comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na intelligunt. Fro ululis qͦq omẽus
ipsum uerbum hebraicum hihĩ: soli
larr. onocentauros tͣnstulerunt Sireue
aut̃: themen uocant᷑ Quas nos aut de¬
monas aut monstͣ q̃dã aut certe draco¬
nes magnos int̾p̃tati sumꝰ qͥ cristati sc
& uolantes. F ꝗ̃ omĩa: uastitat᷑ ⁊ soli¬
tudinis signa monstͣnͣt᷑ qͦd tantasit
depopulacio urbis quͦdã potũtissime.
ut p̃ multitudine. demonum ac bestiaꝵ
nullꝰ in eã audeat pastoꝵ id ẽ deserti
appetitor intͣre. Didicimꝰ ã qͦdã friẽ ela¬
ciones regias eẽ in babylonẽ ⁊ omĩs
genĩs bestias muroꝵ esꝰ tanto ambitu
coherceri. Prope ẽ t ut ueniat temapꝰ¬
eiꝰ  eiꝰ ñ elongabunt᷑. Instare. dicit
tẽpꝰ. qͦ ab hoste capienda sit. Post cap¬
tiuitatẽ qppe iherlm̃: ñ multũ tẽpus
in medio ⁊ ã medis ꝑsisq uastata ẽ. Mi¬
serebit᷑ enĩ dñs iacob ⁊ eliget adhuc de.¬

Expanded text:
ra intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum IIM , soli LXX onocentauros transtulerunt. Sirenae autem THENNIM vocantur, quas nos aut daemones, aut monstra quaedam, vel certe dracones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastitatis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine daemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastorum, id est, deserti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Ela, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitu coerceri. Cap. XIV Prope est ut veniat tempejus non elongabuntur. Instare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persisque vastata est Miserebitur eni
Abbreviated transcription (Latin):
filia syon. iubila isrł. letare. ⁊ exulta in
om̃i corde filia iherłm: qͥa abstulit dñs
iudiciũ tuũ. aũtit ininucos tuos. Sig¬
nificat aut̃ tempꝰ: qͦ cyrꝰ rex persaꝵ cap¬
tiuũ poplm̃ hierłm redire ꝑmisit. Lege
etre librum. aggeũq ⁊ tachariã: qnͣdo
sub rorobabel ⁊ Ihu sacerdote magno. et
ra ⁊ nee mia. altare. templum muriq des

Expanded text:
ila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggaeum et Zachariam , quando sub Zorobabel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, altare, Templum, murique
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ ꝑsaꝵ q seuiciam: ut ardore sangͥnis
effundendi aurũ argentũq ꝯtennant.¬
⁊ oblatas opes ꝓ luto reputent. Sed
sagittis paruulos int̾ficient. ⁊ lactenten¬
tib ut̾ non miscrebunt᷑: & suꝑfilios
ñ parcec ocłs eoꝵ. Int̾ficient᷑ pariui¬
li quoꝵ uulnera erunt ñ minora qmͣ cor¬
pora ⁊ pregnantes ut̾ secabunt᷑. Elidã¬
t᷑ q infantes: ⁊ ad ub̾a pressos filios cru¬
delis uictor occidet. Et erit babylon

Expanded text:
 saevitiam, ut ardore sanguinis effundendi, aurum argentumque contemnant, et oblatas opes pro luto reputent. Sed sagittis parvulos interficient, et lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Interficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victor occide
Abbreviated transcription (Latin):
pi Nec habeat defensorẽ aut pncipẽ.
suũ conũtet᷑ ⁊ singłi ad terrã suã fugi¬
ent Post qmͣ capta fuerit babylon.
⁊ ꝑ portas eiꝰ intͣrit hostilis exercitꝰ:
Qui ñ fugit: mucͦne feriet᷑. Quͦ re
aut restere uoluerit aut reũti: in
tantũ capte urbi ñ ꝓdi̾t. ut ipse qͦq
sangͥnẽ fundat. Itfantes eoꝵ allidñ¬
t᷑ in ocłis eoꝵ. Diripient᷑ domꝰ eoꝵ: ⁊¬

Expanded text:
efensorem aut principem, suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Postquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tantum captae urbi non proderit, ut ipse quoque sanguinem fundat. Infantes eorum allidentur in oc
Abbreviated transcription (Latin):
retͥbuisti nobis. beatꝰ q̃ tenebit ⁊ allidet
paruulos tuos ad petͣm. Tanta erit ur¬
bis uastitas. ⁊ uictoꝵ seuicia: ut nͨ iti¬
norie parcat᷑ etati. ut cuncte domoꝵ
diripiant᷑ opes. ⁊ in ꝯspectu maritali
uxoꝵ uiolet᷑ pudicicia. Ecce egosꝰ¬
citabo suꝑ eos medos. qͥ argñtũ ñ re¬
qͥrant: neq aurũ uelint. Aꝑtũ ẽ

Expanded text:
retribuisti nobis. Beatus qui tenebit et allidet parvulos tuos ad petram . Tanta erit urbis vastitas et victorum saevitia, ut nec innoxiae parcatur aetati, ut cunctae domorum diripiantur opes, et in conspectu maritali uxorum violetur pudicitia. Ecce ego suscitabo super eos Medos, qui argentum non quaerant, neque aurum velint.
Abbreviated transcription (Latin):
iherlm. Scͥptũ ẽ enĩ. Montes syon latã
aqͥlonis. slec suffecãt suꝑbie eiꝰ desidã¬
re celestia nͥ ad tantã ꝓrupisset insaniam:
ut dĩ s similitudine uendicaret. U erũ¬
tñ ad infernum detͣheris: ĩ ꝓfundum la¬
CI. Qui ꝑ suꝑbiam dixerat. in celum as¬
cendã. ero similis altissimo: ñ solum ad
uglio. tenebras exteriores legimꝰ: uͥ est
fletꝰ ⁊ stͥdor dencium. Qui ce uidis
adte uiclinabunt᷑: ce ꝙ ꝓspicient sub¬
baudit᷑ dicentes. Nunqͥd iste ẽ uir qͥ con¬
tͦbauit t̾rã. qͥ ꝯcussit regna. qͥ posuit
orbẽ desertũ. ⁊urbes eiꝰ destruxrit..

Expanded text:
um est enim: Montes Sion latera Aquilonis . Nec suffecerat superbiae ejus desiderare coelestia, nisi ad tantam prorupisset insaniam, ut Dei sibi similitudinem vindicaret. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. Qui per superbiam dixerat: In coelum ascendam, ero similis Altissimo, non solum ad Evangelio tenebras exteriores legimus, ubi est fletus et stridor dentium . Qui te viderint, ad te inclinabuntur, teque prospicient subauditur dicentes: Numquid iste est vir qui conturbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem deser
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus ferocissimꝰ. ⁊ ouis ⁊ uitulꝰ parit᷑
morabunt᷑. Qd coctidie cernimꝰ in ec¬
cłia diuites & pauperes. potentes
& humiles. Reges atq pͥuatos pari¬
T conmorari: q a pueris paruulis qͦs
se discplina dñi fuerint federati. ita
plebit᷑ simul reqͥescent. catuli eoꝵ. No
qͦq ñ carnes comedet s paleas: qͦ scł
uescat᷑ cibo sinplici. Et hic obseruan¬
dum: qd̾ ñ bos carnes s leo paleas
comedat. Paleaᷤputo in scͥpturis scĩs
ũba smplicia intelligi: tritucũ aut̃
⁊ int̾iorẽ medullam. sensum qͥ uuenit᷑
scͥpturaꝵ lectione pascant᷑. Infans qͦ
qͥ malicia paruulꝰ ẽ mittet manum
in foramine aspidis: ⁊ de obsessis
hominũ corporib fugat demones. Qi
aut̃ ablactatꝰ ẽ. ⁊ neqͣqmͣ lacte nutͥtur
infancie. s iam solido cybo uescit᷑. iste
in reguli cauernã mittet manũ. ħ est
in ipsius sathane habitacłm: ⁊ inde e¬
ũ extͣhet. Unde & aplis dataẽ potes¬

Expanded text:
prius ferocissimum, et ovis, et vitulus pariter morabuntur. Quod quotidie cernimus in Ecclesia, divites et pauperes, potentes et humiles, reges atque privatos pariter commorari, et a pueris parvulis, quose disciplina Domini fuerint foederati, ita plebitur: Simul requiescent catuli eorum. Leo quoque non carnes comedet, sed paleas, quod scilicet vescatur cibo simplici. Et hic observandum, quod non bos carnes, sed leo paleas comedat. Paleas puto in Scripturis sanctis verba simplicia intelligi. Triticum autem, et interiorem medullam, sensum qui invenitScripturarum lectione pascantur. Infans quoque, qui malitia parvulus est, mittit manum in foramine aspidis, et de obsessis hominum corporibus fugat daemones. Qui autem ablactatus est, nequaquam lacte nutritur infantiae, sed jam solido vescitur cibo. Iste in reguli cavernam mittit manum, hoc est, in ipsius Satanae habitaculum, et inde eum extrahit. Unde et Apostolis potes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsum captũ duxit in anciochiã. qͣ tẽ uo¬
cabat᷑ reblacha. Ibiq corã patͤ filiis int̾fec¬
tis: oclõs sedechie iussit auferri. exceca¬
tũq misit in caueã. ⁊ in ritum feraꝵ trax¬
it in babylonẽ: conpleto uaticinio qd̃ ca¬
nebat iheremias. Intͣbis babylonẽ & non
uidebis eã. Ad ꝯsolacionẽ gͦ popłi nide¬
te caligoso exaltate signum: ⁊ exalte¬
e uocẽ leuate manũ. ¶ Iontem caligo¬
sum siue geriebrosum. qͦd hebraice dr̃ nẽs¬
fe babylone intellige. Sc̃ montes cali

Expanded text:
in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxit in Babylonem; completo vaticinio nebat: Intrabis in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaetem caliginosum elevate signum, exaltate vocem, levate manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice dicitur NESPHE , Babyl
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ unꝰqͥsq q̃rat auxilium. Iuridam facien
pallore circunferens. Naturale ẽ enĩ: ut
mꝰ. Ecce dies dñi ueniet crudelis. ⁊
in dignacionis plenꝰ. ⁊ ire. furoris eiꝰq
ad ponendã t̾ram in solitudinẽ. ⁊ pec
crudelis qͥ crudeles iugulat: s crudelis
ideo uocat᷑ qͦd crudelis ꝑacientib eẽ ui¬
deat᷑. Nam latro suspensꝰ patibulo: cru¬

Expanded text:
rius quaerat auxilium, luridam faciem pallore circumferens: naturale est enim, utmus. Ecce dies Domini venit crudelis et indignationis plenus, et irae furorisque, ad pocrudelis qui crudeles jugulat: sed crudelis ideo vocatur, quod crudelis patientibus esse videtur. Nam et latro suspensus patibulo cru
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ aoios. Uerbũ hebraicũ messa
t ᷑ Unde miror.lxx tnͣslatores ĩre esti uo¬
luisse pon̾e̾ uisionẽ. S de ħ alias: nc̃ qd̃
cepimꝰ exeqͣm᷑. Babylon fuit mecͦpolis chal¬
deoꝵ: cuiꝰ rex nabut godonosor. cuncłis
usq ad et̾yopiã gñtib suꝑatis. int̾cetas
uastauit & uideam. duiq obsessam hie

Expanded text:
filius Amos. Verbum Hebraicum MESSA tur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Je
Abbreviated transcription (Latin):
mandaui scĩficatis meis: ⁊ uocaui fortes
meos in ira mea: exultantes ui gla mea
Irincipes.⁊ gygantes iuxta bex. tͣuslato¬
res eusebiꝰ uirtutes angłicas interpretat᷑
⁊ pessinios demones: qͥ ad euersionẽ ba¬
bylonis missi st̃. llos aut̃ hystorie ordinẽ
ꝑseqñtes medos eẽ dicimꝰ: de qͥb in ꝯse¬
qñtib aꝑciꝰ scͥptura testat᷑ dicens. Ece
ego suscitabo suꝑ eos medos: qͥ arg̃ntũ¬

Expanded text:
tis meis, et vocavi fortes meos in ira mea exsultantes in gloria mea. Principes, et gigantes juxta LXX Translatores Eusebius virtutes Angelicas interpretatur, et pessimos daemones, qui ad eversionem Babylonis missi sunt. Nos autem historiae ordinem prosequentes, Medos esse dicimus. De quibus in consequentibus apertius Scriptura testatur, dicens: Ecce ego suscitabo super eos Medos
Abbreviated transcription (Latin):
N reqͥes eiꝰ honor. Pro reqͥe eiꝰ inhe¬
braico positũ ẽ minuthũ. qđ om̃es
similit̾ tͦnstulerunt. Pro honore qͦ
in hebͤo legimꝰ chaboth. qđ ꝑspicue
głiosa: ut inpleret᷑ illõ qͦd saluator¬

Expanded text:
 requies ejus honor. Pro requie ejus, in Hebraico positum est, MNUATHO , quod omnes similiter transtulerunt. Pro honore quoque in Hebraeo legitur CHABOD , quod perspicue gloriosa, ut impleatur i
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in salutẽ. Qui pͥꝰ in solitudine dir¬
eratis. qnͣdo ascñdistis de t̾ra egypti
⁊ mare siccatum est. rubrũ. cantemꝰ do¬
mino gli̾ose enĩ magnificat᷑ ẽ ⁊ Rł:
nẽ ꝑcussa litgua maris egypti ⁊ flumi¬
ne illiꝰ arefacto. atq osciso & humi¬
liato. głaificate dnm̃ ⁊ dicite. Confite
menda. s cues fortitudo mea ⁊ laus mã.¬

Expanded text:
ens: Qui prius in solitudine dixeratis, quando ascendistis de terra Aegypti, et mare siccatum est Rubrum: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: et nunc percussa lingua maris Aegypti, et flumine illius arefacto, atque conscisso et humiliato, glorificate Dominum, et dicite: Confitebmenda, sed tu es fortitudo mea, et laus mea.
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis ⁊ ti̾ri. Quas si laciꝰ nitar expon̾e̾.
multis libͥs opꝰ erit. ⁊ exactoris mei naui¬
gacio ĩ annũ altũ differet᷑. Itaq ut uis:
singłis testuoniis breues sentenciolas co¬
aptabo: ut ñ tam exponã qͥd senciã qmͣ pau¬
cis uerbis sencienda dimittã. Dictamꝰs.
non scͥbimꝰ. Currente notarioꝵ articło.
currit oracio. Nolumꝰ enĩ nr̃a laudari:
s ꝓphe. dicta intelligi. Nec iactamꝰ elo qũ¬
ciam: s scienciã q̃rimꝰ scͥpturaꝵ. Incipiamꝰ¬

Expanded text:
visionis, et Tyri: quas si latius nitar exponere, multis libris opus erit, et exactoris mei navigatio in annum alterum differetur. Itaque ut vis, singulis testimoniis breves sententiolas coaptabo, ut non tam exponam quid sentiam, quam paucis verbis tibi sentienda dimittam. Dictamus non scribimus: currente notariorum manu currit oratio. Nolumus enim nostra laudari, sed Prophetae dicta intelligi, nec jactamus eloquentiam, sed scientiam quaerimus Scripturarum. Incipiam
Abbreviated transcription (Latin):
uersionẽ urbis significat s obsi¬
dionẽ. qnͣdo uenit rabsaces dux sen¬
nacherit. ⁊ ea fecit q̃ in pꝰst̾i̾orib idẽ
ꝓph̾a ꝯmemorat. Scdm tͦpologiã cũ
samaria &e iherlm dñi irã sustinuerĩt.

Expanded text:
bversionem urbis significat, sed obsidionem, quando venit Rabsaces dux Sennacherib, et ea fecit quae in posterioribus idem Propheta commemorat . Secundum tropologiam, cum Samaria et Jerusalem Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uabunt᷑. tnͣseant in egyptũ. ne qͣqmͣ
fugientes eã s capientes. ⁊ suo cal¬
cantes pede.Prudens ⁊ xp̃i anꝰ lector
hanc habeat reꝓmissionũ ꝓph̾alium
regulam. ut q̃ iudei ⁊ nr̃i immo ñ nrĩ
iudairantes. carnalit᷑ futura contendiñ.
nos sp̃ualit̃ iam tͣnsacta doceamꝰ. ue ꝑ
occasionẽ istiͦmodi fabulaꝵ ⁊ in extͥca¬
bilium uixta apłm questionũ iudaiza¬

Expanded text:
vabuntur, transeant in Aegyptum, nequaquam vabuntur, transeant in Aegyptum, nequaquam fugientes eam, sed capientes et suo calcantes pede. Prudens et christianus lector hanc habeat repromissionum prophetalium regulam, ut quae Judaei et nostri, immo non nostri Judaizantes, carnaliter futura contendunt, nos spiritualiter jam transacta doceamus, ne per occasionem istiusmodi fabularum et inextricabilium juxta Apostolum quaestionum, judaiza
Abbreviated transcription (Latin):
sui: uł sꝑu uolentissimo. Qͦd regnũ in¬
telligimꝰ Romanoꝵ. Regnante enĩ ce
cͥpcio. potentissimũ pͥꝰ regnũ egypcior
bat alueo. ⁊ ĩtranssibilis erat ĩ uiiual¬
les humillimas .⁊ ruos duusꝰ ẽ. atq
concis: ut calciatis pedib tnsiretur.
hoc aut̃ cͦpologice significat qd̾ gñ¬
tẽ egypcioꝵ ĩtantũ ydolatͥe ⁊ uanis¬
sime suꝑsticioni deditã. ut accipit᷑s.
nocꝰtuas. canes ⁊ hircos. Iasinos diuino
numine ꝯsecͤrent: de ifituta regin
potencia ꝑ singłõs Romam inꝑii iudi¬
ces distͥbuerit. ut aliũ iudicem habe¬
at chebais. aliũ libia. aliũ pentapolis
aliũ egyptꝰ aliũ alexandria. u duĩsȩ
regiones: qs nomole egypeii uocant.
discurre̾. ⁊ ad popłos egypti ulti¬
mos ꝑuenire. Ꝙ qͣmͦ temporib moysi
rubrũ siccatum ẽ mare. ut popłs
de egypto fuge̾t: sic econt᷑rio egyp¬
ci flumina siccabunt᷑. ut reliqͥe popłi
dĩ q̃ ab assyriis ⁊ diũsis gnͣtib sas¬

Expanded text:
itu violentissimo, quod regnum intelligimus Romanorum. Regnante enim Caecriptio, potentissimum prius regnum Aegyptiorum, bat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc autem Tropologice significat, quod gentem Aegyptiorum, in tantum idololatriae et vanissimae superstitioni deditam, ut accipitres, noctuanomine consecrarent, de infinita regni potentia per singulos Romani imperii judices distribuerit, ut alium judicem habeat Thebe, alium Libya, alium Pentapolis, alium Aegyptus, alium Alexandria, et diversae regiones, quas νόμους Aegyptii vocant. discurrere, et ad populos Aegypti ultimos pervenire. Et quomodo temporibus Moysi Rubrum siccatum est mare, ut populus de Aegypto transfugeret: sic e contrario Aegypti flumina siccabuntur, ut reliquiae populi Dei, quae ab Assyriis et diversis gentibus sal
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯserta in ius uocaret. ⁊ ꝓmissum permo.¬
m̃ta exigẽt. Qͥd gͥ faciã. Subeã ne
opꝰ in qͦ uiri eruditissimi sudauerunt.
origenẽ locor ⁊ eusebium panphili. quoꝵ
alt̃ lib̾is allegoriȩ spaciis euagat᷑. ⁊ int̾p̃¬
tatis nominib singłoꝵ ingenium suũ faẽ
eccłiȩ sacͣmenta. alter hystoricam exposi¬
cionẽ titulo reꝑmittens. int̾dũ obliuiscitͦ
ꝓpositi ⁊ in origenis scita acidit. anta
re me ñ potusse magis qmͣ noluisse:
Urͣ altum inbecillitatis ẽ at̾ũ suꝑbiȩ. Vłb¬
abducłis causis malui ate ingenũ meũ
qmͣ uoluntatẽ queri. Breuit̾q ad nota.¬
bo que didici: fundam̃ta iaciens scͥptu¬
raꝵ. Cecum si aut tu uolueris. aut spaci¬

Expanded text:
conserta in jus vocaret, et promissum per momconserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositionem titulo repromittens, interdum obliviscitur propositi, et in Origenis scita concedit? An tare, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbadactus causis, malui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scripturarum. Caeterum si aut tu volueris, aut spati
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si ꝓ u̾tate fides legit᷑. ills di¬
cendum qd cingłm dnĩ qͦ cinctꝰ ẽ¬
⁊ iheremias. fides credenciũ sit.
Nabitabit litpꝰ cũ agno: ⁊ pardꝰ cũ
hedo accubabit. Uitulꝰ ⁊ leo. ⁊ ouis
simul morabunt᷑ : ⁊ puer paruulꝰ mi

Expanded text:
itate, fides legitur, illud dicendum, quod cingulum Domini, quo cinctus est Jeremias , fides credentium sit. . Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; vitulus, et leo, et ovis simul
Abbreviated transcription (Latin):
Cantate dnõ qũ magnifice fecit: an¬
nunciate hoc in uniũsa t̾ra. Hec p̃ci¬
piunt᷑ ab apłis ⁊ reliqͥis isib. his qui
de gentib crediderunt. ut soli con¬
fiteant᷑ dnõ. ⁊ ydolis derelictis inuo¬
cent nomen eiꝰ. ⁊ cuncta eiꝰ oꝑa p̃dices
infidelib. ut sciant qm̃ solꝰ excessus ẽ.
cui cantandum ẽ qͦd magnifice fecit.

Expanded text:
niam magnifice fecit: annuntiate hoc in universa terra. Haec praecipiuntur ab Apostolis et reliquiis Israel his qui de gentibus crediderunt: ut soli confiteantur Domino, et idolis derelictis, invocent nomen ejus: et cuncta opera ejus praedicent infidelibus; ut sciant, quoniam solus excelsus est: cui cantandum sit quod magnifice fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
hec ꝓphĩa de xpo ẽ. Quam perpar¬
tes uolumꝰ ex planare: ne simul ꝓposi¬
ta. atq disserta: lectoris ꝯfundat me
ga regnantis pocencia. in fiore pulcͥ¬
tudo monstret᷑. Nõ aut̃ uirgã de iesse¬

Expanded text:
hetia de Christo est, quam per partes volumus explanare, ne simul proposita atque disserta lectoris confundat memga regnantis potentia, in flore pulchritudo monstretur. Nos autem virgam de
Abbreviated transcription (Latin):
Pone pticipes eor sieut oreb ⁊ reb n
rebes ⁊ salmana. F rrant gͦ qͥ putañ
ills significari tempꝰ. qnͣoo in libro
numoꝵ madianite cesi referunt᷑ ab
isrł: ꝯ de sercũ sr̃ ⁊ montem dei oreb
q̃ aliis ap̃ hebreos scbunt᷑ litti̾s: cũ
eo tẽꝑe ñ fuerint in monte᷑ oreb s in
solitudine sethĩ. Iuxta a nagogẽ p̾ci¬
pit᷑ popło in eccłia cõmoranti ne ti¬
meat aduersarios qͥ ad pugnandũ
semper paratist̃᷑: & multas disputa¬
ciõe sua animas subu̾tuss. Ido enim
eos dtͣ p opłm dĩ pauxillũ acciꝑe po¬
testatẽ. ⁊ ñ cã gladio ꝑcute̾ qmͣ uirga.

Expanded text:
e principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana . Errant ergo qui putant illud significari tempus, quando in libro Numerorum Madianitae caesi referuntur ab Israel a deserto Sur usque ad montem Dei Oreb: quae aliis apud Hebraeos scribuntur litteris, cum eo tempore non fuerint in monte Oreb, sed in solitudine Sethim. Juxta anagogen praecipitur populo in Ecclesia commoranti, ne timeat adversarios, qui ad pugnandum semper parati sunt, et multa disputatione sua animas subverterunt. Ideo enim eos contra populum Dei pauxillum accipere pot
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ⁊ rursũ. ⁊ uirgã suã suꝑ mare. n
leuabit eã in uia egẏpti eciã sic intel¬
ligẽ: qd id circo ꝑcisssĩt plurimos
de tͥbu uida ⁊ in circuitu regni hie¬
rłm ceꝑit ciuitates. qͥa ñ in deo s me¬
gyptiis habuerint fiduciã. Unde ⁊ Rab¬
saces exꝓbat eis dicens. fcce ꝯfidis
suꝑ balculũ harundineũ ꝯfractũ. suꝑ¬

Expanded text:
virgam suam super mare, et levabit eam in via aegypti: etiam sic intelligere, quod idcirco percusserit plurimos de tribu Juda, et in circuitu regni Jerusalem ceperit civitates, quia non in Deo, sed in Aegyptiis habuerint fiduciam. Unde et Rabsaces exprobrat eis dicens: Ecce confidis super baculum arundineum confractum su
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽ ꝯpelleit. Et uisitabo suꝑ orbis
faciã suꝑbiam infideliũ: & arrogan¬
ciã forciũ humiliabo. Et ex ħ loco
⁊ ex suꝑiori ubi scͥptũ ẽ qd̃ obtenebł¬
cat sol in ortu suo: ⁊ luna caligine cot¬
pleat᷑. ⁊ stelle fulgorẽ retͣhant. ⁊ tociꝰ
orbis iniqͥtas uisitet᷑. qͥdam putant ñ
de babylonis ruina. s de mundi con

Expanded text:
rbis faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas visitetur, quidam putant non de Babyl
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ habui pͥꝰ qmͣ mundꝰ eet̃ adp̃ te.
Dictũ ẽ de natiuitate eiꝰ. dictũ de cȩ¬
tis in medio sacͣmentis: uenit ad mor¬
tẽ. q̃ ñ ꝯsueto mortaliũ nomine. s qr
in xp̃o erat uita perpetua. reqͥes
appellat᷑. Nos aut̃ ut manifestum le
ta fuerit omĩs t̾ra sciencia domini
sic̃ aq̃ mariᷤ t̾rã oꝑientes : erit ra-¬
cix iesse. ⁊ qͥ de es srepe ocendet
in signũ oium popłoꝵ: ut uideant
popłi signũ filii hominis in celo. Oe ha¬
bebit cornua in manib suis: in qͥb
absondet᷑ fortitudo eiꝰ: ut exaltat᷑
lerunt resurget a mortuis: ut pͥn¬
ceps sit orum nacionũ. ⁊ uniui̾se
gñtes sperent in eo. Qd eciã iacob

Expanded text:
 te . Dictum est de nativitate ejus, dictum est de caeteris in medio Sacramentis: venit ad mortem, quae non consueto mortalium nomine, sed quia in Christo erat vita perpetua, requies appellatur. Nos autem, ut manifestum legta fuerit omnis terra scientia Domini, sicut aquae maris terram operientes, erit radix Jesse, et qui de ejus stirpe conscendet in signum omnium populorum, ut videant populi signum Filii hominis in coelo . Qui habebit cornua in manibus suis, in quibus abscondetur fortitudo ejus, ut exaltatus lerunt, resurget a mortuis, ut princeps sit omnium nationum, et universae gentes sperent in eo. Quod etiam Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
ra ꝓcul. ã sunmitate cęli dñs ⁊ uasa furo¬
ris eiꝰ: ut ddisꝑdat omem t̾rã. Cedoꝵ
atq ꝑsaꝵ descbit᷑ impetꝰ: qͦd multis secũ
auriliis cong̾gatis. anõ eoꝵ exercituum
p̃cedente aduastitatẽ ueniats babylonis.
ut disꝑdant omem t̾rã. Nlon qͦ totũ orbẽ
uastaui̾nt: s omẽm t̾ram babylonis ⁊

Expanded text:
ummitate coeli. Dominus et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. Medorum atque Persarum describitur impetus: quod multis secum auxiliis congregatis, Domino eorum exercitum praecedente, ad vastitatem veniant Babylonis, ut disperdant omnem terram: non quod totum orbem vastaverint, sed omnem terram Babylonis et
Abbreviated transcription (Latin):
cat auriendas: neqͣqmͣ de aqͥs fiuminᷤ
egypti q̃ ꝑcusse st̃. neq de aquis flu¬
minis uasin s de fontib ihũ. hoc enim
hebreoꝵ lingua saluator ex pͥmit᷑. Un¬
de ⁊ ipse clamabat ĩ eugłio. Q sitit.
ueniat ad me ⁊ bibat. E credidi̾t in
me: sic̃ dicit scͥptura flumina de ueri¬

Expanded text:
iendas, nequaquam de aquis fluminis Aegypti, quae percussae sunt, neque de aquis fluminis Rasin, sed de fontibus Jesu, hoc enim Hebraeorum lingua Salvator exprimitur. Unde et ipse clamabat in Evangelio, Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui crediderit in me, sicut dicit Scriptura: Flumina de ve
Abbreviated transcription (Latin):
enigene seruiunt. Hȩ enĩ gentes eo
tẽpore qͦ ysaias ꝓphabat. adu̾sarie
erant popło iudeoꝵ : ⁊ iccirco nẽ di¬
cit qd pꝰ qmͣ surrexi̾t radix iesse ut
regnet in gentib. ⁊ uexillũ crucis
ob salutẽ tociꝰ orbis fuerit eleuatũ.
tẽ eciã ydumea u moab ⁊ filii ammon
lis manꝰ. ⁊ ĩ locis ydolatͥe xͥ ecclie¬
suscitent᷑. Et de solabit dñs lingͣm
maris egypti: ⁊ leuabit manũ suã¬
suꝑ flumen in fortitudine spc̃ sui. ꝙ
ant per eũ calciati. Ꝙ erit uia resi¬
duo popło meo qͥ relinqͤt᷑ ab assyriis.
sic̾ fuit isrłi ĩ die qͣ ascendit. de t̾ra
egypti. Quomͦ ydumea ⁊ moab
i filiĩ ãmon tͣdent manꝰ suas apłis
ut obediant eugłice pͣdicacioni: sic
ipse añs qͥ in apłis suis illa perfecit.
desolabit . ñ mare uixta lex. s urpo¬
ta hebreos linguam maris egypti

Expanded text:
 gentes eo tempore quo Isaias prophetabat, adversariae erant populo Judaeorum, et idcirco nunc dicit, quod postquam surrexit radix Jesse, ut regnet in gentibus, et vexillum crucis ob salutem totius orbis fuerit elevatum, tunc etiam Idumaea et Moab et filii Ammon,lis manus et in locis idololatriae Chrisuscitentur. Et desolabit Dominus linguam maris Aegypti, et levabit manum super flumen in fortitudine spiritus suiant per eum calciati. Et erit via residuo populo meo qui relinquetur ab Assyriis, sicut fuit Israel in die qua ascendit de terra Aegypti. Quomodo Idumaea et Moab, et filii Ammon tradent manus suas Apostolis, ut obediant Evangelicae praedicationi, sic ipse Dominus qui in Apostolis suis illa perfecit, desolabit non mare juxta LXX, sed juxta Hebraeos, linguam maris Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ intellectus. ꝯsilii & fortituoinis. ꝯ
scienciȩ ⁊ piecatis ⁊ timoris dm̃. id
ẽ septenariꝰ numerꝰ. qͥ septẽ ocł in u¬
no lapide dicunt᷑ in zacharia. reqͥescit
suꝑ uirgã ce fiorẽ qͥ de iesse. ac ꝑ ħ
ex dauid stirpe surrerit. Specialiter
eos qͥ tuore dnĩ indigent qr pariuuili
st̃. qmͣ foras mittit ꝑfecta dilectio. Qͥ

Expanded text:
lii, et fortitudinis, et scientiae, et pietatis, et timoris Domini, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ saturaret᷑ in his qͦ simistrȩ erant
dũ uoluptatũ ⁊ maloꝵ patit᷑ famem
⁊ senꝑ cupit malis peiora sociare
Ipse qͦq manasses ⁊ ephraim qͥ de uno
nati st᷑ utero ⁊ de eodẽ parente gena̾¬
ti in tantã rabiem ꝓrinꝑe: ut hosti
li int̾ se odio dissident. legamꝰ regũ

Expanded text:
ns, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, et malorum patitur famem, et semper cupit malis pejora sociare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui de uno nati sunt utero, et de eodem parente generati, in tantam rabiem proruperunt, ut hostili odio inter se dissiderent. Legamus Regum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ qͥ baptizat in spũ scõ. Porro in e¬
uglio cuiꝰ supͣ fecimꝰ mencionẽ. ħ scͥpta
repꝑimꝰ. factũ ẽ aut̃ cũ asscendisset do¬
minꝰ de aqͣ: descendit fons omĩs sp̃e sc̃ĩ.
⁊ reqͥeuit suꝑ eũ. n dixit illi. filimi in
⁊ reqͥescerẽ in te. Tueᷤ enĩ reqͥes meatu
es filiꝰ meus pͥmogenitꝰ: qͥ regnas in sen¬
piencie. Omĩa enĩ ꝑ ipsũ facta st̃: ce

Expanded text:
 sancto . Porro in Evangelio, cujus supra fecimus mentionem, haec scripta reperimus: Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit fons omnis Spiritus sancti, et requievit super eum, et dixit illi: Fili mi, iet requiescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempientiae; omnia eni
Abbreviated transcription (Latin):
huc dici de assyrio: qd̾ illo ocͥto om̃s
in circuitunaciones q̃ dicioĩ illiꝰ subia¬
cebant succidant᷑ & humiliant᷑: &
saltꝰ densissimꝰ sub uertat᷑. ꝑq: me¬
taphoricos popłm ⁊ pͥncipes intelligi
uolunt: libanũ qͦ cũ excelsis suis ca¬
de̾ ut nichil omnino assyrie reside¬
at potestatiꝰ. Alii uero ab hoc loco uo
sio scͥpta fateat᷑. Dixerat sup᷑ nom̃ de
uirgine pueri nascituri. qd appelle̾ret᷑
emmatiuhel. et pꝰ ea ꝓphisse conceptꝰ u¬
tero uocaret᷑. accela spolia detħere festi

Expanded text:
huc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius subjacebant, succidantur et humilientur, et saltus densissimus subvertatur, per quae metaphoricos, populum et principes intelligi volunt. Libanum quoque cum excelsis suis cae, ut nihil omnino Assyriae resideat potestatis. Alii vero ab hoc loco volcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de Virgine pueri nascituri, quod appellaretur Emmanuel; et postea Prophetissae conceptus utero vocaretur, accelera, spolia detrahe, festi
Abbreviated transcription (Latin):
dunt eccłiastice ystorie qͦd apos¬
stoli in toto orbe disꝑsi eugliam
p̃dicariñ. ita ut qͥdã ꝑsas mdosꝙ
penet᷑rint. e thi̾opia daret manꝰ suas
dõ: ⁊ tͣns fiumina echiopie inde xͦ
munã deferrent᷑. Ac ne solum orienta
aut̃ maris occidentalẽ plagã signifi¬
cat: qͦ occeam ambitu claudit᷑. Leua¬
bit gͥ signũ crucis in uniũsas nacio¬
nes. ⁊ de synagogis iudeoꝵ pͥmũ isił
poplm̃ ꝯgregabit: ut apħ p̾ceptum
saluatoris inplerent. qͥ dixa̾t. Ite ad
oues ꝑditas domꝰ isrł. Deniq ⁊ paulꝰ
ad incredulos loqͥt᷑ ex iudeis. Uob̃

Expanded text:
storiae, quod Apostoli in toto orbe dispersi Evangelium praedicarint: ita ut quidam Persas Indosque penetrarent, et Aethiopia daret manus suas Deo, et trans flumina Aethiopiae inde Christo munera deferrentur. Ac ne solum orientalautem maris occidentalem plagam significat, quae Oceani ambitu clauditur. Levabit igitur signum Crucis in universas nationes, et de synagogis Judaeorum primum Israel populum congregabit, ut Apostoli praeceptum Salvatoris implerent, qui dixerat: Ite ad oves perditas domus Israel . Denique et Paulus ad incre
Abbreviated transcription (Latin):
rłm dĩ ominacio ẽ: q̃ regnante ad¬
huc achaz cepit in popło. De qͥb
duȩ ⁊ semis tͥb sub eo capte sunt:
⁊ reliqͤ sub erechia qͥ achaz succes¬
sit in regnũ. Sequens ꝓphi̾a: ꝯtra
assyrios scͥbit᷑. Ue assur. Uirga
furoris mei ⁊ bacłs ipse ẽ. In ma¬
nu eoꝵ indignacio mea. Ad gentẽ
fallacẽ mittã eũ & ꝯtͣ popłm furo¬

Expanded text:
 Dei comminatio est, quae regnante adhuc Achaz, coepit in populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Prophetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoris mei, et baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. Ad gentem fallace
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑfectꝰ sermo eugłicꝰ ẽ: qͥ pro cunc¬
tis lacimose legis cerimoniis dedit
p̃ceptũ breuissimũ dilechoĩs ⁊fides.
ut qd̾ nobis fierinoluerimꝰ ue feceri¬
mꝰ alt̾i. Unde ⁊ dñs in eugłio. ui his
inqͥd duob mandatiꝰ pendet omĩs lex

Expanded text:
atque perfectus sermo Evangelicus est, qui pro cunctis laciniosae Legis caeremoniis, dedit praeceptum brevissimum dilectionis et fidei, ut quod nobis fieri noluerimus, ne fecerimus alteri. Unde et Dominus in Evangelio: In his, inquit, duobus mandatis pendet omnis Lex
Abbreviated transcription (Latin):
faciet dñs suꝑ t̾rã. E sicut dixit ysa¬
ias nͥ dñs sabaoth reliqͥsset nobis
sem̃. sicut sodoma facti eẽmꝰ: ⁊ gomor¬
re similes fuissemꝰ. Ubi gͦ tanti uiri
p̃ceffit᷑ autoritas: cesset alia omĩs in¬
t̃p̃tacio. W reuera si legamꝰ iosephũ.⁊
qnͣta hominũ in iherlm̾ ⁊ in iudea fue¬
rit multitudo qnͣdo pass ẽ dñs: intel¬
ligimꝰ uix paucos in apłis ⁊ apłicis

Expanded text:
. Et sicut dixit Isaias: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et Gomorrhae similes fuissemus . Ubi ergo tanti viri praecedit auctoritas, cesset alia omnis interpretatio. Et revera si legamus Josephum , et quanta hominum in Jerusalem, et in Judaea fuerit multitudo, quando passus est Dominus; intelligimus vix paucos in Apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
Quando gͦ lum̃ isrł ⁊ sẽs̃. carmeli
saltũ uepres q consunsit ꝯ rex asr¬
syriꝰ cũ paucis fugit: tẽ residui isił
qͥ cũ ezechia pͥncipe captis iudee ur
confident in assyrio sic̃ nc̃ faciunt sub
achar rege. qͥ misit nuncios adre¬
gẽ assyrior dicens seruuꝰ tuus e¬
go sũ. ascũde & lib̾a me de manu
regis syrie. ⁊ de manu regis isrł.
qr consurrexerunt ad u̾sũ me. qnͣ¬
do culit aurũ nargñtũ qd muen
tũ intesauris domꝰ dñi. ⁊ in domo
regia. ⁊ misit regi assyrioꝵ muna̾.
audunt q eũ rex assyrrꝰ. ꝯuenit
in damascũ. n cepit eã ⁊ tͦnstulit ꝙ
rasin int̾fecit. S lib̾ati ab ipso assy¬

Expanded text:
eli saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris alem, nequaquam confident in Assyrio: sicut nunc faciunt sub Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum in thesauris domus Domini, et in domo regia, et misit regi Assyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assy
Abbreviated transcription (Latin):
brei: decẽ tantũ de eiꝰ exercitu re¬
manssisse. Nrõꝵ qͥdã uolunt hunc
regẽ typũ eẽ adu̾sariȩ fortitudinis.
W qͦm in daniele legimꝰ pͥncipes reg
m ꝑsax ꝯ regni medor. ⁊ regni gre¬

Expanded text:
braei, decem tantum de ejus exercitu rebraei, decem tantum de ejus exercitu remansisse; nostrorum quidam volunt hunc regem typum esse adversariae fortitudinis. Et quomodo in Daniele legimus principes regni Persarum, et regni Medor
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥȩ ligni saltꝰ eiꝰ p̃ paucitate nume¬
rabunt᷑: ⁊ puer scͥbet eos. Qxia
ista fecisti. ⁊ locutꝰ eᷤᷤ q̃ sup᷑ narra¬
ui: ꝓpterea mittet dñs angłm suũ.
&e una nocte centũ octoginta qͥnq
milia de tuo morient᷑ exercitu. itã
ut potentissimi qͥq qͦs pingues ap¬
pellas redigant᷑ in cenuitatẽ. ⁊ inni.¬
chili. n sicut hebrei tradunt ille¬
sis uestib assyrior. corpora ocꝰlcul¬
to crement᷑ ardore. Tunc lum̃ isrł
ma. ⁊ omẽs spine ac uepres assyri¬
or. id ẽ malicia ꝯsumet᷑. ñ longo
tenpore. s uno die atq mom̃to. Q
qͦmͦ saltꝰ atq carmelꝰ qͥ ẽ mons in
galilea nemorib consitꝰ: subposito ig¬
ne uelocit̃ crematͦ . sic ab aĩa usq
ad carnẽ omĩs assyrii gła osumet᷑.
Tc̃ expoliatꝰ exercitu fugiet: qd̃ idẽ¬
mtabili multitudine q̃ carmelo. ⁊ sal¬
tui cõꝑata ẽ. ad t̾ãntã ueniet pau¬
citatẽ: ut puer paruulꝰ eos possit
numare &. desc̾b̾e. Tradunt enĩ he¬

Expanded text:
 paucitate numerabuntur, et puer scribet eos. Quia ista fecisti, et locutus es quae supra narravi, propterea mittet Dominus Angelum suum, et una nocte centum octoginta quinque millia de tuo morientur exercitu: ita ut potentissimi quique, quos pingues appellat, redigantur in tenuitatem et in nihili: et sicut Hebraei tradunt, illaesis vestibus Assyriorum, corpora occulto crementur ardore: tunc lumen Israma, et omnes spinae ac vepres Assyriorum, id est, malitia consumetur, non longo tempore, sed uno die atque momento. Et quomodo saltus et Carmelus, qui est mons in Galilaea nemoribus consitus, supposito igne velociter concrematur: sic ab anima usque ad carnem omnis Assyrii gloria consumetur. Tunc spoliatus exercitus fugiet, quod idemerabili multitudine quae Carmelo et saltui comparata est, ad tantam veniet paucitatem, ut puer parvulus eos possit numerare et describere. Tradunt enim He
Abbreviated transcription (Latin):
fiat: s hec oiã ĩ pͥmo intelligamꝰ ad¬
uentu. Neq enĩ possumꝰ cũ una dieᷤꝰᷤ
dicat᷑ i nc̃. i supͣ illam referre. ao
pͥmũ ad uentum. ⁊ istam ad scdm̃.
ne ꝑ hec que sequnt᷑ ⁊ illa q̃ p̃ces¬
serunt. ad eum referenda sint xp̃m.
ꝙͣ. iudei nec dũ uenisse s uenturũ eẽ
ꝯtñdunt. Post uocacionẽ gͥ gñciũ
q̃ qondã in cauda reputate sc̃. ifrł
in cauda reputabit᷑. ut apponat dñs
scdõ manũ suã. ⁊ ꝑ ossideat residuũ
popłi sui. de qͦ ⁊ sup᷑ legimꝰ ñ omẽin
isrł. s reliqͥas ẽẽ saluandas. q̃ relic¬
te fuerint ab assyriis ⁊ ab egypto.

Expanded text:
 sed haec omnia in primo intelligamus adventu. Neque enim possumus, cum una dies dicatur et nunc et supra, illam referre ad primum adventum, et istam ad secundum: ne per haec quae sequuntur, et illa quae praecesserunt ad eum referenda sint Christum, quem Judaei necdum venisse, sed venturum esse contendunt. Post vocationem igitur quondam in caudam reputatae sunt, Israel in caudam reputabitur : ut apponat Dominus secundo manum suam, et possideat residuum populi sui, de quo et supra legimus, non omnem Israel, sed reliquias esse salvandas, quae relictae fuerint ab
Abbreviated transcription (Latin):
minator ds̃ exercituũ in pingͥb eiꝰ et
tenuitatẽ: ⁊ suptꝰ głam eiꝰ succensa
ardebit qͣsi conbustio ignis. Ꝙ erit
lum̃ srł in igne. ⁊ sc̃s eiꝰ in flamma:
& succendetur ⁊ deuorabit᷑ spina eiꝰ
⁊ uepres in die una ⁊ gła saltꝰ eiꝰ ⁊

Expanded text:
minator Deus exercituum in pinguibus eius tenuitatem et subtus gloriam eius succensa ardebit quasi conbustio ignis et erit lumen Israhel in igne et Sanctus eius in flamma et succendetur et devorabitur spina eius et vepres in
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Ostultissime mortaliũ. dĩ irã
tuãs putas eẽ sapienciã: ⁊ ilhꝰ uiss¬
onẽ at tuã refers fortitudinẽ.: No¬
dicant. cuncta oꝑa q̃ ꝑ securĩ & ser¬
rã fuit. sua arte ꝑfecta. ⁊ si eleuet
qͥspiã uirgã. n exaltet baculũ ad ꝑ
giꝰs insuꝑbiã: ⁊. cuncta q̃ geruntͦ
cuȩ głaris fuisse uirtutis. Quid¬
qͥd aut̃ assyrio dicit᷑. ad h̾e̾ticori su¬
ꝑbiã. n ad diabolũ referri pot̾: qui
securis. ⁊ serra ꝯuirga in scͥpturis

Expanded text:
pondit: O stultissime mortalium, Dei iram tuam putas esse sapientiam: et illius jussionem ad tuam refers fortitudinem? Quodicant cuncta opera quae per securim et serram fiunt, sua arte perfecta: et si elevet quispiam virgam et exaltet baculum ad pegeris in superbiam, et cuncta quae geruntur, tuae gloriaris fuisse virtutis. Quidquid autem Assyrio dicitur, et ad haereticorum superbiam, et ad diabolum referri potest, qui securis, et serra
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑu labioꝵ eiꝰ sic intelligant᷑ ut scͥpta
sunt: ꝯ doce cogant᷑ qͦmͦ reb in corpo¬
reis iusticia ꝯueritate renes dni cir¬
cundent᷑. S n ħ eos interrogemꝰ qͥd
dignũ sit dnĩ maiestate. ut lupꝰ ⁊ag¬
nꝰ pascant᷑ simul. ⁊ pardꝰ cũ hedo ac¬
cubet. ⁊ leo paleas comedat. ⁊ puer
paruulꝰ mittat manũ in foramine
aspidum. nͥ forte uixta fabulas po¬
etaꝵ aureum nobis saturni seculum
restituant᷑. in qͦ lupi ⁊ agni pascant᷑
simul. ꝯ mulso ꝯ uino plena curren
fumina. ⁊ de foliis arboꝵ distilla¬
bunt mella dulcissima: lacteisq fon¬
tib omĩa ꝯplebunt᷑. Quod si respon¬
dedint ꝓ b̾atitudine tempore hec fu¬
tura. ut absq cuiꝰqmͣ noxa homines
bonis oĩbs fruant᷑ audiant a nobis
nichil ẽẽ bonũ nͥ uirtutẽ. ⁊ nichil
malũ nͥ uiciũ dicente psalmista. Quis
ẽ hõ qͥ uult uitam diligit dies uidẽ
bonos Conpesce linguam tuã ama¬
lo &e labia tua ne loquant᷑ dolũ: decli¬

Expanded text:
u labiorum ejus, sic intelligantur, ut scripta sunt: et docere cogantur, quomodo rebus incorporeis, justitia, et veritate, renes Domini circumdentur? Sed et hoc eos interrogemus, quid dignum sit Domini majestate, ut lupus et agnus pascantur simul, et pardus cum haedo accubet, et leo paleas comedat, et puer parvulus mittat manum suam in foramine aspidum? nisi forte juxta fabulas poetarum, aureum nobis Saturni saeculum restituent, in quo lupi et agni pascentur simul, et mulso vino plena current flumina, et de foliis arborum stillabunt mella dulcissima, lacteisque fontibus omnia complebuntur. Quod si responderint pro beatitudine temporum haec futura, ut absque cujusquam noxa, homines bonis omnibus perfruantur, audiant a nobis, nihil esse bonum nisi virtutem, et nihil malum nisi vitium, dicente Psalmista: Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Compesce linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Decli
Abbreviated transcription (Latin):
assyriũ qͥ eleuatꝰ ẽ in suꝑbiã. ⁊ sue
forcitudmnis putauit eẽ qđ uicit ꝓpha
loqͥt᷑. Dirit enĩ assyriꝰ cordis tumore.
se iactans: qͦd in fortitudine. manꝰ
suȩ cunctas uince̾t naciones. ⁊⁊ in¬
c̃ dibili sapiencia om̃iũ posside̾t t̾mi
bellatoꝵ hominũ urbes funditꝰ sub¬
ab auib indo ⁊ ouis supserat: ser¬
uauit in reliqͥs ut diceret. Non fuic
qͥmoueret pennam ⁊ aꝑiret os.
atq ganniret. Tatitꝰ in qͥo t̾ror fuit
fortitudinis meȩ. atq uictorie ut nͦ
flecũ qͥdẽ ⁊ gemitũ uicti lib̾e ꝓdess.
Sũt qͥ ħ̃ genalit᷑ ꝯtͣ regnũ assyrioꝵ¬

Expanded text:
 qui elatus est in superbiam, et suae fortitudinis putavit esse quod vicit, Propheta loquitur. Dixit enim Assyrius, cordis tumore se jactans, quod in fortitudine manus suae, cunctas vicerit nationes, et incredibili sapientia omnium possederit termbellatorum hominum urbes funditus subab avibus, nido et ovis sumpserat, servavit in reliquis, ut diceret: Non fuit qui moveret pennam, et aperiret os, atque ganniret. Tantus, inquit, terror fuit fortitudinis meae atque victoriae, ut ne fletum quidem et gemitum victi libere proderent. Sunt qui haec generalit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ scm̃. ħ ẽ ipsũ dominũ succendẽ ue¬
pres ac spinas assyrii: omẽm q illꝰ
potñciã. ⁊ innum̾abiles popłos ad
nichili deducendos. Tũc enĩ timore ꝑ¬
territũ qͣsi colubrũ tortuosũ & fugiti¬
uũ imminentes penas uelle uitare.

Expanded text:
c est, ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare.
Abbreviated transcription (Latin):
tã hab̾e uictoriã. nec om̃s gñtes
caꝑe licet eũ alii ad mirent᷑ & dicanͭ.
tu solꝰ eᷤ pͥnceps: respondebitis. Mul¬
ta st̃ q̃ destruere debeo: ⁊ adhuc
destruere ñ potui. Scio qͥd nesciã.
da st᷑. Simul q sp̃e futuroꝵ ex his¬

Expanded text:
tum habere victoriam, nec omnes gentes capere, licet eum alii admirentur, et dicant: Tu solus es princeps, respondebit eis: Multa sunt quae destruere debeo, et adhuc destruere non potui: scio quod nesciam. da sunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
subdidĩm poteste᷑ti: Nomꝰ aut̃ arabi¬
ã cȩpiii damascum ⁊ samariã: sic oĩa
mͥ regna substernã. E ranseamꝰ ad
hebraicũ.: ⁊ qͦo nobis uidetꝰ breuit᷑
adnotemꝰ. Ue assyrio idẽ sennache¬
rib qr ipse ẽ uirga ⁊ baculꝰ furo¬
ris mei In manu enĩ eiꝰ in dignacio
mea. & per illũ perͣciã gñtẽ falla¬
cissimam : q̃ int̾ me semꝑ ⁊ ydola
claudicauit. Que p̃cepta mea se fac¬
turã eẽ m̃titae᷑. E dtra popłm fu¬
roris mei ipsi p̾cipiã. ut spoliet
cũ atq p̃dec᷑. ⁊ redigat in pulue¬
rẽ. ⁊ ꝯculcet qͣsi lutũ plateaꝵ. id ẽ¬

Expanded text:
otestati? Quo modo autem Arabiam cepi, Damascum, et Samariam, sic omnia mihi regna substernam. Transeamus ad Hebraicum, et quid nobis videatur, breviter annotemus. Vae Assyrio, id est, Sennacherib, quia ipse est virga, et baculus furoris mei, in manu enim ejus indignatio mea, et per illum percutiam gentem fallacissimam, quae inter me semper et idola claudicavit, quae praecepta mea se facturam esse mentita est, et contra populum furoris mei ipsi praecipiam, ut spoliet eum atque praedetur, et redigat in pulverem, et conculcet quasi lutum platearum, id e
Abbreviated transcription (Latin):
sente deo idcirco caro eiꝰ morti t᷑dita
sit. ut iudeoꝵ sublimitas destruat᷑. ⁊
cũ suis cedris succidat᷑: de qͥb in zacha¬
ria legimꝰ. Aperi libane portas tuas: ⁊
comedet ignis cedros cuas. Ululet a

Expanded text:
ente Deo et idcirco caro ejus morti tradita sit, ut Judaeorum sublimitas destruatur, et excecum suis cedris succidatur, de quibus in Zacharia legimus: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas . Alii a
Abbreviated transcription (Latin):
arcñda parua aĩalia. Et pꝰ cap̃ ⁊ cau¬
dã incuruantẽ uingit &e depͣuantẽ.
qͦd legiꝰ precepta subuertu̾nt & rec
T : disꝑoet. & magistros parit᷑ ⁊ di¬
cipłos. alios qͥ ꝓpt᷑ muna laudant
peccatores: alios qͥ laudati suama¬
la ñ senciunt. nec agunt penitenciã.
ye enĩ ciuitati: cuiꝰ rex adolescens.
ce qͥ dm̃ patrẽ uł dñm uerũ perdide¬
runt: ñ inpetbuts miscd̾iã. Omĩs enĩ
ħeticꝰ hẏpocͥtaẽ. aliud agñs ⁊ aliud¬

Expanded text:
parva animalia. Et post caput, et caudam incurvantem jungit et depravantem, quod legis praecepta subvertant, et recttur, disperdet, et magistros pariter, et discipulos; alios qui propter munera laudant peccatores: alios qui laudati sua mala non sentiunt, nec agunt poenitentiam. Vae enim civitati cujus rex adolescens . Et qui Deum Patrem vel Dominum verum perdiderunt, non impetrabunt misericordiam. Omnis enim haereticus hypoc
Abbreviated transcription (Latin):
ni montẽ filie syon: ⁊ collẽ iherłm.
¶ultũ in ħ loco ber. ab hebraico dis¬
cordant. Quã ob rẽ utͣnq edicioẽm
posumꝰ : ut qͥd nobis iudeat᷑ in sin¬
dicamꝰ. Descͥbit sermo ꝓpħicꝰ assyriĩ
iter. ponpanq redeuntis de egyp¬
cursu ad oppugnãdã eam ueniat. Ꝙ
in magron. Tantã q capiende urbis
habebit fiduciã : machinas conm̃det
sarcinas suas : qͣsi cito subu̾sa urbe
rediturꝰ. Nb depositis: tͣnsibit eam
cursĩ ⁊ in gabae habebit diu̾soriũ.
qͦ paululũ ibidẽ subsistñtẽ. lassũ re¬
foueat exercitũ. Rama urbr̾ uicina
filia gallĩ qͣ hebraice dr̃ hecħ gallim
ita eiulabit: ut equoꝵ arbitreris hin¬
nitũ. Unde õ laisa & pauꝑcła. uł o¬
bediens siue humilis anatoth. tͥb enĩ
te. ⁊ declinate currentis inpetũ si po¬
testis. Nigͣuit enĩ iã de sede̾b suis
urbrs me de mena. Uos aut̃ qͥ habita¬

Expanded text:
ni montem filiae Sion, et collem Jerusalem. ni montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editionem posuimus, ut quid nobis videatur in sindicamus. Describit sermo propheticus Assyrii iter pompamque redeuntis de Aegypcursu ad oppugnandum eam veniet. Etin Magron, tantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Ramafilia Gallim, quae Hebraice dicitur BETH GALLIM , ita ejulabit, ut equorum arbitreris hinnitum. Unde, o Laisa, et paupercula, vel obediens, sive humilis Anathoth , t declimate currentis impetum, si potestis: migravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habita
Abbreviated transcription (Latin):
ãbulauint egopti ⁊ ñ in dño sint ꝯfi¬
fisi. Cũ aut̃ adm̃ reũsi fuerint & reliq̃¬
rint it̃ egypti: tc̃ flagellũ dĩ iudicio
suscitandũ ꝯt᷑ adu̾sarios. Madianenĩ
int̃p̃tat᷑ ex iudicio: ut sp̃u oris eiꝰ & o
leo miscłie ugũ hostium conputrescat.
entet in aiath transsibit imagron:¬
ap̃ magnias conm̃dabit uasa sua. Tran¬
sierunt cursim. gabee sedes nr̃a: siue¬
scrunt. Obstupuit rama: gabaa sauliꝰ
fugit. humi uoce tua filia gallĩ. Atten¬
de laisa. pauꝑcłã anatot : migrauit
medenena. habitatoreᷤ gebin: confor¬
tamini. Adhuc dies ẽ ut in nob. stetͫ
Agitabit manũ suã suꝑ montẽ filie
Q niet enĩ in ciuitate᷑ aggai: ⁊ tnͣsi¬
bit in magͤado: ⁊ in maᷤ mas ponet
uasa sua. ⁊ tͣnsibit uallẽ. ⁊ ueniet in
aggai. Timor app̾hendet rama : cunta¬
te sanl. fugiet filia gallĩ. Ad tñde lai¬
sa. audiet᷑ in anatoh: obstupuit me¬
demena. ꝙ habitatores gebim.ꝙ¬
die in uia: ut maneat. Consolami¬

Expanded text:
in Domino sint confisi. Cum autem ad Deum reversi fuerint, et reliquerint iter Aegypti, tunc flagellum Dei judicio suscitandum contra adversarios. Madian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. Venapud Machmas commendabit vasa sua transierunt cursim Gabee sedes nosstra: obstupuit Rama, Gabaath Saulis fugit. Hinni voce tua, filia Gallim; attende, Laisa, paupercula Anathot. Migravit Medemena: habitatores Gabin, confortamini. Adhuc dies est, ut in Nobe stetur: agitabit manum suam super montem filiae  in civitatem Aggai, et transibit in Mageddo: et in Machmas ponet vasa sua: et transibit vallem, et veniet in Aggai. Timor apprehendet Rama civitatem Saul: fugiet filia Gallim: attende Laisa: audietur in Anathot: obstupuit Medemena, et habitatores Gebim.die in via, ut maneat: consolami