comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitas dicta afestis diebus: quasi festiditas. qđ in eissola rẽs diuina fit. Quibus contrarui
ebeat. ab soluto id: firmato atq solido nominata ut lex. & qđ soleat fieri inanno: C
uocabulo lam suꝑiꝰ dictum est Pente costes: sicut et pascha apud hebreos celebris dies erat
quae pꝰ qͥnq: decadas paschȩ cosebatur Vnde et uocabulũ supsit. Pente aenĩ grece quinq inqͥ¬
uiritio siue manifestatio uocit᷑: Eo enĩ die xp̃s sideris inditio
magis apparuit adorandus: qđ fuit figura pͥmitiae credentiũ gentiũ: Quodie dominici baptismatis sara¬
ua scđm lunarem cursum menses supputant᷑ et grãe mene.luna appellatur. Inde neo
noualuna ÷ erant enĩ apud ebreos ipsi dies scalendarũ ex legali institutione sollẽpnes: deqͥb inpsal

Expanded text:
. Festivitas dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii . Festivitas dicta a festis diebus, quasi festiditas, eo quod in eis sola res divina fit. Quibus contrarii debeat, ab †solito†, id est firmo atque solido nominata. vel ex eo, quod soleat fieri in anno. Cvocabulo iam superius dictum est. Pentecoste, sicut et pascha, apud Hebraeos celebris dies erat, quod post quinque decadas paschae colebatur; unde et vocabulum sumpsit. Πέντε enim Graece quinqritio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio Magis apparuit adorandus. Quod fuit figura primitiae credentium gentium. Quo die et Dominici baptismatis sacrautem, quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece μήνη luna appellatur, inde neomenia, id est nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies kalendarum ex legali institutione sollemnes, de quibus in Ps
Abbreviated transcription (Latin):
de di trahit᷑: ¶Int̃ calares aut̃ dies idcirco uocant᷑: qr int̃ ponunt᷑ ut ratio limȩ solisq c̃ueniat:
ire enĩ: ponere dr̃. int̃calare int̾ponere : Aepactas g̃ciuocant: latinia dietiones anni
lunares quae ꝑundenariũ numerũ usq ad trice nariũ insereuoliunt᷑ : Quas ideo aegiptii adiciunt.
inaris em̃sio rationisolis aequet̾: Luna enĩ iuxta cursum suũ ugintinouẽ semis luce
dinoscit᷑: & fiunt in annũ lunares dies dies cccliui. remanent ad cursum anni solaris diesundecĩ
quos aegiptii adiciunt. unde & adiectiones uocant: Absq his ñ inuenies lunã quotasit inqͣlio et
anno : & mense & die : Istȩ aepactȩ semꝑ xihł aprilis repperiunt᷑ : in eadẽ luna q̃ fuerit
eo die : Continentur autem circulo decẽ nouennali. set cũ ad uigintinouẽ a pacte ꝑuenerint
detractis xex ÷ sed inde reuerteris ut undecĩ ꝓnunties : DeReliQuis fes tiuttans us

Expanded text:
untur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum ad viginti novem epactas pervenerint, detractis triginta, sed inde reverteris, ut undecim pronunties. De reliquis festivitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
Victimȩ uͦ sacrificia quae post uictoriã deuictis hostibus immolabant: & erant uictimȩ maiora
sacrificia : quã hostiae: Aliiuctimã dictã putauerunt: quia ictu ꝑcussa cadebat. uł quia iuncta u¬
ĩcia administrarent: solebant totas hostias insacroꝵ. consumere flãma. & ipsa erant
latinos dnr̃ sacra om̃ia q̃ apud g̃cos orgia uocant᷑: Propriȩ aut̃ lusum est doctoribus ie
appellari cȩrimonias. quasi carimonias : eo qđ his quȩ in facris diuinis offerunt᷑. in suo usu careren
is quibusse abstinuerint: Sacrificiũ dictũ⁊ quasi sacrũ factũ: quia p̃ce mistica

Expanded text:
Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabantur; et erant victimae majora Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabantur; et erant victimae majora sacrificia quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat, vel quia vincta ma sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant Latinos dicuntur sacra omnia quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari caerimonias, quasi carimonias; eo quod ea quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent antes careant his rebus quibus se abstinuerunt. Sacrificium dictum quasi sacrum factum, quia prece mystica
Abbreviated transcription (Latin):
Affertoriũ : tali excausa sũpsit uocabulũ: fertum enim dr̃ oblatio quae altario offertur: et sacrificñ
ntificibus. a quo offertoriũ nõat᷑ : quasi propt̾ fertum : Oblati oruocat᷑: quia offertu
soluunt : Itaq: munus homini datur. donũ dõ: Vnde : &iã intẽplis donaria dicimꝰ:MI¬
seu ponunt᷑: IOm̃e aut̃ qđ dõ dat᷑. aut dedicat᷑. aut consetrat᷑:Quod dedicat᷑ : dicendo dat̃ unde .x. ap¬
dellat᷑ Vnde errant : qui consegationem dedicationem putant significari: IImmolatio
dicta : eo qđ in mole altaris posita uictima : cȩderetur: Vnde & mactatio : post immolationem est:
Nunc aut̃ immolatio: panis & calicis conuenit: Libatio autẽ : tantũmͦ calicis oblatio est. hinc est
Libare ergo : proprie fundere est: Sumptũq nom̃ ex libo quodã qui ingrecia usum rep perit
uitis : hostiae apud uetẽs dicebant᷑ sacrificia: quae fiebant antequã adhostem ꝑge Prent:

Expanded text:
ffertorium tali ex causa sumpsit vocabulum. Fertum enim dicitur oblatio, quae altari offertur et sacrificatur a pontificibus. A quo offertorium nominatur, quasi propter fertur. Oblatio vocatur, quia offertursolvunt. Itaque munus homini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimseu ponuntur. Omne autem quod Deo datur, aut dedicatur aut consecratur. Quod dedicatur, dicendo datur; unde et appellatur. Unde errant qui consecrationem dedicationem putant significari. Immolatio ab antiquis dicta eo quod in mole altaris posita victima caederetur. Unde et mactatio post immolatNunc autem immolatio panis et calicis convenit; libatio autem tantummodo calicis oblatio est. Hinc est Libare ergo vitis. 33. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia, quae fiebant antequam ad hostem pergerent. 34.
Abbreviated transcription (Latin):
antiquitas: Tanto enim sacra s̃ nomina : ut etlã loħs in apocalipsin referat se spũ reuelante uidisse
& audisse uocẽ caelestis exercitus. tanquã uocẽ aquarũ multarũ. & tonitruũ ualidoꝵ : dicentiu
amen & ałł. ac ꝑ hoc sic oportet interris utraque dici: sicut in cȩlo resonant: Osanna in alterius
animi significan sub dep̃cantis affectu: integre aut̃ dr̃ osi anna qđ nos corrupta media uocali
a & elisa : dicimꝰ osanna: Sicut fit in ũsibus cũ scandimꝰ :bitt̃a enĩ pͥma uerbi seq̃ntis: ex
pͥoris uerbi ueniens excludit: & dr̃ aebraice osanna : quod int̃ p̃tat᷑ salui fica. sub audiendo ud
popłm tuũ: uł totũ mundũ¬

Expanded text:
antiquitas. Tanto enim sacra sunt nomina ut etiam Iohannes in Apocalypsin referat se Spiritu revelante vidisse antiquitas. Tanto enim sacra sunt nomina ut etiam Iohannes in Apocalypsin referat se Spiritu revelante vidisse et audisse vocem caelestis exe amen et alleluia; ac per hoc sic oportet in terris utraque dici sicut in coelo resonant. 22. Osianna in alterius animi significans sub deprecantis affectu. 23. Integre autem dicitur osianna, quod nos, corrupta media vocabuli littera, et elisa, dicimus osanna, sicut fit in versibus cum scandimus. Littera enim prima verbi sequentis extremam prioris verbi veniens excludit, et dicitur Hebraice osianna, quod interpretatur salvifica, subaudiendo vel populum tuum, vel totum mundu
Abbreviated transcription (Latin):
Dra psalna uͦ int̃ positũ inpsallendo silentiũ ÷ ut que admodũ sinpsalma đr uocis copulatio incintinto
alma disiunctio earũ. ubi q̃dã requies distintȩ ctinuationis ostenditur: Vnde illus p¬
babile est. ñ c̃ iungendas sententias in psallendo ubi diapsalma int̃posita fuerit : Quia ideoint ponit̃
ut c̃ uersio sensuũ uł ꝑsonarũ eẽ. noscat᷑: IYmnus est canticũ laudantiũ: qd deg̃c̃o inlatinũ laus ini¬
laus & ñsit dĩ: non est hymnꝰ: Si sit & laus& dĩ laus ⁊ ñ cantet᷑ non est hemnꝰ Siergo & inl aude
uocat᷑: ¶Amen: significat uere siue fidelit̃. qđ & ipsũ aebreũ est: Quae duo uerba. amen &. illeduui.
nec gretis nec latinis. net barbaris : licet insuã linguã om̃ino trans ferre uł alia lingua ad nuntiare.
Nã quã uis int̾̃p̃tari possint: ꝓpt̾ sanctiorem tam̃ auctoritatẽ. seruata est ab apłis in his ꝓpͥe linguae

Expanded text:
diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus inlaus, et non sit Dei, non est hymnus, et si sit laus et Dei laus et non cantetur non est hymnus; si ergo in laudem vocatur. Amen significat vere, sive fideliter, quod et ipsud Hebraeum est. Quae duo verba amen et alleluia nec Graecis nec Latinis nec barbaris licet in suam linguam omnino transferre vel alia lingua adnuntiare. Nam quamvis interpretari possint, propter sanctiorem tamen auctoritatem servata est ab Apostolis in his propriae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
dõ patri dm̃ filiũ eadẽ scã sinodus ꝑsimbolũ definiuit :  Scda sinodus: centũ quinquaginta
patrũ subteo dosio senore constantinopolim congregata est. quȩ macedoniũ scm̃ spm̃ dm̃. eẽ¬

Expanded text:
Deo patri Deum filium †idem† sancta synodus per symbolum definivit. Secunda synodus centum quinquaginta Deo patri Deum filium †idem† sancta synodus per symbolum definivit. Secunda synodus centum quinquaginta Patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium, sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
Anon aut̃ grece: latinȩ regula nuncupat᷑: Regula aut̃ dicta: qđ recte ducit: nec aliquando
sum trahit : Alii dixerunt regulã dictã : uł qđ regat uł qđ normãrecte uiuendi p̃be
uł quod distortũ prauũq qid corrigat: Canones aut̃ generaliũ concilioꝵ: a tẽporib constantini ceꝑunt:¬
tib: namq: annis. ꝑ secutione feruente : docendarũ plebiũ minime dabat᷑ facultas: in o
xp̃ianitas indiũsas hereses scissa est : qr ñ erat licentia episcopis inunũ c̃uenire. nisi tẽpore supra¬
dicti imꝑatoris: Ipse enĩ dedit facultatẽ xp̃ianis: libe congregari: Subhoc & iã scĩpatres incon¬
cilio niceno de om̃i orbe trarũ conuenientes : uixta fidẽ eu angłicã scđm post apłos simbolum
cõpletunt᷑ : quasi quatuor euangłia. uł tot idem paradisi flumina:
blasphemia dãnata. quã de in aequalitate scẽ trinitatis idem arrius asserebat : consubstantialẽ

Expanded text:
anon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunttibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omniliter fidem conplectunt, quasi quattuor evangelia, vel totidem paradisi flumina. blasphemia condemnata, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius adserebat; consubstantialem
Abbreviated transcription (Latin):
Prophetiȩ aut̃ gnra. septłins. spͥmũ genus extasis: qđ estm̃tis exxessus ⁊ Sicut uidit potrus
sic̃ apud salomonẽ in ꝓũbiis. et apud balaam cũ euocaretur adbalac s Septimũ genus
IIi. Alii triagñra uisionum dixerunt : unum scđm oculos corporis sic̃ uidit abraam tresuiros sub
ilice manbrae : & moyses ignem in rubo. & discipulo transfiguratũ dñm in monte int̃ mox sen
& eliam: & cetera huius modi : sAlterum scđm spm̃ : quo imaginamur eaquȩ ꝑ corpus sentimꝰ.¬
uidit petrus discum illũ cõmitti decȩlo cũ uariis animalib. & sicut isaias dm̃ inse de
modũ figurate non ꝓpͥe multa dñr. itaetiã figurate multa monstrant᷑ :¶Tertiũ aut̃ genus
is est : qđ neq corporeis sensibus. neq illa parte animȩ qua corporalium rerũ imagui
capiuntur : sedꝑ intuitum mentis. quo intellecta conspicitur ueritas: sicut danihel p̃dictus.
& impletus sp̃ũ scõ prophetare cępit: De¬

Expanded text:
Prophetiae autem genera septem sunt. Primum genus, extasis, quod est mentis excessus; sicut videtur Petrus sicut apud Salomonem in Proverbiis: et apud Balaam cum evocaretur ad Balac . Septimum genus cripturis sanctis inueniuntur: unum secundum oculos corporis; sicut uidit Abraham tres uiros sub ilice Mambre et Moyses ignem in rubo et discipuli transfiguratum dominum in monte inter Moysen et Heliam et cetera huiusmodi. alterum ssicut vidit Petrus discum illum submitti de coelo cum variis animalibus; et sicut Isaias Dominum in smodum figurate non proprie dicuntur multa, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium autem genus est visionis quod neque corporeis sensibus, neque ulla parte animae qua corporalius rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas; sicut Daniel praeditus et impletus spiritu, prophetare incaepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Suos gentilitas uates appellat: hosnr̃i ꝓpħas uocant. quasi p̃fatores. qr porro fant᷑: & defuturis
Cũba p̃dicunt: Quiaut̃ a nob ꝓpħȩ: inueteri testam̃to uidentes appellabant᷑. qr uidebant ea
insamuhele ÷ eamus aduidentẽ : hinc esaias: Vidi inquit dnm sedentẽ suꝑthronum excelsũ :
leuatum : & ezechiel: Aꝑtisunt cȩli: & uidiuisiones dĩ: Quorundã autẽ ꝓpłarũ.
mnologiae nõum : ad notandȩ sunt: Uacabula enĩ eoꝵ: satis ostendunt. qiđ in futuris factis
dictisq suis: p̃nuntiassent: helia: int̃p̃tatur dñs ds̃ ex fut᷑i igit p̃sigio: sic uocatus: Nam
dũ alt̃ caretur in sacrificio cum quadringentis sac̃ dotib: baal: Inuocito noe dñi descendit decelo

Expanded text:
t de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur: quia videbant ea in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visiones Dei. Quorumdam autem prophetarum etymologiaedictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam dum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini descendit de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
aluator aut saluans: dũ enĩ iradĩ in popłm isrł obcrimen idolatrue ꝓphass& : domu
ũ dñi purgasse. ac purificasse monstrat᷑ : Io el : dñs ds̃. siue incipiensdõ uł fuit dĩ:
cens: ecce suꝑ montes pedes euangelitantis: & ad nuntiantis pacem: Abbacuc: ample
Amplexantis. id÷ luctantis sortitus est nom̃: Nullus enĩ tam audaci uoce ausus est: dm̃ addiscepto¬
tionem iustitiae ꝓuocare: Cur in reb humanis & mundi istius. tanta rerũ uersat᷑ iniquitas:
Mich eas: quis hic uł quis iste Comminat᷑ enĩ samariae. ob causã simulacroꝵ illo mͦ quo quemq

Expanded text:
alvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, alvator, aut salvans. Dum enim iram Dei in populum Israel ob crimen idolatriae prophetasset, emplum Domini purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec atur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . 14. HABACUC amplexaamplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis, et mundi istius πολιτεία tanta rerum versatur iniquitas. 15. MICHEAS, quis hic, vel quis iste? Comminatur enim Samariae ob causam simulacrorum illo modo, quo de
Abbreviated transcription (Latin):
Neemias: consolator adño Quodã enĩ p̃sagio futuri: nõa ista sortiti sunt: Fuer̾ enĩ in adiuto

Expanded text:
Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutoNehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiuto
Abbreviated transcription (Latin):
non faciet dñs quicquã: nisi reuelauerit seruis suis ꝓfetis: ¶Abdias : seruus dñi. sicut enĩ
ppħali dignast̃ ministeria et seruitute: Inde : seruus dñi : NIonas: int̃p̃tat᷑ colũba. siue dolers
Columba : ꝓgemitu. quando inuentre cȩti triduo fuit: Dolens aut̃: uł ꝓpt̃ tristitiã quã habuit
ite nine uitarũ. uł propt̃ hederã subito arescentẽ: cuiꝰ umbraculo tegebat᷑ contrasolisa¬
rem: Ipse est & amathi. sareptenȩ uiduae filius : ut iudei affirmant. Quẽ resuscitauit elias: matre
dñs populi sui. iussuq darii reuersus est dĩ populus: & reaedificatas̃ & urbs. et templũ : PAag
in latinũ festinus & lȩtus resonat: Destructũ enĩ templũ. edificandũ ꝓpħat: a post luctu
captiuitatis. regressionis laetitiã p̃dicat :¶Malachias : int̾p̃tat᷑ angelus dñi id nuntius.
Quic qid enĩ loquebat̾: quasi ad nõ essent mandata. ita credebantur : & indeita eiꝰ nom̃ septuã

Expanded text:
Non faciet Dominus quicquam, nisi revelaverit servis suis prophetis.' Abdias servus Domini. Sicut enim prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit Helias, matre nus populum suum, iussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitiam praedicat. Malachias interpretatur angelus Domini, id est nuntius. Quidquid enim loquebatur, quasi a Domino essent mandata, ita credebantur; et inde ita eius nomen Septu
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ decorus m̃s Azaria. auxilium dñi: idemꝰ et abilenago : qđ in latinũ uertit᷑ seriu
taceo: ¶Misahel: quipopłs dñ : Ipse & misac quod int̃p̃tat᷑ risus. uł gaudiũ : Achia: frat̃ m̃s:
Semeia : audiens dnm̃: ¶A sap: congregans :& han: robustus. siue ascensus: Idta
liers eos siue saliens eos: quosdã enĩ inherentes humo. curuatos int̾rã. et ea quȩ inimos cogitan¬
tes. & in reb transeuntibus spem ponentes transiliuit canendo iste qui uocatur transiliens:

Expanded text:
atur decorus meus. Azarias auxilium Domini. Idem et Abdenago, quod in Latinum vertitur serviens taceo. Misahel, qui populus Domini. Ipse et Misac, quod interpretatur risus vel gaudium. Ahia frater meus. Semeia audiens Dominum. Asaph congregans. Ethan robustus sive ascensus. Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens.
Abbreviated transcription (Latin):
significationem habent ter enim est locus transitu facilis unde ⁊ apꝑellamus aditũ : Hiner
it est. tus donge uiat  & ipse labor ambui andi ut quo uelis ꝑuenias: Seriita tinerisi¬
dium est asemi itu dicta: Semita aut̃: hominũ est: Calles ferarũ & pecudũ: Callis. est iterlũ¬
audũ int mmontes angustũ &x tritu. ac allo pedũ uocatũ. Siue acillo petudũ p̃ duratũ Tr
sunt trans ue inagris ltinera : siue recta uia lieta qđ trasmitat: Idiuortia sura¬

Expanded text:
ersam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appellamus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi ut quo velis pervenias. Semita itineris dimidium est, a semiitu dicta. Semita autem hominum est, calles ferarum et pecudum. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive a callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera
Abbreviated transcription (Latin):
qđ animoꝵ inpetus uł iracundias domare ⁊ refrenare dicat᷑ si credimꝰ: signit᷑ ii marirubro tiabeo
aerei coloris est :Calcofanos. nigra.ẽ. d lapidi inlisa aeris tinnitũ reddidit : Pbalante bro

Expanded text:
quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis quod animorum inpetus vel iracundias domare et refrenare dicatur, si credimus. Gignitur in mari Rubro. Chalcitis aerei coloris est. Chalcophonos nigra est, sed lapidi inlisa aeris tinnitum reddit. Balanites: duo g
Abbreviated transcription (Latin):
auro siibs est cũmarini coloris si militudine: hanc ⁊ hiopia gignit : Criseletrus similis auro. sea molore
electri uergens. Matutino tantũ aspectu iocundus Rapa cissimꝰ igniũ & siuicta fuerit celerrime ast d sccoloe
Crisolamsis: ex auro ⁊ igne uocata aurea est enĩ die: & noctu ignea: hanc &x inopia gignit. FAmoci ius:
arenis auro uit miat nc̃ brattearũ nunc pulueris habet quadrulas : Gignit᷑ in ꝑsida : Leo criss colore aui¬
colla: gignit᷑ in india ubi formicȩ eruunt aurũ: Estaut̃ auro similis: & habet naturã magn& is. r usi ođ
augerẽ aurũ tradit᷑. Vnde ⁊ nuncupat᷑: argirites similis argento habens stiginata alireas
masa: argenti nitorẽ habet pene adamans quadrata seꝑ̃ tesseris. Magiputant nom̃ inpositũ ab.

Expanded text:
auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem auro similis est cum marini coloris similitudine. Hunc et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum aspectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aucolla gignitur in India, ubi formicae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet naturam magnetis, nisi quod augere aurum traditur; unde et nuncupatur. Argyrites similis argento, habens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem habet et pene adamans, quadrata semper tesseris. Magi putant nomen inpositum ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
necplorant draconũ spetus spargunt ibi gramina medicita ad incirandũ draconũ sepore datq
sõno sopitꝰ capita de secunt ⁊ gẽmas detiahunt. Sunt aut̃ candore translucido  usucarũ: orientis reges.
s̃cipue slant: Crisoptasus. & hiopieꝰ ÷. quẽ lapidẽ luxcelat. ꝓdit obscurtas: Nocte aut igneus die
aurtus: ¶Fogites exꝑsida est. ostentans intrase quasi flãmas aestuantes q̃ ñ ex eant : PSirties uocata
qoñ ilittore sirciũ inuenta pͥmũ÷ in parte lucamiȩ. Color eiꝰ crocus. Int stellas c̃tinens languidas ⁊ s̃ biuubilo
renitentes Ermiscion: int̃gratissi mos aspicit᷑ exigneo colore radians auro. Portans seci incastrenitttib¬
candidã lucem
de
Qunt q̃ dĩ gemarũ genera: ea spetie metalloꝵ uł lapidũ cognõata: Crisopis. aure ũ tantũ uidet᷑ eẽ : crsolitꝰ

Expanded text:
nim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita nim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur. Chrysoprasus Aethiopicus est; quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas aestuantes, quae non exeant. Syrtitis vocata quoniam in litore Syrtium inventa primum est. In parte Lucaniae color huius croceus, intus stellas continens languidas, et sub nubilo renitentes. Hormiscion inter gratissimas aspicitur, ex igneo colore radians auro portantem secum in extremitatibcandidam lucem. Deie metallorum vel lapidum cognominata. Chrysopis aurum tantum videtur esse. Chrysolithus
Abbreviated transcription (Latin):
candida uena ꝑ̃cinctꝰ. Cuius ꝓpriũ est ꝙ iactatꝰ igni uelut int̃ mortuos eatinguit᷑: ac contra aqͥs ꝑfusus
exardesct Sandasirus: nascit᷑ in indis loco eidẽ nõis: Speties eiꝰ: qđ ueluti intra lucido igne
aureae guttȩ. Constat int̾̃ om̃s quantꝰ numeris stellarũ accedit tantũ ⁊ p̃ciũ accede :
gnis : ex eodẽ genere ardentiũ est. appellata alucernarũ flagrantia: Gignit᷑ inmultis locis.
pbatissima apud indos : Quidã eã remissiorẽ carbunculũ eẽ dicer: huiꝰ duplex facies : Vna q̃ pupura¬
que coci rub ore asole excale facta: autdigitoꝵ adtritu paleas ⁊ artarũ fila ad serapere d
scil pituis resistit. et siqͦndo sculpta ẽ dũ signa in pͥmit quasi qͥdã animali morsu partẽ cere retentit:
imbre utfer diuno inuerit᷑ adrepcussu lune plene.: Om̃i aut̃ generi scttur ꝓ heste ⁊ ssat apud nasamonas¬
banda asiie regione. cui color ad calcidoniũ uadit s rarusdracontites: ex cerebro dracoras es di¬

Expanded text:
ndida vena praecinctus; cuius proprium est quod iactatus igni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent aureae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerua radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat.imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alaband
Abbreviated transcription (Latin):
Quidũ admissus fuisset ad cesarẽ : porrex̃ sialã ce ari: Auã ille indign.tꝰ in pauim̃to ꝓiecit: artifex

Expanded text:
Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ ad cõmodauor: Max ꝰ tam̃ hanor incondido uitro: ꝓximoq in cristalli similitudine
Vnde & ad potandũ : argentd meta a ⁊ aucipepulit uitrũ: Oĩ fiebitt⁊ initalia : & ꝑgallias et ista
niã harena alba mallissima pila molaq terebat᷑ : Dehinc miscebat᷑ tribus partib: niti ponde
uł m̃sura acliquata in alias fornaces transfundebat᷑ : q̃massa uocabat᷑ ad monitrũ: Adql recotta
fiebat inrũ purũ ⁊ scandidũ. Iin genere uitri: & obsianus sapis adnumerat᷑ est aut̃ uirens int̃dũ
⁊ niger A liqͥndo & trans lucidus crassiora uisu. & inspeculis parietũ ꝓbiniagine umbras reddente:
Gemas multi ex eo faciunt: hunc lapidẽ ⁊ inineͥia ⁊initalia. ⁊ auo eanẽ inispania nasci tradunt:
Fer̃ autẽ subtiberio cesare qñdã artificẽ excogitasse intri tẽꝑantũ: utlexibile eẽt ⁊ ductile

Expanded text:
teria. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine. teria. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine. Unde et ad potandum argenti metalla et auri repulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallianiam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus nitri pondere, vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile.
Abbreviated transcription (Latin):
inficunit ⁊ fallito euloss bdole q̃dã fala uiriditas : & adusq ñ est qͥ probet simulatũ lar guo
sic ⁊ alia. alio arq aliom̃: Neq est sine fraude : ullauea mortalium : Om̃s aut ñ trans lucidas remas
iuitro uͦ quilibet liquor ił speties. qualis est interiꝰ Talis exteriꝰ declarat᷑ : ⁊ qͥdã mͦ clausus
patet: Cuiꝰorigo : ħ̃ fuit: in parte sirie q̃ ferucis uocat᷑ finitima iudeȩ crrcaradicẽ montis catinelu
est ex qua nascit᷑ belus amnis: quinq miliũ passuũ spatio inmare fluens iuxtatolc inacde
Cepulas pararent. nec eẽnt ꝓ ad tollenlis uasis lapides: glebas nierie naue subdider̃ Quib
accensis. ꝑmixta arena litoris. trans lucenter noui. quoris fluxisse riuos: ⁊ hanc fuisse origine utm
Leuib enĩ aridisq ignii qͦquit᷑ Masseq fiuot: Pastea ex massis rursus funatt in officinis. ⁊alius
itu figurat᷑ aliud tonoterit̃. ali ad argenti mͦcelat᷑: Tinguit᷑ & ĩ mubris modis : ita ut iacintos

Expanded text:
inficiunt, et fallit oculos subdole quadam falsa viriditas, quoadusque non est qui probet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas ditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, um sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri.  in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur: tinguitur etiam multis modis, ita ut hyacinthos
Abbreviated transcription (Latin):
miũ ardentiũ gẽmarũ pͥncipatũ carbuncalus habet ICarbunculus aut̃ dictꝰ:
qđ sit ignitꝰ ut carbo. Cuiꝰ fulgor nec nocte umcit᷑ : Lucet & enĩ intenebris ad eo : ut flãmas ad oculos iubrt:
Genera enĩ duodecĩ : S. p̃stantiores qͥuident᷑ fulgere ⁊ ueluti ignẽ effunde : Carbunculus aut̃. gce antrar

Expanded text:
ium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus ium ardentium gemmarum principatum carbunculus habet. Carbunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. Genera eius duodecim, sed praestantiores qui videntur fulgere et veluti ignem ef
Abbreviated transcription (Latin):
ferat. Fert iuoq inelectri sin uilitudinȩ uenena dep̾henđe. maus uauosea eilere. Maleficis
gignit : Cui color piropo rubenti. ⁊ qualrias ut ignis: haecadusus uĩ fulgoꝵ opiiular
sicredimꝰ: Dicta aut̃ ceraunia : Qm̃ alibi ñ inuenit̃ quã in loco fulmine ieto ꝓaimo
fulm̃ ceraunos dr̃: Iris: apud arabiã in mari rubro nascit᷑. Coloris cristallini sex angula¬
dicta exargum̃to iris : Niã subtecto ꝑtussa sole . speties et colores arcus cȩlestis in ꝓximos parieces imitat᷑
astrion: exindia est. Cristallo ꝓpinqua. incuiꝰ centro stella lucet fulgore lunȩ plenȩ : Sũpsit aut̃ nom̃. qđ astris
sita fulgorẽ rapit acegerit. sElectria: quasi elictoria: Inuentriculis enĩ gallinatiis inuenit᷑: cristallina spetie.
magnitudine fabȩ: hac incertaminib inuictos fieri magiuolunt : si credimꝰ: Enidros. ab aq̃ uocata : ex¬
undat enĩ ita: ut clausã in ea putes fontaneã scaturriginẽ:¬

Expanded text:
ferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis tanis litoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitularsi credimus. Dicta autem ceraunia quoniam alibi non inveniatur quam in loco fulmine icto proximo; Graece enim fulmen κεραυνὸς dicitur. Iris apud Arabiam in mari Rubro nascitur, coloris crystallini, sexanguladicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes fontaneam scaturrigine
Abbreviated transcription (Latin):
intalitus : in parua magnitudine multi colorest: Vnde et hoc sibi nom̃ adoptauit:
lã diũsis enĩ notis sparsus est: ut. Ix gemmarũ colores in paruo orbiculo eius dep̾hendant᷑:
humorẽ sub t̾ra putant calore densatũ. Vnde et nom̃ sũpsit: Varietas eius inpurpurã can¬
orẽ fiignem cumquadã coloꝵ reꝑcussu. quales incelesti spectant᷑: Cuius contrar
cristallũ facit: geluuehem̃tiori concreto:DE CRIS TALLINIS
allus : resplendens ⁊ a quosus colore tradit᷑ qđ nix glatiae durata ꝑ annos. Vndeet
tiem qua cristallus dr̃: hic oppositus radus solis adeo rapit flãmã: ut aridis fungis ut
is ignẽ p̃beat: usus eius &iã ad pocula destinat᷑ : Nihil aut̃ aliud quã frigidũ
potest: ad amans: indicus lapis paruus & indecorus. ferrugineũ habens colore det
orẽ cristalli Nũquã aut̃ ultramagnitudinem nudei auellani reꝑtus. hic nulli
materiae. necꝰ ferro quidẽ nes igni. nec umquã in calescit : unde et nome null¬

Expanded text:
ntalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendanturHumorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales in caelesti arcu spectantur. Cuius contrarcrystallum facit, gelu vehementiori concreto. § 13 De crystallinis. Crystallus resplendens et aquosus colore. Traditur quod nix sit glacie durata per annos; unde et ciem quae crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis adeo rapit flammam ut aridis fungis vel foliis ignem praebeat. Usus eius etiam ad pocula destinatur: nihil autem aliud quam frigidum pati potest. Adamans Indicus lapis parvus et indecorus, ferrugineum habens colorem et splendorem crystalli, numquam autem ultra magnitudinem nuclei Avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, nec ferro quidem nec igni, nec umquam incalescit; unde et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
argarit: pͥma caindidarũ gẽmariũ. Quã inde margariã idura uociutã: qđ in conculis
Umaris hoc genus lapidũ inueniat᷑ In estenĩ in carne conoleae calculus natuse iẽ ua ur
incerebro piscis lapillus: Gignit᷑ aut̃ decelestirore : quẽ certo anni tẽpore cocleae hauri
quisb: margaritis quaedã uniones uocant eliptẽ nor̃ babertes qđ tartũ uar¬
unus numquã duo ut plures simul repperiantur. cmeliores aut como dȩ anargandiae: quam
uescustts Illas erum aut iuuentꝰ aut matutin roris conceptio red dit candidas has
eneinisũ de qua quaeritur inquo colore numeran del eat Tptiens iactar¬

Expanded text:
. Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum quod in conchulis maris hoc genus lapidum inveniatur; inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iacta
Abbreviated transcription (Latin):
Hic aut ñrutilat aequal st̃: Sereno enim ꝑsoncuus atq gratꝰ est: Nubilo corã oculis euanescatr
atq marcescit : Inos missus frigidus est In sculturis durissimꝰ: nec tam̃ inuictꝰ : Nã aidamante¬
a scubit ⁊ signanir: Nacintizonta: indicus est iacinctũ ꝓpe referens: Quidã aut̃ eoꝵ eristallii
similis capilla mentis int̃currentib obscurant᷑: Ex quo & iã uitio: illoꝵ nomen est Nmetisti¬
entas appellatus : qui a eius extremus igniculus in ametisti uiolã exit: Is ȩlidonia: exirun¬
dinũ colore uocata .: & duoꝵ est generũ: qnarũ una exaltã parte purpurea: & alia purpurea.
uiguis intuenientib maculis :  Cianea: scitiȩ gẽma: ceruleo coruscans. Nitore. pura
Int̃dũ & punctulis int̾micantibus : auratis puluisculis uarians: Rotidis: rosea est. ⁊ exeo
Accepit  uu DIEI CANDIdI

Expanded text:
hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. De candidis
Abbreviated transcription (Latin):
radior conibilioq inficit᷑ : L ingurius uocatꝰ qđ fiat taurina lincis bestiae tẽpore indurata:
fost aut̃ sicut tisucinũ fulua ad trahens spũ folia ꝓpinquantia:DE PURRE IS
uiolatio colori & quasi rosȩ nitor. & lenit̃ quasdã flãmulas fundens: alt̾um eius genus: descen¬
dit adiacinctos: Causã nõis eius effer̃ : quia sit quiddã inpurpura illius ñ extoto igneũ sedi
uuni colorem habens: Est aut̃ sculpturis facilis: Genera eiꝰ qͥnq PSafirus. ceruleus est cũ pur¬
pura habens pulueres aureos sparsos. optim: apud medos: nusquã tam̃ ꝑlucidus: Nacintus
ex neminis sui flore uocatus : hic in & hiopia inuenit̾: ceruleũ: colorẽ habens: Optimꝰ qui
nec rarus est nec densitate obtunsus: Sed ex utroq temꝑamento luce purpuraq refulgens

Expanded text:
radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinquantia. De purpureis violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis: genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens;
Abbreviated transcription (Latin):
sanguineus ac ꝓpt̃ ea e matites uocatus: Emath quippe: sanguis est Gignit̾ in & hiopia qͥdẽ
buharoꝵ insidias: E Sucinus quẽ appellant greci electron: fului cereiq coloris. fert arboris
fetonte int̾empto fulminis ictu: sorores eius luctu mutatas in arbores populos. lagimis electrũ
annis funde: Iuxta eridanũ amnẽ & electrũ appellatũ: qm̃ sol uocitatꝰ sit electo
plurimi poee dixere. Constat aut̃ eũ nonẽe sucũ populi: sed spineae arboris: Nã accensus.
te dęnidore flagrat: Nascit aut̃ in insulis oceani sedtẽ trionalis. sic̃ gũmis. densat᷑
ut cristallũ rigore uł te pore Ex ea fiunt decoris gratia agrestiũ feminarũ monilia.
ut aquib dã arpaga: eo quod atritu digitoꝵ accepta. caloris anima folia paleasq ei
nistiũ fimbrias raprat. Sicut magnes ferrũ: Quocũq aut̃ mͦ libeat tinguit᷑. Naa mancuse

Expanded text:
sanguineus, ac propterea haematites vocatur, αἴμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidsanguineus, ac propterea haematites vocatur, αἴμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidbarbarorum insidias. 6. Succinus, quem appellant Graeci electrum, fulvi cereique coloris, fertur arboritu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae
Abbreviated transcription (Latin):
Tictuq protinus lapidess funt i Irnq ocupari euelliq retibas soler ti uit ar fenram̃to p̃eidi: quadecausa
corilliuis uocituus qiua ꝓtũaut apud nos. iargaritũ indicũ p̃cios̃ est. tantũ apud indos coralliũ : hunc¬
magi fulminbe resistere adfirmant: si crediturSSardus dicta: eo qđ reꝑtasit pͥmũ a sardis: hȩc
rubrũ habet colorem. Marmoribus p̃stans. s int̃ geminas uilissima: Genera eius qͥnq
¶Onix
Nu poslata : qđ habeat in serꝑ mixtũ cando ẽ insimilitudinẽ unguis humanȩ: Grecienĩ.
onicen dicunt: hanc india uł arabia gignit: Distant aut̃ inuicẽ: Niã indica: ignicul
abatallus cingentibus ⁊ onis. a rabica aut̃ nigraest cũ candidis zonis: Genera eius qͥnq:
tribus subterius nigro medio candido suꝑius minso: haec sola insignando nibilcers Fep¬
t̃ apud indos & arabes: detectatorrentib: Genera eius quinqEmatites rubore

Expanded text:
tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Huncmagi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae apud Indos et Arabes, detecta torrentibus. Genera ejus quinque. 5. Haematites rubore
Abbreviated transcription (Latin):
Ohuic. sed et ipse diũsi coloris maculas habens: ICorintius : amoniacȩ gutte sim¬
lis. cũ uarietate diũsoꝵ coloꝵ. corinto pͥmũ reꝑtus: ex eo colũnȩ ingentes liminaq
actrabes: I Caristeũ : uiride optimũ nom̃ ab aspectu habens. Ed qđ gratusi
his qui gemmas sculpunt: Eius enĩ uiriditas: reficit oculos Numi dicũ marmor
iumidia mittit ad cotem sucũ dimiteit croco similẽ. unde & nom̃ accipit: ñ cru
inmassa & liminũ usu aptũ : Nluculliũ marmor: nascit᷑ intheo insula. cui luoꝵ

Expanded text:
est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae simest paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non cruin massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucul
Abbreviated transcription (Latin):
siriae Cec̃is candidior. ꝓbatissimus uͦ in india: PParius : candoris eximii. ligdinꝰ cognom̃to:
hic apud paron insulã nascitur : unde & parius nuncupat᷑ : Magnitudo eius qualancis crateras
ñ excedat : unguentis et ipse aptꝰ: Coralliticus : in asia reꝑtꝰ mensurae non uitra cubi tabina
ꝓximo eboris. aquadã similitudine ediũso niger: ¶Alaban dicus : t̾rae suae nõe
nuncupatus. Purpurȩ aspectus similis : Iste inoriente igniliquat᷑ : atq adusũ uitrifundit᷑:
int̾ tinctus aureis guttis. inuenit᷑ in parte aegipti ascripta coticulis. ad terer
colliria quadã utilĩate naturali conueniens: ¶Sienites: circa sienem uł thebas nascit᷑:
Ceo fetere reges: Marmora aut̃ q̃ in offirinis rupibq gignunt᷑: ex quibus itasi
diũsi coloris maculis distinctꝰ. Cuiꝰ pͥmũ usũ insule ciclades dederunt: NLesbius: liuidior

Expanded text:
Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior
Abbreviated transcription (Latin):
sed multa subtera sparsa sunt p̃ciosissimi generis. Sicut lacedemoniũ uiride cunctisq il ariuis.
Reꝑtũ prius apud lacedemonios unde : Et uocabulũ trax̃: Ophites : serpentiũ maculis simile est
pentiũ maculis sit similis. haec ⁊ maculas diũsomͦ colligunt : Nã augusteũ undatĩ est crispi
inuertices : liberiũ sparsa non conuoluta caniciae :Purpuritis: exegypto est. Rubens candidis
int̃ uenientibus punctis : Nominis eius causa : quod rubeat ut purpura: FBasanites: ferrei coloris siue
duritia. unde & nomen eidatũ est. Inuentus in aegipto et &hiopia: IAlabastrus lapis: candidus.
Int̃ tinctꝰ uariis colorib. ex qͦ euangelici illius unguenti uasculũ fuit Cauant enĩ hunc aduasa
unguentaria : qm̃ optime seruare in corrupta dr̃: Nascit circathebas egyptias : & damascũ

Expanded text:
sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, sed multa sub terra sparsa sunt et pretiosissimi generis, sicut Lacedaemonium viride cunctisque hilarius, repertum prius apud Lacedaemonios, unde et vocabulum traxit. Ophites serpentium maculis simile, undpentium maculis sit simile, in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum