comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersutiis impugnata aliquid rontraher& sinitri Sed diuina gr̃a & uocem
pulorũ constantissime. in ipsius ꝑdurare fecit electione: & scm̃ uirum aban-¬
ui hostis ꝓtexit malignitate. Et cũ populi acclamar& frequentia & sc̃isi¬
suir magna reniteretur constatia : placuit om̃ipotenti dõ ei manifestissi¬
s demonstrare inditiis. qđ ipse deeo haber& iudicium
tenim cũ modo prȩdicto renti conaretur. uidentibus om̃ib qui aderant.
descendit subito radius nout tuminis. super ipsius uiri sc̃i uerticem. acsi ppse
decȩlo motus. super eum ceciderit. ut quia illuminandarum luxpar¬
tur animarũ. Lipse quoq: cũ ad hoc opus adscisceretur lumine debuit
clarari uisibi li Ipse nãq: erat lucerna quȩ non submodio curȩ corporeȩ
supra candelabrum purissimȩ acdõ dilectȩ conuersationis erat ponenda qua¬

Expanded text:
versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem versuciis impugnata, aliquid contraheret sinistri. Sed divina gratia et vocem populorum constantissime in ipsius perdurare fecit electione et sanctum virum ab antiqui hostis protexit malignitate. Et cum populi acclamaret frequentia, et sanctissimus vir magna reniteretur constantia, placuit omnipotenti Deo ei manifestissimis demonstrare indiciis, quod ipse de eo haberet iuditium. Etenim cum modo predicto reniti conaretur, videntibus omnibus qui aderant, descendit subito radius novi luminis super ipsius viri sancti verticem, acsi ipse sol de celo motus super eum ceciderit, ut quia illuminandarum lux parabatur animarum, ipse quoque, cum ad hoc opus adscisceretur, lumine debuit declarari visibili. Ipse namque erat lucerna, quae non sub modio curae corporeae, sed super candelabrum purissimae ac Deo dilecte conversationis erat ponenda, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sẽt coniersa tionis studus uitus adolescens ano militaunt sicccinas cugioti
& duos ȩtatissuȩ a nos ꝑuenit : defuncto bennadio archiepiscopo inhac urbe re¬
m̃si om̃ium generalit̃ uotis a depiscopii culmen raptus fuisse dinoscitur. poti¬
uoquã electus fit ergo concursus populi diuersi quidem sexus. conditionis ac
nitatis nec non & ȩtatis sedunius atel eiusdem sententiȩ cuncti hunc dõ ue
pressus. nimus afficiebatur angoribus. quia nec fugȩ locus uspiam patebat̃. nec̃
sulo ut abintentione cȩpta resipiscer&. ullo modo satis facere poterat Diui
namq: erat uold̾ntatis ut qui om̃ium saluti prospecturus erat. om̃ium aclama¬
nib: eligeretur. Et qui unitati fidei cũ iam fidelibus & futuris fidelibus era
isurus. unione cuncti populi ad sedẽ eueheretur sacerdotalis honoris
tisimus quidem uir. cũ his acclamationibus se urgeri conspicer& de in.¬
rmitatis &ȩtatis suȩ tẽpore cõqueri cȩpit. & quia ȩccłasticus ordo in

Expanded text:
nversationis studiis iustus adolescens Domino militavit. Et cum ad viginti ot duos aetatis suae annos pervenit, defuncto Bennadio archiepiscopo, in hac urbe Remensi omnium generaliter votis ad pontificii culmen raptus fuisse dinoscitur potius quam electus. Fit ergo concursus populi diversi quidem sexus, conditionis ac dignitatis necnon et aetatis, sed unius atque eiusdem sententiae: cuncti hunc vere Dedepressus, nimiis afficiebatur angoribus, quia nec fuge locus uspiam patebat, nec populo, ut ab intentione cepta resipisceret, ullo modo satisfacere poterat. Divinae namque erat voluntatis, ut qui omnium saluti prospecturus erat, omnium acclamationibus eligeretur, et qui unitati fidei cum iam fidelibus et futuris fidelibus erat provisurus, unione cuncti populi ad sedem eveheretur sacerdotalis honoris. Sacratissimus quidem vir cum his acclamationibus se urgeri conspiceret, de infirmitatis et aetatis suae tempore conqueri cepit, et quia aecclesiasticus ordo inf
Abbreviated transcription (Latin):
minũ beluna feritate erudelia ad mansut tudinẽ xp̃i donar&: fidelis
uerum eiam aues ut in nocentia & potestas primi adae antequã peccams
cui om̃a inrationabilia subiecta fuerunt ut scriptura de monstrat. initas
cc delectaretur inhilaritate carorum descendebant aci eum increp iai
erlesi dnimanu eius eius mensȩ reliquias colligebant Disce debant aliisatir
cedebart alusaturandi Sic mansuescebat feritas auium: in operatiorei urtr
electato nõcu ulius talis erat inhilaritate carorum sic ut debeto iobuege
ceose ne consueue rati ut nuĩquam contẽptibili letitia resolueretur. seci quoties¬
ũ ei hilariorem se p̾sentibus exinber& certa semꝑ hoc causa utilitatis eorit
& eruf amorem acfidem qui mi rabilis inscĩs seruos suos mul tes nodis consolaens
cur iste sẽsimocunditate earorum amnplius mansierudine acpastiont y aust¬
‸rum

Expanded text:
hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis hominum beluina feritate crudelia ad mansuetudinem Christi domaret fidelis verum etiam aves: ut innocentia et potestas primi Adae, antequam peccaret, cui omnia inrationabilia subiecta fuerunt, ut Scriptura demonstrat, in istoet delectaretur in hilaritate carorum, discendebant ad eum intrepidi passeres et in manu eius mensae reliquias colligebant. Discedebant alii saturi, accedebant alii saturandi. Sic mansuescebat feritas avium in operatione virtutum. Delectatio namque illius talis erat in hilaritate carorum, sicut de beato Iob letenere consueverat, ut numquam contemptibili letitia resolveretur, sed quotienscumque hilariorem se presentibus exhiberet, certa semper hoc causa utilitatis eorum ia, et ad eius amorem ac fidem, qui mirabilis in sanctis suis servos suos multis modis consolari cur iste sanctus in iocunditate carorum amplius mansuetudine ac pastione passerum
Abbreviated transcription (Latin):
ehrȩ essent: ne peccati ue nenũ ꝑ aspectũ animã penetrar&. Dequantorũ ila
cordibus quosimquitas & impietas possid ebat fugauit luxuriam: ꝓmouitĩ
rostinxit inuidiam. reuocando illic fidem & castitatẽ atq miscđam quantot
uir ille apłicus penitentiȩ medicam̃tis apeccatorum morte resuseitauita
tos animarum cupiditates resecans. iras cõprimens malitias extirpans łlr
mna gis iurcille temporib necessarius fuerat. quibus tanta iniquitas suptisa
die deficiente iustitia uiribus conualescit Et quidem ille in hac peregnu¬
one seli solo corpore constitutus cogitatione tam̃ in illa ȩtna patna
uensa tuse seni huie mundo crucifixus ac mortuus. quicquid dehac uita
reposuit sudores Et int̾hȩc om̃a intendebat uirbeatus iactantiauot¬
tutum fugere in quo ñ poterat gr̃acelsa latere : adeo ut ñ solũ corduu

Expanded text:
pulchrae essent, ne peccati venenum per aspectum animam penetraret. De quantorum ille pulchrae essent, ne peccati venenum per aspectum animam penetraret. De quantorum ille cordibus, quos iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, promovit iram, restincxit invidiam revocando illic fidem et castitatem atque misericordiam! Quantos vir ille apostolicus penitentiae medicamentis a peccatorum morte resuscitavit, custos animarum, cupiditates resecans, iras comprimens, malitias extirpans! His magis vir ille temporibus necessarius fuerat, quibus tanta iniquitas, sumptis cotidie, deficiente iustitia, viribus, convalescit. Et quidem ille in hac peregrinatione seculi solo corpore constitutus, cogitatione tamen in illa aeterna patria conversatus est, qui huic mundo crucifixus ac mortuus, quicquid laboravit, o suos reposuit sudores. Et inter haec omnia intendebat vir beatus iactantiam virtutum fugere, in quo non poterat gratia celsa latere; adeo ut non solum corda
Abbreviated transcription (Latin):
iͥt angłorum Qui ideo grãmdĩ gloricatus inuenit. quia mundi głam ad¬
utus dĩ gr̃a non quesiuit. Qui gubernaculũ fidei uirilit̃ tenens. anchorã
spei tranquilla iam instatione cõposuit. Quicontra impetum cnaboli scu¬
um dĩ ita in fatigabilit̃ tenuit. ut aduictoriã ꝑueniret Habemus in eo
medicũ ecȩlo. cũ quo sc̃ita s immo ipse scĩtis auctor ciuitatẽ intrauit
uantis cȩcis auia ueritatis. errantib: uisum. quoxp̃c uideretur aperuit.
inquantorũ auribus sermonibus mandatorum cȩlestium p̃tiosum infudit
auditum Quantos intrinsecus uulneratos angelici oris arte & oratio¬
nis uirtute curauit. quantorum animas peccatis incorpore iam defunc¬
tas adem̃dationẽ tantam adlucem uocando resuscitauit. Hocebat filios
suos cotidit̃ neres alienas concupiscerent ne eis conuiges extrane e

Expanded text:
siit angelorum; qui ideo gratiam Dei glorificatus invenit, quia mundi gloriam, adsiit angelorum; qui ideo gratiam Dei glorificatus invenit, quia mundi gloriam, adiutus Dei gratia, non quesivit; qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit; qui contra impetum diaboli scutum Dei ita infatigabiliter tenuit, ut ad victoriam perveniret. Habemus in eo medicum e caelo, cum quo sanctitas, immo ipse sanctitatis auctor, civitatem nostram intravit. Quantis cecis a via veritatis errantibus visum quo Christus videtur aperuit! In quantorum auribus sennonibus celestium mandatorum preciosum infudit auditum! Quantos intrinsecus vulneratos angelici oris arte et orationis virtute curavit! Quantorum animas peccatis in corpore iam defunctas ad emendationem, tamquam ad lucem, vocando resuscitavit! Docebat filios suos cotidie, ne res alienas concupiscerent, ne eis coniuges extraneae
Abbreviated transcription (Latin):
ristis es anima mea. & quare conturbas me  Spera indõ qm̃ adhuc confite¬
or illi salutare uultꝰ mei deus m̃s. satiabor dũ manifestabitur gła eius
am quia specie sui conditoris adquã anhelabat necdum satiabatur. con¬
nins suspiriͥs atq gemitib diurnis ac noc turnis lacrimis illum deside¬
anspio luctu ad suꝑna gaudia suleuata flendo se am̃a sc̃ã pascebat Et
itus quidem doloris sui gemitum tolerabat. sedeo refectionis pabulũ
ercipiebat: quohic uis amoris ꝑlacrimas emanabat Prȩt̃ uitam auide
ihil esuriebat p̃ter iustitiam nihil delectabilit̃ sitiebat presentia
antã inania atq: transacta absente sp̃u nuidebat & infuturo reposita
uasi oculis subdita concupiscebat Etuere felix t̃ra quȩ talem genuit
cde alũno nobis patronũ. de homine angłm ac doctorem nobis emisit
ene igitur & congrue scđm ꝓphetã de illo dicimus. in memoria ẽ t̃naert
ustus Digne enim in memoria uersatur hominũ qui ad gaudium tran¬

Expanded text:
es, anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam adhuc confitebor illi: salutare vultus mei Deus meus. Satiabor, dum manifestabitur gloria tua. Nam quia spetie sui Conditoris, ad quam anhelabat, necdum satiabaur, continuis suspiriis atque gemitibus, diurnis ac nocturnis lacrimis illum desiderans, pio luctu ad superna gaudia sublevata, flendo se anima sancta pascebat; et intus quidem doloris sui gemitum tolerabat, sed eo retectionis pabulum percipiebat, quo hic vi amoris per lacrimas emanabat. Preter vitam avide nichil esuriebat, preter iustitiam nichil delectabiliter sitiebat. Presentia, tamquam inania atque transacta, absente spiritu non videbat et in futuro reposita, quasi oculis subdita, concupiscebat. Et vere felix terra, que talem genuit ac de alumno nobis patronum, de homine angelum ac doctorem nobis emisit! Bene igitur et congrue secundum prophetam de illo dicimus: In memoria aeterna erit iustus. Digne enim in memoria versatur hominum, qui ad gaudium tran
Abbreviated transcription (Latin):
crederemus. nisi inem̃datiorib gestis illum oraculo diumo perssem̃ monta nun
rengium uocari debere cognosceremus. Sedet in uersibus metricis ab ipoq
positi & iuisone illius in qiuodam uase ab eo consecrato scultisita tegimis
Hauriat hinc populus uitã de sanguine sacro iniecto ȩt̃nus quẽ fudit uuse¬
calicis. xp̃i uidelic& passa ionis
mditrsaut̃ a parentibus scolȩ lit teris imnbuendus. inbreui coȩuis & etiam
morisbus sius doctrina excellentior ẽ effectus Studebat quoq temaosat
morun maturitate uincere . & benuolentiam cordis caritatis melle condit

Expanded text:
e crederemus, nisi in emendatioribus gestis illum oraculo divino per sanctum Montanum e crederemus, nisi in emendatioribus gestis illum oraculo divino per sanctum Montanum Remigium vocari debere cognosceremus. Sed et in versibus metricis ab ipso compositis, et jussione illius in quodam vase ab eo consecrato sculptis, ita legimus: Hauriat hinc populus vitam de sanguine sacro, Injecto aeternus quem fudit vucalicis Christi videlicet passionis. Ͻ Traditus. autem a parentibus scole litteris imbuendus, in brevi coaevis et etiam natu maioribus suis doctrina excellentior est effectus. Studebat quoque teneros annos morum maturitate vincere et benivolentiam cordis caritatis melle condire,
Abbreviated transcription (Latin):
bus suis pari clarescer& munere : Et qurut dictum ẽ eccłam dĩ spetialiar
cura remorũ ciuitatẽ atq prouintiam remigio alarum scãrum scilica i¬
bo & exemplo meritis & orationibus erat dĩ p̃destinatione recturus &po
fecto certamine spu cȩlestia regna petiturus angłorũ utiq subuectus an¬
lio remigi : saẽ iure dĩ prȩceptione uocatusutna
Tec illũ silendum ẽ quia in eartis recenti tempore. post obitum illiussedo
post plurima annorum curricula factis de rebus isti remensi ȩccłȩ tradia
remedium eum fuisse nominatũ legimus Qcł quimerita &acta illius attendit ao¬
grue hoc eum nomine appellatum fuisse intelligit. Quimitigator furoridi
intẽpore iracundie factusẽ reconliatio & magnificatus adño in compec tir¬
gum. inuerbis suis sic̃ in sequentibus ostendemus. monstra uid elic&. paganost¬
roces placauit. Merito igitur. eum remediũ fuisse. inbaptismate nominat

Expanded text:
pibus suis pari claresceret munere; et qui, ut dictum est, aecclesiam Dei. spetiali autem pibus suis pari claresceret munere; et qui, ut dictum est, aecclesiam Dei. spetiali autem cura Remorum civitatem atque provinciam remigio alarum sanctarum, scilicet verbo et exemplo, meritis et orationibus, erat Dei predestinatione recturus, et perfecto certamine, spiritu caelestia regna petiturus, angelorum utique subvectus auxilio, Remigius est iure Dei preceptione vocatus. 2. Nec illud silendum est, quia in cartis recenti tempore post illius obitum, sed et post plura annorum curricula factis de rebus isti Remensi aecclesiae traditis Remedium eum fuisse nominatum legimus. Quod, qui merita et acta illius attendit, congrue hoc eum nomine appellatum fuisse intellegit. Qui mitigator furoris Domini in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et magnificatus a Domino in conspectu regum, inferoces, placavit. Merito igitur eum Remedium fuisse nominatum in baptismat
Abbreviated transcription (Latin):
liberauit. lum̃ ei restituit & subsidiũ qđ petebat exibuit & qđ tunc miraculo cor¬
pol ali exibut cotidie fidelit̃ petentib spũalit᷑ exibebit
ii EExalit̃ deparuo liquore in uilla celto uinum redundare fec̃ exuasculo ñ modicȩ
quantitatis & nos ꝑorationes eius sifidelit̃ petierimꝰ repleri abundaute gr̃a dĩualebin
ut fiat in nobis fonsuitȩ ac in eius lumine uideamus lum̃ & fide recta ibuti debrien¬

Expanded text:
liberavit, lumen ei restituit et subsidium quod petebat exibuit; et quod tunc miraculo corliberavit, lumen ei restituit et subsidium quod petebat exibuit; et quod tunc miraculo corporali exibuit, cotidie fideliter petentibus spiritaliter exibebit. 7. Qualiter de parvo liquore in villa Celto vinum redundare fecit ex vasculo non modice quantitatis, et nos per orationes eius, si fideliter petierimus, repleri habundante gratia Dei valebimus, ut fiat in nobis fons vitae, ac in eius lumine videamus lumen, et fide recta imbuti, debrie
Abbreviated transcription (Latin):
hrstoriam ab euangelistis sacratissime conditam. sed & plurimorũ sc̃orum
gesta plurimos ȩccłȩ magistos adinstructionem multorũ inoetiam hist¬
rio graphos agones sȩcularium. ad posterorũ memoriam descripsisse. ge¬
tiles quoq poetas sua figm̃ta grandissonis pompare modis studio se
Quomodo ẽ montano mona cho designatus ex nomine sc̃s ReaaiGius
Quod remediũ fuisse illũ legimꝰ appellatũ & statĩ postannos scolares reclusi se
mi E ualit̃ sc̃s Re enisins ẽ ordinatus ep̃s & qualẽ mox ĩ episcotu exibunt Tostensie
Qualit̃ intrepidi passeres in manuillius m̃sȩ reliquias colligebant. & de iohanne apło &
quomodo de hocbeati R ⁊ esri facto maximã instructionis ȩdificationẽ in carq
caritosa dilectioone & in fragilitatis nr̃e discreta condescensione nonb̵ ualenꝰ
Qalit̃ cecũ dȩ monis inuasione possesũ & stipendia petentẽ adomone assumere¬

Expanded text:
historiam ab euvangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum historiam ab euvangelistis sacratissime conditam, sed et plurimorum sanctorum gesta plurimos aecclesiae magistros ad instructionem multorum et etiam historiographos agones secularium ad posterorum memoriam descripsisse, gentiles quoque poetas sua figmenta grandissonis pompare modis studuisse Quomodo est Montano monacho designatus ex nomine nasciturus sancQuod Remedium fuisse illum legimus appellatum, et statim post annos scolares reclusioni ualiter sanctus Remigius est ordinatus episcopus, et qualem mox se in episcopatu exibuit. 5. Qualiter intrepidi passeres in manu illius mensae reliquias colligebant, et de Iohanne apostolo, et quomodo de hoc beati Remigii facto maximam instructionis aedificationein in carorum caritosa dilectione et in fragilitaaliter cecum demonis invasione possessum et stipendia petentem a demone
Abbreviated transcription (Latin):
prout notitiam tẽporum in uenero uelor dini gesta congruere uidero:
ea digerere ꝓcurabo: Inhis aut̃ quȩ descriptis uirtutũ mira culis. a
dño ꝑbiatissimũ patronũ nr̃m operatis ad exortationẽ legentium
siue audientiũ promodulo intellectus mei de cathoͥricorũ dictis sub¬
sapientiam sibi adõ datã multa nec essaria & utilia legentib: ac audientib
interposuit : Uerum & ñ abre agere a quoquã uideri puto: siea quȩ de
ortu &actu atq: obitu domni & patroni ac ꝓtectoris nr̃i inscedulisuetusta¬
te prope delitis inuenta sunt reparo: &de abditis adlucẽ reduco. &ea quȩ
ueterũ certa relatione cognoui. litteris cõmendare ꝓcuro. cũ sicuti pre¬
misi scĩ edrȩ pontificis studiossacras scripturas desidia & ꝑfanitate impioꝵ
iudeorum abolitas fuisse restauratas & ñ solũ euangelico & apłi cam

Expanded text:
prout notitiam temporum invenero vel ordini gesta congruere videro, prout notitiam temporum invenero vel ordini gesta congruere videro, ea digerere procurabo. In his autem, quae descriptis virtutum miraculis, a Domino per beatissimum patronum nostrum operatis, ad exortationem legentium sive audientium pro modulo intellectus mei de catholicorum dictis subsapientiam sibi a Deo datam multa necessaria et utilia legentibus ac audientibus interposuit. Verum et non ab re agere a quoquam videri puto, si ea que de ortu et actu atque obitu domni et patroni ac protectoris nostri in scedulis vetustate prope deletis inventa sunt reparo et de abditis ad lucem reduco et ea que veterum certa relatione cognovi litteris commendare procuro, cum, sicuti premisi, sancti Esdrae pontificis studio sacras Scripturas, desidia et profanitate impiorum Iudaeorum abolitas, noscamus fuisse restauratas, et non solum euvangelicam et apostolicam
Abbreviated transcription (Latin):
itteris cõmendare: In quib om̃ibus lectorem stili diuersitas nonꝑtus
pepperiam ita ut inuenta fuerint ponam: Illa uero quee xanticiuis uul¬
tatarelatione percepi & quȩ ad instructionẽ legentiun tauduentium
ddam uel eorum uerba dequorum dictis eamutuabo ponere ꝓcurabo. uł
heo sermone dictabo: uolens quoddã debitimei obsequi ĩin laude qua ñ incd¬
& offerendo ipsi benefactorimeo retribuere ꝓom̃ib quȩ indigno mihi
gratis potius tribuit: quam meritis ullis retribuit : Deniq in de scriptione
uirtutum eius. ordinẽ quoper illum eas dñs dignatusẽ operari seruare ñ
potero: sed sicut eas uel scripto ł auditu acceprillas describã : Sic enim
saluo altiore ꝓpheticȩ inspirationis munere diungallatȩ mysterio &
psalmos sc̃s hier oͦnimus dicit in ordine digestos.nsic̃ fuerunt editi.
sed sic̃ ab esdra diuersis temporib fuerunt inuenti : Uerum tam̃

Expanded text:
itteris commendare. In quibus omnibus lectorem diversitas styli non pertitteris commendare. In quibus omnibus lectorem diversitas styli non pertreperiam, ita ut inventa fuerint, ponam. Illa vero, quae ex antiquis vulgata relatione percepi et quae ad instructionem legentium vel audientium addam, vel eorum verba de quorum dictis ea mutuabo ponere procurabo vel meo sermone dictabo, volens quiddam debiti mei obsequii in laude qua non indiget offerendo ipsi benefactori meo retribuere pro omnibus, quae indigno michi gratis potius tribuit, quam meritis ullis retribuit. Denique in descriptione virtutum eius ordinem, quo per illum eas Dominus dignatus est operari, servare non potero; sed, sicut eas vel scripto vel auditu accepi, illas describam: sic enim salvo altiore propheticae inspirationis munere divino allate mysterio, et psalmos sanctus Hieronimus dicit in ordine digestos, non sicut fuerunt editi, sed sicut ab Esdra diversis temporibus fuerunt inventi. Veruntamen,
Abbreviated transcription (Latin):
quibuselã dicentib quia in illo & illo loco magnũ librũ deuita & uirttut
bus ipsius domni & ꝓtectoris nr̃i repperire ualerem: Adquȩ mittens. quȩ
nuisi ꝓmisa fuerunt penctus falsa inueni: Nunc aũt opitulante dño giuinso
poss sdenti & opera sua qui mirabilis &gloriosus ẽ in sc̃is sus loqui uolenti
pinit tit aperi inquiens ostuum &ego adimplebo illud. merias apsliub aquła &r¬
patroninri ur̃isq aduitus orationib aggrediar ciuȩ di dius distuli : apgeni¬
porib as ortu eius incipiens & sictam ea quȩ in istoriis amaiorib editis de illo uni¬
Ien quam & illa quȩ indiuersis scedulis disꝑsa repperi uerum &illa inseriẽ
pigerens quȩ uulgata relatione ꝑcepi: quia ut longe amños dictumẽ: uetiamo
sc̃is scripturis sedd et in euangelica ueritate cõperitur uerax lex histor
omplicit ptique fama uulgante colligitur ad inseructionẽ posteritatis aliqua¬

Expanded text:
quibusdam dicentibus, quia in illo, et in illo loco magnum librum de virtutibus, et quibusdam dicentibus, quia in illo, et in illo loco magnum librum de virtutibus, et vita ipsius domini et patroni nostri reperire valerem. Ad quae mittens, quae promissa fuerunt, penitus falsa inveni. Nunc autem, opitulante Domino, qui in se confidenti, et opera sua, qui mirabilis est et gloriosus in sanctis suis , volenti loqui promittit: Aperi, inquiens, os tuum, et ego adimplebo illud ; meritis ipsius Frtri vestrisque adiutus orationibus, aggrediar que diu distuli, a progenitoribus et ortu eius incipiens, et sic tam ea quae in historiis a maioribus editis de illo inveni, quam et illa que in diversis scedulis dispersa repperi, verum et illa in serie digerens quae vulgata relatione percepi, quia, ut longe ante nos dictum est et etiam in sanctis Scripturis, sempliciter ea, quae, fama vulgante, colliguntur, ad instructionem posteritatis l
Abbreviated transcription (Latin):
dum pontificis esdre & ꝓphetȩ sunt industria restaurati: unde scriptiunẽ
deeo: Ascendit eslras debabilone & ipse scriba uelox inlege mo÷si Aielor
uidelic& quia prõptiores litterarum figuras. quã eatenus hebrei habebãt
repperit : Et inepła regis persarum : artarxersesrex regum esdre
sacerdoti scribȩ begis dĩ celi doctissino salutem: quo contra & nos
multis & alis perditis. plura in quibusdã histori is & diuersis pietacio¬
lis. ac usitata relatioone ap̃cedentib relicta posteris de ortu & uita
seu uirtutib & obitu domni & sc̃issmi patris ac ꝑtectoris nr̃irea uõii
habemus. quȩ inm̃morata exceptione ñ continentur : Mnde bonis ur̃is desi¬
deriis placuit ut illa mea seruitus adignonatiam & subsequentiũ notitiam
inunum colligeret : quod etiam diu fecissem. insime spes uana deluder&

Expanded text:
Esdrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est Esdrae pontificis et prophetae sunt industria restaurati. Unde scriptum est de eo: Ascendit Esdras de Babylone, et ipse scriba velox in lege Moysi . Velox videlicet, quia promptiores litterarum figuras, quam eatenus Hebraei habebant, repererit. Et in epistola regis Persarum: Artaxerxes rex regum Esdrae sacerdoti, scribae legis Dei coeli doctissimo, salutem . Quo contra et nos, multis aliis perditis, plura in quibusdam historiis et diversis pitaciolis, ac usitata relatione a praecedentibus relicta posteris, de ortu et vita, seu virtutibus et obitu domini et sanctissimi patris ac protectoris nostri Remigii habemus, quae in memorata excerptione non continentur. Unde bonis vestris desideriis placuit, ut illa mea servitus ad ignorantium et subsequentium notitiam in unum colligeret. Quod et jam diu fecissem, nisi me spes vana deluderet,
Abbreviated transcription (Latin):
a uero in quarto regum libro legimus: q̃mpost multum tẽporis uix deute ro¬
nomii sit uolum̃ reꝑtũ defossum quodã in loco acpene deletũ. Sed & plura
descripturis. in his quȩ habemus memorata legimus quȩ ñ habemus : siout ẽ
liber iustorũ qui cõmemoratur in libris regum : & sicut ẽ. liber bellorũ dñi
cuius in libro numerorũ mentio est : Neq: carmina solomonis neo disputatione
eius sapientissimas. delignorũ natura herbarũ: omnium : Itemd: iumentor̃
uolucrum reptilium & piscium : uel quod in libro uerba dierum dicitur :
& in librisa. hiaȩ silonitis: Inuisione quoq: addouidentis hngroboam filium
nabath: & multa huius uolumina quȩ scrłtura quidem fuisse probat : sed
hodie constat non eͥẽ: Uastata nanq: achaldeis iudea ut᷑ npatrum litteris
legimus &iam bibliotheca antiqiuitus congregata inter alias ꝓuintiȩ¬

Expanded text:
a vero in quarto Regum libro legimus, quoniam post multum temporis vix Deuteroa vero in quarto Regum libro legimus, quoniam post multum temporis vix Deuteronimii sit volumen repertum, defossum quodam in loco ac pene deletum. Sed et plura de scripturis in his quae habemus memorata legimus, quae non habemus: sicut est liber Iustorum, qui commemoratur in libris Regum, et sicut est liber bellorum Domini, cuius in libro Numerorum mentio est; neque carmina Salomonis neque disputationes eius sapientissimas de lignorum natura herbarumque omnium itemque iumentorum, volucrum, reptilium et piscium, vel quod in libro verba dierum dicitur; et in libris Ahiae Silonitis, in visione quoque Addo Videntis contra Hieroboam, filium Nabath; et multa huius volumina, quae Scriptura quidem fuisse probat, sed hodie constat non esse. Vastata namque a Chaldeis Iudea, ut in patrum litteris legimus, etiam bibliotheca antiq
Abbreviated transcription (Latin):
ostensa eucherio aurelianensis ciuitatis ep̃o decdãpnatione att̾nae usdem
Rarliqui res ȩccłarum diuserat fuit : isdem pipinus sicut & aliarum ȩocłarũ
episcopiis. huic remensi epis copio partẽ dereb: eo cleasticis reddidit: & tilpinũ
in hac urbe remorum ep̃m ordinari consensit : Hoc enĩ in hac ȩccła in nouisimosełi
tẽpore. de libro memorato sed & dealiis accidit : quod antiquo tempore de autent¬
cis scripturis euenisse sc̃s iohannes chrisostomus in omelia euangelii scđm matheũ
memorat dicens : multa eni ex ꝓphets perire monimentis : quod de istbria parali¬
pomec non probare possibile ẽ. Desides enĩ cũ essent uidei nec desides modo sea
& impii. alia quidem perddiderunt negle gent̃ alia uero tũ incenderunt. tum
conciderunt ꝓfane Et de famtate quidem hieremias refert : De neglegenti¬

Expanded text:
ostensa Eucherio Aurelianensis civitatis episcopo de dampnatione aeterna eiusdem ostensa Eucherio Aurelianensis civitatis episcopo de dampnatione aeterna eiusdem arli, qui res aecclesiarum diviserat, fuit, isdem Pippinus, sicut et aliarum aecclesiarum episcopiis, huic Remensi episcopio partem de rebus aecclesiasticis reddidit et Tilpinum in hac urbe Remorum episcopum ordinari consensit. Hoc enim in hac aecclesia in novissimo saeculi tempore de libro memorato, sed et de aliis accidit, quod antiquo tempore de autenticis scripturis evenisse sanctus Iohannes Chrisostomus in omelia euvangelii secundum Mattheum memorat, dicens: Multa enim ex propheticis periere monimentis, quod de historia Paralipomenon probare possibile est. Desides enim cum essent Iudei, nec desides modo, sed et impii, alia quidem perdiderunt neglegenter, alia vero tum incenderunt, tum conciderunt profane. Et de profanitate quidem tali Hieremias refert; de neglegenti
Abbreviated transcription (Latin):
nicis. & belgieis ac gallic onis prouintiis religio xp̃ianitatis pȩne fuit
abolita: ita ut ep̃is inpaucis locis residius. episcopia laicis donata & ꝑ
eos diuisa reb extiterint : ut milo adeo quidam tonsura clericus morib¬
& habitu & actu inreligiosus laicus episcopia remorũ actreuirorum u surpan
insimul ꝑquadragnta circit̃ annos pessũ dederit: Cuius infelici tĩpore.
deista remensi eccła ñ solũ p̃tiosa quȩ que ablata fuerint sede ȩccłȩ atq: do¬
mus reliosorũ destructȩ & res abepiscopio fuere diuisȩ: Illi quoq pauci quie¬
rant residui clerici. ne gotiouictũ querebant &denarios quos mercimomo eo¬
quirebant. incartis &librorum folus int̃dũ ligabant : Sicq p̃fatusliber cum
aliis partim stillicidio putrefactus partim soricib: conrosus. parti foliorum
abscisione diuisus in tantũ deperiit ut pauca et dispersa inde folia reperta
fuerit: Cum uero tẽpore pipini regis p̃dicti Rarli principis filii reuelatio

Expanded text:
nicis et Belgicis ac Gallicanis provinciis religio christianitatis pene fuit abolita, ita ut episcopis in paucis locis residuis episcopia laicis donata et per eos divisa rebus extiterint; adeo ut Milo quidam tonsura clericus, moribus, habitu et actu inreligiosus laicus episcopia Remorum ac Trevirorum usurpans insimul per XL circiter annos pessumdederit. Cuius infelici tempore de ista Remensi aecclesia non solum pretiosa queque ablata fuerunt, sed et aecclesiae atque domus religiosorum destructe et res ab episcopio fuere divisae. Illi quoque pauci qui erant residui clerici negotio victum querebant et denarios quos mercimonio conquirebant in cartis et librorum foliis interdum ligabant. Sicque prefatus liber cum aliis partim stillicidio putrefactus, partim soricibus conrosus, partim foliorum abscisione divisus in tantum deperiit, ut pauca et dispersa inde folia reperta fuerint. Cum vero tempore Pippini regis, predicti Karli principis filii, revelatio
Abbreviated transcription (Latin):
lectioni studiosorum non pereant sicut quundã contigisse ha occasione inprȩ¬
fatione huius operis cõmenioraui : perlectiones adlegendũ induabus festiuita¬
tib soilic& depositionis & trans lationis. huius domni & patroni nr̃i det̃minatas.¬

Expanded text:
lectioni studiosorum non depereant, sicut quondam contigisse hac occasione in prelectioni studiosorum non depereant, sicut quondam contigisse hac occasione in prefatione huius operis commeruoravi, per lectiones ad legenda in duabus festivitatibus, scilicet depositionis et translationis huius domni et patronis nostri, determinatas
Abbreviated transcription (Latin):
corum babarica ferocitate superuenturam diuinȩ animad¬
uersionis propt̃ inquitates perseuerantes ultionẽ. mundo p̃sulẽ
a dõ predestinatum remigium pontificẽ hoc ordine protulerunt :
Erat quidam uenerabilis. acdignus professione & nomine montanꝰ
monachus inreclusione solitariam uitam ducens. re iuniis uigiliis
atq: orationibus. continue uacans neenon. cȩterarũ uirtutum
nsignibus. adeo diuinitati se cõmendabilem reddens. ut angelicis¬
epius frueretur alloquiis: & cȩlestibus frequent̃ uisionibus acreue¬
ationibus interesset: Is ergo cum peruigil inoratione. propace sc̃ȩ
ccłȩ quȩ multis ac diuersis afflictionibus. apud galliarũ &belgicarũ
prouintias uexabatur. dĩ omnipotentis clem̃tiam indefessis precibus
corar&: noc te quadam plus solito orationẽ protelans. usq crepus¬
ulum in con platione permansit: Quicũ lassitudine ac fragilite car

Expanded text:
corum barbarica ferocitate superventuram divinae animadcorum barbarica ferocitate superventuram divinae animadversionis propter iniquitates perseverantes ultionem mundo praesulem a Deo predestinatum Remigium pontificem hoc ordine protulerunt. 1. Erat quidam venerabilis ac dignus professione et nomine Montanus monachus, in reclusione solitariam vitam ducens, ieiuniis, vigiliis atque orationibus continue vacans nec non ceterarum virtutum insignibus adeo divinitati se commendabilem reddens, ut angelicis sepius frueretur alloquiis et caelestibus frequenter visionibus ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace sanctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatione permansit. Qui cum, lassitudine ac fragilitate car
Abbreviated transcription (Latin):
ut in depositionis sollẽpnitate. nouem lectiones ab exordio usq acl obitũ eius le¬
intur. & in eius trans lationis festiuitate sexlectiones de his quȩ post obitum
ius ostensa sunt & tres deomelia lectionis euuangelicȩ legantur subsiciua
tinctione notis antiquorũ peritia inuentis quantũ inde populo auduente le¬
tur. & quȩ instructiorib: & studiosiorib: quando sibilicuerit ł libuerit. legenda
ruentur. designare curaui: eouidelic& modo ut illa quȩ populo recitanda sunt.
ta quȩ asteriꝰcus & uocatur. non ut ea quȩ omissa fuerant illucescant. sed ut qua
luminatis legenda seruaridebent. nota para graphus I prȩponat᷑ ad separan¬
as resareb: quȩ inconexione concurrunt : antisimma uero ꝗ subiungatur.
bisunt finienda quȩ para graphus prenotauit : .xi
ost uiia die tam see le Rum. que facta est adño ce¬
de galliarum. prosequente uuandalorum crudelitate. mise¬
ricordiam cȩli distillauerunt : cũ ad mitigandam. gentis fran¬

Expanded text:
ut in depositionis sollempnitate novem lectiones ab exordio usque ad obitum eius legantur, et in eius translationis festivitate sex lectiones de his que post obitum illius ostensa sunt et tres de omelia lectionis euvangelicae legantur, – subsiciva distinctione notis antiquorum peritia inventis, quantum inde, populo audiente, legantur, et que instructioribus et studiosioribus, quando sibi licuerit vel libuerit, legenda serventur, designare curavi: eo videlicet modo, ut illa que populo recitanda sunt nota quae asteriscus vocatur X, non ut ea que omissa fuerant illucescant, sed ut quasi am illuminatis legenda reservari debent nota paragraphus Γ preponatur ad separandas res a rebus, quae in conexione concurrunt; antisimma vero Ͻ subiungatur, ubi sunt finienda, quae paragraphus prenotavit. Iost vindictam scelerum, que facta est a Domino cede Galliarum, prosequente Wandalorum crudelitate, misericordiam caeli distillaverunt, cum ad mitigandam gentis Fran
Abbreviated transcription (Latin):
uo modo angeli co ministerio corpus illus trans latumẽ deloco primȩ sepultur e᷑ do
se pulturã & quomodo pipinũ regem inuilla anisiaco flagella uit
Demiraculo ostenso ꝑpuluerẽ pauim̃tieius ȩccłȩ qiuiẽ colonus uillȩ quȩ plũbea fe¬
ta dr̃ contra opp̃ssores suos defisco rosido colligens secum duxit
Demiraculis ostensis inforestariis hludiuici imperatoris qui partẽ silui quã sẽspa
gius cõparauit inuasago inuadere p̃sũpserunt ł fieri ante solebant¬

Expanded text:
25. Quomodo angelico ministerio corpus illius translatum est de loco prime sepulturae ad al25. Quomodo angelico ministerio corpus illius translatum est de loco prime sepulturae ad alteram sepulturam, et quomodo Pippinum regem in villa Anisiaco flagellavit. 26. De miraculo ostenso per pulverem pavimenti eius aecclesiae, quem colonus villae que Plumbea Fontana dicitur contra oppressores suos de fisco Roseto colligens secum duxit. 27. De miraculis ostensis in forestariis Hludowici imperatoris, qui partem silve, quam sanctus Remigius comparavit in Vosago, invadere presumpserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Seumo bene dicto quod sc̃s remigius hludouico regi ꝑgenti contra gundebaldũ dedit
Q uomodo hludouicus rex in parisii ciuitate sedẽ suã constituit. & deuinobenedic¬
to qdei contra alaricũ pergenti pergenti sc̃s dedit remiguis
Q uomodo hludonicoregi a nastasius imperator codicellos ꝓconsulatumisit. &ormis
do sc̃s clodo oldus beato remigio dudiacũ dedit
Quomodo hercticus intraute sc̃o remigio in synodũ obmutuit. & iterũ iussione ipsius sei
re migu lo quendi facultatem recepit deuindicta inceltenses qͥmetas beati remign ĩ cẽder abi
condito & quomodo oculorũ corporaliũ lumine aliciuandiu ẽ priuatus. & iterũ lu
redonatꝰ. & de obitu ilius ac ȩtatis longe uitȩ¬
De miraculo qđ ostensũ est cũ eius scm̃ corpus ad sepulturã ferret᷑. & demiraculoꝗ
ꝑpuellã sepuleheri eius contra sẽm in inginariã est ostensũ sed et demiraculo qđ ãcus
in homine quiolcam clatã presumsit

Expanded text:
o benedicto, quod sanctus Remigius Hludowico regi pergenti contra Gundebaudum dedit. 19. Quomodo Hludowieus rex in Parisii civitate sedem suam constituit, et de vino benedicto, quod ei contra Alaricum pergenti sanctus Remigius dedit. 20. Quomodo Hludowico regi Anastasius imperator codicellos pro consulatu misit, et Ormodo sanctus Chlodoaldus beato Remigio Duziacum dedit. 21. Quomodo hereticus, intrante sancto Remigio in synodum, obmutuit et iterum iussione ipsius sancti Remigii loquendi facultatem recepit. 22. De vindicta in Celtenses, qui metas beati Remigii incenderunt, condito, et quomodo oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus et iterum lumine redonatus, et de obitu illius ac aetatis longevitatDe miraculo, quod ostensum est, cum eius sanctum corpus ad sepulturam ferretur, et de miraculo, quod per pallam sepulchri eius contra luem inguinariam est ostensum, sed et de miraculo, quod actum est in homine, qui olcam sibi datam presumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
ualit rex huidonicus ad baptisteriũ uenit. & deostenso miraculo: futura p̃dixit¬
Domodo species colubȩ irostro ampullã cũ xprismate sacro cunctis uidenti drantis c̃õ
Caibi ap portauit: & quo modo de exercitu francorũ una cũ rege triamilia uirorũ ex¬
ciptis pauulis & mulierib: sunt bartitati & postea pars gentis francorũ quȩ residua erat
cũ raganario beatũ ne omisiuaa ad fidẽ conuersa & baptirata ẽ
Quomodo sc̃s remigius dereb sibi arege & francis ꝑ diuersas ꝓuincias datis. magnã patem
ꝑdiuer sas eccłas tradidit. & dehis quȩ in remensi ꝓiuntia illi fuerant traditȩ ñ modic̃ a partẽ¬

Expanded text:
ualiter rex Chludowicus ad baptisterium venit, et de ostenso miraculo, quomodo speties columbe in rostro ampullam cum crismateg sacro, cunctis videntibus, oranti sancto Remigio apportavit, et quomodo de exercitu Francorum una cum rege tria milia virorum, exceptis parvulis et mulieribus, sunt baptizati, et postea pars gentis Francorum que residua erat cum Raganario per beatum Remigium ad fidem conversa et baptizata est. 16. Quomodo sanctus Remigius de rebus sibi a rege et Francis per diversas provincias datis magnam partem per diversas aecclesias tradidit et de his que in Remensi provincia illi fuerant tradite n
Abbreviated transcription (Latin):
uo enodo regina hrochildis sc̃m Re oioiuaa ad se uocauit. depcans utregi salatu
am pdicarei & quomodo die passionis dñ pricdie ante quã rex cũ populo baptirare

Expanded text:
14. Quomodo regina Rothildis sanctum Remigium ad se vocavit, deprecans, ut regi salutis 14. Quomodo regina Rothildis sanctum Remigium ad se vocavit, deprecans, ut regi salutis viam predicaret, et quomodo die passionis Domini, pridie antequam rex cum populo baptizaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
uberare . quiad huc iergastulo corruptibilis carnis positus uitã mortuȩ ualuit resta¬
rare. cũ necesarus cõmonitionib: ut habeamus sedeli ante m̃tis oculos horã ecitus nm̃¬
de corpore. a quib ꝓfecit qđ sepulturam secus corpus ipsus sc̃i ex postulant
Ou alit̃ ampullas uacuas oleo exorcitato & sacro xprismate ꝑorationẽ repleri fecit
Se acluentu francorũ ꝑ germamꝰam inbelgicã & galliae regiones & quo modo hludouicus
a ꝗnũ francorũ suscepit & de miraculis quȩ fiebant ꝑbeatũ RE oniGiuon &ur ceo remi
ortato & aquodã leui franco inre prȩsentia bi penna percusso
ꝓmodo hludouicus rex francorum neptem gundebaldi regis bur gundionũ nomine
ꝓthildem x p̃ranissimã in coniugem sũpsit. & quomodo idem hludouicus regnũ suũ dilata
aode filus ħi ludouici quos hrothildis baptitari contraeius uoluntatẽ fecit
bod hludo uicꝰ rex fres quent̃ abuxore sua exortatus ut fidẽ xp̃i susciperet eam audire

Expanded text:
gastulo corruptibilis carnis positus vitam mortue valuit restaurare, cum necessariis commonitionibus, ut habeamus seduli ante mentis oculos horam exitus nosde corpore; et quibus proficit, quod sepulturam secus corpus ipsius sancti expostulant. 10. Qaliter ampullas vacuas oleo exorcizato et sacro chrismate per orationem repleri fecit. 11. De adventu Francorum per Germaniam in Belgicam et Gallie regiones, et quomodo Chludowicus regnum Francorum suscepit, et de miraculis que fiebant per beatum Remigium, et de urceo Remis asportato et a quodam levi Franco in regis presentia bipenna percusso. 12. Quomodo Chludowicus rex Francorum neptem Gundebaudi regis Burgundionum nomine Hrothildem christianissimam in coniugem sumpsit, et quomodo idem Chludowicus regnum suum dilatavit, et de filiis Chludowici, quos Rothildis baptizari contra eius voluntatem fecit. 13. Quod Chludowicus rex frequenter ab uxore sua exhortatus, ut fidem Christi susciperet, eam audire
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ bonã tamq seniorẽ litterarũ: quarũ tamen inuentorẽ iure
laudabat : Et uit autẽ precipue clementissinius: castus: foras: gratus col¬
loquentibus: sine ulla cristicia Et lic& qui cũ eo disputarent certatẽ
questiones inferrent. tamen more solito. sapient̃ & disciplinabilitei:
crescentẽ sedabat sepe contencione s& admensurã debitã protinus trans¬
ferebat: loquenciũq sibi strepitũ temperabat: eorũq mores. ueluti
quadã regula cõponebat: Tantis itaq uirtutib diuina ꝑ roui dencia
redundans. cum futura pscir& non estimabat esse iurtutem E
propterea nec laborandũ manit̃ circa talia suadebat: quarid¬
igorantẽ sucura poenȩ suc cũbere: neͤ scienaem propterea sem̃ esso
declarabat: Uerã uãq beatudinẽ: in cultura dĩ & legũ enus obserua¬

Expanded text:
mentem bonam tanquam seniorem litterarum: quarum tamen inventorem jure laudabat. Fuit autem praecipue clementissimus, castus, fortis, gratus colloquentibus, sine ulla tristitia. Et licet qui cum illo disputarent certative quaestiones inferrent, tamen more solito sapienter et disciplinabiliter crescentem sedabat saepe contentionem, et ad mensuram debitam protinus transferebat, loquentiumque sibi strepitum temperabat, eorumque mores veluti quadam regula componebat. Tantis itaque virtutibus divina providentia redundans, se futura praescire non aestimabat esse virtutem; et propterea nec laborandum inaniter circa talia suadebat: quandignorantem futura poenae succumbere, nec scientem propterea sanctum esse declarabat. Vera
Abbreviated transcription (Latin):
spicientib erbbihat: fa dehoto ut cieq ł aheros tumentẽ suꝑba¬
q tratierã: nec pntaret huiꝰmodS ed hoc uinde þauca untutũ an¬
tomi dicere su cõpilsus: ut tanta uir ꝑhe rempla consideremus
philosophiamꝑ lurimos igit dcꝗ patissimos habuit auditores
quoni Alii quide inegynto & lib es aluuaro in palestina. & syria.
a ami̾bia claruerunt : e unus quio e non minus se. quã doctor
pud quẽ est cõmoratꝰ exercuit. N ultosq. dociut ar ad similẽ uit¬
tutt philosophiãs q ⁊ ꝑdurit: ita ut quorũdã hic lãbot essa sis

Expanded text:
umentem superbamque naturam, nec putaretur hujusmodi. Sed haec quidem pauca virtutum Antonii dicere sum compulsus, ut tanti viri per haec exempla consideremus philosophiam. Plurimos igitur atque probatissimos habuit auditores, quorum alii quidem in Aegypto et Libya, alii vero in Palaestina, et Syria, et Arabia claruerunt; et unusquisque eorum non minus se quam doctor, apud quos est commoratus, exercuit; multosque docuit, et ad similem virtutem philosophia
Abbreviated transcription (Latin):
batensi mulcer habens uncũ filiũ c̃ui patentib: oculis lux ipsa multo ex tẽport
atur : Hiiͣ  mat̃ secũ assũptũ ad sepulcrũ beati uinditiani conduxit̃ : Ubi ꝑduc
et altoare cereũ offerre fecit ĩpsaq paulilũ oratura ꝓsterint᷑: Manifesta
ĩ requirens : muleritẽ quedã int̃ritorio pontito erat ñignobilis. sed pͥuatõ
e debilis : Quȩ n aratisuiaticis ꝓficisci romã adlimina apostorũ precipiendã
disposuerat : Note igitur ea qua sequentis diermane. ꝓfectionis it̃ parauerat
uis c̃monet᷑ u it ad sepulchrũ beatiuindiani cũ oblatione sua properar& : ibi cp̃ta
isc̃mertia recept᷑a: Facto itaq crepusculo capento suꝑimposita. ut monita fue
epleuit. Ueniens git᷑ adtumulũ uiri dĩ moxut t̾rã oculis attigit aꝑtrbcab
nferior erat lentiuis expulit : qđ qqidẽ castrũ perio herrici sub

Expanded text:
Attrebatensi mulier habens unicum filium, cui, patentibus oculis, lux ipsa multo ex tempore Attrebatensi mulier habens unicum filium, cui, patentibus oculis, lux ipsa multo ex tempore negabatur. Hunc mater secum adsumptum ad sepulchrum beati Vinditiani conduxit; ubi perductum super altare cereum offerre fecit, ipsaque paululum oratura prosternitur. Manifesta  recepit. Mulier item quaedam in territorio Pontico erat non ignobilis, sed privato lumine debilis; quae paratis viaticis, proficisci Romam ad limina apostolorum pro recipienda salute disposuerat. Nocte igitur ea, qua sequentis diei mane profectionis iter paraverat, divinitus commonetur, ut ad sepulchrum beati Vinditiani cum oblatione sua properaret, ibi optatae lucis commertia receptura. Facto itaque crepusculo, carpento superimposita, ut monita fuerat, explevit. Veniens igitur ad tumulum viri Dei, mox ut terram oculis attigit, aperti sinferior erat, a Valentianis expulit; quod quidem castrum imperio Heinrici subjugatum
Abbreviated transcription (Latin):
abidũhi quibus altior mens fuerat orasent: iumores sitũ interioris edifitut steri¬
sol& curiosius contẽplabant᷑ : Vnus aũt ex his adtumulũ uiridĩ incautius accedens sicut
terra dehiscens a sumino usq: de orsũ rimã fecerat. ille arrepto sarculo cepit spel unncã
querere. Nucẽ clamare : Ext̾riti quia derant subita euentus iumũtatione: magissibi
quisq timobat ne ꝑcussi simili sententia plecterent᷑: Sc iscitantib aut̃ priuati causã
rsionis irã placare suadent Sicq factũ ẽ: Mox lumine necep
icuid mediocrit᷑ rediit : Huius itaq m̃ traculi fama ꝑ uicinã regione per
plebẽq Longe lateq suꝑ uenetrationẽ tentisiuri excitauit. Qua ens
tus pontifer at tonitus qui post illũ xuꝰ mepiscopio extitit. scm compis le
dispo suit & honorifice in locello lapideo conditũ repperit. suum dełł arhidi
ut fcͣunt honoratũ iuxta quiescentẽ in tactũ reliquit: Erat p̃terea in t̾ritoo

Expanded text:
bi dum hi, quibus altior mens fuerat, orassent, juniores situm interioris aecclesiae curiosius contemplabantur. Unus autem ex his ad tumulum viri Dei incautius accedens, sicut terra dehiscens a summo usque deorsum rimam fecerat, ille arrepto sarculo coepit speluncam cem quaerere, ducem clamare. Exterriti qui aderant subita eventus immutatione, magis sibi quisque timebat, ne percussi simili sententia plecterentur. Sciscitantibus autem privati causam rsionis iram placare suadent. Sicque factum est; mox lumine recepnam regionem pertonuit, plebemque longe lateque super venerationem tanti viri excitavit. Qua etiam Fulbertus pontifex attonitus, qui post illum 15u s in episcopio extitit, sanctum corpus levare disposuit, et honorifice in locello lapideo conditum repperit . Suum autem archidiaconum, ut ferunt, Honoratum juxta quiescentem intactum reliquit. 31. Ubi meritis
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dñs sc̃m uindianũ mirificare disponer& causa int̃uenit . quȩ signis euidentiorib¬
dũ sepultus quiescer& ipsius meritarest Erant a trebati nobiliũ uirorũ filii.
ltteralib: disciplinis. submagisto erudiendi : Et tẽpus aduenert quo ipsi purri
ab eodẽ magistiro rogati ad scripriã artẽ liquorẽ facore deberent : Locusu
quouir dĩ uinditianus quie scebat sepultus.iã ueprib & spinis plenus erat: nec
habitator inibi erat. pro eo qđ gentilũ infestatione. locus exmulto tẽpore de¬

Expanded text:
ficari disponeret causa, intervenit quae signis evidentioribus jacentis merita manifestaret. Erant Atrebati nobilium virorum filii, literalibus disciplinis sub magistro erudiendi. Et tempus advenerat quo ipsi pueri, ab eodem magistro rogati, ad scriptoriam artem liquorem facere deberent. Locus autem, quo vir Dei sepultus quiescebat, jam vepribus et spinis plenus erat, nec habitator inibi erat, pro eo quod gentilium infestatione locus ex multo tempore de