comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a nauigantib grecoꝵ hĩcnus appellata est.
Terra patet in longitudine milia centum
quadraginta: in latitudine totidem. In
ea neq serpens gignit᷑. neq lupus: sed
solifuga tantũ animal exiguum homini¬
bus ꝑniciosum. uenenũ quoq ibi ñ nas¬
citur. nͥ herba ꝑ scͥptores plurimos & po¬
etas memorata apiastro similis: ꝗͤ homi¬
nib rictus coutrahit. & quasi ridentes
interimit. Fontes habet sardinia calidos.
infirmis medelam p̃bentes. furibꝰ cecita¬
tem: si sacram̃to dato oculos aquis eius
tecigerint. Corsice insulȩ exordiũ incole
ligures dederunt: appellantes eam ex no¬
mine ducis. Nam quedam corsa noĩe ligͣ
mulier cum taurũ ex grege quẽ ꝓpeꝰ
liccora regebat transnatare solitum. ãtq
ꝑ interualla corpore acuto remeare uide¬
ret. cupiens scire incognita sͥ pabula. tau¬
rum aͥ cȩteris digredientem usq ad insu¬
lam naiugio ꝓsecuta est. luiꝰ regressu insu¬

Expanded text:
a navigantibus Graecorum Ἴξνος appellata est. a navigantibus Graecorum Ἴξνος appellata est. Terra patet in longitudine milia centum quadraginta, in latitudine quadraginta. In ea neque serpens gignitur neque lupus, sed solifuga tantum, animal exiguum hominibus perniciosum. Venenum quoque ibi non nascitur, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similis, quae hominibus rictus contrahit et quasi ridentes interimit. Fontes habet Sardinia calidos, infirmis medellam praebentes, furibus caecitatem, si sacramento dato oculos aquis eius tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine Ligus mulier, cum taurum ex grege, quem prope litora regebat, transnatare solitum atque per intervallum corpore aucto remeare videret, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a ceteris digredientem usque ad insulam navigio prosecuta est. Cuius regressu insu
Abbreviated transcription (Latin):
est uentos sua potestate retinuisse. Pedem
insulȩ uulcanie uocant᷑: quod & ipse sic̃
echiia ardeant. Sunt autẽ nouem ħaben¬
tes ꝓpria nomina: quarũ pͥmam liparꝰ
quidam liparem uocauit. qui eam ante eo¬
lum rexit. Altera iberan uocat᷑: quod sit
collib eminentissimi. Relique uero. id est
ardent. eolice siue uulcame dicunt᷑. Ex
his quȩdam ab inicio ñ fuerunt : postea
mare editȩ usq ad nunc ꝑmanent. Stoe¬
cades insulȩ massiliensium sexaginta mi¬
t̾ra lium spacio a continenti ĩn fronte narbo¬
uensis ꝓuinciȩ: qua rodanꝰ fluuius in
si oꝑe in ordinem sint positȩ. Sardus her¬
cule ꝓcreatus cum magna multitudine
ã libi̾a ꝓfectus. sardiniam occupauit:
& ex suo uocabulo insulȩ nom̃ dedit. Hȩc
in affrico inari facie uestigii humani in ori¬
entem quã occidentem latior ꝓminet. ferme
laterib parili quȩ in mersdiem & septem¬
trionem uertunt ⁊ ex quo aute cõmerciũ

Expanded text:
est ventos sua potestate retinuisse, Aeoliae est ventos sua potestate retinuisse, Aeoliae insulae et Vulcanae vocantur, quod et ipsae, sicut Aetna, ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina, quarum primam Liparus quidam Liparem vocavit, qui eam ante Aeolum rexit: altera Hiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis: reliquae vero, id est,ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur: ex his quaedam ab initio non fuerunt, mare editae usque ad nunc permanent. Stoechades insulae Massiliensium sexaginta milium spatio a continenti in fronte Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius in asi opere in ordinem sint positae. Sardus Hercule procreatus cum magna multitudine a Libya profectus Sardiniam occupavit, et ex suo vocabulo insulae nomen dedit. Haec in Africo mari facie vestigii humani, in orientem quam in occidentem latior prominet, ferme paribus lateribus quae in meridiem et septentrionem vertunt; ex quo ante commercium
Abbreviated transcription (Latin):
frugum fertilis: ac pͥmum terris omnibus
cõmissis seminib aratro ꝓscissa. Principem
urbium siracusis. habet fontem aretusam:
& alplieum fluiiũ magnoꝵ generatinem e¬
quoꝵ. In ea insula pͥmum est inuenta come¬
dia. Acatem lapidem ipsa pͥmum ex acate flu¬
mine dedit. Parturit & mare eiꝰ corallium.
Gignit & sales agrigentinos: in igne solubi¬
les crepitantes in aquis. Omnis ambitus
eius clauditur stadioꝵ trium miliũ. Sa¬
lustius aut̃ dicit ytaliȩ coniunctam fuisse
siciliam: s medium spaciũ impetu maris
diuisum. & ꝑ angustiam scissum. Tapsum in¬
sula stadiis decem ã sicilia remota iacens &
planior: unde & nuncupata. De qua uir¬
gilius: tapsumq iacentẽ. Eolie insulȩ sici¬
liȩ appellatȩ ab eloo ypote filio: quem po¬
ete finxerunt regem fuisse uentoꝵ. A ut
uarro dicit. rector fuit istarũ insularum:
& quia ex earum nebulis & fumo futuros
predicebat flatꝰ uentoꝵ. ab imꝑtcis uisus

Expanded text:
frugum fertilis, ac primum terris omnibus frugum fertilis, ac primum terris omnibus commissis seminibus aratro proscissa. Principem urbium Syracusa: habet, fontem Arethusam et Alphaeum fluvium, magnorum generatorem equorum: in ea insula primum est inventa comoedia. Achaten lapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit: parturit et mare ejus coralium: gignit et sales Agrigentinos in igne solubiles, crepitantes in aquis. Omnis ambitus ejus clauditur stadiorum tribus millibus. Sallustius autem dicit Italiae conjunctam fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum, et per angustiam scissum. Tapsus insula stadiis decem a Sicilia remota, jacens et planior. Unde et nuncupata, de qua Virgilius: Tapsumque jacentem. Aeoliae, insulae Siciliae, appellatae ab Aeolo, Ippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum: sed ut Varro dicit rector fuit istarum insularum et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab imperitis visus
Abbreviated transcription (Latin):
ibi mastix gignit᷑. Siri enim masticẽ chio
uocant. Samo insula est in mari egeo ubi
nata est iuno. ex qua fuit sibilla samia.
& pythagoras samiꝰ: ã quo phylosofię no¬
men inuentum est. In hac iusuli reꝑta priꝰ¬
uasa fictilia tradunt᷑. Unde & uasa samia
appellata sunt. Sicilia ã sicano rege sicauia
cognominata est: deinde a siculo rege yta¬
li fratre sicilia. Prius tam̃ trinacria dicta
ꝓpter triacra. id est ꝓmunctoria: peloꝵ.
pachinũ. & lilibeũ. Tr̃mnacrĩ enĩ grecum
est: quod latine triquadra dicit᷑ : quasi in
tres quadras diuisa. Hec ab ytalia exiguo
freco discreta. affricum mare. ꝓspectans.
terris frugifera. auro habundans. sauer¬
nis tamen & fistulis penetrabilis: uentisq
& sulphure plena. Unde & ibi echne mon¬
tis exstant incendia. In cuiꝰ freto scilla
est & caribdis. quib nauigia aut absor¬
bent᷑. aut collidunt᷑. Fuit aut̃ quondã
pata ciclopum. & postea nitͥe tyrannoꝵ

Expanded text:
ibi mastix gignitur; Syri enim masticem 'chio' ibi mastix gignitur; Syri enim masticem 'chio' vocant. Samos insula est in mari Aegeo, ubi nata est Iuno; ex qua fuit Sibylla Samia et Pythagoras Samius, a quo philosophiae nomen inventum est. In hac insula reperta prius fictilia vasa traduntur; unde et vasa Samia appellata sunt. Sicilia a Sicano rege Sicania cognominata est, deinde a Siculo Itali fratre Sicilia. Prius autem Trinacria dicta pter tria ἄκρα, id est, promontoria, Pelorum, Pachynum, et Lilybaeum. Trinacria enim Graecum est, quod Latine triquetra dicitur, quasi in tres quadras divisa. Haec ab Italia exiguo freto discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen, et fistulis penetrabilis, ventisque, et sulphure plena. Unde et ibi Aetnae montis exstant iest et Charybdis, quibus navigia aut absorbentur aut colliduntur. Fuit autem quondam patria Cyclopum, et postea nutrix tyrannorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Icaria insula una de cycladib. quȩ icario
mari nom̃ dedit. Hȩc inter samũ & unco¬
num ꝓcurrentib saris inhospitalis est: &
nullis finib partuosa. Dicitur aut̃ icarun
cretensem ibi naufragio interisse: & de exi¬
tu hominis impositum nom̃ loco. Naxon
insula ã dionisio dicta. quasi dionaxon: qͦd
fertilitate uitiũ unncat cȩteras. Est aut̃ ã de¬
lo decem & octo milib passuum separata:
ex qua olim iouis fertur aduersus tiranas
fuisse ꝓfectus. Mlelos ex numero cielactum
una omniũ insularũ rotundissima: und̃
& nuncupata. Hystoria dicit ex iasone natỹ
fuisse filomelum & plutũ. & ex filomelo pa¬
reantam genitũ: qui suo uomine paron
iusulam & oppidum appellauit. Prius autem
mionia: deinde paros dicta. De qua uirgi
candidissimũ: quod paruim dicunt. Mit¬
tit & sardaͣm lapidem. marmorib quidam
prestantiorem: & inter geminas uilissimũ.
Chio insula syra lingua appellatur⁊ eo quod

Expanded text:
Icaria insula, una de Cycladibus, quIcaria insula, una de Cycladibus, qumari nomen dedit. Haec inter Samum et Myconum procurrentibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem ibi naufragio interisse, et de exitu hominis inpositum nomen loco. Naxos insula a Dionysio dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat ceteras. Est autem a Delo decem et octo milia passuum separata, ex qua olim Iovis fertur adversus Titanas fuisse profectus. Melos ex numero Cycladum, una omnium insularum rotundissima; unde et nuncupata. Historia dicit ex Iasione natum fuisse Philomelum et Plutum, ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum appellavit: prius autem Minoia, deinde Paros dicta. De qua Vergilcandidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardam lapidem marmoribus quidem praestantiorem, et inter gemmas vilissimum. Chios insula Syra lingua appellatur eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ex quo & urbs & insula rodos est ap¬
pellata. In hac urbe solis colossus fuit ereꝰ.
septuaguta cubitoꝵ altitudine. Fuerunt¬
& alii centũ numero in eadem insula colos¬
si minores. Tenedos una ex cicladib a sep¬
tenitͥone sita. in qua olim ciuitas a themue
quodam condita est : unde nom̃ urbis illiꝰ
uel pociꝰ insulȩ fuit. Nam temnes iste infa¬
matus. quod cum nouerca sua concubuisset.
fugiens hanc insulam uacuã cultoribus
obtinuit: uude tenedos dicta est. Sic cice¬
ro temnẽ ipsum cuiꝰ ex nomine tenedos
nominatum. Carpatos una ex cycladib
ad meridiem posita contra egyptum: a qͦ
carpacium mare appellatum est. Uocata ꝓp¬
ter celerem fructuũ maturitatẽ. Est enim
inter egyptũ & rodum. Ex hac insula di¬
cunt᷑ & carpasie naues: magnȩ & spaciose.
Citeria insula una ex cicladibꝰ a parte occi¬
dua sita: cuiꝰ porfris antea nomen fuit:
Citeria aut̃ uocata: quod ibi uenꝰ sit orti

Expanded text:
tur: ex quo urbs et insula Rhodos est aptur: ex quo urbs et insula Rhodos est appellata. In hac urbe solis Colossus fuit aereus, septuaginta cubitorum altitudine: fuerunt et alii centum numero in eadem insula colossi minores. Tenedos insula, una ex Cycladibus, ad septentrionem sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est, unde et nomen urbis illius, vel potius insulae fuit. Nam Tenes iste infamatus, quod cum noverca sua concubuisset, et fugiens in hanc insulam, vacuam cultoribus obtinuit, unde et Tenedos dicta est. Sic Cicero: Tenent ipsum cujus ex nomine Tenedos nominatur. Carpathos insula, una ex Cycladibus, a meridie posita in Aegyptum, a qua Carpathium mare appellatum est, vocata est propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyptum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et carpathiae naves magnae et spatiosae. Cytherea insula, una ex Cycladibus, a parte occidua sita, cujus Porphyris antea nomen fuit. Cytherea autem vocata, quod ibi Venus sit orta.
Abbreviated transcription (Latin):
clon graii loquunt᷑. Quidam uͦ ũ quod
ui orbem digestȩ: s ꝓpter scopulos qui
circa eandem sunt. dictas putant cycla¬
des. Hȩ in ellesponto uiter egeum ꝙ mal
leum mare constitute: circũdant᷑ etiã
pelago mirteo. Sunt aut̃ omnes num̃o
quinquaginta tres: tenentes ã septentͥone
in meridiẽ milib quingentis. ab oriente
in occasum milib ducentis. Metropolis ea¬
rum rodos. Delos insula in medio cycladum
sita. Ex dicta delos fertur. quod post dilu¬
uiũ qđ ogigi temporib notatus cũ in¬
orbem multis mensibꝰ conturua uox inum¬
brasset. ante om̃s terras radiis solis illumi¬
manifestũ dicunt. Ipsa est & ortigia: eo qͦd
pͥmum ibi uisȩ sunt coturnices naues. quaᷤ
greci oitigas uocant. In hac insula latonia
enixa est apollinem & dianã. Delos autem
& eiuitas dicit᷑ & insula. Rodos cycladum
pͥma ab oriente. in qua rose capitoliũ dici¬
tur ẽẽ iuuentum. dum ibi ciuitas condere

Expanded text:
κλον Graii loquuntur. Quidam vero non quod κλον Graii loquuntur. Quidam vero non quod in orbem digestae, sed propter scopulos qui circa eadem sunt, dictas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Malleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo. Sunt autem omnes numero quinquaginta tres, tenentes a Septentrione in Meridiem millia quingenta: ab Oriente in Occasum millia ducenta: metropolis earum Rsita. Et dicta Delos fertur, quod post diluvium, quod Ogygi temporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radiis solis inlumimanifestum dicunt. Ipsa est et Ortygia, eo quod primum ibi visae sunt coturnices aves, quas Graeci ὄρτυγας vocant. In hac insula Latona enixa est Apollinem et Dianam. Delos autem et civitas dicitur et insula. Rhodos Cycladum prima ab oriente, in qua rosae capitulum dicitur esse inventum, dum ibi civitas conder
Abbreviated transcription (Latin):
aliaq ferarum noxia nusqͣm gignit. Ser¬
pens nulla ibi. nulla noctua:. & si inuenia¬
tur. statim emorit᷑. Larga est uitib & ar¬
boribus. Dictamnos herba in creta nascit᷑:
& alimos. quȩ admorsa diurnã famem ꝓ¬
hibet. Sfalangos autẽ uenenatos giguit᷑:¬
& lapidem qͥ ideus dactilus diciturꝰ. Abi¬
dos insula in europam suꝑ ellespontũ
posita: angusto acꝑiculoso marisepara¬
ta. Et abidos grece dicta: quod sit intro¬
itus ellesponti maris: in quo xerxes pon¬
tem ex nauib fecit. & in greciã transiit.
Choos insula adiacens ꝓumcie acticȩ in qͦ
yppocrates medicus natus est: quȩ ut uar¬
ro testis est arce laneficii pͥma in ornam̃¬
tum feminarũ inclaruit. Cyclades insui¬
lȩ antiquitꝰ greciȩ fuerunt. Quas inde
cycladas autumant dictas. qͦd licet spaci¬
is longiorib ã delo ꝓiectȩ ⁊ in orbem ta¬
men circa delum sitȩ sunt. Nam orbem ꝙ̃¬

Expanded text:
aliaque ferarum noxia nusquam gignit; seraliaque ferarum noxia nusquam gignit; serpens nulla ibi, nulla noctua, et si inveniatur, statim emoritur. Larga est autem vitibus et arboribus: dictamnos herba in Creta nascitur et alimos, quae admorsa diurnam famem prohibet. Phalangos autem venenatos gignit et lapidem qui Idaeus dactylus dicitur. Abydos insula in Europa super Hellespontum posita, angusto et periculoso mari separata, et Ἄβυδος Graece dicta quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. Coos insula adiacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est; quae, ut Varro testis est, arte lanificii prima in ornamento feminarum inclaruit. Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cyclades autumant dictas quod, licet spatiis longioribus a Delo proiectae, in orbem tamen circa Delum sitae sint; nam orbem κύ
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. Ciprus instila a ciuitate cypro quȩ in ea
est: nomen accepit. Lpsa est & paphon uene¬
ri consecrata in carpatio mari. uicina austror
famosa quondã chiuiciis. & ingxime ȩxis.
Ibi enim pͥma huiꝰ metalli inuentio & utili¬
tas fuit. Freta greciȩ pars est: iungens
contra peloponensem. Hec pͥmum a t̾emꝑie
celi macarouesona appellata est: deinde cre¬
ta dicta. ã crete quodam indigena: quem
aiunt unũ cretarum fuisse. ã quib iupiter
ibi absconditus est & enutritus. Est autẽ
insula greciȩ iuiter ortũ & occasum longis¬
simo tractu porrecta. a septemtͥone grecie
estib. ab austo egyptiis undis ꝑfusa. Fuit
aut̃ quondam centũ urbib nobilis: und̃
& hȩc centopolis dicta est. Pruna egam re¬
mis & sagictis claruit: pͥma litteris iura
fiuxit. equestres turmas pͥma docuit: stu¬
dium musicũ ab ydeis dactilis in ea ceptũ.
capͥs copiosa. ceruis eget lupos & uulpes

Expanded text:
tae. Cypros insula a civitate Cypro, quae in ea tae. Cypros insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit; ipsa est et Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro, famosa quondam divitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima huius metalli inventio et utilitas fuit. Creta Graeciae pars est iungens contra Peloponnensem. Haec primum a temperie caeli Macaronnesos appellata est; deinde Creta dicta a Crete quodam indigena, quem aiunt unum Curetum fuisse, a quibus Iuppiter ibi absconditus est et enutritus. Est autem insula Graeciae inter ortum et occasum longissimo tractu porrecta, a septentrione Graeciae aestibus, ab Austro Aegyptiis undis perfusa. Fuit autem quondam centum urbibus nobilis; unde et Hecatompolis dicta est. Prima etiam remis et sagittis claruit, prima litteris iura finxit, equestres turmas prima docuit; studium musicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum. Capris copiosa, cervos eget; lupos et vulpes
Abbreviated transcription (Latin):
draconem ꝑtuigilem aurea mala seruan¬
tem. fertur enim ibi ẽ mari estuarrũ
adeo sinuosis laterib tortuosum ⁊ iͣusen¬
tibus ꝓcul lapsus angueos unitet᷑. srisȩ &
argirȩ insulȩ in indiȩ occeano positȩ. adeo
fecunde copia metalloꝵ: ut pleriq eas au¬
ream suꝑficiem & argenteã habere ꝓclide¬
ruit. Uncte & uocabula sortite sunt Taꝓba¬
ne insula indiȩ. subiacens ad eurũ: ex quo
occeanꝰ indiciis incipit. patens in longitudi¬
ue octingentis septuaginta quinq milib
passuũ. in latitudine sexcent iͦ uiginti qͥnq
mili bstadioꝵ. Scindit᷑ amni interfluo:. tota
margaritis repleta & geminis. Pars eius
bestiis & elephantis repleta est : partem uͦ
homines tenent. In hac insula dicunt in u
no anuo duas esse estates. & duas hyemes:
& bis florib ueruare locũ. Stilis insula
indiȩ ⁊ uirens omni tempore foliis. Hucusq
to usq ad gacdes in mari magno sunt cõstitu¬

Expanded text:
draconem pervigilem aurea mala servandraconem pervigilem aurea mala servantem: fertur enim esse mare aestuarium, adeo undosis lateribus tortuosum, ut visentibus procul lapsus anguis imitetur. Chryse et Argyre insulae in Indico oceano sitae, adeo fecundae copia metallorum, ut plerique eas auream superficiem et argenteam habere prodiderint: unde et vocabula sortitae sunt. Taprobana insula Indiae subjacens ad Eurum, ex qua oceanus Indicus incipit: patens in longitudine octingentis septuaginta quinque millibus passuum, in latitudine sexcentis viginti quinque millibus stadiorum. Scinditur amne interfluo tota margaritis repleta et gemmis. Pars ejus bestiis et elephantis repleta est, partem vero homines tenent. In hac insno anno duas esse aestates et duas hiemes, et bis floribus vernare locum. Tiles insula Indiae, virens omni tempore folia. Hucusque to usque ad Gades in mare Magno sunt constitu
Abbreviated transcription (Latin):
lingua sua gadis. id est sepem noĩauerunt:
ꝓ eo quod circumsepta mari sit. ilascitur
iu ea arbor similis palmȩ : cuius gũmis
infectum uitrũ ceraunium geminã red¬
dit. Fortunatarũ insulȩ uocabulo suo sig¬
nificant omĩa ferre bona: quasi felices &
beatȩ fructuũ ubertate. Sua enim apte
natura preciosarum poma siluarũ par¬
turiunt. forturtis uitib uiga colliũ uesti¬
unt᷑. ad herbarum uicẽ messis & olus uul¬
go est. Unde gentilium error & scłarium
carmina poetarũ:. ꝓpter soli fecunditatem
easclem et̃ paradysum putauer̃t. Sitȩ sufs
incoluerunt gorgones feminȩ. alitis ꝑnici¬
tate. hirsuto & asꝑo corpore. ex his insulȩ
coguominate. Distant aut̃ a continenti ter¬
ra bidui naiigatione. Esꝑidum iusulȩ
uocatȩ ã ciuitate esꝑide quȩ fuit in fines
mauritaniȩ. Sunt enĩ ultra gorgades
sitȩ sub athlanteũ litus in intimos ma¬
ris sinꝰ. in quarũ ortis fingunt fabulȩ

Expanded text:
lingua sua Gadir, id est septam, nominaverunt, lingua sua Gadir, id est septam, nominaverunt, pro eo quod circumsepta sit mari. Nascitur in ea arbor similis palmae, cuius gummis infectum vitrum ceraunium gemmam reddit. Fortunatarum insulae vocabulo suo significant omnia ferre bona, quasi felices et beatae fructuum ubertate. Sua enim aptae natura pretiosarum poma silvarum parturiunt; fortuitis vitibus iuga collium vestiuntur; ad herbarum vicem messis et holus vulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmina poetarum propter soli fecueasdem esse paradisum putaverunt. Sitae sunt incoluerunt Gorgones, feminae alitum pernicitate, hirsuto et aspero corpore, et ex his insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui navigatione. Hesperidum insulae vocatae a civitate Hesperide, quae fuit in fine Mauritaniae. Sunt ultra Gorgadis sitae sub Atlanticum littus in intimis maris sinibus, in quarum hortis fingunt fabulae
Abbreviated transcription (Latin):
grum & concretum est eiꝰ mare. Orcades in¬
sulȩ occeam intra britanniã posite: nume¬
ro triginta tres. Quarũ uigniti desertȩ
sunt: tresdecim colunt᷑. Scotia eactem &
hybernia ꝓxima britannia&̧. insula spacio
terrarũ angustior: s situ fecundior. Hȩc
ab affrico in boream porrigit᷑. suiꝰ partes pͥo¬
res yberiam & cantabricũ occeant hntendins:
unde & hybernia dicta. Scotia autẽ: qđ
ab scotoꝵ gentib colit᷑ appellata. Illic uul¬
la anguis. auis rara. apes nulla: adeo. ut
aduectos inde pulueres seu lapillos si qͥs
alibi sparserit inter aluearia. examina
fauos deserant. Gadis insula infine be¬
tice ꝓuinciȩ sita quȩ dirimit europam
ab affrica. in qua herculis columpne uisun¬
tur: & unde tyrreni maris faucib occea¬
ni ȩstus inmitcit᷑. Est aut̃ a continenti ter¬
ra centum uiguiti passib diuisa: qͣm ty¬
rii a rubro mari ꝓfecti mare occupantes.

Expanded text:
grum et concretum est eius mare. Orcades ingrum et concretum est eius mare. Orcades insulae Oceani intra Britanniam positae numero triginta tres, quarum viginti desertae sunt, tredecim coluntur. Scotia idem et Hibernia proxima Brittaniae insula, spatio terrarum angustior, sed situ fecundior. Haec ab Africo in Boream porrigitur. Cuius partes priores Hiberiam et Cantabricum Oceanum intendunt, unde et Hibernia dicta: Scotia autem, quod ab Scotorum gentibus colitur, appellata. Illic nulla anguis, avis rara, apis nulla, adeo ut advectos inde pulveres seu lapillos si quis alibi sparserit inter alvaria, examina favos deserant. Gadis insula in fine Baeticae provinciae sita, quae dirimit Europam ab Africa, in qua Herculis columnae visuntur, et unde Tyrrheni maris faucibus Oceani aestus inmittitur. Est autem a continenti terra centum viginti passibus divisa, quam Tyrii a Rubro profecti mare occupantes in
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his quȩq notissime. & maxime quas plu¬
rimi ueterũ sollerti studio indagauerunt:
notande sunt. Brittannia occeani insula
nter fuso mari coto orbe diuisa: auocabulo
sue gentis cognominata. Hec aduersa galli¬
arum parte ad ꝓspectum spanie sita est:
Circuitus eiꝰ quadragies octies sẽpͥtuaginta
quinq milia. Outa & magua flumina
in ea : fontes calidi. metalloꝵ larga & uaria
copia. Gagates lapis ibi plurimꝰ : & marga¬
ritȩ. Tanatos insula occean frȩto gallico ã
brittannia est mari tenui separata: frum̃¬
tariis campis. & gleba uberi. Dicta autem
tanatos a morte serpentiũ : quos cdum ipsa
uesciat. asportata inde terra quoqͦ gentiũ
uecta sit : angues ilico ꝑimit: Tilȩ ultina
insula occeani inter septentͥonalem & occiden¬
talem plagam ultra brittauniã. ã sole nom̃
habens: quia in ea estiuũ solsticium sol fa¬
cit. & nullus ultra eam dies est. Unde & pi¬

Expanded text:
Ex his quoque notissimae et maximae, quas pluEx his quoque notissimae et maximae, quas plurimi veterum sollerti studio indagaverunt, notandae sunt. Brittania Oceani insula interfuso mari toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec adversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; circuitus eius quadragies octies septuaginta quinque milia; multa et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia: gagates lapis ibi plurimus et margaritae. Tanatos insula Oceani freto Gallico, a Brittania aestuario tenui separata, frumentariis campis et gleba uberi. Dicta autem Tanatos a morte serpentum, quos dum ipsa nesciat, asportata inde terra quoquo gentium vecta sit, angues ilico perimit. Thyle ultima insula Oceani inter septentrionalem et occidentalem plagam ultra Brittaniam, a sole nomen habens, quia in ea aestivum solstitium sol facit, et nullus ultra eam dies est. Unde et pi
Abbreviated transcription (Latin):
ut prediximꝰ elementum: terras uero singu¬
las partes. ut affrica. ytalia: eadem & loca.
Nam loca & terre spacia in orbe terrarũ mul¬
tas in se continent ꝓuincias: sicut in corpo¬
re locus est. pars una multa in se continens
menbra: sicut & domꝰ multa in se habeus
cubicula: sic terre & loca dicunt᷑ terrarum
spacia. Quoꝵ partes sunt ꝓuinciȩ : sicut
in asia frigia. in gallia retia. in spania betica.
Nam asia locus est. ꝓuincia asie frigia: troia
regio frigie. ilium ciuitas troie. Item regi¬
ones partes sunt ꝓuinciarũ. quas uulgus
conuentus uocat: sicut in frigia troia. siccit
in galicia cãtabria. asturia. A rectorib aut̃
regio uuncupata est. Quiꝰ partes territoria sũt.
berritorium autẽ uocatum. quasi tauritoriũ:
tritum bubꝰ & aratro. Antiqui enim sulco
ducto. & possessionum & territorioꝵ lunites
designabant. De insulis & ꝓmunctoriis.¬
Nsulȩ dictȩ. quod in salo sint: ĩd est in mari.

Expanded text:
ut praediximus elementum, terras vero singuut praediximus elementum, terras vero singulas nam loca et terrae spatia in orbe terrarum multas in se continent provincias, sicut in corpore locus est pars una, multa in se continens membra; sicut et domus, multa in se habens cubicula: sic terrae et loca dicuntur terrarum spatia, quorum partes sunt provinciae; sicut in Asia Phrygia, in Gallia Raetia, in Hispania Baetica. Nam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia, Troia regio Phrygiae, Ilium civitas Troiae. Item regiones partes sunt provinciarum, quas vulgus conventus vocat, sicut in Phrygia Troia; sicut in Gallicia Cantabria, Asturia. A rectoribus autem regio nuncupata est, cuius partes territoria sunt. Territorium autem vocatum quasi tauritorium, tritum bubus et aratro. Antiqui enim sulco ducto et possessionum et territoriorum limites designabant. § 6 De insulis. Insulae dictae quod in salo sint, id est in mari.
Abbreviated transcription (Latin):
est. In cuiꝰ finib antipodas fabulose in ha¬
bitare ꝓdunt᷑. In ꝓximo aut̃ hyspaniȩ
mauritania est: deid̃ numidia. incde
regio kartaginensis. postq getuliã acci¬
punus. postea ȩdiyopiam: inde loca exus¬
ta solis ardoribꝰ. Sciendum sane quod
quȩdam ꝓuinciȩ pͥmum de nouine aue¬
toris appellatȩ sunt : postea a ꝓunicia gentiᷤᷤ
nomen est factum. Nam ab ytalo ytalia. &
rursum ab ytalia ytalus. & sic utimur ipsa
nomina gentis. quomͦ fuit ipsum nom̃ auc¬
toris. Unde diriuatum est nomen ꝓuuinciȩ.
Ex quo accidit ex uno homine nominari & ci
uitatem. & regionẽ. & gentẽ: Prounicie aut̃
ex causa uocabulũ acceꝑunt. Erincipatus
namq gentiũ qui ad reges alios ꝑtinebant.
cum in ius suumi romani uincendo redigent:
ꝓcul positas regiones ꝓuincias appellauer̃t.
Patria aut̃ uocata. qͦd cõmunis sit omnũ
qui in ea uati sunt: Terram autẽ significari

Expanded text:
est; in cuius finibus Antipodes fabulose inhaest; in cuius finibus Antipodes fabulose inhabitare produntur. Proxima autem Hispaniae Mauretania est, deinde Numidia, inde regio Carthaginensis, post quae Gaetuliam accipimus, post eam Aethiopiam, inde loca exusta solis ardoribus. Sciendum sane quod quaedam provinciae primum de nomine auctoris appellatae sunt; postea a provincia gentis nomen est factum. Nam ab Italo Italia, et rursus ab Italia Italus; et sic utimur ipsa nomina gentis, quomodo fuit ipsud nomen auctoris, unde derivatum est nomen provinciae. Ex quo avitatem et regionem et gentem. Provinciae autem ex causa vocabulum acceperunt. Principatus namque gentium quia ad reges alios pertinebant, cum in jus suum Romani vincendo redegerunt, procul positas regiones provincias appellaverunt. Patria autem vocata, quod communis sit omnium, qui in ea nati sunt. Terra autem significat
Abbreviated transcription (Latin):
rum : quos solis uicinitas torret. Denq
uim syderis ꝓdit hominũ color. Est enim
ibi iugis estus. Nam quicqͥd eus est: sub
meridiano cardine est. sirca occiditum au¬
tem montuosa est: arenosa in medio : ad ori¬
entalem uͦ plagam deserta. Cuiꝰ situs ab occi¬
duo athlantis montis. ad orientem usq in
egypti fines porrigit᷑ ⁊ ã meridie occeano.
a septenitͥone uilo flumine dauditur plu¬
ruas babens gentes. diuerso uultu & mon¬
struosa specie horribiles: ferarũ quoq &
serpentium referta est multitudine. Illic
quippe rinocerota bestia. & camela pardꝰ.
basiliscus. dracones ingentes. ex quoꝵ cere¬
bro gemine extrahunt᷑. Iacinctus quoq
& crisopasius ibi inueniunt᷑: cynamomir
ibi colligit᷑. Due sunt autẽ ȩchyopiȩ. Una
circa ortum solis: altera circa occasũ in
mauritania. Extra tres autem partes orb̃.
quarta pars trans occeanũ iuterior est in
meridie ⁊ quȩ solis ardore incognita nob̃

Expanded text:
rum, quos solis vicinitas torret. Denique rum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit hominum color; est enim ibi iugis aestus; nam quidquid eius est, sub meridiano cardine est. Circa occiduum autem montuosa est, arenosa in medio, ad orientalem vero plagam deserta: cuius situs ab occiduo Athlantis montis ad orientem usque in Aegypti fines porrigitur, a meridie Oceano, a septentrione Nilo flumine clauditur; plurimas habens gentes, diverso vultu et monstruosa specie horribiles. Ferarum quoque et serpentium referta est multitudine. Illic quippe rhinoceros bestia et camelopardus, basiliscus, dracones ingentes, ex quorum cerebro gemmae extrahuntur. Iacynthus quoque et chrysoprasus ibi reperiuntur; cinnamomum ibi colligitur. Duae sunt autem Aethiopiae: una circa ortum solis, altera circa occasum in Mauretania. Extra tres autem partes orbis quarta pars trans Oceanum interior est in meridie, quae solis ardore incognita nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sareȩ ciuitas fuit: & nomen ꝓuincie ex ea
dictum. Utreq igitur ꝓuinciȩ sibi ꝯuunc¬
tȩ ab oriente numidiam habent. ã septenitͥo¬
ne mare magnũ. ab occasu flumen maluã.
ã meridie montẽ astrixim. qͥ discernt iuter
fecundam terrã. & arenas iacentes usq ad
occeanũ. Maurttania tingitania. a tingi me¬
tropolitana huiꝰ ꝓuinciȩ ciuitate uocata. ẽ.
Hec ultima affricȩ. exsurgit a montibi sep¬
tem. habens ab oriente flumen maluam. ã
septentͥone frȩtum gaditanũ. ab occiduo
occeanum atblanticũ. a meridie gaulalum.
gentes usq ad occeanũ hesꝑium ꝑerrantes:
regio gignens feras. symias. drãcones. & struc¬
tiones. Olim ȩtiam & elephantis plena fuit:
quos sola nunc india parturit. Garaman¬
tis regionis caput. garaina oppidũ fuit.
Est autem iuter cirenensem & ethyopiam:
ubi est fons qui friget calore diei. & calet
frigore noctis. Ethyopia dicta a colore popło¬

Expanded text:
saria civitas fuit, et nomen provinciae ex ea saria civitas fuit, et nomen provinciae ex ea dictum. Utraeque igitur provinciae sibi conjunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixim, qui discernit inter fecundam terram et arenas jacentes usque ad Oceanum. Mauritania Tingitana, a Tingi metroHaec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo Oceanum Athlanticum, a meridie Gaulalum gentes usque ad Oceanum Hesperium pererrantes: regio gignens feras, simias, dracones et struthiones. Olim etiam et elephantis plena fuit, quos sola nunc India parturit. Garamantis regionis caput Garama oppidum fuit. Est autem inter Cyrenensem et Aethiopiam, ubi est fons qui friget calore diei et calet frigore noctis. Aethiopia dicta a colore populo
Abbreviated transcription (Latin):
diterranea est. Numidia ab iucolis passim
uagantib sic uocata: qͦd nullam certã ha¬
beant sedem. Nam lingua eoꝵ incertȩ sedes
& uage numidiȩ dicunt᷑. Incipit aut̃ a flu¬
mine amsiga & in aeugitanũ limitem desunt:
ab ortu habens syrces minores. a septenitͥone
mare quod intendit sarctimã. ab occasu may¬
ritaniã sitifensem. a meridie ehyopũ gen¬
tes: regio campis p̃pinguis. Ubi autt̃ siluestͥs
est. feras educat: ubi uigis ardua. equos &
onagros ꝓcreat. Eximioꝰ ȩciã marmore p̃di¬
catur : quod numidiũ dicit᷑. Babet aut̃ ur¬
bes precipuas. yppone regium & susicadani.
Mauritania uocata ã colore popłoꝵ. Greci enĩ
nigrum mauron uocant. Sicut eiuim gallia
a candore popłi: tea mauritama ã nigro
nomen sorcita est. Cuiꝰ prima ꝓunicia may¬
ritania sitifensis est: quȩ sitifi habuit oppi¬
dum. ã quo & uocabulum traxisse regio ꝑ¬
hibetur. Sauritania uͦ cesariensis. colonie cȩ¬

Expanded text:
diterranea est. Numidia ab incolis passim diterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam lingua eorum incertae sedes et vagae 'numidia' dicuntur. Incipit autem a flumine Amsiga, in Zeugitanum limitem definit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione mare quod intendit Sardiniam, ab occasu Mauritaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis, ubi autem silvestris est, feras educat; ubi jugis ardua, equos et onagros procreat. Eximio etiam marmore praeditatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas, Hipponem regium et Rusicadam. Mauritania vocata a colore populorum; Graeci enim nigrum mauron vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauritania a nigro nomen sortita est. Cujus prima provincia Mauritania Sitifensis est, quae Sitifi habet oppidum, a quo et vocabulum traxisse regio perhibetur. Mauritania vero Caesariensis colonia, Cae
Abbreviated transcription (Latin):
tata. Tripolitanam quoq ꝓuinciã greci
lingua sua signant : de numero trium
magnarũ urbium. Ueas. ab rece. leptis
magna. Hec habet ab oriente syrces mi¬
nores & trogoditas. a septentͥone mare
adriaticum. ab occasu bizacium. q̃ meri¬
die getulos & garamautes usq ad occe¬
anum ȩchyopicum ꝑtendentes. Bizacena regio
ex duob nobilissimis oppitis nomen sorcita ẽ:
ex quib unũ adrometus uocat᷑. Hec sub tripo¬
li est: patens ad passuũ ducenta. uelamplius
milia. fecunda oleis. & glebis ita prepinguis.
ut iactata ibi semina ad incrementa pene
centesimȩ frugis reuascant᷑. Teugis. ubi est
cartago magna. Ipsa est & uera affrica. inter
bizacium & numidiam sita: a septentͥone¬
mari siculo iuncta. a meridie usq ad regio¬
nem getuloꝵ porrecta. Cuiꝰ ꝓpxima quoq fru¬
gifera sunt : ulteriora autẽ bestiis & serpen¬
tib plena. atq onagris magnis in deserto
uagantibus. Getulia autem affrice pars: me¬

Expanded text:
tata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci tata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci lingua sua signant de numero trium magnarum urbium, Oea, Sabrate, Leptis magnae. Haec habet ab oriente Syrtes majores et Troglodytas, a septentrione mare Adriaticum, ab occasu Byzantium, a meridie Getulos et Garamantes usque ad oceanum Aethiopicum pertendentes. Bysacena regio ex duobus nobilissimis oppidis nomen sortita est, ex quibus unum Adrumetus vocatur. Haec sub Tripoli est patens passuum ducenta millia vel amplius, fecunda oleis, et glebis ita praepinguis, ut jecta ibi semina incremento pene centesimo frugis renascantur. Zeugis, Carthago magna, ipsa est et vera Africa inter Bisantium et Numidiam sita. Z 35 ZEmari Siculo iuncta, et a meridie usque ad Gaetulorum regionem porrecta; cuius proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Gaetulia autem Africae pars me
Abbreviated transcription (Latin):
existimant. quasi apricam. qͦd sit aꝑ¬
ta cęlo. uel soli: & sine horrore frigoris.
Alii dicunt affricam appellari ab uno ex pos¬
teris abrabȩ de cȩtura qui uocatus est afer:
finibus egẏpti ꝑgens uixta meridiem ꝑ
ȩthyopiam usq ad atblantem montẽ A
septenitͥonali uͦ parte mediterraneo mari
coniuncta claudit᷑. & in gaditano freto fini¬
tur: habens ꝓuincias. libiam cirinensem.
pentapolim. tripolim. bizacium. Karthagi¬
nem. numidiam. mauritaniã sitifensem.
tingitaniã. & circasolis ardorem ȩchyopiam.
Libia cirmensis in parte affricȩ pͥma est: q̃
cireue urbe metropoli. quȩ est ui eius fini¬
bus nuncupata. Huic ab oriente egyptus . ẽ
ab occasu syrtes maiores. & trogodite. A sep¬
tenitͥone mare libicũ. a meridie echyopia
& barbaroꝵ uarie nationes. & solitudines
inaccessibiles: quȩ eciã basiliscos serpentes
creant. Pentapolis greca lingua. ã quinq
minate sunt. Est autem pentapolis libiȩ
ciriuensi adiuncta: & in eius finib depu¬

Expanded text:
existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Afer, finibus Aegypti, pergens juxta Meridiem per Aethiopiam usque ad Atlantem montem. A Septentrionali vero parte, Mediterraneo mari conjuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem, Pentapolim, Tripolim, Bizacium, Carthaginem, Numidiam, Mauritaniam Sitifensem, Tingitanam, et circa solis ardorem Aethiopiam. Libya Cyrenensis in parte Africae prima est a Cyrene urbe metropoli, quae est in ejus finibus nuncupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syrtes majores et Troglodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant. Pentapolis Graeca lingua a quinque minatae sunt. Est autem Pentapolis Libyae Cyrenensi adjuncta et in ejus finibus depu
Abbreviated transcription (Latin):
libs flat. hoc est affricus. Alii aiunt epa¬
uum iouis filiũ. qui memphym in egypto
conctidit. ex cassiota uxore ꝓereasse filiam
libiami. quȩ postea in affrica regnũ posse¬
dit: cuiꝰ ex nomine terra lybia ÷ appellata.
ffricam aut̃ nominatã quidam inde

Expanded text:
Libs flat, hoc est, Africus. Alii aiunt Epaphum Jovis filium, qui Memphim in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Lybiam, quae postea in Africa regnum possedit, cujus ex nomine terra Lybia est appellata. 2. Africam autem nominatam quidam inde
Abbreviated transcription (Latin):
ta id est secreta: quia in dubium ueniunt
Est enim eoꝵ occulta origo: nec patet patribꝰ.
quibus usq ad nos auctoritas ueraciũ scrip¬
turarum. certissima & notissuna successione
ꝑuenit. In his apocrifis & si inuenit᷑ aliqua
ueritas. tamen ꝓpter multa falsa nulla est
canonica auctautas. quȩ recte ã prudentibꝰ
iudicantur ñ esse eoꝵ credenda. quibꝰ adscri¬
bunt᷑. Nam multa & sub nominibꝰ ꝓpħarum:
& recentiora sub nominibꝰ apłoꝵ ab hereticiꝰ
ꝓferuntur. Quȩ omnia sub noĩe apocrifo¬
rum auctoritate canonica diligenti exami
natione remota sunt. Item capła. Capł.i.

Expanded text:
ta, id est, secreta, quia in dubium veniunt; est enim earum occulta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur, non esse eorum credenda, quibus ascribuntur . Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocriforum auctoritate cnatione remota sunt. CAPUT III.
Abbreviated transcription (Latin):
cessores eoꝵ instruendis omnium libroꝵ bibli¬
otecis animum intenderunt: maxime ꝓtho¬
lomeus cognomine phyladelphiꝰ omnis litte¬
rature sagacissimꝰ: cum studio bibliotecarũ
pisistratum emularetur. ñ solum gentium
scripturas. secd etiam & diuinas litteras in
bibliotecam suam contulit. Nam septuginta¬
cluo milia libroꝵ huiꝰ temporibꝰ alexandriȩ
inuenta sunt. De interpretibus.
Dinc etiam ab eleataro ponfice petens sc̃p¬
turas ueteris testamenti. in grecam uo¬
cem ex hebrea lingua ꝑ septuaginta inter¬
pretes tranfferre curauit: quas in alexan¬
cdrina biblioteca habuit. Siquidem singłi
in singulis cellulis separati: ita omnia ꝑ
alicuius eoꝵ codice inuentum ẽẽt. quod in

Expanded text:
cessores eius instruendis omnium librorum biblicessores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuaginta milia librorum huius temporibus Alexandriae inventa sunt. De interpretibus . Hic etiam et ab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex Hebraica lingua per septuaginta interpretes transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli ino singulis cellulis separati ita omnia peralicuius eorum codice inventum esset quod in
Abbreviated transcription (Latin):
opusculorum. De bibliotecis.
iblioteca a greco nomen acce¬
pit: eo quod ibi recondantur
lbri. Nam bilio libroꝵ: teca re¬
positio interpretat᷑. Bibliotecã
ueteris testamenti escdras scri¬
ba post incensam legem a chaldeis. dum ui¬
dei regressi fuissent in ierłm. diuino affla¬
tus spiritu reparauit ÷ cunctaq legis ac
ꝓpħarum uolumina quȩ fuerunt a genti¬
bus corrupta. correxit : totumq uetus tes¬
tamentũ in uiginti duos libros ostituit:
ut tot libri essent in lege. quot habebant᷑
& litere. Apud grecos autem bibliotecam
primus instituissẽ pisistratꝰ creditur: athe¬
niensium tyrannus. Quam deinceps ab athe¬
niensibus auctam. xerses incensis athenis
euexit in ꝑsas: longo ꝙ post tempore sele¬
ucus nicanor rursus in greciam reculit.
Hinc studium regibus urbibꝰq cȩteris natũ
est comparandi uolumina diuersarũ gen¬
tium: & ꝑ interpretes in grecam linguã uer
Dehinc magnꝰ alexander uel suc stendi.¬

Expanded text:
PUT IV. De bibliotheca. Bibliotheca a Graeco nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque legis ac prophetarum volumina, quae fuerant a Gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit: ut tot libri essent in lege, quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliotprimus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel suc
Abbreviated transcription (Latin):
ronica grece cłr. quȩ latine tẽ¬
poꝵ series appellatur. qualem
apud grecos eusebiꝰ cesariensis
presbiter in latinam linguam ꝯuertit.
Chronos enim grece. latine tempꝰ int̃pretat᷑.
empora autem mom̾̃tis. De monientiᷤ⁊ horiͨ
horis. cdieb. mensibus. annis. lustris. seculis.
est minimũ atqy angustissimum temp̃: ã
motu syderum. Est enim extremitas horȩ in
breuibus interuallis: cum aliqͥd sibi cedit uel
succedit. Hora grecũ nom̃ est: & tamen latinũ
sonat. Hora enim temporis finis est: sicut &
ora sunt fines maris fluuoꝵ & uestimentoꝵ.

Expanded text:
ronica Grece dicitur, que Latine temporum series appellatur. Qualem aput Grecos Eusebius Cesariensis presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momentis, horis atque diebus, mensibus, annis, lustris, seculis est minimum atque tempus angustissimum, a motu syderum brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat. Hora enim finis est temporis, sicut et orae sunt fines maris, fluviorum et vestimento
Abbreviated transcription (Latin):
Socer autẽ & socrus : quod generũ uel
nurũ sibi associauit. Yter̾icus est: qui
uxorem ex alio uteo filiũ aut filiã ꝑa¬
bentem cuxit. E dictus uictricus. qͥsi
nouitricus: quod ã matre suꝑducat᷑
nouus. Priuignꝰ est: qui ex alio patre
natus est. Et pͥuignꝰ dici putatur qͥsi
pͥuigenꝰ: quia pͥus genitus. Unde &
uulgͦo ante natus: Uocabula ã gente
hȩc uident᷑ declurata. Genitor gentcͥx
agnati. agn̾ate. cognati cognatȩ. ꝓ ge

Expanded text:
Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi novitricus, quod a matre superducatur novus. Privignus est qui ex alio patre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, proge
Abbreviated transcription (Latin):
uadit. & rursus ad ouentem recurrit. De
dicunt ꝓprium lumen habere. globiq eiꝰ
unam partem. eẽ lucifluam. aliã uͦ obscu¬
ram: & paulatim se uercendo diuersaᷤ for¬
iias efficere. Alii ẽ contra aiunt lunam ñ
solum lumen habere: s solis racliis illumi¬
nari. Unde & eclypsim patit᷑: suncer ipsam
& solem umbra terre interueniat. De for
qͥnta iterum dimidia ex maiore. sexta ite¬
rum sextilis. septima bicornis. septama
autẽ semis. & uicesima scd̃a semis in suo
lunã. Est autem tricesima dies. quo lu¬
na ñ lucet. Quȩ ideo tunc uideri ñ po¬
test. quia soli coniuncta obscurat᷑: s eodẽ¬

Expanded text:
adit et rursus ad orientem recurrit. De hi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita:o et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol Quinta iterum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis ita. Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eode
Abbreviated transcription (Latin):
momento renascens paulatim ab eo rece¬
dendo uidetur. De cursu lunȩ
Iuna amissi ac recepti luminis uicibus
menstrua spacia moderat. Quȩ ideo obliqͦ
incedit cursu. ⁊ ñ recto: ut sol scilicet ne
mñcidat in centrũ terre & frequenter
patiat᷑ eclypsim. uicinus est enim eiꝰ circu

Expanded text:
momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. § 56 De cursu lunae. Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circu
Abbreviated transcription (Latin):
ethorica
est bene
dicendi
scientia.
in cuuli¬
b questi¬
onib. ad
ꝑsuaden¬
dũ iusta
ꝙ bona.
in rerũ
q negocio uel causa. Dicta autem retho¬
resin. id ẽ a copia locutionis. Resis enĩ¬
orator. Coniuncta ẽ gr̃amatice artire¬
thorica. In grãmatica enĩ scientiam rec¬
te loquutionis discimꝰ: in rethorica uͦ
ꝑcipimꝰ qͣliter ea quȩ didicimꝰ ꝓferamꝰ.
De inuentorib rechouce artis.
ec autem disciplina a grecis inuenta ẽ
a gorgia. ar istotile. ermagora: ab ipliᷤ¬
uel ꝓ scientia. ut eam lectori ammirari
in pͥmptu sit. comp̃hendere impossibile.
Nam̃ membranis retentis. qͣsi adcrescit me¬
morie series dictionis: at mox repositis.
recordatio om̃is elabit᷑. Huius discipline
ꝑfecta cognitio. oratorem facit. De no

Expanded text:
etorica est bene dicendi scientia, in civilibus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerum, umque negotii causa. Dicta est autem rhetorhesis orator. 2. Conjuncta est autem grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loquendi discimus. In rhetorica vero percipimus qualiter, ea quae didicimDe inventoribus Rhetoricae artis. Haec autem disciplina a Graecis inventa est, a Gorgia, Aristotele, Hermagora,  varie, ut eam lectori admirari in promptu sit, comprehendere impossibile. 2. Nam membranis retentis, quasi adhaerescit memoriae series dictionis; ac mox repositis, recordatio omnis elabitur. Hujus disciplinae perfecta cognitio oratorem facit.