comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ hoĩem. quĩs orabit ĩquit ꝓ eo: Neut̾ equidẽ
lam ⁊ a quo offendit᷑ et ob quẽ offendit᷑ eque
utriusq or̃o execranda decernit᷑ apud xp̃m qui
offendit᷑ hoc est qpud deũ. Talis ergo requiren¬
dus est ad orandum: qui sit ydoneus ad placã¬
dũ. Porro culpani si qua ẽ. qd̾ hõ offendit᷑ cũ ei ñ
obedit᷑. aut multũ extenuat ca melior. aut pe¬

Expanded text:
 equidem. Nam et a quo offenditur, et ob quem offenditur, aeque utriusque oratio exsecranda decernitur apud ipsum qui offenditur, hoc est apud Deum. Talis ergo requirendus est ad orandum, qui sit idoneus ad placandum. Porro culpam, si qua est, quod homo offenditur cum ei non obeditur, aut multum extenuat, aut peni
Abbreviated transcription (Latin):
larib Pamis constitutꝰ. non ut illa etas assolet
lascuue frena laxauit. nec ĩherti luxii ebnollitꝰ
nugales ineptias sectatꝰ est. s scd̾m qd̃ scriptũ¬
est de iacob. innocent̾ hĩtabat domi. De hinc lu¬
macũ adiens bõ odilomi se tradidit. mutans¬
q uitam cum timica hĩtũ sacre religionis de¬
uotissime suscepit. Consequent̾ de rubigine
mundana ĩ camino discipline ad purũ excoctꝰ.
subito calore longũ teporẽ płimoꝵ suꝑauit. pt̃¬
ħ̾ fc̃s pͥor ⁊̃ beato edilomi defũcto aboͣi in regummi¬
ne successit. licet cũ lacrimis renitẽs. bonꝰ ittiq
scĩa. melior ꝯscĩa. optimꝰ temperantia forma
angelicꝰ. morib cõpositꝰ naturali ĩcessu cõspicuꝰ
sermone ĩaffectato suauis ⁊ aliis hĩ carisiati¬
stus ĩsignia q̃ rome gestauit ĩ regni adeptioe
clumaco delegauit. Qnapp̃ filiꝰ dilectionẽ clum
aci ius hereditariũ medullit᷑ retinẽs floridũ pa¬

Expanded text:
aribus annis constitutus, non ut illa aetas assolet, lasciviae frena laxavit, nec inerti luxu emollitus nugales ineptias sectatus est, sed secundum quod scriptuest de Jacob: Innocenter habitabat domi . Deinde Cluniacum adiens, B. Odiloni se tradidit, mutansque vitam cum tunica, habitum sacrae religionis devotissime suscepit. Consequenter de rubigine mundana in camino disciplinae ad purum excoctus, subito calore longum teporem plurimorum superavit. P factus prior, etiam B. Odiloni defuncto abbati in regimine successit, licet cum lacrymis retinens; bonus utique scientia, melior conscientia, optimus temperantia, forma angelicus, moribus compositus, naturali incessu conspicuus, sermone non affectato suavis, et aliis hujusmodi charismatistus insignia, quae Romae gestavit, in regni adeptione Cluniaco delegavit. Quapropter filius dilectionem Cluniaci, quasi jus haereditarium, medullitus retinens, floridu
Abbreviated transcription (Latin):
stis eiꝰ. Hic hugo augustunens ĩdigena fuit.
nobili gen̾e patre daliatio cõsulari uiro belli¬
cis reb intento. Huiꝰ m̃r grauida cum partu gͣui¬
ter laboraret. quẽdam sacerdotem religiosum ꝓ
sui liberatione ⁊ nasctturi salute misłam celebis¬
re exorauit. Qui dum missaꝵ sollempnia atcen¬
tius ꝑoraret. ⁊ ĩ cõtemplatiõe suspensus sr̃ se se¬
met sustolleret. iudisse fert᷑ in calice cui ardentiꝰ
ĩcõbebat spetiẽ infantilẽ. supͣ humanũ modum¬
mirifice radiantem. Digna prorsus uisio ⁊ ue¬
re p̾saga futuri. In calice appatuit nõdum na-¬
tus qui ab adolescentia calicem salutaris accipi

Expanded text:
sis, Augustodunensis indigena fuit, nobili genere, patre Dalmatio consulari, viro bellicis rebus intento. Hujus mater gravida, cum in partu graviter laboraret, quemdam sacerdotem religiosum, pro sui liberatione et nascituri salute, missam celebrare exoravit. Qui dum missarum solemnia attentius peroraret, et in contemplatione suspensus, super semetipsum sustolleretur, vidisse in calice fertur, cui ardentius incumbebat, speciem infantilem, super humanum modum radiantem. Digna prorsus visio, et vere praesaga futuri, in calice apparuit nondum natus, qui ab adolescentia sua calicem salutaris accipi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuutatũ gloriosissime excepit. ⁊ ut filiũ suũ hen¬
ricũ t̾ciũ de sacro fonte leuaret gͣtant̾ obtinut.
Tũc ⁊̃ pascha celebrauit paschalis agni filius
nna cum ĩꝑatore angelica cluniacensiũ semioꝵ
stipatꝰ cat̾ua in agͥppina colonie. Nec multo p̃t
uic ab augusto laxatꝰ clumacũ rediit munetib
comitatꝰ et gr̃a.¬

Expanded text:
filium suum Henricum tertium de sacro fonte levaret gratanter obtinuit. Tunc etiam Pascha celebravit, paschalis Agni filius, una cum imperatore, angelica Cluniacensium seniorum stipatus caterva, in Agrippina colonia. Nec multo post, vix ab Augusto laxatus, Cluniacum rediit, muneribus comitatus et gra
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe cũ nauẽ ꝑ egrinoꝵ ꝑ mare duceret.
uidam sarracenꝰ anctus noĩe tont᷑ eum ad pug¬
nam uenit uolens õs secũ ꝑegrinos ĩ t̾ram
larẽt cecidit frisonus int̾ duas naues lorica
ferrea ⁊ galea clipeoq indutꝰ. ĩ profundũ maris
ruit. eũq ꝑ manũ arripies. ĩcolumẽ naru¬
restituit. Et protinꝰ cunctis audientib ait sar¬
raceno. Nisi hanc xp̃ianorũ nauem dimiseris
eoꝵ potestati te ⁊ galeam tuam tradam. Cui
ille. Oheros inclite cur p̃dam meam auferre
molietis: Nlũquid tu es d̾s maris qui genti
nc̃e ĩ mari resistis: Cui apłs ait. Non ego sũ
d̾s maris s famulus dei maris subueniens ꝑi¬
clitantib ad me clamantib tã ĩ mari quam
ĩtta. Statimꝙ dei iuctute sarracenoꝵ nͥauis
ualida tempestate ꝑielitari cepit. ⁊ xp̃ianoꝵ

Expanded text:
nomine, navim peregrinorum per mare duceret, quidam Saracenus, Auctus nomine. contra eum ad pugnam venit, volens secum omnes peregrinos in terram larent, cecidit Frisonus inter duas naves, lorica ferrea et galea clypeoque indutus, in profundum maris. ruit, eumque per manum arripiens incolumem restituit navi. Et protinus cunctis audientibus, ait Saraceno: « Nisi hanc Christianorum naviculam dimiseris, eorum potestati te et tuam galeam tradam. » Cui ille: « O heros incltye, cur praedam meam auferre moliris? Nunquid tu es Deus maris, qui nostrae genti in mari resistis? » Cui apostolus ait: « Non ego sum Deus maris, sed famulus Dei maris subveniens periclitantibus ad me clamantibus tam in mari quam in terra. » Statimque Dei virtute Saracenorum navis valida tempestate periclitari coepit
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Idem. Anno dñi. mͦ ciͦ. cum quidã antis¬
tes a iosolimis iuxta horam nauis sederet. ⁊ aꝑ¬
to psalt̾io psalleret. ueniẽs unda maris ualida
illum rapuit cũ quibdam aliis ĩ mari. Q cũ
a naui fere .lxͣ. cubitis suꝑ udam fluctuantes
iam distarent. ⁊ bm̃ iacobum ĩuocarẽt ꝓtinus¬
affuit. Et stans suꝑ undas siccis plantis ꝑicli¬
tantib ait. Nolite tuete filii mei. Statunq
nime ĩfecto. sane restituit. ⁊ apłs ilico disparuit.
Ille ã antistes ĩ honore eiuis R̾nsoriũ qddam cũ
u̾su suo edidit.

Expanded text:
it. Anno Domini 1092, cum quidam antistes a Jerosolymis juxta oram navis sederet, et apto psalterio psalleret, veniens unda maris valida illum rapuit, cum quibusdam aliis in mari. Qui cum a navi fere LX cubitis super undam fluctuantes jam distarent et beatum Jacobum invocarent, protinus, et stans super undas siccis plantis periclitantibus ait: « Nolite timere, filii mei. » Statimqnime infecto, sane restituit, et apostolus illico disparuit. Ille autem antistes in honorem ejus responsorium quoddam cum versu suo edidit.
Abbreviated transcription (Latin):
collo erus ⁊ tractus est ꝑ totam ciuitatẽ usq ad
nesꝑam. Tunc missus est in custodia. tibi dabat᷑
ei modicũ panis ⁊ aqͣ. Cierꝰ ã romanꝰ qui cum eo
erat missus ẽ ĩ exiliũ ꝑ diu̾sa metalla incidenda.
Tũc gothi fecerũt sibi regẽ uadua: qui totila nũ¬

Expanded text:
collo ejus, et traxerunt eum per totam civitatem usque ad vesperum. Tunc missus est in custodiam, ubi dabantur ei modice panis et aqua. Clerus autem Romanus, qui cum eo erat, missus est in exilium per diversa metalla incidenda. Tunc Gothi cum suo rege Bandua, qui Totila nun
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ dũ inferetro ad sepulturam portaret᷑
multi infirmi de tactu sanati sũt. Dũ ã hoc
illiꝰ uxori referret᷑ ab ancilla sua .s. dñm su
gulfus miracula fc̃itat. ut anus meus can¬
tat. Moxq ab ano suo turpes sonos et ĩnume¬
rosos nellet nollet cepit emitt̾e. Qd̾ ei postea
cõtigit om̃i uita sua ĩ fecia sexta ut quoti¬
ens in eadem feria in qua uir eius martir
effectus est aliqd̃ u̾bum ab ore proferret: to¬
ciens ab anti turpem sonũ ederet. Qd̃ audi¬
ens rexpipinꝰ ad maiorem głam mris gen¬
guifi hoc exꝑiri dignatꝰ est.

Expanded text:
corpus dum in feretro ad sepulturam portaretur, corpus dum in feretro ad sepulturam portaretur, multi infirmi tactu illius sanati sunt. Dumque hoc illius uxori referretur ab ancilla sua, videlicet dgulfus miracula factitat, ut anus meus cantat. » Moxque ab ano suo turpes sonos et numerosos, vellet nollet, coepit emittere: quod ei postea contigit in omni vita sua in sexta feria; ut quoties in eadem feria, in qua vir ejus martyr effectus est, aliquod verbum ab ore proferret, toties ab ano turpem sonum ederet. Quod audiens rex Pippinus, ad majorem glorigulfi, experiri dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
tem quẽdã emit ĩ gallia: ⁊ eũ oriti fecit ĩ bni¬
gundia. Ciũ uencłitor dũ emptorẽ irrideret
repente fontẽ suũ iidit siccatũ. Cum gͦ qͣ¬
dam die iuxta fontẽ illũ ĩ orto suo mirabilit̾
orientẽ sederet idem gengulphus cũ uxore sua
adultera cepit illam arguere de adulterii sui
ĩfamia. Q crimen cũ illa uehement̾ negaret
uis ut credam te sub hat infamia falso labo¬
rare: deruida brachiũ tuũ ⁊ affer michi lapil¬
lũ de fundo fonticuli huiꝰ. Si illesum brachiũ
retraxeris credam qd̃ innõcens sis. Q illa au¬
diens: seture brachiũ ĩmersit fonti et statun
cõbustũ uelut ab igne retraxit. Tũc sc̃s ad illa
Etce inquit apparet ueritas flagitii tui. habe
gͦ tua et marie ꝑte: uł cum tuo adulcero. Nã
sccia mea ultra non eris. Et data ei dimidia
ꝑte substantie sue mansit ꝑ se. Non multo
post dormiens ĩ domo sua octisus est a quodã
cłico. qui cũ uxore sua adulterari solebat. Cĩ

Expanded text:
tem quemdam emit in Gallia: et eum oriri fecit in Burgundia. Cujus venditor dum emptorem irrideret, repente fontem suum vidit siccatum. Cum ergo quadam die juxta fontem illum in horto suo mirabiliter orientem sederet idem Gengulfus cum uxore sua adultera, coepit illam arguere de adulterii sui infamia. Quod crimen cum illa vehementer negaret,  vis ut credam te hac infamia falso laborare, denuda brachium tuum, et affer mihi lapillum de fundo fonticuli hujus. Si illaesum brachium retraxeris, credam quod innocens sis. Quod illa audiens, secure brachium fonti immersit: et statim combustum velut ab igne retraxit. Tunc sanctus ad illam: « Ecce, inquit, veritas flagitii tui. Habe ergo tua, et mane per te, vel cum tuo adultero: nam socia mea ultra non eris. » Et data illi dimidia parte substantiae suae, mansit per se. Non multo post dormiens in domo sua, occisus est a quodam clerico, qui cum sua conjuge adulterari solebat. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
prius h̃t lideros de ancilla. quãm generet de
saltem pulchrituclĩe ad eorũ desideriũ animũ
accend̾e: qmͣ ĩ falsis ⁊ deceptoriis bonis cogita¬
speculationi alludant ⁊ humane ĩfirmitati
condescendant. Res .n. inuisibiles ꝑ rerũ iusi¬
biliũ formas describunt: ⁊ eaꝵ memoriam
ꝑ quarũdã cõcupiscibiliũ spetieꝵ pulchritudi¬
nem mentib nr̃is impͥmũt. Hinc est qd̾ nũc t̾¬
ram lacte ⁊ melle manantẽ ꝓmutiũt. nͣt flores
nũc odores nominãt. nũc ꝑ cantꝰ hoĩm. ñc ꝑ cõ

Expanded text:
prius liberos habeat de ancilla, quam generet de saltem pulchritudine ad eorum desiderium animum accendere, quam in falsis et deceptoriis bonis cogitaspeculationi alludant et humanae infirmitati condescendant. Res enim invisibiles, per rerum visibilium formas describunt, et earum memoriam per quarumdam concupiscibilium specierum pulchritudinem mentibus nostris imprimunt. Hinc est quod nunc terram lacte et melle manantem promittunt; nunc flores, nunc odores
Abbreviated transcription (Latin):
est ut uidere lumẽ possit: s uid̾e nõ pot̾ nisise illi
lumẽ infuderit. Ꝙ gͦ uidet oculus. beneficiũ est
luminis qͦ si caruerit cecꝰ remanebit ĩ tenebris.
Nil itaꝙ tͥ boni tanqͣm tuũ assignes. ne nõ ac
tabilis .n. ẽ cõrdis humani suꝑbia qͣ fatit homo
ꝙ d̾s ĩ hoĩb dampnatis: illa decestabilior q̃ sͥ tri¬

Expanded text:
est ut videre lumen possit, sed videre non potest nisi se illi lumen infuderit. Quod ergo videt oculus, beneficium est luminis; quo si caruerit, caecus remanebit in tenebris.il tibi boni tanquam tuum assignes, ne non acctabilis est enim cordis humani superbia, qua facit homo quod Deus in hominibus damnat; sed illa detestabilior q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spe indulgentie. Uon est ꝑfc̃a bonitas: aqua
non om̃is malicia uincit᷑. Hec est ꝑfecta medi¬
cina: cui morb aliqͥs incurabilis inuenit᷑. Ne¬
lubris cou̾sio duplici rõne subsistit: si nec peni¬
dentia sperantẽ nec spes deserat penitentẽ. Si diu¬

Expanded text:
 dimittere. Non est perfecta bonitas, a qua non omnis malitia vincitur; nec est perfecta medicina, cui morbus aliquis incurabilis invenitur. utem conversio duplici ratione subsistit: si nec poenitentia sperantem, nec spes deserat poenitentem; ac
Abbreviated transcription (Latin):
cor licitũ cõsentire qd̾ tot illicita parturit. Tu
tua sola potestas est a domino sũt ⁊ mediocres
sunt et ĩfetiores et qũo quos deus cõiurcit
non sunt separandi sic nec qͦs subiuuxit cõ¬
parandi. Monstrũ facis si manui digitum¬
submouens facis pend̾e de capite suꝑiorem
manui. brachio collateralẽ. Corpꝰ siquidem¬

Expanded text:
cor licitum consentire quod tot illicita parturit. 17.tua sola potestas a Domino; sunt et mediocres, sunt et inferiores. Et quomodo quos Deus conjunxit, non sunt separandi : sic nec quos subjunxit, comparandi. Monstrum facis, si manui submovens, digitum facis pendere de capite, superiorem manui, brachio collateralem. Tale e
Abbreviated transcription (Latin):
tam indecens tibi qm ut totum tenens non
sis contentꝰ toto nͥ minutias quasdam ⁊ exi¬
guas portiones ip̃ius t̾ credite uuiu̾sitatis
lo p̾tendas michi. fructũ emancipatiois hꝰ
Nullus est enĩ nisi quod ep̃i inde insolentio¬
res monachi dissolutiores fũit quin ⁊̃ pauꝑio
ã extollitur
qui subtrahit᷑ urit᷑
parit̾ qui gladiũ dedit unde ambo morerent᷑
bat et unã uineam affectauit. Occidisti in¬

Expanded text:
tam indignum tibi, quam ut totum tenens non sis contentus toto, nisi minucias quasdam atque exiguas porciones ipsius tibi credite universitatis,  pretendas michi fructum emancipacionis ipsius; nullus est enim, nisi quod episcopi inde insolenciores, monachi dissoluciores fiunt. Quid quo extollitur qui subtrahitur, et qpariter, qui gladium dedit, unde ambo morerentur? bat, et unam vineam affectavit. Avertat
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Qd̃ si dicat ep̃c nolo ẽẽ subarchi
tem. nolo sub archangelis ẽẽ. aut exalio quo
sipatio est. De neglefta

Expanded text:
m. Quod si dicat episcopus, Nolo esse sub architi, Nolo sub Archangelis esse: aut ex alio quosipatio est. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
ydoneũ. Scolares pueri ⁊ impubes adoles¬
centuli ob sangĩus dignitatem promouẽ¬
tur ad ecc̃asticas dignitates ⁊ de sub feru¬
la transferunt᷑ ad principandũ pbris. letio¬
res iuterim qd̃ uirgas euaserint. quã qd̃ pͥn
adeptũ qmͣ ademptũ magisteriũ. Et hoc qͥ¬
dem in initio. ꝓcessũ uͦ temporis paulatim
ĩ solescentes. dosti sunt ĩ breui ueridicare al¬
bitione ⁊ auaricia.

Expanded text:
. Scholares pueri et impuberes adolescentuli ob sanguinis dignitatem promoventur ad ecclesiasticas dignitates, et de sub ferula transferuntur ad principandum presbyteris; laetiores interim quod virgas evaserint, quam quod meradeptum, quam ademptum magisterium. Et hoc quidem in initio. Processu vero temporis paulatim insolescentes, docti sunt in brevi vindicare albitione, et avaritia.
Abbreviated transcription (Latin):
deũ ⁊ pioximũ. fidelis a̾pontifex qui bona q̃¬
libet ꝑ manꝰ suas transeuntia. siue diuina
benefitia ad hoĩes su̾ hoĩm uota ad deũ colũ¬
bino ĩtuẽs oculo nicħ sͥ retentat ex om̃ib nͨ
ppłi requirit datũ sed luchiũ nec głam deiusir¬

Expanded text:
ultis. 11. Fidelis pontifex, qui bona quaelibet per manus suas transeuntia, sive divina beneficia ad homines, sive hominum vota ad Deum, columbino intuens oculo, nihil sibi retentat ex omnibus. Nec populi requirit datum, sed lucrum, nec Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sari illis q̃ supͣ ostendimꝰ inditiis unꝰqͥsq dephen¬
decit: contrariis semetip̃m semꝑ obiectiõib ex̾ceat
⁊ꝓpositis sͥ multimodis ĩuiriaꝵ dispendioꝵꝙ ge
nerib uelut ab illo sibimet ierogatis. assuefaci¬
at mentẽ suama oĩb q̃ inferre ĩprobitas pot̾ ꝑfc̃a hu¬
militate succũbere. atq asꝑsa sibi q̃q ⁊ in tolerabi¬
lia freqnt̾ opponẽs: quanta eis occurr̾e debeat leni¬
tate om̃i iugit̾ cordis cõtritione meditet᷑. Et ita res¬

Expanded text:
sari illis quae supra ostendimus indiciis unusquisque deprehenderit, contrariis semetipsum semper objectionibus exerceat, et propositis sibi multimodis injuriarum dispendiorumque generibus velut ab alio sibimet irrogatis, assuefaciat mentem suam in omnibus quae inferre improbitas potest perfecta humilitate succumbere; atque aspera sibi quaeque et intolerabilia frequenter opponens, quanta eis occurrere debeat lenitate omni jugiter cordis contritione meditetur. Et ita res
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̃parabit. Cũq aliqñ ad cetus fr̃m aliqͣ fu¬
erit inintatiõe renocatꝰ qd̾ nõ pot̃ uł raro ⁊̃ distri¬
ctissimi h̾emi accolis non prouentre. si mentẽ su¬
am ⁊̃ pro leuib quibq reb dep̾henderit tacite
rissimꝰ cesor mox sͥ illa durissima iniuriaꝵ gr̃a
quib ad ꝑfc̃am tolerantiã semetip̃m cotidiani
meditationib excebat exploret. atq iͣ se obiir
gans ⁊increpans alloquat᷑. Tu ne es ille bone uir
qui te dũ in illa solitudĩs tue ex̾ceris palestra oĩa
suꝑatũ mala cõstantissĩe p̾sumebas. qui dudũ cũ
tͥ nõ solũ sũmas cõuitioꝵ acbitates. uerũ ⁊̃ into¬
leranda supplicia ip̃e ꝓponeres. satis ualidũ at
ad om̃s ꝓcellas ĩmobilem te credebas: Qũo in¬
trã tanta ut tibi uidebat᷑ mole cõstructã leuis au¬
ra cõmouit: Ubi est illd̾ qd̾ ĩ ani fiducia bellum
ĩ pace desiderãs ꝓclamabas paratꝰ sũ ⁊ nõ sũ tur-¬

Expanded text:
 aliquando ad coetus fratrum aliqua fuerit invitatione revocatus, quod non potest vel raro etiam districtissimis eremi accolis provenire, si mentem suam etiam pro levibus quibusque rebus deprehenderit tacita rissimus censor, mox sibi illa durissima injuriarum genera quibus ad perfectam tolerantiam semetipsum quotidianis meditationibus exercebat exprobret, a bone vir, qui dum te in illa solitudinis tuae exerceres palaestra, omnia superaturum mala constantissime praesumebas, qui dudum cum tibi non solum summas conviciorum acerbitates, verum etiam intoleranda supplicia ipse proponeres, satis validum atque ad omnes procellas immobilem te credebas? Quomodo intram tanta ut tibi videbatur mole constructam levis aura commovit? Ubi est illud quod inani fiducia bellum in pace desiderans proclamabas, Paratus sum et non sum tur
Abbreviated transcription (Latin):
one at pietate parentes nr̃os p̃ditos recordaba
dio p̃bitionem nr̃e nc̃citatis explentib In suꝑ
toꝵ qui uelut nr̃o eẽnt ad uiam salutis exemplo
at monitis dirigendi. Tunc p̾t̾ea ip̃aꝵ amenitas
iccunda regionũ ante oculos ꝓingebat᷑ q̃ cõgrue
solitudinis spaciis tenderet᷑ ĩ ut nonsolũ delecta¬
ce monachũ possent secreta siluaꝵ s ⁊̃ marima
cunctis p̃bere cõpendia. Que oĩa sem cũ scd̾m fi

Expanded text:
one atque pietate parentes nostros praeditos recordabamdio praebitionem nostrae necessitatis explentibus. Insupltorum, qui velut nostro essent ad viam salutis exemplo ac monitis dirigendi; tum praeterea ipsiucunda regionum ante oculos pingebatur, quam grate et congrue solitudinis spatiis tenderetur, ita ut non solum delectare monachum possent secreta siluarum, sed etiam maxima uictus praebere conpendia. quae omnia praedicto seni
Abbreviated transcription (Latin):
Potuimꝰ ⁊̃ cellulas saltem nr̃as supͣ nili flumi¬
nis alueũ collocantes aqm̃ hr̃e ꝓforib ne eam a
iiiiͦ. milib passuũ nr̃is cogeremur deferte cerui¬
cib nͥ nos ad tolerantiã laboris istius ĩdefessos
b̃s apłs reddens. hoc iugit̾ aĩaret eloquio Unꝰqͥs
na secreta in quib pomoꝵ copia ⁊ ortoꝵ gena
ncc̃itati corpoꝵ expodirẽt: iusi ĩpingendam nob̾
deliciis horrendam solituduus istiꝰ p̃ferimꝰ ua᷑¬
id ĩ pͥmordio cõu̾sationis sue cõtempsimꝰ p̾sentia
nisi eis cotidie renũtiare p̃stiterit. Idcirco ei qui
petenda sũt loca q̃ mentẽ eiꝰ nulla ad culture dis¬
tionem ubertatis sue fecunditate sollicitent.
citudine ac ꝑseueranti intentione didicerunt: qͥ
sub diualib cotidie oꝑib desudantes. tota die saib
aeris ĩanitate. nõ solum corpore uerũ ⁊ mente ꝑ¬
uolitant. ⁊ cogitatiões suas cũ mobilitate corpora

Expanded text:
Potuimus etiam cellulas saltem nostras super Nili fluminis alveum collocantes, aquam habere pro foribus, ne eam a quatuor millibus passuum nostris cogeremur deferre cervicibus, nisi nos ad tolerantiam laboris istius indefessos beatus Apostolus reddens, hoc jugiter animaret eloquio: Unusquna secreta, in quibus pomorum copia, et hortorum gra corporis expedirent; nisi impingendam nobis deliciis horrendam solitudinis istius praeferimus vaid est, in primordio conversionis suae contempsisse praesentia, nisi eis quotidie renuntiare perstiterit. petenda sunt loca, quae mentem eius nulla ad culturae distentionem ubertatis suae fecunditate sollicitent citudine ac perseueranti intentione didicerunt, qui subdiualibus cotidie operibus desudantes tota die sub aeria inanitate non solum carne, uerum etiam mente. peruolita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pent: locũ secretũ ĩ quo oraret. Et dixit. Sc̃e ste
ꝓposito ꝑsisterẽt. narrabat dicens. Eram aliqñ
ĩ gastineto iacens ĩ lecto pleno paleis ĩ solario qͦ¬
dam. Et cũ uellẽ repausare sentiebã nestio quid
qd̾ se mouebat sub renib meis. Dixi hoc magit
meo. s illa motio non qͥeuit. Quadam die in¬
spirante mͥ dño cepi ei̾tere paleam lecti mei.
Et eũsa palea cũ nicħ inuenirẽ leuaui unã de
magnam massam denarioꝵ. Quos cũ ĩuenissẽ
relictis illis tucturri ad magr̃m nr̃m. ⁊ cõfessus
sum qͥd ĩuenissem. Ille issit mͥ ut afferrem
illos ad se. Ꝙ cum fecissem om̃s fr̃es ussit con¬
grogati. Q om̃s excoĩcauer̃t illũ qͥ hoc fecerat.
Q cũ audiss carpentarĩ qͥdam dixit se hoc fecisse
Et petiuit ueniã humilit̾ correctio nẽ ꝓmittens
Magr a indulsit ei. ⁊ ĩiunxit pñĩam: s denari¬

Expanded text:
et petiit locum secretum, in quo oraret, et dixit: « Sancte et petiit locum secretum, in quo oraret, et dixit: « Sancte proposito perseverarent, narrabat, dicens: « Eram aliquando in Gastineto jacens in lecto pleno paleis in solario quodam, et cum vellem repausare, sentiebam nescio quid, quod se movebat sub renibus meis. Dixi hoc magistro meo, sed illa motio non quievit. Quadam die inspirante mihi Domino coepi evertere paleam lecti mei: et eversa palea cum nihil invenirem, levavi unum de t in eodem magnam massam denariorum. Quos cum invenissem, relictis illis cucurri ad magistrum nostrum, et confessus sum quid invenissem. Ille jussit mihi ut afferrem illos ad se. Quod cum fecissem omnes fratres jussit congregari; qui omnes excommunicaverunt illum, qui hoc fecerat. Quod cum audisset carpentarius quidam, dixit se hoc fecisse: et petivit veniam humiliter, correctionem promittens. Magister autem indulsit ei, et injunxit poenitentiam; sed denari
Abbreviated transcription (Latin):
uit deũ ut daret ei bonũ cõsiliũ. Uix ab or̃onẽ
surrererat ⁊ ecce sensit fetorẽ magnũ ꝑ qd̾̃ in¬
tellexit dyabolũ ꝓpe astare qui ei suggerebat re¬
linq̃re hĩtum religionis ⁊ locũ suũ. Et gr̃as agẽs
dño ꝓ tali signo: reu̾sus est ad fres suos. Hic ałi¬
qñ infesto scĩ steph̃i dormiebat ad matutinas
Et cũ legeretur illa lectio ubi legitur. ⁊ lapida¬
uant stephanũ: exꝑgeft̃s ad hoc uerbũ reprehẽ¬
dit se de sompmolentia dicens. Ue michi qui
sic dormio ad obsequiũ dei. Iste sc̃s nõ dormiebat
tissime uigilare. ⁊ rogare sc̃m stepħm ut oraret
pro se. In crastino cum eẽt ĩ refectorio anteqm̃
uitendis ad t̾renas escas. ⁊ nõ cogitas de glorioso
ꝓthomire qui orat ꝓ te: Tũc aꝑti sunt oculi eiꝰ
et leuans oculos in celũ iudit mrẽm orantẽ ꝓ se
sicut uox ei dixerat. Et cũ iudiss statim surrerit

Expanded text:
vit Deum, ut daret ei bonum consilium. Vix ab oratione vit Deum, ut daret ei bonum consilium. Vix ab oratione surrexerat, et ecce sensit fetorem magnum; per quem intellexit diabolum prope astare, qui ei suggerebat relinquere habitum religionis, et locum suum; gratias agens Domino de tali signo, reversus est ad fratres suos. Hic aliquando in festo sancti Stephani dormiebat ad matutinas, et cum legeretur illa lectio, ubi legitur: Et lapidabant Stephanum , expergefactus ad hoc verbum, reprehendit se de somnolentia, dicens: « Vae mihi, qui sic obdormio ad obsequium Dei. Iste sanctus non dormiebtissime vigilare, et rogare sanctum Stephanum, ut oraret pro se. In crastino cum esset in refectorio, antequam intendis ad accipiendas terrenas escas; et non cogitas de glorioso protomartyre, qui orat pro te. » Tunc aperti sunt oculi ejus, et levans oculos in coelum, vidit martyrem orantem pro se, sicut vox ei dixerat. Quod cum vidisset, statim surrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
o tp̃ie quidam cenomãnensis noĩe xp̃ianꝰ
nuienis cõu̾sus est. ĩ hemitoriũ qddam in
archiep̃atu turonensi qd̾ dr̃ gastinetũ. Ubi dũ
fortiter temptaret᷑ a carne sua affligebat se ĩ
qͣdragesima ieiunabet abstinens ab om̃i potu.
p̾r᷑ urũ diem in septimana. In hyeme stabat
uestiruo in aqua trigida usqꝑ ad collum distipli¬
nam sibimet dabati usc qͦ uirge dirũperent᷑. Q
cũ quadã die faceret ⁊ se cicidiss usq ad sangͥnẽ.
audiuit uccem. a parte occidentis dicentem. Nil
ꝓdest tͥ qd̾ fatis. Iste deus quẽ inclamas nõ da¬
bit tͥ qd̾ petis s cõu̾tere ad me ⁊ auxiliator tibi
Q ille audiẽs intellexit uocem ẽẽ inimici. Et cũ
orass deũ ut auxiliaret᷑ sibi cont temptationes
ꝓposuit aggredi ꝑegrinatiõe ad diu̾sos scõs. ut ita
finiret uitam suam ꝑegrinãdo ⁊ cũ diu hoc cogi¬
tass accepto baculo egressus est nudis pedib. Et
cũ uenis añ quamda ecc̃am flexis genib roga¬

Expanded text:
o tempore quidam Cenomanensis, nomine Christianus, juvenis conversus est in eremitorium quoddam in archiepiscopatu Turonensi, quod dicitur Gastine. Ubi dum fortiter tentaretur a carne sua, affligebat se. In Quadragesima jejunabat abstinens ab omni potu, praeter unum diem in septimana. In hieme stabat vestitus in aqua frigida usque ad collum. Disciplinam sibimet dabat usquequo virgae dirumperentur. Quod cum quadam die faceret, et se cecidisset usque ad sanguinem, audivit vocem a parte occidentis dicentem: « Nil prodest tibi, quod facis. Iste Deus, quem inclamas, non dabit tibi quod petis. Sed convertere ad me, et auxiliabor tibi. » Quod ille audiens, intellexit vocem esse inimici. Et cum orasset Deum, ut auxiliaretur sibi contra tentationes, proposuit aggredi peregrinationem ad diversos sanctos, et ita finire vitam suam in peregrinando. Et cum diu hoc cogitasset, accepto baculo egressus est nudis pedibus: et cum venisset ante quamdam ecclesiam, flexis genibus roga
Abbreviated transcription (Latin):
tis exhortatio congruit qr nec cunctos par morũ
qͣlitas astringit. Sepe namq aliis officiũt: q̃ ali¬
is ꝓsunt qr ⁊ plerũq herbe q̃ q̃dam aĩalia ntriũt
alia occidunt. Et leuis sibilus equos mitigat. Et
medicamentũ qd̃ hũc morbũ iniminuit: alt̾i n¬
res iungit. Et panis qui uitã fortiũ roborat. par¬
uuloꝵ necat. Pro qͣlitate gͥ audientiũ debet forma
ti sermo doctoꝵ ut ⁊ ad sua singłis cõgruat: ⁊ tñ
q admonendi sũt in opes alit locupletes. Illis nã
uero inferre metũ contra elationem. Illis dicitur¬

Expanded text:
tis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt quae aliis prosunt, quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt, et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit: et panis, qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo docter admonendi sunt inopes, atque aliter locupletes; illis namqm, istis vero inferre metum contra elationem debemus. Inop
Abbreviated transcription (Latin):
ã rediret ad ꝓpria: quidã intra taurinẽsem
urbem nimium febris patiebat᷑ ardorem. Hic
fuitiue ꝑ ministros aquã qͣ nir dei manꝰ ab¬
luebat Accepit fidelit̾ bibit: ⁊ sic absq mo
prsus cõualit. Iamq iouini montis p̾rup¬
rio flagitantes. Pius itaq p̃r sui negligens
ce utres qui studio pie cõpassionis fuerãt ex¬
hausti. uino reperiunt᷑ deo scilicet debitum

Expanded text:
retur ad propria, quidam intra Taurinensem vrbem, nimium febris patiebatur ardorem. Hic furtiue per ministros aquam, qua vir Domini manus abplene circa vos officium charitatis exhibui, qui vinum quod mihi sapuit, vobiscum participare nerio flagitantes. Pius itaque Pater sui negligens,ce vtres qui studio fuerant piæ compassionis exhausti, vino reperiuntur, Deo scilicet debitum
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ s dcctũ: Tali quadã arte spargit᷑ eis ut
multiplicet᷑ expendit᷑ ut augeatur. ⁊ effusio co¬
piam parit. Ip̃o quippe uisu sũptuosaꝵ s mi¬
randaꝵ uanitatũ attendunt᷑ lpĩes magis ad
offerendũ qm ad orandũ. Sic opes opib hai¬
riunt᷑ sic pecunia pecuniã trahit. qr nescio
quo pacto ubi ampliꝰ diuiciaꝵ cernit᷑. ibi of¬
fertur libentiꝰ. auro textis reliquiis signãtur
cculi ⁊ loculi aꝑtunturꝰ. Ostenditur pulcher¬
rima forma sc̃i uel sc̃e alicuiꝰ. ⁊ eo creditur
sanctior quo coloratior. Ctrrũt hõies ad os¬
culandũ inuitant᷑ ad donandũ ⁊ magis mi¬
rant᷑ pulchͣ. qmͣ tienerant᷑ sacra. Ponunt᷑
deuide in eccłia geminate ñ corone s rote lã¬
padĩb tucũ septe. Cerrumꝰ ⁊ pro candelabris
arbores qͣsdã erectas multo eris pond̾e̾ miro
artificis oꝑe fabricatas. Quid pͥntas ĩ dĩb¬
hiis q̃ritar penitendũ cõpunctio an intuen¬
tiũ admiratio. O uanitas uanitatũ. fulget

Expanded text:
uam, modo. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur homines magis ad offerendum quam ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius divitiarum cernitur, ibi offertur libentius. Auro tectis reliquiis saginantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancti vel sanctae alicujus, et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum; et magis mirantur pulchra, quam venerantur sacra. Ponuntur dehinc in ecclesia gemmatae, non coronae, sed rotapidibus. Cernimus et pro candelabris arbores quasdam erectas, multo aeris pondere, miro artificis opere fabricatas, nec magis mnibus quaeritur? poenitentium compunctio, an intuentium admiratio? O vanitas vanitatum, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
rioꝵ ĩmensas altitudines ĩmoderatas
longitudines suꝑuacuas latitudies. scĩptu¬
osas depolitatic̃es. curiosas depictiones. que
dñ ĩ se orantiũ retorquent aspectũ ĩpediunt
⁊ affectum ⁊ mͥ quodammodo rep̾sentant an¬
tiqũ iudeoꝵ ritũ. S esto fiant hec ad honorẽ
dei. illd̾ a̾ int̾rego monachꝰ monachos. qd̃ ĩ
gentilib gentilis arguebat. Dicite ait ille
pontifices inscõ quid facit aurũ: Ego ã dico
Dicite pauꝑes. Nõ .n. attendo uersum s sen¬
quid faciat aurũ: Et quidem alia cã est ep̃oꝵ
tib ⁊ ĩsipientib debitores cũ suit carna lis po¬
puli deuotionem qr sp̃ualib non possunt.
corporalib excitant ornamẽtis. Nos uero qͥ
iam de ppło exiuimꝰ. qui mũdi queq p̾ciosa
reliquimꝰ ꝓ xp̃o. qui omĩa pulchre lucentia.
canore mulcentia. suaue olentia. dulce sapĩa.
tactu placentia. cuncta deniq oblectamẽta
corporea arbitrati sumꝰ ut stercora ut xp̃m luchri¬

Expanded text:
rum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae um in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: Dicite ait ille, pontifices, in sancto quid facit aurum? Ego autem dico: Dicite, 539 pauperes: non enim attendo versum, sed senquid facit aurum? Et quidem alia causa est epistibus et insipientibus debitores cum sint, carnalis populi devotionem, quia spiritualibus non possunt, corporalibus excitant ornamentis. Nos vero qui jam de populo exivimus; qui mundi quaeque pretiosareliquimus; qui omnia pulchre lucentia, canore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora, ut Christum lucri
Abbreviated transcription (Latin):
cogitari qͥcqͥd lingͣ recte loqͥ. ad laudẽ tuam
decentissime possunt aptari: qr quicqͥd ĩ te
laudat᷑. crucifixo ĩ te xp̃o regi deputat᷑. Tibi
to ꝑsol uo qd̾ michi pccõri ĩspirare dignatꝰ
es honorẽ sc̃e crucis tue qͣntulũcũq decan¬
tare et cõmunẽ oĩm nr̃m salutẽ cũ serius
meis p̃dicare nec me ab ĩcepto retardauit
regnũ destruxisti ⁊ toti mũdo ueniam õim¬

Expanded text:
idquid lingua rite loqui, omnia ad laudem tuam decentissime possunt aptari: quia quidquid in te laudatur, crucifixo in te Christo regi deputatur, persolvo, quod mihi peccatori inspirare dignatus es honorem sanctae crucis tuae quantulumcunque decantare, et communem omnium nostrum salutem conservis meis praedicare. Nec me ab incoepto retardavit regnum destruxisti et toto mundo veniam
Abbreviated transcription (Latin):
ydonea dispensarrix: In te angli gaudia sua
accumulata cõspiciũt. In te hoĩes iura salu¬
tis sue cognoscunt. In te ĩferi iustam retri¬
es uictoria. celestis militie leticia t̾rigenoꝵ¬
quoq potentia. Tu pcc̃oꝵ remissio pietatis
exhibitio. meritoꝵ augmẽtatõ. Tu ĩfirmo¬
rũ remediũ laborantium auxiliũ. lassorũ
refrigeriũ. Tu cura egrotos medicans. tu
gaud̾iũ mestos cõsolans. tu sanitas dolen¬
tes letificans. Tu statꝰ recte credentiũ. tu fir¬
mitas bñ oꝑantiũ. tu b̃itudo rite ꝑ seueran

Expanded text:
donea es dispensatrix. In te angeli gaudia sua accumulata conspiciunt, in te homines jura salutis suae cognoscunt, in te inferi justam retries victoria, et coelestis militiae laetitia, terrigenarumque potentia, tu peccatorum es remissio, pietatis exhibitio, et meritorum augmentatio, infirmorum remedium, laborantium auxilium, et lassorum refrigerium, sanorgaudium moestos consolans, tu sanitas dolentes laetificans, tu status credentium recte, tu firmitas operantium bene, tu beatitudo perseveran
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ est filius dñi castelli raptoris pessimi pu¬
et annoꝵ .xy. a natiuitate surdus et mutus
Quo fco p̃r pu̾i discaltiatis pedib ad ecc̃am
cucurrit et feretro sc̃e marie. xͣl. solidos optulit.
nõ enĩ multam hẽbat pecuniam. Qui ⁊̃ fere¬
trũ sc̃e marie cũ cet̾is mlitib humeris sius¬
ĩposuit. et illud usq ad castellũ proximũ duob mi¬
liariis distans nudis pedib portauit. Qd̃ audientes
inimici raptoris illiꝰ. et miracłm de filio eiꝰ fc̃m. ⁊ ip̃i
nudis pedib inimicis suis obiuam ruunt. ⁊ feretrũ

Expanded text:
natus est filius domini castelli, raptoris pessimi punatus est filius domini castelli, raptoris pessimi puer, annorum 15, a nativitate surdus et mutus. Quo facto pater pueri discalceatis pedibus ad ecclesiam cucurrit, et feretro sanctae Mariae 40 solidos obtulit. Non enim multam habebat pecuniam. Qui etiam feretrum sanctae Mariae cum caeteris militibus humeris suimposuit, et illud usque ad castellum proximum duobus milliariis distans nudis pedibus portavit. Quod audientes inimici raptoris illius, et miraculum de filio ejus factum, et ipsi nudis pedibus omnes inimicis suis obviam ruunt, feretrumque
Abbreviated transcription (Latin):
ualdrico laudiensi ep̃o. a sue urbis
ciub nequiter ꝑempto. hugo aureli¬
anensis ecc̃e decanus substituitur. Quo post
septem menses mortuo uir illustris barcho¬
lomeus ad ep̃atum laudunice ciuitatis pro¬
ciuitatis ac ꝓuncie desolatiõe subleuata in
multis locis in quib antea nunquã fuerat
religionis fernor et dei cultꝰ fundatur ⁊ inde
multas ac remotas ⁊̃ transmarinas regio¬
sunt gͦ septem canonici laudunensis ecc̃e. et
ser burgenses. qui feretrũ sc̃e marie et alias
capsas reliquiaꝵ ꝑ diu̾sas circũferrent pro¬
uincias ad expetendas elemosinas fideliũ pro
restauratione ecc̃aꝵ. Hee reliquie multis mi¬
raculis clarificate sunt. Que miracula scrip¬
serunt canonici ecc̃e laudunensi. Ex quib pau¬
ca breuit̾ causa edificatioĩs exerpsimus. Apud
issoldiniũ duo ꝯtracti sunt sanati. quoꝵ cal¬
canei natib adherebant. Hos pro dei amore
multo iam tp̃re pauerat in domo sua galfridꝰ
eiꝰdem castri dñs Apud castellum buscenti sa¬

Expanded text:
aldrico Laudunensi episcopo a sue urbis civibus nequiter perempto, Hugo Aurelianensis aecclesiae decanus substituitur. Quo post septem menses mortuo, vir illustris Bartholomeus ad episcopatum Laudunice civitatis procivitatis ac provinciae desolatione sublevata, in multis locis, in quibus antea nunquam fuerat, religionis fervor et Dei cultus fundatur, et inde in multas ac remotas et etiam transmarinas regiosunt ergo 7 canonici Laudunensis ecclesiae, et 6 servientes, qui feretrum sanctae Mariae, et alias capsas reliquiarum per diversas circumferrent ecclesias ad expetendas eleemosynas fidelium pro restauratione ecclesiarum. Quae reliquiae multis miraculis clarificatae sunt: quae miracula scripserunt canonici ecclesiae Laudunensis. Ex quibus pauca breviter causa aedificationis excerpsimus. Apud Issoldunum duo contracti sanati sunt; quorum calcanei natibus adhaerebant. Hos pro Dei amore multo jam tempore paverat in domo sua Galfridus, ejusdem castri dominus. Apud castellum Buscenti sa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcultũ ⁊ desertum: ⁊ fc̃es int̾ bestias cõusantes. Ad
portam uͦ monast̾ii q̃ de nimine fca erat pendebat
malleus ferreus cui sonitu ad portam portarius
appellabat᷑ ab intrare uolentib. Hoc sonitu uoca¬
tus portariꝰ. uenit ad eum foras: ⁊ inclinans sa¬
lutauit eũ. Quẽ cłicus intuens. statim reccgno¬
uit eũdem se uidisse int̾ eos qui tunicas suãs ĩ
flumine lanabant. Rogauitq eum ut adduce̾t
aid se abbem. Abbas gͥ et totus cõuentꝰ uenit ad
eũ. Et recognouit cłicus õs se uidisse tunicas
suas in flumine lauantes. Statimq cecidit ad
pedes abbĩs: rogans cũ latrimis ut suscipetur
Qui susceptus: non multo pt fc̃s est płor.

Expanded text:
incultum et desertum et fratres inter bestias conversantes. Ad incultum et desertum et fratres inter bestias conversantes. Ad portam vero monasterii quae de vimine facta erat, pendebat malleus ferreus; cujus sonitu ad portam portarius appellabatur ab intrare volentibus. Hoc sonitu vocatus portarius venit ad eum foras, et inclinans salutavit eum. Quem clericus intuens, statim recognovit eumdem se vidisse inter eos qui tunicas suas in flumine lavabant. Rogavitque eum ut adduceret ad se abbatem. Abbas igitur et totus conventus venit ad eum: et recognovit clericus omnes se vidisse tunicas suas in flumine lavantes: statimque cecidit ad pedes abbatis, rogans cum lacrymis ut susciperetur. Qui susceptus, non multo post factus est prior.
Abbreviated transcription (Latin):
doꝑa cũ studeret in scolis apud lugdunũ
uidit ĩ uisionem noctis quamdam uallem sub
quodã monte. suꝑ quã ciuitas q̃dam pulchetti¬
ma sita exat cuius aspectus nimiũ delectabat in¬
tuentes ĩ ut quisqͥs eam uideret de aspectu illi̾
satiari nõ poss. et modis om̃ib laboraret. qũo
ad illam ꝑuenire ualeret. Int̾ea uidit fluuũ
quẽdam sub pede montis ĩmo circa pedem curren¬
tem. Quẽ dum circuiret querẽs artem quo illũ
transmearet tudit suꝑ ripã fluminis .xii. pau¬
ꝑes. sũ xiiii. lauantes in flumine tunicas suas
Int̾ quos erat quidã ueste candidissima induaᷤ
indebat accessit ad illũ qui cct̾os adiuuabat ⁊ dix
illam ẜ nulla alia iua quam ista ducit ad eam
patriã. suam narrauit ep̃o cabilonensi cui fami¬
laris erat iusionẽ hanc. Qua audita ep̃c suasit
ei ut secłm relinqueret et teligionem intraret oͣ¬
cistertiensem Ille uenit cistertiũ. ⁊ ĩuenit locum

Expanded text:
dopera, cum studeret in scholis apud Lugdunum, vidit in visione noctis quamdam vallem sub quodam monte, super quem civitas quaedam pulcherrima sita erat: cujus aspectus nimium delectabat intuentes, ita ut quisquis eam videret, de conspectu illius satiari non posset et modis omnibus laboraret, quomodo ad illam pervenire valeret. Interea vidit fluvium quemdam sub pede montis, imo circa pedem, currentem. Quem dum circuiret, quaerens artem, quomodo illum transmearet, vidit super ripam fluminis 12 pauperes, sive 14 lavantes in flumine tunicas suas. Inter quos erat quidam veste candidissima indutus, qui haec videbat accessit ad illum, qui caeteros juvabat, et dixit illam: sed nulla alia via quam ista, ducit ad eam patriam suam, narravit episcopo Cabilonensi, cui familiaris erat, visionem hanc. Qua audita, episcopus suasit ei ut saeculum relinqueret et religionem intraret; comCisterciensem. Ille venit Cistercium, et invenit locum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Qui cñ adhuc uiueret ⁊ pro occisore suo do¬
minũ exoraret ille gladio caput eiꝰ ꝑtussit:
cetebrumq eietit. Quidam uͦ ex hiis qui
runt tres stellas subito domũ illam splendentes
ĩ qͣ sc̃i illi cum uno satellite. occisi iacebant. Ra¬
debertꝰ ã qui sc̃m p̾rectum. occidit. nõ multo pꝰ
uinus cõsumptꝰ a u̾mib expirauit. Alius nͣ
dũ die quadam uenaretur. de equo corruens
fracto dertro brachio ceteroꝵ mẽbroꝵ debilita¬
tem incurrit. Qui cũ nulla poss medicina
curari: ad se reu̾sus ad sc̃m p̾iectum se cũ uxo
re cõtulit ⁊ ueniam postulans de oleo lampa¬
dis frequẽtius se ꝑunxit. sicq cito curat᷑ fuit¬
Qd̾dam uas argenteũ decem marchaꝵ sc̃o mͣri
p̃sentauit. Qd̾ cum ceteri cognouerunt: simi¬
lit᷑ penitẽtes multã auri ⁊ argenti copiam ob¬
racensi. uirgo dei maxelendis ꝓ noto uirgini¬
tatis. harduinũ amatorẽ suum fugiens ab

Expanded text:
re. Qui cum adhuc uiueret et pro occisore suo dore. Qui cum adhuc uiueret et pro occisore suo dominum exoraret, ille gladio caput eius percussit cerebrumque eiecit. Quidam uero ex hiis qui runt tres stellas subito super domum illam splendentes, in qua sancti illi cum uno satellitum occisi iacebant. Radebertus autem qui sanctum Preiectum occidit non multo post uiuus consumptus a uermibus expirauit. Alius uero dum die quadam uenaretur de equo corruens fracto dextro brachio ceterorum membrorum debilitatem incurrit. Qui cum nulla posset medicina curari, ad se reuersus ad sanctum Preiectum cum uxore se contulit et ueniam postulans de oleo lampadis frequentius se perunxit. Sicque cito curatus quoddam uas argenteum decem marcharum sancto martyri presentauit. Quod cum ceteri cognouerunt similiter penitentes multam auri et argenti copiam obracensi virgo Dei Maxelendis pro voto virginitatis Harduinum amatorem suum fugiens, ab
Abbreviated transcription (Latin):
Tm̃q p̃iestus cũ abstinentib residens ad mẽ¬
sam remansit. Cũ gͦ felix ep̃c ciuitatis obiiss
et clerus ⁊ ppłs p̃iectum eligeret. quidam ar¬
chidiacon̾ urbis ep̃atũ usurpauit ꝑ p̃miũ. S
nõ uirit ultra t̾minũ. xͣl. dierũ. Cum gͦ aliũ
nirũ inclitum elig̾e noluissent: ille electioni
transuit ꝑ quandam abbatiam ubi sc̃s mari¬
nus abbas grauit̾ egrotabat. Q mox or̃one
sanauit. Et inde regem adiens: qd̾ noluit im¬
petranit. Cũ gͦ rediret. matinꝰ abbas secutꝰ est
eũ. ut sicut ĩuicem diligebant: iͣ simul mrͣmũ
cõsũmarent. Dũ gͦ simul ĩ quodam loco orarẽt
repente suꝑ eos ꝓceres urbis ꝑsequẽtes itue¬
runt. ⁊ sc̃m marinũ decollantes. cũ sc̃m p̃iet¬
tum se occidisse putarent: ad socios redire ce¬
perũt. Qͦs sc̃s p̃̾iectus deloco ĩ quo orabat: no¬
cauit dicens. Ecte ego quem queritis facite ꝙ

Expanded text:
tantum Preiectus cum abstinentibus residens ad mentantum Preiectus cum abstinentibus residens ad mensam remansit. Cum igitur Felix episcopus ciuitatis obisset et clerus et populus Preiectum eligeret, quidam archidyaconus urbis episcopatum usurpauit per premium; sed non uixit ultra terminum XL dierum. Cum ergo alium uirum inclitum eligere uoluissent, ille electioni transiuit per quandam abbatiam ubi sanctus Marinus abbas grauiter egrotabat. Quem mox oratione sanauit et deinde regem adiens quod uoluit impetrauit. Cum ergo rediret Marinus abbas secutus est eum ut sicut se inuicem diligebant ita simul martyrium consumarent. Dum ergo in quodam loco simul orarent, repente super eos proceres urbis persequentes irruunt; et sanctum Marinum decollantes cum sanctum Preiectum se occidisse putarent ad socios redire ceperunt. Quos sanctus Preiectus de loco in quo orabat uocauit dicens: «Ecce ego quem queritis. Facite quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ latus eiꝰ egrederet᷑ filiꝰ sangͥne rubicundus.
Qd̃ cũ cuidam dei seruo m̃r dixiss: dixit ei qd̃
puer ille palinam mͣrͣii obtineret. Natꝰ gͦ puer
in ariua cuutate luteris imbuitur: ⁊ qr gra¬
tiosus erat ĩ om̃ib. archidiacono urbis urbis
nutriendꝰ cõmittit᷑. Om̃ib itaq uirtutib intẽ¬
tus. dum die qͣdam ad eum inulti pauꝑes adue¬
nissent et elemosinam postularent ꝑ famulũ
suũ nouit qr plusqͣm duos denarios nõ hr̃et.
Cũq iussiss afferri sacculũ ⁊ dñm ĩuccasset:
tanta ꝓtinꝰ ibi inuenta est. pecunia: qͣnta pre
forib stabat caterua pauꝑũ. Die quodam pas-¬
che cũ ip̃e ad mensam ĩ solario cũ multis aliis
resideret: tres int̾ eos aderant qui a carnib ab¬
stinebãt. Quos cũ alii deriderent: sc̃s p̾iectꝰ eos
admonent. ut quos ueneran debebant: irriden¬
do nõ increparẽt. S cum illi nõ se corrigerẽt
subito pauimentũ solarii cũ irrisorib cecidit.

Expanded text:
 latus eius egrederetur filius sanguine rubricatus. Quod cum cuidam seruo dei mater dixisset, dixit ei quod puer ille palmam martyrii obtineret. Natus ergo puer in Aruernia ciuitate, litteris imbuitur et quia gratiosus erat in omnibus, archidyacono urbis nutriendus committitur. Omnibus itaque uirtutibus intentus dum die quadam ad eum multi pauperes aduenissent et elemosinam postularent, per famulum suum nouit quod plusquam duos denarios non habebat. Cumque iussisset afferri sacculum et dominum inuocasset, tanta protinus est ibi inuenta pecunia, quanta pre foribus stabat pauperum caterua. Die quadam pasche cum ipse ad mensam in solario cum multis aliis resideret, tres inter eos aderant qui a carnibus abstinebant. Quos cum alii deriderent, sanctus Preiectus eos admonuit ut quos uenerari debebant irridendo non increparent. Sed cum illi non se corrigerent, subito pauimentum solarii cum irrisoribus cecidit et
Abbreviated transcription (Latin):
te corpore iugoris dissolutione parit̾ dissoluetet᷑
et uictus aĩe. Qd̃ si concedat᷑ corrupto corpore. aĩa
qͣnto magis corpꝰ debilitat᷑. ⁊ morti appropiat. tã
accid̾e. ut qͣnto quis morti ꝓximior est tanto
ꝓspicatiori iugeat mentis acumine. plus q so¬
lito recordetur atq prouideat. ⁊ ĩ ip̃o mom̃to quo

Expanded text:
te corporei vigoris dissolutione, pariter dissolvatur et virtus animae. Quod si concedatur corrupto corpore, anima quanto magis corpus debilitatur et morti appropiat, ut taccidere, ut quanto morti proximior est, tanto perspicaciori mentis acumine plus solito recordetur, et cuncta provideat, et in ipso quo
Abbreviated transcription (Latin):
adhesit uegetalib anima suaq in eis exertuit of¬
ficia. crescendo. nutriendo ⁊ generando. Subtilio¬
rib ueto bestialis uncta est aĩa ut ĩ eis sua exhi-¬
bere posset officia. p̃stando .s. sensũ ⁊ motũ de loco
simũ ac temperatissimũ ⁊ ad suscipiendã r̃onẽ

Expanded text:
adhaesit anima et sua in eis exercuit officia, crescendo scilicet, nutriendo et generando. Subtilioribus autem bestialis juncta est anima, ut sua in eis exhibere posset officia, praestando scilicet sensum et motum de loco simum
Abbreviated transcription (Latin):
ditantib auferre corpꝰ scĩ nicholai a mirrea
licie a turcis desolata p̾occupauerũt barenses cuies
numo. xluii. ab antiochia mnyrream ueniẽtes. Qͣ¬
a quatuor monachis tm̃ ibi inuentis extorserurir
sͥ ostendi tumbam sc̃i. Qua eftracta. ossa sc̃i nchꝑ¬
lai ĩ olei liqnore natantia integro num̃o exrraxeit̃
⁊ barũ cũ gloria detulerunt. ft̃a est autẽ hec trans¬
latis amño. d ct xboi. a depositiõe sc̃i nicholai. Actor.¬

Expanded text:
ditantibus auferre corpus sancti Nicholai a Myrea Lyciae a Turcis desolata, preoccupaverunt eos Varenses cives numero 47, et ab Antiochia Myream venientes, a 4 monachis tsibi ostendi tumbam sancti. Qua effracta, ossa Nicolai in olei liquore natantia integro numero extraxerunt, et Barim cum gloria detulerunt. Facta est haec translatio anno 745 a depositione sancti Nicolai. Tr