comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: quãnis enĩ discipłi. xp̃i ñ
dũ appellarentur hoc nomine.
post ascensionẽ quippe eiꝰ in an¬
tiochia primũ ceꝑunt appel¬
lari discipłi xp̃iani. iam tam̃
erat res ipsa. illo postea uoca¬
bulo nuncupanda: iam erant
discipłi. qͥ postea st̃ appellati
xp̃iani : & hoc cõmune nomen
gauit. cuiꝰ nom̃ ẽ uocari xp̃ianũ.
Quãmulti postea ñ dico senes et
anus in quib huiꝰ uitȩ sacietas
faciliꝰ potuit mort̾ẽ ꝓ xp̃i nomi¬
ne & confessione contemnere. nec
solũ iuuentus utriusq sexus de
qua etate conuenienter uidet᷑
exigi fortitudo. s etiam pueri
puelleq potuerunt. & innume¬
rabilis societas scõꝵ martyrũ.
in regnũ cęloꝵ fortiter et uio¬
lenter intrauit: quod tunc iste
ñ potuit qͥ claues regni eiꝰ acce¬
pit. Ecce unde dictum ẽ sini¬
te hos abire quando se ꝓ nob
tradidit. qui suo sanguine noᷤ
redemit. ut impleretur sermo
quẽ dixit. qr quas dedisti mͥ

Expanded text:
num? Quamvis enim discipuli Christi num? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen,gavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
alius qui erat notus pontifici.
& dixit ostiarie & introduxit
petrũ. Bixit ergo petro ancilla
ostiaria. Nũquid et tu ex disci¬
płis es hominis istius: dicit ille.
Non sum. Ecce ubi ẽ. illa ꝓmit¬
tentis audacia: & de se pluri¬
mũ prefidentis: ubi st̃ uerba
illa quando ait. quare ñ possũ
sequi te modo: anmã meam ꝓ
te ponã. Hoccine est sequi ma¬
gistrũ: se negare discipłm: Sic¬
cine: ꝓ dño anima ponitur: ut
hoc ne fiat uox ancille formide¬
tur.: Sed quid mirũ si ds̃ uera
p̃dixit: homo autẽ falsa p̃sũp¬
sit: Sane in ista que iam cep¬
ta ẽ negatione apłi petri debe¬
mus aduertere. non solũ ab eo
negari. xp̃m qui dicit eum non
esse xp̃m: s ab illo etiam qͥ cũ
sit negat se ẽẽ xp̃ianũ. Bñs enĩ
ñ ait petro. discipłm meũ te
negabis: sed me negabis. Nega¬
uit gͦ ipsum: cũ se negauit eiꝰ
ẽẽ discipłm. Qͥd aut̃e aliud isto
modo: quã se negauit ẽẽ xp̃ia¬

Expanded text:
ulus qui erat notus pontifici, ulus qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae et introduxit Petrum. Dicit ergo Petrostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christia
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligatur uidas ñ lauda¬
bilis utilitate traditionis hꝰ.
s scȩleris uoluntate damna¬
bilis: Adduxerunt eum sicut
pͥmum. Non tacet cur ita fac¬
tum sit. Erat eñĩ inquit socer
cayphe: qui erat pontifex anni
illius. Erat autẽ inquit cayphas
qui consilium dedit iudeis. qr
expedit unũ hominẽ mori pro
popło. Merito & cũ matħs id bre¬
uius narrare uoluisset. eum ad
caypham ductum fuisse cõme¬
morat: qr et annã prius ideo
ductus est qd̃ socer eiꝰ fuerit: nͥ
intelligendũ est hoc idem cay¬
pham fieri uoluisse. Seqͣliatur
autẽ inquit iħim symon petrus
et alius discipłs. Qͥs nam sit iste
dũ est qr tacetur. Solet autẽse
idem iohes ita significare: & ad¬
dere quẽ diligebat iħc. Fortassis
gͦ & hic ipse est: qͥsqͥs tam̃ sit se¬
quentia uideamꝰ. Discipłs autẽ
ille inquit erat notus pontifici:
& introuut cũ iħu in atrium
pontificis. Petrus autẽ stabat
ad ostium foris. Exiit gͦ discipłs¬

Expanded text:
ut intelligatur Judas non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis, Adduxerunt eum sicutprimum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia expedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste dum est, quia tacetur. Solet autem se idem Joannes ita significare, et addere, quem diligebat Jesus . Fortassis ergo et hic ipse est: quisquis tamen sit, sequentia videamus. « Discipulus autem ille, » inquit, « erat notus pontifici, et introivit cum Jesu in atrium pontificis: Petrus autem stabat ad ostium foris. Exiit ergo alius discip
Abbreviated transcription (Latin):
quib non licet quẽquã int̃ficere:
Qͥ d. quod ipse dñs eandem mortẽ
suam. id est mortẽ crucis etiam
interfectionẽ uocat. sicut legimꝰ
apud marchũ ubi ait. ecce ascen¬
dimꝰ ierosolymam. & filiꝰ homi¬
nis tradetur pͥncipib sacerdotũ
ꝙ scribis & condemnabunt eum
tib et illudent et conspuent eũ
& flagellabunt eum. & interfici¬
ent eum: & tercia die resurget:
tem crucis uellet intelligi. s qd̃
eum fuissent udȩi gentib tradi¬
turi. hoc ẽ romanis. Nam pylatꝰ
romanus erat. eumq in iudȩam
romani p̃sidem miserant. Ut gͦ
iste sermo iħu impleretur. id est
ut cum sibi traditum gentes int̃¬
ficerent. qd̃ iħc futurũ ẽẽ p̃dixe¬
rat. ideo pylatus qui romanus¬
iudex erat cũ uellet eum reddere
iudeis ut scdm legem suã iudica¬
rent eum. noluerunt eum acciꝑe
dicentes. nobis non licet interfice¬
re quemꝗͣ. ac sic impletus ẽ ser¬
mo iħu quem de sua morte pre¬

Expanded text:
quibus non licet quemquam interficere? quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt eum tibus; et illudent ei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget »tem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat; ideo Pilatus qui judex Romanus erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum Legem suam judicarent eum, noluerunt eum accipere dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte prae
Abbreviated transcription (Latin):
nissent pͥncipes s mississent. lu¬
cas tamen eugłista ait in eodem¬
tratus templi et seniores. Quasi
qͥd aliud quã ipsi in sue missio¬
nis potestatẽ uenerunt: Sic õs
qui crucifigendũ iħm impiis uo¬
cib clamauerunt. non quidem
ꝑ seipsos eum. s tam̃ ipsi ꝑ illũ
qui eoꝵ clamore ad hoc nefas im
impleretur quem dixit. signi¬
ficans qua ẽet morte moriturus.
si mortem crucis hic uelimꝰ acci¬
pere. tamquã ideo dixerint iude¬
i. nob̃ non licet interficere quẽ¬
quã. qr interfici aliud ẽ. aliud
crucifigi. ñ uideo qͦmͦ id possit
consequenter intelligi. cũ hoc ad
pylati uerba respondent quib
eis dixererat. Accipite eum uos.
ꝙ scđm legẽ. urãm iudicate eũ.
Numqͥd ergo ñ eũ poterant ac¬
ciꝑe. & ipsi eum crucifigere: si ꝑ
tale genus supplicii interfectionẽ
cuiusquã uitare cupiebant: quis
autẽ non uideat. quam sit absur¬
dum eis licere quẽquã crucifige:

Expanded text:
nissent principes, sed misissent; Lunissent principes, sed misissent; Lucas tamen evangelista in eodemeniores: Quasi quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum Christum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen ipsi per illum qui eorum clamore ad hoc nefas impimpleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere,
Abbreviated transcription (Latin):
su p̃torii contaminari metuebant.
Itane obduruistis falsi israelite.
itane omẽm sensum nimia mali¬
cia ꝑdidistis. ut ideo uos a sangui¬
ne innocentis impollutos ẽẽ cre¬
datis: qr eum fundendũ alteri
tradidistis: numqͥd et pylatus
illũ qui potestati eiꝰ a uob̃ inge¬
ritur occidendus : suis ẽ mani¬
b occisurus: si non eum uoluis¬
tis occidi. si non insidiati estis. si
si non comp̃hendistis. uinxistis.
adduxistis. si non occidendum
manib obtulistiᷤ. uocib poposciᷤᷤ¬
tis : non eum a uob̃ int̃fectum ẽẽ
iactate. Si autẽ illis omib ur̃is
p̃cedentib factis. etiam crucifi¬
ge crucifige clamatis : audite qd̃
contra uos etiam ꝓpħa camat.
filii hominũ dentes eoꝵ arma
& sagitte : & lingua eoꝵ mache¬
ra acuta. Ecce quib armis. quib
sagittis. qua machera. iustum
interfecistis : quando uob̃ int̃¬
ficere quẽquam ñ licere dixis¬
tis. Hinc est qd̃ ad comp̃henden¬
dum iħm cum sacerdotũ non ue¬

Expanded text:
praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus, suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, si non occidendum manibus obtulistis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, crucifige, clamastis ; audite quod contra vos etiam propheta clamat: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non ve
Abbreviated transcription (Latin):
factor: non tibi tradidissemꝰ eum.
Int̾rogentur atq respondeant ab
immundis spiritib lib̾ati. langͥ¬
di sanati. lepsi mundati. surdi
audientes. muti loquentes. cȩciui¬
dentes. mortui resurgentes: & qd̃
omĩa suꝑat stulti sapientes: utrũ
sit malefactor iħc. Sed ista dicebãt
dixerat : retribuebant mͥ mala
ꝓ bonis. Dixit gͦ pylatus. Accipi¬
te eum uos: ꝙ scdm legem urãm
iudicate eum. Bixerunt gͦ uidei.
Nobis ñ licet interficere quẽquã.
Qͥd est qd̃ loqueris insana crude¬
litas : an non int̾ficiebant: quẽ
interficiendũ offerebant: anfor¬
te crux ñ interficit. Sic desipi
cur non licet: nonne lex eis p̃ci¬
xit ne malefactorib p̃sertim qͣ¬
lem istũ putabant a suo deo se¬
ductorib parcant. Sed intelli¬
gendum ẽ eos dixisse nobis ñ licet
interficicere quẽquã ꝓpter festi¬

Expanded text:
factor, non tibi tradidissemus eum. factor, non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus; sed ista dicebant dixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram judicate eum. Dixerunt ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiucur non licet? Nonne lex eis praecipit ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant, a suo Deo seductoribus, parcant? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam ea pas
Abbreviated transcription (Latin):
iłim ñ introierunt in p̃torium.
hoc est in eam partem domus
quã pylatus tenebat: si ipsa e¬
rat domꝰ cayphȩ. Cur autẽ non
introierunt in p̃torium. expo¬
nens causam. ut non contamina¬
rentur inquit: s manducarent
pascha. Dies enim agere ceꝑant
azimoꝵ: quib dieb contami¬
natio illis erat in alienigene
habitacłm introire. D impia cȩ¬
citas. Timebant ne habitaculo
uidelicet contaminarent᷑ alieno:
et non ne contaminarent᷑ scele¬
re ꝓprio. Alienigenȩ iudicis p̃¬
torio contaminari timebant:
⁊ fr̃is innocentis sanguine ñ
timebant. Ut hoc solum interĩ
dicam. ubi rea maloꝵ conscien¬
tia tenebatur. Nã quod etiam
dñs erat qui eoꝵ impietate du¬
cebatur ad mortem. & uite da¬
tor occidebatur. non eoꝵ conscien¬
tiȩ sed ignorantiȩ deputetur. Exi¬
it gͦ pylatus ad eos foras. & dixit.
Quã accusationẽ affertis adu̾sus
hominẽ hunc: Respondunt. et
dixerunt ei.Si non c̃ẽt hic male¬

Expanded text:
Jesum: non introierunt in praetorium, Jesum: non introierunt in praetorium, hoc est in eam paquam Pilatus tenebat. Ipsa erat domus Caiphae; cur autem non introierint in praetorium exponens causam: Ut non contaminarentur, inquit, sed manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant Azymorum, quibus diebus contaminatio illis, erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Timebant ne habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio? Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine timebant; ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur, non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic male
Abbreviated transcription (Latin):
apud pontium py¬
latum p̃sidem ges¬
quantum ioħes eugłista indi¬
cat: deinde uideamus. Redit enĩ
ad locũ narrationis suȩ ubi eã
reliquerat. ut explicaret petri
negationẽ. Iam quippe dixerat
qr misit eum annas ligatum ad
cayphã pontificem. atq inde
regressus ubi dimiserat petrũ
calefacientem se ad ignem in
atrio. postea quã totam eiꝰ ne¬
gationẽ quȩ ter facta ẽ t̃mina¬
uit. adducunt gͦ iħm inquit
ad caypham in p̃torium. Ad ca¬
ypham quippe. ab anna collega
& socero eius dixerat missum.
S si ad caypham: cur in p̃tori¬
um: qd̃ nichil aliud uult intel¬
ligi: quã ubi p̃ses pylatꝰ habi¬
tabat. Aut gͥ aliqua urgente
causa de domo annȩ qͦ ad audi¬
endum iħm ambo conuenerant.
cayphas ꝑrexerat ad p̃torium
presidis. et socero suo iħm reli¬
querat audiendum. aut in do¬
mo cayphȩ p̃torium pylatus ac¬
ceꝑat. & tanta domus erat ut
seorsum habitantẽ dñm suum.
seorsum iudicem ferret. Erat aũ
mane: & ipsi. id est qui ducebans

Expanded text:
apud Pontium Pilatum praesidem gequantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, terminavit, Adducunt ergo Jesum, inquit, ad Caipham in praetorium. Ad Caipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, quam ubi praeses Pilatus habitabat. Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quo ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum: aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem dominum suum, seorsum judicem ferret. 2. Erat autem mane, et ipsi, id est qui ducebant
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ pastoris audiebant. In illa e¬
rat multitudine que dñm ueni¬
ent̃e. tanta deuotione laudabat:
tanto agmnine deducebat. Ei die¬
tũ est noli timere. illũ agnosce
qui a te laudatur. et noli crepida¬
re cũ patitur: qr ille sanguis fun¬
dicur ꝑ quẽ tuum delictũ delea
apud alios eugłistas inuenitur:
intelligimꝰ popłm gentium qui
legẽ dñi non acceꝑat. Asinã uͦ. qi
utrũq uim̃tũ dño adductũ est.
plebẽ eiꝰ quȩ ueniebat ex popło

Expanded text:
vocem pastoris audiebant; in illa evocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. Ei dictum est, Noli timere: illum agnosce qui a te laudatur, et noli trepidare cum patitur; quidetur per quem tuum delictum deleatapud alios evangelistas invenitur intelligimus populum gentium, qui legem Domini non acceperat; asinam vero quia utrumque jumentum Domino adductum est, plebem ejus, quae veniebat ex p
Abbreviated transcription (Latin):
amantesq ꝑducat. Dei gͦ filiꝰ equa¬
lis patri. uerbũ ꝑ qd̃ facta st̃ oĩa.
qd̃ rex ẽẽ uoluit isrł. dignatio ẽ
non ꝓmotio: miserationis indici¬
um est: non potestatis augm̃tũ¬
est. Qͥ enĩ appellatus ẽ. in terra
rex iudeoꝵ: in celis est dñs angłoꝵ.¬
& inuenit iłic asellũ: et sedit suꝑ
eum. Hic breuit̃ dictũ est. Nam
qualiter sit factũ apud alios eu¬
głistas plenissime legit᷑. Adhibet᷑
aut̾e huic facto ꝓpħicũ testimo¬
nium: ut appareret qđ̃ malig¬
ni pͥncipes iudȩoꝵ eum non intel¬
legebant. in quo implebant᷑ que
legebant. Iuuenit gͦ iħ asellũ. et
li cimere filia syon. ecce rex cuus
uenit: sedens suꝑ pullũ asine. In
illo gͦ popło erat filia syon. Ipsa
ẽ iherłm que syon. In illo inquã
popło reꝓbo et ceco. erat tam̃ fili¬
a syon cui diceret᷑: noli timere ecce
rex tuus uenit. sedens suꝑ pullũ
asine. Hec filia syon cui diuinitꝰ
ista dicunt᷑: in illis erat ouib que

Expanded text:
ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia. Quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio, miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra Rex Judaeorum, in coelis est Dominus angnit Jesus asellum, et sedit super eum. Hic breviter dictum est; nam quemadmodum sit factum, apud alios evangelistas plenissime legitur. Adhibetur autem huic facto propheticum testimonium, ut appareret quod maligni principes Judaeorum eum non intelligebant, in quo implebantur quae legebant: Invenit ergo Jesus asellum, et li timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion, cui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. Haec filia Sion cui divinitus ista dicuntur, in illis erat ovibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
si porrigit esurienti panẽ. de mi¬
scłia facere non de iactantia: ñ
aliud ibi querere quã opus bonũ.
nesciente sinistra quid faciat dex¬
tera: id÷ ut alienetur intentio
cupiditatis ab oꝑe caritatis. Qi
sic ministrat: xp̃o ministrat. Rec¬
mis meis fecisti: mͥ fecisti. Nec ea
tantũ que ad miscđiam ꝑtinent
corporalem. s omĩa oꝑa bona ꝓpt̃¬

Expanded text:
si porrigit esurienti panem, de misi porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recmis meis fecistis, mihi fecistis. Nec ea tantum quae ad misericordiam pertinent corporalem, sed omnia opera bona p
Abbreviated transcription (Latin):
tebant᷑ sceleratissime furarecur.
ꝑ illũ tam̃ etiã tam necessaria pa¬
rabantur. Hinc ẽ illud qd̾ cũ ei
diceret dñs. qd̃ facis fac celerit. ar¬
bitrati st̃ quidam qd̃ eum usserit
ꝓpt̾ diem festum necessaria p̃para¬
re: uel indigentib aliquid dare.
Nullomodo gͥ de huiꝰcemodi miniᷤ¬
tris diceret dñs. ubi sũ ego ibi erit
et minister m̃s. et si qͥs michi mi¬
nistrauerit honorificabit eũ pat̃
m̃s: qm̃ iudam talia ministrantẽ.
reꝓbatũ potius quã honoratũ ui¬
demꝰ. Utquid ergo alibi queximus
qͥd sit ministrare: xp̃o: et ñ potius
in istis ipsis uerbis agnoscimꝰ: cũ
enĩ dixit. si quis mͥ ministrat me
sequat᷑: hoc intelligi uoluit. ac si
diceret. Si qͥs me non sequit᷑. non
mͥ ministrat. Ministrant enĩ ib̃u
uias ambulet meas ñ suas: sicut
alibi scriptũ est. Qͥ se dicit in xp̃o
manere:debet sicut ille ambula
uit et ipse ambulare. Debet etiã

Expanded text:
tebantur sceleratissime furaretur, tebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria parabantur . Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus, Quod facis, fac celeriter; arbitrati sunt quidam, quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister meus; et, Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant ergo Jesu vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tius. Si qͥs mͥ ministrauerit: ho¬
norificabit eũ pater m̃s. Quo ho¬
nore: nisi ut sit cũ filio eiꝰ: quoo
.enĩ suꝑius ait. ubi ego sũ illic
et minister ms̃ erit. hoc incelli¬
gitur exposuisse cũ dicit. hono¬
rificabit eũ pater m̃s. Nam quẽ
maiorẽ honorem poterit adop¬
tatus: accipere. quã ut sit ubi
ẽ unicus: non ęqualis factus di¬
uinitati. s consotiatus eternita¬
ti: ᷤ quid sit autẽ ministrare. xp̃o.
cui oꝑi merces tanta ꝓponitur:
hoc potius debemꝰ inquirere. Si
enĩ hoc pucauerimꝰ esse. xp̃o miniᷤ¬
trare. ea quȩ st̃ corpori necessa¬
ria p̃parare. aut cenanti cybũ
coquere. uel apponere. uel pocu¬
lũ dare. potumq miscere : fece¬
runt hoc illi qͥ potuert̃ eum in
corpore habere p̃sentẽ. sicut ma¬
rtha et maria. quando et laza¬
rus unus erat ex recũbentibus.
Sed eo modo etiam iudas ꝑdicus
ministrauit. Nam et loculos ipse
habebat: et qũauis ex eis que mit¬

Expanded text:
tius: Si quis mihi ministraverit, hotius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est unicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mit
Abbreviated transcription (Latin):
or cingebas te & ambulabas ubi
uolebas: cũ aute senueris. alt̃ te
cinget. et feret quo tu uis. Ubi
satis exp̃ssit non a seipso s ab a¬
lio debere occidi: qui uestigia se¬
qͥtur. xp̃i. Cũ gͦ cause articulus
uenerit ut hec conditio ꝓpona¬
tur. aut faciendũ ẽẽ contra dei
p̃ceptũ aut ex hac uita emigͣn¬
alterũ eligere cõminante mortẽ
ꝑsequutore: ibi eligat deo dilec¬
to emori quã offenso uiuere. Ibi
oderit in hoc mundo animã suã:
ut in uita eternam custodiat eã.
Si qͥs mͥ ministrat me sequat᷑. Qo
ẽ me sequat᷑: nisi me imitetur:
petrus relinquens nob̃ exemplũ:
ut sequam᷑ uestigia eiꝰ. Ecce qd̃
dictum ẽ. si qͥs michi meͣ sequat᷑.¬
Quo fructu. qua mercede: quo p̃¬
mio: et ubi sum inquit ego: il¬
lic et minister m̃s erit. Gratiᷤᷤ ame:¬
tur: et oꝑis quo ministret᷑ illi
p̃tium sit eẽ cũ illo. Ubi enĩ bene
erit sine illo:s aut quando esse
male poterit cũ illo: audi euiden¬

Expanded text:
or, cingebas te, et ibas quo or, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigranalterum eligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sePetrus, relinquens nobis exemplum ut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministratQuo fructu, qua mercede, quo praemio? Et ubi sum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi eviden
Abbreviated transcription (Latin):
odit animã suã in hoc mundo:
in uitã eternã custodit eam. Er¬
go qd̃ supra dictũ est qui amat
subintelligitur in hoc munoo:
ipse itaq ꝑdec. Qͥ aut̃ odit uti¬
q in hoc mundo. in uitã et̃nã
ipse custodit. Magna et mira
sententia. quẽadmodũ sit homi¬
niᷤ in animã suã amor ut pereat:
odium ne ꝑeat. Si male amaueriᷤ
t̃ẽ odisti: si bene oderis t̃e amasti.
felices qui odunt custodiendo: ne
ꝑdant amando. S uide ne tibi
subrepat. ut teipsũ uelis interi¬
mere: sic intelligendo qd̃ debes
odisse in hoc mundo animã tuã.
Hinc enim quidam maligni atq
ꝑuersi. in seipsis crudeliores &e sce¬
leratiores homicidis. flãmis se do¬
nant. aquis p̃focant: p̃cipicio col¬
lidunt et ꝑeunt. Hoc xp̃e ñ docu¬
it: immo etiã diabolo p̃cipiciũ
suggerenti respondit. Redi retro
sathanas. Scriptũ est. Non temp¬
tabis dnm dm̃ tuum. Petro aut̃
dixit: significans qua morte cla¬
rificaturus ẽẽt dm̃. Cũ esses uini¬

Expanded text:
odit animam suam in hoc mundo, in vita aeterna custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat subintelligitur in hoc mundo, ipse utique perdet: qui autem odit, utique in hoc mundo; in vitam aeternam ipse custodiet. Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses juni
Abbreviated transcription (Latin):
bi scriptũ est. Pluit dñs a dño.
S uerba eiꝰ melius nr̃m diriguis
intellectũ. qui ait. ego ueni in
nomine patris mei et non susce¬
pistis me: alius ueniet in nomi¬
ne suo. hunc suscipietis. Humi¬
litatis enĩ magister ẽ xp̃e. qui
humiliauit semetipsũ factus o¬
bediens usq ad mortem: mort̾e
diuinitatẽ: quando docet hu¬
militatẽ. In illa patri ẽ equalis.
in hac nobis similis. Per qd̃ pat̾
est equalis. nos ut essemꝰ creauit. ꝑ
qd̃ nob̃ est similis ne periremꝰ re¬
demit. Has ei laudes turba dicebat:
osanna benedictus qͥ uenit in noĩe
diũ rex isrł. Quã cruc̃e mentis in¬
uidentia pͥncipũ uideoꝵ ꝑpeti po¬
terat: quando regem suum xp̃m
tanta multitudo elamabat: Sed
qͥd fuit dño regem ẽẽ isrł: quid
magnũ fuit regi scłoꝵ: regẽ fie¬
ri hominũ: Non enĩ rex isrł xp̃e
ad exigendũ tributũ. uel ferro
exercitũ armandũ hostesq uisi¬

Expanded text:
Pluit Dominus a Domino. Sed verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum, qui ait: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Humilitatis enim magister est Christus, qui humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem . divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis; per quod Patri est aequalis, nos ut essemus, creavit; per quod nobis est similis, ne periremus, redemit. Has ei laudes turba dicebat: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Quam vocem mentis invidentia principes Judaeoterat, quando regem suum Christum tanta multitudo clamabat. Sed quid fuit Domino regem esse Israel? Quid magnum fuit regi saeculorum, regem fieri hominum? Non enim rex Israel Christus ad exigendum tributum; vel ferro exercitum armandum hostesqu
Abbreviated transcription (Latin):
one gͥ istoꝵ gentilium qͥ eũ
uidere cupiebant. adnunciat fu¬
turã plenitudinẽ gentium: & ꝓ¬
mittit iam iamq adesse horam
glorificationis suȩ: qua facta gen
tes fuerant crediture. in cęlis. Un¬
de p̃dictũ est: exaltare suꝑ cȩlos
d̾s. et suꝑ omẽm terrã gła tua.
Hec ẽ gentium plenituoo: de qua
dicit apls. Cecitas ex parte isrł
facta ẽ: donec plenitudo gentiũ
intraret. S qr altitudinẽ glori¬
ficationis oportuit ut p̃cederet
humilitas passionis: ideo secutꝰ
adunxit. Sm̃ am̃ dico uob̃.
nisi granũ frum̃ti cadens in t̾rã
mortuũ fuerit: ipsũ solũ manet.

Expanded text:
 gentilium qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jam jamque adesse horam glorificationis suae, qua facta in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos Deus, et super omnem terram gloriam tuam . Haec s: Caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret. Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis. Ideo secutus adjunxit: Amen, amen dico vobis, nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum man
Abbreviated transcription (Latin):
trũ & ad alium discipłm quẽ a¬
mabat iħc: & dicit eis. Tulerunt
dñm de monum̃to: & nescimꝰ ubi
posuerunt eum. Nonnulli codices
etiam greci habent. tulerunt do¬
minũ meum: qd uideri dictũ pot̃
ꝓpensiore caritatis uel famulatꝰ
affectu. S hoc in plurib codicib
qͦs in ꝓmptu habuimꝰ ñ inuenimꝰ
Exiit gͦ petrus ⁊ ille aliꝰ discipłs:
& uenerunt ad monum̃tum. Cur¬
rebant autẽ. duo simul: & ille aliꝰ
discipłs p̃cucurrit citiꝰ petro. et
uenit pͥmus ad monum̃tũ. Adu̾¬
tenda hic et cõmendanda reca
hoc sequeretur adiunctũ est. Cũ
enĩ iam dixisset uenerunt ad
monum̃tum: regressus ẽ ut nar¬
raret qͦmͦ uenerint. atq ait. Cur¬
rebant autẽ duo simul. & cete¬
ra. ubi ostendit qđ precurren
ad monum̃tũ prior uenerit aliꝰ

Expanded text:
 ad alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. Nonnulli Codices etiam Graeci habent: Tulerunt Dominum meum, quod videri dictum potest propensiore charitatis vel famulatus affectu. Sed hoc in pluribus Codicibus, quos in promptu habuimus, non invenimus. Exiit ergo Petrus, et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo discipulus praecucurrit citius Petro, et venit prior ad monumentum. « Advertenda hic et commendanda est rhoc sequeretur, adjunctum est. Cum enim jam dixisset. Venerunt ad monumentum, regressus est ut narraret quomodo venerunt, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit, quod praecurrens ad monumentum prior venerit ille
Abbreviated transcription (Latin):
parasceuen. quã cęnã purã iud̃i
latine usitatius apud nos uocans
facerȩ tale aliquid non licebat.
na autẽ sabbati mariamag¬
dalene uenit mane cũ adhuc
tenebre ẽẽnt ad monum̃tũ: et
uidit lapidẽ sublatũ a monum̃to.

Expanded text:
parasceven, quam coenam puram Judaei parasceven, quam coenam puram Judaei latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquid non licebat. 6. Una autem sabbati Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum; et vidit la
Abbreviated transcription (Latin):
eugłi sui partib. Hic gͦ intelligen¬
dũ est ad iħm ñ tunc solũ s tunc
pͥmũ uenisse nichodemũ. uenisse
autẽ. postea ut fieret audiendo
discipłs: quod certe mͦ in reuela¬
tione corporis beatissimi stepha¬
ni fere omĩb gentib declaratur.
Acceꝑunt gͦ corpus iħii. & ligaue¬
runt illud linteis cũ aromatib:
sicut mos ẽ iudeis sepelire. Non
mͥ uidetur eugłista frustra dicere
uoluisse. sicut mos ẽ iudeis sepeli¬
re. Ita quippe ni fallor ãmonuit
in huiꝰmodi officiis que mortuis
exhibent᷑. morẽ cuiꝰq gentis eẽ
seruandũ. Erat aũ in loco ubi
crucifixꝰ ẽ ortus. ⁊ in orto monu¬
mentum nouũ. in quo nondũ qͥs¬
quã positus fuerat. Sicut in ma¬
riȩ uirginis utero nemo ante il¬
lũ nemo post illũ conceptꝰ ẽ: ita
in hoc monum̃to nemo ante il¬
lũ nemo post illũ sepultus ẽ. Ibi
ta erat monum̃tũ: posuert̃ iħm.
Acceleratã uult intelligi sepulturã
ne aduesꝑasceret. quando iã ꝓpt̃

Expanded text:
. Hic ergo intelligendum est ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum; ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire. Non mihi videtur evangelista frustra dicere voluisse, sicut mos Judaeis est sepelire. Ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis, quae mortuis exhibentur, mortem cujusque gentis esse servandam Erat autem in loco ubi crucifixus est, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est, ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. Ibi juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. » Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret; quando jam propter
Abbreviated transcription (Latin):
E qͥ uidit inqͥt testimoniũ ꝑhibuit:
&e uerũ ẽ testimoniũ eiꝰ. & illescit
qr uera dic̃: ut & uos credatis.
Non dixit ut et uos sciatis: s. ut cre¬
clatis. Scit enĩ qͥ uidit: cuiꝰ credat
testimonio qͥ non uidit. Mag̃ aũ
ad fidẽ credere. ꝑtinet quã uidẽ.
Nam qͥd est aliud credere: quã fi¬
dem accõmodare: facta sunt enĩ
inqͥt ut scriptura impleretur:
os non cõminuetis ex co. & ite¬
rũ alia scriptura dicit. Uidebt¬
m quẽ compunxerunt. Duo tes¬
timonia de scripturis reddidit:
singłis reb quas factas fuisse
memorauit. Nam qr dixerat ad
iħm autẽ cũ uenissent. ut ui¬
dunt eum iam mortum. ñ fre¬
gerunt eiꝰ crura. ad hoc ꝑtinet
cestimonium os ñ cõminuetis
ex eo: qd̃ p̃ceptum ẽ eis qui ce¬
lebrare pascha iussi sunt ouis
immolatione in ueteri lege.
quȩ dnĩcȩ passionis umbra p̃¬
cesserat: unde pascha nr̃m im¬
landũ ductus ẽ. Item quia sub¬

Expanded text:
Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit; Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit; et verum est ejus testimonium; et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit: Ut et vos sciatis, sed ut credatis. Scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. Magis autem ad fidem credere pertinet, quam videre. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur: Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicitin quem pupugerunt . » Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus, quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat: Ad Jesum autem cum venissent, ut viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium: Os non comminuetis ex eo , quod praeceptum est eis qui celebrare pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri lege, quae dominicae passionis umbra praecesserat; unde Pascha nostrum immolandum ductus est . Item quia sub
Abbreviated transcription (Latin):
militũ lancea latus eiꝰ aꝑuit: & ẽ¬
tinuo exiuit sanguis ⁊ aqua. Uigi¬
lanti uerbo eugłista usus ẽ. ut ñ
diceret latus eius ꝑcussit. aut uul¬
nerauit. aut qͥd aliud. s aꝑuit: ut
illic quodãmodo uite ostium pan¬
deretur. unde sacram̃ta eccł̃iȩ ma¬
nauerunt: sine qͥb ad uitã quȩ ue¬
ra uita ẽ non intrat᷑. Ille sanguis
in remissionẽ fusus ẽ peccatoꝵ:
aqua illa salutare. tẽꝑat poculũ.
Hec ⁊ lauachrũ p̃stat ⁊ potũ. Hoc
p̃nunciabat quod noe in latere ar¬
chȩ ostium facere iussus ẽ. qua
intͣrent animalia. que ñ erant
diluino ꝑitura: qͥb p̃figurabatur
de uiri latere dormientis: ⁊ appel¬
lata ẽ uita mat̾q uiuoꝵ. Magnũ
quippe significauit bonũ: ante
magnũ p̃uaricationis malũ. Hic
scd̾s adam inclinato capite in cru¬
ce dormiuit. ut inde formaretur
ei coniunx. qd̃ de latere dormien¬
tis efflux̃. O mors: unde mortui
reuiuiscunt. Qͥd isto sanguine
mundiꝰ: qͥd isto uulnere salubriꝰ:

Expanded text:
tum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. Vigilanti verbo evangelista usus est, ut non diceret: Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud, sed aperuit, ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum. Aqua illa salutare temperat poculum. Haec et lavacrum praestat, et potum. Hoc praenuntiabat quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quia intrarent animalia quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur de viri latere dormientis, et appellata est vita, materque vivorum. Magnum quippe significavit bonum ante magnum praevaricationis malum. Et hic secundus Adam inclinato capite, in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quae de latere dormientis effluxit. O mors, unde mortui reviviscunt. Quid isto sanguine mundius? Quid vulnere isto salubrius?
Abbreviated transcription (Latin):
quã id putauerim: s. ad alia fes¬
tinamꝰ. in quib immorari quęs¬
tionis uel obscuritatis necessita¬
te cõpellimur. Nã ista quȩ ꝑ se¬
ipsa manifesta sunt quid singła
etiam significent querere sc̃ẽ qͥ¬
dem deliciȩ st̃. s ociosoꝵ: qd̾ non
sumꝰ nos. Tunc gͦ introut & ille
discipłs. qui uenerat pͥmꝰ ad monu¬
m̃tum. Prior uenit: & posterior
intrauit. Nec hoc utiq uacat: s
mͥ ad ista ñ uacat. Ꝙ uidit inquit
et credidit. Hic ñtiulli parũ at¬
tur non hoc indicat. Qͥd sibi enĩ
uult quod statim adiunxit. non¬
dũ enĩ sciebant scripturas qr opor¬
tet eum a mortuis resurgere.ꝰ
Non gͦ eum credidit resurrexisse :
quẽ nesciebat oportere. resurgere.
Qͥd gͦ uidit: qͥd credidit: uidit
scilicet mane monum̃tũ. & cre¬
didit qd̃ dixerat mulier eum de
monum̃to ẽẽ sublatũ. Nondum
enĩ sciebant scripturã qr oporte¬
ret eum a mortuis resurgere:
& ideo quando ab ipso dño audi¬
ebant quãuis aꝑtissime diceret᷑.

Expanded text:
d putaverim, sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent quaerere, sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. Tunc ergo introiit et ille discipulus qui venerat primus ad monumentum. Prior venit, posterior intravit. Nec hoc utique vacat, sed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et credidit. Hic nonnulli parum atuod sequitur, non hoc indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit: Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quamvis apertissime diceretur,
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato. erat enĩ magnꝰ dieᷤᷤ
ille sabbati. rogauerunt py¬
Natũ ut frangerent᷑ eoꝵ cru¬
ra: & tollerentur. Non crura
tollerentur. s hi qͥb ido
frangebant᷑ ut morerei᷑
& auferentur ex ligno: ne penden¬
tes in crucib magnũ diem festũ
sui diurni cruciatus horrore feda¬
rent. Uenerunt gͦ milites. & pͥmi
qͥ dẽ fregert̃ crura. ⁊ alteriꝰ qͥ cru¬
cifixus ẽ cũ eo. Ad iħm aut̃ cũ ue

Expanded text:
Sabbato erat enim magnus dies ille Sabbati rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur, ut morerentur et auferrentur ex ligno, ne pendentibus in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ iam credidamꝰ in eũ:
ut eligeret nos. Nam si iã cre¬
dentes elegit:electos elegit.Cur
Hic certe uacat uana illoꝵ racio¬
cinatio qui p̾scientiam d̃i defen¬
dunt contra grãm d̃i. & ideo di¬
cunt nos electos ante mundi con¬
titutionẽ: qr p̃sciuit nos ds futu¬
ros bonos. non seipsum nos fac¬
turum bonos. Non hoc dicit qui
electuri. Non enim alit̃ ẽẽ pos¬
semꝰ boni: nisi forte dicendꝰ est
bonꝰ qui non elegit bonũ. Qͥd gͦ
elegit in non bonis:non enim
electi sunt qr boni fuerunt: qui
boni ñ eẽnt nͥ electi ẽẽnt. Alioqͥn
grã iam ñ est gr̃ã: si p̃cessisse con¬
tendimꝰ merita. Hȩc quippe ȩlec

Expanded text:
Neque enim jam credideramus in eum, Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, quielecturi. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus merita. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
dẽptionẽ corporis nr̃i. de qua di¬
cit apłs paulus. uerumetiã salu¬
tem animaꝵ nr̃aꝵ de qua dicit
apłs petrus: utriusq enĩ felici¬
tas rei isto tp̃re atq in ista mor¬
talitate in spe potiꝰ habetur. ꝗͣ.
in re tenetur. Uerũ hoc int̃est
qd̃ ext̃ior nr homo id ẽ corpus
adhuc corrũpitur: interior aut̃
id ẽ anima iam renouatur de di¬
e in diem. Itaq sicut immortali¬
tatem carnis & salutẽ animaꝵ
futuram expectamꝰ. quamuis iã
pignore accepto salui facti esse
dicamur. ita om̃ium noticiam
patre futurã sꝑare debemꝰ: quã¬
uis hoc se iam fecisse dixerit. xp̃c.
Non uos me elegistis inquit: sed
ego elegi uos. hec ẽ illa ineffabi¬
lis gr̃a. Qͥd enim eramꝰ quando
diligebamꝰ: nam qui eum ñ eli
git : quomodo diligit: nuͣquid
iam in nob̾ erat quod in psalmo
canitur. elegi abiectus ẽẽ in do¬
mo dñi magis quã habitare m
tab̾nacłis peccatoꝵ: non utiq.
Qͥd gͦ eramꝰ nisi iniqui ce ꝑditi:

Expanded text:
ptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaqtatem carnis, et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabilis gloria. Quid enim eramus quando digit, quomodo non diligit? Nunquid jam in nobis erat quod in psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Dei mei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eramus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽ scio ex parte: tunc aut̃ cog¬
noscam sicut & cognitꝰ sum. Et
nẽ ꝑ specłm in eniginate: tunc
autẽ facie ad faciem. Nam & ido
apłs saluos nos dicit eẽ factos
ꝑ lauachrũ regenerationis: qui
tam̃ alio loco. spe inquit salui
facti sumꝰ. Spes aut̃ que uidet᷑
non ẽ spes. Quod autẽ uidet qͥs
qͥd sꝑat : Si autẽ quod ñ uidemꝰ
sꝑamus : ꝑ patientiam expectamꝰ
Unde etiam eiꝰ coapłs petrus. in
quẽ mͦ inquit non uidentes cre¬
ditis: quẽ cum uideritis exulta¬
bitis gaudio menarrabili & ho¬
norato. ꝑcipientes mercedẽ fidi

Expanded text:
ex parte, tunc autem cogex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem qusperamus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Uos autẽ dixia¬
micos: qr omĩa quecũq audiui
a patre meo nota feci uob̃. Qͥs enĩ
audeat affirmare uel credere.
ullum hominẽ scire oĩa quȩcũq
a patre audiuit unigenitus filiꝰ:
quando nec hoc quidem quisꝗͣ
capit. qͦmͦ a patre audiat ullũ
uerbũ. cum ipse sit patris unicũ
uerbum: ͦ quid qd aliquanto pꝰ
in hoc ipso tam̃ sermone quẽ pꝰ
cenam ante passionẽ ad discipu¬
ri sumꝰ omĩa eum nota fecisse diᷤᷤ¬
cipłis quecũq audiuit a patre:
cum ꝓptea quȩdam multa non
dicat. qr scit eos mͦ portare non
posse: Sed nimirũ qd̃ facturꝰ ẽ
fecisse se dicit: qui ea que futu¬
ra st̃ fecit. Sicut enĩ dicit ꝑ ꝓ
pħam. fodunt manꝰ meas & pe¬
des meos. nec ait fossuri sunt¬
uelut preterita dicens. & ea tam̃
futura predicens: ita & hoc locoa¬
it omĩa se nota fecisse discipłis.
que se nouit nota ẽẽ facturum.
in illa plenitudine scientie de
qua dicit apłs. Cum autẽ uene¬
qd̃ ex parte ẽ. Ibi quippe dicit.

Expanded text:
autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitus Filius, quando nec hoc idem quisquam capit, quomodo audiat a Patre ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone: Multa, coenam ante passionem ad discipuri sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri suntvelut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de qua dicit Apostolus, Cum autem veneod ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ et in hoc tp̃re reliquie ꝑ
ȩlectionẽ grẽ salue. facte sunt.
Unde: Subiungit. Si enĩ grã. iã
non ex oꝑib. Alioquin grã iã
non ẽ grã. Audi ingrate: ingra¬
te audi. Non uos me elegistis. s
ego ȩlegi uos. Non ẽ ut dicas.
elegeras eum. Sed audi. Non uos
me elegistis. Non ẽ ut dicas. ante¬
quã crederem iam bona oꝑabar
ideo electus sum. Qͥd enĩ ẽ boni
oꝑis ante. fidem: cũ dicat apłs.¬

Expanded text:
Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. » Unde subjungit. « Si autem gratia, jam non ex operibus, alioquin gratia jam non est gratia. » Audi, ingrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, elegeras eum. Sed audi: « Non vos me elegistis. » Non est ut dicas: Antequam crederem jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem? cum dicat Apos