comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex om̃i ligno paradysi edite: de
ligno aut̾ẽ scientiȩ boni & mali
ne tetigeritis. Qui enĩ ab ino
quolib& bono subiectos uetat᷑:
necesse. ẽ. ut multa concedat.:
ne obȩdientis mens funditꝰ intẽ¬
reat: si a bonis om̃ibus pęnitus re¬
pulsa. ieuinat. Om̃s aut̃e paracly¬
si arbores ad ȩsum dñs concessit.
cum ab una ꝓhibuit: ut creaturã
suã quã nolebat extingui sed ꝓue.¬
hi. tanto faciliꝰ ab una restringe¬
r&e: quanto ad cunctas latiꝰ rela¬
xar&. Sed quia non nunquã nob̾
huius mundi ꝓspera. nonnunquã
uͦ iubent᷑ aduersa: sciendum sũ¬
moꝑe. ẽ. quod obȩdientia aliqͣn¬
do si de suo aliquid non habeat.
nulla. ẽ: aliquando autẽ si de suo
aliquid non habeat. minima. Nã
cum huiꝰ mundi successus p̾cipit᷑:
cũ locus suꝑior imꝑatur: is qui
ad ꝑcipienda hȩc obedit. obȩdien¬
tiȩ sibi uirtitem euacuat. si ad
hec etiã ex ꝓprio desiderio anhe¬
lat. Neq enim se sub obȩdientia

Expanded text:
Ex omni ligno paradisi edite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis . » Qui enim a bono quolibet subjectos vetat, necesse est ut multa concedat ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. Sed quia nonnunquam nobis hujus mundi prospera, nonnunquam vero jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando si de suo aliquid non habeat, minima. Nam cum hujus mundi successus praecipitur, cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat si ad haec etiam ex proprio desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia
Abbreviated transcription (Latin):
quisq citius dm̃ placat: qͣnto
ante eius oculos repressa arbi¬
trii sui suꝑbia. gladio p̾cepti
se inmolat. Quo contͣ ariolan¬
di peccatũ in obȩdientia dr̃: ut
quanta sit uirtus obȩdientiae
demonstret᷑. Ex aduerso ergo
melius ostendit᷑: quid de eiꝰ lau.¬
de sentiat᷑. Si enim quasi pecca.¬
tũ ariolandi . ẽ. repugnare. &
quasi scelus idolatriȩ. nolle ad¬
quiescere: sola. ẽ. quȩ fidei meri¬
tũ possid&: qua sine quisq infi
uideatur Hinc ꝑ salomonem. in
ostensione obȩdientie dr̃. Uir obę¬
diens. loquitur uictorias. Dir
quippe obȩdiens uictorias loqͥt᷑.
quia dũ alienȩ uoci humilit̾ sub¬
dim᷑ : nosin & ipsos in corde suꝑamꝰ¬

Expanded text:
um citius placat quanto ante eius oculos, repressa arbitrii sua superbia, gladio precepti se immolat. Quo contra ariolandi peccatum inobedientia dicitur ut quanta sit uirtus obedientie demonstretur. Ex aduerso igitur melius ostenditur quid de eius laude sentiatur. Si enim "quasi ariolandi peccatum est repugnare et quasi scelus ydolatrie nolle acquiescere," sola est que fidei meritum possidet, qua sine quisque conuideatur. Hinc per Salomonem in ostensione obedientiae dicitur: « Vir obediens loquitur victorias . » Vir quippe obediens victorias loquitur: quia dum alienae voci humiliter subdimur, nosmetipsos in corde su
Abbreviated transcription (Latin):
scitur. Tunc quasi remuneratus
iob cernit᷑ : quando in maiestatis
suȩ potentia sicut est. ds credit᷑.
& eius fidei subici hi qui priꝰ resti¬
terant uident᷑. In fine igit᷑ mun-¬
di credentes hebrei conueniant:
& humani generis redemptori in
nocentia: Quid ꝑ in aurẽ. nisi obȩ¬
dientia designatur : ꝑ ouẽ qͥppe.
simplex animus: ꝑ inaurem uͦ
ornatus humilitatis gr̃a. auditꝰ
dam uircutẽ obędientiȩ occasio
oportiina se prebuit: lib& hanc
paulo uigilantius sollicitiusq dis¬
citere: & quanti sit meriti demon¬
strare Sola nanq uirtus. ẽ. quȩ
uirtutes cȩteras menti inserit: in¬
sertasq custodit. Unde & pͥmꝰ ho¬
mo p̃ceptũ quod seruar& accȩpit:
cui si se uell& obediens subdere:
or. ẽ. obedientia quã uictimȩ : &
auscultare magis quã offerre adipẽ
arietũ: qm̃ quasi peccatũ ario.

Expanded text:
scitur. Tunc quasi remuneratus scitur. Tunc quasi remuneratus Job cernitur, quando in majestatis suae potentia sicut est Deus creditur, et ejus fidei subjici hi qui prius restiterant videntur. In fine igitur mundi credentes Hebraei conveniant, et humani generis redemptori in nocentia, quid per inaurem nisi obedientia designatur? Per ovem quippe simplex animus, per inaurem vero ornatus humilitatis gratia auditus dam virtutem obedientiae occasio opportuna se praebuit, libet hanc paulo vigilantius sollicitiusque discutere, et quanti sit meriti demonstrare. Sola namque virtus est, quae virtutes caeteras menti inserit, insertasque custodit: unde, et primus homo praeceptum, quod servaret, accepit, cui se si vellet obediens subdere, or est obedientia quam victima, et auscultare magis quam offerre adipem arietum ; quoniam quasi pecca
Abbreviated transcription (Latin):
flagellum ueniunt: qͥa nimirũ
passionis eius tempore. hebrei p̃¬
dicamenta fidei contempnentes:
quẽ hominẽ ex morte ꝓbauerañ.
dm̃ credere despexerunt. Unde
ꝑ psalmistam dñs dicit. Sustinui
qui simul mecũ contristaret᷑. &
non fuit: consolantẽ me quesiui.
& ñ inueni. Consolantẽ qͥppe in
passione minime inuenit: qͥ ex
despectu mortis etiã ipsos hostes
ꝑtulit. ꝓ quibus ad mortẽ uenit
Post flagella gͦ ꝓpinqͥ ad conso¬
lationẽ ueniunt: quia in mẽbris
suis nc̃ usq dñs patit᷑: sed extre-¬
mo tempore. isrłitȩ om̃s ad fidẽ
cognita heliȩ p̃dicatione concur.¬
runt: atq ad eius ꝓtectionem
quẽ fugerant redeunt. E tc̃ il¬
lud eximiũ multiplici aggrega¬
tione ppłoꝵ conuiiuiũ celebrat᷑:
tunc post flagella quasi iob sanꝰ
ostendit᷑: quando a conuersis atq
credentibus. post passionẽ suam
ac resurrectionẽ. dñs in cęlis ĩmor¬
talis uiuere ꝑcertitudinẽ fidei

Expanded text:
flagellum veniunt, quia nimirum flagellum veniunt, quia nimirum passionis ejus tempore Hebraei, praedicamenta fidei contemnentes, quem hominem ex morte probaverant Deum credere despexerunt. Unde per Psalmistam Dominus dicit: Sustinui qui simul mecum contristaretur, et non fuit; consolantem me quaesivi, et non inveni . Consolantem quippe in passione minime invenit, quia in despectu mortis etiam ipsos hostes pertulit, pro quibus ad mortem venit. Post flagella ergo propinqui ad consolationem veniunt, quia in membris suis nunc quoque Dominus patitur; sed extremo tempore Israelitae omnes ad fidem, cognita Eliae praedicatione, concurrunt, atque ad ejus protectionem quem fugerant redeunt, et tunc illud eximium multiplici aggregatione populorum convivium celebratur. Tunc post flagella quasi Job sanus ostenditur, quando a conversis atque credentibus post passionem suam ac resurrectionem Dominus in coelis immortalis vivere per certitudinem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑: quia cũ cordi nr̃o. timoris
sui uestigia impͥmit: cuncta in
nobis cogitatio terrena contre-¬
miscit. Hoc itaq loco caput mo¬
uere. ẽ: & immobilitatẽ mentis
excutere. & ad cognitionẽ fidei.
credulitatis gressibus ꝓpinqͣre:
releuat᷑: recte subiungit᷑. E con-¬
solati sunt eũ: suꝑ om̃e malum.
quod intulerat dñs suꝑ eũ. Conso¬
lant᷑ uidelic& xp̃m. consolantur
eccłam. qui ab infidelitatis pͥstinȩ
errore resipiscunt: & prauitatẽ
uitȩ. ꝑ quã recta docentibꝰ repu-¬
gnauerant deserunt. An ñ guis
meror. ẽ. duris cordibus infructu.¬
ose p̃dicare: laborẽ in ostenden¬
da ueritate sumere: sed nullum
de conuersione audientiũ fruc¬
tũ laboris inuenire : At contra.
magna p̾dicatoꝵ consolatio. ẽ:
subsequens ꝓuectus auditoꝵ. Re.¬
leuatio qͥppe dicentis. ẽ: immu¬
tatio ꝓficientis. Et notandum
qđ in flagello positũ consolari
noluer̃: sed ad consolandũ eũ pꝰ

Expanded text:
vetur, quia cum 1155 cordi nostro timoris vetur, quia cum 1155 cordi nostro timoris sui vestigia imprimit, cuncta in nobis cogitatio terrena contremiscit. Hoc taque loco caput movere est immobilitatem mentis excutere, et ad cognitionem fidei credulitatis gressibus propinquare. Et consolati sunt eum super omni malo, quod intulerat Dominus super eum. Consolantur videlicet Christum, consolantur Ecclesiam, qui ab infidelitatis pristinae errore resipiscunt, et pravitatem vitae, per quam recta docentibus repugnaverant, deserunt. Annon gravis moeror est duris cordibus infructuose praedicare, laborem in ostendenda veritate sumere, sed nullum de conversione audientium fructum laboris invenire? At contra, magna praedicatorum consolatio est subsequens profectus auditorum. Relevatio quippe docentis est immutatio proficientis. Et notandum quod in flagello positum consolari noluerunt, sed ad consolandum eum post
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauit. Sed ecce in finẽ mundi
ueniunt: & eũ quẽ priꝰ noueraÑ
recognoscunt. Ecce in domo eius
panem cõmedunt: quia in scã ȩccła
sacri eloquii fruge pascunt᷑. Ecce
omnẽ insensibilitatem pristim tor.¬
poris excutiunt. Unde & subdit᷑
Et mouer̃ suꝑ eũ caput. Quid e¬
nĩ in capite. nisi pͥncipale mentis
accipitur : Sicut ꝑ psalmistã dr̃:
lmpinguasti in oleo caput meũ
Ac si aꝑte diceret᷑. Arentẽ in suis
cogitationibus mente̾ meã: cari¬
tatis unctione rigasti. Caput gͥ
mouetur: cũ ꝑ formidine̾ uerita¬
tatis. tacta ab insensibilitate sua
mens quatit᷑. Ueniant gͦ parentes
ad conuiuiũ: atq excusso torpore.
demptori nr̃o carne coniuncti fui¬
erant. refectionẽ quandoq u̾bi
in fide ꝑcipiant: & insensibilita¬
tis pͥstine cluriciã amittant. Un.¬
de bene etiã ꝑ abacuch dr̃. Pedes
eius steter̃: & mota. ẽ. terra. Stan¬
te enĩ dño terra ꝓculdubio mo¬

Expanded text:
nuntiavit. Sed ecce in fine mundi nuntiavit. Sed ecce in fine mundi veniunt, et eum quem prius noverant recognoscunt. Ecce in domo ejus panem comedunt; quia in sancta Ecclesia sacri eloquii fruge pascuntur, et omnem insensibilitatem pristini torporis excutiunt. Unde et subditur: Et moverunt super eum caput. Quid enim in capite, nisi principale mentis accipitur? sicut per Psalmistam dicitur: Impinguasti in oleo caput meum . Ac si aperte diceretur: Arentem in suis cogitationibus mentem meam charitatis unctione rigasti. Caput ergo movetur, cum, per formidinem veritatis tacta, ab insensibilitate sua mens quatitur. Veniant ergo parentes ad convivium, atque excusso torpore demptori nostro carne conjuncti fuerant refectionem quandoque verbi in fide percipiant, et insensibilitatis pristinae duritiam amittant. Unde bene per Habacuc dicitur: Pedes ejus steterunt, et mota est terra . Stante enim Domino terra procul dubio mo
Abbreviated transcription (Latin):
eum prius. Prius quippe noueran:
quem in passione sua quasi in¬
cognitũ contempser̃. Nam nasci-¬
turũ xp̃m: nullus qͥ plene legẽ
didicit. ignorauit. Unde & hero¬
des rex. magoꝵ occursione ꝑter-¬
ritus: sacerdotes ac pͥncipes stu.¬
duit sollert̃ inquirere. ubi xp̃m
nasciturũ. ẽẽ. p̃scirent: cui ꝓtinꝰ
responder̃. In bethleem iude. Priꝰ
gͦ nouerant: quẽ passionis suae¬
tempore. dũ despicerent ignora.¬
bant᷑. Q uoꝵ & noticia prior.
& ignorantia posterior. bene ac
breuit̃. isaac caligante signat᷑:
qui dum iacob benedicer&e. & qͥd¬
ei euenir& in futuro. p̃uidebat᷑:¬
& quis illi p̃sens assister&. nesci¬
ebat. Sic quippe ifrahelitarũ
popłs fuit. qui ꝓpħiȩ mysteria
accȩpit: secd tamen cȩcos in contẽ.¬
platione oculos tenuit: qͥa eum
p̃sentẽ non uidit: de quo tã mul¬
ta in fut uro p̃uidit. Ante se enĩ
positũ nequaquã cernere ualuit:
cuiꝰ aduentus potentiã longe ante

Expanded text:
eum prius. Prius quippe noverant, eum prius. Prius quippe noverant, quem in passione sua quasi incognitum contempserunt. Nam nasciturum Christum nullus qui plene legem didicit ignoravit. Unde et Herodes rex, magorum occursione perterritus, sacerdotes et principes studuit solerter inasciturum esse praescirent. Cui protinus responderunt: In Bethlehem Judae. Prius ergo noverant quem passionis tempore, dum despicerent, ignorabant. Quorum notitia prior, et ignorantia posterior bene ac breviter Isaac caligante signatur, qui dum Jacob benediceret, et quid eveniret in futuro praevidebat, et quis illi praesens assisteret nesciebat. Sic quippe Israelitarum populus, qui prophetiae mysteria acceperunt, sed tamen caecos oculos in contemplatione tenuit, qui eum praesentem non vidit, de quo tam multa in futuro praevidit. Ante se enim positum nequaquam cernere valuit, cujus adventus potentiam longe ante
Abbreviated transcription (Latin):
eum om̃s fr̃s sui. & uniuersae
sorores suȩͥ & cuncti qͥ noue¬
rant eũ prius: & comeder̃ cũ eo
panẽ in domo eiꝰ. Tunc quippe
fr̾s sui ac sorores ad xp̃m ueni.¬
unt: quando ex plebe iudaica
quot quot inuenti fuerint. con-¬
uercunt᷑. Ex illo enĩ ppło: car¬
nis materiã sũpsit. Tunc gͦ ad
eum. fr̃s sui ac sorores accedunt:
quando ex ea plebe quȩ ei ꝑ cog-¬
nationẽ iuncta. ẽ. uel qui fortes
futuri sunt. uelut fr̃s. uel qui in¬
firmi uelut sorores: ad eũ ꝑ cogni.¬
tionẽ fidei. deuota gratulatione
concurr̃. Tunc apud eũ celeber¬
rimȩ festiuitatis conuiuiũ exhi¬
bent: quando eum iã nequãquã
quasi purũ hominẽ contẽpnen.¬
tes: ꝓpinquitatis suȩ memores.
diuinitati eius se inherere congau¬
dent. Tunc in domo eiꝰ. panem
comedunt: cũ postposita obser¬
uatione suꝑiacentis lit terȩ: in
scã ȩccła mistici eloquii quasi fru¬
gis medulla pascuntur. Bene aut̃
subiungitur. Cuncti qͥ nouert̃

Expanded text:
i, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius, et comederunt cum eo panem in domo ejus. Tunc quippe fratres sui ac sorores ad Christum veniunt, quando ex plebe Judaica quotquot invecti fuerint convertuntur. Ex illo enim populo carnis materiam sumpsit. Tunc ergo ad eum fratres ac sorores accedunt, quando ex ea plebe quae ei per cognationem juncta est, vel qui fortes futuri sunt, velut fratres, vel infirmi, velut sorores, ad eum per cognitionem fidei devota gratulatione concurrunt. Tunc apud eum celeberrimae festivitatis convivium exhibent, quando eum jam nequaquam quasi purum hominem contemnentes, propinquitatis suae memores, divinitati se ejus inhaerere congaudent. Tunc in domo ejus panem comedunt, cum, postposita observatione subjacentis litterae, in sancta Ecclesia mystici eloquii quasi frugis medulla pascuntur Vet. X. Bene autem subjungitur: Cuncti qui noverant
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta hȩc iixta historiã uera¬
cit᷑ dicta sint: ipsis tam̃ oblatis
muneribus cogim᷑ : ut ad allego¬
riȩ mysteriũ recurramꝰ. Neq e.¬
nĩ ociose debemus accipere: qđ
ouem: quod un̾a: quod in aurẽ
auream. optulere: quod unã:
Et si fortasse iuxta lit terã mirũ
non. ẽ. ouis oblata cur una: ual¬
de tamen mirũ. ẽ. in auris obla¬
ta cur una. Quid uͦ aut ouis
ad in aurẽ ꝑtin&: aut qͥd inau-¬
ris ad ouem: Ex ipso gͦ mune¬
rũ fine compellim᷑: ut priora qͦq
quȩ suꝑficietenꝰ iuxta solã hys¬
toriã contingendo transcurrimꝰ:
in allegoriȩ mysteriis indagemꝰ
caput & corpus. una ꝑsona. ẽ:
sȩpe beatũ iob diximus mͦ capitis.
modo figurã corporis designare:
typo gestum scȩ̃ eccłȩ sentiamꝰ id
quod scriptũ est. Addidit dñs
omĩa quecunq fuerant iob du-¬
plicia. Scã quippe ȩccła. & si
multos nc̃ ꝑcussione temptatio¬
nis amittit: in fine tam̃ huius
scłi. ea quȩ sua sunt. duplicia re-¬

Expanded text:
cuncta haec juxta historiam veraciter dicta sint, ipsis tamen oblatis muneribus cogimur ut ad allegoriae mysterium recurramus. Neque enim otiose debemus accipere quod ovem, quod unam, quod inaurem auream obtulere, quod unam. Et si fortasse juxta litteram mirum non est ovis oblata cur una, valde tamen mirum est inauris oblata cur una. Quid vero aut ovis ad inaurem pertinet, aut quid inauris ad ovem? Ex ipso ergo munerum fine compellimur ut priora quoque, quae superficie tenus juxta solam historiam contingendo transcurrimus, in allegoriae mysteriis indagemus.caput et corpus una persona est, saepe beatum Job diximus modo capitis, modo figuram corporis designare typo gestum sanctae Ecclesiae sentiamus id quod scriptum est: Addidit Dominus omnia quaecunque fuerant Job duplicia. Sancta quippe Ecclesia etsi multos nunc percussione tentationis amittit, in fine tamen hujus saeculi ea quae sua sunt duplicia re
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia subiecisti sub pedibus eiꝰ:
oues & boues unuersas: insuꝑ
& pecora cãpi Hinc. ẽ. quod is
dem ꝓpħa scãm eccłam simplices
quosꝰq in habitãre conspiciens:
ait. Animalia tua inhabitabunt
in ea. Quid gͦ in ouibus: nisi in¬
nocentes: Quid in camelis nͥ eos
qui çȩteroꝵ mala transeunt. exu-¬
berantiũ tortuosa mole uicioꝵ:
Quid in iugatis bobus: nisi isra¬
helitas legi subditos: Quid in
asinis: nisi simplices gentilium
mentes accipimus: Nam quia
innocentes quiq ouiũ nomine
designant᷑: testatur psalmista qͥ
ait. Nos autẽ populus eiꝰ: & oues
pascuȩ eius. Neq enim qui serua.¬
re innocentiã negligunt. illa int̾¬
nȩ pascuȩ refectione satiant᷑. Ca
meli uero nomine. aliquando in
sacro eloquio dñs: aliquando aut̃¬
gentilium suꝑbia exprimit᷑. qͣsi
excrecenti desuper tumore tor-¬
tuosa. Quia enim ad suscipien¬
da onera. sponte se camelus hu-¬
miliat: non immerito redẽptoris

Expanded text:
Omnia subjecisti sub pedibus ejus, Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi . Hinc est quod sanctam Ecclesiam simplices quosque inhabitare conspiciens, ait: Animalia tua habitabunt in ea . 37. Quid ergo in ovibus nisi innocentes, quid in camelis nisi eos qui caeterorum mala transeunt exuberantium tortuosa mole vitiorum, quid in jugatis bobus nisi Israelitas legi subditos, quid in asinis nisi simplices gentilium mentes accipimus? Nam quia innocentes quique ovium nomine designantur, testatur Psalmista, qui ait: Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus . Neque enim qui servare innocentiam negligunt, illa internae pascuae refectione satiantur. 38. Cameli vero nomine aliquando in sacro eloquio Dominus, aliquando gentilium superbia exprimitur, quasi excrescente desuper tumore tortuosa. 1160 Quia enim ad suscipienda onera sponte se camelus humiliat, non immerito Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
& tres filiȩ. Quod septẽ milia o¬
uiũ. & tria milia cameloꝵ. et
gentas asinas. ante ꝓbationem
ꝑcussionis habuerit᷑: ipsa eiꝰdem
historie p̃fatio ostendit: quȩ ꝑ
flagellum ꝑdita nẽ ei sunt dupli¬
cia restituta. Filii aut̾e totidem
sunt redditi: quot amisit. Sep¬
tẽ quippe filios & tres filias ha.¬
buit: septẽ autẽ nc̃ filios & tres
filias recepisse describit᷑: ut hi qͥ
extincti fuerant. uiuere demon¬
strent᷑. Dum enĩ dr̃. addidit dñs
quȩcũq fuerant iob. duplicia: &
tam̾ totidem filios ei restituit
quot amisit: & filios dupliciter
addidit. cui decẽ postmodũ in
carne restituit: decẽ uͦ qͥ amissi
fuerant. in occulta animarũ
lectuale animal pasci mysterioꝵ
fruge desiderat: necesse. ẽ. ut qͣ
sentimus agnoscat. Intelligere enĩ
possumus: quod in his animalibꝰ.
aggregata fidelium uniuersitas
designatur. Hinc. ẽ. nanq qđ
per psalmistam patri de filio dr̃:

Expanded text:
 gentilium.---Quod septem millia o gentilium.---Quod septem millia ovium, et tria millia camelorum, et gentas asinas ante probationem percussionis habuerit, ipsa ejusdem historiae praefatio ostendit; quae per flagellum perdita, ea nunc sunt duplicia restituta. Filii autem totidem sunt redditi quot amissi. Septem quippe filios et tres filias habuit, septem autem nunc filios et tres filias recepisse describitur, ut et hi qui exstincti fuerant vivere demonstrentur. Dum enim dicitur: Addidit Dominus quaecunque fuerant Job duplicia , et tamen totidem filios ei restituit quot amisit, et liberos dupliciter addidit, cui decem postmodum in carne restituit, decem vero qui amissi fuerant in occulta animarum videlicet animal, pasci mysteriorum fruge desiderat, necesse est ut quae sentimus agnoscat. Intelligere enim possumus quod in his animalibus aggregata fidelium universitas designatur. Hinc est namque quod per Psalmistam Patri de Filio dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc mystice facienda sꝑamus. Oda¬
gis enĩ nouissimis iob quã pͥncipio
benedicit᷑: quia qͣntũ ad israheli¬
tici ppłi susceptionẽ ꝑtin&: ur¬
collectione consolatur. Tanto qͥp.¬
pe locupletiꝰ ditabit᷑: quanto &
manifestius innotescit. qđ ad fi.¬
nẽ. p̾sentis uitȩ temporalitas ur-¬
getur. Predicatores nanq sc̃e ec.¬
cłȩ. benedictione extremi tp̃ris
psalmista ditari conspexerat:
cũ dicebat. Adhuc multiplica¬
bunt᷑ in senecta uberi: & bene
patientes erunt ut annuincieñs:
In senecta scilic& uberi multipli¬
cant᷑: quia cũ eoꝵ uita differt᷑.
semꝑ ad melius fortitudo ꝓducit᷑:
eisqͣ ꝑ augmentũ tempoꝵ. cres-¬
cunt etiã lucra meritoꝵ. Bene
autẽ patientes sunt. ut annunci¬
ent: quia cȩlestia p̾dicantes. tan¬
to robustius aduersa tolerant:
quanto & ꝑ tolerantiã suã. ani¬
marũ cõmoda locupletiꝰ repor.
ei quatuor decĩ milia ouium. &
sex cameloꝵ: & mille iuga boum.¬

Expanded text:
haec mystice facienda speramus. Magis enim novissimis Job quam principio benedicitur, quia quantum ad Israelitici populi susceptionem pertinet, urcollectione consolatur. Tanto quippe locupletius ditabitur, quanto et manifestius innotescit quod ad finem praesentis vitae temporalitas urgetur. Praedicatores namque sanctae Ecclesiae benedictione extremi temporis Psalmista ditari conspexerat, cum dicebat: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et bene patientes erunt, ut annuntient . In senecta scilicet uberi multiplicantur, quia cum eorum vita differtur, semper ad melius fortitudo producitur, eisque per augmentum temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt ut annuntient, quia coelestia praedicantes, tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportaei quatuordecim mmilia camellorum, mille iuga boum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenit ad me ñ eiciã foras: qͥa
de cȩlo descendi. ñ ut faciã uolun¬
tatẽ meã: sed uoluntatẽ eius qͥ
misit me. Quid enĩ : Si suã facer&:
eos qui ad se ueniunt reppuliss& :
Quis autẽ nesciat: quod uolun-¬
tas filii. a patris uoluntate non
discrep& : Sed qm̃ pͥmus homo
quia suam facere uoluntatẽ uo¬
luit. a paracdysi gaudio exiuit.
scds. ad redemptionẽ hõminum
ueniens. dum uoluntate se pa-¬
tris & non suã facere ostendit᷑:¬

Expanded text:
d me, non ejiciam foras, quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me. Quid enim? si suam faceret, eos, qui ad eum veniunt, repulisset? Quis autem nesciat, quod voluntas filii a patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, quia suam facere voluntatem voluit, a paradisi gaudio exiit, secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se patris, et non suam, facere ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
głio ueritas dicit Helias uenit:
& ille restitu& omia. Nc̃ enim
amisit israhelitas eccła: quos con¬
uertere p̾dicando ñ ualuit: sed
tc̃ helia predicante dũ quotqͦt
inuenit colligit: uelut plenius
eccłȩ in fine suo duplũ reciꝑe. ẽ:
in singulis nobis & de beatitudi¬
ne animȩ. & de carnis corruptio¬
ne gaudere Hinc. ẽ. enim: qđ ꝑ
ꝓphetã de electis dr̃. In terra sua
duplicia possidebunt Hinc. ẽ:
quod iohannes apłs de scĩs. fin̾e
mundi querentibus. dicit. Datȩ
sunt illis singulȩ stolȩ albȩ: & dic¬
tũ. ẽ. eis ut requiescerent tempꝰ
adhiic modicu: donec cõpleretur
ante resurrectionem. sc̃i singu¬
las stolas accipiunt: quia sola a¬
nimarũ beatitudine ꝑfruunt᷑
In fine autẽ mundi binas habitu
ri sunt: quia cũ mentis beatitu¬
dine etiã carnis głam possidebt̃:
Sed ea quȩ subnexa sunt: in fine
magis huiꝰ scłi. conuersionẽ se¬
iudaici ppłi nunciare testant᷑:¬

Expanded text:
gelio Veritas dicit: Elias venit, et ille restituet omnia . Nunc enim amisit Israelitas Ecclesia, quos convertere praedicando non valuit; sed tunc Elia praedicante, dum quot invenerit colligit, velut plenius esiae in fine suo duplum recipere, est in singulis nobis, et de beatitudine animae, et de carnis incorruptione gaudere. Hinc est enim quod per prophetam de electis dicitur: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc est quod Joannes apostolus de sanctis finem mundi quaerentibus dicit: Datae sunt illis singulae stolae albae; et dictum est eis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec compleretur Ante resurrectionem sancti singulas stolas accipiunt, quia sola animarum beatitudine perfruuntur; in fine autri sunt, id est cum mentis beatitudine etiam carnis gloriam possidebunt. Sed ea quae subnexa sunt, in fine magis hujus saeculi conversionem Judaici populi nuntiare testant
Abbreviated transcription (Latin):
stione panis: nisi caritas: Quid¬
uͦ in cõmotione capitis: nͥ admi-¬
consolari. ẽ. ei post ꝑcussionem
de uenia congaudere. Nã qͣnto
quisq cernitur de restituta ꝓ¬
ximi salute hilarescere: tanto
se indicat de ablata doluisse:¬

Expanded text:
stione panis nisi charitas, quid vero motione capitis, nisi admiconsolari est ei post percussionem de venia congaudere. Nam quanto quisqximi salute hilarescere, tanto se indicat de ablata doluisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmissione ꝑcussus. etiã amicoꝵ
uerbis afflictus. ẽ: diuinȩ pieta.¬
tis muneribus consolatus. hu-¬
mana etiã deb& caritate refoue¬
ri: ut undiq ei consolationis
gaudia respondeant: quẽ undiq
doloꝵ tristia & aduersa lacera¬
bant. Unde & subdit᷑ Cener̃¬

Expanded text:
permissione percussus, etiam amicorum permissione percussus, etiam amicorum verbis afflictus est, divinae pietatis muneribus consolatus, etiam humana debet charitate refoveri; ut undique ei consolationis gaudia respondeant, quem undique dolorum tristia et adversa lacerabant. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
amiserat. duplicia recȩpit: qͥa
ꝑ pietatẽ benigni iudicis: tẽp¬
tationis nr̃ȩ dispendiũ. uincuñs
suffragia consolationũ. Minus
enĩ temptat ꝓbatio quã remu¬
neratio consolat᷑ : ut ex retribu¬
tionis merito. leue fuisse quod
tolerauit agnoscat: qui ex ꝑcus¬
sionis pondere. graue se aliqͥd
tolerare iudicabat. Unde afflic¬
in modico dereliqui te. & in mi¬
serationibus magnis congrega.¬
bo te. Aliquando uͦ iuxta affli.¬
ctionis pondus. disponit᷑ mensu.¬
ra consolationis. Unde alias scri.¬
ptũ. ẽ. Scd̾m multitudinẽ doloꝵ
meoꝵ in corde meo: consolationes
tuȩ dñe lȩtificauer̃ anim̾a meã
In ea enĩ mensura consolatũ se in
qua afflictus fuerat. indicat: qui
letificatũ se scd̾m multitudinem
doloꝵ clamat. Non autẽ minime
lector instruit᷑: si ipsum remune¬
rationis or dinẽ contempletur:
Excessum quippe correptio: cor¬
reptionẽ penitentia: pęnitentiã
Sed quia diuinȩ dispensationis

Expanded text:
amiserat duplicia recepit, quia per pietatem benigni judicis tentationis nostrae dispendium vincunt suffragia consolationum. Minus autem tentat probatio quam remuneratio consolatur, ut ex retributionis merito leve fuisse quod toleravit agnoscat, qui ex percussionis pondere grave se aliquid tolerare judicabat. Unde afflicin modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te . Aliquando vero juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis. Unde alias scriptum m in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam . In ea enim mensura consolatum se in qua afflictus fuerat indicat, qui laetificatum se secundum multitudinem dolorum clamat. Non autem minime lector instruitur, si ipsum remunerationis ordinem contempletur. Excessum quippe correctio, correctionem poenitentia, poenitentiam Sed quia, divinae dispensationis
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ oꝑationẽ p̃b&. Qui in ip¬
sis quoq quos ingredit᷑. suis quo¬
damm partibus augetur : dũ &
ꝑ trinitatis noticiã quatuor uir¬¬
tũ quatuor usq ad manitestam
trinitatis speciem ꝑuenit᷑. Et a
dissimiliter. quia plene & ñ ina
nit̃. in duodenariũ surgit: dum
ꝑficit fidem. Sc̃i quoq apłi gr̃ȩ
septiformis sp̃u implendi: duode¬
cim sunt electi. In quatuor enim
mundi partibus: trinitatẽ quȩ
deus. ẽ. in notescere mit tebant᷑:
Duodecĩ gͦ electi sunt: ut etiã
ex ipsius numeri rationis causa
clarescer&: qđ ꝑ quatuor infi¬
ma. tria sũma predicarent. Siue
itaq hac. seu alia qualib& fortas¬
se ratione: in scriptura tam̃ sa-¬
cra. septenario numero aliqͣndo
secura requies ȩt̾nitatis. aliqͣndo
uniuersitas presentis huiꝰ tẽp̾ris.
aliqͣndo autẽ scẽ ȩccłȩ uniuersi¬
tas designat᷑. Septenario qͥppe
numero. ꝑfectio et̾̃nitatis innu¬

Expanded text:
justitiae operationem praebet. Qui in ipjustitiae operationem praebet. Qui in ipsis quoque quos ingreditur suis quodammodo partibus augetur, dum et per Trinitatis notitiam quatuor virtum quatuor usque ad manifestam Trinitatis speciem pervenitur. Etdissimilniter in duodenarium surgit, dum perficit fidem. Sancti quoque apostoli gratiae septiformis Spiritu implendi, duodecim sunt electi. In quatuor enim mundi partibus Trinitatem, quae Deus est, innotescere mittebantur. Duodecim ergo electi sunt ut etiam ex ipsius numeri ratione causa claresceret quod per quatuor infima tria summa praedicarent. 16. Sive itaque hac, seu alia qualibet fortasse ratione, in Scriptura tamen sacra septenario numero aliquando secura requies aeternitatis, aliquando universitas praesentis hujus temporis, aliquando autem sanctae Ecclesiae universitas designatur. Septenario quippe numero perfectio aeternitatis innu
Abbreviated transcription (Latin):
tici ad eccłam reu̾tentes ꝑ humi-¬
litatis hostiã dona spc̃ gr̃ę septi-¬
formis accipiunt: ut qͥ elatio¬
nis suȩ uetustate tabuerant.
nouitate gr̃ȩ reforment᷑. Sep¬
tenariꝰ autem numerus apud¬
habetur ratione ꝑfectus: quod
ex pͥmo pari & ex pͥmo impari
consumat᷑. Primus enĩ impar. t̃.¬
narius. ẽ. pͥmꝰq par. quaternariꝰ :
ex quibus duobus. septenarius
constat: qui eisdem partibꝰ suis
multiplicatus. in duodenarium
surgit. Nam siue tres ꝑ quatuor
seu quatuor ꝑ tresducimꝰ. ad du¬
odenariũ ꝑuenimꝰ. Sed nos quia
suꝑno mimere ueritatis p̃dicam̃.¬
ta ꝑcepimꝰ: hȩc fixa scientię alti¬
tudine despiciendo calcamꝰ: hoc
ꝓculdubio in concussa fide reti¬
nentes: quia quos sp̃c gr̃ȩ septi-¬
formis repleuerit. ꝑfectȩ eis non
solum trinitatis noticiã. sed etiã
uirtitũ quatuor id.ẽ. prudentiȩ.
temperantiȩ. fortitudinis. atq

Expanded text:
tici ad Ecclesiam revertentes per humitici ad Ecclesiam revertentes per humilitatis hostiam dona Spiritus gratiae septiformis accipiunt, ut qui elationis suae vetustate tabuerant, novitate gratiae reformentur. 15. Septenariuhabetur ratione perfectus, quod ex primo pari et ex primo impari consummatur. Primus enim impar ternarius est, primusque par quaternarius. Ex quibus duobus septenarius constat, qui eisdem partibus suis multiplicatus in duodenarium surgit. Nam sive tres per quatuor, seu quatuor per tres ducimus, ad duodenarium pervenimus. Sed nos quia a superno munere veritatis praedicamenta percipimus, haec fixa scientiae altitudine despiciendo calcamus, hoc procul dubio 1150 inconcussa fide retinentes, quia quos Spiritus gratiae septiformis repleverit perficit, eisque non solum Trinitatis notitiam, sed etiam virtutum quatuor, id est prudentiae, temperantiae, fortitudinis atque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ps deus qui quasi ex se appro.¬
batur ignorat Hinc. ẽ. enĩ quod
psalmista uigilant᷑ exorat dicens:
dirige in conspectu tuo uiã meã:
nimirũ. quia plerũq in conspec.¬
tu hominũ recta uia credit᷑: etiã
quȩ a ueritatis itinere deprauat᷑
Et notandũ. qđ non dr̃ non estis
locuti corã me rectũ sic̃ iob s siẽ
seruus meus iob: ut uidelicet int̃.¬
positione seruitiitis. dum eum
quasi sub quadam peculiaritate
cõmemorat: cuncta quȩ in defen¬
sione sua dixerat. quia ñ contuma¬
ci suꝑbia. sed humili ueritate dix̃.

Expanded text:
omnipotens Deus, qui quasi ex se approomnipotens Deus, qui quasi ex se approbatur, ignorat. Hinc est enim quod Psalmista vigilanter exorat, dicens: Dirige in conspectu tuo viam meam . 1148 Nimirum quia plerumque in conspectu hominum recta via creditur etiam quae a veritatis itinere depravatur. Et notandum quod non dicitur: Non estis locuti coram me rectum sicut Job, sed, sicut servus meus Job, ut videlicet interpositione servitutis, dum eum quasi sub quadam peculiaritate commemorat, cuncta quae in defensione sua dixerat, quia non contumaci superbia, sed humili veritate dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
eius ꝑseuerantiã spopondit: scien¬
dũ tam̃. ẽ. quia nequaquã eiꝰ iu.¬
sticiã ꝑmit tendo temptatori p̃¬
tuliss&e: si eum iustum in tẽptatio¬
ne ꝑsistere non posse p̃uideret:
Permisso itaq diuinitus in eius
temptatione diabolo: quisquis
eũ in temptatione subcubuisse
existimat: ignorantiã ꝑmit ten¬
sua ꝓuidentia nequit᷑ accusemus:
Et quidem quantũ ad humana
iudicia. in uerbis suis amici eius
multa illo rectius dixisse crede̾nt᷑.
sed ueritas aliã ex occulto regułã
ꝓferens ait: Non estis locuti corã
me rectũ: sicut seruus meus iob
Corã me ait᷑ id . ẽ. intus. ubi sepe
multoꝵ uita displic&: quȩ etiã
foris hominibus plac&. Unde cau.¬
te nimis in laude iustoꝵ conui.¬
gũ dictũ. ẽ. Erant iusti ambo. ante
dm̃. Non enĩ secura laus. ẽ: iustos
ante homines apparere. Sȩpe enĩ
humana sententia. uelut in deo
magnũ quẽpiã approbat: s hc̃

Expanded text:
ejus perseverantiam spopondit, scienejus perseverantiam spopondit, sciendum tamen est quia nequaquam ejus justitiam permittendo tentari praetulisset, si eum justum in tentatione persistere non posse praevideret. Permisso itaque divinitus in ejus tentatione diabolo, quisquis eum in tentatione succubuisse existimat, ignorantiam permittensua providentia nequiter accusemus. Et quidem quantum ad humana judicia, in verbis suis amici ejus multa illo rectius dixisse crederentur; sed veritas aliam ex occulto regulam proferens, ait: Non estis locuti coram me rectum, sicutCoram me, ait, id est intus, ubi saepe multorum vita displicet, quae etiam foris hominibus placet. Unde caute nimis in laudem justorum conjugum dictum est: Erant justi ambo ante Deum . Non enim secura laus est, justos ante homines apparere. Saepe enim humana sententia velut in Deo magnum quempiam approbat; sed hunc
Abbreviated transcription (Latin):
suspicat᷑: & tam̃ amicis resisten¬
tibus it̃ni iudicii definitione
p̃latus. ẽ. Unde aꝑte colligitur.
quantȩ iusticiȩ fuerit: in eo qd̾
contra amicoꝵ uerba. innocen
tiã suȩ oꝑationis adstrux̃: qͥ di¬
uino iudicio. etiã ipsis eiusdem
diuini iudicii defensoribus ante¬
fert᷑. In exordio autẽ libri huiꝰ
agnouimus. qđ de illo sathan
dño dixerit. mit te manũ tuã
& tange eum: & uide si ñ in faciẽ
benedixerit tibi. Ad quã petiti.¬
onẽ beatus iob dãpnis. orbitate.
uulneribus. & uerboꝵ scanda¬
lis. tangi ꝑmittit᷑: quia uideli.¬
c& certus qui eũ laudauerat
extitit: quod nequaquã iuxta
assertionẽ diaboli sc̃s uir in ma¬
ledictionis culpã laberet᷑. Sic̃ gͦ
& suꝑiꝰ diximus. quisquis beatũ
iob in locutione sua ęstimat post
flagella peccasse: aꝑte dñm iudi¬
cat in sua assertione ꝑdidisse:
Et quãuis dñs ad diabolũ loquen
bona illius p̃sentia p̃tulit. ñ aũt

Expanded text:
suspicatur, et tamen amicis resistensuspicatur, et tamen amicis resistentibus interni judicii definitione praelatus est. Unde apte colligitur quantae justitiae fuerit in eo quod contra amicorutiam suae operationis astruxit, qui divino judicio etiam ipsis ejusdem divini judicii defensoribus antefertur. In exordio autem libri hujus agnovimus quia de illo Satan Domino dixerat: Mitte manum tuam, et tange eum, et vide si non in faciem benedicat tibi . Ad quam petitionem beatus Job damnis, orbitate, vulneribus et verborum scandalis tangi permittitur, quia videlicet certus qui eum laudaverat exstitit quod nequaquam juxta assertionem diaboli sanctus vir in maledictionis culpam laberetur. Sicut ergo et superius diximus, quisquis beatum Job in locutione sua aestimat post flagella peccasse, aperte Dominum judicat in sua assertione perdidisse. Et quamvis Dominus ad diabolum loquens, bona illius praesentia praetulit, non autem
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ eiuscdem sententiȩ paulo sub¬
tilius uerba pensemꝰ. Quomͦ enĩ
suꝑiꝰ beatus iob rep̃hendit᷑: si in¬
comparatione eius rectitudinis.
amici illiꝰ nequaquã corã dño re¬
ctũ locitti memorant᷑ : An ad¬
huc illa de eo sententia confir¬
mat᷑. qua antiquo hosti dr̃ ui
quod & laudat᷑ hosti. & in seipso
rep̃hendit᷑. & tam̃ amicis loqͣntibꝰ
antefert᷑: nisi qđ sc̃s uir cunctoᷤ
meritoꝵ suoꝵ uirtute transcen¬
dit᷑. sed eoipso quo homo fuit.
ante dei oculos. eẽ. sine rep̾hensi¬
one ñ potuit : In scõ qͥppe homi¬
ne. in hac interĩ uita cõmorante.
diuini examinis regula habet
adhiic qđ iudicet: quãuis ĩa ex
cõparatione oȩteroꝵ hominum
habeat qł laud& Beatus gͥ iob
ꝓculpa se credidit. & ñ ꝓ grã
flagellari. Resecari in se estima¬
uit uicia: non autẽ merita au¬
geri. Et in eo rep̃hendit᷑. qđ
intentionẽ flagelli fuisse aliam

Expanded text:
nunc ejusdem sententiae paulo subnunc ejusdem sententiae paulo subtilius verba pensemus. Quomodo enim superius beatus Job reprehenditcomparatione ejus rectitudinis amici illius nequaquam coram Domino locuti rectum memorantur? An adhuc illa de eo sententia confirmatur, qua antiquo hosti diciturquod laudatur hosti, et in seipso reprehenditur, et tamen amicis loquentibus antefertur, nisi quia sanctus vir cunctos meritorum suorum virtute transcendit? Sed eo ipso quod homo fuit, ante Dei oculos esse sine reprehensione non potuit. In sancto quippe homine in hac interim vita commorante, divini examinis regula habet adhuc quod judicet, quamvis jam ex comparatione caeterorum hominum habeat quod laudet. Beatus igitur Job pro culpa se credidit, et non pro gratia flagellari; resecari in se aestimavit vitia, non autem merita augeri; et in eo reprehenditur, quo intentionem flagelli fuisse aliam
Abbreviated transcription (Latin):
uere: amicos eius contra eũ cogno¬
uimꝰ tuȩ iusticiȩ głam defensãre
inter hȩc autẽ: quid nr̃a mens
sentiat. agnoscis. Neq enĩ possu¬
mus eoꝵ nos dicta reprehende̾:
quos defensioni tuȩ cognoscimꝰ
deseruire. Sed ecce assistunt par¬¬
tes. expectant sententiã. Profer
gͦ dñe ex inuisibili regula. subti¬
lissimũ tuȩ discretionis examen:
& quis in contentione ista sit
rectiꝰ locutus. ostende. Sequit᷑.
manitem. Iratus. ẽ. furor m̃s in
te. & in duos amicos tuos: qm̃ ñ
estis locitti corã me rectu̾. sicut
seruus meus iob O dñe: iudicii
tui sententia indicat: quant̾u
a luce tuȩ rectitudinis. cecitas
nr̃a discordat. Ecce te iudice. bea.¬
tũ iob uictorẽ. esse cognoscimus:
quẽ in te peccasse loquendo cre-¬
debamꝰ. Te iudice addicti sunt:
qui beati iob se merita transcen¬
dere. ꝓ te loquendo credider̃:
Quia gͥ ex diuina sententia qͥd
de partibus estimemꝰ agnouimꝰ:

Expanded text:
vere, et amicos ejus contra eum cognovere, et amicos ejus contra eum cognovimus tuae justitiae gloriam defensare. Inter haec autem quid nostra mens sentiat agnoscis. Neque enim possumus eorum nos dicta reprehendere, quos defensioni tuae cognoscimus deservire. Sed ecce assistunt partes, exspectant sententiam; profer ergo, Domine, ex invisibili regula subtilissimum tuae discretionis examen, et quis in contentione ista sit rectius locutus ostende. Sequitur:manitem: Iratus est furor meus in te, et in duos amicos tuos, quoniam non estis locuti coram me rectum, sicut servus mtui sententia indicat quantum a luce tuae rectitudinis caecitas nostra discordat. Ecce te judice beatum Job victorem esse cognoscimus, quem in te peccasse loquendo credebamus. Te judice addicti sunt, qui beati Job se merita transcendere pro te loquendo crediderunt. Quia igitur ex divina sententia quid de partibus aestimemus agnovimus,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. uideat in cinere. usqueqͦ
peccando ꝑuenit. Potest quoq ci¬
licio: ipsa ꝑ recordationẽ atq pę-¬
nitentiam. doloꝵ punctio desig¬
nari. Nam hoc quod ait beatus
iob. ipse me reprehendo: quasi
quodam cilicio pungit᷑: dum in
mente sua asꝑis redargutio nũ
stimulis confricat᷑. In cinere aũt
agit pęnitentiã: quia ex pͥmo
peccato quid ꝑ iustũ iudicium
factus sit. sollerter attendit di¬
cens. Ago pęnitentiã. in fauilla
& cinere. Ac si aꝑte dicat. De
nullo auctoris mei dono suꝑbio:
qͥa sumptus ex puluere: ꝑ illatȩ
mortis sententiam. ad puluerẽ
me redire cognosco. Auditis gͥ¬
cunctis sermonibus iob. cognitiᷤᷤ
etiã responsionibus amicoꝵ: lib&
ad int̃ni iudicis sententiã. expe¬
ctationẽ mentis nr̃ȩ conuertere:
eiq dicere. Ecce dñe utrasq in
conspectu tuo disserentiũ partes
audiuimꝰ: & iob qͥdem in hoc cer-¬
tamine. uirtitis suȩ facta reuol¬

Expanded text:
fecit, videat in cinere usquequo fecit, videat in cinere usquequo peccando pervenit. Potest quoque cilicio ipsa per recordationem atque poenitentiam dolorum punctio designari. Nam hoc quod ait beatus Job, ipse me reprehendo, quasi quodam cilicio pungitur, dum in mente sua asperis redargutionum stimulis confricatur. In cinere autem agit poenitentiam, quia ex primo peccato quid per justum judicium factus sit solerter attendit, dicens: « Ago poenitentiam in favilla et cinere. » Ac si aperte dicat: De nullo auctoris mei dono superbio, quia sumptus ex pulvere, per illatae mortis sententiam ad pulverem me redire cognosco; et cunctis sermonibus Job, cognitis etiam responsionibus amicorum, libet ad interni judicis sententiam spectationem mentis nostrae convertere, eique dicere: Ecce, Domine, utrasque in conspectu tuo disserentium partes audivimus, et Job quidem in hoc certamine virtutis suae facta revol
Abbreviated transcription (Latin):
menta pęnitudinis: recte post
reprehensionẽ subdit᷑. Et ago
pęnitentiã. in fauilla & cinere:
In fauilla enĩ & cinere penitentiã
agere. ẽ: contemplata sũma essen¬
tia. nil aliud quã fauillã se cine¬
remq cognoscere. Unde & ciuita¬
ti reꝓbȩ. in eugłio dñs dicit. Si
in tyro & sẏdone. factȩ fuissent
uirtiites quȩ factȩ sunt in uob̾:
olim in cilicio & cinere pęnitentiã
egissent. In cilicio quippe asꝑitas
& punctio peccatoꝵ: in cinere
autẽ. puluis ostendit᷑ mortuoꝵ
Et iccirco utrũq hoc adhiberi
ad pęnitentiã sol&: ut in pun-¬
ctione cilicii. cognoscamꝰ quid ꝑ
culpã fȩcimus: & in fauilla cine.¬
ris. ꝑpendamꝰ quid ꝑ iudiciũ fa¬
cti sumus. Consident᷑ gͦ in cilicio
pungentia uicia: consideret᷑ in
cinere per mortis sententiã. sub¬
sequens iusta pena uicioꝵ. Quia
enĩ post peccatu. carnis contu¬
meliȩ surrexer̃: uideat homo in
asꝑitate cilicii suꝑbiendo quid

Expanded text:
lamenta poenitudinis; recte post lamenta poenitudinis; recte post reprehensionem subditur: Ago poenitentiam in favilla et cinere. In favilla enim et cinere poenitentiam agere, est, contemplata summa essentia, nihil aliud quam favillam se cineremque cognoscere. Unde et civitati reprobae in Evangelio Dominus dicit: Si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cinere et cilicio poenitentiam egissent . » In cilicio quippe asperitas et compunctio peccatorum, in cinere autem pulvis ostenditur mortuorum, et idcirco utrumque hoc adhiberi ad poenitentiam solet, ut in punctione cilicii cognoscamus quid per culpam fecimus, et in favilla cineris perpendamus quid per judicium facti sumus. Considerentur ergo in cilicio pungentia vitia, consideretur in cinere per mortis sententiam subsequens justa poena vitiorum. Quia enim post peccatum carnis contumeliae surrexerunt, videat homo in asperitate cilicii superbiendo quid
Abbreviated transcription (Latin):
uditu auris audiui te: nunc
autẽ oculus meus uid& te: His
nimirũ uerbis aꝑte indicat. qͥa
quanto uisus suꝑior. ẽ. auditu:
tanto differt ab eo qđ priꝰ exti¬
tit: & hoc quod postmodũ per
flagella ꝓfecit. & quia int̾no
oculo. ueritatis lum̾ magis con¬
spexerat: humanitatis sue tene.¬
bras diudicans. plus uidebat.
minus se uidet: tanto sibi minꝰ
displic&: & quanto maioris gr̃ȩ
lumen ꝑcipit: tanto ampliꝰ rep̃.¬
hensibilem se. ẽẽ. cognoscit. Cum
enĩ intrinsecus subleuat᷑: ꝑ om̃e
qd̃. ẽ. ad eã quã suꝑ se conspicit
regulã congruere nitit᷑. & quia
ad hiic humana infirmitas p̾pe¬
dit: cernit quia ei non ex minima
par te dissentit: totũq ex se illi
onerosum. ẽ. qđ int̾nę regula e
conueniens non. ẽ. Quã regulam
beatus iob post flagella ꝓficiens.
amplius inspicit: & a sem& ipso
in magna sui redargutione dissen¬
tit dicens. Iocirco ipse me rep̃hen¬
do. Sed quia nulla. ẽ. cognitio
rep̾hensionis: si non sequatt᷑ la-

Expanded text:
uditu audivi te, nunc autem oculus meus videt te. - His nimirum verbis aperte indicat, quia quanto visus superior est auditu, tanto differt ab eo quod prius exstitit, et hoc quod postmodum per flagella profecit. Et quia interno oculo veritatis lumen magis conspexerat, humanitatis suae tenebras dijudicans plus videbat. se minus videt, tanto sibi minus displicet; et quanto majoris gratiae lumen percipit, tanto amplius reprehensibilem se esse cognoscit. Cum enim intrinsecus sublevatur, per omne quod est, ad eam quam super se conspicit, regulam congruere nititur. Et quia adhuc humana infirmitas praepedit, cernit quia non ei ex minima parte dissentit, totumque illi onerosum est, quod internae regulae conveniens non est. Quam regulam beatus Job post flagella proficiens amplius inspicit, et a semetipso in humana sui redargutione dissentit, dicens: Idcirco ipse me reprehendo. Sed quia nulla est agnitio reprehensionis, si non sequantur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
amicis superiꝰ suis exauditus õs.¬
tendit᷑: cum factũ qđ p̃diximꝰ
memoratur: fecer̾ sicut locutus
fuerat ad eos dñs. & suscȩpit dñs
faciem iob. Sed cũ ꝓtinus subin¬
fertur: dñs quoq c̾onuersus est¬
ad pęnitentiã iob cũ orara&e pro
amicis suis: aꝑte ostendit᷑. quia
etiã ꝓ sem& ipso pęnitens. tanto
citius exaudiri meruit: qͣnto de¬
uote ꝓ aliis int̃cessit. Plus enĩ ꝓ
se ualere p̃ces suas efficit: qͥ has
& aliis impendit. Libentiꝰ qͥꝓpe
sacrificium orationis accipitur :
quod in conspectu misericordis
iudicis. ꝓximi dilectione condit᷑.
Quod tunc ueracit᷑ quisq cu¬
mulat: si hoc etiã ꝓ aduersariis
impendat. Hinc est enĩ qđ magi-¬
stra ueritas dicit. Orate ꝓ ꝑse¬
quentibus & calũpniantibꝰ uob̾
Hinc rursum ait. Cũ stabitis
ad orandum᷑. dimit tite siquid
habetis aduersus aliquẽ: ut &
pater ur̃ qui in cęlis est. dimit.

Expanded text:
amicis suis exauditus ostenditur, cum factum quod praediximus memoratur: Fecerunt sicut locutus fuerat ad eos Dominus, et suscepit Dominus faciem Job. Sed cum protinus subinfertur: Dad poenitentiam Job, cum oraret pro amicis suis, aperte ostenditur quia etiam pro semetipso poenitens tanto citius exaudiri meruit, quanto devote pro aliis intercessit. Plus enim pro se valere preces suas efficit, qui has et pro aliis impendit. Libentius quippe sacrificium orationis accipitur, quod in conspectu misericordis judicis proximi dilectione conditur. Quod tunc veraciter quisque cumulat, si hoc etiam pro adversariis impendat. Hinc est enim quod magistra Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester qui in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
Horum interp̃tationẽ nomi¬
nũ iccirco reticẽmꝰ: quia in huiꝰ
oꝑis exordio. de eis nos latiꝰ dis.¬
seruisse meminimꝰ. Intuendũ
uero. ẽ. quod ita caute sic̃ p̃di¬
ctus fuerat ordo acceptȩ ueniȩ
custodit᷑: ut in sacrificiis dñs ñ
illoꝵ sed beati iob faciẽ. suscepis¬
se referat᷑. Ded quia quisquis ꝓ
aliis int̃cedere nititur. sibi po¬
tiꝰ ex ipsa caritate suffragatur:

Expanded text:
Horum interpretationem nominum idcirco reticemus, quia in hujus operis exordio de ea nos latius disseruisse meminimus. Intuendum vero est quia ita caute, sicut praedictum fuerat, ordo acceptae veniae custoditur, ut in sacrificiis Dominus non illorum, sed beati Job faciem suscepisse referatur. Sed quia quisquis pro aliis intercedere nititur, sibi potius ex ipsa charitate suffragatur,