comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prietas generationis. princi¬
patus alteri deferatur. Illide¬
latũ ẽ ut iħs eius filius dice¬
retur. huic quasi principi
familie gentiũ quȩ p̃rogat
ua seruatur. ut abraham
generationis dominice manaret
exordium. Qui enim fidei auc.¬
tor. ẽ. ipsum asserere scriptura
quoꝙ debuit diuine gñationiᷤᷤ
auctorẽ. Unde et lucas addm̃
putauit originẽ eius referendã.
quod uerus xp̃i gñator ds̃ sit.
uel scđm gñationem uerã pater.
uel scđm lauachri regñationẽ
mistici auctor muneris. Et
idõ non primo gñationem eiꝰ
cȩpit describere. sed postea quã
baptismũ eius explicauit: aucto¬
rem om̃ium dm̃ ꝑbaptismum
cupiens demonstrare.xp̃m qq̃
adõ ordine manasse successionis
asseruit: uniuersa contexens.
rationis indicium. quam quod
de gñatione dicturus. sic pͥmũ
premisit patrẽ loquentẽ: Hic
est filius m̃s dilectus in quo mͥ¬
cõplacui. Hic quoꝙ aliqui so¬
lent serere questiones. qđ ma¬
theus ab abraham usq adx̃m.

Expanded text:
roprietas generationis, principatus alteri deferatur. Illi delatum est, ut Jesus ejus filius diceretur: huic quasi principi, familiae gentiumque praerogativa 1318 servatur; ut ab Abraham generationis Dominicae manaret exordium. Qui enim fidei auctor est, ipsum asserere Scriptura quoque debuit divinae generationis auctorem. 11. Unde et Lucas ad Deum putavit originem ejus esse referendam; quod verus Christi generator Deus sit, ueram generationem pater uel secundum lauacri regenerationem mystici auctor muneris. et ideo non a primo generationem eius coepit describere, sed posteaquam baptismum eius explicuit, auctorem omnium deum per baptismum cupiens demonstrare Christum quoque a deo ordine manasse successionis adseruit uniuersa contexens, generationis indicium quam quod de generatione dicturus ipsum patrem praemisit loquentem: hic est filius meus dilectus, in quo conplacui? Hic quoque aliqui solent serere quaestiones, quod Matthaeus ab Abraham usque ad Christum
Abbreviated transcription (Latin):
nerationi iħu xp̃i filii dauio
filii abraham. Et cur hos du¬
os potissimũ nominauerit.
ne quaquã p̃tereundũ puto.
Non enĩ ouosȩ fidelissimi au¬
ctores generis eliguntur. ut in¬
telleͥgamꝰ qđ inipsa generati¬
one carnis.spał magis succes¬
sio reꝗratur. Duo sunt inquo
relinquens. cognoscens dm̃ mi¬
ruit fidei testimoniũ. quiaor¬
didit dõ et reputatũ ẽ. ei adu¬
stitiam. Qui etiã adõ accepit
oraculũ: dicente sibi. Exi det̃ri
tua. et de cognatione tua. et
de domo patris tui. et ueni
int̃ram quam tibi monstrabo
et faciãte ingentẽ magnã et
benedicãte. et magnificabo
nom̃ tuũ et eris benedictus.
Et benedicã benedicentes te.
et maledicã maledicenteste.
et benedicent᷑ inte om̃s tribꝰ
terre. Uides igitur congrega
debuit designari. qui instau-¬
randȩ ȩccłiȩ responsionẽ pͥmꝰ
emeruit. Dauid quoq me¬
rito et ipse auctor generis de¬
claratur. ꝗa cũiure iurando re¬

Expanded text:
nerationis Jesu Christi filii David, nerationis Jesu Christi filii David, filii Abraham . Et cur hos duos potissimum nominaverit, nequaquam praetereundum puto. Non enim otiose fidelissimi auctores generis eliguntur; ut intelligamus quod in ipsa generatione carnis, spiritalis magis successio requiratur. Duo sunt enim iderelinquens, et cognoscens Deum, meruit fidei testimonium; quia Credidit Deo, et reputatum est ei ad justitiam : qui etiam a Deo accepit oraculum, dicente sibi: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, et vade in terram quam tibi monstrabo, et faciamte te in gentem magnam, et benedicam te, et magnificabo nomen tuum, et eris benedictus, et benedicam benedicentes te, et maledicam maledicentes te, et benedicentur in te omnes tribus terrae . Vides igitur congregatdebuit designari, qui instaurandae Ecclesiae sponsionem primus emeruit. 8. David quoque merito et ipse auctor generis declaratur; quia cum jurejurando re
Abbreviated transcription (Latin):
inmontana cũ festinatione.
inciuitatẽ in ꝗt iudee. et intͣũ
indomũ zachariȩ. Cũ enim
iuxta trib suas moyses habi¬
tare unũ quẽq p̃scripserit.
erat et intribu iuda. Maxime
cũ exgenere heli sabeth fueriiT
sacerdotes. quoꝵ ds̃ potio ẽ.
Simul quã pulchrũ. ut cuco
illa p̾nuntiũ xp̃i . xp̃m illa
generauerit. et altera desp̃u
duo incarne una scdm legẽ
diuinã. Vtiq hii ꝗuna caro
erant et unus sp̃s . quomͦ po¬
t̃at fi eri ut uiderentur patri¬
am et tribũ abere diuisam.
Accidit et illud quod etiam
angłs gabrielh. de dño p̾nũ¬
tiauerit. Quod dabit deus
illi sedẽ dauit patris sui. Cer¬
tũ ẽ etiã mariã decla.uid
generatione manasse. Simul
etiã dicimus nichil referre.
quo ordine generationis seriẽ
exprimatur. cũ it̃ hinc. atq
duxerit: explanandũ uidetur.
Sed prius cur sc̃s math̾s. cũ ab
abrahã ceꝑit generationis ordi¬
rationis abrahe: Sed lib ge-¬

Expanded text:
in montana cum festinatione in montana cum festinatione in ciuitatem inquit Iudae et intrauit in domum Zacchariae. cum enim iuxta tribus suas Moyses habitare unumquemque praescripserit, erat et in tribu Iuda, maxime cum ex genere Elisabet fuerint sacerdotes, quorum deus portio est. simul quam pulchrum, ut cum illa pgenerauerit et altera de sancduo in carne una secundum legem diuinam, utique hi qui una caro erant et unus spiritus qui poterat fieri ut uiderentur patriam et tribum habere diuisam? accedit illud quod etiam angelus Gabrihel de domino praenuntiauerit quod dabit illi dominus sedem Dauid patris sui. certum est igitur etiam Mariam de Dauid generatione manasse. simul etiam discimus nihil referre quo ordine generationis series exprimatur, cum iter hinc atqueue ad deum perduxerit explanandum uidetur. sed prius cur sanctus Matthaeus, cum ab Abraham coeperit generationis ordirationis Abrahae, sed, Liber ge
Abbreviated transcription (Latin):
go: etiã origo sit mariȩ. Nã
tiq extribu sua et expatria
sua accepit uxorẽ. nec potuit
iustus facere contra id quod
illi p̃scriptũ ẽ. Sic eñĩ habes.
Quia unus ꝗsq inhereditatẽ
tribꝰ suȩ patriȩ adhereditabt
fili i isrł. nec detribu adtribũ
transibunt. Et omis filia
que habet hereditatẽ tribuũ
filioꝵ isrł. uni exppło et ex
tribu patris sui erit uxor. Itaq
et census tẽpore ascendit io
cũ maria uxore sua que exeadẽ
domo. et exeadẽ patria ꝓfessionẽ
deferr. Utiq eiꝰdẽ trib et eiꝰdẽ
patriȩ se eẽ designat. Cogna¬
ta quoq mariȩ inducitur he¬
lisabeth. Primo quod om̃s
iudei cognati: quẽ admodũ
et apłs docuit dicẽs. Opta¬
meis cognatis scđm carnem
quisunt hisrahelite. Cognate
ergo: quia ambe hisrahelite
erant. Simul et cognate: ꝗa
ambe erant extribu iuda.
didicisti extribu nda mariã.
disce et helisabeth. Nam exur¬
gens maria indieb illis. abiit

Expanded text:
gine etiam origo sit Mariae. nam gine etiam origo sit Mariae. nam tique ex tribu sua et ex patria sua accepit uxorem nec potuit iustus facere contra id quod lege praescriptum est. sic enim habes quia unusquisque in hereditatem tribus suae patriae adhaerebunt filii Israhel nec de tribu ad tribum transibunt et omnis filia, quae habet hereditatem tribuum filiorum Israhel, uni ex populo et ex tribu patris sui erit uxor. itaque et census tempore ascendit Ioscum Maria uxore sua. quae ex eadem domo et ex eadem patria professionem defert, utique eiusdem tribus et eiusdem patriae se esse designat. Cognata quoque Mariae inducitur Elisabet, primo quod omnes Iudaei cognati, quemadmodum et apostolus docuit dicens: optameis cognatis secundum carnem, qui sunt Israhelitae. cognatae ergo, quia ambae Israhelitae erant, simul et cognatae, quia ambae erant ex tribu Iuda. didicisti ex tribu Iuda Mariam, disce et Elisabet. nam exsurgens Maria in diebus illis abiit
Abbreviated transcription (Latin):
inre liꝗs curiis ciuitatũ ge¬
neris asserit dignitatẽ. Quã
de forme etiã siderelicta uiri
origine: origo femine querere¬
tur. ut uideret᷑ patrẽ ñhabuis¬
se ille totius mundi ppłi̾s p̃¬
dicandus. Sed etiã alibi diu̾so
ordine gn̾ationẽ doceamꝰ ẽẽ de¬
cursã. Nec hic quoq euãgłste
discrepare uideantur. ꝗ uetẽm
ordinẽ sunt secuti. Sic enĩ
habes. Tuit hõ ex arath.
et nom̃ eius helchana. filtꝰ
erimihel: filus heli. filius
osi. Udes et apatribꝰ ad
filios. et afilus adpatres: o¬
riginis descriptionẽ ueteri
more contextã. Uides ubiq
familiã ꝑ iroꝵ gnãtiones
ẽẽ decursã. Nolimirari. sima¬
theus ababraham usq adio¬
seph. lucas a ioseph usq ad
adan et dm̃. generationũ or¬
dinẽ ꝑcurrerit. Noli mirari
quod io seph origo descriptaẽ.
Et enĩ scđm carnẽ natus:. usũ
debuit sequi carnis. Et qui i
scłm uenit. scłi debuit more de¬
scribi. maxime cũ ioseph ori¬

Expanded text:
reliquis curiis ciuitatum gereliquis curiis ciuitatum generis adserit dignitatem. quam deforme autem, si relicta uiri origine origo feminae quaereretur, ut uideretur patrem non habuisse ille totius mundi populis praedicandus! sed etiam alibi diuerso ordine generationem doceamus esse decursam, ne hic quoque euangelistae discrepare uideantur, qui ueterem ordinem sunt secuti. sic enim habes: fuit homo ex Arath, et nomen eius Elcana, filius Hieremiel, filius Heli, filius Ozi. uides et a patribus ad filios et a filiis ad patres originis descriptionem uetere more contextam, uides ubique familiam per uirorum generationes esse decursam: noli mirari si Matthaeus ab Abraham usque ad Ioseph, Lucas a Ioseph usque ad Adam et deum generationum ordinem percucurrit. noli mirari quod Ioseph origo descripta est. etenim secundum carnem natus usum debuit sequi carnis et qui in saeculum uenit saeculi debuit more describi, maxime cum in Ioseph ori
Abbreviated transcription (Latin):
dit mundũ iuxta ꝙ seriptũ
ẽ. In principio fecit ds̃ celũ
et terrã. Nã et sihumana ñ
sunt comparanda diuinis.
uitia nr̃a circũdolat. Cito se¬
curim admoues arboribꝯ in¬
fecundis. secare doctus exigu¬
a. culminibꝯ seruare sublimi¬
a. rigida mentiũ sp̃s igne
molire. et inuarios usus. om̃e
humanũ genꝰ diuersa miste¬
riorũ qualitate formare. Cur
aut ioseph magis quã marit
generatio describitur. cũ mi¬
ria de spũ scõ generauerit
uideatur alienus. dubitare
p ossimꝰ nisi ẽ suetudo nos in¬
stru eret scripturarũ. quȩ
semꝑ orriginẽ uiri querit
Sic enĩ habes. Phares filius fi¬
idȩ principis tribꝯ. hic
generauit esrõ. et esrõ gnaũ
anirã. et amrã. gen̾auit amina¬
dab et aminadab genuit na¬
a son. et na a son genuit sal¬
mon. et salmon generaũ boos.
et boor generauit obed. et
obed generaũ iesse. et iesse ge¬
nerauit dauid. Uiri em̃ ꝑso¬
na quęrit᷑. ꝗ etiã insenatu et

Expanded text:
dit mundum iuxta quod scriptum dit mundum iuxta quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram. nam etsi humana non sunt conparanda diuinis, uitia nostra circumdolat, cito securem admouens arboribus infecundis, secare doctus exigua, culminibus seruare sublimia, rigida mentium spiritus igne mollire et in uarios usus omne humanum genus diuersa ministeriorum qualitate formare. Cur autem Ioseph magis quam Mariae generatio describatur, cum Maria de sancto spiritu generauerit uideatur alienus, dubitare possemus, nisi consuetudo nos instrueret scripturarum, quae semper uiri originem quaerit. sic enim habes: Phares fuit filius Iuda principis tribus. hic generauit Esrom et Esrom generauit Aram et Aram generauit Aminadab et Aminadab generauit Naasson et Naasson generauit Salmon et Salmon generauit Boos et Boos generauit Obed et Obed generauit Iessae et Iessae generauit Dauid. uiri enim persona quaeritur, qui etiam in senatu et
Abbreviated transcription (Latin):
TIpse I̾s E
rat incipiens
fere annoꝵ tri
batur filius io¬
seph. Degeñati¬
onibꝰ dicturi: quaꝵ non nul¬
la uidemus ineugłio scđm¬
.matħm. uł in hoc cunis int̃¬
p̃tationẽ habemus in ma-¬
credibile aduersantia sibi scõꝰ
uiros potuisse dicere. dege¬
stis : p̃sertim dm̃ saluatoriᷤ.:
quanto studio possumꝰ. non
dixisse eos discrepantia de¬
monstremꝰ. Et primũ om̃iũ
neminẽ mouere deb et quod
ita scriptũ ẽ. quiputabatur
eẽ filius ioseph. Bene enĩ pu¬
tabatur. ꝗa natura nonerat.
Sed idõ putabatur. quia ma
ria eũ quȩ ioseph uiro suo e-¬
rat desponsata generauerat
Sic eñi habes. Nonne hic ẽ.
filius ioseph fabri: diximus
supra. qua ratione ꝑuirginẽ
diximꝰ etiã. quaratione ꝑ de¬
sponsatã. et quare census tp̃r
nasci uoluerit dñs salutaris.
Non alienũ etiã uidetur : ut
qua ratione fabrũ patrẽ ha¬
buerit declaremꝰ. Hoc erãt.¬
po eũ patrẽ sibi ẽẽ demonstri
qui fabricator om̃iũ condi¬

Expanded text:
ipse Iesus erat incipiens fere annorum batur esse filius Ioseph. de generationibus dicturi, quarum nonnullam uidemus in euangelio saeum uel in hoc, cuius interpretationem habemus in macredibile aduersantia sibi sanctos uiros potuisse dicere, de gestis praesertim domini salutaris quanto studio possumus non dixisse eos discrepantia demonstremus. et primum omnium neminem mouere debet quod ita scriptum est: qui putabatur esse filius Joseph. bene enim putabatur, quia natura non erat, sed ideo putabatur, quia eum Maria, quae Ioseph uiro suo erat desponsata, generauerat; sic enim habes: nonne hic est filius Ioseph fabri? diximus supra qua ratione per uirginem, diximus etiam qua ratione per desponsatam et quare census tempore nasci uoluerit dominus salutaris: non alienum etiam uidetur ut qua ratione fabrum patrem habuerit declaremus. hoc enim typo eum patrem sibi esse demonstrat, qui fabricator omnium condi
Abbreviated transcription (Latin):
ei inꝗt inpatrẽ. et ille michi
infiliũ. Quis ẽ ille ꝓpͥus dĩ
filius. rusi eui dictũ ẽ. Pilius
meus estu. ego hodie genuite.
et fidelem cũ seruabo indomo
mea. et regnũ eiꝰ usq in scłm:
At uero salomonẽ errasse
idõ fortasse tã grauit᷑. ne er-¬
rarent homines et adipsũ
crederet᷑ manasse ꝓmissum.
diumarũ serie cognoumus
lectionũ. Edificauit enim
tẽplũ astarte y̾dolo ꝓpter
tus ẽ dñs insalomonẽ. Si gͥ
et uiuente dauid regnare ce¬
pit. Sic em̃i habes. Quod cũ
nuntiatũ eẽt dauid regnare
salomonẽ: adorauit rex in¬
ho die desemine meo sed ẽtẽ
inthrono meo. et oculi meiu¬
dent. Sierrauĩt si offendĩt.
spondit. Et idõ istos duos gi¬
neris auctores eugłista deles
unũ ꝗ ꝓmissũ accepit decon
dine sit successionis posterib
prior tam̃ quam abraham
in dñi generatione describu᷑
ꝗa plus ẽ ꝓmissum accepissi¬

Expanded text:
ille mihi in filium — quis est ille proprius dei filius nisi cui dictum est: filius meus es tu, ego hodie genui te?et fidelem eum seruabo in domo mea et in regno eius usque in saeculum? at uero Salomonem errasse ideo fortasse tam grauiter, ne errarent homines et ad ipsum crederetur manasse promissum, diuinarum serie cognouimus lectionum; aedificauit enim templum Astartae idolo propter tus est dominus in Salomonem. si igitur et uiuente Dauid regnare coepit — sic enim habes quod, cum esset nuntiatum Dauid regnare Salomonem, adorauit rex hodie de semine meo sedentem in throno meo, et oculi mei uident — si errauit, si offendit, spopondit. et ideo istos duo generis auctores euangelista delegit, unum qui promissum accepit de condine sit successionis posterior, prior tamen quam Abraham in domini generatione describitur, quia plus est promissum accepiss
Abbreviated transcription (Latin):
Exibit flos deradice iesse. et
pientiȩ et intellectus. Et in¬
fra. Et erit radix iesse. et qui
exurget imꝑare gentibꝯ. imp¬
so g̃s̃ sꝑabunt. Et alibi. Puer
natus ẽ nob. filius datus ẽ nob.
cuius principiũ suꝑ humeroꝰ eiꝰ.
et uocabit᷑ nom̃ eiꝰ magni c̃sili angłs.
Ad ducã enĩ pacẽ suꝑ princi¬
pẽs. et salutẽ. et magna po-¬
testaᷤᷤ eiꝰ et pacis eiꝰ ñerit finis
in sede dauid: et in regno eius. In
quo aꝗle q̃q̃ int̃p̃tatione ñ quasi
de hõe : sed de eo ꝗ ultra hõem

Expanded text:
ce ascendet pientiae et intellectus et infra: et erit radix Iessae et qui exsurget imperare gentibus in ipso gentes sperabunt et alibi: puer natus est nobis, filius datus est nobis, cuius principium super umeros eius, et uocabitur nomen eius Magni consilii angelus; adducam enim pacem super principes et salutem ei. magna potestas eius et pacis eius non est finis in sede Dauid et in regno eius. in quo Aquilae quoque interpretatione non quasi de homine, sed de eo qui ultra hom
Abbreviated transcription (Latin):
bił. consiliarius. ds̃ fortis. pat̾¬
potens futi scłi princes paciᷤ.
eiꝰ impleta ẽ. disciplina. et
pacis eiꝰ ñ ẽ finis. supra sedẽ
c̃uenire de xp̃o euidentibus
designatur oracuł. nec posse
diuine fructũ potentiȩ ad salo¬
moms grãm deriuari. ꝗ dauid
filius fuit.cuius finis haud
dubie cognoscitur. Tinisem̃
fuit regi salomomonis et
pacis. ut regnoꝵ lectionibus
demonstratur. Unus ẽ xp̃s
cuius regnũ ñ habet finẽ. De in
nullis salomon gentib imꝑaũ.¬
eccłiam denationibꝯ c̃ gregaũ
unuersis. Postremo uiuente
dauid. et natus . ẽ. salomon.
et regnũ ẽ consecutus. Hic
aũt ꝗ promittitur post moͬ¬
tẽ dauid. resurrecturꝰ eẽ mon¬
strat̃. Sic eñ habes. Quia
cũ impleti fuerint dies tu ⁊.

Expanded text:
bilis consiliarius, Deus fortis, potens, pater saeculi, princeps pacis. Ejus impleta est disciplina, et pacis ejus non est finis, supra sedem convenire de Christo evidentibus signatur oraculis, nec posse divinae fructum potentiae ad Salomonis gratiam derivari, qui David filius fuit, cujus finis haud dubie cognoscitur. Finis enim fuit regni Salomonis, et pacis, ut Regnorum lectionibus demonstratur. Unus est Christus, cujus regnum non habet finem. Deinde nullis Salomon gentibus imEcclesiam de nationibus congregavit universis. Postremo vivente David, et natus est Salomon, et regnum est consecutus. Hic autem qui promittitur, post mortem David surrrecturus esse monstratur, sicut habes: Quia cum completi
Abbreviated transcription (Latin):
re possit reconditos: qui scit quẽ¬
admodum possit capere disꝑsoᷤ.
Quos in uerbo capit uerbo cre¬
didit. Negat suam predã: ne¬
gat suum munus. Eximquit
ame dñe. quia hõ peccator sũ.
Ad mirabatur enim dona dun¬
na: et quo plus meruerat: hoc
presumebat minus. Dic et tu:
exi ame dñe : quia hõ peccator
sum. ut respondeat tibi dñs.
peccatum fateri. Noli timere.
etiam que tua sunt dño defer¬
re: quia que sua sunt nobis il¬
le concessit. Nescit inuidere.
nescit eriꝑe. nescit auferre.
Uides quam bonus dñs. qui
tantum tribuit hominib: ut
uiuificandi habeant potestatẽ.

Expanded text:
re possit reconditos, qui scit quemre possit reconditos, qui scit quemadmodum possit capere dispersos. quos in uerbo capit uerbo reddit; negat suam praedam, negat suum munus. exi inquit a me, domine, quia homo peecator sum. ammirabatur enim dona diuina et quo plus meruerat hoc praesumebat minus. dic et tu: exi a me, domine, quia peccator sum, ut respondeat tibi dominupeccatum fateri, noli timere etiam quae tua sunt domino deferre, quia quae sua sunt nobis ille concessit. nescit inuidere, nescit eripere, nescit auferre. uides quam bonus dominus, qui tantum tribuit hominibus, ut uiuificandi habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
ante ceꝑant. magnam inuer¬
bo dm̃ concludunt piscium
multitudinem. Non hoc hu.¬
manȩ facundię opus. sed suꝑ.¬
ne uocationis est munꝰ. Cediũ
disputationes hominũ. fide
plebs sua credit: rũpuntur
retia: nec labitur piscis. Uocãt
ad adium̃tum socii: qui erant
inalia naui. Que est illa alia
nauis: isi forte iudea: ex qua
ioħs et iacob alleguntur: pa¬
cta ẽ enim uidea scĩficatio eius
Igitur de synagoga ad nauim
petri. hoc est ad eccłam comit¬
nerunt: ut implerent ambas
nauiculas. Om̃s enim innomi¬
ne iħu genu flectunt. siue ui¬
deus. siue grecus: omĩa et in
om̃ib xp̃s. Sed mͥ cumlus is¬
te suspectus ẽ: ne plenitudie
sui naues pȩne mergantur.o.¬
portet erm et hereses ẽẽ: ut
ꝓbentur bon. Possumꝰ etiam
et aliam ȩccłam intellegere
nauim alterius. abuna emm.
plures eccłe deriuantur. Ecce
alia sollicitudo petri. cui sua
iam preda suspecta ẽ. Sed nouit
ꝑfectus. quẽ admodum serua¬

Expanded text:
antea ceperant magnam in uerantea ceperant magnam in uerbo domini concludunt piscium multitudinem. non hoc humanae facundiae opus, sed supernae uocationis est munus. cedunt disputationes hominum, fide plebis sua credit. rumpuntur retia, nec labitur piscis. uocantur ad adiumentum socii qui erant in alia naui. quae est illa alia nauis nisi forte Iudaea, ex qua Iohannes et Iacobus adleguntur? facta est enim Iudaea sanctificatio eius. hi igitur de synagoga ad nauem Petri, hoc est ad ecclesiam conuenerunt, ut inplerent ambas nauiculas; omnes enim in nomine Iesu genu flectunt, siue Iudaeus siue Graecus; omnia et in omnibus Christus. sed mihi cumulus iste suspectus est, ne plenitudine sui naues paene mergantur; oportet enim et haereses esse, ut probentur boni. possumus tamen et aliam ecclesiam intellegere nauem alterius; ab una enim plures ecclesiae deriuantur. ecce alia sollicitudo Petri, cui sua iam praeda suspecta est. sed nouit perfectus quemadmodum serua
Abbreviated transcription (Latin):
scło sis misera cupiditate sub¬
iectus: Penditur igitur di dra¬
gma. quod erat pretium nr̃e
redẽptionis et corporis. In le¬
ge ꝓmissum: in euagłio per¬
solutum: non otiose inore pi-¬
scis inuentum. Exore enm tuo
iustificaberis . Et emm pretiũ
immortalitatis est nobis nr̃a
confessio. Quia sicut scriptũ ẽ:
ore confessio fit ad salutẽ. Et for¬
tasse primi̾s hic piscis: primus
dragmam: hoc ẽ pretiũ census.
stephanus scilicet. more thes¬
aurum : cum xp̃m in passione
loqueretur. Sed reuertam
ad ꝓpositum locum: et discamꝰ
apłicam humilitatem. Precep¬
tor inquit. ꝑ totã noctem labo¬
rantes nichil cȩpimꝰ: sed in uerbo
tuo laxabo retea. Et ego. dñe:
scio quia nox mͥ est: quandoñ
imꝑas. Nemo adhuc dedit
nomen suum: adhuc noctem
habeo. Misi iaculum uocis ꝑ
epyphaniam. et adhuc nichil
cȩpi. Misi ꝑdiem. et expecto in
iubeas: in uerbo tuo laxabo
retia. Ouacua presũptio. ohu¬
militas fructuosa. Qui nichil

Expanded text:
saeculo sis misera cupiditate subsaeculo sis misera cupiditate subiectus? penditur . igitur didragma, quod erat pretium nostrae redemtionis et corporis, in lege praemissum, in euangelio persolutum, non otiose in ore piscis inuentum; ex ore enim tuo iustificaberis. etenim pretium inmortalitatis est nobis nostra confessio, quia, sicut scriptum est, ore confessio fit ad salutem. et fortasse primus hic piscis primus dragma, hoc est pretium census. Stephanus scilicet, in ore thesaurum, cum Christum in passione loqueretur. sed reuertamur ad propositum locum et discamus apostolicam humilitatem. Praeceptor, inquit per totam noctem laborantes nihil cepimus; sed in uerbo tuo laxabo retia. et ego, domine, scio quia nox mihi est, quando non imperas. nemo adhuc dedit nomen suum, adhuc noctem habeo. misi iaculum uocis per epifania et adhuc nihil cepi, misi per diem. exspecto ut iubeas; in uerbo tuo laxabo retia.s o uacua praesumtio, s o humilitas fructuosa! qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
altũ disputationis ȩccła apetro
ducitur. ut uideat hic resurgen¬
uerborum cõplexiones: et quasi
quidam rationis sins. et dispu¬
tationum recessus : qui eos quos
ceꝑint non amittant : Et bene
apłica instrum̃ta sunt retia pi¬
scandi: quȩ ñ captos perimunt.
sed reseruant. et de ꝓfundo ad
lum̃ extrahunt fluctuantes: de
infimis ad suꝑna transducunt
Est et aliud apłicũ piscandi genꝰ:
quo gñe solum petrũ piscari dñs
iubet dicens. Mite amũ. et eum
piscem qui primꝰ ascenderit tolle.
Magnum quidem ẽ et sp̃ale do-¬
cumentũ. quo xp̃iam uiri subli¬
miorib potestatib docentur
debere eẽ subiecti. neꝗs c̃stitmonẽ
regis terrem putet eẽ soluendã.
Si enm censum filius dĩ soluit.
quis tutantus es: qui non putes
ẽẽ soluendum : Et ille censum
soluit: qui nichil possidebat.
Tu autem qui scłi sequeris lucrũ:
cur scłi obsequium non recogno¬
scas : Cur te supra scłm quad ã
ammi arrogantia feras: cum

Expanded text:
altum disputationis ecclesia a Petro altum disputationis ecclesia a Petro ducitur, ut uideat hinc resurgenuerborum conplexiones et quasi quidam orationis sinus et disputationum recessus, qui eos quos ceperint non amittant? et bene apostolica instrumenta piscandi retia sunt, quae non captos perimunt, sed reseruant et de profundo ad. lumen extrahunt, fluctuantes de infimis ad superna transducunt. Est et aliud apostolicum piscandi genus, quo genere solum Petrum piscari dominus iubet dic ns: mitte amum et eum piscem qui primus ascenderit tolle. magnum quidem est et spiritale documentum, quo Christiani uiri sublimioribus potestatibus docentur debere esse subiecti, ne qui constitutionem regis terreni putet esse soluendam. si enim censum filius dei soluit, quis tu tantus ea, qui non putes esse soluendum? et ille censum soluit, qui nihil possidebat; tu autem, qui saeculi sequeris lucrum, cur saeculi obsequium non recognoscas ? cur te supra saeculum quadam animi adrogantia feras, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Demq et si alus imꝑatur ut la¬
xent retia sua: soli tam̃ petro dr̃
Duc maltum: hoc ẽ in ꝓfundũ
disputationum. Quid em̃ tam
altum. quã altitudinem duntia¬
rum uidere : scire dĩ filiũ. et pro¬
fessionem liumȩ gñationis assu¬
mere : Quam licet mens ñqueat
humana plenȩ rationis inuestiga¬
tione cõprehendere: fidei tam̃
plenitudo cõplectitur. Namsi
non licet mͥ scire quẽ ad modũ
natus sit: non licet tam̃ nescire
ꝙ natus sit. Seriem gn̾ationis
ignoro. sed auctoritatẽ gn̾atio¬
nis non ignoro. Non interfuimꝰ
cũ expatre dĩ filius nasceretur.
sed interfumꝰ cũ apatre dĩ filuiᷤᷤ
diceretur. Si dõ non credimus.
cui credimꝰ : Omĩa quȩ credimꝰ.
uel insu credimꝰ. uel auditu. Nis
sepe fallitur : auditus infide ẽ.
an asserentis ꝑsona discutitur:
Si uiri bom dicerẽt. nefas puta¬
remus non credere. Ds̃ asserit :¬
ꝓbat filius. Refugiens sol fatet᷑.
tremens terra testatur. Inhoc

Expanded text:
denique etsi aliis imperatur ut ladenique etsi aliis imperatur ut laxent retia sua, soli tamen Petro dicitur: due in altum, hoc est in profundum disputationum. quid enim tam altum quam altitudinem diuitiarum uidere, scire dei filium et professionem diuinae generationis adsumere? quam licet mens non queat humana plenae rationis inuestigatione conprehendere, fidei tamen plenitudo conplectitur. nam etsi non licet mihi scire quemadmodum natus sit, non licet tamen nescire quod natus sit. seriem generationis ignoro, sed auctoritatem generationis agnosco. non interfuimus, cum ex patre dei filius nasceretur, sed interfuimus, cum a patre dei filius diceretur. si deo non credimus, cui credimus? omnia enim quae credimus uel uisu credimus uel auditu. uisus saepe fallitur, auditus in fide est. an adserentis persona discutitur? si uiri boni dicerent, nefas putaremus non credere: deus adserit, probat filius, refugiens sol fatetur, tremens terra testatur. in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cis imꝑio obsecuntur elem̃ta.
atq insensibilia sensum accipi¬
unt obsequendi . Diumȩ my¬
sterium gr̃ȩ reuelatur : quod
fluctus mitescunt scłi. uerbo
immundus sp̃s conquiescit.
sed utrũq cęlebratur. Habes
miraculum in helem̃tis. habes
docum̃tũ in mysteriis. Ergo ꝗa
lucas eam sibi naum inqua pe¬
trus piscaretur elegit.Nontur¬
batur ista quȩ petrũ habet. tur¬
batur illa quȩ uidam habet. Et¬
simulta illic discipłorum meri¬
ta nauigabant. tam̃ adhuc euã
perfidia ꝓditoris agitabat . In
utraꝙ petrus: sed qui suis meritiᷤ
firmus est. turbatur alienis. Ca¬
ueamus igitur ꝑfidum: cauea¬
mus ꝓditorem: ne ꝑunũ pluri¬
mi fluctuemꝰ. Hȩc ergo non tur¬
batur nauis. in qua prudentia
nauigat. abẽ perfidia. fides spi¬
rat. Quẽ ad modum emm turba¬
ri poterat: cui pre erat is. in quo
ȩccłȩ firmam̃tũ est : Illic ergo
turbatio. ubi modica fides . Hic
securitas: ubi ꝑfecta dilectio ẽ.

Expanded text:
cis imperio obsequuntur elementa cis imperio obsequuntur elementa atque insensibilia sensum accipiunt obsequendi, diuinae mysterium gratiae reuelatur, quod fluctus mitescunt saeculi, uerbo inmundus spiritus conquiescit, sed utrumque celebratur. habes miraculum in elementis, habes documentum in mysteriis. ergo quiLucas eam sibi nauem, in qua Petrus piscaretur, elegit. non turbatur ista quae Petrum habet, turbatur illa quae ludam habet. etsi multa illic discipulorum merita nauigabant, tamen eam adhuc perfidia proditoris agitabat. in utraque Petrus, sed qui suis meritis firmus est turbatur alienis. caueamus igitur perfidum, caueamus proditorem, ne per unum plurimi fluctuemus, ergo non turbatur haec nanis, in qua prudentia nauigat, abest perfidia, fides spirat. quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo ecclesiae firmamentum est? illic ergo turbatio, ubi modica fides, hic securitas, ubi perfecta dilectio.
Abbreviated transcription (Latin):
SCENDENS auTem IuNã nauĩ q&
quȩ erat symonis: rogauit ut ĩ¬
duceret aterra aliquantulum.
Ubi dñs multis imꝑtiuit uaria
gña sanitatũ. nec tp̃r nec loco
cȩpit astudio sanandi turba co-¬
hiberi. uesꝑ incubuit: sequebãt.
Stagnũ occurrit. urguebãt. et
ideo ascendit inpetri nauim.
Hȩc ẽ illa nauns. quȩ adhuc se.¬
cundum matħm fluctuat. scc̾mn
lucam repletur piscib: ut et
principia ȩccłȩ fluctuantis. et
posteria exuberantis agnoscas.
Pisces enim sunt: qui hanc ena¬
uigant uitã. Ibi adhuc cdiscipłis
xp̃s dormit: hic precipit. Dor¬
mit emm trepidis. ꝑ fectis uigi¬
lat. Sed quẽ ad modũ dormiat
xp̃s. audisti dicentẽ in propħa
Ego dorno. et cor meũ iungila
Et sc̃s matħs recte ñ pret̾mite¬
dum putauit ȩterne indicium
potestatis: ubi imꝑauit uentis.
non est enim humana doctrina
sicut audisti iudeos dicere: uer¬
bo imꝑat spiritib. sed cȩlestis
maiestatis insigne. ꝙ turbatũ
sedatur manere: et diuinȩ uo¬

Expanded text:
scendens autem in unam nauem, quae erat Simonis, rogauit ut inducerent a terra aliquantulum. ubi dominus multis inpertiuit uaria genera sanitatum, nec tempore nec loco coepit a studio sanandi turba cohiberi. uespera incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urguebant. et ideo ascendit in Petri nauem. haec est illa nauis, quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat, secundum Lucan repletur piscibus, ut et principia ecclesiae fluctuantis et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt qui hanc enauigant uitam. ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit; dormit enim trepidis, perfectis uigilat. sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in propheta: eo dormio, et cor meum uigilat. et sanctus Matthaeus recte non praetermittendum putauit aeternae indicium potestatis, ubi imperat uentis. non est enim humana doctrina, sicut audistis Iudaeos dicere: uerbo imperat spiritibus, sed caelestis maiestatis insigne. quod turbatum sedatur mare et diuinae uo
Abbreviated transcription (Latin):
non uouere: quã uouere et non
reddere. Maior ẽ. contractus fi¬
dei. qũa pecume. Redde promiᷤᷤ¬
sũ dũ in hoc corpore ẽs. prius¬
quã ueniat exactor. et mittat te
incarcerẽ. A men dicotibi. ñ exienꝰ
inde. donec soluas nouissimum
quadrantẽ.

Expanded text:
non uouere te quam uouere et non non uouere te quam uouere et non reddere. maior est contractus fidei quam pecuniae. redde promissum, dum in hoc corpore es, priusquam ueniat exactor et mittat te in carcerem. amen dico tibi, non exies inde, donec soluas nouissimum quadrantem.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. dĩ.Imaginẽ cesaris non habet
petrus. quia ipse dixit. Reliqui¬
mus omĩa. et secuti sumus te.
Imago cesaris non reperit᷑ inia¬
cobo. uel ioħe. quia filiitonitrui.
Sed reperit᷑ in mari. ubi draconeᷤ
illi contritis capitib superaqũã
et ipse draco maior cõminutus
caput. datus ẽ inescã ppłis ethi¬
opũ. Si ergo non abuit imaginẽ
cesaris. cur dedit censũ: Non de
suo dedit. sed reddidit mundo
quod erat mundi. Et tu siuis
non eẽ obnoxius cesari. noli ha¬
bere quȩ mundi sunt. Sed ha¬
bes diuitias. obnoxius cesaries
Si uis nichil regi debere terreno.
relinque om̃ia tua: et scquere
xp̃m. Et bene prius quȩ cesariᷤ
sunt reddenda decernit.Neq
eñĩ potest eẽ quis dm̃. nisi prius
renuntiauerit mundo. Sed om̃s
renuntiamus uerbis. non renun¬
tiamus affectu. Nã cũ sacramenta
suscipimus. renuntiamus. Quã
grauia uincula. promittere dõ.
et non reddere. Meluis ẽ in ꝗt

Expanded text:
est dei. imaginem Caesaris non habet est dei. imaginem Caesaris non habet Petrus, quia dixit: reliquimus omnia e t secuti sumus t e. imago Caesaris non repperitur in Iacobo uel Iohanne, quia filii tonitrui, sed repperitur in mari, ubi dracones illi contritis capitibus super aquam et ipse draco maior conminutus caput datur in escam populis Aethiopum. si ergo non habuit imaginem Caesaris, cur dedit censum? non de suo dedit, sed reddidit mundo quod erat mundi. et tu si uis non esse obnoxius Caesari, noli habere quae mundi sunt. sed habes diuitias: obnoxius Caesari es. si uis nihil regi debere terreno, relinque omnia tua et sequere Christum. et bene prius quae Caesaris sunt reddenda decernit; neque enim potest esse quis domini, nisi prius renuntiauerit mundo. sed omnes renuntiamus uerbis, non renuntiamus adfectu; nam cum sacramenta suscipimus, renuntiamus. quam grauia uincula promittere deo et non soluere ! melius est in quit
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝓpagaũ.
uius habet imaginẽ et pꝰ pẽt¬
inscriptionẽ.
ocet hoc loco dñs. circũ¬
¶pectos nos in respondendo. ad¬
ũsũ hereticos uel iudeos eẽ debe¬
re. Alibi dixit. Estote astuti sic̃
serpentes. Quẽ locũ pleriq ac¬
cipiunt. ut quia serpente sus¬
penso.xp̃i crux annuntiata. ẽ.
quo serpentinũ nequitie sp̃alis
uirus aboleret: indeat᷑ astutus
sicut sp̃s. En tibi serpentẽ illũ.
qui caput sẽper custodiat. letale
uulnus sẽper ex cludat. In terro¬
gatus eñ auideis utrũ de cęlo ac¬
cepisset potestatẽ. R. Baptis
mũ ioh̾is unde ẽ: Decȩlo anex
hominib : Ut dũ illi de cęloẽẽ
negare non auderent. ipsi se am̃¬
tiȩ confutarent. qui eius auctorẽ
negarent eẽ de cęlo. Postulatus
didragma. querit de imagine.
alia eñi imago di. alia imago
mundi. Unde et ille nos ammo¬
net. Sicut poitauimus imaginẽ
terreni illius. portemus et ima¬
giñe huius celȩstis. Imaginẽ ce¬
saris non habet xp̃s. quia imago

Expanded text:
nos propagavit. Cujus habet imaginem et inscriptionem? . 34. Docet hoc loco Dominus circumspectos nos in respondendo adversus haereticos vel Judaeos esse debere. Alibi dixit: Estote astuti sicut serpentes . Quem locum plerique accipiunt, ut quia serpente suspenso, Christi crux annuntiata est, quo serpentinum nequitiae spiritalis virus aboleret, videatur astutus sicut Spiritus. En tibi serpentem illum qui caput semper custodiat, lethale vulnus excludat. Interrogatus a Judaeis utrum de coelo accepisset potestatem, resmum Iohannis unde est, de caelo an ex hominibus? ut dum illud de caelo esse negare non auderent, ipsi se amentiae confutarent, qui eius auctorem negarent esse de caelo. postulatus didragma quaerit de imagine; alia enim imago dei, alia imago mundi. unde et ille nos admonet: sicut portauimus imaginem terreni illius, portemus et imaginem huius caelestis. imaginem Caesaris non habet Christus, quia imago
Abbreviated transcription (Latin):
tuo illud aut tinea aut erugo
consumat. Consumit tinea.
si quod bene legeris male cre¬
das. Tinea hereticus ẽ. Tinea.
fotinus ẽ. Tin ea tua arius est.
Scindit uestim̃tũ qui separat
adõ uerbũ. Scindit uestim̃tũ
fotinus cũ legit. inprincipio
erat uerbũ. et uerbũ erat apud
dm̃. et ds̃ erata. In tegrũ
enĩ uestim̃tũ ẽ silegas. et deus
erat uerbũ. Scindit uestim̃tũ.

Expanded text:
tuo illud aut tinea aut aerugo tuo illud aut tinea aut aerugo consumat. Consumit tinea, si quod bene legeris, male credas. 13. Tinea haereticus est, tinea Photinus est, tinea tua Arrius est. Scindit vestimentum, qui separat a Deo Verbum. Scindit vestimentum Photinus, cum legit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat . Integrum enim vestimentum est, si legas: Et Deus erat Verbum. Scindit vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. uisum ẽ scribere non oĩa
sed ex om̃ibꝰ. Non enĩ scrip¬
sit omia. sed assecutus ẽ om̃ia.
om̃ia. nec ipsũ caꝑe mundum
abitror. Aduertis eñĩ quod c̃¬
sulto etiã ea quȩ abaliis scripta
p̃teriit. ut diuersa in eugłio
grã refulgeret et ꝓpriis ꝗbꝰ¬
dam singuli libri misterioꝵ.
gestorũq miraculis eminerent.
Diuiserunt erã uestimenta dñi¬
sibi milites xp̃i quo suo loco ple¬
nius explanabitur. Scriptum ẽ
aut eugłm. adtheophylum.
hoc ẽ adeũ quem ds̃ diligit. Si
dm̃ diligis: adte scriptumẽ. Si
adte scriptũ ẽ suscipe munus
euanglite. Pignus annei inpe¬
netrabilib animi diligenter as¬
serua. Bonum depositũ custo
scute. Fides pignori prima de¬
betur. Fidem sequitur diligen¬
tia. nec cõmissa tibi pignora
auttinea aut erugo consumat ::
Quod enĩ tibi cõmissũ ẽ. cõsumi
potest: euangłiũ c̃sumi ñ pot. Eugłiũ
bonũ pignẽ. Sed uide: ne uel in aĩo

Expanded text:
omnia visum est scribere non omnia, omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; omnia, nec ipsum capere mundum arbitror. aduertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diuersa in euangelio gratia refulgeret et propriis quibusdam singuli libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. diuiserunt enim sibi uestimenta milites Christi. quod suo loco plenius explanabitur. Scriptum est autem euangelium ad Theophilum, hoc est ad eum quem deus diligit. si deum diligis, ad te scriptum est, si ad te scriptum est, suscipe munus euangelistae. pignus amici in penetralibus animi diligenter adserua, bonum depositum custodscute. Fides pignori prima debetur: fidem sequitur diligentia; ne commissa tibi pignora aut tinea, aut aerugo consumat. Quod enim tibi commissum est, consumi potest: Evangelium consumi non potest. Evangelium bonum pignus est: sed vide ne vel in animo
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ humana. uisum ẽ sed
sicut placuit ei qui inme in¬
ꝗt loquitur xp̃s. Qui ut
id qđ bonũẽ nob̾ quoq bo¬
nũ uideri possit. oꝑatur. Quȩ
enĩ miseratur et uocat. Et
idõ ꝗ xp̃m sequitur. potest
interrogatus cur ẽẽ uolue¬
rit xp̃ianus . Respondere.
uisum ẽ michi. Quod cũ dic̃.
non negat dõ uisũ. A deo
paratur uoluntas hominum
Ut enĩ ds̃ honorificetur asc̃õ.
dĩ gr̃a ẽ. Deniq plurimi uo¬
luerunt scribere euangłm. sed
quattuor tantummodo quidi¬
uinã meruerunt grãm. sunt
recepti. Uisum inquit ẽ michi:
assecuto aprincipio om̃ia di¬
ligenter ex ordine. Pro lixiorẽ
hunc eugłi i librũ : quã cętero
eẽ nemo dubitauerit. et idõ
non ea quȩ falsa sunt sed quȩ
uera sibi uendicat. Deniq eti¬
am ascõ apło paulo. testimo¬
niũ meruit diligentię. Sic enĩ
atanto gentiũ doctore lauda¬
ri. Assecutum itaq sedicit. ñ
pauca sed omia. Et assecuto

Expanded text:
tantum humana uisum est, sed tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei qui in me inquit loquitur Christus, qui ut id quod bonum est nobis quoque bonum uideri possit operatur; quem enim miseratur et uocat. et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere: uisum est mihi. quod cum dicit, non negat deo uisum; a deo enim praeparatur uoluntas hominum. ut enim deus honorificetur a sancto, dei gratia est. denique plurimi uoluerunt scribere euangelium, sed quattuor tantummodo qui diuinam meruerunt gratiam sunt recepti. uisum est inquit etmihi adsecuto aprincipio omnia diligenter ex ordine. prolixiorem hunc euangelii librum quam ceteros esse nemo dubitauerit. et ideo non ea quae falsa sunt, sed quae uera sibi uam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto
Abbreviated transcription (Latin):
pedes iħu et tergeret capillis¬
suis. et totam domũ sue fidĩ
odore compleret. Est etiã ñ¬
num quã maxima intentio.
cassa actio. Ut si medicine a¬
nmũ aliꝗs intendat. et cum
om̃ia medendi p̃cepta cogno¬
uerit non exequatur officia:
atq ita fit ut ꝗa cassa actio.
cassa actio intensio sit. Est etiã
innon nullis uberior aliq̃n
actio. exilior intentio. Vt si
aliquis baptism salutaris
sacram̃ta ꝑcipiat. et cogno¬
scendis uariarũ uirtutũ pre¬
ceptis. animũ noluit inten¬
dere. fit plerũq ut ꝑinten¬
tionis in curiã fructũ actioĩs
ammittat. Ideoq utriusq
tudo. qua consequi potuer̃
apłi. De quib dic̃. Qui ab
initio uider̃. et ministri fuer̃.
Ut per id quod uider̃. diuine
cognitionis intellegat᷑ ĩtẽtio.
Per id quod ministri fueruN.
eorũ actio declarat᷑. Uisũ est
inquit michi. Potest nonso.¬
li uisũ ẽẽ quod sibi uisũ esse
declarat. Non enĩ uoluntate

Expanded text:
pedes Jesu, et tergeret capillpedes Jesu, et tergeret capillis, et totam domum suae fidei odore compleret . Est etiam nonnumquam maxima intentio, cassa actio; ut si medicinae animum aliquis intendat, et cum omnia medendi praecepta cognoverit, non exsequatur officia: atque ita fit ut quia cassa actio, cassa etiam intentio sit. Est etiam in nonnullis uberior aliquando actio, exilior intentio; ut si quis baptismi salutaris sacramenta percipiat, et cognoscendis variarum virtutum praeceptis animum nolit intendere, fit plerumque ut per intentionis incuriam fructum actionis amittat. Ideo ergo utriusque t, quam consequi potuerunt apostoli, de quibus dicit: qui ab initio uiderunt et ministri fuerunt, ut per id quod uiderunt diuinae cognitionis intellegatur intentio, per id quod ministri fuerunt eorum actio declaretur. Uisum est inquit mihi. potest non soli uisum esse quod uisum sibi esse declarat. non enim uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
intentio et actio ẽ. Sed cũsit
rei alterius actio. alterius ad¬
huc intentio ẽ. Nam et ipse
quando dixit cidñs. tume
sequere. tulit crucẽ suam
et secutus ẽ uerbũ. atq acti¬
onem subi it passioni. Sed
fuerit inpetro. andrea et io¬
annȩ. et ceteris apłis. et in¬
tentionis et actionis ȩquali¬
tas. Est aũt non nunquam
plus in intentione.quam a¬
ctioneaut plus inactione quã
intentione. ut in eugłio cer¬
nimus inter seãm mariã et
martham fuisse distantiã.
Alia eñi uerbum audiebat.
alia festinabat circa ministe.
mã partẽ elegit quenon a¬
uferetur abea. Ergo in al¬
tera intentionis studium.
in altera actionis ministeri¬
um redundabat. Utriq tam̃.
utriusq uirtutis studiũ sup¬¬
petebat. Siquidẽ et martha.
nisi audisset uerbũ. minsteri-¬
ũ non subisset. Cinius actio m¬
tentionis. indiciũ ẽ. Et maria
tantũ grẽ de utriusq retulit
ꝑfectione uirtutis. ut ungeret

Expanded text:
intentio, et actio est: sed cum sit intentio, et actio est: sed cum sit rei alterius actio, alterius adhuc intentio est. Nam et ipse quando dixit ei Dominus: Tu me sequere , tulit crucem suam et secutus est Verbum, atque actionem subiit passionis. Sed fuerat in Petro, Andrea, Joanne, et caeteris apostolis et intentionis, et actionis aequalitas. . 9. Est autem nonnumquam plus in intentione quam in actione, aut plus in actione, quam in intentione; ut in Evangelio cernimus inter sanctam Mariam, et Martham fuisse distantiam. Alia enim Verbum audiebat: alia festinabat circa ministerimam partem elegit, quae 1269 non auferetur ab ea . Ergo in altera intentionis studium, in altera actionis ministerium redundabat: utrique tamen utriusque virtutis studium suppetebat. Siquidem et Martha, nisi audisset Verbum, ministerium non subiisset, cujus actio intentionis indicium est: et Maria tantum gratiae de utriusque retulit perfectione virtutis; ut ungeret
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑea quȩ factasunt. intellectũ
conspiciuntur. Sicut tracdider̃
nob̾ qui abinitio uiderũt. et
ministri fuerunt u̾bi. Gemina
uirtus. ẽ. in homine perfecto.
ut et intentio sit. et actio. U¬
Utrãq igit᷑ uirtutẽ. sc̃s euan¬
głita apłis defert. Non solũ
tio uisionis. actionis ẽ. mi¬
nisteriũ. Tinis autẽ inten¬
tionis ẽ actio. Principiũ acti¬
onis intentio. Atq ut ꝓprio
apłorum utamur exemplo.
intentio ẽ quod petrus et an¬
dreas. audita dñi uoce dicẽtiꝰ.
faciam uos fieri piscatores
hominũ. Sine ulla comperi¬
endi ratione reliquerunt scal¬
mũ uerbũ secutisunt. sed ñ
statim intentione cũ actione.
Ibi quidẽ adhuc non actio.
sed intentio. ubi dicit petruꝰ.
Dñe quare nonpossum te se¬¬
qui modo: Animam meã
ponã ꝓte. Erat eñĩ intenti.¬
o passionis sed non dum erat
tẽptu corporaliũ. uoluntatũ.
Hec ẽ eñ actio xp̃iani. Neq
enĩ in om̃ibꝰ rebꝰ. simul et

Expanded text:
per ea quae facta sunt intellecta per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Sicut tradiderunt nobis qui ab initio uministri fuerunt Verbi. Gemina virtus est in homine perfecto, ut et intentio sit, et actio. Utramque igitur virtutem sanctus Evangelista apostolis defert; non solum Intentio visionis, actionis est ministerium: finis autem intentionis est actio: principium actionis intentio. Atque ut proprio apostolorum utamur exemplo, intentio est, quod Petrus et Andraeas audita Domini voce dicentis: Faciam vos fieri piscatores hominum , sine ulla comperendinatione reliquerunt scalmum, Verbum secuti sunt. Sed non statim in intentione actio: nec ibi quidem adhuc actio, sed intentio ubi dicit Petrus: Domine, Quare non possum te sequi modo? Animam meam pro te ponam . Erat enim intentio passionis, sed nondum erat t in contemptu corporalium voluptatum; haec enim est actio Christiani. Neque enim in omnibus rebus simul et
Abbreviated transcription (Latin):
non corpus iudetur incorpo.¬
re. nec sp̃s uidetur inspũ. sed so¬
lus illi pater uidetur infilio. aut
iste filiuuidetur inpatre. Non
enĩ dissimilłs. indissipilib ꝯuiden¬
tur: sed ubi unitas oꝑationis
ẽ. atq uirtutis. et filius inpatre
et pater iudetur infilio. Quȩ ego
inquit oꝑa facio. et ille facit
In oꝑibꝰ iħs uidetur. in oꝑib filiꝰ et
pat̃ cernit᷑. Uidit iħm ꝗ galileũ
illud misteriũ uidit. qđ nemo poᷤ¬
sit nisi mundi dñs elem̃ta con¬
uertere. Uideo ih̃m quando
lego. quia ceco liniuit oculo
luto. et reddidit uisũ. Ipsum
enĩ recognosco. qui deluto fin¬
xit hominẽ. et ei uiuendi sp̃ũ.¬
ac uidendi lum̃ infudit. Ui¬
deo ih̃m. quando peccata con¬
donat. Nemo eñi potest pec¬
cata tollere. nisi solus deus.
Uideo iħm. quando lagarũ
suscitat. et ñ uider̃ ꝗuider̃.
Uideo iħm uideo etiã patrem
quando oculos adcelũ erigo.
ad maria conuerto. ad terram
retorqueo. Inuisibilia enĩ eius

Expanded text:
non corpus uidetur in corponon corpus uidetur in corpore nec spiritus uidetur in spiritu, sed solus ille pater uidetur in filio aut iste filius uidetur in patre; non enim dissimiles in dissimilibus uidentur, sed ubi unitas operationis est atque uirtutis, et filius in patre et pater uidetur in filio. quae ego inquit opera facio et ille facit. in operibus Iesus uidetur, in operibus fili et pater cernitur. uidit legum qui Galilaeum illud mysterium uidit, quod nemo posset nisi mundi dominus elementa conuertere. uideo Iesum, quando lego quia caeco liniuit oculos luto et reddidit uisum; ipsum enim recognosco, qui de luto finxit hominem et ei uiuendi spiritum, uidendi lumen infudit. uideo Iesum, + quando peccata condonat; nemo enim potest peccata dimittere nisi solus deus. uideo Iesum, quando Lazarum suscitat, et non uiderunt qui uiderunt. uideo Iesum, uideo etiam patrem, quando oculos ad caelum erigo, ad maria conuerto, ad terram retorqueo; inuisibilia enim eius
Abbreviated transcription (Latin):
uidit in sp̃u: uidebat in
corpore. Deniq: ñ habebat
in quit speciem suam. neq
decorẽ. Nonuiderunt eum iu¬
dei. Obcecatũ enĩ erat insipiẽs
cor eorũ. Ipse quoq: non se
posse auideis uideri testificat᷑
dicens. Duces cecrliquantes
culicẽ. camelum aũt clutienteᷤ.
Nonuidit eũ pylatus. nonui¬
derunt illi quiclamabant.
Crucifige eũ. crucifige eũ. Si
enĩ uidissent eũ: num quam
dm̃ maiestatis. crucixissent.
Qui ergo dm̃ uidit. uidit .ii.¬
dit emanuel. hoc ẽ uidit no¬
biscũ dm̃. Qui aũt nobiscũ¬
dm̃ nonuidit. non potuit ui¬
dere quẽ uirgo peꝑit. Deniq
ꝗ noncrediderunt dĩ filiũ. nec
filiũ uirginis crediderunt.
Quid ẽ ergo dm̃ uidere: No¬
lo me interroges. Euange¬
liũ interroga. Ipsum dm̃ in¬
terroga. immo dicentẽ audi.
Philippe quime uidet. uidet
et patrẽ quime misit. Quo¬
modo tu dicis ostende nob̾
patrẽ: Noncredis quia ego
inpatre et pater in me ẽ : Utiq

Expanded text:
uidit in spiritu, uidit et in uidit in spiritu, uidit et in corpore. denique non habebat inquit speciem suam neque decorem. non uiderunt eum Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum. ipse quoque non se posse a Iudaeis uideri testificatur dicens: duces caeci, liquantes culicem, camellum autem gluttientes. non uidit eum Pilatus, non uiderunt illi qui clamabant: crucifige, crucifige eum; si enim uidissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent. qui ergo deum uidit uidit Emmanuhel, hoc est: uidit nobiscum deum, qui autem deum nobiscum non uidit non potuit uidere quem uirgo peperit. denique qui non crediderunt dei filium nec filium uirginis crediderunt. quid est ergo deum uidere? nolo me interroges: euangelium interroga, ipsum dominum interroga, immo dicentem audi: Philippe, qui me uidit uidit et patrem, qui me misit. quomodo tu dicis: ostende nobis patrem? non credis quia ego in patre et pater in me est? utique