comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tria milia auri talenta de auro
ophyr: et septẽ milia talentorũ
argenti probatissimi ad deaurã¬
dos parietes templi. Et ubicũq
opus est aurum de auro. ⁊ ubicũ¬
q opus est argentũ. argenti ope¬
ra fiant. per manus artificum.
Et si quis sponte offerret imple¬
at manum suam hodie. et offer¬
at qd̃ uoluerit dño. Polliciti sũt
itaq principes familiarum. et ꝓ¬
ceres tribuum israel: tribũ quoq
in opera domus dni. auri talen¬
ta quinq milia. ⁊ solidos decẽ mi¬
lia. argenti talenta decẽ milia: ⁊¬
eris talenta decẽ ⁊ octomilia. ferri
quoq centũ milia talentoꝵ. Et
apud quenicũq inuenti sunt la¬
pides: dederunt in thesauris domꝰ
domini ꝑmanũ gehihel gersom¬
tis: letatus q est popłs cũ nota
sponte promitterent: qr corde toto
offerebant ea dño. Secli dauid rex
letatus ẽ gandio magno: ⁊ bene¬
dixit dño corã uniu̾sa multitu
dine et ait. Benedõs es dñe deus

Expanded text:
tria milia talenta auri de auro tria milia talenta auri de auro Ophir et septem milia taleargenti probatissimi, ad deaurandos parietes templi. Et ubicumque opus est aurum de auro, et ubicumque opus est argentum de argento, opera fiant per manus artificum: Et si quis sponte offert, impleat manum suam hodie, et offerat quod voluerit Domino. Polliciti sunt itaque principes familiarum, et proceres tribuum in opera domus Dei auri talenta quinque milia et solidos decem milia argenti talenta decem milia et aeris talenta decem et octo milia ferri quoque centum milia talentorum et apud quemcumque inventi sunt lapides dederunt in thesaurum domus Domini per manum Ieihel Gersonitis laetatusque est populus cum vota sponte promitterent quia corde toto offerebant ea Domino sed et David rex laetatus est gaudio magno et benedixit Domino coram universa multitudine, et ait: Benedictus es, Domine Deus
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ fac ne timeas. neq paueas:
dñs enĩ meus deus erit tecũ: et
non dimittet te neq derelinquet¬
te: donec ꝑficias omne opus mi¬
nisterii domus dni. Ecce diuisio¬
nes sacerdotum et leuitharũ. in
omne opus munsteri domus do¬
mini adsistent tͥ. et parati sunt:
et nouerunt tã principes quam
popłs facere omnia precepta tua.
ocutus q est dauid XXIX¬
rex ad omnẽ eccłiam. Sa¬
lomonẽ filium meũ elegit deus.
ad huc puerum et tenellũ. Opus
aũt grande est. neq enun homi¬
ni preparatur hĩtatio: sed deo. E¬
go aũt totis uirib meis p̾para¬
ui impensas domus dñi dei mer.
aurum ad uasa aurea. et argẽ¬
tũ in argentea: es menea. ferrũ
in ferrea. lignũ ad lignea. lapi¬
des onychinos. et quasi stibinos.
et diuersoꝵ coloꝵ. om̃em preci¬
osum lapidẽ: et marmor phari¬
um habundantissime: et suꝑ hec
que obtuli in domum dei meide
peculio meo. aurũ et argentum
do in templũ dei mei: exceptis hi¬
is que preparaui in edem scãm

Expanded text:
timeas et ne paveas Dominus enim Deus meus tecum erit et non dimittet te nec derelinquet donec perficias omne opus ministerii domus Domini ecce divisiones sacerdotum et Levitarum in omne ministerium domus Domini adsistunt tibi et parati sunt et noverunt tam principes quam populus facere omnia praecepta tua locutusque est David rex ad omnem ecclesiam Salomonem filium meum unum elegit Deus adhuc puerum et tenellum opus autem grande est neque enim homini praeparatur habitatio sed Deo ego autem totis viribus meis praeparavi inpensas domus Dei mei aurum ad vasa aurea et argentum in argentea aes in aenea ferrum in ferrea lignum ad lignea lapides onychinos et quasi stibinos et diversorum colorum omnem pretiosum lapidem et marmor parium abundantissime et super haec quae obtuli in domum Dei mei de peculio meo aurum et argentum do in templum Dei mei exceptis his quae paravi in aedem sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
et achymelech. de filiis ythamar
scd̃m uices suas et ministerium.
Inuentiq sunt multo plures fi¬
lii eleazar in principib iuri ꝙͣ
filii ythamar. Siuisit aũt eis hoc
est filiis eleazar principes suꝑ fa¬
milias sexdeci: et filios ythamai
per familias et domos suas octo.
Porro diuisit utrasq int̾ se fami¬
lias sortib. Erant enĩ principes
sanctuarii. ⁊ principes dei. tã de
filiis eleaz ar quã de filus ytha¬
mar. Descripsitq eos semeias
filius nathanahel scriba leuithes
coram rege ⁊ principib et sadoch
sacerdote: et achymelech filio aby¬
athai. Principib quoq famili

Expanded text:
et Ahimelech de filiis Ithamar, et Ahimelech de filiis Ithamar, secundum vices suas et ministerium. Inventique sunt multo plures filii Eleazar in principibus viris, quam filii Ithamar. Divisit autem eis, hoc est, filiis Eleazar, principes per familias sedecim: et filiis Ithamar per familias et domos suas octo. Porro divisit utrasque inter se familias sortibus: erant enim principes sanctuarii, et prfiliis Eleazar quam de filiis Ithamar descripsitque eos Semeias filius Nathanahel scriba Levites coram rege et principibus et Sadoc sacerdote et Ahimelech filio Abiathar principibus quo
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ leui auigniti annus et supͣ.
et erunt sb̃ manu filioꝵ aaron ĩ
cultum domus dnũi in uestibulis
et in exedris: et in loco purificati¬
onis. et in sanctuano: et in uni¬
uersis operib ministerii templi
domini. Sacerdotes aũt suꝑ panes
propositionis et ad simile sacrifi¬
cium. et ad lagana et azima ⁊ sar
ne pondus atq mensurã. Leuite
uero: ut stent mane ad confiten
q ad uesꝑam tam in oblatione ho¬
locaustoꝵ domus dñi quam in sa¬
bbatis et kalendis et sollempni¬
tatib reliquis. uixta numerum
et cerimonias unius cuiusq rei
iugit̾ coram dño: et custodiant
obseruationes tabernacłi federis
et ritum sanctuarii et obseruati
onem filioꝵ aaron fratrũ suorũ
ron nadab et abyu. ⁊ eleazar. et y¬
thamar. Mortui sunt aũt nadab
et abiu ante patrẽ suum absq li¬
beris: sacerdocio q functus est ele¬
azar.⁊ythamar. Et diuisit eos da¬
uid idest sadoch. ⁊ de filus eleazar

Expanded text:
filiorum Levi a viginti annis et supra filiorum Levi a viginti annis et supra et erunt sub manu filiorum Aaron in cultum domus Domini in vestibulis et in exedris et in loco purificationis et in sanctuario et in universis operibus ministerii templi Domini sacerdotes autem super panes propositionis et ad similae sacrificium et ad lagana et azyma et sarne pondus atque mensuram Levitae vero ut stent mane ad confitende ad vesperam tam in oblatione holocaustorum Domini quam in sabbatis et kalendis et sollemnitatibus reliquis iuxta numerum et caerimonias uniuscuiusque rei iugiter coram Domino et custodiant observationes tabernaculi foederis et ritum sanonem filiorum Aaron fratrum suorum,ron: Nadab, et Abiu, et Eleazar, et Ithamar. Mortui sunt autem Nadab et Abiu ante patrem suum absque liberis, sacerdotioque functus est Eleazar, et Ithamar. Et divisit eos David, id est, Sadoc de filiis Eleazar,
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs dei filii: annumerati sunt in
tribu leui. filii moysi: gersom et
rant eliezer filii alii. Porro filii ro¬
broia: multiplicati sunt nimis.
filius ysuar: salumych primus
filii hebron. ieriau primus. ama¬
ras scd̃s. iez ihel tercius. iecmahã
quartus. silii orihel mycha primꝰ.
iesia scd̾s. filii merari: iooli ⁊ mu¬
si. filii mooli: elearar et cys. Mor¬
tuus est aũt eleazar. et nõ habu¬
it filios set filias. Acceperuntq e¬
as filii cys fr̃es earx. fili musi:
mooli ⁊ eder. et ierimuth tres. hii
filii leui in cognationib ⁊ fami¬
lus suis. et principes per uices¬
suas et numerũ capitũ singulo¬
rũ: qui faciebant opera ministe¬
rii domus dñĩ. auigniti annis
et supra. Dixit enĩ dauid. Reqͥem
dabit dñs deus israel populo suo
et hĩtationẽ in ierłm usq in sẽ¬
piternum: nec erit officii leuitha¬
rũ ut ultra portent tabernacłm.
et omnia uasa eius ad ministrã¬
dum. Iuxta quoq precepta dauid
nouissima supputabitur numer

Expanded text:
is Dei filii annumerati sunt in tribu Levi. Filii Mosi: Gersom, etrant Eliezer filii alii. Porro filii Roobia multiplicati sunt nimis. Filii Isaar: Salomith primus. Filii Hebron: Jeriau primus, Amarias secundus, Jaziel tertius, Jecmaam quartus. Filii Oziel: Micha primus, Jesia secundus. Filii Merari: Mooli, et Musi. Filii Mooli: Eleazar, et Cis. Mortuus est autem Eleazar, et non habuit filios, sed filias: acceperuntque eas filii Cis fratres earum. Filii Musi: Mooli, et Eder, et in cognationibus et familiis suis principes per vices et numerum capitum singulorum qui faciebant opera ministerii domus Domini a viginti annis et supra dixit enim David requiem dedit Dominus Deus Israhel populo suo et habitationem Hierusalem usque in aeternum nec erit officii Levitarum ut ultra portent tabernaculum et omnia vasa eius ad ministrandum iuxta praecepta quoque David novissima supputabitur numerus
Abbreviated transcription (Latin):
tur: et q in respectu illius benedi¬
cetur. Spes enĩ illoꝵ in saluantẽ
illos: et ocłi dñi in diligentes se.
Qui tunet dñm nichil trepida¬
bit. et nõ pauebit: qm̃ ip̃e est spes¬
eius. Timentis dñm beata ẽ aĩa:
adꝙ̃ respicit. et qͥs ẽ fortitudo eiꝰ.
Ocłi domini supertimentes eũ:
ꝓtector potencie firmamentum
uirtutis. tegimen ardoris et um¬
braculũ meridiam dep̾catio offẽ¬
sionis et adiuitoriũ casus: exal¬
tans aĩam. ⁊ illuminans ocłos
dans sanitatẽ et uitã ⁊ benedic

Expanded text:
 et in respectu illius benedicitur. Spes enim illorum in salvantem illos, et oculi Domini in diligentes se. Qui timet Dominum, nihil trepidabit, et non pavebit, quonieius. timentis dominum beata est anima. ad quem respicit? et quis est fortitudo eius ? oculi domini super timentes eum: protector potentiae, firmamentum uirtutis, tegimen ardoris et umbraculum meridianum, et precatio offensionis et adiutorium casus, exaltans animam et inluminans oculos, da
Abbreviated transcription (Latin):
sue sapiens: et fructus sensus illiꝰ
laudabilis. Uir sapiens plebẽ suã
erudit: et fructus sensus illius fi¬
deles sunt. Uir sapiens implebit᷑
benedictionib: et uidentes illum
laudabunt. Uita uiri in numero
diere: dies aũt israel innumera¬
biles sunt. Sapiens hereditabit ho

Expanded text:
suae sapiens et fructus sensus illius suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens implebitur benedictione et videntes illum laudabunt vita viri in numero dierum dies autem Israhel innumerabiles sunt sapiens in po
Abbreviated transcription (Latin):
do de gracus agendis: cũ impio
de pietate. cũ inhonesto de hones¬
tate: cũ oꝑario agͣrio de omĩ oꝑe.
cũ operario annuali de cõsũma¬
tione ãni. cum seruo pigro de ml̃¬
ta operatione. Non attendas hiis
in omĩ consilio: secicum uiro scõ¬
maxime assiduus esto: quemcũ¬
q cognoueris obseruantẽ timo¬
rẽ dei cuius aĩa est scd̃m aĩam
tuam. Quicũq titubauerit in te¬
nebris: nõ condolebit tͥ. Et cor bo¬
ni consilii statuet tecũ. Non est
enĩ tibi aliud plus illo. Anma
septẽ cucũspectores sedentes ĩ ex¬
celsũ ad speculandũ. Et in hiis
omĩb deprecare altissimũ: ut di¬
rigat in ueritate iã tuam. Añ
omĩa oꝑa uerbũ uerax precedat
te: et ante omnẽ accũ consilium
stabile. Serbum neꝙͣ immuta¬
bit cor. ex quo quatuor partes o
nuntur bonũ et malũ. uita et
mors et dñatux illoꝵ est assidua
uit: et aĩe sue suaius est. Qui so¬
phistice loquitur odibilis est: in¬
omni re defrandabitur. Non ẽ illi

Expanded text:
s agendis cum impio de pietate cum inhonesto de honestate cum operario agri de omni opere cum operario annuali de consummatione anni cum servo pigro de multa operatione non adtendas his in omni consilio cum viro sancto adsiduus esto quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibi et cor boni consilii statue non est enim tibi aliud pluris illo anima septem circumspectores sedentes ad speculandum et in his omnibus deprecare Altissimum ut dirigat in veritate viam tuam ante omnem operam verbum verax praecedat te et ante omnem actum consilium stabile verbum nequa inmutabit cor riuntur, bonum et malum, vita et mors: et dominatrix illorum est assidua vit et animae suae suavis est qui sofistice loquitur odibilis est omni re defraudabitur non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
o formabit lutũ: et ante pedes su¬
os curuabit uircutẽ suã. Cor su¬
um dabit ut consumet linitionẽ:
et ugilia sua mundabit forna¬
cem. Om̃s hii in manib suis spe¬
rauert et unusqͥsq in arte sua sa¬
piens ẽ. Sine hiis oĩb nõ edifi¬
catur ciuitas: et nõ mhĩtabunt
nec in ambulabunt. ⁊ meccłiam
non transilient. Suꝑ sellam iuidi¬
cis nõ sedebunt. ⁊ testamentũ iu¬
dici non intelligent. neq palã

Expanded text:
o formabit lutum et ante pedes suo formabit lutum et ante pedes suos curvabit virtutem suam cor suum dabit ut consummet linitionem et vigilia sua mundabit fornacem omnes hi in manibus suis speraverunt et unusquisque in arte sua sapiens est sine his omnibus non aedificatur civitas et non inhabitabunt nec inambulabunt et in ecclesiam non transilient super sellam iudicis non sedebunt et testamentum iudicii non intellegent neque pala
Abbreviated transcription (Latin):
um: sed est consiliarius in seinz
ip̃o. A consiliario malo serua a¬
nimã tuam. Prius scito que sit
illius necc̾itas. ⁊ qͥd ip̃e in aĩo tu¬
o cogitabit ne forte mittat sudẽ
in terrã ⁊ dicat. tibi bona ẽ uita
tua ⁊ stet econtrario uid̾e quid tͥ
eueniat. Cum uiro irreligioso tẽ¬
ta de scĩtate: et cũ iniusto de iusti

Expanded text:
um sed est consiliarius in semet um sed est consiliarius in semet ipso a consiliario serva animam tuam prius scito quae sit illius necessitas et ipse enim animo suo cogitabit ne forte mittat sudem in terram et dicat tibi bona est via tua et stet e contrario videre quid tibi eveniat cum viro inreligioso tracta de sanctitate et
Abbreviated transcription (Latin):
Qm possidet mulierẽ bonã incho¬
at possessionẽ. Aduitoriũ scd̾m il¬
lum ẽ. et columpna ut requies.
Ubi nõ est sepes diripietur posses¬
sio: et uͥ non est mulier ingemi¬
scit egens. Cui credit qui non h̃t
nidum: et deflectens ubicumq
obscurauerit. qi succinctus latro
exiliens de cuutate in ciuuitatem:
mnis amicus XXAXTI¬
dicet. Et ego amiciciã copu¬
laui. Seqͥ est amicus solo noĩe a¬
micus. Nunne tristicia mest us¬
q admortẽ: Sodalis aũt ⁊ ami¬
cus: ad inimiciciã conuertentur.
Op̾sumptio neqͥssima unde cre¬
ata es cooperire aridã maliciã ⁊
dolositatẽ illius: Sodalis amico
ꝯiocundabitur moblectatioĩb:
et in tẽpore tribulationis aduer¬
sarius erit. Sodalis amico condo¬
let causa uentris: et contra hos¬
tẽ accipiet scutũ. Non obliuisca¬
ris amici tui in aĩo tuo: ⁊ non
ĩmemor sis illius ĩ operib tuis.
Noli consiliari cũ socero tuo: ⁊
a zelantib te absconde ꝯsilium.
Omĩs consiliarius ꝓdit consili¬

Expanded text:
qui possidet mulierem inchoat possessionem adiutorium contra illum est et columna ut requies ubi non est sepis diripietur possessio et ubi non est mulier gemescit egens cui credit qui non habet nidum et deflectens ubicumque obscuraverit quasi succinctus latro exiliens de civitate in civitatem omnis amicus dicet et ego amicitiam copulavi sed est amicus solo nomine amicus nonne tristitia inest usque ad mortem sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur o praesumptio nequissima unde creata es cooperire aridam malitiam et dolositatem illius sodalis amico coniucundatur in oblectatione et in tempore tribulationis adversarius erit sodalis amico condolet causa ventris et contra hostem accipiet scutum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum socero tuo et a zelantibus te absconde consilium omnis consiliarius prodit consili
Abbreviated transcription (Latin):
ram: qr tu es ds̃ conspector scłoꝵ
Omnẽ escam manducabit uent̾:
et est cib cibo melior. fauces cõ¬
tingunt cibũ fere: et corinsensa¬
tum uerba mendacia. Cor pranũ
dabit tristiciã: et hõ peritus resis¬
tet illi. Omnẽ masculũ excipiet
mulier: et est filia melio filio.
species mulieris exhylarat fa¬
ciem uiri sui: ⁊ sr̃ omnẽ ꝯcupis¬
cenciã hoĩs suꝑducet desiderium.

Expanded text:
ram quia tu es Deus conspector saeculorum omnem escam manducabit venter et est cibus cibo melior fauces contingit cibum ferae et cor sensatum verba mendacia cor pravum dabit tristitiam et homo peritus resistet illi omnem masculum excipiet mulier et est filia melior filiae species mulieris exhilarat faciem viri sui et super omnem concupiscentiam hominis supe
Abbreviated transcription (Latin):
obris: propt̾ detractionẽ. Atusti¬
cia enĩ festinat mors. ⁊ cooperit
uirtutẽ: et tristicia cordis flectit
ceruicẽ.In abductione permanet
tristicia: et sb̾stancia mopis scd̃m
cor enis. Non dederis in tristicia
cor tuũ. sedrepelle eam ate:⁊ me¬
mento nouissimoꝵ. et noli obli¬
uisci. neq enĩ est ꝯuersio: et hu¬
ie nichil ꝓderis. et temet ip̃m̃ pes¬
simabis. Mxmor esto iudicii mei.
sic enĩ erit et tuũ. Michi heri ⁊ tͥ
hodie. In reqͥe mortui requiesc̾e
fac memoriã eius: et consolare
illũ in exitu sp̃c sui. sapienciã

Expanded text:
obus propter detractionem. A tristiobus propter detractionem. A tristitia enim festinat mors, et cooperit virtutem, et tristitia cordis flectit cervicem. In abductione permanet tristitia: et substantia inopis secundum cor ejus. Non dederis in tristitia cor tuum, sed repelle eam a te: et memento novissimorum, noli oblivisci: neque enim est conversio, et huic nihil proderis, et te ipsum pessimabis. Memor esto judicii mei: sic enim erit et tuum: mihi heri, et tibi hodie. In requie mortui requiescere fac memoriam ejus, et consolare illum in exitu
Abbreviated transcription (Latin):
et unctiones conficiet sanitatis.
et nõ consũmabuntur opera eius.
Pax enĩ dei sr̃ faciem terre. fili in
tua infirmitate nõ despicias teip
te. Auerte a delicto et dirige manͦꝰ.
et ab oĩ delicto munda cortuum.
da suauitatẽ et memoriã simila¬
ginis. et ĩpingua oblationẽ: et
da locũ medico. et enĩ illũ dñs cre¬
auit: et nõ discedat a te. qr opera
eius sunt necessaria. Est enĩ tem¬
pus qñ in manus eoꝵ meurras.
Ip̃i uero dñm deprecabuntur. ut
dirigat reqͥem eoꝵ. et sanitatem
propt̾ conuersationẽ illoꝵ. Qui
delinquit in conspectu eius. qui
fecit eũ: inicidet in manus medici
sili in mortuũ ꝓduc lacrimas. ⁊
qiͣ dira passus mcipe plorare.⁊ se
cundũ iudiciũ contege corpus il¬
lius: et nõ despicias sepulturã il¬
lius. Propt̾ delaturã aũt amare
ferluctum illius uno die: et ⁊so¬
lare propt᷑ tristiciã. et fac luctum
scom merctũ eius uno die uł du¬

Expanded text:
et unctionem conficiet sanitatis, et unctionem conficiet sanitatis, et non consummabuntur opera eius pax enim Dei super faciem terrae fili in tua infirmitate non despicias sed te averte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum da suavitatem et memoriam similaginis et inpingua oblationem et da locum medico etenim illum Dominus creavit et non discedat a te quoniam opera eius sunt necessaria est enim tempus quando in manus eorum incurras ipsi vero Dominum deprecabuntur ut dirigat requiem eorum et sanitatem propter conversationem illorum qui delinquit in conspectu eius qui fecit eum incidat in manus medici fili in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus incipe plorarecundum judicium contege corpus illius, et non despicias sepulturam illius. Propter delaturam autem amare fer luctum illius, uno die, et consolare propter tristitiam: et fac luctum secundum meritum ejus uno die, vel du
Abbreviated transcription (Latin):
ineternum. sili in uita tua temp¬
ta aĩam tuã. ⁊ si fuerit neꝙͣ nõ des
illi potestatẽ. Non enĩ omĩb oĩa
expediunt: et nõ omĩ aĩe om̃e ge¬
nus placet. Noli auidus ẽẽ in oĩ
epulatione: et nõ te effudas super
omnẽ escã. In multis escis erit in¬
firmitas: et auiditas appropinqͣ¬
bit usq ad colerã. Propt̾ crapulã
multi obiert: qui aũt abstinens
est adiciet uitam
onora medicũ propt̾ necc̃i¬
tatẽ: et enĩ illum creauit
altissimus. a deo est enĩ omĩs me¬
dela: et a rege accipiet dationẽ. Dis¬
ciplina medici exaltabit caput il¬
lius: et in conspectu magnatorũ
collaudabitur. Altissimꝰ creauit de
terra medicinã: et uirprudens nõ
abhorrebit illã. stunne a ligno in¬
dulcata ẽ amara aqua: Ad agni¬
tionẽ hoĩm uirtus illoꝵ. et dedit
hoĩb scienciã altissimus: honora¬
ri in mirabilib suis. In hiis curãs
mitigabit dolorẽ. et unguentari
us faciet pigmenta suauitatis:

Expanded text:
li in vita tua tempta animam tuam et si fuerit nequam non des illi potestatem non enim omnia omnibus expediunt et non omni animae omne genus placet noli avidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam in multis enim escis erit infirmitas et aplestia adpropinquabit usque ad cholera propter aplestiam multi obierunt qui autem abstinens est adiciet vitam honora medicum propter necessitatem Altissimus. A Deo enim est medela, et a rege accipiet donationem. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnatorum collaudabitur. Altissimus crterra medicinam, et uir prudens non abhorrebit illi. nonne a ligno indulcata est amara aqua? ad agnitionem hominum uirtus illius, et dedit homini scientiam altissimus, honorari in mirabilibus suis. in his curans mitigauit dus faciet pigmentum suavitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit tibi qͣi anima tua. Quasi
fratiẽ sic eum tracta: qm̃ in san
guine anime cõparasti eũ. Si lese¬
ris eum iniuste in fugã conuerte¬
tur. et si extollens discesserit quẽ
queras et in qua na queras illũ:¬
et mendatium insensatoi¬
uiro: et sompnia extollunt ĩpru¬
dentes. Quasi qui apprehendit um¬
brã et ꝑsequitur uentũ: sic et qͥ
atcendit ad iuisa mendacia. Scd̾m
hoc nisio sõpnioꝵ. Ante faciẽ hoĩs
similitudo alterius hoĩs. Ab im¬
mundo qͥd mundabitur et amẽ¬
dace qͥd uerum dicetur: Duuna¬
tio erroris et auguria mendacia
et sõpnia malefacientiũ: uani¬
tas est. Et sicut parturientis cor
tuũ phantasias patitur. nͥ ab al¬
tissimo fũit emissa uisitatio. Ne
dederis m illis cortuũ: mł̾tos enĩ
errare fecert̃ sompnia et excidert̃
sꝑantes in illis. Sñ mendatio cõ¬
sũmabitur uerbũ legis: et sapi¬
encia i ore fideł complantabit᷑.
Qui nõ tẽptatus est quid scit.:

Expanded text:
sit tibi quasi anima tua quasi sit tibi quasi anima tua quasi fratrem sic guine animae comparasti eum. Si laeseris illum injuste, in fugam convertetur; et si extollens discesserit, quem quaeras, et in qua via quaeras illuet mendacium uiro insensato: et somnia extollunt inprudentes. et quasi qui adprehendit umbram et sequitur uentum, sic et qui adtendit ad uisa mendacia. hoc secundum hoc uisio somniorum, ante faciem hominis similitudo hominis. ab inmundo quid mundabitur? et a mendace quid uerum dicetur? diuinatio erroris et auguria mendacia et somnia male facientium uanitas est. et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab altissimo fuerit emissa uisitatio: ne dederis in illis cor tuum. multos enim errare fecerunt somnia et exciderunt sperantes. in illis, sine mendacio consummabitur uerbum et sapientia in ore fidelis conplanabitur qui non temptatus est quid scit
Abbreviated transcription (Latin):
te. et depreceris ꝓ illis. Dũ ad huc
super es. et aspiras: nõ enĩ inmu¬
tabit te oĩs caro. Melus ẽ enim
ut filii tui te rogent: ꝙͣ te respi¬
cere in manus filioꝵ tuoꝵ: In
oĩb operib tui precellens esto:
nec dederis macsam in gloriam
tuã. In die consũmationis die¬
rũ ute tue: ⁊ in tẽpore exitus tu¬
i distribue hereditatẽ tuam. Ci¬
baria et uirga ⁊ onus asmo: pa¬
nis et disciplina.⁊ opus seruo.
Operatur ĩ disciplina et q̃rit re¬
quiesc̾e. laxa manus illi. ⁊ q̃rit
libertatẽ. Iugum et loꝵ curuãt
collum durum: et seruum meli¬
nant operationes assidue. seruo
maliuolo tortura et cõpedes: mi¬
tce illũ moperationẽ ne uacet.
Multã enim maliciã docuit oc¬
ciositas. In opera constitue eum:
sic enĩ decet illũ. Qd̃ si nõ obau¬
dierit graua illum compedib:
et nõ amplifices super omnẽ car¬
nem. Uerx sñ udicio nichil faci¬
as graue. si ẽ tibi seruus fideł:¬

Expanded text:
te et depreceris pro illis dum adhuc te et depreceris pro illis dum adhuc superes et adspiras non inmutabit te omnis caro melius est enim ut filii tui te rogent quam te respicere in manus filiorum tuorum in omnibus operibus tuis praecellens esto ne dederis maculam in gloriam tuam in die consummationis dierum vitae tuae et in tempore exitus tui distribue hereditatem tuam cibaria et virga et onus asino panis et disciplina et opus servo operatur in disciplina et quaerit requiescere laxa manus illi et quaerit libertatem iugum et lorum curvant collum durum et servum inclinant operationes adsiduae servo malivolo tortura et conpedes mitte illum in operatione ne vacet multam enim malitiam docuit otiositas in opera constitue eum sic enim condecet illi quod si non obaudierit grava illum conpedibus et non amplifices super omnem carnem verum sine iudicio nihil facias grave si est tibi servus
Abbreviated transcription (Latin):
ad se applicauit. Ex ip̃is maledi¬
xit et humiliauit: et conuertit
illos ad seꝑationẽ ip̃oꝵ. Quasi
lutũ figuli in manus ip̃ui plas¬
mare et illd̾̃ dispon̾e. Om̃s iue
eius scd̃m dispositionẽ eius: sic
homo in manus illius qͥ se fecit¬
et reddet illis scd̃m iudiciũ sum̃.
Contra malũ bonũ est. et contͣ¬
iuitã mors. sic et contͣ iuirũ ius¬
tũ peccator. Sic intuere ĩ omĩa
opera altissimi. duo contͣduo:¬
unum contͣunũ. Et ego nouissi¬
mus ugilaui: et qiͣ qui colligͥ
acinos post uindemiatores. in be¬
nedictione dei et ip̃e speraui: ⁊ qrͣ
qui undemiat repleuit torcłar
Respicite qm̃ non mͥ soli labo¬
raui: secsomĩb excqͥrentib disci¬
plinã. Audite me magnati ⁊ õs
populi: et rectores eccłie aurib
percipite. filio et mulieri ⁊ fratri
et amico: nõ des potestatẽ suꝑ te
inuita tua. ⁊ nõ dederis alis pos¬
sessionem tuã: ne forte peniteat

Expanded text:
ad se adplicavit et ex ipsis malediad se adplicavit et ex ipsis maledixit et humiliavit et convertit illos a separatione ipsorum quasi lutum figuli in manus ipsius plasmare illud et disponere omnes viae eius secundum dispositionem eius sic homo in manu illius qui se fecit reddet illis secundum iudicium suum contra malum bonum est et contvitam mors. Sic et contra virum iustum peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi, duo contunum contra unum et ego novissimus vigilavi et quasi qui colligit acinos post vindemiatores in benedictione Dei et ipse speravi et quasi qui vindemiat replevi torcular respicite quoniam non soli mihi laboravi sed omnibus exquirentibus disciplinam audite me magnati et omnes populi et rectores ecclesiae auribus percipite filio et mulieri fratri et amico non des potestatem super te in vita tua non dederis alio possessionem tuam ne forte paeniteat
Abbreviated transcription (Latin):
mala: secłin tẽptatione dẽ
illum conseruabit et liberabit a
malis. Sapiens nõ odit manda¬
ta et iusticias: et nõ illidetur qtͣ
in procella naius. Homo sensatꝰ
credit legi dei: et lex illi fidel̾. Qui
int̾rogationẽ manifestat ꝑabit
et conseruabit disciplinã: ⁊ tñc
respondebit. Precordia fatui qͣsi
rota carri: et qiͣ axis uersatilis
cogitatus illius. Equus emissa¬
rius sic et amicus sb̃sannator sb̃
omĩ suprasedente hinnit. Qua¬
re dies diẽ superat et iter lux lu¬
cẽ. ⁊ annus annũ. ⁊ sol solẽ: a do¬
mini sciencia separati sunt. fc̃õ
sole et preceptũ custodiente per¬
mutabit tẽpora. ⁊ dies festos ip̃o¬
ruim. et in illis dies festos celebͣ¬
uerunt ad horã. Ex ip̃is exalta¬
uit et magnificauit ds̃: et ex ip¬
sis posuit in numere dieix ⁊ an
ra unde creatus ẽ adam. In ml¬
titudine discipline domini sepa¬
rauit eos: ⁊ minutauit uias eo¬
rum. Et ex ipĩs benedixit et exal¬
tauit: et ex hiis sanctificauit ⁊

Expanded text:
mala: sed in temptatione deus illum conseruabit et liberabit a malis. sapiens non odit mandata et iustitias, et non inlidetur quasi nauis in procella. homo sensatus credit legi dei, et lex illi fidelis. qui interrogationem manifestat, parabit et conservabit disciplinam et tunc respondebit praecordia fatui quasi rota carri et quasi axis versatilis cogitatus illius equus admissarius sicut amicus subsannator sub omni suprasedenti hinnit quare dies diem superat et iterum lux lucem et annus annum a sole a Domini scientia separati sunt facto sole et praeceptum custodiente tempora et dies festos ipsorum et in illis dies festos celebraverunt ad horam ex ipsis exaltavit et magnificavit Deus et ex ipsis posuit in numerum dierum et ra unde creatus est Adam in multitudine disciplinae Domini separavit eos et inmutavit vias eorum et ex ipsis benedixit et exaltavit et ex ipsis sanctificavit et
Abbreviated transcription (Latin):
ti primogenito tuo. Miserere ci¬
uitati scĩficationis tue ierusalẽ:
cuuitati reqͥeitue. Reple syon in¬
en arrabilib uirtutib tius: et
gloria tua popłm tuum. Da tes¬
timoniũ qr ab micio creature tu¬
e sunt: et suscita p̾cationes. qͣs lo¬
quuti sunt in noĩe tuo ꝓpħe pri¬
ores. Sa merredẽ dñe sustinentib
te ut ꝓpħe tui fideles inueniant᷑¬

Expanded text:
ti primogenito tuo. Miserere civitati sanctificationis tue: Iherusalem civitati requiei tue. Reple Syon inenarrabilibus virtutibus tuis: et gloria tua populum tuum. Da testimonium quia ab initio creature tue sunt: et suscita precationes quas locuti sunt in nomine tuo prophete priores. Da mercedem sustinentibus te ut p
Abbreviated transcription (Latin):
tizatur a mortuo et itere tãgit
eum: qͥd ꝓficit lauatio illius:
Sic hõ qui ieuinat in pocĩs suis.
et iterx eadẽ faciens: quid ꝓficit
humiliando se: Orationẽ illius
quis exaudiet.¬

Expanded text:
tizatur a mortuo, et iterum tangit eum, quid prodest lavatio illius? Sic homo qui jejunat in peccatis suis, et iterum eadem faciens, quid proficit humiliando se? Orationem illius quis exaudiet
Abbreviated transcription (Latin):
quã legerint. Nos quoq pat̾e mor¬
sib plurimoꝵ qͥ stimulante inu¬
dia qd̾ consequi non ualẽt despi¬
cuint. Sciens ergo ⁊ prudens: ĩ flã¬
mam mitto manũ. et nichilomi¬
nus hoc afastidiosis lectorib pre¬
cor: ut quomodo greci post septu¬
aginta translatores. aquilã ⁊ sỹ¬
macũ ⁊ theodotionẽ legunt. uel
obstudiũ doctrine sue. uel ut septu¬
aginta magis excollatione eorũ
intelligant: sic ⁊ isti saltẽ unũ pt
priores habere dignenturinterpre¬
tem. Legant prius ⁊post ea despi¬
ciant: neuideantur nõ ex iudicio
sedex odii p̾sumptione ignorata dã¬
pnare. Prophauit aũt ysaias in
ierusalẽ et in uidea. nec dum decẽ
tribub in captiuitatẽ ductis: ac
de utroq regno. nunc cõmixtum
nc̃ separatĩ texit oracłm. Et cum
interclum ad presentẽ respiciat
hystoriã. et post babylonie capti¬
uitatẽ. reditũ popłi significet ĩ in¬
deam: tñ omnis eus cura de uoca¬
tione gentiũ et de aduentu xp̃i ẽ.¬

Expanded text:
legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
pheta dicendus sit ꝙͣ euangelis¬
ta. Ita enĩ uniuersa xp̃i eccłieq
mysteria ad liquidũ ꝓsecutus ẽ:¬
fidei sue sacramenta ꝑspicue eth¬
nicis prod̾e: ne scm̃ canib ⁊ mar¬
garitas portis darent. Que cũ hãc
editionẽ legeritis: ab illis aĩaduer

Expanded text:
ropheta dicendus sit quam evangelista; ita enim universa Christi Ecclesiaeque mysteria ad liquidum prosequitur fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadver
Abbreviated transcription (Latin):
captos metro eos estim
apud hebreos ligari. ⁊ aliqͥd simi¬
lehre de psalmus uel operib salo¬
monis. sed qd̾ indemosthene ⁊ tul¬
uo solet fieri. ut per cola scriban¬
tur et comata: qui utiq prosa
et nõ uersib scripserunt. Nos
quoq utilitati legentiũ ꝓuiden¬
tes: interpretationẽ nouã nouo

Expanded text:
ptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, inte
Abbreviated transcription (Latin):
ue neq contẽpnende doctrine. Ita¬
q bonũ et neccͣium putaui ⁊ ip̃e
aliꝙͣ addere diligenciã et laborẽ
int̾pretandi istum librũ: ⁊ mul¬
ta iugilia atculi doctrinã in spa¬
cio tẽporis ad illa q̃ ad finẽ duct̃
librũ istũ dare. et illis qui uolũt
animũ ĩtendere et disc̾e quemad¬
modũ oporteat instituere mores

Expanded text:
ntemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam addere diligentiam et laborem interpretandi istum librum; et multa vigilia adtuli doctrinam in spatio temporis, ad illa quae ad finem ducunt librum dare, et illis qui volunt animum intendere et discere quemadmodum oporteat instituere mores
Abbreviated transcription (Latin):
translationib constat eẽ
uiciatũ: ꝙ̃ ego de archi¬
uis hebreoꝵ eleuans uerbume u̾¬
bo expressius transtuli. Quẽ libꝵ
editio uulgata laciniosis hinom
de u̾boꝵ sinib trahit addens ea q̃
extempore dici pot̾ant et audiri si¬
cut solitum ẽ scolarib disciplinis
sumpto temate excogitare qͥb
uerbis uti potuit: qui iniuriam
Uos aũt opaula et eusthochium
que et bibliothecas hebreorũ stu¬
diustis intrare. et interpretũ cer
la uerba nr̃am translationẽ as¬
picite ut possitis agnoscere me
nichil etiã augmentasse addendo
sed fideli testimonio simplicit̾ si

Expanded text:
translatoribus constat esse vitiatum, quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, verbis uti potuit qui injuriamos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certla verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter si
Abbreviated transcription (Latin):
se tripharia uarietate compug¬
nat. Et certe origenes nõ solũ ex¬
empla ꝯ posuit quatuor editionum.¬
e regione singula uerba descbẽs.
ut unus dissentiens statĩ ceteris
int̾ se consentientib arguatur:
set qd̃ maioris audacie est. iedi¬
tione septuaginta. theodotionis
editionẽ miscuit. astericis nideli¬
cet designans. que minus ante fu¬
erant: et uirgulis. q̃ ex suꝑfiluo ni¬
debantur apposita. Si igitur alis
non tenere licuit qd̾ semel susce¬
perant. et post septuagunita cellu¬
las que uulgo sine auctore iac¬
tantur. singulas cellulas apperu¬
ere. hoc quoq in eccłus legitur qd̃
septuaginta nescierunt curme
non suscipiant latin mei qui ĩ¬
uiolata editione ueteri ita nouã
ꝯdidi. ut laborẽ meum hebreis ⁊
qd̾ hiis maius est apłis auctori¬
bus probem: Scripsi nuꝑ librũ
de optimo genere interpretandi:
oftendens illa de euangelio. ex e¬
gypto nocaui filiũ meum. ⁊ qm̃
nazareus uocabitur. et uidebñt

Expanded text:
se trifaria varietate compugse trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris audaciae est, in Editione Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt, cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium meum ; et Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et, Videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta interpretũ pura ⁊
ut ab eis ingrecum
uersa est editio ꝑma¬
neret: suꝑflue me ii chromati e¬
piscopoꝵ sanctissime atq diloctis¬
sime impelleres: ut tͥ hebrea uolu¬
mina latino sermone transferrẽ.
Qd̾ enim semel aures hoĩm occu¬
pauerat. et nascentis eccłie robo¬
rauerat fidẽ: iustũ erat etiam no¬
stro silentio comprobari. Nunc
ergo cum ꝓuarietate regionum
diuersa ferantur exemplaria et
germana illa antiqua q transla¬
tio corrupta sit atq molata nr̃i
arbitrii putas. aut eplurib iu¬
dicare quid uerũ sit: aut nonũ
opus in ueteri oꝑe ciid̾e illudenti¬
b q iuderis cornicũ ut dicitur o¬
culos ꝯfigere. Alexandria ⁊ egyp¬
tus. in septuaginta suis esyciũ
laudat auc̃torem. Constantinopo¬
lis usq antiochyam: luciami mͣr¬
tyris exemplaria ꝓbat. Medie in¬
ter has ꝓuincie palestinos codices
legunt: quos ab origine elabora¬
tos. ensebius et pamphylus uul¬
gauerunt:totus q orbrs hacint̾

Expanded text:
ta interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est Editio permaneret, superflue mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime impelleres, ut tibi Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem justum erat et nostro silentio comprobari. Nunc vero cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit atque violata, nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter
Abbreviated transcription (Latin):
cinere exametri u̾sus sunt. darti¬
lo spondeoq currentes. ⁊ ꝓpt̾ lin¬
gue ydioma crebro recipientes. ⁊
alios pedes. nõ eaꝵ dem sillabarũ
sedeoꝵdẽ tempoꝵ. Intdum quoq
rithinus ip̃e dulcis ⁊ tymnulus
fertur numen s lege solutis qd̾
metrici magis ꝙͣ simplex lec̾tor
intelligit. Asupradcõ aũt uersu
usq ad finẽ libri paruũ coma ꝙ
remamet: ꝓsaica orõne ꝯtexitur.¬
Qd̃ si cui uidetur incredibile metͣ
scilicet ẽẽ apud hebreos. et minorem
nr̃i flacci gracciq pindari ⁊ alche¬
i et saffo. uel psalteriũ uel lamẽ¬
tationes ieremie. uel omĩa ferme
scripturaꝵ cantica ꝯprehendi: le¬
gat phylonẽ et iosephũ origenẽ.
cesariensẽ eusebiũ et eoꝵ testimo¬
nio me ueꝵe dicere. cõꝓbabit. Audi

Expanded text:
re: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica comprehendi, legat Philonem, Josephum, Origenem, Caesariensem Eusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabi
Abbreviated transcription (Latin):
quitur et aliud agit: ut si uelis
anguillã uit murenulã strictis
tenere manib. quanto fortius p̾s¬
seris. tanto cicius elabitur. Memi¬
ni me obintelligenciã huius uo¬
luminis lyddeum quendã precep¬
torẽ qui apd̃ hebreos primus habe¬
ri putabatur. nõ parus redimis¬
se nũmis. cuius doctͥna an aliqͥd
ꝓfecerim: nescio. hoc unũ scio: ñ
potuisse me int̾pretari. nͥ qd̃ añ
intellexerã. A principio itaq uo¬
luminis usq ad uerba iob: apd̃¬

Expanded text:
t: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis
Abbreviated transcription (Latin):
pauperes hr̃e cedulas et nõ tã pul¬
chros codices ꝙͣ emendatos. Utͣqͣ
editio et septuaginta iuxta gre¬
cos. ⁊ mea iuxta hebreos: in latiñ
meo labore translata ẽ. Eugat u¬
nusquisq qd̾ uult: et studiosũ

Expanded text:
pauperes habere schedulas, et non tam pulpauperes habere schedulas, et non tam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Graecos, et mea juxta Hebraeos, in Latinum meo labore translata est. Eligat unusquisque quod vult: et studiosu
Abbreviated transcription (Latin):
terp̾tatione fierent. Qui etl
ui sermonẽ ex parte didicu
et in latino pene ab ip̃is cun¬
lis int̾ gramaticos et rethor
phylosophos docti sumus. Q
apud grecos post septuaginti
tionẽ iã xp̃i euangelio choru¬
te iudeus aquila et symmac
ac theodocion iudaizantes here
sunt recepti. qͥ multa mysteri
saluatoris subdola int̾pretati.
celarunt. et tñ inexaploys hñt
apud eccłias. et explanantur a
eccłasticis iuris: quantomagis
ego xp̃ianus de parentib xpĩanis
natus. et uexillũ crucis ĩ mea frõ¬
te portans cuius studiũ fuit omis¬
sa repete deprauata corrig̾e et sacͣ
menta eccłie puro et sideli apperi¬
re sermone uel a fastidiosis ul a
malignis lectorib nõ debeo repro¬
bari: Habeant qui uolunt uete̾s
libros. uel in membranis purpu¬
reis auro argentoq descriptos. uł
inicialib ut uulgo aiunt litteris
onera magis exarata ꝙͣ codices:
dũ modo michi meisq permittãt

Expanded text:
interpretatione fierent, qui et Hebraeum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, et Symmachus ac Theodotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, et tamen in Hexaplis habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et samenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant
Abbreviated transcription (Latin):
ti uersus desunt. ut detrũcatus
et laceratus corrosus q liber. fe¬
ditatem sii publice legentib p̾¬
beat. Hec aũt translatio nullũ
de ueterib sequitur int̾pretem:
setdex ipso hebraico arabicoq ser¬
mone. ⁊ interdũ syro. nunc u̾ba
nũc sensus. nũc simul utrũq re¬
sonabit. Oblicus etiã apud bebre

Expanded text:
ti versus desunt; ut decurtatus ti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obl
Abbreviated transcription (Latin):
maledictis: qui int̾pretationem
meã reprehensionẽ septuagnnta
interpretũ criminantur qiͣ nõ ⁊
apud grecos aqͥla symmachus
et thecdocion uel uerbũ e uerbo
uel sensũ e sensu. uel ex ntroq. cõ¬
mixtum et medie tẽperatũ genꝰ
translationis expresserint: ⁊ oĩa
ueteris instrumenti uolumia
origenes obelis astericis q distin
xerit quos uel additos nel de theo¬
dotione sũptos translationi anti¬
que inseruit: ꝓbans defuisse quod
additum ẽ. Siscant gͥ obtrectato¬
res mei recipere ĩ toto qd in parti¬
bus susceper̃ẽ: aut int̾pretationẽ
meã cum astericis siuis radere.
Nec enĩ fieri potest ut quos plu¬
ra intermisisse ꝓspexerunt. nõ
eosdẽ etiam in quib dam errasse
fateantur: precipue in iob. Cui
si ea q̃ sub astericis addita sunt
subtraxeris: pars maxĩa uoluĩs
detruncabitur. ⁊ hoc dũ taxat a¬
pud grecos. Ceter apud latinoe
ante eã translationẽ quam sub
aftericis et obelis nuꝑ edidimus
septingenti ferme aut octingẽ¬

Expanded text:
nterpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum et medie temperatum genus translationis expresserint, et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis astexerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingen
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝓpugnacła tua. ⁊ portas tu¬
as in lapides sculptos. ⁊ õs t̾mi¬
nos tuos in lapides desid̾abiles:
uniuersos filios tuos doctos a do¬
mino. ⁊ multitudinẽ pacis filiis
tius et ĩ iusticia fundaberis. Rece¬
de ꝓcul a calũpnia qr nõ timebis:
et a pauore qr nõ appropinqͣbit tͥ
Ecce accola ueniet qui nõ erat me¬
cum: aduena quondã tuus adiũ¬
getur tͥ. Ecce ego creaui fabrũ suf¬
flantẽ in igne prunas et ꝓferentẽ
uas in opus suũ: ⁊ ego creaui in¬
terfectorẽ ad disperdendũ. Omne
uas qd̃ fictũ est contͣ te nõ dirge¬
tur: et omnẽ linguã resistentẽ tͥ.
in iudicio iudicabis. Hec ẽ heredi

Expanded text:
portas tuas in lapides sculptos, et omnes terminos tuos in lapides desiderabiles: Universos filios tuos doctos a Domino; et multitudinem pacis filiis tuis: Et in justitia fundaberis: Recede procul a calumnia, quia non timebis; et a pavore, quia non appropinquabit tibi. Ecce accola veniet, qui non erat mecum, advena quondam tuus adjungetur tibi. Ecce ego creavi fabrum sufflantem in igne prunas, et proferentem vas in opus suum, et ego creavi interfectorem ad disperdendum. Omne vas, et quod fictum est contra te, non dirigetur: et omnem linguam resistentem tibi in judicio, judic
Abbreviated transcription (Latin):
glorificauit te. Et edificabunt
filii ꝑegrinoꝵ muros tuos: ⁊ re¬
ges eoꝵ ministrabunt tͥ. In ĩdig¬
natione enĩ mea ꝑcussi te: et in
reconciliatõne mea misertus sũ
tui. Et aperientur porte tue iu¬
giter. die ⁊ nocte claudentur. ut
auferatur a te fortitudo gentiũ.
et reges earum adducant᷑. Gens
enĩ et regnũ qd̃ non seruierit tͥ
peribit. et gentes solitudine uas¬
tabuntur. Gloria libani ad te ue¬
niet: abies ⁊ buxus. et pinus si¬
mul ad ornandũ locũ scĩficatio¬
nis mee: et locũ pedũ meoꝵ glo¬
rificabo. Et uenient ad te curui fi¬
lii eoꝵ qui humiliauert te: ⁊ ad¬
qui detrahebant tͥ. Et uocabunt
te ciuitatẽ diũi syon scĩ israel. ꝓ
eo qd̃ fuisti derelicta et odio hĩta
et nõ erat qͥ per te transiret: po¬
nam te in suꝑbiã scłoꝵ gaudiũ
in generationẽ et gen̾ationẽ. Et
sugges lac gentium et mamil¬
la regũ lactaberis. Et scies quia
ego dñs saluans te: et redẽptor
tuus fortis iacob. ꝓ ere afferã

Expanded text:
Et edificabunt filii peregrinorum muros tuos: et reges eorum ministrabunt tibi. In indignatione autem mea percussi te: et in reconciliatione mea misertus sum tui. Et aperientur porte tue jugiter: die et nocte: et non claudentur. Ut auferatur a te fortitudo gentium: et reges eorum adducantur. Gens enim et regnum quod non servierit tibi peribit. Et gentes solitudine vastabuntur. Gloria Libani ad te veniet: abies et buxus et pinus simul: ad ornandum locum sanctificationis mee: et locum pedum meorum glorificabo. Et venient ad te curvi filii eorum: qui humiliaverunt te: et adqui detrahebant tibi et vocabunt te civitatem Domini Sion Sancti Israhel pro eo quod fuisti derelicta et odio habita et non erat qui per te transiret ponam te in superbiam saeculorum gaudium in generationem et generationem et suges lac gentium et mamilla regum lactaberis et scies quia ego Dominus salvans te et redemptor tuus Fortis Iacob pro aere adferam