comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ: Ut autẽ precer eam
cecera ꝙ̃ eum uniuerso orbi
mirabilem faciunt: unũ illud
qđ ad om̃s eius sufficit laudes
quis ualeat estimare quante
sit głȩ. qđ cũ inter homines a¬
geret speciali quadã diuinita¬
tis grã. & paradisus illi pene-¬
trabilis. et caelum ꝑ uiđ̾m fu-¬
it. Quid gͦ fr̃s hoc doctore ꝑ¬
fectiꝰ: qui in cȩlo didicit qđ d̃o-¬
ratius. cui ȩleuatis suꝑ caelos o¬
culis. uidere & adpbare concessũ
.ẽ. qđ post modũ ꝓmitteret credi-¬
turis: Hȩc sunt igitur apłors
pecri & pauli stupenda merita
ꝑ hȩc incedentes miracula. aposto-¬
latũ suũ dño ac dõ nostro effu-¬
sione deuoti sanguinis consecra¬
EATISSIMORUO Apłorum
petri et pauli in seꝑabilẽ
fidẽ passionẽq germandmn
omnt nos deuocione fratres necesse
.ẽ. celebrare: quia et laudabilis eos
uita ad gloriosissimũ ꝑ dux̃ occa¬
sũ et mirificꝰ obitꝰ ꝑpecuã trans-¬
misit ad uitã. Wlicet in petro

Expanded text:
virtutem. Ut autem praeteream virtutem. Ut autem praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod iracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecraeatissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tamen ambiguat. in immitabi¬
lis fuisse fidei : qđ eum descenden-¬
cẽ denaui tremula & concussa hu-¬
manis gressisꝰ maris uncdia susti¬
nuit:. Sed iam ueniamꝰ adbeatis¬
simum paulum: cuiꝰ tanta est ni-¬
chil omutus fidei plenitudo. ut
peculiarem quodã modo eũ sibi
ducem ad in luminanda gentium
corda. cunctorum prescius salua-¬
cor eliger&r. Erat enĩ tam p̃cipo¬
us in doctrina. animi uirtute tã
potens. in nocentia ec integritate
tã sc̃s: ut uno eodẽq tempore
hi nc eũ sacerdotes ac principes
uidȩorũ ꝓ aemulatione legis an-¬
tiꝙ̃ data in cristianos ꝑ sequendi
auctoritate dirigerent: hi ne il¬
lum ad aeccłiȩ solatium atq om¬
nium credentium firmamentũ.
sunt adnõ cęcati oculi: ut
suscepta gratia ueritatis. cȩlesti.
Acie & lumine clariore fulge¬
rent : pariterq ad uerterẽt
cristian nominis princeps fu-¬
turꝰ. xpm̃ quem ꝑ sequebatur
cȩcandi in luminandiq habere

Expanded text:
quis tamen ambigat inimitabiquis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterque adverteret 224 Christiani nominis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere
Abbreviated transcription (Latin):
uidec dehoc scło tpsos fidei pa-¬
tres et magystros martrrio tri-¬
humphasse: Quid. enĩ in signius
petro. Qui in carne positus men¬
suram carnis egressus xp̃m̃ iħm
tus latebat prima petri lingna
nouo est sermone confessa. Quid
fratres mei magnificentiꝰ petro.
qui tante confessionis merito cũ
corruptibili adhuc ess& incorpo-¬
re: et nec dũ ipse ascendisset in ce¬
lum: regnum illi caeleste & claude-¬
re et aperire ꝑ missum. ẽ. Quid¬
eiꝰ sublimius fide. Qui gradien¬
te dño suꝑ aquas. humanę con¬
ditionis oblitus. uiam sibi influc-¬
tibꝰ dari. et poposcit et meruit
antaq mentis eius confidentia fu¬
it. ut creder& se posse ꝑfidẽ. qđ
sciebat homini in possibile ꝑ na-¬
turã Nam quia postea mergebat᷑¬
tt michi ut michi uidet᷑ necessa-¬
riũ fuit : necanti sublimitate ini-¬
raculi in ꝑnitiem forte sui aeqͣ¬
ca xpisto carnis fragilitas suꝑ-¬
biret. Fuerat certe in firmitatis
corporeȩ : quod paulo post timuit..

Expanded text:
videt de hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis egressus, Christum tus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit;
Abbreviated transcription (Latin):
UIS ASE UIliCUS INI¬
QUITATIS. Quidomi uoce
laudatur. cuius cum uel¬
lem rationem scire dequo fonte ꝓ¬
cesserit. reuolui uolumen a euange-¬
licum ⁊ intercetera repperi. quod
appropinquantibꝰ saluatori publica¬
nis & peccatoribꝰ ut audirent eũ:
murmurabant pharisei et scribae
dicentes. Quare iste peccatores
suscipit. ⁊ comedit cum illis. Qui
locutus. ẽ. eis parabolam centũ oui-¬
pastoris umeris reportata. est &
cur essec ꝓposita : statĩ in tulit

Expanded text:
ui sit uilicus iniquitatis, qui domini uoce laudatus est. cuius cum uellem scire rationem et de quo fonte processerit, reuolui uolumen euangelicum et inter cetera repappropinquantibus Salvatori publicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui locutus est eis parabolam centum ovipastoris humeris reportata est. Et cur esset 864 proposita, statim i
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓposuiss& simili eã fine cõpleuit
Sic dico uob̾ gaudiũ erit corã an¬
głis dĩ suꝑ uno peccatore penitentiã
agente: Terciã quoq parabolã ꝓpo-¬
suit hominis habentis duos filios.
⁊ diuident s int̾ eos substantiã.
Cũq minor facultatibꝰ ꝑditis egere
coepil let & comedere siliquas porcoꝵ
cibum: reuersus ad patrẽ susceptus. ẽ.
abeo: Frater quoq in uidens senior
patris uoce corripitur: qđ lȩcari de¬
buerit ⁊ gaudere. qr frater eius mor¬
tuus fuerat ⁊ reuixit : perierat &
in uentus. est. Has cres parabolas
contra phariseos et scribas locutus

Expanded text:
cum proposuisset, simili eam fine conpleuit: sic dico uobis: gaudium erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam proposuit hominis habentis duos filios et diuidentis inter eos substantiam. cumque minor facultatibus perditis egere coepisset et comedere siliquas, porcorum cibum, reuersus ad patrem susceptus ab eo est. frater quoque inuidens senior patris uoce corripitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et reuixit, perditus et inucontra Pharisaeos, et Scribas locutus
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ : quomodo misit deus filium
suũ factum ex muliere: Quono¬
mine scđm hebream linguam nõ
uirgineum decus negatur: sed fe-¬
mineus sexus ostenditur:. Quis¬
.ẽ. enim apatre missus. Nusi unige¬
nitus dei filius. Quomodo ergo
ex muliere factus. Nisi quia idẽ
ipse qui erat apud patrem dei filiꝰ.
missus factus . ẽ. hominis fibus:
Depatre natus sine temporis die:
dematre natus hodie. Istũ enim
diem quẽ creauit.: in quo crearetur
elegit : sicut factus ẽ. dematre quã
fecit Nã et ipse dies aquo deiceps
incrementũ lucis accepit. Diesopꝰ
renouatur homo de die indiem.
Aecerno quippe creatore intempore
ato: illa dies debuit. esse natalis cui
creatori creatura congrueret tempora¬

Expanded text:
, quomodo misit Deus Filium suum factum ex muliere ? Quo nomine secundum hebraeam linguam non virgineum decus negatur, sed femineus sexus ostenditur. Quis enim a Patre est missus, nisi unigenitus Dei Filius? Quomodo ergo ex muliere factus, nisi quia idem ipse qui erat apud Patrem Dei Filius, missus factus est hominis filius? De Patre natus sine temporis die, de matre natus hoc die. Istum enim diem quem creavit, in quo crearetur elegit, sicut factus est de matre quam fecit. Nam et ipse dies a quo deinceps incrementum lucis accipit dies, opus renovatur de die in diem . Aeterno quippe Creatori in tempore creato ille dies debuit esse natalis, cui creatura congrueret tempora
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ deus. ⁊ homo caro : quid
est aliud uerbũ factum. ẽ caro.
nisi qui deus erat factus. ẽ. homi puse
conuersione pocioris AccipieN¬
do qđ non erat. non amittendo
qđ erat.. Nam quomodo in regu¬
la fidei confitemur credere nos
in filium dei qui Natus . ẽ. ex uir
Quis enim xp̾ianus neget ex illa
femina filium hominis Natũ.¬
Confitendũ. est igitur eu̾ qui filiꝰ
erat manentẽ. quod nõ erat adsu¬
mentẽ.. Esse in cipientẽ qđ maior
est pater. et semꝑ manente̾ in eo

Expanded text:
Verbum Deus, et homo caro, quid est aliud, Verbum factum est caro; nisi, Qui Deus erat, factus est homo? conversione potioris; accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. Nam quomodo in Regula fidei confiteremur, credere nos in Filium Dei qui natus est ex virginQuis enim christianus neget ex illa femina filium hominis natuConfitendum est igitur, eum qui Filius erat manentem, quod non erat assumentem: esse incipientem quo minor est Patre, et semper manentem in eo
Abbreviated transcription (Latin):
piens: in similitudinem hominum
factus & habitu inuentꝰ ut homo.
Neq enĩ alius sed sapse in formadei
aequalis patri qui. ẽ. utiq unigen¬
tus dei filiꝰ. semet ipsum exmaril :¬
in similitudinem hominũ factus:
Nec alius sed idẽ ipse informa
dei: acqualis patri humiliauit
non alium: sed seipsũ factus obȩ¬
diens usq ad mortem: morce au-¬
tem crucis Qđ totũ non fecit
dei filiꝰ nisi inea forma qua.ẽ.
hominis filius: Item si ille qui
semꝑ. ẽ. dei filius: non.ẽ. et ipses
factus hominis filiꝰ. quoniodo dicio
ipse apłs ad romanos segregatꝰ in
leuangłio dei qđ ante ꝓmiserat
ꝑprophaccas suos in scripturis
sanctis de filio suo qui factus.ẽ.

Expanded text:
similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo? Neque enim alius, sed ipse in forma Dei aequalis Patri, qui est utique unigenitus Dei Filius, semetipsum exinanivin similitudinem hominum factus. Neque alius, sed idem ipse in forma Dei aequalis Patri, humiliavit, non alium, sed semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Quod totum non fecit Dei Filius, nisi in ea forma qua est hominis filius. Item si ille qui semper est Dei Filius, non est ipse factus hominis filius, quomodo dicit Apostolus ad Romanos: Segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per Prophetas suos in Scripturis sanctis de Filio suo, qui factus
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ. est non uerbum in car-¬
ne ꝑ eundo cessit. salcaro uerbo
neipse periret accessit. Ut quem¬
admodum homo .ẽ. anima & caro.
sic esset xpͣs deus ehomo: Idem ds̃
qui homo. et qui deus idem homo.
Non confusione : naturae: sed unita¬
te ꝑ sone: Deniq qui filiꝰ dei
generatione coaecernus semper ex
patre : id. est filius hominis esse
coepit ex iurgine. Ac si et filii
diuinitatis. est addita humani¬
tas. & tamen non. ẽ. ꝑ sonarum
facta quatͣnitas. sed ꝑ man& tri¬
nitas. Non gͦ tiobis subrepat
quorumdam sententia: minus ad.¬
centoꝵ in regula fidei: ⁊ in scrip¬¬
turarũ oracula diuinarum
Dicunt enĩ:. Qui filiꝰ.ẽ. hominis:
factus. ẽ. filiꝰ dei. Qui uͦ filiꝰ. est
dei: non. est factus filius hominis::
Hoc ut dicerent qđ uerũ. est non
ad tenderunt: ⁊ uerũ loqui non
ualuerunt.. Quid enĩ adtenderuÑ

Expanded text:
caro factum est, non Verbum in carnem pereundo cessit; sed caro ad Verbum, ne ipsa periret, accessit: ut quemadmodum homo est anima sic esset Christus Deus et homo: idem Deus, qui homo, et qui Deus idem homo, non confusione naturae, sed unitate personae. Denique qui Filius Dei generatione coaeternus semper ex Patre, idem Filius hominis esse coepit ex virgine, ac sic etiam Filii divinitati est addita humanitas, et tamen non est personarum facta quaternitas, sed permanet Trinitas. Non ergo nobis subrepat quorumdam sententia minus attentorum in regulam fidei et in Scripturarum oracula divinarum. Dicunt enim: Qui filius est hominis, factus est Filius Dei; qui vero Filius est Dei, non est factus filius hominis. Hoc quod dicerent, quod verum est non attenderunt, et verum loqui non voluerunt. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
exulrent aorgtes.
soł ĩste uisibilis sed creator ipsius
in uisibilis consecrauit.. Quando
eum ꝓ nobis uisibilem factum: a
quo in uisibili & ipsa creata. est
usceribꝰ foecundis. et genitalibꝰ in-¬
cegris uirgo mater effudit Conci¬
piens uirgo. pariens uirgo. ꝑma-¬
f sta: uirgo ꝑ petua: Quid miraris
haec homo: Deum sic Nasci opor¬
tuit.: quando esse dignatꝰ. est homo.
Talem fecit illã : qui. est factus exil¬
la Antequã fieret enĩ erat : ⁊ qr̾
omnipotens erat. fieri potuit ma¬
uens qđ erat Fecit matrẽ : cũ essec
apud patrem Ec cũ fieret ex ma-
nansit in patre Quomodo deus

Expanded text:
exsultent gentes. sol iste visibilis, sed Creator ipsius invisibilis consecravit; quando eum pro nobis visibilem factum, a quo invisibili et ipsa creata est, visceribus fecundis et genitalibus integris Virgo Mater effudit. Concipiens virgo, pariens virgo, feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo? Deum sic nasci oportuit, quando esse dignatus est homo. Talem fecit illam, qui est factus ex illa. Antequam enim fieret, erat: et quia omnipotens erat, fieri potuit manens quod erat. Fecit sibi matrem, cum esset apud Patrem: et cum fieret ex matre, mansit in Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Si conpatimur & conglorificabim᷑. SiN
humilitate xgĩ conparacipes: qͥ glo-
riae future sunt coheredes:. Henore¬
tur in fantia sua dñs. nec ad deitatis re¬
ferat᷑ in uiriã. exordia & incrementa cor-¬
porea. Q uoniã natina in cõmutabili.
noe addidit aliqͥt natura nr̃a nec minu¬
it: Sed qui in similitudinẽ carnis pec.¬
cati. dignatus . ẽ. hominibꝰ . eẽ. conformes:
inuositate deitatis patri ꝑmanens aeqꝰ-¬
lis cũ quo & tũ spii sc̃õ uiuit et regnat

Expanded text:
glorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis Patri permanet aequalis; eum quo et Spiritu sancto vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
los consedit addexterã patris. Et suna¬
tua hominis a patre accepit: qđ inna¬
tura deitatis aeciam ipse donauit
apłici semꝑ memores estote prgcepti
qui umũsos admonet dicens Uidete
nequis uos decipiat ꝑ phylo sophyam
et in anẽ fallatiã: sodđm traditionem
hominũ & nõ scđ̃m xp̃m. Quia in ip¬
so inhabitat om̃is plenitudo diuuta¬
tis corꝑaliter: et estis in illo repleci.
Nondixxit spiritalit̾. sed corporaliter. St
uerã intelligamus substanciã carnis.
ubi est plenitudinis diuinitatis inha¬
bitacio corꝑalis. Qiia utiq acciam
tota repletur acccłia quȩ inherens

Expanded text:
los, consedit ad dexteram Dei Patris, et in nalos, consedit ad dexteram Dei Patris, et in natura hominis accepit a Patre quod in natura Deitatis etiam ipse donavit. apostolici semper memores estote praecepti, qui universos admonet dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominuso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis in illo repleti. Non dixit spiritaliter, sed corporaliter, ut veram intelligamus substantiam carnis, ubi est plenitudo divinitatis, habitatio corporalis: qua utique etiam tota repletur Ecclesia, quae inhaerens
Abbreviated transcription (Latin):
uirulenta mendatia: & scientes quod
sempit̾na filii deitas. uullo apud pa-¬
trẽ creuit auginento. prudent̃ auer¬
tite:. Qđ cui natura madã dictum
.ẽ. terra. es & interrã ibis. eidem in
xp̃o dicit᷑ sede ad dextris meis. Scãm
illã naturã qͣ xp̃c aeqͦlis. ẽ. patri
numquã in ferior fui unigenitꝰ subli
mitate genitoris: nec temporilis ei. est
cũ patre gła qui in ipsa patris. ẽ. dex
ra tua dnẽ glorificata. ẽ. in uircute:
Et mysaia Dñe qͥs credit audi tui
nr̃o: & brachium dñi cui reuelatũ. ẽ:
Ad sumptꝰ igit᷑ homo in filiũ dei: sic in
unitate ꝑsonae. xp̃i abipsis corꝑalibꝰ
.ẽ. receptuis exordiis : ut nec sine deita¬¬
te conceptꝰ sit: & nec sine deitate editꝰ
nec sine deitate nutritus Idẽ erat ĩ
miraculis . idem in contumeliis. Per
humanã in firmitatẽ: crucifixus. mor¬¬
duus. & sepultꝰ. Per diuinã uirtutẽ
de tertia resuscitatus. ascendit ascȩ¬

Expanded text:
virulenta mendacia, et scientes quod virulenta mendacia, et scientes quod sempiterna Filii Deitas nullo apud Patrem crevit augmento, prudenter advertite quod cui naturae in Adam dictum est, Terra es, et in terram ibis , eidem in Christo dicitur, Sede a dextris meis . Secundum illam naturam qua Christus aequalis est Patri, numquam imitate genitoris; nec temporalis ei est cum Patre gloria, qui in ipsa Patris est dextertute ; et in Isaia: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est ? Assumptus igitur homo in Filium Dei, sic in unitatem personae Christi ab ipsis corporalibus est receptus exordiis, ut nec sine Deitate conceptus sit, nec sine Deitate editus, nec sine Deitate nutritus. Idem erat in miraculis, idem in contumeliis; per humanam infirmitatem crucifixus mortuus et sepultus; per divinam virtutem die tertia resuscitatus, ascendit ad coe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥde in xp̃o duarũ confessus. ẽ natura-¬
raim: Sed ipsa unitione iddixxit ef-¬
fectum: ut ex duabꝰ una remaneret. &¬
nullatenus alteriꝰ existente sub stantia.
quae utiq finiri. nisi aut consumpti¬
one aut separatione non poss&. Haec
uero tã inimica st̾ sanę fidei ut ne-¬
queant recipi: sine excidio nominis
cristiani. Si enim uerbi in carnatio¬
.ẽ. unitio diuinȩ humanaeq naturae
c ipso concursu qđ erat geminum
iccũ.ẽ. singulare. Sola diuinitas ute.¬
ro uirginis nata.ẽ. & ꝑ ludificatoriam
speciem sola subiit nutrimenta et incre-¬
menta corporea: Utq om̃s mutabilita¬¬
tes humanae conditionis ob mittã: sola-
diuinitas crucifixa. sola diuinitas mor-¬
tua. sola diumitas sepulta Ut iã se¬
cundũ talia sencientes. sperande resur¬
rectiomis nulla sit ratio. Nec sic pri-¬
mogenitꝰ ex mortus xp̃s: quia non fu-¬
dilectissimi diabolicarũ inspirationum

Expanded text:
quidem in Christo duarum confessus est naturaquidem in Christo duarum confessus est naturarum, sed ipsa unitione id dixit effectum, ut ex duabus una remaneret, nullatenus alterius existento substantia, quae utique finiri, nisi aut consumptione, aut separatione non posset. Haec vero tam inimica sunt sanae fidei, ut nequeant recipi sine excidio nominis Christiani. Si enim Verbi incarnatio unitio est divinae humanaeque naturae, sed hoc ipso concursu 101 quod erat geminum, factum est singulare; sola Divinitas ex utero Virginis nata est, et per ludificatoriam speciem sola subiit nutrimenta et incrementa corporea; utque omnes mutabilitates humanae conditionis omittam, sola Divinitas crucifixa, sola Divinitas mortua, sola Divinitas est sepulta; ut jam secundum talia sentientes sperandae resurrectionis nulla sit ratio, nec sit primogenitus ex mortuis Christus : quia non fudilectissimi, diabolicarum inspirationum
Abbreviated transcription (Latin):
sas im pietates quae sibi in uicẽ sunt
multi formiũ blasphemiarũ cognatio¬
uum conexe: dehis potissimũ erroribꝰ
declinandis obseruantiã urãe deuotio-¬
nis ad moneo: quoꝵ unꝰ dudiĩ nestorio
auctore consurgere nõ in pune cẽptatut:
lus nuꝑ pari ex secrationem damꝑ-¬
nandus: euticȩ assertore ꝓ rupit. Nã
ille beatã mariam. Uirginem hominis
tantum mͦ ausus.ẽ. prȩdicare genitricẽ
ut in conceptu eiꝰ & partu: nullã uerbi
et carnis facta unitio crederet᷑ Quia
dei filius non tpse factus sit hominis
filiꝰ: sed creato homine sola se dignati¬
one sociauerit.: qđ catholicae aures ne-¬
quaquã tolerare potuerunt Quae
sic aeuuangelicae ueritatis in bute
sunt: ut furmissunȩ nouerint nullã
esse humanae generi spem salutis.: ni¬
si ipse esset filius uirginis. qui creator
est matris Hic autẽ recentioribus
sacrilegi i ꝓ fanus assertor: unitionem

Expanded text:
sas impietates, quae sibi invicem sunt sas impietates, quae sibi invicem sunt multiformium blasphemiarum cognatione connexae, de his potissimum erroribus declinandis observantiam vestrae devotionis admoneo; quorum unus dudum Nestorio auctore consurgere non impune tentavit, alius nuper pari exsecratione damnandus, Eutyche assertore prorupit. Nam ille beatam Mariam Virginem hominis tantummodo ausus est praedicare genitricem, ut in conceptu ejus et partu nulla Verbi et carnis facta unitio crederetur: quia Dei Filius non ipse factus sit hominis filius, sed creato homini sola se dignatione sociaverit. Quod catholicae aures nequaquam tolerare potuerunt, quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, ut firmissime noverint nullam esse humano generi spem salutis, nisi ipse esset filius Virginis, qui creator est matris. Hic autem recentioris sacrilegii profanus assertor, unitionem
Abbreviated transcription (Latin):
telligere nisi munitate ꝑ sonae: eundẽ
asseruerunt patrẽ. ee̾. quẽ filiũ. Ut
nasci et nutriri. pati. & mori. sepeliri.
et resurgere ad eundẽ ꝑtineret: qͥ per
om̃ia & ꝑhominis ꝑ sonã ĩ pler& et ũ-¬
brĩ.. Quidã putauerunt dnm̃n iħm
nõ nrãe substantiae corpꝰ habuisse. sed
abelementis superioribꝰ Ac subtilioribꝰ
sũptum. Quidã autẽ aestimaueruN
incarnẽ xp̃i humanã animã non fu-¬
isse: sed parces animae ipsã uerbi ĩ¬
plesse deitatẽ:. Quoꝵ inprudentiam
in hoc transiit: ut animã quidẽ fuis¬
se indño faterent᷑: sed eandẽ dicereÑ
mente caruisse: quia sufficerat homi¬
ni suo deitas adom̃ia rationis offiti-¬
A.Postremo idem asserere pręsumse¬
runt: partẽ quẽdã uerbi incarne
fuisse conuersam: ut inimius dog-¬
matis uarietate multiplici nõ carnis
tum animaeq natura: sedaeciã ipsi uo
falsitatũ quibꝰ enumerandis caritati urãe.
nõ. ẽ. fatigandꝰ auditꝰ. Sed post diuer-¬

Expanded text:
telligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et hominis personam impleret et Verbi. Quidam puta veruntnostrae substantiae corpus habuisse, sed ab clementis superioribus ac subtilioribus 100 sumptum. Quidam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam Verbi implesse Deitatem. Quorum imprudentia in hoc transiit, ut animam quidem fuisse in Domino faterentur, sed eamdem dicerent mente caruisse, quia sufficeret homini sola Deitas ad omnia rationis officia. Postremo iidem asserere praesumpserunt, partem quamdam Verbi in carnem fuisse conversam, ut in unius dogmatis varietate multiplici, non carnis tantum animaeque natura, sed etiam ipsius Verbi falsitatum, quibus enumerandis charitatis vestrae non est fatigandus auditus. Sed post diver
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ prophecã Filius ieus estu: ego
hodie genuite: Postulameame & dabo
tibi gentes hereditatem tuã: & posses-¬
sionẽ tuã terminos terrae. In adoptan¬
tis nos miscdia gloriemꝰ: quia sic̃ apłs
ait. Non accepistis spm̃ seruitutis
iterum intimore : sed accepimꝰ spmñ
adoptionis filioꝵ in quo clamamꝰ abba

Expanded text:
tu, ego hodie genui te. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ; in adoptantis nos misericordia gloriemur: quia, sicut Apostolus ait, Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius p̃dicatione summitati exultacio
innumerabiliũ uingunt᷑ angłoꝵ: ut
excellentius fier& testimonio eui mi-¬
litiae caelestis multitudo concineret.¬
& in honore dĩ una benedictione dicen-¬

Expanded text:
Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicen
Abbreviated transcription (Latin):
am si multũ ꝓ fitiat semꝑ sibi suꝑ¬
esse quod querat. Nã qui fe ad quod
tendit ꝑuenisse presunit. non quae¬
sita repperit sed in inqͥsitione defi-¬
cit. Ne autem in firmitatis nrae ꝑ¬
turbem᷑ angustiis aeuangelicae nõs
et ꝓphaeciae ad uiuant uoces. Qui¬
b ita accendim᷑ & docemur: ut nobis
Natiuitatẽ dnĩ qua uerbum caro
factũ. est. Nontam p̃cerita recolere
quẽ praesentẽ uideam᷑ in spicere.:
Qd enim pastoribꝰ ꝓ gregũ suarum
tiauit. aeciã nr̃m im pleuit auditũ
Ꝙ ideo dominicis ouibꝰ pre sumus quia
uerba diuinitꝰ aedita cordis aure ser-¬
uamꝰ. Iamquã & in hodierna festuu¬

Expanded text:
amsi multum proficiat, semper sibi superesse quod quaerat. Nam qui sed ad id in quod tendit pervenisse praesumit, non quaesita reperit, sed in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostrae perturbemur angustiis, evangelicae 103 nos et propheticae adjuvant voces, quibus ita accendimur et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastoribus pro gregum suorum ini, etiam nostrum implevit auditum; et ideo Dominicis ovibus praesumus, quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna festiv
Abbreviated transcription (Latin):
meruit.. Dicente dauid. Notum fecit
dñs salutare suuĩ: ante conspectu gen¬
tium reuelauit iustitiam suã.
Et ysaia similit̃ p̃dicante. Populus qͥ
sedebat intenebris uidit lucem ma-¬
gnã: qui habitabant in regione um¬¬
bre mortis : lux orca. ẽ. eis: Et iterũ.
Rentes quȩ te non nouerunt inuocabur
te. & populi qui te nesciunt ad te con¬

Expanded text:
meruit, dicente David: Notum fecit meruit, dicente David: Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam ; et Isaia similiter praedicante: Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam; qui habitabant in regione umbrae mortis, lux ortaentes quae te non nouerunt inuocabunt te et populi qui te nesciunt ad te con
Abbreviated transcription (Latin):
esse non possit. NIam & nos in terroga
uid scđm carnem. Et deipso initio
Aeuuangelicae prȩdicationis instrui-¬
mur legentes : liber generationis iħu
xp̃i filii dauid.. Sed ideo aurã impi-¬
etate discernimur: q̃ĩ quem ex ꝓgeni¬
em dauid hominẽ nouimꝰ natum: eun¬
dem scđm qđ uerbum caro factiun. ẽ:
dmñ deo patri credimꝰ coȩternũ. Unde
siteneris. O israhel tui nominis digni-¬
tatem: & ꝓphecicas denuntirationes
non obcecato corde p̃curraris Isai¬
as tibi aeuuangłica panderet uerita¬
te & non surdus audires. diuina inspi-¬
ratione dicentẽ: Ecce uirgo inutero ae-¬
cipi&. et pari& filium. ⁊ uocabunt nom̃
eius emmanuhel: qđ. est interp̃tatum
nobiscũ ds̃.: Quem si intante ꝓpͥtate sa¬
cri nominis nõ uidebas: in dauiticae
saltim uoces didicisses. Nec contͣ testi¬
ficationem noui & ueteris testamenti.
iħm xp̃m dauid filium denegares. quãe
qđ carnalium uidȩoꝵs synagoga non

Expanded text:
desse non possit. Nam et nos interrogatdesse non possit. Nam et nos interrogate David secundum carnem ; et de ipso initio evangelicae praedicationis instruimur, legentes: Liber generationis Jesu Christi, filii David . Sed ideo a vestra impietate discernimur, quia quem ex progenie David hominem novimus natum, eumdem, secundum quod Verbum caro factum est , Deum Deo Patri credimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes non obcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires divina inspiratione dicentem: Ecce Virgo  et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Quem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificationem novi et veteris Testamenti Jesum Christum David filium denegares, quem quod carnalium Judaeorum Synagoga non
Abbreviated transcription (Latin):
in dissolubile copulam. nõ minus sus-¬
cipimꝰ in p̃sepe iacentem. quã in chro-¬
no pat̾nae altitudinis consedentẽ:
Inde mutabilis enĩ deitas quã ius in¬
trasem& ipsam et claritate̾ suam & po-¬
tentiã continer&. nõ idõ tamĩ nõ erat
conserta nascenti quia humano aspec-¬
cui non petebat: ut ꝑ ueri hominis
nio sicut aeuuangłm refert. confutata
.ẽ. impiecas iudeoꝵ Nã cũ iħu int̾ro-¬
gante uideos cuius filium dicereN
xp̃m̃: respondissent dauid Confestim
dñs cecitatem eorũ arguans ait Quo-¬
cens. Dixxit dñs dño meo sede addex¬
tris meis. Interclusistis uobis uideis
intelligentiae uiam: & dũ solam naturaͬ
carnis aspicitis. tota uos ueritatis luce
ꝑsuasionis fabulosa figmenta: dauid
filium desola styrpe corporea. Dum
spem urãm in hominẽ tantum cons-¬
titiustis: dm̃ Aoc filium reppulistis:
Ut qđ nobis ꝓfiteri gloriosum.ẽ: uobis ꝓd¬¬

Expanded text:
indissolubilem copulam non minus susindissolubilem copulam non minus suspicimus in praesepe jacentem, quam in throno paternae altitudinis considentem. Immutabilis enim Deitas, quamvis intra semetipsam et claritatem suam et potentiam contineret, non ideo tamen non erat inserta nascenti, quia humano aspectui non patebat: ut per veri hominis nio, sicut Evangelium refert, confutata est impietas Judaeorum. Nam cum Jesu interrogante Judaeos, cujus filium dicerent Christum? respondissent, David, confestim Dominus caecitatem illorum arguens ait: Quomcens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis ? Interclusistis vobis, o Judaei, intelligentiae viam, et dum solam naturam carnis aspicitis, tota vos veritatis luce estrae persuasionis fabulosa figmenta, David filium de sola stirpe corporea, dum spem vestram in homine tantum constituistis, Deum Dei Filium repulistis: ut quod nobis profiteri gloriosum est, vobis pro
Abbreviated transcription (Latin):
gła. est ex matre uirgine xp̃i nascentis
in fantia: & reparatio generis humani.
merito in laudẽ sui refercur auctoris:
Quia & ipse beatȩ mariae: missus adeõ
gabrihel angelꝰ dicxerat: Sp̃s sc̃s su¬
ꝑ ueni& inte: & uirtꝰ altissimi obum¬
brabit tibi Idõq & quod nascetur ede-
te scm̃: uocabitur filius dei. In terra
autem illa pax condit᷑: quae homines¬
bone efficit uoluntatis. Quo enĩ spũ
xp̃ianus. Cui uerax paxx. ẽ. indei uo-¬
luntate nõ diuidi. & his solisq ds̃ di-¬
mi diem dñi celebrantes qui exhomi¬
nibꝰ p̃ceritoꝵ tempuis diebꝰ electus. ẽ.
lic& dispensatio actionum corporaliũ
sicut Aecerno consilio fuerat p̃ordina-¬
ta transierit: totoq redemptoris humi¬
litas in głam paternae maiestates euos¬
ta sit. ut in nomine iħu om̃e genu flecͦ.¬
tatur Celestium & terrestriũ: & in¬
fernorum. Et om̃is lingua confiteat᷑.
uent̾ cam̃ ipsum parcũ salutifere uir¬
ginis adoramꝰ. & illã u̾bi & carnis

Expanded text:
a est ex matre Virgine Christi nascentis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat: Spiritus seniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . In terra autem illa pax conceditur, quae homines efficit bonae voluntatis. Quo enim Spiritu dChristianus, cui vera pax est, a Dei voluntate non dividi, et in his solis quae Deus dimi, diem Domini celebrantes, qui ex omnibus praeteritorum temporum diebus electus est, licet dispensatio actionum corporalium, sicut aeterno consilio fuerat praeordinata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in gloriam paternae majestatis evecta sit, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confiteanenter tamen ipsum partum salutiferae Virginis adoramus, et illam Verbi et carnis
Abbreviated transcription (Latin):
Atis si mi auol¬
tumq suꝑ emi¬
net fiman aeloquu facultatem:
diuini oꝑis magnitudo Et inde ori¬
tur difficultas fandi. Ende ades ra-¬
tio. nõ tacendi. Quia in iħu xp̃o filio
dei. nõ solum addiuinã aessentiam
turã. qđ dictũ. est ꝑ prophętam
Generationẽ eius quis enarrabit.
Utramq emm substantiam munã con-¬
uenisse ꝑ sonam. Nisi fides credat ser-¬
mo non explicat Et idõ numquam
fufficit copia laudatoris Gaudeamus
gͥ qđ & adloquendum tante mniscdiae

Expanded text:
tissimi, multumque supereminet humani eloquii facultatem divini operis magnitudo, et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tacendi: quia in Jesu Christo Filio Dei non solum ad divinam essentiam, turam, quod dictum est per Prophetam: Generationem ejus quis enarrabit? Utramque enim substantiam in unam convenisse personam nisi fides credat, sermo non explicat: et ideo nunquam sufficit copia laudatoris. Gaudeamus igitur, quod ad eloquendum tantae misericordiae
Abbreviated transcription (Latin):
pia fides agnouit et tenuit: infi¬
delitas autem in risit: suꝑbia timu¬
it suꝑata:. Quȩ nam. ẽ. illa gene¬
ratio quȩ in principio erat uer¬
bũ : ⁊ uerbum erat apud deũ et ds̃
erat uerbum:: Qđ. ẽ. hoc uerbũ
sine qđ dicturus antea nõ
silebat quod dicta non siluit qui-
dicebat Qđ. ẽ. uerbum sine tem.¬
pore: ꝑ qđ facta sunt temꝑa. Uer¬
bum qđ labia nullius apperuit
.quo ceptũ. clausit uł fmnitum u̾bũ
qđ initium non habet exore loquen¬
cuim & apperit ora mutoꝵ. Uer¬
bũ quod ligius gentiu̾ dissertas
non fit: ⁊ linguas infantiũ disser-¬
tas facit Quȩ nam. ẽ. inquã illa ge-¬
neratio cui patͣ moriendo non ce-¬
dit : Quia non ea uiuendo pͣcedit

Expanded text:
pia fides excepit et tenuit, infipia fides excepit et tenuit, infidelitas autem irrisit, superbia timuit superata? Quaenam est illa generatio, qua in principio erat bum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum ; vel quod est hoc Verbum quod dicturus antea non silebat, quo dicto non siluit qui dicebat? Quod est Verbum sine tempore, per quod facta sunt tempora; Verbum quod labia nullius aperuit coeptum, vel clausit finitum; Verbum quod initium non habet ex ore loquentium, et aperit ora mutorum; Verbum quod linguis gentium disertis non fit, et linguas infantium disertas facit? Quaenam est, inquam, illa generatio, cui pater moriendo non cedit; quia non eam vivendo praecedit,
Abbreviated transcription (Latin):
recur. et diem in quo nasceretur
elegit: & ipse condidit quod ele-¬
sponsus dechalamo suo. quo mor-¬
talibꝰ oculis posset uideri: & au¬
gniento lucis annuae. se luce
mentium uenisse testari.. Pro¬
phaece cecinerunt conditorem
rũ : angłs nuntiauit creatos ẽ
scarnis ⁊ sp̃s in iȩcarne uenturũ:
S alutauit ioħs exutero : in utero
saluatorẽ.. Sy meon senex dm̃ co¬
gnouit infante̾: anna indua iurgi¬
nẽ matrẽ. Haec st̃ testimonia na-.¬
tiuitatis tuȩ dñe iħu : antequã
tibi fluctus: sub sternerent᷑ calcan¬
ti. cederent ĩ peranti. Antaqua̾
uentus te uibente siluiss&. mortu-¬
usce uocante reuixiss&. solte
moriente palluissec : terra te re-¬
surgente tremussec celũ te ascen-¬
dente patiusset:. Antequã ista et
alia mirabilia iã iuiuenili tui cor¬
poris aecate fecisses: ad huc portaba¬
ris in manibꝰ matris. eciam dñs
orbis agnoscebaris:. Et ipse puer par
generatio saluatoris qua gignente

Expanded text:
retur, et diem quo nasceretur retur, et diem quo nasceretur elegit. Et ipse condidit quod elesponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri, et augmento lucis annuae se lucem mentium venisse testari. Prophetae cecinerunt Conditorem rum , angelus nuntiavit Creatorem carnis et spiritus in carne venturum. Salutavit Joannes ex utero in utero Salvatorem; Simeon senex Deum agnovit infantem; Anna vidua Virginem matrem . Haec sunt testimonia nativitatis tuae, Domine Jesu, antequam tibi fluctus sternerentur calcanti, cederent imperanti; antequam ventus te jubente siluisset, mortuus te vocante vixisset , sol te moriente palluisset, terra resurgente tremuisset, coelum te ascendente patuisset; antequam ista et alia mirabilia jam juvenilis tui corporis aetate fecisses. Adhuc portabaris in manibus matris, et jam Dominus orbis agnoscebaris; ipse puer parvlla generatio Salvatoris, qua gignenti
Abbreviated transcription (Latin):
dio. ꝑ quem factus. est omnis dies.
uoluit interra habere natalem.
hunc diem quem hodie celebramꝰ:
Quisquis hunc diem miraris: eter¬
num mirare pocius. ante ominẽ
diem ꝑ manentem: omne creantẽ.
ndie nascentem : amalitia diei
liberantem.. Ad huc mirare quȩ
peperit. & mat̾ & uirgo.ẽ quẽ
peperit. & in fans et u̾bum. ẽ
Merito caeli lecati sunt: angeli
gratinati. pastores laetati. magi mu-¬
tati. reges turbati : paruuli corona-¬
ti Lacta mat᷑ cybum Nirmͣ. lac-¬
ta panem decȩlo uenientẽ. Et in pͣ-¬
sepio positum: uelut piorũ crba¬
ria uimentoꝵ Iilic enĩ cognouit
bos possessorem suũ: et asinus pͣse¬
pe dnĩ.ͫ. Circumcisio scilicet. & pͣ¬
putum coherendo lapidi angula¬
ri: quoꝵs pͥmitie fuerunt pastores
et magi. Lac̾ta eu̾ qui talem fecit
te : ut & ipse fieret inte. Qui tͥ
& munus foecunditatis attulit
conceptꝰ: ⁊ decus uirginitatis noͣ
abstulit Natus. Qui sibi pͥusꝗͣ.
nasceretur: & uterũ dequo nasce¬

Expanded text:
die, per quem factus est omnis dies, voluit in terra habere natalem hunc diem, quem hodie celebramus. Quisquis hunc diem miraris, aeternum mirare potius ante omnem diem permanentem, omnem diem creantem, in die nascentem, a malitia diei liberantem. Adhuc mirare: quae peperit, mater et virgo est; quem peperit infans et Verbum est . Merito coeli locuti sunt, angeli gratulati, pastores laetati, magi invitati, reges turbati, parvuli coronati. Lacta, mater, cibum nostrum, lacta panem de coelo venientem, et in praesepio positum velut piorum cibaria jumentorum. Illic enim cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui ; circumcisio scilicet et praeputium, cohaerendo lapidi angulari, quorum primitiae fuerunt pastores et Magi. Lacta eum qui talem fecit te, ut ipse fieret in te, qui tibi et munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui sibi, priusquam nasceretur, et uterum de quo nasce
Abbreviated transcription (Latin):
cluditur: Nec temporibꝰ tendit᷑. Nec
modulis breuibꝰ longisq uariatur
nec uocibꝰ cexitur. nec silentio ter-¬
minat᷑. Quantomagis hoc totũ &
tale uerbum potuit & matris ute¬
ru ad sumpto corpore foecundare
Iet desinu patris non emigrare:
Hinc adoculos humanos escire. in¬
Hinc homo fieri: inde homines face

Expanded text:
cluditur, nec temporibus tenditur, nec cluditur, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inhinc homo fieri, inde homines face
Abbreviated transcription (Latin):
bo dei: cũ sermo iste qu̾e ꝓmsimus
ita liber sensibꝰ influat: ut eum
et recipiat &̾ non in cludat auditor:
Nam nisi reciperet᷑. neminẽ instrue-¬
ret Si includeret᷑: ad alios non ue-¬
nir&e Et utiq sermosiste uerbis sil¬
labisq diuditur: Fec tamen exei
tamquã excibo uentris singulas
parciculas collitur. sed omnes cocu
auditis. totũ singuli capitis Noc
timemꝰ dũ loquimur: ne cotũ au¬
diendo unus ad sumat. Noc alter
possit habere qđ sumat:. Sed ita uos
adtencius uolumꝰ nullius aurẽ men¬
temq fraudentes ut et cotum singuli
audiatis: ⁊ totũ audiendo ceteris re-¬
linquatis. Naq hoc fit alternis tem.¬
poribꝰ ut cũ sermo qui dicit᷑ ad te
primo in trauerit: exeat ate ut ad
alium possit intrare. Sed simul
adom̃s uenit: et totus ad singulos
ꝑuenit Q̾ si totus memoriam te¬
neri potuisset sicut adeotũ audien-¬
dum om̃s uenistis: ita cum toto sin-¬

Expanded text:
bo Dei, cum sermo iste quem promimus bo Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto sin
Abbreviated transcription (Latin):
AU DAT
lator matris creator. Filius dei depa¬
tre sine matre. filiꝰ hominis dematre
uas dies bominum: Uerbũ deus
ance omnia temꝑa : uerbũ caro opor-¬
timo tempore. Condicꝰ subole condi-
tor solis:. Cuncta secula ordinans
desinu patris: hodiernũ dien conse¬
crans deutero matris. Ibi maners.
hinc ꝓcedens. Pffector caeli & terrae:
sub caelo exortus int̾ra In effabiliter
sapiens sapienter infans: mundum
implens: In presepio iacens: sidera re¬
gens ubera lambans. Ita magnus in
forma dei. breuis in forma serui: ut
uec ista breuitate magnitudo illa mi-¬
nueretur. Nec illa magnitudine ista
breuitas prȩmeret᷑ neq qͣtian¬
do menbra humana suscepit oꝑadi¬
uina deseruit. Nec attingere afine
usq ad finem fortiter et disponere
om̃ia suauit̃ destitit. quando in fir¬
mitate carnis in dutus: uirginali
utero receptꝰ. est non in cdusus. ut
nec angeł subtraheretur sapientiae
cybus et nos gustaremꝰ quã suauis
est dñs. Quid hoc miramur deuer

Expanded text:
t lator, matris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre parvus in die hominum: Verbum Deus ante omnia tempora, Verbum caro opportuno tempore: conditor solis, conditus sub sole: cuncta saecula ordinans de sinu Patris, hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
mo: Hoc enim totum qđ sumꝰ. uel
in anima. uł incorpore nr̃a natura
est: illius habitus. Nos nisi hoc
essemus: non essemꝰ : ille si hoc non
essec: essec utiq deus: Et cũ hoc
esse. coepit qđ non erat: homo fac¬
tus ẽ ꝑmanens deus Ut non unu̾
hors: sedutrumq uerissimẽ diceret.

Expanded text:
mo . Hoc enim totum quod sumus vel mo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non unum horum, sed utrumque verissime diceretur;
Abbreviated transcription (Latin):
guarũ diuersitatẽ res ipsa quȩ di¬
cenda.ẽ. adhuc in cubili cordis quo¬
dã modo nuda . ẽ. intelligenti quȩ
ut uide ꝓcedat loquentis uoce ues¬
tit᷑. Uerumptamen utrũq hoc et
qđ cogitatur intelligendo: et qđ so¬
nat loquendo: mutabile atq dissi-¬
mile. ẽ Neq illud manebit cum
oblitus fueris. Neq hoc cum silu¬
eris Uerbñ autem dm̃i: man&
in aeternum In cõmutabiliter ia¬¬
pore. ut adtẽporalẽ uitam N&am
ꝓcederet. Non in carne amisit ae-¬
ternitatem : sedaeciã carni prestitit
in mortalitate̾.. Ita ipse taquã spon-¬
sus ꝓcedens dechalamo suo Exulta
uit ut gigas: adcurrendam uiam..
Qui cũ in forma dei essor: non rapinã
arbitratꝰ. est esse se aequale̾ deo. sed
ut ꝓpter nos fieret qđ non erat:
semet ipsum exinanuuit. nõ for-¬
mam dei perdens: sedforma
accipiens: Et ꝑhanc in similitudi¬
nem hominum factꝰ: nec ꝓpria sub-¬
stancia: sedhabitu inuentus ut ho-¬

Expanded text:
guarum diversitatem res ipsa quae diguarum diversitatem res ipsa quae dicenda est, adhuc in cubili cordis quodam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque hoc, cum silueris: Verbum autem Domini manet in aeternum, et incommutabiliter mapore, ut ad temporalem vitam nostram procederet, non in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de thalamo sam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut ho
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlos extendere. Nemo gͦ credat qi
filium conuersũ ⁊ con mutatũ. &.
in hominis filium: sed potiꝰ credamꝰ
filium: factũ t hominis filium:
N eq enĩ quia dictũ. ẽ deus erat uer¬
bum ⁊ uerbum caro fact̾um. ẽ
sic m uerbũ caro factum. ẽ. ut esse
desiner& deus. quando in ipsa car¬
ne qđ uerbũ caro factũ. est. em ma¬
ninhel piatus. ẽ nobiscũ deus
Sicut uerbum qđ corde gestamus: fit
uax cum more ꝓ ferimus: nec tamͣ
illud inhac cõmutatur. sed illo inte¬
gro ista inqua ꝓ cedat assumitur:
ut & intus maneat qđ intelligat᷑. et
foris sonet qdđ audiatur: Idem tamͣ
ꝓfertur in sono: qđ ante sonum erat
in silentio Atq ita u̾bum cũ fit
uox non mutatur in uoce. sed ma-¬
nens in mentis luce: et assumpta car¬
nis uoce ꝓcedit ad audiente̾ & non
deserit cogitantem Nã cũ ipsa
uex in silentio cogitatur. quȩ uel
grecȩ .ẽ. uł latinȩ. uł linguae alteriꝰ
cuius libet sed cum ante omnẽ lin¬

Expanded text:
e non mutatum. Nemo ergo credat Dei Filium conversum et commutatum esse in hominis filium: sed potius credamuFilium, factum hominis filium. Neque enim quia dictum est, Deus erat Verbum, et Verbum caro factum est ; sic Verbum caro factum est, ut esse desineret Deus: quando in ipsa carne quod Verbum caro factum est, Emmanue, natum est, nobiscum Deus . Sicut verbum quod corde gestamus, fit vox cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro ista in qua procedat assumitur, ut et intus maneat quod intelligatur, et foris sonet quod audiatur: hoc idem tamen profertur in sono, quod ante sonuerat in silentio; atque ita verbum cum fit vox, non mutatur in vocem; sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Non cum ipsa vox in silentio cogitatur, quae vel graecae est, vel latinae, vel linguae alterius cujuslibet: sed cum ante omnem lin
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ quibꝰ uenit: ꝑ quem factus . ẽ.
mundus Condicor mariae. Na¬
tus ex maria.. Filius dauid dñs
dauid Semen habraȩ: qui. ẽ. an¬
te habraham: Factor cerre: factꝰ
in terra Creator caeli : creatꝰ sub
caelo: Ipse .ẽ. dies quã fec it dñs:
et dies cordis nr̃i ipse .ẽ. dominus
Ambulemus in lumine eiꝰ. exulte¬

Expanded text:
dis venit per quem factus est mundus. Conditor Mariae, natus ex Maria: filius David, Dominus David: semen Abrahae, qui est ante Abraham: factor terrae, factus in terra: creator coeli, creatus sub coelo. Ipse est dies quem fecit Dominus, et dies cordis nostri ipse est Dominus. Ambulemus in lumine ejus, exsulte