comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subuirides & corintee ad ęxis similitudi¬
nem media secante flaminea uena. Sideri¬
tis ã contemplatione ferri nichil dissonat
In maleficiis quoqͦ modo si inferat᷑. disco¬
dias gxcitat. Ideus dactilus ex insula cre¬
ta est. ferrei colous: causa noĩs eius. qͥa
pollicem humanũ expͥmit. Ethy opicus
ferrei colors est. Qui dum terit᷑: ingrũ
sucum emittit. Amilantius in eufrate al¬
ueo legitur. ꝓ connexione marmori simi¬
lis. medio coloie glauco. ueluti oculi pu¬
pilla internitens. Arabica ex patria dic¬
ta. aspectu ęburnea est. Euestitis spe¬
culi naturam habet: in reddendis yma¬
ginib quamqͣm rutilet. Eeꝑimentum
frigeret. aut si soli opposita aridam mate¬
riam accendat. Nascitur i corico. Ostraci¬
tes lapidosiis colore testatio durior altera
acati similis ⁊ nisi quod acates politura
pinguescit. Duriou tunta mnest uis: ut
aliȩ genimȩ sculpant᷑ fragmnentis eius
Glossa petra similis est lingue humane:

Expanded text:
subvirides et Corinthiae aeris similitudisubvirides et Corinthiae aeris similitudine, mediam secante flammea vena. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat. In maleficiis quoquo modo inferatur discordias excitat. Idaeus dactylus ex insula Creta est, ferrei coloris. Causa nominis eius quia pollicem humanum exprimit. Aethiopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum succum emittit. 14. Zmilaces in Euphratis alveo legitur Proconesio marmori similis, medio 282 colore glauco, veluti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta, aspectu eburnea est. 15. Hephaestistes speculi naturam habet, in reddendis imaginibus, quanquam rutilet: experimentum frigeret, aut si soli opposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. 16. Ostracites lapidosus, colore testaceo, durior. Altera achati similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duriori tanta inest vis, ut aliae gemmae scalpantur fragmentis ejus. 17. Clossopetra similis est linguae humanae,
Abbreviated transcription (Latin):
ro: s in colorem electri uergens. Ilatuti¬
no tantum aspectu iocundꝰ. rapacissimus
ignium: & si iuxta fuerit. celerrime ar¬
descens. Crisolamsis ex auro & igne uocata
Aurea est enim die. & noctu ignea. Hunc
ehyopia gignut. Ammocrisus arenis & au¬
ro intermixtus: nunc bractearũ nunc
pulueris habet quadrulas. Gignit᷑ in ꝑfida.
Leocrisus colore aureo⁊ ircerueniente can
la gigiit᷑ in india: ubi formicȩ eruunt
aurum. Est aut̃ auro similis. & habet
naturã magnetis: nͥ quod augere aurũ
tradit᷑. unde & nuncupat᷑. Argirites.
similis argento: habens stigniata aurea.
Audrocdama argenti nitorẽ habet⁊ & pe¬
ue adamans quadrata semꝑ tesseris. Ma¬
gi putant nomen impositũ ab eo qͦd ani¬
moꝵ impetus uel iracundias domare. &
refrenare dicat᷑. si credimꝰ. Gĩgnit᷑ in ma¬
ri rubro. Calcitis colous aurei est. Calco¬
fanus nigra est: s lapidi illisa eris tin¬
nitũ reddit. Balemĩtis duo sunt genera:

Expanded text:
ro, sed in colorem electri vergens, matutiro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo genera sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
draconib amputant. Audaces enim uiri
explorant draconum specus: spargunt
ibi granuna medicata ad inettandum
draconum soporẽ. atq ita sompno sopitis
capita desecant. & geminas detrahunt.
Sunt autẽ cancore tͣnslucido. Usu earũ
orientis reges p̾cipue głant᷑. Crisoptasius
ȩthyopicꝰ est. quẽ lapidem lux celat: ꝓ¬
dit obscuritas. Nocte enim igneus est:
die aureus. Fogites ex ꝑsicda est: osten¬
tans iutra se quasi flaminas estuantes:
quȩ ñ exeant. Sirtites uocata. qm inlit¬
tore sirtium pͥmum inuenta est in parte
lucanie. Color huiꝰ croceꝰ⁊ intus stellas
continens languidas. & sub nubilo reni¬
tentes. Ermiscion inter gratissimas aspi¬
citur: ex igneo colore radians auro. por
genera ex specie metalloꝵ. uel lapictũ
cognomiinata. Erisopis. aurũ tantũ ui¬
detur. ẽẽ. Srisolitus auro similis est:
cum marini colous smmilitudine. hunc
ethyopia gignit. Criselectrus similis au¬

Expanded text:
draconibus amputant. Audaces enim viri draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. Syrtitis vocata quoniam in litore Syrtium inventa primum est. In parte Lucaniae color huius croceus, intus stellas continens languidas, et sub nubilo renitentes. Hormiscion inter gratissimas aspicitur, ex igneo colore radians auro portaemmarum genera ex specie metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis au
Abbreviated transcription (Latin):
geuere ardentiũ est: appellata a lucerna¬
rũ flagrantia. Gignit᷑ in multis locis: s
ꝓbatissima apud indos. Qdam eam remis¬
siorem carbunculo ẽẽ dixerunt. Nuiꝰ du¬
plex facies. Una quȩ purpura radidit: al¬
tera quȩ cocci rubore. A sole excalefacta
aut digitoꝵ atcritu paleas & cartarũ fila
ad se raꝑe dicit᷑. Sculpturis resistit. Hȩc
si qͣncto sculpta est. dum signa impͥmit qͦsi
quodam animali morsu partẽ cerȩ retentat.
Genera eiꝰ quatuor. Carcedonia. hoc qͣd & lig¬
mis facere dicit᷑ : quamqͣm multũ uilior pre¬
dictis. Nascitur apud nasamonas. Imbre ut
ferunt diuino inuenit᷑: ad reꝑcussum ple¬
nȩ lunȩ. Omĩa autẽ genera sculpturȩ resis¬
tunt. Alabandina dicta. ab alabanda asiȩ
regione. Cuiꝰ color ad calcedoniũ uadit s
rarus. Uracontites ex cȩrebro draconis eru¬
itur. Quȩ uisi uiuenti abscisa fuerit: non
ingeminescit. Uncde eam magi dormientib

Expanded text:
genere ardentium est, appellata a lucernagenere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ cristallina specie magnitudine
fabȩ. Hec in certaminib inuictos fieri
magruolunt: si credimꝰ. Tnidros ab a¬
carbunculus habet. Carbunculus aut̃
dictus. quod sit ignitꝰ ut carbo. Cuiꝰ ful¬
gor nec nocte uincit᷑. Lucet enim in te¬
nebris : adeo. ut flaminas ad oculos ui¬
bret. Genera eiꝰ duocdecim: s p̾stantioreᷤᷤ
qui uident᷑ fulgere. & ueluti ignẽ ef¬
funcdere. Carbunculus aut̃ grece antꝰx
dicitur. Gignitur in libia apud trogo¬
ditas. Antracitis uocatus quod sit & ipse
coloris ignei ut carbunculus: s candida
uena precinctꝰ. suius ꝓpriũ est: quod iac¬
tatus igni uelut inter mortuos extingui¬
tur. At contra aquis ꝑfusus exardescit.
Sandasirꝰ nascit᷑ in indis loco ensdem noĩs:
species eius quod ueluti intra lucido igne
intus fulgentes aureȩ gutte constar. Iut̃
omnes. quantꝰ numerus stellarũ accedit.
tanto & precium accedere. Ligisis ex eodẽ

Expanded text:
invenitur, crystallina specie, magnitudine invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab acarbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem effundere. Carbunculus autem Graece ἄνθραξ dicitur. Gignitur in Libya apud Trogodytas. Anthracitis vocatus quod sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed candida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
etiam in ignes posita. manere suũ frigꝰ.
Ceraunioꝵ duo genera sunt: unum qͣmꝰ
germania mitcit. cristallini simile. splen¬
dore tamen ceruleo: & si sub diuo positũ
fuerit. fulgorem rapit syderũ. Cerauni¬
um alterũ s spania inlusitanis littoribus
gignit: ouicolor piropo rubenti. & quali¬
tas ut ignis. Hec aduersꝰ uim fulgurũ
opitulari fert᷑. si credimꝰ. Dicta autẽ ce¬
raunia: qm̃ alibi non inuenit᷑. qͣm in lo¬
co fulmine icto ꝓximo. Grece enĩ fulmen
cẽraunos dicitũr. Iris apud arabiã in
mari rubro nascit᷑. coloris cristallimi sex¬
angulata. dicta ex argumento iris. Nã
sub tecto ꝑcussa sole. species & colores ar¬
cus celestis in ꝓximos parietes imitat᷑.
Astrion ex incłia est: cristallo ꝓpinqͥ. In cuiꝰ
ceutro stella lucec ⁊ fulgore lune plene.
Sumpsit autem nom̃. qͦd astris opposita.
fulgorem rapit. ac egerit. Electria. qͥsi
ã lectoria. In uentriculis enĩ gallinaciis

Expanded text:
Etiam in ignes posita manere suum frigus. Etiam in ignes posita manere suum frigus. Cerauniorum duo genera sunt. Unum, quod Germania mittit, crystallini simile, splendet tamen caeruleo, et si sub divo positum fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Iris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis
Abbreviated transcription (Latin):
pati pocest. Adamans indicꝰ auyis pan¬
uus & indecorꝰ ferrugineũ habens co¬
lorem. & splendorem cristalli. misqͣm
aut̃ ultra magnitudinem nuelei a¬
bellani reꝑtus. Hic nulli cedit. ma¬
teriȩ. nec ferro quidẽ nec igni nec
unqͣm incalescit. Uncde & nom̃ uter¬
pretatione greca indomita iuiꝰ accepit
Sed dum sit inuictus ferri. ignisq contẽp¬
tor. hircino rumpit᷑ sanguine recenti et
calido maceratꝰ⁊ sicq multis ictib ferri
ꝑfrangitur. Cuiꝰ fraginentis sculptores ꝓ
gemmis insigniendis ꝑforandisq utunt᷑.¬
Hic autem dissidet cũ magnete lapide. in
tantũ. ut urxta positus ferrũ non pati¬
atur abstrai ã magnete: aut si ad motꝰ
magnes comp̃henderẽt. rapiat atq ati¬
ferat. Fertur quoq in electri similitudi¬
ne uenena dep̃hendere. metꝰ uanos ex¬
pellere. maleficis resistere arcib. Gene¬
ra eiꝰ sex. Casatia grandinũ & candorem
& figuram adamantine cluriciȩ habet:

Expanded text:
pati potest. Adamans Indicus lapis parpati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen interpretatione GrSed dum sit invictus, ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti, et calido maceratur, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cujus fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera eius sex. Chalazias grandinum et candorem et figuram adamantinae duritiae habet.
Abbreviated transcription (Latin):
adoptauit. Nam tã diuersis uotis sparsꝰ
est: ut sexaginta gemmarũ colores in par
uo orbieulo eiꝰ deprehendant᷑. Aascitur
aut̃ in libia apud trogoditas murrina
apud parthos gignit᷑: s precipua in ger¬
mania. Humorem sub terra putant calore
densatũ : unde & nomen sumpsit. Uarietas
eiꝰ inpurpurã. caudoremq & ignem : cũ
quib dam coloribꝰ. reꝑcrissus. quales in cȩ
lesti arcu spectant᷑. Cuiꝰ contraria causa
cristallum facit: gelu uebementior ꝯcreto.
& a quosus colore tradit᷑: quod npe sit
greci dederunt. Gignitur autẽ in asia &
cypro. maxime in septentͥonũ alpibus:
ubi uec estate sol feruentissimꝰ inuenitur.
Icleoq ipsa diuturna & annosa cluricia
recidit hanc speciem quȩ cristallus dicit᷑.
H ic oppositus radiis solis. adeo raꝑit flam¬
mam: ut amdisissimgii s ul foliis ig¬
uem p̃beat. Ustis ei sciamrad pocula
destinat᷑. ilichil autẽ atirud Nifrogidũ

Expanded text:
adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est, ut sexaginta gemmarum colores in parvo ejus orbiculo deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Troglodytas. 6. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Germania, humorem sub terra putant calore densatum unde et nomen sumpsit. Varietas ejus in purpuram candoremque et ignem cum quodam colorum relesti arcu spectantur. Cuius contraria causa crystallum facit, gelu vehementiori concret aquosus colore dicitur, quod nix sit et nomen ei Graeci dederunt. Gignitur autem in Asia, et Cypro, et maxime in septentrionum Alpibus, ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur. Ideoque ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem qua crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis, adeo ramam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum
Abbreviated transcription (Latin):
croccũ. Diniosia nigra: mixtis rubentibꝰ
notis. Exaqua trita. uinũ flagrat.. &¬
odore suo ebrietati resistere putat᷑. Piri¬
tis uigra quidem. s attrita digitos adurit.
& nomuinatus. Olea barbari noĩs ex ful¬
uto & ingro. uiridiq & candido est. Mitͥ¬
dax sole ꝑcussa colorib micat uariis.
Tignit᷑ in ꝑside. Droselitus uariꝰ noĩs cau¬
sa quia si ad ignem applicet᷑. uelut su¬
dorem mittit. Obpalus. distinctus di¬
uersarũ colore gemiar ũ. Est enĩ ieo
carbunculi tenuior ignis. ametisti fulgens
purpura. smaragdi niceus uiriditas᷑. &
euucta pariter sub quadam uarietate lu¬
centia. Nomen habet ex patria: sola enĩ
eum parturit india. Pontice a ponto di¬
cuntur. Genere diuerso: nunc sauguine¬
is. nunc auratis guttis micantes. Aliȩ ha¬
bentes stellas. alie longis coloꝵ ductibus¬
liueate. Exocontalitus in parua magnitu¬
dine multi colores: undͣ & hoc sibi nom̃

Expanded text:
ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurit. et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis cololineatae. 5. Hexecontalithus in parva magnitudine multicolor, unde et hoc nomen sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cingit uigram. ẽ medio aureo fulgore lu¬
ccntẽ: & ꝓpter speciem assirioꝵ regi belo
dicatam: unde & appellatam. Tpimelas di¬
citur. cũ in canctida gemina suꝑne nigri¬
gat color. Unde & nomen habet. Gbenꝰ spe¬
ciosa & candida: qua aurifices aurũ poli
albos: iunctos & uariatos. similis ematiti.
Magi suffultu earũ si credit᷑ tempestates au̾¬
tunt : flumina sistunt. Absinctos nigra &
ponderosa: distincta uenis rubentibꝰ. Hȩc
excalefacta igni. septem dieb caloren tenet
gyptilla nigra est radice. cerulea facie. ex
egrpto ubi nascit᷑ uocata. Media nigra est:
a medea illa fabulose inuenta. Babet ue¬
nas aerii coloris: sudorem reddit croci
saporem uini. Negentana ytalica gẽma
est. ab eis reꝑta: nigra facie. albis utter
quolibet colore secaute ꝑ medias. Ueneris
crines nigerrimi uitoris continens inse
speciem rufi crinis. Tricuus ex affrica
uigra ẽ: s tres sucos reddit: ab radice
nigrum. ẽ medio sanguineũ. ẽ summo

Expanded text:
cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliualbos junctos, et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestates avertunt, flumina sistunt. 2. Apsyctos nigra, et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. 3. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur vocata. 274 4. Medea nigra est, a Medea illa fabulosa inventa. Habet venas aerii saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermquemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo
Abbreviated transcription (Latin):
rosa est ꝓͦducta oratio & a lege metri
soluta. ꝓ sum enimantiqͥ ꝓduc̃tum di¬
cebant & rectum. Ynde ait uarro apud̃
plautum: ꝓsis lectis significari rectis. Un¬
de ȩtiam quȩ ñ est ꝑflexa numero. s rec̾ta
ꝓsa oratio dicitur ⁊ in rectum ꝓducendo.
Ilii ꝓsam aiunt dictam ab eo qͥđ sit ꝓfusa:
uel ab eo qͦd spaciosis ꝓruat & excurrat.
nullo sͥ termino prefinito. Preterea tam
apud grecos qͣm apud latinos longe anti¬
quiorem curã fuisse carminũ qͣm prosȩ.
Omnia enim priꝰ uersib ꝯdebant᷑. ꝓse au¬
tem stucdiũ sero uiguit: Primꝰ apud grecoᷤ
ferẽcides syrꝰ soluta oratione scripsit. Apd̃

Expanded text:
rosa est producta oratio, et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant, et rectum. Unde ait Varro apud Plautum prosis lectis significare rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo quod sit profusa, vel ab eo quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. 2. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum, quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur, prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecy des Syrius soluta orat
Abbreviated transcription (Latin):
disputat. H ec a suꝑiorib icleo differt:
quod illa singillatim dici possunt: hec
nisi connexe dici ñ possunt. Quod genꝰ
quartũ apud dialeticos multũ habet
conflictum: & appellatur ab eis ualde
oppositum. siquid̃ & terciũ ñ recipit.
am ex illis quȩdam habere terciũ posst̃
ut in contrariis cancdiclum & nigrũ:
tercium eiꝰ nec candidum nec nigrũ.
ied fuscum uel pallidũ. In relatiuis qͦ
et multa. & pauca: terciũ tius. nec mul¬
ta. nec pauca: s mediocria. In habitu uł
orbatione. ut uisio & cecitas: tercium eiꝰ
nec cecitas. nec uisio. s luppitudo. Hic ergo
legit. ñ legit : tercium nichil habet.¬

Expanded text:
disputat. Haec a superioribus ideo differt, disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. am ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non legit: tertium nihil habet.
Abbreviated transcription (Latin):
sit cui opponitur. Sic & parũ opponit᷑
magno: ut id ipsum parum ad magnũ
cui opponit᷑ sit parum. Nam suꝑiora
quȩ dicunt᷑ contraria ita sibi opponun¬
tur ⁊ ut eoꝵ ñ sint quibꝰ opponuntur.
nec ad ea quocumq modo referantur.
Siquidem iniquitas iusticiȩ ita contraria
est. ut ñ eiusdem iusticie iniquitas sit.
aut acd illam sit iniquitas. Tercium ge¬
nus est oppositoꝵ habitus uł orbatio.
Quod genus cicero priuationẽ uocat:
qua ostendit aliquid quempiã habu¬
isse uncde priuatus est. Suius species
sunt tres. Quarum pͥma est in re. sccl̃a
in loco: tertia in tempore congruo. In re:
ut cecitas. uisio. In loco cecitatis & uisio¬
nis : in oculis locus est. In tempore con¬
gruo: ut infantem ñ dicere sine denti¬
bus eum cui dentes adhuc etas parua
negauit. Non enim est priuatꝰ dentibus
quos nondũ habuit. Quartum uero ge¬
nus ex confirmatione & negatione oppo¬
nitur : ut socrates disputat socrates ñ

Expanded text:
sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur magno, ita ut ipsud parvum ad magnum, cui opponitur, sit parvum. Nam superiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus opponuntur, nec ad ea quocumque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut caecitas visio. In loco, ut caecitatis et visionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrariȩ sibi opponuntur. sine qͥuibꝰ oppo¬
Quod genus in tres species diuidit᷑. Nam
sunt quȩdam eius quȩ medium habenł:
& sunt quȩdã quȩ sine medio sunt. &
quȩdam sunt quȩ habent mediũ. & ta¬
men sine nomine sunt: nisi utrumq ei
uocabulum creet. Candidum & nigrũ
habent medium: quia inter eos sepe co¬
lor pallicdus uel fuscus inuenit᷑. Sine me¬
dio sunt. quociens unũ de duobꝰ accidit:
ut sanitas uel infirmitas. Hoꝵ nichil ẽ
medium. Ea autẽ quoꝵ media sine no¬
mine sunt. ut felix infelix medium ha¬
bent ñ felix. Scd̾m genus est relatiuo¬
rum que tta sibi opponunt᷑: ut ad se
conferant: sicut duplum simplũ. Hoc
solum oppositoꝵ genus ad se refertur.
Non enim est maius. nisi ad minꝰ refera¬
tur : & simplum. nͥ ad duplum. Nam
relatiuum relatiuo ita opponit᷑: ut ħ
um enim opponitur duplo: eiusq clupli
medium est. S ita illi opponitur: ut eiꝰ

Expanded text:
contrarie sibi opponuntur, ut contrarie sibi opponuntur, ut Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur ut hoc um enim opponitur duplo, eiusque dupli medium est, sed ita illi opponitur ut eius
Abbreviated transcription (Latin):
est topica oratoribꝰ dialeticis. poetis. & ui¬
ris ꝑitis. cõmuniter quidẽ argumenta
prestare. S quando aliquid specialiter
ꝓbant: ad rechores poetas. iurisq ꝑitos
ꝑtinet. Quando uero generalit disputãt.
ad phylosophos attinere manifestũ est.
Mirabile plane genus oꝑis. in usum potuis¬
se colligi: quicquid mobilitas ac uarietas
humanȩ mentis in sensibus exquirendis
ꝑ diuersas causas poterat inuenire. con¬
clusum liberum ac uoluntariũ intellec¬
tum. Nam quocumq se uerterit quascũq
cogitationes intrauerit: in aliqͥd eoꝵ quȩ
predicta sunt necesse est cadat ingeniũ.
mena id est opposita uocat: ꝓpter quod sͥ
uelut ex aduerso uident᷑ obsistere ut
contraria. Nec tamen omnia que oppo¬
nuntur sibi contraria sunt: s omnia a
contrario opposita sunt. Primum genꝰ est
contrarioꝵ quod iuxta ciceronũ sententi¬
am diuersum uocat᷑: ꝓ eo quod tantum

Expanded text:
est Topica oratoribus, Dialecticis, poetis et iuest Topica oratoribus, Dialecticis, poetis et iurisperitis communiter quidem argumenta praestare; sed quando aliquid specialiter probant, ad Rhetores, poetas, iurisperitosque pertinent; quando vero generaliter disputant, ad philosophos attinere manifestum est. Mirabile plane genus operis, in unum potuisse colligi, quidquid mobilitas ac varietas humanae mentis in sensibus exquirendis per diversas causas poterat invenire, conclusum liberum ac voluntarium intellectum. Nam quocumque se verterit, quascumque cogitationes intraverit, in aliquid eorum, quae praedicta sunt, necesse est cadat ingenium. κείμενα, id est opposita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius ergo suꝑior modus qui est ex tempo¬
ribus: in octo species diriuat᷑. Prima inge
nio. sccla opibus. tercia etate. quarta fortu¬
na. quinta ex arte sexta usu. septima ne¬
cessitate. octaua concursione fortuitoꝵ.
Testimonium omne est. quod ab aliqua
externa re sumit᷑. ad faciendam fidem.
ꝑ sona ñ qualiscumq est: quȩ testimonii
pondus habet ad faciendam fidẽ: s moꝵ
ꝓbitate debet. ẽẽ. laudabilis. Nature auc¬
toritas est : quȩ maxima uirtute consistit.
Testimonia multa sunt: quȩ afferunt au¬
ctoritatẽ. id est ingenium. opes. etas. for¬
tuna. ars. usus. necessitas. & concursio rerũ
fortuitarũ. A dictis factisq maioꝵ peti¬
tur fides : cum pͥscoꝵ dicta facta q me¬
morantur: A tormentis fides prebetur :
post quȩ nemo credit᷑ uelle mentiri. Ea
uero quȩ tractant᷑ in tempore: qͥa suis
nominibus plana sunt: definitione non
indigent. Memoriȩ quoq condendum

Expanded text:
Tertius ergo superior modus, qui est ex tempoTertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. nio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimonia multa sunt quae adferant auctoritatem: id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas et concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur velle mentiri. Ea vero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitionem non indigent. Memoriae quoque condendum
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. quin omnem hesꝑiam penitꝰ sua
sub iuga mittant. A causis argumentũ
est. quando consuetudine cõmuni res
quȩ tractatur. fieri potuisse conuincit᷑:
ut terenciꝰ. Ego ñ nichil ueritus sum
dudum abs te cauere ne faceres. quod
uulgus seruoꝵ solet dolis: ut me de¬
luderes. Ab effectis arguinentũ est:
cum ex his quȩ facta sunt aliqͥd app¬
batur : ut uirgilius. Degeneres anĩmos
timor arguit. A comparatione argum̃¬
tum est : quando ꝑ collationẽ ꝑsonarũ
siue causarum sententiȩ ratio sub un
nos aliquid contra rutulos innuisse ne¬
fandum est. Item argumenta quȩ du
cuntur extͥnsecus. quȩ greci tegnos id
est artis exꝑtes uocant. ut est testimo¬
nium: testimonioͣ uero constaͬre. Hȩc di¬
uiditur in quinq modis. Primꝰ ex ꝑsona.
secundꝰ ex naturȩ aucꝰtoritate. tercius
ex temporibꝰ auctoritatũ. quartus ex
dictis. factisq maloꝵ: qͥntus ex torm̃tis.

Expanded text:
dunt, quis omnem Hesperiam penitus sua dunt, quis omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant. est, quando ex consuetudine communi res quae tractatur, fieri potuisse convincitur; ut in Terentio: Ego nonnihil veritus sum dudum abs te, Dave, ne faceres Quod vulgus servorum solet, dolis ut me deluderes. Ab cum ex his quae facta sunt, aliquid approbatur, ut Virgilius : Degenetimor arguit. A conparatione argumentum est, quando per conlationem personarum sive causarum sententiae ratio sub inpnos aliquid contra Rutulos iuvisse nefandum est? cuntur extrinsecus, que Greci tegnos, id est artis expertes vocant, ut est testimonium. Testimonium vero constat ex re, ac dividitur quinque modis; primo ex persona, secundo ex nature auctoritate, tertio ex temporibus auctoritatum, quarto dictis factisque maiorum, quinto ex tormentis.
Abbreviated transcription (Latin):
tra: torserit in rutilos. steteruntq in
corpore graium yliacis campis. & diffe¬
rentia argumentum . ẽ. quando ꝑ dif.¬
ferentiam aliqua separant᷑: ut uirgłs.
Non diomedis tquos. nec currũ cernis
achillis. A contrariis argumentũ dr
qͣndo res discrepantes sibimet opponum
tur: ut uirgiluis. Mortali ne manu
factȩ inmortale carine. fas habeant cer¬
tusꝙ incerta ꝑicula lustres eneas. a¬
consequentibꝰ argumentũ dicit᷑. quando
positam rem aliquid in euitabilit̾ conse¬
quit᷑ : ut uirgilius. Non ea uis animo.
nec tanta suꝑbia uictis. eb antecectentibꝰ
argumentũ est. qndo aliqua ex his quȩ
prius gesta sunt. comꝓbantur: ut cicero
ꝓ milone. Cum ñ dubitauerit aꝑire id
quod cogitauerit : uos potestis dubitare
quid fecerit. A repugnantibꝰ argumen¬
tum est. quando illud qͦd obicitur. ali¬
qua contrarietate destruit᷑: ut cicero.
s honore amplissimo ditatus: domi te in¬

Expanded text:
tra Torserit in Rutulos, steterintque in tra Torserit in Rutulos, steterintque in corpore Grajum Iliacis campis. A differentia argumentum ducitur, quando per differentiam aliquae res separantur; Virgilius: Non Diomedis equos, nec currum cernis Achillis. A contrariis argumentum sumitur, quando res disctur, ut Virgilius: Mortaline manu factae immortale carinae Fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas? consequentibus argumentum ducitur, quando positam rem aliquid in evitabiliter consequitur, ut Virgilius: Non ea vis animo, nec tanta superbia victis. Ab antecedentibus argumentum est quando aliqua ex iis quae prius gesta sunt comprobantur, ut Cicero pro Milone: Cum non dubitaverit aperire quid cogitaverit, vos potestis dubiquid fecerit? A repugnantibus argumentum est, quando illud, quod obicitur, aliqua contrarietate destruitur, ut CiceroDsed honore amplissimo ditatus, domi te in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ in re defendit. A nota est argu¬
mentũ : cum ex sui nominis argumen¬
to aliquo elicitur. ut cicero. Consule
inquam querebam. quẽ in isto maiali
inuenire ñ poteram. Effecta argum̃¬
ta sunt : que quodammͦ ex rebus ali¬
is tracta noscunt᷑. Sunt autẽ nume¬
ro quatuordecim. id est primũ a con¬
iugatis. argumentum est cũ declinat᷑
a nomine. & fit uerbum : ut cicero. uer¬
rem dicit euersisse ꝓuinciam. uł nom̃ aͥ
uerbo. cum latrocinari dicit᷑. Latro no¬
men est a noĩe. Terenciꝰ. inceptio est
amentiũ. aut amantiũ. dum mͦ distet
unuis appellationis postremitas in alia
uocis declinatione formata. Scd̃m argu¬
mentum a genere est: cum de eodem
genere sententia dicit᷑⁊ ut uirgilius.
Uarium & mutabile semꝑ femina ler¬
cium ab specie argumentũ est: cũ ge¬
nerali questioni ficdem species facit: ut
at ñ sic phrigius penetrat lacedemona
pastor. A simili argumentũ est: qͣndo

Expanded text:
tum esse jure defendit. 4. A nota est argutum esse jure defendit. 4. A nota est argumentum, cum ex vi nominis argumentum aliquod elicitur, ut Cicero: Consulem, inquit, quaerebam, quem in isto majali invenire non poteram. 5. Affecta argumenta sunt quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur. Sunt autem numero quatuordecim, id est: primum a conjugatis argumentum est, cum declinatur a nomine, et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen a verbo, cum latrocinari dicitur latro. Nomen est a nomine; Terentius: Inceptio est amentium, haud amantium, dummodo distet unius appellationis postremitas in aliam vocis declinationem formata. 6. Secundum argumentum a genere est, cum de eodem genere sententia dicitur, ut Virgilius: Varium et mutabile semper femina. 7. Tertium a specie argumentum est, cum generali quaestioni fidem species facit, ut: At non sic Phrygius penetrat Lacedaemona pastor.
Abbreviated transcription (Latin):
logiam. latini scđm rei rationẽ. uocant.
ut dies ẽ sol supͣ terras. nox ẽ sol sub t̾ris.
Scire aũ debemꝰ p̃dictas species diffinitio¬
nũ. topicis merito eẽ sociatas. qm̃ inter
quedam argum̃ta sunt posite. & nonnul¬
lis locis cõmemorant᷑ in topicis. Nc̃ aut̃
ad topica ueniamꝰ. quȩ st̃ argum̃toꝵ sedes.
fontes sensuum. & origines dictionum. De¬
argum̃toꝵ. Diuisio topycoꝵ siue locoꝵ
ex qͥb argumenta ducuntur. triplex ẽ.
Nam alia in eoipso de quo agit᷑. herent:
alia que dñr effecta. quȩ quodãmodo ex¬
reb aliis tracta noscunt᷑ : alia quȩ assu¬
munt᷑ extͥnsecꝰ. Argum̃ta que in eoipso
de quo agit᷑ herent. in trib diuisa st̃.
Prima a toto. sed̃a a parte. t̾cia a nota.
Argumenta a toto. cum definitio adhi¬
betur ad id quod queritur: sicut ait cice¬
ro. Gloria est laus recte factoꝵ. magno¬
rumq in re publica. fama meritoꝵ A
partibus est argumentum: cum is qui
se defendit. aut negat factum. aut fac¬

Expanded text:
 Latini secundum rei rationem vocant, ut: Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris. Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt posita, et nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc autem ad topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, et origines dictionum. argumentorum. Divisio topicorum sive locorum ex quibus argumenta ducuntur triplex est. 114 Nam alia in eo ipso de quo agitur haerent; alia, quae drebus aliis tracta noscuntur; alia que assumentur extrinsecus. Argumenta que in eo ipso de quo agitur herent, in tribus divisa sPrima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. 2. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id quod quaeritur, sicut ait Cicero: Gloria est laus recte factorum, magnorumque in rempublicam fama meritorum. 3. A partibus est argumentum, cum is qui se defendit, aut negat factum, aut fac
Abbreviated transcription (Latin):
nat ante ocłos. qͦs subiectũ nomini: hoc
opꝰ aristotilis intelligendũ ẽ.: qm̃ siẽ dic¬
tum ẽ. qͥeqͥd hõ loquit᷑. inter decẽ ista p̃di¬
cam̃ta habent᷑. ꝓficiat etiam ad libros intel¬
ligendos qͥ siue. rethorib siue dialecticis ap¬
simꝰ nimis & ꝑ uarias formas iterationes
menias scriptitabat. calamũ in m̃te tinge¬
que una ẽ. ꝙ uno significat᷑ sermone. aut
ꝑ nom̃ significat᷑. aut ꝑ u̾bũ. Que due par¬
tes orationis. int̾pretant᷑ totũ qͥcqͥd conee
ꝑit mens ad eloquendũ. Omis enĩ elocutio
concepte rei. m̃tis int̾pres ẽ. H anc aristotiles
uir in rerũ exp̃ssione & faciendis sermonib
ꝑitissimꝰ. periermenian nominat. ꝙͣ. int̃pre.¬
tationẽ nos appellamꝰ: scił qđ res mente ꝯ¬

Expanded text:
nat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc nat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista pter inuenitur. Proficit etiam ad libros intellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis apsimus nimis et per uarias formas iterationesq, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mque una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis intpit mens ad eloquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. 3. Hanc Aristoteles vir in rerum expressione et faciendis sermonibus pertissimus, hermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus, scilicet quod res mente
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. Corpꝰ enĩ subffistit. ⁊ id̾o substantia ẽ.
Illa uͦ accidentia quȩ in subsistente. atq sub¬
iecto sunt. substantie ñ st̃. quȩ ñ subsistuñ.
s mutant᷑. siẽ color uel forma. He subiecto aũ
ꝙ in subiecto. qͣsi de ipso & in ipso. Ubi enim
cłr de subiecto. substantia ẽ. quasi dicatur
de substantia. Eybi aũ dr in subiecto acci¬
dentia sunt: id ẽ que accidunt in substan¬
tia. ut quantitas. qualitas. uel figura.
De subiecto gͥ gen̾a & species: in subiecto ac¬
cidentia sunt. Ex his nouẽ accidentib. tri¬
a intra uisiam st̃. quantitas & qualitaᷤ.
situs. H ec enĩ sine usia eẽ ñ possunt. łxtͤ
usiam uͦ sunt. locꝰ. tempꝰ. & habitus. Int᷑ et
extra usiam relatio: facere & pati. Appel¬
latas autẽ categorias constat. qr ñ posst̃
nͥ ex subiectis agnosci. Es enĩ qͥd sit hõ
possit agnoscere. nͥ aliquẽ. hominẽ sibi po¬

Expanded text:
sistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. sistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi po
Abbreviated transcription (Latin):
Tempꝰ. ut hodie. heri. Porro situs. a positiõe
dictus. ut qͥs aut stet. aut sedeat. aut iace¬
at. Habitꝰ ab habendo aliqͥd dictus. ut ha¬
bere scientiam in mente. uirtutem in cor¬
pore. circa corpꝰ uestim̃tum. ⁊ cet̾a que ad
habendi modum designato a doctorib nu¬
mero comp̃hendunt᷑. Iam uͦ agere  pati. ab
agentis & patientis significatione ꝯsistus.
Nam scribo. uocis actũ habet. qm̃ facientis
rem indicat. Scribor patientis ẽ. qm̃ pati
se ostendit. In his enĩ nouẽ generib. quoꝵ
exempl gr̃a quedam posita sunt. uel in ipso
substantie genere quod ẽ usia. innumera¬
bilia reperiunt᷑. Nam & ea q̃ intellectu capi¬
mꝰ. id ad altutrũ hoꝵ decem p̃dicam̃toꝵ ser¬
mone uulgamꝰ. Plena eñĩ sententia de his ita
ẽ. Augustinus magnꝰ orator filiꝰ illius stans in
templo hodie infulatꝰ disputando fatigatur.
Usia autẽ substantia ẽ. id÷ ꝓprium que cete¬

Expanded text:
Tempus, ut, hodie, heri. Tempus, ut, hodie, heri. dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae cete
Abbreviated transcription (Latin):
Substantia ẽ que ꝓprie & pͥncipalit dicit᷑.
que neq de subiecto p̃dicatur. neq in sub¬
iecto ẽ. ut aliqͥs homo. uł aliqͥs equus. Se
cunde aũ substantie dnͣr. in qͥb species
illȩ quȩ pͥncipalit̾ substantie pͥmo dicte
sunt. insunt. atq claudunt᷑. ut in hoĩe
cycero. Quantitas ẽ mensura. ꝑ ꝗͣ aliqd
uel magnũ uł munꝰ ostendit᷑: ut longus.
breuis. Qualitas ẽ. ut qͣlis sit orator. aut
rusticus: niger aut candidus. Relatio
ẽ q̃ refert᷑ ad aliqͥd. Cũ enĩ d̃r filꝰ. demor¬
tratur ꝙ pat̃. Hec relatiua simul incipi¬
unt. Namq seruus ac dñs. uno tem¬
pore exordium nois sumunt: nec aliq̃n
inuenit᷑ dñs prior seruo. nec seruus
dño. Alterũ enĩ alteri p̃esse ñ potest.
Locꝰ ẽ ubi sit. in foro. in platea. Loci aut̃
motus. partes sex habet. dextrã & sis
tram. ante & retro. sursũ atq deorsum.
Partes qͦq iste sex duo hñt. longe & ꝓpe

Expanded text:
Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto praedicatur, neque in subiecto est, ut alcundae autem substantiae dicuntur, in quibus speciebus illae, quae principaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut in homine Cicero. Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit orator, 105 aut rusticus, niger, aut candidus. Relatio est quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur, et pater. Haec relativa simul incipiunt; nam servus et dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest.Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et stram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope.
Abbreviated transcription (Latin):
cathagoriȩ: quȩ latine p̃dicam̃tadi¬
cunt᷑. qͥb ꝑ uarias significationes omis
sermo conclusus ẽ. Instrum̃ta categoriaꝵ.
sunt tria. id ẽ pͥma eqͥuoca. scła uniuo¬
ca. t̾cia denominatiua. Equiuoca sunt
dem diffinitio: ut leo. Nam qͣntũ ad no¬
ñ ꝑtinet. & uełus & pictus. ⁊ celestis. leo
dr. Quantũ ad diffinitionẽ ꝑtinet. alit̃
uerus diffinit᷑ alit̃ pictus. aliter cȩlestis
Uniuoca st̃. qñ duaꝵ aut plurimaꝵ re¬
rũ unũ nom̃ ẽ. & diffinitio. ut uestis. Nã
byrrus & tunica. & nom̃ uestis possunt¬
in generib ẽẽ intelligitur: qr ꝙ nom̃ et
diffinitionẽ dant formis suis. Denomina¬
tiua id ẽ diriuatiua dñr. quęcũq ab ali¬
qͦ solo differentie casu scđm nomina hñt
appellationẽ: ut abonitate bonꝰ. & a ma¬
licia malus. Cathegoriaꝵ aut̃ species decẽ
sunt .i. substantia. qͣntitas. qualitaᷤ re¬
latio. situs. locꝰ. tempꝰ. habitꝰ. agere. ⁊ pati.

Expanded text:
categorie que latine predicamenta dicuntur, quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria: id est prima equivoca, secunda univoca, tertia denominativa. Equivoca sunt, eadem definitio ut leo. Nam quantum ad nomen pertinet, uerus et pictus et caelestis leo dicitur, quantum ad definitionem, aliter uerus definitur, aliter pictus, aliter caelestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum nomen est et definitio ut « uestis ». Nam et byrrhus et tunica et nomen uestis hin generibus esse intellegitur, quia et nomen et definitionem dat formis suis. Denominativa, id est derivativa, dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est substantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, locus, tempus, habitus, agere et pati.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quã greci cãta aferesis atogenentio.
latini ꝑ priuantiam contrarium eiꝰ qd̾
diffinitur dicunt. bonũ ẽ qđ malũ ñ ÷.
iustũ ẽ quod inustũ ñ ẽ. & his similia.
hoc aũ genere diffinitionis ut debemꝰ.
cũ contrarium notũ ẽ. ut si bonũ ẽ.
qđ ꝓdest cũ honestate. id qͣd tale ñ est
malũ ẽ. Nona species diffinitionis ẽ. ꝗͣ
greci cataipotiposin. latini ꝑ quandã
ymagginationẽ dicunt: Ut eneas ẽ uene¬
ris & anchise filius. Hec semꝑ in indiu¬
duis u̾sat᷑. que greci athoma appellañ.

Expanded text:
est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quod defIustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est definiri. Nona species definitionis est, quam Graeci cata typosin, Latini per quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius.' Haec semper in indiuiduis u
Abbreviated transcription (Latin):
signat. uno ac singłari & quodãmodo qͥd
illud sit in uno u̾bo positũ. uno u̾bo alio
declarat. ut conticescere ẽ tacere. Item¬
cũ t̃minũ dicimꝰ finẽ. aut poulatas int̃¬
p̃tam᷑ ẽẽ uastatas. Sexta species ẽ diffini¬
differentiam dicimꝰ. Scriptores uͦ arti¬
um de eodem & de altero nominant:
ut cũ querit᷑ qͥd sit int̃ regem ⁊ tyrannũ.
addita differentia qͥd uterq sit defini¬
tur. idi rex ẽ modestus & temꝑans: ty¬
ranũ uͦ impius & immittis. Septima
species diffinitionis ẽ. quã greci cãta
metaforam. latini ꝑ tͣnslationẽ dicunt.
ut cycero in topicis. litus ẽ ꝗͣ fluctus
eludit. Hoc uarie tractari potest. Modo
enĩ ut moneat. mͦ ut designet. mͦ ut ui
tuꝑet. aut laudet. Ut moneat. nobili¬
tas ẽ uirtutis ⁊ moꝵ apud posteros sar¬
cina. Ut designet. capud ẽ ars corporis.
Ut laudet. ad olescentia flos ȩtatis. Yt
breuis uite. Octaua species diffinitionis

Expanded text:
signat uno ac singulari, et quodammodo quid signat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere ecum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse vastatas. 7. Sexta species definidifferentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem, et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adjecta differentia quid uterque sit definitur, id est: Rex est modestus et temperans; tyrannus vero impius et immitis. 8. Septima species definitionis est quam Grmetaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari penim ut moneat, modo ut designet, modo ut laudet ac vituperet. Ut moneat: Nobilitas est virtus majorum apud posteros sarcina. Ut designet: Caput est ars corporis. Ut laudet: Adolescentia est flos aetatis. Ut is.' Octaua species definitionis