comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te mentibus hominum: cum pra¬
uitatis eiꝰ ꝑsuasio ꝓspera creditur.
& qualis sit intrinsecus Nion ui¬
detur: Sed cum iniquitas illi¬
us sicut est agnoscitur. dies fal¬
se ꝓmissionis quasi quib dam
ante iudicis nr̃i oculos tenebris
obscuratur Quia uidelic& qua¬
lis est exmerito: talis ꝑspicitur
in blandimento In tenebrtis ergo
dies uertitur quando ad uersa
intelligimus: & iam quȩ pros¬
pera sucidendo pollicetur It
tenebras dies uertitur : quando
antiquus hostis qualis est seui¬
ens tailis nobis ꝑspicitur. & ici
sublandimentis latens. nefic¬
tis ꝓsperitatib quasi exdiei lu¬
mine inludat. & ueris misoriis
ad peccati tenebras ꝑtrahat
lumine Omn potens deur
sicut exnihilo bona facere potuit.
iti cum uoluit ꝑ incarnaicions suȩ
mrsterium & iam ꝑ dita bona re¬
partiuit. Ducis uero ad intellegeri¬
aum secreaturas fecerat. Angeli¬
cam uidelic&: & humanam. utiã¬
q uero suꝑbia ꝑculit atq. absta¬

Expanded text:
te mentibus hominum, cum prate mentibus hominum, cum pravitatis ejus persuasio prospera creditur, et qualis sit intrinsecus non videtur. Sed cum iniquitas illius, sicut est, agnoscitur, dies falsae promissionis quasi quibusdam ante judicii nostri oculos tenebris obscuratur; quia videlicet qualis est ex merito, talis perspicitur in blandimento. In tenebras ergo dies vertitur, quando adversa intelligimus, etiam quae prospera suadendo pollicetur. In tenebras dies vertitur, quando antiquus hostis qualis est saeviens, talis a nobis perspicitur etiam sub blandimentis latens; ne fictis prosperitatibus quasi ex diei lumine illudat, et veris miseriis ad 108 peccati tenebras pertrahat. lica. --Omnipotens Deus sicut ex nihilo bona facere potuit, ita, cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecerat, angelicam videlicet, et humanam: utramque vero superbia perculit, atque ab sta
Abbreviated transcription (Latin):
aspectibus lucisse angelum simu¬
lat: paulo adtestante quiait:
Ipse enim sathanar tranfigurat
se in angelum lucis Sed nox est.
cum mentes consencientium er¬
roris tenebris obscurat Uir ergo
sc̃s indolore ꝓprio causam to¬
tius humani generis de flens.
& nil specialeomni modo ins¬
peciali uulnere cogitons redu¬
cat adanimum originem culpe:
Et consideracione iustieiae: do¬
lorem temperet poene Uide at
humnanum genus. unde quo ceci¬
dit. & dicat Pereat dies in qua na¬
tus sum : & nox inquadictum est
con ceptus est homo Acsi aꝑte
dicat. Pereat spes. ab apostata an¬
gelo in laca. quediem sesimulaes.
ex pmissione diuinitatis emicuit.
Sed noctem se exhibens. lucẽ nob
m̃e in mortalitatir obscurauit Pe¬
reat antiquus hostis. quilucem
promissionis ostendit: & peccati
tenebras contulit Qui quasi di¬
em seblandiendo innotuit: sed
usq ad tenebroscim noctẽ ex in¬
pressa cordir cecitate ꝑduxit:

Expanded text:
aspectibus lucis se angelum simuaspectibus lucis se angelum simulat, Paulo attestante qui ait, Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis , sed nox est, cum mentes consentientium erroris tenebris obscurat. Vir ergo sanctus in dolore proprio causam totius humani generis deflens, et nihil speciale omni modo in speciali vulnere cogitans, reducat ad animum originem culpae; et consideratione justitiae, dolorem temperet poenae. Videat humanum genus unde quo cecidit, et dicat: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus est homo. Ac si aperte dicat: Pereat spes ab apostata angelo illata, qui diem se simulans, ex promissione divinitatis emicuit; sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenebras contulit; qui quasi diem se blandiendo innotuit, sed usque ad tenebrosam noctem ex impressa cordis caecitate perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
post in uoluendur amaritudi¬
ne dicitur: Quem creda mus qđ
si apostattm spm̃ qui in uiuendi
essencia &iam moriendo subsistit:
Quem ꝑditio uitȩ non subtra hit.
quia in aeterno dolore positũ.
seruanco mors in mortalis extin¬
I guit. Qui iam ab eatitudinir
gloria de iectus. ad huc optatur
ut pereat: ut uidelicet retru¬
sur dignis supplicus. & iam tẽp¬
tandi licenciam amittat Hisni¬
mirum diem se exhib&. quia per
prospera in licit: sed in noctis te¬
nebras desinit. quia ad ad uersa
ꝑ ducit: Diem namq. ostende¬
bat. cum diceret In quo cumq
die cõmederctis exeo: aperien¬
tur oculi ur̃i. & eritis sicut dii: Sed
nocten intulit: cum ad morta¬
litritis tenebras ꝑ duxit Dies ita¬
q est. in latti ꝓmissio meliorum:
Sed nox est. ex hibitti ipsa expe¬
riencia calamitatum Antiquus
hostis dies est ꝑnaturam berie
conditus. sed nox est ꝑ meritũ
ad tenebras delapsus Dies est
cum pollicendo bona. humanis

Expanded text:
post involvendus amaritudipost involvendus amaritudine dicitur; quem credamus, quosi apostatam spiritum, qui in vivendi essentia etiam moriendo subsistit? quem perditio vitae non subtrahit, quia in aeterno dolore positum, servando mors immortalis exstinguit: qui jam a beatitudinis gloria dejectus, adhuc optatur ut pereat, ut videlicet retrusus dignis suppliciis, etiam tentandi licentiam amittat. mirum diem se exhibet, quia per prospera illicit; sed in noctis tenebras desinit, quia ad adversa perducit. Diem namque ostendebat, cum diceret, In quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii ; sed noctem intulit, cum ad mortalitatis tenebras perduxit. Dies itaque est, illata promissio meliorum; sed nox est, exhibita ipsa experientia calamitatum. Antiquus hostis dies est per naturam bene conditus; sed nox est per meritum ad tenebras delapsus. Dies est, cum pollicendo bona, humanis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e muttibilitatis non quandoq ita
periturum id est transiturum
Est ut malest sed ut penitus ñ
sit. Angelo insacro eloquio ad¬
testante quiait. Peruiuentem
mn scła : quia tempus iam noti
erit: Nam & siꝑ phecti dicit. erit
tempur eorum in aeternum.
Quia ꝑmomenta tempur deficit.
Nomine temporis. eorum de fec¬
tum uocauit Ostendens qđ sine
omnimodo de fẽtu deficiunt hi:
qui auisionis intime consolacione
separantur Quia ergo nr̃e morta¬
littitis hoctempus non ita ut
malesit. sed itti perit ut non sit :
Querendum est qͥdsit. qđ non ita
ut non sit sed itti perire optatur
ut malesit Humana enimani¬
ma. seu ange licus sp̃s. it in mor¬
ttilis est. ut mori possit: Ita mor
talis. ut mori non possit Nam
litate enim uiuendi defqͥcit: sed
omnimodo subsistendi interu¬
tum nec moriens sentit Ut er¬
go breuiter dixerim: & in mor¬
taliter moritilis est: & mortali¬
dies pereat opttitur. & paulo

Expanded text:
nostrae mutabilitatis non quandoque ita nostrae mutabilitatis non quandoque ita periturum, id est, transiturum est, ut male sit; sed ut penitus non sit, angelo in sacro eloquio attestante, qui ait: Per viventem in saecula, quia tempus jam non erit . Nam etsi Propheta dicit, Erit tempus eorum in aeternum , quia per momenta tempus deficit, nomine temporis eorum defectum vocavit, ostendens quod sine omnimodo defectu deficiunt hi qui a visionis intimae consolatione separantur. Quia 107 ergo nostrae mortalitatis hoc tempus non ita ut male sit, sed ita perit ut non sit; quaerendum est quid sit quod non ita ut non sit, sed ita perire optatur ut male sit. Humana enim anima, seu angelicus spiritus ita immortalis est, ut mori talis, ut mori non possit. Nam alitate autem vivendi deficit, sed omni modo subsistendi interitum nec moriens sentit. Ut ergo breviter dixerim, et immortaliter mortalis est, et mortalidies ut pereat optatur, et paulo
Abbreviated transcription (Latin):
gi: quod quam diunos irhac
nr̃ȩ muttibilitatis corrupcione
retinet: ȩcernittitis Niob̾ in com¬
muttibilitas non apparet Qui
igitur diem iam ȩternitttis ui.¬
aet : egrediem suę mortalitatis
sustinet Et nottindum quia non
ait pereat dier inqua conditus.
sed pereat dies in qua natussum:
Indie quippe iusticiȩ homo est
conditus. sed iam in tempore cul¬
pae natus Adam enim conditus.
sedca in primus natus est Quid
est ergo diem natiuitatis male¬
dicere: nisi aperte dicere dies¬
mutabilitatis pereat. & lumen
ęternitatis erum pat. sed quia
perire duobus modir dicere sole¬
mus. aliter enim perire dicimꝰ
quando aliquid optamus ut non
sit. Et aliter perire dicimus
quando optamus ut malesit.
hoc quod de hoc die subditur
obscuret eum caligo & in uolua¬
tur amaritudine Li quido os¬
tenditur. quia dies iste non itt ut
non sit : sed itai perire opttitur ut
malesit. In uolui enim a maritudi¬
ne non potest: qual omni modo ꝑdicũ
penitus non est Hoc autem tempus

Expanded text:
quod quandiu nos in hac nostrae mutabilitatis corruptione retinet, aeternitatis nobis incommutabilitas non apparet. Qui igitur diem jam aeternitatis videt, aegre diem suae mortalitatis sustinet. Et notandum quia non ait, Pereat dies in qua conditus: sed, Pereat dies in qua natus sum. In die quippe justitiae homo est conditus, sed jam in tempore culpae natus. Adam enim conditus, sed Cain primus natus est. Quid est ergo diei nativitatis maledicere, nisi aperte diceremutabilitatis pereat, et lumen aeternitatis erumpat. Sperire duobus modis dicere solemus aliter enim perire dicimus, quando aliquid optamus ut non sit; et aliter perire dicimus, quando optamus ut male sit, hoc, quod de hoc die subditur, Obscuret eum caligo, et involvatur amaritudine, liquido ostenditur quia dies iste non ita ut non sit, sed ita perire optatur, ut male sit. Involvi enim amaritudine non potest quod omni modo perditum non est penitus. Hoc autem tempus
Abbreviated transcription (Latin):
sita ad iumenta ꝑicimus: neca¬
lor exurat: Tot igit᷑ diuersitati¬
bus occurrenter qͥd agimꝰ nisicor¬
ruptibilitati seruimus. Ut saltĩ
multiplicittis in pensi obseqͥ corpꝰ
sustineat : qđ anxieuus in firmȩ
muttibilitticis griuat: Unde et¬
bene ꝑ paulum dicitur Uanitati

Expanded text:
sita adjumenta projicimus, ne casita adjumenta projicimus, ne calor exurat. Tot igitur diversitatibus occurrentes quid agimus, nisi corruptibilitati servimus, ut saltem multiplicitas impensi obsequii corpus sustineat, quod anxietas infirmae mutabilitatis gravat? Unde bene per Paulum dicitur: Va
Abbreviated transcription (Latin):
muores tifcensus qps ad sinun paceir
antime puno de sideraro prinbat
heuen ꝑ certaiminȩ caro ꝑtunbuic
Quie & suitm ante faciem. deluat
ex aduerso acie erecta rion obui¬
at ad huc ttmen menta orse
quasi captuia submurmuret. et
quam uis timendo seditimeru
turpi strepitu in corde speciem
pulchre quietis foedat: Slecti
igitur a siualenter omĩa supe¬
rint: cum securittitẽ pacis in ter¬
ne desiderant grauis eis est mo¬
lestic ad huc habere qđ uincant:
Quihis exceptis ea & iam uincu¬
la sustinent: quae grauis exte¬
riur necessitar ad stringit: Esu¬
rire quippe sitire lasescere: uincu¬
la corrupcionis sunt: quȩ scilic&
solui nequeunt. nisi cum in il
tenuatum deficiat Extenua¬
mus abstinencia: nenos repletum
premat: Uegetamus hoc motib
nesitu in muttibilittitis intereat:
Sedciciur hoc con locando sistimꝰ.
ne ipsc sua uegetticione subcum¬
bat Ad iumento hoc uestium te¬
gimꝰ : ne frigus interimat & que¬

Expanded text:
cum accensus spiritus ad sinum cum accensus spiritus ad sinum e pleno desiderio pertrahat, fervente certamine caro perturbat? Quae etsi jam ante faciem velut ex adverso acie erecta non obviat, adhuc tamen a mentis dorso quasi captiva submurmurat: et quamvis timendo, sed tamen turpi strepitu in corde speciem pulchrae quietis foedat. Electi igitur etsi valenter omnia superant, cum securitatem pacis internae desiderant, gravis eis est molestia, adhuc habere quod vincant. Qui his exceptis, ea etiam vincula sustinent, quae gravis exterius necessitas astringit. Esurire quippe, sitire, lassescere, vincula corruptionis sunt: quae scilicet solvi nequeunt, nisi cum in illtenuatum deficiat; extenuamus abstinentia, ne nos repletum premat. Vegetamus hoc motibus, ne situ immobilitatis intereat; sed citius hoc collocando sistimus, ne ipsa sua vegetatione succumbat. Adjumentis hoc vestium tegimus, ne frigus interimat, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
pengem uectem tortuosum.e
uachar quippe iste in ea quods
anͥere homini spopondit. torta¬
aui fãso in possibilia ꝓinittit
uen & possibilia sustulit Que¬
serrerem dixerat tortuosum.¬
posuit: uectem: nisi forte quod
in serpentis tortitudinem flu¬
xa mallicier. in uecte autem.
ist duricia rigiditatis Ut er¬
goi hunc & durum signaret &
mollẽ: & uectem nominat & ser¬
pentam Durus quippe est ꝑma
liciam : inollis ꝑblandimentti
Uectis ergo dicitar: quia aisq
ad necens ꝑ ciruit. Derpens autẽ

Expanded text:
pentem tortuosum . Leviathan quippe iste in eo, quod se addere homini spopondit, tortudum falso impossibilia spopondit, vere et possibilia sustulit. Quaeserpentem dixerat tortuosum,posuit vectem, nisi foin serpentis tortitudine fluxa mollities, in vecte autem est duritia rigiditatis. Ut ergo hunc et durum signaret, et mollem; et vectem nominat, et serpentem. Durus quippe est per malitiam, mollis per blandimenta. Vectis ergo dicitur, quia usque ad necem percutit; serpens
Abbreviated transcription (Latin):
electi sunt. solus antiquus hostis
ȩternis ignibus geenne manci¬
patur Bene autem dicitur. Hec
laude digna Cum enim huma¬
num genus erroris tenebris pres¬
sum deos lapideos crederet : ꝑ
hoc quod idolis seruiebat. quid
aliua quam seductoris suisac ta
laudabat: Unde bene ꝑ paulum
dicitur Scimus quia nihil est
Sidolum Sed quę im molant ger¬
tes: demoniis in molant: Qui
enim idolorum ueneraciotu
sub stratisunt. quid aliud auãt
noctis tenebris lauda uerunt.
Sed ecce iam cernimus quianox
illa non esse laude digna cog¬
noscitur: cum ac redempto hu¬
mano genere idolorum uenera¬
cio repbatur. & solitina nox relin¬
quitur : quia cum dampnato a¬
positita spũ ad tormentai nonit᷑

Expanded text:
electi sunt, solus hostis antiquus electi sunt, solus hostis antiquus aeternis ignibus gehennae mancipatur. Bene autem dicitur: Nec laude digna. Cum enim humanum genus, erroris tenebris pressum, deos lapides crederet, per hoc quod idolis serviebat, quid aliud quam seductoris sui facta laudabat? Unde bene per Paulum dicitur: Scimus, quia nihil est idolum; sed quae immolant gentes, daemoniis immolant . Qui ergo idolorum venerationi substrati sunt, quid aliud quam noctis tenebras laudaverunt? Sed ecce jam cernimus, quia nox illa non esse laude digna cognoscitur, cum jam a redempto humano genere idolorum veneratio reprobatur; et solitaria nox relinquitur, quia cum damnato apostata spiritu ad tormenta non itur.
Abbreviated transcription (Latin):
prohac ips distribucione agmi¬
num. menses uocantur Sed quia
antiquus hostis Nequaquam a
meritũ lucis. neqͣ qͣm ad
:ad ordinem suꝑ norum agiinum
reduertur: nec indiebus ann nec
m mensibus numerꝰtur: Sic quippe
illum ꝑ petraite suꝑbiȩ cecitas grai¬
uat ut ultrti ad illa claritatir
intime agmina suꝑna non redeat
Hequaquam iamsttincibus lucis
dignitatibus ad miscetur: Quia
tenebrarum sucirum merito semꝑ
ad imai deprimetur Qui quia ab
illa patriȩ cȩlestis frequencia ex¬
ors in ꝑ petuum permanet: Rec
la solitana: nec laude digna Horx
illa solitaria efficitur: Quia dis¬
triccione ꝑ petuai. a frequencia
patriȩ suꝑnę separatur Quod ta¬
men in telligi & aliter potest.
Ut ui delic& hominem quem sibi
socium ad ꝑ dicionem fecerat.
amittat: Q solus cum suo corpo¬
re hostis pereat. dum multos
quos destruxerit. redemptoris
gracia reformat Solitaria gͦ
nax efficitur : cum sublatis eis qͥ

Expanded text:
pro hac ipsa distributione agmipro hac ipsa distributione agminum, menses vocantur. Sed quia antiquus hostis nequaquam ad meritum lucis, nequaquam ad ordinem supernorum agminum reducitur: nec in diebus anni, nec in mensibus numeratur. Sic quippe illum perpetratae superbiae caecitas gravat, ut ultra ad illa claritatis intimae agmina superna non redeat. Nequaquam jam stantibus lucis dignitatibus admiscetur, quia tenebrarum suarum merito semper ad ima deprimitur. Qui quia ab illa patriae coelestis frequentia exsors in perpetuula solitaria, nec laude digna. Nox illa solitaria efficitur, quia districtione perpetua, a frequentia patriae supernae separatur. Quod tamen intelligi et aliter potest, ut videlicet hominem, quem sibi socium ad perditionem fecerat, 110 amittat; et solus cum suo corpore hostis pereat, dum multos quos destruxerat, Redemptoris gratia reformat. Solitaria ergo nox efficitur, cum sublatis eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
lium ueritatis lumine in lustrati¬
da predicitur Quid uero ꝑdier.
nisi singulȩ quȩq. electorum men¬
tes. Quid ꝑ menses nisi multi pli¬
cattẽ eorum ȩcclesia quae unam
catholicam faciunt de signatur:
Illa ergonox non conputetur in
dieburꝰ anni : nec numeretur in m̃¬
sibus. Quia antiquur hostis suꝑ¬
biȩ suȩ te nebris p̃sus: aduentum
qui dem redemptoris conspicit.
sed nequa quam adueniam cũ elec¬
tis redit Hinc enim scriptum est
Nus quam enim angelos ad pre
noster non angelur sed homo fac¬
tus est Quici hoc ꝓcul dubio fie¬
ri debuit. quod redemit ut & ꝑ¬
ditum angelum non ad p̃henden¬
do desereret: & hominẽ in sema¬
ipso ad prehendendo repararet:
na luce ꝑmanent angelici sp̃s.
Menses autẽ. eorum ordiner. & dig¬
nitater intelligi Singuli enim
qui q. sp̃s quia lucent: dies sunt:
Sed quia certis quibur dam dig¬
nitatibur distinguntur: ut alii
throm. alii dominaciones alii
principatus . alii potestates sunt:

Expanded text:
s lumine illustranda praedicitur. Quid vero per dies, nisi singulae quaeque electorum mentes; quid per menses, nisi multiplicatae eorum Ecclesiae, quae unam catholicam faciunt, designatur? Illa ergo nox non computetur in diebus anni, nec numeretur in mensibus; quia antiquus hostis superbiae suae tenebris pressus, adventum quidem Redemptoris conspicit, sed nequaquam ad veniam cum electis redit. Hinc enim scriptum est: Nusquam enim angelos apprehenoster non angelus, sed homo factus est, quia hoc procul dubio fieri debuit, quod redemit; ut et perditum angelum non apprehendendo desereret, et hominem in semetipso apprehendendo repararet. na luce permanent, angelici spiritus; menses autem, eorum ordines et dignitates intelligi. Singuli enim quique spiritus, quia lucent, dies sunt. Sed quia certis quibusdam dignitatibus distinguuntur, ut alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates sint;
Abbreviated transcription (Latin):
sisse. uidit consideracione suae
ꝑ cussionis ob mutescere: & uir
sc̃s inspexit. quia hi qui ꝓs pera cẽ¬
poraliai requirebant: exx cõparacio¬
ne mentis ꝓpriȩr euat temporderã
hedodini ad uersitate crediderad̃.
Pros pexit quod transicore e ial¬
flictione  ꝑ cussum disperate
Nion flerent: nisi ipsi disperattĩ
mentem abspe in colomitatis ui¬
ternȩ subtraherent. & dũ erum¬
pit forts in uoce doloris uulnerati.
intus ostendit uirtutẽ medica¬
minis dicens Pereat dies inqua

Expanded text:
sisse, vidit consideratione suae sisse, vidit consideratione suae percussionis obmutescere; et vir sanctus inspexit, quia hi qui prospera temporalia requirebant, ex comparatione mentis propriae eum temporali fractum adversitate crediderant. Perspexit quod transitoria afflictione percussum desperate non flerent, nisi ipsi desperatam mentem ab spe incolumitatis internae subtraherent; et dum erumpit foras in vocem doloris, vulneratis intus ostendit virtutem medicaminis, dicens: Pereat dies in qua
Abbreviated transcription (Latin):
deisum : descendat ignis decaelo
& consumat uos. Quorũ utrorũ¬
q sentencia quanta ueritatis
racione conualuit: terminos cau¬
sȩ monstrauit Nam & srmoti
ȩterna ꝑ dicione in terut: & duos
quinquagenarior desuꝑ ueniers
flamma consumpsit: Uirtus
ergo subsequens testificatur
qu a mente maledictionis semed¬
tencia promi tur Cum enim
qͥs & maledicentir in nocencia per¬
manet. & tamen eum qui male¬
dicrtur usq. ad interitũ male¬
diccio absorbit: ex utriusq par¬
tis fine colligitur . quia ab uno
& in timo iudice in reum senten
si subtiliter beati iob uerba
penscimus: non eius inaledictio
ex incilicia ÷ delinquentis. sed
ex recti tudine iudicir. Non est
ira commoti: sed doctrina tran¬
quilli: Qui enim ttm recta ma¬
ledicens intulit: non ꝑturbacio¬
nis uicio suc cubuit: sed doctri¬
ne magisterium im pendit Ui¬
dit quippe amicos cum clamo¬
re flere: uidit uestes scindere.
uidit puluere capita conspar¬

Expanded text:
Dei sum, descendat ignis de caelo Dei sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur. Cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur, usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia ab uno et intimo judice in reum sententsi subtiliter beati Job verba pensamus, non est ejus maledictio ex malitia delinquentis, sed ex rectitudine judicis; non est ira commoti, sed doctrina tranquilli. Qui enim tam recta maledicens intulit, non perturbationis vitio succubuit, sed doctrinae magisterium impendit. Vidit quippe amicos cum clamore flere, vidit vestes scindere, vidit pulvere capita consper
Abbreviated transcription (Latin):
Maledicta terra in operib tuis:
Maledictum iusticię iudicio pro¬
fertur : cum᷑ abraham dicitur:
Maledicã maledicentib tibi Rur¬
sum quia maledictum non iudi
erce: & nolite maledicere & rur¬
sum Heq maledici: regnum dei
possidebunt Ds̃ ergo maledicere
dicitur. & taimen maledicere ho¬
mo ꝓhibetur : quia quod homo
agit malicia uindicte. ds̃ non fac̃
nisi ex amine & uirtute iusticiae:
exuoto ultionis. sed ex iusticia ex¬
aminir erumpunt Intus enim
subtile dei iudicium aspiciunt.
& mala forar exsurgencia quia
maledicto debeant ferire cognos
cunt. Et eo in maledicto noti
peccant: qđ ab interno iudice
Non discordant: Hinc ẽ. qđ petrus
in offerentem sibi pecumas simo¬
nem: sentencia maledicnonis intor¬
sit dicens: Eecunia tua tecumsit
in ꝑdatione. Qui enim nonait ẽo
sedit: non indicatiuo sed optatiuo
modo sehȩc dixisse signauit. Hinic
helicr duobus quinquagenerus
ad se uenientibus dixit: Si homo

Expanded text:
Maledicta terra in opere tuo . Maledicta terra in opere tuo . Maledictum justitiae judicio profertur, cum ad Abraham dicitur: Maledicam maledicentibus tibi . Rursum quia maledictum non judiccite, et nolite maledicere . Et rursum: Neque maledici regnum Dei possidebunt . Deus ergo maledicere dicitur, et tamen maledicere homo prohibetur; quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute justitiae. ex voto ultionis, sed ex justitiae examine erumpunt. Intus enim subtile Dei judicium aspiciunt, et mala foras exsurgentia, quia maledicto debeant ferire, cogncunt et eo in maledicto non peccant, quo ab interno iuditio non discordant. Hinc est, quod Petrus in offerentem sibi pecunias Symonem sententiam maledictionis intorsit, dicens: Pecunia tua tecum sit in perditione. Qui enim non ait est, sed sit, non indicativo modo, sed obtativo modo se haec dixisse signavit. Hinc Helias duobus quinquagenariis ad se venientibus dixit: Si homo
Abbreviated transcription (Latin):
quod diei suo maledixisse per¬
hibetur: Himis ittiq est incori¬
gruum : ut sus picemur eum nul¬
lo instigante nullo pul sante. ex
in paciencia ad uocem maledicio¬
nis erumpere.qͣm nimirum no¬
uimur in terdamna rerũ. mortẽ¬
q. filiorum: in ter uulnera corpo¬
ris. inter uerba male sua dentis
uxoris: magna creatoris prȩco¬
nia. humili mente reddidisse:
Pate fecit ergo quamente hȩc
quietus dixerit : qui tot lauderdi
& iam ꝑ cussus emanauit Neq
enim post modum non ꝑcussus
suꝑbire potuit : quem & in percus¬
sione dolor humilem ostendit. sed
cum certo nouimus qđ maledictũ
aliquando fieri dicimus. quod uetan
eodem sacro eloquio non ignoramꝰ:
sciera duobus modis maledictum
memorat. Aliud uidelic& quod
ad ꝓbat: aliud quod damnat Alit̃
enim maledictum proferitur
iudicio iusticiae: aliter liuore
uindicte: Maledictũ quippe iu¬
dicio iusticiae: ipsi primo homini
peccanti ꝓlatum est cum audiuit:

Expanded text:
quod diei suo maledixisse perquod diei suo maledixisse perhibetur. Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente reddidisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sed cum certo novimus quod maledictum aliquando fieri dicimus quod vitari eodem sacro eloquio non ignoramus?sacra duobus modis maledictum memorat, aliud videlicet quod approbat, aliud quod damnat . Aliter enim maledictum profertur judicio justitiae, aliter livore vindictae. Maledictum quippe judicio justitiae, ipsi primo homini peccanti prolatum est, cum audivit:
Abbreviated transcription (Latin):
disse uester. exclamantesq. fleius¬
se. puluere capita conpar sisse.
& dui consedenter in terra taciuis¬
se memorantur : ac deinde sub uin¬
gitur post hȩc aperuit iob ossuũ
& male dixit diei suo. bt ipso ui¬
delic& narracionis ordine ꝑ pen¬
datur: quia nequaquam male¬
dictum ꝑ in paciencuam ꝓtulit.
qui ad maledictionis uocem ami¬
motus malediceret : audito dam¬
no substtinciae. cognita morte
filiorum: eum ꝓcul dubio ad
maledictionem dolor excitaret:
Sed quid tunc dixit: audiuimꝰ:
Ait namq Dñs dedit añs abstulit:
Rursum sura motus malediceret.
saltun ꝑ cussus in corpore. uel
male suci sus a con iuge: maledic¬
tum in ferre potuisset Sed qͥd
tunc respondit: agnouimus. Ait
namq: Lo quuta es quasi unci
exstultis mulieribus sibona acce¬
pimus de manu dñi. mala autẽ¬
quare non suscipiamus: Post
hȩc uero describitur : quia amici
ueniunt. Flent. consident. ta¬
cent : moxq sub iungitur hoc.

Expanded text:
disse vestes, exclamantesque flevisdisse vestes, exclamantesque flevisse, pulvere capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocem amimotus malediceret, audito damno substantiae, cognita morte filiorum, eum procul dubio ad maledictionem dolor excitaret. Sed quid tunc dixit audivimus. Ait namque: Dominus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
te deserendum quod dicitur: aperu¬
it ossuum. Scriptura enim sciera
exhis que tenuiter premittit: re¬
uerenter expectanda indicat quȩ
sub iungit Sicut enim clausa uas¬
cula quid intur habeant ignora¬
inus. Aꝑto uero ore uasculorum
quid intrinsecus contineatur agnos¬
cimus: itti sc̃orum corda que clau¬
o ore occulta sunt. aperto ore
deceguntur &cum cogieticioner
decegunt: os aperire referuntur:
Ut intentti mente quasi aper¬
tis uasculis quid intus continie¬
ant festinemꝰ agnoscere. ad nos¬
met ipsos eorum in timo odore
recurrere Unde & sublima prȩ¬
cepta dño in monte dicturo: pre¬
mittitur Aperiens ossuũ dixit:
at. quia tunc ossuum in prȩcep¬
tis aperuit: in quibus dudum
aperuerat ora ꝓphettirum. Ual¬
de autem sollerter in tuendum
est quod dicitur post hȩc: ut ni¬
mirum uirtus rei quȩ agitur. ue¬
raciter extempore senciatur:
tinctio pignorum. dolor uulne¬
rum. ꝑ suasio conuigis: aduentꝰ
amicorum describitur Quisci¬

Expanded text:
te disserendum quod dicitur, Aperuit os suum. Scriptura enim sacra ex his quae tenuiter praemittit, reverenter exspectanda indicat quae subjungit. Sicut enim clausa vascula quid intus habeant ignoramus, aperto vero ore vasculorum quid intrinsecus contineatur agnoscimus; ita sanctorum corda, quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt, os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus cognoscere, ac nosmetipsos eorum intimo odore recreare. Unde et sublimia praecepta Domino in monte dicturo praemittitur: Aperiens os suum dixit at, quia tunc os suum in praeceptis aperuit, in quibus dudum aperuerat ora prophetarum. Valde autem solerter intuendum est quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. tinctio pignorum, 105 dolor vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui sci
Abbreviated transcription (Latin):
bra mortis: obluuo debet intelligi.
Quia sicut mors in terimit uitam:
itti obliuio extinguit memoriam:
Quia ergo apostata angelus ȩter¬
ne obliuoni tradtur: umbra mor¬
tis obscurtitur: Dicat igitur Obs¬
curent eum tenebre: & umbra
mortis Id estᷝ eum erroris sui ceci¬
etis obruat: ut nequa quam ulteri¬
us. adlucem penitencię ꝑ diuini
respectus memoriam surgat.

Expanded text:
bram mortis, oblivio debet intelligi; quia sicut mors interimit vitam, ita oblivio exstinguit memoriam. Quia ergo apostata angelus aeternae oblivioni traditur, umbra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini respectus memoriam resurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
si robore. Paulo ante iam dixi¬
mus: quia corda peccancium
ꝑ hoc quod strepitur desiderio¬
rum possidẽt grauis cogitacio¬
num instigancium tumultur
premit: Sed in hac luce quam
concepti minime uiderunt: a
tu multu suo impii cessare per¬
hibentur. Quia nimirum me¬
dicitoris aduentum quem pa¬
trer in lege positi diu prȩsto¬
latisunt: ad uitę suȩ requiem¬
N populi gentiler inuenerunt¬
P Paulo ad testante quiait. Quod
querebat isrł hoc non est conse¬
cutus: electio autem consecuta ẽ
In hac itaq luce impii atumia¬
tu cessant: dum ꝑ uersorum men¬
ter ueritate cognita. laboriosa
mundi desideria fugiunt & tran¬
quillittiti in timi amoris ad qui¬
escunt: Annon ad cessacionem
uocat lux ipsa quȩ ait. Uenite
adme om̃r quilaiboratis & hone¬
rcci estis & ego uos reficiam:
Tollite iugum meũ suꝑ uos &

Expanded text:
 --Paulo ante jam diximus quia corda peccantium per hoc quod strepitus desideriorum possidet, gravis cogitationum instigantium tumultus premit. Sed in hac luce, quam concepti minime viderunt, a tumultu suo impii cessare perhibentur, quia nimirum Mediatoris adventum, quem patres in lege positi diu praestolati sunt, ad vitae suae requiem populi gentiles invenerunt, Paulo attestante, qui ait: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est . In hac itaque luce impii a tumultu cessant, dum perversorum mentes, veritate cognita, laboriosa mundi desideria fugiunt, et tranquillitati intimi amoris acquiescunt. An non ad cessationem vocat Lux ipsa, quae ait: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam: tollite jugum meum s
Abbreviated transcription (Latin):
tri adnunciat: nisi antiquus hostis
qui cumnos in cogitacionib fluctu¬
are considerat. malorum menter
qui ex auctoritate huius mundi
pręminent. ad ꝑ suasionem nr̃e
deceptionis instigat. Cumq nos
agere in firma conspexerit: ea qua¬
si forcia fauoribus extollit & qͣsi
natus masculur loquitur: dum
corrupt ores ueri ꝑ mendacium
nos excetisse gratulatur Patri
ergo masculum Natum denun¬
ciat: quando huic mundo eũ quẽ
persud serit factum in nocencię
corruptorem. de monstrat Nam
cum cui lib& peccanti ac super¬
bienti dicitur fecisti sicut uir.
Quid aliud quamnatus mascu¬
lus in mundo ꝑhibetur. Iurae
ittiq uir qui masculum nacum
munciat maledicitur : quia ip¬
so eius nuncio reꝓbum gaudiũ
nr̃i corruptoris indicatur His
ergo seiipturȩ saerȩ maledicti¬
onib discimus: quid apud bea¬
tum iob in uoce maledictionis
inquiramus. Ne quem ds̃ post
uulneri & uerbera remunerat.
ut cumq haec in p̃faciorie

Expanded text:
m annuntiat, nisi antiquus hostis, m annuntiat, nisi antiquus hostis, qui cum nos in cogitationibus fluctuare consqui ex auctoritate hujus mundi praeeminent, ad persuasionem nostrae deceptionis instigat; cumque nos agere infirma conspexerit, ea quasi fortia favoribus extollit, et quasi natos masculos loquitur, cum corruptores veritatis per mendacium nos exstitisse gratulatur? Patri ergo masculum natum denuntiat, quando huic mundo eum, quem persuaserit, factum innocentiae corruptorem demonstrat. Nam cum cuilibet peccanti ac superbienti dicitur, Fecisti sicut vir, quid aliud quam natus masculus in mundo perhibetur? Jure itaque vir, qui masculum natum nuntiat, maledicitur, quia ipso ejus nuntio reprobum gaudium nostri corruptoris indicatur. His ergo Scripturae sacrae maledictionibus discimus quid apud beatum Job in voce maledictionis inquiramus, ne quem Deus post vulnera et verba remunerat, utcunque haec quae in praefatione
Abbreviated transcription (Latin):
ore ꝓphete maledici: ut dũ fructꝰ
exarescente terra non oritur. pos¬
sessores terre sterelitatis dam no
feriantur: Quatenus ipsi male¬
dictionis sentenciam accipereñ.
quia pudse mortem regis suscipe¬
re iniquitate sua exigente me
maledictionis sentenciam uir il¬
le suscepit. qui natiu itatẽ illius
patri nunciauit : Hoc nimirum
tunto in trinsecus maiori myste¬
rio plenum est : quanto extrin¬
secus humana racione uacuum:
Nam siquid exterius racionabi¬
le forttisse sonuiss&: nequaquã
Nos ad studium interioris intel¬
lectus accender& Eo ergo nobis
plenius aliquid intur innuit.
quo foris racionabile nil ostendit.
Sienim exmatris utero hoc in mun¬
do ꝓphetti affligendus ꝓditt. na¬
tiuitatis eius Nuncius quid deli¬
antis: quid nisi ꝑ pene meritum
ueniens humani generis mutti
bilitas designatur. Et quid ꝑ
patrem illiur. nisi iste dequo nasci¬
mur mundus exprimitur : & quis
est ille uir quinatiuitatẽ nrãm pa¬

Expanded text:
ore prophetae maledici, ut dum fructus ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua exigente mermaledictionis sententiam vir ille suscepit, qui nativitatem illius patri nuntiavit? Hoc nimirum tanto intrinsecus majori mysterio plenum est, quanto extrinsecus humana ratione vacuum. Nam si quid exterius rationabile fortasse sonuisset, nequaquam nos ad studium interioris intellectus accenderet. Eo ergo nobis plenius aliquid intus innuit, quo foris rationabile nihil ostendit. Si enim ex matris suae utero hoc in mundo propheta affligendus prodiit, nativitatis ejus nuntius quid deliantis, nisi per poenae meritum veniens humani bilitas designatur? Et quid per patrem illius, nisi iste de quo nascimur mundus exprimitur? Et quis est ille vir qui nativitatem nostra
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia gelboe inter pretatur de¬
cursus. Persaul autem hunc tum
& mortuum mors nr̃i mediatoris
exprimitur: Non in merito ꝑgel¬
boe montes. suꝑba uideorum cor¬
da signantur: Quȩ dum in huius
mundi desiderus defluunt. iti
xp̃i id est uncti se morte miscue¬
runt: & quia in eis unctus rex
corporaliter moritur: ipsi ab omni
graciȩ rore siccantur: Dequib et
benedicitur : ut agri primiciarũ
esse non possint: Suꝑ bȩ quippe
hebreorum mentes primitiuos
fructus Non ferunt : quia in re¬
demptoris aduentu exparte
maxima in ꝑsidici remanenter
primordia fidei sequi noluerunt:
Sc̃a namq ecclesia in primicus
suis multitudine gencium fecun¬
dcita: uix in mundi fine iudeor
quos in uenerit suscipiet : & ex¬
trema colligens. eos quasi reliqͥ¬
as frugũ ponit Dequib nimirũ
reliquiis: esaias dicit si fuerit nu¬
merus filiorum isrł quasi arena
maris: reliquiȩ saluȩ fient. Pos¬
sunt tamen id circo gelboe monter

Expanded text:
Sed quia Gelboe interpretatur deSed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se morte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes
Abbreviated transcription (Latin):
uicus ihiant. quid alterius
uitȩ gaudia sperant: Quãttimegi
ut redemptor nr̃ ualde nrum: & ex
solo diuino mirticulo euenire posse
monstraret : apud homines in qͥd
in possibile est. apd deum autem
dant: ipsci iamlatera indicat. qđ
in eis sc̃s uir urxta litterã nildicat:
Sed siprius in sacro eloquio alia
maledicta discutimus: hoc quod
beati iob ore ꝓlatum est subtilius
in dagamus. Quid est enim quod
dauid qui retribuentibus mala ñ
reddidit: cum saul & ianatha bel¬
lo occumberent. gelboe montib
maledicens dicit. montes gelboe
Inec ros nec pluuia ueniant suꝑ uos.
Inequę sint agri primiciarum. quia
cerneret audiencium difficulta¬
te prepediri. maledicit dicens.
m aledictus uir qui ad nuncia uit
patri meo dicens: natus est tibi
puer masculus: Quid est quod mon
tes scul moriente deliquerunt.
quatenus in eis necros nec pluuia
caderet. & ab omni eos uinditatir
germine sentenciȩ sermo siccaret:

Expanded text:
vitiis inhiant, quae alterius vitiis inhiant, quae alterius vitae gaudia sperant? Quod tamen, ut Redemptor noster valde rarum, et ex solo divino miraculo evenire posse monstraret: Apud homines, inquit, hoc impossibile est, apud Deum autem dant, ipsa jam littera indicat, quod in eis sanctus vir juxta litteram nihil dicat. Sed si prius in sacro eloquio alia maledicta discutimus, hoc quod beati Job ore prolatum est, subtilius indagamus. Quid est enim, quod David, qui retribuentibus sibi mala non reddidit, cum Saul et Jonathas bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: Montes Gelboe, nec ros nec pluvia veniat super vos, neque sint agri primitiarum, quia cerneret audientium difficultate praepediri, maledicit dicens: Maledictus vir qui annuntiavit patri meo, dicens: Natus est tibi puer masculus ? Quid ergo montes Gelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret?
Abbreviated transcription (Latin):
originailis culpe nequaquã diui¬
ne cognicionis sacramenta liberas¬
sent: Qui ad huc cum quibus qui¬
escere potuiss&: ad iungit dicens:
Cum regibus & consulibus terrȩ:
qui edificant sibi solitudiner:
Quis ignoret quod reges terrȩ
ac consules eo asolitudine loti¬
gesunt: quo in numeris obsequien¬
tium cuneis constipantur: uel
quam difficile hi adrequiem
tendunt. quitam duris racio¬
num multiplicium nexibus ad¬
stringuntur: Scriptura ad ter¬
Itante queait: Iudicium duris¬
simum: in his qui prȩ sunt fiet
Et in euangelio ueritas dicit:
Cui multum datum est: multũ
quȩritur ab eo Qui adhuc quor
in eadem requie socios habuis¬
set : in sinuat dicenr Aut cum
principibus qui possident aurõ.
& replent domos suas argento
Rarum ualde est ut qui possidens¬
aurum. ad requiem tendant. Dã
ꝑ sem& ipsam ueritas dicat Dif¬
ficile qui pecunias habent: idd¬
trabunt in regnum caelorum:
Ham qui hic multiplicandis di¬

Expanded text:
originalis culpae 103 nequaquam divioriginalis culpae 103 nequaquam divinae cognitionis sacramenta liberassent? Qui adhuc cum quibus quiescere potuisset, adjungit dicens: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines. Quis ignoret quod reges terrae ac consules eo a solitudine longe sunt, quo innumeris obsequentium cuncis constipantur? Vel quam difficile hi ad requiem tendunt, qui tam duris rationum multiplicium nexibus astringuntur? Scriptura attestante, quae ait: Judicium durissimum in his qui praesunt fiet . Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Qui adhuc quos in eadem requie socios habuisset, insinuat dicens: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento. Rarum valde est ut qui aurum possident, ad requiem tendant, dum per semetipsam Veritas dicat: Difficile, qui pecunias habent, intrabunt in regnum coelorum . Nam qui hic multiplicandis di
Abbreviated transcription (Latin):
quid si egressus exutero statim
perisset: retribucionis meritum
ex hac ipsa ꝑdicione concipe¬
ret: Num quid eterna requie.
abortiui ꝑ fruuntur: Quis quis
enim regeneracionis unda non
soluitur: reatu primi uinculi
ligatus tenetur Quod uero
apud nos ualet aque baptisma¬
tis : hoc egit apud ueterer. uel
ꝓ paruulis sola fides. uel ꝓmai¬
oribus sola uirtus sacrificii : uel
prohis qui ex abrahȩ stirpe pro¬
dierant. misterium circum cisi¬
onis Nam quia unus quisq cũ
primi parentis culpa concipitur:
Prophetti testatur dicens Ecce
enim in iniquittitibus conceptꝰ
sum: Quici hisquem salutis un¬
da noudiluit originalis culpȩ
supplicia non amittit : apte ꝑsem&¬
ipsam uerittis ꝑ hib& dicens Nisi
quirentitus fuerit exaquai & sp̃uscõ
non habebit uitam aeternam:
Quid est ergo qđ in urlua mor¬
tuumse fuisse desideret. &e potu¬
isse sequi escere eiusdem mortis
beneficis speret. dum constet
quod nequa quam eum requies
uitȩ sus ciperet: sireatum illum

Expanded text:
quid si egressus ex utero statim periisset, retributionis meritum ex hac ipsa perditione conciperet? Nunquid aeterna requie abortivi perfruuntur? Quisquis enim regenerationis unda non solvitur, reatu primi vinculi ligatus tenetur. Quod vero apud nos valet aqua baptismatis, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierant, mysterium circumcisionis. Nam quia unusquisque cum primi parentis culpa concipitur, Propheta testatur, dicens: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum . Et quia is quem salutis unda non diluit, originalis culpae supplicia non amittit, aperte per semetipsam Veritas perhibet, dicens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non habebit vitam aeternam . Quid est ergo quod in vulva se mortuum fuisse desiderat, et potuisse se quiescere ejusdem mortis beneficiis sperat, dum constet quod nequaquam eum requies vitae susciperet, si a reatu illum
Abbreviated transcription (Latin):
est nequaquam nunc sture potu¬
issa : Modus quippe est tempo¬
ris: ut sttitum non habeat manslo¬
nis Quia enim peruentura ten¬
dit adesse: semꝑ ex presenti festi¬
nat non esse Qur enim uirtan¬
tus malediceret rei: qũa nequa¬
quam subsistere Non ignoraret:
Sed fortusse aliquis dicat. quod
exeo pondus uirtutis eiꝰ aspicit᷑:
quia tribulcicione commotus. illi
rei maledictum in rogat : que
constat quod minime subsistat
Sed hoc cicius ꝑspecta racio der¬
truit: quia si sub sistebat res cui
malediceret: ꝑ niciosum male¬
dictum in tulit: Si autem non
sub sistebat : otiosum: Quisquis.
uero eius spũ plenus ẽ quiait
omne uerbum otiosum quod lo¬
cuti fuerint hominer reddent
otiosa ad mittere. sicut & iam
perniciosa formidat Cui adhue
sentenciȩ ad uingitur Dies ille
uertatur in tenebras. non requi¬
rat eum ds̃ desuper. & non ilus

Expanded text:
est nequaquam tunc stare potuest nequaquam tunc stare potuisse? Modus quippe est temporis, ut statum non habeat mansionis. Quia enim per ventura tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. Cur ergo vir tantus malediceret rei, quam nequaquam subsistere non ignoraret? Sed fortasse aliquis dicat, quod ex eo pondus virtutis ejus aspicitur, quia tribulatione commotus, illi rei maledictum 102 irrogat quae constat quod minime subsistat. Sed hoc citius perspecta ratio destruit, quia si subsistebat res cui malediceret, perniciosum maledictum intulit: si autem non subsistebat, otiosum. Quisquis vero ejus spiritu plenus est, qui ait: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, rationem otiosa admittere, sicut etiam perniciosa formidat. Cui adhuc sententiae adjungitur: Dies ille vertatur in tenebras, non requirat eum Deus desuper, et non s
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Que nimirum ueritatis in¬
telligencia cum ꝑcordis humi¬
littitem quȩ ritur: legendi assi¬
duitate penetratur Sicut enĩ
ignotorum hominum facier cer¬
nimus & corda nescimus. sedsi
familiari eis loquutione con iun¬
gimur: usu conloquii eorum &¬
iam cogitaciones indagamus.
ita cum in sacro eloquio sola is¬
toria aspicitur : nihil aliud quã
facies uidetur Sedsi huic as¬
siduo usu con iungimur: eiur
nimirum mentem quasi excor¬
loqutionis familiaritate pene¬
tramus Dum alia exaluis colli¬
gimus . facile in eiur uerbis ag¬
noscimus. aliud esse quod inti¬
mat : aliud quod sonat: Tanto
autẽ quisq. Noticiȩ illius extra¬
neus redditur: quanto in sola
quod beatus iob diei suo maledi¬
xisse describitur dicens. ꝑ eat
dies inqua natussum : & nox in qua
dictum est conceptus est homo.
si sup ficie tenus attenditur qͥđ
Iñ uerbis rep̃hensibilius inuenit᷑.
Quis autẽ nesciat diem quonatur

Expanded text:
tur? quae nimirum veritatis intur? quae nimirum veritatis intelligentia cum per cordis humilitatem quaeritur, legendi assiduitate penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; Ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur: sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in sola quod beatus Job diei suo maledixisse describitur dicens: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo, si superficie tenus attenditur, quid his verbis reprehensibilius invenitur? Quis autem nesciat, diem in quo natus
Abbreviated transcription (Latin):
UITEXTUM CODISIDERAT¬
& sensum sacre locuti¬
onis ignorat: Non
tam se erudicione
instruit. quã
ãbiguitate con fudit Quinan¬
num quam sibi littere uerba con¬
tra dicunt: seddum asemet ipsis
ꝑ contrariectitem dissident.
lectorem ad intellegenciam ue¬
ritatis mittunt Quid est enim
quod salomon ait. Melius est
manducare & bibere: & non lon¬
ge post subicit. meliusestore
ad domum luctur quã addomũ
conuuui. Curluctum conuiuiis pre¬
tulit : qui prius esum potumq lau¬
dauit : Sienuim ꝑ lectonem bonũ
est comedere & bibere: procul du¬
bio esse melius debet ad domum
gcuidii : quam addomum lamenti
ꝓ perare. Hinc est qđ iterum dicit:
Letare uiuenis in ad olescencia tua:
Et paulo post subicit. Ad olescencia
enim & uoluptas uana sunt: Quid
est quod uel prius rephendenda p̃¬
cepit. uel post prȩcepta repre hen¬
dit: nisi quod ipsis littere uerbir
in nuit. ut qui difficultatẽ ex¬
teriuis patitur. ueritatis intelli¬
genciam consideret quam sequa¬

Expanded text:
ui textum considerat, et sensum sacrae locutionis ignorat, non tam se eruditione instruit, quam ambiguitate confundit, quia nonnunquam sibi litterae verba contradicunt; sed dum a semetipsis per cotrarietatem dissident, lectorem ad intelligentiam veritatis mittunt. Quid enim est quod Salomon ait: Melius est comedere et bibere ; et non longe post subjicit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii ? Cur luctum convivio praetulit, qui prius esum potumque laudavit? Si enim per electionem bonum est comedere et bibere, procul dubio esse melius debet ad domum gaudii, quam ad domum lamenti properare. Hinc est quod iterum dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subjicit: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Quid est hoc quod vel prius reprehendenda praecipit, vel post praecepta reprehendit, nisi quod ipsis litterae verbis innuit, ut qui difficultatem exterius patitur, veritatis intelligentiam consideret, quam sequa