comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& uos testimonium ꝑhibebitis.
Iotandum autem in pͥmis. quod
dñs spm̃ ueritatis. & a se mit¬
tendum ẽẽ testatur. & eundem
mox a patre ꝓcedere subiungit.
non qr idem sp̃c aliter a patre
ꝓcedit quam a filio mittitur.
dit. quam cum a filio mittitur:
sed ideo filius eum. & a se mitti.
& a patre dicit ꝓcedere. ut aliã
patris. aliam eẽ suam ꝑsonam
luntate & oꝑatione denuntiet.
Cum enim eiusoem Le .ix.¬
sp̃c grã datur hominib. mit¬
titur. ꝓfecto sp̃c a patre. mutit᷑
ce a filio. ꝓcedit a patre ꝓcedit
ce a filio: qr & eius missio ipsa ꝓ¬
cessio est: qua ex patre ꝓcedit
&e filio. Ulenit or sua sponte: qr
sicut coȩqualis est patri ce filio.
ita eandem habet uoluntatem
cum patre & filio communem.

Expanded text:
hibebitis. Notandum autem imprimis quod Dominus Spiritum veritatis, et a se mittendum esse testatur, et eumdem mox a Patre procedere subjungit, non quia idem Spiritus aliter a Patre procedit quam a Filio mittitur, dit, quam cum a Filio mittitur, sed ideo Filius eum a se mitti, et a Patre dicit procedere, ut aliam Patris, aliam esse suam personam luntate et operatione denuntiet. Cum enim ejusdem Spiritus gratia datur hominibus, mittitur profecto Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio, quia et ejus missio ipsa processio est qua ex Patre procedit et Filio. Venit et sua sponte, quia sicut coaequalis est Patri et Filio, ita eamdem habet voluntatem cum Patre et Filio communem.
Abbreviated transcription (Latin):
illius. Condẽpnat iustus mortu¬
us. uiuos impios: & uuentus
celerius consũmata. longã uitam
iniusti. Ui debt̃ enim finẽ sapi¬
entes: & non intelligent qͥd eo¬
gitauerit de illo d̃s: & quare

Expanded text:
iptum: condemnat iustus mortuus uiuos impios et iuuentus celerius consummata longaeuitatem iniusti. uidebunt etenim finem sapientis et non intellegent quid cognouerit de illo et quare
Abbreviated transcription (Latin):
tem: & uidens iniqͥtatẽ. Nonne
ir uanus in suꝑbia erigit᷑.
&e tanqmͣ pullũ onagri se libe¬
rũ natum putat. Tu autem fir¬
masti cor tuũ: &e expandisti ad
eũ manus tuas. Si iniqͥtatẽ que
est in manu tua abstuleris a te.
ce non manserit in tabernacło
tuo iniusticia. tẽ leuare pot̾is¬
faciem tuã absq macła: & eris
stabilis &e ñ timebis. Miseriȩ qͦ¬
q obliuisceris : & quasi aquaꝵ
quȩ p̃terierint recordaberis.
Et quasi meridianꝰ fulgor consur¬
get tibi ad uesꝑam: &e cum te con¬
sũptum putaueris oueris ut luci
proposita tibi spe: &e defossus
sec urus dormies. Reqͥesces ce non
Lerit qͥ te ext̾reat: & depcabunt᷑
taciem tuam plurimi. Oculi autem
impioꝵ deficient. & effugiũ ꝑibit
ab eis: & spes eoꝵ abhominatio a¬
nimȩ.Nespondens aut̃ iob dixit.
Ergo uos estis soli homines: & uo¬
biscũ out᷑ sapientia: & mͥ ẽ cor
sicut & uobis: nec inferior ur̃i¬

Expanded text:
tatem, nonne ir vanus in superbiam erigitur, et tamquam pullum onagri se liberum natum putat. Tu autem firmasti cor tuum, et expandisti ad Deum manus tuas. Si iniquitatem, quae est in manu tua, abstuleris a te, et non manserit in tabernaculo tuo injustitia. Tum letuam absque macula et eris stabilis et non timebis miseriae quoque oblivisceris et quasi aquarum quae praeterierint recordaberis et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperam et cum te consumptum putaveris orieris ut lucifer proposita tibi spe et defossus securus dormies requiesces et non erit qui te exterreat et deprecabuntur faciem tuam plurimi oculi autem impiorum deficient et effugium peribit ab eis et spes eorum abominatio animae respondens autem Iob dixit ergo vos estis soli homines et vobiscum morietur sapientia et mihi est cor sicut et vobis nec inferior
Abbreviated transcription (Latin):
& docebunt te: & uolatilia cęli
& indicabt tibi. Loquere terrȩ
&e respondebit tibi: & narrab̃t
pisces maris. Qͥs ignorat quod
omĩa hȩc manus dñi fecerit.
In cuius manu anima omis ui¬
uentis: ce sp̃e uniuersȩ carnis
hominis. Nonne auris uerba di¬
iudicat: & fauces come den¬
N antiqͥs est sapientia: ce in
multo tẽpore prudentia: apud
ipsum est sapientia. & fortitu
do: ipse habet consiliũ & intelli¬
gentiã. Si destruxerit nenio ẽ
qui ȩdificet: si incluserit homi¬
nẽ nemo est qͥ aꝑiat. Si conti¬
nuerit aquas om̃ia siccabunt᷑:¬
o. si emiserit eas subuertent¬
terrã. apud ipsũ est fortitudo
ce sapientia: ipse nouit &e de¬
cipientẽ ce eum qͥ decipitur.
adducit consiliarios in stultũ
finẽ: ce iudices in stuporem.
Balteũ regũ dissoluit: & pre¬
cingit fune renes eoꝵ. Lc .iii.¬
ucit sacerdotes ingłos: & op¬
timates supplantat. Cõmu¬
tans labiũ ueraciũ: ce doctri¬

Expanded text:
olatilia caeli et indicabunt tibi loquere terrae et respondebit tibi et narrabunt pisces maris quis ignorat quod omnia haec manus Domini fecerit in cuius manu anima omnis viventis et spiritus universae carnis hominis nonne auris verba diiudicat et fauces comedenn antiquis est sapientia et in multo tempore prudentia apud ipsum est sapientia et fortdo; ipse habet consilium et intelligentiam. Si destruxerit, nemo est qui aedificet. Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Si continuerit aquas, omnia siccabuntur; si emiserit eas, subterram. Apud ipsum est fortitudo et sapientia: ipse novit et decipientem, et eum qui decipitur, adducit consiliarios in stultum finem, et judices in stuporem: balteum regum dissolvit, et praecingit fune renes eorum. Ducit sacerdotes inglorios, et optimates supplantat, commutans labium veraciu
Abbreviated transcription (Latin):
despectionẽ suꝑ pͥncipes: &e eos
qͥ oppressi fuerant releuans. Qui
reuelat. ꝓfunda de tenebris: &
ꝓducit in lucẽ umbrã mortis.
Qui multiplicat gentes & ꝑdit
eas: & subuersas in integrum
restituit. Qui immutat cor pͥn¬
cipũ popłi terrȩ: & decipit eos
ut frustra incedant ꝑ inuium
Palyabunt quasi in tenebris:
&e non in luce. & errare eos
faciet quasi ebrios. Sabbato.¬
mnia uidit oculus m̃s & audi¬
uit auris mea: & intellexi sin¬
gula. Scdm̃ scientiã urãm & ego
noui: nec inferior ur̃i sũ. Sed ta¬
men ad omĩpotentẽ loqͣr: & dis¬
putare cũ deo cupio. pͥus uos
ostendens fabricatores mendac.ii.
& cultores ꝑuersoꝵ doginatum.

Expanded text:
es, et eos qui oppressi fuerant relevans: qui revelat profunda de tenebris et producit in lucem umbram mortis: qui multiplicat gentes, et perdet eas, et subversas in integrum restituet: qui immutat cor principum terrae, et decipit eos, ut frustra incedant per invium: palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios ecce omnia et vidit oculus meus et audivit auris mea et intellexi singula secundum scientiam vestram et ego novi nec inferior vestri sum sed tamen ad Omnipotentem loquar et disputare cum Deo cupio prius vos ostendens fabricatores mendacii et culto
Abbreviated transcription (Latin):
remini ẽẽ sapientes. Audite gͦ
correpctiones meas: & iudiciũ
labioꝵ meoꝵ attendite. Nũqͥd
ds̃ indiget ur̃o mendatio: ut
pro illo loquamini dolos: Nũquid
faciem eiꝰ accipitis: &: ꝓ dõ iudi¬
Acare nitimini : aut placebit ei.
quẽ. celare nichil potest. aut de¬
cipiet᷑ ut homo ur̃is fraudulen
pse uos arguet: lc.ii.tus.

Expanded text:
ntes! Audite ergo correptiones meas, et judicium labiorum meorum attendite. Numquid Deus indiget vestro mendacio, ut pro illo loqueremini dolos? Numquid faciem ejus accipietis, et pro Deo judicare nitimini? Aut placebit ei quem celare nihil potest? aut decipietur ut homo vestris fraudulentiis? Ipse vos arguet.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpoꝵ. anni cursũ: & stellaꝵ
dispositiones: naturas anima¬
liũ. & iras bestiaꝵ: uim uen¬
toꝵ er cogitationes hominũ:
differentias arboꝵ uirgultoꝵ.¬
& uirtutes radicũ: & quȩc̃q
st̃ absconsa ee imꝓuisa didici.
artifex docuit me sapien¬
lectus. sp̃c unicus. multiplex.
subtilis. mobilis. oisertus.
incoinqͥnatus. ertꝰ. suauis.
amans bonum. acutus. qui nichil
uetat benefacere. humanus.be¬
nignus. stabilis. certꝰ. securus:
omẽm habens uirtutẽ. omĩa ꝓs¬
piciens. & qͥ capiat om̃s sp̃c. intel¬

Expanded text:
stellarum dispositiones, naturas animalium, et iras bestiarum, vim ventorum, cogitationis hominum, differentias arborum, et virtutes rcum, et quaecunque sunt absconsa et improvisa didici: artifex docuit me sapienctus est unitus, multiplex, subtilis, mobilis, disertus, incoinquinatus, certus, suavis, amans bonum, acutus, qui nihil vetat benefacere, humanus, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes sp
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos syes illoꝵ est: qui appel¬
lauert̃ deos oꝑa manuũ hominũ.
aurũ &e argentũ artis inuentio¬
nẽ. & similitudinẽ animalium:
aut lapidẽ inutilem opus manꝰ
antiquȩ. aut si qͥs artifex fab̃
de silua lignũ rectũ secauerit.
ce huius doc̃te eradat omẽm cor¬
ticẽ. & arte sua usus diligent̃ fa¬
bricet uas utile in conuersationẽ
uitȩ : reliqͥas autẽ eius oꝑis ad p̾

Expanded text:
qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias au
Abbreviated transcription (Latin):
micoꝵ. Induet ꝓ thorace iusti¬
ciam: & accipiet ꝓ galea iudici¬
um certũ. Sumet scutũ in ex¬
pugnabile eqͥtatem. acuet au¬
tẽ diram iram in lanceã: et
pugnabit. ꝓ illo orbis terraꝵ
contra insensatos. Lc.ii.¬
bunt directȩ emissiones fulgo¬
rum: & tanqm habenȩ curua¬
to arcu nubiũ ext̾minabunt᷑.
ce ad certũ locũ insilient. et
a petrosa ira plenȩ mittent᷑
grandines: & scandescet in illo
aqua maris. & flumina concur¬
rent durit̃. Contra illos stabit
do uenti diuidet illos. & ad he¬

Expanded text:
 induet pro torace iustitiam et accipiet pro galea iudicium certum sumet scutum inexpugnabilem aequitatem acuet autem duram iram in lanceam et pugnabit cum illo orbis terrarum contra insensatos ibunt directae emissiones fulgorum et tamquam a bene curvato arcu nubium exterminabuntur et ad certum locum insilient et a petrosa ira plenae mittentur grandines et scandescet in illos aqua maris et flumina concurrent duriter contra illos stabit do venti dividet illos et ad he
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Concupiscentia itaq sapien¬
tiȩ: deducit ad regnũ ꝑpetuũ.
Si ergo delectamini sedib per
diligite sapientiã. ut in ꝑpe¬
tuum regnetis: diligite lum̃
sapientiȩ omnes qui preestis po¬
uid sit sapientia. & quẽ admo¬
dum sit facta referã. & non
abscondã a uobis sacramenta
dei. sed ab initio natiuitatis
inuestigabo. & ponã in lucem
scientiam illius: & non p̃teri¬
bo ueritatẽ. neq cũ inuidia ta¬
bescente iter habebo. qm̃ talis
homo non erit particeps sapi¬
entiȩ. Multitudo autẽ sapien¬
tium. sanitas est orbis terraꝵ.
& rex sapiens popłi stabilimen
ex genere terreni illius qͥ pͥor
finctus est: & in uentre mat̾s
figuratus sũ caro. Decẽ mensi
um tẽpore coagulatus sũ in san¬
guine ex semine hominis: &
delectamento somni conuenien¬
te. Et ego natus acepi cõmunẽ
aerẽ. & in similit̾ factã decidi
terrã: & pͥmã uocem similem
om̃ĩb emisi plorans: ce in uolu¬
mentis nutritus sũ. ⁊ curis

Expanded text:
lla: Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regna perpetua. Si ergo delectamini sedibus diligite sapientiam, ut in perpetuum regnetis cum ea. Diligite lumen sapientiae, omnes qui praeestis poutem sapientia et quemadmodum facta sit referam et non abscondam a vobis sacramenta Dei sed ab initio nativitatis investigabo et ponam in lucem scientiam illius et non praeteribo veritatem neque cum invidia tabescente iter habebo quoniam ista non erit particeps sapientiae multitudo autem sapientium sanitas est orbis terrarum et rex sapiens populi stabilimentex genere terreno illius qui prior finctus est et in ventre matris figuratus sum caro decem um tempore coagulatus sum in sanguine ex semine hominis, et delectamento somni conveniente, et ego natus accepi communem aerem, et in similiter factam decidi terram, et primam vocem similem omnibus emisi plorans. In involumentis nutritus sum, et curis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abscondo: infinitꝰ enĩ thes¬
aurus ẽ hominib. Quo qͥ usi
st̃ participes facti st̃ amieiciȩ
dei propt̾ disciplinȩ dona com¬
et mͥ ds dicere ex sententia
& presumere digna hoꝵ qux
dantur: qm̃ ipse ds̃ sapientiȩ
dux est. & sapientiũ emenda¬
tor. In manu illius ce nos et

Expanded text:
nitus enim thesaurus est hominibus quod qui usi sunt participes facti sunt amicitiae Dei propter disciplinae dona comet Deus dicere ex sententia et praesumere digna horum quae dantur quoniam ipse et sapientiae dux est et sapientium emendator in manu enim illius et nos
Abbreviated transcription (Latin):
udite reges & intelligite :
Udiscite udices finium t̾rȩ.
Prebete aures uos qui contine¬
tis multitudines. & placetis¬
uobis in turbis nationũ: qm̃
data ẽ a dño potestas uobis. &
uirtus ab altissimo. Qui int̾ro¬
gabit oꝑa ur̃a. & cogitationes

Expanded text:
 reges, et intellegite, discite, iudices finium terrae, praebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet.Cogitare gͦ de illa sen¬
sus est consũmatus. & qͥ uigi¬
lauerit ꝓpt̾ illam cito erit se¬
curus: qm̃ dignos se ipsa circu¬
it querens. & in uus ostendet se
illis hilarit̃. & in omni prouiden¬
tia occurret illis. Le.iiiͣ.¬
nitium sapientiȩ. uerissima est
disciplinȩ concupiscentia: cura

Expanded text:
gitare enim de illa sensus est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus. quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit se illis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens aut̃ sophar naama¬
thithes dixit. Numqͥd qͥ multa
loqͥtur non exaudiet᷑: aut uir
uerbosus iustificabit᷑: Tibi soli
tacebunt om̃s: & cũ ceteros ir¬
riseris. a nullo confutaberis.
l ixisti enĩ. Purus est sermo nĩs:
tibi secreta sapientiȩ. & qd̾ mul¬
tiplex eẽt lex eiꝰ. & intesige res
qd̾̃ multo minora exigaris a dõ
qm meret᷑ iniqͥtas t. .a. forsitan
uestigia dei comprehendes: &
usq ad ꝑfectum omĩpotentem
facies : c fundior inferno: & un

Expanded text:
Respondens autem Sophar Naamathites, dixit: Numquid qui multa loquitur, non exaudiet, aut vir verbosus justificabitur? Tibi soli tacebunt homines? et cum caeteros irriseris, a nullo confutaberis? Dixisti enim: Purus est sermo meus, tibi secreta sapientiae, et quod multiplex esset lex ejus! Et intelligeres quod multo minora exigaris a Deo, quam mereretur iniquitas tua. Forsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum omnipotentem facies? Profundior infer
Abbreviated transcription (Latin):
&e stetert̃ in terminis: pͥmoq
mane surgentes. & orto iam so¬
le ex aduerso aquaꝵ. uideruit
moabitȩ e contra aquas rubras
qͣsi sanguinẽ. bixeruntq. San¬
guis est gladii. Le .iiͣ.

Expanded text:
et steterunt in terminis. Primoque mane surgentes, et orto jam sole ex adverso aquarum, viderunt Moabitae e contra aquas rubras quasi sanguinem, dixeruntque: Sanguis est gladii,
Abbreviated transcription (Latin):
umq caneret psaltes. fac̾ta est
suꝑ eum manus dñi: & ait.
Hec dicit dñs. facite alueum
torrentis huius: fossas. & fossas.
hec enĩ dicit dñs. Non uidebitis
uentũ neq pluuiã. & alueus
iste replebitur aquis: & bibetis
uos & familiȩ ur̃ȩ. & iumenta
ur̃a. Paru̾q hoc est in conspectu
dñi. insuꝑ tradet etiã moab in
ciuitatẽ munitã. & omẽm ur¬
bem electã. & uniuersũ lignum
fructiferũ succidetis: cunctosq
fontes aquaꝵ obturabitis. & om¬
nem agrũ egregiũ lapidibus

Expanded text:
umque caneret psaltes, facta est super eum manus Domini, & ait. Hæc dicit Dominus. Facite per alueum torrentis huius, fossas & fossas. Hæc enim dicit Dominus. Non videbitis ventum, neque pluuiam, & alueus iste replebitur aquis; & bibetis vos, & familiæ vestræ, & iumenta vestra. Parumque hoc est in conspectu Domini. Insuper tradet etiam Mcivitatem munitam, et omnem urbem electam, et universum lignum fructiferum succidetis, cunctosque fontes aquarum obturabitis, et omnem agru
Abbreviated transcription (Latin):
gressus est rex iorã in die
illa de samaria. & recensuit
tui. Bixitq. Per qmͣ uiam ascen¬
demus: at ille respondit. Per
aqua exercitui ee iumentis quȩ
sequebantur eos. Bixitq rex isrł.
Heu. heu. heui. congregauit nos
ds̃ tres reges: ut traderet in
manu moab. Et ait iosaphat.
Etne hic propħa dñi: ut de¬
p̃cemur dñm ꝑ eum: & respon¬
dit unus de seruis regis ifrahel.
Est hic heliseus filius saphat: qͥ
fundebat aqmͣ suꝑ manus he¬
lye:. Et ait iosaphat. Est apud
eũ sermo dñi: descenditq ad eũ
Urex isrł. & iosaphat : & rex edom.
Sixit aut̃ heliseus ad regẽ isrł.
ad ꝓpħas patris tui & matris
tuȩ. Et ait illi rex isrł. Qͤre con¬
gregauit dñs tres reges hos: ut
traderet in manu moab: dixit
aut̃ heliseus. Niuit dñs exerci¬
tuu̾ in cuius conspectu sto. qd̾
si non uultũ iosaphat regis ui

Expanded text:
gressus igitur rex Joram in die illa de Samaria, recensuit tui dixitque per quam viam ascendemus at ille respondit per aqua exercitui et iumentis quae sequebantur eos dixitque rex Israhel eheu eheu eheu congregavit nos Dominus tres reges ut traderet in manu Moab et ait Iosaphat estne hic propheta Domini ut deprecemur Dominum per eum et respondit unus de servis regis Israhel est hic Heliseus filius Saphat qui fundebat aquam super manus Heliae et ait Iosaphat est apud eum sermo Domini descenditque ad eum rex Israhel et Iosaphat et rex Edom dixit autem Heliseus ad regem Israhel rophetas patris tui et matris tuae et ait illi rex Israhel quare congregavit Dominus tres reges hos ut traderet eos in manu Moab dixit autem Heliseus vivit Dominus exercituum in cuius conspectu sto quod si non vultum Iosaphat regis I
Abbreviated transcription (Latin):
arm̃ta: gregesq ouium quoꝵ ñ
erat ñumerus. frum̃tum ex om̃i
syria in transitu suo parari con¬
stiturt: aurũ uero &e argentum
de domo regis assumpsit mul¬
tum nimis. L. uͬ.¬
exercitꝰ cum quadrigis & eqͥtibus
&e sagittariis: qͥ coopuert̃ faciem¬

Expanded text:
armenta gregesque ovium, quorum non erat numerus. Frumentum ex omni Syria in transitu suo parari constituit. Aurum vero et argentum, de domo regis assumpsit multum nimis. Et exercitus, cum quadrigis, et equitibus, et sagittariis q
Abbreviated transcription (Latin):
fontes. Cumq ista custodia ꝑ uigi
ti dies fuisset expleta. de fecert
cisternȩ & collectiones aquarũ
om̃ib habitantib in bethulia:
ita ut non eẽt intra ciuitatẽ
unde satiarentur uel una die:
qm̃ ad mensurã dabatur popłis¬
aqua cotidie: Tunc ad otiam
congregati om̃s uiri &e feminȩ.¬
senes iuuenes. & par uuli:simul
om̃s una uoce dixert̃. Iudicet
dñs inter nos ce te. qm̃ fecisti in
nos mala. nolens loqui pacifice
ad assyrios: &. ꝓpt̃ hoc uendidit
nos ds̃ in manib eoꝵ. Et ideo ñ
est qͥ adiuuet: cum ꝓsternam᷑

Expanded text:
fontes cumque ista custodia per dies fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in ita ut non essent intra civitatem unde satiarentur vel una die, quoniam ad mensuram dabatur popaqua cotidie tunc ad Oziam congregati omnes viri feminaeque iuvenes et parvuli simul omnes una voce dixerunt iudicet Deus inter nos et te quoniam fecisti in nos mala nolentes loqui pacifice cum Assyriis et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum et ideo non est
Abbreviated transcription (Latin):
sua bellica. sedert ꝑ loca q̃
angusti itineris tramitẽ diri¬
gunt int̾ montuosa: & erant
custodientes ea tota die &e noc¬
te. Porro holofernes dũ circu¬
qͥ influebat in aqua duc̃tum
illoꝵ a parte australi extra
ciuitatem dirigeret: & incidi p̾¬
cepit aquȩ ductum eoꝵ. Prant
autẽ non longe a muris fontes:
ex qͥb furtim haurire uideban
tur aqmͣ. ad refocillandũ potius
qmͣ ad potandũ. Sed filii amon
ce moab. accessert̃ ad holofernẽ
dicentes. filii isrł non in lancea
nec in sagitta confidunt: sed
montes defendunt illos. & mu¬
niunt eos colles in p̃cipitio con¬
stituti. llt gͦ sine congressione
pugnȩ possis suꝑare eos. pone
custodes fontiũ ut non hauri
ant ex eis. & sine gladio int̾fi¬
cies eos. uel certe fatigati tͣdert
ciuitatẽ suã: qmͣ putant in moͥ¬
tib positã suꝑari non posse.
Ut placuerunt uerba Lc .iii.¬
hec corã holoferne. & coram
omĩb satellitib eiꝰ: & constituit
ꝑgirum centenarios ꝑ singłos

Expanded text:
a bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant custodientes ea tota die et nocte porro Holofernis dum circuqui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum erant tamen non longe a muris fontes ex quibus furtim videbanquam, ad refocillandum potius quam ad potandum. Sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem, dicentes: Filii Israel, non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes defendunt illos, et muniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium, ut non hauriant aquam ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant in montibus positam superari non posse. Et placuerunt verba hec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ gr̃am: qr pietatis suȩ p̾sentiã
exhibendo monstrauit: sed tam̃
in trib annis fructum se non
inuenisse conqueritur: qr quo¬
rumdam prauoꝵ mentes nec in¬
spirata lex naturalis corrrigit.
nec p̃cepta erudiuat. nec incar¬
nationis eiꝰ miracula cõuertũt.

Expanded text:
per gratiam, quia pietatis suae praesentiam per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt.
Abbreviated transcription (Latin):
seramus. Arborẽ fici habebat qͥ¬
dam plantatã in uinea sua. &
uenit querens fructũ in illa o.
ñ inuenit. Qd arbor ficiꝰ. nisi hu¬
manã naturã designat: Quid
mulier inclinata: nisi eandem
naturã significando deñtiat:
Quȩ & bene plantata est sicut
ficus: dibene execta sicut mulier.¬
Sed in culpa ꝓpria sponte lap¬
sa. neq fructum seruat oꝑati¬
onis: neq statũ rectitudinis
amisit. Quȩ ad dei similitudi¬
nẽ condita. dũ in sua dignita¬
te non ꝑstitit. qd̾ plantata uel
creata fuerat. seruare contẽsit.
Iad ficulneã dñs uenit: quia
naturã generis humani. ante
legẽ. sub lege: sub gr̃ã. expectan¬
do. admonendo. uisitando reqͥ¬
siuit. Bixit aut̃ ad cultore ui¬
neȩ: Ecce anni tres sunt.ex quo
a hac: & non inuenio. Uenit an¬
qr ꝑ naturalem intellectũ quid
unusqͥsq exẽplo sui. & qualit
erga ꝓcimũ agere debuisset
innotuit. Ulenit in lege: qr p̾ci¬
piendo docuit. Uenit post legẽ

Expanded text:
Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut muliersed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinisamisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo a hac, 1583 et non invenio. Venit annaturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post legem
Abbreviated transcription (Latin):
madian. ac p̃dauit omem lo¬
cupletationẽ eoꝵ. om̃sq resis¬
tentes sibi occidit in ore gla¬
dii. Et post hȩc descendit in cã¬
pos damasci in dieb messis. et
succendit omĩa sata. om̃sq ar¬
bores &e uineas fecit incidi. &
cecidit timor illius super
miserunt legatos suos uniuer¬
& pͥncipes sẏriȩ scilicet & me
indignatio tua circa nos.
Melius est enim ut uiuentes
seruiamus nabuchodonosor re¬
gi magno ce subditi simus tibi. qm̃
morientes cum interitu nr̃o. ipsi
seruitutis nr̃ȩ dãpna patiamur.

Expanded text:
Madian, et praedavit omnem locupletationem eorum, omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii. Et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis, et succendit omnia sata, omnesque arbores et vineas fecit incidi: et cecidit timor illius super miserunt legatos suos, univerac principes, Syriae scilicet Mesopindignatio tua circa nos: melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. aliqnͣdo aliud uerbis. atꝙ.
aliud reb: aliqnͣdo autẽ hoc uer¬
bis qđ reb. Buas etenĩ res ex
eugłio fr̃es audistis. ficulneam
infructuosã. & mulierẽ curuã:
& utriq rei est pietas impen¬
sa. Illud aut̃ dñs dixit ꝑ simili¬
tudinẽ. istud egit ꝑ exhibitio¬
nẽ. Sed hoc significat ficulnea
infructuosa qđ̾ mulier inclina¬
ta: & hoc ficulnea reseruata. qd̾
mulier erecta. Dñs uineȩ t̾cio
uenit ad ficulneam. ce fructũ
minime inuenit. & mulier
quȩ erecta est decem & octo an¬
nis fuerat curua. Le.iiͣ.
ecem & octo annoꝵ nume¬
ro signat᷑: qd̾ tercio dñs¬

Expanded text:
ud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio do
Abbreviated transcription (Latin):
appellabat᷑ ragau. contͣ euphra¬
ten. & tygrin. & hyadasan. in
cãpo hierihoc. regis helichoꝵ.
Tunc exaltatũ est regnum na¬
buchodonosor. & cor eius leua¬
tũ est . & mĩlit ad om̃s qͥ hobi¬
tabant in cilicia. & damasco. et
libano. & ad gentes quȩ st̃ in car¬
melo & cedar: & inhabitantes
galileam in cãpo magno esdre¬
lon. & ad om̃s qͥ erant in sama

Expanded text:
 Ragau, circa Euphraten, et Tigrin, et Jadason, in campo Erioch regis Elicorum. Tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor, et cor ejus elevatum est, et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia, et Damasco, et Libano, et ad gentes, quae sunt in Carmello, et Cedar, et inhabitantes Galilaeam in campo magno Esdrelon, et a
Abbreviated transcription (Latin):
se ad pugnã contra filios isrł.
Et uenerunt ꝑ crepidinẽ mon¬
tis usq ad apicem qui respicit
suꝑ dothaim. a loco qͥ dicitur
belma usq celmon. qͥ est contͣ¬
esdrelon. Filii aut̃ isrł ut uide¬
runt multitudinẽ illoꝵ. ꝓstra¬
uert se suꝑ t̾ram. mittentes
cinerẽ suꝑ capita sua: unani¬
mes orantes ut ds̃ isrł mĩam¬

Expanded text:
se ad pugnam contra filios Israhel et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem qui respicit super Dothain a loco qui dicitur Belma usque Chelmo qui est contEsdrelon. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem super capita sua, unanimes orantes, ut Deus Isra
Abbreviated transcription (Latin):
usq iherłm. & omẽm terram
iesse. quousq ꝑueniat᷑ ad mon¬
tes ethiopiȩ. ad hos om̃s misit
nuntios nabuchodonosor rex
assyrioꝵ. Qui om̃s uno animo
contͣdixert̃ : & remisert̃ eos ua¬
cuos ac sine honore abiecerunt.

Expanded text:
usalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abi
Abbreviated transcription (Latin):
&e unguento ungebat. Liquet
fr̃es qd̾ illicitis actib pͥus muli¬
er intenta. unguentũ sibi ꝓ
odore suȩ carnis adhibuit. Qd̃
gͦ sibi turpit̾ exhibuerat: hoc
iam deo laudabilit̾ offerebat.
Ocłis t̾rena concupierat: sed
hos iam ꝑ penitentiã cont̾eis
flebat. Capillos ad cõpositionẽ
Suultꝰ exhibuerat: sed iam lacri¬

Expanded text:
et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capil
Abbreviated transcription (Latin):
nos montes ange qͥ st̃ a sinistro
ciliciȩ : ascenditq omĩa castella
eoꝵ. & obtinuit omẽm muniti¬
onẽ. Effregit autẽ. ciuitatẽ. opi¬
natissimam melothi. predauitq
om̃s filios tharsis &e filios isrł qͥ
erant cont̃ faciem deseti. & ad
austrũ terrȩ celeon. Et transi¬
uit eufraten. & uenit ad meso¬
pocamiã. & fregit om̃s ciuita¬
tes excelsas quȩ erant ibi.a tor¬
rente manbrȩ. usqueqͦ ꝑueni

Expanded text:
es Angae qui sunt a sinistro Ciliciae ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem effregit autem civitatem opinatissimam Meluthi praedavitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torr
Abbreviated transcription (Latin):
scentib p̃cordioꝵ m̃tibus
imitabant: alii ferro ꝑempti.
alũ flãmis exusti: alii flagellis
uerberati. alii uectib ꝑforati:
alu cruciati patibulo. alii pela
pͥuati. alii lapidib obruti: alii
frigore afflicti. alii fame cruci
ũphatores & amici dĩ. qͥ cont̾ẽp¬
nentes sceleratoꝵ iussa pͥncipũ.
mͦ coronant᷑ & accipiunt pal¬
mas laboꝵ: qr fundati erait
te cõpunctꝰ. ingemiscens ait. Sc̃i

Expanded text:
ssantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagprivati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciaumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant mente compunctus, ingemiscens ait: S
Abbreviated transcription (Latin):
nis assentiri: uidamq regni
insidiatorẽ successorẽ. sibi des¬
tinasse. Itaq rex exasꝑatus.
&e pessimis huius criminatio¬
nib irritatus. scͥpsit nichano¬
ri dicens. grauit se ferre de
amiciciȩ conuentione: iubere
tamen machabeũ citius uinc̾tũ
mitti antiochiã. Quib cognitis
nichanor consternabat᷑: & gra¬
uiter ferebat si ea quȩ conuene¬
rant irrita faceret nichillesus
a uiro. Sed qr resistere ñ pot̾at:
oportunitatẽ obseruabat qua

Expanded text:
nis adsentare Iudamque regni insidiatorem successorem sibi destinasse itaque rex exasperatus et pessimis huius criminationibus inritatus scripsit Nicanori dicens graviter quidem se ferre de amicitiae conventione iubere tamen Macchabeum citius vinctum mittere Antiochiam quibus cognitis Nicanor consternabatur et graviter ferebat si ea quae convenerant irrita faceret nihil laesus a viro sed quia regi resistere non poterat oportunitatem observabat qua
Abbreviated transcription (Latin):
nem signis euidentib ꝓtegit.
statim inde mouerunt: &e con¬
uenert ad castellum dessua. Sy¬
ł̾ mon uͦ frat̃ uidȩ commiserat
cum nichanore: sed contritus
est i epentino aduentu aduer¬
sarioꝵ. Nichanor autem audi¬
ens uirtutem comitum uidȩ &
animi magnitudinẽ. quam ꝓ
patrie certaminib habebant:
sanguinis iudiciũ facere mitu¬
ebat. Quamobrem misit pos¬
sidonium & theodotum. & ma¬
thiam: ut darent dextras atq:
acciperent. Et cum dui de his
consilium ageretur .ce ipse dux
ad multitudinem retulisset :¬
omnium una fuit sententia.:
taq diem constituerunt qua
secreto inter se igerent: et

Expanded text:
nem signis evidentibus protegit statim inde moverunt et convenerunt ad castellum Dessau Simon vero frater Iudae commiserat cum Nicanore sed conterritus est repentino adventu adversariorum Nicanor tamen audiens virtutem comitum Iudae et animi magnitudinem quam pro patriae certaminibus habebant sanguine iudicium facere metuebat quam ob rem misit Possidonium et Theodotum et Matthathiam ut darent dextras atque acciperent et cum diu de his consilium ageretur et ipse dux ad multitudinem rettulisset omnium una fuit sententia taque diem constituerunt qua secreto inter se agerent et a
Abbreviated transcription (Latin):
te ab hostib mali aliqͥd orire¬
tur: ce congruum colloqͥun
fecerunt. Norabat᷑ autem
nichanor iherosolymis. & nicħ
iniquȩ agebat: gregesq tur¬
baꝵ quȩ congregate fuerart
dimisit. Habebat autem uidã
semꝑ carum ex animo: & e¬
rat uiro inclinatus. Nogauit
autem ducere uxorem: filiosq
procreare. Nuptias fecit: qͥe
te communiterq uiuebant.

Expanded text:
i aliquid oriretur et congruum conloquium fecerunt morabatur autem Nicanor Hierosolymis et nihil inique agebat gregesque turbarum quae congregatae fuerant dimisit habebat autem semper Iudam carum ex animo erat vero inclinatus rogavit eum ducere uxorem filiosque procreare nuptias fecit quiete egit communiterque vivebant
Abbreviated transcription (Latin):
&e sp̃c sc̃s quem ds̃ dedit om̃ib
obedientib sibi. hec cũ audissert
Udissecabantur: & cogitabant int̾¬
ficere illos. Surgens aut̾e qͥdam
in concilio phariseus nomine ga¬
malihel legis doctor honorabilis
uniuerse: plebi: iussit foras ad
breue homines fieri. dixitq ad
illos. Uiri isrłitȩ : attendite uob̃
suꝑ hominib istis quid acturisitis.
Ante hos enĩ dies extitit theodas¬
magus. dicens se ẽẽ aliquẽ: cui
consensit uiroꝵ numerus cir¬
cit᷑ qͣdringentoꝵ. Qui occisus
est. ce omnes qͥcumq credebant
ei disꝑsi sunt. & redactist̃ ad mem¬

Expanded text:
s quem dedit Deus omnibus oboedientibus sibi haec cum audissent dissecabantur et cogitabant interficere illos surgens autem quidam in concilio Pharisaeus nomine Gamalihel legis doctor honorabilis universae plebi iussit foras ad breve homines fieri dixitque ad illos viri israhelitae adtendite vobis super hominibus istis quid acturi sitis ante hos enim dies extitit Theodas dicens esse se aliquem cui consensit virorum numerus circiter quadringentorum qui occisus est et omnes quicumque credebant ei dissipati sunt et redactus e
Abbreviated transcription (Latin):
quidam galileus in dieb pro¬
fessionis: &e auerrit popłm post
se. d ipse perũt: & om̃s quotot
consenserunt ei disꝑsi sunt. &
nunc itaq dico uobis. discedite.
ab hominib istis ex sinite illos.
qm̃ si est ex hominib consiliũ
hoc aut opus disfoluet᷑. Siuero
ex deo ẽ. non poteritis dissoluere
eosne forte. & deorepugnare in¬
ueniamini. Consensert̃ aut̃ẽ illi.
& conuocantes apłos. cesis denun¬
tiauerunt ne loquerentur in
nomine ihũ: & dimiserunt eos
& illi qͥdem ibant gaudentes a
conspectu concilii: qm̃ digni ha¬
biti sunt ꝓ nomine ihũ contu¬
meliam pati. Le.¬
mni autem die in templo.
mero discipłoꝵ. factum ẽ. mur¬
mur grecoꝵ aduersus hebreos:
eo qd̾ despicerentur in ministe:
rio cotidiano uiduȩ eoꝵ. Lonuo¬
cantes aut̾e duodecim multitu¬
equum nos derelinquere uer¬
bum dei: & ministrare men¬
sis. Considerate. gͦ fr̃es uiros
ex uobis boni testimonũ sep

Expanded text:
udas Galilaeus in diebus professionis et avertit populum post se et ipse periit et omnes quotquot consenserunt ei dispersi sunt et nunc itaque dico vobis discedite ab hominibus istis et sinite illos quoniam si est ex hominibus consilium hoc aut opus dissolvetur si vero ex Deo est non poteritis dissolvere eos ne forte et Deo repugnare inveniamini consenserunt autem illi et convocantes apostolos caesis denuntiaverunt ne loquerentur in nomine Iesu et dimiserunt eos et illi quidem ibant gaudentes a conspectu concilii quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati mni autem die in templo mero discipulorum factus est murmur Graecorum adversus Hebraeos eo quod dispicerentur in minisrio quotidiano viduae eorum. Convocantes autem duodecim multituaequum nos derelinquere verbum Dei, et ministrare mensis. Considerate ergo, fratres, viros ex vobis boni testimonii sep
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: ut intellegas crucẽ non
ligni ẽẽ patibulũ. sed uite uir¬
tutisq propositũ. Tota ergo
uita xp̃iani hominis si sedm̃
eugłium uiuat: crux est atq
martyrium. S hoc est quod
in nobis difficile reꝑitur: ut
saluatoris amittimus.
Xp̃e enĩ est castitas: pax ue¬
ritas. mansuetudo.
omodo potest castitati testi¬
moniũ ꝑhibere corruptus:
aut quom̾ potest pacẽ predica¬
re: cuius animus semꝑ in lite
ẽ.: Quo pacto etiã ueritatem¬
dinẽ qualit̾ seruabit in constais:
Quomͦ inqmͣ possumus ad mar¬
tyrii głam ꝑuenire. cũ dicat
dñs nolite possidere aurum:¬

Expanded text:
intelligas crucem non ligni esse patibulum, sed vitae virtutisque propositum. Tota igitur vita Christiani hominis, si secundum Evangelium vivat, crux est atque martyrium. Sed hoc est, quod in nobis difficile reperitur, uSalvatoris amittimus. Christus enim est castitas, pax, veritas, mansuetudo. Quomodo ergo potest castitati testimonium perhibere corruptus? Aut quomodo potest pacem praedicare, cujus animus semper in lite est? Quo pacto etiam veritatedinem qualiter servabit inconstans? Quomodo, inquam, possumus ad martyrii gloriam pervenire, cum dicat Dominus: Nolite possidere aurum
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo surgunt dilucło non co¬
gitant nisi aliqͥd undecumq
ꝑcipiant. Quos si aut hones¬
tas conuicerit. aut retuderit
uidicantis auctoritas. cur res
alienas diripiant: dampnũ
se fecisse queruntur. Sine
causa inquit militamus. sine
causa laboramus. hodie domi
referre: nil potui: iniquitas
udicis male me facere ñ ꝑmi¬
sit. Cunctos gͥ pene homines
agitat auaricia: nullũ de his

Expanded text:
primo surgunt diluculo, non coprimo surgunt diluculo, non cogitant nisi ut aliquid undecunque percipiant. Quod si aut honestas convicerit, aut retuderit judicantis auctoritas, cum res alienas diripiant, damnum se fecisse queruntur. Sine causa, inquiunt, militamus, sine causa laboramus; hodie domum referre nihil potui, iniquitas judicis male me facere non permisit. Cunctos igitur pene homines agitat avaritia, nullum de his
Abbreviated transcription (Latin):
dimus: Nolite inqͥt possidere
aurũ. Hoc aurũ possidentib
dic̃. Vnde si habentib aurũ
possidere prohibae: ñ habenti¬
ũ cupiditatẽ qͣ pena condẽpnat:
retinent dimittere iuben¬
tur: illi qͥ aliena diripiunt
qmͣ grauit᷑ feriunt᷑.  St enim
pleriq fr̃es qͥ cũ humili loco ge¬
niti fuerint. cr nullas a paren¬
tib diuitias consequuti sint.
tanta auaritiȩ cupiditate
iactantur. ut putent se sine
causa natos. nͥ aurũ quoquo
pacto possederint. Existiman¬
tes enĩ sic̃ ait ꝓpħa. ui¬
tã hominũ compositã ad lucrũ
malo adquirere: atq ita hu¬
iusmodi homines. dũ lucrum
tus. Pauci admodũ sapientes:
ab hac pestilentia se defend̃t.
inegotiatore cogites. Le.ui.¬
propt̾ auaritiam pͥmus in
culpa est. Si militantẽ respici¬
as: cupiditas ai ẽ tota causa
militiȩ. Si officia singła ꝑscru¬
teris: inuenies homines non
honestate. adduci ad obsequi¬
um. s preda ueluti ad nego¬
eris ac negocuis student: & cũ

Expanded text:
inus: Nolite possidere aurum . Hoc autem habentibus dicit; unde si habentibus aurum possidere prohibet, non habentium cupiditatem quae poena condemnat? retinent amittere jubentur, illi qui aliena diripiunt quam graviter feriuntur? Sunt enim plerique, fratres, qui cum humili loco geniti fuerint, et nullas a parentibus divitias consecuti sunt, tanta avaritiae cupiditate jactantur, ut putent se sine causa natos, nisi aurum quoquo pacto possederint; existimantes enim, sicut ait propheta , vitam hominum compositam ad lucrum, malo, acquirere; atque ita hujusmodi homines, dum lucrum tus? Pauci admodum sapientes ab hac pestilentia se defendunt. Si negotiatorem cogites; propter avaritiam primus in culpa est. Si militiam tantum respicias; cupiditas tota est illi causa militiae. Si officia singula perscruteris, invenies homines non honestate adduci ad obsequium, sed praeda veluti ad negocris ac negotiis student; et cum
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ quo confessiõis supplicium
ꝑtulert̃: s necẽe fuit illos
tur. Necẽẽ est enĩ inqmͣ ut in¬
itia bona fuerint.quoꝵ finis¬
est optimus subsequutꝰ. & mar¬
tyres eos non fuisse cũ passi st̃.
s et iã martyres xp̃i fuisse.
illa tm̃ dicit᷑ quȩ passionis
tempore ligni affixioẽ. con¬
struitur: s illa quȩ totius
uitȩ curricło. cunc̾taꝵ disci¬
plinaꝵ uirtutib coaptatur.
Be qua mͥ uidet᷑ saluator dice¬
tollat crucẽ suã &e sequatur
me: Numquid enim martyreꝰ
qui sequuti sunt dnm̾.: cruci¬
fixi sunt: Nũquid om̃s uirgi¬
nes que iuxta apocalypsim
sequuntur agnum dei eucifixe
sunt. ut sequantur. le. iii.¬
Iumquid paulus apostolus
crucifixus fuerat cum di¬
cit: mͥ autem absit gloriari

Expanded text:
i, quo confessionis supplicium pertulerunt; sed necesse fuit illos tur. Necesse est, inquam, ut initia bona fuerint, quoest optimus subsecutus; et martyres eos non solum fuisse cum passi sunt, 265 sed etiam martyres Christi fuisse illa tantum dicitur quae passionis tempore ligni affixione construitur, sed et illa quae totius vitae curriculo cunctarum disciplinarum virtutibus cooptatur; de qua mihi videtur Salvator dicetollat crucem suam et suquatur me . Nunquid omnes martyres, qui secuti sunt Dominum, crucifixi sunt? Nunquid omnes virgines, qui juxta Apocalypsim sequuntur Agnum Dei, crucifixi sunt, ut sequantur? Nunquid Paulus apostolus crucifixus fuerat, cum dicit: Mihi autem absit gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
interim uerba dr̃u. si digne
si diligent̾. si qd̾ pͥmnũ est pie
consideremus: inuenimus pri¬
initus ñ semꝑ cũ in scripturis
legimus confessionẽ: debere.
nos intellig̾e⁊ uocẽ peccatoris.
Maxime aut̃ hoc dicendũ fuit.
& hin admonenda caritas ura
qr mox ut hoc uerbũ sonuit
lectoris. sequutꝰ est etiã sorꝰ
tonsiõis pectoris ur̃i: audito
sonuit confiteor: pectora urã
tutudistis. ẽ undere autem
pectꝰ qͥd. ẽ: nͥ arguere qd la¬
tet in pectore: & euidenti
pulsu occultũ castigare pecca¬
tum: Quare. hoc fecistis: ni¬
si quia audistis confiteor t
pater: Confiteor audistis:
qui confitetur ñ attenditis
Nunc gͦ aduertite. Si confi¬
teor xp̃c dixit a quo ẽ lon
ge ome peccatũ : non solius
laudatoris. Confiteor ergo.
siue laudantes deum. siue ac

Expanded text:
interim verba Domini, si digne, si diligenter, si quod primum est, pie consideremus; invenimus primitus, non semper cum in Scripturis legimus confessionem, debere nos intelligere vocem peccatoris. Maxime autem hoc dicendum fuit, et hinc admonenda Charitas vestra: quia mox ut hoc verbum sonuit in ore Lectoris, secutus est etiam sonus tunsionis pectoris vestri, audito od sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulsu occultum castigare peccatum? Quare hoc fecistis, nisi quia audistis, Confiteor tibi, Pater? Confiteor, audistis: qui confitetur, non attendistis. Nunc ergo advertite. Si, Confiteor, Christus dixit, a quo longe est omne peccatum; non solius laudatoris. Confitemur ergo, sive laudantes Deum, sive ac
Abbreviated transcription (Latin):
obuiam philistyim in p̾lium. &
castra metatus est iuxta lapidẽ
adiutorii. Porro philistyim uene¬
runt in afech: & instruxerunt
aciem contra isrł. Inito autem
certamine terga uertit israhel
philisteis: & cea sunt in illo cer¬
tamine passim ꝑ agros quasi qͣ¬
tuor milia uiroꝵ: e reuersus
est popłs ad castra. Dixerunta:

Expanded text:
obviam Philisthim in proelium et castrametatus est iuxta lapidem Adiutorii porro Philisthim venerunt in Afec et instruxerunt aciem contra Israhel inito autem certamine terga vertit Israhel Philistheis et caesa sunt in illo certamine passim per agros quasi quattuor milia virorum et reversus est populus a
Abbreviated transcription (Latin):
tium seruiebat errorib: & mag¬
nã sibi uidebat᷑ suscepisse reli¬
gionẽ. qr nulła respuerat falsi¬
tatẽ. Vnde qͣnto erat ꝑ diabo¬
lũ tenatius illigata: tanto mise
sc̃m õĩum loquutione linguaꝵ
imbuendũ eũgłio mundũ distͥ¬
butis sibi t̾raꝵ partib suscepis¬
sent. beatissimus petrus pͥncep
destinatur imꝑii: ut lex uerita¬
tis quȩ in om̃ium gentiũ reue¬
labatur salutẽ. efficatiꝰ se ab ip¬
so capite ꝑ totũ mundi corpus
effunderet. Cuiꝰ autẽ nationis
homines: in hac tunc urbe non
gentes ignorarent: qd̾ ro¬
Ina didicisset: hic colluctantes
phylosophiȩ opiniones. hie dissol¬
uende erant t̾renȩ sapĩentiȩ ua¬
nitates: hic confutandus demo¬
nũ eultus. hic om̃ium sacrifici¬
oꝵ impietas destruenda: uͭ di¬
ligentissima habebatur suꝑstitiõe.¬

Expanded text:
tium serviebat erroribus, et magtium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per m omnium locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princepdestinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima superstitione
Abbreviated transcription (Latin):
miscdĩam suam humano ge¬
neri nunqm̃ negauit. om̃sq in
cõmune mortales ad cognitionẽ
sui habundantissime semꝑ be¬
neficiis erudiuit. uoluntariam
errantium cecitatẽ. & ꝓcliuẽ. in
deteriora neqͥciam secretiori con¬
silio et altiori pietate mniseratus
ẽ mittendo uerbũ suũ equale sͥ
atq coet̾num: qd̾ caro fac̃tum.
ita diuinã naturã naturȩ uniuit
humanȩ. ut illius ad infima ineli¬
natio. nr̃a fieret ad sũma ꝓuec¬
tio. Ut aut̃ huius inenarrabilis
gr̃e ꝑ totum mundũ diffunde¬
retur effectus: romanũ regnũ
ad eos limites incrementa ꝑduc¬
ta sunt: quib cunctaꝵ undiq
gentium uicina & contigua ẽẽce
Dsposito enĩ diuinitus operi
Imaxime congruebat. ut mul¬
ta regna uno confederarent᷑ im¬
ꝑio: & eito ꝑuios haberet popłos
p̃dicatio generalis. quos unius
teneret regimen ciuitatis. hȩc
aut̃ ciuitas ignorans suȩ ꝓuec¬
tionis auctorẽ. cũ pene om̃ib
dñaretur gentib. om̃ium gen¬

Expanded text:
misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esset sposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gen