comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brahȩ. filii enĩ magis qͥ fidẽ imitatis: quã qͥde car-¬
ne natis. Nemo gͦ minet᷑ domui dei : et dicat. Sub¬¬
traho me: et ruet domꝰ. Bonũ ẽ. illi ut coȩdificet᷑:
et habeat caritatẽ. Nã si ipse ruerit. stabit domꝰ. Itaq
fr̃s inhis ẽ. domꝰ dei quos p̃destinauit et presciuit
ꝑseueraturos. De illis dictũ ẽ: ubi steter̃ pedes eiꝰ. Et
enĩ qͥ ñ ꝑseuerant: ñ stant pedes eiꝰ ineis. Non s̃gͦ ip¬

Expanded text:
brahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est, «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Pret̃ quã domũ suã: ñ exaudit ds̃ aduitã ȩtnã.
Ille enĩ ad domũ dei ꝑtinet: qͥ ẽ in caritate cõpa¬
ginatꝰ lapidibꝰ uius. Qui autẽ caritatẽ ñ habue¬
rit: ruinã fac̃. Et illoruente: domꝰ stat. Nemo enĩ
minet᷑ domui ubi eẽ. quasi lapis cȩpit. si ruere uo-¬
luerit: quasi aliqͥd domui noceat. Sic enĩ suꝑbie.¬
rat et pͥmꝰ ppłs iudȩoꝵ: dicens. Heq eni fraudatu-¬
rus ẽ dĩ patrẽ abrahã: cui canta ꝓmisit de semi¬
ne eiꝰ. Et faciebant omĩa mala tanꝗͣ securi de pol-¬
licitatione dei : qr ñ ꝓ illoꝵ meritis qͥ scelera facie¬
bant. secd ꝓ meritis abrahȩ parceret eis: et qͣlescũq
malos filios abrahȩ congregaret in domũ suã ad
si filii abrahȩ ut baptitarent᷑ in aqͦ penitenciȩ ñ
eis dix̃ generatio abrahȩ. sed gñatio iuꝑarũ. Tales
enĩ erant quales qͦs imitabant᷑: ñ fili abrahȩ. sed
fili amorrei. cananei. gergesei. et iebusei. et om̃iũ

Expanded text:
. Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad si filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Intrabimꝰ in tab̾naculũ eiꝰ. Cuiꝰ: Dñi dei iacob. Iui in¬
trant ut in habitent: ipsis̃ qͥ intrant᷑ ut inhabitent᷑.
Domũ cuã ut in habites intras. Domũ dei: ut in¬
habiteris. Est enĩ meliordñs. Qui cũ te ceꝑit in ha¬
bitare: beatũ te faciet. Nã si tu illo ñ in habiteris:
misereris. In sua potestate eẽ. uoluit ille filiqͥdix̃.
seruabat᷑ apud patrẽ: ne cũ meretricibꝰ dissipare¬
sed illiꝰ. Intrabimꝰ in tab̃naculũ eiꝰ. Adorabimꝰ¬

Expanded text:
Intrabimus in tabernacula ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dservabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparesed illius: «Intrabimus in tabernacula e
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Eufrata ũbũ ebreũ. int̃p̃tat᷑ latine spe-¬
culũ: sic̃ tradider̃ qͥ ũba ebrea inscripturis
posita in aliã linguã transtuler̃. ut ad nos in-¬
tellectꝰ ꝑueniret. Nã ex ebrea transtulerunt
in grecã: ex greca translatas nob̾ et in latinã.
fuer̃ enĩ qͥ uigilarent in scripturis. Si gͦ eufrata
speculũ: illa domꝰ quȩ inuenta ẽ in cãpis saltuũ.
inspeculo audita ẽ. Speculũ imaginẽ habet. Om¬
nis ꝓpħia: imago futuroꝵ ẽ. Domꝰ gͦ dei futura:
in imagine ꝓpħiȩ p̃dicata ẽ. Audiuimꝰ enĩ illã
centurias tot. Saltꝰ ꝓpͥe locꝰ adhuic incultꝰ et
siluest̃ dr̃. Nã et qͥdã codices incãpis siluȩ habent.
si ubi adhuc uepres erant idolatriȩ: Sic tam̃ qͦmͦ¬

Expanded text:
nit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea transtulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam  tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. si ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quom
Abbreviated transcription (Latin):
et fili tui et filii eoꝵ. sed et om̃s si custo dierine
Qd gͦ si ñ custodierint. ꝑut ꝓmissio dei. Non Sal
et in potestate sua uellet ponere qđ ꝓmisit ads ut im
aaud si custodieris. Si autẽ ñ ñ eris filiꝰ dd̃ filiis add
ꝓmisit ds̃ Holi dicere filiꝰ sũ. si degeneras. Si uidȩi il¬
cando fidẽ: nisi colendo dm̃ sic̃ ille coluit. Si gͦ cͥ¬
ꝑstirpẽ ñ sꝑas ꝑ facta ñ iuis asseqͥ qͦm inte adimple-¬
bit᷑ qi sedeb̾ suꝑ sedẽ dauid: Et si ñ in te cõplebit᷑. pu¬
tas qi ũ cõplebitur: Et qͦmͦ inuenit eã in cãpis saltu¬
ũ: et qͦmͦ steter̃ pedes: Qualiscũq gͦ fueris: illa do-¬
cuiꝰ pacẽ currimꝰ quȩ ñ in angłis sed in nob̃ ꝑegrina-¬
tur. quȩ ex parte meliore expectat partẽ rediturã:
unde nob̾ litterȩ uener̃ quȩ qͦtidie recitant᷑ ipsa ci-¬
uitas ipsa ẽ. syon quã preelegit ds̃. Hȩc requies
esco. Quantũ nos amat ds̃ fr̃s. ut qi nos reqͥescimꝰ.

Expanded text:
et filii tui et filii eorum, sed omnes si custodierint. Quid ergo si non custodierint? periit promissio Dei? Non: sedet in postestate sua vellet ponere quod promisit Deus uDavid, si custodieris; si autem non, non eris filius David. Filiis David promisit Deus. Noli dicere, Filius sum David, si degeneras. Si Judaei iltando fidem, nisi colendo Deum, sicut ille coluit. Si ssequi; quomodo in te complebitur quia sedebis super sedem David? et si non in te complebitur, putas quia non complebitur? Et quomodo invenit eam in campis saltuum? et quomodo steterunt pedes ejus? Qualiscumque ergo fueris, illa domcujus pacem currimus, quae non in Angelis, sed in nobis peregrinatur, quae ex parte meliore exspectat partem redituram; unde nobis Litterae venerunt, quae quotidie recitantur. Ipsa civitas, ipsa est esco. Quantum nos amat Deus, fratres, ut quia nos requiescimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat dauid: nesciens qđ illic esset dauid. Ad ne-¬
cessaria uentris ille intrauit. Surrex̃ dd sensim
ec lente pꝰ ipsũ. p̃ciditq ei de ueste panniculum
et noluit eũ occidere. Forte mansuetudinẽ ipsã¬

Expanded text:
ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad neubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Surrexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dauid et om̃is mansuetudinis eiꝰ. Sic̃ iurauit
dño: uotũ uouit deo iacob. Dauid sccim fidẽ rerũ
gestarũ unꝰ homo erat. rex isrł. filiiesse. frat qͥdẽ et
ipse mansuetꝰ. sic̃ eũ indicat atq cõm̃dat script̾a
diuina: et ita mansuetꝰ ut nec ꝑsecutori suo sauli
malũ ꝓ malo redderet. Seruauit autẽ erga eũ
tantã bumilicatẽ: ut illũ regẽ faceret᷑. se autẽ
canẽ. Et ñ ꝓt̃ue nec suꝑbe cũ esset in deo poten-¬
tior respondebat regi: sed eũ placare pociꝰ affecta¬
bat humilitate. quã concitare suꝑbia. In potesta¬
tẽ qͦq datꝰ ẽ ei saul. et hoc adño deo: ut ei faceret
qͥcqͥd uellet. Sed qr ñ p̃ceptũ illierat ut occidẽt.
sed tantũ in potestate datũ illi erat. licuit autẽ
ei uti potestate sua: ad lenitatẽ potiꝰ deflex̃. qđ
ei dis̃ concessit. Qui si uellet occidere: careret ini¬
mico. Sed qͦmͦ diceret dimitte mͥ debita. sic̃ ego di-¬
mitto debitoribꝰ meis: In speluncã intrauit saul

Expanded text:
s mansuetudinis ejus. Sicut juravit Domino; votum vovit Deo Jacob.» David secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃cellit omnẽ intellectũ: qr qͣntũcũq cogita¬
ueris de illa pace. minꝰ eã capit animꝰ adhuc in
ista corporis grauedine constitutꝰ. Cũ illa uene¬
rit: illa patria iã domꝰ erit. Hullus adũsariꝰ tẽ-¬
ptabit: ut tab̃naculũ uocet᷑. Non ꝓcedemꝰ ad
pugnandũ: sed ꝑmanebimꝰ ad laudandũ. Qͥ d
enĩ dr̃ de illa domo: Beati qͥ habitant in domo
tua: in scła scłoꝵ laudabt̾ te. In tab̾naculo ad¬
huc gemimꝰ: indomo laudabimꝰ. Iuare: qr pere-¬

Expanded text:
quae praecellit omnem intellectum» ; quantumcumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia ge
Abbreviated transcription (Latin):
et fit ꝑ linguã eiꝰ in aliolocꝰ dño. ñ autẽ fit ipse locus
dño. Qui autẽ quȩ docet bene fac̃ et sic docet. fit
locus dño cũ eoquẽ elocet: qr om̃scredentes unũ fa-
credider̃ fr̃s mei qͣndo p̾tia rerũ suarũ posuer̃ ad
pedes apłoꝵ Sed qͥd de illis dic̃ scriptura: Certe
factis tẽplũ dei Non tantũ tẽpla dei singuli: sed et
ueritis qi unꝰ locꝰ factꝰ ẽ dño in om̃ibꝰ scripta dic̃.
Frat ilł arama una et cor unũ in deo. Multi aut̃
ne faciant locũ dño suaquer̃ sua diligunt: pote¬
state sua gaudent. pͥuatũ suũ concupiscunt. Iui
autẽ uult facere locũ dño: ñ de pͥuato sed de cõ¬
muni debet gaudere. Hoc illi fecer̃ de rebꝰ siuis pͥua-¬
tis: fecer̃ illas cõmunes. Qđ habebant suũ nũqͥd
amiser̃: Si soli hab̾ent: unꝰqͥsq suũ hab̾et. hoc solũ
hab̾et: qđ suũ habebat. Cũ autẽ qđ siũ erat cõmu

Expanded text:
t fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et  unus locus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum aut
Abbreviated transcription (Latin):
offerre: ꝗͣ ut dicamꝰ ei qđ dr̃ in isaia. Posside nos.
Eqͥdẽ in istis possessionibꝰ tr̃enis. patri familias pre-¬
quȩ. ẽ. ȩccłia Ipsi possessioni p̃stat᷑ ut atalipos¬
deo iacob. Uideamꝰ qđ uocũ. Iurare autẽ ẽ firme
ꝓmittere. Actendite uotũ hoc id ẽ. qđ uouerat:
qͦ ardore uouerit. qͦ amore. qͦ desiderio. Et tam̃ ad
hoc implendũ. dm̃ dep̾̃catꝰ ẽ dicens. Mem̃to dñe
dauid: et om̃is mansuetudinis eiꝰ. In hac mansuetu.¬
dine uotũ uouit: ut sit domꝰ dei. Si introiero
in tab̾naculũ domꝰ meȩ. si ascendero suꝑ lectũ stratꝰ
mei: si dedero sõpnũ oculis meis. et palpebris meis¬

Expanded text:
offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praequae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali posDeo Jacob?» Videamus quod votum. Jurare est autem firme promittere. Attendite votum hoc, id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, quo desiderio; et tamen ad hoc implendum Dominum deprecatus est dicens. «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» In hac mansuetudine votum vovit, ut sit domus Dei: «Si introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei. Si dedero somnum oculis meis.
Abbreviated transcription (Latin):
sed. ẽ. humilitas dep̃cantis. Nemo p̃sumat ui-¬
ribꝰ suis sereddere qđ uouerit. Qͥ te horcat᷑ ut
uoueas: adiuuat ut reddas. Qͥd gͦ uouit uidea¬
mꝰ: et hinc intelligamꝰ quẽ ad modũ accipiendꝰ¬
sit in figura dd. Dauid autẽ int̾p̃tat᷑ manu
fortis. Erat enĩ magnꝰ belligerator. Presumens
habebat imꝑii dispensatio: p̃figurans tam̃ ma-¬
nufortẽ quendã ad debellandos inimicos dia-¬
bolũ et angelos eiꝰ. Hosautẽ inimicos ȩccłia debel¬
lat. Et qͦmͦ debellat: Mansuetudine. Mansue-¬
tudine enĩ ipse rex nr̃ uic̃ diabolũ. Seuiebat il¬
le: ille sufferebat. Uicit qͥ sufferebat: uictꝰ ẽ qui
uincat. Cũ autẽ corpꝰ xp̃i. ẽ. et cẽplũ et domꝰ et
cuitas: ille qͥ caput ẽ. corporis. et scĩficator tẽ¬
pli ẽ. et habitator domꝰ ẽ. et rex ciuitatis ẽ. Qͦ mͦ
ȩccłia om̃ia illa: sic xp̃s omĩa ista. Qͥdgͦ uouimus
deo nisiut simꝰ tẽplũ eiꝰ : Nichil gratiꝰ ei possumꝰ

Expanded text:
sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura David. David autem interpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumenshabebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus est qui saeviebat; vicit qui vincat. Cum autem corpus Christi est et templum, et domus, et civitas; et ille qui caput corporistificator templi est, et rex civitatis est: quomodo Ecclesia omnia illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ scriptura diuina ut diximꝰ continet. Sed solemꝰ
in psalmis ñ ad litterã attendere sic̃ in om̃i ꝓpħia.
sed ꝑ licterã scrutari misteria. Et meminit cari-¬
tas urã. qr cuiꝰdã hominis uocẽ in om̃ibꝰ psalmis
solemꝰ audire: qͥ unꝰ habet caput et corpꝰ. Caput
autẽ in cęlo. ẽ: corpꝰ in tra. Sed qͦ p̃cessit caput:
et corpꝰ secuturũ ẽ. Et iã ñ dico qͥs caput qͥs corpꝰ¬

Expanded text:
tinet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput, et corpus secuturum est. Et jam non dico quis caput s
Abbreviated transcription (Latin):
urauit dñs clauidueritatẽ: et ñ penitebit eũ. Qͥd ẽ.
iurauit: cłmissũ ꝑ seipsũ firmauit. Qͥd ẽ ñ pęnice-¬
bit eũ: ñ mutabit. Non enĩ dolorẽ pęnitentiȩ pa¬¬
tit᷑ dĩ aut in aliqͦ fallit᷑: ut uelit corrigere in qͦ
errauit. Sed qͦmͦ hominẽ cũ pęnitet. mutare uult
pellet: alit̃ tu. Iu enĩ facis qr erraueras. ille autẽ
fac̃ qi cdãpnat. aut qi lib̾at. Mutauit regnũsaul
cũ peniteret eũ. Sic dictũ ẽ. Et in eoipso loco ubi

Expanded text:
tem, et non poenitebit eum.» Quid est, «juravit?» Promissum per seipsum firmavit. Quid est, «non poenitebit eum?» Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult pellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo
Abbreviated transcription (Latin):
diumitatẽ fuisse in illo quẽ cȩteris hominibꝰ si¬
milẽ putauer̃ : et consiliũ petentes ab apłis au-¬
dier̃. Agite penitentiã: et baptiet᷑ unꝰqͥsq urm̃¬
doseos a qͥbꝰ crucifixus ẽ surrex̃ xp̃s. et aũtit faciẽ su¬¬
reliqͥe saluȩ fiant. sic̃ dic̃ isaias. Et plane factȩs reli¬

Expanded text:
occultam fuisse in illo quem caeteris similem homioccultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis, audierunt, «Agite poenitentiam, et baptizetur unusqudos eos a quibus crucifixus est, surrexit Christus, et avertit faciem su«Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reli
Abbreviated transcription (Latin):
regale illud sac̃dotiũ induat᷑ fide. qr iustꝰ exfide
uiit: et accepto pignore sp̃s scĩ lȩtent᷑ m̃bra spe
resurrectionis quȩ p̃cessit in capite. Fis enĩ dic̃¬
ne aũtas faciẽ xp̃itui. hoc deo pacri dictũ ẽ ꝓpt̃
dauid seruũtuũ ne aũtas faciẽ xp̃itui. Crucifixus
ẽ dñs in udȩa. crucifixus a udȩis: ab ipsis turbatꝰ
dormiit. Int̾ quoꝵ seuientiũ manꝰ dormiuit: ad
eos iudicandos surrex̃. Et dic̃ qͦd ã loco. Suscira
me: et reddã illis. Et reddidit: et redditurus ẽ
Nã qͦnta postea iudei passis occiso dño: nouer̃ ipsi.
De ipsa ciuitate ubi illũ occider̃: om̃s expulsis. Qͥ a
Nã credider̃ inde aliqͥ. et multa milia hominũ in¬
de credider̃. Et hoc iã pꝰ resurrectionẽ dñi. Seuu¬
er̃ ut crucifigerent: et postea cȩper̃ udere fieri
miracula in nomine crucifixi: et plus contremu-¬
er̃ tantũ posse eiꝰ nom̃. qͥ quasi int̃ manꝰ eoꝵ nichil
poterat: et cõpuncti corde. iã credentes occultã

Expanded text:
regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim ne avertas faciem Christi tui.» Hoc Deo Patri dictum est, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Crucifixus est Dominus in Judaea; crucifixus est a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid aliqui, et multa millia hominum crediderunt inde, et hoc jam post resurrectionem Domini. Saevierunt, ut crucifigerent, et postea coeperunt videre fieri miracula in nomine crucifixi; et plus contremuerunt tantum posse ejus nomen, qui quasi inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
distulit: et ideo hoc indico caritatiurẽ. ut meũ
ꝓmissũteneatis. Non fuit autẽ absurdũ a carita-
cemã ut prior obtẽpdrẽ uibenci Extor sit enĩ
mͥ ut esset mͦ auditor m̃s: eo sane pacto. ut et ego
sim ipsiꝰ : qr in ipsa caritate om̃s auditores sumꝰ eiꝰ.
bemꝰ. Est etiã ipse p̃notatꝰ canticũ graduũ: et ali-¬
qͣnto cęt̾is sub eodẽ titulo ꝓlixior. Non gͦ immo¬
rem᷑ nisi ubi necessitas coegerit. ut totũ si dr̃s ꝑmi-¬
serit explicare possimꝰ: qr et uos ñ tanꝗͣ rudes
om̃ia debetis audire. Aliqͥd de p̃t̃itis auditionibꝰ
adiuuare nos debetis: ne om̃ia tanꝗͣ noua a nob̃
dici necesse sit. Et noui qͥdẽ. eẽ. debemꝰ: qi uecustas
nob̃ obriꝑe ñ debet. Sed etiã crescendũ et ꝓfici-¬
endũ ẽ. De ipso qͥppe ꝓfectu aic apł̃s. Et si extĩ¬
or homo nr̃ corrũpit᷑: sed intĩor renouat᷑ de

Expanded text:
distulit: et ideo hoc indico Charitati vestrae, ut mecum promissum teneatis. Non fuit autem absurdum Charitati vestrae, ut prior obtemperarem jubenti: extorsit enim mihi ut esset modo auditor meus, eo sane pacto ut et ego sim ipsius, quia in ipsa charitate omnes ejus auditores sumus, bemus. Est etiam ipse praenotatus, «Canticum graduum;» et aliquanto caeteris sub eodem titulo prolixior. Non ergo immoremur, nisi ubi necessitas coegerit; ut totum, si Dominus permiserit, explicare possimus. Quia et vos non tanquam rudes omnia debetis audire; aliquid et de praeteritis auditionibus adjuvare nos debetis, ne omnia tanquam nova a nobis dici necesse sit. Et novi quidem esse debemus, quia vetustas nobis obrepere non debet; sed etiam crescendum et proficiendum est. De ipso quippe profectu ait Apostolus: «Etsi exterior homo noster corrump
Abbreviated transcription (Latin):
De petro. de paulo. de cęteris dispensatoribꝰ ueritatis.
Audiq de t̾ra. habemꝰ inqͥt chesaurũ istũ inuasis
fictilibꝰ: ut eminentia uurtꝰ sit dei. Ipse ẽ. panis qͥ de
cȩlo descendit: ut de t̾ra educat᷑ cũ ꝑ seruoꝵ suorũ
carnẽ p̃dicat᷑. Terra fęnũ ꝓducit: ut panẽ de t̾r̃a educat.
Quȩ tra fenũ ꝓducit: Pebes piȩ. plebes soȩ. Aut de qua
t̃ra panis educatur : Terbũ dei de apłis. de dispensato¬
ribꝰ sacramentoꝵ dei. adhuc in tra ambulantibꝰ. adhuc

Expanded text:
De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. De Petro, de Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit , ut e terra educatur, cum per servorum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei, adhuc in terra ambulantibus, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
auritare.: et ad quotidiana egere: de qͥbꝰ om̃ino non
credit᷑. qͦs et uos inueniretis si uelletis. si circũ spice¬
retis. si ad hoc uigilaretis ut fructũ daretis. Dixi
oꝵ. unde tabulas lapideas acciꝑe meruert̾. sed tra
fructifera. t̾ra quȩ irrigata reddat agricolȩ. Ilipsi
corde lapideo. qđ significatũ ẽ tabulis lapideis den¬
mas dabant. Et iã gemitis: ut nichil huc exeat. Si
gemitis parturite: si parturitis parite. Quare genitꝰ
inanis. quare gemitꝰ sterilis: Uiscera torquent᷑. aut ñ
ẽ. intꝰ qđ edatur : Rigans montes de suꝑioribꝰ suis:
de fructu oꝑũ tuoꝵ satiabit᷑ t̾ra. Beati qͥ faciunt.
beati qͥ ista fructuose audiunt: beati qͥ ñ in anit᷑ cla¬
mant. de fructu oꝑũ tuoꝵ satiabit᷑ t̾ra. Educens f¬
nũ iumentis: et herbã seruituti hominũ. Ut qͥd hoc:
Ut educas panẽ de tra. Quẽ panẽ : xp̃m de qͥ tia:

Expanded text:
aurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non aurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi orum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Utquid hoc? «Ut educat panem de terra.» Quem panem? Christum. De qua terra?
Abbreviated transcription (Latin):
ne hab̾et dñs. De hisgͦ quȩ dabant᷑ et in loculos init¬
tebant᷑. dabat᷑ et illis pauꝑibꝰ. quos ds̃ docuit ñ con-¬
tẽpnendos. Sed si illũ ñ contẽpnis. qͣntomagis bouẽ
ꝑ quẽ triturat᷑ hȩc area : quanto magis seruũ tuũ :
Non indiget cibo: forte ueste indiget. Non indiget
ueste. forte tecto indiget. forte ȩccłiam fabricat. forte
aliqͥd utile in domo dei molitur. expectat ut atten¬
das: expectat ut intelligas suꝑ egenũ et pauperẽ. Tu
contra t̾ra dura. lapidea. ñ irrigata. aut frustra irriga¬
ta: seruas tibi dicere. ñ sciebã. ñ nouerã. nemomͥ dix̃.
cere. beatꝰ qͥ intelligit suꝑ egenũ et pauꝑem. Non
uides archã in anẽ p̃positi tui: uides eerte uel surgen¬
tẽ fabricã. qͦ intraturus et oraturus es Nonne ad¬
mouetur oculistuis: Nisi forte putatis fr̃s. quia p̃¬¬
positi ur̃i chesauritant. Et nouimꝰ multos ñ thes¬

Expanded text:
ne Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mitne Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget veste, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. cevides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thes
Abbreviated transcription (Latin):
quia et illa m̃bra eiꝰ. neq eñ frustra dictũ ẽ. imꝑfectũ
meũ uidert̾ oculi tui et in libro tuo om̃s seribent᷑:
sic et in loculis habendis et in exigenda qͦdãmͦ anno-¬
na. ñ petendo sed prebendo indigentiã suscepit.
Suscepit eũ racheus: et gaudet. Cui hoc bonũ xp̃o
neret mundi fabricator : Ac si ñ pasceret ⁊ acheus.
tori p̃stat᷑. Nũqͥd in illa fame ñ pascebat᷑ helias:
Honne coruus afferebat panẽ et carnẽ seruodei. serui¬
ente creatura: Missus ẽ tamen pascendus ad uiduã:
ñ ut militi sed ut ꝓuinciali aliqͥd p̃staret᷑. frgo qi di¬
cebamꝰ fr̃s et de pascendis pauꝑibꝰ cũ dĩis loculos
haberet: tamen qͣndo dix̃ uidȩ eũ tradituro qđ fa-¬
cis fac uelocit̾. ñ intelligentes cȩteri qͥd dixisset: ar¬
bitrati sunt eũ dixisse ut aliqͥd p̃pararet. qđ daret᷑
pauꝑibꝰ. Ille enĩ loculos habebat: hoc in euangelio
scriptũ ẽ. Posset hoc suspicari. nisi hoc in consuetudi¬

Expanded text:
a ejus; neque enim frustra dictum est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur» : sic et in loculis habendis, et in exigenda quodam modo annona, non petenda, sed praebenda, indigentiam suscepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Chrineret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, tori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, fratres, et de pascendis pauperibus; cum Dominus loculos haberet, tamen quando dixit Judae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid dixisset, arbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid praepararet quod daretur pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo querens: et om̃ia ꝓuinci alibꝰ donans. Sed qi
multi infirmi ista quesituri erant: magis infirmoꝵ
ꝑsonã suscepit xp̃s. Sublumꝰ PaULUS: Nũqͥd et xp̃o:
ista ñ eẽ. quesiturũ: p̃uidit ne dãpnaret quesiturũ.
et prebuit exemplũ infirmo. Quomͦ: Cũ uidẽt mul¬
tos ꝓnos et gaudentes ituros ad martiriũ passionis.
exultaturos in ipsa passione. fortes. centenarios. ma-¬
turos adhorreũ: quoꝵdã tamen infirmoꝵ qͦs uidebat
posse conturbari uentura passione. ne deficerent
tamen. sed potiꝰ uoluntatẽ humanã uoluntati crea¬
toris coniungerent: ipsoꝵ ꝑsonã uoluit susciꝑe in
passione xp̃s dicens. tristis ẽ. anima mea usq ad mor¬
tẽ. Et iterũ. Pat̾. si fieri potest: transeat a me calix iste.
Docuit qͥd ee̾t dicturus infirmꝰ. sed secutꝰ ostendit
qͥd facere deb̾et infirmꝰ. Uerũtamen ñ qđ ego uolo:

Expanded text:
aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, numquid et Christo! ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum, «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Docuit quid esset dicturus infirmus, sed secutus ostendit quid facere deberet infirmus: «Verumtamen non quod ego volo,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto minꝰ petit: tanto magis tͥ uigilandũ ẽ ut p̃occu-¬
pespetiturũ: aut forte mͦ ñ petiturũ. et aliqͣndo dã¬
pnaturũ. Itaq curiosi estote ad ista fr̃s mei: inuenie¬
tis multoꝵ dei seruoꝵ indigentiã. tantũ ut uelitis
inuenire. Sed qi delectat uos excusatio. qua uultis
dicere nesciebamꝰ: ꝓpterea ñ inuenitis. Ipse dñs loculos
habebat qͦ mittebant᷑ necessaria: et possidebant᷑ nũ¬
mi ꝓpt̾ usus eoꝵ qͥ cũ illo erant. et eiꝰ. Non eñĩ cũ dicit᷑
te: netu esurias in illo qͥ pauꝑ factꝰ ẽ cũ diuesc̾e̾t. ut
illiꝰ pauꝑtate nos dicarem᷑. Habuit eñĩ loculos et di-¬
ctũ ẽ de qͥbꝰdã feminis religiosis. qđ ambulabant qua
ibant pedes eiꝰ euangelitantes: et ministrabant ei de
substantia sua. Nominantur illȩ mulieres in euange¬
Uide quȩ fiebant. futuruserat Paulus. nichil tale

Expanded text:
quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccuquanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangeis Herodis . Vide quae fiebant. Futurus erat Paulus nihil tale
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ egenũ et pauperẽ. Aliꝰ ad te uenit ut petat: aliũ
tu p̃uem ne petat. Sic̃ enĩ de illo qͥ te querit dictũ ẽ.
om̃ĩ petenti teda: sic de illo quẽ tu debes querere dictũ
ẽ. sudet elemosina in manu tua. donec inuenias ui¬
stũ cui eã tradas. Cũ enĩ dandũ sit et istis pauꝑibꝰ
petentibꝰ. ñ enĩ ab eis inhibuit dsclemosinas cũ xp̃s
de ipsis dicat. qͣndo facis epulũ conuoca claudos. cȩ.¬
cos. debiles ñ habentes unde tͥ reddant. retribuet᷑
autẽ tibi in resurrectione iustoꝵ: uoca et ipsos. pasce
et ipsos. epulare eũ illi epulant᷑. delectare cũ illi sagi¬
nant᷑. Illi enĩ pane tuo: cu iustitia dei. Nemo uob̾dicat.
p̃ceptũ ẽ axp̃o ut seruo dei det᷑: mendico ñ det᷑. Absit
ꝓrsus. Impiꝰ ista loqͥt᷑. Dailli: sed multomagis illi. Ille
enĩ petit: et in uoce petentis agnoscis euides. Ille eni

Expanded text:
super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem
Abbreviated transcription (Latin):
a.homines seruientes: ñ indigent nr̃i. Iuere tamen:
ne qͥs indigeat. Postremo et qͥ ñ indiget: inueniat
inte qđ nolit acciꝑe. Accipit enĩ bonã uoluntatẽ:
cũ tu accipias pacẽ. Et si enĩ ñ querit datũ sed re-¬
qͥrit fructũ: quere tamen ne qͥs indigeat. et noli
dicere. Si petierit: dabo. Expectas gͦ ut petat. Sic
pascis bouẽ dei: qͦmͦ transeuntẽ mendicũ. Illi pecenti
ꝑem. Quere cuides Beatꝰ enĩ qͥ intelligit suꝑ egenũ
et pauperẽ: qͥ poccupat uocẽ petituri. Si sic inter
uos indigent milites xp̃i. ut etiã petant: uidete
ne uos uidicent anteꝗͣ petant. qͦmͦ inqͥs quero: Esto
curiosus esto ꝓuidus. ꝓspice. attende unde qͥsq ui-¬
uat: unde se transigat. undehabeat. Non rep̃hendet᷑
ista curiositas tua. Terra eris. ꝓducens fenũ ium̃tis.:
et erbã seruituti hominũ. Curiosus esto: et intellige

Expanded text:
a, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, a, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti erem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ sequeris autẽ postea. Calicẽ quidẽ meũ bibetis.
sedere ad dexterã meã uel ad simstiã. ñ. ẽ. meũ dare
ꝑbis. Modo qͥbꝰ loquor. suꝑbi estis. Ideo dixi ñ.
meũ dare uob̾. Sed forte dicerent. erimꝰ humiles.
Nongͦꝰeritis uos: ego uob lixi. Non dixi ñ daboha
ñ erit qͥ erat. Frgo p̃dicatores uerbi: et uimenta et ser-
uist̾ iducat t̾ra si irrigata ẽ fenũ uimentis. et erbã
seruituti hominũ. Ipse ẽ. enĩ fructꝰ. ut possit fieri qđ
ipsi. illuc uos recipiant. Quare hoc: qł qͥ suscipit iu-¬
stũ in nomine iusti: mercedẽ iusti accipiet. Et qͥ susci-¬
pit ꝓpħam in nomine : ꝓpħȩ : mercedẽ ꝓphe accipiet.
Et qͥ dederit calicẽ aquȩ frigidȩ uni ex his minimis
tantũ in nomine discipuli: amen dico uob̃ ñ ꝑdet
in ȩc̾na tab̾nacula. qͥs ñ festinet: Qͥs ñ alacriꝰ currat:
Sit̾ra estis. rigamini de fructu oꝑũ dei: ne dicatis.

Expanded text:
sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare perbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet iSi terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuoluerit int̾ uos maior. eẽ. Iam em̃ filii rebedei
sedes altissimas querebant. Unꝰ uolebat sedere ad
dexterã. alt̾ ad sinstrã: dicentes ꝑ mattẽ qđ ipsi
cupiebant. Dñs ñ illis sedes inuidit. sed conuallẽ
pͥus plorationis ostendit. Quasi dicciet. Iiluc uultis
uenie ubi sũ ego: uenite qua ego. Id ẽ uenite qua
ego: Per humilitatẽ ego de subluni descendi. et hu-¬
miliatꝰ ascendo. uos in t̾ra inueni: et ante uultis uo.¬
lare quã pasci: Priꝰ nutrimini. educamini ferte ni¬
dũ. Qͥdenĩ ait : qͦmͦ eos reuocauit ad bumilitatẽ.
iã querentes altitudinẽ : Potestis bibere calicẽ qui
egobibiturus sũ: Et illi etiã in hoc suꝑbi: possumꝰ
Quomꝰ petrus cecũ usq ad mortẽ fortis uir. donec
femina diceret. et iste cũ illo erat: sic et isti. possumꝰ.
Potestis: possumꝰ. Et ille. Calicẽ qͥdẽ meũ bibetis.
Et si mͦ ñ potestis: bibetis. Qͦmͦ petro. ñ potes me secͥ

Expanded text:
qui voluerit inter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo
Abbreviated transcription (Latin):
lia: uos adhuc carnales estis. Deo gͦ mente excessimꝰ. Et
qđ uidemꝰ cũ mente excedimꝰ effari ñ possumꝰ. Ibi enĩ
audiuit ineffabilia ũba: quȩ ñ licet homini loqͥ. Qͥdgͦ
inqͥunt illilepores. illicarnales. nos ñ rigabim᷑ ad nos
nichil ꝑueniet : Et qͦmͦ emnittet fontes in conuallibꝰ. et
qͦmͦ in medio montiũ ꝑtransibt̾ aquȩ : Ad hoc gͦ ꝑtinet.
siue tẽꝑantes sumꝰ uob̃. Unde hoc: Quẽ imitamur :
si hodie spũalis. heri carnalis ad carnales dedignaris
descendere cũ ipsũ ũbũ carofactũ sit et habitarit
in nob̾: Benedicamꝰ gͦ dñm: et laudemꝰ eũ qͥ rigat
montes de suꝑioribꝰ suis. Inde ueniet irrigatio ad t̃¬
rã: inde et humilia satiabunt᷑. Segͥt᷑ enĩ. De fructu
oꝑũ tuoꝵ satiabit᷑ t̾ra. Iuid ẽ. de fructuoꝑũ tuoꝵ:¬

Expanded text:
lia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et lia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et quod videmus cum mente excedimus, effari non possumus: ibi enim «audivit ineffabilepores, nos non irrigabimur? ad nos nihil perveniet? Et quomodo emittit fontes in convallibus? et quomodo in medio montium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus vobis.» Unde hoc? quem imitamur? «si hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret in vobis . 8. Benedicamus ergo Dominum, et laudemus eum qui rigat montes de superioribus suis. Inde veniet irrigatio ad terram, inde et humilia satiabuntur: sequitur enim, «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» Quid est, «De fructu operum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
roget iudȩus. quare ita faciamꝰ: de petrasonamꝰ. di-
mons magnꝰ: quando orabat et illũ iuisũ uidebat.
de suꝑioribꝰ rigabat᷑. Paulus apłs dicit gentibꝰ. Si
paulus tanꝗͣ mons. Inde nos dicimꝰ sonantes de petia.
Riget dñs ipsã petrã: de suꝑioribꝰ suis. Nã cũ adhuc¬
ista petra eet. in infidelitate asꝑa: uolens eã rigare de¬
suꝑioribꝰ suis. ut flueret aqua inconualle. clamabat.
Rigauit illũ de suꝑioribꝰ sius. Et statĩ rigatꝰ et mana¬
re iã uolens: dñe ait qͥd me iubes facere : Accipe illũ
montẽ uel petiã. unde possis dare uocẽ tuã: accipe il¬
lũ montẽ et uide rigari de suꝑioribꝰ et effluere in in¬
ferioribꝰ. Audi boc ex uno loco. Siue mente inqͥt exces¬
simꝰ deo: siue tẽꝑantes sumꝰ uob̃. Qđ ait mente excessi¬
mꝰ: uos caꝑe ñ potestis. Excessimꝰ enĩ omnia ista carna¬

Expanded text:
rroget Judaeus quare ita faciamus, sonamus de rroget Judaeus quare ita faciamus, sonamus de mons magnus, quando orabat et illum visum videbat, de superioribus rigabatur. Paulus apostolus dicit Gentibus: «SPaulus, tanquam mons: inde nos dicimus, sonantes de petra. Riget Dominus ipsam petram de superioribus suis. Nam cum ista petra adhuc esset in infidelitate assuperioribus suis ut flueret aqua in convalle, clamavit: rigavit illum de superioribus suis; et statim rigatus et manare jam volens: «Domine,» ait, «quid me jubes facere» ? Accipe illum montem vel petram, unde possis dare vocem tuam; accipe illum, et vide rigari de superioribus, et effluere in inferioribus. Audi hoc et in uno loco: «Sive,» inquit, «mente excessimus Deo, sivi temperantes sumus vobis.» Quod ait, «mente excessimus;» vos capere non potestis: excessimus enim omnia ista carna
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt uocẽ suã. Modo si dicã uob credite. hoc eñi dix̃
cicero. hoc dix̃ plato. hoc dix̃ pitagoras. qͥs ur̃m ñ irri
ille qͥ sic instructꝰ ẽ: Si qͥs uob̾ euangelix auerit pret᷑¬
quã qđ accepistis: anathema sit. Qͥd mͥ dicis de plato-¬
ne. et de cicerone. et de uirgilio: Habes ante te petras
montiũ: de medio petiarũ damͥ uocẽ tuã. De medio
petrarũ dabunt uocẽ suã. Audiant᷑ qͥ apetra audiun-¬
t᷑ audiant᷑ qi et m illis multis petris. petra audit᷑. Petra
enĩ erat xp̃s. Audiant᷑ gͦ libent᷑: de medio petrarum
dent scripturȩ. Ecce inde uolatilia. de medio petrarũ
et illȩ petrȩ. unde habent uoeẽ : Ut eni regam᷑ scriptu¬
ris confugimꝰ ad apłm paulũ . Ille unde habet: Con-¬
fugimꝰ ad esaiã: Esaias unde: Audi unde. Nigans
montes de suꝑioribꝰ suis. Modo si ad nos uenerit gen-
tilis homo. incircũcisus crediturus xp̃o: damꝰ ei bap¬¬
tismũ. nec reuocamꝰ ad illa oꝑa legis. Sed si nos int̾¬

Expanded text:
dabunt vocem suam.» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridille qui sic instructus est? «Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Quid mihi dicis de Platone, et de Cicerone, et de Virgilio? Habes ante te petras montium, de medio petrarum mihi da vocem tuam. «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Audiantur qui a petra audiunt: audiantur, quia et in illis multis petris petra auditur: «Petra enim erat Christus» . Audiantur ergo libenter, de medio petrarum dent Scripturae. Ecce inde volatilia de medio petrarum et illae petrae unde habent vocem? Ut enim rigemur Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde habet? Confugimus ad Isaiam. Isaias unde? Audi unde: «Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos venerit homo gentilis incircumcisus, crediturus Christo, damus ei Baptismum, nec revocamus ad illa opera Legis. Et si nos inte
Abbreviated transcription (Latin):
seruimꝰ ait: ñ ppłis. ñ carnalibꝰ ñ infirmis. Bene
xp̃o seruis. si seruis qͥbꝰ xp̃s seruiuit. Nonne de
illo dictũ ẽ. bene seruientẽ plurimis : cpħale¬
git᷑ de nullo nisi de xp̃o accipi solet. Audiamꝰ ta¬
men ꝓpͥe et in euangelio uocẽ eiꝰ. qͥ cũq in qͥt in
uob̾ uult maior ee̾: erit ur̃ seruis. Seruũ meũ te
fecit: qͥ te suo sanguine lib̾ũ fecit. Dicite hoc nabis
qr uerũ dicitis. Audi illũ alio loco. Nos autẽ seruos
ur̃os ꝑ iħm. Bene diligite seruos ur̃os: sed in dño
ur̃õ. Prestet nob̾: ut bene seruiamꝰ. Nã uelimnꝰ. nolimꝰ
serui sumꝰ. Et tamen si uolentes sumꝰ: ñ necessitate

Expanded text:
em, ait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio vocem ejus: «Quicumque,» inobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos vestros per Jesum» . Bene diligite servos vestros, sed in Domino vestro. Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et ta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accepit. Nec condẽpnauit eos qͥ accepert̾ qđ debe-¬
bat᷑: condennandi enĩ erant exigentes indebita. ñ acci-¬
pientes mercedẽ suã. Ille tamen et ipsã mercedẽ do
ñ eris irrigata t̾ra: quȩ ꝓducit fenũ iumentis. De
fructu oꝑũ tuoꝵ inqͥt: satiabit᷑ tra ł ducens fenũ
iumentis. Tu noli ee̾. sterilis. ꝓducens fenũ iumen-¬
tis. Si nolunt iumenta fenũ tuũ: ñ te tamen ste-¬
rilẽ inueniant. Accipis spũalia. redde carnalia.
Debita sunt. Militi reddis. ꝓuincialis xp̃i es. Qͥs
militat suis stipendiis umꝗ: qͥs plantat uineã.
et de fructueiꝰ ñ edet: Qͥspascit gregẽ. et de lacte
eiꝰ ñ ꝑcipit: Nonideo dico: ut ista fiant in me:. fuit
qͥdẽ miles qͥ etiã ꝓtunciali donaret annonã. sed ca
exponens: adiecit. Et herbã seruituti hominũ.
Ne ñ incelligeres qd dictũ ẽ. ꝓducens fenũ ium̃tis.
repetitione exposuit qđ premisit. Qd enĩ dix̃ sup̃

Expanded text:
non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debenon accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suanon eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam: sed tamexponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra
Abbreviated transcription (Latin):
iumentis: Quia dñs constituit. ut qͥ euangłm annun¬
ciant. de euangelio uiuant. Misit p̃dicatores et ait
illis. Omnia quȩ ab ipsis apponunt᷑ uob̃: manducate.
nunt᷑ uobis manducate: ne illi dicerent. improbi
erimꝰ ad mensas alienas. indigebimꝰ. uisnos ita. e̾e̾.
frontosos: Non inqͥt. ñ. ẽ. ista donatio eoꝵ: sed ur̃a
merces. Sed cuiꝰ rei ur̃ã merces: qͥd dant: qͥd acci-¬
piunt : Dant spũalia: accipiunt carnalia. Dant
aurũ: accipiunt fęnũ. Om̃is em̃ carofenũ: et clari-¬
tas eiꝰ ut flosfeni. Omnia tẽporalia quȩ tͥ suꝑfluunt
et redundant. fenũ iumentoꝵ ẽ. Quare: qr carna-¬
lia st̃. Audi quoꝵ iumentoꝵ sit fenũ. Si nos uobis
sp̃ualia seminauimꝰ magnũ. ẽ. si ur̃a carnalia meta
mꝰ : hocapłs dixit talis annunciator. tam laboriosus.
tã impiger. tã exercitatꝰ: ut ipsũ fenũ donaret cerrȩ.
Ego inqͥt nulliꝰ hoꝵ usussũ. Ostendit sibi deberi: et

Expanded text:
jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;»nuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminiosus, tam impiger, tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et