comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedient nrdem cirea adcundaz
pditatem qm̃ dui ignoraret
eas impletas ct que ueroex u¬
plius exigend qmͣut implete
eẽnt ucuiti siquis sefilium f:
cxistimat c̾sit paterf. pot̾itae¬

Expanded text:
pedient heredem circa adeundam hereditatem, quamdiu ignoraret eas impletas esse: quae uero ex iuplius exigendum, quam ut impletae sint. ueluti si quis se filium familias existimat, cum sit pater fa
Abbreviated transcription (Latin):
tarium ꝑtincoit. si de eo sen
anda aliquid erratum fu̾it ⁊
ualet iegatum ac si mutus er
nis p̾cipito qr fr̾ cius ip̃e ex
archa tot aureos suostutit

Expanded text:
tarium pertinebit, si de eo sensanda aliquid erratum fuerit, valet legatum ac si nullus errmeus praecipito, quia frater eius ipse ex arca tot aureos sumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
ut quid fiat. ut ꝗdobtingit
ł retro ne det. ne fiat. ne ob tingat
cxuiis & dandi faciendiq cõ¬
quibr quid relinꝗturant ali¬
orum. t̾uã sp̃es ineu entu pone᷑.¬

Expanded text:
ut quid fiat, ut quid optingat, uel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique conquibus quid relinquitur, aut aliorum: terti‹a› species in euent
Abbreviated transcription (Latin):
ium cautioras mutiane ñ r̾ebit.¬
Nat̾ exhrdate fine tucores dedit
cosꝙ si mr euis impubefilias
stituti uita decessiss ad rem ge¬
rendam accedeuissit c̾uxori
mandatumͣ ut morieas filicꝰ
muns c̾ecits restitũ et ñ suõcõ¬
dõne tutores uidebunt᷑ datinec
siquid aliud int̾ca pupua quesse¬
escet eius admistracõm ꝓhibi

Expanded text:
ebit.Pater exheredatae filiae tutores dedit eosque, si mater eius, impubere filia constituta, uita decessisset, ad rem gerendam acc‹e›dere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores uidebuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione prohi
Abbreviated transcription (Latin):
dam̃ itoiatim exp̃ssa officiant qͣ
ius omi ssatacite incelngi pot¬
ussent. nec cẽnt obfut᷑a. ꝙ eue¬
nnt si alicui ita legatur ticio.x
do lego. si meui capitoliu̾ ascon

Expanded text:
dam nominatim expressa officiant, is omissa tacite intellegi potuissent nec essent offutura. quod euenit, si alicui ita legatur: 'Titio decem do lego, si Maeuius Capitolium ascen
Abbreviated transcription (Latin):
ant̾ ix. ¶ Si quis legai̾t rem
ĩ si mortis tp̃r eius erit nec tũc
cius inuenitur nec estimati¬
o euis legari uidebr. quidergo
siquis ita scripẜit stichum et
pan. ticio do lego si mei erunt
e moriar ⁊unũ exhis anen¬
au̾it an uel alt̾ possit a lega
emonẽ l płalis sit ꝓ eo oportet
accipi atꝙ si seꝑatim dãxisset

Expanded text:
nt.Si quis legauerit rem ita, si mortis tempore eius erit, nec tunc eius inuenitur, nec aestimatio eius legari uidebitur.Quid ergo, si quis ita scribserit: 'Stichum et Pamphilum Titio do lego, si mei erunt cum moriar' et unum ex his alienauerit, an uel alter possit a legatsermonem, licet pluralis sit, pro eo oportet accipi, atque si separatim dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
ro. pos. ¶ Igitur ⁊ si funioso dec̃¬
to petita sit posso⁊ priusqͣm sit
ip̃e mentis ꝯpos factus ⁊bo. pꝰ
Siquis c̾̃status ꝯtrou̾siam
pacetur cartoman am solam
accepit an noccat mr̃ito pos. qr

Expanded text:
onem. igitur et si furioso decreto petita sit possessio et priusquam ipse mentis compos factus bonorum si quis, cum status controuersiam pateretur, Carbonianam solam acceperit, an noceat matri bonor
Abbreviated transcription (Latin):
hiuc rei setentĩs isi forte inf̾¬
mitate impettita  uł alia mag
peten dos tutores impediret
ced̾et. si n mortanta te fuii pre¬
uenta ÷ nich̾ mr̃i imputetur

Expanded text:
huic rei sedentis, nisi forte infirmitate impedita est uel alia magnpetendos tutores impediret: cederet. si enim mortalitate filii praeuenta est, nihil matri imputetur
Abbreviated transcription (Latin):
iuam iepuisi ⁊̃ hoc ꝗs rciectos
recte dicet. ergo ⁊ si latitẽt s lon¬
gumi. namnec ħ̾ ei imputet̾
cur snspectos ñ fecit. alioqui ⁊
silatitantes potuir edcõ desid̾a¬
tos cos remou̾et sidcee̾nt ꝗd ꝙ¬

Expanded text:
iam repulsi? etiam hos quis reiectos recte dicet. ergo et si latitent? sed longum est: nam nec hoc ei imputetur, cur suspectos non fecit: alioquin et si latitarent, potuit edicto desideractos eos remouet, si
Abbreviated transcription (Latin):
pulsa fecit non sicum pet̾e noͣ
cunetaret᷑. aomomita ¶ Quis
sip̾reispeti ꝓbibu̾at tutorem
si penitꝰ egenis funs il petut
ign̾oscend̾ẽ ei ¶ S si forte ab¬
sens alib̾tis pͥuenta ur ab ali¬
forte c̃ fiustraret᷑ ro contĩgit

Expanded text:
pulsa fecit, non si, cum petere non cunctaretur, admonita est.Quid si pater eis peti prohibuerat tutorem,si penitus egenis filiis non petit, ignoscendum est ei.Sed si forte absens a libertis praeuenta est uel ab aliforte cum frustraretur, id contigit
Abbreviated transcription (Latin):
gr si forte excusati sunt illi uł
Idoneos a utr̃ facultauuoan ⁊
morib pet̾c deb̾at dubitatõnis
et po̾t puto & facie eiignosci
si locupletes sunt un quos peciit¬
s ⁊ sipͥoribꝰ excusatis rriectis¬
d̾it puiit᷑. ¶ Quid ergo siñ fue

Expanded text:
r si forte excusati sint illi uelIdoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit.Sed et si prioribus excusatis reiectisderit, puni
Abbreviated transcription (Latin):
mi legatum eẽt exceptoumo.
om̃c perum. ad alium legatas¬
ium ꝑtmedit. ¶Si centum ã¬
phorẽ quasueues tͥ legate nt̃
extestõ agendo corisequipotes it
tigustare tibi uccat aut qnͣti int̾¬
fint lic̾eti degustare ad exirẽ¬
damagere potes.

Expanded text:
m legatum esset, excepto vino omne penum ad alium legatarium pertinebit. Si centum amphorae quas velles tibi legatae sint, ex testamento agendo consequi potes, ut degustare tibi liceat: aut, quanti interfuerit licere tibi degustare, ad exhibendum agere potes.
Abbreviated transcription (Latin):
ote p̾legatano ẽ hrs aioi¬
endus auerit obdonicõnes ĩmu¬
uerem factas solonem di fferre
iobimpensas alias qm q̃ ip̃o ĩc
dotem minuũt. auude enimi¬
norem et̃ factam dotem ꝙ ꝓpter
pignoris nomine ietim dotem
obeaqͥmulrem iniucem pr̃are

Expanded text:
ote relegata non est heres audiendus, si velit ob donationes in mulierem factas solutionem differre vel ob impensas alias, quam quae ipso iure dotem minuunt: aliud est enim minorem esse factam dotem, quod pepignoris nomine retineri dotem ob ea, quae mulierem invicem prae
Abbreviated transcription (Latin):
restituere io dem̃ resticuet ꝙ qnͣti¬
tatem dotis excedit. idꝙ̃ ꝙ ex rcp¬
sentatõnis ꝯmodo sentit nanri
siquisc̾ amiru cotem accipiss
fiuum suum hrdein stitu̾it
cumꝙ rrgan̾it quicquidad eu̾

Expanded text:
restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idque quod ex repraesentationis commodo sentit. nam et si quis, cum a nuru dotem accepisset, filium suum heredem instituerit eumque rogaverit, quidquid ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
qracerum nu̾o fuit. ¶ tem
siquis uin ꝙ huit legauit
dem̃ hoc coacu̾it l postea in
aceti locum tñslatum sit a
runt curtam diũse quodp̃¬
nũ uinũ iamcepit usus ip̃i¬
us testõrĩs eẽ petuuare in us
u fuorum remansitsitem
si uinũ uetussit iegatum.¬

Expanded text:
quia aceti numero fuit.Item si quis uinum quod habuit legauit, deinde hoc coacuit, licet postea in aceti locum translatum sit a runt. cur tam diuerse? quod paternum uinum iam coepit usus ipsius testatoris esse, at peculiare in usu seruorum remansit.Item si uinum uetus sit legatum
Abbreviated transcription (Latin):
diem difficue mouentur. ¶n
cuppis x sũmcupulis putoad¬
mittend̾ ca deb̾i insipari mo in¬
mobiles magro ueludinstrm
igrierunt. ¶Uio legato uͦtres
n debebunt nec cuileos quide¬
r somc̾tumpondus olei
nͥ adiecta qualitate legatur ñ
solẽt qri cꝰ gen̾isoleo u̾ti soti¬
tus funit testo̾r aut cunis gms
oieum istius regionis honies

Expanded text:
dinem difficile moventur. in cuppis autem sive cuppulis puto admittendum et ea deberi, nisi pari modo immobiles in agro velut instrumentum agri erant. vino legato utres non debebuntur: nec culleos quidertum pondus olei non adiecta qualitate legatur, non solet quaeri, cuius generis oleo uti solitus fuerit testator aut cuius generis oleum istius regionis homines
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uiminuĩo fint ¶ Si uinum
iegatum sit uidamus ant̃ uas¬
is debatur ⁊ celsus inquit uino
in uasa qͥmadm embiemata ar¬
genti ciphorum cafactauł spe¬
curii s qr cretlibile c̾mentem
tistantis camẽt ut uolint. actes¬
sione cẽiim amphoras ⁊ sic

Expanded text:
quod uini numero fuit.Si uinum legatum sit, uideamus, an cum uasis debeatur. et Celsus inquit uino ni uasa, quemadmodum emblemata argenti scyphorum forte uel speculi, sed quia credibile est mentem testantis eam esse, ut uoluerit accessioni e
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ Urori usuf. tonoꝵ legato
femis quor sortiu quas def¬
i metus couccaint post imple¬
tam ex senatus ⁊ suito cautõm
prabitur igitur usuras nomiñ
mordita tem relictorum añ
cautõm᷑ inc̾põitam dcoitas ne¬
indsortes in cautione decluci
necrc ẽ. non idem suabr no¬
mino ab hrde fcĩstunc n¬

Expanded text:
 Vxori fructu bonorum legato faenus quoque sortium, quas defunctus collocavit, post impletam ex senatus consulto cautionem praestabitur. igitur usuras nominum in hereditate relictorum ante cautionem interpositam debitas velut sortes in cautionem deduci necesse est. non idem servabitur nominibus ab herede factis: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
nect iaentuete qui possit op¬
tarei ¶ Siuo ticius legatuz a
se iepudiass panpbuum op¬
tareposse legatum ꝯstat. licet
n mãumissione panphiti.

Expanded text:
hereditate qui possit optari. si vero Titius legatum a se repudiasset, Pamphilum optare posse legatum constat: licet enim manumissione Pamphili
Abbreviated transcription (Latin):
enct̾ seio c̃ morcretur. q̃rebatur
qfitum eẽt infid̾iꝯmisio mu¬
uerc de functa dicibam uxorez
nanc q̃ irgata ẽ qnicquidad
seꝑuenerit extestõ restitu̾e in
ea ẽẽ condone ut id demũ resti¬
tue toge̾tur ꝙ declucta dotis
qnͣtitate ad campuent cotẽ
cm̃ recepisse cam mag̾ qm ac¬
representa cõis abca fideitõ

Expanded text:
rebatur, quantum esset in fideicommisso muliere defuncta. dicebam uxorem hanc, quae rogata est, quidquid ad se pervenerit ex testamento, restituere, in ea esse condicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam pervenit: dotem enim recepisse eam magis quam acrepraesentationi
Abbreviated transcription (Latin):
mea qnicqui dei comꝑaui ⁊ qͦd
in dectit emedio sibi sumat q̃ro
ata loq̃ni nisi aliud testatore
uoluisse ꝓkarctur. ¶ Ticie ue¬
orimee qnͣta petuma ad meip

Expanded text:
mea quidquid ei comparavi et quod mihi dedit e medio sibi sumat": quaata loqui, nisi aliud testatorem voluisse probaretur. "Titiae uxori meae, quanta pecunia ad me
Abbreviated transcription (Latin):
natus consuitum fit exactio nlł
simduoluntatem ñ mutia¬
uit testor. impense xͣ ip̃o unre
ui. non ad singuia corꝑa s at
urnu̾sitatẽ ent referendum¬
adco x totis ca actiontm ⁊ti¬
net dotis p̾legatio ut siui¬
ñ extimata ⁊ h demortua sint
legatum dotis in se cuanescit¬
n quid dedit ⁊ decedens ma¬
ritus uxori totem p̾legan̾it
mułr inch amplius quam
tib̾ation ẽ hacebit nãm ⁊ si
quis ita legauit .c. que in ar

Expanded text:
natus consultum nulla fit exactio, si modo voluntatem non mutavit testator. Impensae autem ipso iure ui, non ad singula corpora, sed ad uniuersitatem erit referendum.Adeo autem dotis actionem continet dotis relegatio, ut, si uinon aestimata et haec demortua sint, legatum dotis in his euanescitneque dederit et decedens maritus uxori dotem praelegauerit, mulier nihil amplius quam liberationem habebit: nam et si quis ita l
Abbreviated transcription (Latin):
is uti fruiq desuss fideitrdaum
tistõr emisit utieum fund dar¬
ent lutio.t s stichũs testõ suo
eisd̃ fundi ꝓprictatem ne¬
potib suis legauit ⁊ hrdessti¬
um fund̾ sibi acquisierint iꝵ ẜ¬

Expanded text:
is uti fruique desisset, fidei heredum testator commisit, uti eum fundum darent Lucio Titio: sed Stichus testamento suo eiusdem fundi proprietatem nepotibus suis legavit et hum fundum sibi adquisierint.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbetur aliuo testõrem sensisse
Hcirdis instituti testatrx fidei
⁊misit filio suo. anmuia .x. pr̃are
annua .⁊. fiius fundos sibi ab
tos locauit ⁊ qitum ẽ defuncto
co relqua coionorii utrum ne

Expanded text:
betur aliud testatorem sensisse. Heredis instituti fidei commisit filio suo annua decem praestare annua decem: filius fundos sibi ab tos locavit: et quaesitum est, defuncto eo reliqua colonorum utrumne
Abbreviated transcription (Latin):
qui se defensurum promisit.
S si totam utemuir solus sb̾ic¬
rit actio iudicati sicautimñ
ei petendae adũ sus hr̃cem da¬
bitur. si priusqm iegatum fia¬
ip̃a nondum ꝑcipe dotem pos¬
sit indeotn actiofiui differt᷑ qr¬
nem dotis souito mino postqmͣ
hr̃s extitit admissusẽ si forte
perrorem cautio defensionis
omissasit iexca fida ⁊ missi
filius dotem accepitut in deb

Expanded text:
qui se defensurum promisit: sed si totam litem uir solus subierit, actio iudicati, si cautum non ae petenda est, aduersus heredem dabitur Sed si, priusquam legatum filipsa nondum praecipere dotem possit, non ideo tamen actio filii differtur: qunem dotis soluto matrimonio, postquam heres exstitit, admissus est.Si forte per errorem cautio defensionis omissa sit et ex causa fideicommissi filius dotem acceperit, ut indeb
Abbreviated transcription (Latin):
ut post obitum cuis ad ubos
meos ant ad cum qui exhus
uũei ꝑtincat filii post. ad itã
hrditatem decessant qĩtum ẽ
mortua mr̃e suꝑstite fiuate¬
pud quos ꝓprictãoͣ cet. Ciaudiꝰ

Expanded text:
ut post obitum eius ad liberos meos aut ad eum, qui ex his uiuet, pertineat'. filii post aditam hereditatem decesserant: quaesitum est mortua matre superstite filia tepud quos proprietas esset.Claudius:
Abbreviated transcription (Latin):
ator spectacłm edi uoluit inci¬
lebrari non licet miquum esse
ranc qnͣtitatem ꝙ̃ inspectacłm
defunctus destmau̾it iucro here¬
ut memoria testõris ano ilicito
gn̾e celeuretur.

Expanded text:
cilebrari non licet, iniquum esse hanc quantitatem, quam in spectaculum defunctus destinaverit, lucro hereut memoria testatoris alio et licito genere celebretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ouifructus pdioꝵ uxori
renquit post mortem eius p̾¬
dia cum rectlitib.ad hr̃des su¬
os iechreuolint inp̃icia lap¬
sus nuuum fidei⁊. dicimus¬

Expanded text:
Qui fructus praediorum uxori reliquit, post mortem eius praedia cum reditibus ad heredes suos redire voluit, imperitia lapsus. nullum fideicom
Abbreviated transcription (Latin):
cnͣt quam qͣm distat condom
militum abhiis ꝑsonisqͣs ꝯ¬
stitutiones pͥncipales sepassẽt
tñ qr in procinctu u̾santur c̃
cadempicula expiantur uira
cticant. omnes gͥ omnino
qui eiuus sunt condõnisut ie¬

Expanded text:
quam enim distet condicio militum ab his personis constitutiones principales separent, tamen qui in procinctu uersantur cum eadem pericula experiantur, iura ndicant. omnes igitur omnino, qui eiu
Abbreviated transcription (Latin):
ppoi̾ta abaime sorore ¶ Hos cẽs
quos a pruo maximo ꝓposmmꝰ
adam hiis nõibo de signant ab¬
patrir. abauũcłs abamita. ab.¬
mrt̃a itaq ⁊ nos diffenter hos
ponemus. Qs a ego appello. ib¬
pamios abauũcłos abamitas
abmrtas illime demonstrat fñs
sororisq abnepotẽ. ¶ Patrui maio¬
ris maioris fui fiuia. hii st̃ ꝓaui
frĩs funis filia. abamabauic. ꝑ¬

Expanded text:
posita abauiae sorore. hos omnes, quos a patruo maximo posuimus, quidam his nominibus designant: abpatruus abauunculus, abamita abmatertera: itaque et nos indifferenter hos ponemus. quos ego autem appello abpatruos abauunculos, abamitas abmaterteras, illi me demonstrant fratris sororisque abnepotem. patrui maioris filius filia: hi sunt proaui fratris filius filia
Abbreviated transcription (Latin):
tio tͥneptis. ab nepoten nũs q̃dru¬
platus in se efficit .xxxii. ip̃o nepote
duas signficãte ꝓnepote .iiii. ab¬
accebt trcpos tͥneptis una ex
atnepcee nata. aita exnepte ꝑ sin¬
qr marib adiciunt᷑. femint ex
quib ꝓrimꝰ asꝙ ꝓgemitꝰ nu̾a

Expanded text:
tidem trineptis. ab nepote enim numerus quadruplatus in se efficit triginta duo, ipso nepote duas significante, pronepote quattuor, abaccedunt trinepos trineptis, una ex adnepote nati, altera ex adnepte. per sinquia maribus adiciuntur feminae, ex q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnto gͣdu c̾ pr̃uũ maiorẽ demo¬
stremꝰ fetimꝰ adiecto dutaxat fi¬
uofinia. qr filius pr̃uimaioris
lius filia hiist ꝓani sororis fuis
fiua abaua abanie ꝑ pam̃ ne

Expanded text:
nto gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris lius filia: hi sunt proaui sororis filius filia, abaui ab
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e x is de sobno sobͥnauenat patͥi
abnepos neptis auuncłi. ab nepos
abneptis. amni te abnepos abnep¬
tis mrt̾c aoncpos. ab neptis ꝑsin¬
gulanceabla senas denas ꝯtment ꝑ¬
sonas. u̾bi n gr̃a patrui.abnepos sic
enũ br̃ utibifariam pruo acccpto
q̃ter ꝓnepos cociens ptrepcis onca
t̃ ⁊ sic adeorum filios ueniat᷑ sexde¬

Expanded text:
em isdem sobrino sobrinaue natus. patrui abnepos abneptis. auunculi abnepos abneptis. amitae abnepos abneptis. materterae abnepos abneptis. haec singula uocabula senas denas contine‹n›t personas: uerbi enim gratia patrui abnepos si‹c› enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad eorum filios ueniatur sede
Abbreviated transcription (Latin):
tum fecit nrdem cet̾orum alin
adita ÷ a ticio pr̃ditas mag̃ nob
an omittente co qui reliq̃ tona
tes eiusd brditatis acrepissi ueriꝰ
mͥuidetur intestati uir̃e deferre
ronacet̾a. ticus igriꝵs ñ pot̾it e¬

Expanded text:
tus fecit heredem, ceterorum alium: adita est a Titio hereditas: magis nobis an omittente eo qui reliqua bonapartes eiusdem hereditatis accepissent. uerius mihi uidetur intestati iure deferri bona cetera. Titius igi
Abbreviated transcription (Latin):
filia uctat ticiu pr̾em suũ pꝰ¬
qͣm moreret᷑ literas ad sc fetisse
quibo adiac̾at ꝑlib̾tos suos ma
accusare. an aliquidei ꝓdee̾
uit ñ deb̾e repelli cantra .t. to.¬
executa: ¶ Patrom filius talẽ
epłam libto emisit semꝓinus
zouo uyco suo saluttm obm̾¬
ita tua fidem q tuam qm in sp̾
exibiusti concedo lib̾am tibi testĩ
factione: q̃ro anpatrom filio in¬
chil relinq̾re desut. paui.a. eu̇¬

Expanded text:
filia iactat Titium patrem suum, priusquam moreretur, litteras ad se fecisse, quibus adiceret per libertos suos malaccusare, an aliquid ei prodesse uit, non debere repelli a boexsecuta est. Patroni filius epistulam talem liberto emisit: 'Sempronius Zoilo liberto suo salutem. ob merita tua fidemque tuam, quam mihi semper exhibuisti, concedo tibi liberam testamenti factionem'. quaero, an patroni filio nihil relin
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tor ei denegare possõrias ac¬
tiones debeat si fraudem e dcḋe¬
iusfac̾enolint ut p̾cio nõiore
ꝑcepto ł tacita pactione ⁊̃ ex hr̃¬
dicatis institõne delate ꝯm̃od¬
tum p̾rdem qm̃ius emancip¬
pr̃onus eorum quor q̃ sup̃scrip¬
ta sunt curainstitutũ sbiectu
um suofecit amota fraudis sus¬

Expanded text:
tor ei denegare possessorias actiones debeat, si fraudem edicto eius facere uoluit, ut pretio uberiore percepto uel tacita pactione etiam hereditatis ex institutione delatptum heredem quamuis emancippatronus, eorum quid, quae supra scripta sunt, circa institutum subiectum iuri suo fecit, amota fraudis sus
Abbreviated transcription (Latin):
dum n s reliqm ꝑtem bonoꝵ
q̃ id mãum issorem uire cun¬
li ñ ꝑtineat fisco ẽẽ nendicandã
placet eadem seq̃ntur in ronis
eoꝵ ꝗ metu accusacõnis sibi mõ¬

Expanded text:
d reliquam partem bonorum quae ad manumissorem iure ciuili non pertineat, fisco esse uindicandam placet. Eadem seruantur in bonis eorum qui metu accusationis mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe et lib̾tatem ẜuo nͥ dare. s ⁊ p¬
it debita accepta ⁊ alegatis tc̃¬
pare a lib̾tatem impon̾e nõ cegi
neẜuum forte de semalem̃itu
ccgutur mãumitte ꝗd ergo si
retierit si suostitut᷑ h̾ebit eq̃ decre¬
ti remedium potit ꝓcedeut acce¬
pta debita portione c̾ta ꝑs adsb̾¬
stitutum puenut itaut siẜiis¬

Expanded text:
libertatem seruo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne seruum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perueniat i
Abbreviated transcription (Latin):
Aicrom firra si in adoptiua famni¬
lia sit ad bona nb̃torum pr̃¬
norum admittit᷑. ¶d̾.
nc rem nocet exb̾rdatio
bitam porcõm attinet sat ftici¬
at iniuto tñ aliquid extorq̃¬

Expanded text:
atroni filia si in adoptiua familia sit, ad bona libertorum paternorum admittitur. 40 Inc rem nocet exheredatiobitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorqu
Abbreviated transcription (Latin):
ro pos. siu̾o accusamt min ordi¬
cendum÷ nunc ñ excludi sine
ip̃c sui tutoreus u cͣator accusa¬
unt ¶ S si minor ꝗd̾ instituit
accusatione maiora factus sm̃a¬
acceꝑit benigne cr̃dñdum ign
ĩt᷑ accusatõm ecur.abolicõm ñ
pecient cum altum ñ feciss in
turpilliañ incio̾i̾t. alt̾um ñ fu¬
accusasse qui tali int̾o. appetit
cꝰpena aut supplicium ni̾ut.
aut cxiliuz.q fi uice deportacõs
tum cocrimime accusau̾it tꝰ¬

Expanded text:
one. Si uero accusauerit minor, dicendum est hunc non excludi, siue ipse siue tutor eius uel curator accusauerit. Sed si minor quidem instituerit accusationem, maior autem faacceperit, benigne erit dicendum ignoit accusationem uel cur abolitionem non petierit, cum, alterum si fecisset, in Turpillianum incideret, alterum non faccusasse, qui tali iudicio appetit, cuius poena aut supplicium habuit aut exilium, quod sit uice deportationis, rtum eo crimine accusauerit
Abbreviated transcription (Latin):
Si debenti pr̃ono c̾tam pec. u
bationem lib̾tus reliquiss
isꝙ usus: adusus prdem petẽ¬
tem debitum dol excepcõne
aut acreptiłone ub̾atus: de¬
bito pp̃ legatum dñdum eũ¬

Expanded text:
Si debenti patrono certam pecuniam liberationem libertus reliquisset isque usus est aduersus heredem petentem debitum doli exceptione aut acceptilatione liberatus est debito propter legatum, dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
natum simłimo yorum quor
psecutio denegabr non ñqmͣ pla¬
O legati ꝑsccutio sinich̾.ad emo¬
lum̾tu eius puent̾m sit qr for¬
te regitus ariirestirũe. ¶pret̾ra

Expanded text:
natum, simili modo horum quoque persecutio denegabitur. Nonnumquam pla‹o› legati persecutio, si nihil ad emolumentum eius peruenturum sit, quia forte rogatus est alii restituere. Praeterea
Abbreviated transcription (Latin):
seqtur. ¶ Ꝙ si pr euis sit ab auo
ex prdatusi pe nonitt possenepo
auit auus m̃s premineum
⁊ pͥor anus decesẜit abutrisq
liotis me repellit. ¶ csi añ pat̾
decessi ss postea auus dñdumer

Expanded text:
sequitur: quod si pater eius sit ab auo exheredatus, ipse non sit, posse nepotauit, auus meus patrem meum et prior auus decesserit, ab utriusque libertis me repelli: sed si ante pater decessisset, postea auus, dicendum er
Abbreviated transcription (Latin):
ñ male udet᷑ testatus. naniside
trono porciolegnta sit ⁊ siscͥptus
stitutus sit ex ꝑte minore qm ci
derctur refidua u̾ops suppleta:
legati sei seu fidei ꝯprissiscuta
sit̾ factum eiuidct S. ⁊ mortis
cã donationor potit pṙono deb¬
ita portio suppleri. nammortis
cã donacones uice legatoꝵ fu¬

Expanded text:
n male uidetur testatus: nam si detrono portio legata sit, etsi scriptus stitutus sit ex parte minore quam ei debetur, residua uero pars suppleta est ei legatis siue fideicommissis, et ita satisfactum ei uidetur. Sed et mortis causa donationibus poterit patrono debita portio suppleri: nam mortis causa donationes uice legatorum fu
Abbreviated transcription (Latin):
te necc̃e hũnit accusacõmiui
calumꝑmosam̃ instituere
Accusassc̃a cum dicimus ꝗcri¬
mina obiecit ⁊ cãm porari us
ad sin̾am effecit. cet̾um si ante
quicu̾it ñ accus auit cih̾ iure
utim̃. S si applłone int̾põita
desiit benigne diceturnĩ ꝑtuns¬
se accusationẽ. ¶ Sugitur pen¬
dente applłonc decessit nõtus pa¬
tromi filius admittet᷑. adbo. pꝰ

Expanded text:
te necesse habuit accusationem uel calumniosam instituere. Accusasse autem eum dicimus, qui crimina obiecit et causam perorari usque ad sententiam effecit: ceterum si ante quieuit, non accusauit: et hoc iure utimur. sed si appellatione interposita desiit, benigne dicetur non pertulisse accusationem. si igitur pendente appellatione decessit libertus, patroni filius adm
Abbreviated transcription (Latin):
mox penitiũss puto cũ posscad¬
uiuari ¶ Si promis iegatu s̾
relictũ agnou̾it idꝙ fu̾it euic¬
tum ꝯpetit ei łimum auxiliu
suo aliquid relictum pronꝰ

Expanded text:
 puto eum posse adiuuari. Si patronus legatum sibi relictum adgnouerit idque fuerit euictum, competit ei legitimum auxiliumsuo aliquid relictum patronus
Abbreviated transcription (Latin):
zinis anͣt tutor ip̃ hoc su¬
um fcin cumpre ag̾e non põt an̾
pub̃tatem quia nec finita tutela
pilti negã adminstrau̾it in ind¬
icium tutele ueniet io tm̃ sñ quo
admistracõ tutele expetiri ñ ꝑoͦt.

Expanded text:
ius autem tutor propter hoc suum factum cum patre agere non potest ante pubertatem, quia nec finita tutela pilli negotia administrauerit, in iudicium tutelae ueniet id tantum, sine quo administratio tutelae e
Abbreviated transcription (Latin):
ec̃ de sient imputaor̃ ⁊tutorior
cur ñ egerunt cum eo ¶ Situt¬
ori curator sit adiunctusꝙ̃uis
suspectoi ostuiato ñ cegetur tu¬
tele iudicium tutor suscipe qr
cẽ actionem constat. ci qui loco¬

Expanded text:
e desierit, imputabitur contutoribus, cur non egerunt cum eo. Si tutori curator sit adiunctus quamuis suspecto postulato, non cogetur tutelae iudicium tutor suscipere, esse actionem constat ei qui loco
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ caum inip̾m quor statim ĩ ꝯ
petit. ¶ PDrererea si tutelie iudicio
quis ꝯuenatur reputare pot id
ꝙ in rem pupilli impendit et u¬
tiꝙ pot sic erit. abitriieuis utr̾ꝯ
pens. ne an pet̾e uelit sumptus.

Expanded text:
 casu in ipsum quoque statim actio competit. Praeterea si tutelae iudicio quis conuenietur, reputare potest id quod in rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus.
Abbreviated transcription (Latin):
a pecimam siqmͣ de sũo consũꝑ¬
sit. ⁊̃ cum usuris s uel tricntib
uel husq̃ in regione obẜuant᷑
pupiuo pecuma cẽ solutam
Pime si forte tutor anquid
rem pupilarem mox musus

Expanded text:
 pecuniam, si quam de suo consumpsit, etiam cum usuris, sed uel trientibus, uel his quae in regione obseruantpupillo pecuniam esse exsolutam. Plane si forte tutor aliquidrem pu
Abbreviated transcription (Latin):
uitort auctore. Id̾ uis. scripsit pl¬
erosq quid̾ putare ñ ualere deni¬
millos casusposse existere quib
sñ rep̃hensione tucor auctor sit
pupilo. addimimiend̃ decreto
.s. int̾ueniente uenui si nriaut
sorori que aliter se tucri nou pos

Expanded text:
utore auctore, idem Iulianus scripsit plerosque quidem putare non ualere donanullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interueniente: ueluti si matri aut sorori, quae aliter se t
Abbreviated transcription (Latin):
quod̾ ñ postulanit ap̾tore ut ꝓma¬
tur pecuma uł ħ̾minus depon
nͥ de ꝑur ciususuras in contͣno¬
tum̃ adu̾sum nabu̾it. ꝙ gestum
negocuis tutele tempe gestisuer¬
ẽ. siuc ꝓtutore negĩ gessit ⁊ post¬
ca tutor consticutus ẽ ueluentͥs

Expanded text:
quidem non postulauit a praetore, ut promatur pecunia uel hoc minus deponanon deperire ei usuras in conttum aduersum habuit quod gestum negotiis tutelae tempore gestis neest, siue pro tutore negotia gessit et postea
Abbreviated transcription (Latin):
ex una obugõne duas actionesq̃e
constat. udxo siuc tutele fu̾t actũ
de romb distrahendis aginopot.
siue econtra tu tele actio ꝙ ad spe¬
tiem istam perapta ẽ ¶ Hunc tñ
tutorem qui int̾cepit pecuma
it. qui ⁊ si furti tincatur mac ac¬
tione ꝯuentus furti actione nõ
surti actutele ut quis dicat ples
ẽẽ actiones eunsd̾ facti si plures
obugõnes. nam itutele ⁊ furtio
ongitur. ¶ Hanc actionem᷑ pper

Expanded text:
ex una obligatione duas esse actiones constat: et ideo, siue tutelae fuerit actum, de rationibus distrahendis agi non potest, siue contra, tutelae actio quod ad speciem istam perempta est. Hunc tamen tutorem, qui intercepit pecuniam ait: qui etsi furti teneatur, hac actione conuentus furti actione non ligatio furti ac tutelae, ut quis dicat plures esse actiones eiusdem facti, sed plures obligationes: nam et tutelae et furti obligatur. Hanc actionem
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾o cristente cond̾one qr tutor
ẽt̃ desimt s si quis testõ usq. ad tẽ¬
posse. hactrmis u̾m e̾ si eademtu¬
⁊ icum cepit esse sic ex pristina
admin stra coe tutele debitor
ẽ pupillo qͦuͦi ᷤ si pec crectitam
a pre cius acͣccpiss qͣmigitur
nam si solus tutor ẽ utiq ipse
secum naget. s ꝑ sp̃alcm cura

Expanded text:
io existente condicione, quia tutor esse desinit. Sed et si quis testamento usque ad temposse hactenus uerum est, si eadem tuet iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepisset. quem igitur nam si solus tutor est, utique ipse secum non aget. sed uel per
Abbreviated transcription (Latin):
mens senaturs pieius accipiẽ¬
da c̃̾ut siqua ibi fuint ꝓpetuo
qua si portio ediur oistrabi
non possunt. ꝓiñ dñdum est
nectabulas echum affixas ⁊̃ ꝑ¬
ietib.aduuictas uł singula
siguła adequata legmposse.
Srsi ꝑauit quedam testor qĩ tnͣs
it ħ dubitari pot̾it. inualoat et
puco uałes sica que legauit
cclib in iunxit extinctum er̃
iegatum. s si eclib br̃s ea in¬
uinxit puto non extingui.¬

Expanded text:
mens senatus plenius accipienda est, ut si qua ibi fuerunt perpetua, quasi portio aedium distrahi non possint. Proinde dicendum est nec tabulas adfixas et parietibus adiunctas uel singula sigilla adaequata legari posse. Sed si parauit quaedam testator it, dubitari poterit, an ualeat: et puto ualere. Sed si ea quae legauit aedibus iunxit, extinctum erit legatum. Sed si heres ea iunxit, puto non exstingui
Abbreviated transcription (Latin):
Limplecti posse rendetur. s si unũ
exlegatis homisht̃. ⁊ hoc repellat̾
non id̾ dñdum ẽ. pone cum cui
.x. ⁊ stichus legatis ẽ rgatum r nũ
manumitic si futictia locu t̃t

Expanded text:
mplecti posse respondetur. Sed si unum ex legatis onus habet et hoc repellatur, non idem dicendum est: pone eum, cui decem et Stichus legatus est, rogatum seruum manumittere: si Falci
Abbreviated transcription (Latin):
dp̃. ¶ oid ergo su ta legauit roc
amplius filio meo ñ dubienol¬
untatis ꝗdem qo erit s nonab¬
similis est prioris casus arra fuii
ꝓuidentiam. nisi eiudens uolũ
cos u̾bis iegatorum bona diui¬
ẜit uoluntatis rõne legatoꝵ
actiodenegabr eiqui non ag¬
nou̾it hertlitatem.

Expanded text:
. Quid ergo si ita legauerit 'hoc amplius filio meo'? non dubie uoluntatis quidem quaestio erit, sed non absimilis est prioris casus circa filii prouidentiam, nisi euidens uolunteos uerbis legatorum bona diuiserit, uoluntatis› ratione legatorum actio denegabitur ei, qui non agnouerit hereditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙad tonorem ornatumq ci¬
intatis ꝑtinet ornatum puta
quod adinstruendum foru
cteatrum stadium legatum
uisionem singłorum ciuium

Expanded text:
ad honorem ornatumque ciuitatis pertinet: ad ornatum puta quod ad instruendum forum theatrum stadium legatum uisionem singulorum ciuium
Abbreviated transcription (Latin):
aut si pr̾are entiri põt̾it mirti
uanda ca̾ ut ꝓpignore non ut
ꝓdominis possideant us aue¬
nandinis sut pignus hãnt
ut filius ꝑ pr̃tm frnctus ꝯseqͣ¬

Expanded text:
aut, si praestare eam non poterit, mitti eruandi causa, ut pro pignore, non ut pro dominis possideant uel alienandi ius, sed ut pignus habeant, ut filius per patrem fructus conse
Abbreviated transcription (Latin):
fundus cum como formiana le
post tmpus utertatem asuo suo
ad lib̾tatem ꝑueniat cibaria ei
litui ⁊ eid̃.a secundo. it posteaq
gn̾aliter repecieris legata. tre.
uitctur iepecu sscfisiprłpuoi

Expanded text:
fundus cum domo Formiana legpost tempus libertatem seruo suo ad libertatem perueniat, cibaria ei licui et eidem a Secundo ducenta posteaque generaliter repetierit legata, trecenta uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ticius hrdi mo eauit .c. meni¬
o se daturum ⁊hr̃s meusticõ
.c. dato utue legatum ẽ quem¬
admod̾ quod alicui legatum
ẽ ercansa fidei comimissi resti¬
cuatur cadem ron̾ẽ hac quo

Expanded text:
Titius heredi meo cauerit centum Maeuio se daturum, et heres meus Titio centum dato', utile legatum est, quemadmodum quod alicui legatum ex causa fideicommissi restituatur. Eadem ratione hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
tis mecbessem cum morietur
friõ suis restituat fr̃ dececens
frẽm suum erdodñte fecit here¬
dem quero in fidĩomisso sa
petiposse insi diu̾sum sensisse
eumpbaretur. Nampar̾ int̾ẽ

Expanded text:
cum morietur fratribus suis restituat': frater decedens fratrem suum ex dodrante fecit heredem: quaero, an fideicommisso satpeti posse, nisi diuersum sensisse eum probaretur: nam paruum
Abbreviated transcription (Latin):
nem defimillam̃tam idierit
brdicatem uł netem itstorisñ
defendit. legatorum ꝓsecutio
necc̃tate reclim dabit nomisle¬
gatorum adprdem: s si sudicat
daatorem sib ut ẽi nroitas at¬
iudicetur ⁊ hom̃b antret uel

Expanded text:
nem de familia habitam adierit hereditatem uel necem testatoris non defenderit, legatorum persecutio necessitate redundabit onus legatorum ad heredem. sed si subiecit delatorem sibi, ut ei hereditas abiudicet
Abbreviated transcription (Latin):
Si fimdus mumcipanũ uerti¬
gilis ip̃n inuncipibꝰ sit ieͬga¬
tus an iegitum consistat petiq
tigaus mucipum sit attn
qr anquod ũis in eoisqui ic¬
gait h̾t uase legatum/ d
⁊si non municipib s aui fund
etatem rei legatam. s id iuis ꝙ
inuectigalib fundis hxmꝰ¬

Expanded text:
Si fundus municipum uectigalis ipsis municipibus sit legatus, an legatum consistat petiquetigalis municipum sit, attamen quia aliquod ius in eo is qui legauit habet, ualere legatum. Sed et si non municipibus, sed alii fundum etatem rei legatam, sed id ius quod in uectigalibus fundis h
Abbreviated transcription (Latin):
sit indicis ixedem ꝑtes ec̃ debẽt
Si res que legata e̾. in in rer̾ nat᷑a
sit cluoitetur forte si duotum sit
an romolegatus iuuat placuri
agiquid ex testõ posse s offõi
udicis contineri ut cautioint̾¬
ponetur quapr̃s cau̾it cam r̃c
se ꝑ secuturum. ⁊ si nactus sit
legatirio restitutum¬

Expanded text:
sit, iudicis eaedem partes esse debent. Si res quae legata est an in rerum natura sit dubitetur, forte si dubium sit, an homo legatus uiuat, placuit agi quidem ex testamento posse, sed officio iudicis contineri, ut cautio interponeretur, qua heres caueret eam rem persecuturum et, si nactus sit, legatario restitutu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊iurri suitutes possunt. ¶E
a que clib uicta sunt legari nͣ
possunt. quia hͥ legari no põsse
senatus censuit aruola ⁊ pansa
si qñ marmora uł columpne fũ¬
int sepate ab eclib. an legatum

Expanded text:
ruitutes possunt. Sed ea quae aedibus iuncta sunt legari non possunt, quia haec legari non posse senatus censuit Auiola et Pansa si quando marmora uel columnae fuerint separa
Abbreviated transcription (Latin):
ur. Si ancula cum libisie
gata sit ⁊ancilla sola siñ fint
libi ⁊ libi sol si non sit ancil¬
ia detentur.
cisus Si ancillas onmes ⁊ ꝙ
exhusnatum erit testor leg¬
ioco legatus sit. qd puto fłm et
uet uerb̾ nec uolim tati defunc¬
ti accomodata b̾ sin̾a ẽ.¬

Expanded text:
um. Si ancilla cum liberis legata sit, et ancilla sola, si non sint liberi, et liberi soli, si non sit ancilla, debentur.um. Si ancillas omnes et quod ex his natum erit testator legloco legatus sit: quod falsum puto et nec uerbis nec uoluntati defuncti accommodata hae
Abbreviated transcription (Latin):
um constare non põt. ¶Si liber¬
scripsit. auos ex cet̾is ⁊ita legau̾it
quis quis mͥ auius ex suprascap¬
tis cum prono meo hr̃s crit ẜuos
pr̃omi dumtarat legatum tu¬

Expanded text:
t. Si liberscripserit, alios ex ceteris et ita legauerit: 'quisquis mihi alius ex supra scriptis cum patrono meo heres erit, seruos patroni dumtaxat legatum
Abbreviated transcription (Latin):
petet michi extestõ actio ⁊ mł¬
bi testis michicadem res lega¬
ta sit. s alter me restituert ro¬
gaũir.uel ip̃am rem uel alid̃
pea aut si subcondõne legassi
dandiquid ꝓ ea. nam hactenꝰ
mͥ res ab ec̃ indetur quatenus
sum praturus ¶ Si coniunctĩ
res iegentur constat ptes. abim¬
tio fieri. nec solum uii ꝑtes fici
ꝑsona non constitit iegatum
ut puta siticio ⁊ snoppriosñ¬
illari testam̃to alñ eandem rẽ
testõ legauit. ¶ Si chuobus¬
ieis sit legata quorum al ter
hr̃s insticutus sit a semet ip̃o
ci legatum miititit̾ uidetur
idõꝙ quod ei a se legatum e̾ ad
uncia alter ex undecim unci¬
is.⁊ eu furidus iegncus sit. in¬
der uciarum ñdem un¬
decim ꝑtes in sundo ĩiturum
cohr̃dem untiam. ¶Plane si
alter cxicgatarin hrs extit̾it
urdi a quo legatum erat relic¬
tum ñ ideomimus ꝑtemc̃ leg¬

Expanded text:
petet mihi ex testamento entis mihi eadem res legata sit, sed alter me restituere rogauerit uel ipsam rem uel aliud pro ea, aut si sub condicione legasset dandi quid pro ea: nam hactenus mihi abesse res uidetur, quatenus sum praestaturus. Si coniunctim res legetur, constat partes ab initio fieri. nec solum hi partem faci in quorum persona non constitit legatum, ut puta si Titio et seruo proprillari testamento alii eandtestamento legavit. Si duobus sit legata, quorum alter heres institutus sit, a semet ipso ei legatum inutiliter videtur, ideoque quod ei a se legatum est aduncia, alter ex undecim unciis, et eis fundus legatus sit, unciarium heredem undecim partes in fundo habiturum, coheredem unciam. Plane si alter ex legatariis heres extiterit heredi, a quo legatum erat relictum, non ideo minus partem col
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. ¶ Q icio fundum dolego
debniss ⁊ca ticius accepta ei fros¬
s fundum uendicare põt. ¶Si
ticius ui stichus iegatus fu̾at añ¬
qmͣ sciret. ad se iegatum p̃tine
decesẜit ⁊ eund̃ seio legauit. ⁊ pr̾s
ticii legatum ñ repudiau̾it stic̃
seius uendicabit ¶ Siprf. ab ĩ¬

Expanded text:
cetur. 'Titio fundum do lego, debuisset et ea Titius accepta ei fecisset, fundum uindicare potest. Si Titius, cui Stichus legatus fuerat, antequam sciret ad se legatum pertinere, decesserit et eundem Seio legauerit et heres Titii legatum non repudiauerit, Stichum Seius u
Abbreviated transcription (Latin):
uit. s imbiouorecis ꝑietibus
inherentibr. ¶Ssi cancelti sĩt
fistule uł castelli s aut ꝯmẽta¬
ria aut si qua cãtharia ꝑquos
aque sauunt pot̾unt legari.⁊
maxime su mpo̾ita tucusint qd
ergo instantius dñdumẽ si qdẽ
inb̾ent pietibonõ licebit. ¶ Si u̾o
ilꝰ existant dubitari põt umptũ¬

Expanded text:
ibus inhaerentibus. Sed si cancelli sint fistulae uel castelli. Sed automataria aut siquis canthari, per quos aquae saliunt, poterunt legari, maxime si impositicii sint. Quid ergo in statuis dicendum? si quidem inhaerent parietibus, non licebit, si uero alias exsistant, dubitari potest
Abbreviated transcription (Latin):
iam excessiss sic legaut.
Siuoscit trieminũ ad legati
pracionem ex die restĩ facti
num̃abimus /hoc a legãtũ
⁊ condõnals e̾ ⁊ in diemꝰ ⁊co

Expanded text:
iam excessisset, sic legauit: si uero scit, triennium ad legati praestationem ex die testamenti facti numerabimus. Hoc autem legatum et condicionale est et in diem, co
Abbreviated transcription (Latin):
stat nlm cẽ legatum scum si
.x. que ticio delram legau̾o nͥ
quicqm̃ ticio debam faisa dem¬
onstracio ñ ꝑimit legatum
ut in legato dotis iuł iyndit
legato nam int̾ faisam demon¬
stracom᷑ ⁊ fłam condõm siue
cam multum interẽ ¶ prom̃

Expanded text:
 legatum, cum, si decem quae Titio debeo legauero nec quicquam Titio debeam, falsa demonstratio non peremit legatum, ut in legato dotis Iulianus relegato: nam inter falsam demonstrationem et falsam condicionem siue causam multum interest. proinde
Abbreviated transcription (Latin):
condone iegatum ademptũ
c̃ nouissima adempcio spectã¬
daẽ. ¶ Interclum tñ in legaus
ualet. Nam ⁊ si ita scripstro qd̃
ticio infralegaũo ionz ton¬
iego ꝙ infra iegatu erit no
ualeoit. Namr ⁊ eum ẜmonẽ
quo p̾sentia icg̃ata data in diẽ
ꝓferimt᷑. ad postea quor scripta
legata ꝑtm̃e placuit. uoluras

Expanded text:
mptum est, nouissima ademptio spectanda est. interdum tamen in legatis ualet: nam si ita scripsero: 'quod Titio infra legauero, id nod infra legatum erit, non ualebit. nam et eum sermonem, quo praesentia legata data in diem proferuntur, ad postea quoque scripta legata pertinere placuit. uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
post testĩn fr̃m fundocicianorega¬
exigi alegatario põt.isi milis ẽ ca
illiuiuonis ⁊maxime si exalio.a¬
gro qui fuit eius c̾ testĩnfacẽt e¬
amꝑtem a dietit sc si post testin
fam exfundo ticiano auquid ce¬
craxit. ⁊aln fundo adiecit iutrn¬
dumẽ utrum ne cam quor ꝑ
tem legatarius petit᷑us sit. an hoc
minis qͣi fundi ticiani ẽc desi

Expanded text:
ost testamentum factum fundo Titiano legaexigi a legatario potest et similis est causa alluuionis et maxime si ex alio agro, qui fuit eius cum testamentartem adiecit. Quod si post testamentum factum ex fundo Titiano aliquid detraxit et alii fundo adiecit, uidendum est, utrumne eam quoque partem legatarius petiturus sit an hoc minus, quasi fundi Titiani esse de
Abbreviated transcription (Latin):
mis legatus sit ei cumnis noĩe¬
firrti ag̾ere potĩt legatanus.
Umsnus legatꝰallis i¬
fugieet ur iongiquo adsens¬
exigatur.oꝑambr̃s prart d u
cam rem requiret ⁊ pr̃et ⁊ iͣ

Expanded text:
i nec legatum quidem sit: et ideo dicimus nec confusas seruitutes, si forte praedium mihi legatum praedio meo debuerit seruitutes, et integra furti actio manebit, si seruus legatus s
Abbreviated transcription (Latin):
osuciress. in si ip̃c restator ex se¬
corum insolidum acciituol¬
uisse ¶Dunc enim um p̾ciũ
am ip̃a res assignatin. electõne
rei uel p̃cu suanta eiqui prior
delegato sine fideicõmisso urẽ
ꝯtrstãtir ẽ. ata tñ ut non hãt¬
in nouissim. priori non debetit
tam ⁊ s nouissimus cami at in
cuns psona legatum ñ consist¬
u at si coniuncti disumctine
zimxti sunt. ꝯiunctiunius
ꝑsone põtatẽ fungunt᷑ ¶ Si
dem res sepus legetur in cod̾
sufficit ꝙ uelrem consequi uł
rei estimacom ¶ S si duorum

Expanded text:
scilicet nisi ipse testator ex sceorum solidum accipere voluisse: tunc enim uni pretium, alii ipsa res adsignatur electione rei vel pretii servanda ei, qui prior de legato sive fideicommisso litem contestatus est, ita tamen, ut non hain nouissimum, priori non debebitur, tametsi nouissimus talis sit, in cuius persona legatum non constitit. at si coniuncti disiunctiue commixti sint, coniuncti unius personae potestate funguntur. Si eadem res saepius legetur in eodem sufficitque uel rem consequi uel rei aestimationem. Sed si duorum
Abbreviated transcription (Latin):
us confirmatis postea legata:
rede insticuto cum is in suã
tutelam ueniss pecumam ic¬
gauit ⁊ a substitutom̃de lega¬
tum repecierit. impure mort¬
sextus qm̃pomp̃ putant. si re¬
peticio legatorum. ad eum m¬
odum concepta sit ucluti q̃
a filio meo legauiqueq tinn
que a filio meo legaui hr̃sdato
nieus purc repetita udebunt᷑
legata ⁊ dumitaxat dem̃onst
rit d ip̃e pr̃are. ¶ Siꝑti ciuita

Expanded text:
s confirmatis postea legata frede instituto, cum is in tutelam suam uenisset, pecuniam legauerit et a substituto herede legata repetierat, impuberSextus quam Pomponius putant, si repetitio legatorum ad eum modum concepta s‹i›t ueluti: 'quae a filio meo legaui quaeque eum e a filio meo legaui, heres meus dato', pure repetita uidebuntur legata et dumtaxat demonstrarit debet praestare. Si parti ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
quo hr̃ditas adita est ¶ Si uo
repudiau̾t retro iridet resrepu¬
diata fuisse hrors ¶ Si pocula
quislegauit.⁊ massa facta est
e contri ¶ tem lana silegetur ⁊¬

Expanded text:
quo hereditas adita est: si uero repudiauerit, retro uidetur res repudiata fuisse heredis. Si pocula quis legauit et massa facta est uel contra, item in lana legetur
Abbreviated transcription (Latin):
mn̾sura ꝯtinent᷑ur. ⁊ad ea tm̃
legata ꝑtinet quibꝰdies non ẽ
apportus. ¶ Prom̾ n forte pure
ta sunt presenuͬã utrum.m u¬
na dic debentur. an u̾op̃senti¬

Expanded text:
sura continentur. Et ad ea tantum legata pertinet, quibus dies non est adpositus: proinde si forte pure ta sunt praesentia, utrum annua die dabuntur an uero praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
Hr̃s adiecto conommne cuuis¬
dam qui hr̃s non sit daredam
minatim quis dompnass al
ñ adiss ad cum qui adisset
tes dari uolussut ⁊̃ id expres¬
siss totumiegatum ciati
Qui filiaoriegauit si mẽ¬
cionem aliquapte cestĩ postu¬
me fccit udetur in fiuanim
iegato ⁊ depostuma sensisse.
Siquis ita legai̾ut. siqua filia
plurib natis uidetur singnus
tm̃dem legasse. ꝙ ita accipͥi endᷤ
c̃ nsi cuidens sit contraria sm̃a
restõris. ¶ Si uni cxhrdib fint
legatum hoc ei deb̾i offõ iudic¬

Expanded text:
res adiecto si nomine cuiusdam, qui heres non sit, dare daminatim quis damnasset n adisset, qui adisset tes dari uoluisset uel etiam id expressisset, totum legatum TitiQui filiabus legauit, si mentionem aliqua parte testamenti postumae fecit, uidetur in filiarum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legauerit: 'si qua filia pluribus natis uidetur singulis tantundem legasse: quod ita accipiendum est, nisi euidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex heredibus fuerit legatum, hoc deberi ei officio iudic
Abbreviated transcription (Latin):
si u̾on exprimatur ¶ Sidomꝰ
iegata fu̾t licet ꝑticulatim it⁊ re
ucta aliam eodem loco testo̾r edi¬
ficauit. dicemus intenre legat᷑.
insi testatorem alud sensisse
athuc utue legatum e̾. quid n
si legatarnis a quo emere fundꝰ
hr̃s uissus c̾. cum ex necata te eũ
sundum uend̾et. nullum inue¬
niret emꝑtonem uł ex diu̾so.
quid silegatani magni int̾eẽt
cum fundꝰ cm̃e nec aliter heres
uenditus eẽt qmͣ si cestor iussi

Expanded text:
si uerbis exprimatur. Si domus fuerit legata, licet particulatim ita refucta aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse adhuc utile legatum est. quid enim si lega tarius, a quo emere fundum heres iussus est, cum ex necessitate eum fundum uenderet, nullum inueniret emptorem? uel ex diuerso quid si legatarii magni interesset eum fundum emere nec aliter heres uenditurus esset, quam si testator iussi
Abbreviated transcription (Latin):
Si ticius rem ame emiss. ⁊ ea¬
dem mͥ lega ss auteqm̃ ei trad̃¬
meact̾um ut p̾cium ꝯseq̃r ex
testõ u̾o ut rem qm̃ uendidi
⁊ tradidi recipiam . Id subiun¬
git si p̾cium ꝙͣ in erat soluitũ
iem a nondum tradid̾am
sequi ¶Iuł scribit si fund̃ test¬
ator auemab alio tmerat ini¬
chi legaunt hrdem cgendu
mͥ actionem ex empto pr̃are .s.
licui legau̾it nc̃e lapidem te¬

Expanded text:
Si Titius a me rem emisset et eandem mihi legasset antequam ei trademe acturum, ut pretium exsequar, ex testamento uero, ut rem quam uendidi et tradidi recipiam. idem subiungit, si pretium quidem mihi erat solutum, rem autem nondum tradideram, Iulianus scribit si fundum testator, quem ab alio emerat, mihi legauit, heredem cogendum mihi actionem ex empto praestare, licui legauerit licere lapidem cae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ re rõ euitens e̾.sepuis pr̃ati
non põt. ¶Ead summa uolen¬
te testatore imiuaplicari põi¶S
hoc ita ent accipiend̃ si nonter¬
tum corpus nummoꝵ sepuis
ielictum sit ut puta .s. que i
enm fundo legato et̃ compan¬
damͣ cuto ¶S si pondus au
niurargenti sip̃us sit reuctum

Expanded text:
ari non potest, eadem summa uolente testatore multiplicari potest. Sed hoc ita erit accipiendum, si non certum corpus nummorum saepius sit relictum, ut puta centum, quae in enim fundo legato esse comparandum credo. Sed si pondus auri uel argenti saepius sit relictum,
Abbreviated transcription (Latin):
semel dum taxat optare possu¬
mis. ¶Labeo nt cum terta ꝑs
ut ꝑsona legatur. ita ꝯ meu̾t
ent cum moriar hr̃s cuto ⁊ cõ¬
iums sit totum᷑ debi ¶ Tre
sit. non adiecta porcõne. s mͣcũ

Expanded text:
semel dumtaxat optare possumus. Labeo ait, cum certa res aut persona legatur ita: 'qui meus erit cum moriar, heres dato' et communis sit, totum deberi. Trebsit non adiecta portione, sed
Abbreviated transcription (Latin):
gari udetur nd̾o si fino iga¬
tus sit parer post mortem suã
ꝙ ad se ꝑuenit ex iegato nel
Hereditate filio relictis resti tũc
isꝙ unio pr̃e decedat. oiĩo pa¬

Expanded text:
gari uidetur. et ideo si filio rogatus sit pater post mortem suam, quod ad se peruenit ex legato uel hereditate filio relictis, restituere isque uiuo patre decedat, omnimodo pa