comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mane usu duersat̃õnis assuescat:
& p̃stet ab inimicarũ augũ rasidiiͤ
tutiores. Tum ilbo p̃clarũ qua gr̃a
domũ sͥ sine ullo adiutore tamnꝙ̃
artis perita cõponat. Legit eñ
festucas ore. easq luto illinit: ut
ꝯglutinare possit. S littũ pedib
non potest deferre. sũmitatẽ aque
infundit. ut facile his puliuis ad¬
hereat & fiat limus: qͦ paulatĩ
festucas uł minutos surculos sͥ
colligat. atq herere faciat. Eo ge¬
n̾e nidi tocius fabricã struit ut
qsi pauimenti solo. pulli eiꝰ intͣ
ẽdes suas sine offensione u̾sentur:
nec pẽdẽ aliquis interserat per
rimulas texturarũ. au teneris
frigus rerepat. S hoc industͥe
officiũ: ꝓpe cõmune multis auib.
Illud uͦ singłare. in qͦ ẽ pleclara
cura pietatis. & prudens intel¬
lectus. & cognitionis insigne. tũ
quedam mẽdice artis pericia:
qd si qua pulli eiꝰ fuerint cecita¬
te suffusi oculos siue cõpunctr:

Expanded text:
humanae usu conversationis assuescat, humanae usu conversationis assuescat, et praestet ab inimicarum avium insidiis tutiores. Tum illud praeclarum, qua gratia domos sibi sine ullo adjutore tamquam artis perita componat. Legit enim festucas ore, easque luto illinit, ut conglutinare possit. Sed quia lutum pedibus non potest deferre, summitatem pennarum aquae infundit; ut facile his pulvis adhaereat, et fiat limus quo paulatim festucas vel minutos surculos sibi colligat, atque adhaerere faciat: eo genere nidi totius fabricam struit; ut quasi pavimenti solo pulli ejus intra aedes suas sine offensione versentur, nec pedem aliquis interserat per rimulas texturarum, aut teneris frigus irrepat. Sed hoc industriae officium prope commune multis avibus: illud vero singulare, in quo est praeclara cura pietatis, et prudentis intellectus et cognitionis insigne, tum quaedam medicae artis peritia; quod si qua pulli ejus fuerint caecitate suffossi oculos sive compuncti,
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. Nam romanoꝵ usu pia
auis uocat᷑: oe qͦd uix uni ĩꝑatri
osultu senatꝰ E rndelatũ dictus
hoc iste aues in cõmune merue¬
tunt. Habent gͦ aues iste decre¬
ta patrũ: ad ꝓpͥe insigne clemen¬
tie. ẜios enĩ filios: patrũ prius
opꝑꝓcetuit uiditio predicari. Ha¬
bent ẽ uniuersoꝵ suffragia. Da
nia dicit᷑. Uirtus itaq ab his no¬
men accepit: cũ relatio gratiarũ
patͥos pietatis exemplũ. Accipia¬
mus nc mat̾ne sedulitatis in filios.
grande documentũ. de hyrundĩe.¬
Iyrundo minuscła corꝑe. s eg̾¬
go pie sublimis affectu. q̃ indi¬
ta rerũ omniũ p̃ciosiores auro
nidos insiruit: qͥa sapient̾ nĩdi¬
ficat. Nidꝰ enĩ sapientie: p̃ciosior
ẽ auro. Qͥd enĩ sapientiꝰ qͣm ut
& uolandi uaga libertate potiatur
e hominũ domiciliis paruulos su¬
os & tectis cõmendet ⁊ uͥ sobolem
nullus incurset:. Nam & illud ẽ
pulctũ ut a pͥmo ortu pullas hu

Expanded text:
sit; nam Romanorum usu pia sit; nam Romanorum usu pia auis uocatur et quod uix uno imperatori consulto senatus delatum dicitur hoc istae aues in commune meruerunt. habent ergo aues istae decreta patrum ad propriae insigne clementiae; pios enim filios patrum prius oportuit iudicio praedicari. habent etiam uniuersorum suffragia; nam nia dicitur. uirtus itaqmen accepit, cum relatio gratiarum patrios pietatis exemplum: accipiamus nunc maternae sedulitatis in filios grande documentum. Hirundo minuscula corpore, sed egregie pio sublimis affectu, quae indiga rerum omnium pretiosiores auro nidos struit; quia sapienter nidificat. Nidus enim sapientiae potior est auro. Quid enim sapientius, quam ut et volandi vaga libertate potiatur, et hominum domiciliis parvulos suos et tecto commendet, ubi sobolem nullus incurset? Nam et illud est pulchrum; ut a primo ortu pullos suos
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit. Nam depositi patris
artus ꝑ longeuũ senectutis plu¬
marũ tegmine alarũq remigio
nũdatos: circunstans soboles
pennis ꝓpriis fouet. Et qͥd dicã
collaticio cibo pascit. qñ etiã ip̃a
reparat nat᷑e dispendia: ut hui
atq inde subleuantes se.nen. ful
cro alarũ suarum ad uolandũ
exerceant: & in pͥstinos usus di
patrem: Qs fessum senem suis
humeris imponat: qͦd in ipsa
hystoria uix credibile habetur:
Qͥs ut pus sit ñ hoc seruulꝰ man¬
det obsequiũ: At uͦ auib ñ est
gͣue qͦd pietatis ẽ plenũ: ñ ẽ one¬
rosum qͦd soluit᷑ nature debit.
Non recusant aues pasc̾e patren:
qͦd cẽ prescͥpta necessitate subt̾¬
re penarũ pleriq hominũ recisa¬
runt. Aues ñ scripta: s natałis
stringit. Aues ad hoc munꝰ nulla
officia. Aues non erubescunt re¬
uerendi senis menbra portate:
est enĩ uectura pietatis. Qb eo nsg
frequenti testificatione ꝑcrebuit:
ut ꝯgrue m̾cẽdẽ remuneratõnis

Expanded text:
potuerit. nam depositi patris potuerit. nam depositi patris artus per longaeuum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circum instans suboles pinnis propriis fouet et — quid dicam? — collaticio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat naturae dispendia, ut hinc atque inde subleuantes senem cro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos usus despatrem? Quis fessum senem suis humeris imponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sit, non hoc servulis mandet obsequium? At vero avibus non est grave, quod pietatis est plenum: non est onerosum, 102 quod solvitur naturae debito. Noquod etiam praescripta necessitate sub terrore poenarum plerique hominum recusarunt. aues non scripta, sed nata lex stringit, aues ad hoc munus nulla officia, . aues non erubescunt reuerendi senis membra portare. est enim uectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs derelicte milicie supplicia p̃s¬
cripsit formidolosa: ut nulla ꝓ¬
sequendis hospitalib t᷑mis sẽse
substrahere nitant᷑: s certatim
om̃s deductionis mun̾e officioq
fungant᷑: Discant hoĩes hospita¬
lia seruare uira & ex anib cognoᷤᷤ¬
eant qͥd religionis hospitib sit de¬
ferendũ. que obseqͥa deputanda:
qͥb coenices eẽ ꝑicula sua negare
ñ soleant. His gͥ nos ianuas clau¬
dimꝰ: qͥb aues cẽ animas suas con¬
ferunt. Et qͦs ille osortio ꝓsecun¬
tur discͥminis: eos tecti ꝓhibemtꝰ
hospitio. Et quoꝵ ille bella susci¬
punt: his nos bella frequenter
inferimꝰ. Mentior si ñ sodomitanĩ
hec fuit causa supplicii. aut egyp¬
tius furor genti hospite dũ bellũ
conat᷑ inferre: In hospitalitatis
penas in. fide naufragio plebis
exbͥluit. Qͣm uͦ rationabiliũ non
excedat pietatẽ ac prudentiam.
aius huius clementia osiderandũ.
qͣm ne post exemplũ qͥdem irra¬

Expanded text:
Quis derelictae militiae supplicia praesQuis derelictae militiae supplicia praescripsit formidolosa; ut nulla prosequendis hospitalibus turmis sese subtrahere nitatur: sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur? Discant homines hospitalia servare jura, et ex avibus cognoscant quid religionis hospitibus sit deferendum, quae obsequia deputanda, quibus cornices etiam pericula sua negare n soleant. his igitur nos ianuas claudimus, quibus aues etiam animas suas conferunt, et quos illae consortio prosecuntur discriminis, eos tecti prohibemus hospitio et quorum illae bella suscipiunt, his nos bella frequenter inferimus. mentior, si non Sodomitanis haec fuit causa supplicii aut Aegyptius furor, genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exoluit. quam uero rationabilium non excedat pietatem ac prudentiam auis huius clementia consideradum, quam ne post exemplum quidem era
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas in potestatib. Admo¬
nentur ut exerceant custodie u¬
ces: ñ admonent᷑ ut de potestate
decedant: qͥa ibi naturał quies
somni interpellafida. hic uolun¬
tarie sedulitatis gr̃a p̃stolanda ẽ.
collecto ꝓficisci agmine. si qͦ per¬
gendũ putant. & simł pleris ꝙ
circa orientẽ locis inuehi: ce qͣsi
tessera militari pariter om̃s mo¬
ueri. Exercitũ credas cũ signiᷤ su¬
is ꝑgere: sic om̃s uiandi comitã¬
diq & p̃eundi ordinẽ seruant.¬
cunt eas ac dirigunt. & uelut
tur: adeo ut ad iumenta q̃dam
bellantib aduersus inimicas auẽ
ꝯferre credant᷑: & ꝓpͥis ꝑiculis bel¬
la aliena suscipere. Cuiꝰ rei indi¬
ciũ ẽ. qͥa nulla ꝑ int̾uallũ aliqͦd
temꝑis resid̾e in locis illis reꝑit᷑.
Et qͥa cũ uuliu̾b reuertentes. ma¬
nifesta qͣdam sangͥnis suis uoce
ceterisq locuntur indiciis: gͣuiũ
se certaminũ subisse. ꝯflictũ. Qsgͥ
illis penam desertionis indixit:

Expanded text:
humilitas in potestatibus. admohumilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admonentur ut de potestate decedant, quia ibi naturalis quies somni interpelanda, hic uoluntariae sedulitatis gratia praestanda est. collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant.cunt eas ac dirigunt et uelut tur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in iis locis reperiuntur; et quia cum vulneribus revertentes manifesta quadam sanguinis sui voce caeterisque loquuntur indiciis gravium se certaminum subiisse conflictum. Quis igitur illis poenam desertionis indixit?
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntaria. cito locũ relinqͥt incu¬
rie. hoĩes qͣm inuiti subeunt ui¬
giliarũ munera: qͣm egre unus¬
qͥsꝙ in casiris ꝑiculũ sortitꝰ excu¬
bat: qͦd tuendũ sibi regali p̃cepti¬
one cõmittit᷑. Proponit᷑ pena desi¬
die: c tũ plerũq obrepit incuri¬
a. Non seruant᷑ excubie. Necessitaᷤᷤ
enĩ que inuito imponit obseqͥũ.
affert plerũq fastidiũ. Nichilẽ
eñ tam facile quin habeat¬
it difficultatẽ: qͣm qͦd facias ui¬
uitꝰ. Ergo &e iugis labor auertitaf¬
fectũ: ce otinua ac diuturna po¬
tentia gignit insolentiã. Quẽ in¬
uenias hominũ qͥ sponte deponat
imperiũ &e ducatꝰ sui cedat in¬
signi: fiatq uolens numero postͤ¬
mus ex pͥmo: Nos ã ñ solũ de pͥ¬
mo. s cẽ de mẽdio sepe dscendimꝰ:
e pͥmos discubitꝰ in diuiuo uen¬
dicamꝰ ac si semel delatũ fuerit
uolumꝰ eẽ perpetuũ. Id̾o inter
grues eqͣnimitas in laborib est:

Expanded text:
uoluntaria cito locum relinquit incuuoluntaria cito locum relinquit incuriae. homines quam inuiti subeunt uigiliarum munera, quam aegre unusquisque in castris periculum sortitus excubat, quod tuendum sibi regali praeceptione committitur! proponitur poena desidiae: et tamen plerumque obripit incuria, non seruantur excubiae. necessitas enim, quae inmto inponit obsequium, affert plerumque fastidium; nihil est enim tam facile, quin habeat difficultatem, quom facias inuitus. ergo et iugis labor auertit affectum et continua ac diuturna potentia gignit insolentiam. quem inueaiasinuenias hominum, qui sponte deponat imperium et ducatus sui cedat insigne fiatque uolens numero postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel delatum fuerit, uolumus esse perpetuum. ideo inter grues aequanimitas in laboribus est,
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo auiũ policiã. hoĩes exen̾e
ceperant ut cõmunis eẽt labos com¬
munis dignitas : ꝑ uices singuli par¬
tiri curas discerent: obseqͥa impetiaq¬
eẽt honoris exors. nullus ĩmunas
laboris. hic erat pulcherrimꝰ retũ
status: nec insolescebat qͥsqͣm per
petua potestate ⁊ nec duiturno ser¬
uitio frangebat᷑. qͥa &e sine inuidia
erat. ordine muneris & tẽꝑis modã¬
mine delata ꝓmotõ: ce tolerabilia
uidebatur que cõmuni cadebat
sorte. custodia. Nemo audebat aliũ
seruitio p̃mere: cuiꝰ sͥ successuri in
honorẽ mutua forent subeunda
fastigia. Nemini labor gͣuis: quen
secutura dignitas releuaret. S
postꝙͣ dñ andi libido uendicare
cepit indemptas. & susceptas nol¬
le depon̾e potestates : postea qͣm
milicie ũ uis cõmune cepit eẽ sed
seruitꝰ : postea qͣm ñ ordo factꝰ ẽ
suscipiende potentie. s stũdium
functio duriꝰ sustimi: & que ñ ẽ

Expanded text:
exemplo auium politiam homines exercere exemplo auium politiam homines exercere coeperant, ut communis esset labor, communis dignitas, per uices singuli partiri curas discerent, obsequia imperiaqesset honoris exsors, nullus inmunis laboris. hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam ppetua potestate, nec diuturno servitio frangebatur; quia et sine invidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio; et tolerabilior videbatur quae communi cadebat sorte custodia. Neseruitio premere, cuius sibi successuri tn honorem mutua forent subeunda fastidia, line labor grauis, quem secutura dignitas releuaret. sed postquam dominandi libido uindicare coepit indeptas et susceptas nolle deponere potestates, posteaquam militiae non ius commune coepit esse, sed seruitus, posteaquam non ordo factus est suscipiendae potentiae, sed studium functio durius sustineri, et quae non est
Abbreviated transcription (Latin):
impletũ. perfuncta mun̾e in sõ¬
num se p̃misso clamore cõponit
ut excitet dormientẽ: cui uicem
muneris traditura ẽ. At illa uo¬
lens suscipit sortẽ. nec usu nr̃o in¬
uita & pigrior somno renuntiat᷑.
s impigre suis excutit᷑ e stratis. ui¬
cem exequit᷑. e qͣm accepit gr̃am
pari cura atq officio rep̃sentat.
Io̾o nulla desertio: qͥa deuotõ na¬
turalis. Id̾o tuta custõdia: qͥa uo¬
luntas libera. Hunc cẽ uolantes
ordinẽ seruant. & hac mod̾atior
omnẽ laborẽ alleuant: ut ꝑ uicr
fungant᷑ ductus sui mun̾e. Prece¬
tuto sͥ tempore: &e qͣi ante signa p̃¬
currit. Deinde ⁊uertit᷑: & sequenn
sortẽ ducendi agminis cedit. Qd
hoc pulctiꝰ: & laboeẽ om̃ib ce hons¬
rẽ esse cõmunẽ: nͨ paucis adrogati
potentiã s quadam in om̃s uolun¬
taria sorte transcribi: Antiq̃ hocra
publice munꝰ: & instar lib̾e cuuta¬
tis ẽ. Sic apͥncipio acceptã a nat᷑a

Expanded text:
impletum, perfuncta munere in somimpletum, perfuncta munere in somnum se praemisso clangore 100 componit; ut excitet dormientem, cui vicem muneris traditura est. At illa volens suscipit sortem, nec usu nostro invita et pigrior somno renuntiat: sed impigre suis excutitur stratis, vicem exsequitur, et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentat. Ideo nulla desertio, quia devotio naturalis: ideo tuta custodia, quia voluntas libera. Hunc etiam volantes ordinem servant, et hac moderatione omnem laborem allevant; ut per vices fungantur ductus sui munere. Praecetuto sibi tempore, et qaecurrit, deinde conuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem nec paucis adrogari potentiam, sed quadam in omnes uoluntaria sorte transcribi? antiquae hoc rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura
Abbreviated transcription (Latin):
quib homines domicilis delectan¬
tur. Alie secretã in desertis uitam
alie canoro delectant᷑ suauiq
modulamine. Quedã ex natura:
alie institutõne diu̾sarũ uocum
oblocunt᷑ disc̾mina: ut hominẽ
putes locutũ cũ locuta sit aus.
perdices. Gallus iactantior: pa¬
uus speciosior. dt̃ c̃e uite ĩ auib
& operũ diuersitates:ut alie amẽt
in ꝯmune ꝯsulere. & collatis uirib
uelut qͣndã curare rem publicã ⁊ &
tur. indigno uelint exire seruitio.
Ab his gͥ exordiam᷑: que nr̃o usui
imitat̃onẽ dederunt. In illis enĩpo¬
licia quedã & milicia naturalis:
ui nobis coacta atq seruilis. Quã
in uisso ꝓpͥo & uoluntario usu: gru¬
es in nocte sollicitã exercent custo¬
diam. Dispositos uigiles cernas: &
ceteris dsortib gñis qͥescentib alie
cucũeunt & explorant ne qua ex
parte insidie temptent᷑. atq om̃s
deferunt impigro sui uigore tute¬
lam. Post uͥ ugiliarũ fuerit tẽpꝰ

Expanded text:
quibus homines domiciliis delectanquibus homines domiciliis delectantur, aliae secretam in desertis uitam aliae canoro delectant suauique modulamine. quaedam ex natura, aliae ex institutione diuersarum uocum oblocuntur discrimina, ut hominem putes locutum, cum locuta sit auis.perdices; gallus iactantior, pauus speciosior. sunt etiam uitae in auibus et operum diuersitates, ut aliae ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tur, indigno uelint exire seruitio. IAb his igitur ordiamur quae nostro se usui imitationem dederunt. in illis enim politia quaedam et militia naturalis, in nobis coacta atque seruilis. quam injusso et voluntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! Dispositos vigiles cernas: et caeteris consortibus quiescentibus, aliae circumeunt et explorant, ne qua ex parte insidiae tendantur, atque omnem deferunt impigro sui vigore tutelam. Post ubi vigiliarum fuerit tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Gaqͥlis accipitrib q hic usus ẽ uite.
Contra uͦ colũbe grues. sturni. corui
atꝙ coturnices. cẽ turdi: gaudent plu¬
rimoꝵ conexione. Alia qͦ auiũ gña
encoria que manent i locis semper:
alia aduenticia que obeunt regiones
alias: & peracta hieme reuertuntur
St alia que hieme redeunt. estate
peregrinant᷑ a nobis: siue qͦd alia hi¬
emis temporib ad calidiora se ꝯferãt :¬
siue quod pleraq rursus estatẽ in
his locis exigant: que amemora no¬
niq autũn fine. hiemis ꝯfinio qͣi
exacta estate se referunt:qͥb nos
in hospitali ĩmanitate molim᷑
insidias: & diuerso gñe nunc mn¬
fida sede decipere: n̾c uisco eos fal¬
lere: nc laqueis eos captare ⁊ten¬
dimus. Ciconie reditꝰ uexillũ at¬
tollit. Grues que alta petunt:
amant frequent̾ ꝑegrinari. Alie
aues ad manũ se subiciũt. & m̃se¬
herili assuescunt. tactuq mulcen¬
tur: alie reformidant. alie eisdẽ

Expanded text:
ergo aquilis accipitribusque hic usus est uitae, ergo aquilis accipitribusque hic usus est uitae, contra uero columbae grues sturni corui atque cornices, etiam turdi gaudent plurimum conexione. alia quoque auium genera enchoria, quae manent in locis semper, alia aduenticia, quae obeunt regiones alias et peracta hieme reuertuntur. sunt alia. quae hieme redeunt, aestate peregrinantur a nobis, siue quod alia hiemis tempore ad calidiora se conferant, filius quod pleraque rursus aestatem in his locis exigant, quae amoeniora nonique autumni fine, hiemis confinio quasi exacta aestate se referunt. Quibus nos inhospitali immanitate molimur insidias et diuerso genere nunc infida sede decipere, nunc sibilo eos fallere, nunc laqueis eos captare contendimus. ciconiae reditus uexillum ueris attollit. grues, quia alta petunt, amant frequenter peregrinari. aliae aues ad manum se subiciunt et mensae adsuescunt tactuque mulcentur, aliae reformidant. aliae isdem
Abbreviated transcription (Latin):
ad raptũ ut accipitres aut aqͥle quei
rapinã uenatõnis exercent: alie uł
ad incedendũ. uł ad cibũ s̃ parand̃
usu ministerioq utunt᷑ acõmõdo
unũ autẽ nomen auiũ. s gña diu¬
sa. Que qͥs possit aut memoria aut
cognitione cõprehende: St̃ itaq aue̾̃
que carne uescunt᷑. Id̾o his ungues
asperi. cͦuatũ atq acutũ os: uelox uo¬
lat᷑ qm̃ rapto uuunt. ut pꝰsint fa¬
cile corriꝑe predã qͣm secunt᷑: ꝑꝑe. uł¬
ere uł unguib euiscerare. St̃ enĩ aues
que reꝑto pascunt᷑ semine: alie du̾¬
so e fortuito cibo. Est cẽ diuersitas co¬
pularum: quarũ gr̃a carent. que in¬
tend̾t rapinis. Nam ꝑꝑ auiditatẽ
predandi uł ꝓpter insidias exploran¬
di nͨ ip̃is inter se duenit: &e ĩdeo
declinant sui copulam. Refugit
enĩ auaricia: ꝯsortia plurimorum.
Deinde ꝯuinctio plurimoꝵ: facile
ip̃a se ꝓderet. His gͦ auib nichil ẽ
copulatoriũ: preter ugale ꝯsortiũ.

Expanded text:
ccipitres et aquilae quae rapinam venationis exercent: aliae vel ad incedendum vel ad cibum sibi parandum usu ministerioque utuntur accommodo. Unum autem nomen avium, sed genera diversa; quae quis possit memoria aut cognitione comprehendere? Sunt itaque aves quae carne vescuntur. Ideo his ungues asperi, curvatum atque acutum os, velox volatus; quoniam raptu vivunt; ut possint facile corripere praedam quam sequuntuore uel unguibus euiscerare. sunt etiam aues, quae reperto pascuntur semine, aliae diuerso et fortuito cibo. est etiam diuersitas copularum, quarum gratia carent quae intendunt rapinis. nam propter auiditatem praedandi uel propter insidias meritum nec ipsis inter se conuenit, et ideo declinant sui copulam — refugit enim auaritia consortium plurimorum —, deinde coniunctio plurimorum facile ipsa se proderet. his ergo auibus nihil est copulatorium praeter iugale consortium.
Abbreviated transcription (Latin):
na p̃ceptione processit. Dix̃ enĩd̾s.
ꝓducant aque reptilia aĩarũ uuea¬
secꝰ firmamentũ celi scd̾m genꝰ on
ĩmerito gͥ. qͥa de aqͥs genus uteurq
ꝓducit᷑: natandi ꝓpͥietas utrisqut
peditat. Sane cũ &e coluber lubriᷤ
om̃sq serpentes. ideo enĩ serpenn
men ẽ inditũ. qͥa ñ possint ambila¬
re s serpere: dracones qͦ summili mͦ
ut pisces pleriq sine pedib sunt.
Nullũ auiũ genus pedũ officio cant
quia om̃ib uictꝰ e terris. &e id̾o pe¬
dũ mun̾e fulciunt᷑. qͥa huiꝰmodias

Expanded text:
na praeceptione processit. Dixit enim Deus: na praeceptione processit. Dixit enim Deus: Producant aquae reptilia animarum vivensecus firmamentum coeli secundum genus. Non immerito igitur, quia de aquis genus utrumque producitur, natandi proprietas utrisque suppeditat. Sane cum et coluber lubricus omnesque serpentes ideo enim serpenti nomen est inditum, quia non possunt ambulare, sed serpere, dracones quoque simili modo ut pisces plerique sine pedibus sunt; nullum avium genus pedum officio caret, quia omnibus victus e terris; et ideo pedu
Abbreviated transcription (Latin):
Cedunt enĩ dii ur̃i anserib aqͥb
se scuit ẽẽ defensos: ne ce ip̃i abho¬
ip̃e similit̾ usu natandi & mun̾e
delectant᷑. Unde pͥma cognatõ uide¬
tur auib istis ẽẽ cũ piscib: qm̃
natandi cõmuni q̃dam uident᷑
tio om̃ib auib & piscib ẽ. eo qͦd
uolantis usus sp̃es sit natantis.
Sic̃ enĩ aqͣm natando piscis inci¬
dit: ita auis aerẽ celeri uolatu
secat. Atq utͥq gm̃ similit̾ caude
suꝑpetit: alarũq remigiũ: ut pis¬
ces ad priora se alis subrigant ad
ad ulteriora ꝓcedant: caude ꝙͦ gi
bernacło uł qͦ uelint se facile. ̾¬
tant. uł impetu qͦdam e regione
iter suũ dirigant. Aues ꝙͦ aeri uo¬
latib suis uelut aquis enatant. &
qͣi quedam extendt brachia: cauda
qͦ se uł ad suꝑiora subrigunt. uł
inferiora demergunt. Uñ qm̃ in
ñ nullis idem usus ce sp̃es est: sdo
de aqͥs utͥusq gñis natiuitas diui¬

Expanded text:
Cedunt enim dii vestri anseribus, a quibus Cedunt enim dii vestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, ne et ipsi ab hoipsae similiter usu natandi et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum piscibus; quoniam natandi communia quaedam videntur tio omnibus avibus et piscibus est; eo quod volantis usus species sit natantis. Sicut enim aquam natando piscis incidit, ita avis aerem volatu celeri secat. Atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium; ut pisces ad priora se alis subrigant, atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo vel quo velint se facile convertant, vel impetu quodam e regione iter suum dirigant. Aves quoque aeri volatibus suis velut aquis innatant, et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se vel ad superiora subrigunt vel ad inferiora demergunt. Unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis nativitas divi
Abbreviated transcription (Latin):
uestit indumento. de mergulis.
aurarũ signa colligitis. & p̃uiden
des tẽpestatẽ futurã. ꝓꝑe. medio re¬
uolatis ex eqͦre ad luttoꝵ tuta cũ
Qͦ mͦ etiam fulice que maritimo
delectamini. ꝓfundo refugientes
pꝰea qͣm p̃senserits cõmotionem
maris in uado luditis. de ardea¬
Ip̃a ardea que paludib inherere
osueuit: notas deserit sedes. im¬
bresq formidans supra nubes uo¬
lat: ut procellas nubiũ sentire
ñ possit. Consid̾emꝰ diu̾sas uolu¬
cres maris quẽ ad modũ l̃minente
uentoꝵ motu. ad tutiora &e tunc
temporis dulciora sibi stagna se
ꝯferant: atq in abscondito t̾rarũ
sinu incognita sibi alimenta ri¬
octurnas autẽ anserũ qͥs non
miretur excubias: qͥ uigilias suas
q̃ cantꝰ assiduitate testant᷑: Deniq
hi cẽ romana capitolia a gallo ho¬
ste seruarunt. Merito illis debes
roma: qͦd regnas. Dii tui dormie¬
bant: ce uigilabant anseres. Ideo
illis dieb anseri sacrificas ñ ioui.

Expanded text:
estit indumento. 43. aurarum tes tempestatem futuram propere medio reuolatis ex aequore et ad litorum tuta cum do etiam, fulicae - quae maritimo delectantur profundo — refugientes quam praescitis commotionem maris in uado luditis! ipsa ardea, quae paludibus inhaerere consueuit, notas bona sedes imbresque formidans supra nubes uolat, ut procellas nubium sentire non possit. consideremus diuersas uolucres maris, quemadmodum inminente uentorum motu ad tutiora et tunc temporis dulciora sibi stagna se conferant atque in abscondito terrarum sinu cognita sibi alimenta riocturnas autem anserum quis non miretur excubias, qui vigilias suas etiam cantus assiduitate testantur? Denique eo etiam Romana Capitolia a Gallo hoste servarunt. Merito illis debes, Roma, quod regnas. Dii tui dormiebant, et vigilabant anseres. Ideo illis diebus 98 anseri sacrificas, non Jovi.
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine quidem solis ce lu¬
ne: hactenꝰ. Qui id̃o nobis
prestitit intellectũ ut ex mi¬
numis creature reb infinitã
sapientiã cognoscamꝰ artificis:
prestet cẽ suꝑ maiorib nos
maximaf cogitationes de odi¬
tore ꝑcipere: qͣmqͣm eius colla¬
tione sol & luna formicarum
crẽdaut᷑ habere mensurã. Et
ideo licet digna non sint ut
ex his duune magnitũdinis
ꝯtẽplatio capiat᷑ ⁊ parius tñ
quibdam caliginosisq para¬
bolis uidemur instrui: sicut
nonnũqͣm animalia minora.
uel herbas oferre solemꝰ ingen¬
tib. Nũc uero otenti sumus
serie narratoeum: me uideli¬
cet agente grãs ei. qͥ mͥ hoc
pusillũ sermonis exigni munꝰ
attͥbuit ⁊ uobis uͦ largitorem
spiritalis alimonie p̃dicantib:
qͥ uos uelut ordeaceo pane. idr
nr̃e uocis tenuitate cibauit in
p̃sente ÷ pascatq in posterũ ꝓ
rata cuiꝰq fid̃i portione. p̃stans
uobis reuelationẽ sp̃c: cui gła¬

Expanded text:
nitudine quidem solis et lunitudine quidem solis et lunae hactenus. Qui vero nobis praestitit intellectum, ut ex minimis creaturae rebus, infinitam sapientiam cognoscamus artificis, praestet etiam super majoribus nos maximas cogitationes de Conditore percipere, quanquam ejus collatione, sol et luna formicarum credantur habere mensuram. Et ideo licet digna non sint, ut ex his divinae magnitudinis contemplatio capiatur, parvis tamen quibusdam caliginosisque parabolis videmur instrui, sicut nonnunquam animalia minora, vel herbas conferre solemus ingentibus. Nunc vero contenti simus serie narratorum; me videlicet agente gratias ei, qui mihi hoc pusillum sermonis exigui munus attribuit: vobis vero largitorem spiritalis alimoniae praedicantibus, qui vos velut hordeaceo pane, id est, nostrae vocis tenuitate cibavit in praesenti, pascatque in posterum; pro rata cujusque fidei portione, praestans nobis revelationem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
unt. His gͥ cuntis nisi coram
luna uĩderetur. solos eos qͥ
adu̾sus eam positi sunt. an¬
giportus ꝑlustraret: eos auẽ
qui latitudinẽ illiꝰ excẽdunt
utpote ex transuerso uenien¬
tes nullomͦ uisitaret. Qͦd etiã
lucerna domi accensa decla¬
rat ⁊ qͣm si plures circunstete¬
riat. umbra illoꝵ qui corã fu¬
erint recta porrigitur: reliͦ
uero in utramq flectit᷑ ꝑtem.
Ita nͥ unm̃sitate & ãplitũdĩe
uinare corpus excelleret: nun¬
qͣm sunł̃ omnes attingeret.
Nlam cũ de solsticialib exori¬
tur ꝑtib eos qui septẽtrio¬
nalis axis habitant frigĩdã
regionẽ. equaliter illuminat:
& illos qui inferiorib meridi¬
ane plage solis sub zona uer¬
santur. estifera ualitũdine
cõplectens: certissimũ ꝓpͥe
nobis magnitũdinis prestat
indiciũ. Quis gͦ otrãdicere
potest astruens non esse cor¬
pus eius ĩmensum ⁊ cũ per
tot tantaq terrarũ inter¬
ualla tendatur: Et de mag¬

Expanded text:
unt. His igitur cunctis, nisi coram unt. His igitur cunctis, nisi coram luna videretur, solos illos qui adversus eam positi sunt angiportus perlustraret, eos autem qui latitudinem illius excedunt, ut pote ex transverso venientes, nullo modo visitaret. Quod etiam lucerna domi accensa declarat, quam si plures circumsteterint, umbra illorum qui coram fuerint recta porrigitur, reliquorum vero in utramque flectitur partem. Ita nisi immensitate et amplitudine lunare corpus excelleret, nunquam omnes simul attingeret. Nam cum de solstitialibus exoritur partibus, eos qui septentrionalis axis habitant frigidam regionem aequaliter illuminat, et illos qui in inferioribus meridianae plagae solis sub zona versantur aestifera valitudine complectens, certissimum propriae nobis magnitudinis praestat indicium. Quis ergo contradicere potest, astruens non esse corpus ejus immensum, cum per tot tantaque terrarum intervalla tendatur? Et de mag
Abbreviated transcription (Latin):
do: qui non desidiose effectio¬
nes eorũ urtutes q disqͥrit.
Quamobrem oportet accusa¬
re suam quemq potiꝰ imbe¬
cillitatẽ: ut ñ magnificentũ
creat᷑e. uerbis humanis meti
posse crẽdat᷑. S ex paucis que
dc̃a sunt osiderari ouenit. qͣi¬
ta ce qualia sint illa que p̃ter¬
mus. Nongͦ uelis ocłis lunt
s ratione potiꝰ estimare: que
ualidiꝰ qͣm aspectus adiauem¬
onẽ ualet ueritatis accẽdere:
Fabule gͥ aniles atq risibiles
uͥq percrebruerunt: qͥa magi¬
cis carminib luna sedib euo¬
cata de ꝓpriis. deducat᷑ ad t̾rã
Orimo quidem qͦmodo potest
ui cantuũ submoueri:qͣn
ip̃e firmauit altissimꝰ: Deinde
quis eam locus susciꝑet descen¬
dentẽ: Uis tam̃ ex parius in¬
diciis magnitũdinis eiꝰ accipe¬
re documentũ: Eiuitates eno
que in orbe t̾ratum posite sunt
longis a se sꝑaciis disuingunt᷑
harum platee que ad partẽ
respiciunt orientis. equaliter
omnes lunare lumen excipi¬

Expanded text:
do, qui non desidiose affectiodo, qui non desidiose affectiones eorum virtutesque disquirit. Quamobrem oportet accusare suam quemque potius imbecillitatem: ut non magnificentiam creaturae verbis humanis metiri posse credatur. Sed ex paucis quae dicta sunt, considerare convenit, quanta et qualia sint illa quae praeterivimus. Non ergo velis oculis lunam, sed ratione potius aestimare, quae validius quam aspectus, ad inventionem valet veritatis accedere. Fabulae igitur aniles, atque risibiles ubique percrebuerunt: quia magicis carminibus luna sedibus evocata de propriis deducatur ad terram. Primo quidem quomodo potest vi cantuum submoveri, quam ipse firmavit altissimus? Deinde quis eam locus susciperet descendentem? Vis tamen ex parvis indiciis magnitudinis ejus accipere documentum. Civitates igitur quae in orbe terrarum positae sunt, longis a se spatiis disjunguntur. Harum plateae, quae ad partem respiciunt Orientis, aequaliter omnes lunare lumen excipi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦꝙ meatus refluus hoc indi¬
que uicine hãbent᷑ oceano:
quas pro lune scematib ꝯci¬
tari. locoꝵ accole prõdiderunt.
Euripi cẽ in utramq partẽ
solui sunt ꝓpͥa leniter fluen¬
ta ꝯu̾tere reliquo om̃i temꝑe:
cum uero luna nascitur ulło¬
mͦ possunt qͥescere ⁊ s uehem̃¬
ti feruore semꝑ exestuant.
donec luna rursus appare¬
at: sedationẽ cõmotis turbi¬
nib allatura. Similit̾ occĩdu¬
um mare crebros accessus pa¬
titur & recessus:mꝰ alluens
littora fluctib. mͦ destituens.
Ita uelut qͥbusclã lune spira¬
minib retro subducit᷑: & iterũ
eius exundat impulsib. Hec
gͥ disserui ad expͥmendã mag¬
nitũdinẽ lummarioꝵ ⁊ & qͥa
nec usq ad unam sillabã oci¬
osum quid ẽe potest spiritali¬
um preceptoꝵ. cũ certe nichil
de secretiorib sermo deprom¬
serit. Multa enĩ suꝑ ampli¬
tudine uel interuallis solis &
lune repperire poterit cogitau¬

Expanded text:
quoque meatus refluus hoc indiquoque meatus refluus hoc indiquae vicinae habentur Oceano, quas pro lunae schematibus concitari locorum accolae prodiderunt. Euripi etiam in utramque partem soliti sunt propria leniter fluenta convertere, reliquo omni tempore: cum vero luna nascitur, nullomodo possunt quiescere, sed vehementi fervore semper exaestuant, donec luna rursus appareat, sedationem commotis turbinibus allatura. Similiter occiduum mare crebros accessus patitur et recessus, modo alluens littora fluctibus, modo destituens. Ita velut quibusdam lunae spiraminibus retro subducitur, et iterum ejus exundat impulsibus. Haec igitur disserui ad exprimendam magnitudinem luminariorum, et quia nec usque ad unam syllabam otiosum quid esse potest spiritalium praeceptorum, cum certe nihil de secretioribus sermo deprompserit. Multa enim super amplitudine, vel intervallis solis et lunae, reperire poterit cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
persecta est. & alit̾ cũ decrescit:
eoꝵ corpora disponunt᷑. Mõdo
enĩ laxiora uident᷑ & uacua
cũ senescit. mͦ integra & reple¬
ta cũ crescit: qm̃ humorem
queñdã cũ calore ꝑmixtum
interiꝰ his latent̃ infuñdit.
Qͦd ita ẽẽ demonstrant hiqͥ
sub diuo dormientes lucente
luna: pꝰqͣm surrexerint. inue¬
nunt capita sua largissimo
rore madentia. S & recentes car¬
nes si sub luna iacuerint:flui¬
da mox pucredine corrũpunt᷑.
Idemq significat pecorinũ ce¬
animaliũ. que st̃ humectiora:
nͦnon arboꝵ mẽdulle ⁊que oĩa
utiq nullatenꝰ sufficeret ad
suã luna redigere qͣlitatẽ. nͥ
amplitũdine uirtutis excelle¬
ret: sod̃m scripture testimoniũ.
S ce aeris motus hisclẽ ip̃is
cõmutationib otinet᷑. sic̃ lune
nouitas attestat᷑: que ex lon¬
ga plerũꝙ serenitate. subito
nubiũ glomerationes. & ꝑtur¬
bationes exsuscitat. Euriporũ

Expanded text:
perfecta est, et aliter cum decrescit, perfecta est, et aliter cum decrescit, eorum corpora disponuntur. Modo enim laxiora videntur et vacua cum senescit, modo integra et repleta cum crescit: quoniam humorem quemdam cum calore permixtum, interius his latenter infundit. Quod ita esse demonstrant ii qui sub divo dormientes lucente luna, postquam surrexerint, inveniunt capita sua largissimo rore madentia. Sed et recentes carnes, si sub luna jacuerint, fluida mox putredine corrumpuntur. Idemque significat pecorinum ceanimalium, quae sunt humectiora, nec non arborum medullae, quae omnia utique nullatenus sufficeret ad suam luna redigere qualitatem, nisi amplitudine virtutis excelleret, secundum Scripturae testimonium. 11. Sed et aeris motus, hisdem ipsis commutationibus continetur, sicut lunae novitas attestatur, quae ex longa plerumque serenitate subito nubium glomerationes, et perturbationes exsuscitat. Euriporum
Abbreviated transcription (Latin):
ratione docemur aduertere
res mortales ⁊ &e mutabiles illa¬
tũ cogitatione capientes caue¬
re debemus. ne reb elati secun¬
dis. affecterꝰ suꝑbiam. uel in¬
solentiam: nec ꝯfidamꝰ tempo¬
rali potentie. nͨ oꝑib aut̃ di¬
uiciis que nunis incerte st̃
exaltemur ⁊ s cupĩditatẽ corꝑis
castigemus. que maxime ha¬
betur instabilis: & diligentiã
potiꝰ aĩe tribuamꝰ. cuiꝰ bonũ
semꝑ manet inmobile. Edsi
te luna forsitan otͥstat. sen¬
su deposita luce deficiens:
plus te anima debebit affic̾e
que honorẽ quem ex diina
uͥtute ꝑcepit. amitut intẽꝑan¬
die uicio. nũqͣm firmũ ꝓposi¬
tũ seruans. s assidue se uer¬
tens: ut pote nullis ostantie
fulta repagulis. Re enĩ uera
scd̃m ꝓuerbium sine uoce lu¬
na mutat᷑. Opinor autẽ qͦd &
animalib creañdis. ceterisq
om̃ib que terra p̃ducit: non
ꝑua ꝯfertur ex lune mutatio¬
ne formatio. Aliter nanq cũ

Expanded text:
ratione docemur advertere ratione docemur advertere res mortales, et mutabilitates illarum cogitatione capientes, cavere debemus ne rebus elati secundis, affectemus superbiam vel insolentiam, nec confidamus temporali potentiae, nec opibus, aut divitiis, quae nimis incertae sunt, exaltemur: sed cupiditatem corporis castigemus, quae maxime habetur instabilis, et diligentiam potius animae tribuamus, cujus bonum semper manet immobile. Quod si te forsitan luna contristat, sensim deposita luce deficiens; plus te anima debebit afficere, quae honorem quem ex divina virtute percepit, amittit intemperantiae vitio, nunquam firmum propositum servans, sed assidue se vertens, ut pote nullis constantiae fulta repagulis. Re enim vera secundum proverbium: Sine voce luna mutatur . Opinor autem quod et animalibus creandis, caeterisque omnibus quae terra producit, non parva confertur ex lunae mutatione formatio. Aliter namque cum
Abbreviated transcription (Latin):
entiam ꝯditoris adu̾te. quom
imm̃sitati eiꝰ mẽdiociẽ uim fer¬
uoris adhibuit: ut nͨ ardor in¬
mõderatus t̾ram possit exurt
nͦ infructuosam eã denegati
penitꝰ caloris efficeret. his uers
ꝯsentanea de luna qͦq intelli¬
gito ÷ cuiꝰ corpꝰ cum sit lucidũ
ñ tamen semꝑ magnitũdo con¬
spicua est: s ñc quĩdem ꝑfec¬
ta uidetur in globo. nunc se¬
miplena scilicet ce ĩminitta
monstrat᷑ ⁊ defectum q suum
gemina ꝑte designat. Alio eñ
latere deprebendit᷑ ẽẽ tenebio¬
sa cũ crescit: & alio cũ senesit
Ratio sane secretior ẽ.dispen¬
sationẽ declarans artificis
ditoris. ꝑ quã lune uarietas
nature nr̃e nobis exemplũ
subicit ⁊ eo quod nichil inteb
humanis ꝑseuerabile durr¬
nũq osistat: s ea quẽ de n¬
chilo producuntur ad aliqͥd
cum adoleuerint ad sũmãꝙ
mensuram sue fuerint etatis
euecta: paulatĩ tabescentia
dissoluunt᷑. Ex lune gͦ ꝯside¬

Expanded text:
entiam Conditoris adverte, quomodo entiam Conditoris adverte, quomodo immensitati ejus mediocrem vim fervoris adhibuit: ut nec ardor immoderatus terram possit exurere, nec infructuosam eam denegatio penitus caloris efficeret. His vero consentanea de luna quoque intelligito, cujus corpus cum sit lucidum, non tamen semper magnitudo conspicua est sed nunc quidem perfecta videtur in globo, nunc semiplena scilicet, sed minuata monstratur, defectumque suum gemina parte designat. Alio enim latere deprehenditur esse tenebrosa, cum crescit, et alio cum senescit. Ratio sane secretior est, dispensationem declarans artificis Conditoris, per quam lunae varietas, naturae nostrae nobis exemplum subjicit, eo quod nihil in rebus humanis perseverabile, diutinumque consistat, sed ea quae de nihilo producuntur, ad aliquid cum adoleverint, ad summamque mensuram suae fuerint aetatis erecta, paulatim tabescentia dissolvuntur. Ex lunae ergo conside
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ corporũ scemata qualia sint
ad uertit intuitꝰ. s teretes ẽẽ
turres que quadrate sunt
opinatur. Certum ẽ gͦ: quia
in ꝓlixiorib int̾uallis. ñ defi¬
nitam. s confusam corporũ
capimꝰ uisionem. Sic & mag¬
na luminaria scd̃m scripture
testimoniũ multipliciora st̃
qͣm cernuntur ⁊ licet illud
qͦ magnitũdinis eoꝵ sit ꝓba¬
bile documentũ. quia cũ sint
infinite nũo stelle. fulgor tñ
qui procẽdit ex eis ñ potest
nocturnã scuidere densitatẽ:
sol autẽ fusa per muñdum
luce. ñ mͦ cum uisus fuerit
anteqͣm terras illumraet. ob¬
scuritatẽ noctis infringit. et
superat astra candore ⁊ aerẽq
terre ꝓximũ. frigore nebulis¬
q concretum dissoluit ac dis¬
cutit: ex quo matutinus uen¬
tus ce humor roscidus qͣndo
serenũ est generat᷑. Tellus ã
cũ sit ampla nimiũ. qͦmͦ po¬
terat sub uno tẽporis mom̃¬
to radiis tota lustrari ⁊ nͥ de
maximo solis orbe lux ei lar¬
gissima p̃beret᷑: Hinc ñc sapi¬

Expanded text:
 corporum schemata, qualia sint advertit intuitus, sed teretes esse turres quae quadratae sunt opinantur. Certum est ergo, quia in prolixioribus intervallis non definitam, sed confusam corporum capimus visionem. Sic et magna luminaria, secundum Scripturae testimonium, multipliciora sunt quam cernuntur. 10. Licet illud quoque magnitudinis eorum sit probabile documentum, quia cum sint infinitae numero stellae, fulgor tamen qui procedit ex eis, non potest nocturnam scindere densitatem. Sol autem fusa per mundum luce, non modo cum visus fuerit, antequam terras illuminet. obscuritatem noctis infringit, et superat astra candore, aeremque terrae proximum, frigore nebulisque concretum dissolvit, ac discutit: ex quo matutinus ventus, et humor roscidus, quando serenum est generatur. Tellus autem cum sit ampla nimium, quomodo poterat sub uno temporis momento, radiis tota lustrari, nisi de maximo solis orbe lux ei largissima praeberetur? Hic nunc sapi
Abbreviated transcription (Latin):
strangulauit. Fleuit erroeẽ su¬
um petrꝰ. & meruit ut aliorũ
aboleret errores. S iã tempꝰ ẽ:
qͦ finire sermonẽ & claud̾e de¬
beamꝰ. Tempꝰ ẽ : qͦ meliꝰ aut ta¬
cetur aut fletur. Tempꝰ ẽ: qͦ
celebratur indulgentia peccatoꝵ
Nobis qͦ gallus iste misticꝰ in
sacris cantet: qm̃ iã petͥ gallus
in nr̃o sermone cantauit. Fleat
ꝓ nobis petrꝰ qͥ ꝓ se bñ fleuit:
& in nos pia xp̃i ora du̾tat.
Approperet ihu dñi passio. q̃
cotidie delicta nr̃a ꝯdonat: ce
munꝰ remissionis oꝑat᷑. Bonus
dñs dimitt̾e ieiunos ñ uult: ne
qͥs deficiat in uia. Si ille dictt
misereor huiꝰ turbe. qͥa tridu¬
um ẽ qͦd perseuerãt mecum
& ñ habent escam. & duitte
eos ieinos nolo. ne deficiant
in uia: cuiꝰ itenta sermoni
inaria apparatꝰ recusabat e¬
pularũ ⁊ qͣnto magis nos con¬
siderare. debemꝰ. qͥa ñ multi
st̃. qui in uerbo dei uiuñt. &
ido refectio corꝑis desid̾atur:

Expanded text:
strangulauit. fleuit errorem sustrangulauit. fleuit errorem suum Petrus et meruit ut aliorum aboleret errores. Sed iam tempus est quo finire sermonem et claudere debeamus, tempus est quo melicetur, aut fletur: tempus est quo celebratur indulgentia peccatorum. Nobis quoque gallus iste mysticus in sacris cantet; quoniam jam Petri gallus in nostro sermone cantavit. Fleat pro nobis Petrus, qui pro se bene flevit et in nos pia Christi ora convertat. Approperet Jesu domini passio, quae quotidie delicta nostra condonat, et munus remissionis operatur. bonus dominus dimittere ieiunos non uult, ne quis deficiat m uia. si ille dicit: misereor huius turbae, quia triduum est quod perseuerant mecum et non habent escam, et dimittere eos ieiunos nolo, ne deficiant in uia, cuius intenta sermoni Maria adparatus recusabat epularum : quanto magis nos considerare debemus quia non multi sunt qui in uerbo dei uiuunt et ideo refectio corporis desideratur.
Abbreviated transcription (Latin):
pusꝙͣ me ter neges. Bene fortis in
die petrus nocte turbatur: & ante
galli cantũ labit᷑. Et labit᷑ tercio:
ut scias non in osulta effusione
sermonis ẽẽ ꝓlapsũ: s mentis
qͦ nutatõne turbatũ. Idem tñ
post galli cantũ fit fortior: ce iã
dignus quẽ xp̃c aspiciat. Ocl̃i
enim dñi suꝑ iustas. Agnouir
uenisse remediũ. post qͦd iã erra¬
re ñ pꝰsit ce in uͥtutẽ ab errore
mutatꝰ. amarissime fleuit: ut
lacͥmis suis deleret errorẽ. Res
mus piis fletib culpã: ni̾eam᷑
indulgentiã pecc̃õꝵ. Ideo ofulto
gallus cantaret & loquentib
subueniret. qͦ si qͦd delictũ ob¬
repsisset in uerbo: culpã xp̃e
donares. Da queso lacͥmas petͥ:
nolo leticiã peccatoris. fleuert
centib undis liberati. Letatꝰ ẽ
pharao qͦd hebreos tenebat in¬
clusos: & mari mersus cũ po¬
pło suo occidit. Exultauit &
iuidas in mercẽde ꝓditionis sue:
s ip̃iꝰ se mercedis sue laqueo

Expanded text:
priusquam me ter neges. bene fortis in priusquam me ter neges. bene fortis in die Petrus, nocte turbatur et ante galli cantum labitur et labitur tertio, ut scias non inconsulta effusione sermonis esse prolapsum, sed mentis quoque nutatione turbatum. idem tamen post galli cantum fit fortior et non dignus quem Christus aspiciat; oculi enim domini super iustos. agnouit uenisse remedium, post quod iam errare non posset, et in uirtutem ab errore mutatus amarissime fleuit, ut lacrimis suis lauaret errorem. respmus piis fletibus culpam, mereamur indulgentiam peccatorum. ideo consulto gallus cantaret et loquentibus subueniret, quo si quod delictum obrepsisset in uerbo, culpam, Christe, donares. da quaeso lacrimas Petri, nolo laetitiam peccatoris. fleueruncentibus liberati. laetatus est Pharao quod Hebraeos tenebat inclusos et mari mersus cum populo suo occidit. exultauit et Iuda in mercede proditionis suae, sed ipsius se mercedis suae laqueo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s resoluunt᷑. Qd fĩ qͦͣdã muĩc
caritatis: q̃ difficile in hõib reu
tem solat᷑: ꝓcessus noctis canora
significatione ꝓtestans. Hoc caren¬
te latro suas relinqͥt insidias. hx
ip̃e lucifer excitatꝰ orit᷑. celũq il¬
luminat. Hoc canente mesticiã
trepidꝰ nauta deponit. om̃is ꝙ cl¬
bro uespertinis flatib excitata
tẽpestas e ꝓcella mitescit. Hoc
stremo canente ip̃a petra eccl̃i
petrꝰ suam culpã diluit: qͣm pͦ¬
qͣm gallus cantaret negando ꝯtͣxe¬
rat. Ip̃iꝰ cantu spes om̃ib redit:
eri relenant᷑. incõmõdo minuit᷑
dolor uulnerũ: febriũ flagͣntia
mitgat᷑. Reu̾tit᷑ fides lapsis: iħe
tibantes respicit: errantes cor¬
rigit. Deniq respexit petrũ. & sta¬
tĩ error abscessit: pulsa ẽ negatõ:
secuta confessio. Qͦd ñ fortuitu ac¬
cidisse: s ex sententia dñi lectio
docet. Sic enĩ scͥptũ ẽ. qͥa dix̃ ih̃c
ad simonem. Non cantabit gallus

Expanded text:
omnes resoluuntur. quod fit quodam munere omnes resoluuntur. quod fit quodam munere caritatis, quae difficile in hominibus htem solatur processum noctis canora significatione protestans. hoc canente latro suas relinquit insidias, hoc ipse lucifer excitatus oritur caelumque inluminat, hoc canente maestitiam trepidus nauta deponit omnisque crebro uespertinis flatibus excitata tempestas et procella mitescit, hoc postremo canente ipsa ecclesiae petra culpam suam diluit, quam priusquam gallus cantaret negando contraxerat. istius cantu spes omnibus redit, aegri releuatur incommodum, minuitur dolor uulnerum, febrium flagrantia mitigatur, reuertitur fides lapsis, Iesus titubantes respicit, errantes corrigit. denique respexit Petrum, et statim error abscessit, pulsa est negatio, secuta confessio. quod non fortuito accidisse, sed ex sententia domini lectio docet. sic enim scriptum est, quia dixit Iesus ad Simonem: non cantabit gallus,
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ã a fide deuii. ꝑpetue ce¬
citatis. denebris implicant᷑: ha¬
bentes in ꝓximo diẽ xp̃i e lu¬
men eccle. Et nichil iudentes
aperiunt os qͣi scientes omĩa:
acuti ad uana. hebetes ad eter¬
na: & longe disputatõnis an¬
fractu. ꝓdentes inscientie ꝓpͥe
cecitatẽ. Itaq dũ cupiunt sub¬
tilib uolitare sermonib qͣsi
noctue in lumine uanuerũt.¬
animal ignobile:a uesꝑe no¬
men accepit. Est ã uolatilis.
eadẽq qͣdrupes & dentib utit᷑
qͦs in aliis auib repperire n
soleas. Parit ut qͣdrupedia: ⁊
oua s pullos uiuentes Uolttat
ã in aere auiũ more: s crepusel
uesptino ꝯsueuit offundi. uolit
ã non aliqͦ pennarũ. s m̃brane
sue fulta remigio: qͦ suspensa ue¬
lut pennarũ uolatu c̃ ꝯfert᷑ atꝙ
uegetatur. Habet & illud hoc u¬
le aurmal. qͦd sͥ inuicẽ adherent
&e qͣi in sp̃e botͥonis ex aliqͦ loc pe¬
dent: ac si se ultima q̃q laxau̾t

Expanded text:
porro autem a fide deuii perpetuae caeporro autem a fide deuii perpetuae caecitatis tenebris inplicantur habentes in proximo diem Christi et lumen ecclesiae et nihil uidentes aperiunt os quasi scientes omnia, acuti ad uana, hebetes ad aeterna et longae disputationis anfractu prodentes scientiae propriae caecitatem. itaque dum cupiunt subtilibus uolitare sermonibus, quasi noctuae in lumine euanuerunt.animal ignobile a uespere nomen accepit. est autem lion eademque quadrupes et dentibus utitur, quos in aliis auibus repperire non soleas. parit ut quadrupedia non oua, sed pullos uiuentes. uolitat autem in aere auium more, sed crepusculo uespertino consueuit offundi. uolitat autem non aliquo pinnarum, sed membranae suae fulta remigio, quo suspensa uelut pinnarum uolatu circumfertur atque uegetatur. habet et illud hoc uile animal, quod sibi inuicem adhaerent et quasi in speciem botryonis ex aliquo loco pendent ac, si se ultima quaeque laxauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
thens. ut pꝰsit alimentũ panis
suis paruulis ñ deesse: noctur¬
no cantu mestũ paupertatis mł¬
cet affectũ: & qͣmus suauitatẽ
luscinie ñ psit unitari÷ imitat᷑
tñ eam sedulitate pietatis.¬
de noctua. Noctua ip̃a quem¬
ad modũ magnis & glaucis ocłoꝵ
pupillis nocturnarũ tenebrarũ
caligantẽ ñ sentit horiorẽ : &e qͦ
fuerit nox oscurior. eo dtra usũ
auiũ ceterarũ inoffensos ex̃cet
uolatꝰ. Exoeto ã die & circon¬
fuso splendore solis uisus etꝰ
hebetatur: qͣi quibdã erret in
tenebͥs. Qͦ iuidit̃o sui declarat
ẽẽ aliqͦs qͥ cũ ocłos habeant ad
usdendũ uid̾e ñ soleant: & ui¬
sus sui offitio. solis futigant᷑
in tenebris. De cordis oculis lo¬
quor qͦs habent sapientes mun¬
di ce ñ uident ÷ in luce nichil
cernunt.in tenebris ambulant
dũ demonioꝵ tenebrosa riman¬
tur. & celi alta se uidere creõt:
descͥbentes radio mundũ. men¬
surã aeris ip̃ius colligentes.

Expanded text:
trahens, ut possit alimentum panis trahens, ut possit alimentum panis suis parvulis non deesse, nocturno cantu moestum paupertatis mulcet affectum. Et quamvis suavitatem lusciniae non possit imitari, imitatur tamen eam sedulitate pietatis. 86. Noctua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem; et quo fuerit nox obscurior, eo contra usum avium caeterarum inoffensos exercet volatus. Exorto autem die, et circumfuso splendore solis, visus ejus hebetatur, quasi quibusdam erret in tenebris. Quo indicio sui declarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad videndum, videre non soleant, et visus sui officio solis fungantur in tenebris. De cordis oculis loquor, qdi et non uident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa rimantur et caeli alta uidere se credunt describentes radio mundum, mensuram aeris ipsius colligentes,