comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habere remissionem neq in hoc scło neq infuturo. datur intel¬
ligi quasdã culpas in hoc scło. quasdam uͦ infuturo laxariꝰId
enĩ de nno negatur: conseqͣns intelbeeꝰ tus patec ꝗa de quibusdã
coneelitur. Sed tam̃ hoe de minimis parusq peccatis posse sie
ri credendũ ẽ. siẽ ẽ assihius ociosus sermo. in moderatus risus.
uel peceatũ euix rei familiaris quȩ uix sine culpa uelabipsis
agitur: qͥ eulpã qualit̾ declinari debeat seuint. Aut in nͣgranib
eulpis errore ignorantiȩ. quȩ cuneta õ post mortẽ grauant. Si
addhuc in hac uita positis mimme fuerpit relaxata. Noc tam̃ sei
endum ẽ. ꝗa illie saltim de minimis ul quisq purgationis obte.¬
nebit᷑ nisi bonis hoe actibus in hac adhue uita posinis ut illie
obtineat ꝓmereatur. Et ueniunt mat̾ eius et fratres. et foril
stantes misert̃ adeum. uocantes eum: Et sedebat ẽca eñ turban
Ratres domini nõ filu beatȩ semꝑ uirginis mariȩ upeta

Expanded text:
habere remissionem neque in hoc saeculo, neque in futuro, datur intelligi, quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen hoc de minimis parvisque peccatis assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinari debeat sciunt, aut non gravibus culpis errore ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant si adhuc in vita hac positis minime fuerint relaxataendum est quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat promereatur. Et veniunt mater ejus et fratres, et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum. Et sedebat circa eum turba, etc. Fratres Domini, non filii beatae semper virginis Mariae, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
mundi t̾minos occnpauit. Duturnitate p̾minet. ꝗa ueritas ꝗͣ
p̾dicat. nullo umꝗͣ fine delebitur. Subumbra illius uolucres
celi habitant. qm̃ amine fideles q̃ adcelestia ꝑ desidium uolare
et negligentis t̃ꝑraliũ rerũ cupiditatib sursum cor habere colue.¬
uert᷑. uixca plalmistȩ uocẽ iupcee lione alarũ domini sꝑabunt.
Unde et sponsa meanticis cantieoꝵ. hoc ẽ una de multis aĩab¬

Expanded text:
mundi terminos occupavit. Diuturnitate praeminet, quia veritas quam mundi terminos occupavit. Diuturnitate praeminet, quia veritas quam praedicat, nullo unquam fine delebitur. Sub umbra illius volucres coeli habitant, quoniam animae fidelium quae ad coelestia per desiderium volare, et neglectis temporalium rerum cupiditatibus sursum cor habere consueverunt, juxta Psalmistae vocem: In protectione alarum Domini sperabunt . Unde et sponsa in Canticis canticorum, hoc est una de multis animabu
Abbreviated transcription (Latin):
composinoniq sermonũ: et iudebitis quanto minor sit ot̾is
sermonib sem̃tis eiu̾gelii. Sed illa cum creueruit: ichil mor¬
cdax mebil uiuicdum. nichil uitale de monstrant: totũ flacci¬
dum marcidumq et emollitũ ibolera et inherbas. ꝗ̃ arescũt
et corniunt. Hec autͣ p̾dicatio quȩ parua iudebatur in pͥnei¬
pio. uel cum in anima credentis uelcũ incoto mundo sata fu¬
erit: nõ exurgit in holera sed crescit inarborẽ. ut in aliis enu-¬
gelistis aꝑcissue dr̃. Ascendit gͦ granũ sinapis seminatũ uit̾¬
ra siue agro diũ. et de holere mutatur in arborẽ. cuius na¬
ture ẽ. altitudine. amplitudiue. anuositate. omiuũ herbarũ
transcendẽ uatuuã. Magna ẽ. huius altitudo arboris. ꝗa men¬
tes auditoꝵ suoꝵ p̾dicatio emi̾rgelii: adappecenda cȩlestia sus¬
tollit. Disfusa ẽ. ramis. ꝗa ꝑp̾dicatores ex sese nascentes totius

Expanded text:
compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris compositionique sermonum, et videbis quanto minor sit caeteris seminibus sementis Evangelii. Sed illa cum creverint, nihil mordax, nihil vividum, nihil vitale demonstrat. Totum flaccidum marcidumque ebullit in olera et in herbas, quae arescunt et corruunt. Haec autem praedicatio quae parva videbatur in principio, vel cum in anima credentis, vel cum in toto mundo sata fuerit, non exsurgit in olera, sed crescit in arborem, ut in aliis Evangelistis apertissime dicitur. Ascendit ergo granum sinapis seminatum in terra sive agro Domini, et de olere mutatur in arborem, cujus natura est altitudine, amplitudine, annositate, herbarum omnium transcendere naturam. Magna est enim hujus altitudo arboris, quia mentes auditorum suorum praedicatio Evangelii ad appetenda coelestia sustollit. Diffusa est ramis, quia per praedicatores ex sese nascentes, totius
Abbreviated transcription (Latin):
ducit aduitã: et dequa dr̃ ad uidȩos. auferecur auobil
regnũ dei: et dabitur genti facienti frucꝰtus eius. Simile ẽ.
tͦ huiuscemodi regnũ grano sinapis. quod iuxta euũrglm
mathei accipieus ħo semnauit magro suo. Homo qͥseminat
aplerisq saluator intelligitur: quod animis credentiũ seminet.
Ab aliis ho ipse seminans int̾ra siue magro suo. hoc ẽ. insemecipso.
et in corde suo. Quis ẽ. iste qͥ semiunat nͥ sensus nrͣ et animus: Im
suscipiens granũ p̾dicationis. et fouens sementẽ humore fidei. fac̃
magro sui pectoris pullulare. Quod eũ seminatũ inquit fuerit
iuterra: ininus ẽ. omĩb seminib quȩ sunt uit᷑ra. Et cũ semina¬
tum fuerit: ascendit et fit manis om̃ib holerbus. et fac ramosmag
ꝗppe doetrinã. fidem nõ h̾t ui̾tacis hõiem dum̃ dñi mortu¬
um etscaudalũ crucis p̾dicans. Confer huiuscemodi docꝰ tnã
dognatib philosophoꝵ. et libris eoꝵ et splendori eloquentie

Expanded text:
ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, quod, juxta Evangelium Matthaei, accipiens homo seminavit in agro suo . Homo qui seminat a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis homo ipse seminans in terra sive agro suo, hoc est in semetipso, et in corde suo. Quis est iste qui seminat, nisi sensus noster, et animus? Qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare. Quod cum seminatum, inquit, fuerit in terra, minus est omnibus seminibus quae sunt in terra. Et cum seminatum fuerit, ascendit et fit majus omnibus oleribus, et facit ramos quippe doctrinam fidem non habet veritatis, hominem Dominum Deum mortuum et scandalum crucis praedicans. Confer hujuscemodi doctrinam dogmatibus philosophorum, et libris eorum et splendori eloquentiae
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm sedulus attolle. et sic domũ et̾ue habitationis p̾mia bo¬
noꝵ oꝑm ꝑcepcurus ingredere. Qui gͦ amore uite tempo¬
ralis et illecebrarũ carnaliũ occultat uerbũ dei: quasi modi
uel lecto lucernã oꝑit. quia concupiscentias p̾ponit cariuis
ianifestacioni ueritatis: quã predicare metuit.Duꝑ caude¬
labrũ aut̃ ponit lucernã: qui corpus suũ mimistio dei subieit.
ut suꝑior sit p̾dicatio u̾tatis: et inferior seruitus corporis. E
ipłam tam̃ corpis seruitutẽ excelsior luceat doctrina. que

Expanded text:
operum sedulus attolle: et sic domum aeternae habitationis, praemia booperum sedulus attolle: et sic domum aeternae habitationis, praemia bonorum operum percepturus, ingredere. Qui ergo amore hujus vitae temporalis et illecebrarum carnalium, occultat verbum Dei, quasi modio vel lecto lucernam operit, quia concupiscentias carnis praeponit manifestationi veritatis, quam praedicare metuit. Super candelabrum autem ponit lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicit, ut superior sit praedicatiipsam tamen corporis virtutem excellentior luceat doctrina, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bat illis. Numqͥd uenit lueerna ut sub modio ponatur aut sub
lec bo. Nomie ut suꝑ caudelabrũ ponatur᷑.
Ioia supra clixerat apostolis et eis qui cũ illis exant.uobis. sxxii.¬
clatum est seire iisteriũ regni dei. illis autẽ qui foris sinit
inꝑabolis omĩa fiunt: iine ostendit ꝑ eos aliquando & eeteriᷤᷤ
idem iinisteriũ e̾e̾ reuelandũ. et pectus ominũ qͥ domũ dei
e̾ent ineraturi fidei flaminis illustrandũ. Quib õ uerbis cypi¬
&e fiduxiã predicandi. ne qͥs timore earualiũ incõmodoꝵ
lucẽ scientiȩ quã nouit abscondat. Modii namq et becli uo¬
mine uitã hanc p̾sentẽ et caruẽ inqua uimmus. lucerne aut̃
uocabulo uerbum quo illustramur designat. Nam quitꝑs
modio cõꝑatur. La tum uero: amine corpus inqͦ t̃pralicer
inhabitans quiescit rec te appellari posse quis nõ uideat᷑. Hi¬
de sanato euidã dicitur. Surge tolle lec bĩ tuũ. et uade in
doniũ tuã. Iuod ẽ. aꝑte dicere. Surge de corpore uegligeu

Expanded text:
enit lucerna, ut sub modio ponatur aut sub lecto? Nonne ut super candelabrum ponatur? Quia supra dixerat apostolis et eis qui cum illis erant: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt, nunc ostendit per eos, aliquando etiam caeteris idem mysterium esse revelandum, et pectus omnium qui domum Dei essent intraturi fidei flammis illustrandum. Quibus etiam verbis typice fiduciam docet praedicandi, ne quis timore carnalium incommodorum lucem scientiae, quam novit, abscondat. Modii namque et lecti nomine, vitam hanc praesentem, et carnem, in qua vivimus; lucernae autem vocabulo, verbum quo illustramur, designat. Nam quia temodio comparatur. Lectum vero animae, corpus, in quo temporaliter inhabitans, quiescit, recte appellari posse quis non videat? Unde sanato cuidam dicitur: Surge, tolle tectum tuum, et vade in domum tuam . Quod est aperte dicere: Surge de corpore negligent
Abbreviated transcription (Latin):
plecus est: rec̾be ꝑ hune bona oꝑatio designatur. Centum: exim
uuisis q̃ agimus querenda nobis in regno cȩleti p̾mia demostnͣt.
Centũ namq quȩ computando in dextrã transferuntur recte ĩ
teram. Iuãuis ni. magna fides quȩ nobis cognorionẽ nr̃i condito

Expanded text:
pletus est, recte per hunc bona operatio designatur. Centum, cum in pletus est, recte per hunc bona operatio designatur. Centum, cum in universis quae agimus quaerenda nobis in regno coelesti praemia demonstrat. Centum namque quae computando in dexteram transferuntur, recte interam. Quamvis enim magna sit fides, quae nobis cognitionem nostri Condito
Abbreviated transcription (Latin):
q tui randum andatis eiuis enpiet mims. Cin eoncia qͥneglecta
sapientia mandatisq dnĩ contemptis. cͥca reliqua concupis¬
cens aberrat.: nec fruc̾tũ acciꝑe sapientiȩ. nee gandiũ pocest
uere beaticudinis atting̃e. Suffocant enĩ huiusmodi eoneu¬
piscentiȩ uerbum. ꝗa importunis cogitacionib suis guttur
inentis strangulant. Et dum bonũ desicdium intrare ad cor
nõ sinunt: quasi aditũ flatus uitalis necant. Cui iusto iuditio
contingit ut quantũ cͥea reliqua concupiscit᷑ tantũ longe absit
uita: et e̾ẽ cum diabolo. Ethi sunt qui supra bonã terrã semi¬
nati sunt: qui audiunt uerbum et suscipunit. et frueꝰ tificant
erra bona. hoc ẽ. fidelis electoꝵ concupiscentia. omiub¬
tribus terre nequã ꝑuentib contraria facit. ꝗa cõmen¬
datũ sibi semen uerbi libent̾ excipit. et exceptũ int̾ aduersa etꝓspera
constant̾ ad fructus usq t̃ꝑra conseruat. frelifieat autem et facit u

Expanded text:
 in mandatis ejus cupit nimis . Cui contra, qui, neglecta sapientia mandatisque Domini contemptis, circa reliqua concupiscens aberrat, nec fructum accipere sapientiae, nec ad gaudium potest verae beatitudinis attingere. Suffocant enim hujusmodi concupiscentiae verbum, quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant. Et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Cui justo judicio contingit ut quantum circa reliqua concupiscit, tantum longe absit vita, et esse cum diabolo. Et hi sunt qui super terram bonam seminati sunt, qui audiunt verbum et suscipiunt et fructificant, uncentum. Terra bona, hoc est fidelis electorum conscientia, omnibus terrae nequam proventibus contraria facit, quia et commendatum sibi semen verbi libenter excipit, et exceptum inter adversa ac prospera constanter ad fructus usque tempora conservat. Fructificat autem, et facit un
Abbreviated transcription (Latin):
reutur sl ee mirũ uicderi debet quare spmis duustias coparũt
domimis. cum illȩ pungant iste delec tent. Reete ra. spme uo¬
cantur qꝗͥa cogitationũ suarũ puiẽ tiouib mentẽ lacerente a
cuusq ad peccatũ ꝑtrahunt. quasi inflic̾to nulũe eruencan.

Expanded text:
rentur. Nec mirum videri debet quare spinis divitias comparaverit rentur. Nec mirum videri debet quare spinis divitias comparaverit Dominus, cum illae pugnant, istae delectent. Recte enim spinae vocantur, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant. Et cum usque ad peccat
Abbreviated transcription (Latin):
actingere. Hi autem sunt qui cͥca mamubi semmatur u̾bum
Et eum audierit: confestim uenit satanas. et aufere u̾bũ qd̾¬
seminatũ ẽ. incorda eoꝵ et cx̧tera.
N hac domini expositione om̃is eoꝵ qͥ audire quidẽ uerba
domini potuerunt. sed ad salutẽ ꝑuenire nequeunt: distan¬
tia comprebenditur. Dunt namq qui uerbum quod auduit᷑
nulla fide. nullo intellec tu milla saltim tẽptande utilitatis
occasione ꝑciꝑe dignantur: quoꝵ indisciplinatis ac duris cor¬
dibus mandatũ uerbũ confestim in mundi sꝑs quasi ue
trite uolueres sem̃ enguint. Sunt qͥ auditi uerbi et utilita¬
tem ꝓbant et desid̾ium gustant: s ne ad id q̃ ad ꝓbaut ꝑue-¬
mant alios hinus uite adu̾sa terrendo. a lios ꝓspa blandiendo
rardant quou pͥmos dñs terix petrose. secunddos eõ ꝑat spuose.
creipuuitur sane gentiles qͥ nec audire quidẽ uerba uit uie¬

Expanded text:
attingere. Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum. attingere. Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum. Et cum audierint, confestim seminatum est in corda eorum, et caetera. In hac Domini oppositione omnis eorum qui audire quidem verba salutis potuerunt, sed ad salutem pervenire nequeunt, distantia comprehenditur. Sunt namque, qui verbum quod audiunt, nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentandae utilitatis occasione percipere dignantur: quorum indisciplinatis ac duris cordibus mandatum verbum confestim immundi spiritus, quasi viae tritae volucres semen eripiunt. Sunt qui auditi verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant, sed ne ad id quod probant perveniant, alios hujus viae adversa terrendo, alios prospera blandiendo tardant. Quorum primos Dominus terrae petrosae, secundos comparat spinosae. Excipiuntur sane gentiles, qui ne audire quidem verba vitae me
Abbreviated transcription (Latin):
tes uideant et nõ iudeant: et audientes audiant. et nõ in¬
telligant. Ne quando eonũtantur et dimittant᷑ eis peccatã.
uerũ &̃ q̃ faciebat ꝑ apole fuert᷑. idt rerũ signa misticaꝵ
eũ dicuntur illi quib oĩa inꝑabolis fisshaut fiebant: neq
quȩ iudebant neq q̃ audiebant adintellecͥlũ posse ꝑduee.
Quid n. obstaret intuentib ne ea q̃ uid̾ant eius fac̾la uel
itinera incellig̾e̾nt. si nõ aliquid inhis ampluis quã car¬
nis oceulis patebat. sꝑalit̾ uellec intelligi᷑ Illis gͦ qͥ foris
sunt neq ad ꝓpinquant pedib domim ut accipiant de doc¬
trina enus inꝑabolis oia fiunt. et fac̾ta uidelicet et u̾ba salua.¬
toris. ꝗa neq in his quȩ oꝑabatur iurcutib. neq in eis quȩ p̾¬
dicabat aichanis eum cognoscẽ dm̃ ualent. Ideoq ad remilli¬
onxͣ peccatoꝵ quȩ ꝑ gram fidei ipsuis obtinenda ẽ: nõ merent᷑

Expanded text:
tes videant, et non videant, et audientes audiant, et non intes videant, et non videant, et audientes audiant, et non intelligant: nequando convertantur, et dimittantur eis peccata.  faciebat parabolae fuerunt, id est rerum signa mysticarum, cum dicuntur illi quibus in parabolis omnia fiebant, neque quae videbant, neque quae audiebant, ad intellectum potuisse perducere. Quid enim obstaret intuentibus ne ea quae viderent ejus facta vel itinera intelligerent, si non his aliquid amplius quam carnis oculis patebat spiritualiter vellet intelligi? Illis ergo qui foris sunt, neque appropinquant pedibus Domini, ut accipiant de doctrina ejus, in parabolis omnia fiunt, et facta scilicet et verba Salvatoris, quia neque in his quae operabatur virtutibus, neque in eis quae praedicabat arcanis, eum cognoscere Deum valent. Ideoque ad remissionem peccatorum quae per gratiam fidei ipsius obtinenda est, non merentur
Abbreviated transcription (Latin):
onũ ꝓbationib emollita. dulcedine tantũ auditi sermonis acꝓ
missis cxle tibus ad horã delectantur. sed intꝑr cemptationis
recedunt. ꝗa cõmom̾itaneã eclestis oraculi dulcedinẽ insita sibi
austeritate p̾cendinit. quasi locus semini scõ deputatis magnã
Lapidũ eõgerẽ pauco t̾rȩ humo coopit. Quȩ ideo adfructũ us¬
ticiȩ ꝑuenire nõ ualent: ꝗa parũ eis mnẽ. desiden salutaris. qd̾
semen uite concipiat. & multũ in est duritiȩ nocentis quod fic¬
tui salutis obsistat. Et dicebat. Qͥ habet anres audiendi audiat.
Duosens hȩc ad montuncula uel meũgeto uel inapocalipsi ioħs
it᷑pomitur. misticũ ẽẽ. hoc quod dicitur ati adaudiendũ diseẽ¬
dumq salubre insinuatur. Aures ii.audiendi. aures sunt eor¬
dis: et sensus int̾ioris auris obediendi et faciendi quȩ uilsa
sunt. Illis aut̃ qui foris sunt: omnia inꝑabolis fiunt. ut uidẽ¬

Expanded text:
onum probationibus emollita, dulcedine tantum auditi sermonis ac onum probationibus emollita, dulcedine tantum auditi sermonis ac promissis coelestibus ad horam delectantur, sed in tempore tentationis recedunt; quia cum momentaneam coelestis oraculi dulcedinem insitae sibi austeritati praetendunt, quasi locus semini sancto deputatus, magnam lapidum congeriem pauca terrae humo cooperiunt. Quae ideo ad fructum ire justitiae non valent, quia parum eis inest desiderii salutaris quod semen vitae concipiat, et multum inest duritiae nocentis quod fructui salutis obsistat. Et dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat. Quoties haec admonitiuncula vel in Evangelio, vel in Apocalypsi Joannis interponitur, mysticum esse hoc quod dicitur, atque ad audiendum discendumque salubre insinuatur. Aures enim audiendi, aures sunt cordis, et sensus interiores, aures obediendi et faciendi quae jussa sunt. Illis autem qui foris sunt in parabolis omnia fiunt, ut viden
Abbreviated transcription (Latin):
uorẽ ꝑsecutionis seuientis. Cũ ipse alibi solem i bono ponit di¬
cens: fulgere iustos infuturo. quasi solem in regno patris eoꝵ.
Et iustruetura domus sꝑalis fodieudũ inaltũ terrã eic̾iendã. et
petrã in fundam̃to doceat ẽe̾. locandam: hoc est abimo cordis si¬
nu cogitaemnes t̾renas expurgandas. et fortitudinẽ fidei inui¬
te ꝓhis infundam̃to bonoꝵ oꝑm inserendã c̾e. moueat. In hoe
gͥ loco altitudo t̾rx que conpecent̾ exculta sem̃ uerbi debue¬
rat exciꝑe: ꝓbitas ẽ animi discipliuis cȩlestibus ex̾citati. atq ad au¬
cultandum obedieudũq diuinis eloqͥis regulant̾ młtituti. Pe¬
trosa uͦ loca quȩ tenui cespite concecta susceptũ sem̃ eito ger¬
minare queuut. sed nim radicis figende non habent. illa nimmi¬
rũ st̃ p̾cordia ꝗ̃ nullis discipliue studiis erudita. nullis tẽptati¬

Expanded text:
vorem persecutionis saevientis: cum ipse alibi solem in bono ponat, divorem persecutionis saevientis: cum ipse alibi solem in bono ponat, dicens fulgere justos in futuro quasi solem in regno Patris eorum: et in structura domus spiritalis fodiendum in altum, terram ejiciendam, et petram in fundamento doceat esse locandam, hoc est ab intimo cordis sinu cogitationes terrenas expurgandas, et fortitudinem fidei invictae pro his in fundamento bonorum operum inferendam esse moneat. In hoc ergo loco, altitudinem terrae quae competenter exculta semen verbi debuerat excipere, probitas est animi, disciplinis coelestibus exercitati, atque ad auscultandum obediendumque divinis eloquiis regulariter instituti. Petrosa vero loca, quae tenui cespite contecta, susceptum semen cito germinare queunt, sed vim radicis figendae non habent, illa nimirum sunt praecordia quae nullis disciplinae studiis erudita, nullis tentati
Abbreviated transcription (Latin):
abitinerantib seilio& conculcatũ. et auolucͥbus raptum. uia
gͦ ẽ. mens sedulo malarũ eogitucionũ meatu trita. atq arefac¬
ta. ne uerbi sem̃ exciꝑe ac germinare sufficͤiat. atq ideo qͥcqͥd
boni semimis uiciua talis iuȩ contigerit: ꝑut. ꝗa impbopessimȩ
cogitationis transitu conculeatũ ademonib rapitur. Qui recte
uolucres egli. sine ꝗa cȩlestis sꝑalisq sunt naturx. siue ꝗa aere uo¬
litant appellantur. Aluid uͦ cecidit supra petrosa ubi nõ habuit
t̾ram multã. et statĩ exortũ ẽ. qmͣ uõ habebat altitudinem terre.¬
Et quando ex ortus ẽ. sol exestuauit. eoqd̾ ũ haberet radicẽ: ẽt exaru
Thuius misteriũ seminis dñs exposuit: inqua uidelicet
expositione discunus. qa uel nequaꝗͣ ipse res in una eadẽq
scgificatione semꝑ allegoriee ponantur. Namq petrã duritiã
ꝓterux mentis. t̾ram lenitatẽ aĩe obedientis. solem dieit fer¬

Expanded text:
ab itinerantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via ab itinerantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via ergo est mens sedulo malarum cogitationum meatu trita atque arefacta, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contigerit, perit, quia improbo pessimae cogitationis transitu conculcatum a daemonibus rapitur. Qui recte volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sunt naturae, sive quia per aera volitant, appellantur. Aliud vero cecidit super petrosa, ubi non habuit terram multam, et statim exortum est: quool, exaestuavit, et eo quod non haberet radicem exaruit. Et hujus mysterium seminis Dominus exponit. In qua videlicet expositione discimus quia nequaquam ipsae res in una eademque significatione semper allegorice ponantur. Namque petram duritiam protervae mentis, terram lenitatem animae obedientis, solem dicit fer
Abbreviated transcription (Latin):
uit.Iuxta quod in eius laudib dicit abacne. Existi msa¬
lutẽ populi ut saluos facias xꝑos tuos. id÷ eos quos uuctio¬
ne seĩ spe tui consecrare ac tui scĩ nõis participes fac̾e dig¬
uaris. uel eerte exiit ad seminaudũ. eũ post uocatã adfidem
suã parcẽ sinagoge elec̾tã: ad eolleetionẽ quoq gentiũ gr̃e
sue dona diffudit. Quod ipsum &̃ suo itinere designaũ cũpost
p̾dicationẽ domi habitã ad mare docꝰturus exuit. Demiq indo¬
mo p̾dicans. quosdã ob blasfemie sue seelus in remissibile dese¬
ruit. Quosdã ob deuotionẽ pietatis matrẽ appellaũ et fĩs. Iuod
disferentiã manifeste iudee gentis expͥmit. in qua multi dug̃¬
domino rebelles nonnulli sunt diuina adoptione condigni.
secus uã. et conculcatũ ẽ: et uolueres celi comed ert̃ illud.
breuit. Sem̃ quod cͥca uiã cecidit.: dupplici lesura disꝑiic. et

Expanded text:
vit, juxta quod in ejus laudibus dicit Abacuc, Existi in savit, juxta quod in ejus laudibus dicit Abacuc, Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos , id est eos quos unctione Spiritus tui consecrare, ac tui sancti nominis participes facere dignaris. Vel certe exiit ad seminandum, cum post vocatam ad fidem suam partem Synagogae electam, ad collectionem quoque gentium gratiae suae dona diffudit. Quod ipsum etiam suo itinere designavit, cum post praedicationem domi habitam ad mare docturus exiit. Denique in domo praedicans, quosdam ob blasphemiae suae scelus irremissibile deseruit; quosdam ob devotionem pietatis, matrem suam appellavit et fratres. Quod differentiam manifeste Judaeae gentis exprimit; in qua multi Domino rebelles, nonnulli sunt divina adoptione condigni. secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. breviter. Semen quod circa viam cecidit duplici laesura disperiit, et
Abbreviated transcription (Latin):
mences fideluĩ int̾ infideles cõmorantiũ grẽ suȩ uistacione il is¬
brat dilectãq sibi inhis mansionẽ conseerat. Porro turlu que en
mare suꝑ t̾aom posita uerbis domini auseultabatue sita ut ne flue¬
tibus maris tangetur: nec eũ illo in nan transcensis flue lib sedet.
lloꝵ apcissie gestat figurã qͥ mꝑ aclandiendũ uerbũ conrenaue s
et quidẽ pietatem animi arepboꝵ amaritudine obscuritate instabilitate
secreti sunc.s ed necdũ cȩlestibus misti̾is q̃ desiderant imbuti. Et
Icdicelut illis indoctrina sua. audite: ecce exiic semminãs ad seminãdñ
ꝑse dominus inseqñtib hane ꝑabolã exponens sem̃ ee uerbun
dei. seminantẽ uero scipsum asseuerat. Iuod uͦ dicit ꝗa exiix
seminans adseminandum: nobis querendũ reliqͥt. Exiit gͦ se¬
iminanꝰ ad seminandũ. ꝗa dominus de sinu patͥs egredieus uen̾
in mundũ. ac uerbũ ueritatis quod apud patrẽ iudit huma¬
no generi uel ꝑ seipsum uel ꝑ eos quos młtituit ipse semina.¬

Expanded text:
mentes fidelium inter fideles commorantium gratia suae visitationis illustrat, dilectamque sibi in his mansionem consecrat. Porro, turba quae circa mare super terram posita, verbis Domini auscultabat, ita ut nec fluctibus maris tangeretur, nec cum illo in navi transcensis fluctibus sederet, illorum aptissime gestat figuram qui nuper ad audiendum verbum convenerant. Et quidem pietate animi a reproborum amaritudine, obscuritate, instabilitate, secreti sunt, sed necdum coelestibus mysteriis quae desiderant imbuti. Et dicebat illis in doctrina sua: Audite; ecce exit seminans ad seminandum. Ipse Dominus in sequentibus hanc parabolam exponens, semen esse verbum Dei, seminantem vero seipsum asseverat. Quod vero dicit quia exiit seminans ad seminandum, nobis quaerendum reliquit. Exiit ergo seminans ad seminandum, quia Dominus de sinu Patris egrediens venit in mundum, ac verbum veritatis quod apud Patrem vidit, humano generi vel per seipsum, vel per eos quos instituit ipse semina
Abbreviated transcription (Latin):
eit uantoq felitͥtores non solũ apeticu ueratumꝵ eteutiar mnint¬
ueri & ipso contemi cu falsarĩ: qui se ge ueraeit fatentur. tauic
nchĩ habentes et omĩa possidentes. Beue autẽ cura de uisset

Expanded text:
cit. Quantoque feliciores non solum appetitu verarum divitiarum, vecit. Quantoque feliciores non solum appetitu verarum divitiarum, verum etiam ipso contemptu falsarum, qui se esse veraciter fatentur tanquam nihil habentes, et omnia possidentes? Bene autem cum dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
mente deuastat. ac securã cͥe. nõ sunt. Cũti quilc sollicitis
murgilet ꝗͥ drdine sine arce ea q̃ nondũ habet adcrarat qͦ
mrstmm ꝑ nidentia ea qͣ iam ad quisierat eonseruet. qua de¬
mus glona ac chignitate adcͥsitoꝵ copia ꝑfruatur. quantis
necẽ̾e ẽ misera mens ꝑhoras singulas enrarũ stimulis erulsee¬
recur. Unde apte dominus in expositione spmarũ appellaterꝰ
diucias p̃misit eruinas dicens. Et alis nunt q inlpmis senio¬
uantur. hi sunt qͥ uerbum audiunt et eriumne seculi et deceptio
diicuarũ. et c̃ea reliqna concupiscentiȩ introeuutes: suffocant
erimetc imt secuili et deceptio diuitiaꝵ. Quemeũq. ri supuaeuꝰ
dmntiarum decipit appecitusꝰ ecõe ẽ mox euminiõ eruoma
coñtunarã comitans. s ie eriã ꝑ currens ade ligat. Iiid eni erum¬
uosuis illis qui quanto plura habent tanto plusegent et uiplars
riuapides act crescit amor nmi. quantũ ipsa ueceuna eres¬

Expanded text:
sinit. Cum enim quisque sollicitus invigilat, quo ordine sive arte ea quae nondum habet acquirat, qua rursum providentia ea quae jam acquisierat conservet, qua denique gloria ac dignitate acquisitorum copia perfruatur: quantis necesse est misera mens per horas singulas curarum stimulis exulceretur? Unde apte Dominus in expositione spinarum appellaturus divitias, praemisit aerumnas dicens: Et alii sunt qui in spinis seminantur, hi sunt qui verbum audiunt: et aerumnae saeculi, et deceptio divitiarum, et circa reliqua concupiscentiae introeuntes suffocant Aerumnae inquit, saeculi, et deceptio divitiarum. Quemcunque enim supervacuus divitiarum decipit appetitus, necesse est mox curarum aerumna continuarum comitans, sive etiam praecurrens, affligat. Quid enim aerumnosius illis, qui quanto plus habent, tanto plus egent, et minus quantum ipsa pecunia cres
Abbreviated transcription (Latin):
marisq fluc tibus maris assimilantur. Domum uͦ domm ꝑfi
dnlitatẽ sinagoga adeolligendam ꝑ apłos populi gentilis multita¬
diuem uenit. bude apte p̾mutitur. quod eo indomo pͥdicante man
ae fr̃s eius forissteceit̃. et quasi abillo aguiti non suit. ac sic delo¬
eno exiens addmare doc turis transient. Iuia postquã sinagoza ad
eustodiã se latere foris ficit. int̾nisq dñee fipei arebanis sigurã
legis antepone maluit. dominus sacram̃ta : qlies illa sipreuerat ext̃¬
nis ꝑ orbem nationib eontulit. Et congregata ẽ. adeum curba pil¬
ta ata ut in nauem a secudens secleret in mari. Et om̃is curba cͥea
mare suꝑ t̾ram erat: et docebat illos in parabolis multa.
pod curba inulta ad dnm̃n doxentem admare eõgirgara ẽ. Pa¬
uificat freqntiã populoꝵ p̾dicancib apłis ad fidẽ uertatis cõ¬
cluentiũ. Iuod uͦ ipł nauẽ ascendens sedebat mniari p̾figu

Expanded text:
marisque fluctibus maris assimilantur; domum vero Domini per marisque fluctibus maris assimilantur; domum vero Domini per dulitatem synagoga, ad colligendam per apostolos populi gentilis multitudinem venit, unde apte praemittitur, quod eo in domo praedicante, mater et fratres ejus foris steterunt, quasi ab eo agniti non sunt, ac sic de domo exiens ad mare ducturus transierit. Quia pocustodiam se litterae foris fixit, internisque dominicae fidei arcanis figuras legis anteponere maluit, Dominus sacramenta salutis quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. Et congregata est ad eum turba multa, ita ut in navem ascendens sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat; et docebat eos in parabolis multa. Quod turba multa ad Dominum docentem ad mare congregata est, significat frequentiam populorum praedicantibus apostolis ad fidem veritatis confluentium. Quod vero ipse navem ascendens sedeba
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ &̃ mat̾ dieatur. fideles eteni᷑ discipulos fratres uocare
diguatus ẽ. dicens. Ite nunitiate fratrib meis. Qui gͦ fr̃ diũ fie
possit. Sed sciendũ nobis ẽ. ꝗa qͥ ibn fr̾ et soror ẽ. credendo: ma¬
ter esficitur p̾dicando. Quasi n. parit dominũ: quẽ cordi audien¬
tis infuderit. Et mat̾ eus efficitur: si ꝑ eius uocẽ amor diũ in ꝑxi¬
i eu̾ugeliũ mathei inspiennus: patet ꝓfecto hane doc t̾nã
d omini ad mare eadem die qua suꝑiorẽ indomo cȩlebratũ
ẽe. sermonẽ. Tinato namq eo sermone: subunix concinuo ma¬
cheus dicens. In illo die exiens de donio. sedebat sccus mare. et
congregate sunt ad eum turbȩ multȩ. et exca .Alonsolũ aut̃
faeta et uerba domini. uerũ ã itinera ac loca inquib iurtu¬
ces oꝑatur etp̾dicat: celestib sunt plena saeram̾̃tis. Post ser
habere dictus ẽ. egredieus docebat. ut ostenclẽt se relieba ol

Expanded text:
quoquodignatus est, dicens: Ite et nuntiate fratribus meis. Qui ergo frater Domini fier esse possit. Sed sciendum est, quia qui Jesu frater et soror esse credendo, mater efficitur praedicando, quasi enim parit Dominum, quem cordi audientis infuderit, et mater ejus efficitur, si per ejus vocem amor Domini in proxiSi Evangelium Matthaei inspicimus, patet profecto hanc doctrinam Domini ad mare eadem die qua superiorem in domo celebratum esse sermonem. Terminato namque eo sermone, subjunxit continuo Matthaeus dicens: In illo die exiens de domo, sedebat secus mare, et congregatae sunt ad eum turbae multae, etc. . Non solum autem facta et verba Domini, verum etiam itinera ac loca in quibus virtutes operatur et praedicat, coelestibus sunt plena sacramentis. Post sermhabere dictus est egrediens docebat ad mare, ut ostenderet se, relicta ob
Abbreviated transcription (Latin):
ta ait. accedite ad eũ et illuminamim. Et dicunt ei. Rece
mat̾ tua et fratres tui foris quert̃ te. Et respondens eis ait.
¶Quȩ est mater mea et fratres mei:
INtus ẽ. uerbum nitus ẽ. lum̃. unde alibi. ut intrantes inquit
uideant lumen. Si gͦ foris stances nec ipłi agnoscuntur paren¬
tes. et ꝓpt̾ nr̃m fortasse nõ agnoseuntur exemplũ: quemad¬
modum nos agnoseemur si foris stemus. Foris .i. stautes uolt̃
dominũ uidẽ coguati ipsius: cũ iudei sꝑalẽ ulege sensum
nõ querences sese atcultodiã luterx foris fixert᷑. et quasi xͣ
pocius ad carualia docenda cogunt exire: quã se ad discenda
sꝑalia consentiunt ingredi. Et circum spit᷑iens eos qui incͥeui¬
tu euis sedebant: ait. Ecce mat̾ mea et fratres mei. Iuicumo i¬
fecent uoluntatẽ dei hic fr̾ m̾s et soror mea et mater est.
um is qͥ uoluntatẽ dei feci̾t soror et fr̃ el̃m dicitur ꝓpt̾ utrũq
sexũ qui adfidem colligitur: nurũ nõ ẽ. Mirandũ uͦ ualde ẽ:

Expanded text:
ei: Ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te. Et respondens eis ait: Quae est mater mea et fratres mei? Intus verbum, intus est lumen. Unde alibi, Ut intrantes, inquit, videant lumen . Si ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stemus? Foris enim stantes nolunt Dominum videre cognati ipsius, cum Judaei spiritualem in lege sensum non quaerentes, sese ad custodiam litterae foris fixerunt, et quasi Christum potius ad carnalia docenda cogunt exire, quam se ad discenda spiritualia consentiunt ingredi. Et circumspiciens eos qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est. Cum is qui voluntatem Dei fecerit soror et frater Domini dicitur, propter utrumque sexum qui ad fidem colligitur, mirum non est. Mirandum vero valde est
Abbreviated transcription (Latin):
bris olim hostis dũabatur antiquus. apostolis apł̃oꝵq succelło¬
ribusut insua quisq ꝓuincia renocatos aberrore populos: ad
uiam uitȩ comiert̾et distribuit. Ostendit gͦ ꝑꝑabola sed iã ma
nib ut calummabantur: sed diuersa ꝓrsus atq adu̾sa u̾tute
chiuiitatis hoĩes a demonib liberaret. Ideoq grande scelus
cõnmitterent qͥ hoc quod dei eẽ. cognouerant: diaboli e̾ẽ. ela¬
mabant. Am̃ dico uobis qm̃ oĩa dimittentur filiis hominuĩ
peceata et blasfemiȩ. quib blasfemaueruͥnt.
hõib. sed his qͥ diguã perratib snis in hac uita penitentiã
egerint. Neq ullum habet locũ prauȩ alsertionis uel noua¬
tianus ut dicat penitentib eis qui imartirio lapsi sunt negec
ueniã e̾ẽ. tribuendã. uel origenes ut asserat post uiditiũ inuiũ¬
sale transactis licet scłoꝵ uoluminib innumens. cunc̾ bos yec¬

Expanded text:
ibus olim hostis dominabatur antiquus, apostolorumque successoibus olim hostis dominabatur antiquus, apostolorumque successoribus, ut in sua quisque provincia revocatos ab errore populos ad viam vitae converteret, distribuit. Ostendit ergo per paranibus, ut calumniabantur, sed diversa prorsus atque adversa virtute divinitatis homines a daemonibus liberaret: ideoque grande scelus committerent, qui hoc quod Dei esse cognoverant diaboli esse clamabant. Amen dico vobis quoniam omnia dimittentur filiis hominum peccata, et blasphemiae quibus blasphemaverint. hominibus, sed his qui dignam pro erratibus suis in hac vita poenitentiam egerint. Neque ullum habet locum pravae assertionis, vel Novatianus, ut poenitentibus eis qui in martyrio lapsi sunt, veniam neget esse tribuendam, vel Origenes, ut asserat post judicium universale transactis licet saeculorum voluminibus innumeris, cunctos pec
Abbreviated transcription (Latin):
non eredendo in regno diaboli eẽ. elegissent. quod utiq adũ
satanas satanan nõ potest eicere: nichil contra dm̃ quod diee̾̃nc
inuenire potuer̃. Si autẽ potest: multomagis sibi ꝓspitiant ec
recedant de regno eius. quod aduersum se diuisum stare non
prius fortẽ alliget. et cune domum enis diripiet.
ontem diabolum licit. uasa euis. homines abeo decepcos.
Domium eius muntlum: qui in maligno positus ẽ. In quo
usq adsaluatoris o aduentum male pacato potiebatur im¬
ꝑio. qmͣ meordib infidelium. sine ulla contradietione qͥełce¬
bat. Alligauit autem fortẽ domimus. hoc ẽ. abelectoꝵ sedueti¬
one compescuit diabolum. et cune domũ eius diripuit. quia
creptos adiaboli laqueis eos quos suos ee̾. p̾uidit et xccłe sue men¬
bris adunauit. Ae ꝑdistinetas in ea graduum uarioꝵ dignitateᷤᷤ
ordinauit. Uel certe domũ eius diripuit. ꝗa om̃s mundi parces qͥ¬

Expanded text:
non credendo in regno diaboli enon credendo in regno diaboli eSatanas Satanan non potest ejicere, nihil contra Dominum, quod dicerent invenire potuerunt, si autem potest, multo magis sibrecedant de regno ejus, quod adversum se divisum, stare nonprius fortem alliget, et tunc domum ejus diripiet. Fortem diabolum dicit, vasa ejus, homines ab eo deceptos; domum ejus, mundum qui in maligno positus est. In quo usque ad Salvatoris adventum, male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiescebat. Alligavit autem fortem Dominus, hoc est ab electorum seductione compescuit diabolum, et tunc domum ejus diripuit, quia ereptos a diaboli laqueis eos quos suos esse praevidit, Ecclesiae suae membris adunavit, ac per distinctas in ea graduum variorum dignitates ordinavit. Vel certe domum ejus diripuit, quia omnes mundi partes qu
Abbreviated transcription (Latin):
nas satanan eicere Et si regnũ inse dundatur: non potest
stare regnũ illud. Et si doms suꝑ semecipsam disꝑciatur᷑ ñ
pocerat domus illa stare.
on potest regnũ et ciuitas contra se diuisa stare. sed quomͦ
concordia parue res crescunt: sie cliscordia maximȩ dila.¬
buntur. Sigͦ satauas pugnat contra se. et demon iniieus
ẽ.demoni: deberet iã mundi uenilse cõsummatio. nee habent
ineo locum aclu̾sarie potestates. quarum int̾se bellum pax hoiĩ
c̃. Si autẽ putatis oseribe et pharisei quod recessio demonum
obedientia sit inpͥncipẽ suum. ut hoies gnorantes fraudulenta
simulatione deludant. qͥd potestis dice de corpoꝵ sanitatibus
quas dominus ꝑpetrauit: Aliud est si inenbroꝵ quoq debilita¬
tes. et sꝑaliũ urtutum insignia: demonibus assignetis. Et si sa¬
tanas eũ surrexerit insemecipsum disꝑcitus ẽ. et non poterit
stare. sed finem habet.
Noc dieens ex ipsoꝵ confelsione uolebat intelligi quod meũ

Expanded text:
n potest stare regnum illud. Et si domus super semetipsam dispertiatur, non poterit domus illa stare. Non potest regnum et civitas contra se divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessio daemonum obedientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sanitatibus, quas Dominus perpetravit. Aliud est si membrorum quoque debilitates, et spiritualium virtutum insignia daemonibus assignatis. Et si Satanas consurrexerit in semetipsum, dispertitus est, et non poterit stare, sed finem habet. Hoc dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum
Abbreviated transcription (Latin):
dem enũgeli. post edificatas in omnib gentib gecłas. lau¬
cdatũq in eis nom̃ domini saluatoris asolis ortu usq adoc¬
casum: repente negat filiũ dei. quẽ demones mortali ad¬
huc carius habitu inducum filium dei e̾e̾. aꝑta uoce pfi-¬
centur. Die .ii. sequitur. Et clamabant dicentes. Tu es
filus dei. Et uehem̾ter cõminabatur illis: ne manisebarent illũ.
uare autẽ sꝑe in muncdos se loqͥ dominus ꝓhibebat: psalmis

Expanded text:
dem Evangelii, post aedificatas in omnibus gentibus ecclesias, laudem Evangelii, post aedificatas in omnibus gentibus ecclesias, laudatumque in eis nomen Domini salvatoris, a solis ortu usque ad occasum, repente negant Filium Dei, quem daemones mortali adhuc sub habitu carnis indutum, Filium esse Dei aperta voce profitentur. Sic enim sequitur: Et clamabant dicentes: Tu es Filius Dei. Et vehementer comminabatur eis, ne manifestarent illum. Quare au
Abbreviated transcription (Latin):
lectio: salutẽ gignere solet xt̾nam. P ropt̃ turbam uõ ne se cõ¬
pͥmeret. uauiculam dominiis ascendit. q̃a curbidas carualiũ
mentes fugiens. ad eos qͥ fluxam seculi głam simul et abiec¬
tionẽ sꝑuere clidicert̃ uenire: et mansionẽ apud eos fac̾e̾ gaudet.
gas infirmitatũ corporaliũ. et qͥ ab sꝑibus uerabantur
inmundis. Sed infirmi simplici intentione obtinende saluti
demoniaci aut̃ uel potius habitantes in eis demones in diumi
timoris eoacti. nec solum ad peidendũ ei. uerũ &e ad confi¬
tendam enis magͥestatẽ compulsi. ꝑcussi .n. p̾sentia u̾tu¬
tis euis ac nimim ꝑ c̾riti: nequaꝗͣ celare audebaut quem
filiun dei ee̾. iam iamq cognouerant. ubi satis suꝑq arria¬
noꝵ ẽ. miranda uel potius dolenda cȩcitas. qͥ illũ post resur¬
rectionis et ascensionis ipsis głam. post dilatatã toto orbe fi¬

Expanded text:
lectio salutem gignere solet aeternam. Propter turbam vero, ne se comlectio salutem gignere solet aeternam. Propter turbam vero, ne se comprimeret, naviculam Dominus ascendit, quia turbidas carnalium mentes fugiens, ad eos potius qui fluxam saeculi gloriam simul et abjectionem spernere didicerunt, venire et mansionem apud eos facere gaudet. gas infirmitatum corporalium, et qui ab spiritibus vexabantur immundis: sed infirmi simplici intentione obtinendae salutis, daemoniaci autem vel potius habitantes in eis daemones, vi divini timoris coacti, nec solum ad procidendum ei, verum etiam ad confitendum ejus majestatem compulsi. Perculsi enim praesentia virtutis ejus, ac nimium perterriti, nequaquam celare audebant, quem Filium Dei esse jamjamque cognoverant. Ubi satis superque arianorum est miranda vel potius dolenda caecitas, qui illum post resurrectionis et ascensionis ipsius gloriam, post dilatatam toto orbe fi
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit cliccipulis sins. ut nauiculas ibi deseruerent: ꝓpt̾ turbam
ne comprimerent eum. Multos it sanabat. ita ut irruerent
in eum et tangerent eum¬
auicula etenmi deseruiens domiuo in mari: eccła ẽ con¬
gregata de gentibus. et fluctus seculi labentis libere meu¬
tis iurcute transgressa. Ene quanto sinum cordis amplius reci¬
piende gĩe sui conditoris dilatat: tanto sublimus cimetis tͣnse.¬
untium rerum uoluminibus quasi fluctibus pelagi estuautiꝰ
naiuieula uentis agitata secumdis insultat. Distat aut̃ int̾
conpͥmere dominũ. et tangere dñm̃. Tangit namq eum: qui
fidem eus ac dilecꝰtionem uero corde suscepit. Conprimũt
eum qͥ carnalibus cogitationihus. aut ã factis pacẽ eoꝵ inqͥb
ueritas mauere consueuerat. turbant. Uncte apte qͥ eum teci¬
geruut. saluati e̾e. ꝑ hibentur. Iuia nimirũ uera ficdes et di¬

Expanded text:
Et dixit discipulis suis, ut in navicula sibi deservirent propter turbam, Et dixit discipulis suis, ut in navicula sibi deservirent propter turbam, ne comprimerent eum. Multos etenim sanabat, ita ut irruerent in eum, ut illum tangerent. Navicula etenim deserviens Domino in mari, Ecclesia est, congregata de gentibus, et fluctus saeculi labentis liberae mentis virtute transgressa. Quae quanto sinum cordis amplius recipiendae gratiae sui conditoris dilatat, tanto sublimius cunctis transeuntium rerum voluminibus, quasi fluctibus pelagi aestuantis navicula ventis agitata secundis insultat. Distat autem inter comprimere Dominum, et tangere illum. Tangit namque eum, qui fidem ejus ac dilectionem vero corde suscipit. Comprimunt eum qui carnalibus cogitationibus, aut etiam factis pacem eorum, in quibus veritas manere consueverat, turbant. Unde apte qui eum tetigerunt salvati esse perhibentur, quia nimirum vera fides et di
Abbreviated transcription (Latin):
masco uͥ insidiis appetebatur: prauoꝵ. Sed inde digressus: in nu¬
meros alibi qͥ se adpietatẽ sequerentur populos inuenit. luxta
leges uͦ allegorie. in eo quod dñs egressus defynagoga secessit ad
mare. ibiq uenientem ad se plurimã populi multitudinẽ sa¬
uaturus ac clocturus excepit: nr̃am manifeste saluationẽ p̾figi¬
rauit. adquos uenire ꝑfidem relicꝰta ob ꝑfidiam uidȩa dignatuᷤᷤ
est. Recte it. incredule dui ac cliu̾scs erroꝵ anfractib iac̾tate
nationes instabilitati. amaritudini. obscuritati fluc tuantis
pelagi comꝑantur. Sed dominus uenit ad mare cũ discipulis
multaq turba a dui̾sis ꝓuincus secuta ẽ. eum. ꝗa p̾dicantibus
apostolis corda gentium adiit. Et postquã meis dilec tam sibi domũ
ꝓpitius consecrauit: iam multos adse uenieftes suscepit. acdesidera¬
tȩ salutis donauit ẽẽ. compotes. quib apte congruit quod sequitur

Expanded text:
masco, ubi insidiis appetebatur pravorum. Sed inde digressus, innumasco, ubi insidiis appetebatur pravorum. Sed inde digressus, innumeros alibi, qui se ad pietatem sequerentur, populos invenit. Juxta vero leges allegoriae, Dominus in eo quod egressus de synagoga secessit ad mare, ubique venientem ad se plurimam populi multitudinem sanaturus ac docturus excepit, nostram manifeste salvationem praefiguravit, ad quos venire per fidem relicta ob perfidiam Judaea dignatus est. Recte enim incredulae diu ac diversis errorum anfractibus jactatae nationes, instabilitati, amaritudini, obscuritati fluctuantis pelagi comparantur. Sed Dominus venit ad mare cum discipulis, multaque turba a diversis provinciis secuta est eum, quia praedicantibus Apostolis corda gentium adiit. Et postquam in eis dilectam sibi domum propitius consecravit; jam multos ad se venientes benigne suscepit, ac desideratae salutis donavit esse compotes. Quibus apte congruit quod sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
et ab idumca. et transiodanẽ. et qͥ cuxa tẏrũ et sydonẽ multitu¬
do magna. audientes quȩ faciebat: uenerunt ad eum.
cce pharisei et herodiani magistri uidelicet plebis et regiꝰ mi¬
nistri. unanino dnm̃ consilio ꝑdere quȩrt᷑. At turba indoeta
et uulgus rudecumq collec bũ unanima illũ dilee tione seq̃unt᷑.
llli udentes oꝑa uirtutũ euis et u̾ba docꝰtrine audientes: nichil
amplius discere quã ut eum ꝑsequerentur uolebant. Isti opiui¬
one tantũ ducti u̾tutũ eius: congesto agmine ꝑmaximo uenuĩt
ad aucliendũ. opemq salutis flagitandam. Unde mox sue uolũ¬
tatis ac desideri conseqͥ merentur effecꝰtum: pliuimis ad nõ sa¬
natis ut insequentib legitur. Ubi et exemplum dedit suis. ut si ĩ
una eiuitate ꝑsecutionẽ pate̾ntur: malteram fugiendi. Deniq
paulus exemplo siumul et precepto domini edoe tus: fugit e da¬

Expanded text:
et qui circa Tyrum et Sidonem, multituet qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Ecce Pharisaei et Herodiani, magistri videlicet plebis et regis ministri, unanimo Dominum consilio perdere quaerunt. At turba indocta et vulgus undecunque collectum unanimi illum dilectione sequuntur. Illi videntes opera virtutum ejus, et verba doctrinae audientes, nihil amplius discere, quam ut eum persequerentur, volebant. Isti opinione tantum ducti virtutum ejus, congesto agmine permagno veniunt ad audiendum eum, opemque salutis flagitandam. Unde mox suae voluntatis ac desiderii consequi merentur effectum, plurimis a Domino sanatis, ut in sequentibus legitur. Ubi et exemplum dedit suis, si in una civitate persecutionem paterentur, in alteram fugiendi. Denique Paulus exemplo simul et praecepto Domini edoctus, fugit ex Da
Abbreviated transcription (Latin):
na autẽ insipientia ẽ. eos qͥ salute plurimũ indigebãt: de nece
saluatoris agere consiliũ. qui quantũ studeant ostenditurneqͥti
cũ et hoc ne̾men reputent quod ad uerbũ illius saluã qͥ lan¬
guebat extendit dexterã. quasi nõ ipsoꝵ quisq maiora sab¬
batis egent. cibos portando. porrigendo ealicẽ: cȩteraq q̃ uic¬
tui neca̾ia sunt exequendo. Neq u ille qͥ dixct et facta sunt.
sabbato laboraisse poterat comimei. Et ihesus cum diseipu¬
lis suis: secessit ad mare.
ecessit homo quasi homo fugiens ꝑseqn̾tiñ insidias. ꝗa¬
neq adhuc uenerat hora passionis eius: neq extra ihe¬
tusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio ꝑseq̃nte.
sed ibi accessit. nͥ plures inuenit sese ꝑamorẽ seqñtes. Nã fubdit᷑.
Et multa turba agalilea et iidea secuta ẽ. eum et ab iherosolimiᷤ.

Expanded text:
na autem insipientia fuit eos qui salute plurimum indigebant, de nece na autem insipientia fuit eos qui salute plurimum indigebant, de nece Salvatoris agere consilium. Qui quantum nequitiae studeant, ostenditur, cum et hoc in crimen reputant, quod ad verbum illius salvam qui languebat extendit dexteram, quasi non ipsorum quisque majora Sabbatis egerit, cibos portando, porrigendo calicem, caeteraque quae victui necessaria sunt exsequendo. Neque enim ille, qui dixit, et facta sunt, Sabbato laborasse poterat convinci. Et Jesus cum discipulis suis secessit ad mare. Secessit quasi homo fugiens persequentium insidias, quneque adhuc venerat hora passionis ejus, neque extra Jerusalem fuit locus passionis. Secessit fugiens sese odio persequentes; sed illuc accessit ubi plures invenit sese per amorem sequentes. Nam subditur: Et multa turba