comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos uersicłos adscripsit. ut simul ẜ u
rgatio uł ex lege qi octaua die cir¬
cũcisionis sollẽpnitas impleri statu¬
ta ẽ: ł qr totꝰ mundris comquinatꝰ
erat peccatis nr̃is. & septẽ illis pollu¬
tis dieb Ubi aut̃ uenit dies resurrec¬
tionũ. ꝯuiuficati dño iħu resurre¬
ximꝰ. &. erecti sumꝰ innouitate uitȩ.
p̃ferentes ablutionis gram. Mcritoq
pͥmogenita offerimꝰ aĩamtia. uifigu¬
ra pͥmogeniti filii d̾i. castitatis & sim¬
plicitatis sp̃itale sacrifuuũ. acceptũ
d̾õ. ñ quarto aut .u. die ne unmun¬
dũ aut inconsũmatũ sacrificiũ sit.
s octaua die qͣ õs in xp̃i resurrecti¬
one ñ solũ refuscitati s confortati fu¬
muĩ. Unde licet in baptismate statim
sit plena purcetio tam̃ ꝙ ablatio¬
nis ipsiꝰ sacrificiiq rationẽ baptiza¬
tꝰ debet cognosc̾e. ñ offert sacrificiũ
nͥ octauũ diẽ ingrediat᷑. ut informa¬

Expanded text:
nos uersiculos adscripsit, ut simul et unos uersiculos adscripsit, ut simul et urgatio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati domino Iesu resurreximus et erecti sumus in nouitate uitae praeferentes ablutionis gratiam. meritoque primogenita offerimus animantia in figura primogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacrificium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informa
Abbreviated transcription (Latin):
CEU
uelut
tube
increpii¬
erit sons
⁊clauid
tam̃ moraliũ magniis magister
quantũ in eo excel bat. et hic psal¬
mi eiꝰ sũma declarant gr̃ã. Siqͥ¬
den. cũ sualus omĩs dotrũtia
moralis sit. tum marime sumui¬
tate cãminis & psallendi dulcedi¬
ne delectat aures animũq mul¬
cet: meritoq plerisq locis mora¬
liũ psalmoꝵ sententias taquã ste¬
llaria diffucht lumina que elu¬
cent atq eminent. Centesimũ uͦ
& octauũ decimũ psalmũ uelut
plem luminis solẽ meridiano fer¬
uente calore inꝓces sa libri ꝯsttuu¬
it ętate. ut neq matutum ortus
semiplena exordia. neq uesꝑtim
occasus qͥd̾a semilis defectꝰ claritate
aliqͥd ꝑfec̾ti splendoris decerperent.
Quẽ ꝑ singłas hebreoꝵ digessit lit¬
teras. ut quẽ admodũ paruulorũ
ingenia pͥmis litterarũ elementis
adsuescunt discendi usũ ad sume.
ita etiã nos huimodi elem̃tis usũ dis¬
camꝰ uiuendi. Litt̾is aũt singłis octo¬

Expanded text:
cet uelut tubae increpuerit sono Dauid tamen moralium magnus magister, quantum in eo excellat ethica, psalmi huius summa declarat gratia, siquidem cum suauis omnis doctrina moralis sit, tum maxime suauitate carminis et psallendi dulcedine delectat aures animumque demulcet. meritoque plerisque locis moralium psalmorum sententias tamquam stellarum diffudit lumina, quae elucent atque eminent; centesimum uero et octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum discamus uiuendi. Litteris autem singulis octo
Abbreviated transcription (Latin):
q immunia. Quoꝵ significationeᷤ.
locis siuis aꝑiemꝰ. Centefimꝰ & unde¬
cimꝰ psalmus ꝑ has litt̾as in he¬
breo inpͥncipiis uersicłoꝵ digestꝰ
ẽ: & ẽ totꝰ ethicus. Et centesimus &
decimus mͥ ita scriptus uidetur.
Deniq uicenos & binos uersus ali¬
bent. & singłis uersib singłe expli

Expanded text:
um significationes locis \' suis aperiemus. centesimus et undecimus psalmus per has litteras in Hebraeo in principiis uersiculorum digestus est et est totus ethicus; et centesimus et decimus mihi ita scriptus uidetur. denique uicenos et binos uersus habent et singulis uersibus singulae expli
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ agnitione sacram̃toꝵ. celestrũ nͣ
qͣsi rudis hostia. s qͣsi rationis capax.
tẽ deinũ suũ mitnꝰ altarib sacris
offerat cũ ceꝑit c̾e̾ instructior. ne of¬
ferentis in scientia contaminet ob¬
lationis mysteriũ. Titulus autẽ
ꝓsalmi alleluia ẽ. hoc ẽ laus di.
In his enĩ uere d̾s lauidat᷑: inqͥb ẽ
peccatoꝵ remissio. Ueniq in suꝑiore

Expanded text:
tus agnitione sacramentorum caelestium non tus agnitione sacramentorum caelestium non quasi rudis hostia, sed quasi rationis capax tunc demum suum munus altaribus sacris offerat, cum coeperit esse instructior, ne offerentis inscitia contaminet oblationis mysterium. Titulus autem psalmi Alleluia est, hoc est, \'laus dei\'. in his enim hymnis uere deus laudatur, in quibus est peccatorum remissio. denique in supe
Abbreviated transcription (Latin):
ficatioĩs. Octaua enĩ die sollẽpnis pu¬
rgatio uł ex lege qr octaua die cir¬
cũcisionis sollẽpnitas impleri statu¬
ta ẽ. ł qr totꝰ mundris comquinat᷑
erat pecçatis nr̃is. & septẽ illis pollu¬
tis dieb Ubi aut̃ uenit dies resurrec¬
tionis. ꝯuiuificati dño iħu resurre¬
ximꝰ. & erecꝰti sumꝰ innouitate uitȩ.
p̃ferentes ablutionis grãm. Meritoq
pͥmogenita offerimꝰ aĩamtia. infigu¬
ra pͥmogeniti filii di. castitatis & sim¬
plicitatis sp̃itale sacrifuiũ. acceptũ
d̾o. ñ quarto aut .u. die ne immun¬
dũ aut inconsumatũ sacrifictũ sit.:
s octaua die qͣ õs in xp̃i resurrecti¬
one ñ solũ resuscitati s confortati su¬
mus. Unde licet in baptismate statim
sit plena purietio tam̃ ꝙ ablutio¬
nis tpsiꝰ sacrificiiq rationẽ baptiza¬
tꝰ debet cognosc̾e. ñ offert sacrificiũ
nͥ octauũ diẽ ingrediat᷑. ut informa¬

Expanded text:
ae sanctificationis. octaua enim die sollemnis puae sanctificationis. octaua enim die sollemnis purgatio uel ex lege, quia octaua die circumcisionis sollemnitas impleri statuta est. uel quia totus mundus coinquinatus erat peccatis nostris et septem illis pollutus diebus. - ubi autem autem dies resurrectionis, conuiuificati domino Iesu resurreximus et erecti sumus in nouitate uitae praeferentes ablutionis gratiam. meritoque primogenita offerimus animantia in figura primogeniti filii dei castitatis et simplicitatis spiritale sacrificium acceptum deo non quarto aut quinto die, ne inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum ingrediatur diem, ut informa
Abbreviated transcription (Latin):
uelũt
tabe
increpu¬
erit sons
tam̃ moraliũ magnus magister
quantũ in eo excel bat. et hic psal¬
mi eiꝰ sũma declarant gr̃ã. Siqͥ¬
dem cũ suauis omĩs dotric̃tia
moralis sit. tum maxime surui¬
tate cãminis & psallendi dulcedi¬
ne delectat aures animũq mul¬
cet: meritoq plerisq locis mora¬
liũ. psalmoꝵ sententias tãquã ste¬
llaria diffudit lumina quȩ elu¬
cent atq eminent. Centesimũ uͦ
& octauũ decimũ psalmũ uelut
pleni luminis solẽ meridiano fer¬
uente calore inꝓcessa libri ꝯstitu¬
it etate. ut neq matutim ortus
semiplena exordia. neq uesꝑtini
occasus qͥd̾a senilis defectꝰ claritati
aliqͥd ꝑfecti splendoris decerperent.
Quẽ ꝑ singłas hebreoꝵ digessit lit¬
teras. ut quẽ admodũ paruulorũ
ingenia pͥmis litterarũ elementis
adsuescunt discendi usũ adsume̾.
ita etiã nos huiꝰmodi elem̃tis usũ dis¬
camꝰ uiuendi. Litt̾is aũt singlis octo

Expanded text:
uelut tubae increpuerit sono tamen moralium magnus magister, quantum in eo excellat ethica, psalmi huius summa declarat gratia, siquidem cum suauis omnis doctrina moralis sit, tum maxime suauitate carminis et psallendi dulcedine delectat aures animumque demulcet. meritoque plerisque locis moralium psalmorum sententias tamquam stellarum diffudit lumina, quae elucent atque eminent; centesimum uero et octauum decimum psalmum uelut pleni luminis solem meridiano feruentem calore in processa libri constituit aetate, ut neque matutini ortus semiplena exordia neque uespertini occasus quidam senilis defectus claritati aliquid perfecti splendoris decerperent. quem per singulas Hebraeorum digessit litteras, ut, quemadmodum paruulorum ingenia primis litterarum elementis adsuescunt discendi usum adsumere, ita etiam nos huiusmodi elementis usum discamus uiuendi. Litteris autem singulis octon
Abbreviated transcription (Latin):
git. qͣm iuuene ñ ẽẽ miret᷑. Pulcrha muli¬
er. que ad olesentuloꝵ post se trahebat gͤ¬
ges. arata fronte contrahit᷑. &x qͦ pͥus amo¬
ri. postea fastidio ẽ. Qd̾ or egregus. apd̃
grecos scͥbit orator. speciẽ corꝑis. aut tẽꝑe
defic̃e aut languore consumi. Exsiccata est
dei. atq sñtnͣtie flauit in eam. Ut a gen̾a¬

Expanded text:
git, quam juvenem non esse se miretur. Pulchra muligit, quam juvenem non esse se miretur. Pulchra mulier quae adolescentulorum post se trahebat greges, arata fronte contrahitur: et quae prius amori, postea fastidio est. Quod et egregius apud Graecos scribit orator: Speciem corporis aut tempore deficere, aut languore consumi. Exsiccata est Dei atque sententiae flavit in ea , e
Abbreviated transcription (Latin):
flauit in eo. Uere. fenũ est popłs. Exsic¬
catũ est fenũ. cecidit flos. u̾bũ aut᷑e di
nrͣi. manet in sempit̾nũ. Hoc qd̾ astĩ
ex hebraico. &r theodotionis editione addi¬
tum est. Ex quo manifestũ est. uł alxx.
pͣtermissũ. uel paulatĩ scͥptoꝵ uicio aboli¬
tum. dũ & pͥor. & seq̃ns u̾sus seqt᷑ in flore.
Supͣ legimꝰ ꝓpħ̾a dicñte. & audiui uoce
or ñ intelligetis. & uidñtes uidebitis. & ñ uide
bitis .ox reliqͣ. ad qͣm p̃dicationẽ dura ꝑpess̃ꝰ¬
est.Nc̃ dñi uoce dicñte:. clama timiens simi¬
lia. qͥd clamare debeat sciscitat᷑. Et a genã¬
li incipiens. om̃is caro fenũ. & oĩs gła eiꝰ qͣsi
flos feni. ꝑuenit ad speciale. ut nichilomi¬
nus dicat de popło. uere fenũ est popłs.
U reuera. si qͥs fragilitatẽ carnis aspiciat.
cimꝰ. nec in eodẽ manemꝰ statu. ipfũꝰ qd̾ lo¬
pente iuuenis. & usq ad senectutẽ ꝑ spa¬
cia mutant᷑ incerta erante se senẽ intelli¬

Expanded text:
flavit in eo + vere foenum est populus + exsiccatum est foenum, cecidit flos  verbum autem Dei nostri manet in sempiternum: Hoc quod asteriscex Hebraico et Theodotionis editione additum est. Ex quo manifestum est, vel a LXX praetermissum, vel paulatim scriptorum vitio abolitum: dum et prior et sequens versus finitur in flore. Supra legimus, Propheta dicente: Et audivi vocem et non intelligetis, et videntes videbitis, ebitis, et reliqua. Ad quam praedicationem dura perpessus, nunc Domini voce dicente, clama, timens similia, quid clamare debeat sciscitatur; et a generali incipiens, Omnis caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni, pervenit ad speciale, ut nihilominus dicat de populo: Vere foenum est populus. Et revera si quis fragilitatem carnis aspiciat, in eodem manemus statu: ipsumque quod lopente juvenis; et usque ad senectutem per spatia mutatur incerta; et ante se senem intelli
Abbreviated transcription (Latin):
or sobna scͥbã. & senes de sac̃dotib misit coo¬
ꝑtos saccis. ad ysayam ꝓpham filiũ amos.
tlic q ipse ysaias de se: scribebat historiã: ñ
alter erat scriptor historie. ipsũ scͥbit ꝓphe¬
tam. Qd̾ qͥd̾e &e de matheo erigłista legimꝰ qd̃
ip̃e matheus se dix̾it publicanũ. Alii uͦ

Expanded text:
senes de sacerdotibus misit coopertos saccis ad Isaiam prophetam filium Amos . Hic quia ipse de se Isaias scribebat historiam, non ibi vero quia alter erat Scriptor historiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo Evangelista legimus, quod ipse Matthaeus se dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
uocate eã: qm̃ cõpleta est malicia eiꝰ. dimis¬
sa est iniqͥtas illiꝰ. Suscepit de manu dñi
duplicia. ꝑ om̃ib peceatis suis.lxx. Conso¬
lamini. consolamiini popłm meũ: Dicit dñs.
Sac̃ dotes loqͥmini ad cor hierłm: consolamini eã.
q. repleta est hrimilitas eiꝰ. solutũ est peccatũ
illiꝰ. q. recepit de manu dñi duplicia peccata
sua. Iuxta int̃p̃tes cet̾os. uibent᷑ alii ut po

Expanded text:
completa est malitia ejus, dimissa est iniquitas illius. Suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis suis. LXX: Consolamini, consolamini populum meum, dicit Deus ÷ sacerdotes  loquimini ad cor Jerusalem: consolamini eam: quia repleta est humilitas ejus. Solutum est peccatum illius, quia recepit de manu Domini duplicia peccata sua. Juxta int
Abbreviated transcription (Latin):
ta hebreos scͥptũ est .&. nac arei lectitant.
oet. qd̾ dicit᷑ apd̾ hebreos sp̃e sẽs. gene fe¬
minino. cũ nr̃a lingua appellet᷑ genere
masculino. & greco sermone. neutro. In
diuinitate eni nullus est sexus. Et in tri¬
bus pͥncipalib linguis. qͥb titulus scͥp¬

Expanded text:
ta Hebraeos scriptum, Nazaraei lectitant, bet, quod dicatur apud Hebraeos spiritus genere feminino, cum nostra lingua appelletur genere masculino, et Graeco sermone neutro. In divinitate enim nullus est sexus. Et ideo in tribus principalibus linguis, quibus titulus
Abbreviated transcription (Latin):
per oẽm carne̾. & ꝓphabt̃. Qd̾ ñ solũ illo
tẽꝑe clamabat iohs qͥ sermonis di p̾cur¬
sor &x p̃uiꝰ. recte uox appellat᷑. s usq hodie
in deserto gñtiliũ eccłaꝵ clamant magiꝰ¬
tri: ut rectas faciamꝰ uias & semitas in
cordib nr̃is deo. ĩpleamq uirtutib &
inclinem᷑ humilitate pͣua mutemꝰ. in rec¬
ta. asꝑa u̾tamꝰ in mollia. &e sic głam dñi

Expanded text:
n solum illo tempore clamabat Joannes, qui sermonis Dei praecursor et praevius, recte vox appellatur ; sed usque hodie in deserto gentilium, Ecclesiarum clamant magistri: ut rectas faciamus vias et semitas in cordibus nostris Deo, impleamurque virtutibus, et inclinemur humilitate; prava mutemus in recta, aspera vertamus in
Abbreviated transcription (Latin):
seruitute. potestatẽ. dñi cogitate. Qͥ
elucit in num̾o militiã eoꝵ: idẽ celoꝵ
&x om̃s ex noĩe uocat. subaudit᷑ stellã
de qͥb &e. in psalmis canit᷑. Qͥ num̾at mł¬
titudine stellaꝵ. & omĩs eas noĩe uocat.

Expanded text:
servitute potestatem Domini cogitate. Qui educit in numero militiam eorum, id est coelorum; et omnes ex nomine vocat, subauditur, stellas. De quibus et in Psalmis canitur: Qui numerat multitudinem stellarum: et omnes eas ex nomine vocat
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾e uixta numum celoꝵ militiã. ut
sol & luna & astra ceta. q̃ abraha num̾a¬
re ñ potuit illinum̾ata sint . & seruian
officio delegato. dũ eundẽ celi cursũ sol
uno anno.lucifer uesꝑq: biennio. luna
singłis explet m̃sib. om̃sq stelle certi
errantes. atq ineqͣles eoꝵ motꝰ. ocłis. ñ
m̃te conspicunꝰ. nec tã intelligimꝰ. qͣm
miram᷑. Mlagnitudo eñi fortitudinis di.

Expanded text:
autem juxta numerum coelorum militiam: ut et sol, et luna, et astra caetera, quae Abraham numerare non potuit, illi numerata sint, et serviant officio delegato : dum eumdem coeli cursum sol uno anno, lucifer vesperque biennio, luna singulis explet mensibus, omnesque stellae certis errantes, atque inaequales earum motus oculis, non mente conspicimus, nec tam intelligimus, quam miramur. Magnitudo enim f
Abbreviated transcription (Latin):
celos.& expandit eos sicut tab̃nac ulũ ad
in habitandũ. Qͥ dat secretoꝵ serutato¬
res qͣsi ñ sut. iudices t̾re uelut inane
fecit. E qͥde neq plantatꝰ. neq satꝰ. neq
radicatꝰ. in terra truncꝰ eoꝵ. Repente fla¬
uit in eb̃s. & aruerunt .& turbo qͣsi stipłam
luferoe eos. &. cui assimilastis me. & adeqͣs

Expanded text:
it eos sicut tabernaculum ad inhabitandum qui dat secretorum scrutatores quasi non sint iudices terrae velut inane fecit et quidem neque plantatos neque satos neque radicato in terra trunco eorum repente flavit in eos et aruerunt et turbo quasi stipulam auferet eos et cui adsimilastis m
Abbreviated transcription (Latin):
nunciatũ est uob̾. apͥncipio: Nũ cogno¬
iustis fundam̃ta terre: Qͥ tenet gẏrũ
terre. & habitatores eiꝰ qͣsi locustas. Qs
statuit qͣsi camerã celũ. & extñdit qͣsi
tabnaculũ ad habitandũ Q dat pͥncipes
regnare ꝓnichili: t̾ram autẽ qͣsi nichili
fecit. Si quidẽ ñ plantabunt᷑. neq seren¬
tur. nec solidabit᷑ in t̾ra radix eoꝵ. flauit
suꝑ eos.& arefacti sunt: or tẽpestas assu¬
mit illos. qͣsi stipłam. se gͦ cui assimilastiᷤᷤ¬

Expanded text:
est vobis a principio? Non cognovistis fundamenta terrae? Qui tenet gyrum terrae, et habitatores ejus quasi locustas. Qui statuit quasi cameram coelum, et extendit quasi tabernaculum ad habitandum. Qui dat principes regnare pro nihil, terram autem quasi nihili fecit. Siquidem non plantabuntur, neque serentur, nec solidabitur in terra radix eorum. Flavit super eos, et arefacti sunt, et tempestas assumet illos quasi stip
Abbreviated transcription (Latin):
n ruii transtulit. Aiunt aut̾e hebrei hoc
u̾bo significari. tenuissimũ puluem. qͥuen¬
to raptante sepe in occłis mittit᷑. &x sñti¬
tur potꝰ qͣm uidet᷑. Minutissima gͦ frus¬
ta pulu̾is & pene inuisibilia. hoc u̾bo ap¬
peslant᷑. q̃ forsitan democritꝰ. cũ epicuro
sita st̃ ꝓpt̾ int̾ p̃tantis difficultat̾e. &
ad cõꝑationẽ lingue hebree: tã greci qͣm
latim sermonis pauꝑiẽ. Simulq ut pau¬
lat̃i homines abstrahat. ab ydolatria au¬
fert cerimonias uictimaꝵ. &x docee qd̾
omĩa ligna libani.& arm̃ta q̃ in eo pascũ¬
⁊ holocaustis eiꝰ suffic̃e neq̃ant. Si autẽ

Expanded text:
 transtulit. Aiunt autem Hebraei hoc verbo significari tenuissimum pulverem, qui vento raptante saepe in oculos mittitur, et sentitur potius quam videtur. Minutissima ergo frusta pulveris et pene invisibilia, hoc verbo appellantur: quas forsitan Democritus cum Epicuro sita sunt, propter interpretandi difficultatem, et ad comparationem linguae Hebraeae, tam Graeci quam Latini sermonis pauperiem. Simulque ut paulatim homines abstrahat ab idololatria, aufert caeremonias victimarum; et docet quod omnia ligna Libani et armenta quae in eo pascuntur, holocaustis ejus su
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut pastor. pascer popłm suũ. & brachio
suo congregabit agnos. & p̃gnantes con¬
solabit᷑. Precipit᷑ apłoꝵ choro: ut ad p̃di¬
cationẽ om̃is carnis. q̃ uisura sit salutare
dei. excelsa consẽndat. De magnisq dicit᷑.¬
qd̾ in sublimib cõmorent᷑. Porro hebra¬
icu & cet̃i interỹtes. poñt genẽ femini¬
guũ est: ut possumꝰ accip̾e. uel eã q̃ n̾ciat

Expanded text:
stor pascet populum suum, et in brachio suo congregabit agnos: et praegnantes consolabitur. Praecipitur Apostolorum choro, ut ad praedicationem omnis carnis quae visura sit salutare Dei, excelsa conscendat: de magnisque dicturi, in sublimibus commorentur. Porro Hebraicum et caeteri interpretes ponunt genere feminiguum est, ut possimus accipere, vel eam quae nuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ponetis illi: Nũ qͥd sculptise confla¬
bit faber. aut aurifex auro figurabit
illud. & lãminis argenteis argñtarius.
forte lignũ & ĩputͥbile elegit artifex
sapiens. & qͣrit qͣm statuat symulacrhũ
qd ñ moueat᷑. Descͥpta dei magnitudi¬
ne. & potñtia illiꝰ ex parte monstrata.
gñtib qͦ in sulis q quasi stille situle.
ce mom̃to statere: reputatis. ac pulu̾e
hostiarũ & cerimonus refutatis. eur oẽs
gñtes. qͣsi nichili sint in conspectu eiꝰ. &
tinet: Simulq deridet stulticĩa natio¬
nũ. qd̾ artifex siue faber erariꝰ. aut au¬
rifex . &. argñtariꝰ dm̃ sibi faciant. &e łã¬
minis. clauisq c̃opingant. ac fortit᷑ sta¬
tuant. ne. uentoꝵ flatib detrudat᷑
Qd̃ q intulit. forte lignũ &e ĩputͥbile. e¬
legit artifex sapiens. in hebraico dicit᷑.
amsucc̃a. Qd̃ genꝰ ligni est ĩputͥ bile. qd̾

Expanded text:
nem ponetis ei? Nunquid sculptile conflabit faber, aut aurifex auro figurabit illud et laminis argenteis argentarius? Forte lignum et imputribile elegit; artifex sapiens: et quaeret quomodo statuat simulacrum quod non moveatur. Descripta Dei magnitudine, et potentia illius ex parte monstrata, gentibus quoque insulisque quasi stilla situlae, et momento staterae reputatis, ac pulvere, et hostiarum caeremoniis refutatis, cur omnes gentes quasi nihili sint in conspectu ejus, etinet? Simulque irridet stultitiam nationum, quod artifex sive faber aerarius, aut aurifex aut argentarius Deum sibi faciant, et laminis clavisque compingant ac fortiter statuant, ne ventorum flatibus detrudatur. Quodque intulit: forte lignum et imputribile elegit artifex sapiens, in Hebraico dicitur AMSUCHAN ; quod genus ligni est imput
Abbreviated transcription (Latin):
In eo ubi. Ixx tͣnstulerunt. qͥs m̃sus est manu
aqͣm. siue ut nos ũtimꝰ. qͥs m̃sus est pugil¬
lo aq̃s. aqͥla transtulit. quis minimo digito
ut scilicer ñ tota manu. s paruo digito qͣm
uulgo gustatorẽ. uocant. om̃is aqͣrũ uas¬
hoc est palmꝰ. extentã significat manũ. a
pollice: usq ad extremũ digitũ. Sinautẽ
contrahamꝰ manũ pugillus efficit᷑. ut ꝑ palmũ
ex pugillũ extntos celos. & globũ terre nou̾imꝰ
Ypugillo q̃m in cõp̃hensionẽ t̃re.lxx. tͣnstule

Expanded text:
transtulerunt: Quis mensus est manu aquam? sive ut nos vertimus: Quis mensus est pugillo aquas? Aquila transtulit: Quis mensus est minut scilicet non tota manu, sed parvo digito, quem vulgo gustatorem vocant, omnis aquarum vashoc est, palmus, extentam significat manum a pollice usque ad extremum digitum. Sin autem contrahamus manum, pugillus efficitur: ut per palmum et pugillum, extentos coelos et globum terrae noverimus. Pro pugillo quem in comprehensione t
Abbreviated transcription (Latin):
trib ceꝑere assyrii. uida autẽ. & hierłm
postea legimꝰ cẽpisse chaldeos. quoꝵ rex
nabuchodonosor fuit. & qͥa apd̃ eos astroꝵ
obseruantia ẽ. stellaꝵ q cursus. longo
usu. ex exercitatione cognitꝰ. qd̾ or in do¬
mini natiuitate monstrat᷑. intellexer̃t
sole reu̾sũ. diei spacia duplicata. serui¬
re ei q̃m solũ dm. idest solem putabaͭ.
Cumq causas huiꝰ miraculi. racionẽq
ꝑqͥrerent. fama ꝑ om̃s gentes uolita¬
te. didicert ꝓpter egrotatiõem regis.
uide eciã cursũ. signi clarissimi c̃õmu¬
tatũ. Ꝙm ñ ẽe opinione meã. s scrip¬

Expanded text:
tribus cepere Assyrii. Judam autem et Jerusalem tribus cepere Assyrii. Judam autem et Jerusalem postea legimus cepisse Chaldaeos, quorum rex Nabuchodonosor fuit. Et quia, apud eos astrorum observantia est, stellarumque cursus longo usu et exercitatione cognitus, quod et in Domini nativitate monstratur, intellexerunt solem reversum, diei spatia duplicata, servire ei quem solum Deum, id est, solem putabant. Cumque causas hujus miraculi rationemque perquirerent, fama per omnes gentes volitante, didicerunt propter aegrotationem regis Judaeae etiam cursum signi clarissimi commutatum. Quam non esse opinationem meam, sed Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
eis. etechias in domo sua. & in om̃i po¬
testate sua. Supͣ legimꝰ qͣrto decimo an¬
no regis ez echie: aseñdisse sennacherib
regẽ assirioꝵ. suꝑ om̃s eiuitates uide mu¬
nitas. & cepisse eas. & postea obsedisse
lachis. tͣnsisse lobnã. misisse hierłm par¬
tem exercitus sui cesaq ꝑ angłm cen¬
tum octoginta qͥnq milia exercitꝰ eiꝰ. &x
ipsũ fugisse niniuen interfectũ q a fi¬
lus infano dei sui. & regnasse pro eo asa¬
radon. filiũ eiꝰ. egrotasse ez echiã.& recepis¬
se ꝓpħe ñcio sospitatẽ: factũ signũ incre¬
dibile. ut soldecẽ horaꝵ spacuis reu̾t̾et᷑.
ad ortũ suu̾:. & pene duplex dies fieror.
dach. baladan. filiꝰ baladan rex babilonis.
libros & nuiña ad ezechiã Non asara¬
don. qͥsennacherib patͥ. apͤo assyrios
in regnũ successerat. de cuiꝰ seu morte
seuuita scͥptura conticuit. Ex quo ꝑsꝑi¬
cuũ est: aliud t̃c fuisse regnũ assyrioꝵ
or aliud babylonioꝵ. Deniq samariã id est dec̃e.

Expanded text:
s Ezechias in domo sua, et in omni potestate sua. » Supra legimus decimo quarto anno regis Ezechiae ascendisse Sennacherib regem Assyriorum super omnes civitates Juda munitas, et cepisse eas, et postea obsedisse Lachis, transisse Lobnam, misisse Hierusalem partem exercitus sui, caesaque per angelum centum octoginta quinque millia exercitus ejus, et ipsum fugisse Niniven, interfectumque a filiis in fano Dei sui, et regnasse pro eo Asaraddon filium ejus: aegrotasse Ezechiam, et recepisse Prophetae nuntio sospitatem; factum signum incredibile, ut sol decem horarum spatiis reverteretur ad ortum suum, et pene duplex dies fieret. dach Baladam, filius Baladam, rex Babylonis, litteras et numera ad Ezechiam, Asarhaddon, qui Sennacherib patri apud Assyrios in regnum successerat, de cujus seu morte seu vita Scriptura conticuit. Ex quo perspicuum est aliud fuisse tunc regnum Assyriorum, et aliud Babyloniorum. Denique Samariam, id est, decem
Abbreviated transcription (Latin):
fetas oues. ipse portet in humero suo. siẽ
ge solito remanente. sius ad caulas hu¬
mieris reportarit. Possumꝰ oues fetas.
tores dic̃e. qͥ salutẽ parturiunt pluri¬
moꝵ. & dicunt cũ aplło. filiolimei qͦsite¬
rum parturio. donec xp̃c formet᷑ in uob̾
Nebrei assert̃. nec de hac re apd̃ eos ulla du¬
bitatio est. spm̃ scm lingua sua appella¬
ri genẽ feminino. idest Ruhacodsa. Il¬
lud q qd̾ in sexagesimo septimo psalmo
uirtute multa. illi sic legunt. Inͣs dab̾

Expanded text:
foetas oves ipse portet in humero suo. Sicut foetas oves ipse portet in humero suo. Sicut ge solito remanentem, suis ad caulas humeris reportarit . Possumus oves foetas tores dicere, qui salutem parturiunt plurimorum, et dicunt cum Apostolo: Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis : Hebraei asserunt, nec de hac re apud eos ulla dubitatio est, Spiritum sanctum lingua sua appellari genere feminino, id est, RUA CODSA . Illudque quod in sexagesimo septimo psalmo virtute multa: illi sic intelligunt: Dominus dabit
Abbreviated transcription (Latin):
as ce cognoseunt me mee dranimã meã
pono ꝑ ouib meis. De qͦ& in dacharia pat̃
loqͥt ͣ ꝑcutiã pastorẽ &r oues disꝑgent᷑
In brachio inqͥt suo. congregibit agnos.
sion tauros .&x. arietes.&. hircos. et grandes
oues. qͥb: ꝑ iez echiel cominat᷑. qđ lacte ue̾¬
cant᷑. & oꝑiant᷑ lanis .&. infirmũi cont̃añ
gregem sed agnos. aidhuc tenellos. & rudiꝰ
in xp̃o infantie. qͥ nuꝑ in baptismo sun
renati. de qͥb ipse dũs loq̃bat᷑ ad petrũ.
Dasce aguos meos. Unde & in eod̾e. hie¬
echies. scͥptũ est Suscitabo suꝑ eos pas¬
łorẽ unũ. & pascoe eos seruus meus dauuid.
& erit pastor. eoꝵ. &r ego dñs eroeis in
dm̃. &. dauid in medio eoꝵ pͥnceps. ego
dũs locutus sum. &. ponã cũ dauid tes¬
tamͣtũ ꝑacis. In qͦ conside randũ qd̾ post
multa tẽꝑa dauid. gulosis pastorib rep¬
batis. dnĩn nr̃m qͥ est exstirpe: dauid. sus¬
citaturũ ẽe se dicat. qͥ congreget agnõ
& foueat in sinu suo. & fetus ouiũ. siue

Expanded text:
animam meam pro ovibus meis . De quo in Zacharia Pater loquitur: Percutiam pastorem; et oves dispergentur . In brachio, inquit, suo congregabit agnos; non tauros, et arietes, et hircos, et grandes oves, quibus per Ezechiel comminatur, quod lacte vescantur et operiantur lanis, et infirmum conterant gregem, sed agnos adhuc tenellos, et rudis in Christo infantiae, qui nuper in baptismo sunt renati, de quibus ipse Dominus loquebatur ad Petrum: Pasce agnos meos . Unde et in eodem Ezechiele scriptum est: Suscitabo super eos pastorem unum, et pascet eos, servum meum David; et erit pastor eorum, et ego Dominus ero eis in Deum, et David in medio eorum princeps. Ego Dominus locutus sum, et ponam cum David testamentum pacis . In quo considerandum quod post multa tempora David, gulosis pastoribus reprobatis, Dominum nostrum, qui est de stirpe David, suscitaturum esse se dicat, qui congreget agnos, et foveat in sinu suo, et foetus ovium, sive
Abbreviated transcription (Latin):
is atq luxurie. fenũ est. & flos p̃teriens.
Qͥ autẽ ht̃ &r custodit imaginẽ celestis
illa caro ẽ qͣ cernit salutare dñi q̃ cotidi¬
e renouat᷑ in cognitionẽ. scdm imaginẽ
creatoris. &x in corruptibile. atq ĩmortale
corpus accipiens. mutat głam. ñ nat᷑am.
ꝑmanent in eternũ. Suꝑ montẽ excel¬
sum. ascñde tu qͥ euglizas syon. exalta
infortitudine uoc̃ẽ tuã qͣ eugłiras hie

Expanded text:
s caro fenum est, flosque praeteriens. Qui autem habet atque custodit imaginem coelestis, illa caro est, quae cernit salutare Domini, quae quotidie renovatur in cognitionem secundum imaginem Creatoris, et incorruptibile atque immortale corpus accipiens, mutat gloriam, non natupermanent in aeternum. Super montem excelsum ascende tu quae evangelizas Sion: exalta in fortitudine voce
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sufficiunt ad holocaustũ. Om̃s gñtes qͣsi
ñ sint sic sunt cora eo. & qͣsi nichilũ & ina¬
ne reputate sunt ei. Lxx. Quis m̃sus est
manu. aqũa & celũ palmo . &. onĩem t̾ram
pugillo: quis statuit montes pondere. &r
rupes statera:. Qc cognouit ment̾e dñi. aut
consiliariꝰ eiꝰ fuit: Qͥ docuerit eũ cuiꝰ acceꝑit
consiliũ & instruxit eũ: Uel qͥs docuit eiu

Expanded text:
fficient ad holocaustum. Omnes gentes quasi non sint, sic sunt coram eo, et quasi nihili et inane reputatae sunt ei. LXX: Quis mensus est manu aquam, et coelum palmo, et omnem terram pugillo? Quis statuit montes pondere, et rupes statera? Quis cognovit mentem Domini: aut quis consiliarius ejus fuit? Quis docuit eum, cujus accepit consilium, et instr
Abbreviated transcription (Latin):
ciat᷑ ei ꝑ aplõs. debent excelsa conseñdẽ.
& ad montana tͣnsire: Mirũq in modũ cũ
ipsa syon mons sit. dicnte seͥptura. mons
syon in qͦhabitasti. aliũ altiorẽ mont̾e u¬
quia doctrine apłõꝵ erant młta fut᷑a con

Expanded text:
iatur eis per Apostolos, debent excelsa conscendere, et ad montana transire. Mirumque in modum cum ipsa Sion mons sit, dicente Scriptura: Mons Sion in quo habitasti : alium altiorem montem juquia doctrinae Apostolorum erant multa
Abbreviated transcription (Latin):
cipio geneseos ubi scͥptũ est. terra aut̾e e¬
rat inuisibilis. & incõposita. ceteri tͣns¬
tulerun. terra aut̾ẽ erat manis &r ni¬
chili. Qntos reges & greca. &t barbara. ro¬
mana narrat hystoria. Ybi ẽ xersis innu¬
merabilis ille exercitꝰ: Ubi isrłitica in
heremo multitudo. Ubi regũ incredibi¬
lis potñtia Qͥd de uetĩb loqͥm᷑ Presñ¬
tia exẽpla nos doceant.ẽe pͥncipes qͣsi ni¬
chili: & iudices t̾re. qͣsi mane reputate.
Qͥ pͥncipes or iudices terre. siue ut alii¬
suspicant᷑ cęli. nec sati st̃ nec plantati.
nec firma radice solidati. & repente uisi¬
one dei ita auferũt᷑. & ꝑeunt qͣsi stipła
a tͣbine . & tẽpestate raptet᷑. iuxta illd̃ qd̃
siui eũ & ñ est inuentꝰ locꝰ eiꝰ. Cũ gͦ tan¬

Expanded text:
cipio Geneseos ubi scriptum est: Terra autecipio Geneseos ubi scriptum est: Terra autem invisibilis, et incomposita , caeteri transtulerunt: Terra autem erat inane et nihili. Quantos reges et Graeca et Barbara, Romanaque narrat historia! Ubi est Xerxis innumerabilis ille exercitus? Ubi Israelitica in eremo multitudo? Ubi regum incredibilis potentia? Quid de veteribus loquar? praesentia exempla nos doceant, esse principes quasi nihili, et judice terrae quasi inane reputari. Qui principes et judices terrae suspicantur, coeli nec sati sunt, nec plantati sunt, nec firma radice solidati, et repente jussione Dei ita auferuntur et pereunt, quasi stipula a turbine et tempestate raptatur; juxta illud quod aesivi eum, et non est inventus loc
Abbreviated transcription (Latin):
tantã eoꝵ latitudin̾e. qͣsi tab̾nac ulu̾ & pa¬
pison̾e. extñdit desuꝑ. ut in similitudinẽ
trecti oꝑiror homines &x qͣsi in domo latis¬
sima habitare faceror. qͥd mirem᷑ si parua
hominũ corꝑa qͣsi locuste & minuta repu¬
tent᷑. inimantia : Rursũ &e in hoc loco. NC¬
tur nomine fornicis. qd̾ scilicoe media par᷑
spere t̾ras oꝑiat. cũ in hebraico. ñ fornicẽ.
sed doc. idẽ tenuissimũ pulũe m legimꝰ. ꝓqͦ
deꝑit. ostũdit uniu̾sã corꝑm magnitudi¬
ne̾. ꝑ nichili reputanda. Iui dutẽ extn¬
dit celos. & expandit eos. ut uel supͣhabi¬
tarent angłoꝵ mltitudines. uel subtͣ ho¬
mines morarent᷑. & qͣsi magn̾a rationabi¬
lib creaturis. fec̃ domũ. ipse ꝓ qͣlitate tẽ¬
poꝵ pͥncipes constituit. siu̾e secretoꝵ.
scrutatores. ut sint qͣsi ñ sint. Ox iudices
terre qͣsi inane fecit. Pqͦ lxx tͣnstulert̃.
terrã aut̾e qͣsi nichili fecit. Si qͥd̾e &r in pͥn¬

Expanded text:
nem quasi tabernaculum et papilionem extendit desuper, ut in similitudinem tecti operiret homines, et quasi in domo latissima habitare faceret: quid miremur si parva hominum corpora quasi locustae, et minuta 491 reputentur animantia? Rursum et in hoc loco ἡμtur nomine fornicis, quod scilicet media pars sphaerae terras operiat: cum in Hebraico non fornicem, sed DOC, id est, tenuissimdeperit, ostendit universam corporum magnitudinem pro nihili reputandam. Qui autem extendit coelos et expandit eos: ut vel supra habitarent Angelorum multitudines, vel subter homines morarentur, et quasi magnam rationabilibus creaturis fecit domum: ipse pro qualitate temporum principes constituit, sive secretorum scrutatores, ut sint quasi non sint; et judices terrae velut inane fecit. Pro quo LXX transtulerunt, terram autem quasi nihili fecit; siquidem et in prin
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ est. Abmicio inqͥt naturali lege uo
docui. &t postea ꝑ moysenscͥptalege testa¬
tussũ. qd̾ nicħ essent ydola . &r qd creator
mundi ipse eͣst d̾s qͥ tantã mose terre fũ¬
dasser suꝑ maria. & suꝑ flumina collocas¬
set eã. ut elem̃tũ gͣuissimũ. suꝑ tenues a¬
quas dei penderor arbitrio. Qͥ instar regis
sedet suꝑ gyrũ t̾re. Ex qͦ ñ nulli qͣsi pune¬
tum. & globũ esse contñdunt. & habita¬
tores illiꝰ qͣsi locustas. Si eñim toto orbe cõ¬
sideremꝰ uarias nationes. & ab occeano
usq ad occeanũ. idest ab indico mari.
usq ad dritaniuieũ. &r ab athlantieo. usq
ad septẽtrionis rigorẽ: in qͦ congelascunt aque
& sucina pulchra concrescunt. om̃e in medio
hominũ genꝰ. qͣsi locustas habitare cernimꝰ.¬

Expanded text:
latet. Ab initio, inquit, naturali lege vos docui, et postea per Moysen scripta Lege testatus sum, quid nihil esset idola, et quod Creator mundi ipse esset Deus, qui tantam molem terrae fundasset super maria, et super flumina collocasset eam: ut elementum gravissimum super tenues aquas Dei penderet arbitrio, qui instar regis sedet super gyrum terrae: ex quo nonnulli quasi punctum et globum eam esse contendunt, et habitatores illius quasi locustas. Si enim in toto orbe consideremus varias nationes, et ab Oceano usque ad Oceanum, id est, ab Indico mari usque ad Britannicum, et ab Atlantico usque ad Septentrionis rigorem, in quo congelascunt aquae, et succina pulchra concrescunt, omne in medio hominum genus quasi locustas habitare cernim
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it. ꝓpullo hyrindinis. siue hyrundine.
ut ixx. tͣnstuler̃t. in hebrayeo scͥptũ est: su¬
sagor. qd̾ int̾p̃tatꝰ est aqͥla. equus agor. the¬
odotio sis. agor. Media enĩ uocalis litt̃a: uau.
si ponat᷑ int̾ duas. samech legit᷑. sus. et ap¬
pellat᷑ equus. si ioth. legit᷑ sis. & hyrundo
dicit᷑. Symmachꝰ autẽ ita tͣustulit. Sic̃ hẏrũ¬
do inclusa.sic cantabo. Qd ũbũ agor. e in
il eremia legit᷑. ubi scͥbit᷑. Miluus in celo eog¬
nouit tẽpus suũ: Etͣ. & hyriindo. & eycho¬

Expanded text:
 pullo hirundinis, sive hirundine,  pullo hirundinis, sive hirundine, ut LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum est, SUS AGOR , quod interpretatus est Aquila, equus Agor: Theodotio, SIS AGUR ; media enim vocalis littera vau, si ponatur inter duas Samec, legitur sus, et appellatur equus; si jod, legitur sis, et hirundo dicitur. Symmachus autem ita transtulit: Sicut hirundo inclusa, sic cantabo. Quod verbum agor et in Jeremia legitur, ubi scriptum est: Milvus in coelo cognovit tempus suum: t
Abbreviated transcription (Latin):
suspicientes in excelso. Dñe ũĩ patior.
responde ꝓ me. quid dic̃a aut quid res¬
pondebit mͥ cũ ipse fecit: Lxx. Quasi
hyrundo sic clamabo: qͣsi colu̾ba sic me¬
ditabor. defecert enĩ ocłim̃i. aspicien¬
do in excelsũ celi. ad dm̃ qͥ eruit me. &¬
abstulit dolorẽ anime mee. & iꝑse fec̃.
ors ĩminens. & languoris ĩcũbñs do¬
lor qͣsi leo. ita omĩa corꝑis m̃i ossa. fran¬
gebant. Sed ego insimilitudinẽ hẏrũ¬
dinis &t colu̾̃be. fletib & gemitib dies.
noctes q uingebã. &x a deo solo qͥ pot̾at subue¬
nire:. eleuatis in altũ ocłis. auxiliũ p̃stolabar
dicebã q ad eũ. Plus patior qͣm m̃a poscant
ñta. S & si qͥd erraui. conũtar ad melius:
tu responde ꝓ me Non ẽ eñĩ uolñtis. neq cͣ¬
rntis: s mĩserentis dei. Rursũq in se re¬
uertit᷑. Qͥd dic̃a quid uecausabor. cont᷑ fac¬
tore meũ: Aut qd respondebit mͥ. qͥfec̃ ip̃e
qd̾ uoluit  Sustinenda gͦ st̃: q̃cunq decͤ¬

Expanded text:
ientes in excelsum. Domine, vim patior; responde pro me: quid dicam aut quid respondebit mihi cum ipse fecerit? LXX: Quasi hirundo sic clamabo: quasi columba sic meditabor. Defecerunt enim oculi mei aspiciendo in excelsum coeli ad Dominum: qui eruit me, abstulit dolorem animae meae, et ipse fecit. Mors imminens, et languoris incumbens dolor, quasi leo ita omnia corporis mei ossa frangebat; sed ego in similitudinem hirundinis et columbae, fletibus et gemitibus dies noctesque jungebam; et a Deo solo qui poterat subvenire, elevatis in altum oculis, auxilium praestolabar. Dicebamque ad eum: plus patior quam mea poscunt merita; sed et si quid erravi, convertar ad melius; tu responde pro me: Non est enim volentis neque currentis, sed miserentis Dei . Rursumque in se revertitur: Quid dicam, quidve causabor contra te factorem meum? aut quid mihi respondebit qui fecit ipse quod voluit? Sustinenda ergo sunt quaecumque dec
Abbreviated transcription (Latin):
dine baptismũ penitñtie. & docere popłm.
mittunt qͥ int̾rogarent eũ. utrũ ipse esset
pondisset nichil se hoꝵ ẽe rursum interro¬
gant. dic gͦ nob̾ qͥs es. ut responsũ demꝰhis
qͥ miseruns nos. Qddicis de te: Ad q̃ue ille
respondit. Ego uox clamantis in deserto pa¬
rate uiã dñi. sic̃ dix̃ ysayas ꝓpha. In qͦ anim

Expanded text:
e populum, mittunt qui interrogent eum, utrum ipse sit pondisset nihil se horum esse, rursus interrogant: Dic ergo nobis, quis es? ut responsum demus his qui miserunt nos. Quid dicis de te? Atque ille respondit: Ego sum vox clamantis in deserto: parate viam Domini; sicut dixit Isaias Propheta . In
Abbreviated transcription (Latin):
deat salutare dei. Iuxta tropologiã põ¬
sumꝰ dic̃e. qd̾ incrẽpent᷑ pͥncipes hereti¬
coꝵ. diu̾sa ydola de suo corde fingñtes.
uel eloqͥi uenustate. qd̾ int̃p̃tat᷑ argñ¬
tũ. uł splendore auri. qd refert᷑ id sn̾sũ.
uel ligno ĩputͥbili. q̃ uiliora sunt dog¬
mata. & ꝑpetua putaut᷑ a fingñtib &
dialectica arte firment᷑ ne moueant᷑.⁊
corruant. s solida radice consistant.
Nũ qͥd ñ scietis: nũqͥd ñ audietis: Nũqͥd
non annͣtiatũ est ab mitio uob̾: Nũqͥdũ
intellexistis fundam̃ta terreᷤ. Qͥ sedet

Expanded text:
deat salutare Dei. Juxta tropologiam possumus dicere, quod increpentur principes haereticorum, diversa idola de suo corde fingentes; vel eloquii venustate, quod interpretatur argentum; vel splendore auri, quod refertur ad sensum; vel ligno imputribili, quae viliora sunt dogmata: et perpetua putentur a fingentibus, et dialectica arte firmentur, ne moveantur et corruant, sed solida radice consistant. Numquid non scietis? numquid non audietis? numquid non annuntiatum est ab initio vobis? numquid non intellexistis fundamenta terrae? Qui sedet
Abbreviated transcription (Latin):
consolatio nr̃a. & iterũ. & spes nr̃a firma
est ꝓ uob̾. scientes qm̃ sic̃ participes estis
passionũ. sic & consolationis eritis. Qͥ sit au
consolat᷑. ñ isrł .& iacob or iuda. ut in aliis
locis scͥptura comemorat. s popłm dei . or ⁊a¬
charias ꝓpħa testat᷑ dicñs Gaude & letare
filia syon . qr. ego uenio. & habitabo in medio

Expanded text:
consolatio nostra ; et iterum: Et spes nostra firma est pro vobis: scientes quoniam sicut participes estis passionum, sic et consolationis eritis . Quis sit consolatur, non Israel, et Jacob et Juda, ut in aliis locis Scriptura commemorat, sed populum Dei, Zacharias Propheta testatur dicens: Gaude et laetare, fili
Abbreviated transcription (Latin):
auditã uictoriã iudeoꝵ ex assyruregis
intĩtũ nͨ ceciñit laudes dño. quas ceci¬
nit moyses pharaone subm̃so. & debo¬
ra interfecto sisara. ox anna genito sa¬
muhel. Unde cõmonitũ ẽẽ fragilitatiꝰ
sue. Rursũ q post corꝑis sanitatẽ.
or signi magnitudinẽ. offerri aliã oc¬
casionẽ suꝑbie. qͣm ut prudñs &r dĩ
cultor uitare debuerat. nec monstra¬
re alienigenis. diuitias suas. qͣs deo tͥ¬
buente possederat. Ex quo iuxta legeᷤ
q tropologie discimꝰ. ñ mutñdas mar¬
garitas ante porcos. nec dandũ scm̃ canib.
Qͥ enĩ fidelis est spũ: abscondit negocia. &
qͥcunq hoc fecit: om̃is uirtꝰ illiꝰ eneruat᷑.
perit q postitas: &x amisso uirili robore. ĩ
mulie br̃e redigit᷑. mollitudin̾e. Ingredit᷑
gͦ ẏsayas ad regẽ: & qͣsi nesciꝰ scͥscitat᷑. Qͥd¬

Expanded text:
auditam victoriam Judaeorum, et Assyrii regis interitum, non cecinerit laudes Domino, quas cecinit Moyses, Pharaone submerso , et Debora, interfecto Sisara , et Anna, genito Samuele ; unde commonitum esse fragilitatis suae. Rursumque post corporis sanitatem, et signi magnitudinem offerri aliam occasionem superbiae, quam, ut prudens et Dei cultor, vitare debuerat; nec monstrare alienigenis divitias suas, quas, Deo tribuente, possederat. Ex quo juxta Leges quoque tropologiae discimus, non mittendas margaritas ante porcos, nec dandum sanctum canibus . Qui enim fidelis est spiritus, abscondit negotia; et quicumque hoc non fecerit, omnis virtus illius enervatur; peritque posteritas, et amisso virili robore, in muliebrem redigitur mollitudinem . Ingreditur ergo Isaias ad regem, et quasi nescius sciscitatur. Q
Abbreviated transcription (Latin):
dñi suꝑ eos in dieb et echie. letatꝰ est gͦ
in aduentu legatoꝵ marodach. q̃m patͤm
fuisse nabugodonosor. hebrei autumant
& in oblatione nunũm .&. congͣtulatiõe
sauitatis sue. ostũdit q eis iuxta . lxx. domũ¬

Expanded text:
ni in diebus Ezechiae. Laetatus est ergo in adventu legatorum Merodach, quem patrem fuisse Nabuchodonosor Hebraei autumant; et in oblatione munerum, et congratulatione sanitatis suae. Ostenditque eis juxta
Abbreviated transcription (Latin):
plenitudo diuinitatis corꝑalit᷑. Cũ illo inut
ꝯsiliũ. de qͦ & supͣ diximꝰ. aminirabilis con¬
siliarius. Et in ꝓũbus scͥptũ est. U̾s sa¬
pientia fundauit terrã. parauit autẽ ce¬
los prudntia. Porro.lxx. qͥdixerunt. qͥs o
nouit mtẽ dñi. & qͥs consiliariꝰ eiꝰ fuit. Hloc
intelligi uolunt qd̾ mens or ratio. ex sñsus¬

Expanded text:
plenitudo divinitatis corporaliter . Cum illo iniit consilium, de quo supra diximus: Admirabilis, consiliarius. Et in Proverbiis scriptum est, Deus sapientia fundavit terram: paravit autem coelos prudentia . Porro LXX qui dixerunt: Quis novit mentem Domini, et quis consiliarius ejus fuit? hoc intelligi volunt, quod mens
Abbreviated transcription (Latin):
bylonẽ transferant᷑.& de semine tuo fiãs
eunuchi in aula regia. Ex quo hebrei uolt̃
danielẽ ananiã. misaelẽ. az ariã. qͥ fuere.
de regio semine:. factos esse euinuchos. qͦs
in minist̾io nabuchodonosor. fuisse nͨ clubi¬
um est. Dixit ei exechias. bonũ ũbũ dñi qd¬
cur nͣ sit imitatꝰ bonitatẽ moysi. qͥlocu¬
tus ẽ ad dñm. Aut dimitte eis hanc noxã.
aut si ñ facis. dele me de. libro tuo qͣm scͥy¬
am dei sermonib ñ ꝓdeitũ. qi in conseq̃ntib lo¬
quit᷑ consolamini consolamini popłe ms: dic̃¬

Expanded text:
bylonem transferantur, et de semine tuo fiant bylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. » Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misaelem, Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio Nabuchodonosor fuisse, non dubium est . « Dixitque Ecur non sit imitatus bonitatem Moysis, qui locutus est ad Deum: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem sam Dei sermonibus non probatum, qui in consequentibus loquitur: Consolamini, consolamini, populus meus, dic
Abbreviated transcription (Latin):
terrogat. Aͥd locutisunt . & unde uenert.
lle ad unũ respondit. alt̾o p̃t̃misso. Qd̾ cũ
enfasi. &x suꝑcilio legendũ est: de terra
longinqͣ uenerunt adme: de babilone. qd̾
qͣnto terra longior sit. unde uenert̃. tanto
iste gloriosior ꝓpt̃ q̃m uener̃t. Q uenert̃
inqͥt ad me: qͥ debuerat dic̃e. uener̃t ad
glorificandũ dm̃. ꝓsigni magnitudine. d̾
babilone: que urbs in toto orbe potntissi¬
ma est Rursũq ysaias. Qͥd inquit uid¬
runt. in domo tua: et ille respondit ex
parte uerũ: qd̾ om̃ia uiderint in domo il¬
liuis. nec fuerit res. qͣm ñ ostñdĩt eis in the¬
sauris suis. S alt̾um tacor. de qͦ u̾ebat᷑ of¬
fensam. qd̃ ostnͣdĩt eis cuncta que haberor
in sua potestate. haut dubiũ qͥn &e tẽpli sup¬
pellectiłe. ꝓpt̃ q̃ ysayas dei sermone ꝓfert̃
sñtntiã. Audiũbũ dũi exercituũ. Uenior
tm̃pꝰ quando om̃ia hec q̃ in domo tua st̃:¬
or nͣ tuo. s patrũ tuoꝵ labore qͣsita: inba¬

Expanded text:
ogat, quid locuti sint, et unde venerint? Ille ad unum respondit, altero praetermisso: quod cum ἐμφάσει, et supercilio legendum est: De terra longinqua venerunt ad me, de Babylone: quod quanto terra longior sit unde venerunt, tanto iste gloriosior propter quem venerint. Et venerunt, inquit, ad me; qui debuerat dicere, venerunt ad glorificandum Deum pro signi magnitudine, de Babylone, quae urbs in toto orbe potentissima est. Rursumque Isaias, Quid, inquit, viderunt in domo tua? Et ille respondit ex parte verum, quod omnia viderint in domo illius, nec fuerit res quam non ostenderit eis in thesauris suis. Sed alterum tacet, de quo verebatur offensam, quod ostenderit eis cuncta quae haberet in potestate sua; haud dubium quin et Templi supellectilem. Propter quae Isaias Dei sermone profert sententiam: Audi verbum Domini exercituum: Veniet tempus quando omnia haec quae in domo tua set non tuo, sed patrum tuorum labore quaesita, in Ba
Abbreviated transcription (Latin):
odoram̃toꝵ. & ungenti optuni qd̃ in he¬
brayco scͥbit oleiboni. & om̃s thesauros
uasoꝵ gaze. siue ut ibi legit᷑ uasoꝵ su¬
oꝵ. Gaza autẽ lingua ꝑsaꝵ. diuicie ñ¬
cupant᷑. nec est hebreus sermo. s barbarꝰ.

Expanded text:
odoramentorum et unguenti optimi: quod in Hebraico scribitur, olei boni; et omnes thesauros vasorum gazae, sive, ut ibi legitur, vasorum suorum. Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur: nec est Hebraeus sermo, sed Barbarus.
Abbreviated transcription (Latin):
to. qd̾ accidãt sr̃ t̾ram. reliqͥt eũ ds. ut tẽ¬
ptaret᷑. & nota fierent omĩa. qͦ erant in cor¬
de eiꝰ. Idcireo. iitẽ tẽptationi relicꝰtꝰ. est .q.
post tant᷑a uictoriã. ex solis regressum. crꝯ¬
gratulationẽ regis. potentissimi. cor illiꝰ
eleuatũ ͤ deniq in eodẽ uolumine scͥbit᷑.
altatus est corã cuuctis gnͣtib. In dieb il¬
lis egrotauit usq ad mortẽ. or orauit dñm
& exaudiuit eũ. & dedit ei signũ. Sed ñ ux¬

Expanded text:
m, reliquit eum Deus ut tentaretur: et nota fierent omnia quae erant in corde ejus . Idcirco autem tentationi relictus est, quia post tantam victoriam, et solis regressum, et congratulationem regni potentissimi, cor illius elevatum est. Denique in eodem volumine scribitur: da: et exaltatus est coram cunctis gentibus. In diebus illis aegrotavit usque ad mortem, et oravit Dominum; et exaudivit eum,
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑. qd̾ non ostendẽt eis in domosua
& in om̃i potestate sua. Unde dei ira uis¬
tissima qm̃ n solũ thesauros suos atq pa¬
latii. s tm̃pli ostñderit. Qd̃ certe fuit po¬
testatis eiꝰ. de cuiꝰ ualuis. auri łaminas
ante iã tulerat. Introuut autẽ ysaias
ꝓpha. ad regẽ ezechiã. & dixit ei. Qͥd dix¬
erunt uiriisti:. & unde ueneruNͭ adte:¬

Expanded text:
d non ostenderit eis in domo sua et in omni potestate sua. Unde Dei ira justissima, quoniam non solum thesauros suos atque palatii, sed et Templi ostenderit: quod certe fuit potestatis ejus, de cujus valvis auri laminas ante jam tulerat. Introivit autem Isaias Propheta ad regem Ezechiam, et dixit ei: Quid dixerunt viri isti: et unde venerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
dum & omi i qͣdrupedia ñ sufficient adho¬
loc. iustũ. & cuncte. gñtes. qͣsi nichili sunt. ex
nichili reputate: sunt ei. Ne qͥs putaree dif¬
ficiłẽ ẽe uocationẽ gentiũ. & qd̾ om̃ĩs caro
uideror. salutare dei. suꝑ montẽ excelsũ iu

Expanded text:
dum, et omnia quadrupedia non sufficiunt ad holocaustum, et cunctae gentes quasi nihili sunt, et in nihili reputatae sunt ei. Ne quis putaret difficilem esse vocationem gentium, et quod omnis caro videret salutare Dei; super montem excelsum ju