comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
e tenebris filius lucis de illo uestibuli fa¬
rus. Artiores nexusliuentium lacertorũ
macie cutis actenuata laxauerat⁊ & dum
animũ suum ad suꝑne gaudia claritatis
actolleret: int̾ beaca supplicia. ñ ininus fu¬
it consũpsisse sanguinẽ quã fudisse. Cui¬
iudex ait. Quantum rectius faceres simpho¬
riane: ut immortalib diis seruiens mune¬
ratum te ex erario publico nobilis miliciȩ
splendor actolleret. Quappt̃ alancia sertis
redimiri ubemꝰ altaria: thure odoribusq
soluere. Sc̃s simphorianus respondit. Non
debet iudex cui cõmissa res publica ẽ: ua¬
nis uerborum sermocinationib subiacentẽ
die ad ꝓfectum animȩ aliquid addere:
quanto ꝑiculosius ẽ a salute discedentem¬

Expanded text:
e tenebris filius luces| de illo\\ uestibulo ferus artiores. Nexus libentium lacerdorum| aciae cotis adtenuata laxauerat et dum animo suo| ad superna gaudio alacritatis adtolleret. Inter beata| supplicia non minus fuit consumpsisse sanguinem quam| fudisse. Iudex ait quantum rectios faceres. Synforiane| ut inmortalebus diis seruiens muneratum te ex erario| publico nubelis miliciae splendor adtolleret. Qui niredemire iubemus altaria ture odoris . soluere. Sanctus symforianus dixit non dibet iudex| cui comissa res publica est fribulis uerborum sermocina| cionibus subiacentem die ad profectum anime aliquid addere, quanto periculosius est a salute discedere
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Ego dedi potestatem demonib in ipsis
bitat. Dicit ei rex Sicut tu fecisti frem̃
meũ deum suum relinquere. tuoq credẽ:
ita ego faciam te relinquere dm̃ tuum. me-
cere deo meo: poteris me ad sacrificium
poteris dõ meo: ego om̃s deos tuos cõminuã.
et tu crede deo meo. Et hȩc eo dicence: nunti

Expanded text:
apostolus: «Ego dedi potestatem demonibus ut ipsi i». Dixit ei rex: «Sicut fecisti fratrem meum deum suum relinquere tuoque credere, ita ego faciam te relinquere deum tuum meoqcere deo meo, poteris me ad sacrificium potes, ego omnes deos tuos comminuam e
Abbreviated transcription (Latin):
eo sagacitas. ut quicquid ahis p̾dicaret. ipse
pͥus implere sactageret. Erat enĩ pietate
repletus: miscdia p̃ditus: in p̃dicatione para¬
tus : in intellectu ꝓfundus: colloqͥo amabi¬
lis: uigore fortis: ꝑ omĩa hospitalis: capti¬
uoꝵ redẽptor: dolentiũ consolator: eccłia¬
rum constructor: abstinentiȩ sectator⁊ ñ
solum aut̃ ille:. s etiã in exemplo illius
multi. Ita fugiebat mendatiũ. tanꝗͣ mor¬
tale uenenum. Castissimꝰ. sobrius: in om̃i
ppłis. gaudentib angelis. anima incli-¬
ti sacerdotis de mundi ludibrio migra¬
uit ad xp̃m: ꝑceptura a dño palmam
głȩ cum triumpho. Corpus terra susce-¬
pit: anima xp̃o reddita ẽ: regnante
cum patre et spũ scõ qui uiuit & reg¬

Expanded text:
eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione paratus, in intellectu profundus, conloquio amabilis, vigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam mortale venenum, castissimus, sobrius, in omni populis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibrio migravit ad Christum, perceptura a Domino palmam gloriae in triumphum. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est, regnante cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentes nauigium culpa periclitari.
sollicite ꝑserutantes inuenerunt corium
& carnẽ pariter bouis. Reu̾tentes impel¬
lente uento ad insulam cum reddidissent
direpta: accepta indulgentia. fidelitate ꝓ¬
missa. benedictione ꝑcepta. reu̾si sunt cum
lio quoq tempore. cum detinente
uento naues britannicȩ moraren.¬
etur inlittore: naucis periclitantib fame.
cũ uir dĩ pietate cogente duo animalia &
farinam uel panes precepisset eis tribui:
oiationẽ ꝓeis cum fr̃ib faciens: obtento
uento a dño. in crastinum impeͬrauit a xp̃o
ꝓsperum nauigii cursum.
na dierum sedens cum frĩbus spũ
dõ gras agamus ꝑ om̃ia: quia cito nobis
a partib marinis aduenient oportuna
compendia. Nec multopꝰ scottorum nauis
diu̾sis mercimoniis plena ad lictus affu¬
it que calciamenta ac uestimenca frib¬
plicare stilo: nͥ illi opifici sũmo: qͥ numerat
multitudinẽ stellarum. Tanta enĩ erat in

Expanded text:
intellegentes navigium culpa periclitari, intellegentes navigium culpa periclitari, sollicite perscrutantes invenerunt corium et carnem pariter bubi. Revertentes inpellente vento ad insulam, cum reddidissent direpta, accepta indulgeiitia, fidelitate promissa, benedictione percepta, reversi sunt cum Alio quoque tempore, cum detento vento naves Brittanicae morarentur in littore, nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribus faciens, obtentu ventu a Domino, in crastinum eis impetravit a Christo prosperum navigii cursum. 42. Una dierum sedens cum fratribus, spDeo gratias agamus per omnia, quia cito nobis a partibus marinis advenient oportuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratrplicare stilo, nisi illi opifici summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in
Abbreviated transcription (Latin):
tibus suis.
ed & uice alia cum egeret pin¬
guedine ad lum inaria conein¬
nanda et a dño peteret oratione assi¬
dua ut eiꝰ munere eoꝵ suppleretur
indulgentia: mane facto monachus
ueniens nuntiauit qd̾ magnũ piscem
mortuum. musculũ nomine undȩ ma¬
ris dectulissent in littore. Ex cuius
carne: triginta modios pinguedinis
fr̃s traxerunt in lumine. S alio tẽ
pore cum territoriũ pictauense
cepisset grauis in edia angustiare: & uir
dĩ sollicitus de necessitate frm̃ attentius
incubaret orationis studio: mane facto
multitudo pͤiscium quos marsupas uocass. inuen
in alueolo: quȩ ducentȩ triginta & septẽ
recedente mari remanserunt in sicco.
Unde & ꝑtotum anni spacium fr̃s habu¬
erunt consolationis compendiũ: et plu¬
nientes brithtones nautiei: iuuẽ¬
eum monast̾i subripuerunt in scelere fur¬
ci. Dumq uellent ad ꝓpͥa remeare⁊ cepit
mare intumescere: & ipsis periculum mi¬
nitari. Tunc quidam de nautis sensu sani

Expanded text:
tibus suis. 38. Sed et vice alia cum egeret pinguidinem ad luminaria concinnanda et a Domino peteret oratione adsidua, ut eius munere eorum subpleretur indigentia, mane facto, monachus veniens nuntiavit, quod magnum piscem mortuum, musculum nomine, unda maris detulisset in littore, ex cuius carne treginta modia pinguidinis fratres traxerunt in lumine. 39. Sed et alio tempore, cum terreturio Pectavinse coepisset gravis inedia angustare et vir Dei sollicitus de necessitatem fratrum adtentius incubaret orationis studium, mane facto, multitudo piscium, quas marsuppas vocant, invenerunt in alveum, quae ducentae treginta et septem, recedente mare, remanserunt in siccum. Unde et per totum anni spatium fratres habuerunt consolationis conpendium et plure advenientes Brittones nautici iovencum monasterii subripuerunt in scelere furti, dumque vellent ad propria remeare, coepit inare intumescere et ipsis periculum minitare. Tunc quidam de nauticis sensu sani,
Abbreviated transcription (Latin):
in haccausa semꝑ. semita u̾gente collabi¬
tur. Quisquisxp̃ĩanus dãpnatus pas¬
sionib det̾ioris u ite mala retrorsum
semita exorbitante iactatus. et parati mune¬
ris grã destitutus. antiqui hostiᷤ rictib pace¬
bit. Ds̃ nr̃ ut nouit remunerare merita:
ita et nouit punire peccata. Nomini suo o¬
bedientes uiuificat: rebelles int̾ficit. In cuiꝰ
ferum diaboli seuientis intrare naufragiũ.¬

Expanded text:
in| chaos semper semita uergentem conlabitur quisquis| christianus damnatis passionibus derelictis uitae ma| la retrorsum. m exorbitante| iactatus et paradysi uiris gratiam distitutus .| et antiqui ostis rectibus patit. Deus noster . ut nouit re| munerare merita ita nouit ponere peccata. Nomine| suo obidientes uiuificat rebellis interfecit. In cuiusferum| diaboli seuientis intrare naufragium.
Abbreviated transcription (Latin):
applicuit. Erat tunc in augustudunen¬
si
urbe. fausti nobilissimi uiri filius nomine¬
simphorianus. xpĩanȩ familiȩ. licteris
bene institutus. & morib: ita ut in pͥme¬
uȩ indolis florentib annis. senum antici¬
pans uitam. ȩtatem immaculatȩ mentiᷤ
sinceritate suꝑaret: quẽ ante actotempo¬

Expanded text:
it. Erat| tunc in augustodinensi urbe fausti nubelis| uiri . filius symforianus christiane familiae litteris| bene institutus . et morebus ita ut primaeue indo| lis florentis annos sinsum anticipans . uitam| inmaculatae mentes sinceritate superaret. Hic ita
Abbreviated transcription (Latin):
dum sollicitati ma¬
teria ub̃iore ꝓducti
sunt: dum ꝑ multipli¬
ces sensus locupletare credunt᷑ in¬
genia. S m illustrissimi uiri ger¬
mani ep̃i uitam gestaq uel ex ali¬
qua parte dieturo: incutitur ꝓ
miraculorũ numositate trepidatio:
Et sicut soł splendor. humanis il¬
latꝰ obtutibꝰ hebetata oculorum a¬
cie. lum confundit ex lumine: ita
animi mei infirmitas oblatũ pre¬
coniorum cumulũ. quẽ implere
non potest expauescit. S rursũ in¬
tra sedem pectoris mei contentio al¬
terna confuigit. hinc resistit in¬
possibilitas conscientiȩ: illinc
commemorari aliqua uel ꝓferre
& religionis contemplatio. & innu¬
merabiliũ miraculorũ exempla con¬
pellunt: qͦ agnatoninł ꝓfectui oi¬
um impie ꝑ obͥuctũ subtrahun᷑.¬
Iccͥco malui uerecundiã meã negli¬
gẽ: quam uirtutes diuinas usqqͣq obb¬
uione ueterascẽ. Excusat mat̾ia dictatore:
& cui u̾borum abiectio displicuerit:
sensus placebit. Nec uereor puasorẽ

Expanded text:
dum, sollicitante materia uberiore, producti sunt, dum per multiplices sensus locupletari creduntur ingenia; sed mihi inlustrissimi viri Germani antistitis vitam gestaque vel ex aliqua parte dicturo incutitur pro miraculorum numerositate trepidatio. Et sicut solis splendor humanis inlatus obtutibus, hebetata oculorum acie, lumen confundit ex lumine, ita animi mei infirmitas oblatum praeconiorum cumulum, quem implere non potest, expavescit. Sed rursus intra sedem pectoris mei contentio alterna confligit: hinc resistit inpossibilitas conscientiae, illinc commemorare aliqua vel proferre et religionis contemplatio et innumerabilium miraculorum exempla conpellunt, quae agnitioni vel profectui omnium impie per obductum silenIdcirco malui verecundiam meam neglegere quam virtutes divinas usquequaque oblivione veterescere. Excusat materiadictorem, et cui verborum abiectiodisplicuerit, pulchri sensus placebunt. Nec vereor pervasorem
Abbreviated transcription (Latin):
liassent illũ: intromiserunt eum por¬
tantẽ sibimetipsi ȩculeum. Ꝙ dum ꝑger&.
ei. Eece adriane. dignus effectus es: ut
gͦ ne resoluaris timore. et reuertaris ad¬
uomitũ tuũ: et fiat merces tua in uacu¬
um. Uide ne thesaurũ tuũ dep̃detur
diabolus. ne terreant te ea quȩ uides
ce ad ea quȩ expectas: et fiducialit̾ acce¬
dens confunde mentẽ tyranni. Noneñi
condigne sunt passiones huiꝰ temporis ad
futurã głam quȩ reuelabit᷑ in nob. Na¬
de domine m̃s ut solũmͦ ad dm̃ respiciat

Expanded text:
liassent illum . introducebant eum .| portantes sibimetipsi aeculeum. et dum pergeret es. Ecce hadriane| dignus effectus es . ut m. Vide ergo ne resoluares timorem . et| reuertaris retrorsum et fiat mercis tua in uacuum| ne thesaurum tuum depraedetur diabolus . nec| terreant te ea quę uides ce| ad ea quae expectas . et fiducialiter accedens| confunde mentem tyranni. Non enim condigni sunt| passiones huius tempores . ad futuram gloriam| quae reuelabitur in nobde, domine meus, ut solummodo ad Deum fiat
Abbreviated transcription (Latin):
nus maximiamus quod concurreret ad
eos mulcicudo matronarũ. et maxime be¬
ut ꝓhiberent᷑ ingredi ad eos. Hȩc cũ au¬
eres ministrare scĩs: exurgens totundit
crines suos. et induit se ueste uirili. et
nȩ adcurandũ. E dum implesset mini-¬
bat ad pedes beati adriani: dep̃cans eũ
et dicens. Dñe m̃s rogo te memorare con
iunctionis nr̃ẽ. memorare qm̃ ego coope¬
rata sum terum in hoc mr̾io ꝑseuerare.¬

Expanded text:
nus eo quod concurrisset ad eos| multitudo faeminarum . maxime ut prohiberentur ingredi ad eos. Videns| aueres| ministrare eis . totondit crines suos. et induit se| ueste uirili . et ne| ra. Et dum implisset minibat ad pedes hadriani depraecans| eum et dicens. rogo te domine meus memorare con| iunctionis nostrae . memorare quoniam cooperata| sum tecum in hoc martyrio . prae
Abbreviated transcription (Latin):
posuit eam in grabato ad caput suum.
nullo sciente. Post aliquantos aũt dies
cognoscens quidam tribunus quod eẽt
niens ad palaciũ. rogabat regẽ: ut eã
acciperet sibi coniugẽ. Erat enĩ multũ
diues. et pͥma in clarissimis mulierib
et ualde pulchra. Tribunus uͦ tͣnsmisit
ad eam honestas feminas: quȩ ei loque¬
rentur de coniugio Beaca uͦ nathalia
audiẽs hec u̾ba ita respondit. Et ego audi¬
ens hȩc: multũ gauisa sum. Quis eñi¬
mͥ pocerat pr̃are hoc. ut coniungerer
enĩ existimabã me inquiri. Hȩc ꝓpc̾e̾a
dicebat. uolens fug̾e: et abire ubi erant
duxit mulieres. quȩ misse fuerant a
ad reclinatorium suũ: ubi erat manus
mr̾is adriani. Et ꝓcidens in faciem
iuxta his qͥ tͥbulaco sunt corde⁊ respice in¬
me aucillam tuã: et ne ꝑmictas macula¬
ri thorum concorporalẽ adriani mr̃is tui.
Rogo te domine rogo: ne obliuiscaris
quȩ sustinui ꝓpt̾ nom̃ tuum. Misericors¬

Expanded text:
posuit eam in grabatto ad caput suum . nullo sciente .| Post dies autem agnoscens quidam tribunus ciuitatis . ueniens ad palatium.| Rogabat regem . ut eum acceperet sibi . in coniugium| erat enim multum diues . et prima in clarissimis mulie| ribus et ualde pulchra . tribunos uero transmisit ad| eam honestas feminas . ut ei loquerentur de coniugio| Beata uero natalia audiens haec uerba . ita respon| dit. et ego audiens haec multum gauisa sum quis enim| poterat mihi praestare hoc ut coniungerer enim aestimabam me inquiri.| Haec autem dicebat uolens fugere et abire ubi erant|duxit mulieres| quae missae fuerant a ad reclinatorium ubi erat ma| nus martyris hadriani . et procidens in faciem iuxta es his qui tribulato sunt cor| de . respice in ancillam tuam. et ne permittas macula| ri concorporalem hadriani martyris tui. Rogo domine. rogo| ne obliuiscaris quae sustinuit propter nomen tuum. et dum or
Abbreviated transcription (Latin):
des scõꝵ ancilla dĩ: et adorauit uincula
eorũ. Inuenit enĩ corpora putrefacta a
torm̃tis: ita ut uermes stillarent de ulce
rib eoꝵ. E inclinans se ext̃gebat putre
dinem eoꝵ. Mittens aut̃ puellas suas. ius¬
sit ut apportarent omĩa linceamiania eiꝰ¬
ad eam: mulca et ualde p̃ciosa. Erat e¬

Expanded text:
domini . et adorauit| uincula eorum . inuenit enim corpora eorum putre| facta a tormentis . ita ut uermes stillarent de ulce| ribus eorum et inclinans se . extergebat omnem pu| tredinem. Mittens autem puellas suas . iussit| ut adportarent ad eam omnia lenteamina eius .| multa et ualde praeciosa . et
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. Tyrannus dixic ad eos qui cede¬
bant eũ. Dicite ei. Noli blasphemare dõs.
Adrianis sc̃s respondit. Si ego ita torqͤ
sunt. putasne quanta uel qualia tibi im
phemas : Maximianus dixit. Hec u̾ba:
illi seductores te docuerunt. Adrianus
Resp̃ Quare seductores dicis eos qui doc¬
tores sunt uite ȩternȩ: Seductores ma¬
gis uos estis: qui illaqueatis homines ad

Expanded text:
ati sunt. Tirannus dixit ad eos qui eum| caedebant. Dicite ei. noli blasphemare deos| Adrianus dixit. Si ego ita torqueor sunt. Putasne qualia uel qu\a/n| ta sunt phemas. Tyrannus dixit hęc| uerba te illi seductores docuerunt. Adrianus di| xit quare seductores dicis eos . qui docatores sunt| uitae aeternae. Seductores magis uos estis . qui| laquiatis hominis ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum hȩc dixisset: ualefaciens abiit in do
mͥ dñi mei ꝑgam in domũ meam ut ad¬
ducam huc ancillam urãm. sororem me¬
am: ut p̃sens sit passioni nr̃e. Spopondi¬
onis nr̃ȩ accersiã te. Ee dum ei adquie
uissent scĩ: dedic munera his qui erant
ꝑgeret. uidic eũ quidam de ciuib illius ei¬
auit nachaliȩ coniugi eiꝰ dicens. Absolucꝰ
ẽ adrianus et ecce uenit ꝑuiam: iam enĩ¬
lia: non credidit dicens. & quis pocerit ab
soluere eũ de uinculis illise Non mͥ concin¬
gat ut absoluant eũ: nequando separetur
a sc̃ĩs illis. Et dum adhuc loqueret᷑: ecce pu¬
lia suspicata ẽ qd̾ fugisset mr̾ium. et con¬
tristata ẽ ualde: et flebat amarissime.
et cũ uidissec eũ. surgens ꝓiecit ea quȩ
erant inmanib eiꝰ. et clausit hostium do¬
mus suȩ contra eũ: et exclamans dicebat.

Expanded text:
um haec| dixisset . ualefaciens . abiit in dmihi pergam in domum meam .| et adducam ancillam uestram sororem meam . ut prae| sens sit passioni nostrae. Spopondonis nostrae accersirem eam . et dum ei adquie| uissent sancti . dedit munera his qui erant geret . uidit eum quidam de ciuibus sauit . nataliae coniugi ipsius dicens. Ab| solutus est hadrianus. Et ecce uenit per uiam . illam non| crededit . dicens. et quis potuit eum absoluer\e/ de uinculis| illis. non mihi contingat ut absoluant illum. ne| quando separetur a sanctis illis. Et dum adhuc loque| retur . ecce punatalia suspicata est| quod fugisset martyrium . et contristata est| ualde. et flebat amarissimae. Et cum uedisset| eum . surgens proiecit eam quae erant in manibus| suis et clausit ostium domus
Abbreviated transcription (Latin):
nis fines ingressum ñsolũ honorifice susce¬
pistis. uerũ etiam omem̃ humanitatem
speciali dilectione mͥ generaliter exhibu¬
istis: si oꝑe ut uolo dignas grates uobis
rependere nequeor solũ id qd ualeo. eo
studiosus deuota mente face̾ desidero:
quo me in aliqͦ huiꝰ cemodi negotio. defe¬
cisse cognosco. Nam licet in diuina pagi¬
na legatur quod exhibitio oꝑis ꝓbatiosit
uere dilectionis: attam̃ cogende neces¬
sitate quandocũq facultas bonȩ oꝑatio¬
nis defecerit: si uoluntas integrȩ de¬
uotionis ꝑmanserit: nullũ ex hoc decͥ¬
mentũ caricas habebit: quia siquid de¬
fuerit exoꝑatione: id totum implet ca¬
ritas ꝓbona uoluntate. Igit᷑ ut p̃fatus sũ
ñ meis meritis. s grã fraternȩ caricatis

Expanded text:
s non solum honorifice suscepistis, verum aetiam omnem humanitatem spetiali dilectione generaliter exhibuistis, si opera sicut volo dignas grates vobis rependere nequeo, solum id quod valeo eo studiosius devote mente facere desidero, quo me in aliquot huiuscemodi negotio defecisse cognosco. Nam licet in divina pagina legatur, quod exhibito operis probation sit verae dilectionis, attamen cogente necessitate, quandocumque facultas bonae operationis defecerit, si voluntas integrae devotionis permanserit, nullum ex hoc detrimentum karitas habebit, quia si quid defuerit ex operatione, id totum implet karitas pro bona volunate. Igitur, ut praefatus sum, non meis meritis, sed gratia verae karitatis
Abbreviated transcription (Latin):
troductus fuisset adrianus: uidens
nes in tua insania et uis de hac ui¬
ta male exire & Adrianus. respõdit.
lam tibi dixi qm̃ recessi a dementia
scłi: et idõ parat᷑ sũ uitã ꝓxp̃o finire.
Aarimianꝰ yrannus dixit. Ergo ad¬
huc non sacrificas: nec adoras deos. sic̃¬
&e ego et om̃se Adrianus sc̃s respõdit.
et temet ipsũ ꝑdis. et multitudinẽ hanc
popłi quã facis ad orare eos qui sine ani-¬
ma sunt. ut derelinquant dm̃ qui fecit
celũ et terrã mare et omĩa quȩ in eis st̃¬

Expanded text:
troduc| tus fuisset hadrianus . uidens nes in tua insania| et uis de hac uita male extradi. Hadrianus| dixit iam dixi tibi . quoniam recessi ab amencia . et| ideo paratus sum uitam+ finire+. Maximianus| tyrannus dixit. Ergo nunc non sacrificas nec| adoras deos sicut ego et omnes. Hadrianus di| xit. et| temet ipsum perdes . et multitudinem hanc populi| quam facis adorare deos qui sine anima sunt .| ut relinquas deum qui fecit caelum et teram mare| et omnia quę in eis s
Abbreviated transcription (Latin):
uł sorores quȩ erant ibi ut excitarent eã:
inuenerunt eã defunctam. Exurgentes
fecissent orationẽ. pꝰdepositionẽ corporis eiꝰ:
signauerunt ipsã domũ. Mulcicudo autẽ
uroꝵ ac mulierum ꝑmanebat ibi: & ab

Expanded text:
uel sorores qui erant ibi . ut eam excitarent| inuenerunt eam defunctam . et exsurge| Et dum fecissent orationem pro depositione corporis eius .| signauerunt ipsam domum. Multitudo autem uirorum| ac mulierum permane
Abbreviated transcription (Latin):
tit uobẽ ante tribunal xͥ dñs m̃s adria¬
nos apparuic ei. Tu aũt exurgens: ascẽ
de nauiculã et nauigans: ueni ruxta
nos. ubi sunt corpora nr̃a. Ibi enĩ uisica¬
bit te dñs: et ꝑducet adnos. Et dum e¬
uigilasset nathalia. et in semet ipsa re¬
u̾sa fuisset: exurgens reliquit omĩa sua
solũm᷑ manũ beati adriani secũ tulit:¬

Expanded text:
nus meus hadrianos apparuit ei Sed exsurgens| ascende in nauicula . et nauigans ueni iuxta nos ubi| sunt corpora nostra. Ibi enim uisitauit te deus . et perdu| cet ad nos . et dum euigilasset et in semet ipsam reuersa| fuisset. Exsurgens et relinquens omnia . solummodo| manu beati
Abbreviated transcription (Latin):
bam: ut eo tenatius uera dilectio quasi
glucine fidĩ adunguem usq ꝑducta in¬
ter nos iuigit̾ ualeat ꝑmanere: quoego
uobis sc̃ȩ caritatis dulcedine copulatus:
ex singularis amicitiȩ uos federe com¬
plexus. gratũ quid uob̃ & amicabile ui¬

Expanded text:
bam, ut eo tenacious vera dilectio quasi glutine fidei ad unguem usque perducta inter nos iugiter valeat permanere, quo ego vobis sanctae karitas dulcedine copulates et singularis amicitae vos faedere complexus gratum quid vobis et amicabile vi
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾̃ib ẽẽ putarẽ. Unde dum int̾ ipsa sacͣ
eloquia ur̃a quȩ mͥ uidebant᷑ quodam¬
mͦ flatu scĩ sp̃s ignita. & quasi ex ipsofon¬
te salutaris scientiȩ salientia. passionẽ¬
grauib suspiriis egre tolerarecis: ego
quoq suꝑhoc non minori cura sollicitꝰ
mecũ tacitus cogitaui: quid de hac re

Expanded text:
 esse putarem. Unde dum inter ipsa sacra eloquia vestra, quae mihi videbantur quodammodo flatu sancti spiritus ignita et quasi ex ipso fonte salutaris scientiae salientia, primam pagravibus suspiriis aegre tolerartis, ego quoque super hoc non minori cura sollicitus mecum tacitus cogitavi, quomodo in hac re
Abbreviated transcription (Latin):
q confortate eum de illis beatissimis mo¬
nitis: ut fucura credens adimpleat ago¬
nem. Et dum hec dixisset: ꝓcidit ad pe¬
des eoꝵ. et aduocauit uincula eoꝵ qͥb cirtũ
dati erant: et iterũ ingressa ẽ ad adria¬
num comparem suũ. erat enĩ interior
custodia ubi erat excensus in ligno: et
dixit ad eum. Uide dñe m̃s ne aspicias
ad pulchricudinẽ corporis tui: nec inde¬
corem iuuentutis tuȩ: hȩc omĩa ȩsca u̾¬
mium sunc. Nec seducat te aurũ aut
argentum aut indum̃ca p̃tiosa: aut pos¬
sessiones uł reliquarũ rerum implicatio¬
nes Nonenim aderunt cuiquam in hora

Expanded text:
 confortate eum| de illis beatissimis monitis . ut futura credens . adim| pleat agonem. Et dum haec dixisset procedet ad| pedes eorum . et adorauit uincula quibus circum| dati erant. Et iterum ingressa est ad adrianum .| erat enim in interiore custodia extensus in ligno| Et dixit ad eum. Vide domine meus . ne aspicias ad| pulchritudinem corporis tui. ne ad decorem iuuen| tutis tuae. Haec omnia aescae uermium sunt.| Nec seducat te aurum . aut argentum . aut indu| menta praeciosa. Aut possessiones uel reliquorum| inplicatio. Non enim aderunt cuiquam in hora
Abbreviated transcription (Latin):
cognouissec quȩ fecerant mulieres. et q iã
Non concedam eis ut cõmuni morte sicut
et cȩt̾i homines exeant de hac uica. fecẽ¬
runt gͦ questronarii sicut eis iussum fuerat.
uos. ut inicium faciatis ab adriano meo:
pena sc̃ĩs infertur: timore nimio terreatur.
At illi fecerunt: sicuc dixit eis. E dum
posuisent questionarii incudem ȩneam
sub pedib eius: beata nathalia app̃hen¬
et extendit supra incudẽ. Euestionarii
uͦ eum magna uirtute ꝑcutientes. absei¬
derunt pedes eiꝰ: simulq confregerunt
crura eiꝰ. Fit icerum beata nachalia dd
dum inte uiget sp̃s. extende manũ tuam &.
abscidant eam a te: ut in om̃ib equalis ef¬
ficiaris scĩs martirib xp̃i. Amplius enĩ
ate: illi corm̃ta sustinuerunt. Extendens
aũt̃ beatissimus adrianus manũ suam
dedit ei. At illa suꝑposuit eam suꝑincu¬
reo uecte: absciderunt eam. Et dum a

Expanded text:
cognuuisset quod fecerant mulieres. et quonianon con| cedam eis . ut communi morte sicut et ceteri homi| nes exeant de hac uita . fecerunt uero quaestiona| rii sicut ei iussum fuerat . uos ut initium facia| tis ab adriano meo .  sanctis infertur temefactus terreatur. At ille| fecerunt sicut dixerat eis . et dum posuissent quaestio| narii incudinem aeneum sub pedibus eius. Beata na| talia adpraehenxtendit| super incudinem. Quaescionarii uero cum magna uir| tute percutientes absciderunt pedes eius . simulque con| fringentes crura eius. Ait iterum beata natalia| ad dum in te uiget spiritus. Exten| de manum tuam ut abscidant eam| a te . ut in omnibus aequalis efficiaris| sanctis martyribus . amplius enim a te illi| tormenta sustinuerunt. Extendens uero| beatissimus hadrianus manum suam| dedit ei. Ad illa superposuit eam incurcutientes absciderunt eam. et dum| a
Abbreviated transcription (Latin):
aut adrianꝰ cũ uidisset eam contristatã
ualde et omĩno afflictam: dixit ad eam.
Nam idõ ueni ut accersiam te. et p̃senssis
cõsũmationi nr̃e: quẽ admodum ꝓmise¬
rã tͥ. At illa non credebat ei dicens. Uide
quomͦ dolose seducit me transgressor iste:
ecce quomͦ menticur alter iu¬
das. Recede a me homo: lam memecipsã
incerficiam ut sacieris. Ꝙ dum moras fa¬
ceret ad aꝑiendum: dixit ad eam adrianꝰ.
Aperi mͥ eitius nam uadam et ultra non
p̃sunt. sustinere habent scĩ mr̃es etiam
Dum audisset nathalia u̾ba hȩc: statim
apperuit ostim̃ et inuicem se suis uesti¬
giis ꝓstrauerunt: et dirit ad eam uir su¬
amans uirũ tuũ. Benedicta corona tua
sors: etiã si non paciaris. Et accipiens eã:
dinasti soror mea substantiã cuam : Ac

Expanded text:
autem adrianus dum uidisset eam con| tristatam ualde . et omnino adflictam dixit| ad eam. | ueni ut accipiam te . et adsis consummatione| nostrae . quem admodum promiseram tibi. At illa| non credebat dicens. Vide quemadmodum dolore| seducit me transgressor. ecce quemadmodum| mentitur alter iudas. Recide a me . nam memetipsam| interficiam . ut satieris. et dum moraretur ad ape| riendum . dixit ad eam . «Aperi citius, nam uadam et me ultra non nerint sustinere hdum audisset| natalia uerba haec . tunc aperuit ei . et inuicem se suis| uestigiis prostrauerunt. et dixit ad eam uir samans uirum tuum. Benedicta corona| tua sors . etiam si non paciaris. et accipiens eam din
Abbreviated transcription (Latin):
confusione conu̾sor in medio earũ. Beatiᷤ¬
simus aut̃ adrianꝰ hȩc audiens: libencissi¬
me suscipiebat uerba eiꝰ. Ualde enĩ confor¬
tabatur sermonib eiꝰ. amplius festinans¬
feminȩ talia uerba egrederent᷑ eo qd̾ ẽe̾t

Expanded text:
confusione conuersor in medio| earum. Beatisconfusione conuersor in medio| earum. Beatissimus autem adrianus haec au| diens . libentissime suscipiebat . ualde enim con| fortabatur sermonibus eius . admiransfeminae talia uerba egreder
Abbreviated transcription (Latin):
gua illa que dolose egit in conspectu fac¬
storis sui: et conu̾sa dicit ad eũ. O sine dõ
p̃om̃ib hominib quis te coegit apphen
dere opus qd̵ ꝑficere non poteras : Quis ce
separauit a scĩs aut quis te seduxit ut re¬
cederes a conuentu pacis et repausationise
Dic mͥ quare in fugam conu̾sus es ance¬
quã fieret pugnae Quare ꝓiecisti arma
tua⁊ ancequam uideres repugnantem
tibi hostem Quomodo uulneratus es
necdũ emissa sagicta. Et ego mirabar
si de gente sine dõ. et de ciuicate impi
ex loco immundissimo et de medio eorum
qui amatores sunt effusimnis sanguinum:
mundissimũ thimiama offerridõ. Nẽ
gͦ quid faciam infelicissima quȩ coniũẽ¬
ta sum homini huic eximpisssimis impio:
Nec concessum ẽ mͥ uniꝰ hore spaciũ ut uo¬
carer uxor mr̃is: s ut dicerer conux tͣns¬
gessoris. Admodicũ quidẽ exultatio mea
fuit: et ecce ꝑ scła erit obꝓbrium meum.
Adhoram exultaui int̃ mulieres: et ecce

Expanded text:
guam, quae dolose egit in conspectu Factoris sui. Et conversa dicit in eum: O sine Deo prae omnibus hominibus, quis te coegit appdere opus quod perficere non ual.| Quis te separauit. Aut quis te seduxit aut recideres| a conuentu pacis uel repausationes. Dic mihi| quare in fugam conuersus es antequam fieret| pugna . quare proiecisti arma tua. Antequam| uideris repugnantem tibi hostem quemadmodum| uulneratus es . nec dum emissa sagitta . et ego+| mirabar . si ex gente sine deo . et de ciuitate impioex loco inmundis| simo . et de medio eorum qui amatores sunt effusio| nes sanguinum . mundissimum tymiamam offerri| deo. Nunc ergo quid faciam infelicissimam quę coniuncta sum huic . ex impiis impio. nec conces| sum est mihi unius horae spacium . ut uocarer| uxor martyres . sed ut dicerer coniux transgressores .| ad modicum exultacio mea fuit . et ecce per secula| erit obproprium meum . ad hora exultaui inter| mulieres . et ecce cum
Abbreviated transcription (Latin):
a in uocares dõs: statim fecissem uenire
medicos. et curarẽ uulnera tua: ut hodie
mecũ eͥes in palatio meo. Adrianus. R.
Quãuis ꝓmittas mͥ ut curer a medicis tu¬
is. uł etiam honores me. et introducas
in regale palatium tuũ: et dii tui reꝓpi¬

Expanded text:
a inuocasses deos . statim fe| cissem uenire medicos . ut curarent uulnera tua| et ut hodie mecum esses in palatio meo Hadria| nus dixit . quamuis promittas mihi ut curer a me| dicis . uel etiam honores me. et introducas me in| regale tuum palatium Et quia dii tui p
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Beata uͦ nathalia extergebat sangumẽ
sc̃i adriani: & ꝑungebat de eo corpꝰsuum.
bant ei. Letare in dño dilectissime letare:
qm̃ nom̃ tuum seriptũ ẽ cũ ꝑfectis seruis
ad eos. Uos gaudece: ur̃a enĩ corona est
et ur̃ labor. Magis aut oiate ut nichil ad

Expanded text:
sima uero natalia| extergebat sanguinem beati hadriani . et prounge| bat ex eo corpus suum . bant ei laetare in domino delectissime . quo| niam nomen tuum scriptum est cum perfectis seruis ad eos. Vos gaudite . uestra enim co| rona est uester labor
Abbreviated transcription (Latin):
signaculũ erucis depictũ. & statim de ce¬
lo ex oblico erueis uox facta ẽ dicens. Cer¬
nis hoc inquit signũ e Hac nocte arnul¬
sus ep̃c. ꝑ ipsumᷤ cͤotam ciuitatẽ istam ab
incendio lib̾auit. Mirantib nob̃ om̃ib uir¬
tutem quã uidimꝰ de igne ꝓstraco: fr̃ ille
hanc uisionẽ narrauit. Post hȩc aũt beatꝰ¬
et securus de thesauro recondico incelo.
non multis di lapsis dieb pauꝑ quidem
ꝓpt̃ effectus in scło. s iam diues uirtute
tratis mansiunculis: cotidiana meditati¬
one laudes deo ꝑsonabat. Ascitis qͦq aliqͦn¬
tulis secũ monaculis nec non & lepsis. ma
atq detergens. capita & pedes illoꝵ cre¬
bro abluens. nec ñ et lectulos ipsorum re¬
ciꝓcis dieb studiosissime compositos para
suos concub̾nales pascebat. S et lectum ftra¬
tus eiꝰ uile quidem in ocłis hominũ s pul¬
cherrimũ in optutib angeloꝵ spretis dũ¬

Expanded text:
signaculum crucis depictum, et statim de caesignaculum crucis depictum, et statim de caelo ex oblico crucis vox facta est, dicens: 'Cernis hoc', inquid, 'signum? Hac nocte Arnulfus episcopus per ipsum totam civitatem istam ab incendio liberavit'. Mirantibus nobis omnibus virtutem quam vidimus de igne prostrato, frater ille hanc visionem narravit. 21. Post haec autem beatet securus de thesauro in caelo recondito, non multis delapsis diebus, pauper quidemtute lis mansiunculis patratis, cotidiana meditacione laudes Deo personat. Adscitis quippe aliquantulis secum monaculis necnon et leprosis, sadque detergens, capita et pedes illorum crebrius abluens, necnon et lectos ipsorum reciprocis diebus studiosissime compositos praeparabsuos contubernales pascebat Set et lectum stratus eius vilem quidem in oculis hominum, set pulcherrimum in obtutibus angelorum, spretis dum
Abbreviated transcription (Latin):
eundem siẽ illuis iugit̃ mos erat psalmo¬
diȩ melos ꝑsonantẽ: statimq app̃hensa
manu illiꝰ ait romariciis. E gredere dñe.
ecce inquit ad sunt ꝓforib equi nr̃i: ne qd̾
absit te in hac urbe ignis iste consumat.
pium quod crassat᷑ incendiũ: & poni¬
te me uicinum illius: et si ita uult
ds ut ardeam ⁊ ecce in manu eiꝰ sum. Tunc
nos tenentes scãs manus illiꝰ ad larem ꝑue¬
nimus: et mox iubente illo in oratione pro¬
strati capitulo dicto surreximꝰ om̃s. Tum
ille eleuans manũ contra ingentes flãmas
uexillum crucis iniecit: & mox miro in
modo tanquã cęlitus ꝑcussus. nil alibi no¬
cens. infra parietes in semec ipsũ totus re¬
torsus ignis interiit: nosq deinceps securi
de periculo subacto gr̃as agentes dõ dic¬
tis matutinis. ad lectulos nr̃os reme auimꝰ.
Ilico aut̃ cuidam e fr̃ib talis apparuit ui¬
sio. Intuens in cȩlum uidit tanꝗͣ flãmã ignis

Expanded text:
eundem, sicut illius iugiter mos erat, psalmoeundem, sicut illius iugiter mos erat, psalmodiae mellus personantem. Statim adprehensa manu illius, ait Romaricus: 'Egredere, domne, hecce', inquid, 'adsunt pro foribus ęqui nostri, ne, quod absit, te in hac urbe ignis iste conburat!'pium quod crassatur incendium, et ponete me vicinum illius, et, si ita vult Deus, ut ardeam, hecce! in manu eius sum.' Tunc nos tenentes sanctas manus illius, ad larem pervenimus, et mox, iubente illo, in oracione prostratus, capitulo dicto, surgimus omnis. Tum ille elevans manum contra ingentes flammas, vexillum crucis iniecit. Mox miro in modo tamquam caelitus percussus, nil alibi nocens, infra parietes totus retortus ignis interiet. Nosqui iam deinceps secure de periculo subacto, gratias agentes Deo, dictis matutinis, ad lectulos nostros remeavimus. Ilico cuidam e fratribus talis apparuit visio. Intuens caelum, vidit tamquam flamma ignis
Abbreviated transcription (Latin):
& in ȩternũ uiuet anima ur̃a. W his dictẽ
statim ad orationũ ꝑgit certamina. Post hȩc
aut̃ aut̃ paueis temporib actis: uiro iusto
iigi intentione pulsanti. sc̃s goericus cog¬
nom̃to abbo. huiꝰ successor eligitur. Digne
quippe a dnõ actum ẽ: ut scõ sẽs coͣncede¬
ret. Quo au dito uir egregius romaricus.
a partib uosagi egressus adbeatum ꝑgit ar-¬
nulfum: atq ex prouidentia utriusq in¬
fra uasti heremi aptum eidem p̃ꝑat locũ.
uenerat. quid miraculi ꝑ hunc almificum
pontificem infra urbem gestum fuerit: si¬
lere non ualeo. Casu contigit ut ꝓitua¬
rium regis ignis uorans uexar& ⁊ atq e¬
ructuans excellentissima flãma domos
eircumquaq affines minaciter lamb̃et.
Repente exurgens om̃is ciuitas: uidentes
sui exitiũ in eiulatu atq clamore conu̾¬
sa ẽ. Quo audito: nos felici gressu ad do¬
mũ uiri scĩ ꝑuenimus: & repperimus

Expanded text:
et in aeternum vivet anima vestra'. Et his dictis, et in aeternum vivet anima vestra'. Et his dictis, statim ad oracionum pergit certamina. 19. Post haec autem paucis temporibus actis, viro iusto iugi intencione pulsante, sanctus Goericus cognomento Abbo huius successor eligitur. Digne quippe a Domino hactum est, ut sancto sanctus succederet. Quo audito, vir egregius Romaricus a partibus Vosago egressus, ad beatum pergit Arnulfum adque ex convenencia utriusque infra vasta heremi aptum eidem praeparat loct nocte quit miraculi per hunc almificum pontificem infra urbem gestum fuerit, silere non debeo. Casus contigit, ut prumtuarium regis ignis vorans vexaret, adque eructuans excelsissima flamma domus circumquaque adfinis menaciter lambiret. Repente exurgens omnis civitas, videntes sui exicium, in eiulato adque clamore conversa est. Quo audito, nos veloci gressu ad domum viri sancti pervenimus et repperimus
Abbreviated transcription (Latin):
placatũ te habeamꝰ quẽ molestum usurpan¬
tes exaggerauimꝰ. Tune sc̃s uir data illis
uenia ad palatium egredit᷑: et ecce reꝑit
sorp pauꝑum. uiduarũ & orphanoꝵ. pene
innumerã mulcitudinẽ astantẽ. Cumq
eum uidissent: om̃s uociferare ceperunt
dicentes. Oscẽ pastor⁊ eur nos miseros
derelinquiss Aut quis miserebitur nr̃i
aut quis tribuet nob̃ uictum & uestim̃¬
ꝓ xp̃o: ne nos derelinquas Tum ille la¬
crimans: blanda uoce eosdẽ alloquens
dicit. Dabit uob̃ ds̃ pastorẽ qui uos pascat
in miseratione & miscdia: nam faciem
meã non longo temp̃r amodo uidebitis.
x p̃c et iusticiã eiꝰ: & hȩc omĩa adicient᷑ uob̃.
Estote pacati mn inuicem. benigni. misericor¬
des: ut dum ista nunc pauꝑtate et miseri¬
a angustiamini: in futura uita felices reg¬
nare mereamini cũ xp̃o Siquidẽ &e laza¬
rus mendicus in sini abrahȩ transportatus
ẽ ab angłis: ita & uos querite dnm: & hic

Expanded text:
placatum te habeamus, quem molestum usurpanplacatum te habeamus, quem molestum usurpantes exaggeravimus'. Tunc sanctus vir, data illis veniam, a palacio egreditur, et hecce! repperit sorum pauperum, viduarum et orfanorum paene innumeram multitudinem adstantem. Cumque eum vidissent, omnes vociferare coeperunt, dicentes: 'O sancte pastor, cur nos miseros derelinquis, aut quis miserebitur nostri, aut quis tribuit nobis victum aut vestite pro Christo, ne nos derelinquas'. Tum ille lacrimans, blanda voce eisdem adloquens, dicit: 'Dabit enim vobis Deus pastorem, qui vos pascat in miseracione et misericordia; nam faciem meam non longo tempore ammodo videbitis.  Dei et iusticiam eius, et haec omnia adicientur vobis. Estote parati, in invicem benigni, misericordes, ut, dum istic nunc paupertate et miseria angustiamini, in futura vita felices regnare mereamini cum Christo; siquidem et Lazarus mendicus in sinu Abrahae transportatus est ab angelis. Ita et vos quaerite Dominum, et hic
Abbreviated transcription (Latin):
ille respondens ait. filii mei uita in ma¬
nu dĩtiam tuã uitã non possides. quando
abinsontib uicã auferre disponis. Tunc
ter iratuis aduersus eum. dependentem ex
poplite muchronẽ. manu arripuit. Tunc
sc̃s arnulfus regis morituri paruipendenᷤ
iram: constanter dixit. Quid agis omiser
Dece me paratum. exerce arma in sangui¬
nem meũ ut tuis libet animis: ego ꝓilliꝰ
mandatis mori non dubito. qui mihi et ui¬
tam dedit. & ꝓ me mortuus ẽ. Tunc unꝰ
ꝓcerum ait. Noli impie agere. contra te¬
mecipsum obone rex. Annon uides ui¬
rum sem̃ destinatũ et cupidũ ẽẽ ad mar¬
tirium & Eut eur non ꝑtimescis xp̃idñi
seruũ lascessere: Ꝙ his dictis: iubente do¬
mino ira eiꝰ irretita. paulisꝑ conticuit. In
t̾era ad est et regina : reminiscentes culpȩ
suȩ ut̃q ad pedes sc̃i arnulsi corruunt: &¬
ut illis misereat᷑ eum lacͥmis exorant dicen¬
ces. Ege dñe adheremũ quouis: tantũmͦ

Expanded text:
ille respohdens, dixit: 'Filiis meis vita in maille respohdens, dixit: 'Filiis meis vita in manu Dei est; iam tu tuam non possides vitam, quando ab insontibus vitam auferre disponis'. Tunc rex iratus ad versus eum, dependentem ex publite mucronem manu arripuit. Tunc beatus Arnulfus regis morituri parvi pendens iram, constanter dixit: 'Quid agis, o miserris? Nunc autem hecce me paratum! Exerce arma in sanguinem meum, ut tuis libet animis. Ego pro illius mandatis mori non dubito, qui mihi et vitam dedit et pro me mortuus est'. Tunc unus procerum ait: 'Noli impie contra temet ipsum agere, o bone rex; annon vides virum sanctum destinatum et cupidum esse ad martirium, aut quur non pertimescis Christi domini servum lacescere?' Et his dictis, iubente Deo, ira eius irritata? paulisper contiguit. 18. Interea adest et regina. Reminiscentes culpae suae, uterque ad pedes sancti corruunt, et ut illis misereatur, cum lacrimis exorant, dicentes: 'Perge, domne, ad heremum, quo vis; tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
tractauimꝰ quod non optauimꝰ de ur̃o cons¬
pectu ee̾ absentes ⁊ immo domine et pat̾
si qualib& deuotione compulsus ꝓboni
oꝑis actu alicubi delib̾atis ꝓficii: petimꝰ¬
ut nos sine pace ur̃a uł cõmunione. ꝓ amo¬
re diuino nullatenus delinquatis. Nam
prefatus rex elocharius tanca eñ fide et a¬
more dilexit: ut cũ ꝓlem suam dagob̃tum
inpͥncipatus culmine sublimassec. eidem
regnum ad gub̃nandũ & filiũ aderudien¬
dum in manu tradidisset. Quem ille acꝰ¬
ceptũ ita altissima et ꝓfunda erudiuit
pͥdentia : ut insicambroꝵ natione rex
nullus illi similis fuisse narraretur.S
cum insolubili desiderio ad heremum ꝓpe¬
rare disponeret: uoluit & suspicatus est
prudens ret dagob̃tus eum miniss terre¬
ri: scilicet ut ab ipsius consilio uł solatio
ñ discedẽt dicens ad eum. Dilectissimi fi¬
li tui quia ita admissum habet: nisi nob̃¬
cum consistas: caput amputabo. Ad hȩc

Expanded text:
tractavimus, quod non optavimus de vestro constractavimus, quod non optavimus de vestro conspectu esse absentes. Imo, Domne et Pater, si qualibet devotione compulsus pro bono operis actu alicubi deliberatis proficisci, petimut nos sine pace vestra vel communione pro amore divino nullatenus relinquatis. Nam praefatus rex Chlotharius tanta eum fide et amore dilexit, ut, cum prolem suum Dagobertum in principatus culmine sublimasset, eidem regnum ad gubernandum et filium erudiendum in manu tradidisset. Quem ille acceptum ita altissima et profunda erudivit sapientia, ut in Secambrorum nacione rex nullus illi similis fuisse narraretur. 17. Sed cum insolubile desiderio ad heremum properare disponeret, voluit et suspicatus est prudens rex Dagobertus eum minis terrere, scilicet ut ab ipsius consilio vel solacio non discederet, dicens ad eum: 'Dilectissimi filii tui quia ita amissum habent, nisi nobiscum consistas, capita amputabo'. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
qui dixit. uacate & uidece qm̃ egosum dñs.
Nam crebro in uilla dodiniaca quȩ congua
uosagi ẽ. interdumq calciaco. non multum
longe aburbe cellula retrusus: cȩlũ dieb
ac noctib precib pulsabat. S dum inhis
athleta xp̃i contra diabolũ seĩssime et for¬
titer dimicaret: conscientia tactus. ne plebs
sibi a dño credita. illo remoto eternȩ intȩ̾
pabula qͥddam minus acciꝑet: repente ce¬
pit intentissime a pͥncipe flagitare. ut suc¬
nuncios se in dignũ huius oꝑis seq peccato¬
rem clamitabat: et ut̃ talem eligerent
pontificem qui p̃dicationis uerbũ digiis
seminaret inpopłm. Quib relectis. mox
clotharius rex non modicis replet᷑ angorib
eligere succesorem: iftud nra p̃sũptiofa¬
cere nulla ratione presumit. Hinc icerũ
inter reliqua ait. Quantũ de deuotione
ur̃a quam exammonitione diuina eẽ con-¬
fidimꝰ gauisi sumuis: tantũ iterum dolentes

Expanded text:
qui dixit: Vacate et videte, quoniam ego sum Dominus. qui dixit: Vacate et videte, quoniam ego sum Dominus. Nam crebro villa Dodiniamaca, quae contigua Vosago est, interdumque Calciago non multum longe ab urbe cellula retrusus, caelum diebus ac noctibus precibus pulsabat. 16. Sed dum in his athleta Christi contra diabolum sanctissime et fortiter demigaret, conscientia tactus, ne plebs sibi a Domino credita, illo remoto, aeternae vitae pabula quiddam minus acciperet, repente coepit intenciosissime a principe flagitare, ut sucolas per internuncios, se indignum huius operis seque peccatorem clamitans, talem elegerent pontificem, que praedicacionis verbum dignus seminaret in populum. Quibus relictis, mox Chlotharius rex eligere successorem, istud nostra praesumptio facere nulla ratione praesumit. Hinc interim inter reliqua ait: Quantum de devotione vestra, quam ex admonitione divina esse confidimus, gavisi sumus, tantum iterum dolentes
Abbreviated transcription (Latin):
cum iampene om̃s chesauros in usus
pauꝑum erogasset: ad huc superat eidem
discus argenti habens pondus libras septu¬
aginta duas. Hunc hugo quidam int̃ pͥma¬
tes ꝓcerum datis alimoniis uł his quȩ pau¬
iam olim consecratus fuisset. Nam supͣdicto
hugone repentina morte ꝓstraco: prefatus
discus clothario regi allatus est. Qui cum
ob alimoniã pauꝑum uenundatũ fuisse:
mox miro inspiramine tanꝗͣ celitus actus.
iubet eundem uelocit̾ supͣposicis centum
aureis. ad metis usq deferri scõ pontifiei.¬
Sicq factum ẽ. ut et matrieularii seu eȩt̾i
panperes dĩ sustentationẽ alimoniȩ haberẽt.
et res scõꝵ quib semel data fuerat. absq ul¬
lius rei redderetur dispendio. Cumq hee
pissent crebescere in popło: mnox remotiora
a fragoribꝰ uulgi expetuit loca ⁊ in quib sepe
ergastulo retrusus. soli dõ orationib sacris
studiosissime uacaret: monente altissimo

Expanded text:
cum iam paene omnes thesaurus in usus cum iam paene omnes thesaurus in usus pauperum erogasset, adhuc supererat eidem discus argenti, Habens pondus libras septuaginta duas. Hunc Hugus quidam primatis procerum, datis alimoniis vel his quae pauiam olim consecratus fuisset; nam supradicto Hugo prepeti morte prostrato, praefatus discus Chlothario rege allatus est. Qui cum ob alimonia pauperum venundatum fuisse, mox miro inspiramine tamquam caelitus actus, iubet eundem velociter, suprapositis centum aureis, ad Mittis usque sancto pontifici ut et matricularii seu ceteri pauperes Dei sustentacionum alimonia aberent, et res sanctorum, quibus semel data fuerat, absque ullius rei redderetur dispendia. 15. Cumquepissent crebrescere in populum, mox remociora a fragoribus vulgi expetiit loca, in quibus saepe ergastulo retrusus, soli Deo oracionibus sacris studiosissime vacaret, monente Altissimo,
Abbreviated transcription (Latin):
licet lectum nocturnis horis non solum
rex. uerũ etiã & regina tanꝗͣ cons ilium
flagitans ꝓperaret. Cum gͦ stratum una
cum detrahente socio petisset⁊ iubente dño
s aqua iniecta flãmam diuinitus missã
ñ extinguebat. Ardebant nequiter cir¬
ca nates uł genitalia loca camisiȩ illorũ:
nec a se ardentia uestim̃ta exuere preua¬
lebant. Quid plura. Qui aliud facere
non poterant ⁊ exilientes & adinstar porco
iminissus. Tunc quippe ut reor impletum
ẽ suꝑillos: quod seriptũ ẽ. Detrahentẽ occul¬
te ꝓximosuo: hunc ꝑsequebar. Sicq diuina
censura iubente actũ fuit: ut quib pontifi¬
cem scm̃ detraxerant. in ipsis penã sentireñ.
Nam post multũ temporis in cantis transgres¬
sionib p̾fatus noddo dep̃hensus ẽ: ut scele¬
ra illius una cum uita quia iustũ erat re¬
galis gladius amputasset. Aene solus mo-¬
reret᷑. filius ipsius mox eadem sententia
ꝑculsus inceriit. Per idem aut̃ tempus.

Expanded text:
licet lectum nocturnis horis non solum licet lectum nocturnis horis non solum rex, vero eciam et regina tamquam consilium flagitans properaretur. Cumque ergo stratum una cum detrahente socio petisset, iubente Domin Sed aquam iniecta flammam divinitus missam non extinguebat. Ardebant nequiter circa nates vel genitalia loca camisae illorum, nec a se ardencia vestimenta exuere praevalebant. Quid plura? Quia aliut facere non poterant, exiliunt foras et ad instar porcormissus cremabat. Tunc quippe, ut reor, impletum est super illos, quod scriptum est: Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequar; sicque, divina censura iubente, actum fuit, ut de quibus pontificem sanctum detraxerant, in ipsis poenam sentirent. Nam non multum post temporis in tantis transgressionibus praefatus Noddo deprehensus est, ut scelera illius una cum vita, quia iustum erat, regalis gladius iuste amputasset, ac, ne solus moriretur, filius ipsius mox eadem sentencia perculsus interiit. 14. Per idem autem tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi cum humi fuiss ꝓstratus: diutissime
orauit. Tum demũ semiͣuũ hominẽ ut il¬
liusmos erat: alloquit᷑. Penite inquit fili
siquid forte male gessifti: ut duplicẽ accipi¬
as medicinã. Ille autem uenisse hominẽ
dĩ exultans: uix u̾bis affatur quod coide
uoluebat: quia extremis quatiebatur co¬
natib. Quid plura. Calefacta affertur
a qua ⁊ & manib ꝓpͥis uir sc̃s faciem egͦ¬
ti. pedes et manus cum ingenti abluit
diligentia: acq oleo corpꝰ illius ꝑunxit.
Sicq factum ẽ: ut eadem die tanꝗͣ nullã
infirmitatem ꝑpessus. eum cȩt̾is uillam
egrediens incolumis letus & gaudens
iter arriperet. Alio deniq tempore quod
gessit miraculũ: silendum ñ ẽ. Quidam
namq homo scelestus nomine noddo. qͣ¬
dam die aluo refertus. uino estuans cum
complicib suis. uiro scõ derogare ausus
ẽ: non ee̾ scilicet culcorẽ dĩꝵ s pocius ho¬
mninem uoluptati deditum: ad cuiꝰ uide¬

Expanded text:
ergit lectulum. Ubi cum humi fuisset prostratus, diutissime ergit lectulum. Ubi cum humi fuisset prostratus, diutissime oravit. Tum demum semivivo homini, ut illius mos erat, adloquitur: 'Penitere', inquid, 'fili, si quid male fortassis gessisti, ut duplicem accipias medicinam'. Ille autem venisse hominem Dei exultans, vix verbis effatur quod corde volvebat, quia extremis quaciebatur conatibus. Quid plura? Calefacta adfertur aqua, et manibus propriis vir sanctus faciem aegroti, pedes et manus cum ingenti abluit diligencia atque oleo sancto corpus illius perunguit, Sicque factum est, ut eadem die, tamquam nulla infirmitate perpessus, cum ceteris villam egrediens incolomis, laetus et gaudens iter arriperet. 13. Alio denique tempore quod gessit miraculum silendum non est. Quidam namque homo scelestus nomine Noddo quadam die, alvo referto, vino aestuans, cum conplicibus suis virum sanctum derogare ausus est, non esse scilicet cultorem Dei, sed pocius hominem voluptati deditum, a cuius vide