comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o. siue magis inte laudes xp̃i: uide quid mͥ delectationis ⁊ leciciȩ fuit audire.
ab illo qui nec fallere me posset ꝓptͣ fidẽ suã. ⁊ eas ignorare ñ posset ꝓpt̾ ami¬
citiã tuã. S alia ⁊ abalus. ⁊ si ñ tã multa uł certa: uerũ tam̃ audruimꝰ.
F ides tua quã sit sana ⁊ catholica. quã pia expectatio fut᷑oꝵ quȩ dĩ fratrũq
dilectio. quã ñ suꝑba sapias in excelsis honoribꝰ. nec sꝑes in incerto diuitiarũ:¬
s in dõ uuo. ⁊ diues sis moꝑib bonis. quã sit domꝰ tua requies. solatiĩq scoꝵs:¬
ꝯt̾ror impioꝵs. Quance tibi cure fit. nequis isidiet᷑ membris xp̃i: cooꝑtꝰ uela¬
mine nominis xp̃i. siue inueterib eiꝰ : siue inrecentiorib mimicis. quãq sis
coꝵs dẽ inimicoꝵs saluti ꝓuidus: infestꝰ eriori. Heç atq huiꝰ modi ut dixi ⁊ ab alis

Expanded text:
in Christo, siue magis in te laudes Christi, uide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire in Christo, siue magis in te laudes Christi, uide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. sed alia et ab aliis, etsi non tam multa uel certa, uerumtamen audiuimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia expectatio futurorum, quae dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus nec ssed in Deo vivo, et dives sis in operibus bonis ; quam sit domus tua requies solatiumque sror impiorum, quantae tibi curae sit, ne quis insidietur membris Christi, coopertus uelamine nominis Christi, siue in ueteribus eius siue in recentioribus inimicis, quamque sis eorundem inimicorum saluti prouidus, infestus errori. haec atque huius modi, ut dixi, et ab al
Abbreviated transcription (Latin):
oM INIO illustri ⁊ merito prestantissimo atq in xp̃i dileccione ca¬
risfino filio ualerio : augt̃tñ in dr̃o falutẽ. Cũ dni moleste
haberẽ qđ aliquocies scrfpserim.⁊ nulla tuȩ sublimitatis rescrip¬
ta meruerim : repente epłas tres tuȩ beingnitatis accepi. Unam
ma caritate conuinctꝰ: multa nob̾cũ de tua excellentia colloquendo⁊ ueracit̃
infinuando: qualẽ te ixp̃i uisceribꝰ nouerit. ñ solũ eas quas memoratꝰ ep̃s tił
quas ipse attulit: s etiã illas quas ñ accepisse querebam̃ licteras uc̃. & idõ dete
narratio eiꝰ suauior nob erat. qi ea dicebat quȩ ipse ñ posses ne quidẽ me inqui¬
rente rescribere. netuarũ laudũ qđ scã scriptura ꝓhibet fieres pͣdicator: quãꝗ
⁊ ego uerear. he adte scribere: ne suspicionẽ adulantis incurrã. dnẽ illustro
⁊ meitio p̃stantissume acq in xp̃i dilectione ħ anssime fili. Laudes ittq tuas

Expanded text:
praestantissimo atque in Christi dilectione carissimo filio Valerio Augustinus in domino salutem. Cum diu moleste haberem, quod aliquotiens scripserim et nulla tuae sublimitatis rescripta meruerim, repente epistolas tres tuae benignitatis accepi: unam ma caritate coniunctus multa nobiscum de tua excellentia conloquendo et ueraciter insinuando qualem te in Christi uisceribus nouerit non solum eas quas memoratus episcopus uel quas ipse attulit, sed etiam illas quas non accepisse querebamur litteras uicit. et ideo de te narratio eius suauior nobis erat, quia ea dicebat, quae ipse non posses ne quidem me inquirente rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta scriptura prohibet, fieres praedicator. quamquam et ego uerear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine inlustris et merito praestantissime atque in Christi dilectione carissime fili. Laudes itaque tuas
Abbreviated transcription (Latin):
cesse: inflent᷑ sitꝑbia: & ꝓpt̾ hoc uittũ. fic laude delectent᷑ humana ⁊ ut eiꝰ gau¬
dio si quid boni agc̃ feru̾e &. luc̾e uideant᷑. Tardante aut̃ sponso. dormierũt
om̃s. Non enĩ tẽ ueniet c̃ sꝑat᷑. s media nocte. c̃ ualde obseurũ. ide. occubtũ anue¬
Nuirũ clamor iste ipsa÷ tuba illa. ꝙͣ cõmemorat apłs ubi dic̃. Canes enim
tuba: & mortui resurgẽt in corrupti. Lube noĩe aliqd̾ eindentissimũ & p̃claris

Expanded text:
cesse est inflentur superbia et propter hoc uitium sic laude delectentur humana, ut eius gaudio, si quid boni agunt, feruere et lucere uideantur. Tardante autem sponso dormierunt omnes. non enim tunc ueniet, cum speratur, sed media nocte, cum ualde obscurum, id est occultum eNimirum clamor iste ipsa est tuba illa, quam commemorans Apostolus dicit: Canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti . Tubae no
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝙͣ consolationẽ
nec intuentunt: nec accipiunt. Ilis respondentib se nescire
utrũ uł fibi suf¬
ficiat ipsa conscientia. qͣ expectant miam fub illo iudice. qͥc̃
miscđia iudicio: Quȩ suꝑ eos erte. qui miscđiȩ oꝑa illa in¬
tencione fear
ut eoꝵ misereret᷑: a quo se sciebant accepifse qd̾ abebant. nec gła¬
bant᷑ quasi non acceꝑint. s ꝑ se ipsos habuerint quoplac̾ent fic̾ stulti. qui& sibi
placent tãꝙͣ de bono ase fibi paraco. & ab adulantib uł errantib ita laudant᷑. acsup¬

Expanded text:
am consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui misericordia iudicio, quae super eos erit, qui misericordiae opera illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ip
Abbreviated transcription (Latin):
alnid de pram̃ ꝙ ut apiat qͥlatebat. isuaue fiat qͣ ñ delectabat. qr ⁊ hoc ab illo eẽ dep̃candũ
ei qrã didicimꝰ dũ antea lateret. eiꝰ grã dileximꝰ dũ antea ñ delectaret: ut qͥ głat᷑ ñ inse
s incño głot᷑ ⁊xcolli qͥppe ĩsuꝑbiã ꝓp̾e uoluntatis: hominũ.: ñ oꝑis dĩ. Neq enĩ adhoc eoᷤᷤ
difficultate nolluisset. Secutũ ÷ aũ ex lebita iusta pena tale uitiũ: ut iã molestũ eẽt
obectire iustitie. Qd uiciũ nͥ adiuuante grã suꝑet᷑. adiustitiã nemo c̃u̾tit᷑: nͥ oꝑante gr̃a¬

Expanded text:
amur, quam ut aperiat quod latebat, et suave faciat quod non delectabat? quia et hoc ab illo esse deprecandum, ejus gratia didicimus, dum antea lateret; ejus gratia dileximus, dum antea non delectaret: ut qui gloriatur, non in seno glorietur. extolli quippe in superbiam propriae uoluntatis est hominum, non operis dei; neque enim ad hoc eos hoc noluit homo, sine difficultate noluisset; secutum est autem ex debita iusta poena tale uitium, ut iam molestum esset oboedire iustitiae. quod uitium nisi adiuuante gratia superetur, ad iustitiam nemo c
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. & euigilantes. ħ÷ resurgñtes remanserint foris. qr uirgines ñ fc̃. s quia
nescientes uñ habeant qd st̃ stultȩ tirgines st̃. Merito foris er̃ qr int̾nȩ affectũ
ab illo. exp̃sstus uolit cõm̃dare etiã ħ ab illo. nob̾ eẽ. ut eũ diligamꝰ. karitas enĩ.
diligat dm̃. qͥ ñ abillo s ase ipso boñ se arbit̾t᷑ effectũ. Uñ aũt fieri potest. ut

Expanded text:
sponsus, et euigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris, non quia uirgines non sunt, sed quia sponsus, et euigilantes, hoc est resurgentes remanserint foris, non quia uirgines non sunt, sed quia nescientes, unde habeant, quod sunt, stultae uirgines sunt meritoque foris erunt, quia internae affectum ab illo\' expressius uoluit commendare etiam hoc ab illo nobis esse, ut eum diligamus. caritas enim dei diligat deum, qui non ab illo sed a se ipso bonum se arbitratur effectum. unde autem fieri potest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad niptias. & illas contͣ quas causit. & qͥb respondit nescio uos. utsq uirgines dixio
utͣsq lãpadib ꝑpt̾ bonoꝵ oꝑũ. boneq cont̾satiõis in conspectu hom̃u luculentissimã lau-¬
entes: alias stultas. Qed sapientes oltũ acceꝑunt inuasis fius. stultȩ aut̃ hoc ñ ferant
sec̃. In tã multis pares. ħ solo eas dispares monst᷑t. ħ solo diu̾sa eis. & cont̾ria nõa ĩponit.
Q uid etio tã coniunctũ ꝙͣ uirgines. & uirgme qͥnq & qͥnq ⁊ lãpadib ornacȩ. obiuã fponiso¬
euntes. & iste & illȩ e ł qͥd tã contͣrtũ ꝙͣ sapientes & stultȩ: Uidelicet qd̾ istȩ oleũ inua¬
sis. ħ ẽ. in celligentiã gr̃ẽ dĩ portant in cordib suis: scientes qd̾ nemo possit &e ꝯtinens
nͥ dñs det: & ħ ipsũ sapientiȩ deputantes. scire ciuꝰ ħ donũ sit: ille aut̾ largitori
õiũ bonoꝵ gr̃as ñ agentes. euanert̃ in cogitacionib &ᷤ obscuratũ: in sipiens cer earũ. di-¬

Expanded text:
ad nuptias, et illas, contra quas clausit et quibus respondit: Nescio uos, utrasque uirgines dixit utrasque lampadibus propter bonorum operum bonaeque conuersationis in conspectu hominum luculentissimam lauentes alias stultas, quod sapientes oleum acceperint in uasis suis, stultae autem hoc non ferant secum; in tam multis pares hoc solo eas dispares monstrat, hoc solo diuersa eis et contraria nomina inponit. Quid enim tam coniunctum quam uirgines et uirgines, quam sapientes, et stultae? videlicet quod istae oleum in vasis, hoc est, intelligentiam gratiae Dei portant in cordibus suis, scientes quod nemo possit esse continens nisi Deus det, et hoc ipsum sapientiae deputantes, scire cujus hoc donum sit : illae autem largitori omnium bonorum gratias non agentes, evanuerunt in cogitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
significart. Sic ipfi quoq illis priorib tuncti. a restitucione dupli ñ inueni¬
ent᷑ aliem. Ut xͦ ñtalẽ remunationẽ sꝑaremꝰ qͣndo mala tẽꝑalia pat̾em. ñ ait¬
sustinentiã & finẽ iob audistis. s sustinentiã andistis. & finẽ dm̃ uidistis: Tã qͣ.
diceret. Mala tẽꝑalia. fic̃ iob fustinete. s ꝓh ac sustinentia ñ tẽꝑalia bona sꝑate
quȩ illi aueta redier̃. s et̾na potiꝰ. quȩ tn dño p̃cesser. Iob ergo de illis patrib
erit. qui exlamauer & salui factist̃. Cũ enĩ dic̃ ego aut̃. sacis in sinuat qua
salute illos saluos eẽ factos uelit intelligi. in qua ipse utiq derelictꝰ ẽ. Ñ qͦ

Expanded text:
significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenisignificarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateSustinentiam et finem Job audistis; sed ait: Sustinentiam Job audistis, et finem Domini vidistis; tamquam diceret: Mala temporalia sicut Job sustinete; sed pro hac sustinentia, non temporalia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in Domino praecesserunt. Job ergo de illis patribus erat, qui exclamaverunt, et salvi facti sunt. Cum enim dicit, Ego autem, satis insinuat qua salute illos salvos esse factos velit intelligi; in qua ipse utique derelictus est: non quod
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ carnẽ suã refuscitauit & discipłoꝵ aspectib atq contactib reddidtc. eisq uidẽ¬
tib ascendit in cebũ ipsos ȩdificauit. & quid expectare. quid p̃dicare deb̾ent. euidentis-¬
sima ueritate monᷤcuit. Illos aut̃ aquib tanta mala usq ad mortẽ ꝑtulerat. quasi de
illo suꝑato & ertincto głantes in ea opimone dereliquit. ut quisqͥs eoꝵ salute ȩcerna
salius fieri uell& hoc de illiꝰ mortui refurrectiõe crederet. quod hi qui uiderunt
ad huc mista uita tenebant᷑. dispensationẽ testam̃ti uet̾i nouiq distinguens. sustinẽtiã ĩqͥc
iob audistis. &e finẽ dñi uidistis. neideo patient̃ sustinent tẽꝑalia mala: ut fibihoc resti-¬
cueret᷑. qđ recepisse iob legimꝰ. Nã & ab illo uuln̾e. atq putredie saluus factus est
&ei euncta que ammiserat duplicata st̃ restituta: ubi etiã cõm̃data ÷ refurrectiõis
fides. Nã filii ñ induplũ s totidẽ redditi eciã illos quos ãmiserat. resurrectos

Expanded text:
spectibus atque contactibus reddidit eisque uidentibus ascendit in caelum, ipsos aedificauit et quid exspectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet quod hi qui uiderunt adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uulnere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicata sunt restituta. ubi etiam commendata est resurrectionis fides. nam filii non in duplum sed totidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos
Abbreviated transcription (Latin):
piciebantme sub sannabant me & locutist̾ labiss & mouer̾ cap̃. Sꝑauit in dño eri¬
piat eũ. saluũ faciat eũ qm̃ uult eũ. Hoc inlabiis ñ caide dixer̃. insultando qͥa ñ
fieret. ñ eredendo quod fut᷑ũ eẽt. factũ : aut̃ hoc s sic̃ fier oportobat infilio hoĩs
in qͦ spes ęt̃ne ute fuerat reuelanda. ad nouũ ꝑtinens costam̃tũ. ñ fic̃ illi expectabãt.¬
& quia fieri ñ uidebant tãq suꝑato insultabant. ꝑtinentes ad cestam̃tũ uet̾. & hoiem
inqͦ om̃s moriunt᷑. ñ ad filiũ hõis in quo om̃s tituificabunt᷑. Mortẽ qͥppe intulit ho
sibi filioq hõis. uitã uͦ attulit hoĩ: moriens & refurgens filiꝰ hõĩs. Obpbriũ hõiũ
⁊ abiectio plebis. usqꝙ ad mortẽ. Hocenĩ uoluit in conspectu inunicoꝵ pati. quo cũ
tamq derelictũ putarent. ut gĩa cõm̃daret᷑ cestam̃ti
noui. qua disce̾mus aliã querere felicitatẽ. q̃ nc̃ ẽ. infi

Expanded text:
t me, et locuti sunt labiis, et moverunt caput. Speravit in Deum, eruat eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum. Hoc in labiis, non in corde dixerunt, insultando quod non fieret, non credendo quod futurum esset. Factum est autem et hoc, sed sicut fieri oportebat in filio hominis, in quo spes aeternae vitae fuerat revelanda ad Novum pertinens Testamentum, non sicut illi exspectabant; et quia fieri non videbant, tanquam superato insultabant, pertinentes ad Testamentum Vetus et hominem in quo omnes moriuntur, non ad filium hominis, in quo omnes uiuificabuntur. mortem quippe intulit homo sibi filioque hominis; uitam uero adtulit homini moriens et resurgens filius hominis, opprobrium hominum et abiectio plebis usque ad mortem. hoc enim uoluit in conspectu inimicorum pati. quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide,
Abbreviated transcription (Latin):
therine in epalesudiio tiezo ñ intẽfii en omimicationẽ m̾uerat. In scdo libro qͦdã loco. hoc
qͥbdã inqͣ infine larut᷑. ut mortẽ repentina cõmutatiõe ñ sentiant. seruans locũ dilgentior
e hãore inq̃st̾ioi. Aut enĩ ñ morient᷑. aut de uita ista in mortẽ. ⁊ de morte inuitã ȩtnã te¬
lerrima cõmitatione. tãqͣ i ictu ocłi tͣnseundo mortẽ ñsentient. Hoc op sic iñcip̃. Ouaai uis
FT MAGNIS

Expanded text:
erat. In secundo libro, quodam loco, Hoc quibusdam, inquam, in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant , servans locum diligentiori de hac re inquisitioni. Aut enim non morientur; aut de vita ista in mortem, et de morte in aeternam vitam celerrima commutatione tanquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamvis et magnis
Abbreviated transcription (Latin):
aatas. Honse lta q falant qͥ dicite. ut quid nob pdicat᷑ atq p̃cipit᷑ ut declinemꝰ amalo & fati-¬
am boñ. si hoe nos non agaꝰ. s id uelle & oꝑari dẽ oꝑat᷑ in nob̾: S poci intelligant si filii dĩ
st̃ sp̃u dĩ seagi. ut qͥ agñdũ: agant. & c̃egerĩt. illi aqͥ agunt᷑. gr̃as agant. Agũt᷑ enĩ ut agant.
ñ ut ipsi nehi agant. & adhoc eis ostendit᷑ qͥd ag̾e debeant: ut q̃n id agũt sic̃ ag̃ndũ ÷. id est
ẽ dedilectiõe ⁊ dilectatione uistitiȩ. suauitatẽ ꝙͣ dedit dñs utt̾ra eiꝰ daret fructũ suũ accepisse

Expanded text:
nemus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis? Sed potius intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi, ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo aguntur gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant, et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fec̾i̾nt qͥ instigat libulo. cũ eos iã maneat c̾ta clãpnatio. Addu̾s hc̃ morbũ nuniũ piclosũ
⁊ exitiabiłe. ualet cõmemoratio pecc̃oꝵ ẽ inq̃ usti scĩ ꝓlapsi st. S acitte uidet̃ int̾rogaie¬

Expanded text:
non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum et exitiabilem ualet co
Abbreviated transcription (Latin):
dice̾ ĩ mo uere c̃iuincam̃ dice suꝑfluũ saluatorẽ. Nat̾ã itat hoĩs cdignis laudib hono¬
remꝰ: easq laules ad creatoris głam referamꝰ. d qi nos creauit: ita simꝰ gͣti uͥ ñ simꝰ qr sanat
ing̾ci. Uitia sane nia q̃ sanat. ñ diuino oꝑi s humane uoluntati iusteq illiꝰ uindicte tribu¬
potestate fateam̃. Hanc iste miscdiã ⁊ medicinale ⁊ medicinalt saluatoris auxiliũ.
tm̃ ĩhoc ponit. ut ignos cat cõmissa p̃tita. ñ uͥ ad uilet ad fut᷑a uitanda. Hic ꝑnitiosis¬
sime fallit᷑. hic ⁊isi nesciens. ꝓhibet nos ugilare. ior are ne intremꝰ intẽptationẽ: cũ ħ ne
nob acculat in nia tm̃ potesfate eẽ c̃tenilit. Crũdã sane exẽpla qͦs peccasse legimꝰ. ñ iõ scͥpt᷑a¬
dic̃ qͥ sanũ sapit ut adddesꝑanonẽ ũ peccandli ualeant ⁊ securnatẽ peccancli nob̃ qͣdã mͣ¬
da ĩ honesta ⁊ nefarta desitłia serui libidinũ ⁊ sceleratarũ cupulꝗtatũ fiunt. qͣli pdant si

Expanded text:
o uere conuincamur dicere superfluum saluatorem. naturam itaque hominis dignis laudibus honoremus casque laudes ad creatoris gloriam referamus; sed quia nos creauit, ita simus grati, ut non simus, quia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae triburicordia quam in nostra potestate fateamur. hanc iste misericordiam et medicinale saluatoris auxilium tantum in hoc ponit, \'ut ignoscat commissa praeterita, non ut adiuuet ad futura uitanda\'. hic perniciosissime fallitur; hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem, cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate esse contendit. \'Quorundam\' sane \'exemphadicit qui sanum sapit ut ad desperationem non peccandi valeant, et securitatem peccandi nobis quodamda inhonesta et nefaria desideria serui libidinum et sceleratarum cupiditatum fiunt; quasi perdant, si
Abbreviated transcription (Latin):
currere uolumꝰ. face existimet᷑ ĩ uiriã. Quanto gͥ delo accensꝰ ÷ libri huiꝰ quẽ muistis
c̃ ditor acdusꝰ eos qͥ pacĩs sus patrociniũ de natẽ humane ĩ firmitate ꝓqͥtĩ. tano¬
si aliqͦ mnͦ p̃t̃ illiꝰ saeram̃tũ ad iusticiam uitãq etnã ꝑuenire posse dicatur. Ad inlibr
isto agitur. nolo cdiẽe absciente ne illum qui eũ seripsit ne xp̃iarũ qdẽ habendũ iudus
s. qd̾ magis credo anesciente. Magnis sane iuiribꝰ s eas sanas uolo nonqͣles frenetici habe
consuer: Nam priꝰ distinguit aliud ẽẽ querere anpossit. aliquid ẽẽ quod ad solam
posibilitatẽ ꝑtinet. aliud utrũ nesit. hanc distinctionẽ ueram ẽc nemo abigit con¬
Quia enim dñs lararũ suscrtauit. sine cdubio potuit. Iuia ũ uidã nonsuscitauit
nunquid dicendũ ẽ non potuit: Potuit gͥs. noluit: Namsi uoluisset eadon
etiam ħ potestate feciset. qu a ⁊ filiꝰ quos uult uiuificat s hac distinctione

Expanded text:
currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quanto igitur zelo accensus est libri huius, quem misistis, conditor adusi aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque aeternam perueniri posse dicatur: quod in libro isto agitur, nolo dicere ab sciente, ne illum, qui eum scripsit, ne Christianum quidem habendum iudicem, sed, quod magis credo, a nesciente, magnis sane. uiribus, sed eas sanas uolo, non quales phrenetici habere consuerunt. Nam prius distinguit, aliud esse quaerere, an possit aliquid esse, quod ad solam possibilitatem pertinet, aliud, utrumne sit. hanc distinctionem ueram esse nemo ambigit: conquia enim dominus Lazarum suscitauit. sine dubio potuit; quia uero ludam non suscitauit, numquid dicendum est: \'non potuit\'? potuit ergo, sed noluit. nam si uoluisset, cadem etiam hoc potestate fecisset, quia et filius quos uult uiuificat. sed hac distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
cdam arm̃ iħm apm̃. ⁊ mala necessitas remouebit᷑: ⁊ lib̾tas plena tribͥuet᷑ : decdaemꝰ adnd.
Itẽ inqͥt auusłius ep̃s in libris de lib̃o arbitrio. Quetũꝙ ista causa ẽ. uoluntatis a
mea st̃: s &̃ ipse dignet᷑ agnosce̾ suꝑiꝰ cunctaq̃ dicta st̃: de gra qͥppe dĩ agit̃. q̃ nobs
ti: s opitulante illo qͥ ñ potest. falli. Nã n ħ ipsũ altauendũ pecm̃ ꝑtinet. si
uerait᷑ cditmꝰ dimite nob̃ elebita nr̃a: sic̃ ⁊ nos linatiniꝰ debitord nr̃a. Auob tñ¬

Expanded text:
m Christum et mala necessitas remouebitur et libertas plena tribuetur. Veniamus ad nos. item, inquit, Augustinus episcopus in libris De libero arbitrio: quaecumque ista causa est uoluntatis, si ipse dignetur agnoscere superius cuncta quae dicta sunt. de gratia quippe dei agitur, quae nobis ri, sed opitulante illo, qui non potest falli. nam et hoc ipsum ad canendum peccatum pertinet, si ueraciter dicimus: dimitte nobis s debita nostra, sicut c t nos dimittimus debitoribus n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habuit ꝑtͣctare qͥd opꝰẽ. maxime qm̃ me inhuiꝰmodi qͥrũlibet h̃oũ scitis loͥu eol
canonitis debeo sine ĩecusatiõe c̃ sensũ. ñ nicħ mouet qͥ de illiꝰ scriptis cuiꝰ nom̃ ñ sum
ueni ille posuit. Oportuit magistrũ doctorẽq urtutis hõi sumillimũ fieri. ur
tentiȩ uitłit qͣlit̃ possit expon̾e. dũ tñ nos minime dubitãmꝰ. peccm̃ xp̃m ñ inse huisse¬
utũ ut desidiis carnis edomitis docere ñ necessitatis eẽ. peccare. s pposii acuoluntit̃
Ego desułia cartus siñ illicitarũ ccupiscentiarũ hicdicunt᷑. accipio sicutiẽ fames sitis re¬

Expanded text:
non habuit pertractare quid opcanonicis debeo sine ulla recusatione consensum — nonnihil mouet quod de illius scriptis, cuius nomen non ibi inueni, ille posuit: oportuit magistrum doctoremque uirtutis ho mini simillimum fieri, ut tentiae uiderit qualiter possit exponere, dum tamen nos minime dubitemus peccatum Christuis carnis edomitis, doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi ac voluntatis. » Ego desideria carnis si non illicitarum concupiscentiarum hic dicuntur accipio, sicuti est fames, sitis, re
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ lerintissue. Ita ihie si spũ inqͥt ducimmi ñ atihuc estis sublege. Inqͣntũ qͥsq spũ ducit̃.
ñ ẽ. sub lege. q in qͣntũ c̃ delectat᷑ legi li ñ ẽ sub segis timore: qi timor torm̃tũ ht̃ ñ delecta¬
tionẽ. Promiile sirecte sentimꝰ: sic̃ ꝓm̃bris sanatis grãs ag̾e. ita ꝓ sanaudis orare debemꝰ.:
tt ab solutissima cui nicħ addi possit sanitate ꝑfecta clĩ suauitate plena lib̾tate ꝑfruam̃.
Resistite uiͥt beatꝰ apls diabolo: ⁊ fugiet auob. Uñ animalu̾tendũ ẽ. qͥtl possit his nocere
poscencdũ dĩ ailuitoriũ ñ solũ ñ negamꝰ uerũ &̃ p̃dicamꝰ.: isti aũ tantã uoluntati
tributuit potestatẽ. ut pietati auferant orationẽ. Nã utiq ut diabolo resistamꝰ ⁊ fugiai
a ncb: iõ p̃cantes dicimꝰ ne nos inferas uttẽptationẽ. iõ admoniti sumꝰ tãꝙ ab ĩpatore
ad iunari ut ñ pectemꝰ. nusꝙ̃ dite uoluit. &ł si forte latent̃ sentit. ignoscat alit̃

Expanded text:
sub lege. in quantum quisque spiritu ducitur, non est sub lege. quia in quantum condelectabatur legi dei, non est sub legis timore, quia timor tormenum habet, non delectationem. Proinde si recte sentimus, sicut pro membris sanatis gratias agere ita pro sanandis orare debemus, ut absolutissima cui nihil addi possit sanitate, perfecta dei suauitate, plena libertate perfruares istite, inquit beatus apostolus, diabolo, et f ugi e t a uob i s. unde animaduertendum quid possit his nocere poscendum dei adiutorium non solum non negamus, uerum etiam praedicamus, isti autem tantam uoluntati tribuunt potestatem, ut pietati auferant orationem. nam utique ut diabolo resistamus et fugiat a nobis, ideo precantes dicimus: n p nos inferas in temptationem; ideo et admoniti sumus tamquam ab imperatore adiuuari, ut non peccemus, nusquam dicere uolunt. quod si forte latenter sentit, ignoscat aliter
Abbreviated transcription (Latin):
insliuat᷑ s qͣ̃ restituat᷑ q̃rat᷑. q̃ abisto sola clamat᷑ ñ eẽ necessaria cũ tacet: qͥ si oĩno
nicħ de grã dĩ aicẽt. nec eã q̃stionẽ soluendã s̃ p̃ponet. ut ase de hac re in uidiã
remou̾et: posset putari hoc qͥdẽ sentire qđ u̾itas ht̃. s ñ dixisse. qi ñ ubiq oĩa
ditenda st̃. ł posuit de gr̃a q̃stionẽ: id respondit qd habebat in corde. definita
q̃stio ẽ. ñ q uolebamꝰ. s u qͥi sentiret dubitabamꝰ. Deinde multis u̾b apłi conat᷑
ostendĩe. i uille ñ est ontrou̾sia qͥ caro abillo tta sepe noĩet᷑. ut uelit ĩtelligi ñ substan¬
tiã s oꝑa earnis. Qͥdħ adiẽ: uitia carnis confͣria st̃ uoluntati hoĩs. t̃ nata actu¬
dubio ds̃. ⁊ itẽ int̾rogat carnẽ qͥs creauit. itẽq respondet idẽ credo ds̃: int̾rogat
t̃c̃io. bonꝰ ẽ qͥutrũq creauit ds̃. respondet nulli dubiũ ÷: atdhuc int̾rogat. ⁊ utrũq

Expanded text:
e necessaria, cum tacetur. qui si omnino nihil de gratia dei diceret nec eam quaestionem soluendam sibi proponeret, ut a se de hac re inuidiam remoueret, posset putari hoc quidem sentire, quod ueritas habet, sed non dixisse. quia non ubique omnia dicenda sunt. proposuit de gratia quaetionem, id respondit quod habebat in corde; definita quaestio est, non quam nolebamus. sed ubi quid sentiret dubitabamus. Deinde multis uerbis apostoli conatur ostendere, unde non est controuersia, \'quod caro ab illo ita saepe nominetur, ut uelit intellegi non substantiam, sed opera carnis\'. quid hoc ad rem? uitia carnis condubio deus. et item interrogat: carnem quis creauit? itemque respondet: idem. credo, deus. interrogat tertio: bonus est qui utrumque creauit deus ? respondet: nulli dubium est. adhuc interrogat: et utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtis mortuus ÷. gͦ euacuatũ ẽ. scandalũ crucis: cur ñ &̃ ego hic exclam̃. ĩ mo exclamabo
ustis ĩcrepitabo dolore x̾ano. euacuati estis axͦ. qͥ ĩ nat̾a iustificamini a grã excidistis.
ignorantes dĩ iustitiã ⁊ urãm uolentes c̃stituere. uistitiȩ dĩ ñ estis subiati. Sic̃ enĩ
fuus legis ita &̃ nat᷑ȩ humanȩ uitiosȩ saluator est .x. ad iustitiã oĩcredenti. Qd
aũ s opposuit ab eis dici cont̃ qͥs. lonͥt᷑: ds̃ enĩ prccauert̃. Manifestũ ẽ. qđ dehis dice¬
bat apłs. qͥtẽ erant hoc ÷ de uicdeis ⁊gentib: s plane ilcł qͥ cõmemoraui. ꝑunum
hominẽ paccm̃ int̾uit ĩmũclũ. ⁊ ꝑ peccm mors.⁊ ita ĩ õs hoñs ꝑt̾nsiit inqͦ õs peccauert̃.¬
⁊antiqͦs niecentiores ⁊ nos ⁊ post̾os nr̃os sententia ista cõplenit᷑. Ponit & ilta testi¬
S  monium

Expanded text:
tis mortuus est; ergo euacuatum est scandalum crucis. cur non etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator Christus est ad iustitiam omni credenti. Quid autem sibi opposuit \'ab eis dici contra quos loquitur: omnes enim peccauerunt\'? manifestum est quod de his dicebat apostolus qui tunc erant, hoc est de Iudaeis et gentibus. sed plane illud, quod commemoraui: per unum hominem peccet antiquos et recentiores et nos et posteros nostros sententia ista conpleetitur. ponit etiam illud testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
de has re oĩno filentiũ. cũ oratio diũca utrũq petenlũ eẽ cõmoneat. ⁊ ut dimitant᷑

Expanded text:
de hac re omnino silentium, cum oratio Dominicade hac re omnino silentium, cum oratio Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
semqdat᷑.ẽ. nob. Tractat &̃ iste de pcc̃is ignorantiȩ. ⁊ dic̃ honinẽ p̃iugilare deb̾e
nignor et: ioq eẽ culpandã ignor antiã q ial hõ nescit negligentia sua. qͥ adibita
dilitentia scue debuisset. dũ tñ oĩa potiꝰ dispictet. q̃ ut oret ⁊duat. da mͥ ĩtellectũ ut
discã mandata tua. Aluid ẽ. enĩ ñcurasse scire q̃ negligentiȩ peccã. ẽ ꝑ sacͥficia q̃dã legiᷤᷤ
itilebant᷑ epiari: aliud ĩtellig̾e uelle nec posse ⁊ face contͣ legẽ ũ ĩtelligendo qͥd fieri
uelit. Uñ ã monem᷑ petere adõ sapientiã qͥdat oĩb asfluent᷑. titiq his oĩb qͥ sic petunt
dnm̃ exorandũ fatet᷑ ꝓpt̾ ueniã scilicet ꝓm̾endã. q id qͣ factũ ÷ fac̾e̾ infectũ. multũ
ab ista laudata potentia illa natę ⁊ uoluntas hoĩs ẽ ipso fatente ñ potest. q̃ re hac
necessitate restat ut or et ignosci. Ut aũ ailuuet᷑ ne pecet: ncisꝗͣ dix̃. ñ hic legi. Nirũ

Expanded text:
is ignorantiae l\'t dicit \'hominem praeuigilare debere, ne ignoret, ideoque esse culpandam ignorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua. quod adhibita diligentia scire debuisset\', dum tamen omnia potius disputet quam ut oret et dicat: da mihi intellectum et discam mandata tua. aliud est enim non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari. aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quid fieri uelit. unde ammonemur petere a deo sapientiam, qui dat omnibus afuenter, utique his omnibus qui sic petunt m exorandum » fatetur, propter veniam scilicet promerendam: quia id quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa naturae et voluntas hominis, etiam ipso fatente, non potest. Quare hac necessitate restat ut oret ignosci: ut autem adjuvetur ne peccet, nusquam dixit, non hic legi. Mirum
Abbreviated transcription (Latin):
eie aiqa ẽ q̃ ñ lozimꝰ uefas ñ eẽ. Possumꝰ enĩ aliqͥd bona fude testes astruere. qͥ exꝑti sumꝰ
ẽ si forte ñ igimꝰ hic fortasse repondet. Ego cũ ħ dicerẽ: de scͥptĩs sc̃is agebã. Dutinã ñ
dico aliud q̃ in ilt litt̾is legit. uerũ cont᷑ il qͥ lagit nichil uellet astruere. fidelit̃ et
obedient auluet qͥ scͥptũ ÷. ꝑ luiũ hominẽ pect̾m int̾u̾it ĩ mundũ ⁊ ꝑpec̃m mors. et¬
saluos fieri nos ⁊ ñ possibilitatẽ natẽ humane ita defenułet. ut hõ ꝑlib̾ũ arbitriũ &̃ sine
isto noĩe salius eẽ posse crecdlat᷑. S putat fortasse iõ necessariũ ẽẽ &ͥ nom̃. ũ ꝑeu̾głiũ eiꝰ dis¬

Expanded text:
d etiam quod non legimus, nefas non esse. Possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti sumus, etiam si forte non legimus. Hic fortasse respondet, Ego cum hoc dicerem, de Scripturis sanctis agebam. O utinam, non dico aliud quam in illis Litteris legit, verum contra id quod legit, nihil vellet astruere! fideliter et obedienter audiret quod scriptum est, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per saluos fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet, ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse posse credatur! Sed putat fortasse ideo necessarium esse Christi nomen, ut per ei
Abbreviated transcription (Latin):
si ĩuenies aliqd̃ sine suꝑbiȩ appellatiõe peccatũ. Hanc aũ sententiã sic exeͥt᷑ ⁊ sic

Expanded text:
si inuenies aliquod sine superbiae appellatione peccatum. hsi inuenies aliquod sine superbiae appellatione peccatum. h
Abbreviated transcription (Latin):
intleant᷑ ei nimis acuta. q̃ acutulȩ sonant. ⁊ discussa ĩ ueniant obtunsa. Qd q̃ eẽ simi¬
litudines adhibet. qͥb mag̾ acdmoneat qͥl ei debeat᷑ responderi: &d ãpłiꝰ dicã ingͥt.
nͥ qi credi potest qͣ ignes ignib extingunt᷑. si credi potest qͥ pecc̃is pecca curent᷑: ⁊d si
ignes qͥsꝗͣ extingeiere ñ potest ignib: s tñ posst̃ ut docui dolores curari dolorib. posst̃
& siquerat iiliscat uenenis uenena depelli. Nã si zau̾tit. aliqñ calores febriũ. qͥb clã
calorib medicinalib frangi: etiã ignes ignib fortasse c̃cedet extingui. Qdã mͦ inqͥt
suꝑbiã ipsã apecc̃o seꝑaiumꝰ. Q d enĩ ħ urget. cum manifestũ sit ã ipsã eẽ pet̃m: tã
peccare inqͥt suꝑbire. ẽ. ꝗ̃ suꝑbire peccare. Nlã quere qͥd sit qͥcũq peccm̃: ⁊ uide

Expanded text:
uideantur ei nimis acuta, quae acutule sonant et discussa inueniuntur obtunsa. quid quod etiam simiuideantur ei nimis acuta, quae acutule sonant et discussa inueniuntur obtunsa. quid quod etiam similitudines adhibet, quibus magis ammoneat quid ei debeat responderi? quid amplius dicam, inquit. nisi quia credi potest quod ignes ignibus extinguntur, si credi potest quod peccatis peccata curentur? quid si ignes quisquam extinguere non potest ignibus, sed tamen possunt, ut docui, dolores curari doloribus? possunt etiam, si quaerat et discat, uenenis uenena pelli. nam si et aduertit aliquando calores febrium quibusdam caloribus medicinalibus frangi, ctiam ignes ignibus fortasse coneedet extingui. Quonam modo, inquit, superbiam ipsam a peccato separabimus ? quid enim hoc urget, cum manifestum sit etiam ipsam esse peccatum ? tam peccare, inquit. superbire est quam superbire peccare. nam quaere quid sit quodcumque peccatum et uide,
Abbreviated transcription (Latin):
titrenuidicetns assur disimuu e cholore uenossarũ fuise. ne ulceris dolor ẽt. si dls
inqͥunt potest oĩa. sanare. ħ utiq agit ut sanet oĩa: s agit iuidicio suo. uec or ainẽ
ciiẽ sibi dic̃ datũ minagnitudine reuelationũ extolleret᷑. seta enĩ uitia tantũ ĩ male-
fuułis balent: sola aũ supbia s inrecte factis cauencla ẽ. Uñ ãmonent᷑ illi ne dona dĩ
sue potestati tribuendo seseq extollendo g̃uiꝰ pereant. q̃ si ncħ oꝑent᷑ boni: qͥb¬
⁊opari pbona uoluntate. Quare gͦ cũ timore ⁊tremore ⁊ ñ potiꝰ cũ securitate. si
humano. ut qͥ bene oꝑat᷑ suũ tantitmꝰ existimet ⁊dicat ĩ habunlantia sua ñ mouebor
ĩ etnũ: lõ qͥuoluntate sua p̃stit̾at decori eiꝰ urrtittẽ. au̾tit paululũ faciẽ suã. ut qͥ hoc
dice nefas ẽ. nõ sit credibile: Qs enĩ nesciat fideliũ a satana uenisse pͥmã peccati
blasphemare. Qmͦ gͥ opꝰ satane exdudit᷑ oꝑe satane: Nec atq huiꝰmocli ĩ tueat᷑. ne

Expanded text:
remus, Absurdissimum est dolorem necessarium fuisse, ne ulceris dolor esset. 31. Sed Deus, inquiunt, potest omnia sanare. Hoc utique agit, ut sanet omnia: sed agit judicio suo, nec ordinem quem sibi dicit datum, ne in magnitudine reuelationum extolleretur. cetera enim uitia tantum in male factis ualent, sola autem superbia etiam in recte factis cauenda est. unde ammonentur illi, ne dona dei suae potestati tribuendo seseque extollendo grauius pereant quam si nihil operarentur bet operari pro bona uoluntate. quare ergo cum timore et tremore et non potius cum securitate, si humano. ut quod bene operatur suum tantummodo existimet et dicat in abundantia sua: non mouebor in aeternum? ideo qui uoluntate sua praestiterat decori eius uirtutem, auertit paululum faciem suam, ut qui hoc adicere nefas est, sit credibile ? quis enim nesciat fidelium a satana uenisse primam peccati modo igitur opus satanae excluditur opere satanae? haec atque huiusmodi intueatur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
autliamꝰ ĩ uiti q̃ penetrant ĩ senstĩ nr̃m ẽ aurib obtãtis. sicutiẽ. deꝓximo serrȩ strubor
ł grunnitꝰ siuis. quãꝙ̃ obt̾acio auriũ ostendit ñ ĩ potestate nr̃a eẽ. aptis aurib ñ audire:
fac̃ &̃ fortasse tał obt̃atio q̃ ipsũ sensũ nr̃m ad imat. ut in nr̃a potestate sit etiã au
oclores gͣues ⁊ molestos qñ c̃stituti fuerimꝰ. siqͥs nos illit manib ligatis ẽstituat seruata
ꝓrsꝰ ĩtegͥtate ac salite m̃broꝵ uelimꝰ ñ odor ar nec oĩno possumꝰ. qr cũ spm̃ ducẽ cot uñ

Expanded text:
e stridor, vel grunnitus suis? Quanquam obturatio aurium ostendit, non in potestate nostra esse, apertis auribus non audire: facit etiam fortasse talis obturatio quae ipsum sensum nostrum adimat, ut in nostra potestate sit etiam audodores graues et molestos quando constituti fuerimus, si quis nos illic manibus ligatis constituat, seruata prorsus integritate ac salute membrorum uelimus non odorari nec omnino possimus, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
Euleł sermo ẽ ⁊õi acceptiõs dignꝰ: qi xͨ iħ̾s uenit ĩhĩ mundũ pect̃ores se¬
sALIOS
fac̾e̾. & iste contͣ fidelẽ sermonẽ ⁊ oĩ acceptione dignumidicitoi non
debuisse hanc egͥtudinẽ contͣhi peccatis. ne ad hoc. eẽt ista peni
perati. ut cõmitient᷑ plura percata oc Quert᷑ eui

Expanded text:
mundum peccatores saluos facere. et iste contra fidelem sermonem et omni acceptione dignum dicit \'uon debuisse hanc aegritudinem contrahi peccatis, ne ad hoc esset ista poena peccati, ut committerentur plura peccata\'. quaeritur eti
Abbreviated transcription (Latin):
filio łd bñclictꝰ qͥ uenit ĩ noĩe dñi. Auleat gͦ iste dic̾e sipotest. nemiñe fuilse i cupaili
multitudine. qͥ ulbũ hab̃et oĩno peccm̃. Qđ si absurdissimũ ẽ. dic̾e: cur nulla peata
eoꝵ scͥptã cõmemoraũ. q̃ tantũ bonũ fidĩ eõꝵ cõmemorare curauit.: s hoc ẽ iose su¬
sitan uitdit. ⁊ iõ subiec̃. atq ait. s esto aliis tẽpib turbe num̾ositate oũi dissimula¬
uerit para c̃cex̾e̾: in ipso statĩ mundi pͥmordio uͥ ñ nͥ qͣtuor hoñes . ql anqͥt dirmꝰ
ñ potuit: Ad huc adiungit u̾ba qͥb ista sententia ubiꝰ ⁊ planiꝰ astruat᷑. sere mͥit
pͥmo intẽpe acdã ⁊eua exq̃b cam & abeł nati st̃. qͣtuor tantũ hoiẽs fuisse referuit

Expanded text:
st, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet omnino peccatum. quod si absurdissimum est dicere, cur nulla peccata eorum scriptura commemorauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit? Sed hoc etiam ipse forsitan uidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulauerit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor homines erant, non potuit ? adhuc adiungit uerba, quibus ista sententia uberius et planius astruatur: certe, inquit, primo in tempore Adam et Eua, exquibus Cain e
Abbreviated transcription (Latin):
iret. suffic̃ libũ arbitriũ. qͦse ipse uitiauit: ut aũ redeat ai uistitiã. opꝰ ht̃ medico qr sanꝰ¬
ñ ẽ. opꝰ ht̃ uiuificatore. qm̃ mortuus ẽ. Deq̃ grã oĩno iste nicħ lic̃ qͣsi sola sua uoluntate
se possit sanare. q eũ pͤotuit sola uitiare. ĩ eĩ dicimꝰ mortẽ corꝑis ad peccatũ ualere. ubi
sola uindicta ÷: nemo aũ peccat corpe moriendo. s add peccatũ ualet mors aĩe q̃ deseruit

Expanded text:
iret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quoniret. sufficit liberum arbitrium. quo sc ipse uitiauit; ut autem redeat ad iustitiam, opus habet medico, quonn est, opus habet uiuificatore, quia mortuus est. de qua gratia omnino iste nihil dicit, quasi sola sua uoluntate se possit sanare, quia eum potuit sola uitiare. non ei dicimus mortem corporis ad peccatum ualere, ubi sola uindicta est — nemo enim peccat corpore moriendo —, sed ad peccatum ualet mors animae, quam deseruit
Abbreviated transcription (Latin):
malignitate. susurrones. det̾ctor es. dõ olibiles. c̃tumeliosos. suꝑbos. elatos. ĩuentores maloꝵ.
parentib ñ obelientes. in sipientes. in cõpositos. sine affectu. sine miscłia. Hic ũc iste dicat.
ñ debuit sic uinilicari pecc̃m. ut pacc̃or ꝑuindictã plura cõmitt̾et: fortasse respondeat
dm̃ adista ñ cog̾e. s dignos deseri tm̃ deserere. di ħ dic̃. ũissime dic̃. Deserti qͥpe ut dixi
luce iustitiȩ ⁊ ꝑhoc tenebrati. qͥd pariant altud q̃ hec oĩa q̃ cõmemoram oꝑa tenebrarũ. donec
dicat᷑ eis silicto obaudiant. surge qͥdormis ⁊ exsiuge amortuis. ⁊ illuminabit te aͦ: mortuos
u̾itas dic̃. Uñ ẽ. ⁊ illd. Sine mortuos sepelue mortuos suos. Alortuos gͥ u̾itas dic̃: qͥs iste dicit
ledi ⁊ uitiari pecc̃o: qr uidelicet didic̃ pec̃m ñ ẽẽ substantiã. Nemo enĩ eidic̃ sic hominẽ factũ
ut de tustitia qͥdẽ possit in pecc̃m ire. ⁊ de pecc̃o ail ustitiã redire ñ posset.s ut in pecc̃m

Expanded text:
sos, superi, elatos, inuentores malorum, parentibus non oboedientes, insipientes, incompositos, si ne affectu, sine misericordia. hic nunc iste dicat: non debuit sic uindicari peccatum, ut peccator per uindictam plura committeret. Fortasse respondeat deum ad ista non cogere, sed dignos deseri tantum deserere. si hoc dicit, uerissime dicit; deserti quippe, ut dixi, luce iustitiae et per hoc contenebrati quid pariant aliud quam haec omnia quae commemoraui opera tenebrarum. donec dicatur eis, si dicto obaudiant: surge qui dormis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus? mortuos ueritas dicit — unde est et illpotuisse peccato, quia uidelicet didicit peccatum non esse substantiam. nemo dicit sic hominem factum. ut de iustitia quidem possit in peccatum ire et de peccato ad iustitiam redire non posset; sed ut in peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ouĩ ustis. qs pͥm in hõib uistꝰ fuit: S de ĩfante ñ loqͦt. Iuuenis uł senex ĩ ea regione
qriẽ. apnaturalan legem ⁊ uoluntatis arbitrium uistificari posse contẽdere:
isuusti eent quia uellent ee̾nt: nonquia iufti ẽẽ ñ possent. Si aut̃ sine xp̃i grã
iustificari om̃ino non potuit: &iam istũ siaudet absoluat scđm u̾ba sua. quia si id¬
cireo talis fuit quod aliud eẽ nonpotuit: culpa caruit. s obiecit sibi quasi ab
alio dictum ⁊ art. Potest quidẽ ẽẽ .s ꝓ dĩ gr̃am inquies. De inde uelud respon¬
dendo subiungit. Ago humanitati tuȩ gras. qđ assertionẽ meã ꝗͣ dudũ oppugna¬
Oblitꝰ ẽ. iã le illi responłe. qͥ rẽ ñ negat. cuiꝰ obiectionẽ paulo añ pposuerat dicentiꝰ. potest

Expanded text:
us in hominibus justus fuit? Sed de infante non loquor: juvenis vel senex in ea regione quemquam per naturalem legem et voluntatis arbitrium justificari posse contendere. iusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caruit\'. Sed obiecit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidem esse, sed per dei gratiam, inquies. deinde uelut respondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam. quam dudum oppugnaoblitus est iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectionem paulo ante proposuerat dicentis: potest
Abbreviated transcription (Latin):
iustificari ⁊ uedimi abira dĩ iustissima ħ est auindicta nullo mͦ potest nisi urian ne
sacram̃tũ sanguinis xp̃i. Natura quupe hominis pͥmitus ineupsa tus pieeal i¬
tio ereata est Hatura uͦ ista hominis q̃ unisquisq exadam nascit᷑ . ⁊a smie ilom
quia sana non est. Omĩa quidẽ bona quȩ habet in formatione. altta sea me dico
illuminatiõe ⁊ cuatiõe opꝰ hãt. ũ abĩculpabili artifice . egue : se ex orat nali mt u

Expanded text:
iustificari et redimi ab ira dei iustissima, hoc est a uindicta, nullo modo potest nisi per fidem ut sacramentum sanguinis Christi. Xatura quippe hominis primitus inculpata et sine ullo uitio creata est; natura uero ista hominis, qua unusquisque que ex Adam nascitur, iam medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona. quae habet in formatione,, uita. sensibus, minluminatione et curatione opus habeat, non ab inculp
Abbreviated transcription (Latin):
fiant. ꝙ ñ ẽ. opꝰsanis medicꝰ s egiotantib Uñ ñ uenit ille uocare iustos s pecatores. Ac
ꝑ hoc nat̾a humani gen̾is ex illiꝰ uniꝰ p̃uaricatoris carne ꝓcreata. si potest sͨ suffic̾e̾ ad
ĩplendã legẽ ꝑficiendãq iustitiã: de p̃mio deb ẽẽ secura hoc ẽ. de uita et̾na: &̃ si ĩ aliqͣ
gente aut aliqͦ suꝑiore tẽꝑe ficies eã latuit. sanguiis xͥ. Non enĩ in ustꝰ ds̃. qͥ iustos
frautiet mertede iustitiȩ: si eis ñẽ. ad nunciatũ sac̾m̃tũ diuinitatis ⁊humanitatis xͥ.¬

Expanded text:
ia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus; unde non uenit ille uocare iustos, sed peccatores. Ac per hoc natura humani generis ex illius unius praeuaricatoris carne procreata, si potest sibi sufficere ad inplendam legem perficiendamque iustitiam, de praemio debet esse secura, hoc est de uita aeterna, etiamsi in aliqua gente aut aliquo superiore tempore fides eam latuit sanguinis Christi. non enim iniustus deus. qui iustos fraudet mercede iustitiae, si eis non est annuntiatum sacramentum diuinitatis et humanitatis
Abbreviated transcription (Latin):
munꝰ dĩ oꝑent᷑. sic iuhis qͦs dãpnat ĩ fidelitas. ẽ pietas ĩchoat pene m̾itũ. ut
ꝑ ipsã penã &̃ malȩ oꝑent᷑. u̾issime dixi. s fidĩ m̃itũ &̃ ipsũ eẽ donũ dĩ. nec
putaui q̃rentlũ eẽ nec dixi. & alio loco. cuiꝰ eñ miseret᷑ ĩnͣ fac̃ eũ bene opari.
⁊quẽ obdurat relinqͥdeũ ũ male oꝑat᷑ s & illi misccłia p̃cedenti. m̃ito fidĩ tribut᷑.
uisti obiluratio p̃cedenti ĩqͥtati. Qđ qͥdẽ uerũ ẽ. s adhuc q̃renclũ erat utrũ ⁊imitũ

Expanded text:
his, quos damnat, infidelitas et inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur et ista obduratio praecedenti i
Abbreviated transcription (Latin):
dant c̃ eccła pͥ pecẽo pͥmi hõĩs obnortũ nasci genꝰ humañ nec abistomalo
puener̾. plurimũ eos apelagianoꝵ errore disceritunt Protnde si meis
abulent. & orent eũ quidat intellectũ. fi quid de p̃destinatione alit̃
sapiunt. ipse ilł hoc quoq reuelabit. Tam̃ etiã nos ĩpendamꝰ eis dilec¬
tionis affectũ. ministertũq sermonis ⁊ ficut donat ille quẽ rogauiꝰ
ut his licũs ea q̃ illis essent apta & utilia dic̾emꝰ. Vnde eti ĩ scuntis

Expanded text:
a Christi, peccato primi hominis obnoxium nasci genus humanum, nec ab isto malo pervenerunt, plurimum eos a Pelagianorum errore discernunt. Proinde, si in eis ambulent et orent eum qui dat intellectum, si quid de praedestinatione aliter sapiunt, ipse illis hoc quoque revelabit: tamen etiam nos impendamus eis dilectionis affectum ministeriumque sermonis, sicut donat ille quem rogavimus, ut in his litteris ea quae illis essent apta et utilia diceremus. Unde enim scimus
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. mͥ quidẽ non pigrũ. nob̃ aut̃ tutũ est. Idem
ant̃ scribens adgalatas. cũ se satis apd eos egisse ꝑspic̃ae
bat. De cȩt̾o in quit laborẽ mͥ nemo p̃stet: uł sic̃ in ple-¬
risq codicibs legit᷑. nemo mͥ molestꝰ sit. ego aut̃ quãuis me moleste ferre
confitear. qđ diuinis eloquiis. quib atuina dĩ gr̃a p̃dicat᷑. quȩ omni-¬
no nulla est. si scdm merita nr̃a dat᷑. multis manfestisq non cȩdic̾¬
tales st̃ ita non uultiꝰ oare. ut post tot libros dehaore atq epłas meas.
adhuc me defideretis. hinc scribe tantũ amo. quantũ ñ possũ dic̾e:
& tantũ me amare quantũ debeo. ñ audeo dice. Quaꝑpt̃ ecce rescribo
uob̾. & lic& iã ñ uob̾ẽ. tam̃ etiã ꝑuos ad̾u̾c ago. qđ me satis egisse credebam.
qđ ñ poetice s ꝓpħice dictũ est. maledictꝰ hõ. qui spẽ hab& in homine. eo
habent uñ siquid alit inea saptunt. hoc qͦ iłł dẽ reuelet: si meo ãbu

Expanded text:
vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspicerbat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis manifestitales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen etiam per vos adhuc ago, quod me satis egisse credebam. quod non poetice, sed prophetice dictum est, Maledictus omnis qui spem habet in homine , eo habent unde, si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deu