comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niunt. ut cũ eis qui iudicantur
peccatoribꝰ in dãpnationẽ mittan¬
tur ȩt̃nã. Uerũ his cũ timore et pa-
ad lȩtissima pocius dñi et saluato.¬
ris nr̃i ꝓmissa conuertamꝰ auditũ.¬
non ȩtnȩ tantũ modo uitȩ premi-¬
a suis sequacibꝰ. sed et presentis
intinera pollicetur eximia. Et om̃is
inquit qui reliquerit domũ. uel
fr̃s aut sorores: aut patrẽ aut ma-¬
trẽ: aut uxorẽ. aut filios aut a-

Expanded text:
ium, ut cum eis qui judicantur peccatoribus, in damnationem mittantur aeternam. Verum his cum timore et pavoad laetissima potius Domini et Salvatoris nostri promissa convertamus auditum.non aeternae tantummodo vitae praemia suis sequacibus, sed et praesentis munera pollicetur eximia. Et omnis, inquit, qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut f
Abbreviated transcription (Latin):
ide ergo: ne lumen qđ in te
ẽ tenebre sint. Hoc ẽ ne ip¬
sa cordis intentio quȩ lumen est
animȩ. uitioꝵ caligine fuscetur
sedulã discretione ꝓpende: iuxta
qđ alibi precipitur. Omni custodi¬
a serua cortuũ: qm̃ ex ipso uita.
ꝓcedit. Si gͦ corpus tuũ totum
lucidũ fuerit. non habens aliquã

Expanded text:
ide ergo ne lumen quod in te est tenebrae sint. Hoc est, ne ipsa cordis intentio quae lumen est animae, vitiorum caligine fuscetur, sedula discretione perpende. Juxta quod alibi praecipitur: Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit . Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens
Abbreviated transcription (Latin):
GITUR post excessum Le.¬
beati or arTIII turonicȩ ciuita-
tis ep̃i summi et in compara¬
bilis uiri : de cuius uirtutibus
magna apuc̾ nos uolumina reti¬
nentur: sc̃s cricius ad episcopatũ
succedit. At uero hie bricius cũ
eset primeuȩ ȩtatis uiuenis. scõ¬

Expanded text:
gitur post excessum beati 41 Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et incomparabilis viri, de cujus virtutibus, magna apud nos volumina retinentur, Briccius ad episcopatum succedit. At vero Briccius iste, cum esset primaevae aetatis juvenis, s
Abbreviated transcription (Latin):
o in discipulo magister auditix
et in filio pater honoratur. E¬
otest et aliter intelligi: qͥ ui
Qui non facit miscdiam unidr
fr̃ibꝰ meis minimis: nec mͥ facit.
qui et ipse ꝓ his formã serui habi¬
tũq pauꝑis suscepi. Qui autẽ me
sꝑnit. nolens credere uerba mea¬
sꝑnit eiũ qui misit me. Cũq md¬

Expanded text:
o in discipulo magister auditur, et in filio pater honoratur. Potest et ita intelligi: Qui Qui non facit misericordiam uni de fratribus meis minimis, nec mihi facit , quia et ipse pro his formam servi et pauperis habitum suscepi. Qui autem me spernit nolens credere Despernit eum qui me misit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi cũ legeretur attentissi¬
me audistis: et res gesta. narrata
sei recũbentẽ: & ab illo inuitatum.
non fastidientẽ. Uidistis :tiã muli¬
erẽ in ciuitate famosã. mala utiq
fama. quȩ erat peccatrix. non inui-¬
tatã irruisse conuiuo ubi suus
medicus recũbebat: et quesisse
pia impudentia sanitatẽ. Irruens
quasi importuna conuuio: opor-¬
tuna beneficio. Nouerat enĩ quan¬
to morbo laboraret: et illo sanan¬
do idoneũ. ẽẽ ad quẽ uenerat
sciebat.¬

Expanded text:
enim cum legeretur, attentissime audistis, et res gesta narrata aei recumbentem, et ab illo invitatum non fastidientem. Vidistis etiam mulierem in civitate famosam, mala utique fama, quae erat peccatrix, non invitatam irruisse convivio, ubi suus medicus recumbebat, et quaesisse pia impudentia sanitatem. Irruens quasi importuna convivio, opportuna beneficio noverat enim quanto morbo laboraret, et illi sanando idoneum esse ad quem venerat, sciebat
Abbreviated transcription (Latin):
immutabilẽ terminũ: de sermone
plantatũ. Apparet. quantũ. ẽ. me¬
sede paradisi ꝓiectus ẽ: iste de suis sedibꝰ
serpentes exclusit. Deposuit anguis anti¬
quũ mendaciũ: qui didieit implere
mandarũ. Ohilarii dulcedo. medica¬
mentũ. et meritũ: ante quẽ sine mora.
uenena fugata sunt. Addit t̾rã homini¬
bꝰ: quia in locũ beluȩ incola transmigra¬
uit. Sed reuertamur ad ordinẽ. Cũ de
exilio regressus introiuit pictauis: sũmo
fauore plaudebant om̃s parit᷑: eo quod
eccłia recepisset pontificẽ. grex pastorẽ.
Et acsi om̃s cũ ipso tunc redirent ad pa¬
triã: ita sine illo se exules fuisse defle
diuina. meruit ibidẽ marcinus mortu¬
ũ fuscitare. Post aliquos autẽ dies infans.
quidã sine baptismi regeneratione de¬
functus ẽ: duplici morte dampnatꝰ.
turi scłi non carebat. Tunc mater ex¬
tincti. quȩ iã mater ñ erat dũ filiũ ñ
haberet:ꝓuoluta ad pedes sc̃ĩhilarii
precedentibꝰ lacrimis. nati sui corpus

Expanded text:
immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est mesede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse deflebdivina meruit ibi beatus Martinus mortuum suscitare. Deinde post aliquot dies infans quidam sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus, turi saeculi non carebat. Tunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tace. suiꝰ est geuerositos celsior pol¬
ubiliatis forcior: aspecrus pul dirior
amor suainor et omni grã elegandi¬
or il quo nehiã chalairais collo¬
cat est Cuimi hi organa modula¬
tis uocibꝰ resonant: cuiꝰ michi uu¬
quies iustisimis uocibꝰ cantant a
mel et lac ex eiꝰ ore suscepi: iam am¬
plexibꝰ eiꝰ castis astricta sũ. Iam cor

Expanded text:
cujus est generositas celsior, possibilitas fortior, aspectus pulchrior, amor suavior, et omni gratia elegantior. A quo mihi jam thalamus collocatus est, cujus mihi organa modulatis vocibus resonant, cujus mihi virgines justissimis vocibus cantant. Jam mel et lac ex ore ejus suscepi, jam amplexibus ejus ca
Abbreviated transcription (Latin):
seruo fidẽ: ipsi me tota deuotione
cõmitto. Quẽ cũ a mauero casta
sũ cũ tetigero munda sũ: cũ acce¬
pero uirg sum. Nec deerunt post
nuptias filii: ubi parcussine dolo¬
re succedit: et fęcunditas quotidi¬
ana cumulatur.¬

Expanded text:
me tota devotione committo. Quem cum amavero, casta sum: cum tetigero, munda sum: cum accepero, virgo sum. Nec deerunt post nuptias filii, ubi partus sine dolore succedit, et fecunditas quotidiana cumulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& Rł Pñs conditor et redemp.¬
tor nr̃ uulnera suꝑbiȩ nr̃ȩ sanare
desiderans. et ipse cũ in forma de
esset forma hominis accepta. hu¬
miliauit semecipsũ factus obȩdla¬
ens usq ad mortẽ : et nos quoq
si culmen uerȩ sublimitatis con¬
scendere uolumꝰ. iter humilitatis
arripe premonuit. Nos si ueram
queq presentis scł̃i. et ipsã quoq
mortẽ patienter ferre precepit.
Promisit nobis dona głȩ: sed premi¬
sit certamina pugnȩ. Dix̃ ꝓmit¬
cens⁊ erit merces ur̃a multa. et
eritis filii altissimi: sed predixit
ubens: diligite inimicos ur̃os. et

Expanded text:
ristus conditor ac redemptor noster, vulnera superbiae nostrae sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma hominis assumpta, humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere praemonet; nos, si veram quaeque praesentis saeculi, et ipsam quoque mortem patienter ferre praecepit. Promisit nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimicos vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
Iã depone ꝑfidiã artis magicȩ &
dic nobis generositatẽ tuã. Beatꝰ lau¬
rentius dix̃. Quantũ ad genꝰ. hispa
nus: eruditus & nutritus romanꝰ::¬
& a cunabulis xp̃ianus: eruditus

Expanded text:
Jam depone perfidiam artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. Cui beatus Laurentius: Quantum ad genus, Hispanus sum, eruditus ac nutritus Romae, et a cunabilis Christianus, eruditus
Abbreviated transcription (Latin):
rt leprosũ miserabili facie. hor¬
rencibus cunctis. osculatꝰ est atq
benedixit. Statiq omni malo
emundatus: postero die ad eccle-¬
siam ueniens nitenti cute. gratias
ꝓ sanitate quã rec eperat agebac.
Sed nec hoc pregereundũ est.
quod fimbrię uestiment. eiꝰ cili¬
cioq detract̃ȩ crebras suꝑ infir¬
mantibꝰ egere uirtutes. Nam cũ¬
aut digitis illigate. aut collo in¬
dite sunt: ꝑsepe ab egrotantibus
morbos effugauerunt

Expanded text:
ret, leprosum miserabili facie horret, leprosum miserabili facie horrentibus cunctis osculatus est atque benedixit: statimque omni malo emundatus, postero die ad ecclesiam veniens nitenti cute, gratias pro sanitate quam receperat, agebat. Sed nec hoc praetereundum est, quod fimbriae vestimentis ejus cilicioque detractae, crebras super infirmantibus egere virtutes: nam aut digitis illigatae, aut collo inditae persaepe ab aegrotantibus morbos effugaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
minitaretur: digitos ei martinꝰ in
os intulit. Si habes inquit aliquid
potestatis: hos deuora. Tũ uero
ac si candens ferrũ faucibꝰ accepis¬
set: longe reductis dentibꝰ. digitos
beati iuiri uitabat attingere. Et
cũ fugere de obsesso corpore penis
et cruciatibꝰ cogeretur: nec tamen
ei exire ꝑos liceret: fȩda relinquens
uestigia. fluxu uentris egestus est
Interea cũ de metu Le.u.¬
atq impetu barbaroꝵ subita ciu¬
tatẽ fama turbasset: demoniacũ
ad se exhiberi iubet. Imꝑat: ut
an uerus esset hic nuncius fateretꝰ
Tunc consessus est sedecĩ demones
fuisse. qui rumorẽ hunc ꝑ ppłm
disseminassent: ut hac saltem
inctu. ex illo martinus oppido
fugaretur. Barbaros nichil minus
quã irruptionẽ cogitare. Ita cũ
hec immundus sp̃s media in ȩccle¬
sia fateretur: metu et turbatione
presenti ciuitas liberata est.
pud parisius uero Le Ui¬
dũ portã ciuitatis illius
multis secũ turbis euntibꝰ introi¬

Expanded text:
minaretur, digitos ei Martinus in minaretur, digitos ei Martinus in os intulit: si habes, inquit, aliquid potestatis, hos deuora. tum uero, ac si candens ferrum faucibus accepisset, longe reductis dentibus digitos beati uiri uitabat attingere: et cum fugere de obsesso corpore poenis et cruciatibus cogeretur nec tamen exire ei per os liceret, foeda relinquens uestigia fluxu uentris egestus est. Interea cum de motu adque impetu barbarorum subita ciuitatem fama turbasset, daemoniacum ad se exhiberi iubet: imperat ut, an uerus esset hic nuntius, fateretur. tum confessus est decem daemonas secum fuisse, qui rumorem hunc per populum dispersissent, ut hoc saltim metu ex illo Martinus oppido fugaretur: barbaros nihil minus quam de irruptione cohaec immundus spiritus media in ecclesia fateretur, metu et turbatione praesenti civitas liberata est. Apud Parisios vero, dum portam civitatis illius magnis secum turbis euntibus introi
Abbreviated transcription (Latin):
re se ꝓfani et gentilis domũ adire
posse. Nã tetradius eodẽ tempore
adhuc gentilitatis errore implicitꝰ.
tenebatur. Spondet gͦ se. si de pu.¬
ero demon fuisset exactus xp̃ianũ
F. Ita martinꝰ imposita manu pu-¬
ero immundũ ab eo sp̃m eiecit.
Quo uiso tetradius dñm nr̃m iħm
credidit: statĩq catecuminꝰ factus
nec multũ post baptitatꝰ ẽ: semꝑq¬
E
martinũ salutis suȩ auctorẽ miro
coluit affectu. Le .iIII.¬
ER idem tempus in eodẽ op¬
pido ingressus patris fami¬
lias cuiusdã domũ. in limine ipso
restitit: dicens horribile in atrio
domꝰ demoniũ se uidere. Cui cum
ut discederet imꝑaret: quendam¬
e familia qui in interiore parte
ediũ morabatur arripuit. Seuire
dentibꝰ miser cȩpit: et obuios qͦsq
laniare. Cõmota domus: familia
turbata: ppłs in fugã uersus:
martinus se furenti obiecit. Ac
primũ stare ei imꝑat. Sed cũ den¬
tibꝰ fremeret. Hiantiq ore morsum

Expanded text:
re se profani et gentilis domum adire re se profani et gentilis domum adire posse: nam Taetradius eo tempore adhuc gentilitatis errore implicitus tenebatur. spondet ergo se, si de puero daemon fuisset exactus, Christianum fore. ita Martinus inposita manu puero inmundum ab eo spiritum eiecit. quo uiso Taetradius Dominum Iesum credidit: statimque catechumenus factus nec multo post baptizatus est, semperque Martinum salutis suae auctorem miro coluit affectu. Per idem tempus in eodem oppido ingressus patris familias cuiusdam domum, in limine ipso restitit dicens, horribile in atrio domus daemonium se uidere. cui cum ut discederet imperaret et patrem familias, qui in interiore parte aedium morabatur, arripuisset, saeuire dentibus miser coepit, et obuios quosque laniare. commota domus, familia turbata, populus in fugam uersus: Martinus se furenti obiecit, ac primum stare ei imperat. sed cum dentibus fremeret hiantique ore morsum
Abbreviated transcription (Latin):
stantibꝰ ep̃is ire compulsus: descen¬
dit ad domũ puellȩ. Ingens turba
ꝓ foribꝰ: expectans quid nam dei
seruus esset acturus Ac primum
quȩ erant illiꝰ familiaria in istimo¬
di rebus arma: solo ꝓstratꝰ orauit.
Deinde egrã intuens: dari sibi ole¬
ũ postulat. Quod cũ benedixis¬
set: in os puellȩ uim sc̃i liquoris
infudit ⁊ statimq uox reddita ẽ.
Tum paulatĩ singula contactii eiꝰ
ceperunt mebra uiuiscere: donec
firmatis gressibꝰ populo teste sur-¬
rexit.
odem quoq tempore: tetra¬
dii cuiusdã ꝓconsularis
uiri seruus demonio correptꝰ: do¬
lendo exitu cruciabatur Rogatꝰ¬
ergo martinꝰ ut ei manũ impone-¬
ret: deduci eũ ad se iubet. Sed
nequã sp̃s nullo ꝓferri modo de
cella in qua erat potuit: ita in ad¬
uenientes rabidis dentibꝰ seiuebat.
Tũ tetradius ad genua beati uiri
aduoluitur: orans. ut ad domum
in qua demoniacus habebatur. ipse
descenderet. Tũ uero marcinꝰ nega-¬

Expanded text:
stantibus episcopis ire compulsus descenstantibus episcopis ire compulsus descendit ad domum puellae. Ingens turba pro foribus exspectabat quidnam Dei servus esset facturus. Ac primum, quae erant illius familiaria in istiusmodi rebus arma, solo prostratus oravit; deinde aegram intuens dari sibi oleum postulat; quod cum benedixisset, in os puellae vim sancti liquoris infudit, statimque vox reddita est. Tunc paulatim singula contactu ejus coeperunt membra viviscere, donec firmatis gressibus, populo teste, surrexit. odem tempore Tetradii cujusdam proconsularis viri servus daemonio correptus dolendo exitu cruciabatur. Rogatergo Martinus, ut ei manum inponeret, deduci eum ad se iubet: sed nequam spiritus nullo proferri modo de cellula, in qua erat, potuit: ita in aduenientes rabidis dentibus saeuiebat. tum Taetradius ad genua beati uiri aduoluitur, orans ut ad domum, in qua daemoniacus habebatur, ipse descenderet. tum uero Martinus nega
Abbreviated transcription (Latin):
RETERIS PUELLA
quȩdã
dira paralisis egritudi¬
ne te¬
nebatur: ita ut iam
tũ tempus. nullo ad
humanos usus corporis officio fun-¬
geretur. Omni ex parte premor¬
tua: uix tenui spũ palpitabat
Tristes ad solã funeris expectatio¬
nẽ assistebant ꝓpinqui cũ subito¬
lȩ comꝑit: currit exanimis ꝓ fili¬
a rogaturus. Et forte martinus
iam ȩccłiam fuerat ingressus. Ibi
inspectante ppło. multisq aluis
ep̃is presentibus: eiulans senex ge¬
nua illiꝰ amplectitur dicens filia
mea moritur misero genere lan¬
goris: et quod.ẽ ipsa morte cru¬
delius: solo spũ uiuit. iam carne
premortua. Rogo ut ad eam ue¬
nias atq benedicas. Confido enĩ
qđ ꝑ te reddenda sit sanitati.
confusus obstupuit et re-¬
fugit: dicens hoc suȩ non e̾ẽ. uir¬
tutis: senẽ errare uidicio: non ẽe.
se dignũ. ꝑ quẽ dñs signũ uirtu¬
tis ostenderet. Perstare uehementi¬
us flens pater: et orare. ut exani¬
mem uisitaret. Postremo a circum¬

Expanded text:
reueris puella quaedam dira paralysis aegritudine tenebatur, ita ut iam tum tempus nullo ad humanos usus corporis officio fungeretur: omni ex parte praemortua uix tenui spiritu palpitabat. tristes ad . solam funeris expectationem adstabant propinqui, cum subitolae comperit, cucurrit exanimis, pro filia rogaturus. Et forte Martinus jam Ecclesiam fuerat ingressus. Ibi inspectante populo multisque aliis episcopis praesentibus, ejulans senex genua ejus amplectitur, dicens: Filia mea moritur misero genere languoris, et quod ipsa est morte crudelius, solo spiritu vivit, jam carne praemortua; rogo ut eam adeas, atque benedicas, confido enim quod per te reddenda sit sanitati. onfusus obstupuit, et refugit dicens: Hoc suae non esse virtutis; senem errare judicio; non esse se dignum, per quem Dominus signum virtutis ostenderet. Perstare vehementius flens pater, et orare ut exanimem visitaret. Postremo a circum
Abbreviated transcription (Latin):
one heliã ꝓpħam. aut iheremiam
xp̃m putauerint: cũ ante multa¬
annors curricula fuisse legantur
Sed hic error in ppłm ex stultitia
gentiliũ descenderat: ut̃ putarent
aliquẽ magnũ uirũ post mortẽ.
suũ spm̃ dare posse ei uellet¬
Quo errore seductus fuerat hero¬
des: quando audita fama de iħu.
dix̃. Ioħ̃s quẽ ego decollaui. surre-¬
xit a mortuis: et uirtutes multe
oꝑantur in eo.¬

Expanded text:
nes Eliam aut Jeremiam Christum putaverint, cum ante multa curricula annorum fuisse leguntur. Sed hic error in populo ex stultitia gentilium descenderat, ut putarent aliquem magnum virum post mortem suum spiritum dare posse cui velletQuo errore seductus fuerat Herodes, quando audita fama de Jesu, dixit: « Joannes quem ego decollavi, surrexit a mortuis, et virtutes multae operantur in eo
Abbreviated transcription (Latin):
sionis uocẽ. petrus et andreas reli-¬
ctis rȩtibꝰ secuti sunt redemptorem.
Nulla uero hunc facere acdhuc mi¬
racula uiderant: nichil ab eo de
prȩmio ȩt̃nȩ retributionis audie-¬
rant: et tamen ad unũ dñi precep¬
tũ. hoc quod possidere uidebantur
oblitisunt. Quanta nos eiꝰ miracu¬
la uidenꝰ: quot flagellis affligim᷑
quantis minarũ asꝑitatibꝰ deterre¬
mur: et tamen uocantẽ sequi con-¬
tẽpnimꝰ. In celo iam sedet: qui de
conuersione nos admonet. Iã iugo
fidei colla gentiũ subdidit: iam
mundi głam strauit: iã ruinis eiꝰ
crebrescentibꝰ. districti sui iudicii

Expanded text:
sionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot flagellis affligimur, quantis minarum asperitatibus deterremur, et tamen vocantem sequi contemnimus? In coelo jam sedet, qui de conversione nos admonet; jam jugo fidei colla gentium subdidit, jam mundi gloriam stravit, jam, ruinis ejus crebrescenti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑba mens nr̃a non uult hoc spon-¬
te deserere: qđ quotidie ꝑdit in¬
uita. Quid gͦ fr̃s km̃i. quid in eiꝰ
iudicio dicturi sumꝰ: qui ab amore
presentis scłi nec preceptis flectimur.
nec uerberibꝰ emendamur:
ed fortasse aliquis tacitis sibi
cogitationibꝰ dicat. Ad uocẽ dñicã
uterq iste piscator qͥd aut quantũ
dimisit: qui pene nichil habuit:
Multũ reliquit: qui sibi nichil reti¬
nuit. Multũ reliquit: qui quãli¬
bet paruũ. totũ deseruit. Certe
nos et habita cũ amore possidemꝰ
et ea quȩ minime habemꝰ ex deside¬
rio querimꝰ. Multũ gͦ petrus et
andi as dimisit: quando uterq
desideria habendi dereliquit.
Multũ dimisit: qui cũ re possessa
etiã concupiscentuis renunciauit.
A sequentibꝰ gͦ tanta dimissasunt:
quanta a non sequentibꝰ concupis-¬
ci potuerunt.

Expanded text:
sponte deserere quod quotidie perdit invita. Quid ergo, charissimi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Multum reliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa putandũ ẽ. qđ dñs bea¬
cors martirũ mentionẽ faciens.
hos duos specialiter nominare uo¬
lut abel scilicet & zachariã: cum
ab initio scłi multi alii ꝓ eiꝰ nomi¬
ne fuissent occisi. Tales gͦ ponere
nomine passi fuerant. uel passuri
erant. Per abel enĩ qui non ꝓpter
predicationẽ sed ꝓpt̾ inuidiam
in agro occisus non reluctasse legi.
cessunt in doctrina firmi tamen
in fide: qui scientes tantũ xp̃m.
et hunc crucifixũ. magis eligunt
ꝓ eiꝰ nomine mori. quã eiꝰ fidem
negare. Per zachariã uero qͥ sacer¬
dos fuit in ordine pontificali. &
non in agro sed ꝓpter predicatio¬
nẽ inter tẽplũ et altare occisus ẽ.
illi significantur: qui magistri et
doctores ȩccłiȩ sunt. et ꝓpt̃ con

Expanded text:
autem sine causa putandum est quod Dominus beatorum martyrum mentionem faciens, hos duos specialiter nominare voluit, Abel scilicet et Zachariam, cum ab initio saeculi multi alii pro ejus nomine fuissent occisi. Tales ergo poneri pro ejus nomine passi fuerant, vel passuri erant. Per Abel vero, qui non propter praedicationem, sed propter invidiam in agro occisus, non reluctasse dicituces sunt in doctrina, firmi tamen in fide, qui scientes tantum Christum et hunc crucifixum, magis eligunt pro ejus nomine mori, quam ejus fidem negare. Per Zachariam vero, qui sacerdos fuit in ordine pontificali, et non in agro, sed propter praedicationem inter templum et altare est occisus, illi significantur qui magistri et doc
Abbreviated transcription (Latin):
petrũ et andreã crucifixerunt.
et paulũ decollauerunt. Qđ au-¬
tẽ eos in sinagogis suis flagellaue¬
rint. et ꝑsecuti eos fuerint de ci¬
uitate. in ciuitatẽ: liber ai¬
tuũ apłors pleniter narrat: eũ
dicit. quia ibant discipuili gaudor¬
tes a conspectu concili: qm̃ dign

Expanded text:
Petrum et Andream crucifixerunt, et Paulum decollaverunt. Quod autem in synagogis suis flagellaverunt et persecuti eos fuerunt de civitate in civitatem, liber Actuum apostolorum pleniter narrat, cum dicit: « quia ibant discipuli a conspectu concilii gauden
Abbreviated transcription (Latin):
pe ut ita loquar beata & gloriosa
uirgo MaRia. eo modo quãuis du¬
dũ incõparabilis esset uniũsis quȩ
fub cęlo sunt uirginibꝰ. ut decenter
posset in se suscipere diuinitatis ad¬
mixtionẽ salua utraq natura: ta-¬
men cũ grã repletur. cũ spũ scõ ꝑ-¬
funditur. cũ uirtute altissimi ob¬
umbrat᷑: fit preciosior meritis. cel¬
sis sublimior fastigiis. pulchrior
scĩtate. głosior suoꝵ prerogatiuis
meritoꝵ: ita ut nullis iã ufibꝰ sit
ipsa eadẽq mancipanda nisi di-
GITUA et si imitari oportet tantã
ac talẽ uerginẽ. tamq preclarã:
uenerari eã multũ conuenit: et
ultra angelicã quodã modo digni-

Expanded text:
pe ut ita loquar beata et gloriosa pe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam
Abbreviated transcription (Latin):
confidenter scã dei canit ȩcclia
re. ut ultra angłoꝵ uel archangeloꝵ
merita transcenderit: quia & si simi¬
litudo reꝑmittitur scĩs: ueritas ñ
negatur. Hoc quippe priuilegiũ ñ
nature ẽ sed gratiȩ beatȩ uirginis
orarif: de qua natꝰ ẽ ipse ds̃ et homo.
Idcirco et ipsa plus est meritis et non
natura: quã uirgo et homo. Unde
et si cęterȩ uirgines imitantur illã
teste argelo. quia sp̃s ses & untꝰ te
ginis quãins mundus quãuis
impollutꝰ et alienꝰ a contagione pec¬
cati. quãuis sc̃s: tamen adhuc uili¬
tate humanitatis induit᷑ ⁊ ut ita
dicã ac si lana candidissima fucisq
coloris dealbata. Ad quã sane cũ
na cũ inficitur sangume conchilii
uel muricisaertit᷑ in purpurã uer¬
sa ẽ & ipsa sine coitu in matiẽ. ut
ñ sit iã ad modũ qđ fuierat. sed pur¬
pura uerissima ad indumentũ et
głam sũmi regis diuinitꝰ aptissime
dedicata: ut nulli deinceps ea uti
usu femineo lieuerit. nisi deo. Quip¬¬

Expanded text:
confidenter sancta Dei canit Ecclesia, re; ut ultra angelorum vel archangelorum merito transcenderit: quia etsi similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura quam virgo et homo. Unde et si caeterae virgines imitantur illam teste angelo: Quia Spiritus sanctus etginis, quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione cati, quamvis sanctus: tamen adhuc vilitate humanitatis induitur: ut ita dicam, ac si lana candidissima, suoque colore dealbata: ad quam sane cum na cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quip
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc eni oportebat ut prius
ꝑ xp̃i p̾dicatione moreret᷑. Prepo¬
sterum fuit qͦd audere cepat huma¬
na temeritas. cũ istũ dispoliuisset or¬
re suidinẽ ueritas. Animã sua positurũ
se ꝓ xp̃o petrus putabat: ꝓliberato¬
iquẽ mortuũ dolebas: ꝯ que̾ ꝓriob̾
mori carnali amore ꝑloebas. ausu

Expanded text:
Hoc enim oportebat, ut prius Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam se positurum pro Christo Petrus putabat , pro liberatovivit quem mortuum dolebas, et quem pro nobis mori carnali amore prohibebas . Ausus
Abbreviated transcription (Latin):
riandi. uł nominandi. uł a .ren¬
di cupiditate. ñ obediendi. ⁊libue¬
mendi. deo placendi caritai Con¬
tra hos gͦ uigilat tocies inculita
ista uox ip̃i. quos apłs gemit sua
alind. s diligis me pasce oues meas:
quã si diceret᷑ si me diligis non te:

Expanded text:
riandi, vel dominandi, vel acquirendi cupiditate, non obediendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hos ergo vigilat toties inculcata ista vox Christi, quos Apostolus gemit sua aliud, Diligis me? pasce oves meas, quam si diceretur, Si me di
Abbreviated transcription (Latin):
aliuid toreal inendat petro quã suas
ques pasci. Rinditur triue negationi tri
na cenfessio. ne minꝰ amori linga serui¬
at quã tiniori:  plus uocis. elicuisse
uideat. mors unineos. quã uita p̃seris.
Sir unoris osficiũ. palcere dñcũ gre¬
gem. si duit iudicũ timons. negare¬

Expanded text:
aliud toties commendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens, quam vita praesens. Sit amoris officium, pascere dominicum gregem; si fuit
Abbreviated transcription (Latin):
andatũ soluit et docet.
quando hoc quisq uoce
predicat. quod uiuendo non
implet. Sed ad regnũ etnȩ beati¬
tudinis ꝑuenire non ualet. qui
ñ uult oꝑe implere qđ docet.
Quomodo gͦ in eo minimus uo-¬
catur: qui ad hoc nullomodo
In qua doctor qui mandatum
soluerit minimꝰ uocatur: quia
cuiꝰ uita despicitur: restat ut
et predicatio contempnatur.
In quinq autẽ corporis sensibꝰ
unusquisq subsistit. Geminatus
autẽ quinarius: denariũ ꝑficit.
Et quia ex utioq sexu fideliũ
multitudo colligitur: scã eccłia
decẽ uirginibꝰ similis denunciat᷑
Inqua quia mali eũ bonis & re-¬
ꝓbi cũ electis admixtisunt: re¬
cte similis uirginibꝰ prudentibꝰ
et fatuis eẽ. ꝑhibetur.

Expanded text:
 solvit et docet, quando hoc quisque voce predicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur qui ad hoc nullo modo ia doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur restat ut et praedicatio contemnatur.In quinque autem corporis sensibus, unusquique subsistit. Geminatus autem quinarius denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur, in qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Ille ꝓpriis gressibꝰ ꝓficisceba¬
tur ad xp̃m: oculisq suꝑiora res¬
piciens. beatũ sp̃m deducebat ad
cęlũ: iste ceruicẽ curuat ad pęnã:
et offert uerticẽ capitis ad coronã.
Petrũ crux necat: paulũ gladius
immolat. Oduo genera supplicii.
crucẽ : paulus sumit dm̃ci lateris
pugionẽ. Piscatorẽ suspendit amus
crucis: ꝑsecutorẽ muero minuit
spiculatoris. Nunc ad memoriã pis¬
catoris genua flectuntur imꝑato¬
ris: & ibi radiant gẽmę diadema-¬
tis: ubi nunc fulgent beneficia
fessorem. Prestitit passio socios
quos fecerat fidei p̃dicatio copu¬
latos. Ueneremur gͦ principes gre-

Expanded text:
catur. Ille propriis gressibus proficiscebatur ad Christum, oculisque superiora respiciens, beatum spiritum deducebat ad coelum; iste cervicem curvabat ad poenam, et offerebat verticem capitis ad coronam. Petrum crux necat; Paulum gladius immolat. Duo genera suppliciorucrucem; Paulus sentit Dominici lateris pugionem. Piscatorem suspendit hamus crucis; persecutorem mucro minuit persecutoris. Nunc ad memoriam piscatoris flectuntur genua imperatoris. Ibi radiant gemmae diadematis, ubi fulgent beneficia fessorem. Praestitit passio socios, quos fecerat fidei praedicatio copulatos. Veneremur ergo principes gregi
Abbreviated transcription (Latin):
runt aliũ dm̃. eẽ. ueteris destamen-¬
ti et aliũ noui: cũ dicit. ecce ego
mitto ad uos ꝓpħas. et sapientes et
scribas. Ac si diceret. Ego qͥ quondã
ad patres ur̃os misi ꝓpħas et sapien-¬
tes et scribas: idẽ ipse et non alius
mitto nunc ꝓpħas sapientes. & scri¬
bas. Fuerunt enĩ in ueteri testamen-
to ꝓpħȩ.sapientes. et scribȩ: fuer̃
et in nouo. In ueteri testamento
fuerunt ꝓpħȩ: isaias. iheremias et
multi alii. Fuerunt sapientes: sicit
salomon. et samuel: et plures ali
fu̾erunt et scribȩ: qualis fuit mor.¬
ses qui legẽ scripsit:: et escdras qui
post captiuitatẽ babiloniȩ incen¬
sis bibliotecis legẽ recuꝑauit. In¬
nouo testamento legimꝰ agabũ pro¬
phetasse: et quatuor filias philupi
Et omnis qui futura mala cauere
monet. et bona diligere: ꝓpħa est
fuerunt sapientes. sicut apłi: seri¬
be. sicut euangeliste: qui dicta
uel facta dñica nobis scripta reli¬
querunt.

Expanded text:
Deum esse Veteris Testamenti et alium Novi, cum dicit: « Ecce ego mitto ad vos prophetas et sapientes et scribas. » Ac si diceret: Ego qui quondam ad Patres vestros misi prophetas et sapientes et scribas, idem ipse et non alius mitto nunc prophetas, et sapientes, et scribas. Fuerunt enim in Veteri Testamento prophetae, sapientes, et scribae: fuerunt et in Novo. In Veteri Testamento fuerunt prophetae: Isaias, Jeremias, et multi alii; fuerunt sapientes: sicut Salomon et Samuel, et plures alii; fuerunt et scribae: qualis fuit Moyses, qui legem scripsit, et Ezras, qui post captivitatem Babyloniae, incensis bibliothecis, legem recuperavit. Novo Testamento legimus Agabum prophetasse, et quatuor filias Philippi . Et omnis qui futura mala cavere monet, et bona diligere, propheta est. Fuerunt sapientes, sicut apostoli, sicut evangelistae, qui dicta vel facta Dominica nobis scripta reliquerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Narrat suꝑior textus euangelii: qua-¬
liter dñs conflictũ habens cũ iudȩ¬
is conuicerit eos homicidas. et ho-¬
micidarũ filios. Qui cũ ȩdificarent
sepulcra ꝓpħarũ. & ornarent mo¬
numenta iustoꝵs: dicentes. quia si
fuissemꝰ in diebꝰ patrũ nr̃oꝵs. non esse-¬
mꝰ socii eoꝵs in sanguine ꝓpħarũ:
in hoc se filios eoꝵ ostendebant. qui
ꝓpħas occiderant: qđ animũ ple-¬
nũ habentes inuidia. xp̃m eiusq
discipulos ꝑsequebantur. Unde
et dñs adiungit: dicens. Itaq testi-

Expanded text:
Narrat superior textus Evangelii qualiter Dominus, conflictum habens cum Judaeis, convicerit eos homicidas et homicidarum filios, qui cum aedificarent sepulcra prophetarum, et ornarent monumenta justorum, dicentes: Quia si fuissemus in diebus patrum nostrorum, non essemus socii eorum in sanguine prophetarum. In hoc se filios eorum ostendebant, qui prophetas occiderant, quod animum plenum habentes invidiae, Christum ejusque discipulos persequebantur. Unde et Dominus adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ estis qui ꝓpħas occiderunt.
Et uos implete mensurã patrũ ue¬
stroꝵs. Ac si diceret. Qđ illis defuit:
uos implere cupitis. Illi m̃bra occi¬
derunt: uos caput ꝑsequimini
qui ab eis predictus ẽ. occidere
desideratis.

Expanded text:
i prophetas occiderunt, et vos implete mensuram patrum vestrorum. Ac si diceret: Quod illis defuit, vos implere cupitis. Illi occiderunt membra, vos caput persequimini: prophetarum, qui ab eis praedictus est, occidere desideratis,
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃s: iurgimbus sacris. Diẽ
festũ sacratissimȩ uirginis. ce¬
lebremus Hinc psalmi resonent: in¬
de concrepent lectiones: hinc ppłoꝵ
turbȩ letentur: inde sustententur
pauꝑes xp̃i. Om̃s ergo gratulemur
in dño: et ad ȩdificationẽ uirginũ.
qualiter passasit agnes beatissima.
ad memoriã reuocemus. Tereio deci
mo ȩtatis suȩ anno. mortẽ ꝑdidit &
uitã inuenit: quia solũ uitȩ dilexit
auctorem. Infantia computabatur
in annis: sed erat senectus mentis im
mensa. Corpore quidẽ iuuencula:
sed animo cana. Pilchra facie: sed
pulchrior fide.¬

Expanded text:
ti virginibus sacris. 1. Diem festum sacratissimae virginis celebremus: hinc psalmi resonent, inde concrepent lectiones: hinc populorum turbae laetentur, inde subleventur pauperes Christi. Omnes ergo gratulemur in Domino, et ad aedificationem virginum qualiter passa sit Agnes beatissima, ad memoriam revocemus. Tempore imo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invenit; quia solum vitae dilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis in moribus: corpore quidem juvencula, sed animo cana. Pulchra facie, sed pulchrior fide
Abbreviated transcription (Latin):
catur. Et quia nonnulli ex disci-¬
erant.: ut ȩccłiam dei constructã
conspicerent. et contra mundi huiꝰ
gł̃am ꝑ auctoris sui potentiã ere-¬
ctã. consolatoria ꝓmissione nunc
dicitur. Sunt quidã de hic stanti¬
dei in hac sententia futuraᷤ in cȩ-¬
lis beatitudinẽ uelimꝰ accipere:
et hoc quidã de adstantib non
post multos dies in monte uide-¬
runt. Qđ pia utiq ꝓuisione
factũ ẽ: ut contẽplatione semꝑ
manentis gaudii tã etsi raptĩ atq̃
ad breue momentũ delibata.
rent. Decentissimo sane uerbo scõs
mortẽ gustare testatur: a quibꝰ ni-
mirũ corpore quasi libando gu-¬

Expanded text:
catur; et quia nonnulli ex discicatur; et quia nonnulli ex discierant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam per auctoris sui potentiam erectam consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de his stantiDei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidem de astantibus non post multos dies in monte viderunt. Quod pia utique provisione factum est, ut contemplatione semper manentis gaudii, tametsi raptim atque ad breve momentum delibata, rent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur; a quibus nimirum mors corporis quasi libando gu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidã de hic stantibꝰqui
non gustabunt mortẽ: donec uide¬
ant filiũ hominis uenientẽ in regno
suo. Terrorẽ apłors spe medicari uo¬
luerat ꝓmissoꝵ dicens : filiꝰ hominis
uenturus ẽ in gła patris sui cũ an¬
gelis suis: insuꝑ auctoritate iudicis
addita: et redodet unicuiq sedm
oꝑa eiꝰ. Poterat apłoꝵ tacita cogita.¬
tio: istiꝰmodi seandalũ sustinere. Occi-¬
sionẽ et mortẽ nunc dicis eẽ. uentu.¬
rã: qdđ autẽ ꝓmittis affuturũ te in
gła patris cũ angeloꝵ ministeruis.
et iudicis potestate: hoc in dies erit.
dens gͦ occultoꝵ cognitor quid pos¬
sent obicere: presentẽ timorẽ presen¬
ti compensat prȩmio. Quid eñĩ dicit:
Sunt quidã de hic stantibꝰ qui non
gustabunt mortẽ: donec uideant
filiũ hominis uenientẽ in regno suo.
credulitatẽ urãm presenti tempore
demonstretur. Regnũ autẽ dei in
quo filiꝰ cdei idẽ qui et filiꝰ hominis
regnat: hoc loco presens ȩccłia uo¬

Expanded text:
sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo. Terrorem apostolorum spe medicari voluerat promissorum, dicens: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: et reddet unicuique secundum opera sua. Poterat apostolorum tacita cogitatio, istiusmodi scandalum sustinere: occisionem et mortem nunc dicis esse venturam: quod autem promittis te affuturum in gloria Patris cum angelorum ministeriis, et judicis potestate, hoc in dies erit, dens ergo occultorum cognitor quid possent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientem in regno suo; credulitatem vestram praesenti tempore demonstretur. Et quo filius Dei idem qui et filius hominis regnat, hoc loco praesens Ecclesia vo
Abbreviated transcription (Latin):
amitteret. Sed ne forte hoc mirũ
uideatur:: quod magus ille pre¬
sente apło ꝑ aerem aliquancdui
uolitauerit: hoc patientia PE TRI
fecit. Permisit enim illũ sublimius
ascendere: ut altius caderet. Uolu¬
it eũ in excelsũ leuari ad conspec¬
tũ omniũ: ut ruentẽ illũ de ex¬
celso oculi omniũ ꝑuiderent
hec igitur est iniquitatis elatio:
ut in altũ se conferat: in sublime
se erigat. Sed scã oratio oninen
humiliat suꝑbiam:: uniuersam

Expanded text:
amitteret. Sed ne forte hoc mirum amitteret. Sed ne forte hoc mirum videatur, quod magus iste praesente Apostolo per aerem aliquandiu volitaverit, hoc patientia Petri fecit. Permisit enim illum sublimius ascendere, ut altius caderet: voluit eum in excelsum levari ad conspectum omnium, ut ruentem illum de excelso oculi omnium perviderent. Haec igitur est iniquitatis elatio, ut in altum se ferat, in sublime se erigat: sed sancta oratio omnem humiliat superbiam, universam
Abbreviated transcription (Latin):
igitur die: beati apłi san-¬
gumẽ suũ fuderunt. Sed uidea¬
mus causã: quare ista ꝑpessisunt
Sellicet quod inter cȩtera mira¬
bilia: etiam magũ illũ simonẽ
orationibus suis de aeris uacu¬
o precipiti ruia ꝓstrauerint.
Cũ em̃ idem sy mon se xp̃m di¬
ceret. & tanquã filiũ ad patrẽ
assereret:: atq elatus subito ma¬
gicis artibꝰ uolare cepisset: tunc
Petaus fixis genibus precat᷑ꝰ est
dñm: & precatione scã. uicit
magicã leuitateo. Prior enioi as¬
cendit ad dñm oratio. quã uola¬
tus et ante ꝑuenit iusta petitio
quã iniqua presumptio. Ante in-¬
quã PETRUS In terris positus obti¬
nuit quod petebat: quã symon
ꝑueniret ad cęlestia quo tende¬
bat. Tunc igitur PETRUS uelut
uinctũ illũ de sublimi aere depo¬
suit: et quodã precipitio in saxo
elidens. eius crura confregit. Et
hoc in obꝓbriũ facti illius: ut qui
paulo ante uolare temptauerat.
subito ambulare non posset: et
qui pennas assumpserat. plantas

Expanded text:
igitur die beati Apostoli sanguinem profuderunt: sed videamus causam quare ista perpessi sunt: scilicet quod inter caetera mirabilia etiam magnum illum Simonem orationibus suis de aeris vacuo praecipiti ruina prostraverint. Cum enim idem Simon se Christum diceret, et tanquam filium ad Patrem nscendere, atque elatus subito magicis artibus volare coepisset; tunc Petrus fixis genibus precatus est Dominum, et precatione sancta vicit magicam levitatem. Prior enim ascendit ad Dominum oratio quam volatus, et ante pervenit justa petitio quam iniqua praesumptio. Ante, inquam, Petrus in terris positus obtinuit quod patebat, quam Simon perveniret ad coelestia quo tendebat. Tunc igitur Petrus velut vinctum illum de sublimi aere deposuit, et quodam praecipitio in saxo elidens ejus crura confregit; et hoc in opprobrium facti illius: ut qui paulo ante volare tentaverat, subito ambulare non posset; et qui pennas assumpserat, plantas
Abbreviated transcription (Latin):
ui acquisiere mercando. Cum¬
etiã sciat: ipsos quoq qͥbꝰ nĩquã
Et predicatũ. ibidẽ adesse dam¬
pnandos. Le . xi
Dñe mna tua decẽ mnas ac-¬
qilisiuit. Primꝰ seruus. ordo docto¬
rũ ẽ in circũcisionẽ missoꝵ: qui
unã mña negotiaturus accepit: ÷¬
quia unũ dñm. unã fidẽ. unũ
baptisma. unũ dm̃ predicare ius-¬
sus ẽ. Sed hȩc eadẽ mna. decem
mnas acquisiuit: quia ppłm sub
lege constitutũ. sibimet docendo
lone: quia in modico fidelis fu-¬
isti: eris potestatẽ habens. super
decẽ ciuitates. In modico seruus
ẽ fidelis: qui non adulterat uer¬
bũ dei: sed sicut ex deo corã deo.
in xp̃o loquitur. Quicquici enĩ
in presenti ꝑcipimꝰ donoꝵ: in cõ¬
paratione futurors ꝑpaucũ est

Expanded text:
vi acquisiere mercando. Quivi acquisiere mercando. Quinetiam sciat eos quoque, quibus nunquam est praedicatum, ibidem adesse damnandos, de quimine, mna tua decem mnas acquisivit . Primus servus ordo doctorum est in circumcisionem missorum, qui unam mnam negotiaturus accepit, quia unum Dominum, unam fidem, unum baptisma, unum Deum praedicare jussus est. Sed haec eadem mna decem mnas acquisivit, quia populum sub lege constitutum sibi docendo lis, quia in modico fuisti fidelis, eris potestatem habens super decem civitates. In modico servus est fidelis, qui non adulterat verbum Dei: sed sicut ex Deo, coram Deo, in Christo loquitur, quidquid enim in praesenti percipimus donorum, in comparatione futuror
Abbreviated transcription (Latin):
de quibꝰ alibi ꝓtestatur. Nunc an¬
tẽ uiderunt. & oderunt et me
et patrẽ meũ. Qui nonsolũ pre¬
sentẽ usq ad mortẽ crucis ode¬
runt: sed etiã post resurrectio¬
nẽ eiꝰ miserunt ꝑsecutionẽ in a¬
postolos: et predicationẽ regni
cęlestis spreuerunt. Et factũ ẽ
ut rediret accepto regno. Signifi¬
cat tempus quando in marife¬
stissima et eminentissima clarita¬
te uenturus ẽ: qui eis humilis
apparuit. cũ diceret: regnũ me¬
ũ non ẽ. de hoc mundo. Et uis-
sit uocari seruos quibꝰ dederat
pecuniã: ut sciret. quantũ qͥsq
negotiatus esset. U̾t sciret inqͥt
non quo eũ quid lateat eui ue¬
risũme dictũ ẽ. dñe tu omia seis
sed sciret dicit scire om̃s faceret
Tunc omniũ oꝑa & cogitationes
palã om̃ibꝰ ostenduntur. Nemo
sane arbitretur eos solũmodo
quibꝰ grã predicandi data ẽ. non
alitẽ et eos quibꝰ predicatũ ẽ
iudiciũ tune eẽ. uocandos Ipsi
eni sunt pecunia. quã boni ser.¬

Expanded text:
tatur. Nunc autem et viderunt et oderunt et me et Patrem meum . Qui non solum praesentem usque ad mortem crucis oderunt, sed post resurrectionem ejus miserunt persecutionem apostolis, et praedicationem regni coelestis spreverunt. Et factum est, ut rediret accepto regno. Significat tempus, quando in manifestissima et eminentissima claritate venturus est, qui eis humilis apparuit, cum diceret: Regnum meum non est de hoc mundo . Quibus et sit vocari servos, quibus dedit pecuniam, ut sciret quantum quisque negotiatus esset. Ut sciret, inquit, non eum quid lateat, cui verissime dictum est, Domine, tu omnia scis : sed sciret dicit, scire omnes faceret. Tunc enim omnium opera et cogitationes palam omnibus ostenduntur, sane arbitretur eos solummodo quibus gratia praedicandi data est, non autem et eos quibus praedicatum est, ad judicium tunc esse vocandos. Ipsi sunt enim pecunia, quam boni ser
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Quibꝰ tunc iure glorifi¬
candus ille preponitur.: qui eis
pecuniã uerbi digne deo cõmo¬
dauerit. Unde quidã negotia¬
tor egregius. ciuitates quibꝰ pre¬
erat. hoc ẽ animas quas regen-¬
das acceꝑat alloquens que ẽ.
ait nr̃a spes aut gaudiũ aut
corona głe: nonne uos ante
Dñe. mna tua: fecit quinq mnas.
Seruus iste cętus ẽ. eoꝵ qui pre¬
putio euangelizare missisunt.
cui dñs ad predicationẽ eunti.
unã mnã. hoc ẽ. unã eandẽq
fidẽ. quȩ & circũcisionẽ credita
est prestiterat. Sedhȩc quinq
mnas fecit: quia gentes curiosis
sensibꝰ antea mancipatas. ad fidei
euangelice grãm conuertit.

Expanded text:
entes. Quibus tunc jure glorificandus ille praeponitur, qui eis pecuniam verbi, digne Deo commodaverit. Unde quidam negotiator egregius, civitates, quibus praeerat, hoc est, animas quas regendas acceperat, alloquens: Quae est, ait, nostra spes aut gaudium, aut corona gloriae? nonne vos ante Domine, mina tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti, unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem quae et circumcisioni credita est praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas, ad fidei evangelicae gratiam convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionẽ suggerit: quasi nume.¬
ri centenarii pordere fulgescit.
Et ait illis. Negotiamini dũ ueni¬
o. Uerba inquit legis ac ꝓpħarũ
mistica int̃pretatione discussa
popubs offerce: atq ad ei s fidei
confessionẽ moꝵq p. hitatẽ ac-¬
cipite.

Expanded text:
perfectionem suggerit, quasi numeperfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem, morumque probitatem recipite.
Abbreviated transcription (Latin):
a patre. Postula a me: et dabo tibi
gentes hereditatẽ tuã: & possessi¬
onẽ tuã terminos t̃rȩ. Quȩ uide-¬
licet hereditas uel possessio: bifa-¬
ria ratione. regio longinqua uo-¬
catur. Uel quia a finibꝰ t̾re clamat
ad dñm: uel quia longe ẽ. a pec¬
catoribꝰ salus. Et cũ deuis ubiq
sit presens: longe tamen ab eors
sensu qui idola colunt. ds uerus
abest. Sed qui erant longe: facti
sunt ꝓpe in sanguine xp̃i.Lc .x.¬
ocatis autẽ decẽ seruis suis:
dedit illis decẽ mnas. Dena-¬
rilis numerus. ad legẽ ꝑtinet. ꝓ-¬
pt̃ decalogũ. Uocat itaq pater¬
familias decẽ seruos: quia elegit
discipulos ꝑ litterã legis imbutos.
Dat illis decẽ mnas: quia legis di-¬
cta spũalit̃ intelligenda reuelat.
Post passionẽ quippe resurrectio¬
nẽq suã aꝑuit illis sensũ: ut in.¬
telligerent scripturas. Mma nãq
quã greci mnã uocant: centum
dragiis appenditur. Et om̃is scri¬
pturȩ sermo. quia uitȩ cęlestis

Expanded text:
tibi gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine Christi. Vocatis autem decem servis suis dedit illis decem minas, etc. Denarius numerus ad legem pertinet propter Decalogum, vocat itaque paterfamilias decem servos, quia elegit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritualiter intelligenda revelat. Post passionem quippe, resurrectionemque suam aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas . Mina namque, quam Graeci mnan vocant, centum drachmis appenditur. Et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
multa: oꝑarii autẽ pauci. Rogiti
gͦ dñm messis: ut mittat oparios
in messẽ suã. At messis multa sead¬
oꝑarii pauci sunt: qđ sine paui
et si sunt qui bona audiant: de-¬
sunt qui dicant. Eece mundus
quia officiũ quidẽ sacerdotale
suscepimꝰ: sed opus officii ñ imple
ut mictat oparios in messẽ sua
Uos ꝓ nobis petite. ut digna uo¬
bis loqui ualeamꝰ ÷ ne ab exhor¬
tatione lingua torpeat: ne post¬
quã predicationis locũ suscepimꝰ
apud iustũ iu dicẽ nr̃a nos taci¬
turnitas addi cat

Expanded text:
arii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non impleut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis locum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat