comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
primo pęnam suꝑbiam: immo ͬ pęnã
s pͥmũ peccatũ suꝑbiam: Primum
peccatũ suꝑbia ẽ Ulitima pena est
ignis aeternus : aut ignis infernus:
lam enĩ dampnarorũ int̾ illud pͥmũ
peccatũ & hanc ultimã pęnã. media
quȩ sunt. & peccata sunt & pęne:
Tam multa enĩ dix̃ apłs fieri abeis
quȩ peccata sunt decestabilia: & ta¬
men penas eas dicit: Propter hoc
inquit ds̃ tradidit illos in concupis¬
centias cordis eorum in immunditi¬
am: ut faciant quȩ ñ conueniunt:
Et ne putar& quisꝙͣ ipsis pęnis tan¬
tum se affligi. quib modo delectat᷑.
& non timerae qđ uenturũ ẽ: infine
cõmemorauit ultionẽ pęnarũ: Qui

Expanded text:
primam poenam superbiam: imo non poenam, primam poenam superbiam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam. Primum peccatum superbia est: ultima poena est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, commemoravit ultimam poenam: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. audite pęnã impioꝵ: Sic̃ cera
inquit liquefacca auferent᷑ Dixi:
ꝑconcupiscentias suas. hoc eis fieri
Concupiscentia mala: quasi ardor
Libido adulcerii ñ consumit aĩam:
De cogitato adulterio: cũ loqueret᷑
scriptura aic Alligabit quis ignẽ
insinu. &e uestimenta sua non cõ-¬
burae : Gestas insinu prunas:
ꝑforatur tunica Gestas incogita¬
tione adulceriũ. & integra ẽ anias
sed istas pęnas pauci uident: Prop¬
terea eas maxime cõmendat sp̃s
dĩ. Audi apłm dicentẽ: Tradidic
illos dĩ in concupiscentias cordis
eoꝵ: Ecce ignis: acuiꝰ facie tamꝙͣ
cera liquescunt Soluunt᷑ enim
aquadam constantia castitatis: Prop¬
terea & ipsi euntes in libidines suas:
soluci & fluxi dicuntur: Unde fluxi:
llnde soluti: Abigne concupiscentiar̃
Tradidit illos ds̃ inconcupiscentias
cordis eorũ. ut faciant quȩ ñ conueni¬
unt: repletos onĩ iniquitate: Et enu¬
merat multa quȩ peccata sunt: et
pęnas dicit eẽ peccatoꝵ: Ham dicit

Expanded text:
. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Spiritus Dei. Audi Apostolum dicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquitate. Et enumerat multa quae peccata sunt, et poenas dicit esse peccatorum. Nam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Mercedẽ mutuã auã oportuit erro¬
ris sui: insema ipsis recipiente s:
O portuisse quippe ñẽ. ueritꝰ di¬
cere apłs. ut qui creature pociusꝗͣ
creatori seruier̃. erroris sui mercedẽ
ñ inuiti hȩc turpia patiendo. s liben¬
der faciendo reciperent: iuditio sci¬
lica ñ alicuiꝰ hominis inmundissi¬
mi quẽ talia delectarent. s iustissi¬
mi dĩ. qͥ tradidit eos inpassiones ig¬
nominiȩ. ut crimina criminib uin¬
dicarent᷑. & supplicia peccantiũ ñ
sint cormenta s incrementa uitior̃.
Sapiens aut̃ cũ hȩc audit. ipsã ma-¬
gis in hac uita iram dĩ timꝙ. qua
homo ñ paticur qd acrit̾ dolet. sed

Expanded text:
Mercedem mutuam quam oportuit erroris sui in semetipsis recipientes. Oportuisse quippe non, etc., ucere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
penas inferorũ: ñ pęnas illiꝰ post
resurrectionẽ ignis aeterni: nũ
penas istas quȩ ad huc in hoc scło
ꝓmiscuę sunt iustis & in iustis:
& plerũq grauioraeᷤs iustoꝵ quã
in iustoꝵ : s nescio quã pęnã pre

Expanded text:
poenas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nesc
Abbreviated transcription (Latin):
ds inrȩꝓbum sensum Nam ea. ẽ.
cecitas mencis: In ea quis quis datꝰ
fuerit ab interiore dĩ luce se cludit᷑:.
s nondũ pęnitus cum in hac uita
ẽ: Sunt enĩ tenebrę exteriores.
quȩ magis ad diem uidicii ꝑtine¬
re incelligunt᷑ : ut pęnitꝰ excra
dm̃ sit. quis quis dum tempꝰ est.

Expanded text:
eus in reprobum sensum. Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit ab interiore Dei luce secluditur; sed nondum penitus cum in hac vita est: sunt enim tenebrae exteriores, quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur, ut penitus extra Deum sit quisquis dum tempus est
Abbreviated transcription (Latin):
patur: Hoc ẽ opꝰ dĩ: ut credatis in
eum quẽ ille misit: Ut credatis in
eum: ñ ut credatas ei: Sed si credi¬
cis in eum: creditis ei: Non aut̃ con¬
tinuo qui credit ei credit in eum:
Nam &e demones credebant ei: ⁊ non
credebant in eũ: Rursus etiã de ap
postoł possumus dicere: credimus
paulo. s ñ credimꝰ inpaulũ: Credimꝰ
petro: s ñ credimꝰ inpetrõm: Creden¬
ti enĩ ineũ qͥ iustificat impiũ de¬
putatur fides eius ad iusticiam:
Quid ẽ. gͦ credere ineũ : Credendo

Expanded text:
t: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei: non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid est ergo credere in eum? Crede
Abbreviated transcription (Latin):
ad abraham inuisu: Quicum ei ꝓtec¬
tionem mercedemq ꝓmiteret ualde
multam. illã theposteritate sollicitꝰ.
quendã helierer uernaculũ suuim
futurum sibi dix̃ heredem: continuo¬
q illi promissus ẽ. heres ñ ille uer¬
naculus s qui de ipso abraham fue
rat exiturus. rursus sem̃ innume¬
rabile ñ sic̃ harena terre sed stellȩ
celi Ubimͥ magis uidetur ꝓmissa
posteritas. celesti felicitate sublimis
Nam quantũ ad multidinẽ ꝑcinet
quiꝰ sunt stelle celi ad harenam c̾re :¬
Hic sane illa sententia ponit᷑ cuius
apłs meminit ꝓpt̾ dĩ gram cõmen¬
dandã. credidit abraham dõ. ⁊ re¬
putacum ẽ. illi adiusticiam: ne cir¬
cumsio głiaretur. gentesq incircũ¬
cisas ad fidẽ xp̃i Nollet ailimuti:
Hoc enĩ quando factũ ẽ: ut creden:¬
ti abrahe deputarecur fides eiꝰ ad:
iusticiam: nondũ fuerat circumcis:¬

Expanded text:
ad Abraham in uisu. Qui cum ei protectionem mercedemque promitteret ualde multam, ille de posteritate sollicitus quendam Eliezer uernaculum suum futurum sibi dixit heredem, continuoque illi promissus est heres, non ille uernaculus, rat exiturus: rursusque semen innumerabile, non sicut arena terrae, sed sicut stellae coeli : ubi mihi magis videtur promissa posteritas coelesti felicitate sublimis. Nam quantum ad multitudinem pertinet, quid sunt stellae coeli ad arenam tecujus Apostolus meminit propter Dei gratiam commendandam, Credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam : ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti. Hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat circumcis
Abbreviated transcription (Latin):
Tał ẽ. & qui opcime currit p̃t̃ uiam:
Nonne gͦ erat melius ce colerabiliꝰ ut ẽẽc
gubnator ille aliquanto inualidior:
icum labore & aliqua difficultate gu¬
bernacula regeret. & tanĩ reccũ debi¬
tumq cursum tenerae: rursusq ęciã
laret. quã p̃t̾ uiam forcit̾ curreret:
Optimus ergo ille qui &e uiam tenet:¬
⁊ bene ibi ambulat: Sequencis aut̃
spei: qui ce si aliquantum claudicat.
ñ omĩno ut erret aut remaneat. sed
ꝓgrediacur. &e si paulatim: Forcasse
enim sperandum est. eum quo cendit
etiam cardius ꝑuencurũ: frgo fres
exfide iustificatus. ẽ. abraham: Sed
si fidem oꝑa non ꝑcesserunt tam̃ secu¬
ta sunt: Quio enim scriptura dicit:¬

Expanded text:
Talis est et qui optime currit praeter viam. Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumque laret, quam praeter viam fortiter curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius perventurum. 5. Ergo, fratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua st
Abbreviated transcription (Latin):
de agnosco radicem: Si aut̃ hoc p̃t̃
fidem rectam facerae abrabam: nichil
illi ꝓdesset qualecumq illud opꝰ e̾et:
Rursũ si sic tenerar fidem abraham
ut cum dĩ illi imꝑarte offerre s un-
molandum filium. dicerae apud se¬
mar ipsum ñ facio. &etam̃ credo quia¬
ame etiam concẽnentẽ iussa sua li¬
berat dĩ. fides sine oꝑibꝰ mortua ẽ̾et:
& tamꝗͣ radix sine fructu sterił atq
arida remanerae: Quid gͦ: Debeniꝰ
nulla oꝑa p̃ponere fidĩ. id ẽ. ne ance
tur e̾e: ut magne uires & cursus celer
rimus p̃t̃ uiã: Nemogͦ compucte bona
bonũ opꝰ ñ erat Bonũ enĩ opꝰ intentio
facit: Intencionẽ fides dirigit: Ñ ualde
attendas quid homo faciat: s qͥcũ fac̃
aspiciat quo lacertos optime guber¬
nationis dirigat: Fac enĩ hominẽ oper¬
me gub̾nare nauẽ. & ꝑdidisse quoten¬
dit: ñne iste quanco sibi uidetur in
naui gub̾nanda agilior &e efficatior.
tanto ꝑiculosius eam sic gub̾nat. ut
ad naufraugium ꝓperando ꝑducat:

Expanded text:
de agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semetipsum, Non facio, et tamen credo quia me etiam contemnentem jussa sua liberat Deus; fides sine operibus mortua esset, et tanquam radix sine fructu sterilis atque arida remaneret. 4. Quid ergo? Debemus nulla opera praeponere fidei, id est ut ante tur esse, ut magnae vires et curimus praeter viam. Nemo ergo computet bona bonum opus non erat. Bonum enim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando perducat?
Abbreviated transcription (Latin):
Si querere uoluerit ance gram̃ qͥd
meruit ut acciperet eam mala sua
poterit homo inuenire ñ bona ard¬
si eũ unius diei uicã habentẽ super
terram. grã saluatoris inuenerit:
qr si aliquid boni oꝑatur homo ue
grãm mereatur. non en merces im
pium. ut deputetur fides eiꝰ ad usti
cequam grã iustificetur. hoc ẽ ustus
efficiatur. impiuf Quid. ẽ. nͥ impius:
Quẽ si debicum sequeretur. Quid eiꝰ
merico. nͥ suppliciũ reddetur: Si ergo

Expanded text:
Si quaerere voluerit ante gratiam quid meruerit ut acciperet eam, mala sua poterit homo invenire non bona, etiamsi eum unius diei vitam habentem super terram gratia Salvatoris invenerit. Quia si aliquid boni operatur homo ut gratiam mereatur, non ei merces imppium, ut deputetur fides ejus ad justitequam gratia justificetur, id est justus efficiatur, impius quid est, nisi impius? quem si debitum sequeretur, quid ejus merito nisi supplicium redderetur? Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Thesauritas tͥ iram indiȩ irȩ iusti ui & reuelatu¬
dicii dĩ: Sed qm̃ seruatur quic quid
mali faciunt: nesciunt: Ubi uenerre
ds̃ nr̃ manifestus & ñ silebit: conuoca¬
bit ad se om̃s gentes. sic̃ dic̃ euangłiũ:
Et seꝑabit qͦsdam ponens ad dexteram:
qͦsdam ad sinistram. & incipit tractare

Expanded text:
laturarii. Sed quoniam servatur quidquid mali faciunt, et nesciunt: ubi venerit Deus noster manifestus, et non silebit, convocabit ad se omnes gentes, sicut dicit in Evangelio, et separabit, quosdam ponens ad dexteram, quosdam ad sinistram: et incipiet jam tractare
Abbreviated transcription (Latin):
feras de die indiem: Subito enĩ ue¬
nit ira eius. & intemꝑe uindicte dis¬
pdet cez lilis qͥ speratione ꝑriclitant᷑
quid dicit: Inquacumq die fuerit
conuersus intquus : om̃s iniquicates
eius obli uiscar. Propẽ illos ergo qͥ
desꝑatione periclitantur: ꝓposuit
indulgentiam portum: Propt̾ illos
qui sp̃e ꝑiclitantur. & dilationibus
insuduntur: fecit diem mortis incer
tum: Quando ueniat ultimꝰ dies nescis:
ingͥtus quia hodiernũ habes inqͦ cor¬

Expanded text:
iem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te . Illis qui desperatione periclitantur, quid dicit? In quacumque die iniquus conversus fuerit, omnes iniquitates ejus obliviscar . Propter illos ergo qui desperatione periclitantur, proposuit indulgentiae portum: propter iqui spe periclitantur et dilationibus illuduntur, fecit diem mortitum. Quando veniat ultimus dies, nescis. Ingratus es, quia hodiernum habes, in quo cor
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ irȩ indie ire & reuelationis iusti
iudicii dĩ: qui redd&e unicuiq secũdũ
oꝑa sua lile gͦ augar longanimicatẽ.
etu auges iniqͥtatem: Frit illiꝰ ches¬
aurus insempit̃na miscđia: s in eis
qͥ ñ contẽp̃serunt miscđiam luus auc̃
chesaurus in ira inuenitur. Et qđ̾ po¬
nis cocidie ꝑ modicum: p̾ea massam
inuenturus es. Minutatĩ in ponis: sed
cumulum inuenies Noli accendere
minuta peccata tua cotidiana De mi¬
iuicissimis guttis: flumina implent᷑¬

Expanded text:
evelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina implent
Abbreviated transcription (Latin):
mictit In thesaur̃ celestem. boni quid
colligant sciunt. mali quid colligant
nesciunt. Bonꝰ enĩ ponit inthesauro ce
homines quib subuenit:  scit qm̃ fideł
ẽ custos. qͥ illi seruat omiã quȩ reponit.
Et ñ ea uid&: s dechesauro suo certus ẽ.
quia neq aliquid a fure suripitur:
neq ab hoste inuaditur. neq ab inimi¬
co & in ꝓbo & potenti quasi euicto tollit᷑.
s semꝑ manebit quia a dnõ potentissi¬
mo custoditur. Si enĩ homines pecunias
fideli seruo commodant. & securi suis
misericordias suas cõm̃odant potenci

Expanded text:
sic contra in thesaurum coelestem boni quid colligant sciunt, mali quid colligant, nesciunt. Bonus enim ponit in thesauro cohomines quibus subvenit; et scit quoniam fidelis est custos, qui illi servat omnia quae reponit. Et non ea videt, sed de thesauro suo certus est, quia neque aliquid a fure subripitur, neque ab hoste invaditur, neque ab inimico et improbo et potente quasi e victo tollitur; sed semper manebit, quia a Domino potentissimo custoditur. Si enim pecunias homines fideli servo commendant, et securi sunt; misericordias suas commendant potenti
Abbreviated transcription (Latin):
cum dicerar apłs quicũq sine lege
peccauerunt sine lege ꝑibunt:
le illa lege agebat quam ds̃ dedic
pmoysen famulũ suũ popło suo isrł.
Hoc ipsa quecirtunistant uerba eius
ostendunt: Dispucabat enĩ de udeis
& grecis. id ẽ de gentibus non adcir¬
cumcisionẽ. s adp̃putiũ ꝑtinentib:
idõ sine lege eos dicens. quia ñ accepatł
legem. quam se accepisse głiabantur

Expanded text:
cum diceret Apostolus, «Quicumque sine lege peccaverunt, sine lege peribunt,» de illa lege agebat quam Deus dedit per Moysen famulum suum populo suo Israel. Hoc ipsa quae circumstant, verba ejus ostendunt. Disputabat enim de Judaeis et Graecis, id est Gentibus, non ad circumcisionem, sed ad praeputium pertinentibus; ideo sine lege eos dicens, quia non acceperant legem quam se accepisse gloriabantur
Abbreviated transcription (Latin):
tantũmͦ ñ ꝑire. tamquã ꝑpenas tran:¬
sitorias credantur eẽ purgandi : sic̃
ille deqͦ dictum est. ipse aut̃ saluus erit.
sic cam̃ quasi ꝑ ignem: Sed hoc merico
fundamenti bene intelligit᷑. de quo
agebat apłs ut hoc dicerae: Suꝑiꝰ quip¬
pe dixerat. ut sapiens archicectꝰ fun¬
dam̃tũ posuis: Alius e elificat unus¬
quisq enĩ aut̃ uideat quomͦ super¬
edificet: fundam̃cũ enĩ aliud nemo

Expanded text:
tantummodo, non perire: tanquam per poenas trantantummodo, non perire: tanquam per poenas transitorias credantur esse purgandi, sicut ille de quo dictum est, «Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem.» Sed hoc merito fundamenti bene intelligitur, de quo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Superius quippe dixerat, «Ut sapiens architectus fundamentum posui; alius superaedificat: unusquisque autem videat quomodo superaedifi
Abbreviated transcription (Latin):
&r ait. quicumq enĩ sine lege pecca¬
uerunt: sine lege ꝑibunt: & quicũq
in lege peccauerunt ꝑlegem iudicabun¬
tur: hos utiq uideos. illos aut̃ grecos
uolens intelligiꝰ. qͣd̾ de his agebatur.
utrosq sub peccaco ẽẽ demonstrans.
ut egeresgrã utriq fateantur: ꝓpt̃
peccauer: & egent głia dĩ. iustificati
gratis ꝑgrãm ipsius ꝑ redemptionẽ
que ẽ in xp̃o iħu Quos itaq dicit
om̃s peccasse. nͥ uideos & grecos: de
inquit iudeos & grecos omẽ sub peccato
eẽ. ac ꝑhoc qͥ cũq sine lege peccauer̃.
illa scilicar de qua uidei głabantur.
sine lege ꝑibunt. Et quicũq in lege
peccauerunt. id ẽ. ipsi uidei ꝑ legem
iudicabuntur. Nec idõ ñ ꝑibunt.
nͥ credant in eum qui uenit querere
chatͥolici tractatores. in his apłi uerb̾
alit̾ quam se res habet. parũ atten¬
dendo saprͥerunt: ut dicerent illos
ꝑire qui sine lege peccauerunt: hos
aut̃ qͥ in lege peccauerunt. uidicari

Expanded text:
Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt; et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur» . Hos utique Judaeos, illos autem Graecos volens intelligi, quoniam de his agebat; utrosque sub peccato esse demonstrans, ut egere se gratia utrique fateantur: propter peccaverunt, et egent gloria atiam ipsius, per redemptionem quae est in Christo Jesu.» Quos itaque dicit omnes peccasse, nisi Judaeos et Graecos, de inquit, «Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse» . Ac per hoc «quicumque sine lege peccaverunt,» illa scilicet de qua Judaei gloriabantur, «sine lege peribunt; et quicumque in lege peccaverunt,» id est ipsi Judaei, «per legem judicabuntur.» Nec ideo non peribunt, nisi credant in eum qui venit quaerere catholici tractatores, in his Apostoli verbis aliter quam se res habet, parum attendendo sapuerunt, ut dicerent illos perire qui sine lege peccaverunt; hos autem qui in lege peccaverunt, judicari
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c iħs: & cetera usq ad eundẽ loc̃
ubi eũ dicit ꝑ ignẽ saluari. qͥ super
hoc fundamencũ. ñ aurũ argentũ
lapides p̃ciosos. s ligna fenum: stipulã
edificat. ñ canĩ respuit. ne recipiat nec
receptum deserit fundam̃tũ. idq om¬
nib carnalibꝰ sius qͥb capit̾ acq suc¬
cumbit delectationib ante ponit. cũ
adhucͥ articulũ uentum fuerit ut
ante ponitur . xp̃s: non ille ẽ ance
fundamentum: Omĩb quippe struc¬
ture posterioribꝰ partib ante ponit᷑
fundamentũ: Nec cogitasse existimo
eos. qui senser: pire dequib dictũ ẽ.
ꝑ legem iudicabuntur: nͥ quia funda¬
mentum habent xp̃m̃: Parũ ergo
attenderunt qd̾ demonstrauimꝰ: atq
ipsa scriptura clamat. de uideis hoc
apłm. dicere quisine fundamento sc̃

Expanded text:
 et caetera usque ad eumdem locum, ubi eum dixit per ignem salvari, qui super hoc fundamentum, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam aedificat ; non tamen respuit ne recipiat, nec receptum deserit fundamentum; idque omnibus carnalibus suis, quibus capitur atque succumbit, delectationibus anteponit, cum ad hunc articulum ventum fuerit, ut anteponitur Christus, non illi est fundamentum. Omnibus quippe structurae posterioribus partibus anteponitur fundamentum. Nec cogitasse existimo eos qui senserunt non perire de quibus dictum est, «Per legem judicabuntur,» nisi quia fundamentum habent Christum. Parum ergo attenderunt quod demonstravimus; atque ipsa Scriptura clamat, de Judaeis hoc Apostolum dicere, qui sine fundamento sunt
Abbreviated transcription (Latin):
habet: & ipsa ẽ om̃is pie intentionis
accionisq ꝑfeccio: fropt̃ hanc sacram̃¬
tis ei imbuimur: ꝓpt̾ hanc mirabilibꝰ
eius oꝑib & sermonib erudim᷑: ꝓpt̃
hanc spñi eius pignus accepimus:
ꝓpt̾ hanc ineum credimus. & sꝑamꝰ.
& amore ipsius quantum donat ac¬
cendimur: ꝓpt̾ hanc deniq omnẽ
tribulationem forcit̾ toleramꝰ. ut
inea felicit̾ sine tribulatione regnemꝰ.
Hera enĩ pax unitatẽ facit: qm̃ qͥ¬

Expanded text:
abet, et ipsa est omnis piae intentionis actionisque perfectio. Propter hanc sacramentis ejus imbuimur: propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur: propter hanc Spiritum ejus pignus accepimus; propter hanc in eum credimus et speramus, et amore ipsius, quantum donat, accendimur: propter hanc denique omnem tribulationem fortiter toleramus, ut in ea feliciter sine tribulatione regnemus. Vera enim pax unitatem facit : q
Abbreviated transcription (Latin):
das iniuditium: Aletuendũ ẽ rursus.
ne te occidat desꝑacio: & cum putas
iam cibi ñ ignosci quȩ grauia cõmulb.¬
ti: non agas pęnitentiam: & incurras
inudicem sapientiam quȩ dicit Et
ego uestre ꝑdicioni suꝑ ridebo Quid
ergo egit ds cũ ꝑiclicantib utroq¬
ea udeuin reg drtabunt : Boni uero
ea mipisi quidẽ scđm bone uolun¬
ctis si e merita p̃mium consequent᷑
aeiam ipsam bonam uoluntatem
i gram consecuti sunt. Ac sic imple¬
uir qđ scriptum ẽ. Ira & indignatio
cribulatio & angustia. in omẽm aĩã
hominis oꝑancis malũ. iudei pͥmũ

Expanded text:
idas in judicium: metuendum est rursus idas in judicium: metuendum est rursus ne te occidat desperatio, et cum putas jam tibi non ignosci quae gravia commisisti, non agas poenitentiam, et incurras in judicem Sapientiam, quae dicit, Et ego vestrae perditioni superridebo . Quid ergo agit Dominus cum periclitantibus utroqta iudicium reportabunt. boni uero etiam ipsi quidem secundum bonae uoluntatis suae merita praemium consequentur, sed etiam ipsam bonam uoluntatem per dei gratiam consecuti sunt. ac sic impletur, quod scriptum est: Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operanti
Abbreviated transcription (Latin):
uerax dñs. largieur tͥ spat̾ium cor-¬
rectionis : s cu plus amas dilationem qͥ
emendationem: Mlalus fiusti ueric ho¬
die bonus esto: Et hodiernum diẽ̃
malitia ꝑegisti: uel cras mutare Sẽp
expectas. & de miscđia dũ tibi pluri¬
mun polliceris. quasi ille qui tibi p
ꝑando: contrariis reh contrariis afec¬
tionibꝰ Spearando decipitur: ꝗͥ dicit
piditatib meis: impleam desid̾ĩa ani¬
mȩ meȩ: Quare hoc: quia misericors
qui cum inciderint ingrauia peccata.
putantes sibi ñ posse iam innosci pe¬
nitentibꝰ & statuentes se addamnatiõe
sine dubio destinatos. dicunt apud se¬
ipsis. iam damnatisumus Quare qđ
non uolumꝰ faciamus: Animo gladia¬
torum. ferro destinatoꝵ. ido molesti
sunt desꝑati: Iam enim qđ timeant
ñ habent. & uehement̾ timendi sunt:
lstos desꝑatio necat: spes illos Int̾ spem
& desꝑationem: fluctuat animus Ale:¬
tuendum ẽ: ne te occidat spes: & cũ
multum speras de misericordia. in&¬

Expanded text:
verax Dominus. Largitur tibi spatium correctionis: sed tu plus amas dilationem quam emendationem. Malus fuisti heri? hodie bonus esto. Et hodiernum diem in malitia peregisti? vel cras mutare. Semper exspectas, et de misericordia Dei tibi plurimum polliceris: quasi ille qui tibi peperando, contrariis rebus, contrariis affectionibus. Sperando qui decipitur? Qui dicit,piditatibus meis, impleam desideria animae meae. Quare hoc? Quia misericors qui cum inciderint in gravia peccata, putantes sibi non posse jam ignosci poenitentibus, et statuentes se ad damnationem sine dubio destinatos, dicunt apud seipsos, Jam damnandi sumus, quare non quod volumus facimus? animo gladiatorum ferro destinatorum. Ideo molesti sunt desperati: jam enim quod timeant non habent, et vehementer timendi sunt. Istos desperatio necat, spes illos. Inter spem et desperationem fluctuat animus. Metuendum est ne te occidat spes, et cum multum speras de misericordia, inc
Abbreviated transcription (Latin):
misericors & miserator dñs: lta plane:
Ad huc adde longanimis. Adde ad huc
& mulcum misericors: Sed time qđ
est innouissimo. & uerax: Qđ enim
modo sustin& peccantes: udicaturꝰ
est contemnentes. An diuitias lon¬
ganimitacis. & mansuetudinis eius
contempnis. ignorans quia pacien¬
tira dĩ adpenitentiam te adducit:

Expanded text:
Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Misericors et miserator Dominus. Ita plane. Adhuc adde, longanimis; adhuc adde, et multum misericors: sed time quod est in novissimo, et verax . Quos enim modo sustinet peccantes, judicaturus est contemnentes. An divitias longanimitatis et mansuetudinis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit?
Abbreviated transcription (Latin):
parcit. p̾utas quia placet᷑ ei : hec fe¬
cisti inquit &r cacui. Suspicatus es
iniquitatem qđ ero cibi similis: Nũ
mͥ placent peccata: sed longanimi¬
tate quȩ̨ro recta facta. Si punirẽ pec¬
carores: ñ inuenirẽ confessores: Ergo
te dĩ longanimitare. sua parcendo ad
þenitentiam ad ducit: Tu autẽ cũ co¬
tidie dicis finitur hodiernus dies. et
sic ero & crastino die non enim cras
erit ulcimus. & certio die. ce subito
uenit ira eius fratres ñ tardetis con¬
uerti ad dnm̃: Sunt enim qui p̃pa¬
rant conu̾sionem. & differunt: Et
fit illis uex coruina cras. cras. Coruꝰ
de archra missus. ñ ẽ reuersus: N¬
requirit ds̃ dilectionẽ inuoce corui¬
na: s confessionẽ in gemitu columbi¬
no. Intendant enum qͥ amant in dño
mansuetudinem: & cimeant uerita¬
tem: Et enim dulcis & rectus dñs:
Amas qd̾ dulcis ẽ: time qđ rectus ẽ:
Tamquã mansuerus dixi tacui: sed
tamquã iustus. ñ quid semꝑ tacebos

Expanded text:
parcit, putas quia places ei? «Haec feparcit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et crastino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejus. Frater, non tardes converti ad Dominum . Sunt enim qui praeparant conversionem, et differunt, et fit in illis vox corvina, Cras, cras. Corvus de arca missus, non est reversus . Non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessione. Intendant ergo qui amant in Domino mansuetudinem, et timeant veritatem. Etenim dulcis et rectus Dominus . Amas quod dulcis est, time quod rectus est. Tanquam mansuetus dixit, Tacui: sed tanquam justus, Numquid semper tacebo ?
Abbreviated transcription (Latin):
nicens. tęsauritas tibi iram indiẽ irȩ.¬
ꝙ reuelationis uisti iudicii dĩ: qͥ redd&
unicuiq scđm opera sua Ecce miscđiã
&r uiditium cantabõ tibi dnẽ: Sed minatꝰ
est deuidicio: Humqͥd idõ iudiciũ dei
tancum modo formidandumẽ. & ñ
aniandum: Formidandũ malis ꝓpt̃
pęnam: amandũ bonis ꝓpter coronã:
Quid tam longanuum. qͥd tam mul-
tum inmiscđia : Pec̃catur: & uiuicur:
accedunt peccata: augetur uita: Blas-¬
fematur codidie: & facit solẽ suũ oriri
suꝑ bonos & malos Uocat undiq ad
correctionem: uocat undiq adpęni-¬
tenciam: Ulocat beneficiis crȩature:
uocat inꝑtiendo tempꝰ uiuendi Ulocat
ꝑleccorem: uocat ꝑtraccatorem: uo¬
cat ꝑ intimam cogitationem: Ulocat
ꝑflagellum correctionis. uocat ꝑ
do: tu tibi chesaurizas qd ait apłs irã
indie irȩ: Nam hoc ait apłs An diui¬
nitas bonitatis & longanimitatis eiꝰ
contemnis: Ignoras qnĩ dĩpatientia
ad penicentiam de adducit: Qđ tibi

Expanded text:
nitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ecce, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Sed minatus est de judicio: numquid ideo judicium Dei tantummodo formidandum est, et non amandum? Formidandum malis propter poenam, amandum bonis propter coronam. Qutum in misericordia? Peccatur et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat undique ad correctionem, vocat undique ad poenitentiam, vocat beneficiis creaturae, vocat impertiendo tempus vivendi, vocat per lectorem, vocat per tractatorem, vocat per intimam cogitationem, vocat per flagellum correptionis, vocat per do, tu tibi thesaurizes, quod ait Apostolus, iram in die irae. Nam hoc ait Apostolus: «An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit» ? Quod tibi
Abbreviated transcription (Latin):
duai opera eius. Numquid qm̃ isti
Ssia nequitia ꝑseuerant. i̾o u̾s in
sua patientia ñ ꝑseuerat. ꝑpauca in
hoc scło puniens ne diuma ꝓuidentia¬
mendetur : Animꝰ male sibi conscius
dum iuidetur sibi nullã pęnam pati:
credit quia ñ uidicae dĩ. cum ab uti
patientia dei et non intellige¬
re parcentis benignitatẽ iam̃ sit
ẽ: nondũ iuiditii hisienĩ pͥmo ds per
miscdiam parcero: ñ inueniret quos
piudiciũ coronaret: Est gͦ miscđie
tempꝰ: quando parientia dĩ adpeni¬
tentiam adducit peccantes: Audi
quit o homo omĩs qui uidicas eos qui
faciunt ea & eadẽ :agis. quã tu effugi¬
es uidicium dĩ: intendite Uidebat¬

Expanded text:
dum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc smendetur. Animus vero male sibi dum videtur sibi nullam poenam pati, credit quia non judicet Deus: cum abuti patientia Dei, et non intelligere parcentis benignitatem, jam sit est, nondum judicii. Nisi enim primo Deus per misericordiam parceret, non inveniret quos per judicium coronaret. Est ergo misericordiae tempus, quando patientia Dei ad poenitentiam adducit peccantes. 2. Auquit, «o homo qui judicas eos qui faciunt ea, et eadem agis, quoniam tu effugies judicium Dei?» Intendite.
Abbreviated transcription (Latin):
moysen datam scđm quã sunt p̃uari¬
cantes ceterarũ gentiũ peccacoresiu
Ubi enĩ lex ñ ẽ: nec p̃uaricata : drr
ista lex est. nͥ forte illa de qua idem
dicit apłs. gentes quȩ legẽ ñ habent
naturalit̃ que legis st̃ faciunt. hile¬
gem ñ habentes ipsi sibi sunt lex:
sunt lex. ñ in merico p̃uaricatores
estimantur. om̃s p̃uaricatores cȩrre.
Hullus enĩ ẽ qͥ faciat alteri in uiriam
nͥ qͥ fieri nolit sibi. Et in hoc transgre¬
ditur nature legem: quam ñ sinicur
ignorare dum id ad̾ facit ñ uult pati
Nũ quid aut̃ lex ista naturał ñ erat
li e̾e̾nt: si p̃t̃ naturam humani gene¬
ris e̾e̾ porussent: Mlulcomagis ergo
p̃uaricatores facti sc̾: lege diuina qua
naturał illa. siue instaurata siue
aucta siue firmata ẽ. Iã uͦ si in om̃il
peccatorib terre ñ incongrue depu¬
tantur. ⁊ paruuli ꝓpter originał uin¬
cia peccati. eciam ipsi insimilitudi¬
nem p̾uaricationis ade ad illã pui¬

Expanded text:
m quam sunt praevaricantes caeterarum gentium peccatores? «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio.» Quae ista lex est, nisi forte illa de qua idem dicit apostolus, «Gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt; hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex» sunt lex;» non immerito praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. Nullus enim est qui faciat alteri injuriam, nisi qui fieri nolit sibi: et in hoc transgreditur naturae legem, quam non sinitur ignorare, dum id quod facit non vult pati. Numquid autem lex ista naturalis non erat li essent, si praeter naturam humani generis esse potuissent. Multo magis ergo praevaricatores facti sunt lege divina, qua naturalis illa sive instaurata, sive aucta, sive firmata est. 5. Jamvero si in omnibus peccatoribus terrae non incongrue deputantur et parvuli, propter originalis vincula peccati, etiam ipsi in similitudine praevaricationis Adae , ad illam p
Abbreviated transcription (Latin):
se cõmitere multa mala cotidie: c tam̃
uuere: nichil mali fibi concingere: ꝙ
pucabat aut dormire dm̃: aut res hu¬
manas ñ actendere: aut amare facta
hominum mala: Tollit istam cogitat¬
onem de corde: sed bene intelligencibꝰ.
Quid ergo ait: Existimas o homo qͥ iudi¬
cas eos qui calia agunt. & facis ea. qm̃ cu
esfugies iudic̾ium dĩ: Ec quasi diceret.
quare facio tanta mala cocidie. & nichil
mali michi contingit: secutus ostendit
ei tempꝰ miscdie: Andiuicias benigni¬
tatis & patientie & longanimicatis eiꝰ
contempnis: Quere q̃uia hoc contemp.¬
iam tempꝰ iudicii audi Audisti cempꝰ

Expanded text:
se committere multa mala quotidie, et tamen vivere, nihil mali sibi contingere; et putabat aut dormire Deum, aut res humanas non attendere, aut amare facta hominum mala. Tollit istam cogitationem de corde, sed bene intelligentibus. Quid ergo ait? «Existimas, o homo» «qui judicas eos qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei?» Et quasi diceret, Quare facio tanta mala quotidie, et nihil mali mihi contingit? secutus ostendit illi tempus misericordiae: «An divitias benignitatis, et patientiae, et longanimitatis ejus contemnis?» Et vere quia hoc contemjam tempus judicii audi; audisti tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ias alios grainores alios ieuate po¬
nas in sua ꝑditione passuros In
enĩ pire a dõ dr̃: quis qͥs ab illa bea¬
citudine. quã dat scĩs suis. ꝑsuppa¬
ciũ separatur: Ianta ẽ aut supplcis
quanca ẽ dil̾isitas peccatorum Qut q̃¬
m̾sese habeat. altius iudicat sapien.¬
cia diuina. quã comectura dserutas
aut effacur humana: Isti certe ad
nabent de magno infidelitatis pec¬
cato illam excusationẽ. qua possil
dicerẽ. ñ uidimꝰ. ñ audiuimꝰ Siue ñ
acceptaretur ista excusatio ab illo.
cuiꝰ inscrutabilia st̃ iudicia: siue ae¬
ceptaretur : & si ñ ut ab omũ dam¬
natione liħarent᷑. certe aliquanto

Expanded text:
 alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad tus, non habent de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaretur ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
plegẽ. & peccatũ ut appareat peccacũ.
pbonũ mͥ oꝑatũ ẽ morcẽ. Quomͦ enĩ pec¬
catum ꝑlegẽ cognouit qđ ignorat: Quo¬
mͦ apparet peccatũ qđ ignorat᷑: Sic enĩ
dictũ ẽ ignoro. ñ facio: qͥa nulla consen-¬
sione idego ipse cõmicto. qͦmͦ dicturus. ẽ.
dris impiis non noui uos: quẽ ꝓculdubio
nouerat qđ arguebat. His atq huiꝰ modi
mistã scripcurȩ apłice circonstantiam
diligenter consid̾atis: recce intelligicur
apłs ñqͥdẽ se solũ insua ꝑsona. uerũ alios
etiam sub grã constitutos significasse: s
secũ ñdũ in illa consticutos pace ꝑfecta.
a qua absorbebit̃ mors inuictoria. Deqͣ¬

Expanded text:
peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. quomodo enim peccatum per legem cognouit, quod ignorat? quomodo apparet peccatum, quod ignoratur? sic ergo dictum est \'ignoro\' \'non facio\', quia nulla consensione id ego ipse committo, quomodo dicturus est dominus impiis: nonouiuos, quem procul dubio nouerat quod arguebat. His atque huiusmodi in ista scripturae apostolicae circumstantia diligenter consideratis recte intellegitur apetiam sub gratia constitutos significasse, sed secum nondum in illa constitutos pace perfecta, in qua absorbebitur mors in uictoriam. de
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m ex mortuis uiuificabit &e mor¬
talia corpora ur̃a. ꝑ in habitantẽ sp̃m eiꝰ in
nobis. Uiuificatis igit᷑ mortalib corporibus
nostris ñ solũ ad peccandũ consensio nullo
erit. sed nec ipsa cui non consentiat᷑ carnis
concupiscentia remanebit: quã spĩtui
resistentẽ non hab̾e incarne mortali. ille
tantũ homo potuit. quiꝰ p ipsã ad homines

Expanded text:
um Jesum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis . Vivificatis igitur mortalibus corporibus nostris, non solum ad peccandum consensio nulla erit, sed nec ipsa cui non consentiatur carnis concupiscentia remanebit. Quam spiritui resistentem non habere in carne mortali, ille tantummodo homo potuit, qui non per ipsam ad homines
Abbreviated transcription (Latin):
ad malũ. ñ timore poene. sed amore iusti¬
ciae: hoc ẽ enĩ cũ delectari. ñ nͥ gr̃ȩ depu¬
tanda sit. Nam & illud ubi ait. qͥs me liba¬
bit de corpore mortis huiꝰ: qͥs neget apłm
cũ hec diceret: ad huc fuisse in corpore
mortis huiꝰ : Aqͦ utiq impii ñ liberant
quib eadẽ corpora ad tormenta: reddunt.
ȩcerna. lib̾ari gͦ ẽ. a corpore mortis huiꝰ:
omĩ sanato langore. concupiscentiȩ car¬
nis. ñ ad penã corpꝰ reciꝑe. sed ad głam.
Huic loco & illuq satis consonat. Eciam

Expanded text:
ad malum non timore poenae, sed amore iustiad malum non timore poenae, sed amore iustitiae — hoc est enim condelectari — non nisi gratiae deputanda sit. Nam et illud ubi ait: quis me liberabit de corporemortis huius? quis neget apostolum, cum haec diceret, adhuc fuisse in corpore mortis huius? a quo utique impii non liberantur, quibus eadem corpora ad tormenta aeterna redduntur. liberari ergo est a corpore mortis huius omni sanato languore concupiscentiae carnis non ad poenam corpus recipere, sed ad gloriam. huic loco et illud satis con
Abbreviated transcription (Latin):
conclusic. Igitur ipse ego m̃te set uoleg¬
dĩ. carne aut̃ legi peccati. Carne scilicit
legi peccati c̃cupiscendo: m̃te aũ legida
eidẽ concupiscentiȩ non consentiendo.
Nulla gͦ c̃depnatio ẽ nc̃ his qͥ sunt in ap̃o¬
iħu. Non enĩ damnat᷑. nͥ qͥ concupiscentie
carnis consentit ad malũ. Lex eni sps iutȩ
in xp̃o iħi lib̾auit te a lege peccati omo¬
tis: ne scilicae consentientionẽ tuã concu¬
piscentia sibi uindicet carnis. Ec ea quȩ
secuntur. eundẽ sensũ magis magisq de¬
monstrant. Sed adhibendus est modus
Uisũ aũ aliquando etiã mͥ fuerat hominẽ
sub lege. isto apłi sermone describi: sed
ium mͥ postea ista u̾ba fecerunt qđ ait.
nc̃ aut̃ iã ñ ego oꝑor illud. Ad hoc enĩ ꝑti¬
net qd̾ ait postea. Nulla gͦ condep̃natio ẽ.
nc̃ his qͥ sunt in xp̃o iħu. Ec qͥa ñ uideo
qͦmͦ diceret homo sub lege. cũ delector
qlegi dĩ scđ̾m interiorẽ hominẽ: tũ ipsa
delectacio boni quȩ etiam ñ consentit

Expanded text:
concludit: igitur ipse ego menteseruio legidei, carne autem legipeccati, carne scilicet legi peccati concupiscendo, mente autem legi dei eidem concupiscentiae non consentiendo. nulla ergo condemnatio est nunc his, qui suntinChristoIesu. non enim damnatur, nisi qui concupiscentiae carnis consisto Icsu liberauit te a lege peccati et mortis, ne scilicet consensionem tuam concupiscentia sibi uindicet carnis. et ea quae sequuntur eundem sensum magis magisque demonstrant; sed adhibendus est modus. Visum autem aliquando etiam mihi fuerat \'hominem sub lege\' isto apostoli sermone describi sed uim mihi postea ista uerba fecerunt, quod ait: nunc autem iam non ego operor illud. ad hoc enim pertinet quod ait et postea: nulla ergo condemnatio est nunc his, qui sunt in Christo Iesu, et quia non uideoctor legi dei secundum interiorem hominem, cum ipsa delectatio boniqua etiam non consentit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ malũ ex concupiscentia. cui ñ con¬
msentit qͥ dic̃. ia ñ ego opor illud. Aptius
aũ qđ seqͥtur. utrũq declarat. Conde¬
lector enĩ legi dĩ scdm interiorẽ homi¬
nnẽ. uideo aut̃ aliam legẽ inm̃bris meis
repugnantẽ legi m̃cis meȩ. & captiuan.¬
tẽ me inlege peccati quȩ ẽ inm̃bris¬
En meis. Sed dix̃ captiuantẽ mẽ. potest mo¬
uere. si nulla consensio ẽ. Unde ꝓpt̾ ista
tria duo scilicae de qͥbꝰ iã disputauimꝰ qđ
ait. ego aũ carnalis sũ. & uenundatus
sub peccato. &e hoc terciũ capciuantẽ in
colege peccati qđ ẽ inm̃bris meis: potest
uiden apłs eũ de scribere qͥ sublege ad¬
huc uiuit. ndũ sub grã Sed sic̃ illa duo
exposuimꝰ ꝓpt̃ carnẽ ad huc corruptibi¬
lẽ dicta: sic & hoc pocest incelligi ut cap¬
non consensione. & idõ captiuantẽ me
quia &e in ipsa carne ñ ẽ. aliena natura
sed nr̃a. Sic̃ gͦ exposuit ipse qͥ id dixe¬

Expanded text:
autem malum ex concupiscentia, cui non conautem malum ex concupiscentia, cui non consentit qui dicit: iam non ego operor illud. Apertius autem quod sequitur utrumque declarat: c o ndelector enim legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae et eaptiuantem me in lege peccati, quae est in membris meis. sed quod dixit \'captiuantem me\', potest mouere, si nulla consensio est. unde propter ista tria, duo scilicet, de quibus iam disputauimus, quod ait: ego au tem carnal is su m, et: u enundatus sub peccato, et hoc tertium: captiuantem in lege peccati, quaeest in membris meis, potest uideri apostolus tum describere, qui sub lege adhuc uiuit, nondum sub gratia. sed sicut illa duo exposuimus propter carnem adhuc corruptibilem dicta, sic et hoc potest intellegi, ut \'capnon consensione et ideo \'captiuantem me\', quia et in ipsa carne non est aliena natura, sed nostra. sicut ergo exposuit ipse quid dixe
Abbreviated transcription (Latin):
piscit. & consentit. & agit. qͦmͦ ñ ipse illud
oꝑatup. etiam si se oꝑari doleat. & uinci
grauit᷑ ingemiscat: lã illud qđ seqͥt᷑.
ñ unde loqͥtur aꝑtissimẽ ostendit.
Scio enĩ quia ñ habitat ĩnme hoc est
in carne mea bonũ : Si enĩ tĩ exponera
adiungendo hoc ẽ in carne mea: aliter
fortasse acciꝑetur qd̾ dix̃ in me. Ac ꝑhoc
uersat hoc idẽ repeceus & inculcans.
Hoc̃ enĩ ẽ ꝑficere bonũ. ut nec concupis¬
cat hõ: imꝑfectũ ẽ aut̃ bonũ quando
concupiscit etiam si concupiscentiȩ ñ
consentit ad malũ. Non enĩ qđ uolo fa¬
cio bonũ inqͥt: sed qđ nolo malũ hoc ago
Si aũ qđ nolo ego hoc facio: iam ñ ego oꝑor
illud s qđ habitat inme peccatũ. Id re¬
petiuit inculcans. & canq tardissimos
de somno excitans: inuenio gͦ legẽ inqͥt.
uolenti mͥ face̾ bonũ: qm̃ mͥ malũ adia¬
cet. Illud gͦ bonũ ẽ uolentis facẽ: adiacce

Expanded text:
piscit et consentit et agit, quomodo non ipse illud piscit et consentit et agit, quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat et uinci grauiter ingemescat? Iam illud quod sequitur nonne unde loquatur apertissime ostendit ? scio enim quia non habitatinme, hocest in carne mea, bonum. si enim non exponeret adiungendo: hoc estin carne mea, aliter fortasse acciperetur quod dixit: in me. ac per hoc uersat hoc idem repetens et inculans: hoc est perficere bonum, ut nec concupiscat homo. Imperfectum est bonum, quando concupiscit: etiamsi concupiscentiae non consentit ad malum. non enim quod uolo facio bonum, inquit, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatu 111. id repetiuit inculcans et tamquam tardissimos de somno excitans: inuenio ergo legem, inquit, mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi malum adiacet. illa ergo bonum est uolenti facere, adiacet
Abbreviated transcription (Latin):
si in ipsa ꝑsona ñ se solũ sed om̃s accipi uelit.
qͥ se nouerunt sp̃itali dilectione cũ cariis
affectione sine consensione confligere e
An forte metuimꝰ ea quȩ secuntur. Qđ
enĩ oꝑor ignoro. ñ enĩ qđ uolo hoc ago. sed
qđ odi illud facio.: Ne forte ex his u̾bis
qͥsq consentire carnis concupiscentiȩ ad
sid̾andũ ẽ qđ adiungit. Si aut̃ qđ nolo
hoc facio: consentio legi qm̃ bona ẽ. Magis
enĩ se dicit legi consentire. quã cartus con¬
cupiscentiȩ. Hanc enĩ peccatĩ noĩe appel¬
lat. fãcere gͦ se dicit & oꝑari. ñ affeccu con¬
sentiendi & implendi. s ipso motu concupis
de dicit. Nunc aut̃ iam ñ ego oꝑor illud.
s id qđ inme habitat peccatũ. Quid est
nẽ aũ. nisi iã nc̃ sub grã qͥ lib̾auit delec¬
tacionẽ uoluntatis a consensione cupidi¬
statis: Nonenĩ meliꝰ intelligit᷑. ñ ego oꝑor:
nͥ qͥa ñ consentit exhibere menbra sua
arma iniquitatis peccato. Nã &e si concu¬

Expanded text:
si in sua persona non sc solum, sed omnes accipi uelit, qui se nouerunt spiritali dilectione cum carnis affectione sine consensione confligere? An forte metuimus ea quae sequuntur: quod enim operor, ignoro; non enim quoduolo, hocago, sed quod odi, illud facio, ne forte ex his uerbis quispiam consentire carnis concupiscentiae ad siderandum est quod adiungit: si autem quod nolo hoc facio, consentio legi quoniam bona. magis enim se dicit legi consentire quam carnis concupiscentiae — hanc enim peccati nomine appellat —; facere ergo se dixit et operari non affectu consentiendi et inplendi, sed ipso motu concupiscde dicit: nunc autem iam non ego operor illud, sed id quod habitat in me peccatum. quid est \'nunc autem\' nisi \'iam nunc sub gratia, quae liberauit delectationem uoluntatis a consensione cupiditatis\'? non enim melius intellegitur: non ego operor, nisi quia non consentit exhibere membra sua arma iniquitatis peccato. nam si et concu
Abbreviated transcription (Latin):
malitia faciant ñ ÷ ineor potesta¬
te s dĩ. diuidentis tenebras. & ordinan¬
tis eas. Ut hinc etiã qđ faciunt contra
uoluntatẽ dĩ. ñ impleat᷑ nͥ uoluntas dĩ÷
legimꝰ in actib apłoꝵ qđ cũ dimissi a
udeis apłi uenissent ad suos & indi¬
cassent quanta cis sacerdotes & seniores.
mes om̃s addin & dixerunt. Dñe tu es
qui fecisti cȩlum & cerram. mare & oĩa
quȩ uieis sunt. qͥ ꝑ os patris nr̃i dauid
scĩ pueri tui dixisti. quare fremuert̃
gentes. & popłi meditati sunt inapia.
astiterunt reges terrȩ & pͥncipes conue

Expanded text:
malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas, ut hinc etiam quod faciunt contra voluntatem Dei non impleatur nisi voluntas Dei. Legimus in Actibus apostolorum: Cum dimissi a Judaeis apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores dmes omnes ad Dominum, et dixerunt: Domine, tu es qui fecisti coelum et terram et mare, et omnia quae in eis sunt, qui per os patris nostri David sancti pueri tui dixisti: Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania: Astiterunt reges terrae, et principes
Abbreviated transcription (Latin):
cauic ubi ait. Qđ querebat isrł. hoc ii
est conserutꝰ. Clectio aut consecuta ÷.
intelligendi sunt. mimici ꝓpt̃ nos. Ubiuero
audimus. electio aut̃ consecuta ÷: ibun¬
telligendi sunt dilecti ꝓpt̾ patres. Qͥb
patrib utiq ista ꝓmissa sunt. abrahȩ
dicte sunt ꝓmissiones & semini eł. Unͥ¬
& in ista olea oleast̃ in serit᷑ gentium.
Iam porro electionem quamdicat quia
rere. qm̃ reliquiȩ ꝑelectionem gr̃ȩ sal¬
ue facte sunt. Hȩc electio consecuta ẽ.
ȩteris excecatis Sedm hanc electionẽ
istłite dilecti ꝓpt̾ patres. Non emm
uocatione illa uocatione sunt de qua
dictumẽ multi uocati: s illa quauo¬
cantur electi. Unde &e hic post ea qͣm
dox̃ secd̃m electionem aut̃ dilecti ꝓpt̃
patres. continuo iinde agimꝰ. Sine pe

Expanded text:
cavit, ubi ait, Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus: electio autem consecuta est, intelligendi sunt inimici propter nos: ubi vero audimus, Electio autem consecuta est; ibi intelligendi sunt dilecti propter patres: quibus patribus utique ista promissa sunt. Abrahae quippe dictae sunt promissiones et semini ejus . Undeet in ista olea oleaster inseritur Gentium. Jam porro electionem quam dicat, quirere; quoniam reliquiae per electionem gratiae factae sunt . Haec electio consecuta est, caeteris excaecatis. Secundum hanc electionem Israelitae dilecti propter patres. Non enim vocatione illa vocati sunt, de qua dictum est, Multi vocati ; sed illa qua vocantur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, Sine p