comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchro surrexit. Plus gͥ fuit desepulchro surg̾e: quã
de cruce descendere. Plus fuit mortẽ resurgendo destruere:
quam uitam descendendo seruare. Sed cum iuder hũc ad in¬
sultationes de cruce descende̾ minime cernerent: cũ morienti
uiderent. eũ se uicisse crediderunt: nom̃ illiꝰ se qͣi extinxisse
gauisi suit. S ed ecce demorte nonĩ eiꝰ ꝑ mũdũ creuit: ex qua
hoc infidelis turba extinxisse se credidit. Et quẽ gaudebat o
cis um. dolet mortuum: qr hũc ad suam głam cognoscit ꝑ¬
uenisse perpenam. Quod bene iulibro iudicũ sanson illiꝰ
facta significant: qui cũ gazam ciuitatem philistinorũ
fuisset ingressus: philistei ingressũ eius protinꝰ cognos¬
centes. ciuitatẽ repente obsidionib circũdederũtͥ custodes
deputauerũt: et sanson fortissimũ se iam cõprehendisse ga¬
uisi st̃. S quid sanson fecit: agnouimꝰ. Media nocte porta

Expanded text:
sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro resurgere, quam sepulcro surrexit. Plus igitur fuit de sepulcro resurgere, quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere, quam vitam descendendo servare. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderint, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hunc infidelis turba exstinxisse se creccisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas
Abbreviated transcription (Latin):
rexit. Nam scriptum ẽ. Multa corpora scõꝵ qui dormierãt
surrexerũt. Ablata st̃ gͦ omĩa argumenta ꝑfidie. Ne qͥs
eñi dicat. sꝑare de se ñ debet homo. quod incarne sua exi¬
buit homo deus: ecce cũ deo homines surrexisse cognos¬
cimꝰ: ⁊ quos puros homines fuisse ñdubitamꝰ. Sugitur
mẽbra nr̃i redemptoris sumus: p̾sumamꝰ in nob̃ quod cõ¬
stat gestũ incapite. Simultũ nos abicimꝰ : sꝑare debemꝰ¬
in nõbis nos membra ultua. quod demẽbris eiꝰ suꝑio¬
rib audimꝰ. Ecce uͦ admemoriam redit: quod crucifixo
dei filio iudei insultantes dicebant. Si rex isrł ẽ: descẽdat¬
nc de cruce. et credimꝰ ei. Qui si tunc decruce descẽderet:
nimirũ insultantib cedens. uirtutẽ nob̃ patientie nõ
demonstraret. S expectauit paululũ: tolerauit obp
bria: irrisiones sustinuit: seruauit patientiã: distulit
ammirationẽ. Et qui de cruce descendere noluit: de

Expanded text:
rexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant rexit. Nam scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt . Ablata ergo sunt omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat: Sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit Deus homo, ecce cum Deo homines resurrexisse cognoscimus, et quos puros homines fuisse non dubitamus. Si ergo membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite. Si multum nos abjicimus, sperare in nobis debemus nos membra ultima quod de membris ejus superioribus audivimus. 7. Ecce vero ad memoriam redit quod crucifixo Dei Filio Judaei insultantes dicebant: Si rex Israel est, descendat de cruce, et credimus ei . Qui si de cruce tunc descenderet, nimirum insultantibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravirobria, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem. Et qui de cruce descendere noluit, de
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s Riñi ꝓtanta diei sollẽpnitate. delectionis euglice
expositione transcurrimꝰ: s libet ut de haceadem sollẽpni¬
tate aliquid subtilius loquamur. Due ⁊ eñi uite erant:
quarũ uiã nouimꝰ: alteram nesciebamꝰ. Una quippe
mortalis ẽ: alia in mortalꝰ. Una corruptionis: alia incor¬
alt̾am. Unam ꝑtulit moriendo: alt̾am ostendit resurgendo.
Sigͥ nobis mortalem uitã scientib resurrectõnẽ ꝓmitt̾et
carnis. Et tñ uisibilit̾ hanc non exhiberet: quis eiꝰ ꝓmissi¬
onib crẽderet: Factus itaq homo apparuit incarne: mori
dignatus ẽ exuoluntate. resurrexit ex potestate: et ostẽdit
exemplo. quod nobis promisit ĩp̾mio. S fortasse aliquis
dicat. Iure ille surrexit: qui cũ d̃s̃ eẽt teneri amorte ñ potuit.
Ad instruendam gͦ ignorantiã nrãm. ad roborandã ĩ fir¬
mitatẽ nrãm: sue resurrectionis exemplũ nob̃ suffice̾ nõ¬
luit. Solus illo intp̃r mortuus ẽ: et tũ solus minime sur¬

Expanded text:
ro tanta diei solemnitate, de lectionis evangelicae expositione transcurrimus, sed libet ut de hac eadem solemnitate aliquid subtilius loquamur. 6. Duae etenim vitae erant, quarum unam novimus, alteram nesciebamus. Una quippe mortalis est, altera immortalis, una corruptionis, altera incoralteram. Unam pertulit moriendo, et ostendit alteram resurgendo. Si ergo nobis mortalem vitam scientibus resurrectionem promitteret carnis, et tamen hanc visibiliter non exhiberet, quis ejus promissionibus crederet? Factus itaque homo apparuit in carne, mori dignatus est ex voluntate, resurrexit ex potestate, et ostendit exemplo quod nobis promisit in praemio. Sed fortasse aliquis dicat: Jure ille surrexit qui, cum Deus esset, teneri a morte non potuit. Ad instruendam ergo ignorantiam nostram, ad roborandam infirmitatem nostram, suae resurrectionis exemplum nobis sufficere noluit. Solus in illo tempore mortuus est, et tamen solus minime resur
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ñ cũ linteaminib positũ: s separatim inuolutũ ĩun
locum. Quid ẽe fr̃s credimus. quod sudariũ capitis dñi. cũ
linteaminib ñ iuenitur ĩmonum̃to. nͥ qr atteffãte paulo

Expanded text:
Jesu non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum Jesu non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid est quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quod attestante Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uniorẽ iohem. sinagoga iudeoꝵ. Cucurrerũt ambo simul:
qr abortus sui tꝑr usq ad occasum pari et communi uita. et¬
si ñ pari et cõmuni sensu. gentilitas cũ sinagoga decucurrit
Ueuit sinagoga pͥus admonum̃tũ. s miuime intrauit: qr
legis quidem mandata ꝑcepit: ꝓphias de incarnatõe acpas¬
sione dĩca audiuit: s credere in mortuũ noluit. Uidit eñi¬
sacre scripture sacram̃ta cognouit. et tñ adfidẽ passionis
dũce credendo intrare distulit:quẽ diu longeq ꝓpħauit. Pre¬
sentẽ uidit et renuit: hominẽ ẽẽ despexit dm̃. carne mor¬
talem factũ cred̾e noluit. Qͥd gͦ ẽ. nͥ qr et cicius cucurrit:
et tñ añ monum̃tũ uacua stetit: Uenit aũt symon petrus
seques eũ. et introiuit inmonum̃tũ: qr secuta postĩor
eccłia gentium mediatorem dei et hominũ hominẽ xp̃m
ihm̃. et cognouit carne mortuũ: ⁊ uiuentẽ credidit deum.
Uidit lĩteamina posita: ⁊ sudariũ quod fuerat super caput

Expanded text:
 Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enet Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo, intrare distulit; quem diu longeque prophetavit, praesentem vidit et renuit, hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ad monumentum vacua stetit. Venit autem Simon Petrus subsequens eum et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum, et cognovit carne, mortuum et viventem credidit Deum.caput
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsinistram. uͥ uita p̾sens: quid uero ꝑdext̾am. nͥ uita ꝑ¬
petua signat᷑: Unde scriptũ ẽ. Leua eiꝰ sub capite meo: et dex¬
tera illius amplexabitur me. Quia gͥ redemptor nr̃ iã p̾senti
uitẽ corruptionẽ transierat. recte angłs qui nũtiare ꝑhẽnẽ
eius uitam uenerat. indext̾a sedebat. Qui stola candida coo
ꝑtus apparuit: qr festiuitatis nr̃e gaudia nuntiauit. Can¬
dor et em̃uestis: splendorem nr̃e deuũtiat sollempnitatis. Nr̃e
dicamus ansue: S ut fateamur uerius: ⁊ sue dicamꝰ ⁊ nr̃e.
Iua quippe redemptoris nr̃i resurrectio. ⁊ nr̃a festiuitas fuit. ꝙ

Expanded text:
sinistram, nisi vita praesens; quid per dexteram, nisi vita perpetua signatur? Unde illud: « Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . » Quia igitur redemptor noster jam praesentis vitae corruptionem transierat, recte angelus, quia nuntiare perennem ejutis apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor etenim vestis splendorem nostrae denuntiat solemnitatis, nostrae dicamus an suae? Sed ut fateamur verius, et suae dicamus et nostrae: illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra fest
Abbreviated transcription (Latin):
inmanib. et comedetis festinantes. Que uidelicet cũcta. ma¬
gnã nobis edificationẽ pariũt: si fuerint mistica int̾pretati¬
one discussa. Quis nãq sit sanguis agni: non iã audiendo.
s bibendo didicistis. Quis sanguis suꝑ utrũq postem ponitur:
qũ ñ so lũ ore corporis. s etĩa ore cordis hauritur. In utroq et¬
eñĩ poste agni sanguis ẽ positus: qñ sacramentũ passionis illiꝰ
cũ ore adredemptionẽ sumiturͥ aimitationẽ quoq intenta
mente cogitatur. Nam qui sic redemptoris sui sanguinem
accipit. ut imitari passionẽ illius nec dũ uelit: inuno poste
sanguinem posuit. Qui etiã insuꝑliminarib domoꝵ ponẽd̾
est. Quid em̃ sp̃italiter domꝰ. nͥ mentes nrãs accipimꝰ: in quib
per cogitationẽ inhĩtamꝰ : Cuiꝰ domꝰ superliminare ẽ: ip̃a in¬
tentio. que p̾minet actioni. Qui gͥ intentionẽ cogitationis sue
ad imitationẽ dñice passionis dirigit: insuꝑliminari domus

Expanded text:
s. Haec videlicet cuncta magnam nobis aedificationem pariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit, qui etiam insuper liminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritaliter domos nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare est ipsa intentio, quae praeeminet actioni. Qui ergo intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae p
Abbreviated transcription (Latin):
uero uita iusti: et nox accipitur uita pecratoris. Unde et
cõu̾sis pc̃corib paulus dicit. Fuistis aliq̃n tenebre: nunc
aũt sux in dño. In die ergo colũpna ꝑ nubẽ mõstrata est

Expanded text:
vero justi, et nox accipitur vita peccatoris; unde et vero justi, et nox accipitur vita peccatoris; unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . In die ergo columna per nubem monstrata est,
Abbreviated transcription (Latin):
nos. reuocando ad celestia coꝵ numerũ impleuit. In sua gͦ
ac nr̃a festiuitate angłs in albis uestib apparuit: qr dũ nos
per resurrectionẽ dm̃icã ad superna reducimur: celestis patͥe
damptia reꝑant᷑. Sed quid uenientes feminas affat᷑:
audiamꝰ. Nolite expauesc̾e. Ac si aꝑte dicat. Paueãt il
qui non amãt ad uentum supernoꝵ ciuiũ: ꝑtimescant qͥ
carnalib desideriis pͥssi ad eoꝵ se socictatẽ ꝑting̾e posse desperãt.
timoris ẽ: in niue aũt blandum̃tũ candoris. Quia uͦ omp̃e
deus. ⁊ t̾ribilis est peccatorib ⁊ blandus iustis: recte testis re¬
surrectionis eiꝰ angłs. ⁊ infulgore uultus. ⁊ in candore hĩtus
demonst rat᷑: ut de ip̃a sua spetie et t̾reret reꝓbos. ⁊ mulcẽret
pros. Unde recte quoq ppłm ꝑdeserta gradientẽ: colũpna
ignis in nocte. ⁊ colũpna nubis p̾ibat indie. In igne ete¬
nim t̾rorẽ: innube aũt uisionis lene blandimentũ. Dies

Expanded text:
elestia eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingere posse desperant. timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus, et terribilis est peccatoribus et blandus justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos et mulceret pios. Unde recte quoque populum per desertum gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die. In igne etenim terror est, in nube autem visionis lene blandimentum. Dies
Abbreviated transcription (Latin):
audientes intueor. Unde nũc amemet ip̃o exige̾ cõtra mo¬
rem uolo: ut uit̾ sacra missaꝵ sollempnia. lectionẽ scĩ
euͣglu nõ dictando s colloquẽdo edisseram. Sicq excipia¬
tur ut loquimur ÷ qr collocutionis uox corda torpentia
plusquã sermo lectionis excitat: et quasi qͣdã manu sol¬
licitudinis. ut euigilent pulsat. Et quidẽ ad hoc opus
me suffic̾e posse non uideo: s tm̃ tamẽ uires ĩperitia de¬
uegat.caritas ministrat. Scio nãq qui dixit. Aperi os
tuũ: et ego adimplebo illud. Bonũ ergo opus inuolũta¬
tate sit: nã ex diuino adiutorio erit inperfectione. Dat
loquẽdi ausũ. etiam resurrectionis dñice tanta sollẽni¬
tãs: qr ⁊ indignũ ualde ẽ. ut eo die laudes debitas taceat

Expanded text:
tra morem volo ut inter sacra missarum solemnia lectionem sancti Evangelii non dictando, sed colloquendo edisseram. Sicque excipiatur ut loquimur, quia collocutionis vox corda torpentia plus quam sermo lectionis excitat, et quasi quadam manu sollicitudinis ut evigilent pulsat. Et quidem ad hoc opus me sufficere posse non video; sed tamen vires quas imperitia denegat charitas ministrat. Scio namque qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud . Bonum ergo opus nobis in voluntate sit, nam ex divino adjutorio erit in perfectione. Dat loquendi ausum ipsa etiam resurrectionis Dominicae tanta solemnitas, quia et indignum valde est ut eo die lau
Abbreviated transcription (Latin):
A
molestia stomachus: diu me caritati ur̃e delectio ana¬
nris euãglice loqui expositione prohibuit. Uox nanq ip̃a
ã clamoris uirtute succumbit: et qr amultis audiri nõ
ualeo. loqui fateor int̾ multos erubesco: sed hanc inme ue¬
recundiam et ip̃e rep̾hendo. Qͥo enim: Nunquid si multis
prodesse nequeoͥ nec paucis curabo: Et si exmesse portare
manipulos multos ñ possum: muiquid ña debeo ad areã
uacuus redire: Quanuis enĩ quãtos debeo ferre ñ uabeo
mitatis intentio mercedis sue certitudiñe: qr suꝑnꝰ ar¬
biter nr̃ et si pondꝰ cõsid̾at in retributione: tam̃ uires pẽ¬
sat in pond̾e̾. Lectio scĩ eu᷑głii quã modo fr̃s audistis. ual¬
de insuperficie hystorica est aperta: s eius nob̾ sũt mistĩa
sub breuitate requirenda. Maria magdalene cũ ad huc
tenebre eẽnt uenit ad monumentũ. Iuxta hystoriam
notatur hora: iuxta intellectũ uͦ misticũ. requirentis
signatur intelligentia. Maria em̃ auctorem ominũ. quem

Expanded text:
a molestia stomachus diu me charitati vestrae de lectionis evangelicae expositione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire? Quamvis enim quantos debeo ferre non valeomitatis intentio mercedis suae certitudinem, quia supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. 2. Lectio sancti Evangelii quam modo, fratres, audistis valde in superficie historica est aperta, sed ejus nobis sunt mysteria sub brevitate requirenda. Maria Magdalene, cum adhuc tenebrae essent, venit ad monumentum. Juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria etenim auctorem omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
piscatorem petrũ. math̃m uͦ theloneariũ scimꝰ: et post cõu̾¬
sionẽ suã adpiscationẽ petrus rediit. matheus uͦ ad thelonei
negotiũ ñ resẽdit: qr ⁊ aliud ẽ uictũ ꝑ piscationẽ quer̾e. aliud
thelonẽi lucris pecunias aug̾e. Sũt enĩ plerãq negotia: q̃
sine pcc̃is exhiberi. aut uix aut nullatenus possũt. Que gͦ

Expanded text:
 telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
rit cicius petro. Uenit prius admonumẽtũ: s ingredi ñ
pͥsumpsit. Uenit uͦ postĩor petrus: et intrauit. Quid fr̃s:
quid cursus iste significat: Nũquid nã hec tam sub̾tilis
euͣgłiste descriptio. a misteriis uacare credenda ẽ: Mininei
Neq eñĩ se ioh̾es et p̾isse et ñ intrasse dice̾t. simip̃a sua tre¬
pidatione nustium defuisse credidisset. Quid ergo per iohẽm
nisi signaga: quid perpetrũ nͥ ecclia designatur: Nec mirũ
ẽẽ uideatur qd̾ per iuniorẽ singoga per seniorẽ uͦ eccłi̾a signi¬
ficari perhibetur: qr et si ad dei cultũprior ẽsinagoga quã
ecclia gentiũ: adusũ tñ scli prior ẽ multitudo gentiũ quam
sinagoga: paulo attestante qui ait. Qͥa ñ prius qd̃ sꝑitale ẽ:

Expanded text:
rit citius Petro, et venit prior ad monumentum, sed ingredi non praesumpsit. Venit vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecclesia designatur? Nec mirum esse videatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi prior est multitudo gentium quam Synag
Abbreviated transcription (Latin):
tius ierit credent. Cui mox ueraci sententia dr Si moysen et
ꝓphas non audiunt : neq si quis ex mortuis resurrexerit. cre¬
dent ei. Quia nimirũ qui uerba legis despicuint. redẽptoris
p̃cepta qui ex mortius resurrexit quanto subtiliora sunt: tan¬
to hec difficilius implebunt. Minꝰ ẽ enĩ quitqͥd ꝑ legẽ dr̃: ꝙͣ¬

Expanded text:
tuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et tuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem d
Abbreviated transcription (Latin):
a pud iustoꝵ animũ fuscat aspecta pena reproboꝵ : qr ubi iam
cõpassio miserie nõ erit: minuere ꝓculdubio beatoꝵ leticiam
nõ ualebit. Quid aũt mirũ si dũ iusti iniustoꝵ torm̃ta cõspi
ciunt. hoc eis eueniat in obsequio gaudioꝵ: quando ⁊ ĩpictã
niger color substernit᷑. ut alb uł rubeus clarior iudeat᷑: Sicut
Dictũ est tanto bonis sua gaudia excrescunt: quanto eoꝵ ocii¬
lis dampnatoꝵ mala subt̾iacent que euaserunt. Et quãuis
eis sua gaudia ad ꝑfruendũ plene sufficiant mala tñ reꝓboꝵ
absꝙ dubio semꝑ aspiciunt. qr qui conditoris sui claritatẽ
uident: nichil in creatura agit᷑ qd̃ uidere nõ possint. Petenti
auem diuiti. ut lazacus nuttatur: ab abraham ptinus rel¬
pondet. Habent moysen ⁊ ꝓphas: audiant illos. S qui uba
dei despererat hec audire nõ posse suos sequaces estimabat:
unde ⁊ respondit diues. Non pat̾ mi: s siquis ad eos ex mor¬

Expanded text:
apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam compassio miseriae non erit, minuere procul dubio beatorum letitiam non vaciunt, hoc eis veniat in obsequium gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Nam sicut dictum est tanto bonis sua gaudia excrescunt, quanto eorum oculis damnatorum mala subterjacent quae evaserunt. Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura tinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat haec audire non posse suos sequaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
fecta quippe ei ultias de pauꝑe nõ eẽt. si hunc in retributio¬
ne nõ recognosceret: ⁊ ꝑfecta pena in igne nõ eẽt. si nõ hoc
qd̃ ip̃e patit᷑. etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in
supplicio amplius pumantur: ⁊ eoꝵ uident głam quos cõ¬
tẽpserunt : ⁊ de illoꝵ etiam pena torquẽt᷑ quos inutilit̾ ama¬
uerunt. Credendũ uero est: quod ante retributionẽ extrem
iudicii iniusti in requiem quosdã iustos aspicuint ⁊ ut eos
uidentes in gaudio. nõ solum de suo supplicio: s etiam de il¬
loꝵ bono crucientur: Iusti enim intorm̃tis semꝑ intuent᷑
in iustos: ut huic eoꝵ gaudiũ crescat. quia malum cõspi¬
ciunt qd̃ miscd̃it̾ euaserunt. Tantoq maiores ereptori suo
grãs referunt: quanto uident in aliis. quid ip̃i ꝑpeti si eeñt
derelicti potuerunt. Nec illã tante beatitudinis claritatem

Expanded text:
fecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributiofecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tantoque maiores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis, quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
to ⁊ abeo quem diligunt auctore suo. conspitiuint repulsos.
Nec in iusti gͦ ad beatoꝵ sortẽ transeunt. quia dampnatione
quia erecti iam ꝑiusticiam iuditii. eis nullomodo ex aliqua
cõpassione miserent᷑. S postquã ardenti diuiti de se spes tol¬
lit᷑: eius animus ad ꝓpinquos quos reliquerat recurrit:
quia reproboꝵ mentem pena sua qͣnͣdoq inutilit̾ erudit
ad caritatem. ut iam tunc etiam suos sp̃italit̾ diligant:
qui hic dum pcc̃a diligerent. nec se amabãt. Unde nurc
dicit᷑. Rogo ergo te pat̾: ut mittas eum in domũ patris
mei ⁊ habeo enĩ quinq fr̃s: ut testet᷑ illis. ne ⁊ ip̃i ueniãt
in locũ hunc tormtoꝵ. Qua inre notandum est: ardenti diuiti
quanta ad supplicium cumulant᷑. AAd penam nãq suam: eiz
cognitio seruatur. ⁊ memoria. Cognoscit enini lazarũ quẽ
despexit: fratrum quoq suoꝵ memuunt. quos reliquit. Per¬

Expanded text:
to ab eo quem diligunt auctoto ab eo quem diligunt auctoNec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Per
Abbreviated transcription (Latin):
ualde querendum est: quomodo dicat᷑ hi qui uolunt ad uos
transire non possint. Quia enĩ hi qui in inferno sunt. ad
beatoꝵ sortem trausire cupiunt dubium nõ est. Qui uero
iam inbeatitudius sorte suscepti sunt. quo pacto dicitur. qr
trarisire ad eos qui in inferno cruciant᷑ uolunt : S sicut tr̃a¬
sire reprobi ad electos cupiunt. id est asupplicioꝵ suoꝵ afflic¬
tione uugrare. ita ad afflictos atq intorm̃tis positos trarisi¬
re iustoꝵ est: mente ire ꝑ miscd̃iam. eosq uelle liberare . S
qui uolunt de beatoꝵ sede ad afflictos atq uitorm̃tis positos
trausire nõ possunt : quia iustoꝵ anime quamuis in sue ua¬
ture bouitate miscdiam habeant: iam tũc auctoris sui iusti
cie coniuncte. tanta rectitudine constringunt᷑ ut nulla ad
in herent: ⁊ eis quos eripere nõ possunt. nec ex nuscd̃ia con¬
descendunt: quia tanto illos tũc ase uidebunt extraneos: qͣn¬

Expanded text:
valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare, sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae boniti conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, quia tantum illos tunc a se videbunt esse extraneos, quan
Abbreviated transcription (Latin):
pie: ⁊ bonã diuitis remunerauit felicitas transeuntis
uite. Illum pauꝑtas afflxit. ⁊ tersit: istum abundan¬
tia remunerauit ⁊ reppulit. Quicũq ergo bene in hor
scd̃o habetis: cum uos bona egisse recolitis. ualde de ip¬
sis ꝑtimescite: ne concessa uobis ꝓsperitas. eoꝵdẽ renu¬
ueratio sit bonoꝵ. Et cũ quoslibet pauꝑes nõ nulta re¬
p̾bensibilia ꝓpetrare conspicitis. nolite despicere. uolite
desꝑare: quia fortasse quos suꝑfluitas tenuissime pra¬
uitatis uiquinat. caminus pauꝑtatis purgat. De uob̾
omnino ꝑtimescite. quia nõ nulla etiam male acta pro¬
spera uita secuta est: de illis uero sollicite pensate. quia
eoꝵ iutã magistra pauptas cruciat ⁊ quousq ad iuite¬
rectitudinẽ ꝑducat. Sequit᷑. Et in omnib his inter nos
i uos chaos magnũ firmatũ est: ut hi qui uolunt hinc tnͣ
sire ad uos nõ possint ÷ neq inde huc trausmare. Qra iire

Expanded text:
piae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis piae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum nde huc transmeare. Qua in re
Abbreviated transcription (Latin):
citate peccauerat ꝑ retributionis iusticiam in lĩgua atrociꝰ
ardebat: S cum graui ualde est pauore pensandũ hoc: qx̃
ei ꝑ abrahe responsionẽ dicit᷑. Fili recordare quia recepi
bona in uita tua. ⁊ lazarus simlit̾ mala ÷ nunc autem
hic consolatur: tu uero cruciaris. Ista fr̃s kiñi sententia:
pauore pocius indiget. quam expositione. Nam si qui
estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepis¬
one sit datum : ne udex qui hic exteriora bona restituit
a retributione boni intimi repellat: ne honor hic uł diui¬
tie nõ ad iumentũ uirtutis s remuneratio sit laboris. Ecce
erũ dum dicit᷑ recepisti bona in uita tua: iudicat᷑ ⁊ diues
iste boni aliquid habuisse: ex quo in hac uita bona re¬
ciꝑet. Rursumq dum de lazaro dicit. quia recepit ma¬
la: ꝓfecto monstratur ⁊ lazarum habuisse malũ aliqd̃
quod purgaret᷑. S mala lazari purgauit ignis mo¬

Expanded text:
acitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius acitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est paecordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepisone sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis ino
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii. ut aliquando aliud dicat: s ex eodem dicto. aliud in¬
nuat. Suꝑius autẽ huc suꝑbum diuitem dñs nõ loquacita¬
ti uacantem dyeerat: s suꝑflue conuiuantẽ: Neq enĩ de lo¬
quacitate narrauit: s cum elatione ⁊ tenatia de edacitate
peccasse: S quia abundare inconuiuiis loquacitas solet:
is qui his male conuiuatꝰ dicit᷑. apud infernũ grauius in
lingua ardere ꝑhibetur. Prima namq male conuuantib di¬
tit᷑ famulat᷑ culpa loquacitatis: post loquacitatẽ uero luden¬
di etiam leuitas sequitur: Nam quia edacitatem lusus seqͣt᷑
testat᷑ satra scriptuta que ait. Sedit płs manducare ⁊ bib̾e:
⁊ surreterunt ludere. S priusquã ad lusum moueat᷑ corpus:
ad iocos. ad uerba mnama mouet᷑ lingua. Quid ergo est qd̃
unuit᷑. quia intormentis positus duis. linguam suam refri¬
gerari postulabat : nisi qd̃ is qui conuiuando magis de loqͣ¬

Expanded text:
eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud ineloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loqu
Abbreviated transcription (Latin):
clamans dixit: Pat̾ abraham msererere mer: ⁊ mitte lada
rũ. ut intinguat extremũ digiti sui in aquã. ut refrigeret
linguã meam : quia crucior in hac flãma. O quanta est subti¬
litas iudiooꝵ dei: oquam distincte agit᷑ bonoꝵ actuũ maloꝵ¬
q retributio. Certe suꝑius dictum est. quia in hac uita la¬
zarus cadentes muicas demensa diuitis querebat ⁊ nemo illi
dabat: nunc de supplicio diuitis dicit᷑. quia de extremo dig¬
to lazari distillari aquã in ore suo cõcupiscit: hinc ergo
hinc fr̃s colligite: quanta sit distinctio seueritatis dei. Di¬
ues erũ iste qui uulnerato pauꝑi mense sue uel minima da¬
re noluit: in inferno positus. usq ad minima querendã
ꝑuenit: Nam guttam aque petiit. qui micas panis nega¬
uit: S notandũ ualde est quid sit quod diues in igne posi¬
tus. linguam suam refrigerari petiit. Mos quippe est sacri

Expanded text:
clamans dixit: Pater Abrahaclamans dixit: Pater Abrahaum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri
Abbreviated transcription (Latin):
anullo usitari. Nam quia nemo ei aduisitandũ aderat:¬
testantur canes qui licent᷑ ulcera lingebant. Ex una ergo re
orm̃ipotens deus duo uditia exhibuit: dũ ladarũ paupe¬
rem ante ianuam diuitis iacere ꝑmisit : ut et diues ini¬
puis dãpnationis sibi augeret ulcionẽ: ⁊ tẽptatus pau
tresceret. ad renuinerationem. Conspiciebat ille cotidie cu
nõ misereretur: udebat iste de quo ꝓbaret᷑. dud inferius
corda. s unus de suꝑ inspector⁊ qui ⁊ hunc tẽptando exer¬
cebat sd glam: et illum tolerando expectabat ad penam.
Nami sequitur. Factum est autem ut moreretur lararus:
⁊ portaret᷑ ab angelis in sum abrahe: Mortuus est autẽ ⁊ diueᷤ.
⁊ sepultus est in inferno: Qui nimirũ diues eũ cui in hac
uita misereri uoluit: in suo iam supplitio positus patͦnũ
querit. Nam ecce subiungit᷑. Qui eleuans oculos cũ eẽt ĩ
tormentis: iudit abraham a longe ⁊ lazaꝵ in sinu eiꝰ. Et ip̃e

Expanded text:
a nullo a nullo testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. ⁊ rursũ exuisione diuitis. tẽptatũ cotidie paupe¬
rem ꝓbauit. Quantas namq hunc egenũ ⁊ uuluerib ot̃¬
sessum. tẽptationes creditis in sua cogitatõe tolerasse: cũ
ip̃e egeret paue. ⁊ non haberet etiam salutẽ. atqr aute se
diuitem cerneret. salutem ⁊ delicias habere cũ uoluptate:
se dolore ⁊ frigore affici illum gaudere conspiceret byssor
purpura uestiri. se deprimi uulnerib. illum defluere ac¬
ceptis reb: se egẽre. illũ uolle largiri: Quantus putam
fr̃s kiũi. tc̃ in corde pauꝑis tumultus tẽptationis fuit:
Cui certe poterat ad penã sufficere pauꝑtas: etiam si sa¬
nus fuisset: Rursum suffecisset egritudo: etiam si subsidi¬
um cidesset: D ut ꝓbaret᷑ ampliꝰ pauꝑ: simul hunc paup¬
tae ⁊ egritudo tabefecit. Atq insuꝑ iudebat. ꝓcedentẽ diuitẽ
obsequentib cuneis fulcir: ⁊ se in infirmitate ⁊ in opia

Expanded text:
intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie paupeintulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paunus fuisset; rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset. Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis fulciri, et se in infirmitate et inopia
Abbreviated transcription (Latin):
dam: ait de pauꝑe. egenus nomine lazarus. Ac si aꝑte di¬
cat. Pauperẽ humilem scio: suꝑbũ diuitẽ nescio. Illum
cognitũ ꝑ approbationẽ habeo: hunc ꝑ iuditiũ reproba¬
tionis ignoro Pensandũ etiam nobis est: conditor nost̃
om̃ia quanta consid̾atione dispensat: Una etenim res.
nõ ꝓuna re agit᷑. Nam ecce plenus ulcerib mendicus la¬
zarus: ante ianuam diuitis iacet: Qya de re una: dñs.
duo uidicia ex pleuit:. Habuisset enĩ sortasse aliquã extcu¬
sationẽ diues. si lazarus pauꝑ ⁊ ulcerosus ante eius ianu¬
am non iacussset: si remotus fuisset. si eius in opia non
esset oculis ĩportuna. Rursum. si longe esset diues ab o¬
culis ulcerosi pauꝑis: minorẽ tolerasset in anino tẽptatio¬
nem pauꝑ. S dum egenum ⁊ ulceratum ante ianam di¬
uitis. ⁊ de licus affluentis posuit ⁊ in una eadem re ⁊ ex ui¬
sione pauꝑis. non miserenti diuiti cumulum dampnatõis

Expanded text:
dam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte didam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
culpani possumus melius ex diu̾so colligere ⁊ quia si abiec¬
tõ ulis indum̃ti uirtus non esset: eugłista uigilant̾ de io¬
hanue non diceret. Erat indutus pilis cameloꝵ: D notã¬
dum nobis magnoꝑe est: unore ueritatis de suꝑbo diuite.
⁊ humili paupere. quantus ordo narrationis. Ecte enim
dicit᷑. Homo quidam erat diues: ⁊ ꝓtinus subuifet᷑. Et
erat quida mendicus: noie lazarus. Certe in ppło plus so
lent noĩa diuitũ  pauperũ sciri. Quid est gͦ quod dñs de pau¬
pere ⁊ diuite uerbum faciens. nom̃ pauperis dicit ⁊ nom̃
diuitis non dicit⁊ rusi qd̃ deus humiles nouit atꝙ appro¬
bat ⁊ suꝑbos ignorat: Unde ⁊ quibdã de miraculoꝵ uir
tute suꝑbientib: infine dicturus est. Nescio uos unde
sitis: Discete ame om̃s operani iniquitatis. At contra
moysi dicitur. Noui te ex noĩe. Ait ergo de diuite. Homo ci¬

Expanded text:
culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjecculpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis est magnopere, in ore Veritatis de superbo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidamlent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbostute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
se licite reb fruor: quia diues iste nõ ictirco punitꝰ
esi. tm̃ aliena abstulit: s quia acceptis reb semetip̃
male dereliquit. Hoc quoq fuit quod hunc uferuo tͣ¬
didit: quia in sua felicitate timidus non fuit: quia ꝑ¬
cepta dona ad usum arrogantie inflexit: quia uscera
pietatis ignorauit: quiã peccata suã redumnere. etia cũ
sibi abũdaret precium noluit: Et sunt nõnulli qui cultũ
subtilium. p̃ciosarumq uestiũ non putant ẽẽ peccatum:
quod iudelicet si culpa non eẽt: nequaquã sermo dei tam iu¬
gilant̾ exprimeret. qd̃ diues qui torquet᷑ apud iuferos. bys¬
so ⁊ purpura indutus fuisse. Nemo quippe uestim̃ta p̃ci¬
pua. nisi ad mariem głam querit: uidelicet ut honorabili¬
or ceteris ẽẽ uideatur. Nam quia ꝓsola inani gła. uestim̃¬
tum pretiosius queritur res ip̃a testat᷑: qd̃ nemo uult ibi p̃¬
ciosis uestib indui ubi ab aliis non possit uideri: Qram

Expanded text:
sis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus sis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat: nunc ad intuendam latius rei geste moralitatẽ
animus recurrat: Homo quidã exat diues qui indue¬
bat᷑ purpura ⁊ bysso. ⁊ epulabat᷑ cotidie splendide. Et
erat quidam mendicus nomine lazarus: qui lacebat
ante ianuam diuitis. ulcerib plenus. Nonnulli pu¬
tant p̃cepta ueteris testam̃ti districtiora esse quam noui.
S hi nimirũ: imꝓuida consideratione fallunt᷑. Iu illo e¬
nim non tenatia: s rapina multatur. Ibi res iniuste sb̃¬
lata restitutione quadrupli ꝓunit᷑. hic autẽ diues iste nõ
abstulisse aliena rep̃hendr. s ꝓpria nou dedisse. Nec dicitur
quia in quempiam oppressit: s quia in acceptis reb se
extulit. Hinc gͦ. hinc sũmoꝑe colligendum est. qua pe¬
na multandus sit qui aliena dirripit: si in ferni damp.¬
natione ꝑcucit᷑. qui ꝓpria non largit᷑. Nemo itaq secu¬
rum se existimet dicens. etce aliena non rapio. s cõces¬

Expanded text:
sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse. Nec dicitur quia vi quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo summopere colligendum est qua poena multandus sit qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur qui propria non largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed conces
Abbreviated transcription (Latin):
est: om̃s sequaces suos quos suꝑ t̾rã reliquit quinꝙ moysi libs¬
carnalit̾ intellectis. uł quinq sensib corporeis. deditos nouit
Quinario gͦ numero fratres quos reliquerat ex primit. qa
eos ad spitalem intelligentiam non assurgere in inferno po¬
situs gemit. Petit ut ad eos lazarus mittatur: cui quia mo¬
ysen ⁊ ꝓphas habeant d̾r S ait quia nõ credent: nusi quis
ex mortius resurrexerit. Cui ꝓtinus respondet᷑. Si moysen et
ꝓphas non audiunt: neq siquis ex mortius resurrexerit credẽt
ei. Et certe de moyse uenitas dicit. Si crederctis moysi: credere¬
tis utiꝙ ⁊ michi. De me enim ille scripsit. Impletur gͦ quod
ꝑ abrahe responsionẽ dicit᷑ Ex mortuis enĩ dñs resurrexit
surrexit ex mortius cred̾e cõtempsit. Cumq moysi u̾¬
ba spĩtalit̾ intelligere contẽpsit: ad eum de quo moy¬
indagandis. allegorie nusteriis succiucte transcurisse

Expanded text:
est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibest, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos reliquerat exprimit, quia quos ad spiritalem intelligentiam non assurgere in inferno positus gemit, petit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credent, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexsurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyes charissimi, pro indagandis allegoriae mysteriis succincte transcurrisse
Abbreviated transcription (Latin):
putauit: Habere hic etenim possunt ⁊ iusti bona. nec tamen
hec in recõpensationẽ reciꝑe: quia dum meliora id est et̾na ap¬
petunt. eoꝵ iudicio quelibet bona affuerint: cũ scĩs desidus
estuant bona minime iudentur. Unde dauid ꝓph̾a qui regni
diuitiis multisꝙ obsequiis fulciebat᷑ qũauis ⁊ hec ad neces¬
sitatẽ bona ẽẽ conspiceret: uni tam̃ singularit̾ bono inhianter
estuabat. diceris. Michi autem adherere deo bonũ est. Inter hec
uero uotandum est qd̾ ei dicit᷑. Mem̃to fili. Ecce eum abrahar
filium uocat: quem tam̃ atorm̃to non liberat. Qm̃ huius in¬
fidelis płi p̃cedentes patres fideles. quia multos a sua fide de¬
uiasse consid̾ant ⁊ eos nulla cõpassione a torm̃tis expiunt
quos tam̃ ꝑcarnem filios recognoscunt. Intorm̃tis autem
diues positus quinq fratres habere se ꝑhibet ⁊ quia supb
idem iudaicus płs qui ex magna iam ꝑte parte dampnatus

Expanded text:
putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tormentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus