comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominem: ignominuam hebrei tͣdũt
hunc fusse bentamin. ⁊ qͣi ꝑ afferesim uͥnoᷤ
ponimꝰ geminũ ip̃i ponunt iamin ꝗ sonat
dextͣriũ. ł dextlim qui latine geminus dici
poss qr geminatur c̃ trahente nͥ geminus
ad iamiũ ꝑ .i. ꝯsonantem scriberetur. dic̾t
Misert̾q filii istł ꝑ aioth muña eglonregi
qͥfecit sͥ gladiũ ancipitem: longitudinis
palme unius. ⁊ accinctꝰ est eo in dextro fe¬
more subt̃ sagum. ꝙ quadrate forme milita¬
re indum̃tum. Erat aũ eglon cssus nimis. Cũ¬
habeo ace orex. Egressisq om̃ib qui c̃ eo erant:
accessit ad cũ aioth ⁊ ait. U̾bũ dñi habeo ad te
ꝙ intelligendũ est de sõpnio. ex mandatodo¬
mini. Qͥ statan surrexit de thtono. Extenditꝙ
aioth manum sinistrã. ⁊ culit siccam de dextro
femore. ⁊ infixit eam in uentrem eiꝰ ualide. nec
eduxit eam s reliquit in corpore. Ip̃e uͦ clausis di¬
ligent᷑ hostiis cenadi ꝑ posticam eg̾ssus ẽ ⁊ aufu¬

Expanded text:
iniam. Hebraei tradunt hunc fuisse Benjamin. Et quasi per apheresim, ubi nos ponimus geminum, ipsi ponunt Jemin, quod sonat dextrarium vel dextrale qui Latine geminus dici posset, quia geminatur cum trahente, nisi geminus a Jemin, per J consonantem scriberetur. DicituMiseruntque filii per Aod munera Eglon regi, qui fecit sibi gladium ancipitem longitudinis palmae manus, et accinctus est eo in dextro femore subter sagum, quod est quadratae formae militare indumentum. Erat autem Eglon crassus nimis. Cumhabeo ad te o rex. » Egressisque omnibus, qui cum eo erant accessit ad eum Aod, et ait: « Verbum Domini habeo ad te. » Quod intelligendum est de somnio ex mandato Domini. Qui statim surrexit de throno. Extenditque Aod manum sinistram, et tulit siccam de dextro femore, et infixit eam in ventrem ejus valide, nec eduxit eam, sed reliquit in corpore. Ipse vero clausis diligenter ostiis coenaculi, per posticum egressus est, et aufu
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est othoniel. hic dic̃ iose. occisionem
in beniamin scãm: ꝓ uxore leuite. ꝗ nos infta
ponemꝰ seꝗ̃tes ordinem hꝰlibri. Et nota ꝙ hebͤi
cts. ⁊ simiłr sub aliis iudicib. ałr ñ staret
hystoria. Incidentia
N dicb othoniel chadinꝰ regnauit thebis. excꝰ
filia semele natꝰ est dionisiꝰ lib pat̾. Sithima
ꝯdita est a phenice. qͥ phenicib quasdam tͣdi¬
dit lit̾as. e ad scbendum u̾micłm instituit.
unde ⁊ color ille pheniceus dictus est. qͥ pꝰea mu

Expanded text:
mortuus est Othoniel. » Hic dicit Josephus, occisionem in Benjamin factam pro uxore Levitae; quod nos infra ponemus, sequentes ordinem hujus libri. Et nota quod Hebietis, et similiter sub aliis judicibus. Aliter non staret historia. Incidentia. In diebus Othoniel Cadmus regnavit Thebis ex cujus filia Semele natus est Dionysius Liber pater. Bithynia condita est a Phoenice, qui Phoenicibus quasdam tradidit litteras, et ad scribendum vermiculum instituit. Unde, et color ille Phoeniceus dictus est quo postea l
Abbreviated transcription (Latin):
epit noe excere t̾ram. ⁊ plantauit
iuneam. labru̾cas naturales. ꝑ cul¬
tũ adusus uince trahens. bibensq uinũ.
s ignorans uim eiꝰ in ebriatus ẽ. ⁊ dormiens
nudatus ẽ intab̾nacło suo. Nudatio it femo
nntiauit hoc fr̃ibus. S illi ꝑauliũ impo¬
nentes humeris. ⁊ euntes retrorsũ ne uide¬
rent: oꝑuerunt patͥs uerenda. Patte ut qͥdã
hõesom̃idũ utebant᷑ femoralibus. Eiuigi¬
lans noe cũ didiciss q̃fecãt filiꝰ suus minor
ait. Maledictus chanaan puer. seruꝰ erit
fr̃ibus sius. Si querit᷑ quomͦ cham dicat᷑
minor filiꝰ. c̃ eẽt mediꝰ natu p̃ dici minor.
.i. indignior. ł forte minor stat᷑a.ł de iaphr
maiore. Maledix̃ a̾ ñ filio: s filio filii. qr
sciebat in sp̃n filiũ ip̃m. ñ seruiturũ fr̾ibꝰ suis.
s semen eiꝰ. nͨ omnes de semine. s eos qͥde

Expanded text:
Coepit Noe exercere terram, et plantavit vineam, labruscas naturales per cultum ad usum vineae trahens, bibensque vinum, sed ignorans vim ejus, inebriatus est. Et dormiens nudatus est in tabernaculo suo . Nudatio enim femornuntiavit hoc fratribus. Sed illi pallium imponentes humeris, et euntes retrorsum, ne viderent operuerunt patris verenda. Patet quia nondum homines utebantur femoralibus. Evigilans Noe, cum didicisset quod fecerat filius suus minor, ait: Maledictus Chanaan puer servus erit fratribus suis. Sed quaeritur quomodo Cham dicitur minor filius, cum esset medius natu? Potest dici minor, id est indignior; vel forte minor statura. Vel de Jamajore. Maledixit autem non filio, sed filio filii, quia sciebat in spiritu filium non serviturum fratribus, sed semen ejus, nec omnes de semine, sed eos, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
ce bñdixit eis dñs dicens. Crescite ⁊ multipli¬
camini.⁊ sit tremor ur̃ suꝑ cuncta aĩantia
t̾re. hoc dcm ẽ eis insolatub̃ne paucihoĩes
comedatis .i. animal suffocatũ. ⁊ ꝓhibuit eis
bat. ne ħ fieret. ut iosephꝰ refert pepigit eis d̾s
ꝙ. ultra ñ fieret diluuiũ. ⁊ insignũ fed̾ishꝰ
nẽ. ut expectetur. Iñ ẽ qđ duos ht̃ colores.

Expanded text:
t eis Dominus dicens: Crescite, et multiplicamini, et sit timor vestri super cuncta animantia terrae. Hoc dictum est eis in solatium, ne pauci homines comedetis, id est animal suffocatum. Et prohibuit eis bat, ne hoc fieret, ut Josephus refert: pepigit eis Deus, quod ultra non fieret diluvium, et in signum foederis hujus, ignem, ut exspectetur. Inde est quod duos habet colores,
Abbreviated transcription (Latin):
quo rediens nenroth. accensus amore anandi.
sollicitauit genꝰ suum de sem: ut imparet aliis.
qͣi pͥmogenitus. s noluerunt. & sõ transunt
adcham qͥ ad qͥeuit. aꝰ regnauit int̾ eos inba¬
bilone. ⁊ exiñ dictus ẽ de filiis cham. S siu̾ͭ

Expanded text:
quo rediens Nemrod accensus amore dominandi, sollicitavit genus suum de Sem, ut imperaret aliis, quasi primogenitus, sed noluerunt; et ideo transivit ad Cham, qui acquievit, et regnavit inter eos in Babylon
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ de sacclotibꝰ st̃ erep. ioius saẽ sim̃ites. inseniᷤ¬
naar babilonis uenerunt diuisi ꝙ fc̃ pꝰ hec:
diu̾sitate linguarũ migͣtiones agentes. app̃¬
hendentes. medit̾ranea simul ⁊ marigͥma.
chus: duos habuit᷑ filios soda. ⁊ dodã. Iose¬
pħs uͦ dic̃. saba ⁊ iudr̃. qͦrũ uidas egy pti¬

Expanded text:
is sacra sumentes, in Sennaar Babylonis venerunt, divisique sunt post haec, diversitate linguarum migrationes agentes, apprehendentes mediterranea simul, et maritimagma, filium Chus, duos habuisse filios Saba, et Dodam. Josephus dicit Saba, et Judam, quorum Judas Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
uł exp̾ssius dr᷑. scd̾m iosepħm. filii iaphet temi¬
eit septẽtͥonalem regionẽ. a tauro ⁊ amano.
montibꝰ cylicie. ⁊ syrie. usq ad fluuiũ tanay.
Ineuropauͦ usq ad gadira. filii uͦ cham: a
ꝓuincia sẏria. ⁊ aman. ⁊ libano montib cun¬
ctas t̾ras optinuert̃. q̃cq admare st̃ posite.
app̾hñdentes etiã eas: que usq ad occeanũ st̃.
⁊ ꝓpͥas facientes appellationes. fiłii uͦ sem. usq
ad occeanũ seorsum habitant asram ab eufra¬
te facientes uttꝰium Gena̾tioni sem insistemꝰ.
.u. extinctor ⁊ opp̾ssor amore dnãndi. ⁊ cogebat
homines ignẽ ad orare. Ad hoc exiit ꝓu̾biũ
addicendũ o aliqͦ. ꝙ fortis sit. ⁊ malus qͣi nen¬
rothrobustus uenator: coram dño. hoc iõ dixi¬
mus qr methodiꝰ dic̃ hunc fuisse de filiis hr̃
ostñdit agens de qͦdã filionoe. de qͦ ñ egit
moyses. sic dicens. Centesimo anno t̾cie cylia
filio suo yonicho. ⁊ dimisit eũ int̾rã ethã.

Expanded text:
 expressius dicitur secundum Josephum: Filii Japhet tenuerunt septentrionalem regionem, a Tauro et Amano montibus Ciliciae et Syriae, usque ad fluvium Tanaim, in Europa vero, usque ad Gadira. Filii vero Cham a provincia Syria, et Amano et Libano montibus cunctas terras obtinuerunt, quaecunque ad mare sunt positae, apprehendentes etiam eas, quae usque ad Oceanum sunt, et proprias facientes appellationes. Filii vero Sem usque ad Oceanum seorsum habitant Asiam, ab Euphrate facientes initium. Generationi Sem insistemus,est exstinctor, et oppressor amore dominandi, et cogebat homines ignem adorare; ad hoc exiit proverbium, ad dicendum de aliquo, quod fortis sit et malus: Quasi Nemrod robustus venator coram Domino. Hoc ideo diximus, quia Methodius dicit hunc fuisse de filiis Hiroari ostendit, agens de quodam filio Noe, de quo non egit Moyses, sic dicens: Centesimo anno tertiae chiliadfilio suo Jonitho, et dimisit eum in terram Ethan,
Abbreviated transcription (Latin):
in solatiĩ doloris. ⁊ maginẽ palͥs
fec̃ sibi. cuitantã exibebat reue̾ntiã. ⁊t
qͥplibr reis qͥ ad eam confugissent parcẽt.
Ainde homines de regno eiꝰ diuinos bo¬
nores ymagini ceꝑunt impendere. ħetẽ
plo płimi caris suis mortuis ymagines

Expanded text:
in solatium doloris imaginem patris fecit sibi, cui tantam exhibuit reverentiam, ut quibuslibet reis qui ad eam confugissent, parceret. Proinde homines de regno eius divinos honores imagini ceperunt impendere. Huius exemplo plurimi charis suis mortuis imagines
Abbreviated transcription (Latin):
mata lingue sue dixerunt. alie bel
alie beel. alie baal. alie baalim. ĩ mo
m noĩa spetificauert. alia beel debub.

Expanded text:
mata lingue sue dixerunt, alie Bel, alie Beel, alie Boal, alie Baalim, sermo et nomina specificaverunt, alie Belphe
Abbreviated transcription (Latin):
mouentes pedes suos ab oriente. cõ¬
uenerunt duces in unũ campũ sennant.
⁊ tim̃tes diluuuũ consilio nemoch uolentis
regnare. ceput obificare tui̾re que ptin¬
gẽt usq ad celos. Hñtes latẽs ꝓ saxis. ⁊ bitu¬

Expanded text:
moventes pedes suos ab Oriente, convenerunt duces in unum, in campum Sennaar, et timentes diluvium, consilio Nemrod volentis regnare, coeperunt aedificare turrim, quae pertingeret usque ad coelos, habentes lateres pro saxis, et bitu
Abbreviated transcription (Latin):
.UII. dies quos dixit samuol ñ ẽe expectatiõis
s obłonũ in ꝯsecratione regis. et dñt numꝗͣ
sñ eo ẽẽ offerendum: ad ꝯsulendum. Ueꝵptñ¬
ꝓ roge uͦ ñ memini me legisse. adħ ualde mi¬
randũ ẽ. c̃ iam bis eẽt inunctus saul in rogẽ
ꝙ in neutra illar̃ fcã fu̾it obło talis ꝓ rege. ⁊ ĩo
dici pͥ samuelem s mandasse. ut c̃uellet saul
ĩmolare ad ꝯsulendũ dñm scitaret ip̃m ut
ostend̾et ei q̃ facturꝰ ee̾t. et pꝰscitatio̾em si mor̃a

Expanded text:
dicunt septem dies quos dixit Samuel, non esse exspectationis, dicunt septem dies quos dixit Samuel, non esse exspectationis, sed oblationum in consecratione regis, et dicunt nunquam sine eo esse offerendum ad consulendum Dominvero non memini me legisse. Ad hoc valde mirandum est, cum jam bis inunctus esset Saul in regem, quod in neutra illarum fuit oblatio talis pro rege. Et ideo dici potest Samuelem sic mandasse, ut, cum vellet Saul immolare ad consulendum Dominum, citaret ipsum, ut ostenderet ei quae facturus esset; et post citationem si mora
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ erat ingabaa .i. locum munitũ. in qͦ posuert̃
philistei custodes tanꝗͣ dnãntes in istł. et tũc
erexit seistł adu̾sus philistiim. Qͦ audito phi¬
listei congregati sunt ad pugnam ccͣ isrł. Ux̃.
Et ascendens saul ingalgala: ꝯuocauit ppłm
⁊ samuelem ad ꝯsulendum dñm. Et c̃ expe¬
ct̾auit samuelem .uii. dieb uixͣ ꝯdictũ: dila¬
psus ẽ ab eo ppłs. et tim̃tes abscond̾unt seit
speluncis. ⁊ in abditis ⁊ in antͥs. hebrei qͦ trã¬
sierũt iordanem. Qͥdam erant in isrł sic ap¬
pͥato uocabulo dicti. qͥ p̃ timore creduntur
descendisse in castra philistiim. ad obsequen¬
dum eis. Cumq uidiss saul moram sͥ dãp¬
nosam .uiͦi. die obtulit holocaustũ. ⁊ pacifica.
Cũꝙ compless: ecce samuel ueniebat. eo
pulus subt̾ fugiebat. ⁊ tu ñ uen̾as iuxta pla¬
citos dies. et timui nehostes ascend̾ent ad
nos: pͥusꝗͣ placanam faciem dñi. ⁊ necc̾ita¬
te ꝯpulsus obtulidño. Uidetur saul peccasse

Expanded text:
 erat in Gabaa, » id est locum munitum, in quo posuerunt Philisthaei custodes tanquam dominantes in Israel, et tunc erexit se Israel adversus Philisthiim. Quo audito, Philisthaei congregati sunt ad pugnandum contra IsraeEt ascendens Saul in Galgala convocavit populum et Samuelem ad consulendum Dominum. Et cum exspectaret Samuelem septem diebus, juxta condictum, dilapsus est ab eo populus; et timentes « absconderunt se in speluncis, et in abditis, et in antris; Hebraei quoque transierunt Jordanem. » Quidam erant in Israel, sic appropriato vacabulo dicti. Qui prae timore creduntur descendisse in castra Philisthiim ad obsequendum eis. Cumque vidisset Saul moram sibi damnosam septima die obtulit holocaustum et pacifica. Cumque complesset, ecce Samuel veniebat, et pulus subterfugiebat, et tu non veneras juxta placitos dies; timui ne hostes ascenderent ad nos, priusquam placarem faciem Domini, et necessitate compulsus obtuli Domino. » Videtur Saul peccasse,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ dełet ex mandaco dñi. fuerũt aut̃ filii sauł
ionathas ⁊ iesui. ⁊ melchisua. qͣrtus tacet᷑ ys¬
boseth. tanꝙͣ puer. ⁊ nondũ militans. ł tanꝗͣ
noen. ⁊ pͥnceps milicie abner. filius ner patru¬
elis eius. Nam cys ⁊ nec fr̾es fu̾unt. filii abiel.
saul. ħ dicit dñs. Demolire amalech et
uniu̾sa eius. qr restitit isrłi: c̃ ascend̾et de egy¬
pto. Ium̃ta quid̃ uoluit dñs int̾fici. ut nͨ u
aliqͦ memoria amalech suꝑess. Sunt qͥ dñt
illos fiusse maleficos. ⁊ in pͥetudes se u̾tendi
habuisse ꝑitiam. ⁊ ĩo ne sub forma pecudũ e¬
uad̾e̾nt etiam pecudes ꝑ isse. Et recensuit saul

Expanded text:
 toto, ex mandato Domini. Fuerunt autem filii Saulis Jonathas, et Jessui, et Melchisua. Quartus tacetur Isboseth, tanquam puer et nondum militans, vel tanquam noam, et princeps militiae Abner filius Ner patruelis ejus: nam Cis, et Ner fratres fuerunt, et filii Abiel.  dicit Dominus: Demolire Amalec, et universa ejus, quia restitit Israeli, cum ascenderet de Aegypto . » Jumenta quidem voluit Dominus interfici, ut nec in aliquo memoria Amalec superesset. Sunt qui dicant illos maleficos fuisse, et in pecudes se vertendi habuisse peritiam; et ideo ne sub forma pecudum evaderent, etiam pecudes periisse. « Et recensuit Saul
Abbreviated transcription (Latin):
gero suo ut exploraret statio̾em philistino¬
rũ pr̃e suo ignorante. et tͣnsire uoluit iona¬
thas ad philisteos ꝑuallem p̃ruptam sco¬
pulis. hinc inde eminentib in modũ den¬
tium. & ait ionathas ad pũm. Cum ap¬
paruerimꝰ eis si dix̾int manete donͨ uenia¬
iũs ad uos: stemꝰ. & si chix̾int ascendite ad
nos: ascendamꝰ. qr tradidit eos dominꝰ in
manib nt̃is. ħerit nob̃signũ. Cũ ꝙ dras

Expanded text:
gero suo, ut exploraret stationem Philisthinorum, patre suo ignorante , et transire voluit Jonathas ad Philisthaeos per vallem praeruptam scopulis, hinc et inde eminentibus, in modum dentium. Et ait Jonathas ad puerum: « Cum apparuerimus eis, si dixerint: Manete donec veniamus ad vos, stemus: Quod si dixerint: Ascendite ad nos, ascendamus, quia tradidit eos Dominus in m
Abbreviated transcription (Latin):
sas casei. i.x. caseos ꝑuos. ⁊ recentes. hebre
caseoꝵ. Et precep̃ ei ut secũ afferrent pig¬
nora fr̃m .i. libellos repudii. Mos erat eun¬
ueniss ad locũ certaminis. egrediebant᷑
enĩ sigłis dieb aliqͥ p̃liantes: ecce ascende¬
bat goliath exꝓbrans ut heri ⁊ nudiꝰ t̾tiuᷤ.
et fug̾unt hisrahelite a facie eius. et admi¬
rans dd̾ auduut a plurib. Uirũ qui ꝑ¬
cusserit istũ ditabit eum rex: ⁊ dabit ei
filiam suam. Cumꝙ audiss eũ heliab
frat̾ eius talia sciscitantem: increpauit
eũ timĩs ne pugnaret ⁊ occumb̾e̾t. Et R

Expanded text:
st decem caseos parvos et recentes. Hebraeus casei, et praecepit ut secum afferret pignora fratrum, id est libellos repudii. Mos erat eunvenisset ad locum certaminis, egrediebantur enim singulis diebus aliqui praeliantes, ecce ascendebat Goliath exprobrans ut heri, et nudiustertius, et fugerunt Israelitae a facie ejus, et admirans David, audivit a pluribus viris: « Qui percusserit istum, ditabit eum rex, et dabit ei filiam suam. » Cumque audiret eum Eliab frater ejus talia sciscitantem, increpabat eum, timens ne pugnaret et occumberet. Et r
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ñ aĩo pugnandi ħ dico. s ut rem sciam.
Nũciata sunt aut̃ u̾ba dd̾ ad saul. et ait
ad regẽ. Ego seruus tuus pugnabo ce phi¬
listeum. Cũq ꝓhib̾et eum saul qr puer
erat: addid. Ego seruus tuus int̾fecileoñẽ
⁊ ursum: cũ inuad̾ent gregem. Erit hic
igit᷑ incͥcũcisus qͣi unus ex eis: dño meli¬
berante. Tũc induit eũ saul armis suis. et
deposuit ea dd̃ qr ñ armoꝵ habebat ꝯsuetu
lem. et elegit de torrente .u. lapides limpi¬
dissimos .i. ⁊ planos ⁊ uolubiles.⁊ misit e¬
os in peram pastoralem.i. in uas qͦ lac mul¬
gebat. ł ferebat panem. ⁊ fundam in ma¬
nu culit. ⁊ ꝓcessit adu̾sus pbilisteũ. qͥ ꝯtẽp¬
sit dd̾ ⁊ ait. Nũquid ego canis sum qr tu
ad me ẽ armis. Ego aut̃ uenio ad te in no¬
qr ñ ingladio saluat dñs. Cũꝙ ieciss la¬
pidem funda: ꝑcussit eũ in fronte. ẜo̾ qͦ et¬

Expanded text:
est non animo pugnandi hoc dico, sed ut rem sciam. Nuntiata sunt ante verba David ad Saul, et ait ad regem: « Ego servus tuus pugnabo adversus Philisthaeum. » Cumque prohiberet eum Saul, quia puer esset, addidit: « Ego servus tuus interfeci leonem et ursum, cum invasissent gregem. Erit igitur hic incircumcisus quasi unus ex eis, » Domino me liberante. Tunc induit eum Saul armis suis: et deposuit ea David, quia non habebat armorumlem, et elegit de torrente quinque lapides limpidissimos, » id est planos et volubiles, « et misit eos in peram pastoralem, » id est vas quo lac mulgebat, vel ferebat panem, « et fundam manu tulit, et processit adversus Philisthaeum. » Qui contempsit David, et ait: cum armis, ego autem venio ad te in noquia non in gladio salvat Dominus. Cumque jecisset lapidem, funda percussit eum in fronte. Se
Abbreviated transcription (Latin):
iact̾u deiecit eũ. Et currens edux̃ gladium
illius: ⁊ p̃cidit cap̃eiꝰ. ħ fabulantur quidã
uidei ꝙ ferrũ galee ⁊ lorice obsequium p̾sti¬
tit dño. dans locũ lapidi ut intraret adho¬
minem occidendũ. ⁊ ob ħ deinceps cͥcuncisio
facta ẽ cultello ferteo q̃ pͥus fiebat lapideo.
fug̾unt itaq philistei. ⁊ isrł ꝑsecutꝰ ẽ usꝙ¬
um posuit in tab̾nało suo. longo tp̃e pꝰ
cło dñi. Uñ postea ab abimelech accepit
gladiũ. Cũ aut̃ rediss isrła p̃lio: ait saul
ad abner. De qͣ stirpe ẽ h adolescens: forsan
uolens scire cui daturꝰ eẽt filiam. nͨ recog¬
nouit eum saul. qr aliqͣndui absens fu
et tc̃ aĩa ionathe ꝯglutinata ẽ aĩe dauid.
et inierũt fedus. et̃ ded̾ ionachas dauid
uestim̃ta sua usꝙ ad arcũ. et gladium.

Expanded text:
m illius, et praecidit caput ejus. Hic fabulantur quidam Judaei, quod ferrum galeae loricae obsequium praestitit Domino, dans locum lapidi, ut intraret ad hominem occidendum, et ob hoc deinceps circumcisio facta est cum cultello ferreo, quae prius fiebat petrino. Fugerunt itaque Philisthaei, et Israel persecutuset posuit in tabernaculo suo: » longo tempore post culo Domini. Unde postea Abimelech accepit gladium. Cumque rediisset David a praelio, ait Saul ad Abner: « De qua stirpe est hic adolescens? » Forsan volens scire, cui daturus esset filiam. Nec recognovit eum Saul, quia aliquandiu absens fueEt tunc anima Jonathae conglutinata est animae David, et inierunt foedus: et dedit Jonathas David vestimenta sua, usque ad arcum, et gladium,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ signũ. Cum recesseris ame: inuenies du¬
os iuros iuxta sepulchtum rachel: qͥ dicẽt
tͥ. Inuente sunt asine. Cum q ueneris ad
quercũ thabor. ⁊ ẽ thabor nom̃ hõis ñ m̃oti.
in uenientte tres uiri. unꝰ portans tres hedoᷤᷤ
aliꝰ tres cortas panis. ⁊ aliꝰ lagenam uni. &
accipies de manu eorũ duos panes. pꝰ ħ ue
nies ad locũ qui d̾r statio philistinoꝵ. eo ꝙ
qͦndam iͥ philistei castra metati sunt. Et ha¬
bebis obuium cuneum ꝓpħarũ descenden¬
tuit ꝯuentꝰ religiosoꝵ iug̾r psallentiũ dño.
est. ⁊ descendes ante me in galgala. Ego qͥꝓpe¬

Expanded text:
ris a me, invenies duos viros, juxta sepulcrum Rachel, qui dicent tibi quod inventae sunt asinae. Cumque veneris ad quercum Thabor, et est Thabor nomen hominis, non montis, invenient te tres viri, unus portans tres hoedos, alius tres tortas panis, et alius lagenam vini, et accipies de manu eorum duos panes. Post hoc venies ad locum qui dicitur statio Philisthinorum, eo quod quondam ibi Philisthaei castrametati sunt, et habebis obvium cuneum prophetarum descendentuit conventus religiosorum jugiter psallentium Dominoest, et descendas ante me in Galgala, q
Abbreviated transcription (Latin):
gala. ⁊ occrit ei saul. Cũ ꝙ culpass eũ ꝙ quippi¬
am reseruass de amalech in excusatione sui
dicebat pp reseruasse optima: ad offe̾ndũ do¬
mino in gr̃arũ actione. Cui samuel. Melior
est obedientia ꝗͣ uictiune. Suꝑ bonos delecta¬
tur deꝰ ⁊ ñ suꝑ sacͥficia. Presertim si obtułint
q̃ decreu̾at deus ꝑire. et ait saul. Peccaui. set
hac uice porta pecc̃m meum .i. ora ⁊ satisfac ꝓ
me. ł dimute mͥ. Cui samuel. Piecit te deus
ne sis rex suꝑ isrł. Cũ ꝙ uellet abire samuel
ẽ & ait samuel. Sic sscidit regnũ dñs a teho¬
die .i. a tua post̾itate. Cũq simul adorassent
dñm: precep̃ samuel adduci ad se agag regẽ.
et oblatꝰ est ei pinguis ⁊ tremens. & dixit sa
inuel ad agag. Siccine seꝑat amara mors.

Expanded text:
t ei Saul. Cumque culpasset eum quod quidpiam reservasset de Amalec, in excusationem sui dicebat populum reservasse optima ad offerendum Domino in gratiarum actionem. Cui Samuel: « Melior est obedientia quam victimae. » Super bonos delectatur Deus, et non super sacrificia, praesertim si obtulerint quae decreverat Deus perire. Et Saul: « Peccavi: sed hac vice porta peccatum meum, » id est ora et satisfac pro me, vel dimitte mihi. Cui Samuel: « Projecit te Deus, ne sis rex super Israel. » Cumque vellet abire Samuel,est, et ait Samuel: « Sic scidit Dominus regnum a te hodie, » id est a tua posteritate. Cumque simul adorassent Dominum, praecepit Samuel adduci ad se regem Agag, et oblatus est ei pinguis et tremens. Et dixit ad Samuel Agag: « Siccine separat amara m
Abbreviated transcription (Latin):
go abiec̾im eũ: Imple cornu oleo ⁊ uade ad
domũ ysai. ut inungas in regem unum
de filiis eiꝰ. Et qr times saul: fer uitłm qͣsi
ad ĩmolandum. Cũq uenisset inbethle
rectionem misiss eũ rex ł qr offensus for¬
te regi fuiss. & ñ aud̾e̾nt eum reciꝑe. Qͥ
ẽ dixiss se uenisse ad ĩ molandum: sancti¬
ficauit ẏsai ⁊ filios eiꝰ. et statuit eos coram
altari. Et uidens helyab pͥmogenitũ ꝓcer̃
dñs ad eũ. Ego ñ corꝑis pulchtitudiñe api¬
cem facio regalem s animi uͥtutem. In eũ¬
dem modũ repbauit dñs alios. Statu̾at
enim ysai .uii. filios coram samuele.ui.
ꝓpͥos ⁊ nathan. adoptiuũ filiũ samaa filii
sui. Et ait samuel ad eũ. Nũquid ꝯpleti

Expanded text:
go projecerim eum: Imple cornu oleo, et vade ad domum Isai, ut inungas regem unum de filiis ejus; et quia times Saul, fer vitulum quasi ad immolandum . » Cumque venisset in Bethlerectionem misisset rex, vel quod offensus forte regi fugisset, et non auderent eum recipere. Qui cum dixisset se venisse ad immolandum, sanctificavit Isai, et filios ejus, et statuit eos coram altari, et videns Eliab primogenitum procerum, Dominus ad eum: « Ego non corporis pulchritudinem apicem facio regalem, sed animi virtutem. » In eumdem modum probavit Dominus alios. Statuerat enim Isai septem filios coram Samuele, septem proprios, et Nathan adoptatum filium Samaa filii sui, et ait Samuel ad eum: « Nunquid completi
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ alibi. Catulus leois iuda. Cum ꝙ intͣs¬
set saul amalech dix̃ cneo. Recede ab ama
ctus est: bonũm ꝯsiliũ ded̾ moysi. cꝰ domus
habitabat in amalech. p̃ter filios obal. ⁊ eg̾s¬
si sunt cynei. ⁊ deinceps habitau̾unt in istł.
Ex hiis ortus ẽ rechab: ut in ꝑalipom̾ legit᷑.
hii sunt cynei qͥ uen̾unt de calore dom̃ pati
lech .i. in uastatiõe. qͣi deuoratione. ł ẽ locut̾o inore¬
.i. ingladio. Et peꝑcit saul agag regi amalech.
⁊ obtimis arm̃toꝵ.⁊ ait dñs ad samuel. Penite
me ꝙ. fec̾im saulregem. Et orauit samuel pro
eo dñm tota nocte. Cũ q accepiss ꝙ saul erex̾at
sͥ fornicem tͥumphalem ĩ carmelo iut suꝑbrã
gentiũ q̃ faciebant arcũ de myrtis ⁊ palmis

Expanded text:
Unde alibi: « Catulus leonis Juda . » Cumque invaderet Saul Amalec, dixit Cinaeo: « Recede ab Amalctus est, bonum consilium dedit Moysi , cujus domus habitabat in Amalec, praeter filios Obab, et egressi sunt Cinaei, et deinceps habitaverunt in Israel. Ex his ortus est Rechab, ut in Paralipomenon legitur: « Hi sunt Cinaei, qui venerunt de calore domus patris id est in vastatione quasi devoratione; vel est locutio, id est in gladio, « et pepercit Saul Agag regi Amalec, et optimis armentorum. Et ait Dominus ad Samuelem: Poenitet me quod fecerim Saul regem. » Et oravit Samuel pro eo Dominum tota nocte. Cumque accepisset quod Saul erexerat sibi fornicem triumphalem in Carmelo, juxta superbiam gen
Abbreviated transcription (Latin):
than apũ cubilia inq̃rtu q̃ erat in sorte
effraym. Cumꝙ indicass ei quidã male¬
dictͥum patͥs: edere cessauit. ñ approbãs
maledictum pr̃is. Nam sumente ppͦ cibũ:
peccora mactauit in t̾ra. ⁊ comedit c̃ san¬
guine. ħ est. quocũq mͦ occidit ⁊ coxit. añ

Expanded text:
tham apud cubilia in quercu, quae erat in sorte tham apud cubilia in quercu, quae erat in sorte Ephraim. Cumque indicasset ei quidam maledictum patris, edere cessavit, non approbans maledictum patris: « Nonne, sumente populo cibum, pecora mactavit in terra, et comedit cum sanguine; » hoc est, quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
ger post eũ. et exc̾ruit eos dñs añionathã.
et ꝑcussit ionathas cum puero. ex eis .xx.
uiros in media ꝑte iug̾is. et ꝯtͣbata sũt ca¬
stra. ⁊ dissugiebant mutuo se ꝑim̃tes. et
indicau̾unt speculatores sauli fugam ho
tũ est abẽẽ ionathan ⁊ armig̾m eiꝰ. Et ait
he manũ tuam. Et exclamans saulcũ
pp: cepit ꝑsequi fugientes. S ⁊ hebrei fu¬
gientes qͥ tnsierant ad castra phylistiim
reu̾si sunt ut eẽnt cum isrł. Om̃s ꝙ qui
se abscond̾ant reclierunt in p̃liũ. Et ĩa
erãt cumsaul qͣi. x. uidensq saul morã
dãpnosam si comed̾ent: adiurauit pp di
comedit panem usꝙ ad uesꝑam. donec
ulciscar de inimicis meis. Cum ꝙ tͣnsi¬
ret ppͥ ppłm ꝑ saltũ: apparuit mel flu¬
ens: ⁊ nullus gustauit ex eo. Ionathas
ñ audierat maledictum patris. tixit
resũptis uirib. dr̃ ꝙ. tanta copia melliᷤᷤ
ẽ ibi incauis arboꝵ. ⁊ in cau̾nis petraꝵ.
⁊ abditis t̾re: ꝙ plures reꝑiant᷑ faui suꝑ¬

Expanded text:
ger ejus post eum. Et exterruit eos Dominus ante Jonatham, et percussit Jonathas cum puero ex eis viginti viros in media parte jugeri. Et conturbata sunt castra, et diffugiebant, mutuo se perimentes; et indicaverunt speculatores fugam hoertum est abesse Jonatham et armigerum ejus. Et ait ahe manum tuam. » Et exclamans Saul cum populo coepit persequi fugientes; sed et Hebraei, qui transierant ad castra Philisthiim, reversi sunt, ut essent cum Israel, omnesque, qui se prius absconderant, redierunt in praelium, et jam erdamnosam si comederet, adjuravit populucomederit panem, usque ad vesperam, donec ulciscar de inimicis meis. » Cumque transiret populus per saltum, apparuit mel fluens, et nullus gustavit ex eo. Jonathas vero, qui non audierat maledictum patris, tinxitresumptis viribus. Dicitur quod tanta copia mellis est ibi in cavis arborum, et cavernis petrarum et abditis terrae, quod plures reperiantur favi
Abbreviated transcription (Latin):
ionathas filius eiꝰ. Porto: fab̃ferrariꝰ ñ erat in
isrł. Cau̾ant enim philistei dͥ neface̾nt hebͤs¬
gladiũ aut lanceam. Et descendebat istł
ad phylistiim ut exacuerent acies o̾ium
mulũ qͥ est ad corrigendũ subaudiboues.
Cumꝙ ueniss dies prelii: ñ est inuentus
ensis ł lancea in manu tocius pͥpͥ. excepto
saul ⁊ ionatha. Et fecit saul afferre archã¬

Expanded text:
Jonathas filius ejus. « Porro faber ferrarius non erat in Israel; caverant enim Philisthaei ne facerent Hebgladium, aut lanceam. Et descendebat Israel ad Philisthiim, ut exacuerent acies omniummulum, qui est ad corrigendum, » subaudi, boves. « Cumque venisset dies praelii non est inventus ensis, vel lancea in manu totius populi, excepto ense Saul et Jonathae. » Et fecit Saul arca
Abbreviated transcription (Latin):
at ppłm. In reliquis anniꝰ regni qͣi tyrannꝰ
fuit ⁊ non rex. Qdam hoc legunt de hisbosech
filio eiꝰ dicentes eum ãnicłm ẽẽ in pͥncipio
regni pat̾ni. et de eod̾ dc̃m est ꝙ duob ãnis
regnau̾it hubosech: u̾m est.ꝙ aũ ãniculus

Expanded text:
xit populum . In reliquis annis regni quasi tyrannus fuit, et non rex. Quidam hoc legunt de Isboseth filio ejus, dicentes eum anniculum esse in principio regni paterni. Et de eodem dictum est quod duobus annis regnavit Isb
Abbreviated transcription (Latin):
brachitĩ domꝰ pr̃is tui .i. auferã sac̾dociũ de do¬
ẽdos. eiectͥo abẏathar: qͥ fuit de ythamar. Qͥdã
tñ autumant tͣnslatum sac̾dociũ ad samue¬
lem qͥ ñ fuit aaronita. s neq legͣ samuelẽ
fuisse sacdotem. nͨ aaronitas amotos a sacdo
impletũ est in ꝑximo: q̃n occupau̾unt filii
eiꝰ in bello. ł qnͣ saul sac̾dotes nobe int̾fecit.
⁊ insignum fut᷑e u̾itatis. p̃dix̃ ei una diefi¬
lios eiꝰ morituros. porro in dieb ilł erat smo

Expanded text:
brachium domus patris tui, » id est auferam sacerdotium de docerdos, ejecto Abiathar, qui fuit de Ithamar . Quidam tamen autumant translatum esse sacerdotium ad Samuelem, qui non fuit Aaronita. Sed nec legitur Samuelem fuisse sacerdotem, nec Aaronitas amotos a sacerdimpletum est in proximo, quando occubuerunt filii ejus in bello, vel quando Saul sacerdotes Nobe interfecit, et in signum futurae veritatis praedixit ei una die filios ejus morituros. « Porro in diebus illis erat sermo
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. ł deqͦcũq repente sublimato. Et in¬
trauit ad ner patruum suũ. Qui cum
q̃siss ab eo de u̾b̃ samueł: de u̾bo regni ta¬
cuit. ceta indicauit. Uocauit ã samue ppͣ
mꝰ sortes. ꝑ tͥb ⁊ familias ⁊ capita. Et inue¬
nit sors tribũ beniamin. ⁊ descendit usꝙ
ad saul filiũ cys. et dr̾ samuel tẽꝑasse sortes
iuxta corsuũ. Sciens ã saul ꝙ quercretur:
latuit. qͣi nolens susciꝑe pͥncipatum. quẽ
inuentum statuerunt in medio ppͥ. ⁊ fuit
altior unit̾sis ab humero. ⁊ sursum. ⁊ait.
samuel. ẽ cce q̃ elegit dñs. Ñ est ei similiᷤ in oi
pp. ẽt exclamauit oĩs pp. Uiuat rex et scͥpsit
samuel legem regis. et legit uniu̾sa audiẽ¬
te pͦpͦ. ⁊rege. ⁊ reposuit libellum in tab̾nado.
ꝓpͥa. et saul abiit in gabaa in domũ suam.¬

Expanded text:
batur, vel de quocunque repente sublimato. Et intravit ad Ner patruum suum. Qui cum quaesisset ab eo de verbis Samuelis, de verbo regni tacuit, caetera indicavit. Vocavit autem Samuel populum capita, et invenit sors tribus Benjamin, et descendit usque ad Saul filium Cis. » Et creditur Samuel temperasse sortes juxta cor suum. Sciens autem Saul quod quaereretur, latuit, quasi nolens suscipere principatum. Quem inventum statuerunt in medio populi, « et fuit altior universis ab humero et sursum. Et ait Samuel: « Ecce quem elegit Dominus; non est ei similis in omni populo. Et exclamavit omnis populus: Vivat rex! Et scripsit Samuel legem regni, et legit universo, audiente populo et rege. Et reposuit libellum in tabernaculerunt ad propria, et Saul abiit in domum suam
Abbreviated transcription (Latin):
dieb fiebat obło ẜ qͦsclam. Et addid̾. Expecta
bis donͦ ueniam adte. ⁊ ostendam tͥ quid fa¬
cias. tñ quidam uii. dies referunt ad expec¬
tationem. ut sit sensus . uii. dieb expectabiᷤᷤ
don᷑ ueniam. ꝙ post ea explicabitur. Cũq
ueniss saul ad cuneũ ꝓpħarum: ꝓpħauit
c̃ eis. Aiunt hebrei eũ ꝓpħasse de gog. et
magog. ⁊ de p̾miis iustoꝵ. ⁊ de penis ma¬
loꝵ. Et admirantes qui nou̾ant cũ: di̾ũt.
Nũ quid ẽsaul int ꝓph̾as: et cys pater cus:
qͣ dr̃ent. cũ non sit de gñe ꝓpħar̃. alia lit¬

Expanded text:
osdam. Et addidit: « Exspecta hic, donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Tamen quidam, septem dies referunt ad exspectationem, ut sit sensus. Septem diebus exspectabis donec veniam: quod postea explicabitur. Cumque venisset Saul ad cuneum prophet. Aiunt Hebraei eum prophetasse de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poenis malorum. Et admirantes, qui noverant eum, dixerunt: Nunquid est Saul inter prophetas, et Cis pater ejus? Quasi dicat: cum non sit de ge
Abbreviated transcription (Latin):
obsedit iabis galaad. Cũ ꝙ petissent obsessi
ab eo fedus: ait. In ħ feriam uob̃cum fedus
ut eruam uob̃ omnib oculos dextros.ẽis i
quos bello capiebat dextros oculos eruebat.
ut sinistros scutis celantes. ad bellũ forent
inutiles. Et respond̾unt ei. Concede nob̾ .uii.
dies. ⁊ mutemꝰ in om̃s tminos isił. et si nõ
fu̾it nob̾ defensor: egrediemur ad te. Uene¬
runt aut̃ nuncii in gabaa sauli. c̃ nunci¬
assent ħ. fleuit pp. Et ip̃e saulueniebat de
inspiratus concidit utrũꝙ bouem ĩ frustã.
et ꝯminatus ẽ in om̃s t̾minos isrł dicens.
Qͥ nõ exierit pꝰ saul ⁊ samuelem: sic fict¬

Expanded text:
laad . » Cumque petissent ab eo obsessi foedus, ait: « In hoc feriam vobiscum foedus, ut eruam omnibus vobis oculos dextros. » Eis enim quos bello capiebat, dextros oculos eruebat, ut sinistros scitis celantes ad bellum forent inutiles. Et responderunt ei: « Concede nobis septem dies; et mittemus in omnes terminos Israel; et si non fuerit nobis defensor, egrediemur ad te. Venerunt autem nuntii in Gabaa Saulis. » Et cum nuntiassent hoc, flevit populus, et ipse Saul veniebat de inspiratus concidit utrumque bovem in frusta, et comitatus est in omnes terminos Israel, dicens: « Qui non exierit post Saulem et Samuelem
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ ia cob abscondit ydola. et eg̾ssus ẽ uir spu¬
rius de cast̾i philisteoꝵ goliath getheꝰ. de se¬
mine gygantheo. altitudinis.ui. cubito¬
ꝵ et palmo. Iste spuriꝰ dictus est. qi de ig¬
nobili patre .i. gentili ⁊ nobili matre .i. iu
dea natus erat. Sputiꝰ ⁊ hẏbrida d̾r igno¬
bilis ex patre. sicut manzer ⁊ nothꝰ exma¬
tre. ħ exꝑbrabat istł: ꝙ secui ẽẽnt phili¬
stroꝵ. ⁊ ꝓponebat eis monomachiam. ita
ut quoꝵ iunceret᷑ athleta: serui essent ali¬
oꝵ hebrei aut̃ stupebant ⁊ metuebant eũ
nimis. Sic dicebat goliath .xl. dieb. Erãt¬

Expanded text:
abscondit Jacob idola. « Et egressus est vir spurius de castris Philisthinorum Goliath Gethaeus » de semine giganteo, « altitudinis sex cubitorum, et palmi . » Iste spurius dictus est, quia de ignobili patre, id est gentili, et nobili matre, id est Judaea natus erat. Spurius et hybrida dicitur ignobilis ex patre, sicut manzer, et nothus ex matre. Hic exprobrabat Israel quod servi essent Philisthinorum, et proponebat eis monarchiam, ita ut quorum vinceretur athleta, servi essent aliorum. Hebraei autem stupebant, et metuebant eum nimis. Sic dicebat Goliath quadra
Abbreviated transcription (Latin):
putans ꝓpħam accept᷑m mun̾a. tñ nec saul
legitur obtulisse: nec ille accepisse. Cui puer.
habeo in manu mea qͣrtam ꝑtem stateris argẽ¬
ti. Et ascendunt in ramatha: in qua etat uir
dei. Et dix̾ũt puellis egredientib ad aqͣm. Nũ¬
in excelso. Cumꝙ ambularent in urb̃ medi¬
o: apparuit eis samuel. cui pͥdie dix̃at dñs.
Cras hac hora mutam ad te uirũ debẽiamĩ.
ꝙ̃ inunges suꝑ ppłm meũ. Cum ꝙ samuel
aspexiss saulem: dix̃ ei dñs. Ecce uir q̃ dix̾ã
tͥ. et ait ad saul. Ego sum uidens. Ascende ut
comedas mec̃. Cras dimittam te.⁊ q̃ sunt in
corde tuo indicabo tͥ. et de asmab non sis sol¬
licitus q inuente sunt: Poss uideri saul ha¬
buisse sollicitudinem in corde ꝑ asinab hus¬

Expanded text:
putans prophetam accepturum munera, cum nec Saul putans prophetam accepturum munera, cum nec Saul legitur obtulisse, nec ille accepisse. Cui puer: « Habeo in manu mea quartam partem stateris argenti. » Et ascenderunt in Ramatha, in qua erat vir Dei, et dixerunt puellis egredientibus ad aquam: « Nunin excelso. » Cumque ambularent in urbis medio, apparuit ei Samuel, cui pridie dixerat Dominus: « Cras, hac hora, mittam ad te virum de Benjamin, quem inunges super populum meum. Cumque Samuel aspexisset Saul, dixit ei Dominus: Ecce vir, quem dixeram tibi. Et ait ad Saul: Ego sum videns, ascende, ut comedas mecum; cras dimittam te, et quae sunt in corde tuo indicabo tibi, et de asinis non sis sollicitus, quia inventae sunt. » Posset videri Saul habuisse sollicitudinem in corde pro asinabus
Abbreviated transcription (Latin):
uos ur̃os ⁊ ancillas. ⁊ ium̃ta ponet ĩ ope suo.
Optima queꝙ ur̃a dabit seruis suis. Et uos e¬
ritis ei serui. Et ait ppłs. Ñ audiemꝰ te: s erit
rex nob̃. ⁊ pugnabit añ nos. Et ait samuel. Ite
ad ꝓpͥa. Oportune uos euocabo ẽ cognou̾o a dño ꝙ̃
daturus sit uob̃ regem. De unct̾ me saulis
nomine cys. desturpe gemini. cui erat filiꝰ
saul. ⁊ ñ erat uir melior illo inisrł. Cũ q ꝑissẽt
asine cys: dixit ad filiũ. Tolle unum de pũis:
⁊ q̃re asinas. Cumq tͣnsissent ꝑ montem ef¬
fraym. ⁊ t̾ram salim. ⁊ t̾ram beniamin. ⁊ non
inuenissent. ⁊ uenissent in t̾ram suph. qͥ fuit
ꝓauus samuelis: ait saul ad pu̾m. Reu̾tamur
ne pat̾ meus sollicitus sit ꝓ nob̾. Cui puer. est
nr̃a. Et ait saul. Qͥd ferems ad eum: Panis
defecit in sirtaciis nr̃is.⁊ portulam non habemꝰ.
.i. argñtum in portula. Errabat ut ait iosephꝰ.

Expanded text:
vos vestros, et ancillas, et jumenta ponet in opere suo, vos vestros, et ancillas, et jumenta ponet in opere suo, optimaque vestra dabit servis suis, et vos eritis ei servi. Et ait populus: Non audiemus te, sed erit rex nobis, et pugnabit ante nos, et ait Samuel: Ite ad propria opportune vos evocabo, cum cognovero a Domino, quod daturus sit vobis regem. » CAP. XI. nomine Cis, de stirpe Jemini, cujus erat filius Saul, non erat vir melior illo in Israel. Cumque periissent asinae Cis, dixit ad filium. Tolle unum de pueris, et quaere asinas . » Cumque pertransissent per montem Ephraim, et terram Salim, et terram Benjamin, et non invenissent, venerunt in terram Suph, qui fuit proavus Samuelis, et ait Saul ad puerum: « Revertamur, ne pater meus sollicitus sit pro nobis. Cui puer: Est via nostra. Et ait Saul: Quid feremus ad eum? Panis defecit in cistartiis nostris, et sportulam non habemus, » id est argentum in sportula. Errabat, ut ait Josephus,
Abbreviated transcription (Latin):
phath. cͥcuiens ꝑ singulos annos. et reu̾tebat᷑
in ramacha.⁊ edificauit altare lͥ. s ⁊ iͥ udica¬
bat isrłem. Tres ille cuutates famose erant.
bethel: ꝑꝑ̃ sompniũ iacob. et galgalis ꝑꝑ cͥcũci¬
sice̾m scd̾am. ⁊ masphat ꝑ̃ꝑ freq̃ntiam iosue.
Et ascendebat ad eas samuel uicissim in trib
sollempnitatib ebdomadariis. ⁊ iudicabat iͥ
ppͣ. Aliis cdieb ascendebat ad eum p̾p in rama¬
bethsabee. ut iͥ sedentes iudicarent ppłm. Qͥ
declinaũunt pꝰ auariciam: ⁊ ꝑu̾terunt ui¬
dicia. Ꝙ ñ ferens ppłs dixit ad samuelem. Da no
⁊ cͥca õdiũ regis. Cũ ꝙ ꝯsuluiss dñm: ait ei
dñs. Audi uocem ppͥ. N tm̃ te abiec̾unt: s me:¬
ne regnem suꝑ eos. Uesxtñ p̃dic eis ius regis
suꝑ eos. Et ait samuel ad ppłm. ħ erit ius regiᷤ.
filios ur̃os faciet seruos suos sibi. equites ⁊ p̃¬
cursores. agͥcolas ⁊ fabros armoꝵ. filias ur̃as fa¬
ciet unguentarias. ⁊ coq̃st̾as ⁊ panificas. Ser¬

Expanded text:
phath circumiens per singulos annos, et revertebatur in Ramatha, et aedificavit ibi altare, sed et ibi judicabat Israel. Tres illae civitates famosae erant; Bethel, propter somnium Jacob; et Galgala propter circumcisionem secundam; et Masphath propter frequentiam Josue, et ascendebat ad eas Samuel vicissim in tribus solemnitatibus hebdomadariis, et judicavit ibi populum. Aliis diebus ascendebat ad eum populus in Ramaubi sedentes judicarent populum . Qui declinaverunt post avaritiam, et perverterunt judicium. Quod non ferens populus dixit ad Samuelem: « Da net circa odium regis. Cumque consuluisset Dominum, ait ei Dominus: « Audi vocem pgnem super eos. Verumtamen praedic eis jus regis super eos. Et ait Samuel ad populum: Hoc erit jus regis: Filios vestros faciet sibi servos suos, equites et praecursores, agricolas, et fabros armorum; filias vestras faciet unguentarias et coquestrias et panificas. Ser
Abbreviated transcription (Latin):
me. ꝙ ẽ signũ regnat᷑i. in sollicitꝰ erat. ⁊ ob
hoc dyxit ei samuel. Cuiꝰ erũt obtima q̃q ĩ istł:
Nõne tibi : Et ascendunt in excelsum. Ante
templum enĩ licebat sacrificare in excelso.
Cumꝙ recumbent intͥclinio. dedit ei sa¬
muel locũ in capite.xxx. uiroꝵ qui fu̾ans
inuitati. et posuit ante eũ armũ qͣi ꝑtem
regalem. ꝗ̃ de industria seruau̾ant ei. Cũq
mane sutrexissent. et egressi e̾e̾nt ciuitatẽ.
dix̃ samuel. Antecedat nos puer. et tu subsi¬
ste: ut indicem tͥ u̾bum dñi. Tulit ã samu¬
el: lenticłam olei. ꝙ est uas fictile. qͣdran¬
głm hñs foram̃ in lacere. et effudit suꝑ cap̃

Expanded text:
licitus erat, et ob hoc dixit ei Samuel: « Cujus erunt optima quaeque in Israel? Nonne tibi? » Ascenderunt in excelsum; ante templum enim licebat sacrificare in excelso. Cumque recumberent in triclinio, dedit ei Samuel locum in capite triginta virorum qui fuerant invitati, et posuit ante eum armum, quasi partem regalem, quem de industria servaverat ei. Cumque mane surrexissent, et egressi essent civitatem, dixit Samuel: « Antecedat nos puer, et, tu, subsiste, ut indicem tibi verbum Domini. Tulit autem Samuel lenticulam olei; » quod est vas fictile, quadrangulum habens foramen in la
Abbreviated transcription (Latin):
Iose. tñ dic̃.u. simulachra hominũ aurea.
et ponetis archam suꝑ plaustrũ nouum.
cͥ iungetis duas uaccas fetas. quib ñ ẽ im¬
po̾itum uigũ. ⁊ uidos ear̃ recludetis domi.
Et si rectͥo itinere ascendent ccͣ bethsames.
ip̃a fẽc̃ nob̃ ħ malũ. Alioqͥn: casu fcm̃ est.
Et ibant uacce mugientes in directum.
nͨ declinantes ad dext̾am nͨ ad sinistram.
ꝑ uiam q̃ duc̃ bethsames. et ħ ẽ una sacer¬
dotaliũ ciuitatũ. in tͥbu beniamyn. Et est
altã bethsames ĩ tͥbu neptalim. Porrobeth¬
samite metebant tͥtic̃. ⁊ uenit plaustrũ in
agrũ iosue bethsamite. ⁊ stecit iͥ. ⁊ posuert̃
archam suꝑ lapidem gͣndem. Quem pu¬
tant hebrei fuisse aram edificatam: ab a¬
braham. et capsellam q̃ erat iuxͣ eam. Et
ꝯcid̾ unt leuite ligna plaust᷑. ⁊ uaccaᷤᷤ. po¬
suerunt st̃ ea holocaustũ dño. Hiri ã beth¬
samite obtułunt holocausta ⁊ uicdimas.¬

Expanded text:
it, quinque simulacra hominum aurea: « Et ponetis arcam super plaustrum novum, et conjungetis duas vaccas fetas, quibus non est impositum jugum, et vitulos earum recludetis domi, et si recto itinere ascendant contra Bethsames, ipsa fecit nobis hoc malum; alioquin casu factum est. Ibant ante vaccae mugientes in directum, nec declinantes ad dexteram, nec ad sinistram per viam, quae ducit Bethsames. » Et haec est una sacerdotalium civitatum in tribu Benjamin. Est altera Bethsames in tribu Nephthalim. « Porro Bethsamitae metebant triticum, et venit plaustrum in agro Josue Bethsamitae, et stetit ibi. Et posuerunt arcam super lapidem grandem, » quem putant Hebraei fuisse aram, et aedificatam ab Abraham, « et capsellam, quae erat juxta eam, et conciderunt Levitae ligna plaustri, et vaccas posuerunt super ea in holocaustum Domino. Viri antem Bethsamitae obtulerunt holocausta, et vic
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum mane sequenti inuen̾unt eũ pro¬
stͣtum. Cap̃ uͦ ⁊ manus ciꝰ abscise a trũco: iace¬
bant suꝑlim̃. Ob ħ nullus egrediens templũ
in azoto: calcat suꝑ lim̃ usꝙ in hodiernum
deli passione cdissenterie ĩ ut putrefc̃a egẽnͣ
intestina. ⁊ mures ebullientes de agͥs cortõ¬
debant extales eoꝵ. ⁊ satͣpis ꝯuocatis dxtut
ad eos. Qͥd faciemꝰ de archa: qͥ dix̾unt. sir¬
cumducat᷑. Qcũq aut̃ die cͥcũducebatur
ꝑcutiebat om̃s in post̾iorib. et fec̾unt sibi
sedes pelliceas. Et ꝯuenientes pͥncipes .. ut
biũ: tctabant quid fact᷑ essent. ⁊ erant qͥ

Expanded text:
invenerunt eum prostratum, caput vero, et manus ejus abscisae a trunco jacebant super limen. Ob hoc nullus ingrediens templum in Azoto calcat super limen, usque in hodiernum deli passione dysenteriae, ita ut putrefacta egererent intestina, et mures ebullientes de agris corrodebant extales eorum, et, satrapis convocatis, dixerunt ad eos: « Quid faciemus de arca? Qui dixerunt. Circumducatur. » Quocunque autem circumducebatur, percutiebat omnes in posterioribus; et fecerunt sibi sedes pelliceas, et convenientes principes quinque urbium, tractabant qui
Abbreviated transcription (Latin):
uod at Qd̃ orante samuele uicitis
⁊ uidens eoꝵ fiduciã in dño ait. Ascendamꝰ
insignũ fed̾is sic̃ ficit iosue. ⁊ iudicauit eos
ibi samuel .i. docuit eos iudicia dei. Ndam
tñ asserũt samuelẽ qͦddam idolũ redegisse
in pulu̾em.⁊ mutũ dedisse ppͦ adbibendũ. et
inbarbis eoꝵ uidicasse reos ydolatͥe a non reis.
sic̃ qͦndam fec̃ moyses. Et audierũt philistei
ꝯgregatũ eẽ isrł inhermen in masphat. ⁊ ar¬
mati ascend̾unt adu̾sus eos. et tim̃s istł dyx̃
ad samuelem. Clama ꝓ nob̾ ad dñm. et obtu¬
lit samuel lact̾antẽ agnũ in holocaustum. Et
dũ clamaret samuel ad dñm: initũ est plũ.
& intonuit dñs fragore magno suꝑ philisteoᷤᷤ
⁊ mota ẽ t̾ra. ⁊ ꝑ loca pandebat hiatꝰ. ⁊ philistei
in fugã u̾si cesi sunt a filiis isrł. qͥ ꝑcussertut
eos usꝙ: ad t̾minos t̾tesue. Tulit q samuella

Expanded text:
uod orante Samuele vicit Is videns eorum fiduciam in Domino, ait: « Ascendamus in signum foederis sicut fecit Josue, et indicavit eos ibi Samuel, id est docuit eos judicia Dei. Quidam tamen asserunt Samuelem quoddam idolum redegisse in pulverem, et mistum dedisse populo ad bibendum, et in barbis eorum indicasse reos idololatriae a non reis, sicut quondam fecit Moyses. Et audierunt Philisthiim congregatum Israel esse inermem in Masphath, et armati ascenderunt adversus eos, et timens Israel dixit ad Samuelem: « Clama pro nobis ad Dominum. » Et obtulit Samuel lactentem agnum in holocaustum. Et dum clamaret Samuel ad Dominum, initum est praelium, et intonuit Dominus fragore magno super Philisthaeos, et mota est terra, et per loca pandebat hiatus, et Philisthaei in fugam versi, caesi sunt a filiis Israel, qui percusserunt eos, usque ad terminos terrae suae. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
samuel aggregandos annis hely magñi sui.
s ueriꝰ anni samueł c̃ annis saulis ascͥbunt᷑.
Sane potuit fi̾ ut hely fc̾s uidex tͣnstulerit sa¬
c̃dociũ de domo eleazar. Clearar qͥdem succes¬
sit phinees. cui successit abyerer. cui successit
byraes. cui successit ori. ⁊ tͣnslatũ ẽ sac̾dotiũ abisto¬
rex latinoꝵ siluius. postumꝰ filius enee ⁊ la¬
uinie. a qͦ deinceps latini reges siluii denoĩa¬
tisunt. hc̃ aschaniꝰ ħedem reliquit. Adhuc

Expanded text:
ibus judicavit Samuel, aggregandos annis Heli magistri sui. Sed verius anni Samuelis, cum annis Saulis ascribuntur. Sane potuit fieri ut Heli factus judex transtulerit sacerdotium de domo Eleazar. Eleazar quidem succedit Phinees. Cui successit Abiezer, cui successit Buzi, cui successit Ozi, et translatum est sacerdotium. Irex Latinorum Silvius posthumius filius Aeneae, et Laviniae, a quo deinceps Latini reges Silvii denominati sunt. Hunc Ascanius haeredem reliquit adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
similam ⁊ uinum ad libandum tm̃. cum
in libaminib intłoꝵ pauciora sufficerent.
p̃sertim ẽ non nͥ unũ uitłm obtulissent s
intelligendũ est ꝙ residuũ dedit domuisa¬
cerdotum. porro: mir̃ uid̾t esse pu̾m bimum
qͣi nouit̾ ablactatum. adductũ ẽẽ ad ministũ¬
dũ intab̾nało. p̃ꝑ̃ea qͥdam dñt tres eẽ ablact̾atio¬
nes. pͥma ẽ alacte mamilleq̃fit t̾cio ãno. Scd̾a. a
lact̾e infantie. q̃ fit .uiͦi. t̃cia a lacte pu̾cie q̃ fit
.xͦii. ⁊ sic amouet᷑ puer a nutͥce. a pedagogo. ati¬
more. Oñt gͦ qͥdam eũ adductũ: pꝰscd̾am ablac¬
puera erat minist̾ in ꝯspectu dm̃. Cũ ꝙ obtuliᷤ¬
sum mulier infelix ꝓ qua orasti. Et ecce filius ꝗ̃

Expanded text:
similam et vinum ad libandum tantum, cum similam et vinum ad libandum tantum, cum in libaminibus vitulorum pauciora sufficerent, praesertim cum non nisi unum vitulum obtulisset, sed intelligendum est quod residuum dedit domui sacerdotum. Porro mirum videtur esse puerum bimum, quasi noviter ablactatum, adductum esse ad ministrandum in tabernaculo. Propterea quidam dicunt tres esse ablactationes: prima est a lacte mamillae, quae fit tertio anno; secunda a lacte infantiae, quae fit septimo; tertia a lacte puerit sic amovetur puer a nutrice, a paedagogo, a tutore. Dicunt ergo quidam eum adductum post secundam ablacPuer autem erat minister in conspectu Domini » Cumque obtulissum mulier infelix pro qua orasti, et ecce filius, quem