comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantominus cũ iuuenis copi scribere: uel apud po¬
pulos dicere : : Santum ꝗdȩmihi tributumest: ut
ubicumque me prȩsente loqui opus ess& ad populũ
rarissime tacere :Ndquealios audire ꝑmitterer
&esse uelox adaudiendũ : tardus autem adloquendũ
estat igitur ut me ipse iudicẽ sub magistro uno
cuius de offensionibus meis iuditium euade cupio
Mlagis tros autemplures tuncferi & istimo : cũ diuersa
adque interse aduersa sentiunt : C umuero ipsumdicuNꝰ
omnes & uerũ dicunt : Abunius ueri magistri: ma¬
gisterio nonrecedunt : Offendunt autem noncũ illiuis
multa dicunt: sedcũ addunt̃ sua: Sie quippe inciduNꝰ
& multloquio: &iaminfalsiloquiũ : scribere autẽ mͥ
ista placuit : ut hec emittã inmanus hominum
quibus eaque iam edidiuocare emendanda non possũ
ecilla sane prȩtereo que cat hecuminus iamlic& relita
spe quamterrenã gerebam: sed adhuc seculariũ lit¬

Expanded text:
quanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud poquanto minus, cum iuuenis coepissem scribere uel apud populos dicere tantumque mihi tributum est, ut, ubicumque me praesente loqui opus esset ad populum, rarissime tacere atque alios audire permitterer et esse uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. restat igitur, ut me ipse iudicem sub magistro uno, cuius de offensionibus meis iudicium euadere cupio. magistros autem plures tunc fieri existimo, cum diuersa atque inter se aduersa sentiunt. cum uero ipsum dicunt omnes et uerum dicunt, ab unius ueri magistri magisterio non recedunt. offendunt autem, non cum illius multa dicunt, sed cum addunt sua. sic quippe incidunt ex multiloquio etiam in falsiloquium. Scribere autem mihi ista placuit. ut haec emittam in manus hominum, a quibus ea, quae iam edidi, reuocare et emendare non possum. nec illa sane praetereo, quae catechumenus iam, licet relicta spe, quam terrenam gerebam, sed adhuc saecularium lit
Abbreviated transcription (Latin):
uel quiamulta &iin que dictata non sunt : tam̃ a medita
conscripta sunt: Absitenim ut multi loquium deputẽ
quando necessiria dicuntur Quanta lib& sermonũ
multitudine ac prolixitate dicantur: sedistam sententiã
scripture scȩ propterea timeo: quia & detã mubas dispu¬
tationibus meis sine dubio multa colligi possunt: Quȩ
sinon falsa. at certe siue certe conuincantur non neces¬
saria: Qũẽ uero xp̃s fideliũ suorũ nonterruit : ubiait
Smine uerbum otiosum quodcũ que dixerte homo:
reddet proillo rationem indie iudicui: V Inde &eis
a postulus ia cobus : sit in quit omnis homo uelox adaudiendũ :
tardus aut̃e ad loquendum : Etalioloco nolite inquit
plures magistri fieri fr̃s łem̃ei Ecientes qnm̃ maius
iudiciũ sumitis : in multis enim offendimus omnes :
Siquis in uerbo nonoffendit: hic perfectus est uir
Egomihi hanc perfeccionẽ nec nunc arrogo cũ simsen&

Expanded text:
uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, tamen a me dicta uel quia multa etiam, quae dictata non sunt, tamen a me dicta conscripta sunt — absit enim, ut multiloquium deputetur, quando necessaria dicuntur, quantalibet sermonum multitudine ac prolixitate dicantur — sed istam sententiam scripturae sanctae propterea timeo, quia et de tam multis disputationibus meis sine dubio multa colligi possunt, quae si non falsa, at certe uideantur siue etiam conuincantur non necessaria. quem uero Christus fidelium suorum non terruit, ubi ait: omne uerbum otiosum, quodcumque dixerit homo, reddet pro illo rationem in die iudicii? unde et eius apostolus Iacobus: sit omnis homo, inquit, uelox ad audiendum, tardus autem ad loquendum; et alio loco: nolite, inquit, plures magistri fieri, fratres mei, scientes, quoniam maius iudicium sumitis. in multis enim offendimus omnes. si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. ego mihi hanc perfectionem nec nunc arrogo, cum sim senex,
Abbreviated transcription (Latin):
Denuptus & c̃cupiscentia ad ua¬
Hocutionum
Questionum
Deanima &eius origiñ
Contra gaudentiũ donatutant
Liber +¬
odiuest ut facere cogito ad quedis pono quod
nuno adunuante dño ad gredior: Quia differendũ
esse non arbitror : utopus cula mea siue in libris : suie
inepistolis: siue intractatibus : cumqua dam iudiciaria
seueritate recenseã: Et quodme offendit: uelutcen¬
suris stilo denotẽ: Neque enimquis quã nisimpru¬
dens Ideo quia mea: errata reprehendo: mere pre¬
hende re audebit Sedsi dicit non ea debussȩ amedici
que posteamihi &iam displicerent: Uerũ dicit
& mecũ facit E orũ quppe rep̃hensor est : quorũ &ego
sũ Nrequeenim care prehendere debuerem : sidi¬
cere dehuissem Sedutuol& quis queacciput: hoc¬
quod facio: Ue tamena postolicã illã sententium:
& inhacreoportuit intueri ubiait: Sinos ipsos iudi¬
caremus : Adño noniudcaremur: Illud &iam quod
scriptumest: Exmulti loquio: noneffugies
peccatũ: Terr& meplurimum : non quia multa scripsi :¬

Expanded text:
de nuptiis et concupiscentiis ad Valocutionum questionum de anima et eius origine contra Gaudentium episcopum liber PROLOGVS. Iam diu est, ut facere cogito atque dispono quod nunc adiuuante domino adgredior, quia differendum esse non arbitror, ut opuscula mea siue in libris siue in epistulis siue in tractatibus cum quadam iudiciaria seueritate recenseam et, quod me offendit, uelut censorio stilo denotem. neque enim quisquam nisi inprudens ideo, quia mea errata reprehendo, me reprehendere audebit. sed si dicit non ea debuquae postea mihi etiam displicerent, verum dicit et mecum facit. Eorum quippe reprehensor est, quorum et ego sum. Neque enim ea reprehendere deberem, si dicere dequod facio; me tamen apostolicam illam sententiam et in hac re oportuit intueri, ubi ait: si nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur. illud etiam, quod scriptum est: ex multiloquio non effugies peccatum, terret me plurimum, non quia multa scripsi
Abbreviated transcription (Latin):
ster libros meos . cumsit confectus & his
quaeame in aliis antea conscripta sunt :
Iisi & disputationis aliquid a nobis interpositum
repperir&ur ineo. & uniearum quaestion ũ
non & opus culo aliquomeo responsionem
Sedtunc quae potuit occuirere

Expanded text:
inter libros meos, cum sit confectus ex his, quae a me in aliis antea conscripta sunt. nisi et disputationis aliquid a nobis interpositum reperiretur in eo, et uni earum quaestionum non ex opusculo aliquo meo responsionem, sed tunc quae potuit occurrere
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenim posses aliud sentire esse inpotestate nostra
nisi quod cum uolumus facimus: Qua propternihil¬
tam in nostra potestate. quamipsa uoluntas est : eaenim
prorsus. Nullo inter uallo mox ut uolumus praestaest
Item alio loco sienim tulaudaris inquam quid facere debeas

Expanded text:
Non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra, nisi quod cum volumus facimus. Quatam in nostra potestate quam ipsa uoluntas est. ea enim prorsus nullo interuallo mox, ut uolumus, praesto est. item alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidend
Abbreviated transcription (Latin):
quod perierat : quam tamen gratiam Etiam
tunc recolens oraui promiliarissimis meis qui
mortifero illo Adhuc tenebantur errore. &dixi
IS magnae. ds̃ omnipotens. Dĩ summe bonitatir.
quem in uiolabilem & incoruptibilem crediadq ue
intellegi fas est trina unitas quamcatholica
aecclesia col& supl& oro &pertus in me misericor¬
diamtuam. Ne homines cum quibus mihi apueritia
hominum uictu fuit summa consensio. intuo culto

Expanded text:
quod perierat., quam tamen gratiam etiam tunc recolens oraui pro familiarissimis meis, qui mortifero illo adhuc tenebantur errore, et dixi: deus magne, deus omnipotens, deus summae bonitatis, .. quem inuiolabilem et incorruptibilem credi atque intellegi fas est, trina unitas, quam catholica ecclesia colit, supplex oro expertus in me misericordiam tuam, ne homines, cum quibus mihi a pueritia in hominum uictu fuit summa consensio, in tuo cult
Abbreviated transcription (Latin):
ut mortem ropentina commutatione ñ sentians :
seruans locum diligentiori dehacre inqui¬
sitioni : autenim non morientur : aut deistauita
inmortem & demorte in a&ernam uitam
caelemima commutatione tamquam inictu
oculi transeundo mortẽ non sentier.
Hocopus sicincipit : quã uis in medis & magnis curarũ
estibus
eunico Baptismo conara p&ibiapd̃
S otempore
deunico baptismo amicus
quidammeus anescio quodonatista prbr̃o
accepre : indicante Quod p&ilianus e pr̃
eorum constqͣmensiseum scripserit: Hunc

Expanded text:
ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et magnis curarum aestibus. DE VNICO BAPTISMO CONTRA PETILIANVM o tempore de unico baptismo amicus quidam meus a nescio quo Donatista presbytero accepit indicante, quod Petilianus episcopus eorum Constantiniensis eum scripserit. hunc
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi &iam librum defide spe caritate :
cumame adquem scriptumest
postulass & Vtaliquod opuscuid̃ habe¬
r& meum desuis manibus nonneces

Expanded text:
cripsi etiam librum de fide, spe, caritate, cum a me, ad quem scriptus est, postulasset, ut aliquod opusculum haberet meum de suis manibus non reces
Abbreviated transcription (Latin):
Desermone dñi in monte libri i
De psalmo contra partẽ doñ liber i
Contra epis tolã donatiheretiti liber unis
Contra adimantum manicħi discipuł liber i
Exposicio quarundam propositionum

Expanded text:
monte libri II. XVIIII. Psalmus contra partem Donati, liber I. XX. Contra epistulam Donati haeretici liber I. XXI. Contra Adimantum Manichei discipulum liber I. XXII. Expositio quarundam propositionum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic in his quos damnat. infidelitas &impia&as incͥoat
paene merito. ut peripsam pȩnam a&iam male
operentur : Ve risimae dixi: sed fidei meritum
a&iam ipsum esse donumdĩ Nec putaui quaerendi
esse : Mecdixi: & alio loco. cuius enim miser & ur
in quam faciteum bene operari: Etquem obdurat
relinquideum. ut male oper&ur. Sed & illa mise¬
ricordia praecedenti merito fidei tribuitur.
Etista obduratio praecedenti impu&ati quod quidẽ

Expanded text:
sic in his, qsic in his, qpoenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur; verissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum Dei nec putavi quaerendum esse, nec dixi. Et alio loco: Cujus enim miseretur, inquam, facit eum bene operari; et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. Sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur, et ista obduratio praecedenti impietati. Quod quide
Abbreviated transcription (Latin):
Fiiam sc nserema&iam ipsamfidem interdĩ
munera repperiri quaedantur in eodem spũ:
VItrumquae ergo nr̃ mest propter arbitrium uolun¬
tatis : & utrumquae tamen datumest propterspm
fidei & caritatis : Nequae enim sola caritas. sed sicut
credere & uelleillius autem dare credentibus & uolen¬
tibus facultatem bene operandi perspm̃ scm̃ ꝑquẽ
sedeaꝰ regula &utrum quae ipsius est quia ipse
praeparit uoluntatẽ: & utrumquae nr̃m quia ñ fit
nisi uolentibus nobis: Acperhoc quod a&iam postea
dixi quia nequae uelle possumus nisi uocemur
Et cum post uocationem uoluerimus. non sufficit
uoluntas nr̃a &cursus noster. Nisids̃ & ueres
curentibus praebeat . & perducat quoduocat ac
deinde subiunxi Manifestum estergo Nonuo
lentes neque currentis. sed miserentiꝰ dĩ ene Quod
bene operamur : Omnino uerissimumest. sed parũ
deipsa uocatione disserui quaefit secundũ pro¬
positumdĩ. Nonenim omnium quiuo cantur
talisest. sed tantum electorum. Itaquae quod paulo

Expanded text:
am scirem etiam ipsam fidem inter Dei munera reperiri, quae dantur in eodem Spiritu. Utrumque ergo nostrum est propter arbitrium voluntatis, et utrumque tamen datum est per Spiritum fidei et charitatis. Neque enim sola charitas, sed, sicutcredere et velle; illius autem, dare credentibus et volentibus facultatem bene operandi per Spiritum sanctused eadem regula; et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat voluntatem; et utrumque nostrum, quia non fit nisi volentibus nobis. Ac per hoc quod etiam postea dixi, Quia neque velle possumus, nisi vocemur: et cum post vocationem voluerimus, non sufficit voluntas nostra, et cursus noster, nisi Deus et vires currentibus praebeat, et perducat quo vocat; ac deindlentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo
Abbreviated transcription (Latin):
insermone euangelico inmonte dñs dicit
Audistis quia dictumest antiquis. Hoc ego autẽ
dico uobis hocsinil ipse amplius praecepit
quam praeceptumest In illis u&eribus libris :
deinde regnum caelorum illi populo fuisse
promissumHon legimus in his quae promissa
suNT lege dita permorsen in monte sina
Quod propriae u&us dicitur destamentum
quod prae figuratum dicit a postolus perancillã
sarrae & filiumeius. sed& ibi figuratume st
Ꝙnouum peripsam satram & filiumeius : proinde
si figurãe discutiantur. Omnia ibi proph&ata
repperiuntur quae sunt praesentata uel & pectad
praesentanda perxpm : Verumtamen propter
quaedam praecepta nonfigurata sed propriaquae
non inu&er sed innouo inueniuntur Cautius
& modestius diger&ur poenae nulla. quã nulla

Expanded text:
in sermone euangelico in monte dominus dicit: in sermone euangelico in monte dominus dicit: audistis, quia dictum est antiquis hoc; ego autem dico uobis hoc, si nil ipse amplius praecepit, quam praeceptum est in illis ueteribus libris? deinde regnum caelorum illi populo fuisse promissum non legimus in his, quae promissa sunt lege data per Moysen in monte Sina, quod proprie uetus dicitur testamentum, quod praefiguratum dicit apostolus per ancillam Sarrae et filium eius; sed et ibi figuratum est et nouum per ipsam Sarram et filium eius. proinde si figurae discutiantur, omnia ibi prophetata reperiuntur, quae sunt praesentata uel expectantur praesentanda per Christum. uerum tamen propter quaedam praecepta non figurata, sed propria, quae non in uetere, sed in nouo inueniuntur, cautius et modestius diceretur paene nulla quam nulla
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam quaestionibus Non semel sed
iterum respondi qnm̃ quod prome responderã
perierat. &s unc inuentumest cũ iam iterum
res pondissem : aliquas sane earundem quaes¬
tionum popularibus aecclesiasticis sermonibus
Solui adhuc a&iam quibusdam non respondi:
Aliquae remanserunt quȩ rebus aliis
magis urguentibus praeter missi sunt: Cumulo
quoque obliuionis adiuncto: in hoc dixi:
C&eris enim quibus dam umbris & figuris rerũ
Antedñi aduentum secundum mirabilem adque
orchinatissimam dis tributionem temporum
Populus ille tenebatur quitestamentum u&us
accepit. Tamenineo tanta praedicatio & prae¬
nuntiatio noui testamentiest. Utnulla in euan¬
gelio atquae apostolica doctrina reperiantur
Quamuis ardua & diuina praecepta & promissa
quȩ illis a&iam libris u&eribus desint
Ut poene nulla in euangelio atquae a postolica
doctrina repperiantur Quamuis ardua
& diuina praecepta & promissa. quae illis a&iam
libris u&eribus desint : quidestenim quod

Expanded text:
quibusdam quaestionibus non semel, sed iterum respondi, quoniam quod primum responderam perierat, et tunc inventum est, cum jam iterum respondissem. Aliquas sane earumdem quaestionum popularibus ecclesiasticis sermonibus solvi: adhuc etiam quibusdam non respondi; aliquae remanserunt, quae rebus aliis magis urgentibus praetermissae sunt, cumulo quoque oblivionis adjuncto. 2. In hoc ergo dixi: Certis enim quibusdam umbris et figuris rerum ante Domini adventum, secundum mirabilem atque ordinatissimam distributionem temporum, populus ille tenebatur qui Testamentum Vetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est. ut nulla in euangelio atque apostolica disciplina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa. quae illis etiam libris ueteribus desint. ica doctrina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa, quae illis etiam libris ueteribus desint. quid est enim, quod
Abbreviated transcription (Latin):
a carthagine quaestiones s& quas
proposuit amicus quq̃dam. quem Cupi¬
Webam fieri xp̃ianum. ut contra¬
ganos soluerentur : praesertim quia non¬
nullas earum aporfirio philosopho propositas
Sed nonesse arbitror porfirium
siculum: cuius celeberima est fama : Harũ
quaestionum dispucationes munum librum
contuli
non prolixum : cuius est tituluss& quaes¬
tionis¬
E contra paganos & positȩ : earum autem
prima est deres urreccione Secunda tempore
xp̃iane relegionis. Tertia desacrificiorum
distinctione. quarta de eo quod scriptumest
Inqua mepsura mensi fueritis remecti&ur

Expanded text:
 Carthagine quaestiones sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri Christianum, ut contra paganos soluerentur, praesertim quia nonnullas earum a Porfyrio philosopho propositas dixit. sed non esse arbitror Porfyrium Siculum, cuius celeberrima est fama. harum quaestionum disputationes in unum librum contuli non prolixum, cuius est titulus: sex quaestiones contra paganos expositae. earum autem prima est de resurrectione, secunda de tempore Christianae religionis, tertia de sacrificiorum distinctione, quarta de eo, quod scriptum est: in qua mensura mensi fueritis, remetietur
Abbreviated transcription (Latin):
Etinsecundo libro homoenim ipse inquã inquam inquantũ
homo est. aliquoꝰ bonumest : Quia recte uiuere cũ uult
potest : & alio locodixi rectefieri non posse. Nisi eodẽ libero
uoluntatis arbitrio : Et in libro tertio quid opus est quȩri
inquamunde iste motus &istat. Quo uoluntas auertitur
ab in cõmutabilibono ad cõmutabilebonũ Cũẽ ũ ñmsianimi
&uo luntariũ & obhoc culpabile esse fateamur omnes qͦuȩ
dehacro disciplina utilis ad id ualeat. Vteo motu in ꝓbato
adquȩ quohibito Voluntatem nostram ad fruendum
sempiterno bono alipsu temporali conuertamus e
Etinalio loco obscu re inquam d&e ueritas clamit :

Expanded text:
et in secundo libro: homo enim ipse, inquam, in quantum homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potest. et alio loco dixi: recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus existat, quo uoluntas auertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum non nisi animi et uoluntarium et ob hoc culpabile esse fateamur omnisque de hac re disciplina utilis ad id ualeat, ut eo motu inprobato atque cohibito uoluntatem nostram ad fruendum sempiterno bono a lapsu temporali conuertamus? et in alio loco: obscure, inquam, de te ueritas clamat
Abbreviated transcription (Latin):
creator : sed quia tantũ est quid quidest. Vt non faciat
beatissimos: neque enim quodait apostolus. uidsꝰ¬
mus nunc perspeculum in enigmate. & nunc scio
& parte : &parte noncernitur mente : Cernitur
plane. sed beatissimus nondum facit: illudenim
beatissimus facit Quod ait. tuncautem facie
a faciem: & tunc cognoscam sicut & cognitussum :
Qui hoe inuenerunt : ipsi dicendi sunt inbeatitudinis
possessione consistere. Alquã ducit uia fidei
Quaintenemus : & quocredendo cupimus peruenin
Sed quinam sint illibeatissimi. quiiam sunt ine a
possessione quoducit haecuia magna quaescio e st+
& angeli quidẽ scĩ quodibis int nulla quaestioe st
Sedde sc̃ĩs hominbus iam definitis utrum ipsidicendisuđ

Expanded text:
credatur, sed quia tantum est, quidquid est, ut non faciat beatissimos. neque enim quod ait apostolus: uidemus nunc per speculum in aenigmate et: nunc scio ex parte, ex parte non cernitur mente; cernitur plane, sed beatissimos nondum facit. illud enim beatissimos facit, quod ait: tunc autem faciem ad faciem et: tunc cognoscam, sicut et cognitus sum. qui hoc inuenerunt, ipsi dicendi sunt in beatitudinis possessione consistere, ad quam ducit uia fidei, quam tenemus et quo credendo cupimus peruenire. sed quinam sint illi beatissimi, qui iam sunt in ea possessione, quo ducit haec uia, magna quaestio est. et angeli quidem sancti quod ibi sint, nulla quaestio est. sed de sanctis hominibus iam defunctis, utrum ipsi dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
legss honoribus imperator : Hoc opus sicincipit :
quando adaecresconimea scripta ꝑuenire possenT ignorans :
conara
documenta curaui : siue
de aeclesiasticis siue depublicis gestis
siue descripturis canonicis & primo adillos eadẽ
promissa dir&i. ut ipsi sifieri posse d & posfent

Expanded text:
leges Honorius imperator. Hoc opus sic incipit: Quando ad te, Cresconi, mea scripta peruenire possent, ignorans. CAPVT CONTRA documenta curaui siue de ecclesiasticis siue de publicis gestis siue de scripturis canonicis et primo ad illos eadem promissa direxi, ut ipsi, si fieri posset, exposce
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi redemptionem corporissui. & caro eorum
requie scit in spe . nondum in futura incoruptione
clarescit: Sedutrum ad contem plandam cordis
oculis ueritatem sicut dictumest facie ad faciem
Nihil & hoc minus habeant: non hic locus est disputando
requere : Item quod dixi. Namscire magna ethonesta
uel &iam diuina beatissimumest. ad eandem beati¬
tudinem refere debemus: In hacenimuita quantũcũq:¬
quae idsciatur Nondumest beatissimum. qnm̃
in conpara biliter longe est amplius Quodin de nescitꝰ:
& quod dixi multum interesse utrum aliquid
mentis certa ratione deneatur qđscire dicimus
anfama uollitttris credendum posteris utilitꝰ com

Expanded text:
ipsi redemptionem corporis sui, et caro eorum requiescit in spe, nondum in futura incorruptione clarescit. sed utrum ad contemplandam cordis oculis ueritatem, sicut dictum est: faciem ad faciem, nihil ex hoc minus habeant, non hic locus est disputando requirere. item quod dixi: nam scire magna et honesta uel etiam diuina . beatissimum est, ad eandem beatitudinem referre debemus. in hac enim uita, quantumcumque id sciatur, nondum est b.eatissimum, quoniam inconparabiliter longe est amplius, quod inde nescitur. Et quod dixi: muUum interesse, utrum aliquid mentis certa ratione teneatur, quod scire dicimus, an fama uel litteris credendum posteris utiliter com
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est supertua eorum¬
quioderunt te : Alio loco in eo quod dixi. obhoc
dixisse dñm sufficit diei malitia sua. quiacibos
sumere urgebat ipsa necessitas. QQuam propterea
malitiam nominatam. Arbitror quia penalis est
nobis pertin& enim Ad hanc fragilitatem quã

Expanded text:
dictum est: superbia eorumoderunt te. Alio loco in eo, quod dixi: ob hoc dixisse dominum: sufficit diei malitia sua, quia cibos sumere urgebat ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis; pertinet enim ad hanc fragilitatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
mend& ur: & paulo post quod scimus igitur debemus
ratiom. Quod credimus auctoritati: Nun sic accipi¬
endumest & insermone usitatio reuerea mur

Expanded text:
mendetur, et paulo post: quod scimus igitur, debemus rationi, quod credimus, auctoritati, non sic accipiendum est, ut in sermone usitatiore uereamur
Abbreviated transcription (Latin):
qua uoluntate commissumest: Quando diuini prȩ¬
ceptiest facta transgressio: potest &iam putari
falsa esse ista sententia quadiximus nus quam usi¬
nisi inuoluntate esse peccatum: Quia dixit apostolus.
sia utem quod nolo hoc facio. iamnonergo operor
illud. sed quod inme habitat peccatum. Hocenim
peccatumusque adeo non est inuoluntate. ut dicat
quodnolo hoc facio: Quomodo ergomis quã nisi
tolus ideo peccatum uocatur : quia pecca tumest

Expanded text:
qua uoluntate commissum est, quando diuini praecepti est facta transgressio. potest etiam putari falsa esse ista sententia, qua diximus nusquam nisi in uoluntate esse peccatum, quia dixit apostolus: si autem, quod nolo, hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod in me habitat peccatum. hoc enim peccatum usque adeo non est in uoluntate, ut dicat: quod nolo, hoc facio. quomodo ergo nusquam est ntolus, ideo peccatum uocatur, quia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ipse iulianus quibus dam sententiis suis adiub&
manicheos: In primi librimei parte posteriore
mons traui: Ca&eriautem nos triquattuor
redduntur illis singulis singuli: uerum

Expanded text:
ipse Iulianus quibusdam sententiis suis adiuuet Manicheos, in primi libri mei parte posteriore monstraui. ceteri autem nostri quattuor redduntur illis singulis singuli. uerum
Abbreviated transcription (Latin):
corauii sex Iini demusica scripsi gm ipse sȩxctos
xximae innotuit. qnmres ineo cognitione digna
uersatur. quomodo acorporalibus & sp̃italibus
Sed muta bilibus numeris perueniatur ad inmutabilis
numerus Qunam in ipsa sunt inmutabili ueritate
Acsic in uisi bilia dĩ perea quae facta sunt Intellesta con¬
spiciantur: quod qui no n possunt ei : tamen & fide xp̃i
uiuunt. Adilla cercius ad quae felicius conspitienda
post hanc uitã ueniunt: quiautem possunt sidesteis fides xp̃i
quiunus mediatar estdĩ & hominũ Cũtota sapientia sua¬
pereunt: in hoc libro illud quod dixi corporaenim
tanto meliora quanto numerosiora : Talibus numeris
anima uero istis quae per corpus accipit carendo fit
melior cumesse auertit a carnalibus sensibus.
Etdiuinis sapientiae numeris seformatur Non sic
accipiendumest. quasi non sint futuri numeri
corporales incorporibus incorrupabilibus & sp̃alib
Cumspeciosiora & dicentiora futura sint. autani maeos

Expanded text:
oraui, sex libros de musica scripsi. quorum ipse sextus maxime innotuit, quoniam res in eo cognitione digna uersatur, quomodo a corporalibus et spiritalibus, sed mutabilibus numeris perueniatur ad inmutabiles numeros, qui iam in ipsa sunt inmutabili ueritate, ac sic inuisibilia dei per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciantur. quod qui non possunt et tamen ex fide Christi uiuunt, ad illa certius atque felicius conspicienda post hanc uitam ueniunt; qui autem possunt, si desit eis fides Christi, qui unus mediator est dei et hominum, cum tota sapientia suapereunt. In hoc libro illud, quod dixi: corpora enim tanto meliora, quanto numerosiora talibus numeris; anima uero istis, quae per corpus accipit, carendo fit melior, cum sese auertit a carnalibus sensibus et diuinis sapientiae numeris reformatur, non sic accipiendum est, quasi non sint futuri numeri corporales in corporibus incorruptibilibus et spiritalibus, cum speciosiora et decentiora futura sint, aut anima eos
Abbreviated transcription (Latin):
incominutata: scripsi ergo sex libros aduersus
illos quattuor: sed.eorumo
defenderunt Vulia ni inpudentia redarguł ir.
Quitanquam manicheonum dogma nobis oibi¬
ciendum putauit : quia & adam trahi dicimus
originale peccatum Qquod perla uaerum
regeuerationis non solum maioribus. Vler ũ

Expanded text:
inmutata. scripsi ergo sex libros aduersus illos quattuor, sed meorum defenderunt, Iuliani inpudentiam redarguunt, qui tamquam Manicheorum dogma nobis obiciendum putauit, quia ex Adam trahi dicimus originale peccatum, quod per lauacrum regenerationis non solum in maioribus ueru
Abbreviated transcription (Latin):
ad nõ: Eomodo ergodat potestatem: sicintel¬
legendumest & quod dixi postea in nr̃ãpotes¬
tate ene uel inseri bonitatidĩ. Vel & cidieius
seueritate mereamur. Quia in potestate nrã
nonest. Nisi quo dñrã essequimur uoluntatẽ :
Quȩ cumfortis & potens praeparatur ad nõ.
facile fit opus pia&atis. &iam quod difficile
aquae inpossibile fuit: hic liber sis incis¬
Deeo qd̾ semptũ est inpͥncipis fecit. deus. ee lũ
Expoditre ouaRÑ Dã ꝓΡOSItION
Numpres biter ad huc essem contigit utͣcar
thaginẽ int̃nos qui simuleramus a d romanas
A postoli epistola leger&ur & quaedim int̃rogit

Expanded text:
a domino. eo modo ergo dat potestatem. sic intela domino. eo modo ergo dat potestatem. sic intellegendum est et quod dixi postea: in nostra potestate esse, ut uel inseri bonitate dei uel excidi eius seueritate menon est, nisi quod nostram sequitur voluntatem: quae cum fortis et potens praeparatur a Domino, facile fit opus pietatis, etiam quod difficile atque impossibile fuit. Hic liber sic inciDe eo quod scriptum est, « In principio fecit Deus coelum Expositio quarumdam propositionum Cum presbyter adhuc essem, contigit ut haginem inter nos qui simul eramus, ad Romanos Apostoli Epistola legeretur, et quaedam interrog
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum naturam: sicut iudei filii abra hae:
secundum doctrinam: sicut filiosuos quos
euangelium docuit apostolus uocat: i secun¬
dum imitationem. sicut filii abrahȩ nos sumus.
cuius imitamur fidem .: Quod autem dixi. cum
induerit in coruptionem & in mortalitatem.
am non caro & sanguis erit : secundum corupti¬
onem carnalem Dictum estenim aarnẽ
non futuram non secundum substantiam. Secundũ
Alio loco. nisi quisque inquam uoluntatem mutauerit :
bonum operari non potest : Quod in nr̃a potestate
esse positum. Alioloco docet̃. Vbiait: aut facite
arborem bonam et fructum ei :bonum. Aut fa¬
cite arborem malam & fructumeius malum
uodnonest contra gratiamdĩ quam praedicamus:
in potestateest quippe hominis mutare in melius
uoluntatem Cedea potestas nulla est
Nisi adõ d&ur. de quo dictumest: dediteis potes¬
tatem filitis dĩ fieri Cumenim hocsit inpotestate
Quod cum uolumus facimus. Nihiltam in potestate
quã ipsa uoluntas est. Sed prae paratur uoluntas

Expanded text:
secundum naturam, sicut Iudaei filii Abrahae, secundum doctrinam, sicut filios suos quos euangelium docuit apostolus uocat, secundum imitationem, sicut filii Abrahae nos sumus, cuius imitamur fidem. quod induerit incorruptionem et immortalitatem, jam non caro et sanguis erit ; secundum corruptionem carnalem dictum est carnem non futuram, non secundum substantiam, secundum Alio loco , Nisi quisque, inquam, voluntatem mutaverit, bonum operari non potest, quod in nostra potestate esse positum alio loco docet, ubi ait: « Aut facite arborem bonam et fructum eius bonum, aut facite arborem malam et fructum eius malum. quod non est contra gratiam dei, quam praedicamus. in potestate est quippe hominis mutare in melius uoluntatem; sed ea potestas nulla est, nisi a deo detur, de quo dictum est: dedit eis potestatem filios dei fieri. cum enim hoc sit in potestate, quod, cum uolumus, facimus, nihil tam in potestate quam ipsa uoluntas est. sed praeparatur uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iam ihs̃ xp̃s Nonsit homo:
Sequitur enim quisuscitauit illum amortuis. Vt hinc
apparer& curdixerit Nequae perhominem: pro¬
inde propter in mortalitatem iamnunc Non homo
xp̃sds̃: Propter substantiam uero humane naturae
eum uiderunt euntem incuelum. Item quod dixi

Expanded text:
quasi iam Iesus Christus non sit homo. sequitur enim: qui suscitauit illum a mortuis, ut hinc apparerinde propter inmortalitatem iam nunc non homo Christus deus, propter substantiam uero humanae naturae,eum uiderunt, qui uiderunt euntem in caelum. Item quod dixi
Abbreviated transcription (Latin):
modiest. tanta miseria continentur. ut omnis
pius intellegat nihileẽ pernitiosus quam quidquid
ibiest accepi adlitteram Idest aduerbum nihil
autem salubrius quamspũ reuelari: inde est
littera occidit: Sp̃s autem uiui . ficat sed aliter
& posui uerbasta a postoli pauli: Etquantum
mihi uid&ur uel potius ipsis rebus appar& multo
conuenientius In eo libro quiscribitur despũ & littera¬
quamuis nonsit & iste sensus respuendus: Itẽ dixi:
duae sunt enim persone inreligio nelaudabilis: una
eorum quiiam inuenerunt Quos &iam beatissimos
iudicari necesse est: Alia eorum quistudiosissimae

Expanded text:
modi est, tanta mysteria continentur, ut omnis modi est, tanta mysteria continentur, ut omnis pius intellegat nihil esse perniciosius, quam quidquid ibi est accipi ad litteram, id est ad uerbum, nihil autem salubrius quam spiritu reuelari. inde est: littera occidit, spiritus autem uiuificat. sed aliter exposui uerba ista apostoli Pauli et, quantum mihi . uidetur uel potius ipsis rebus apparet, multo conuenientius in eo libro, qui scribitur de spiritu et litteraquamuis non sit et iste sensus respuendus. Item dixi: duae sunt enim personae in religione laudabiles, una eorum, qui iam inuenerunt, quos etiam beatissimos iudicari necesse est, alia eorum, qui studiosissime
Abbreviated transcription (Latin):
loco: ad unumdm̃ tendentes inquam. & ei unireligates
Animas nostras. Vnde relegio dicta creditur omni
superstitio necaremus: in his uerbis meis ratio quaereͤditaẽ
Vnde sit dicta relegio plus mihiplacuit: Nam non me fugit
aliã nominis huius originem & posuisse latinisermones
Auctores quod indesit appellata relegio quod relegitꝰ
quoduerbum compositum est adlegendum. Idest
eligendo. utita latinum uideatur religo sicut eligo.
Hic liber sic incipit : cumomnis uitae bonȩ hacbeatȩ uia
Iaouero apu hipporir regrum presbiger.
eutilitate credendi adamicummeum. quaem
deceptum amanicheis adhuceo errore nouerã
d& ineri. & in ridere ricat holice fidei
disciplinã. quodiuberentur homines credere
Non autem quidess& uerum. certissima ratione
docerentur : in hoc libro dixi: in quibus tamen
legis praeceptis atque mandatis quibus nunc
xp̃ianis utifas non est: Quale uel sabbatũ est
Vel circumcisio uel sacrificta. & si quid huius

Expanded text:
loco: ad unum deum tendentes, inquam, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus. in his uerbis meis ratio, quae reddita est, unde sit dicta religio, plus mihi placuit. nam non me fugit aliam nominis huius originem exposuisse latini sermonis auctores, quod inde sit appellata religio, quod religitur: quod uerbum compositum est a legendo, id est eligendo, ut ita latinum uideatur religo sicut eligo. Hic liber sic incipit: Cum omnis uitae bonae ac beatae uia. lam uero apud Hipponem Regium presbyter utilitate credendi ad amicum meum, quem deceptum a Manicheis adhuc eo errore noueram detineri et inridere in catholicae fidei disciplina, quod iuberentur homines credere, non autem, quid esset uerum, certissima ratione docerentur. In hoc libro dixi: in quibus tamen legis praeceptis atque mandatis, quibus nunc Christianos uti fas non est, quale uel sabbatum est uel circumcisio uel sacrificia et si quid huius
Abbreviated transcription (Latin):
sermoni nr̃o difficillimam quaestionem depec¬
cato in sp̃u scm̃ quod non remittitur ne quae in hoc
saeculo nequae infuturo. seddeinde cessaui
alia uolumina adiungere &ponendo epistolam
totam:. Ipsius autem operis magnitudi ene
Aclabore d&erritus. & in alia faciliora delapsus
sum: Ita factumest: ut librum quemfeceram
Primum. relinquaerẽ solum. cuius esse titulum
uolui. Epistole adromanos incoata & positio.
Vbi quod dixi gratiamesse indimissione peccatorũ
Pacemuero in reconciliatione dĩ Vbicum quae

Expanded text:
sermoni nostro difficillimam quaestionem de peccato in spiritum sanctum, quod non remittitur neque in hoc saeculo neque in futuro. sed deinde cessaui alia uolumina adiungere exponendo epistulam totam, ipsius autem operis magnitudine ac labore deterritus et in alia faciliora delapsus sum. ita factum est, ut librum, quem feceram primum, relinquerem solum, cuius esse titulum uolui: epistulae ad Romanos incoata expositio. Vbi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem uero in reconciliatione dei, ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
ehium opimonem deueris xp̃ianis malitiose aut
inperite nobis insinuatam. &eregere ad magna
quȩdam & diuina discenda: quare hoc uolumenitasese¬
ese habeat: placatiore autem animotuo facto.
ero fortasis inc&eris prumptior : Haec nonita

Expanded text:
etiam opinionem de ueris Christianis malitiose aut inperite nobis insinuatam et erigere ad magna quaedam et diuina discenda. quare hoc uolumen ita sese habeat. placatiore autem 15 animo tuo facto ero fortassis in ceteris promtior. haec non ita
Abbreviated transcription (Latin):
intelle gentibuss unt: Quitamen necereest
Quitamen neceneest
offendantur multa Non in tellegentes. qui a
nec ipsa uerba quae &ponuntur itasunt
Descripta in multis locis. utappareat quid & po¬
natur: De inde breuitatem sententiarum
tanta secutaest obscuritas. uteam lector ferre
uix possit quemnecesseestPlurim a
non intellecta transire : postremo Eciam

Expanded text:
intellegentibus sunt, qui tamen necesse estintellegentibus sunt, qui tamen necesse estqui tamen necesse est offendantur multa non intellegentes, quia nec ipsa uerba, quae exponuntur, ita sunt descripta in multis locis, ut appareat, quid exponatur; deinde breuitatem sententiarum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector ferre uix possit, quem necesse est plurima non intellecta transire; postremo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quaestionibusIta utquis quae legere quod uo¬
luerit numeros secutus inueniat: satis indicat:
Inprimoergo libro in eo quod positumest
Onm̃seor sum duobus discipulis suam r&tulisse
passionẽ. mendositas codicis nos fefellit: Nam
duo decim scriptumest: Non duobus: insecundo libro
uolens xponere quomodo duos patres potuerit
Habere ioseph: Cuius conuix diccaest uirgo
maria : illud quod perhibstur fratremdxisse¬
de functi fratris uxore : Viteisemen secundũ
legem suscitar&deo dixi esse infirmum:
qnm quinas cer&ur nomen de functi l& enim
iubebat accipere : none st uerum : Nomen
enim defuncti quod dictumest adhocl&
ualere praecepit ucei filius dicer&ur:
Non uthoc quodille uocar&ur: Hocopus
sic inopit : Hocopus nonita scriptume st: Xxuiiii
iber cuius est titulus ad notationes in iob utrũ
meus habendus sit An potius eorum quieas
sicut potuerunt uel uoluerunt redegerunt¬
inunum corpus descriptas defrontibus codices:
non facile dixerim: suaues enim paucissimis

Expanded text:
quaestionibus ita, ut quisque legere quod uoluerit numeros secutus inueniat, satis indicat. In primo ergo libro in eo, quod positum est, dominum seorsum duobus discipulis suam rettulisse passionem, mduodecim scriptum est; non, duobus. In secundo libro volens exponere quomodo duos patres potuerit habere Joseph, cujus conjux dicta est virgo Maria; illud quod perhibetur fratremdefuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc lex ualere praecepit, ut eius filius diceretur, non ut hoc quod ille uocaretur. Hoc opus sic incipit: Hoc opus non ita scriptum est. CAPVT Liber, cuius est titulus: adnotationes in Iob, utrum meus habendus sit an potius eorum, qui eas, sicut potuerunt uel uoluerunt, redegeruntunum corpus descriptas de frontibus codicis, non facile dixerim. suaues enim paucissimis
Abbreviated transcription (Latin):
propagatione singulae singulis dentur. menescire
confessussum Uerum ta menscire animam
non corpus esse sed spm̃& contra istamea :¬
adeundem p&rum scripsit illeduos libros quor

Expanded text:
propagatione singulae singulis dentur, me nescire confessus sum, uerum tamen scire animam non corpus esse, sed spiritum, et contra ista mea ad eundem Petrum scripsit ille duos libros, quo
Abbreviated transcription (Latin):
a regnodĩ. Item de precepto quo prohib&ur
uxor dimitti nisi propter farnicacioneme
Hic quidem scrupulosissimae disputaui: sed quã
uellit dñs in tellegi farnicacionem. propter
quamliceat dimittere uxorem. utrum eam
quaedam natur instupris. anillam de qua dicitur
per didisti omnem quifornicaturabste. inqua
utiquae & istaest. Nequae enim nonfornicat
adño quitollens membra xp̃i Facitea mẽbil
mer&ricis. Etiam adquae eciam cogitandũ est

Expanded text:
a regno Dei. 6. Item de praecepto quo prohibetur uxor dimitti, nisi propter fornicationem, hic quidem scrupulosissime disputavi . Sed quam velit Dominus intelligi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem; utrum eam quae damnatur in stupris, an illam de qua dicitur, Perdidisti omnem qui fornicatur abs te , in qua utique et ista est neque enim non fornicatur a Domino, qui tollens membra Christi, facit ea membra meretricis; etiam atque etiam cogitandum est
Abbreviated transcription (Latin):
carent. sideniquae his abstinendi ab operesuo potestas
nulla conceditur. peccato earum tenere non pos
sumus : propterea nonperturbat de paruolis quaestio.
quia & illius origine reitenentur quiuolunt a pecca uit

Expanded text:
carent, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla cosumus, propterea non perturbat de paruulis quaestio, quia ex illius origine rei tenentur, qui uoluntate peccauit
Abbreviated transcription (Latin):
non dubit &ur ut talis sit. Quando xp̃s appa¬
suerituita eius: tuncenim & ipsa cumillo
apparebit ingloria propter quam gloria m
dictumest aecclesiam gloriosa: Item quod
dñs ait p&ite & accipi&is. querite & inue¬
ni&is. pulsate & aperi&ur uobis. Operose
quidem tria ista quid interse differant.
& panendum putaui: Sed longe melius
ad instantissimam po&itionem omnia referentꝰ:
Hoc quippe ostendit ubi eodem uerbo cunaa
conclusit dicens: quanto magis pater ur̃t
qui in caelis est dabit bona petentibusse:¬
Nonenim dixit p&entibus & quaerentibus &
pulsantibus: Hoc opus sic incipit: sermonẽ que m

Expanded text:
non dubitetur, ut talis sit, quando Christus apparuerit, uita eius; tunc enim et ipsa cum illo apparebit in gloria; propter quam gloriam dicta est ecclesia gloriosa. item quod dominus ait: petite et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis, operose quidem, tria ista quid inter se differant, exponendum putaui; sed longe melius ad instantissimam petitionem omnia referentur. hoc quippe ostendit, ubi eodem uerbo cuncta conclusit dicens: quanto magis pater uester, qui in caelis est, dabit bona petentibus senon enim dixit: petentibus,. quaerentibus et pulsantibus. _Hoc opus sic incipit: Sermonem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
icut incorpore non potest simul & iuuentus
esse & senectus. In animo autem potest: illa
propter a lacritatẽ : ista propter grauitatem :
nr̃as uidere possimus : Vlbi quod dixi angelica
corpora qualianos speramus habituros. Luc̃i¬
dissima Ad quae a&heriaesi credendumest
Sihoc sine membris quaenune habemus

Expanded text:
icut in corpore non potest simul et iuuentus esse et senectus, in animo autem potest, illa propter alacritatem, ista propter grauitatem. qdo cogitationes nostras uidere possumus. ubi quod dixi: angelica corpora, qualia nos speramus habituros, lucidissima atque aetheria esse credendum est, si hoc sine membris, quae nunc habemus
Abbreviated transcription (Latin):
essemus. & sicut gomarra similes fuissemus:
incuius quaestionis solutione laboratũ est
Quidem prolibero arbitrio uoluntatis humanȩ¬
seduicit dĩ
gratia nec nisi adillud potuit perue¬
nire utdiquidissima ueritate dixisse Intelle¬
gatur apostolus: quis enimte discernit : quid autẽ
habes quod non accepisti: Siautem accepisti
quidgloriaris quasi nonacceperis e quo duolens
adiam marter exprianus ostendere Hoc
totum ipso titulo dẽfiniuit dicens. innullo glo
riandõ nostrum nihilsit: Insecundo libro
tractantur caderae quaestions & pronostra

Expanded text:
essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. in cuius quaestionis solutione laboratum est quidem pro libero arbitrio uoluntatis humanased uicit dei gratia, nec nisi ad illud potuit perueniri, ut liquidissima ueritate dixisse intellegatur apostolus: quis enim te discernit? quid autem habes, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? quod uolens etiam martyr Cyprianus ostendere hoc totum ipso titulo definiuit dicens: in nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit. In secundo libro tractantur ceterae quaestiones et pro nostra
Abbreviated transcription (Latin):
XXUII.Adsimpliciaptim Lroxi duo
IBxonum quos ep̃s elaboraui primiduo sutt
adsimplicianum aecclesiae medio lanisis antistitẽ
quibeatissimo successit ambrosio dediuor¬
sis quaestionibus quarum duas & epistula
Dpauli apostoli ad romantis in primum
librum contuli: harum priorest Deeo
quodscriptumest. Quidergo dicimus l&
peccatumest. absit usquae adillud ubi ait.
Quis me liberabit de corpore mortis huius:
illa a postoli uerbal& sp̃italisest Ego au¬
tem carnalissum &c&era: quibus caro
contra spm̃ confligere ostenditur eomodo
& posui : tam quam homo describitur ad huc
sublege nondum subgratia constitutus:
longe enim postea etiam sp̃italis hominis.
& hoc probabilius esse pose illa uerba cognoui
posterior in hoc libro quaestio est ab eolo co
ubiait. Nonsolum autem sed& rebecca
& uno concubito habens is aac patres nostri
us quae ad illud ubiait. Nisi dñs sabaothi
reliquiss& nobis semen : sicut sodo mafacti

Expanded text:
XXVII. AD SIMPLICIANVM LIBRI DVO. Librorum, quos episcopus elaboraui, primi duo sunt ad Simplicianum, ecclesiae Mediolanensis antestitem, qui beatissimo successit Ambrosio, de diuersis quaestionibus, quarum duas ex epistula Pauli apostoli ad Romanos in primum librum contuli. Harum prior est de eo, quod scriptum est: quid ergo dicemus? lex peccatum est? absit, usque ad illud, ubi ait: quis me liberabit de corpore mortis huius? illa apostoli uerba: lex spiritalis est, ego autem carnalis sum et cetera, quibus caro contra spiritum confligere ostenditur, eo modo exposui, tamquam homo describitur adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutus; longe enim postea etiam spiritalis hominis — et hoc probabilius - esse posse illa uerba cognoui. posterior in hoc libro quaestio est ab eo loco, ubi ait: non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri, usque ad illud, ubi ait: nisi dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti
Abbreviated transcription (Latin):
adueri loquium diligendum proficit:
Hunc quoquae auferre Statueram deopus¬
culis meis quia obscurus & anfractuosus & om¬
nino melestdsmihi uidebatur: Propter quodeũ
nec edideram : deinde cum postea scripsissem
alterum cuius titulus est contra mendacium:
Multo magis istum. nonesse decreueram
& iusseram sed nonest factum Itaquae in ista
r& ractatione opusculorum meorum cumed
in colomem repperissem: Etiamipsum r&rac¬
tatum manere praecepi. Maximae quia
in eo nonnulla sunt necessaria. quae in illo altero
non sunt. Propteraea uero illius inscriptio est
contra mendatium. Istuis autem demendacio :
qnm̃ per illum totum oppugnatio est aperta
mendatu. Istius autem magna pars : in quisi¬
tionis disputatione uersatur : Ad eundem
tamen finem uterquae dirigitur i
Hicliber sic incipit: magna quaes tioes ł dem̃datio

Expanded text:
ad ueriloquium diligendum proficit. hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractuosus et omnino molestus mihi uidebatur, propter quod eum nec edideram. deinde, cum postea scripsissem alterum, cuius titulus est: contra mendacium, multo magis istum non esse decreueram et iusseram, sed non est factum. itaque in ista retractatione opusculorum meorum cum eum incolumem repperissem, etiam ipsum retractatum manere praecepi, maxime quia in eo nonnulla sunt necessaria, quae in illo altero non sunt. propterea uero illius inscriptio est: contra mendacium, istius autem: de mendacio. quoniam per illum totum oppugnatio est aperta mendacii, istius autem magna pars in inquisitionis disputatione uersatur; ad eundem tamen finem uterque dirigitur. Hic liber sic incipit: Magna quaestio est de mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
quod fuiss& oblatum. maledica repraehensione
ubi cumquae poterat lacerabat: asserens
fieri nonoportere: Huc respondi iubentibus
fratribus: & uocatur liber contra hilarum:

Expanded text:
quod fuisset oblatum, maledica reprehensione, ubicumque poterat, lacerabat asserens fieri non oportere. huic respondi iubentibus fratribus, et uocatur liber: contra Hilarum
Abbreviated transcription (Latin):
& ponere. Hocest que madmodum possent
secundum historiam propria&latem quae
ibi dicta sunt acceͥpis uolui xperire. In hoc quoq
negotiosissimo ac difficilimo opere quidualerem

Expanded text:
ponere, hoc est quemadmodum possent secundum historicam proprietatem, quae ibi dicta sunt, accipi, uolui experiri in hoc quoque negotiosissimo ac difficillimo opere, quid ualerem
Abbreviated transcription (Latin):
ea quae percorpus sentiuntur Vtin his finem¬
bonisui ponat. aliquid agit: Hocenim longe
plura peccata conplectitur. quamilla fornicatio
quae concubid perpetratur inlicito. Dequalocutũ
cum hoc diceret a postolum appar& : Hocopus
&cepta epistula quae post modum ad eius caput
adiuncta est: Si cincipit : lectdrus haec quae
d& rinitate disserimus: A HIT

Expanded text:
ea, quae per corpus sentiuntur, ut in his finemboni sui ponat, aliquid agit. hoc enim longe plura peccata conplectitur quam illa fornicatio, quae concubitu perpetratur inlicito, de qua locutum, cum hoc diceret, apostolum apparet. Hoc opus excepta epistula, quae postmodum ad eius caput 15 adiuncta est, sic incipit: Lecturus haec, quae de trinitate disserimus. CAPVT
Abbreviated transcription (Latin):
aperiat:
Suur operis titulus est. locutionif
de genesi ad quae ita de singulis libris: Quod
autem in primo libro posui scriptume se & fecit
noe omniauerba quae praccepit illidñs sicfeci: eãq

Expanded text:
aperiat. huius operis titulus est: locutiones de Genesi, atque ita de singulis libris. Quod autem in primo libro posui scriptum esse: et fecit Noe omnia uerba, quae praecepit illi dominus, sic fecit, eamq