comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq contingit a bestia quam aggressierant desistere: et sequi aliam
que inopinantib forte occurrerit. Non paruum fiduciȩ robur prestat mͥ
qd̾ magnus ille uir ꝓpħa. potens in oꝑe et sermone. de excelso monte celorũ
descendens. uisitare dignatꝰ est me. cũ sim puluis & cinis: nusereri mortuo.
inclinare se iacenti. contrahi ⁊ coe quari paruo. ceco partiri lumen ocłoꝵ su¬
orum. et os mutũ oris ꝓprii oscło soluere: deb lesq manꝰ suaꝵ roborare con-¬
tactu. Suauit̾ riimino ista: et replentur uiscera mea. et interiora mea sa¬
ginantur : et omnia ossa mea germinant laudem. Hoc semel contulit u¬
uersitati: hoc cotidie innobis singuli actitati sentimus. et cordi sciliet
talu nteligeneae umnen. et oi edifieationis uerbum. et manibus lusficie. Dat semire

Expanded text:
plerumque contingit a bestia, quam agressi erant, desistere; et sequi aliam, plerumque contingit a bestia, quam agressi erant, desistere; et sequi aliam, quae inopinantibus forte occurrerit. 2. Non parvulum fiduciae robur praestat mihi, quod magnus ille vir propheta, potens in opere et sermone, de excelso monte coelorum descendens, visitare dignatus est me, cum sim cinis et pulvis; misereri mortuo, inclinare se jacenti, contrahi et coaequari parvo, caeco partiri lumen oculorum suorum, et os mutum oris proprii osculo solvere, debilesque manus suarum roborare contactu. Suaviter rumino ista, et replentur viscera mea, et interiora mea saginantur, et omnia ossa mea germinant laudem. Hoc semel contulit universitati; hoc quotidie singuli in nobis actitari sentimus, et cordi scilicet tribui intelligentiae lumen, et ori aedificationis verbum, et manibus opus justitiae. Dat sentire
Abbreviated transcription (Latin):
et maxime. S nec studiũ tam esse mͥ. ut exponã uerba: quã ut imbuam
corda. Et haurire & ppinare me oportet. quod ñ fit celeriter ꝑcurrendo. s
tractando diligenter. et exhortando frequent̃: quamqu̾ã & p̃ter spem qͥ
meã. diu nos chiscussio detinuit sacramentoꝵ. Putaui fateor unũ ad hoc sermo¬
et ad planiciẽ moraliũ sensuũ itinere diei quasi uiuꝰ ꝑuenire. S secus contig
Siduum quippe iam ineo expendimꝰ: & adhuc restat uia. Ictus oculi eminꝰ sim¬
dumetoꝵ frustrabat᷑ obtutꝰ. Nunqͥd uerbi grã helisei miraculũ preuidere uale¬
bam: quia nob uidelicet de gentiũ uocatione et repulsione udeoꝵ disserentib
ita de subito in mediũ psiliret: Et nunc q̃nquidem ucidimꝰ. non pigeat nqͣ
paululũ immorari : consequent̃ ad id quod int̾mittimꝰ postea reuersuros.
Si quidẽ animaꝵ cibus: nichilominꝰ est iste. Canib quoq atq uenatoribus

Expanded text:
et maxime; sed nec studium tam esse mihi ut exponam verba, quam ut imbuam et maxime; sed nec studium tam esse mihi ut exponam verba, quam ut imbuam corda. Et haurire, et propinare me oportet: quod non fit celeriter percurrendo, sed tractando diligenter, et exhortando frequenter. Quanquam et praeter spem quoque meam diu nos discussio detinuit sacramentorum. Putavi, fateor, unum ad hoc sermoet ad planitiem moralium sensuum itinere diei quasi unius pervenire: sed secus contigit. Biduum quippe jam in eo expendimus, et adhuc restat via. Ictus oculi eminus sumdumetorum frustrabatur obtutus. Nunquid, verbi gratia, Elisaei miraculum praevidere valebam, quia nobis videlicet de gentium vocatione et repulsione Judaeorum disserentibus, ita de subito in medium prosiliret? Et nunc quandoquidem incidimus, non pigeat nos paululum immorari, consequenter ad id quod intermittimus, postea reversuros, siquidem animarum cibus nihilominus est iste. Canibus quoque ac venatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
4.
did sibi ergo uult septenariꝰ iste: Nescio enĩ anita simplex quispiam
in nob̾sit: qui ociosas esse has uices et numerũ hc̃ putet fortuitũ.
Ego nec illud uacare reor. qd̾ ꝓpħa incũbens suꝑ mortuũ. ad m̃scrã
pueriles corporis sese contraxit: os suũ ori illiꝰ coniunxit. oculisq oculos:
et manibꝰ manꝰ. Spiritꝰ sc̃s sic omnia fieri et sic scribi fecit. ad erudicione
pculdubio illoꝵ spirituũ quos corrupti corporis circũuenit infida societiᷤ
ac stulta mundi sapientia. desipere docuit. Corpus quippe qd corrum pitur
aggrauat anunã: et depͥmit terrena in habitacio sensum multa cogitã¬
tem. ꝓpterea nemo miretur aut moleste accipiat. si inhis scrutandis tan
quã quib̾dã sp̃c scĩ apothecis curiosus existo: cũ sciam quia sic uiutt᷑. et ine
uita sp̃c mei. Dico tam̃ his qui p̃uolantes ingenio. in omĩ sermone ante pe¬
ne flagitant finẽ. quã principiũ teneant: debitorem me etiã tardioribꝰ et̃.

Expanded text:
. uid sibi ergo vult septenarius iste? Nescio enim an ita simplex quispiam in nobis sit, qui otiosas esse has vices, et numerum hunc putet fortuitum. Ego nec illud vacare reor, quod propheta incumbens super mortuum, ad mensuram puerilis corporis sese contraxit, os suum ori illius conjunxit, oculisque oculos, et manibus manus . Spiritus sanctus sic omnia fieri, et sic scribi fecit, ad eruditionem procul dubio illorum spirituum, quos corrupti corporis circumvenit infida societas, ac stulta mundi sapientia desipere docuit. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Propterea nemo miretur aut moleste accipiat, si in his scrutandis, tanquam quibusdam Spiritus sancti apothecis, curiosus existo, cum sciam quia sic vivitur, et in talibus vita spiritus mei. Dico tamen his qui praevolantes ingenio, in omni sermone ante pene flagitant finem, quam principium teneant, debitorem me etiam tardioribus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. Ueniant ueniant tribus tribꝰ dñi testimonium isrł: ad confitentum
nomiui dñi. Ueniant et recumbant. epulent᷑ & delectent᷑ in leticia: et unis
ubiq resonet in uoce exultacionis et confessionis sonus epulantis: oleum
esfusum nom̃ tuũ. U̾niun scio: si philippũ & andream habuerimꝰ hostut
repulsam omĩno non patimur quicunq oleum petimꝰ: qͥcũq uolumꝰ i hesũ
uidere. Incunctanter dicit andreȩ. Andreas aute. et philippiss aicent ihesu.
hc autem quid: Profecto quodiħe. Nisi granũ frumenti cadens interra
mortuũ fuerit: ipsum solum manet. Si auͦte mortuũ fuerit: multũ fructũ

Expanded text:
coelorum . Veniant, veniant tribus, tribus Domini; testimonium Israel ad confitendum coelorum . Veniant, veniant tribus, tribus Domini; testimonium Israel ad confitendum nomini Domini . Veniant et recumbant, epulentur et delectentur in laetitia, et unus ubique resonet in voce exsultationis et confessionis sonus epulantis ; Oleum effusum nomen tuum. Unum scio, si Philippum et Andream habuerimus ostiarios, repulsam omnino non patimur quicunque oleum petimus, quicunque volumus Jesum videre. Incunctanter Philippus dicet Andreae; Andreas autem et Philippus dicent Jesu. Jesus autem quid? Profecto quod Jesus. Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mort
Abbreviated transcription (Latin):
homines est: ita ut iam tc̃ merito clamaret᷑ de terra. oleum effusũ nom̃ cuũ
si non ingrate plebis crosa ꝑuicatia obstitisset. Ait enĩ. Egostu ds̃ habraham et
quic̃q inuocauerit saluus erit. Angeloꝵ. deus: etiam hominũ dm̃ se. nonina
Oleum misit in iacob et cecidit in isrł. Dicite fratribus ur̃is. Date nob̾ de oles
ur̃o. Si nolunt: ragate dominũ olei ut mittat et uobis. Dicite. Aufer oppro¬
brium nr̃m. Ne queso insultet maliuolus dilectȩ tuę. quam asinibꝰ terrę
uocare dplacuit tibi: tanto utiq dignantiꝰ. quantoniinꝰ dignam. Decet ne
obsetro ut benigni patrsfamulias inuitatos. seriuis nequam exeludat: Egosĩ
ais deus abraham et ds̃ ysaae & deus iacob. Et non amplius: Effuinde effim¬
de.aperimanũ tuam adhuc: et imple om̃e aninial benedictione. Ueniant
ab oriente et occidente: et recũbant cum abraham ysaac & iacob in regno

Expanded text:
homines est, ita ut jam tunc merito clamaretur de terra: Oleum effusum nomen tuum homines est, ita ut jam tunc merito clamaretur de terra: Oleum effusum nomen tuum : si non ingratae plebis exosa pervicacia obstitisset. Ait enim: Ego sum Deus Abraham, equicunque invocaverit, salvus erit. 1310 Angelorum Deus, etiam hominum Deum se nominat. Oleum misit in Jacob, et cecidit in Israel. Dicite fratribus vestris: Date nobis de oleo vestro . Si nolunt, rogate Dominum olei, ut mittat et vobis. Dicite: Aufer opprobrium nostrum . Ne, quaeso, insultet malevolus dilectae tuae, quam a finibus terrae evocare placuit tibi, tanto utique dignantius, quanto minus dignam. Decetne, obsecro, ut benigni patrisfamilias invitatos servus nequam excludat? Ego sum, ais, Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Et non amplius? Effunde, effunde; aperi manum tuam adhuc, et imple omne animal benedictione. Veniant ab oriente et occidente, et recumbant cum Abraham, Isaac et Jacob in regno
Abbreviated transcription (Latin):
intonare solebat: ego dñs ego dñs: Mich dictatur oratio: ciuꝰ pͥncipiũ nomine
dulce pat̾no. sequentium obtinenda peticionũ prebet siduciam. Serui nominam¬
tur amici: et resurrectioñ saltem discipulis. s fratribꝰ nuneiatur. Nec miror si
cũ uenit plenitudo temporis. ficta est effusio nominis: deo quippe qd ꝑ iohelem
ꝓmiserat ad implente. & effundente de spũ suo suꝑ ominẽ carnẽ: cum tale ali¬
quid ⁊ apud hebreos olim contigisse legam. Credo uos ꝑuolare. et scire iam quid
dicere uelim. Quale erat inquam quod sciscitanta moysi pͥmo responsum est.
uidelicet effund̾etur. S fusum est. et captuni est. Nec mnͦ fusum s effusum:
nam susum iam erat. Iam cȩli habebant illud: iam angelis in nocuerat. Est aui
foris muissum: et qd̾ angelis ita erat infusum. ut ẽẽt et priuatũ. effusum et in

Expanded text:
intonare solebat: Ego Dominus, ego Dominus? Mihi dictatur oratio cujus principium, nomine intonare solebat: Ego Dominus, ego Dominus? Mihi dictatur oratio cujus principium, nomine dulce paterno, sequentium obtinendarum petitionum praebet fiduciam. Servi nominantur amici , et resurrectio non saltem discipulis, sed fratribus nuntiatur . Nec miror, si cum venit plenitudo temporis, facta est effusio nominis; Deo quippe quod per Joelem promiserat adimplente, et effundente de Spiritu suo super omnem carnem ; cum tale aliquid et apud Hebraeos olim contigisse legam. Credo vos praevolare, et scire jam quid dicere velim. Quale erat, inquam, quod sciscitanti Moysi primo responsum est: videlicet effunderetur. Sed fusum est, et captum est; nec modo fusum, sed et effusum: nam infusum jam erat. Jam coeli habebant illud, jam angelis innotuerat. Est autem foris missum; et quod angelis ita erat infusum ut esset et privatum, effusum et in
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis. Non enĩ minꝰ piũ est docere animũ scientiã: quam prebere escam
corpori. Rursum ꝓpħa. Uocabitur inqͥt nom̃ eiꝰ ãmirabilis. consiliariꝰ. ds̃ fortis: pat̃
situri seculi princeps pacit. Primũ terciũ quartũ maiestatẽ sonãt: reliqua picta
Cud hoꝵ ergo esfinditur: Prosecto maiestatis ac potentie nom̃. id id qd est pietatis et
es liquescit &. deficit: Sic admirabilis in id qd̾ est consiliariꝰ: sie deus et fortis mnea quȩ
sunt: pater futuri seculi. & princeps pacis. Et chñs iuistus ñr: misericors et miseratoer
dominuis. Hondico nouũ qͥd qͣndam quoq nicħ̾ominꝰ abram in abraam. et saray
insaram effusa sunt: & iam tunc salutifere esfusionis celebratũ prefiguratumq
misteriũ recordam᷑. Ubi iam illud quod. antiquos tamt̾ribiliter qu̾a frequenter

Expanded text:
majestatis. Non enim minus pium est docere animum scientiam, quam praebere escam majestatis. Non enim minus pium est docere animum scientiam, quam praebere escam corpori. Rursum propheta: Vocabitur, inquit, nomen ejus Admirabilis, consiliarius, Deus fortis, pater futuri saeculi, princeps pacis . Primum, tertium, quartum, majestatem sonant; reliqua, pietatem. Quod horum ergo effunditur? Profecto majestatis ac potentiae nomen, in id quod est pietatis et el, liquescit et deficit? Sic Admirabilis, in id quod est consiliarius; sic Deus et fortis, in ea quae sunt pater futuri saeculi et princeps pacis; et Dominus justus noster, in misericors et miserator Dominus . Non dico novum quid: quondam quoque nihilominus Abram in Abraham, et Sarai in Saram effusa sunt ; et jam tunc salutiferae effusionis celebratum praefiguratumque mysterium recordamur. 2. Ubi jam illud, quod apud antiquos tam terribiliter, quam frequenter
Abbreviated transcription (Latin):
qui sepe & antequã inuocetur dicit ecce adsum. Audite iam qđ orantib uob̃ ꝑ
me indicare dignatur de eo qd̵ heri adhoc ipsum distulimꝰ: et orationũ ur̃aꝵ
fructũ tẽpestiuũ ꝑcipite. En ostendo nom̃ qd̾ oleo merito cõparat᷑: et qͦ merito
ia uob̃ unuersa complector. Nullũ ut arbitror repperietis.: quod non aut pietatis gr̃am
aut potenciã maiestatis sonet. Sp̃c ita dicit etiã ꝑ sibi familiariꝰ organũ. Duo ħ audi¬
ui: quia potestas dei est. et tibi dñe miscd̾ia. Ergo scd̾m maiestatẽ: sc̃m et terribile no
men eiꝰ. Secumndũ pietatẽ non est nom̃ aliud sub cȩlo datũ hominibꝰ: in quo oporteat noᷤ
siluos fieri. Sed exemplis magis ꝑspicuũ fiet. Hoc est inqͥt nom̃ qd̾ uocabunt eum:
dñs ustus nr̃. Nom̃ potentiȩ est. Item. Et uocabitur nom̃ eiꝰ emmanuel. Pietatẽ
insinuat. Itẽ ipse de se. Uos uocatis me ait magister et dñe. Prumũ gre est: sed̾m

Expanded text:
qui saepe et antequam invocetur, dicit: Ecce adsum . Audite jam quod orantibus vobis per me indicare dignatur de eo, quod heri ad hoc ipsum distulimus, et orationum vestrarum fructum tempestivum percipite. En ostendo nomen, quod oleo merito comparatur; et quo meritea vobis universa complectar. Nullum, ut arbitror, reperietis, quod non aut pietatis gratiam, aut potentiam majestatis sonet. Spiritus ita dicit etiam per sibi familiarius organum: Duo haec audivi: quia potestas Dei est, et tibi, men ejus ; secundum pietatem: Non est nomen aliud sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Sed exemplis magis perspicuum fiet. Hoc est, inquit, nomen quod vocabunt eum, Dominus, justus noster . Nomen potentiae est. Item: Et vocabitur nomen ejus Emmanuel ; pietatem insinuat. Item ipse de se: Vos vocatis me, ait, Magister et Domine . Primum gratiae est, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł capere se posse coufidit. iudithqͦ
omines sunt admirati XIIIl.
suorum manere precepit. quȩ uocata ad
cenam illius. acibis eiꝰ abstuuut. et facto
uespere in cubieulum eius intͦducta ẽ :¬
Ubi holofernes cum temulentus lectu¬
lo decumberet. iudith oratioue facta
caput ipsius abscidit. in uolutumq
conopeo suis illud eiuibus de portauit:
Lacto ad portas ciuitaris
magno populi eoneursur. iudith dĩm
benedicens caput holoferuis eis osten¬
dit. uude uiuersi laudantes dũm¬
Ibi achior uiso capite holo

Expanded text:
Israel capere se posse confidit. Judith quam omnes sunt admirati. « suorum manere praecepit, quae, vocata ad coenam illius, a cibis ejus abstinuit, et facto vespere in cubiculum ejus introducta eUbi Holofernes cum temulentus lectulo decumberet, Judith, prece facta, caput ipsius abscidit, involutumque conopeo suis illud civibus deportavit. Facto ad portas civitatis magno populi concursu, Judith Dominum benedicens caput Holofernis eis ostendit; universi autem laudantes DomUbi Achior, viso capite Holo
Abbreviated transcription (Latin):
ciorũ tuoꝵ a seculo dñe et consolatꝰ sum. S reuertam᷑ adnos ipsos. scrutem̃q uiaᷤ
nr̃as. & ut inueritate id possimꝰ. inuocemꝰ sp̃m̃ ueritatis. et reuocemꝰ ab alto qͦ nos edux̾at.
quatinꝰ antecedat nos etiã ad nos. q̃m sine ipso possumꝰ nichil. Nec uerendũ
uans tenebras nr̃as. ut siue sup̃nos siue apd̃ nos. semꝑ in luce. semꝑ ut filii lucis
ambulemꝰ. Tnͣsiuimꝰ allegoriaꝵ umbras. uentũ ẽ ad indaganda moralia. Edificata
est fides. instruatur uita. Exercitatꝰ ẽ intellectꝰ. dictet᷑ actꝰ. Si quidem utellectꝰ¬

Expanded text:
ciorum tuorum a saeculo, Domine, et consolatus sum . 8. Sed revertamur ad nos ipsos, scrutemurque vias ciorum tuorum a saeculo, Domine, et consolatus sum . 8. Sed revertamur ad nos ipsos, scrutemurque vias nostras; et ut in veritate id possimus, invocemus Spiritum veritatis, et revocemus ab alto quo nos eduxerat, quatenus antecedat nos etiam ad nos, quoniam sine ipso possumus nihil. Nec verendum nans tenebras nostras, ut sive supra nos, sive apud nos, semper in luce, semper ut filii lucis ambulemus. Transivimus allegoriarum umbras; ventum est ad indaganda moralia. Aedificata est fides, instruatur vita; exercitatus est intellectus, dictetur actus  alias, ditet
Abbreviated transcription (Latin):
cituum faciet hoc. Quomͦ me amas deus m̃s. amor meus. qͣm me amas. ubiq recor¬
dans mei. ubiq relans salutem egeni. et pauꝑis. non solum adu̾sum homines suꝑ¬
bos. s etiã aduersus sublimes angelos. In celo et int̾ra iudicas dñe nocentes
me. expugnas inpugnantes me. Ubiq subuenis. ubiq assistis. ubiq a dextris esmͥ.
ne cõmouear. Hȩc cantabo dũo in uita mea. psallam deo meo quãdiu sum. He uir¬
tutes eiꝰ. hec mirabilia eius quȩ fecit. Hoc primũ et maximũ iudiciũ. qd̾ mͥ illa ꝯ¬
scia secretoꝵ aperuit uirgo maria. Deposuit inquiens potentes de sede et exal-¬
tauit humiles: esurientes impleuit bonis & diuites dimisit inanes. Scdm aũ
simile est huic. qd̾ iam audistis: ut qui non uideant uideant. et qui uident
cctifiant. In his duob̾ iudiciis consoletur se pauꝑ et dica t. Memor fui uidi¬

Expanded text:
cituum faciet hoc. Quomodo me amas, Deus meus, amor meus? quomodo me amas, ubique recorcituum faciet hoc. Quomodo me amas, Deus meus, amor meus? quomodo me amas, ubique recordatus mei, ubique zelans salutem egeni et pauperis, non solum adversum homines superbos, sed etiam adversus sublimes angelos? In coelo et in terra judicas, Domine, nocentes me, expugnas impugnantes me; ubique subvenis, ubique assistis, ubique a dextris es mihi, Domine, ne commovear. Haec cantabo Domino in vita mea, psallam Deo meo quandiu sum. Hae virtutes ejus, haec mirabilia ejus quae fecit. Hoc primum et maximum judicium, quod mihi illa conscia secretorum aperuit virgo Maria: Deposuit, inquiens, potentes de sede, et exsaltavit humiles. 1320 Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes . Secundum autem simile est huic, quod jam audistis, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant . In his duobus judiciis consoletur se pauper, et dicat: Memor fui judi
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatem manꝰ suas. Eritq tandẽ cum ex toto arcũ conter& et confringet arma & scu¬
ta cõburet igni. Cutibi miser sedẽ collocas in aqͥlone plaga nehulosa et frigida: et ecce
luscitantur de puluere inopes. & de stercore pauꝑes. ut sedeant cum principibꝰ et soli¬
um głe teneat. doleasq impleri illid. pauꝑ et in ops laudabunt nomentuum. Grãs
tibi pater orphanoꝵ. et uidex pupilloꝵ. incaluit suꝑ nos mons coagulatꝰ. mons pinngͥs.
celi distillauert̃ a facie dei sinay: esfusum ẽ oleum. dilatatũ est nom̃. qd̾ nob̾is ⁊ cui
nos inuidebat iniquus. Dilatatũ inquã usq ad corda et ora paruuloꝵ. et inore in¬
fantiũ & lactentiũ ꝑficit᷑ laus. Porro peccator uidebit et irascet᷑. et erit sicut imnplaca¬
bilis sic flamma in extingiubilis. quȩ iam parata ẽ ei et angłis eiꝰ. Telus dñi exer-¬

Expanded text:
iniquitatem manus suas ; eritque tandem cum ex toto arcum conteret, et confringet arma, et scuiniquitatem manus suas ; eritque tandem cum ex toto arcum conteret, et confringet arma, et scuta comburet igni. Tu tibi, miser, sedem collocas in aquilone, plaga nebulosa et frigida; et ecce suscitantur de pulvere inopes, et de stercore pauperes, ut sedeant cum principibus, et solium gloriae teneant, doleasque impleri illud: Pauper et inops laudabunt nomen tuum . 7. Gratias tibi, pater orphanorum et judex pupillorum, incaluit super nos mons coagulatus, mons pinguis, coeli distillaverunt a facie Dei Sinai, effusum est oleum, dilatatum est nomen, quod nobis et cui nos invidebat iniquus; dilatatum, inquam, usque ad corda et ora parvulorum, et in ore infantium et lactentium perficitur laus. Porro peccator videbit et irascetur; et erit sicut ira implacabilis, sic flamma inexstinguibilis, quae jam parata est ei et angelis ejus. Zelus Domini exer
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is peccati suꝑbia. Nerum qͥd illi ꝓfuit: Nichominꝰ tu in nob̾ es dñe. et nomen
tuũ in uocatũ est suꝑnos. et dicit popłs adqͥsitionis. dicit ȩccłia redemptoꝵ. Oleum
effusũ nom̃ tuũ. Cum eicior ego. tu illud effundis pꝰme et in me : qm̃ cũ iratꝰ fueris
misericordiȩ recordaberis. Accepit sathan regnũ suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. factꝰ pͥnceps
tenebrarũ harũ. ut regno humilitatis etiã suꝑbia militet. dum in uno suo pͥncipatu
temporali et tali. multos humiles excelsos. eternosq reges comsticuit. Iocundum uidiciũ¬
ut suꝑbꝰ ille hunuliũ malleator. eisdem ipsis nesciens fabricet coronas ꝑpetuas impug¬
nando om̃s. et omnibꝰ succumbendo. Siquidẽ ubiq & semꝑ iudicabit dñs ppłos. et sal¬
uos faciet filios pauꝑum. ⁊ humiliabit calũpniatorẽ. Ubiq et semꝑ defensabit suos. ꝓpul
sabit nocentes. et tollet uirgam peccatoꝵ desuꝑ sort̾e iustors. ut ñ extendant iusti ad

Expanded text:
peccati superbia . Verum quid illi profuit? Nihilominus tu in nobis es, Domine, et nomen tuum invocatum est super nos; et dicit populus acquisitionis, dicit Ecclesia redemptorum: Oleum effusum nomen tuum. Cum ejicior ego, tu illud effundis post me, et in me; quoniam cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. Accepit tamen Satan regnum super omnes filios superbiae, factus princeps tenebrarum harum, ut regno humilitatis etiam superbia militet, dum in uno suo principatu temporali, et tali, multos humiles excelsos aeternosque reges constituit. Jucundum judiciuut superbus ille humilium malleator, eisdem ipsis nesciens fabricet coronas perpetuas, impugnando omnes, et omnibus succumbendo. Siquidem ubique et semper judicabit Dominus populos, et salvos faciet filios pauperum, et humiliabit calumniatorevirgam peccatorum desuper sortem justorum, ut non extendant justi ad
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscimꝰ udicẽ. quam auctorem. Non diabolus s dñs iudicabit orbem terrȩ. ipse
deus nr̃ in scłm ⁊ in scłm scłi. ipse reget nos insecula. Ergo in celo concepit dolorẽ. et

Expanded text:
agnoscimus judicem quam auctorem. Non diabolus, sed Dominus judicabit orbem terrae, et ipse agnoscimus judicem quam auctorem. Non diabolus, sed Dominus judicabit orbem terrae, et ipse Deus noster in saeculum saeculi; ipse reget nos in saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio enĩ. Potuit aũt contingere. si tam̃ incredibile non putetur plenũ sapientia. et
ꝑfectũ decore. homines p̃scire potuisse futuros. etiam et ꝓfecturos in pari gła. S si prt¬
scunt indei uerbo. absq dubio uidit. et in liuore suo inuidit. et molitꝰ ẽ habere subiec¬
tos. socios dedignatꝰ. Infirmiores sunt inqͥt inferioresq natura. ñ decet ẽẽ conciues
nec equales in gła. An forte ꝓdit impiã hanc eiꝰ machinationẽ illa p̾sumpta ascensio
sessioq significans magisteriũ : Ascendã inqͥt suꝑ montẽ excelsũ. sedebo in lateribꝰ aqͥ¬
lonis. quo altissimi quandã ꝑinde similitudinẽ optineret. si quẽadmodũ ille suꝑ cheru¬
bin sedens gubernat omnẽ angelicã cretͣam. ita et ipse altꝰ sederet regeretq genus
humanũ. Absit. Iniqͥtatẽ meditatꝰ ẽ in cubili suo. menciat᷑ iniqͥtas sibi. Nos alium nõ

Expanded text:
nescio enim. Potuit autem contingere, si tamen incredibile non putetur, plenum sapientia et nescio enim. Potuit autem contingere, si tamen incredibile non putetur, plenum sapientia et perfectum decore, homines praescire potuisse futuros, etiam et profecturos in 1319 pari gloria. Sed si praescivit, in Dei verbo absque dubio vidit, et in livore suo invidit, et molitus est habere subjectos, socios dedignatus. Infirmiores sunt, inquit, inferioresque natura; non decet esse concives, nec aequales in gloria. An forte prodit impiam hanc ejus machinationem illa praesumpta ascensio, sessioque significans magisterium: Ascendam, inquit, super montem excelsum, et sedebo in lateribus aquilonis , quo Altissimi quondam proinde similitudinem obtineret, si, quemadmodum ille super cherubin sedens, gubernat omnem angelicam creaturam; ita et ipse altus sederet, regeretque genus humanum? Absit! Iniquitatem meditatus est in cubili suo, mentiatur iniquitas sibi. Nos alium non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝗd non est esse.s se quod crecdit credere dicit. et uerum dicit: etiam si hoc uerũ ñ sit qͥd
credit. & is cũ se certum unde certꝰ ñ ẽ dicit. uerũ ñ dicit. etiam siuerũ sit de qͦ asserit.
His premissis ad caucelam talia inexꝑtoꝵ sequar iam sp̃m sicut confido ꝑreeuntẽ. eadẽ tam̃
non doces: Distinguendum sane int̾ manifesta et dubia. nec illa scilicet adduci in dubiũ.
nec ista temere affirmari. Quod quidẽ ipsũ de magisterio sperandum ẽ sp̃c. nec enim nr̃a
ad illud om̃i no industria sufficit. Quis nouit hominũ an id qd int̾ homines iudicatũ a dõ
lucifer qui mane oriebat᷑. s preppere eleuabatur. antequã uerteret᷑ in tenebras generi
intra se quodãm᷑. ut qͥd ꝑdicio hec: hoc ego s̃i assero dicere spm̃: s nec contradicere uolo.

Expanded text:
, non quidem quod non est, esse; sed se quod credit, credere dicit, et verum dicit, etiamsi hoc verum non sit quod , non quidem quod non est, esse; sed se quod credit, credere dicit, et verum dicit, etiamsi hoc verum non sit quod credit; et is, cum se certum unde non est certus, dicit; verum non dicit, etiamsi verum sit de quo asserit. 4. His praemissis ad cautelam talio inexpertorum, sequar jam Spiritum, sicut confido, praeeuntem, eadem tamnon doces , Distinguendum sane inter manifesta et dubia, nec illa scilicet adduci in dubium, nec ista temere affirmari. Quod quidem ipsum de magisterio sperandum est Spiritus: nec enim nostra ad illud omnino industria sufficit. Quis novit hominum, an id quod inter homines judicatum a Deo ille, qui mane oriebatur, sed praepropere elevabatur, antequam verteretur in tenebras, generi intra se quodammodo: Utquid perditio haec? Hoc ego non assero dicere Spiritum, sed nec contradicere dico;
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ matͥs ignorantie. pessimȩ itidẽ filiȩ duȩ sunt: falsitas et dubietas. Illa miserior.
ista miserabilior. Perniciosior illa. ista molestior. Cum loquitur sp̃c cedit utraq: et ẽ
non solũ ueritas. s et certa ueritas. Est quippe ueritatis ille spc̃. cui contraria falsitas
est. Est et sapientiȩ. quȩ cũ sit candor uitȩ eternȩ. et ubiq attingat ꝓpt̾̃ mundiciã
suã. obscurũ ambigui non admittit. Cauenda sane cũ spc̃ iste ñ loquit᷑. & si ñ mo-¬
lesta dubietas: certe falsitas execranda. Aliud est enĩ sub incerto hoc uel illud opi¬
nando sentire. aliud temere affirmare qd̾ nescias. Aut ergo loquatur semꝑ spẽ qd̾
saltim suum silentium. ne ipsum nob̾ falso preire putantes. nr̃m ꝓip̃so male securi sequa¬
mur errorem. Et si suspendit ambiguo. non reluiquat mendatio. Est qui dubie ꝓfert
mendaciũ. nec mentit᷑. et ẽ qui ueritatẽ quã uescit affirmat. et mentitur. Nam ⁊ ille

Expanded text:
e matris ignorantiae, pessimae itidem filiae duae sunt, falsitas et dubietas: illa miserior, ista miserabilior; perniciosior illa, ista molestior. Cum loquitur Spiritus, cedit utraque: et est non solum veritas, sed et certa veritas. Est quippe veritatis ille Spiritus, cui contraria falsitas est; est et sapientiae, quae cum sit candor vitae aeternae, et ubique attingat propter munditiam suam, obscurum ambigui non admittit. Cavenda sane, cum Spiritus iste non loquitur, etsi non molesta dubietas, certe falsitas exsecranda. Aliud est enim sub incerto, hoc vel illud opinando sentire, aliud temere affirmare quod nescias. Aut ergo loquatur semper Spiritusaltem suum silentium, ne ipsum nobis falso praeire putantes, nostrum pro ipso male securi sequamur errorem; et si suspenderit ambiguo, non relinquat mendacio. Est qui dubie profert mendacium, nec mentitur; et est qui veritatem quam nescit affirmat, et mentitur. Nam et ille
Abbreviated transcription (Latin):
dens in concupiscenciam eius:
Que uagao iudith ꝑsuadet.
ad illic itas ꝑtinet uolupta des:
que autem iudith respondit.
prouocat ad libidinis luxid ista se
ratam testatur ad celestis imꝑii iustiꝰ
Ornat se suis uestimentis quia ens¬
tum exhibet uere pietatis Stat an
faciem principis: quia cum resii¬
gere hortatur a ruina impietatis. s
ue illi. qui bonarum rerum usum

Expanded text:
dens in concupiscentia eius». dens in concupiscentia eius». 10 Quae Vagao Iudith persuadet ad inlicitas pertinet voluptates; quae autem Iudith respondit provocat ad libidinis luxum, ista se paratam testatur ad caelestis imperii iussum. «Ornat se suis vestimentis», quia cultum exhibet verae pietatis. «Stat ante faciem» principis, quia eum resurgere hortatur a ruina impietatis. 11 Sed vae illi qui bonarum rerum usum
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem orationem suã ex¬
plentes quarto tandem die
hoc est euangłii chorus cante
luce. uictoriam sibi de hoste
p̃parant: ipsumq mortis ac¬
tenebrarum auetorem propi ia
malitia cecatum. ęte̾no reatu ub¬
noxium dampnãt. Et ita mat̾
ȩccła innocentes abiniqua ꝑse¬
cucione et in iusta oppressione.
gr̃a dei oyiculante liberat: ac tri¬
umphͣm de oste nefando ad ciuẽ
suos rediens głoriosissime secum
uagao ad iudith et dixit Non
uereat᷑ bona puella introire ad
dñm meũ. ut honorificetur
ante faciemr eius: et mandueet
cum eo. et bibat uinum in io¬
cunditate Cui respondit Que
ego sum ut contradicam dño
meo: Omne quodd erit ante
occłos eius bonũ et optimum
faciam Quiequid aut̃ illi pla¬
cuerit hoc mͥ erit optimum
in omnib diebus uitȩ meȩ. Et
surrexit et ornauit se uestimen¬
to suo: et in gressa stecit ante
faciem eius Cor aut̃ holofer¬
nis concussum est: erat eñi ar¬

Expanded text:
caritatem orationem suam excaritatem orationem suam explentes, quarto tandem die, hoc est evangelii choruscante luce, victoriam sibi de hoste praeparant, ipsumque mortis actenebrarum auctorem, propria malitia caecatum, aeterno reatu obnoxium damnant. 7 Et ita mater ecclesia innocentes ab iniqua persecutione et iniusta oppressione, gratia Dei opitulante, liberat, ac triumphum de hoste nefando ad cives suos rediens gloriosissime secum ivit Vagao ad Iudith et dixit: “Non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius, et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate”. Cui respondit: 9 “Quae ego sum ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam. Quicquid autem illi placuerit, hoc mihi erit optimum in omnibus diebus vitae meae”. Et surrexit et ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem eius. Cor autem Holofernis concussum est: erat enim ar
Abbreviated transcription (Latin):
scłi huius. p̃dicatoribus euangłii a¬
pud eos plerumq consentit habere
locũ. qui mendem habent intelligi¬
bilem et sane fidei receptricẽ: Inten¬
do enĩ bonȩ uoluntatis: thesaurus
preciosissimꝰ ẽ cordis: Ibi iudich ty¬
piea manet: quia sc̃a eccłia sta¬
bilicer ꝑmanet. S conqueritur
holofernes iudith uictualia q
secum ad portauit deficere: et
querit si quo modo possit sui
conuiuii. eam participem effi-¬
cere Cum apud gentilium pͥn¬
cipes aliquando despectus. et
uilis ẽẽ uidetur cultus religio¬
nis xp̃iane et executores eius.
student ad inmundiciam ido
illi fido animo et spe cerca
promittunt sibi grãm celerit̃
subuenire diuinam In sistunt
precibꝰ totał nocte istius mun¬
di. et lacrim arum fonte se
baptitant: lauant cum psalmis¬
ta ꝑsingulas noctes lectum
cordis sui. ac stratũ cogitacio¬
num suarum piis fletibus ri¬
gant Sicq triduo catholica
confessionis ꝑfidem. spem et

Expanded text:
saeculi hujus praedicatoribus Evangelii asaeculi hujus praedicatoribus Evangelii apud eos plerumque consentit habere locum, qui mentem habent intelligibilem, et sanae fidei receptricem. Intentio ergo bonae voluntatis thesaurus potissimus est cordis. Ibi Judith typica manet, quia sancta Ecclesia stabiliter permanet. Sed conqueritur Holofernes Judith victualia, quae secum apportavit, deficere, et quaerit si quo moconvivii eam participem efficere, cum apud gentilium principes aliquando dispectus et vilis esse videtur cultus religionis Christianae, et exsecutores eius student ad inmunditiam idol Sed illi fido animo et spe certa promittunt sibi gratiam celeriter subvenire divinam, insistunt precibus tota nocte istius mundi et lacrimarum fonte se baptizant; lavant cum psalmista per singulas noctes lectum cordis sui ac stratum cogitationum suarum piis fletibus rigant; 6 sicque triduo catholicae confessionis per fidem, spem et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo nr̃a. quia adicum deuote sius¬
ceptionis aput gentes in uenit:a
effectum sue uoluntatis ꝑuenit.
Unde beatus est qͥ non prauoaĩs
s sincero cordis affectu. legatũ uer¬
datis suscipit: quia qui ꝑuersa m¬
tentione cum holoferne atq cunl
herode am sequerere fingit. nequa¬
quam ad eiꝰ głe conspectũ. lecabun¬
ius se ꝑtingere gaudebit᷑: sue ini¬
quitatis condignas penas. in fine
seluere dolebit:
positi erant chesauri eius: et iussit
illic manere eam: constituit quid
daret᷑ illi de conuniuo suo Cui res¬
pondit uidith et dixit Nune non
podero manducare ex his que mͥ
p̃cipis tribui: ne ueniat suꝑ me of¬
fensio Ex his aut̃ que mͥ mecũ de¬
culi. manducabo Cui hofernes ait:
Si defecerint tibi ista que tecũ de
non expendet omĩa hec ancilla tu-¬
a.donec faciat ds̃ in manu mea
omĩa hec que cogitaui Et reliqua
Quid est quod holofernes udith
ibi manere p̃cepit. ubi sui thesauri
erant repositi: nͥ quod pͥnc ipatus

Expanded text:
ergo nostra, quia aditum devotae susceptionis apud gentes invenit, ad effectum suae voluntatis pervenit. Unde beatus est qui non pravo animo, sed sincero cordis affectu legatum veritatis suscipit; quia qui perversa intentione cum Holoferne atque cum Herode Deum se quaerere fingit, nequaquam ad eius gloriae conspectum laetabundus se pertingere gaudebit, sed suae iniquitatis condignas poenas in fine se luere dolebit. positi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo. Cui respondit Iudith et dixit: “Nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio. Ex his autem quae mihi detuli, manducabo”. 2 Cui Holofernis ait: “Si defecerint tibi ista quae tecum denon expendet omnia haec ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi”» et reliqua. 3 Quid est qibi manere praecepit, ubi sui thesauri erant repositi, nisi quod principatus
Abbreviated transcription (Latin):
de dñs in euangłio discipulis sus
p̃cepit dicens In quamcũq cuitat
aut castellum in traueritis: interm¬
gate quis in ea dignus sit: et ibi
manete donec ex eatis In trances
aut̃ in domũ: salutate eam dicent
Pax huic domui. Et si quidẽ fu

Expanded text:
Dominus in evangelio discipulis suis praecepit dicens: «In quamcumque civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete donec exeatis. Intrantes autem in domum salutate eam dicentes: “Pax huic domui”; et si qu
Abbreviated transcription (Latin):
ita et hic declaͣri possit in sub¬
uersione holofernis et assyrio¬
rum: quia idem dñs eadem
potencia eademnq iusticia tunc
& nunc et ꝑ omĩa manet. scła.¬
at dñc ut gladio proprioe
suꝑbia amputetur. capiatur la¬
queo ocłoꝵ suoꝵ in me: et ꝑcutieᷤ
cum ex labiis caritatis meȩ Ba
mͥ in animo constanciam. ut
contempnã illum: et uirtutem. ut
euertam illum Erit enĩ memori¬
ale nominis tui: cum manus
femine deiecerit eum Non
enĩ in multitudine ᷤ uirtus tua
dñe: neq in equoꝵ uiribus uo¬
luntas tua. nec suꝑbi abinitio
placuerunt tibr: s humilium
& mansuetoꝵ tͥ semꝑ placuit
de precatio. idetur quibus¬
dam minus intelligentibus qͦd
precationes sc̃oꝵ contra repro¬
bos que in scripturis aliquan¬
do cõmemorantur. quasi male¬
dictiones sint: cũ nullõ modo
hec uerba ex uoto malitiȩ que
in sc̃orũ cordibus nequaquã
fieri potest. s ex sp̃u ꝓphetiȩ

Expanded text:
ita et hic declarari possit in subita et hic declarari possit in subversione Holofernis et Assyriorum, quia idem Dominus, eadem potentia eademque iustitia tunc et nunc, et per omnia manet sane, ut gladio proprio eius superbia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis caritatis meae. Da mihi in animo constantiam ut contemnam illum, et virtutem ut evertam illum. Erit enim memoriale nominis tui, cum manus feminae deiecerit eum. Non enim in multitudine est virtus tua, Domine, neque in equorum viribus voluntas tua, nec superbi ab initio placuerunt tibi; sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio». 8 Videtur quibusdam minus intellegentibus quod precationes sanctorum contra reprobos, quae in Scripturis aliquando commemorantur, quasi maledictiones sint, cum nullo modo haec verba ex voto malitiae, quae in sanctorum cordibus nequaquam fieri potest, sed ex spiritu prophetiae
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchȩ qui cum leui fr̃e suo gladio
ultionis uindicauit stuprum sororis
suȩ in alienigenis: quia futurum erat
quod holofernes qui in uidith opus
explere uoluit libidinis. gladio pu¬
niretur diuini examinis:
L espice castra assiriorum nune. siẽ
dignatus es: quando post ser-¬
uos tuos armati currebant cõ¬
fidentes in quadrigis et inequi¬
tatu suo. et in multitudine bel¬
latorum: Sed aspexisti super
castra eorum. et tenebre fatiga¬
uerunt eos tenuit pedes eorũ
abyssus. et aque operuerunt eo.
Sic fiant et isti dñe qui confi¬
dunt in multitudine sua. et
in curribus suis: et in scutis.
et in sagitis suis. et lanceis glo¬
riantur: et nesciunt quia tu
osos. ita et nunc timidis suꝑ¬
bos Assyrios enim in armis
suis confidences. egyptiis du¬
dum aduersus ifrabelitas pre¬
liantibus assimilauit: ut osten¬
deret quia sicut ibi potencia
dei manifestata est: in submer¬
sione pharaonis et egẏptioꝵ:

Expanded text:
patriarchae, qui cum Levi fratre suo gladio patriarchae, qui cum Levi fratre suo gladio ultionis vindicavit stuprum sororis suae in alienigenis, quia futurum erat quod Holofernis, qui in Iudith opus explere voluit libidinis, gladio puniretur divini examinis. 5 «Respice castra Assyriorum nunc, sicut dignatus es quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis et in equitatu suo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum et tenebrae fatigaverunt eos, tenuit pedes eorum abyssus et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in curribus suis et in scutis et in sagittis suis et lanceis gloriantur, et nesciunt quia tu osos, ita et nunc tumidis superbos. Assyrios enim in armis suis confidentes Aegyptiis dudum adversus Israhelitas praeliantibus assimilavit, ut ostenderet quia sicut ibi potentia Dei manifestata est in submersione faraonis et Aegyptiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuͦi exͤstiterunt in comnquinatione
sua. et denudauerunt femur uir¬
ginis in confusionenr̃ et reliqua
Quid est quod post uerba que
ud prbol locuta est iuenim peu¬
tura dñm in gressa est oratorium
siumꝰ: nisi quod sollicitudo sc̃oꝵ. pꝰ
conplecum foris predicationis ob-¬
sequium. introrsus ad cordis sui
redis secretum. ut ibi expleat munda
conscientia pure orationis osficiumͥ
uxta illam sententiam saluatoris
qua in euangelio docuit dicens. tu
autem cum oraueris intra in cu¬
biculum. & clausoostio ora pa¬
trem tuumꝰ. & pater tuus qui uidet in
absconso. reddet tibi : Indut se cilicio. cũ
penitenciam pro peccatis agit. cinerẽ
suꝑ caput ponit: cum fragilitatis suȩ
memoriam in mente recondit Prost̃¬
nẽs se ad dñm clamat. dum ꝑ humi¬
litatis affectum se a dño exaudiri sꝑat
quia scriptum est sacrificium dõ sp̃c
contribulatus. cor contritum et humi¬
liatum deus non sꝑnit. Et bene in ora¬
tione commemorat actum symeonis

Expanded text:
 extiterunt in coinquinatione sua, et denudaverunt femur virginis in confusionem”» et reliqua. 2 Quid est quod, post verba quae ad presbiteros locuta est, Iudith petitura Dominum «ingressa est oratorium suum», nisi quod sollicitudo sanctorum post completum foris praedicationis obsequium introrsus ad cordis sui redit secretum, ut ibi expleat munda conscientia purae orationis officium, iuxta illam sententiam Salvatoris qua in evangelio docuit dicens: «Tu autem, cum oraveris, intra in cubiculum et clauso ostio ora Patrem tuum, et Pater tuus qui videt in abscopoenitentiam pro peccatis agit. Cinerem super caput ponit, cum fragilitatis suae memoriam in mente recondit. Prosternens se ad Dominum clamat, dum per humilitatis affectum se a Domino exaudiri sperat; quia scriptum est: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit». 4 Et bene in oratione commemorat actum Symeonis
Abbreviated transcription (Latin):
rat: te simili studio laboran¬
tem. ad eterni regni gaudia
ꝑducere dignetur:
De assuero rege. et famosississimo
eius conuiuio. .Il.
regem uenire noluit: ob qd̵ adig¬
nitate regali de posita. et a marito
repudiata est.
d̃ ad assueri regis imꝑiũ exdi¬
uersis ꝓuintus puelle uirgines con¬
gregate sunt: inter quas erat hester
filia frĩs mardochei iudei. quã ipse
paͬruus eiꝰ diligenti cura nutͥebat: A¬

Expanded text:
rat, te simili studio laboranrat, te simili studio laborantem ad aeterna gaudia perducere dignetur. De Assuero rege et famosissimo ejus convivio. « In regem, venire noluit, ob quod a dignitate regali deposita et a marito repudiata est. d ad Assueri regis imperium ex diversis provinciis puellae virgines congregatae sint, inter quas erat Esther, filia fratris Mardochaei Judaei, quam ipse patruus ejus diligenti cura nutriebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta in misterio continet Quia
ipsa hester in ȩccłȩ typo popłm
de ꝑiculo liberat. et interfecto
aman qui inderpretatur iniqui¬
tas. partes conuiuii et diem ce¬
lebrem mittit inposteros Hunc
quidem librum asserit sacre
historie interpres. de archiuis
hebreoꝵ releuatum. uerbum
auerbo expressius se transtulis¬
se:attamen ea que in editione
uulgata repperit. non penitus
pretermisit: s hebraica uerita-¬
te plena fide exp̃ssa. cetera qͤ
extrinsecus inuenit᷑. iuxta fi-¬
dem libri addendo subiunxit.
Nos autẽ ea que ex hebreoꝵ
fonte prolata sunt. allegorico
sensu. exposiumus: cetera uͦ que
ex greoꝵ lingua et litteris insuꝑ
te obelo prenotata: exponere p̃¬
ter misimus: Sed hoꝵ sensum
studiosus lector cum anteriora
bene rimauerit: satis agnotere
poterit. Tu autẽ o nobilissima
regina. cum sacramenta diui-¬
na in expositis bene agnoue-¬
ris: in ceteris quid sentiendũ
sit rite censebis:
ne mentem ad releuan¬
das popłi sui calamitates erexe¬

Expanded text:
nta in mysterio continet: quia ipsa Esther in Ecclesiae typo populum de periculo liberat, et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partem convivii et diem celebrem mittit in posteros. Hunc quidem librum asserit sacrae historiae interpres de archivis Hebraeorum relevatum verbum a verbo expressius se transtulisse. Attamen ea quae in editione vulgata reperit non penitus praetermisit, sed Hebraica veritate plena fide expressa, caetera quae extrinsecus invenit juxta finem libri addendo subjunxit. Nos autem ea quae ex Hebraeorum fonte prolata sunt, allegorico sensu exposuimus. Caetera vero, quae ex Graecorum lingua et litteris insuper belo praenotata, exponere praetermisimus, sed horum sensus studiosus lector, cum anteriora bene rimaverit, satis agnoscere poterit. Tu autem, o nobilissima regina, cum sacramenta divina in expositis bene agnoveris, in caeteris quid sentiendum sit, rite censebis. nae mentem ad liberandas populi sui calamitates erexe
Abbreviated transcription (Latin):
rias et annales pͥmoꝵ tẽporũ. Qdũ corã
Uosegerent᷑ ꝓuentũ ẽ adlo cũ ubi marao¬
chus eunilcos insidiatore ꝓdidit Ob qde̾
eũ rex uocato aman stola regali. et dsade¬
mate decorari p̃cepit. et eqͦ regio suꝑposicũ
amicũ regis ꝑ ipsũ aman p̃dicari: unde aman
tristis. domũ reu̾sus ẽ. Secundo die cõnui
un regͥna ꝓ ppło suo dep̃cante̾: aman in ligno
qd̃ mardocheo p̃parauerat suspenssus est:

Expanded text:
 coram eo legerentur, perventum est ad locum ubi Mardochaeus eunuchos insidiatores prodidit, ob quod cum rex, vocato Aman, stola regali et diademate decorari praecepit, et equo regio superpositum amicum regis per ipsum Aman praedicari. Unde Aman tristis domum reversus esvii regina pro populo suo deprecante, Aman in ligno quod Mardochaeo praeparaverat, suspensus est
Abbreviated transcription (Latin):
queadmodũ uos qͦ potestis adũtere. Om̃is qͥdetͣhit: pͥmũ qͥdẽ seipsũ ꝓdit uacuũ caritate. Beinde qͥd
aliud dethendo intendit: ñ ut his cui dethit᷑ ueniat in odiũ uł contẽptũ ipsis apud qͦd detͣhit: ferit
gͥ ciritatẽ in oĩb qͥse audiunt lingua maledicea: et qͣntũ inse ẽ necat funditꝰ et extingͥt. Non solũ aũi.¬
p̃entibꝰs et in absentib uniu̾sis: ad qͦs uolans uerbũ forte ꝑeos qͥp̃sentes sunt ꝑuenire contig̾it. uideᷤ
qu̾ sacile et in breui ingentẽ multitudinẽ aĩmaꝵ uelocit̃ currens sermo tabe maliciȩ huiꝰ infic̾e¬

Expanded text:
 potestis advertere Omnis qui detrahit, primum quidem se ipsum prodit vacuum charitate, Deinde quid aliud detrahendo intendit, nisi ut is, cui detrahit, veniat in odium vel contemptum ipsis, apud quos detrahit? Ferit ergo charitatem in omnibus qui se audiunt lingua maledica, et quantum in se est, necat funditus et exstinguit: non solum autem, sed et in absentibus universis, ad quos volans verbum forte per eos, qui praesentes sunt, pervenire contigerit. Vides quam facile et in brevi ingentem multitudinem animarum velociter currens sermo tabe malitiae hujus infice
Abbreviated transcription (Latin):
uendũ ualde qd in ꝓpħa de huiꝰ modi legimꝰ: uͥ loquens ad angło̾s suos ds̃ sic ait. Miseream᷑ ĩpio. Qͥdus
pauentibꝰ atq q̃rentibꝰ : ñ gͦ discet fac̾e iusticiã: Non inqͥt. Subdensq causam: int̾ra ait sc̃oꝵ iniqͥ
iniqͣ ger̃t̃. ut stipendiis quȩ sussic̾e debeant minime ꝯtenti. suꝑflua qͥbꝰ egeni substentandi forent.
plici ꝓfecto iniqͥtate peccantes. qd̾ ⁊ aliena diripiũt. et sacͥs insuis uanitatibꝰ ⁊ tͣpitudinibꝰ abutunt᷑.
Talibꝰ gͦ cũ in p̃sentiaꝵ parc̾e ac misereri ne inȩt̃nũ parcat. cuiꝰ uidicia abissꝰ multa adu̾tit᷑: qͥs hoc lo-
amore an odio: Nec mirũ sititubo ego ibi: foliũ utiq qd uento rapit᷑.: stipula sicca: uͥ⁊ maximꝰ ille
ꝯtẽplator soos qͦ fatet᷑ pene motos fuisse pedes. pene esfusos gressus. Et dicebat. ⁊ elaui suꝑ iniqͦs: pacẽ pi.¬

Expanded text:
vendum valde quod in propheta de hujusmodiet facere justitiam? Non, inquit; subdensque causam: In terra, ait, sanctorum iniqua iniqua gerunt, ut stipendiis, quae sufficere debeant, minime contenti, superflua quibus egeni sustentandi forent, iena diripiunt, et sacris in suis vanitatibus et turpitudinibus abutuntur. 13. Talibus ergo cum impraesentiarum parcere ac misereri, ne in aeternum parcat, cujus judicia abyssus multa, advertitur; quis hoc locoamore, an odio? Nec mirum si titubo ego ibi folium utique quod a vento rapitur, et stipula sicca , ubi et maximus ille contemplator suos quoque fatetur pene motos fuisse pedes, pene effusos gressus; et dicebat: Zelavi super iniquos, pacem p
Abbreviated transcription (Latin):
iñ lacente dõ: Sine fide aũt: ĩpossibile ẽ plac̾e dõ. Qͥ ñ placet deo: ñ pot̃ illi plac̾e ds̃. Nã cui placet deꝰs:
deo displic̾ẽ ñ pot̃. Porto cui ñ placet ds̃: nec sponsa eiꝰ. Qmͦ gͥ rectꝰ. qͥ nec dm̃ diligit. nec eccłiã dei: cui dr̃
ndi diligt̃ te Si gͥ nec fides sine oꝑibꝰ. nͨ oꝑa sine fide sufficiũt ad aĩmi reclitudinẽ. nos qͥ inxͫ credimꝰ fr̃s.¬
tectas studcamꝰ fac̾e uias nr̃a. studia nr̃a. Leuemꝰ corda nr̃a cũ manibꝰ ad dm̃. ut toti rectimueniam fidei nr̃e
reditudinẽ rectis actibꝰ ꝯpbantes cdilectores spousȩ. dilecti asponso iħu xͦ dño nr̃o. qͥẽ ds bñdictꝰ inscła Am̃¬

Expanded text:
cet Deo, non potest illi placere Deus. Nam cui placet Deus, Deo displicere non potest. Porro cui non placet Deus, nec sponsa ejus. Quomodo ergo rectus, qui nec Deum diligit, nec Ecclesiam Dei, cui dicitur: Recti diligunt te? Si ergo nec fides sine operibus, nec opera sine fide sufficiunt ad animi rectitudinem; nos qui in Chrisrectas studeamus facere vias nostras et studia nostra. Levemus corda nostra cum manibus ad Deum, ut toti recti inveniamur, fidei nostrae rectitudinem rectis actibus comprobantes, dilectores sponsae, dilecti a sponso Jesu Christo Domino nostro,
Abbreviated transcription (Latin):
fac xͥ oꝑa ut uiuat fidestua. fidemi tuã dilectio animet: ꝓbet actio. Non incuruet t̾renũ opꝰ: quẽ fides
minat᷑ iniqͥtas. Iniqͥtates tuȩ suꝑg̾ssȩ st̃ cap̃tuũ: ⁊ sic̃ onꝰ gͣ. grauate st̃ suꝑte. Iniqͥtas demq sedet: suꝑ talen¬

Expanded text:
um? fac Christi opera, ut vivat fides tua. Fidem tuam dilectio animet, probet actio. Non incurvet terrenum opus, quem fides um? fac Christi opera, ut vivat fides tua. Fidem tuam dilectio animet, probet actio. Non incurvet terrenum opus, quem fides minatur iniquitas. Iniquitates tuae supergressae sunt caput tuum, et sicut onus grave gravatae sunt super te