comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bomuim: Qd̃ gͦ bonum est mͥ factũ
et mors ᷤᷤ abat: S peccatum ut ap-¬
preat peccatũ: Nam quando nõ pro-¬
leloris erat: s nõ apparebat: Nã
oncupiscentiam inquit nesciebam: nͥ
he diceret. nõ concirpisces: Occafio¬
ne igitur accepta peccatum ꝑ manda¬
um fefellit me: ꝙ ꝑ illud occidit : Et
dere legem minanten: ad spm fuge
oduuuantem: Qd̾ enĩ lex imperat:
sies sperat: Clama ad dñi tuum.¬
ut aduiuet te: Nõ remaneas sub lit¬
tra reus: S sp̃ũ suo ce adimuet d̾s:
iet sit similis. suꝑb iudeus: Cum
iñ aculeus mortis eõ pcc̃m. uirtꝰ
uit̃ peccati lex. qͥd̃ agerq humana
infirmitas: inqua fatigabatur uo¬
lintas: uelle inquid adiacet michi:
pstere aut̃ bonum nõ inuemõ Qłd
fͦ ageret: ecce aculeus mortis. pet¬
tatum: Ecce uirtus peccati. lex: S
lx sub intrauit: ut habundarq delic¬
lin: Si emm lex posso uiuificare
m̃ina ex lege ẽꝙ iusticia: S cõclu¬
t scriptura. omĩa sub peccato Q̾¬

Expanded text:
actum est mors? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, Nam quando non prohibebaris, erat; sed non apparebat. Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Occasione igitur accepta, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit . Eccdere legem minantem, ad Spiritum fuge adjuvantem. Quod enim lex imperat, fides sperat. Clama ad Deum tuum, adjuvet te. Non remaneas sub littera reus, sed Spiritu suo te adjuvet Deus: ne tibi similis sit superbus Judaeus. Cum enim aculeus mortis esset peccatum, virtus autem peccati lex; quid ageret humana infirmitas, in qua fatigabatur voluntas? Velle, inquit, adjacet mihi; perficere autum bonum non invenio . Quid ergo ageret? Ecce aculeus mortis peccatum, ecce virtus peccati lex. Sed lex subintravit, ut abundaret delictum. Si enim lex posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
est uirtus pectati lex.:Non mau
bendo uł bona ꝓhibendo: immo
mala ꝓhibendo ⁊ bona iubendi
tus aut̃ est pcc̃ lex: quia sub¬
um: Et cũ quasi de ꝓpria p̃sus¬
um qd̃ tuis praiuis morib addidisti.
tum dimisit. totum deleuit: Ora¬
pnem docuit. grãm ꝓmisit: Cerpa

Expanded text:
us peccati lex? Non mala jubendo, vel bona prohibendo: imo vero mala prohibendo, et bona jubendo. Virtus autem peccati lex: quia, Suberium: et cum quasi de propria prtum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; c
Abbreviated transcription (Latin):
que constat ẽẽ de futura ꝑceptione
niõ de p̃senti confluctatione. quãdo¬
quidem dicit. tunc fiet: Nõ modo
fit. sed tunc fiet Qd it̃ fiet : ser¬
mo qui scciptus est absorta ẽ mors
ĩuictoria. Ubi est mors contentio na.
ubiest mors aculeus cuus:. Tuc̃
fiet ut nusꝙͣ sit aculeus mortis:
inte humilitas. uit tunc inte faart
pugnas. Dum laboras. Sui¬
clitaris: dic. dic. Dimiso ni
debita nostra: Dic omĩns. ai
nas dic. uetum dic. ex anipe
Si dixetimus quia pectatũ n

Expanded text:
quae constat esse de futura perceptione, quae constat esse de futura perceptione, non de praesenti conflictatione; quandoquidem dicit, Tunc fiet: non modo fit, sed tunc fiet. Quid tunc fiet? Sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Tunc fiet ut nusquam sit aculeus mortis, in te humilitas, ut tunc in te fiat;pugnas, dum laboras, dum periclitaris, dic, dic, Dimitte nobis debita nostra . Dic omnino dum pugnas, dic, verum dic, ex animo dic: Si dixerimus quia peccatum n
Abbreviated transcription (Latin):
tunt ꝙ ipse dicebat ⁊ tu dñe usqcꝰ¬
de nõ ad erat. ꝙ falsum erat adhuc
te loquente dicam ẽẽ adsum: quid
enim ͤ medicus quando dat quod
desideras ad est qñ secat nõ ad est:
ñne sub medici ferramento clamas
ut partat.ꝙ quia magis ad ẽ. ma¬
gis secat: Deniq ut sçias quia ad¬
erat. iudete quid terpogani tes¬
pondit: Dixit inquit michi: sufsi¬
cit tͥ grã mã Nam uirtus in infir¬
omitate ꝑficitur Ego inquit no¬
iii medicus optimus. ego inquit
noui inquem tumorẽ ꝑgat qd̾ uo¬
lo. sanare: Quiesce Adhibeam qd
scio. Sufficit tͥ grã mea. nõ tͥ suf¬
ficit uoluntas tua Hec erant utiq
uerba certantis. q incertamine pe¬
uerba que erunt s uetba certantis
dum domus edificatur: iterbat᷑¬
umphantis cũ domus in ultimo de¬
dicatur: Nbi est mors aculeus tuus.
leus aut̃ mortis est peccatum
Sit ista dicebat apłs quasi ipse
iam ibi eꝙ. Deniq post hec uerba

Expanded text:
tunc et ipse dicebat, Et tu, Domine, usqtunc et ipse dicebat, Et tu, Domine, usqdeo non aderat, et falsum erat, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Quid enim? medicus quando dat quod desideras, adest; quando secat, non adest? Nonne sub medici ferramento clamas ut parcat; et quia magis adest, magis secat? Denique ut scias quia aderat, videte quid ter roganti responderit. Dixit, inquit, mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Ego, inquit, novi: medicus optimus, Ego, inquit, novi in quem tumorem pergat quod volo sanare. Quiesce, adhibeam quod scio. Sufficit tibi gratia mea: non tibi sufficit voluntas tua. Haec erant utique verba certantis, et in certamine peverba quae erunt? Verba certantis, dum domus aedificatur: verba triumphantis, cum domus in ultimo dedicatur. Ubi est, mors, contentio tua? leus autem mortis est peccatum. Sic jam ibi esset. Denique post haec verba,
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum certaret. ne ex tolleretur ti¬
mebat: in magnitudine inquit re¬
uelationum meaꝵ ne ex tollar. Ui¬
dete inconflictatione certantem. nõ¬
dum in securitate triumphantem In
magnitudinc inquid reuelationum
meaꝵ. ne ex tollar: Quis dicit ne ex¬
tollar: oterror o tremorz Quis dicit
ne extollar cũ tanta eius uerba sunt
retundentia elationem: cõpescencia
tumorem ꝙ dicit ne ex tollar: Parũ
est quia dicit ne extoller. Uidete medi¬
cam̃tũ. qd̃ sibi dicit appositum: Ne ex¬
tollar inquit datus ẽ. mͥ stimulus
carnis mee: angłs sathane: Quene¬
num. qd nõ curatur nisi ueneno
Datus est mͥ stimulus carius mee
angłs fathane qui me colaphiza:
Caput cedebatur. ne caput extol¬
leretur: Oantidotum. quasi qd̃ serpẽ¬
te conficitur : ꝙ ꝓpterca thitiacũ
nuncupantur: Serpens cĩ ille. suꝑbi¬
am ꝑsuasit: Gustate. ꝙ eritis sicut
ame Ubi est. adhuc te loquente dicã
cẽ adsum: Propt̾ qd̾ nõ semel. sed
iterum ox tercio dñm rogaui: lõne

Expanded text:
ui cum certaret, ne extolleretur, timebat. In magnitudine, inquit, revelationum mearum ne extollar. Videte in conflictatione certantem, nondum in securitate triumphantem. In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Quis dicit, Ne extollar? O terror, o tremor! Quis dicit, Ne extollar? Cum tanta ejus verba sint retundentia elationem, compescentia tumorem, et dicit, Ne extollar? Parum est quia dicit. Ne extollar: videte medicamentum quod sibi dicit appositum. Ne extollar, inquit, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae. O venenum, quod non curatur nisi veneno! Datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Caput caedebatur, ne caput extolleretur. O antidotum, quod quasi de serpente conficitur, et propterea theriacum nuncupatur! Serpens enim ille superbiam persuasit. Gustate, et eritis sicut a me. Ubi est, Adhuc te loquente dicam, Ecce adsum? Propter quod, non semel, sed iterum et tertio Dominum rogavi. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
apłm. architectum magistas it si¬
ens inquit architectus. fundant
quedam noua construentem:quli
uetera deicientem: Spũ niquit as¬
late: Noua est ista constructio i
cupiscentias carnis nõ ꝑfecerims la¬
tum est ista destrucio Caro eñ n
concupiscit adu̾sus spm̃: ꝙ sp̃s as

Expanded text:
m, architectum magistri: Ut sapiens, inquit, architectus fundamentum quaedam nova construentem, quaedam vetera dejicientem. Spiritu, inquit, ambulate, nova est ista constructio: et concupiscentias carnis ne perfeceritis, veterum est ista destructio. Caro enim, inquit, concupiscit adversus spiritum, et s
Abbreviated transcription (Latin):
Quomꝰ inquit ͤ si dicam filio a¬
licus de gener. nõ es sinulis pr̃i
Ergo de genet natus sumt Auos
illuo pater.⁊ plus irascitut
generaui: Quid est quia cũ iusi
i deferre ꝑ alterius in uitn
amibob facis inuitiame Nlr
offendis. s prẽm nõ ꝓpitiabis sin
de filii contumelia honoras puen
dicit ad quẽ fugis que de go¬
rem fecisti: Nunquid offensot
te hoc memorie cõmẽdate hotin
urã fide conscribite. Hoc aut̃ uris¬
tellegatis. ad dm̃ prem̃ et filium
qui unum sunt p̃ces fandite¬

Expanded text:
Quomodo, inquit? Si dicam filio aQuomodo, inquit? Si dicam filio alicujus, Degener, non est similis patri Ergo degener natus sum? Audit illud pater, et plus irascitur.generavi. Quid est, quia cum vis uni deferre per alterius injuriam, ambobus facis injuriam? Filium offendis, sed Patrem non propitiabis. Cum de Filii contumelia honoras Patredicit? Ad quem fugis, quem degenerem fecisti? Numquid offenso Fte, hoc memoriae commendate, hoc in vestra fide conscribite. Hoc autem ut intelligatis, ad Deum Patrem et Filium, qui unum sunt, preces fundite
Abbreviated transcription (Latin):
parentib suis. qd̾ tenẽt: Preponũt
genus. ueritati: Fiant qd̾ nõ sunt.
ut possint seruate quod sunt Hoc
est fiant catholici: ut possint ser¬
uare qd̾ homines sunt. Ut nõ in
illis pareat dĩ creatura accedat
dĩ grã. Putant enum quia pa¬
teẽ hoñorent. ꝑ contumeliã filii
Quando illi dixeris blasphemas
responter. Quate blasphemo: quia
dicis filium nõ hoc eẽ qd̾ pater
est ꝙ ille mͥmino tu blaspłe¬
mas Quare: quia equart uis pr̃i
filium: Aequare uolo prĩ filium
Nunquid extraneũ ͤ ganto pater.
quãdo illi equo filuim unicũ. Gau¬
det quia nõ muidet s deus qͥa
filio uinco. nõ iniudet: ideo hoc q̃d
ip̃e est generauit: Tu ⁊ filio facis
inuitiam. ꝙ ip̃i prtri: in cuius
honorem ius cõtumeliã facere
filio Certe enĩ ideo dicis nõ eẽ eꝰ¬
dem substancie filiũ: ne iuiriam
facias patri ipĩus: Ego tͥ cito os¬
tendo. quia ĩuuriam facis ambob

Expanded text:
parentibus suis, quod tenent. Praeponunt parentibus suis, quod tenent. Praeponunt genus veritati. Fiant quod non sunt, ut possint servare quod sunt: hoc est fiant catholici, ut possint servare quod homines sunt: ut non in illis pereat Dei creatura, accedat Dei gratia. Putant enim quia Patrem honorent per contumeliam Filii. Quando illi dixeris, Blasphemas: respondet, Quare blasphemo? Quia dicis Filium non hoc esse, quod Pater est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. Quare? Quia aequare vis Patri Filium. Aequare volo Patri Filium, numquid extraneum? Gaudet Pater, quando illi aequo Filium unicum: gaudet, quia non invidet. Et Deus quia Filio unico non invidet, ideo hoc quod ipse est generavit. Tu et Filio facis injuriam, et ipsi Patri, in cujus honorem vis contumeliam facere Filio. Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego tibi cito ostendo quia injuriam facis ambobus.
Abbreviated transcription (Latin):
de gener es quãta iniuria est : ꝙͣ
quomodo dicit filius hominis de¬
gener: ut puta pat̾ ip̃ius fortis
est ille tinndus ⁊ ignauus: Q¬
cũq illum uiderit ⁊ uult cortipe¬
re. attendens prẽm ip̃uis uitum
fortem. quid ei dicit Porro ual¬
de degener. est natura pat estz
Quid est natura par est  homo
est: quod est ⁊ pater ip̃us: Sed
ille fortis. ille ignauus: Ille audax.
ille trmidus: Tamẽ homo ⁊ homo:
Uitio gͦ degener est nõ natura
Tu quando dicis unicũ filium
unicum patris filium de geneiẽ
eẽ. nõ aliud dicis: nisi quia nõ hoc
est qd̾ pat̾. te nõ iam natus. de gt¬
ner fc̃us est dicis: s generatus eͣ
Istam blaphemiã. quis ferat:. qua¬
lib cumq ocłis si ustam blaspheni¬
amn udere possent fugerent eanr
et catholiti fietent: S quid dicã¬
frẽs : ĩ eis irascamur. s peis ore¬
mus: ut det eis dñs intellectum.
quia forte hoc nati sunt: Quid est
hoc nati sunt: Hoc acceperunt a

Expanded text:
Degener es; quanta injuria est? Et Degener es; quanta injuria est? Et quomodo dicitur filius hominis degener? Utputa, pater ipsius fortis est, ille timidus et ignavus. Quicumque illum viderit, et vult corripere, attendens patrem ipsius virum fortem, quid ei dicit? Porro vade, deQuid est, natura par est? Homo est, quod est et pater ipsius. Sed ille fortis, ille ignavus; ille audax, ille timidus: tamen homo et homo. Vitio ergo degener est, non natura. Tu quando dicis unicum Filiumunum Patris Filium degenerem esse, non aliud dicis, nisi quia non hoc est quod Pater: et non jam natus, degener factus est dicis; sed generatus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibuscumque oculis si istam blasphemiam videre possent, fugerent eam, et catholici fierent. CAPUT Ifratres? Non eis irascamur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a
Abbreviated transcription (Latin):
flis fu̾is et minorẽ: S nõ est
eustem substantie. Noc dicis. Et¬
s qua hot dicisi autũ ẽ ⁊ argen¬
tum. Sale est qd̾ dicis. quale si
homo generatq equum. Alteruis
enĩ substantie est homo. alterius
equus: Si gͦ filius alterius sub¬
stancie ẽ quam pat̾: monstrũ ge¬
nerauit pater: Quando enĩ c̾re¬
atura idẽ mulier parit qd non
est homo. monstrũ dicitur. Ut aũ
nõ sit mõstrũ. hoc est qui natus ẽ.
qd̾ est ille qui genuit. id ẽ homo
⁊ homo. equiis. ⁊ equus: colũba.
⁊ columba. passer. ⁊ passer. Crea
generent: creaturis suis dedit
deus. creaturis mortalib. t̾renis.
dedit. donauit ut hoc qd̾ sunt ge¬
netent: ꝙ putas quia hoc sibi ñ
potiit ip̃e seriare qui est añ scła
qui nõ habet initium temporis:
generatq filium nõ hoc qd̾ tre
est generatꝙ de generem : Audi¬
te quãta blasphemia sit dicere
unicũ dei filium alterius ẽẽ sub¬
stancie. Proesus si ita est de gener
est: Si dicas alitui filio hominis

Expanded text:
Sed non est ejusdem substantiae, hoc dicis. Ergo quia hoc dicis, Aurum est et argentum: tale est quod dicis, quale si homo generaret equum. Alterius enim substantiae est homo, alterius equus. Si ergo Filius alterius substantiae est quam Pater, monstrum generavit Pater. Quando enim creatura, id est, mulier parit quod non est homo, monstrum dicitur. Ut autem non sit monstrum, hoc est qui natus est, quod est ille qui genuit; id est, homo et homo, equus et equus, columba et columba, passer et passer. CAPUTgenerent. Creaturis suis dedit Deus, creaturis mortalibus, terrenis dedit, donavit, ut hoc quod sunt generent; et putas quia hoc sibi non potuit ipse servare, qui est ante saecula? Qui non habet initium temporis, generaret filium non hoc quod ipse est, generaret degenerem? Audite quanta blasphemia sit dicere, unicum Dei Filium alterius esse substantiae. Prorsus si ita est, degener est. Si dicas alicui filio hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
Unius nature sumus. Porte mi¬
nus intelligitis: quid est unius
substancie laboremus. ut intelle¬
gatis: Adiuuet deus et me lopͣ¬
tem: et uos audientes: Me ut
ea dicam que uera funt: ⁊ apta
sint uobis: uos aut̃ añ om̃ia qr
precipue ut credatis. deinde ut
quo modo potestis: intelligatis:
Quid est eͥgo unius substancie:
Similitudines uobis adhileam.
ut qd̾ minus intelligit᷑: exemplo
clarescat. Ut puta autũ est deus: au¬
rum est ⁊ filius eius: Deterretus
que celestia non sunt : do similitu

Expanded text:
Unius naturae sumus. Unius naturae sumus. nus intelligitis quid est unius substantiae. Laboremus, ut intelligatis adjuvet Deus et me loquentem, et vos audientes: me, ut ea dicam quae vera sunt et apta sunt vobis; vos autem, ante omnia et praecipue ut credatis; deinde ut quomodo potestis intelligatis. Quid est ergo, unius substantiae? Similitudines vobis adhibeam, ut quod minus intelligitur, exemplo clarescat. Utputa, aurum est Deus, aurum est et Filius ejus. De terrenis si ad coelestia non sunt dandae similitu
Abbreviated transcription (Latin):
das mẽtẽs ur̃as ꝑ fidem p̃dicamꝰ uo¬
bis xpm dei prĩs unicũ: Quare additꝰ
unitum:ᷤ quia cuius est unicus. muł¬
tos filios habet grã Ceteri gͦ om̃es
sc̃ĩ filii dei simt grã: solus ille nata
Qui grã filii sunt : nõ sunt qd̾ pa¬
ter:. Dentq nullus scõꝵ ausus est
dicere qd̾ ille unicus ait: ego ⁊ pr̃
unũ sumus Nunquid nõ pater est
⁊ nr̃Ei ñ est pater nr̃ quomodo
dicimus orantes pr̃ nr̃ quies in ce¬
lis : s nos filii sumus quos uolu¬
tate sua filios fecit: nõ exnatura
sua filios genuit. Tenuit ⁊uos
quidem s quomodo dicitur ad op¬
tatos ab ad optante generatos. be¬
neficio nõ natura Deniq ⁊ hoc dã
sumus: quia uocauit nos deus in
ad optionẽ filioꝵ: homines ad opta¬
ti sumus Ille dicitur unicus unige¬
nitus: quła hoc est qd̾ pat̾: Nos ho
mines sumus: deus est pater.
Quia gͦ ille hoc est qd̾ pater:
dixit᷑. et uerum dixit. ego ⁊ patꝰ
unum sumus: Quid est unun¬

Expanded text:
as mentes per fidem praedicamus vobis Christum Dei Patris unicum. Quare additur, Unicum? Quia cujus est Unicus multos filios habet gratia. Caeteri ergo omnes sancti filii Dei sunt gratia, solus ille natura. Qui gratia filii sunt, non sunt quod Pater. Denique nullus sanctorum ausus est dicere, quod ille Unicus ait, Ego et Pater unum sumus. Numquid non Pater est et noster? Si non est Pater noster, quomodo dicimus orantes, Pater noster qui es in coelis ? Sed nos filii sumus, quos voluntate sua filios fecit, non ex natura sua filios genuit. Genuit quidem et nos, sed quomodo dicitur, adoptatos, adoptantis generatos beneficio, non natura. Denique et hoc dicti sumus, quia vocavit nos Deus in adoptionem filiorum : homines adoptati sumus. Ille dicitur Unicus, Unigenitus; quia hoc est quod Pater: nos autem homines sumus, Deus est Pater. Quia ergo ille hoc est quod Pater, dixit, et verum dixit, Ego et Pater unum sumus? Quid est, un
Abbreviated transcription (Latin):
unoinẽ uł crescendo ꝑueniat. Iã
e filius hominis natus ex hoĩe
mesire conditione natus ẽ ꝙͣ filiꝰ
i Quouͦi:. quia ipse crescit ⁊ ꝑue
ur remaneat minor: et nõ sit ex¬
pttandus. saltem etatis accessu
Eit gͦ dicis. quia est in natura di¬
ursias S quate hoc dicis. nisĩ
ma nõ ius einstẽ substancie crede̾
elum: cuiꝰ substancie est pater.
Postremo prius confitete ipsius
ẽ fibstantie: et dic minorem:
rende hominẽ: Nomo est que
O substancie eius homo est: Qͥd
ille quẽ generat : minor est: sed ho¬
no est: Etas dispar est: equalis na¬
lita est: Dit et tuz Quod est pa-¬
ser. hoc est filius: sed minor est fi
Dic fat gradũ Tic eiusdem
Astantie s imorẽ: et ꝑuenis
Ssmalẽ: Nõ eñ parũ accedis nõ

Expanded text:
cendo perveniat. Jam ergo filius hominis natus ex homine, meliore conditione natus est quam Filius Dei. Quomodo? Quia ipse crescit, et peut remaneat minor, et non sit exspectandus saltem aetatis accessus. Sic ergo dicis, quia est in natura diversitas. Sed quare hoc dicis, nisi quia non vis ejusdem substantiae credere Filium, cujus substantiae est Pater? Postremo prius confitere ipsius esse substantiae, et dic minorem. Attende hominem, homo est. Quae est substantia ejus? Homo est. Quid ille quem generat? Minor est, sed homo est. Aetas dispar est, aequalis natura est. Dic et tu: Quod est Pater, hoc est Filius, sed minor est Filius. Dic, fac gradum, dic ejusdem substantiae, sed minorem, et pervenis ad aequalem. Non enim parum accedis
Abbreviated transcription (Latin):
cus natus de dõ pasimius¬
tre. sine aliqua matre: et natꝰ.li.
de uirgine matre. sine homine pre.:
audistis quia dixerit. ego ⁊ pater
unum sumus: Sic accipite hoc cre-¬
dite. ut meteamimi intelligere:
fides enĩ debet p̃cedere intellet¬
tum. ut sit intellectus fidei premi¬
um Propheta enĩ aꝑtissime dixit.
Nisi credideritis: nõ intellegetis Q
gͦ simplicit̾ predicatut credendũ
est: qd̾ subtilit̾ disputatᷤ. intelligẽ

Expanded text:
cus, natus de Deo Patre sine aliqua matre, et natus de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intelletum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quod ergo simpliciter praedicatur, credendum est: quod subtiliter disputatur, i
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est ⁊ ille: Sed respondet n
et dicit hecesis arriana Quidi
dicit : attende quid dixisti : Qlus
dixi  Quia filius hominis qpe¬
randus est filio dei plane ꝯpar̃¬
dus. S nõ ut putas ad ꝓpetatꝰ
s ad similitudĩem: Tu aut̾ qiꝰ¬
ius hinc facete dic Non uideł
cit quia maior est p̃atet quig¬
nuit: et minor est filius ou
generatus est: Quomodo es
uos dicitis: dicite mͥ Que
tat filium minor est fllius e
maior est pater: Homo sipl¬
ens. in eternitate tẽpora m̃qs
ris: ubi nõ sunt tẽporaͥ qul
trescit: quia ille senescit: Nã
nauram homo patet: ꝑ natu
us dixi nõ genuit minorẽ:¬

Expanded text:
objectio. Sed respondet mihi et dicit haeresis Ariana. Quid mihi dicit? Attende quod dixisti. Quid dixi? Quia filius hominis comparandus est Filio Dei. Plane comparandus: sed non, ut putas, ad proprietatem; sed ad similitudinem. Tu autem quidvis hinc facere, dic. Non vides, dicit, quia major est pater qui genuit, et minor est filius qui generatus est? Quomodo ergo vos dicitis, dicite mihi: qurat filium, minor est filius, et major est pater? Homo sapiens, in aeternitate tempora inquiris; ubi non sunt tempora, quaecrescit, quia ille senescit. Nam per naturam homo pater, per naturam, ut dixi, non genuit minore
Abbreviated transcription (Latin):
dinatas contẽptores sitis. Nõ¬
hoc dicimus: Qui ⁊ hine e¬
grotatis: tangiteq hinc illam
fimbriam uestimenti: Ip̃ẽ dicit
apłs:. Omĩs anima: potestati¬
b sub lumorib subdita fit. Nõ
est em̃ potestas: nisi adeo Que¬

Expanded text:
ordinatas conteordinatas contehoc dicimus. Qui et hinc aegrotatis, tangite et hinc fimbriam illam vestimenti. Ipse dicit Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas nisi a
Abbreviated transcription (Latin):
quia paleam plango: cinerem
rudeo: Non cessit initus. nõ ces-¬
sit t̾roribus. Adductus ad i¬
dicem. stetit in confessione fira:
nõ est. flexus ad idolium Quid
facit Flãma: Non ne aurũ pur¬
gat. Etate in dño frẽs Potẽ¬
cior est qͥ uocauit uos: Mhinas
iipioꝵ ne timmueritis. Inimi-¬
cos parimini: Habetis ꝓ qui¬
b oretis. Prorsus non uos t̾¬
reant. Bec est saintas: Hau¬
rite hinc misto coniuno: Hic
bibite unde saciemins: nõ illic.
iinde insamatis: State in dño
Argentei estis: aurum eritis
Ista fimilitudo nõ anobis este
de diuina scriptura est. legi¬
stis. audistis. sicut aurum in
fornace ꝓbauit illos: et sicur
holocauit hostiam accepit il¬
los. Ette quid eritis: ad chesau¬
ros deiz Estote diuites de deo
nõ eum facturi anutem: sed de
illo futuri diuites Impleat
uos: ut aliud nõ ad mutatis ad
corur̃m. Nunquidin supbiani
Nos engimus: aut dicimus
uobis. ut adinsis potestates or

Expanded text:
quia paleam plango, cinerem quia paleam plango, cinerem video. Alius non cessit minis, non cessit terroribus ; adductus ad judicem, stetit in confessione sua, non est flexus ad idolium: quid facit flamma? Nonne aurum purgat? State in Domino, fratres: potentior est qui vocavit vos. Minas impiorum ne timueritis. Inimicos patimini; habetis pro quibus oretis; prorsus non vos terreant. Haec est sanitas, haurite hinc in isto convivio: hic bibite, unde satiemini, non illic, unde insaniatis. State in Domino. Argentei estis, aurum eritis. Ista similitudo non a nobis est, de divina Scriptura est. Legistis, audistis: Sicut aurum in fornace probavit illos; et sicut holocausti nostiam accepit illos . Ecce quid eritis ad thesauros Dei. Estote divites de Deo: non eum facturi divitem, sed de illo futuri divites. Impleat vos, aliud non admittatis ad centem: Nunquid in superbiam nos erigimus aut dicimus vobis, ut adversus potestates a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tãgentes. Atq utinam frẽs api¬
ganis p̃matur corpus xp̃i.
aquib prrmi solet. xp̃iam non
premant corpus xp̃i Frẽs ad
nos ꝑtinet uerbum uobis dice
ad nos ꝑtinet xpĩanis loqui
Quid michi enĩ dehis quifi¬
tis sunt iudicare. Ipẽ apłs
ait. Illos aliter alloquimur
tanꝙͣ infirmos blandiendũe
illis ut audiant iu̾tatẽ: iui
bis secanda purredo est: Si
quetitis unde uincant᷑ paga¬
m: imde illuminentur: uñ
ad salntẽ uocentur: deserit
sollempnitates eoꝵ ⁊ de serite
nugas ipõꝵ ꝙ si nõ consei¬
unt u̾tati nr̃e: erubescans
est: Malus si si fuerit: tems¬
tator tiuis est: Ep̃ nutrimenta
libenter accipe: et in tempta¬
tione aꝓꝓbate. Esto aurũ:. Arẽ¬
de mũdum istũ tanꝙͣ fornass
aurificis: in uno angusto los
Tria et sunt. aurũ. palea. igꝰ
Eoua duo ignis apponitur
Palea uritur: aurum piugatur
Cessit nescio quis minis: ad duc¬
tus est ad idolum: Ne michi⁊

Expanded text:
tangentes. Atque utinam, fratres, a Patangentes. Atque utinam, fratres, a Paganis prematur corpus Christi, a quibus premi solet; Christiani non premant corpus Christi. Fratres, ad nos pertinet vobis dicere, ad nos pertinet Christianis loqui. Quid enim mihi de his qui foris sunt judicare? ipse Apostolus ait . Illos aliter alloquimur, tanquam infirmos, Blandiendum est illis, ut audiant veritatem: in vobis secanda putredo est. Si quaeritis unde vincantur Pagani, unde illuminentur, unde ad salutem vocentur: deserite solemnitates eorum, deserite nugas ipsorum; et si non consentiunt veritati nostrae, erubescant est: malus si fuerit, tentator tuus est. Et nutrimenta libenter accipe, et in tentatione approbare. Esto aurum. Attende mundum istum tanquam fornacem aurificis: in uno angusto loco tria sunt, aurum, palea, ignis. Ad illa duo ignis apponitur, palea uritur, aurum purgatur. Cessit nescio quis minis, et adductus est ad idolium: vae mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipis habeatur attende: nõ qͥd
fit: Nam & ego tecum scio: quia
lapis est: Si gẽmũ est ornam̃¬
tum aliqd̃ est: ciues carthagis
bene uiuant: q ipĩ erunt gemũ
carthaginis. Si aut̃ geniũ demo¬
nũ est: audisti et ibi: que im¬
molant gentes. demomb ĩmo¬
lant: et nõ deo Nolo uos soci¬
os fieri demonorum: Noumꝰ
quia nõ deus. Utinam et ip̃i sit
norint. Sed ꝓpt̾ eos qui hoc ñ
norũt infirmos: nõ debet ꝑcuti
consriecia ipõꝵ: H oc monet a¬
pls. Nam et illi qđ num̃ habe¬
ant et pro numine accipiant
illam statuam: ara testatut:
Quid illit faciat ara᷑ si illud
non habetur ꝓ numine: Nemo
michi dicat : Non est mim̃ nõ
est deus Iam dixi: utinam sic
ip̃i normt hoc: quomodo nouimꝰ
om̃s nos: Sed quid habeant: ꝓ
qua re habeant: quid ibi facit:
ara illa testatur. Conuincit
om̃ium colentiũ mentes: non
conuincat recumbentes Sed
lerabat ille p̃mentes: querebm

Expanded text:
ab ipsis habeatur, attende; non quid ab ipsis habeatur, attende; non quid sit. Nam et ego tecum scio quia lapis est. Si genium ornamentum est aliquod; cives Carthaginis bene vivant, et ipsi erunt genium Carthaginis. Si autem genium daemonium est, audisti et ibi: Quae immolant Gentes, daemonibus immolant, et non Deo: nolo vos socios fieri daemoniorum . Novimus quia non est Deus; utinam et ipsi sic norint: sed propter eos qui hoc non norunt infirmos, non debet percuti conscientia ipsorum. Hoc monet Apostolus. Nam et illi quod numen habeant et pro numine accipiant illam statuam, ara testatur. Quid illic facit ara, si illud non habetur pro numine? Nemo mihi dicat. Non est numen, non est Deus. Jam dixi, Utinam sic ipsi norint hoc, quomodo novimus omnes nos. Sed quid habeant, pro qua re habeant, quid ibi faciant, ara illa testatur. Convicit omnium colentium mentes, non convincat recumbentes. CAPUlerabat ille prementes, quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m inquit peccaris: Solent eĩ
homines dicere. In hominẽ pecco:
Andes negare xp̃m dm̃ : An aliud
in idolio cum recumberes didicisti:
Non admitit istam doctrinam.
xp̃i doctrina Quero ubi didice
mense male. Dides qm̃ cortum¬
punt mores bonos. colloquia
malaͦ Bu ibi de eugłio loqui nõ
potes:q de idolis loquentes au¬
dis ͦ Amintis ibii qd̾ xp̃c deus ẽ:
et qd̃ ibi bibis: in eccła uomis:
Borte hic audes loqui: forte in¬
ter turbas audes murmurez
Nunquid xpc̃ nõ homo fuit.
Nonne crucifixus est:Ipaga¬
nis hoc didicisti: salutem ꝑdi¬
disti: fimbriam non tetigisti:
Bange ⁊ in hoc fimbriam: re¬
cipe salutẽ. Sicut eam te tange¬
re dociumus in eo quod scrip¬
tum est. qui uiderit fratrem
in indolio recumbentẽ Tange
illam: Aẜ dediuintate xp̃i et
de iudeis dicebat eadem
simbria Quorum paires.
Etce in quẽ uerum d̾m peccas: dũ
discũbis apud deos falsos: Nonẽ
thaginis: quasi si mars eẽt̃ aut

Expanded text:
In Christum, inquit, peccatis. Solent enim In Christum, inquit, peccatis. Solent enim homines dicere: In hominem pecco, Audes negare Christum Deum? An aliud, in idolio cum recumberes, didicisti? Non admittit istam doctrinam Christi doctrina. Quaero ubi didicermensae malae? Vides quoniam corrumpunt mores bonos colloquia mala ? Tu ibi de Evangelio loqui non potes, et de idolis loquentes audis. Amittis ibi quod Christus Deus est: et quod ibi bibis, in Ecclesia vomis. Forte hic audes loqui, forte inter turbas audes murmurare: Numquid Christus non homo fuit? nonne crucifixus est? A Paganis hoc didicisti, salutem perdidisti, fimbriam non tetigisti. Tange et in hoc fimbriam, recipe salutem. Sicut eam te tangere docuimus in eo quod scriptum est, Qui viderit fratrem in idolio recumbentem: tange illam et de divinitate Christi. De Judaeis dicebat eadem fimbria, Quorum patres, Ecce in quem verum Deum peccas, dum discumbis apud deos falsos. 10. Inthaginis. Quasi si Mars aut Mercur
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uoluerint ista contẽ¬
puere: in xpni peccant: Hide¬
ant quid agant. Paganos
reliquos colligi uolumus:
Lapides estis inuiaz Meni¬
re uolentes: offendunt. et re-¬
deunt. Dicunt enim incor¬
dibꝰ sius: Quare nos telin¬
quamus deos: quos xpĩan
ip̃i nobiscũ colunt : Ab sit
ame inquit: ut ego deos gẽ¬
tium colam Noui. intelligo.
credo Quid facis de consciẽ-¬
cia infirmi qmͣ ꝑcutis. Quid
facis deprecio: si contempnis
qd̃ emptũ est : Hide ꝙͣtiẽp̃-¬
tum est. Peribit inquid in¬
firmus in tua sciençia. qmͣ te
dicis habere: ut scias quia
ni hil est ydolũ: ⁊ anmno cogi¬
tes dñt̾ q sic recumbas in y¬
dolio. In hac sciencia: perit ĩ¬
firmus. Ꝙͣ ne ꝯtempnas in¬
firmũ: addidit : ꝓꝓter quẽ
ꝯtempnere: p̃cium ip̃ius
attende: et cum morte xp̃i. totum
mũdũ appende Ꝙ ne adħuc te pu¬
tates in infirmũ peccare: et leue du¬
ceres peccatum. ac parui penderes:

Expanded text:
cumque voluerint ista contecumque voluerint ista contemnere, in Christum peccant, videant quid agant. Paganos reliquos colligi volumus, lapides estis in via; venire volentes offendunt, et redeunt. Dicunt enim in cordibus suis: Quare nos relinquamus deos, quos Christiani ipsi nobiscum colunt? Absit, a me, inquit, ut ego deos Gentium colam. Novi, intelligo, credo. Quid facis de conscientia infirmi, quam percutis? Quid facis de pretio, si contemnis quod emptum est? Vide quanti emptum est, Peribit, inquit, infirmus in tua scientia: quam te dicis habere, ut scias quia nihil est idolum, et animo cogites Deum, et sic recumbas in idolio. In hac scientia perit infirmus. Et ne contemnas infirmum, addidit, propter quem contemnere, pretium ipsius attende, et cum morte Christi totum mundum appende. Et ne adhuc putares te in infirmum peccare, et leve duceres peccatum ac parvi penderes,
Abbreviated transcription (Latin):
ta omĩa in medicis et nõ n¬
cepta sainte. aliꝙͣdo uis sama
fieri omulier. qmͣ alloquorĩ
typo eccle: iubet illud pater
tuus: et illud iubet ppłs cu-¬
us. Sed dicet tͥ dñs tuus:
Obliuiscẽ ppłm tuum: et do¬
mũ patris tui Cui bono: Quo
fructuͦ Qua mercede᷑ Qm̃
cõcupiuit inquit rex decorẽ
tuum: Concupiuit qd̾ fecit: qi
ut pulchram faceret. fedã
amauit. Pro infideli et feda
sanguinem fuditus. fideem
ac pulchram reddidit: dona
sua inte amauit. Quid eñ
sponso tuo contulistiͦ. Quid
indotẽ apͥore patre et pͥore po¬
pulo accepisti. Nonne luxu¬
rias et panuos peccatoꝵ A
iecit pannos tuos: discidit
cilicium tuum Misertus est
ut ornaret: ornauit ut ama¬
ꝙ ꝑtucientes conscienciã eoꝵ
infirmã: inxpm pectatis: No¬
lite ꝯtempnere: si nõ uultis
deleri delibro uite: Quam di¬
u conamur luculente et de¬
lecłabiliter uobis dicere qd
dolor nr̃ cogit. quomͦcũq di¬
cere: q tacere nõ ꝑmittit: Qi¬

Expanded text:
ta omnia in medicis, et non rta omnia in medicis, et non recepta sanitate aliquando vis sana fieri, o mulier, quam alloquor in typo Ecclesiae, jubet illud pater tuus, et illud jubet populus tuus. Sed dicit tibi Dominus tuus, Obliviscere populum tuum et domum patris tui. Quo bono? quo fructu? qua mercede? Quoniam concupivit, inquit, rex decorem tuum . Concupivit quod fecit: quoniam ut pulchram faceret, foedam amavit. Pro infideli et foeda sanguinem fudit, fidelem ac pulchram reddidit, dona sua in te amavit. Quid enim sponso tuo contulisti? Quid in dotem a priore patre et priore populo accepisti? Nonne luxurias et pannos peccatorum? Abjecit pannos tuos, discidit cilicium tuum: misertus est, ut ornaret; ornavit, ut amaet percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis. Nolite contemnere, si non vultis deleri de libro vitae. Quamdiu conamur luculenter et delectabiliter vobis dicere, quod dolor noster cogit quomodocumque dicere, et tacere non permittit? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
iorem: ꝙ nõ offendas dm̃ Qi
enim times ne offendas ma¬
torem: ude ne forte sit maior
isto:quẽ times offendẽ. Hec
nifestum est eum mutume o-¬
ffendendũ: qui ma ior est cete¬
ris: Discute nũc maiores
tuos. Primi tͥ sunt: mater
et pater: Si recte educantes:
si in xp̃m nutrientes: audien¬
dim om̃ibus: o btemperandũ
eis in om̃i iusionez Cont᷑ ma¬
iorem nichil iubeant: et serui¬
atur illis: Quis est inquit
maior eo. qui me genuit:Ille
qui te ipm creauit: Generat
enim homo: creat deus: Ende
generat homo ne scit: quid
generaturus sit. nescit : Ille
qui te uidit ut faceret. ante¬
qmͣ eet̃ ꝑ quẽ fecit: certe ma¬
ior est parre tuo: Maior sit
patria et ipĩs parentib tuis:
ut quicquid uisserint paren¬
tes contra patriam. non audi¬
antur: ꝙ qͥcquid asserit patria
contra deum: nõ audiatur. Si
enim sanari nis. si post fluxũ
sanguims. si post duodecim ã¬
nõs in illo morbo. si post ꝯsũp¬

Expanded text:
jorem; et non offendis Deum. Qui jorem; et non offendis Deum. Qui enim times, ne offendas majorem, vide ne forte sit major isto, quem times offendere. Majnifestum est, eum minime offendendum, qui major est caeteris? Discute nunc majores tuos. Primi tibi sunt pater et mater: si recte educantes, si in Christum nutrientes; audiendi in omnibus, obtemperandum eis in omni jussione; contra majorem nihil jubeant, et serviatur illis. Quis est, inquis, major eo qui me generavit? Ille qui te ipsum creavit. Generat enim homo, creat Deus. Unde generat homo, nescit: quid generaturus sit, nescit. Ille qui te vidit ut faceret, antequam esset quem fecit, certe major est patre tuo. Major sit patria et ipsis parentibus tuis; ut quidquid jusserint parentes contra patriam, non audiantur. Et quidquid jusserit patria contra Deum, non audiatur. Si enim sanari vis, si post fluxum sanguinis, si post duodecim annos in illo morbo, si post consump
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e mortuus est: Quomodo
putatis decipi posse simulachris
homines ÷ que a xp̃ianis honora¬
ri putant: Nouit inquit deus
cor mesĩ Sed frater tuus non
nouit cor tuum Si infirimis es
caue maiorem egritudinẽ: Si
firmꝰ es: cura frĩs infirmitatẽ
Qui uident ista: edificant ᷑ ad
alia: ut nõ tantũ ibi manduca¬
re. s et sacrificare desiderent:
Ecce perit infirmus: in tua sci¬
entia frat̾: Nudi frater: Si cõ¬
tempnebas infirimĩ: q iam fra¬
trem ꝯtempnis: Ex ꝑgiscerez
Quid. si in ip̃m xp̃m peccas. Nt¬
tende eñ: qd̃ nullo pacto possis
ꝯtempnere: Sic aut̃ inquit pec¬
cantes infrẽs: q ꝑcucientes cõ¬
scientiam eoꝵ mfrmam: in xpm̃¬
pectatis: Eant nunc qui ista cõ¬
tempnunt: et recũbant midoli¬
o: Nonne erũt prementes: nõ
tangentes: N cum recubuerĩt
in idolio:ueniant et impleant
eccłam nõ salutem ac cepturiz
sed pressutãt facturi. S timeo¬
inquies ne offendam maiorẽ
Dime ꝓrsus ne offendas ma¬

Expanded text:
 mortuus est? Quomodo putatis decipi posse simulacris homines, quae a Christianis honorari putant? Novit, inquit, Deus cor meum. Sed frater tuus non novit cor tuum. Si infirmus es, cave majorem aegritudinem: si firmus es, cura fratris infirmitatem. Qui vident ista, aedificantur ad alia, ut non tantum ibi manducare, sed et sacrificare desiderent. Ecce perit infirmus in tua scientia frater. Audi, frater: si contemnebas infirmum, etiam fratrem contemnis? Expergiscere. Quid, si in ipsum Christum peccas? Attende enim quod nullo pacto possis contemnere. Sic autem, inquit, peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Chripeccatis. Eant nunc, qui ista contemnunt, et recumbant in idolio: nonne erunt prementes, non tangentes? et cum recubuerint in idolio, veniant et impleant ecclesiam; non salutem accepturi, sed pressuram facturi. inquies, ne offendam majorem. Time prorsus, ne offendas ma
Abbreviated transcription (Latin):
curam urãm. suꝑ diñ mit¬
tite Prorsus uos ipõs totos
ꝓicite in illum: Non se subdu¬
cit ut cadatis: Ille qui nos cn¬
auit : et de ipis capillis nr̃
securitatem nobis dedit:
me dico uobis inquit: q ci¬
pilli capitis utĩ numeratil¬
Capilli nr̃i numetati st̃ da
quatomagis mores nr̃i: cu
sic noti sunt capilli nri: I¬
dete quia minima nr̃a ñ q̃¬
tẽnit deus: Nam si cõtẽnen
nec crearet: Nam et capilli
nrõs ipẽ utiq creauit: et
mimeratos habet. Sed
modo cũ sunt. in quis: fon
persbunt: Et huic audit
nocem eius: Amen dico ui¬
bis: capillus capitis urĩ n
peribit: Quid times hom¬
nẽ homo . In dei sinu posita¬
sta: de illius simi noli cade
quicquid ibi passus fueris
ad salutẽ ualebit nõ ad ꝑi¬
tiem. Banatus mẽbrorũ¬

Expanded text:
curam vestram super Dominum mitcuram vestram super Dominum mittite, prorsus vos ipsos totos projicite in illum. Non se subducit, ut cadatis. Ille qui nos creavit, et de ipsis capillis nostris securitatem nobis dedit. Amen dico vobis, inquit, et capilli capitis vestri omnes numeratiCapilli nostri numerati sunt Deo: quanto magis mores nostri, cui sic noti sunt capilli nostri? Videte, quia minima nostra non contemnit Deus. Nam si contemneret, nec crearet. Nam et capillos nostros ipse utique creavit, et numeratos habet. Sed modo cum sint, inquis, forte peribunt. Et hinc audi vocem ejus: Amen dico vobis, capillus capitis vestri non peribit . Quid times hominem, o homo in sinu Dei positus? Tu de illius sinu noli cadere: quidquid ibi passus fueris, ad salutem valebit, non ad perniciem. Laniatus membror
Abbreviated transcription (Latin):
contra te potens. Acuit noua¬
culam uude capillos radat:
non nr̃ capud incidat. Quod
dixi: Modo audistis in psalmo:
Sicut nouacula acuta: fecisti
dolum: Quare dolum potentis
male nouacule ꝯparauit: quia
nrõ adimttitur: insi ad suꝑflua
nrã. Sicut capilli incorpore
nr̃o tanꝙͣ suꝑfiui uidentur. et
sine detrimento carnns radũ¬
tur: sic quicqͥd tͥ potest tͥ face̾
itatus potens. inter suꝑflua
tua numera: Hollit pauꝑtatẽ
tuã: Nunqͥd tollit diuicias
re tuo: diuicie tue in corde mo
Suꝑflua tua potuit tollere᷑
dampno potuit ad ficere. ꝑ mis-¬
sus et usq ad ledendũ corpus:
Etiam ista uita. cogitantibus
aliam uitam. ista in quam ui¬
ta int̾suꝑ flua deputanda ẽi
Nam et martires ꝯtempse¬
runt illam Nam uitam ꝑ di¬
derũt: sed uitam ad quisier̃.¬
Certi estote frẽs: iimicos nõ
admiiti adn̾sus fideles: insiꝙͣ¬
tum ꝓdẽ temptandis et ꝓ¬
bandis fidelib Certi estote
frẽs: Nemo alind dicat: Qem̃

Expanded text:
contra te potens: acuit novaculam unde capillos radat, non unde caput incidat. Quod dixi, modo audistis in Psalmo: Sicut novacula acuta fecisti dolum . Quare dolum potentis mali novaculae comparavit? Quia non admittitur, nisi ad superflua nostra. Sicut capilli in corpore nostro tanquam superflui videntur, et sine detrimento carnis raduntur; sic quidquid potest tibi facere iratus potens, inter superflua tua numera. Tollit paupertatem tuam: numquid tollit divitias divitiae tuae in corde tuo. Superflua tua potuit tollere, damno potuit afficere, permissus et usque ad laedendum corpus. Etiam ista vita, cogitantibus aliam vitam; ista, inquam, vita inter superflua deputanda est. Nam et martyres contempserunt illam. Non vitam perdiderunt, sed vitam acquisierCerti estote, fratres, inimicos non admitti adversus fideles, nisi quantum prodest tentandis et probandis fidelibus. Certi estote, fratres, nemo aliud dicat. Omnem
Abbreviated transcription (Latin):
de uirgne natus est. nec passus
est. nec pedibus auibulauit. nec
humana ꝑtulit: nec diuina mi¬
rabilia fecit. Nichil horum in cete¬
tis gentibus: Et tam̃ de illoĩ¬
plẽtum est qd̃ dictum erat: pꝑ¬
pulus quẽ non cognoui seruiuł¬

Expanded text:
de virgine natus est, nec passus est, nec pedibus ambulavit, nec humana pertulit, nec divina mirabilia fecit. Nihil horum in caeteris gentibus: et tamen de illo impletum est, quod dictum erat, Populus quem non cognovi, servi
Abbreviated transcription (Latin):
trare in ecclãm: ut hic corpus
habeant. alibi cor Totus intus
eẽ debet: Si intꝰ est qd̾ uido
homo: quare foris est qd̃ uid
murmura illoꝵ contungere
se cum hereticis: cum uideis:
Netetici. iudei ⁊ pagani imi¬
tatẽ fecetut̃ contra unitatem:
quia contingit ut in aliquib
locis disciplinam acciperent
Iudei ꝓpt̾ imꝓbitates suas cri-¬
minantur. qͣ suspicantur. aut
fingunt: quia talia de illis se
ci legib ꝓ impietate et fum¬
re uolentiatum suaꝵ:. iami¬
cunt nos ꝑ omĩa quere̾ alis
ĩcõmoditatẽ ip̃oꝵ ad ꝑnitier
Nursus quia contra pagan
placuit ut leges fe̾rent : ĩm
ꝑ paganis si sapiant: Sicut
enim pueris ĩsensantis ad
tum ludentib. ꝙ manus nnui.¬
nantib. pedagogus seueris
cutit: codicem portigit: ita
luit deus ꝑ principes subl¬
tos sibi. terrere corda ins¬
sata. puerilia: ut abiẽant
tum de manib: et aliquid
tile faciant. Quid est util
de manib: Frange e surien

Expanded text:
trare in ecclesiam, ut hic corpus trare in ecclesiam, ut hic corpus habeant, alibi cor. Totum intus esse debet. Si intus est quod videt homo, quare foris est quod videmurmura illorum conjungere se cum haereticis, cum Judaeis. Haeretici, Judaei et Pagani unitatem fecerunt contra unitatem. Quia contigit ut in aliquibus locis disciplinam acciperent Judaei propter improbitates suas; criminantur, et suspicantur, aut fingunt, quia talia de illis semlegibus pro impietate et furore violentiarum suarum; jam dicunt nos per omnia quaerere aliquam incommoditatem ipsorum ad perniciem. Rursus quia contra Paganos placuit ut leges ferrentur, imo pro Paganis, si sapiant Sicut enim pueris insensatis ad lutum ludentibus, et manus inquinantibus, paedagogus cum venit cutit, codicem porrigit: ita voluit Deus per principes subditos sibi terrere corda insensata puerilia, ut abjiciant lutum de manibus, et aliquid utile faciant. Quid est utile de manibus? Frange esurienti
Abbreviated transcription (Latin):
uorum hominũ est. futiosoꝵ.
circũ cellionũ: ꝙ ubi potesta¬
tẽ nõ habent: seuite. et uelle
mori ꝓperant sine causa Nudi¬
stis que uobis legimus: omẽs
ꝗ miꝑ in mappalib affuistis:
Cum data uobis fuerit terra
impytestace Priꝰ ait in potesta¬
te: ꝙ sic dexit que facienda st̃¬
Ecas eorum inquit destru¬
ecis᷑ Lucos eorum cõminuetis:
et om̃s titulos eoꝵ confrĩge¬
tis: Cum acceperitis potesta¬
tem: hoc facite. Hbi nõ est uo
bis data potestas: nõ facimus:
Ubi data est: nõ p̃termiitimꝰ:
Multi pagani habent istas ab¬
lyminationes: infundis siuis: Nũ¬
quid acced imus: q confrͥngi¬
mus : Priꝰ enim agimus: ut i¬
dola in coꝵ corde frangamus
Quando xͥani et ipsi facti fu¬
erant: aut inuitant nos ad
tam bonũ opus : aut p̃ueni¬
unt nos: Modo orandũ ꝓ il
lis: nõ irascendũ illis: Si mo¬
uet dolor illis magnus : ad u̾
nrõs mouet:. qui sic uolunt ĩ¬

Expanded text:
vorum hominum est, furiosorum vorum hominum est, furiosorum Circumcellionum, et ubi potestatem non habent saevire, et velle mori properant sine causa. Audistis quae vobis legimus, omnes qui nuper in Mappalibus adfuistis. Cum data vobis fuerit terra in potestatem prius ait, in potestatem, et sic dixit quae facienda sunaras eorum, inquit, destruetis, lucos eorum comminuetis, et omnes titulos eorum confringetis . Cum acceperitis potestatem, hoc facite. Ubi nobis non est data potestas, non facimus; ubi data est, non praetermittimus. Multi pagani habent istas abminationes in fundis suis: numquid accedimus, et confringimus? Prius enim agimus, ut idola in eorum corde frangamus. Quando christiani et ipsi facti fuerint, aut invitant nos ad tam bonum opus, aut praeveniunt nos. Modo orandum est pro illis, non irascendum illis. Si movet dolor magnus, adversum nostros movet, qui sic volunt in
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣdoq relicturus es Noli ꝓ
tende. Pati uenit: s et glo¬
cificati Contempni: sed etiã
exaltari. Mori: sed etiam tesur¬
gere: Opus te terret : mercedẽ
uide: Quare uis ꝑuenire deli¬
catus ad eam rem. ad qmͣ nõ
ꝑducit nisi laborͦ Sed times
ne ꝑdas argentum tuum: quia
ad atgentum tuum cũ magno
labore ꝑuenisti. Si ad argentũ
qd̃ qnͣdoq uł moriens amissurꝰ
es. nõ ꝑuenisti sine labore: ad
uitam et̾nam sine labore ius ꝑue¬
nire: Carior tibi sit illa. ad qmͣ
post omẽs labores sic ꝑuemes:
ut nunꝙͣ ad mittas: Si hoc tͥ
catum est. ad qd̾ post omẽs la¬
bores sic ꝑuenisti: ut aliꝙͣdo a¬
missurus sis: ꝙͣ tomagis illa
ꝑpetua desiderare debemus s
timeatis: Hostes nos dicunt
idoloꝵ suoꝵ. sit p̃stet deus ⁊
delet omĩa in potestate: quomͦ
dedit quod fractum est. Hoc
enĩ dicimus caritati utẽ : ne fa¬
ciatis ista qnͣdo in potestate ur̃a
nõ est: ut faciatis illud Pra¬

Expanded text:
quandoque relicturus es, noli pro quandoque relicturus es, noli pro tende. Pati venit, sed et glorificari; contemni, sed etiam exaltari; mori, sed etiam resurgere. Opus te terret, mercedem vide. Quare vis pervenire delicatus ad eam rem, ad quam non perducit nisi labor? Sed times ne perdas argentum tuum; quia ad argentum tuum cum magno labore pervenisti. Si ad argentum quod quandoque vel moriens amissurus es, non pervenisti sine labore; ad vitam aeternam sine labore vis pervenire? Charior sit tibi illa, ad quam post omnes labores sic pervenies, ut nunquam amittas. Si hoc tibi charum est, ad quod post omnes labores sic pervenisti, ut aliquando amissurus sis; quanto magis illa perpetua desiderare debemus? 1timeatis. Hostes nos dicunt idolorum suorum. Sic praestet Deus, et det omnia in potestate, quomodo dedit quod fractum est. Hoc enim dicimus Charitati vestrae, ne faciatis ista, quando in potestate vestra non est, ut faciatis illud. Pra
Abbreviated transcription (Latin):
rum xp̃ianoꝵ: Qui tͥ faciꝰ
imiuriam modo: cunens fai
Non diem aꝑte. ueni aditi¬
lium : nõ dicit aꝑte. ueni al¬
ad aras meas: ibi coniuius
O si dixerit. et nolueris: hoc ꝯ¬
queratur : hoc in postulationẽ
lyc inquerimoniã deponat:
Noluit uenite ad aras meas:
noluit uenire ad templum
qd̾ ueneror Noc dicat:. Non
audet dite̾: sed alia machinat᷑
dolosez Para capillos: noua¬
culam acuit: ablaturus est sr̃¬
flua tua: rasurus. qͥcquid re¬
licturus es Tollat quicqͥd ꝑ¬
manebit: si potest: Quid tulit
potens nocens: Ad magnum
tulit: Qd̃ fur. qd̾ effrator. ut
multum seuiat qd̾ latro. Si
ad ipm̃ corpus occidendum
ꝑ missus fuerit: quid toslit
nisi qd̃ latro Honorani cum
dixi latro: Nam qualiscũc
latro. homo est: quo febris.
qd̾ scorpius. qd̾ fungus malꝰ
Ista tota potencia seuientiũ
est. facere qd̾ fungus Man-¬
ducant homines fungũ malũ:
et moriunt᷑: Ecce in qua ftagi¬
litate est uita humanꝙ: quã

Expanded text:
 Qui tibi facit injuriam modo, timens facit. Non dicit aperte, Veni ad idolum: non dicit aperte, Veni ad aras meas, ibi convivare. Et si dixerit, et nolueris, hoc conqueratur, hoc in postulationem, hoc in querimoniam deponat: Noluit venire ad aras meas, noluit venire ad templum quod veneror. Hoc dicat. Non audet dicere: sed alia machinatur dolose. Para capillos, novaculam acuit: ablaturus est superflua tua, rasurus quidquid relicturus es. Tollat quidquid permanebit, si potest. Quid tulit potens nocens? quid magnum tulit? Quod fur, quod effractor; ut multum saeviat, quod latro. Si et ad ipsum corpus occidendum permissus fuerit, quid tollit nisi quod latro? Honoravi, cum dixi, Latro. Nam qualiscumque latro, homo est. Quod febris, quod scorpius, quod fungus malus. Ista tota potentia saevientium est, facere quod fungus. Manducant homines fungum malum, et moriuntur. Ecce in qua fragilitate est vita humana: quam