comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulo udeoꝵ. cui legẽ dederat ꝑ moysen.
testamentũ nouũ eugłu reꝑmiitat. ut
nequaquã uiuant in uetustate litterę
s in nouitate sp̃c. Paulus autẽ suꝑ cuiꝰ
nõie nc̃ questio uentilatur: crebras huiꝰ¬
cemodi ponit sententias. Equib breuita¬
tis studio. pauca subnectã. Ecce ego pau
cidistis. Et infra. Si sp̾u ducimini: ĩa
non estis sub lege. Ex quo apparet qͥ sub
lege est ñ dispensatuie ut nr̃i uoluere
maiores. s uere. ut tu intelligis. eũ sp̃m
sc̃m non habere. Qualia autẽ sint pre¬
copta legalia: deo docente discamꝰ. Ego in¬
quit dedi eis p̃cepta ñ bona. ⁊ iristifica¬
tiones in quib ñ uiuant in eis. hȩc dicimꝰ
ñ qd legẽ iuxta manicheũ ⁊ marcionẽ de¬
struamꝰ. quã sc̾am & sp̃italem iuxta apłm
liere factũ sub lege. ut eos qui sub lege
erant redimeret: ut adoptionẽ filioꝵ re

Expanded text:
pulo Judaeorum, qui Legem dederat per Moysen, Testamentum novum Evangelii repromittat; ut nequaquam sed in nouitate spiritus. Paulus autem, super cuius nunc nomine quaestio uentilatur, crebras huiusce modi ponit sententias, e quibus breuitatis studio pauca subnectam: ecce ego Paulcidistis, et infra: si spiritu ducimini, iam non estis sub lege. ex quo apparet, qui sub lege est non dispensatiue, ut nostri uoluere maiores, sed uere, ut tu intellegis, eum spiritum sanctum non habere. qualia autem sint praecepta legalia, deo docente discamus: ego, inquit, dedi eis praecepta non bona et iustificationes, in quibus non uiuant in eis. haec dicimus, non quo legem iuxta Manicheum et Marcionem destruamus, quam et sanctam et spiritalem iuxta apostliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, ut adoptio
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s atq dicebant. Nisi circuncidamini
scd̾m more moysi: ñ potestis salui fieri. Com¬
mota igitur seditione ñ minima aduersus
paulum ⁊ barnabam: statuert̾ ascend̾e. ⁊ ip¬
si qui accusabant᷑. ⁊ hi qui accusabant. ad
apostolos ⁊ pb̃ros iherosolimã suꝑ hac questo¬
one: Cũq iherosolimã prexissent: exurrexe¬
runt quida de heresi phariseoꝵ. qui credi¬
desant in xp̃m dicentes. Oportet eos circũ¬
cidi : ⁊ p̾cipere illis ut seruent legẽ moysi.
& cũ magna suꝑ hoc uerbo oriretur questio:
petrus solita libertate uiri inquit fr̾s. uos
scitis qm̃ ab antiquis dieb in nobis elegit
deus ꝑ os meũ audire gentes uerbũ eugłũ
⁊ credere: ⁊ qui nouit corda d̾s testimonium
phibuit. dans illis sp̃m sc̃m sic̃ ⁊ nobis. n ni

Expanded text:
fratres atque dicebant: Nisi circumcidamini fratres atque dicebant: Nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salvi fieri. Commota igitur seditione non minima adversus Paulum et Barnabam, statuerunt ascendere » et ipsi qui accusabantur, et hi qui accusabant, « ad Apostolos et presbyteros Jerosolymam super hac quaestione. Cumque Jerosolymam perrexissent, exsurrexerunt quidam de haeresi Pharisaeorum, qui crediderant in Christum, dicentes: Oportet circumcidi eos, et praecipere illis ut servent Legem Moysi. Et cum magna super hoc verbo oriretur quaestio, Petrus » solita libertate: « Viri, » inquit, « fratres, vos scitis quoniam ab antiquis diebus in nobis elegit Deus per os meum audire Gentes verbum Evangelii et credere; et qui novit corda Deus, testimonium perhibuit, da
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sc̃i fuisset effusa. Tunc respondit pe¬
trus. Nunquid aquã quis ꝓhibere pot̾
ut ñ baptizentur hi qui sp̃m sc̾m accepe¬
runt sic̃ ⁊ nos : & uissit eos in nõie iħu
xp̃i baptizari. Audierunt autẽ apłi ⁊ fr̾s¬
solimã: discerptabant aduersus illũ qui
erant excircuncisione dicentes. Quare in¬
troisti ad uiros prepotiũ habentes: ⁊ mat¬
ducasti cũ illis. Quib om̃i racione expo¬
sita: nouissime orationẽ suã hoc sermo¬
ne cõpleuit. Si ergo eandem gr̃am dedit
illis deus sicut ⁊ nobis qui credidimꝰ in do¬
minũ iħm xp̃m: ego quis era qui possem
ꝓhibere deu̾: his auditis tacuert: ⁊ glo
rificauert deũ dicentes. Ergo ⁊ gentib
deus penitentiã ad uitam dedit. Rursu
cũ multo pꝰ tẽpore paulus ⁊ barnabas ue¬
nissent antiochiã. ⁊ congregata eccłia re¬
tulissent quanta fecisset deus cũ illis. &
quia aperuisset deus gentib ostiũ fidei.
quidam descendentes de uidea.docebant

Expanded text:
sancti fuisset effusa. Tunc respondit Petrus: Numquid aquam quis prohibere potest, ut non baptizentur hi qui Spiritum sanctum acceperunt sicut et nos? Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizari . Audierunt autem Apostsolymam, disceptabant aduersus illum, qui erant ex circumcisione, dicentes: quare introisti ad uiros praeputium habentes et manducasti cum illis? quibus omni ratione exposita nouissime orationem suam hoc sermone conclusit: si ergo eandem gratiam dedit illis deus sicut et nobis, qui credidimus in dominum Iesum Christum, ego quis eram, qui possem prohibere deum? his auditis trificaverunt Deum dicentes: Ergo et Gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit » . Rursum, cum multo post tempore Paulus et Barnabas venissent Antiochiam, et, congregata Ecclesia, retulissent « quanta fecisset Deus cum illis, et quia aperuisset Deus Gentibus ostium fidei ; quidam, descendentes de Judaea, docebant
Abbreviated transcription (Latin):
culum est. ex amicitiis talib. ad has inimi¬
citias ꝑuenisse. Letũ erit ⁊ multo maius.
ex inimicitiis talib ad pristinã concordiam
it. qͥuã mͥ tuoꝵ in dño studioꝵ quieta seti.¬
tiã. n uere exercitatio in dño liberalis. Qm¬
quã gͦ ꝑcupiã õĩo te nosse. tñ exiguũ qͥd

Expanded text:
culum est ex amicitiis talibus ad has inimiculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam it, quam mihi tuorum in Domino studiorum quieta, laeta, et vere exercitatio liberalis. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
timo factus inimicus: querat sibi pociꝰ qd̾ fui¬
gat astutꝰ : non inueniat quod ꝓdat iratꝰ.
hoc autẽ unusquisq facile assequitur. ñ oc
ut int̾ mimicos quoslibet futuros liberi se¬
curiq uersentur: aliena peccata sibi cõmi ᷤ
sa ñ ꝓdant. que ꝓdi timenͣt. ipsi nulla com¬
mittant. Cũ enĩ falsum quiddam a maledico
fingitur.: aut oĩo non credit᷑: aut certe in¬
tegra salute sola fama uexat᷑. Quod autẽ ma¬
lum ꝑpegratur. hostis est intimꝰ: etiã si nulliꝰ
intimi loquacitate aut lite uullget᷑ Qua-¬
ꝓpter quis prudentiũ ñ uideat. etiã tu quã
tolerabilit̾ feras amicissimi quond̾a & fami¬
liarissimi incredibiles nc̃ inimicitias consct
uel quod a quib dam forsitan creditur. in
sinistris armis depittes. quib ñ minꝰ quã
dextris contra diabolũ dimicatur: herun
tñ illũ maluer̃ aliqͦmͦ mitiorẽ: quã te isto
modo armatiorẽ. hoc magnũ ⁊ triste mira¬

Expanded text:
timo factus inimicus, quaerat sibi potius quod fintimo factus inimicus, quaerat sibi potius quod fingat astutus; non inveniat quod prodat iratus. HOC AUTEM unusquisque facile assequitur, non occut inter amicos, quoslibet futuros, liberi securique versentur, aliena pesa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur; quod autem malam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolauel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non minus quam dextris contra diabolum dimicatur ? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste mira
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino arbitrabor te succensere potuisse.¬
nisi aut hoc dicerẽ qd̾ non debui. aut ñ sic
dicerẽ ut debui.: quia nec miror minꝰ nos sci¬
re inuicẽ quã scimꝰ a coniuncrissimis ⁊ fa¬
miliarisimis nr̃is. in quoꝵ ego caritatẽ fate¬
or facile me totũ ꝓicio presertĩ fatigatõ
scandalis scłi. ⁊ in ea sine ulla sollicitudine
requiesco. Deũ quippe illic eẽ sentio. in qͦm
me securus ꝓicio. ⁊ in quo securus requi¬
esco: nec in hac mea securitate crastinũ illd̾
humanȩ fragilitatis incertũ de quo supe¬
rius gemui. om̃ino formido. Cũ enĩ hõiem
amicũ factũ esse sentio: quicquid ei consi¬
liorũ meoꝵ cogitationũq cõmecto. ñ hõi cõ¬
mito: s uli in quo manet ut talis sit:
Deus enĩ caritas est: ⁊ qui manet in caritate
in deo manet. ⁊ deufieo. Qũe si deseruerit:
tantũ faciat necesse est dolorẽ: quantũ ma¬
nens fecerat gaudiũ. Ueruntam̃ ex amico in¬

Expanded text:
omomnisi aut hoc dicerem quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui: quia nec miror nos minus scire invicem, quam scimur a conjunctissimis et familiarissimis nostris. In quorum ego caritatem, fateor, facile me totum projicio, praesertim fatigatum scandalis saeculi; et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. Dum quippe illic esse sentio, in quem me securus projicio, et in quo securus requiesco. Nec in hac mea securitate, crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius ingemui, omnino formido. Cum enim hominemamicum factum esse sentio, quidquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi in quo manet, ut talis sit. Deus enim caritas est; et qui manet in caritate, in Deo manet, et Deus in eo : quam si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. Verumtamen ex amico in
Abbreviated transcription (Latin):
tu in meis. nisi cũ suspicione inuidiȩ. aut
lesione amicitiȩ. quiescamꝰ ab his. ⁊ nr̃e ui¬
tȩ salutiq parcamꝰ. Minꝰ certe assequatur
illa quȩ inflat. dũ non offendatur ula quȩ
edificat. Ego me longe ẽe sentio ab illa ꝑfec¬
tione de qua scriptũ est : si quis in uerbo ñ
offendit. hic ꝑfectꝰ est uir. S plane in dei mi¬
scd̃ia puto me posse facile abste pecere ue¬
niam si quid offendi. quod m aperire debes:
ut cũ te audiero. lucreris fr̾em tuũ. Neq
enĩ quia hoc ꝓpt̾ longinquitatẽ terrarõ
non potes facere int̾ me ⁊ te: ꝓꝑterea de¬
bes sinere errare me. ꝓrsus qd̾ ad ipsas res
quas nosse uolumꝰ attinet. Si quid ueri me
tenere uł scio. uel credo. uel puto. in qͦ tu
aliter sentis: quantũ dat dñs sine tua inui¬
ria conabor asserere. Quod autẽ ꝑtinet ad
offensionẽ tuã: cũ te indignatũ sensero.
nichi aliud quã ueniã deprecabor. Nec

Expanded text:
tu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut tu in meis, nisi cum suspicione invidiae, aut laesione amicitiae, quiescamus ab his, et nostrae vitae salutique parcamus. Minus certe assequatur illa quae inflat, dum non offendatur illa quae aedificat . Ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir . Sed plane in Dei misericordia puto me posse facile abs te petere veniam, si quid offendi; quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris fratrem tuum . Neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et te, propterea debes sinere errare me. prorsus, quod ad ipsas res; quas nosse uolumus, adtinet, si quid ueri me tenere uel scio uel credo uel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat dominus, sine tua iniuria conabor adserere. quod autem pertinet ad offensionem tuam. cum te indignatum sensero, nihil aliud quam ueniam deprecabor. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ualerem: rogarẽ quantũ amarẽ. nc unum¬
quẽq ur̃m ꝓ se ipso. n̾c utrũq ꝓ asteruto:
& ꝓ aliis ac maxime infirmis. ꝓ quib xp̃c
uobis ea conscribendo spargatis. quȩ quan¬
doq concordantes delere ñ poteritis. qui nc̃
concordare nolitis. aut quȩ concordes legere
timeatis. ne iterũ litigetis. Uerũ dico cari¬
tati tuȩ nichil me magis quã hoc exẽpłu
tremuisse. cũ quȩdã ad me in epła tua iege¬
rem tuȩ indignationis inditia: non tã il¬
la de entello. ⁊ de boue lasso. ubi mͣ hilarit̾
lud quod serio te scripsisse satis apparet.
unde supra locutꝰ sũ plus fortasse quã debui.
s non plusquã timui: ubi aisti. ne forte
lesus iuste expo̾tulares. Rogo te si fieri potest
ut int̾ nos queramꝰ & disseramꝰ aliquid. quo si¬
ne amaricudinis discordia. corda nr̃a pascan¬
tur. Fiat. Si autẽ ñ possum dicere quid mͥ
emendandũ uideatur in scripturis tuis. nec

Expanded text:
ualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumualerem, rogarem, quantum amarem, nunc unumquemque uestrum pro se ipso, nunc utrumque pro alterutro et pro aliis ac maxivobis ea conscribendo spargatis, quae quandoque concordantes delere non poteritis, qui nunc concordare nolitis; aut quae concordes legere timeatis, ne iterum litigetis. 9. Verum dico charitati tuae, nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistola tua legerem tuae indignationis indicia; non tam illa de Entello et bove lasso, ubi mihi potius lud quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra elocutus sum, plus fortasse quam debui, sed non plus quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus juste expostulares. Rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur, fiat. Si autem non possum dicere quid mihi emendandum videatur in scriptis tuis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
non attingente ittriusq nr̃m desiderio nos
parua ex parte consolor: ibi rursus a.cerri¬
mi doloris stimulis fodior. dũ cogito int̾ uos
quib deus hoc ipsũ quod uterq nr̃m opta¬
uit. largũ ꝓlixũ q concesserat. ut coniure¬
tissimi & familiarissimi mella scripturarũ
sc̾arũ parit̾ lamberetis : sic tantȩ amaritu¬
dinis irrepsisse ꝑnitiẽ. quando ñ ubi nr̃cui
non hõi formidandam:. cũ eo tẽpore quo ab¬
iectis iã sarcinis secłaribus. ĩa expediti do¬
minũ sequebamini. & eͥa terra uiuatis si¬
mus. in qua dñs humanis pedib ambulais
pacẽ meã inquit do uobis. pacẽ meã resin¬
quo uobis. uiris etate maturis. & in eso¬
quio dñi habitantib. uobis accidere potu¬
it. Uere tẽptatio est uita humana suꝑ t̾rã.
Heu michit qui uos alicubi simul inuenire
non possũ. Forte ut moueor. ut doleo. ut
timeo. ꝓciderẽ ad pedes ur̃os. flerẽ quantũ

Expanded text:
non attingente utriusque nostrum desiderio, non non attingente utriusque nostrum desiderio, non parva ex parte consolor: ibi rursus acerrimis dolorum stimulis fodior, dum cogito inter vos, quibus Deus hoc ipsum quod uterque nuit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: pacem meam, inquit, d o uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accidere potuit. uere temptatio est uita humana super terram. ei mihi, qui uos alicubi simul inuenire non possum! forte, ut moueor, ut doleo, ut timeo, prociderem ad pedes uestros, flerem, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
q sit. uerũetiã p̾sciẽtia qualis futurus sit
Si est in scĩs. ⁊ beatis angelis: quomodo fuerit
beatus diabolus aliquando cũ adhuc ange¬
lus bonus esset sciens futurã iniquita tem
suam. ⁊ sempit̾nũ supplicu om̃ino ñ uideo.
De qua re si tñ eã nosse opus ẽ: uellem audi¬
re quid sentias. Uide quid faciant t̾rȩ ac
maria: quȩ noscarporalit̾ dirimunt. Si ħ
epła mea quã legis ego essem: t̾a mͥ diceres qd̾
quesiuii. Nunc uero q̃n rescribes. qñ mit¬
tes: qñ ꝑueniet.quando accipiã: & tam̃
utinã quandocũq fiat: quod tã cito fieri
non posse qua uolumꝰ.quanta possumus
tolerantia sustinemꝰ. Unde uenio ad illa u̾¬
ba epłȩ tuȩ dulcissima. sc̃iq desiderii ple¬
nissima:. & ea facio uicissim mea. Utinam
mereremur cõplexus tuos: & collatione
mutua uel doceremꝰ aliqua uel disceremꝰ. si¬
iator & reficior & ipso quãuis pendente.⁊

Expanded text:
que sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, que sit, uerum etiam praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quo modo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum supplicium, omnino non uideo. de qua re, si tamen eam nosse opus est, uellem audire, quid sentias. uide, quid faciant terrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes? quando mittes? quando perueniet? quando accipiam? et tamen utinam quandoque fiat, quod tam cito fieri non posse, quam uolumus, quanta possumus tolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos, et collatione mutua vel doceremus aliqua, vel disceremuslector et reficior, et ipso quamvis pendente et
Abbreviated transcription (Latin):
uerũtñ eas ipsas cũ legissem contabui ddolo¬
re. ⁊ obrigui timore. quid de me illa faceress
quȩ inte ille scͥpsit. si in manꝰ meas forte ue¬
nissent. Lie mundo ab scandalis. Ecce sit: ecce
ꝓrsus impletur quod ueritas ait. Qm̃ abũ¬
dauit iniquitas: refrigescet caritas multo¬
rum. Quȩsibi enĩ ĩa fida pectora tuto
refundantur: in ciuꝰ sensus tota se ꝓiciat se¬
cura dilectioͦ. Quis deniq amicus ñ formi-¬
detur quasi futurus inimicus: si poruit
inter sheronimũ & rufinũ hoc qd̾ plangioꝰ
exoriri: O misera ⁊ miseranda conditio: o in¬
fida in uoluntatibus amicoꝵ scientia p̾¬
sentiũ: ubi nulla est p̾scientia futurorũ.
S quid hoc alteri de altero gemendũ putẽ:
quando nec ipse quidẽ sibi homo ẽ notus
in posterũ: Nouit en̾i utcũq uix forte
nc̃ qualis sit: qualis aut̃e sit postea futurꝰ.
ignorat. Hȩc porro ñ tantũ scientia qualis qͥs¬

Expanded text:
Verumtamen si eas ipsas cum legissem, contabui doloVerumtamen si eas ipsas cum legissem, contabui dolore, et obrigui timore; quid de me illa facerent quae in te ille scnissent. uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus impletur, quod ueritas ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis denique amicus non formidetur quasi futurus inimicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exoriri ? o misera et miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque uix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quis
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Tantȩ enĩ mͥ in literis tuis. quȩ in manꝰ
lateri tuo. Quod ego quia ñ possũ. aliquẽ
nr̃oꝵ in dño filiorũ. erudiendũ nobis ad
te mittere cogito. si etiã de hac re tua re¬
scripta meruero. Nam neq in me tantũ
scientiȩ scripturarũ diuinarũ e̾. aut esse
iam poterit: quantũ inesse tͥ uideo. & si qͥd
ĩ hac re habeo facultatis: ut cũq impendo
populo dei. Uacare autẽ studiis diligentiꝰ
quã populi audiunt instruendi: ꝓpt̾ eccła¬
sticas occupationes om̃io ñ possũ. Nescio ꝗ̃
mutere. illis respondens maledictis. Qe
ꝑlecto fateor multũ dolui. int̾ tã caras fa¬
miliaresq ꝑsonas. cunctis pene ecctis no¬
tissimȩ amĩcitiȩ uinculo copulatas. tar¬
tum malum extitissȩ discordiȩ. &e tu quidẽ
quantũ tibi modereris: quantũ q teneas acs¬
leos indignationis tuȩ. ne reddas maledic¬
tũ ꝓ maledicto : satis in tius licteris eminet.

Expanded text:
lit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus lit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hac re tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua mittere illis resperlecto, fateor, multum dolui inter tam charas familiaresque personas, cunctis pene Ecclesiis notissimo amicitiae vinculo copulatas, tantum malum extitisse discordiae. Et tu quidem quantum tibi modereris, quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet.
Abbreviated transcription (Latin):
Quappter & si bos. ut tibi uideris lassus senec¬
tute forte corporis non uigore animi. tñ in
arta dñica fructuoso labore desudans: ecce sũ
Siquid ꝑperã dixi. fortiꝰ sige ped̾e. Non mͥ esse
debet molestũ. pondus etatis tuȩ: dũ modo
derii suspirio uel lego. uł recolo: utinã mere
remur amplexus tuos. ⁊ collatione mutua
uel doceremꝰ aliqua. uł disceremꝰ. Ego aũ di¬
co. Utiuã saltẽ ꝓpinquis terrarũ locis habi¬
taremus : ut sĩ non possunt misceri nr̃a col¬
loquia. litterȩ possent ẽẽ crebriores. H̾c ue¬
ro tanto locoꝵ int̾uallo absumꝰ a sensibus
nostris. ut de illis uerbis apłi ad galathas.
uiuenẽ me ad tuã sc̾itatẽ scripsisse memi¬
nerim. & ecce iã senex nondũ rescripta meru¬
erim: faciliusq ad te exẽplaria epłȩ meȩ ꝑ-¬
uenerint. nescio qua occasione p̾ueniente. ꝗͣ
ipsaepła me curante. Homo enĩ quieã tuic
acceperat. nec ad te ꝑtulit: nec ad me retu¬

Expanded text:
Quapropter etsi bos, ut tibi videris, lassus senectute forte corporis, non vigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans; ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem: non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dummodo derii suspirio vel lego, vel recolo. Utinam, inquis, mereremur complexus tuos, et collatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! ego autem dico: utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus, ut, si non possunt misceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retu
Abbreviated transcription (Latin):
llbi enĩ hoc ñ potuerit: si poterit in ea narra¬
tione quã ex orsus apłs ait. quȩ autẽ scribo
uobis ecce corã deo qr ñ mentior. credi affirma¬
riq mentitꝰ. eo locõ ubi dixit de petro ⁊ bar¬
naba. cũ uiderẽ qi ñ recte ingrediebantur ad u̾itatẽ eũgłi.¬
iste mentitꝰ est. Si aut̃e ibi m̃titus ẽ. ubi ue Pi eni recte a¬
rum dixit: An ibi uerũ dixisse uidebitur
ubi hoc dixerit quod lector sapit: cũ uero
contra sensũ lectoris aliquid occurrerit. of¬
ficioso m̃dacio deputabitur. Non eni dees¬
se poterunt causȩ. cur existimetur ñ solũ
potuisse. uerũ etiã debuisse m̃tiri. Si huic
regulȩ conceditur locus: non opus e̾ hanc
causam multis uerbis agere. p̃sertĩ apud
te cui sapient̾ ꝓuidenti dictũ sat est. Ne¬
quaquã uero michi arrogauer̾ĩ. ut inge¬
nis tuũ diuno dono aureũ. meis obolis
ditare contend̾a. nec est quisquã magis te¬

Expanded text:
ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narraubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euiste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixisse uidebitur, ubi hoc dixerit, quod lector sapit, cum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim apud te, cui sapienter prouidenti dictum sat est. nequaquam uero mihi adrogauerim, ut ingenium tuum diuino dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est quisquam te magis
Abbreviated transcription (Latin):
in liminari pagina p̾tendebat. ł pitaphy¬
um tñ appellari: dicebat frat̾ apud quẽ
inuentꝰ eit. Quod ei nom̃ tibi placiusse
ut itideretur crederemꝰ : si eoꝵ tantũ ut
uitas uł scripta ibi legissemꝰ qͥ iã defunc¬
ti essent. Cũ uero multoꝵ ⁊ eo tẽpore quo seri
bebatur. ⁊ ñc usq uiuentiũ cõmemorentur
opuscula:. miramur uir hunc ei titulũ uel
imposueris uel imposusse credaris. Tam̃ uti¬
liter a te conscriptũ eunde librũ satis apꝑ¬
bamus. In expositione quoq epłe pauli apłi
tum moueat. Si enĩ ad scripturas sc̃as admiˢ¬
sa fuerint officiosa m̃dacia: quid in eis re¬
manebit auctoritatis: Quȩ tanðe de scrip¬
turis illis sententia ꝓferatur. cuiꝰ pondere
contentiosȩ falsitatis subruatur imꝓbitas:
Statĩ eni ut ꝓtuleris: si aliter sapit qui con¬
tra nititur. dicet illud quod ꝓlatũerit. ho¬
nesto aliquo officio scriptore fuisse m̃titum.

Expanded text:
in liminari pagina praetendebat. epitaphiin liminari pagina praetendebat. epitaphium tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent. cum uero mulbebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobamus. In expositione quoque epistulae Paulitum moueat. si enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum.
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am quod ꝓ subscripta salutatione. mͥ ple
ex te uellem sumere tali uiro a quo tẽpora¬
quantalibet occupet. nullus sermo ꝓlixus ÷.
epłȩ tuȩ breuitati facile ñ ignoscerẽ. nͥ co¬
gitarẽ quã pauciorib uerbis meis reddere¬
tur. Quare aggredere queso istã nobiscũ
litterariã collationẽ habere. ne multũ ad
nos disuingendos liceat absentiȩ corpora¬
li: quã quã simꝰ in dño sp̃c unitate conuincti.
etiam. si ab stilo quiescamꝰ & taceamꝰ. Et libri
quidem quos de horreo dñico elaborasti: pene
totũ te nobis exibent. Si enĩ ꝓpterea te nos
modo nec ipse te nosti. Nam tu quoq ñ ui¬
des eã. Si autẽ tibi ñ ob aliuid notus es. nisi
quia nosti animũ tuũ: ⁊ nos eũ non medi¬
ocriter nouimꝰ in litteris tuis. In quib bñ¬
tua legunt te talem dedit. Liber quid̾e tu¬
us inter cetera ñ du est quod uenit in
manꝰ nr̃as : quȩ sit euis inscriptio nescimꝰ
adhuc. Non enĩ hoc codex ipse ut assolet.

Expanded text:
gratiam, quod pro subscripta salutatione plenam mex te uellem sumere, tali uiro, a quo, tequantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo Dte totum nobis exhibent. si enim propterea te non , hoc modo nec ipse te nosti, nam tu quoque non uides eam. si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum, et nos eum non mediocriter nouimus in litteris tuis, in quibus benetua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cetera quȩ ibi dicuntur cõpassione
miscd̾iȩ non simulatione fallaciȩ. Eit
enim tãquã eger qui ministrat egroto:
non cũ se febres habere mentitur. s cũ
animo condolentis cogitat. que admodr̃
sibi seruiri uellet si ĩpse egrotaret. Nã
utiq uideus erat. Xp̃ianꝰ autẽ factꝰ. ñ
uideoꝵ sacram̃ta reliquerat quȩ con

Expanded text:
 ibi dicuntur conpassione misericordi, non simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae con
Abbreviated transcription (Latin):
est udicare. Quos si om̃s refelleris. tuõ
certe illum spiritalem int̾pretem non recipi¬
es: qui imperitꝰ sermone & scientia tanto
suꝑcilio ⁊ auctoritate melchisedech sp̃m
barit. quod apud grecos canitur: imperitia
confidentiam. eruditio timorem creat̾. Ego
post longam egrotationẽ uix in quadra ge¬
sime dieb hȩc fabricare potui: & cũ alte¬
ri me operi p̾pararem. paucos dies qui so¬
pererant in mathei expositione consũpsi.
Tanta q auiditate studia omissa repeti¬
ui: ut quod exercitationi linguȩ ꝓfuit.
nocuerit corporis ualitudimĩ. xlu¬

Expanded text:
iudicare. quodsi omnes refelleris, tuum iudicare. quodsi omnes refelleris, tuum certe illum spiritalem interpretem non recipies, qui inperitus sermone et scientia tanto supercilio et auctoritate Melchisedech spiribarit, quod apud Graecos canitur: inperitia confidentiam, eruditio timorem creat. ego post longam aegrotationem uix in quadragesimae diebus febri carere potui et, cum alteri me operi praepararem, paucos dies, qui supererant, in Mathei expositione consumpsi tantaque auiditate studia omissa repetiui, ut, quod exercitationi linguae profuit, nocuerit corporis ualitudini. L
Abbreviated transcription (Latin):
conuinxerit. ut de duob gregib bonꝰ pa¬
stor unũ efficeret gregem: sic quosdam re¬
ferre ad anagogen. ut hystoriȩ auferant
ueritatem. ⁊ dicant ñ fuisse regem. s in uma¬
gine hõis angelum demonstratỹ. cũ intan¬
tum nitantur hebrei melchisedech regem
salem filiũ noe sem ostendere. ut ante hec
scriptũ referant. Egressus ẽ aũ rex sodomo¬
rum in occursũ eius. haut dubiũ quin ab¬
ham pꝰ quam reu̾sus ẽ a cede codolaomor. ⁊
regum qui cũ eo erant. in ualle sale. hec ẽ
uallis regis. De quo statim sequitur: ⁊ mel¬
chisedech rex salem ꝓtulit panem ⁊ uinũ.
⁊ reliqua. Si ergo hȩc ciuitas regis est:⁊ ual¬
lis regis. siue ut septuaginta transtulert.
campus quem hodie aulonẽ palestini uo
cant: manifestum est hõiem fuisse qui in
t̾rena & ualle ⁊ urbe regnauit. Habes quȩ
audierim. quȩ legerim de melchisedech. me¬
um fuit citare testes: tuũ de fide testiõ

Expanded text:
coniunxerit, ut de duobus gregibus bonus paconiunxerit, ut de duobus gregibus bonus pastor unum efficeret gregem —, sic quosdam referre ad ἀναγωγὴν, ut historiae auferant ueritatem et dicant non fuisse regem, sed in imagine hominis angelum demonstratum, cum in tantum nitantur Hebraei Melchisedech, regem Salem, filium Noe Sem ostendere, ut ante hoc scriptum referant: egressus est autem rex Sodomorum in occursum ei - haud dubium, quin Abraham—, postquam reuersus est a caede Chodollago mor et regum, qui cum eo erantvallis regis; de quo statim sequitur: Et Melchisesedech rex Salem protulit panem et vinum, et reliqua. Si ergo haec civitas regis est, et vallis regis, sive, ut Septuaginta transtulerunt, campus, quem hodie Aulonem Palcant, manifestum est hominem fuisse, qui in terrena et ualle et urbe regnauit. Habes, quae audierim, quae legerim de Melchisedech. meum fuit citare testes, tuum est de fide testium
Abbreviated transcription (Latin):
fecit sibi ibi domos atq tentoria: ⁊ traisi¬
it in salem ciuitatẽ regionis sichem. que
est in t̾ra chanaan. Considerandũ quoq ÷
quod abrahȩ a cede hostiu reu̾tenti quos ꝑ¬
secutus ẽ usq dan. quȩ hodie paneaᷤᷤ appel¬
latur. ñ de uia iherłm. s de opido metropo¬
lis sichem lͥtinere fuit. de qͦ in eugelio quoq
legimꝰ. Erat aut̃e ioħes baptizans in deser¬
to ennon iuxta salim: qr aquȩ multȩ erat
ibi. Nec refert utrum salem an salim no¬
minetur. cũ uocalib in medio litteris ꝑ ra¬
ro utantur hebrei. ⁊ ꝓ uarietate locoꝵ ac
uarietate regionũ. eadem u̾ba diu̾sis sonis
atq accentib ꝓferant᷑. Hec ab eruditissimis
gentis illiꝰ didicimꝰ: qui intantũ ñ recipi¬
unt sp̃m sc̃m uel angelũ fuisse melchise¬
dech. ut etiam certissimũ hõis nom̃ a. scri¬
nauerit. ut simꝰ genꝰ regale & sacerdotale.
⁊ quasi angularis lapis utrũq parietem

Expanded text:
fecit sibi ibi domos atque tentoria, et transivfecit sibi ibi domos atque tentoria, et transivit in Salem civitatem regionis Sichem, quae est in terra Chanaan. Considerandum quoque est quod Abrahae a caede hostium revertenti, quos persecutus est usque Dan, quae hodie Paneas appellatur, non de via Hierusalem, sed oppidum metropoleos Sichem in itinere fuit. De quo in Evangelio quoque legimus: erat autem Iohannes baptizans in Aenon iuxta Salim, quia aquae multae erant ibi. nec refert, utrum Salem an Salimnominetur, cum uocalibus in medio litteris perraro utantur Hebraei et pro uoluntate lectorum ac uarietate regionum eadem uerba diuersis sonis atque accentibus proferantur. Haec ab eruditissimis gentis illius didicimus, qui in tantum non recipiunt spiritum sanctum uel angelum fuisse Melchisedech, ut etiam certissimum hominis nomen adscrinauerit, ut simus genus regale et sacerdotale, et quasi angularis lapis parietem utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
& benedixerit ei cũ abnepoti suo hoc iure
debuerit: ⁊ decimas p̾dȩ atq uictorie acce¬
perit ab eo. siue qđ habetur ambiguũ. ip¬
se dederit ei decimas sub̃e sue.⁊ habitam
largitatem ostend̾it in nepotem. Utrum¬
q enim intelligi potest. ⁊ uixta hebraicũ
& uixta septua ginta int̾pretes. quod et
ipse acceperit decimas spolioꝵ. & abrahȩ
non abraham suscepisse a melchisedech de¬
cimas duitiarũ eius. s de spolus hostiũ
partem accepisse pontificẽ. Salem aũ nõ
ut iosephus ⁊ nr̃oꝵ om̃s arbitrantur. es
se iherłm. nom̃ ex g̾co hebraioq cõpositũ.
quod absurdum ee̾ ꝑegrinȩ linguȩ mix¬
tura demonstrat: s opidum uixta scito¬
polim. quod usq hodie appellatur salem.¬
& ostendrtur ibi palatium melchisedech.¬
ex magnitudine runarũ. ueteris operis
ostendens magnificentiã. De quo in post̾¬
ori quoq parte geneseos scriptu est. Ue¬
nit iacob in sochot idest in tabnacula. &

Expanded text:
ue protulerit et benedixerit ei, cum abnepoti suo hoc iure ue protulerit et benedixerit ei, cum abnepoti suo hoc iure debuerit et decimas praedae atque uictoriae acceperit ab eo siue — quoniam habetur ambiguum — ipse dederit ei decimas substantiae suae et auitam largitatem ostenderit in nepotem. utrumque enim intellegi potest et iuxta Hebraicum et iuxta septuaginta interpretes, quod et ipse acceperit decimas spoliarum j et Abrahae non Abraham suscepisse a Melchisedech decimas diuitiarum eius, sed de spoliis hostium partem accepisse pontificem.. Salem autem non, ut Iosephus et noHierusalem, nomen ex Graeco Hebraeoque compositum: quod absurdum esse peregrinae linguae mixtura demonstrat, sed est oppidum juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem. Ostendex magnitudine ruinarum veteris operis ostendens magnificentiam, de quo in posteriori quoque parte Geneseos scriptum est: Venit Jacob in Socoth, id est, in tabernacula, et
Abbreviated transcription (Latin):
cimas ex om̃ib. Traduntq h̾c esse sem. pͥ¬
mum filiũ noe. ⁊ eo tempore quo ortꝰ est
abraam.habuisse etatis annos .cccxc. qui
post cuiꝰ ortũ uixit annos quingentos. hoc
est simul. dc: arphaxat annos natꝰ.xxxu.
genuit sale. qui et ipse tricenariꝰ ꝓcrea¬
nis .xxx. genuit rehu. qui ⁊ ipse pꝰ tricesi¬
mum ⁊ scd̾m natiuitatis sue annu edidit
serug de quo cũ ad triginta ꝑuenisset
nuit thare: quem legimꝰ qd̾ septuagenariꝰ
genuit abram. ⁊ nachor. ⁊ aran. Suppo¬
ta ꝑ singłas etates annoꝵ numerũ: & inue¬
nies ab ortu sem. usq ad generationẽ abrahã
uenietur sem. ab nepoti suo decimi gradu
hoc tradunt quod usq ad sacerdotiũ a aros
om̃s primogeniti ex stirpe noe cuiꝰ series
& ordo describitur. fuerint sacerdotes. et
deo uictimas immolarint: ⁊ hȩc esse pͥmo¬
genita quȩ esau fr̃i suo uendiderit iacob:
nec esse mirũ si melchisedech uictori abra

Expanded text:
cimas ex omnibus. traduntque hunc esse Sem, prcimas ex omnibus. traduntque hunc esse Sem, primum filium Noe, et eo tempore, quo ortus est Abram, habuisse aetatis annos CCCXC, qui post cuius ortum uixit annos quingentos, hoc est simul sexcentos. Arfaxat annos natus XXXV genuit Sale, qui et ipse tricenarius procreanis triginta genuit Reu, qui et ipse post tricesimum et secundum natiuitatis suae annum edidit Serug; de quo, cum ad triginta peruenisset  annorum genuit Thare, quem legimus, quod septuagenarius genuerit Abram et Nachor et Aran. suppper singulas aetates annorum numerum et inuenies ab ortu Sem usque ad generationem Abram truenitur Sem abnepoti suo decimi gradus . Simulque et hoc tradunt, quod usque ad sacerdotium Aaron omnes primogeniti ex stirpe Noe, cuius series et ordo discribitur, fuerint sacerdotes et deo uictimas immolarint, et haec esse primogenita, + quae Esau fratri suo uendiderit Iacob. nec esse mirum, si Melchisedech uictori Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
quasi latissimos t̾rarũ situs. in breui ta¬
bella uolui demonstrare: ñ extendenꝰ spa¬
cia sensuũ atq tractatuũ. s quibdam
punctis atq cõpendus infinita significas. ⁊¬
ut in parua epła multoꝵ simul disce¬
res uoluntates. Uerũ qr amant̾ introgas.
& uniuersa que didici fidis aurib instis¬
landa st̃: ponam et hebreoꝵ opinionem.
⁊ ne quid desit curiositati ipsa hebraiea
uerba subnectam. ut melchisedech melech.
salem. hosi. lehem. uaĩan. huhũ. cohen. Tẽ¬
hel.helion.uaibariicheu. Saiomer. baruch
abram. lehel. helyon. conẽ. Samaim̃.: uuares
Ubarueh. helhelion: nesẽr:maggem: sarath
interpretatur in latinũ hoc modo. Et
melchisedech rex salem ꝑtulit panẽ ⁊ ui¬
num. erat autem sacerdos dei excelsi. be¬
nedixitq illi & ait. benedictus abraham
deo excelso. qui creauit celũ & t̾ram. et
benedictus deus altissimꝰ qui tradidit ini¬
micos tuos sub manu tua. Et dedit ei de¬

Expanded text:
quasi latissimos terrarum situs in breui taquasi latissimos terrarum situs in breui tabella uolui demonstrare non extendens spatia sensuum atque tractatuum, sed quibusdam punctis atque conpendiis infinita significans, ut in parua epistula multorum simul disceres uoluntates. uerum quia amanterinterrogas etuniuersa, quae didici, fidis auribus instillanda sunt, ponam et Hebraeorum opinionem et, ne quid desit curiositati, ipsa Hebraica uerba subnectam: umelchisedech melech salem hosi lehem uaiain, uhu cohen lehel helion: uaibarcheu uaiomer baruch abram lehel helion cone samaim uares: ubaruch hel helion eser maggen sarach interpretatur in Latinum hoc modo: et Melchisedech, rex Salem, protulit panes et uinum — erat autem sacerdos dei excelsi - benedixitque illi et ait: benedictus Abram deo excelso, qui creauit caelum et terram, et benedictus deus altissimus, qui tradidit inimicos tuos sub manu tua; et dedit ei de
Abbreviated transcription (Latin):
bera & arce sy on eg̾diatur uerbũ dñi et
lex dei de iherłm. & difficultatẽ rei ꝓemio
exaggerat dicens. suꝑ quo multus nobis ser¬
Hebreis enĩ idest uideis ꝑsuadebat. non iam
fidelib quib passim ꝑderet sacramentuõ.
U erunt̾n si uas electionis stupet ad mysteri¬
um. ⁊ de quo disputat in effabile confite¬
tur: quantomagis nos uermiculi ⁊ puli¬
ces. solam debemiꝰ scientiã inscientiȩ confi¬
teri. ⁊ amplissimã domũ paruo quasi fo¬
ramine ostendere. ut dicamꝰ duo sacerdo¬
tia int̾ se ab apło cõparata prioris populi
⁊ posterioris : ⁊ hoc agi tota disputatione
ut ante leui naaron. sacerdos fuerit mel¬
chisedech ex gentib. cuiꝰ tantũ p̾cedat me
ritum ut futuris sacerdotib uideoꝵ in
lumbis benedixertt abraham. totũq qđ
sequitur in laudes melchi sedech ad xp̃i ty¬
pum referri cuiꝰ ꝓfectꝰ eccłie sacram̃ta
sunt: Hȩc legi in g̾coꝵ uoluminib. et

Expanded text:
bera, et arce Sion egrediatur verbum Domini, et bera, et arce Sion egrediatur verbum Domini, et lex Dei de Jerusalem. Et difficultatem rei primo exagerat, dicens: Super quo multus nobis serHebraeis enim, id est, Judaeis persuadebat, non jam Fidelibus, quibus passim proderet sacramentum. Verumtamen si vas electionis stupet ad mysterium, et de quo disputat, ineffabile confitetur; quanto magis nos vermiculi et pulices, solam debemus scientiam inscitiae confiteri, et amplissimam domum, parvo quasi foramine ostendere: ut dicamus duo sacerdotia inter se ab Apostolo comparata, prioris populi et posterioris? Et hoc agit tota disputatione, ut ante Levi et Aaron, sacerdos fuerit Melchritum, ut futuris sacerdotibus Iudaeorum in lumbis benedixerit Abraham, totumque, quod sequitur in laudes Melchisedech, ad Christi typum referri, cuius profectus ecclesiae sacramenta sunt. Haec legi in Graecorum uoluminibus et
Abbreviated transcription (Latin):
sceperit. s pane ⁊ uino simplici. puro q
sacrificio xp̃i dedicauit sacramentum:
& multa alia quȩ epłaris breuitas ñ recipit.
preterea plenius esse tractatũ in epła ad hebre¬
os quam om̃s greci recipiunt ⁊ ñ nulli latino¬
rum. quod iste melchisedech id est rex iustus.
rex fuerit salem. idest rex pacis. sine patre
sine matre: ⁊ quomͦ hoc intelligendũsit uno
statĩ u̾bo explicari ãgenẽalogetos. ñ qd̵ abs¬
q patre ⁊ matre fuerit. cũ xp̃c quoq se¬
cundum utramq naturã & patrem habu¬
erit & matrem: s quod subito introduca¬
tur in genesi occurrisse abraham a cede
hostium reuertenti. & nec ante nec postea
eius nom̃ feratur ascriptum. Affirmat aũ
apłs. quod anron sacerdotium idest popo¬
li uideoꝵ. ⁊ principium habuerit. ⁊ finem.
rit auctorẽ: ⁊ quod translato sacerdotio.
legis quoq mutatio fiat: ut nequaqũa de
agar ancilla ⁊ de monte syna. s de sara li¬

Expanded text:
sceperit, sed pane et uino, simplici puroque sceperit, sed pane et uino, simplici puroque sacrificio, Christi dedicauerit sacramentum, et multa alia, quae epistolaris breuitas non recipit. Praeterea plenius esse tractatum in epistula ad Hebraeos, quam omnes Graeci recipiunt et nonnulli Latinorum, quod iste Melchisedech, id est \'rex iustus\', rex fuerit Salem, id est \'rex pacis\', sine patre, sine matre, et, quomodo hoc intellegendum sit, uno statim uerbo explicari dysveakoyrjvog, non quod absque patre et matre fuerit, cum Christus quoque secundum utramque naturam et patrem habuerit et matrem, sed quod subito -introducatur in Genesi occurrisshostium revertenti; et nec ante. nec postea ejus nomen feratur adscriptum. Affirmat autem Apostolus, quod Aaron sacerdotium, id est, populi Judaeorum, et principium habuerit et finem: rit auctorem: et quod translato sacerdotio, legis quoque mutatio fiat: ut nequaquam de Agar ancilla, et monte 443 Sina, sed de Sara li
Abbreviated transcription (Latin):
gerimꝰ. quod ipse ⁊ oblator munerũ fuerit
& sacerdos. ⁊ cotidie ꝓ filus siuis uictimas
immolarit auint ipsum quoq iob nos
fuisse de genere leui. s de stirpe esau. licet¬
⁊ aliud hebrei autument quomodo autẽ
noe inebriatus in domosua ⁊ nudatꝰ atq
amator meretricis ⁊ pauꝑis dalilȩ. multo
plures hostiũ mortuus quã uiuus occid̾it
ram exp̾sserint saluatoris: sic ⁊ melchisẽdech¬
eo quod cananeus fuerit ⁊ ñ de genere uide¬
oꝵ. in tipũ p̃cessisse sacerdotis filu d̾i. de
et̾num scd̾m ordinẽ melchisedech. Ordinẽ
autem eius multismodis int̾pretantur.
quod solus ⁊ rex fuerit ⁊ sacerdos. ⁊ ante
circuncisionem functꝰ obsequie sacerdo¬
tio. ut ñ gentes ex uideis. s udei a genti¬
bus sacerdotiũ acceꝑint. ñeq unctꝰ oleo
sacerdotali. ut moysi p̃cepta constituuñ.
s oleo exultatiõis ⁊ fidei puritate. neq
carnis ⁊ sanguinis uictimas immolarit.

Expanded text:
gerimus, quod ipse et oblator munerum fuerit gerimus, quod ipse et oblator munerum fuerit et sacerdos et cottidie pro filiis suis hostias immolarit. et aiunt ipsum quoque Iob non fuisse de genere Levi, sed de stirpe Esau: licet aliud Hebraei autument. 3. Quomodo autem Noe inebriatus in domo sua, et nudatus atque amson quoque amator meretricis et pauperis Dalilae, multo plures hostium mortuus, quam vivus occidit ram expeo . quod Chananaeus fuerit et non de genere Iudaeorum, in typum praecessisse sacerdotii filii dei, deaeternum secundum ordinem Melchisedech. ordinem autem eius multis modis interpretantur: quod solus et rex fuerit et sacerdos et ante circumcisionem functus sacerdotio, ut non gentes ex Iudaeis, sed Iudaei a gentibus sacerdotium acceperint, neque unctus oleo sacerdotali, ut Moysi praecepta constituunt, sed oleo exultationis et fidei puritate, neque carnis et sanguinis uictimas immolarit
Abbreviated transcription (Latin):
multiplici sermone disputans uluc deuo¬
lutus est ut eũ angełu diceret. ĩsdem q¬
pene argum̃tis quib scriptor tuuis de
sp̃u sc̃o. ille de suꝑnis uirtutib ẽ locu¬
tus. Transiui ad didimũ sectatorem eiꝰ
⁊ uidi hominem pedib in magistri isse sen¬
tentiã. Uerti me ad ipolitũ hyreneũ eu se¬
buĩ cesariensem. n emisenũ. apollinarẽ
tiochenȩ ep̃c ȩccłiȩ. contra arriũ clarissima
tuba bellicũ cecinit: ⁊ dep̾hendi hoꝵ om̃iuor
opiniones diuersis argum̃tationib ac dũ¬
ticulis ad unũ cõpetum ꝑuenisse: ut dice¬
rent melchisedech homine fuisse cananer.
regem urbis iherosolime quȩ primũ salem
postmnodũ iebus. ad extremũ iherłm appel¬
lata sit. nec mirum esse si sacerdos di al¬
tissimi describatur absq circuncisione .
legalib cerimonus ⁊ genere aaron: cũ abel
quoq ⁊ enoch. ⁊ noe placuerint do. ⁊ uic¬
timas obtulerint. ⁊ in iob uolumine le¬

Expanded text:
multiplici sermone disputans illuc devomultiplici sermone disputans illuc devolutus est, ut eum angelum diceret. Iisdemque argumentis pene quibus scriptor tuus de Spiritu sancto, ille de supernis virtutibus est locutus. Transivi ad Didymum, sectatorem ejus, et vidi hominem pedibus in magistri isse sententiam. Verti me ad Hippolytum Irenaeum, Eusebium Caesariensem et Emisenum, Apollinarium tiochenae episcopus ecclesiae contra Arrium clarissima tuba bellicum cecinit, et deprehendi horum omnium opiniones diuersis argumentationibus j ac deuerticulis ad unum conpetum peruenisse, ut dicerent Melchisedech hominem fuisse Chananaeum, regem urbis Hierosolymae, quae primum Salem, postea Iebus, ad extremum Hierusalem appellata sit, nec mirum esse, si sacerdos dei altissimi describatur absque circumcisione et legalibus cerimoniis et genere Aaron, cum Abel quoque et Enoch et Noe placuerint deo et uictimas obtulerint et in Iob uolumine le
Abbreviated transcription (Latin):
tifice melchisedech illuc plurimis argum̃¬
tis ẽe ꝑductam. ut docere conatus sit. eũ
qui benedix̾it tanto patriarchȩ diuini¬
oris fuisse nature:nec de hõib estimand̾u.
Et ad extremũ ausus ẽ dicere. sp̃m sc̃m oc¬
currisse ab rahȩ. ⁊ ipsũ esse qui sub hõis
figura uisus est. Quomͦ autẽ sp̃c sc̃s panẽ
uinũq ꝓtulerit. ⁊ decimas predȩ quas
abraham uictis. uuͣ. regib reportarat.
acceperit: om̃ino tangere noluit. Petis¬
q ut quid mͥ uel de scriptore. uel de q̃s¬
tione uideatur: respondeã. Fateor uolos
sem. rep̾hensores habiturus forem. S rur¬
sum cum epłam legerẽ. ⁊ inuenissem in
extrema pagella miris me obtestationi¬
b conuiratũ ne spernerẽ p̾catorem. re¬
uolui ueterũ libros. ut uiderem quid
singuli dicerent. ⁊ tͥ quasi de multoꝵ
consilio responderem. Statimq in fros
te geneseos. in prima omeliarũ origenis
rep̃peri scriptum de melchisedech. in qͣ

Expanded text:
tifice Melchisedech illuc plurimis argumetifice Melchisedech illuc plurimis argumentis esse perductam, ut docere conatus sit eum, qui benedixerit tanto patriarchae, diuinioris fuisse naturae nec de hominibus aestimandum. et ad extremum ausus est dicere spiritum sanctum occurrisse Abrahae et ipsum esse, qui sub hominis figura uisus sit. quomodo autem spiritus sanctus panem uinumque protulerit et decimas praedae, quas Abraham uictis quattuor regibus reportarat, acceperit, omnino tangere noluit; petisque, ut, quid mihi uel de scriptore uel de quaestione uideatur, respondeam. fateor, uolui ssem, reprehensores habiturus forem. sed, rursum cum epistulam legerem et inuenissem in extrema pagella miris me obtestationibus adiuratum, ne spernerem precatorem, reuolui ueterum libros, ut uiderem, quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio reste Geneseos in prima homiliarum Origenis reperi scriptum de Melchisedech. In qua