comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum usq finẽ ꝑducat. factũ ẽ ut suggesse¬
rat antistes. Nocte uͦ constituti iei unii su¬
cam. Ipse enim qui condidi etiam dedicaui
Uos aut̃ intrate: et me adstante patrono
p̃cib locum frequentate. Qe te quidem
eras ibi missas celebrante: ppłs iuxta mo¬
rem cõmunicet. Meum autẽ erit oftendere.
quomͦ ꝑ memet ipsum. locũ consecrauerim
illum. Adueniunt mane cũ oblationib:
& magna instantia p̃cum: intrant regiam
australem. Et ecce longa porticꝰ in aquilo¬
Nem porrecta atq illam attingens posteru¬
lam extra quam uestigia marmori dixi¬
mus imp̃ssa. S pͥusqm ꝑuenirent: appa¬
ret ad orientem basilica p̃ grandis qua
ꝑ gradus ascenditur. Hȩc cũ ipsa porticu
sua quingentos fere homines capere uy¬
debatur: altare uenerandum rubroq
contectum palliolo ꝓpe medium parieci
meridiani offendens. Erat enĩ ipsa do¬
mus angulosa: non in morẽ parietis

Expanded text:
tum usque finem perducat'. Factumque est ut suggessetum usque finem perducat'. Factumque est ut suggesserat antistes. Nocte vero instituti ieiunii sucam. Ipse enim qui condidi etiam dedicavi. Vos tantum intrate et me adstante patrono precibus locum frequentate. Et te quidem cras ibi missas caelebrante, populus iuxta morem communicet; meum autera erit ostendere, quomodo per memet ipsum locum consecraverim illum'. 5. At veniunt mane cum oblationibus et magna instantia precum, intrant regiam australem, et ecce longa porticus in aquilonem porrecta atqlam extra quam vestigia marmori diximus impressa. Sed priusquam huc pervenias, apparet ad orientem basilica praegrandis, qua per gradus ascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ: ipsa eccłia ob signa uestigioꝵ apoda¬
ret. Unde collatione facta ad orientalem
loci illius partẽ beati petri apłoꝵ pͥncipis
nomine condunt ȩccłiam: et dẽdicant.
dem antistes salubri reꝑto consilio roma¬
num epm̃ quid de his agendũ sit ꝑnun¬
tios sciscitatur⁊ qui tẽ forte in monte pͥ
mo fere miliario a romana urbe distan¬
te degebat: quẽ incolȩ scĩ siluestri comͦ¬
nomine uocant. eo qd̵ et ipse ibi quondã
exulaueritꝰ quando ꝓ fidei ꝑsecutione
delicuit in sarecti monte: caliaq mandata
remittit. Si hominis: illam dedicare basili
cam: hoc maxime die quo uictoria data ẽ
fieri oportet. Sin autẽ alias scõ ꝓuisori lo¬
ci placuerit: eodem p̃cipue die illius in hoc¬
uoluntas ẽ querenda. Hoc gͦ et tempore
imminente agamus ambo triduanum
cum ciuib nr̃is ieiun iũ. scam̃ trinitatẽ
rogantes. ut munera quȩ ꝑsummũ suȩ
sedis ministrũ ẽferre dignatus ẽ: ad cer¬

Expanded text:
situm, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Appodositum, ipsa ecclesia ob signa vestigiorum Appodosiam. Unde collatioloci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. dem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam exulaverat et pro fidei persecutione delituerat in Zirapti monte, taliaque mandata remittit: 'Si hominis est illam dedicare bcam, hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet. Sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem pvoluntas est quaerenda. Hoc ergo et tempore inminente agamus ambo triduanum cum civibus nostris ieiunium, sanctam Trinitatem rogantes, ut munera, quae per summum suae sedis ministrum conferre dignatus est, ad cer
Abbreviated transcription (Latin):
totum montis cacum̃ obduxit. impleta ꝓph̃ia
quȩ dñm laudans dicit. Qui facit angłos suos
sp̃s: et ministros suos flãmam ignis. fuguĩt
pagani partim ferro hostium. partĩ ignife¬
ris impulsi sagittis⁊ et neapolim usq seqͤn¬
tib atq extrema cedentib adu̾sariis me¬
nia tandẽ suȩ urbis moribundi subintrañ.
Qui aut̃ euaserunt ꝑiculũ. comꝑto quođd
angłs dĩ in adiutoriũ uenerit xp̃ianis:
nam et sexcentos ferme suoꝵ fulmine ui¬
debant interemptos: regi regum xp̃o con¬
tinuo colla submittentes. armis in duunt᷑
fidei. Cumq domũ reu̾si uictores. uota dño
grãrum ad templũ referrent archangłi
uident mane iuxta lanuam septemtrio
nalem quam p̃dixi instar posteruile pusil¬
lȩ quasi hominis uestigia marmori artiꝰ
imp̃ssa: agnoscuntq beatũ michaelem
hoc p̃sentiȩ suȩ signũ uoluisse monstrare.
Ubi pꝰea culmen appositum. et altare ĩppo¬

Expanded text:
totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia, quae Dominum laudans dicit: 'Qui facit angelos suos spiritus et ministros suos flammam ignis'. Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis inpulsi sagittis, et Neapolim usque sequentibus atque extrema quaeque cedentibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evaserant periculum, comperto, quod angelus Dei in adiutorium venerat christianis – nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos –, regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores vota Domino gratiarum ad templum referebant archangeli, videntes mane iuxta ianuam septemtrinalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare. Ubi postea culmen appositum et altare impo
Abbreviated transcription (Latin):
reuelatione comꝑtis: consuetudinem fe¬
sorem deposcere michaelem. Duas quidẽ
ibi ianuas cernentes. quarũ australis qͦ &
maior erat: aliquot gradib in occasum
u̾gentib adiri pocerat. S neutram pre¬
ruptã eriptam intrare ausi: ꝓforibus
cotidie orationi uacabant. Interea neapo¬
lice paganis adhuc ritib oberrantes si¬
pontinos. et beneuentanos qui quinqua¬
ginta milib a siponto distant: bello la
cessere temptant. Qui antisticis sui mo¬
nitis edocti triduo petunt inducias: ut
triduano iei unioliceret eis quasi fidele
patrociniũ scĩ michaelis implorare p̃¬
sicdium. Quo tem p̃r pagani ludis sce¬
nieis: falsorum inuitabant auxilia
aõꝵ Ec̃ce autẽ nocte ipsa. quȩ belli pre¬
cedẽt diemadẽ inuisione sc̃s michael¬
et quarta diei hora bello p̃monet hostib
occurrendũ. Leti gͦ mane et de anglica
tu: garganus immenso tremore conci¬
titͦ. fulgura erebra uolant. et caligo tẽne¬
sbrosa

Expanded text:
revelatione compertis consuetudinem ferevelatione compertis consuetudinem femque deposcere Michaelem, duas quidem ibi januas cernentes, quarum australis, quae et major erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus adiri poterat. Sed nec ultra ad praeruptam cryptam intrare ausi, prae foribus quotidie orationi vacabant. Haec inter Neapolitae, paganis adhuc ritibus oberrantes, Sepontinos et Beneventinos, qui quinquaginta millibus a Seponto distant, bello lacessere temptant. Qui antistitis sui monitis edocti, triduo petunt indutias, ut triduano ieiunio liceret eis quasi fideli patrocinio sancti Michaelis implorare presidium. Quo tempore pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli precederet diem adest in visione sanctus Michaelet quarta diei hora bello premonet hostibus occurrendum. Laeti ergo mane et de angelicatu Garganus inmenso tremore concutitur; fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa
Abbreviated transcription (Latin):
consortia sꝑnentẽ. singularẽ incedere sal¬
tum et ad extremũ redeunte pecore:do¬
mũ non ẽẽ regressum. Quem dñs collet
tis ꝓforib cuiꝰdam assistere speluncȩ. Iraq
ꝑmotus cur soliuagus incederet: corree¬
Eo areu appetit illũ sagitta toxicata. Q
uelut uenti flamine retorta: eum a quo
iactata ẽ. mox reu̾sa ꝑcussit. Turbati ei¬
ues et stupefacti. qualit̾ res fuisset effec
sulunt epm̃: quid facto opꝰ sit. Qui in¬
dicto ieiuni ocriduano: a dõ monuit eẽ
querendũ. Quoꝑacto: sc̃s dñi archan¬
cens. Iam benefecistis qd homines latebat.
hominis suo telo ꝑcussi. Sciatis aut̃ hoc mea
gestũ uoluntate. Ego enĩ sum michael ar¬
changłs qui in conspectu dñi semꝑ adsisto.
locumq hunc interris incolere. tutumq
seruare insticuens. hoc uolui ꝓbare in¬
ditio omium que ibi geruntur: ipsiuisq
loci me ẽẽ inspectorẽ atq custodẽ. His

Expanded text:
consortia spernentem, singularem incedere solconsortia spernentem, singularem incedere solitum et extremum, redeunte peccore, domum non esse regressum. Quem dominus, coltis foribus cuiusdam adsistere speluncae, iraque permotus, cur solivagus incederet, arrepto arcu appetit illum sagitta toxicata. Quae velud venti flamine retorta, eum a quo iecta est mox reversa percussit. Turbati cives et stupefacti, qualiter res fieret effectsulunt episcopum, quid facto opus esset. Qui, indicto ieiunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum. Quo peracto, sanctus Domini archancens: 'Iam bene fecistis, quod homines latebat hominem suo telo percussit, ut sciatis, hoc mea gestum voluntate. Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper adsisto. Locumque hservare instituens, hoc volui probare judicio, omnium me quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem. His
Abbreviated transcription (Latin):
et oꝑe condita. et conse¬
crata nomine demon
signoꝵ uili facta scẽmate: s celesti est¬
pdita uirtute: ut pote qmͣ fragilitatis huma¬
nȩ memor archangłs e celo ueniens ad pro¬
merendam ibi mortalib suꝑnoꝵ societatẽ.:
ꝓpͥa manu sibi condere ẽ dignatus. Uerci¬
ce si quidẽ montis excelsi posita: de corpore
eiusdem saxi speluncȩ instar p̃cauata often¬
ditur. Est autẽ locus in campaniȩ finib
ubi int̾ sinũ adriacieũ et montẽ garga¬
num ciuitas sipontus posita ẽ Qui a me¬
nib ciuitatis adduodecim milia passuũ
preerectus. in cacumine suo sup̃mo beati¬
michaelis archangłi qͣm p̃fatus sum gestat
excłiam. hanc mortalib hoc mͦ cognitã
libellus in eadem ȩccłia positus indicat.
Erat in eadẽ ꝓuincia p̃diues quidam
nomine garganus: qui ex euentu suo
monti uocabulum indidit. Huius dũ
pe tora quoꝵ infinita multitudine pol¬
lebat passim ꝑ diuer̾a montis latera pas¬
cerent᷑: contigit taurum armenti gregis

Expanded text:
et opere condita et consecrata nomine demonssignorum, vili facta scaematę, sed caelesti predita virtute, utpute quam fragilitatis humanae memor archangelus ę celo veniens, ad promerendam ibi mortalibus supernorum sociaetatem, propria manu condere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore eiusdem saxi speluncae instar precavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus, ubi inter sinum Adriaticum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis ad 12 milia passuum preerectus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. 2. Erat in eadem civitate predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit. Huius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, armenti congregis
Abbreviated transcription (Latin):
te et cooꝑante dõ monast̾ium sibi ꝑordina¬
tionẽ p̃celsi regis clotharui construxit.
falsa blandim̃ta respuens. gaudens ingͤs¬
sa ẽ. ubi ꝑfectionis ornam̃ta conquireret:
et magnã congregationẽ puellarũ xp̃o nũ¬
quam morituro sp̃oso aggregaret. Quo
electa abbatissa et iam constituta: tamse
quam sua omĩa eius tradidit potestati⁊ et
ex propͥo iure nichil sibi reseruans. ut cur¬
reret expedita pꝰ xp̃i uestigia: et tancũ sibi
plus augeret in cȩlo. quantũ subtraxisset
de scło. Mox etiam eius scã conu̾satio cepit
feruere in humilitatis conu̾satione: in
caritatis ub̾tate. in castitatis lumine: in
ieiuniorũ pinguedine: et ita se toto amo
re tradidit cȩlesti sponso: ut dm̃ mundo
corde complectens. xp̃m inse habicato¬
rem ẽẽ sentiret.
ed inuidus bonoꝵ humani generis
inimicus. euiꝰ uoluntatem etiam
duił in e̾et scło facere abhorruit: eam
ꝑsequi non cessauit. Sicut enĩ iam ꝑint̃¬

Expanded text:
te et cooperante Deo, monasterium sibi per ordinationem praecelsi regis Chlotharii construxit, falsa blandimenta respuens, gaudensque ingressa est, ubi perfectionis ornamenta conquireret, et magnam congregationem puellarum Christo nunquam morituro sponso traderet. Quo electa abbatissa etiam constituta, tam se quam sua omnia ejus tradidit subdita potestati, et ex proprio jure nihil sibi reservans, ut curreret expedita post Christi vestigia, et tantum sibi plus augeret in coelo quanto magis subtraxisset de saeculo. Mox etiam ejus sancta conversatio coepit fervere in humilitatis conversatione, in charitatis ubertate, in castitatis lumine, in jejuniorum pinguedine: et ita se toto amore coelesti tradidit sponso, ut Deum mundo corde complectens, Christum in se habitatorem esse sentiret. 6. Sed invidus bonorum humani generis inimicus, cujus voluntatem, etiam dum in saeculo esset, facere abhorruit, eam persequi non cessavit. Sicut enim jam per inter
Abbreviated transcription (Latin):
suũ miscens. eo more quo uates demonũ
utens eo uelut organo. mouensq eius
potuit ad expͥmendos u̾borũ sonos: et sig¬
na corporalia ꝑquȩ mulier suadentis in-¬
telligeret uoluncatẽ. Non aut serpens
ille u̾borũ sonos intelligebat qui ex illo
fiebant ad mulierẽ ⁊ neq enĩ anima eiꝰ
credenda ẽ ẽẽ conu̾sa in naturã rationa¬
lem: quando quidẽ nec ipsi homines qͦ¬
rum racionalis natura ẽ. cum demon
in eis loqͥt᷑ ea passione cui ex orcista reqͥri¬

Expanded text:
spiritum miscens, eo more quo vates daemoniorum utens eo velut organo, movensque ejuspotuit ad exprimendos verborum sonos, et signa corporalia per quae mulier suadentis intelligeret voluntatem. » Non itaque serpens verborum sonos intellfiebant ad mulierem; neque enim conversa credenda est anima ejus in naturam rationalem, quandoquidem nec ipsi homines quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione cui exorcista requiri
Abbreviated transcription (Latin):
delinquendi⁊ sitq in eis cauca uirginitas.
et ornata pariter et armata: fides incegra.
spes certa: caritas sincera. Paratis animis
ad continentiã uirtus tanca p̃stecur: quȩ su-¬
ꝑet diaboli uniu̾sa figmenta: atq concemp¬
nentes p̃sentia. fucura sectentur. Ieiunia
epulis carnalib p̃ferant: lectiones sacras

Expanded text:
delinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata pariter, et armata, fide integra, spe certa, caritate sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones sacras
Abbreviated transcription (Latin):
dus: & obliuiscere artes magicas. in
dicatis sacͥficate demonib . Si iꝰtum ẽ¬
ut demonibꝰ inclinemur. magis qͣm
sibilium. uos ipsi iudicate: qui debe¬
at adorari. qui factus ẽ an qui fecit᷑

Expanded text:
diis, et obliviscere artes magicas, in dicatis: Sacut demonibus inclinemur magis quam sibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est . an qui fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tum basilicȩ dũe radegundis
ꝑcutere: ubi et centũ dedit solidos ad fa¬
bricam ipsam construendã. Quanti in¬
firmi adinuocationẽ sunt sani redditi:
quis enumerare ualeat. Quis unquã¬
eam uidic:⁊ et terrenam hominẽ eͥe cre¬
didit̾. ⁊ dm̃ cęli fiducialit᷑ et ueracit̾ di¬
co÷ quia semꝑ resplendebat in ocłis omi¬

Expanded text:
fundamentum basilicae domnae Radegundis fundamentum basilicae domnae Radegundis percutere, ubi et centum dedit solidos ad fabricam ipsam faciendam. Quanti infirmi ad ejus invocationem sunt sani redditi quis enumerare valeat? Quis eam unquam vidit et terrenum hominem esse credidit? Per Deum coeli fiducialiter et veraciter dico, quia sic semper in oculis om
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib fidelem declarare studebat: ita
ut ubicumq infirmus a quacũq detentꝰ
infirmitate eam inuocasset salutem ple¬
geret ocłi eiꝰ graui sunt caligine obduc¬
sti. sanguinis nube cooꝑti: & nͥ a famulis
sustentatus ꝑgeret. penitus nec uiam ui¬
deret. Qui ingressus monast̾ium beacȩ
ubi filias suas ei deuotus tradidit dñoser¬
uituras: introiuit in oratoriũ. dñȩ Ma-¬
Riȩ nomini dedicatũ. Post orationẽ datã.
ꝓsternit se fide plenus: supͣ sc̃ȩ ciliciũ:
uirilit̃ eam inuocans. Et tandui super¬
iacuit. quousq dolor discessit⁊ caligo fu¬
gata ẽ: coagulatus sangius se uenis mi¬
nistrantib ꝑduxit⁊ clarisq ocłis qui ma¬
nib sustentatus uenerat sanus reduit.
De cilicio beatȩ lum̃ recepit: letus atꝙ in¬
columis ad sinodum ubi ceperat ambula¬
uit. Qđ ipsopost refente uniu̾sa sinodus
audiuit: ac in de regre diens hoc nobis
ore ꝓpͥo disseruit. Ipsa ei fecit deuotio

Expanded text:
in omnibus fidelem declarare studebat: ita in omnibus fidelem declarare studebat: ita ut ubicunque infirmus a quacunque detentus infirmitate eam invocasset, salutem regeret, oculi ejus gravi sunt caligine obducti, sanguinis nube cooperti, ut non nisi a famulis sustentatus pergeret, penitus nec viam videret. Qui ingressus monasterium beatae, ubi filias suas ei devotus tradidit Domino servituras, introivit in oratorium domnae Mariae nomini dedicatum: post orationem datam prosternit se fide plenus supra sanctae cilicium, viriliter eam invocans, et tandiu superjacuit quousque dolor discessit, caligo fugata est, coagulatus sanguis se venis ministrantibus perduxit, clarisque oculis qui manibus sustentatus venerat, sanus rediit, de cilicio beatae lumen recepit, laetus atque incolumis, ad synodum ubi coeperat, ambulavit, quod post ipso referente universa synodus audivit, ac inde regrediens nobis haec ore proprio disseruit. Ipsa ei fecit devotio
Abbreviated transcription (Latin):
beatȩ fidem ꝓnuntians tangebat m̃bra:
quale beatissimꝰ ad petitionẽ dñe radegun¬
dis dare iuberet. Tetigit in manu dex¬
tera singłos digitos: ubi ad minorem ue¬
uit digitum. se suaui tactu de ꝓpͥa manu
tulit: ut beate reginȩ desiderio satisface¬
ret. et eius uoluntatẽ impleret. Quem
it. Quid putas quam ardenti animo. ꝗͣ
fideli deuotione. tanti pignoris premium
expectans: se abstinenciȩ mancipauit:
At ubi se beata regina. hoc munus celestȩ
accepisse cum om̃i alacritate gauderet.
tota ebdomada cum omi congregatione
psallens se uigiliis & ieiunis aptauit:
dnm̃ benedicens se tale niunus accipere
meruisse. S ds̃ fidelib suis quȩ postulãt:
non abnegat. E requenter & dulciter
quasi in figura ut nemo intelligeret di¬
cebat.⁊ eui animarum cura ẽ. fortiter
laudẽ abhominib deb& timere. Sichlominꝰ
quantũ illa hoc uitare uolebat⁊ tanto
magis ac magis uirtutum largitor. sibi

Expanded text:
beatae fidem pronuntians, tangebat membrum, beatae fidem pronuntians, tangebat membrum, quale beatissimus ad petitionem domnae Radegundis dare juberet. Tetigit in manu dextera singulos digitos: ubi ad minorem venit digitum, se suavi tactu de propria manu tulit, ut beatae reginae desiderio satisfaceret, et ejus voluntatem impleret. Quem it. Quid putas quam ardenti animo, quam fideli devotione tanti pignoris praemium exspectans, se abstinentiae mancipavit? At ubi se beata regina hoc munus coeleste accepisse cum omni alacritate gauderet, tota hebdomada cum omni congregatione se in psallentium vigiliis et jejuniis aptavit, Dominum benedicens se tale munus accipere meruisse. Sic Deus suis fidelibus quae postulant non abnegat. Frequenter et dulciter quasi in figura, ut nemo intelligere posset, dicebat: Cui animarum cura est, fortiter laudem ab hominibus debet timere. Sed nihilominus quantum illa hoc vitare volebat, tanto magis ac magis virtutum largitor sibi
Abbreviated transcription (Latin):
quã precibꝰ. sibi obtinuit: cum quib inces¬
santer iugi medicione psalmos et hymnos
se decantare credebat: ꝑuenic tandem ad
eã de dõno mãmete mr̾e: quod ierosolimis.
sua Ccã quiescerent menbra. Hec audiens
auida ac sitibunda potabat ueluti ydropi¬
cꝰ. qui quantũ fontem trahit. tantum sitis ad¬
dica crescit: ista de rore dĩ plus madefac¬
ta calet: transmisit uirũ uenerabilem
reoualem pb̃rm. qui tunc scłaris erat: &
ad huc suꝑẽ corpore. ad patriarcham ieru¬
solimitanũ. poscens de beati mammetis
pignore. Quod uir dĩ suscipiens benignis¬
sime. rogationes popło indixit: uolunta¬
tem dĩ inquirens Tercio die missa celebra¬
ta beati mr̃is sepulchrũ cum omĩ popło adiit.
la dĩ beata radegundis. innotescat eunc
stis potentia tua: et ꝑmitte ut de pigno¬
re tuo mens fidelis quod poscit accipiat.
Oratione completa. ubi omĩs ppłs amen
respendit: uenit ad scm̃ sepulchrũ. Sẽꝑ

Expanded text:
quam precibus sibi obtinuit. Cum quibus incesquam precibus sibi obtinuit. Cum quibus incessabiliter jugi meditatione psalmos et hymnos se decantare credebat. 15. Pervenit tandem ad eam de domno Mammete martyre, quod Hierosolymis sancta sua requiescerent membra. Haec audiens avida et sitibunda potabat velut hydrops qui quantum fontem trahit, tantum sitis addita crescit; ista de rore Dei plus madefacta calet. Transmisit virum venerabilem Reovalem presbyterum, qui tunc saecularis erat et adhuc superstes est corpore, ad patriarcham Hierosolymitanum poscens de beati Mammetis pignoribus. Quod vir Dei benigne suscipiens rogationes populo indixit, voluntatem Dei inquirens: tertia die, missa celebrata, beati martyris sepulcrum cum omni populo adiit, la Dei beata Radegundis, innotescat in gentibus potentia tua, permitte ut de pignore tuo mens fidelis accipiat quod poscit. Oratione completa, ubi omnis populus amen respondit, venit ad sanctum sepulcrum, semperque
Abbreviated transcription (Latin):
serere mei. In tanta pena ipsam om̃ĩs ppłs
uidens. ꝓ ea precabat᷑: tanquã si p̃sens ee̾t
dicens. quia ubicũq inuocatur adest. Dña
bona parce ei ne tanto cruciatu infelix de¬
ficiat. Sic beatissima ad preces omĩum be
Ea uͦ orante: uenit uene rabilis uir magnus
pb̃r eũ reliquiis domni andreȩ. & alioꝵ
nocte deuota uigil at formulã. et se ad ora¬
tionem ꝓsternit ⁊ paruus sopor ei accessit.:
qualit̃ ei dñs declararet uocũ suum im¬
pletum: dixit ad eam. Cognosce benedicta.
quia ñ hee solum reliquie qͣs pbr magnus
attulit hic sunt tantũ: s quantas in acei
splendidissimũ qui hoc ei nunciauerat:
&e gaudens dnm̃ benedixit.
ost quam in monast̾ium ẽ ingressa: qͣn¬
tam multicudinẽ scoꝵ fidelissimis
precib congregauit:⁊ hoc oriens testatur.
aquilo. auster uel ocidens ꝓficet᷑. quia undiq
preciosas gemmas celoꝙ reconditas. & quas
paradysus habet. ipsa deuota tam munerib.

Expanded text:
serere mei. In tanta poena ipsam omnis populus serere mei. In tanta poena ipsam omnis populus videns, pro ea precabatur tamquam si praesens esset, dicens: Quia ubicunque ex fide invocatur, adest: domina bona, parce ei ne tanto cruciatu infelix deficiat. Sic beatissima ad preces omnium benexoranti advenit vir venerabilis Magnus presbyter cum reliquiis domni Andreae et aliorunocte devota vigilat super formulam, et se ad orationem prosternit, parvus sopor ei accessit, qualiter ei Dominus declararet votum suum impletum, dicens ad eam: Cognosce, benedicta, quia non hae solum reliquiae, quas presbyter Magnus attulit, hic sunt tantum, sed quantas in Atheisplendidissimum qui hoc ei nuntiaverat, et gaudens Dominum benedixit. Postquam in monasterium est ingressa, quantam multitudinem sanctorum fidelissimis precibus congregaverit, hoc Oriens testatur, Aquilo, Auster, vel Occidens profitetur: quia undique pretiosas gemmas coeloque reconditas, et quas paradisus habet, ipsa devota tam muneribus
Abbreviated transcription (Latin):
lit dum in corpore fuit: benigne exaudiuit.¬
ad inuocationẽ nominis sui. Dno quippe mi¬
serante ꝑeius interuentũ dolor fugit. salus
aduenit: oculum quem iam se ꝑdidisse cre
derat: pedib suis nullo sustentante incolu¬
mis ad domũ suam reu̾sa ẽ. dño usꝙ in pre¬
sentem diem grãs agens
diciatur et aliud ad laudem xp̃i mira¬
Seulũ. qui suos trepidari abaluis facit.
Ui nob̾ga una eiꝰ famula fuit: quȩ ausu temera¬
rio in cathedra beatȩ reginȩ pꝰ eiꝰ discessum se¬
dere p̃sumpsit. Quofacto: iudicio dĩ ꝑcussa.
sic ardebat. ut om̃s uiderent fumũ de ea in
altum ꝓcede re: & illa coram omĩ popło con
arderet. quia in beatȩ sede consederat. Tri¬
b gͦ dieb et noctib incendium passa: uoci¬
ferans clamabat. Dña radegundis peccauit
male egi: indulge mͥ⁊ refrigera menbra¬
mea duro cruciatu exusta. Disc̃ia larga÷
bonis oꝑib głosa: quȩ om̃ib misereris mi¬

Expanded text:
lit, dum in corpore fuit, usque dulit, dum in corpore fuit, usque duad invocationem nominis sui. Domino miserante per ejus interventum dolor fugit, salus advenit, oculum quem jam se perdidisse credderat, pedibus suis nullo sustentante incolumis ad domum suam reversa est, Domino usque in praesentem diem gratiam agens. Adjiciatur et aliud ad laudem Christi miraculum qui suos trepidare aliis facit. Vinoberga una ejus fuit famula, quae ausu temerario in cathedra beatae reginae post ejus discessum sedere praesumpsit. Quo facto, judicio Dei percussa sic ardebat, ut viderent omnes fumum de ea in altum procedere, et illa coram omni populo proarderet, quia in beatae sede consederat. Tribus diebus et tribus noctibus incendium passa vociferans clamabat: Domina Radegundis, peccavi, male egi, indulge, refrigera membra duro cruciatu exusta; misericordia larga, bonis operibus gloriosa, quae omnibus misereris, mi
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli dñm inuocaret: in qͦ beneficia dĩ p̾stant᷑
ad inuocationẽ noĩs eiꝰ cuius assidua ibi fuit or̃o
Uostquam se in monast̾io reclusit. matro¬
na mãmezo nomine dum iter agerce:
in oculo eiꝰ grauis ẽ sordicula ingressa.Ubi
una uox. unus dolor. unus clamor inerat
clararet. Quȩ quãius ibi corpore iam non
ẽẽt. ad inuocationẽ tam̃ sui nominis benig¬
na affuit. Dñs enĩ posuit ei in sensu. ut ad su¬
um oratoriũ ꝑgeret: & ad eius inuocationẽ
se saluari crederet. At ubi femina manib
ualidissimũ sustinens dolorem. se in paui¬
m̃to ꝓiecit: clamare cepit. Dña radegundis.
credo te uirtute dĩ eẽ plenã: cuius uolunta¬
tem magis fecisti quã hominũ. Dña bona.
pietate plena. miserere mei. subueni infe¬
lici: ora ꝓme ut mͥ reddatur oculus: quia
pregraui cruciatu et dolore affligitur anima
mea. Sic illa quȩ dolores omĩum inse transtu¬

Expanded text:
Dominum caeli invocaret, in quo beneficia Dei praestantur Dominum caeli invocaret, in quo beneficia Dei praestantur ad invocationem eius nominis, cuius assidua ibi fuit oratio. 11. Postquam se in monasterio reclausit, matrona Mammezo nomine dum iter ageret, in oculo suo gravis est sordicula ingressa. Ubi una vox, unus dolor, unus clamor die nocclararet. Quamquam ibi in corpore iam non esset, ad invocationem quoque nominis sui benigna adfuit. Dominus posuit ei in sensu, ut ad suum oratorium pergeret et ad eius invocationem se salvari crederet. At ubi femina dolore validissimum sustinens dolorem, se in pavimentum proiecit et clamare coepit: 'Domina Radegundis, credo, te virtute Dei esse plenam, cuius voluntatem magis fecisti, quam hominum; domina bona, pietate plena, miserere mei, subveni infelice, ora pro me, ut mihi reddatur oculus, quia pro gravi crutiatu et dolore affligitur anima mea'. Sic illa, quae dolores omnium in se sola transtu
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ assiduas uigilias imponebat: et ut sine
intermissione ꝓeis orarent. cum lacrimis
docebat. Se si in quanto cruciatu afflige¬
bat qͥs hoc u̾bis explere ualeat: W inc̃cedẽ¬
te ea. par regum. mitigatio belli. salus patriȩ
lib& de pace regum cum rege cȩli uictoriã
obtineret: magisse dõ deuota ꝓmpte apta¬
bat: & omĩum seruitio mancipabat : ñ curais
quale obsequiũ faceret: quȩ totis uirib imple¬
re studebat seruicium: pedes omĩum manib
ꝓpͥis lauans. sauano tergens. & osculans. Et si
pmissum fuissi ao simil itudinẽ marie fusis
crinib extergere non renuebat. Unde ꝓtamim¬
mensis beneficus. quȩ st̃ in ea diuino munere
collata: dñs uirtutum largitor. eam in miracu
lis clariorem reddidit in francia. Ubi dum reg¬
nare uideret᷑. sibi magis cęleste qͣ terrenum
p̃ꝑauit regnum. fecerat sibi ora torium. qua¬
tinus uicib dum se regi subduceret. semꝑ ibi

Expanded text:
suae assiduas vigilias imponebat: et ut sine suae assiduas vigilias imponebat: et ut sine intermissione pro eis orarent cum lacrymis docebat. Se vero in quantum cruciatu affligebat, quis hoc verbis explere valeat? et intercedente ea pax regum, mitigatio belli, salus patriae bet de pace regum cum rege coeli victoriam obtineret, magis se Deo devotam prompte optabat, et omnium servitio mancipabat, non curans quale obsequium faceret, quae totis omnibus implere studebat servitium: pedes omnium manibus propriis lavans, sabano tergens et osculans, et, si permissum fuisset, ad similitudinem Mariae fusis crinibus extergere non retinebatur. Unde pro tam immensis beneficiis, quae sunt in ea divino munere collata, Dominus virtutum largitor eam in miraclis clariorem reddidit in Frantia; ubi dum regnare videretur; sibi magis caeleste quam terrenum praeparavit regnum. Fecit sibi oratorium, quatenus vicibus, dum se a rege subduceret, semper ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi nͦ nouum uinũ aduenit quod cellarium
impleuit: se tõnella sacisfecisse credidit.
Ante pontones et connȩ defecerunt quas¬
uoluntatẽ. Dñs de quinq panib geminisqꝙ
piscib quinq pauit milia hominum: et sua
ancilla ubicũꝙ indigere uidit. de hoc par
uo uasculo toto anno refecit. Semꝑ de pa¬
ce sollicita: semꝑ de salute patriȩ curiosa:
quandoquidẽ inter se regna mouebantur.
quia totos diligebat reges. ꝓomĩum uita
orabat: et nos sine incermissione ꝓ eoꝵ sta¬
bilitate orare docebat. Ubi uͦ inter se ad¬
amaritudinẽ eos moueri audisset. tota
tremebat: et quales licteras uni. tales di
rigebat alteri: ut inter se non bella nec ar¬
ma tractarent: s pacem firmarent patriȩ.
ne perirent. Si militer & ad eoꝵ ꝓceres diri¬
gebat:⁊ ut precelsis regib consilia salutifera
ministrarent: ut eis regnantib. popłi et pa¬
tria salubrior redderetur. Congregationi

Expanded text:
Ubi novum vinum advenit quod cellarium Ubi novum vinum advenit quod cellarium implevit, se tonnella satis fecisse credidit; ante pontones et tonnae defecerunt quavoluntatem. Dominus de quinque panibus et geminis piscibus quinque pavit millia hominum, et suam ancillam, ubicunque indigere vidit, de hoc parvo  supple vasculo toto anno refecit. 11. Semper de pace sollicita, de salute patriae curiosa, quandoquidem inter se regna movebantur, quia totos diligebat reges, pro omnium vita orabat, et nos sine intermissione pro eorum stabilitate orare docebat. Ubi eos inter se amaritudinem movere audisset, tota tremebat, et quales litteras uni, tales alteri dirigebat, ut inter se non bella nec arma tractarent, sed pacem firmarent ut patria ne periret. Similiter et ad eorum proceres dirigebat, ut praecelsis regibus consilia salutifera ministrarent, ut eis regnantibus, populi et patria salubrior redderetur. Congregationi
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnĩ seruitiũ gaudens surgebat: ut cũ
fiducia diceret. media nocte surgebam ad
conficendũ tibi domine. Nam frequenter
& dormire uisa ẽ. et psalmũ decantare in
ipsosopore: ita ut recte et ueracit᷑ diceret
lexit.⁊ quis unꝗͣ poterit imitari: Resplen¬
duerunt in ea quȩq uirtutes: modestia
cum uerecundia: sapientia eum simplici¬
tate: seueritas cum mansuetudine: doc¬
trina cum humilitates uita deniq im¬
maculata uita in reprehensibilis: uita
sibi met semꝑ equalis.
Nrantum se extraneam de reb ꝓpͥis fecit:
ut si alicui de sororib merum donare uo¬
luisset: de suosibi cellario tangere ñ pre¬
Isumpsit Quo cognito uenerabilis abbatis¬
sa dedit ei tonnellam octo modioꝵ: quã
beacȩ felicitati cellariȩ ad expensam com¬
m̃dauit. De uindemia usq ad aliã om̃ib
dieb ubicumq eiscã iussit dispensauit: et
nunquam minuit. s semꝑ equalis ꝑmansit.

Expanded text:
ad Domini servitium gaudens surgebat ut cum ad Domini servitium gaudens surgebat ut cum fiducia diceret: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, Domine . Nam frequenter et dormire visa est et psalmum decantare in ipso sopore, ita ut recte et veraciter diceret:lexit, quis unquam poterit imitari? Resplenduerunt in ea quaeque virtutes, modestia cum verecundia, sapientia cum simplicitate, severitas cum mansuetudine, doctrina cum humilitate, vita denique immaculata, vita irreprehensibilis, vita sibimet semper aequalis. 10. In tantum se extraneam de rebus propriis fecit, ut si alicui de sororibus merum dare voluisset, de suo sibi cellario tangere non praesumpsit. Quo cognito venerabilis abbatissa, dedit ei tonnellam octo modiorum, quam beatae Felicitati cellariae ad expensam commendavit. De vindemia usque ad aliam omnibus diebus ubicunque ei Sancta jussit, dispensavit, et nunquam minuit, sed semper aequalis permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
legitur: quid ẽ quod ñ sollicite requiritis
speculũ animarũ ur̃arũ: Quod et simi¬
nus ꝓ reuerentia int̾rogari p̃sumebatur:
illa pia sollicitudine mat̾noq affectu. qđ loc¬
tio
continebat ad animȩ salut ẽ p̃dicare non ces¬
sabat. Sic̃ enĩ apis diu̾sa genera florum
congregat unde mella conficiat: sic illa ab
his quos inuitabat sp̃ãles studebat carꝑe
Flosculos unde boni oꝑis fructũ tam sibi
quã suis sequacib exhiberet. Dum nocte
quasi uł unius hore spacio uderet᷑ sõnum
capere. semꝑ tam̃ lectio legebat᷑. Quȩ lege¬
bat in se somni marcorẽ sentiens. putans iam
paululum requiescere. ubi alectione cessa¬
ssec meus intenta ad xp̃m tanquam si dice¬
ret. ego dormio & cormeũ uigilat. aiebat.
Quare caces: Lege. ne necesses. At uͥ surgẽ¬
di horam media faceret nox: quãquam an¬
tea totũ implesset cursũ. quȩ adhuc nec
soporem senserat: iam parata de stratu

Expanded text:
legitur, quid est quod non sollicite requiritis legitur, quid est quod non sollicite requiritis speculum animarum vestrarum? Quod etsi minus pro reverentia interrogare praesumebatur, illa pia sollicitudine maternoque affectu, quod lectio continebat, ad animae salutem praedicare non cessabat. Sicut apis diversa genera florum congregans unde mella conficiat; sic illa ab his, quos invitabat, spiritales studebat carpere flosculos, unde boni operis fructum tam sibi quam suis sequacibus exhiberet. Dum nocte quasi vel unius horae spatium videretur somnum carpere, semper lectio legebatur. Quae legebat, in se somni marcorem sentiens, putabat eam jam paululum requiescere. Ubi a lectione cessasset mens intenta ad Christum, tanquam si diceret: Ego dormio, et cor meum vigilat , aiebat: Quare taces? Lege, ne cesses. At ubi surgendi horam mediam faceret nox, quanquam antea totum implevisset cursum, quae adhuc nec soporem senserat, jam parata de strato
Abbreviated transcription (Latin):
dilexit: ut etiam parentes uł regem conu¬
gem se habuisse ñ reminisceret᷑: quod fre¬
quent̃ nob̾ dum p̃dicaret dicebat. Uos elegi
filias: uos mea lumina: uos mea uita: uos
mea requies. totaq felicitas. uos nouella plan¬
tatio. agite mecũ in hoc scło unde gaudea¬
mus in futuro. Plena fide. plenoq cordis affec¬
tu seruiamꝰ dño in timore: in simplicitate
cordis queramꝰ eum: ut cum fiducia ei dice¬
re possimus. Da dñe quod ꝓmisisti. quia feci¬
mus quod iussisti.
unquã imposuit alicui: quod ipsa
pͥus ñ fecit. Undecumq seruus dei
uenisset: sollicite ꝑquirebat qualit̃ dño ser
uiret.Siquid uͦ noui ab eo agnouisset quod
ipsa ñ faceret continuo cum om̃i alacri¬
tate sibi pͥus imposuit: & pꝰterius congrega¬
tioni tam uerbo quam exemplo oftendit.
Qum uͦ ante eam psalmus cessaret. lectionũ¬
lum corpꝰ suũ refecit. Cum lectio legebatur.
illa pia sollicitudine pia animarũ nr̃arũ
curam gerens dicebat. Si ñ intelligitis quod

Expanded text:
dilexit, ut etiam parentes vel regem coniugem se habuisse nec reminisceretur. Quod frequenter nobis dum praedicaret, dicebat: 'Vos elegi filias, vos, mea lumina, vos, mea vita, vos, mea requies totaque felicitas, vos, novella plantatio. Agite mecum in hoc saeculo, unde gaudeamus in futuro. Plena fide plenoque cordis affectu serviamus Domino; in timore, in simplicitate cordis quaeramus eum, ut cum fidutia ei dicere possimus: „Da, Domine, quod promisisti, quia fecimus quod iussisti". Numquam inposuit facere, quod ipsa prius non fecisset. Undecumque servus Dei venisset, soviret: si quid novi ab eo agnovisset quod ipsa non faceret, continuo cum omni alacritate sibi prius imposuit, et post congregationem tam verbo docuit quam exemplo ostendit. Cum ante eam vicibus psalmus cessaret, lectio nunlum corpus suum refecit. Cum lectio legebatur, illa sollicitudine pia animarum nostrarum curam gerens, dicebat: Si non intelligitis quod
Abbreviated transcription (Latin):
abbatissa sentiret Quis enim eiꝰ patien¬
tiamn quis caritatẽ⁊ quis feruorẽ spc̃⁊ qͥs
discretionẽ: quis benignitatẽ⁊ quis zelũ
explicare: Quȩ cum a meditatione psal¬
morũ aut predicatione psalmoꝵ aut pre
ante eam una monacharũ legere ñ desiste¬
bat. In tantũ de corde uł ore illiꝰ di laus
Non discedebat: ut cum quadam uice uidis
set postiͤariam monasterii transeuntẽ nomi¬
ne eudegundẽ: ubi eã uoluit appellare ꝓ
eius nomine alleluia clamauit. Hoc milies
tum. cont᷑ qualẽcumq ꝑsonam ab eiꝰ ore pro¬
cessit. Ee ñ solũ non detraxit euiquã. s nec

Expanded text:
abbatissa sentiret. Quis enim eius pacienabbatissa sentiret. Quis enim eius pacientiam, quis caritatem, quis fervorem spiritus, quis discretionem, quis benignitatem, quis zelum explicare? Quae cum a meditatione psalmorum aut praedicatione cessare ante eam una monacharum legere non desistebat. In tantum de corde vel ore illius Dei laus non disset postitiariam monasterii transeuntem nomine Eodegundem, ubi eam voluit appellare, pro eius nomine 'alleluia' clamavit. Hoc milies tum contra qualemcumque personam processit; et non solum non detraxit cui
Abbreviated transcription (Latin):
Dis gͥ studus occupata. ꝑ omẽm modũ
sicut in libropͥmo intimatũ ẽ: meru¬
it soli dõ ꝓmte uacare. Quo tam̃ tempore
foiciorib armis induta: sine cessatione o¬
rationib uigilus. lectione ꝓpensa insuda¬
bat. Pegrinis ipsa cibos ministrauit ad men¬
sam: ipsa suis manib lauit. et tersit infirmã¬
tum uestigia. Non famulȩ ꝑmisit sibi dari
solatium: ad quod deuota cursitabat imple¬
re seruitium. Se aut̃ in tam ardua abstinen¬
tiȩ districtione reclusit usqueqͦ infirmitas
ꝑmisit: ut mens intenta deo. terrenũ iã
non requireret cibum. Lectulum uͦ penalẽ
sibi construxit: pꝰquam religionis induit ha¬
bitũ. Non illũ aliqͣndo mollis pluma fulsit:
neꝙͥ linteaminis nicor instruxit: quȩ pro
indum̃tis unuisis. cinere & cilicio menbra
anterior liber multa docuit. In tantũ enĩ
se ꝓpter dm̃ pauperẽ fecit: ut cȩteris exẽ¬
plum p̃beret. Manicã quã brachio indue¬
ret ñ habebat. nͥ de caliga sua sibi duas fe¬

Expanded text:
itur studiis occupata per omnem modum, sicut est in libro primo intimatum, meruit soli Deo prompte vacare. Quo tamen tempore fortioribus armis induta, sine cessatione orationibus, vigiliis, lectione propensa, peregrinis ipsa cibos ministravit ad mensam, ipsa suis manibus lavit et tersit infirmantum vestigia. Non famulae permisit sibi dare solatium, quod devota concursitabat inplere servitium; se autem in tam ardua abstinentiae districtione conclusit, usquequo infirmitas permisit, ut mens intenta Deo terrenum iam nec requireret cibum. Lectulum vero poenalem sibi construxit, postquam religionis induxit habitum; non aliquando illam mollis pluma fulcivit, neque linteaminis nitor instruxit, quae pro indumentis universis cinere et cilicio tenera  servitii anterior liber multa docuit. In tantum enim se propter Deum pauperem fecit, ut ceteris exemplum praeberet. Manicam, quam brachio indueret, non habebat, nisi de caliga sua sibi duas fe
Abbreviated transcription (Latin):
raculo. hoc a secretis eiꝰ ꝓdidic uacicinio:
et qd̾ uates cecinit: consequent̃ rei exitꝰ
approbauit. Nam sic̃ illa uirga sine radi¬
ce.sine quolibet nacurȩ uł artis ãmini¬
culo fructificauit ł ita uirgo maria sine
coniugali oꝑe filiũ ꝓcreauit: filiũ sane
flore designatũ et fructu. flore ꝓpt̾ speciẽ:
fructu ꝓpt̾ ucilicatẽ. Est enĩ speciosus for¬
ma p̃filiis hominũ: et uicalis refectio
non solũ hominũ. s eciam angłoꝵ. Hinc
breuit̃ asserta ꝓposicionis particula pͥma:
qd̾ sequitur attingamus.

Expanded text:
raculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis hominum , et vitalis refectio non solum hominum, sed etiam angelorum. Hinc breviter asserta propositionis particula prima, quod sequitur attingamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cipiet et pariet filiũ: et uocabis nomen eiꝰ
emmanuel. filiũ quoq uirginis idẽ em¬
manuhelem preclare describens: puer
inquit natus ẽ nob̾ filius datus ẽ nob̾:
et uocabit᷑ nom̃ eiꝰ admirabilis: consilia¬
rius ds̃ ⁊ forcis⁊ pat̾ futuri scłi princeps

Expanded text:
cipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus cipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem, praeclare describens: Puer, inquit, natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirabilis, Consiliarius, Deus fortis, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
quod de sua mundissima carne corpo¬
rata sapientia uincit usq quaq maliciã⁊
attingens a fine usq ad finẽ fortit̾: ac dis¬
ponens omĩa suauit̃. Hȩc gͦ ẽ mulier ad
quã diuinũ illud incendebat oiaculũ:
hanc quandoq nascicurã innuebat: hãc
singulariter intimabat. Expedico quã
oroyse singulȩ uirge de singulis
tribub isrł nominib earũ inscrip¬
te iubente deo: et posicȩ sunt in tab̾nacu¬
lo eiꝰ. Incer quas una quȩ fuerat aaron in¬
uenca ẽ sequenci die germinasse⁊ floruisse:
fronduisse: ac peperisse amigdala. Sci
Monebancur enĩ filii isrł presentia uir¬
gȩ querere sollicite quid significaret tã¬
mirabile factum. Qđ longo post aꝑire ꝑgeis
diuinus ysaias. egredietur inquit uirga
de radice iesse. et flos de radice eiꝰ ascend&:¬
audicores eiꝰ dicent. o pater ysaia obscure
loqueris dic nob̾q̃s ipsam rem manifeste:
adiecit claricatem et ait. Ecce uirgo con¬

Expanded text:
quod de sua mundissima carne corpoquod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam ancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. ScieMonebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tamirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendauditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo con
Abbreviated transcription (Latin):
numquã terrigenis patrocinari desistit.
Propositionẽ sequatur ordine suo nar-¬
ratio: iamq referamus unũ de p̃texa¬
tis oraculis ⁊ ac deinde paucis expedia¬
mus. Dixit ȩternus ad ueterem: ds̃
ad serpentem. Inimicitias ponam int̃
te et mulierem: et sem̃ tuum et sem̃
fr̾s in hoc loco serpentis caput conterere:⁊
nisi pͥncipalem diaboli suggestionẽ. id ẽ
concupiscentiã resistendo suꝑare: Si gͦ
generationis humanȩ : donec ꝑueniat᷑
ad illã. de qua nunc agimus scãrum scãm.
At si int̾rogetur in quo serpentis cap̃
uł ipsa contriuerit: nimirũ in eo quod
uirginitatẽ simul et humilitatẽ sacri¬
ficauit dõ. Hirginitate nãq seruata.
ꝓbatur extinxisse concupiscentiã car¬
nis: humilicate quȩ facit pauꝑem spũ.
concupiscentiã mentis. Sicq pͥncipali
suggestione diaboli uicta: uiciosum ca¬
put uirtutis pede contriuit. Non tam̃
hoc solo s eo quã maxime criumphauit:

Expanded text:
nunquam terrigenis patrocinari desistit. nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum, et semen fratres, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in quo serpentis caput vel ipsa contriverit? nimirum in eo quod virginitatem simul et humilitatem Deo sacrificavit. Virginitate namque servata probatur exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit,
Abbreviated transcription (Latin):
pprobatȩ consuetudinis est¬
scõrum patrum dies na¬
talicios obseruare diligẽ¬
terꝰ et tunc precipue uir¬
tuces eoꝵ assignatas lict̾is. in ȩccłia recita¬
re. ad laudẽ dĩ de cuiꝰ munere sunt: et ad
instrumenta minorũ. Incer om̃s autẽ¬
scõs memoria beatissimȩ uirginis eo fre¬
quentius agitur atq festiuius: quo ma¬
iorẽ grãm apud dm̃ credicur inuenisse.
Unde pꝰ alia quȩdã ipsius anciquiora sol¬
lempnia. non fuit contenta deuotio fide¬
lium: quin natiuitatis sollẽpne suꝑadde-¬
ret hodiernũ. Hac itaq peculiarit᷑ in
ȩccłia recitandus eẽ uidẽtur ille liber qͥde
ortu eiꝰ atq uica scriptus inueniebatur:
si ñ iudicassent᷑ patres ẽum int̾ apocri¬
fa numerandũ. At qm̃ magnis ac sapi¬
entib uiris ita uisum ẽ. nos alia quȩdã
s non aliena legentes. ȩccłiasticũ morẽ
debitis officiis exequamur:
eata ergo domini mater
et ꝑpetua uirgo maria
pͥus quam nasceretur
oraculis enunciata ẽ

Expanded text:
Approbatae consuetudinis essanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est
Abbreviated transcription (Latin):
luctum nob̃ reliquit. Quando eius scã a¬
nima de hoc scło inigrauit ad xpm̃ ũ erat
ibi pontifex loci ⁊ ꝑrexit nuntius ad uirũ
apłicum domnũ gregorium curonice ei¬
tum presens uidit oculis. ante ꝗͣ eam sepe¬
lret de eius uirtutib. in libro miracu¬
facies illius uelut rosa uł lilium fulge¬
bat. Ita tremefactus ẽ ac metu concusus.
staret. Deuotus uir deo plenus expecta¬
batur pontifex loci: ut eam condigne se¬
pelirde. Tota congregatio circa eiꝰ thorũ
stans: psallebat. Ubi uox psallentium uł
paullulũ quiescebat: intolerabilis planc¬
tus aderat. Triduo expectatus ẽ pontifex:
quia uicos
cireuibat. Set
quia ñ uenit:
sipradictus uir apłiẽ

Expanded text:
luctum nobis reliquit. 23. Quando eius sancta aluctum nobis reliquit. 23. Quando eius sancta anima de hoc saeculo migravit ad Christum, non erat ibi pontifex loci. Ambulavit nuntius ad virum apostolicum domnum Gregorium Turonicae citum praesens vidit oculis antequam eam sepeliret, de ejus virtutibus in libro miracufacies illius velut rosa et lilium fulgebat; ita tremefactus est ac metu concussus, staret devotus vir Deo plenus. Expectabatur pontifex loci ut eam cum digno sepeliret honore. Tota congregatio circa ejus torum stans psallebat; ubi psallentium vel paululum quiescebat, intolerabilis planctus aderat. Triduo expectatus est pontifex, quia vicos circumiebat; sed quia non venit, supradictus vir apostolicus