comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contemptus. quã ambitu regiȩ affectationis infractus. Huic masceihel
relictis apud africanam militiam duob filiis ad olescentibus. iri
italiam reduit. Cildo & absentiam fratris. & presentiam filiorum eius
susceptam habens. adalescentes dolo circumuentos interfecit. Adhun
iam ut hostem bello insequendũ masce rhel frater missus est. quem
idoneum procurandȩ rei fore. propriȩ orbitatis recens dolor pollice¬
batur. Igitur masceihel iam inde atheodosio sciens. quantum in
rebus desperatissimis oratio hominis per fidem xp̃i adementia dĩ
impetrar&. caprariam insulam adit. Vnde secum scõs seruos dĩ
aliquos ꝑ motos precibus suis sumpsit. Cum his orationibus. ieuniis.
psalmis: dies roctesq continuans. sine bello uictoriam meruit.
ac sine cede iundictam. Ardalio fluminis nomen est. quod fuit
inter thebastem & odmeoderam ciuitates. ubi cum parua manu

Expanded text:
contentus quam ambitu regiae affectationis inflatus. huic Mascezel contentus quam ambitu regiae affectationis inflatus. huic Mascezel relictis apud Africanam. militiam duobus filiis adulescentibus in Italiam rediit. Gildo, et absentiam fratris et praesentiam filiorum eius suspectam habena, adulescentes dolo circumuentos interfecit. ad hunc iam ut hostem bello insequendum Mascezel frater missus est, quem idoneum procurandae reipublicae fore propriae orbitatis recens dolor pollicebatur. igitur Mascezel, iam inde a Theodosio sciens, quantum in rebus desperatissimis oratio hominis per fidem Christi a clementia Dei impetraret, Caprariam insulam adiit, unde secum sanctos seruos Dei aliquot permotos precibus suis sumpsit: cum his orationibus ieiuniis psalmis dies noctesque continuans sine bello uictoriam meruit ac sine caede uindictam. Ardalio fluminis nomen est, quod fluit inter Theuesten et Ammederam ciuitates; ubi cum parua manu,
Abbreviated transcription (Latin):
frater eius cui nunc res puplica innititurꝰ. quad ragesimo secundo
loco commune imperium diuisis tantum sedibus tenese corperunt
Uixit itaq archadius post patris excessum annis duodecim. imperuq
summam theodosio filio paruo admodum moriens tradidit Interea
gildo comes qui ininitio regnieorũ afficae praeerat. simul ut de¬
functũ theodosium comperit. sicut quidam ferunt quadam ꝑmotus
inuidia. africam orientalis imperii partibus iungere molitus est.
siue ut alia tradit opinio.minimam paruulis spem fore arbitratus
est. praesertim cum absq his non facile antea quisquã pusillus
in imperio relictus. ad maturitatẽ uirilis atatis uenerit. Et isti
propemodum soli inueniantur. quos ob egregiam patris ac suam fidẽ.
& diuisos & destitutos xp̃i tutela prouexerit africam. exceptã arcem
a societate rei puplicȩ sibi usurpare ausus est. gentili maiis licentia

Expanded text:
frater eius, cui nunc respublica innititur, quadragensimo secundo frater eius, cui nunc respublica innititur, quadragensimo secundo loco commune imperium duuisis tantum sedibus tenere coeperunt; uixitque Arcadius post patris excessum annis duodecim imperiique summam Theodosio filio paruo admodum moriens tradidit. interea Gildo comes, qui in initio regni eorum Africae praeerat, simul ut defunctum Theodosium comperit, siue ut quidam ferunt quadam permotus inuidia Africam orientalis imperii partibus iungere molitus est, sine ut alia tradit opinio minimam in paruulis spem fore arbitratus — praesertim cum absque his non facile antea quisquam pusillus in imperio relictus ad maturitatem uirilis aetatis euaserit istique propemodum soli inueniantur, quos ob egregiam patris ac suam fidem et diuisos et destitutos Christi tutela prouexerit — Africam excerptam a societate reipublieae sibi usurpare ausus est, gentili magis licentia
Abbreviated transcription (Latin):
bellũ proferant. tam pia necessitate susceptũ. tam diuina felicitate
confectũ. tam clementi benignitate sopitũ. ubi nec pugna
grauem cȩdem: nec uictoria cruentam exegerit altionemꝰ
Et fortasse concedam. ut non hȩc fidei xp̃iani ducis concessa
uidrantur. quamuis ego hoc testimonio Non laborem. quando unus ex ipsis
poeta quidem eximius sed paganus peruicacissimus. eius modi uersibus &
dõ & homini testimonium tulit. quibus ait. Onimiũ dilecte dõtibi
militat aerͦ. & coniurati ueniunt ad classica uenti. Ita caelitus iudicatũ
est. interpartem &iam sine prȩsidio hominũ insolo dõ humiliter sperantẽ.
& partem arrogantissime de uiribus suis & de idolis prȩsumentem.
beo dosius autem composita tranquillataq repuplica. apud mediolanũ
constitutus diem obut
FINo ab urbe condita millesimo. cxluiiii. archadius augustus
cuius nunc filius theodosius orientem regit. & honorius augustus

Expanded text:
bellum proferant tam pia necessitate susceptum, tam diuina felicitate bellum proferant tam pia necessitate susceptum, tam diuina felicitate confectum, tam clementi benignitate sopitum, ubi nec pugna grauem caedem nec uictoria cruentam exegerit ultionem, et fortasse concedam, ut non haec fidei Christiani ducis concessa uideantur; quamuis ego hoc testimonio non laborem, quando unus ex ipsis, poeta quidem eximius sed paganus peruicacissimus, huiusmodi uersibus et Deo et homini testimonium tulit, quibus ait: O nimium dilecte Deo! tibi militat aether, Et coniurati ueniunt ad classica uenti. Ita caelitus iudicatum est inter partem etiam sine praesidio hominum de solo Deo humiliter sperantem et partem adrogantissime de uiribus suis et de idolis praesumentem. Theodosius autem conposita tranquillataque republica apud Mediolanium constitutus diem obiit. Anno ab Vrbe condita MCXLVIIII Arcadius Augustus, cnins nunc filius Theodosius Orientem regit, et Honorius Augustus
Abbreviated transcription (Latin):
per magnũ in ane portata. piusquã prope modũ cadere priusquã
inpingerent sinebantur. Porro autẽ turbo continuus ora
pectoraq hostium. nunc inlisis grauiter scutis uerberabat. n unc
impressis perniciter obstructa claudebat. nunc auulsis iuolenter
desticuta nudabat. nunc oppositis iugiter interga trudebat.
ela &iam quae ipsi uehementer intorserant excepta uentis. impetu
sopinata ac retrorsum coacta. ipsos infeliciter configebant. prospexit
sibi humanae conscientiȩ pauor. Nam continuo sese parua suorũ manu¬
fusa. uictori theo dosio hostilis prostrauit exercitus
duorum sanguine bellũ ciuile restinctũ est. absq illis decem milibus
gothorũ: quos praemissus atheo dosio arbogastus delesse funditus
fertur. Quos utiq perdidisse lucrum. & iunci uincere fute
on insulto obtrectatoribus nostris. unũ aliquod abinitio urbis conditȩ

Expanded text:
per magnum inane portata nusquam propemodum cadere, priusquam per magnum inane portata nusquam propemodum cadere, priusquam inpingerent, sinebantur. porro autem turbo continuus ora pectoraque hostium nunc inlisis grauiter scutis euerberabat, nunc inpreesis pertinaciter obstructa claudebat, nunc auulsis uiolenter destituta nudabat, nunc oppositis iugiter in terga trudebat; tela etiam, quae ipsi uehementer intorserant, excepta uenti impetu supinato ac retrorsum coacta ipsos infeliciter configebant. prospexit sibi humanae conscientiae pauor, nam continuo sese parua suorum mafusa uictori Theodosio hostilis prostrauit exercitus;duorum sanguine bellum ciuile restinctum est, absque illis decem milibus Gothorum, quos praemissos a Theodosio Arbogastes delesse funditus fertur: quos utique perdidisse lucrum et uinci uincere fuit. non insulto obtreotatoribus nostris. unum aliquod ab initio Vrbis conditae
Abbreviated transcription (Latin):
quod clausus alienis. dñm xp̃m solussolum qui possit omnia. corpore
bumĩ fusus. mente cęlo fixus orabat : Dehinc postquã in somnem
nocstem precum continuatione transegit. & testes prope modum
quas i pretium presidi cȩlestis appenderat lacrimarũ lacunas re¬
liquit. fiducialiter arma corripuit solus. sciens se esse non solum.
signum crucis signũ proelio dedit. Ac se inbellũ &iam si nemo seque¬
retur uictor futurus immisit. Prima salutis uia excitit arbitio
hostilium partium comes. qui cum ignario᷑ imperatorẽ circũ positis
excepissetinsidiis. conuersus ad reuerentiam prȩsentis augusti. non
solum periculo liberauit. uerũ &iam instruxit auxilio ͦ At ubt
ad contigua miscendȩ pugnae spatia peruentũ est. continuo mag¬
nus ille & ineffabilis turbo uentorũ in ora hostium ruit. ferebant᷑
per aera spicula missa nr̃orum: atq ultra mensuram humani ictus

Expanded text:
quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum qui posset omnia, corpore quod clausus alienis, Dominum Christum solus solum qui posset omnia, corpore humi fusus, mente coelo fixus orabat. Dehinc postquam insomnem noctem precum continuatione transegit, et testes propemodum quas in pretium praesidii coelestis appenderat lacrymarum lacunas reliquit, fiducsigno crucis signum proelio dedit ac se in bellum, etiamsi nemo sequeretur, nictor futurus, inmisit. prima salntis nia extitit Arbitio, hostilium partium comes: qui cum ignarum imperatorem circumpositis excepisset insidiis, conuersus ad reuerentiam praesentis Augusti, non solum periculo liberauit uerum etiam instruxit auxilio. at ubi ad contigua miscendae pugnae spatia peruentum est, continuo magnus ille et ineffabilis turbo uentorum in ora hostium ruit. ferebantur per aera spicula missa nostrorum atque ultra mensuram humani iactus
Abbreviated transcription (Latin):
uel roma norũ praesidus uel auxilus barbarorum. alibi potesta te
alibi cognatione subnixas. hẏstoriam &iam notam oculis pluri¬
morum. quã melius qui spectauere nouerant. Dilatari uerbis
non opus est. potentia dĩ non fiducia hominis. uictorem semper
extitisse theodosium : Arbogastus iste. prȩcipuũ in utroq do cu¬
mentum est. Qui & tunc cum theo dosio paruit tantis instructũ prae
sidiis maximum. ipse minimus coepit. & runc cum aduersus eundem
theodosium collectis gallorum francorumq uiribus exundauit. nixus
&iam prȩcipuo cultu idolorũ. magna tamen felicitate succubuit
alpium latera atq in euitabiles transitus praemissis callide insidus occu¬
parant. &iam sinumero ac uirib impares forent. sola tameN
belli pasitione uictores. At uero theo dosius in summis alpibus con¬
stitutus. expers eybi ac somni. spiens quod destitutus suis. nesciens

Expanded text:
uel Romanorum praesidiis uel auxiliis barbarorum alibi potestate uel Romanorum praesidiis uel auxiliis barbarorum alibi potestate alibi cognatione subnixus. historiam notam etiam oculis plurimorum, quam melius qui spectauere nouerunt, dilatari uerbis non opus est potentia Dei non fiducia hominis uictorem semper extitisse Theodosium, Arbogastes iste praecipuum in utroque documentum est. qui et tunc, cum Tsidiis. Maximum ipse minimus cepit, et nunc cum adversus eumdem Theodosium, collectis Gallorum Francorumque viribus, exundavit, nixus etiam praecipuo cultu deorum magna tamen facilitate succubuit.Alpium latera atque inevitabiles transitus praemissis callide insidiis occupaverant, ut etiam si numero ac viribus impares forent, sola tamen belli dispositione victores. At vero Theodosius in summis Alpibus constitutus expers cibi ac somni, sciens quod destitutus suis, nesciens
Abbreviated transcription (Latin):
obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat. dico
rem & ignotam omnibus & omnib notam. Posthoc bellũ quo maximꝰ
interfectus est : Multa utiq sicut omnes recognoscimus theodosiũ
filiumq eius honorium. usq ad nunc & externa bella & ciuilia consecu¬
tasunt. & tamen omnia pene usq in hodiernum diem equidem cũ
fructu simplicis scãeq uictoriȩ. uel nullo uel minimo sanguine quie¬
uerunt.Igitur ualentinianus iunior regno restitutus. extincto
cam in pace ager&. apud iuennam dolo arbo gasti comitis sui ut
ferunt strangulatus. atq ut uoluntariam sibi consciuisse mortem
putaretur. laqueo suspensus est. Mortuo ualentiniano a u¬
gusto. arbogastus tunc eugenium trrannũ mox creare ausus est.
egitq hominem. cuititulum imperatoris imponer&. Ipse aue¬
turus imperium. Uis barbarus. animo consilio manu audacia
potentiaq nimius. contraxit undiq in numeras inuictasq copias.

Expanded text:
obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat, dico obstrepentium mentes uel ad confusionem uel ad fidem cogat, dico rem et ignotam omnibus et omnibus notam: post hoc bellum, quo Maximus interfectus est, multa utique, sicut omnes recognoscimus, Theodosium filiumque eius Honorium usque ad nunc et externa bella et ciuilia consecuta sunt, et tamen omnia paene usque in hodiernum diem et quidem cum fructu simplicis sanctaeque uiotoriae uel nullo uel minimo sanguine quieuerunt. Igitur Yalentinianus iunior regno restitutus extincto ca in pace ageret, apud Viennam dolo Arbogastis comitis sui, ut ferunt, strangulatus atque, ut uoluntariam sibi consciuisse mortem putaretur, laqueo suspensus est mortuo Valentiniano Augusto Arbogastes Eugenium tyrannum mox creare ausus est legitque hominem, cui titulum imperatoris inponeret; ipse acturus imperium uir barbarus. animo consilio mann audacia potentiaque nimius, contraxit undique innumeras inuictasque copias,
Abbreviated transcription (Latin):
italia. potitus imperio est. Andragatius cognita maximi nece.
prȩcipitem sese enaui in undas deditꝰ. & suffocatus est: Theo dosius
incruentam uictoriam dõ procurante suscepit. Ecceregibus &
temporibus. qualiter bella ciuilia cum uitari nequeunt transiguntur.
ad uictoriam peruentũ est. In rupta est ciuitas. correptus tsrannus
Et hoc pariũ est. Ecce parte alia uictus hostilis exercitus. atq ipso
trranno truculentior comes trranni ad mortẽ coactus. tantȩ dissolutȩ
clusȩq insidiȩ. tanti apparatus ex inaniti sunt. & tamen nullus dolos
instruxit. aciem disposuit. postremo nullus sidici lic& gladium
de uagina extulit. Formidolo sissimũ bellum sine sanguine usq
ad uictoriam. & in uictoria duorũ morte confectũ estꝰͦ. Et ne
hoc quisquam casu factum put&. quin magis potentia dĩ. qua & dispe¬
santur & iudicantur uniuersa. propalato sui testimonio & declarato.

Expanded text:
Italiae potitus imperio est. Andragathius comes cognita Maximi nece Italiae potitus imperio est. Andragathius comes cognita Maximi nece praecipitem sese e naui in undas dedit ac suffocatus est. Theodosius incruentam uictoriam Deo procurante suscepit. Ecce regibus et temporibus Christianis qualiter bella ciuilia. cum uitari nequeunt, transiguntur. ad uictoriam peruentum est, inrupta est ciuitas, correptus tyrannus. et hoc parum est. ecce parte alia uictus hostilis exercitus atque ipso tyranno truculentior comes tyranni ad mortem coactus, tantae dissolutae elusaeque insidiae, tanti apparatus exinaniti sunt: et tamen nullus dolos struxit, nullus aciem disposuit, postremo nullus, si dici licet, gladium de uagina extulit. formidulosissimum bellum sine sanguine usque ad uictoriam et in uictoria duorum morte confectum est. et, ne hoc quisquam casu factum putet, quo magis potentia Dei, qua et dispensantur et iudicantur uniuersa, propalato sui testimonio declarata
Abbreviated transcription (Latin):
alterius exulantis orar&. posuit indõ spem suam. seseq aduersi¬
t r̃rannum maximũ sola fide maior. Niam longe minor un iuersa
apparatus belli comparatione proripuit. Aquileiae tunc maxim
uictariȩ suae spectator insederat. Andra gratius eius comes
sum mam belli amministrabat. Qui cũ largissimis militum copus.
ipsaq magnarũ copiarũ fortitudine prȩcellente consilio.
omnes incredibiliter alpium ac fluminũ aditus communiuiss&.¬
ineffabili iuditio dĩ dum nauali expeditione in cautum hostem praeuenire
& obruere parat. sponte eadem quȩ obstruxerat castra deseruit
ta theodosius nemine sentiente. ut non dicam repugnante. uacuas tran¬
meauit alpes. atq aquileiam in prouisus adueniens. hostem illum
magnũ maximum trucem. & immanissimis quoq germanorũ gentil
tributa ac stipendia magno terrore nominis exigentem. sine dolo &
sine controuersia clausit. cępit. occidit. Ualentinianus recepta

Expanded text:
alterius exulantis oraret, posuit in Deo spem suam seseque aduersualterius exulantis oraret, posuit in Deo spem suam seseque aduersus Maximum tyrannum sola fide maior — nam longe minor uniuersa apparatus bellici conparavictoriae suae spectator insederat. Andragatius comes ejus summam belli administrabat. Qui cum largissimis militum copiis ipsamque magnarum copiarum fortitudinem praecellenti consilio omnes incredibiliter Alpium ac fluminum aditus communisseineffabili judicio Dei, dum navali expeditione incautum hostem praevenire et obruere parat, sponte eadem quae obstruxerat claustra deseruit: ita Theodosius nemine sentiente, ut non dicam repugnante, uacuas transmisit Alpes atque Aquileiam inprouisus adueniens hostem illum magnum, Maximum, trucem et ab inmanissimis quoque Germanorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine dolo et sine controuersia clausit cepit occidit. Valentinianus recepto
Abbreviated transcription (Latin):
liberas reddidiss& & archadium filium consortẽ feciss& imperii.
maximus uir quidem stre nuus & probus atq. augusto dignus nisi
contra sacramenti fidem ꝑ trrannidem emersiss&. Inbrittanniam
inuitus prope modum ab exercitu imperator creatus. ingalliam transit
Ubi gratianũ augustum subita incursione ꝑ territũ. atq initaliam
transire meditantẽ dolis circũ uentum interfecit. fratremq. eius
ualentinianum augustũ italia expulit. Ualentinianus in drientem
refugiens. a thedosio paterna pietate susceptus. mox &iam imperato
theo dosius quadragesimus primus interfecto per̃ maximum
gratiano. imperium orbis romani optinuit. mansitq in eo
rannis undecim. cum iam inorientis partibus sexannis gratiano ui¬
uente regnass&. Itaq iustis necessarusq causis ad bellũ ciuile
ꝑmotus est. Cum eduobus augustis fratribus. & ad ultionẽ unius
inter fecti sanguinis exiger&. & restitutionẽ ac misericordiam

Expanded text:
liberas reddidisset et Arcadium filium suum consortem fecisset imperii, liberas reddidisset et Arcadium filium suum consortem fecisset imperii, Maximus, uir quidem strenuus et probus atque Augusto dignus nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset, in Britannia inuitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit: ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem dolis oircumuentum interfecit fratremque eius Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens a Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio odosius quadragesimus primus interfecto per Maximum Gratiano imperium Romani orbis obtinuit mansitque in eo annis undecim, cam iam in Orientis partibus sex annis Gratiano uiuente regnasset. itaque iustis necessariisque causis ad bellum ciuile permotus, cum e duobus Augustis fratribus et ultionem unius interfecti sanguis exigeret et restitutionem miseria
Abbreviated transcription (Latin):
tissimas. hoc est ł alanos. hunos. & gothos aggressus. magnis multisq
proelus uicit : urbem constantinopolim uictor intrauit. Et Ne
paruant ipsam romani exercitus manũ assidue bellando de terrer&.
foedus cum athanarico gothorũ rege percussit. Athanaricus autẽ
continuo ut constantinopolim uenit. diem obut. Uniuersȩ gothorũ
gentes rege defuncto. aspicientes uirtutẽ benignitatemq theodosu.
romano sese dediderunt. In hisdem &iam diebus ꝑ secutore iuliano¬
interfecto. aluisq imperatoribus sepe uictis. nunc autẽ ualente
in fugam acto. recentissimȩ uictoriae sacietatem cruda insultatione
ructabant. ultro constantinapolim ad theodosium misere legatos.
pacemq supplices paposcerunt. Ic tumq. tunc foedus est. quo uni¬
uersa oriens usq nunc tranquillissime fruitur. Interea cũ theodosius
inoriente subactis barbarorum gentibus thracias tandem ab hoste

Expanded text:
tissimas, hoc est, Alanos, Hunos et Gothos, incunctanter aggressus, magnis multisque tissimas, hoc est, Alanos, Hunos et Gothos, incunctanter aggressus, magnis multisque praeliis vicit, urbem Constantinopolim victor intravit, et ne parvam ipsam Romani exercitus manum assidue bellando deterreret, foedus cum Hatthanarico Gothorum rege percussit. Hatthanaricus autem continuo ut Constantinopolim venit, diem obiit. Universae Gothorum gentes rege defuncto aspicientes virtutem benignitatemque Theodosii Romano sese imperio dederunt. in hisdem etiam diebus Parthiinterfecto aliisque imperatoribus saepe uietis, nunc etiam Valente in fugam acto recentissimae uictoriae satietatem cruda insultatione ructabant, ultro Constantinopolim ad Theodosium misere legatos pacemque supplices poposcerunt; ictumque tunc foedus est, quo uniuersus Oriens usque ad nunc tranquillissime fruitur. interea cum Theodosius in Oriente subactis barbarorum gentibus Thracias tandem ab hoste
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃rmium purpura induit. orientisq & traciȩ simul praefecit impe¬
ratorem. in hoc ꝑfectiori iuiditio. Quia cum in omnibus huma ne
uitȩ uirtutibus ipse primus fuerit. infidei sacramento religionisq
cultu: sine ulla comparatione prȩcessit. Siquidem ille ꝑ secutor.
hic propagator aecclesiȩ. Ita illi ne unus quidem proprius filius quo
successore gauder& indultus est. huius autẽ orientis simul &
occidentis per succiduas usq ad nunc generationes. gloriosa ꝓpago
dominatur. Itaq theodosius afflictam rem puplicam iradĩ reparandã
credidit miseficordia dĩ. omnem fiduciam sui ad opem xp̃i conferens.
maximas illas scithicas gentes formidatasq cunctis maioribus. alex¬
andro illo quoq magno sicut pompeius corneliusq testati sunt euitatas.
nunc autẽ extincto romano exercitu. romanis equis armisq instruc¬

Expanded text:
Sirmium purpura induit Orientisque et Thraciae simul praefecit impeSirmium purpura induit Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio, in hoc perfectiore iudicio, quia, cum in omnibus humanae uitae uirtutibus iste par fuerit, in fidei sacramento religionisque cultu sine ulla comparatione praecessit; siquidem ille persecutor, hic propagator Ecclesiae. ita illi ne unus quidem proprios filius, quo successore gauderet. indultus est; huius autem Orienti simul atque Occidenti per succiduas usque ad nunc generationes gloriosa propago dominatur. itaque Thcredidit misericordia: omnem fiduciam sui ad opem Christi conferens, maximas illas Scythicas gentes, formidatasque cunctis majoribus, Alexandro quoque illi Magno sicut Pompeius Corneliusque testati sunt evitatas, nunc autem exstincto Romano exercitu Romanis equis armisque instruc
Abbreviated transcription (Latin):
personarum acceptorem non esse. uel ex hac potissimum ualentis
extincti probatione fateantur. Cothi antea ꝑ legatos supplices
poposcerunt. ut illis episcopi aquibus regulam xp̃ianȩ fidei disceren
mitterentur. Ualens imperator exitiabili prauitate. doctores
arriani dogniatis misit. Gothi primȩ fidei rudimentũ. quod acce¬
pere tenuerunt. Itaq iusto iuditio dĩ ipsi eum uiuũ incenderunt.
qui proptes eum &iam mortui uitio erroris arsuri sunt.
RNO ab urbe condita millesimo . CxxxII. gratianus quad rage¬
mus ab augusto. post mortẽ ualentis sex annis imperium tenuit
quamus iam dudum antea cum patruo ualente & cũ ualentiniano
fratre regnar&. Qui cum afflictũ & pene conlapsum sei puplicȩ
statũ uider&. eadem prouisione qua quondam legerat nerua hispani
uirum traianũ perquẽ res puplica reparata est legit & is theodosiũ
aeque hispanũ uirum. & restituendȩ rei puplicȩ necessitate apud

Expanded text:
personarum acceptorem non esse uel ex hac potissimum Valentis personarum acceptorem non esse uel ex hac potissimum Valentis extincti probatione fateantur. Gothi antea per legatos supplices poposcerunt, ut illis episcopi, a quibus regulam Christianae fidei discerent, mitterentur. Valens imperator exitiabili prauitate doctores Arriani dogmatis misit. Gothi primae fidei rudimento quod accepere tenuerunt. itaque iusto iudicio Dei ipsi eum uiuum incenderunt, qui propter eum etiam mortui uitio erroris arsuri sunt. Anno abVrbe condita MCXXXII Gratianus quadragesimus ab Augusto post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quainuis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaret. qui cum acum ac paene conlapsum reipublicae statum uideret, eadem prouisione, qua quondam legerat Nerua Hispanum uirum Traianum, per quem respublica reparata est, legit et ipse Theodosium aeque Hispanum uirum et restituendae reipublicae necessitate apud
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo magis testimoniũ punitionis eus. & diuinȩ indignationis terri¬
bili extitiss& exemplo. &iam cõmnͥi caruit sepultura. Consuletur
se sed in hoc solo peruicatia miseriaq gentilium. quia temporibus &
legibus xp̃ianis tantae simul congestȩ clades. pressam rei puplicae
one rauere ceruicem. Euersae proiuntiȩ. deletus exercitus. imperator
incensus. magnm reuera hoc est ad nostrũ dolorem. magisq miserũ
quo magis nouum. Sed quid hoc ad consolationẽ proficit paganorum.
qui palam prouident. & in his quoq persecutorem aecdesiarũ fuisse
punitum.Unus ds̃. unam fidem tradit. unam ecclesiã toto orbe
diffudit. Hanc aspicit. hanc diligit. hanc defendit. quolib&¬
sese quisq nomine tegat. si huic non sociatur alienuis. si hanc
impugnat inimicus est. Consulentur se gentiles inquantũ uolunt.
iudeorum hereticorumq suppliciis. tantũ & unũ dm̃ esse & eundem

Expanded text:
et, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terriet, quo magis testimonium punitionis eius et diuinae indignationis terribili posteris esset exemplo, etiam communi caruit sepultura. Consoletnr se, sed in hoc solo, peruicacia miseriaque gentilium, quia temporibus et regibus Christianis tantae simul congestae clades pressam reipublicae onerauere ceruicem: euersae prouinciae, deletus exercitus, imperator incensus. magnum reuera hoc est ad nostrum dolorem magisque miserum quo magis nouum. sed quid hoc ad consolationem proficit paganorum, qui palam peruident et in his quoque persecutorem ecclesiarum fuisse punitum? unus Deus unam fidem tradidit, unam ecclesiam toto Orbe diffudit: hanc aspicit, hanc diligit, hanc defendit; quolibet se quisquis nomine tegat, si huic non sociatur, alienus, si hanc inpugnat, inimicus est. consolentur se gentiles, in quantum uolunt, Iudaeorum haereticorumque suppliciis, tantum et unum Deum esse et eundem
Abbreviated transcription (Latin):
simul omnia cȩdibus. incendus rapinisq fuderunt. Ualens egressus
de antiochia. cum ultima infelicis belli sorte traheretur. sera peccati
motante pęnitentia simulatus. episcopos ceterosq scõs reuocari
de exiliis imperauit. Itaq quinto decimo anno imperii sui.
lacrimabile illud bellũ inthracia cum gothis. iam tuno exercita¬
tione uirium rerũ abundantia instructissimis gessit. Ubi primo
statim impeti gothorũ perturbatȩ romanorũ equitum turbae.
riuda peditum deseruere praesidia. Mox legiones ꝓeditum undiq equitatu
hostium cinctae. primum nubibus sagittarum obrutae. deinde cum
amentes metu sparsim per deuia cogerentur. funditus caesȩ gladiis in¬
sequentium contisq perierunt. Ipse imperator cum sagitta saucia¬
tu s uersusq infugam. aeger in cuiusdam ullulȩ casa deportatus later&.
ab insequentibus hostibus de prehensus. subiecto igne consumptus est.

Expanded text:
simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus simul omnia caedibus incendiis rapinisque, fuderunt. Valens egressus de Antiochia cum ultima infelicis belli sorte traheretur, sera peccati maximi paenitentia. stimulatus. episcopos ceterosque sanctos reuocari de exiliis imperauit. Itaque quinto decimo imperii sui anno lacrimabile illud bellum in Thracia cum Gothis iam tunc exercitatione uirium rerumque abundantia instructissimis gessit. ubi primo statim impetu Gothorum perturbatae Romanorum equitum turmae nuda peditum deseruere praesidia. mox legiones peditum undique equitatu hostium cinctae ac primum nubibus sagittarum obrutae, deinde, cum amentes metu sparsim per deuia cogerentur, funditus caesae gladiis insequentum contisque perierunt. ipse imperator cum sagitta sauoius uersusque in fugam aegre in cuiusdam uillulae casam deportatus lateret, ab insequentibus hostibus deprehensus, subiecto igne consumptus est
Abbreviated transcription (Latin):
continuo apud argentariũ oppidum galliarũ. formido losissimum
bellum incredibili felicitate confecit: Nam plusquã .xxx. milia
alemannarũ minimo romanorũ detrimento. in eo proelio inter¬
fecta narrantur. Tertio dem̾o autẽ anno imperii ualentis. hoc
est paruo tempore postea quã ualens ꝑ totũ orientẽ aecclesiarũ
lacerationes scõ rumq caedes egerat. radix illa miseriarũ nos¬
trarum. copiosissimos simul frutites germinauit. Siquidem
hunorum du in accessis seclausa montibs repentina trabie percita
exarsit ingothos. eosq sparsim conturbatos ab antiquis sedibus¬
expulit. Cothi transito da nubio fugientes.
lente sine ulla foederis pactione suscepti. Ne arma quidem quo
tutius barbaris crederetur tradidere romanis. De inde propter
intolerabilem auaritiam maximiducis. fame & in uirus ad acti iri
arma surgentes. uicto ualentis exercitu per traciam sese miscentes.

Expanded text:
continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidulosissimum continuo apud Argentariam, oppidum Galliarum, formidulosissimum bellum incredibili felicitate confecit. nam plus quam triginta milia Alamannorum minimo Romanorum detrimento in eo proelio interfecta narrantur. Tertio decimo autem anno imperii Valentis, hoc est paruo tempore postea quam Valens per totum Orientem ecclesiarum lacerationes sanctorumque caedes egerat, radix illa miseriarum nostrarum copiosissimas simul frutices germinauit. siquidem gens Hunorum, diu inaccessis seclusa montibus, repentina rabie percita exarsit in Gothos eosque passim conturbatos ab antiquis sedibusexpulit. Gothi transito Danuuio fugientes, a Valente sine ulla foederis pactione suscepti ne arma quidem, quo tutius barbaris crederetur, tradidere Romanis. deinde propter into- lerabilem | auaritiam Maximi ducis fame et iniuriis adacti in arma surgentes, uicto Valentis exercitu per Thraciam sese, miscentes
Abbreviated transcription (Latin):
urbem nobilissimã mauritaniae dolo captam. deinde caedibus incendusq
completam. barbaris in predam dedit. Igitur comes theo dosius theo¬
dosii qui post imperio praefuit pater aualentiniano missus. effusas
maurorum gentes multis proelus fregit. Ipsum firmũ afflictum &
oppressum coegit ad mortem. Post cum experientissima prouidentia
tota cum mauritania afficam meliorẽ pristinis reddidiss&. stimulante
& ortante inuidia iussus interfici apud carthaginem. baptitari iri
remissianẽ peccatorum praeoptauit. Ut postͦquã sacramentũ xp̃i
quod quaesiuerat assecutus est. post gloriosam scłi uitam &iam de
uitae &ternitate securus. percussori ultro iugulũ prebuit. Gra¬
tianus interea imperator ad modum iuuenis: cum in nume rabilem
multitudinẽ hostium romanis infusam finib cerner&. fretus xp̃i
potentia. longe impare militũ numero sese in hostem dedit. &

Expanded text:
urbem nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque urbem nobilissimam Mauretaniae dolo captam, deinde caedibus incendiisque conpletam barbaris in praedam dedit. igitur comes Theodosius, Theodosii qui post imperio praefuit pater, a Valentiniano missus effusas Maurorum gentes multis proeliis fregit, ipsum Firmum afflictum et oppressum coegit ad mortem. post cum experientissima prouidentia totam cum Mauretania Africam meliorem pristinis reddidisset, instimulante et obrepente inuidia iussus interfici, apud Carthaginem baptizari in remissionem peccatorum praeoptauit ac postquam sacramentum Christi quod quaesierat adsecutus est, post. gloriosam saeculi uitam etiam de uitae aeternitate securus percussori iugulum ultro praebuit. Qratianus interea imperator admodum iuuenis cum inaeatimabilem multitudinem hostium Romanis infusam finibus cerneret, fretus Christi potentia, longe inpari militum numero sese in hostem dedit et
Abbreviated transcription (Latin):
cum impie agere potuiss& erubescer&. ilico ueluti effrenata libera
aulacia legem dedit. ut monachi hoc est xp̃i ani qui ad unum fidei
opus dimissa seculariũ rerum multimoda actione se redigunt. ad
militiam cogerentur. Uastas illas aegẏpti tunc solitudines are¬
nasq diffusas quas propter sitim ac sterilitatem periculo sissimamq
serpentium habundantiam conuersatio humana non noss&. magna
habitantiũ monachorũ multitudo compleuerat. Tribuni & milites
missi. qui scõs ac ueros milites dĩ alio nomine persecutionis abstraberent
interfecta sunt ibi agmina multa scõrum. Quae autẽ per diuersas
ubiq prouincias his similibus iussis. aduersus aecclesias cathiolicas &
rectȩ fidei populos gesta sunt. satis significatũ ipsa reticendi lecti¬
one sufficiat. Interta in africae partibus firmus sese excitatis maurorũ
gentibus regem constituens. africam mauritanamq. uastauit. cȩsareã

Expanded text:
cum impie ageret, potuisset erubescere. ilico uelut effrenata libertatis cum impie ageret, potuisset erubescere. ilico uelut effrenata libertatis audacia legem dedit, ut monachi, hoc est Christiani qui ad unum fidei opus dimissa saecularium rerum multimoda actione se redigunt, ad militiam cogerentur. uastas illas tunc Aegypti solitudines harenasque diffusas, quas propter sitim ac sterilitatem periculesissimamque serpentum abundantiam connersatio humana non nosset, magna habitantium monachorum multitudo compleuerat. hnc tribuni et milites missi, qui sanctos ac ueros milites Dei alio nomine persecutionis abstraherent. interfecta sunt ibi agmina multa sanctorum. quae autem per diuersas ubique prouincias his similibusque iussis aduersus ecclesias catholicas et rectae fidei populos gesta sint, satis significatum ipsa reticendi electione sufficiat. Interea in Africae partibus Firmus sese excitatis Maurorum gentibus regem constituens Africam Mauretaniamque uastauit; Caesaream
Abbreviated transcription (Latin):
presumpsisse. quia crebro ꝑ limitem habitacula constituta
burgos uulgo uocant. eorumq esse praeualidam & pernitiosam
manũ gallię hodieq testes suit. inquibus prȩsumpta possessione
consistunt. quamuis prouidentia dĩ xp̃iani omnes modo facti.
catholica fide nostrisq clericis quib oboedirent receptis
blande mansuete innocenterq. uiuant. Nion quasi cum sub iectis
gallis. sed uere cum fratribus xp̃ĩanis.
Nrio autem undecimo imperii sui. ualentinianus cum sarmate
sese perpannonias defudissent. easq uastarent bellũ in eos parans.¬
apud brigitionem oppidum subita effusione sanguinis quod greti apo¬
Post quẽ gratianus
filius occidentis imperiũ tenuit. ualente patruo inorientis parti¬
bus constituto. ualentinianũ & ianum fratrem suũ paruum
admodum socium creauit imperii.
imperator. quattuor annis ualentiniano mortuo tenuit. Cui soli

Expanded text:
praesumpsisse, quia crebra per limitem habitacula constituta praesumpsisse, quia crebra per limitem habitacula constituta burgos uulgo uocant, eorumque esse praeualidam et perniciosam manum, Galliae hodieque testes sunt, in quibus praesumpta possessione consistunt; quamuis prouidentia Dei Christiani omnes modo facti catholica fide nostrisque clericis, quibus oboedirent, receptis blande mansuete innocenterque uiuant, non quasi cum subiectis Gallis sed uere cum fratribus Christianis. Anno autem undecimo imperii sui Valentinianus, cum Sannatae sese per Pannonias dapud Brigitionem oppidum subita effusione sanguinis, quod Graece apoPost quem Gratianus, filius ejus, Occidentis imperium tenuit. Valente patruo in Orientis partibus constituto, Valentinianum etiam, fratrem suum, parvum admodum, socium creavit imperii.imperium quattuor annis Valentiniano mortuo tenuit, cui soli,
Abbreviated transcription (Latin):
Iorum anno imperii tertio. gratianus ualentiniani filius imperator
est factus. Eodem anno apud atrebatas. uera lana de nubibus pluuiȩ
mixta defluxit. Praeterea atanaricus rex gothorum: xp̃ianos in
gente sua crudelissime pessecutus. plurimos barbarorũ ob fidem ir¬
terfecstos. ad coronam mastsrii sublimauit. Quorum tamen plurimi
fessione fugerunt. Ualentinianus saxones gentem in oceani litorib
& paludibus iniuis sitam̃. uistute atq agilitateꝰ terribilem. periculõsã
romanis finibus. eruptionẽ magnam olim meditantes. in ipsis francoru
finibus oppressit . Hurgundionum quoq nouorũ hostium nouuni
nomen. qui plusquam. Lxxx. milia ut ferunt armatarũ. ripae
rheni fluminis insiderunt. Hos quondam subacta interiore
germania. adrusso & tiberio ad optiuis filiis caesaris ꝑ castra disposi¬
tos in magnam coaluisse gentem. atq. ita &iam nomen exopese

Expanded text:
Horum anno imperii tertio, Gratianus Valentiniani filius, imperator Horum anno imperii tertio, Gratianus Valentiniani filius, imperator est factus. Eodem anno apud Atrebatas vera lana de nubibus pluviae mixta defluxit. Praeterea Athanaricus, rex Gothorum, Christianos in gente sua crudelissime persecutus, plurimos barbarorum ob fidem interfectos, ad coronam martyrii sublimavit, quorum tamen plurimi  Christi confessione, fugerunt. Valentinianus Saxones, gentem in Oceani littoribus et paludibus inviis sitam, virtute atque agilitate terribilem, periculosam Romanis finibus, eruptionem magna mole meditantes, in ipsis Francorum finibus oppressit. Burgundionum quoque, novorum hostium, novum nomen, qui plusquam Rheni fluminis insederunt. hos quondam subacta interiore Germania a Druso et Tiberio, adoptiuis filiis Caesaris, per castra dispositos in magnam coaluisse gentem atque ita etiam nomen ex opere
Abbreviated transcription (Latin):
fecto. ac mox iouiniano mortuo. qui pro nomine xp̃i amiserat
tribunatum. retribuente xpõ in locum ꝑ secutorissui accepit imperiũ.
Qui postea fratrem suũ ualentem participem fecit imperii. procopi¬
um trrannũ pluresq postea satellites eius occidit. Terre matus
per totum orbem factus. ita turbatum quoq. pelagus excussit.
ut ꝑ uicinas terrarum campestrium partes refuso mari. plurimȩ
insularum urbes concussȩ & subrutae perisse referantur
Talens ab eudoxio episcopo arriani dognatis assertore & bapti¬
tatus & pessuasus. in seuissimã heresim declinauit. sed malignã
insectationem diu texit. Nec uoluntati potestatẽ admiscuit.
quo adiuuantis fratris auctoritate compressus est. Contem plabatur
enim de eo quantã uim in ulciscendã fidem fidelis imperator possit exercere :
qui tantam constantiam pro retinenda fide. quondam miles malis habuisso.

Expanded text:
fecto ac mox Iouiano mortuo qui pro nomine Christi amiserat fecto ac mox Iouiano mortuo qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, retribuente Christo in locum persecutoris sui accepit imperium: qui postea fratrem suum Valentem participem fecit imperii , Procopium tyrannum pluresque postea satellites eius occidit. terrae motus per totum Orbem factus ita turbatum quoque pelagus excussit, ut per uicinas terrarum campestrium partes refuso mari plurimae insularum urbes concussae et subrutae perisse referantur. Valens ab Eudoxio episcopo, Arriani dogmatis assertore, et baptizatus et persuasus, in saeuissimam haeresim declinauit; sed malignam insectatquoad viventis fratris auctoritate compressus est. Contemplabatur enim de eo, quantam vim in ulciscenda fide imperator posset exercere, qui tantam constantiam pro retinenda quondam miles habuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ut tutum & incolomem romanũ exercitum. Non solum ab incursu
hostium. uerũ &iam alocorũ periculo liberar&. Nisibi oppidũ
& partem superioris mesopotamiȩ persis concessit. Inde dum
ad iliricum rediens per galliam iter agit. cum incubiculum qđdã
riouum sese cubitum recepiss&. calore prunarum & nidore parietũ
nuper calce in litorum praegrauatus & suffocatus. octauo demum
mense quam imperare coeperat uitam finiuit
Nrio ab urbe condita millesimo. cxuuͦii. ualentinianus triges¬
mus octauus apud niceam cansensu militũ imperator creatus. ẽ.
mansitq in eo annis undecim. Quicum xpianus integra fide sacra¬
mentum militiȩ gerer&. & sub iuliano augusto tribunus scutarior
iussus ab imperatore sacrilego aut immolare idolis aut militia
excedere. fideliter sciens grauiora esse dĩ iudicia & meliora pro¬
missa. sponte discessit. Ita parua interiecta mara iuiliano inter¬

Expanded text:
ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore parietum nuper calce inlitorum adgrauatus et suffocatus, octauo demum mense quam imperare coeperat uitam finiuit. Anno ab Vrbe condita MCXVIII Valentinianus tricesimus octauus apud Nicaeam consensu militum imperator creatus est mansitque in eo annis undecim. qui cum Christianus integra fide sacramentum militiae gereret sub Iuliano Augusto tribunus scutariorum, iussus ab imperatore sacrilego aut immolare idolis aut militia excedere, fideliter sciens et graniora Dei esse indicia et meliora promissa, sponte discessit. ita parua interiecta mora Iuliano inter
Abbreviated transcription (Latin):
potuss& adipisci. Nam & amphitheatrum in hierusolimis extriu iussit
Itquo reuersus a parthis. episcopos monachos omnesq eius loci scõs. bestus
& iam arte saeuoribus obicer&. spectar&q laniandos. Itaq postquam
Atesi fonte castra mouit. dolo cuiusdam transfugȩ indeserta ꝑductus.
cum ui sitis & ardore solis. atq insuper labore arenarũ confełtus
perir& exercitus. imperator tanto rerum periculo anxius. dum
uasta per deserta in cautius euagatur. ab obuio quodam hostiũ equite
conto ictus interut. Sic misericors ds̃. impia consilia impia morte dissoluit
Nrio ab urbe condita millosimo. CXUII. iouianus trigesimus septimꝰ
imperator. in summo rerum discrimine ab exercitu creatus. cum
& locorum iniquitate captus & hostibus circũ septus. nullam euadendi
facultatem nancisseretur. foedus cum sapore persarum rege. & si
parum ut putant dignum. satis tamen necessarium pepigit : Quippe

Expanded text:
potuisset adipisci. Nam et amphitheatrum Hierosolymis exstrui jussit, potuisset adipisci. Nam et amphitheatrum Hierosolymis exstrui jussit, in quo reversus a Parthis, episcopos, monachos omnesque ejus loci sanctos, bestiis etiam arte saevioribus objiceret, spectaretque laniandos. Itaque postquam a Ctesiphonte castra movit, dolo cujusdam transfugae in deserta perductus, cum vi sitis et ardore solis, atque insuper labore arenarum confectus periret exercitus, imperator tanto rerum periculo anxius, dum per vasta deserti incautius evagatur, ab obvio quodam hostium conto ictus interiit. sic misericors Deus impia consilia impii morte dissoluit. Anno ab Vrbe condita MCXVII Iouianus tricesimus septimus imperator in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore Persarum rege, etsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe,
Abbreviated transcription (Latin):
tempus imperii. molestissimumq spatiũ
iuitȩ suae
bellis ciuilibus. &iam per propinquos &
consangiuneos
excitatis. exercuit. exegit. expendit
sextus ab augusto regnũ potitus. Anno uno & mensibus ocsto
imperii summam solus optinuit. Xp̃ianam religionẽ apte
potus quam potestate insectatus. ut nega retur fides xp̃i. &
ido lorum cultus susciperetur. honoribus magis prouocare quam nt¬
tormentis cogere studuit. A perto tamenꝰ prȩcepit edicto. Rie
xp̃mnus docendorũ liberalium studiorũ professor ess&. Sed tamen
sicut amaioribus com pertũ habemus. omnes ubiq propemodum
prȩcepti conditiones amplexati. officium quã fidem deserere maluer̃.
ulianus autem bellum aduersus parthos parans. cum romanas uires cori¬
tractas undiq ad destinatamq secum traher& perditionem. xp̃ianorum
sanguinem diis suis uouit. palam persecuturus ecclesiam. si uictoriam

Expanded text:
tempus imperii sui, molestissimumque spatium tempus imperii sui, molestissimumque spatium vitae suae, bellis civilibus etiam per propinquos et consanguineos excitatis, exercuit, exegit, expendit.trigesimus ab Augusto regno potitus, anno uno et mensibus octo imperii summam solus obtinuit, Christianam religionem arte potius quam potestate insectatus, ut negaretur fides Christi et idolorum cultus susciperetur, honoribus magis provocare, quam tormentis cogere studuit. Aperto tamen praecepit edicto, ne quis Christianus docendorum liberalium studiorum professor esset. Sed tamen, sicut a majoribus nostris compertum habemus, 546 omnes ubique propemodum praecepti conditiones amplexati, officium quam fidem deserere maluerunt. Julianus autem bellum adversus Parthos parans, cum Romanas vires contractas undique ad destinatam secum traheret perditionem, Christianorum sanguinem diis suis vovit, palam persecuturus Ecclesias, si victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
legit. Quem russus crudeliter ac t̾srannice agentẽ. paulopost.
quam oreauerat occidit. Siluanum quoq pergallias rebus riouis
in hiantem. mature circum ueniendũ opprimendumq curauit
gitur siluano interfecto. iulianum patrurlem suum galli fratrem.¬
caesarem creatum misit ad gallias. Itaq iulianus caesar euersas
oppressasq ab hoste gallias. stre nuosissime restituit in integrũ. Ale¬
mannorũ parius copus magnã multitudinem fudit. rheno ger¬
manos reiunxit. Is elatus successibus. fastigium usurpauit au
gusti. & mox italiam illiricumq peruadens. constantiũ parthicis
bellis occupatum. regni parte priuauit. Constanti us iuliani
scelere comperto. dimissa expeditione parthorũ. dũ ad ciuile
bellum reuertitur. in itinere interciliciam cappadooiamq
defunctus. Ita ille qui discussa pace & unitate fidei catholicae ꝙ¬
bello aecclesiae membra delacera uerat
totũ inquiȩti

Expanded text:
legit: quem rursus crudeliter ac tyrannice agentem paulo post legit: quem rursus crudeliter ac tyrannice agentem paulo post quam crearat occidit. Siluanum quoque, per Gallias rebus nonis inhiantem, mature circumueuiendum opprimendumque curauit. igitur Siluano interfecto Iulianum patruCaesarem creatum, misit ad Gallias. Itaque Julianus Caesar eversas oppressasque ab hoste Gallias strenuissime in integrum restituit. Alamannorum parvis copiis magnam multitudinem fudit. Rheno Germanos revinxit. His elatus succgusti et mox Italiam Illyricumque peruadens Constantium Parthicis proeliis occupatum regni parte priuauit. Constantius Iuliani scelere comperto dimissa expeditione Parthorum dum ad ciuile bellum reuertitur, in itinere inter Ciliciam Cappadociamque defunctus est. ita ille qui discissa paee et unitate fidei catholicae Cbello Ecclesiae membra dilaceraverat, totum inquietum
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq cum primũ litteras litterarumq sillabas imperator senex interdũ
inuitus medita retur. a constantio quitunc in magnentium ultione fratris
accensus bellum parabat deponere iussus imperium. abiciens cum litteris
purpuras. contentusq priuatis fereis pala tium simul scolamq dimisit
Nepotianus deinde romȩ constantini sororis filius. gladiatorum fretus
manu inuasit imperium. Qui deinde cum improbus & perhoc inuisus
ciuctis ess&. a magnentianis ducibus oppressus est. Sequitur bellũ
illud horribile inter constantium magnentiumq apud mursam urbẽ
gestum. in quo multa romanorũ uirium profligatio &iam inposterũ
nocuit. Magnentius tamen uictus aufugit. Ac non multopost
apud lugdumim propria se manu interfecit. Decentius quoque
frater tiusdem quẽ cesarem gallis praefecerat. apud senonas laqueo
uitam finiuit. Continuo constantius gallũ patrui filium caesarem

Expanded text:
itaque cum primas litteras litterarumque syllabas imperator senex interdum itaque cum primas litteras litterarumque syllabas imperator senex interdum inuitus meditaretur, a Constantio, qui tunc in Magnentium ultione fratris accensus bellum parabat, deponere iussus imperium, abiciens cum litteris purpuras contentusque priuatis feriis, palatium simul scholamque dimisit. Nepotianus deinde Romae, Constantini sororis filius, gladiatorum manu fretus inuasit imperium: qui deinde cum inprobus ac per hoc inuisus cunctis esset, a Magnentianis ducibus oppressus est. sequitur bellum illud horribile inter Constantium Magnentiumque apud Mursam urbem gestum, in quo multa Romanorum uirium profligatio etiam in posterum nocuit. Magnentius tamen uictus anfngit ac non multo post apud Lugdunum propria se manu interfecit. Decentius quoque frater eiusdem, quem Caesarem Galliis praefecerat, apud Senonas laqueo uitam finiuit. continuo Constantius Gallum, patrui filium, Caesarem