comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ailigent̃ aduertendũ est. ñ dixisse dñm ut
om̃s unũ simus: s ut om̃s unũ sint sic̃ tu
pater in me et ego in te: sub itelligit᷑ unũ su¬
mus. Quod aꝑtius dicit᷑ postea: quia & priꝰ
direrat de discipłis qui cũ illo erant. ut sint
unum sic̃ et nos. Quã obrem tta est pater in
slio. & filius in patre. ut unũ sint: qr uniꝰ
uistantiȩ sunt. Nos uͦ eẽ quidem in eis pos
sinus: unũ tam̃ cũ eis esse ñ possumus: ꝙr
unius substantiȩ nos & ipsi ñ sumꝰ: in quan¬
tũ filius cũ patre ds̃ est. Nam inquantũ
bomo est: eiusdem substantiȩ ẽ cuiꝰ & nos
sumꝰ. Sed nunc illud potius uoluit cõmen¬
dare qđ alio loco ait. ego et pater unũ sumꝰ:
ubi eandem patris & suã significauit esse
naturam. Ne ꝑ hoc et cũ in nob̾ sunt pat̾
tare naturȩ unius esse nob̾cum. Sic traq
sunt in nob̃ uel nos in illis: ut illi unum
sint in natura sua: nos unũ in nr̃a. Sunt
quippe ipsi in nobis tanquã ds̃ intẽplo suo:

Expanded text:
enter advertendum est non dixisse Dominum, ut omnes unum simus; sed, Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te subintelligitur, unum sumus; quod apertius dicitur postea: quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant, Ut sint unum sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substa cum eis esse non possumus; quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cum Patre Deus est. Nam in quantum homo est, ejusdem substantiae est cujus et nos sumus. Sed nunc illud potius voluit commendare, quod alio loco ait, Ego et Pater unum sumus ; ubi eamdem Patris et suam significavit esse naturam. Ac per hoc et cum in nobis suntare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo:
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs iħc orasset ꝓ discipłis sui¬
is quos tunc secũ habebat. atq ad¬
iuuxisset suos alio dicens ñ ꝓ his
aut̃ rogo tantũ sed & ꝑro eis qui
credituri sunt ꝑ uerbũ eoꝵ in me:
uelut quereremꝰ quid uel quare ꝓ illis roga¬
it. continuo sub intulit dicens ⁊ ut om̃s
anum sint sic̃ tu pater in me. & ego in te: ut
ec ipsi in nob̃ unum sint. Et suꝑius eum ad¬
huc ꝓ solis discipłis quos secũ habebat oraret:
pater scẽ inquit serua eos in mine tuo quos
aedisti mͥ. ut suit unũ sic̃ et nos. Hoc gͦ etiã
ninc &e ꝓ nobis rogauit. qđ tẽ ꝓ illis: ut¬

Expanded text:
us Jesus orasset pro discipulis suis quos tunc secum habebat, atque adjunxisset suos alios, dicens, Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me; velut quaereremus, quid vel quare pro illis rogaret, continuo subintulit, dicens: Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi in nobis unum sint. Et superius cum adhuc pro solis discipulis, quos secum habebat, oraret: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos . Hoc ergo nunc e
Abbreviated transcription (Latin):
paruus es: dicunt tibi angłi Cresce Nlos
panẽ manducamꝰ ⁊ tu lacte nutrire: lacti
fidei: ut ꝑuenias ad cibũ spetiei Si ait̃
ad huc in hiat᷑ sordidis uoluptatib n si at
fraudes cogitant᷑ si m̃datia ñ uitant᷑ si m̃datu pi¬
riis cumulantur :⁊ tam in nundũ cor aude
uisione longe sũ: qͣntũ ille qui nondu
isto suꝑno desiderio rapit᷑. trenis deside¬
riis p̃grauatꝰ: Multũ inter ẽ. int̾ adul¬
santẽ & desiderantẽ: & iterũ multũ inti¬
est int̾ desiderantẽ & fruentẽ: Uius it
pecora: atiersaris Angli ꝑfruunt᷑: Tus
si ñ uiuis ut pecora: iam non ad uersatis
Desideras aliqͥd & non capis: inchoasti pl
desiderio uitã angłoꝵ Crescat inte al
ficiatur in te: & capias hoc ñ a me h d e

Expanded text:
parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus? Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum interest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, se
Abbreviated transcription (Latin):
tenent remaneant: Ex torqueatur tanqua
pueris ludicrũ. nescio quid quo se malead¬
uocant: ut possint inseri utiliora grandu¬
rib ⁊ ut possint ꝓficere quȩ repebant inte¬
ra Surge: quere: suspira ⁊ anhela des¬
derio: & ad clausa pulsa: Si aũt̃ nondũ
desideramꝰ. nondũ in hiamꝰ. ñdũ suspiransi
margaritas quib cũq ꝓiecturi sumꝰ. aut
margaritas qualescũq nosipsi inuenturi
genus uitȩ ꝑducit ad genus uite: Alia ui¬
ta t̾rena: alia uita cȩlestis: alia uita pem
alia uita hominũ: alia uita uita angelor
Uita peccoꝵ t̾renis uoluptatib estuat: sola
terrena conquirit: in ea ꝓna atq ꝓiecti
est: Uita angłoꝵ . sola cęlestia Uita ha¬
minũ: media est inter angłoꝵ. & peccorũ
Si uiuit homo scdm carnẽ peccorib cõpart̾
si uiuit scdm sp̃m. angłis sociat᷑ Qndo sci¬
sp̃m uuis: quere etiã in ipsa angłica uiti
utrũ paruuis an grandis sis: Si enĩ adba

Expanded text:
tenent remaneant. Extorqueatur tanquam tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut margaritas qualescumque nos ipsi inventuri genus vitae perducit ad genus vitae. Alia vita terrena, alia vita coelestis; alia vita pecorum, alia vita hominum, alia vita Angelorum. Vita pecorum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, in ea prona atque projecta est: vita Angelorum sola coelestis: vita hominum media est inter Angelorum et pecorum. Si vivit homo secundum carnem, pecoribus comparatur: si vivit secundum spiritum, Angelis sociatm vivis, quaere etiam in ipsa angelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
eadem oꝑa facit pater ꝑ filiũ: qr omĩa per
uerbũ facta st̃: Iam qͦmͦ faciat ds̃ quis nouit:
Non dico quomͦ fecerit mundũ. s quomͦ fe¬
cerit oculũ tuũ: cui carnaliter in herens
ui sibilia inuisibilib cõparas: Talia enim
de dõ cogitas: qualia in his oculis uidere
consuesti Si aut̃ istis oculis uideri posset
ds̃ : non diceret beati mundo corde. qm̃ ip¬
si dm̃ uidebunt: Ergo habes oculũ corpo¬
ris ad uidendũ fabrũ: s ñdũ habes oculũ
cordis. ad uidendũ dm̃: ideo qđ soles uide¬
re in fabro. transferre uis ad dm̃: Pone in
Explicaturi sumꝰ nos qđ int̾rogaui inus:
quomͦ uideat uerbũ. quomͦ pat̾ uideat᷑
a uerbo. qͥd sit uidere uerbi : Non sũ tã
audax. tam temerariꝰ: ut hoc explicare
pollicear & me & uob Ut cũq suspicor
modulũ ur̃m: noui tam̃ meũ: Si gͦ pla¬
cet: non duitius immorerem᷑: Pcurramꝰ
lectionẽ: & uideamꝰ u̾bis dñi turbari uer¬
ba carnalia: ad hoc turbari. ne in eo qđ

Expanded text:
omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in explicaturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
rius ex timore & meo & tuo Si curari detit¬
ris. & eẽ idoneus ad ꝑfruendũ hac luce neghri¬
ris: ualitudine oculoꝵ tuoꝵ. tenebras anil
& amando tenebras. in tenebris remanebis
& remanendo intenebris. etiã in tenebras
teriores ꝓicieris: ibi erit fletus & strida
tiũ Si nichil in te faciebat amor lucis. s¬
ciat timor doloris Sufficient̃ me locitis
arbitror: & lectionẽ tam̃ euangłicã ñ siu
Si dicã reliqua onerabo: & timeo neetiã qul
haustũ est effundat᷑ Ut sufficiant gͦ sa
ritati ur̃ȩ debitores sumꝰ ñ nc̃ s semꝑ. quil¬
mã. laboriosam. ꝑicłosam: in hoc munde
consolamini bene uiuendo: Nolite noscons¬
stare. ⁊s atterere malis morib ur̃is Cũ cal
offendimꝰ mala uta ur̃a: si refugiamꝰ aus
esepatmus nos a uob̾ & ad uos non accedamꝰ⁊
donqueremini & dicetis ⁊ si languebamus
usaretis. & si in firmabam̃ uisitaretis: Ecce

Expanded text:
rius, ex timore et meo et tuo: si curari destitrius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur; sufficiant ergo ista Charitati vestrae. Debitores sumus, non nunc, sed semper quammam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo cons lamini bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, si refugiamus a vobis, et separemus nos a vobis, et ad vos non accedamus; nonne conqueremini, et dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tur plenius: & si qua mordatia reparandes.¬
nitati ad hibentur fortit᷑ ferat: ut a more lucs
accensus dicat sibi Qndo erit ut illud fina
oculis uideam: qd sauciis infirmisq ñ potur
Urget : & medicũ rogat ut curet: Ergo fr̃si si
forte aliquid tale factũ est in cordib ur̃isisi
utcũq erexistis cor ur̃m ad uidendũ uerhũ.
& ipsius luce reuerberati ad soltta recidistis.
rogate medicũ ut ad hibeat colliria morditi
p̃cepta iusticiȩ: Est qđ uideas. s ñ ẽ unde
uideas: Non mͥ antea credebas: qͥa eẽt qđ iud¬
as: Duce quadã ratione ad ductus es: ꝓpu¬
quasti ⁊ intendisti: palpasti. refugisti: Ses
certe eẽ qđ uideas: s idoneũ te ñ eẽ quius¬
deas Ergo curare: Quȩ sunt colliria:
li mentiri: noli peierare n noli ad ulteran
noli furari: noli fraudare: S consuesti.
cũ aliquo dolore a consuetudine reuocar
Hoc est qđ mordet: s sanat: Nã dico tibilibi¬

Expanded text:
tur plenius; et si qua mordacia reparandae satur plenius; et si qua mordacia reparandae sanitati adhibentur, fortiter ferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi libe
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd in nob̃. qͦ ł tenuit̃ suspicem᷑ unde lu¬
men ueniat nobis: Puto fr̃s. qͥa cũ loquim᷑
ista. & cũ meditam᷑. exercemꝰ nos: & cũ exerce¬
mꝰ nos in ipsis. rursus quasi reflectim᷑ pondẽ
nr̃o ad ista consueta: Tales sumꝰ. quales lippi¬
entes cũ ꝑducunt᷑ ad uidendũ lum̃. si forte
antea uisũ omino non abeb ant: & incipiũt
eundẽ uisũ ꝑ diligentiã medicoꝵ ut cũq re¬
parare: Et cũ ꝓbare medicus uult qnͣtũ eis¬
salutis accesserit. tẽptat eis ostendere qđ ui¬
dere desiderabant & ñ poterant cũ ceci eẽnt:
& redeunte iam ut cũq acie ocłoꝵ ꝓducunt᷑
ad lucẽ: Et cũ uiderint. fulgore ipso reuer¬
berantur quodãmͦ. & respondent medico qe¬
monstranti: iam iam uidi. s uidere ñ posis
Quid gͦ facit medicus: Reuocat ad solita s ads
colliriũ: ut ad illud qđ uisũ est & uideri ñ po¬
tuit desideriũ nutriat: & ex ipso desiderio cain¬

Expanded text:
aliquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lualiquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lumen veniat ista, et cum meditamur, exercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimur pondere nostro ad ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebant, et incipiunt eumdem visum per diligentiam medicorum utcumque reparare. Et cum probare vult medicus quantum salutis eis accesserit, tentat eis ostendere quod videre desiderabant, et non poterant cum caeci essent: et redeunte jam utcumque acie oculorum, producuntur ad lucem; et cum viderint, fulgore ipso reverberantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et addit collyrium, ut ad illud quod visum est, et videri non potuit, desiderium nutriat, et ex ipso desiderio cure
Abbreviated transcription (Latin):
cordi. alba & nigra: renuntiant aures eidem
cordi. canora & dissona: renuntiant nares eidẽ
cordi odora & putentia: renuntiat gustatus
eidem cordi. amara & dultia: renuntiat tactꝰ
eidem cordi. lenia & asꝑa: renuntiet sibi ipsũ
cor. uista & iniusta Cor tuũ & uidet & audit:
& cetera sensibilia di iudicat: Et quo ñ aspi¬
rant corporis sensus: iusta & in iusta mala et
bona discernit: Ostende mͥ oculos. aures. na-¬
res. cordis tui Diuersa st̃ quȩ ad cor tuũ re¬
ferunt᷑.: & diuersa ibi m̃bra non inueniunt᷑.
In carne tua alibi audis alibi uides: in corde
tuo. ibi audis ibi uides Si hoc imago⁊ qͣnto
potentius ille cuiꝰ imago: Ergo & audit fi¬
lius & uidet filiꝰ: & ipsa uisio & auditio filiꝰ
Et hoc est illi audire qd eẽ: & hoc ẽ illi uidẽ
qd eẽ Tibi non hoc est uidere qđ esse: quia
& si ꝑdas uisũ potes eẽ: & si ꝑdas auditum
potes esse Putamiisne pulsauimꝰ: E rectũ ẽ

Expanded text:
cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amara et dulcia; renuntiat tactus eidem cordi lenia et aspera: renuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si hoc imago, quanto potentius ille cujus imago? Ergo et audit Filius, et videt Filius, et ipsa visio et auditio Filius: et hoc est illi audire quod esse, et hoc est illi videre quod esse. Tibi non hoc est videre quod esse: quia et superdas visum, potes esse; et si perdas auditum, potes esse. 11. Putamusne pulsavimus? Erectum est
Abbreviated transcription (Latin):
non nosti: & queris a quo factus es:Redi redi ad
cor: tolle te a corpore: Corpus tuũ: habitatio
tua est Cortuũ sentit etiã ꝑ corpus tuum:
s corpꝰ tuũ ñ qd cor tuũ: Dimite & corpus tuũ:
redi ad cor tuũ: In corpore tuo inueniebas ali¬
bi oculos: alibi aures: In corde tuo nũqͥd hoc
inuenis: An in corde ñ habes aures: De qͥbus
gͦ dñs dicebat. qui habet aures audiendi au¬
diat: An in corde non habes oculos unde dicit
apłs. inluminatos oculos cordis ur̃i : Redi ad
cor: uide ibi quid sentias forte de dõ: qr ibi ẽ
imago dĩ In interiore homine habitat xp̃c:
in interiore homine renouaris ad imaginẽ dĩ
In imagine sua cognosce auctorẽ eiꝰ: Uide quẽ¬
admodũ om̃s corporis sensus cordi intro nunti¬
ent. qđ senserĩt foris uide quã multos ministroᷤᷤ
habeat. unus interior imꝑator⁊ & qͥd apud se
etiã sine his ministris agat: Renuntiant ocłi

Expanded text:
non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad cor, tolle te a corpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; dimitte et corpus tuum, redi ad cor tuum. In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ. qͥa omĩa ꝑ uerbũ: ñ possumꝰ dicere
ñ audit uerbũ. ñ uidet uerbũ: ne ob iur¬
get nos psalmꝰ & dicat: stulti aliqnͣdo sa¬
pite. Itaq si audit uerbũ. & uidet uerbũ.
audit filius uidet filiꝰ: Nũqͥd tam̃ & in ipso
diuersis locis quesituri sumꝰ oculos & aures:
Forte ita: immo ñ forte: s uere ita÷ dũ tam̃ &
ipsũ eiꝰ uidere. & ipsũ eiꝰ audire. longe alio mͦ
quã nr̃m sit E uidere & audire simul in
uerbo est: nec aliud ibi est udere. aliud audi¬
re: s auditꝰ uisus. & iusus auditꝰ Et nos qͥ
alit̃ uidemꝰ. alit̃ audimꝰ: hoc unde nouimus:
Redimus forte ad nos: si ñ simus p̃uaricatores
quib dictũ est. redite p̃uaricatores ad cor
Redite ad cor: Quid itis a uob̃. & peritis ex uob̾:
Quid itis solitudinis uias: Erratis uangando.
Redite: Quo: Ad dm̃. Cito est Primo redi ad
cor tuũ Exul a te: uagaris foris Te ipsum

Expanded text:
Verbum, quia omnia per Verbum: non possumus dicere, Verbum, quia omnia per Verbum: non possumus dicere, Non audit Verbum, non videt Verbum; ne objurget nos Psalmus, et dicat, Stulti, aliquando sapite. Itaque si audit Verbum et videt Verbum, audit Filius et videt Filius: numquid tamen et in ipso diversis locis quaesituri sumus oculos et Forte ita: imo non forte, sed vere ita; dum tamen et ipsum ejus videre, et ipsum ejus audire, longe alio modo quam nostrum sit. Et videre et audire simul in Verbo est, nec aliud est ibi audire, et aliud videre; sed auditus visus, et visus auditus. 10. Et nos qui aliter audimus, aliter videmus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis, et peritis ex vobis? quid itis solitudinis vias? Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Credat xp̃ianus . conuincat᷑ hereticꝰ:
qualis ẽ patri filiꝰ Pater enĩ diligit filiũ.
domĩa dema nstrat ei quȩ ipse facit Ecce
ut illud demonstrat: Demonstrat quasi
uus Utiq quasi uidenti Redimus ad id
st explicare ñ possumꝰ: quomͦ uerbũ uide¬
N E cce homo factus est ꝑ uerbũ: s homo
libet oculos: habet aures ⁊ habet manus:
durtsa m̃bra in corpore: ꝑ oculos potest
uidere n ꝑ autes potest audire: ꝑ manꝰ oꝑari:
Diuersa menbra : diuersa m̃broꝵ officia: Non
potest illud m̃brũ: qđ potest alterũ: Tam̃
ꝓpt̾ corporis unitatẽ oculus & sibi & auri ui¬
det: & auris sibi. & oculo audit: Nunquid
tale aliquid in uerbo arbitrandũ ẽ eẽ. qm̃
omĩa ꝑ ipsũ: Et dixit scriptura in psalmo
Intelligite qui in sipientes estiꝰ in ppło: & stulti
aliquando sapite: Qui plantauit aurẽ ñ
audiet: aut qͥ confinxit ocłm ñ considerat:
Si gͦ fuixit ocłm uerbũ ⁊ si plantauit aurem

Expanded text:
convincatur haereticus; aequalis est Patri Filius. 9. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit . Ecce est illud, demonstrat. Demonstrat quasi cui? Utique quasi videnti. Redimus ad id quod explicare non possumus, quomodo Verbum videat. Ecce homo factus est per Verbum; sed homo habet oculos, habet aures, habet manus, diversa membra in corpore: per oculos potest videre, per aures potest audire, per manus operari; diversa membra, diversa membrorum officia. Non potest illud membrum quod potest alterum: tamen propter corporis unitatem, oculus et sibi et auri videt, et auris sibi et oculo audit. Numquid tale aliquid in Verbo arbitrandum est esse, quoniam omnia per ipsum? Et dixit Scriptura in Psalmo, Intelligite, qui insipientes estis in populo; et stulti, aliquando sapite. Qui plantavit aurem non audiet? aut qui finxit ontavit aurem
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ quomͦ uideat: ut si hoc tu explicare ñ
potes nec ego illud: si hoc tu ꝑcipere non¬
dũ es ydoneus : nec ego illud U terq ergo
nr̃m querat. ut̾q pulset: ut̾q acciꝑe me¬
reatur: Quid. quasi doctus calũpniaris in¬
docto: Ego ad faciendũ. tu ad uidendũ:
ambo in docti: A magistro queramꝰ: ñ in
scola eiꝰ puerilit̃ litigemꝰ: Tam̃ simul iã
didicimꝰ: qͥa omĩa ꝑ ipsũ facta sunt: Ergo

Expanded text:
 quomodo videat. Si hoc tu explicare non  quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Uterque ergo nostrum quaerat, uterque pulset, ut uterque accipere mereatur. Quid quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum facta
Abbreviated transcription (Latin):
opus patrẽ ꝑ filiũ: ut nulla oꝑa fiant uel
a patre sine filio. uel a filio sine patre ⁊ qͥaͥ
omĩa ꝑ ipsũ facta sunt: & sine ipso factũ
est nichil: Quibus in fundam̃to fidei fir¬
missime constitutis: iam quale est uide¬
re qͥa non potest filius a se facere quicqmͣ
nͥ qđ uiderit patrẽ facientẽ: Queris ut
opinor nosse filiũ facientẽ: quere prius
nosse filiũ uidentẽ: Certe enĩ quid ait:
Non potest a se filius facere quicquã: nͥ qđ
uiderit patrẽ facientẽ: In tende qđ dix̃.
nisi qdđ uiderit patrẽ facientẽ: Precedit
uisio: & sequit᷑ effectio: Uidet enĩ ut faci¬
at: Tu quid queris iam nosse quomͦ faci¬
at : dũ non scĩas quomͦ uideat: Quid
curris ad id qđ posterius est. relicto quod
prius est:: Uidentẽ se dixit & facientem:
non facientẽ & uidentẽ: qͥa non potest a se
facere qͥcquã. nͥ qđ uiderit patrẽ facientẽ:
Uis ut explicẽ tibi quomͦ faciat : tu explica¬

Expanded text:
opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime constitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facnisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica
Abbreviated transcription (Latin):
animo dm̃ facientẽ. & uerbũ ut attendentẽ:
ut cũ fecerit ds̃. faciat & uerbũ: Quid enĩ fa¬
cit ds̃ p̃ter uerbũ: Si enĩ facit: non omĩa
ꝑ uerbũ facta sunt: ꝑdidisti qđ tenebas:
Si aut̃ omĩa ꝑ uerbũ facta sunt: corrige
qđ male intelligebas: Fecit pater: & ñ fecit
nisi ꝑ uerbũ: Quomͦ attendit uerbũ ut ui¬
deat patrẽ facientẽ. sine uerbo: qđ similiter
faciat uerbũ: Quicqͥd fecit pater. ꝑ uerbũ
fecit: aut falsũ est omĩa ꝑ ipsũ facta sunt:
S uerũ est omĩa ꝑ ipsũ facta st̃: Parũ fortas¬
se tibi uidebat᷑: & si ne ipso factum est nicħ
Recede gͦ ab ista carnis prudentia: & que¬
ramus quẽ ad modũ dictũ sit. ñ potest filiꝰ
a se facere qͥcquã. nisi qđ uiderit patrẽ fa¬
cientẽ: Queramꝰ: si digni sumꝰ qui appre-¬
hendamꝰ: fateor enĩ magna res est. ardua
omĩno uidere facientẽ patrẽ ꝑ filiũ :⁊ non
singula oꝑa faciente patre & filio. s quodlib

Expanded text:
bum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
alias manꝰ: Easdem qͥdem facit manꝰ: s ñ si¬
nulit̾: Cor enĩ nr̃m facit eas intelligibiliter:
manus aut̃ usibilit̃: Ecce quomͦ fiunt eadẽ
dissimilit̃: Uñ parũ fuerit dnõ dicere. quȩ¬
cũq pater fecerit. hȩc & filiꝰ facit : nͥ ad de

Expanded text:
alias manus? Easdem quidem facit manus, sed non sialias manus? Easdem quidem facit manus, sed non similiter: cor enim nostrum facit eas intelligibiliter, manus autem visibiliter. Ecce quomodo fiunt eadem dissimiliter. Unde parum fuit Domino dicere, Quaecumque Pater
Abbreviated transcription (Latin):
dͥeat filius. & alia filiꝰ cũ uiderit patrẽ facien
eĩ ait Quȩcũq ille fecerit: hȩc & filiꝰ simi¬
ltir facit: Non cũ ille fecerit. alia filiꝰ simi
lter facit: s quȩcũq ille fecerit. hȩc & filius
similit̃ facit: Si hȩc facit filiꝰ quȩ fecerit pat̃:
ꝑ filiũ facit pat̾: Si ꝑ filiũ fac̃ quȩ facit pat̾:
non alia pat̃. alia filiꝰ facit: s eacdem opera
sr̃ patris & filii: & quomͦ eadẽ facit: & filiꝰ &
cadem & similit̃: Ne forte eadẽ s dissimilit̃:
adẽ inqͥt & similit̃ Et quomͦ posset eadẽ
ñ similit̾ accipite exẽplũ: iitputo ad uos ñ
sit grande: Cũ scribimꝰ litteras. facit eas pͥ¬
no cor nr̃m : & deinde manus nr̃a: Certe
unde om̃s acclamastis: nͥ qͥa cognouistiᷤ cer¬
tũ ẽ qđ dixi. & manifestũ est omĩb nobis:
Litere fur̾t pͥmo a corde nr̃o : deinde a corpore
nr̃o: Danus seruit imperanti cordi Easdẽ
literas facit & cor & manus Nũqͥd alias cor.

Expanded text:
deat Filius: et alia Filius quae viderit Patrem facientem, er. Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Non cum illiter facit; sed quaecumque ille fecerit, haec et Filius similiter facit. Si haec facit Filius quae fecerit Pater, per Filium facit Pater: si per Filium facit quae facit Pater, non alia Pater, alia Filius facit; sed eadem opera sunt Patris et Filii. Et quomodo eadem facit et Filius? Et eadem et similiter. Ne forte eadem sed dissimiliter: Eadem, inquit, et similiter. Et quomodo posset eadem non similiter? Accipite exemplum, quod puto ad vos non sit grande: cum scribimus litteras, facit eas primo cor nostrum, et deinde manus nostra. Certe unde omnes acclamastis, nisi quia cognovistis? Certum est quod dixi, et manifestum omnibus nobis. Litterae fiunt primo a corde nostro, deinde a corpore nostro: manus servit imperanti cordi, easdem litteras facit et cor et manus: numquid alias cor,
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ꝑ ipsũ facta st̃: Audiamꝰ uerba qͥbris
ũmotus es: ut minorẽ diceres filiũ Nẽpe
qͥa dixit ñ potest filius a se facere quicqͣm.
nsi qđ uiderit patrẽ facientẽ: Ita in qͥt: ex¬
ponehoc mͥ paululũ: Sic qͣntũ opinor intel¬
ligis. qm̃ quȩlã facit pater: filius aut̃ at¬
tndit quẽ ad modũ faciat pater :⁊ ut possit¬
& ipse ea facere quȩ uiderit patrẽ facientẽ:
Duos quasi fabros constitiusti. ita patrẽ &
filiũ. ut etiã magistrũ & discipłm: quomͦ
solent patres fabri docere artẽ suam filios
suos: Ecce descendo ad carnalẽ sensũ tuũ:
ita interĩ cogito ut tu: Uideamꝰ si cogita¬
tohȩ nr̃a in ueniet exitũ. scđm illa quȩ iã
d urbo parit̃ lociti sumꝰ. parit̃q sentimꝰ:

Expanded text:
omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus commotus es, ut minorem diceres Filium, nempe quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ita, inquit. Expone hoc mihi paululum: sic, quantum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus par
Abbreviated transcription (Latin):
redolet: cũ xp̃iano me loqui arbitrabas
non duos deos dicis. equales sibi: Hoc ego
son dico: E qualitatẽ enĩ istam sic in telli
& unũ: & multas hominũ animas facit
inimnã unã: sic̃ de credentib seseq in uicem
aligentib scriptũ est in actibus apłoꝵ: e
et ilis anima una. & cor unũ in dm̃ Si
S anima mea & anima tua. cũ idem sapimꝰ.
susq diligimꝰ. fit anima una: quanto ma¬
qis pater ds̃. & filius. ds̃. in fonte dilectioniᷤᷤ
dõ unus est: Uerũ ad hȩc uerba quib cõmo¬
tũ est cor tuũ: in tende & recole mecũ qđ de
uerbo requireba mꝰ: lam tenemus. ds̃ erat
uerbũ Ad iungo aliud: qͥa cũ dixisset hoc e¬
i in principio a pud dm̃: continuo subie¬
et puanglista. omĩa ꝑ ipsũ facta st̃: Nunc
it querendo exagito: nc̃ te contra te moueo:
eẜ te contra te interpello: Tene tantũ me¬
moriter ista de uerbo. qͥa ds̃ erat uerbũ: &

Expanded text:
redolet: cum christiano me loqui arbitrabar.redolet: cum christiano me loqui arbitrabar.non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligocor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus t illis anima una, et cor unum in Deum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista, Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et
Abbreviated transcription (Latin):
ret udeos ex hoc moueri. qđ patri dõ equi¬
lem se faceret: talia uerba subiunxitut
se ȩqualẽ non eẽ monstraret Mouebatir
motu xxp̃c. & ei demonstrare filiũ non essi
ȩqualem patri . id est ȩqualẽ dõ: ait qͣs
dicens: Quid irascimini: Quid indignam¬
ni: Non sũ equalis: qͥa non potest filius
a se facere quicquã: nisi qđ uiderit patr̃
facientẽ: Qui enĩ non potest inquiunt fi
cere a se quicquã. nͥ qđ uiderit patrẽ facin¬
tẽ: utiq minor est non equalis: In hac regi¬
la cordis sui distorta & praua. hereticus audi¬
at nos: nondũ ob urgantes. s ad huc quasi
querentes: & explicet nobis qđ sentit: Pis
enĩ hoc quisqͥs ille es: faciamus enĩ eũ cans¬
pio erat uerbũ: Teneo inqͥt Et qͥa ur¬
bũ erat apud dm̃: Et hoc inquit tentoz
Sequere gͦ. & hoc fortiꝰ tene: quia des̃ eiãl
uerbũ Et hoc inqͥt teneo S ille ds̃ mas
ille ds̃ minor.: Iam nescio quid paganut

Expanded text:
ret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequaret Judaeos ex hoc moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enmotu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. cere a se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, utique minor est, non aequalis. 4. In hac regula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es faciamus enim eum tanrat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Et hoc, inquit, teneo. Sequere ergo, et hoc fortius tene, quia Deus erat Verbum. Et hoc, inquit, teneo: sed ille Deus major, ille Deus minor. Jam nescio quid paganum
Abbreviated transcription (Latin):
bat dm̃ ȩqualem se faciens dõ: uidentes carnẽ
non uidentes uerbũ: Loquat᷑ gͦ & contra eos
uerbũ ꝑ carnẽ: & interior habitator sonet
ꝑ habitaculũ suũ: ut qui potest nouerit
quis intus habitet: Quio gͦ eis dicit: Res¬
pondens itaq iħe: dixit eis cõmotis. qđ equ¬
lem se faceret dõ: Am̃ am̃ dico uob̾. ñ pe
filius a se facere qͥcquã nisi qđ uiderit pa¬
trẽ facientẽ: Ad hȩc quid responderĩt ui¬
dȩi scriptũ non est: & fortasse tacuerunt.
Quidã tam̃ qui xp̃ianos se haberi uoluit
non tacent: & quodãmͦ ex his uerbis cone¬
piunt quȩdam dicenda contra nos. quȩ
contẽpnenda non sunt. & ꝓpt̃ ipsos & ꝓpt̃
nos: Arriani quippe heretici dicentes. non
ꝑ carnẽ. s ante carnẽ filiũ ipsum qui susie¬
pit carnẽ minorẽ eẽ quã pat̾ est. & non ẽ
eusdẽ substantiȩ cuiꝰ pater est: capiunt
ex his uerbis ansam calũpniȩ: & responde
nob̾: Uidetis qͥa dñs iħe cũ animaduerte¬

Expanded text:
lem se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaedam dicenda contra nos: quae contemnenda non sunt, et propter ipsos et propter nos. Ariani quippe haeretici dicentes, non per carnem, sed ante carnem, Filium ipsum qui suscepit carnem, minorem esse quam Pater est, et non esse ejusdem substantiae cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverte
Abbreviated transcription (Latin):
priũ donũ accepit a dño suꝑ cuiꝰ pectꝰ
in conuiuio discũbebat: ut ꝑ hoc signi¬
ficaret qͥa secreta. altiora de intimo eiꝰ cor¬
de potabat: ut ea diceret de filio dĩ. qͣ
partuloꝵ mentes fortassis intentas erci¬
tare possint :i implere aũt nondũ capaces ñ
possint: Grandui sculis aut̃ qͥbusq mentib
& ad etatẽ quandã interiꝰ uirilẽ ꝑuenientib
dat aliqͥd uerbis his: qͦ it exerceant᷑ & pas

Expanded text:
prium donum accepit a Domino super cujus pectus in convivio discumbebat , ut per hoc significaret quia secreta altiora de intimo ejus corde potabat, ut ea diceret de Filio Dei quae parvulorum mentes fortassis intentas excitare possint; implere autem nondum capaces non possint: grandiusculis autem quibusque mentibus et ad aetatem quamdam interius virilem pervenientibus, dat aliquid verbis h
Abbreviated transcription (Latin):
cipue no̾se debetis. quã tenere qͥa nostis a qua
prorsus fides ur̃a labi non debet. quȩ nullis
hominũ arguientis extorquenda est: cordi
ur̃o dirigamus ea quȩ in telligimꝰ n & quȩ
forte non intelligimꝰ dirigenda ad hanc re¬
gulam qnͣdoq differamus: cũ idonei fueri¬
mus: Nouimus gͦ ȩqualem patri filiũ dĩ:
qͥa noumꝰ in pͥncipio dm̃ uerbũ: Quid gͦ

Expanded text:
cipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua cipue nosse debetis, quam tenete qui nostis, a qua prorsus fides vestra labi non debet, quae nullis hominum argumentis extorquenda est cordi vestro, dirigamus ea quae intelligimus; et quae forte non intelligimus, dirigenda ad hanc regulam quandoque differamus, cum idonei fuerimus. Novimus ergo aequalem Patri Filium Dei, quia novimus in princi
Abbreviated transcription (Latin):
pascor tiob̾cũ: ubi clauditur. pulsor uob̾cũ: Cõ¬
moti gͦ sunt udei: & in dignati sunt: Merito
quidem: qđ audebat homo ȩqualem se facere
t̃o S ideo in merito: quia in homine non in¬
telligebant dm̃ Carnẽ uidebant: dm̃ nescie¬
bant: Habitaculũ cernebant: habitatorẽ igno¬
rabant: Caro illa tẽplum erat: ds̃ in habitabat
intus: Non gͦ iħc carnem ȩquabat patri: non
catholicis loquor. nostis qͥa bene credidistis:
non uerbũ tantũ. nec caro tantũ. s uerbum
caro factũ est ut habitaret in nobis: Recense
de uerbo quod nosti: In pͥncipio erat uerbũ:
& uerbũ erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbum:
Hic ȩqualitas cũ patre: S uerbũ caro factũ
est: & habitauit in nobis: Hac carne maior
est pater: Ita pater. & equalis & maior: eqͣ¬
lis uerbo. maior carne: Equalis ei ꝑ quem
fecit nos: maior eo qui factus est ꝓpter nos.
Ad hanc regulã sanam. catholicã. quã pre¬

Expanded text:
pascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Compascor vobiscum; ubi clauditur, pulso vobiscum. 2. Commoti sunt ergo Judaei, et indignati sunt; merito quidem, quod audebat homo aequalem se facere Deo: sed ideo immerito, quia in homine non intelligebant Deum. Carnem videbant, Deum nesciebant: habitaculum cernebant, habitatorem ignorabant. Caro illa templum erat, Deus inhabitabat intus. Non ergo Jesus carnem aequabat Patri, non Catholicis loquor, nostis, quia bene credidistis: non Verbum tantum, nec caro tantum; sed Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Recenseo de Verbo quod nostis: In principio erat erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hic aequalitas cum Patre. Sed Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : hac carne major est Pater. Ita Pater et aequalis, et major: aequalis Verbo, major carne; aequalis ei per quem fecit nos, major eo qui factus est propter nos. Ad hanc regulam sanam catholicam, quam prae
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ in telligunt᷑ ñ bene : & qđ in eis ñ bene
intelligit᷑. etiã temere & audacter asseritur.
ad quȩ capienda paruuli sumꝰ: & corde pio
& cũ tremore sic̃ scriptũ est. hanc tenentes
regulam sanitatis: ut qđ scdm fidẽ qua
in bitti sumus intelligere ualuerimus.
tanquã de cibo gaudeamꝰ : qđ aut̃ scd̾m
sanam fidei regulam intelligere non po¬
tuerimꝰ. dubitationẽ auferamus: in telli¬
gentiã differamus : hoc est ut iam si qͥd
sit nescimtis. bonũ tam̃ & uerũ ẽẽ minime
dubitemus Et ego fr̃s qui suscepi lo qͥ
uob̃: cogitandus sũ a uob̃. qui suscẽperĩ
& quȩ susceꝑim Suscepi enĩ diuina tra.¬
ctanda homo: spiritalia carnalis: ȩt̾̃na morta¬
lis: Et iam a me hm̃i longe sit a me uana p̃¬
sũptio: si uolo sanus in domo dĩ conuersari: quȩ
est eccła dĩ uiui colũpna & firmam̃tũ u̾eritatis
ꝓ modulo meo capio: qđ uob̾ a pono: Ubi aꝑitur⁊

Expanded text:
bone intelliguntur non bene. Et quod in eis nondum bone intelliguntur non bene. Et quod in eis nondum intelligitur, eciam temere et audacter asseritur. ad quae capienda parvuli sumus; et corde pio et cum tremore, sicut scriptum est, hanc tenentes regulam sanitatis, ut quod secundum fidem qua imbuti sumus, intelligere valuerimus, tanquam de cibo gaudeamus: quod autem secundum sanam fidei regulam intelligere nondum potuerimus, dubitationem auferamus, intelligentiam differamus; hoc est, ut etiam si quid sit nescimus, bonum tamen et verum esse minime dubitemus. Et ego, fratres, qui suscepi loqui vobis, cogitandus sum a vobis qui susceperim, et quae susceperim: suscepi enim tractanivina homo, spiritualia carnalis, aeterna mortalis. Etiam a me, charissimi, longe sit vana praesumptio, si volo sanus in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis : pro modulo meo capio quod vobis appono; ubi aperitur,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ficere. qͥa non solũ sol ebat sabbatũ. s etiã
patrẽ suũ dicebat dm̃: equalẽ faciens deo:
Quod iudȩis displicebat: hoc ipsi patri pla¬
cebat: Hoc sine dubio placet etiã eis qui ho¬
norificant filiũ. sic̃ honorificant patrẽ: qͥa
si illis non placeat. displicebt̃: Non enĩ ds̃
erit maior qͥa placet tibi: s tu minor si dis¬
plicet tibi Ad uersus hanc aut̃ eoꝵ calũp¬
niam uenientẽ uel de ignorantia. uel de
malcia. loquitur dñs: non omĩno qđ capi¬
ant. s unde agitent᷑. & conturbent᷑: & for¬
tasse conuersi uel conturbati medicũ querant:
Dicebant aut̃ quȩ scriberent᷑ ut etiã nobis
postea legerent᷑: Uiderimꝰ gͦ quid in uidȩoꝵ
cordibus factũ sit cũ hȩc audirent: quid in
nobis fiat cũ hȩc audimus. amplius cogite¬
mus: Neq enĩ nate st̃ hereses. & quȩdam
doginata ꝑuersitatis illa queantia animas
& in ꝓfundũ p̃cipitantia. nͥ dũ scripturȩ

Expanded text:
interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed etiam patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quod Judaeis displicebat, hoc ipsi Patri placebat. Hoc sine dubio placet etiam eis qui honorificant Filium, sicut honorificant Patrem; quia si eis non placeat, displicebunt. Non enim Deus erit major, quia placet tibi; sed tu minor, si displicet tibi. Adversus hanc autem eorum calumniam, venientem vel de ignorantia, vel de malitia, loquitur Dominus non omnino quod capiant, sed unde agitentur et conturbentur, et fortasse vel conturbati medicum quaerant. Dicebat autem quae scriberentur, ut etiam a nobis postea legerentur. Viderimus ergo quid in Judaeorum cordibus factum sit, cum haec audirent: quid in nobis fiat cum haec audimus, amplius cogitemus. Neque enim natae sunt haereses, et quaedam dogmata perversitatis illaqueantia animas et in profundum precipitancia, nisi dum scripture
Abbreviated transcription (Latin):
nte. filiũ aũt tanquã discipłm: qui non
Iñ facere qͥcquã. nͥ qđ uiderit patrẽ faci¬
dẽ Intendit enĩ quociãmꝰ in manꝰ patris:
ut quomͦ eũ uiderit fabricare. sic & ipse tale
aliquid fabricet in oꝑibus suis S pat̾ iste
omĩa illa quȩ facit. & uult ut attendat eum
filius: & talia & ipse faciat ꝑ quẽ facit: Eia
nunc est ut ad sis sententiȩ tuȩ priori quam
mecũ recensiusti. mecũq tenusti: qͥa in pͥn¬
cipio erat uerbũ & apud dm̃ uerbũ. & ds̃ uer¬

Expanded text:
discipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum, et apud Deum Verbum, et Deus Ver
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est: qui uidet me uidet & patrẽ. Quomͦ
tu dicis ostende nobis parem: Uideo quomͦ tu
dicas. Non alterũ queris uidere similem: s illũ
putas esse meliorẽ. Non credis quia ego in patre
& pater in me est: Cur insimilibus distantiã
cupis cernere: Cur in separabiles. separatim
desideras nosse: Deinde non ad solũ philippũ
s ad eos pluralit̃ loquitur: quȩ non sunt in
angustias coartanda. ut ad iu

Expanded text:
dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adju
Abbreviated transcription (Latin):
lmllimus: a modo cognoscetis eũ. cum cog¬
ltis me: & uidistis eũ si oculis cordis iuidistis
iluid gͦ est qđ dicis philippe. ostende nobis
dat et sufficit nobis: Tanto inquit tẽpore
sam sum et ñ cognouistis me: P hilippe qui
iudet : uidet et patrẽ. Q uod si ad te multũ
hes udere: saltem qđ non uides crede. Quo¬
in patre & pater in me est: Poterat bic dicere pbi¬
lippus. Uideo quidẽ te. et credo te simillimum
patri: s nr̃iquid arguendus & ob iurgandus ẽ qui
cum similẽ uidet. etiã illum cuiꝰ est similis uult
uidere: Similem quidẽ noui: s ad buc alterũ
sine altero noui. Non mͥ sufficit: nisi et illũ cui
est iste similis nouerim. Ostende itaq nob̾ patrẽ :¬
& sufficit nobis. Sed ideo magist̃ discipulũ argue¬
bat: qm̃ cor postulantis uidebat. Tanquã enĩ
melior pater esset quã filius. ita philipptis patrẽ
nosse cupiebat: & ideo nec filiũ sciebat. quo meliuᷤ
aliquid ẽẽ credebat. Ad hunc sensum corrigendũ

Expanded text:
amodo cognoscetis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. 3. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Quod si ad te multum est hoc videre, saltem quod non vides hoc crede. Quoin Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quidem novi, sed adhuc alterum sine altero novi. Non mihi sufficit, nisi et illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum
Abbreviated transcription (Latin):
asunt: qualis est filius quẽ uidebant.
iłͥm. acholica fides cdampnat: s quod tam
tassit pater & filius. ut qui unum norit
iis nouerit. Solemus enĩ de simillimis
asis ita loqui. eis qui unũ eor uident: &
ui sit alius uolunt nosse: ut dicamꝰ. Uidi
slum: ilum uidistis. Sic gͦ dictum ẽ qui
ait ue uidet et patrẽ: non qr ipse pater sit
uslius: s quod a patris similitudine innul
ipmisis discrepet filius. Nam nisi duo eẽnt
er & filius: non dictũ esset. si cognouissetis
spatrẽ meũ cognouissetis. Utiq enĩ: q̃r.¬

Expanded text:
ant, qualis est Filius quem videbant. passiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis. Utique enim, qu
Abbreviated transcription (Latin):
a r omimodam similitudinẽ quȩ ul cũ
ast uit iato a modo dicerent᷑ nosse patrem
usndrant sunilem filiũ. Ergo iam sciebats
smblesi non om̃s. certe quidã eor: quib
nr ẽ quo uado seitis et uiam seitis.Ipse ẽ enĩ
ed putrem nesciebant: ideo audiunt si cog¬
siis me et patrẽ meũ cognouiisetis. ꝑ me
uit ilum: alius enĩ ego sum. alius ille. Sed
ꝯearnit disfimlem ⁊ a modo inquit cognosce.¬

Expanded text:
r omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscet