comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃ces qui sunul uno tempore unoq sensu
int̾p̃tati sunt errare potuisse aut ubi nichil
eorum erat uoluisse m̃tiri Iudȩosuꝰ dum
nobis inuident. qđ lex et ꝓphȩ ad nos int̃p̃.¬
tando transierint: mutasse quedã in rodici¬
b suis. ut nr̃is minueret᷑ auccoritas Hãc opi¬
nionem uł suspitionẽ accipiat quiq ut puta¬
uerit: certumẽ. tm̃ non uixisse matusalam
pꝰ diluuium. s eodem anno fuisse defunctũ.
siuerum ẽ qđ de num erd annorũ in hebreis
codicibꝰ inuenit᷑: De illis autẽ .lxx. intp̃tib¬
quid mͥ uideatur suo loco diligentiꝰ inserendũ⁊
cum ad ipsa cemꝑa quantum necesstas huiꝰ
opinio. postulat commemoranda adqante
dõ uenerimꝰ: Presenti enim sufficit quetioni
seđm utrosq codioes tam longas habuse
uitas illiꝰ eiu homines. ut poss ȩtate uniꝰ qu
de duob quossolos tra cunc habuit parentibꝰ
pͥmus ẽ natus. ad constituendam etiã ciuitatem

Expanded text:
interpretes, qui uno simul tempore unoque sensu interpretes, qui uno simul tempore unoque sensu interpretati sunt, errare potuisse, aut ubi nihil eorum intererat uoluisse mentiri; Iudaeos uero, dum nobis inuident, quod lex et prophetae ad nos interpretando transierint, mutasse quaedam in codicibus suis, ut nostris minueretur auctoritas. Hanc opinionem uel / suspicionem accipiat quisque ut putauerit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post diluuium, sed eodem anno fuisse defunctum, si uerum est quod de numero annorum in Hebraeis codicibus inuenitur. De illis autem septuagintquid mihi uideatur, suo loco diligentius inserendum est, cum ad ipsa tempora, quantum necessitas huius operis postulat, commemoranda adiuuante Domino uenerimus. Praesenti enim sufficit quaestioni secundum utrosque codices tam longas habuisse uitas illius aeui homines, ut posset aetate unius, qui de duobus, quos solos terra tunc habuit, parentibus primus est natus, ad constituendam etiam ciuitatem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ anuo diluuim factũẽ.: qui fiunt nongen
computant᷑ Quia cum uixisset annos centũ
sexa guita et septem et genuiss filium qͥ ẽ.
appellatꝰ lamech pꝰ eum genitũ uixit annos
octingentos duos Qui om̃s ut diximꝰ non.¬
genti sexaginta nouẽ fuint. Unde detrac¬
tis nõg̃tis quinquaginta qͥnq ab ortumatu.¬
si non in t̾ra ubi om̃em carnẽ qͣm uiuere ui
aquis natura ñ sinit constat fuisse deletam
cum patre suo qui trans latus fuerat aliqͣn¬
tum. fuisse. atq ibi donec diluuiũ p̃ceriret.
uixisse arbitrantur. nolentes derogare fidẽ
codicib. quos in auctoritatẽ celebriorem
suscepit eccła. et credentes uidõrum potiꝰ
qͣm istos non habere qđ uerumẽ. Non enum
admittunt qđ magis hic eẽ potuerit error
int̾p̃cum. qͣm in ea lingua eẽ. falsum: unde
in nr̃am linguã scriptura ipsa cranslataẽ.
S in quiunt ñ eẽ. credibile septua ginta

Expanded text:
eius anno diluuium factum est: qui fiunt nongenteius anno diluuium factum est: qui fiunt nongentconputantur, quia, cum uixisset annos centum sexaginta septem et genuisset filium, qui est appellatus Lamech, post eum genitum uixit annos octingentos duo; qui omnes, ut diximus. nongenti sexaginta nouem fiunt. Unde detractis nongentis quinquaginta quinque ab ortu Mathusi non in terra, ubi omnem carnem, quam uiuere in aquis natura non sinit, constat fuisse deletam, . cum patre suo qui translatus fuerat aliquantum fuisse adque ibi, donec diluuium praeteriret, uixisse arbitrantur, nolentes derogare fidem codicibus, quos in auctoritatem celebriorem suscepit ecclesia, et credentes Iudaeorum potius quam istos non habere quod uerum est. Non enim admittunt, quod magis hic esse potuerit error interpretum, quam in ea lingua esse falsum, unde in nostram per Graecam scriptura ipsa translata est, sed inquiunt non esse cr
Abbreviated transcription (Latin):
Insola noua generacione idest inanis lamech
filii matusale pacris autem noe. summa
unuĩsitatis discrepat. s non plurimum Ui.¬
ginti enim et quatuor annos plus uixisse
triginta ampliꝰ ineisdẽ qͣm in nr̃is. Unde sex
illis decractis: restant xx iiiͬi. ut dictumẽ¬
ꝑhanc autẽ discrepantiã hebreorũ codicũ
atq nr̃orũ. exorit᷑ illa famosissima questio
ubi matusalã quattuordecim annos uixis.¬
se pꝰ diluuiũ computat᷑: cum script᷑a exom̃ib
qui int̾ra tune fuerunt. solos octo homines
in area exitium commenoret euadisse diluuii.
inquib macusalam ñ fuit: Scd in codicesenĩ
nr̃os. matusalam pͥusqͣm gigneret illum quẽ
uoea uit lamech: uixit annos centũ sȩxagin.¬
ta septem Deinde ipse lamech anteqͣm ex
illo natus eẽt. noe. uixit annos cencũ octo¬
guita octo: qui fuint simul tẽcentiquinq¬
ginca quinq: his addunt᷑ sexcentinoe. qͦto

Expanded text:
In sola nona generatione, id est in annis Lamech In sola nona generatione, id est in annis Lamech filii Mathusalem, patris autem Noe, summa universitatis discrepat, sed non plurimum. Viginti enim et quatuor annos plus vixisse triginta amplius in eisdem quam in nostris . Unde sex illis detractis, restant viginti et quatuhanc autem discrepantiam Hebraeorum codicum adque nostrorum exoritur illa famosissima quaestio, ubi Mathusalam quattuordecim annos uixisse post diluuium conputatur, cum scriptura ex omnibus, qui in terra tunc fuerant, solos octo homines in arca exitium commemoret euasisse diluuii, in quibus Mathusalam non fuit. Secundum codices enim nostros Mathusalam priusquam gigneret illum, quem uocauit Lamech, uixit annos centum sexaginta septem; deinde ipse Lamech, antequam ex illo natus esset Noe, uixit annos centum octoginta octo, qui fiunt simul trecenti quinquaginta quinque; his adduntur sescenti Noe, quoto
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ẽ. genitꝰ idem ipse: centum minust᷑ qͣm
hinc et inde numeri uniũsitas consonat In
sexta autẽ generatione: nusqͣm utriq codices
tliscrepant In septuna uͦ ubi ille quinatꝰ est
enoc ñ mortuus. s qđ dõ placuerit translatꝰ
eẽ. narrat᷑: eadem dissonancia ẽ. quȩ in suꝑio¬
rib quinq de centũ annis. anceqm gigueret
eum qui ibi cominemoratꝰ ẽ. filium: Atq ita
insumma similis consonantia ixit enim
annos anteqͣm traufferret᷑ scđm utrosq co¬
dices antẽcencentos sexagunta quinq.
Occaua generatio habet quidem ñnullã di.¬
ũsitatẽ: s minorem ac dissimilẽ cȩteris Ma¬
tusalam quippe quẽ genuit enoc anteqͣm
gigneret eum qui in ipso ordine sequit᷑. scđm
hebreos ñ centum minꝰ s suginti amplius¬
ampliꝰ uixit annos Quirursus in nr̃ispꝰea¬
qͣm eum genuit repperiunt᷑ additi: et iutrisq
sibi summa uniũ si generis numeri occurrit:

Expanded text:
quam est genitus idem ipse, centum minus quam quam est genitus idem ipse, centum minus quam hinc et inde numeri universitas consonat. In sexta autem generatione nusquam utrique codices discrepant. In septima vero, ubi ille qui natus est Enoch, non mortuus, sed quod Deo placuerit translatus esse narratur, eadem dissonantia est, quae in superioribus quinque de centum annis antequam gigneret eum qui ibi commemoratus est filium: atque ita in summa similis consonantia. Vixit enim annos, antequam transferretur, secundum utrosque codices, trecentos sexaginta et quinque . Octava generatio habet quidem nonullam diversitatem, sed minorem, ac dissimilem caeteris. Mathusalem quippe, quem genuit Enoch, antequam gigneret eum qui in ipso ordine sequitur, secundum hebraeos non centum minus, sed viginti amplius vixit annos: qui rursus in nostris posteaquam eum genuit, reperiuntur additi, et in utrisque sibi summa universi numeri occurrit .
Abbreviated transcription (Latin):
ducencos annos uiuicur: Sigͦ humanarũ
uitarũ diuctirnitates quas exꝑtiñ sumꝰtis.
hodie habere credunt᷑ incognita nob̃ loca.
cur non habuisse credant᷑ et temꝑa: Anuͦ
credibile ͤ alicubi eẽ. qđ hic ñ ẽ et incredi¬
sunt̾ hebreos et nr̃os codices de ipso nu¬
mero annorũ ñ nulla uidet᷑ eẽ. distantia
qđ ignoro qua ratione sit facrũ. ñ tm̃ tancaẽ.
ut illos homines tam longeuo fuisse dissen¬
tiant: Nam ipse homo pͥm adam anteqͣm gi¬
gneret filium quiẽ. appellatͦ sedh ducentos
triginta uixisse anno reꝑitur incodicib
nr̃is In hebreis autẽ centum trigunta ꝑhibet᷑
S pꝰea quã eum genuit septingentos uixisse
legit᷑ in nr̃is: octingentos uꝰ m illis Atq itam
utrisq uniũsitatis summa concordat Acde¬
inde ꝑconsequentes generationes anteqͣm gig
gignatur qđ gigni cominemorat᷑. minus iuixi.¬
sse apud eos pat̾ eiꝰ inuenit᷑ centũ annos S pꝰea¬

Expanded text:
ducentos annos vivitur. Si ergo humanarum ducentos annos vivitur. Si ergo humanarum vitarum diuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, cur non habuisse credantur et tempera? An vero est credibile alicubi esse quod hic non est, et incredinter Hebraeos et nostros codices de ipso numero annorum nonnulla videtur esse distantia, quod ignoro qua ratione sit factum. Non tamen tanta est, ut illos homines tam longaevos fuisse dissentiat. Nam ipse homo primus Adam, antequam gigneret filium qui est appellatus Seth, ducentos triginta vixisse annos reperitur in codicibus nostris, in Hebraeis autem centum triginta perhibetur. Sed postquam eum genuit, septingentos vixisse legitur in nostris, octingentos vero in illis, atque in utrisque universitatis summa concordat. Ac deinde per consequentes generatgignatur qui gigni commemoratur, minus vixisse apud hebraeos pater ejus invenitur centum annos: sed postea
Abbreviated transcription (Latin):
dencium modulos minutacĩ concidetur. oentũ
nob̾ uidetur facere potuisse S illum gigantis
longe cȩt̃is ante ibant. sic̃ aliis deinde nr̃isq
cemꝑib rara quidam. s numqͣm ferme defu¬
erunt que fueru modum aliorum plurimũ
excederent: Nliniꝰ sed̾s doccissimꝰ homo quanto
ferre testat᷑ Qd eriam homerũ cominemorat
sepe carmine fuisse conquestum: non hȩc ue¬
lut poetica figmienta deridens. s in historicã
fidem camqͣm miracłorum naturalium
scriptor assum̃s Uerum ut dixi antiquorum
magnicudines corꝑum. inuenta plerũq ossa
qm̃ duturna sunt: etiam multo posterqis
cuiꝰq hominis qui temꝑib illis fuit. nullis
nunc talib docum̃cis uenire in exꝑimentum
pocest: nec tm̃ idõ fides sacre huiꝰ historiȩ
deroganda ẽ. cuiꝰ tanto impudentiꝰ narraca
non credimꝰ. quanto implericertiꝰ tanto in¬
tm̃ etiam idem pliniꝰ adhuc eẽ. gentẽ: ubi

Expanded text:
dentium modulos minutatim concideretur, centum dentium modulos minutatim concideretur, centum nobis videretur facere potuisse. Sed illum gigantis longe caeteris anteibant. Sicut aliis deinde nostrisque temporibus rara quidem, sed nunquam ferme defuerunt, quae modum aliorum plurimum excederent. Plinius Secundus, doctissimus homo, quantoferre testatur. Quod etiam Homerum commemorat saepe carmine fuisse conquestum, non haec velut poetica figmenta deridens, sed in historicam fidem tanquam miraculorum naturalium scriptor assumens . Verum, ut dixi, antiquorum magnitudines corporum inventa plerumque ossa, quoniam diuturna sunt, etiam multo posterioricujusque hominis qui temporibus illis fuit, nullis nunc talibus documentis venire in experimentum potest. Nec tamen ideo fides sacrae huic historiae deroganda est, cujus tanto impudentius narrata non credimus, quanto impleri certius tamen etiam idem Plinius, esse adhuc gentem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa numero sitate annorum nob̾ ingert
questionẽ quia uixisse cunc hominescup.¬
tum ẽ in auctoribꝰ nr̃is et hȩc neget eẽ cedendũ:
Ita non cred unt eciã magnitudines orꝑum
longe ampliores tunc fuisse: qͣm nuno st̃:
Unde et nobilissimꝰ eorũ poeta uirorios.
de ingenti la pide quẽ inagrorũ limite in¬
fixum. uir fortis illorum cemꝑum pugnans
et rapuit. et cucurrit. et intorsit et misit : uix
illum inquit lecti bis sex ceruiae subirent.
maiora tunc corꝑa ꝓducere solere tellur 
Quans magis gͥ temꝑib recentiorib mundi.
ance ilud nobilem diffamatumq diluuium e
Sed ł corꝑum magnitudine plerũq in cre¬
dups nudata ꝑ uetustatem suie ꝑ ium flumi.¬
nim uariosq casus sepulera conuncunt: ubi
apparuerunt. uł unde ceciderunt incredibił
magnitudinis ossa mortuorũ: Uidi ipse ñ solꝰ
s aliqui mecum inuticensi liteore molarem
hominis dentem tam ingentẽ: ut si in nr̃orum

Expanded text:
ipsa numerositate annorum nobis ingerat ipsa numerositate annorum nobis ingerat quaestionem, qua uixisse tunc homines scriptum est in auctoritatibus nostris, et hoc neget esse credendum. Ita quippe non credunt etiam magnitudines corporum longe ampliores tunc fuisse quam nunc sunt. Unde et nobilissimus eorum poeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, maiora tunc corpora producere solere tellurem. Quanto magis igitur temporibus recentioribus mundi ante illud nobile diffamatumque diluuium! Sed de cordulos nudata per vetustatem sive per vim fluminum variosque casus sepulcra convincunt, ubi apparuerunt, vel unde ceciderunt incredibilis magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi littore molarem hominis dentem tam ingentem, ut si in nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
res nongentos anuos eciam transierunt: ꝗͣu
nemo ad mille ꝑ uenerit Quis itaq dubita¬
uerit ꝑ uniꝰ hominis ȩcatem tantum multi¬
plicari potuisse genus humanum ut eẽt
unde constituerent᷑ ñ una s plurimȩ cuita¬
tese Qđ ex hoc conici facillime potest. quia
ex uno abraham non multo ampliꝰ quadrin¬
gentis annis numerositas ab rabę gentis tan¬
ta ꝓcreata ẽ. ut in exitueiꝰ dem popłi exegip¬
to sexcenta hominum milia fuisse referant᷑
bellicȩ uuiencutis: Ut omittamus gentẽs idu¬
meorum ũ ꝑtiuentem ad pbpłm isrł. quam
genuit fr̃ eiꝰ esau nepos abrahȩ et alias natas
ex semine ipsiꝰ abrahȩ ñ ꝑ saram conuigẽ ꝓcre¬
atos Quã obrem nullũs prudens rerũ existi¬
mator dubitauerit cai non solum aliquã.
uerũ eciam magnã potuisse conde cuutatĩ
quando intam longũ tempꝰ ꝓcendebat᷑ ua
mortalium: nͥ forte infideliũ quispiã. e

Expanded text:
res nongentos annos etiam transierunt, quamvis res nongentos annos etiam transierunt, quamvis nemo ad mille pervenerit. Quis itaque dubitaverit per unius hominis aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constitueretur non una, sed plurimae civitates? Quod ex hoc conjici facillime potest, quia ex uno Abraham non multo amplius quadringentis annis numerositas Hebraeae gentis tanta procreata est, ut in exitu ejusdem populi ex Aegypto sexcenta millia hominum fuisse referantur bellicae juventutis , ut omittamus gentem Idumaeorum non pertinentem ad populum Israel, quam genuit frater ejus Esau, nepos Abrahae, et alias natas ex semine ipsius Abrahae, non per Sarram conjugem procrea. Quam ob rem nullus prudens rerum existimator dubitauerit Cain non solum aliquam, uerum etiam magnam potuisse condere ciuitatem, quando in tam longum tempus protendebatur uita mortalium; nisi forte infidelium quispiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
faccos hominum fuisseconceptꝰ. ñ tam̃ solũ
cum pͥmum sibi sexͦ utq miscet᷑ Nec illo nte¬
cessario ẽ. argum̃tum. ut pͥmogenitũ patri
existimemꝰ enoc. qđ eiꝰ nomine illa ciuitasnun¬
cupata ẽ Non enim abre ẽ. ut ꝓpt̃ aliquam
causam. cũ et alios haberet. diligeret eum pat̃
cȩt̃is ampliꝰ Neq enim et iudas pͥmogenit᷑
fuit: a quo udȩa cognominata ẽ. et uidei
stitui tunc ab uno poterat cuitas. quȩ nichil¬
ẽ. aliud qͣm hominũ multitus aliquo socie¬
tafis uincło colligata: S cum iliꝰ hominis fa-¬
milia tanta numerositate crescret. uit habe¬
ret etiam popłi quanticatẽ: tunc pcuit utiq
fieri. ut et constitueret. et nom̃ pͥmogniti sui
constitutȩ imponeret ciuitati: Tanilnga
quippe uita illorũ hominũ fuit: ut ileꝰ me¬
moratorum quorũ et annitaciti ñsunt uia
uixit numinum ante diluiũ ad septiren¬
tos quinquaginta tres ꝑueniret: Nam pli¬

Expanded text:
factos hominum fuisse conceptus, non tamen solum factos hominum fuisse conceptus, non tamen solum cum primum sibi sexus uterque miscetur. Nec illud necessario est argumento, ut primogenitum patri existimemus Enoch, quod eius nomine illa ciuitas nuncupata est. Non enim ab re est, ut propter aliquam causam, cum et alios haberet, diligeret eum pater ceteris amplius. Neque enim et ludas primogenitus fuit, a quo Iudaea cognominata est et Iudaei. stitui tunc ab uno poterat civitas, quae nihil aliud est quam hominum multitudo aliquo societatis vinculo colligata: sed cum illius hominis familia tanta numeriositate cresceret, ut haberet jam populi quantitatem, tunc potuit utique fieri, ut et constitueret, et nomen primogeniti sui constitutae imponeret civitati. Tam longa quippe vita illorum hominum fuit, ut illic memoratorum, quorum et anni taciti non sunt, qui minimum vixit ante diluvium, ad septingentos quinquagita tres perveniret. Nam plu
Abbreviated transcription (Latin):
excepto uno iusto cuiꝰ nom̃ erat noe. et eiꝰ con¬
uge et crib filiis cotidẽq nurib. qui honu¬
nes octo exilla hominum uastatione mortaliũ
ꝑarcam euade meruerunt Qđ gͥ scriptũẽ.
et cognouit cain uxorem suã. cam et concipiens
peꝑit enoc. et erat ȩdificans ciuitatem in nomi¬
ne filii fui enoc. nonẽ. quidem consequens. ut
istum pͥmum filium genuisse credat᷑ Neq enĩ
hoc exeo putandum ẽ. quia dictum ẽ. cogno¬
uisse uxorem suam: quasi tunc se pͥmitᷤ illi
concumbendo miscuisset Nam et de ipsopa¬
tre om̃ium adam. ñ tunc solũ hoc diccum ẽ.
quando conceptꝰ ẽ. cam quem pͥmogenitũ uidet᷑
habuisse uerum etiã posteriꝰ eadem scriptu¬
ra Cognouit inquit adam euam uxorẽ suã.
et concepit et peꝑit filium. et nominauit no¬
m̃ illiꝰ sedh Unde intelligit᷑ ita solere illa scri¬
ptura loqui. quamuis ñ semꝑ cum in ealegit᷑

Expanded text:
excepto uno iusto, cui nomen erat Noe, et eius conexcepto uno iusto, cui nomen erat Noe, et eius coniuge et tribus filiis totidemque nuribus, qui homines octo ex illa omnium uastatione mortalium per arcam euadere meruerunt. Quod igitur scriptum est: Et cognouit Cain uxorem. suam, et concipiens peperit Enoch; et erat aedificans" ciuitatem in nomine filii sui Enoch: non est quidem consequens, ut istum primum filium genuisse credatur. Neque enim hoc ex eo putandum est, quia dictus est cognouisse uxorem suam, quasi tunc se illi primitus concumbendo miscuisset. Nam et de ipso patre omnium Adam non tunc solum hoc dictum est, quando conceptus est Cain, quem primogenitum uidetur habuisse: uerum etiam posterius eadem scriptura: Cognouit, inquit, Adam Euam uxorem suam, et concepit et peperit filium, et nominauit nomen illius Seth. Unde intellegitur ita solere illam scripturam loqui, quamuis non semper cum in ea legitur
Abbreviated transcription (Latin):
meruni. annorum quosillihonunesiuxerunt
cominemorat. ita concludat ut dicat ut clicat
de quo loquebatur. et genuit filios et filias.
Et fuerunt om̃s dies illiꝰ uł illiꝰ quos uixit
anni tot. et mortutis ẽ. numqͥd quia eosdem
filios et filias ñ nominat. itleo incelligere ñ
rimos homines. quorum ģcib condi possent.
etiam plurimȩ ciuitates: S ꝑtinuit addm̃
quo ista inspirante conscripta sunt has duasci
so cietates suis diũ sis generationib pͥmitꝰ dige¬
rere. atq distinguerr: ut seorsum hominũscasm
rationes concexerent᷑ usq ad diluuium. ubi
ambatum societatum discrecio concreioq nar¬
rat᷑. Discretio quidem. qđ ambarũ separatim
generaciones cõnmorant᷑ unus fr̃icide cam. altiꝰ
autẽ qui uocatur seth Natꝰ quippe fuerat et
ipse de adam: ꝓillo quẽ sr̃ occidit Conoretio
autem: quia bonis in deceriꝰ declinantib tales
unuiersi facti fuerant ut diluuio delerent᷑.

Expanded text:
merum annorum, quos illi homines uixerunt, merum annorum, quos illi homines uixerunt, commemorat, ita concludat, ut dicat de illo, de quo loquebatur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies illius uel illius quos uixit anni tot, et mortuus est: numquid quia eosdem filios et filias non nominat, ideo intellegere nonrimos homines, quorum coetibus condi possent etiam plurimae \'ciuitates? Sed pertinuit ad Deum, quo ista inspirante conscripta sunt, has duas societates suis diuersis generationibus primitus digerere adque distinguere, ut seorsum hominum, hoc rationes contexerentur usque diluuium, ubi ambarum societatum discretio concretioque narratur; discretio quidem, quod ambarum separatim generationes commemorantur, unius fratricidae Cain, alterius autem qui uocabatur Seth; natus quippe fuerat et ipse de Adam pro illo, quem frater occidit; concretio autem, quia bonis in deterius declinantibus tales uniuersi facti fuerant, ut diluuio delerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ȩdificitã ab uno homine cuutatẽ eo tem¬
ꝑe. quo ñ plusqͣm uiri quatuor uł potꝰ tres.
excuiꝰ nomine ipsa ciuitas nuncupata ẽ S hoc
quos mouet parum considãt: nom̃s homines
qui tunc eẽ. potuerunt scriptorẽ sacrȩ huiꝰ hi¬
storiȩ necesse habuisse nominare. s eos solosqͦs
oꝑis suscepti ratio postulabat: & positum
quippe scripcorisilliꝰ fuit. ꝑqueni sp̃s sc̃s ilage¬
bat: ꝑsuscessiones cercarũ generationũ ex uno
homine ꝓpagatarũ ꝑ uenire ad abraham. ac
deinde exeiꝰ sẽmine ad popłm dĩ. in quodistin¬
cto acȩt̾is gentib p̃figurarent᷑ et p̃nuntiarent᷑
om̃ia de ciuitate. cuiꝰ ec̃num erit regnum et
de rege eiꝰ eodemq conditore xp̃o in sp̃u p̃uide¬
bant᷑ eẽ. uentura: Ita ut nec de altera societate
hominum caceret᷑. quam t̾renã dicimus ciuita¬
ten: quantũ ei cominemorandȩ sacis eẽt ut
ciuitas dĩ etiam suȩ adũ sariȩ comparatione
clarescat: Cumgͥ scriptura duuina. ubi et nu¬

Expanded text:
catam ab uno homine ciui tatem eo tempore, quo non plus quam uiri quattuor uel potius tres, ex cuius nomine ipsa ciuitas nuncupata est. Sed hoc quos mouet, parum considerant non omnes homines, qui tunc esse potuerunt, scriptorem sacrae huius historiae necesse habuisse nominare, sed eos solos, quos operis suscepti ratio postulabat. Propositum quippe scriptoris illius fuit, per quem sabat, per successiones certarum generationum ex uno homine propagatarum peruenire ad Abraham ac deinde ex eius semine ad populum Dei, in quo distincto a ceteris gentibus praefigurarentur et praenuntiarentur omnia, quae de ciuitate, cuius aeternum erit regnum, et de rege eius eodemque conditore Christo in Spiritu praeuidebantur esse uentura; ita ut nec de altera societate hominum taceretur, quam terrenam dicimus ciuitatem, quantum ei commemorandae satis esset, ut ciuitas Dei etiam suae aduersariae conparatione clarescat. Cum igitur scriptura diuina, ubi et nu
Abbreviated transcription (Latin):
porrecte sunt generationes excain: quȩ sunt om̃s
abadam occo ad numerato ipsoadam. septem sci¬
licet usq ad lamech: qui duarũ marit᷑ uxorfiut
et octaua ẽ. generatio infiliis eiꝰ in quibꝰ conuno¬
tat᷑ et femina Ubi elegant̃ significatũ ẽ. trenã
cuutatem usq in sui finem carnales habiturã
generationes. quȩ mariũ feminarumq conuin¬
uxores illiꝰ hominis: qui nominat᷑ hic nouissimꝰ
pat̾: Sicut autẽ cam qđ int̾p̃tat᷑ possessio. t̾renȩ
conditor ciuitatis. et filiꝰ eiꝰ incuiꝰ nomine condi

Expanded text:
porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes ab Adam octo adnumerato ipso Adam, septem scilicet usque ad Lamech, qui duarum maritus uxorum fuit, et octaua est generatio in filiis eius, in quibus commemoratur et femina. Ubi eleganter significatum est terrenam ciuitatem usque in sui finem carnales habituram generationes, quae marium feminarumque coniunuxores illius hominis, qui nominatur hic nouissimus pater. Sicut autem Cain, quod interpretatur possessio, terrenae conditor ciuitatis, et filius eius, in cuius n
Abbreviated transcription (Latin):
isse feminã euam ꝓpͥo nomine: ut tm̃ adam qđ
int̃p̃tat᷑ homo neẽt. amborũ: E nos autẽ sic int̾p̃tat᷑
homo. ut hoc ñ posse feminam nuncupari. periti
ln giȩ uliꝰa sseuerant: tamq̃m filiꝰ resutrettionis
ibimotuuibenc neq urores ducent Nonentiners
ibigeneradio cumuluc ꝑduxent inge nericio  ca¬
ee ete uemonincassum notandum arbitio qđł i
ibigenita nominatum semina exp̃ssae huisdautẽ
quie ppagant̃ exeun: inipsa fine quo usqrisant¬
dunt᷑ noiussima femina genita nominat Sen
legitur. Matusa el genuit lamech: et sumpsit Ni
lamech duas uxores: Nom̃ uniada: ec nom̃ scde sella
Etpepit ada ubal: hicerat pat᷑ habitancium iu
tab naclis pecuariorum: et nom̃ fr̃ĩs eiꝰ iobal. hic
fuit qui ostendit psalteriũ etricharã: Sella autẽ
pepit et ipsa tobeł: eterat malleatorerariꝰ e ram̃ti
et ferri: Soror autem tobel noema Huc usq occo.

Expanded text:
isse feminam Euam proprio nomine, ut tamen Adam, quod isse feminam Euam proprio nomine, ut tamen Adam, quod interpretatur homo, nomen esset amborum. Enos autem sic interpretatur homo, ut hoc non posse feminam nuncupari periti linguae illius adseuerent, tamquam filius resurrectionis, ubi non nubent neque uxores ducent. Non enim erit ibi generatio, cum illuc perduxerit regeneratio. Quare et hoc non incassum notandum arbitror, quod, nulla ibi genita nominatim femina expressa est; in his autem, quae propagantur ex Cain, in ipso fine, quo usque, pertendunt, nouissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech; et sumsit sibi Lamech duas uxores, nomen uni Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada Iobel; hic erat pater habitantium in tabernaculis pecuariorum. Et nomen fratris eius Iobal; hic fuit qui ostendit psalterium et citharam. Sella autem peperit et ipsa Tobel; et erat malleator aerarius aeramenti et ferri. Soror autem Tobel Noemma. Huc usque
Abbreviated transcription (Latin):
sunt duo patres singłorũ generum cam et sedh. in
qͦum filiis quos commemorari oportebat. duarũ
istarũ ciuitatum in genere mortaliũ euidentuis
indicia clarere cȩꝑunt: Cam quippe genuit enoch
in cuiꝰ nomine condidit cuutatem trenam sciliat.
ñ ꝑegrinantẽ in hoc mundo. s in eiꝰ cemꝑali pace
ac felicitate quiescentẽ: Cain autẽ int̾p̃tat᷑ possessio
Unde dictumẽ. quandonatꝰ ẽ siue apatre siue a
dicatio hinc enim dedicat᷑ trena ciuitas: ubi con¬
dit᷑. q̃m hic habet eum quẽ intendit et appetit
finem: Porro ille sedhint̃p̃tat᷑ resurrectio: et enos
filius eiꝰ int̾p̃tat᷑ homo. s non sicutadam Et ipsũ
enim nom̃ homo int̃p̃tat᷑: s cominune ꝑhibet᷑
eẽ. in illa lingua idẽ. hebrea masculo et femiliȩ:
Nam sicde illo scriptum ẽ Mascłm et feminam
fecit illos: et benedixit illos & cognominauit nom̃
eorũ adam Un de non ambigit᷑ sic appellatam fu¬

Expanded text:
sunt duo patres singulorum generum, Cain et Seth, in sunt duo patres singulorum generum, Cain et Seth, in quorum filiis, quos commemorari oportebat, duarum istarum ciuitatum in genere mortalium euidentius indicia clarere coeperunt. Cain quippe genuit Enoch, in cuius nomine condidit ciuitatem, terrenam scilicet, non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possessio; unde dictum est, quando natus est, siue a patre siue a dicatio; hic enim dedicatur terrena ciuitas, ubi conditur, quoniam hic habet eum, quem intendit et adpetit, finem. Porro ille Seth interpretatur resurrectio et Enos filius eius interpretatur homo; non sicut Adam. Et ipsum enim nomen homo interpretatur; sed commune perhibetur esse in illa lingua, id est Hebraea, masculo et feminae. Nam sic de illo scriptum est: Masculum et feminam fecit illos et benedixit illos et cognominauit nomen eorum Adam. Unde non ambigitur sic appellatam fu
Abbreviated transcription (Latin):
riumẽ. ciuitatis: S t̾rena ciuitafe generationem
tantummꝰ. clestis autem eciã regenerationem opꝰ
habet: ut noxam generationis euadat. Utrũ autẽ
aliquid fuerit ułsi fuit quale fuit corpaleatq ui¬
sibile regenerationis signum ante diliuuũ sicut
abraha  circoncisio pꝰea ẽ imꝑata sacra historia
tacet Sacrificasse tm̃ dõ etiam illos antiqͥssimos
homines ñ tacet: qđ et in duobꝰ pͥmis hominibꝰ clani¬
it:Et noe pꝰ diluuiũ cum deara fuiss eg̃ssus: hostias
dõ legit᷑ iimolasse: De qua rein p̃cedentibꝰ libris
iamdiximꝰ ñ obaliud demones đrogantes sibi dui¬
nitatem dosq secredi cupientes sibi expeter sacri¬
ficiũ et gaude huiꝰmodi honorib: nͥ quia uerum
utriꝰq generis pat̾. idẽ et cluꝰ series ad t̾renanẽt cuꝰ
series ad cȩlestẽ ꝑtinet ciuitacem: occiso abeł atq in
eiꝰ int̾fectione comm̃datomirabili sacram̃to facu

Expanded text:
rium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione rium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione tantummodo, caelestis autem etiam regeneratione opus habet, ut noxam generationis euadat. Utrum autem aliquod fuerit, uel si fuit, quale fuerit corporale adque uisibile regenerationis signum ante diluuium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata, sacra historia tacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet; quod et in duobus primis fratribus claruit, et Noe post diluuium, cum de arca fuisset egressus, hostias Deo legitur immolasse. De qua re in praecedentibus libris iam diximus, non ob aliud daemones adrogantes sibi diuinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium et gaudere huius modi honoribus, nisi quia uerum utriusque generis pater, id est et cuius series ad terrenam, et cuius series ad caelestem pertinet ciuitatem, occiso Abel adque in eius interfectione commendato mirabili sacramento facti
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpinquitas eẽ. desisteret. eam ñdum longe po
sitam rursus matrimonii iunđo colligare. et
quodam mͦ reuocare fugientem: Vnde iã pleno
hominib orbe t̾raꝵ. ñ quidem sorores ex patre
uł ex matre. uł exambobꝰ suis parentib nacas.
s cm̃ amabant de suo genere ducere uxores
Uerum quis dubitet honestiꝰ hoc temꝑe etiam
consobrinorũ ꝓhibita eẽ. coniuigia ñ solum scđm
ea que disputauimꝰ ꝓpt̃ multiplicandasaffi¬
nitates ne habeat duas necessicudines una ꝑso¬
na cum duȩ possint eas habere. et numerꝰ ꝓpin-¬
quitatis augeri: s etiam quia nescio qͦmͦ inẽ.
humanȩ uerecundie quiddã nat᷑aleatq laudabile
e cuidebet causa ꝓpinquitatis reuerendũ hono¬
iem ab ed̾ contineat. quamuis geracrioe̾ tm̃ libidi¬
nem de qua erubescere uidemꝰ et ipsam pudicitiã
conuigalem Copulatio gͥ maris et feminȩ quan¬
tum attinet ad genus mortilium: quoddã semina.¬

Expanded text:
et propinquitas esse desisteret, eam et propinquitas esse desisteret, eam sitam rursus matrimonii uinculo conligare et quodam modo reuocare fugientem. Unde iam pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre uel matre uel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse coniugia? non solum secundum ea, quae disputauimus, propter multiplicandas adfinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere et numerus propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quo modo inest humanae uerecundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet causa propinquitatis reuerendum honorem, ab ea contineat, quamuis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere uidemus et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulatio igitur maris et feminae, quantum adtinet ad genus mortalium, quoddam semina
Abbreviated transcription (Latin):
siaũsetur quasi numqͣm licere potuerit: Ad
humanum enĩsensum uł alliciendum uł offen¬
dendum. mosualet plurimũ: Qui cum in hac
causa immodatam concupiscentiã coherceat:
eum designari atq corrumpi. merito eẽ. ne fa¬
rium uidicat᷑: Si enimẽ. iniquum auiditate
possidendi transgredi limitem agrorum: qͣnto
ẽ. in iquiꝰ libicune concũbendi subũti limitem
morum: Exꝑci autẽ sumꝰ inconubiis conso¬
fiebat. qdđ fieri ꝑ leges licebat: quia id nec diui¬
na ꝓhibuit. et numdũ ꝓhibuerat lex humana:
Ueruntam̃ factum etiã licitum ꝓpt̾ uicinitatẽ
horrebat᷑ illiciti: et qđ fiebat cum sobrina pene¬
fieri cum sorore uidebatut. quia et ipsi int̃ se
ꝓpt̃ tam ꝓpinquã consanguinitatem fr̃suocant᷑.
et pene germani sunt fuit autẽ antiquis patri¬
b religiosȩ curȩ: ne ipsa ꝓpinquitas se paulatĩ
ꝓpaginum ordinib dirimens longiꝰ abiret

Expanded text:
sic auersetur, quasi numquam licere potuerit. Ad sic auersetur, quasi numquam licere potuerit. Ad humanum enim sensum uel adliciendum uel offendendum mos ualet plurimum; qui cum in hac causa inmoderationem concupiscentiae coherceat, eum dissignari adque corrumpi merito esse nefarium iudicatur. Si enim est iniquum auiditate poest iniquius libidine concumbendi subvertere limitem morum? Experti autem sumus in connubiis consofiebat, quod fieri per leges licebat; quia id nec divina prohibuit, et nondum prohibuerat lex humana. Verumtamen factum etiam licitum propter vicinitatem horrebatur illiciti; et quod fiebat cum consobrina, pene cum sorore fieri videbatur: quia et ipsi inter se propter tam propinquam consanguinitatem fratres vocantur, et pene germani sunt. Fuit autem antiquis patribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret
Abbreviated transcription (Latin):
et socer et auunłs: Ita et uxor eiꝰ eisdem com¬
munib. et mat̾ etamuita &e socrus Idemq incer
se filii eorum ñ solum eẽnt. fr̃satq coniuiges: ue¬
rum eciã consobrini. quia et fr̃um filii Om̃s
autem istę necessitudinesquȩ uni homini
tres homines connectebant. nouem conuecte¬
rent si eẽne. in singłis singłe: ut unꝰ homo ha
patrem. alterũ auunđm. alterũ socerum.
alterã matrem. alterã amitam. alterũ socrum
atq ita se non paucitate coartatum. s latiusatq
numerosiꝰ ꝓpinquitatib crebris iuncłm soci¬
ale diffundet Qđ humano geͣre crescente et
multiplicato etiam int̾ impios dõrũ multorũ
falsorumq cultores. sic obseruaricernimꝰ: ut
etiam si ꝑũsis legib ꝑ mictant᷑ fr̃na conuigia.
melior tam̃ consuetudo ipsa. malit exhorrere
licentiã Et cum sorores acciꝑe in matrimoniũ
pͥmis humani generis temꝑib om̃ino licuerit:

Expanded text:
et socer et auunculus; ita et uxor eius eisdem comet socer et auunculus; ita et uxor eius eisdem communibus filiis et mater et amita et socrus; idemque inter se filii eorum non solum essent fratres adque coniuges, uerum etiam consobrini, quia et fratrum filii. Omnes autem istae necessitudines, quae uni homini tres homines conectebant, nouem conecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo habpatrem, alterum auunculum, alterum socerum, alteram matrem, alteram amitam, alteram socrum; adque ita se non in paucitate coartatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus crebris uinculum sociale diffunderet. Quod humano genere crescente et multiplicato etiam inter inpios deorum multorum falsorumque cultores sic obseruari cernimus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia, melior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licentiam, et cum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
et socrus altera: copiosius se sociał dilectio col¬
ligaret: Ipsa deniq iam soror qđ etiam uxorfi¬
ebat: duas tenebat unas necessitudines. quibꝰ
ꝑsingła distributis. ut altera eẽt. soror. alt̾a
uxor hominum numero sociał ꝓpinquitas
augeret᷑: S hoc unde fieret tunc ñ erat: qͣndo
nͥ fr̃s ac sorores ex illis duobꝰ pͥmis homineserant
fieri gͦ debuit quando potuit: ut existente co¬
pia inde ducerent᷑ uxores. quȩ ñerant iamso¬
rores Aut ñ solũ illud ut fieret nulla neces¬
sicas eẽt. uerũ etiam si fieret nefaseẽt. Namsi et
nepotes pͥmorum hominũ. qui iam consobrinas
poterant acciꝑe conuiges. sororibꝰ matrimonio
uingerent᷑. ñ iam due s tres in homine uno
necessitudines fierent. quȩ ꝓpt̾ caritatem nu¬
merosiore ꝓpinquitate nectendã. disseminarq
ꝑ singłos singłe debuer̃: Ess enim unꝰ homo
filiissuis fr̃i scilicet sororiq conuigib: et pat̃

Expanded text:
et socrus altera, copiosius se socialis dilectio conet socrus altera, copiosius se socialis dilectio conligaret. Ipsa denique iam soror, quod etiam uxor fiebat, duas tenebat una necessitudines; quibus per singulas distributis, ut altera esset soror, altera uxor, hominum numero socialis propinquitas augeretur. Sed hoc unde fieret tunc non erat, quando nisi fratres et sorores ex illis duobus primis nulli homines erant. Fieri ergo debuit quando potuit, ut existente copia inde ducerentur uxores, quae non erant iam sorores, et non solum illud ut fieret nulla necessitas esset, uerum etiam si fieret nefas esset. Nam si et nepotes primorum hominum, qui iam consobrinas poterant accipere coniuges, sororibus matrimonio iungerentur, non iam duae, sed tres in homine uno necessitudines fierent, quae propter caritatem numerosiore propinquitate nectendam disseminari per singulos singulae debuerunt. Esset enim unus homo filiis suis, fratri scilicet sororique coniugibus, et pater
Abbreviated transcription (Latin):
genus humanũ pꝰ pͥmam copulã iuri factiex
puluere et conuigis eiꝰ ex iuri latere marium
feminarũq conuinctione opꝰ haberet ut gi-¬
gnendo multiplicaret᷑. nec ẽẽnt. ulli homines
antiquius compellençe necessitate tanco postea
factime dam pnabilꝰ religione phibente: Habi¬
taẽ enimratio reccissima cartatis ut homines
quib eet utis⁊q honesta concordia. diũsarum
acressitudam uinđis neccerent᷑ nec unꝰ inuno
nocol t iaberet s singłȩ spargerent᷑ in singlos.
nou a socialem uitam diligentiꝰ colligan dam
rurimȩ plurimos obtinerent: Pat̃ quippe et
ocer: duarum sunt necessitudinum nomina:
Ut gͦ alium quisq habeat patrem. alium soce¬
rum: numerosius se caritas porrigit: Utrumq
autem unꝰ adam eẽ cogebat᷑ et filus et filiabꝰ
suis: quando fẽs sorores ue conubio iungebant᷑:
Sic et eua uxor eiꝰ utriq sexui filiorũ fuit et soctꝰ
et mat̃ Quȩ siduȩ femine fuissent mat̾alt̾a

Expanded text:
genus humanum post primam copulam viri facti ex pulvere, et conjugis ejus ex viri latere, marium, feminarumque conjunctione opus haberet, ut gignendo multiplicarent, nec essent ulli homines, antiquius compellente necessitate, tanto postea factum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima charitatis, ut homines quibus esset utilis atque honesta concordia diversarum necessitudinum vinculis necterentur. Nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos ac sic ad socialem uitam diligentius conligandam plurimae plurimos obtinerent. Pater quippe et socer duarum sunt necessitudinum nomina. Ut ergo alium quisque habeat patrem, alium socerum, numerosius se caritas porrigit. Utrumque autem unus Adam esse cogebatur et filiis et filiabus suis, quando fratres sororesque conubio iungebantur. Sic et Eua uxor eius utrique sexui filiorum fuit et socrus et mater; quae si duae feminae fuissent, mater altera
Abbreviated transcription (Latin):
Aeꝑ hoc ñ aꝓparet omĩno utrum qu nomi¬
gua aut inpuberes fuisse. aut conuigibla
ruisse uł fȩcib: nec illos eorum filioi ꝓmoi
eis nacos fuisse credibile ẽ S cum saciȩ serip¬
tor historie ad ortum utamq noe cuiꝰ temꝑe

Expanded text:
Ac per hoc non apparet omnino, utrum, qui nomiAc per hoc non apparet omnino, utrum, qui nomitate tam longa aut inpuberes fuisse aut coniugibus caruisse uel fetibus, nec illos eorum filios primos eis natos fuisse credibile est. Sed cum sacrae scriptor historiae ad ortum uitamque Noe
Abbreviated transcription (Latin):
cunc natos exadam: Cum enim silentio co¬
oꝑtis om̃iũ nominib cȩterorũ legat᷑ eũ
genuisse filioset filias. quota fuerit ista ꝓles
eiꝰ. quis p̃sumat asserere. si culpam demeritatis
euitat: Potuit quippe adam diuinitꝰ ad moni¬
cusdicere: pꝰea qͣm natꝰ ẽ. sedh Suscitauit enĩ
pleret illiꝰ scĩtatem. non qđ ipse pͥor pꝰeũ tem¬
poris nordine nasceretur: Deinde qđ scriptũ
est uixit autem sedhquinq et ducentos annos.
uł scd̾m hebreos .U. et centum annos et genuit¬
enos. quispossit nͥ inconsidatus asseuerare
hunc eiꝰ pͥmogenitũ fuisse ut admira ntesme¬
rito requiramꝰ. quomͦ ꝑtot annos immitnis
fuerit a conubiosine ullo ꝓposito continentis
dił n geuuerit conuigatꝰ. quando qudẽ etiam
depso ⁊edibꝰ et genuit filios et fude et suor
om̃sdies sech duodecim et nongenti aieti su
mortuusẽ atq it deincdes quorũ anui comme¬
morant᷑ nec filios filiasq genuisse tecicenum

Expanded text:
tunc generatos ex Adam. Cum enim silentio cotunc generatos ex Adam. Cum enim silentio coopertis omnium nominibus ceterorum legatur eum genuisse filios et filias: quota fuerit ista proles eius, quis praesumat adserere, si culpam temeritatis euitat? Potuit quippe Adam diuinitus admonitus dicere, postea quam Seth natus est: Suscitauit enim pleret illius sanctitatem, non quod ipse prior post eum temporis ordine nasceretur. Deinde quod scriptum est: Vixit autem Seth quinque et ducentos annos uel secundum Hebraeos quinque et centum annos, etgenuitEnos: quis possit nisi inconsideratus adseuerare hunc eius primogenitum fuisse? ut admirantes merito requiramus, quo modo per tot annos inmunis fuerit a conubio sine ullo proposito continentiae uel non genuerit coniugatus; quando quidem etiam de ipso legitur: Et genuit filios et filias, et fuerunt omnes dies Seth duodecim et nongenti anni, et mortuus est. Adque ita deinceps, quorum anni commemorantur, nec filios filiasque genuisse reticentur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓabel quem occidit cami: Cum itaq iste duȩ
series generationũ una de sedhalt̾a de cam
has duos dequib agimꝰ distinctis ordinib insi¬
nuent ciuitates. unam cȩlestem int̾ris ꝑ egri¬
nantẽ. alteram t̃renã t̃renis tamqͣm sola sine
gaudiis in hiantem uł inherentẽ: nullus de
ꝓgenie cain cum ilinumerata sit connume¬
rato adam usq ad octauã generationẽ qͦt anno¬
rum fuiss exp̃ssus ẽ. quando genuit eum qui
commemorat᷑ pꝰ eaim Noluic enim sp̃s dĩ in
t̾renȩ ciuitatis generationib temꝑa notare
ante diluuium: s incȩlestis maluit. tanqͣm
eẽnt. memoria digniores: Porro autẽ sedh
quando natꝰ ẽ. ñ quidẽ taciti sunt anni patris
eiꝰ. s iam genuerat alios Et utrũ solos cam
et abel affirmare quis audeat: Non enim
quia soli nominati sunt ꝓpt̾ ordines genera.¬
tionum quas commemora re oportebat: idõ
consequens uideri debet solos illos fuisse

Expanded text:
pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae pro Abel, quem occidit Cain. Cum itaque istae duae series generationum, una de Seth, altera de Cain, has duas, de quibus agimus, distinctis ordinibus insinuent ciuitates, unam caelestem in terris peregrinantem, alteram terrenam terrenis tamquam sola sint gaudiis inhiantem uel inhaerentem: nullus de progenie Cain, cum dinumerata sit connumerato Adam usque ad octauam generationem, quot annorum fuisset expressus est, quando genuit eum, qui commemoratur post eum. Noluit enim Spiritus Dei in terrenae ciuitatis generationibus tempora notare ante diluuium, sed in caelestis maluit, tamquam essent memoria digniores. Porro autem Seth quando natus est, non quidem taciti sunt anni patris eius, sed iam genuerat alios; et utrum solos Cain et Abel, adfirmare quis audeat? Non enim quia soli nominati sunt propter ordines generationum quas commemorare oportebat, ideo consequens uideri debet solos fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat signari etiam generationib com¬
memoratis cursũ głosisstinȩ cuutatis in hoc
mundo ꝑegrinagͥtis. et suꝑ nam patriã requi¬
rentis: Qd̃ enĩ negari ñ potest pͥor om̃ib cam
ex coniũctione maris et feminȩ natꝰ ẽ. Neq
enim illo naco dixiss adam qđ dixisse legit᷑.
homo nascendo ad ditꝰ pͥmꝰ. hc̃ secutꝰ abel quẽ
maior fr̃ occidit: p̃figuratione qͣdã ꝑegrinantis
ciuitatis dĩ qđ eẽt abimpiiset ꝗͦdam mͦ trigenis.
idest c̾renã originem diligentibꝰ et tr̃enȩ ciuitatis
t̃rena felicitate gaudentibꝰ ꝑsecutiones iniquas pas¬
sura fuerat. pͥmꝰ ostendit: S quot annorũ erat
adam cum eos genuit: ñ apparet: Ex inde dige¬
rentur generationes aliȩ de cam. aliȩ de illo
quem genuit adam. in eiꝰ successionẽ quem fr̃
occidit ecappellauit nom̃ illiꝰ sech dicens. ut
scriptumẽ Suscitauit enũ mͥds̃ sem̃ aliud

Expanded text:
oportebat signari etiam generationibus comoportebat signari etiam generationibus commemoratis cursum gloriosissimae ciuitatis in hoc mundo peregrinantis et supernam patriam requirentis. Quod enim negari non potest, prior omnibus Cain ex coniunctione maris et feminae natus est. Neque enim illo nato dixisset Adam, quod dixisse legitur: quem maior frater occidit, praefigurationem quandam peregrinantis ciuitatis Dei, quod ab inpiis et quodam modo terrigenis, id est terrenam originem diligentibus et. terrenae ciuitatis terrena felicitate gaudentibus, persecutiones iniquas passura fuerat, primus ostendit. Sed quot annorum erat Adam, cum eos genuit, non apparet. Exinde digeruntur generationes aliae de Cain, aliae de illo, quem genuit Adam in eius successionem, quem frater occidit, et appellauit nomen illius Seth dicens, ut scriptum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiꝰ locuturũ. nc̃ qđ instat expediã: Non
enim ambigendum ẽ. ab homine qui expͥmo
homine pͥmus ẽ. nat̾. quando tam dui uiue¬
bat: potuisse constitui cuutatem sane t̾renã:
laborem tanti hinꝰ oꝑis in manꝰ sumpsimꝰ:¬
Dic̃ gͦ aliquis Itane credendumẽ. hominẽ
filios generaiturũ. nec habentem ꝓpositum
continentiȩ. centũ eciam et ampliis uł scđdm
heereos non multo minus id ẽ. octo genta. sep¬
tuaginta. sexaginta annos a concũbendi
oꝑe uacasse. aut siñudcaret nichil ꝓł gig¬
n̾e potuisse: Hȩc questio duob modis sol¬
uitur: Aut enim tanto serior fi̾t ꝓportione
pub̃tas. quanto uitȩ tociꝰ maior annositas:
aut qđ magi̾ster uideo eẽ. cretlibile ñ in płi¬
mogeniti filii cominemorati sunt. S qđ suc¬
cessionis ordo poscebat ꝑueniet᷑ ad noe. aqͦ
rursus ad abrabam uidemꝰeẽ. ꝑuentum. ac
deinde usq ad certũ arcicłm temꝑis. quantũ

Expanded text:
diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine primus est natus, quando tamdiu uiuebant, potuisse constitui ciuitatem, sane terrenamlaborem tanti huius operis in manus sumsimDicet ergo aliquis: Itane credendum est hominem filios generaturum nec habentem propositum continentiae centum et amplius, uel secundum Hebraeos non multo minus, id est octoginta, septuaginta, sexaginta annos a concumbendi opere uacuisse, aut si non uacaret, nihil prolis gignere potuisse?\' Haec quaestio duobus modis soluitur. Aut enim tanto serior fuit proportione pubertas, quanto uitae totius maior annositas; aut, quod magis uideo esse credibile, non hic primogeniti filii commemorati sunt, sed quos successionis ordo poscebat, ut perueniretur ad Noe, a quo rursus ad Abraham uidemus esse peruentum, ac deinde usque ad certum articulum temporis, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
codices hebreorũ inuenit᷑ et nrõs. neq de hac
anĩquorũ longeuitate dissentit et si qͥdhabet
ita diuer sũ. et uerũ eẽ. utrũq ñ possit: reꝵ
gestarũ fidesabea lingua repetenda ẽ. exqua
int̃p̃tatum ẽ. qđ habemꝰ: Quȩ facultas cum
uolentib ubiq gentium p̃stosit ñ tam̃ uacat
qđ septuaginta int̾preces inplurimis quȩ diũ¬
sa dicere uidentur. ex hebreis codicib em̃dare
ausus ẽ. nemo: Non enĩ illa diuersitas putata
m̃dositas: nec gͦ ullao mͦ putandam ex istimo
S ubi non ẽ scriporis error: aliquideos diui¬
no sp̃u. ubi sensus eẽt. consentaneus uericati.
et p̃dicans ueritatem. non intp̃tantium mune¬
re. s ꝓ pħarum lib̾cate alit̃ dicere uoluisse
credendumẽ. Unde merito ñ solũ hebreis: ue¬
rum etiã ipsis cum ad hibet testimonia de scri¬
pturis. ubi apłicamuenit᷑ auctoritas. S hinc
me oportumore loco si ds adiuuerit ꝓ misi

Expanded text:
codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaeuitate dissentit, et si quid habet ita diuersum, ut uerum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique gentium praesto sit, non tamen uacat, quod septuaginta interpretes in plurimis, quae diuersa dicere uidentur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diuersitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandam existimo: sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos diuino spiritu, ubi sensus esset consentaneus ueritati et praedicans ueritatem, non interpretantium munere, sed prophetantium libertate aliter dicere uoluisse credendum est. Unde merito non solum Hebraeis, uerum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de scripturis, uti apostolica inuenitur auctoritas. Sed hinc me opportuniore loco, si Deus adiuuerit, - promisi