comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ niechil aliud ꝗͣ oꝑa intelligunt᷑. nemo nͥ ĩꝑitꝰ dic̃ eẽ. substantias. cũ oĩũ arboꝵ fructꝰ uñ este
si militudines date fe: nemo nͥ imꝑitꝰ neget eẽ substantias. Acꝑhoc ei rei q̃ñẽ. substantia. fasẽ. ad hibi
lo mͦ substantia sit: recte tñ adhibui de substantia similitudinẽ ut fructicẽ dicerẽ ⁊fructus
eiꝰ. uicia etiã illa cũ qͥb hoĩes uob̾ quidẽ negantib s ueritate c̃uincente nascunt᷑. ⁊exquib
in et̃nũ dĩ regnũ pereunt. si ueritate lib̾ante ñ renascuntur. Proinde uciatorẽ ñ ẽ dito ẽ
substantie diabolũ dixi. Subdit aũ sibi qͥ ñ c̃didit ꝑ io qđ inflixt. dõ iusto tribuente
hanc potestatẽ : cuiꝰ ñ subtͣhit potestati. neqł sibiẽ. subditũ nec se ipsũ. Ides . ẽ. enĩ secłã

Expanded text:
quae nihil aliud quam opera intelliguntur, nemo nisi imperitus dicit esse substantias: cum omnium arborum fructus, unde istae quae nihil aliud quam opera intelliguntur, nemo nisi imperitus dicit esse substantias: cum omnium arborum fructus, unde istae similitudines datae sunt, nemo nisi imperitus neget esse substantias. Ac per hoc ei rei quae non est substantia, fas est adhibere uamvis nullo modo substantia sit, recte tamen adhibui de substantia similitudinem, ut fruticem dicerem, et fructus ejus vitia etiam illa cum quibus homines, vobis quidem negantibus, sed veritate convincente, nascuntur, et ex quibus in aeternum Dei regno pereunt, si veritate liberante non renascuntur. 59. Proinde vitiatorem, non conditorem substantiae diabolum dixi. Subdit autem sibi quod non condidit, per id quod inflixit, Deo justo tribuente hanc potestatem; cujus non subtrahit potestati, nec quod sibi est subditum, nec se ipsum. Ideo est enim secunda
Abbreviated transcription (Latin):
cur usq ad eo te ł ostendis ⁊ fingis ĩ doctũ. ut eis reb q̃ substanti ȩ ñ st̃ adhibendas de substantis s
fimilitudines ũ exstimes : ⁊ isi forte ⁊ ipsi dño dialactice calũpniab̾is ꝙ dix̃ arbor bona bonos fructꝰ
fac̃: ⁊arbor mala malos fruct fac̃. Quis enĩ maliciã siue bonitatẽ ł oꝑa hona. seu mala. qͦs ue¬
lut fructꝰ illarũ arboꝵ uoluit ĩ telligi. dicat ẽ substantias. nͥ nesciens qͥd ioqt᷑: ã uis uͦ arbor es
exũ fructus neget esse substantias. si nouit qͥ loqͥt᷑: De his gͥ reb q̃ substantiş st̃: uidemꝰ ad hibi¬
s ipsi hoĩes accipiendi st̃ inqͥb sub iectis eẽ istas intelligimꝰ qͣ litatłs . honitatẽ scilicet in hoĩe
bono. maliciãq in hoĩe malo: ut ipse substantiȩ sint arbores. idẽ. ipsi hoĩes: Certe frucł earũ

Expanded text:
cur usque adeo te vel ostendis vel fingis indoctum, ut eis rebus quae substantiae non sunt, adhibcur usque adeo te vel ostendis vel fingis indoctum, ut eis rebus quae substantiae non sunt, adhib existimes? Nisi forte et ipsi Domino dialectice calumniaberis, quia dixit, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit . Quis enim malitiam sive bonitatem, vel opera bona seu mala, quos velut fructus illarum arborum voluit intelligi, dicat esse substantias, nisi nesciens quid loquatur? Quis vero arbores et earum fructus neget esse substantias, si novit quod loquitur? De his ergo rebus quae substantiae sunt, videmus adhibised ipsi homines accipiendi sunt, in quibus subjectis istas esse intelligimus qualitates, bonitatem scilicet in homine bono, malitiamque in homine malo, ut ipsae substantiae sint arbores, id est, ipsi homines; certe fructus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nente iltute castitatis. ⁊ uita. S̾ inuliꝰ sango ẽ: ñ gͥ adu̾s eũ sp̃s c̃cupiscat. Adhoc enĩ c̃eupiscit.
u̾ si ñ potest ñcertandĩ. saltẽ ñ c̃sentiendi obrineat santtatẽ hoc qͥppe uñ nc̃ aginꝰ qd nob̾ resistere
sentimꝰ in nob: aut aliena ẽ nat̾a sepanda: aut nr̃a sananda. Si alienã dicimꝰ seꝑandã: maniche¬
Noc trõs gen̾i humano. ⁊̃ flictũ iuilaꝰ adiabolo. qͥqͥd ꝑ illic̃ nascit᷑. cogit eẽ subdiabolo. tãꝗ de
N suo frutice fructũ iure de cerpat. Hȩc u̾ba de libro meo tͥ refellenda ꝑ osuisti. Quib ita in¬
sidiaris: tãq nat̾ȩ humane auctorẽ dixerĩ diabolũ.⁊ ipsiꝰ qͣ hõ c̃stat substantiȩ c̃ditor ẽ.: qͣsi uulnꝰ
ĩcorꝑe possit appellare substantiã. S si ppt̾ea me putas dixisse cliabolũ substantiȩ c̃ditorẽ. qr
ĩea similitudine ꝗ̃ ame adhibita ẽ. fructicẽ dixi. fructex qͥppe nllo dubitante substantia ẽ:

Expanded text:
titatis invicta. Si nullus languor est, non ergo adversus eum spiritus concupiscat. Ad hoc enim concupiscit, ut si non potest non certandi, saltem non consentiendi obtineat sanitatem. Hoc quippe unde nunc agimus, quod nobis resistere sentimus in nobis, aut aliena est natura separanda, aut nostra sananda. Si alienam dicimus separandam, Manichaeoc ergo « generi humano inflictum vulnus a diabolo, quidquid per illud nascitur, cogit esse sub diabolo, tanquam de suo frutice fructum jure decerpat » . Haec verba de libro meo tibi refellenda posuisti: quibus ita insidiaris, tanquam « naturae humanae auctorem dixerim diabolum, et ipsius qua homo constat substantiae conditorem; » quasi vulnus in corpore possis appellare substantiam. Sed si propterea me putas dixisse diabolum substantiae conditorem, quia in ea similitudine quae a me adhibita est, fruticem dixi; frutex quippe nullo dubitante substantia est:
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ dolor : nec sens. ẽ. morb s ille fens ÷ qͦ nos morbũ ħ abe sentimꝰ. Porio si ẽdiauo st honꝰ e
utiq hona i&lqͣlitate fit bonꝰ: qͥ fornicarioĩ uinolentieq renuntians abhuimodi opib sese absi¬
net. ñ ne recte audit. ecce sarꝰ factꝰ es. iã noli pecare: recteq appellat castꝰ ssobeiꝰ peinde
si ꝓuectu ẽcupiscentiȩ bonȩ. qͣ c̃cupisaentias malas fornicandi potandiq cebellat cał eficit᷑.
mala aĩ tanta qͣnta pͥus exeroeat s minora ẽtamitia. ñ uir tutũ. deminitioe s hostiũ. nec defi-¬
erente prigna s crescente uictoria. cdibitab eũ pnuntiare meliorenio ob secto aͥ q bonaqͥ

Expanded text:
 est morbus, sed ille sensus est quo nos morbum habere sentimus. Porro si continuo fit bonus, et utique bona qualitate fit bonus, qui fornicationi vinolentiaeque renuntians ab hujusmodi operibus sese abstinet; nonne recte audit, Ecce sanus factus es, jam noli peccare ; recteque appellatur castus et sobrius? Deinde, si provectu concupiscentiae bonae, qua concupiscentias malas fornicandi potandique debellat, talis efficitur, n virtutum diminutione, sed hostium, nec deficiente pugna, sed crescente victoria, dubitabis eum pronuntiare meliorem? Unde, obsecro, nisi qu
Abbreviated transcription (Latin):
erat uñ .s miãm sero q̃sisse cĩã tẽpꝰ iudicandi eẽt: & ꝓbos areꝑbis seꝑandi. Rec¬
te auẽ illis respondet᷑. dm̃ dico uobis. nescio uos. Ille qͥppe hoc dic̃ quẽ ñ lates
aliqͥo. S: nescionos nchil÷ aliud. ꝙͣ nescitisme. qñ de uob̾ potiꝰ elegistis confi-¬
dere ꝙͣ deme. Cũ enĩ ar̃ qd̾ nos cognosc̃ ds̃. cognitionẽ sui nob̾ p̃stat: ut ꝑhoc
tribuamꝰ. Uñ cͥqͣdã loco apłs dic̾e̾t. nc̃ aut̃ cognoscentes dm̃. correx̃ a ait. ĩmo
cogniti adõ. Quidaliud uoleris intelligi nͥ qd̾ eos ipse fec̾it cognitores fuos:
Nemo aut̃ cognosc̃ dm̃. nisi qui intelligit cẽ. illd̾ sũmũ atq in cõmitabile boñ.
cuiꝰ partittpatione fit bonꝰ. Quod in huiꝰ psalmi conctusioẽ posicũ: Annuntia-¬
bt̃ iusticiã eiꝰ popło qui nascet᷑ quẽ fec̃ dñs. Inde ÷ & ilbo qd̾ in alio psalmo. Ipse

Expanded text:
ericordiam sero quaesisse, cum iam tempus iudicandi esset et probos a reprobis separandi. recte autem illis respondetur: Amen dico uobis, nescio uos; ille quippe hoc dicit, quem non latet aliquid. sed: Nescio uos nihil est aliud quam: Nescitis me, quando de uobis potius eligitis confidere quam de me. cum enim dicitur, quod nos cognoscit deus, cognitionem sui nobis praestat, ut per hoc tribuamus. Unde cum quodam loco Apostolus diceret, Nunc autem cognoscentes Deum, correxit et ait, Imo cogniti a Deo : quid aliud volens intelligi, nisi quod eos ipse fecerit cognitores suos? Nemo autem cognoscit Deum, nisi qui intelligit illum esse summum atque incommutabile bonum, cujus participatione fit bonus: quod in hujus psalmi conclusione positum est, Annuntiabunt justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus. Inde est et illud quod in
Abbreviated transcription (Latin):
etcatẽ. s ad uitae ȩc̃ne q̃ sola beata÷ ad optionẽ. Uñ placitit eciã ꝓpħic̃ psalmũ per
accep̃: ne inexc̃ĩs tenebris libent᷑ habitemꝰ. Uñ inerc̃iores cenebras mitaenẽ. qͥer
istis ext̃is ñ se ad intiora conu̾tunt: nediabolo & angłis eiꝰ fociati ex qͣna dãpnatioe
Intelligentes. gͥ ꝑegrinationẽ niãm. inhac uita mundo crucifigam᷑. extendẽdes
manꝰ in laticudine bonoꝵ oꝑũ. & longanimitate usq infinẽ ꝑseu̾antes :atq
tribuentes. cuiꝰ ꝓfitida iuditia: omẽn scrutatorẽ fati gãt. Hȩc ÷ enĩ ñ in anit̃
fabd̾losa. s utilit̾ uerar latitudo. longicudo. alcitudo. ꝓfundũ. it̃ ꝑueniamꝰ

Expanded text:
e, accepit —, ne in exteris tenebris libenter habitemus, unde in exteriores mittuntur, qui ex istis exteris non se ad interiora conuertunt, ne diabolo et eius angelis sociati extrema damnatione intellegentes igitur peregrinationem nostram in hac uita mundo crucifigamur extendentes manus in latitudine bonorum operum et longanimitate usque in finem perseuerantes atque tribuentes, cuius profunda iudicia omnem scrutatorem fatigant. haec est enim non inaniter fabulosa sed utiliter uera
Abbreviated transcription (Latin):
ab tpsa susceptione carnis. quȩ concipiebat᷑ inspe eũ fpei ros ficcura erat. eum
ad̃ mortalitatẽ de morte tranfiret: Sed quod lictũ est. ince iactatus sũ ex utero
qioisꝰ. cohaptari captti possit ignoro. quasi inutero cũ ẽt. ñ indeo fuit inqͦ tituimꝰ
ouemꝰ & sumꝰ. aut illiꝰ infantis auima raitionalis ex qͦ caro ꝓcessie exutero: Am̃
sbane cep it̃ insi forte credendũ ẽ. iã nato antmã rationalẽ accessisse. quȩ int᷑ iuscera

Expanded text:
ab ipsa susceptione carnis, quae concipiebatur in spe, cuius spei res futura erat, cum ab ipsa susceptione carnis, quae concipiebatur in spe, cuius spei res futura erat, cum inmortalitatem de morte transiret? Sed quod dictum est: In te iactatus sum ex utero, quo modo coaptari capiti possit, ignoro, quasi, in utero cum esset, non in deo fuit, in quo uiuimus, mouemur et sumus, aut illius infantis anima rationalis, ex quo caro processit ex utero, deum sperare coeperit. nisi forte credendum est iam nato animam rationalem acce
Abbreviated transcription (Latin):
significare uotutt uirginis partũ seruata uirginitatis integritate mira-¬
bili: cũ ait. quͣi extraristime de uenere ut qd illic mtrabilit̾ factũ ẽ. c̃ ds
fecisse dicit᷑. nemini incredibile uideat᷑.: Iuid gͦ: ⁊ ald fpes mã ab uberibus
matris meȩ: Quo mͦ & hoc ipsũ capud ȩccłe nr̃ȩ referripotest quasi spes enis q̃
in deo ẽ. amatris uberib ei cȩꝑit ñ & antea in ipso utero: lleq eñ spes alia
incelligenda: nisi qu a fut᷑um erat ut deus eũ ex altaiet. a mortuis. Tocum
quirpe hoc scłm id qd̾ hõ factus ẽ. dicit᷑. Anforte quia ubera feminarũ ab iplo c̃¬
cepti in ub̾tatẽ ꝓmoueri phibent᷑. sic incelligi uoluit ab ub̾ibꝰ tĩquã diceret.
ex quo carnẽ fũpsi cui cami fueiat sꝑanda ĩmortalitas. ue ñ ante fpesei eẽt cũ
inferma dei eẽt. inqua nichil in. meliꝰ mutandũ cẽt. s ab uberib matris id:

Expanded text:
significare uoluit uirginis partum seruata uirginitatis integritate mirasignificare uoluit uirginis partum seruata uirginitatis integritate mirabili, cum ait: Tu extraxisti me de uentre, ut quod illic mirabiliter factum est, cum deus fecisse dicitmatris meae? quo modo et hoc ad ipsum caput ecclesiae referri potest, quasi spes eius, quae in deo est, a matris uberibus ei coeperit, non et ante in ipso utero? neque enim spes alia intellegenda est, nisi qua futurum erat, ut deus eum exaltaret a mortuis; totum quippe hoc secundum id, quod homo factus est, dicitur. an forte, quia ubera feminarum ab ipso conceptu in ubertatem promoueri perhibentur, sic intellegi uoluit ab uberibus\', tamquam diceret: Ex quo carnem sumpsi, cui carni fuerat speranda inmortalitas, ut non ante spes ei esset, cum in forma dei esset, in qua nihil in melius mutandum esset, sed ab uberibus matris, id est
Abbreviated transcription (Latin):
in illũ tranffiguratio est. qui ꝑgrãm noui testam̃ti mittamꝰ uitã tͥnsetentes
de uecere ad nouã. Lã ille hanc saceram̃to fuȩ passionis. refurrectionisq signifi¬
cans. carnẽ mittauit de mortalicate ad immortalieatẽ: uttã uero ñ mutauit.
de ue tustate in nouitatẽ. qui nũquã fuit in impiecate: un tͥnfiret ad piecatẽ
Iuãquã quihoc quod dictũ ẽ. de uentre matris meȩ deus meus estu. sd̃o adip¬
fum capd̃ nr̃m ꝑtinere sentirent. qm̃ pat̾ intantũ ẽ. deus eius. inquantũ hõ:
informa serui: ñ inqͣntũ illi equalis est. inferma dei. Id̃o de uentre matris
mee deus meus estu. Ac si dic̾et. Ex eo quod hõ factus sũ. deus meus estu. Sed
quid ẽ tu extraxistime deuentre: s ad ipsũ iħm detitigine ꝓcreatum: refert᷑.
quasi alios ñ deus extrahat. in cutus ꝓtudentia ẽ. om̃is otdo nascendi. An in de

Expanded text:
in illum transfiguratio est, qui per gratiam testamenti noui mutamus uitam transeuntes in illum transfiguratio est, qui per gratiam testamenti noui mutamus uitam transeuntes de uetere ad nouam. nam ille hanc rem sacramento suae passionis resurrectionisque significans carnem mutauit de mortalitate ad inmortalitatem, uitam uero non mutauit de uetustate in nouitatem, qui numquam fuit in impietate, unde transiret ad pietatem. Quamquam non defuerunt, qui hoc, quod dictum est: De uentre matris meae deus meus es tu, ideo ad ipsum caput nostrum pertinere sentirent, quoniam pater in tantum est deus eius, in quantum homo est in forma serui, non in quantum illi aequalis est in forma dei, ideo: De uentre matris meae deus meus es tu, ac si diceret: Ex eo, quod homo factus sum. deus meus es tu. sed quid est: Tu extraxisti me de uentre, si ad ipsum legum de uirgine procreatum refertur? quasi alios non deus extrahat, in cuius prouidentia est omnis ordo nascendi; an inde
Abbreviated transcription (Latin):
pon̾et & resum̾et sic̃ in ȩu̾głio dic̃: S ꝓculdubio nos inillis uocib nr̃is eramus
& capud ꝓfuo corꝑe loquebat᷑. ñ disiuncta significatiõe uocis. iibi conerio non
me transtulisti. ut tu sis michi bonũ ꝓterrenis bonis mortalitats huiꝰ. quã intma¬
tris uentre sortitus fũ: quia ubera fuxi. Nec enĩ uetustas ẽ. de qua tu me ertistũ
ce milla carnalis naciuitatis bonast̃ aquib tu spes mea es. Inde enĩ adce conũfisfũ
& exut̃o id ẽ exhis quȩ ĩ ut̾o inchoaiti: inte iactatus fũ adte seidicet transiens tocine
tibi cõm̃ettens. Ideoq deuentre matris meȩ ioẽ. debonis carnis quã sũpsi in
uentre matris mee dĩ m̃is estu. ut de his tusis bonuĩ meũ ea loquatiõe dictũ:
acfidic̾et᷑ uerbi gr̃ã. de terra cęlũ habito. hoc est hinc illo migraui. ł ista m̃a

Expanded text:
poneret et resumeret, sicut in euangelio dicit? sed procul dubio nos in illis uocibus nostris eramus poneret et resumeret, sicut in euangelio dicit? sed procul dubio nos in illis uocibus nostris eramus et caput pro suo corpore loquebatur non disiuncta significatione uocis, ubi conexio non me traiecisti, ut tu sis mihi bonum pro terrenis bonis mortalitatis huius, quam in matris uentre sortitus sum, quia ubera suxi. haec enim uetustas est, de qua tu me extraxisti, et illa carnalis natiuitatis bona sunt, a quibus tu spes mea es; inde enim ad te conuersus sum. et ex utero, id est ex his, quae in utero inchoaui, in te iactatus sum ad te scilicet transiens, totum me tibi committens. ideoque de uentre matris meae, id est de bonis carnis, quam sumpsi in uentre matris meae, deus meus es tu, ut de his tu sis bonum meum, ea locutione dictum est, ac si diceretur uerbi gratia: De terra caelum habito, hoc est hinc illo emigraui; et ista nostra
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. s ut sapiamꝰ ñ ꝑpt̃ istã uitã inqua nos ds̃ aliquando usq ad mortẽ
ꝑsequentiũ manib derelinquit. s ꝓpt̃ illã sẽpit̃nã nos deb̾e ẽẽ xp̃ianos. quia
hoc in illo p̃ceffisse intuem᷑. ex cuius nomine sic uocam᷑. Ecce ita factumẽ.
deoq illa deficiente deficiunt. Iuid siñ in pło nr̃o capite. tã infigne con¬
sticueret᷑ exẽplũ: quo disceremꝰ ꝓcelestib t̾rena contẽpne ũ respicientes
quȩ uident᷑ s quȩ non uident᷑: qͥriȩ enĩ uident᷑ tẽpalia funt. quȩ aut̃ non
uident᷑ ȩt̃na. quos inse illis uocib trmsfi gurare digatꝰ ẽ llã quantũ¬
ad ipsũ actin&e quo modo uellet tibari ab illa hora. qui ꝓptẽa uen̾at in illahorĩ.
Aut quo modo fic loquebat᷑. quasi ei quod nollet Accid̾et. cũ pocestatẽ ħ abueuer
ponendi a nimã fuã &e iterũ fumendi eã. nec eã qitisꝗ̃ tolleret ab ilio. sieã tose

Expanded text:
aliquando usque ad mortem persequentium manibus derelinquit, sed propter illam sempiternam nos debere esse Christianos, quia hoc in illo praecessisse intuemur, ex cuius nomine sic uocamur. Ecce ita factum estideoque illa deficiente deficiunt. quid, si non in ipso nostro capite tam insigne constitueretur exemplum, quo disceremus pro caelestibus terrena contemnere non respicientes, quae uidentur, sed quae non uidentur? quae enim uidentur, temporalia sunt, quae autem non uidentur, aeterna. quos in se illis uocibus transfigurare dignatus est? nam quan- tad ipsum adtinet, quo modo uellet liberari ab illa hora, qui propterea uenerat in illam horam? aut quo modo sic loquebatur, quasi ei, quod nollet, accideret, cum potestatem habuerit ponendi animam suam et iterum sumendi eam nec eam quisquam tolleret ab illo, sed eam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
a testib falsis. danelẽ aleonib. tres uiros ab ignibus. aliosq patẽs. qui ⁊cla-
uientiũ usq ad mor exitium derelinqueret. It quid hoc ꝓpt̾ quid hoc. nisi

Expanded text:
a testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclama testibus falsis, Danihelem a leonibus. tres uiros ab ignibus aliosque patres, qui exclamuientium usque ad mortis exitum derelinqueret. ut quid hoc? propter quid
Abbreviated transcription (Latin):
quod eciã petro dip̃. alt̃ te cinget. & fere quo tu m̃uts. si gnificans qua morte cdarifica¬
turus eẽt am̃. & obhoc a dõ suo derelicti uid̾ent᷑ ad tepꝰ. cũ eis nollet p̃stare quoduel¬
lent. ulã nocẽ andis emittent: illũ q adhib̾ent piecatis affectũ quẽ passioe ĩpenden¬
te ore propno dñs exp̃ssit. eos inse identidẽ tranffigurans. Uerũ ñ quod ego uolo.
s qđ cu uispat̃. In quo enĩ primit̾. insi in ipso capite nr̃o debuit apparere. ꝓpt̃ ꝙͣ
uitã xp̃iani sumus. Proppcerea non ait as m̃s dereliquisti me. s caulã cõmonuit
requirendã cũ addidit ut quid dereliquistime: id est quare : Propt̾ quid: Quã
ob causam: Profecto enĩ erat aliqͣ causa. eaq ñ parua. ut noe liberaret diluiuo.
lot de cȩlesti incendio. isaac de iniminente gladio. Ioseb de calũpnia mulie-¬
ris. & custodia carceris. morsen ab egiptiis. raab de excidio eturtatis. fusannani

Expanded text:
Alter te cinget et feret, quo tu non uis\\ significans. qua morte glorificaturus erat deum, et ob hoc a deo suo derelicti uiderentur ad tempus, cum eis nollet praestare, quod uellent. illam uocem cordis emitterent illumque adhiberent pietatis affectum, quem passione inpendente ore proprio dominus expressit eos in se identidem transfigurans: Verum non quod ego uolo, sed quod tu uis, pater. In quo enim primitus nisi in ipso capite nostro debuit apparere, propter quam uitam Christiani sumus? propterea non ait: Deus meus, dereliquisti me, sed causam commonuit requirendam, cum addidit: ut quid dereliquisti me? id est quare. propter quid, quam ob causam? profecto enim erat aliqua causa eaque non parua, ut Noe liberaret de diluuio. Loth de caelesti incendio. Isaac de imminenti gladio, Ioseph de calumnia mulieris et custodia carceris, Moysen ab Aegyptiis, Raab de excidio ciuitatis, Susannam
Abbreviated transcription (Latin):
significart. Sic ipfi quoq illis priorib tuncti. a restitucione dupli ñ inueni¬
ent᷑ aliem. Ut xͦ ñtalẽ remunationẽ sꝑaremꝰ qͣndo mala tẽꝑalia pat̾em. ñ ait¬
sustinentiã & finẽ iob audistis. s sustinentiã andistis. & finẽ dm̃ uidistis: Tã qͣ.
diceret. Mala tẽꝑalia. fic̃ iob fustinete. s ꝓh ac sustinentia ñ tẽꝑalia bona sꝑate
quȩ illi aueta redier̃. s et̾na potiꝰ. quȩ tn dño p̃cesser. Iob ergo de illis patrib¬
erit. qui exlamauer & salui factist̃. Cũ enĩ dic̃ ego aut̃. sacis in sinuat qua
salute illos saluos eẽ factos uelit intelligi. in qua ipse utiq derelictꝰ ẽ. Ñ qͦ

Expanded text:
significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenisignificarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia patesustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia sperate, quae illi aucta rediererat, qui exclamaverunt, et salvi facti sunt. Cum enim dicit, Ego autem, satis insinuat qua salute illos salvos esse factos velit intelligi; in qua ipse utique derelictus est: non quod
Abbreviated transcription (Latin):
mo seãm eandẽ carnẽ dictũ eẽ existimandũ: inte iactatus sũ exutero. Tãquam
dicet Cã sortitꝰ sũ antinã ex iti̾o quȩ tibi cohereret. S quis audeat in hane se tem̾e
p aoteiit sencenciã: cũ ratio de euis aduentu uł ex ortu animȩ incanto nat᷑e ꝓfun¬
bo sidateat: ut satiꝰ sit eim sẽꝑ querere quã iͣnhac uita fumꝰ. quã aliquando
be accipi: dictũ ẽ. Siqitid aut̃ conuenienciꝰ dici potute uł poctierit: nulliꝰ
ptudicamꝰ  ingemo. doctiinȩ nulliꝰ inuidemꝰ. Iã illd̾ q sequit᷑ nedisce
das ame. qm̃ tribulatione ꝓxtina ẽ. uide ut illitminet. quẽ ad mõdũ dictũ sit
quareme dereliquisti. Quo modo enĩ dereliquit cui dr̃ ne discedas a me
nsi quia dereliquit uice uet̾is tẽporalẽ feliatatẽ. rogat᷑ aut̃ ne discedat & de-¬
serat: fpẽ uite et̃nȩ : S quid ẽ qm̃ tribulatio nrima ẽ. quafi & passio adhuc ĩmin̾ae :¬

Expanded text:
In te iactatus sum ex utero, tamquam diceret: Eam sortitus sum animam ex utero, quae tibi cohaereret. sed quis audeat in hanc se temere praecipitare sententiam, cum ratio de aduentu uel exortu animae in tanto naturae profundo sic lateat, ut satius sit eam semper quaerere, quam diu in hac uita sumus, quam aliquando nt haec accipi, dictum est. si quid autem conuenientius dici potuit uel potuerit, nullius praeiudicamus ingenio, doctrinae nulldas a me, quoniam tribulatio proxima est, vide ut illuminet quemadmodum dictum sit, Quare me dereliquisti. Quomodo enim dereliquit, cui dicitur, Ne discedas a me, nisi quia dereliquit vitae veteris temporalem felicitatem? Rogatur autem ne discedat et deserat spem vitae aete
Abbreviated transcription (Latin):
postea nͦ erit inspetie. Iuã dui enĩ fumꝰ incorꝑe ait apłs:¬
mq refuretionẽ fuã ꝙ̃ nc̃ fic̃ nr̃am in longũ differri oportebat i nexẽplo
carois eiꝰ disc̾emꝰ. qͥd in nr̃a sꝑare deb̾emꝰ: noluit alienis de monst̾re: sed stus.
Alienis dico ñ natura s uitio. qͥ sẽꝑ contͣ nat᷑am ÷ Mortutiꝰ gͦ in conspectu hõinũ.¬

Expanded text:
postea uero erit in specie. quam diu enim sumus in corpore. ait apospostea uero erit in specie. quam diu enim sumus in corpore. ait aposnique resurrectionem suam, quam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare, sed suis. alienis dico, non natura, sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
rariffima.tam̃. fuer̃ & tisq ad mortẽ exẽpla patientiȩ a sangume ab el
usq ad sanguinẽ tacariȩ. quoꝵ sangumẽ dic̃ dñs ib̾e & ab eis exigẽdũ
qui in patrũ suoꝵ aquib lli occidsi funt. iniquitate ꝑsist̾ent. ̃ in nouo testamĩto. nec
difuit nec de est bonor fideliũ mulcitudo. qui etiã ista cẽꝑidi felicitate p̃polleant. &
ies ea langitoris dĩ bonitatẽ misericordiãq ceꝑiant᷑. tenentes cam̃ q̃d dispensator noui

Expanded text:
runt, tamen etiam usque ad mortem exempla patientiae a sanguine Abel, usque ad sanguinem Zachariae: quorum sanguinem dicit Dominus ab eis exigendum qui in patrum suorum a quibus illi occisi sunt iniquitate persisterent. Et in novo testamento, nec defuit, nec deest bonorum fidelium multitudo, qui in ista temporali felicitate praepolleant, et in ea largitoris Dei bonitat
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate carnis s exdõ natist̃. Secutꝰ aeldidit. & u̾bũ carofactũ ẽ. ⁊ habitaũ in nob̾. tãqiͣ
dicens. MLagnũ qͥdẽ hoc inhis factã ẽ. ut dõnasce̾nt᷑ ex dõ. qͥ pͥ hatifuerant ex carne scłõ.
qͣiuiscreati ab ipsodõ: s longe mirabiliꝰ factũ ẽ. qtũ istis nat̾e fuerit nasci de carne. bene¬
ficy uͦ nasci exdõs sꝑt hoc ĩptiendũ bñficiũ ille qͥ dedõ nat̾alit̃ nat. e. nasci aẽ de carne
dignat᷑ ÷. hocẽ enĩ ⁊ u̾bũ caro factũ ẽ. ⁊habitaũ in nob̾. ꝑ hoc inqͥt factũ ẽ. ut nati decar¬
dm̃ dĩ erat. Uerũptam̃ ipsa participatio illiꝰ m inferiora nrũ ut ur̃a eẽt insupiora illiꝰ
tenuit qͣndã ⁊ incarnas natiuitate medietatẽ. ut nos qͥdẽ natieẽmꝰ in carne peccati
ille aũ isimilitudine caris peceĩ. Nos ñ solũ ex carne ⁊ sanguine uerũ &̃ ex uoluntate

Expanded text:
 autem addidit, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis : tanquam dicens, Magnum quidem hoc in his factum est, ut Deo nascerentur ex Deo, qui prius nati fuerant ex carne saeculo, quamvis creati ab ipso Deo: sed longe mirabilius factum est, quod cum istis naturae fuerit nasci de carne, beneficii vero nasci ex Deo, propter hoc impertiendum beneficium, ille qui de Deo naturaliter natus est, nasci etiam misedignatus est: hoc est enim, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Per hoc, inquit, factum est ut nati de cart in superiora illius, tenuit quandam et in carnis natiuitate medietatem, ut nos quidem nati essemus in carne peccati, ille autem in similitudine carnis peccati, nos non solum ex carne et sanguine, uerum etiam ex uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
atq usi fuisse ccessis: ac ꝑ hoc ⁊ cȩc̾is p̃cipue ligno uite. Quidem̃ ab surdiꝰ q̃ ut credat᷑.

Expanded text:
atque usi fuisse concessis ac per hoc et ceteris et praecipue ligno uitae. quid enim absurdius, quam ut credantur atque usi fuisse concessis ac per hoc et ceteris et praecipue ligno uitae. quid enim absurdius, quam ut credantur
Abbreviated transcription (Latin):
nec fuit n&erit excepto uno mediatore inqͦ nob̾ppitiatio ⁊ iustificatio posita ẽ ꝓq fimtis
ĩ imicitiis pecc̃oꝵ rec̃ciliam̃ dõ. Nitaq abre .ẽ. qͣntũ p̃senticause suffice uidens. aipsõero¬
Postea ꝗͣ illi pͥmi hoẽs uir unꝰ adã rex illo eua uxor eiꝰ. accepto dĩ p̃cepto seruare obetierera no lit¬
er̃t: usta cos pena ac debita secutaẽ. Sic enĩ cominatꝰ fuerat dñs qͣ eadie qͣ uentũ ligir̃ cã melio
morte mor erent᷑ Puide q utendi ad estã oĩ ligno qd ĩ ꝑadiso erat acceꝑant potestatẽ. ⁊ nqͥaeilet
lignũ uitȩ plantau̾at es̃. abillo aũ solo cos ꝑhibuerat q appellaũ scientisbom ⁊ mali. q̃ noĩe
significaret᷑ exꝑientiȩ ẽseq̃ntia. ⁊ qͥdboni custodita. qͥdmali eeñt t̾nsgressã phibitioae
fensuri: recte ꝓfecto intelligunt᷑ añ malignã diaboli ꝑsuasionẽ abstinisse cibo uecito

Expanded text:
nec fuit nec erit excepto uno mediatore, in quo nobis propitiatio et iustificatio posita est, per quam finitis inimicitiis peccatorum reconciliemur deo. non itaque ab re est, quantum praesenti causae sufficere uidetur, ab ipso exoPosteaquam illi primi homines, uir unus Adam et ex illo Eua uxor eius, accepto dei praecepto seruare oboedientiam noluerunt, iusta eos poena ac debita consecuta est. sic enim comminatus fuerat dominus, quod ea die, qua uetitum cibum ederent, morte morerentur. proinde quia utendi ad escam omni ligno, quod in paradiso erat, acceperant potestatem, in quo etiam lignum uitae plantauerat deus, ab illo autem solo eos prohibuerat, quod appellauit scientiae boni et mali, quo nomine significaretur experientiae consequentia, et quid boni custodita et quid mali essent transgressa prohibitione sensuri, recte profecto intelleguntur ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse cibo uetito
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ libitũ ÷ exitant᷑ idq solũ uris in his hñt fiena uͥtutis. ut ad ĩ mundas ⁊ ad illi¬
citas corruptiões ea ꝑuenire ñ sinant. Hec gͥ carnis mobecientia q̃ in ipso motu est

Expanded text:
sicut libitum est, excitantur idque solum iuris in his habent frena uirtutis, ut ad ininundas et inlisicut libitum est, excitantur idque solum iuris in his habent frena uirtutis, ut ad ininundas et inlicitas corruptiones ea peruenire non sinant. haec igitur carnis inoboedientia, quae in ipso motu est,
Abbreviated transcription (Latin):
plantaret. S ut ostende̾t᷑ hõĩ cuicẽt sub talidño utilissima seruit: qͣntũ eẽt soliꝰ
t̾ent᷑ : ut q illopꝰ phibitionẽ utentes passi st̃. satis intellig̾et᷑ qͥ eis hoc ñintulerit ar¬
bor cibo noxio ꝑnitiosa. s tm̃ obelientia uiolata. Hanc gͦ pͥꝗͣ uiolassent. patebant dõ
⁊ placebat eis ds̃. & qͣuis corpꝰ aĩale gestarent: nicħ inobediens in illo adu̾sũ se moueri
sentiebant. faciebat qͥppe hoc ordo iustitiȩ: ut qr eoꝵ aiã famulũ corpꝰ adño acceꝑat.
sic̃ ipsa eidẽ cdño suo. ita illi corpeiꝰ obediret atq exib̾et uitȩ illi c̃gruũ sine ulla resi¬
stentia familatũ. Hinc & nudierant ⁊ ñ c̃fundebant᷑: Animã qͥppe rationalẽ nat᷑a-¬
li uerecundia nẽ pudet ꝗ incarne inicuiꝰ seruitutẽ ius potestatis accep̃. nescio qͣ in¬
firmitate effic̾e̾ ñ pocest ut se nolente ñ moueant᷑ m̃bra ⁊ se uolerte moueantur.

Expanded text:
plantaret. Sed ut ostenderetur homini, cui esset sub tali Domino utilissima servitus, quantum esset solius terentur, ut quod illo post prohibitionem utentes passi sunt satis ostenderetur quod eis hoc non intulerit arbor cibo noxio perniciosa, sed tantum oboedientia uiolata. Hanc ergo priusquam uiolassent, placebant deo et placebat eis deus et, quamuis corpus animale gestarent, nihil inoboediens in illo aduersum se moueri sentiebant. faciebat quippe hoc ordo iustitiae, ut, quia eorum anima famulum corpus a domino acceperat, sicut ipsa eidem domino suo ita illi corpus eius oboediret atque exhiberet uitae illi congruum sine ulla resistentia famulatum. hinc et nudi erant et non confundebantur. animam quippe rationalem naturali uerecundia nunc pudet, quod in carne, in cuius seruitutem ius potestatis accepit, nescio qua infirmitate efficere non potest, ut se nolente non moueantur membra et se uolente moueantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. ab ipsa ex orsꝰ ĩ fantia. ut ad mortẽ &̃ uideat᷑ senescendo illa caro ꝑuenue potuisse
nͥ iuuenis fuisset occisꝰ Que tñ mor ᷤᷤ in carne pecẽi ñ ĩ obedientiȩ debita reddit᷑. Insimilitũ¬
dine aũ carnis peccĩ obedientiȩ uoluntate suscepta ẽ. Ad eã qͥppe iturꝰ eãq passur: hoc ait.

Expanded text:
uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, uoluit ab ipsa exorsus infantia, ut ad mortem uideatur etiam senescendo illa caro peruenire potuisse, nisi iuuenis fuisset occisus. quae tamen mors in carne peccati inoboedientiae debita redditur, in similitudine autem car
Abbreviated transcription (Latin):
paruuł eẽ iħm. qͥueñ ĩ similitud ie carnis pacc̃i. ut euacuaret᷑ corp pecẽi: Inqͦ ĩ firmissimonulli
usinẽgruiᷤ ł idoneis ĩ fantib m̃bris aiã rõnał miserabili ignorantia p̃guat᷑. ꝗͣ plane ignorati¬
tiã. nullo mͦ credidim fuissẽ ĩ fante illo inqͦ u̾bũ caro factũ ẽ. ut habitaret in nob. nẽ illã ipsiꝰ
animi infirmitatẽ in xͦ paruulo fuerĩ suspicatꝰ. qͣuidemꝰ iparuul. ꝑ hanc enĩ &̃ cũ motib
irrationabib  ꝑt̾bant᷑. nulla rõne. nullo ĩpio. ẜ ddolore aliqñ ł doloris t̃rore cohibent᷑. ut
om̃o uideas illiꝰ in obedientiȩ filio q̃ mouet᷑ ĩ m̃b̾s repugnans legim̃tis. nec cũ uult rõ ẽqͥes ẽ.
uerũ ⁊ ipsa sepe ł dolore corꝑis tãꝗͣ uapulando cõpescit᷑: ł pauescendo. łtali aliqͦ aĩ motii. ñ¬
tñ uoluntate p̃cipiente cõp̾mit᷑: s qi erat ĩ eo similitudo carnispecẽi. mutatioẽs etatũ ꝓpeti

Expanded text:
um? qui uenit in similitudine carnis peccati, ut euacuaret corpus peccati, in quo infirmissimo nulli usui congruis uel idoneis infantilibus membris anima rationalis miserabili ignorantia praegrauatur. quam plane ignorantiam nullo modo crediderim fuisse in infante illo, in quo uerbum caro factum est, ut habitaret in nobis, nec illam ipsius animi infirmitatem in Christo paruulo fueriinrationabilibus perturbantur, nulla ratione, nullo imperio, sed dolore aliquando uel doloris terrore cohibentur, ut omnino uideas illius inoboedientiae filios, quae mouetur in membris repugnans legi mentis nec. cum uult ratio, conquiescit; uerum n uoluntate praecipiente conprimitur. sed quia erat in eo similitudo carnis peccati, mutationes aetatum perpeti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ amiserant illos adõ pͥmos hões ħ audisse atq meruisse. nec resistit his u̾b̾ duiͥni libri q̃ posu
q̃stioẽ ꝓposita respondemꝰ dicentes añ remissionẽ ẽẽ illa supplicia percõꝵ. pꝰremissionẽ aũ cer¬
ut eã ⁊ pecẽo accidisse fateam᷑:: pꝰ pecc̃oꝵ remissionẽ ut magnꝰ timor eiꝰ apficientib suꝑet᷑. adcer

Expanded text:
ropter peccatum, quod admiserant, illos a deo primos homines haec audisse atque meruisse nec resistit his uerbis diuini libri, quae posui quaestione proposita respondemus dicentes ante remissionem esse illa supplicia peccatorum, post remissionem autem cerut eam et peccato accidisse fateamur et post peccatorum remissionem, ut magnus timor eius a proficientibus superetur, ad cer
Abbreviated transcription (Latin):
glẽ. in quodã sermone ȩcłiastico. Si fides inqͥt unquã intr̃is incorrupta man¬
fisset. ac uestigia defixa tenitisset: quȩ signata deseruit. nũqꝙ ꝓchoplasti
mortifera trans gresfione uicium sparsisset ingermine. ut pecatũ cũ homi¬
ne nascent᷑. Ihabesne aliqͥd qđ actuenꝰ nos tibi aicere uidearis. qđ non
eciam mistum dicere cõpellari uił pociꝰ mistosꝰ .matenis omiũ ca tholia

Expanded text:
e, in quodam sermone ecclesiastico: « Si fides, » inquit, « unquam in terris incorrupta mansisset, ac vestigia defixa tenuisset, quae signata deseruit, nunquam protoplasti mortifera transgressione vitium sparsisset in germine, ut peccatum cum homine nasceretur. » Habesne aliquid, quod adversus nos tibi dicere videaris, quod non etiam in istum dicere compellaris, vel potius in istos? Una est enim omnium catholi
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ obtineam ñ solũ uoluntatis arbitriũ qd huc atq illuc lib̾ũ flactit᷑. atq in eis nat᷑alib bonis
⁊ẽ. qͥb ⁊ male uti malꝰ potest: s aẽ uoluntatẽ bonã q̃ iã ineis bonis ÷. ⁊ qͦrũ eẽ usus ñ pot̾
malꝰ ñ ex dõ nob̾ ẽ ñ posse.: nescio quẽ ad modũ defendamꝰ qͣ dictũ ÷. qͥdenĩ habes qͥ acce
in pisti. nã si nob̾ liba q̃lã uoluntas exdõ ẽ. ꝗ̃ adhuc potest eẽ ł bona ł mala. bona uͦ uolun-¬
tas ex nob̾ ÷. meliꝰ ẽ. id qͣ anob̾. ꝗͣ qͣ abillo ẽ. Qđ si ab furdissime dr̃: oportet fateamꝰ ẽ¬
abonã uoluntatẽ nos diuinit᷑ adipisei: q̃ꝗ̃ uolutas mirũ si potest ĩ medio qͦdã ita con¬
sistere ⁊itfna bona nee mala sit. dut enĩ iustitiã diligiꝰ bona ẽ. ⁊ si magis diligimꝰ

Expanded text:
lum voluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur, atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam voluntatem bonam, quae jam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex Deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: Quid enim habes quod non accepisti? nam si nobis libera quaedam uoluntas ex deo est. quae adhuc potest esse uel bona uel mala, bona uero uoluntas ex nobis est, melius est id quod a nobis quam quod ab illo est. quod si absurdissime dicitur, oportet fateamur etiam bonam uoluntatem nos diuinitus adipisci. quamquam uoluntas mirum si potest in medio quodam ita cons
Abbreviated transcription (Latin):
misccdiȩ. Uñ hieremias cũ dixisset. scio dñe qi ñ ẽ inhoie uia eiꝰ. nec uiri: ut ãbule
ꝯdiriqat gress suos: c̃tinuo subiungit. Corripe me dñe: uerũtã in uidicio male
furore tuo. Tãqͥ dice̾t. scio ad correctionẽ meã ꝑtin̾e. qd minꝰ abste adiuuor. ut ꝑfete
dirigant᷑ zressꝰ mei: uerũtñ hoc ipsũ noli sic mecũ age̾ tãꝗͣ infurore. qͦ iqͦs dãpria¬
re statuisti: s tãꝗͣ in iudicio. qͦ doces tuos ñ suꝑbire. Uñ alibi dr̃. & iuidicia tua aq¬
uiuabt̃ me. Hulliꝰ ꝓiñ culpȩ humnanȩ indm̃ referas causã. Uicioꝵ nãq oĩa humanoꝵ

Expanded text:
ine, quia non est in homine uia eius nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos, continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem meam pertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: et iudicia tua adiuuabunt me. Nullius proinde culpae humanae in
Abbreviated transcription (Latin):
ħ temp̾r. cũ in ȩccli&e disciplina uisibili fuerat gla cessaturꝰ. Necqͥa beatus apłs int̾fal

Expanded text:
hoc tempore, cum in ecclesiae disciplina uisibilis fuerat gladius cessaturus. nec quia beatus apostolhoc tempore, cum in ecclesiae disciplina uisibilis fuerat gladius cessaturus. nec quia beatus apostol
Abbreviated transcription (Latin):
uxoribus alias duxerint. ł feminas q̃ dimissis uiris aliis nupserint. qͥaħ. ñ coniugias
ult̾ium qͦd ueritas adult̾ium esse sine ambiguitate confirmat eisꝙ suffragari uellent ad
accipiendum baptismum. qͦs huiꝰ modi laqueo ita captos uiderint. uit siñ admitterent
ad baptismũ sine ullo sac̃mentomallent uiuerȩ: ł ⁊̃ mori. qͣdirupto ad ult̾iq umełoli
bari. humana q̃dam miseracionȩ conmotisunt ad eoꝵ: sic suscipiendam. ut om̃s cuei
mum dico nequis ea testimonia. scripturarum q̃ conmixtionẽ bonoꝵ ⁊ maloꝵ inȩcliã
ł p̃sentẽ uidicant. ł futurã p̃nunciant. Sic accipiant: ut discipline scueritatẽ siue dili¬
gentiã. soluendam omnino. atq admittendam. ñ illis ȩdoctus littas. s sua opinatione
confixit. Quod degradationibus ⁊ exconmuncationibus significatũ ẽ. esse faciendum.

Expanded text:
uxoribus alias duxerint, uel feminas, quae dimissis uiris aliis nupserint, quia haec non coniugia, seuxoribus alias duxerint, uel feminas, quae dimissis uiris aliis nupserint, quia haec non coniugia, seulterium, quod ueritas adulterium esse sine ambiguitate confirmat, eisque suffragari uellent ad accipiendum baptismum, quos huius modi laqueo ita captos uiderent, ut, si non admitterentur ad baptismum, sine ullo sacramento mallent uiuere uel etiam mori quam disrupto adulterii uinculo liberari, humana quadam miseratione conmoti sunt ad eorum causam sic suscipiendam, ut omnes cum pondens hoc primum dico, ne quis ea testimonia scripturarum, quae conmixtionem bonorum et malorum in ecclesia uel praesentem indicant uel futuram praenuntiant, sic accipiat, ut disciplinae seueritatem siue diligentiam soluendam omnino atque omittendam non illis edoctus litteris, sed sua opinatione confixit. quod utique degradationibus et excommunicationibus significatum est esse faciendum
Abbreviated transcription (Latin):
efide ⁊ oꝑibꝰ.
UIEUSIIM uibetMA INdis eReTe om̃s acimittendos essȩ adlauaeis
uitam facinorbꝰ. et flagitiis exudentissimis no tam mutate no¬
luerint atq in ea ꝑscueraturos aꝑta & iam confessione decii¬
Tauerint. Uerbi grã siquisꝙ meretrici adheret. nonei priꝰ. p̃cipiatur ut ab ea discedat tta
Peruersum enĩ putant atꝙ p̃posterũ pͥus docere: quẽ admodum debeat uniere
xp̾ianus. ⁊ tunc baptirari. S censent p̾cedere debere baptismi sacramentum. ut
deinde sequatur uite moꝵꝙ doctrina. quã si tenerȩ ⁊c̾todirȩ uoluerit utilitꝰ
fecerit. Si aũ noluerit ⁊ retenta fide xp̃iana sine qua inȩt̾inm periret. inqͣlibet
fenum stipulam. idẽ. non iustos castosq mores. s iniquos et inpudicos. Adhanc au di¬
putacionẽ uidentur inpulsi. qͦd nouerine. ñ admitti ad baptismũ ulͦs quidimisis

Expanded text:
FIDE ET OPERIBUS. Quibusdam uidetur indiscrete omnes admittendos esse ad lauacrum turpemque uitam facinoribus et flagitiis euidentissimis notam mutare noluerint atque in ea se perseueraturos aperta etiam professione declarauerint. uerbi gratia, si quisquam meretrici adhaeret, non ei prius praecipiatur, ut ab ea discedat et tunc instruatur. peruersum enim putant atque praeposterum prius docere, quemadmodum debeat uiuere christianus et deinde baptizari. sed censent praecedere debere baptismi sacramentum, ut deinde sequatur uitae morumque doctrina: quam si tenere et custodire uoluerit, utiliter fecerit; si autem noluerit, retenta fide christiana, sine qua in aeternum periret, in quolibet pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam, id est non iustos castosque mores, sed iniquos et inpudicos. Ad hanc autem disputationem uidentur inpulsi, quod eos mouerit non admitti ad baptismum illos, qui dimissis
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̃ẽa missasunt mͥ a quibꝰdã fr̃ibꝰ. laicis quidẽ. s diuinoꝵ eloquioꝵ studiosis scͥpta
ñnulla quȩ ita distinguerent abonis oꝑib ap̃ianã fidẽ. ut sine hac non pos-¬
se. sine illis aut̃ posse perueniri suaderet᷑ ad eternã uitã. quibꝰ respondetis
scripsi librũ cuiꝰ nom̃ est. defide ⁊ oꝑibꝰ. in quo difputaui. non solũ quẽ admodũ
uiu̾e debeant. gra xp̾i regen̾ati. uerũ etiã quales ad lauacrũ regenatioĩs ad¬
mitti. hic lib̾ sic incip̃. Quibꝰ dã uidetur.

Expanded text:
nterea missa sunt mihi a quibusdam fratribus laicis quidem, sed diuinorum eloquiorum studiosis scripta nonnulla, quae ita distinguerent a bonis operibus Christianam fidem, ut sine hac non posse, sine illis autem posse perueniri suaderetur ad aeternam uitam. quibus respondens librum scripsi, cuius nomen est: de fide et operibus. in quo disputaui. non solum quemadmodum uiuere debeant gratia Christi regenerati uerum etiam quales ad lauacrum regenerationis admitti. Hic liber sic incipit: Quibusdam uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ngenerationis non solũ in maiorib uerũ etiam in pariuuiliꝰ soluit᷑. Qͣntũ
aut̃ ipse uilianꝰ quibdã sententiis suis adiuu& manicheos. in primi
lbri mei parte posteriore monstiaui. Cec̾i aut̃ nrĩ singłi quatuor
iecaidunt᷑ nais singsi singli. Serũ in hinꝰ tanti tamq elaboranti oꝑis qͥnto
uolumine ubi cõmemoraui deformẽ maritũ coniugis suȩ. ne deformis
pareret. ꝓponere inconcubitu formosam solere picctrã: nom̃ hominis qui
hoc facere solebat quasi certũ pofui. cũ sit incertũ: qr memoria me
fefestit hos alet soranꝰ Auecor modicine scripsit rogẽ ciprũ facere solere
⁊ uerba maledica iuliane¬

Expanded text:
non solum in maioribus uerum etiam in paruulis soluitur. quantum autem ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore monstraui. ceteri autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. uerum in huius tanti tamque elaborati operis quinto uolumine, ubi commemoraui deformem maritum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere,et uerba maledica, Iuliane
Abbreviated transcription (Latin):
iuste nolentes cruciabunt᷑ malis. Uñ posst̾ etiã tenebrȩ extĩores intelligi penȩ corpo-¬
rales: corpꝰ quippeẽ. animȩ ext̾ns. ut sint animȩ mala. quib a caritatis lumiine au̾sa¬

Expanded text:
iuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corpoiuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corporales — corpus quippe est anim
Abbreviated transcription (Latin):
cis quos ad sinistiã oiscernet. ite in ignẽ ȩcnũ qui paratꝰ: diabolo & angłis eiꝰ. his malignis
spĩd con iundos simulq dãpnandos dicet it̾os intenebias extiores. io ẽ. in sotietatẽ penalẽ
diaboli & angłoꝵ ẽꝰ. hiuc pene contorũ: qđ bono seruo dr̃ int᷑ in gaudiũ dñi tui. ut qͣntos¬
ste tenebre ext̾iores. canto sic lum̃ illuad inc̾iꝰ. Ñ hȩo ꝑ locoꝵ int̾ualla in ani fantasmate
ogitanda st̃. localia spatia non accipant nisi corꝑoꝵ moles. Ñ: hoc spe uitȩ: ñ ẽ hoc
diai rationał: uleo minꝰ dc̃ om̃iũ benignissimꝰ conditor & iustissimꝰ ordinator. uolũ¬
titib & affelib ista uł ꝓpinquare. uł ionge fieri. uł int̾re uł exire dic̃nt᷑. S qr malo
qualib hio tinq̃ ꝑfruunt᷑. quando infidlitate atq iniusticia tenebrascutit. etiã
m illo sipplicio se usuros dem̃ẽ existimẽt. Iuua enĩ uolentes in iuste utunt᷑ bonis :

Expanded text:
is, quos ad sinistram discernet: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, his malignis spiritibus coniungendos simulque damnandos dicet ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contristae tenebrae exteriores, tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum interualla inani phantasmate cogitanda sunt; localia spatia non occupant nisi corporum moles. non est hocanima rationalis, multo minus deus omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus et affectibus ista uel propinquare uel longe fieri uel intrare uel exire dicuntur.\' Sed quia malo qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atque iniustitia tenebrescunt, etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment: quia enim uolentes iniuste utuntur bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
foris suit᷑ p articipatioẽ. meliores. cũ ei coherent pitrissima atq scissima cantate. Qua
oñi fi si canierint tenebrascent & obdurascent quodã mͦ. Pro iñ infideles hoĩes cenebiȩ
Q Q n ꝑ fioe coni̾isi ad dm̃. quadã pmissa illuminatione lux fiunt. Inqua profitien¬
do sierfioc ad spetiẽ ꝑ uen̾erint. ut to qd ered c̃. etiã confpic̾e. sic̃ tantũ boñ potest conspici.

Expanded text:
toris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima caritate; quatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima caritate; quaomnimodo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodammodo. Proinde infideles homines tenebrae sunt, qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illuminatione lux fiunt: in qua proficiendo si ex fide ad speciem pervenerint, ut id quod credunt etiam prospicere, sicut tantum b
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃ abundabit iniquitas refrigescet caritas multoꝵ. Atuero flante austio. glaties resoluit᷑.
& cͥorrences fturtnt: io c̃ pec̾eis remissis ppłi ad xp̃m haritate ꝯcurit᷑. hinc & alibi sc̃ptũ
Sic̃ glaties insereno: ita soluunt᷑ pecc̃a tua. Proinde rationał creat᷑a. siue in angłico sp̃u.
siue mnaĩa humana. ita facta ẽ. ic sibi ipsaboñ quobeata fiat eẽ. non possit: s mitabilitas
eiꝰ si conu̾tat᷑ adin cõntucabile bonũ fiat beata. Uñ fi au̾tat᷑ misera: Au̾sio eiꝰ urtiũ ei: &con¬
non mole: quia non nisi corporũ non: moles. s iiquadã qua sicogreor̃ omẽm fantei.¬
ca q̃ infenora st̃. sio c̃a s agu. & pse aot moliora fiunt. participatione melioris de
cũ luce aluminant᷑. & feruore uegetant᷑. sic in corporeȩ ciratẽ rationales ipsius crea¬

Expanded text:
quoniam abundabit iniquitas, refrigescit caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur quoniam abundabit iniquitas, refrigescit caritas multorum. at uero flante austro glacies resoluitur et torrentes fluent, id est peccatis remissis populi ad Christum caritate concurrunt. hinc et alibi scriptum est: sicut glacies in sereno, ita soluuntur peccata tua. Proinde rationalis creatura siue in angelico spiritu siue in anima humana ita facta est, ut sibi ipsa bonum, quo beata fiat, esse non possit, sed, mutabilitas eius si conuertatur ad incommutabile bonum, fiat beata; unde si auertatur, misera est. auersio eius uitium eius et connon mole, quia non nisi corporum est moles, sed ui quadam, qua supergreditur omnem phantascut terra et aqua et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est cum luce inluminantur et feruore uegetantur, sic incorporeae creaturae rationales ipsius crea