntas quod suum erat operabatur, ad se pertinebat sequebatur. Voluntas divina justitiam, voluntas rationalis obedientiam, voluntas humanitatis misericordiam, voluntas carnis naturam. Neque alia alii contraria erat, sed unaquaeque quod suum erat appetiit, ut quamvis ad aliud esset, alii tamen contraria non esset. Hoc est ut licet ad aliud velle haberet, ad aliam tamen nolle non haberet. Sicut enim divinitati natura erat justitiam non deserere, sic carni justum erat naturam servare; et pietati alienam miseriam non amare. Sic volu
Abbreviated transcription (Latin):
Nue adhuc erant femine que baadore
unquentor rp̃i currere recusa banin
unnocenitu illius cuius supra fecimue
mentionem matrona cum sorore sua ihe¬
merabil sicut fama cestis eft urodna. s¬
tamen ilicout innocentium sororis ꝯue¬
gem conuersum ẽẽ consperit. naimmcon
ceoa. scendit non solum permittentil:
uerum etiam suadentib ro̾bis: quia
ad fidem xp̃i nec uerbis nec miraculis flec¬
teretur. Uxor uero innocentii: ꝑ ꝯͦq fer
me dies uerbum salutis quod ingerebamꝰ
ob duratis auribus recipiebat. hec cum
omnem respuens medicinam. insanabili
incredulitate is ualicudine opprimeret᷑.
nullis q in nocentii comugis uelminis uł¬

Expanded text:
er erant feminae, quae in odorem unguentorum Christi currere recusabant. 18. Innocentii illius, cujus supra fecimus mentionem, matrona cum prole sua, venerabilis, sicut fama est, vidua, illico ut Innocentium, sororis conjugem, conversum esse conspexit, navim conscendit, non solum permittentibus, sed etiam suadentibus nobis; quia ad fidem Christi nec verbis, nec miraculis flecterentur. Uxor autem Innocentii per quatuor fere dies verbum salutis, quod ingerebamus, obduratis auribus recipiebat. Haec cum omnem respuens medicinam, insanabili incredulitatis valetudine opprimeretur, nullisque Innocentii conjugis vel minis
Abbreviated transcription (Latin):
deũ alienis doloubꝰ cõpatimur.tũ scilicet ł
iustitiã premi. uł innocentiam affligi uidemꝰ
cõpassio er uitio.ẽ culpabilis cõp assio exna¬
tura irrep̃hensibilis. cõꝑassio ex uirtute laui¬
dabilis. Prima rep̃hendit᷑ tercia laudat᷑ scpł̃a
aũt nec culpã habet qr ex natura est nec p̃¬
miũ qͥa ex uirtute ñ est. In hac gͦ uita ꝙͣ diu
caro mortalis ledi potest ꝑ assionetã dui etiam
animꝰ mutabilis tangi potest cõꝑassione. Y̾ bi
aũt utrũq ueraciter impassibile erit tẽ ꝑ¬
fecto neq passio carni neq cõꝑ assio menti
ulla inesse poterit. Nc̃gͦ mutabilitate sua
bene utrũq utit᷑. si⁊ caro in passione pati¬
entiã non ddeserit: ⁊ animꝰ in compassione.
iustitiȩ mensurã non tͣnscendit. Sigͥ tempꝰ
cõpassionis qͣris ꝙͣdui pati possumꝰ cõpati de¬
bemꝰ dilocũ queris illic cõpassionis misedia

Expanded text:
Deum alienis doloribus compatimur, cum scilicet vel Deum alienis doloribus compatimur, cum scilicet vel justitiam premi, vel innocentiam affligi videmus. Compassio ex vitio est culpabilis; compassio ex natura est irreprehensibilis; compassio ex virtute laudabilis. Prima reprehenditur, tertia laudatur, secunda autem nec culpam habet, quia ex natura est, nec praemium, quia ex virtute non est. In hac ergo vita quandiu caro mortalis laedi potest passione, tandiu etiam animus mutabilis tangi potest compassione. Ubi autem utrumque veraciter impassibile erit, tunc profecto neque passio carni, neque compassio menti ulla inesse poterit. Nunc ergo mutabilitate sua bene utrumque utitur, si et caro in passione patientiam non deserit et animus in compassione justitiae mensuram non transcendit. Si igitur tempus compassionis quaeris, quandiu pati possumus, compati debemus. Si locum quaeris, illic compassionis misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
possum᷑ qͤdam etiã que scd̾m ipsũ iusta ñ
sunt sine iniustitia uelle possumꝰ. qͥa hoc so¬
lũ ad nos ꝑtinet ut ubi nescimꝰ qͥd potius d̾o
placeat᷑ hoc potissimũ eligamꝰ qd pietati con¬
cordat Ubi au̾t diuine iusticie sententia ĩ mu¬
tabilit̾ p̃fixa ostendit᷑ cont᷑ͣ eam deinceps ꝑi¬
etati locꝰ non debet᷑ qr siqͥd nos illic ex cõpas¬
sione tetigerit uł ex uitio est affectui dñante
uł infirmitate corruptibilis nature passiõĩ
resistere non ualente Triplex enĩ cẽ passionis
modus est Est qͥppe cõpassio alia ex uicio alia¬
ex naturaalia exuirtute. Cõpassĩo exiuicio
qͣndo affectꝰ illic rep̃hensibili dolore tangit᷑.
ubi illicito pͥus amore tenebat᷑. Cõpassio exna¬
tura ẽ. qñ ex insito sibi pietatis affectu animꝰ
alienis miseriis ꝯdolet quotiẽs contͣ pietatis uł
humanitatis mensurã naturã oppͥmi siue af¬
fligi uidet. Cõpassio ex uirtute est. qñ ꝓpter

Expanded text:
possumus, quaedam etiam quae secundum ipsam justa non sunt sine injustitia velle possumus; quia hoc solum ad nos pertinet ut ubi nescimus quid potius Deo placeat, hoc potissimum eligamus quod pietati concordat. Ubi autem divinae justitiae sententia immutabiliter praefixa ostenditur, contra eam deinceps pietati locus non debetur. Quia si quid nos illic ex compassione tetigerit, vel ex vitio est affectui dominante, vel ex infirmitate corruptibilis naturae passioni resistere non valente. Triplex enim compassionis modus est. Est quippe compassio, alia ex viex natura, alia ex virtute. Compassio ex vitio est, quando affectus aliquo reprehensibili dolore tangitur, ubi illicito prius amore tenebatur. Compassio ex natura est, quando ex insito sibi pietatis affectu, animus alienis aerumnis condolet, quoties contra pietatis vel humanitatis mensuram eos opprimi sive affligi videt. Compassio ex virtute est, quando propter
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã diuinitati debitã noluit qr & hoc
ħc aũt infremuit spũ  t᷑bauit semet ipsũ.
Hic intendite. Gurbauit semetipsũ Qͦmodo
turbauit: Beͤfuit ista turbatio qͣ semet ipsiim
turbauit iħc. Hietas ipsa miseratio ipsa fuit
tͣbatio. Bona turbatio bene t᷑batur qͥ pietate
mouebat᷑. Curbauit semet ipsũ. Miseratio
turbauit eũ. & ipse semet ipsũ tur bauit qui
miserationẽ sponte suscepit Sicut tͣdidit
semecipsũ qñ uidas tͣdidit eũ: sic t᷑bauit se¬
metipsum qñ miseratio t᷑bauit eũ. Notũ ẽ

Expanded text:
justitiam divinitati debitam noluit; quia et hoc justitiam divinitati debitam noluit; quia et hoc  autem infremuit spiritu, et turbavit semetipsum . Hic intendite. Turbavit semetipsum. Quomodo turbavit? Quae fuit ista turbatio qua semetipsum turbavit Jesus? Pietas ipsa, miseratio ipsa fuit turbatio. Bona turbatio. Bene turbabatur qui pietate movebatur. Turbavit semetipsum. Miseratio turbavit eum, et ipse semetipsum turbavit, qui miserationem sponte suscepit. Sicut tradidit semetipsum quando Judas tradidit ipsum, sic turbavit semetipsum quando miseratio turbavit eum. Notum
Abbreviated transcription (Latin):
tiendo. E quẽ ad modũ carnis infirmitas in
ipso scđm affectũ naturȩ noluit ꝑena suã
sic mentis pietas scłm affectũ mi scdiȩ. nolu¬
it miseriã alienã .d̾icut enĩ calicem passioĩs̾
scd̾m carnis uoluntatẽ a se tranꝰferri postu¬
labat quẽ non transferendũ presciebat:
sic sententiã ꝯdempnatioĩs sod̾m pietatẽ
aliis mitigari exorabat ꝗͣ. miu tabilit̾ pre¬
uidebat. Pietas enĩ qd̾ suũ erat. oꝑabatur
miserendo: & ratio qd suum erat seqͣbatur. di¬
aliqͥd uolebat qđ tam̃ scđ̾m uolunta tẽ diui¬
nã in qͣ cũ patre omĩa disponebat. futurum
ñ esse presciebatͥ qr & hoc aduerã humanita¬
tẽ ꝑtinebat ut pietate moueretur i hoc ad
uerã diuinitatẽ ꝑtinebat. ut asua dispositi¬
one ñ moueret᷑. Itaq scd̾m utrumq fecit qd̾
debuit lleq idõ sibi contͣrius fuit. si scdm pi¬
etatẽ humanitati congruã uoluit qd scd̃m

Expanded text:
tiendo, et quemadmodum carnis infirmitas in tiendo, et quemadmodum carnis infirmitas in ipso secundum affectum naturae noluit poenam suam, sic mentis pietas secundum affectum misericordiae noluit miseriam alienam. Sicut enim calicem passionis secundum carnis voluntatem a se transferri postulabat, quem non transferendum praesciebat, sic sententiam condemnationis secundum pietatem aliis mitigari orabat, quam immutabiliter praevidebat. Pietas enim quod suum erat operabatur miserando, et ratio quod suum erat sequebatur dialiquid volebat quod tamen secundum voluntatem divinam in qua cum Patre omnia disponebat futurum non esse praesciebat; quia et hoc ad veram humanitatem pertinebat, ut pietate moveretur, et hoc ad veram divinitatem pertinebat, ut a sua dispositione non moveretur. Itaque secundum utrumque fecit quod debuit. Neque ideo sibi contrarius fuit si secundum pietatem humanitati congruam voluit, quod secundum
Abbreviated transcription (Latin):
in nr̃i gen̾i̾s similicudine sicut culpȩ ñ
corrigende irascim᷑. ita naturȩ ñ erigendȩ
miserem᷑ Nc̃ aũt uita mortalis .i mutabilitati
subdita nc̃ interĩ ꝓ parte miseriȩ sustinet: s
postea ad incorruptionẽ tͤslata deponet.
in carne. ⁊ cõpassione in mente: tẽ in utroq
sanabit᷑ ut ꝑ immortalitatẽ carnis contra
passionẽ. & ꝑ immutabilitatẽ mentis cont᷑
cõpassionẽ consirmet᷑ S icut enĩ egͥtudo car¬
nis ẽ pati: ita egͥtudo m̃tis est cõpati Ipterea
ter nos: ut in utroq nos egrotantes sanaret
Infirmatꝰ est passione in pena sua: infirmat᷑
est cõpassione ĩ miseria aliena. Cousq passi¬
onẽ sustinuit ut ꝓ mortuis moieret᷑ eousq
cõpassionẽ suscẽpit ut ꝑ perituris lacrima¬
ret᷑. ꝓpter miseriam carnẽ suã tradidit ad
passionẽ ꝓꝑter misediam animã suam t᷑ba¬
uit ad cõpassionẽ Incarne sua doluit ꝓ nob̾
patiendo: in mente sua ꝯdoluit nob̾ comꝑa¬

Expanded text:
ut culpae non corrigendae irascimur ita naturae non exstinguendae miseremur. Nunc autem vita mortalis et mutabilitati subdita, interim pro parte miseriae sustinet; sed postea ad incorruptionem translata deponet. in carne, et compassione in mente, tunc in utroque sanabitur, ut per immortalitatem carnis contra passionem, et per immutabilitatem mentis contra compassionem confirmetur. Sicut enim aegritudo carnis est pati, ita aegritudo mentis est compati. Propterea ter nos, ut in utroque nos aegrotantes sanaret. Infirmatus est passione in poena sua; infirmatus est compassione in miseria aliena. Eousque passionem sustinuit, ut pro morituris moreretur, eousque compassionem suscepit, ut pro perituris lacrymaretur. Propter miseriam carnem suam tradidit ad passionem, propter misericordiam animam suam turbavit ad compassionem. In carne sua doluit pro nobis patiendo, in mente sua condoluit nobis compa
Abbreviated transcription (Latin):
dies mei icet̾a. Di es defecert ꝓpter passio¬
nẽ ossa aruert̃ ꝓpter cõpaslłonẽ propt̾
passio ñe mortua est caro: ꝓpter cõpassionẽ are¬
facta est anima. Dolor passiõis qͦsi qͤdam frix
ura animȩ fuit qͣ urebat᷑ miseratione. pre¬
mebat᷑ cõꝑassione. sic cabat᷑ desperatione. de¬
speratione dico ñ ꝓpter se: s propt̾ illos qui
nec in malo corrigendi. neq anialo erant li¬

Expanded text:
mium aruerunt . Dies defecerunt propter passionem, ossa aruerunt propter compassionem. Propter passionem mortua est caro; propter compassionem arecfacta est anima. Dolor compassionis quasi frixura quaedam animae fuit, qua urebatur miseratione, premebatur compassione, siccabatur desperatione: desperatione dico, non propter se, sed propter illos qui nec in malo corrigendi, neque a malo erant li
Abbreviated transcription (Latin):
miseratio turbainit eũ qua sꝑonte susce¬
ꝑat & semet ipsum tͣdidit qñ ille tradidit.
cui ad tradendu potestatẽ concesserat. Sic
itaq iħe in humanitate assũpta ꝗͣ diu eam
passibilẽ portare uoluit. scd̾m pprietatẽ hu¬
manitatis ⁊ passionẽ in carne. ⁊ cõpassio¬
nẽ ĩmente portauit. Inqͣ tantũm ad im

Expanded text:
miseratio turbavit eum, quam sponte susceperat. Et semetipsum tradidit, quando ille tradidit cui ad tradendum potestatem concesserat. Sic itaque Jesus in humanitate assumpta, quandiu eam passibilem portare voluit, secundum proprietatem humanitatis, et passionem in carne, et compassionem in mente por
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Qua audita. mira compassione uide¬
res certatĩ a fr̃ib defuncti fr̃is onꝰ suscipi:
hic psalmos. ille missas. alius ieiunia aliꝰ q:
disciplinas u̾berum sibi rapiebat. Implebat᷑
ꝓfecto miro caritatis ardore aplicũ illud:
alter alteriꝰ onera portate. & sic adimplebi¬
ab imposita sibi satisfactione penitentiȩ. lib̃
ut credimꝰ transibat ad requiẽ: & conuentus¬

Expanded text:
batur, qua audita, mira compassione videbatur, qua audita, mira compassione videres cunctatim a fratribus fratris onus suscipi: hic psalmos ille missas alius jejunia, aliusque disciplinas verberum sibi rapiebat. Implebatur profecto miro ordine apostolicum illud: « Alter alterius onera portate . » Tunc deab imposita satisfactione poenitentiae, liber, ut credimus, transibat ad requiem, et conventus
Abbreviated transcription (Latin):
Son unmerito ut opinam᷑ anime fidelium
maioris monasterii suffragia referunt᷑ exꝑe
Quid ni enĩ illic uotoꝵ obtineatur effectus.
ubi pat᷑cinatur p̃potens & sublimis ille
sacerdos martinꝰ: qui humillimi magistri
ifiu xp̃i humilis & constans imitator maxi¬
me humilitatis meritis & ꝑennẽ eiꝰdem loci
sui scĩficationẽ. & inibi fidelit̾ oratũ uenien¬
tib obtinere potest a peccatis absolutionẽ⁊
ec icongrue etiã reuelante deo predictus
beremita de studio & efficacia fr̃m eius dem
monasterii curra cultũ & freq̃ntationẽ sacra¬
mentoꝵ que sup  retulimꝰ uel uidit ł effudit.:
qm. ut ipsi ꝑspeximꝰ mos erat ipsiꝰ cenobis
uit a pͥma aurora usq in horã prandii. ꝓꝑter
sacerdotũ copiã continua missarũ celebratio
eoꝵ circa fres defunctos antiqͥtus obseruatã
consuetudinẽ p̃tereundã censemꝰ. Cum enĩ
aliqͥs fratrũ nuꝑ obisset: confessor eius in
communi suꝑ indicta ei penitentia inquire¬

Expanded text:
on immerito, ut opinamur, animae fidelium Majoris Monasterii suffragia referuntur expeQuidni enim illic votorum obtineatur effectus, ubi patrocinatur praepotens et sublimis ille sacerdos Martinus, qui, humillimi magistri Jesu Christi humilis et constans imitator, maxime humilitatis meritis, et perennem ejusdem loci sui sanctificationem et verbi, fideliter oratum venientibus obtinere potest a peccatis absolutionem? Nec incongrue etiam revelante Deo praedictus solitarius de studio et efficacia fratrum ejusdem monasterii circa cultum et frequentationem sacramentorum, quae supra retulimus, vel vidit, vel effudit; quoniam, ut ipsi perspeximus, mos erat ipsius coenobii ut a prima aurora usque in horam prandii, propter sacerdotum copiam, continua missarum celebratio eorum circa fratres defunctos antiquitus observatam consuetudinem praetereundam censemus. Cum enim aliquis fratrum nuper obiisset, confessor ejus in communi super indicta poenitentia inquire