comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
totile tẽ pore eiusdẽ fundensis monasterii prepositus
fuit. indiscipulati illius conuersatus atq eruditus e̾.
De quo quamuis uirtutes multas plurimorũ narratio
certa uulgauerit. predictus tamen laurentius religi¬
osus uir qui nunc suꝑ ẽ & ei ipso in tempore familiaris si¬
mus fuit: multa mihi de illo dicere consueuit. ex quibi
ea quae recolo pauca narrabo. In radẽ prouintia samnu
quã supra memoraui. idem uir pro utilitate monasterii
carpebat iter. Dũ que darida gothorũ comes cum
exercitu in locũ eundem uenisset. dĩ seruus excaballo
quo sedebat ab hominibus rius proiectus ẽ. Qui iumen¬
ti perditi damnũ libenter ferens. &iã flagellum quod
tenebat. diripientibus obtulit dicens. Tollite ut habea¬
tis qualit̾ hoc iumentũ minare pessitis. Quib dictis.
ꝓtinus se in orationẽ dedit. Cursu aut̾e rapido pdicti
ducis exercitus. ꝑuenit adfluuiũ nomine uulturnũ.
bi equos suos corperunt singuli astis tundere calcari¬

Expanded text:
Totilae tempore eiusdem Fundensis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atquo cruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus vir, qui nunc superest et ei ipso in tempore familiarissimus fuit, multa mihi de illo dicere consuevit. Ex quibus ea quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, isdem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida Gothorum comis cum exercitu in eodem loco venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat ab hominibus eius proiectus est. Qui iumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat diripientibus obtulit, dicens: 'Tollite, ut habeatis qualiter hoc iumento minare'. Quibus dictis, protinus se in orationem dedit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcari
Abbreviated transcription (Latin):
artibus ad tepus prodesse conarentur. Ducta itaq¬
ẽ ad fluuium atque in aquã mersa. ibiq dutinis in¬
cantationib agere malefici molirbantur. ut isqui
tam inuaserat diabolus exiret. Sed miro ommipo
litur. in eam subito legio intrauit. Corpit ex hoc
illa tot motibus agitari. tot uocibus clamoribus que
ꝑstrepere. quot spiritib tenebatur. Iunc inito
consilio parentes eius suae ꝑfidie culpam fatentes.
hanc adiurum uenerabilem fortunatum rpisco¬
pum duxerunt. eique reliquerunt. Qua ille
suscepta. multis se diebus ac noctib in orationẽ
dedit. Tantoque adnisu p̾cib incubuit. quanto

Expanded text:
artibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaquartibus ad tempus prodesse conarentur. Ducta est itaque ad fluvium, atque in aquam mersa; ibique diutius incantationibus agere malefici moliebantur, ut is qui eam invaserat diabolus exiret. Sed miro omnipotlitur, in eam subito legio intravit. Coepit ex hoc illa tot motibus agitari, tot vocibus clamoribusque perstrepere, quot spiritibus tenebatur. Tunc inito consilio parentes ejus suae perfidiae culpam fatentes, hanc ad venerabilem virum Fortunatum episcopum duxerunt, eique reliquerunt. Qua ille suscepta, multis se diebus ac noctibus in orationem dedit; tantoque annisu precibus incubuit, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ uero inperaret uerecundia. plus erubescens
uultum hominum quã dĩ iudiciũ metuens. cũ socru
sua addedicandũ oratoriũ ꝓcessit. Mox uero ut
reliquiae beat sebastiani martrris oratoriũ sunt¬
ingressar. eandem p̃dicte matronae nurũ spiritꝰ
malignus arripuit. & coram omni populo uexare
corpit. Eiusdẽ uero oratorii praesbit dũ hanc
urhementissime uexari conspiceret. exaltari ꝓ¬
tinus sindonẽ tulit. eamq cooperuit. sedhune
repente diabolus inuasit. Et quia ultra uires
uoluit quicquã p̃sumere. conpulsus r̃ cognoscere
in sua uexatione quid esset. Hiuero qui aderant.
puellam inmanibus exoratorio sublat̾a. addomũ¬
propriã deportauerunt. Cumque hanc antiquus
hostis uexatione continua urhementer atterer&
propinqui sui tam carnaliter amantes
atque amando ꝑ sequentes. adobtinendum salu¬
tis remedium maleficis tradiderunt. ut eus ani¬
mam funditus extinguerent. cułł carni magicis

Expanded text:
cessionem vero imperaret verecundia, plus erubescens cessionem vero imperaret verecundia, plus erubescens vultum hominum, quam Dei judicium metuens, cum socru sua ad dedicationem oratorii processit. Mox vero ut reliquiae beati Sebastiani martyris oratorium ingressae sunt, eamdem praedictae matronae nurum malignus spiritus arripuit, et coram omni populo vexare coepit. Ejusdem vero oratorii presbyter dum eam vehementissime vexari conspiceret, ex altari protinus sindonem tulit, eamque operuit; sed hunc simul repente diabolus invasit. Et quia ultra vires voluit quidquam praesumere, compulsus est cognoscere in sua vexatione quid esset. Hi vero qui aderant, puellam in manibus ex oratorio sublatam ad domupropriam deportaverunt. Cumque hanc antiquus hostis vexatione continua vehementer attereret, propinqui sui eam carnaliter amantes, et amando persequentes, ad obtinendum salutis remedium maleficis tradiderunt; ut ejus animam funditus exstinguerent, cujus carni magicis
Abbreviated transcription (Latin):
pollebat. ita ut nonnumqu̾a ab obsessis corporibus
legiones demonum repelleret. & continuar orati¬
onis studio intentus. obiectas contra se eoꝵ multi¬
tudines superaret. Huius quoque uiri familiaris¬
simus fuit ulianus nr̃ae ecclesiae defensor. qui
ante non longum tempus in hac urbe defunctus est.
Cuius ego quoque hoc didici relatione qđ narro. quia se¬
pe gestis illius usu familiaritatis inter erat. eiusque
post memoriam ad instructionẽ nostr̃a quasi faui dul¬
cedin̾e inore retinebat. Matrona quaedam nobi
breue tẽpus quo filium eius acceperat. cũ tadem
socru sua addedicationẽ oratorii brati sebastimni mar¬
tiris fuerat ĩnuitata. Nocte uero tadem qua sub¬
sequenti die addedicationẽ p̃dicti oratorii fuerat
ꝓcessura. uoluptate carnis deuicta. auiro suo sese
abstinere non potuit. Cumque mane facto consei¬
entiã deterreret ꝑpetrata carnis delectatio. pro¬

Expanded text:
pollebat, ita ut nonnunquam ab obsessis corporibus pollebat, ita ut nonnunquam ab obsessis corporibus legiones daemonum pelleret, et continuae orationis studio intentus, objectas contra se eorum multitudines superaret. Hujus viri familiarissimus 193 fuit Julianus nostrae Ecclesiae defensor, qui ante non longum tempus in hac urbe defunctus est. Cujus ego quoque hoc didici relatione quod narro, quia saepe gestis illius ausu familiaritatis intererat, ejusque post memoriam ad instructionem nostram quasi favi dulcedinem in ore retinebat. Matrona quaedam nobil breve tempus quo filium ejus acceperat, cum eadem socru sua ad dedicationem oratorii beati Sebastiani martyris fuerat invitata. Nocte vero eadem qua subsequente die ad dedicationem praedicti oratorii fuerat processura, voluptate carnis devicta, a viro suo sese abstinere non potuit; cumque mane facto conscientiam deterreret perpetrata carnis delectatio, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsternens. aꝑtis uocib dixit. Placet tibi dñe ut de
nutrimento matris meae manducare non possim
Ecer enim gallinas quas nutrit uulpes comedit.
Qui ab oratione surgens. ecclesiam e gressus ẽ. Mex
autẽ uulpes rediit. gallinam quã in ore tenebat
dimisit. atq ipsa moriens ante rius oculos in terrã
cecidit. Petrus: Ualde mirũ qđ exaudire p̾ces
inse sperantiũ. etiam in reb uilibus dignatur ds̃.
Gregorius Hoc petre exmagna conditoris nostri:
dispensatione agitur. ut ꝑ minima quae ꝑcipimus.
sperare maiora debeamus. Exauditus namque ẽ
in rebus uilibus puer sc̃s & simplex. ut in pariis disce¬
ret. quantũ dedõ presumere in magnis petitionib
drberet. Petrus Placet qđ dicis Gregorius:¬
lius quoque uir uite uenerabilis in risdem partibus
fuit fortunatus nomine tudertine ecclesie antistes.
qui in effugandis spiritib inmense uirtutis gratia

Expanded text:
prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de prosternens, apertis vocibus dixit: Placet tibi, Domine, ut de nutrimentis matris meae manducare non possim? Ecce enim gallinas quas nutrit vulpes comedit. Qui ab oratione surgens, Ecclesiam est egressus. Mox autem vulpes rediit, gallinam quam ore tenebat dimisit, atque ipsa moriens ante ejus oculos in terram cecidit. PETR. Valde mirum quod exaudire preces in se sperantium etiam in rebus vilibus dignatur Deus. GREGOR. Hoc, Petre, ex magna Conditoris nostri dispensatione agitur, ut per minima quae percipimus, sperare majora debeamus; exauditus namque est in rebus vilibus puer sanctus et simplex, ut in parvis disceret quantum de Deo praesumere in magnis petitionibus deberet. PETR. Placet quod dicis. Alius quoque vir vitae venerabilis in eisdem partibus fuit Fortunatus nomine, Tudertinae antistes Ecclesiae , qui in effugandis spiritibus immensae virtutis gratia
Abbreviated transcription (Latin):
umque semetipsam alapis pugnisque tunderet
quod quasi anni subsidia perdidisset. suꝑ uenit bone¬
facius puer dĩ. eamque uerbis quib ualuit consola¬
ri coepit. Quar cũ nihil consolationis admitteret
hanc rogauit ut abhorreo exire debuisset. in quo
exomni eorum tritico parum quid inuentum est
remansisse. Puer aut̃r dĩ sese illic ꝓtinus inoratio¬
nem dedit. Qui post paululum egressus. adhorre¬
um matre reduxit. Quod ita tritico plenum in¬
uentum ẽ sicut plenum ante non furrat. cũ mat
illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat.
uo uso miraculo. conpuncta mater. ipsa iam coepit
agere ut daret. qui sic celeriter posset quae petis¬
set accipere. Haec itaque in hospitu sui uestibulo
gallinas nutrirr consueuerat. sed ras exiucino
rure uulpes ueniens auferebat. Quadam uero die
dum in eodem uestibulo puer bonefacius staret.
uulpes exmore uenit. & gallinam abstulit. Ipse
autem concitus ecclesiam intrauit. & se in orationẽ

Expanded text:
Cumque semetipsam alapis pugnisque tunderet, Cumque semetipsam alapis pugnisque tunderet, quod quasi anni subsidia perdidisset, supervenit Bonifacius puer Dei, eamque verbis quibus valuit consolari coepit. Quae cum nihil consolationis admitteret, hanc rogavit ut ab horreo exire debuisset, in quo ex omni eorum tritico parum quid inventum est remansisse. Puer autem Dei sese illic protinus in orationem dedit, qui post paululum egressus, ad horreum matrem reduxit, quod ita tritico plenum inventum est, sicut plenum ante non fuerat, cum mater illius totius anni sumptus se congregasse gaudebat. Quo viso miraculo cumpuncta mater, ipsa jam coepit agere ut daret, qui sic celeriter posset quae petiisset accipere. Haec itaque in hospitii sui vestibulo gallinas nutrire consueverat: sed eas ex vicino rure vulpes veniens auferebat. Quadam vero die dum in eodem vestibulo puer Bonifacius staret, vulpes ex more venit, et gallinam abstulit. Ipse autem concitus Ecclesiam intravit, et se in orationem
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus dixit. Ad iuro uos in nomine dñi
ra comedere nolite. Quae statim adiuridĩ
uerbũ ita omnes egresse sunt: ut ne una
quidem intra spatium horti remaneret.
ed quid mirum quod haec de episcopatus
eius tr̃pore narramus. quando iam apuid
omnipotentẽ dm̃ ordine simul & moribus
creurrat. dũ illa magis miranda sint que
rũ hic senex clericus adhuc puerulum fe¬
cisse testatur ss nã ait. quod eo tempore quo cum
matre sua puer habitabat egressus hospitium. non¬
numquam sine linea crebro &iam sine tunica reuer¬
tebatur. quia mox ut nudum quempiam repperis¬
set. uestirbat hunc se expolians. ut se ante dĩ oculos
illius obtentu mercede uestiret. Quem mater sua
frequenter increpare consueuerat dicens. quod
iustum non esset ut ipse in ops pauperib uestimen¬
ta largiretur. Quae die quadam horreum ingressa.
pene omne triticum quod sibi instipendio totius an¬
ni parauerat. inuenit afilio suo pauperib expensũ.

Expanded text:
conversus, dixit: Adjuro vos in nomine Dominconversus, dixit: Adjuro vos in nomine Dominra comedere nolite. Quae statim ad viri Dei verbum ita omnes egressae sunt, ut ne una quidem intra spatium horti remaneret. Sed quid mirum quod haec de episcopatus ejus tempore narramus, quando jam apud omnipotentem Deum ordine simul et moribus creverat, dum illa magis miranda sint quae eum hic senex clericus adhuc puerulum fecisse testatur? Nam ait quod eo tempore quo cum matre sua puer habitabat, egressus hospitium, nonnunquam sine linea, crebro etiam sine tunica revertebatur, 192 quia mox ut nudum quempiam reperisset, vestiebat hunc, se expolians, ut se ante Dei oculos illius mercede vestiret. Quem mater sua frequenter increpare consueverat, dicens quod justum non esset ut ipse inops pauperibus vestimenta largiretur. Quae die quadam horreum ingressa, pene omne triticum quod sibi in stipendio totius anni paraverat, invenit a filio suo pauperibus expensum.
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quoque tẽpore duo adeũ gothi hospitalita¬
tis gratia uenerunt. qui rauennam se festina¬
re ꝓ professi sunt. Quib ipse paruum uas
ligneum uino plenum manu sua prebuit.
quod fortasse in prandio itineris habere¬
potuissent. Ex quo illi quo adusque raurnnam
ꝑuenerunt biberunt. ut gothi. Aliquantis autẽ
diebus in eadẽ ciuitate morati sunt : &unum
quod ascõ uiro acceperant. cotidie inusum habu¬
erunt. Sicque usque adeundem uenerabilem
patrem ferentis reuersi sunt. ut nullo
die cessarent bibere. & tamen eis uinũ exillo
uasculo numquam de esset. acsi in illo uase
ligneo quod episcopus dederat uinum non au¬
gerctur. sed nascerrtur. Nuper quoq de
euisdẽ loci partibus senrs quidam clei
aduenit. qui ea quar de illo narrat silentio
non sunt p̃menda. Nam dicit quod quadam
die ingressus hortũ. magna hunc erucae mul¬
titudine inuenit ẽe coopertu. Qui omne ho¬
lus deperire conspiciens. adrasdem erucas

Expanded text:
Alio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitaAlio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitatis gratia venerunt, qui Ravennam se festinare professi sunt. Quibus ipse parvum vas ligneum vino plenum manu sua praebuit, quod fortasse in prandio itineris haberepotuissent: ex quo illi quoadusque Ravennam pervenirent, biberunt Gothi. Aliquantis autem diebus in eadem civitate morati sunt, et vinum quod a sancto viro acceperant, quotidie in usu habuerunt. Sicque usque ad eumdem venerabilem Patrem Ferentis reversi sunt, ut nullo die cessarent bibere, et tamen vinum eis ex illo vasculo nunquam deesset, ac si in illo vase ligneo quod Episcopus dederat, vinum non augeretur, sed nasceretur. Nuper quoque de ejusdem loci partibus senex quidam clericus advenit, qui ea de illo narrat, quae silentio non sunt premenda. Nam dicit quod quadam die ingressus hortum, magna hunc erucae multitudine invenit esse coopertum: qui omne olus deperire conspiciens, ad easdem erucas
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ uiuunt. solus ego hic ante te uiuere non
possum. Redde mii solidos meos. Quib uocibus
commotus episcopus. beatae mariae semꝑ uirginis
ecclesiã ingressus ẽ & eleuatis manibus exten¬
so uestimentostando coepit exorare.
ut ei redderet unde praes biteri furentis insa¬
niã mitigare potuisset. Cũ que subito oculos
aduestimentũ suum inter extensa brachia
reduxisset. repente insinu suo duodecim au¬
reos inuenit ita fulgentes. tamquam si exigne
producti hora eadem fuissent. Qui mox de
ecclesia egressus. eos insinum furentis pres¬
biteri ꝓiecit dicens. Ecce habes solidos quos
quae sisti. Sed hoc tibi notu sit. quia post
mort̾ẽ meã tu huic ecclesie episcopus non
eris. propter auaritiã tuã. Ex qua senten¬
tiae ueritate colligitur. quia rosdem solidos
presbiter ꝓ adipiscendo episcopatu p̾parabat.
sed uiri dĩ sermo p̃ualuit. Nam idem con¬
stantius. in presbiteratus officio uitã finiuit.

Expanded text:
tecum vivunt, solus ego hic ante te vivere non tecum vivunt, solus ego hic ante te vivere non possum: 189 redde mihi solidos meos. Quibus vocibus commotus episcopus, beatae Mariae semper virginis Ecclesiam ingressus est, et elevatis manibus extenso vestimento, stando coepit exorare, ut ei redderet unde presbyteri furentis insaniam mitigare potuisset. Cumque subito oculos ad vestimentum suum inter extensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne producti eadem hora fuissent. Qui mox de Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes solidos quos quaesisti; sed hoc tibi notum sit, quia post mortem meam tu hujus Ecclesiae episcopus non eris propter avaritiam tuam. Ex qua sententiae veritate colligitur quia, eosdem solidos presbyter pro adipiscendo episcopatu parabat. Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus officio vitam finivit.
Abbreviated transcription (Latin):
portune praecabantur. ut eis sc̃s uir bonefacius
episcopus ad consolationẽ sue in opie aliquid lar¬
giri debuisset. Sed uir dĩ quia quod tribueret
non habebat. aestuare corpit in cogitatione. ne
abeo pauperes uacui exirent. Cui repente
admemoriã rediit. quia constantius praesbiter
nepos eius equum quem sedere consueuerat
uendidisset. atque hoc ipsũ pretiũ in arca sua
haberet. Absente igitur eodem ne pote suo ac¬
cessit ad arcam. & pie uiolentus claustra arce
comminuit. duodecim aureos tulit. eosque
indigentibus ut placuit diuisit. Itaque con¬
stantius praesbiter reuersus exopere. arcam
fractã repperit. & caballi sui pregtiũ non inue
furore nimio clamare. Omnes hic uiuunt.
solus ego in hac domo uiuere non possum.
Ad cuius nimirũ uoces aduenit episcopus. om̃sq
qui in eodẽ rpiscopio erant.. Cũque eũ uir¬
dĩ locutione blanda tẽperare uoluisset.
coepit ille cũ uirgio respondere dicens. Omnes

Expanded text:
portune precabantur ut eis sanctus vir Bonifacius portune precabantur ut eis sanctus vir Bonifacius episcopus ad consolationem suae inopiae aliquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia quid tribueret non habebat, aestuare coepit in cogitatione ne ab eo pauperes vacui exirent. Cui repente ad memoriam rediit, quia Constantius presbyter nepos ejus, equum quem sedere consueverat, vendidisset, atque hoc ipsum in arca sua pretium haberet. Absente igitur eodem nepote suo accessit ad arcam, et pie violentus claustra arcae comminuit, duodecim aureos tulit, eosque indigentibus, ut placuit, divisit. Itaque Constantius presbyter reversus ex opere, arcam fractam reperit, et caballi sui pretium quod in eafurore nimio clamare: Omnes hic vivunt, solus ego in domo hac vivere non possum. Ad cujus nimirum voces venit episcopus, omnesque qui in eodem episcopio aderant. Cumque eum locutione blanda vir Dei temperare voluisset, coepit ille cum jurgio respondere, dicens: Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quia mortuus ẽ. Qui infelix uir dũ pane ac
uinum exeadẽ domo ꝑcepisset. egredi ianuã
uoluit. sed saxum ingens subito detecto ce¬
cidit. eique inuertice uenit. Exquart per¬
cussione ꝓstratus. in manib iam semiuiuus le¬
uatus ẽ. Die uero altero secundũ uiri dĩ
sententiã. funditus finiuit uit̾a. qua in re
petre pensandũ ẽ quantus sit scĩs uiris timor
exhibendus. Templa enim dĩ sunt: & cũ adira¬
cundiã sc̃s uir trahitur. quis illius adiras¬
cendũ. nisi eiusdẽ tẽ pli inhabitator exci¬
taturs Tanto ergo metuenda ẽ ira iustoꝵ.
quanto & constat quia ineorũ cordibus¬
ille presens ẽ : qui ad inferendã ultionẽ quam
uoluerit inualidus nonẽ: Alio quoque tẽpore
p̃dictus constantius presbiter nepos eius equum
suũ duodecim aurtis uendidit. quos in propriam
archam ponens. ad exercendũ aliquod opus discessit.
Cũ subito adepiscopum pauperes uenerunt. qui in¬

Expanded text:
quia mortuus est. Qui infelix vir dum panem ac quia mortuus est. Qui infelix vir dum panem ac vinum ex eadem domo percepisset, egredi januam voluit, sed saxum ingens subito de tecto cecidit, eique in verticem venit. Ex qua percussione prostratus in manibus jam semivivus levatus est: die vero altera secundum viri Dei sententiam funditus finivit vitam. Qua in re, Petre, pensandum est quantus sit viris sanctis timor exhibendus; templa enim Dei sunt. Et cum ad iracundiam vir sanctus trahitur, quis alius ad irascendum nisi ejusdem templi inhabitator excitatur? Metuenda ergo tanto est ira justorum, quanto et constat quia in eorum cordibusille praesens est, qui ad inferendam ultionem quam voluerit, invalidus non est. Alio quoque tempore praedictus Constantius presbyter nepos ejus, equum suum duodecim aureis vendidit, quos in propriam arcam ponens, ad exercendum opus aliquod discessit. Cum subito ad episcopium pauperes venerunt, qui im
Abbreviated transcription (Latin):
pore beati proculi martiris natalicius ꝓpinqua¬
bat dies. quo in loco uir nobilis fortunatus
nomine manebat. qui magnis p̾cibus ab eodẽ
urnerabili uiro postulauit. ut cũ apud bra¬
tũ martir̾e missarũ sollemnia ageret. ad
benedictionẽ dandã insuã dom̃o declinar&
Tir aut̃ẽ dĩ negare non potuit. quod abeo ex
fortunati mente caritas poposcit. Fer actis
igitur missarũ sollemnus cũ ad p̃dicti fortu¬
tiꝰ mensam uenisset. priusquã dõ hrmnũ dice¬
ret sicut quidã ludendi arte solent iictũ
quaerere. repente ante ianuam uir cum
simia adstitit. & crmbala ꝑcussit. quem sc̃s
uir sonitũ dedignatus dixit. Eu eu mor¬
tuus t̃ miser iste. mortuus ẽ miser iste. Ego
admensam refectionis urni. os adhuc ad laudẽ
dĩ non aperui. & ille cũ simia ueniens. cimbala¬
ꝑ cussit ⁊ sub iunxit tamen atq ait. Ite & ꝓ
caritate ri cibũ potumq tribuite. scitote tam̃

Expanded text:
pore beati Proculi martyris natalitius propinquapore beati Proculi martyris natalitius propinquabat dies, quo in loco vir nobilis Fortunatus nomine manebat: qui magnis precibus ab eodem venerabili viro postulavit ut cum apud beatum martyrem missarum solemnia ageret, 188 ad benedictionem dandam in suam domum declinaret. Vir autem Dei negare non potuit quod ab eo ex Fortunati mente charitas poposcit. Peractis igitur missarum solemniis, cum ad praedicti Fortunati venisset mensam, prius quam Deo hymnum diceret, sicut quidam ludendi arte victum solent quaerere, repente ante januam cum simia vir astitit, et cymbala percussit. Quem sanctus vir sonitum audiens dedignatus, dixit: Heu, heu, mortuus est miser iste, mortuus est miser iste. Ego ad mensam refectionis veni, os adhuc ad laudem Dei non aperui, et ille cum simia veniens percussit cymbala. Subjunxit tamen et ait: Ite et pro charitate ei cibum potumque tribuite; scitote tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ña unigenitus filius patri & sc̃o spiritia coat¬
t̃ nus hac inre uelle habuit qđ ñ potuit
implere. ut miraculũ quod taceri uoluit minime
potuis set abscondi : Gregorius. Pedempto¬
nr̃ ꝑ mortale corpus omne quod egit. hoc nobis.
in exemplo actionis p̾buit: ut ꝓnr̃arum uirium
modulo rius uestigia sequentes in offenso pede
operis. presentis uitae carpamus uiam. Mi¬
raculum namque faciens & taceri iussit. & ta¬
men taceri non potuit: ut uidelic& electi eꝰiꝰ
exemplũ doctrinae illius sequentes in mag¬
nis quae faciunt latere quidem inuolunta¬
te habeant. sed ut ꝓsint aliis prodantur in
eorũ opera taceri non possunt. Non ergo dñs
uoluit quicquam fieri. & minime potuit. sed
quid uelle eius membra debrant. quid ue de
eis &iam nolentib fiat. doctrine magisterio
exemplũ dedit. Petrus: Placet qđ dicis.
Oregorius. Adhuc pauea aliqua que debo¬
nifacii episcopi opere suꝑ sunt. quia eius me¬
moriã fecimus exsequamur. Alio nãque t̾e¬

Expanded text:
nam unigenitus Filius, Patri et sancto Spiritui coaeternus, hac in re velle habuit, quod non potuit implere, ut miraculum quod taceri voluit, minime potuisset abscondi? GREGOR. Redemptoper mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplum actionis praebuit, ut pro nostrarum virium modulo ejus vestigia sequentes, inoffenso pede operis praesentis vitae carpamus viam. Miraculum namque faciens, et taceri jussit, et tamen taceri non potuit; ut videlicet et electi ejus exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt, latere quidem in voluntate habeant, sed ut prosint aliis, prodantur inveorum opera taceri non possunt. Non ergo voluit Dominus quidquam fieri, et minime potuit; sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. PETR. Placet quod dicis. GREGOR. Adhuc pauca aliqua quae de Bonifacii episcopi opere supersunt, quia ejus memoriam fecimus, exsequamur. Alio namque tem
Abbreviated transcription (Latin):
actotius dici uictũ potuisset honorato sufficere. Q¬
rato omnes: totaq illa parentũ inrisio cessauit olan¬
pere namque in honorato uenerari abstinentiã. quam
ante deridebant. Sicque adĩ homine inrisionis de tersit
obprobria. piscis demonte. Quicũ magnis uirtutib cres¬
cerct apracdicto año suo libertate donatus ẽ: atqui in
es loco qui fundis dicitur monasteriũ construxit unquo
du centoru fremie monachorũ pater exstitit . Ibiqueluta
illius cir cuquaqur exempla eximie conuersationis delsur
Nam quada di eoxeo monte qui eius monasterio in exelsum
pra munat ingentis saxi molis erupta ẽ. Quac rdr uimau
montis latus ueniens. totius runam caellar oniium quer
rontru anteritu minabatur. Quam cũ ueniente de super
uir ses uidis set. frequenti uoce xp̃i nomen inuocans eos¬
tensa mos dextera. signũ ei erucis orrosuit. eanq. inieso
drue xi montis latere cadente fixit. sieut religrosias

Expanded text:
ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voce nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus
Abbreviated transcription (Latin):
Uenantii quondam patricu insamnie partib uilla fuit.
in qua colonus rius filium honoratũ nomine habuit . qui
abannis puerilib ad amorẽ caelestis ratriae ꝑ abstinentiã
exarsit. Cũ que ta magna conuersatione polberet.¬
se se quae iam abotioso quoque sermone restringeret.
multumq ut prae fatus sũ ꝑ abstinentiã carnẽ domar&.
die quadã parentes illius uicinis suis conuiuiũ fecer̃.
in quo adurscendũ carnes paratae sunt. Quas dũ ille
adesũ contingere ꝓ abstinentiae amore recusaret.
coeperunt ei parentes eius in ridere acdicere. Comede
N um quid piscem tibi in his montib allatura sumus o¬
cũ his sermonib honoratus in rideretur. repente uicon¬
uiuis aqua administeriũ defuit. eũ situla lignea sicut
ullie mnoris ẽ mancipium ad fontẽ ꝑrexit. Dũ que hau¬
riret a quã. piscis situlã in trauit. Rruersũ q. man¬
cipiũ ante ora discũbentiũ piscem cũ aqua fudit. qui

Expanded text:
enantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, enantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque magna conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibcum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis. plus exempla quã p̃dicamenta suecendunt. Fit
uero plerũque in audientis animo. duplex aduitorium
in exemplis patrũ. quia ad amor̾e uenture uitae ex
prarcedentiũ comparatione accenditur. &iam sise esse
aliquid arstimat dũ de aliis meliora cognouerit humi¬
liatur. GREGORIUS: Ea quae mihi sunt uirorum
uenerabiliũ narratione comꝑta. incunctant̃ narro
sacrar autoritatis exemplo cũ mihi luce clarius constet.
quia marcus & lucas euangeliũ quod descripserunt. non
uisu sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasi¬
onẽ legentib subtraham ꝑsingula quae describo quib
seire te cupio. ina in quibus dam sensũ solũ modo. in
quibusdã uero & uba cũ sensu teneo. quia si de ꝑsonis
omnibus ipsa specialit̾ & uerba tenere uolussem. hee
rusticano usu prolata. stilus seribentis non apte susciper&
Seniorũ ualde uenerabiliũ didici relationẽ quod narro

Expanded text:
coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum, quia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur . GREGOR. Ea quae mihi sunt virorum venerabilium narratione comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula quae describo, quibuscire te cupio, quia in quibusdam sensum solummodo, in quibusdam vero et verba cum sensu teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione quod narro
Abbreviated transcription (Latin):
tatione distinguo: Petrus: Non ualde initalia
tiquorũ uitã uir tutib fulsisse cognoui. Ex quorũ
igitur comparatione accenderis ignoro Et quidem
bonos uiros in hac terra fuisse non dubito. signa tam̃
at que uirtutes aut abris nequaquã factas existimo.
aut ita sunt hactenus silentio supressa. ut utrum¬
nr ant facta nesciamus. GRE GORIUS. Sisola petre
peferã qui de ꝑfectis probatisque uiris unus ego bo¬
mnuntio uel bonis acfidelibus uiris at testantibus agnoui.
uel ꝑ memet ipsum didici dies ut opinor antea quam
sermo cessabit. PETRUS. Uelim quaerenti mihi
de eis aliqua narrares. Neque hac ꝓre int̾rũpere
expositionis studiũ graue uideatur. quia non dis¬
par ar dificatio oritur exmemoria uirtutũ. In ex¬
pasitione quippe qualiter inurnirnda atq tenen¬
da sit uirtus agnoscitur. Innarratiene uero signo¬
rũ cognoscinus inuenta acretenta. qualit̾ de elaran¬
tur. Et sunt non nulli. quos ad amorr patriae

Expanded text:
praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia praenotatione distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitam virtutibus fulsisse cognovi; ex quorum igitur comparatione accenderis ignoro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus. GREGOR. Si sola, Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae
Abbreviated transcription (Latin):
uidere quem reliqui. quia &ita sunt casus mentis. ut
prius quidem ꝑdat bõnum quod trnet. si tamen se per¬
didisse meminerit. Cum que longius recesserit.
etiã ipsius boni quod perdiderat obliuiscitur. Fit quę
ut post neq ꝑ memoriam uideat. quod prius ꝑactionẽ
tenebat. Unde hoc agitur quod p̃misi. quia cũ naui¬
gamus longius. iam nee portũ quirtis quem reliqui¬
mus uidemus. Non num quã uero ad augmentũ
mei doloris adiungitur. quod quorundam uita qui
pre sens saeculum tota mente reliquerunt. mihi ad
memoriam reuocatur. Quorum dũ culmen aspicio.
quantũ ipse itinfimis iaceam agnosco. Quorum pluri¬
mi conditori suo insaecretiori uita placuerunt. qui
ne ꝑ humanos actus anouitate mentis ue terescerent
eos omnipotens ds̃ huius mundi laborib noluit occupa¬
ri sed iam quae ꝓlata sunt melius in sinuo. sira que ꝑ
inquisitionẽ ac responsionẽ dicta sunt sola nominum

Expanded text:
valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut valeo quem reliqui, quia et ita sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, etiam boni ipsius quod perdiderat obliviscatur; fitque ut post neque per memoriam videat, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Sed jam quae prolata sunt, melius insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum
Abbreviated transcription (Latin):
quae uoluuntur eminebat. quod nulla nisi caelestia
cogitare consururrat. Quod &iam retentus corpore
ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat. qđ
mortem quoque quae pene cunctis na est: iuidelic&
ut ingressum uitae & laboris sui prarinium amabat.
At nunc ex occasione curae pastoralis saeeularium hominũ
negotia patitur. & post tam puleram quietis suar speciem
terreni actus puluere fedatur. Cumque se pro condes¬
censione multorum ad exteriora sparserit. &iam cum
in teriora appetit. ad haec proculdubio minor redit.
Serpendo itaque quid tolero. perpende quid amisi. Pum¬
que inturor illud quod perdidi: fit hoc grauius qđ porto
Noce & enim nunc magni maris fluctib quatior. at que
in nauimentis tempestatis ualide procellis in lidor. Et
cum priori uitae i sł cold: quasi postergum ductis oculis
uiso littore suspiro. Quod que adhuc ẽ grauius. dũ in¬
mensis fluctib turbatus feror. Uix iam portũ ualro¬

Expanded text:
quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia cogitare consueverat; quod etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transihat; quod mortem quoque, quae pene cunctis poena est, videlicet ut ingressum vitae et laboris sui praemium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quod tolero, perpendo quod amisi. Cumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor, et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum reductis oculis, viso littore suspiro; quodque adhuc gravius est, dum immensis fluctib
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die nimiis quo¬
rundam saecularium tumul¬
tibus de pressus. quibus.
in suis negotus plerũq
cogimur soluere. &iam
quod noscertum est.
non debere. Secretũ
locum petu amicũ
merori. ubi omne
quod de mea mihi
occuratione displi¬
cebat se patenter
ostenderet. & cuncta quae infligerẽ dolorem consur¬
uerant: congesta ante oculos licenter uenirent . Ibi
itaque cum afflictus ualde & diu tacitus sederem. di¬
lectus filius meus petrus diaconus ad fuit mihi apri¬
maruo iuuentutis flore in amicitus familiariter ob¬
strictus. atque ad sacri uerbi indagationem socius
Qui graui ex quo qui cordis languore me in tuens ait
Num quidnam noui aliquid accidit. quod plus te solito
meror tenet a Cui inquam. Meror petre quem
cotidie patior. & semꝑ mihi ꝑ usum uetus est. & semꝑ
per augmentum nouus. Infelix quippe animus meus
occupationis suat pulsatus uulnere. meminit qualis
aliquando in monasterio fuit. quomodo ei labentia
cuncta sub ter erant quantum rebus omnibus

Expanded text:
uadam die nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie patior, et semper mihi per usum vetus est, et semper per augmentum novus. Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
quod sint quidã qui signa non faciunt. & tamen
facientib dissimiles non sunt. & Gre Gorus:
Num quidña nescis qm̃ paulus apostolus petro a¬
postolorũ primo in principatu apostolico frater ẽ
Detrus: Scio plane nec dubium ẽ: quia & simini¬
mus omnium apostolorũ. tamen plus omnibus
laborauit. GreGorius Quod bene ipse remi¬
nisceris. petrus in mari pe dib ambulauit: pau¬
lus inmari naufragiũ  ꝑtulit. En mio eodẽ¬
que elemento. ibi paulus ire cũ naui non potuit.
ubi petrus cũ pedib iter fecit. Aꝑte igitur
constat. quia cum utriusque uirtus furrit
dispar inmiraculo. utriusq tamen meritum
dispar non ẽ incarlo: Petrus : Placet fateor
omnino quod dicis. Ecer aꝑte cognoui. quia
uita & non signa quaerenda sunt. Seqd qm̃ ipsa sig¬
na quae fiunt bonae uite testimonium ferunt.
quarso adhuc siqua sunt referas ut esurientem
me ꝑ exempla bonorũ pascas. Eregorius. Uel¬

Expanded text:
quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunt? GREGOR. Numquidnam nescis quoniam Paulus apostolus Petro apostolorum primo in principatu apostolico frater est? PETR. Scio plane, nec dubium est quia etsi minimus omnium apostolorum, plus tamen omnibus laboravit. GREGOR. Quod bene ipse reminisceris, Petrus super mare pedibus ambulavit , Paulus in mari naufragium pertulit : et in uno eodemque elemento ibi Paulus ire cum navi non potuit, ubi Petrus pedibus iter fecit. Aperte igitur constat, quia cum utriusque virtus fuerit dispar in miraculo, utriusque tamen meritum dispar non est in coelo. PETR. Placet, fateor, omnino quod dicis: ecce enim aperte novi, quia vita et non signa quaerenda sunt. Sed quoniam ipsa signa quae fiunt, bonae vitae testimonium ferunt, quaeso te adhuc si qua sunt referas, ut esurientem me per exempla bonorum pascas. GREGOR. Vel
Abbreviated transcription (Latin):
Reducite illum. quia seuerus praesbiter plangit
rius rnim eum lacrimis dñs donauit. Qui scilicet
seuerus ꝓtinus de terra surrexit. eiq paenitentiã
agenti opem suae in tercesfionis praebuit: &dũ
ꝑ dirs septem de ꝑpetratis culpis paenitentiam
eger reduũuus ageret. octauo die lartus de cor¬
pore exiuit. Perpende quarso hunc de quo lo¬
quimur seuerum quã dilectũ dñs attendit. que
contristari nec admodicum ꝑtulit.
Petrus
miniranda sunt ualde hare: quae me inuenio nunc
usque latuisse. Sed quid ẽe dicimus. quod tales
uiri modo nequeunt inueniri GreGorius.
Ego petre multos tales in hoc sarculo. nec modo de¬
esse existimo. Neque enim si talia signa non faciunt.
ideo tales non sunt. Uitae namque uera aesti¬
matio inuirtute ẽ operum. non inostensione
signorum. Nam sunt plerique qui & si signa non
faciunt. signa tamen facientibus dispares non
sunt. Petrus. Vnde mihi rogo hoc ostendi potest.

Expanded text:
Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Severus protinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis culpis poenitentiam aeger redivivus ageret, octava die laetus de corpore exivit. Perpende, Petre, quaeso, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. PETR. Admiranda sunt valde haec, quae me 205 invenio nunc usque latuisse. Sed quid esse dicimus quod modo tales viri nequeunt inveniri. GREGOR. Ego, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Eunti uero initinere. occurrentes in qui prius
uenerant. obuiam facti sunt dicentes. Quare tar¬
dasti pater  Noli fatigari: quia iam defunctus t̃
Quo audito ille contremuit. magnisq uocib se in¬
terfectorem illius clamare coepit. Flens itaq ꝑ¬
uenit adcorpus de functi. seque coram lecto illius
cũ lacrimis in terram dedit. Cũq uehementer
fleret. in terrã caput tunderet. se reum mortis
illius clamaret. repente is qui defunctus fuerat
anunam recepit. Quod dum multi qui cir cũsta¬
bant aspicerent: ad mirationis uocib emissis. cor¬
perunt amplius p̃gaudio flere. Cũque tũ requi¬
rerent ubi fuerit uel quomodo redisset. ait.
Cẽtri ualde erant homines qui me ducebant. ex
quorum ore ac narib ignis exibat. que tolerare
non poteram. Cũque ꝑ obscura loca me ducerent.
subito pulchrae uisionis iuurnis cũ aliis nobis eun¬
tib obiuiam factus ẽ qui me trahentibus dixit.

Expanded text:
Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere prae gaudio. Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. acsi ingens inignib olla erepiusset Quidum
coctus. post modum abigne fuisset subtractus. ra
cruce signatus inuentus ẽ: quam non contactus. sed
dicitur quae amultis uerbo rustico inter rocrina
nominatur. in qua erat quidam iur uite ualde ad¬
mirabilis nomine seuerus. ecclesiar brate mariar
dĩ genitricis & semꝑ uirginis sacerdos. Hunc cum
quidam pater familias adextremum urnisset drem.
missis concite nontis. rogauit ut ad se quã totius
ueniret. suisq orationib propeccatis eius in ter¬
cederet. ut acta de malis suis penitentia solutus
culpa excorpore exiret. Qui uidelicet sacerdos in¬
opinate contigit. ut adputandam uinram ẽ& oc¬
cupatus. atque ad se utmentib diceret. Ante¬
cedite. ecce ego uos subsequor. Cumq uideret
sibi in eodem opere parum aliquid suꝑẽe paulu¬
lum moram fecit. ut opus quod minimũ resta¬
bat expleret. quo expleto. corpit ad ae gr̃u ꝑgere.

Expanded text:
dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce signatus inventus est, quam non contactus, sed dicitur, quae a multis verbo rustico Interocrina nominatur, in qua erat quidam vir vitae valde admirabilis, nomine Severus, Ecclesiae beatae Mariae Dei genitricis semper virgnis sacerdos . Hunc cum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo expleto, coepit ad aegrum pergere.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed libet petre adhic adualeriae ꝓuntiae partes
narrationis mear uerba reducere. de quib eximia
ualde miracula exore urnerabilis fortunati cuius
longe superius memoriã feci contigit audisse.
Q ui crebro adme nunc usque ueniens. dum facta
mihi ueterum narrat. noua refectio me satiat.
Quidam namque in eadem ꝓuintia martirius nomi¬
ne deuotus ualde omnipotenti dõ famulus fuit.
qui hoc deuirtutis suar testimonio signũ dedit.
Dum quadam die fratres illius subcinericiũ panẽ¬
fecissent. eique obliti essent. erucis signũ inprimere
sicut in hac ꝓuintia crudi panes ligno signarisolent.
ut ꝑ quadras quattuor partiti uidrantur: isdẽ dĩ
famulus ad fuit. risq referentibus signatũ non fuisse
cognouit. Cumque iam panis ille prunis esset & ci¬
nerib cooꝑtus. dixit. Quare hunc minime signastisa
Qui hȩc dicens signum crucis digito contra prunas fe¬
cit. Quo signante. ꝓtinus inmensum crepitũ panis

Expanded text:
Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes Sed libet, Petre, adhuc ad Valeriae provinciae partes narrationis meae verba reducere, de quibus me eximia valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat.Quidam namque in eadem provincia, Martyrius nomine , devotus valde omnipotentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis suae testimonio signum dedit. Dum quadam die fratres illius panem subcinericium fecissent, eique obliti essent crucis signum imprimere, sicut in hac provincia crudi panes ligno signari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Explrta autẽ prece surrexit. & uixta corpus
defuncti stdit. Non aut̾t grandi uoce. defunctũ
ꝑ nomen uocauit dicens. frater marcelle. Iiȩ
aut̃r acsi leuiter dormirns. ad iucinam uocẽ
quam uis modica fuisset exertatus. statim ocu¬
los aperuit. atq adepiscopum respiciens dixit.
O quid frcisti. o quid fecistis Cui episcopus respon¬
dit dicens. Quid fecio A tille ait. Duo hesterno die
mitate conualuit. & in hac uita diutius mansit. Nlec
tamen credendum ẽ quia locum quẽ acceperat ꝑ¬
didit : quia dubiũ nonẽ quod intercessoris sui p̃cib
potuit post mortẽ melius uiuere. qui& ante mor¬
tẽ studuit ominipotenti dño placere. Sedquur
multa de eius uita dicimus. cum nunc usq adcor¬
pus illius tot uirtutũ documenta teneamus : dar¬
moniacos quippe absoluere. egros curare. quotiens
exfide petitur. ut uiurns consuruerat. hoc inde¬
sinenter facere & apud mortua sua ossa ꝑseuerat.

Expanded text:
dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus dedit. Expleta autem prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die mitate convaluit, et in hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere, et apud mortua sua ossa perseverat.