comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro corlis sui ꝓfert ea quȩ bona
sunt. & ex fructib arbor cognos¬
cit᷑. Me tiris nos uirtutibus
tuis. & paruos magnꝰ excollis.
ultimãq partẽ coniuuii occupas. ut
patris familias iuditio ꝓmouearis.
Quid em̃ in nob̾ aut quãtulũ .ẽ. ut doccȩ
uocis meream᷑ p̃coniũ. ut illo ore quo
religiosissimꝰ pͥnceps clefendit᷑. humiles
tiam canos reputes. s canos sapientiã
cat. atq impudicos senes etas lasciua
c̃dempnat. Noli inquã fidẽ pensare
temporibꝰ. nec ite iocirco meliorẽ pu¬
tes. qđ pͥor in xp̃i exercitu ceperĩ mili¬
tare. Paulus apłs uas elecionis de
ꝑsecutore nutatꝰ. nouissimꝰ in ordine:
pri in meritis. eͥ. quia excremꝰ licet
plus om̃ibꝰ laborauit. Iudas qui qͦn¬
clam audierat. tu autẽ homo duxm̾s
& notꝰ ms. in clomo domini ambulaui¬
mus: com consensu. ꝓditor amici
magistri saluatoris arguit᷑ uoce. &¬
nodũ informis leci trabe nectit abal.
ta. E contͣrio latronẽ crux mutat pa¬

Expanded text:
ro profert ea, quae bona sunt, et ex fructibus arbor agnoscitur. metiris nos uirtutibus tuis et paruos magnus extollis ultimamque partem conuiuii occupas, ut patris familiae iudicio proueharis. quid enim in nobis aut quantulum est, ut doctae uocis mereamur praeconium, ut illo ore, quo religiosissimus princeps defenditur, humiles tiam canos reputes, sed canos sapientiam, cat, atque impudicos senes aetas lasciva condemnat. Noli, inquam, fidem pensare temporibus: nec me idicirco meliorem putes, quod prior in Christi exercitu coeperim militare. Paulus Apostolus, vas electionis, de persecutore mutatus nouissimus in ordine, primus in meritis est, quia, extremus licet, plus omnibus laborauit. ludas, qui quondam audierat: tu autem, homo, dux meus et notus meus; in domo dei ambulauimus cum consensu, proditor amici, magistri, saluatoris arguitur et nodum informis leti trabe nectit ab alta. at e contrario latro crucem mutat pa
Abbreviated transcription (Latin):
ecce mitto angłm meũ ante faciẽ tuã.
qͥ p̃parabit uiã tuã. in malachia in fi¬
ne positũ ẽ. Sequens aut̃ qͦd infertͥ. uox
clamantis in deserto & cẽt̾a in isaia le¬
gimꝰ. & qͦmͦ marcꝰ statĩ in pͥncipio uolu¬
minis sui posuit. sic̃ soͥptũ ẽ in isaia pro
in isaia ut diximꝰ s in malachia nouis
culam imꝑita p̃sũptio & ego erroris
ueniã dep̃cabor. Idem marcꝰ inducit ad
phariseos saluatorẽ loquentẽ. Nunqͣin
ẽ domũ . dei. sub abiathar pontifice
& panes ꝓpositionis comedit. qͥbꝰ non
licebat uesci nisi solis sacerdotibꝰ: Legamꝰ
samuelẽ simul ut cõmuni habeiͥ titulo reg¬
Non libros ibiq reꝑiemꝰ. ñ abiathar scripꝰ¬
tũ eẽ s abimelech pontific̾e. qͥ postea ado¬
hec cũ cet̾is sacerdotibꝰ saule uibente ꝑcus¬

Expanded text:
ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam, in Malachiae fine positum est; sequens autem, quod infertur: uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia proin Isaia, ut diximus: sed in Malachia novissculam imperita praesumptio: et ego erroris veniam deprecabor Idem Marcus inducit ad Pharisaeos Salvatorem loquentem: « Nunquam est domum dei sub Abiathar pontifice et panes propositionis comedit, quibus non licebat uesci nisisolis sacerdotibus? legamus Samuhelem — siue, ut in communi habetur titulo, Regnorum libros — ibique repperiemus non \'Abiathar\' scriptum esse, sed \'Achimelech\' pontificem, qui postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus imitet᷑ uirtutes in uita illor. In eis loquen
di simplicitatẽ excusabat scĩmoniȩ magni¬
tudo. & sillogis mos arstotelis. c̃tortaq crisip¬
pi acumina resurgens mortuus c̃futabat.¬
Cet̾um ridicłm si cs e nob̾ manens int̾ cresi
opes & sardana palli delicias de sola rusticitate
diserti sint & cruentos gladios phẏlosophor
uoluminibꝰ & ñ arboꝵ truncis occulant. Ex
qͥ falsariꝰ uocor & in t̾muliercłarũ radios & rex¬
trina dilanior c̃tentꝰ sũ crim̃ abnuere ñ re¬
ferre. Unde arbitͥo tuo cuncta ꝑmitto ut le
gas accusatoꝵ meoꝵ nenias. & opꝓbriosas que¬
relas. Porro mͥ sufficit amicũ instripxisse caris¬
simũ. & in cellula latitanti. diẽ tantũ expec¬
tare iudicii. Optoq si fieri potest. & si ad uersa¬
ru siuerint. cõm̃tarios potiꝰ scͥptarũ. ꝗͣ demo¬
stenis & tullii phylippicas scribere. Et̃ sĩ¬

Expanded text:
prius imitetur in uita. illorum in lprius imitetur in uita. illorum in ldi simplicitatem excusabat sanctimoniae magnitudo; et syllogismos Aristotelis, contortaque Chrysippi acumina, resurgens mortuus cceterum ridiculum, si quis e nobis inter Croesi opes et Sardanapalli delicias de sola rusticitąte diserti sint et cruentos gladios philosophorum uoluminibus ac non arborum truncis occulant. Excqui falsarius uocor et inter muliercularum radios et textrina dilanior, contentus sum crimen abluere, non referre. unde arbitrio tuo cuncta permitto, ut leggas accusatorum meorum nenias et pretiosas querellas. porro mihi sufficit amicum instruxisse carissimum et in cellula latitantem diem tantum expectare iudicii. optoque, si fieri potest, etsi aduersarii saeuierint, commentarios potius scripturarum quam Demosthenis et Tullii Philippicas scribere. LVI
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo frustra tanto tẽpore studiumꝰ & sepe ma¬
nũ ferulȩ subduximꝰ Egredientes de portu
statĩ impegimꝰ Igit qͥa e errasse humanũ ẽ.
& cfiteri errorẽ prudentis. tu qͥcũq rep̃hon¬
sor es. tu me obsecro emenda p̃ceptor & uer¬
bũ de uerbo expͥme. Debueras inqͥtdicere. O¬
portel it nos dilecte ñ estimatione cdericoꝵ
ferri. hȩc ẽ plautina eloquentia hic lepos
atticꝰ. & musarũ ut dicunt eloqͥo cõparan¬
dus. Cõplet᷑ in me tritũ uulgi sermone ꝓ¬
uerbuĩ Oleũ ꝑdit & impensas. qͥ boues mit¬
tit ad ceronia. Hȩc ñ ẽ illiꝰ culpa. cuiꝰ sub ꝑ¬
si na aliꝰ agit tragediã s magistroꝵ eiꝰ qui
illũ magna mercede nichil scire docuerunt
Nec rephendo in qlib&e xp̃iano sermonis im¬
ꝑitiã. Atq utinã socticũ ilłd hab̾emꝰ. scio qͦd
nescio. & alt̾iꝰ sapientis. te ipsũ intellige Uene¬
rationi semꝑ mͥ fuit ñ uerbosa rusticitas.s sc̃a
simplicitas. qͥ in sermone imitari se dicit apłos

Expanded text:
eras? ergo frustra tanto tempore studuimus et saepe manum ferulae subduximus? egredientes de portu statim inpegimus. igitur, quia et errasse humanum est et confiteri errorem prudentis, tu, quicumque reprehensor es, tu me, obsecro, emenda, praeceptor, et uerbum de uerbo exprime. \'debueras\', inquit, \'dicere: oportebat nos, dilecte, non aestimatione clerorum ferri\'. haec est Plautina eloquentia, hic lepos Atticus et Musarum, ut dicunt, eloquio. conparandus! conpletur in me tritum uulgi sermone prouerbium: oleum perdit et inpensas, qui bouem mittit ad ceroma haec non est illius culpa, cuius sub persona alius agit tragoediam, sed magistrorum eius, qui illum magna mercede nihil scire docuerunt. nec reprehendo in quolibet Christiano sermonis inperitiam - atque utinam Socraticum illud haberemus: s.cio, quod nescio\' et alterius sapientis: \'te ipsum intellege\'! —, uenerationi mihi semper fuit non uerbosa rusticitas, sed sancta simplicitas: qui in sermone imitari se dicit apostolos,
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. sibi in hoc dũ taxat loco & hebraico
c̃cordante. Euuangłista enĩ dix̃. qͦ nͣ sit
paruulꝰ in ducibꝰ uida. cũ e regione sit po¬
sitũ. paruulꝰ qͥdẽ es & modicus. s tam̃ mͥ
de te paruo & modico egrediet᷑ dipx in
di ds̃. ut c̃fundat fortia. Porro qͦd seqͥtur
qͥ reg& uł pascat popłm meũ isrł. aliter
eiuiangłistas arguã falsitatis. hoc qͥppe
impioꝵ ẽ.celsi. pophyrii. uiliani s ut
reprehensores meos arguã imꝑitiȩ. &
impetrẽ ab eis ueniã. ut c̾cedant mͥ in
sim plici epła qͦd in scͥpturis scĩs uelint
nolint apłis c̃cessuri st̃. Marcꝰ discipłus
petri. ita suũ ordit᷑ euuangłiũ. Principi¬
um euuangłi iħu xp̃i. sic̃ scͥptũ ẽ in isaia
ꝓpħa.Ecce mitto angłm meũ ante faci¬

Expanded text:
nta sibi in hoc dumtaxat loco et Hebraico concordante. euangelista enim dixit, quod non sit paruulus in ducibus luda, cum e regione sit positum: \'paruulus quidem es et modicus; sed tamen de te mihi paruulo et modico egredietur dux Isrdi deus, ut confundat fortia\'. porro, quod sequiturqui pascat\' — populum meum Israhel, aliter euangelistas arguam falsitatis — hoc quippe impiorum est, Celsi, Porphyrii, Iuliani —, sed ut reprehensores meos arguam inperitiae et inpetrem ab eis ueniam, ut concedant mihi in simplici epistula, quod in scripturis sanctis, uelint nolint, apostolis concessuri sunt. Marcus, discipulus Petri, ita suum orditur euangelium: principium euangelii Iesu Christi, sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto ang
Abbreviated transcription (Latin):
latores int̃posuert. respice me. Ita enim
uertert̃ ds̃ ds̃ m̃s respice me. qͣre me dere¬
liquisti: Respondebt̃ utiq nichil in sensu
dãpni ẽẽ. si duo uerba st̃ addita. Audiant
& a me ñ ꝑiclitari ȩccłiarũ statũ. si cele¬
ritate dictantis aliqͣ uerba dimiserim.
eccłiȩ obelis asteriscisq distincta st̃. Illud
enĩ qͦd legimꝰ in isaia. beatꝰ qͥ hab& sem̃ in sẏon
& domesticos in ierłm: solent hebrei deriđe
cũ audierint necñ & in amos post descͥptio.¬
nẽ luxuriȩ. stantia putauert hȩc & ñ fu¬
gientia. Reuera sensꝰ rethoricꝰ & declama.¬
tio tulliana. S qͥd faciemꝰ ad autenticos li¬
bros in qͥbꝰ hec ñ fuert̃ ascͥpta. & cet̾a his
similia quȩ si ꝓferre nitam᷑ infinitis li¬
bris opꝰ ẽ : Porro qͣnta dimiserint uł asteris¬
ci ut diximꝰ testes st̃. uł nm̃a int̾p̃tatio. si
a diligenti lectore. tͣnslationi uet̾i confe

Expanded text:
latores interposuerint: \'respice me\'. ita enim latores interposuerint: \'respice me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me dereliquisti? respondebunt utique nihil in sensu damni esse, si duo uerba sunt addita. audiant et a me non periclitari ecclesiarum statum, si celeritate dictantis aliqua uerba dimiserim. plaribus ecclesiae obelis asteriscisque distincta sunt. illud enim, quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierusalem, solent Hebraei ridere, cum audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur adscripta et cetera his similia? quae si proferre nitamur, infinitis libris opus est. porro, quanta dimiserint, uel asterisci, ut dixi, testes sunt uel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi ueteri confe
Abbreviated transcription (Latin):
etheo filio soar uixta hebron qͣdringentis
dragiis argenti spoluncã duplicẽ & agrũ
circa eã.sepelieritq in ea sarã uxorẽ suam.
atq in eodẽ libro postea legimꝰ reuertentẽ
de mesopotamia iacob cũ uxoribꝰ & filussu¬
is. posuisse tab̃nacłum ante salem urbem
sẏcimoꝵ que ẽ in t̾ra canaan. & habitas¬
se ibi. & emisse partẽ agri in qͦhabebat ten¬
toria ab emor patre sẏchẽ centũ agnis. &
statuisse ibi altare. & inuocasse dm̃ isrł.
Abrahã ñ emit specũ ab emor patre sychẽ
s ab ephron filio soar. nec sepultꝰ ẽ in sẏchẽ.
s in hebron quȩ corrupte dr̃ arboch. Duo¬
decĩ aut̃ patͥarchȩ ñ st̃ sepulti in arboch
s infychẽ. qͥ ager ñ ẽ emptꝰ ab abraham. s
ut obtrectatores mei querant & intelligan.
ñ uerba in scͥpt̾is c̃sidanda.s sensũ. Uicesimi
pͥmi psalmi uixta hebreos idipsũ exordiũ
ẽ. qͦd dñs ẽ locutꝰ incruce heli heli. lamasa

Expanded text:
Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis Chetheo, filio Saar, iuxta Chebron quadringentis dragmis argenti speluncam duplicem et agrum circa eam sepelieritque in ea Sarram, uxorem suam. atque in eodem libro postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem Sicimorum, quae est in terra Chanaan, et habitasse ibi et emisse partem agri, in quo habebat tentoria, ab Emmor, patre Sychem, centum agnis et statuisse ibi altare et inuocasse deum Israhel. Abraham sed ab Ephron filio Seor: nec sepultus est in Sychem, sed in Hebron, quae corrupte dicitur Arboch. Duodecim autem Patriarchae non sunt sepulti in Arboch; sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, sed ut obtrectatores mei quaerant, et intelligant, non verba in Scripturis consideranda, sed sensus. Vicesimi primi psalmi iuxta Hebraeos id ipsum exordium est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama
Abbreviated transcription (Latin):
& facies expectantibꝰ te miscđiam. Intelli¬
gimꝰ unđ sũptũ sit testimoniũ. & tamen
es y ieuͦ c. eundẽ sensũ aliis sermonibꝰ indi¬
cauit. In epła ad romanos idẽ beatꝰ apłs exem¬
plũ de isaia ꝓpħa sumens ecce in qͥt ponã in
syon lapidẽ offensionis & pecͣm scandali. Dis¬
cordat a tͣnslatione uet̾i. & tam̃ cũ hebraica
ñ ut lapidi offensionis occurrentis. neq ut
lapiᷤᷤ offensioniᷤᷤ & petra scandali. Ex qͥbꝰ uni¬
uersis ꝑspicuũ ẽ. apłos & euuangłistaᷤᷤ in in¬
t̃p̃tatione uet̾um scͥptͥarũ sensũ quesisse ñ
uerba. nec magnoꝑe de ordine sermonibꝰq
curasse. cũ intellectui res patẽrent. Lucasuir
apłicꝰ & euuangłista scͥbit stephanũ pͥmum
xp̃i martẏrẽ in iudaica c̃tentione narran¬
tͣms lati st̃ in sychẽ. & positi st̃ in sepulchro
qͦd erat abrahã p̃cio argenti a filiis emor
filii sychẽ. Hic locꝰ in genesi multo aliter
inuenit᷑. qͦd scilic& abraam emerit ab ephrõ

Expanded text:
cies expectantibus te misericordiam. intellegimus, unde sumpsit testimonium, et tamen κω̄ς eundem sensum aliis sermonibus indicauit. in epistula ad Komanos idem beatus apostolus exemplum de Isaia propheta sumens: ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica  Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ulapis offensionis et petra scandali » . Ex quibus uniuersis perspicuum est apostolos et euangelistas in interpretatione ueterum scripturarum sensum quaesisse, non uerba, nec magnopere de ordinatione sermonibusque curasse, cum intellectui res paterent.\' Lucas, uir apostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantranslati sunt in Sychem; et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo aliter inuenitur, quod scilicet Abraham emerit ab Efron
Abbreviated transcription (Latin):
gca & latina lingua om̃ino ñ recipit. huius
rei exẽpliĩ ex nr̃o sermone caꝑe possumꝰ An¬
ta enĩ apđg̃cos benedicunt᷑. quȩ si ad uerbũ
tͣnsferamꝰ in latino ñ resonant. & e regione
quȩ apd̾ nos placent. si uertant᷑ uixta ordinẽ:
apd̾ illos displicebt̃. S ut infinita p̃tereã. &
nã cũ g̃cosermone pͥncipiũ. ut exi no crimi
ea ẏnͭ. Qdego ita uertisse me memini. O por¬
teb at nos dilectissime clericatꝰ honore ñ ab¬
ut ꝑ suꝑbiã. Ecce inqͥunt in uno uersicło qͥn¬
ta m̃dacia. Primũ asa puno̾ oc dilectus ẽ¬

Expanded text:
a omnino lingua non recipit? huius rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. quanta eiHm apud Graecos bene dicuntur, quae, si ad uerbum transferamus, in Latino non resonant, et e regione, quae apud nos placent, si uertantur iuxta ordinem, apud illos displicebunt! Sed ut infinita praeteream et nam cum Graeco sermone principium, ut ex uno criminwv φέρεσθαι, quod ego ita uertisse me memini: oportebat nos, dilectissime, clericatus honore non abuti in superbiam. reece\', inquiunt, \'in uno uorsiculo quanta m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ: ipsũ. habebit & accipi& nec uocabt᷑.
Non achar qͥ arguebat᷑ infidelitatis.
ñ udei qͥ erant dñm negat᷑i. s uoca¬
bit in qͥt ipsa quȩ c̃cipi& ipsa uirgo¬
quȩ pari&. In eodẽ euuangłista legi¬
mꝰ herodẽ ad aduentũ magoꝵ fuisse
turbatũ. soribisq & sacerdotibꝰ c̃gre¬
gatis. sciscitatũ ab eis ubi xp̃s nasce¬
ret᷑. illosq respondisse in bethleem
bethleem t̾ra uida. neqͣqͣm minima
es in pͥncipibꝰ uida ex te enĩ egredie¬
tur dux qui reg&e popłm meum isrł.
Hoc exemplũ in uulgata editione sic
fert᷑. & tu bethleem domꝰ ephͥata. mo

Expanded text:
 « habebit, et accipiet; neque vocabuit, » Non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Judaei qui erant Dominum negaturi, sed vocabit, inquit, ipsa quae concipi. In eodem Evangelista legimus, Herodem ad adventum Magorum fuisse turbatum; Scribisque et Sacerdotibus congregatis, sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur; illosque respondisse, « in Bethleem Bethleem terra Juda, nequaquam minima es in ducibus Juda: Ex te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israel. » Hoc exemplum in Vulgata Editione sic fertur: « Et tu Bethleem domus Ephratha, mo
Abbreviated transcription (Latin):
uenia. ut hominibꝰ uixta sententiã iaco¬
bi dicentis. multa peccamꝰ om̃s. & si qͥs in
uerbo ñ peccat. hic ꝑfectꝰ ẽ iur potest¬
uocabit᷑ respondeant loco dedali fasti.¬
diosi existimatores om̃iũ tͣctatorum
ubi legert̃. discantq in isaia positum.
Nã in eo loco ubi nos legimꝰ & tͣnstulimꝰ.¬
se mysteriũ. Transeamꝰ ad cet̾a. Neq e¬
nĩ epłȩ breuitas patit᷑. diutiꝰ in singłis
ĩmorari. Idem matheꝰ loqͥt᷑. hoc autem

Expanded text:
uenia ut hominibus iuxta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfectus est uir, poteuocabitur, respondeant logodaedali etdiosi aestimatores omnium tractatorum, ubi legerint, discantque in Isaia positum. nam in eo loco, ubi nos legimus atque transtulimse mysterium. Transeamus ad cetera — neque enim epistulae breuitas patitur diutius in singulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
iium confessore. qͥ omelias in iob & in
putida rusticoꝵ int̾p̃tatione se torsit. s
qͣsi captiuos sens in suã linguã uictoris ui¬
re tͥnsposuit. Nec hoc mirũ in cet̾is scłi iu¬
euuangłistã m̃dacii. qͣre addid̾it. t̾ibi di.¬
co. cũ in hebreo tantũ mͦ sit puella surge.

Expanded text:
ium confessorem, qui homiIias in Iob et in putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uiEvangelista mendacii, quare addiderit, tibi dico, cum in Hebraeo tantum sit, puella surge.
Abbreviated transcription (Latin):
dert̃ mercedẽ meã .xxx. argenteos. Di¬
xitq dñs ad me. Pone illos in conflato¬
rio. & consida si ꝓbatũ sit. sic̃ ꝓbatꝰ sũ ab
eis. & tuli .xxx argenteos. & misi eos in
domo dñi. in conflatorio. Qntũ distae
tio: ꝑspicuũ est. S & in hebreo cũ sens
idem sit.: uerba p̃postera st̃ & pene di¬
uersa. & dixi inqͥt ad eos. Si bonũ ẽ in

Expanded text:
derunt mercedem meam triginta argenteos. Dixitque Dominus ad me: Pone illos in conflatorio, et considera si probatum sit sicut probatus sum ab eis. Et tuli triginta argenteos, et misi eos in domo Domini, in conflatorio . Quantum etio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba praepostera sunt et paene diuersa: et dixi, inquit, ad eos: si bonum est in
Abbreviated transcription (Latin):
tati st̃ latini. & aspicient ad me ꝓhisquȩ
illuser̃t. siue insultauert. Discrepat euuan
sermonũ uarietas. sp̃s unitate c̃cordat.
In matheo qͦq legimꝰ dñm p̃dicentẽ apłis
fugã & hoc ipsũ ⁊achariȩ testimonio con¬
firmantẽ. Scriptũ ẽ ait. Percutiã pastorẽ.
multo alit̾ ẽ. Non enĩ exꝑsona dĩ dr̃ ut e
uuangłista uult. s ex ꝓpħȩ dm̃ patrem
rogantis. ꝑcute pastorẽ. & disꝑgent᷑ oues
tiã. euuanglista piaculi reus ẽ. qͦd ausꝰ sit
ꝓpħȩ uerba ad dĩ referre ꝑsonã. Scribit
supͣdictꝰ eiuangłista. ad angłi monitum
tulisse ioseph paruulũ & matrẽ eiꝰ. & in¬
trasse egyptũ. ibiq mansisse usq ad obitũ¬

Expanded text:
tati sunt Latini: et aspicient ad me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat euangen sermonum uarietas spiritus unitate concordat. in Matheo quoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, ait: percutiam pastorem emulto aliter est; non.enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur ouesculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scribit supra dictus euangelista ad angeli monitum tulisse Ioseph paruolum et matrem eius et intrasse Aegyptum ibique mansisse usque ad obitu
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ int̾pretationis hanc eruditi Rã leu ⁊nͦ¬
ly aꝰ t nuncupant. Unde & ego doctꝰ a talibꝰ
deceptꝰ. certe hoc mͥ a uob̾ obiciendũ nesciens
cũ eusebii x p̃ aͦ xͣ yͥhurͥ in latinũ uerterẽ
tali int̾ cet̾a p̃fatione usus sũ. Difficile est
alienas lineas insequent̾ ñ alicubi excedere.¬

Expanded text:
tatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvtatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctus a talibus c mihi a uobis obiciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere
Abbreviated transcription (Latin):
theschinis & demostenis. nec conuerti ut¬
interpres sed ut orator sententiis hisdẽ
& earũ formis. tã figuris qͣm uerbis ad
nr̃am consuetudinẽ aptis. In qͥbꝰ ñ pro
uerbo uerbũ. necesse habui reddere: seo
genꝰ om̃iũ uerboꝵ uimq seruaui. Non
enĩ me ea annumerare lectori puta¬
ui oportere. sed tanqͣm appendere. Rur¬
sũq in calce sermonis. Quoꝵ ego ait ora¬
tiones sicut sꝑo ita expressero uircutibꝰ
utens illoꝵ om̃ibꝰ. id ost sententiis. & earũ
figuris. & rectũ ordinẽ rerũ uerba ꝑse.¬
quens eatenꝰ. ut ea ñ abhorreant a more
nr̃o. Quȩ si e grecis om̃ia conuersa non
te poetica erudito int̾preti p̃cepit
Nec uerbũ uerbo curabis reođe fidꝰ in¬
terpres. Terentiꝰ menandrũ. plautus
& ceciliꝰ uet̾es comicos int̾pretati sc̃. Nunqͥd
herent in uerb. anñ decorẽ magis & elegan.¬
tiam in tͣnslatione c̾seruant: Quã uos ueri¬

Expanded text:
AeschinietDemosthenis, necconuertiutAeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graecis omnia conuersa non te poetica erudito interpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueri
Abbreviated transcription (Latin):
hab̃e ñ crimen. Nc̃ uͦ cũ ipsa epła doce-¬
at nichil mutatũ eẽ de sensu. nec res
additas. nec aliqͦd dogma c̃fictum. faci¬
unt ñ intelligendo ut nichil intelligañ.
& dũ alienã imꝑttiã uolunt redargu¬
ere: suã ꝓdunt. & ego enĩ ñ solũ fateor.
sed libera uoce ꝓfiteor. me in int̾p̃tatio¬
ne grecoꝵ. absq scripturis scĩs. ubi &
uerboꝵ ordo mysteriũ ẽ: ñ uerbũ e
uerbii. sed sensũ expͥmere de sensu.
habeoq huiꝰ rei magistrũ tulliũ. qͥ pitago¬
rã platonis & economicũ xenofontis & thes.¬
÷ chinis & demostenis duas contra se ora¬
tiones pulcherrimas tͣnstulit. Quanta in
illis p̃termiserit. qͣnta ad didĩt. qͣnta mu¬
tauerit. ut ꝓpͥetatẽ alteriꝰ linguȩ suis
ꝓpͥetatibꝰ explicar&: ñ est huiꝰ temporis
dicere. Sufficit mͥ ipsiꝰ tͣnslatoris aucto
ti enĩ ex atticis duoꝵ el oquentissimorũ
nobilissimas orationes. int̾ seq contͣrias.

Expanded text:
habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula docehabere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctorti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias,
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ nesciant. Tu corrũpas seruulos. solli.¬
cites clientes. & ut in fabulis legimꝰ. au.¬
ro ad danen penetres. dissimulatoq qͦd
feceris. me falsariũ uoces. cũ multo peius
crimen accusando in te c̃fitearis. qͣm
in me arguis. Aliꝰ te hereticũ. aliꝰ insimu¬
lat dogmatũ ꝑuersorẽ. Taces ipse. re¬
spondere ñ audes. Int̾pretẽ laceras. de
sillabis calũpniaris. & totã defensionẽ
tui putas.si tacendo detrahas. finge in
tͣnsferendo uł errasse uł int̾misisse me
qͥppiã. Hic totꝰ tui negocii cardo uersa¬
tur. hȩc tua ẽ defensio. Num iccirco tu
ñ es hereticꝰ si ego malꝰ int̾pressũ: Heo
hoc dico qͦd te hereticũ nouerim. sciat
ille qͥ accusauit. nouerit ille qͥ scripsit
sed qͦd stultissimũ sit accusatũ ab alio
fosso undiq corpore. de dormientis
uulnere solaciũ querere. Hactenus
sic locutꝰ sũ qͣsi aliqͥd de epła cõmutaue¬
rim. & simplex tͣnslatio possit errorem

Expanded text:
cae nesciant. Tu corrucae nesciant. Tu corrucites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio fosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem
Abbreviated transcription (Latin):
medici sui ꝓditione int̾fici nefas duxit
fabriciꝰ. qͥn potiꝰ uinctũ remisit ad dñm.
ut scelus nec in aduersario cõꝓbaret
& d leges publicȩ qͦd hostes tuentur.
qͦd int᷑ bella & gladios scm̃ est: hoc no¬
bis int̾ monachos & sacerdotes xp̃i in¬
tutum fuit. & aud& qͥdã ex eis adducto
suꝑcilio. & c̾crepantibꝰ digitis eructa¬
re & dicere : Qd enĩ si redemit. si sollici¬
tauit : fecit qͦd sibi ꝓfuit. Mira scele¬
ris defensio. Quasi ñ & latrones & fu¬
res ac pyratȩ faciunt qͦd sibi prodest.
Certe annas & cayphas seducentes infe¬
licẽ uidã. fecert̃ qͦd sibi utile existimabant
Uolo in cartulis meis qͣslib& ineptias
scribe. cõmentari de script᷑is. remorde¬
re ledentes. digerere stomachũ. in locis me
exercere cõmunibꝰ. & qͣsi limatas ad pug¬
nandũ sagittas reponere. Qm diu ñ p̃ro.¬
fero cogitata. maledicta ñ crimina st̃.
Immo nec maledicta qͥdẽ que aures pũbli¬

Expanded text:
medici sui proditione interfici nefas duxit medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius ; quin potius vinctum remisit ad dominum, ut scelus nec in adversario comprobaret. Quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter Monachos et Sacerdotes Christi, intutum fuit. Et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis, eructare et dicere: Quid enim, si redemit, si sollicitavit? fecit quod sibi profuit. MIRA SCELERIS defensio; quasi non et latrones et fures et piratae faciant, quod sibi prodest. Certe Annas et Caiphas seducentes infelicem Judam fecerunt quod sibi utile existimabant. 4. Volo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere; commentari de Scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus, et quasi limatas ad pugnandum sagittas reponere. Quamdiu non profero cogitata, maledicta, non crimina sunt: imo ne maledicta quidem, quae aures publi
Abbreviated transcription (Latin):
latione respondeã. uolo int̾rogare
eos qͥ maliciã prudentiã uocant.¬
Unde apud uos exemplaxͥ epłȩ: &s
dedit : Qua fronte ꝓfertis : Q scelere
redemistis: Qd apud homines tutum
erit. si nec parietibꝰ qͥdem nec scriniis
nr̃a possumꝰ secreta celare : Si ante
tribunalia iudicũ hoc uobis crimen
impingerẽ. reos legibꝰ subiugarẽ. qͥuę
etiã ꝓ utilitate fisci noxiis delatori¬
bus pęnas statuunt. & cũ suscipiant
ꝓditionẽ: dãpnant ꝓditorẽ. Lucrũ
uidelic& placet. uoluntas displic&.
Dudũ esychiũ uirũ consularẽ. contͣ
quẽ patͥarela bamaliel grauissimas
exertuit in imicicias. theodosiꝰ pͥnceps
capite dãpnauit. qͦd sollicitato nota¬
rio cartas illiꝰ inuasiss&. Legimꝰ in
ueteribꝰ historiis ludi magistrũ qui
faliscoꝵ libros tiadiderat. iunctum
pueris traditũ. & ad eos qͦs prodebat
remissũ. nec scelerati popłm romanum
suscepisse uictoriã. ꝑ yrrũ epyrotarũ
regẽ cũ in castris ex uulnere curaretur.

Expanded text:
latione respondeam, volo interrogare ntinerent — siquidem et hoc, ut sibi soli faceUnde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? Si ante tribunalia judicum, hoc vobis crimen impingerem, reos legibus subjugarem, quae etiam pro utilitatibus fisci, noxiis delatoribus poenas statuunt: et cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. Lucrum videlicet placet: voluntas displicet. Dudum Hesychium 307 virum Consularem contra quem Patriarcha Gamaliel gravissimas exercuit inimicitias Theodosius princeps capite damnavit, quod sollicitato Notario, chartas illius invasisset. Legimus in veteribus historiis , ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, vinctum pueris traditum; et ad eos quos prodebat, remissum: nec sceleratam populum Romanum suscepisse victoriam. Pyrrhum Epirotarum regem, cum in castris ex vulnere curaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃sumo. Accedt̃ hi ꝑbatoꝵ anfractus. dissi¬
militudines casuũ. uarietates figurarũ. ip¬
sũ postremo suũ. & ut ita dicã uernaculum
linguȩ genꝰ. Si ad uerbũ int̾pretor: ab surde
officio recessisse. & post multa quȩ nc̃ ꝑsequi
ociosũ ẽ: etiã hoc addidi. Qd si cui ñ uidet᷑
lingue gr̃am int̾pretatione mutare : home¬
uoluerĩ me semꝑ ab adolescentia ñ uerba
sed sententias tͣnstulisse. qͣlis suꝑ hoc genere
p̃faciuncula sit in libro qͦ beati antonii uita
describit᷑. ipsiꝰ lectione cognosce. Ex alia in
aliã linguã aduerbũ expressa tͣnslatio sens¬
oꝑit. & ueluti leto gͣmine sata strangulat.
circũ acta uix explicat. hoc gͥ ego uitans
ita beatũ antoniũ te petente tͣnsposui.
ut nichil desit de sensu. cũ aliqͥd desit ex¬
uerb̵. Alii sillabas aucupent᷑ & lict̾as. tu

Expanded text:
summo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde rofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homeuoluerim, me semper ab adulescentia non uerba, sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dcircumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu
Abbreviated transcription (Latin):
eos in agrũ figuli. sic̃ constituit mͥ dñs.
Hoc in ieremia penitꝰ ñ inuenit᷑. s in ta¬
charia. aliis multo uerb. ac toto ordine
discrepante. Uulgata qͥppe editio ita se
hab& & dicã ad eos.Si bonũ ẽ corã uob.
date mercedẽ mͥ. aut renuite: & appen¬
.xxx. argenteos. & dix̃ dñs ad me. Proice

Expanded text:
eos in agrum figuli, sicut constituit mihi Dominus » . Hoc in Jeremia penitus non invenitur, sed in Zacharia, aliis multo verbis, ac toto ordine discrepante: Vulgata quippe Editio ita se habet: « Et dicam ad eos: si bonum est coram vobis, date mercedem mihi, aut renuite. Et appenta argenteos. Dixitque Dominus ad me: Pone
Abbreviated transcription (Latin):
arguenᷤᷤ eum in quibusdã dogmatib.
sed p̾t ea clem̃t᷑ ad penitentiam ꝓuocãs.
Harũ exemplaria certatĩ palestine ra¬
piebant᷑ : uł ob actͥoris mericum. ut ob
elegentiã seriptionis. Erat in monastio¬
lo nr̃o uir apud suos haud ignobilis
eusebiꝰ cremoꝰ ensis. qui cum hȩc epta
ꝑ mulcoꝵ ora uolitaret i & mraren¬
&: ꝓptͣ ĩntelligendi facilitatẽ aꝑtius
explicarẽ. Greci enim eloqui i penitꝰ
ignarꝰ erat. Feci qđ uoluit. accitoq
nocario raptim celerit̾q diccaui.¬

Expanded text:
arguens eum in quibusdam dogmatibus arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haec epistula per multorum ora uolitaret et mirarenet propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito notario raptim celeriterque dictaui
Abbreviated transcription (Latin):
quib accusor aiudeis rex agrippa. esti¬
mo me beatum ÷ cũ apud te sĩ hodie
defendendus. qͥ p̃cipue nosti cunctas
quȩ uideis st̃ consuecudines quȩstiones.
egerat enim illud ysaiȩ. beatꝰ qui ii
aures loquit᷑ audientis. & nouerat
tantum oratoris uerba ꝑficere: quan¬
cum uidicis ꝓuidentia cognouisset.
Unde & ego beatum me in hoc dumtaxat
negotio uictico. qđ apud eruditas aures
imꝑitȩ linguę responsurꝰ sum: que
obicit mͥ uł ignorantiã uł tñdatiu. si
aut nesciui alienas litteras uere int̃ꝑͣ¬
cariꝰ nolui. Quoꝵ atterũ error. Altcrũ
cͥmen .e̾. Aorne forsitan accusatorms
facilitate qua cuncta loquit᷑. &r in¬
punitate qua sibilicere omĩa putat.
me quoq apud uos argueret. ut pa¬
pã ephiphaniũ criminatꝰ. ẽ. hanc epis¬
tolã misi quȩ te &e ꝑte alios qͥ nos a¬
mare dignant᷑ rei ontinẽ cdoceat. An¬
te hoc ferme biennũ miserat iohi¬
ep̃o suꝑͣdictꝰ papa epyphaniꝰ lateras.

Expanded text:
quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures inperitae linguae responsurus sum, quae obicit mihi uel ignorantiam uel mendacium, si aut nesciui alienas litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, qua cuncta loquitur, et inpunitate, qua sibi licere omnia putat, me quoque apud uos argueret, ut papam Epiphanium criminatus est, hanc epistulam misi, quae te et per te alios, qui nos amare dignantur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohpo supra dictus papa Epiphanius litteras
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ nimia cordis hebitudine intelligenda con¬
cesseri. ꝓpħarum uerba contẽnas. S. respon¬
ut agerent aliqͥndo pęnitentiã audir con¬
temsert. irȩ suȩ qua illaturꝰ ẽ. dñs causal
iustissimas ꝓfeit dicens. In trib & qͣttuor ini¬
s. piecatib ñ aduersabor eos. Sceleratũ est in qͥt
fericordia benignꝰ indulsi. Nunqͥd & oꝑc pecati
implendũ fuit. & mea suꝑbe calcanda clementi
Iam & post factũ. ꝙ malo penitentia porcatoris
ꝗͣ mortẽ. ñ enm sani habent opꝰ medico .s. inali
habentes. iacenti manĩ porrigo. & consꝑsii in
sanguine suo ut ꝓpͥis fietib lauet᷑ ers orie.
Qd si nec penitentiã uult agere. & fracto nau¬

Expanded text:
 nimia cordis hebitudine intellegenda concesserim — prophetarum uerba contemnas; sed responut agerent aliquando paenitentiam, audire contempserunt, irae suae, quam inlaturus est, dominus causas iustissimas praefert dicens: in tribus et in quattuor impietatibus nonne auersabor eos? sceleratum est, inquitsericordia benignus indulsi. numquid et opere peccatum implendum fuit et mea . superbe calcanda clementia? tamen et post factum, quia malo paenitentiam peccatoris quam mortem — non enim sani habent opus medicos, sed male habentes —, iacenti manum porrigo et conspersum in sanguine suo, ut propriis fletibus lauetur, exhortor. quodsi nec paenitentiam uult agere et fracto nau
Abbreviated transcription (Latin):
tic nos beatos dicim̾ alienos. reedificant᷑ oms
qͥ faciunt iniqͥ. aduersati st̃ deo & salui tac¬
ti. st̃ Quib posteni diẽ iudicii dñs conunat.
& qͥd inter iustũ & iniustũ futurii fit. multo
ante pͥmincians ait. Et conuertimini a ui
debitis qͥd sit int̾ iustu & iniustũ int seruien¬
tẽ dño & ñ seruientẽ. Hec tͥ ridicła forte in¬

Expanded text:
nunc nos beatos dicimus alienos. reaedificantur omnes, nunc nos beatos dicimus alienos. reaedificantur omnes, qui faciunt iniqua. aduersati sunt deo et salui facti sunt. quibus postea diem iudicii dominus comminans et, quid inter iustum et iniustum futurum sit, multo ante praenuntians ait: et conuertimini et u i debitis, quid sit inter iustum et iniustum et inter . seruientem deo et non seruientem. Haec t
Abbreviated transcription (Latin):
it in cesũ ossiui. & lingua eor ꝑtranfiuit suꝑ
terrã. Nonne tͥ uidet᷑ dete om̃is psalm ec.
cõpositꝰ. Hegeto qͥppe es corpore. a nouis an
ii plaga forti ꝑciteris. & cũ hominib qͥn ft̃̾
ut tu irritionabilia iumenta corripi ñ mereriᷤ
ẜpterea elatꝰ es in suꝑbiam. & uestinitũ tiuĩ
feca lururia. & qͣͥsi ex arum᷑a  pingui & qͦdã
adipe eruetans uerba mortifera. ñ te respicis
ec̃. morituru. noc unꝗͥ post erpletam libidimna
penitentia remorderis. Kamisti in affectii or¬
dis. & ne tͥ solus udearis errasse. simulas nesti¬
da de seruis dei. nesciens qđ iiqͥtate in attulo¬
quaris. & ponas in celum os tuĩ. Nec miri si
te qͥlescunq serui dm blasphem̃tur. cũ patrẽ
famili as bͣce lrebub uocauert patres tui. one.
discipłs suꝑ magistrum. nec seruus suꝑ hnm̃
suii. Si illi in uiridi ligno tanta fecer tu
in me arido ligno qͥd factur es. Tale qͥa & in
malachia plebs scandalizata credentui de ore

Expanded text:
suum et lingua eorum pertransiuit super terram. Nonne tibi uidetur de te omnis psalmus esse conpositus? uegeto quippe es corpore et nouus antnon plaga forti percuteris et cum hominibus, qui non sunt ut tuinrationabilia iumenta, corripi non mereris. propterea elatus es in superbiam et uestimentum tuum est facta luxuria et quasi ex aruina pingui et quodam adipe eructans uerba mortifera non te -respicis esse moriturum nec umquam post expletam libidinem paenitentia remorderis. transisti in affectum cordis et, ne tibi solus uidearis errare, simulas nefanda de seruis dei nesciens, quod iniquitatem in altum loquaris et ponas in caelum os tuum. nec mirum, si a te qualescumque serui domini blasphfamilias Beelzebul uocauerint patres tui. non est discipulus super magistrum nec seruus super domin u m. si illi in uiridi ligno tanta fecerunt, tu in me, ligno arido, quid facturus es ? tale quid et in Malachia plebs scandalizata credentium de choro
Abbreviated transcription (Latin):
grecti audet maria ꝑ quę ł sola doceri potui
timori labendũ eĩ cui etiam clem̾ta seruiuN
Direrat ile. Non noui dnm. neq aimitto ifrł
Que tu nintans loqueris. Hisio qua hic uidet
in dies longos e. & in tempora louga iste ꝓpħat.¬
Non ꝓlongabunt ampli om̃s sermones mei
dauid de impus & de ceiestis quor tu ñ pars
modica s. pͥnceps cis qđ scłi felicitate fruerent᷑
& dicerent. qͦmͦ cognouit ds & sie. scienͣtia
in excelso. ecce isti peccatores & abundantes in
scło optinuert diuitias. pene lapso pede &
fluctuanti uestigio causabat aicens. E rgo sine
causa iustificaui cor meu. & laui int̾ innocen¬
tes manꝰ meas. Remiserat enim ꝙ emulat su
supͣ iniqͣ agentes pacẽ pectatoꝵ uidens. q ñ
e. respect morti eor. & solida plaga in flagel¬
la eoꝵ. s laborib homiinũ ñ st̃. & cũ hõib
n flagellabunt᷑. Spterea tenuit eos suꝑbia. cir¬

Expanded text:
gredi auderet maria, per quae uel sola doceri potuit gredi auderet maria, per quae uel sola doceri potuit timori habendum eum, cui etiam elementa seruirent. dixerat et ille: non noui dominum neque dimitto Israhel. quem tu imitans loqueris: uisio, quam hic uidet, in dies longos est et in tempora longa iste prophnon prolongabunt amplius omnes sermones mei, Dauid de impiis et scelestis — quorum tu non pars modica sed princeps es —, quod saeculi felicitate fruerentur et dicerent: quomodo cognouit deus et si est scientia in excelso? ecce isti peccat ores et abundantes in saeculo obtinuerunt diuitias, paene lapso pede et fluctuanti uestigio causabatur dicens: ergo sine causa iustificaui cor meum et laui inter innocentes manus meas. praemiserat enim: quia aemulatus sum super iniqua agentes pacem peccatorum uidens, quia non est respectus in morte eorum et solida plaga in flagello eorum. in laboribus hominum non sunt et cum hominibus non flagellabuntur. propterea tenuit eos superbia, cir
Abbreviated transcription (Latin):
me ds̃ apud uos & lugea multos qͥ ante pec¬
cauert̾ & ñ egert̾ pęnitentia suꝑ immundi¬
citias qͥs gesserunt in ipudicitia & fornicati
cłati. elem̃ti in cunctos m̃te faciebant. qͣnto
magis ego ipse peccator in te debeo facere
peccatore. qui ñ uis erigi post ruma & ołos
ad celum leuare. s. ꝓdita patris substantia
porco siliqͥs delectaris. & suꝑbię p̃rupta
conscendens p̾ceps laberis in ꝓfundũ Om̃
uentre uis habe. ꝑ xp̃o seruis libidini. gła
iuoite ꝓpͥm saginaris. imitarisq cor uitã
quor torinta ñ metuis. ignorans ꝙ berigͥnita
dei ad penitentiã te hortet᷑. scđm aut̃ duri¬
tia tuã & cor inpenitens thesaurizas t ira in
die ire. An iccuro indurat uixta pharaone
cor tuũ. q ñ statim ꝑcuteris. & differris ad
pena diuͦ Et ille dilat e & dece plagas ñ qͥsi
ab irato deo s quasi a patre cõmonente susti¬
rart. donec in ꝑuersum acta penitentia po¬
płm que dimiserat ꝑ deserta sequeret᷑. & in¬

Expanded text:
s qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditiis, quas gesserunt in impudicitia et fornicatioculati, clementi in cunctos mente faciebant, quanto magis ego ipse peccator, in te debeo facere peccatorem, qui non vis erigi post ruinam, nec oculos ad coelum levas; sed prodacta Patris substantia, porcorum siliquis delectaris , et superbiae praerupta conscendens, praeceps laberis in profundum? Deum ventrem vis habere pro Christo: servis libidini, glormortem propriam saginaris, imitarisque eorum vitam, quorum tormenta non metuis: ignorans, quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te hortetur. Secundum autem duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae . An idcirco induratur juxta Pharaonem cor tuum, quia non statim percuteris, et differeris ad poenam 1085 diu? Et ille dilatus est, et decem plagas non quasi ab irato Deo, sed quasi a patre conuit, donec in peruersum acta paenitentia populum, quem dimiserat, per deserta sequeretur et in
Abbreviated transcription (Latin):
in iacob cuiꝰ caligauerat acies. & cũ interio
uenturũ. effrann & manasse uide ñ pot̾at
Quid inter reges iosia sancti Egyptio mu¬
crone interfectꝰ ẽ. Qͥd petͦ pauloq sublimiꝰ
Neronianii gladiũ cruentart. Et ut de ho¬
minib taceã: dei filiꝰ sustinut ignominiã
crucis. Et tu beatos putas. qͥ felicitate istĩ
scłi & aelicis ꝑfruunt᷑: Magna ira e: qͣn¬
do peccantib ñ irascit᷑ as. Unde & in erebi¬
el ad ierłm: iam inqͥt ñ irascar tͥ. Telus
meus recessit a te. Que enun diligͥit dñs cor¬
ripit. & castigat om̃e filiũ quẽ recipit. si
erudit pater nͥ quẽ aniat. ñ corrigit magi¬
ster discipłm. nͥ ei que arddentioris cernit
uita sua. liber nc̃. torm̃ta patiar ut futu¬
ra mͥ gła reseruet᷑. Non enim idticabit dñs
bis in id ipsũ. Iob uir scs & imacłatꝰ & iustꝰ
in generatione sua cur tanta ꝑ pessus sit. ipsiꝰ
uolumine continet᷑. Et ne ueceres replican¬

Expanded text:
in Iacob, cuius caligauerat acies et, cum interioin Iacob, cuius caligauerat acies et, cum interiouenturum, Effraim et Manasse uidere non poterat. quid inter reges Iosia sanctius? Aegyptio mucrone confossus est. quid Petro Pauloque sublimius? Neronianum gladium cruentarunt. et — ut de hominibus taceam — dei filius sustinuit ignominiam crucis: et tu beatos putas, qui felicitate istius saeculi et deliciis perfruuntur? magna ira est, quando peccantibus non irascitur deus. unde elus meus recessit a te. quem enim diligit dominus, corripit; castigat autem amnem filium, quem recipit. non erudit pater nisi, quem amat; non corripit magister discipulum nisi eum, quem ardentioris cernit uita sua, libenter nunc tormenta perpetiar, ut futura mihi gloria reseruetur; non enim uindicabit dominus bis in id ipsum. Iob, uir sanctus et inmaculatus et iustus in generatione sua, cur tanta perpessus sit, ipsius uolumine continetur. Et ne ueteres replican
Abbreviated transcription (Latin):
an parentes eiꝰ ut sic nasceret᷑. audiunt
Neq hic neq parentes eiꝰ. s ut manifesta¬
rent᷑ oꝑa dei in illo. Quantos enim cerni¬
m̃ ehinicos atq iudcos. hereticos atq diuer¬
sorũ dogniatũ homines uolutari in cęno li¬
uicdinĩ. madere sanguine. feritate lupos.
rapinis miluos uincere. & nichilomin fla¬
gellũ ñ apppinqͥre tabernacło eoꝵ. nec cos
cũ hominib uerb̾ari. & iccireo suꝑbire con¬
tra din & transire usq ad celũ os coꝵ. cũ
e contrario scõs uiros sciamꝰ egrotationib.
miseriis & egestate torqueri. qͥ forfitan dict̾
gͦ frustra scificauiᷤᷤ anima meã. & laui int̾
innocentes manꝰ meas. statimq rep̃benden¬
tes auint᷑. si narrauero sic. ecce nationẽ fi¬
lieꝵ tuoꝵ reꝓbatui. Si cecitatis causa putas
ee. peccatũ. & id dei inferre irã qd̾ crebro
medici remediant᷑. insimulab̾ ysaac qui
in tantũ lucis istiꝰ exꝑs fuit. ut etiã cui nol¬
let deceptꝰ errore benediceret. Referes crim

Expanded text:
an parenteseius, utsicnasceretur, audiunt: neque hic neque parentes eius; sed ut manifestarentur opera dei in ipso. quantos enim cernimus ethnicos, Iudaeos, hereticos et diuersorum dogmatum homines uolutari in caeno libidinum, madere sanguine, feritate lupos, rapinis miluos uincere et nihilominus flagellum non adpropinquare tabernaculo eorum nec eos cum hominibus uerberari et idcirco superbire contra deum et transire usque ad caelum os eorum. cum e contrario sanctos uiros sciamus aegrotationibus, miseriis. egestate torqueri, qui forsitan dicunt: ergo frustra s.anctificaui animam meam et laui inter innocentes manus meas statimque se reprehendentes aiunt: si narrauero sic, ecce generationem filiorum tuorum reprobaui. si caecitatis causam putas esse peccatum et id dei inferre iram, quod crebro medici remediantur, insimulabis Isaac, qui in tantum lucis istius expers fuit, ut etiam, cui nollet, deceptus errore benediceret, referes crimen
Abbreviated transcription (Latin):
usq uenisses. & homo
pannoniꝰ idest terremĩ an
cõplesses. Habeo itaq grãm. & in acceptu
refero. In amnicił enĩ ñ res querit᷑ s uolur¬
tas. qr & alt̾um ab inmnicis sepe p̃bet᷑
ait̾um sola cariras tͥbuit. Simulq obsecis
ne iubecillitatẽ corporis quã sustines. de
suspicantes de eo qͥ natꝰ erat cecus ex utero
interroglnͣtesq dũm̃ saluatorẽ. istt pocull¬

Expanded text:
usque uenisses et homo Pannonius, id est terrenum animal, conplesses. habeo itaque gratiam et in acceptum refero; in amicis enim non res quaeritur, sed uoluntas, quia alterum ab inimicis saepe praebetur, alterum sola caritas tribuit. simulque obsecro, ne inbecillitaem corporis, quam sustines, de ostoli suspicantes de eo, qui natus erat caecus ex utero, interrogantesque dominum saluatorem: iste pec