comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
receptatul ꝑferat. Ideoq eciã
nommãtur qr ꝑ eas. uel odor ł
spũs ire nõ desunt. Tñ hec fistit¬
la sꝑitalis non tantũ ad nares.
u̾m eciã ad os qr᷑ int̾patet. in ex¬
trenus palati regionibus ubi se
colles fauciũ spectantes una tol¬
lere incipũt in tumorem. Cuꝰ
rei cã et ro non obstura loquẽdi
enĩ facultate non hĩemus sedsi
cut gule it̾ ad os tmꝰ ita gurgulio
ad nares tm̃ pat̾et. Apuit enim
uiã boci dñia solertia ex illa fistis¬
la spĩtali ut posset lingna inistio
suo fungi et uoces ipiũs moffen¬
sĩ tenorẽ pulsibus suis in uerba
conted̾e. Qui meatus si aliquo
mõ int̾ceptus sit. mutũ faciat
sint. Non enim ut uulgo credit᷑
unctã gerũt lingͣm. sed hn uoca
entes profundũt. ꝙ uoci tñsitꝰ
ad os aut millus oĩo est aut nõ
sic patẽs ut plenã uocem possit
emict̾e̾. qd plñq natura fit.
aliqñ eciã casu accidit ut mor¬
bo aliquo hic aditus obseptus bo¬

Expanded text:
receptaculis perferat. Ideoque etiam receptaculis perferat. Ideoque etiam nominantur. quia per eas uel odor uel spiritus nare non desinit. tamen haec fistula spiritalis non tantum ad nares, uerum ad os quoque interpatet in extremis palati regionibus, ubi se tolles faucium spectantes uuam tollere incipiunt in tumorem. cuius rei causa et ratio non obscura est. loquendi enim facultatem non haberemus, si ut gulae iter ad os tantum, ita gurgulio ad nares tantum pateret. aperuit igitur uiam uoci diuina sollertia ex illa fistula spiritali, ut posset lingua ministerio suo fungi et uocis ipsius inoffensum tenorem pulsibus suis in uerba concidere. qui meatus si aliquo modo intersaeptus sit, mutum faciat sint. non enim, ut uulgo creditur, uinctam gerunt linguam, sed hi uocalentes profundunt, quod uoci transitus ad os aut nullus omnino est aut non sic patens, ut plenam uocem possit emittere. quod plerumque natura fit, aliquando etiam casu accidit ut morbo aliquo hic aditus obsaeptus uo
Abbreviated transcription (Latin):
noma̾ gͦ duo st̃ in hoiẽ
receptacula unũ aeus
qd̾ alit animã. alt̾m cibori qd̾ a¬
lit corpus. duas esse ꝑcollũ fistu
ncc̾e est cibalem acspuitalem.
quaꝵ suꝑior ab ore ad uentrem fe¬
rat. inferior a naribus ad pulmo¬
nem. Quart natiua et rõ diu̾sa
est. Ille emi qui est ab ore tñsitꝰ
mollis effectus est. et qui clausus
coh̾eat sͥ sicut os ipm. qm̃ potus
et cibus dimota ac patefacta gu¬
la qr corporales st̃. spaciũ sͥ. tñs¬
meandi faciũt. Spñs contra qui
est incorporalis ac tenuis qr spa¬
ciuĩ sͥ fac̾e̾ non pot̾at. accepit
uiã patẽtem que uocatur gurgu¬
lio Is constat ex ossibus flexuo¬
sie et mollibus qiͣ ex anulis ac
tute modum inuice̾ compactis
et cohentibꝰ patetq semꝑ hic tñ¬
situs. Nullam enim reqͥem me
menbri portione cui una nom̃
est. ueliit occursu quod̾ refrena¬
tur. ne aut ten̾itudinẽ domici¬
hn cum impetu ueniens attracta
pestilenta aura corrũpat: aut
totã nocendi uiolentiã inb̾nus

Expanded text:
m ergo duo sunt in homine receptacula, unum aeris quod alit animam, alterum ciborum quod alit corpus, duas per collum esse necesse est, cibalem ac spiritalem, quarum superior ab ore ad ventrem ferat, inferior vero a naribus ad pulmonem, quarum natura et ratio diversa est. Ille enim qui est ab ore transitus mollis effectus est et qui semper clausus cohereat sibi sicut os ipsum, quoniam potus et cibus, dimota et patefacta gula, quia corporales sunt, spatium sibi transmeandi faciunt. Spiritus contra, qui est incorporalis ac tenuis, quia spatium sibi facere non poterat, accepit viam patentem, que vocatur gurgulio. Is constat ex ossibus flexuosis ac mollibus quasi ex anulis in cicute modum invicem compactis et coherentibus, patetque semper hic transitus. Nullam enim requiem memembri portione cui uva nomen est velut occursu quodam refrenatur, ne aut teneritudinem domicilii cum impetu venientis, attracta pestilenti aura, corrumpat aut totam nocendi violentiam internis
Abbreviated transcription (Latin):
et est ira iusta q̃ sicut
in homine uccͣia est. ad
pͣnitatis correctionẽ: sic utiq
in deo. a quo ad homnẽ ꝑueit
exemplũ. Nam sicuti nos po
statur ncc̃e est. quia nat᷑aͣle est
bono ad alt̾ius pam̃ mon̾i et in¬
citari. gd diffimre debuerunt. Ra
est motus aĩ ad coħ̾cendũ pctã
in surgentis. nam difficio ae¬
ceroms rra est ulcistendi libido
non mltum asuꝑioribus distat.
Rar autẽ qm̃ possiimꝰ uel fuonẽ
uel iratundiã noiare. hec ne m
hoĩe quid ͥ debet esse qr tota ui¬
tiosa est. ia uero q̃ ad recepri¬
onem uicior ꝑtinet. nec houñ
adnim debet. nec ideo pt̾ quia
utilis est rebus hũamis et nccͣa.
Quid opus est inqͣunt ira. cũ
sie hoc affectu prtã corrigi pos¬
possit uidere tñsquille. possit
fortasse qui legibus p̾sidet
qr facmis non sub oculis eiue
eum qͣ pt̃ inuocens inueniri.
Enniq detectũ facimus in lucẽ
uenĩt iam non sua sedlegũ

Expanded text:
ec est ira iusta: quae sicut in homine necessaria est ad prauitatis correctionem, sic utique in deo, a quo ad hominem peruenit exemplum. nam sicuti nos potscatur necesse est, quia naturale est bono ad alterius peccatum moueri et incitari. ergo ita definire debuerunt: ira est motus animi ad coercenda peccata insurgentis. nam definitio Ciceronis ira est libido ulciscendi non multum a superioribus distat. ira autem quam possumus uel furorem uel iracundiam nominare, haec ne in homine quidem debet esse, quia tota uitiosa est, ira uero quae ad correctionem uitiorum pertinet, nec homini adimi debet nec deo potest. quia et utilis est rebus humanis et necessaria. \'Quid opus est\' inquiunt \'ira, cum sine hoc adfectu peccata corrigi pospossit uidere tranquille. possit fortasse qui legibus praesidet, quia facinus non sub oculis eius eum qui potest innocens inueniri, cumque detectum facinus in lucem uenerit, iam non sua, sed legum
Abbreviated transcription (Latin):
Nos cte iñ domi pectatur. a nr̃ĩs
siue id terminus. sue sentimꝰ
nidigtnari ncte est. Ipẽ em̃ pͤ¬
tati aspectus indignus est.
Nam qui nõ mouetur aĩõ. aut
probat delicta qd̾ est tatrane
et miustius. aut molestiam ca¬
stigandam fugit qm̃ sedatue
aminus. et quieta mens. astea¬
natꝰ
ac remuit nͥ silãuerit. Qui at̃
ignostit. Is plane et illori uitã
ꝑdit. quori audaciã initritad
fatmora maiora. et sͥ ipse et̾¬
uani molestiaꝵ mat̾iam sbnĩ¬
strat. Uiciosa est gͦ in pctis sius
ire cohibicio. Laudatur archita
tarentmꝰ qui cũ magro corrup¬
ta esse om̃a comꝑisset uillici
sii culpam redarguens. mlisũ
te inqͥt¬

Expanded text:
 cum domi peccatur a nostris, siue id cernimus siue sentimus, indignari necesse est; ipse enim peccati aspectus indignus est. nam qui non mouetur omnino, aut probat delicta, quod est turpius et iniustius, aut molestiam castigandi fugit, quam sedatus animus et quieta mens aspernatur ac renuit, nisi stimulauerit ira ignoscit, is plane et illorum uitam perdit quorum audaciam nutrit ad facinora maiora, et sibi ipse aeternam molestiarum materiam subministrat. uitiosa est ergo in peccatis irae suae cohibitio. Tarentinus, qui cum in agro corrupta esse omnia comperisset, villici sui culpam redarguens, Miserum te, inq
Abbreviated transcription (Latin):
immere celesti atq p̾¬
in nr̃a uoluit esse ptãte. hoc eĩ
concesso ipm̃ homine̾ uirtutis
satramento religauit. quo ui¬
tam possit adipisti. De dit ei¬

Expanded text:
munere caelesti atque praera esse uoluit potestate: hoc enim concesso ipsum hominem uirtutis sacramento religauit, quo uitam posset adipisci. magna e
Abbreviated transcription (Latin):
latet intra hoc qd̾ uidetur. Qui
si delicatus ac tener in hac uita
fuerit. quã rõ eius expostit. si
uirtute contempta desiderns se
carnis addre̾it. cadet et p̾met᷑
in t̾ra. Si autem ut debet sta¬
tum suũ ꝙ̃ rectum rõne sortitꝰ¬
est. et prompte constanterqz de¬
fendĩt. si t̾re qmͣ calcare ac uin¬
cere debet. non fruient uitam
m̾ebitur sempit̾nam
ane int̾ii paucis et ob¬
sturis fortasse ꝙͣ decuit proreꝵ
ac tprĩs ncc̃itate ꝑorami: qͥbꝰ
contentus ẽẽ debeas plura et
meliora laturus. Si nobis ĩ¬

Expanded text:
latet intra hoc quod videtur. Qui si delicatus magis ac tener in hac vita fuerit, quam ratio ejus exposcit, si virtute contempta, desideriis se carnis addixerit, cadet, et premetur in terram. Sin autem ut debet statum suum, quem rectum recte sortitus est, prompte constanterque defenderit, si terrae, quam calcare ac vincere debet, non servierit, vitam merebitur sempiternamane, interim paucis, et obscurius fortasse quam decuit, pro rerum ac temporis necessitate peroravi; quibus contentus esse debebis, plura, et meliora laturus, si nobis i
Abbreviated transcription (Latin):
tes putanerunt: intellexit ullõ
hũano studio posse ad sapiãm
ꝑuenii. et ideo nõ oportere ĩ¬
cõphense atq inꝑfecte rei ꝑfec¬
tũ nom̃ impom. Itaq cũ ab eo
q̃reretur. quẽnam se profit̾e̾tur.
liud qd̾ quentur. nec q̃stio ipã
recta est. qr nich̾ pt̾ inuenire.
Ego uero nec studiosos quid sa
illo studio ad sapientiã nõ pue¬
intur. Nam si facultas mue¬
mende u̾itatis huic studio sb̃¬
iac̾et: et si esset id studiũ tc̃ ꝙͣ
iter ad sapiãm aliqũ esset
muenta. Cum uero tot tpũbꝰ
tot ingemis in eius in qͥsicõẽ
contritis nõ sit cõp̾hensa: appa
losophantur. sed ipĩ studere se
putant. qr illud qd̾ querunt
ubi sit aut quale sit nestrunt.¬
Siue igitur sapĩe student. siue
non student. sapientes nõ st̃.
qr nũꝙͣ repperuri potest. qd̾ aut
non recte queritur. aut oĩo noꝰ
queritur.
losophia constet. Et qͥs auctor¬

Expanded text:
tes putauerant, intellexit nullo tes putauerant, intellexit nullo humano studio posse ad sapientiam perueniri et ideo non oportere inconprehensae atque inperfectae rei perfectum nomen inponi. itaque cum ab quaereretur, quemnam se profiteretur, liud, quod quaeritur: nec quaesitio ipsa recta est, quia nihil potest invenire. Ego vero ne studiosos quidem sillo studio ad sapientiam non peitur. Nam si facultas inveniendae veritatis huic studio subjaceret, et si esset id studium tamquam iter ad sapientiam, aliquando esset inventa. Cum vero tot temporibus, tot ingeniis in ejus inquisitione contritis non sit comprehensa, apparlosophantur: sed ipsi studere se putant; quia illud quod quaerunt, ubi, aut quale sit nessiue igitur sapientiae student siue non student, sapientes non sunt, quia numquam reperiri potest quod aut non recte quaeritur aut omnino non quaeritur. losophia con stet. Autor
Abbreviated transcription (Latin):
unc qũ duobus pͥoribus
libris religionũ falsitas
demonstrata est. nec non origo
ipã totius erroris exposita. huiꝰ
clarestat. Or diamur itaq acoĩ
cto facilior nobis aditus pate¬
at ad extidendũ onme corpus.
si tn̾ pt̾ corpus uocari cuius par¬
tes ac menbra distordent. nec ul¬
la cõpage int̾ se coh̾eant. sed qiͣ
dissecta et dissipata palpitare po¬
cius uideantur ꝙͣ uiuere. phĩa
est ut nom̃ indicat. ipĩq diffr̾at
studiũ sapĩe. unde igitur magis
probe̾ phĩam non esse sapienciã :¬
ꝙͣ ex ipñĩs noĩs significatione.
Qui eñ sapiẽ studet utiq mĩd̾
sapit. sed ut saꝑe possit studet.
In ceteris artibus studiũ quid
efficiat. et quo tendat apparet.
Quas cũ distendo aliqͥs assecutꝰ
est. iam non studiosus artifi¬
cii. sed artifex noĩatur. Atem̃
ue̾cundie cã studiosos se sapiẽ
non sapientes uocauerunt. ĩmo
uero pitagoras qui hoc pͥmus
nom muenit. cũ paulo plus sa¬
ꝑet. ꝙͣ illi pͥores qui se sapiẽ¬

Expanded text:
niam duobus prioribus libris religionum falsitas demonstrata est nec non origo ipsa totius erroris exposita., huius clarescat. ordiamur itaque a comcto facilior nobis aditus pateat ad excindendum omne corpus, si tamen potest corpus uocari, cuius partes ac membra discordent nec ulla compage inter se cohaereant, sed quasi disiecta et dissipata palpitare potius uideantur quam uiuere. Philosophia est, ut nomen indicat ipsique definiunt, studium sapientiae. unde igitur probem philosophiam non esse sapientiam quam ex ipsius nominis significatione? qui enim sapientiae studet, utique nondum sapit, sed ut sapere possit studet. in ceteris artibus studium quid efficiat et quo tendat apparet:. quas cum discendo aliquis adsecutus est, iam non studiosus artificii, sed artifex nominatur. at enim uerecundiae causa studiosos se sapientiae, non sapientes uocauerunt. immo uero Pythagoras, qui hoc primus nomen inuenit, cum paulo plus saperet quam illi priores qui se sapien
Abbreviated transcription (Latin):
aut nullũ malũ esse cognouimꝰ
mors igitur non extinguit ho¬
minem: sed ad p̾miũ uirtutis
admictit. Qui aut̾ se ut ait id̾
uicis ac stelerbus cõtammau̾it
uoluptatiqz ẜuierit. is uero dã
iussimis cruciatibus plena. Nã
sicuti due uite ꝓposite st̃ homĩ
quaꝵ alt̾a est aĩe altera corpo¬
ris: ita et mortes due ꝓposite
st̾. una ꝑtinens ad corpus. qͣ
cunctos stdm̃ naturã finigi
nct̾e est. alt̾a ꝑtinens ad am¬
main que stelere a cqͣritur. uir¬
tute uitatur. ut uita hec tem¬
poralis est. certosq t̾mmnoe ht̃
qr corporis est. sic et mors eñ
temporalis est certũq ht̃ fiẽ.
quia corpus attingit.

Expanded text:
t nullum malum esse cognouimus. t nullum malum esse cognouimus. mors igitur non  extinguit hominem, sed ad praemium uirtutis admittit. qui i autem se, ut ait idem, uitiis ac sceleribus contaminauerit uoluptatique seruierit, is uero damnauissimis cruciatibus plena. nam sicuti duae uitae propositae sunt homini, quarum altera est animae, altera corporis, ita et mortes duae propositae sunt, una pertinens ad corpus, qua cunctos secundum naturam fungi necesse est, altera pertinens ad animam, quae scelere adquiritur, uirtute uitatur. ut uita haec temporalquia corporis est: sic et mors aeque temporalis est, certumque habet finem, quia corpus attingit.
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ animũ si uirtutem
ceꝑit ꝓmanere qr et uirtus
ꝓpetua est. et solas animꝰ hu¬
manus uirtutem capit. Qm̃
igitur cõtraria st̃ uicia uirtu
st̃. uirtus econtrario lentu¬
do et tranquillitas amim est.
qr uicia temporalia et briã
sunt. uirtus ppetua et constãs.
ctus id est uoluptates. eque
ut ipã breues temporalesqz
st̃. uirtutis gͦ fructus ac p̾¬
niũ sempiterũ est. quia
uicioꝵ comodũ in pñti est.
uirtutis igitur in futuro.
Ita fit ut in hac uita uirtu¬
tis pͥmium nullũ sit qr uir¬
tus adhuc ipsa est. Nam sic̾
uicia cum in actu suo fimũt ᷑
uoluptates et p̾mia eorpse
quũtur. ita uirtus cũ finita
est. mertes eius insequitur.
mũ eius ofłm̃ est. gͦ p̾miũ uir¬
tutis post mortem est. Demq a
cero in tustulanis ꝙͣuis dubitan
ter sensit tñ sũmũ hoĩ bonũ nõ
nͥ post mortẽ contingere. fidẽ¬
ti aĩo inqͥt si res ita feret gra¬
dictur ad morte̾ in qͣ sũmũ bonĩ au¬

Expanded text:
humanum animum, si uirtutem humanum animum, si uirtutem ceperit, permanere, quia et uirtus perpetua est et solus animus humanus uirtutem capit. quoniam igitur contraria sunt uitia uirtut animi sunt, uirtus e contrario lenitudo et tranquillitas animi est; quia uitia temporalia et breuia sunt, uirtus perpetua et constans ectus id est uoluptates aeque ut ipsa breues temporalesque sunt, uirtutis ergo fructus ac praemium sempiternum est; quia uitiorum commodum in praesenti est, uirtutis igitur in futuro. ita fit ut in hac uita uirtutis praemium nullum sit, quia uirtus adhuc ipsa est. nam sicut uitia cum in actu suo finiuntur, uoluptas et praemia eorum secuntur, ita uirtus cum finita est, merces eius insequitur. mum eius officium est. ergo praemium uirtutis post mortem est. denique Cicero in Tusculanis quamuis dubitanter tamen sensit summum homini bonum non nisi post mortem contingere. fidenti animo, inquit si ita res feret, gradietur ad mortem, in qua aut summum bonum au
Abbreviated transcription (Latin):
pugnãt. ut eciã ex hiis imor¬
talitas amme colligatur. uiçia
omnia tprãlia st̃: ad pñs emĩ
cõmouetur ire impetus. recep¬
ta ulcione sedatur. libidinis
uoluptas corporis finis est. cu¬
piditatem aut sacietatem eaꝵ
reꝵ quas expetit. aut alioꝵ
affectuũ cõmociones int̾imũt
Ambicio postꝙͣ honores quos
uoluit adepta est: consenescit
Item cet̾a uicia consistere ac ꝑ¬
man̾e non pñt. sed ipõ fructu
quẽ expetunt sumũtur. Rece¬
dunt gͦ et redemnt. uirtus
autẽ sine ulla int̾missione ꝑꝑe¬
tua est. nec discedẽ ab eo pt̾
qui eam semel cepit. Nainsi
habeat int̾nallũ. si aliqñ ea¬
carere possumꝰ redibunt protuꝰ
uicia que uirtutẽ semꝓ impugit
non est igitur comp̾hensa si de¬
serit si alnĩ secedit. Cum uero
domicilium sͥ. stabile collocaĩt
in omi actu uersari eam nct̾e est.
Nec pt̾ fidelit̾ depellere uitia et
fugare ñ pectus qd insedit
ꝑpetua stacione mumerit. Ipã
qd uirtutis ꝑpetuitas indicat

Expanded text:
ut etiam ex his immortalitas animae colligatur. Vitia omnia temporalia sunt; ad praesens enim commoventur. Irae impetus recepta ultione sedatur. Libidinis voluptas corporis finis est. Cupiditatem aut satietas earum rerum, quas expetit, aut aliorum affectuum commotiones interimunt. Ambitio, postquam honores quos voluit adepta est, consenescit. Item caetera vitia consistere ac permanere non possunt: sed ipso fructu quem expetunt finiuntur. Recedunt ergo, et redeunt. Virtus autem sine ulla intermissione perpetua est, nec discedere ab ea potest, qui eam semel cepit. Nam shabeat interuallum, si aliquacarere ea possumus, redibunt protinus uitia, quae uirtutem semper inpugnant. non est igitur conprehensa, si deserit, si aliquando secedit: cum uero sibi domicilium stabile conlocauit, in omni actu uersari eam necesse est nec potest fideliter depellere uitia et fugare, nisi pectus quod insedit perpetua statione munierit. ipsa ergo uirtutis perpetuitas indicat
Abbreviated transcription (Latin):
inherentes obdurant se contra
manifestã ueritatẽ nõ tam de
sius religiombꝰ quas p̾ferũt¬
al p̃ue asserũt bñ m̾iti: ꝙͣ de
se male. Qui cũ hẽant iter
rectũ tam deuios sequũt᷑ aufra¬
ctus planũ iter deserunt. ut
ꝑ p̾cipiciũ labantur. lucẽ relĩ¬
quũt. ut in tenebris ceci ac de¬
biles iaceant. his cõsulend est
ne cont se pugnẽt uelintqz se
tande̾ ab iuet̾atis erroribus
lib̾ari. Qd̾ utiq facient si qͣre

Expanded text:
inhaerentes, obdurant se contra inhaerentes, obdurant se contra manifestam veritatem, non tam de suis religionibus, quas prave asserunt, bene meriti, quam de se male: qui cum habeant iter rectum, devios sequuntur anfractus; planum deserunt, ut per praecipitium labantur; lucem relinquunt, ut in tenebris caeci ac debiles jaceant. His consulendum est ne contra se pugnent, velintque se tandem ab inveteratis erroribus liberari: quod utique facie
Abbreviated transcription (Latin):
uel sexus ł etatis ad celeste pa¬
bulũ conuotamꝰ. Nullus emin
suauior aĩo cibus est: ꝙͣ cogni¬
illustrande septem uolumina
destinamꝰ. ꝙͣus ea res infuti
pene sit operis et minensi. ut
si quis hec dilatare atq exeqͥ
plenissime uelit. tanta illi reꝵ
copia exub̾e̾t: ut nec libri mod̾
nec fine̾ repperiat or̃o. Sed nos
que allaturi tam clara st̃ et lu¬
cida ut magis mirũ esse uidea .
tam obsturam uidĩ hoĩbus u̾i¬
tatem: et his p̾cipue qui uul¬
hommes erunt. hoc est ab erroie
quo st̃ implicati: ad rectiorem
uiam reducendi. Qd̾ si fu̾mus
ut spero assecuti. mictemꝰ eos
ad ip̃m doctrine ubereĩ ac ꝑle¬
inssimũ fontem cuius haustu
atq potu conceptã uisteribus
siti sedent. ardoremq restrͥ¬
gant. erũtq ilł omĩa facilia.
prona. manifesta. modo ne pi¬
geat ad ꝑcipienda̾ sapiẽ disti¬
phuam. legendi ł audiendi pa¬
tienciã cõmodare. Multi eñ
suꝑsticionibus uanis ꝑtinacit̾

Expanded text:
uel sexus uel aetatis ad caeleste pauel sexus uel aetatis ad caeleste pabulum conuocamus: nullus enim suauior animo cibus est quam cogniillustrandae septem volumina destinavimus, quamvis ea res infiniti pene sit operis et immensi: ut si quis haec dilatare atque exequi plenissime velit, tanta illi rerum copia exuberet, ut nec libri modum nec finem reperiat oratio. Sed nos quae allaturi sumus, tam clara sunt et lucida, ut magis mirum esse videatur tam obscuram videri hominibus veritatem, et iis praecipue, qui homines erunt, hoc est, ab errore quo sunt implicati, ad rectiorem viam revocandi. Quod si fuerimus, ut spero, assecuti, mittemus eos ad ipsum doctrinae uberrimum ac plenissimum fontem, cujus haustu atque potu conceptam visceribus sitim sedent, ardoremque restinguant. Eruntque illis omnia facilia, prona, manifesta: modo ne pigeat ad percipiendam sapientiae disciplinam, legendi, vel audiendi patientiam commodare. Multi enim superstitionibus vanis pertinaciter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣto serius. ꝙͣto uehementius.
idem omĩpotens m̾cedem scelis
ex soluet. qr ut est erga pios ĩ¬
dulgentissimus pater: sic ad¬
uersus impios reu̾en dissimus
udex. cuius religionẽ cultũqz
diuinũ cupiens deffende̾: quẽ
pocius appellẽ. quẽ alloquar. nͥ
eũ ꝓ quẽ rebus hũanis iustĩã
et sapiã restituta est. Omiss̾
aggrediam᷑. uiam rectam. Qͦs
equid̾ si putarẽ satis idoneos
ad bene uiuend̾ duces esse: et
ipẽ sequerer. et alios ut seq̾rentͬ
hortarer. Sed cũ inter se magͣ
conc̾tacione dissideant secũq ipĩ
plu̾qz discordent: apparet eoꝵ
it̾ neqͣꝙͣ esse directũ. Si quid̾
sͥ quiq ut est libitũ. ꝓpuias
uias imp̾sẜunt. confusionẽq
magnã̾ inqͥrentibꝰ u̾i̾tatem re¬
liq̃runt. Nobis aut̾ qui sacrm̃
uere religionis accepimꝰ cũ sit
u̾itas reuelata dm̃itus. Cum
doctore̾ sapĩe duce̾q u̾itatis dm̃
seqͣmur. uniu̾sos sine disc̾mine

Expanded text:
quanto serius, tanto vehementius quanto serius, tanto vehementius idem omnipotens mercedem sceleris exsolvet: quia ut est erga pios indulgentissimus pater, sic adversus impios rectissimus judex. Cujus religionem cultumque divinum cupiens defendere, quem potius appellem, quem alloquar, nisi eum per quem rebus humanis justitia et sapientia restituta est? Omissisaggrediamur viam rectam: quos equidem, si putarem satis idoneos ad bene vivendum duces esse, et ipse sequerer, et alios, ut sequerentur, hortarer. Sed cum inter se magna concertatione dissideant, secumque ipsi plerumque discordent, apparet eorum iter nequaquam esse directum: siquidem sibi quique, ut est libitum, proprias vias impresserunt, confusionemque magnam inquirentibus veritatem reliquerunt. nobis antem qui sacramentum uerae religionis accepimus cum sit ueritas reuelata diuinitus, cum doctorem sapientiae ducemque uirtutis deum sequamur, uniuersos sine ullo discrimine
Abbreviated transcription (Latin):
destillicidis. aut aquis arcẽdis¬
aut demanu cõẜuanda. sed de
spe. de uita. de salute. de minor¬
talitate. de deo loq̾mur. ut suꝑ¬
sticõnes mortiferas. ercoresqz
turpissimos sopiamꝰ: Quod
opus muĩc nominis tui auspicõ
nichoannus: constantine impera¬
tor maxĩe qui pͥmus romanoꝵ
pͥncipũ. repudiatis erroribus
maiestate̾ dei fingularis ac uĩ
et cognonisti et honorasti. Nam
cũ dies ille felicissimꝰ orbi t̾raꝵ
illuxisset quo te deus sũmus ad
beatũ imperii culmen euexit: sa¬
lutarẽ uniu̾sis et optabilẽ pͥnci¬
patũ p̾claro micio auspicatus es.
cũ euersam sublatãq iusticiam
reducens tet̾rnũ alioꝵ faciiis
expiasti. Pro quo facto dabit tͣ
deus felicitatẽ. uirtutẽ. diutͣmta¬
tem. ut eadem iusticia qua iuue¬
nis exorsus es gubernachñ rei¬
pi. eciã seuex teneas tuisq libe¬
ris ut ipẽ apr̃e accepisti. tute¬
lam noĩs romani tradas. nam
malis qui adhuc adu̾sus iustos

Expanded text:
de stillicidiis aut aquis arcede stillicidiis aut aquis arceaut de manu conserenda, sed de spe, de vita, de salute, de immortalitate, de Deo loquemur, ut superstitiones mortiferas, erroresque turpissimos sopiamus? Quod opus nunc nominis tui auspicio inchoamus, Constantine, Imperator Maxime, qui primus Romanorum principum, repudiatis erroribus, majestatem Dei singularis ac veri et cognovisti et honorasti. Nam cum ille dies felicissimus orbi terrarum illuxisset, quo te Deus summus ad beatum imperii culmen evexit, salutarem universis et optabilem principatum praeclaro initio auspicatus es, cum eversam sublatamque justitiam reducens, teterrimum aliorum facinus expiasti: pro quo facto dabit tibi Deus felicitatem, virtutem, diuturnitatem: ut eadem justitia, qua juvenis exorsus es, gubernaculum reipublicae etiam senex teneas, tuisque liberis, ut ipse a patre accepisti, tutelam Romani nominis tradas. Nam malis, qui adhuc adversus justos
Abbreviated transcription (Latin):
et luce orõnis ornata. De reli¬
gione itaqz nobis rebusq dm̃nis
instituitur dispritacio. Nam si
quid̾ maxĩ oratores professioĩs
sue qͣiͣ uet̾ani decursis oꝑibus
actionũ suaꝵ. postremo se phĩe
tradidu̾nt: eamq s. requiem
laborũ iustissimã putauerunt.
si ammos suos in eaꝵ reꝵr que
inueniri non pot̾ant inquificoẽ
torquerẽt. ut non tam ociũ sibi
ꝙͣ negociũ quesisse uideantur. et
quid̃ młto molestius ꝙͣͣ in quo
fuerant ante uersati. Quanto
iustius ego me ad illã piam ue¬
ram dñiam sapiencia̾ qiͣ ad por¬
tũ aliquẽ tatissim̃ conferam.
in qua omĩa dictu prona sunt.
auditu suania. facilia intellecͥ
honesta susceptu: Et si quid̃
prudentes et arbitri eqͥtatis
institucõnes cuulis iuris cõpo¬
sitas edid̾unt. quibus cuuũ
dissidenciũ lites contencoẽsq
sopirent: ꝙͣto melius nos et
rectius dm̃as institucõnes lit¬
teris ꝓseq̾mur. in quibus nõ

Expanded text:
et luce orationis ornata. de reliet luce orationis ornata. de religione itaque nobis rebusque diuinis instituitur disputatio. nam si quidam maximi oratores professionis suae quasi ueterani decursis operibus actionum suarum postremo se philosophiae tradiderunt eamque sibi requiem laborum iustissimam putauerunt, si animos suos in earum rerum quae inueniri non poterant inquisitione torquerent, ut non tam otium sibi quam negotium quaesisse uideantur et quidem multo molestius quam in quo fuerant ante uersati, quanto iustius ego me ad illam piam ueram diuinam sapientiam quasi ad portum aliquem tutissimum conferam, in qua omnia dictu prona sunt, auditu suauia, facilia intellectu, honesta suscept.u? et si quidam prudentes et arbitri aequitatis institutiones ciuilis iuris conpositas ediderunt, quibus ciuium dissidentium lites contentionesque sopirent, quanto melius nos et rectius diuinas institutiones litteris persequemur, in quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
di: ut et edocti ad uerã sapien¬
ciam dirigantur. et indocti ad
ueram religionẽ. Que profes¬
sio młto melior. utilior. glĩosi¬
or. putanda est ꝙͣ illa orato᷑.
in qua diu uersati: non ad uir¬
tutẽ sed plane ad argutam
maliciã iuuenes erudiebamꝰ.
p̾ceptis celestibus disseremꝰ.
quibus ad cultũ uere maie¬
instruere posfimus. Nec tam
de rebus hũams bene m̾etur
qui stienciã bene ddi affert.
ꝙͣ qui pie et innocent̾ docet
uiuiere. Idccͥo apud grecos ma
di doctores existimiati: qd̾ est
longe p̾stabilius. qm̾ bene di¬
tere ad paucos ꝑtinet: bene
autẽ uiuere ad omnes. mul¬
tũ tamen nobis ex̾citatõ illa
mĩ contulit. ut nũc maiore
copia facultate ddĩ causam
ueritatis poremus. Que licet
possit sine eloquencia deffẽdi
ut est a mltis sepe deffensa:
tũ claritate ac nitore ẜmo¬
nis illustranda. et quod̾ mͦ¬
disserenda est: ut potencius in
aĩos influat. et ui sua instructa

Expanded text:
di: ut et docti ad veram sapiendi: ut et docti ad veram sapientiam dirigantur et indocti ad veram religionem. Quae professio multo melior, utilior, gloriosior putanda est, quam illa oratoria, in qua diu versati, non ad virtutem, sed plane ad argutam malitiam juvenes erudiebamus. praeceptis coelestibus disseremus, quibus ad cultum verae majeinstruere possimus: nec tam de rebus humanis bene meretur, qui scientiam bene dicendi adfert quam qui pie atque innocenter docet uiuere. idcirco apud Graecos maidi doctores sunt existimati, quod est longe praestabilius, quoniam bene dicere ad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes. multum tamen nobis exercitatio illa m contulit, ut nunc maiore copia et facultate dicendi causam ueritatis peroremus. quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa, tamen claritate ac nitore sermonis inlustranda et quodammodo adserenda est, ut potentius in animos influat et ui sua instructa
Abbreviated transcription (Latin):
deũ et hommne iul distaret. si
consilia et dispo̾nes illius maie¬
statis et̾ne. cogitacio asseq̾retur
humana. Qd̾ qr fieri nõ potuit
non est passus homine̾ deus lu¬
men sapiencie reqͥrente̾ ducius
errare. ac sine ullo laboris effe¬
ctu uagari ꝑ tenebras mextri¬
cabiles. aperuit oculos eius ali¬
qnͣdo et nocione̾ u̾itatis nmus
suũ fecit. ut et humanã sapien¬
ciam nillã esse monstraret: et
erranti ac uago uiã cõsequẽde
inmortalitatis oftenderet. u̾m
qnĩ pauci utuntur hoc celesti be¬
neficio ac munere. ꝙ obuoluta
i obsturo ueritas latet. eaqz
uel contemptui doctis est. quĩa
dio indoctis ob insitam eͥ. au¬
steritatẽ quam natura hoñn
proclinis in uicia pati nõ pt̃.
nam qr uirtutibꝰ amaritudo ꝑ¬
mixta est. uicia uero uolupta¬
te condita st̃. illa offensi. hac¬
deliniti feruntur in p̾ceps. et¬
bonor specie falsi mala pro
bonis amplectuntur. Suctur¬
rendũ esse his erroribus credi¬

Expanded text:
Deum hominemque distaret, si Deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius majestatis aeternae cogitatio assequeretur humana. Quod quia fieri non potuit,non est passus hominem Deus lumen sapientiae requirentem diutius errare, ac sine ullo laboris effectu vagari per tenebras inextricabiles; aperuit oculos ejus aliquando, et notionem veritatis munus suum fecit: ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret, et erranti ac vago viam consequendae immortalitatis ostenderet. Verum quoniam pauci utuntur hoc coelesti beneficio ac munere; quod obvoluta in obscuro veritas latet; eaque vel contemptui doctis est, quia dio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hacleniti feruntur in pbonorum specie falsi, mala pro bonis amplectuntur succurrendum esse his erroribus credi
Abbreviated transcription (Latin):
excellenti
ingenio
uiri cumse
doctrine pe¬
quicquid laboris poterat impendi
cõtemptis omĩbus et priuatis et
publicis actionibus ad inqͥrende
ueritatis studiũ contulerũt. Exi¬
stimantes multo esse p̾clarius
hu̾anaꝵ diuinaꝵq reꝵ inuesti¬
gare ac stire rõnem: ꝙͣ struedis
opibus aut cumulandis honori¬
bus inherere. Quibus rebus
qm̃ fragiles t̾reneqz sunt et ad
soluis corporis ꝑtinent cultũ: ne
mo melior. nemo iustior effici pt̾.
Erant quid̾ illi u̾itatis cognici¬
one dignissu quã scire tantoꝑe
cupierunt: atq ita ut eã rebus
omnibus antepou̾ent. Nam et
abiecisse quosdã res familiares
suas et remnciasse uniuersis
uoluptatibus constat: ut solam
midamq ueritatẽ midi expedi¬
tiq prosequerentur. ẽantũ apd̃
eos ueritatis nomen et auctori¬
tas ualuit: ut in ipã esse si̾m
boni p̾miũ p̾dicarent. Sed neq
adepti st̃ id qd̾ uolebant. et ope¬
ram sinil atq industriã ꝑdide¬
rnt: qr ueritas id est archanuĩ

Expanded text:
excellenti ingenio uiri cum se doctrinae pequicquid laboris poterat impendi contemptis omnibus et priuatis et publicis actionibus ad inquirendae ueritatis studium contulerunt, existimantes multo esse praeclarius humanarum diuinarumque rerum inuestigare ac scire rationem quam struendis opibus aut cumulandis honoribus inhaerere: quibus rebus, quoniam fragiles terrenaeque sunt et ad solius corporis pertinent cultum, nmo melior, nemo justior effici potest. Erant illi quidem veritatis cognitione dignissimi, quam scire tantopere cupiverunt; atque ita, ut eam rebus omnibus arteponerent. Nam et abjecisse quosdam res familiares suas, et renuntiasse universis voluptatibus constat, ut solam nudamque veritatem nudi expeditique sequerentur: tantumque apud eos veritatis nomen et auctoritas valuit, ut in ipsa esse summi boni praemium praedicarent. Sed neque adepti sunt id quod volebant: et operam simul atque industriam perdiderunt; quia veritas, id est arcanum
Abbreviated transcription (Latin):
hec enĩ pͣuitatis est cã igno¬
racio sui. Quã si quis cogta
u̾itate discusẜ̾it. sciet qͦ refe̾n¬
da. et ꝙͣad mod sibi uita de¬
genda sit. cuius stĩe sũmam br̃
cirtũstribo. ut neq religio ul¬
la sine sapĩa suscipienda sit.
nec ulla sine religione probã¬
da sapiencia

Expanded text:
atis est causa, ignoratio sui: quam si quis cognita ueritate discusserit, sciet quo referenda et quemadmodum sibi uita degenda sit. cuius scientiae summam breuiter circumscribo, ut neque religio ulla sine sapientia suscipienda sit nec ulla sine religione probanda sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
pnacio sed uatatio. ut ꝙͣadmod̾
diomsio deoꝵ spolia gestanti dn
sic eciã uera bonã quietẽ tribuisse
uideantur. in qua sacrilegiis su¬
is transquille frui posset. Nam¬
frementibus postea bellis cuuli¬
bus: sub obtentu dampͣcionis. ab
omĩ ꝑiculo ac metu remotus a¬
lior g̃nes casus. ac mẜabiles
exitus audiebat. et qui cecidisse
solus uniu̾sis stantibus uideba᷑.
Is u̾o uniu̾sis cadentibus stetit
solus. donec illũ et opibus sacri¬
legio partis. et uita saciatum
ac senectute cõfectum proscͥptio
cͥminalis auferret. ead̾ s. que
tulliũ uiolate deoꝵ maiestatis
ultorem. Quin eciã felix in eo
fuit. ꝙ ante suã mortẽ trudelis¬
simẽ exitũ sui accusatoris au¬
diuit. dns uidelicet prouidẽtibꝰ
ut sacrilegus ac p̾do ille religi¬
onũ suaꝵ nõ ante moreretur:
ꝙͣ solatiũ de ulcione cepisset.

Expanded text:
mnatio, sed vacatio? ut quemadmodum mnatio, sed vacatio? ut quemadmodum Dionysio deorum spolia gestanti dii sic etiam Verri bonam quietem tribuisse videantur, in qua sacrilegiis suis tranfrpmentibus postea bellis ciuilibus sub obtentu damnationis ab omni periculo ac metu remotus aliorum graues casus ac miserabiles exitus audiebat et qui cecidisse solus uniuersis stantibus uidebatur, is uero uniuersis cadentibus stetit solus, donec illum et opibus sacrilegio partis et uita satiatum ac senectute confectum proscriptio triumuiralis auferret, eadem scilicet quae Tullium uiolatae deorum maiestatis ultorem. quin etiam felix in eo ipso fuit, quod ante suam mortem crudelissimum exitum sui accusatoris audiuit, diis uidelicet prouidentibus ut sacrilegus ac praedo ille religionum suarum non ante moreretur quam solacium de ultione cepisset.
Abbreviated transcription (Latin):
iniussis la tronibus ẜuis impuẽ
sublata est. Idem uero cũ affirma¬
ret se a siculis ut causã proiũcie
sscipet oratum. his usus est ub
sese iam ne deos quid̃ in siuis urbi¬
bus ad quos confugent habere.
ꝙ eoꝵ similãcra sanctissima .c.
uerres ex delubris rłios issimis su¬
stulisset. qiͣ uero si uerres ex ur¬
bibus delubusqz sustulerat. de ce¬
lo qͦ sustulerat. unde apparet istos
deos nichil hr̃e in se amplius:
ꝙͣ mat̾iam dequa st̃ fabricati.
Nlec inm̾ito ad te .ii. tulli. hoc ẽ
ad hominẽ. siculi cõfug̾unt. qui¬
tͥenno sunt exꝑti. deos illos in¬
chil balere. essent enim stultissĩ
si adeos ob deffendendas miuri¬
as honiĩ confugissent: qui e.
uerri. nec pro seipĩs irati esse
potuerunt. At enim uerres ob
hec facinora damp̃tus est. Nõ gͦ
dii uindicauerũt sed ciceroms in¬
dustria qua uel deffensores eis
oppresfit uel grẽ restitit. Quid ꝙ
apud ipm̃ uerrẽ non fuit ulla da¬

Expanded text:
inmissis latronibus semis inpune inmissis latronibus semis inpune sublata est. idem uero cum adfirmaret se a Siculis ut causam pronmciae susciperet oratum, his usus est uerbis: sese ia.m ne deos quidem in suis urbibus ad quos confugerent habere, quod eorum simulacra sanctissima Gaius Verres ex delubris religiosissimis sustulisset: quasi uero si Verres ex urbibus delubrisque sustulerat, de caelo quoque sustulisset. unde apparet istos deos nihil habere in se amplius quam materiam de qua sint fabricati. nec inmerito ad te, Marce Tulli, hoc est ad hominem Siculi confugtriennio sunt experti deos illos nihil valere. Essent enim stultissimi, si ad eos ob defendendas injurias hominum confugissent, qui Caio Verri nec pro seipsis irati esse potuerunt. At enim Verres ob haec facinora damnatus est. Non ergo dii vindicaverunt, sed Ciceronis industria, qua vel defensores ejus oppressit, vel gratiae restitit. Quid, quod apud ipsum Verrem non fuit illa da
Abbreviated transcription (Latin):
tirannis omĩbus comꝑat. none
omnem siciliã expoliauit. sub¬
latis deoꝵ silãtus ornam̃tisꝙ
fanoꝵ. Ociosum est ꝑsequi su¬
gula. unũ licet cõmemorareĩ
quo accator omĩbus eloquentie
uiribus. omñ deniq conatu uotis
et corporis deplorauit de cerer
uel tatmnensi ł hemiensi qͣr alli
tanta fuit religio. ut adire te¬
pli eius secreta penetrabilia bi¬
ris nephas esset. alt̾ius antiqͥ¬
tas tanta ut omes historie
loquantur ipãm deam fiuges
in hennie solo pͥmũ reperisse fi¬
hamqz eius uirginem ex eodem
loto raptam. demq gractanis
temporibus turbata republita
et sedicionibus et ostentis. cũ
relptum eẽt in carmĩbus sibil¬
lus antiquissimã cererem de¬
bere placari. legati st̃ hennam
miissi. hec igitur ceres uel reli¬
tiosissima quã uidere maribꝰ
ne adorandi quid̃ grã licebat.
uel antiquissĩa quã senatus.
pplũs qr ro. sacrificus donisqz
placauerat: ex archanis et ue¬
tustis penetralibus. ac. uerre

Expanded text:
tyrannis omnibus comparat? nonne tyrannis omnibus comparat? nonne omnem Siciliam compilauit sublatis deorum simulacris ornamentisque fanorum? otiosum est persequi singula, unum libet commemorare in quo accusator omnibus eloquentiae uiribus, omni denique conatu uocis et corporis deplorauit de Cerere uel Catinensi uel Hennensi: quarum alterius tanta fuit religio, ut adire templi eius secreta penetralia uiris nefas esset, alterius antiquitas tanta., ut omnes historiae loquantur ipsam deam fruges in Hennae solo primum repperisse filiamque eius uirginem ex eodem loco raptam. denique Gracchanis temporibus turbata. re publica. et seditionibus et ostentis cum repertum esset in carminibus Sibyllinis antiquissimam Cererem debere placari, legati sunt Hennam missi. haec igitur Ceres uel religiosissima, quam uidere maribus ne adorandi quidem gratia licebat, uel antiquissima, quam senatus populusque Romanus sacrificiis donisque placauerat, ex arcanis ac uetustis penetralibus a Gaio Verre
Abbreviated transcription (Latin):
riit. ipsos expetant pene in¬
credibili stilz uanitate. qui no¬
cituros sibi deos putant ob
aliena scelera: qui ipĩs aqͥbus
uiolati spoliatiq st̃. ꝑseipsos
nichꝰ nocere potuerunt. At eiꝰ¬
II
sepe ipĩ qͦ in saculegos uindi¬
cauerunt. potest id ł casu accidis¬
se: ꝙ aliqn non semꝑ. sed tam
paulopost quomõ id acciderit ostẽ¬
dam. Nunc mt̾im qro cur illa tot
ac tanta sa crilegia in dionisio
non uindicanerunt. qui nõ fur¬
tim sed palã ludibrio deos huĩt
Cur hũc tam potentẽ sacrilegũ
atemplis. acermiomis. ab ma¬
ginibus suis non arcuerunt.
Cur eciã sacus rebus ablatis pa¬
spere nauiganit: qd̾ ioco ipse
cestatus est. ut solebat uos uide¬
tis. ne inquit comitibus suis
naufragiũ timentibus: ꝙͣ pro¬
spera saculegis nauigacio ab
ipsis dus inmortalibus tubu¬
atur. Sed hic fortasse aplõne
didicerat deos nich̾ esse. Quid
C uerres. quẽ tullius accusator
eius eid diomsio et salandi et

Expanded text:
rint, in ipsos expetant poenae: inrint, in ipsos expetant poenae: incredibi!i scilicet. uanitate, qui nocituros sibi deos putent ob aliena scelera, qui ipsis a quibus uiola.ti spolia-tique sunt per se ipsos nihil nocere potuerunt. at eim saepe ipsi quoque in sacrilegos uindica.uerunt. potpst id uel casu accidisse, quod aliquando, non semper, sed tamen paulo post quomodo id acciderit ostendam. nunc interim quaero cur illi tot ac tanta sacrilegia in Dionysio non uindicauerint, qui non furtim, sed palam ludibrio deos habuit. cur hunc tam potentem sacrilegum a templis a caerimoniis ab imaginibus suis non arcuerunt? cur etiam sacris rebus ablatis prospere nauigauit? quod ioco ipse testatus est, ut solebat. 26\'uidetisne\' inquit comitibus suis naufragium timentibus \'quam prospera sacrilegis nauigatio ab ipsis diis inmortalibus tribuatur?\' sed hic fortasse a Platone didicerat deos nihil esse. quid Gaius Verres, quem Tullius accusator eius eidem Dionysio et Phalaridi et
Abbreviated transcription (Latin):
se illa: non auferre dicebat. ꝑꝙͣ
emi stultũ ẽẽ et ingratũ: uolle
acciꝑe ab his ultro porrigentibꝰ.
aqibus bona sͥ homines p̾ta¬
rentur. hec enĩ fecit impune qr
rex et uictor fuit. Qnͥ eciã secu¬
ta est cum solita felicitas. uix̃
enim usq ad senectutẽ. Regnu̾q
ꝑ manũ filio tradidit. In eo igi¬
tur qr homines sacrilegia uindi¬
care non potuerunt: oportuit
deos ipsos sui uindices esse. At
si hũilis quispiã quid tale cõmi¬
serit. huic p̾sto st flagtella.i¬
gnes. etulei. cruces. et quicqͥd
excogitare iratis ac furentibꝰ
licet. Sed cum pumunt de p̾¬
hensos in sacrilegio: ipi de de¬
oꝵ suoꝵ potestate diffidunt.
Cur enim non potissim̃ ipsis
relmqͣnt ulastendi se locum.
si eos posse aliquid arbitrãt᷑ͬ
Qͥn eciã putant illoꝵi numie̾
accidisse: ut p̾dones reri sacͣ
comp̾hensi teneantur et seui¬
unt non tam ira ꝙͣ metu. ne
si deoꝵ iiuriã non uiudicaue¬

Expanded text:
se illa, non auferre dicebat; perquam se illa, non auferre dicebat; perquam enim stultum esse et ingratum, nolle accipere ab his ultro porrigentibus, a quibus bona sibi homines precarentur. Haec ille fecit impune, quia rex et victor fuit. Quin etiam secuta est eum solita felicitas: vixit enim usque ad senectutem, regnumque per manus filio tradidit. In eo igitur, quia homines sacrilegia vindicare non poterant, oportuit deos ipsos sui vindices esse. At si humilis quispiam tale quid commiserit, huic praesto sunt flagella, ignes, equulei, cruces, et quidquid excogitare iratis et furentibus licet. Sed cum puniunt deprehensos in sacrilegio, ipsi de deorum suorum potestate diffidunt. Cur enim illis potissimum non relinquant ulciscendi sui locum, si eos posse aliquid arbitrantur? Quin etiam putant illorum numine accidisse, ut praedones rerum sacrarum deprehensi tenerentur; et saeviunt non tam ira, si deorum iniuriam non uindicaue
Abbreviated transcription (Latin):
maiora ludimus. gͦ his hidi¬
cris. et ornatis et grandibus
pupis: unguenta et thura.
et odores inferũt. his opmias
et piignes hostias inmolãt.
quibus est quid̾ os sed carens
officio denciũ. his peplos et
indumenta p̾ciosa: quibus usꝰ
uelanmnis nullus est. his au¬
rũ et argentũ consecrant que
tam non hñt qui accipiant ꝙͣ
qui illa donarunt. Nec ini̾ito
diomisius sicilie tiramiꝰ post ui¬
ctoriam grecia potitus. deos ta¬
les cõtempsit. spoliauit. illusit.
Si quid saculegia sua iocula¬
ribus ec̃ dictis ꝑseq̃batur. Nã
cũ ioui olimipio aureũ amucu¬
lum detraxisset: laneum iussit
impom dicens. estate esse gra¬
ue aurũ: hieme fiigidum. la
Idem auream barbam detra hẽs
estulapio: incongruens et m̃i¬
quiĩ esse ait. Cum apollo pat̾
lenis: pͥorẽ filiũ ꝙͣ patrem bar¬
batum bideri. Item pateras ⁊
exuiuas. et pua qued sigilla q̃
si lãcroꝵ protentis manibus te¬
nebantur: detrahebat. et acciꝑe

Expanded text:
majora nos ludimus. Ergo his ludimajora nos ludimus. Ergo his ludicris, et ornatis, et grandibus pupis et unguenta, et thura, et odores inferunt: his opimas et pingues hostias immolant, quibus est quidem os, sed carens officio dentium: his peplos et indumenta pretiosa, quibus usus velaminis nullus est: his aurum et argentum consecrant, quae tam non habent qui accipiunt, quam qui illa donarunt. Nec immerito Dionysius, Siciliae tyrannus, post victoriam Graecia potitus, deos tales contempsit, spoliavit, illusit: siquidem sacrilegia sua jocularibus etiam dictis prosequebatur. Nam cum Jovi Olympio aureum amiculum detraxisset, laneum jussit imponi, dicens, aestate grave esse aureum, hyeme frigidum, lanIdem auream barbam detrahens Aesculapio, incongruens et iniquum esse ait, cum Apollo pater laevis, priorem filium quam patrem barbatum videri. Item pateras, et exuvias, et parva quaedam sigilla, quae simulacrorum protentis manibus tenebantur, detrahebat: et accipere
Abbreviated transcription (Latin):
honorant. qui neq cũ fierent:
senciebant. neq cum coluntur
stũt. nec eniꝰ sensũ consecracõe
sumpfrunt. Non placebat ꝑsio
ꝓ aurea uasa templis inferãt᷑
sipuatuũ pitanti esse int̾ reli¬
giones: ꝙ non sanctitatis sed
auantie sit instrm̃. Illa eni̾ sa¬
tius est deo ꝙ recte colas inferre
pro num̾e: compositũ ius fasq
aio. sanctosq recessus mentis. ⁊
incoctũ generoso pectus honesto.
egregie sapienterqz sensit. uin
illud rdicule subdidit. hoc esse
aurũ in templis ꝙ sint ueneri
donate a uirgnie pupe. quas
ille ob ninuiciem fortasse con¬
tempfiit. non uidebat enim
simlãcra ipã. et efigies deoꝵ
policleti. et enfranoris et phi¬
die. manu ex auro atqz ebore
ꝑfectus. nichil aliud esse ꝙͣ grã¬
des pupas: non a uirginibus
quaꝵ lusibus uenia dari potest.
sed abarbaris hoĩbus consecra¬
tas. merito igitur etiã senum
stulticiã deridet. Non in qͥt bis
pueri sumis ut uulgo dicitur.

Expanded text:
honorant, qui neque cum fierent, honorant, qui neque cum fierent, sentiebant, neque cum coluntur, sciunt; nec enim sensum consecratione sumpserunt. Non placebat Persio, quod aurea vasa templis inferantur, supervacuum putanti esse inter religiones, quod non sanctitatis, sed avaritiae sit instrumentum. Illa enim satius est Deo, quem recte colas, inferre pro munere. Compositum jus, fasque animi, sanctosque recessus Mentis, et incoctum generoso pectus honesto. Egregie, sapienterque sensit. Verum illud ridicule subdidit: hoc esse aurum in templis, quod sint, Veneri donatae a virgine pupae: quas ille ob minutiem fortasse contempserit. Non videbat enim, simulacra ipsa et effigies deorum, Polycleti, et Euphranoris, et Phidiae manu ex auro atque ebore perfectas, nihil aliud esse quam grandes pupas, non a virginibus, quarum lusibus venia dari potest, sed a barbatis hominibus consecratas. Merito igitur etiam senum stultitiam Seneca deridet. Non, inquit, bis pueri sumus ut vulgo dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
talia. aut a mortalibus facta.
frangi enĩ cremari ꝑire pñt.
Nam et tectis uetustate labenti¬
bus sepe cõminu solent: et cõ¬
sumpta incendio dilabunturĩ
bus cedunt. Que igitur insa¬
ma est ea tiniere pro qͥbus aut
ruine. aut ignes. aut furta ti
meantur. Que uanitas ab his
aliqm̃ sꝑare tutelam. que tuen
que ipã cum uiolantur młta
st̃ ñ acolentibus umdicentur
ubi gͦ ueritas est: ubi nilla
uis adhiber ptꝰ religiom. ubi
ichil qd uiolari possit: apparet.
ubi sa culegium fieri nõ potest.
Qnitqud aute̾ oculis manibuso
subietum est. Idem uero qr fia¬
qde est ab onmꝰ ro̾ne mmortali
tatis aliemĩ est. frustra igitur
homues auro. ebore. ge̾mis deoe
exrobint. et exornant. qiͣ bero ab
his rebus ullam possint caꝑe
boluptatem. Qiuis usus est p̾cio¬
Su umerũ: nich̾ sencientibꝰ.
An ille qui mortius. pari enim
rõne defunctoꝵ corpora odoribꝰ
ac p̾ciosis uestibus illita et cõuo¬
luta humi condunt: qua deos

Expanded text:
talia, ut a mortalibus facta. talia, ut a mortalibus facta. Frangi enim, cremari, perire possunt. Nam et tectis vetustate labentibus saepe comminui solent, et consumpta incendio dilabuntur inbus cedunt. Quae igitur insania est, ea timere, pro quibus aut ruinmeantur? quae uanitas ab iis aliquam sperare tutelam, quae tueri quae ipsa cum uiolantur inulta sunt, nisi a colentibus uindicentur? ubi ergo ueritas est? ubi nulla uis adhiberi potest religioni, ubi nihil quod uiolari possit apparet, ubi sacrilegium fieri non potest. quidquid autem oculis manibusque subiectum est, id uero quia fragile est, ab omni ratione immortatis est alienum. Frustra igitur homines auro, ebore, gemnis deos excolunt et exornant; quasi vero ex his rebus ullam possint capere voluptatem. Quis usus est pretiosorum munerum nihil sentientibus? an ille qui mortuis? Pari enim ratione defunctorum corpora, odoribus ac pretiosis vestibus illita et convoluta, humi condunt, qua deos