comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
is. Dum adhuc districtꝰ uidex sustinet. & adhuc m¬
num ñ exercet in ꝑcussione. dũ ad retributionẽ
tur. debemꝰ pensare malũ qd̃ sequit᷑: pensantes
gemere. gementes uitare: ea quȩ cõmisimꝰ pecca¬
ta indesinent̃ aspicere. & aspicientes flere. flentes
abstergere. Nulla nos ꝓsperitas transitoriȩ lȩticiȩ
dissoluat: nec mentis nr̃e ocłos ea quȩ sunt transi¬
toria obstruant. nei cȩcos ad ignẽ ducant. Si enĩ
districꝰte penset᷑. cuiꝰ sit ponderis imyꝑiũ: ex ore ue¬
ritatis agnoscit᷑. cum neglegenti & futura ñ ꝓspicien¬
ti dicit᷑. Etqͥdẽ in hac die quȩ ad pacẽ tͥ: nunc aũt
ẽ quantũ nob̃ erit t̾ribilis hora nr̃ȩ resolutionis: qͥ
pauor mentis. quanta tunc om̃ium maloꝵ memori¬
a. quȩ obliuio tͣnsacꝰte felicitatis. quȩ formido. & ẽ¬
sideratio iudicis. Quid gͦ eẽ nob̃ de p̾sentib ad de¬
lecꝰtationẽ debet: quando cunctis simul tͣnseuntib
non ualet transire qd̵ imminet. quando & hoc

Expanded text:
is. Dum enim districtus judex sustinet, et adhuc manum non exerit in percussionem, dum a retributione tur, debemus pensare malum quod sequitur, pensantes gemere, gementes vitare, et quae commisimus peccata indesinenter aspicere, aspicientes flere, et flentes abstergere. Nulla nos prosperitatis transitoriae laetitia dissolvat, nec mentis nostrae oculos ea quae sunt transitoria obstruant, nec caecos ad ignem ducant. Si enim districte pensetur, cujus sit ponderis improperium, ex ore veritatis agnoscitur, cum negligenti et futura non prospicienti dicitur: Et quidem in hac dest quantum nobis erit terribilis hora nostrae resolutionis, qui pavor moeroris, quanta tunc omnium malorum memoria, quae oblivio transactae felicitatis, quae formido et consideratio judicis. Quid ergo esse nobis de praesentibus ad delectationem debet, quando cunctis simul transeuntibus non valet transire quod imminet, quando et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sint. qr. & si qd̾ ẽ p̃sentis temporis gaudiũ. ita ẽ agen¬
da lȩticia. ut nũꝗͣ amaritudo sequentis iudicii rece
dat a memoria : quatinꝰ dum mens pauida extremȩ
ultionis timore transfigit᷑. quantũ nunc p̃sens lȩti
districtior portabit᷑. qͣnto nc̃ & int̾ culpas minime
timet᷑. Sequit᷑. Qͥa uenient dies in te. & circũdabunt
te inimici tui uallo. Qui umꝗͣ sunt humanȩ animȩ
maiores mnimici. quã maligni sp̃c : qui hanc a corpore
exeuntẽ obsident: quã in carnis amore positã decep¬
toruis delectationib fouent. Quã uallo circũdant. qr
ante mentis eiꝰ ocłos reductis iniqͥtatib quas ꝑpetͣuit
hanc ad societatẽ suȩ dampnatiõis trahentes coartant.
ut in ipsa iam extremitate uitȩ dephensa. & a qͥb
hostib circũclausa sit uideat. & tam̃ euadendi adi¬
tum inuenire non possit : qr oꝑari iam bona ñ licet

Expanded text:
sint , quia et si qua est praesentis temporis, ita est agensint , quia et si qua est praesentis temporis, ita est agenda laetitia, udat a memoria, quatenus dum mens pavida extremae ultionis timore transfigitur, quantum nunc praesens laetitdistrictior portabitur, quanto nunc et inter culpas minime timetur. Sequitur: « Quia venient dies in te et circumdabunt te inimici tui vallo. Qui umquam sunt humanae animae maiores inimici quam maligni spiritus, qui hanc a corpore exeuntem / obsident, quam in carnis amore positam deceptoriis delectationibus fovent? Quam vallo circumdant, quia ante mentis eius oculos reductis iniquitatibus, quas perpetravit, hanc ad societatem suae damnationis trahentes coartant, ut in ipsa iam extremitate vitę deprehensa, et a quibus hostibus circumclausa sit, videat, et tamen evadendi aditum invenirern
Abbreviated transcription (Latin):
in carnis uoluptate resoluit᷑. dũ nulla uenturȩ penȩ
formidine terret᷑. pacẽ habet in die sua: quȩ graue
dampnatiois suȩ scandalũ in die habebit aliena. Ibi
enĩ affligenda ẽ. uͥ iusti lȩtabunt᷑: & cuncta quȩ ei mͦ
ad pacẽ sunt. tunc in amaritudinẽ rixȩ uertent᷑.
Qui rixari secũ incipit: cur dãpnationẽ quã patit᷑ ñ
expauit.: Cur a ꝓspiciendis malis sequentib ocłos m̃¬
tis clausit: unde ei dr̃. Hunc aũt abscondita sunt ab
ocłis tuis. ꝑ uersa qͥppe anima reb p̾sentib dedita.
in t̾renis uoluptatib resoluta abscondit sibi mala se¬
quentia. qr p̾uidere futura refugit. quȩ p̾sentẽ lȩtici¬
am ꝑturbauit. Dumq in p̾sentis uitę oblectatione se
deserit : qͥd aliud quã clausis oculis ad igne uadit:
Unde scriptũ ẽ. In die bonoꝵ. ne in memor sis maloꝵ.
Et unde ꝑ paulũ dr̃. Qui gaudent tamꝗͣ ñ gaudentes

Expanded text:
in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, quae grave damnationis suae scandalum in die habebit aliena. Ibi enim affligenda est, ubi justi laetabuntur; et cuncta quae modo ei ad pacem sunt, tunc in amaritudinem rixae vertentur, 1647 quia rixari secum iexpavit, cur a prospiciendis malis sequentibus oculos mentis clausit? Unde et dicitur: « Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. » Perversa quippe anima rebus praesentibus dedita, in terrenis voluptatibus resoluta, abscondit sibi mala sequentia, quia videre futura refugit, quae praesentem laetitiam perturbant; dumque in praesentis vitae oblectatione se deserit, quid aliud quam clausiUnde bene scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malorum . Et inde per Paulum dicitur: Qui gaudent, tanquam non gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
nes a templo. atq ipsũ iã templũ erutũ scimꝰ. debemꝰ
ex reb exteriorib introrsus aliquã similitudinẽ tra¬
here: atq ex euersis ȩdificiis parietũ. moꝵ ruinã time¬
re. Uidens enĩ ciuitatẽ fleuit suꝑ illã dicens. Qͥa si cog¬
nouisses & tu. Hoc semel egit. cum ꝑiturã ciuitatẽ eẽ
nunciauit. Hoc cottidie redẽptor nr̃ ꝑ electos suos age¬
re nullatenꝰ cessat: cũ quosdã ex bona uita ad mores
reꝓbos ꝑuenisse considerat. Plangit enĩ eos qͥ nesciuis
cur plangant᷑. Qui iuxta salomonis uerba letant᷑ cũ
male fecerint. & exultant in reb pessimis: qr si dãp¬
nationẽ suam quȩ in eis imminet agnouissent. semet¬
ipsos cum lacrimis electoꝵ plangerent. Bene aut̃ peri
in tempore. Cui ea quȩ adsunt ad pacẽ sunt : qr dũ
ex reb temporalib lȩtat᷑. dũ honorib extollit᷑. dum

Expanded text:
nes a templo, atque ipsum jam templum dirutum scimus, debemus nes a templo, atque ipsum jam templum dirutum scimus, debemus ex rebus exterioribus introrsus aliquam similitudinem trahere, atque ex eversis aedificiis parietum morum ruinam timere., Videns enim civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Hoc semel egit, cum perituram civitatem esse nuntiavit. Hoc quotidie Redemptor noster per electos suos agere nullatenus cessat, cum quosdam ex bona vita ad mores reprobos pervenisse considerat. Plangit enim eos qui nesciunt cur plangantur, quia, juxta Salomonis verba: Laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis . Qui si damnationem suam quae eis imminet agnovissent, semetipsos cum lacrymis electorum plangerent. Bene autem periin tempore. Cui ea quae adsunt ad pacem sunt, quia dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur dum
Abbreviated transcription (Latin):
lumbas. nͥ scĩ sp̃c donũ accipit᷑. S uendentes & ementeᷤ
de templo eliminat: qr uel eos qͥ ꝓ munere impositio¬
nẽ manuum tribuunt. uł eos qui donũ sp̃c emere
nitunt᷑ dampnat. De quo templo mox subdit᷑. Domꝰ
mea domꝰ oratioĩs ẽ: uos aut̃ fecistis illam speluncã
latronũ. Qui enĩ ad accipienda munera in templo re
sidebãt. ꝓfecto qr. qͥbꝰdam non dantib lesiones exqͥrereis
dubium non erat. Domꝰ gͦ oratiõĩs spelunca latronũ
facta fuerat : ꝙ adhoc in templo adsistere nouerant
ut aut non dantes munera studerent corporalit᷑ ꝑse¬
qui. aut dantes spiritalit necare. Qͥa uͦ redemptor nr̃
p̃dicatioĩs uerba. nec indignis & ingratis subtrahit.
postꝗͣ disciplinȩ rigorem eiciendo ꝑuersos tenuit.
donũ mox gr̃e ostendit. Nã subdit᷑. Et erat docens
cottidie in templo. Hȩx iuxta hystoriam breuit trac
atq euersioẽ sua in meliꝰ cõmutatã. qr expulsos latro¬

Expanded text:
ancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accsidebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesiones exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent corporaliter persequi, aut dantes spiritaliter necare. Quia vero Redemptor noster praedicationis verba, nec indignis et ingratis subtrahit, postquam disciplinae vigorem ejiciendo perversos tenuit, donum mox gratiae ostendit; nam subditur: Et erat docens quotidie in templo. Haec juxta historiam breviteratque eversione sua in melius commutatam, quia expulsos latro
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ ia domꝰ orationis. s spelunca latronũ ẽ: qͣn¬
do relicta innocentia & simplicitate scĩtatis. illud
tra ꝑuersã anima hȩc omia uob̃ redemptoris nr̃i
ꝑ sacras paginas indesinent instriumur. nunc usq
huc agit᷑. qd̃ factum fuisse ꝑhibet᷑ cum dicit᷑. Et erat
docens cottidie in templo. Cum enim mentẽ fide¬
lium ad cauenda mala subtilit᷑ erudit. cottidie
ueritas in templo docet. S sciendum nob̃ ẽ qͥa
ueritatis uerb̃ ueracit᷑ erudimur. si extrema nr̃a ma
formidolose & indesinent᷑ aspicimus: iuxta hoc qd
ꝑ quẽdam sapientẽ dicit᷑. In om̃ib operib tuis me

Expanded text:
um jam non domus orationis, sed spelunca latronum est, quanum jam non domus orationis, sed spelunca latronum est, quando, relicta innocentia et simplicitate sanctitatis, illud tra perversa haec omnia verbis Redemptoris nostri per sacras paginas indesinenter instruimur, nunc usque hoc agitur, quod factum fuisse perhibetur, cum dicitur: Et erat docens quotidie in templo. Cum enim mentem fidelium ad cavenda mala subtiliter erudit, quotidie Veritas in templo docet. Sed sciendum nobis est quia veritatis verbis veraciter erudimur, si extrema mala nostra formidolose et indesinenter aspicimus, juxta hoc quod per quemdam sapientem dicitur: In
Abbreviated transcription (Latin):
unt: & dũ sacroꝵ ordinũ locũ ꝑciniunt. sc̃ę religi¬
onis officium in cõmertium t̾rene negociationis
trahunt. uendentes qͥppe in templo st̃. qͥ hoc qͥb¬
dã iure cõpetit. ad p̃miũ largiunt᷑. Iusticiã enĩ
uendere ẽ: hanc ꝓ p̃mii acceptione seruare. Em̃¬
tẽpnunt. dato patronis p̃mio emunt peccatũ. Qͥb¬
bene dicit᷑. Domus mea domꝰ orationis ẽ. uos aũt fe¬
cistis illam speluncã latronũ: ꝙr dum ñnũquam
ꝑuersi homines locum religionis tenent ibi mali¬
ciȩ suȩ gladiis occidunt. uͥ uiuificare ꝑximos ora¬
tionis suȩ int̾cessione debuerunt. Templũ quoq
& domꝰ dĩ ẽ. ipsa mens atq conscientia fidelium:
que si qͣndo in lesione ꝓximi ꝑuersas cogitationes
ꝓfert. quasi in spelunca latrones resident. & simpli¬
cit gradientes int̾ficiunt: quando in eos qͥ in nullo
rei sunt. lesionis gladios defigunt. Mens enĩ fideli¬

Expanded text:
unt, et dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religiunt, et dum sacrorum ordinum locum percipiunt, sanctae religionis officium in commercium terrenae negotiationis trahunt. Vendentes quippe in templo sunt , qui hoc qpetit, ad praemium largiuntur. Justitiam enim vendere est, hanc pro praemii acceptione servare. Emeere contemnunt, dato patronis pretio praemio emunt peccatum. Domus mea, domus orationis est; vos autem fecistis illam speluncam latronum, quia dum nonnunquam perversi homines locum religionis tenent, ibi malitiae suae gladiis occidunt, ubi vivificare proximos orationis suae intercessione debuerunt. 7. Templum quoque et domus Dei est ipsa mens atque conscientia fidelium. Quae si quando in laesione proximi perversas cogitationes profert, quasi in spelunca latrones resident, et simpliciter gradientes interficiunt, quando in eos qui in nullo rei sunt laesionis gladios defigunt. Mens enim fideli
Abbreviated transcription (Latin):
te iudici. & iudex tradat te exactori. & exartor mutat
te in carcerẽ. Aduersariꝰ qͥppe nr̃ in uia ẽ sermo dĩ. cont᷑¬
rius nr̃is carnalib desideriis in p̃senti uia. Aquo ipse li¬
berat᷑. qui p̃ceptis eiꝰ humilit̾ subdit᷑. Alioquin aduersa¬
rius iudici. & iudex exauctori: Quia ex sermone dñi
exactori tradet . qr hunc maligno sp̃ui ad ultionẽ
trahere ꝑmittit: ut cõpulsam animã ipse ad penã
de corpore exigat. quȩ ei ad culpã sponte consensit.
Exacꝰtor mittit in carcerẽ: ꝙ ꝑ malignũ spm in in¬
ferno retrudit᷑. quousq dies iudicii ueniat. ex quo
iam in inferni ignib simul & ipse cruciet᷑. Expleta
gͥ ꝑditione ciuitatis quã nos ad pereuntis animȩ
similitudinẽ traximus. ꝓtinus subdit᷑. Et ingressus¬
in templũ. cepit eicere uendentes & ementes de illo.
Sic̃ templũ dĩ in ciuitate ẽ. ita in plebe fideli uita
religiosoꝵ. Et sepe nonnulli religionis babitũ sum¬

Expanded text:
actor mittat te in carcerem . Adversarius quippe noster in via est sermo Dei, contrarius nostris carnalibus desideriis in praesenti vita. A quo ipse liberatur qui praeceptis ejus humiliter subditur. Alioquin adversarius judici, et judex tradet exactori, quia ex sermone Dominexactori tradit, quia hunc maligno spiritui ad ultionem trahere permittit, ut compulsam animam ipse ad poenam de corpore exigat, quae ei ad culpam sponte consensit. Exactor mittit in carcerem, quia per malignum spiritum in inferno retruditur, quousque dies judicii veniat, ex quo jam in inferni ignibus simul et ipse crucietur. 6. Expleta ergo perditione civitatis, quam nos ad pereuntis animae similitudinem traximus, protinus subditur: Et ingressus templum coepit ejicere vendentes et ementes de illo. Sicut templum Dei in civitate est, ita et in plebe fideli vita religiosorum. Et saepe nonnulli religionis habitum sum
Abbreviated transcription (Latin):
de se in occultis dĩ iudiciis agat᷑: q multi sunt uoca¬
ti. pauci uͦ electi. Qa gͥ mlli de se certũ ẽ. electũ se eẽ.
restat ut om̃s trepident. om̃s de sua actione formidens:
om̃s in sola diuina miscđia gaudeant: nullus de sius
uirib p̾sumat. Est qui ꝑficiat fiduciã nr̃ãm ille sci¬
licet qͥ in se dignatꝰ ẽ suscipere naturã nr̃am: qͥ uiuit¬

Expanded text:
de se in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vocade se in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vocati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de se certum est electum se esse, restat ut omnes trepident, omnes de sua actione formident, omnes in sola divina misericordia gaudeant, nullus de suis viribus praesumat. Est qui perficiat fiduciam nostram, ille scilicet qui in se dignatus est assumere naturam nostram, Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
ti in t̾ram cum lacrimis. cȩperunt ꝓ ereptiõe illiꝰ ue¬
hementiꝰ orare. & ecce subito cȩpit melioratꝰ eger. qͥb
ualebat uocib exul tare dicens. Grãs dõ: ecce dra¬
co qui me ad deuorandũ acceperat fugit. Oratiõi¬
b ur̃is expulsus ẽ: sta Ure ñ potuit. Pro peccatis me¬
is mͦ int̾cedite. qr c̃uerti paratus sum: & scłarẽ uitã
funditꝰ relinquere: homo gͦ qui sic̃ iã dictũ ẽ. ab ex¬
trema corporis fuerat parte p̃mortuus. reseruatꝰ ẽ
ad uitam. Toto ad dm̃ corde conuersus ẽ. longis & c̾ti¬
nuis in c̃uersatiõe eadẽ flagellis eruditꝰ. atq ante pa¬
cos dies excrescente corporis molestia defunctꝰ ẽ. Qui
cordis immutationẽ uicit. Eece frẽs km̃i. gordiana ꝗͣ
suꝑius dixi. a scĩmonialis habitꝰ excellentia corruit
ad penã. Et frat᷑ hic de quo ista narraui. ab ipso mor¬
tis articulo rediit ad ęt̃nam uitã. Nemo gͦ seit qͥd

Expanded text:
ti in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius veti in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito coepit melioratus aeger quibus valebat vocibus exsultare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum 1645 acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad Deum corde conversus est. Longis et continuis in conversatione eadem flagellis eruditus, atque ante paucos dies excrescente corporis molestia defunctus est. Qucordis immutationem vicit. Ecce, fratres mei, Gordiana, quam superius dixi, a sanctimonialis habitus excellentia corruit ad poenam, et frater hic, de quo ista narravi, ab ipso mortis articulo rediit ad aeternam vitam. Nemo ergo scit quid
Abbreviated transcription (Latin):
correptioe loqueret᷑. Bona ñ  solum facere. s etiã
audire ñ poterat. Nũquã se ad scȩ̃ c̃uersatiõis ha¬
bitum uenire. iurando. irascendo. deridendo tͤestabat᷑.
in hac aut̃ pestilentia quȩ nuꝑ huius urbis popłm
magna ex prrte consũpsit: ꝑcussus in inguine ẽ. &
frẽs. ut egressũ illiꝰ orando ꝓtegerent. Iam corpus eius
ab extrema parte fuerat p̾mortuum: in solo tantũ mͦ
pectore calor adhuc uitalis anhelabat. Cuncti aut̃ fres
test. Caput meum in suo ore iam obsorbuit. Date
locũ ut non me ampliꝰ cruciet : s faciat qd̵ facturꝰ ẽ
Si ei ad deuorandum datus sum: quare ꝓpt̾ uos mo¬
ras patior: Tunc frẽs ceperunt ei dicere. Qͥd ẽ qđ̵ loq̃¬
ris frat̃: Signum tͥ scȩ crucis impͥme. Respondebat
ille ut poterat. dicens. Uolo me signare s non possũ:
qr a dracone p̾mor. Cumq frẽs hoc audissent ꝓstra

Expanded text:
correctione loqueretur. Bona non solum facere, sed etiam correctione loqueretur. Bona non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, 1644  convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem frat potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit; date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille ut poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Cumque hoc fratres a
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣquã affuistis. Ante biennium fr̃ qͥdã in monas¬
terio meo. qd̾ iuxta beatoꝵ martyrũ iohis & pauli ecłia
sitũ ẽ. grã c̃uersatiõis uenit: qui diu regularit᷑ ꝓtc¬
tus. qͣndaq susceptꝰ ẽ. Quẽ frat̾ suus ad monasterir̃
ñ c̃uersatiõis studio. s carnali amore sequutꝰ ẽ. Is aut̃
qui ad cuers ionẽ uenerat: ualde fr̃ib placebat. At¬
cont᷑ frat᷑ illiꝰ. longe a uita eiꝰ ac morib discrepabat.
Uiuebat tam̃ in monasterio. necessitate qũa uoluntate
Et cũ in cunctis actib ꝑuersus existeret: ꝓ frẽ suo
ab om̃ib equanimit᷑ tolerabat᷑. Erat eni eloqͥo. prauus
actione. Cultus uestib. morib incultꝰ. ferre uͦ ñ pote¬
rat. si qͥsquã illi de sc̃i habitꝰ c̃uersatione loqueret᷑.
F acta auit fuerat uita eiꝰ cuncꝰtis fr̃ib uisu grauis: sed
tam̃ ut dictũ ẽ. ꝓ fr̾is sui grã erat cunctis tolerabilis.
Asꝑnabat᷑ ualde si quis sibi ali  qͥd de pͣuitatis sue

Expanded text:
am in monasterium meum, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, gratia conversationis venit, qui diu regulariter protractus, quandoque susceptus est . Quem frater suus ad monasterium non conversationis studio, sed carnali amore secutus est. Is autem qui ad conversationem venerat ribus discrepabat. Vivebat tamen in monasterio necessitate potius quam voluntate. Et cum in cunctis actibus perversus existeret, pro fratre suo ab omnibus aequanimiter tolerabatur. Erat enim levis eloquio, pravus actione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita illius cunctis fratribus visu gravis, sed tamen, ut dictum est, pro fratris sui gratia erat cunctis tolerabilis. Aspernabatur valde si quis sibi aliquid de pravitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatiõi adhuc ꝑuersiorẽ adicit: qͥd alnid quã lapidẽ
suꝑ lapidẽ ponit. S in destructa ciuitate suꝑ lapidẽ
lapis non relinqͥt᷑: qr cum adultionẽ suã anima dłcit᷑.
om̃is ab illa cogitationũ suarũ constructio dissipat᷑.
Quȩ cur hoc patiat᷑ adiungit᷑. Eo qd̃ non cognoueris tẽ¬
pus uisitatioĩs tuȩ. Prauã nãq animã omp̃e ds̃ multis

Expanded text:
ersiorem adjicit, quid aliud quam lapidem super lapidem ponit? Sed in destructa civitate super lapidem lapis non relinquitur, quia cum ad ultionem suam anima ducitur, omnis ab illa cogitationum suarum constructio dissipatur. 5. Quae cur hoc patiatur adjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Pravam quamque animam omnipotens Deus mult
Abbreviated transcription (Latin):
to. aliqͣndo aut̃. aliqͥndo uͦ miraculo: ut & uera quȩ nes¬
ciebat audiat. & tam̃ adhuc suꝑbiens atq contẽpnens.
aut dolore conpuncta redeat. aut beneficiis deuicta
malũ qd̃ fecit erubescat. S qr. uisitatioĩs suȩ tempꝰ mi¬
nime recognoscit. illis in extremo uite in imicis tradet᷑.
cum qͥb in eterno iudicio dampnatiõis ꝑpetuȩ socie¬

Expanded text:
o, aliquando vero miraculo, ut et vera, quae nesciebat, audiat et tamen adhuc superbiens atque contempnens, aut dolore conpuncta redeat, aut beneficiis devicta malum, quod fecit, erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognovit, illis in extremo vitae inimicis tradetur, / cum quibus in aeterno iudicio damnationis perpetuae socie
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ fecistis illã speluncã latronũ. Qui enĩ narrauit
mala uentura & ꝓtinꝰ templũ ingressus ẽ. ut de illo
uendentes & ementes eiceret: ꝓfecto innotuit qr ru¬
ina popł̃i maxime ex culpa sacerdotũ fuit. Euersi¬
onẽ qͦq describens. s uendentes in templo. & eir en¬
tes feriens: in ipso effectu sui oꝑis ostendit. unde ra¬

Expanded text:
i enarravit i enarravit mala ventura, et protinus templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde ra
Abbreviated transcription (Latin):
fleuit suꝑ illã dicens. qr si cognouisses & tu. fleuit &¬
enĩ pius redẽptor ruinã ꝑfidȩ ciuitatis. quã ipsa sibi
ciuitas ñ cognoscebat eẽ uenturã. Cui a flente dño
recte dr̃. qr si cognouisses & tu. subaudis fleres quȩ¬
mͦ qr nescis qđ imminet exultas. Unde & subdit᷑. Et qͥ¬
dẽ in hac die tua quȩ ad pacẽ tibi st̃. Cũ enĩ carnis¬
se uoluptatib daret. & uentura mala ñ ꝓspiceret.
in die sua quȩ ad pacẽ ei eẽ poterant habebat. Cur
uͦ bona p̾sentia ad pacẽ habuerit. manifestat᷑ cũ dr̃.
Nunc aut̃ abscondita sunt ab ocłis tuis. Si enĩ a cordiᷤ
eiꝰ ocłis mnala quȩ immine t abscondita ñ eẽnt: lȩta
in p̾sentib ꝓsperis ñ fuisset. Cuius mox etiã pena q̃
de romanis sic̃ p̃dixi principib imminebat. adiuncta
ẽ. Qua descripta. qͥd dñs fecerit subdit᷑: qr ingressus tẽ¬
plũ. cȩpit eicere uendentes & ementes de illo. dicen
illis Scriptũ ẽ. qr domus mea domus oratioĩs ẽ. uos¬

Expanded text:
 illam dicens: Quia si cognovisses et tu. Flevit etenim pius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur, Quia si cognovisses et tu, subaudis fleveras, qusubditur: Et quidem in hac die tua quae ad pacem tibi. Cum enim carnis voluptatibus se daret, ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem ei esse poterant, habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum subditur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templum, coepit ejicere vendentes in illo et ementes, dicens illis: Scriptum est q
Abbreviated transcription (Latin):
dimitto: Cui sic̃ asserebat tristi uultu iterũ dixit.
ueni. Gordiana & enĩ soror nr̃a. int̾ laicã deputata ẽ
Quã uisionẽ mex molestia corporis ẽ secuta : atq ita
ut dictũ fuerat. ante dominicȩ apparitioĩs diem. ea¬
dem molestia ingrauescente defuncta ẽ. G ordiana
tas excreuit. Et qd prius latuit in desidio cogitatio¬
nis. hoc post effectũ prauȩ actionis exercuit. Hã ob¬
lita dominici timoris. oblita pudoris & reuerentiȩ
oblita consecratiõis. conductorẽ agroꝵ suoꝵ post mo¬
dum maritũ duxit. Ecce om̃s tres uno ꝑrius ardo¬
re conuersȩ sunt: s ñ uno eodemq studio ꝑmanser̃
qr iuxta dominicã uocẽ. multi sunt uocati. pauei uͦ
electi. Hȩc gͥ dixi ne qͥs in bono iam opere positꝰ sibi
uires boni operis tribuat. ne qͥs de ꝓpria actione ẽfi¬
dat: qr & si iam nouit hodie qualis sit. adhuc cras qͥd
futurus sit nescit. Nemo gͦ de suis iam oꝑib securꝰ

Expanded text:
dimitto? Cui, sicut asserebat, tristis vultu iterum dixit: dimitto? Cui, sicut asserebat, tristis vultu iterum dixit: Veni, Gordiana etenim soror nostra inter laicas deputata est. Quam visionem mox molestia corporis est secuta; atque ita ut dictum fuerat, ante Dominicae apparitionis diem, eadem molestia ingravescente, defuncta est. « Gordiana tas excrevit, et quod prius latuit in desiderio cogitationis, hoc post effectu pravae actionis exercuit. Nam oblita dominici timoris, oblita pudoris et reverentiae, oblita consecrationis, conductorem agrorum suorum postmodum maritum duxit. Ecce omnes tres uno prius ardore conversae sunt, sed non in uno eodemque studio permanserunt, quia juxta dominicam vocem, Multi sunt vocati, pauci vero electi. Haec ergo dixi, ne quis in bono jam opere positus sibi vires boni operis tribuat, ne quis de propria actione confidat, quia etsi jam novit hodie qualis sit, adhuc eras quid futurus sit nescit. Nemo ergo de suis jam operibus securus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eoꝵ ꝓximos c̃solentur. eadẽ hora eiꝰ exitꝰ. multi ui¬
ri ac femine eiꝰ lectulũ circũstetert̃. Int̾ quas mat̾
uenientẽ uidit: & cũ magna animaduersione cȩp
cuxũstantib clamare dicens. Recedite. recedite. iħc
uenit. Cũq in eũ intenderet quẽ uidebut.: scã ila
anima carne soluta ẽ: tantaq subito fraglantia
miri odoris asꝑsa ẽ. ut ipsa quoq suauitas cunctis
ostenderet illic auctorẽ suauitatis uenisse. Cũq cor¬
pꝰ eius ex more mortuoꝵ ad lauandũ eẽt nudatũ:
longo oratiois usu in cubitis eiꝰ & genib cameloꝵ
more inuenta ẽ obdurata cutis excreusse. et quid
gesta sunt ante dominici natał diẽ. Quo transacto.
mor emiliane sorori suȩ ꝑ uisionẽ nocturne uisi¬
onis apparuit dicens. ueni: ut qr natalem dominicỹ
sine te feci. scm̃ theophaniam tecũ iã faciã. Cui illa
ꝓtinus de sororis suȩ gordianȩ salute sollicita. res¬
pondit. Et si sola uenio. sororẽ nr̃am gordianã cui

Expanded text:
eadem hora ejus exitus multi viri ac feminae ejus lectulum circumsteterunt, inter quas mater venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima a carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 1643 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa est obdurata cutis excrevisse, et quidgesta sunt ante dominici Natalis diem. Quo transacto, mox Aemilianae sorori suae per visionem nocturnae visionis apparuit, dicens: Veni, ut quia Natalem dominicum sine te feci, sanctum Theophaniae diem jam tecum faciam. Cui illa protinus de sororis suae Gordianae salute sollicita respondit: Et si sola venio, sororem nostram Gordianam cui
Abbreviated transcription (Latin):
coagustant. qͣndo ei ñ solũ operis uerũ etiã loquutio¬
nis. atq insuꝑ cogitatiõis iniqͥtates replicant: ut quȩ
priꝰ se ꝑ multa dilatauit in scelere. ad extremũ de
om̃ib angustet᷑ in retributione. Sequit᷑. Et ad t̾ram
ꝓsternent te. & filios tuos qui in te sunt. Tunc anim
ꝑ cogitationẽ reatꝰ sui ad t̾ram const̾nit᷑. cũ caro quã
uitã suã credidit. redire ad puluerẽ urget᷑. Tunc in
mortẽ filii eius cadunt: cũ cogitationes illicitȩ quȩ mͦ
ex illa ꝓdeunt. in extrema uitȩ ultione dissipant᷑. Sic̃
scriptũ ẽ. In illa die ꝑibunt om̃s cogitatiões eoꝵ. Quȩ
scilicet cogitationes durȩ intellegi etiã ꝑ lãpidũ signi

Expanded text:
gustant, quando ei non solum operis, verum etiam locutionis atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Sequitur: Et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Tunc anima per cognitionem reatus sui ad terram consternitur, cum caro quam vitam suam credidit redire ad pulverem urgetur. Tunc in mortem filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur, sicut scriptum est: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae sc
Abbreviated transcription (Latin):
rem redire. Trebro aut tarsilla dicere emilianȩ soro¬
ri suȩ cũ magno gemitu solebat. Uideo gordianã soro¬
rem nram. de nr̃a sorte ñ eẽ. ꝑpendo enĩ q foras de¬
fluit: & cor ad qd̾ ꝓpofuit non custodit. Qu̾̃a cura¬
bant blanda cottidie redargutione corrigere: atq ã
bat ꝓtinus & suꝑducta grauitas honestatis: Morq
ad leuia uerba rediebat. Puellarũ gaudebat societate.
laicarũ: eiq ꝑsona ualde onerosa erat. quȩcũq huic
mundo dedita ñ erat. Quadã uͦ nocte huic tarsillȩ a¬
mitȩ meȩ quȩ int̾ sorores suas uirtute c̃tinuȩ orati¬
onis. afflictiõis studiosȩ: abstinentiȩ singłaris. gͣuita

Expanded text:
rem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sororem redire. Crebro autem Tharsilla dicere Aemilianae sorori suae cum magno gemitu solebat: Video Gordianam sororem nostram de nostra sorte non esse; perpendo enim quia foras defluit, et cor ad quod proposuit non custodit. Quam curabant blanda quotidie redargutione corripere, atque a bat protinus et superducta gravitas honestatis, moxque ad levia verba redibat. Puellarum gaudebat societate laicarum, eique persona valde onerosa erat quaecunque huic mundo dedita non erat. Quadam vero nocte huic Tharsillae amitae meae, quae inter sorores suas virtute continuae orationis, afflictionis studiosae,
Abbreviated transcription (Latin):
um plus exempla fidelium quã docentiũ uerba con¬
uertunt: uolo uob aliqͥd de ꝓximo dicere. qd̾ corda
ur̃a tanto formidolosius audiant. qͣnto eis hoc de ꝓ¬
pinquo sonat. Neq enĩ res longe ante gestas dicimꝰ:
s eas de quib testes existunt. eisq se int̾fuisse refert̃
memoramus. Cres pat̾ m̃s sorores habuit. quȩ cunc¬
tȩ tres uirgines sacrȩ fuerunt: quarũ una tarsilla.
alia gordiana. alia enuliana dicebat᷑. Uno om̃s ardo¬
re conuersȩ: uno eodẽq tempore sacrate: sub distric¬
tione regłari degentes in domo ꝓpria socialẽ uitã
ducebant. Lumq ẽẽnt diutiꝰ in eadẽ c̃uersatione. cȩ¬
perunt cottidianis incrementis in amore conditoris
sui tarsilla & emiliana succrescere:. Et cũ solo hic ẽent
corpore. cottidie animo ad ęt̾na transire. At contra
gordianȩ animus cepit calore. amoris intimi ꝑ cotti¬
diana detrimenta tepescere: & paułꝑ ad huiꝰ scł̃i amo¬

Expanded text:
um plus exempla fidelium quam docentium verba convertunt, volo vobis aliquid de proximo dicere, quod corda vestra tanto formidolosius audiant, quanto eis hoc de propinquo sonat. Neque enim res longe ante gestas dicimus, sed eas de quibus testes existunt, eisque interfuisse se referunt, memoramus. Tres pater meus sorores habuit, quae cunctae tres sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes ardore conversae, uno eodemque tempore sacratae, sub districtione regulari degentes, in domo propria socialem vitam ducebant . Cumque essent diutius in eadem conversatione, coeperunt quotidianis incrementis in amorem conditoris sui Tharsilla et Aemiliana succrescere, et, cum solo hic essent corpore, quotidie animo ad aeterna transire. At contra Gordianae animus coepit a calore amoris intimi per quotidiana detrimenta tepescere, et paulisper ad hujus saeculi amo
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio subiaceant. quȩ hic singulis qͥbͦq uitiis
subiecta seruiebant: s repulso uno in quo uidelicet
om̃e maloꝵ corpꝰ expͥmit᷑. generał ꝓtinꝰ sententia sub¬
infert᷑ cũ dr̃. Multi aũt sunt uocati pauci uͦ electi.
incarnatioĩs. eius mysteriũ. & credimus & c̃fitemur.
diuini uerbi epulas sumimꝰ. s futuro die iudicii rex
intraturꝰ est. Qͥa uocati sumus nouimꝰ. si simus electi
nĩ bona nec incipiunt: nonnulli uͦ in bonis quȩ oͦ¬
ꝑint minime ꝑsistunt. Alt̾ pęne totã uitã ducere
in pͣuitate conspicit᷑: s iuxta finẽ uitȩ ͤ declinare. Aliꝰ
bonum bene inchoat: s in meliꝰ consũmat. Alius in
malis actib a pͥmeua ętate se deicit. & in eisdẽ oꝑibꝰ¬

Expanded text:
supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, qua dicitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi,nim bona nec incipiunt, nonnulli vero in bonis quae incoeperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspicitbonum bene inchoat, melius consummat; alius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem o
Abbreviated transcription (Latin):
dula cogitatione uersate. Quauis adhuc rerũ per¬
turbationib animꝰ fluctuet. iam tam̃ spei ur̃ȩ an¬
chorã in ȩt̾nã patriã figite: intentionẽ mentis
in uera luce solidate. d̾ cee aspendisse dnm̃ ad cȩlũ
audiuimꝰ: hoc tam̃ seruemꝰ in meditatione. qd̵ ere¬
dimꝰ. & si adhuc hic tenemur infirmitate corporis.
sequamur tam̃ eũ passib amoris. Hon aũt deseret

Expanded text:
dula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perdula cogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris. Non autem deserit
Abbreviated transcription (Latin):
saltus agnoscere: de celo uenit in uterũ. de utero
uenit in p̃sepe: de p̾sepe uenit in crucr. de eruee
uenit in sepulc̾ro. de sepulchro uenit in cȩlo.
Ecce ut nos post se currere faceret. quosdã ꝓ nob̃
saltus manifestata ꝑ carnẽ ueritas dedit: qr exulta¬
uit ut gygas ad currendã uiam suã. ut nos ei er
corde. diceremꝰ. trahe me post te: curremꝰ in odo¬
illuc sequam corde. uͥ eum corpore ascendisse cre¬
dimꝰ. Desideria t̾rena fugiamꝰ inicħ nos iã delectet
in infimis. qͥ patrẽ habemꝰ in cȩlis. Et hoc nobis ẽ
magnoꝑe ꝑpendendũ: qr is qͥ placidus ascendit.¬
terribꝰ : ueniet: & quicqͥd nob̃ cũ mansuetudine
p̾cepit. hoc ã nob̾ eũ districtione exiget. Nemo gͦ in¬
dulta penitentiȩ tempora pariupendat. nemo eu¬
uam sui dum ualet agere negligit: q redemptor
nr tanto tune in iudicium districtior ueniet. qͦn¬
to nob̾ ante iudicnum magnã pęnitentiã proga¬
uit. tlec itaq uobiscũ frẽs agite: hȩc in mente. se¬

Expanded text:
saltus agnoscere? de coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro redit ad coelum. Ecce, ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestata per carnem Veritas dedit, quia exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe me, post te curremus in odoilluc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascenditterribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerogavit. Haec itaque vobiscum, fratres, agite, haec in mente se
Abbreviated transcription (Latin):
ctionẽ dĩ respectũ ꝑcipiunt. s temptationis tẽpore
hoc ipsũ qd̾ compuncti fuerant obliuiscunt᷑. sicq
ad ꝑpetranda peccata redeunt. acsi hȩc minime plan¬
xissent. Qui gͦ dm̃ uere diligit. qͥ eiꝰ mandata custodit.
in erus corde. dñs uenit. & mansionẽ facit: qr sic eũ

Expanded text:
idem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem fac
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑauit. eãq resurgendo consupsit. & resurrectionis
suȩ głam ascendendo declarauit. Notandũ qͦq ẽ qd̃
helyas in curru legit᷑ ascendisse: ut uidelicet aꝑte.
monstraret᷑. qr homo purus adiutorio egebat alieno
Eangłos qͥppe illa facta & ostensa st̃ adiumenta: qr
nec ad cęlum qͥdẽ aerium ꝑ se ascendere poterat.

Expanded text:
t, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur quia homo purus adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia nec in coelum, quod est aereum, per se asce
Abbreviated transcription (Latin):
lũ. ꝑ diuinitatẽ suã. & t̾ram parit᷑ continebat & &¬
lũ. Sic̃ aut̃ ioseph a fr̃ĩb uenditꝰ. uenditionẽ. redẽp¬
toris nr̃i figurabat. sic enoch transiatꝰ. atq ad cȩ¬
lum aerium helẏas subleuatꝰ. ascensionẽ dominicam
designauit. Ascensionis gͦ suȩ dñs p̾nuntios & testes
habuit: unũ ante legẽ & alium sub lege. ut qͣndoq
ueniret ipse. qui ueracit᷑ celꝰͦ spenetrare potiuss&.¬
qr qͥ in natiuitate sua apparuit ds̃ humilis. in ascensiõe
sua ostensus ẽ homo sublimis. S hoc nob̾ magnopere

Expanded text:
 continebat et coelum. 6. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse qui veraciter coelos penetrare potuisqui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Sed hoc nobis magnopere,
Abbreviated transcription (Latin):
factis Aut̃ negint. hinc ioħes ait. Qui dicit se uoss
dm̃ & mandata eius non custodit: mendax ẽ. Qđ eũ
ita sit. fidei nr̃e. uerit.tẽ in uite nr̃e considatione
debenꝰ agnoscere. Tunc enĩ uericit̾ fideles suniꝰ: si qd
uerb ꝓmittimꝰ. oꝑib implemꝰ. In die quippe baptism¬
tis om̃ib nos antiqui hostis operib atq om̃ib pom¬
pis abrenuntiare ꝓmisimꝰ. Itaq unꝰqͥsq urm̃. ad con¬
sidationẽ suã mentis ocłos reducat. & si seruat pꝰ
biptismũ qd̾ ante. baptisinũ spopondit. certus qr
iã fidelis ẽ guideat. S ecce qd̃ ꝓmisit. minime. ser¬
uauit. Ad exercendi praua opera. ad concupiscendas
mundi pompas. dilapsus ẽ. Uideamꝰ si ĩ scit plangere
qd̾ errauit. Apud misericordẽ nãq iudicem. nec ille
fallax hibebit᷑ qͥ ad ueritatẽ reuertit᷑. etiã postꝗͣ¬

Expanded text:
autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est. Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus complemus. In die quippe baptismatis, omnibus nos antiqui hostis operibus et omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque siderationem suam mentis oculos reducat, et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, sed ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas dilapsus est: videamus si jam scit plangere quod erravit. Apud misericordem namque Judicem, nec ille fallax habebitur qui ad veritatem revertitur, etiam post
Abbreviated transcription (Latin):
auis. Auis enĩ recte appellatꝰ ẽ dñs: q corpꝰ carneũ
ethero librauit. Cuiꝰ auis semitã ignorauit: qͥsquis eũ
ad clũ afendisse ñ credidit. De hac sollẽpnitate ꝑ psal¬
nuistã dr̃. Eieuata ẽ magnificentia tua suꝑ glos. De
hac rursus ait. ascendit ds̃ in iubilatione: & dñs in
uoce tubȩ. de hac iterũ dic̃. Ascendens in altũ capti¬
uã duxit captiuitatẽ: dedit dona hominib. Ascendenꝰ
qͥppe in altũ captiuã duxit captiuitatẽ: qr corrup

Expanded text:
 corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe
Abbreviated transcription (Latin):
unt. nͥ dȩmonia eiciunt: & fideles qͥq qui ĩa uitȩ ue¬
quunt᷑: qui dũ bonis suis exhortationib maliciã de
alienis cordib auferunt. serpentes tollunt : & dũ pes¬
tiferas suasiones audiunt. s tam̃ ad oꝑationẽ pͣuam
minime ꝑtrahunt᷑. mortiferũ qͥdẽ ẽ qd̾ bibunt. s ñ
eis nocebit. Qui qͦtiens ꝓximos suos in bono opere in¬
roborant quȩ in ꝓpria actione titubabat: qͥd aliud
faciunt nͥ suꝑ egros manꝰ imponunt. ut bene habeant:
miracula ostendunt aliquando scĩtatẽ. ñ aut̃ faciunt.¬
Hex tͦ spiritalia quȩ agunt᷑ in mente uirtutẽ uitę
ñ ostendunt. s faciunt. Illa habere & mali possunt: is¬
tis aut̃ ꝑfrui. nͥ boni ñ possunt. Unde de qͥbdã ue¬
ritas dicit. Multi dicent mͥ in illa die. Dne. dñe. non¬
ne in nomine tuo ꝓpħauimꝰ. & in tuo nomine uir¬

Expanded text:
emonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae vequuntur? qui dum bonis suis exhortationihus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt; et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahunt, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties roborant, quae in propria actione titubabat, quid aliud faciunt nisi super aegrotos manus imponunt, ut bene habeant? miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non faciunthaec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi mihi dicent in die illa: Domine, Domine, nonne in nomine tuo p
Abbreviated transcription (Latin):
creaturę signat᷑ eugłium. cum soli homini p̃dicat᷑.
qr ille uidelicet docet᷑ ꝓpt̾ quẽ in t̾ra cuncta creatas̃.
& a quo omĩa ꝑ quandã similitudinẽ aliena ñ sunt.
Potest &iã omis creaturȩ nomine: om̃is natio gentiũ
designari. Ante. &enĩ dictũ fuerat in uiã gentiũ ne
abieritis. nc̃ aut̃ dicit᷑ p̾dicate om̃i creature: ut scili¬
cet prius a iudea apłoꝵ repulsa p̾dicatio. tunc nob̾ in
adiutoriũ fieret. cũ hine illa ad dampnationis suȩ tes¬
timoniũ suꝑba repulisset. S cũ discpłos ad p̃dicandr̃
ueritas mittit. qͥd aliud in mundo facit. nͥ grana se¬
minis sꝑgit: & pauca g̾na mittit in semine: ut
multaꝵ messium fruges recipiat ex nr̃i fide. Neq &
enĩ in uniuersũ niundũ tanta fidelium messis ex¬
lurgeret: si de manu dñi suꝑ rationalẽ t̾ram illa
electa grana p̾dicantiũ non uenissent. Seqͥtur. Qui
credid̾it & baptiratꝰ fuerit. saluus erit. Qui uͦ ñ credi

Expanded text:
catur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Sequitur: 3. Qui crediderit, et baptizatus fuerit, salvus erit, qui vero non credi
Abbreviated transcription (Latin):
non eis nocebit. Suꝑ egros manꝰ imponent: & bene
habebunt. Hũ qͥdnã frẽs mei. qr ista signa ñ facitis mi¬
nime creditis: S hȩc necessaria. in exordio ȩccłiȩ fuer̃.
Ut enĩ ad fidẽ cresceret. miraculis fuerat nutrienda: qr
& nos cũ arbusta plantamꝰ. tamdiu eis aquã fundimus¬
quousq ea in t̾ra conualuisse uideamꝰ. At si semel radi¬
cẽ fixerint. irrigatio cessabit. Hinc ẽ etiã qd paulus dic̃.
Linguȩ in signo sunt: ñ fidelib s infidelib. Habemꝰ de
his signis atq uirtutib. quȩ adhuc subtiliꝰ considare
debeamꝰ. Scã qͥppe ȩccłia cottidie spiritalit̾ facit: qd̾

Expanded text:
non eis nocebit; super aegros manus 1571 imponent, et bene habebunt. Nunquidnam, fratres mei, quia ista signa non facitis, minime creditis? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim fides cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debe
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt indicant᷑ mala ꝑpetua quȩ subsequunt᷑. Et
ideo post bella & seditiones non statĩ finis: q multa

Expanded text:
ae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa
Abbreviated transcription (Latin):
cesse eͣ ut expositionẽ scĩ eugłii breuior. sermo tͣns¬
currat. Dñs ac redemptor nr̃ ꝑituri mundi p̾eur¬
rentia mala denuntiat: ut eo minꝰ ꝑturbent ue¬
nientia. quo fuerint p̾scita. Minus enĩ iacula feri¬
unt. quȩ p̾uident᷑. Et nos tolerabiliꝰ mundi mala
suscipimus: si contͣ hex ꝑ p̾scientiȩ clipeũ munim᷑.
ecce & enĩ dicit. Cũ audieritis p̾lia & seditiones. noli¬
te t̾reri. Oportet pͥmũ hȩc fieri. s nondũ statĩ finis.
Pensanda sunt uerba redemptoris nr̃i: ꝑ quȩ nos ali¬
ud interiꝰ. aliud exteriꝰ passuros denuntiat. Bella qͥppe
ad hostes ꝑtinent: seditiones ad ciues. Ut gͦ indicet nos¬
interiꝰ exteriꝰq turbari: aliud nos fatet᷑ ab hostib aliud

Expanded text:
xpositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud n
Abbreviated transcription (Latin):
nis: iste uͦ ꝓpt humilitatẽ. uocẽ consolationis audiuit.
Hunc qr humilitas strauerat. diuina pietas erigebat:
illũ qr suꝑbia erexerat. diuina seueritas humiliabat.
Cogitate quȩ facitis: recogitate quȩ fecistis. Largitatẽ.
suꝑnȩ pietatis aspicite : & ad miscdem iudicẽ dum
adhuc expectat cũ lacrimis uenite. Consid̾antes nãq
qd̃ iustꝰ sit peccata ur̃a nolite negligere: considantes
uͦ qd̃ pius sit nolite desperare. Prebet apud dm̃ homi¬
ni fiduciã ds̃ homo. Est nob̃ spes magna pęnitenti¬

Expanded text:
nis, iste vero propter humilitatem vocem consolationis audivit. Hunc quia humilitas straverat, divina pietas erigebat, illum quia superbia erexerat, divina severitas humiliabat. is nostri; cogitate quae facitis, recogitate quae fecistis. Largitatem supernae pietatis aspicite, et ad misericordem judicem, dum adhuc exspectat, cum lacrymis venite. Considerantes namque quod justus sit, peccata vestra nolite negligere; considerantes vero quod pius sit, nolite desperare. Praebet apud Deum homini fiduciam Deus homo. Est nobis spes magna poenitenti