comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
capessenda ydonei ñ eramus: sor
des q pccoꝵ nos preg̾uabant tempali
di eramus. Purgar i aũ ut contemꝑa¬
rem᷑ et̾nis : non il ꝑ temꝑalia possẽmꝰ.
qualibet iam otemꝑati tenebam᷑. Sanitaᷤ
enim a morbo płimum distat: s malici
tateni. Inutilia tꝑalia decipint egͦtos.
utilia temꝑalia suscipiunt sanaudos.
⁊ tͣitiunt ad et̾na sanatos. ¶ Mens aũ
rõalis sic̃ purgata contemplãtõem de¬
bet reb et̾nis sic purganda temꝑalib
fidem. Dixit idam ⁊ illoꝵ qͥ quondam
ap̃ grecos sapientes hĩti sunt: qͣntum
acl td qđ ortum ÷ et̾nitas ualet: tm̃ ad
nos temꝑale dicimus. hoc iͦ qd̾ ortum
tem. Non enim ꝓpͥe uocatur et̾num: qd̾
aliqua ex ꝑte mutatur. ¶Inqͣntum
gͥ mutabiles sumus: in tm̃ ab et̾nitate
distamus ꝓ̾mittitur aũ nobis uita eter¬
na ꝑ u̾itatem: a cuiꝰ ꝑspicuitate rͣsus
tm̃ dͥnstat ficles nr̃a qñtum ab et̾nita¬
te mortalitas. stunc gͦ adhibemus fi¬
dem reb temꝑałr gestis pp nos: ⁊ per

Expanded text:
capessenda idonei non eramus sor- desque peccatorum nos praegrauabant temporaldi eramus. purgari autem ut contemperaremur aeternis non nisi per temporalia possemus, qualibus iam contemperati tenebamur. sanitas enim a morbo plurimum distat, sed nisi mtatem. inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos et traiciunt ad aeterna sanatos. mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis, sic purganda temporalibus fidem. dixit quidam illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt : quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum tem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per
Abbreviated transcription (Latin):
aĩm quem istis u̾tutib p̾ditum sͥ ad imitati¬
dum ꝓposuit ¶Uoluntas gͦ adħens ⁊mu¬
ni at q incõmutabili bono impetrat pͥma
⁊ magna boua hõis bona cum ip̃a sit mredi¬
um q d̾o qͦitlam bonum. ¶Uoluntas ã au̾¬
sa ab incõmutabili ⁊ omutabili bono conu̾¬

Expanded text:
 quem istis virtutibus praeditum sibi ad imitandum proposuit. 53. Voluntas ergo adhaerens communi atque incommutabili bono, impetrat prima et magna hominis bona, cum ipsa sit medium quoddam bonum. Voluntas autem aversa ab incommutabili et communi bono
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qͣmuis magna in hoĩe ⁊ pͥma sint: ꝓpria
tam̃ eẽ uniuscqͦ hõis non cõiutua satie in¬
Beatitudĩe aũ alt̾ius hoĩs non fit alter bea¬
tus qr ⁊ cũ eum imitat᷑ ut sit inle appetit
beatus fi̾. unde illũ fc̃m uidet. Illa .s. incõmu¬

Expanded text:
 quamvis magna in homine et prima sint, propria tamen esse uniuscujusque hominis, non communia, satis inBeatitudine autem alterius hominis non fit alter beatus; quia et cum eum imitatur ut sit, inde appetit beatus fieri, unde illum factum videt, illa scilicet incommu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tenebroso itin̾e choruscantib gaude con¬
cessum est. Uide utr um hoc sit qrił scͥptum:
de sap̃ia quid agat in amatorib suis cũ acd eũ
uenuint ⁊ eam querunt. Dc̃m ÷ enim in uiis
ostendet se illis hylariter : ⁊ om̃i ꝓuidentia ⁊̃¬
ottͣret illis. quo enim te uet̾io uestigiss qui¬
tiora pelabentem ip̃is et̾noꝵ ext̾ioꝵ forts in¬
tro reuocat it qͥatd te delectat in corꝑe ⁊ ꝑ
corpeos illicit sensus uideas eẽ nimn̾osum ⁊ q̃¬
ras unde sit ⁊ in te ip̃m redeas at intelli¬
gas te itl trl̾ attingis sensib cor̾s pbare aũ
impbare non posse nisi apued te hc̃as quas¬
dam pulchritudints leges ad quas refãs
q̃ pulchia sentis ext̾itis. Intu̾e celum ⁊
gent uł deorsum repunt uł uolaut uel na-¬

Expanded text:
hoc tenebroso itinere coruscantibus, gaudere concessum est, vide utrum hoc sit quod scriptum est de sapientia, quid agat cum amatoribus suis cum ad eam veniunt, et eam quaerunt: dictum est enim, In viis ostendet se illis hilariter, et omni providentia occurret illis . Quoquo enim te verteris, vestigiis quiteriora relabentem, ipsis exteriorum formis intro revocat; ut quidquid te delectat in corpore, et per corporeos illicit sensus, videas esse numerosum, et quaeras unde sit, et in teipsum redeas, atque intelligas te id quod attingis sensibus corporis, probare aut improbare non posse, nisi apud te habeas quasdam pulchritudinis leges, ad quas referas quaeque pulchra sentis exterius. 42. Intuere coelum et gent, vel deorsum repunt vel volant vel na
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e u̾bum a quib audr᷑ totum audr᷑ ab
om̃ib ⁊ simł singłio totum ⁊ spẽs omnis
que oculis adiacet qnͣta urͣ ab uno tanta
⁊ ab alio siml. s multuni longo uit̾uallo ⁊¬
sunt ista sundia. nͨ tota simul sonat qruelib
tota ÷. ⁊ c̾te om̃ia hec aufa̾ntur inuito. ⁊
quo minus eis frui possimus quibdam
impedimur anguitis. Nam ⁊ si poss esse
cuiusq̃m fuauis cantus sempit̾nus. ⁊ studi¬
osi eius t̾tatum ad eũ autliendum uenirẽt
eo ararẽt se se q pugnarent. De lotio qͣñ¬
uocib fugientib tang̾ent᷑ib ¶ Solemã
istum si uellem uitui at id ꝑcinatit̾ pos

Expanded text:
bus auditur, totum auditur ab omnibus, et simul a singulis totum; et species omnis quae oculis adjacet, quanta videtur ab uno, tanta et ab alio simul. Sed multum longo intervallo sunt ista similia: nec tota enim simul sonat quaelibettota est. Et certe omnia haec auferuntur invito, et quominus eis frui possimus, quibusdam impedimur angustiis. Nam et si posset esse cujusquam suavis cantus sempiternus, et studiosi ejus certatim ad eum audiendum venirent, coarctarent sese, atque pugnarent de locis, quanvocibus fugientibus tangerentur. Solem autem istum si vellem intueri, at
Abbreviated transcription (Latin):
eligunt qł libenter aspiciant ⁊ eo aspͤ¬
tu letificantur in quib si qui forte fu̾nt
uegetõrib sants q ⁊ fortissimis oculis p̾¬
diti nich libentius qͣm ip̃m colorem con¬
tuentur. truti ⁊̃ cet̾a quib infirmiorib
oculi delectantur. illusttͣ sic foctis acteos
mentis ⁊ uegera tũ multa u̾a ⁊ iucõmu¬
tabilia cta ratõne conspex̾it: dir iget se in ip

Expanded text:
eligunt quod libenter aspiciant, et eo aspeeligunt quod libenter aspiciant, et eo aspectu laetificantur; in quibus si qui forte fuerint vegetioribus sanisque et fortissimis oculis praediti, nihil libentius quam ipsum solem contuentur, qui etiam caetera quibus infirmiores oculi delectantur, illustrat: sic fortis acies mentis et vegeta cum multa vera et incomtabilia certa ratione conspex
Abbreviated transcription (Latin):
cant. tũ aũ assunt : effu̾ntur lecicia ⁊ noᷤ
tum m̃tib nr̃is sine ullo strepitu ut ita
dicam catioꝵ facuntł quoddam silentuem
u̾ttatis illabr᷑. ¶Aliam beatam uitam
querimus ⁊ tam c̾ta ⁊ p̾sente non frui¬
mur luce auri ⁊ argenti. luce geminaꝵ
⁊ altoꝵ coloꝵ siue ip̃ius lucis gite ad hos
oculos ꝑtinẽt. siue in ignib t̾renis siue
in stellis uł luna uł sole claritate ⁊ iotõ¬
dirate delectati homines tũ ab ista leciti-
a nlłs molestis nlła inligentia reuotan¬
tur beati sͥ unr. ⁊ sp̃ hoc sꝑ uolunt ui
u̾e ⁊ nos ii luce u̾itatis beatam uitam ⁊¬
q u̾itas sap̃ia est. c̾nainus in ea teneamꝰ¬
q suminũ bonum. eoq ꝑfruam᷑. beatꝰ
est qicippe qui fruit᷑ sũmo bono. ¶ Hec
enim u̾itas ostendit om̃ia bona que u̾a
sunt que sͥ suo captit intelligentes hõies
uł singula uł uł pła̾ eligunt tutib frua¬
tur. S quemałm ili qui in solis luce

Expanded text:
cant; cum autem adsunt, efferuntur laetitia: et nos cant; cum autem adsunt, efferuntur laetitia: et nos cum mentibus nostris sine ullo strepitu, ut ita dicam, canorum et facundum quoddam silentium veritatis illabitur, aliam beatam vitam quaerimus, et tam certa et praesente non fruimur? Luce auri et argenti, luce gemmarum et aliorum colorum, sive ipsius lucis quae ad hos oculos pertinet, sive in ignibus terrenis, sive in stellis vel luna vel sole, claritate et jucunditate delectati homines, cum ab ista laetitia nullis molestiis, nulla indigentia revocanturvere: et nos in luce veritatis beatam vitam que veritas sapientia est, cernamus in ea, teneamusque summum bonum, eoque perfruamur. Beatus est quippe qui fruitur summo bono. Haec enim veritas ostendit omnia bona, quae vera sunt, quae sibi pro suo captu intelligentes hl singula, vel plura eligunt, quibus fruantur. Sed quemadmodum illi qui in luce solis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a u̾itas amplet̾e illam si potes ⁊ fru
alla ⁊ delectare in alño: ⁊ dabit tͥ petia¬
nes tordis tui. ¶ Q enim petis ampos
qmͣ ut beatus sto ⁊ qͥa beatius eo qͥ frus
iuconcitsa ⁊ in comimitabili ⁊ excellentisiã
u̾tate. An u̾o tlamant hoĩeo beatos eẽ qui
pulchta corͣ tagno desicdio ocupita siue cõiu¬
gnm siue t̾ inet̾mim amplexantur ⁊ uos
in amplexu u̾itatis beatos ẽẽ tlubitamtis.
tdamant homenes beitos se et̃ tum estu au¬
dis faucib ad fontem hũndantem salubrem
ꝑueniint. Ant esurientes pͣnbrum ceuã¬
ue cunatam copiosam q reꝑuint. ⁊ nos nega¬
himus beatos eẽ: tum irrigam᷑ pastim᷑ ĩi
tate. ¶ Solemus anlire uoces claman¬
tinm sẽ beatos eẽ si iaceatre tn rosis ⁊ ali
frtiantur. Qͥ flagncius qͥa iocondiꝰ ĩspi-¬
ratõe u̾itatis. ⁊ dubitamus nos eũ ab illa
inspiramur dit̾e beatos. Mt̾ti beatam uitã
tuint. ⁊ cũ ea s desunt: se miseros uttdi¬

Expanded text:
ipsa veritas: amplectere illam si potes, et fruere illa, et delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quid enim petis amplius quam ut beatus sis? Et quid beatius eo qui fruitur inconcussa et incommutabili et excellentissima veritate? An vero clamant homines beatos se esse, cum pulchra corpora magno desiderio concupita, sive conjugum, sive etiam meretricum amplexantur; et nos in amplexu veritatis beatos esse dubitamus? Clamant homines se beatos esse, cum aestu aridis faucibus ad fontem abundantem salubremque perveniunt, aut esurientes prandium coenamve ornatam copiosamque reperiunt; et nos negabimus beatos esse, cum irrigamur pascimurque veritate? Solemus audire voces clamantium se beatos, si jaceant in rosis et aliifruantur: quid fragrantius, quid jucundius inspiratione veritatis? et dubitamus nos cum ab illa inspiramur, dicere beatos? Multi beatam vitam tuunt, et cum ea sibi desunt, se miseros judi
Abbreviated transcription (Latin):
ma fide teneamus ⁊ ex spͤtemus c̾ca spe: et
caritate ardenti desidemus. Si q̾el aũ de ori¬
gine ptc̃i diligentiꝰ querendũ adhuc putas.
Non om̃iuo ego tam non opꝰ ẽẽ non aebit̾r
Si qͥd tam̃ putao in aliam disputatõem ilif¬
fe̾ndũ est. ¶ Sequor sane uoluntatẽ tu¬
am ut intempꝰ aliud qd̾ hinc mou̾is dis¬
fãmus. Nam illud tͥ non concesserimi. Sat̃
iam inde q̃situm putes.¬

Expanded text:
ma teneamus, et exspectemus certa spe, et charitate ardenti desideremus. Si quid autem de origine peccati diligentius quaerendum adhuc putas nam omnino ego jam opus esse non arbitror: si quid tamen putas, in aliam disputationem differendum est. E. Sequor sane voluntatem tuam, ut in tempus aliud, quod hinc moverit, differamus. Nam illud tibi non concesserim, ut satis jam inde quaesitum putes.
Abbreviated transcription (Latin):
rõne ⁊ tam̃ t̾ ip̃a rõ int̾ illa numeratur¬
que rõe cognoscimus. an oblitus es tum quere¬
mus que rõe tognoscant᷑ confessum te fuaisse
tate ꝑ eam ip̃am nos uti posse ut quodamin
se ip̃a ntatur uoluntas que utitur cet̾is. Sit̃
se ip̃am cognostit rõ que cognoscit cet̾a. nam¬

Expanded text:
, et tamen etiam ipsa ratio inter illa numeraturquae ratione cognoscimus. An oblitus es, cum quaereremus quae ratione cognoscantur, confessum te fuisse etate per eam ipsam uti nos posse; ut quodammodo se ipsa utatur voluntas quae utitur caeteris, sicut seipsam cognoscit ratio, quae cognoscit et
Abbreviated transcription (Latin):
quam nemo male utit᷑. Hec int̾ sumina
bona que in ip̃o sunt hõie nu̾antur. Om̃s¬
q u̾tutes anunt quib ip̃r recta uita ⁊ hõcs
honesta constat. Namn pruitentia n for¬
titudure n temꝑantia male qͥs itcicin. t̾ in
hiis enim om̃ib sic̃ in ip̃a quam tu cõme¬
morasti insticia uecta rõ uite sine qua i̾teri

Expanded text:
summa bona quae in ipso sunt homine numeratur, omnesque virtutes animi quibus ipsa recta vita et honesta constat. Nam neque prudentia, neque fortitudine, neque temperantia male quis utitur: in his enim omnibus, sicut in ipsa etiam quam tu commemorasti justitia, recta ratio vige
Abbreviated transcription (Latin):
est libertas nir̃ cum isti subibinur u̾itati ⁊
ne pcc̃i. ip̃n enim u̾itas ⁊ homo cũ hominib
loq̃ns ait credĩnib eͥ. Si manser itis in u̾¬
bo meo: u̾e iliscipłi mei estis. ⁊ cognoscetis uui¬
tatem: ⁊ u̾itas liberabit uos. Nlla̾ etim te
fruitur aĩa tum lib̾tate : nͥ qua fruitur cũ
pot̃ inuitus amitt̾e. U̾itatem añ at sap̃tam
nemo amittit inuitus. Non enim lotis seꝑa
ora tilignntur. Nemo aũ uult alitͥd nolens.
accedam: remone manus ut ⁊̃ ego ampł¬
tar. S om̃s inh̾eant il ip̃m: onĩs tangtint.
tibus eiꝰ nlła ex ꝑte lisc̾pitur: nicħ de ea
bibis qd̾ ego non possum bib̾e. Non enĩ ab
s simiłr om̃ib tota ÷ cominunis. Nimus

Expanded text:
est libertas nostra, cum isti subdimur veritati: ene peccati. Ipsa enim Veritas etiam homo cum hominibus loquens, ait credentibstis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Nulla enim re fruitur anima cum libertate, nisi qua fruitur cum potest invitus amittere. Veritatem autem atque sapientiam nemo amittit invitus: non enim locis separora diliguntur. Nemo autem vult aliquid nolens. accedam; remove manus, ut etiam ego amplectar. Omnes inhaerent, idipsum omnes tangunt. Cibus ejus nulla ex parte discerpitur; nihil de ipsa bibis quod ego non possim. Non enim ab sed simul omnibus tota est communis. 38. Minus
Abbreviated transcription (Latin):
buantur nͥ bonoꝵ om̃im comlitori tuo d̾o
q maxima ⁊ minima bona ab illo sũt
s quo sitnt omnia bona ⁊ dubitare ile
libera uoluntate sine qua recte uiui non possẽ
sine quo recte tuui pot̾ an sine quo rect t
tantius sine quo recta uita nlła ÷. Iamgs
tu negabis lincum hoĩem recte posse niu̾e
Absit tam manis amentia. ¶ Cur g̾ m

Expanded text:
buantur nisi bonorum omnium conditori Deo, quia et maxima et minima bona ab illo sunt, a quo est omne bonum; et dubitare de libera voluntate, sine qua recte vivi non posse sine quo recte vivi potest, an sine quo recte vtantius, sine quo recta vita nulla est? A. Jam ergo tu negabis luscum hominem recte posse vivere? E. Absit tam immanis amentia. A. Cum ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
plicatam iam uigilanter aĩadũtisti. S uide̾
debusti istam t̾ciam iam solutam pp̃a tricippe
tͥ uidĩ dix̾is dari non debitisse lib̾m uolunta¬
tis arbitͥum trł eo qͥs peccat tui smñe tue ẽ
ego retulissem recte fł non posse tͥ eodem li¬
bero uoluntatis arbit̾o at aa ul potius ħ
dm̃ declisse asseuerarem. Rendisti lib̾am uo¬
luntatem ita nobis dari debuisse ut uistiti
ortisio tua in tancos c̾cuitus disputatõnis
nos ire compulit quib tibi ꝓbaremꝰs ma
iora ⁊ minora bona non ẽẽ nisi ex deo qił
non tam᷑ lutide ostenli poss nͥ prius adu̾¬
sus opĩones impie stultitie qua Dicit in
qͣm ingcssa fide ⁊ antea ten̾entur sic tam̃
tractata sunt : ut ħ qͦ t̾cium int̾ bona esse
numandam lib̾am uolũtateni manifestis¬
sime appareat. Iam enim frĩori c̾tusputatõ

Expanded text:
plicatam vigilanter animadvertisti: sed videre debuisti etiam istam tertiam jam solutam. Propterea quippe tibi videri dixeras, dari non debuisse liberum voluntatis arbitrium, quod eo quisque peccat. Cui sententiae tuae cum ego intulissem, recte fieri non posse, nisi codem libero voluntatis arbitrio, atque ad id potius hoc Deum dedisse asseverarem; respondisti liberam voluntatem ita nobis dari debuisse, ut justitia Quae responsio tua in tantos circuitus disputationis nos ire compulit, quibus tibi probaremus et majora et minora bona non esse nisi ex Deo. Quod non tam dilucide ostendi posset, nisi prius adversus opiniones impiae stultitiae, qua dicit insnquam inconcussa fide etiam antea tenerentur, sic tamen tractata sunt, ut hoc quoque tertium, inter bona esse numerandam liberam voluntatem, manifestissime appareat. 48. Jam eni
Abbreviated transcription (Latin):
potest minus ẽẽ qm̃ cor que qnͣtumlibet
deficiant ⁊ eo tendant ut non sint. tñ ad
forme illis remanet ut quoquo mod stnc.
Qͥquid aũ forme cͥpiam rei deficienti remi¬
net ex illa forma est que nescit defic̾e. motꝰ¬
q ip̃os rr̃ deficientium ⁊ ꝓfitientium ex

Expanded text:
potest esse, quam corpus? Quae quantumlibet deficiant, et in id tendant ut non sint; tamen aliquid formae illis remanet, ut quoquo modo sint. Quidquid autem formae cujuspiam rei deficientis remanet, ex illa forma est quae nescit deficere; motusque ipsos rerum deficientium vel proficientium ex
Abbreviated transcription (Latin):
contineat᷑ ⁊ qiͣ diffundatur locis n pro¬
tendatur at uarietur temꝑib ꝑ quamo
cuncta ista formari ualeant ⁊ pro suo ge¬
nere impłe at: ag̾e̾ locoꝵ tempoꝵ numos.
Om̃is enim res mutabilis ⁊ formabilis
sit ncc̃e ÷. Sic̃ aũ mutabile dicimus qd
mutari potest: ita formabile trł formeri
potest appellau̾tm. Nulla aũ res formari
se ip̃am potest. qr ullã res potest dare q̾o

Expanded text:
contineatur et quasi diffundatur locis, neque procontineatur et quasi diffundatur locis, neque protendatur atque uarietur temporibus, per quam cuncta ista formari ualeant et pro suo genere implere atque agere locorum ac temporum numeros. Omnis enim res mutabilis etiam formabilis sit necesse est. Sicut autem mutabile dicimus, quod mutari potest, ita formabile, quod formari potest appellauerim. Nulla autem res formare se ipsam potest; quia nulla res potest dare sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tes in ea carnali oꝑe uelud in brachia defigũ¬
tur. ⁊ tam̃ ⁊̾ ibi quł eos deletet alhuc hẽt
de t̾cumfulgentia lucis tue.S umbra dum
amatur languitiorem facit ocłm animi ⁊ in¬
ualtdiorem ad ꝑfe̾ndum conspectum. pp̃a hõ
tius qͥidquid infirmiorem tolłabilius exci¬
pit ex quo intipit non posse uitłe qł sum¬
me ÷ ⁊ malum putare qͥdquid fallit inꝓ¬
uidum. aut illicit intlignum. aut captuni
excruciat. tũ ea ꝓm̾ito patiatur au̾sionis
sue ⁊ quidtͥad iustumᷤ malum ẽẽ non potu¬
it. ¶ Si gͦ quidqͥd mutabile aspex̾is uł
sensu corͥs uł animi ꝯsiłatione caꝑe ñ po¬
tes nͥ aliqua nu̾oꝵ: foria tenet᷑. qua decc̃¬
ta in nicħ̾ recidat. Noli dubitare ut ista mu¬
tabilia non int̾tipiantut si dim̃sis moti¬
br ⁊ aistincta uarietate formaꝵ qͣi quos¬
dam u̾sus tempoꝵ ꝑagant ẽẽ aliquã for¬
mam et̾nani ⁊ incommutabilem que neq

Expanded text:
tes, in carnali opere velut in umbra sua defiguntes, in carnali opere velut in umbra sua defiguntur, et tamen etiam ibi quod eos delectat, adhuc habent de circumfulgentia lucis tuae. Sed umbra dum amatur, languidiorem facit oculum animi, et invalidiorem ad perferendum conspectum tuum. Proptius quidquid infirmiorem tolerabilius excipit. Ex quo incipit non posse videre quod summe est, et malum putare quidquid fallit improvidum, aut illicit indigum, aut captum excruciat, cum ea pro merito patiatur aversionis suae, et quidquid justum est, malum esse non possit. 44. Si ergo quidquid mutabile aspexeris, vel sensu corporis, vel animi consideratione capere non potes, nisi aliqua numerorum forma teneatur, qua decta in nihilum recidat, noli dubitare, ut ista mutabilia non intercipiantur, sed dimensis motibus et distincta uarietate formarurn, quasi quosdam uersus temporum peragant, esse aliquam formam aeternam et incommutabilem, quae neque
Abbreviated transcription (Latin):
as. iam tͥ sapĩa de ip̃a int̾iori seile fulgebͣ
⁊ de ip̃o secretario u̾itatis que adhuc langͥ¬
idiorem aspectum tuum reu̾berat. refert
oruluni mentis in illam uiam uͥ se ostende
hylariter memĩto sane tlistulisse deuisioneni
quam fortior sanior q repetas. Ue qui derelĩ¬
qunt te ilucem ⁊ oberrant in uestigiis tuis qͥ¬
inuitus tuos ꝓ te amant ⁊ oblunscuntur. Qͥ
inusis o suauusima lux purgate m̃ti sap̃ia.
Non entin cessas innu̾e nobis que ⁊ qñta sis: ⁊
nutus tui sint. om̃e caturaꝵ decus ⁊ artifex
enim quodammodo innuit spectatori operis
sui ide ip̃a oꝑis pulchͥtudine ne ibi totus h̃e¬
at: s sp̃em corͥs fabuicati sit ꝑtrat otulis ut
in eum qui fabricau̾it ret̾rat affcũ. ¶ Si
structãs silłaꝵ apte locataꝵ auide audiũt. a¬
mittunt sñĩaꝵ pͥncipatum nimis illa u̾ba
tanqͣm signa sonouerunt. Ue qui se auer¬
tunt a lumine tuo ⁊ obscitati sue tlulciter
inh̾ent. tanqͣm enini dorsum ad te ponen¬

Expanded text:
as; jam tibi sapientia de ipsa interiore sede fulgebit, et de ipso secretario veritatis: quae si adhuc languidiorem aspectum tuum reverberat, refer oculum mentis in illam viam, ubi se ostendebat hilariter. Memento sane distulisse te visionem quam fortior saniorque repetas. 43. Vae qui derelinquunt te ducem, et oberrant in vestigiis tuis, qui nutus tuos pro te amant, et obliviscuntur quid innuas, o suavissima lux purgatae mentis sapientia! non enim cessas innuere nobis quae et quanta sis; et nutus tui sunt omne creaturarum decus. Et artifex enim quodammodo innuit spectatori operis sui de ipsa operis pulchritudine, ne ibi totus haereat, sed speciem corporis fabricati sic percurrat oculis, ut in eum qui fabricaverit recurrat affectu. Similestructuras syllabarum apte locatarum avide audiunt, amittunt sententiarum principatum, cujus illa verba tanquam signa sonuerunt. Vae qui se avertunt a lumine tuo, et obscuritati suae dulciter inhaerent! Tanquam enim dorsum ad te ponen
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogasti snd̾e pot̾o ñ qł credendo teneo
u̾itatem in qua t̾neur ⁊ tenetut suminũ
bonum. nam illi om̃s quos memorasti elu̾sa
Qͥsquis gͦ appetit qił appetenum non er᷑
tam̃ ⁊ si non appete̾t id nͥ ei uderet᷑ bonũ
errat tam̃. erturis aũ n ille potest. qͥ nicħ
appetit n ille qui hoc appetit qł deb ap¬
petere. In quͣtum gͥ om̃o homines appetunt
uitam beatam non errant inqͣnͣtum añ qͥsq

Expanded text:
i respondere potero, nisi quod credendo teneo,veritatem, in qua cernitur et tenetur summum bonum? Nam illi omnes quos commemorasti diversa Quisquis ergo appetit quod appetendum non erat, tametsi id non appeteret nisi ei videretur bonum, errat tamen. Errare autem neque ille potest qui nihil appetit, neque ille qui hoc appetit quod debet appetere. In quantum igitur omnes homines appetunt vitam beatam, non errant. In quantum autem quisque
Abbreviated transcription (Latin):
numosa ẽẽ.⁊ om̃im quidem formaꝵ corꝑe¬
aꝵ actifices hoĩes in arte hñt nu̾os quib
coaptãt oꝑa sua. ⁊ tam diu manus at mitͥ¬
menta in fabritamlo mouent donͣ illud qd̾
formatur foris al ea que intus ÷ lucẽ nu¬
m̾oꝵ relatum qͣntum potest impetret ab¬
solutõem. placeat ꝑ int̾pretem seu sum in¬
t̾no iuidici sr̃nos ni̾tos intuenti qr deinde
artificis ip̃ius menbra quis moueat nu-¬
merus erit. nam mouentur ⁊̾ illa nu̾o¬
se. ⁊ si detrahas ĩnanib de opus ⁊ aĩo iutẽ¬
toẽm fabritandi. motus ille inetbroꝵ si ad
delcãtõem refa̾tur: saltatõ uotabr᷑. qͣr er¬
go quid in saltatõe delectet Rudebit tͥ nu¬
in temꝑe. Intͣ ad artem unde isti ꝓcedãt.
Q̾re in ea tꝑc ⁊ locum. nunqͣm erit. nus¬
qͣm erit. Uiuit in ca. tam̃ nu̾s nec eiꝰ re¬
gio spatioꝵ est ñ etas ilieꝵ. ⁊ discende at¬
ti. tam̃ cum se accominodant qui se arti¬
fices fi̾ uolunt torꝰ suum ꝑ locos ⁊ ꝑ tem¬

Expanded text:
 Et omnium quidem formarum corporearum artifices homines in arte habent numeros, quibus coaptant opera sua: et tamdiu manus atque instrumenta in fabricando movent, donec illud quod formatur foris, ad eam quae intus est lucem numerorum relatum, quantum potest impetret absolutionem, placeatque per interpretem sensum interno judici supernos numeros intuenti. Quaere deinde artificis ipsius membra quis moveat; numerus erit: nam moventur etiam illa numerose. Et si detrahas de manibus opus, et de animo intentionem fabricandi, motusque ille membrorum ad delectationem referatur, saltatio vocabitur. Quaere ergo quid in saltatione delectet; respondebit tibi nuin tempore. Intra ad artem unde isti procedunt, quaere in ea tempus et locum; nunquam erit, nusquam erit; vivit in ea tamen numerus: nec ejus regio spatiorum est, nec aetas dierum; et discendae arti tamen cum se accommodant, qui se artifices fieri volunt, corpus suum per loca et tem
Abbreviated transcription (Latin):
quod et̾no pr̃i equalis sit true ab ip̃o sitẽ¬
genita ÷ sap̃ia.¶ Unle nc̃ nicħ qru̾endũ
est: s intontussa fide recinendum. Est enĩ
s ⁊̾ cet̾a qͣmius alhuc tenutsuma forma
ficiat : ut cet̾a que ad rem ꝑtinẽt explica¬
re possumtis nͥ quenl hẽs adũsus ista rrue
opponas. Gͤuo uicredibili om̃ino ⁊ qruam tͥ
uerbes ex plicare non possum leticia ꝑ fusus acep¬
tio ista ⁊ clamo eẽ c̾cissima. clamo aũ uoce in¬
t̾iore truam exaudiri cupio ab ip̃a u̾itare ⁊ ali
nimi ⁊ beatifitum eẽ conceibo. Recte sane ⁊̾ ego
pli̾mum gaudeo s qrueso te nuniͥt iam sapiẽ¬
tes ⁊ beati suus an adhuc eo tendimus ut
il nobis eẽ ꝓueniat. ¶Ego uos potuis ten
de̾ existimo. Uñ gͦ ista potius op̾hentis qui¬
tiam ꝑtinere concedis: an qͥsqͣm insipiens
pot̃ nosse sapĩam. Qͣ ilui infipiens est non
potest. Tn gͦ iam sapiens es aut noncbũ nos¬
⁊i sap̃tam. Non sum quidem adhuc sapiens:
rans intemꝑantem ẽẽ non dubitari de hiis

Expanded text:
d aeterno Patri sit aequalis quae ab ipso genita est Sapientia. Unde nunc nihil quaerendum est, sed inconcussa fide retinendum. Est enim sed etiam certa, quamvis adhuc tenuissima, forma  ut caetera quae ad rem pertinent, explicare possimus: nisi quid habes adversus ista quod opponas. E. Ego vero incredibili omnino, et quam tibi verbis explicare non possum, laetitia perfusus accipio ista, et clamo esse certissima. Clamo autem voce interiore, qua exaudiri cupio ab ipsa veritate, et inum, et beatificum esse concedo. 40. A. Recte sane; etiam ego plurimum gaudeo. Sed, quaeso te, numquid jam sapientes et beati sumus? an adhuc tendimus eo, ut id nobis esse proveniat? E. istimo. A. Unde ergo ista comprehendis, quitiam pertinere concedis? an quisquam insipiens potest nosse sapientiam? E. Quamdiu insipiens est, non potest. A. Tu ergo jam sapiens es, aut nondum nosti sapientiam. E. Non sum quidem adhuc sapiens, rans, intemperantem? an dubitari de his
Abbreviated transcription (Latin):
ne ut ulłm tͥ bonum uł sentienti uł intel¬
ligenti ⁊ quo quo modo occͣrat togitanti
trł non sit ex do̾. Ica enim nã ulla̾ occ̾rit
que non sit ex dõ. Om̃em truppe rem u̾
mensuram ⁊ m̾m ⁊ ortlinem uideris tło
fc̃a ÷. Oportet aufãs ⁊ ip̃am inchoatõem
forme que taneꝙͣ tnat̾ies ad ꝑficientum
subiac̾e urͣ artifici. Si enim forme ꝑfetõ
bonum ÷: non ulłim iam bonum ÷ ⁊ forme
inchoatõ. Ita detͣsto ⁊̾ penitus om̃i bono.
bit. Om̃e aũ bonum ex do̾. nlła gͦ natura
est que non sit ex deo. ¶ Motus gͦ ille au̾¬

Expanded text:
ne, ut nullum tibi bonum vel sentienti, vel intelne, ut nullum tibi bonum vel sentienti, vel intelligenti, vel quoquo modo cogitantia occurrit quae non sit ex Deo. Omnem quippe rem ubi mensuram et numerum et ordinem videris, Deo fecta est; oportet auferas etiam ipsam inchoationem formae, quae tanquam materies ad perficiendum subjacere videtur artifici. Si enim formae perfectio bonum est, nonnullum jam bonum est et formae inchoatio. Ita, detracto penitus omni bono, bit. Omne autem bonum ex Deo: nulla ergo natura est quae non sit ex Deo. Motus ergo ille ave
Abbreviated transcription (Latin):
uł queq ad se non ꝑtinent cognosc̾e̾ studet.
Ad inf̾ius: cũ uoluntatem cors diligit at
tea homo st̃bus ⁊ ciosus ⁊ lasciuꝰ effcũs exci¬
pitur ab alta uita que in comꝑatõe sp̃ĩoris
uite mors est que tam̃ regitur a miuistratõ¬
ne iliuine ꝓuidentie que congrius sedib or¬
fit ut n illa boua que a peicantib appetũ¬
tur: ullo inodo mala sint. n ip̃a uolũtas b¬
bera quam in bonis quib dam mediis nu̾an¬
dam eẽ oꝑtimis. S malum sit au̾sio eiꝰ ab incõ¬
mutabili bono ⁊ conu̾sio ad cõmutabilia bo-
pena subsequitur. ¶ S tu fortasse que¬
siturus es quoniam mouetur uoluntas
tũ se au̾terit ab incomutabili bono ad un¬
mutabile bonũ. Uñ iste motus existit qui
ꝓfc̃õ malus ÷. tam̃ ⁊ si uoluntas lib̾a tr si¬
ne illa recte uiui non pot̃ in bonis nu̾anda
sumus auctorem põci dm̃ lic̾e. Non enungͦ
Si sendeam nescire me: fortasse er is tͥstior.
s tañi u̾a sxnderim. Sciri enim non põ

Expanded text:
umque ad se non pertinent, cognoscere studet; ad inferius, cum voluptatem corporis diligit: atque ita homo superbus, et curiosus, et lascivus effectus, excipitur ab alia vita, quae in comparatione superioris vitae mors est; quae tamen regitur administratione divinae providentiae, quae congruis sedibus orfit, ut neque illa bona, quae a peccantibus appetuntur, ullo modo mala sint, neque ipsa voluntas libera, quam in bonis quibusdam mediis numerandam esse comperimus, sed malum sit aversio ejus ab incommutabili bono, et conversio ad mutabilia bonapoena subsequitur » . V. « Sed tu fortasse quaesiturus es, quoniam movetur voluntas, cum se avertit ab incommutabili bono ad mutabile bonum, unde ei iste motus existat, qui profecto malus est, tametsi voluntas libera, quia sine illa nec recte vivi potest, in bonis numeranda sumus auctorem peccati Deum dicere? Non erit ergo si respondeam nescire me, fortasse eris tristior: sed tamen vera responderim. Sciri enim non pote
Abbreviated transcription (Latin):
aliud agimius tum studemus eẽ sapientes uͥ
ut qͣntum possumus alarttate ad id qił mẽ¬
te continginius totam aĩam quodamniodo
tolliganus ⁊ ponamus ibi at stabiłr infiga¬
mus. ut on iam pͥuato suo gaudeat truilĩ¬
plicauit reb tͣnͣseuntib. s exi ita om̃ib tẽ¬
poꝵ ⁊ locoꝵ affectõib app̾hendat ud qił unũ

Expanded text:
aliud agimus cum studemus esse sapientes, nisi ut quanta possumus alacritate, ad id quod mente contingimus, totam animam nostram quodammodo colligamus, et ponamus ibi, atque stabiliter infigamus; ut non jam privato suo gaudeat quod implicavit rebus transeuntibus, sed exuta omnibus temporum et locorum affectionibus apprehendat id
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ insipientem. Nunc gͦ tu qruulem hoꝵ es.
Qlibet hoꝵ me appelles. nondum stucdo ii
cere me sapientem ⁊ ex hiis que concessi m¬
deo ẽẽ consequens ut me insipientem non
entem .i. oport̾e uͥ notio sapĩe menti tͥ inhec¬

Expanded text:
se insipientem. A. Nunc ergo tu quid horum es? E. Quodlibet horum me appelles, nondum audeo me dicere sapientem; et ex iis quae concessi, video esse consequens ut me insipientem non entem, idque oportere, nisi notio sapientiae me
Abbreviated transcription (Latin):
tem sic iudicamꝰ tum diciinus minus can¬
itulum est qͣm debicit aut minus quatłtũ.
⁊ multum siłr. De animis uo̾ minus aptis
est tͣm deb aut minus leuto aut intmus re¬
numus. de tp̃is u̾o nlło modo truis utlicat

Expanded text:
dem sic judicamus, cum dicimus, Minus candidum est quam debuit; aut, minus quadrum, et multa similiter: de animis vero, Minus aptus est quam debet; aut, minus lenis; aut minus veernimus: de ipsis vero nullo modo quis judicat
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊̾ si adeẽt semꝑ suanitas ⁊ lucis uideu¬
tli ⁊ uocis audiemli qͥ magnum allnte ꝑ¬
uentret tum mͥ esset cõe tum belluis at iꝰ
u̾ans uoluntas fruendi. nͨ multitul me
audientium dissipata secludit uenientes
ñ ꝑagr̃ temꝑe nͨ inierat locum nͨ nocte in¬
t̾cipitur nͨ̃ umbra int̾cluditur. nͨ sensib
diligunt eam om̃ib ꝓxina ÷. om̃ib sem¬
pit̾na. ulło loco tum nusqmͣ deest foris ad¬

Expanded text:
et semper suavitas, et lucis videnti, et vocis audienti, quid magnum ad me perveniret, cum mihi esset commune cum belluis? At illa verans voluntas fruendi, nec multitudine audientium constipata secludit venientesr tempore, nec migrat locis, nec nocte intercipitur, nec umbra intercluditur, nec sensibus diligunt eam, omnibus proxima est, omnibus sempiterna; nullo loco est, nusquam deest; foris ad
Abbreviated transcription (Latin):
nomen presto ẽt̃ at se preb̾e communiter.
Omẽ añ qd̾ communit̾ om̃ib iõcinantibis
at intelligentib p̾sto ÷ ad ullius eoꝵ ꝓprie
ego ⁊ ru ꝓprie uidemus uł simul atidimus
non ꝑtinere ad oculoꝵ nr̃oꝵ aurium uena¬
tãm : s ad sentiendum nobis eẽ communia.
Sit gͦ ⁊̃ illa que ego ⁊ tu cominunter ꝓpͥa tͥs

Expanded text:
 ac se praebere communiter: omne autem quod communiter omnibus ratiocinantibus atque intelligentibus praesto est, ad ullius eorum propego et tu simul videmus, vel simul audimus, non pertinere ad oculorum nostrorum auriumve naturam, sed ad sentiendum nobis esse communia. Sic ergo etiam illa quae ego et tu commu
Abbreviated transcription (Latin):
b recte uiuit᷑ magna bona sunt. Spesã
recte uiui non potest: media bona ił. Uir¬
tutib nemo male utitur. sct̾is aũ bonis
tel ÷ metliis ⁊ minimis ñ solum bñ s tͥma¬
tur. qr opꝰ uirtutis ÷ bonus usus ip̃oꝵ qͥ
magnitudo bonitatis cłi tion solũ magna
s ⁊̃ media ⁊ mituma bona ẽẽ prestitit.
Mag̃ landanla ÷ bonitas in magnis qm ui
metliis: ⁊ magis in mediis qm̃ in mini¬
mis bonis. ⁊ mag̃ in om̃ib qm̃ si om̃ia¬
non tribuisset. ¶Assentior. s illud me t̾¬

Expanded text:
bus recte uiuitur, magna bona sunt; speciesrecte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene stur, quia opus virtutis est bonus usus istorum, magnitudo bonitatis Dei non solum magna, sed etiam media et minima bona esse praestitit. Magis laudanda est bonitas ejus in magnis quam in mediis, et magis in mediis quam in minimis bonis: sed magis in omnibus quam si non omnia tribuisset. 51. E. Assentior. Sed illud me
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ita ẽẽ cognoscens non exanimirator
coerigit : s tm̃ letatur inuentor. Si aut̃
tent᷑ se eẽ mutabiles cum illa in se manẽs
nec ꝓficiat tũ plus a nobis urͣ nͨ deficĩt
tum minus est. s integͣ ⁊ corrupta ouerss

Expanded text:
tantum ita esse cognoscens, non examinator corrigit, sed tantum laetatur inventor. Si autemesse mutabiles: cum illa in se manens nec proficiat cum plus a nobis videtur, nec deficiat cum minus, sed integra et incorrupta,
Abbreviated transcription (Latin):
equałr̃ se om̃ib prebeat ualentib eam caꝑe.
nec tum eani qͥs ꝑcipit in sui preceptories
qͣiͣ alim̃tum u̾tatur at nuttetur nec cũ in
nente ille in eruore sit tanto amplius qͣnto
minꝰ ean uidet. ¶Recte sane s uideo te tã¬
tsm non rudem haꝵ tr̃ tito inuenisse qd̾
magines quoꝵq in sibilium qͥd senderes:
An tu tqͦ iel putas. nlło modo id putau̾tur
Non enim si sensu cors ꝑcipt num̾os idc̾co

Expanded text:
aequaliter omnibus se praebeat valentibus eam capere; nec cum eam quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque mutetur; nec cum in nente, ille in errore sit tanto amplius, quanto minus eam videt. 21. A. Recte sane; sed video te tanquam non rudem harum rerum cito invenisse quod magines quocumque visibilium; quid responderes? an tu quoque id putas? E. Nullo modo id putaverim: non enim si sensu corporis percepi numeros, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: redeo tanqͣm lassatus in ħ nt̃a ut logͥ
possim. ⁊ ea que añ oculos sita sunt. tlito si¬
tut ilici solz. Hoc m̃ attidit ⁊̃ tum de sapĩa qͣ¬
trim ualeo iugilantissime at intentissimo
cogito. ⁊ pp̃a multum miror tum luo sint
insec̾tissima cc̾issima q u̾itate. atcedente ⁊ͥ
testimonio scͥpture quo commomorqui con¬
iincte illa posita plĩmum miror ut elixi ꝙꝑ
mimerus uilio sit multitutini hominum
ad fiuem attingit. Numerꝰ fortasse as̾ ea
u̾o qua clisponit om̃ia suauit̾ : sap̃ia ꝓprie
iam nocatut tũ sit unũ q uiius eiusdem

Expanded text:
ciam, redeo tanquam lassatus in haec nostra, ut loqui possim, et ea quae ante oculos sita sunt dico, sicut dici solent. Hoc mihi accidit etiam cum de sapientia quantum valeo, vigilantissime atque intentissime cogito. Et propterea multum miror, cum haec duo sint in secretissima certissimaque veritate, accedente etiam testimonio Scripturarum, quo commemoravi conjuncte illa posita; plurimum miror, ut dixi, quare numerus vilis sit multitudini hominum,ad finem attingit, numerus fortasse dicitur: ea vero qua disponit omnia suaviter, sapientia proprie jam vocatur; cum sit utrumque unius
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tendtm ⁊ non corruptõem. s incorrup¬
tõem aliligendum qͥs eẽ negat. aut qurs
tum u̾m ẽẽ fateatur non d̾ incomutabile
intelligat: at om̃ib mentib id ualenti¬
bus intu̾i communit̾. Presto eẽ uident.
U̾issimum est. ¶ Q eam uitam q̃ nlłs
nullis aclũsitarib de cta ⁊ honesta sñia ⁊
dimouetur dubitabit ao eẽ meliorem ꝙͣ cam
que facile in commodis temꝑ̃b fraugr̃ atq¬

Expanded text:
est non corruptionem, sed incorruptionem diligendam esse quis negat? Aut quis cum verum esse fateatur, non etiam incommutabile intelligat, atque omnibus mentibus id valentibus intueri, communiter praesto esse videat? E. Verissimum est. A. Quid? eam vitam quae nullis adversitatibus de certa et honesta sententia demovetur, dubitabit aliquis esse meliorem, quam eam quae facile incommodis tempora
Abbreviated transcription (Latin):
gos longe ÷ a u̾itare in qua t̾nitur ⁊ tenet᷑
mo aũ bono assetruto ⁊ adepto beatus qͥsq
sit ꝙ om̃s sine controu̾sia uolumus ut
atus ÷ nͥ sumino bono qd̾ in ea u̾itate quã
sapĩam uocamus c̾nitur ⁊ teneatur. Mic̃
gͦ nnteqͣm beati sumus meutib tũ nr̃is
imp̾ssa est notõ beatitudinis. ꝑ hnͣc enĩ
stimus fidenter ⁊ sine ulla alubitatione
dicimus beatos nos eẽ uelle. Ita ⁊ͥ priꝰq̃
sapientes sumus sapĩe notõem in mente

Expanded text:
nge est a veritate, in qua cernitur et tenetur m bono assecuto et adepto, beatus quisque fit; quod omnes sine controversia volumus. Ut atus est, nisi summo bono, quod in ea veritate, quam sapientiam vocamus, cernitur et tenergo antequam beati simus, mentibus tamen nostris impressa est notio beatitatis; per hanc enim scimus, fidenterque, et sine ulla dubitatione dicimus beatos nos esse velle: ita etiam priusquam sapientes simus, sapientiae notionem in mente
Abbreviated transcription (Latin):
a uu̾o aut consiste̾ in numi̾o agõ austm dice.
Nescio enim guomodo qr iultos noui iniari¬
os aut numeratores uł situo alio noniine s¬
uotandi qui sunime at mitrabiłi compiteant.
Sapientes aũ ꝑ pautos aut forsitan nẽmem

Expanded text:
a numero, aut consistere in numero, non ausim dicere: nescio enim quomodo, quia multos novi numerarios aut numeratores, vel si quo alio nomine vocandi sunt, qui summe atque mirabiliter computant, sapientes autem perpaucos, aut forsitan neminem
Abbreviated transcription (Latin):
nos sine defcũ ꝓ et̾nitate posuit ꝓpħica lo¬
qut̃o. De hc̃ item forma scͥptum ÷ ꝙ in se¬
ip̃a manens mouet om̃ia. huic ⁊̾ compre¬
hendr̃ omĩa prouidentia gubernari. Si
etum om̃ta que sunt forma penitus subit¬
ta nlła erunt. forma ip̃a incõmutabilis per
quam mutabilia cuncta subsistunt ut forͣ¬
rum suaꝵ nuu̾s impleantur ⁊ agaut᷑. pp¬
sa ÷ eoꝵ ꝓuidentiq Non enim ista eeñt si illa
non eẽt intuens gͦ ⁊ consiłans uniu̾saui
c̾atiram. quicon it̾ agit ad sap̃iam sentit.
Sap̃ĩam in uia se dͥ ostend̾e̾ hyllarit̾ ⁊ in

Expanded text:
nos sine defectu, pro aeternitate posuit prophetica locutio. De hac item forma dictum est, quod in seipsa manens innovet omnia . Hinc etiam comprehenditur omnia providentia gubernari. Si enim omnia quae sunt, forma penitus subtracta nulla erunt, forma ipsa incommutabilis, per quam mutabilia cuncta subsistunt, ut formarum suarum numeris impleantur et agantur, ipsa est eorum providentia: non enim ista essent, si illa non esset. Intuens ergo et considerans universam creaturam, quicumque iter agit ad sapientiam, sentit sapientiam in via se sibi ostendere hilariter, et in
Abbreviated transcription (Latin):
sec. Qͥ hec gͦ tudet not eũ negabis sapicn
urutt nõne eligit incorruptõem ⁊ cam cor¬
ruptõi p̾ponendam eẽ det̾uit. Manifestissiẽ.
sum gͦ id eligit quo conu̾tat aĩm qr eligen¬
dum eẽ nemo ambigit. Uñ negari potest
sapienter elige̾. Nlło motdo uegai̾m. Cum
gͦ ad il qł sapienter eligit conu̾cit aĩm sa¬
pienter utiq conu̾tit. Pertessim ÷ W̾ qͥ ab

Expanded text:
ergo haec videt, num eum negabis sapientvivit, nonne eligit incorruptionem, et eam corruptioni praeponendam esse decernit? E. Manifestissime. A. Cum ergo id eligit quo convertat animum, quod eligendum esse nemo ambigit, num negari potest sapienter eligere? E. Nullo modo negaverim. A. Cum ergo ad id quod sapienter eligit convertit animum, sapienter utique convertit. E. Certissimum est. A.
Abbreviated transcription (Latin):
nis om̃ib tr ea bona que in illa t̾nunt ⁊ eli¬
guno homines mlta ⁊ tliu̾sa sunt. Si entm
hoc putas : pot̃ ⁊ tde luce solis clubitare. tꝓu
una sit. ꝙ mlt̾a ⁊ cluu̾sa sunt que in ea tͥni¬
mies de quib multis eligit qͥsq ꝓ uolunta¬
te quo fruatur ꝑ oculoꝵ sensitm. ⁊ alius al¬
⁊ eo gnudet aspectu. alius tampi planitiem.
alius onexa uallium. alius nemoꝵ uirtalt¬
taten. alius mobilem equalitatem maris.
alius hec om̃ia uł quedam hoꝵ simł plura
ꝯfr̾e ad letitiam uidendi. Sicut gͦ ista ⁊̃¬
mlta ⁊ atu̾sa sunt que in lute solis hotes ui¬
dent ⁊ se eligunt a fruendum. Lux tam̃
ip̃a una ÷ in qua uidet ⁊ tenet quo fruat᷑
uniuscq tuituentis a sp̾tus. Ita t̃ si mlt̾a sit̃
bona ea q aiu̾sa e quib eligat quisq qrue

Expanded text:
nis omnibus, quia ea bona, quae in illa cernunt et elinis omnibus, quia ea bona, quae in illa cernunt et eligunt homines, multa et diversa sunt? Si enim hoc putas, potes et de luce solis dubitare quod una sit, quia multa et diversa sunt, quae in ea cernimus. De quibus multis elegit quisque pro voluntate quo fruatur per oculorum sensum: et alius alet eo gaudet aspectu; alius campi planitiem, alius convexa vallium, alius nemorum viriditatem, alius mobilem aequalitatem maris, alius haec omnia, vel quaedam horum simul pulchra confert ad laetitiam videndi. Sicut ergo ista multa et diversa sunt, quae in luce solis homines vident et eligunt ad fruendum, lux tamen ipsa una est, in qua videt et tenet quo fruatur uniuscujusque intuentis aspectus: ita, etiamsi multa sunt bona eaque diversa, e quibus eligat quisque quod
Abbreviated transcription (Latin):
constat inter nos qñtum sit sapĩa quam for¬
tasse u̾bis explicare non pot̾as: nam si eã nullo
modo animo cerneres: nlło motdo scires ⁊ uł
le ẽẽ sapientem ⁊ ulłe deb̾e ꝙ te negatm eẽ ñ
arbitror. ¶ Nolo ut tam ditas mͥ itoꝵ ⁊ͥ sa
pientiam sicut u̾i rõem at u̾itatem om̃ib
tor st̾ mentes hominum quot homines sũt.
Uñ nec ego de tua mente aͥl t̾no nec tu deme¬
a. tot eẽ putas t̾ sap̃ias qruot potuerunt
et̃ saptentes. Si summum bonũ unum est¬
o ⁊ u̾itatem in qua t̾nitur ⁊ tenet᷑ .i. sapiẽ¬
tiam om̃ib unam eẽ cõem. Dubitas aũ siũ¬
inum bonum tlqd illud est om̃ib hom̃ib
unun eẽ. Dubito sane t si iliu̾sos diuersis
yeb gaude uiteo tanꝙͣ suminis bonis su¬
is. ¶Uellem quidem ut de sumno bono
nemo ilubitaret ita ut nemo cubitat tͥnqͥd
illud ÷ non nͥ eo atdepto posse fi̾ hominem bea
nem forte tlesiłat: putemus omnino tot sũ¬
s̃s tanqͣm sumina bona appetuntitr. Non ĩo

Expanded text:
stat inter nos quae sit sapientia, quam fortasse verbis explicare non poteras nam si eam nullo modo animo cerneres, nullo modo scires et velle te esse sapientem et velle debere, quod te negaturum esse non arbitror, volo jam dtionem atque veritatem omnibus tot sunt mentes hominum quot homines sunt, unde nec ego de tua mente aliquid cerno, nec tu de mea, tot etiam putes esse sapientias, quot potuerint esse sapientes. E. Si summum bonum tatem in qua cernitur et tenetur, id est sapientiam, omnibus unam esse communem. A. Dubitas autem summum bonum, quidquid illud est, omnibus hominibus unum esse? E. Dubito sane, quia diversos diversis rebus gaudere video tanquam summis bonis suis. A. Vellem quidem, ut de summo bono ita nemo dubitaret, ut nemo dubitat quidquid illud est, non nisi eo adepto posse fieri hominem beatnem forte desiderat, putemus omnino tot sumsis tanquam summa bona appetuntur: num ideo
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt. s poꝰ laborisisfitus curis ⁊ officifs
agunt ut hominib consulant ⁊ in reꝑ hu¬
manaꝵ iuste mod̾andaꝵ ⁊ guber nandarum
aciõe u̾santur sapientes tẽ arbitͣntur. ⁊ ꝙ¬
platõe u̾iatis: ꝑtim in laborib offitiosio qͦs
humane societati deb̾i putant sͥ palmam sa-¬
pientie unr̃ tenere. ¶ Omitto inm̾̾abiles
sectas quaꝵ nlła est que non sectatores suos
pponeno cet̾ts hos solos ueludl eẽ sapientes.
ꝯxͣobrem tum id nt agatur int̾ nos ut nou
quid tredamus R̾ndendum sit. S tͣa ililu

Expanded text:
otius laboriosissimis curis et officiis agunt, ut hominibus consulant, et in rerum humanarum juste moderandarum et gubernandarum actione versantur, sapientes se esse arbitrantur; platione veritatis, partim in laboribus officiosis, quos humanae societati deberi putant, sibi palmam sapientiae tenere videntur. Omitto innumerabiles sectas, quarum nulla est quae non sectatores suos praeponens caeteris, eos solos velit esse sapientes. Quamobrem cum id nunc agatur inter nos, ut non q
Abbreviated transcription (Latin):
duo uocant᷑. St ter : taͥ. W si deties unum
merus quociens hõ unum huic illi no¬
men est ⁊ tot appellatur. Unum u̾o quisqͥs
u̾issime cogitet ꝓfc̃o inutenit cors sensibus
tion posse sentiri. Qꝵ qutd enim tali sen¬
su actingr᷑ ⁊ iam non unum s multa eẽ

Expanded text:
si ter, tria; et si decies unum merus quoties habet unum, hinc illi nomen est, et tot appellatur. Unum vero quisquis verissime cogitat, profecto invenit corporis sensibus non posse sentiri. Quidquid enim tali sensu attingitur, jam non unum, sed multa esse
Abbreviated transcription (Latin):
tangendi sensum cõꝑanclum ẽẽ oculor ⁊ qu
rium fensib in ea re de qua nũc agrͣ qr nõ
solum coiꝰ unum ambo possumus sentire tã¬
gendo s ⁊ tangendo candem ꝑtem tu quoq
pot̾is tang̾e quam ego tetigo. ut ñ solum
idem corꝰ s candem quo cor̾s ꝑtem possum̃
ambo sentire tangent̾io. non enim sicut u¬
ti cybitm aliꝙ̃ appositum iĩ possumus ⁊ ggo
s ⁊̾ in tangenlo actidit s ⁊ unnũ ⁊ totum
ambo tangamus non singłis ꝑtib: s totũ
singłi. ¶ Fateor hoc mͦ duob illis sr̃ toreb
s in hoc uid̾o eẽ issile̾m. q simul .i. inotẽ¬

Expanded text:
tangendi sensum comparandum esse oculorum et tangendi sensum comparandum esse oculorum et aurium sensibus in ea re de qua nunc agitur; quia non solum corpus unum ambo possumus sentire tangendo, sed etiam eamdem partem tu quoque poteris tangere quam ego tetigero, ut non solum idem corpus, sed eamdem quoque corporis partem possimus ambo sentire tangendo? Non enim sicuti cibum aliquem apposic etiam in tangendo accidit: sed et unum et totum ambo tangamus, non singulis partibus, sed totum singuli. E. Fateor hoc modo duobus illis superioribus sed in hoc video esse dissim
Abbreviated transcription (Latin):
ita. uanis ex uno ae̾ ⁊ ego ⁊ tu possumus imꝑ¬
plere spiram̃tum ⁊ eiꝰ aeris affectoẽm odore
sentire. ⁊ item qi ex uno melle uł quolib alio
tybo at potu ambo gustare possumus. ⁊ euis
affectões sentire sapore qmͣus ille unus sit
nr̃t atit sint sen sus singuli tͥ tnus ⁊ mͥ m̃s.
ut unum odorem uł imum saporem cũ am¬
bo sentimus. nͨ tu tam̃ eum meo sensu sen¬
tias. nͨ ego tuo ñ aliquo uno qui itͥ nỹm
utro sentiatur. ¶ Hinc gͦ isti sensus in¬
ueuiunt᷑ hr̃e aͥd tale quale illi bno in uisu
⁊ auditu: s in eo dispares sunt qnͣtitui aa
rem narib ambo trahits. aut inuem ty¬
bitmi gustando capramits. non tam̃ cam ꝑtẽ
⁊ iõ de toro aere tũ spiro iluco ꝑtem qͣnta iħ
tro assimatur. non tñ a me tocus ⁊ a te to¬
tus assumi pot̃ quromodo u̾bum ⁊ ego to¬
tum andio ⁊ tu totum simul. M cybi nel
cesse÷. An parium ista intelligis. Imnio u̾o aꝑ¬
tissima ⁊ t̾cissima ẽẽ consentio. Non sentios

Expanded text:
ita. Nam quia ex uno aere et ego et tu possumus implere spiramentum, et ejus aeris affectionem odore sentire: et item quia ex uno melle, vel quolibet alio cibo seu potu ambo gustare possumus, et ejus affectionem sapore sentire, quamvis ille unus sit, nostri autem sint sensus singuli, tibi tuus et mihi meus; ut unum odorem vel unum saporem cum ambo sentiamus, nec tu tamen eum meo sensu sentias, nec ego tuo, nec aliquo uno qui utriusque utroque sentiatur: hinc ergo isti sensus inveniuntur habere aliquid tale, quale illi duo in visu et auditu: sed in eo dispares sunt, quantum ad rem naribus ambo trahimus, aut unum cibum gustando capimus; non tamen eam partem et ideo de toto aere cum spiro, duco partem quanta mihi troque absumatur non tamen et a me totus, et a te totus absumi potest, quomodo verbum et ego totum audio, et tu totum simul, et speciem qcesse est: an parum ista intelligis? E. Imo vero apertissima et certissima esse consentio. 18. A. Num censes