comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ substantiã domꝰ suȩ ꝓdilec.¬
tione: quasi nichil despiciet eã.
Mille siquidẽ bic argentei. ꝓ oĩ
substantia domꝰ q̃ relinquat᷑.
positi st̃. Dilectio añ. quȩ cessan¬
tib aliis charismatib. in celesti
nos patͥa ꝑpetuo complectitur.
ipsa ẽ fructꝰ uincȩ. qͦ t̾c satura¬
bunt᷑ beati qui nẽ in eadem
uinea laborantes. esuriunt siti.¬
unt q iusticiã. Sequit᷑ deinde
ipsiꝰ pacifici uox. qua doca&e qͣn¬
habeat. qͥd sua relinquentib
in ȩt̾nũ conseruet. qͥd singłars
p̃mii custodib eiusdẽ uinee.
hoc ẽ doctorib. retͥbuere dispo¬
nat. Uinea inqͥt mea coram

Expanded text:
nem substantiam domus suae pro dilecnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nil despiciet eam: mille siquidem hic argentei pro omni substantia domus quae relinquatur positi sunt; dilectio autem, quae, cessantibus aliis charismatibus, in coelesti nos patria perpetuo complectitur, ipsa est fructus vineae quo tunc saturabuntur beati qui nunc in eadem vinea laborantes esuriunt et sitiunt justitiam. Sequitur deinde ipsius pacifici vox, quia docet quanhabeat, quid sua relinquentibus in aeternum conservet, quid singularis praemii custodibus ejusdem vineae, hoc est, doctoribus retribuere disponat. XL. Vinea mea coram
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ ur̃ maneat: id est ut
oꝑemini & mercedẽ accipiatiꝰ.
& merces ipsa nullo unꝙͣ fine
tutis hominẽ script᷑a uocare
consueuit. Nã & iur a uirtꝑ¬
te nom̃ accepit. Qͥ ꝓfecto uir
id ÷ animꝰ uirtutis gr̃a subli¬
mis. ꝓ huiꝰ fructu uineȩ mille
argenteos affert. eũ cuncta
sua tẽporalia relinqͥt. ut ȩt̾na
ꝑcipe bona mereat᷑. Argente¬
oꝵ &eenĩ uocabulo. omnem
pecumȩ q̃ relinqui debeat
speciẽ designat. Millenario
aũ mimero qͥ ꝑfectꝰ & integer
ẽ. uniu̾sitas sol& designari.
deo q ꝑ mille argenteos qͦs
ꝓ fructũ huiꝰ uineȩ iuir affer¬
re dr. uniu̾sitas intimat᷑ eoꝵ
q̃ ꝑfecti quiq ꝓ dño relin-¬
quunt. Que &si aliquando
parua st̾ censu. magna utiq
& copiosa illiꝰ estimatione
iudicant᷑. qͥ ñ summã datȩ
pecumȩ. s conscientiã dantiᷤ
pensat hõis. Eadẽ aũ hec ẽ¬
sententia. q̃ & supͣ aliis u̾bie
ponit᷑. Si dederit homo. om¬

Expanded text:
fructus vester maneat ; id est, ut fructus vester maneat ; id est, ut operemini, et mercedem accipiatis, et merces ipsa nullo unquam fine tutis hominem Scriptura vocare consuevit: nam et vir a virtute nomen accepit, qui profecto vir, id est, animus virtutis gratia sublimis pro hujus fructu vineae mille argenteos affert, cum cuncta sua temporalia relinquit, ut aeterna percipere bona mereatur. Argenteorum etenim vocabulo omnem pecuniae quae relinqui debeat speciem designat. Millenario autem numero, qui perfectus et integer est, universitas solet designari, ideoque per mille argenteos quos pro fructu hujus vineae vir afferre dicitur, universitas intimatur eorum quae perfecti quique pro Domino relinquunt; quae etsi aliquando parva sunt censu, magna utique et copiosa illius aestimatione judicantur, qui non summam datae pecuniae, sed conscientiam dantis pensat hominis. Eadem auis ponitur, Si dederit om
Abbreviated transcription (Latin):
s & de omniũ ẽ nationũ ppłis
collecta. Qd ꝓpt̾ea maxime
addidit eccłia de gentib. ut
se ad hanc trineã ꝑtinere posse
doceret. & ñ uideã de singłari¬
tate date sibi diuinȩ cogniti¬
onis debere głari. eũ psalmus
dicat. Laudate dñm os gente ᷤ.
¶ moyses ipse p̃dixit. Letamini
uet᷑. & magna hõib necessitaᷤ
ut eiꝰ participes fiant. recte
subdit᷑. Tradidit eã custodi¬
te regimini illiꝰ suꝑna iussio¬
ne dati st̃. eustodes st̃ exercit᷑
militie cȩlestis. qui õi tẽpore
scłi labentis. ꝓ eccłiȩ statu eurã
ger̃t. ne malignoꝵ uł hominũ
uł spũum irruptione turbet᷑.
Tir aũ ꝓ fructu huiꝰ uineȩ. mil¬
le affert argenteos. qr ꝑfectꝰ¬
qͥsq ꝓ acqͥsitione regni cȩlestis
cunc̾ta ꝙ̃ mundi sc̃ derelinqͥt.
Fructꝰ namq laboꝵ. qui ꝑ dño
temporalit̾ fiuint. ꝓceptio est
cũ dño sempit̾nȩ. quietis et
regni. de q̃ ipse dic̃. Dosui uoꝰ
ut eatis & fructũ afferatis. &

Expanded text:
sed de omnium est nationum populis collecta. Quod propterea maxime addidit Ecclesia de gentibus, ut se ad hanc vineam pertinere posse doceret, et non Judaeam de singularitate datae sibi divinae cognitionis debere gloriari; cum Psalmista dicat, Laudate Dominum, omnes gentes . Et Moyses ipse praedixit, Laetamini,vetur, et magna hominibus necessitas ut ejus participes fiant, recte subditur: Tradidit eam custodite regimini illius superna jussione dati sunt; custodes sunt exercitus militiae coelestis, qui omni tempore saeculi labentis pro Ecclesiae statu curam gerunt, ne malignorum vel hominum vel spirituum irruptione turbetur. Vir autem pro fructu hujus vineae mille affert argenteos, quia profectegni coelestis cuncta quae mundi sunt, relinquit: fructus namque laborum qui pro Domino temporaliter fiunt, perceptio est cum Domino sempiternae quietis et regni; de quo ipse dixit, Posui vos ut catis, et fructum afferatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
uł adu̾sus uineã meã laboratł.
p̃mia digna rependã. Qui enĩ
hereditatis om̃ia q̃ habere in
mundo uł acqͥrere potuert̃.
dispensart̃ bona. dederunt ꝙ
pauꝑib. certo spei suȩ potien¬
tur effectu. immo maiora ꝙͣ
sꝑare nouerant. in cęlis dona
ꝑcipient. ut pote q nec ocłs
uidit. nec auris audiuit. nͨ in
cor hõis ascendit q̃ p̾parauit
d̾s diligentib se. Qͥ uͦ custodeᷤ
ipsiꝰ uineȩ p̾dicando uł subli¬
miorib factis refulgendo fue-¬
runt. duplici ꝑre oetis iustis
mercede donabunt᷑. Elinc & enĩ

Expanded text:
meam laborant, praemia digna rependam. Qui enim haereditatis omnia quae habere in mundo vel acquirere potuerunt, dispensarunt bona, dederuntque pauperibus, certo spei suae potientur effectu; imo majora quam sperare noverant, in coelis dona percipient, utpote quia nec oculus vidit, nec audivit auris, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Qui vero custodes ipsius vineae praedicando vel sublimioribus factis refulgendo fuerunt, duplici prae caeteris justis mercede donabuntur. Hinc etenim
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Qͥs nos seyarabit a carita¬
te xp̃i: Tribulatio an angustia.
an ꝑsecutio. an fames. an nucͥi-¬
tas. an ꝑicłm. an gladiꝰ: Emu¬
latio illoꝵ pura ac deo deuota
inferno assimilat᷑. q sicut illȩ
eos qͦs semel cȩꝑit. nunqͣ amit¬
tit. sic ꝑtinatia feruentis ⁊eli
eoꝵ nullo unqͣ tepore frigescit.
pse ẽ enĩ zelus. qͦ accensus phi¬
nees. fornicatores strauit in here¬
mo. ipse qͦ ardebat helyas. cũ
post suspensas cȩlo aquas. & post
tenniũ reuocatas. post int̾fec¬
tos ꝓpħas baal & contisũ cor
ppłi ad dñm aiebat. Lelo ze¬
latꝰ sũ ꝓ dño exercituũ. quia

Expanded text:
charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an periculum, an gladius ? Aemulatio illorum pura ac Deo devota inferno assimilatur, quia sicut ille eos quos semel ceperit nunquam amittit, sic pertinacia ferventis zeli eorum nullo unquam tempore frigescit. Ipse est enim zelus quo accensus Phinees fornicatores stravit in eremo; ipse quo ardebat Elias, cum post suspensas coelo aquas, et post triennium revocatas, post interfectos prophetas Baal, et conversum cor populi ad Dominum, aiebat: Zelo zelatus sum pro Domino exercituum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in longũ ꝓcessit. iã claudendͥa
ẽ: qͥd a te maximũ. querã. qͥd
deposcã. audito. Nichil ꝑ omĩa
dulciꝰ mͥ. quã te in hortis habi¬
tare. id ÷ in sp̃ualiũ cultura
fructuũ. mansionẽ tibi locare.
E nec tͥ tuguriũ in his qͣsi post
modicũ discessura. tumultuario
oꝑe constituas. s fixa illic et
Indeclinabili m̃te. meũ expe¬
ctes aduentũ. Nosti enĩ quia
descendere sepiꝰ ad hortũ meũ
ad areolã aromatis soleo. ut
pascar in hortis. & lilia colli¬
gam. id ẽ. ut bonoꝵ studia
laboꝵ uideã. iuẽ. remunerẽ.
Deinde scđm a te munꝰ reqͥro.
ut me audire facias uocẽ tuã
p̃dicando qͥb cũq uales. meȩ
& mancdata legis. & ꝓmissa
remunerationis. Nã quȩ aut
qͦ tiescũq agis. me sẽꝑ audien¬
te te ag̾e mem̃to: qͥ tuis soleo

Expanded text:
 jam claudenda est, quid a te maxime quaeram, quid deposcam, audito. Nihil per omnia dulcius mihi quam te in hortis habitare, id est, in spiritualium cultura fructuum mansionem tibi locare. Et nec tibi tugurium in his, quasi post modicum discessura, tumultuario opere constituas; sed fixa illic et indeclinabili mente meum exspectes adventum. Nosti enim quia saepius descendere ad hortum meum, ad areolam aromatis soleo, ut pascar in hortis, et lilia colligam, id est, ut bonorum studia laborum videam, juvem, remunerem. Deinde a te munus requiro, ut me audire facias vocem tuam, praedicando, quibuscunque vales, mea et mandata legis, et promissa remunerationis. Namque haec quotiescunque agis, me semper audientem te, agere memento, qui tuis semper
Abbreviated transcription (Latin):
norint. & in penetralia sc̃ẽ
conu̾sationis induce. ꝓponamꝰ
eis ĩ marcescibilia prioꝵ exẽpla
uistoꝵ. quib efficaciꝰ memora¬
tũ implere possint officium.
Cedri &enĩ quia uirtutes elec¬
toꝵ designant. sepe dictũ est.
igura enĩ tabularũ. latitudi¬
nẽ expͥmit cordis eoꝵ. in qua

Expanded text:
norunt, et in penetralia sanctae norunt, et in penetralia sanctae conversationis inducere, proponamos eis immarcescibilia priorum exempla justorum, quibus efficacius memoratum implere possint officium: cedri etenim quod virtutes electorum designant saepe dictum est. Figura enim tabularum latitudinem exprimit cordis eorum in qua
Abbreviated transcription (Latin):
culatꝰ & incontaminatꝰ agnꝰ
qͥ abstulit peccatũ mundi. Si
gͥ murꝰ ẽ inqͥt soror nr̃a. edifi¬
cemꝰ suꝑ eã ꝓpugnacła argen¬
tea. Ac si aꝑte dicat. Si idonca
ẽ eccłia gentiũ in aliquib sui
mbris ꝑuersoꝵ contͣire doctri¬
nis. hñs aꝑtos ad docendum
iiros. uł naturali uidelic& in¬
genio callentes. uł institutiõe
phylosophica instructos. neꝗͣ¬
qͣm his ueri dicendi minist̾iũ
tollamꝰ. qͥnpotiꝰ uuemꝰ eos
datis scripturarũ sc̃arũ pagi¬
nis. qͦ fortius possint ac facili
infirmos quosq ab insidiis
custodire uł doctrinȩ fallen¬
tis. uł exempli corrũpentis.
Ppugnacula enĩ argentea. di-¬
ninoꝵ st̃ apices eloquioꝵ. de
qͥb supra dictũ ẽ. Sic̃ turriᷤᷤ
cia collũ tuũ: q̃ edificata est
cũ ꝓpugnacłis. E de quib
casta: argentũ igne examina¬
tũ. ꝓbatũ t̾rȩ. Si ostiũ ẽ: com¬
pingamꝰ illud tabulis cedrinis.
Si st̃ in ea qui u̾bo simplicis
doctrinȩ paruulos imbuere

Expanded text:
inatus agnus, qui abstulit peccatum mundi. Si ergo murus est, inquit, soror nostra, aedificemus super eam propugnacula argentea; ac si aperte dicat, Si idonea est Ecclesia gentium, in aliquibus suis membris, perversorum contraire doctrinis, habens aptos ad docendum viros; vel naturali videlicet ingenio callentes, vel institutione philosophica instructos, nequaquam his veri docendi ministerium tollamus, quin potius juvemus eos, datis Scripturarum sanctarum paginis, quo fortius possint ac facilius infirmos quosque ab insidiis custodire, vel doctrinae fallentis, vel exempli corrumpentis. Propugnacula enim argentea divinorum sunt apices eloquiorum, de quibus supra dictum est, Sicut turris David collum tuum, quae aedificata est cum propugnaculis, et de quicasta, argentum igne examinatum, probatum terrae . Si ostium est, compingamus illud tabulis cedrinis; si sunt in ea qui verbo simplicis doctrinae parvulos imbuere
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Uerũ inqͥt profata es: quođ̃
uineã meã tradiderĩ custodib
qͥ eã u̾bis parit & exẽplis exco¬
lerent suis. Uerũ scias. qr sie
curã illiꝰ eiꝰdem cõmisi custodib
ut ipse nichilominꝰ qͥd in ea
gerat᷑ indesinent̾ intendã: qͦ
quisq animo. qͣ industria in ea
laboret aspiciã: quantaᷤᷤ deniq
ab adu̾sariis insidias. quot
manifestos conflictꝰ perferat.
intuear. E qͥl plura: Ecce
ego cũ illa sũ oĩb dieb. tisq
ad consũmationẽ scłi. At uͥ
hoc apparuerit: tẽ oĩb qͥ in

Expanded text:
etc. Verum, inquit, probata es, quod vineam meam tradiderim custodibus, qui eam verbis pariter et exemplis excolerent suis. Verum scias quia sic curam illius ejusdem commisi custodibus, ut ipse nihilominus quid in ea geratur indesinenter intendam, quo quisque animo, qua industria in ea laboret aspiciam; quantas denique ab adversariis insidias, quot manifestos conflictus perferat, intuear. Et quid plura? Ecce ego cum illa sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. At ubi hoc apparueri
Abbreviated transcription (Latin):
educare contendo. Qq quia
ñ nisi ꝑ donũ concesse ab eo
pacis fac̾e potui. lib& de uir¬
tute pacis ipsiꝰ adhuc plura
referre. Uinea fuit ꝑacifico.¬
hoc eccłia. sine synagoge. qͣm
se emulari. aut ut mitiꝰdicã
suã ad dñm conu̾sionẽ satis
mirari cernebat. seu certe
pedissequis sius. quas filias
ierłm hoc carmen appellare
consueuit. Dacificꝰ aut̃ quem
nominat. est sponsꝰ ac dilectꝰ
ipsiꝰ. pat̾ fut᷑i scłi. pͥnceps paciͤ.
cuiꝰ figurã salomon. & pacifico
regni sui statu. & ipso noĩe
pretendit. In cuiꝰ ꝑacẽ fuit ipͦs
uinea. qr ꝑ ipsiꝰ gr̃am constru¬
cta ẽ eccłia catholica ꝑ orbem.
Cuiꝰ plurimis qͥdẽ scripturarũ

Expanded text:
educare contendo: quod quia educare contendo: quod quia non nisi per donum concessae ab eo pacis facere potui, libet de virtute pacis ipsius adhuc plura referre. XXXIX. Vinea fuit pacifico,hoc Ecclesia, sive Synagoga, quam se aemulari, aut, ut mitius dicam, suam ad Dominum conversionem satis mirari cernebat, seu certe pedisequis suis, quas filias Jerusalem hoc carmen appellare consuevit. Pacificus autem, quem nominat, est sponsus ac dilectus ipsius, Pater futuri saeculi, Princeps pacis , cujus figuram Salomon et pacifico regni sui statu, et ipso nomine praetendit. In cujus pace fuit ipsa vinea, quia per ipsius gratiam constructa est Ecclesia catholica per orbem. Cujus plurimis quidem Scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. S & ft̃ in me qͥ maiore
gr̃a donati. qͣntũ turris mu¬
rũ. tm̃ generalẽ fideliũ uitã
transcendt. qui & paruulos
adhuc atq infirmos in fide.
lacte simplicioris exhortatiõis
uelut ubera nutant. & oĩa
tela pu̾soꝵ eximia. dicendi
potentia quasi turris firma
repellant. Quȩ qͥdem omĩa
ñ ex arbitrio meȩ libertatis
hr̃e potui. s ex qͦ facta sum.
corã eo quasi pacẽ reꝑiens.
ipso largiente ꝑcepi. id est
ex qͦ donũ mͥ pacis suȩ ꝑu̾bũ
reconciliationis p̃stare digna¬
tus ẽ. Neq enĩ industria mea
uł corã eo uenire. a qͦ longiꝰ
recesserã. uł pacẽ quã ꝑdide¬
ram recuꝑare ualui. s obla¬
tã gratis ab illo multũ gra¬
tant̾ accepi. Ex qͦ añ hoc mͥ
ipse donũ largitꝰ ẽ. ex eo stat
ꝑ uirtutũ crem̃ta ꝓficiens.
& muro me uire coͣparanda
& ubera tͣris instar me hr̃e
ꝓfiteor qr & hostiles a lesione
cuntatis. illiꝰ. acies constant̃
eicio. & nouos ei semꝑ ꝓpłos

Expanded text:
et sunt in me, qui majore gratia donati, quantum turris murum, tantum generalem fidelium vitam transcendunt, qui et parvulos adhuc atque infirmos in fide, lacte simpliciores exhortationis, velut ubera nutriant, et omnia tela perversorum eximia dicendi potentia, quasi turris firma repellant: quae quidem omnia, non ex arbitrio meae libertatis habere potui, sed ex quo facta sum coram eo, quasi pacem reperiens, ipso largiente percepi, id est, ex quo donum mihi pacis suae per verbum reconciliationis praestare dignatus est. Neque enim industria mea, vel coram eo venire, a quo longius recesseram, vel pacem quam perdideram recuperare valui; sed oblatam gratis ab illo multum gratanter accepi. Ex quo autem hoc mihi ipse donum largitus est, ex eo statim per virtutum crementa proficiens, et muro me jure comparandam, et ubera turris instar me habere profiteor, quia et hostiles a laesione civitatis illius acies constanter ejicio, et novos ei semper populos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Eandẽ aũ habentes
remunerationẽ. tanꝙͣ filiis
dico. dilatamini & uos. Un
& amatorẽ sapientiȩ. salomos
admon& dicens. Scribe illã.
in tabulis cordis tui. Hlec aũ
erga se consilia suie ꝓmissa
sui redemptoris audienᷤ eccła.
ñ iam expectauit synagoge
eui loquebat᷑ assensum siue
responsũ: s ita ꝓtinꝰ exiliuit:
Ego murus. & tibera mea
sicut turris. ex quo facta sũ
corã eo qͣsi pacẽ repiens. Ego¬
quidẽ murus recte cognomi¬
nor. ꝙr de uiuis sũ cõpacta
lapidib. qr glutino caritatiͤ
adunata. quia suꝑ fundam̃¬
tũ immobile locata sũ. quia
nullo ictu arietis heretici

Expanded text:
es remunerationem, tanquam filiis dico, Dilatamini et vos . Unde et amatorem sapientiae Salomon admonet dicens; Scribe illam in tabulis cordis tui . Haec autem erga se consilia sive promissa sui Redemptoris audiens Ecclesia, non jam exspectavit Synagogae cui loquebatur assensum sive responsum, sed ita protinus exsilivitEgo murus, et ubera mea sicut turris, ex quo facta sum coram eo quasi pacem reperiens. THO. Ego murus recte cognominor, quia divinis sum compacta lapidibus, quia glutino charitatis adunata, 174 quia super fundamentum immobile locata sum, quia nullo ictu arietis haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
chil mͥ ꝓdest. Si gͦ dederit
homo omnẽ substantiã domꝰ
suȩ pauꝑib ꝓ dilectione. iił
ẽ ꝓ eo ut dilig̾et: quasi ni
dederit. ita despiciet eũ ipse
tudex qͥ cor eiꝰ a dilectione ua-¬
cuũ e̾ẽ conspicit. Qui &si con¬
trariꝰ suꝑiori sensui eẽ iidet᷑.
ñ minꝰ tam̃. uirtꝰ dilectionis
qͣm sit alta ꝙͣ necessaria deda¬
rat: atq nt̃q eo pergit. ut
dilectionẽ in oꝑe nr̃o simꝑlicẽ
adiniranti fidẽ siue susceꝑtio¬
nem eccłiȩ gentiũ loquit᷑: ma¬
gna utiq dispensatione carita¬
tis sororẽ ipsoꝵ eã nuncupans
id est & suã & synagoge: ut
eadẽ synagoga. & p̾sentiã sin
conditoris ꝑ grãm ẽẽ factam
recoleret: & de addita sibi in
gr̃a germanȩ societate mag̾
magis q gauderet. Soror est
aũ dñi saluatoris. & oĩs ecclia
eiꝰ de utraq plebe collecta. &
unaqueq anima sc̃a. ñ solũ
ꝓpt̾ assumptionẽ eiusde nat̾ȩ
qua ipse homo factꝰ est. s etiã

Expanded text:
go dederit homo omnem substantiam domus suae pauperibus pro dilectione, id est pro eo ut diligeret quasi nil dederit, ita despiciet eum ipse judex qui cor ejus a dilectione vacuum esse conspicit. Qui etsi contrarius superiori sensui esse videtur, non minus tamen virtus dilectionis, quam sit alta, quam sit necessaria, declarat; atque uterque eo pergit ut dilectionem in opere nostro simplicem ae Dominus admiranti fidem sive susceptionem Ecclesiae gentium loquitur; magna utique dispensatione, charitatis sororem ipsorum eam nuncupans, id est, et suam et Synagogae, ut eadem Synagoga et praesentiam sui Conditoris per gratiam esse factam recoleret, et de addita sibi in a germanae societatis magis magisque gauderet. Soror est autem domini salvatoris et omnis ecclesia eius de utraque plebe collecta et unaquaeque anima sancta, non solum propter adsumptionem eiusdem naturae qua ipse homo factus est, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
longe fuimꝰ. & pacẽ his qͥ ꝓpe
admonet eã meminisse gr̃ȩ. ꝑ
quã ipsa gͣuissimis erepta ma¬
lis ad uiã conu̾sa ẽ ueritatis
& alioꝵ qͦq congaudere salutis
cũ auctor salutis ĩpse & uite
sit diues in om̃s qͥ inuocant illũ.
Sub arbore inqͥt malo suscita

Expanded text:
longe fuimus, et pacem his qui prope longe fuimus, et pacem his qui prope , admonet eam meminisse gratiae, per quam ipsa gravissimis erepta malis ad viam conversa est veritatis, et aliorum quoque congaudere saluti, cum auctor ipse salutis et vitae sit dives in omnes qui invocant illum. XXXV. Sub arbore malo susci
Abbreviated transcription (Latin):
Deliciis affluens. illis nimirũ
de qͥb supra dicit sponsus.
Quã pulchra es &e q̃ decora cariᷤ.¬
sima in deliciis: hoc ẽ in deside¬
riis iuitȩ cȩlestis. In nixa super
dilectũ meñ. MSerito suꝑ illũ
innixa. sine cuiꝰ adiutorio. non
solũ ad suꝑna ascendere. s nec
resurg̾e quidẽ ualebat. Nã &
uirtutũ ꝓfectꝰ & ipsa fidei im¬
tia. ñ nisi dño largiente possu¬
mꝰ hr̃e. Flanc gͦ noue gentiũ
conu̾sionis grãm magis iudea
mirabat᷑. quo se solã & eos qͥ
in suũ ritũ ꝑ mysteriũ circũci¬
sionis recipent᷑ ad hanc ꝑtinere
credebat. ut liber actuũ apłoꝵ
aptissime testat᷑. Unde & cũ
admirata dixisset. quȩ ẽ ista
q̃ ascendit de deserto diliciis
affluens: magis admiranda
conclusit. In nixa suꝑ dilectũ
meũ. Meñ inqͥt dilectũ: idest
quẽ me solã dilig̾e: cȩteris aũ
nationib ẽẽ rebar ignotum.
ui respondens ille qͥ est pax
ens engłirauit pacẽ nob qui

Expanded text:
Deliciis affluens, illis nimirum Deliciis affluens, illis nimirum de quibus supra dicit sponsus, Quam pulchra es et quam decora, charissima in deliciis! hoc est, in desideriis vitae coelestis. Innixa super dilectum meum: merito super illum innixa, sine cujus adjutorio non solum ad superna ascendere, sed nec resurgere quidem valebat: nam et virtutum profectus et ipsa fidei initia non nisi Domino largiente possumus habere. Hanc ergo novae gentium conversionis gratiam magis Judaea min suum ritum per mysterium circumcisionis reciperentur, ad hanc pertinere credebant, ut liber Actuum Apostolorum apertissime testatur. Unde et cum admirata dixisset, Quae est ista quae ascendit de deserto, deliciis affluens, magis admirando conclusit, Innixa super dilectum meum. Meum, inquit, dilectum, id est, quem me solam diligere, caeterisque autem nationibus esse rebar ignotum; cui respondens ille, Qui est pax ens evangelizavit pacem nobis qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosos. s ligna. fenũ. & stipti¬
lam edificent. Ne gͦ suscitetiᷤ
inqͥt dilectã tumultu carna¬
liũ ꝑtͣbationũ. & euigilare
faciatis a qͥete placidȩ suȩ de¬
uotionis. qua conspectui sui
conditoris astare delectatur.
donͦ ipsa uelit. id ÷ donͦ rite
cõpletis diuinȩ seruitutis ob¬
sequiis. ipsa ad cõmunẽ redi¬
re curã. humanȩ fragilitatis
necessitatib admonita consen-¬
tiat. E qͥa postꝗͣ ad fidẽ dñi¬
ce incarnationis iudea conflu¬
xit. secuta ẽ & gentiũ multi¬
tudo. eiꝰdem q gr̃ȩ particepᷤᷤ
festinauit: admirata inopi¬
natã eiꝰ conu̾sionẽ uidea. re¬
pente exclamat. Quȩ ẽ ista¬
meũ: Ascendit aũ ecclł̃ia gen¬
tiũ de deserto. qr q̃ plurimo
tempore a suo fuerat condito¬
re derelicta. ꝓficientib iam
fidei & oꝑis bomi gradibus
ad eiꝰ gr̃am ꝑuenit. impleta
ysaiȩ ꝓphetia qͣ ait. Letabit᷑
deserta & inuia: & exultabit
solitudo. & florebit quas liliũ.

Expanded text:
pretiosos, sed ligna, fenum et stipulam aedificent. Ne ergo suscitetis, inquit, dilectam tumultu carnalium perturbationum, et vigilare faciatis a quiete placidae suae devotionis, qua conspectui sui Conditoris adstare delectatur. Donec ipsa velit, id est, donec, rite completis divinae servitutis obsequiis, ipsa ad communem redire curam humanae fragilitatis necessitatibus admonita consentiat. Et quia, postquam ad fidem Dominicae incarnationis Judaea confluxit, secuta est et gentium multitudo, ejusdemque gratiae particeps festinavit, admirata inopinatam ejus conversionem, Judaea repente exclamat. XXXIV. Quaetc.? Ascendit autem Ecclesia gentium de deserto, quia quae plurimo tempore a suo fuerat Conditore derelicta, proficientibus jam fidei et operis boni gradibus, ad ejus gratiam pervenit, impleta Isaiae prophetia, qua ait, Laetabitur deserta et invia exsultabit solitudo, et florebit quasi lilium .
Abbreviated transcription (Latin):
brachiũ nr̃m. ut cuncta quȩ
in carne gessit uł dix̃. archaia
eẽ & cȩlestia nouerimꝰ. Quia
enĩ ipse dĩ uirtꝰ ẽ & dĩ saꝑien¬
tia. ponimꝰ eũ lit signacłm suꝑ
cor nr̃m. cũ ea quȩ dixit ita
discimꝰ. quasi ueracit̾ diuinȩ
sint u̾ba sapientiȩ. Donimꝰ eũ
ut signacłm suꝑ brachiũ nr̃m
cũ ea q̃ fecit ita audire. & ꝓ
modulo nr̃o sequi satagimus.
qͣsi uera sint exẽpla uirtutis.
tẽ ut signacłm suꝑ cor & bra¬
mandata in p̾senti ꝓ illiꝰ mer¬
cedis quã uidere necdũ uale¬
mus ꝑceptione seruamꝰ Q q̃
fortis ẽ. ut mors dilectio: du¬

Expanded text:
e in carne gessit vel dixit, arcana esse et coelestia noverimus. Quia enim ipse Dei virtus, et Dei sapientia, ponimus eum ut signaculum super cor nostrum, cum ea quae dixit, ita discimus quasi veraciter divinae sint verba sapientiae; ponimus eum ut signaculum super brachium nostrum, cum ea quae fecit, ita audire et pro modulo nostro sequi satagimus, quasi vera sint exempla virtutis. Item, ut signaculum super cor et bramandata in praesenti pro illius mercedis, quam videre necdum valemus, perceptione servamus. Quia fortis est, ut mors, dilectio,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris intrare. Dixit eccłia
tẽporis illiꝰ. q̃ nc̃ discretionis
gr̃a synagoga uocat᷑. omnia
poma noua & uet̾a dilecte mi
seruaui tibi. Ac si apte dicat.
Scio certissime qr nemo. nisi ꝑ
grãm tuã potest saluari. nemo
mortaliũ potest perfecte iã
beatꝰ fieri. priꝰꝙͣ tu mortalis
effectꝰ. iter uerȩ beatitudinis
ad celestia pandas. Quoscumq
enĩ iustos uidi. tunctos tuo
sacroscõ aduentui fide certa
seruaui. ꝑ quẽ eos ad ꝑfectã
felicitatẽ ꝑuenturos eẽ didici.
Cui similẽ nomi qͦq testam̃ti ȩccłia
depmit sententiã. uoce sui pͥmi
pastoris ita eos qͥ alit̾ sapiebant
contestans. Qͥd tẽptatis dñm
ĩponere iugũ suꝑ ceruices disci¬
puloꝵ. qđ neq patres nr̃i neq
nos portare potiumꝰ: S per
grãm dñi ĩ credimꝰ saluari:
quẽadmodũ & illi. Probat añ
sententia sequens uerã hanc eͥe
expositionẽ. huiuscȩ sententiȩ.

Expanded text:
Salvatoris intrare. Dixit Ecclesia Salvatoris intrare. Dixit Ecclesia temporis illius, quae nunc discretionis gratia Synagoga vocatur, Omnia poma nova et vetera, dilecte mi, servavi tibi. Ac si aperte dicat: Scio certissime quia nemo nisi per gratiam tuam potest salvari, nemo mortalium potest perfecte jam beatus fieri, priusquam tu, mortalis effectus, iter verae beatitudinis ad coelestia pandas. Quoscunque enim justos vidi, cunctos tuo sacrosancto adventui fide certa servavi, per quem eos ad perfectam felicitatem perventuros esse didici. Cui simile Novi quoque Testamenti Ecclesia depromit sententiam voce sui primi pastoris, ita eos qui aliter sapiebant, contestans, Quid tentatis Deum, imponere jugum super cervices discipulorum, quod neque patres nostri, neque nos portare potuimus? sed per gratiam Domini Jesu credimus salvari, quemadmodum et illi . Probat autem sententia sequens veram hanc esse expositionem hujusce sententiae,
Abbreviated transcription (Latin):
reddant. ꝓfert quasi uineas
catͥuas electoꝵ innumeras. ꝓ¬
fert & mala punica. martyrp̃
agmina confessionis iniuicte
fulgore p̃ciosa. ꝓfert sp̃nalia
carismata qͥb p̃cordia pigroꝵ
ad contuenda atq imitanda
t̾is. quȩ omnia dilecto suo ser¬
nat ȩccłia. qr ipsũ solũ ẽe nouit
qͥ utriꝰq & p̃cepta daret. & ser¬
uantib p̃miã digna redderet:
solũ eẽ nouit eũ qͥ & minora
ꝑ angl̃os antiqͥs sis famulis.
& maiora ꝑ se ipsũ nobis uel
mandata ederet. uł polliceret᷑
p̃mia. In qua sententia fortit̾
retundit ȩccłia sectas fotinia¬
noꝵ. qͥ dñm saluatorẽ ante
mariã fuisse negant. refellit
& insamiã manicheoꝵ. qͥ aliũ
legis. aliũ ẽẽ dm̃ eugłi dogma¬
tizant. Itẽ poma noua & uet̾a
iusti st̃ testam̃ti noui & uet̾is
quoꝵ nullus potuit qͣmuis exi¬
mia scĩtate insignis regni abdi
ta celestis añ incarnatã passio¬
nẽ. resurrectionẽ ascensionẽ dñi

Expanded text:
reddant. Profert quasi vineas, reddant. Profert quasi vineas, catervas electorum innumeras; profert et mala punica, martyrum agmina confessionis invictae fulgore pretiosa; profert spiritualia charismata, quibus praecordia pigrorum ad contuenda atque imitanda ae omnia dilecto suo servavit Ecclesia, quia ipsum solum esse novit qui utrisque et praecepta daret, et servantibus praemia digna redderet; solum esse novit eum qui et minora per angelos antiquis suis famulis, et majora per seipsum nobis, vel mandata ederet, vel polliceretur praemia. In qua sententia fortiter retundit Ecclesia sectas Photinianorum, qui Dominum Salvatorem ante Mariam fuisse negant; refellit et insaniam Manichaeorum, qui alium legis, alium esse Deum Evangelii dogmatizant. Item poma nova et vetera, justi sunt Testamenti Novi et Veteris, quorum nullus potuit, quamvis eximia sanctitate insignis, regni edita adyta coelestis ante incarnatam passionem, resurrectionem, ascensionem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuȩ illoꝵ felicitatis mere-¬
atͣ coheres haberi. Qͥcũq gͦ
talis ẽ: quasi ꝑ fructũ man¬
dragore ad spem salutis &
tantã sp̃s grãm. tantũ hñt
studiũ pietatis ut qͥsq eos
uderit uł audierit. mox m̃te
mutatꝰ ipsoꝵ sequi uitã incipi¬
at. merito mandragore formã
tenent. qr uitȩ alim̃tum in
nausiantiũ cordib figunt. Et
pulchre sponsa deliciis oꝑima
uuificis. ñ solũ uinearũ maloꝵ¬
ꝙ fructꝰ sponso intuendos. sed
etiã mandragorarũ odores
sucos q salubres ꝓmittit. Non
tm̃ ea quȩ manducari possunt
& bibi. uerũ & illa se habere
głat᷑. que fastidientib eybum
siue potũ gratũ face̾ queant
conspectũ sui auctoris dona t̾bi
cȩlestis. cybaria uideł̃ & pocula
uitȩ. ꝓfert ministros idoneos
qͥ hec & esurientib sitientib¬
q p̃dicando apportent. & in¬
suꝑ etiã fastidientib ipsi p̃li¬
bando id ÷ priꝰ oꝑando dulcia

Expanded text:
perpetuae illorum felicitatis mereperpetuae illorum felicitatis mereatur cohaeres haberi. Quicunque ergo talis est, quasi per fructum mandragorae ad spem salutis et tantam Spiritus gratiam, tantum habent studium pietatis, ut quisque eos viderit vel audierit, mox mente mutatus, ipsorum sequi vitam incipiat, merito mandragorae formam tenent, quia vitae alimentum in nauseantium cordibus figunt. Et pulchre sponsa deliciis opima vivificis, non solum vinearum, malorumque fructus sponso intuendos, sed etiam madragorarum odores, succosque salubres promittit: non tantum ea quae manducari possunt et bibi, verum et illa se habere gloriatur, quae fastidientibus cibum sive potum, gratum facere queant, conspectum sui auctoris dona verbi coelestis, cibaria videlicet et pocula vitae, profert ministros idoneos, qui haec et esurientibus sitientibusque praedicando apportent; et insuper eam fastidientibus ipsi praelibando, id est, prius operando, dulcia
Abbreviated transcription (Latin):
clec & enĩ potio doctrinȩ salu¬
taris ẽ. quȩ animã dui lan¬
guidã adeo uelut soporatã
hine mundo. tił potiꝰ mortuã
reddat. ut facillime cuncta
quib priꝰ inherebat. oblecta¬
menta. sibi patiat᷑ imino
etiã gaudeat auferri. Item
mandragorȩ illis mederi pbi-¬
bent᷑ qui nausia laborant.
ita ut nec continere uale¬
tent᷑. Cybus aũ anime. ser¬
mo ẽ ueritatis. Quẽ qui uł
audiendo reciꝑe. uł auditui
acceptũ in uentre memoriȩ
retinere neqͥunt. pessimo
ꝓrsus ac piculoso languore
tenent᷑. quia nimirũ neces¬
se ẽ ut eoꝵ uita desperetur
qͥ ꝑanẽ uitȩ aut acceptum
conseruare. aut saltĩ ꝑciꝑe
fastidiunt. Cui uidelic& lan¬
guori crebra scõꝵ exempla
& p̃sens forma uirtutũ solos
p̾bere medelã. dũ fastidiosisᷤ
quisq ac negligens. uisis siue
auditis bonoꝵ oꝑib. rememp¬
rata suꝑne gła retͥbutionis.
& ipse bonoꝵ actꝰ laboresq
q̃rit imitari tẽporales. quo

Expanded text:
haec enim potio doctrinae saluhaec enim potio doctrinae salutaris est, quae animam diu languidam a Deo, vel soporatam huic mundo, vel potius mortuam reddat, ut facillime cuncta quibus prius inhaerebat oblectamenta sibi patiatur, imo etiam gaudeat auferri. Item mandragorae illius mederi perhibetur, qui nausea laborant, ita ut nec continere valetentur. Cibus autem animae, sermo est veritatis, quem qui vel audiendo recipere, vel auditu acceptum in ventre memoriae retinere nequeunt, pessimo prorsus ac periculoso languore tenentur, quia nimirum necesse est ut eorum vita desperetur, qui panem vitae, aut acceptum conservare, aut saltem percipere fastidiunt: cui videlicet languori crebra sanctorum exempla, et praesens forma virtutum solet praebere medelam, dum fastidiosus quisque ac negligens visis sive auditis bonorum operibus, rememorata supernae gloria retributionis, et ipse bonorum actus laboresque quaerit imitari temporales, quo
Abbreviated transcription (Latin):
secanda sunt. hiiꝰ cortex iino
immissus ad bibendũ datur.
ut soporati. dolorẽ ñ sentiant.
Cuiꝰ nature ratio. qͥil in sp̃alib
medicam̃tis agendũ signific&:
facile ꝑatet. Languescit nãq
grauit̾ anima: quȩ magnis ẽ
uicioꝵ subacta ponderibus.
E hec uelut curanda medicis
offert᷑. cum eã doctores scĩ
carnalib resist̾e uoluptatib
hortant᷑. S quia ñ potest
sine gͣui dolore relinqui. qͦd
cũ grandi solebat amore tene¬
ri: secari se uidetur ab eo qͥ
ab inuet̾ata eã illecebrarũ
consuetudine retrahit. Seq̃
ne huiꝰmodi sectio languen¬
ti animȩ intoleranda forte
uideat᷑. danda ẽ potio saluta¬
ris. ꝑ quã utilit̾ soꝑita. dolorẽ
secture ñ sentiat. Reuocan¬
da ẽ ad mentẽ pena ȩterna
flamine gehennalis. q̃ negli-¬
gentes suȩ salutis animas
ꝑpetuꝰ torquebit. reducenda
ad memoriã gła patͥe celestis
uͥ susceptȩ iustoꝵ animȩ re¬
gnabunt sine fine cum xp̃o:

Expanded text:
secanda sunt, hujus cortex vino secanda sunt, hujus cortex vino immissus ad bibendum datur, ut soporati dolorem non sentiant. Cujus naturae ratio quid in spiritualibus medicamentis agendum significet, facile patet: languescit namque graviter anima quae magnis est vitiorum subacta ponderibus; et haec velut curanda medicis offertur, cum eam doctores sancti carnalibus resistere voluptatibus hortantur. Sed quia non potest sine gravi dolore relinqui, quod cum grandi solebat amore teneri, secari videtur ab eo qui ab inveterata eam illecebrarum consuetudine retrahit. Sed ne hujusmodi sectio languenti animae intoleranda forte videatur, danda est potio salutaris, per quam utiliter sopita, dolorem secturae non sentiat. Revocanda est ad mentem poena aeterna flammae gehennalis, quae negligentes suae salutis animas perpetuo torquebit; reducenda ad memoriam gloria patriae coelestis, ubi susceptae justorum animae regnabunt sine fine cum Christo:
Abbreviated transcription (Latin):
ent̾ aptat᷑. Est enĩ berba aro¬
matica. hñs radicẽ hũmani
formã corꝑoris similantẽ. mala
uͦ suaue olentia. in magnitudi¬
ne mali matiani. Unde & eũ
latini malũ t̾rȩ uocant. Eabꝙ
aũ huiꝰmodi uirtutẽ. ut ꝑ eã
somnꝰ frequent̾ accersiat᷑. ubi
ugiliarũ egri afflictantur
incõmodo. Pessimis aũ mole¬
stat᷑ iug iliis. qui huiꝰ mundi
curis ac desideriis exuere qͣrit
animũ. s usu prauȩ consuetp¬
dinis moratꝰ. necdũ obtinere
quã quęrit requiẽ ualce. At
qui suȩ infirmitati. sollicito
studioꝵ spualiũ exercitio me¬
deri satagit. fit ut qͥescentil
paulatĩ uicioꝵ bellis. ad illam
mentis quietẽ puieniat. de qͣ
in suꝑiorib huius carminis lo¬
quit᷑ sponsa. Ego dormio: &
cor meũ ingilat. Noc ẽ. Ego
qͥesco a curis rerũ tẽporaliũ.
& cor meũ uigilat in contem¬
platione phenniũ bonoꝵ. Itẽ.
si quoꝵ corpora ꝓꝑter curam

Expanded text:
enter aptatur. Est enim herba aroenter aptatur. Est enim herba aromatica, habens radicem formae humani corporis similantem; mala vero suaveolentia in magnitudine mali matiani. Unde et eum Latini, malum terrae vocant. Habet autem hujusmodi virtutem, ut per eam somnus frequenter accersatur, ubi vigiliarum aegri afflictantur incommodo. Pessimis autem molestatur vigiliis, qui hujus mundi curis ac desideriis exuere quaerit animum, sed usu pravae consuetudinis moratus, necdum obtinere, quam quaerit, requiem valet. At qui suae infirmitati sollicito studiorum spiritualium exercitio mederi satagit, fit ut, recedentibus paulatim vitiorum bellis, ad illam mentis quietem perveniat de qua in superioribus hujus carminis loquitur sponsa, Ego dormio, et cor meum vigilat; hoc est, Ego quiesco a curis rerum temporalium, et cor meum vigilat in contemplatione perennium bonorum. Item, si quorum corpora propter curam
Abbreviated transcription (Latin):
lo fuerunt exp̃ssi. Qui. ut sepe
dictũ ẽ ubera st̃. qr lactant
paruulos eiꝰ & infantes. crebra
agentes industria ut etiã ex
eoꝵ ore laus dño ꝑfecta ꝓmat᷑.
Portȩ st̃ aut̃. qr quos erudiunt
ꝑ ministeriũ u̾bi. & regen̾atio¬
nis. in habitationẽ sc̃ȩ ciuita¬
tis intͦducunt. De qͥb ꝑsalmi¬
sta. Diligit dñs portas syon:
suꝑ omnia tab̾nacula iacob.
Un & in apocalypsi de eadem
cuitate iohes ait. E habebat
murũ magnũ & altũ. habenᷤ
portas duodecĩ. qr nimirũ pͥmi
eccłiȩ doctores. id ÷ apłi. duod̾e¬
cĩ st̃ electi. In huiꝰmodi gͦ portis
um ex se uirtutũ famã longe
late q sparsert̃. Merito gͦ ibi
uenire dñm dep̃cat᷑ eccłia ad
auxiliũ celesti ferendũ p̃dicati¬
oni. ubi ipsos p̃dicatores p̃cipu¬
is nouit fraglare uirtutib d
ce qͥsq alias mandragorȩ na¬
turas. quõt ue medicamentis
congruat. diligent̾ exqͥsierit.
ꝓfecto inueniet qͥa significan¬
dis fideliũ uirtutib conueni¬

Expanded text:
rum vocabulo fuerunt expressi: qui, ut saepe dictum est, ubera sunt, quia lactant parvulos ejus et infantes, crebra agentes industria ut etiam ex eorum ore laus Domino perfecta promatur. Portae sunt autem, quia quos erudiunt, per ministerium verbi et regenerationis, in habitationem sanctae civitatis introducunt; de quibus Psalmista, Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob . Unde et in Apocalypsi de eadem civitate Joannes ait, Et haum magnum et altum, habens portas duodecim , quia nimirum primi Ecclesiae doctores, id est, apostoli duodecim sunt electi. In hujusmodi ergo portis um ex se virtutum famam longe lateque sparserunt. Merito ergo ibi venire Dominum deprecatur Ecclesia, ad auxilium coelesti ferendum praedicationi, ubi ipsos praedicatores praecipuis novit fragrare virtutibus. Sed et quisque alias mandragorae naturas, quotve medicamentis congruat, diligentius exquisierit, profecto inveniet, quia significandis fidelium virtutibus conveni
Abbreviated transcription (Latin):
ppetua siue ꝑ occultã sui sp̃s
lllustrationẽ. seu ꝑ apertam
p̃dicantiũ uocẽ admon&. In qͣ
uudelic& allocutione mensurã
uiriũ nr̃arũ suꝑna pietas in¬
spicit. ac ꝓ modulo capacita¬
tis humanȩ. sua dona largit᷑.
Lit gͦ. Qͥd faciemꝰ sorori ñrȩ: in
die qͣndo alloquenda ẽ : Acsi
apte dicat. Parua qͥdẽ numo
E eccłia gentiũ. & necdũ ad
subeundũ u̾bi ministerium
sufficit. Quid gͦ tibi uidet᷑. o
sẏnagoga erga curã eiꝰ. sororis

Expanded text:
sive per occultam sui Spiritus illustrationem, seu per apertam praedicantium vocem admonet, in qua videlicet allocutione mensuram virium nostrarum superna pietas inspicit, ac pro modulo capacitatis humanae sua dona largitur. Ait ergo: Quid faciemus sorori nostrae in die quando alloquenda est? Ac si aperte dicat: Parva quidem numero est Ecclesia gentium, et necdum ad subeundum verbi ministerium sufficit. Quid ergo tibi videtur, o Synagoga, erga curam ejus sororis,
Abbreviated transcription (Latin):
amor abundau̾it. ȩt̾noꝵ bo¬
noꝵ. mox labentiũ rerum
ulescit: recte subungitur.
Si dederit homo omnẽ sub¬
sententia ñ eget expositione
u̾boꝵ. quã e ipsi in pͥmis apłi.
& innumera postinodũ tͣba
credentiũ. suis qͣm uera sit
cõpbauit exemplis. cũ ꝓ dile¬
ctione ueritatis omĩa q̃ in¬

Expanded text:
amor abundaverit aeternorum bonorum, mox labentium rerum vilescit, recte subjungitur: Si dederit homo omnem subsententia non eget expositione verborum, quam et ipsi in primis apostoli, et innumera postmodum turba credentium suis quam sit vera comprobavit exemplis, cum pro dilectione veritatis omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ reliquere & nil pdidiˢ¬
se sibi uisi st̃. dũ mͦ uera in
celis bona ꝓciperent. Qđ ini
engłio dñs duab continuis
parabolis aꝑte signauit: si¬
mile ẽ inquiens regnũ celoꝵ
thesauro abscondito in agro.
quẽ qͥ inuenit homo abscon¬
dit & ꝑre gaudio illiꝰ nadit¬

Expanded text:
quere, et nihil perdidisse sibi visi sunt, dummodo vera in coelis bona perciperent: Quod in Evangelio Dominus duabus continuis parabolis aperte signavit: Simile est, inquiens, regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit, homo abscondit, et prae gaudio illius vadit
Abbreviated transcription (Latin):
naturã fragilitatis suscipe di¬
gnatꝰ es. recte tuȩ p̃conia nirtu¬
tis qͥ hão clarificasti. infatiga¬
bili m̃tis delectatione ꝓfiteor.
bis. in ipsa carnis substantia
in qͣ te foris inuentura sum &
ꝑta q̃ ꝓpħe. lex & psalmi pro¬
misert̃. dabis. ibt me potiora
ꝗͣ in lege & ꝓpħis legebã. spare
dona docebis. Nel certe altiꝰ
intelligendũ. Ibi me docebis
in illa domo matͥs meȩ. in qͣm
te duc̃e lȩtifico ocłoꝵ comita¬
tu simul & laude u̾boꝵ desido.
Ibi ceemĩ docuit & doc& eccłiam
ex ea parte eiꝰ quã ad se illuo
recepit. ibi docebit omne̾ eccle¬
siã. cũ ꝑacto uniu̾sali iundicio
nusꝗͣ scĩ illiꝰ erunt nisi õs in
celo cũ ipso. Qd ibi doceat.
ipse in engłio designat. cũ in
illo sermone dulcissimo ac
largissimo. quẽ cũ ea ultimũ
añ passionẽ habuit. dic̃ int̾
alia. Hlec in ꝓu̾biis locutꝰ sum
uob̾. Uenit hora. cũ iã non in
ꝓu̾biis loquar uob̃. s ꝑalã de¬

Expanded text:
naturam fragilitatis suscipere dinaturam fragilitatis suscipere dignatus es, recte tuae praeconia virtutis, qui hanc clarificasti, infatigabili mentis delectatione profiteor. bis, in ipsa carnis substantia, in qua te foris inventura sum et tae, lex et psalmi promiserunt, dabis: ibi me potiora quam in lege et prophetis legebam, sperare dona docebis; vel certe altius intelligendum: ibi me docebis in illa domo matris meae, in quam te ducere laetifico oculorum comitatu, simul et laude verborum desidero. Ibi enim docuit ac docet Ecclesiam, ex ea parte ejus quam ad se illuc recepit. Ibi docebit omnem Ecclesiam, cum, peracto universali judicio, nusquam sancti illius erunt, nisi omnes in coelo cum ipso. Quid ibi doceat, ipse in Evangelio designat, cum in illo sermone dulcissimo ac largissimo, quem cum ea ultimum ante passionem habuit, dicit inter alia: Haec in proverbiis locutus sum vobis: venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
na loquit᷑ illiꝰ suȩ partis: q̃
eũ in carne ẽet apparentem
uisura. App̾hendã te. & ducã
in domũ matͥs meȩ. Prompta
te ac fideli deuotione uenientẽ
excipiã. & desideriis inhiantib
tua monita cõplectar. tua
p̃stolabor ꝓmissa. te qͦq ad̃
cȩlos ꝑacta dispensatione car¬
nis redeuntẽ letis ducã lu¬
minib. leta omnib uoce p̃di¬
cabo. Nec ẽ enĩ domꝰ matͥs eiꝰ.
felicitas scilicoe patriȩ celestis.
ad cuiꝰ inhabitationẽ nat᷑a
humana creata ẽ. ad quã
ꝑpetuo possidendã si nemo
peccasset. totũ genꝰ humanĩi
de deliciis paradysi in quo
positꝰ ẽ homo primꝰ. sñ media
morte transiret. In hanc gͦ
ꝓmittit. ñ id sua uirtute ꝑ¬
fic̾e ualens. s suis uotis ut ꝑ¬
ficiat᷑ exoptans. suis preconiꝑ
ꝑficiendũ siuie ꝑfectũ p̃dicanᷤ.
qmͦ nec psalmista exaltare illꝑ
ad cȩlos potuit qͥ tam̃ dixit.
Exaltabo te dñe. qm̃ suscepisti
me. Qd ẽ aꝑte dre. Quia meȩ

Expanded text:
illius suae partis, quae eum in carne apparentem esset visura: Apprehendam te, et ducam in domum matris meae: prompta te ac fideli devotione venientem excipiam, et desideriis inhiantibus tua monita complectar, tua praestolabor promissa, te quoque ad coelos, peracta dispensatione carnis redeuntem laetis ducam luminibus, laeta omnibus voce praedicabo. Haec est enim domus matris ejus, felicitas scilicet patriae coelestis, ad cujus inhabitationem natura humana creata est, ad quam perpetuo possidendam, si nemo peccasset, totum genus humanum de deliciis paradisi, in quo positus est homo primus, sine media morte transiret. In hanc ergo promittit, non id sua virtute perficere valens, sed suis votis, ut perficiatur, exoptans, suis praeconiis perficiendum, sive perfectum praedicans; quomodo Psalmista exaltare illum ad coelos potuit, qui tamen dixit, Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me . Quod est aperte dicere, Quia meae
Abbreviated transcription (Latin):
peste consumit. Elinc enĩ scͥptũ
ẽ. Lelus app̃hendit ppłm me¬
ruditũ. & ñc̃ ignis adu̾sarios
comedit. Qd si b̃n intelligit᷑.
merito admonet synagogam
dñs ne hac ȩmulatione contͣ
eccłiam teneat᷑. cũ eã uiderit
de deserto uicioꝵ ascendisse.
ac deliciis celestib affluentẽ
irreuocabili m̃te suo adherere
dilecto. ne forte aliis inuidenco
bona q̃ ipsa hr̃e poterat amit¬
tat. Quo dicto: plura de tur¬
tute dilectionis accumulando
subnectit. dicens. Iampades¬

Expanded text:
peste consumit. Hinc enim scriptum peste consumit. Hinc enim scriptum est, Zelus apprehendit populum ineruditum, et nunc ignis adversarios comedit. Quod si ita intelligitur, merito admonet Synagogam Dominus ne hac aemulatione contra Ecclesiam teneatur, cum eam viderit de deserto vitiorum ascendisse, ac deliciis coelestibus affluentem, irrevocabili mente suo adhaerere dilecto, ne forte aliis invidendo bona quae ipsa habere poterat amittat. Quo dicto plura de virtute dilectionis accumulando subnectit, dicens: Lampades
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat: ꝙͣ illi. ut aliqͣndo
mea recedat a fide. Ne putes
te nuda solumm᷑ ꝓfessione
u̾boꝵ mͥ posse placere. qͥnpotꝰ
sius ad uitã ut̃mre. pone
meȩ memoriã uoluntatis ut
signacłm suꝑ cor. pone super
brachiũ tuũ. atq in tantũ
dilectione sine diuina seu
fr̃na mentẽ imbue. tm̃ ȩmu¬
lare. ne absq tuȩ plebis ag¬
gregatione. ciuiũ suꝑnorũ
sũma cõpleat᷑. ut ipsa tua
dilectio. ipsa emulatio. nullo
rerũ adu̾santiũ siue blandi¬
entiũ statu possit ĩmutari
uł minui. Qdã hoc qͦd dictõ¬
emulatione inuidiȩ quiã syna
habebat dictũ accipiunt. De
qua & in actib apostoloꝵ ita
legit᷑. Sequente aũ sabbato.
pene unit̾sa cuitas conuenit
audire. u̾bũ dñi. Uidentes aũ¬
turbas uidei repleti st̃ zelo: et
contͣdicebant his quȩ a paulo
dicebant᷑. Quȩ uidelic&e ȩmula¬
tio dura ẽ ut inferꝰ: qr nimirũ
animã quã ceꝑit. impietatis

Expanded text:
suscipiat, quam illi, ut aliquando suscipiat, quam illi, ut aliquando mea recedat a fide. Ne putes te nuda solummodo professione verborum mihi posse placere, quin potius si vis ad vitam venire, pone me memoriam voluntatis ut signaculum super cor, pone super brachium tuum; atque in tantum dilectione sive divina seu fraterna mentem imbue, tantum aemulare, ne absque tuae plebis aggregatione civium supernorum summa compleatur, ut ipsa tua dilectio, ipsa aemulatio nullo rerum adversantium sive blandientium statu possit immutari vel minui. Quidam hoc quod est dictemulatione invidiae quam Synagoum saepe habebat dictum accipiunt; de qua et in Actibus Apostolorum ita legitur, Sequente autem sabbato, pene universa civitas convenit audire turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur . Quae videlicet aemulatio dura est ut infernus, quia nimirum animam quam ceperit impietatis
Abbreviated transcription (Latin):
euã seduxit astutia sua. ita
corrũpant᷑ sensus ur̃i: & exci¬
dant a simplicitate q̃ est in
xp̃o itĩu. Oportune aũ illata
ẽ hoc in loco amoris siue zeli
magnitudo ꝑfecti. ubi admmi¬
rante uidea nouã gentilitatiᷤ
conu̾sionẽ admonebat eã
dñs. ut prestita sibi dona pie¬
tatis ad mentẽ reduc̾et. quia
udelic&e post corruptionẽ
genitͥcis ac matris suȩ. ipsa ꝑ
arborẽ crucis. in resurrectioni
pͥma sit excitata grãm. Ita &¬
enĩ hec sententia suꝑioribus
potest conuenient᷑ aptari.
Mem̃to te o collecta ex iudeis
eccłia ꝑ lignũ meȩ passionis
puienisse ad uitã. & ne unqͣ
obliuscaris quia magnitudo
dilectionis & emulationiᷤᷤ me
ꝑ te ad moetẽ usꝙ ꝑduxit.
Neq mireris me conu̾sã ad fide
meã recepisse turbã gentiliũ:
quã tanta dilectione. tanto
zelo ꝑficiendȩ meȩ uolunta¬
tis accensã uides. ut facilius
uideat᷑ uel morti psuaderi pos¬
se. ne ultra animas rapiat e
mundo. uł inferno ne raptaᷤ

Expanded text:
a corrumpantur sensus vestri, et excidant a simplicitate quae est in Christo Jesu . Opportune autem illata est hoc in loco amoris sive zeli magnitudo perfecti, ubi admirante Judaea, novam gentilitatis conversationem admonebat eam Dominus ut praestita sibi dona pietatis ad mentem reduceret, quia videlicet post corruptionem genitricis ac matris suae, ipsa per arborem crucis in resurrectione prima sit excitata ad. gratiam. Ita etenim haec sententia superioribus potest convenienter aptari: Memento, o collecta ex Judaeis Ecclesia, per lignum meae passionis pervenisse te ad vitam, et ne unquam obliviscaris quia magnitudo dilectionis et aemulationis me pro te ad mortem usque perduxit. Neque mireris me conversam ad fidem meam recepisse turbam gentilium, quam tanta dilectione, tanto zelo perficiendae meae voluntatis accensam vides, ut facilius videatur vel morti persuaderi posse, ne ultra animas rapiat e mundo, vel inferno, ne raptas