comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apͣ imꝑatorẽ maiores eoꝵ criminalit᷑
cecilianũ fuerint insequuti. insuꝑ ad¬
dentes m̃daciũ qd eũ illic uicerint.
fecerintq damnari. Quomͦ gͦ ipsi ñ st̃
ꝑsecutores. qui eũ accusando ꝑsecuti st̃
orcilianũ ⁊ ab eo fuerint suꝑati falsam
sibi głam impudentissimo m̃dacio ar¬
rogare uoluert᷑: ñ solũ culpã nͣ putan¬
tes. uerũ etiã ꝓ sua laude iacꝰtantes. si
ꝓbarent cecilianũ maiorib suis accusã¬
tib fuisse damnatũ: Quẽadmodũ aut̃¬
in ipsa collatione modis om̃ib uicꝰti sin.
qmͣ ualde ꝓlixa st̃ gesta. ⁊ tibi aliis
reb romang pacis necessariis occupa¬
to multũ ẽ ut legant᷑ breuiariũ eoꝵ
tͥ legi forsitan pot̾it. qđ credo habere
sitisensi. quandoquidẽ etiã liber iste
iã sua ꝓlixitate. curis tius forsitan o¬
nerosus ẽ. hoc enĩ contigit donatis¬
tis: qđ accusatorib sci danielis. Siẽ
enĩ in illos leones. sic in istos conu̾se

Expanded text:
apud imperatorem maiores eorum criminaliter Caecilianum fuerint insecuti. insuper addentes mendacium, quod eum illic uicerint fecerintque damnari. quo modo ergo ipsi non sunt persecutores, qui cum accusando persecuti sint Caecilianum et ab eo fuerint superati. falsam sibi gloriam inpudentissimo mendacio adrogare uoluerunt non solum culpam non putantes uerum etiam pro sua laude iactantes, si probarent Caecilianum maioribus suis accusantibus fuisse damnatum? quem ad modum autin ipsa collatione modis omnibus victi sint, quoniam valde prolixa sunt Gesta, et tibi aliis rebus Romanae paci necessariis occupato, multum est ut legantur, Breviarium eorum tibi legi forsitan poterit, quod credo habere Sitifensi: quando quidem etiam liber iste jam sua prolixitate curis tuis forsitan onerosus est. 7. Hoc enim contigit Donatistis, quod accusatoribus sancti Danielis. Sicut enim in illos leones , sic in istos conversae
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad magnã cenã suã pͥus conuruas
adduci iubet. postea cogi. Nlã cũ ei serui
respondissent. dñe facꝰtũ ẽ qd̾ uissisti. &
adhuc ẽ locus. exite inquit in uias ⁊ sepes.
⁊ quoscũq inueneritis cogite intrare. In il¬
lis gͦ qui lenit᷑ primo adducꝰti st̃: cõple¬
ta ẽ prior obedientia. In istis aũ qͥ cogun¬
tur: mobedientia cohercet᷑. llã qͥd ẽ cogi¬
te intrare: cũ pͥmo dicꝰtũ ẽet adducite. &
responsũ eẽt. factũ ẽ qd̾ iuissisti. ⁊ adhucẽ
locus: Si intraculoꝵ t̾rorib cogendos no¬
luisset intelligi. magis ad eos qͥ priꝰ uocem¬
ti ftͣ ditiina miracła multa facta st̃: deos d
iuberent᷑. pͥores ut dixi potiꝰ conuruȩ co¬
acꝰti ẽẽ merito crederent᷑. Quappt᷑ si
potestatẽ quã ꝑ religionẽ ac fidẽ regũ tp̃r¬

Expanded text:
dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas dominus ad magnam cenam suam prius conuiuas adduci iubet, postea cogi; nam cum e serui respondissent: Domine, factum est, quod iussisti. et adhuc locus est, Exite, inquit, in uias et saepes et, quoscumque inueneritis, cogite intrare. in illis ergo, qui leniter primo adducti sunt, completa est prior oboedientia, in istis autem, qui coguntur, inoboedientia cohercetur: nam quid est cogite intrare\', cum primo dictum esset \'adducite\' et responsum esset \'factum est. quod iussisti. et adhuc-est locus\'? si luisset intelligi; magis ad eos qui prius vocati sunt, divina miracula multa facta sunt, maximejuberentur, priores, ut dixi, potius convivae coacti esse merito crederentur. Quapropter, si potestate quam per religionem ac fidem regu
Abbreviated transcription (Latin):
eis quos suscipimus. nec tam̃ rebaptira¬
mus minime iuolat᷑. Sic enĩ error corri¬
gendus eͣ ouis: ut nͣ in ea corrũpat᷑ sig¬
naculũ redemptoris. Neq enĩ si quisquã
regio caracꝰtere assignato desertore signe¬
tur ⁊ accipiat indulgentiã. atq ille re¬
deat admilitiã. ille aũ esse in militia in
qua ñdũ erat incipiat: in aliquo eoꝵ ea¬
racter ille rescindit᷑. an ñ potiꝰ in ambo¬
stendere quo cogunt᷑. nec ad bonũ se cogi
oportere contendunt: s a. xp̃o ooactum
ostendimꝰ paulũ. imitat᷑ itaq eccłia in is¬
tis cogendis dñm suũ. qui pͥtis ut neminẽ
cogeret expecꝰtauit. ut de fide regũ atq
gentiũ p̾dicatio ꝓpħica cõpleret᷑. Etiam
hinc enĩ ñ absurde intelligit᷑. apłica illa
sententia. uͥ pauluᷤ beatus dicit. Parati ul¬
cisci omnẽ inobedientiã urãm. cũ cõpleta
fuerit pͥor obedientia ur̃a. Unde ⁊ ip̃se

Expanded text:
eis, quos suscipimus nec tamen rebaptizaeis, quos suscipimus nec tamen rebaptizamus, minime uiolatur? sic enim error corrigendus est ouis, ut non in ea -corrumpatur signaculum redemptoris. neque enim, si quisquam regio charactere a signato desertore signetur et accipiant indulgentiam atque ille redeat ad militiam. ille autem esse in militia, in qua nondum erat, incipiat. in aliquo eorum character ille rescinditur. an non potius in ambostendere. quo coguntur, nec ad bonum se cogi oportere contendunt. sed a Christo coactum ostendimus Paulum; imitatur itaque ecclesia in istis cogendis dominum suum, quae prius; ut neminem cogeret, expectauit, ut de fide regum atque gentium praedicatio prophetica compleretur. Etiam hinc enim non absurde intellegitur apostolica illa sententia, ubi Paulus beatus dicit: Parati ulcisci omnem inoboedientiam. cum completa fuerit prior oboe- 25 dientia uestra. unde et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽ maior timor cõpulit. ad caritatẽ.
eiꝰ ꝑfecꝰta caritas foras mittit timorem.
Cur gͦ nͣ cogeret eccłia ꝑditos filios ut re¬
dirent : si ꝑditi filii ooegert̃ alios ut pe¬
rirent: Quãuis etiam illos quos ñ coege¬
runt s tm̃mͦ seduxert᷑. si ꝑ tͣribiles s sa¬
lubres leges in eiꝰ gremio reuocarentur.
blandiꝰ pia mat̾ amplectit᷑: ⁊ de illis mul¬
to amplius. quã de his quos nũquã ꝑdi¬
derat gratulatur. An ñ ꝑtinet ad dili¬
gentiã pastoralẽ. etiã illas oues qͣ ñ uio¬
lent᷑ ereptȩ. s blande lenit᷑q seducꝰtȩ.
a grege aberrauerint. ⁊ ab alienis cȩ¬
ꝑint possideri. inuentas ad ouile dñicũ
si resistere uoluerint fagelloꝵ trori¬
b uł etiã dolorib reuocare: p̃sertum qmͣ
si apud fugitiuos ⁊ p̃dones seruos fecun¬
ditate multiplicent᷑. Plus ht iuris. qoͣ
in eis dnĩcus caracter agnoscit᷑. qui in

Expanded text:
et, quem maior timor compulit ad caritatem, et, quem maior timor compulit ad caritatem, eius perfecta caritas foras mittit timorem. Cur ergo non cogeret ecclesia perditos filios, ut redirent, si perditi filii coegerunt alios, ut perirent? quamuis etiam illos. quos non coegerunt, sed tantum modo seduxerunt, si per terribiles sed salubres leges in eius gremium reuocentur, blandius pia mater amplectitur et de illis multo amplius quam de his. quos numquam perdiderat, gratulatur. an non pertinet ad diligentiam pastoralem etiam illas oues, quae non uiolenter ereptae sed blande leniterque seductae a grege aberrauerint et ab alienis coeperint possideri, inuentas ad ouile dominicum, si resistere uoluerint, flagellorum terroribus uel etiam doloribus reuocare, praesertim quoniam, si apud fugitiuos et praedones seruos fecunditate multiplicentur, plus habet iuris, quod in eis dominicus character agnoscitur, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
fugitiui. ad dnm suũ tempor aliũ flagel¬
loꝵ u̾bere reuocant᷑. Quis enĩ nos potest
eccłie suȩ postea magnũ edificatorẽ. s hor¬
rendũ antea uastatorẽ. ñ sola uoce cõpes¬
cuit. ueru̾etiã potestate ꝓstrauit: atq
ut infidelitatis tenebris seuiens ad desi¬
derandũ lumͣ cordis surgeret pͥus corpris
cecitate ꝑcussit. Si pena illa ñ e̾e̾t. ñ ab
ea postmodũ sanaret᷑. Et̃ qnͣ aꝑtis oculis
nicħ uidebat. si eos saluos haberet. noͣ
ad impositionẽ manꝰ ananie ⁊ eoꝵ aꝑire¬
tur obtutus tãꝗͣ squamas quib clausus
fuerat inde cecidisse scriptura narrar&e.
U bi eͣ qd isti clamare consuert᷑: liberũ ẽ
cant in eo pͥus cogentẽ. xp̃m. ⁊ postea do¬
centẽ : prius ferientẽ. ⁊ postea cõsulentẽ.
Mirũ ẽ aũ quomͦ ille qui pena corporis ad
exigłm coactꝰ intrauit. plus illis omĩb qͥ
solo u̾bo uocati sunt in eugłio laboiaũ:

Expanded text:
fugitiui ad dominum suum temporalium flagelfugitiui ad dominum suum temporalium flagellorum uerbere reuocantur. Quis enim nos potest ecclesiae suae postea magnum aedificatorem sed horrendum antea uastatorem, non sola uoce compescuit. uerum etiam potestate prostrauit atque, ut infidelitatis tenebris saeuientem ad desiderandum lumen cordis urgeret, prius corporis caecitate percussit. si poena illa non esset, non ab ea postmodum sanaretur et, quando apertis oculis nihil uidebat, si eos saluos haberet, non ad inpositionem manus Ananiae, ut eorum aperiretur obtutus, tamquam squamas, quibus clausus fuerat, inde cecidisse scriptura narraret. ubi est, quod isti clamare consuerunt: \'Liberum cant in eo prius cogentem Christum et postea docentem, prius ferientem et postea consolantem. mirum est autem, quo modo ille, qui poena corporis ad euangelium coactus intrauit, plus illis omnibus, qui solo uerbo uocati sunt, in euangelio laborauit
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ũ dixit eũ u̾bis ñ em̃dari: ñ eũ iussit
deseri. s tacite admonuit. unde debeat
filiũ indisciplinatũ plagis eẽ eoheroẽdũ.
⁊ magno fructui. llã tu quidẽ inquit ꝑ¬
cutis eũ uirga: aĩam uͦ eiꝰ libasti a mor¬
te. Et alibi dic̃. Qͥ parcit baculosuo.
odit filiũ suũ. Da enĩ qui recꝰta fide uero¬
q intellectu totis aĩe sue uirib dicat.
suttuit aĩa mea ad dm̃ iuũ. qñ ueniã
⁊ apparebo ante faciẽ dĩ: e huic tali ñ
solũ tempor aliũ penarũ uł imꝑialiũ
legũ. s nec gehennarũ timor ẽ necessa¬
rius. cuitã desiderabile bonũ ẽ adhere¬
re dõ. ut ñ solũ ab illa fecilitate aliena¬
ri tãquã magnũ suppliciũ ꝑhorreseat.
uerũ etiã differri moleste ferat. S tnͣ
anteꝗͣ. dicant boni filii concupiscentiam
habemus dissolui. ⁊ ee̾ cũ xpͣo: multi p̾¬
us tãquã mali serui. ⁊ quodãmͦ imꝓbi

Expanded text:
cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit cum dixit eum uerbis non emendari, non eum iussit deseri. sed tacite admonuit- admonuit, unde debeat filium indisciplinatum plagis esse cohercendum et magno fructu: nam: Tu quidem, inquit, percutis eum uirga. animam uero eius liberabis a morte, et alibi dicit: Qui parcit baculo suo, odit filium suum. da enim. qui ri fide ueroque intellectu totis animae suae uiribus dicat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? et huic tali non solum temporalium poenarum uel imperialium legum sed nec gehennarum timor est necessarius, cui tam desiderabile bonum est adhaerere deo, ut non solum ab illa felicitate alienari tamquam magnum supplicium perhorrescat, uerum etiam differri moleste ferat. sed tamen antequam dicant boni filii: Concupiscentiam habemus dissolui et esse cum Christo. multi prius tamquam mali serui et quodam modo inprobi
Abbreviated transcription (Latin):
ideo neglegenda st̃ Alelius ẽẽ quidem
qͥs dubitauerit add dm̃ colendũ doctrina
homines duci ꝙͣ pene timore uł dolo¬
re. compelli: S nun qr isti meliores st̃.
idõ illi qui tales ñ stͣ neglegendi sunt:
bamꝰ. pͥus timore uł dolore᷑ cogi: ut pos¬
tea possint doceri. aut qd̃ iã u̾bis didi¬
cerant. oꝑe. sectari. Eponunt nob quidã
sententiã cuiꝰdã scłaris actoris. qͥ dixit.
ẽẽ credo. quã metu. hoc quidẽ uerũ ẽ.
S sic̃ meliores st᷑ quos diligit amor. ita
plures stͣ quos corrigit timor. Nã ut de
ipso aucꝰtore istis respondeat᷑. ap̃ illum
etiã legunt. Tu nͥ malo coacꝰtus. recꝰte
facere nescis. Porro aũ scriptura diui¬
na ⁊ ꝓptͣ illos meliores dixit. timor ñ
ẽ in caritate. s ꝑfecta caritas foras mit¬
tit timore: ⁊ ꝓpt᷑ hos inferiores qͥ plu¬
res st̃ ait. uerbis ñ em̃dabit᷑ seruus du¬
rus. Si enĩ ⁊ intellexerit. ñ obediet.

Expanded text:
ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem ideo neglegenda sunt? Melius esse quidem quis dubitauerit ad deum colendum doctrina homines duci quam poenae timore uel dolore compelli? sed non, quia isti meliores sunt, ideo illi. qui tales non sunt, neglegendi sunt. robamus, prius timore uel dolore cogi, ut postea possint doceri aut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobis quidam sententiam cuiusdam saecularis auctoris, qui dixit: esse credo, quam metu. Hoc quidem verum est; sed sicut meliores sunt quos dirigit amor, ita plures sunt quos corrigit timor. Nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus, recte facere nescis. Porro autem Scriptura divina, et propter illos meliores dixit, Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem ; et propter hos inferiores, qui plures sunt, ait, Verbis non emendabitur servus durus: si enim et intellexerit, non oboediet.
Abbreviated transcription (Latin):
pietates legib ꝓhibere s potiꝰ exercere.
Sic enĩ ordo tẽpoꝵ uoluebat᷑. ut ⁊ iudei
occiderent p̃dicatores xp̃i. putantes se of
merent adũsus xp̃ianos. ⁊ om̃s patientia
martyrũ uinceret. Postea uͦ quã cepit
impleri qd scriptũ ẽ ⁊ adorabunt eum
om̃s reges t̾rȩ. om̃s gentes seruient illi.
quis m̃te sobriꝰ regib dicat. nolite cu¬
rare in regno ur̃o. a quo teneat᷑ uł op¬
pugnet᷑ eccłia dñi ur̃i: ñ ad uos ꝑtinet.
quis uelit ẽe̾ siue religiosus. siue sacrile¬
gus: Quib dici ñ potest. Non ad uos
ꝑtinet in regno ur̃o. quis uelit pudi¬
cus ẽẽ ut impudicus. sur enĩ eũ datũ sit
diuinitꝰ homini liberũ arbitriũ adul¬
teria legib puniant᷑. ⁊ sacrilegia ꝑmit¬
tantur: An fidẽ ñ seruare leuius ẽ a¬
nimã dõ. quã feminã uiro: Aut si ea qͣ
ñ contẽptu sed ignorantia religionis
cõmittunt᷑. mitius undicanda. nũqͥd

Expanded text:
pietates legibus prohibere. sed potius exercere. pietates legibus prohibere. sed potius exercere. sic enim ordo temporum uoluebatur. ut et Iudaei occiderent praedicatores Christi putantes se offmerent aduersus Christianos et omnes patientia martyrum uinceret. postea uero quam coepit impleri. quod scriptum est: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi, quis mente sobrius regibus dicat: \'Nolite curare in regno uestro, a quo teneatur uel oppugnetur ecclesia domini uestri; non ad uos pertineat. quis uelit esse siue religiosus sine sacrilegus\', quibus dici non potest: \'Non ad uos pertineat, in regno uestro quis uelit pudicus esse. quis inpudicus\'? cur enim, cum datum sit diuinitus homini liberum arbitrium, adulteria legibus puniantur et sacrilegia permittantur? an fidem non seruare leuius est animam deo quam feminam uiro? aut si ea, quae non contemptu sed ignorantia religionis committuntur, mitius uindicanda, numquid
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo dr̃. Et nc̃ reges intelligite: erud¬
mini qͥ uidicatis tͣrã. Seriure dño in ti¬
more. ⁊ exultate ei cũ tremore. Quomͦ
⁊ reges dño seruiunt in timore. nͥ ea quȩ
ontra pussa dñi fiunt religiosa seueri¬
tate phibendo atq plectendo: Alitͣ enĩ
Q uͭ etiã rex ẽ seruit leges iusta p̃cipi¬
entes. ⁊ contraria ꝓhibentes conuenienti
ingore sanciendo. Sic̃ seruiuit erechi¬
as sucos ⁊ templa idoloꝵ. ⁊ illa excelsa qͣ
contra dĩ p̃cepta fuerant constructa des¬
truendo. sic̃ seruiuit iosias. ⁊ ipse talia
faciendo: sic̃ seruuiit rex niniuitarum
uiuu̾sam ciuitatẽ ad placandũ dñm cõpel¬
lendo. sic̃ seruiuit darius idolũ frangen¬
aũ in potestatẽ danieli dando. ⁊ inunicos
eꝰ leonibꝰ ingerendo: sic̃ seriuuit nabu¬
chodonosor de quo iã diximꝰ. om̃s in reg¬
no suo positos a blasphemando dõ lege t¬
ribili ꝓhibendo. In hoc gͦ seruiunt dño
reges in quantũ st̃ reges: eũ ea faciunt ad

Expanded text:
Et nunc, reges, intellegite;erudimini, qui iudicatis terram; seruite domino in timore et exultate ei cum tremore. quo modo ergo reges domino seruiunt in timore nisi ea, quae contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectendo? aliter enimquia uero etiam rex est, seruit leges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore sanciendo, sicut seruiuit Ezechias lucos et templa idolorum et illa excelsa, quae contra dei praecepta fuerant constructa, destruendo, sicut seruiuit Iosias talia et ipse faciendo, sicut seruiuit rex Nineuitarum uniuersam ciuitatem ad placandum dominum compellendo. sicut seruiuit Darius idolum frangendum in potestatem Daniheli dando et inimicos eius leonibus ingerendo, sicut seruiuit Nabuchodonosor, de quo iam diximus, omnes in regno suo positos a blasphemando deo lege terribili prohibendo. in hoc ergo seruiunt domino reges, in quantum sunt reges, cum ea faciunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
attenaant. Csonuruiũ dñi unitas: corpr̃is
rr̃e. ñ solũ in sacram̃to altaris.s etiã i
unculo pacis. De ipsis sane possumus ue¬
psine dice. qd̾ neminẽ cogant ad bonũ
Quoscũq enĩ cogunt: ñ cogunt n ad ma

Expanded text:
attendant. Convivium Domini, unitas est corporis Christi, non solum in Sacramento altaris, sed etiam in vinculo pacis. De ipsis sane possumus verissime dicere quod neminem cogant ad bonum: quoscumque enim cogunt, non cogunt nisi ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nicħ tale. face̾ audentib. posse libere
doceri. ⁊ teneri catholicã u̾itatẽ: ut ad
eã eogeret᷑ nemo. s eã qui uellet sine for¬
midine sequeret᷑: ne falsos ⁊ simulato¬
res catholicos haberemꝰ. Et quãuis aliis
fr̃ib alua uideret᷑. iã etate grauiorib
ut multarił epuitatũ ⁊ locoꝵ exempla
currentibꝰ. uͥ firmã ⁊ uerã catholicã ui¬
debamꝰ. ꝗͣ tñ ibi talib bñͣficiis dĩ constitu¬

Expanded text:
nihil tale facere audentibus posse libere nihil tale facere audentibus posse libere doceri et teneri catholicam ueritatem, ut ad eam cogeretur nemo. sed eam, qui uellet, sine formidine sequeretur, ne falsos et simulatores catholicos haberemus. et quamuis aliis fratribus aliud uideretur iam aetate grauioribus uel multarum ciuitatum et locorum exempla curantibus, ubi firmam et ueram catholicam uidebam
Abbreviated transcription (Latin):
seuiret: ñ eẽ petendũ ab imꝑatorib ut
ipsam heresem puberent omĩno ñ ẽẽ. pe¬
nã constituendo eis qui in illa ẽẽ uoluis¬
sent: s hoc potiꝰ constituerent: ut eoꝵ fu¬
riosas uiolentias ñ paterent᷑. qͥ u̾tatem
catholicã p̃dicarent. loquendo uł leg̾ent
constituendo. Qd̃ eomͦ fieri aliquatenus
posse arbitrabam᷑. si legẽ pussimȩ memo¬
ris theodosii quã generalit᷑ in om̃s here¬
ticos ꝓmulgauit. ut qͥsquis eoꝵ ep̃s uł cle¬
ricus. ubilibet eẽt inuentus decẽ libris au¬
ri multaret᷑. ex pͣssus in donastistas. qui
se negabant hereticos ita confirmarent. ut
ñ om̃s eã multa ferirent᷑. s in qͦꝵ regioni¬
b aliquas iuolentias aclericis it cireum¬
cellionib ut ppłis eoꝵ eccłia catholica pa¬
teret᷑. ut scłe p̾t ꝓtestationẽ catholicoꝵ
qui fuissent ita ꝓpessi iã cura ordinum
ad ꝑsoluendã multã. epĩ siue ministri oet̾i
tenerent᷑. Ita enĩ existim abamꝰ tͣritis eis

Expanded text:
saeuiret, non esse petendum ab imperatoribus, ut ipsam haeresem iuberent omnino non esse poenam constituendo eis, qui in illa esse uoluissent. sed hoc potius constituerent, ut eorum furiosas uiolentias non paterentur, qui ueritatem catholicam uel praedicarent loquendo uel legerent constituendo. quod eo modo fieri aliquatenus posse arbitrabamur, si legem piissimae memoriae Theodosii, quam gene raliter in omnes haereticos promulgauit, ut, quisquis eorum episcopus uel clericus ubi libet esset inuentus. decem libris auri multaretur, expressius in Donatistas, qui se negabant haereticos, ita confirmarent, ut non omnes ea multa ferirentur. sed in quorum regionibus aliquas uiolentias a clericis uel Circumcellionibus uel populis eorum ecclesia catholica pateretur. ut scilicet post protestationem catholicorum, qui fuissent ista perpessi, iam cura ordinum ad persoluendam multam episcopi sine ministri ceteri tenerentur. ita enim existimabamus eis territis et
Abbreviated transcription (Latin):
cuisionẽ: s qui ꝓptͣ iustitiã ꝑsecutionẽ
patiunt᷑ hi mr̃es ueri ft̃. Hã ⁊ agar pas¬
sa ẽ a sara ꝑsecutionẽ: ⁊ illa erat sc̃a quȩ
faciebat. illa iniqua que patiebat᷑. Num¬
quid huic ꝑsequutioni quã passa eͣ agar
passio iungebat: causa separabat. Ideo
in psalmo uox illa intelligenda eͣ. ueroꝵ
mrͣm uolentiũ se discerni a mrͣib falsis.
Iudica me. dg̃. ⁊ discerne causã mea̾ de
gente ñ scã. b̃ dixit discerne. penam
meã: s discerne causã meã. Potest enim¬
impioꝵ eẽ similis pena. s dissimilis est
mrͣm eausa. Quoꝵ ⁊ illa uox ẽ. Inuiste
ꝑsequuti st̃ me adiuua me. Idõ se dignũ
existimauit qui aduiuaret᷑ iuste: qr illi
ꝑsequebant᷑ iniuste. Nã si iuste: illi ꝑse¬
querent᷑: ñ fuerat adiuuandus s corri¬
gendus. Si aũ putant qđ nemo possit.
aliquẽ iuste ꝑsequi sic̃ in collatione
dixert̃: illã ẽẽ uerã eccłiam. qͣ ꝑsecuti¬

Expanded text:
diuisionem, sed qui propter iustitiam persecutionem patiuntur, hi martyres ueri sunt. nam et Agar passa est a Sarra persecutionem et illa erat sancta, quae faciebat, illa iniqua, quae patiebatur. numquid huic persecutioni, quam passa est Agar, passio iungebat, causa separabat, ideo in psalmo uox illa intellegenda est uerorum martyrum uolentium se discerni a martyribus falsis: Iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta; non dixit discerne poenam meam" sed \'discerne causaimpiorum similis poena, sed dissimilis est martyrum causa, quorum et illa uox est: Iniuste persecuti sunt me, adiuua me; ideo se dignum existimauit, qui adiuuaretur iuste, quia illi persequebantur iniuste; nam si iuste illi persequerentur, non fuerat adiuuandus sed corrigendus. Si autem putant, quod nemo possit iuste aliquem persequi, sicut in conlatione dixerunt illam esse ueram ecc
Abbreviated transcription (Latin):
demus. cui ds̃ ꝑhibet testimoniũ. Qui
enĩ quina testimonia ñ secunt᷑: pon¬
dus humani testimonii ꝑdider̃t. addo
qđ ceciliani causã ipsi ad imꝑatoris cons¬
tantini iudiciũ accusando misert. un¬
mo uͦ ipsũ cecilianũ pꝰ episcopalia uidi¬
cia uͥ eũ obpͥmere ñ potuert. ad supͣdicti
imꝑatoris examen ꝑtinacissimis ꝑsecu¬
torib ꝑduxert᷑. Et qd̾ in nob̃̾ mͦͣ rep̃¬
hendt᷑ ut decipiant imꝑitos. dicentes
ñ debere xpͣianos contͣ inimicos xͥ ali¬
quid a xp̃ianis imꝑiatorib postulare:
ipsi pͥores fecert̃. Qd̃ etiã in collatione

Expanded text:
demus, cui deus perhibet testimonium; qui demus, cui deus perhibet testimonium; qui enim diuina testimonia non sequuntur, pondus humani testimonii perdiderunt. Addo. quod Caeciliani causam ipsi ad imperatoris Constantini iudicium accusando miserunt, immo uero ipsum Caecilianum post episcopalia iudicia, ubi eum opprimere non potuerunt, ad supra dicti imperatoris examen pertinacissimis persecutoribus perduxerunt. et quod in nobis modo reprehendunt, ut decipiant inperitos, dicentes non debere Christianos contra inimicos Christi aliquid a Christianis imperatoribus postulare, ipsi priores fec
Abbreviated transcription (Latin):
seu falsa. de altero hoĩe credere. S ed
sceleratȩ impudentiȩ ẽ ꝓptͣ erimina ho¬
mins ꝗͣ orbi tͣrarũ ñ possis ostendere.
cõmunionẽ orbis tͣrarũ uelle dãnare.
Utrũ cecilianꝰ a traditorib diuinoꝵ codi¬
cũ fuerit ordinatꝰ. nescio. nͣ uidi: ab
citat᷑. Eccłiam uͦ toto orbe tͣrarũ diffu¬
sam. cui ñ cõmunicat pars donati. uni¬
u̾sarũ scripturaꝵ testimonia consona
uoor ꝓclamant. In semine tuo bñdicen¬
tur om̃s gentes. Lex dĩ dixit: ab ortu solis
usq ad occasũ sacrificiũ mundũ offert
nomini meo. qm̃ głificatũ ẽ nom̃ meũ
in fines tͣre : filius dĩ ore suo dixͣ. Le¬
cilianus eccłie carthaginensis epͣs. hu¬
manis litib accusat᷑. eccłia. xp̃i in om̃i¬
b gentib constituta diuinis uocibꝰ cõ¬
mendat᷑: ipsa pietas. u̾itas. caritas. nos
nͣ ꝑmittit contra cecilianũ eoꝵ hominũ
acciꝑe testimoniũ quos in eccłia ñ iii.¬

Expanded text:
seu falsa de altero homine credere, sed seu falsa de altero homine credere, sed sceleratae inpudentiae est propter crimina hominis, quae orbi terrarum non possis ostendere. communionem orbis terrarum uelle damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum codieum fuerit ordinatus, nescio; non uidi, ab citatur. ecclesiam uero toto terrarum orbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in fines terrae, Filius Dei ore suo dixit cilianus, ecclesiae Carthaginensis episcopus. humanis litibus accusatur, ecclesia Christi in omnibus gentibus constituta diuinis nocibus commendatur. ipsa pietas, ueritas, caritas nos permittit contra Caecilianum eorum hominum accipere testimonium, quos in ecclesia non ui
Abbreviated transcription (Latin):
librũ coartare ñ debui. in quib sicͣ ap
carnis susceptȩ humilitatẽ. qr u̾bũ caro
facꝰtũ ẽ. ⁊ habitauit in nob̃: sic apparce
etiã eiꝰ eccłia ñ in sola africa. sic̃ isti im¬
pudentissima uanitate delirant: s to¬
to t̾rarũ orbe diffusa. Testimoniis enĩ
duinis lites suas p̃ferunt: qr in causa
ceciliani quondã eccłie carthaginensis
epĩ. cui crimina obiecert᷑. quȩ nec po¬
tuert̃ ꝓhare nec possunt. se ab eccłia ca¬
tholicã. hoc ẽ ab unitate omiũ gentiu
diuisert. Quãuis ⁊⁊ si uera e̾e̾nt quȩ ab
eis obiecta s̃ ceciliano. ⁊ nob̃ possent a¬
liquando monstrari: ipsũ iã mortuum
tigiosis opinionib fingit᷑. s diuinis at¬
testationib cõpbat᷑. ꝓpt᷑ quelibet hombe¬
neͣ relinquere ñ debemꝰ: qr bonũ eͣ i¬
dñm. ꝗͣ confidere in hominẽ. Heq enĩ
qd̾ sine inuiria innocentiȩ illiꝰ dixerim:
si peccauit oecilianꝰ. ideo hereditatẽ suam
ꝑdidit. xp̃c : Facile ẽ homini seu uera

Expanded text:
librum coarctare non debui. In quibus sicut ao factum est et habitauit in nobis. sic apparet etiam eius ecclesia non in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa. Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum iam mortuum tigiosis opinionibus fingitur, sed diuinis adtestationibus comprobatur, propter quemlibet hominem relinquere non debemus, qm confidere in homine. neque enim, quod sine iniuria innocentiae illius dixerim, si peccauit Caecilianus, ideo hereditatem suam perdidit Christus. facile est homini seu uera
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tunc in.xpͣm crediderat imꝑator: qͥ
ei ꝓ pietate contra ipietatẽ leges ferendo
seruiret. qnͣ adhuc illud ꝓpħicũ cõpleba¬
tur. quare fremuert gc̃s. ⁊ ppłi meditati
s̃ inania astitert̃ reges t̾rȩ ⁊ pͥncipes cõ¬
uenert᷑ in unũ adũsus dñm ⁊ adũsus xͣ

Expanded text:
enim tunc in Christum crediderat imperator, qui enim tunc in Christum crediderat imperator, qui ei pro pietate contra impietatem leges ferendo seruiret. quando adhuc illud propheticum complebatur: Quare fremuerunt gentes et populi meditati sunt inania? adstiterunt reges terrae et principes conuenerunt in unum adu
Abbreviated transcription (Latin):
clericis. s ipsis quoq ep̃is catholicis. quoda
mͦ ꝓponebat᷑ dura conditio. Aut enĩ tacen¬
da erat ueritas: aut eoꝵ immanitas ꝑferẽ¬
da.S si u̾itas taceretur: ñ solũ nemo fuerat
eiꝰ silentio lib̾andus. s multi etiã illoꝵ se¬
ductione ꝑdendi. Sidũ ueritatis p̃dicati¬
one furor eoꝵ ad seuiendũ ꝓuocaret᷑: ali¬
quib lib̾atis nr̃isq firmatisꝰ rursꝰ a sequen¬
da u̾itate formido impediret infirmos.
Qũ gͥ his angustiis affligeret᷑ eccłia. qͥsquis
existimat omĩa potiꝰ sustinenda ꝙͣ dĩ auxi¬
liũ. ut ꝑ xp̃ianos imꝑatores ferret᷑ fuis¬
se poscendũ. parũ attendit. ñ bonã de hac
neglegentia reddi potuisse rationẽ. Quod
enĩ dicunt qui contra suas impietates legeᷤ
iustas institiu nolunt. ñ petisse. a regibus
t̃rȩ apłos talia: ñ considerant. aliud fuis¬
se tc̃ tempus. ⁊ omĩa sius tpr̃ib agi. Quis

Expanded text:
clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam clericis sedipsis quoque episcopis catholicis quodam modo proponebatur dura condicio; aut enim tacenda erat ueritas aut eorum immanitas perferenda. sed si ueritas taceretur, non solum nemo fuerat eius silentio liberandus sed multi etiam illorum seductione perdendi; si autem ueritatis praedicatione furor eorum ad saeuiendum prouocaretur, aliquibus liberatis nostrisque firmatis rursus a sequenda ueritate formido impediret infirmos. cum igitur his angustiis affligeretur ecclesia, quisquis existimat omnia potius sustinenda quam, dei auxilium ut per Christianos imperatores ferretur, fuisse poscendum, parum adtendit non bonam de hac neglegentia reddi potuisse rationem. Quod enim dicunt, qui contra suas impietates leges iustas institui nolunt, non petisse a regibus terrae apostolos talia, non considerant aliud fuisse tunc tempus et omnia suis temporibus agi. quis
Abbreviated transcription (Latin):
ce donati ⁊ damnatos suos in honorem
integrũ suscepisse. & baptismũ quẽ dam¬
nati uł etiã dilati foris ab eccłia eoꝵ
dederant. nͣ ausos fuisse rescindere. ⁊
orbi trarũ contͣ pacẽ. xp̃i contamina¬
tionẽ nescio quoꝵ obicere peccatoꝵ. ⁊ e¬
uacuare baꝑtismũ in illis qͦ eccłiis dati
unde in affricam uenit ipsũ eugł̃m pli
erubescentes corrigebant᷑ solito crebrius
⁊ multomagis ubicũq ab eoꝵ seuitia res¬
pirabat. aliquanta libertas : Cũ uͦ illi sic e¬
arsert̃. ⁊ tantis sunt odioꝵ stimulis me¬
tati. ut contra eoꝵ insidias atq iuolentias
⁊ aꝑtissima latrocinia. uix ullȩ nr̃e cõmu¬
nionis ȩccłiȩ possent ẽẽ sectirȩ: uix ulla u.
tuta. qua it᷑ agerent quicũq adu̾sus eo
rabiem pace̾ catholicã pͣdicarent. eoꝵq
dementiam ꝑspicua u̾itate contiincerent.
Usq adeo ꝓrsus ñ solũ laicis. uł quib libet

Expanded text:
ce Donati et damnatos suos in honorem ce Donati et damnatos suos in honorem integrum suscepisse et baptismum, quem damnati uel etiam dilati foris ab ecclesia eorum dederant, non ausos fuisse rescindere et orbi terrarum contra pacem Christi contaminationem nescio quorum obicere peccatorum et euacuare baptismum in illis quoque ecclesiis datum, unde in Africam uenit ipsum euangelium erubescentes corrigebantur solito crebrius et multo magis, ubicumque ab eorum saeuitia respirabat aliquanta libertas. Tum uero illi sic eiarseruut et tantis sunt odiorum stimulis incitati, ut contra eorum insidias atque uiolentias et apertissima latrocinia uix ullae nostrae communionis ecclesiae possent esse securae, uix ulla uia. tuta, qua iter agerent. quicumque aduersus eorum rabiem pacem catholicam praedicarent eorumque dementiam perspicua ueritate conuincerent. usque adeo prorsus non solum laicis uel quibuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
li qͥppe illos cũ ad nos transissent. crude¬
lissimos passi st̃. Accidit etiã ut ap̃ car¬
thaginẽ quendã diaconũ suũ nomine. ma
be carthaginis diuisa parte donati ordi
duodecim qui eiꝰ ordinationi pͣsentes af¬
fuert̃ damnauert̃. Cetĩs aũ ad eandẽ so¬
cietatẽ scismatis ꝑtinentib. die constituto
facultatẽ redeundi dedert̃: s postea ex ip¬
sis duodecĩ quosdã ⁊ ex illis quib dilatio
data fuerat. pꝰt diẽ ꝓpositũ redeuntes
ꝓpt̃ pacẽ suã in suis honorib suscepert᷑:
⁊ quoscũq extra ipsoꝵ cõmunionẽ dam
nati baptirauerant. rebaptizare ñ au¬
si sunt. Cepit hoc eoꝵ factũ contra illos
ꝓ catholica multũ ualere: ut ora eoꝵ
penitus clauderentur. Que res cũ sic̃
oportebat ad sanandos ab sci̾mate ani¬
mos hominũ spargeret᷑ unstantiꝰ. ⁊ quaqͣ
u̾sum poterat catholicoꝵ sermonib ac
disputationib monstraretur. eos ꝓ pa¬

Expanded text:
li quippe illos, cum ad nos transissent, crudeli quippe illos, cum ad nos transissent, crudelissimos passi sunt. Accidit etiam, ut apud Carthaginem quendam diaconum suum nomine Maxibe Carthaginis diuisa parte Donati ordinduodecim, qui eius ordinationi praesentes adfuerunt, damnauerunt, ceteris autem ad eandem societatem schismatis pertinentibus die constituto facultatem redeundi dederunt. sed postea ex ipsis duodecim quosdam et ex illis, quibus dilatio data fuerat, post diem positum redeuntes propter pacem suam in suis honoribus susceperunt et, quoscumque extra ipnati baptizaverant, rebaptizare non ausi sunt. Coepit hoc eorum factum contra illos pro Catholica multum penitus clauderentur. quae res cum, sicut oportebat. ad sanandos ab schismate animos hominum spargeretur instantius et, quaqua uersum poterat, catholicorum sermonibus ac disputationibus monstraretur eos pro pa
Abbreviated transcription (Latin):
ignes in mortes uoluntarias usq qͣꝙ
mittebant. ⁊ aĩas ferales ase sibi illatis
suppliciis ꝓiciebant: horrebant ista
plurumni in ipsa suꝑstitione heretica b̃¬
stititi. ⁊ cũ innocentiȩ suȩ suffic̾e arbi¬
trarent᷑. qͥd sibi talia displicerent. dice.¬
bat᷑ eis a catholicis. Si innocentiã ur̃am
mala ista ñ polluunt. quomͦ dicitis orbem
xpĩanũ. uł falsis. uł certe ignotis cecilia¬
ni peccatis eeͥ pollutũ: Quomꝰ uos nefario
scelere ab unitate catholica tãquã ab area
dñca separatis: quȩ usq ad tẽpus uentila¬
tionis necesse ẽ ut habeat ⁊ frumͣtũ in
horreo recondendũ. ⁊ paleam ignib cõsu¬
m̃dã: Atq ita quibusdã ratio reddebatur.
ut aliqui ad unitatẽ catholicã etiã ini¬
micieias ꝑditoꝵ parati sustinere transi¬
rent. S plures quãuis id uellent. eos tñ
hoĩes quib tanta fuerat licentia seuien¬
di mimicos facere nͣ audebant. Honnul¬

Expanded text:
ignes se in mortes uoluntarias usquequaque ignes se in mortes uoluntarias usquequaque mittebant et animas ferales a se sibi inlatis suppliciis proiciebant? Horrebant ista plurimi in ipsa superstitione haeretica constituti et, cum innocentiae suae sufficere arbitrarentur, quod sibi talia displicerent, dicebatur eis a catholicis: si innocentiam uestram mala ista non polluunt, quo modo dicitis orbem Christianum uel falsis uel certe ignotis Caeciliani peccatis esse pollutum? quo modo uos nefario scelere ab unitate catholica tamquam ab area dominica separatis, quae usque ad tempus uentilationis necesse est ut habeat et frumentum in horreo recondendum et paleam ignibus consumendam? atque ita quibusdam ratio reddebatur. ut aliqui ad unitatem catholicam etiam inimicitias perditorum parati sustinere transirent; sed plures, quamuis id uellent, eos tamen homines, quibus tanta fuerat licentia saeuiendi, inimicos facere non audebant; nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
ut libi abscederent: tabulȩ frangebant᷑
Extorta debitorib cirographa reddebantur.
Quicũq dura illoꝵ u̾ba contempserant.
auriorib u̾berib qd̃ uidebant fac̾e co¬
gebant᷑. Innocentiũ qͥ eos offenderant
domus: aut deponebant᷑ ad solũ. aut ig¬
nib cremebant᷑. Iuidã patresfamilias ho¬
nesto loco nati. ⁊ generoso eultu eduea¬
ti. iuix uiui pꝰt eoꝵ cedes ablati st̃. iđ iunc¬
ti ad molã. ⁊ eã in girũ duc̃e tãquã iu¬
m̃ta contẽptibilia uerb̃e adacti sunt.
QSͥ enĩ de legib aux iliũ a eiulib potes¬
tatib adu̾sus eos aliquid ualuit. quis
in p̾sentia eoꝵ officialis anhelauit.
Quis qdł illi noluisseq̃ exacꝰtor exegit iꝰ
quis eos qui emꝵ cedib extincti st̃. uin¬
dicare temptauit. nͥ qd̾ ꝓpͥa de ilis pe¬
nas poscebat insania. cũ alii ꝓuocãdis
in se gladiis hominũ quos ut ab eis
alii ꝑ uaria p̃cipicia. alii ꝑ aquas. alii ꝑ

Expanded text:
ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. ut liberi abscederent, tabulae frangebantur. extorta debitoribus chirographa reddebantur. quicumque dura illorum uerba contempserant, durioribus uerberibus. quod iubebant, facere cogebantur. innocentium, qui eos offenderant. domus aut deponebantur ad solum aut ignibus cremabantur. quidam patres familias honesto loco nati et generoso cultu educati uix uiui post eorum caedes ablati sunt uel iuncti ad molam et eam in gyrum ducere tamquam iumenta contemptibilia uerbere adacti sunt. quod enim de legibus auxilium a ciuilibus potestatibus aduersus eos aliquid ualuit? quis in praesentia eorum officialis anhelauit? quis, quod illi noluissent. exactor- tor exegit? quis eos, qui eorum caedibus extincti sunt, uindicare temptauit, nisi quod propria de illis poenas; poscebat insania. cum alii prouocandis in se gladiis hominum, quos, ut ab eis alii per uaria praecipitia, alii per aquas. alii per
Abbreviated transcription (Latin):
ut enĩ om̃s uiuant ardent᷑ exoptat: sed
ne om̃s ꝑeant plus laborat. Gr̃as autẽ
s ualde in plurib locis. ⁊ ꝑ alias affri¬
aũ illa funesta contingunt. ubi ẽ tã
furiosũ ⁊ mutile hominũ genus. qui :
aliis temporib eadẽ facere consuerunt.
E t pus quidẽ quã iste leges a catholicis
imꝑatorib mitterent᷑. pacis atq uni¬
tatis.xpͣi paulatim docꝰtrina crescebat.
in eam quisq sic̃ discebat ⁊ uolebat
⁊ poterat. ex ipsa parte transibat. eũ tn
ap̃ illos ꝑditoꝵ hominũ dementissimi gͣ¬
ges in diu̾sis causis quietẽ innocentiũ ꝑ¬
turbabant. Quis ñ dñs seruũ suũ timere
cõpulsus ẽ si ad illoꝵ patrociniũ eõfugisse:
Qͥs eu̾sori minari saltim audebat aucꝰtori.
qͥs consumptor ẽ apothecarũ: qͥs quelibet
pot̾at exigere debitorẽ auxiliũ eoꝵ defen¬
sionẽq poscentẽ. timore fustiũ ⁊ incen¬
dioꝵ mortisq pͣsentis: Pessimoꝵ seruoꝵ

Expanded text:
ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ut enim omnes uiuant, ardenter exoptat: sed ne omnes pereant, plus laborat. gratias autem sed ualde in pluribus locis et per alias Afriautem illa funesta contingunt, ubi est tam furiosum et inutile hominum genus, qui et aliis temporibus eadem facere consuerunt. Et prius quidem quam istae leges a catholicis imperatoribus mitterentur, pacis atque unitatis Christi paulatim doctrina crescebat et in eam quisque, sicut discebat et nolebat et poterat, ex ipsa parte transibat, cum tamen apud illos perditorum hominum dementissimi greges in diuersis causis quietem innocentium perturbabant. quis non dominus seruum suum timere compulsus est, si ad illorum patrocinium confugisset? quis euersori minari saltem audebat aut auctori? quis consumptorem apothecarium, quis quemlibet poterat exigere debitorem auxilium eorum defensionemque poscentem? timore fustium et incendiorum mortisque praesentis pessimorum seruorum.
Abbreviated transcription (Latin):
arreptos eẽ confingunt correctis paret᷑.
aquib aute timebant᷑. Si aũ seipses occi¬
dere uoluerint ne illi qui lib̾andi st̃ li¬
berent᷑. ⁊ eo m liberantiũ t̾rere pietatẽ.
ut dũ tunet᷑ ne quidã ꝑditi ꝑeant. nͣ̃ e¬
ruant᷑ ꝑditioni qui uł iã nolebant ꝑire.
it coherciti poterant ñ ꝑire: quid hic a¬
gt caritas xp̃iana. p̃sertim cũ illi qͥ suas
mortes uoluntarias ⁊ furiosas minantur.
m popłoꝵ liberandoꝵ cõparatione ꝑ pau¬
ei sint: Qͥd agit gͦ frͣna dilecꝰtio. utrum
dũ paucis transitorios ignes metuit cami¬
noꝵ dimittit om̃s ȩtͣnis ignib gehenna¬
rũ. Et tam multos uł iã uolentes ut pos¬
tea ñ ualentes ꝑ eatholicã pacẽ ad uitã
uenuire ꝑpetuã. reliaquit in int̾itũ sem¬
pitnum: cauendo ne. quidã uoluntario
moriant᷑ interitu. qui uiuunt ad impe
an potiꝰ conseruat quos potest. ⁊ si spõ¬
te ꝑeant quos conseruare ñ potest:

Expanded text:
correctos esse confingunt! correctis parcunt, correctos esse confingunt! correctis parcunt, a quibus antea timebantur? Si autem se ipsos occidere uoluerint, ne illi, qui liberandi sunt, liberentur, et eo modo liberantium terrere pietatem, ut, dum timetur, ne quidam perditi pereant, non eruantur perditioni, qui uel iam nolebant perire uel coherciti poterant non perire, quid hic agit caritas Christiana, praesertim cum illi, qui suas mortes uoluntarias et furiosas minantur, in populorum liberandorum comparatione perpauci sint? quid agit ergo fraterna dilectio? utrum, dum paucis transitorios ignes metuit caminorum. dimittit omnes aeternis ignibus gehennarum et tam multos uel iam uolentes uel postea non ualentes per catholicam pacem ad uitam uenire perpetuam relinquit in interitum sempiternum cauendo, ne quidam uoluntario moriantur interitu, qui uiuunt ad impedan potius conseruat. quos potest, etsi sponte pereant. quos conseruare non potest?
Abbreviated transcription (Latin):
ista didicert̃: pͥus eripunt᷑ inuiti. ut
in catholica eccłia postea bonis p̃ceptis
⁊ morib sanent᷑ assueti. Nã multi eoꝵ
quoꝵ iã in unitate xp̃i piũ fidĩ feruo¬
rẽ caritatẽq miram᷑: cũ magna lȩtitia
doͣ grͣas agunt. qd illo errore carue¬
rͣt. uͥ mala ista bona prtauert᷑. Quas
gr̃as mͦ uolentes ñ agerent: nͥ pͥus
etiã nolentes ab illa nefaria societate
ascederent. Quid de illis dicamꝰ qui nob̃
ocidie confitent᷑. qd̾ iã olim uolebant. ẽẽ.
osiholici s int eos habitabant. int̾ quos
qd uolebant ẽẽ ñ ꝑot̾ant. ꝓ infirmita¬
de timoris : Ibi si unũ ũbũ ꝓͦ catholica di¬
cerent: ⁊ ipsi ⁊ domus eoꝵ funditꝰ eu̾te¬
rent᷑. Ms ẽ tam demens qui neget. istis
depuisse ꝑ ussa imꝑialia subueniri. ut de
uto eruerent᷑ malo: dũ illi quos tune
sunt timere cogunt᷑. ⁊ eolem timore
aut etiã ipsi corrigunt᷑. aut certe cũ se

Expanded text:
ista didicerunt, prius eripiuntur inviti, ut ista didicerunt, prius eripiuntur inviti, ut in Catholica postea bonis praeceptis et moribus sanentur assueti. Nam multi eorum quorum jam in unitate Christi, pium fidei fervorem caritatemque miramur. cum magna laetitia deo gratias agunt, quod illo errore caruerunt, ubi mala ista bona putauerunt. quas gratias modo uolentes non agerent, nisi prius etiam nolentes ab illa nefaria societate discederent. quid de illis dicamus, qui nobis cotidie confitentur, quod iam olim nolebant esse catholici. sed inter eos habitabant, inter quos id, quod uolebant, esse non poterant per infirmitatem timoris, ubi, si unum uerbum pro catholica dicerent, et ipsi et domus eorum funditus euerterentur? quis est tam demens, qui neget istis debuisse per iussa imperialia subueniri, ut de tanto eruerentur malo. dum illi. quos time- bant, timere coguntur et eodem timore aut etiam ipsi corriguntur ant certe, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ eos tria mortis genera. diabolus do¬
cuit: ut mori uolentes qͣn ñ inuenie¬
bant. quẽ tͣrerent ut eiꝰ gladio ferirent᷑.
ꝑ saxa se mitterent. aut in ignibꝰ gurgi¬
tibꝰ q donarent. Qͥs aũ illos ħ docuisse
credendus ẽ possidens cor eoꝵ: nͥ ille qui
⁊ saluatori nr̃o ut se de puina tẽpli p̃ci¬
pitaret tãquã de lege suggessit: Luius
suggestionẽ a se utiq ꝓhiberent : si ma¬
gistrũ xp̃m in corde portarent. S qͥa
in se diabolo potiꝰ dedert᷑ locũ. aut sic
ꝑeunt quẽ admodũ grex ille porcoꝵ guẽ
aut illis mortib erepti. ⁊ pio matris ca¬
tholicȩ gremio collecti. ita lib̾ant᷑ quẽad¬
modũ ẽ a dño lib̃atus. quẽ pat̾ eiꝰ a de¬
monio sanandũ obtulit dicens. qd aliqnͣ
cadere in aquã. aliqnͣ in igne̾ soleret.
Unde magna in eos fit misodia. cũ etiam
ꝑ istas imꝑatoꝵ leges. ab illa secta uͥ per
docꝰtrinas demonioꝵ m̃daciloquioꝵ. mala

Expanded text:
nim eos tria mortis genera diabolus donim eos tria mortis genera diabolus docuit, ut mori volentes, quando non inveniebant quem terrerent, ut ejus gladio ferirentur, per saxa se mitterent, aut ignibus gurgitibusque donarent. Quis autem illos haec docuisse credendus est, possidens cor eorum, nisi ille qui et Salvatori nostro, ut se de pinna templi praecipitaret, tanquam de Lege suggessit ? Cujus suggestionem a se utique prohiberent, si magistrum Christum in corde portarent. Sed quia in se diabolo potius dederunt locum, aut sic pereunt quemadmodum grex ille porcorum, quem  ; aut illis mortibus erepti, et pio matris Catholicae gremio collecti, ita liberantur, quemadmodum est a Domino liberatus, quem pater ejus a daemonio sanandum obtulit, dicens quod aliquando cadere in aquam, aliquando in ignem soleret . 13. Unde magna in eos fit misericordia, cum etiam per istas imperatorum leges, ab illa secta, ubi per doctrinas daemoniorum mendaciloquorum mala
Abbreviated transcription (Latin):
ut idola frangerent. s ut int̾ficeren¬
tur a cultorib idoloꝵ. Nã illud si ac¬
cepta legitima potestate face uellent.
si quid eis accidisset. possent habere
qualẽcũq umbrã nominis martyrũ.
S ad hoc solũ ueniebant: ut integͥs
idolis ipsi ꝑimerent᷑. Qã singuli qͥꝙ
ualentissimi iuuenes cultores idolaꝵ qͥs
qd̾ occid̾et. ipsis idoł uouere consueuan
quidã etiã se trucidandos armatis na¬
torib ingerebant. ꝑcussuros se eos nͥ ab
eis ꝑimerent᷑ t̾ribilit̾ c̃inantes. h̃nus¬
⁊ a iudicib transeuntib extor quebant᷑
iuolent᷑. ut a carnificib uł ab officio fe¬
rirent᷑. Unde quidã illos sic illusisse ꝑ¬
hibet᷑. ut eos tãꝙͣ ꝑcutiendos ligari x̃
dimitti iuberet: atq ita eoꝵ impetũ in¬
cruentus ⁊ illesus euaderet. lã uͦ ꝑ ab¬
rupta p̃cipicia. ꝑ aquas ⁊ flãmas occiłe
se ipsos. cotidianus illis lusus fuit. hec e¬

Expanded text:
ut idola frangerent, sed ut interficerenut idola frangerent, sed ut interficerentur a cultoribus idolorum. nam illud si accepta legitima potestate facere uellent, si quid eis accidisset, possent habere qualemcumque umbram nominis martyrum: sed ad hoc solum ueniebant, ut integris idolis ipsi perimerentur: nam singuli quique ualentissimi iuuenes cultores idolorum. quot quis occideret, ipsis idolis uouere consueuerant. quidam etiam se trucidandos armatis uiatoribus ingerebant percussuros eos se, nisi ab eis perimerentur, terribiliter comminantes. net a judicibus transeuntibus extorquebant violenter, ut a carnificibus vel ab officio ferirentur. Unde quidam illos sic illusisse perhibetur, ut eos tanquam percutiendos ligari et dimitti juberet, atque ita eorum impetum incruentus et illaesus evaderet. Jamvero per abrupta praecipitia, per aquas et flammas occidere seipsos, quotidianus illis ludus fuit. Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
la ꝓ bonis. qr eis consulimꝰ ad etͣnã salu¬
tem. etiã temporalẽ nob̃ conant᷑ aufer¬
re. sic amantes homicidia: ut in seipsis
ea ꝑficiant. qnͣ in aliis ꝑpetrare non
possunt. Sicͣ enĩ caritas laborat ęccłiȩ
sic eos ab illa ꝑditione lib̾are ut eoꝵ
nemo moriatur: sic eoꝵ laborat fu¬
ror. aut nos occidere ut sue crudeli¬
tatis pascant libidinẽ. aut etiã seip¬
sos ne ꝑdidisse uideant᷑ occidendorũ
hominũ potestatẽ. Qui aũ nesciunt
consuetudinẽ illoꝵ: putant eos modo
se ipsos occidere qnͣ ab eoꝵ insanissima
dominatione ꝑ occasionẽ legũ istarũ
qͣ ꝓ unitate sunt constitute tanti ppłi
liberant᷑. Qui aũ seuint ⁊ ante ipsas
leges quid face̾ soleant. ñ eoꝵ mirant᷑
mortes : s recordant᷑ mores. maxime
qnͣ adhuc cultus fuerat idoloꝵ. ad pa¬
ganoꝵ celeberrimas sollemnitates in¬
gentia turbarũ agmina ueniebant: ñ

Expanded text:
la pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salula pro bonis, quia eis consulimus ad aeternam salutem, etiam temporalem nobis conantur auferre sic amantes homicidia, ut in se ipsis ea perficiant, quando in aliis perpetrare non possunt. sicut enim caritas laborat ecclesiae sic eos ab illa perditione liberare, ut eorum nemo moriatur. sic eorum laborat furor aut nos occidere, ut suae crudelitatis pascant libidinem, aut etiam se ipsos, ne perdidisse uideantur occidendorum hominum potestatem. Qui autem nesciunt consuetudinem illorum, putant eos modo se ipsos occidere, quando ab eorum insanissima dominatione per occasionem legum istarum, quae pro unitate sunt constitutae. tanti populi liberantur; qui autem sciunt. et ante ipsas leges quid facere soleant, non eorum mirantur mortes, sed recordantur mores. maxime, quando adhuc cultus fuerat idolorum, ad paganorum celeberrimas sollemnitates ingentia turbarum agmina ueniebant, non
Abbreviated transcription (Latin):
illã sara cohercendo. Illa enĩ dñȩ fa¬
eiebat inuiriam: ista imponebat.
suꝑbiȩ disciplinã. Deinde quęro. si bo¬
ni ⁊ scĩ nemini faciunt ꝑsecutionẽ.
s tantũmodo patiunt᷑. cuiꝰ putant
ẽe in psalmo uocẽ ubi legit᷑ ꝑsequar
inimicos meos ⁊ cõp̃hendã illos: ⁊ ñ cõ¬
u̾̃tar donec deficiant. Si gͦ uerũ dic̾e̾
uł agnoscere uolumꝰ. ẽ ꝑsecutio inuis¬
secutio iusta quã faciunt impiis eccłiȩ
.xp̃i. Ista itaq beata ẽ: qͣ ꝑsecutionem
patit᷑ ꝓpt̾ iustitiã. Illi uͦ miseri: qͥ ꝑse¬
cutione patiunt᷑ ꝓpt̾ iniustitiã. ꝓinde is¬
ta ꝑsequit᷑ diligendo: illi seuiendo. Ista
ut corrigat : illi ut eu̾tant. Ista ut re¬
uocet ab errore: illi ut p̃cipitent in er¬
rorẽ. Deniq ista ꝑsequit᷑ inimicos ⁊ cõp̃¬
hendit donec deficiant in uanitate: ut
in u̾itate ꝓficiant. Illi aũ retͥbuentes ma¬

Expanded text:
illam Sarra cohercendo: illa enim \' faillam Sarra cohercendo: illa enim \' faciebat iniuriam, ista inponebat superbiae disciplinam. deinde quaero. si boni et sancti nemini faciunt persecutionem. sed, tantum modo patiuntur, cuius putant sse in psalmo uocem. ubi legitur: Persequar inimicos meos et comprehendam illos et non conuertar. donec deficiant. Si ergo uerum dicere uel agnoscere uolumus, est persecutio iniusest persecutio iusta, quam faciunt impiis ecclesiae Christi. ista itaque beata est. quae persecutionem patitur propter iustitiam, illi uero miseri, qui persecutionem patiuntur propter iniustitiam. proinde ista persequitur diligendo, illi saeuiendo, ista ut corrigat. illi ut euertant, ista ut reuocet ab errore, illi ut praecipitent m errorem; denique ista persequitur inimicos et comprehendit. donec deficiant in uanitate, ut in ueritate proficiant. illi autem retribuentes ma