comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iħe qͥdmͥ ⁊ tibi est mulier. interĩ eredat
quod dix̾it. ⁊ qđ matͥ dix̾it. Sit pͥmo
pietas meredente ⁊ erit fructꝰ mintelli¬
gente: Int̾rogo uos o fideles axp̃iani.
erat ibi mat̃ isi: Respondete erat. Nñ
scitis: Respondete. hoc loquit᷑ eugl̃m
Quid respondit matͥ iħe Respñdete.
qͥ d michi ⁊ tibi est mulier. Non dũ uenit
hora mea. Et hoc uñ scitis: Respñdete.¬
⁊ hoc loquit᷑ eugł̃m. Nullus uob̾ corrum¬
pat hanc fidẽ si ultis seruare sponso castã
uirginitatẽ. Si aũ quęrit᷑ a uob̾cur hoc
matri responderit. dicat qui intelligit.
Qui aũt ñ dum intelligit. firmissime
tam̃ eredat hoc respondisse. ⁊ tam̃ matͥ
respñdisse iħm. hac pietate merebit᷑ etiã
intellig̾e cur ita respondit. si orando
pulset si rixando accȩdat adostiũ ueri¬
tatis. Tantũ caueat ne dum se putat
scire aut erubescit nescire cur ita re¬
spondit cogat᷑ credẽ. aut eugłtam fuisse
atum qui ait. ⁊ erat ibi mat̾ ihir aut ipsũ xp̃m

Expanded text:
at quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Nullus vobis corrumpat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rus ds̃. uera natiuitas: uera passio. uera
mors. uera resurrectio. Si aliquid hoꝵ di¬
xeris falsum. intrat putredo de ueneno
serpentis. nascunt᷑ uermes mendacioꝵ. &
qđ ait dñs. qͥd michi ⁊ tibi ẽ mulier: for¬
te in eo qđ sequit᷑ ostendit nob̾ dñs quare
hoc dixerit. Non dum inquit uenit hora
Prius ꝙͦ hinc resistamus hȩreticis. Qa
dic̃ serpens ueternosus. uenenoꝵ insibila¬
tor ⁊ inspirator antiquuis: Quid dixit:
Non huit matrẽ feminã iħc. Iñ ꝓbas:

Expanded text:
rus Deus, vera nativitas, vera passio, vera rus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo: de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? Forte in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas?
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uenit hora mea. Dicunt enĩ uaniloqui⁊
seducti seductores. Uides q sub fato erat xp̃s
qui dic̃ ñ dum uenit hora mea. Quibꝰ gͦ priꝰ
respondendũ ẽ. hȩreticis an mathematicis:
gra fide. Primo si placet eis quos ꝓposiumꝰ: quibꝰ
quidẽ iã exmagna parte respondimꝰ. S ne arbi¬
instruimus. nã illis refellendis puto quoa suf¬
ficiant quȩ iam dicta sunt. Cur gͦ ait matri
filius quid michi ÷ tibi est mulier non dũ
uenit hora mea. Et si hoc scđm mathema¬
ticos dixit᷑: sacrilegium fecimꝰ incendendo
libros eoꝵ. Si aũt recte fecimus sic̃ apłoꝵ tem¬
poribꝰ factũ est ñ sed̃m eos dĩx̃ dñs ñ dũ¬

Expanded text:
dum venit hora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendum est; haereticis, an mathematicis? gra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbiinstruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9. Cur ergo ait matri filius, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autem recte fecimus, sicut Apostolorum temporibus factum est ; non secundum eos dix
Abbreviated transcription (Latin):
mariȩ. Scđm qđ creator cęli ⁊ t̾re. ereatoe
⁊ maniȩ. Scd̾m aũ qđ dictũ ẽ factũ ex
muliere. factũ sublege. filius marię. ipse
dñs mariȩ. ipse filiꝰ marait. ipse ereator ma¬
raꝑ. ipse creatus ex maria. Noli mirari qr:
Audi apłm aꝑte dicentẽ. Qni factus ẽ ei ex
semine dauid scd̾m carnẽ. Audi eũ ⁊ dñm

Expanded text:
m quod creator coeli et terrae, creator et Mariae: secundum autem quod dictum est, Factum ex muliere, factum sub Lege , filius Mariae. Ipse Dominus Mariae, ipse filius Mariae: ipse creator Mariae, ipse creatus ex Maria. Noli mirari quiaAudi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
matre moriturꝰ. ⁊ ante mortẽ matris resur¬
rectur: Cõmendat homo homini hominẽ
hoc peꝑerat maria. Illa hora iã uen̾at
de qua tunc dix̾at ñ dũ uenit hora mea
Quantũ arbitior fĩs responsũ ẽ hecicis ma¬
thematicis respondeamͦ. Et ipsi unde
conantur conuncere. qr subfato erat. iħcꝰ
Quia ipse ait inquiunt. ñ dũ uenit hora
mea. E rgo illi credimus. ⁊ si dixisset horã
ñ habeo. exclusisset matbemathicos. sed
ba quid possumus dr̃eꝰ Mirũ ẽ qđ ma¬
thematici credendo uerbis xp̃i conant᷑¬

Expanded text:
matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conant
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illa ñ erat mat̾ diuinitatis. ⁊ ꝑdiuinita¬
tẽ futurũ erat miracłm quod petebat.
respondit ei. quid michi ⁊ tibi ẽ mulier.
Sed ne putes quod te negẽ matrẽ. ñ dũ ue¬
nit hora mea. Ibi enĩ te agnoscã cũ pendẽ
mussi uerũ ẽ. suando passus ẽ dñs sic̃ idem

Expanded text:
 illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere mus si verum est. Quando pas
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ ait. Qͥd michi et tibi est mulier:
ei apposiusti matrẽ quã ñ agioscit: Nã
tu dixisti qr ibi erat mat̃ ihũ ⁊ qr dĩx̃ ei
mat̃ eiꝰ Cur ñ potiꝰ dixisti. erat ibi maria
⁊ dix̃ ei maria: Utrũq tu narras. ⁊ dĩe ei
mulier. Quare hoc nͥ qr utrũq uerũ est:
Illi añt meo uolunt eredẽ eugit̃e quod
narrat ihm̃ dixisse matͥ quid mͥ ⁊ tibi est

Expanded text:
isse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit ei Maria? Utrumque tu narras, et, Dixit ei mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid m
Abbreviated transcription (Latin):
sam quã redemit sanguine suo. & cui pignꝰ
dedit spm scm̃ & eruit eã de mancipatu
mancipia. fundos. p̃dia: nunquid aliquis
offert sanguinẽ suũͦ Si enĩ sanguinẽ suũ
sponse dederit. non tu erit qui ducat uxo¬
rẽ. Dñs aut̃ securus ã en moriens dedit san¬
guinẽ suũ ꝓea quã re uir surgens ħret. quã
sibi iam ꝯuixerat mutero uirginis. Herbũ
enĩ sponsus ⁊ sponsa caro humana ⁊ utrũ q
unus filiꝰ di. ⁊ idem filiꝰ hominis. ubi factus ẽ
caput ȩccł̃ie ille uterus mariȩ uirginis tha¬
lamꝰ cius. unde ꝓcessit tanquã sponsus de

Expanded text:
sam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim spunus Filius Dei et idem Filius hominis, ubi factus est caput Ecclesiae. Ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in nobisẽ sp̃c illiꝰ sic nob̾ placent ut
artifex laudet᷑. non ut ad opera ꝯuersi
abartifice auertamur. ⁊ faciẽ quodã mͦ
ponentes ad ea quȩ fecit. dorsum ponamꝰ
adeũ qui fecit. Et hec quidem uidemꝰ
⁊ adiacent ocłis. Quid illa quȩ ñ uidemꝰ
sic̃ sunt angłi uirtutes. potestates. dñationdꝰ
om̃isq habitator fabricȩ huus suꝑ celestͥs nõ
adiacens oculis nr̃is: quamꝗ̃ sepe ⁊ angłi. qñ
oportuit demonstrauerunt se hominib Nõ¬
exhibet in carne magnã admirationẽ p̃¬
bet bene considerantibꝰ a quo facta ẽ nisi
adoͦ ꝑ quẽ facta est nͥ ꝑfiliũ dr ͦ Non dũ¬

Expanded text:
st in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nora quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, ni
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit ꝓpt̃ nos. S uaculũ aũt quod facturꝰ
erat sedm diuinitatẽ facturꝰ erat ñ sodm̃ in¬
infirmus natus erat. Sed infirmũ dĩ fortiꝰ
ẽ hominibꝰ. Miraculũ gͦ exigebat mater: At
ille tanquã agnoseit iuiscera huimana. oꝑat᷑us
facta diuma tanquã dicens. Quod de me
facit miraculũ non tu genuisti. diuinitatẽ
meã ñ tu geniusti. Sed q tugenuisti infir¬
mitatẽ meã tunc te cognoscam cũ ipsa ĩ¬
firmitas pendebit ineruce łł oc est enĩ N on¬
dũ uenit hora mea: tunc enĩ cognouit. qui
utiq semꝑ nouerat. Et ante quã de illa natꝰ
cẽt in p̃destinatiõe nouerat matrẽ. ⁊ ante
nouerat. sed ad quandã horã in miysterio ñ
agnoscit. & ad quandã horã quȩ non dũ
uenerat in mysterio rursum cognoscit.
Tunc enĩ agnouit. quando illud moriebat᷑
cta erat maria. s moriebatur qđ factũ
erat exmaria. Non moriebat᷑ et̃nitas diui¬
nitatis. s moriebat᷑ infirmitas carnis Illd

Expanded text:
 facturus erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum ininfirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrmatrem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit; et ad quamdam horam quae nondum venerat, in mysterio rursus agnoscit. Tunc enim agnovit, quando illud quod pepercta erat Maria, sed moriebatur quod factum erat ex Maria: non moriebatur aeternitas divinitatis, sed moriebatur infirmitas carnis. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
hic mundus ⁊ ñ obstupesert. obruit᷑q mi¬
raculis: Si ꝯsid̾ẽt uĩ uniꝰ grani cuiꝰ lib&
seminis. magna quedã res est. hceroe ẽ
ꝯsidanti. Sed̾ qr homines ĩ aliud intenti
ꝑdiderunt ꝯsiderationẽ oꝑum di in
ad se colendum mirabilibꝰ excitaret.
Mortuꝰ resurrexit. mirati sunt homines.
tot cotuidie nascunt᷑. ⁊ nemomiratur
Si ꝯsideremꝰ prudentiꝰ maioris miracłi
est esse qui ñ erat. quã reuiuiscere qui
apud se. posteriora miracła fecit ꝑuer

Expanded text:
hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui uum Deum apud se: posteriora miracula fecit per
Abbreviated transcription (Latin):
uerune: q ds̃ fecit. Ipse enunfecit uno illo die
innuptus insex illis ẏdriis quas impleri aq̃
precepie: qui omi anno hoc facit inuitib
Sicut enim quod miserunt ministri ĩydri¬
as. inuinũ conuersum ẽ. oꝑe diũ: Sic & qd̾ mͦ
nubes fundunt in uinũ ꝯuertit᷑ eiusoem
oꝑe dñi: Illud autẽ non miram᷑ qi omni
anno fit: assiduitate amisit admirationẽ:
Nam consid̾atione maiorẽ inuenit: quã id

Expanded text:
verunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem inven
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ regit molẽ suã sensus om̃s exerit.
ocłos adiudendũ. aures ad andiendũ. nares
adꝑcipiendũ odorem. oris iudiciũ ad sapo¬
res disc̾nendos. deniq m̃bra ipsa ad ꝑagen¬
da officia suaͦ Nunquid hȩc corpꝰ ⁊ ñ anima
id est habitatrix corꝑis agit : nec tam̃ ui¬
detͣ ocłis. ⁊ exhis quȩ agit admirationẽ
mouet Accędat iã ꝯsicdatio tua etiã ad
animã humanã cui tribuit ds intellectũ
cognoscendi creattr ẽ suũ. dinoscendr distin¬
guendi inter bonũ ⁊ malĩr hoc est int̾ uistũ
⁊ ĩiustũ quanta agit ꝑcorpus. Attendite
umu̾sum orbẽ t̃rarũ ordinatũ impsa hu¬
mana republica. quibꝰ administratiõĩbꝰ
quibꝰ ordinibꝰ potestatũ. quibꝰ ꝯditionibꝰ
animã gerit᷑.⁊ hȩc uis amme ñ uidet᷑
Cũ sub trahit᷑ coeꝑi cadauer iac&. eũ aũ
adest corꝑi pͥmo condit quodã mͦ puto¬
res. Corruptibilis est omnns caro inpu-¬
tredines defluit nisi quodã ẽdim̃to

Expanded text:
quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus animam geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento
Abbreviated transcription (Latin):
Accessit illi ħo. ñ amissus ẽ ds. Ipse gͦ fecit hoc
nẽ fecit. Aliquid enĩ ⁊ in ipsis factis innuit
nob̃. Puto qr ñ sine causa uenit ad nuptias.
Excepto miraculo aliquid ⁊ ĩ ipso facto my¬
sterii ⁊ sacram̃ti latet. Pulsemꝰ ut aꝑiat. de
umo inuisibili inebriet nos. qr ⁊ noseramꝰ
Sapimꝰ enĩ fidẽ ipsius qui priꝰ insipientes eramꝰ
Et forte ad ipsã sapĩam ꝑtinet cũ honore dĩ
⁊cũ laude maiestatis eiꝰ ⁊ cũ caritate miȩ po¬
tentissimȩ eius intellig̾e quid sit gestũ in hoc¬

Expanded text:
accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc,nem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqsapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae mis
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ꝑhibeam ueritati.
Non ẽ ꝓducenda
huius ꝓnominis syllaba qͦd ait in hoc natus
tanqͣm dixerit in hanc rem natus sum. uł ad
hoc natus sum. sic̃ ait. ad hoc ueni in mundum.
In greco nanq eugłio. nichil ẽ hinus locutionis
ambiguum. Unde manifestum ẽ. eum tempo¬
ralem natiuitatẽ suam hic cõmemorasse. qua
incarnatus uenit in mundum. ũ illam sine
In hoc gͦ se dixit natum. id ẽ ꝓpter hoc natũ. q
ad hoc uenisse in mundum. utiq nascendo
de uirgie. ut testimoniũ ꝑhibeat ueritati.
Sed quia ñ omnium ẽ fides. adiunxit atq ait
Omnis qui ẽ ex ueritate. audit meã uocem. Au¬
dit utiq interiorib aurib. id ẽ obaudit meȩ
uoci. qͦd tantundem ualeret. si diceret credit
mͥ. Cum itaq xp̃c testimonium ꝑhibeat ueri¬
tati. ꝓfecto testimoniũ ꝑhibet sibi. Eius qͥppe
uox ẽ. ego sum ueritas. Et dixit alio quoq
loco. ego testimoniũ ꝑhibeo de me. Quod uͦ
ait. omnis qui ẽ ex ueritate audit meã uocẽ.

Expanded text:
monium perhibeam veritati. Non est producenda hujus pronominis syllaba, quod ait, In hoc natus tanquam dixerit, Ad hanc rem natus sum, vel ad hoc natus sum; sicut ait, Ad hoc veni in mundum. In graeco namque Evangelio nihil est hujus locutionis ambiguum. Unde manifestum est eum temporalem nativitatem suam hic commemorasse, qua incarnatus venit in mundum; non illam sineIn hoc ergo se dixit natum, id est propter hoc natum, et ad hoc venisse in mundum, utique nascendo de Virgine, ut testimonium perhibeat veritati. Sed quia non omnium est fides , adjunxit, atque ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Audit utique interioribus auribus, id est, obaudit meae voci: quod tantumdem valeret si diceret, Credit mihi. Cum itaque Christus testimonium perhibet veritati, profecto testimonium perhibet sibi: ejus quippe vox est, Ego sum veritas : et dixit alio quoque loco, Ego testimonium perhibeo de me . Quod vero ait, Omnis qui est ex veritate, audit vocem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
dimittam uobis in pascha. uultis gͦ dimittã
uobis regẽ iudeoꝵ:
Credo cũ dixisset pylatus
quid ẽ ueritas. in mentẽ illi uenisse continuo
consuetudinẽ uideoꝵ qua solet eis unus dimrati
in pascha. & ideo ñ expectauit ut responderet
ihc̃ quid ẽ ueritas. ne mora fieret cũ recoluisset
morem quo possit eis ꝑ pascha dimitti. qͦd eum
ualcle uoluisse manifestum ẽ. auelli tamen ex
eius corde ñ potuit ihm̃ regem ẽẽ iudeoꝵ. tan¬
quã hoc sibi sicit in ticulo ipsa ueritas fixe-¬
rat. de sqͣuid eẽt interrogauit. S hoc audito.
clamauerunt rursum om̃s dicentes. Non
hunc. s barraban. Erat aũt barrabas latro.
Non rep̃hendimus o uidoiq iod ꝑ pascha libera¬
tis nocentẽ. s quod occidius innocentẽ. Quod
tamen nͥ fieret. uerum pascha ñ fieret. Sed
umbra ueritatis a iudeis errantib tenebatur.
o inirabili dispensatione diuinȩ sapientiȩ ꝑ
homines fallaces eiusdem umbrȩ ueritas im¬
plebatur. quia ut uerũ pascha fieret. xp̃c ut

Expanded text:
dimittam vobis regem Judaeorum? Credo, cum dixisset Pilatus Quid est veritas? in mentem illi venisse continuo consuetudinem Judaeorum, qua solet eis dimitti unus in Pascha; et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti, quod eum valde cupivisse manifestum est. Avelli tamen ex ejus corde non potuit Jesum esse regem Judaeorum, tanquam hoc sibi, sicut in titulo, ipsa Veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem. Quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositum uocati sunt scĩ. ꝓpositum scilicet
uocantis ñ uocatoꝵ. Quod alibi aꝑtius ita po¬
sicum ẽ. collabora euglio scdm uirtutem dei
saluos facientis nos. & uocantis uocatione sua
or grãm. Nam si naturã cogitemus in qua cre-¬
atiꝰ sumus. cum om̃s ueritas creauerit. quis ñ
ẽ ex ueritate: S non om̃s sunt qͥbꝰ dictum ẽ
ut audiant ueritatẽ. hoc ẽ obediant ueritati
q credant in ueritatẽ. quia ex ipsa ueritate
p̃statur nullis ꝓculdubio p̃cedentib meritis.
ne gr̃a non sit gr̃a. Si enum dixisset omnis
qui audit meam uoce ex ueritate ẽ. ideo dictũ
ex ueritate putaretur. quia obtemꝑat uerita¬
ti. Non aut̃ hoc att. s ait. omnis qui ẽ ex ue¬
ritate audit meã uocem. ac ꝑ hoc ñ ideo ẽ ex
ueritate quia eius audit uocẽ. s ideo audit qͥa
ex ueritate ẽ. id ẽ. quia hoc illi donũ ex uerita¬
te collatum ẽ. Quod quid ẽ aluid. quã donan-
Dixit ei pylatus.

Expanded text:
positum Dei vocati sunt ; propositum scilicet vocantis, non vocatorum: quod alibi apertius ita positum est, Collabora Evangelio secundum virtutem Dei, salvos nos facientis et vocantis vocatione sua et gratiam . Nam si naturam cogitemus, in qua creati sumus, cum omnes Veritas creaverit, quis non est ex Veritate? Sed non omnes sunt quibus datum est ut audiant Veritateet credant in veritatem, ex ipsa veritate praestatur; nullis procul dubio praecedentibus meritis, ne gratia non sit gratia. Si enim dixisset, Omnis qui audit meam vocem, ex veritate est; ideo dictus ex veritate putaretur, quia obtemperat veritati: non autem hoc ait; sed ait, Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex veritate, quia ejus audit vocem; sed ideo audit, quia ex veritate est, id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est aliud, quam donante 5. Dixit ei Pilat
Abbreviated transcription (Latin):
ut oꝑemur opeta cli.: Dixerat enim illis. oꝑa¬
mini escam ñ quȩ ꝑit .s quȩ ꝑmanet in uitam
ȩternam. Quid faciemus inquiunt. quid obser¬
uando hoc p̃ceptum implere poterimus:
Responlit ilĩs ꝙ dixit eis. Hoc ẽ opus di. ut cre

Expanded text:
ut operemur opera Dei? » Dixerat enim illis, Omini escam non quae perit, sed quae permanet in vitam aeternam. Quid faciemus, inquiunt, quid observando, hoc praeceptum implere poterimus? « Respondit Jesus et dixit eis: Hoc est opus Dei, ut cre
Abbreviated transcription (Latin):
talib suppliciis usesunt Nonenĩ ñ pot̾ant¬
accidere aꝑte: s illi qui sermonib eoli uolu¬
tholica asara passa ẽ agar: redi adãnam tuã.
locus quide necessarius aliquando. duttiꝰ
nos tenuit. & totũ textũ euangłie lectionis
alia exeludant᷑ decordib ur̃is. hec tenece.
talia dicite. fłãmantes illuc p̃cedite. accen

Expanded text:
talibus suppliciis usae sunt. Num enim non poteranttalibus suppliciis usae sunt. Num enim non poterantccidere aperte? Sed illi qui se mortuos coli voluEcclesia catholica, a Sara passa es Agar; redi ad dominam tuam. Locus quidem necessarius aliquanto diutius nos tenuit, ut textum totum evangelicae lectionis alia, excludantur de cordibus vestris. Haec tenete, talia dicite, flammantes illuc procedite, accen
Abbreviated transcription (Latin):
tincp̃ianis. quando audiunt dici xp̃iano.
die non te esse xp̃ianũ: Talia faeere uolunt &
satt̃e talia pati nolunt. Ham udete qualia fa¬
cutt & qualia patiunt᷑. Occidunt animas.
asfligunt᷑ in corꝑe. Sempit̾nas mortes faeuĩt
&e temꝑales se ꝑpeti conquerunt᷑ & tam̃ quas
patiuntur: ꝓferunt nobis nescio qͦs inꝑsecitaa¬
one suos martyres. Ecce marcellus depetra p̃¬
cipitatꝰ est. Ecce donatꝰ uagainsis inputeum
missus ẽ: quando potestates romane. & abia
supplicia decreuerunt ut precipitarent᷑ ho¬
mines. Quid tam̃ respondent ur̃i Huid sit
gestũ nescio. T̃am̃ qͥd tradent nr̃i. Quia ipsi
se p̃cipttauerunt. & potestates infamauer̃t.
Recordemur consuetudiñe potestatu ro¬
manoꝵ & iudeamꝰ cui credendu sit. Dicunt nr̃i¬
ñ ilos se p̃cipitassde. Si non sunt discipłi
ipsoꝵ qui se modo desaxis nullo ꝑsequente
pcrpitant. ñ credamꝰ. Quiad miru si fecerunt
uli quod solent. Hã potestates romane nũqͣm

Expanded text:
in Christianis, quando audiunt dici christiano, Dic te non esse christianum? Talia facere volunt, et saltem talia pati nolunt. 15. Nam videte qualia faciunt, et qualia patiuntur. Occidunt animas, affliguntur in corpore: sempiternas mortes faciunt, et temporales se perpeti conqueruntur. Et tamen quas patiuntur? Proferunt nobis nescio quos in persecutione suos martyres. Ecce Marculus de petra praecipitatus est: ecce Donatus Bagaiensis in puteum missus est. Quando potestates Romanae talia supplicia decreverunt, ut praecipitarentur homines? Quid autem respondent nostri? Quid sit gestum nescio: tamen quid tradunt nostri? Quia ipsi se praecipitaverunt, et potestates infamaverunt. Recordemur consuetudinem potestatum Romanarum, et videamus cui credendum sit. Dicunt nostri illos se praecipitasse: si non sunt ipsi discipuli ipsorum qui se modo de saxis nullo persequente praecipitant, non credamus: quid mirum, si fecerunt illi quod solent? Nam potestates Romanae nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ibi sacrament̾u ludebant simul ismahel:
& ysaae. Uidit illos sara ludentes. & ait abrabe.
Eiee ancillam & filiũ eiꝰ. Hon eñ beres erit filꝰ
ancille: cum filio meo ysade. Et cũ contristatꝰ
ess abraham. confirmauit ei dns dictũ uxoris
eiꝰ. Iam hic manifestũ ẽ sactamentũ. quia nes¬
cio quid futurũ parturiebat illa res gesta. lu¬
dentes uiddit. & dicit. ei ce ancilla. & filiũ eius.
Quuic ẽ hoc frẽs. Quid eñĩ mali fecerat ismahel
puero ysaae. quia ludebat cũ eo. S illa lusio:
illusio erat. Iua lusio deceptionẽ significabat.
Nã magnu satramentu. attendat Raritas uĩa

Expanded text:
num ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael num ibi sacramentum. Ludebant simul Ismael et Isaac; vidit illos Sara ludentes, et ait Abrahae: Ejice ancillam et filium ejus; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et cum contristatus esset Abraham, confirmavit ei Dominus dictum uxoris ejus. Jam hic manifestum est sacramentum, quia nescio quid futurum parturiebat illa res gesta. Ludentes vidit, et dicit: Ejice ancillam et filium ejus. Quid est hoc, fratres? Quid enim mali fecerat Ismael puero Isaac, quia ludebat cum illo? Sed illa lusio, illusio erat; illa lusio deceptionem significabat. Nam magnum sacramentum attendat Charitas vestra.
Abbreviated transcription (Latin):
ancillarũ. quando in patre cognouerunt sem̃
suũ. & consequent̃ regnũ cũ frib tenuerunt
Quom̃ gͦ infiliis iacob non obfuit illis. qui
nati sunt deancillis. quo minꝰ tenerent reg¬
nũ. & t̾ram ꝓmissionis. cũ fr̃ib & exequo
acciꝑent ñ illis obfuerunt natales ancillas.
s p̃uialuit semen pat̾num. sic quicũq ꝑma
los baptizantur: tamqũa deancillis uident᷑
nati. s tam̃ quia ex semine uerbi dĩ. quo figu
latur iacob. ñ contristent᷑ simul hereditat̾e
cũ frĩb possidebunt. Securus gͥ sit qui de
semine bono nascitur. tantũ non imitetur
ancilła. si deancilla nascatur: Ancilła ma¬
la. suꝑbiente non umtteris. Unde filii iacob.
deancillis nati possederunt t̃ram ꝓmissio¬
nis cũ fr̃ib ismahel aũt deancilla natus.
expulsus ẽ abhereditate unde nisi quia ile
suꝑb erat. illi humiles: E rexit ille ceruicẽ &
uoluit seducere frẽm suũ ludens cũ illo. Mag¬

Expanded text:
ancillarum, quando in patre cognoverunt semen ancillarum, quando in patre cognoverunt semen suum, et consequenter regnum cum fratribus tenuerunt. Quomodo ergo in filiis Jacob non obfuit illis qui nati sunt de ancillis, quominus tenerent regnum, et terram promissionis cum fratribus ex aequo acciperent; non illis obfuerunt natales ancillarum, sed praevaluit semen paternum: sic quicumque per malos baptizantur, tanquam de ancillis videntur nati; sed tamen quia ex semine verbi Dei, quod fratur in Jacob, non contristentur, simul hereditatem cum fratribus possidebunt. Securus ergo sit qui de semine bono nascitur: tantum non imitetur ancillam. Si de ancilla nascitur, ancillam malam superbientem non imitetur. Unde enim filii Jacob de ancillis nati possederunt terram promissionis cum fratribus, Ismael autem de ancilla natus expulsus est de hereditate? Unde, nisi quia ille superbus erat; illi humiles? Erexit ille cervicem, et voluit seducere fratrem suum, ludens cum illo. Mag
Abbreviated transcription (Latin):
luctantur. N ũquid semꝑ simul erunt: Insine
exitur aalucẽ. declaratur natiuitas. que hie
insacramento figurabatur: & tunc apparebit.
iacob dilexi esau atĩt odio habui. Iam g̃ inue¬
nimꝰ frẽs. & debonis. bonos delib̾a ysaac. &
demalis malos. deancilla ismabel. Deboniᷤ
malos.: esau derebecca. Demalis bonos ubi in¬
uenimꝰ: Lestat iacob ut intͥb: patriarebis
quatuor genũm istoꝵ ꝑfectio coneludatur.
Nabuit uxores iacob. habuit lib̾as habuit
& ancillas. Pariunt libere. pariunt & ancil¬
le. & fiunt .xii. filũ isrł. Si numeres om̃s
dequib nati sunt. ñ om̃s delib̾is. non om̃s
deancillis s tam̃ omnes exuno semine. Quid
gͥ frẽs mei: Numqͥd qui nati sunt deancillis.
non simui possederunt t̃ram ꝓmissionis.
eũ frib sius: Inuenit sibi bonos filios iacob
natos deancillis: & bonos filios iacob natos
delibis. H ichil illis obfuit natiuitas deut̃is

Expanded text:
luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declaratur nativitas quae hic in sacramento figuratur: et tunc apparebit, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. 11. Jam ergo invenimus, fratres, et de bonis bonos, de libera Isaac: et de malis malos, de ancilla Ismael: et de bonis malos, Esau de Rebecca. De malis bonos ubi inveniemus? Restat Jacob, ut in tribus patriarchis quatuor generum istorum perfectio concludatur. Habuit uxores Jacob liberas, habuit et ancillas: pariunt liberae, pariunt et ancillae, et fiunt duodecim filii Israel . Si numeres omnes de quibus nati sunt, non omnes de liberis, non omnes de ancillis: sed tamen omnes ex uno semine. Quid ergo, fratres mei? numquid qui nati sunt de ancillis, non simul possederunt terram promissionis cum fratribus suis? Invenimus ibi bonos filios Jacob natos de ancillis, et bonos filios Jacob natos de liberis. Nihil illis obfuit nativitas de uteris
Abbreviated transcription (Latin):
tesunt: lib̾a erat rebecca uxor ysaac. Legite. pe¬
perit geminos. unꝰ erat bonus. alt malus. Na-¬
bes aꝑte scripturã dei uoce dicentẽ. Iacob dilexi.
esau aũt odio habui. Istos duos genuit rebec¬
ca. lacob. & esau. unus inde eligit᷑. alius imꝓ¬
bat᷑. Unꝰ suecedit inhereditatẽ. alt exheredatũr.
Non faẽ popułu suũ ds̃ de esau. s facit deia¬
cob. Sem̃ unũ. diũsi qui concepti st̃ Uterꝰ unꝰ¬
utus unus
diuersi qui nati sunt. Nũqͥd non libera pepit
iacob. que libera peꝑit esau uctabant̃ inuen¬
tre matris sue. & dictũ ẽ rebecee cũ ibi luddaren¬
tur: Duo ppłi st̃ inut̃o tuo. Puo homines. dus
ppsi. bonꝰ ppłs malus ꝓpłus. s tam̃ inuno uẽ¬
tre luctantur. Quanti mali sunt inȩccłia. & u¬
nꝰ uterꝰ portat. donec insine discernant᷑ Et bo¬
ni adtuersus malos clamant & mali aduersꝰ
bonos reclamant & inunis uiscerib utriq

Expanded text:
sunt? Libera erat Rebecca uxor Isaac: legite, pesunt? Libera erat Rebecca uxor Isaac: legite, peperit geminos, unus erat bonus, alter malus. Habes aperte Scripturam dicentem Dei voce, Jacob dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum suum Deus de Esau; sed facit de Jacob. Semen unum, diversi qui concepti sunt: uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique
Abbreviated transcription (Latin):
facere nolite. mali bonos baptirant. Boni ma-¬
los baptizant. quomͦ aphylippo sc̃o. symon
magus baptiratus ẽ. Hota st̃ ergo ista. nnͣi. ge¬
nera frẽs mei. Ecce tt̃um ea repeto. tenete illa.
numerate illa. adũtite illa cauete que mala
sunt. tenete que bona sunt ꝑ bonos. boni nas¬
cuntur: cum ꝑscõs sc̃i baptirant᷑. E malos
mali. cũ & qui bapti tant. & qui bapti-¬
zant᷑. inique. & impie uiuunt. ꝑ malos
boni. cũ mali sunt qui baptirant. & boni qͥ
baptirantur. Ebonos mali. cũ boni sunt
qui babtizant. & mali qͥ baptirant᷑ Quomͦ
inuenimꝰ ista. intͥb istiꝰ nominib egosum ds
abraham. & d̃s ysaas. & ds iacob. Ancillas ac¬
cipimꝰ inmalis. lib̾as accipimꝰ inbonis. Pariũt
lib̾e bonos. Sara peꝑit ysaac. Pariunt ancille
malos. agar peꝑit ismahel. Nabemꝰ inuno
abraham. & illud genꝰ cũ ꝑbonos boni. & illud
genꝰ cũ ꝑmalos mali. b bonos mali ubi figura li

Expanded text:
aciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni maaciunt, facere nolite , mali bonos baptizabant. Boni malos baptizabant, quomodo a Philippo sancto Simon magus baptizatus est . Nota sunt ergo ista quatuor genera, fratres mei. Ecce iterum ea repeto, tenete illa, numerate illa, advertite illa; cavete quae mala sunt, tenete quae bona sunt. Per bonos boni nascuntur, cum per sanctos sancti baptizantur: per malos mali, cum et qui baptizant et qui baptizantur, inique et impie vivunt: per malos boni, cum mali sunt qui baptizant; et boni qui baptizantur: per bonos mali, cum boni sunt qui baptizant, et mali qui baptizantur. 10. Quomodo invenimus ista in tribus istis nominibus, Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob? Ancillas accipimus in malis, liberas accipimus in bonis: pariunt liberae bonos; Sara peperit Isaac : pariunt ancillae malos; Agar peperit Ismael . Habemus in uno Abraham et illud genus cum per bonos boni, et illud genus cum per malos mali. Per bonos mali ubi figurati
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑ boni. aut ꝑmalos nascunt᷑ mali. aut
ꝑbonos mali. aut ꝑmalos boni. Puto qͥa planũ
merant᷑. ꝑ malos mali. si & qͥ baptizant mali st̃.
& qui baptirant᷑ duþlici corde aecedunt addm.
& ñ tenent eos mores quos audiunt in eccłia: ut
ñ ibi sint palee. s frum̃tũ. Quã multi eñ sint.
nouit karitas ur̃a ł malos boni. aliquando
baptirat adult̃. & qͥ baptitat᷑. iustificat᷑. ł bo¬
nos mali. Aliquando qͥ baptirant sc̃ĩ sunt. qͥ
baptirantur tenẽ uias di nolunt. Puto fr̃es
notu esse ineccłia. & cotidianis exemplis ma¬
nã. ꝑbonos boni. Ananias paułu baptirauit.
Quid ꝑmalos mali. dicit apłs quosdã p̃dica¬
tores euangłii. quos dicit ñ caste annuntiare
solere euangłiũ. qͦs tolerat insocitate. xp̃ia na.
& dicit Quid enĩ: Dũ om̃imͦ. siue occasione.
siue ueritate.xp̃c annunciet᷑. & ĩ hoc gaudeo.
Nũqͥd maliuolus erat. & ilealieno malo gau
miles baptizabant: mali. malos baptirabant.

Expanded text:
nascuntur boni, aut per malos nascuntur mali, aut per bonos mali, aut per malos boni. Puto quia planum merantur. Per malos mali: si et qui baptizant, mali sunt; et qui baptizantur, duplici corde ac edunt ad Deum, et non tenent eos mores quos audiunt in Ecclesia, ut non ibi sint palea, sed frumentum. Quam enim multi sint, novit Charitas vestra. Per malos boni: aliquando baptizat adulter, et qui baptizatur justificatur. Per bonos mali: aliquando qui baptizant, sancti sunt; qui baptizantur, tenere viam Dei nolunt. 9. Puto, fratres, notum esse in Ecclesia, et quotidianis exemplis manera. Per bonos boni: Ananias Paulum baptizavit . Quid per malos mali? Dicit Apostolus quosdam praedicatores Evangelii, quos dicit non caste annuntiare solere Evangelium, quos tolerat in societate christiana, et dicit, Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo . Numquid malevolus erat, et de alieno malo gaudmiles baptizabant, mali malos baptizabant:
Abbreviated transcription (Latin):
ne eius. uidentes signa quȩ faciebat. Suꝑus
enim hoc dix̃. cum autẽ esset hierosolimis in pas¬
cha in die festo multi crediderunt in nomine
eius. Quare crediderunt: Sequit᷑ & dicit. Ui-¬
dentes signa quȩ faciebat. Et de nichodemo
quid dicit : Frat princeps udeoꝵ nomine
nichodemus. Uenit ad eũ nocte ꝙ ait. Rab¬
bi. scimꝰ qr adeo uenisti magister. Nemo enĩ

Expanded text:
s enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, sci
Abbreviated transcription (Latin):
& hanc uitam non sapiebat iste nichodemus.
qui nocte uenerat ad ihm̃. Ait ei iħe. Nisi quis
natus fuerit denuo. non uidebit regnum di.
Et ille carnẽ suam sapiens. incuiꝰ ore nondum
sapiebat caro. xp̃i. quomͦ inquit potest homo¬

Expanded text:
et hanc vitam non sapiebat iste Nicodemus, qui nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo
Abbreviated transcription (Latin):
rit ds cum eo. Si gͦ nichodemus de illis mul¬
tis erat qui crediderant in nomine eiuis. iam
inisto nichodemo attendamus. quare ih̃e ñ
credebat semetipsum eis. Respondit ihe &
dir̃ ei Amen amen dico tibi: nisi quis renat᷑

Expanded text:
rit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis
Abbreviated transcription (Latin):
regib a gehennarũ igne lib̾ant᷑: Nam tres illi pu¬
igne lib̾auit. illi intormentis igneis corꝑe defece¬
runt. s inlegitimis mandatis animo ꝑmanse¬
runt. Iiui aꝑte lib̾ati fc̃. illi occulte lib̾ati sunt. ł co¬
Plus ẽ lib̾are deflamia gehennarũ. qũa defor¬
nace potestatis humane. Si gͦ nabugolonosor
laudauit & p̃dicauit. & głam dedit do. quia
lib̾auit deigne tres pueros. & tant̾a głam dedtc
ut decretũ mitt̾et ꝑregnũ suũ. quicũq direrĩt
blasphemiã ind̃m sydrach. mysaac. & abdenago.¬

Expanded text:
regibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi puregibus a gehennarum igne liberatur? Nam tres illi puigne liberavit: illi in tormentis igneis corpore defecerunt, sed in legitimis mandatis animo permanserunt. Illi aperte liberati sunt, illi occulte coronati sunt . Plus est liberari de flamma gehennarum, quam de fornace potestatis humanae. Si ergo Nabuchodonosor rex laudavit et praedicavit et gloriam dedit Deo. quia liberavit de igne tres pueros, et tantam gloriam dedit, ut decretum mitteret per regnum suum, Quicumque dixerint blasphemiam in Deum S
Abbreviated transcription (Latin):
uentur potestates xp̃iane aduersꝰ detestan¬
dos dissipatores eccłie hongͥ mouerent᷑. &
quom̃ mouerent rationẽ deimꝑio suo do:
lint matr̃e suam eccłiã. unde sp̃ualit̃ nati st̃.¬
legimꝰ danihelis uisiones. & gesta ꝓphetica.
tres pueri inigne laudauerunt dm. Miratus ẽ
nabugodonosor rex. laudantes dm pueros &
circa eos ignẽ ñ nocentẽ. Et cũ ãmiratus eẽt.
qͥd ait nabugo donosor rex. hon uł uideus. uł
circũcisus ille. qui statuã suã erexerat. & adeam
adoranda om̃s coegerat. tam̃ laudib tͥũ ꝓuenꝵ¬
cõmotus at ubi uidit maiestatẽ dĩ p̃sentis igne
quid ait: Et ego ꝓponã decretũ om̃ib tͥbubus.
& lingius inom̃i t̾ra. Quale decret̾u. Iuicũq dix¬
erit blasphemiã indm̃ sẏdrach. mysaac. & ab¬
denago inint̾itũ erunt. & domꝰ eoꝵ inꝑditionẽ
Ecce quom seuit rex alinigena neblaspbemet᷑
ds isrt. quia potuit tres p̾ueros deigne lib̾are.
xp̃s. a quo non tres pueri. s orbis tr̃arũ cũ ipsis

Expanded text:
ventur potestates christianae contra detestandos dissipatores ecclesiae. Si non moverentur, quomodo redderent Deo rationem de imperio suo? lint matrem suam ecclesiam, unde spiritualiter nati sLegimus Danielis visiones et gesta prophetica. Tres pueri in igne laudaverunt Dominum: miratus est Nabuchodonosor rex laudantes Deum pueros, et circa eos ignem innocentem; et cum admiratus esset, quid ait Nabuchodonosor rex, non vel Judaeus vel circumcisus, ille qui statuam suam erexerat, et ad eam adorandam omcommotus, at ubi majestatem Dei praesentis in igne, quid ait? Et ego proponam decretum omnibus tribubus et linguis in omni terra. Quale decretum? Quicunque dixerit blasphemiam in Deum Sidrac, Misac, et Abdenago in interitum erunt, et domus eorum in perditionem. Ecce quomodo saevit rex alienigena ne blasphemetur Deus Israel, quia potuit tres pueristus exsufflatur, a quo non tres pueri, sed orbis terrarum cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
non uocatur ꝑsecittio. & lusio illã. uocatur issa¬
ꝑsecutio. Quidd uob uidetur frẽs.: Nonne intel¬
ligiis quid significatu sit: Sic gͦ quando
uult ds concitare potestates aduersus hereci.¬
cos. adu̾̃sus scismaticos. aduersus dissipatores
eccłiȩ. aduersus exsufflatores.xͥ. aduersus
blaspbematores baþtismi. ñ mirent᷑ qͥa qͥs̃
concitat ut a sara u̾beret᷑ agar. Cognoscat se
agar. ponat ceruicẽ. quia cũ humiliata disce¬
dene adña stia. occurrit ei angls. & dixit ei.
Qͥd ẽ agar ancilla sarẽ. Que cũ questa eẽt dde

Expanded text:
non vocatur persecutio, et lusio illa vocatur penon vocatur persecutio, et lusio illa vocatur persecutio. Quid vobis videtur, fratres? Nonne intelligitis quid significatum sit? Sic ergo quando vult Deus concitare potestates adversus haereticos, adversus schismaticos, adversus dissipatores Ecclesiae, adversus exsufflatores Christi, adversus blasphematores Baptismi, non mirentur; quia Deus concitat, ut a Sara verberetur Agar. Cognoscat se Agar, ponat cervicem: quia cum humiliata discederet a domina sua, occurrit ei angelus, et dixit, Quid est, Agar ancilla Sarae? cum conquesta esset de
Abbreviated transcription (Latin):
quando offert altum bastismũ. tesponde.
iam habeo baptismũ. Si enĩ uerus ẽ iste bap¬
tismꝰ. qui tibi uult dare alt̾um illudẽ te uult.
Caue anime ꝑsecutorẽ. Nam si aprincipibus
catholicis  passa ẽ pars donati aliquando scdłm
inipsis uet̾ib factis. om̃a futurarũ retũ signa.
& indicia. Inuenitur sara affuxisse agar an¬
cilła. Sara lib̾a ẽ. Postea qũa suꝑbire ceꝑit an¬
cilla. questa ẽ abrahe sara. & dixit. Ecee ancillã
erexit aduersum me ceruicẽ suã. & quasi ab
abraham fiere. dehabrahã questa ẽ mulier:
Abraham uͭ qui non inancilla libidine ab¬
utendi tenebatur. s officio genandi. qũo sara
ei dederat unde plẽ conciꝑie ait ei. Ecce ancil¬
la tua. utẽ ea sicut uis. Et afflixit eã grauiter
sara. & fugit a facie eiꝰ Ecce lib̾a afflixit ancilla.
& ñ illam uocat ꝑsecutionẽ apłs. ludit ser¬
ius cũ d̃no. & ꝑsecutionẽ uocat. Afflictio ista

Expanded text:
quando offert alterum baptismum: responde, quando offert alterum baptismum: responde, Habeo jam Baptismum. Si enim verus est iste baptismus, qui tibi vult dare alterum, illudere te vult. Cave animae persecutorem. Nam si a principibus catholicis aliquid passa est pars Donati aliquando, secunin ipsis veteribus factis, omnia futurarum rerum signa et indicia. Invenitur Sara afflixisse Agar ancillam: Sara libera est: posteaquam superbire coepit ancilla, questa est Abrahae Sara, et dixit, Ejice ancillam; erexit adversum me cervicem suam. Et quasi ab Abraham fieret, de Abraham questa est mulier. Abraham vero qui non in ancilla libidine abutendi tenebatur, sed officio generandi, quoniam Sara ei dederat unde prolem susciperet, ait ei: Ecce ancilla tua, utere ea sicut vis. Et afflixit eam graviter Sara, et fugit a facie ejus. Ecce libera afflixit ancillam, et non illam vocat persecutionem Apostolus; ludit servus cum domino, et persecutionem vocat: afflictio ista
Abbreviated transcription (Latin):
certe. S quia dicit scͥptua. fice ancilla. & filiũ
eiꝰ Non em̃ heres etit filiꝰ ancille cũ filio meoy sa¬
ae. Querimꝰ ubi hoc dicat scriptura. & udeamꝰ
utr̃u alia aliqua ꝑsecutio p̃cesserit ismaheł in
ysaae & inuenimꝰ hoc dictũ ẽc̃ asara. quando
uidit pueros ludentes simul. qũa lusionẽ dic̃
ueni. ueni. bapcitare hic. hic ẽ uerꝰ baptismꝰ
Noli ludere unꝰ est uerus. Ille lusus ẽ. Seduct¬
tis. & ista ꝑsecurio grauis tͥ erit. Meliꝰ erat. ut
ismabelem nu luerareris adregnũ: s ñ uult
ismahel. quia ludere uult Tene tu hereditatẽ
patris. et audi eice an cillã et filium eius
Nõ eĩ heres erit filiꝰ ancille c̃filio iio ysaac:
Isti eciã audent dicere. qđ ꝑsecutionẽ pati. a¬
aliquando passi sunt. aut quom̃ passi sunt
ipsi scient. & conueniant conscientias suas.
Tam̃ afflictionẽ corꝑis passi sunt. Persecutio
quã facuint grauior ẽ. Caue. quando uult
ludere ismahel cũ ysaac quando t blandit᷑.

Expanded text:
Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Quaerimus ubi hoc dicat Scriptura, ut videamus utrum aliqua persecutio praecesserit Ismaelis in Isaac: et invenimus hoc dictum esse a Sara, quando vidit pueros ludentes simul. Quam lusionem dicitVeni, veni; baptizare hic, hic habes verum baptismum. Noli ludere, unus est verus; ille lusus est: seduceris, et ista persecutio gravis tibi erit. Melius tibi erat ut Ismaelem tu lucrareris ad regnum; sed non vult Ismael, quia ludere vult. Tene tu haereditatem patris, et audi: Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Isti ealiquando passi sunt, aut quomodo passi sunt, ipsi sciant, et conveniant conscientias suas; tamen afflictionem corporis passi sunt: persecutio quam faciunt gravior est. Cave quando vult ludere Ismael cum Isaac, quando tibi blanditur,
Abbreviated transcription (Latin):
ce gͦ mn illo. Noli te subtrahere. ut quasi ille de¬
ficiat. Reficieris si accesseris. deficies si recesseris.
Integer manet te accedente. uiteger manet te ca¬
dente. Cũ gͦ dixisset discipłis. nunquid & uos
uultis ire. respondit petrus petra illa uoce om̃iũ.
Dñe. ad quẽ ibimus. Uerbum uite eterne habes.
Bene sapuit inore ipsius caro dñi. Dñs autem
erposuit eis & dix̃.Siritus est qui iuuificat.
Cum dirisset nisi quisꝰ manducauerit carnem

Expanded text:
ce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille dece ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si recesseris. Integer manet te accedente, integer manet et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, Domine, ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Bene sapuit in ore ipsius caro Domini. Dominus autem exposuit eis, et dixit, Spiritus est qui vivificat: cum dixisset, Nisi quis manducaveri
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidebit regnũ di. Dicit ad eũ nichodemꝰ. Quo¬
mͦ potest homo nasci cum sit senex: Sp̃s ei lo¬
quitur .&. ille carnẽ sapit. Carnem suam sapit.
qr carnẽ. xp̃i nondum sapit. Cum enĩ dirisset
scandalieati sunt quidã qui cũ sequebant᷑. &
dixerunt apud semetipsos. Durus est hic ser¬
mo. quis potest eum audire: Putabant enim
hoc dicere ih̃m. quod eum possent contisum
sicut agnũ coquere &. manducare. Ab horrentes
mansit cum duodecim. Et illi adeũ. Dñe. ecce
illi dimiserunt te. Et ille. Nunquid & uos uul¬
tis abire: Ostendere uolens quia ipse illis erat
necessarius. non illi erant. rp̃o necessarii. Ne qͥs
ẽ tibi ut sis xp̃ianꝰ. Nam si non fueris. malũ
xp̃o non erit. Audi uocẽ psalmi. Dixi dũo ds
estu. qm̃ bonoꝵ meoꝵ non eges Si fueris sine deo.
minor eris. Si fueris cum do. maior ds non erit
Non exte ille maior. s tu sine illo minor. Cres¬

Expanded text:
non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quonon videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Christi nondum sapit. Cum enim dixisset scandalizati sunt quidam qui eum sequebantur, et dixerunt apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent concisum sicut agnum coquere, et manducare: abhorrentes apse remansit cum duodecim: et illi ad eum, Domine, ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis est tibi, ut sis christianus: nam si non fueris, malum Christo non erit. Audi vocem Psalmi: Dixi Domino, es tu, quoniam bonorum meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cres