comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decem legis p̃cepta in ho ui¬
tȩ nr̃ȩ sꝑacio custodraas.
agenariĩ itu meri sũmam
implemus. His ergo diebus
quod om̃i tmpore facien¬
dum ẽ speciauus & ꝓpensiꝰ
demitib & fletib oꝑam de¬
inus. ut ad petrum nrãm
a qua mortifera delectatiõe
corriumus. ꝑ amaritudinẽ
cordis & lamenta redeamꝰ
Ibi nanc intemissum alleła
recuꝑabimus. & cũ supnis
cirab dm̃ sine fine laudahi¬
mus. E uod quinqͥginta di¬
ebus dñice resurrectionis
significamus. dũ inunoqͦq
Interim gͦ lugeamus in uia
ut postmodũ gaudeamꝰ in
patria. Amarescat nobis qͥe¬
quid dulce ẽ in reb scli p̃
dulcedine dĩ & decore domꝰ
dĩ. quã. tanto quisq p̃ om̃i¬
b diligit. qͣnto se amplu:
ad suꝑnam patriã ꝑtinere
intelligit. Sic in retorto o¬
culo stadiũ uite p̾sentis
ꝑcurramus. ut brauium
suꝑnȩ uocationis cõphende
ualeamꝰ. Quacunq hora in
uinea dĩ conducti sumus.
indeficienter pondus diei

Expanded text:
decem legis praecepta in hoc videcem legis praecepta in hoc vitae nostrae spatio custodimus, agenarii numeri summam implemus. His ergo diebus, quod omni tempore faciendum est, specialius et propensius gemitibus et fletibus operam demus, ut ad patriam nostram, a qua mortifera delectatione corruimus, per amaritudinem cordis et lamenta redeamus. Ibi nunc intermissum « Alleluia » recuperabimus, et cum supernis civibus Deum sine fine laudabimus: quod quinquaginta diebus Dominicae resurrectionis significamus, dum in uno quoInterim ergo lugeamus in via, ut postmodum gaudeamus in patria. Amarescat nobis quidquid dulce est in rebus saeculi prae dulcedine Dei, et decore domus Dei: quanto quisque prae omnibus diligit, tanto se amplius ad supernam patriam pertinere intelligat. Sic in retorto oculo stadium vitae praesentis percurramus, ut bravium supernae vocationis comprehendere valeamus. Quacunque hora in vinea Domini conducti sumus, indeficienter pondus diei
Abbreviated transcription (Latin):
parturiebat psalmista cũ
diceret. heu mͥ quia incola.¬
tus m̃s ꝓlongatus ẽ. Et ipse
membra sp̃m sc̃m acceꝑat
adoptionem filioꝵ desiderats
habere in requam iã habebat
in spe: sic parturiebat cum
pernȩ felicitatis desia
afflati. quasi salicibus
organa r̃a suspendimuo
dũ in mrndi eupiditatib
nr̃is imro ontẽptoribus.
diuinȩ gr̃ȩ celestis regnigau¬
dia p̾dicare dissi nulamus
ne margaritas spargere ante
porcos. & sc̃m dare canibus
uideam᷑. Unde p̃dicti capti¬
uati suis captiuatorib dic̃t.
Quomͦ cantabimꝰ canticũ
dñi in terra aliena: Terra
aliena reꝓbors ẽ multitudo.
ad suꝑnam ñ ꝑtiniens cuii¬
tatem: quȩ more porcoril
margaritas lucidũ uideli¬
conculcat. aut more canii
Sinoderna s̃gnificatione
&ibatis. cur septuagerius
numerꝰ sub ypo uniuersi
temporis oatur breuit̃
audiamꝰ Septenario quippe
dierum circir̃ ꝯ totũ temsꝰ
nob decalogi mandata ser¬
uanda. mandantur. Dũ ergo

Expanded text:
parturiebat Psalmista, cum parturiebat Psalmista, cum diceret: « Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est . » Et ipse membra Spiritum sanctum acceperat, adoptionem filiorum desiderans habere in re quam jam habebat in spe, sic parturiebat, cumpernae civitatis desiderio afflati, quasi in salicibus organa nostra suspendimus, dum, in mundi cupiditatibus ri, imo contemptoribus divinae gratiae coelestis regni gaudia praedicare dissimulamus, ne margaritas spargere ante porcos, et sanctum dare canibus videamur. Unde captivati suis captivatoribus dicunt: « Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? » Terra aliena, reproborum est multitudo, ad supernam non pertinens civitatem, quae more porcorum margaritas, lucidum videliconculcat, aut more canum et moderna significatione praelibatis, cur septuagenarius numerus sub typo universi temporis ponatur, breviter audiamus. Septenario quippe dierum circulo, totum tempus nobis decalogi mandata servanda mandantur. Dum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
rex assirioꝵ rex suꝑborum.
idem rex babylonior. id est
inordinate uiuentiũ diabolꝰ
ẽ qui filios pacis popłm ad
suꝑnam uisionẽ suspirantẽ
duro p̾mit iugo seruitutis.
& quantũ p̃ualet retardat a
reditu & introitu suꝑnȩ ciuui¬
tatis. De qua seruitute dic̃
scriptura. Qraue iugũ suꝑ
filios adam. a die exitus de
uentre matris eoꝵ usq in
diem reu̾sionis in matrem
om̃ium. Nos ergo in hac ser¬
uitute detenti quasi super
flumina babylonis sedemꝰ.
dum transitoriis huius mun-¬
di concupiscentiis mentem
ñ iminergimus. & tamen
fiemus quia miseri sumus.¬
& quia frequenti desiderio
adhuc. Et nos ipsi pͥmitias
sp̃s habentes ingemiscimus
expectantes adoptionem
filioꝵ. redemptionẽ corporis
nr̃i. Hȩc quidem creatura ẽ
anima de corruptione pec¬
cati ad imaginem dĩ recrea.¬
ta. quȩ intra se de uanita.¬
te cui subiecta ẽ gemit. &¬
more parturientis nimio
desiderio fit anxia. qđ tã
diu differtur apatria. Sic

Expanded text:
rex Assyriorum, rex superborum, idem rex Babyloniorum, id est, inordinate viventium rex diabolus est, qui filios pacis, populum ad supernam visionem suspirantem, duro premit jugo servitutis, et quantum praevalet, retardat a reditu et introitu supernae civitatis, de qua servitute dicit Scriptura: « Grave jugum super filios Adam, a die exitus a ventre matris eorum, usque in diem reversionis in matrem omnium . » Nos ergo in hac servitute detenti, quasi super flumina Babylonis sedemus, dum transitoriis hujus mundi concupiscentiis mentem non immergimus, et tamen flemus, quia miseri sumus, et frequenti desiderio turit usque adhuc . » Et nos ipsi primitias spiritus habentes, ingemiscimus, exspectantes adoptionem filiorum, redemptionem corporis nostri. Haec quidem creatura est anima de corruptione peccati ad imaginem Dei recreata, quae infra se de vanitate, cui subjecta est, gemens, et more parturientis nimio desiderio fit anxia, quod tam diu differtur a patria. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sic quisq fidelis hoc sacra¬
mentũ rep̃sentans ceram
in manib portat̾ quasi
carnẽ fragilem. sed super¬
ferri uidet lucẽ. exteriores
huius aeris tenebras illu¬
minantẽ. Sicut etiã caro
xp̃i de mundissima & bono¬
odore uirtutũ referta carne
processit. &e nec in concipi¬¬
endo nec inegrediendo ma-¬
tris integritatem uiolauit.
sic cera quȩ hodie gestatur
fideliũ manib de mundis
& odoriferis florib collec¬
ta fructus ẽ apis uirginis
uidelicet animantis: cuiꝰ
sicut legitur sexũ nec mas.¬
culi uiolant. nec fętus quas.¬
sant. Cũ gͦ eam sub hac sig¬
nificatione portamꝰ. xp̃m
portemꝰ in ore. xp̃m porte¬
mus in corde. xp̃m porte¬¬
mꝰ in manib. ut dimissi
in pace cũ scõ symeone sa¬
lutare dĩ uidere meream᷑.
Nultis scire. quomͦ xp̃m
portetis in ore: Ipse de se
dicit. Ego sum ueritas. Sit
ergo in ore ur̃o ueritas.
absit falsitas. abint uanio¬
quia. & turpiloquu. & eo

Expanded text:
sic quisque fidelis hoc sacrasic quisque fidelis hoc sacramentum repraesentans, ceram in manibus portat, quasi carnem fragilem, sed superferri videt lucem, exteriores hujus aeris tenebras illuminantem . Sicut enim caro Christi de mundissimo et bonoodore virtutum referta carne processit, et nec in concipiendo, nec in egrediendo matris integritatem violavit: sic cera quae hodie gestatur fidelium manibus, de mundis et odoriferis floribus collecta, fructus est apis, virginis videlicet animantis, cujus, sicut legitur, sexum nec masculi violant, nec fetus quassant. Cum ergo eam sub hac significatione portamus, Christum portemus in ore, Christum portemus in corde, Christum portemus in manibus, ut dimissi in pace, cum Simeone sancto salutare Dei videre mereamur. Vultis scire quomodo Christum portetis in ore? Ipse de se dicit: « Ego sum veritas . » Sit ergo in ore vestro veritas, absit falsitas, absint vaniloquia, et turpiloquia, et erit
Abbreviated transcription (Latin):
 foris uenerant᷑ ad int̾
amorẽ rapiant᷑. Hinc e
qs ad recordationẽ dñicae
pissionis in eccła cruces eri¬
o: nus. quod tẽpore ascensi¬
onis uexilla triumphũ xp̃i
ignificantia in eminentio.¬
N loco eccłȩ tanquã in arcu
riumphali sullimamꝰ quod
sõꝵr miracula uł martyria
picturȩ imaginatione recor¬
dimur. Ex huiusmodi etiã¬
onsuetudine hoc in oleuit.
hodierna festiuitate fide
upłi cũ cęreis luminari¬
b ad eccłam procedant. &
eudem benedicta in missa¬
rum solennitatib sacer-¬
lotibus offerant. Nouit
euangłicam hystoriam dĩs
iħs quadragesimo die a na¬
tiuitate sua hoc ẽ hodie a
parentib in templũ ẽ delatꝰ.
& ibi a scõ symeone susceptꝰ
& benedictus in tẽplo ẽ prȩ¬
sentatus. Hoc hodierna festi¬
uitate sc̃a rep̾sentat eccła.
Sicut enĩ sc̃s symeon in ma¬
nib accepit infirmitatem.
sed intus agnouit maiesta¬
tem: infidelitatis nr̃ȩ tene¬
bras ex teriores illustrantẽ.

Expanded text:
 foris venerantur, ad internorum amorem rapiantur. Hinc est quod ad recordationem Dominicae passionis in Ecclesia cruces erigimus, quod tempore Ascensionis vexilla, triumphum Christi significantia, in eminentiori loco ecclesiae, tanquam in arcu triumphali sublimamus, quod sanctorum miracula, vel martyria picturae imaginatione recordamur. Ex hujusmodi consuetudine hoc inolevit, ut hodierna festivitate fideles populi cum cereis luminaribus ad ecclesiam procedant. et eadem benedicta in missarum solemnitatibus sacerdotibus offerant. Novit evangelicam historiam Dominus Jesus quadragesima die a nativitate sua, hoc est, hodie a parentibus in templum est delatus, et ibi a sancto Simeone susceptus, et benedictus in templo est praesentatus . Hoc hodierna festivitate sancta repraesentat Ecclesia. Sicut enim sanctus Simeo in manibus accepit infirmitatem, sed intus agnovit majestatem, infidelitatis nostrae tenebras interiores illustrantem:
Abbreviated transcription (Latin):
sed exil: sui mala deflebat̃.
hoc psal mista p̃uidens. pro.¬
phetico more futurũ quasi
iam p̃teritum canebat dicens.
Suꝑ flumina babylonis il¬
lic sedimꝰ & fleuumꝰ. dum re.¬
cordaremur syon. In salicib
in medio eius. illic suspendi

Expanded text:
sed exsilii sui mala deflebant. sed exsilii sui mala deflebant. Hoc Psalmista praevidens prophetico more futurum, quasi jam praeteritum canebat, dicens: « Super flumina Babylonis illic sedimus et flevimus, dum recordaremur Sion. In salicibus in medio
Abbreviated transcription (Latin):
nos huius exilii mala defle.¬
re & ad ȩternam patriã toto
desiderio anhelare. S quia
eccła multiᷤᷤ onerata sacra¬
mentis. hoc publicis con-¬
uentib cotidie frequenta¬
re ñ ualet. sub tẏpo uni¬
uersi tẽporis cõmendati st̃
humani recolamus. & mor¬
talitatis nr̃ȩ dolores atten¬
dentes cotidie doleamus.
Unde in introitu hodierne
missȩ sc̃a eccła ꝑ lapsũ pͥmi
parentis mortẽ sibi illatã
ẽẽ deplorat. & in doloribus
derunt me gemitis moru
dolores inferni cirain deder
me. Ad hoc etiã signincandĩ
uocẽ usitatissimã in eccła a.
leliuia scilicet. ab hodieria
die usq in pascha int̾mitti
&e ꝓ hac hebraica uoce
enim t̾rena ierłem gerit im¬
ginem patriȩ cȩlestis sic uo
ista in supͣdicta ciuitate qͦn¬
dam in dĩ laudib frequ¬
ta. significat laudes uiu.
de quib canitur n psalmo.
noꝵ ducti sunt captiui. &
mbabylonia seruitute deten¬
o. quo tp̃r dĩ laudes patrio
more ceieh are ñ poterant.

Expanded text:
hujus exsilii mala deflere, et ad aeternam patriam toto desiderio anhelare. Sed quia Ecclesia multis honorata sacramentis, hoc publicis conventibus quotidie frequentare non valet, sub typo universi temporis commendati sunt nhumani recolimus, et mortalitatis nostrae dolores attendentes, quotidie doleamus. Unde in introitu hodiernae missae sancta Ecclesia per lapsum primi parentis mortem sibi illatam esse deplorat, et in doloribus ederunt me gemitus mortis, dolores inferni circumdederunt me . » Ad hoc etiam significandum vocem usitatissimam in Ecclesia, « Alleluia » scilicet, ab hodierna die usque ad Pascha intermittimus, et pro hac Hebraica voce,enim terrena Jerusalem gerit imaginem patriae coelestis: sic vox ista, a supradicta civitate quondam in Dei laudibus frequentata, signat laudes civium de quibus canitur in psalmo: iorum ducti sunt captivi, et in Babylonia servitute detenti: quo tempore Dei laudes 291 patrio more celebrare non poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
ritas ẽ. & qui manet in carta¬
te in dõ manet. & ds̃ in eo Stt
in oꝑibus ur̃is in nocen.
ut nemini quicꝗͣ suũ aus¬
ratis. sit iusticia. ut cuiquã
qđ suũ ẽ tribuatis. & habebi
ad eccłam apportate. hȩc uo
precio magno. glorificate.
& portate dm̃ in corpore uro.
Quid ẽ dm̃ portare. Imagi
sicia hanc portat̃ ueritas.
ne prtat castitas hanc
utat sobrietas. & om̃is ho-¬
nstas. Sicut enim Sicut¬
portauinꝰ imaginem
dponentes gͥ ueteris ho¬
hinis lutiaenta negotia.
abiciamus oꝑa tenebrarum.
a exerceamus nos in oꝑib
lucis. ut uidentes oꝑa nr̃a bo¬
na glorificent patrem nr̃m
qui in cęlis ẽ. His uͥtutũ orna.

Expanded text:
ritas est: et qui manet in charitate, in Deo manet, et Deus in eo . » Sit in operibus vestris innocentia, ut nemini quidquam suum auferatis. Sit justitia, ut cuique quod suum est, tribuatis, et habebitad ecclesiam apportate, hunc vobpretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . » Quid est Deum portare? Imaginjustitia, hanc portat veritas, hanc portat castitas, hanc portat sobrietas, et omnis honestas. Sicut enim portavimus imaginem . Deponentes ergo veteris hominis lutulenta negotia, abjiciamus opera tenebrarum, et exerceamus nos in operibus lucis, ut videntes opera nostra bona, glorificent patrem nostrum, qui in coelis est . His virtutum orna
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃m. Admonitio ista ornam̃ta
desiderat moꝵ ñ palliata
uestimenta murors. ut in
scĩs morib castȩ mentis
amator requiescat dñs.
sicut in ornato thalamo
delectabilit requiescit spon-¬
sus. Unde etiam in euangłio
iubemur lumbos p̃cingere.
id est carnis fluxa frenare.
& lucernas in manibus
habere. id est ꝓximis lucis
exempla monstrare. ut pa¬
rati inueniam᷑ conuiuio
cũ eo sine fine gaudere. Qđ
nob misericordit᷑ prestare

Expanded text:
m. Admonitio ista, ornamenta desiderat morum, non palliata vestimenta murorum, ut in sanctis moribus castae mentis amator requiescat Dominus, sicut in ornato thalamo delectabiliter requiescit sponsus. Unde etiam in Evangelio , jubemur lumbos praecingere, id est carnis fluxa frenare, et lucernas in manibus tenere, id est, proximis lucis exempla monstrare, ut parati inveniamur convivio cum eo sine fine gaudere. Quod nobis misericorditer praes
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ susciperet. ipse con¬
secrauit. Iste multos filio¬
rum isrł addnm suo tẽ¬
pore predicando conu̾tit:
ille multos cotidie de uni¬
uersis per orbẽ nationib
ad suã fidẽ & caritatẽ in-¬
teriꝰ ilustrando conu̾̃tere
nondesistit. Hic inspũ &
uirtute helie precessit an
illum ut plebẽ eius aqua b¬
tirans ad suscipiendum cun
ubi appareret doceret esse
perfectam: huic successit illꝰ
inspũ & uirtute dĩ patris.
ut plebem suam sp̃u sc̃o. &
igni baptizans. ad uidendũ
faciem patris sui donaret&.
ꝑfectam. Iohanne nato cin¬
gratulabantur uicini. & cog¬
nati gennci illius quia euig¬
nificauit dñs miscđiam suam
cum illa: dño autẽ nato con¬
gratulabatur ȩccła. quia uaie¬

Expanded text:
carnem susciperet, ipse concarnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
est: sei attentius animo re.¬
condendum. quia sic̃ nato
parens ar: ecce euangeliro
uobis gatdium magnum:
quod erit onni populo. qͥa
angelus nasturũ zacharię
inquit gaudium tibi &
exultatio: & multi mna¬
tiuitate eius gaudebunt.
Erit enim magnus corã
dño. Iure igitur: utriusq
natiuitas festa deuotione
celebratur. Sed millius
infilii dei omnipotentis.
tanqu̾ã insolis iusticiȩ na-¬
tiuitate. omni populo
gaudium euangeliratur.
inhuius autẽ tanquam
inprecursoris dñi inserui
dĩ eximii. inlucerne ar¬
dentis & lucentis exortu.
rantur. Iste magnus corã
dño eẽ narratur: de illo
propħa testatur. qm̃ mag¬
nus dñs & laudabił nimis
& magnitudinis eius ñ est
finis. Iste peccatorum con¬
sortia declinans. abomni
res conuersatus. peccati
omnis inmunis ꝑmansit.
Hic adhuic exutero matris
spũ scõ repletus est: millo
habitat omnis plenitudo
diuinitatis corporaliter.¬
qui dono sui sp̃s sedem
sibi uteri uirginalis in qͦ

Expanded text:
est: sed attentius animo reest: sed attentius animo recondendum quia sicut nato ngelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod eritangelus nasciturum Zachariae inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illiuin Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu mrantur. Iste magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omnires conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliterqui dono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo
Abbreviated transcription (Latin):
RECURSORIS
dñi natiuitas
sicut sacratissi¬
ma lectionis euuangeee
prodit hystoria: multã m¬
raculorum sublimitate ꝑ¬
fulget. Quia nimirum te¬
cebat. ut ille quo maior mõ
natos mulierum nemo sur¬
rexit: maiore preceteris sũ
inipso mox ortu uirtuti
iubare lucesceret. Senes
diu infecundi parentes: dono
nobilissimȩ prolis exultant.
Ipsi patri quem incredulitat
mutum reddiderat. ad salu¬
tandum nouȩ preconẽ grę
os & lingua reseratur: nec
solum facultas dm̃ benedicen¬
di restituitur. sed de eo etiam
prophetandi uirtus augetur
Excitati fama facti or
ni admiratione acirpu
cellutitur: omniumꝙ qui
audiere curumquaq ad
uientũ noui prophȩ corda
ꝑseparantur. Unde merito
scã per orbẽ ecclesia quȩ tot
beatorum martyrum uicto¬
rias quibus ingressum reg¬
ni celestis meruere frequen¬¬
tat: huius tantum modo
post dñm etiam natiuitatis
dem celebrare consueuit.
Quod nullatenus sine euan¬
gelica auctoritate in consuȩ¬
tudinem ueniss credendũ

Expanded text:
ecursoris Domini nativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum
Abbreviated transcription (Latin):
quilibera uoce predixerat.
se occidi pro dño non aliud
eẽ quam gratissimam dño
mundissimamq hostiam
offerri. Clarificauit ergo &
ro corde xp̃m diligebant:
ipsi sincera intentione oues
am̃ curabant. Quod enim
pedo dictum est pasce oues
meis. omnibus utiq dic
primatus petro datur:
ut unitas eccłe cõmendet᷑.
Pastores sunt om̃s. sed grex
unus ostenditur: qui ab
apłis omnibus tunc una¬
nimi consensione pascebat᷑.
& deinceps asuccessoribus
eorum commnuni cura
pascitur: quorum plurimi
conditorẽ suum morte.
omnes aut̃ uita sua clari¬
ficare probantur. Nonsolũ
aut̃ maxima illa ecclesiȩ
luminaria: sedec reliqua
electorum turba uel ui¬
uendo. uel moriendo dm̃
suo quiq tempore clarifi¬
cat. Quorum uestigia nos
quoq fr̃s mei. nr̃o tẽpore
sequi oportet. & uitȩ uide¬
licet nr̃ȩ ordinẽ ad exẽpla

Expanded text:
qui libera voce praedixerat, qui libera voce praedixerat, se occidi pro Domino, non aliud esse quam gratissimam Deo mundissimamque hostiam offerri. Clarificavit ergo etro corde Christum diligebant, ipsi sincera intentione oves Christi curabant. Quod enim Petro dictum est, Pasce oves meas, omnibus utique diprimatus Petro datur, ut unitas Ecclesiae commendetur. Pastores sunt omnes, sed grex unus ostenditur, qui et ab apostolis omnibus tunc unanimi consensione pascebatur, et deinceps a successoribus eorum communi cura pascitur: quorum plurimi Conditorem suum morte, omnes autem vita sua clarificare probantur. Non solum autem maxima illa Ecclesiae luminaria, sed et reliqua electorum turba, vel vivendo, vel moriendo Deum suo quique tempore clarificat. Quorum vestigia nos quoque, fratres mei, nostro tempore sequi oportet, et vitae videlicet nostrae ordinem ad exempla
Abbreviated transcription (Latin):
enim lucas euangelista
qui librum actuũ apłoꝵ
maxima exparte agones
ipsius & labores ꝓxp̃o de¬
scribendo compleuit. Tes¬
tatur & hoc ipse qui opus
scriptorum suorum quod
ut ita dixerim xp̃i odua
resperit. Quic quid enim
ibi legeris aut fidi archana
reuelat. aut bonorũ opum
fructus ostendit. aut celestis
regni gaudia promitit.
hoc predicans sustinuerit.
pandit. aut quid inter tri¬
bulationes diuine consola¬
tionis acceperit refert:
aut generali exortatione
quod omnibus qui pie
uolunt uiuere inxp̃o pe¬
secutiones de esse nonpos¬
sint insinuat. Testatur qͣn¬
tum uita sua dm̃ clarifi¬
cauerit: cum inuinculis
positus & ad propinquans
passioni: timotheo ꝑepłam
exemplum sui operis. pto¬
ponit dicens. Bonuy certũ
etaui. curfum consumma¬
ã. fidem seruaui. Monstra¬
ht qualit̾ morte clarificatu.¬
rus essec dm̃. cum premisit.
lgo enim iam anmolor: &
tempus aieȩ resolutionis in¬
stat Oquam preciosa incon¬
quia apertissime nouerat

Expanded text:
enim Lucas evangelista, enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod ut ita dixerim, Christi odore respersit. Quidquid enim ibi legeris, aut fidei arcana revelat, aut bonorum operum fructus ostendit, aut coelestis regni gaudia promittit,hic praedicans sustinuerit pandit, aut quod  Al., quid inter tribulationes divinae consolationis acceperit, refert; aut generali exhortatione, quod omnibus qui pie volunt vivere in Christo, persecutiones deesse non possunt, insinuat. Testatur quantum vita sua Deum clarificaverit, cum in vinculis positus, et appropinquans passioni, Timotheo per Epistolam exemplum sui operis proponit, dicens: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi . Monstravit quali morte clarificaturus esset Deum cum praemisit, Ego enim jam immolor, et tempus resolutionis meae instat. O quam pretiosa in conqui apertissime noverat,
Abbreviated transcription (Latin):
onpors omnia quȩ adu̾sario
infligere libet: forti m̃tis
constantia tolerabis. Qđ ipse
significans qua morte dari¬
ficaturus eẽt dm̃. Clarifica¬
uit quippe petrus morte
sua dñm. quando hoc indi¬
tio cunctis quantum deus
eẽt colendus amandusq
monstrauit dum ipse da-¬
ta optione mallet crucis
subire tormentum. qua
acelestis uerbi predicatio.¬
ne cessare. Qui notandũ
quod nonsolum morte.
sed & uita sua & passiomi¬
bus que morte p̃cesserant
dm̃ clarificauit. Clarifica¬
uit namq uita dm̃: qui
per omnia quȩ gessit non
suam propriã sed c̃ditoris
sui uoluntatẽ laudemq
querebat. Carificauit &
passionibus quem apro¬
positis superni amoris
obsequiis nulla ꝑseqͣntiũ
ualuit reuocare pressura.
Uerum quia cũ memoria
beati petri etiã coapłi
eius pauli hodie natalicia
celebramus. uideamus fr̃s¬
km̃i utrũ & ipse uel uita
uel passionibus uel morte¬
dm̃ clarificauerit. Clarifi-¬
cauit utiq & ipse. Testat᷑

Expanded text:
corporis omnia quae adversarium corporis omnia quae adversarium infligere libet, forti mentis constantia tolerabis  Beda, tsignificans qua morte clarificaturus esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque demonstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum quam a coelestis verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum morte, sed et vita sua et passionibus quae mortem praecesserant, Deum clarificavit. Clarificavit namque vita Deum, qui per omnia quae gessit non suam propriam, sed Conditoris sui voluntatem laudesque quaerebat. Clarificavit et passionibus quem a propositis superni amoris obsequiis nulla persequentium valuit revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri etiam coapostoli ejus Pauli hodie natalitia celebramus, videamus, fripse vel vita, vel passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur
Abbreviated transcription (Latin):
subsequenter addidit dicens.
Amen amen dico tibi. cum esses
iunior cingebas te & ambula¬
bas ubi uolebas. Cum autẽ
senueris. extendes manus tuas
& alius te cinget. & ducet
quo tu non uis. In excensione
& enim manuum: positionẽ
menbrorum eius qua cruci
erat aptandus insinuat.
Incinctione alterius: inpositio¬
nem uinculorum. quibus
apersecutore erat arce
exprimit. Inductu.
nollet.
ipsam mortis ac pa. conis acer¬
Nem indicat. quã corpo
ilis infirmitas eiꝰ o̾rrebat:
ciuus animi firmitas sp̃ual
etiam aduersa pro dño luc¬
tabatur cuncta sufferre. Non
eium aoluntatẽ suã. sed uo¬
luntatem querebat eiꝰ qͥmisit
cum xp̃i. Premissa igit᷑ dñs
quium suarum pastione:
inquiens manus tuas. & alius
ge cinget o ducet quo tu ñuis.
Ac si patent̃ dicat. Quanta me
caritate diligas. hinc liquido
probabis: cum pro paruuloꝵ
neorum uita usq ad mortẽ
certando per ueneris: & ut
illi incorpore possint pariter
&mente saluari. ipse corm̃ta

Expanded text:
subsequenter addidit, dicens: subsequenter addidit, dicens: Amen, amen dico tibi, cum esses junior, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueet alius te cinget, et ducet quo non vis. In extensione etenim manuum, positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius, impositionem vinculorum, quibus a persecutore erat arcendus, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Non enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, inquiens, manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis; ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut dñi sui gregẽ trac¬
tare meminerit: iuxta
illud quod petro dicitur.
Si diligis me: pasce oues me¬
as. Meas inquit: non tuas.
Meas inquit oues commen¬
datas scito: & has quasi me¬
as regere sime amas ꝑfecte
recole: ut meã uidelicet
ineis głam. meum domi¬
nium. mea lucra non tua
propria queras. Sunt eñi
qui oues xp̃i non amore
xp̃i. sed suȩ uel glorię uel
dominationis. uel questus
gra pascunt. Quorum
multitudinẽ dodens. apł̃s
paulus: ait philippensib
Spero aut̃ indño iħu: me
timocheum cito mittere
sit. Omnes enim sua quer̃
dñs mneuangelio. tales non
pastores sed mercennarios
pociꝰ uocat dicens. Quia lu¬
po ueniente mercennarius
fugit. quia mercennarius
est: & nonpertinet ad eum
de ouibus. Ueri aut̃ pastoris
& cui sincera ẽ cura de oibꝰ
euidens ac speciale indici
progrege xp̃i ponere impr̃o¬
tu habet. Unde nunc ipse post¬
quam pascendas oues suas
petro hoc plebes docendas
gubernandasq con mis

Expanded text:
sed ut Domini sui gregem tracsed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui oves Christi non amore risti, sed suae vel gloriae, vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Quorum multitudinem dolens apostolus Paulus, ait Philippensibus: Spero autem in Domino Jesu Timotheum me cito mittere sunt. Neminem enim haDominus in Evangelio tales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus evidens ac speciale indiciupro grege Christi ponere in promptu habet. Unde nunc ipse postquam pascendas oves suas Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque, commisit,
Abbreviated transcription (Latin):
ei. pasce oues meas: hoc est
utiq qđ ei ante passionem
aꝑtius dixerat. Ego autem
rogaui prote: ut nondeficiat
fides tua. Et tu aliquando
conuersus: confirma fr̃s
tuos. Pascere ergo oues xp̃
deficiant confirmare. & ut
infide magis magisq ꝓfici¬
ant. instanter operam dare.
Qua uis sollertius intuendũ.
quod eadem passio gregs
aosiinici: non uni formi.
sed multimoda est sollicitu¬
aine gerenda. Nam & t̾rena
subsidia necesse ẽ ut subdi¬
cis rector ne desint diligent̃
preuideat: & exempla uir-¬
tutis simul cum uerbo pre¬
dicationis eisdem. sollicitus
ipendat. & si quos aut
spiritualibus aut eciam
communibus eorum com¬
modis aduersari deprehen¬
derit. horum uiolentie
quantum ualet obsistat:
ipsos quoq cum forte erra
errata corrigere. & uulnera
ineis peccatorũ inquantũ
sufficit curare neglexit:
inter pastores ouiũ xp̃i.
presumit: Sed & hoc pa-¬
stori est fixo corde tenen¬
dum. ut eos quib pre est.
non quasi suos proprios.

Expanded text:
ei: Pasce oves meas, hoc est ei: Pasce oves meas, hoc est utique, quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo oves Chrideficiant confirmare; et ut 645 in fide magis magisque proficiant, instanQuamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverrata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores ovilium  Alpraesumit? Sed et hoc pastori est fixo corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios,
Abbreviated transcription (Latin):
& enĩ fialarũ sunt oratio¬
nes scõrum: quia quicqͥd
boni oꝑantur & dicunt.
qui simplici intentione
deo deseruiunt: totum
profecto hoc uicẽ pro eis
orationis adimplet. qͣndo
deuotionẽ mentis eorum
diuinis commendat aspec¬
tibus. Neq alit̾ aut̃ apłicũ
illud preceptum qđ ait.
sine intermissione orate.
actus. sermones. cogitatus.
ipsa etiã silentia nr̃a. ita
dño donante dirigamus:
ut singula hȩc cum timoris
illius respectu temperent᷑.
uida aut̃ pietate dñs t̾cio
petrum an se diligat inter¬
rogat: ut ipsa trina confes¬
sione uincula quȩ eũ ter¬
negando ligauerant ab¬
soluat. Et quotiens territꝰ
eius passione. quia illum
qđ illũ toto amet corde
testatur. Prouida dispensado¬
ne tertio confitenti a more
tertio eque pascendas oues
suas commendat: quia de¬
cebat. ut quotiens inpastoris
fide titubauerit totiei
renouata fide pastoris. m̃bi
quoq eiusdẽ pastoris uibeat
curare. Quod enim hic chic̃

Expanded text:
etenim phialarum sunt oratioetenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus. Neque aliter vero apostolicum illud praeceptum quo ait: Sine intermissione orate, actus, sermones, cogitatus, ipsa etiam silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu temperentur,vida autem pietate Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae negando ligaverant, absolvat; et quoties territus ejus passione, qua illum quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat; quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejus pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
piceit nondubitat: & se nil
cogitare non ignorat. Unde
bene inapocalipsi scõrũ corda
fialis aureis comparantur:
dicente iohanne. Et habebant
singuli citharas & fialas aure¬
s̃ plenas odoramentorum:
que sunt orationes scorum.
iharas quippe aureas habeis
decti: quia om̃is eorũ sermo.
omne quod de illorum acti¬
bus ad notitiam proximorũ
fama uulgante personuerit:
piux dilectionis rutilũ luce
ꝓparet. Falas quoq habers
aureas quȩ sunt uasa patula
amplitudine diffusa. quia
uda sua quo uerius solo
euusdem dilectionis sentiurs
olatius gaudent pandere
conspectibꝰ. Ubi recte si¬
ungitur. Plenas odoramen¬
torum: quȩ sunt orationes
scõrum. Fialȩ namq aureȩ
odoramentorum plenitu¬
dine redundant: cum ful¬
gida caritate iustorum
precordia uirtutum quoq
spiritualium opinione
proximis innotescunt. Et
pulchre ipse quihȩc uidebat
iohannes interpretando
subdidit: quȩ sunt oratio¬
nes scõrum. Od oramenta

Expanded text:
patere non dubitat, et se nil patere non dubitat, et se nil cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt c divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida charitate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta
Abbreviated transcription (Latin):
Siquidem & ipse petrus
id circo ẽẽ inhac dñica m¬
terrogatione cautus res¬
pondendo per hibetur:
quia meminit se pridẽ
imminente eiꝰ passione:
plussibi constantiȩ tribuis¬
se quã haberet: sponden¬
do uidelicet seesse paratũ
& incarcerẽ & inmortem
ire cum illo. qui necdũ
erat idoneus instante ꝑi-¬
culo saltẽ confiteri quia
nosset illum. uel fuisset
aliquando cum ilo. hstraes
ergo ꝑiculo priori. caudus
loquitur cum dño. quens
bene didicerat humanȩ coi¬
scientiȩ statum melius nos¬
se. quã ipsa se conscientiã
ullatenus nosse sufficeret:
Defraterni quidẽ cordis ocei¬
tis nichil prorsus audec
finire: desui aut̃ amoris in¬
tegritate non suimet solius
sed & ipsius qui interroga¬
bat dñi testimoniura pan¬
dit. & iam inquiens dñe
cuscis: quia amote. Oqũ
felix & pura conscientia
quȩ conditori suo cuius
nuda oculis & aperta no¬
uit omnia dicere nonme¬
tuit: dñe tuscis quia amote
Quã casta & scã anima. quę
& suã cogitatio domino

Expanded text:
Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem, imminente ejus passione, plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri, quia nosset illum, vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum  melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret; de fraterni quidem cordis occultis nihil prorsus audet definire: de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit, Etiam, inquiens, Domine, tu scis quia amo te. O quam felix et pura conscientia, quae conditori suo, cujus nuda oculis et aperta novit omnia, dicere non metuit: Domine, tu scis quia amo te! Quam casta ac sancta anima, quae et suam cognitionem Domino
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ occultis iudicare.
indubiis maxime rebus
rantur inspicere nequimꝰ.
Nam de aꝑtis fratrum
erratib non solũ potestatẽ.
sed &x preceptum iudican¬
di ut corrigantur habemꝰ:
dicente año. Sipeccauerit¬
inte frat̃ tuus: increpa
illum. Et si penitentiam
egerit: dimitte illi. Ambi¬
gua aut̃ eoꝵ gesta orquȩ
inquamlibet partem int̾¬
pretari possunt: diuino
potius ex amini reseruare
iubemur. Dicit nãq apłs.
Nolite ante tempus iudica¬
re. quoadusq ueniat dñs
qui & illuminabit abscon¬
dita tenebrarum. & ma

Expanded text:
entiae occultis judicare, entiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus,rantur, inspicere nequimus. Nam de apertis fratrum erratibus, non solum potestatem, sed et praeceptum judicandi ut corrigantur habemus, dicente Domino: Si peccaverit frater tuus, increpa illum: et si poenitentiam egerit, dimitte illi . Ambigua autem eorum gesta, et quae in quamlibet partem interpretari possunt, divino potius examine reservare jubemur. Dicit namque Apostolus: Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita teneb
Abbreviated transcription (Latin):
recce primus apostolorum
cum de amore suo requirit᷑.
quido cunctis ostendatur
hoc quod maiori precȩceris
obedientia dñi iussis exeqͥt᷑:
quod ardentiori illum cari¬
tate amplectitur. non hu¬
mani meriti: sed muneris
eẽ. diumni. Unde
aiebat. Quia caritas dĩ dif¬
amare probatur: filius io¬
hannis cognominatur. qͥa
nimirum uirt̾ eiꝰdẽ amoris
quã caute & circumspecte
testimonium reddat suo
amori. cum dño sciscitante.
an se plus aliis diligeret.
ñ ẽ. ausus respondere. tuscis
quia amote plus his. sed tẽ¬
perata ac simplici uoce. &¬
iam inquid dñe: tuscis qͥa
amote. Quod est aperte
dicere. Scio quidem quia
ipse te ut tu melius nosti.
integro corde diligo: quãtũ
uero de alii diligant. mͥchil
oudẽ ignotum: sed tͥ sius̃
onna n̾od. Cuius cautela
responsionis nr̃ȩ profecto ẽ.
insticutio locutionis. simul
& cogitationis: ut uidelicet
eius exemplo discamus
minus de nr̃e conscientiȩ
puritate presumere. minꝰ
temere defraternȩ consei¬

Expanded text:
recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur,quido cunctis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde aiebat: Quia charitas Dei difamare probatur, filius Joannis cognominatur, quia nimirum virtus ejusdem amoris quam caute et circumspecte testimonium reddat suo amatori, cum, Domino sciscitante an se plus aliis diligeret, non est ausus respondere, Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo: quantum vero te alii diligant, mihi quidem ignotum, sed tibi omnia sunt nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio locutionis simul et cogitationis, ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere, minus temere de fraternae consci
Abbreviated transcription (Latin):
irtutem nobis
ꝑfecte dilectionis
presens scĩ euangelii lectio
commendat. Perfecta & eñi
dilectio est: qua dñm ex
toto corde tota anima. to¬
ta uirtute. proximũ aut̃
tanquam nos met ipsos di¬
ligere iubexur. Et neutra
harum diliccio sine altera
ualet ẽẽ perfecta: quia nec
ds̃ uere sine proximo. nec
sine deo uere potest ꝓxim̾
amari. Unde dñs totiens
interrogato petro anse di
singula ita concludens.
meos. Acsi aperte diceret.
Hec sola & uera est probatio
integri indnm̃ amoris: si
erga fr̃s studueris curam
solliciti exercere laboris. Nlã
quicunq fr̃i opus pietatis
quod ualet impendere ne¬
glegit: minus iusto se con¬
ditorẽ diligere ostendit.
cuius mandata insusten¬
danda proximi necessita¬
te contempnit. Quȩ pro-¬
fecto caritas qm̃ sinȩ diui-¬
nȩ gratiȩ inspiratione
minime possit haberi. ta¬
cite quodammodo dñs
insinuat: qui petrum de
illa interrogans symonẽ.
eum iohannis quod nũqꝙͣ¬
alias cognominat. symon
inquit iohannis diligis

Expanded text:
irtutem nobis perfectae dilectionis praesens sancti Evangelii lectio commendat. Perfecta etenim dilectio est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se dsingula, ita concludens: meos. Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquainquit, Joannis, diligis
Abbreviated transcription (Latin):
bris nos uocauit in adnirabi¬
le lum̃ suũ. Fius continua
flagitemus auxilium: ut lucẽ
scientiȩ quã contulit. in nobi
usq ꝑducat. Et ut digni simꝰ
exaudiri precantes: abiciam
supplicantes concite quae
desideramus accipimus: q
nimirũ uerba deuotȩ oracio¬
nis adiuuat maiius pie opi¬
tionis. Et quia beati p̃cusss
holie natalicia celebramus:
hort ut que salutis ȩternȩ
preronie suscepimus. hunc
etiã nr̃e orationis adiutorẽ
querainus. Ipsum itaꝙ int̾¬
cedendo rogemus impetra¬
: ut ad eam cui testimoniũ
pethibuit lucẽ & ueritatem

Expanded text:
bris nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamsupplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina desuscipienda xp̃i
grã quasi helisabeth denomi¬
ne iohannis uiua uoce confu¬
tat: dicendo ꝑlegis latorem
Propħam uobis suscitabut Asur
de fratribus ur̃is tanqu̾a me:¬
ipsum audietis iuxta omnia
quecumq locutus fuerit uob̾.
Ipsum quoq legale sacerdotiũ
tacitis cerimoniarum suarũ
typis quasi mutis litt run
figuris tacharias eid̃

Expanded text:
doctrina de suscipienda gratia doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per legislatorem: Prophetam vobis suscitabit Deus vester de fratribus vestris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem
Abbreviated transcription (Latin):
tatur dĩ gr̃a. siue inquo est
gr̃a. Quo nomine: & totã
euangelicȩ dispensationis
gr̃am quam predicabat. &¬
ipsum specialiter dominũ
siguat: per quem eadem
gr̃a mundo donata est.
Qui uero natum puerum
patris zachariȩ nomine
magis quam iohannem
uocandum eẽ decernebant:
eos profecto figurant. qui
dño noua gr̃ę munera de¬
clarante: cuperent eum po¬
tius consueta sacerdotii ue¬
teris edicta predicare. Unde
bene tacharias memor dñi
interpretatur: quia uideli¬
cet memoriam antiquę ob¬
seruationis quȩ utiq a dño
data est figurate denuntiat.
Contendebant ergo de nomi¬
ne nati propħȩ hi qui con¬
uenerant: & zachariã hunc
uocari satagebant. At con¬
tra mat̾ uerb. & pat̾ scrip¬
tis: quod iohannes magis
appellandus eẽt astruebans.
Q ua fuere non nulli glestuim
sacramentorum minius perio
qui inprimordus euanq pelu
coruscantis carnalia adhue
legalis sacerdorĩ statuta s¬
mul obseruanda eẽ decerne¬
rent. Quos ꝓcerto ipsa legis

Expanded text:
ratia, sive In quo est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem atia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis
Abbreviated transcription (Latin):
prȩfert: quia & hȩc octauo
die. hoc est post sabbatum
facta est: & sic̃ illa areatu
perpetuȩ mortis absoluȩrẽ
solebat: ita ista perfactam
uitȩ inmortalitatis nouita¬
exhibuit: & innobis spe¬
randam monstrauit.
Quod uero int̾ hȩc racha¬
rias impletur sp̃ũ scõ. ac
redemptorem nr̃m simul
& nr̃am redemptionem
prophetat: significat mi¬
stice. quod multi de stir¬
pe sacerdotali qui a con¬
fessione xp̃i diutius ora
continuerant: post modũ
per susceptionẽ fidĩ illius.
sp̃s scĩ uirtute replendi.
dono prophetiȩ subliman¬
di & magisterii pastoralia
officio populis essent pre¬
ferendi. Quam uis eadem
acceptio sp̃s. & prophetia
tachariȩ hoc quoq conuemi¬
enter figurare credenda e.
quia tunc instaret tempꝰ
quo fidelibꝰ panderetur.
omnes legalis sacerdotii ritꝰ
& cerimonias spiritali int̾
scientia. & propheticis exube¬
rare misteriis: quȩ mediato¬
ris dĩ &r hominum hominis
iħu xp̃i uel dispensationis¬

Expanded text:
praefert, quia et haec octava praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitaexhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto, ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptione spiritus et prophetia Zachariae hoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, quae mediatoris Dei et hominum hominis Jesu Christi vel dispensation