comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ humilitatis: aliud scĩficationis. Beniq. audi q mis¬
teriuĩ ẽ. ⁊ scĩficatio. Nisi lauero tͥ pedes. ñ habebis mecũ
partẽ. Hoc ido dico. ñ qđ alios rep̃hendam. s mea officia
inheremus deuotioni. Ad hoc excłia romana quid respondit.
Utiq ipse auctor ẽ nob̃ huiꝰ assertionis. petrus apłs. qͥ sacer¬
dos fuit excłis romane: ipse petrus ait. Dnẽ ñ tantũ pedes.
s etiã manus ⁊ caput. Uide fidẽ. Qdđ ante exeusauit humilitas fu¬
it : qđ postea obtulit deuotionis ⁊ fidĩ. Respondit illi dñs: qr dixe¬
rat manꝰ ⁊ caput. Qui lauit ñ necesse habet iterũ lauare: nͥ ut
solos pedes lauet. Quare hoc: Quia in baptismate omĩs culpadi¬
luit᷑. Recedit gͦ culpa: s qr adã supplantatꝰ a diabolo ẽ. ⁊ uenenũ
ei effusum ẽ supra pedes. idõ lauas pedes: ut in ea parte qua insi¬

Expanded text:
Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysAliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctificatio: Nisi lavero tibi pedes, non habebis mecum partem . Hoc ideo dico, non quod alios reprehendam, sed mea officia inhaeremus devotioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae. Ipse Petrus ait: Domine, non solum pedes, ed etiam manus et caput . Vide fidem. Quod ante excusavit, humilitatis fuit: quod postea obtulit, devotionis et fidei. 7. Respondit illi Dominus, quia dixerat manus et caput: Qui lavit, non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbasti meũ t eẽ filiũ Ascendisti de fonte. Quid secutũ ẽ: audis¬
ti lectionẽ: succiucꝰtꝰ ẽ sacerdos. Licet enĩ ⁊ p̃sbiteri fecerint.
tam̃ exordiũ ministerii a sũmo ẽ sacerdote. Succincꝰtus inquã¬
petrus. Tu mͥ lauas pedes: hocẽ tu dñs seruo lauas pedes. tu im¬
quasi peccata deponas. qͥ peccatũ ñ feceris. Nide omnẽ iustitiã.
uide humilitatẽ: uide grãm. uide scĩficationẽ. Nisi lauero ini¬
quit tͥ pedes: ñ habebis partẽ mecũ. Non ignoramꝰ qđ̃ ecełia
romana hanc consuetudinẽ ñ habeat: euiꝰ tipũ in om̃ib sequi¬
mͣ ⁊ formã hane tam̃ consuetudinẽ ñ habet. ut pedes lauetꝰui¬
de gͣ. forte ꝓpt̾ multitudinẽ declinauit. St̃ tam̃ qui dicant &
ereusare conent᷑. qr hoc ñ in misterio faciendũ ẽ. ñ in hptis¬
mate ñ in regeneratione: s quasi hospiti pedes lauandi sut

Expanded text:
probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisprobasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, licet enim et presbyteri fecerint, tamen exordium ministerii a summo est sacerdote. Succinctus, inquaPetrus: Tu mihi lavas pedes ? Hoc est, tu dominus servo lavas pedes? tu imquasi peccata deponas, qui peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi lavero, inquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non 363 in baptismate, non in regeneratione: sed quasi hospiti pedes lavandi sint.
Abbreviated transcription (Latin):
cis. Quia in aquã mergis. idõ ꝑegrinaris. idõ te dubitatio te¬
net: legimus quidẽ. oducat t̾ra ex se frucꝰtũ germinantẽ.
Similit᷑ ⁊ de aquis legisti. Producant aquȩ animantia. Et̃ na
ta st̃ animantia. Illa quidẽ in pͥncipio creaturȩ : s tͥ reserua¬
tũ ẽ. ut aqua te regeneraret ad gr̃am. sic̃ alia generauit ad
uitã. Imittare illũ piscẽ: qui minorẽ quidẽ adeptꝰ ẽ grãm. Ta¬
ñ debet tͥ eẽ miracłm. In mari ẽ: ⁊ suꝑ undas ẽ. in mariẽ:
⁊ suꝑfluctꝰ natat. in mari tẽpestas furit. stridunt ꝓcellȩ:
sed piscis natat. Non dimergit᷑: qr natare consueuit. Ergo
seuas tẽpestates: ⁊ esto piscis. ut scłi te unda ñ mergat. Pui¬
chre aũ pat̃ dicit ad filiũ. ego hodie genuite. hoc ẽ qñ redemis¬
ti ipłm. qñ ad çli regnũ uocasti. qñ implesti uoluntatẽ meã

Expanded text:
cis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tecis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tenet? Legimus quidem: Producat terra ex se fructum germinantem . Similiter et de aquis legisti: Producant aquae animantia Ibid, 20, et nata sunt animantia. Illa quidem in principio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit ad vitam. Imitare illum piscem qui minorem quidem adeptus est gratiam; tamen debet tibi esse miraculo. In mari est, et super undas est: in mari est, et super fluctus natat. In mari tempestas furit, stridunt procellae: sed piscis natat, non demergitur; quia natare consuevit. Ergo saevas tempestates. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum vocasti, quando implesti voluntatem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ inquit pat̾ omp̃e qͥ te regenerauit ex aqua ⁊ spũ. concessĩt
q tͥ perata tua: ipse te ungit in uitã ȩt̾nã. hide uͥ unetꝰ
es. in uitã inquit et̾̃nã. soli hanc uitã. illi uite anteferre.
Uerbi grã. Si exurgat inimicus aliquis si uelit tͥ fidẽ. tuã
auferre. si minat᷑ mortẽ. ut p̃uaricet᷑ qiusquã: uide qͥd eligas.
esterno de fonte disputauunus: cuius species ueluti quȩdã se¬
recipimur ⁊ mergim᷑: ⁊ surgimꝰ hoc ẽ resuscitamur. accipis aũ
entis in capite eiꝰ. salomon ait. friget enĩ sapientia. sine grã:
uox resultauerit. filiꝰ ms es tu ego hodie genui te: uñ pͥmo¬
genitus a mortius dr̃. Ergo resurrecꝰtio quid ẽ: nisi qñ de mor¬
te ad uitã resurgimꝰ. Sic gͦ ⁊ in haptismate: qm̃ similitudo
mortis sine dubio dũ mergis ⁊ resurgis. ⁊ similitudo fit resur

Expanded text:
Deus, inquit, Pater omnipotens qui te regeneravit ex aqua et SpiritDeus, inquit, Pater omnipotens qui te regeneravit ex aqua et Spirit. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, aeternam. Noli hanc vitam illi vitae anteferre. Verbi gratia, si exsurgat inimicus aliquis, si velit tibi fidem tuam auferre, si minatur mortem, ut praevaricetur quisquam, vide quid eligas: esterno die de fonte disputavimus, cujus species veluti quaedam serecipimur et demergimur et surgimus, hoc est, resuscitamur. Accipis auteentis in capite ejus, Salomon ait ; friget enim sapientia sine gratia:vox resulta verit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unde et primogenitus a mortuis dicitur. Ergo resurrectio quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo et in baptismate, quoniam similitudo mortis est, sine dubio dum mergis et resurgis, similitudo fit resurr
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ nom̃ de quo dictũ ẽ. in quo oportet om̃s saluos fieri.
ln hoc nomine om̃s saluati estis. redditi estis ad grãm uitȩ.
uaptitat᷑. in morte iħu baptizat᷑. Quid ẽ in morte:  ut quo
mͦ xp̃e mortuus ẽ. sic ⁊ tu mortẽ degustes: quomͦi xp̃c mor¬
tuus ẽ peccato ⁊ dõ uiuit: ita ⁊ tu suꝑiorib illecebris. peceatoꝵ
mortuus sis. ꝑ baptismatis sacram̃tũ. ⁊ resurrȩxeris ꝑ grãm
xp̃i. Mors gͦ est: s ñ in mortis corporalis ueritate. s in suni¬
litudine. Cum enĩ mergis. mortis suscipis ⁊ sepulturȩ simi¬
litudinẽ: crucis illius accipis sacram̃tũ. qđ in eruce .xp̃c pe¬
pendit. ⁊ elauis confixũ ẽ corpis. Tu gͦ cũ erucifigeris. xpõ ad¬
abstrahere. T̃eneat te elauus. xp̃i: quẽ reuocat humane conditi¬
onis infirmitas. Ergo mersisti: uenisti ad sacerdotẽ. Qiuid tͥ dĩt̃:

Expanded text:
Hoc est nomen de quo dictum est: In quo oportet omnes salvos fieri Hoc est nomen de quo dictum est: In quo oportet omnes salvos fieri In hoc nomine omnes salvati estis, redditi estis ad gratiam vitae. 23. baptizatur, in morte Jesu baptizatur . Quid est in morte? Ut quomodo Christus mortuus est, sic et tu mortem degustes: quomodo Christus mortuus est peccato, et Deo vivit; ita et tu superioribus illecebris peccatorum mortuus sis per baptismatis sacramentum, et surrexeris per gratiam Christi. Mors ergo est, sed non in mortis corporalis veritate, sed in similitudine; cum enim mergis, mortis suscipis et et sepulturae similitudinem: crucis illius accipis sacramentum, quod in cruce Christus pependit, et clavis confixum est ejus corpus. Tu ergo cum crucifigeris, abstrahere. Teneat te clavus Christi, quem revocat humanae conditionis infirmitas. 24. Ergo mersisti , venisti ad sacerdotem: quid tibi dixit?
Abbreviated transcription (Latin):
cio. remedioq cȩlesti. Ergo aqua de t̾ra. possibilitas aũ uite
nr̃ȩ ñ admttebat ut t̾ra oꝑiremur. ⁊ de t̾ra resurgeremꝰ:
deinde ñ t̾ra lauat. s aqua lauat. idõ fons quasi seyultu¬
ra ẽ. Int̾rogatꝰ es. Credis in dm̃ patrẽ omĩpotentẽ: diristi
⁊ mersisti: idõ ⁊. xp̃o es consepultus. Qui enĩ. xp̃o consepelit᷑.
cũ xp̃o resurget. Tercio int̃rogatꝰ es. Credis ⁊ in spm̃ sem̃:¬
Dixisti credo. t̾eio mersisti. ut multiplicẽ lapsũ suꝑioris eta¬
infirmitate conditionis humanȩ. qui ante negauerat. postea ut
ut tẽio absolueret᷑. Sicut gͦ peccatũ dimuittit pat᷑: sic dimit¬
tit filius. sic ⁊ sp̃c̃ sc̃s. In uno aũ nomine baptirari nos opoe¬
tet: hoc ẽ in nomine patris ⁊ filii ⁊ spẽ scĩ. Noli mirari qr di¬
xi unũ nom̃ uͥ ẽ una substantia. uͥ diuinitas. uͥ maiestas.

Expanded text:
cio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae cio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde n 7. Interrogatus es: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Dixisti: et mersisti. Ideo et Christo es consepultus. Qui enim Christo consepelitur, cum Christo resurgit . Tertio, interrogatus es: Credis et in SpiritumDixisti: Credo, tertio mersisti? ut multiplicem lapsum superioris aetainfirmitate conditionis humanae; qui antea negaverat, postea ut ut tertio absolveretur. 22. Sic ergo peccatum dimittit Pater, sicut dimittit Filius, sic et Spiritus sanctus. In uno autem nomine baptizari nos jussit, hoc est, in nomine Patris, et Filiixit unum nomen ubi est, una substantia, una divinitas, una majestas.
Abbreviated transcription (Latin):
ueret. si tam̃ ñ peccaret incipiebat mori. s ut dĩ ꝑpetua grã
ꝑseueraret. mortuus ẽ homo: s xp̃e inuenit resurrectionẽ.
fiaus uł insidiȩ p̃ualerent: uiuentũ ẽ baptisma. De quo baptis¬
miate audi qͥd dicat scriptura imo filiꝰ dĩ: qr pharisei qui
noluert᷑ baptizari baptismo iohannis. consiliũ dĩ spreuert̃. Er̃¬
go baptisinũ. consiliũ dĩ ẽ. Quanta ẽ grã. uͥ ẽ consiliũ dĩ : au¬
di ergo. Nã ut in hoc quoq. scło nexus diaboli solueret᷑ : inuẽ¬
tũ est quomͦ homo uiuus moreret᷑. ⁊ uiuus resurgeret. Quio
ẽ uiuus: hoc ẽ uita corporis uiuens: cũ uenerit ad fontẽ. ⁊
mergeret᷑ in fontẽ. Quio ẽ aqua. nͥ oe t̃ra: Satis fit gͦ senten¬
tiȩ celesti. sine mortis stupore. Qđ magis soluit᷑ sententia
illa. t̾ra es ⁊ in tͣram ibis. lmpleta sententia. locus ẽ benefi¬

Expanded text:
veret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia veret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia perseveraret, mortuus est homo: sed Christus invenit resurrectionem, fraus vel insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo baptismum consilium Dei est. Quanta est gratia, ubi est consilium Dei? 19. Audi ergo: nam ut in hoc quoque saeculo nexus diaboli solveretur, inventum est quomodo homo vivus moreretur, et vivus resurgeret. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vivens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. Quid est aqua, nisi de terra? Satisfit ergo sententiae coelesti sine mortis stupore. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est benefi
Abbreviated transcription (Latin):
summũ sacerdotẽ: Leuitã ⁊ p̾sbiterũ in fonte uidusti Quid
ẽ baptismus:  In pͥncipio ds̃ nr̃ hominẽ fecit: ut si peceatũ ñ
gustaret. morte ñ moreret᷑: Peccatũ contraxit facꝰtus ẽ. ob¬
noxus morti. eiectus ẽ de paradyso. S dñs qui sua uellet be¬
neficia ꝑmanere. ⁊ insidias om̃s abolere serpentis. rescindere
quoq om̃e qđ nocuit: pͥmũ quidẽ sententiã tulit in homine.
t̾ra es ⁊ in tra ibis: ⁊ morti hominẽ fecit obnoriũ. Erat diuina
sententia. solui humana conditione ñ poterat. Remediũ da¬
cũ ẽ ut homo moreret᷑ ⁊ resurgeret. Quare: ut ilud qđ
antea loco dampnationis cesserat: loco cederet benefici. Qd
illud ẽ nisi mors: Queris quomͦ: Quia mors int̾ueniens facit
finẽ peccati. Quando enĩ morimur. utiq peccare defistimꝰ. Satis¬
factũ gͦ sententiȩ udebit᷑. qr homo qui factus fuerat ut ui¬

Expanded text:
summum sacerdotem, levitas et presbyterum in fonte vidisti. Quid summum sacerdotem, levitas et presbyterum in fonte vidisti. Quid est baptismum? 17. In principio Deus noster hominem fecit, ut si peccatum non gustaret, morte non moreretur. Peccatum contraxit, factus est obnoxius morti, ejectus est de paradiso. Sed Dominus qui sua vellet beneficia permanere, et insidias omnes abolere serpentis, rescindere quoque omne quod nocuit; primum quidem sententiam tulit in hominem: Terra es, et in terram ibis ; et morti hominem fecit obnoxium. Erat divina sententia, solvi humana conditione non poterat. Remedium datum est, ut homo moreretur, et resurgeret. Quare? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid illud est nisi mors? Quaeris quomodo? Quia mors interveniens finem facit peccati. Quando enim morimur, utique peccare desistimus. Satisfactum ergo sententiae videbatur, quia homo qui factus fuerat ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis aderat p̃sentia trinitatis: quantomagis ibi ẽ. uͥ sermo
oꝑatur et̃nus Wltis scire. qr descendit sp̃e: audisti qr quasi co¬
lumba descendit. Quare quasi colũba: ut increduli uocarent᷑
ad fidẽ. In pͥncipio signũ debuit ẽẽ: in posteriorib debet eẽ ꝑ¬
uno loco ⁊⁊ orabant in die pentecostes: ⁊ subito factus ẽ mag¬
nus sonus. quasi cũ ui magna sp̃ẽ ferret᷑. ⁊ uisȩ sunt linguȩ
disꝑse sicut ignis. Quid hoc significat. nͥ descensum sp̃ẽ scu. qui
se uoluit incredulis etiã corporalit᷑ demonstrare: hoc ẽ cor¬
poralit᷑ ꝑ signũ: spuĩalit᷑ ꝑ sacramentũ. Ergo manifestũ tes¬
tunonium eius aduentus. nob̃ aũ iã fidĩ p̃rogatiua defertur:
qr in pͥncipio signa ineredulis fiebant. nobis iã in plenitudine
ecełiȩ. ñ signa s fid̾e ueritas colligenda ẽ. Nunc disputemꝰ. qͥd¬
sit qd̃ dr̃ baptisma. Nenisti ad fontẽ. descendisti in eũ: Audisti

Expanded text:
magis ibi adest, ubi sermo operatur aeternus? Vultis scire quia descendit Spiritus? Audisti quia quasi columba descendit . Quare quasi columba? Ut increduli vocarentur ad fidem. In principio signum debuit esse, in posterioribus debet esse p erant in uno loco, et orabant in die pentecostes; et subito factus est magnus sonus, quasi cum vi magna Spiritus ferretur, et visae sunt linguae dispersae, sicut ignis . Quid hoc significat, nisi descensum Spiritus sancti, qui se voluit incredulis etiam corporaliter demonstrare, hoc est, corporaliter per signum, spiritaliter per sacramentum? Ergo manifestum testimonium ejus adventus, nobis autem fidei jam praerogativa defertur; quia in principio signa incredulis fiebant, nobis jam in plenitudine Ecclesiae non signo, sed fide veritas colligenda est. sit quod dicitur baptisma. Venisti ad fontem, descendisti in eum, attendisti
Abbreviated transcription (Latin):
uindemia: cognoscite: uineam: ⁊ agnoscite iundemiã. Nineã
miau mirram cũ unguentis meis: hoc ẽ in odore quẽ accepis¬
tis. Manducaui panẽ meũ. cũ melle meo. Uides qđ in hoc pane
nulla sit amaritudo: s omĩs suauitas sit. bibi uinũ meũ
eũ nielle meo. Nides huiusmodi eẽ lȩtitiã. quȩ nulliꝰ peceati¬
sordib polluat᷑: Quocienseũq enĩ bibis. remissionẽ accipis
peccatoꝵ: ⁊ inebriaris spũ. Unde ⁊ apłs ait. Nolite mebri¬

Expanded text:
vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, miavi myrrham cum unguentis meis, hoc est, in odorem quem accepistis. 17. Manducavi panem meum cum melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, qusordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, remissionem accipis peccatorum, et inebriaris spiritu. Unde et Apostolus ait: Nolite inebri
Abbreviated transcription (Latin):
culũ meũ inebrians quã p̃clarum ẽ. Uenistiꝰ gͦ ad altare.
accepistis grãm xp̃i: sacram̃ta estis celestia consecuti. Gaudet ex¬
cłia redemptione multoꝵ: ⁊ adstare sibi familiã candidatam.
spiritali exultatione lȩtat᷑. Habet hoc in canticis canticoꝵ. Lȩta¬
ta inuocat. xpm: paratũ habens coniuuiũ. qđ dignũ &̧lesti e¬
pulatione uideat᷑. Iõq ait. Descendat fr̃ m̃s in ortũ suũ: ⁊ ca¬
piat frucꝰtũ pomiferarũ suarũ. Quȩ st̃ istȩ pomiferȩ : lignum
aridũ factus eras in adam: s nunc ꝑ grãm xp̃i. pomiferȩ arbo¬
res pululatis. Libent̃ accipit dñs iħe. ⁊ dignatione cȩlesti respon¬
dit eccłiȩ suȩ. Sescendi inquit in ortũ meũ. uindemiaui mir¬
rã cũ unguentis meis. manducaui panẽ meũ cũ melle meo.⁊
bibi uinum meũ eũ lacte meo. Edite inquit frẽs mei. ⁊ me¬
briamini. Uindemiaui mirrã eũ ungentis meis. Quȩ ẽ ista

Expanded text:
inebrians quam praeclarum est. 14. Venistis ergo ad altare, accepistis gratiam Christi, sacramenta estis coelestia consecuti. Gaudet Ecclesia redemptione multorum, et astare sibi familiam candidatam spiritali exsultatione laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens convivium, quod dignum coelesti epulatione videatur. Ideoque ait: Descendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam: sed nunc per gratiam Christi pomiferae arbores pullulatis. 15. Libenter accipit Dominus Jesus, et dignatione coelesti respondit Ecclesiae suae: Descendi, inquit, in hortum, vindemiavi myrrham cum unguentis meis: manducavi panem meum cum melle meo, et bibi vinum meum cum lacte meo. Edite, inquit, fratres mei, et inebriamini . 16. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis. Quae est ista
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ decet nos implere omnẽ iustitiã. Uide : qr omĩs iustitia in
baptismate constituta ẽ. Ergo quare. xp̃c descendit: nͥ ut caro
ista mundaret᷑: caro quã suscepit de nr̃a condicione. Non enĩ
ablutio peccatoꝵ suoꝵ xp̃o necessaria erat: qui peccatũ ñ fecit.:
s nob̃ erat necessaria. qui peccato manemꝰ obnoxii. Ergo si ꝓpt̾
columba sp̃e sc̃s descendit. Non columba descendit. s quasi co¬
lumba. Mem̃to quid dixerim. xp̃c̃ carnẽ suscepit. ñ sic̃ car¬
nẽ : s carnis istus ueritatẽ. uere: carnẽ xp̃e suscepit. Spc̃

Expanded text:
nim decet nos implere 353 omnem justitiam . Vide quia omnis justitia in nim decet nos implere 353 omnem justitiam . Vide quia omnis justitia in baptismate constituta est. 16. Ergo quare Christus descendit, nisi ut caro ista mundaretur, caro quam suscepit de nostra conditione? Non enim ablutio peccatorum suorum Christo necessaria erat, qui peccatum non fecit: sed nobis erat necessaria, qui peccato manemus obnoxii. Ergo si proptcolumba Spiritus sanctus descendit. Non columba descendit, sed quasi columba. Memento quid dixerim: Christus carnem suscepit, non sicut carnem; sed carnis istius veritatem, veram carnem Christus suscepi
Abbreviated transcription (Latin):
set ad eũ. cuiꝰ lepram mundaret: ⁊ scidit uestim̃tũ suũ. Tunc
heliseus ꝓpħa mandat ei. Quid ẽ ꝗd̾ scidisti uestẽ: quasi non
sit ds̃ potens qui mundet lepsũ: mitte illũ ad me. Misit ille.
Qui aduenienti. ait ꝓpħa. uade descende in iordanens. merge¬
rr ⁊ sanaberis. lile cepit cogitare intra se diorus. łioc ẽ totũ.
⁊ sanaberis: quasi flumina meliora ñ sint in patria mea. Di
re. Tunc ille iut in iordanẽ. mersit: ⁊ surrexit sanus. Qd
enĩ significat: uidisti aquã. s ñ om̃is aqua sanat: sed aqua
sanat quȩ habet gram xp̃i. Alud ẽ elem̃tũ. aliud consecra¬
tio: aliud opus. aliud oꝑatio. Aqua opus est : oꝑatio. sp̃c scĩ ẽ.
Non sanat aqua nͥ sp̃c sẽs descenderit. ⁊ aquã illam consecra
daret. uenit ad ioh̃em ⁊ ait illi ioħes. Ego a te debeo bapti¬
zari: ⁊ tu uenis ad me: Respondit illi iħc. Sine modo: sic e¬

Expanded text:
esset ad eum cujus lepram mundaret, et scidit vestem suam. Tunc esset ad eum cujus lepram mundaret, et scidit vestem suam. Tunc Elisaeus propheta mandat ei: Quid est quod scidisti vestem, quasi non sit Deus potens, qui mundet leprosum? Mitte illum ad me. Misit illum; cui advenienti ait propheta: Vade in Jordanem, merge, et sanaberis. 14. Ille coepit cogitare secum et dicere: Hoc est totum? de in Jordanem, merge, et sanaberis; quasi flumina meliora non sint in patria mea. Dixre. Tunc ille ivit in Jordanem, mersit, et surrexit sanus . 15. Quid ergo significat? Vidisti aquam: sed non aqua omnis sanat ; sed aqua sanat, quae habet gratiam Christi. Aliud est elementum, aliud consecratio: aliud opus, aliud operatio. Aqua opus est, operatio Spiritus sancti est. Non sanat aqua, nisi Spiritus descenderit, et aquam illam consecravdaret, venit ad Joannem, et ait illi Joannes: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me! Respondit illi Christus: Sine modo. Sic e
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uocis meȩ ⁊ exige. Miram᷑ misteria uideoꝵ. quȩ patribus
nr̃is data sunt: pͥmũ uettistate sacram̃toꝵ deinde scĩtate p̃¬
deoꝵ popłs: ut de baptismo interim loquam᷑: attam̃ qui tran¬
sierunt uidȩi. mortui sunt. om̃s in deserto. Ceterũ qui ꝑ hẽ
fontẽ transit. hoc ẽ a terrenis ad cȩlestia. Hic est enĩ transi¬
tus. Idõ pascha hoc est transitꝰ eius. transitus a peccato ad ui¬
tã. a culpa ad grãm. ab inquinam̃to ad scĩficationẽ. Iui ꝑ hc̃
fantẽ transit: ñ morit᷑ s resurgit. Naaman gͦ lepsus erat.¬
puesla quedã ait uxori illiꝰ. Dñs m̃s si uult mundari. uadat
in t̾rã isrł: ⁊ ibi inueniet eũ. qui possit ei leprã tollere. Sixit
illa cdãȩ suȩ. illa marito. naaman regi sẏriȩ: qui eũ quasi ae¬
ceptissimiũ sibi. misit ad regẽ isrł. Audiuit rex isrł. qđ misis

Expanded text:
nem vocis meae, et exige. Miramur mysteria Judaeorum, quae patribus nem vocis meae, et exige. Miramur mysteria Judaeorum, quae patribus nostris data sunt, primum vetustate sacramentorum, deinde sanctitate prdaeorum populus? ut de baptismo interim loquamur. Attamen qui transierunt Judaei, mortui sunt omnes in deserto. Caeterum qui per hunc fontem transit, hoc est a terrenis ad coelestia; hic est enim transitus, ideo pascha, hoc est, transitus ejus, transitus a peccato ad vitam, a culpa ad gratiam, ab inquinamento ad sanctificationem: qui per hunc fontem transit, non moritur, sed resurgit. CAPUT V. puella quaedam ait uxori illius: Dominus meus si vult mundari, vadat in terram Israel, et ibi inveniet eum, qui possit ei lepram tollere. Dixit illa dominae suae, uxor marito, Naaman regi Syriae, qui eum quasi acceptissimum sibi misit ad regem Israel. Audivit rex Israel quod missus
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia ẽ. fides enĩ ȩt̃num patrimoniũ ẽ: pecunia tẽporale.
Et tu gͦ semꝑ recordare. quid ꝓmiseris. Er̃is cautior: si te¬
neas ꝓfessionẽ tuã. tenebis ⁊ cautionẽ. Deinde accessisti ꝓpi¬
us: uidisti fontẽ. iudisti ⁊ sacerdotẽ. supra fontẽ. tsec hoc pos¬
sum dubitare. qđ in animũ urm ñ potuerit cadere. qđ
cecidit in illũ sirũ naaman:. qr si mundatꝰ ẽ. tam̃ ante dubita¬
uit. Quare dicã accipe. Ingressus es. uidisti aquã. iudisti sacer
dͥotẽ. uidisti leuitã. Ne forte aliquis dicerit. hoc ẽ totũ Immo
ẽ totũ. Uere totũ: uͥ tota innocentia. tota pietas. tota gr̃a. to¬
ta seĩficatio. Nidisti quȩ uidere potrusti. oculis tius corporeis.
n humanis conspectib: ñ uidisti illa quȩ oꝑant᷑. s quȩ uiden¬
tur. Illa multo maiora st̃. quȩ ñ uident᷑: qm̃ quȩ uident᷑ tem¬

Expanded text:
pecunia est; Fides enim aeternum patrimonium est, pecunia temporale. pecunia est; Fides enim aeternum patrimonium est, pecunia temporale. Et tu ergo semper recordare quid promiseris; et eris cautior. Si teneas promissionem tuam, tenebis et cautionem us: vidisti fontem, vidisti et sacerdotem supra fontem. Nec hoc possum dubitare, quod in animum vestrum non potuerit cadere, quod cecidit in illum Syrum Naaman ; quia etsi mundatus est, tamen ante dubitavit. Quare? Dicam, accipe. 10. Ingressus es, vidisdotem, vidisti levitam. Ne forte aliquis dixerit: Hoc est totum? Immo est totum. Vere totum, ubi tota innocentia, tota pietas, tota gratia, tota sanctificatio. Vidisti quae videre potuisti oculis tui corporis, et humanis conspectibus: non vidisti illa quae operantur; quia non videntur. Illa multo majora sunt quae non videntur, quam quae videntur; q
Abbreviated transcription (Latin):
ante altaria ministrantẽ. Ergo cirographum tuũ tenet᷑: ñ in
t̃ra. s in cȩlo. Considera uͥ capias saeram̃ta glestia. Si hic corpꝰ
ẽ ixpĩ: hic ⁊ angeli constituti st̃. Ubi corpus. ibi ⁊ aquilȩ: legis¬
ti in eugłio. Ubi corpus tpĩ. ibi ⁊ aquilȩ: quȩ uolare consuert᷑
ut. t̾rena fugiant. cȩlestia petant. Quare hoc dico: Quia
⁊ homines angeli. Quicũ .i. annuntiant. xp̃m: ⁊ in angeloꝵ
ascisci numero uident᷑. Quomͦ: accipe baptiste rationẽ. Ioh̃es
Accipe aliud. Mlalachiel ꝓpħa ait: qr labia sacerddotis eustodi¬
unt scientiam. ⁊ legem requirunt ex ore ipsius: angłs ẽ enĩ
dĩ omĩporentis. Hȩc idõ dicunt᷑. ut sacerdotii głam p̃dicemꝰ:
esto sollicitus. Qui pecuniã debet. semꝑ cautionẽ suã considerat:¬
⁊ tu qui fidẽ debes. fidẽ: xp̃o serua: quȩ multo p̃ciosior quam

Expanded text:
ante altaria ministrare. Ergo chirographum tuum tenetur non in ante altaria ministrare. Ergo chirographum tuum tenetur non in terra, sed in coelo. Considera ubi capias sacramenta coelestia. Si hic corpus est Christi, hic et angeli constituti sunt. Ubi corpus, ibi et aquilae, legisti in Evangelio . Ubi corpus Christi, ibi et aquilae volare consuerunt; ut terrena fugiant, coelestia petant. Quare hoc dico? Quia et homines angeli 351 quicumque annuntiant Christum, et in angelorum adscisci videntur locum. Quomodo? Accipe Baptistae rationem. Joannes Accipe aliud Malachiae prophetae: Quia labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ipsius; angelus est enim Dei omnipotentis . Haec ideo dicuntur, ut sacerdotis gloriam praedicemus, esto sollicitus. Qui pecuniam debet, semper cautionem suam considerat: et tu qui fidem debes Christo, fidem serva, quae multo pretiosior quam
Abbreviated transcription (Latin):
Dccurrit tibi leuita. occurrit p̃sbiter. untus es quasi athleta
ap̃ĩ quasi luctã huiꝰ scłi luctaturus. frofessus es luctaminis
tui certamina. Iui lucꝰtat᷑: habet qdđ speret. Nbi certam̃. ibi co¬
rona. Cuctaris in scło. s coronaris a xp̃o: ⁊ ꝓ certaminib scłi
coronaris. Nã i si in celo p̃miũ: hie tam̃ m̾eritũ p̃mii colligit᷑
Quando te int̃rogauit abrenuntias diabolo ⁊ oꝑib eius.
qͥd respondisti: abrenuntio. Abrenuntias scło ⁊ uoluptatib eiꝰ:
Qui respondit. Abrenuntio. Memor esto sermonis tui: ⁊ nũqͣm
tͥ exeidat tuȩ series cautionis. Si cirograpbum homini dederis.
teneberis obnoxius: ut pecuniã eiꝰ accipias teneris astricꝰtꝰ. ⁊
reluctantẽ te fenerator astringit: si recusas uadis ad iudicem.
atq. illic tua cautione conuinceris. Ubi ꝓmiseris considera: ut
quib ꝓmiseris. Leuitã iudisti: s minister ẽ. xp̃i. Uidisti illum

Expanded text:
Occurrit tibi levita, occurrit presbyter: unctus es quasi athleta Occurrit tibi levita, occurrit presbyter: unctus es quasi athleta Christi, quasi luctam hujus saeculi luctaturus, professus es luctaminis tui certamina. Qui luctatur, habet quod speret: ubi certamen, ibi corona. Luctaris in saeculo, sed coronaris a Christo, et pro certaminibus saeculi coronaris? Nam etsi in coelo praemium, hic tamen meritum praemii collocatur. 5. Quando te interrogavit: Abrenuntias diabolo et operibus ejus, quid respondisti? Abrenuntio. Abrenuntias saeculo et voluptatibus ejus, quid respondisti? Abrenuntio. Memor esto sermonis tui, et nunquam tibi excidat tuae series cautionis. Si chirographum homini dederis, teneris obnoxius, ut pecuniam ejus accipias: teneris astrictus, et reluctantem te fenerator astringit; si recusas, vadis ad judicem, atque illic tua cautione convinceris. 6 et 7. Ubi promiseris considera, vel quibus promiseris. Levitam vidisti, sed minister est Christi. Vidisti illum
Abbreviated transcription (Latin):
miti. In xp̃iano enĩ uiro pͥma ẽ. fides:
st̃: ⁊ pat̾ nr̃ abrahã ex fide iustificatus
est. non exoꝑib. Frgo accipientes baptismum credidistis. Ne¬
fas ẽ nãq aliud estimare. Neq. enĩ uocatus eẽs add grãm. nͥ
dignũ te xp̃ẽ sua grã iudicasset. Pr̃go quid egimus sabbato.
dͥempe aꝑtionẽ. Quȩ mysteria celebrata st̃ aꝑtionis. qñ tibi au
rent᷑ aures tuȩ ad sermonẽ ⁊ ad alloquiũ sacerdotis. d dicis
mͥ. Quare nares: sbi qr mutus erat os tetigit: ut qr loqui ñ
poterat sacram̃ta çlestia. uocẽ acciꝑet a xp̃o. Et ibi q iir. hie
qr mulieres baptirant᷑: ⁊ ñ eadem puritas serui. quanta ⁊ dnĩ.
Cũ enĩ ille peceata concedat. huic peccata donent᷑: que potest
eẽ cõparatio: idõ ꝓpt̃ grãm oꝑis ⁊ muneris. ñ os tangit ep̃s.
s nares. ut bonũ odorẽ accipias pietatis ȩt̃nȩ: ut dicas xpĩ e
Considera qͦs uideris. qͥd locutꝰ sis considera: repete diligenter

Expanded text:
ma est fides. sunt: et pater noster Abraham ex fide justificatus est, non ex operibus . Ergo accepistis baptismum, credidistis. Nefas est enim me aliud aestimare; neque enim vocatus esses ad gratiam, nisi dignum te Christus sua gratia judicasset. 2. Ergo quid egimus sabbato? Nempe apertionem: quae mysteria celebrata sunt apertionis, quando tibi aurrentur aures tuae ad sermonem, et ad alloquium sacerdotis. 3. Sed dicis mihi: Quare nares? Ibi quia mutus erat, os tetigit; ut quia loqui non poterat sacramenta coelestia, vocem acciperet a Christo. Et ibi, quia vir; hic, quia mulieres baptizantur, et non eadem puritas servi, quanta et Domini cum enim ille peccata concedat, huic peccata donentur, quae potest esse comparatio?, ideo propter gratiam operis et muneris non os tangit episcopus, sed nares; ut bonum odorem accipias pietatis aeternae, et ut dicas: Christi considera quos videris, quid locutus sis considera, repete diligenter.
Abbreviated transcription (Latin):
rtum. Moẏses. hoc ẽ ꝓpha: uirga hoc ẽ u̾bũ dĩ. Sacerdos uer¬
bo dĩ tangit petrã ⁊ fluit aqua: ⁊ bibit ipłs dĩ. Tangit gͦ sacer¬
dos. reddundat aqua in ealice salit in uitã et̾nã: ⁊ bibit ipls

Expanded text:
rium! Moyses, hoc est petra. Virga, hoc est verbum dei. Sacerdos verrium! Moyses, hoc est petra. Virga, hoc est verbum dei. Sacerdos verbo dei tangit petram, et fluit aqua, et bibit populus dei. Tangit ergo sacerdos, redundat aqua in calice, saliet in vitam aeternam, et bibit populus
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃toꝵ istoꝵ figurã abrahe temporib p̃cessisse: qñ optulit
saerificiũ sẽs melchisedech. neq uuciũ dierũ neq finẽ habens.
Iudi homo: quid dicat apłs paulus ad hebreos. Ubist᷑ qui fi¬
lium dĩ dicunt eẽ de tẽpore melchi sedech: dictũ ẽ. ꝑ neq.
tiũ dierũ: num xp̃e habere potuit: S ñ plus figura quam
ueritas. Uides gͦ qr ipse pͥmus ⁊ nouissimus: ñ qđ finẽ inue¬
at᷑ calix ⁊ panis. In calice inquit mittit᷑ uinũ. E quid aliud:
aqua. S: tu mͥ dicis. Quomͦ gͦ melchisedech panẽ ⁊ uinũ op¬
tulit: Quid sibi iuilt ammirtio aquȩ: Rationẽ accipe pͥ
mum omĩura figurȩ. quȩ ante p̃cessit tepore moysi. Sius ho
inuenire ñ posset: iussit dñs ut tangeret petra de uirga. Te¬
tigit petrã. ⁊ petra undã maximã fudit: sic̃ apłs dicit. Bibebaũ¬
aũ de consequente petra. petra aũ erat xpc̃. ion mimobilis petra.
quȩ upłm sequebat᷑. Et tu bibe. ut te xp̃e sequat᷑. Nide miste¬

Expanded text:
sacramentorum istorum figuram Abrahae temporibus praecessisse, quando obtulit sacrificium sanctus Melchisedech , neque initium, neque finem habens dierum. Audi, homo, quid dicat Paulus apostolus ad Hebraeos. Ubi sunt qui Filium Dei dicunt esse de tempore Melchisedech? Dictum est, quia ntium dierum, num Christus habere potuit ? Sed non est plus figura quam veritas. Vides ergo quia ipse primus et novissimus . Primuatur calix et panis. In calicem quid mittitur? Vinum. Et quid aliud? Aqua . Sed tu mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech panem et vinum obtulit? Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae ante praecessit tempore Moysi, invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petram de virga. Tetigit petram, autem de consequente petra. Petra autem erat Christus, non immobilis petra, quę populum sequebatur. Et tu bibe, ut te Christus sequatur! Vide myste
Abbreviated transcription (Latin):
iecisti sub pedib eiꝰ. oues ⁊ boues uniu̾sas. insuꝑ ⁊ peccora
campi. ⁊ cx̧tã. Iocuimꝰ ꝓ captu nr̃o. forsitan qđ ñ didicinus
ut potuimus ex pressimus: seĩtas ur̃a institutis sacerdota¬
lib informata. laboret tenere qđ accepit a deo. ⁊ oblatio
sit hostia pura. ⁊ in uobis semꝑ siũ signacłin recognoscat.
a seculis ⁊ nunc ⁊ semꝑ ⁊ in omĩa sela scłoꝵ a deu¬
acheñ ex uento peccata fuere nimori Ipsaq religo t̾ror erat socleai.
At mͦ sic uetiti sicgrã religioꝵIS Exeidit. ut libitã qͥs putet liecuim.
Pacta fides fedus cognatio ius sociale Olim firmalunt robur amicitie
Oiuĩa ne coeunt. nemo afidit ĩ illid. Grã⁊ quã pariunt nee bonia ⁊eohrb. li

Expanded text:
oves universas, insuper et pecora campi, etc. . 26. Docuimus pro captu nostro forsitan quod non didicimus; et ut potuimus, expressimus. Sanctitas vestra institutis sacerdotalibus informata, laboret tenere quod accepit a Deo: y et oblatio sicut hostia pura, in vobis semper suum signaculum recognoscat, a saeculis, et nunc, et semper, et in omnia saecula actenus ex vetito peccata fuere timori, Ipsaque religio terror erat sceleri. At modo sic vetiti, sic gratia religionis Excidit, ut libitum quisque putet licitum. Pacta, fides, foedus, cognatio, ius sociale Singula firmabant robur amicitię. Omnia nunc coeant, nemo confidit in illis; Gratia, quam pariunt, nec bona
Abbreviated transcription (Latin):
petas. Et ne paciaris nos induci in tẽptationẽ. s libera nos
a malo. Quid sequitur. Audi quid dicat sacerdos. ẜ dñm nr̃m
nificentia. potestas. cũ scõ spũ a seculis ⁊ nunc ⁊ semꝑ. ⁊ in¬
omia scła scłoꝵ amen. Aliud psalmoꝵ dauid. licet unus li¬
bellus fit. habens eas uirtutes orationis. quas supradirimus:
tam plerũq. ⁊ in uno psalmo. om̃s iste orationis partes inue¬
mant᷑: quomꝰ in octauo psalmo inuenimus. Deniq sic cepit.¬

Expanded text:
petas. Et ne patiaris non induci in tentationem: sed libera nos petas. Et ne patiaris non induci in tentationem: sed libera nos a malo . Quid sequitur? Audi quid dicat sacerdos: per Dominum nificentia, potestas cum Spiritu sancto a saeculis, et nunc, et semm, Amen. 25. Aliud: Psalmorum David licet unus libellus sit, habens eas virtutes orationis quas supra diximus ; 386 tamen plerumque et in uno psalmo omnes istae orationis partes inveniuntur, quomodo in octavo psalmo invenimus. Denique sic coepit
Abbreviated transcription (Latin):
quio petat exprimere. Quarta quomͦ oepit a laudib dĩ. sic
debet in dĩ laudib desinere. habes hoc in oratione dnĩca. Par̃
laus dĩ. qr in cęlis habitat ñ in tris. Pat̃. nr̃ qui es in celis. scĩ¬
ficetur nom̃ tuũ. id ẽ ut scĩficet seruos suos. Nom̃ enĩ illiꝰ scĩ¬
fica  in nob̃. qñ p̃dicant᷑ homines xpĩani. Prgo optantis ẽ
scificetur nom̃ tuũ. ueniat regnũ taũ. Postulatio. ut in no¬
s sit regnũ rp̃i. Si ds̃ in nob̃ regnat. locũ babere aduer¬
iarius ñ potest. Culpa ñ regnat. peccatũ ñ regnat: s regnat
uirtus. ⁊ gnat pudicia. regnat deuotio. Denide fiat uolimn¬
tas tua. liẽ in celo ⁊ in tr̃a: panẽ nr̃m cotidianũ da nobis ho¬
die. Hec postulatio maxima ẽ eoꝵ. quȩ postulant᷑. It̾ dimit¬
te inquit nob̃ debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos dimittimus debitoribus
nr̃is. Idõ cottidie accipe: ut cotidie debito tuo indulgentiã

Expanded text:
quid petat exprimere. Quarto quomodo coepit a laudibus Dei, sic quid petat exprimere. Quarto quomodo coepit a laudibus Dei, sic debet in laudem desinere. 24. Habes hoc in oratione Dominica: PatLaus Dei, quia in coelis habitat, non in terris. Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, id est, ut sanctificet servos suos; nomen enim illius sanctificatur in nobis, quando praedicantur homines christiani. Ergo optantis est, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum . Postulatio, ut in nobis sit regnum Christi. Si Deus in nobis regnat, locum habere adversarius non potest. Culpa non regnat, peccatum non regnat: sed regnat virtus, regnat pudicitia, regnat devotio. Deinde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Haec postulatio maxima est eorum quae postulantur. Et dimitte, inquit, nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Ideo quotidie accipe, ut quotidie debito tuo indulgentiam
Abbreviated transcription (Latin):
sis diues. ln xpõ diutiş tus: puditicis st̃ ⁊ castitas. In fulȩ.
fides. deuotio ⁊ misełia. łlii sunt thesauri iusticie: sic̃ pe¬
pha memorauit. Deinde unde debeas mciꝑe. die m. Sr ue¬
lis hominẽ rogare. ⁊ sic incipias. dic m̃ eoc alus qa io be¬
to: nonnie arrogans uidet᷑ oratio: ꝙ idõ inchoari oratio de¬
bet a aĩ laude. ut roges omĩpotentẽ dm̃. eui possibila fieis
omia. qui habet uoluntatẽ pstandi. Seqͥtur obsecratis. sieut
actiones. Prima gͦ oratio laudẽ habere oebet dũ scda supplica¬
tionẽ. t̾cia postulationẽ: quarta grãrũ actionẽ. Non debes
ratores isti sapientes. hanc habent disciplinã. nt uidicẽ sibi¬
fautore p̃stent: incipiunt a laudib eiꝰ. ut beniuolũ sibi faciats
cognitorẽ. Deinde paulatim incipit rogare uidicem: ut paci¬
ent᷑ dignet᷑ audire. Audet tc̃io postulationẽ. suã deꝑmere:

Expanded text:
 castitatis infulae,  castitatis infulae, fides, devotio, et misericordia. Hi sunt thesauri justitiae, sicut propheta memoravit . 22. Deinde unde debeas incipere. Dic mihi, si velis hominem rogare, et sic incipias: Da mihi, ecce illud quod te peto; nonne arrogans videtur oratio? Et ideo inchoari oratio debet a Dei laude, ut roges omnipotentem Deum, cui possibilia sunt omnia, qui habet voluntatem praestandi. Sequitur obsecratio, sicuactiones . Prima ergo oratio laudem debet habere Dei: secunda supplicationem; tertia postulationem: quarta gratiarum actionem. Non debes us Dei. 23. Unde et oratores isti sapientes hanc habent disciplinam, ut judicem fautorem sibi praestent: incipiunt a laudibus ejus, ut benevolum sibi faciant cognitorem. Deinde paulatim incipit rogare judicem ut patienter dignetur audire. 385 Audet tertio postulationem suam depromere,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ut tͥ tua delicta donent᷑: ⁊ alii indignaris: hoc ẽ sine
ira. Nc̃ de disceptatione iudeamꝰ. Plerũq. negotiator uenit ad
orationẽ. aut. auarus. de pecunia cogitat. alt̾ de luero. alter
de honore. alt̃ de cupiditate: ⁊ putat qđ eũ ds̃ possit au¬
dire qñ orat: ⁊ idõ cum oras: diuina humanis p̃ferre re
conuenit. Similit ⁊ mulieres inquit uolo orare. Non ias¬
tantes se in ornam̃tis neq in margaritis ait apłs paulus.
ri eiꝰ conuertat᷑ affectus. ꝑ uxoris sug bonã conu̾satione
n incredulus se conũtat ad grãm xpi. Hoc ualet mulieris
grauitas ⁊ pudicitia. ⁊ eiꝰ boria conu̾satio. uit prũ suti uiedet
ab fidc̃ ⁊ deuotionẽ. qd prucentis uiri sermo frequent. opar.
Ergo mulier inqͥt. ñ in ornatu capilloꝵ. ñ in tortis ex inuobi
Ornam̃tũ suũ habet: s orationẽ e corde puro uͥ ẽ abscon¬

Expanded text:
onem, ut tua tibi delicta donentur, et al indignaris. Hoc est, sine onem, ut tua tibi delicta donentur, et al indignaris. Hoc est, sine ira. orationem, aut avarus: alter de pecunia cogitat, alter de lucro, alter de honore, alter de cupiditate; et putat quod eum Deus possit audire. Et ideo quando oras, divina humanis praeferre te convenit. 21. Similiter et mulieres, inquit, volo orare non jactantes se in ornamentis, neque in margaritis, ait apostolus Pari ejus convertatur affectus per uxoris suae bonam conversationem, et incredulus se convertat ad gratiam Christi . Hoc valet mulieris gravitas et pudicitia, et ejus bona conversatio, ut virum suum vocet ad fidem et devotionem, quod et prudentis viri sermo frequenter operatur. Ergo mulier, inquit, non in ornatu capillorum, non in tortis crinibus ornamentum suum habeat, sed in oratione ex corde puro; ubi est abscon
Abbreviated transcription (Latin):
iuros hoc ẽ qui possunt seruare p̃ceptũ. orare in omĩ loco.
leuantes puras manꝰ. Quid ẽ leuantes puras manꝰ: Num¬
quid in oratione tua debes erucẽ dnĩ gentib demonstrare.
Illua quidẽ signum uirtutis ẽ. ñ pudoris. Est tamen
quomi possis orare nec figurã demonstres: s acꝰtus tuos
leues. Si uis oꝑari orationẽ tuã. leua puras manus ꝑ in¬
nocentiã: leua eas. ñ cottidie. Semel leuasti: ñ opuis est
ut iterũ leues. uolo aũ in omi loco iuros orare. leuantes pu¬
ras manus sine ira ⁊ disceptatione: sul ueruis. lra inquit
ꝑdit etiam sapientes. laeo eũ omĩ tẽpore. quantũ fieri potest
x pianus uir iracundiã debeat tẽperare: maxime qñ ad ora¬
tionẽ accedit. Ne ꝑturbet animũ tuũ indignatio. ne ire qͥ¬
dã furor impediat. orationẽ tuã. Alagis placido acceds pecto¬
re. Quid enĩ irasceris: Sernus peccauit. Tu accedis ad orati¬

Expanded text:
viros, hoc est, qui possint servare praeceptum, orare in omni locviros, hoc est, qui possint servare praeceptum, orare in omni loces puras manus. Quid est, levantes puras manus? Numquid debes in oratione tua crucem Domini gentibus demonstrare? Illud quidem signum virtutis est, non pudoris. Est tamen quomodo possis orare, nec figuram demonstres, sed actus tuos leves. Si vis operari operationem tuam, leva puras manus per innocentiam. Leva eas non quotidie: semel levasti, non opus est ut iterum leves. 19. Volo autem in omni loco viros orare, levantes puras manus sine ira et disceptatione. Nihil verius: Ira, inquit, perdit etiam sapientes . Ideo omni tempore, quantum fieri potest, Christianus vir iracundiam debet temperare, et maxime quando ad orationem accedit; ne 384 perturbet animum tuum indignatio irae, ne quidam furor impediat orationem tuam: sed magis placido accede pectore. Quid enim irasceris? Servus peccavit? Tu accedis ad orati
Abbreviated transcription (Latin):
In secreto tuo ora securus: ut te in secreto possit audire.
qui omĩa uidet. atq audit uniu̾sa. Et ora patrẽ tuũ in
qua ratione secrete magis orare debeamꝰ. quã cũ uociferatio¬
ne: Audi. De consuctudine hominũ. sumamꝰ exemplũ. Si ali¬
quẽ rogas. qui eito audit. ñ opus putas eẽ clamorẽ: s po
gas uoce moderata. Si surdũ aliquẽ roges: nonne incipis
uoeiferari: ut te ille possit audire: Qui gͦ clamat. putat
qđͣ alit ds̃ ñ possit nͥ clamantẽ audire : ⁊ cũ rogat eũ
eius derogat potestati. Qui dũ in silentio orat fidẽ de¬
fert: ⁊ confitet᷑. qđ ds̃ serutator cordis ⁊ renũ sit. ⁊ oratio¬
nẽ tuã ante ille audiat: quã tuo ore fundat᷑. Ergo u¬
deamus. uolo aũ uiros orare in omĩ loco. Qua ratione ui¬
usurparent. ⁊ male intelligerent in omĩ loco. ⁊ inciperent
ubiq clamare. quas in eccłia sustinere ñ possumꝰ. Nolo aut̃

Expanded text:
In secreto tuo ora, securus quod te in secreto possit audire, In secreto tuo ora, securus quod te in secreto possit audire, qui omnia videt, atque audit universa. Et ora Patrem tuum in qua ratione secreto magis orare debeamus, quam cum vociferatione. Audi: de consuetudine hominum sumamus exemplum. Si aliquem rogas, qui cito audit, non opus putas esse clamorem : sensim rogas voce moderata. Si surdum aliquem roges, nonne incipis vociferari, ut te ille possit audire? Qui ergo clamat, putat quod aliter Deus non possit nisi clamantem audire; et cum rogat cum, ejus derogat potestati: qui autem in silentio orat, fidem defert, et confitetur quod Deus scrutator cordis et renis sit , et orationem tuam ante ille audiat, quam tuo ore fundatur. 17. Ergo videamus: Volo autem viros orare in omni loco . Qua ratione viusurparent, et male intelligerent in omni loco, et inciperent ubique clamare, quas in Ecclesia sustinere non possumus. 18. Volo autem
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ longe ẽ a me. Non gͦ de labiis tantũmͦ tua ꝓcedat or̃o:
animo totus intende. Intra in recessum pectoris tui. totus
ingredere. Non te ꝑfunctoriũ uideat ille. eui te placere
desideras. uideat qr ex corde oras: ut te ex corde orantem
dignet᷑ audire. Tu aũ cũ oras: intra in cubiculũ tuũ. habes
hoc ⁊ alibi. Ambula ppłs m̃s: ⁊ intra in recessus tuos. Abscõ
dere pusillũ: donec transeat ira dnĩ. Hoc locutꝰ ẽ dñs ꝑ ꝓ¬
pham. In eugłio aũ dix̃. Tu aũ cũ oras intra in cubiculũ tu¬
ũ: ⁊ clauso ostio ora patrẽ tuũ. Quid ẽ clauso ostio: audi qđ
ostiũ habeas. qđ debeas claudere qũ oras. Utinã mulieres au¬
dirent. Audisti. iã sẽs dauid te docuit dicens. Pone dñe eus¬
todiam ori meo: ⁊ ostiũ cireũ̾stantie labiis meis. Est alibi
ne clamare: nec diffundere orationẽ tua. nec iacꝰtare ꝑ ppłos.

Expanded text:
eorum longe est a me . Non ergo de labiis tantummodo tua procedat oratio. eorum longe est a me . Non ergo de labiis tantummodo tua procedat oratio. Animo totus intende, intra in recessum pectoris tui, totus ingredere. Non te perfunctorium videat ille, cui te placere desideras. Videat quia ex corde oras ut te ex corde orantem dignetur audire. 14. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum. Habes hoc et alibi: Ambula, populus meus, et intra in recessus tuos, claude ostium tuum, abscondere pusillum, donec transeat ira Domini . Hoc locutus est io autem dixit: Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum; et clauso ostio, ora Patrem tuum. 15. Quid est clauso ostio? Audi quod ostium habeas, quod debeas claudere, quando oras. 383 Utinam mulieres audirent! Audisti jam; sanctus David docuit te dicens: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circuitus labiis meis . Est alibi ne clamare, nec diffundere orationem tuam, nec jactare per populos.
Abbreviated transcription (Latin):
cat intra in cubilum tuũ ⁊ ora  S ñ ẽ contrariũ. Noc gͦ ab¬
soluamꝰ: deinde quomͦ debeas inciꝑe orationẽ. ⁊ quo ordine
distinguere. quid subtexere. quid alligare quẽ admodũ clau¬
dere orationẽ: deinde ꝓ quo orare debeas. hȩc omĩa discamꝰ.
pͥmo uͥ orare debeas. alud paulus iudet᷑ dicere. aliud dñs.
Nũquid potuit paulus. contra xp̃i docere p̃cepta: Non utiq
Qua ratione: Quia ñ contrarius: s in t̃pres ẽ.xp̃i. Imitatores¬
mei inquit estote. sic̃ ⁊ ego xpĩ. Quid gͦ: Potes ubiq. orare. uin
cubiculo tuo semꝑ orare: habes utiq. cubiculũ tuũ: ⁊ si int̾
gentes. int᷑ uideos positus sis: habes tam̃ tuũ ubiq secretũ
Cubiculũ tuũ mens tua ẽ. In ppło licet positus. tarã in m¬
teriore homine archanũ tuũ secretũq conseruas. Tu aut̃
cũ oras. intra in cubiculũ tuũ. bene ait intra: ne sic ores
quomͦ uideus. ciu dr̃. Eopls hic labiis me honorat: cor aũ

Expanded text:
ra? Sed non est contrarium. Hoc ergo absolvamus: deinde quomodo debeas incipere orationem, et quo ordine distinguere, quid subtexere, quid allegare, quemadmodum claudere orationem, deinde pro quo orare debeas: haec omnia dicamus. 12. Primo ubi orare debeas. Aliud Paulus videtur dicere, aliud Dominus. Numquid potnit Paulus contra Christi docere praecepta? Non utique. Qua ratione? Quia non contrarius, sed interpres est Christi: Imitatores, inquit, mei estote, sicut et ego Christi. Quid ergo? Potes ubique orare, et in cubiculo tuo semper orare. Habes ubique cubiculum tuum. Etsi inter gentes, inter Judaeos positus sis; habes tamen ubique tuum secretum. Cubiculum tuum mens tua est. In populo licet positus, tamen in interiore homine arcanum tuum secretumque conservas. 13. Tu autem, cum oras, intra in cubiculum tuum. Bene ait, intra; ne sic ores dicitur: Populus hic labiis me honorat, cor autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ spm̃. xp̃i. ipsũ spm paraclẏtũ. Arriani putant se derogare
scõ sp̃u: si dicant illũ sp̃m̃ paraclytũ. Qiud ẽ parachytus: nisi
consolator: Quasi ñ ⁊ de patre lecꝰtũ sit: qr ipse ẽ os consola¬
tionis Uides gͦ qr in eo derogandũ putant spũi scõ.: in quo
patris ȩt̃ni potestas pio p̃dicat᷑ affectu: Nunc quomͦ orare¬
debeamꝰ accipite. Multe iurtutes orationis st̃ uͥ orare de¬
ueas. Non ẽ medioere. nec medioeris questio. ait apłs No

Expanded text:
ipsum Spiritum paraclitum. 382 10. Ariani putant se derogare sancto Spiritui, si dicant illum Spiritum paraclitum. Quid est paraclitus, nisi consolator? Quasi non et de Patre lectum sit, quia ipse est Deus consolationis . Vides ergo quia in eo derogandum putant Spiritui sancto, in quo Patris aeterni potestas pio praedicatur affectu. CAPUT III. Oradebeamus accipite. Multae virtutes orationis sunt. Ubi orare debeamus non est mediocre, nec mediocris quaestio. Ait aposto