comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d. Eradius solisoppom qu firmeceortemplaetus fuerit filus a gnoscstur siaciat palpi¬
deneinit ta qua adulterinus abungue dimittitur : Iamergo uid&e qua sub lisnaciee pu
debuit qui ẽ a quilae conparatus. & tamen & am nos humore peritia sin firna loqu
ullius mome terhomines audemus trastare ista ista ex pones ef
sed &iam intellexerant ut contra armadi abolixp̃i arma proferrent &dexp̃i diuinitate
aduersus fallacesq doctores quantis possent uiribus apertissima conflictatione
pugnarent Necum ipsi tacerent aliiperirent : Quicumq: enimsenserint
erunt hominem fuis sesolum non dm̃ factum hominem. Autitadm̃ ut insuadiui¬
nitate mutabilem. Aut itadm̃ ut non & hominẽ afiden au fragauerunt & depostu
cclesiae ꝓiesti sunt. Nein qui &udinesua nauessecũ positas frangerent qu

Expanded text:
di, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpidi, et radiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponeresed etiam intellexerant, ut contra arma diaboli Christi arma proferrent: et de Christi divinitate adversus falsos fallacesque doctores, quantis possent viribus, apertissima conflictatione pugnarent; ne cum ipsi tacerent, alii perirent. Quicumque enim senseruntiam sentire voluerunt hominem fuisse solum, non Deum factum hominem, aut ita Deum ut in sua divinitate mutabilem, aut ita Deum ut non et hominem; a fide naufragaverunt, et de portu Ecclesiae projecti sunt, ne inquietudine sua naves secum positas frangerent. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
eonem ꝓrege posttum qm̃ leo uid&ur rex essse quodammodo bestiarũ ꝓpter poten
& terribilem fostitudinem : Haec persona tributa ẽ. matheo quia ingener
bus dñi regiam seriem persecutus ẽ. que madinodum ess& dñs perstirpemi regium
deseminedauid regis : Lucas autem qñm eoepit a sacerdotio tachariae sacer¬
dotis faciens mentionem patris io hannis baptistae uitulo deputatas ẽ : quia mugra
ustima uitulus erat in sacrificio sacerdotum : Marco homo xp̃smerito ad signatus
esti duia neque deregia potestate aliquid dixit : nequede sacerdo talicoopit seftintũ
iamquam interra cumillo ambulantes: restat aquill ipiee io hames sub¬
lomum praedicator &lucisittinae ator a ernae fhxisocisis conoraplessut
Di cuntur enuĩ & pullia quilsarũ aparentib sic probari patris colt&aungi esusper¬

Expanded text:
Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam Leonem pro rege positum, quoniam videtur leo rex esse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspen
Abbreviated transcription (Latin):
ego non iudico quem quam siue que mad modum commemoraui qnm dixerat uos
secundum carnem iudicatis addidit. Ego noniudico quemquam ut inteli¬
gamus xp̃mnonsecundum carnem iudicare sicut ab hominibus iudicatus est
Namut cognoscatis iam & iudicem xp̃m. Audite quod sequitur & suudico ego
iudicium meum uerumest : Ecce habes & iudicem sed agnosce saluatorem
nesentia s iudicem. Quare autem dixit iudicium suum uerum esse. quia solus
inquit nonsum. sed ego & qui memisit pater : Dixi uobis fr̃s quiaio hannes iste
euangelista sc̃s multum alte uolat uix esteummente conprehendere
Nysterium autem altius uolantis  Opus ẽ ut commemorem caritatem & apude
moratur animal qua drup ex. habens quattuor personas. hominis uituli leonis
aquilae : quiantenos seriptura rum scãrũ mysteria trastauerunt : Pleriq
in hoc aniali. uel potius in bis anima libus. quattuor euangelistas intellexerunt:

Expanded text:
Ego non judico quemquam: sive quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat, Vos secundum carnem judicatis, addidit, Ego non judico quemquam, ut intelligamus Christum non secundum carnem judicare, sicut ab hominibus judicatus est. 5. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me Pater. Dixi vobis, fratres, quia Joannes iste evangelista sanctus multum alte volat: vix est eum mente comprehendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestrammoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
incaelum id ẽ in forma hominis inqua iudicatus .ẽ. iudicabit : Vt oiamillud
proph&icũ impleatur uidebunt inquempupugerunt: Cum uero euntib iustis
inuitam xernam uidebimus sicuti .ẽ. : Nonerit illudiudicium uiuorũ & mostuorũ
sed premium tantum modo uiuorum : Item ne moueat quod ait inlege uestra scriptũ ẽ
quiaduorum hominum testimonium uerum ẽ &ideoquisquam existim& non fuisse
illam legem dĩ qui a nondistum est in legedĩ: Sciat itadictum eẽ in lege ura
tam quam dicer& in lege qua e uobis ẽ data a quonisi ado : Sicut dicimus ura
panem nr̃m cotidianum & tamendicimus da nobis hodie:
ABEO QUOO DICTUM EST

Expanded text:
n forma hominis in qua judicatus est judicabit, ut etiam illud propheticum impleatur, Videbunt in quem pupugerunt . Cum vero euntibus justis in vitam aeternam, videbimus eum sicuti est; non erit illud judicium vivorum et mortuorum, sed praemium tantummodo vivorum. 13. Item ne moveat quod ait, In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum est, In lege Dei: sciat ita dictum esse, In Lege vestra, tanquam diceret, in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie Ab eo quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
uero ut tecognoscat non quaerit alium testem quitunc uidicabitte: modo uid&e:
Non ẽ undeillum falla scum coeperit iudicare : Nonenimad hibestibi aliquos
fil sos testes qui iudicem illum possent circumuenire quandot ecoeperit uidican
uam meam non frustrabam Differebamen serebam¬
la senties quae predixi: sed bona percip

Expanded text:
vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando te coeperit judicaresententiam meam non frustrabam: differebam, non ala senties quae praedixi, sed bona percipi
Abbreviated transcription (Latin):
susanna casta femina fidelisq coniux duob: falsis testib: urguebatur trinita silli
in conscientia atq in occulto suffragabatur: illa trinitas deocculto unum testem
go enim in quit noniudicoquemquam. sed testimonium ꝑ hibeo deme : Differo
iudicium Non differo testimonium: Eligamus nobis fr̃scontra linguas homi¬
num contra infirmas suspiciones generis humani dm̃ iudicem dm̃ testem : Nonem̃
dedignatur testis ẽẽ quniudex ẽ : aut ꝓmou&ur cum fit iudex qm̃ quitestis ẽ
ipse iudexerit : Quareiste testis quia non quaerit alium unde cognoscat quisis
uareipse iudex quia ipsehab& potestatem mostificandi &uiuificandi damnandi
D& absoluendi. in gehennas precipitandi. & in caelos leuandi diabulo coniungendi
& cimangelis coronandi Cumergo ipsehabeat hanc potestatem iudex ẽ . quia

Expanded text:
 Denique quando Susanna casta femina fidelisque conjux duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi  Denique quando Susanna casta femina fidelisque conjux duobus falsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de occulto unum testem Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
unum liberatte ab arrio: Quod dixi
D&estimonio uult dicere
Inlegem quit uestra scriptum . ẽ. Quiaduorum hominũ
testimonium uerum ẽ
Egosum quideme testimoniũ peribeo : & testimoni¬
um ꝑ hib& deme qui memisit pater.: Exposuit illis & legem si ingratinon essent.
ubi dr̃ dixit : In oreduorũ uel trium testium stabit omne uerbum: Veritas quae¬
ritur perduos testes : Ita plane sic sehab& humani generis consu&udo sed tamen
fieri potest ut & duo mentiantur: Susanna casta duobus falsis testib urgue¬
batur: Nũ quid quia duo erant ideo falsitestes nonerant.: De duob: dicimus auide
trib: uniuersus populus mentitus ẽ contra xp̃m. Siergo populus constans ex mag¬
na hominum multitudine falsus testis inuentus . ẽ: quomodo accipiendum . ẽ.
in oreduorum uel trium testium. stabit omne uerbum : Nisiquia hoc modo ꝑmis¬
teriũ trinitas commendata .ẽ in qua .ẽ. ꝑ p&ua stabilitas ueritatis. Vis habere bonã

Expanded text:
unum” liberat te ab Ario, quod dixittestimonio vult dicere. In Lege, inquit, vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est. Ego sum qui de me testimonium perhibeo, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater. Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur: numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicimus aut de tribus? universus populus me titus est contra Christum . Si ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus testis inventus est; quomodo accipiendum est, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum: nisi quia hoc modo per mysterium Trinitas commendata est, in qua est perpetua stabilitas veritatis? Vis habere bonam
Abbreviated transcription (Latin):
morientis qui a hoc exspestabat donec omnia complerentur quaede illo praedicta
fuerant ante mostem futura. Dixeratenim proph&a : Dederunt in escam ea fel
& in sitimea potauerunt me a c&o : ex ipestabat ut haec omnia complerentur: postea¬
quam compl&a sunt dixit : ꝑ festum ẽ : & abscessit potestate : quia non uenerat ne¬
cessicate : ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis q̃uam potentia
racula facientis : Ventum ẽ enimadcrucem ut corpora deponerentur di

Expanded text:
morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta morientis, quia hoc exspectabat, donec omnia complerentur quae de illo praedicta fuerant ante mortem futura. Dixerat enim propheta: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Exspectabat ut haec omnia complerentur: posteaquam completa sunt, dixit, Perfectum est; et abscessit potestate, quia non venerat necessitate. Ideo quidam plus mirati sunt istam potestatem morientis, quam potentiam miracula facientis. Ventum est enim ad crucem, ut corpora deponerentur de
Abbreviated transcription (Latin):
intempore: Amareitaq debemus ꝑ quem facta sunt tempora : ut liberemura tempore & fi¬
gamur in aern tute ubi iam nulla ẽ mutabilitas temporum : Magnaigitur misericor
fecerat: factus ẽ enim homo qui hominem fecerat neperir& quod fecerat : Secundũ
ic dispensationem iamuenerat hora natiuitatis & natuserat : sed nondum uen
hora passonis ideo nondum passus erat : Deniq ut nouerits non necessi tatem sed po¬
testatem morientis propternonnullos hocloquor qui cũ audierint nandũ uenit
ra eius aedificantur ad credenda fata & fiunt corda eorum fatua. Vtergo pou
potesti tem morientis ipsam passionemrecolite crucifixũ in tuemini : Dixit in ligno
pendens: sitio: Illihoc audito in arundine ꝑ spongiam obtulerunt ei a co&ũ incruce:
cepit & aut . ꝑ festum ẽ: & inclinato capite reddidit spm̃: Vi d&is potestate

Expanded text:
in tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et fiin tempore. Amare itaque debemus per quem facta sunt tempora, ut liberemur a tempore, et figamur in aeternitate, ubi jam nulla est mutabilitas temporum. Magna igitur misericorfecerat; factus est enim homo qui hominem fecerat, ne periret quod fecerat. Secundum hanc dispensationem jam venerat hora nativitatis, et natus erat: sed nondum venerat hora passionis, ideo nondum passus erat. 6. Denique ut noveritis non necessitatem, sed potestatem morientis: propter nonnullos hoc loquor, qui cum audierint, nondum venit hora ejus, aedificantur ad credenda fata, et fiunt corda eorum fatua: ut ergo noveritis potestatem morientis, ipsam passionem recolite, crucifixum intuemini. Dixit in ligno pendens, Sitio. Illi hoc audito, in arundine per spongiam obtulerunt ei acetum in cruce: accepit, et ait, Perfectum est; et inclinato capite, reddidit spiritum. Videtis potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
misst dĩ filium suum : Id eomulti dicunt quare non anteuentex p̃s : quib: respandendũ. ẽ
ondũ uenerat plenitudo temporis. moderante illo ꝑquem facta sunt tempora : Sor¬
batenim quando uenire deber& : Primo ꝑmultam seriem temporum & annorum praedican¬
dus fuit : Non enim aliquid paruumuenturũ fuit : diufuerat praedicandus semꝑ tenendus:
uanto maior iudex ueniebat. tanto praeconum longior series praecedebat: Demiq
nimus adillam a &ernitatẽ ubi non .ẽ. tempus nec dicitur ibi quando uem& hora : Dies ẽ enim
ipiternus quinec praeceditur hesterno nec excluditur crastino : In hoc autem saecul
uunturdies & aliitranseunt & aliiueniunt : nullus man& & momenta quib: loquimur inuicẽ
expellunt : Nec stat prima syllaba ut sona repossit secunda ex quo loquimur aliquantum
uimus &ł sineulla dubitatione senior summodo quammane : Itanibilstat. nihil fixũ m

Expanded text:
misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Deniqusumus ad aeternitatem illam, ubi non est tempus: nec dicitur ibi, Quando veniet hora; dies est enim sempiternus, qui nec praeceditur hesterno, nec excluditur crastino. In hoc autem saeculo volvuntur dies, et alii transeunt, et alii veniunt; nullus manet: et momenta quibus loquimur, invicem se expellunt, nec stat prima syllaba, ut sonare possit secunda. Ex quo loquimur aliquantum senuimus, et sine ulla dubitatione senior sum modo quam mane: ita nihil stat, nihil fixum manet
Abbreviated transcription (Latin):
tur & sanabatur̃ figura quippeerat quod dns interrogauit : quis m& &igit : quasi
ignorin signoratam sa nauit: Sicfecit & gentibus non eum didicimus in carne & meruimus
crnemeius manducare & incarneeius membra ee : quare qui amisit adnos: quos
prae conessuesddiscipulossuos seruossuos redemptessuos quoscreuut sed quos &rederait
frat ieiiuos: totum parum dixi ̃ membrasua seipsum misitenum adnos membra iu& & fecit nosinem¬
nor sua: tamen secundum speciem corporis quam iudaei uideruatt & contempserunt non i pid
nos ute xp̃s qͥuia & hoc deillo distum erat sicut & apostolus dicit Di coemm xpm ministrũ

Expanded text:
r; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi r; nesciebatur, et sanabatur. Figura quippe erat, quod Dominus interrogavit, Quis me tetigit? Quasi ignorans ignoratam sanavit : sic fecit et Gentibus. Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. Quos? Praecones suos, discipulos suos, servos suos, redemptos suos quos creavit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum era
Abbreviated transcription (Latin):
nerat nescientes praenuntia uerunt : Dixit enim hoc dñs quia locum sita menlo
dicendus e: idest sinum patris undenum quam descendit uni genitus filius nonilli noueranT
neccogitareidoneierant ubi erat x p̃sunde non rece s uit xp̃sqquo rediturus erat x p̃r ũbi inane
txp̃s: Vnde hec cordihumano cogitare necdum lingua explicare : Hocergo illin
do intellexerunt : & tamen ex hac occasiones alutem nram praedixerunt quod dñsiturus e&̃
ad disꝑsionemgentium &impl&urus quod legebant & non intellegebant : Populus quẽ
in cognoui seruiuit mihi : in obauditu auris obaudiuit mihi: Illi non audierunt inqu
oculis fuit : Illi audierunt in quorum aurib: sonuit : Illius enim ecdesi ae uenturaedegentib:
tepumgerebuat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: Tangebat & non uidebatur

Expanded text:
erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen erat, nescientes praenuntiaverunt. Dixit enim hoc Dominus, quia locum, si tamen dicendus est locus, id est sinum Patris unde nunquam discedit unigenitus Filius, non illi noverant; nec cogitare idonei erant ubi erat Christus, unde non recessit Christus; quo rediturus erat Christus, ubi manebat Christus. Unde hoc cordi humano cogitare, nedum lingua explicare? Hoc ergo illi nullo modo intellexerunt; et tamen ex hac occasione salutem nostram praedixerunt, quod Dominus iturus esset ad dispersionem Gentium, et impleturus quod legebant et non intelligebant, Populus quem non cognovi, servivit mihi, in obauditu auris obaudivit mihi . Illi non audierunt in quorum oculis fuit; illi audierunt in quorum auribus sonuit. 11. Illius enim Ecclesiae venturae de Gentibus typum gerebat mulier quae fluxum sanguinis patiebatur: tangebat, et non videbatu
Abbreviated transcription (Latin):
perestis uenire Nec dixit non poteritis sed non potestis : Talesenint amcerant quinon
passent : Nlamut sciatis non hoc ad desperationem distũ & discipulisiuis dixittale ali¬
quid quo egouado non potestis uenire: cum proillis orans dixerit: Pater uolo ut ubi
egosum &ipsi sint inecum: Deniq hoc p& ro exposuit. &aitilli . Quo egouado non po¬
tesmesequimodo: sequeris aut̃ postea: Dixerunt ergo iudiei non adipsum sed ad se-¬
e & docturus gentes : Non enim sciebant quod dixerunt : sed qui ailleuolutt proph&iuer:
ftirus enime rat dñs ad gentes non presentia corporissui sed tamen pedibi suis : Qui erant
is quos pedes conculcare uolebat ꝑsequendo saulus quando ei caput clamauit: sau
saule quid mepsequeris. Quis ẽ. hic sermo quem dixit : quaer&isme & non in ueni&is &
ubi ego sum uos non potestis uenire : Vnde hocdixit dñs nescierunt : & tamen aliquid quod fu

Expanded text:
potestis venire. Nec dixit, non poteritis; sed, non potestis: tales enim tunc erant qui non possent. Nam ut sciatis non hoc ad desperationem dictum, et discipulis suis dixit tale aliquid, Quo ego vado, vos non potestis venire ; cum pro illis orans dixerit, Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum . Denique hoc Petro exposuit, et ait illi: Quo ego vado, non potes me sequi modo; sequeris autem postea . 10. Dixerunt ergo Judaei, non ad ipsum; sed, ad seiium iturus est, et docturus Gentes? Non enim sciebant quod dixerunt; sed quia ille voluit, prophetaverunt. Iturus enim erat Dominus ad Gentes, non praesentia corporis sui, sed tamen pedibus suis. Qui erant pedes ejus? Quos pedes conculcare volebat persequendo Saulus, quando ei caput clamavit: « Saule, Saule, quid me persequeris » ? « Quis est hic sermo, quem dixit: Quaeretis me, et non invenietis; et ubi ego sum, vos non potestis venire? » Unde hoc dixit Dominus, nescierunt, et tamen aliquid quod futurum
Abbreviated transcription (Latin):
it indulgentiamcrimino sus daminatus ẽ qui omnnium crimia confitentiũ ⁊¬
xauit tamen & ipsa crux siadtendas tribunal fuit in medio enimiudice conftituto unus
latro qui credidit liberatus alterquim sultauit damnatus ẽ laiisignificabat quod factu¬
us ẽ deuiuis & mostuis. alios positurus ad dextram alios ad sinistrã simili s ell
futuris ad sinistra. sitmilis alter fucuris ad dextra iudicabatur & iudiciũm nabatur¬
I XXII. ABEOLOCOUBIXIT. IN NOUISSIMOAŨ DIEFESUIXI

Expanded text:
it in dulgentiam criminosus, damnatus est qui omnium crimina confitentium relaxavit. Tamen et ipsa crux, si attendas, tribunal fuit: in medio enim judice constituto, unus latro qui credidit liberatus , alter qui insultavit damnatus est. Jam significabat quod facturus est de vivis et mortuis; alios positurus ad dexteram, alios ad sinistram: similis ille latro futuris ad sinistram, similis alter futuris ad dexteram. Judicabatur, et judicium minabaturXXXII. Ab eo loco, In novissi
Abbreviated transcription (Latin):
Son autem continuo quicreditei. credit in eum.: Nam & dae mones credebantei: & non
credebant ineum. Rur sus&iam de a postolis ipsius possumusdicere : Credimus paulo
sed non credimus inpaulum. Credimus p&ro sed non credimus in p&rũ: Credentienim
ũ qui iustificat impium. deputatur fideseius adiustitiam. Quid estergoer
Eredendo amare creden dodiligere. credendo ineum ire & eiuis membris incorporari
Tpsaestorgo fides. quam denobis exigit ds̃. Et noninuente quode xigastolins
dona uerit quo dinueniat Quae fides nisi quam definit adio loco apostolus plens¬
sime dicens QNeque circumcisio aliquidual& neque prerepitium sed fudes une prer
dilce tionemopenetut : in conqualis cum que fides: sed fides quao peiab decta mne pontas
Haec intesit̃ : & intellege doctrinamdĩ. quid enimin telleges. Quia doctrinanst n

Expanded text:
non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non non autem continuo qui credit ei, credit in eum. Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumus dicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum: Credimus Petro; sed non, Credimus in Petrum. Credenti enim in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Quid estredendo amare, credendo diligere, credendo in eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est ergo fides quam de nobis exigit Deus: et non invenit quod exigat, nisi donaverit quod inveniat. Quae fides, nisi quam definivit alio loco Apostolus plenissime dicens: Neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur ? Non qualiscumque fides, sed fides quae per dilectionem operatur: haec in te sit, et intelliges de doctrina. Quid enim intelliges? Quia doctrina ista non
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo noli quaerore intellegere ut credas. sed rede ut intellegas. qnmnisicre¬
dideritis non intelleg&is: Cumergo ad possibilitatem in tellegendi consilium
in consequenti sententia. in uenimus eum dixisse. Si quis uoluerit uoluntaten
eius facere cognosc& dedoctrina. quid est cognosc&: hoc est intellega
Quod est autem siquis uoluerit uoluntatemeius facere: hoc est credere
ed quia cognosc& hoc est intelleg&: omnes intellegunt. Quia uero quod aic.
si quis uoluerit uoluntate meius facere . hoc pertin& ad credere : ut diligentius
intellegatur opus est nobis ipsod nõ nostro expositore: ut indic& nobis ut rum
reuera ad credere pertineat. facere uoluntatem patris eius. Quis nesciat
hocesse facere uoluntatem dĩ. operxriopus eius id est quod illi placo
pseautem dñs apeste alio loco dicit. Hocestopusdĩ ut credatis in eum quemille misit :
Vt credatisineum non ut credatis ei: sedsi creditis in eum: creditisei

Expanded text:
Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consilium in consequenti sententia, invenimus eum dixisse, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina. Quid est, cognoscet? Hoc est intelliget. Quod est autem, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscet, hoc est intelliget, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, operari opus ejus, id est, quod illi placet? Ipse autem Dominus aperte alio loco dicit: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem ille misit . Ut credatis in eum; non, ut credatis ei. Sed si creditis in eum, creditis ei:
Abbreviated transcription (Latin):
unciet sum quia filius depatre: & quicquid. ẽ filius deillo ẽ. cuius ẽ filius Ideo dñm idim

Expanded text:
inquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jeinquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Je
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis pastus cuitamenteftis erat maritus : Ipse enim hoc poterat fideliter indicare
qui possit maritaliter & telare : Hocergo excepto uirginis pastũt̃ otum nou
inihũ quod ad hominem ꝑtin& facies ipsius notaerat : patria ipsius notaerat : genũsip¬
sius notum erat : ubi natus ẽ sciebatur: resteergo dixit. & me nostis e&unde sim scitis
imcarnem & effigiem hominis quamgereliat: secundum diuinitatem autem õ¬
a meipso non ueni sed ẽ ueras quimemi sit quem uos neseris: sedut eum sciatis c̃redite in eũ¬
quemmisit & sci&is Dm̃ enim nemouiditumquam nisi unigenitus filius qui ẽ in sinu
patris ipsenartauit : & patrem non cognoscit nisi filius &curuoluerie filius reuelare:
Deniq cum dixiss& sed ẽ uerus quimisitne quemuos non scitis ut ostender& eis unde pori¬
sent scire qͥuodnesciebant : Subieit e goscio eum: Ergor a mequaerite it scitis eũ: quare
autem scio eum: qui a abipsosum & ipsememisit : Magni ficeutrumq monstrauit: Abipso

Expanded text:
virginis partus, cui tamen testis erat maritus: ipse enim hoc poterit fideliter indicare, qui posset maritaliter et zelare. Hoc ergo excepto virginis partu, totum noverant in Jesu quod ad hominem pertinet: facies ipsius nota erat, patria ipsius nota erat, genus ipsius notum erat, ubi natus est sciebatur. Recte ergo dixit, Et me nostis, et unde sim scitis, secundum carnem et effigiem hominis quam gerebat: secundum autem divinitatem, Et a me ipso non veni, sed est verus qui me misit, quem vos nesquem misit. Et sciatis quod « nemo Deum vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . » Et nemo cognovit Patrem. nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Denique cum dixisset: « sed est verus qui misit me, quem vos nescitis, » ut ostenderet eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
bĩ uemus cum bono affestu sine ullo defectu ubi nemonascitr quia nemomoti¬
ar ubinemoiam proficit & nemodeficit ubi non esuritur & nonsititur sed
acialas ẽ in mostalitas & cibusueritas. Haec habentes promissa & ad nouum
testamentum pestinentes & nouaehereditatis fasti heredes & ipsius dñi coheredes
Niam spemualdehabemus nom personaliter iudicemus sed restum iudicium teneamus
uis ẽ qui noniudicit personaliter quia ae qualiter diligit. Dilestio a equales facit
nor acceptari personas noncumhomines diuerso modo prosuis gradibus honoramus¬
ł usie dmendum ẽ nepersonas accipiamus sed quando interduosiudicamus & aliquando
iter necessarios fit non numquam iudicium interpatrem & filium Quaerit
demalo filio aut quaeritur filius deduro patre seruamus honorificentiam patri
qua edeb&ur afilio Non aequamus filium patriin honorem sed praeponimus sibona
ausam hab& filium aequemus patri in ueritate & sic tribuemus honorem debitũ
iuuamur. IN CIPIT SERMO XXINABEO QUODAIT DICEBANT ERGO

Expanded text:
imus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi nemo nascitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non esuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad Novum Testamentum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredeteneamus. 8. Quis est qui non judicat personaliter? Qui diligit aequaliter. Dilectio aequalis facit non acceptari personas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut queritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium patri in honore; sed praeponimus, si bonam causam habet: filium aequemus patri in veritate; et sic tribuemus honorem debitum,juvamur. TRACTATUS XXXI. Ab eo loco, Dicebant ergo
Abbreviated transcription (Latin):
isabbato  Sicircumcisione minquit accepit homoin sabbato ut non soluao
lex morsi Aliqui denimperinon seni in illa constraitionecir cumcisionis sa lubriter
instituumest inibio pentntisalutem in sabbato qua re in dignamini:fiosteenim
illa circumcisio ipsum dnm significabant cuusticunenti & sanantin dignabantur
ussaestenmadhberi osta uodiet circumcisio Et quid est circum cisio Nisicarnis
expoliatio  Significatergo ista circumcisio. expoliationem a corde cupiditatũ
carnaliumli, INonergo sine causadata est & in eo membro fieriius sa¬
Qñm̃per illud membrum proertatur oreatuno mostaliũ & peru¬
& perunum hominẽ
ito mascitur Quia omnis homo cumuitio propaginis nascitur & n
circum cidebant & p& rȩ nominex p̃mfigunr bant : & prre sentem non agi¬
sed in suꝑeum occide recupiebant  Quarcautem ostauodie pisiquia
post septimum sabbatidñs diedominico resurrexit: Ergore surres

Expanded text:
hominem sabbato: si circumcisionhominem sabbato: si circumcisionlex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in Sabbato, quare indignamini? Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octavo die circumcisio: et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro jussa fieri; quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalium. Et per unum hominem putio nascitur, quia omnis homo cum vitio propaginis nascitur. Et circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant, et praesentem non agsed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
i quae non solum communis non est homit
sequererur & dicerx ÷ F aili autem hominui qua ssaliuderent homines & aliud
hominum  Nontimen arbitror sinealiqua significatione distinstionis
homines pertinentiad primum hominem Filii autem hominum pestinentad filium
hominis Vnumopus feri &omnes ininomini. & continue iungit: Propterea
ses dedit uobois circum osiratio ⁊ bene fictum est ut accipeusumeisto
accepit circuicisione ma dño & in sabbato circum ciditis conuicit uos mox sesi
legeaccepistis ut circumcidatis ostauodie: Accepistis inlege utua cecis sep
die ÷ Siostauus dies illius quinatus est occurr & addem septimum sabbati quid
faci&is uacabatis ut seru&is sabbatum t ancircumciditis utimpleatis sac re men¬
tum dieroctauiue sed nouiinquit quid facitis: cirtumciditis hominem
Quare t Quia circumcisio pestinocad aliquod signaculum salutis  & nondebent
homines sabbato uacare a salute .ii Ergo nec mibiina scamini quis aluum fecitotum

Expanded text:
 quae non solum communis non est hominisequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis homines pertinent ad primum hominem: filii autem hominum pertinent ad Filium hominis. 4. Unum opus feci, et omnes miramini. Et continuo subjungit: Propterea Moyses dedit vobis circumcisionem. Bene factum est ut acciperetis circaccepit circumcisionem a Domino . Et in sabbato circumciditis. Convicit vos Moyses: in Lege accepistis ut circumcidatis octavo die ; accepistis in Lege ut vacetis septimo die : si octavus dies illius qui natus est occurret ad diem septimum sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis sabbatum; an circumcidetis, ut impleatis sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid faciatis. Circumciditis hominem. Quare? Quia circumcisio pertinet ad aliquod signaculum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum
Abbreviated transcription (Latin):
uibus sidicer& daomonium hab&is uos uerumutique dicer&: Nonenimtalia lli
ueritati dicerent nisi cosdiaboli falsitas in ritar&: Quidergo respondit audiamus
tronquille & titen quillumbibamus Vnumopus feci &omnes mint mini.
Tamquam dicens : Quidsi omnia operrinea uider&is. Ipsiu senim apeuaerent quae an
mundo uidebant: & ipsum qui fecitomnia non uidebanto Fecit unã rem & curbatisunt
quia saluum fecit hominem sabbato.:. Quasi uero siquisquam a egroti qaud aron
sincertera falius illum sanum feciss& quamille qui eos scandali tauit: quia unum
hominem sabbato saluum fecit .⁊ Quisenimalius abios saluos fecit: qua ipsasihus
qumllam salutern quamdedit huiohomini det &iumenens Sulaas enumu
conpourlis entt salus carnis & repanutur &imoritut. Etcumrepa rrtut
moro dis festur non aufestur: Tamenfut tres &iamip a salus adiño est. pet

Expanded text:
Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, eTanquam diceret: Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fequia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per
Abbreviated transcription (Latin):
& nosdicamus Nonne morses inquitdedit uobis legom & nemo ex uobis facit leges
Quidme quaeritis incorficere  Ideo enim quleritis me interficere quia ne mo
ex uobis facit legem .ii. Namsilegem ficer&is in ipsis litteris xp̃m agnosce r&is
& prixe sentem non occideresis. Et illi responderunt Respondit emim turba
Respondit quasi turba non pestinentia ad ordinem sed adperturbationem
Denique turba turbata uid &equid responder̃it : Dae moniũ habes : quistequaeric
occidere: Quasi non penus fuit dicere daemoniũ habes. quã eũ occiderenq: Ei quippe dictũ e.
quod dacmonium haber& quid a emones expellebat etud possit aliud dicere turba
turbulenta. quid possit aliud olere caenum commotum. turba turbata est
Inde aueritate turbam lippitudinis curbauit claritaslucis ÷ Oculi enim naniabentes
sanitatem non possunt ferre luminis claritatem : Dñ sautem non plane turbatus a
sed in sua ueritate tronquillus non reddidit malũ ꝓmalo: nec maledietũ ꝓma lediceo:

Expanded text:
 nos dicamus. 2. Nonne Moyses, inquit, dedit vobis Legem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Respondit ei turba. Respondit quasi turba non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem: denique turba turbata videte quid responderit: Daemonium habes; quis te quaerit occidere? Quasi non pejus fuerit dicere, Daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. 3. Dominus autem non plane turbatus, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto .
Abbreviated transcription (Latin):
dõ calumniam meditaris Intendetibi ⁊ creacunres. agnosce creatorem.
Seruus es ti ne contemnas dnm̃ : Adoptatus es sed non meritistuis.: quaere eius gloria
quo habes hancgnttiam: Inomo adoptatusii cuius gloriam quae siuit. qui est
unicus natus. Quiautem quaerit gloria meius quimisit illum hic uerax est. &¬
& inustitia in illonon est In anticbristo autem in iustitia est. & uerrxnon est
quia gloriam suam quaesi turus est. non eius a quo missus est. Nonenim est missus
seduenire permissus Omne sergopertinentes ad oorpus xp̃i ne induca inur
inliqueos antichristi non qci a estomus gloriam nostrem: Sedñ ille quae siuit gloriã
cus qui eum misit. quanto magis nos eiuis quinos fecit.¬

Expanded text:
Deo calumniam meditaris? Intende tibi; creatura es, agnosce Creatorem: Deo calumniam meditaris? Intende tibi; creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere ejus gloriam, a quo habes hanc gratiam, homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueos Antichristi, non quaeramus gloriam nostram. Sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit, quanto magis nos ejus qui nos fecit
Abbreviated transcription (Latin):
a hunaniscipi&is : Significauiteos antichristum suscepturos: quigloriam nominis sui
quaesiturus est inflatus non solidus. & ideo non stabilis. sed utique ruinosus.
n sautem noster ihs xp̃s magnum exemplum nobis precebuit humilitatis
Nempe aequalis est patri nempe in principio erat uerbum  & uerbum eratapuddm̃
&dserat uerbum Nempe ipsedixit & uerissi me dixit Tanto tempore uobiscum
sum & non cognouistis me philippe. quiuidit me: uidit & patrem.
Nempe ipsedixit & uerissime dixio. Ego& pater unumsumus. Siergo ille cum
patre unum aequalis patri. ds̃dedõ ds apuddm̃ coadernus in mostalis pariter
imutabilis pariter sine tempore paritercreator & dispositor temporu
tamenquia uenit intempore & formam serui accepit. & habituest inuentus
ut homo quaerit gloriam patris nonsdam. quid tu homofacere debes: quiquando
liquidboni facis gloriamtuamn quaeris. quandiautem aliquid malifacis

Expanded text:
 hunc suscipietis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus; et ideo non stabilis, sed utique ruinosus. Dominus autem noster Jesus Christus magnum exemplum nobis praebuit humilitatis: nempe aequalis est Patri, nempe in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nempe ipse dixit, et verissime dixit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, vidit et Patrem ; nempe ipse dixit, et verissime dixit, Ego et Pater unum sumus . Si ergo ille cum Patre unum, aequalis Patri, Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator et dispositor temporum; tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu est inventus ut homo , quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis,
Abbreviated transcription (Latin):
nuttm bonum excideur & inignemmitt&ur. Dicantergo dece si proficisina po
inul quidem tritunentur: sed paleae contoruntur frumenta pastenatur ⁊ palea
idotumest ergo dedno : ual& ad consolationem nosturim. de quocuq hocdictu fuerit ꝓp̃uno
onlim laquebatur deillo propter maumiuda eorum : Sed qui nor l
Seducit turbas cdarius sonabant

Expanded text:
fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Dicant ergo de te, si proficis in Christo, fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Dicant ergo de te, si proficis in Christo, Simul quidem triturantur; sed paleae conteruntur, frumenta purgantur. Quod dictum est ergo de Domino, valet ad consolationem, lam loquebatur de illo, propter metum Judaeorum. Sed qui non loqSeducit turbas, clarius sonabant
Abbreviated transcription (Latin):
Q uicumque enimapparuerit in aliqua grrtia spiritali: ꝓfecto aluidicunt bonus est. alii
non sed seducit turbas: Vnde hoc. quia uita nostrx abscondita est cumxp̃o indõ:
deolic& dicerehominibus phiemem mostua est ista arbor : Verbigratia arbor fici arbor
piri : & huius modiporum similis est aridae : & quam diu hiemsest non appar&:
A estas probat iudicium probat. Aestas nostut: reuelatio xp̃iest Osmanifestus ueni&
di noster & nonsilebit. Ignis ante ipsumpure ibit: Iste ignis inflammabit in imicos eius
aridas arbores ignis conprrehend& Tuncenim aridae apna rebunt: quando
dit apparebit fecunditas fructuum. dignitasque foliorum uiriditas adornitas
en Nlisergo tam quam aridis dic&ur  Ite in ignem a&ornum
sccemuiminquit securis adro dices arborum posita est: Omnisergo &sbor qua e non facit

Expanded text:
modo. Quicumque enim eminuerit in aliqua gratia spirituali, profecto alii dicunt, Bonus est; alii, modo. Quicumque enim eminuerit in aliqua gratia spirituali, profecto alii dicunt, Bonus est; alii, Non, sed seducit turbas. Unde hoc? Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Ideo licet dicere hominibus per hiemem, Mortua est ista arbor, verbi gratia, arbor fici, arbor piri, et hujusmodi pomorum, similis est aridae; et quamdiu hiems est, non apparet. Aestas probat, judicium probat. Aestas nostra, revelatio Christi est: Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit ; ignis ante eum praeibit: iste ignis inflammabit inimicos ejus ; aridas arbores ignis comprehendet. Tunc enim aridae apparebunt, quando st in dextera, apparebit fecunditas fructuum, dignitasque foliorum; viriditas, aeternitas erit. Illis ergo tanquam aridis dicetur, Ite in ignem aeternum . Ecce enim, inquit, securis ad radicem arborum posita est. Omnis ergo arbor quae non facit
Abbreviated transcription (Latin):
in nobis. Et nonuacat quod ded ño dictum est ascendit ad diemfestũ: Non manifeste
tã quã in occulto: Sigura tumenimerat ipsum inocculto: quia in ipsodie festo
bat quia ipse dies festus ap̃imem bro peregrinaturto significabat: Iud a eiergo quaerebant
cumindiefesto ante quam a scender&: Priore senim fraotres ascenderunt : & non tunc
ascendit ille quando illi putabant & uolebant : ut & iam hoc impler&ur quo
Non adhuric idest adquemuos iuiltis primum uel secundum diem: Ascendit autempostea
ut euangelium loquitur. mediato diefesto: Idest cumiam illius diei festi totdiepr&eris
quot remansissent: Ipsa menim festiui tatem quantum intellegendũ est.
pluribus celebrrbant. Dicebantergo : ubiest ille : Et murmurmultus deeo erat in turba:
Vnde murmur De contentione: Quae fuit contentio. quidã enim dicebant quiabonusest.
iautem non sed seducit turbas.:. De omnibus seruis eius intellegendum. hoc dic

Expanded text:
in nobis. Et non vacat quod de Domino dictum est, Ascendit ad diem festum, non manifeste, sed tanquam in occulto. Figuratum enim erat ipsum in occulto, quia in ipso die festo Christus latebat; quia ipse dies festus, Christi membra peregrinatura significabat. 10. Judaei ergo quaerebant eum in die festo: antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille, quando illi putabant et volebant: ut etiam hoc impleretur quod ait, Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo; id est, cum jam illius diei festi tot dies praeteriissent quod remansissent. Ipsam enim festivitatem, quantum intelligendum est, diebus pluribus celebrabant. 11. Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum de eo erat in turba. Unde murmur? De contentione. Quae fuit contentio? Quidam enim dicebant, Quia bonus est; alii autem, Non, sed seducit turbas. De omnibus servis ejus intelligendum: hoc dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Vabas ad orr̃mus & adduas breues syllabas peruenire desideramus qua
antedesinunt sonare. quam coeperint Necineis secundae locas est nisi prima
treonsierit. Man& ergo aliquid magnum quod dicitur ds̃. quamuis non maneat
is cumdicitur ds̃ Sic inendite doc crinam xp̃i. & ꝑueni&is ad uerbum
um autem perueneritis ad uerbumdi intendice. dsenut uerbum & uidebitis
uerum dictumesse mea doctrina. Intendite &iamcuius est uerbum & uidebi¬
s rectum dictumesse. non est mea. Breuiterergo dico caritatiuestri
E gononsum anc ipso:. Quamuis enimfilium patridicamus & credamus aequalẽ nec ulla
ieis esse natunre substantiae que distantiam ne intergene nantem atque gener
tum aliquodinter fuisse temporis interuallum : tamen hoo seruato & tusto dito
madicimus quod ille paterast ille filius. Pater autom non est si non habeat
filium & filius nonest si non habeat patrem. Sedta menfilius ds̃

Expanded text:
syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene syllabas adoramus, et ad duas breves syllabas pervenire desideramus: quae pene ante desinunt sonare, quam coeperint; nec in eis secundae locus est, nisi prima transierit. Manet ergo aliquid magnum quod dicitur Deus, quamvis non maneat sonus cum dicitur Deus. Sic intendite doctrinaDei: cum autem perveneritis ad Verbum Dei, intendite, Deus erat Verbum; et videbitis verum dictum esse, mea doctrina: intendite etiam cujus est Verbum; et videbitis recte dictum esse, non est mea. 5. Breviter ergo dico Charitati vestrae; Ego non sum a meipso. Quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam itum aliquod interfuisse temporis intervallum; tamen hoc servato et custodito ista dicimus, quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium; et Filius non est, si non habeat Patrem: sed tamen Filius Deu