comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur Regnũ contra reguĩd cõsinra¬
ere et pestilea corum quoꝵ ẜuo ser¬
pit et cãcer et fames audiendi uͤ biõ
dei et cõmocio uiuõse terre et aua
fide separa ͦ in hẽticis magꝭ intelli¬
gi qui cõtra seiuice

Expanded text:
idetur regnum contra regnum, et pestilentia eorum, quorum sermo serpit ut cancer , et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui contra se invice
Abbreviated transcription (Latin):
Uerba demonũ diuersiᵈͤ ab enuã¬
gelistis sunt ducta non habet aliqͥd
scrupuli cum uel ĩ unã ⁊edigii siuã
uel om̃a ouiã dicta possiuit ĩtel¬
ligi nec quia pluralũ aput math¬
eĩ aput illos autẽ suglãiũ loql ᷑
cum et ip̃i narient ꝙ mtiogatꝰ¬

Expanded text:
uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet aliquid scrupuli, cum uel ad unam redigi sententiam uel omnia dicta possint intellegi. nec quia pluraliter aput Mattheum, aput illos autem singulariter loquitur, cum et ipsi narrent, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uers ꝑ q̃uem opiõ hic suꝯgereba᷑.
cõuesus adiect Sathauas scanda¬
lum nuthi es non eiũ cõne ͭ existiã¬
re petro sãthaue nomiẽ et offẽ sior
standali deputari. Pt illa indulte
et beatitudnus et utãtis tanta.

Expanded text:
 quem opinio haec suggerebatur conversus, adjecit: Satana scandalum mihi es. Non enim convenit existimare, Petro satanae nomen et offensionem scandali deputari post illa indultae et beatitudinis et potestatis tanta
Abbreviated transcription (Latin):
diinte̾ upor̃e suã quatũ ee
dixerit dinuctẽ daut uporem.
qual excauã et ducẽdam aliõ
pudice predicator sibi uidebr
non om̃ obtam̃ debere diungi
quãi sat̾legni Rous touebitur
et aduersus doct̾nã moysi et dei¬

Expanded text:
dimittere uxorem suam qualibet dixerit dimittendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae praedicator sibi docere non omnem ob causam debere dimitti, quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi ac pe
Abbreviated transcription (Latin):
ag̃ aũt mũdus est sabbm̃ ociũ
est seges credituroꝵ profectus
ĩ meͣssem ẽ gͦ sabbõ in agrum.
profectus in legis ocio douuiu
progressus in hũc mũdũ est

Expanded text:
Ager mundus est, sabbatum otium est, seges crediturorum profectus in messem est. Ergo sabbato in agrum profectus, in legis otio Domini progressus in hunc mundum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ne alio uestitu aᵈ nobis suturo p
Req calciauiẽta/ Et plato etiã¬
precipit duas corpis sũmitates
nõ eẽ uelandas nec assuefieri
Deuere molliceiei caꝑidis et peͥ¬
tatẽ cotera ⁊obustiora sulit se᷑

Expanded text:
ne alio vestiti, aliud nobis futurorum e calceamenta. Et Plato praecipit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae capitis et peitatem, caetera robustiora sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ri ut qui malus fuit non sit ma¬
lus non tamẽ fiea potest ut ma¬
lus beneficiat quia et se aliqñ
utilis est nõ h ͦ ipse faicit sed
fit de illo diuina proindẽtia

Expanded text:
ri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed fit de illo, divina providentia
Abbreviated transcription (Latin):
git quis sit uel ex uote sibi nota
poterut̃ eum intelligẽ qui per
obsturas noctis tenebras lo q̃ba ᷑
Sel ip̃m se eẽ stire poteraĩ quẽ
locutũ admoysem nouerat hͭ
dices filiis israel quis ẽ misu

Expanded text:
git quis sit: vel ex voce nota poterant eum intelligere, qui per obscuras noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse scire poterant, quem locutum ad Moysem noverant: Haec dices filiis Israel: Qui est misit
Abbreviated transcription (Latin):
Recedente Dommno de templo eiã
legris edificia et cõpositio mẽdato¬
rum ita destructa est ut nichil
sublato uniũsa nũ semẽbra cõ¬

Expanded text:
Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil sublato, universa inter se membra com
Abbreviated transcription (Latin):
sedet in curru aureo Rrenosa p᷑¬
pura fulgẽs nec astendit super
feuidum eqnũ distordie amato¬
rem et litis sed suꝑ asmã trãsqui¬
ilitatis et patis amicã unde seͫͬ¬

Expanded text:
s in curru aureo pretiosa purpura fulgens; nec ascendit super feruidum equum discordie amatorem et litis, sed super asinam tranquillitatis et pacis amicam’. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua et pp̾e dixerit ita ut sepe
ĩuema ͦ totus ẜmo eius pabolis
explicatꝰ totus aut̃ pp̾e dictus
nullꝰ ĩuenia ͬ Explicatos auĩ
s̾moes dico quando ex aliqua
octioẽ Reꝵ incipt loqui uquo¬
usq suuẽt quidquid ad ipaur
Rem ꝑtinet et kãseat ad aliud.
Non nũꝙͣ sane alius euuãdlista
cotexit ꝙ alius diuerẜ tẽꝑib
dictũ Iudicat Non eui onĩimodo
eciidũ Rer gestaꝵ ordinenf

Expanded text:
aliqua et proprie dixerit: ita ut saepe inveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, totus autem proprie dictus nullus inveniatur. Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordi
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃mũ st̾ptorẽ non intellexisse
a saph. et putasse st̃ptont uitiũ
alz emẽdasse nomẽ ysaie tuꝰ
Uotablm̃ maĩfestius erat Stiẽd̾¬
et ceteri quoꝵ in psalis et
ympius et cãticis dei p̃st̾pta st̃¬

Expanded text:
Et primum scriptorem non intellexisse Asaph, et putasse scriptoris vitium, atque emendasse nomen Isaiae, cujus vocabulum manifestius erat. Sciendtaque, quod in psalmis et hymnis et canticis Dei, non s
Abbreviated transcription (Latin):
uro rescimomo confͣuatur
Nos uo tantam pẽiuiriam
legui. Inuementes ⁊ hoc i¬
nufium iudicantes limot
tesauros uolutib a piimus
modo errogatis ditissum le¬
gũ oratores esficiant᷑. Di¬

Expanded text:
ro testimonio confirmatur. Nos vero tantam penuriam legum invenientes et hoc miserrimum iudicantes legitimos thensauros volentibus aperimus, mmodo erogatis ditissimi legum oratores efficiantur di
Abbreviated transcription (Latin):
pene uetum institonal corpo¬
le elimatatas ⁊ ab oĩb tur¬
pib fontib i unũ liqui duta
staguũ corriuatas tam per
facinidissimos ancecessores

Expanded text:
ne veterum institutionum corpore elimatas et ab omnibus turbidis fontibus in unum liquidum stagnum conrivatas tam per facundissimos antecessores.
Abbreviated transcription (Latin):
in utili cõstituto qͣm ex illa q̃¬
libris semotis ⁊ in hiis me̾¬
tis ꝑtib legittio in uris ut¬
pote nõ u̾doneis neq aptissi¬
uius ad euuditom cõstitutis.
In tt̾is aũt ano ꝙ ex utro¬

Expanded text:
inutili constituto quam ex illa qulibris semotis et in his multis partibus legentibus inviis, utpote non idoneis neque aptissimis ad eruditionem constitutis. in tertio autem anno quod ex utro
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs pꝰeu possessõres legitime
scire quid in quib tm̃ pribꝰ tta¬
di nccm studiosis creduu᷑ ut ex
hoc optim atq ein dentissim as¬
ficiant᷑. Io p̾sentem duinã or̃o¬
uẽ ad nos precipue facienda
existimaunuĩ quatintus tam
prudencia ur̃a qmͣi ceti aute¬
cessores qui eandem aite mon
regulis obsuatis nclitã i ar¬

Expanded text:
ofessores legitimae scire, quid et in quibus temporibus tradi necessarium studiosis credimus, ut ex hoc optimi atque eruditissimi efficiantur: ideo praesentem divinam orationem ad vos praecipue faciendam existimamus, quatenus tam prudentia vestra quam ceteri antecessores, qui eandem artem in regulis observatis inclutam via
Abbreviated transcription (Latin):
antca poĩtũ ⁊ a nob̾ ꝓbatum
reb ecto accipere eos sanctiꝰ
cipimꝰ s eosd̾ libͦ de udicus
ł de reb totos ⁊ ꝑsuam cõse¬
q̃nciam accipiant nuillo pe¬
nitus ex hus dcrelicto qr no

Expanded text:
antea positum et a nobis probatur, rebus octo accipere eos sancimusaecipimus. sed eosdem libros de iudiciis vel de rebus totos et per suam consequentiam accipiant, nullo pen
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ dd̾ ꝙ ile qͥ accipł petm̃am mutuo sb̾nsuris ñ dat
nsurario occ̾oem usmus accipiᵈ ͥ s mutuãdi
ip̃e añt usimitiꝰ sumit occõm pcc̾andi
ex maliͣ cordis sui. uñ seĩdałũ passimĩ ẽ
ex ꝑte sua nõ ã actim̃ exꝑte petñtis nintui

Expanded text:
d ille qui accipit pecuniam mutuo sub usuris non dat usurario occasionem usuras accipiendi, sed mutuandi; ipse autem usurarius sumit occasionem peccandi ex malitia cordis sui. Unde scandalum passivum est ex parte sua, non autem activum ex parte petentis mutui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtiniꝰ nec humilitas cũ uenerat᷑ ꝓximũ lar¬
ꝗitatis gr̃ã oeserat: nec pietas cũ largit᷑ in¬
tumescat Erga ĩdigentiã ittiq ꝓximi hu¬
militutẽ pietas fulciat: humilitu piecatt̃. Ut
cũ idigentẽ rebꝰ necessariis naturȩ tuȩ c̃sortẽ
suꝑbiã negligas ueneraꝵi quẽ tẽgis: Nã sunt
ñ nulli. qͥmox ut ab ȩgenis fr̃ibꝰ fuerint necessa¬
riȩ postulati pꝰ donalargituri. in eiꝰ pͥus cõtu
melias dona largiunt᷑: Nec magni ÷ oꝑis qđ
postulata tribiñnt: quia ipso dationis sue
munere uix eund ẽ excessũ sermonis tegunt Quibꝰ
bene ꝑ eccłasticũ librũ dr̃. Om̃i dato. ñ des
tristitiã uͥbi mali Et rursũ.: Ecce u̾bũ
suꝑ datũ bonũ: et utraq cũ homine iusti¬
ficato. Uidelic& ut datũ exibi debeat ꝑ

Expanded text:
quatenus nec humilitas cum veneratur proximum, largitatis gratiam deserat; nec pietas cum largitur, intumescat erga indulgentiam. Itaque proximi humilitatem pietas fulciat, humilitas pietatem, ut cum indigentem rebus necessariis naturae tuae consortemsuperbiam negligas venerari quem tegis. Nam sunt nonnulli qui mox ut ab egenis fratribus fuerint necessaria postulati, post dona largituri, in eis prius contmelias dona largiuntur. Nec magni est operis quod postulata tribuunt, quia ipso dationis suae munere vix eumdem excessum sermonis tegunt. Quibus bene per Ecclesiasticum librum dicitur: Omni dato non des tristitiam verbi mali . Et rursum: Ecce verbum super datum bonum, et utraque cum homine justificato , videlicet, ut datum exhiberi debeat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uids ꝑtimesea̾nt. Consid̾ationẽ nãq tanti
t̾roris metu. animꝰ palpitdet: untentionis suȩ
odos declinans intueri qđ p̃uid& recusat:
rere mox adsem& ipsũ refugiens: sese expa¬
uescit inuenisse. S ĩt̃ hȩc penss andũ ÷: qr beatꝰ
iob ista dese loqͥt᷑ laudat᷑ ⁊ flagellatꝰ. Si gͥ
saltẽ admeritoꝵ ꝓuectũ ita ꝑ c̃sus ẽ. qͥsic timu¬

Expanded text:
pertimescat. Consideratione namque tanti terroris metu animus palpitat, et intentionis suae oculos declinans, intueri quod praevidet recusat. rere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur laudatus et flagellatus. Si igitur saltem ad meritorum profectum ita percussus est qui sic timu
Abbreviated transcription (Latin):
depͥmunt. qͥhec in humilitatẽ formidant :
qͥ mpondꝰ dĩ poterit ferre qͥ oespicit. si hoc
de sumoꝑe formidandũ⁊ nob. illuo tante
dstrictionis exam̃ Constat aut̃. qr inhac uita
cũpeutit. si ꝑcussionẽ correptioseqt᷑: disciplina
patris ÷ ñira iudicis. Amor corrigentis ẽ:
ndistrictio punietis. Exipso ͦ p̃senti uebȩ:
udicia et̃ napensandas̃. Hinc enĩ ꝑpen¬
que ꝓbat: si ferri mͦ uix ualet eiꝰ ira quȩ¬

Expanded text:
emper in humilitate formidant? Quomodo pondus Dei poterit ferre qui despicit, si hoc de summopere formidandum nobis est illud tantae districtionis examen. Constat autem quia in hac vita cum percutit, si patris est non ira judicis, amor corrigentis est, non districtio punientis. Ex ipso ergo praesenti verbere judicia aeterna pensanda sunt. Hinc etenim perquae reprobat, si ferri modo vix valet ejus ira q
Abbreviated transcription (Latin):
uideam: Ad extremũ uͦ cõmotis om̃ibꝰ elem̃ts.
suꝑtiꝰ uidex ueni ens finẽ om̃iũ ad portat: q
indelie& tñe tẽpestas fluctus incȩlũ leuat
Unde & dr̃. Adhuc modicũ. ⁊ ego moriebo ñ solũ¬

Expanded text:
videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, videmus. Ad extremum vero commotis omnibus elementis, supernus judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum,
Abbreviated transcription (Latin):
se fluctꝰ dm̃ metuit. qͥdũ uerã uitã desidãt:
om̃ia despic̃ quȩ hic possidens portat. Nãue¬
lut tẽpestate dep̾hensi pondus nauiꝰ abici¬
mꝰ: qͣndo ab oppssa m̃te desiłia t̃rena remo¬
uemꝰ. ł itq ul subleuata nauis enatet quȩ
mergebat᷑ onerata: q nimirũ cure quȩ in
hac uita de pͥmunt m̃tẽ in ꝓfundũ trahunt:
nũ fluctꝰ actollit̾: qͣnto sollicitiꝰ ab huiꝰ scli
cogittitione uacuat᷑ Est uͦ ⁊ aliud: qͦdmaris
c̃cussione debeat sollert̃ intueri Tempestas
qͥppe cũ orit᷑ : pͥus lenes unde. ⁊ pꝰmodũ uolu¬
mina maiora c̃citant᷑ : ad extremũ fluctꝰ se
inalta erigunt.⁊ nauigantes qͦsq ipsa sua
altitudinẽ subũtunt. Sie sic nimirũ ex trema
illa ꝓperat : quȩ uniu̾sũ mnundũ subruat
cẽpestas animarũ: Nunc enĩ belł ⁊cladib
q̃si qͥb dc̃ unois sua nob exordia ostenoit:
& qͣnto ad finẽ cotidie ppinqͥores efficim. tanto
grauiora irruere tribulationũ uolamina

Expanded text:
se fluctus Deum metuit, qui dum veram vitam desiderat, omnia despicit quae hic possidens portat. Nam velut tempestate deprehensi pondus navis abjicimus, quando ab oppressa mente desideria terrena removemus. Fitque ut sublevata navis enatet, quae mergebatur onerata, quia nimirum curae quae in hac vita deprimunt mentem in profundum trahunt. ctus attollitur, quanto sollicitius ab hujus saeculi cogitatione vacuatur. Est vero et aliud quod de maris concussione debeat solerter intueri. Tempestas quippe cum oritur, prius lenes undae, et postmodum volumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt. Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum 696 subruat tempestas animarum. Nunc enim bellis et cladibus quasi quibusdam undis sua nobis exordia ostendit, et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina
Abbreviated transcription (Latin):
patientiã ualet. Crebro nãq inhumana
actione nascit᷑: unde m̃tes hominũ ui¬
cissi a sua unitate ac dilectione sep arantꝰ
Et nisi ad aduersa toleranda se animꝰ p̃pa¬
raet : ꝓculdubio humerꝰ corpori ñ in he¬
r&. Hinc ⁊ enĩ paulꝰ dit. Inuicẽ honera
ur̃a portate .: ⁊ sic adimplebitis legẽ xp̃i:

Expanded text:
patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, procul dubio humerus corpori non inhaeret. Hinc etenim Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis leg
Abbreviated transcription (Latin):
me in porta suꝑiorẽ. mirã uirtutẽ pa¬
cientiȩ seruare se asserit : qͥ grauari se a
ꝑsonis minimis nec ẽt᷑ hoc qđ sibi iustȩ cõ¬
cadat: qr nimirũ qͥpacientiã seruare ẽ¬
tẽpnit. socialẽ uitũ citius ꝑ inpacientiã
deserit: Aiunctura ⁊ enĩ humer eadit.
cũ aduersitatis aliqͥo ferre animꝰ ñ ualens:

Expanded text:
me in porta superiorem, miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se a personis minimis, nec contra hoc quod sibi juste comcadat. Quia nimirum qui patientiam servare contemnit socialem vitam citius per impatientiam deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversitatis aliquid ferre
Abbreviated transcription (Latin):
re tante similitudinis. pensemꝰ si possumꝰ:
qͣnta in sco uiro fuerit uis timoris. Fluctꝰ
enĩ cũ tum̃ tes de suꝑ imminent. cũ que eã
qͣm defucerunt mortẽ minant᷑: nulla
tunc nauigantib cura rerũ tẽporaliũ.
nulla carnus delectatio adm̃tẽ reducit᷑
Ia ipsa qͦq exnaui ꝓiciunt: ꝓqͥb longa
nauigia sũpser̃. Cuncte res indespectũ m̃toᷤ¬

Expanded text:
re tantae similitudinis pensemus, si possumus, quanta in sancto viro fuerit vis timoris. Fluctus etenim cum tumentes desuper imminent, cumque eam quam deferunt mortem minantur, nulla tunc navigantibus rerum cura temporalium, nulla carnis delectatio ad mentem reducitur; ea ipsa quoque ex navi projiciunt, pro quibus longa navigia sumpserunt; cunctae res in despectum m
Abbreviated transcription (Latin):
Si leuaui suꝑ pupillũ manũ meã: cũ uidẽ
e inporta suꝑiorẽ: Mos apđ ueteres fuit.
ut ao portũ seniores sedent. qͥ centantiũ uirgia
udiciaria examinatione distringerent : qͣti¬
nꝰ urbẽ in qͣccordit̃ oporter& uiuere. discor¬
desminime intrarent. Unde & ꝑꝓpħã dñs
bat᷑ in porta : Sic̃ enĩ pugnare castra dicimꝰ.
ꝓ eo qđ puanat᷑ ex castris: ita uidiciũ qđ in
porta agĩc̃sueuerat. porta nominat᷑ Inpor¬
tagͦ sesuꝑiorẽ uidet. qͥse melioris partis ẽẽ
iniudicio aeqͥtatis merito c̃spicit Beatꝰ gͥ¬

Expanded text:
Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem. - Mos apud veteres fuit, ut ad portam seniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione distinguerent, quatenus urbem, in qua concorditer oportebat vivere, discordes minime intrarent. Unde et per prophetbatur in porta? Sicut enim pugnare castra dicimus, pro eo quod pugnatur ex castris, ita judicium quod in porta agi consueergo se superiorem videt, qui se melioris partis esse in judicio aequitatis merito conspicit. Beat
Abbreviated transcription (Latin):
Animaliu t̃rȩ. Homo qͥppe animalibꝰ irratio
mine tument᷑ qr cõtra naturã suꝑbire ẽ. ab
eqli uelle tuneri: qͣmius plerũq a sub ditis
etiam sc̃ uiri timeri appetunt: s qͣnoo ab
cisdẽ subditis om̃ minune timeri dẽp̃hen¬
ount : ut humana saltẽ formidine peccare
meuiant: qͥ diuina iudicia ñ formoant Ne

Expanded text:
animalia terrae . Homo quippe animalibus irratiomine timeatur, quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri, quamvis plerumque a subditis etiam sancti viri timeri appetunt, sed quando ab eisdem subditis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
delic& sollicite ꝑpendamꝰ. qr ⁊ eos qͦs nẽ in opes
ceriumꝰ. ab undantes qͦndoq uid ebimꝰ: ⁊ qͦs
abundantes aspicimꝰ silargiri negligimꝰ.
recepturꝰ ut ita dicã qͣsi ad frugẽ t̾rã exco¬
lit. quȩ qđ acceꝑit ubius redoit᷑: Restat gͦ
ut nũ qͣm elatio surgat ex munere. qͣndo ui¬
delic& diues exeo qđ pauꝑi tribuit: agit
ut inꝑpetuũ pauꝑ ñsit Beatꝰ igit᷑ iob ut di¬
ligent᷑ ostendet. humilitas atq miscdia
qͣnta ineũ fuerit considatione sociatti: ait.
Sidespexi p̾tuntẽ eo qđ ñ habuerit ino um̃tũ.

Expanded text:
delicet sollicite perpendamus, quia et eos quos nunc inopes cernimus, abundantes quandoque videbimus; et qui abundantes aspicimus, si largiri negligimus, recepturus, ut ita dicam, quasi ad frugem terram excolit, quae quod acceperit uberius reddit. Restat ergo ut nunquam elatio surgat ex munere quando videlicet dives ex eo quod pauperi tribuit agit ut in perpetuum pauper non sit. Beatus igitur Job ut diligenter ostenderet humilitas atque misericordia quanta in eo fuerit consideratione sociata ait: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tẽporalit᷑ accessit: in uenimꝰ citius qđ na¬
turalit sumꝰ. Plerũq enĩ se animo accepta po¬
testas obicit: eũq tumidis cogitationibꝰ fallit.
Aanug̃ humillime c̃siderationis. depͥm̃dus ẽ.
tumor ȩlationis : Sienĩ apd semet ipsã mens oes¬
cindit d euertice culminisc̃itiꝰ planitiem in¬
uenit naturał ȩqͣlitatis. Nã ut p̃fati sumus
om̃s homines natura ȩqͣles genuit. s uariante
meritoꝵ ordine. alios aliis dispensatio eculta
pꝰ ponit: Ipsa autẽ diũsitas quȩ accessit ex uicio:
recte ẽ duuriis iudiciis ordinata. Ut ge om̃is
homo it uite. aeque ñ graoit᷑. alt̃ ab alt̾o re¬
gat᷑. Sc̃i aut̃ uiri cũ p̃sunt. ñ inse potestatẽ¬

Expanded text:
quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor elationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata, ut quia omnis homo iter vitae aeque non graditur, alter ab altero regatur. Sancti autem viri cum praesunt
Abbreviated transcription (Latin):
S becitꝰ iob qͦsp̃dicatione uigilatis eoioit
neqͣqͣm actione dormiens exturx̃ : atq
ideo fidenter dic̃. si qͦ minꝰ p̃dicta cõpleũ:
Serã ⁊ alius comedat: ⁊ pienias mea eradi¬
citur. Qui aohuc sede inqͥ

Expanded text:
s 687 Job, quos praedicatione vigilans edidit, nequaquam actione dormiens exstinxit, atque ideo fidenter dicit: Si quominus praedicta complevi, Seram, et alius comedat, et progenies mea eradicetur. Qui adhuc se de inqu
Abbreviated transcription (Latin):
pillꝰ exeã Scilicet pietati se p̃iudiciũ face¬
re aestimans: si solꝰ comedet. qđ dñs om̃iu
cõmunit̃ crecsset. Quȩ ꝓfecto cõmunio:
uersationis. eẽ cũtalibꝰ intͣ do mesticospi¬
retributionis. Und e sc̃s uir ñ quẽ libet:
s admanducandũ pupillũ sociũ habuis¬
se se ꝑhibet S tanta hȩc pietadduis cera
utrũ a semet ipso habuerit: an ac̃ditoris
sui gr̃a sit c̃secutꝰ. innotescat.

Expanded text:
i. ---Scilicet pietati se praejudicium facere aestimans, si solus comederet quod Dominus omnium communiter creasset. Quae profecto communio conversationis esse cum talibus intra domesticos paretributionis. Unde sanctus vir non quemlibet, sed ad manducandum socium pupillum se habuisse perhibet. Sed tanta haec pietatis viscera utrum a semetipso habuerit, an conditoris sui gratia sit consecutus, innotescat.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Ignis qͥppe t̃rã atq eiꝰ nascentia come¬
dit: cũlibido carnẽ atq ꝑ hanc om̃ia bene
actuc̃sumit Nã qͥcqͥd ꝓdit exfruge reca¬
tudinis: hoc nimirũ c̃cremat flãma corrio¬
tionis Dicat gͦ. Ignis ÷ usq ad ꝑditionẽ de¬
uorans. ⁊ om̃ia eradicans genimina: qr
si corruptionis malo ñ resistit᷑. ⁊ illa ꝓcil
dubio ꝑ eunt quȩ bona ui debant᷑ S solent
ñnullos adhumilitatẽ uitia sternere :
atq: ad tumorẽ m̃tis uirtutes eleuare: Que

Expanded text:
. Ignis quippe terram atque ejus nascentia come. Ignis quippe terram atque ejus nascentia comedit, cum libido carnem, atque per hanc omnia bene acta consumit. Nam quidquid prodit ex fruge rectitudinis, hoc nimirum concremat flamma corruptionis. Dicat ergo: Ignis est usque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina, quia si corruptionis malo non resistitur, et illa procul dubio pereunt quae bona videbantur. Sed solent nonnullos ad humilitatem vitia sternere, atque ad tumorem mentis virtutes elevare. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
unt nã crimina ex aingunt. Unde beat᷑ i&
crim̃ luxuriȩ definiens: ait: Ignis ÷ usq aoꝑ
ditionẽ deuorans Quia nimirũ reat̾ huist
ad ꝑoitionẽ uorat Et qr quȩlibet alia fue
rint bona oꝑa siluxuriȩ scelus ñ abluit᷑ in¬
m̃sitate huiꝰ criminis obruunt᷑: secutꝰ adiuna
Et omĩa eradicans genimina Genimina qͥp¬
pest̃ anime . õꝑ ationes bonȩ : Cui tam̃ si ꝑ¬
uerso ordine caro dominant᷑ igne luxuriȩ
omĩa bene ꝓlata c̃cremant᷑ Nulla qͥppe
ante dĩ om̃i potentis occłos. iustitiȩ. pretatisq
s̃ oꝑa : que corruptionis c̃cagio monstrant᷑
inmunda : Quio enĩ ꝓdẽ. si p̃re qͥsqͣm necessi¬
tati ẽpatit᷑ ꝓximi. qͣndo impie sem& ipsũ
destruit habitationẽ dĩ: Sigͦ ꝑ cordis mui¬
diciã libiduus flãma ñ extinguit᷑. incassũ
quȩ lib& uirtutes oriunt᷑: Sicut ꝑ moysen
or̃ꝰ. Ignis exarsit abira mea. ⁊ ardebit usq
Adinferos deorsũ. comedit t̃rã & nascentia

Expanded text:
unt, crimina vero extingunt. Unde beatus Iob crimen luxuriae diffiniens ait: Ignis est usque ad perditionem devorans, quia nimirum reatus ad perditionem devorat. Et quia quaelrint bona opera, si luxuriae scelus non abluitur, immensitate hujus criminis obruuntur, secutus adjunxit: Et omnia eradicans genimina. Genimina quippe sunt animae operationes bonae. Cui tamen si perverso ordine caro dominatur, igne luxuriae omnia bene prolata concremantur. Nulla quippe ante omnipotentis Dei oculos justitiae pietatisque sunt opera, quae corruptionis contagio monstrantur immunda. Quid enim prodest si pie quisquam necessitati compatitur proximi, quando impie semetipsum destruit habitationem Dei? Si ergo per cordis munditiam libidinis flamma non exstinguitur, incassum quaelibet virtutes ori ignis exarsit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum: comedit terram et nascentia
Abbreviated transcription (Latin):
uingit: Et si ocłos uiduȩ expectare feci
Peteitẽ se uiduã expectore noluit.: ut
ñsolĩ ex munere s etiam exceleritate
muneris : bonoꝵ oꝑm merita augerent:
Vnde alias scriptũ ÷. Ne dicas amico tuo
uade ⁊ reuertere. ⁊ cras dabotͥ: cum
statĩ possis oare S ñ nulli solent exteriꝰ
multa largiri: cõmunis autẽ uitȩ gr̃am
repellentes. habe pauꝑessocios in domestia
c̃ũsatione refugiunt: Vnoe beatꝰ iobutĩ
solũ se insinuet exteriꝰ multa p̃buisse. s apł
se qͦsq in opes & iam in domesticai c̃usationt
recepisse ꝓtinꝰ ad ungit.¬

Expanded text:
jungit: Et oculos viduae expectare feci. Petentem se viduam exspectare noluit, ut non solum ex munere, sed etiam ex celeritate muneris, bonorum operum merita augeret. Unde alias scriptum est: Ne dicas amico tuo, vade et revertere, cras dabo tibi, cum statim possis dare . Sed nonnulli solent exterius multa largiri, communis autem vitae gratiam repellentes habere pauperes socios in domestica conversatione refugiunt. Unde beatus Job, ut non solum se insinuet exterius multa praebuisse, sed apud se quosque inopes etiam in domestica conversatione recepisse, protinus adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑ ñ solũ adinopiã paupibꝰ s etiã
ad habendi desidiũ deseriussens qosi
ipsa uellent pauꝑ es. quȩ forttsse accipe
ñ expediret: an quia inscriptara sacra
dici pauꝑes humiles solent: ea sola a esti¬
mandast qr acciꝑe pauꝑes uolunt quȩ
humiles petunt: &ꝓculoubio oport&.
ut incunctant᷑ det᷑. qͥc qͥd cũ uera humi¬
litate reqͥrit᷑: id ẽ qđ ñ exdesiderios
ex petessitate postulatur. Nc̃i ualor iã
suꝑbire ẽ: ex tram̃tis in opiȩ aliqͥ o desidare
pitis: eo qđ inale petatis Quia gͦ illi st̃ uera¬

Expanded text:
ostenditur, non solum ad inopiam pauperibus, sed etiam ad habendi desiderium deservisse. Sed quid si ipsa vellent 691 pauperes quae fortasse accipere non expediret? An quia in Scriptura sacra dici pauperes humiles solent, ea sola aestimanda sunt quae accipere pauperes volunt, quae humiles petunt? Et procul dubio oportet ut incunctanter detur quidquid cum vera humilitate requiritur; id est, quod non ex desiex necessitate postulatur. Nam valde jam superbire est, extra metas inopiae aliquid desiderare. pitis, ec quod male petatis . Quia ergo illi sunt vera
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnulle uͦ ita ex teriorib p̃ceptis
inseruiunt: ut siquis eas subtilius
penitrare desiderat: intus qͥ dem
nichil inueniat. sed hoc sibi etiam qđ
foris loquuntur abscondat Unde be¬
ne narratione hẏstorica : ꝑ significati¬
onẽ dr̃ Tollens ia cobuingas populeas
uirides . & amigdalinas: ⁊ explatanis

Expanded text:
Nonnullae vero ita exterioribus praeceptis Nonnullae vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desiderat, intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat, unde quoque bene narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides et amygdalinas e
Abbreviated transcription (Latin):
cere cantũ p̃oi̾cationis conspicit: gemens
actacita ad fletus redit Dicat gͦ & ensa
est inluctũ cythara mea: ⁊ organũ meũ
in uocẽ flentiũ : quia electꝰ quisq qͦ
scẽ p̃dicationis uox siluit. dãpna ȩcełȩ
grauius plangit Huc usq becitꝰ iob de¬
scripsit malã quȩ ꝑtulit: hoc uͦ exloco
incipit narrare subtilius bona quȩ fec̃:
S doloris uerba hystorica atq allegorica
expositione transcurrimꝰ: uirtutũ uͦ oꝑa
exmagna parte iuxta solius hystoriȩ
textũ tenemus. Nesihȩc adindagan¬
da mysteria trahimꝰ. ueritatẽ fortas¬
se oꝑis uacuare iudetmur. EX¬
UIE ESTDIUS PRIMUS¬
quii int̃ textũ ⁊ misteriũ tanta ẽ.
libratione pensandus: ut utriusq
partislance morata. hunc neq numȩ
discusionis pondus p̾mat: neq rursus
goriarũ c̃ceptione s̃ grauidȩ : ut qͥs qͥs
eas ad solã tenere hystoriã nititus.
earũ noticia ꝑsuã incuriã priuet᷑.

Expanded text:
cere cantum praedicationis conspicit, gemens cere cantum praedicationis conspicit, gemens ac tacita ad fletus redit. Dicat ergo: Versa est in luctum cithara mea, et organum meum in vocem flentium, quia electus quisque quo sanctae praedicationis vox siluit, eo damna Ecclesiae gravius plangit. Hucusque beatus Job descripsit mala quae pertulit, hoc vero ex loco incipit narrare subtilius bona quae fecit. Sed doloris verba historica atque allegorica expositione transcurrimus, virtutum vero opera ex magna parte juxta solius historiae textum tenemus, ne si haec ad indaganda mysteria trahimus, veritatem fortasse operis vacuare videamur. VIGESIMUS PRIMUSquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursus goriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cythara mea : & organũ meũ inuocẽ
flentiũ Acsi aꝑte fateat᷑ dicens Pacis
qͥdem meȩ tẽpr̃e. ꝑ alios parua more
cythare: ꝑ alios uͦ more organi. magna
& sonora p̃dicabã. S nc̃ inluctũ eẏthura
& organũ uersũ est: qr dũ me c̃tẽpni cons¬
picio. eos qͥ p̃dicationis canticũ ñ audia¬
unt deploro: Hȩc ꝑ quosoã sc̃a ȩccła
infine factura est : hȩc ꝑ qͦsdã insuis iã
uideis ꝑsequentibus ꝓd esse p̃dicando
conatꝰ ẽ. Quos tam̃ post uerba p̃dicatio¬
nis dũ uideret ad iaciendos lapides c̃¬
uolasse : fixis genib orabat dicens Dne¬
iħu xp̃e: ne statuas illis hoc peccatũ. Iuid
gͦ huic: qͥ dũ ⁊ parua & magna narra¬
uerat. nisi iã suȩ cytharȩ atq organi
cantus silebat. atq adluctũ uersã fuerant.
qr cos qͦs ꝑ̃dicando ñ traxerat. amando
nãq loqͥ dissimulant : alii recta aud¬
re contẽpnunt S el ectoꝵ mens. oũ ta¬

Expanded text:
tum cithara mea, et organum meum in vocem tum cithara mea, et organum meum in vocem flentiquidem meae tempore, per alios parva more citharae, per alios vero more organi magna et sonora praedicabam. Sed nunc, in luctu cithara et organum versum est, quia, dum me contemni conspicio, eos qui praedicationis cantum non audiunt deploro. Haec per quosdam sancta Ecclesia in fine factura est: haec per quosdam in suis jam Judaeis persequentibus prodesse praedicando conatus est, quos tamen post verba praedicationis, dum videret ad jaciendos lapides convolasse, fixis genibus orabat, dicens: Domine Jesu, ne statuas illic hoc peccatum . Quid ergo buic, qui diu et parva et magna narraverat, nisi jam suae citharae atque organi cantus silebat atque in luctum versa fuerant, quia eos quos praedicando non traxerat, amando namque loqui dissimulant, alii recta audire contemnunt. Sed electorum mens dum ta
Abbreviated transcription (Latin):
frequentes tuas infirmitutes : Illas gͥ cor¬
dasei tenuando tendit ne ñ tense om̃i¬
modo ñsonent: hanc uͦ a tensionẽ tẽꝑat.
nedũ plus tendit᷑. minꝰ sonet Siue aut̃¬
sc̃i p̃dicatores in ȩccła. seu quilibet simpli¬
ces ⁊ abstinentes: ꝓut uires accipiunt
in ea ꝓximissuis canticũ bonȩ exortationis
reddunt Nã ⁊ prudentes qͥq ad p̃dica¬
tionĩs fructũ sollert̃ inuigilant: acq ut
alios ad uitã ꝑ trahant. sono magne ꝑsua¬
sionis elaborant Et qͥ in ea tardioris in¬
genii uident᷑. exipso uitȩ suȩ merito in
quantulũ se posse conspicunt: exhostatio¬
nis erga alios auctoritatẽ sumunt. acq
ad celestẽ patriã qͦsualent tra here ñ de¬
sistunt: S sc̃a ȩccła ex tremis ꝑsequutionibꝰ
p̃ssa: cũ uͭba sua areꝓbis contẽpni c̃side¬
rat. a moris sui gr̃am ad solũ lam̃tũ for¬
mat: qr nimirũ deflet quos exhortando
trahere ñ ualet dicat gͦ Uersa ẽ. in luc¬

Expanded text:
frequentes tuas infirmitates . Illas ergo chordas extenuando tendit, ne non tensae omnimodo non sonent; hanc vero a tensione temperat, ne dum plus tenditur, minus sonet. 79. Dusancti praedicatores in ecclesia, seu quilibet simplices et abstinentes pro ut vires accipiunt in ea proximis suis canticum bene exhortationis reddunt. Nam et prudentes quique ad praedicationis fructum solerter invigilant, atque ut alios ad vitam pertrahant, sono magnae perturbationis elaborant, et qui in ea tardioris ingenii videntur, ex ipso vitae suae merito in quantulum se posse conspiciunt, exhortationis erga alios auctoritatem sumunt, atque ad coelestem patriam quos valent trahere non desistunt. Sed sancta Ecclesia extremis persecutionibus pressa, cum verba sua a reprobis contemni considerat, amoris sui gratiam ad solum lamentum format, quia nimirum deflet quos exhortando trahere non valet. Dicat ergo: « Versa est in luc
Abbreviated transcription (Latin):
Mstradi Eug dee uitiũ qđ eorriguatuo
ñ se excellentia potestatis s de eqͣlitate c̃oi¬
tons gudent. & ñsolũ abeis metui: s. etiã
plusquã necesse ẽ. honorari refugiunt.
Neq eni leue se ꝑpeti dãpnũ humlitadin
cq dui lens ab eis p merito foicasse ordins
pluris aestimt᷑ : hinc ÷ enĩ qđ pͥmꝰ pastor
eccłȩ cũ adorante sȩ cornelio. suꝑse sibi
honorẽ uidet oblatũ: ad eqͦlitatẽ c̃ditionis
suȩ citiꝰ recurrit dicens : Surge. ⁊ ego ipse
homosũ. Quis enĩ nesciat. qđ c̃ditori suo
homo debeat. ⁊ ñ homini ꝓst̃ni : Quia
sͦ humiliari sibi plusquã debiuit ꝓximũ
uidit. ne ultra humanitatis mȩtas mens
intumescer&. eẽ se hominẽ recognouit:
qͣtinꝰ illati sibi honoris elationẽ frangeret
ex c̃sidata aeqͣlitate c̃ditionis: Hinca iohe
angłs ad oratꝰ: creticurã se ẽẽ cognoseit o¬
cenĩ. Vide nefeceris. c̃seruus tiussũ & fr̃m¬

Expanded text:
 deest vitium quod corrigatur, non de excellentia potestatis, sed de aequalitate conditionis gaudent; et non solum ab eis metui, sed etiam plus quam necesse est honorari refugiunt. Neque enim leve se perpeti damnum humilitatis credunt, si ab eis pro merito fortasse ordinis pluris aestimentur. Hinc est enim quod primus pastor Ecclesiae, cum, adorante se Cornelio, super se sibi honorem videret oblatum ad aequalitatem conditionis suae citius recurrit, dicens: Surge, et ipse ego homo sum . Quis enim nesciat quod conditori suo homo debeat et non homini prosterni? Quia ergo humiliari sibi plus quam debuit proximum vidit, ne ultra humanitatis metas mens intumesceret, esse se hominem recognovit, quatenus illati sibi honoris elationem frangeret ex considerata aequalitate conditionis. Hinc a Joanne angelus adoratus, creaturam se esse cognovit, dicens: Vide ne feceris; conservus tuus sum, et fr
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑsonis minoribꝰ c̃tentionũ negotia subeunt.
dũ grauare uł ĩminimis timent: ipsi c̃tra
iustitiã grauari neqͣqͣm refugiunt. Sc̾unt qͥp¬
p̃hendit̾: sidiuinitꝰ districtȩ uidicet᷑. Un¬
de ħ qđ sibi cõpetit. cauent uehem̃t̃ exigere:
ne eoꝵ actꝰ suꝑnã rectitudinẽ c̃tingat subtilit̃
examinare S ut inueniri iusti ĩnduuno
examine ualetnt: plerũq apđ humana ui-¬
dicia grauari se ⁊ iniuste patiunt᷑. Beatꝰ
aut̃ iob uitȩ suȩ celsitudinẽ narrans: & mul¬
tast ⁊ mira quȩ dix̃. S qr plerũq huma
mens rennuit bona crede. que nescit
oꝑart: maledieti sibi sententiã ꝓtinꝰs¬

Expanded text:
cum personis minoribus contentionum negotia subeunt, dum gravare vel in minimis timent, ipsi contra justitiam gravari nequaquam refugiunt. Sciunt quipprehenditur, si divinitus districte judicetur. Unde hoc quod sibi competit cavent vehementer exigere, ne eorum actus supernam rectitudinem contingat subtiliter examinare. Sed ut inveniri justi in divino examine valeant, plerumque apud humana judicia gravari autem Job vitae suae celsitudinem narrans, et multa sunt et mira quae dixit. Sed quia plerumque humana mens renuit bona credere, quae nescit operari, maledicti sibi sententiam protinus
Abbreviated transcription (Latin):
illi : Qui uenturũ iudicẽ cogitat: inoesi¬
nent̃ cotidie racionũ suarũ inmelius cau¬
sis parat: Qui ȩt̃nũ dñm tremore cordis
intuetur: iura tempralis dominii suꝑsub¬
iectos modari cõpellit᷑ ꝑpenoit enĩ nil eẽ
qđ temporalit̃ p̃ẽ. ceteris. quando illi ao
redendã rationẽ sub est. qͥsine fine dñat᷑..
Sȩpe nãq transitoria potestas: animũ ꝑ abru¬
ta elationis rapit Et qr eo qͥsq extollitur.
qͦ se eẽ suꝑ aliqͦs uidet: illũ oport& qͥsuꝑse ẽ.
sẽꝑ aspiciat. ut exeiꝰ metu qͥ fupͣ om̃ia est : cres¬
centẽ uitrinsetꝰ animi tumorẽ p̃mat Intuet̾
nationis: Unde beatꝰ iob q eiꝰ iudiciũ qͥsuꝑ
omĩa ÷ metuit: hic ad tẽporale iudiciũ fto.¬
muł a eqͦt sienit dicens. Si c̃ tẽpsi uidiciũ
subire cũ seruo meo ⁊ ancilla mea: cũ dis

Expanded text:
Qui venturum judicem cogitat, indesinenter quotidie rationum suarum in melius causas parat; qui aeternum Dominum tremore cordis intuetur, jura temporalis dominii super subjectos moderari compellitur. Perpendit enim nil esse quod temporaliter praeest caeteris, quando illi ad reddendam rationem subest qui sine fine dominatur. Saepe namque transitoria potestas animum per abrupta elationis rapit. Et quia eo quisque extollitur, quo se esse super aliquos videt, illum oportet qui super se est semper aspiciat, ut ejus metu qui supra omnia est crescentem intrinsecus animi tumorem premat. Intuetur nationis. Unde beatus Job, quia ejus judicium qui super omnia est metuit, hic ad temporale judicium famulis aequalis venit, dicens: Si contempsi judicium subire cum servo meo et anc
Abbreviated transcription (Latin):
menbrũ ꝑdã: ut uidelic& cadat acor¬
pore. qđ exertere nolui ad utilitatem.
Siuͦ hec maledicti sententia adsp̃italẽ ẽ.
intelligentia referenda: liquet ꝓfecco
qđ brachiũ corpori ꝑhumerũ uingu᷑
Et sic̃t ꝑ brachiũ bona oꝑatio: itti ꝑhi
merũ sociał uitȩ c̃uinctio designatur¬

Expanded text:
membrum perdam, ut videlicet cadat a corpore, quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledicti sententia ad spiritualem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur. Et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socia
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mens. p̃tereuntẽ quẽ piã ⁊ humilit̃ aspiciens
ndespexi. ⁊ miscdit̃ cale feci. Iiusqͥs enĩ suꝑ
eũ ui aliqͥo tribuit fastu se elationis extollit.
maiorẽ culpã intrinsecꝰ suꝑbiendo ꝑagit :
qͣm ex trinsetꝰ largiendo mercedẽ: F itq ip¬
sebonis interioribꝰ nudus: cũ nudũ despic̃
uestiens. eoq agit ut se ipso deterior fiat:
qͥ se indigenti ꝓximo meliorẽ putat Minꝰ
qͥppe i õbs ẽ. qͥuestẽ ñ hab&: ꝗͦ qͥ humilitatẽ:
teriora nr̃a ñ habe c̃spicimꝰ. qͣm multa nob̾
desint bona interiora pensemꝰ: qͣtinꝰ sese suꝑ
in opes cogitatio nr̃a ñ eleuet. cũ sollert̃ uid&
s soł qͦs pisidiutatẽ noticiȩ didicerint mise¬
ret᷑ apđ qͦs nimirũ plus familiaritas qͣm
natura ualet. dũ qͥb dã necessaria ñ qr
hominess qr notisunt largiunt᷑: bene nc̃
pbeatũ iob dr̃ sidespexi p̃tereuntẽ : eo qd
ñ habuerit indum̃tũ. Ignoto enĩ ꝓximo

Expanded text:
ntem quempiam et humiliter aspiciens non despexi, et misericorditer calefeci. Quisquis enim super eum cui aliquid tribuit fastu se elationis extollit, majorem culpam intrinsecus superbiendo peragit, quam extrinsecus largiendo, mercedem, fitque ipse bonis interioribus nudus, cum nudum despicit vestiens; eoque agit ut se ipso deterior fiat, quo se indigenti proximo meliorem putat. Minus quippe inops est qui vestem non habet quam qui humilitatem. teriora non habere conspicimus, quam multa nobis desint dona interiora pensemus, quatenus sese super inopes cogitatio nostra non elevet, cum solerter videt sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miser, apud quos nimirum plus familiaritas quam natura valet, dum quibusdam necessaria non quia homines, sed quia noti sunt, largiuntur, bene nunc per beatum Job dicitur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum. Ignoto enim proximo
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiꝰ filĩ saltẽ apđ extraneã sit ⁊ uiuat.
q ccedunt ueraces magistri exeoꝵ oiscipłis
aliiqͥoẽ magisterii laudẽ habeant : si tam̃
integritatẽ uitȩ idẽ discipłi ñ amittant :
ꝑquȩ pietutis uiscera hȩc eadẽ uera inat̃

Expanded text:
ut ejus filius saltim apud extraneam sit, et vivat; ut ejus filius saltim apud extraneam sit, et vivat; quia concedunt veraces magistri, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant; si tamen integritatem vitae iidem discipuli non amittant, per quae pietatis viscera, haec
Abbreviated transcription (Latin):
S tam̃ uerã matrẽ sala monis glaouis in¬
uenit. qr uidelicet cuiꝰ fructꝰ uiuat uł cuiꝰ
int̾eat: extremo examine iro districtiui¬
dieis demonstrat. Ubi ⁊ illuo ⁊ sollert̃ intu¬
endũ. qđ uiuens filius pͥus diuidi p̃cipit᷑:
ut soli p̾modũ matri reddat᷑ Quia in hac
uita qͦsi pantiri c̃cedit᷑ uita discipli: dũ
exilla ñ nũ qͣm alt̃ apđdm̃ meritũ: alt̃ uͦ¬
mat᷑ eũ quẽ ñ genuit occioi ñmetunt : qr arro¬
gantes magistri ⁊ haritatis ignari. siple¬
nissinũ nom lauois exalienis oiscipłis c̃seqͥ
n equeunt. eoꝵ uitã cruoelit̃ in sequunt᷑
nuidie enĩ face succensi. Nolunt aliis uias
re: quosse conspiciunt ñ posse possicłȩ. Unoe
illic ꝑuersa mulier clamat. necm̃s sit nec
istius. Ut enĩ diximꝰ. qͦssibi obseqͥ ñ uident
adgłam tempr̃alẽ : eos alus inuident
uiuere ꝓuerutitẽ. Uera aut̃ mat̾ satagit.

Expanded text:
Sed tamen veram matrem Salomonis gladius inSed tamen veram matrem Salomonis gladius invenit, quia videlicet cujus fructus vivat, vel cujus intereat, extremo examine ira districti judicis demonstrat. Ubi et illud est solerter intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur, quia in hac vita quasi partiri conceditur vita discipuli, dum ex illa nonnunquam alter apud Deum meritumater eum quem non genuit, occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur. Invidiae enire, quos conspiciunt se non posse possidere. Unde et illic perversa mulier clamat : nec meus sit, nec istius. Ut enim diximus, quos sibi obsequi non vident, ad gloriam temporalem, eos aliis invident vivere per veritatem. Vera autem mater satagit,
Abbreviated transcription (Latin):
Doctoris enĩ ꝓgenies eradicat᷑ qͥndo his qͥ ꝑuer
bũ nascit᷑ ꝑ̃ exeplũ necat᷑: Quia qͣm lingua
uigilans gignit: uite negligeatiȩ occidit.
Ieq̃ enim torpenti nob̃⁊ m̃te transeundũ.
qđ apđ salo monẽ mulier filiũ quẽ uigi¬
lans lactare c̃sueuerat. dormiens int̾emit :
qr nimirũ magistri uigilantes qͥdẽ scientia
s uitu dorments. auoitor es suos qͦs ꝑuigilias¬
p̃dicationes nutriũnt. dũqͦd orcunt facere ne¬
gligunt. ꝑsonũ torporis occidut: ⁊ negli¬
gendo oppͥmunt. qͦs alere uerboꝵ lactȩ
uidebant᷑. Unde plerũq oũ ipsi rep̃hen¬
sibilit̾ uiuunt. & hab̾ȩ oiscipłos uitȩ lauda¬
bił nequeunt: alienos sibi at trahere co¬
nant᷑ qͣtinꝰ dũbonosse habe seqͣces ostendunt᷑
a pđ iudicia hominũ excusent mala que
agunt: iqͣsi ꝑ subditoꝵ uitã. mortiferã
tegant negligentiã. Vnde illic mulier
filiũ ꝙr extinx̃ ꝓpͥũ: que siuit alienum

Expanded text:
Doctoris enim progenies eradicatur quando is qui per verbum nascitur per exemplum necatur, quia quem lingua vigilans gignit, vitae negligentia occidit. Neque enim torpenti nobis est mente transeundum quod apud Salomonem mulier filium, quem vigilans lactare consueverat, dormiens interemit , quia nimirum magistri vigilantes quidem scientia, sed vita dormientes, aupraedicationis nutriunt, dum quod dicunt facere negligunt, per somnum temporis occidunt, et negligendo opprimunt quos alere verborum lacte videbantur. Unde plerumque dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, alienos sibi attrahere conantur, quatenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi per subditorum vitam mortiferam tegant negligentiam. Unde et illic mulier filium quia exstinxit proprium, quaesivit alienum;
Abbreviated transcription (Latin):
Puent̾ alii. & qr plerũq hoc qđ faciendo ñ ꝑ¬
pendimꝰ qͣm graue sit patiendo pensamꝰ. eiꝰ dẽ
uĩ facinoris qđ se pati si reussit deb̾e de¬
nuntiat: expͥmendo manifestat oicens.¬
usq ad ꝑditionẽ deuorans : ⁊ om̃ia eradicans
genimina Hoc int̾ peceatũ distat ⁊ crim̃:
qđ om̃e crim̃ peccatũ ÷. ñ tam̃ om̃e peccatũ
crim̃: & in hac uita mula sine crimine: nullꝰ

Expanded text:
Et quia plerumque hoc quod faciendo non perpendimus quam grave sit, patiendo pensamus ejusdem vim facinoris quod se pati, si reus sit, debere denuntiat, expusque ad perditionem devorans, et omnia eradicans genimina. - Hoc inter peccatum distat et crimen, quod omne crimen peccatum est, non tamen omne peccatum crimen. Et in hac vita m
Abbreviated transcription (Latin):
S adhȩc. fortasse aliqͥs dicat Quid dese mi¬
rũ sc̃s uir asserit. siñsolũ ab adulterii crimine.
uerũ etiã a fornicationis inqͥnatione se libũ
seruauit : hȩc autẽ parui pendimꝰ : si uirtu¬
tũ eiꝰ tẽpr̃a minime pensamꝰ: Necdũ enĩ
ad restricionẽ carnis reuelat& gr̃ȩ distrie¬
tior censurꝗ ꝓcesserat. quȩ ñsolũ corpo¬
ris s & cordis lasciuiã rep̃ henoit: necdũ
multoꝵ c̃tinentiũ castitatis bona imitan¬
da ꝓdieradit. & tam̃ beatꝰ iob exẽpla mun¬
ditiȩ quȩ ñ acceꝑat tradebat Amultis
aut̃ nunc etiãm pꝰ ꝓhibitionẽ dĩ: carnis in¬
munditia ꝑ petrat᷑: Hinc gͦ colligendũ ÷.¬
qr cũ tanta culpa nc̃ etiã pꝰ p̃ceptũ in
grauibꝰ delinqͥt᷑: cũ qͣnta laude antea a-
grauibꝰ abstinebat᷑. Quiħ siũqͣm fecerit :
eandẽ culpã uerti sibi expeat inperiã dic̃s¬

Expanded text:
Sed ad haec fortasse aliquis dicat: Quid de se miSed ad haec fortasse aliquis dicat: Quid de se mirum sanctus vir asserit, si non solum ab adulterii crimine, verum etiam a fornicationis inquinatione se liberum servavit? Haec autem parvipendimus, si virtutum ejus tempora minime pensamus. Necdum enim ad restrictionem carnis revelatae gratiae districtior censura processerat, quae non solum corporis, sed et cordis lasciviam reprehendit. Necdum multorum continentium castitatis bona imitanda prodierant, et tamen beatus Job exempla munditiae, quae non acceperat, tradebat. A multis autem nunc etiam post prohibitionem Dei carnis immunditia perpetratur. Hinc ergo colligendum est, cum tanta culpa nunc etiam post praeceptum in gravibus delinquitur, cum quanta laude antea a gravibus abstinebatur. Qui si hoc unquam fecerit, eamdem culpam verti sibi expetit in poenam, dic
Abbreviated transcription (Latin):
bo greco mȩchus adult̃ dr̃ cũ ñ aliena
ostendit. qr etiam soło uisu cũtͥpit̾ uel
innupta concupiscit᷑: adulceriũ ꝑpe¬
tratur. Qđ tam̃ plerũq ex loco uł
ordine c̃cupiscentis discernit᷑: qr sic
hupe insacro ordine studiosa c̃cupis¬
centia. sic̃ illũ adulterii inqnat culpa:
Inꝑsonis taum̃ ñ oissimilib : isoem luxuriȩ¬
distinguit reat. Inqͥb fornicatiorus culpa
qͥ ab atdulterii reatu discernit᷑: p̃dicat o¬
nis egegi lingua testat᷑. quȩ int̃cetera.
asserit dicens: Neq fornicarii. neq iooł:
seruentes. neq adulteri : regnũ dĩ possioe¬
bunt. Quoo enĩ dis iuincte reatui sententiȩ
subdidit: qm̃ ñ ualde a se dissidat ostendit.
ꝑhagꝰ qđ dr̃. si deceptũ ÷ cormeũ suꝑ mulie¬
rẽ: nec cogitasse uir sc̃s defornicationis
macula demonstrat᷑. Phoc autẽ qđ subic̃.
& si adhostiũ anuci mei insidiatꝰsũ: patent̃
innotescit. qđ areatu adulterii lib fuit .

Expanded text:
r, cum non aliena ostendit quia et solo visu, cum turpiter vel innupta concupiscitur, adulterium perpetratur. Quod tamen plerumque ex loco vel ordine concupiscentis discernitur: quia sicut hunc in sacro ordine studiosa concupiscentia, sic illum adulterii inquinat culpa. In personis tamen non dissimilibus idem luxuridistinguitur reatus, in quibus fornicationis culpa, quia ab adulterii reatu discernitur, praedicatoris egregii lingua testatur, qui inter caetera asserit, dicens: Neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, regnum Dei possidebunt . Quod enim dsubdidit, quoniam valde a se dissideat ostendit.ait, « si deceptum est cor meum super muliere, » nec cogitasse de fornicationis macula demonstratur; per hoc quod subjicit, « Et si ad ostium amici mei insiditatus sum, patenter innotescit quod a reatu adulterii liber fuit.