comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnum terrenum. salutem terrenam. hostiũ
subiugationem. ab undantiam filiorum. fecundi¬
tatem fructuum. Om̃a ista ꝓmissiones sunt
terrene. infigura sp̃ualiter intelliguntur. qͦmͦ
ierłm terrena umbra erat celestis. & regnum
terrenum umbra erat regni cȩlorum. Psmael
inumbra. isaac inluce. Siergo ismael intene¬
mirum. quia ibi tenebrȩ. Pinguiores enim
umbrȩ : tenebrȩ sunt. Ergo ismael in tenebris.
isaac inluce. Quicunq hic etiam mȩccła t̾renã
felicitatem quęrunt adõ: ad huc adismaelꝑti¬
nent. Ipsi sunt qui contradicunt spualibus
ꝓficientib & detrahunt illis. & habent labia
iniusta & linguas subdolas. Eontra quos ro¬
gauit iste ascendens. & appositi sunt ei car¬
hones desolatorii. & sagittȩ potentis acutȩ.
Inter illos enim ad huc uiuit: donec tota area
uentiletur. Idõ dixit. Inhabitaui cumta¬
bernaculis cedar. Nam & ipsa tab̾nacula ismael
cedar dicta sunt. Sic habet lib̾ geneseos. sic

Expanded text:
regnum terrenum, salutem terrenam, hostium regnum terrenum, salutem terrenam, hostium subjugationem, abundantiam filiorum, fecunditatem frugum. Omnia ista promissiones sunt terrenae. In figura spiritualiter intelliguntur, quomodo Jerusalem terrena umbra erat regni coelestis, et regnum terrenum umbra erat regni coelorum. Ismael in umbra, Isaac in luce. Si ergo Ismael inmirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic
Abbreviated transcription (Latin):
testamentorum eẽ dicit. Unus de ancilla erait¬
& alter delib̾a. Exancilla ismael erat Delib̾a
quem suscepit exdesperatione perfidem: isaac
erat. Uterq ex semine abraham. sed non ut᷑q
heres abrahȩ. De abraham natus unus. sed tam̃
non hȩreditat. alter etiam heres. Nonsolum
filius : sed & heres. Inismael sunt om̃s qui car¬
naliter colunt dm̃. Ad ipsos enim & uetus te¬
stamentum ꝑtinet. quia sic dixit apłs. Sub lege
uolentes ẽẽ legem non audistis : Scriptum ÷
enim. quod abraham duos filios habuit. unũ
deancilla. & unum delib̾a: quȩ sunt in allegoria.
Hȩc sunt duo testamenta. Quȩ sunt duo testam̃ta:
Unum uetus & alterum nouum. Uetꝰ testam̃tũ
adõ. & nouum testam̃tum adõ: quomͦ ab rahã
& ismael & isaac. Sed ismahel ad terrenũ. i saae
ad celeste regnum. Idõ uetus ꝓmissiones habet
terrenas. terrenam ierłm. terrenam palestinã.

Expanded text:
testamentorum esse dicit: unus de ancilla erattestamentorum esse dicit: unus de ancilla eratt alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae, sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsos enim et vetus testamentum pertinet: quia sic dixit Apostolus, «Sub Lege volentes esse, Legem non audistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta.» Quae sunt duo testamenta? Unum vetus, et alterum novum. Vetus testamentum a Deo, et novum testamentum a Deo; quomodo de Abraham et Ismael et Isaac. Sed Ismael ad terrenum, Isaac ad coeleste regnum. Ideo vetus testamentum promissiones habet terrenas, terrenam Jerusalem, terrenam Palaestinam,
Abbreviated transcription (Latin):
quã sidiceretur illi. cum quib gͦ habitas ut
gemas: ꝑ egrinatio inquit mea longinqua
facta ÷. S quid si cumbonis esset : Sicum
bonis e&. non diceret heume. Heu me uox
ẽ miseriȩ. uoxẽ calamitatis & infelicitatis.
Sed tamen inspe: quia iam uł gemere didicit.
Multi enim & miseri sunt & non gemunt. & ꝑe¬
grinantur. & redire nolunt. Iste iam uolens
redire. cognoscit infelicitatẽ ꝑegrinationis
suȩ. Quia cognouit illam: redit. & ascendere
incipit. quia canticum graduũ cępit cantare.
Ubi gͦ gemit & int̾ quos habitat : In habitaui
cum tabnaculis cedar. Uerbum hoc quia hebreũ
÷. ꝓcul dubio non intellexistis. Quid ÷ inha¬
bitaui cum tab̾naculis cedar: Cedar quantũ
meminimus. ex int̾prȩtatione nominum he¬
breorum: tenebras significat. Inter prȩtatum
cedar latine: tenebrę nuncupatur. Mostis aut̃
duos filios habuisse abraham. Quos quidem
commemorat apłs: & ad imaginẽ duorum

Expanded text:
quam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut quam diceretur illi, Cum quibus ergo habitas, ut gemas? «Peregrinatio,» inquit, «mea longinqua facta est.» Sed quid, si cum bonis esset? Si cum bonis esset; non diceret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam vel gemere didicit. Multi enim et miseri sunt, et non gemunt, et peregrinantur, et redire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; et ascendere incipit, quia Canticum graduum coepit cantare. Ubi ergo gemit, et inter quos habitat? «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi om̃s iusti & sc̃i. qui fruuntur uerbo dei
sine lectione sine litteris. Qđ enim nobis
ꝑpaginam scriptũ ÷: ꝑ faciem dĩ illi cernunt.
Qualis patria : Magna patiria. Et miseri¬
sunt ꝑegrini ab illa patria. S quid ait
iste : Tonginqua facta ÷ ꝑegrinatio mea
Maxime eorum uox ÷ id ÷ ipsius eccłȩ. quȩ
laborat in hac t̾ra . Illiꝰ uox est : qui clamat
in alio loco psalmi dicens. Afinibus terre
adte clamaui. Qiuis nr̃m clamat afinib t̾rȩ
Nec ego. nec tu nec ille. sed afinib terrȩ ipsa
sola eccła. tota hȩreditas xp̃i clamat: quia eccła
hȩreditas eius. & de eccła dictum ÷. Postula a me
& cdabo tibi gentes hȩreditatẽ tuam. & possessio
nem tuam terminos t̾rȩ. Sigͦ possessio xp̃i
usq adfines t̾rȩ. & possessio xp̃i homines sc̃ĩ. &
om̃s scĩ unus homo inxp̃o. quia unitas sc̃a : in
cum angeret᷑ cormeum. Huiꝰ gͦ hominis lon¬
ginqua ꝑ egrmatio facta ÷ inter malos. Et tan¬

Expanded text:
ubi omnes justi et sancti qui fruuntur verbo Dei ubi omnes justi et sancti qui fruuntur verbo Dei sine lectione, sine litteris. Quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt. Qualis patria? Magna patsunt peregrini ab illa patria. 7. Sed quod ait iste, «Longinqua facta est peregrinatio mea;» maxime eorum vox est, id est, ipsius Ecclesiae, quae laborat in hac terra. Illius vox est, quae clamatin alio psalmo dicens: «A finibus terrae ad te clamavi.» Quis nostrum clamat a finibus terrae? Nec ego, nec tu, nec ille: sed a finibus terrae ipsa tota Ecclesia, tota haereditas Christi clamat; quia Ecclesia haereditas ejus, et de Ecclesia dictum est, «Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et poam terminos terrae» . Si ergo possessio Christi usque ad fines terrae, et possessio Christi omnes sancti, et omnes sancti unus homo in Christo, quia unitas sancta in dum angeretur cor meum» . Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tan
Abbreviated transcription (Latin):
est. Multum a te recessit ꝑegrinatio mea.
facta ÷ longinqua. nondũ ueni in patriam
illam. ubi cum nullo malo uicturꝰ sum. non¬
dum ueni ad illam societatẽ angłoꝵ. ubi scan¬
dala ñ timebo. Quare aut̃ ñdum ibi sũ. Qͥa
incolatꝰ m̃s longinquus factꝰ ÷. In colatus
ꝑegrinatio ÷. In cola dr̃. qui habitat int̾ra
aliena. non inciuitate sua. Longinquus in¬
quit factꝰ ÷ in colatꝰ mis. Et ubi longinquus:
Iliquando fr̃s mei cum ꝑegrinat᷑ homo. ĩt̃
meliores uiuit: quã inpatria forte sua uiueret.
grinamur. Mutat enim homo patriam.
& aliquando ĩ ꝑegrinatione illi bene est.
Inuenit amicos fideles ꝑegrinando: quos
inpitria inuenire non potuit. Inimicos
abuit ut de patria pelleret᷑ & ꝑ egrina¬
retur. inuenit qđ ñ habuit in patria. Non
sie ⁊ patria illa ierłm: ubi om̃s boni. Qui¬
cunq inde ꝑegrinatur: int̾ malos ÷. Nec re¬
cedere amalis potest: nisi cũ redierit ad socie¬
tatem angłoꝵ. ut ibi sit. unde ꝑegrinatur.

Expanded text:
est!» Multum a te recessi, peregrinatio mea facta est longinqua. Nondum veni in patriam illam, ubi cum nullo malo victurus sum; nondum veni ad illam societatem Angelorum, ubi scandala non timebo. Quare autem nondum sum ibi? Quia «incolatus meus longinquus factus est.» Incolatus peregrinatio est: incola dicitur qui haliena, non in civitate sua. Longinquus factus est incolatus meus. Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo inter meliores vivitque, in patria sua forte viveret, grinamur. Mutat enim homo patriam, et aliquando illi in peregrinatione bene est. Invenit amicos fideles peregrinando quos in patria invenire non potuit; inimicos habuit ut de patira pelleretur et peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic est patria illa Hierusalem ubi omnes boni, quicunque inde peregrinatur inter malos est. Nec recedere a malis potest nisi cum redierit ad societatem angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sigͦ xp̃s ideo pax quia fecit utraq unum.
quare de uno fecistis duo : Quomodo gͦ
pacifici estis ut cum xp̃s facit de duobus¬
unum. uos faciatis de uno duo: Sed qͥa
hȩc dicimus: cum is qui odert̾ pacem.
sumus pacifici. Et tam̃ illi quia odert
pacem: cum loquim᷑ eis debellant nos¬

Expanded text:
istus ideo pax, quia «fecit utraque unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debellabant no
Abbreviated transcription (Latin):
illo qͥdescendit loqͥt᷑. Ecce ioħs manentẽ
in se loqͥtur. In pͥncipio erat uerbũ. & uer¬
bum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum
Hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Omĩa per
ipsum facta sunt: & sine ipso factũ ÷ nichil
Sape si potes. arripe. cib ÷. S dicturꝰ es mͥ.
Ille qͥdem cib ÷: sed ego infanssum. la¬
ctandus sum: ut idoneus fieri possimad
manducandum cibum. Ergo quia tula¬
cte nutriendus es. ille aut̃ cib ÷: ipsecib
per carnem tibi tͣiectus ÷ ad fauces. Quomͦ
gͦ cibum mat̾ cõmedit. ut ꝑ carnem
graceiat ad infantem lac faetum: sie cibus
ingelor dñs. uerbum caro factum ÷ & factus
pondum enim poteratis. sed nec adhuc quidẽ
opcestis. Ergo lando lac descendit ad par-¬
uilos & quia descendit: descendentẽ dedit.
At enim. Iunquid dixi aliquid me int̾ uosscire.

Expanded text:
illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibus Angelorum Dominus «Verbum caro factum est,» nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis» . Ergo dando lac descendit ad parvulos; et quia descendit, descendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid inter vos scire,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ m̃te excessimꝰ dõ. Iam qđ m̃te exceseat
Excedens enĩ m̃te omnẽ humanã fragilitare
omnẽ scłi temporalitatẽ. om̃a quȩcunq
nascendo & occidendo uanescunt. tͣnseunt
hȩc: habitabat corde inquadã in effabiliẽ¬
templatione. quantũ poterat. Dequa dicit
quia audiuit in effibilia uerba. quȩ ñ liaet
homini loqui. Sedtͥ illa loqui ñ posset.
ipse autẽ uidere illa ut cumq posset. quę
t loqͥ ñ posiẽt. Itaq si semꝑ manere uellet
in eo qđ uidebat & loqui non poterat. te
ñ leuaret. ubi & tu posses uidere. Quidaut
fec̃:. Descendit. Nam ibi ait. Siue enim
do & patiendo: ut possent de illo homineᷤ
loqui. Quia de homine homo facilelo.¬
Ut gͦ magni descenderent ad paruos. &
non illis tam̃ loquerent᷑ nisi magnum:
ipse qͥ magnꝰ erat factꝰ ÷ paruulus. ut de
illo magno parui loquerent᷑. Audistis
descendit. Nã ut sciatis qͥa c̃ descentdit: de

Expanded text:
enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesseratenim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesseratgilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi loqui non posset. Itaque si semper manere vellet in eo quod videbat, et loqui non poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. Quid autem fecit? Descendit. Nam ibi ait: «Sive enimdo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loqUt ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de
Abbreviated transcription (Latin):
mei hunc psalmum ascensionis cantemus.
ascensuri incorde. quia ut ascendamus
descensum ÷ ad nos. Nam scalas uidit iacob.
& in ipsis scalis de monstrati st̃ ei ascenden¬
tes & descendentes. Utrunq uidit. Possumꝰ
putare ascendentes uisos ꝓficientes. descen¬
dentes deficientes: quia & reuera inuenimꝰ
hoc inpopło dĩ. Alii ꝓficiunt. alii defici¬
unt. Poterant istos significare illȩ scalȩ.
sed forte melius intelligunt᷑ om̃s boni in
illis scalis. & ascendentes & descendentes.
Non eñĩ frustra ñdictũ ÷. cadentes. d de¬
scendentes. Multum aut̃ int̾ ÷ int̃ de¬
scendere & cadere. Nam quia cecidit adã:
idõ descendit xp̃s. Ille cecidit. ille de¬
scendit. Ille cecidit superbia. iste descen¬
dit miscda. Non aut̃ solus ipse descendit.
Et quidem de cȩlo ipse solus descendit.
sed multi imitantes eũ sc̃i descendunt al
nos. & descendert̃ ad nos. Nam inqͣdamati¬
tudine cordis habitabat apłs: cũ diceret. su

Expanded text:
mei, hunc psalmum ascensionis cantemus mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ascendendũ ÷. illuc ascendendũ. ab exem¬
plo illiꝰ ad diuinitatẽ ipsius. Exemplũ enim
tibi fecit: humiliando se Nã qui nolebant
aconualle plorationis ascendere: cõp̃ssi sunt
ab ipso. Prȩ ꝓpere enĩ uolebant hab̾e ascen¬
sum. Honores altos cogitabant. uiã humili¬
tatis non cogitabant. Intelligat caritas ur̃a
qđ dico. duos discipłos uoluisse ad latera
dñi. unum addexteram. alterũ ad sinistrã
sedere. Uidit eos dñs prȩꝓpere & p̃postere
de honorib cogitare: cum prius discere
deb̾ent humiliari ut exaltarent᷑. &ait
ad eos dñs. Potestis bib̃e calicẽ quẽ ego
bibiturus sum : Ipse enim in conualle
plorationis. bibiturꝰ erat calicẽ passionis.
Illi autem non attendentes humilitatem
xp̃i comp̃hendere uolebant altitudinem
xp̃i. Reuocauit illos aduiam tanquam
ab errantes. non ut negaret illis qđ uellent:
sed ut ostenderet qua uenirent. Eaq fr̃s

Expanded text:
ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum ad sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honoribus cogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
maxillam. saturatus ÷ opꝓbrus. Quid ÷ ualliꝰ
plorationis : Colafizatꝰ ÷ sputis illitꝰ. spinis
coronatus. crucifixus ÷. Hec ÷ uallis plorationiꝰ.
unde tibi ascendendum ÷. Sed quo ascen¬
dendum ÷ : In pͥncipio erat uerbum. & uer¬
bum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Ipsũ
enim uerbum caro factum ÷: & habitauit
in nobis. Sic descendit ad te: ut maneret
inse. Descendit ad te: ut fieret tͥ c̃uallis plora¬
tionis. mansit in se ut eẽt tibi mons ascen¬
sionis. Erit inquit isaias in nouissimis dieb
manifestus mons dñi. paratus in cacumine
montium. Ecce quo ascendendum ÷. Sed¬
noli aliquid terrenũ cogitare. Nec qͥa montẽ
audisti. alta quȩdam cogites terrȩ. nec cũ
saxum audis aut petram. aliqua duritia
ate intelligat᷑. nec cũ audis leonẽ cogites
feritatẽ. nec cũ audis agnũ. cogites pecus.
Nichil hoꝵ ÷ inse. & oña factus ÷ ꝓpt̾ te: hinc

Expanded text:
maxillam; saturatus est opprobriis» . Quid est vallis maxillam; saturatus est opprobriis» . Quid est vallis plorationis? Colaphizatus est, sputis illinitus, spinis coronatus, crucifixus est. Haec est vallis plorationis unde tibi ascendendum est. Sed in quo ascendendum est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Ipsum enim «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» . Ecce quo ascendendum est. Sednoli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
nec incor hominis ascendit. qͦmͦ dici posset
qͦ ascencłũ ÷: Idõ cũ dici ñ posset: ait. in locũ
quem disposuit. Quid tͥ plus dicturus sum.
talẽ. aut locũ talem :. Quic quid dixero:
terrenũ cogitas. humo repis. carnem
portas. Corpus qđ corrumpitur aggrauat
animam. & de primit terrena inhabitatio
sensum multa cogitantem. Qui loquar:
qͥs auditurꝰ ÷ quiscapiet. ubi erimus post
hanc uitam. si in corde ascenderimꝰ : Quia
gͦ nemo sꝑat aliquẽ in effabilem beatitudini
locum quem tͥ disposuit. qui ascensiones
etiam in corde tuo disposuit. S ubis In
conualle plorationis. Conuallis humilitatẽ
significat. mons celsitudinem significat:
Est mons qͦ ascendamꝰ. sp̃ualis quedam celsi¬
uallem plorationis : qui fecit manendo montẽ
ascensionis. Quid ÷ uallis plorationis: Uerbũ
caro factum ÷ & habitauit in nob̾. Quid ÷
uallis plorationis : Prȩbuit ꝑcutienti se

Expanded text:
nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset nec in cor hominis ascendit;» quomodo dici posset quo ascendendum est? Ideo cum dici non posset, ait, «In locum quem disposuit.» Quid tibi plus dicturus sum, talem, aut locum talem? Quidquid dixero, terrenum cogitas, humi repis, carnem portas: corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Cui loquar? quis auditurus est? quis capiet ubi erimus post hanc vitam, si in corde ascenderimus? Quia ergo nemo, spera aliquem ineffabilem beatitudinis locum, quem tibi disposuit qui ascensiones etiam in corde tuo disposuit. Sed ubi? «In convalle plorationis.» Convallis humilitatem significat; mons celsitudinem significat. Est mons quo ascendamus, spiritualis quaedam celsivallem plorationis, qui fecit, manendo, montem ascensionis. Quid est vallis plorationis? «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Quid est vallis plorationis? «Praebuit percutienti se
Abbreviated transcription (Latin):
REUISPSALMꝰ
est et ualde utilis:
quem modo nob̃
cantatum audiuimꝰ.
& cantando respon-¬
dimus. Non diu
laborabitis in
audiendo. nec
infructuose la¬
borabitis inoꝑan¬
cdo. Est eñi sicut
eius titulus prȩ¬
notat. canticũ gra¬
Gradus uł descendentiũ st̃ ł ascendentium.
Sed gradus quomͦ in his psalmis positi st̃.
ascendentes significant. An telligamꝰ ergo
tam quam ascensuri. nec ascensiones pedib
corporalib quȩramꝰ : sed sic̃ in alio psalmo
scriptum ÷ ascensiones in corde eiꝰ disposuit
in conualle plorationis in locum quem
disposuit. Dixit ascensiones. Ubi: Iad est
incorde. Unde : Aconualle plorationis.
Et iam qͦascendat᷑ tanquam defecit sermo
humanus. Nec explicari potest forte nec
cogitari. Audistis mͦ cũ apłs legeret᷑: quod
oculus ñ uidit nec auris audiuit. nec in
cor hominis ascendit. Incor hominis non
ascendit. cor hominis illuc ascendat. Ergo
quia oculus non uidit. nec auris audiuit.

Expanded text:
revis Psalmus est, et valde utilis, quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotatur, «Canticum graGradus vel descendentium sunt vel ascendentium: sed gradus quomodo in his psalmis positi sunt, ascendentes significant. Intelligamus ergo tanquam ascensuri: nec ascensiones pedibus corporalibus quaeramus, sed sicut in alio psalmo scriptum est, «Ascensiones in corde ejus disposuit, in convalle plorationis, in locum quem disposuit» . Dixit «ascensiones;» ubi? Id est, «in corde.» Unde? A «convalle plorationis.» Et jam quo ascendatur, tanquam deficit sermo humanus, nec explicari potest, forte nec cogitari. Audistis modo, cum Apostolus legeretur, «Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . «In cor hominis non ascendit;» cor hominis illuc ascendat. Ergo quia «oculus non vidit, nec auris audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Exempla sunt carbones uastatores.
Et quare uastatores dicuntur: breuiter
accipiat caritas ur̃a. Primo qͦmͦ exemplt̾
agendum sit uidete. Lingua subdola
nichil sic nouit dicere. quo magis sub¬
dola ÷: nisi. uide neñ possis implere. mul¬
tum adte hoc aggredi. Accepisti tu p̃ceptũ
eugłicum. habesꝰ sagittam sed carbones
nondum habes. Timendum ne sagitasa
nonualeat aduersus linguam subdolam
Sunt & carbones. Ut put᷑a incipit enino
dicere dẽ. Iu ñ potes quare ille pocestc
Quare alt̃ potuit : Nunquid tu delicto
esillo senatore : Nunquid tu infirmore

Expanded text:
est. Exempla sunt carbones vastatores. est. Exempla sunt carbones vastatores. Et quare vastatores dicuntur, breviter accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit dicere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt et carbones. Utputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es
Abbreviated transcription (Latin):
quid habeas aduersus linguam dolosamc̃
Quid tͥ dabitur. & quid apponetur : Int̾ro¬
gauit exercens. Nam ipse dicturus ÷ quod
interrogat. Respondit enim. subiciens sibi
interrogͥanti. Saoriiȩ potentis acutę.
cum cauponis: desolatoriis. uł uastatõrib
Siue desolatoriis dicas. siue uastatorib dicas
nam indiuersis codicib diuerse scriptum
÷: idem significat. Uidete. Uastatores car¬
bones dicuntur: qui uastando & desolando
ad desolationẽ facile ꝑducunt. Qisunt
corda. Sed cũ transfixa fuerint corda sa¬
gittis uerbi dei: amor excitatur. ñ interitꝰ
eo paratur. Nouit ds sagittare ad amorem
& nemo pulchriꝰ sagittat ad amorẽ. quã
qui uerbo sagittat. Immo sagittat cor
amantis ut adiuuẽt amantem. sagittat
ut faciat amantem. Sagitte aũt sunt: cũ
agimus uerb̾. Earbones aut̃ uastatores
qui sunt : Parum ÷ uerb agere contra
linguam subdolam & labia iniusta.
Parum ÷ uerb agere : & exemplis agendũ

Expanded text:
te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interroganti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est, idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem facile perducunt. Qui sunt corda: sed cum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; et nemo pulchrius sagittat ad amorem, quam qui verbo sagittat; imo sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum agimus verbis. Carbones autem vastatores qui sunt? Parum est verbis agere contra linguam subdolam et labia iniqua, parum est verbis agere; et exemplis agendum
Abbreviated transcription (Latin):
Uade uende om̃a ouȩ habes. & distribue pauꝑib
& sequere me. Xp̃o contͣdici ñ potest. eugło
contͣdici non potest. reprehendi xp̃s ñ potest
conuertit se subdola lingua ad laudem ꝓhi¬
bentem. Si laudas: hortare. Quare laudando
premis: Melius uituꝑares: quam dolose
laudares. Quid enim diceres uituꝑando:
Absit. Fẽda uita ista ÷: mala uita ista est.
Sed quia nosti cum hȩc dixeris. p̃mi tẽ posse
auctoritate eugłica: conuertis te ad aliud
suadendi genus. ut laudando me falso. auera
laude ꝓhibeas. immo laudando. xp̃m. a
xp̃o ꝓhibeas. dicens. Quid ÷ hoc : Ecce illi
fecert̃. forte tu ñ poteris. Incipis ascendere:
cadis. Monere uidetur. serpens ÷ dolosa
lingua ÷. uenenũ habet. Roga contͣ illam
siuis ascendere. & dic dõ tuo. Oñe erue animã
meam alabiis in iustis & alingua subdola.¬

Expanded text:
«Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, «Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut laudando falso, me a vera laude prohibeas; imo laudando Christum, a Christo prohibeas, dicens: Quid est hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dol
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur hab̾e pallium consulentis. & habet
uenenum perimentis: lingua dolosa dicta est.
Ascensurꝰ gͦ contra ipsas linguas: pͥmo dm̃ de¬
prȩcaturꝰ. Ait enim. Aoĩe oñe cuortrisu¬
larer clacoaui: et exauoisti me. Unde
illum exaudiuit: Ut iam constitueret eum
oeam alasuis iiiuisiis. et alingua oolosa.
Que ÷ lingua dolosas. Habens imaginem ẽ¬
sulendi. & perniciem nocendi. Ipsi sunt qui
dicunt. Et tu hoc facturus es qđ nemo fecit:
Et tu solus es xp̃ianꝰ : Et si ostenderit alios hoc
facere. & legerit eugłm ubi p̾cepit dñs fieri.
& legerit actus apłoꝵ: illi quid dict̃ in lingua
subdola & labiis iniquis: Non poteris forte
implere. multum ÷ qđ aggrederis. Alii ꝓhiben¬
do deterrent. alii laudando plus prȩmunt.
Quia enim talis uita ÷ quȩ iam occupauerit
mundum. tanta auctoritas xp̃i. ẽ. ut rep̾hen¬
dere iam xp̃m nec paganus audeat: legitur
ille qui reprehendi non potest quia dixit.

Expanded text:
videtur habere pallium consulentis, et habet videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait enim, «Ad te, Domine, cum tribularer clamavi, et exaudisti me.» Unde illum exaudivit? Ut jam constitueret eum meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» Quae est lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Christi est, ut reprehendere jam Christum nec paganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
mum audite. Ecce ante oculos nr̃as ponamꝰ
ascensurum hominem. Ubi ascensurum e.
dici non posset: dictum ÷ in locum quem
ascensum: hoc dico auis. cum ceꝑit homo
xp̃ianus cogitare ꝓficere: incipit̾ pati lin¬
guas aduersantium. Qui cunq illas nondũ
passus ÷: non dum ꝓfecit. Quicunq illas ñ¬
dum patit᷑: nec conat᷑ ꝓficere. Uult nosse
quid dicamꝰ. immo quid audiamꝰ: simul exꝑiat᷑.
Incipiat ꝓficere. incipiat uelle ascendere.
uelle contẽnere terrena fragilia. tẽporalia.
felicitatem scłi ꝓnichilo habere. dm̃ solũ
cogitare.: lucris non gaudere. damnis non
contabescere. om̃a eciam sua uelle uendere.
& pauperib tribuere. & sequi xpm. Uideamꝰ
quem ad modum patiatur linguas retra¬
hentium. & multa contradicentium. & qđ
÷ grauius quasi consulendo asalute auerten¬
tium. Qui enim consulit alicui: ad salutem
consulit adid qđ prodest consulit. Ille aut̃
quasi consulens: detrahit asalute. Quia gͦ

Expanded text:
mum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus mum audite. Ecce ante oculos nostros ponamus ascensurum hominem: ubi ascensurum? «Idici non posset, dictum est, «In locum qascensum; hoc dico apertius, cum coeperit homo christianus cogitare proficere, incipit pati linguas adversantium. Quicumque illas nondum passus est, nondum profecit: quicumque illas non patitur, nec conatur proficere. Vult nosse quid dicamus? Imo quid audiamus simul, experiatur. Incipiat proficere, incipiat velle ascendere, velle contemnere terrena, fragilia, temporalia, felicitatem saeculi pro nihilo habere, Deum solum cogitare, lucris non gaudere, damnis non contabescere, omnia etiam sua velle vendere et pauperibus tribuere, et sequi Christum; videamus quemadmodum patiatur linguas detrahentium et multa contradicentium, et quod est gravius, quasi consulendo a salute avertentium. Qui enim consulit alicui, ad salutem consulit, ad id quod prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Q iis xp̃s sed hunc id ÷ hoc mͦ diccũ. paruuli
sendentes. In illis scalis & ascendentes sunt
odescendentes. Ascendentes qui sunt : Qui
ꝓficunt ad intellectum spualium. Descen¬
dentes qui sunt : Qui quamuis quantum ho¬
mines possunt. fruantur intelligentia spũaliũ:
tanen descendunt ad paruulos. ut talia eis
dicant. qualia possunt capere. & lacte nutriti
possint idonei fieri & ualidi ad capienũ cibũ
sulem. Isaias fr̃s. etiam ipse ad nos descen¬
dentibus fuit. Nam & ipsi gradus eiꝰ descen¬
dentes apparent. Eum enim diceret de
pu scõ requiescet inquit super eum sp̃s sa¬
pientiȩ & intellectus. sp̃s consilii & fortitudimꝰ.
sp̃s scientiȩ & pietatis. & sp̃s timoris dñi: asapi¬
entia cepit. & usq ad timorẽ descendit. Quo¬
mͦ ille qui docebat. asapientia descendit usq
adtimorem: tu qui discis & ꝑficis. atimore a¬
scende ad sapientiam. Scriptum ÷ enim.
Intium sapientiȩ. timor dñi. Iam ergo psal¬

Expanded text:
istus: sed hunc, id est, hoc modo dictum, parvuli scendentes. In illis scalis et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent. Cum enim diceret de Spiritu sancto, «Requiescet,» inquit, «super eum Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et Spiritus timoris Domini» : a sapientia coepit, et usque ad timorem descendit: Quomodo ille qui docebat, a sapientia descendit usque ad timorem; tu qui discis, si proficis, a timore ascende ad sapientiam: scriptum est enim, «Initium sapientiae timor Domini» . Jam ergo Psal
Abbreviated transcription (Latin):
nes uastatores. Iam repellit linguam subdo.¬
lan. & labia iniusta. Iam ascendit gradũ.
icapit ꝓficere. sed adhuc uiuit inter malo.
inter iniquos. ñdum ÷ area uentilata. Puta
quia tricum factũ ÷. Nunqͥd iã in horreo ÷ c̃
Qahue necesse ÷ multa palea p̃matur. Et
quantum ꝓficit : tantum uidet maiora scan¬
dala inpopło. Nã si ñ ꝓficiat: ñ uidet iniqͥ¬
ttes. Si non sit uerax xp̃ianꝰ: non uidet fictoᷤ.
Er enim fr̃s & de illa similitudine hoc nos
docet dñs de frum̃tis & zizaniis. Cum aut̃
creuisset herba & fructũ fecisset : tc̃ apparu¬
erunt & Titania. Id ÷ quia nulli homini ap.¬
parent mali: nisi factꝰ fuerit ipse bonus.
Quia cum creuisset herba & fructũ fecisset:
tc̃ apparuert̃ tizania. Lã gͦ iste cępit ꝓficere.

Expanded text:
nes vastatores. Jam repellit linguam subdones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata: puta quia triticum factum est, numquid jam in horreo est? Adhuc necesse est multa palea prematur; et quantum proficit, tantum videt majora scandala in populo. Nam si non proficiat, non videt iniquitates; si non sit verax christianus, non videt fictos. Etenim, fratres, et de illa similitudine hoc nos docet Dominus, de frumentis et zizaniis. «Cum autem crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania» : id est quia nulli homini apparent mali, nisi factus fuerit ipse bonus; quia «cum crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Jam ergo iste coepit proficere,
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis ꝑpetuȩ. Uidete gͦ. Quare dictis
carbones : Quia quise conuertunt addm̃
de mortuis reuiuiseunt. Carbones autem
quando accedunt᷑: ante qͣm accẽderentur
extincti erant. Nam extineti carbones mor¬
tui clicunt᷑. ardentes uiui appellant᷑. Exem¬
pla gͦ multoꝵ iniqͦrũ qͥ conuersi sunt ad
dm̃ : carbones dicti sunt. Audis hominis
mirari & dicere. Ego illum noui. quam
ebriosus fuit. quã scelerat᷑ꝰ. quali amatorciri
aut amphitheatri. qualis fraudator. Modo
quomͦ dõ seruit. quã in nocens factꝰ ẽ :
Noli mirari. carbo. Uiuum gaudes: quẽ
extinctum plangebas. S quando laudas
uiu̾m. si nosti laudare : adhibe illũ motus
ut accendat᷑. Id ÷ qui cunq ad huc piger ÷
sequi dm̃. ad moue illi carbonẽ qui erat
excinctus. & habeto sagittam uerbi dei &
carbonem uastatorẽ. ut occurras labus
iniustis. & lingue subdolȩ. Quid sequit᷑:
Secepit iste sagittas ardentes. accepit carbo¬

Expanded text:
felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur, exstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur. Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut amphitheatri, qualis fraudator: modo quomodo Deo servit, quam innocens factus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem exstinctum plangebas. Sed quando laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger est sequi Deum, admove illi carbonem qui erat exstinctus, et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem vastatorem, ut occurras labiis iniquis et linguae subdolae. 6. Quid sequitur? Accepit iste sagittas ardentes, accipiat carbo
Abbreviated transcription (Latin):
non possunt : Sed ego inquit multam
peccaui. & multum peccator sum. Nlmerat
etiam qui multa peccauerunt. & eo ploran¬
mauert̃ quo plura illis dimissa st̃. Quo moli
dictum ÷ ineugło: Cui modicum dimittor
modicum diligit. Sum gͦ fuerint ista nuinc¬
rata. & nominatim dictiꝰ fuerint homina
qui potuert̃. ille accepta sagitta in corde. ate¬
dentib etiam carbonib desolatoris: desolt
m illo terrena cogitatio. Quid÷ enim desolt᷑
Addesolationem ꝑ ducit᷑. Erant aũt m illo mi¬
ta quȩ male fronduerant. carnales multe¬
cogitationes. scłares multi amores. Ipsiurut
carbonib uastatoris. ut fiat purus locusae¬
solatus. incuꝰ loci puritate faciat q̃s essiui
suũ. quia facta ibi erat ruina diaboli & easi¬
catur ibi xp̃s. Nã quã diu manet ibi diabo
non potest ȩdificari ibi xp̃s. ecedunt ea¬
bones de solatorii. & deiciunt᷑ qđ male fuorit
ȩdificatũ. Et desolato loco. accedit strucara

Expanded text:
non possunt? Sed ego, inquit, multum peccavi, et multum peccator sum. Numerantur etiam qui multum peccaverunt; et eo plus amaverunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittitur, modicum diligit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus etiam carbonibus desolatoriis, desolatur in illo terrena cogitatio. Quid est enim, desolatur? Ad desolationem perducitur. Erant autem in illo multa quae male fronduerant, multae carnales cogitationes, saeculares multi amores: ipsi uruntur carbonibus desolatoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibi Christus: nam quamdiu manet ibi diabolus, non potest aedificari Christus. Accedunt carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura
Abbreviated transcription (Latin):
non ascendit ꝑascensiones cordis nͥ anima quȩ
peregrinat᷑. Sed donec ꝑ ueniat: multũ ꝑe¬
grinata ÷ amma mea Ubie Intab̾naculis cedr.
UMus ꝯUI oDert pacẽ: eram pacifieys.
quam uera cantetis. nisicȩperitis facere quod
cantatis. Quantumlibẽt illud dicam. quomͦ¬
libet exponam. qualib cunq uerb̾ uersem:
non intrat in cor eiꝰ. in quo ñ ÷ opꝰ eiꝰ. Incipite
agere. & uidete quid loqͣmur. Tẽ ad singila
uerba lacrime ꝓfluent. tc̃ psalmꝰ cantatur.
& facit cor qđ inpsalmo cantatur. Quã multi
enim sonant uoce & corde muti sunt. & quã
multi tacent labiis & clamant affectu: quia
ad cor hominis aures dĩ. Sic̃ aures corporis
ad os hominis: sic cor hominis ad aures de
Mlulti clauso ore exaudiuntur. & multi in i¬
gnis clamoribus non exaudiuntur. Affectu
orare debemꝰ & dicere. multum ꝑegrinata :
anima mea. cum iis qui odert᷑ pacẽ eram paci¬

Expanded text:
non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrinata est anima mea.» Ubi? In «tabernaculis Cedar.s qui oderunt pacem, eram pacificus.» itis probare quam vera cantetis, nisi coeperitis facere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus orare debemus, et dicere, «Multum peregrinaanima mea: cum his qui oderunt pacem, eram paci
Abbreviated transcription (Latin):
sed suis grauatur. Consensio enim ad
peccatum alteriꝰ: tuũ fit peccatũ ⁊ non
÷ quare queraris. qđ peccata aliẽna te
premant. Dr̃ enĩ tibi. Premunt te.
sed tua. Uidisti furẽ. cu¬
curristi
cum eo. Quid ÷ hoc ÷
ambulasti ad furtum.¬
immo
mente coniun ocisti te
furi.
Qđ ipsius solum erat fa-¬
ctum
⁊ & tuum:. quia placuit
tibi.Si
aut̃ displicuerit tibi & oraueris ꝓeo. &
deprecatus ueniã dederis. ut possis liba
fronte dicere inp̃cib tuis . quastͥ iuris ꝑitꝰ
cȩlestis dictauit. dimitte nob debita
nr̃a sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is:
didicisti portare onera fr̃is tui. ut & aliꝰ
portet siqua sunt tua. & fiat in uobis
qͦd ait apłs. Inuicem onera ur̃a portate.
& sic ad implebitis legem xp̃i. Ita securꝰ
cantas qđ modo dictum ÷: propt̃ legem
tuam sustinui te dñe. Hanc aut̃ legẽ
qui non seruat: nec sustinet dñm. nec
si uelit sustinere: causa ÷ quare sustineat.

Expanded text:
sed suis gravatur. Consensio enim ad sed suis gravatur. Consensio enim ad peccatum alterius, tuum fit peccatum; et non est quare queraris quod peccata aliena te premant. Dicitur enim tibi: Premunt te, sed tua. Vidisti furem, cucurristi cum eo . Quid est hoc? ambulasti ad furlumimo mente conjunxisti te furi: quod ipsius solum erat, factum est tuum; quia placuit tibi. Si autem displicuerit tibi, et oraveris pro eo, et deprecatus veniam dederis, ut possis libera fronte dicere in precibus tuis, quas tibi Jurisperitus coelestis dictavit, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris;» didicisti portare onera fratris tui; ut et alius portet si qua sunt tua, et fiat in vobis quod ait Apostolus, «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Ita securus cantas quod modo dictum est, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» 5. Hanc autem legem qui non servat, nec sustinet Dominum; nec, si velit sustinere, causa est quare sustineat;
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: continuo subiecit. Intendens
te ipsum. ne & tutẽpteris. Deinde qđ cõ¬
memoraui sub iunxit. Alt̃ alteriꝰ onera
portate : & sic adimplebitis legẽ xp̃i
Unde dicit: & ꝓpter legẽ tuã sustinuite
dñe. Dicuntur cerui quando transeunt
freta in ꝓximas insulas pascue gr̃a: capita
suꝑ inuicem ponere. & unus qui ante
⁊ solus portat caput. & non ponit suꝑ
alterum. Sedcum & ipse defecerit: tollit
se ab anteriore parte & redit posterius :
ut & ipse in altero requi escat. Et sic
portant om̃s onera sua. & ꝑueniunt
ad qđ de siderant. & non patiunt᷑ naufra¬
gium: quia quasi nauis ÷ illis caritas.
taq caritas portat onera. Sed ñ timeat
ne prematur onerib talib Ne peccatis
suis unꝰ quisq p̃mat᷑: attendat Nam
squanlo portas infirmitatẽ fr̃is tui.
non te onerant peccata ipsius. Plane si c̃¬
sentias: ĩa tua te prȩmunt. non alterius
Quis quis enĩ c̃senserit peccatori. ñ alienis

Expanded text:
rentur, continuo subjecit: «Intendens rentur, continuo subjecit: «Intendens teipsum, ne et tu tenteris.» Deinde quod commemoravi, subjunxit, «Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi» : unde dicit, «Propter legem tuam sustinui te, Domine.» Dicuntur cervi, quando transeunt freta in proximas insulas pascuae gratia, capita super se invicem ponere; et unus, qui ante est, solus portat caput et non ponit super alterum: sed cum et ipse defecerit, tollit se ab anteriore parte et redit posterius, ut et ipse in altero requiescat: et sic portant omnes onera sua, et perveniunt ad quod desiderant; et non patiuntur naufragium, quia quasi navis est illis charitas. Itaque charitas portat onera; sed non timeat ne prematur talibus oneribus: ne peccatis suis unusquisque prematur, attendat. Nam quando portas infirmitatem fratris tui, non te onerant peccata ipsius. Plane si consentias, jam tua te premunt, non alterius. Quisquis enim consenserit peccatori, non alienis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut quomꝰ dimitto dimittatur michi. ꝓpter
hanc legem. sustinuite dñe. Expectaui
quando uenias & lib̾es ab om̃i necessitate
quia in ipsa necessitate non deseruisti legẽ
miscdȩ. Audi quam legem dicat. siñdum
intellexisti. Quia legem mͦ licit caritati:
audi apłm. Inuicẽ onera uestra portate.
& sic implebitis legem xp̃i. Qui portant
iniucem onera sua. nisi qui habent
caritatẽ : Qu ñ habent caritatẽ: graueᷤ
sunt sibi. Qui habent aut̃ caritat̾em:
portant se. Lȩsit te aliquis: petit ueniã.
Sinon dimittis: non portas onꝰ frĩs tui
di dimittis: portas infirmũ. Et tusi forte
inaliquam infirmitatẽ cecideris quasi
homo: oportet ut sic te portet & ille.
quem ad modum &tu. Audiqͥd p̾cesserit:
fr̃s inquit si p̃occupatꝰ fuerit homo inalieͥ
delicto: uos qui spuales estis instruite huiꝰ¬
modi in spũ lenitatis. Et ne forte qͥa
sp̃uales monuerat. uelut securi sibi uide¬

Expanded text:
ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» ut quomodo dimitto, dimittatur mihi. «Propter» hanc «legem sustinui te, Domine.» Exspectavi quando venias et liberes ab omni necessitate, quia in ipsa necessitate non deseruisti legem misericordiae. 4. Audi quam legem dicat, si nondum intellexisti quia legem modo dicit charitatis; audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi.» Qui portaninvicem onera sua, nisi qui habent charitatem? Qui non habent charitatem graves sunt sibi. Qui autem habent charitatem portant se. Laesit te aliquis, petit veniam; si non dimittis, non portas onus fratris tui. Si dimittis, portas infirmum. in aliquam infirmitatem cecideris, quasi homo, oportet ut sic te portet et ille, quemadmodum et tu. Audi quid praecesserit: «Fratres,» inquit, «si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis.» Et ne forte quia spirituales monuerat, veluti securi sibi vide
Abbreviated transcription (Latin):
anim aduertit iste in ꝓfundo quanta fe¬¬
cerit contra legem. & sic exclamauit
dicens. Si iniquitates obseruaueris dñe.
lex caritatis. Lex caritatis dat ueniam pecca¬
tis. delet prȩterita. ad monet de futuris.
nuia ñ deserit comitẽ. comes fit ei quẽ
ducit in uia. S con cordandũ ÷ cum ad¬
uersario: dum escum illo inuia. Est eni
sermo dĩ aduersariꝰ tuus : quam diu cũ
illo non concordas. Concordas aut̃: cum
ieꝑit te delectare facere. qđ dic̃ sermo dĩ.
Iam qui erat ad uersariꝰ: fit amieus. Sic
finita uia: non erit qui te tradat iudici.
Ergo ꝓpter legem tuam sustinui te dñe :
quia dignatus es legem miscdȩ afferre
michi. dimittere om̃a peccata mea. dare
mͥ decetero monita. nete offendam. In
ipsis monitis siquid forte titubauero: de¬
disti mͥ remedium. qͦ te orem dicens. Di¬
mitte nob̾ debita nr̃a: sic̃ & nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. Hanc legẽ statuisti michi:

Expanded text:
animadvertit iste in profundo quanta feanimadvertit iste in profundo quanta fecerit contra legem, et sic exclamavit dicens, «Si iniquitates observaveris, Domine; lex charitatis. Lex charitatis dat veniam peccatis, delet praeterita, admonet de futuris; in via non deserit comitem, comes fit ei quem ducit in via. Sed concordandum est cum adversario, dum es cum eo in via . Est enim sermo Dei adversarius tuus, quamdiu cum illo non concordas. Concordas autem, cum coeperit te delectare facere quod dicit sermo Dei. Jam qui erat adversarius, fit amicus: sic, finita via, non erit qui tradat te judici. Ergo «propter legem tuam sustinui te, Domine;» quia dignatus es legem misericodiae afferre, mihi dimittere omnia peccata mea, dare mihi de caetero monita ne te offendam: in ipsis monitis si quid forte titubavero, dedisti mihi remedium, quo te orem, dicens, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Hanc legem statuisti mihi,