comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ unum corpꝰ fit. quam solius si ui
ri eẽt aut solius uxoris in reb tam̃
sp̃ualib cum mai or maiori adher&
sicut ercatura creatori. illa fit maior
quam erat. non ille. In his cnim que
non mole magna sunt: hoc est maus
ẽc̃ quod ẽ melius ec̃. Melior autem fit
sp̃s aliciuus crcaturȩ cum adheret cre¬
atori. quam sinon adhereat. Q idco e¬
tiam maior quia melior. Qui gͦ ahe¬
ret dño unus sp̃s ẽ. Sed tamen dñs
non ideo fit maior. quamuis fiat ille
ligcie non posset. si se om̃ino nesciret
idl est sui non meminisset. nec se in-¬
telligeret qua in se imagine d̃i tam
potens c̃. ut ei cuius imago ẽ uale¬
at inherere. Sic cnuri ordinata est
naturarum ordine non locoꝵ. ut
supra illam non sit nisi ille. Deniq
cum illi penitus adheserit unus e¬
rit sp̃s cuius rei attestatur apłs di¬
cens. qui autẽ adheret dño unus
sp̃s est. accedente quidem ista ad
participationẽ naturȩ ueritatis bea¬
ditudinis illius. non tamen crescente

Expanded text:
en corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaeret Creatori, quam si non adhaereat; et ideo etiam major quia melior. Qui ergo adhaeret Domino, unus spiritus est : sed tamen Dominus non ideo fit major, quamvis fiat ille non posset, si se omnino nesciret, id est, si sui non meminisset; nec se intelligeret: qua in se imagine Dei tam potens est, ut ei cujus imago est valeat inhaerere. Sic enim ordinata est naturarum ordine, non locorum, ut supra illam non sit nisi ille. Denique cum illi penitus adhaeserit, unus erit spiritus: cui rei attestatur Apostolus, dicens, Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est : accedente quidem ista ad participationem naturae, veritatis, et beatitudinis illius, non tamen crescente
Abbreviated transcription (Latin):
ta miscere. Namq saluator quo uehe¬
mentius commendaret mysterii illius
altitudinem ultimũ hoc uoluit infige¬
re cordib & memorie discipłoꝵ a quib
ad passionem digressurus erat. & idco
non precepit quo deinceps ordine su¬
meret᷑. ut aplis ꝑ quos ecl̃ias aispostu¬
rus erat seruaret hunc locum. Num

Expanded text:
ta miscere. namque saluator quo ueheta miscere. namque saluator quo uehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat; et ideo non praecepit, quo deinceps ordine sumeretur, ut apostolis, per quos ecclesias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam
Abbreviated transcription (Latin):
candum. Ipsam acceptionẽ eucharistiȩ
anĩcam cen̾a uocat. Illud utiq mouere
potuit homines utrum iam refecti die illo
ł auferrent ł sumerent eucharistiã. qd̵
in eugłio dicit. Cum autẽ illi manduca-¬
rent accepit ih̾c panem & bñdixit. Cum
etiam suꝑius dixisset cum sero autẽ factũ
cẽt recumbebat cum duodecĩ. & mandu
Post enum tradidit sacramentũ & liqͥdo
patet quando pͥmo acceperunt discipłi
corpus & sanguinẽ dm̃i. non eos acce-¬
pisse ieumos. Numquid tamen ꝓpte¬
rea calumpniandũ ẽ uniuerse eccłiȩ
quod a ieuinis semꝑ accipit᷑:. Ex hoc e¬
nim placuit sp̃ui scõ ut in honorẽ tan¬
ti sacramenti in os cristiam prius dñi¬
cum corpus intraret quam ceteri cibi
Nam id̾o ꝑ unuersũ orbem mos iste
seruat᷑. Neq enim quia post cibos de¬
dit dñs ꝓpterea pransi aut cenati fĩs
ad illud sacramentũ accipiendum conue¬
nire debebunt. aut sicut faciebant qͦs
apls arguit & emendat mensis siuis is¬

Expanded text:
hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans — illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim. et mandupost enim tradidit sacramentum; et liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem domini, non eos accepisse ieiunos. Numquid tamen propterea calumniandum est uniuersae ecclesiae, quod a ieiunis semper accipitur? ex hoc enim placuit spiritui sancto, ut in honore tanti sacramenti in os christiani prius dominicum corpus intraret quam ceteri cibi; nam ideo per uniuersum orbem mos iste seruatur. neque enim quia post cibos dedit dominus, propterea pransi aut cenati fratres ad illud sacramentum accipiendum conuenire debeant aut, sicut faciebant quos apostolus arguit et emendat, mensis suis is
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad moysen & aaron dicens. Ista dis¬
tinctio legit quecumq constituit dñs: ꝓ¬
culdubio non ẽ distinctio. nisi int̾ aliqͣ
duo ł plura. Nam singłaritas distinctio¬
nem non requirit. Nec distinctionẽ cuiꝰ¬
libet rei commemorauit s addidit legis.¬
etiam nonnulli int̾pretes quecumq p̃ce¬
pit dñs transtulerunt. Si gͦ hec ẽ distinc̃¬
tinctio legis quecumq p̾cepit añs ꝓrul
dubio magna ẽ. ista distinctio. quia
recte intelligit᷑ duo testam̃ta distingue-¬
re. Cadem quippe sunt in uetere & no¬
uo. Ibi obumbrata. hic reuelata. ibi p̾fi¬
gurata. hic manifestata. Nam ñ solum

Expanded text:
s ad Moysen et Aaron dicens: ista distinctio legis, quaecumque constituit dominus. procul dubio non est distinctio nisi inter aliqua duo uel plura; nam singularitas distinctionem non requirit. nec distinctionem cuiuslibet rei commemorauit, sed addidit: legis,ecumque praecepit Dominus, transtulerunt. Si ergo haec est distinctio Legis, quaecumque praecepit Dominus; procul dubio magna est ista distinctio: et recte intelligitur duo Testamenta distinguere. Eadem quippe sunt in Vetere et Novo: ibi obumbrata, hic revelata; ibi praefigurata, hic manifestata. Nam non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dia homines sunt de quib dicit᷑. ut exhi-¬
beret fibi glorlosã eccłiam. Hoc tamen uo¬
cari etiam ipsam domũ orationũ idem a-¬
płs testis ẽ uͥ ait. Numquid donios ñ habe¬
tis ad manducandũ & bibendũ. an eccł̃iã
dĩ contempnitis: & hoc cotidianis urꝰ¬
loquendi obtinut ut in eccłiam ꝓdire
aut ad eccłiam confugere non dicat᷑ nisi
qui ad locum ipsum parietesq ꝓdierit ł

Expanded text:
ia homines sunt, de quibus dicitur: ut exhiberet sibi gloriosam ecclesiam. hoc tamen uocari etiam ipsam domum orationum idem apostolus testis est, ubi ait: numquid domus non habetis ad manducandum et bibendum? an ecclesiam dei contemnitis? et hoc cotidianus loquendi usus obtinuit, ut in ecclesiam prodire aut ad ecclesiam confugere non dicatur, nisi qui ad locum ipsum parietesque prodierit uel
Abbreviated transcription (Latin):
audi. Quod factum ẽ inquit in co uitai
est. & iuta erat lux hominũ. & lux in ce¬
nebris lucet & tenebre eam ñ comp̃hen-¬
derunt. Adhuc ãs c̃. adhuc illud dictͤ
quod incõmutabile semꝑ manet. aahue
illud dicitur. cui uidendo corda mundĩ¬
da sunt. Unde autem mundent᷑. nundĩ
dicit. Lux inquit in tenebris lucet. ẜ i¬
nebre eam non comp̃hendert̃. S ut non
sint tenebre possint ꝙ comp̃hendere. i¬
nebre enim sunt peccatores. tenelit i¬
fideles. ut gͦ non sint tenebre possinte d

Expanded text:
 inquit, in eo vita erat, et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Adhuc Deus est: adhuc illud dicitur, quod incommutabile semper manet; adhuc illud dicitur, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non sint tenebrae, possintque eam comprehendere; tenebrae enim peccatores, tenebrae infideles: ut ergo non sint ten
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dixit. non uos me elegistis h
ego elegi uos. & posui uos ut eatis e
fructum afferatis & fructus ur̃ mans¬
at. Quib uerbis eis non solum ulli¬
tiam uerum etiam in illa ꝑseueranuã
se dedisse monstraint. Xp̃o emmn sis
eos ponente ut et ante fructum ass¬
rant ꝙ fructus corum maneat. Qs
audeat dicere non manebit Qus
audeat dicere forsitan non manenit:
catisunt. Pro his gͦ interpellante. xp̃o
ne deficiat fides coꝵ. sine dubio non de¬
ficiet usq in sinẽ. Ac ꝑ hoc ꝑseuerabit
usq in finem. nec cam nisi manentẽ
uits huis inuenit finis. Sicut enĩ¬

Expanded text:
me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"?cati sunt. pro his igitur interpellante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior qui
Abbreviated transcription (Latin):
unum omia. Qui uidet hoc uel &
aeat cognoscens anm̃. & sicut dm̃l
noret & grãs agat. Qui autem nonui¬
det tendat ꝑ pietatem ad uidendum
non ꝑcecitatem ad calumpniandiln
qm̃ unus est cłs. s tamen trintas. ls
confuse accipiendum est ex quo om̃i
ꝑ quiem om̃ia in quo om̃a. nec dis
multis. s: ipsi gła in scła scł̃oꝵ anii¬
Qua gͦ as om̃a aue non de se ge¬
it s ꝑ uerbum suum fecit non dus
reb auȩ iam erant. s dc his ques
no non crant. hoc est dc melilo fil
ita dicit apłs. Qui uocat ea qui ua
sunt tamquã fint. Aꝑtuis auten n

Expanded text:
ui videt hoc vel ex deat cognoscens Deum, et sicut Deum honoret, et gratias agat: qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndum; non per caecitatem ad calumniandum. Quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec confuse accipiendum est, Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in saeculaus omnia, quae non de se genuit, sed per uerbum suum fecit, non de his rebus, quae iam erant, sed de his, quae omnino non erant, hoc est de nihilo fecit, ita dicit apostolus: qui uocat ea, quae non sunt, tamq
Abbreviated transcription (Latin):
multa. Cuius abyssi altitudinem ue
luti expauescens exclamat apł̃s. O al
miserat quippe sententiam mire. pro¬
funditatis dicens. Conclusit enim d̾s
om̃s in incredulitate ut om̃ib mise¬
reat᷑. Cunis ꝓfunditate ueluti hor¬
rore ꝑcussus. o altitudo inquit diuiti¬
arum sapientiȩ & scientiȩ dei. quã
inscrutabilia sunt uidicia crus. & in¬
uestigabiles mie enis. Quis cnim cog

Expanded text:
multa . » Cujus abyssi altitudmulta . » Cujus abyssi altitudluti expauescens exclamat apostolus: otiae dei! praemiserat quippe sententiam mirae profunditatis dicens: conclusit enim deus omnes in incredulitate, ut omnibus misereatur. cuius profunditatis ueluti horrore percussus; o altitudo, inquit, diuitiarum sa pientiae et scientiae dei! quam inser utabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae e
Abbreviated transcription (Latin):
& quem uult obdurat non iniquita¬
te s ueritate uindicte. Quȩ tamen
miscd̃ia & ueritas ita sibi occurrunt.
quia scriptum est miscdia ꝙ ueritas
occurrerunt sibi. ut nec miscdia i¬
pediat ueritatem qua plectit᷑ dignus¬
nec ueritas miscłiam aua liberat᷑ indig¬
nus. Quȩ igitur sua mirita iactaturꝰ
est lib̾atꝰ. cum si digna suis meritis red¬
derent᷑ non cẽt nisi dampnatus: Hul¬
lane igit᷑ sunt merita uistoꝵ: Sunt
plane. quia iusti sunt. Sed ut iusti fi¬
erent merita non fuerunt. Iusti em̃¬
ficati sunt. s sicut dicit apłs. iustifica¬
ti gratis ꝑ grãm ipsus. O altitudodi
utiarum sãpientiȩ & scientic dĩ. quã
inscrutabilia sunt iudicia cius & in¬
uestigabiles uiȩ euis. Quantum itaq
nobis iudicia sua manifestare dignat᷑.
gr̃as agamus. quantum uͦ abscondẽ.
non aduersus consilium enis murmu
itmꝰ. s hoc quoq nobis saluberri-¬
mum cẽ credamus. Neq enim frust᷑
dictum est. iudicia tua sicut abyssus

Expanded text:
, quem uult, obdurat non iniquitate sed ueritate uindictae. quae tamen misericordia et ueritas ita sibi occurrunt, quia scriptum est: Misericordia et ueritas occurrerunt sibi, ut nec misericordia impediat ueritatem. qua plectitur dignusnec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur sunt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti eficati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis per gratiam ipsius. Cum itiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus! » Quantum itaque nobis judicia sua manifestare dignatur, gratias agamus: quantum vero abscondere, non adversus ejus consilium murmuremus, sed hoc quoque saluberrimum nobis esse credamus. Neque enim frustra dictum est: « Judicia tua abyssus
Abbreviated transcription (Latin):
lilis. Quid est om̃ium. sel eoꝵ sali¬
cet quos ex gentibꝰ & coꝵ quos ex uide¬
is predestinauit. uocauit. iustificauit.
glorificauit. Non hominum om̃ium
s istoꝵs om̃ium neminem dampnat᷑ꝰ¬

Expanded text:
iae. Quid est omnium? Et eorum scilicet quos ex gentibus, et eorum quos ex Iudaeis praedestinauit uocauit, iustificauit glorificauit, non hominum omnium, sed istorum omnium neminem damnat
Abbreviated transcription (Latin):
manisestat quod ñ de se ista genuerit.
s. in uerbo atq imꝑio fecerit. Quod
autem non de se. utiq non de nichi¬
lo. Non enim erat aliud unde facerit.
ipso autem non hoc significat quod de
ipso. quod enim de ipso est potest dici
ꝙ ipso. Non autem om̃e quod ex ipso:
recte dicitur de ipso. Ex ipso enim cȩ¬
lum & terra quia ipse fecit ea. non au¬
tem de ipso quia non de substantia sua.
sicut aliquis homo si gignat filium. &
faciat domum. ex ipso filius. ex ipso do¬
mus. Sed filius de se ipso. domus de t̃¬
ra u̾el de ligno. Sed hoc quia homo est.
quia non potest aliquid etiam de ni-¬
chilo facere. Ds gͦ ex quo omĩa ꝑ quem
onĩa. in quo om̃ia non opus habebat
aliqua materia quam ipse non fece-¬
sat adiuuari om̃ipotentiam suam sũ
autem audimus omĩa ex ipso. & per
ipsum & in ipso. om̃s utiq naturas in¬
elligere debemus quȩ naturalit̾ sunt.
lli enim ex ipso sunt peccata. quȩ
Eex uoluntate eẽ peccantium mui-

Expanded text:
manifestum, quod non de se ista genuerit, sed in uerbo atque imperio fecerit; quod autem non de se, utique de nihilo. non enim erat aliud, unde faceret.ipso" autem non hoc significat quod „ae ipso." quod enim de ipso est, potest dici "ex ipso;" non autem omne, quod" ex ipso" est, recte dicitur "de ipso;" ex ipso enim caelum et terra, quia ipse fecit ea, non autem de ipso, quia non de substantia sua. -sicut aliquis homo si gignat filium et faciat domum, ex ipso filius, ex ipso domus, sed filius de ipso, domus de terra et de ligno. sed hoc quia homo est, qui non potest aliquid etiam de nihilo facere; deus autem, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, non opus habebat aliqua materia, quam ipse non fecerat,. adiuuari omnipotentiam suam. Cum autem audimus "omnia ex ipso et per ipsum et in ipso," omnes utique naturas intellegere debemus, quae naturaliter sunt. neque enim ex ipso sunt peccata, quae ex uoluntate esse peccantium multis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid est. sicut sunt naturȩ corpa¬
rum ingeniaq animarũ. & aliqua
specie format᷑ sicut sunt figure. ⁊qͥ
litates corꝑum. doctrmȩ uel artes a¬
nimarum. & ordinem aliquem pent
aut tenet. sicut pondera ł collationte
corꝑum. atq amcres aut delectationes
ammarum. O portet igit᷑ ut creatirc̃
ꝑ ca quȩ facta sunt intellectum con-¬
spicientes trinitatem intelligamus. ci¬
us in creatura quomodo dignum est
apparet uestigium. In illa enim trmm¬
tate summa origo est rerum omium:
& ꝑfectissima pulcrhitudo. & beatissi¬
ma ddelectatio. Itaq illa tria & a se in¬
uicem det̾̃minari uident᷑. & inse ia¬

Expanded text:
aliquid est, sicut sunt naturae corpoaliquid est, sicut sunt naturae corporum, et ingenia animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectum conspicientes , Trinitatem intelligamus, cujus in creatura, quomodo dignum est, apparet vestigium. In illa enim Trinitate summa origo est rerum omnium, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Itaque illa tria, et ad se invicem determinari videntur, et in se in
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa tanquã uerbum ꝑfectum. cui ñ
desit aliquid. & ars quedam om̃ipo¬
tentis atq sapientis di. plena om̃iũ
rationum uiuentium incommutabi¬
lium. Q om̃s unum in ea: sicut ipsa
entiȩ dĩ. Non enim hec quȩ creata st̃
ideo scuint᷑ a deo quia facta funt. ac
non potus ideo facta sunt ł mutabi¬
lia. quia immutabilit̃ a deo sciuntur.
Iue igitur inessabilis quidam cõplexꝰ
patris & imaginis. ñ est sinc ꝑfructione.
sine caritate. sine gaudio. Illa gͦ dilet̃ Exł. de¬
tio. delectatio. felit᷑as uel beatitudo. si nata boni
tamen aliqua hrimana uoct digne. u̾r.
est in truitate sp̃s sc̃s. Non genitus
s genitoris genitiq suauitas. ingenti
largitate ator ubertate ꝑfundens om̃s
cieaturas ꝓ captu carum. ut ordinẽ
sium teneant & locis suis adquies¬
cant. Hec igitur om̃ia quȩ arte di¬
uina facta sunt. & unitatem quan¬
dam in se ostendunt. & speciem ꝙ or¬
dinem. Quicquid enim horũ & unũ

Expanded text:
est hoc tanquam Verbum perfectum, cui non est hoc tanquam Verbum perfectum, cui non desit aliquid: et ars quaedam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa entiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a Deo, quia facta sunt; ac non potius ideo facta sunt mutabilia, quia immutabiliter a Ille igitur ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, demen aliqua humana voce digne dicitur, est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitus, sed genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, locis suis acquiescant. 12. Haec igitur omnia, quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum est, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
Hon enim duos aut tres dõs fides cat¬
holica predicat. sed ipsam trinitatem
uinum dm̃ non ut eadem trinitas si¬
mul possit aliquando pat̃. aliquan¬
do filius. aliquando sp̃s sẽs dici. sicut
sabellius credit. s ut pat᷑ non nisi pa-¬
unus d̃s. quia & cum dixisset apłs
ex quo omĩa ꝑ quem omĩa. in quo
om̃ia trinitatem ipsam insinuasse
creditur. nec tam̃ subieeit ipsis gła¬
s ipsi gła. P ater non habet patm
de quo sit. filius autem de patre est ut
fit atq ut illi cocternus sit. Imago
autem si ꝑfecte implet illud cuius i¬
magoest ipsa eocquat᷑ ei. non illud i¬
magim suȩ. hbi iam est tanta con¬
gruentia & prima ȩqualitas. & pͥma
similitudo. nulla in re dissidens. & nul
lomͦ inequalis. & nulla ex parte dissi¬
milis. s ad idemtidem respondens ei
cuius imago est: ubi est prima & sũ¬
ma uita. Cui non est aluid inuere & a¬
liud intelligere. s id quod est intellige¬
re. hociuiuere hoc & esse est. Unum

Expanded text:
on enim duos aut tres deos fides catholica praedicat, sed ipsam Trinitatem unum Deum: non ut eadem Trinitas simul possit aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus dici, sicut Sabellius credidit; sed ut Pater nonnisi Paunus Deus. Quia et cum dixisset Apostolus: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia , Trinitatem ipsam insinuasse creditur; nec tamen subjecit, Ipsis g debetur. Pater non habet Patrem, de quo sit; Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae, ubi jam est summa congruentia et prima aequalitas et prima similitudo, nulla in re dissidens et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis; sed ad identidem respondit ei, cujus imago est, ubi est summa et prima vita, cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed id quod est ei intelligere, hoc est vivere et hoc esse est. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
si templum sp̃inꝰ sc̃o facere sicut salo¬
mon fecit de lignis & lapidib iuberem̃.
utiq faciendo templum latriam exhi¬
mus. cui templum non facimus s su¬
mus d Ac ꝑ hoc si & patri ꝙ filio & spũ
i sc̃õ latria debetur & exhibetur a
nobis. de quo dictum est dnm̃ deũ
tuum adorabis & illi soli seruies. ꝓcui
uire debemus non est pat̃ solus. nec
aut filius. cum sit in illa trinitate pa¬
ter filii soluis. & filius patris solius. fp̃s
autem sc̃s. & patris & filii sit sp̃s. Sed
ꝓpter unam eandem: naturam atq in¬
seꝑabilem uitam. ipsa trinitas quantũ
ab homine potest fide precedente intel¬

Expanded text:
si templum ei facere, sicut Salomon fecit, de lignis et lapidibus iuberemur, utique faciendo templum latrian exhimus, cui templum non facimus, sed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul vior debemus, non est Pater solus, nec aut Filius: cum sit in illa Trinitate Pater Filii solius, et Filius Patris solius, Spiritus autem sanctus et Patris et Filii sit Spiritus. Sed propter unam eamdemque naturam, atque inseparabilem vitam, ipsa Trinitas, quantum ab homine potest, fide praecedente intel
Abbreviated transcription (Latin):
cantur electi. Unde & hic postea qi
dixit scd̃m electionem autem alilcei
ꝓpter patres: continuo subiccit indci
gimus. Sine penitentia enim funt a¬
na & uocatio d̾i. id est sine mutation
stabilit̾ fixa sunt. Ad hanc uocationi
qui ꝑtinent om̃s sunt docibiles q̃. ii
potest eoꝵ quisquam diccre. credidi
ut sic uocarer. Preuenit eum quipe
miscd̾ia dĩ: quia sic est uocatus ut at¬
deret. Oñĩs enim docibiles c̃i ueniit
ad filium. qm̃ audierunt & didicat̃
a patre ꝑfilium. qui eiudentissime di¬
cit. om̃is qui audiuit a patre & didit
uenit ad me. Istorũ autem nemo ꝑit.
quia om̃e quod dedit ei pater. non pre¬
dit ex eo quicquam. Quisquis gͦ ile
est om̃ino non ꝑit: nec erat tudo qͥ
ꝑit. Pr opter quod dictum est ee no

Expanded text:
cantur electi. Unde et hic poste aquam cantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, Sine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei: id est, sine mutatione stabiliter fixa sunt. Ad hanc vocationem qui pertinent, omnes sunt docibiles Dei: nec potest eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Istorum autem nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater, non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde qui perit. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. aliis ad bñdictionem isrł ipsus
ꝑtinentib. Hunc enim sensum suꝑiꝰ
aꝑtius explicauit ubi ait. Quod quere¬
bat isrł hoc non est consecutus. electio
autem consecuta est ceteri uero excecatiexł de con¬
sunt. In utrisq tamen idem ipse isrł.
Ubi gͦ audimus ifrł non est consecu¬
tus. ł ceteri excecati sunt: ibi intelligen¬
di sunt mimici ꝓpt̃ nos. Ubi uͦ audimꝰ.
electio autem consecuta est. ibi intel¬
ligendi sunt dilecti ꝓpt̾ patres. quib
patrib utiq ista ꝓmissa sunt. Abrahe
quippe dictȩ sunt ꝓmissiones & semi-¬
ni eus. Unde & in ista olea oleaster in¬
seritur gentium. lam porro electionẽ
quam dicat. quia scd̾m grãm om̃s ñ
scđ̃m debitum debet utiq occurrere
te sunt. Hec electio consecuta est ꝑ¬
teris excccatis. Sed̃ni hanc eleelionmi
isrlite dilecti ꝓpter patres. Nlon cium
uocatione illa uocati sunt ds auadis¬
tum est. multi uocati. s illa aua us¬

Expanded text:
tionem, aliis ad benedictionem Israel ipsius tionem, aliis ad benedictionem Israel ipsius pertinentibus. Hunc enim sensum apertius superius explicavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, caeteri vero excaecati sunt . In utrisque tamen idem ipse Israel. Ubi ergo audimus, Israel non est consecutus, vel, caeteri excaecati sunt; ibi intelligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quia secundum gratiam, non secundum debitum, debet utique occurrere; tae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vo
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi meditati sunt in ania. asticerurt
terrȩ & principes conuencrunt in unũ
conuenerunt enum in ucritate in ciita¬
te ista aduersum scm̃ puerum tuum
ihm quem unxisti. herodes & pilatus
& ppłs isił facere quanta manus tua
& consilium p̃destinauit fieri. Ecce qd
dictum est scđ̾m engł̃ium quidem ini¬
mici ꝓpt̾ uos. Tanta quippe ab inimi¬
cis iudeis manus dĩ & consilium p̃des¬
tinauit fieri quanta necessaria fuerãt
einiangłio ꝓpter nos. Sed quid est qd̃
sequitur: Scđ̃m electionem autem
dilecti ꝓpter patres. Numquid illi ini¬
mici qui in suis inimicitiis ꝑierunt &
aduersantes xp̃o degente ip̃sa adhuc
ꝑeunt. ipsi sunt electi atq dilecti: Ab¬
sit. Quis hoc uel stultissimus dixerit:
Sed utrumq licet inter se contrarium sit
id est immici & dilecti. quamuis non ĩ
eosdem homines tamen in eandem gen¬
tem conuenit iudeorum. & ad idem car¬
nale semen isrl. aliis eorũ ad claudica¬

Expanded text:
populi meditati sunt inania; astiterunt populi meditati sunt inania; astiterunt terrae, et principes cConvenerunt enim in veritate, in civitate ista, adversus sanctum puerum tuum Jesum quem unxisti, Herodes et Pilatus et populus Israel, facere quanta manus tua et consilium praedestinavit fieri . Ecce quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos. Tanta quippe ab inimicis Judaeis manus Dei et consilium praedestinavit fieri, quanta necessaria fuerunt Evangelio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, quamvis non in eosdem homines, tamen in eamdem gentem convenit Judaeorum, et ad idem carnale semen Israel, aliis eorum ad claudica
Abbreviated transcription (Latin):
inimici ꝓpt̾ uosꝰ nisi quod eorum in¬
micitia qua occiderunt xp̃m. eu̾głio
Q hoc ostendit ex dĩ dispositione uenis¬
sc. qui bñ uti nouit ctiam malis. non
ut ci ꝓsint uasa ire. s ut ipso illis bñ
utente ꝓsint uasis miscdiȩ. Quid enĩ
aꝑtius dici potuit. quam id quod dic¬
tum est. scdm cugłium quidem inimi¬
ci. ꝓpt̾ uos: Est gͦ in malorum potestate
peccare. Ut autem peccando hoc uel h
illa malitia faciant non est in coꝵ po¬
testate s dĩ dundentis tenebras & or¬
dinantis cas. ut hinc etiam quod fa-¬
ciunt contra uoluntatem d̃i non im¬
pleatur nisi uoluntas dĩ. Legimus
in actib apłoꝵ quod cum dimissi ã
uideis apłi uenissent ad suos. & in¬
dicassent quanta eis sacerdotes & se¬
niores dixerunt: leuauerunt illi uo¬
cem unanimes om̃s ad dñm & dixe¬
runt. Dñc tu es qui fecisti celum &
terram. mare. & omĩa que in cis sunt.
qui ꝑ os patris nr̃i dauid sc̃i pueri tui
dixisti. quare fremuerunt gentes &

Expanded text:
inimici propter vos, nisi quod eorum inimicitia qua occiderunt Christum, EvanEt hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos? Est ergo in malorum potestate peccare: ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas; ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei, non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus Apostolorum, quod cum dimissi a Judaeis Apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt; levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt: Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David, sancti pueri tui, dixisti, Quare fremuerunt gentes, et
Abbreviated transcription (Latin):
hic unum om̃ia ꝓpter patrem. & ȩqua¬
na greeo uocabulo nuncupatur. lp¬
sm eium uerbum est in lege. ubi
talũmodo dixerimus: ⁊ espondebitur
holis. Cigo latria dño filio non debet̃.
quod nefas ost dici. Si autem debctur
Quomodo uni tantum debetur deo si
s pani debetur & fitio.: nisi quia unꝰ¬

Expanded text:
 unum omnia propter Patrem, aequaatria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latria deo filio non debetur\', quod nefas est dici. si autem debetur, quo modo ergo uni tantum debetur deo, si et patri debetur et filio, nisi quia un
Abbreviated transcription (Latin):
guis ut non sint ꝑꝙatrem om̃ia s ecpa¬
tre. nec om̃ia sint ex filio s ꝑ filium.
quis corum tibi uidet᷑ ec̃ ille de quo
idem apłs dicit. o altitudo diuitiarim
sapientie ꝙ scientiȩ di quam inseruta¬
bilia sunt mudicia cius & inuestigabias

Expanded text:
guis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed per Filium: quis eorum tibi videtur esse ille de quo idem apostolus dicit, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedat aliquid meriti: quasi priores
uolentes darc ut retribuat᷑ eis ab il¬
lo de quo dictum est. quis prior de¬
dit ei & retribuet᷑ ei. & sia putantes
p̃ire m̾ita ad illum de quo audnunt.
aut potuis audire nolunt. qm̃ ex ip̃so
& ꝑ ipsum & in ipso sunt omĩa. Quaꝵ
autem diuitiaꝵ est altitudo sapien-¬
tiȩ & scientiȩ aeiꝰ. ex his sunt diuiti¬
e głe eius in uasa miscd̾ie quȩ uocat
in adoptionem. Quas diuitras notas
uult facere etiam ꝑ uasa ire que ꝑ-¬
fecta sunt in ꝑditionem. & que st̃
uiȩ inuestigabiles. nisi de quibꝰ in psi¬

Expanded text:
praecedat aliquid meriti. quasi priores uolentes dare, ut retribuatur eis ab illo, de quo dictum est: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? et sua putantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altitudo sapientiae et scientiae eius, ex his sunt diuitiae gloriae eius in uasa misericordiae, quae uocat in adoptionem. quas diuitias notas uult facere etiam per uasa irae, quae perfecta sunt in perditionem. et quae sunt uiae inuestigabiles. nisi de quibus in ps
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ipso ꝙ ꝑ ipsum & in ipso sunt om¬
ma. Quomodo gͦ ex patre om̃ia non ex
silio. & pfilium om̃a non ꝑ patrem. qnͣ¬
quidem quemlibet corum apł̃s uolue¬
rit hoc loco intelligi. ex ipso emm & ꝑ
dr̃. quod ex ipso & ꝑ ipsum & in ipso st̃
om̃a. sinc dubio patris & filii demõ¬
strat᷑ equalitas. Si autem qm̃ nomina
hanc trmitatem unum dñm dm̃ ñ
iultis agnoscere. quandoquide non ait
cripsis & ꝑ ipsos & in ipsis. s ait. ex ip¬

Expanded text:
sum, et in ipso sunt omnia. Quomodo ergo ex Patre omnia, non ex Filio; et per Filium omnia, non per Patrem: quandoquidem quemlibet eorum Apostolus voluerit hoc loco intelligi, Ex ipso, inquit,dicitur, quod ex ipso et per ipsum, et in ipso sunt omnia; sine dubio Patris et Filii demonstratur aequalitas. Si autem quoniam nonhanc Trinitatem unum Dominum Deum non vultis agnoscere? Quandoquidem non ait, Ex ipsis, et per ipsos, et in ipsis; s
Abbreviated transcription (Latin):
ut retribuatur ei: Qm̃ ex ipso & ꝑ
ipsum & in ipso sunt om̃ia: ipsi gla
in scła scł̃oꝵ. am̃. Ualde gͦ paruum sen¬
sum habcmus ad discutiendam iusti¬
tiam iudiciorũ d̃i. ad discutiendam
grãm gratuitam nullis meritis p̾ce¬
dentib non iniquam. Que non tã
mouet cum pr̃atur indignis quam¬
non est apud dm̃. & scio quod suꝑbis
resistit. humilib autem dat grãm. &
scio quod illi cui ne extolleret᷑ datus crat
stimulus carnis angłs sathanȩ que eũ
colafret᷑ semel ꝙ iterum & tercio dep̃¬
canti dictum est. sufficit łͥ gr̃a mea nã
untus in infirmitate ꝑficit᷑. Aliquid
gͦ est in abdito & ꝓfundo iudioꝵ dei
ut etiam iustoꝵ om̃e os obstruat᷑ in lau¬
de sua. & non aꝑiatur nisi in laudem
d̾i. Hoc autem aliquid quis possit scru¬
tari. quis inuestigare. quis nosse A Tã
sunt inscrutabilia uidicia cuis: & i¬
uestigabiles iuȩ enus. Quis enim cog¬
nouit sensum dñi. aut quis consilianꝰ

Expanded text:
retribuetur ei? quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia; ipsi gloria in saecula saeculorum amen. ualde ergo paruum sensum habemus ad discutiendam iustitiam iudiciorum dei, ad discutiendam gratiam gratuitam, nullis meritis praecedentibus non iniquam, quae non tam mouet, cum praestatur indignis quamnon est apud Deum . Et scio quod superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Et scio quod illi, cui ne extolleretur datus erat stimulus carnis, Angelus satanae, qui eum colaphizaret, semel et iterum et tertio deprecanti dictum est, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Aliquid ergo est in abdito et profundo judiciorum Dei, ut etiam justorum omne os obstruatur in laude sua, et non aperiatur nisi in laudem Dei. Hoc autem aliquid quis possit scrutari, quis investigare, quis nosse? tam sunt inscrutabilia judicia ejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consili
Abbreviated transcription (Latin):
basii. Dis tamen cum in qo sint io¬
mueria aue comdiat in quindnt tu
qui pectant. de cuius sapientia dicit᷑.
A tangit autem om̃ĩa ꝓpter suam mun-¬
ditiam. & nichil inquinatum in ea in¬
ea ieurrit. Oportet enim ut sicut dm̃
incorruptibilem & incommutabilem: ita
consequent̃ ctiam incomquinabilẽ cre¬
damus. Quia uͦ & munma bona hoc ẽ
terrena atq mortalia ipse fecit. illo a¬
płi loco fine dubitatione intelligitur:
ubi loquens de menbris carnis nr̃e. qͥa
si glorisicat᷑ unum menbrum congau¬
in corꝑe pront uoluit. Q d̾s temꝑauit
corpus. ci cui decrat maiorem honorem
dans ut non essent scissure in corpore
s idem ipsum. ut ꝓiuicem sollicita suit

Expanded text:
a. Nec tamen, cum in deo sint uniuersa, quae condidit, inquinant eum, qui peccant, de cuius sapientia dicitur: adtingit autem omnia propter suam munditiam, et nihil inquinatum in eam incurrit. oportet enim, ut sicut deum incorruptibilem et incommutabilem, ita consequenter etiam incoinquinabilem credamus. Quia uero et minima bona, hoc est terrena atque mortalia ipse fecit, illo apostoli loco sine dubitatione intellegitur, ubi loquens de membris carnis nostrae "quia si glorificatur unum membrum, congauin corpore prout uoluit et: deus temperauit corpus ei, cui deerat, maiorem honorem dans, ut non essent scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro inuicem sollicita sint
Abbreviated transcription (Latin):
sit enim d̾s omĩa in incredulitate. ut
om̃um misereatur. Hon hoc ideo di¬
tum est quod neminem sit dampna¬
turus. s suꝑius apparet unde dictum
sit. Nam cum de iudeis postea creditu¬
ris apłs loqueret᷑ ad gentes. ad quas u¬
tiq iam credentes conscribebat epłas:
Sicut enim uos inquit aliquando ñ
credidistis dõ nunc autem miscđiam
consecuti estis in illorum incredulita¬
te: sic & hi minc non crediderunt in
ur̃a misc̃ia. ut & ipsi miscłiam con¬
sequantur. Demde subiecit unde qui¬
dam sibi errando blandiunt᷑: atq ait.
Conclusit enim d̾s om̃s in infedelita¬
ĩ. ut om̃ium misereat᷑. Quos om̃s nͥ
de quib loquebatur. tamꝗͣ dicens &
ulos & illos. Ds gͦ & gentiles & iudeos
quos prescuit & predestinauit confor¬
mes fieri imaginis filii sui om̃s in in¬
sidelitate conclusit. ut de amaritudi¬
nc infidclitatis suȩ penitendo confu¬
mata multitudo dulecdmis cus adñe
alam abscondisti timentib te. Per¬

Expanded text:
sit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur: non ideo dictum est; quod neminem sit damnaturus: sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Judaeis postea credituris Apostolus loqueretur ad Gentes, ad quas utique jam credentes conscribebat epistolas: Sicut enim vos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate; sic et hiam, ut et ipsi misericordiam consequantur. Deinde subiecit, unde isti sibi errando blandiuntur, adque ait: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tamquam divos et illos? Deus ergo et Gentiles et Judaeos, quos praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui , omnes in infidelitate conclusit: ut de amaritudine infidelitatis suae poenitendo confumulta multitudo dulcedinis tuae. Domine, quam abscondisti timentibus te, per
Abbreviated transcription (Latin):
id est ꝓphe in quibꝰ erat ipse moy ses.
Sic enim cor patrum conuertetur ad
ilios cum intelligenti᷑ patrũ ꝑducet᷑
ad intelligentiam filiorum. & cor fili¬
o ad patrts coꝵ. dum id quod sen-
suum. Sunt enim inter se ualde pro¬
Quel circa illud iudicium has res di¬
alcimis eẽ uenturas. heliam tesbiten.
resurectionẽ. bonoꝵ maloruq dirc̃p¬
tonem. mundi conflagrationẽ. eius¬

Expanded text:
id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses; id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses; sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum; et cor filiorum ad patres eorum, dum in id, quod senses ad proximum s u u m. Sunt enim inter se ualde prouel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten,rrectionem, bonorum malorumque diremtionem, mundi conflagrationem eius
Abbreviated transcription (Latin):
frustra idem dñs ait uideis. Si cull¬
retis mossi. crecieretis & mͥ. De me ci¬
scripsit. Cum autem ammoniusst s
meminissent legis moysi. qm̃ p̾id̃
continuo subiecit. Cidẽ ego mit̃ al
idbis heliam tesbiten anteã uemat di
i Ani magnus & illustris. qui conuer¬
ucitat cor patris ad filium. & cor homi¬
iis ad ꝓcinum suum. ne forte ueni¬
as ꝑdatiam terram penitus. E hũc
heliam magnum mirabiꝙ ꝓpham.
nim est in sermonibꝰ cordib ꝙ fidcli¬
um. spse qiuipe ante aduentum iudi-¬
cis saluatoris non in merito spatur cẽ
uenturus: quia etiam nc̃ uiuere non
inerto credit᷑. Curru naniq ꝯgue¬
o raptus est de rebus humanis. quod
cuidentissime sc̃a scriptura testat᷑. Cũ
uenerit gͦ exponcudo legem sp̃ualiter
quam nunc iudei carnalit̾ sapiunt
conuertet cor patris ad filium. id est
ax patrum ad filios. Singłarem qͥp
sic intelligant legem idest udei. quẽ
admodum patres eorum intellexerunt.

Expanded text:
frustra idem Dominus aitludaeis: Si credfrustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me ristum. Cum autem admonuisset, ut meminissent legis Moysi quoniam prcontinuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam Thesbiten, antequam ueniat dies Domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. Per hunc Heliam magnum mirabilemque promum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios: singularem quisic intellegant legem, id est Iudaei, quem ad modum eam patres intellexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Confilium mopis confucdistis qm̃ dñs¬
spes eius est. Id est contempsistis aduen-
pam scł̃i. ut hi quos uocabat in deo
solo spem ponerent non in rebus tran
litatem contempsistis. Ipse enim in a¬
ritate uenturus est ad iudicium unuqꝑ
sto humili aduentu facta est cecitas
parte isił. ut plenitudo gentium iuia¬
ret. illo alio fiat quod sequit᷑. & sic omis
isrł saluus fieret. Ero udeis enim a¬
płs etiam illud ysaiȩ testimonuim ai¬
pit. quo dictum est. Nemiet ex sronꝰ
lutare isrł: O stulti increpastis. isi¬
tastis. colafriastis. sputis illmistis. spins
coronastis. in crucem egistis. Quoms¬
In auertendo dñs captnutatem sp̃or po¬
płi sui. Non enim auertet captuntas
bit iacob & letabitur isrł: Minor ls¬
ui mei quam mandaui ei inchorepl.
ad omnem isrł precepta & udicia.
oportune commemorat post declat¬
tum futurum tam magnum inter aͥ¬
seruatores legis contẽptoresq discma
Simul etiam ut discant legem spll
bonos & malos ipsa discretio. Non al

Expanded text:
Consilium inopis confudistis, etc., id est, contempsistis humilem pam saeculi, ut hi, quos vocabat, in Deo solo spem ponerent, non in rebus transilitatem contempsistis. Ipse enim in claritate venturus est ad judicium vivorum isto humili adventu facta est coecitas ex parte in Israel, ut plenitudo gentium intraret, illo alio fiat quod sequitur: et sic omnis Israel salvus fieret. Pro Judaeis Apostolus etiam illud Isaiae testimonium accepit, qlutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quemIn avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatabit Jacob, et laetabitur Israel. Vere Jaui mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiribonos et malos ipsa discretio. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
catio di. Cum dixisset nolo enim
uos ignorare fr̃s sacramentum hoc. ut
non sitis uobis sapientes. quia cecitas
ex parte isrł facta est. donec plenitu¬
do gentium intraret. & sic om̃is isrł

Expanded text:
Cum enim dixisset, Nolo enim vos ignorare, fratres, sacramentum hoc, ut non sitis vobis sapientes: quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret
Abbreviated transcription (Latin):
minabat. Audi uidentem qui cecus e¬
rat. Ecce inquam crucem male offẽile¬
runt. qui cecitatem suam medico con¬
fiteri noluerunt. Remanserat illis lex
nisi magis reos: Quare  Quia legis au¬
ditores & non factores: ac ꝑ hoc pecca-¬
tores. preuaricatores. Donec plem¬

Expanded text:
monium. Audi videntem, qui caecus erat. Ecce in quam crucem male offenderunt, qui caecitatem suam medico confiteri noluerunt. Remanserat illis Lex.nisi magis reos? Quare? Quia Legis auditores et non factores, ac per hoc peccatores, praevaricatores. Mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
parte isrł facta est. Totus orbis cecus
lacebat. Sed uenit ille ut qui non ui¬
dent uidcant. & qui uident ceci fiant.
Ignoratus est a iuideis. crucifixus est a
iudeis. De sanguine suo collirium fecit
çȩcis. Duriores facti. cȩciores facti. qui¬
a se iactabant lumen idere: crucifixe¬
runt lumen. Quanta cecitas. Lum̃¬

Expanded text:
Israel facta est . Totus orbis caecus jacebat: sed venit ille, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Ignoratus est a Judaeis, crucifixus est a Judaeis: de sanguine suo collyrium fecit caecis. Duriores facti, caeci facti qui se jactabant videre lucem, crucifixerunt lucem. Quanta caecitas! Lu
Abbreviated transcription (Latin):
non uident uideant. qui se non ui¬
dere confitent᷑ illuminent᷑. & qui¬
non uident ceci fiant. id est qui cecita¬
tem suam non confitentur. grauius ob¬
durentur. Deniq impletum est qui ui¬
dent ceci fiant. Legis defensores legis
tractatores. legis doctores. legis intellecto¬
res. autorem legis crucisixcrunt. O ceci¬
tas. Ipsa: que ex parte isrł facta est. ut
crucisigeret᷑. xp̃e. & plenitudo gentiũ
intraret. Cecitas ex parte ifrł facta est.

Expanded text:
non vident, videant: qui se non videre confitentur, illuminentur. Et qui vident, caeci fiant: id est, qui caecitatem suam non confitentur, gravius obdurentur. Denique impletum est, Qui vident, caeci fiant: Legis defensores, Legis tractatores, Legis doctores, Legis intellectores auctorem Legis crucifixerunt. O caecitas! ipsa est quae ex parte Israel facta est. Ut crucifigeretur Christus, et plenitudo Gentium intraret, caecitas ex parte Israel facta est.
Abbreviated transcription (Latin):
diligit dm̃ & ꝓximum sicut se ipsum.
Amator enim d̃i amatce est sui. Q ñdi¬
ligens dm̃ non diligit ꝓximũ. quia ñ di¬
ligit sc ipsum. Pro hac autẽ dilectione.
patient̃ etiam mundi odia toleranda st̃.
Necesse ẽ enm ut nos oderit. auos. uidẽt
odisse quos diligit. Dilectio ꝓtimi ma
lum non oꝑatur. Proximũ omñẽ ho-¬
minem oportet intelligi. quia nemo est
cum quo sit oꝑandum malum. & dilecꝰ¬

Expanded text:
diligit Deum et proximum sicut se ipsum. diligit Deum et proximum sicut se ipsum. Amator enim Dei, amator est sui: et non diligens Deum, non diligit proximum; quia non diligit se ipsum. Pro hac autem dilectione patienter etiam mundi odia sunt toleranda: necesse est enim ut nos oderit, quos videt odisse quod diligit . CCCLVI. De bipale operatur. Proximum omnem hominem oportet intelligi, quia nemo est, cum quo sit operandum malum. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
nora patrẽ tuum & matrẽ tuam. Tan-¬
gis quartam cordã ut honorem parenti¬
b deferas. cecidit bestiam impietatis.
Non mechaberis. Tangis quintã cordã
cecidit bestia libidinis. Non occides.
Tangis sextam cord̾a. eccidit bestia cru-¬
delitatis. Non fuitum facies. Tangis sep¬
tunam cordam. cecidit bestia rapacitatis.
Non falsum testimonium dices. Tangis
octauam cordam. cecidit bestia falsitatis.
Non concupisces uxorẽ ꝓaenni tui. Tan-¬
ges nonam cord̾a. cecidit bestia adulteri¬
nȩ cogitationis. Aliud est enĩ non facc
appetere alienam uxorẽ. Ideo duo p̾cep¬
ta sunt non mechab̃is. & non concupis¬
ces uxorem ꝓximi tui. Non concupisces
rẽ ꝓxum tui. Tangis decimã cordam.
cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentib
om̃ib bestiis securus & uinocens in d̾i
dilectione & humana societate uersariᷤ¬
Caritatem habens quȩ est de puro cor
de & conscientia bona & fide non ficta:

Expanded text:
nora patrem tuum et matrem tuam, tannora patrem tuum et matrem tuam, tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas, et cecidit bestia impietatis. Non moechaberis, tangis quintam chordam, cecidit bestia libidinis. Non occides, tangis sextam chordam, cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies, tangis septimam chordam, et cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices, tangis octavam chordam, et cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui, tangis nonam chordam, et cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facerappetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: non moechaberis, et non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi tui, tangis decimam chordam, et cecidit bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus, et innocens in Dei dilectione et humana societate versariaritatem habens, quae est de corde puro et conscientia bona et fide non ficta,
Abbreviated transcription (Latin):
tas de corde puro. Quando isto fine id ẽ
huius rei contemplatione fit mandatũ
di. tunc sit uere opus bonum. & tunc
leuant᷑ manus quia suꝑnim ẽ quo le¬
uant᷑. Propterca de ipsa caritate loquit᷑
apłs & dicit. Suꝑeminentem uiã uobis
demonstro. & alio loco. Cognoscere in
terrenȩ felicitatis expetit᷑. deponunt᷑ ma-¬
nus potius quam leuant᷑. quia terrena
emolimenta quȩ non sursũ s deorsum
sunt illo oꝑe requirunt᷑. Et om̃ib¬
inquit nomina uocans. Ibi c̃ totump¬
mium. Habemꝰ nomina quedam apd̃
dm̃ ut nouerit ds nomina nr̃a. hoc op¬
tare debemus. hoc agere. hoc satagere
quantum possumus. ñ de aliis reb gau¬
dere. nec de donis quibd̾a sp̃ualib Hi¬
deat caritas ur̃a. Multa dona sunt in

Expanded text:
tas de corde puro . Quando isto fine, id est, hujus rei contemplatione fit mandatum Dei, tunc fit vere opus bonum; et tunc levantur manus, quia supernum est quo levantur. Propterea de ipsa charitate locuturus Apostolus ait, «Supereminentem viam vobis demonstro» : et alio loco, «Cognoscere,» iterrenae felicitatis expetitur, deponuntur manus potius quam levantur; quia terrena emolumenta quae non sursum, sed deorsum sunt, illo opere requiruntur. Ad «eis nomina vocans:» ibi est totum praemium. Habemus nomina quaedam apud Deum: ut noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possumus, non de aliis rebus gaudere, nec de donis quibusdam spiritualibus. Videat Charitas vestra: multa dona sunt in