comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
labor & dolor. fateor quidem me paucula sci¬
re. &. cũ multis płima ignorare: nec tamen
uitȩ munus quasi homeriis pudore uictus
abitio. Si ergo prouidentiȩ & libi arbetrũ
litẽ componere non sufficio. si fatoꝵ & facilitatis
nature repugnantiam nequeo concordare: ñunqͥd
idominus uerũ est ista esse. Sicut iniure ciuili
reus frequentissime fauorabilior est: ita quedam
sunt in inuestigationibus philosophicis. ubi ple¬
rũq potior pars uidet᷑ auctoris. Hoc autem ex
defectu nr̃o arbitror euenire. Intellectus eium
circa rerũ prima principia deficit. In his scru¬
tiuiũ ꝓuidentie inuestigationẽq materie et fi¬
dei nostrȩ multos articulos. aptissime censeo nũa¬
ri.Dũ in ꝓuidentia umꝰ querele molestiã ꝑimis:
uelut ydre presciso capite. płium succrescunt
capita questionũ. Si in materiȩ siluã ꝓgredimͣ:
illico patumͣ qd̾ sõpniantes. intet aliquam & nul¬

Expanded text:
labor et dolor. Fateor equidem me paucula scilabor et dolor. Fateor equidem me paucula scire, et cum multis plurima ignorare, nec tamen vitae munus quasi Homerus pudore victus abjicio. Si ergo providentiae, et liberi arbitrii litem componere non sufficio, si fatorum et facilitatis naturae repugnantiam nequeo concordare, nunquid ideo minus verum est ista esse? Sicut in jure civili reus frequentissime favorabilior est, ita quaedam sunt investigationibus philosophicis, ubi plerumque potior pars videtur actoris. Hoc autem ex defectu nostro arbitror evenire. Intellectus enim circa rerum prima principia deficit. In his scrutinium providentiae, investigationemque materiae, et fidei nostrae multos articulos aptissime censeo numerari. Dum in providentia unius quaerelae molestiam perimis, velut hydrae praeciso capite, plurium succrescunt capita quaestionum. Si in materiae silvam progredimur, illico patimur quod somniantes, inter aliquam et nul
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑiti. nedũ tuis questionib satis faciat. Tociꝰ
deniq ueteris philosophie princeps plato leuẽ
ut fertur. qd̾ tam̃ de omero ueriꝰ diceret᷑. nescio
quã nautarũ questionẽ explicare ñ potuit. Uñ
cũ ab eisdem ĩpudentiꝰ & ꝓtractiꝰ derideret᷑ ut
erat uir uerecundi ingenii quasi toxicato con¬
fusionis iaculo ꝑ fossus ad mortẽ. spm̃ nouissimũ
exalauit. Puduerat enĩ qd̾ quasi tociꝰ achade¬
iuiȩ imꝓꝑio: exꝓbrauerant principẽ philoso¬
phoꝵ greciȩ. etiam minima ignorare. Hoc aut̃
asserit flauianus in libro qui de uestigiis phi¬
losophoꝵ inscribit᷑: xenophontinos faciente in¬
uidia adu̾sus platonis głam impudent̾ finxisse.
licet quã płimi eũ obsacramentũ numeri asse¬
rant ultro animã posuisse illo etatis suȩ anno
expleto. quẽ nouenarius in seipsũ ductus ef¬
fecerat: eo qd̾ exiñ ñ accedit humanitati. nisi

Expanded text:
imperiti, nedum tuis, quaestionibus satisfaciat? Totius imperiti, nedum tuis, quaestionibus satisfaciat? Totius denique veteris philosophiae princeps Plato, levem ut fertur, quod tamen de Homero verius diceretur, nescio quam nautarum quaestionem explicare non potuit. Unde cum ab eisdem impudentius, et protractius derideretur, ut erat vir verecundi ingenii, quasi toxicato confusionis jaculo perfossus ad mortem, spiritum novissimum exhalavit. Puduerat enim quod quasi totius academiae improperio, exprobraverant principem philosophorum Graeciae, etiam minima ignorare. Hoc autem asserit Flavianus in libro, qui De vestigiis philosophorum inscribitur, Xenophontinos faciente invidia, adversus Platonis gloriam impudenter finxisse. Licet quamplurimi eum ob sacramentum numeri asserant ultro animam posuisse illo aetatis suae anno expleto, quem novenarius in se ipsum ductus effecerat, eo quod exinde non accedit humanitati nisi
Abbreviated transcription (Latin):
turoꝵ in elationis tumͦ rẽ suspendere. ł despe¬
rationis abissũ precipitare: dementia est. Porro
hunc fructũ mathesis suȩ horoscopi afferunt:¬
& planetis suis magis erronei. dum ascientia
pietatis exorbitant longa ꝑ uestigatione signoꝵ
cũ eo qui quasi lucifer matutinus oriebatur.
descendunt in infernũ uiuentes: aliosq ruine
sue participes faciunt. S dũ tibi talia ꝓponun¬
tur uel opponunt᷑. quid facis: Rides equidem. &
nimis uncis narib indulges. ludibrio habens
simplicitatẽ fidei. recurrisq ad ꝓuidentie sinũ.
& te in abyssũ inscrutabilẽ. quasi anteus alter
totus in mergis. Lucem in accessibilem posuisti
refugiũ tuum. & inde fidei rusticitatẽ impug¬
nas: ac si fons ueritatis ꝓpugnaculũ sit erroris.
S esto ueterem hanc prouidentie querelã sopire
ñ possũ: & nodos omniũ questionũ soluere ñ suffi¬
cio. Quis enĩ adeo sapiens est: ut om̃ib cuiꝰ uis

Expanded text:
turorum in elationis tumorem suspendere, vel despeturorum in elationis tumorem suspendere, vel desperationis abyssum praecipitare, dementia est. Porro hunc fructum mathesis suae horoscopi afferunt, et planetis suis magis erronei, dum a scientia pietatis exorbitant, longa pervestigatione signorum, cum eo, qui quasi Lucifer matutinus oriebatur, descendunt cendunt in infernum viventes, aliosque ruinae suae participes efficiunt. Sed dum tibi talia proponuntur, vel opponuntur, quid facis? Rides equidem, et nimis uncis naribus indulges, ludibrio habens simplicitatem fidei, recurrisque ad providentiae sinum, et te in abyssum inscrutabilem quasi Antus alter totus immergis. Lucem inaccessibilem posuisti refugium tuum, et inde fidei rusticitatem impugnas, ac si fons veritatis propugnaculum sit erroris. Sed esto, veterem hanc providentiae querelam sopire non possum, et nodos omnium quaestionum solvere non sufficio. Quis enim adeo sapiens est, ut omnibus cujusvis
Abbreviated transcription (Latin):
nit auctor celi contradicere ñ audebit: Iu¬
ustini anꝰ terpositã int̾uis & equitatẽ inter pretationẽ
soli principi & oportet & licet inspicere. Uhi
aliud ius suadet. aliud equitas que in pu¬
blica utilitate uersatur: principis queren¬
da est interpretatio que generalis est et
necessaria. Ubi descripto & sententia dubitatur.
mens est inquirenda auctoris. Quis gͦ te celestiũ
fecit interpretẽ: Inde quid expediat nosti : Qua
temeritate aliena oꝑa tiuis immo dei stellis ascͥ¬
bis : Teneo enĩ tuũ illud subtilissimũ argumen¬
tũ. Tu qui flagrante minacẽ scorpion. incendis
cauda chelasq ꝑuris. quid tm̃ gradiue paras:
S mendacii pater qui te hoc docuit celestibus
adscribendũ. fraudulent̾ sic agit tecũ. ut cũ
his notis resꝑserit creaturam. ipsũ creature
sic infamet auctorem. Postremo animulas mi¬
seroꝵ. fraude deceptas. in euitabiliũ uaticinio fu¬

Expanded text:
nit, auctor coeli contradicere non audebit? Init, auctor coeli contradicere non audebit? Interpositam inter jus et aequitatem interpretationem, soli principi et oportet, et licet inspicere. Ubi aliud jus suadet, aliud aequitas, quae in publica utilitate versatur, principis quaerenda est interpretatio, quae generalis est, et necessaria. Ubi de scripto, et sententia dubitatur, mens est inquirenda auctoris. Quis ergo te coelestium fecit interpretem? Unde, quid expediat, nosti? Qua temeritate aliena opera, tuis, imo Dei stellis, ascribis? Teneo enim tuum illud subtilissimum argumentum: . . Tu qui flagrante minacem Scorpion incendis cauda, chelasque peruris, Quid tantum Gradive paras? Sed mendacii pater, qui te hoc docuit coelestibus ascribendum, fraudulenter sic agit tecum, ut cum his notis resperserit creaturam, ipsum creaturae sic infamet auctorem. Postremo animulas miserorum fraude deceptas, inevitabilium vaticinio fu
Abbreviated transcription (Latin):
bilis: S quocũq modo sententia moueat᷑. con¬
siliũ dñi manet in eternũ. Quod autẽ consilii
&e uoluntatis dei signũ certiꝰest p̃ceptione ai
ꝓhibitione diuina: An non recte uidebitur
uelle qd̾ p̃cipit: Plane patriarcham p̃cepit
unigenitũ ꝓmissionis filiũ immolare. Recte
ne patriarcha mandãti adquieuit: Recte qͥ¬
dẽ ꝑ om̃ia: eo qd̾ mandatũ uoluntatis q̃ prima
omniũ causa est. & nunquã suo fraudatur
effectu. certissimũ indiciũ sit. Adeo quidem
prima ẽ. ut si querat᷑ de aliquocur ita sit.
rectissime dicatur. qm̃ ille sic uoluit. qͥ om¬
nia quecũq uoluit fecit. Si uero cur uolue¬
rit inquiratur. in epta questio ẽ: quia ꝓprime
cause uoluntatis scł querit᷑ causa. cuiꝰ nulla
ẽ om̃ino causa. Equidẽ dici solet & uerũ est.
quia in manu pͥncipis est. ut possit mitius
iudicare quã leges.: cũ & qui legẽ tulit dero¬
gande uel abrogrande. illics habeat potesta¬
tem. Legi ergo quã figulus tuus celo impo¬

Expanded text:
s? Sed quocunque modo sententia moveatur, consilium Domini manet in aeternum. Quod autem consilii et voluntatis Dei signum certius est, praeceptione aut prohibitione divina? Annon recte videbitur velle, quod praecipit? Plane patriarcham praecepit unigenitum promissionis filium immolare. Recte, ne patriarcha mandanti acquievit? Recte quidem per omnia, eo quod mandatum voluntatis, quae prima omnium causa est, et nunquam suo fraudatur effectu, certissimum indicium sit. Adeo quidem prima est, ut si quaeratur de aliquo, cur ita sit, rectissime dicatur, quoniam ille sic voluit, qui omnia quaecunque voluit, fecit . Si vero cur voluerit inquiratur, inepta quaestio est, quoniam primae causae, voluntatis scilicet, quaeritur causa, cujus nulla est omnino causa. Equidem dici solet, et verum est, quia in manu principis est, ut possit mitius judicare quam leges, cum et qui legem tulit, derogandae, vel abrogandae illius, habeat potestatem. Legi ergo, quam figulus tuus coelo impo
Abbreviated transcription (Latin):
Cum tam̃ penituit fecisse qd̃ fecerat. s ñ c. deuo¬
tionis affectu. qui lapidẽ adiutorii sufficeret
emollire. Penitentia si quidẽ ductus. laqueo se
suspendit. Uitam gͦ digno finiuit supplicio. s qͥa
malitiã ñ correxit. ueniã sibi nullo salutis ꝓ eura¬
uit remedio. Sic enĩ & apud inferos scͥbitur ẽẽ
stimulus penitudinis. licet nulla sit correptio pͣ¬
ue uoluntatis. Sic saul ꝓculdubio peccatũ suũ
imponere nititur humeris alienis: & dũ simu¬
lat qd̃ apena uelit ꝑ p̃ces samuelis excimi: se ip̃m
grauiꝰ honeratũ fortiorib laqueis inuoluit. & ir

Expanded text:
Eum tamen poenituit fecisse, quod fecerat, sed non eo devoEum tamen poenituit fecisse, quod fecerat, sed non eo devotionis affectu, qui lapidem adjutorii sufficeret emollire. Poenitentia siquidem ductus laqueo se suspendit. Vitam ergo digno finivit supplicio; sed quia malitiam non correxit, veniam sibi nullo salutis procuravit remedio. Sic enim et apud inferos scribitur esse stimulus poenitudinis, licet nulla sit correctio pravae voluntatis. Sic ergo Saul procul dubio peccatum suum imponere nititur humeris alienis, et dum simulat quod a poena velit per preces Samuelis eximi, se ipsum gravius oneratum, fortiori
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ces deintimis p̃cordiis. & adiecit. Ego sũ qͥ peccaui
ego iniq egi. isti qͥ oties st̃ qͥd fecert̃: Uerus utiq
rex & iustus princeps. & dignus qui attissimi frã¬
geret iram: qui dũ se ꝓpopulo flagellanti deo op¬
posuit. indignationis eius flagellũ amouit. Cum
siquidem nulla excusatio flectit: nisi cũ qͥs ꝓprio
iudicio accusatur. Nichil mouet aduenian. nisi
cũ nocens nudam detegit culpam. Misericordiã
nichil admonet: nisi cũ animus caritate succen¬
sus inseipso conterit᷑. Nichil ꝑsuadet ꝓpitiandũ
esse. nͥ cum mens manũ oꝑis extendit ad satisfa¬
ciendũ. Siquis enĩ fatetur culpã: in utilis est
confessio. nisi satisfactionis animo curra adue¬
niam. Peccaui inquit iudas. tradens sanguinẽ
iuitũ. Fuit utiq uera usq quaq confessio. sed
inutilis: quia ante cucurrit adlaqueũ quem
meruerat: quã ad fontẽ mescđie quã demerue¬
rat. & obstinationis sue duricia p̃cluserat sibi.

Expanded text:
iis, et adjecit: Ego sum qui peccavi, ego inique egi, isti qui oves sunt, quid fecerunt ? Verus utique rex, et justus princeps, et dignus, qui Altissimi frangeret iram, qui dum se pro populo flagellanti Deo opposuit, indignationis ejus flagellum amovit. Eum siquidem nulla excusatio flectit, nisi cum quis proprio judicio accusatur. Nihil movet ad veniam, nisi cum nocens nudam detegit culpam. Misericordiam nihil admonet, nisi cum animus charitate succensus, in se ipso conteritur. Nihil persuadet propitiandum esse, nisi cum mens manum operis extendit ad satisfaciendum. Si quis enim fatetur culpam, inutilis est confessio, nisi satisfactionis animo currat ad veniam. Peccavi, inquit Judas, tradens sanguinem justum . Fuit itaque vera usquequaque confessio; sed inutilis, quia potius cucurrit ad laqueum quem meruerat, quam ad fontem misericordiae quam demeruerat, et obstinationis suae duritia praecluserat sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
dele me de libro tuo. S nunquid in tante cari¬
tatis affectu ꝓpriam querebat głam: Inqͥt enĩ
mansuetus pͣrinceps. pius patet. disectus orator
potens in opere & sermone. dux p̃ambulus in ui¬
sticia mandatoꝵ dei. Dicent egyptii. callide dux̃
eos dñs de egypto: ut ꝓsterneret in deserto. Sic gͦ
etiam sui ipsius dispendio dñi głam p̃optabat: et
populi cuiꝰ ducatũ ministrabat. liberationẽ. Da¬
iud quoq cũ culpa eius dñm ad iracundiã ꝓuocas¬
set. & principalis culpe subiectus popłs portaret

Expanded text:
dele me de libro tuo . Sed nunquid in tantae charidele me de libro tuo . Sed nunquid in tantae charitatis affectu propriam quaerebat gloriam? Inquit enim mansuetissimus princeps, pius pater, disertus orator, potens in opere, et sermone, dux praeambulus in justitia mandatorum Dei: Dicent Aegyptii: Callide duxit eos Dominus de Aegypto, ut prosterneret in deserto. Sic ergo etiam sui ipsius dispendio, Domini gloriam praeoptabat, et populi, cujus ducatum ministrabat, liberationem. David quoque cum culpa ejus Dominum ad iracundiam provocasset, et principalis culpae subjectus
Abbreviated transcription (Latin):
it emolliri: Nequaquã. Dixit enĩ saul adsumu¬
elem. Peccaui quia p̃uaricatus sũ sermonẽ diũ.
& u̾ba tua: timens populũ. & obediens uoci eoꝵ
S nẽ porta queso peccatũ meũ. & reuertere mecũ
ut adorem dñm. Et ait samuel. Non reuertar.
quia ꝓiecisti sermonẽ dñi: & ꝓiecit te dñs ne sis
rex suꝑ isrł. Uides ne quam difficile sit malitiã
cũ suꝑbiȩ fomento coaluerit uerbis & exortatõe
curari: Peocaui inquit timens populũ. & obedi¬
ens uoci eor. Nonne sic fatetur culpam ut potiꝰ
in uoluat alios: qui si pͥnceps esset. fuerant rela¬
xandi. quã seipsũ expediat: Nunqͥd sic audierat
fecisse moysem cũ ira dei seuiret in populũ. dixis¬
setq ei dñs. dimitte me ut irascatur furor m̃s
in populo. & deleam eũ. &e faciamte crescere in
gentem magnam: Quid ergo fecit dux idemq
fidelis princeps in beneplacit᷑ suo constitutus
a dño: Aut dimute eis inquit hanc noxam: aut

Expanded text:
it emolliri? Nequaquam. Dixit enim Saul ad Samuit emolliri? Nequaquam. Dixit enim Saul ad Samuelem: Peccavi, quia praevaricatus sum sermonem Domini, et verba tua, timens populum, et obediens voci eorum. Sed nunc porta, quaeso, peccatum meum, et revertere mecum, ut adorem Dominum. Et ait Samuel: Non revertar, quia projecisti sermonem Domini, et projecit te Dominus ne sis rex super Israel . Videsne quam difficile sit malitiam, cum superbiae fomento coaluerit, verbis et exhortatione curari? Peccavi, inquit, timens populum, et obediens voci eorum. Nonne sic fatetur culpam, ut potius involvat alios, qui, si princeps esset, fuerant relaxandi, quam se ipsum expediat? Nunquid sic audierat fecisse Moysen, cum ira Dei saeviret in populum, dixissetque ei Dominus: Dimitte me, ut irascatur furor meus in populo, et deleam eum, et faciam te crescere in gentem magnam . Quid ergo fecit dux idemque fidelis princeps in beneplacito suo, constitutus a Domino? Aut dimitte eis, inquit, hanc noxam, aut
Abbreviated transcription (Latin):
extenuat aut refundit inpopulũ. Ait ergo samu¬
el. Nunquid uult dñs holocausta & uictimas: et ñ
potius ut obediatur uoci dñi : Melior est enĩ obe¬
dientia quã uictimȩ: & ascultare magis quã offer¬
re adipemarietũ. Qm̃ quasi pecẽm ariolandi est
repugnare: & quasi scelus idolatrie. nolle adquies¬
cere. Pro eo qd̃ abiecisti sermonem dñi: abiecit te
dñs ne sis rex. Ego quidẽ similit̾ arbitror euenire
om̃ib. qui in sublimitate constituti abeunt post
concupiscentias suas: & principatũ dominiũ si¬
mulantes. tumorẽ suũ exercent in subditos. coe¬
quantes libito licitũ: ac si colla eoꝵ iugo diuitie
legis subdita non sint. & nulla necessitate urge¬
antur adimplendã iusticiam dei. S nunqͥd uel
sic ad tantũ tonitruũ cõminationis diuine seliro¬
sis pectoris indurati. aut tumor qui tirannidis ini¬
quitate in corde saulis uiuatius coaluerant potu¬

Expanded text:
extenuat, aut refundit in populum. Ait ergo Samuextenuat, aut refundit in populum. Ait ergo Samuel: Nunquid vult Dominus holocausta et victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Melior est enim obedientia quam victimae; et auscultare magis, quam offerre adipem arietum. Quoniam quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. Pro eo quod abjecisti sermonem Domini, abjecit te Dominus ne sis rex . Ego quidem similiter arbitror evenire omnibus, qui in sublimitate constituti abeunt post concupiscentias suas, et principatum ac dominium simulantes, tumorem suum exercent in subditos, coaequantes libito licitum, ac si colla eorum jugo divinae legis subjecta non sint, et nulla necessitate urgeantur ad implendam justitiam Dei. Sed nunquid vel sic, ad tantum tonitruum comminationis divinae, σκληρότης pectoris indurati, aut tumor, qui tyrannidis iniquitate in corde Saulis vivacius coaluerat, potu
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ scriptũ est. Factũ est u̾bũ dñi ad samu¬
elem. Penitet me qd̾ constituerim saul regem.
quia de reliquit me & u̾ba mea oꝑe ñ imple¬
uit. Contrutatus ẽ samuel. & clamauit ad
dñm tota nocte. Cumq de nocte surrexisset ut iret
ad saulem ⁊ mane nuntiatũ est samueli qd̾ uenisset
saul in carmelũ. & erexisset sibi forncẽ tͥumphalẽ:
&e reu̾sus tranxisset descendissetq in galgala. Deiñ
ad increpationes samuelis crim̃ in obedientiȩ sub
p̃textu religionis maluit excusare: quã delere
ꝑ penitentiam. que scd̾a tabula post naufragium
relicta est peccatori. Ait enĩ. Immo. audiui uocẽ
dñi & ambulaui in uia ꝑ quã misit me dñs: & addu¬
xi agag regẽ amalech. & amalech interfeci. Tulit
autem populus de preda oues &e boues primitias
eoꝵ que cesa st̃: ut ĩmolet dño deo suo in galgalis
Ecce quomͦ seipsũ excusat: & quicqͥd culpe ẽ: aut

Expanded text:
Sic enim scriptum est: Factum est verbum Domini ad SamuSic enim scriptum est: Factum est verbum Domini ad Samuelem: Poenitet me quod constituerim Saul regem, quia dereliquit me, et verba mea opere non implevit. Contristatus est Samuel, et clamavit ad Dominum tota nocte. Cumque de nocte surrexisset ut iret ad Saulem, mane nuntiatum est Samueli, quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset sibi fornicem triumphalem, et reversus fuisset, descendissetque in Galgala . Deinde ad increpationes Samuelis crimen inobedientiae sub praetextu religionis maluit excusare, quam delere per poenitentiam; quae secunda tabula post naufragium relicta est peccatori. Ait enim: Imo audivi vocem Domini, et ambulavi in via per quam misit me Dominus, et adduxi Agag regem Amalec, et Amalec interfeci. Tulit autem populus de praeda oves et boves primitias eorum quae caesa sunt, ut immolet Domino Deo suo in Galgalis . Ecce quomodo se ipsum excusat, et quidquid culpae est, aut
Abbreviated transcription (Latin):
fides in columis adquiescit. discutiatur historia.
Saul in tirantiũ uersus ex principe. cũ exigen¬
tib culpis esset ad nõ derelictus. & aduersus po¬
pulũ dñi eo duce in ualesceret manus hostilis.
sollicitus fractis reb exitũ inquirebat. Consulu¬
it gͦ dñm: ce ñ respondit ei neq ꝑ somnia. neq
ꝑ sacerdotes. neq ꝑ prophetas. Hoc tam̃ ei ante
denuntiauerat samuel. qͥa dñm penitebat quad
eũ constituerat regem: eo qd̃ non impleuerat uer¬
bũ dñi. suadente auaricia parcens agag regi pĩ¬
giussimo. & opimis gregib ouiũ & armentoꝵ
& uestib & arietib. & unuu̾sis que pulcͣ erant
in oculis populi. Quicqͥd uͦ uile fuit &e reprobũ÷
hoc mandate dño demoliti st̃. Et cũ nulli ducũ
nisi de manu dñi exercituũ contingat uictoria:
auctori bonorũ ñ referens głam. uirib suis
in facie populi de collato munere applaudebat.

Expanded text:
fides incolumis acquiescit, discutiatur historia. fides incolumis acquiescit, discutiatur historia. Saul in tyrannum versus ex principe, cum exigentibus culpis esset a Domino derelictus, et adversus populum Domini, eo duce invalesceret manus hostilis, sollicitus fractis rebus exitum inquirebat. Consuluit ergo Dominum, et non respondit ei, neque per somnia, neque per sacerdotes, neque per prophetas. Hoc tamen ei ante denuntiaverat Samuel, quia Dominum poenitebat, quod eum constituerat regem, eo quod non impleverat verbum Domini, suadente avaritia, parcens Agag regi pinguissimo, et opimis gregibus ovium et armentorum, et vestibus, et arietibus, et universis, quae pulchra erant in oculis populi. Quidquid vero vile fuit, et reprobum, hoc mandante Domino demoliti sunt, et cum nulli ducum nisi de manu Domini exercituum contingat victoria, auctori bonorum non referens gloriam, viribus suis in facie populi de collato munere applaudebat.
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerib ꝑeunt. & alternus gladiis ꝓsternunt᷑.
Cresus maxima regna. si alin transgrediat᷑ de ora¬
culoꝵ fide sibi subiectũ iri confidit. S cũ res in
contrariuĩ cesserit: fallax apollose uniꝰ uerbuli
equiuocatione absoluit. ab incudia mentiendi Qdͥ
pirrus : Romanis uictis qͦs sepe in acie uirtute
fuderat. beneficio phebi sͥ ꝓmittit imperiũ. sed
irreparabilit̾ stratus in se ipsũ retorsit culpam.
qui amphibologiã oraculi minus utilit̾ intellexit.
Ad notiores transeat᷑ historias. Apius cũ unica et
singularis ciuilis belli tempestas orbẽ concuteret:
docente phebo in sinu euboico quietẽ querit. & tuor¬
tem inuenit. Oraculũ quidẽ auctore lucano cele¬
bre est. Effugis ingentes tanti discriminis experᷤ
belloꝵ romane minas. solusq quietẽ. euboici la¬
teris media conualle tenebis. S ne falsitatis noca
in historias. non oracula refundat᷑: canonica & cui

Expanded text:
vulneribus pereunt, et alternis gladiis prosternuntur. vulneribus pereunt, et alternis gladiis prosternuntur. Cresus maxima regna, si Halyn transgrediatur, de oraculorum fide sibi subjectum iri confidit. Sed cum res in contrarium cesserit, fallax Apollo se unius verbuli aequivocatione, absolvit ab invidia mentiendi. Quid Pyrrhus? Romanis victis, quos saepe in acie virtute fuderat, beneficio Phoebi sibi promittit imperium, sed irreparabiliter stratus, in se ipsum retorsit culpam, qui amphibologiam oraculi minus utiliter intellexit. Ad notiores transeatur historias. Appius cum unica et singularis civilis belli tempestas orbem concuteret, docente Phoebo in sinu Euboico quietem quaerit, et mortem invenit. Oraculum quidem auctore Lucano celebre est: Effugis ingentes tanti discriminis expers Bellorum, Romane, minas, solusque quietem Euboici lateris media convalle tenebis. Sed ne falsitatis nota in historias non oracula refundatur, canonica, et cui
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint: aliquo rationis uelam̃to suã que¬
ant tueri fallatiam. Sic utiq fallere non
desistunt᷑ auditores donec suos precipitent
inruinam. Cui enĩ aseculo uatũ ꝓfuere
responsa: Cresone an pirro: aut precedentiũ aut
subsequentiũ cuiquã: Oux thebanus dũ de oracło̾
sperat uictoriam. frĩs inucrone ꝑfodit᷑. Ei tameti
auus laius successus belli uisus est polliceri. Quid
enĩ aliud significaret: qd̃ post multas ambages
intulit. e̾ta iuictoria thebis: Ceterũ ne interẽp¬
to duce mendatũ arguatur : ut fallatiã ambigua
ueritatis nota obduceret. qͦ malitiã tueat᷑ subiecit.
Hei michi ꝑ gladios uiceͥt pat̾. Sic ergodũ quasi
fatoꝵ consilio securus ad parricidiũ inuitat᷑: laq̃o
ĩpietatis trahit᷑ ad occasũ. Patris quoq parricidȩ de¬
sideriũ ad ĩplet᷑. dũ fr̃s ĩpii quib imp̃catus optatie¬
rat. ut ferro generis consortia dissilirent. mutius

Expanded text:
fuerint, aliquo rationis velamento suam quaerfuerint, aliquo rationis velamento suam quaerant tueri fallaciam. Sic utique fallere non desistunt, donec auditores suos praecipitent in ruinam. Cui enim a saeculo vatum profuere responsa? Cresone, an Pyrrho, aut praecedentium aut subsequentium cuiquam? Dux Thebanus dum de oraculo sperat victoriam, fratris mucrone perfoditur. Et tamen avus Laius successus belli visus est polliceri. Quid enim aliud significaret, quod post multas ambages intulit: . . . Certa est victoria Thebis? Caeterum ne, interempto duce, mendacii arguatur, ut fallaciam ambigua veritatis nota obduceret, quo malitiam tueatur, subjecit: Hei mihi per gladios vicit pater. Sic ergo dum quasi fatorum consilio securus ad parricidium invitatur, laqueo impietatis trahitur ad occasum. Patris quoque parricidae desiderium adimpletur, dum fratres impii, quibus imprecatus optaverat, ut ferro generis consortia dissilirent, mutuis
Abbreviated transcription (Latin):
sequio concuinator mendacũ potiꝰ credendus
erat. quã occulte ueritatis interpres. Uulgo
siquidem cũ quis mentiendi nota inuritur.
dici solet. qͥa quouis excubo iugiliue m̃datior
est. Item chironomanticꝰ adhibitus. & consul¬
tus quid contulit: Nam sub eo articulo ut̾q
quisqͥs hoc egerit: consultus est. Tu quidem
paucis dieb elapsis: quasi stellam matutinã
generis tui ñ premonitus ꝑdidisti. Cetera
que melius nosti scienter taceo: cũ isti uani¬
tate sua meruerint. ne ulteriꝰ consulant᷑.
Phitonicoꝵ uero eo ꝑnitiosior ẽ sonsultatio.
quo fallatia malignoꝵ sp̃uum in his manife¬
tior est: qui siue mentiant᷑ siue ñ. in ꝓposito
semꝑhabent ut noceant. Fallunt autẽ int̾¬
dũ studio fallendi interdũ cecitatis suȩ er¬
rore decepti. id tam̃ agunt assidue. ut futu¬
roꝵ conscũ ꝑ om̃ia udeantur. Inde est. quod
ambiguitate uerboꝵ obnubilare student ora¬
cula. ut cũ mendaces aut fallaces inuenti

Expanded text:
sequio concinnator potius mendacii credendus erat, quam occultae veritatis interpres. Vulgo siquidem eum quis mentiendi nota inuritur, dici solet, quia quovis excubo, vigilive mendacior est. Item chironomanticus adhibitus, et consultus quid contulit? Nam sub eo articulo uterque, quisquis hoc egerit, consultus est. Tu quidem paucis diebus elapsis, quasi stellam matutinam generis tui non praemonitus perdidisti. Caetera, quae melius nosti, scienter taceo; cum isti vanitate sua meruerint ne ulterius consulantur. Pythonicorum vero eo perniciosior est consultatio, quo fallacia malignorum spirituum in his manifestior est, qui sive mentiantur, sive non, in proposito semper habent ut noceant. Fallunt autem interdum studio fallendi, interdum caecitatis suae errore decepti: id tamen agunt assidue, ut futurorum conscii per omnia videantur. Inde est quod ambiguitate verborum obnubilare student oracula, ut cum mendaces, aut fallaces inventi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nouerint. ad eam tam̃ aliquatenꝰ accedentes.
dũ sapientiã omniũ que recte fiunt ducem &
pͥncipẽ arbitrant᷑. cũ & ipsa ueracit̾ głetur:
qd̾ in om̃i gente & popło a pͥncipio primatũ
tenuit. suꝑborũ & sublimiũ colla ꝓpria uirtu

Expanded text:
non noverint: ad eam tamen aliquatenus accedentes, non noverint: ad eam tamen aliquatenus accedentes, dum sapientiam omnium, quae recte fiunt, ducem et principem arbitrantur, cum et ipsa veraciter glorietur, quod in omni gente et populo a principio primatum t
Abbreviated transcription (Latin):
mina mea argento electo. In iuis iusticie am¬
buio. in medio semitarũ iudicii. ut ditẽ dili¬
gentes me. & thesauras uloꝵ repleam. Item.
Meũ est consiliũ & equitas: mea ẽ pruden¬
tia. mea ẽ fortitudo. Et alibi. Accipite discipli¬
nam & ñ pecuniã. doctrinã magis ꝗͣ aurum
eligite. Melior ẽ enĩ sapientia cunctis opibus
p̃ciosissimis: & om̃e desiderabile ei tĩ pocest
cõparari. Cũ gentiles nichu sine nutu nu¬
minũ crederent faciendũ: unũ tamen qͥsi
deũ deori. &. omniũ pͥncipẽ excolebant .s. sa¬
pientiã. ideo qd̾ ipsa om̃ib p̃est. Unde & phi¬
losophi ueteres imaginẽ sapientie ꝓforibus
omniũ temploꝵ. pingi: & hec u̾ba scͥbi deb̾e
censuerunt. Usus me genuit peꝑit memoria.
sophiam me uocant grau. uos sapientiã. Et
hec itẽ. Ego odi homines stultos. & ignaua oꝑa¬
& sophistica᷑ s sententias. Et quidẽ elegant᷑
illi ista fixerunt᷑. licet ueritatẽ ipsam plene

Expanded text:
to. In viis justitiae ambulo, in medio semitarum judicii, ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam . Item: Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est fortitudo . Et alibi: Accipite disciplinam, et non pecuniam, doctrinam magis quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis opibus pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari . Cum gentiles nihil sine nutu numinum crederent faciendum, unum tamen quasi Deum deorum, et omnium principem excolebant, scilicet Sapientiam, ideo quod ipsa omnibus praeest. Unde et philosophi veteres imaginem Sapientiae pro foribus omnium templorum pingi, et haec verba scribi debere censuerunt: Usus me genuit, peperit Memoria: Sophiam me vocant Graii, vos Sapientiam. Et haec item: « Ego odi homines stultos, et ignava opera, et philosophicas sententias. » Et quidem eleganter illi ista finxerunt, licet veritatem ipsam plene
Abbreviated transcription (Latin):
atq officioꝵ. ꝓpensatione. Eori u̾bori. sententia:
hec fere fuit. In publicis locis atq muneribus
patrũ utra cũ filioꝵ qui in magistratu aut po¬
testatibꝰ st̃ collata. int̾ quiescere paulũ .&. coniu̾e
Sed eũ extra rẽ publicam indomestica re atq
uita sedeat᷑. ambulet᷑. in coniiuio quoq diserm¬
bat᷑ familiari. tẽ int̾ filiũ magistratũ & patrẽ
pͥuatũ. publicos honores cessare: naturales &
genuinos exoriri. Hoc gͥ inquit taurus qd ad
me uenistis. qd̾ nc̃ loquim᷑. qd̾ de officiis disser¬
tamiꝰ: pͥuata actio est. Itaq tu pat̾ ut̾e his honor¬
b prius: quib quoq domi ur̃e te uti priorem
decet. Hec ego magistratib generalit᷑ ꝑsuaden¬
da arbitror.ut in splendore publice dignitatiꝰ
memores sint ꝓprie conditionis. & sic accen¬
dant pprie conditionis statũ. ut ñ ae uenustt̃
publice dignitatis gradũ: sic etiã collari sͥ hono¬

Expanded text:
atque officiorum perpensatione. Eorum verborum sententia atque officiorum perpensatione. Eorum verborum sententia haec fere fuit. In publicis locis, atque muneribus patrum jura cum filiorum qui in magistratu aut potestatibus sunt collata, interquiescere et paulum connivere. Sed cum extra rempublicam in domesticare, atque vita sedeatur, ambuletur, in convivio quoque discumbatur familiari, tunc inter filium magistratum, et patrem privatum, publicos honores cessare, naturales et genuinos exoriri. « Hoc quoque, inquit Taurus, quod ad me venistis, quod nunc loquimur, quod de officiis discertamus, privata actio est. Itaque tu, pater, utere his honoribus prius, quibus quoque domui vestrae te uti priorem decet. » Haec ergo magistratibus generaliter persuadenda arbitror, ut in splendore publicae dignitatis memores sint propriae conditionis, et sic attendant propriae conditionis statum, ut non devenustent publicae dignitatis gradum; sic etiam collati sibi hono
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatẽ: & apud se priuate conditionis statũ
parit̾ metiatur. hoc ipsũ antiquis philosopha¬
rũ docum̃tis faciendũ agnosce. Ad philosophũ
thaurũ athenas usendi eognoscendiq eiꝰ gr̃a
uenerunt parit̾ crete ꝓuincie p̃ses. & pater etꝰ.
sed pͥuatus. Taurus uementib placide assurre¬
xit: reseditii post mutuã salutationẽ. Allata ẽ
mox una sella que in ꝓmptu erat: &e. dũ abie
ꝓmebant᷑. apposita est. Inuitauit gͣ thaurus pa¬
trẽ p̃sidis ut sederet. At ile. Sedeat hic potius
qui popłi romani magistratus est. Absq p̃uidi¬
cio inquit taurus tu interea sede̾. dũ conspio¬
mus querimꝰq quid conueniat. te ne potuis se¬
dere qui pat̾ es: an filiũ qui gerit romanipo¬
puli magistratũ. Cũ pater assedisset. appositũq
eẽt aliud filio: suꝑ ea re taurus his qui conue¬
nerant u̾bũ fecit cũ sũma boni. equi honorum

Expanded text:
majestatem, et apud se privatae conditionis statum majestatem, et apud se privatae conditionis statum pariter metiatur. Hoc ipsum antiquis philosophorum documentis faciendum agnosce. Ad philosophum Taurum, Athenas visendi cognoscendique ejus gratia, venerunt pariter Cretae provinciae praeses, et pater ejus, sed privatus. Taurus venientibus placide assurrexit, reseditque post mutuam salutationem. Allata est mox una sella, quae in promptu erat, et dum aliae promebantur apposita est. Invitavit ergo Taurus patrem praesidis ut sederet. At ille: « Sedeat hic potius qui populi Romani magistratus est.--Absque praejudicio, inquit Taurus, tu interea sede, dum conspicimus quaerimusque quid conveniat, tene potius sedere qui pater es, an filium qui gerit Romani populi magistratum? » Cum pater assedisset appositumque esset aliud filio, super ea re Taurus his, qui convenerant, verbum fecit, cum summa boni, aequi, bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
mat: humilitatis cultũ in morib diuigentissi¬
me teneat. Nam qui ab humilicatis oꝑib rece
net enĩ ꝑpetuo. qͥa qͥ se humiliat exaltabitur.
& iuice u̾sa qͥ se exattat depͥmetur. Regem
romanori. nouissimũ tar quinuĩ fecit ẽẽ suꝑbia.
ce ei ab humilitate magis necessarios substitu¬
it magistratꝰ. Deniq quẽ suꝑboꝵ legisti regna¬
re diutiꝰ : Eoꝵi namq quiꝑ suꝑbiã ceciderunt:
historia copiosa ẽ. Nec tam̃ eatenꝰ suꝑbiã uitet.
ut incidat in contemptũ: quia sicut esatio: ita&
abiectio derlinanda est. Unde &e in iure roma¬
no cautũ ẽ: ut qui uis reddit: se quidem in ad¬
eundo facilem p̃beat. contempni tam̃ ñ patiat᷑.
Mandatis quoq adicit᷑. ne p̃sides ꝓuintiarũ in
uiteriorẽ familiaritatẽ ꝓuntiales ad mittant.
eo quod ex conu̾satione equali contemptio na¬
scitur dignitatis. Ueneret᷑ gͦ in publieo pops

Expanded text:
mat, humilitatis cultum in minoribus diligentissimat, humilitatis cultum in minoribus diligentissime teneat. Nam qui ab humilitatis operibus recednet enim perpetuo, quia qui se humiliat exaltabitur, et vice versa, qui se exaltat deprimetur. Regem Romanorum novissimum Tarquinium fecit esse superbia, et ei ab humilitate magis necessarios substituit magistratus. Denique quem superborum legisti regnare diutius? Eorum namque qui per superbiam ceciderunt, historia copiosa est. Nec tamen eatenus superbiam vitet, ut incidat in contemptum, quia sicut elatio, ita et abjectio declinanda est. Unde et in jure Romano cautum est, ut qui jus reddit, se quidem in adeundo facilem praebeat, contemni tamen non patiatur. Mandatis quoque adjicitur, ne praesides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant, eo quod ex conversatione aequali contemptio nascitur. Veneretur ergo in publico populi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq cdũtaxat que mobilia sunt dispensatio u̾¬
boꝵ admittit᷑. ita tamen ut compensatione ho¬
nestatis aut utilitatis. mens legis integracon¬
seruet᷑. Nec eleuet᷑ in qͥt cor eiꝰ in suꝑbiã super
fr̃s fuos. Quod p̃cipue necessariũ est. sepiꝰ repli¬
cat. eo qd̾ humilitas nunquã satis uidet᷑ cõmenda¬
ta pͥncipibus: & difficillimũ ẽ ut gradus honoris.
tumorem non pariat in atuimo imprudentis.
Suꝑbis utiq resiscit as: & humilib dat gr̃am.
Puide gꝰ rex orat ne ueniat ei pes suꝑbie. quia in
eo cecsdert̃. qui oꝑant᷑ iniquitatẽ. expulsi sunt
net potuerunt stare. Non itaq suꝑbiat super
fr̃s: s cũ fr̃m meminerit. fr̃nũ subiectis om̃ib
impendat affectũ. Et quidẽ peudent᷑ humili¬
tatem cũ discretione & caritate indicit pͥncipi¬
bus: quia sine istis om̃ino subsistere ñ potest pͥn¬
cipatus. Quisqͥs g̾ gradũ ꝓprie celsitudinis a¬

Expanded text:
itaque duntaxat quae mobilia sunt, dispensatio veitaque duntaxat quae mobilia sunt, dispensatio verborum admittitur; ita tamen ut compensatione honestatis aut utilitatis, mens legis integra conservetur. Nec elevetur, inquit, cor ejus in superbiam, super fratres suos . Quod praecipue necessarium est, saepius replicat, eo quod humilitas nunquam satis videtur commendata principibus, et difficillimum est ut gradus honoris tumorem non pariat in animo imprudentis. Superbis utique resistit Deus, et humilibus dat gratiam . Proinde rex orat ne veniat ei pes superbiae, quia in eo ceciderunt, qui operantur iniquitatem, expulsi sunt, nec potuerunt stare. Non utique superbiat super fratres; sed cum fratrum meminerit, fraternum subjectis omnibus impendat affectum. Et quidem prudenter humilitatem cum discretione et charitate indicit principibus, quia sine istis omnino subsistere non potest principatus. Quisquis ergo gradum propriae celsitudinis a
Abbreviated transcription (Latin):
ante legem. sub lege. sub gr̃a. om̃s lex una con¬
stͥngit. Quod tibi non iuis fieri. alii ne feceris. e.
qd̾ tibi ius fieri faciendũ. hoc facias aliĩ. ꝓodant
nẽ de asbatores potentiũ. susurrent᷑: aut si hoc pa¬
rũ est. publice p̃conentur pͥncipem non ẽẽ legi
subiectũ: & qd̾ ei placet. ñ mͦ in ire scđm formã
equitatis condendo. s qͣlitercũq legis habere u¬
gorem. Regẽ quẽ legis nexib subtrahunt. si uo¬
lunt &e aud ent exlege faciant: ego ñ modo his
renitentib s mundo reclamante ipsos haclege
teneri confirmo. In quo enĩ inqͥt qui nec fauit
nͨ fallit᷑ iudicio iudicaueritis: iudicabimim. Et
certe iudiciũ grauissimũ in his qui p̃st̾ fiet: eo
qd̾ mensura bona. conferta. coagitata. & super¬
affluens refundetur insinus eoꝵ. Nec tamen
dispñsationẽ legis subtraho manib potestatum:
sed ꝑpetuam p̃ceptionẽ aut phibitionẽ habentia
libito eoꝵ nequaquã arbitror suponenda. In hi

Expanded text:
Ante legem sub lege, sub gratia, omnes lux una constringit: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris ; et quod tibi vis fieri faciendum, hoc facias aliis. Procedant nunc dealbatores potentum, susurrent, aut si hoc parum est, publice praeconentur principem non esse legi subjectum, et quod ei placet, non modo in jure secundum formam aequitatis condendo, sed qualitercunque legis habere vigorem. Regem quem legis nexibus subtrahunt, si volunt, et audent, exlegem faciant, ego non modo his renitentibus, sed mundo reclamante, ipsos hac lege teneri confirmo. In quo enim, inquit, qui nec fallit nec fallitur, judicio judicaveritis, judicabimini . Et certe judicium gravissimum in his qui praesunt fiet, eo quod mensura bona, conferta, et coagitata, et superfluens refundetur in sinus eorum. Nec tamen dispensationem legis subtraho manibus potestatum, sed perpetuam praeceptionem, aut prohibitionem habentia, libito eorum nequaquam arbitror supponenda. In his
Abbreviated transcription (Latin):
scribit᷑: qͥa sic apd̾ se sensũ legis pͥnceps reuoluit.
qd̾ ab oculis eius litt̾a ñ recedit. Et sic qͥdẽ insistit
lit̾e: ut nequaꝗͣ ab intellectꝰ discordet puritate.
cessaria & generalis extat. Accipiens inquit ex¬
emplar: a sacerdotiłi le uitice trib. Recte qͥdẽ.
Omniũ legũ in anis est censura si non diuine
legis imaginẽ gerat: & inutilis ẽ constitutio pͥn¬
cipis. si non est ecclesiastice discipline conformiᷤᷤ.
Quod & xp̃ianissimũ non latuit principẽ. qͥ legib
siuis indixit. ne dedignent᷑ sacͦs canones imitari.
Et non modo a sac̾dotib exemplaria peti p̃cepit.
s ad leuiticã tribũ mutuandi gr̃a pͥncipẽ mittit.
Sic enĩ legitui sacerdotes audiendi suntꝰ ut re¬
pbis &e ascendentib ex adu̾so omnẽ uir iustus
claudat auditũ. S qui st̃ sacerdotes leuitice tri¬
bus : Illi utiq qͦs sine auaricie stimulis. siue

Expanded text:
scribitur, quia sic apud se sensum legis princeps revolvit, scribitur, quia sic apud se sensum legis princeps revolvit, quod ab oculis ejus littera non recedit. Et sic quidem insistit litterae, ut nequaquam ab intellectus discordet puritate. cessaria et generalis exstat. Accipiens, inquit, exemplar a sacerdotibus Leviticae tribus . Recte quidem. Omnium legum inanis est censura, si non divinae legis imaginem gerat; et inutilis est constitutio principis, si non ecclesiasticae disciplinae sit conformis. Quod et Christianissimum non latuit principem, qui legibus suis indixit, ne dedignentur sacros canones imitari. Et non modo sacerdotum exemplaria peti praecipit, sed ad Leviticam tribum, mutuandi gratia, principem mittit. Sic enim legitimi sacerdotes audiendi sunt, ut reprobis et ascendentibus ex adverso, omnem vir justus claudat auditum. Sed qui sunt sacerdotes Leviticae tribus? Illi utique quos sine avaritiae stimulis, sine
Abbreviated transcription (Latin):
tam sapientiã hanc rubiginẽ rex contẽpsit
egregiꝰ: ut ad contemptũ pecume. suipsius
exemplo posteros initaret. Pret̾ea ẽẽ regem
expedit oopiosũ: ita tam̃ ut diuicias suas po¬
puli reputet. Non habebit gͦ diuitiã qͣs noĩe
possidet alieuo: nec sibi pͥuata erunt bona fis¬
calia. que publica conficetur. Nec mirum:
cũ nec ipse suus sit. sed subditoꝵ. ui¬
Iostquam autẽ sederit in solio regni suis
describet sibi deuteronomiũ legis huiꝰ in uolu¬
mine. Ecce quia princeps non debet esse iuris
ignarus: & licet muitis pͥuilegiis gaudeat. nec
militie p̃textu legem dñi ꝑmititur ignorare.
Describet gͦ deuteronomiũ legis .i. scd̾am legẽ
in uolumine cordis: ut sit lex prima quã litt̾a
ing̾it. scda quã ex ea misticus intellectꝰ agnos¬
cet᷑. Prima quidẽ scribi potuit lapideis tabulis.
s sodã ñ ĩprimitur nisi in puriore intelligentia
mentis. Et recte in uolumine deuteronomiũ

Expanded text:
tam sapientiam, hanc rubiginem rex contempsit tam sapientiam, hanc rubiginem rex contempsit egregius, ut ad contemptum pecuniae sui ipsius exemplo posteros invitaret. Praeterea regem esse expedit copiosum, ita tamen, ut divitias suas populi reputet. Non habebit ergo divitias, quas nomine alieno possidet, nec sibi privata erunt bona fiscalia quae publica confitetur. Nec mirum, cum nec ipse suus sit, sed subditoruostquam autem sederit in solio regni sui, de scribet sibi Deuteronomium legis hujus in volumine. Ecce quia princeps non debet esse juris ignarus, et licet multis privilegiis gaudeat, nec militiae praetextu legem Domini permittitur ignorare. Describet ergo Deuteronomium legis, id est secundam legem in volumine cordis; ut sit lex prima, quam littera ingerit; secunda, quam ex ea mysticus intellectus agnoscit. Prima quidem scribi potuit tabulis lapideis; sed secunda non imprimitur, nisi in puriore intelligentia mentis? Et recte in volumine Deuteronomium
Abbreviated transcription (Latin):
beneficio honorabit᷑. dũ unꝰquisq sui ipsiꝰ dote. erit
in p̃cio uel uilescet. Porro quedam a se.quedã ab
alioꝵ opininione. habent p̃cii dignitatẽ. Panis si¬
quidẽ aut uictualia que in asmentis aut indu¬
mentis necessariis constant: dictante nat᷑a sunt
ubiq terrarũ in p̃cio. Que sensus oblectant:
naturalit̾ om̃ib grata st̃. Quid multa: Que na¬
ture st̃.non modo endẽ. s iugent apud omnes.
Que opinionis arbitriũ sequunt᷑. incerta st̃.
&e sicut ad placitũ sc̃. ita &e ad placitũ euanes¬
cunt. Non fuerat gͦ timendũ imꝑatori ne ma¬
teria cõmercioꝵ. deficeret: cũ etiam adhuc apd̾
illos uenalium frequens sit. qui pecuniam ñ
nouerunt. Scio equidẽ tante sapientie fuisse
salomonẽ: ut nunꝗͣ timuerit ne aurum et
argentũ uilesceret posteris: quoꝵ naturam
uidebat eẽ famelicã. & ꝓparte maxima nich
aliud quã pecuniã esurire. Unde ꝑ inspira¬

Expanded text:
beneficio honorabitur, dum unusquisque sui ipsius dote erit beneficio honorabitur, dum unusquisque sui ipsius dote erit in pretio, vel vilescet. Porro quaedam a se, quaedam ab aliorum opinione habent pretii dignitatem. Panis siquidem, aut victualia, quae in alimentis, aut indumentis necessariis constant, dictante natura, sunt ubique terrarum in pretio. Quae sensus oblectant, naturaliter omnibus grata sunt. Quid multa? Quae naturae sunt, non modo eadem; sed vigent apud omnes. Quae opinionis arbitrium sequuntur, incerta sunt: et sicut ad placitum sunt, ita et ad placitum evanescunt. Non fuerat ergo timendum imperatori, ne materia commerciorum deficeret, cum etiam adhuc apud illos venalitium frequens sit, qui pecuniam non noverunt. Scio equidem tantae sapientiae fuisse Salomonem, ut nunquam timuerit ne aurum et argentum vilesceret posteris, quorum naturam videbat esse famelicam, et pro parte maxima nihil aliud quam pecuniam esurire. Unde per inspira
Abbreviated transcription (Latin):
gia deleta sit: ut fomes auaricie. pabulũ mortis
contentionũ p̃lioriq cã pecunia pecumeq mat̾ia
seruaret᷑ in p̃cio. qd̾ sine diligentia hominis fue¬
rat habitura:. cũ sñ se eẽ ñ possit. que rerũ p̃ciũ
ẽ. Utiq in p̃cio p̃ciũ nc̃ ẽ: dat census honores. Ten¬
sus amicicias: pauꝑ ubiq iacet. Longe utiliꝰ qui¬
dam omnẽ mat̾iam iurgioꝵ &e causam odu a
suis reb publicis exterminare studuerunt.
ut cã deficiente effectꝰ malcie euanesceret: qͣle
ẽ decretũ ligurgi apud lacedemotos. & in anti¬
qua grecia que nc̃ pars italie ẽ: samii doctrina
pitagore. qui constitutionũ suarũ robore & uir¬
tute tradit᷑ totam seruasse italiã. Utinã aurũ
cũ argento ulescat. dũ sit sola uirtus in p̃cio: &
illa. quoꝵ. usũ optima dux uuendi nat᷑a cõmen¬
dat. Pauꝑ itaq ñ iacebit. nec diues soliꝰ pecunie

Expanded text:
gia delata sit, ut fomes avaritiae, pabulum mortis, gia delata sit, ut fomes avaritiae, pabulum mortis, contentionum praeliorumque causa pecunia, pecuniaeque materia servaretur in pretio, quod sine diligentia hominis fuerat habitura, cum sine se esse non possit, quae rerum pretium est. Utique In pretio pretium nunc est, dat census honores, Census amicitias: pauper ubique jacet. Longe utilius quidam omnem materiam jurgiorum, et causam odii, a suis rebus publicis exterminare studuerunt ut, causa deficiente, effectus malitiae evanesceret: quale est decretum Lycurgi apud Lacedaemones, et in antiqua Graecia, quae nunc pars Italiae est, Samii doctrina Pythagorae, qui constitutionum suarum robore et virtute, totam traditur servasse Italiam. Utinam aurudum sit sola virtus in pretio, et illa quorum usum optima dux vivendi natura, commendat! Pauper itaque non jacebit, nec dives solius pecuniae
Abbreviated transcription (Latin):
man̾et illesa. Cesar autẽ adhec ñ magis sti¬
puit quã expau it. At ille de t̾ra susttili
phialã que quidẽ ñ fracta erat s collisa: aesi
eris substantia iuitri spẽm induisset. Deinde
marciolũ de sinu ꝓferens uiciũ correxit apli¬
sime: & tanquã collisũ uas eneũ crebris id¬
b reparauit. Quo facto: se celũ iouis tenere
arbitratꝰ est. eo qd̾ familiaritatẽ cesaris. &
admnirationẽ omniũ. se ꝓmeruisse credeba
Sed secus accidit. Quesiuit enĩ oesaran de
sciret hanc condituram utreoꝵ. Quodcũ nega¬
ret: eũ decollari precepit imꝑator. dicens quia
si hoc artificiũ innotesceret. aurũ & argenti
iulesceret quasi lutũ. An uera sit relatio &. fide¬
lis incertũ est: & de facto cesaris diu̾si diu̾sa senti¬
unt. Ego uͦ sapientioꝵ. ñ p̃uidicans intellecten. de¬
uotionẽ potentis artificis male remuneratã arbi¬
tror & inutilit̾ humano gen̾i ꝓspectũ. cũ ars egre¬

Expanded text:
maneret illaesa. Caesar autem ad haec non magis stumaneret illaesa. Caesar autem ad haec non magis stupuit quam expavit. At ille de terra sustulit phialam, quae quidem non fracta erat, sed collisa, ac si aeris substantia, vitri speciem induisset. Deinde martiolum de sinu proferens, vitium correxit aptissime, et tanquam collisum vas aeneum crebris ictibus reparavit. Quo facto se coelum Jovis tenere arbitratus est, eo quod familiaritatem Caesaris, et admirationem omnium se promeruisse credebat. Sed secus accidit. Quaesivit enim Caesar an alius sciret hanc condituram vitreorum. Quod cum negaret, eum decollari praecepit imperator, dicens: « Quia si hoc artificium innotesceret, aurum et argentum vilescerent, quasi lutum. » An vera sit relatio et fidelis, incertum est, et de facto Caesaris diversi diversa sentiunt. Ego vero sapientiorum non praejudicans intellectui, devotionem potentis artificis male remuneratam arbitror, et inutiliter humano generi prospectum, cum ars egre