comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mies. et in aere semel ascendens. S non omina
scripta sunt: sicut iohannes fatetur. Crebra em̃
erat enis cum ilis conuersatio. ꝑ dies quadragĩ¬
ta pͥusquam ascendisset in celum. non tamen eis
per omnes quadraginta contimuos apparuerat. Nã
post diem pͥmum resurrectionis enis. Alios octo dies
interuenisse dicit iohannes: post quos eis rursus ap¬
parint. Tercio autem ad mare tyberiadis. fortassis
continuo consequenti die. Nichul enimi repugnat.
Et deinde quando uoluit. constituens eis quod et
ante predixerat: ut eos in gaailee montẽ precedet.
Atq om̃mo ꝑ illos quadragnita dies quociens uo¬
luit. quib uoluit. quemadmodum uoliit : sicut pe¬
trus dicit. quando eum cornelio et his qui cumi illo
fuerãt predicabat. Qͥ simul inquit manducaui¬
mus et bibimus cum illo: posteaquam resuriexͥ
a mortius ꝑ dies quadraginta. Non quod cotidie
ꝑ dies quadragnita cum illo manducassent et

Expanded text:
uies et in aere semel ascendens. Sed non omnia uies et in aere semel ascendens. Sed non omnia scripta sunt, sicut Ierat eius cum illis conuersatio per dies quadraginta, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes quadraginta continuos apparuerat. nam post diem primum resurrectionis eius alios octo dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis rursus apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis. fortassis continuo consequenti die — nihil enim repugnat — et deinde, quando uoluit, constituens eis, quod et ante praedixerat, ut eos in Galilaeae montem praecederet, adque omnino per illos quadraginta dies, quotiens uoluit, quibus uoluit. quemadmodum uoluit; sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant praedicabat: qui simul, inquit, manducauimus et bibimus cum illo, posteaquam resurrexit a mortuis, per dies quadraginta, non quod cotidie per dies quadraginta cum illo manducassent et
Abbreviated transcription (Latin):
erant in terra cum illo cominuaturi. Decimo in ip̃o
die non ian in terram sed eleuatum in nubem cum
in celum ascenderet. quod marcus et lucas commemo¬
rant. Marcus quidem post illud quod eis discumben
tib apparuit. ita continuans ut diceret. et dominꝰ
quidem ih̃s postquam locutus ẽ eis assumptus est
in celum. Hucas autem pretermissis oninibuss¬
que ꝑ quadragnta dies agi ab illo cum discipulis potu¬
erunt: illi pͥmo diei resuriectionis enis quando in ie¬
rusalem plurib apparunt cõnngit tacite nouissimũ
diem. quo ascendit in celum ita narrans. Eduxit
Autem illos foras in bethanam. et eleuatis manib
sius benedixit eis. Et factum ẽ. cum benediceret
eis. recessit ab eis et ferebatur in celum. Uiderũt
ergo eum preter quod in terra uiderant. etiam
dum ferretur in celum. Tociens gͦ in euangeli¬
cis libris commnemoratus ẽ utsus ab hominibus.
anteꝙͣ ascendisset in celum. In terra scilicet no¬

Expanded text:
erant in terra cum illo conuiuaturi, decimo in ipso erant in terra cum illo conuiuaturi, decimo in ipso die, non iam in terra, sed eleuatum in nubem, cum in caelum ascenderet, quod Marcus et Lucas commemorant, Marcus quidem post illtibus apparuit, ita continuans, ut diceret: et dominus quidem, postquam locutus est eis, assumtus est in caelum; Lucas autem praetermissis omnibusquae per XL dies agi ab illo cum discipulis potuerunt, illi primo die resurrectionis eius, quando in Hierusalem pluribus apparuit, coniungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans: eduxit autem illos foris in Bethaniam et eleuatis manibus suis benedixit eos. et factum est, cum benediceret eis, recessit ab eis et ferebatur in caelum. uiderunt ergo eum, praeter quod in terra uiderant, etiam dum ferretur in caelum. totiens ergo in euangelicis libris commemoratus ab hominibus uisus, antequam ascendisset in caelum: in terra scilicet no
Abbreviated transcription (Latin):
quentib noctis exordio. Sed hoc totum iohannes
ad unum diem referens. semel computat. Iterum ãt
hoc est alio die quando eum uidit ⁊ thomas. tercio
bero ad mare tiberiadis hoc est zͦ die maifestatio¬
ins enis non tercia maifestatione. Ac ꝑ hoc post
hec omma cogimur intelligere factum ẽẽ quod eũ
in monte galilee secundum matheum discipuli¬
undecim uiderunt. quo eos secundum constitutum
precesserat: ut impleretur etiam ad licteram. qd̃
⁊ p angelum et ꝑse ip̃m predixerat. Inuemimus
itaq apud quattuor euangelistas decies comme¬
nem. Semel ad monumentum mulierib. Iterum eis¬
dem regredientib a monumento in itinere. Tercio
petro. Quarto duob euntib in castellum. Quinto
plurib in thrlm̃ ubi non erat thomas. Serto ubi eũ
iudit thomas. Septimo ad mare tyberiadis. Octauo
in monte galilee secundum matheum. Nono quod
dicit marcus nouissime recumbentib quia iam nõ

Expanded text:
quentibus noctis exordio, sed hoc totum Iohannes quentibus noctis exordio, sed hoc totum Iohannes ad unum diem referens semel conputat; iterum autem, hoc est alio die, quando eum uidiuero ad mare Tiberiadis, hoc est tertio die manifestationis eius, non tertia manifestatione. ac per hoc post haec omnia cogimur intellegere factum esse. quod eum in monte Galilaeae secundum Mattheum undecim discipuli uiderunt, quo eos secundum constitutum praecesserat, ut inpleretur etiam ad litteram quod et per angelum et per se ipsum praedixerat. Inuenimus itaque aput quattuor euangelistas deciens commesurrectionem: semel ad monumentum mulieribus, iterum eisdem regredientibus a monumento in itinere, tertio Petro, quarto duobus euntibus in castellum, quinto pluribus in Hierusalem ubi non erat Thomas, sexto ubi eum uidit Thomas, septimo ad mare Tiberiadis, octauo in monte Galilaeae secundum Mattheum, nono, quod dicit Marcus, nouissime recumbentibus, quia iam non
Abbreviated transcription (Latin):
commemorauit non in monte abundecim. sed ad
mare tyberiadis a septem piscantib iusum eẽ do¬
minum: hoc iam tercio inquit maiifestatus est
ih̃s discipulis siuis cum surrexisset.a mortuis. Sͥ
autem acceperimus intra illos octo dies. anteqͣm
thomas cum indisset. Ibinidecim quibq discipulis
Dominum iusum. non erit hoc ad mare trberiadio
tercio manifestatum eẽ sed quarto. Qͦd quarto¬
Qed quidem cauendum ẽ ne quis existimet tercio io¬
hainnem dixisse. tanquam tres sole facte fuerit
mamfestationes enis. S hoc intelligendus est
ad nimerum dierum retulisse. non ad nuimeꝵ
ip̃arum maifestanum. nec continuoꝵ dierũ.
sed ꝑ interualla sicut idem ip̃e testatur. Nam pͦ
ip̃o die resurrectionis sue. excepto qd̾ a mulierib
uisus ẽ idest quod in euangeho claret ter se ma¬
intestauit. Semel petro. iterum duobz illis quorum
erat unis cleophas. tercio plurmmuis iam inde collo¬

Expanded text:
commemorauit non in monte ab undecim, sed ad commemorauit non in monte ab undecim, sed ad mare Tiberiadis a septem piscantibus uisum esse dominum, hoc iam tertio. inquit, manifestatus est Iesus discipulis, cum resurrexisset a mortuis. si autem acceperimus intra illos octo dies, antequam Thomas eum uidisset, ab undecim quibusque discipulis dominum uisum, non erit hoc ad mare Tiberiadis tertio manifestatum esse, sed quarto. quod quidem cauendum est, ne quis existimet tertio Iohannem dixisse, tamquam tres solae factae fuerint manifestationes eius; sed hoc intellegendus est ad numerum dierum rettulisse, non ad numerum ipsarum manifestationum nec continuorum dierum, sed per interualla, sicut idem ipse testatur. nam primo ipso die resurrectionis suae, excepto quod a mulieribus uisus est, id est quod in euangelio claret, ter se manifestauit, semel Petro, iterum duobus illis, quorum erat unus Cleopas, tertio plurimis iam inde conlo
Abbreviated transcription (Latin):
illi undecim. sed non soli erant discipuli. Potest
ergo fieri. ut non omines sed Aliqui corum ibi fuerint
ain uero discipili cum eis ita ut undecim complerẽ¬
tur. ac sic non ibi fuisse thomam qui post illos dies
octo primo dominum uidit. Marcus quippe qũ
illos undecim cominemoraint. non ut cunq unde¬
cim. sed illis inquit undecim apparuit. Licas etiã.
regressi sunt inquit ihrlm̃. et muenerunt congre¬
gatos undecim et cos qui cum ipĩs erant. Et iste
ostendit illos undecim. hoc est a postolos finsse. Nã
cum adiunxit et eos qui cum ipĩs erant. satis uti¬
q declaraint. enimentius illos midecum appelia¬
tos cum quib erant ceteri. Ac ꝑ hoc illi intelligũ¬
tur. qui iam uocabantur aplĩ. Hoc proinde fieri
potuit. ut ex nimero aplõrum et aliorum discipu¬
lorumi. undecim discipuli complerentur. qui inderĩt
intra illos octo dies in galilee monte ihm̃. Sed
occurrit alid quod obsistat. Iohannes eiin quãdo

Expanded text:
illi undecim, sed non soli erant discipuli. potest illi undecim, sed non soli erant discipuli. potest ergo fieri, ut non omnes, sed aliqui eorum ibi fuerint, alii uero discipuli cum eis ita, ut undecim conplerentur, ac sic non ibi fuisse Thomam. qui post illos dies octo primo dominum uidit. Marcus quippe, quando illos undecim memorauit, non utcumque undecim, sed illis, inquit, undecim apparuit. Lucas etiam: regressi sunt, inquit, Hierusalem et inuenerunt congregatos undecim et eos qui cum ipsis erant. et iste ostendit illos undecim, hoc est apostolos fuisse. nam cum adiunxit: et eos qui cum ipsis erant, satis utique declarauit eminentius illos undecim appellatos, cum quibus erant ceteri, ac per hoc illi intelleguntur qui iam uocabantur apostoli. hoc proinde fieri potuit, ut ex numero apostolorum et aliorum discipulorum undecim discipuli conplerentur, qui uiderent intra illos octo dies in Galilaeae monte Iesum. Sed occurrit aliud quod obsistat. lobannes enim, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o die quo resurrexit. mamfestum ẽ. Nam ĩ ie¬
rusalem uisum ẽẽ eo die micio noctis lutas et io¬
hannes a ꝑtissime consonant. Marcus autem
non aꝑte. Quando ergo uiderunt dñm in ga¬
ulea non secundum id quod dicit iohannes ad
mare tyberiadis. tunc enm septem fuerunt. et
piscantes muenti sunt:sed secundum id quod
dicit mathens. ubi erant undecim in monte quo
eos secundum prdictionem angeli ih̃s preces¬
sequentib octodieb. post quos dicit iohannes disa¬
pulis apparuisse domium. ibi eum pͥmo uidittho¬
mas qui eum non iuderat die resurrectiomis enis
Nam utiq si intra eosdem octo dies eum in no¬
te gallee iam iam illi undecim uiderant. quon
polt octo dies eum pͥmum indit thomas qu m
illis undecun fuerat. nisi quis dicat non illos in¬
decum qui iam tunc apostoli nocabant᷑. sed discipi¬
los illic undecim fuisse ex multo num̾o discipi¬
lorum. Soli quippe adhuc uocabantur a postoli

Expanded text:
ipso die. quo resurrexit, manifestum est; nam in Hieipso die. quo resurrexit, manifestum est; nam in Hierusalem uisum esse eo die initio noctis Lucas et Iohannes apertissime consonant, Marcus autem non aperte. quando ergo uiderunt dominum in Galilaea? non secundum id quod dicit Iohannes ad mare Tiberiadis — tunc enim septem fuerunt et piscantes inuenti sunt —, sed secundum id quod dicit Mattheus, ubi erant undecim in monte, quo eos secundum praedictionem angeli Iesus praecessequentibus octo diebus, post quos dicit Iohannes discipulis apparuisse dominum, ubi eum primo uidit Thomas, qui eum non uiderat die resurrectionis eius. nam utique si intra eosdem octo dies eum in monte Galilaeae iam illi undecim uiderant, quomodo post octo dies eum primum uidit Thomas, qui in illis undecim fuerat? nisi quis dicat non illos undecim, qui iam tunc apostoli uocabantur, sed discipulos illic undecim fuisse ex multo numero discipulorum. soli quippe adhuc uocabantur apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
uleam iidissent. idq ip̃m quod discipulos maths̃
dicit eẽ in galileam in montem nõ expͥmit diẽ.
nec narrando ordinem ita contexit ut nc̃citatẽ
ingerat nichil aliud intelligendi quam hoc primi¬
tus factum non aduersatur quidem narrationib
ceterorum. sed dat eis intelligendis atq ꝑcipiendis
locum. Ueruntamen quod dominus non ubi pͥmũ
se demonstraturus erat. sed in galileam ubi nccͣio
centem ecce precedit nos in galileam ibi eum ui¬
debitis. et ꝑ se ip̃m dicens. ite nunciate fratrib
meis ut eant in gadileam ibi me uidebunt: quẽ¬
ius fidelem facit intentum ad querendum in quo
nusterio dictum intelligatur. S prius conside¬
randum ẽ. quando etiam corporaliter in galilea
ideri potuerit. dicente matheo. Undecim autem
discipuli abierunt in galdeam. in montẽ ubi con¬
stituerat illis ih̃s. Et uidentes eum adorauerunt.
quidam autem dubitauerunt. Quia enim non

Expanded text:
lilaeam uidissent, idque ipsum, quod discipulos Mattheus lilaeam uidissent, idque ipsum, quod discipulos Mattheus dicit isse in Galilaeam in montem, non exprimit diem nec narrandi ordinem ita contexit, ut necessitatem ingerat nihil aliud intellegendi quam hoc primitus factum, non aduersatur quidem narrationibus ceterorum et dat eis intellocum; verumtamen quod Dominus non ubi primum se demonstraturus erat, sed in Galilaea, ubi necesscentem, Ecce praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbitis; et per seipsum dicens, ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam; ibi me videbunt; quemvis fidelem facit intentum ad quaerendum in quo mysterio dictum intelligitur. 81. Sed prius considerandum est quando etiam corporaliter in Galilaea videri potuerit, dicente Matthaeo: Undecim autem discipuli abierunt in Galilaeam, in montem ubi constituerat eis dominus, l\'let uidentes eum adorauerunt. quidam autem dubitauerunt. quia enim non
Abbreviated transcription (Latin):
querere. quemadinodum dictum sit. ecte precedit
uos in gauleam. ibi eum uidebitis. Nam et ip̃e
matheus si omĩno non diceret undeã discipulos
abisse in montem in galileam ubi constituerat
eis ih̃s. et illic eum iuidisse atq adorasse : nchil ex
hac predicatione completum ad licteram putareꝰ.
sed totum figurata significatione p̾dictum. sicut
illud secundum lucam. Ecte hodie et tras eicio de¬
monia. et santates ꝑficio. et t̾cia die consuminor.
Quod ad licteram certum ẽ non eẽ completum.
Itẽ si angelus dixisset. precedit uos in galeam.
ibi pͥmum cum uidebitis.aut ibi tantum cum uide¬
bitis. aut non insi ibi enm uidebitis ceteris euange¬
listis matheus sine dubio repugnaret. Cum uero
dictum est ecce precedit uos in galileam ibi eum
indebitis. nec expressum est quando id futurum es¬
set. utrum pͥmum antequam alibi ab eis uisus
esset an poltea quam eum alicubi etiam pret̾ ga¬

Expanded text:
quaerere, quemadmodum dictum sit: ecce praecedit quaerere, quemadmodum dictum sit: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. nam et ipse Mattheus si omnino non diceret undecim discipulos abisse in montem in Galilaeam, ubi constituerat eis Iesus, et illic eum uidisse adque adorasse, nihil ex hac praedictione conpletum ad litteram putaremus, sed totum figurata significatione praedictum, sicut illud secundum Lucam: ecce hodie et eras eicio demonia et sanitates perficio et tertia die consummabor, quod ad litteram certum est non esse conpletum. item si angelus dixisset: praecedit uos in Galilaeam, ibi primum eum uidebitis\' aut \'ibi tantum eum uidebitis\' aut \'nonnisi ibi eum uidebitis, ceteris euangelistis Mattheus sine dubio repugnaret; cum uero dictum est: ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nec expressum est, quando id futurum esset, utrum quam primum, antequam alibi ab eis uisus esset, an, posteaquam eum alicubi etiam praeter Ga
Abbreviated transcription (Latin):
tris et fimi et spũs sc̃i. docentes eos seruare om̃ia
quecunq mandam uobis. Et ecce ego uobiscum sũ
oĩb dieb usq ad consũmationem seculi. ita ma¬
theus clansit euangelium suum. Ac ꝑ hoc si aho¬
rum considerate narrationes ad diligentioreni n¬
quisitionem non compellerent: nichil aliud arb
in gallea pͥmum cẽ a discipulis uisum. Item si
marcus de illa preminciatione angeli ta cuisset.
Posset cuiquam putari matheus ideo dixisse di¬
scipulos abisse in galileam in montem. atq ibi
adbrasse dominum: ut impletum uideretur quod
ip̃e ꝑ angelum mandatum ac pͥminciatum eẽ
narrauerat. Nunc a utem et lucas ac iohannes
satis dilucide maifestantes ip̃o die resurrectio¬
nis enis iusum eẽ dominum in thrlm̃ a discipuł
sius. unde ita longe est galilea. ut uno die abeis
utroq loco uideri non posset. et marcus illa i qdẽ
predictionem angeli similiter narrans. in gali¬
lea uero uisum a discipulis dominum post rrͦnẽ
nus quam commemorans: uehementer cogunt

Expanded text:
s servare omnia quaecumque mandavi vobis. Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ita Matthaeus clausit Evangelium suum. 80. Ac per hoc, si aliorum consideratae narrationes ad diligentiorem inquisitionem non compellerent, nihil aliud arbiin Galilaea primum esse a discipulis visum. Item, si Marcus de illa praenuntiatione angeli tacuisset, posset cuiquam putari Matthaeus ideo dixisse discipulos abiisse in Galilaeam in montem, atque ibi adorasse dominum, ut impletum uideretur quod ipse per angelum mandatum ac praenuntiatum esse narrauerat. nunc autem et Lucas ac Iohannes satis dilucide manifestantes ipso die resurrectionis eius uisum esse dominum in Hierusalem a discipulis suis, unde ita longe est Galilaea, ut uno die ab eis utroque loco uideri non posset, et Marcus illam quidem praedictionem angeli similiter narrans, in Galilaea uero uisum a discipulis dominum post resurrectionem nusquam commemorans uehementer cogunt
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd facile uidet qui recolit illud mirãcutum de
panib quinq quod ita narrare incipit idem iohẽs.
Post hec abut ih̃s transmare galilee. quod est ty¬
beriadis. Ubi autem putari potest pͥmum adi¬
scipulis post rrͦnem uideri debuisse insi in galidel.
si recolantur uerba illius angeli qui secundum
matheum uemientib ad monumentũ mulierib
ita loquitur. nolite timere uos. scio enim quod

Expanded text:
quod facile videt qui recolit illud miraculum de quod facile videt qui recolit illud miraculum de quinque panibus, quod ita narrare incipit idem Joannes: Post haec abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est, Tiberiadis . Ubi autem putari potest primum a discipulis post resurrectionem videri debuisse, nisi in Galilaea? si recolantur verba illius angeli qui secundum Matthaeum venientibus ad monumentum mulieribus ita loquitur, Nolite timere, vos: scio enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
in celum quadragesimo scilicet die post diem rrͦms
enis. Iohannes autem quamus fateatur multa se
pretermisisse que fecit ihs: uoluit tamen etiam
tertiam enis representationem discipulis post
resurrectionem factam commemorare ad mare
tyberiadis. septem scilicet discipulis. Petro. thome.
nathanaeli fulns zebeder. et alns duobus quos noĩa¬
tini non expressit. cum piscarent᷑ quando uissu eiꝰ
recia mictentes in dextram ꝑtem extraxerunt
magnos pisces centum quinquaginta tres. quã¬
do etiam petrum ter interrogauit utrum ab illo
amaretur. et ei pascendas commendauit oues
suas. et de enis ip̃ius passione predixit. et de ip̃o
ichẽ ait. sic eum nolo manere. donec uenam. ad
hoc iohannes euangelium suum t̾minauit. Iam
nunc querendum est quando pͥmum uisus sit a
discipirlis in galilea.qr et hoc quod 3 ͦ narrat io¬
hannes in galilea: factum ẽ ad mare tyberiadis.

Expanded text:
in coelum, quadragesimo scilicet die post diem resurrin coelum, quadragesimo scilicet die post diem resurrectionis ejus. 78. Joannes autem, quamvis fateatur multa se praetermisisse quae fecit Jesus, voluit tamen etiam tertiam ejus repraesentationem discipulis post resurrectionem factam commemorare ad mare Tiberiadis, septem scilicet discipulis, Petro, Thomae, Nathanaeli, filiis Zebedaei, et aliis duobus quos nominatim non expressit, cum piscarentur; quando jussu ejus retia mittentes in dextram partem, extraxerunt magnos pisces centum quinquaginta tres; quando etiam Petrum ter interrogavit utrum ab illo amaretur, et ei pascendas commendavit oves suas, et de ejus ipsius passione praedixit, et de ipso Joanne ait, Sic eum volo manere donec veniam. Ad hoc Joannes Evangelium suum terminavit. 79. Jam nunc quaerendum est quando primum visus sit a discipulis in Galilaea; quia et hoc quod tertio narrat Joannes, in Galilaea factum est ad mare Tiberiadis:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecti. predicauerunt ubiq domino cooperante
et sermonem confirmante sequentib signis. Cum
gͦ. dicit et dominꝰ quidem ihs̃ postquam locutus ẽ
eis assumptus ẽ in celum: satis uidetur ostendere
nomssimum cum illis in terra hunc eum hũisse
sermonem. quãius non ommo ad id coartare ui¬
deatur. Non emui ait post quam hec locutus est
eis. sed postꝙͣ locutus ẽ eis. Unde admictit si ncc̃i¬
tas cogeret. non istam fuisse nouissimam locutio¬
nem. nec istum fuisse nouissimum diem quo eis
in terra presens fuit. sed ad omma que cum eis¬
onniib illis dieb locutus est posse ꝑtinere quod dic¬
tum ẽ postquam loctutus ẽ eis assumptus ẽ in celum.
S quia ea que supradixius magis suadent hunc
noussimum diem fuisse. quam ut intelligantur
undecim qui thona absente decem fuerunt: ideo
post hanc locutionem quam marcus commemo¬
rat. adiunctis etiam consequenter illis uerbis n
discipuloꝵ uel ip̃ius que cominemorant᷑ i at¬

Expanded text:
fecti praedicauerunt ubique domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis. cum ergo dicit: et dominus quidem, postquam locutus est eis, adsumtus est in caelum, satis uidetur ostendere nouissimum cum illis in terra hunc eum habuisse sermonem, quamuis non omni modo ad id coartare uideatur. non enim ait \'postquam haec locutus est eis\\ sed: postquam locutus est eis, unde admittit, si necessitas cogeret, non istam fuisse nouissimam locutionem nec istum fuisse nouissimum diem, quo eis in terra praesens fuit, sed ad omnia quae cum eisomnibus illis diebus locutus est posse pertinere quod dictum est: postquam locutus est eis, adsumtus est in caelum. sed quia ea quae supra diximus magis suadent hunc nouissimum diem fuisse, quam ut intellegantur undecim, qui Thoma absente decem fuerunt, ideo post hanc locutionem, quam Marcus commemorat, adiunctis etiam consequenter illis uerbis uel discipulorum uel ipsius, quae commemorantur in ac
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat uel antea uel post ea ubi discipuli
postea quam resurrexit uiderint dominum. nͥ in
galilea secundum angeli predicationem. Demq
cum insinuasset qd̾ ãb angelo mulierib dictum
sit. et illis abeuntib subiecisset quid de corruptis ad
mentiendum custodib gestum sit. continuo tan¬
quã nichil aliud sequeretur. quia et reuera sic e¬
rat dictum ab angelo. surrexit et ecte precedit

Expanded text:
commemorat, vel ante vel postea, ubi discipuli, commemorat, vel ante vel postea, ubi discipuli, posteaquam resurrexit, viderint Dominum, nisi in Galilaea secundum angeli praedictionem. Denique cum insinuasset quid ab angelo mulieribus dictum sit, et illis abeuntibus subjecisset quid de corruptis ad mentiendum custodibus gestum sit; continuo tanquam nihil aliud sequeretur quia et revera sic erat dictum ab angelo, Surrexit, et ecce praecedit
Abbreviated transcription (Latin):
S ite dicite aarrooo discipulis enis et petro quia pͥ¬
cedit uos in galdeam. ibi eum uidebitis. sicut dixit
nobis. Hec uerba ita uidentur sonare. quod dñs nõ
ĩgalilea. Quam demonstrationem nec ip̃e mar¬
cis commemorauit. qui eum dixit mane pͥma sab¬
bati apparuisse pͥmo marie magdalene. et illam
nunciasse discipulis his qui cum eo fuerant iugenti¬
bus et flen tib. illos autem non credidisse. post hec
demde duob ex his apparuisse euntib in uillam. ⁊
illos ceteris nunciasse. Qd̃ factum est sicut lucas
et iohannes coattestantur in thrlm̃ eodem ip̃o die re¬
surrectionis nutio iam noctis. Deinde uenit ad illã
enis mamfestationem. quam nouissimam dicit.
recumbentib illis undecim. Post hanc dicit eum
assummptum in celum. quod factum scimus in
monte oleti non longe ab ihrlm. Nusquam igi¬
tur commemorat marcus completum quod ab
angelo premĩciatum eẽ testatur. Mathias uero
inchil aliud dicit. nec ullum adium lociun om̃mo

Expanded text:
 discipulis eius et Petro, quia praecedit uos in Galilaeam; ibi eum uidebitis, sicut dixit uobis? haec uerba ita uidentur sonare, quod Iesus non lis nisi in Galilaea. quam demonstrationem nec ipse Marcus commemorauit, qui eum dixit mane prima sabbati apparuisse primo Mariae Magdalenae et illam nuntiasse discipulis his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, illos autem non credidisse, post haec deinde duobus ex his apparuisse euntibus in uillam et illos ceteris nuntiasse, quod factum est, sicut Lucas et Iohannes coattestantur, in Hierusalem eodem ipso die resurrectionis iam noctis initio: deinde uenit ad illam eius manifestarecumbentibus illis undecim: post hanc dicit eum assumptum in coelum; quod factum scimus in monte Oliveti, non longe ab Jerusalem: nusquam igitur commemorat Marcus completum quod ab angelo praenuntiatum esse testatur. Matthaeus vero nihil aliud dicit, nec ullum alium locum omnino
Abbreviated transcription (Latin):
eum resurrexisse non crediderant antequã ip̃i eũ
uiderent: cum utiq post ascensionem suam predi¬
cantib illis euangelium etiam gentes que non
uiderunt fuerant crediture. Post illam quippe
ex probrationem secutus. ait idem marcus. Et di¬
rit eis. Euntes in mundum uniuersum.predi¬
cate euangelium omm creature. Qͥ crediderit
et baptizatus fuerit. salius erit. Qͥ uero non cre¬
diderit condempnabitur. Hoc ergo preditaturi
quomam qui non crediderit condempnabitur.
cum id utiq non crediderit quod non iuidit. nonie
ip̃i pͥmitus fuerant obuirgandi. quod anteqͣm
dnm uidissent non crediderunt eis quib pͥus
appariusset. Hanc autem nouissimam fuisse cor¬
poraliter in terra representacõnem domim. apoᷤ
etiam illud admonet ut credannus. Quod ita seqͥt᷑
idem marcus. Signa autẽ eos qui credidernit. hec
sequentur. In nomme meo de moma eicient. Iigͥs
loquentur nouis.serpentes tollent. Et si morti

Expanded text:
eum resurrexisse non crediderant, antequam ipsi eum eum resurrexisse non crediderant, antequam ipsi eum uiderent, cum utique post ascensionem suam praedicantibus illis euangelium etiam gentes quod non uiderunt fuerant crediturae. post illam quippe exprobrationem secutus ait idem Marcus: et dixit eis: euntes in mundum uniuersum praedicate euangelium omni creaturae. qui crediderit et baptizatus fuerit saluus erit; qui uero non crediderit condemnabitur. hoc ergo praedicaturi. quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non uidit. nonne ipsi primitus fuerant obiurgandi, quod, antequam dominum uidissent, non crediderunt eis quibus prius apparuisset? Hanc autem nouissimam fuisse corporaliter in terra praesentationem domini apostolis etiam illud admonet, ut credamus. quod ita sequitur idem Marcus: signa autem eos qui crediderint haec sequentur: in nomine meo demonia eicient. linguis loquentur nouis; serpen
Abbreviated transcription (Latin):
inde antequã dominꝰ ad eos intraret. postea qͣm
illi duo redeuntes de castello cum ip̃is mdecim col¬
locuti sunt. sicut apud lucam mulent᷑. S lucas
ĩ sua narratione dat locum quo possit intelligi
dum hec loquerentur pͥus inde exisse thomam.
et postea dominum intrasse. Marcus autem
qui dicit. nouissime recumbentib illis undec̃i
apparuit. etiam thomiam illic fuisse cogit fateri.
Nisi forte quãius uno absente undecim tamen
uolint appellare: quia eadem tunc apłica socie¬
tas hoc nuimero mincupabatur antequam ma¬
thias in locum inde subrogaretur. Aut si hocdu¬
rumi est sic accipere. illud gͦ accipiamus post
multas demonstrationes enis quib ꝑ dies qua¬
dragnita discipulis presentatus est. eum etiã
nouissime recumbentib illis ilis undecim aꝑ¬
pariusse id est ip̃o quadragesimo die. Et qm̃
iam erat ab eis ascensurus in celum Hoc eis illo die
maxime exprobrare uoluisse. quia his qui uiderãt

Expanded text:
inde. antequam dominus ad eos intraret, posteaquam inde. antequam dominus ad eos intraret, posteaquam illi duo redeuntes de castello cum ipsis undecim conlocuti sunt, sicut aput Lucam inuenitur. sed Lucas in sua narratione dat locum, quo possit intellegi, dum haec loquerentur, prius inde exisse Thomam et postea dominum intrasse. Marcus autem, qui dicit: nouissime recumbentibus illis undecim apparuit, etiam Thomam illic fuisse cogit fateri. nisi forte quamuis uno absente undecim tamen uoluit appellare, quia eadem tunc apostolica societas hoc numero nuncupabatur, antequam Matthias in locum Iudae subrogaretur. aut si hoc durum est sic accipere, illud ergo accipiamus, post multas demonstrationes eius, quibus per dies quadraginta discipulis praesentatus est, eum etiam nouissime recumbentibus illis undecim apparuisse, id est ipso quadragensimo die, et quoniam iam erat ab eis ascensurus in caelum. hoc eis illo die maxime exprobrare uoluisse, quia his qui uiderant
Abbreviated transcription (Latin):
domim et quos uisus fuerit petro. quib et ip̃. nr¬
rauerunt quod in uia gestum erat. et quomodo eũ
cognouerunt in fractione panis. S erant utiꝙ
ibi non credentes. unde uerum est quod marcus
dicit. nec illis crediderunt. His gͦ. iam sicut mar¬
cus dicit discũbentib. et adhuc inde sicut lucas
dicit loquentib. stetit in medio eorum dominus
et ait illis. Pax uobiscum. sicut lutas et iohẽs.
fores autem clause erant cum ad eos intrauit. qd̾
solus iohannes cominemorat. Uerbis itaq dñi
que tunc eum locutum ẽe discipulis lucas iohẽsq
dixerunt. interponit᷑ et illa exprobratio de qͣ
marcus dicit. qd̾ non crediderint eis qui eum re¬
surrexisse uderant. S hoc rursus mouet quo¬
modo discumbentib undecim ait appariusse
marcus. si illud tempus est diei dommici iam
noctis mitio. quod lucas iohannesq memme¬
runt. Aꝑte quippe iohannes dicit nõ cum eis tũc
fuisse apostolum thomam. quem credimus exisse

Expanded text:
Domini, et quod visus fuerit Petro: quibus et ipsi narraverunt quod in via gestum erat, et quomodo eum cognoverint in fractione panis. Sed erant ibi utique non credentes: unde verum est quod Marcus dicit, Nec illis crediderunt. His ergo jam, sicut Marcus dicit, discumbentibus, et adhuc inde, sicut Lucas dicit, loquentibus, stetit in medio eorum Dominus, et ait illis, Pax vobis, sicut Lucas et Joannes: fores autem claussolus Iohannes commemorat. uerbis itaque domini, quae tunc eum locutum esse discipulis Lucas Iohannesque dixerunt, interponitur et illa exprobratio, de qua Marcus dicit, quod non crediderint eis qui eum resurrexisse uiderant. Sed hoc rursus mouet, quomodo discumbentibus undecim dicit apparuisse Marcus, si illud tempus est diei dominici iam noctis initio, quod Lucas Iohannesque meminerunt. aperte quippe Iohannes dicit non cum eis tunc fuisse apostolum Thomam, quem credimus exisse
Abbreviated transcription (Latin):
iandus inter libeos meos. cum sit confectus
exhis que a me malus ante conscripta lunt
il et disputacõnis aliquid a nobis interpositũ
reperuretur in eo. et uni earum questionum nõ
ex opuscilo aliquo aliquo alio meo responsionẽ
sed tunc que potuit occurrere reddidissem. Hic liber
sic incipit. quantum michi uidetur dilectissime fili
dulciti. xcn.
putantes negari liberum arbitͥum : sic ip̃i
defendunt liberuni arbitrium ut negent dei grãm.
asserentes eam secundum merita nr̃a dari:
scripsi librum cuus ẽ titulus de gr̃a et libero ar¬
bitrio. Ad eos autem scripsi monachos ad rumeti¬
nos: in quoꝵ monasterio de hac re ceperat contẽ¬
cio. ita ut me consulere eorum aliqui cogerentu
Hic liber sic incipit. propter eos qui homnus
de correpcõne et gr̃a prenotaui cum michi
minciatum ẽẽt: dixisse ibi quendam: neminem
corripiendum si dei precepta non facit. sed pro
illo ut faciat tantum modo orandum. Hic liber
sic incipit. Lectis lris uris ualentine fr̃ dilectis¬

Expanded text:
andus inter libros meos, cum sit confectus ex iis quae a me in aliis antea conscripta sunt; nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo alio meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere, reddidissem. Hic liber sic incipit: Quantum mihi videtur, dilectissime fili Dulciti. CAPUTputantes negari liberum arbitrium, sic ipsi defendunt liberum arbitrium ut negent Dei gratiam, asserentes eam secundum merita nostra dari, scripsi librum cujus titulus est, de Gratia et Libero Arbitrio. Ad eos autem scripsi monachos Adrumetinos, in quorum monasterio de hac re coeperat esse contentio, ita ut me consulere eorum aliqui cogerentur. Hic liber sic incipit: Proptde correptione et gratia praenotaui, cum mihi nuntiatum esset dixisse ibi quendam neminem corripiendum, si dei praecepta non facit, sed pro illo, ut faciat, tantummodo orandum. Hic liber sic incipit: Lectis litteris uestris, Valentine frater dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
ros secutus inueniat satis indicat. In pͥmo gͦ libro
meo quod positum ẽ dominum seorsum duob di¬
scipulis suam retulisse passionem : mẽdositas co¬
dicis nos fefellit. Nam duodecim scriptum ẽ nõ
duob In 2ͦ libro uolens exponere quomodo duos
pr̃ẽs potuerit hr̃e ioseph: cuius comux dicta ẽ
uirgo maria. illud quod ꝑhibetur fr̃ dixisse de¬
functi fr̃ĩs uxorem ut ei semen secundũ legem su¬
scitaret ideo dixi eẽ infirmũ. qm̃ qui nasceret᷑
nomen defuncti lex eum iubebat accipere: non ẽ
Uerum. Nomen eni defuncti quod dictum est.
ad hoc lex lillere precepit: ut enus filius dice̾t᷑. non ut
hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit. hoc op
non ita scriptum ẽ.xxxix.

Expanded text:
ros secutus inueniat, satis indicat. In primo ergo libro ros secutus inueniat, satis indicat. In primo ergo libro in eo, quod positum est, dominum seorsum duobus discipulis suam rettulisse passionem, mendositas codicis nos fefellit; nam duodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud, quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita scriptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Dic liber sic incipit. Bemuolencia in me que
apparet in licteris tuis .xxxuii.
cus catholicus. nescio unde aduersus dei mini¬
stros ut fieri assolet irritatus : morem qui tunt ẽẽ ap̃
carthaginem ceperat ut hynm ad altare dicerentur
de psal̃moꝵ libro.siue anteoblationem siue cum di¬
stribueretur populo quod fuissit oblatum: maledica
reprehensione ubicunq poterat lacerabat. asserens
fieri non oportere. Huic respondi nibentib fratri¬
b et uocatur liber ip̃e contra hilarũ. Hic lib̾ sic ĩcip ͭ
ex euangelio secundum matheum. et alie simi¬
siter secundum lucam. In unum librum ille. in alte¬
rum iste retractate sunt. Titulusq operis huius
ẽ questiones euangeliorum. sed quare illa sola de
supradictis euangelicis libris ex posita fuerint que
his libris meis continentur. et que ista sint: ꝓlog¬
meus meus adiunctis atq annumeratis endem
questionib ita ut quisq legere quod uoluerit inime¬

Expanded text:
Hic liber sic incipit: Beniuolentia in me, quae Hic liber sic incipit: Beniuolentia in me, quae apparet litteris tuis. CAPVT XXXVII. cus catbolicus, nescio unde aduersus dei ministros, ut fieri assolet, irritatus morem, qui tunc esse apud Carthaginem coeperat, ut hymni ad altare dicerentur de Psalmorum libro siue ante oblationem, siue cum distribueretur populo, quod fuisset oblatum, maledica reprehensione, ubicumque poterat, lacerabat asserens fieri non oportere. huic respondi iubentibus fratribus, et uocatur liber: contra Hilarum. Hic liber sic incipit: ex euangelio secundum Matheum et aliae similiter secundum Lucam; in unum librum illae, in alterum istae redactae sunt. titulus operis huius est: quaestiones euangeliorum. sed quare illa sola de supra dictis euangelistis exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus adiunctis atque adnumeratis eisdem quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit nume
Abbreviated transcription (Latin):
bi ostenditur naturam incõmutabilem deũ
cẽ ac sũmum bomim. atq ab illo ẽẽ ceteras natu¬
ras sine spũales sine corporales. atq omnes inquã¬
tum nature sunt bonas eẽ. et quid uel unde sit ma¬
lum. et quanta mada manichei ponant in nata
bom. et quanta bona in natura mali. quas naturas
finxit error ĩp̃oꝵ. Hic liber sic incipit. Suminum
electos. sed ex eis quos auditores uocant: quẽ
ne facie quidem noueram. scripsit ad me uelut am¬
cus honorifice obnirgans quod oppugnarem licteris
illam heresem. et admonens ne facerem acq ad eã
sectandam potius exhortans cum eius defensioẽ
et fidei reprehensione catholice. Huic respondi.
sed quia in enuisdem opusculi capite non posui qͥs
cui scrrberet: non in epłis meis. s in libris habet᷑.¬
Ilico abexordio conscripta ẽ etiam eplã. Huius autem
mei uoluminis titulus ẽ contra ẽ contra secundinum
manicheum. Quod mea sentencia omnib que ad¬
uersus illam pestem scribere potin: facile prepono.

Expanded text:
bi ostenditur naturam incommutabilem deum esse ac summum bonum, atque ab illo esse ceteras naturas siue spiritales siue corporales atque omnes, in quantum naturae sunt, bonas esse, et quid uel unde sit malum et quanta mala Manichei ponant in natura boni et quanta bona in natura mali, quas naturas finxit error ipsorum. Hic liber sic incipit: Summum electos, sed ex eis, quos auditores uocant, quem ne facie quidem noueram, scripsit ad me uelut amicus honorifice obiurgans, quod oppugnarem litteris illam heresem, et admonens, ne facerem, atque ad eam sectandam potius exhortans cum eius defensione et fidei reprehensione catholicae. huic respondi; sed quia in eiusdem opusculi capite non posui, quis cui scriberet, non in epistulis meis, sed in libris habellic ab exordio conscripta est etiam eius epistula. huius autem mei uoluminis titulus est: contra Secundinum Manicheum. quod mea sententia omnibus, quae aduersus illam pestem scribere potui, praepono.
Abbreviated transcription (Latin):
et iterum sumendi eam. in quo excellentissimam
potestatem sue diuinitatis oftẽdit. Inde cum ence¬
ma in iherosolmus fierent. cõmemorat ei dixisse
uideos. quo usq aminam nr̃a tollis. si tu es xp̃us
dic nobis palam.Atq inde sumpta oportumtate
sermoins. que etiam sublinna dixerit narrat.
Ibi dixit. Ego et pr̃ unum sumus. Inde iam resu¬
scitatum ab eo lazarum predicat. ubi dicit. Ego sũ
resurrectio et uita. Qui credit in me etiam si
mortuus fuerit inuet. Et omins qui credit et ui¬

Expanded text:
et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent, commemorat ei dixisse Iudaeos: quo usque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. adque inde sumta oportunitate sermonis, quae etiam sublimia dixerit, narrat. ibi dixit: ego et pater unum sumus. inde iam resuscitatum ab eo Lazarum praedicat, ubi dixit: ego sum resurrectio et uita; qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
de sterii sicut antea ler enis conscriberetur. Er¬
go post hec lucem mundi se dixit. et qui eum se¬
queretur. non ambulatuꝵ in tenebris. sed hĩturũ
lucem uite. Dixit etiam se ẽẽ principnum. quod ł
loque retur eis. Qͦ nomine utiq se distinxit ab
illa luce quam fecit. tanquam lux ꝑ quã facta
sunt omnia. ut illuc quod dixerat se̾ lucem ĩndi
non sic acciperetur. quẽ ad modum discipulis ait
Uos estis lux mundi. Illi enin tanquã lucerna
que nõ est ponenda sib modio. sed suꝑ candela¬
brum. sicut et de iohãne baptista. ille erat inquit
lucerna ardens et lucens. sed ip̃e sicut pͥncipñ
de quo dictum ẽ. Nos onmes de plenitudine enulo
accepunus. Ibi dixit se filium ẽẽ ueritatem. que nͥ
liberauerit nemo erit liber. Inde postea quã illũauit
a natuntate cecum. ex ip̃a occasione in ꝓlixo eiꝰ
serinone demoratur iohannes. de ouib et pastore.
et ianua. et de potestate ponendi animami suam

Expanded text:
de sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! erde sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non ambulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam lux, per quam facta sunt omnia, ut illud, quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur, quemadmodum discipulis ait: uos estis lux mundi, tamquam lucerna, quae non est ponenda sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, sed ipse sicut principium, de quo dictum est: nos omnes de plenitudine eius accepimus. ibi dixit se filium esse ueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua et de potestate ponendi animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
quo eẽt iturus. quod et ip̃m nossent. et unde ẽẽt sci¬
rent. et eẽt uerus qui eun miserit quem illi nescust
Tanquam diceret. Et mde sim scitis. et unde sim
nescitis. Quod quid aluid uoluit intelligi. insi seci¬
dum carnẽ notum se illis ẽẽ potuisse. et gente et
prĩa. secundum diuinitatem autem incognitum.
Ibi etiam de dono spũs scĩ locittus ostendit quis eẽt
quando ininnis altissimum dare potuislet. Rur¬
sus illuc de oliueti monte regredientem que et ꝙͣ¬
ta narrat locutum post uenam illi adudtere dat.
que uelut lapidanda oblata illi a temptatorib fur¬
rat. tanquam digito scribebat in terra tanquam
illos tales i terra scribendos significaret nou in
celo. ubi moniut. discipinlos scriptos se ẽẽ gaud̾ent.
Aut quod se humiliando quod capitis medmatione
monstrabat. signa in terra faceret. Aut quod iam
tempus ẽẽt ut in terra que fructum. non in lapi¬

Expanded text:
quo esset iturus, quod et ipsum nossent et unde esset sciquo esset iturus, quod et ipsum nossent et unde esset scirent, et esset uerus qui eum miserit, quem illi nescirent, tamquam diceret: et unde sim scitis et unde sim nescitis.\' quod quid aliud uoluit intellegi nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse et gente et patria, secundum diuinitatem autem incognitum? ibi etiam de dono spiritus sancti locutus ostendit, quis esset, quando munus altissimum dare potuisset. Rursus illuc de oliueti monte regredientem quae et quanta narrat locutum post ueniam illi adulterae datam, quae uelut lapidanda illi oblata a temtatoribus fuerat, quando digito scribebat in terra, tamquam illos tales in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstrabat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ligere. spũs ẽ qui uunficat. caro autem nichil
solus sp̃ũs prodest. caro autem sine spiritu. nichil
prodest. Deide suis fratrib id est cognatis carms sue
luggerentib ut ascendat ad diem festum quo possit
inotescere multitudim. quanta altitudine respon¬
dit. Tempus meum nondum aduenit. tempus ãt
ur̃m semper est ꝑatum. Non potest mundus odis¬
se uos. me autem odit quia ego testimonnum ꝑhi¬
beo de illo. quia operaenis mala sunt. Hoc est gͦ
tempus urm semꝑ ẽ paratum. quia uos diem istũ
concupiscitis de quo propheta dicit. Ego autem nõ
laboram subsequens te dñe. et diem homimnis nõ con¬
cupnu tu scis. hoc est uolare ad ducem uerbi et cõ¬
cupiscere illum diem quem uidere concupunt abra¬
ham et uidit et gainsus ẽ. Inde iam ad diem feti
cum ascendisset in templum que illin iohannes
locutum ẽẽ cominemorat. quam mirabilia. quam
diuma quam excelsa. quod ip̃i uenire non possent

Expanded text:
legere: spiritus est qui uiuificat, caro autem nihil legere: spiritus est qui uiuificat, caro autem nihil solus spiritus prodest, caro autem sine spiritu nihil prodest. Deinde suis fratribus, id est cognatis carnis suae, suggeren. tibus, ut ascendat ad diem festum, quo possit innotescere multitudini, quanta altitudine respondit: tempus meum nondum aduenit, tempus autem uestrum semper est paratum. non potest mundus odisse uos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera eius mala sunt! hoc est ergo: tempus uestrum semper est paratum, quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, et diem hominum non concupiui; tu scis. hoc est uolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere concupiuit Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabilia, quam diuina, quam excelsa! quod ipsi uenire non possent,
Abbreviated transcription (Latin):
git in montem. qui regnum eius t̾reno animo
requirebant. Unde alibi dicit. Regnum meum
nõ ẽ de mundo hoc. Neq etiam hoc insi ip̃e iohẽs
coninemorat. uolatu quodam modo etherio suꝑemi¬
nens terris. et gandens luce solis nisticie. Ab illo iti¬
dem monte post miraculum de quinq panib fac¬
tum. cum ndem trib paululum remoratus donec
mare transissent quando ambulauit suꝑ aquas:
continuo rursus se in uerbum domun actollit.
quam magnum. quã prolixum. quã du suꝑnũ ⁊
excelsum ex occasione panis exortuni. cum dixisset
turbis. amen amen dico uobis queritis me non qr
signa iudistis. sed quia edistis de panib et satiati
estis. operamim non cibum qui perit. sed qui ꝑma¬
net in uitam et̾nam. et inde iam talia duitissima
atq excelsissima. Tunc ab ista uerbi celsitudine
cetiderunt. qui post eum deinceps non ambulaue¬
runt. Cui sa ne inheserunt qui potuerunt intel¬

Expanded text:
git in montem, qui regnum eius terreno animo git in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse commemorat uolatu quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post miraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec mare transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine ceciderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt intel
Abbreviated transcription (Latin):
arserunt. non quia cocro pr̃em sinum diceret dẽĩ.
S quod ei equalis uellet intelligi dicendo. pr̃
m̃s usq modo operatur et ego operor. consequẽs
ẽẽ ostendens. ut qm̃ pr̃ operatur et filius operet.
quia pr̃ sine filio nõ operatur. Ibi emni et pau¬
lo ante ait. iani illis ob hoc irascentib. Qcunq
enim ille fecerit: hec et filius smuliter facit.
Inde tandem descendit iohẽs ad illos tres. cum eod̃
donnuo in terra gradientes. ut quinq milia¬
hominum panib quinq pascantur. Ubi tan
solus commemorat quod cum uellent eum re¬
gem facere. solus fugit in montem. Quam
re nichil michi aliud uidetur. aminam rõnale
commonere uoluisse. nisi eo se nr̃e menti rõniq reg¬
nare quo ẽ ĩ excelsis. nulla cum hominib cõmumo¬
ne nature solus. quia unicus pr̃i. Hoc autem imi¬
sterium deorsum repentes carnales homines fu¬
git: quia ualde sublime est. Unde illos et ipse fu¬

Expanded text:
arserunt, non quia patrem suum diceret deum, arserunt, non quia patrem suum diceret deum, sed quod ei aequalis uellet intellegi dicendo: pater meus usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater operatur, et filius operetur, quia pater sine filio non operatur. ibi enim et paulo ante ait iam illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos et ipse fu