comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud colũnas cęli quã ł scõs angelos uel sũmos eccłiȩ pre¬
dicatores appellata Suꝑ quos in cȩlestib crescens uniuer¬
sa spiritalis fabrice structur surrexit: sicut alias ait
plo dei mei. Nam quisquis in dei oꝑe recta intentione
firmat᷑. columna instructura fabricȩ spiritalis erigit᷑: ut in
hoc templo quod est ȩccłia positus & utilitati sit & decori
Cos uero iob colũnas celi. quos apłs colũnas uocat ȩccłiȩ di¬
cens. Petrus & lacobus ce iohannes qui uidebant᷑ colu̾nȩ eẽ
dextras dederunt mͥ. Possumus etiam colũnas cęli. & ipsas
eccłias non incõuenienter acciꝑe: quȩ multȩ unã chatolicã
faciunt toto terrarũ orbe diffusam. Uinde &e septẽ ȩccłiis
spũ designaret. Et de dño nouimus dixisse salomonem.
Sapientia ȩdificauit sibi domũ: excidit colũnas septem. Qui
ut se id de septem ȩccłiis dixisse innotesceret: sequutꝰ eciã sacra¬
menta ipsa diligenter inseruit dicens. Inmolauit uictimas.

Expanded text:
lumnas coeli quam vel sanctos angelos, vel summos Ecclesiae praedicatores appellat? Super quos in coelestibus crescens universa spiritalis fabricae structura surrexit, sicut alias sanc columnam in templo Dei mei . Nam quisquis in Dei opere recta intentione firmatur, columna in structura fabricae spiritalis erigitur, ut in hoc templo, quod est Ecclesia, positus, et utilitati sit et decori. Eos vero Job columnas coelicens: Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui videbantur columnae esse, dextras dederunt mihi . 43. Possumus etiam columnas coeli et ipsas Ecclesias non inconvenienter accipere, quae multae unam catholicam faciunt toto terrarum orbe diffusam. Unde et septem Ecclesiis iae plenam spiritu designaret . Et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Qui ut id de septem Ecclesiis se dixisse innotesceret, secutus etiam sacramenta ipsa diligenter inseruit, dicens: Immolavit victimas,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed inter hȩc libet inquirere. si pax insublimib sũma retinet᷑. quidẽ.
qͦd ꝑ angłm danieli dicit᷑. ego ueni ꝓpter sermones tuos. princeps aut̃¬

Expanded text:
Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est Sed inter haec libet inquirere, si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per angelum Danieli dicitur: « Ego veni propter sermones tuos. Princeps aut
Abbreviated transcription (Latin):
tri eos ꝓtulit qui fugitiua potestate suꝑbiunt. ex uentosis ho¬
norib uitumescunt: baldac suites ex eius correptione. ꝓficiens
apud eum est: qui facit concordiam in sublimib siuis. Ae siapte
tatis suȩ potentia ueraciter possidet. Humana enim potentia
quem terrorem incutit: quȩ iure eiu̾dem potentiȩ quando care¬
at nescit. Rectȩ autem dicit᷑ qui facit concordiam in sublimib
suis: quia multa sibimet inferius dissident ᷤ ͤ ad concordem suꝑtioꝵ
plenitudinẽ currunt: & ex internȩ pacis causa agitur. ut sepe
ea quȩ sunt exterius sine pace disponant᷑. Nam bonos omp̃c ds
admeritum ꝓuehit: cum contͣ eoꝵ uitam malos seure ꝑmittit.
Atq inconcordiam componunt᷑ summa. dum confundunt᷑ infima:
quia inde incȩlestib ȩlectos suos angłoꝵ choris sociat: unde in¬
terrenis & infimis reꝓboꝵ mores. suis muitib aduersantes portat.

Expanded text:
tra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis hotra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud eum est, qui facit concordiam in sublimibus suis. 16. Deus statis suae potentia veraciter haec possidet. Humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat nescit? Recte autem dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in coelestibus electos suos angterrenis et infimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat.
Abbreviated transcription (Latin):
non ualetũ. Ubi &e apte subdit᷑. Et ponere ante deũ uerba mea.
Quisquis enim dicta fallacia ueracit̾ reprehendit. audita co¬
gitans atq hȩc ex regula ueritatis pensans. uerba ante dñm
ponit: quia apud se inconspectu ueritatis examinat. quid
foris contra fallaciam decernat. Ante deum quippe uerba po¬
nere est: considerato intimo uidice exteriora dicta pensare. Uir
gͥ sc̃s ab amicis suꝑbientib uerba sua ante dm̃ poni posse non
estimat : ac si aꝑte dicat. Ideirco quȩ loquor ponere ante iudi¬
cem non ualetis: quia eius uobis faciem peccantes abscondiiis
Qd tamen extipo sc̃ȩ ęccłiȩ nichil obstat intelligi. Quȩ cum
de infirmis sius ab hereticoꝵ irrisione reprehendit᷑. ipsam irri¬
sionis eoꝵ astutiam dedignat᷑. Quia tolerabilius deo est. ut in
infirmitate quis atq ignorantia ĩaceat: cum humilitare.
quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sẽs uir multa con¬

Expanded text:
non valetis. Sequitur: Et ponere ante Deum venon valetis. Sequitur: Et ponere ante Deum veQuisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi, quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa con
Abbreviated transcription (Latin):
quia & reꝓboꝵ potentia eminet. et ȩlectoꝵ gloria non appa-
Dum scilicet nouerimus. quod fallacem reprehendere cuilibet
licet: Sed si loquentis sensum subtili interrogatione discittimus.
quam recta sint quȩ ꝓtulit citius inuenimus. Lustus namq &¬
si quid umquam delinquendo loquit᷑: dignum non est ut ab
iniustis &e praue iuuentib udicet᷑. Vnde sc̃s uir amicoꝵ suꝑbiã
deprimens. non solum si ita est. uerum etiam si tra non est ut
ꝓtulit: nequaquam se reprehendi posse confidit. Quia nuni¬
rum illi recte redarguere falsa possunt: qui falsa agere nesciunt
Nã correptionis ausum contͣ fallaciam ꝑdunt: qui adhuc falla¬
citer uiuunt. Ait gͦ. Qđ si non ita est: quis me poterit arguere
esse mentitum: Ac si aꝑte dicat. Ita sunt cuncta ut ꝓtuli: quȩ
tamen sita non eent. a uob̃ radargui nequaqͣm possem: Quia
dum adhuc ꝓpriȩ succumbitis. alienam rep̾hendere fallaciam¬

Expanded text:
quoniam et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non appquoniam et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non appdum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, quam sint recta quae protulit citius invenimus. Justus namque etsi quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia nimirum illi recte redarguere falsa possunt, qui falsa agere nesciunt. Nam correptionis ausum contra fallaciam perdunt, qui adhuc fallaciter vivunt. Ait ergo: Quod si ita non est, quis me poterit arguere esse mentitum? Ac si aperte dicat: Ita sunt cuncta ut protuli, quae tamen si ita non essent, a vobis redargui nequaquam possem, quia dum adhuc propriae succumbitis, alienam rep
Abbreviated transcription (Latin):
tate renouat᷑. Hinc gͦ hinc fidelis quisq colligat. & interire
hȩc & tamen ꝑ innouationem refici: quȩ constat nc̃ assidue
conterent᷑. Spicarum quippe sũmitates. aristȩ sunt. Aristȩ aut̃
coniunchȩ inspica ꝓdeunt: sed crescendo paulisꝑ a se hirsute
& rigidȩ disiunguntur. Sic nimirum sic ad huius mundi gloriam
praui diuites surgunt. Natuiꝑ enim sibi cõmunione coniuncti
sunt: sed contra se uicissim crescendo diuidunt᷑. Alius quippe
alium despicit: & alter in alterum inuidiȩ facib ignescit. Qui
gͣ ex tumore mentis a caritatis unitate se seꝑant: quasi arista¬
rum more contra se rigidi stant. Quid gͦ prauos huius mundi
diuites nisi aristas quasdam dixerim generis humani: Qui
dum contra se suꝑbiunt. sed bonoꝵ uitam unanimit̾ affligunt.
a duersum se quidem diuisi sunt : sed tamen concordit̾ grana de-¬
orsum premunt. Nc̃ gͥ aristȩ ad alta ꝓsiliunt. grana latent:

Expanded text:
tate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire tate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue cti sunt.---Spicarum quippe summitates, aristae sunt. Aristae autem conjunctae in spica prodeunt, sed crescendo paulisper, a se hirsutae t rigidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt. Naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contdivites dixerim, nisi aristas quasdam humani generis? Qui dum contra se superbiunt, sed honorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorditer grana deorsum premunt. Nunc igitur aristae ad alta prosiliunt, grana latent,
Abbreviated transcription (Latin):
ta &e cęlum uel qualiter transeat uel qualiter maneat distin
guamus. Utraq namq hȩc ꝑ eam qͣm nunc habent imaginẽ
transeunt: sed tamen ꝑ essentiam sine fine subsistunt. Hinc
iamq ꝑ paulum dicit᷑. Precerit enim figura huius mundi.
hinc ꝑ semetipsam ueritas dicit. Cęlum & terra transibunt
uerba mea autẽ non transient. Hinc ad iohannẽ angłica ue¬
non alia condenda sunt: sed hȩc ipsa renouant᷑ Celum gͥ
& terra. & transit & erit : quiꝰ & ab ea quam nunc habet spe¬
cie ꝑ ignem tergitur : & tamen in sua semꝑ natura seruatur.
Uln de ꝑpsalmistam dicit᷑. Mutabis ea ce mutabunt᷑. Quã quid̃
ultimam cõmutationem suam. ipsis nob̃ nunc uicissitudinib
nuntiant: quib nr̃is usib indesinent̃ alternant. Nam terra
a sua specie hiemali ariditate deficit: uernali humore uiri¬
descit. Cȩlum cotidie caligine noctis obducit᷑: & durna clari¬

Expanded text:
ram et coelum vel qualiter transeant, veram et coelum vel qualiter transeant, veguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Hinc ad Jonon alia condenda sunt, sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra et transit et erit quia et ab ea, quam nunc habet, specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna clari
Abbreviated transcription (Latin):
tione tumentib. sed tamen nulla in hac soliditate durantib:
dicatur recte. Eleuati sunt ad modicum: & non subsistent. De
Sic ꝓuectus ẽẽ contemplationis debet. ut ex paucis admulta.¬
ex multis ad omĩa consideranda rapiatur: quatinus gradatim
ducta ꝓficiat: Et transitoria omnia cõprehendendo ditudicans.
ipsa penȩ incomprehensibilit̾ excrescat. Unde sc̃s uir cum pra¬
uoꝵ gloriam defectumq discuiteret: ad cuncta ꝓtinus mentis
oculum tetendio dicens. Humiliabunt᷑ sicut omĩa & auferent᷑
Omĩa ꝓfecto terrena. Ac si aꝑte dicat. Stare ullo modo nequeunt:
quia ipsa ꝙͦ fugiunt quib innitunt᷑. Dumq temporalia diligunt:
cum his ex temporis uolubilitate ꝑcurrunt. Sed queri potest
cum ꝑ salomonem dicit᷑. generatio preterit & generatio adue
nit. terra uero in ęternum stat: cur beatus iob omnia humi¬
liari asserat & auferri. Quod tamen facile discutimus: spi ter¬

Expanded text:
tione tumentibus, sed tamen nulla in hac soliditate durantibus, tione tumentibus, sed tamen nulla in hac soliditate durantibus, dicatur recte: Elevati sunt ad modicum, et non subsistent. De Sic provectus esse contemplationis debet, ut ex paucis ad multa, ad omnia consideranda rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, et transitoria omnia dijudicans, ipsa comprehendendo pene incomprehensibiliter excrescat. Unde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, enit, terra vero in aeternum stat , » cur beatus Job omnia humiliari asserat, et auferri. Quod tamen facile discutimus, si ter
Abbreviated transcription (Latin):
sans. denuntiat dicens. Om̃is caro fęnum: & omĩs gloria eius sic̾
flos fȩni. Iniquors quippe potentia. fęni flori conparat᷑: quia ni¬
mirum carnis gloria dum nitet cadit. Dum apud se excollitur:
repentino intercepta fine terminat᷑. Sic namq aułarum flatu in al
tum stipula rapitur: sed casu concito adima reuocat᷑. Sic adnubila
fumus attollitur: sed repente in nichilum tumescendo dissipat᷑.
Sic ab nifimis nebula densescendo se erigit: sed exortus hane solis
radius ac si non fuerit abstergit. Sic in herbarum suꝑficie noc¬
turni roris humor asꝑ git᷑: sed diurni luminis subito calore sic¬
catur. Sic spumosȩ aquarum bullȩ incohantib pluuiis excitatȩ.
ab intimis certatim ꝓdeunt: sed eo cȩlerius disruptȩ deꝑeunt.
qͦ inflatȩ altius extendunt᷑. Cumq excrescunt ut appareant: ere¬
scendo ꝑagunt ne subsistant. De iniquis gͥ temporalis gloriȩ ela¬

Expanded text:
sans, denuntiat, dicens: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut sans, denuntiat, dicens: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carepentum stipula rapitur, sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturni roris humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius diruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur. Cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant. De iniquis igitur temporalis gloriae ela
Abbreviated transcription (Latin):
cum plerumq in annoꝵ multitudine tendit᷑. ab infirmoꝵ men¬
tib esse longa & quasi stabilis ȩstimat᷑. Sed cum repentinus hanc
finis intercipit: breuem ꝓculdubio fuisse redarguit. Qm̃ det̾mi¬
nans innotescit: quia qͦd pretertre potuit modicum fuit. Fleuani¬
gͦ admodicum & minime subsistiuit: quia eo ipso quo uideri
alte appetunt. a uera dei essentia longe ꝑ elationem fiunt. Sub¬
sistere etenim nequeunt: qui ab ȩxernȩ essentiȩ soliditate diuidun¬
tur: atq hanc primam ruinam tolerant. quia ꝑ priuatam glo¬
riam in semetipsis cadunt. Hinc enuim ꝑ psalmistam dicit᷑. Deie¬
cisti eos dum alleuarentur. Quia eo intrinsecus corruunt: eum male extͥn¬
dicit. Uidi impium suꝑexaltatum & eleuatum sicut credros libani:
transiui & ecce non erat. Hinc rursum ait. Pusillum ad huc & non
erit peccator. Hinc iacobus dicit. Quȩ est enim uita urã. Clapor est
ad modicum parens. Hinc ꝓpheta breuitatem gloriȩ carnalis pen¬

Expanded text:
in annorum multitudinem tenditur, ab infirmorum mentibus esse longa et quasi stabilis aestimatur. Sed cum repentinus hanc finis intercipit, brevem procul dubio fuisse redarguit; quoniam determinans innotescit quia quod praeterire potuit modicum fuit. CAergo ad modicum, et minime subsistunt, quia eo ipso quo videri alti appetunt, a vera Dei essentia longe per elationem fiunt. Subsistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur, atque hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt. Hinc enim per Psalmistam dicitur: Dejecisti eos, cum allevarentur , quia eo intrinsecus corruunt, quo male extrindicit: Vidi impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; transivi, et ecce non erat . Hinc iterum ait: Pusillum adhuc, et non erit peccator . Hinc Jacobus dicit: Quae est enim vita vestra? vapor est ad modicum parens . Hinc propheta brevitatem gloriae carnalis pen
Abbreviated transcription (Latin):
legerat. benedicite & nolite maledicere. & rursũ ñ redden¬
tes malũ ꝓ malo nec maledictũ ꝓ maledicto . sed exteriꝰ ñ
diligeret nisi q interiꝰ uiuentes secũq cotidie conũsantes
etiã familiares adũsarios toleraret. Unde subiungit. Siñ¬

Expanded text:
legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddenlegerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius nodiligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraret. Unde subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
uero sepe m̃iulli eos quos sibi adũsarios estimant male¬
dictione feriunt qm̃ uirtute neqͣquã possunt in quib
patent̃ apparet quia mala si possent fa cerent. quia
ea quȩ facere nequeunt in p̃cari minim e desistunt.
optaret a deo fieri qd̃ ipse facere uel omĩno ñ posset: uel
si posset minime deceret. Nã qui maledictionib inimicũ im¬
petunt. quid aliud iuillo facere dm̃ uolunt nisi qdͥ iꝑsi fa¬
cere aut nequeunt aut erubescunt:: Mortẽ namq adũ.¬
sario exoptant : quã & si possunt inferre mecuuat: ne
aut ꝓꝓcirati homicidi rei teneant᷑: aut iniqui appareant
etiã cũ sunt. Quid ẽ gͦ deo dicere occide quẽ odio. nisi
aꝑtis eius uocib clamare hoc fac meo adu̾sario qd̾ me in
illum facere nec peccatorẽ decet: In quib ꝓfecto uerbis pensan¬
dum nob̃. ẽ. ubi iste uir legerat diligite inimicos ur̃os ubi

Expanded text:
vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant malevero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; optaret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne petrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
de eroptione ꝓrimoꝵ potiꝰ quã de inimici intẽrita ne¬
cesse. ẽ. ut animꝰ lȩcecur. Oportet namq ut ꝑeunte adũsario sub¬
tilit̃ pensare debeamꝰ & quid debemus ruing peccatoris: & qͥd
iusticiȩ ferientis. Nã cũ ꝑuersũ quẽq omĩpotens ꝑcutit & con¬
dolendũ est miseriȩ ꝑeuntis. & congaudendũ iusticiȩ iudicis
ut nob̾ o in luctu sit pęna morientis ꝓximi & rursus in
gaudiũ ueniat exhibita ȩquitas iudicantis deiqquatinꝰ neo ꝑe¬
unti homini existamꝰ adũsarii nec iudicanti deo inueniam
ingrati. Beatꝰ gͥ iob quia cuncta in adũsitate odia ꝑfecte
calcauit dicat. Si gauisus sũ adruinã eiꝰ qui me oderat.
et exultaui qd̃ inuenisset eũ malũ: quia udelicet & ini¬
micũ diligens dũ adũsario ruenti condoluit in malis
illiꝰ ipse ad bonũ creuit : ut inde iste ad benignitatem
cresceret unde illũ mala quȩ merebat᷑ inuenissent. Qa

Expanded text:
de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu nede ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam cum perversum quemque omnipotens percutit, et condolendum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit pgaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
mur sub specie utilitatis alienȩ. Si aut̃ de inrici morte
gaudendũ omĩno nori eẽt : psalmista ñ diceret. Lȩcabit᷑
ustꝰ cũ uidit  uindiccã ipioꝵ. Sea aliud ẽ impuĩ aliud
ero imici ũ ꝑꝑeti. Nã sunt pleriq inimici qͥ ñ sunt
impii: & sc̃ et nulli impĩ qui nob̾ specialit̃ ñ uidentur
inimici. Humana aut̃ mens omnẽ quẽ ininuicũ tolerat
etiã impiũ & iniquũ putat : quia ciꝰ culpas apud cogi¬
tacionẽ suã lib̾ accusator exaggerat. Quiblibet uero
flagitus p̃mat᷑ minꝰ iniquis credit᷑ : si adusariꝰ minime
sentit᷑. Qua pre discernendũ. ẽ. aliud eẽ quod nob̾. aliud uero
quod sibi ꝙ ꝙteris nr̃ inimicꝰ nocet. Nã si aliis bonusẽ
sie nrã forsitan culpa. eẽ non potest nob̾ malus: nec oĩ¬
no iã de eiꝰ ruina gaudendũ. ẽ. ouꝰ nos solos certũ est
ad uersa tolerasse. Cũ uero nt̃ ac multoꝵ hostis ꝑimnieͣ

Expanded text:
mur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte mur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gat. Hac ecenĩ dere ad plent̃ semecipsã mens hominis
nescit : nisi eũ quẽ sibi aduersariũ credit in defectu uel ꝓuectu
mutasse modũ sui statꝰ inuenerit. Si enĩ de ꝓsꝑitate addicit᷑.¬
& de calamitate se odientis lȩtat᷑ : constat qr non amat quẽ
non uult eẽ meliorẽ: eũq etiam stantẽ uoto ꝓsequit᷑: quẽ
ecidisse gratulat᷑. Sed int̾ hȩo sciendũ. ẽ. quia euenire ple-¬
rũq solet ut nͣ amissa caritate & inimici nos ruma le¬
tificet & rursũ eiꝰ gła sine inuidiȩ culpa contͥstet: cũ
plerosq iniuste opprimi formidamꝰ. Qua inre m̃tẽ nram
nec eiꝰ iã defectꝰ erigit : nec eiꝰ ꝓuectꝰ addicit: si recta nrã
cogitacio non quid inipso sed quid deipso eixa alios agat᷑
atcendit. Sed ad hȩc seruanda ualde ẽ necessariũ subti¬
lissimȩ. discretionis examen: ne cũ nrã odia exseqͥmͣ falla¬

Expanded text:
rrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam merrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam menescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu ejus mutasse se modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur et de calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, falla
Abbreviated transcription (Latin):
Liquet enim quia illũ negat: cuiꝰ despecta grã sibi
uires boni oꝑis arrogat. Quod recte qͦ &e iniquitas
maxima uocat᷑ : quĩ omẽ peccatũ quod ex infirmitate
ad adiutoriũ non recurrit auctoris. Fitq ut eo grauiꝰ
pecrator peat : quoee ipsũ hoc quia ẽ peccator ignorat
ee. discipulos: sola custodia caritatis ꝓbat. Hunc. ẽ. etũ
quod ꝑ semecipsã ueritas. dicit. In hoo cognoscent: om̃s
quia mei discipuli estis: si dilectionẽ habueritis adin¬
uicẽ. Quȩ ninirũ dileccio si cor nom ueracit̃ reꝑlet
duob modis ostendi solet: scilicet si & amicos indeo
&e ininucos diligumꝰ. ꝓpter deum. Sed seiendũ est quia inimi¬
ei dilectio tẽ ueracit᷑ eustoditur cũ nec dde ꝓfectu a ddici¬
m nec de riuna illiꝰ lȩcamur. Nã seꝑe in dilectionis
iagine erga inimioui animꝰ fallit᷑: seq hc̃. diligere esti¬
mat. si eiꝰ uice contrariꝰ non ex istat. Sed dilectionis. iũ
occulte &e ueracit̃ aut ꝓuectꝰ mimici aut casus intm¬

Expanded text:
Liquet etenim quia illum negat, cujus despecta gratia, sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quoniam omne peccatum quod ex infirmitate ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus inte
Abbreviated transcription (Latin):
eit subleuata uidet indeo q ñ potest penetrare qd̵ u cũ
o qquasi tangit aquã torrentis quã ꝑtrmisire ñ ualet: ⁊
ob uituet᷑ speculando qd libeat. q tam̃ hoc ipsũ ꝑfecce ñ
ualeuo intueri polibet. ꝓpheca gͦ ad aquã quandoq ꝑ uenit
quã non ꝑtransit. Q ab contẽplatione sapientiȩ cu adex
dirinuł dũcim̃. ipsa eiꝰ inm̃sitas quȩ ex se omnẽ subleuat
ad se humano anmo plenã cognitionẽ negat: ut hano
&e tangendo amet xͥ tam̃ neqͥ quã ꝑtrinseundo pontorto.
Beatꝰ gͥ iob hȩc increm̃ta uirtutũ qr distincte hominib suꝑno mu¬
nere tribui conspexit gradũ uocauit:. qm̃ ꝑ ipsos ascenditur:
ut ad cȩlestia optinenda ueniat᷑. Sacri itaq libri idẽ diuii
eloquii memoriã faciens dicit. ꝑ singulos gradus meos ꝓñtiabo
illũ. qr ni mirũ ille ad doctrinã dei ueracit᷑ ascendit qͥ ad op¬

Expanded text:
citur sublevata videt in Deo, quia non potest penetrare quod videt, citur sublevata videt in Deo, quia non potest penetrare quod videt, et quasi tangit ad aquam torrentis quam pertransire non valet, quia et intuetur speculando, quod libeat, et tamen hoc ipsum perfecte non valet intueri, quod libet. Propheta ergo ad aquam quandoque pervenit, qutremum ducitur, ipsa ejus immensitas, quae ex se hominem sublevat ad se humano animo plenam cognitionem necat, ut hanc et tangendo amet, et tamen nequaquam pertranseundo penetret. Beatus igitur Job haec incrementa virtutum, quia distincte hominibus superno munere tribui conspexit, gradus vocavit: quoniam per ipsos ascenditur ut ad coelestia obtinenda veniatur. Sacri itaque libri, id est, divini eloquii memoriam faciens, dicit: « Per singulos gradus meos pronuntiabo illum . » Quia nimirum ille ad doctrinam Dei veraciter ascendit, qui ad ob
Abbreviated transcription (Latin):
es dissoluta genua erigite: & gressuis rectos facite pedib r̃is
aqua gͦ ad genua ꝑuenit : cũ nos ꝑcepta sapientia ꝑfec¬
te ad boni oꝑis reccitudinẽ stringit. Qͥ iterũ metitur
tẽ in nob̾ plenitudo oꝑis excrescit. quando in nob ꝑcepta
sapientia omnẽ qͦ inquãtũ est posfibile delectationem
carnis extixerit. Nisi enim carnis delectatio eẽt in renib
psalmista minime dixisset. Ure renes meos & cor meum.
Aqua igit᷑ ad renes uenit: cũ dulcedo sapientiȩ etiã
incentiua carnis. intermit: ut ea quȩ urere m̃tẽ pot̾ant
delectationis incendia frigescant. Quiad huc m̃sus ẽ mille
torrentẽ udelicet quẽ ꝓpħa ꝑtransire non potuit: de qͦ etiã
dicit: qm̃ intumuerant aquę ꝓfunde torrentis. qui ñ potesi
transuadari. ꝑcepta nãq ꝑfectione oꝑis ad contẽplationẽ¬
uenitur. in qua scilicet contẽplatione. dũ mens in altũ da¬

Expanded text:
et dissoluta genua erigite, et gressus rectoet dissoluta genua erigite, et gressus rectoAqua ergo ad genua pervenit, cum nos, percepta sapientia, perfecte ad boni operis rectitudinem stringit. Qui iterum metitur tunc in nobis plenitudo operis excrescit quando in nobis percepta sapientia omnem quoque, in quantum est possibile, delectationem carnis exstinxerit. Nisi enim carnis delectatio esset in renibus, Psalmista minime dixisset: Ure renes meos, et cor meum . Aqua igitur ad renes venit cum dulcedo sapientiae etiam incentiva carnis interimit, ut ea quae urere mentem poterant delectationis incendia frigescant. Qui adhuc mensus est mille, torrentem videlicet, quem propheta pertransire non potuit, de quo etiam dicit: Quoniam intumuerunt aquae profundae torrentis, qui non potest transvadari. Percepta namqvenitur, in qua scilicet contemplatione dum mens in altum du
Abbreviated transcription (Latin):
ãtiat: qui de cõ uiro quẽ inexcelso monte uid̾at uarrat
usq ad talos. Rursumq mensus ẽ uulle: & transduxit me ꝑ
aquã usq ad genua Et m̃sus ẽ mille. & transduxit me
ꝑ aquã usq ad renes. Et m̃sus est mille torrentẽq non po¬
tiu ꝑtrmisire: qm̃ intumuerant aquȩ ꝓfudȩ torrentis.
qui non potest transuadari. Quid nãq millenario numero¬
nisi collati mimeris plenitudo signatur: Yir itaq qui
talos ducitur qr redẽp̃tor nr̃ cũ nob̃ ad se conuersis.
bont ex ordii plenitudinẽ tͥbuit. dono spiritalis sapien¬
tiȩ pͥma nr̃i oꝑis uestigia infindit. Aquã quippe usq
ad talos uenire est: iã nos ꝑ acceptã sapientiã desid̾atȩ recditu¬
dinis uestigia: mnere. Qui rursũ mille mecit᷑. & ipħa usq
usq nra sapientia augetur. ut in prauis iã actib minime
flectat᷑. Hinc nãq ꝑ paulũ dicitur. Remissas nãq manꝰ

Expanded text:
nuntiat, qui de eo viro quem in excelsonuntiat, qui de eo viro quem in excelsousque ad talos rursumque mensus est mille et transduxit me per aquam usque ad genua et mensus est mille et transduxit me per aquam usque ad renes et mensus est mille torrentem quem non potui pertransire quoniam intumuerant aquae profundae torrentis qui non potest transnisi collati muneris plenitudo signatur? Vir itaque qui talos ducitur, quia Redemptor noster cum nobis ad se conversis boni exordii plenitudinem tribuit, dono spiritalis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestigia tenere. Qui rursum mille metitur, et prophetausque nostra sapientia augetur, ut in pravis jam actibus minime flectatur. Hinc namque per Paulum dicitur: Remissas manus
Abbreviated transcription (Latin):
na alia ꝑfecte capessenda uos inbuit: plerũq in ex ordiis suis
& nutat &. solida ẽ etiã cercissime habet᷑. & tam̃ de eius fi¬
ducia adhuc sub dubitacione trepidatur. Pars nãq eiꝰ pruis
accipit᷑ ᷑ ut in nob̾ postinodũ ꝑfecte cõpleatur. Si enim cerco
gradu in credentis m̃tẽ non ꝓficeret. requisitꝰ in eugłio pat̃
sanandi pueri non dixisset. credo dne ad iuua incredulitatẽ
meã. Adhuc gͦ ascendebat ad fidẽ quã iam ꝑceꝑat qui uno
eodeq tempore clamabat. & iã se cred̾e & ad huo ex incredu¬
litate dubitare. Hinc ẽ eciã qđ redẽp̃tori nr̃o ã discipulis dr̃
auge nob̃ fidẽ: ut quȩ iã accepta ꝑi iuitiũ fuerat: quasi ꝑ
augm̃ta graduũ ad ꝑfectionẽ ueniret. Ipsa qͦ sapientia quȩ
c̃ẽ. bonoꝵ oꝑum solet magistia auelanti menti ꝑ increm̃ta
pͥbuit᷑: ut ad eam pouldubio magni modaminis gradib
ascendat᷑. Quod bñ exechiel ꝓpħa figurata narratione de¬

Expanded text:
a nos imbuit, plerumque in exordiis suis et nutat, et solida est; et jam certissime habetur, et tamen de ejus fiducia adhuc sub dubitatione trepidatur. Pars namque ejus prius accipitur, ut in nobis postmodum perfecte compleatur. Si enim certo gradu in credentis mente non proficeret, requisitus in Evangelio pater sanandi pueri non dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Adhuc ergo ascendebat ad fidem quam jam perceperat, qui uno eodemque tempore clamabat se et jam credere, et adhuc ex incredulitate dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori nostro a discipulis dicitur: 723 Auge nobis fidem , ut quae jam accepta per initium fuerat, quasi per augmenta graduum ad perfectesse bonorum operum solet magistra, anhelanti menti per incrementa tribuitur, ut ad eam procul dubio magni moderaminis gradibus ascendatur. Quod bene Ezechiel propheta figurata narratione de
Abbreviated transcription (Latin):
eũ humanitatis infirma pateret᷑. diuinitatis pocentiã. exerere
noluit. Mecliatori. quippe dei & hominũ quasi egredi ostiũ fu¬
illet: sicũ teneret᷑ homo maiestatis suȩ potentiã uoluisset osten¬
dere. & ꝑ diuinitatis maiestatẽ suscepta carnis infirma tran¬
sire. Ut enĩ aꝑtꝰ homo. mori possit. deus mansit occultꝰ: qr
si cognouissent nũꝙ dnm głe crucifixissent. Non ẽ s egress
ostiũ qui q requisitꝰ a pilato tacuit: atq int̾ ꝑ secutoꝵ man̾
cs corpꝰ passioni optulit. qd ꝓ electis assupserat. & resistentib
uoluit demonstiare qd̵ erat᷑. Vnde eciã ꝑ psalmistã. icb
fbosuert me in abominationẽ sibi: traditꝰ sũ o ñ egrediebar.
sũ eeũ despiceret᷑ qr homo uidebat᷑ : egressꝰ eẽt si occultã ma
iestateꝰ sua ostentare uoluisset: sed qr infiriitatẽ ꝓdidie.
potentiã abscondit. In eo qd ꝑ sequutorib sius incogntoꝰ man¬

Expanded text:
hora, cum humanitatis infirma pateretur, divinitatis potentiam exercere hora, cum humanitatis infirma pateretur, divinitatis potentiam exercere noluit. Mediatori quippe Dei et hominum, quasi egredi ostium fuisset, si cum teneretur ut homo majestatis suae potentiam voluisset ostendere, et per divinitatis magnitudinem susceptae carnis infirma transire. Ut enim apertus homo mori posset, Deus mansit occultus, « quia  Dominum gloriae crucifixissent . Non est ergo egressus ostium, qui et requisitus a Pilato tacuit; atque inter persecutorum manus et corpus passioni obtulit quod pro electis assumpserat, et resistentibus noluit demonstrare quod erat. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Posuerunt me in abominationem sibi, traditus sum, et non egrediebar . Cum enim despiceretur quia homo videbatur, egressus jestatem suam ostentare voluisset. Sed quia infirmitatem prodidit, potentiam abscondit, in eo quod persecutoribus suis incognitus man
Abbreviated transcription (Latin):
pate factione olarescere ait. Si despectio ꝓꝑinquoꝵ ter¬
ruit me. o non magis tacui nec egressus sũ ostiũ. Ql
enĩ ꝑ humilitatẽ solidus nequaquã despici timunt
ibi bñ premittit᷑. si ex paui ad multitudinẽ nimiã
ut cuiꝰ constantiȩ fuerit agnoscat᷑ : quia uidelicet
neqͣquã terret exteriꝰ numerꝰ hominũ. quẽ ñ de¬
uastat interiꝰ turba uicioꝵ. In hao etenĩ uita qui
nulla ꝓsꝑa appetit: nulla ꝓculdubio aduersa ꝑtune¬
scit. Que scilicet uerba si ad intellectũ misticũ thra¬
imus: ineis citiꝰ oꝑationẽ nr̃i redẽpcoris inuenimus.
t̾ores suos eũ gladiis & fustib uenientes una tantũ
responsione ꝑculit dicens. Ego sũ. Ipsil despectio ꝓpinꝗuoꝵ nͣ terruit:
qui nos abȩt̾nis suppliciss lib̾ans ꝑalmas in facie eqͥnimit accepit.
pse tacuit & ostium egressꝰ non ẽ: qui sub ipsa iã hora passiõis

Expanded text:
patefactione clarescere, ait: Si despectio propinquorum terpatefactione clarescere, ait: Si despectio propinquorum terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Qui enim per humilitabeatus Job ait: Si expavi ad multitudinem nimiam, ut cujus constantiae fuerit, agnoscatur; quia videlicet nequaquam exterret exterius numerus hominum, quem non devastat interius turba vitiorum. In hac etenim vita qui nulla prospera appetit, procul dubio adversa pertimescit. Quae scilicet verba, si ad intellectum mysticum trahimus, in ejus citius operatione nostri Redemptoris facta invenimus. tores suos « cum gladiis et fustibus » venientes una tantum responsione percutit, dicens: « Ego sum . » Ipsum despectio propinquorum non terruit, qui nos ab aeternis suppliciis liberans, palmas in facie aequanimiter accepit. Ipse tacuit, et ostium egressus non est, quia sub ipsa jam passionis
Abbreviated transcription (Latin):
ineloquiũ extra quã oporteat querere. Sic̃ exdeo aut̃ loqͥt᷑:
qui scit non se a se hab̾e sed ex deo accepisse qd̵ dicit. Corã deo¬
uero loquit᷑: qui i omẽ qd̃ dicit ñ humanos fauores appetit
sed omĩpotentis dei p̃sentiȩ inrtendit. non suã sed auccor
głam requirit. Qui aut̃ scit quide ex deo se accepisse
qd̃ dicit. & tam̃ dicendo ꝓpriã głam querit. siout ex
deo loquitur sed ñ corã deo: quia eũ quẽ cordi suo ñ ꝓpo¬
uit. cũ p̃dicat quasi absentẽ putat. Sed scĩ uiri oꝵ ex
deo loquũt᷑ & corã dõ: quia & abeo se sciunt hab̾e
qd̃ dicant. & ipsũ suis sermonib ad eẽ iudicẽ auctorẽq
scunt. suaq dicta uitȩ audientiũ non ꝓdesse. abscon¬
dunt quantȩ uirtutis st̃: ne si secretũ cordis inutilit̃
sermo ꝓlatꝰ aꝑiat. ad inanẽ głam ꝓrũpat. Beatꝰ itaq¬
iob int̾̃ obstiuatas m̃tes non appetens ex uirtutis suȩ

Expanded text:
in eloquio extra quod oportet quaerere. Sicut ex Deo autem loquitur, in eloquio extra quod oportet quaerere. Sicut ex Deo autem loquitur, qui scit non se a se habvero loquitur, qui in omne quod dicit non humanos favores appetit, sed omnipotentis Dei praesentiae intendit: non suam sed Auctoris gloriam requirit. Qui autem scit quidem ex Deo se accepisse quod dicit, et tamen dicendo propriam gloriam quaerit, sicut ex Deo loquitur, sed non coram Deo, quia eum quem cordi suo non proponit dum praedicat quasi absentem putat. Sed sancti viri et ex Deo loquuntur, et coram Deo, quia ab eo se sciunt habere quod dicunt, et ipsum suis sermonibus adesse judicem adjutoremque scunt, suaque vita dicta audientium vitae non prodesse, abscondunt quantae virtutis sunt, ne si secretum cordis inutiliter sermo probatus aperiat, ad inanem gloriam prorumpat. Ab ob inter obstinatas mentes non appetens ex virtutis suae
Abbreviated transcription (Latin):
debat. Tacens uero dñs quã sit despectꝰ: ostenditur
cũ illio ꝓtinꝰ subinfert᷑. Spreuit aut̃ illũ herodes
oũ exercitu suo: & illusit. Quod iudelicet factũ opor¬
tet nos audientes discere. ut quotiens auditores nr̃i
ur̃a uolunt quasi laudanda cognoscere. non aut̃ sua ꝑ¬
uersa mutare. omĩno taceamꝰ. ne si ostentationis studio
uerbũ dei loquim᷑. & illoꝵ oulpa quȩ erat. eẽ. ñ desinat.
& nr̃a quȩ non erat fiat. Dicat fortasse aliquis unde
nouimꝰ quo corde quis audiat: sed multa sunt quȩ au¬
dientis auimũ ꝑdunt. maxime si auditores nrĩ ce
semꝑ laudant᷑ qd̃ audiunt & ñqͣ. quod laudant se¬
fugerat cũ dicebatt. Non enĩ sumꝰ sicut plurimi
ad ulterantes uerbun dĩ: s ex sinceritate sed sic̃
ex deo corã deo in xꝑo loquim᷑. Adulterari nãq ẽ
uerbũ dei aut alit de illo sentire quã est: aut
ex eo. ñ sꝑitales fructus. sed adulterinos sȩcꝰ querere
laudis humanȩ. Ex sinceritate uero loqui ẽ: nil¬

Expanded text:
sit despectus ostenditur, cum illic protinus subinfertur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit . Quod videlicet factum oportet nos audientes discere, ut quoties auditores nostri nostra volunt quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum loquimur, et illorum culpa quae erat esse non desinat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse aliquis: Unde novimus quo corde quis audiat? Sed multa sunt quae audientis animum produnt, maxime si auditores nostri et semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant secut plurimi, adulterantes verbum Dei; sed ex sinceritate, sicut ex Deo, coram Deo in Christo loquimur. Adulterari namque verbum Dei, est aut aliter de illo sentire quam est, aut ex eo non spiritales flaudis humanae. Ex sinceritate vero loqui, est ni
Abbreviated transcription (Latin):
mis timent: ipsi contra iusticiã grauari neqͣquam
refugiunt. Sciunt quippe quia om̃ĩs humana iusti¬
cia iniusticia eẽ rep̃hendit᷑: si diuinitꝰ districte iuidi¬
cetur. Unde hoc quod sibi competit cauent uehem̃t
exigere: ne corũ accꝰ suꝑnã rectitudinẽ contingat
subcilit̃ examinare. Sed ut inuenire iusti indiuino
examine ualeant : plerũq apud humana iudicia
grauari se & iniuste patiuntur. Beatus aut̃ iob
uitȩ suȩ celsitudinẽ narrans & multa sunt o mi¬
ra quȩ dixit. Sed quia plerũq humana mens re-¬
nuit bona credere quȩ nescit oꝑari : maledicti
sibi sententiã ꝓtinus subicit. si qua hoꝵs quȩ dixe¬
rat oꝑe non impleuit dicens. Humerꝰ meus a iunc

Expanded text:
mis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam mis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam refugiunt. Sciunt quippe quia omnis humana justitia injustitia esse reprehenditur, si divinitus districte judicetur. Unde hoc quod sibi competit cavent vehementer exigere, ne eorum actus supernam rectitudinem contingat subtiliter examinare. Sed ut inveniri justi in divino examine valeant, plerumque apud humana judicia gravari se et injuste patiuntur. Beatus autem Job vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumque humana mens renuit bona credere, quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus subjicit, si qua horum quae dixerat opere non implevit, dicens: CAPUT XXI Rec
Abbreviated transcription (Latin):
porta suꝑiorẽ. Mos apud ueceres fuit. ut ad portã
seniores sedent. qui certantiũ uirgia iudiciaria exa¬
minatione discingerent. quatinus urbẽ in qua con¬
cordit᷑ o porteret uiuere. discordes minime intrarent.
Unde & ꝑ ꝓpħetam dñs dicit. Consticuite inporta ui¬
diciũ. Hoc itaq loco quid portȩ nomine expͥmitim
nisi id quod agebatur in porca:Sicut enĩ pagnare
castra dicimus ꝓeo quod pugnat᷑ ex castris: ita uidi¬
ciũ qd in portaᷤ agi consueuerat parta nominatur
in porta gͣ se suꝑiorẽ uidet: qui se melions parcis
nec tc̃ contra pupillũ manũ exercuit cũ se etiã ꝑiu
sticiȩ meritũ potiorẽ uidit : nob̾ timoris regulã insinu¬
ans dicit. Si leuaui suꝑ pupillũ manũ mea: cũ uidem
me in porta suꝑiorẽ. Ac si patent̃ dicat. N eq tc̃ utili¬
tatis meȩ negotia uircute contͣ pupillũ exsequi uo¬
lui : quando me in iudicio etiã ex iusticia potiorẽ
tentionũ negotia subeunt. dũ grauare uel in mini¬

Expanded text:
 exigere.---Mos apud veteres fuit ut ad portam seniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione discernerent; quatenus urbem, in qua concorditer oporteret vivere, discordes minime intrarent. Unde et per prophetam Dominus dicit: Constituite in porta judicium. . Hoc itaque loco quid portae nomine exprimitur nisi id quod agebatur in porta? Sicut enim pugnare castra dicimus, pro eo quod pugnatur ex castris; ita judicium, quod in porta agi consueverat, porta nominatur. In porta ergo se superiorem videt, qui se melioris partis, quia nec tunc contra pupillum manum exeruit, cum se etiam per justitiae meritum potiorem vidit, nobis timoris regulam insinuans, dicit: Si levavi super pupillum 694 manum ma superiorem. Ac si patenter dicat: Neque tunc utilitatis meae negotia virtute contra pupillum exsequi volui, quando me in judicio etiam ex justitia potiorem tentionum negotia subeunt, dum gravare vel in mini
Abbreviated transcription (Latin):
pest dũ iniusta contia subditos exercet: dũ nullo honos blan¬
uidia affligit. eciã quȩdã bona aliquando faciat. aos
fouñtũ serat. seseq indisponsandis teprenis reb nñꝙ. non aua¬
ritiȩ studio sed ꝓutilitate carn aliũ misceat. &e sic eiꝰdam la¬
boris fructum uelut messẽ ordei exspectet. Sed subiecti
quiq ꝓ eo qd inillaximis grauant᷑ gaudere meiꝰ bonis mi s¬
polluit: nec ipsa terrenarũ rerũ dispensatio ꝓ utilitate
subdito ⁊ suscipi credit᷑. quando is qui p̃est auelare ꝑauari¬
tiã uictur. Unde fit ut adipsa etiam pauca bona quȩ
fieri iet multa mala cmsidant non laudes sed gemitꝰ
reddant: atq insirmantes murmurent dũ ꝑpendun

Expanded text:
praeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos blanpraeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos blanosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis miterius operis injustitia polluit, nec ipsa terrenarum rerum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest anhelare tiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed metus reddant, atque infirmantes murmurent, dum perpendunt
Abbreviated transcription (Latin):
ultima. de qua remuneratio laboris querit᷑. punctio dolous in¬
uenit᷑. Et notandũ qͦd sicut a frimĩto ordeũ distat quãuis
utrũq reficiat: sio a tͥbulo spina quãuis sit utrũq qd pungatt
qͥa tribulus mollior. ał ad pungendũ sẽꝑ est durior spina.
Ait gͦ. Pro frum̃to oriat᷑ michi tribulus. &. ꝓordeo spina. Ac sipa¬
tent̃ dicat. Egisse quidẽ & magna me bona & minima scio: sed
si ñ ita est ꝓ bonis magnis mala mintma. & ꝓ bonis minimis.
iͥn respondeant mala maiora.Quãuis hoc intelligi &. alit̃ pocest
Infrum̃to quippe spiritale opꝰ qͦd ĩtẽ reficit: in ordeo aut̃ terre¬
narũ rerũ dispensatio siguiatur. Inqua seꝑe dũ seruire inftr¬
mis atq carnalib cogimur: quasi sua iim̃ĩtis alim̃ta p̃p̃eramꝰ.
atq ipse nr̃oꝵ usus oꝑum quasi more ordei habet aliqtud de
amixtione palearũ. Et plerũq contingio ue rectoresdi

Expanded text:
ultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris inultima, de qua remuneratio laboris quaeritur, punctio doloris invenitur. Et notandum quod sicut a frumento hordeum distat, quamvis utrumque reficiat, sic a tribulo spina, quamvis sit utrumque quod pungat, quia tribulus mollior, et ad pungendum semper durior est spina. Ait ergo: Pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si patenter dicat: Egisse quidem et magna me et minima bona scio, sed si non ita est, pro bonis magnis mala minima, et pro bonis minimis mihi respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumento quippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dispensatio 727 figuratur. In qua saepe dum servire infirmis atque carnalibus cogimur, quasi sua jumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui