comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hendenda imcenseam. ntq eñi lectioni eorũ uiquã operam dedi nec horũ
exemplariorũ apud nos copia est prȩter soliloquiorum tuoꝵ libros. & quosdam
commentarios in psalmos. quos siuellem discutere. non dicam ante qui nihil
sum. sed auetcrũ grecorũ docerẽ interpretationib discrepare. Uale amice
carissime artate fili. dignitate parens. & hoc ame rogatus obserua. ut quicqͥs
mihi scripseris. ad me primum facias peruenire.

Expanded text:
hendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum hendenda iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. uale, mi amice carissime, aetate fili, dignitate parens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi  scripseris, ad me primum facias peruenire.
Abbreviated transcription (Latin):
aut tuũ negato librũ si forte ñ tuus ẽ. & desine flagitare rescriptum ad
ea quȩ ñ scripsisti. aut si tuus ẽ. ingenue confitere. ut si indefensione me
aliqua scripsero: in te culpa sit qui ꝓuocasti. non in me qui respondere conpul
sus sum. Addis prȩterea te paratũ sse ut siquid me intuis seriptis mouenit. Aut
corrigere uoluero fraterne accipias. & non solum in mea t̾e beniuobentia gauisu¬
rum. sed ut hoc ipsum faciam deprecaris. Nur sum dico quod sentio. Prouoaa
senem. tacentem stimulas. uideris iactare doctrinam. Non ẽ. Autẽ artatis mee
putari maliuolum. erga eũ cui magis fauere debro. & si in ruangelus ac ꝓpħis
ꝑuersi homines inueniunt quod nitant᷑ reprebendere. miraris si in tuis libris
& maxime in seripturarũ expositione quȩ uł obscurissime sunt quedã arecti
linea discrepate uidrantur. Et hoc dico ñ quod in oꝑibus tuis quȩdã reprȩ¬

Expanded text:
aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea, quae non scripsisti, aut, si tuus est, ingenue confitere, ut, si in defensione mei aliqua scripsero, in te culpa sit, qui prouocasti, non in me, qui respsus sum. Addis praeterea te paratum esse, ut, si quid me in tuis scriptis mouerit aut corrigere uoluero, fraterne accipias et non solum mea in te beniuolentia gauisurum, sed, ut hoc ipsum faciam, deprecaris. rursum dico, quod sentio: prouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis fauere debeo. et si in euangeliis ac prophetis peruersi homines inueniunt, quod nitantur reprehendere, miraris, si in tuis libris et maxime in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea discrepare uideantur ? et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam repre
Abbreviated transcription (Latin):
ta quȩ scripsisse te denegas: Nec tam hebrs sum ut si diuersa sen-¬
seris mea te lesum putem. sed simea comminus dicta reprehendas &
rationem scriptorum expetas & quȩ scripserim emendare compellas.
& ad T MA ΠNCAIAN prouoces. & oculos mͥ reddas. In hoc leditur amici¬
tia: in hoc tecessitudinis ura uiolantur. ne uideamur certate pue¬
riliter & fautorib inuicem uł detractorib nr̃is tributre materiã conten¬
dendi. Hȩc scribo. quia te pure & xp̃iane diligere cupio. neo quicquã
in mea mente retinere quod dist& alabis. Non enum conuenit ut al
adolescentia usq ad hanc ętatem in monasteriolo cum sc̃ĩs fratrib labore
desudans aliquid contra epm cõmunionis meę scribere audtam. & cum
epm̃ quẽ ante cȩpi amare quam nosse. qͥ me prinus ad amicitias ꝓuo¬
cauit. quem post ne oritutẽ in scripturarũ eruditione lȩtatus sum. Iq

Expanded text:
ea quae scripsisse te denegas? Non tam hebes sum, ut si diversa senea quae scripsisse te denegas? Non tam hebes sum, ut si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripserim, emendare compellas, et ad παλινωδίαν provoces, et oculos mihi reddas, in hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec scribo, quia te pure et Christianae diligere cupio, nec quidquam in mea mente retinere, quod distet a labiis. non enim conuenit, ut ab adulescentia usque ad hanc aetatem in monasteriolo cum sanctis fratribus labore desudans aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam et eum episcopum, quem ante coepi amare quam nosse, qui me primus ad amicitias prouocauit, quem post me orientem in scripturarum eruditione laetatus sum. igitur
Abbreviated transcription (Latin):
illius recordaer historiȩ qđ hannibalem iuueniliter exultantẽ. quintys
maximus pacientia sua fregerit. Omia fert ȩtas. Anmiũ quoq sepe ego
longos cantando puerũ memini nre condere soles. nunc oblita mͥ tot car¬
mina uox quoq moerim iam fugit. & ut magis de scripturis scĩs loquar.
bertellaulle galaadites regis dauid beneficia om̃sq delitias iuurni dele¬
gans filio. ostendit senectutẽ. hȩc appetete non debere. uec oblata sus.¬
cipere. Quod aut̃ uiras te aduersum me librum ñ scripsisse neq romã
misisse que ñ scripseris. sed si forte alia in tuis scriptis repperiantur
quȩ anto sensu discrepent. non me ate lesum sed ate scriptũ quod tibi
rectum uidebatur: quȩso ut me pacienter audias Non scripsisti librũ.
& quomͦ mͥ reprehensionis ate neȩ ꝑ alios scripta delata sunt: Our
habae italia quod tu ñ scripsisti: Qua ratione poscis ut rescribam ad

Expanded text:
illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus illius recorder historiae, quod Hannibalem iuueniliter exultantem Quintus Maximus patientia sua fregerit. Omnia fert aetas, animum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scripsisse neque Romam misisse, quem non scripseris, sed si forte aliqua in tuis scriptis reperiantur, quae a meo sensu discrepent. non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi rectum uidebatur, quaeso, ut me patienter audias. non scripsisti librum. et quo modo mihi reprehensionis a te meae per alios scripta delata sunt? cur habet Italia, quod tu non scripsisti? qua rat
Abbreviated transcription (Latin):
uebam. ne ep̃o cõmunionis nieȩ uderer procaciter respondere. & aliqua
in reprehendentis epła reprehenderẽ. prȩsertim cum quȩdã in illa heretica
iudicare. Ad extremum ne tu uire expostulares & diceres. Quid enĩ eplãm
meam uideras. &. notȩ tibi manus in subscriptione signa deptehenderas. ut
tam facile amicum lederes. & alterius malitiam in meam uerteres contunie¬
lian. Igitur ut ante iam scripsi. aut mitte eandem epłam. tua scriptam¬
manu. Aut senem latitantem incellula lacessere desine. Sin autẽ tuã uis
uł ostendere uł exercere doctrinam. quere iuuenes & difercos & nobiles quoꝵ
romȩ dicunt᷑ ẽẽ. qu̾a plurui qui possint & audeant tecũ congredi & in
disputatione scãrũ scripturarũ iugũ cum ep̃o ducere. Ego quondã miles
ñc ueteranus. & tuas & aliorũ debeo laudate uictorias. non ipse rursus
effeto corpote dimicare. ue sime ad rescribendum frequenter impuleris.

Expanded text:
uebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua uebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa heretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile amicum laederes et alterius malitiam in meam uerteres contumeliam?\' igitur, ut ante iam scripsi, aut mitte eandem epistulam tua smanu aut senem latitantem in cellula lacessere desine. sin autem tuam uis uel ostentare uel exercere doctrinam, quaere iuuenes et disertos et nobiles, quorum Romae dicuntur esse quam plurimi, qui possint et audeant tecum congredi et in disputatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ipse rursus effeto corpore dimicare, ne, si me ad scribendum frequenter inpuleris,
Abbreviated transcription (Latin):
catur. & ad me solum ñ ꝑuenerit cui soli missa ẽ. prȩsertm cũ idem
fr̃ sisinnius iter cȩteros tractatus tuos dixerit se eam ñ in africa non
apud te. sed in insula hadriȩ ante hoc ferme quinquenniũ repperisse.
De amicitia om̃is tollenda suspitio ẽ. & sic cum amico quasi cũ altero
cẽ loquendũ Nonnulli familiares mei or uasa xp̃i quorũ hierosolimis
& ini sc̃is locis ꝑmagna copia ẽ. suggerebant non simplici ate animo factum.
sed laudem atq tumusculos & gloriolam populi requirentem. ut de nobis
cresceres. ut multi cognoscerent te prouocare. me timere te scribere ut doc¬
tum. me tacere imperitum. & tandem repperisse qui garrulitati meȩ
modum inponer&. Eigo aut̃ ut simplieiter fatear dignationi tuae.
pͥmum idcirco respondere nolui quia tuam liquido eplãm ñ credebã. nec
ut uulgi dequib dam ꝓuerbium ẽ. litum melle gladiũ. Deinde illud ca¬

Expanded text:
catur et ad me solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem catur et ad me solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceteros tractatus tuos dixerit eam se non in Africa, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei et uasa Christi, quorum Hierosolymis et in sanctis locis permagna copia est, suggerebant non simplici a te animo factum sed laudem atque rumusculos et gloriolam populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem reppmodum imponeret. Ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco responut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; deinde illud ca
Abbreviated transcription (Latin):
uellẽ cõmunire sententiam. Sicit eñi paulo ante cõmemoraui quȩcumq
illarũ de animȩ incarnatione quattuor opinionũ uera &&: inculpatam
substantiam creatoris. & añroꝵ peccatoꝵ societate remotissimã nitebar
omino uere scõ & beatissimo papȩ Augustino. hueronimꝰ in xp̃o salutẽ
¶rebras ad me epłas ditigis. & sepe conpellis ut respondeam ciuidã epis¬
tolȩ. cuiꝰ ad me ut anter iam scripsi ꝑ si sinnium diaconũ exemplaria ꝑueneruꝗ̾
absq sub scriptione tua & quȩ primũ ꝑfratrẽ ꝓfuturũ. secundo ꝑ quendam
aliũ temisisse significas. & interim profuturũ retractuni de itinere. & epm̃
constitutr̃. ueloci morte subtractum illum cuiꝰ nom̃ retices. maris timuisse
discrimina. & nauigationis mutasse consilium. Que cum ita sint: satis
mirari nequeo quomͦ ipsa epistola & rome & initalia haberi aplerisq di¬

Expanded text:
uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar OMINO VERE SANCTO ET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS. Crebras ad me epistulas dirigis et saepe compellis, ut respondeam cuidam epistulae tuae, cuius ad me, ut ante iam scripsi, per Sisinnium diaconum exemplaria peruenerunt absque subscriptione tua et quae primum per fratrem Profuturum, secundo per quendam alium te misisse significas; et interim Profuturum retractum de itinere et episcopum constitutum ueloci morte subtractum, illum, cuius nomen retices, maris timuisse discrimina et nauigationis mutasse consilium. quae cum ita sint, satis mirari nequeo, quo modo ipsa epistula et Romae et in Italia haberi a plerisque di
Abbreviated transcription (Latin):
cur ista ñ fiant quando cum trausieruit ꝓnõ factis erunt in quib facta sunt:
Propt̃ quos aut̃ facta sunt aut meliores erunt si temporalib in cõmodis em̃dati
rectius elegerint uiuere. aut ex cusationẽ infuturi uidici supplicio non
habebunt. si uitȩ hui angorib ad aecernȩ uitȩ desideriũ conuertere no¬
luerint. Quis aut̃ nouit quid paruulis de quorũ cruciatib duritia maio
rum contunditur: aut exercetur fides aut miscdia probatur: Quis ergo
nouit quid ipsis paruulis in setreto uidicioro suoꝵ bonȩ compensationis
reseruet ds̃: Qm̃ quanquã nibil tecte fecerint. tamen nec peccantes ali¬
quid ista ꝑpessi sunt. Non cũi frustra & iam infantes illos. qui cũ dñs iħe¬
xp̃c necandus ab herode quȩreret᷑ occisi sunt: in honore martyrum recep¬
tos commendat ȩccła. Hȩc tunc dixi. cum hanc ipsam de qua nc̃ agitur

Expanded text:
cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, aut meliores erunt, si temporalibus incommodis emendati rectius elegerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angoribus ad aeternam uitam desiderium conuertere nolurum contunditur, aut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto judiciorum suorum bonae compensationis reservet Deus, qui quanquam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? Non enim frustra etiam infantes illos, qui cum Domi necandus ab Herode quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
factarũ. Ego quidẽ non de ingenus. std saltem de pęnis paruulorũ quas
inhac uita patiunt᷑  dixi aliquid in libris illis di libero arbitrio: qđ quale
sit. & cur mͥ in ista quã habemꝰ in manib questiont ñ sufficiat intimabo: & cũ
ipsũ de tertio libro locum se cerptũ his litteris inseram nã ita se habetꝰ. De
cruciatib aut̃ corporis quib affligunt᷑ paruuli quoꝵ ꝑ aetatẽ nulla peccati
sunt. si aninte quib animantur ñ pͥus quã ipsi homues. cẽ. cȩperunt:
maior quȩrela &. quasi misericors deponi sol& cũ dicit᷑. Quid mali feceruq
ut ista paterent᷑. quasi possit eẽ. in nocentiȩ meritũ. anteꝗ quisq nocere
aliquid possit. Cum aut̃ boni aliquid operatur ds̃ in emendatione maio¬
rum. cũ paruulorũ suoꝵ qui eis cari surtt dolorib ac mortib flagellantur.

Expanded text:
factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas factarum. Ego quidem non de ingeniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ipsum de tertio libro locum secerptum his litteris inseram. nam ita se habet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ in paruulis lata&: sed ab ipsis ex ordus naturalib ductum appar&e ingran¬
dib quorũ ñ nulli tam tardi & obliuiosi sunt. ut ne pͥma quidẽ discere litte¬
rarũ elementa potuerint. Quidã uͦ tantȩ st̃ fatuitatis. ut ñ multũ apeco¬
rib differant. quos moriones uulgo uocant. Respondet᷑ fortasse corpora boc
faciunt. Sed numqͥd scd̃m hanc sententiã quã defendi uolumꝰ anima sibi
corpus elegit. & ineligendo cũ falleretur errauit: Mut cũ in corpus coge¬
retur intrare necessitate nascendi. alia corpora prȩoccupantib animaram
turbis: ipsa aliud non inutnit. & sicut inspectaculo aliquo locum. ita carnẽ
non qũa uoluit. sed quã ualuit occupauit. Nuniqͥd hȩc & talia dicere por¬
sumus uł sentire debemꝰ : Doce igit̃ quid sentire quid dicere debramꝰ.
ut consta nobis ratio nouarũ animarũ singulis corporib singillatimq

Expanded text:
quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in granquidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint, quidam uero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant, quos moriones uulgo uocant. respondetur fortasse: \'corpora hoc faciunt\'. sed numquid secundum hanc sententiam, quam defendi uolumus, anima sibi corpus elegit et in eligendo, cum falleretur, errauit ? aut, cum in corpus cogeretur intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid nã sicut animalia inrationabilia recte dicimus inusus darinaturis ex
ollentiorib & si uitiosis. sicut aꝑtissime in euangelio uidemus porcos adusum
desideratum concessos. eẽ demonib hoc & de homine recte possumus dicere:
Lnimal ẽ. eñi sed rationale. & si mortale. anima ẽ. rationalis in illis quȩ tan-
om̃ino dementis ẽ. Iantorũ ergo malorũ quae fiunt in paruulis causa iusta
dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur solemus dicere aut sicut in iob me¬
rita examinari. Aut sicut inherode peccata puniri : & dequib dam exemplis
quȩ as̃ manifesta ẽẽ. uoluit. alia quȩ obscura sunt homiinũ couicctare conce¬
ditur. sed hoc in maiorib De paruuilis autẽ quid tespondeamꝰ edissere. si pe¬
nis tantis nulla in eis sunt printeuda precata. nã utiq nulla ẽ. in illis ae¬
tatib examinanda iustitia. De iugeniorũ uero duersitate quid dicam: Quȩ

Expanded text:
num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dnum quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dcellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, qns est; hoc dubitare omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae
Abbreviated transcription (Latin):
osi qͥui hanc opinionẽ qua creduntur aninȩ. sicut illa una singulis fieri labefactare
conantur. Sed cũ ad pȩnas uentũ ẽ. paruulorũ. magnis mͥ crede coartor an.¬
gustus. nte quia respondram prorsus inuenio. Non solũ eas prtas dico quas habit
post hanc uttã illa dãpnatio qua nrcesse ẽ. trabantur si de corport exierint sine
x pianȩ grãe sacramento: sed eas ipsis quȩ in hac uita dolentib nob̾ uersant᷑ ante
aulos. &uas enumerare surelim pus tempus qua exempla desiciunt. Languescunt
gritudinib torquentur dolorib fame & siti cruciantur. debilitantur menbris
priuantur sensib uexantur abinmundis spiritib Demonstrandũ ẽ. utiq quom
ista sine ulla mala causa / iuste patiantur. Non eñi fas ẽ. Aut ista ignorante dõ
freri. aut eũ non posse resistere facientib aut in iuste ista uł facere uł ꝑmittere.

Expanded text:
eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quo modo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere.
Abbreviated transcription (Latin):
quod furto dr̃ esse sublatum. sed in eo. qui frumenta furatus ẽ.: nec idcirco t̃rã
non debuisse gremio suo semina confouere. quia sator inmunda ea ꝓnecerit
manu: elegantissima similitudo ẽ. Quã & antequã legerem. nullas michi
obiectio ista de adulterinis fȩtib: in hac quȩstione faciebat angustias. genera¬
liter iituenti multa bona dm̃ facere. & iam de nr̃is malis nr̃isq peccatis
Animalis autẽ cuiꝰcumq creatio si habeat prudentẽ piumq conside ratorẽ.
in effabilẽ laudẽ creatori excitat. quantomagis creatio non cuiꝰlibet animalis
sed hominis: Si autẽ causa creandi quȩritur. nulla citius & melius respondet
nisi quia omĩs creatura dĩ bona ẽ. Et quid dignuis quã ut bona faciat bonꝰ ds̃.
que nemno potest factre iuisi as̃: Hȩc & alia quȩ possum sicut possum dico aduersus

Expanded text:
quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram quod furto dicitur esse sublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia. omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
positor temporum nouit uniuersitatis moderamini consonare : id etiam qđ
aiuint. omẽ quod intempore coepit esse in mortale esse non posse. quia omia
orta occidunt. & aucta senescuit. ut eo modo credi cogant animũ humani
ideo esse immortalẽ quod aute omĩa tempora sit creatus. non mouet fidem
nram. Ut enĩ alia taceam. cępit esse in tempore immortalitas carnis xp̃i
quȩ tamen iam non moritur. & mors ei ultra non dominabit᷑. llud uero
quod in libro aduersus rufinũ posuisti quosdam huic sententię calũpiuari
quod dm̃ dare animas adulterinis conceptib uideatur indignũ: unde co¬
nantur astruere meritis geste ante carnẽ uite animas quasi ad ergastula
huius modi. iuste posse ꝑduci: nonme mouet multa cogitantẽ quib haec pos¬
sit calũpnia refutari. Et quod ipse respondisti: non esse uitium stm̃tis intrito

Expanded text:
positor temporum nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod positor temporum nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt\', ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram; ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde musica id ÷ seientia sensusue modulaudi ad ammonitionẽ magnę rei
etiam mortalib rationales habentib animas dĩ largitate concessa est
Unde si homo faciendi artifex carminis nouit quas quib moras uocib tribi
ut illud quod cantatur decedentib ac succedentib sonis pulcherrime curra
& transeat. quantomagis ds̃ euiꝰ sapientia ꝑ quã fecit omĩa longe om̃ib arti
prȩferenda ẽ. nulla in naturis nascentib & occidentib temporũ spacia que
tamiquã syllabȩ ac uerba ad particulas huiꝰ scli ꝑtinent in hoc labentiũ rerĩ
tamquã mirabili cantico uelbreuius uel ꝓductius quã modulatio p̃cognita
& prȩfinita deposcit. prȩterire ꝑnttitꝰ: Hoc cum &iam de arboris
folio dixerim & de nr̃orum numero capilloꝵ. quantomagis de hominis orti
& occasu. cuiꝰ temporalis uita breuius ꝓductiusue non tenditur. quã ds̃ dis¬

Expanded text:
unde musica, id est scientia sensusue. modulandi ad admonitionem magnae rei unde musica, id est scientia sensusue. modulandi ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus dis
Abbreviated transcription (Latin):
Hoo & nine facit: dion instituendo quod non erat: sed multiplicando qued et ho
Qude aumlus uerum ẽ quod areb. quȩ nonerant instituendis requicur  d bond̃
uerue e qa  on solii gubernando quȩ fecit: uerum &iam aliquia non gdł nondũ
sea uił iam er̃ eautett numerosuis ereando usq nunc oꝑatur. Uaelsie ergo uel
alio quolib et modo eimuis abeo. quod nobis obicitur. de requue dĩ ab operibi
sus nui propterea non egedamꝰ nunç usq fieri animas nouas. non exilla una
uel flagellari. Possumus &iam recte illius moderationi ista relinquere. quẽ seim
om̃ib generaliter transeuntib reb ubi sunt &iam animaliũ ortus. & obitus
cursum ornatissimum dare : sed nos ista sentire non posse. quȩ si sentire mus
delectationi ineffabili mulceremur. Non enĩ frustra ꝑ ꝓphetam qui haec
diuinitus inspirata didicerat dictum ẽ de dõ. qui ꝓfert numerose scłm

Expanded text:
hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: Qui profert numerose saeculum.
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dicunt ne credatur modo ds̃ sicut illam unã. nouas animas quȩ non erant
facere sed ex illa una quȩ iam erat eas creare. uel exfonte aliquo siue thesaure
quodam quem tune fecit eas mittere. facile respondetur. etiam illis sex diebus
multa d ĩ ereasse e xbis naturis quas iam ereauerat sicut ex aquis alites. & pisces.
Ꝙ cetra autem arbores. fęnum. animalia. Sed quod ea quȩ non erant cune fece¬
st: manifestum ẽ. Aulla enĩ erat auis nullus piscis. nulla arbor. nullũ anumal
quo fonte iam existentes mutere nec deseipso tamquã suas particulas inrorare.
at de illa una originaliter trabere. nec ꝓdelitis antt carner commnissis
ataeis uinculis compedire: sed nouas creare. singulas singulis suam ciuqr
niscenti. non aliquidi facere dicitur quod ante non fiłcerat. Iumn enĩ seixto dic
faserit. hominẽ adimaginẽ suam. qđ utiq scdm̃ animã rationalẽ fecisse antel¬

Expanded text:
ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam
Abbreviated transcription (Latin):
noouis a abuc sannnas iereat. Quib si dixerimus qđ ex euanglo insupradicta epłã
posusti pͥatet mis usq nuunc operatur. respondent. Operatur dictum: insticutas
a imn inistrando non nouas instituendo naturas: ne sccipturȩ geneseos cont̃ dicat᷑
am aptissime legitur consumimasse dm̃ omĩa oꝑa sua. Nam & quod eũ seriptũ s̃
pequieusse. utiq acreandis noiuis ereaturis intelligendũ ẽ nonagubernandis.
Quia tune ea quȩ nori erant fecit. a quib faciendis requicuit: quia consũmauerat
oniũ quȩ ante quã essent uidit esse facienda. ut deinceps non ea quȩ non erant
sel exbis que iam eraut crearet & factret. quiequid faccret. Ita utrũq uerũ
ese monstratur & qđ dictum ẽ requieuit ab oꝑib suis. & qđ dictũ ẽ. usq nunc
operatur: qm̃ genesi non potest euuangłm eẽ. contrarium. Uerum bis qui bec

Expanded text:
nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, quoniam Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
dampnantur. si nouȩ creatȩ: nullo suo p̾cedente peccato sed uoluntate crea-¬
toris singulȩ singulis nascentib adhȩserunt. quib eas animandis ille creau
& dedit. qui utiq nouenat quod unaquęq earum tiulla sua culpa sine baptis
no xp̃i de corpore fuerat exitura: Qm̃ igitur neq de dõ possumꝰ dicere
quod uel cogat animas fieri peccatrices. uel puniat in nocentes. neq negare
fas nobis ÷ eas quȩ sine xp̃i sacramento de corporib exieruit. & iam par.¬
uuloꝵ non nisi in dampnationẽ trahi obsecro te quomodo haec opinio defendi
qua creduntur animȩ non ex illa una primi hominis fieri om̃s sed sieut ila urile
ons sta siugiis singulẽ: Ra uero quȩ dicuntur alia contra hane opntuonẽ facile
puto me posse refcalere. sicuti ẽ illud quo eam sibi quidam iudea rtui turgere
quomodo consummauerit ds̃ omĩã opera sua sextodie. & septimo rrqututt. Et

Expanded text:
damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creadamnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si
Abbreviated transcription (Latin):
pimus cogitari. sed mente intelligi uitaq sentiri. Haec sunt quȩ de anima
firmissime teneo. nunc accipe obseero quid requiram. & noli me spernere sit
non spernat: qui ꝓ uobis dignatus ẽ sperni. Doce ergo quȩso quod doceam doct
quod teneam. & dic michi si animȩ singillatim in singulis hodieq nascenti
fuint. ubi in pariulis peccent. ut in digeant insacramento xp̃i remissione
peccati peccantes in adam. ex quo caro ẽ ꝓpagata peccati. aut si non peceant
qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno cum exinde ꝓpagatis
membris mortalib inscruntur. ut eas nisi ꝑ aecclãm subuentum fuerit
dampnatio consequatur. cum in earum potestate non sit. ut eis possit gr̃a
baptismi subueniri. Uot igitur animarum milia quȩ in mortib paruuloꝵ
sine indulgentia xp̃iani sacramenti de corporib exeunt qua ȩquitate

Expanded text:
cipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. nequcipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. nequfirmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, uquod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate
Abbreviated transcription (Latin):
nec minor inminorib & in maiorib maior. sed alicubi intentius. alicubi remis¬
lis particulis corporis sui tota simul esse non posset. si ꝑ illas ita diffunderet᷑
ut uidemꝰ corpora diffusa ꝑ spacia locoꝵ. minorib suis partib minora occupare
& ampliorib ampliora. Qua propter si anima corpus esse dicenda ẽ: non
certe corpus quale terreuum ẽ. nec quale humidum aut aereum aut athereũ
Omia quippe talia. maiora sunt in maiorib locis. & minora in minoribus:
& nichil eoꝵ in aliqua sui parte totum ad est. sed ut st̃ partes locorũ: ita
occupantur corporũ partibus. Unde intelligitur anima siue corpus siue
incorpoe rea dicenda sit : ꝓpriã quandam habere naturam. om̃ibus his
mundanȩ molis elementis excellentiore substantia creatã. quȩ ueraciter
non possit in aliqua fantasia corporalium imaginum quas ꝑ carnis sensus ꝑer¬

Expanded text:
nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remisnec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remislis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus per
Abbreviated transcription (Latin):
tuos sepelire mortuos suos. Sed quod ita moritur alienata a uita dĩ ut tam̃
in natura sua uiuere non om̃ino desistat: ita mortalis ex aliqua causa inue.¬
nitur. ut &iam in mortalis non sine ratione dicatur. Non ẽ pars dĩ anima
Si enĩ hoc essec. omĩmodo uncõmutabilis atq incorruptibilis esset. Quod si
esset: nec deficeret indeterius: nec ꝓficeret in melius. nec aliquid in semetipsa
l inciperet habere qđ non habebat. uel desineret habere qđ habebat: quantũ¬
aliqua causa. aliqua parte mutabilis ẽ. Dm̃ autem nefas ẽ nisi uere summłq incõ.¬
mutabilem credere Non ÷ igitur anima pars dĩ. Ancorpoream quoq esse animam
& si difficile tardiorib ꝑsuaderi potest: michi tamen fateor esse ꝑsuasum. Non ÷¬
corpus anima. ꝑ totum quippe corpus quod animat. non locali diffusione sed
quadam uitali intentione porrigitur. Nam ꝑ eius om̃s particulas tota simul adẽ

Expanded text:
tuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen tuos sepelire mortuos suos —, sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset. quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantualiqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest
Abbreviated transcription (Latin):
post peccatum : in inferiorib corporib ordinata regit corpus suum. non om̃imo¬
do ꝓ arbitrio quia & caro concupiscit aduersus spm. & ingemiscimus grauati
& corpus quod corrumpitur ad grauat animam. Et quis omĩa en arret car-¬
nalis infirmitatis in commoda: quȩ utiq non erunt. cum corruptibile hoc in¬
duerit incorruptionen. ut absorbeatur mortale a uita. Cunc itaq spiritale
corpus regit omĩ modo ꝓ arbitrio. nunc uero non om̃imodo sed sicut leges unr¬
uersitatis sinunt. ꝑ quas constitutum ẽ ut corpora orta occidant. & aucta
de anima firmissimȩ teneam. non tacebo de inde sub iungam quid̃ michi ad¬
huc expediri uelim. Anima hominis immortalis ẽ scdm̃ quendã modũ suũ
non enĩ om̃imodo sicut ds̃ de quo dictum ẽ: quod solus habeat in mortalitatem:
Nam de anime motib scã scriptura multa cõmemorat. unde illud ẽ. Sine mor¬

Expanded text:
<Post peccatum in inferioribus corporibus ordinata regit corpus suum non omni mo<Post peccatum in inferioribus corporibus ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio\', quia et caro concupiscit aduersus spiritum et ingemescimus grauati et corpus, quod corrumpitur, adgrauat animam et — quis omnia enarret carnalis infirmitatis incommoda? quae utique non erunt, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, ut absorbeatur mortale a uita. tunc itaque spiritale corpus reget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omni modo sed sicut leges uniuersitatis sinunt, per quas constitutum est, ut corpora orta occidant et aucta de anima firmissime teneam, non tacebo; deinde subiungam, quid mihi adhuc expediri uelim. anima hominis inmortalis est secundum quendam modum suum. non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem — nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: sine mor
Abbreviated transcription (Latin):
prȩuidicarent opinioni quattuor illarum quas postea digessi atq distinxi.
non confirmans aliquã. sed interim quod agebam sequestrata illarum discussione
de terminans. ut quȩ cũq illarum uera esset. dĩ sine dubio laudaretur. Siue
enĩ ex illa una om̃s animȩ ꝓpagentur. siue singillatim in singulis fiant
sut extra creatȩ mittantur. siue in corpora sponte mergantur. ꝓcul dubio
creatura ista rationalis id ÷ humanȩ animȩ natura incorporib inferioribus
hoc ẽ terrenis post peccatum ordinata regit corpus suum. non omimodo pro
arbitrio interim qđ constat peccatum primi hominis. Non etum dictum ẽ post
peccatum suũ aut postea quam peccauit. sed dictum ẽ post peccatum. ut quod¬
libet postea si fieri posset discussa ratio declararet. siue peccatum eiꝰ si ue
peccatum parentis: carnis eius recte dictum intelligeretur quod dictum ẽ.

Expanded text:
praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi non confirmans aliquam sed interim, quod agebam, sequestrata illarum discussione determinans, ut, quaecumque illarum uera esset, deus sine dubio laudaretur. ; Siue enim ex illa una omnes animae propagentur siue singillatim in singulis fiant siue extra creatae mittantur siue in corpora sponte mergantur, procul dubio creatura ista rationalis, id est humanae animae natura in corporibus inferioribus, hoc est terrenis post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio interim, quod constat peccatum primi hominis. non enim dictum est: Post peccatum suum\' aut: Posteaquam peccauit\', sed dictum est: <Post peccatum\', ut, quodlibet postea, si fieri posset, discussa ratio declararet siue peccatum eius siue peccatum parentis carnis eius, recte dictum intellegeretur, quod dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ne reddatur malum ꝓ malo semꝑ inuoluntate complenda ẽ: & agenda. Sunt
autẽ multa &iam cum inuitis benigna quadam asperitate plectendis. quoꝵ
potius utilitati consulendum ẽ: quã uolutati. Nam qui licentia iniquitati
eripitur : utiliter uincitur. Qm̃ nichil ÷ infelicius felicitate peccantium.
qua penalis nutritur impunitas: & mala uoluntas uelut hostis interior
iligenter aduertant qui putant mẽ aliquid de anima humana uelut cireũ
statusse atq fixisse qđ uel exparentib ꝑ ꝓpaginẽ ueniat. uel in actib uitȩ
superioris atq caelestis peccauerit ut corruptibili carne mereretur indudi &
uideant sic amẽ uerba fuisse ꝑpensa. ut retento eo qđ certum habeo post pecca¬
tum primi hominis natos esse atq nasci cȩteros homines: in carne peccati. cui
sanandȩ uetret in dũo similitudo carnis peccati. ita omĩa sonarent. ut nulli

Expanded text:
ne reddatur malum pro malo, semper in uoluntate complenda est. agenda sunt ne reddatur malum pro malo, semper in uoluntate complenda est. agenda sunt autem multa etiam cum inuitis benigna quadam asperitate plectendis, quorum potius utilitati consulendum est quam uoluntati, quod ieripitur, utiliter uincitur, quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior iligenter aduertant, qui putant me aliquid de anima humana uelut certum statuisse atque fixisse, quod uel ex parentibus per propaginem ueniat uel in actibus uitae superioris atque caelestis peccauerit, ut corruptibili carne mereretur includi, et uideant sic a me uerba fuisse perpensa, ut retento eo, quod certum habeo, post peccatum primi hominis natos esse atque nasci ceteros homines in carne peccati, cui sanandae uenit in domino similitudo carnis peccati, ita omnia sonarent, ut nulli
Abbreviated transcription (Latin):
potius crescat bonoꝵ. non ut pari malicia sẽ quoq numero addat malorum.
Deniq ista p̃cepta magis ad p̃parationẽ cordis quȩ uitus ẽ ꝑtinere: quã ad opus
qd in aꝑto fit : ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia. in
manifesto autẽ id fiat. quod eis udetur ꝓdesse posse. quib bene uelle debemꝰ
Hinc liquido ostenditur qđ ipse dñs ihe xp̃c exemplum singulare patientię
cum ꝑcuteretur infacie. respondit. Si male dixi ex ꝓbra de malo. Si autẽ
bene. quid ie cȩdis: Nequaquã igitur p̾ceptun suum si uerba intuettur
ne qui fecerat augeret in uiriam: & tamen paratus uenerat non solũ in
faciem ꝑcuti: uerum &iam ꝓhis quoq a quib haec patiebatur. crucifixus
dixit principi sacerdotũ. ꝑcuciet tẽ dñs paries dealbate. Sunt ergo ista¬
õcepta patientiȩ semꝑ: in cordis p̃paratione retinenda. ipsaq beniuolentia

Expanded text:
potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. Denique ista praecepta magis ad praeparationem cordis, quae intus est, pertinere quam ad opus, quod in aperto fit, ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat, quod eis uidetur prodesse posse, quibus bene uelle debemus, hinc liquido ostenditur, quod ipse dominus Christus, exemplum singulare patientiae, cum percuteretur in faciem, respondit: Si male dixi, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? nequaquam igitur praeceptum suum, si uerba intuemur, ne, qui fecerat, augeret iniuriam, et tamen paratus uenerat non solum in faciem percuti uerum etiam pro his quoque, a quibus haec patiebatur, crucifixus dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. sedes ipraecepta patientiae semper in cordis praeparatione retinenda ipsaque beniuolentia,
Abbreviated transcription (Latin):
meliora fuerit ꝑsequutus. & inferiora ei prȩbere undictȩ potus quã patientiȩ¬
est studeus contemptu aeterna ꝓ temporalibi. cum potius temporalia ꝓ aeternis
contempnenda sint : tamquã sinistra ꝓdextris. Haec semꝑ fuit scõꝵ martȩrum
intentio: uindicta enĩ ultima iusta poscitur. quando nullus iam restat correcti¬
onis locus. extremo scilicet summoq iudicio. Nunc uero cauendum ẽ. ne uindi¬
candi cupttate mittatur. ut nichil aliud ip̃sa patientia quȩ pluris habenda ẽ
quã ome quod potest &iam inuito inimicus auferre. Alius namq euuangelista
uieadem sententia nullam fecit dexterȩ mentionem. sed tantum maxillã &
alteram nominauit. ut aliquanto districtius intelligeretur in alia. ipse autẽ
simpliciter eandẽ patientiã commeadare paratus. Itaq debet esse homo iustus
& pius patienter eoꝵ malitiam sustinere. quos fieri bonos quęrit. ut uumerus

Expanded text:
meliora fuerit persecutus, et inferiora ei praebe, ne uindictae potius quam patientiameliora fuerit persecutus, et inferiora ei praebe, ne uindictae potius quam patientiae studens contemnas aeterna pro temporalibus, cum potius temporalia pro aeternis contemnenda sint, tamquam sinistra pro dextris. haec semper fuit sanctorum martyrum intentio; uindicta enim ultima iusta poscitur, quando nullus iam restat correctionis locus, extremo scilicet summoque iudicio. nunc uero cauendum est, ne uindicandi cupiditate amittatur, ut nihil aliud, ipsa patientia, quae pluris habenda est quam omne, quod potest etiam inuito inimicus auferre. namque alius euangelista in eadem sententia nullam fecit dexterae mentionem, sed tantum maxillam et alteram nominauit, ut aliquanto distinctius intellegeretur in alio, ipse autem simpliciter eandem patientiam commendaret. paratus itaque debet esse homo iustus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus