comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incor hominis nõ ascendit: Credi¬
tur. ꝙ nõ uidetur: Non solum nõ ui¬
detur: sed net dicitur. Quomͦ ergo
creditur. si non dicitur: Quis credit.
quod nõ arudit. Si aut̃ audit ut
credat: dicitur: Si dicitur: cogitat᷑.
Si cogitatur q dicitur: et in aurib
hominum intrat.q quia nõ dice̾t᷑
nisi cogitaretur: et incor hominis
ascendit: Iam ecce ipsa questio tã¬
te rei conturbat nos: ut nõ possimꝰ
uerbis explicare questionẽ Quis

Expanded text:
in cor hominis non ascendit? Crediin cor hominis non ascendit? Creditur, et non videtur: non solum non videtur, sed nec dicitur. Quomodo ergo creditur, si non dicitur? Quis credit quod non audit? Si autem audit ut credat, dicitur: si dicitur, cogitatur: si cogitatur et dicitur, et in auribus hominum intrat. Et quia non diceretur nisi cogitaretur, et in cor hominis ascendit. Jam ecce ista quaestio tantae rei conturbat nos, ut non possimus verbis explicare quaestionem. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
dote illi: bonus eris: Ut huic fidei ꝓ¬
missiom que te des hoc est bonueẽz
Cum aut̃ bonus fuetis: p̃ciũ ip̃ius
rei eris: s halebis nõ qd̾ dixi solũ.
salutẽ incolumitatẽ uitã et sine fi¬
ne iutam Non hoc solum habebis.
Ad huc alia tollo Non ibi erit lassa¬
ri ꝙ dormire. nõ ĩbi erit esurireꝙ
sitire. nõ ibi erit crescere q seneste¬
re: quia nec nascierit. Ubi numeri
integri manẽt: Numerus qui est ipẽ
est: nec opus est. ut augeatur:
quia nõ ibi fit ut minuatur: Ecce
quãta tuli: et nõ dixi qd̃ ibi erit
Ecce iam uita est iã incolumitas ẽ
iam nulla pena fames. nulla sitis.
nullus defectus. nichil horum: q
teã ñdũ dixi qd̾ oculus non iuidit.
net auris au diuit nec in cor homi¬
nis ascendit: Si enim dixi: falsũ
est. quod scriptũ est. quod oculus ñ
uidit. nec auris audiuit nec in cor
hominis astendit: Unde em̃ ascendẽt.
incor meuꝰ ut diterem quod

Expanded text:
do te illi, bonus eris. Ut huic fidei pdo te illi, bonus eris. Ut huic fidei promissionique te des, hoc est bonum esse. Cum autem bonus fueris, pretium ipsius rei eris, et habebis, non quod dixi solum, salutem, incolumitatem, vitam, et sine fine vitam; non hoc solum habebis, adhuc alia tollo. Non ibi erit lassari et dormire: non ibi erit esurire et sitire: non ibi erit crescere et senescere; quia nec nasci erit, ubi integri numeri manent. Numerus qui est, ipse est; nec opus est ut augeatur, quia non ibi fit ut minuatur. Ecce quanta tuli, et nondum dixi quid ibi erit. Ecce jam vita est, jam incolumitas est, jam nulla poena, nulla fames, nulla sitis, nullus defectus, nihil horum; et tamen nondum dixi quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Si enim dixi, falsum est quod scriptum est, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Unde enim ascenderet in cor meum, ut dicerem quod
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽ: Si ei donaroꝵ quisquã
uiret. quantũ gaude ret. quãtũ
ptolletetur. quo modo se nõ caperq
iida. sine pena. sine cruciatu sine
sne uite: si hoc solum nobis ꝓtuit
ni uerbis descripsi q ꝯmẽdam:
anti erat emendum si uenale
uiltum ex estues dere magnã. ꝓpt̾
as magintuditiẽ: Tantum ualet.
quantum habes. Nõ alianio g mag¬
num ꝙ p̃ciosum comparandum pa¬
tares aurum uł argentum. uł peccum¬
am. tił fructus aliquos petorum ant
fructumim qui in tua possessione nas¬
cerentur: ut emeres nescio quid hoc
magnum et p̃clarum quo uiueres
in hac terra felix: E hoc eme siuis: No¬
li querere quid habeas: Sed qualis sis
Res ista: teualet: Canti ualet. quã¬
tũ es Tuteda: et habebis illam Qͥd
turbaris. quid ex estuas ͤ Nunquid
quesiturꝰ es te aut temptaturus es
te. Ecte tu qui es: qualis es:. Date il¬
li rei: ꝙ habebis illam: S malus sũ
inquies: ꝙ forte me non accipit: Dã¬

Expanded text:
patientem: si ei donaret quispatientem: si ei donaret quisdesineret, quantum gauderet? quantum extolleretur? quomodo se non caperet laetitia sine poena, sine cruciatu, sine fine vitae? Si hoc solum nobis promittui, verbis descripsi et commendavi; quanti erat emendum, si venale multum exaestues de re magna propter pretii magnitudinem. Tantum valet, quantum habes. Ad aliquid ergo magnum et pretiosum comparandum parares aurum, vel argentum, vel pecuniam, vel fructus aliquos pecorum aut frugum, qui in tua possessione nascerentur, ut emeres nescio quid hoc magnum et praeclarum, quo viveres in hac terra felix. Et hoc eme, si vis. Noli quaerere quid habeas, sed qualis sis. Res ista te valet. Tantum valet, quantum es tu. Te da, et habebis illam. Quid turbaris? quid exaestuas? Numquid quaesiturus es te, aut empturus es te? Ecce tu qui es, qualis es, da te illi rei, et habebis illam. Sed malus sum, inquies, et forte me non accipit. Dan
Abbreviated transcription (Latin):
facere: ut semꝑ uiuat nõ potl
Si ergo tanto labore tanto conanl
tantis imperdiis. tanta instan¬
a. tanta uigilantia. tanta curas
ppaliquantũ plus uiuatur: quomͦ
gpendum est. ut semꝑ uiuatur:
si prudentes dicuntur qui om̃i¬
bus modis agunt ut differant
mortẽ. et uiuant paucos dies: ne
dunt paucos dies: quam stulti st̃
I sic iuiuint ut ꝑdant et̾num di
mͤ Noc solum ergo nobis ꝓmitti
ptest: ut dulcestat nobis ut cũq
minus dei ex hoc qd̃ habemus mo¬
u quia demuere ip̃ius halemus
ipuiuamus ⁊ salui simus: Poriamꝰ
gͥ nobis añ ocłos talem uitam cũ
qmititur et̾na: ut remoueamus
abilla quicqͥd hic molestũ pati¬
mur: facilius eñ inuenimus quid
ilmo sit: quã quod ibi sit : Ecce hic
nuimus : uiuemus ꝙ ibi Salui su¬
mus. quando nõ egrotamnus neq
iliquid dolet incorpore : salui erimꝰ
s ibi s quando nobis bene est in
ac uita nullas penas patimur: nł¬
aiuentem faluum̃. tuillas penas

Expanded text:
facere: ut semper vivat, non potest. facere: ut semper vivat, non potest. Si ergo labore tanto, tanto conatu, tantis impendiis, tanta instantia, tanta vigilantia, tanta cura agitur, ut aliquantum plus vivatur; quomodo agendum est, ut semper vivatur? Et si prudentes dicuntur, qui omnibus modis agunt, ut differant mortem, et vivant paucos dies, ne perdant paucos dies, quam stulti sunt, qui sic vivunt, ut perdant aeternum di Hoc solum ergo nobis promitti potest, ut dulcescat nobis utcumque munus Dei, ex hoc quod habemus modo: quia de munere ipsius habemus ut vivamus, ut salvi simus. Ponamus ergo nobis ante oculos talem vitam, cum promittitur aeterna, ut removeamus ab illa quidquid hic molestum patimur. Facilius enim invenimus quid ibi non sit, quam quid ibi sit. Ecce hic vivimus, vivemus et ibi. Salvi sumus quando hic non aegrotamus, neque aliquid dolet in corpore: salvi erimus et ibi. Et quando nobis bene est in hac vita, nullas poenas patimur: nuviventem, salvum, nullas poenas
Abbreviated transcription (Latin):
missa est illis uita s quia nue
timent mori. ꝓmissa est illise¬
Quid times: moriͥ nõ pacieris
sufficere iusum est humane nt¬
mitati: ut diceretur habebis us
etuam: Capit hoc mens human
ut cunq ex hoc qd̾ agit: quod fiu¬
S quantũ capit ex hoc paruoe
agit: qͥa uiuit et mori non nił¬
timat uitam e t̾nam; uult sen
uiuere: nũꝙͣ mori: Sed illi qui
quebunturꝰ impenis. uelle haln
mori: et nõ possunt: Nou gͥ mi¬
num est dui iuuere aut semꝑi
uere: sed magnum est beate ue
uideinus homines amatores p̃s¬
tis uite temporalis atq fiment
sic ꝓ illa laborare. ut quando uen¬
rit᷑ mortis metus. quicquid pbl¬
sunt faciant: nõ ut auferant.¶
ut differant mortemz Quaneis
homo laborat quando mors mi¬
minet. fugiendo. latendo. quird
habet dando. q se redimend. lill¬
rando cruciatus. molestias q ꝰ
nendo medicos adhibendo ꝙ
quid aliud homo potest: Hideto qu
consumptis laborib & facultaul
sius. ut aliquantũ uiuat pts

Expanded text:
missa est illis vita; et quia multum timent mori, promissa est illis aeQuid times? Mori. Non patieris. Hoc sufficere visum est humanae infirmitati, ut diceretur, Habebis vitam aeternam. Capit hoc mens humana, utcumque ex hoc quod agit, quod futued quantum capit ex hoc parvo quod agit? Quia vivit, et mori non vult; amat vitam aeternam, vult semper vivere, nunquam mori. Sed et illi qui torquebuntur in poenis, velle habent mori, et non possunt. Non ergo magnum est diu vivere, aut semper vivere: sed magnum est beate vivvidemus homines amatores praesentis vitae temporalis atque finiendae, sic pro illa laborare, ut quando venerit metus mortis, quidquid possunt faciant, non ut auferant, sed ut differant mortem. Quantum homo laborat, quando mors imminet, fugiendo, latendo, quidquid habet dando, et se redimendo, laborando, cruciatus molestiasque sustinendo, medicos adhibendo, et quidquid aliud homo potest? Videte quia consumptis laboribus et facultatibus suis, ut aliquantum vivat, potest
Abbreviated transcription (Latin):
tota terra: quid est totum ma¬
re : quid est totum celum: quid
sunt om̃ia sydera: quid sol:
quid luna: quid excercitus an¬
geloꝵ: Omium istorum creato¬
rem sitio. ip̃m esurio. ip̃m scio.
ip̃i dico. qm̃ apud te est fons
nite: qui mͥ dicit: ego sum ꝑa¬
nis qui de celo descendi: Esuriat¬
⁊ sitiat peregrinatio mea: ut sa¬
tietur p̃sentia mea Artidet mũ¬
dus multis teb ꝓuichris forti¬
b uariis pulchrior est ille
qui fecit fortior ⁊ clarior. ille
qui fecit. suauior ẽ ille qui fe¬
tit: Saciabor cũ manifestabit᷑
gła tua: Fides gͦ que ꝑ dilecti¬
õnẽ eperatur si est in nobis:
iam ꝑtinetis ad pdestinatos.
uocatos. iustificatos. Ergo tres¬
cat in uobis fides enĩ que ꝑdi
lectionem opetatis. sine spe cẽ¬

Expanded text:
tota terra? Quid est totum matota terra? Quid est totum mare? Quid est totum coelum? Quid sunt omnia sidera? Quid sol? Quid luna? Quid exercitus Angelorum? Omnium istorum Creatorem sitio: ipsum esurio, ipsum sitio, ipsi dico, Quoniam apud te est fons vitae . Qui mihi dicit: Ego sum panis qui de coelo descendi . Esuriat et sitiat peregrinatio mea, ut satietur praesentia mea. Arridet mundus multis rebus, pulchris, fortibus, variis: pulchrior est ille qui fecit, fortior et clarior ille qui fecit, suavior ille est qui fecit. Satiabor, cum manifestabitur gloria tua . Fides ergo quae per dilectionem operatur si est in vobis, jam pertinetis ad praedestinatos, vocatos, justificatos: ergo crescat in vobis. Fides enim quae per dilectionem operatur, sine spe es
Abbreviated transcription (Latin):
hateam. fc̃s sum uelut eramẽ¬
tum sonans. aut cymbalũ tint¬
mens sẜ ceta enarrat bonaᷤ
et sine caritate nichil ꝓdesse
cõfirmat Maneant erͣgo hec.
fides. spes. catitas: Maior aut
hoꝵ cantas sectamini. cant̾atẽ:
Discernite gͦ fidem uram Iari
estis depredestinatis. uocatis. iꝰ¬
tificatis. Panlus apłs dicit
Neq cirtũcisio aliquid ualet
neq p̃pntium : sed fides Dic ad¬
huc apłte adde. discerne. qͥa
⁊ demones credunt ⁊ sontremis¬
cunt. Ergo adde. ꝙ discerne. qr¬
⁊ demones credunt ꝙ contre¬
et tremiscunt quod oderunt.
Distingie apłe. et tirtoncide̾
fidem meam: ⁊ disternie causã
meam de gente nõ scã. Plane
distinguit. discerint cutũcidit.
Est fides inquit: que ꝓdilectiꝰ¬
onem operatur. Unusquisq gͦ
abse. pendat se ꝓbet se in oĩ¬
b factis suis. bonis opetib
sus que faciat cũ caritateꝰ ñ
ex pectans rettibutionẽ tempo¬
ralem sed ꝓmissum dĩ. faciem
Om̃ino nõ me. sauciaret deus:

Expanded text:
habeam, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens: et caetera enarrat bona, et sine charitate nihil prodesse confirmat. Maneant ergo haec, fides, spes, charitas: major autem horum charitas . Sectamini charitatem. Discernite ergo fidem tinatis, vocatis, justificatis. Paulus Apostolus dicit: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides. Dic adhuc, Apostole, adde, discerne; quia, Et daemones credunt et contremiscunt: ergo adde et discerne, daemones enim credunt, et contrecontremiscunt quod oderunt. Distingue, Apostole, et circumcide fidem meam, et discerne causam meam de gente non sancta . Plane distinguit, discernit, circumcidit. Et fides, inquit, quae per dilectionem operatur . CAPUT VII. 7. appendat se, probet se in omnibus factis suis, bonis operibus suis, quae faciat cum charitate, non exspectans retributionem temporalem, sed promissum Dei, facieOmnino me non satiaret Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
barionaꝰ. Hoc dixerunt ⁊¬
demones: et audierunt obmu¬
testite. Ille beatus dicitur ei
quia nõ teuelauit tͥ caro et
sanguis. sed pat̾ m̃s qͥ icelis
est. Illi autẽ audiunt obuiu¬
tescĩte Et hoc dicunt. ⁊ repel¬
luntut. Una uox est. sed dñs
radicem interrogat nõ florem.
Uñ dicitur ad hebreos: Ne quara¬
dix amaricudinis sursum ger¬
minans molestet: ⁊ ꝑ illam cõ¬
taminẽtur multi Prius gͦ dis¬
cerne fidem tuam: afide demo¬
ins: Uñ enim discreta: Demones
hoc dixetunt timendo: petrus
amando Nldde gͦ fidei spem. Et
que fpes est sine aligua cõscientie
bonitate ͤ speiq ip̃i. adde cari.¬
tatẽ: de suꝑ eminẽtenr uiã nob

Expanded text:
Bar Jona: hoc dixerunt dBar Jona: hoc dixerunt daemones, et audierunt, Obmutescite. Ille beatus, dicitur ei, Quia non revelavit tibi caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Illi autem audiunt, Obmutescite : et hoc ipsum dicunt, et repelluntur. Una vox est: sed Dominus radicem interrogat, non florem. Unde dicitur ad Hebraeos: Ne qua radix amaritudinis sursum germinans molestet, et per illam contaminentur multi . Prius ergo discerne fidem tuam a fide daemonis. Unde eam discernis? Daemones hoc dixerunt timendo, Petrus amando. Adde ergo fidei spem. Et quae spes est, nisi de aliqua conscientiae bonitate? Speique ipsi adde charitatem. Desuper eminentem viam hab
Abbreviated transcription (Latin):
us est Populus que nõ tog¬
ioui scruiuit mͥ in auditu au¬
is obediuit mͥ nos sumus: et
riusticia nichil habemus: Om¬
ino habennis: Grati simuis ex
o quod habemus: ut addatur qd̃
uhabemus: ⁊ nõ ꝑdamus quod
libemus Ergo ⁊ hoc tertium
um agitur in nobis  Iustificati
simus: sed ip̃a iustic̃ia eñ ꝓfici¬
mus crescit: & quo mͦ crescit di¬
am. Et uobiscum quodam inͦ
onfetam: ut unus quisq nr̃m
lm in ip̃a iustificatione constitu¬
us accepta scilicet remissione p̃
die in diẽ. iudeat uͥ sit: Accedat.
yficiat ⁊ crescat. donet ꝯsũme¬
lir: nõ ut fimatur: sed ut ꝑfici¬
atur Incipit homo afide quid¬
ꝑtittẽt ad fidem: credere: S ad¬
hit ista fides discernatur ab
smundis sꝑtritib: ad fidem qͥd
ob. Ꝙẜ demones credut: ⁊ cõ¬
sne spe iuius uel dilectionẽ nõ ha¬
es. ⁊ demones credunt ⁊ sõtre¬
miscunt. Qauid magnũ est: Di
ds xp̃m filium dei Noc dixit
petruł ⁊ audiuit. beanis es symõ

Expanded text:
est. Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obedivit mihi . Nos sumus, et de justitia nihil habemus? Omnino habemus. Grati simus ex eo quod habemus: ut addatur quod non habemus, et non perdamus quod habemus. Ergo et hoc tertium jam agitur in nobis. Justificati sumus: sed ipsa justitia, cum proficimus, crescit. Et quomodo crescit dicam, et vobiscum quodam modo conferam; ut unusquisque vestrum jam in ipsa justificatione constitutus, accepta scilicet remissione pecdie in diem, videat ubi sit, accedat, proficiat et crescat, donec consummetur, non ut finiatur, sed ut perficiatur. pertinet ad fidem? Credere. Sed adhuc ista fides discernatur ab immundis spiritibus. Ad fidem quid Jacobus: Et daemones credunt, et conilectionem non habes: Et daemones credunt, et contremiscunt. Quid magnum est, si dicis Christum Filium Dei? Hoc dixit Petrus, et audivit, Beatus es Simon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tam̃ dñs seruans nobis do¬
num fidei. cuidam discipuloꝵ
suoꝵ tractanti. palpanti ueri¬
tatem digitis inquitenti. ⁊ in¬
uenienti. exclamanti dñs ins
⁊ deus m̃s: ait ipse dñs ⁊ dꝰ
Quia uidisti: et credidisti: us
qiuros intuens: beati inquit qͥ
ꝯuiderunt & credidetunt. Nõ
imus. audinimꝰ et credimꝰ:
cati p̃dicti sumꝰ ⁊ de iustici

Expanded text:
et tamen Dominus servans nobis doet tamen Dominus servans nobis donum fidei, cuidam discipulorum suorum tractanti, palpanti, veritatem digitis inquirenti et invenienti, exclamanti, Dominus meus et Deus meus; ait ipse Dominus et Deus, Quia vidisti, credidisti. Et nos futuros intuens: Beati, inquit, qui non viderunt et crediderunt . Non vidimus, audivimus, et credidimus. Beati praedicti sumus, et de justiti
Abbreviated transcription (Latin):
queramus: Si enim aliquid ia¬
bemus. ⁊ aliquid nõ habemus
trestat quod habemus: ⁊ nupl¬
bitur quod nõ habemus: Ecers
baptizati sunt homines: omĩ
illis peccata dimissa sunti isi¬
ficati sunt apectatis: Negare ã
possumꝰ: Restat tam̃ lucta cum
carne. restat lucta cũ mundoe te¬
stat lucta cum dẏabolo Qui aut̾
luctatur. aliquãdo fetit: alique
cutitur. aliqñ mncit: aliqñ peti¬
mitur: Quo mͦ destadio exeat
attendatut: Nam si dixetimus qa
peccatum nõ habemꝰ: nos ipsos
decipimus. ⁊ ueritas in nobis
nõ est Item si dixerimꝰ quiasti¬
cie nichil habemus: adu̾sum dei
dona m̃timu. Sienim iustiãȩ
nichil habemꝰ: nec fidem habemꝰ:
Si fidem nõ habemus: xͥaniñ
sumus: Si aut̃ habemꝰ fidem:
iam aliquid haberus iusticie
Ipm̃ aliquid uis nosse quantũ
sit: iustus ex fide uiuit: Iustꝰ
in quam ex fide uiuit. quia
credit qd̃ nõ uidet: Patres an¬
auetũt. nõ solum uiderunt ocłis.
sed etiã manib tractauetunt:

Expanded text:
quid habemus, et aliquid non habemus; crescat quod habemus, et implebitur quod non habemus. Ecce enim baptizati sunt homines, omnia illis peccata dimissa sunt, justificati sunt a peccatis; negare non possumus: restat tamen lucta cum carne, restat lucta cum mundo, restat lucta cum diabolo. Qui autem luctatur, aliquando ferit, aliquando percutitur; aliquando vincit, aliquando perimitur: quomodo de stadio exeat attenditur. Nam si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est. Item, si dixerimus quia justitiae nihil habemus, adversum Dei dona mentimur. Si enim justitiae nihil habemus, nec fidem habemus: si fidem non habemus, christiani non sumus. Si autem fidem habemus, jam aliquid habemus justitiae. Ipsum aliquid, vis nosse quantum sit? Justus ex fide vivit : justus, inquam, ex fide vivit; quia credit quod non videt. CAPUT averunt, non solum viderunt oculis, sed etiam manibus tractaverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
dat qui dextrara querit. Et
ip̃m ad moneo. recede de men
sed noli in sunstram. Si etpo
dextra exit et simstra. ⁊ nust
medium locum in euangelio
uimus. ecce in dextra regnum
celoꝵ est Percipite iniquit n¬
num Qͥ ibi nõ est. in sinits
Quid erit in sinistra : ite i igĩe
eternum. In dextra. ad regnũ u¬
q eternimiꝰ in siustra m igẽ
eternum: Qui nõ in dextra. ꝓcu
dubio in sinistra frgo qui non
in regno: ꝓculdubio mignem
eternum: Certe habete potest i¬
tam eternam qui nõ baptifus
nõ erit in dextta. id est nõ ait
in regno. Uitam et̾nã ꝯputas i¬
nem sempit̾num: Ꝙ de ipã mta
et̾na audi ex pressius: quia m¬
ta eterna Prius regnum nomi¬
nauit sed in dextris: igneme¬
ternuim in sinifttis: Extrema
aut̃ sententia ut doceret quid
sit regnum ꝙ quid sit ignis
et̾nus: tunc inquit abibunt is¬
tͥ quid sit regnum. ꝙ quid sit
ignis eternus. Lut qñ confitetis
paruulum nõ futurum in regno
fatearis futurum in ignem etnũ

Expanded text:
dat qui dextram quaerit. Et te ipsum admoneo: recede de medio, sed noli in sinistram. Si ergo dextra erit et sinistra, et nullum medium locum in Evangelio novimus: ecce in dextra regnum coelorum est, Percipite, inquit, regnum. Qui ibi non est, in sinistra est. Quid erit in sinistra? Ite in ignem aeternum. In dextra ad regnum, utique aeternum; in sinistra in ignem aeternum. Qui non in dextra, procul dubio in sinistra: ergo qui non in regno, procul dubio in igne aeterno. Certe habere potest vitam aeternam, qui non baptizatur? Non erit in dextra, id est, non erit in regno. Vitam aeternam computas ignem sempiternum? Et de ipsa vita aeterna audi expressius, quia nta aeterna. Prius regnum nominavit, sed in dextris; ignem aeternum in sinistris. Extrema autem sententia, ut doceret quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus, Tunc, inquit, abibunt istibi quid sit regnum, et quid sit ignis aeternus; ut quando confiteris parvulum non futurum in regno, fatearis futurum in igne aeterno.
Abbreviated transcription (Latin):
sic sic Magister enim uerus qͥ
neminẽ palpat neminem fallit:
uetax doctor idemq saluator. ad
quẽ nos dixit molestissimus peda¬
gogus. cum de bonis operib idẽ¬
queretur. nõ ait sine me facere¬
quidem potestis aliquid s facilius
ꝑme: non ait. fructum ur̃m sñ
ine potestis aliquẽ facere sed
uberiorem ꝑ me: nõ hoc dixit. Le¬
gite quid dixerit: Euangelium
scm̃ est: Om̃iũ suꝑboꝵ colla sub¬
duntur. Non hec dicit augustinꝰ
hec dicit dñs: Quid dicit dñs: si¬
ne me nichil potestis facere Iam
nunt cum audistis quot quot spi¬
ritu dei. auguntur hi filii sunt di
nolite uos dimiltẽ: Neq eñ tem¬
płum suum sic de nobis de uob̃¬
edificat deus: quasi delapidib
Qui nõ habent motũ suum: leuã¬
tur abstructore ponuntur: Non
sic sunt lapides uiui Ey uos tã¬
quam lapides uiui. coedi ficamini

Expanded text:
st sic. Magister enim verus qui st sic. Magister enim verus qui neminem palpat, neminem fallit, verax doctor idemque Salvator, ad quem nos duxit molestissimus paedagogus; cum de bonis operibus, idqueretur, non ait, Sine me quidem potestis facere aliquid, sed facilius per me: non ait, Fructum vestrum sine me potestis facere, sed uberiorem per me. Non hoc dixit. Legite quid dixerit: Evangelium sanctum est, omnium superba colla subduntur. Non haec dicit Augustinus, haec dicit Dominus. Quid dicit Dominus? Sine me nihil potestis facere . Jam nunc cum auditis, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei, nolite vos demittere. Neque enim templum suum sic de vobis aedificat Deus, quasi de lapidibus qui non habent motum suum: levantur, ab structore ponuntur. Non sic sunt lapides vivi: Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini
Abbreviated transcription (Latin):
huic q seruus ad dictus est: ꝙ om̃is¬
et si uos filius liberauerit. tc̃ uere
uos agere uoluntate bona: Quia¬
bene uiuitis: utiq agitis: Nõ enim
adiutor est ille: si nichil agatis: Nõ
em̃ cooꝑator est ille si nichil oꝑa¬
mim Sic uos tam̃ scitote agete bo-¬
na. ut sit rector sꝑs̃ adiutorqͥ si
uero de fu̾it. nichil boni omĩno age¬
re ualeatis: nõ sicut quidam dice̾
cepetunt qui coxxtanti sunt aliqũ
grãm confiteri E. bñdicimus d̾ni.
quia nel hoc aliqñ dixerunt: Nlc¬
cedendo enim ꝑficere potuerũt
et adid quod uẽre rectum est ꝑue¬
nire: Iam gͦ dicunt adiutricemi ẽẽ
grãm der adfacilius facienda. Ista s̃
enim u̾ba eorum. ad hoc inquiũt
deus grãm suam dedit hominiby
arbitrium. facilius possitimple¬
re ꝑ grãm elo facilius: remo dif¬
filius tam̃ ⁊ remotur Iumẽto fa¬
cilius: pedib difficilius: s tamẽ
⁊ pedib pedib ꝑuenitur: Non ẽ¬

Expanded text:
huic et seruus addictus eshuic et seruus addictus eset: Si uos filius liberauerit, ait ipse vos agere bona voluntate. Quia vivitis, utique agitis. Non enim adjutor est ille, si nihil agatis: non enim cooperator est ille, si nihil operamini. Sic vos tamen scitote agere bona, ut sit rector Spiritus adjutor: qui si defuerit, nihil boni omnino agere valeatis. Non sicut quidam dicere coepgratiam confiteri: et benedicimus Deum, quia vel hoc aliquando dixerunt; accedendo enim proficere poterunt, et ad id quod vere rectum est pervenire. Jam ergo dicunt adjutricem esse gratiam Dei, ad facilius facienda. Ista sunt enim verba eorum: Ad hoc dedit, inquiunt, Deus gratiam suam hominibus, arbitrium, facilius possint implere per gratiam. Velo facilius, remo difficilius: tamen et remo itur. Jumento facilius, pedibus difficilius: sed tamen et pedibus pervenitur. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
tante illuminante adiuuante: Sc¬
mus inquit id̾e apłs. quia diligẽ¬
tibus deum omĩa ccopetantur in
bonum: Si nõ esses operator: isle
uigilate: ne forte dicat sp̃s ur̃ Si
sub traxerit se cooperatio dei. et
adiutorium dei: sp̃s m̃s facit hoc:
Q si cum labore ꝙ si cum aliqua dif¬
ficultate potest: tamesi implere po¬
test: quomͦ si aliquis dicat remis
ꝗdẽ ꝑuenimus. sed cum aliquo labo¬
re O si uentum habeamꝰ: facilius ꝑ¬
uenimus: Non sic est adiutoriũ dei:
non sit est adintorium xp̃r nõ sic ẽ
adiutorium sp̃s scĩ: Prorsus side fu¬
erit: nichil bom agere poteris: Agis qͥ¬
dem illo nõ adiuuante libera uolun¬
tate: sed male ad hoc idonea est uolun¬
tas tua que uocatur libera: ⁊ male a¬
gendo. fit dampnabilis ancilla Cũ
dico tͥ. sine adiutorio dei nichil agis:
nichil bom dico: Nam ad male agen¬
dum. habes sine adiutorio dei liberã
uoluntatem: quamqmͣ nõ est illa li¬
bera: Aquo enim quis deuictus ẽ.

Expanded text:
tante, illuminante, adjuvante. Scimus, inquit idem apostolus, quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Si non esses operator, ille vigilate, ne forte dicat spiritus vester: Si subtraxerit se cooperatio Dei et adjutorium Dei, spiritus meus facit hoc: etsi cum labore, etsi cum aliqua difficultate potest, tamen implere potest. Quomodo si aliquis dicat: Remis quidem pervenimus, sed cum aliquo labore, o si ventum habeamus, facilius pervenimus. Non sic est adjutorium Dei, non sic est adjutorium Christi, non sic est adjutorium Spiritus sancti. Prorsus si defuerit, nihil boni agere poteris. Agis quidem illo non adjuvante libera voluntate, sed male. Ad hoc idonea est voluntas tua, quae vocatur libera, et male agendo fit damnabilis ancilla. Cum dico tibi, Sine adjutorio Dei nihil agis, nihil boni dico. Nam ad male agendum habes sine adjutorio Dei liberam voluntatem: quanquam non est illa liber
Abbreviated transcription (Latin):
trimtas fecit carnem xp̃i. sed iõ
fecit de celo columbam: sed ñ ꝑͥ
Dat. nemo calũmosus. ne infirmun
intuere couetur: Quid ergo in his
ribus que in m̃te nrã uł in anima
sfendisti: quid ex trib ꝑtiiret ad pa¬
rem: idẽ quasi ad similitudinem
ptris Quid horum aid filii: Quid
pssum explicare: Aliquid cogitanti¬
hus telinquamus: aliquid et silen¬
m largiamur: Redi adte ab omi
stepitu. tollete intrate. uide si habes
ssit aliquod secretarium dulce cõ
aut lites pares: ubi nõ dissensiones.
epuicatiam mediteris: Esto man¬
suetus ad audiendirm uerbum: ut
intelligas: Porte dicturus es: fludi¬
ni meo dabis exultationẽ et letici

Expanded text:
Trinitas fecit carnem Christi, sed non Trinitas fecit carnem Christi, sed non fecerunt de coelo columbam, sed non peo calumniosus me infirmum urgere conetur: Quid ergo in his tribus quae in mente nostra vel in anima esse ostendisti, quid ex his tribus pertinet ad Patrem, id est, quasi ad similitudinem Patris, quid horum ad Filii, quid cere. non possum explicare. Aliquid cogitantibus relinquamus, aliquid et silentio largiamur. Redi ad te, et ab omni strepitu tolle te. Intra te vide, si habes illic aliquod secretarium dulce consaut lites pares, ubi non dissensiones et pervicaciam mediteris. Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Forte dicturus es, Auditui meo dabis exsulta
Abbreviated transcription (Latin):
Iam securus ꝯmẽdo qd̾ intellenssi
Non inculco incognitum: sed tepes
ꝯm̃do ꝑceptũ Ecce de trib ilio
ra res nominata est: unus resn¬
mẽ dictum est: Memoria: none
est unius ex illis trib: Eẜ tame ui¬
mine uniꝰ ex illis trib t̾ria ip̃ã
tata sunt: Nõ potuit dici sola tit¬
tia: nͥ oꝑante uoluntate. intella
et memoria. Non potest dicisolis
intellectus: nisi oꝑante uoluntat
memoria et intellectu: Non port
dici sola uoluntas: nisi oꝑaute me¬
moria. et in tellectu: ꝙ uoluntaites
Explicita sunt ut arbitror. que y¬
missa sunt: Qd̾ seꝑatim ꝓnũtans
inseꝑabilit̾ cognoui: Unũ horum
om̃ium tria fecerũt:. S tam̃ loe
unum qd̃ ttia fecetunt. nõ ad mra
ꝑ tinent: seo ad unum Ttia fect̃
nomẽ memorie: sed hoc nõ ꝑtit
nisi ad solam memorrã: Tria filĩ
nom̃t intellectus: sed nõ ꝑtuat
nisi ad solum intellectum: s̃tal
cerunt nomen uoluntatis. sedui
ꝑtinoe nisi ad solam uoluntatẽ A

Expanded text:
jam securus commendo quod intellexistis; non inculco incognitum, sed repetens commendo perceptum. Ecce de tribus illis una res nominata est, unius rei nomen dictum est: Memoria nomen est unius ex illis tribus, et tamen nomen unius ex illis tribus tria ipsa operata sunt. Non potuit dici sola memoria, nisi operante voluntate, intellectu et memoria. Non potest dici solus intellectus, nisi operante memoria, voluntate et intellectu: nec potest dici sola voluntas, nisi operante memoria et intellectu et voluntate. Explicata sunt, ut arbitror, quae promissa sunt: quod separatim pronuntiavi, inseparabiliter cogitavi. Unum horum omnium tria fecerunt: sed tamen hoc unum quod tria fecerunt, non ad tria pertinet, sed ad unum. Tria fecerunt nomen memnisi ad solam memoriam. Tria fecerunt nomen intellectus, sed non pertinet nisi ad solum intellectum. Tria fecerunt nomen voluntatis, sed non pertinet nisi ad solam voluntatem. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s̃ uoluntas ẽ. Non dico. Q
libet intellegatur. nõ audeo: Ser¬
enius maiora capientibus: in¬
Abmis infirmi quod possumus. ñ
quasi adanalogiemn id ẽ ad tationẽ
quãdam comparationis dirigen¬
da: Non hoc dico: Sed quid dico: ec¬
ce inte mueni tria separabiliter de¬
monstrata inseꝑabilit̾ operata. Et
eorum trium unum qd̃q nomẽ
atrib fc̃m. qd̃ tamen nõ adtria. s
ad trium horum unum aliquid ꝑ¬
tinerq: Crede iam ibi. quod nõ potes
uidere: Si hic audisti. et uidisti.q
tenuisti: Inte enĩ esd̃ ẽ. potes nosse
in eo quite fecit qd̾ ẽ. quid quic ẽ.
quando potes nosse ͦ q si poteris ñ¬
dum potes: Ꝙ tam̃ cũ poteris. nũ¬
quid sic poteris tu nosse dñi. quo¬
iodo se nouit deus ͤ sufficiat gͦ cari¬
tati ur̃e: Quod potuimus diximus.
exigentib ꝓmissa reddidimus: cete-¬
ra que addenda sunt ut ꝑficiatur
sensus ur̃ a dño querite¬

Expanded text:
s voluntas est: non dico, quomodo libet intelligatur, non audeo. Servemus majora capientibus, infirmis infirmi quod possumus. Non quasi ad analogiam, id est, ad rationem quamdam comparationis dirigenda: non hoc dico. Sed quid dico? Ecce in te inveni tria separabiliter demonstrata, inseparabiliter operata; et eorum trium unumquodque nomen a tribus factum, quod tamen non ad tria, sed ad trium horum unum aliquid pertineret. Crede jam ibi quod non potes videre, si hic audisti et vidisti et tenuisti. In te enim quod est, potes nosse: in eo qui te fecit quod est, quidquid est, quando potes nosse? Et si poteris, nondum potes. Et tamen cum poteris, numquid sic poteris nosse Deum tu, quomodo se novit Deus? Sufficiat ergo Charitati vestrae: quod potuimus, diximus; exigentibus promissa reddidimus: caetera quae addenda sunt, ut proficiant sensus vestri, a Domino quaerite
Abbreviated transcription (Latin):
asa. nõ elata: Sufficit ergo quia os¬
sendimus tria quedam separabilit̾
remonstrari. inseꝑabilit̾ operari:
aim ꝑsona in t̾ra ambulante. corpꝰ
fagile qd̾ ad grauat aĩam portante.
Eredo prẽm ⁊ filium ⁊ sp̃m scm̃ ꝑ¬

Expanded text:
 operari. Sufficit ergo quia ostendimus tria quaedam separabiliter demonstrari, inseparabiliter operari. dam persona in terra ambulante, corpus fragile, quod aggravat animam, portante; crede Patrem et Filium et Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab illo᷑ ne nos iterum faciat
captinos peccatores: S nõ sst
ip̃e adũsarius: de quo nos dñs
ꝯmonet. Alto enĩ loco alius enͣ¬
głista sic illud posint: ut si ut
Ecce enĩ hic qd dixit : Cũ ua¬
dis ad principem. cũ adu̾sario
tuo: da oꝑã in uia lib̾ari ab eo A¬
lius aut̃ euglista: Hoc ip̃m sic
dixit: Esto consenciẽs adu̾sari¬
o tuo cito: cũ es cum illo ĩ in¬
a. Cetera similia st̃. ne forte ad
u̾sariꝰ tradat te iudici: iudex mi-¬
iustro: minist̾ in carcerẽ. Ambo
eugłiste: similit̾ hoc expłicane¬
runt. Unus dix̃. da oꝑã ĩ uia li-¬
bari ab illo. alt̾ dixit. consenti
illi Non enim poteris libari
ab illo: nͥ ei ꝯsenserisuis lib̾a-¬
ri ab illo: Consenti illis Nunqͥd
diabolus est. cui debeat consen
istum ad u̾sarium. cui debenius
consentire: ne tradat nos iudicr:
et iudex inuustro Queramꝰ illũ:
⁊ consenciamus illi. Si pectas:
adu̾sariꝰ tuus sermo dei est. u̾bi

Expanded text:
 ab illo, ne nos iterum captivos  ab illo, ne nos iterum captivos faciat peccatores? Sed non est ipse adversarius de quo nos Dominus commonet. Alio enim loco alius evangelista sic illud posuit, ut si utrEcce enim hic quid dixit? Cum vadis ad principem cum adversario tuo, da operam in via liberari ab eo. Alius autem evangelista hoc ipsum sic posuit: Esto consentiens adversario tuo cito cum es cum illo in via. Caetsarius tradat te judici, judex ministro, minister in carcerem . Ambo evangelistae similiter hoc explicaverunt. Unus dixit, Da operam in via liberari ab illo: alter dixit, Consenti illi. Non enim poteris liberari ab illo, nisi ei consenseris. Vis liberari ab illo? Consenti illi. Numquid diabolus est, cui debeat consentistum adversarium, cui debemus consentire, ne tradat nos judici, et judex ministro: quaeramus illum, et consentiamus illi. Si peccas, adversarius tuus sermo Dei est. Verbi
Abbreviated transcription (Latin):
secus adueniunt: Nũqͥd qd̾ ĩtꝰ
nascitur pellitur. Demq nnc
Tubricos gignunt interiora: n¬
unc morbus quilib subito oc¬
cupat: Postremo ꝙͣtũ uis hõi
parcaturꝰ nouissime. senectus c̃
uenerit: nõ est qͦd differat. P
inde audiamus dñm: in nobr
ipĩs agamꝰ qd̃ p̃cepit. Uideamꝰ
quis est ille adu̾sarius. de quo
nos t̾rut dicens. Si uadis ẽ
ad u̾sario tuo ad pricipẽ: da oꝑĩ
inuia lib̾ari ab ip̃õ: ne forte tra¬
dat te pͥncipi. et princeps ini¬
instro: q mittaris in carcerem:
unde nõ exies. donec soluas n¬
uissimũ quadrantẽ. Quis est
iste ad isariꝰ s Si diabolus: ⁊am
liberati sumus ab illo: Quale
preciũ ꝓ nobis datum est. ut ab
illo redimeremur : De quo dicit
apls: de ip̃a redemptione nr̃ã:
Qͥ eruit nos de potestate tene¬
brarum: et transtulit in regñ
filii claritatis sue Redempti
summus: diabolo renũciauimns.
Qͥ modo dabimus oꝑã lib̾ari¬

Expanded text:
nsecus eveniunt, numquid quod intus nsecus eveniunt, numquid quod intus nascitur pellitur? Denique nunc lumbricos gignunt interiora, nunc morbus quilibet subito occupat: postremo quantumvis homini parcatur, novissime senectus cum venerit, non est quo differatur. inde audiamus Dominum, in nobis ipsis agamus quod praecepit. Videamus quis est ille adversarius, de quo nos terruit, dicens: Si vadis cum adversario tuo ad principem, da operam in via liberari ab illo; ne forte tradat te principi, et princeps ministro, et mittaris in carcerem, unde non exies, donec solvas novissimum quadrantem. Quis est iste adversarius? Si diabolus; jam liberati sumus ab illo. Quale pretium pro nobis datum est, ut ab illo redimeremur? De quo dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Redempti sumus, diabolo renuntiavimus: quomodo dabimus operam liberari
Abbreviated transcription (Latin):
regno celoritn. Regnũ celoꝵ
sicut ip̃e ait: nõ cũ obsernatio¬
nez ꝙ iterum ip̃e ait. Regnũ
celorum intra uos est. Prudẽt̾
gͦ accipiat unus quisq moni¬
ta preceptoris: nõ ꝑdat tempus
miẽ saluatoris: que mͦ ĩpenditur
Ad hoc enĩ ꝑtitur homimi ut cõ¬
uertatur: et nõ sit qui damp¬
netur: Iiderit deus qmͣdo ue¬
niat finis scłi: ẽ tam̃ mͦ tem¬
pus fidei finis scłi. utrum hͥc
aliꝙ̃ nr̃m inueniat nescio: q
fortasse nõ uieniet: Temput
mortales sius: int̾ casus ã¬
bulamus. Si itrei eẽmꝰ: minꝰ
casus timeren. Qͥd fragilius u¬
ase uitreo: Ettam̃ seruatur:
et durat ꝑ sclła Si enim casus
uitro timet᷑: senectus ei ꝙ feb
nõ timet. Nos gͦ fragiliores q
ĩfirmiores sumus: quia et cas
om̃s qui ñ cessant in reb hu¬
manis. fragilitate utiq nr̃a co¬
tidie formidamus: q si ipi ca¬
sus nõ accedant: tempꝰ amibi¬
lat. Hita̾ homo i ctuniꝰ nũqͥi
uitat̾ exitim. Uitat quȩ exti¬

Expanded text:
orum. Regnum coelorum, sicut ipse ait, non veniet cum observatione. Et iterum ipse ait: Regnum coelorum intra vos est . Prudenter ergo accipiat unusquisque monita praeceptoris, ut non perdat tempus misericordiae Salvatoris, quae modo impenditur, Ad hoc enim parcitur homini, ut convertatur, et non sit qui damnetur. Viderit Deus quando veniat finis saeculi: est tamen modo tempus fidei. Finis saeculi utrum hic aliquem nostrum inveniat, nescio: et fortasse non inveniet. Tempus mortales sumus. Inter casus ambulamus. Si vitrei essemus, minus casus timeremus. Quid fragilius vase vitreo? Et tamen servatur, et durat per saecula. Etsi enim casus vitreo vasi timentur, senectus ei et febris non timetur. Nos ergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fragilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitat homo ictum, numquid vitat exitum? vitat quae extri
Abbreviated transcription (Latin):
mone dĩt u: Concorda cum
illo nescis enĩ qmͣdo uia fini¬
atur. Cum uia finita fu̾it:
iudex restat. ⁊ minist̾.⁊ carcer.
At si seruaueris adu̾sario tuo
bonam uolitatẽ. & cũ eo ꝯ¬
senseris: ꝓ iudice inuenies p¬
atrem: ꝓ ministro seuo. an¬
gelum torlentẽ in sinũ abra¬
in ua cuncta mutasti: quia
tuo adu̾sario consensisti. E¬

Expanded text:
mone Dei? Concorda cum mone Dei? Concorda cum illo. Nescis enim quando via finiatur. Cum via finita fuerit, judex restat, et minister, et carcer. At si servaveris adversario tuo bonam voluntatem, et cum eo consenseris; pro judice invenies patrem, pro ministro saevo angelum tollentem in sinum Abrain via cuncta mutasti, quia tuo adversario consensist
Abbreviated transcription (Latin):
nos: Et nõ anni nobis accẽdũt
s magis decedunt. Ualde er¬
rant homines : quando dicunt.
puer iste adhuc muinus sapit:
accedunt illi ani:q prudens
erit Attende quid dicas Accedr̃
dixisti Ego ostendo quia dece¬
dunt: cum tu dicis accedunt.
Q audi: qmͣ id facile ꝓbo Pu¬
temius nos scisse amios ip̃ius.
ex quo uatus est: u̾bi gr̃a. ut
bene illi optemꝰ: octoginta ãnos
uicturus est. ꝑuenturus est
ad senectutem Scribe octogin¬
ta annos: uixit unum ãnũ.
Quot habes in sũma: Quot
tenebas: Octginta. Deduc u¬
num uixit᷑ dedem. septuagin¬
ta restiterunt. Uix̾ inginti: se¬
xaginta restiterrint: Certe acce¬
debant: Quid est hoc. ueniũt
ut abeant anni nr̃i: ueniunt
inqmͣ ut eant: Non enimue¬
nuint tit stent nobiscũ: sed
cumꝰ transennt ꝑ nos. tenũt
nos: et minus minꝰq ualere nos
faciunt: Talis est iua: in qua
uenimus Qd facturi sumus
cum ad u̾sario illoᷤ id est cũ ser¬

Expanded text:
nos: et non anni nobis accedunt, nos: et non anni nobis accedunt, sed magis decedunt. Valde errant homines, quando dicunt: Puer iste adhuc minus sapit, accedunt illi anni, et prudens erit. Attende quid dicas. Accedunt, dixisti: ego ostendo quia decedunt, cum tu dicis, Accedunt. Et audi quam facile id probo. Putemus nos scisse annos ipsius ex quo natus est: verbi gratia, ut bene illi optemus, octoginta annos victurus est, perventurus est ad senectutem. Scribe octoginta annos. Vixit unum annum: quot habes in summa? quot tenebas? Octoginta. Deduc unum. Vixit decem: septuaginta restiterunt. Vixit viginti: sexaginta restiterunt. Certe accedebant: quid est hoc? Veniunt, ut abeant anni nostri: veniunt, inquam, ut eant. Non enim veniunt, ut stent nobiscum: sed cum transeunt per nos, terunt nos, et minus minusque valere nos faciunt. Talis est via, in qua venimus. Quid facturi sumus cum adversario illo, id est, cum ser
Abbreviated transcription (Latin):
uolutitatẽ: s ittilitatẽ: Adu̾sariꝰ
est nobisͥ ꝙͣ diu sumꝰ et ipi nob
Quãdiu tu tͥ mimicus es: tni¬
micum habes sermonem dei: Es¬
to tͥ amicus: et concordas cum
ip̃o: Non homicidiũ feceris audi
et concordasti Non furtum faci
testimoniũ dicas: audi. et concor¬
dasti: Non concupistas uxorem
ꝓximi tui: audi. et concordastiz
Non c̃cupiscas rem ꝓximi tui a
udi. q concordasti. Inhis omĩb
eũ tuo isto adu̾sario concordasti:
et tͥ quid ꝓdidisti. Non solum
nichil ꝓdidisti: s ⁊ te ipm qui
perieras inuenisti:. Uia: uita ista
est. Si concordaũmus cũ illo᷑
si consenserimꝰ illi: finita uia. ñ
timebimꝰ iudicẽ: nmistrũ carterẽ:
bus una hora finitur: Nnusqͥs
habet horã: qñ finiat uan bia:
uita ista dicta est: Finisti intã
istam: finisti uiã Ambulamꝰ:
ꝙ ip̃m uiu̾e̾ acced̾e est. nͥ forte pu¬
tatis⁊ quia tempus accedit. s nos
stamꝰ Non potest fieri. Quomͦ
accedit tempus: accedimusq

Expanded text:
oluntatem, sed utilitatem. Adversarius est nobis, quamdiu sumus et ipsi nobis. Quamdiu tu tibi inimicus es, inimicum habes sermonem Dei: esto tibi amicus, et concordas cum ipso. Non homicidium feceris: audi, et concordasti. Non furtum faciatestimonium dicas: audi, et concordasti. Non concupiscas uxorem proximi tui: audi, et concordasti. Non concupiscas rem proximi tui : audi, et concordasti. In his omnibus cum tuo isto adversario concordasti: et tibi quid perdidisti? Non solum nihil perdidisti: sed et te ipsum, qui perieras, invenisti. Via, vita ista est: si concordaverimus cum illo, si consenserimus illi; finita via, non timebimus judicem, ministrum, carcerem. bus una hora finitur. Unusquisque habet horam, quando finiat viam. Via, vita ista dicta est: finisti istam vitam, finisti viam. Ambulamus; et ipsum vivere, accedere est. Nisi forte putatis quia tempus accedit, et nos stamus? Non potest fieri. Quomodo accedit tempus, accedimus et
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus. et ĩ
eo dnm cos ar¬
guentẽ qui fa¬
ciem celi norũt
probare: et tẽ¬
pus lidei regni celorum appro¬
pinquantis nesciunt inuenur
Iudeis aut̾ hoc dicebat: sed enꝰ¬
am ad nos sermo ꝓuenit. Do¬

Expanded text:
audivimus, et in eo Dominum eos arguentem, qui faciem coeli norunt probare, et tempus fidei regni coelorum appropinquantis nesciunt invenire. Judaeis autem hoc dicebat: sed etiam ad nos sermo pervenit. Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dm̃ cũ fit. ipã est uera iura¬
tioz Quia ⁊ cũ dicit quisq per
meã salutẽ. salutẽ suã dõ obli-¬
gat. Qũ dicit ꝑ filios meos
oppignerat deo filios suos. ut
hoc ueniat in caput eoꝵ. qd̃
exit de ore ip̃ius: si uerũ. uetũ
si falsũ. falsũ Cũ gͦ filios su¬
os. uł caput suũ. uł salutem
suã qͥsq inuitatione nominã
qͥcqͥd noĩat obligat deo ⁊ qnͣto
timꝙ enĩ falsum iurare per
filiũ sũ : ꝙ ñ timq falsum
iutare ꝑ d̾m suũ: fortassis
hoc dices ĩ aiõ suo Timeo ꝑ
filiũ meũ falsũ uirate: nemo¬
riatit. dõ aut̃ qͥ nõ moritur
et si falsũ ꝑ eũ iuretur: quid
mali ꝯtĩgit: Hene qͥdẽ dicis
Nichil mali cõtĩgit deo qñ

Expanded text:
vera juratio: quia et cum dicit quisque, Per meam salutem, salutem suam Deo obligat: quando dicit, Per filios meos, oppignerat Deo filios suos, ut hoc veniat in caput eorum, quod exit de ore ipsius: si verum, verum; si falsum, falsum. Cum ergo filios suos, vel caput suum, vel salutem suam quisque in juratione nominans, quidquid nominat obligat Deo; quanto Timet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando
Abbreviated transcription (Latin):
amputate alĩguis tirĩs. circũcidi
lo dici solq dici Quãdo nõ dicos
Noc est añ om̃ia Quid est añ oĩã:
p̃ceteris cantus esto plus ad hoc
intentꝰ esto: quam ad alia: Ma¬
ior consuetudo. maiorem intenti¬
onẽ flagitat: nõ rei leuis cõsu¬
etudo. Si demanu aliquid face¬
res faciluis maniu tue imperares
ue faceres. Si pedib aliquo e¬
undũ eẽt pigricia retardante: ex¬
citares te ut surgeres et ites . Lĩ¬
gnia facilitatem habꝙ motus po
bitut. Quanto ala citius ꝙ faci¬
lius mouetur: tanto cu adu̾sus
islam fixus esto Domab si ui
gilabis nigilabis si timebis.
timebis si xpĩanũ te eẽ cognone¬
ris. Nam tantũ tuali habet᷑ iura¬
tio. ut qui lapides colunt.time-¬
ant falsum iurare ꝑ lapides. Tu
tem. dm̃ scientẽ. Dm̃ manẽtẽ dm̃
incontẽptore uindicantẽ. Clau

Expanded text:
amputate a linguis vestris, circumciditamputate a linguis vestris, circumciditlet dici. Solet dici, quando non dico. Hoc est, Ante omnia. Quid est, Ante omnia? Prae caeteris cautus esto, plus ad hoc intentus esto, quam ad alia. Major consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua facilitatem habet motus, in bitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu tem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in contemptorem vindicantem? Cla
Abbreviated transcription (Latin):
rationem. multũ int̾ est. si nescit
illum falsum iuraturum: anscit:
Si emĩ nescit. ⁊ iõ dicit iura mͥ ut
fides ei fiat: nõ audeo dicere non
ẽẽ pccm̃. tamen humana tempta¬
tio est : Si aut̃ scit eum fecisse. no¬
uit fecisse. uidit fecisse. uidit fe¬
cisse. ⁊ cogit iurare: homicida est
Ille em̃ suo ꝑiutio se ꝑimit. sed
iste manũ intetficientis ꝙ exp̃ssit
ꝙ p̃ssit : Lum uero aliqͥs scelera¬
tus fur. audit: uira si non tulisti.
iuta si ñ fecisti. ab eo qui nescit an
fecit: ilse suc̃ ait xͥano nõ licet
iurare quando ab illo exigitur ius¬
iurandum: nõ licet iurate cristi¬
anus sũ. ñ mͥ licet: capta talem.
auerte te ab illo. Dissimula ane¬
gotio. dequo loquebaris: misce a¬
lias fabulas et inuenies eum
milies iurantẽ: qui semel iurate
noluit. Istamgͦ consuetudinẽ co¬
tidianã screbam sine tausa. nullo
extorquẽtẽ. nullo detuis uerbis
duibitãte uitandi: au̾tite auobis.

Expanded text:
rationem, multum interest, si nescit rationem, multum interest, si nescit illum falsum juraturum, an scit; si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei fiat, non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autvit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim suo perjurio se perimit: sed iste manum interficientis et expressit et pressit. Cum vero aliquis sceleratus fur audit, Jura si non tulisti, jura si non fecisti, ab eo qui nescit an fecit: ille tunc, Christiano non licet jurare; quando ab illo exigitur jusjurandum, non licet jurare; Christianus sum, non mihi licet. Capta talem, averte te ab illo, dissimula a negotio de quo loquebaris; misce alias fabulas, et invenies eum millies jurantem, qui semel jurare noluit. Istam ergo consuetudinem quotidianam, crebram, sine causa, nullo extorquente, nullo de tuis verbis dubitante jurandi, avertite a vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
mana pessima consuetudo: ⁊cũ tͥ
creditur iuras: et cũ nemo exi¬
git uiras:ꝙ horrentib homini¬
b iuras: ñ taces iurandoͤ uix es san
ñ peierando: Nisi forte putatis
fr̃s quia si sciret apłs paulus cce¬
dere sibi galathas. addetet iuta¬
tionem. ⁊ dicetoe que aut scribo uo¬
bis. ecce coram deo quia nõ mẽ¬
tior uidebat ibi eos qui crede¬
bant: uidebat ꝙ alios qui nõ
credebant: Ergo noli dicere nõ
iuro: si forte exigitur: Amalo ẽ
enĩ quod facis: sed illiꝰ qui exigit.
Nã tu quomͦ te purges nõ habes
quomodo satis facias negotio qd
instat nõ inuenis S aluid est
cum exigitur iuratio: aliud qd̾
offertur ꝙ hoc ipm̃ qd̃ offetͥt.
aliuid quo offertur. nõ credentr. a¬
liud cum uentilatur et credenti.
Tene ergo linguam et consuetu¬
dinem: quantum potes: Non qͦmͦ
quidã. quando illis dr̃ uerũ dicis
nõ credo: nõ fecistr. nõ credo: deus iu¬
dicet. iura mͥ Ꝙ ipse qui exigit iu¬

Expanded text:
mana pessima consuetudo. Et cum tibi mana pessima consuetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et horrentibus hominibus juras; non taces jurando, vix es sanus non perjurando. Nisi forte putatis, fratres, quia si sciret apostolus Paulus credere sibi Galatas, adderet jurationem et diceret, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior . Videbat ibi eos qui credebant; videbat et alios qui non credebant. Ergo noli dicere, Non juro, si forte exigitur. A malo est enim quod facis; sed illius qui exigit. Nam tu quomodo te purges non habes, quomodo satisfacias negotio quod instat, non invenis. Sed aliud est, cum exigitur juratio; aliud, cum offertur: et hoc ipsum quod offertur, aliud cum offertur non credenti; aliud cum ventilatur et credenti. Tene ergo linguam et consuetudinem, quantum potes: non quomodo quidam, quando illis dicitur, verum dicis, non credo, non fecisti, non credo, Deus judicet, jura mihi. Et ipse qui exigit ju