comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nico sectatore uocati: qui eonas. icd est secula
quȩdam in originem dei creatoris induxit.
E̾ p̃m quoq de uirgine nichil corporis assump¬
sisse : s ꝑ eam quasi ꝑ fistulam transisse asse¬
ruit. Apellitȩ. quoꝵ apelles princeps fuit
qur creatorem angłm nescio quem głosum
suꝑioris dei faciens d̾m legis ifrł illeũ igne¬
um affirmans. Apellite. quoꝵ auctor apelles¬
fuit ⁊ qui dixit xp̃m non deum in ueritate.
s hominem in fantasia apparuisse. Arcon¬
tiaci a pͥncipibus appellati sunt: qui uniuer¬
sitatem qͣm deus ꝯdidit. oꝑa ẽẽ archangeloꝵ
defendunt.damini uocati:. quod adȩ nu¬
di inter se mares feminȩ q: conueniunt.
Caiani. ꝓinde sic appellati: q̃m cam adorant.
Sedhiani nom̃ acceperunt ã filio adam qui
uocatus est sedh: dicentes eundem eẽ xp̃m.
elchisedeciani uocati: ꝓ eo quod melchise¬
dech sacerdotem dei ñ hominem fuisse. s¬

Expanded text:
nico sectatore vocati: qui αἴωνας id est saecula nico sectatore vocati: qui αἴωνας id est saecula quaedam in originem Dei creatoris induxit. Christum quoque de Virgine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit: qui creatorem, angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel, illum igneum affirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur: qui universitatem quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae idi in se mares feminaeque conveniunt. Cainani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes eum esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo quod Melchisedech sacerdotem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
orem dixit. ut qui uellet ea u. id teretur
uersa est in stuprũ talis ꝯsuetudo. ut inui¬
cem coniugia commutarent᷑. Quos ioħes
quod odisti facta nicholaitarũ.  nosti¬
ci ꝓpter excellentiã scientiȩ se ita appellari
uoluerunt. Animam naturã dei esse dicus̃
Bonum & malum dm suis clognatibꝰ fin¬
gunt. Carpocraciani a carpocrate quodã
uocanturb qui dixit xpͣm hominẽ fuisse tan¬
tum. & de utroq sexi ꝓgenitum. Chirm¬
cȩtera circumcisionem obseruant : mille
annos post resurrectionẽ in uoluptatẽ car¬
nis futuros predicant. Unde & grece cylias¬
tẽ: latine miliasti sunt appellati. ararei
dicti: qui dum xꝑm qui a uico nazareus
appellatus est filium dei ꝯficeant᷑: omnia¬
ui tam̃ ueteris legis custohiunt. Ofitȩ a colu
bro nominati sunt. Coluber enim grece ofy
dicitur. Colunt enim serpentes: dicentes ip¬
sum in paradyso induxisse uirtutis cogniti¬
onem. Ualentiniani. a ualentino qͦdam plato¬

Expanded text:
orem, ut qui vellet eam uteretur, orem, ut qui vellet eam uteretur, versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. Quos Iohaned hoc habes, quod odisti facta Nicolaitarum.' Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Christum hominem fuisse tantum, et de utroque sexu progenitum. Cercaetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futuros praedicant: unde et Graece Chiliastae, Latine Millenarii sunt appellati. 9. Nazaraei dicti, qui dum Christum, qui a vico Nazaraeus est appellatus, Filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris Legis custodiunt. 353 10. Ophitaubro nominati sunt. Coluber enim Graece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradonem. Valentiani a Valentino quodam Plato
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomen iactantiȩ. Meriste appellati:.
eo quod separant scripturas non creden¬
tes omnib ꝓphetisi dicentes aliis & aliis
spiritibus illos ꝓpħasse. Meris enim grece. lati¬
ne pars dicitur. Samaritȩ licti. quod legẽ
solam custodiant: nam ꝓpħas ñ recipiunt᷑.
serunt. ex nomine suoꝵ auctoꝵ nuncu¬
pantur⁊ quidam uero ex causis quas eligen¬
tes instituerunt. Symoniaci dicti a symo¬
ne magicȩ discipsine perito: cui petrus in
actibus apłoꝵ maledixit. ꝓ eo quod ab apłis
dicunt᷑ creaturam ũ a deo: s auirtute qͦ¬
dam suꝑna creatam.enanctriani. a
menandro mago discipulo symonis nun¬
cupati: qui mundum ñ a cdeo. secd ab angłis
factum asserunt. Rasilidiãni a basilide
appellati. qui inter reliquas blasphemias
passum iħm abnegant. Hicholaitȩ dicti.
a nicholao ctiacono ȩccłiȩ iherosolimoꝵ : qui
cum stephano & cȩteris ꝯstitutus est apetͦ.
Qui ꝓpter pulchritudinem relim quens ux¬

Expanded text:
hoc nomen jactantiae. 8. Meristaei appellati, hoc nomen jactantiae. 8. Meristaei appellati, eo quod separant scripturas, non credentes omnibus prophetis, dicentes aliis et aliis sipiritibus illos prophetasse; μέρος enim Graece, Latine pars dicitur. 9. Samaritae dicti, quod legem solam custodiunt, nam prophetas non recipiunt. 10. serunt, et ex nomine auctorum suorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. 352 2. Simoniani dicti a Simone magicae disciplinae perito, cui Petrus in Actibus apostolorum maledixit, pro eo quod ab apostodicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. 3. Menandriani a Menandro mago discipulo Scupati; qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum asserunt. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas blasphemias passum Iesum abnegavit. Nicolaitae dicti a Nicolao, diacono ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et ceteris constitutus est a Petro; qui propter pulchritudinem relinquens ux
Abbreviated transcription (Latin):
ad meliora transeant. & pͥstinos errores relin¬
sunt. Nam pharisei ex hebreo in latinum
interp̾tantur diuisi: eo quod traditionum
& obseruationũ quas illi deuteresis uocant.
iusticiam p̾ferunt. Unde & diuisi uocant᷑
a popło: quasi ꝑ iusticiã. Sactucer interpre-¬
tantur usti. Uendicant enim sͥ quod ñ
sunt. Corporis resurrectionem negant: &
anuã interire cum corpore predicant.
Hi quinq tantum libros legis recipiunt: ua
ipsum ẽẽ xꝑm qui docuit illos omnẽ ab¬
stinentiam. Marbonẽi dicunt ipsum ẽẽ
xp̃m: qui docuit illos in omnire sabbati¬
rare. Genistȩ dicti eo quod de genere abra¬
hȩ se esse głentur. Nam cum in babyloniã
uenisset popłs dei: pleriq relinquentes
uxores suas. babylonicis mulieribꝰ adhese¬
runt. Quidam autem israhelicis tantũ
coniugiis contenti uel ex eis geniti. dũ¬
reuersi ẽẽnt de babylonia. diuiserunt
se ab omni popło: & assumpserunt sibi

Expanded text:
ad meliora transeant, et pristinos errores relinad meliora transeant, et pristinos errores relinsunt. Nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum interpretantur Divisi, eo quod traditionum et observationum, quas illi δευτερήσεις vocant, iustitiam praeferunt. Unde et divisi vocantur a poptantur justi. Vendicant enim sibi quod non sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, proipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babylonia venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contentireversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo, et assumpserunt sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ra animoꝵ uocatã. Eodem enim cultu eo¬
cdem ritu credit ut cȩteri : solo congrega¬
tionis delectatur discidio. Fit autẽ scisma
cum dicunt homines nos iusti sumꝰ nos scĩ¬
ficamus in mundos: & cȩcera simillia. Suꝑ¬
stitio dicta : eo quod sit suꝑflua. aut suꝑm¬
stituta obseruatio. Alii dicunt aͥ senibus:
qui ã multis annis suꝑstites ꝑ etatem deli¬
rant. & errant suꝑsticione quadam nescien¬
tes quȩ uȩcera colunt. aut quȩ ueterum
ignari adsciscant. Lucreciꝰ autem suꝑstitionẽ
dicit suꝑstantiũ rerum. id est celestium & di¬
uinoꝵ quȩ suꝑ nos stant: sed male dicit.
ereticoꝵ autem dogiata. ut facile possint
agnosci: causas eoꝵ uel nomina demonstra¬
reꝰ oportuit. De heresib iudeoꝵ.
Udei confessores interp̃tantur. Multos enĩ
ex his sequit᷑ confessio: quos antea ꝑfidia
possidebat. Debrei transitores dicuntur.
Q uo nomine admonent᷑: ut de peioubus

Expanded text:
ra animorum vocata. Eodem enim cultu, eora animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. De haeresibus Iudaeorum . Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet unusqͥsq id sibi eligat. quod sibi
melius ẽe uidetur⁊ ut phylosophi ꝑipate̾¬
tici. achademici. epycurei. & stoici. uel sĩc
alii qui ꝑuersum dogma cogitantes. arbitͥo
suo de eccłia recesserunt. Inde gͦ heresis
dicta greca uoce ex interp̃tatione electio¬
nis qua quisq arbitrio suo ad instituenda
siue ad suscipienda quȩlibet ipse sibi elegit.
Nobis uero nichil ex nr̃o arbitrio inlucere
licet ⁊ sed nec eligere quod aliquis de ar-¬
bemus. qui nec ipsi quicqͣm ex suo arbitrio
quod inducerent elegerunt: s acceptam ã
xp̃o disciplinam fideliter nationib assigna¬
uerunt. Itaq etiam si angłs de cęlis aliter
eugłi tauerit: anathema uocabitur. Secta
a sequendo & tenendo nominata. Nam sectas
dicimus habitus animoꝵ. ac instituta cir¬
ca disciplinam uel ꝓpositum quem tenen¬
do secuntur: longe alia in religionis cul¬
tu opinantes qͣm cȩteri. Scisma abscissu¬

Expanded text:
scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, et Epicurei et Stoici, vel sicut alii qui perversum dogma cogitantes arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliqui de arauctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissu
Abbreviated transcription (Latin):
inus. Pprie autẽ nomen fidei inde est dic¬
tum: si omnino fiat quod dictum. ẽ. aut
ꝓmissum. & inde fides uocata: ab eo qͦd
fit illud quod in utrosq placitum est:
quasi inter deum & hominẽ. Hinc & fedꝰ.
Spes uocata: quod sit pes ꝓgretiendi. qura¬
si est pes. Uncde ẽ contrario desperatio. Deest
enim ibi pes. nullaq ꝓgrectiencdi facultas est:
quia cdum quisq ꝑeccatũ amat. futurã głam
non sperat. Caritas grece. latine dilectio int̃¬
pretatur: quod duos in se liget. Nam dilec¬
tio a huobus incipit ⁊ quod est amor dei et
dilectio. Maior est autem hec omnibus: qr
qui diligit. & credit. & sperat. Qui autem
ñ diligit qͣmuis multa bona faciat. frustͣ
laborat. Omnis autem dilectio carnalis: ñ
dilectio. sed magis amor dici solet. Dilectio¬
nis autem nom̃: tantum in melioribus rebꝰ
accipi solet. De heresi & scismate.
eresis grece. ab electione uocatur: quod

Expanded text:
mus. Proprie autem nomen fidei inde est dicmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et dilectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. De haeresi et schismate . Haeresis Graece ab electione vocatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed semꝑ eccłiam: siue discernendi cau¬
sa. siue quod inter congregationẽ. unde
sinagoga. & conuocationem unde eccłia
nom̃ accepit distet aliqͥt. quod scilicet ꝯg¬
gari & pecora solent. quoꝵ & greges ꝓ¬
prie diciius: ꝯuocari autem magis est
utentiũ ratione: sicut sunt homines.
do phylosophi nominauerunt: id est
hoc puto esse bonum hoc puto ẽẽ uerũ.
Religio appellata: quod ꝑ eam uni deo re¬
ligamus animas nr̃as ad cultum diuinũ
uinculo seruiendi. Quod uerbũ compo¬
situm est ã relegento. id est eligendo:
ut ita latinum uideat᷑ religio. sicut eligio.
Tria sunt autem quȩ in religionis cultu ad
colenctum deũ in hominib ꝑquirunt᷑:
id est fides. spes. caritas. In fide quid creden¬
dum in spe qͥd sꝑanctum: in caritate qͥd
sit amandum. Fides est: qua ueraciter cre¬
dimus id quod nequaqͣm. uidere ualemꝰ.
Nam credere non iam possumꝰ ⁊: quod uide¬

Expanded text:
sed semper ecclesiam, sive discernendi caused semper ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde ecclesia nomen accepit, distet aliquid; quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentum ratione, sicut sunt homines. o philosophi nominaverunt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod vide
Abbreviated transcription (Latin):
num uertit᷑ ꝯuocatio: ꝓpter
quod omnes ad se uocet. Ca
Non enim sicut ꝯuenticula
hereticoꝵ in aliquib regionum partib co¬
artatur: s per totum terrarũ orbem di¬
latata chiffunditur. Quod etiam apłs ap¬
ꝓbat ad romanos clicens. Gratias ago cdeo
meo ꝓ omnib uob̃: quia fictes ur̃a annim¬
ciatur in uniuerso mundo. Hinc & uni¬
uersitas ab uno cognominata est: ꝓpter
quod in unitatẽ colligitur Unde dñs in
Cur aut̾ eccłia cum una sit. a ioħe septem
scribunt᷑ ⁊ nisi ut una catholica septiformi
plena spiritu designet᷑  Sicut & de dño le¬
tem : quȩ tamen septẽ una esse ñ ambigr¬
est columpna: & firmamentũ ueritatis.
Inchoauit autem ęccłia a loco ubi uenit
dentes. Pꝑegrinatione autem p̃senti ȩccłia
syon dicitur. eo quod ab huiꝰ ꝑegrinatio¬
nis longitudine posita. ꝓmissionem rerũ
cȩlestium speculetur. & iccirco syon. id est
possidebit obtutu. mnagoga grece. lati¬
ne ꝯgregatio dicitur. Quod ꝓpriũ nomen

Expanded text:
num vertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet. CatNon enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad Romanos dicens 1, 8: 'Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra adnuntiatur in universo mundo.' Hinc et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitatem colligitur. Unde DominusCur autem Ecclesia cum una sit, a Iohanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spiritu designetur? Sicut et de Domino notem,' quae tamen septem una esse non ambigiest columna et firmamentum veritatis . Inchoavit autem Ecclesia a loco ubi venit CXX. Pro peregrinatione autem praesenti Ecclesia Syon dicitur: eo quod ab hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculetur: et idcirco Syon, id est, esenti possidebit obtutu. Synagoga Graece, Latine, congregatio, dicitur. Quod proprium nomen
Abbreviated transcription (Latin):
oratores darent᷑ & discederet ⁊ fuxit il¬
le hinc fabulam. qua dissuadẽret diceis.
lupos aliqͣndo pastoribꝰ quoꝵ diligentiã
deciꝑe. Auissent suasisse. ut in amiciciã
ꝯuemirent : ea tam̃ condicione. si canes in
quib erat causa iurgioꝵ iuire illis trade¬
rentur. annuisse pastores. & in spem secu¬
ritatis dedisse canes. quos ouium suarũ
uigilantissimos custodes habebant: Tunc
lupi adempta omni formidine. om̃e qͦd
ui gregib illis erat ñ ꝓsacietate tantum.

Expanded text:
oratores darentur et discederet, finxit iloratores darentur et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupum aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere uoluisset, suasisse ut in amiciciam conuenirent ea tamen condicione ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur, annuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes quos ouium suarum uigilantissimos custodes habebant, tunc lupi adempta omni formidine omne, quod in gregibus illis erat, non pro sacietate tantum
Abbreviated transcription (Latin):
chimera. id est cap̾a etates hominũ ꝑ
eam uolentes distinguere. Quarum
ferox & horrens pͥma ad olescentia. ut
leo: dimidiũ uicȩ tempꝰ lucidissimũ
ut caprea. eo qͦd acutissime uideat
tunc fit senectus casib subiagens in¬
flexis. ut draco. Sic & ypocentauri
fabulam eẽ confictam. id est hominẽ¬
equo mixtũ ad expͥmendam humanȩ
locissimũ. ad moies ⁊ ut apud oratiũ.
Mus loquit᷑ muri. & mustela uulpecu¬
lȩ ut ꝑ narrationem fictã ad id qͦd
agitur uera significatio referat᷑. Un¬
de & hysopitales sunt fabule ad mo¬
rum finẽ relate: uił sicut in libro
iudicũ. ligna sibi regẽ requirunt.
& locuntur ad oleam. & ad ficũ. &
ad uitem. & ad rubũ. qͦd totũ utiq
ad mores fingitur:. ut ad rem quȩ
intendit᷑. ficta qͥdem narratione.
s ueraci significatione ueniat᷑. Sic
& demostenes orator fabula usꝰ est
aduersus philuppũ. qui cũ ab athe¬
mensibus postularet. ut sibi decem

Expanded text:
Chimera, id est caprea, etates hominum per Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocentauri fabulam eequo mixtum ad exprimendam humane locissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur. Vnde et Esopi tales sunt fabule ad morum finem relate, uel sicut in libro Iudicum ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubum, quod totum utique ad mores fingitur, ut ad rem, que intenditur, ficta quidem narratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic et Demosthenes orator fabula usus est aduersus Philippum qui, cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem
Abbreviated transcription (Latin):
fic̾to nrutoꝵ aninaliũ uiter colloquio
ymago quȩdã uitȩ hominũ nosceret᷑.
Ias pͥmus inuenisse̾ traditur alemon
crotoniensis. appellant᷑q hẏsopie: qͥa
is apud frigas in hac re polluit. Sunt
autẽ fabulȩ . aut hysopicȩ. aut libis¬
ticȩ. Hysopice sunt : cum animalia mu¬
ta inter se sermocinasse fingunt᷑. uł
quȩ animã ñ habent: ut urbes. ar¬
bores. montes. petrȩ. & flumina. Libis¬
tice aut̃ dum hominũ. cũ bestiis. aut
bestiarum cũ hominib fingit᷑ uocis
esse cõmercium. Fabulas pocte qͦsdã
delectandi causa finxerunt. qͦs dam ad
uaturam rerũ: ñ nullas aut̃ admores
hominũ interp̃tati sunt. Belectandi
causa fic̾tas : ut eas qͦs uulgo dicunt.
uel quales plautꝰ & terenciꝰ cõposuert̃.
Ad naturam aut̃ rerũ fabulas fingũt
ut uulcanꝰ claudꝰ: quia ꝑ naturã nũꝗͣ.
rectus est ignis. ut illa trͣiformis bestiã.
pͥma leo. postrema draco. media ipsa

Expanded text:
fictorum mutorum animalium inter se colloquio fictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nores quasi clausulȩ recinunt. Clausulas
aut̃ lyrici appellant. quasi p̾cisos uersꝰ in¬
tegris subiectos: ut est apud oratium.
tur precisꝰ : ut̃ pͥsca gens moitaliũ. Sic &
deinceps alterni quib aliqͦ pars deest. &
ipsi p̃cedentib similes. s minores. Cento¬
nes apud gr̃amaticos uocari solent: qͥ de
carminib omeri seu uirgilii ad ꝓpͥa oꝑa
more centenario ex multis hinc ind̾ com¬
positis in unum sarciunt corpꝰ. ad faculta¬
tem cuiꝰq materiȩ. Deniq ꝓba uxor adel¬
pbi ceutonem ex uirgilio. de fabrica mun¬
di & eugłiis plenissime expressit: ma¬
teria cõposita scđm uersꝰ. & uersib scd̾m
materiam ꝯcinatis. Sic quoq & qͥdam
pomponiꝰ ex eodem poeta inter cȩt̾a stili
sui ocia tytirem in xp̃i honorem ꝯposuit:
similiter & eneicdos. De fabulis.
adulas poetȩ a fando nominauerii
quia ñ sunt res facte. sed tantũ loqͦn¬
do ficte. Quȩ ideo sunt inducte ⁊ ut

Expanded text:
nores quasi clausulae recinunt. Clausulas nores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris subiectos, ut est apud HoratiumEitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque materiae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque et quidam Pomponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum in Christi honorem conposuit: similiter et de Aeneidos.abulas poete a fando nominauerunt, quia non sunt res facte sed tantummodo loquendo ficte, que ideo sunt inducte ut
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie & xp̃i: ex quo gentiles sͥ ep̃ycha¬
lamiũ uendicarunt. & istiꝰ generis carm̃
assumptũ est. Quod genus pͥmum ã gen¬
lamium. eo qͦd in talamis decantetur.
Trenoᷤ qͦd latine lamentum uocamꝰ. pͥmꝰ¬
uersu iheremias composuit suꝑ urbem
ierłm & popłm quando captiuus ductꝰ ẽ.
Post hunc apud grecos simonides poe¬
ta liricus. Adhibebant᷑ aut̃ funerib
& lamentis: similiter & nunc. Ep̃ita¬
tium grece : latine supra tumulum. Est
enim titulus mortuoꝵ qui in dormitione¬
eoꝵ fit: qui iam defuncti sunt. Scribit᷑
dicitur greco uoĩe opꝰ multoꝵ libroꝵ.
poema uniꝰ: ylicon paucoꝵ uersiñ. Dis¬
ticon duoꝵ ⁊ monosticon uniꝰ. Epygͣmina
est titulus qͦd in latinũ suꝑscͥptio inter
ius est. Dictum aut̃ ep̃odoñs. qͦd adcina¬
tur ad speciem elegiaci ubi p̾misso uno¬
longiore. alter breuior cõponitur: atq
insingulis quibq maiorib sequentes mi¬

Expanded text:
Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithaEcclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Quod genus primum a genlamium, quod in thalamis decantetur. Threnos, quod latine lamentum vocamus, primus Hieremias versu composuit, super urbem et populum, quando captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis, similiter et nunc epitaphium grece, latine super tumulum; est enim titulus mortuoeorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur dicitur greco nomine opus multorum librorum; poema unius. Idilion paucorum versuum; disticho duorum; monosticon unius. Cenest titulus quod in Latinum superscriptio interpvis est. Dictum autem epodon quod accinatur ad speciem elegiaci, ubi plongiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes mi
Abbreviated transcription (Latin):
rem uolunt. Bucolicum. id est carm̃ pas-
torale pleriq siracusis pͥmum cõpositũ
a pastoribꝰ opmant᷑⁊ ñ nulli lacedemone.
Nam transeunte in trachiã xerse rege ꝑsa¬
rum. cum spartanȩ uirgines sub hostili
metu neq egredi urbem. neq pompam
chorumq agrestem dianȩ de moie exer¬
cerent⁊ turba pastoꝵ ne̾ religio preteri¬
ret eumdẽ inconditis cantib celebrarũt.
Appellatur aut̃ bucolicũ ã bobus. de ma¬
caprarioꝵq sermones in his & cantica in¬
serant᷑. Hẏmnos pͥmum dauid ꝓpħam i
laudem dei composuisse. ac cetmisse ma¬
nifestum est. Deinde apud gentiles pri¬
ma meminia tymotoe fecit in apollinem
& musas: quȩ fuit temporib ennii lon¬
ge post dauid. Hẽrini autem ex gͣco in
latinum laudes interp̃tant᷑. Epythala¬
mia sunt carmina nubentiũ: quȩ decan¬
tant᷑ ab scolasticis in honorẽ sponsi & spon¬
se. hec pͥmum salomon edidit in laudem

Expanded text:
rem volunt. Bucolicum, id est pastorale rem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Thraciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines sub hostili metu neque egredi urbem neque pompam chorumqcerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de macaprariorumque sermones in iis et cantica inserantur. 17. Hymnos primum David propheta in laudem Dei composuisse 69 ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Mnemia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. 18. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur a scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse apud hebreos studium carminũ.
qͣm apuł gentiles. Siquidem & iob
moysi temporib adęquatꝰ: exametͦ uer¬
su dactilo spondeoq discurrit. Hunc
apud grecos achatesius milesius fertur
primus composuisse. uł ut alii putatt̃
ferecides syrus. Quod metrũ aute ome¬
rum pictium dictũ est: post omerum
lunt: qͦd hoc genere metͥ oracula apol¬
linis sint edita. Nam cum in parnaso
phytonem serpentẽ in uindictam ma¬
tris sagittis insequeretur : a cole delphi¬
ci hoc illum metͦ hortati sunt dicen¬
quod modulatio eiusdem carminis ꝯue¬
nuat miseris. Terencianꝰ hos elegos
dicere solet ⁊ qͥd clausula talis tristibꝰ
ut tradunt aptior est modis. Hic autem
uix omnino constat ã quo sit inuentus:
nisi quia apud nos enniꝰ eo pͥor usus sit.
Nam apud grecos si adhuc lis grammaticoꝵ
pendet : ut sub iudice res religata sit.
Nam quidam eoꝵ colofoniũ quendam. qͥ¬
ctam archilocum auctorem atq inuento¬

Expanded text:
fuisse apud Hebraeos studium carminum fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum tum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicenquod modulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque invento
Abbreviated transcription (Latin):
eadem elegantissime. & freqͤntissime usꝰ sit.
Arebus quȩ̨ scribunt᷑: ut eroicum. elegiacũ.
bucolicum. Eroicum enim carm̃ dictum:
qͦd eo uiroꝵ fortiũ res. & facta uarrant᷑.
N am heroas appellantur uiri: quasi ae¬
rii. & cęlo digni. ꝓpter sapientiã & forti¬
tudinem. Quod mecrũ auctoritate cȩt̾a
metra p̃cecdit. Unus ex omnibꝰ tam inax¬
imis oꝑibus aptus qͣm paruis. suauita¬
tis & dulcedinis ęquȩ capax. quib uir¬
tutibus nom̃ solus obtinuit : ut eroicũ
uocaretur. ad memorancdas scilicet ero¬
um uires. Nam & pre cȩteris simplicissi¬
mꝰ habetur. constatq duob pedibus.
cdactilo & spondeo: ac sepe pene uel ex
hoc. uł ex illo nͥ quod temꝑantissimus
sit utriusq mixcura. qͣm si instruatur
a singulis. Omnib quoq mecͥs pͥor est.
Hunc primũ moyses in cantico deutero¬
nomii longe aute fereciden & omerũ
cecinisse ꝓbatur. Uude apparet antiqꝰ

Expanded text:
ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. ea idem elegantissime et frequentissime usus sit. A rebus quae scribuntur, ut heroicum, elegiacum, bucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem
Abbreviated transcription (Latin):
toribus. uel ã frequentatoribꝰ. uł a uume¬
ro syllabarum. Apedibus metra uocata:
ut dactilica. iambica. troica. Atrocheo
eium trochaicũ metrũ nascitur. ã dacti¬
lo cdactilicum: sic & alia a suis pedibus.
Anumero: ut exametrũ pentametrum.
trunetrũ. Nam senarios uersus nos ex
numero pedum uocamꝰ. Hos greci quia
geminos ferunt: trimetros dicunt.
Exametros aut̃ apud latinos pͥmum fe¬
cisse enmꝰ traditur eosq longos uocat
Ab inuentorib metra appellata dicunt᷑
ut anacreonticũ. safficum. archiloycũ.
Nam anacreontica metra. anacreon cõpo¬
suit. saffica. saffo mulier edidit: archilo¬
ica. archiloycus quidam scripsit. colofo¬
nica. colofonius quidam exercuit: sota¬
deoꝵ quoq reꝑtor. est sotades genere
cretensis. Simonidia quoq metra simo¬
uides poeta lyricus composuit. A freqͣn¬
tatoribus: ut asclepiactia. Non enĩ ea as¬
clepius inuenit:. sed ꝓinde ita uocata. qͦd

Expanded text:
toribus, vel a frequentatoribus, vel a numetoribus, vel a frequentatoribus, vel a numero syllabarum. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trochaeo enim trochaicum metrum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon conposuit; Sapphica Sappho mulier edidit; Archilochios Archilochus quidam scripsit; Colophonios Colophonius quidam exercuit. Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis. Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus conposuit. A frequentatoribus, ut Asclepiadia. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata quod
Abbreviated transcription (Latin):
etra uocata. quia certis De metris.
pedum mensuris atq spaciis terminan¬
tur: neq ultra dimensioneni tempoꝵ con¬
stituta ꝓcectunt. Mensura enuim grece.
metrum dicit᷑. Uersus dicti ab eo quod
petibus in ordine suo dispositis. certo fine
moderantur ꝑ articulos : qͥ cesa & menbra
nominant᷑. Qui ne longius ꝓuoluerent᷑
qͣm iudicium posset sustinere. modum
statuit ratio unde. reuerteret᷑. & ab eo
ipso uersum uõcatũ. qͦd reuertit᷑. Huic
adheret rithinꝰ. qui ñ est certo fine mo¬
deratus. s tam̃ rationabiliter ordinatis
pedib currit ⁊ qui latine nichil aliud
qͣm numerꝰ dicitur. De quo est illud.
Mumeros memini si uerba tenerẽ. Carmen
uocatur. quicqͥd pedibus continet᷑. Qui
datum uom̃ existinant. seu qͦd carptim
ꝓnunciaret᷑. unde hodie lanã qũa purgan¬
tes discerpunt. carminare Nicimꝰ: seu
qͦd qui illa canerent carere mĩte existima¬
bantur. Metra uł a pedibus nuncupa¬
ta. uel a rebus quȩ scribunt᷑. uel ab inuen¬

Expanded text:
etra vocata, quia certis pedum mensuris atque spatiis terminantur, neque ultra dimensionem temporum constitutam procedunt. Mensura enim Graece μέτρον dicitur. Versus dicti ab eo, quod pedibus in ordine suo dispositis, certo fine moderantur per articulos, qui cesa et membra nominantur, qui ne longius pervolverentur quam iudicium posset susstatuit ratio unde reverteretur; et ab eo ipsum versum vocatum, quod revertitur. Huic adhaeret rythmus, qui non est certo fine moderatus, sed tamen rationabiliter ordinatis pedibus currit; qui Latine nihil aliud quam numerus dicitur, de quo est illudVirg. Ecl. 9, 45: Numeros memini, si verba tenerem. Carmen vocatur quidquid pedibus continetur: cui datum nomen existimant seu quod carptim pronuntietur, unde hodie lanam, quam purgantes discerpunt, 'carminare' dicimus: seu quod qui illa canerent carere mentem existimabantur. Metra vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab inven
Abbreviated transcription (Latin):
cum in titero matris coaluerint catuli.
maturisq ad naascendum uirib pollue¬
rint⁊ odiunt. tempoꝵ moras. Itaq onera¬
tam fecibus uuluã ⁊̃ tanqͣm obstantem par¬
tui unguilu lacerant. Effundit illa partũ.
sen potius climitcit. dolore oogente. Ita
postea coiruptis & cieatricosis sedibus ge¬
rautale semen infusum ñ heret acceptũm:
sed irritum resilit. Nam plimꝰ dicit animalia
cum acittis unguibus frequenter parere
ñ posse. Uiciantur enim intͥnsecus se mo

Expanded text:
cum in utero matris coaluerint catuli, cum in utero matris coaluerint catuli, maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras. Itaque oneratam fetibus vulvam, tanquam obstantem partui, unguibus lacerant. Effundit illa partum seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non erit acceptum, sed irritum resilit. Nam Plinius dicit animalia cum acutis unguibus frequenter parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se mo
Abbreviated transcription (Latin):
bilis locts. sciscitare dicit᷑ catulum dormien¬
tem. sirca hominẽ leonis natura est: ut nͥ
lesi ilequeant irasci. Patet enim coꝵ miscłia
exemplis assiduis. ꝓstratis enim parcunt. cap¬
tiuos obuios repatriare ꝑmittunt i hominẽ
non nisi in magna faine interimunt. De qͥb
uolucrem fugam. Ita enim nominant ꝑse &
medi sagictã. Est enim bestia uariis distinc¬
ta maculis. uirtute & uelocitate mirabilis.
Ex cuiꝰ nomine flumen tigris appellatur:
quod is rapidissimꝰ sit omniũ fluuioꝵ. has
magis hyrcania gignit. Panter dictus. siue
quod omniũ animalium sit amicꝰ. excepto
dracone: siue quia & sui generis societate
gaudet. & ad eandem societatem quicqͥd acci¬
pͥit reddit. Pdñ enim grece omne dicit᷑. Des¬
tia minutis orbiculis suꝑpicta: rta ut ocula¬
tis ex fuluo circulis. nigra uel alba distin¬
guatur uarietate. Hȩc semel omnino par¬
turit suiꝰ causȩ ratio manifesta est. Nam

Expanded text:
bilis locus suscitare dicitur catulum dormienbilis locus suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum natura est ut nisi laesi nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem non nisi in magna fame interimunt. De quibuocata propter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Pantquod omnium animalium sit amicus, excepto dracone: sive quia et sui generis societate gaudet, et ad eamdem similitudinem, quidquid accipit, reddit. Pan enim Graece omne dicitur: bestia minutis orbiculis superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit. Cujus causae ratio manifesta est. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Leonis uocabulũ ex greca origine inflexũ
est in latinum. Grece enĩ leon uocatur. &
est nomen notũ: quia ex parte corruptũ.
Leẽna uero totum grecũ est: sicut & dra¬
cenã. ut autẽ leẽna lea dicat᷑: usurpatũ est
a poctis. Lc̃o autẽ grece. latine rex inter¬
pretat᷑: eo quod pͥnceps sit omniũ bestia¬
rum. luiꝰ genus trifariũ dicit̃ E quibus
breues & iuba crispa. inbelles sunt. Longi &
coma simplici. acres. Ammos eoꝵ frons: et
cauda indicat. Uirtus eoꝵ in pectore ⁊ firmi¬
tas ni capite. Septi a uenatorib terrã con¬
tuentur: quo nimꝰ conspectis uenabulis
terreant᷑. Rotarum timent strepitus: sed
ignes magis. Cum dorerint. ingilant
oculi. Cum ambulant: caucła sua cooꝑiuił
uestigia sua. ne eos uenator inueniat. Cum
genuerint catulum. trib diebus. & tribus
noctibus dormire fertur. Tunc deinde patͥs
fremitu uel rugitu ueliti tremefactus cu¬

Expanded text:
Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum Leonis vocabulum ex Graeca origine inflexum est in Latinum. Graece enim λέων vocatur; et est nomen nothum, quia ex parte corruptum. Leaena vero totum Graecum est, sicut et dracaena. Ut autem leaena lea dicatur usurpatum est a poetis. Leo autem Graece, Latine rex interpretatur, eo quod princeps sit omnium bestiarum. Cuius genus trifarium dicitur. E quibus breves et iuba crispa inbelles sunt; longi et coma simplici acres. Animos eorum frons et cauda indicat. Virtus eorum in pectore; firmitas in capite. Septi a venatoribus terram contuentur, quo minus conspectis venabulis terreantur. Rotarum timent strepitus, sed ignes magis. Cum dormierint, vigilant oculi; cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cu
Abbreviated transcription (Latin):
esse naturã. ut quales p̃spexerint. siue
mente conceꝑint. in estremo ȩstu uolupra¬
tis dum concipiunt. talem & sobolem ꝓcre¬
ent. Et enim animal in usu uencrio formas
extrusecus intus transmittit: eoꝵq saciata
tipis rapuit species eoꝵ in ꝓpͥam qualitatẽ.
In animantib bigenera dicunt᷑. quȩ ex diuer¬
sis nascunt᷑: ut mulus ex equa & asino. bur¬
cdo ex equo & asina. ybridȩ ex apris & por¬
cis. tytirus ex oue & hirco: musmo ex capra
& ariete. ESt autem dux gregis. De besti
Pestiarum uocabulũ ꝓprie conuenit is.¬
leonib pardis. tygribus. lupis & uul¬
pibus canibusq & simiis: & cȩteris qͣ uel
ore. uel unguibus seuiunt. exceptis serpen¬
tibꝰ. Bestiȩ dicte a uiqua seinunt. Fere ap¬
pellatȩ⁊ eo quod naturali utant᷑ liberta¬
te. & desiderio suo ferant᷑. Sunt enĩ libere
earum uoluptates. & huc atq illuc uagan¬
tur: & quo animꝰ duxerit. eo feruntur.

Expanded text:
esse naturam ut quales perspexerint sive esse naturam ut quales perspexerint sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, dum concipiunt, talem et sobolem procreent. Etenim animal in usu Venerio formas extrinsecus intus transmittit, eorumque satiata typis rapit species eorum in propriam qualitatem. In animantibus bigenera dicuntur quae ex diversis nascuntur, ut mulus ex equa et asino; burdo ex equo et asina; hybridae ex apris et porcis; tityrus ex ove et hirco; musmo ex capra et ariete. Est autem dux gregis. § 2 De bestiis. Bestiarum vocabulum proprie convenit leonibus, pardis, tigribus, lupis et vulpibus canibusque et simiis ac ceteris, quae vel ore vel unguibus saeviunt, exceptis serpentibus. Bestiae dictae a vi, qua saeviunt. Ferae appellatae, eo quod naturali utuntur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur et quo animus duxerit, eo feruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
admissos ẽẽ ad asinas. & ip̃sum istius modi
reꝑisse concubitũ: ut uelocissimi ex his
asini nascerent᷑. Industria. quippe humana
diuersum animal in coitu coegit. sicq adtil¬
terma cõmixtione genꝰ aliud reꝑit ⁊ sicut¬
& iacob contra naturã coloꝵ similitudĩnes
ꝓcurarauit. Nam taleꝰ fec̾ oues illeꝰ concipi¬
ebant: quales umbras arietum desuꝑ ascen¬
cdentium in aquarum speculo contẽplabant᷑.
Deniq & hoc ip̃sum in equarũ gregibus fer¬
tur fieri : ut generosos obiciant eqͦs uisibꝰ
concipientiũ. quo eoꝵ similes conciꝑe ⁊ ꝓ
creare possint. Nam & columbarũ dilecfores
depictas ponunt pulcherrimas columbaᷤᷤ
hisdem locis quib illȩ uersant᷑ : quo rapien¬
te uisu similes generent. Inde est qͦd qui¬
dam grauidas mulieres iubent nullos in¬
tueri turpissimos animalium uultus. ut
cenocefalos & simios. ne uisibus occurren¬
tes similes pariant. Hanc enim feminarũ

Expanded text:
admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eorum similes concipere et creare possint. Nam et columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas isdem locis, quibus illae versantur, quo rapiente visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animalium vultus, ut cynocephalos et simios, ne visibus occurrentes similes foetus pariant. Hanc enim feminarum
Abbreviated transcription (Latin):
Dosinus autẽ dictus: quod sit color eius de
asino. Idem & cinereus. Sunt autẽ hi de
agresti genere orti. Quos equiferos dicimꝰ:
& ꝓinde ad urbanam dignitatem transire
ñ possunt. Alãur̃on. niger est. Nigrũ enm
greci mauron uocant. Mlaninis uero equꝰ
breuior est: quem uulgo brimnitũ uocant̃.
Ueredos antiqͥ dixerunt. qd ueherent redas.
id est ducerent⁊ uel qͦd uias publicas cũr¬
rant. ꝑ quas & redas ire solitum erat. Equo¬
rum trrãsat genera. Unum generosum
preliis &̃ onerib aptum: alterum uulgare
atꝙ gregarsũ. ad uehendum. ñ ad equitan¬
dum aptił: tercium ex ꝑmixtione diuer¬
si generis ortũ. Quod etiam dicitur bigene¬
rum : quia ex cdiuersis nascit᷑. ut mulus.
A ulus aut̃ a greco tractum uocabulũ habet.
Grecum est enĩ hoc. qđ iugo pistoꝵ subactus.
tarcdas molendo ducat in girũ molas. Iu¬
dei asserunt qͦd ana nepos esau equarũ
greges. ab asnus in deserco ipse fecerit pͥmꝰ

Expanded text:
Dosina autem dictus, quod sit color eius de Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabulum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primu
Abbreviated transcription (Latin):
canꝰ. candidus. Albꝰ. guttatus. niger. Seqͤn¬
ti autẽ ordine uarius ex nigro badioq
distinctus : reliqꝰ uariꝰ color uł cmereus
uadat. Ipse est & spadis. quẽ fenicatũ uo¬
cant. & dictus spadis. a colore palme qͣm
siculĩ spadicam uocant. G laucus uero
est ueluti pictos oculos habens: ꝙ qͦdam
splendore ꝑfusos. Nam glaucuma uetẽs
albidus. Guttatus albus nigris interue¬
nientib punctis. Candidus aut̃ & alb
inuicem sibi differunt. Nam albus cum qͦ¬
dam pallore est: candidꝰ ucro nueus ⁊ pura
luce ꝑfusus. Canus dictus. quia ex candtido
colore & nigro est. Scutulatus uocatus ꝓp¬
ter orbes quos habet candidos inter purpu¬
ras. Uariꝰ : quod uias habeat coloꝵ impariũ.
Qui autem albos tantum pedes habent. petili
appellant᷑: qui frontẽ albam. calidi. Ceruinꝰ
est: quem uulgo guaranẽ dicunt. E ranem
coloris. Mirteus autẽ est p̾ssus in purpura.

Expanded text:
canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequencanus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro, badioque distinctus; reliquus varius color, vel cinereus vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadix a colore palmae, quam Siculi spadicam vocant. 50. Glaucus vero est, veluti pictos oculos habens, et quodam splendore perfusos; nam glaucum veteres albidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. 51. Candidus autem. et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est, candidus vero, niveus, et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habet candidos inter purpuras. 48 52. Varius, quod vias habeat colorum imparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen coloris. Myrteus autem est pressus in purpura.
Abbreviated transcription (Latin):
nicis. epirotis. ac siculis: in annis ultra
quin quagurta. Breuior autẽ spauis. ac
tuoͦr spec̾tari solent. Forma. pulchritudo:
meritum. atq color. Forma. ut sit ualdum
corpꝰ & solidum. robori conueniens alatu¬
do. latus longũ. substrictum. maximi
& rotundi clunes. pectus late patens. cor¬
pus omne musculoꝵ densitate nodosum:
pes siccus. & cormi concauo solidatꝰ. Pulcͥ¬
tudo: ut sit exiguũ caput. & siccũ. pelle
ꝓpe ossibus adherente. aures breues et
acutȩ. oculi magni. nares patulȩ. erecta
ceruix. coma densa & cauda : ungularũ
soliditate fixa rotunditas. Meritũ : ut
sit auimo audax. pedib alacer trem̃tib
inenbris. quod est fortitudinis indiciũ:
quiq ex sumina qͥete facile coneiet᷑. uel
excitata festinationẽ ũ diffĩcile teneat᷑.
Motus autẽ equi in auril intelligit᷑⁊ uir¬
tus in menbris trem̃til. Color hic p̃cipue
spectandus. Badius. aureus. roseus. mir¬
teus. ceruinꝰ. giluus. glaucꝰ scutulatus.

Expanded text:
nicis, Epiroticis, ac Siculis, in annis ultra quinquaginta; brevior autem Hispanis, ac tuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum, atque color. Forma, ut sit validum corpus, et solidum, robori conveniens altitudo, latitudo, latus longum, venter substrictus, maximae et rotundae clunes, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus, et cornu concavo solidatus. 46. Pulchritudo, ut sit exiguum caput, et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium, quique ex summa quiete facile concitetur, vel ex citata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intelligitur, virtus in membris trementibus. 48. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus,