comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inundos uocarent. Nolentes enim si pectauerłt
corrigi. nithil aliud elig̾i̾rr nisi cũ hoc mundo
tampnari. Nam quib teniam petcatorum ne¬
gant: non eos aliqua semitate custo̾iunt: sed
egris subtrahunt medicinam. ⁊ uiduas snas
utri cogunt quas nub̾e non ꝑmittunt. None̾
prudentõres hũdi sunt qͣm pauluis apłs trui
ait. Malo cas nub̾e qͣm uri. Nec eos auiliamus
qui carnis resurrectioneni futãm negant. ⁊
comineniorant qd̾ ait apłs paultis. Caro ⁊ san

Expanded text:
quam mundos uocarent. nolentes enim, si peccauerint, quam mundos uocarent. nolentes enim, si peccauerint, corrigi, nihil aliud elegerunt nisi cum hoc mundo damnari. nam quibus ueniam peccatorum negant, non eos aliqua sanitate custodiunt, sed aegris subtrahunt medicinam; et uiduas suas uri cogunt, quas nubere non permittunt. non enim prudentiores habendi sunt quam Paulus apostolus, qui ait: malo eas nubere quam uri. Nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant et commemorant, quod ait apostolus Paulus: caro et s
Abbreviated transcription (Latin):
mino tenet ⁊̾ a pͥncipib seculi redlita est. E¬
piscopi qui ꝑfilie arrianoꝵ in illa ꝑsetratõe
consenserant : multi correcti redire in catho¬
licam clilig̾unt dampnantes siue ꝙ tredede¬
rant siue q se credidisse simulauerant. Hos
ectã catholica mat̾no recepit sinu tanqͣm pete
post flecum negatõnis ꝑ galliantum admo¬
nitum. aut tanqͣm eundem post prauam sila̾¬
tionem pauli uoce correctum. Hñt illi matris
caritatem suꝑbe actipientes ⁊ impie rep̾hen¬
dentes. qr petro post gallicantum surgenti
non gratulati st̃ cum lucifero qrui mane orie¬
batur cade̾ meruerunt. Nec eos audiamus
qui ecc̃am cdei negant om̃ia peccata posse di¬
mittere. Ita miseri dum in petro petram
non intelligunt : ⁊ nolunt tredere datas ecc̃e
claues regni teloꝵ. Ip̃i eas de manib amise¬
runt. isti sunt qui uiduas sumpsetũt tan
sirum si uellent agnoseere mundanos se potiꝰ

Expanded text:
mino tenet, etiam a principibus saeculi reddita est, emino tenet, etiam a principibus saeculi reddita est, episcopi, qui perfidiae Arrianorum in illa persecutione consenserant, multi correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes siue quod crediderant siue quod se credisse simulauerant. hos ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis per galli cantum admonitum aut tamquam eundem post prauam simulationem Pauli uoce correctum. hanc illi matris caritatem superbe accipientes et inpie reprehendentes, quia Petro post galli cantum surgenti non gratulati sunt, cum lucifero, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Nec eos audiamus, qui negant ecclesiam dei omnia peccata posse dimittere. itaque miseri, dum in Petro petram non intellegunt et nolunt credere datas ecclesiae claues regni caelorum, ipsi eas de manibus amiserunt. isti sunt, qui uiduas, si nupserint, suum si uellent agnoscere, mundanos se potius
Abbreviated transcription (Latin):
pretiti a radice uolu̾nt. Qnis nori decestandũ
ẽẽ tognoscat : ⁊ iõ maxime ti hoc eis displituit
in ecc̃a catholita ꝙ uere catholite sanctitatis est
nusqͣm uitam tug̾e debeat uisc̾a misciłie quã
in catholica eica ut tanqͣm uera mater non pet¬
tantib filiis suꝑbe insultet : net corrrectis diffit¬
le ignostat. Non enim sine cã inter omnes apłos
huiꝰ ecc̃e tatholice ꝑsonam sustinet petrus. Huic
oues meas. Debet gͦ ecc̃a catholita correctis ⁊ pre¬
tate firmatis filiis libenter ignostere cum ipił
petro ꝑsonam erus gestanti ⁊ tum in mari titu¬
basset. ⁊ tum ilñm carnaluer a passione reuo¬
casset. ⁊ tum aurem serui gladio p̾cisset ⁊ cũ
toncessam. eum q correctum ac firmatum us
ati dñice passionis gla̾m ꝑuenisse. Ita post ꝑ¬
sequtõnem que ꝑ arrianos heticos facta est¬
at pt̾ta qͣm pax quam quidem catholita in o¬

Expanded text:
m etiam ipsi praecidi a radice uoluerunt, quis non detestandum m etiam ipsi praecidi a radice uoluerunt, quis non detestandum esse cognoscat? et ideo maxime, quia hoc eis displicuit in ecclesia catholica, quod uere catholicae sanctitatis est. nusquam enim tam uigere debent uiscera misericordiae quam in catholica ecclesia, ut tamquam uera mater nec peccantibus filiis superbe insultet nec correctis difficile ignoscat. non enim sine causa inter omnes apostolos huius ecclesiae catholicae personam sustinet Petrus; huic oues meas. debet ergo ecclesia catholica correctis et pietate firmatis filiis libenter ignoscere, cum ipsi Petro personam eius gestanti, et cum in mari titubasset et cum dominum carnaliter a passione reuocasset et cum aurem serui gladio praecidisset etconcessam eumque correctum atque firmatum usque ad dominicae passionis gloriam peruenisse. itaque post persecutionem, quae per Arrianos haereticos facta erat, posteaquam pax, quam quidem catholica in do
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ⁊ xp̃m quererent. si ecclesiam diligerent
si liberi eẽnt. si aurem dextram integram re¬
tinerent. Nec eos autliamus qui qͣmuts ne¬
minem rebaptizent : preciderunt se tamen
ab unitate ⁊ lucife̾rami magis dici qͣm catho¬
liti maluerunt.in co enim ꝙ intelligũt bap¬
tisma xꝑi non eẽ repetendum recte fatiunt.
sentiunt enim satramentum sancti lauatri
nusqͣm esse nisi ex tatholita eclesiai sed eam for¬
mam secum hẽre satramenta pretisa quam ĩ
ipsa uite anteqͣm preciderentur acceperant.
Hii sunt enim de quib apostolꝰ dicit. Hẽn¬
tes spem piecatio: u̾titem enis abnegantes¬
autem. Est enim magna uirtus pietatis
pax ⁊ unitas : qr unuo est deus. Hanc illi
non hẽnt: qr precisi sunt ab unitate. Itaq
ueniunt: non iterant spem pretatis quam
hñt. secd actipiunt u̾tutem pietatis quam non
hñt. Nam ⁊ amputatos ramos e uno posse in¬
seri si non ꝑmanser int in intredulitate. aper

Expanded text:
nt, si Christum quaererent, si ecclesiam diligerent, nt, si Christum quaererent, si ecclesiam diligerent, si liberi essent, si aurem dexteram -integram retinerent. Nec eos audiamus, qui quamuis neminem rebaptizent, praeciderunt se tamen ab unitate et Luciferiani magis dici quam catholici maluerunt. in eo enim, quod intellegunt baptisma Christi non esse repetendum, recte faciunt. sentiunt enim sacramentum sancti lauacri nusquam esse nisi ex catholica ecclesia, sed eam formam secum habere sarmenta praecisa, quam in ipsa uite, antequam praeciderentur, acceperant. hi sunt enim, de quibus apostolus dicit: habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abnegantes; est enim magna uirtus pietatis pax et unitas, quia unus est deus. hanc illi non habent, quia praecisi ab unitate sunt. itaque, ueniunt, non iterant speciem pietatis, quam ent, sed accipiunt uirtutem pietatis, quam non habent. nam et amputatos ramos denuo posse inseri, si non permanserint in incredulitate, apert
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non aulire quod lextrum est uł est ilomi¬
ni gloriam ꝑ catholitam ecclesiam latissime
peruagatam : ⁊ autdire sinistrum hũane
inflationis errorem⁊ sed tantum cum tlomi¬
mis in euͣngelio tbitat tum per omnes gen-¬
tes eungelim fuerit predicatuni tũc fuien
esse futurum truomodo isti ditunt ꝙ iam t̾¬
te omnes gentes trediderunt a fide. ⁊ in so¬
la tdonati parte remansit ecclesta. Cum mani¬
festum sit ex truo ista pars ab unitate preit¬
sa est non nullas gentes postea tredudisse. ad¬
huc ẽẽ aliquas que nundum ceculerunt qui¬
bus cotidie non cessatur eit̾ngelium precuita¬
ri. Quis non miretur eẽ aliquem qni se rͥa¬
num dici ttoluit : ⁊ aduer sum xp̃m gloriã
tanta imptetate armatur : ut audeat dicore
omnes populos gentium quomodo atlhut ⁊̾¬
accedunt etclesie dei. ⁊ in di̾ filium festinanter
tredunt inaniter fatere. qr non eos aliq̾s tlo¬
natista baptitat sine ilnbio ista extraherent

Expanded text:
et non audire quod dextrum est, id est domiet non audire quod dextrum est, id est domini gloriam per catholicam ecclesiam latissime peruagatam, sed audire sinistrum humanae inflationis errorem. sed tamen, cum dominus in euangelio dicat, cum per omnes gentes euangelium fuerit praedicatum, tunc finem esse futurum, quomodo isti dicunt, quod iam ceterae omnes gentes ceciderunt a fide et in sola Donati parte remansit ecclesia, cum manifestum sit, ex quo ista pars ab unitate praecisa est, nonnullas gentes postea credidisse et adhuc esse aliquas, quae nondum crediderunt, quibus cotidie non cessatur euangelium praedicari? quis non miretur esse aliquem, qui se christianum dici uelit et aduersus Christi gloriam tanta inpietate rapiatur, ut audeat dicere omnes populos gentium, qui modo adhuc accedunt ecclesiae dei et in dei filium festinanter credunt, inaniter facere, quia non eos aliquis donatista baptizat? sine dubio ista exsecrarentu
Abbreviated transcription (Latin):
sion aũ clipit tlñs. Qui occidi̾t glactio: gladio
giosa que nunc ip̃e contedittr ut omnino
ilisꝑeat ad mortatur. R tam̃ illuł tunc apꝰ.
petrus non suꝑbya sita : sed tantpimus tar¬
nitus tetendit gladium. Iste aũ net iustus
hoc fecit si triadem tum ep̃o detineant tausã.
sum ilice̾t. Aucdientibus ep̃is rome quos ip¬
ut suo gladio moreretur. Populus aut
ipsius qndo non autlit prophetas ⁊ eu̾m¬
gelium in qiuibus aptissime scriptum ⁊
ettlesiam xꝑi per omnes gentes esse tlie
fusam. et audit stismatitos non iłi głam
querentes: sel suam satis signifitat seruum se
eise non liber ũ ⁊ aurem dext̾ram se hab̾e pre¬
cisam. Petrus aũ ertans in amore cdomini ser¬
uo non libeto autem aurem dext̾am amputa¬
uit. ex quo signifitat cos qui gladio stisma¬
tis fruantur ⁊ serues esse tarnalium desi¬
terioꝵ nundum sanctos ecdactos in lib̾tatem
spiritꝰ santi ut iam non confidant it hoĩe

Expanded text:
non enim dixit dominus: qui occiderit gladio, gladio non enim dixit dominus: qui occiderit gladio, gladio igiosa, qua nunc ipse conciditur, ut omnino dispereat atque moriatur. et tamen illud tunc apostolus Petrus non superbia sua, sed quamuis carnitus recondit gladium; iste autem nec uictus hoc fecit, siquidem cum episcopo Caeciliano causam cum diceret audientibus episcopis Romae, quos iput suo gladio moreretur. populus autem ipsius, quando non audit prophetas et euangelium, in quibus apertissime scriptum est ecclesiam Christi per omnes gentes diffusam esse, et audit schismaticos non dei gloriam quaerentes, sed suam, satis significat seruum se esse, non liberum et aurem dexteram se habere praecisam. Petrus enim errans in amore domini seruo, non libero aurem dexteram praecidit. ex quo significat eos, qui gladio schismatis feriuntur, et seruos esse carnalium desideriorum, nondum eductos in libertatem spiritus sancti, ut iam non confidant in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
ta siue in uet̾is siue intellnouis testamentio
libris que scpta sunt ut aꝑtissime declarant
ect̃am xꝑi per orbem t̾re esse iliffusam quod
cum eis obicimus. dñt iam ista om̃ia fuisse
completa ande qͣm esset ꝑs donate: s postea
tetam ecc̃am perisse. ⁊ in sola donati parte
reliqͥas enis remansisse contenbunt. O liig¬
guam suꝑbam ⁊ nefariam nͦ sit uere uiue¬
rent nec uelis tuter se pacem postea tusto¬
itirent. stunc asi non attentunt iam in pp̃o
donato completum fuisse quo dictum est in
qua ingnsura mansi fu̾itis: in ea remetiet᷑
uobis. Sicut enim xꝑm i̾iuidere conatus ẽt
sit ip̃e a suis totichiana conuersione tluuditur.
Aa hoc ⁊̾ ꝑtinet illut̃ quod ibominus elitit.
Qui enim gladio ꝑcusserit: gladio morietir.
Gladius enim illo loco si quadem in malo posit᷑
est discordiosam linguani signifitat qua tũt
ille infelix ecdestam ꝑtussit: sed non otculit.

Expanded text:
ta, siue in ueteris siue in noui testamenti ta, siue in ueteris siue in noui testamenti libris quae scripta sunt, ut apertissime declarent ecclesiam Christi per orbem terrae esse diffusam. quod cum eis obicimus, dicunt iam ista omnia fuisse completa, antequam esset pars Donati, sed postea totam Ecclesiam perisse, et in sola Donati parte reliquias ejus remansisse contendunt. O linguam superbam et nefariam ! nec si uere sic uiuerent, ut uel inter se pacem postea custodirent. nunc autem non adtendunt iam in ipso Donato completum fuisse, quod dictum est: in qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis. sicut enim Christum diuidere sic ipse a suis cotidiana concisione diuiditur. ad hoc etiam pertinet illud, quod dominus dicit: qui enim gladio percusserit, gladio morietur. gladius enim illo loco, siquidem in malo positus est, discordiosam linguam significat, qua tunc ille infelix ecclesiam percussit, sed non occidit.
Abbreviated transcription (Latin):
abcessit in celum decem dieb ꝑactis ilie pene¬
tostes non attendunt aꝑtisstine uenisse spi¬
ritum sc̃m. ⁊ tum eẽnt illi in ciuitate sit̃ eos
ante monuerat impleuisse eos ut ita loq̃ren¬
tur lingicis nam iliu̾se natõnes true tũt ade¬
rant unusqͥs andientiim siam lingnam ni¬
telligebant. Sed isti homines detipnintu q̃
negligentes eos catholicam fidem ⁊ ip̃am fidem
suam que in scͥptur io manifesta est nolunt ilis¬
tere. ⁊ quod est gͣuius ⁊ nrultum dolenitum
tum in tatholita negligenter u̾sentur ⁊ hereti¬
tis aũ diligenter actoininodent. Nec eos authia
nius qui sanctissimam ectͣm tue una tatholita
est uegant ꝑ orbem esse diffusam silic in sola
affrita. hoc est in parte donati polle aibitltur.
Ita sierdi sunt atu̾sus ꝓphetam decentem. fili¬
us meus es tu: ego hoclie genuite. Postula a
me ⁊ dabo tibi gentes hereditatem tuam et
possessionem tuam t̾minos t̾re. ⁊ alia mul¬

Expanded text:
oculis in coelum, decem diebus peractis, die Penteoculis in coelum, decem diebus peractis, die Pentecostes non attendunt apertissime venisse Spiritum sanctum; et cum essent illi in civitate, sicut eos ante monuerat, implevisse illos, ita ut loquerentur linguis. Nam diversae nationes quae tunc aderant, unusquisque audientium suam linguam intelligebant . Sed isti homines decipiunt eos qui negligentes catholicam fidem, et ipsam fidem suam quae in Scripturis manifesta est, nolunt discere, et quod est gravius et multum dolendum, cum in Catholica negligenter versentur, haereticis aurem diligenter accommodant. CAPUT XXImus, qui sanctam ecclesiam, quae una catholica est, negant per orbem esse diffusam, sed in sola Africa, hoc est in parte Donati pollere arbitrantur. ita surdi sunt aduersus prophetam dicentem: filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, et alia mul
Abbreviated transcription (Latin):
tet mantlucantem : non uidicet .i. nori de illo ma¬
le existimet. R adñs iliit. Nolite iudicare ⁊ ne ⁊ͥ¬
qͥa ntitetur. de nobis. Non enim tollit uobis in¬
telham iudicandi. Eitm ⁊ ꝓphã ditat. Si uere
iustitiam diligitis: recte iudicate filii hominso
c⁊ ip̃e ctñs indicat. Nolite nulicare ꝑsonałr: s
iustum niditutm uditate. Sed illo loco uͥ ue¬
tat iutlitare illud ammonet ne dampnemus
alituem cunis uł cogitatõ nobis noĩ aperta et
uel nestimus qͥlis postea sit futurꝰ. sit gͦ tum
paulo apło uenisse. aut in motitano ⁊ p̾scilla
situt catafgͥes lñt aut in nescio quo manite
isti ut scripturas manifestas non intelligã:
aut tam negligentes salutis sue ut omnino
non legant. Quis enim tum leg̾it non intel¬
liget ut in eunͣgłio tꝑ post dñi resurrectio¬
nem st̃ͥptum est ilitente dño. Ego mitto ꝓmis¬
sa patͥs mei in uos. uos aut̃ sedete hic in tiui¬
tate quousq iuduamini ut̾tute ex alto. S in

Expanded text:
d est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et propheta dicat: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio nobis non aperta est uel nescimus, qualis postea sit futurus. sic ergo cum Paulo apostolo uenisse aut in Montano et Priscilla, sicut Cataphryges dicunt, aut in nescio quo Manete isti, ut scripturas manifestas non intellegant, aut tam neglegentes salutis suae, ut omnino non legant. quis enim, cum legerit, non intelleget uel in euangelio quod post domini resurrectionem scriptum est dicente domino: ego mitto promissa patris mei in uos; uos autem sedete hic in ciuitate, quousque induamini uirtutem ab alto? et in
Abbreviated transcription (Latin):
ect̾a tño gͦ aĩa totum torꝰ nr̃m aĩat ⁊ uiifi¬
tat: s in capite ⁊ uidendo sentit. ⁊ audiendo ⁊
odorando ⁊ gustando ⁊ tangendo: in cet̾is ant
menbris tangendo tm̃. ⁊ sõ capiti tuncta suib¬
stantia sunt ad oꝑandum. Illud añ supra collo¬

Expanded text:
otum corpus nostrum animat et vivificat, sed in capite et vivendo sentit, et audiendo, et odorando, et gustando, et tangendo, in caeteris autem membris tangendo tantum; et ideo capiti cuncta subjecta sunt ad operandum, illud autem supra collo
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi creditis : non intelligetio. Edeo in ecͣc bre¬
uissime tradr᷑ in qua comm̃dano᷑ et̾na que m¬
telligi a carnalib non possunt. ⁊ temꝑalia p̾¬
t̾ita ⁊ futaͣ que ꝓ salute hõim gessit. ⁊ gestu¬
ta ÷ ct̾nitas liuine ꝓuidentie. Predamꝰ gͦ in

Expanded text:
nisi credideritis, non intellegetis. Fides in ecclesia breuissime traditur, in qua commendantur aeterna, quae intellegi a carnalibus nondum possunt, et temporalia praeterita et futura, quae pro salute hominum gessit et gestura est aeternitas diuin
Abbreviated transcription (Latin):
decipitint acãs imꝑitas q̃rendo unde sit malũsi¬
cut in isto caplõ faciunt qd̾ ab apło scͥptum est.
Rectores haꝵ tenebꝵ ⁊ specialia neqͥtie in telesti¬
bus qͣrunt enim deceptores illi ⁊ int̾rogant hõi¬
nem scͥptitras diuinas ñ intelligentes. Uñ sint
ta tĩosa ÷: qui aũ fidem tatholitam bñ dudinit
⁊ bonis morib ⁊ u̾a pietate munitꝰ est. Qͥs

Expanded text:
decipiunt animas inperitas quaerendo, unde sit malum. sidecipiunt animas inperitas quaerendo, unde sit malum. sicut in isto capitulo faciunt, quod ab apostolo scriptum est: rectores harum tenebrarum, et spiritalia nequitiae in caelestibus. quaerunt enim deceptores illi et interrogant hominem scripturas diuinas non intellegentem, unde sint ta curiosa est. qui autem fidem catholicam bene didicit et bonis moribus et uera pietate munitus est, qua
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ꝑtem cred̾e̾nt tanto tꝑr in errorib ⁊ pe¬
nis cẽ iactatam sine aliquo pcc̃i trimĩe. Nt̃t
u̾o infelites audent ad ħ idit̾e: nͨ totam posse
purgari. ⁊ ip̃am ꝑtem q̃ purgari ñ potu̾it.
ꝓfic̾et ad uintłm ut inde inuoluat᷑ ⁊ ligetur
malicie sepulchro. ⁊ sit ibi sꝑ sit pars ip̃ã dei
misera que nich̾ p̾cauit ⁊ affigatur iet̾num
carc̾i teneb ħ illi dñt ut simplices animas
deciprant. ¶S qͥs tam simplex ÷ ut istañ
sentiat cẽ satrilega quib affi̾nant oĩpotentẽ
deum nc̃citate opp̾ssum eẽ. ut ꝑtem siam bonam
⁊ innocentem tantis dadib obruendam ⁊ tanta
iminumlicia in q̾ͥnandam daret ⁊ non totam lib̾a¬
re posset : ⁊ qd̾ lib̾are non pot̾it et̾nis uinculrs
conligaret: Qͥs gͦ ista non exetretur : Qͥs nõ i¬
telligat impia ẽẽ ⁊ nephandas S illi qͥ capunt
turis q̃ simplites hoies non intelligũt. ⁊ ꝑ ila

Expanded text:
cuius partem crederent tanto tempore in erroribus ac poecuius partem crederent tanto tempore in erroribus ac poenis esse iactatam sine aliquo peccati crimine. nunc uero infelices audent adhuc dicere nec totam posse purgari; et ipsam partem, quae purgari non potuerit, proficere ad uinculum, ut inde inuoluatur et inligetur malitiae sepulcrum, et sic ibi semper sit pars ipsa dei misera, quae nihil peccauit et affigiturarum. hoc illi dicunt, ut simplices animas fallant. sed quis tam simplex est, ut.ista non sentiat esse sacrilega, quibus affirmant omnipotentem deum necessitate oppressum esse, ut partem suam bonam et innocentem tantis cladibus obruendam et tanta inmunditia inquinandam daret et non totam liberare posset et quod liberare non potuerit, aeternis uinculis conligaret? quis ergo ista non execretur? quis non intellegat inpia esse et nefanda? sed illi quando capiunt ipturis, quae simplices homines non intellegunt, et per illa
Abbreviated transcription (Latin):
tur. iõ ⁊ alio loco tlitit. Fuistis ⁊ aliqñ tenebͤ:
nunc aũ lux in dño. qr ex pccõrib iustifica¬
ti erant. Non gͦ arbitrem᷑ in summo celo hĩ¬
tare dẏabolum tum angłis suis unde lapsum
eẽ tredimus. Sic enim errau̾nt manihey qͥ
tlñt añ mũdi constitutõem fuisse gentem tene
ti sunt ut poss de illis mundus fab̾tari. ⁊ sic
deum dñit ꝑuenisse ad uittoriam cũ magnis
bra dñt ẽẽ cominixta tenebrosis uist̾ĩb pͥnci¬
pum illoꝵ ut eos temꝑarent ⁊ a furore cõpes¬
c̾e̾nt. ⁊ non intelligunt tam satͥlegan ẽẽ sec¬
tam suam ut credant onĩipotentem dm̃ non
ꝑ c̾at᷑am qruam fec̾it: s ꝑ ip̃am naͣm suam bel
miserrimam. Ditunt eutm eam ꝑ ip̃am cõ¬
mixtionem ꝑdidisse intellcm ⁊ bĩtudiẽm suã
⁊ magnis errorib ⁊ cladib eẽ implicatam ꝙ̾ͥ
si aligñ uł totam pgari dic̾ent e magnam tñ
impiecatem ccͣ oimpotentem dm̃ affm̾arent.

Expanded text:
tur. ideo et alio loco dicit: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, quia ex peccatoribus iustificati erant. non ergo arbitremur in summo caelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus. Sic enim errauerunt Manichaei, qui dicunt ante mundi constitutionem fuisse gentem tenebti sunt, ut posset de illis mundus fabricari. sic dicunt deum peruenisse ad uictoriam cum magnis mbra dicunt esse commixta tenebrosis uisceribus principum illorum, ut eos temperarent et a furore compescerent. et non intellegunt tam sacrilegam esse sectam suam, ut credant omnipotentem deum non per creaturam, quam fecerit, sed per ipsam naturam suam bellmiserrimam. dicunt enim eam per ipsam commixtionem perdidisse intellectum et beatitudinem suam et magnis erroribus et cladibus esse inplicatam. quam si aliquando uel totam purgari dicerent, magnam tamen inpietatem contra omnipotentem deum adfirmarent,
Abbreviated transcription (Latin):
mittabilis intells do̾. si ab eio qͥ non in conten¬
tõe ⁊ emulatõe ⁊ uanegłe cupiditate amãt lo¬
qui qd̾ nesciunt: s hũilitate xͥana sentiunt
de dño in bonitate ⁊ in simplicitate cordis q̃¬
runt eum. Hñc gͦ tubecillitatem nrãm susti¬
pere ilignatus ÷ falitis ili. ⁊ u̾btm caro stm̃
⁊ hĩtauit in nobis: non qr et̾nitas illa mutata
est ÷ s q mutabilem t̾aturam mutabilib ho¬
minum oculio ostenałit qd̾ incomtnittabili ⁊̃¬
maiestate suscepit. Sunt aũ stulti qui idñt. sion¬

Expanded text:
intellegitur deus, sed ab eis, qui non in contentione et aemulatione et uanae gloriae cupiditate amant loqui quod nesciunt, sed humilitate christiana sentiunt de domino in bonitate et in simplicitate cordis quaerunt eum. hanc ergo inbecillitatem nostram suscipere digitauit in nobis: non quia aeternitas illa mutata est, sed quia mutabilem creaturam mutabilibus hominum oculis ostendit, quam incommutabili maiestate suscepit. Sunt autem stulti, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
apłm in sem ip̃o tͥumphassẽ de pot̃atib huiꝰ
mundi. sic̃ de dño lix̾at cuiꝰ se imitatõem õẽ
telectatões suas ⁊̃ pompas ⁊ ꝑnitiosam tr̃ositatẽ
nobis dñari potest. Hmundus iel ÷ ea que iu
hoc inundo ꝑ niciosa delectatõe tolligant amato¬
res rr̃ temꝑalium. ⁊ liabolo at angłio eiꝰ ser¬
uire cogunt quib om̃ib non reñtiauimꝰ: redi¬
gamus in ẜuititem coriꝰ nr̃m. ¶ S ne qͥs for¬
te hoc ip̃m q̃rat trũo fiat ut corꝰ nr̃m serui¬
tuti subiciamus: facile intelligi ⁊ sic fi̾ potest.
si pͥus nos ip̃os subitiamꝰ deo bona uolũtate
⁊ caritate sintera. Nam om̃is ca̾tura uelit no¬
lit uni deo ⁊ dño suo subiecta ÷. S ħ admone¬
mur ut tota uoluntate seruiamꝰ deo ño ño:

Expanded text:
m in semet ipso triumphasse de potestatibus huius mundi, sicut de domino dixerat, cuius se imitatorem esse delectationes suas et pompas et perniciosam curiositatem nobis dominari potest hic mundus, id est ea, quae in hoc mundo perniciosa delectatione conligant amatores rerum temporalium et diabolo atque angelis eius seruire cogunt: quibus omnibus si renuntiauimus, redigamus in seruitutem corpus nostrum. Sed ne quis forte hoc ipsum quaerat, quomodo fiat, ut corpus nostrum seruituti subiciamus, facile intellegi et fieri potest, si prius nos ipsos subiciamus deo bona uoluntate et caritate sincera. nam omnis creatura, uelit nolit, uni deo et domino suo subiecta est. sed hoc admonemur, ut tota uoluntate seruiamus domino deo n
Abbreviated transcription (Latin):
uolens ostend̾e qͥdqͥd uilissimum hoĩes pritant
om̃ipotentia dm̃ gub̾nari : sit enim ⁊ uolati¬
lia teli ab eo pasti. ⁊ lilia sigͥ ab eo uestiri u̾itas
loqr᷑. que capillos ⁊̾ nr̃os nu̾atos ẽẽ ilicit. S
qm̃ muridas aĩas rõales ꝑ se ip̃e idñs tãt siue
in optimis ⁊ mognis angłis siue in homini¬
b tota sibi uoluntate seriuentib: cet̾a n̾o per
ip̃os gub̾nat. U̾issime cdici potuit illud ab apło.
Non enim de bob caͣ ÷ deo. In scͥpturis scĩs entm¬

Expanded text:
uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de b
Abbreviated transcription (Latin):
tor eũ luc̾e̾ ceꝑit uiscã eiꝰ torf̃ntur pͥmo. Demde
ab om̃i leticia sua ꝑ ip̃am estam de qua letatus
est ad consũmatõem tralir᷑. sit sunt om̃s quide
bonis temꝑalib beatos se putant. Hamũ enum
acceꝑunt ⁊ tũ illo sibi nagant᷑ : iõ ueniet tempꝰ
ut sentient qnͣta torm̃ta tum auiditate deuo¬
rau̾int : ⁊ iõ bonis nichꝰ nocent. tꝑ hoc eis au¬
fu̾nt qd̾ non ciligunt. Nam qd̾ tliligunt ⁊ uñ
beati sunt aufr̾e nemo pot̃. truciatus uͦ cors
malas aĩas miserabiłr affligit: bonas aũ for¬
titer p̃gat. Sic fit cũ ⁊ inalus hõ ⁊ malus an¬
gelus iliume ꝓuidentie militent: s nescrunt
qͥd boni de ilł oꝑetut tło̾. Non tta ꝓ meritios
gitancdi sub diuinis logib ordinate st̃ ne alit̾d
iniustum qͥsq patiatur. Ita omĩa ⁊ ałia ⁊ corͣ¬
subdita logib administnͣtur. põ dñs dait᷑. Nõne
tuo passeres associi ueniũt ⁊ unus eoꝵ ñ cadit
in t̾ram sine uoluntate pr̃is ur̃i. H enĩ dix̃

Expanded text:
re coeperit, uiscera eius torquentur primo; deinde ab omni laetitia sua per ipsam escam, de qua laetatus est, ad consumptionem trahitur. sic sunt omnes, qui de bonis temporalibus beatos se putant; hamum enim acceperunt et cum illo sibi uagantur; ueniet tempus, ut sentiant, quanta tormenta cum auiditate deuorauerint. et ideo bonis nihil nocent, quia hoc eis auferunt, quod non diligunt; nam quod diligunt et unde beati sunt, auferre illis nemo potest. cruciatus uero corporis malas animas miserabiliter adfligit, bonas autem fortiter purgat. sic fit, ut et malus homo et malus angelus diuinae prouidentiae militent; sed nesciunt, quid boni de illis operetur deus. non itaque pro meritis gitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corpa administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
se ta̾ture qui fecit omia sicut st̾ptum ÷ bona
ualde: sit ea ordinauit ut ⁊ de bonis ⁊ malis be¬
nefatiat. qd̾ enum nste fit: bñ fit. Iuste aũ st̾
beati boni: ⁊ tuste mali penas patiunt᷑. G et
de bonis ⁊ de malis bũfatit ds̾ : tm̃ om̃ia iuste
fatit. Boni sunt aũ: qui tota uoluntate deo ser¬
niunt. Mali aũ : qui nt̃titate serur̃t. Nemo
ueat t in hcͣ uita scd̾m tarnem qd̾ portant iꝰti
młta gͣuia ⁊ asꝑa tolłant. Nicħ enim mali pa

Expanded text:
ut scriptum est, bona ualde, sic ea ordinauit, ut et de bonis et de malis bene faciat. quod enim iuste fit, bene fit. iuste autem sunt beati boni, et iuste mali poenas patiuntur. ergo et de bonis et de malis bene facit deus, quoniam omnia iuste facit. boni sunt autem, qui tota uoluntate deo seruiunt, mali autem necessitate seruiunt; nemo ueat, quod in hac uita secundum carnem, quam portant, iusti multa grauia et aspera tolerant. nihil enim
Abbreviated transcription (Latin):
tate m̾uimꝰ ⁊ nam ds hoĩem meꝑ t̾minabilem
fecit ⁊ ei libeꝵ uoluntatis arbitum dedit. Non
enim eẽt optinio si clĩ p̾ceptio nct̃itate non
uoluntate seruiret. Fatile ÷ om̃ino qnͣtum
existimo ꝙ intellig̾e uoluet qͥ tatholicam deseru¬
crunt fitem: rani q uocart uolũt. Nam si no¬
biscum fatentur nsm nr̃am non sanare nisi
recte fatiento fateantur eam non inf̾mari nͥ
pectando ⁊ sõ non est credendum amãm nr̃am

Expanded text:
tate meruimus; nam deus hominem inexterminabilem fecit et ei liberum uoluntatis arbitrium dedit. non enim esset optimus, si dei praeceptis necessitate, non uoluntate seruiret. facile est omnino, quantum existimo, quod intellegere nolunt, qui catholicam deseruerunt fidem et christiani uocari uolunt. nam si nobiscum fatentur naturam nostram non sanari nisi recte faciendo, fateantur eam non infirmari nisi peccando. et ideo non est credendum animam
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis. Si gͦ in hcͣ uita uͥ tanta tormenta
sunt possunt boni ⁊ iusti uiri cum talia pa¬
tiuntur non solũ equo aĩo tolłare: s ⁊̾ indi̾
caritat cłi głari trut togitandã est de illa uita
true nob̾ ꝓmittit᷑: nͥ nulłam de corꝑe moles¬
diam sentiemus. qm̃ non ad hoc resurgit
corꝰ nstoꝵ ad trd̾ resurgit corpꝰ impioꝵ. sicut
scpͥtum ÷. Om̃s resurgemus: s non om̃s un¬
mutabimur. Qed ne truis qͥdem putet nõ

Expanded text:
est nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? quoniam non ad hoc resurgit corpus iustorum, ad quod resurgit corpus inpiorum, sicut scriptum est: omnes resurgimus, sed non omnes inmutabimur. et ne quisquam putet
Abbreviated transcription (Latin):
q ip̃e sancte aĩe ab ip̃o fcẽ sunt. ⁊ in eiꝰ creatã
pͥmatum tenent. Q gͦ potest intellig̾e̾ intel¬
dultedinem ⁊ desco̾amus enm uite fontem ubi
sobria eb̾etate mundem᷑ ⁊ irrigem᷑ sit̃ lignũ
qd̃ plantatum ÷ secus def̾ius aquaꝵ: ⁊ dat ĩ¬

Expanded text:
t ipsae sanctae animae ab ipso factae sunt et in eius creatura primatum tenent: qui ergo potest intellegere, inteldulcedinem; et desideremus ipsum uitae fontem. ubi sobria ebrietate inundemur et inrigemur, sicut lignum, quod plantatum est secundum decursus aquarum et dat
Abbreviated transcription (Latin):
pentes hr̃titi. aut pccm impietatis sue defen¬
dere cuptentes uider: aut ciostiatem uane litẽ¬
tie ꝑdere tim̃tes pagani. s ccͣ tatholita ꝑ to¬
ta est non resistendo: s ꝑfe̾ndo. ¶Iunc
uͥo insidiosas eoꝵ qões fides trrsdet. ililigen¬
tia distutit: intellia dissoluit. tͥminatores
aut inuidentes int̾ spinas ⁊ ryania cõpit¬
tat. Subitiamꝰ aĩam deo si uolumnus seruity¬
ti subit̾e corpus nr̃m: ⁊ de dẏabolo tͥumpha¬
re. Fides ÷ pͥma que subiugat aĩam deo. Dem̃
p̾cepra timendi. quib tustoditis spes nostra
firmatur. ⁊ nutͥtut taritas: ⁊ lut̾e incip᷑
qd̾ antea tm̃modo tredebatir. Cum enim co¬
gitatã ⁊ actio beatum hoĩem farmntisitut
in cognitõe tauenilus est error: sic ui actõe tauen
da: noqͥtia. Eruat aũ quisqͥs peccat u̾itatem teg

Expanded text:
entes haeretici aut peccatum inpietatis suae defendere cupientes iudaei aut curiositatem uanae licentiae perdere timentes pagani. sed ecclesia catholica per tota est non resistendo, sed perferendo. nunc uero insidiosas eorum quaestiones fide inridet, diligentia discutit, intellegentia dissoluit; criminatores aut inuidentes inter spinas et zizania conputat. Subiciamus ergo animam deo, si uolumus seruituti subicere corpus nostrum et de diabolo triumphare. fides est prima, quae subiugat animam deo; deinde praecepta uiuendi, quibus custoditis spes nostra firmatur et nutritur caritas et lucere incipit, quod antea tantummodo credebatur. cum enim cognitio et actio beatum hominem faciant, in cognitione cauendus est error, sic in actione cauenda est nequitia. erra
Abbreviated transcription (Latin):
que m̃tis ÷ ꝓpͥa. S si execnͣdi st illi qui eum ne¬
gant humanum corꝰ hũisse qid̾  infimum in ho¬
mine: miror ꝙ isti non erubestient qui ħ emn
negant hũisse quol est optimum in homiine. Mnubtũ
enim lugenda est mens humaua si uintitur a suo cr
pore siquidem in illo hoĩc non reformata: in quo ip¬
sum coꝰ humanum iam dignitatem forme celestis
accepit. S absit ut ħ tredamus ꝙ cũ fix̾it demor¬
ria tecitas ⁊ sr̃ ea loqͣcitas. Net eos auiliamiis qui

Expanded text:
quae mentis est propria. sed si exsecrandi sunt illi, qui eum negant humanum corpus habuisse, quod est infimum in homine, miror, quod isti non erubescunt, qui hoc eum negant habuisse, quod est optimum in homine. multum enim lugenda est mens humana, si uincitur a corpore suo: si quidem in illo homine non reformata est, in quo ipsum corpus humanum iam dignitatem formae caelestis accepit. sed absit, ut hoc credamus, quod confinxit temeraria caecitas et superba loquaci
Abbreviated transcription (Latin):
ruert̃ se dolorib mlt̾is. ꝑ hnͣt tupulitatem reg-¬
nat in hõie dyabolus: ⁊ tor eiꝰ tenet. Tales sit̃
ras : qñ ex toto corde reñtiat᷑ huic nũdo: sic
enim reñtiat᷑ dyabolus qͥ pͥnceps ÷ hꝰ mitidi.
tũ reñtiat᷑ corruptelis ⁊ pompis ⁊ anglis eiꝰ.

Expanded text:
ruerunt se doloribus multis. per hanc cupiditatem regnat in homine diabolus et cor eius tenet. tales sunt ras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est huius mundi, cum renuntiatur corruptelis et pompis et angelis eius.
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare nos couuenit s ꝓfc̃o nos uin¬
cimur. : nͥ diuinitus adiuuemur. ut nõ
solum indeamus quid faciendun sit: s
⁊ accñte sanitate delectatõ iusticie uincat
in nobis eaꝵ reꝵ delectatões. quas uł l̃e
cupiendo: uł amtt̾e metuendo scientes
uidentes q pectanius Iat. non solum
pc̃cores ep eramus ⁊̃ cum ꝑ ignorantiã
cum id non facimus qł fatiendum ẽe
iani nouimus : uel facimus qł non fa¬
tiendum ẽẽ iam scimus. ¶Quap̃p̃ non
solum si peccauimus ut ignoscat: ꝓpter
uerum ⁊ ne pectenus ut regat. p̃p quod
dicimus. Ne nos inf̾a̾s in temptationem
Ille rogandus ÷ tui dr̃ in psalmo. Dñs il¬
luminatõ mea ⁊ salus mea. Ut illuinĩa¬
tio detrahat ignorantiam: salus quidem¬
infirmitateni.¬

Expanded text:
pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit, sed etiam accedente sanitate delectatio justitiae vincat in nobis earum rerum delectationes, quas vel habere cupiendo, vel amittere metuendo scientes videntesque peccamus; jam non solum peccatores, quod eramus etiam cum per ignorantiam cum id non facimus quod faciendum esse jam novimus, vel facimus quod non faciendum esse jam scimus. Quapropter non solum si peccavimus ut ignoscat, propter am ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat ignorantiam, salus infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Ic acceit ꝙ pc̃ca qͣmuis mag¬
na ⁊ horrencla cum in consuetu¬
dlinem uen̾int : aut ꝑua aut ulła ẽẽ
c̾duntur : us adeo ut non solum ñ
Sicut hẽs apucl ysaiam ꝓpħam cle
uinea mala. Exspectauit inqͥt ut fa¬
aputl eos non puniebantur illa flagi¬
tia: uerum ⁊̃ pupblice uelut lege fretp¬
tabantut. Sic nr̃is tꝑib ita mlt̾a ma¬
la ⁊ si non talia maꝑtam consuetutli-¬
nem iam uenerunt ⁊ ut ꝓ hiis non so¬
lum excõitare aliquem laicum nõ au¬
deamus s nec cł̃icum ilegͣtlare. ¶ Uñ
tum expon̾em ante aliquos annos a l¬
ne pcc̃is hominum que sola musita¬
ta exhorrestimus. Usitata u̾o ꝓ quib
abluendis filii lĩ sanguis effusus est:
qͣmuis tam magna sint ut om̃ino clau¬
di contra se faciant regnum tłi: sepe
uidendo om̃ia tolłare: sepe tolłando ñ¬
pilła. ⁊̃ fac̾e cogimur : at utinam odo¬
mine non om̃ia que non potuerimꝰ ꝓ¬
hibere faciamus. Sed inde utrum
me iumoderatus dolor incaute aliqͥd

Expanded text:
c accedit quod peccata quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva, aut nulla esse creduntur, usque adeo ut non solum nonsicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut fajam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos EpiVae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus » ! Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
s in eo qui suscepit c̾aturam in qua hũ¬
nis oculis aꝑꝑeret. Ac sic ad se eqͣlem
pr̃i otemꝑlandũ ꝑ fidem corda mun¬
daret: ¶ do̾q ad pr̃ẽm refe̾us inten¬
cõem tredentiũ ⁊ dicẽs. Non in me t̾dit:
s in eũ qui me misit. ñ utiq se a pr̃e

Expanded text:
sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humsed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum, per fidem corda mundaret. Ideoque ad Patrem referens intentionem credentium, et dicens, non in 32 me credit, sed in eum qui me mis
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si dice̾t. Ego ñ uidicabo: s u̾bũ pa¬
tris indicabit. Uerbum aũ pr̃is est
ip̃e filius tłi. Siccine intelligendun ẽ.
Ego non uudicabo: sed ego iudicabo: o¬
hõis sum. s ego iudicabo ex p̃ate uerbri
qm̃ filius tłi sum : ¶alut si ct̾ria ⁊ repg̾¬
pugntia unr. Ego ñ iudicabo: s ego uidi¬
cabo. quid illinc dicimꝰ u̾bi ait. Iea a¬
doctna ñ ÷ mea: quomodo mea ⁊ quomo¬
do ñ meas Non .ii. clix̃. Ista doct̾na non ÷
mã: s mea doct̾na ñ est mea. Quã dix̃
suam : eandem cdix̃ ñ suam. Quomodo
forͣm ẜui ñ suam. ¶ Cum enim dic̃. Non
est mea.s eiꝰ qui me misit. Ad ip̃m u̾bum
nos facit retͣrere. Doct̾na enim pr̃is:
u̾bum pr̃is qui ÷ unicus filiꝰ. Quid s
⁊ illud uult. Qui in me t̾dit: non ĩ me
tredit: Quomͦ in ip̃m: quomodo nõ in
ñ in me c̾dit: s in eñ qui me misit. Nisi
ĩ intelligas. Qui in me tͥdit : ñ in ħ̃ qil
uidet credit. Ne sit spes nr̃a in c̾atura:

Expanded text:
ac si diceret, Ego non judicabo, sed verbum Patris judicabit. Verbum autem Patris est ipse Filius Dei. Siccine intelligendum est, Ego non judicabo, sed ego judicabo? Quohominis sum, sed judicabo ex potestate Verbiquoniam filius dei sum." aut si contraria et repugnantia uidentur: „ego non iudicabo, sed iudicabo", quid illic dicemus, ubi ait: mea doctrina non est mea? quomodo mea? quomodo non mea? non enim dixit: "ista doctrina non est mea," sed: mea doctrina non est mea; quam dixit suam, eandem dixit non suam. quomodo servi non suam: cum enim dicit, Non est mea, sed ejus qui me misit, ad ipsum Verbum nos facit recurrere, doctrina enim Patris est Verbum Patris, qui est unicus Filius. Quid sibi et illud vult, Qui in me credit, non in me credit? Quomodo in ipsum? quomodo non in non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intelligas: Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura,
Abbreviated transcription (Latin):
uum faciat mundum. Denide ad iuu¬
git ⁊ dic̃. Qui me sꝑuit ⁊ ñ accipit u̾¬
ba mea: ht̃ qui se indicet. H̾ iam inrcłłi¬
geremus patreni: nͥ adiungeret ⁊ dice
Iam nec filius iudicabit. qr clixit. Ego
ex me loqutus sum: s ille qui me misit
pater: ille mandatum nli dedit quid
iicam ⁊ quid loqͣr. E scio qr mandatum

Expanded text:
um. Deinde adjungit et dicit: Qui me spernit et non accipit verba mea, habet qui se judicet. Hic jam intelligeremus Patrem nisi adjungeret et dicejam nec Filius judicabit, quia dixit, Ego ex me locutus sum, sed ille qui me misit Pater, ille mandatum mihi dedit, quid dicam et quid loquar, et scio quia mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum pr̃is. Nam ⁊ u̾bum hoc appellaã
⁊ mandatũ. ¶ Uideamus gͦ ne forte qd̾
ait. Ego ñ ex me loqutus sũ. H intlłigi
uolu̾it. Ego non ex me natus sum. Sie̾
u̾bum pr̃is loquitur: se ip̃m loquitur.
qr ip̃e ÷ u̾bum pr̃is . P̾leꝵ q .i. dicit. de¬
dit mͥ pr̃. In quo uult intelligi ꝙ eum
genu̾it pr ut ñ tanqͣm iam existenti:
hẽret: genuisse ÷ ut ess. Non .ii. sit̃ crea¬
tura: ita łĩ filius añ incarnatõem e aũ
assũptam c̾aturam unigẽitus ꝑ quem
fc̃a sunt om̃ia : aliud ÷. ⁊ aluid ht̃. s ħ¬
co manifestius dr᷑. siqͥs ad capiendum
sit ydoneꝰ. Ubi ait. Sicut ht̃ pr̃ uitã
semz ip̃o. Neq .n. iam existenti ⁊ uitam

Expanded text:
ppellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intellegi, quod eum genuerit pater, ut non iam tamquam exsistenti eret, genuisse est, ut esset. non enim sicut creatura, ita dei filius ante incarnationem et ante assumtam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, co manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam semetipso . Neque enim jam existenti et vi
Abbreviated transcription (Latin):
times tłm .i. nc̃ feti ut cognosce̾s q
⁊ ip̃e sͥ in illa temptatõe ꝓbatus in notu¬
it. Nam ⁊ illud utiq dicturꝰ erat iliscipłis
t̃ꝑe oportuno: de quo fitõ tanꝙͣ prct̾ito
loqñs ait. Iani ñ dicam uos ẜuos: s amico̾
ẜuus .i. nescit uolũtatem dnt sui. Uot aũ¬
clixi amicos: te om̃ia que audiui a patre
c̾to fc̃urus erat: q̃it iam fecisset loqutus ẽ.
Ip̃is enim ait. Multa hẽo uobis clic̾e: sca
non potestis illa portare modo. Int̾ que
intellr̃. ⁊ de clie ⁊ de hora. Nam ⁊ apłs. Ne¬
q enim indicani me inqͥt scire ad in uob̾

Expanded text:
est, nunc feci ut cognosceres, quia et ipse sibi in illa tentatione probatus innotuit. Nam illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tanquam praeterito loquens ait: Jam non vos dicam servos, sed amicos; servus enim nescit voluntatem decumque audivi a Patre certo facturus erat, quasi jam fecisset locutus est. Ipsis enim ait: Multa vobis habeo dicere; sed non potestis illa portare modo . Inter quae intelligitur et, De die et hora. Nam et Apostolus: Neque enim judicavi me, inquit, scire aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tus ⁊ iustificans. Sigͦ quos uistificau᷑
ip̃os ⁊ głificauit : qui iustificat: ipse ⁊¬
głificat qui÷ ut dixi dñs glorie. Scł̃m
forͣm tam̃ serui: satagentib iiscipulis
de głificatõe sua srndit. Sedere ad dex¬
teram aut ad sinistm meam: non ÷ nre¬
um cdare uobis. s quib ꝑatum est a
patre meo. Quod aũ ꝑatum : a patre
cnuis: ⁊ ab ip̃o filio ꝑatum est: q ip̃e ⁊ pa¬
ter unum sunt. ¶am .ii. ostendinits in¬

Expanded text:
stus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, qui iustificat, ipse glorificat, qui est, ut dixi, dominus gloriae. secundum formam tamen serui satagentibus discipulis de glorificatione sua respondit: sedere ad dexteram meam aut ad sinistram non est meum dare uobis, sed quibus paratum est a patre meo. Quod autem paratum est a patre eius, et ab ipso filio paratum est, quia ipse et pater unum sunt. iam enim ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ant. Quib ⁊̾ paulo ptꝰ dit̃. Non po¬
tui uob̾ loqui qiͣ spiritalib: s tͣi carna¬
lib. H gͦ inter illos nesciebat qd̾ ꝑ illũ
scire ñ pot̾n̾tit: ⁊ ħ solum se scire dicelũ
qd̾ eos ꝑ illum scire oportebat. Deniq
sciebat int̾ ꝑfcõs: qrł int̾ ꝑuulos nescie¬
bat. sbi guippe ait. Sapĩam loqͥmur int̾
ꝑ scõs. Ego nani gñe loqutõts nescire:

Expanded text:
poterant. quibus etiam paulo post dicit: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. hoc ergo inter illos nesciebat quod per illum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire
Abbreviated transcription (Latin):
Credite in łm ⁊ in me tredite. Itl ẽ sic̃
treditis in łm: sic ⁊ in me. qr ego ⁊ pr
unus łs sumꝰ. Sicuti gͦ ħ tangͣ abstu¬
lit a se ficdem hõun ⁊ in pr̃em tnͣstu¬
lit licẽdo. Nõ in me t̾dit : s in eñ qͥ me
misit. A quo tñ se ñ utiq seꝑauit. Sic
utꝵq accipiendũ sit. Tale ÷ enim. ⁊ il¬
lud ego ñ uiditabo : cũ ip̃e udicatus

Expanded text:
me credite, id est, Sicut creditis in Deum, sicut et in me, quia ego et Pater unus Deus. Sicut ergo hic, tanquam abstulit a se fidem hominum et in Patrem transtulit, dicendo, Non in me credit, sed in eum qui me misit, a quo tamen se non utique separavit; sic utrumque accipiendum sit. tale est enim et illud: ego non iudicabo, cum ipse iudicaturus
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ⁊ de sꝑu sc̃õ dic̃. Cum ego iero: mit¬
tam illũ ad uos. Non dexit. Mittenius. s
ita qͣr tm̃ filius eũ missurus eẽt: ñ ⁊ pat̾.
ssum alio loco ilicat. ħ loqutus sũ uob̾ a pd̾
uos manẽs. Aduocatus aũ ille sꝑc sc̃s ꝙ̃

Expanded text:
Sicut et de Spiritu sancto dicit, Cum ego iero, mittam illum ad vos . Non dixit, Mittemus; sed ita quasi tantum Filius eum missurus esset, et non Pater; cum alio loco dicat, Haec locutus sum vobis apud vos manens; advocatus
Abbreviated transcription (Latin):
manũ suam sũpsit gladium occicde filiũ
fuum. R uocauit eũ angłs dñi de celo: et
dixit ei Abraham abraham. ⁊̃ dixit. Ette
ego t̃ dixit. Ne mitias manũ tuam sr̃ pu¬
erum tuum: n facias et qurlqͣm ¶Quid
octicdetur yscic: ⁊ angłm ꝓhibuisse: Por¬
ro ip̃m pr̃ẽm adn̾sum cdł̃i preceptum qui
uisserat ut occidet obtemꝑasse angło ut
ꝑceret: Ridendus ⁊ abitiendus hic ssꝰ est.
S n huic tam grosso ⁊ abiecto ullum lo¬
cum ẽẽ scͥptura ꝑmictit: contimio subiũ¬
gens. Nunc enim cognoui q times leum
tu: ⁊ ñ peꝑtisti filio tuo dilc̃o p̃pme. qͥd ¬

Expanded text:
manum suam, sumpsit gladium, occidere filium suum. Et vocavit eum angelus Domini de coelo, et dixit ei: Abraham, Abraham. Et dixit: Ecce ego. Et dixit: Ne injicias manum tuam super puerum, neque facias ei quidquam. Quid occideretur Isaac, et angelum prohibuisse; porro ipsum patrem adversum Dei praeceptum, qui jusserat ut occideret, obtemperasse angelo ut parceret? Ridendus et abjiciendus hic sensus est. Sed neque huic tam crasso et abjecto ullum locum Scriptura esse permittit, continuo subjungens: Nunc enim cognovi quia times Deum tu, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me.
Abbreviated transcription (Latin):
ter scriptura. ¶Suꝑest igitur iam ut
uideatnus tum ⁊ nato per uirginem
domino et torporali specie situt columba
descendente spiritu sancto uisisq ig¬
neis linguis. sonitu fucto le telo die pẽ¬
tetostes post ascentiouem tomuit. non ip̃m
dei uerbum per substantiam suani qua pa¬
tri equale atq coeternum est : nec sptritꝰ
patris ⁊ filii per suam substantiam qua
⁊ ipse utrisq equalis at toeternus est. s
utiq treatura que illis modis formari⁊
existere potuit corporers atqp mortalib
sensibus apparuerit : quid inter il laᷤᷤ de¬
monstrationes ⁊ has proprietates filii
tei ⁊ sꝑc sancti quamius per trenturam
uisibilem factas intersit quotd ab alio uo¬
lumine commodus ordimur.¬

Expanded text:
cet Scriptura. Superest igitur jam ut cet Scriptura. Superest igitur jam ut videamus, cum et nato per virginem Domino, et corporali specie sicut columba descendente Spiritu sancto , visisque igneis linguis sonitu facto de coelo die Pentecostes post ascensionem Domini , non ipsum Dei Verbum per substantiam suam qua Patri aequale atque coaeternum est, nec Spiritus Patris et Filii per suam substantiam qua et ipse utrisque aequalis atque coaeternus est, sed utique creatura quae illis modis formari et existere potuit corporeis atque mortalibus sensibus apparuerit, quid inter illas demonstrationes et has proprietates Filii Dei et Spiritus sancti, quamvis per creaturam visibilem factas, intersit: quod ab alio volumine commodius ordiemur.