comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uib exemplis manifestissime ꝑdocemur mitiũ uoluntatis
bonẽ nob̃ dño inspirante concedi. cũ aut ꝑ se aut ꝑ ex horta¬
tionẽ cuiusubet hominis. aut ꝑ necessitatẽ nos ad salutis at¬
trahit uiã. ⁊ ꝑfecꝰtionẽ uirtutũ. ab eodẽ similit̾ condonari:
xiuis exequamur: & ꝓ hoc nos uł remunerationẽ. uł suppli¬
cia dignissime ꝓmereri. qđ eiꝰ dispensationi ac ꝓuidentiȩ.
erga nos benignissima dignatione collatȩ: uł neglerimꝰ. uel
studuimꝰ nr̃e obedientiȩ deuotione congruere. Qͦd euident̃
m deuterononio aꝑteq describit᷑. cũ inquit introduxerit
te dñs ds̃ tuus in tͣrã quã possessurus ingredieris. & dele¬
uerit gentes multas corã te: etheum. & gergeseum. & amor¬

Expanded text:
uibus manifestissime perdocemur, et initium voluntatis bonae nobis Domino inspirante concedi, cum aut per se, aut per exhortationem cujuslibet hominis, aut per necessitatem nos ad salutis attrahit viam, et perfectionem virtutum ab eodem similiter condonari; xius exsequamur, et pro hoc nos uel remunerationem uel supplicia dignissime promereri, quod eius dispensationi ac prouidentiae erga nos benignissima dignatione conlatae uel negleximus uel studuimus nostrae oboedientiae deuotione congruere. quod euidenter in Deuteronomio aperteque describitur: cum, inquit, introduxerit te dominus deus tuus in terram, quam possessarus ingrederis, et deleuerit gentes multas coram te
Abbreviated transcription (Latin):
sus carnẽ & sanguinẽ. sed adu̾sus pͥncipatus & potestates. ad¬
u̾sus mundi rectores tenebrarũ cõntra spiritalia nequitiş
in clestib. ⁊ illud qđ de uiro iusto in nonagesimo dr̃ psalmo.
cadent a latere tuo mille. & decẽ milia a dextris tius. liquido
ꝑuidebis qđ multo maioris sint numeri. ⁊ ualidiores quã nos.
carnales scilicet atq t̾rem: quippe cum illis spiritalis atq ae

Expanded text:
states, adstates, aduersus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus, et illud quod de niro iusto in nonagensimo dicitur psalmo: cadent a latere tuo mille, et decem milia a dextris tuis, liquido peruidebis, quod multo maioris sint numeri et ualidiores quam nos carnales scilicet atque terreni, quippe cum illis spiritalis atque ae
Abbreviated transcription (Latin):
De philargiria: m̃daciũ. fraudatio. furta ꝑuiria. turpi lucri
appetitus. falsa testimonia. uolentiȩ inhumanitas ae rapacitas
De ira: homicidia. clamor. ⁊ indignatio. De tristicia: rancor
pusillanimitas. amaritudo desperatio. De accidia: ociositas. sõ¬
nolentia. importunitas. in quietudo. ꝑuagatio. instabilitas m̃¬
tis ⁊ corporis. uerbositas. curiositas. De cenodexia: contentiones
hereses. iacꝰtantia. ac p̾sũptio nouitatũ. De suꝑbia. contẽptus.
iuidia. mobedientia. blasphemia. murmuratio. detractio.
Qđ ᷤ hȩ pestes etiã robustiores sint. manifeste naturȩ ipsius
impugnatione sentimꝰ. fortior enĩ militat in menbris ur̃is.
oblectatio carnaliũ passionũ. quã studdia uirtutũ: quȩ ñ insi
sũma contritione cordis & corporis. adquirunt᷑. Si aut̃ ⁊
illas inumerabiles hostiũ cat̾uas. spiritalib oculis contem¬

Expanded text:
de filargyria mendacium, fraudatio, furta, periuria, turpis lucri de filargyria mendacium, fraudatio, furta, periuria, turpis lucri adpetitus, falsa testimonia, uiolentiae, inhumanitas ac rapacitas: de ira homicidia, clamor et indignatio: de tristitia rancor, pusillanimitas, amaritudo, desperatio: de acedia otiositas, somnolentia, inportunitas, inquietudo, peroagatio, instabilitas mentis et corporis, uerbositas, curiositas: de cenodoxia contentiones, haereses, iactantia ac praesumptio nouitatum: de superbia contemptus, inuidia, inoboedientia, blasphemia, murmuratio, detractatio. quod autem hae pestes etiam robustiores sint, manifeste naturae ipsius inpugnatione sentimus. fortior enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum quam studia. uirtutum, quae non nisi sunima contritione cordis et corporis adquiruntur. si autem et illas innumerabiles hostium cateruas spiritalibus oculis contem
Abbreviated transcription (Latin):
muraueritis inquit sicut quidã illoꝵ murmurauert̃.
& ꝑierunt ab ext̾minatore. Et de tẽptatione. sleq temp¬
temus. xp̃m sicut quidã illoꝵ tẽptauert̃ ⁊ a serpentib
ꝑierunt. De detractione. Noli diligere. detrahere: ne eradice¬
ris. De desꝑatione. Qui desꝑantes semetipsos. tradidert̃ impu¬
dicitiȩ: inoꝑationẽ. omĩis erroris. in inmunditiã. Q uͦ clamor
sicut ira ⁊ indignatio. ⁊ blasphemia condempnet᷑. eiusdem
apłi uocib manifestissime ꝑdocemur. ita p̃cipientis. Omnis
cũ omĩ malicia. Aliaq cõplura his similia: quȩ cũ sint ma
ioris numeri quã uirtutes. deuicꝰtis tam̃ illis octo pͥncipali¬
b uitiis ex quoꝵ natura eas certũ ẽ emanare. om̃s ꝓtinus
conquiescunt. ac ꝑpetua parit̃ cũ his int̾netione delent᷑
De castrimargia. nãq: nascunt᷑ cõmessationes & ebrietates
De fornicatione. turpiloquia. scurrilitas. ludicra. ac stultiloqͥa.

Expanded text:
muraueritis, inquit, sicut quidam illorum murmurauerunt et muraueritis, inquit, sicut quidam illorum murmurauerunt et perierunt ab exterminatore, et de temptatione: neque temptemus Christum, sicut quidam illorum temptauerunt et a serpentibus perierunt, de detractatione: noli diligere detrahere, ne eradiceris, et de desperatione: qui desperantes semet ipsos tradiderunt inpudicitiae in operationem omnis sicut ira et indignatio et blasphemia condemnetur, ejusdem Apostoli vocibus manifestissime perdocemur ita praecipientis: Omnis cum omni malitia, aliaque conplura his similia. quae cum sint multo maioris numeri quam uirtutes, deuictis tamen illis octo principalibus uitiis, ex quorum natura eas certum est emanare, omnes protinus conquiescunt ac perpetua pariter cum his internicione delentur. de gastrimargia namque nascuntur comesationes, ebrietates : de fornicatione turpiloquia, scurrilitas, ludicra ac stultiloquia:.
Abbreviated transcription (Latin):
tradideritq eas dñs tibi. ꝑcuties eas usq ad int̾netionẽ
Qđ uͦ multo maioris numeri ẽẽ dicuntur. hȩc ratio ẽ:
quia plura sunt uitia quã uirtutes. Et ideo in catalo¬
go quidem dinumerant᷑ septẽ nationes : in expugnatione
uero earũ. sine numeri adscriptione ponuntur. Ita enĩ
dr̃. ⁊ deleuerit gentes multas corã te. Numerosior enĩ
est quã isrł carnaliũ passioñ popłs: qui de hoc sepre¬
nario fomite uitioꝵ ac radice ꝓcedit. Exinde auit̃ pul¬
lulant homicidia. contentiones. hereses. furta. falsa te¬
stimonia. blasphemie. cõmessationes. ebrietates. detrac¬
tiones. ludiera. turpiloquia. mendacia. ꝑuiria. stuiltilo¬
quia. scurrilitas. inquietudo. rapacitas. amaritudo. ela¬
mor. indignatio. contẽptus. murmuratio temptatio des¬
peratio: multaq alia quȩ cõmemorare longũ est. quȩ
cũ a nob̃ leuia iudicentur. quid de illis apłs senserit.
uł quã suꝑ his sententiã tulerit audiamus. Neq mur¬

Expanded text:
internecionem . Quod vero multo majoris numeri esse dicuntur, haec est ratio, quia plura sunt vitia quam virtutes. Et ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes, in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur: Et deleverit gentes multas coram te. Numerosior enim est quam Israel, carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. Exinde enim pullulant homicidia, contentiones, haereses, furta, falsa testimonia, blasphemiae, comessationes, ebrietates, detractiones, ludiquia, scurrilitas, inquietudo, rapacitas, amaritudo, clamor, indignatio, contemptus, murmuratio, temptatio, desperatio multaque alia quae conmemorare perlongum est. quae cum a nobis leuia iudicentur, quid de illis apostolus senserit uel quam super his sententiam tulerit audiamus: neque mur
Abbreviated transcription (Latin):
opere & sermone bono. Ipsũ deniq timorẽ dĩ quo firmiter
eũ tenere possimus. a dño nobis iheremias ꝓpħ̃a ex ꝑsona d̃ĩ
manifeste testat᷑ infundi.ita dicens. Et dabo eis corunũ. & ui.
unã. ut timeant me unu̾isis dieb. & bene sit eis & filiis eoꝵ
post cos. & feriã eis pacꝰtũ sempit̾nũ. & ñ desiã eis beneface

Expanded text:
opere et sermone bono. Ipsum denique timorem dei, quo firmiter opere et sermone bono. Ipsum denique timorem dei, quo firmiter eum tenere possimus, a domino nobis Hieremias propheta ex persona dei manifeste testatur infundi ita dicens: et dabo eis cor unum, et uiam unam, ut timeant me uniuersis diebus: et bene sit eis, et filiis eorum post eos. et feri
Abbreviated transcription (Latin):
habes qđ ñ accepisti: Qđ si accepisti: qͥd głaris qͣsi ñ acceꝑis:
uminã quoq tolerantiȩ qua tẽptationes illatas xuii
& moderatione consistere. beatꝰ apłs ita ꝓmintiat. Tempta¬
tio uos ñ apprehendat. nisi humana. fidelis aut̃ ds̃ qui ñ
ꝑmittet uos tẽptari suꝑ id qđ potestis sufferre: s faciet
cũ tẽptatione. etiã ꝓuectũ. ut sustinere possitis. Dm̃ quoq
aptare suie confirmare animnos nr̃os ad omẽ opus bonũ. &¬
cooperari in nob̃ ea quȩ sibi placita st̃. idem apł̃s docet. Ds̃
aut̃ pacis qui eduxit de tenebris pastorẽ magnũ ouiũ. iN
faciens in uob̃ qđ placeat corã se. Qđ etiã thessalonicensi¬
b ut eueniat ita p̃catur dicens. Ipse aut̃ dñs nr̃ ih̃e xp̃e. &¬
ds̃ pat᷑ nr̃ qui dilexit nos. & dedit nobis consolationẽ ȩt̾nã.
& spem bonã in gr̃a. ex hortetur corda ur̃a. & confirmet in oĩ

Expanded text:
habes quod non accepisti? quodsi accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? habes quod non accepisti? quodsi accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Summam quoque tolerantiae qua temptatioderatione consistere beatus apostolus ita pronuntiat: temptatio uos non adprehendit nisi humana. fidelis autem deus, qui non permittet uos temptari super id quod potestis, sed faciet cum temptatione et exitum, ut sustinere possitid omne opus bonum et operari in nobis ea quae sibi sunt placita idem apostolus docet: deus autem pacis, quieduxit de tenebris pastorem magnum ouium in sfaciens in uobis quod placeat coram se. quod etiam Tbessalonicensibus ut eueniat ita precatur dicens: ipse autem dominus Iesus  consolationem aeternam et spem bonam in gratia, exhortetur corda uestra et confirmet in omni
Abbreviated transcription (Latin):
tularent. Quȩ si in petro ut ñ deficeret dnĩ egebat auxilio.
quis erit tã p̃sumptor & cȩcus. qui se erga huiusmodi custodiam
cottidiano dñi credat adiutorio ñ egere: p̃sertĩ cũ ipse dñs in
euglio hoc ipsũ eiudent̃ exp̃sserit dicens. sic̃ palmes ñ potest
frucꝰtũ facere a semetipso. nisi in uite manserit: ita & uos nisi
in me manseritis: & iterũ. quia sine me nicħ potestis facere
Quã sit gͥ mneptũ. ac sacrilegũ quicquã de bonis acꝰtib nr̃ȩ
industriȩ. & ñ dĩ gr̃e uł adiutorio deputare: manifeste ꝓba¬
tur dm̃ca ꝓtestante sententia. sine sua aspiratione uł cooꝑa¬
tione spiritales frucꝰtus exhibere neminẽ posse: Omẽ enĩ da¬
tũ optimũ. & om̃e donũ ꝑfecꝰtũ. desursũ ẽ. descendens a pa¬
tre luminũ. Tacharias qͦq dicit quia si qͥd boni ipsus ẽ: & si
quid optimũ ab ipso. Et ideo constant̃ beatꝰ apłs. qͥd inquit

Expanded text:
tularent. quae si in Petro ne deficeret domini egebat auxilio, tularent. quae si in Petro ne deficeret domini egebat auxilio, quis erit tam praesumptor et caecus, qui se erga huius custodiam cotidiano domini credat adiutorio non egere ? praesertim cum ipse dominus in euangelio hoc ipsum euidenter expresserit dicens: sicut palmes non potest fructum facere a semet ipso nisi in uite manserit, ita et uos nisi in me manseritis, et iterum: quia sine me nihil potestis facere. quam sit igitur ineptum ac sacrilegum quicquam de bonis actibus nostrae industriae et non dei gratiae uel adiutorio deputare, manifeste probatur dominica protestante sententia sine sua inspiratione uel cooperatione spiritales fructus exhibere neminem posse. omne enim datum bonum et omne donum perfectum de sursum est descendens a patre luminum. Zacharias quoque: quia si quid bonum, ipsius est, et si quid optimum, ab ipso. et ideo constanter beatus apostolus quid, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Flarent dicentes. Dñe adde nob̃ fidẽ: plenitudinẽ eiꝰ ñ libero
arbitrio p̃sumentes. s dĩ sibi credentes muere conferendã.
Deniq docet nos auctor idem salutis humane: quã ipsa fides
Enrã lubrica sit & infirma. & nequaquã sibi sufficiens nisi fue.¬
rit auxilio dnĩ roborata. dicens ad petrũ. Symon. simon. ecce
sathanas expetiuit uos ut cribraret sicut triticũ. s ego ro¬
gaui patrẽ meũ. ut ñ deficeret fides tua. Qđ alius in sem&¬
ipso sentiens fieri. & quodã modo fidẽ suã infidelitatis. fluc¬
tib ad ꝑnitiosi naufragii uidens scopulos ꝑurgere. ad eundẽ.
dnm auxiliũ ficłi suȩ postulat dicens. Dñe aduiua infideli¬
tatẽ meã. Intantũ itaq sensert̃ eugl̃ici & apłici uiri umu̾¬
sa que bona sunt auxilio diũ consũmari. & nec ipsã quidẽ
seruare: ut hanc uł adiuuari in se ut donari sibi a dñõ pos¬

Expanded text:
larent, dicentes, Domine, auge nobis fidem; plenitudinem ejus non libero larent, dicentes, Domine, auge nobis fidem; plenitudinem ejus non libero arbitrio praesumentes, sed Dei sibi credentes munere conferendam. Denique docet nos idem auctor salutis humanae, quam ipsa fides nostra lubrica sit, et infirma, et nequaquam sibi sufficiens, nisi fuerit auxilio Domini roborata, dicens ad Petrum: Simon, Simon, ecce Satanas expetivit vos ut cribraret vos tamquam triticum; sed ego rogavi Patrem meum ne deficeret fides tua. Quod alius in semetipso sentiens fieri, et quodammodo fidem suam infidelitatis fluctibus ad perniciosi naufragii videns scopulos perurgeri, ad eumdem Dominum auxilium fidei suae postulans dicit: Domine, adjuva infidelitatemmeam. in tantum itaque senserunt euangelici et apostolici uiri uniuersa quae bona sunt auxilio domini consummari, et ne ipsam quidem seruare, ut hanc uel adiuuari in se uel donari sibi a domino pos
Abbreviated transcription (Latin):
uł laborẽ atq industriã quasi inanit̃ & suꝑfluo impenden¬
da uacuemꝰ: sed ut nouerimꝰ nos sine. auxilio dĩ nec admĩti
posse: nec efficaces nr̃os ẽẽ conatus ad capescendũ. tã immane
p̃miũ puritatis. nisi nob̃ adiutorio dnĩ ac miscdia fuerit cõ¬
tributũ. E quus enĩ parat᷑ in die belli. a dño aut̃ ẽ aduitori¬
um. qr ñ ẽ in fortitudine potens uir. Oportet gͦt nos semꝑ eũ
beato dauid canere. fortitudo mea & laudatio mea ñ liberũ
arbitriũ s dñs: & factus ẽ mͥ in salutẽ. Qđ docꝰtor quoq gen¬
tiũ ñ ignorans. iddoneũ factũ se ministerio. noui testam̃ti ñ
suo merito nec sudore: s dĩ miseratione ꝓclamat. Non qđ si¬
mus inquit idonei cogitare aliquid ex nob̃ quasi a nob̃. seo
ntantũ aut̃ uniu̾sa quȩ ad salutẽ ꝑtinent. apłi sibimet a
dño largita sensert̃: ut ipsã quoq fidẽ p̃stari sibi adño postu¬

Expanded text:
uel laborem atque industriam quasi inaniter et superfluo inpendenuel laborem atque industriam quasi inaniter et superfluo inpendenda uacuemus, sed ut nouerimus nos sine auxilio dei nec adniti posse nec efficaces nostros esse conatus ad capessendum tam inmane praemium puritatis, nisi nobis adiutorio domini ac misericordia fuerit contributum. equus enim paratur in diem belli: a domino autem est adiutorium, quia non est in fortitudine potens uir. oportet ergo nos semper cum beato Dauid canere: fortitudo mea, et laudatio mea non liberum arbitrium, sed dominus: et factus est mihi in salutem. quod doctor quoque gentium non ignorans idoneum se factum ministerio noui testamenti non suo merito nec sudore, sed dei miseratione, proclamat: non quod simus, inquit, idonei cogitare aliquid ex nobis quasi a nobis, sed tantum autem universa quae ad salutem pertinent apostoli sibimet a Domino largita senserunt, ut ipsam quoque fidem praestari sibi a Domino postu
Abbreviated transcription (Latin):
ris consũmationẽ a dño in nob̃ ꝓmntiaret impleri: & i¬
terũ. Quia uob̃ donatũ ꝓ. xp̃o est. ñ solũ ut in eũ creda¬
tis. s ut etiã ꝓ illo patiamini. hic quoq mitiũ conu̾sionis
ac fidĩ nr̃e. & passionũ tolerantiã donari nobis a dño de¬
clarauit. Qđ intellegens dauid quoq similit̃. orat sibi hoc
ipsũ dñi miseratione concedi. dicens. Confirma hoc ds̃ qđ
operatꝰ es in nob̃. ostendens ñ sufficere sibi salutis pͥncipia
dono dĩ grãq collata. insi fuerint eadẽ miseratione ipsiᷤ
& cottidiana opitulatione ꝑfecta. Non enĩ liberũ arbitri¬
ũ. s dñs soluit cõpeditos: non nr̃a uirtus. s dñs.
erigit elisos: non lecꝰtionis industria. sed dñs illu¬
id ẽ dñs sapientes facit cȩcos. Non nr̃a cautio. sed dñs
custodit aduenas: non nr̃a fortitudo. s dñs alleuat siue suf¬
fulcit om̃s qui corruunt. Elec aut̃ dicimus ñ ut studiũ nr̃m

Expanded text:
impleri? et iterum: quia uobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini. hic quoque et initium conuersionis ac fidei nostrae et passionum toleranti-I un donari nobis a domino declarauit. quod intellegens Dauid quoque similiter orat sibi hoc ipsum domini miseratione concedi dicens: confirma deus hoc, quod operatus es in nobis, ostendens non sufficere sibi salutis principia dono dei gratiaque conlata, nisi fuerint eadem miseratione ipsius et cotidiana opitulatione perfecta. non enim liberum arbitrium, sed dominus soluit conpeditos: non nostra uirtus, sed dominus erigit elisos: non lectionis industria, sed dominus inluid est dominus sapientes facit caecos: non nostra cautio, sed dominus custodit aduenas: non nostra fortitudo, sed dominus adleuat siue suffulcit omnes, qui conruunt. haec autem dicimus, non ut studium nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
a dño postulat ꝓmereri dicens. Seruus tuus sũ ego. da mͥ
intellecꝰtũ ut discã mandata tua. Utiq & intellectũ semel
sibi ꝑ naturã p̃stitũ possidebat noticiã quoq mandatoꝵ
quȩ descripta tenebant᷑ in lege. utiq habebat in ꝓmptu.
& tam̃ ut hanc plenius app̃henderet dnm p̃cabatur. sci¬
ens nequaquã sibimet sufficere posse. id qđ ꝑ naturam¬
conditionis insertũ ẽ: nisi cottidiana dnĩ illuminatione.
ad intellegendã spiritalit̃ legẽ. ac mandata eiꝰ aꝑtius ag¬
noscenda. sensus ipsiꝰ ab eodẽ fuerit illustratus: ipso etiam
uas electionis hoc qđ dicimꝰ clarius p̃dicante. Ds̃ ẽ enĩ qui
oꝑat᷑ in uob̃. & uelle & ꝑficere ꝓ bona uoluntate. Quid

Expanded text:
a domino postulat promereri dicens: seruus tuus sum ego: da mihi a domino postulat promereri dicens: seruus tuus sum ego: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. utique et intellectum semel sibi per naturam praestitum possidebat, notitiam quoque mandatorum dei, quae descripta tenebantur in lege, utique habebat in promptu. et tamen ut hanc plenius adprehenderet dominum precabatur, sciens nequaquam sufficere sibimet posse id quod perconditionis insertum est, nisi cotidiana domini inluminatione ad intellegendam spiritaliter legem ac mandata eius apertius agnoscenda sensus ipsius ab eodem fuerit inlustratus, ipso etiam uase electionis hoc quod dicimus clarius praedicante: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere, pro bona uoluntate. qui
Abbreviated transcription (Latin):
tes. dirige me m ueritate tua: ⁊ dirige in conspectu tuo
uiã meã. Alius aut̃ ñ solũ fide: s etiã exꝑimento. & quodã¬
mͦ in ipsa rerũ natura hoc ipsũ se dep̃hendisse ꝓclamat. Cog¬
noui dñe qr ñ ẽ in homine uia eiꝰ: nec uiri ẽ ut ambulet᷑.
⁊ cirigat gressus suos. Et ipse dñs ad israhelẽ. Et dirigã eum
ego inquit: ut abietẽ uirentẽ ex me tuus fructꝰ inuentꝰ ẽ:
egis quoq ipsuis scientiã. ñ lectionis industria. xiii¬
sed magisterio ⁊ illuminatione di cotidie desiderant adipisci:
dicentes ad eũ. Hias tuas dñe demonstra mͥ. & semitas tu¬
as eddoce me: Et reuela oculos meos. & considerabo mira¬
bilia de lege tua. Et. doce me facere uoluntarẽ tuã: qr tu
is dãs m̃s. Et iterũ. qui doces hominẽ scientiã .x ui¬
psum etiam intellecꝰtum beatus dauid quo mandata di pos¬
set agnoscere. quȩ utiq in libro legis nouerat ẽẽ ꝑscripta.

Expanded text:
tes: dirige me in ueritate tua, et: dirige in conspectu tuo tes: dirige me in ueritate tua, et: dirige in conspectu tuo uiam meam. alius autem non solum fide, sed etiam experimento et quodammodo in ipsa rerum natura hoc ipsum se deprehendisse proclamat: cognoui domine quia non est in homine uia eius: nec uiri est ut ambulet, et dirigat gressus suos. et ipse dominus ad Israhelem et dirigam eum ego, inquit, ut abietem uirentem: ex me tuus fructus inuentus est. Legis quoque ipsius scientiam non lectionis industria, sed magisterio et inluminatione dei cotidie desiderant adipisci dicentes ad eum: uias tuas domine demonstra mihin et semitas tuas edoce me, et: reuela oculos meos: et considerabo mirabilia de lege tua, et: doce me facere uoluntatem tuam, quia tu es deus meus, et iterum: qui doces hominem scientiam. Ipsum etiam intellectum beatus Dauid, quo mandata dei possit agnoscere, quae utique in libro legis nouerat esse perscripta,
Abbreviated transcription (Latin):
sũmam letitiã contulerunt. Et rursũ. Hisi qr dñs addinuit
me: paulominꝰ habitabrt  in inferno anima mea. Liberi utiq
arbitrii prauitate in inferno se habitaturũ fuisse testatur.
nisi ddnĩ fuisset adiutorio ac ꝓtectione saluatꝰ. A dño enim
ñ a libero arbitrio gressus hominis dirigent᷑ & eũ ceciderit
iustus libero dũ taxat arbitrio ñ collidet᷑. Qua ꝓpt̃ ͦ quia
dñs supponit manũ suã. hoc ẽ aꝑtissime dicere Nullus iustoꝵ
sufficit sibi ad optinendã iustitiã. nisi ꝑ mom̃ta singula ti¬
tubanti ei & corruenti fulcim̃ta manꝰ sue supposuerit diuu¬
na clem̃tia: ne ꝓstratus intereat pęnitus. cũ fuerit liberi
arbitrii infirmitate collapsus.
Sec sane umquã uiri scĩ directionẽ uiȩ. qua gradiebantur
ad ꝑfectũ uirtutũ consũmationẽ q tendentes. industria se
ꝓpria obtiniusse testati st̃. s eã potius a dño p̃cabant᷑ dicei¬

Expanded text:
summam laetitiam contulerunt. et rursum: nisi quia dominus adiuuit summam laetitiam contulerunt. et rursum: nisi quia dominus adiuuit me: paulo minus habitauerat in inferno anima mea. liberi utique arbitrii prauitate in inferno se habitaturum fuisse testatur, nisi domini fuisset adiutorio ac protectione saluatus. a domino enim, non a libero arbitrio gressus hominis diriguntur, et cum ceciderit iustus, libero dumtaxat arbitrio, non conlidetur. quapropter ? quia dominus subponit manum suam. hoc est apertissime dicere: nullus iustorum sibi sufficit ad obtinendam iustitiam, nisi per momenta singula titubanti ei et conruenti fulmenta manus suae subposuerit diuina clementia, ne prostratus intereat penitus, com fuerit liberi arbitrii infirmitate conlapsus. Nec sane umquam uiri sancti directionem uiae qua gradiebantur ad profectum uirtutum consummationemque tendentes industria se propria obtinuisse testati sunt, sed eam potius a domino precabantur dicen
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓcliuius uł ignoratione bon uł oblectatione passionũ fert᷑
ad uitia. ille iiuisibilis rector m̃tis humanȩ ad uirtutũ potius
studia retor quere dignet᷑. Qđ uno uersiculo ꝑ ꝓpham manife¬
stissime legimꝰ decantari. impulsus uersatus sũ ut caderẽ: in quo
liberi arbitrii infirmitas designat᷑. Et dñs suscepit me. rursum
adiutoriũ dnĩ iunctũ eidẽ semꝑ ostendit᷑ quo iã ne penitus
liber o collabam᷑ arbitrio cũ titubasse nos uiderit. porrecꝰtio
rũ. Si dicebã motus ẽ pes m̃s lubrica scilicet arbitrii faculta¬
te: miscdia tua dñe adiuuabat me. iterũ mobilitati suȩ d̃ĩ cõ¬
trio consolationes tuȩ lȩtificauert̃ animã meã. ꝑ tuã scilice.
inspirationẽ uenientes in cor meũ. & reserantes contẽplati¬
onẽ futuroꝵ bonoꝵ. quȩ ꝓtuo nomine laborantib p̃paras¬
ti. ñ solũ abstulerunt omnẽ auxietatẽ epedis mei. uerũ. etiam

Expanded text:
quod procliuius uel ignoratione boni uel oblectatione passionum fertur quod procliuius uel ignoratione boni uel oblectatione passionum fertur ad uitia, ille inuisibilis rector mentis humanae ad uirtutum potius studia retorquere dignetur. quod uno uersiculo per prophetam manifestissime legimus decantari: inpulsus uersatus sum ut caderem: in quo liberi arbitrii infirmitas designatur. et dominus suscepit me: rursum adiutorium domini iunctum eidem semper ostenditur, quo, ne penitus libero conlabamur arbitrio, cum titubasse nos uiderit, porrectionerum: si dicebam: motus est pes meus, lubrica. scilicet arbitrii facultate, misericordia tua domine adiuuabat me. iterum mobilitati suae dei contrio, consolationes tuae laetificauerunt animam meam: per tuam scilicet inspirationem uenientes in cor meum et reserantes contemplationem futurorum bonorum, quae pro teo nomine laborantibus praeparasti, non solum abstulerunt omnem anxietatem cordis mei, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ee uos recꝰte mouisset. si in oꝑe uł disciplina pͥncipium
tantũ ẽẽt ac fiis: & ñ etiã quȩdã medictas int̾eẽt. Igit᷑
sic̃ occasionẽ salutis diu̾sis modis cͥognoscimꝰ oꝑari. ita nr̃m
ẽ occasionib a diuinitate concessis. uł enixius uł remissius
ita abrahȩ fuit exeuntis obędientia. E t quẽadmodũ illud qd̃ dr̃
oe ueni in t̾ram. ut fiat obtẽperantis ẽ opus: ita illud qd̃ addi¬
tur qͦd̃ tibi monstrauero. uibentis ẽ dĩ uł ꝓmittentis gr̃a.
Certos tam̃ nos conuenit eẽ. qd̃ omnẽ uirtutẽ indefessis cona¬
tib exercentes. nequaquã diligentia uł studio nr̃o ꝑfecꝰtionẽ pos¬
simꝰ attingere: nec sufficiat humana sedulitas laboꝵ merito ad¬
tã sublimia beatitudinis p̃mia. ꝑuenire: nisi ea dño cooꝑante
debemꝰ cũ daiuid orantes monĩtis singulis dicere. Efice gressus
meos in senutis tuis: ut ñ moueant᷑ uestigia mea. Et statuit
supͣ petrã pedes meos. & direxit gressus meos: ut nrm arbitriũ

Expanded text:
 uos recte mouisset, si in omni opere uel disciplina principium tantum esset ac finis et non etiam quaedam medietas interesset. itaque sicut occasiones salutis diuersis modis est occasionibus a Divinitate concessis, vel enixius vel remissius ita Abrahae fuit exeuntis obedientia: et quemadmodum illud quod dicitur, Et veni in terram, obtemperantis fuit opus; ita illud quod additur, Quam tibi monstravero , jubentis Dei, vel promittentis est gratia. Certos tamen nos esse convenit, quod omnem virtutem indefessis conatibus exercentes, nequaquam diligentia vel studio nostro perfectionem possimus attingere; nec sufficiat humana sedulitas labotam sublimia beatitudinis praemia peruenire, nisi ea domino nobis cdebemus cum Dauid orantes momentis singulis dicere: perfice gressus meos in semitis tuis: ut non moueantur uestigia mea, et: statuit super petram pedes meos: et direxit gressus meos, ut nostrum arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. illi eã possidentes amiserint. cause q extiterint ꝑditi¬
onis humanȩ. deinde qd spiritales substantiȩ fuerint a car¬
nalib t̾renisq deiuctȩ. ħas gͥ riunas hostiũ suasq uictori¬
as intuens unusquisq scõꝵ. eũ exultatione ꝓclamat. ꝑsequar
mimieos meos. ⁊ cõp̃hendã illos: & ñ conu̾tar donec deficiant.
Conterã illos nec poterunt stare: cadent subtus pedes meos.
Csontra quos etiã orans idem ꝓpħa. Iudica inquit dñe nocen¬
tes me: ex pugna impugnantes me. App̃hende arma & scutũ
& exurge in aduitoriũ mͥ. E ffunde frameam & conclude adũ

Expanded text:
tatem illi eam possidentes amiserint causaque extiterint perdititatem illi eam possidentes amiserint causaque extiterint perditionis humanae, deinde quod spiritales substantiae fuerint a carnalibus terrenisque deuictae. has igitur ruinas hostium suasque uictorias intuens unusquisque sanctorum cum exultatione proclamat: persequar inimicos meos, et conprehendam illos: et non conuertar donec deficiant. conteram illos nec poterunt stare: cadent subtus pedes meos. contra quos etiam orans idem propheta iudica, inquit, domine nocentes me, expugna inpugnantes me. adprehende arma et scutum: et exsurge in adiutorium mihi. eff
Abbreviated transcription (Latin):
interioris hominis oculos possidebat. cotidie cernens uidensq
eos suꝑ gaudere riunis ac casib singuloꝵ. ac timens ne de se
quoq eueniret ista lexitia. dnm̃ dep̃cat᷑. Illumina inquiens ocu
gauddeant mͥ: nec ddicant in cordib suis euge euge aĩe nr̃e. ne¬
q d̾ieant deuorabimus eũ. Et frenduert̃ suꝑ me dentib meis
dnĩe quando respicies: insidiant᷑ enĩ in occulto sic̃ leo in cubili
suo: insidiat᷑ ut rapiat pauperẽ: & querit adõ ȩscã sibi. Qui
qui querunt animas nr̃as. ut auferant eas. Induant᷑ confusi¬
one ⁊ pudore: qui cogitant nob mala. hieremias qͦq Confim¬
dant᷑ in quit illi. ⁊ ñ confundar ego: paueant illi ⁊ ñ paueã
ego. Induc suꝑ eos irã furoris tui: & dupliei contritione contere
eos. Nuiliꝰ enĩ dubiũ ẽ eũ a nob̃ fuerint suꝑati. contricione
eos duplici conterendos. Primũ qđ hominib ex petentib scĩ¬

Expanded text:
interioris hominis oculos possidebat quotidie cernens, vidensque interioris hominis oculos possidebat quotidie cernens, vidensque eos supergaudere ruinis et casibus singulorum, ac timens ne de se quoque eveniret eis ista laetitia, Dominum deprecatur: Illumina, inquiens, ocugaudeant mihi, ne dicant in cordibus suis, Euge, euge animae nostrae; nec dicant, Devorabimus eum ; et: Frenduerunt super me dentibus suis. Domine, quando respicies ? insidiatur enim in abscondito, ut leo in cubili suo, insidiatur ut rapiat pauperem. Et, Quaerit a Deo escam sibi . Quiqui quaerunt animas nostras, ut auferant eas, induantur confusione et pudore qui cogitant nobis mala . Jeremias quoque, Confundantur, inquit, illi, et non confundar ego; paveant illi, et non paveam ego: induc super eos iram furoris tui, et duplici contritione contere eos. nulli etenim dubium est, cum a nobis fuerint superati, contritione eos duplici conterendos: primum quod hominibus expetentibus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
luntate: ñ pugna dicenda ẽ. nec collucꝰtatio. neqcertamen.
s miqua quȩdã ⁊ irrationabilis oppugnationis imp̃ssio .xxiii.¬
ed plane laborant ⁊ ipsi ñ minꝰ impugnantes humanũ ge¬
nus: s & desudant ut p̃ualeant. de uno quoq illã quã eupiunt¬
optinere uicꝰtoriã: ⁊ retorquet᷑ in eos illa confusio. quȩ nos ma¬
nebat. si ab ipsis fuissemꝰ elisi. scdm illud. Caput eircuitus eoꝵ. la¬
bor labioꝵ ipsoꝵ oꝑiet eos. Et̃. conu̾tet᷑ dolor eiꝰ. in caput eius.
& iterũ. Ueniat illi laqueus quẽ ignorat. ⁊ quã abscondit cap¬
tio app̃hendat eũ : & in laqueũ cadat in ipsũ. scilicet quẽ suꝑ
hominũ deceptione. molit᷑. Dolent gͥ etiã ipsi ñ minꝰ. & quẽadino¬
dũ nos elidunt. ipsi quoq similit᷑ elidunt᷑: nec uicti sine con¬
fusione discedunt. Quas eoꝵ ruias atq conflictus. ille. qui sauos

Expanded text:
luntate, luntate, sed iniqua quaedam et irrationabilis oppugnationis oppressio. Sed plane laborant et ipsi non minus impugnantes humanum genus, et desudant ut pobtinere uictoriam, et retorquetur in eos illa confusio quae nos manebat, si ab ipsis fuissemus elisi, secundum illud: caput circuitus eorum: labor labiorum ipsorum operiet eos, et: conuertetur dolor eius in caput eius, et iterum: ueniat illi laqueus, quem ignorat: et captio quam abscondit prehendat eum et in laqueum cadat , in ipsum scilicet quem super hominum deceptione molitur. Dolent igitur etiam ipsi non minus; et quemadmodum nos elidunt, ipsi quoque similiter eliduntur, nec victi sine confusione discedunt. Quas eorum ruinas atque conflictus ille qui sanos
Abbreviated transcription (Latin):
iuris scĩs ꝑfecꝰtisq congressi. Alioquin iã ñ conflicꝰtus. nec collu¬
cꝰtatio: s simplex tantũ. ut ita dycerim secura illis ce̾t hominũ
attributa deceptio. Et quomͦ staret illud apłi qđ dicit. ñ est
nob̃ colluctatio adu̾sus carnẽ & sanguinẽ. s adu̾sus pͥncipatꝰ
adu̾sus potestates. adũsus mundi rectores tenebrarũ harũ. con
tra spiritalia nequitiȩ in cęlestib Illud qͦq dic pugno. ñ qͣ¬
si aerem uerberans. Et iterũ. bonũ agonẽ certaui. ubi enĩ a¬
gon dr̃. & certam̃ & pugna. necesse ẽ ut & utrũq sudor &
labor ac sollicitudo subeat᷑: ⁊ equalit̃ illos uel suꝑ deiecꝰtio¬
nẽ maneat dolor atq confusio. uel de uicꝰtoria gaudiũ con¬
sequat᷑. Ubi uͦ alio cũ sudore lucꝰtante. aliꝰ cũ ocio ⁊ securi¬
tate confligit. ⁊ ad deiciendũ emulũ sola ꝓ uirib utit᷑ uo¬

Expanded text:
uiris sanctis perfectisque congressi. alioquin iam non conflictus nec conluuiris sanctis perfectisque congressi. alioquin iam non conflictus nec conluctatio, sed simplex tantum et ut ita dixerim secura illis esset hominum adtributa deceptio. et quomodo staret illud apostoli quod dicit: non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principatus, aduersus potetra spiritalia nequitiae in caelestibus? illud quoque: sic pugno non quasi aerem uerberans, etiterum: bonum agonem certaui. ubi enim agon dicitur et certamen et pugna, necesse est ut utrimque sudor et labor ac sollicitudo subeatur et aequaliter illos uel super deiectione maneat dolor atque confusio uel de uictoria gaudium consequatur. ubi uero alio cum sudore luctante alius cum otio ac securitate confligit et ad deiciendum aemulum sola pro uiribus utitur uo
Abbreviated transcription (Latin):
tiis spiritalib suꝑatis. gradatim sẽꝑ adu̾sus athletã. xp̃i robusti¬
or pugna succedit. Pro cõparatione si quidẽ uiriũ. ac ꝓfecꝰtus
humani: etiã difficultas collucꝰtationis auget᷑. Aullo enĩ mͦ qͥ¬
libet scõꝵ sufficeret taliũ tantoꝵq hostiũ sufferre nequitiã.
uł insidiis eoꝵ posset occurrere. s ne crudelitatẽ quidẽ at se¬
uitiã sustinere. si ñ certamine nr̃o clem̃tissimꝰ arbit᷑ atq ago
nitheta p̃sidens xp̃e. ⁊ exequaret collucꝰtantiũ uires. ⁊ mimo¬
deratos eoꝵ repelleret ac refrenaret incursus. faceretq cũ tẽp¬
tatione ⁊ exitum ut sustinere possennis.xXii¬
anc aut̃ illos colluctationẽ ñ sine suo credimꝰ labore confice¬
re. Habent nãq etiã ipsi in suo conflictu quandã auxietatem
atq tristitiã. ⁊ maxime cũ fuerint ualidiorib emulis. id est

Expanded text:
tiis spiritalibus superatis, gradatim semper adversus athletam Christi robustitiis spiritalibus superatis, gradatim semper adversus athletam Christi robustior pugna succedet. Pro comparatione siquidem virium ac profectus humani, etiam difficultas colluctationis augetur. Nullo enim modo quilibet sanctorum sufficeret talium tantorumque hostium sufferre nequitiam, vel insidiis eorum posset occurrere, sed nec crudelitatem quidem ac saevitiam sustinere, si non certanotheta praesidens Christus et exaequaret eonluctantium uires et inmoderatos eorum repelleret ac refrenaret incursus faceretque cum temptatione et exitum, ut sustinere possimus. Hanc autem illos conluctationem non sine suo credimus labore conficere. habent namque etiam ipsi in suo conflictu quandam anxietatem atque tristitiam et maxime cum fuerint ualidioribus aemulis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
eos minutatis tẽptationib. certisq uitiis atq tẽporib
exercere impugnationes suas. hinc liquido comꝑbamus: qͥa
nullus potest simul cenodoxie uanitate deludi. & coneu¬
piscentia fornicationis exuri. Nec potest tumida inflari e¬
latione suꝑbiȩ spiritalis. ⁊ carnis castrimargiȩ parit hu¬
militate submitti: nec potest quis cachinnis fatuis risuq
dissolui. & iracundie sub eo tẽpore stimulis ineitari. seu
certe edacis tristitiȩ merore suppleri. Sed necesse ẽ unũ¬
quẽq sp̃m ita sigillatim impugnationẽ m̃tis arripere. ut
cũ aut uictus abscesserit. alii etiã spũi cedat oppugnandã¬
aerius: aut certe si uictor extiterit. alteri nichilominus¬
unius quidẽ fortitudinis atq nequitiȩ: & incipientib qͥdẽ atq
infirmis. ñ nͥ infirmores sp̃e in certamine cõparari: ⁊ his nequi¬

Expanded text:
eos inmutatis temptationibus certisque uitiis atque temporibus eos inmutatis temptationibus certisque uitiis atque temporibus exerere inpugnationes suas, hinc liquido conprobamus, quia nullus potest simul cenodoxiae uanitate deludi et concupiscentia fornicationis exuri, nec potest tumida inflari elatione superbiae spiritalis et carnalis gastrimargiae pariter humilitate submitti. nec potest quis cachinnis fatuis risuque dissolui et iracundiae sub eodem tempore stimulis incitari seu certe edacis tristitiae maerore suppleri, sed necesse est unumquemque spiritum ita singillatim inpugnationem mentis adripere, ut cum aut uictus abscesserit, alii eam spiritui cedat acrius inpugnandam, aut certe si uictor extiterit, alteri nihilominusunius quidem fortitudinis atque nequitiae, et incipientibus quidem atque infirmis non
Abbreviated transcription (Latin):
tiã int̃ malos ⁊ ñ inuenies. & mnimici nr̃i insensati. Illud etiã.¬
Non ẽ sapientia. ñ ẽ fortitudo. non ẽ consiliũ apud impios.Xx¬
erenus. Non ẽẽ int̾ malos ꝑpetuã in omĩb consensionem.
nec posse ꝑfectã stare concordiã. etiã in illis ipsis uitiis qͥb
cõmuit̃ oblectant᷑. certa definitio ẽ. Nlũquã enĩ poterit quẽ¬
admodũ dixistis. in reb indisciplinatis disciplinȩ modus con
seruari: in ñnullis tam̃ uͥ scilicet uł oꝑationis cõmunio uel
necessitas exigit. seu cuiusdã lucri inuitat consortiũ. necesse
ẽ eos tẽporalẽ cõmodare consensũ: qd̃ ẽẽ in hac malitia neqͥ¬
tiȩ spiritalis manifestissime ꝑuidemꝰ. ut ñ solũ tẽpora int̃
se uicissitudinesq custodiant. s etiã locis quibusdã speciali¬
t̃ inherere:. eaq uigit̾ obsidere noscant᷑. Nã qr necesse. sit

Expanded text:
tiam apud malos et non inuenies, et: inimici ntiam apud malos et non inuenies, et: inimici n fortitudo nec est consilium apud inpios? SERENVS: Non esse inter malos perpetuam in omnibus consensionem nec posse perfectam stare concordiam etiam in illis ipsis uitiis quibus conmuniter oblectantur certa definitio est. numquam enim poterit, quemadmodum dixistis, in rebus indisciplinatis disciplina modusque seruari. in nonnullis tamen, ubi scilicet uel operationis communio uel necessitas exigit seu cuiusdam lucri inuitat consortium, necesse est eos temporalem conmodare consensum. quod esse in hac militia nequitiae spiritalis manifestissime peruidemus, ut non solum tempora inter se uicissitudinesque custodiant, sed etiam locis quibusdam specialiter inhaerere eaque iugiter obsidere noscantur. nam quia necesse sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc tam̃ nosse debeniꝰ. ñ om̃s demones uniu̾sas hominib inure¬
re passiones: s unicuiq uitio certos sp̃e ineubare. Et alios qui¬
dẽ immunditiis. ac libidinũ sordib oblecꝰtari. alios blasphemiis
alios irȩ furoriq pecullarius imminere. alios pasci tristitia.
alios cenodoxia suꝑbiaq mulceri : & unũquẽq illud uitiũ hu¬
manis cordib quo ipse gaudet inserere. Sed ne cunctos pa¬
rit᷑ ingerere suas prauitates. s uicissim ꝓut tẽporis uł lo¬
ci uł suscipientis oportunitas ꝓuocauerit. Xuiiii.¬
er maNus. Ergo credendũ ẽ int̾ eos ordinatã. & ut ita di¬
xexim disciplinatã ẽẽ nequitiã. ut quidã ab eis iucissitudinis
ordo seruet᷑. ac rationabilis gerat᷑ impugnationis incursio:
cũ constet nec modũ nec rationẽ nisi int̾ bonos atq honestos
posse subsistere. scdm illã scripture sententiã. Quere sapien¬

Expanded text:
Hoc tamen nosse debemus non omnes daemones uniuersas hominibus inureHoc tamen nosse debemus non omnes daemones uniuersas hominibus inurere passiones, sed unicuique uitio certos spiritus incubare et alios quidem inmunditiis ac libidinum sordibus oblectari, alios blasphemiis, alios irae furorique peculiarius inminere, alios pasci tristitia, alios cenodoxia superbiaque mulceri et unumquemque illud uitium humanis cordibus quo ipse gaudet inserere, sed nec cunctos pariter suas ingerere prauitates, sed uicissim, prout temporis uel xloci uel suscipientis oportunitas prouocauerit. GERMANVS : Ergo credendum est inter eos ordinatam et ut ita dixerim disciplinatam esse nequitiam, ut quidam uicissitudinis ab eis ordo seruetur ac rationabilis geratur inpugnationis incursio, cum constet nec modum nec rationem nisi inter bonos atque honestos posse subsistere secundum illam scripturae sententiam: quaeres sapien
Abbreviated transcription (Latin):
his poterunt dep̃hendi. quos utiq ut spiritalis naturȩ mul¬
to subtiliores. atq sagatiores hominib ẽẽ ñ dubiũ ẽ. xri¬
uẽadmodũ enĩ ñnulli latronũ in his domib. quas furtĩ ag¬
gredi cupiunt. occultas hominũ. solent ex plorare substantias:
qui ꝑ tetras nocꝰtis tenebras cauta spargentes manu miniitias
harenarũ. reconditas opes quas uisu ꝑuidere ñ possunt tumi¬
tu quodã ad earũ lapsũ respondente dep̃hendunt: ⁊ sic ad cer¬
tissimã rei. uł metalli cuiusq noticiã quadã elicite uocis ꝓdi¬
tione ꝑueniunt : ita ut hĩ quoq ut thesaurũ cordis nr̃i ex¬
plorent. uelut harenas quasdã suggestiones: noxias inspargen¬
tes. cũ scđm illarũ qualitatẽ affectũ corporeũ uiderint emersi¬
sse. uelut quodã de intimis conclauib ꝓdeunte tinnitu. quid
sit reconditũ in abditis interioris hominis recognoseunt. xyui¬

Expanded text:
his poterunt dephis poterunt depto subtiliores ac sagaciores bominibus esse non dubium est. Quemadmodum enim nonnulli latronum in his domibus, quas furtim adgredi cupiunt occultas hominum solent explorare substantias, qui per taetras noctis tenebras cauta spargentes manu minutias harenarum reconditas opes, quas uisu peruidere non possunt, tinnitu quodam ad earum lapsum respondente deprehendunt, et sic ad certissimam rei uel metalli cuiusque notitiam quadam elicitae uocis proditione perueniunt, ita hi quoque, ut thesaurum nostri cordis explorent, uelut harenas quasdam suggestiones nobis noxias inspargentes, cum secundum illarum qualitatem adfectum corporeum uiderint emersisse, uelut quodam de intimis conclauibus prodeunte tinnitu quid sit reconditum in adytis interioris hominis recognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
suggestionis inmunde suspirasse. lasciuiã: intellegunt in pe¬
netrabilib animȩ libidinis iaculũ fuisse defixũ. Simeitamen¬
tũ tristicie. si ire. si furoris admouerint. utrũ nã in corde
insiderint. gestu corporis & sensibili cõmotione dinoscunt.
cũ scilicet eũ uł infremuisse tacitũ. uł eũ quadã indigna¬
tione suspirasse. seu uultũ considerauerint quodã pallore aut
rubore mutasse: & ita subtilit quis nã cui sit deditus uitio
dep̃hendunt. Illo nãq mͦ unũquẽq nr̃m delecꝰtari. certa rati¬
one cognoscunt. Ad cuiꝰ instigationẽ mox quodã nutu ut
motu corporis. sensũ combentiãq ab eo p̃stitã fuisse
rũ ẽ: cũ hoc a prudentib quoq uiris sepissime fieri uidea¬
mus. ut scilicet interioris hominis statũ. de figura ⁊ uultu.
seu qualitate exterioris agnoscant. Quanto gͦ certiuis hȩc ab

Expanded text:
suggestionis inmundae suspirasse lasciuiam, intellegunt in pesuggestionis inmundae suspirasse lasciuiam, intellegunt in penetralibus animae libidinis iaculum fuisse defixum. si incitamenta tristitiae, si irae, si furoris admouerint, utrumnam cordi insederint gestu corporis et sensibili conmotione dinoscunt, cum scilicet eum uel infremuisse tacitum uel cum quadam indignatione suspirasse seu uultum considerauerint quodam pallore aut rubore mutasse, et ita subtiliter quisnam cui sit deditus uitio deprehendunt. illo namque unumquemque nostrum delectari certa ratione cognoscunt, ad cuius instigationem mox quodam notu uel motu corporis consensum coniuentiamque ab eo praestitam fuisse rum est, cum hoc a prudentibus quoque viris saepissime fieri videamus, ut scilicet interioris hominis statum de figura et vultu seu qualitate exterioris agnoscant. Quanto ergo certius haec ab
Abbreviated transcription (Latin):
ulli dubium ẽ qđ possint sp̃c mimiundi cogitationũ nr̃arũ
attingere qualitates.: s inditiis eas sensibilib forinsecus colli¬
gentes. id ẽ aut ex nrĩs dispositionib aut ex uerbis & studii.
in quȩ ꝓpensius nos ꝑspexerint inclinari.xui.¬
ȩterũ illas quȩ necdũ de int̾nis animȩ ꝓdiert̃. adire omĩno
ñ possunt. Ipsas qͦq cogitationes quas ingerunt: utrũ susceptȩ
uł quẽ admodũ susceptȩ sint. ñ ꝑ ipsus animȩ naturã. id ẽ. ꝑ
illũ interiorẽ motũ in medullis ut ita dixerim ipsiꝰ latitantẽ.
s ex motib atq inditiis exterioris hominis dep̃hendunt: ut
puta cũ suggesserint castrimargiã. si uiderint monachũ ocłos
ad fenestrã aut ad solẽ curiosius erexisse: uł de hora sollicitiꝰ
inquisisse: cognoscunt desideriũ gulȩ fuisse susceptũ. di formca¬
tionẽ ingerentes senserint eũ. patient̃ telũ libidinis susrepisse
seu uiderint carne cõmotũ. aut certe ñ tit oportuit adu̾sus

Expanded text:
Nulli dubium est quod possint spiritus inmundi cogitationum nostrarum adtingere qualitates, sed indiciis eas sensibilibus forinsecus colligentes, id est aut ex nostris dispositionibus aut ex uerbis et studiis in quae propensius nos perspexerint inclinari. ceterum illas quae necdum de internis animae prodierunt adire omnino non possunt. ipsas quoque cogitationes quas ingerunt, utrum susceptae uel quemadmodum susceptae sint non per ipsius animae naturam, id est per illum interiorem motum in medullis ut ita dixerim ipsius latitantem, sed ex motibus atque indiciis exterioris hominis deprehendunt. ut puta cum suggesserint gastrimargiam, si uiderint monachum oculos ad fenestram aut ad solem curiosius erexisse uel de hora sollicitius inquisisse, cognoscunt desiderium gulae fuisse susceptum. si fornicationem ingerentes senserint eum patienter telum libidinis suscepisse seu uiderint carne conmotum aut certe non ut oportuit aduersum
Abbreviated transcription (Latin):
que habes. & da pauꝑib & habebis thesaurũ in cęlis. & ue¬
ni sequere me. Producit sane & fȩnũ ium̃tis. quib pabulis
om̃s scripturarũ repleti funt campi. simplicẽ scilicet purã¬
q narrationẽ historioe lectioris qua simpliciores quiq ac

Expanded text:
quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et uequae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni sequere me. producit sane et faenum lumentis, quibus pabulis omnes scripturarum repleti sunt campi, simplicem scilicet puramque narrationem historicae lectionis, qua simpliciores quique ac
Abbreviated transcription (Latin):
sequet᷑. ut ẽ illud. Sunit lumbi urĩ p̃cincti. & lucerne arden¬
tes. & qui ñ habet gladiũ. uendat tunicã suã & emat sibi
gladiũ. Et qui ñ accipit crucẽ suã o sequit᷑ me. ñ ẽ me dig¬
nus. Qđ quidã districtissim monachoꝵ habentes quidẽ ⁊elũ
di. s ñ scdm scientiã simplicit̃ intellegentes. fecert̃ sibi eru¬
ces ligneas. easq uigit᷑ humeris circũferentes ñ edificatio¬
nẽ s risũ cunctis uidentib intulert̃. Nonnulla uͦ ad utrã¬
q ꝑceptionẽ. id ẽ tã historicã quã allegoricã ita cõmode ac
necessarie capiunt᷑. ut utraq ex planatio uitales sucos am¬
nis subministret. ut ẽ illud. Si quis te ꝑcusserit in dextera
maxilla tua. p̃be illi ⁊ alterã. Et cũ ꝑsequunt᷑ uos in cinta¬
te ista. fugite in aliã. Et si uis ꝑfecꝰtus: eẽ. uade uende omĩa

Expanded text:
sequetur, ut est illud: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardensequetur, ut est illud: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes, et: qui non habet gladium, uendat tunicam suam et emat sibi gladium, et: qui non accipit crucem suam et sequitur me, non est me dignus. quod quidam districtissimi monachorum, habentes quidem zelum dei, sed non secundum scientiam, simpliciter intellegentes fecerunt sibi cruces ligneas easque iugiter umeris circumferentes non aedificationem, sed risum cunctis uidentibus intulerunt. nonnulla uero ad utramque perceptionem, id est tam historicam quam allegoricam ita conmode ac necessarie capiuntur, ut utraque explanatio uitales sucos animae subministret, ut est illud : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, et: cum persequuntur uos in ciuitate ista, f
Abbreviated transcription (Latin):
luerũ ꝓferunt᷑. cibis hominũ minime ꝓfutura. quȩ. Etiã
in suaᷤ asꝑitate manentia absq ulla ignis confecꝰtione ui¬
talẽ uim̃tis conferunt saturitatẽ. Quã rationẽ satis e¬
uident̃ aspicimꝰ in hoc uberrimo spiritaliũ seripturarũ
paradẏso contineri. in quo ita quȩdã significatione litte¬
re plana ac luculenta resplendent. ut cũ sublimiore
int̃pretatione ñ egeant. simplici tantũ littere. sono ha¬
bunde pascant ac nutriant audientes. ut ẽ illud. Audi
isrł. dñs ds̃ tiuis ds̃ unus ẽ. Et ddiliges dnm̃ dm̃ tuũ ex
toto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex tota uirtute tua.
Quȩdã aut̃ si allegorica explanatione extenuata ñ fue¬
rint. & spiritalis ignis examinatione mollita. nullomͦ ad sa¬
lutarẽ interioris hominis cibũ sine corruptionis labe ꝓue¬
niet magisq ex eoꝵ ꝑceptione lesio quã utilitas aliqua sub¬

Expanded text:
lucrum proferuntur, cibis hominum minime profutura, quae etiam lucrum proferuntur, cibis hominum minime profutura, quae etiam in sua asperitate manentia absque ulla ignis confectione vitalem jumentis conferunt saturitatem. Quam rationem satis evidenter aspicimus in hoc uberrimo spiritalium Scripturarum paradiso contineri, in quo ita quaedam significatione litterae plana ac luculenta resplendent, ut cum sublimiore interpretatione non egeant, simplici tantum litterae sono abunde pascant ac nutriant audientes, ut est illud: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota uirtute tua. quaedam autem si allegorica explanatione extenuata non fuerint et spiritalis ignis examinatione mollita, nullo modo ad salutarem interioris hominis cibum sine corruptionis labe peruenient magisque ex eorum perceptione laesio quam utilitas aliqua sub