comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
boris ẽ hoc qđ addit᷑. uł quis dedit
gallo intelligentiã. subtiliori ad¬
huc expositione discuttere. Intelli¬
gentia quippe doctoꝵ. tanto cẽ sub¬
tilior debet. quanto se ad penetran¬
da inuisibilia exercet: quanto nil
inateriale discutit: quanto ⁊ ꝑ uo¬
cẽ corporis loquens. omẽ qđ ẽ cor¬
poris tͣnsit. Quȩ ꝓfecto nullatenꝰ
sũmis congrueret: nͥ eam cantante
ꝗallo id ẽ p̃dicante doctore. ipse
sũmoꝵ conditor ministraret. In¬
telligentiã quoq gallus accipit.¬
ut priꝰ nocturni temporis horas
discutiat. ⁊tẽ demũ uocẽ excitati¬
onis emittat: qr uidelicet sc̃s qͥsq
p̃dicator prius in auditorib siuis
qualitatẽ uite considerat: et tunc
demũ ad erudiendũ congruã uocẽ
p̃dicationis format. Quasi enim
horas noctis discernere ẽ:ictionũ
corriꝑe. Qallo itaq intelligentia
desuꝑ tͥbuit᷑: qr doctori ueritati
discretionis uirtꝰ ut nouerit qͥbus.
qͥd. quando.ł qͦmͦ inferat. dniunntꝰ

Expanded text:
boris est hoc quod additur: Vel quis dedit gallo intelligentiam, subtiliori adhuc expositione discutere. Intelligentia quippe doctorum tanto esse subtilior debet, quanto se ad penetranda invisibilia exercet, quanto nil materiale discutit, quanto et per vocem corporis loquens, 961 omne quod est corporis transit. Quae profecto nullatenus summis congrueret, nisi cantanti eam gallo, id est praedicanti doctori, ipse summorum conditor ministraret. Intelligentiam quoqut prius nocturni temporis horas discernat, et tunc demum vocem excitationis emittat: quia videliet sanctus quisque praedicator prius in auditoribus suis qualitatem vitae considerat et tunc demum ad erudiendum congruam vocem praedicationis format. Quasi enim horas noctis discernere est peccatorcorripere. Gallo itaque intelligentia desuper tribuitur, quia doctori veritatis, discretionis virtus ut noverit, quibus, quid, quando, vel quomodo inferat, di
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ luminis reu̾tunt᷑. De quib
⁊ bene dr̃. ut iterũ fiuant. Hisi e¬
ĩ ad contemplandũ dm̃ sollicita sem¬
ꝑ mente recurrerent: nimirũ int̾na
cecitas. etiam ext̾iora p̃dicationis
eoꝵ u̾ba siccaret. S dũ uidere dm̃
indesinent̃ sitrunt: quasi decursu¬
ra foras flumina. int̾ semꝑ oriunt᷑:
quatinꝰ illic amando sumant. unde
ad nos p̃dicando defluant. Dicat᷑
gͥ iecte. ¶unqͥd mittes fulgura
⁊ ibunt. ⁊ reu̾tentia dicent tͥ assumꝰ.
sub audis ut ego. qui p̃dicatores me¬
os cũ uoluero pꝰ contemplationis
grãm ad actius uitȩ ministerium
cõpono: quos tam̃ semꝑ ab onis
ext̾iorib ad int̾num culm̃ contẽpla¬
tionis reuoco. ut mͦ uissi ad exercen¬
da oꝑa exeant. mͦ reuocati inspe¬
culationis studiũ apud me fami¬
liariꝰ uiuant: Reuertentes itaq
dic̃t assumꝰ: qr quã us ꝑ ext̾iora
acta parũ qͥd contẽplationi de eẽ
uideant᷑: ꝑ ardorẽ tam̃ desiderii
quẽ in m̃te sua continue accendt̃.

Expanded text:
ntur. De quibus et bene dicitur: Ut iterum fluant. Nisi enim ad contemplandum Deum sollicita semper mente recurrerent, nimirum interna siccitas etiam exteriora praedicationis eorum verba siccaret. Sed dum videre Deum indesinenter sitiunt, quasi decursura foras flumina intus semper oriuntur, quatenus illic amando sumant unde ad nos praedicando defluant. Dicatur igitur recte: Nunquid mittes fulgura, et ibunt, et revertentia dicent tibi, Adsumus? Subaudis ut ego, qui praedicatores meos cum voluero post contemplationis gratiam ad activae vitae ministerium compono; quos tamen semper a bonis exterioribus ad internum culmen contemplationis revoco, ut modo jussi ad exercenda opera exeant, modo revocati ad speculationis studium apud me familiarius vivant. Revertentes itaque dicunt Adsumus, quia quamvis per exteriora acta parum quid contemplationi deesse videantur, per ardorem tamen desiderii, quem in mente sua continue accendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓħam clamat. Circundedunt me¬
sicut aqua tota die: eirrundedunt
me simul. Et rursum. Saluũ me
fac dñẽ: qm̃ introierunt aquȩ usq
ad animam meã. Quas ꝓfecto aquaᷤᷤ
in semet ipso ante mortẽ: insuis
aut̃ ⁊pꝰ ascensionẽ ꝑtulit. Hinc est
enĩ qd̃ ⁊ de suꝑiorib clamat. Sau¬
le. saule.quid me ꝑsequeris. Ecce¬
iam cȩlum conscenderat: Itamen
adhuc eum saulus aquarũ infideli
tangebat. Ipse quippe ẽ. qui ꝑ bo¬
nos recta loquit᷑: ipse qͥm̃bonoꝵ
passione lacerat᷑. Ut gͦ mirifica
dñs caritatis unitate monstraret
se eẽ qui in dignis auditorib ꝑscõ¬

Expanded text:
Prophetam clamat: Circumdederunt Prophetam clamat: Circumdederunt sicut aqua tota die, circumdederunt me simul . Et rursum: Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam . Quas profecto aquas in semetipso ante mortem, in suis autem et post ascensionem pertulit. Hinc est enim quod et de superioribus clamat: Saule, Saule, quid me persequeris ? Eccejam coelum conscenderat, et tamen adhuc eum Saulus aquarum infideliutangebat. Ipse quippe est qui per bonos recta loquitur, ipse qui in bonorum passione laceratur. Ut ergo mirifica Dominus charitatis unitate, monstraret se esse qui indignis auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ministrare ꝓpter nebulam. Exi¬
gentibus enim meritis dum
suꝑbi iudeoꝵ pontifices diuina my¬
steria ꝑ parabolas audiunt: Cacer¬
dotes indomũ dñi qsͣ ꝓpt̃ nebulam
ministͣre neqͥuert̃. Qui ⁊ intestam̃¬
to ueteri dũ senstis mysticos. litterȩ
uelamine cooꝑtos int̾ obscuras al¬
legoriarũ caligines in uestigare de¬
spiciunt: debitũ fidĩ suȩ ministeriũ
nebula doctͥnȩ suȩ uocẽ dñs ꝓtulit:
cũ dese etiã aꝑta narrauit. Quid est
enĩ aꝑtiꝰ: quã ego ⁊ pat̃ unũ sumus:
ego sum: S quia auditoꝵ m̃tes infi¬
delitatis caligo repleuerat: quasi e¬
missum solis radiũ nebula int̾iacens
abscondebat. Ad hanc namq eleua
tionẽ uocis. eñ ꝓtinus aquarũ impe¬
tus oꝑuit: qr contͣ illum mox seitiens
popłoꝵ turba surrexit. Scͥptũ quip¬
pe ẽ. Propt̾ea querebant eũ iudi oc¬
cidẽ. qͥa ñ solũ soluebat sabbatũ: s
⁊patrẽ suũ dicebat dm ȩqualẽ se fa¬
ciens dõ. De hoc aquarũ impetu ꝑ

Expanded text:
ministrare propter nebulam . Exigentibus enim meritis, dum superbi Judaeorum pontifices divina mysteria per parabolas audiunt, sacerdotes in domo Domini quasi propter nebulam ministrare nequiverunt. Qui et in Testamento Veteri dum sensus mysticos litterae velamine coopertos inter obscuras allegoriarum caligines investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium nebula doctrinae suae vocem Dominus protulit, cum de se etiam 956 aperta narravit. Quid est enim apertius quam: Ego et Pater unuego sum ? Sed quia auditorum mentes infidelitatis caligo repleverat, quasi emissum solis radium nebula interjacens abscondebationem vocis eum protinus aquarum impetus operuit, quia contra illum mox saeviens populorum turba surrexit. Scriptum quippe est: Propterea ergo quaerebant eum Judcere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . De hoc aquarum impetu per
Abbreviated transcription (Latin):
impetu inuoce sua ds oꝑit᷑: Tot e¬
nĩ suꝑ illũ aquas admitimꝰ: qͦti
pꝰ inspirationẽ eiꝰ grẽ cõgitatioes
illicitas in corde u̾samus. Nec tam̃
nos uel opp̃ssus deserit. Nam ili¬
co adm̃tem redit: temptationũ
nebulas decutit: ymbrẽ compun¬
ccionis infundit: ⁊ subtilis intelli¬
gentiȩ solem reducit. Atq sic os¬
tendit quantũ nos diligit. qͥ nos
nec cũ respuit᷑ relinquit: ut saltĩ
sic eradita humana conscientia.
ad se temptationes erubescat admit¬
tere: quã redemptor suus ⁊ uagantẽ
ñ cessat amare. Hoc in nobis ꝑsemet¬
ipsum tolerat: hoc ab infidelibus
ꝑsuos cotidie p̃dicatores portat.
Enis enĩ donũ sub orta in nobis tẽp¬
tatione repellit᷑: ⁊tam̃ ab infunden¬
do intͥnsecus inunere. nequaquã
nr̃a infirmitate reuocat᷑. Etus pub¬
lice u̾ba respuunt᷑: Itam̃ ab erogan¬
de grẽ largitate. nulla infidelium
iniquitate compescit᷑. Nam c̃ pͣur
homines p̃dic am̃ta despiciunt: ad¬

Expanded text:
ot enim super illum aquas mittimus, quot post inspirationem ejus gratiae, cogitationes illicitas in corde versamus. Nec tamen nos vel oppressos deserit, nam illico ad mentem redit, tentationum nebulas discutit, imbrem compunctionis infundit, et subtilis intelligentiae solem reducit; atque sic ostendit quantum nos diligit, qui nos nec cum respuitur relinquit, ut saltem sic erudita humana conscientia ad se tentationes erubescat admittere, quam Redemptor suus et vagantem non cessat amare. Hoc in nobis per semetipsum tolerat, hoc ab infidelibus per suos quotidie praedicatores portat. Ejus enim donum suborta in nobis tentatione repellitur, et tamen ab infundendo intrinsecus munere nequaquam nostra infirmitate revocatur. Ejus publice verba respuuntur, et tamen ab eroganda gratiae largitate nulla infidelium iniquitate compescitur. Nam cum pravi homines praedicamenta despiciunt, ad
Abbreviated transcription (Latin):
destruimꝰ. Arma gͦ cũ iacłis: sunt
miracła cum p̃dicam̃tis. Scĩ enimi
p̃dicatores u̾bis suis quasi quibdã
iacłis adu̾sarios feriunt: armis
uͦ id. ẽ miracłis. semet ipsos tuent᷑:
ut ⁊ quantum sint audiendi so¬
nent ꝑ impetũ iacłoꝵ: ⁊ quantũ
sint reuerendi clarescant ꝑ arma

Expanded text:
destruimus. Arma cum jaculis, sunt destruimus. Arma cum jaculis, sunt miracula cum praedicamentis. Sancti enim praedicatores verbis suis, quasi quibusdam jaculis adversarios feriunt; armis vero, id est miraculis seipsos tuentur, ut et quantum sint audiendi sonent per impetum jaculorum, et quantum sint reverendi clarescant per arma
Abbreviated transcription (Latin):
unquid mittes fulgura ⁊ ibunt:
⁊ reu̾tentia dicent tͥ assumꝰ: fulgu¬
ra quippe ex nubib exeunt: sicut
mira oꝑa ex scĩs p̃dicatorib osten¬
dunt᷑. Quiut sepe diximꝰ. iccireo
nubes uocari solent: qr ⁊ choruscait
miracłis. ⁊ u̾bis pluunt. Et quia
humana corda pꝰ quã ꝑ p̃dicatio¬
nẽ mota ñ fuerint. istis miracłoꝵ
fulgorib conturbant᷑: ꝓpħa attes¬
tante didicimꝰ. qui ait. Fulgura
multiplicabis: ⁊ cont᷑babis eos. Ae
si diceret. Dũ u̾ba p̃dicationis tuȩ
ñ audiunt : ꝑ p̃dicantiũ miracła
conturbant᷑. Unde alias dictũ ẽ.
In lumine iacula tua ibunt: insplen¬
dore fulguris armoꝵ tuoꝵ. Iacła
dei in lummne ire ẽ: uerba eiꝰ aꝑta ue¬
ritate resonare. S quia sepe hoĩes
u̾ba uite etiam intellecta despicĩ¬
unt: ad ningunt᷑ etiã miracła.
Unde illic subdidit. Insplendore
fulguris armoꝵ tuoꝵ. Fulgur qͥp
pe armoꝵ ẽ.claritas miracłoꝵ. Ar¬
inis nãq nos tuem᷑: iaculis adu̾sa

Expanded text:
unquid mittes fulgura et ibunt, et revertentia dicent tibi: Adsumus? - Fulgura quippe ex nubibus exeunt, sicut mira opera ex sanctis praedicatoribus ostenduntur. Qui, ut saepe diximus, idcirco nubes vocari solent, quia et coruscant miraculis, et verbis pluunt. Et quia humana corda, postquam per praedicationem mota non fuerint, istis miraculorum fulgoribus conturbantur, Propheta attestante didicimus, qui ait: Fulgura multiplicabis, et conturbabis eos . Ac si diceret: Dum verba praedicationis tuae non audiuat, per praedicantium miracula conturbantur. Unde alias scriptum est: In lumine jacula tua ibunt, in splendore fulgoris armorum tuorum . Jacula Dei in lumine ire est verba ejus aperta veritate resonare. Sed quia saepe homines verba vitae etiam intellecta despiciunt, adjunguntur etiam miracula. Unde illic subdidit: In splendore fulgoris armorum tuorum. Fulgor qarmorum est claritas miraculorum. Armis enim nos tuemur, jaculis adversa
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc u̾bo obseqͥum declarat᷑. Re¬
u̾tentes itaq p̃dicatores scõs dicere
ẽ assumꝰ: illi laudem tribuere grẽ
a quo se accepisse sentiunt uictoriã
pugne: ne sibi tribuant qđ oꝑant᷑.
Et ire quidẽ fulgura oꝑando pos¬
st̃. s reu̾ti su ꝑbiendo ñ possunt.

Expanded text:
in hoc verbo obsequium declaratur. Revertentes itaque praedicatores sanctos dicere est, adsumus, illi laudem tribuere gratiae a quo se accepisse sentiunt victoriam pugnae, ne sibi tribuant quod operantur. Et ire quidem fulgura operando possunt, sed reverti superbiendo non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eatus
iobta¬
lia u¬
trum¬
ne fece¬
int̾ro¬
gante
equi¬
ritur:
qͣlia
utiq
facere nonͣ põtest homo. ut dũ
se ista facere ñ posse dep̾hendit.
ad eum refugiat. quẽ solum ta¬
lia quia facere possit intelligit:
atq ante ocłos iudicis sui ma¬
gis potens appareat: si sua ueriꝰ
infiria cognoscat. Qđ gͦ mire
a dño fieri non ignorat᷑. de eo di¬
pe suam in nebula dñs eleuat.
quando ꝑ p̃dicatoꝵ suoꝵ linguaᷤᷤ
ad caligosa corda in fideliũ ex¬
hortationem format: eumq a¬
quarũ impetꝰ oꝑit : dum bene
agentia m̃bra eiꝰ. turba resisten¬
tium popłoꝵ premit. Hinc ẽ enuim
qd scriptum ẽ. Factum ẽ uerbũ¬
iatrio domus dñi: et loqueris
ad om̃s ciuitates uida. de quibus
ueniunt. ut adorent in domo
dñi: uniu̾sos sermones quos ego

Expanded text:
eatus Job talia utrumne feceinterrogante, requiritur, qualia utique facere non potest homo, ut dum se ista facere non posse deprehendit, ad eum refugiat quem solum talia quia facere possit intelligit, atque ante oculos judicis sui magis potens appareat, si sua verius infirma cognoscat. Quod ergo mire a Domino fieri non ignoratur, de eo dipe suam in nebula Dominus elevat, quando per praedicatorum suorum linguas ad caliginosa corda infidelium exhortationem format; eumque aquarum impetus operit, dum bene agentia membra ejus turba resistem premit. Hinc est enim quod scriptum est: Factum est verbuin atrio domus domini et loqueris ad omnes ciuitates Iuda, de quibus ueniunt, ut adorent in domo domini, uniuersossermones, quos ego
Abbreviated transcription (Latin):
derunt eum sac̃̾dotes et ꝓpħe. et
om̃is popłs dicens. Morte moriat᷑.
Quare ꝓpħauit in nomine dñi: Ee
ce in nebula dñs uocem leuauit:
quia obscuras m̃tes suꝑbientium.
directo ꝓpħa corripuit. Ecce aqua¬
rum impetus eum ꝓtinus oꝑuit:
qr ab insurgentib popłis ⁊ causa
suȩ correptionis instigatis ipse in
iheremiã cuncta ꝑtulit. qͥ correetio.¬
nis u̾ba mandauit. ⁊ semet ipsum
qͦ dñs in nebula uocem leuauit qñ¬

Expanded text:
runt eum sacerdotes et prophetae et omnis populus, dicens: Morte moriatur, quare prophetavit in nomine Domini ? Ecce in nebula Dominus vocem levavit, quia obscuras mentes superbientium directo propheta corripuit. Ecce aquarum impetus eum protinus operuit, quia ab insurgentibus populis, et causa suae correptionis instigatis, ipse in Jeremia cuncta pertulit, qui correptionis verba mandavit. Per semetipsum quoque Dominus in nebula vocem levavit, q
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ ẽ. ad irrogandas contume¬
lias ualida ad tolerandas infir¬
ma: ad obediendum pigra. ad
lacessendos alios uero importu¬
na : ad ea quȩ facere ⁊ debet. et
preualet ignaua: ad ea autem
quȩ facere nec debet nec p̃ualet
parata. Hȩc in eo quod sponte
non appetit nullis exhortatio¬
nibus flectitur: ad hoc autem
quod latenter desiderat. querit
ut cogat᷑: quia dum metuit ex
desiderio suo uilescere: optat
uim in sua uoluntate tolerare
Igitur quia humanos animos
aliter temptari ex rebꝰ carnalibꝰ.
atq aliter ex spiritalibꝰ diximꝰ:
audiant illi omnis caro fenum.
et om̃is gła eiꝰ sic̃ flos feni. audi¬
ant isti qͦd quibꝰdã post miracu¬
la dictr᷑. nescio uos unde sitis:
discedite a me operarii iniqui¬
tatis. Audiant illi. dicie si
affluant. nolite cor apponere:
audiant istiqr fatuȩ uirgines
quȩ uacuis uasculis ueniunt.
ab internis nuptiis excludunt᷑
Rursum q aliter tẽptari pͣla¬

Expanded text:
semper est ad irrogandas contumesemper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum pigra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea quae facere et debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur: quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: « Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . » Audiant isti quod quibusdam post miracula dicitur: Nescio vos unde sitis, discedite a me, omnes operarii iniquitatis . Audiant illi: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Audiant isti quia fatuae virgines, quae cum vacuis vasculis veniunt, ab internis nuptiis excluduntur . Rursum, quia aliter tentari praela
Abbreviated transcription (Latin):
uoces de hac ipsa asꝑitate ꝓsili¬
unt. Cum uero eos magistri sui
blande preueniunt. de hac ipsa
humilitate qua preuenti sunt
grauiꝰ indignantur : et tanto
eorum mens uastiꝰ accenditur
quanto consideratiꝰ infirma n
dicatur. hi nimirum qr humili¬
tatem quȩ uirtutum mater est
nesciuntͥ usum sui laboris ꝑdũt.
etiam si qua bona sunt que oꝑa¬
riuideantur: quia surgentis fa¬
bricȩ robusta celsitudo ñ figit᷑:
que nequaquam ꝑfundamenti
fortitudinem in petra solidatur
Soli gͦ ruinȩ crescit quod edifi¬
cant: quia ante molem fabricȩ
humilitatis fundamina ñ ꝓcu¬
rant. Quos bene ab intimis ꝓdi¬
mus: si paucis in exterioribus
ostendamus.Cunctis namq a
pud se suꝑba cogitatione tum᷑¬
tibꝰ. in ẽ. clamor in locutione. ama¬
ritudo in silentio: dissolutio in
hilaritate. furor in tristicia. in¬
honestas iactione. honestas
inimagine. erectio inincessu: ran¬
cor in responsione. Horum mens

Expanded text:
voces de hac ipsa asperitate prosilivoces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt, gravius indignantur; et tanto eorum mens fortius accenditur, quanto consideratius infirmari dicitur. Hi nimirum quia humilitatem quae virtutum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; soli ergo ruinae crescit, quod aedificant, qui ante molem fabricae, humilitatis fundamenta non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superbia apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in locutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, improbitas in actione, inhonestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione; horum mens
Abbreviated transcription (Latin):
contra iudicia conditoris intu¬
mescunt: & dũ pastoris uitam
diuidicantꝰ. ipsam quoq sapien¬
tiam omnia disponentẽ impu¬
gnant. Sepe autem rectoris
sui dictis ꝓterue obuiant: et
eandẽ uocis suꝑbiã libertatẽ
uocant. Sic quippe elatio se
quasi ꝓ rectitudine libertatis
obicit: sic̃ sepe se timor ꝓ humi¬
litate supponit. Nam sicut
pleriq reticent extimore. et
tamen tacere se extimant ex
humilitate. ita non nulli loquũ¬
tur ꝑ impatientiam elationis:
et tamen loqui se credunt ꝑ
libertatẽ rectitudinis. Aliqnͣ
autem subditi ꝓterua que sen¬
tunt. nequaquam ꝓdunt:
hi quorum loquacitas uir cõ¬
pescitur: non numqu̾a ex so¬
la amaritudine intimi ranco¬
ris obmutescunt. Qui ꝑdolorẽ
mentis ꝓcacitatis suȩ u̾ba subtra¬
hentes. cum male loqui soleant
peiꝰ taceant: quia cum peccatores
aliquid de correctione audiunt:
indignantes responsionis uerba
suspendunt. Cum his quando
aspere agitur. sepe ad querele

Expanded text:
contra judicia conditoris intucontra judicia conditoris intumescunt. Et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentem impugnant, se autem rectoris sui dictis proterve objiciunt, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatio se quasi pro rectitudine libertatis objicit, sicut saepe se et timor pro humilitate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt: qui per dolorem mentis procacitatis suae verba protrahentes, cum male loqui soleant, pejus tacent. Quia cum peccantes aliquid de correctione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae
Abbreviated transcription (Latin):
dum sensum uitamq omniu̾
sine moderatione reprehendit:
tanto inrefrenatiꝰ se in iracun¬
diam dilatat: quanto eos qui
sibi commissi sunt. eẽ sibimet
indignos putat. At contra cũ
subiectorum cor suꝑbia insti¬
gat. hoc summopere agere
nititur. ut sua acta considera¬
re funditꝰ negligant: ⁊ semꝑ
tacitis cogitationibꝰ rectoris
sui iudices fiant. Qui dum
in illo quod reprehendere de¬
beant importune respiciunt:
in semet ipsis quod corrigant
numquam uident. Unde et
tanto atrociꝰ pereunt quanto
a se ocłos auertunt. ꝙ in huiꝰ
uite itinere offendentes corru¬
unt dum alibi intendunt.E
quidem peccatores se asserunt:
nec tamen tantum ut tam norie
in regimine ꝑsone traderentur.
Et dum eius facta despiciunt:
dum precepta contempnunt:
ad tantam usq in saniam deuol¬
uuntur. ut dm̃ res humanas
curare non estiment: quia ei
qui quasi iure reprehenditur
eẽ se cõmissos dolent. Sicq dũ
contra rectorem suꝑbiunt. etiã

Expanded text:
dum sensum vitamque omnium dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
his qui de terrena priꝰ gła suꝑ¬
biebat. postinodum de sc̃ĩtate
extollitur: nequaquam eor eiꝰ
elatio deseruit : s ad eum con¬
sueta ueniens. ut cognosci ne¬
queat uestem mutauit. Scien¬
dum quoq ẽ: quod aliter hȩc
p̃positos atq aliter subditos
temptat. Prelato namq incogi¬
tationibꝰ suggerit. ꝙ solo uitȩ m̾i¬
to suꝑ ceteros excreuit: ⁊ si qua
ab eobene aliquando gesta st̃.
hec importune eiꝰ animo obi¬
cit. Et cum hunc deo singłari¬
ter placusse insinuat: quo
facile suggesta ꝑsuadeat. ipsã
ad testimonium potestatis tra¬
dite retributionem uocat: di¬
cens. qr nisi omnipotens ds̃ de
hnis omnibꝰ meliorem cerneret
om̃s hos sub tuo tegimine ñ
dedisset. Eiusq mox mentem
erigit: uiles atq inutiles eos
qui subiecti sunt ostendit: ita
ut nullum iam quasi dignum
respiciat. cui equanimiter. lo¬
quatur. Unde et mox mentis
tranquillitas iniram uertit᷑:
quia dum cunctos despicit:

Expanded text:
is, qui terrena prius gloria superis, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit,
Abbreviated transcription (Latin):
huc sermo eẽt inore regis: uox
de celo ruit. Tibi dicitur na¬
buchodonosor rex. Regnum
transiet a te: et ab hominibus
te eicient: et cum bestus ⁊ feris
erit habitatio tua. fenu qͣsi
bos comedes: et septẽ tẽpora
mutabunt᷑ suꝑ te. Ecce quia
tumor mentis usq ad aꝑta uer¬
ba se ꝓtulit: patientia iudicis
ꝓtinꝰ usq ad sententiam erupit:
tantoq hunc districtiꝰ ꝑculit:
quanto eius se suꝑbia immodera¬
tiꝰerexit. Et quia enumerando
bona dixit. in quibus sibi placu
it: enumerata mala in quibus
feriretur audiuit. Seiendũ uͦ ẽ
quod ipsa hȩc de qua tractamus
elatio. alios ex rebus scłaribus:
alios uero exspiritalibus possi¬
det. Alter namq intumescit
auro: alter eloquio. Alter infi¬
mis et terrenis rebꝰ: alter sũmis
celestibꝰq uirtutibꝰ. Una tam̃
eademq ante dĩ oculos agitur:
quamius ad humana corda ueni¬
ens. in eorum obtutibꝰ diuerso
amictu pallietur. Nam cum

Expanded text:
huc sermo esset in ore regis, vox huc sermo esset in ore regis, vox de cęlo ruit: Tibi dicitur, Nabuchodonosor rex: Regnum tuum transiet a te, et ab hominibus te eicient, et cum bestiis / feris erit habitatio tua, fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te. Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia iudicis protinus usque ad sententiam erupit tantoque hunc districtius perculit, quanto eius se superbia inmoderatius erexit. Et quia enumerando bona dixit, in qit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑdit. Nam cuncta quȩ
ab aliis uel bene geruntur dis¬
plicent: et sola ei quȩ ipse uel
praue egerit placent.Sẽper
aliena oꝑa despicit: semper
miratur quod facit: quia et
quicquid egerit. egisse se sin¬
głariter credit: atq in eo qͦd
ex ibet ꝑ glȩ cupiditatẽ. sibi
et cunctis transcendere cȩteros
estimat: ꝑ lata cogitationum spa¬
cia secum deambulans laudes
suas tacitus clamat. Non numꝗͣ.
uero ad tantam elationem mens
ducitur: ut in eo quod tumet
etiam ꝑ ostentationem locutio¬
nis effrenetur. s tanto faciliꝰ
riuna sequitur: quanto apud
se quisq impudentiꝰ exaltat᷑.
hinc enim scriptum ẽ. Ante
ruinam exaltatur cor. Hinc ꝑ
danielem dr. In aula babilonis
deambulabat rex: responditq
et ait.Nonne hec ẽ babilon
magna: quam ego edificaui
in domo regni. in robore forti¬
tudinis meȩ. et in gła decoris
mei :s hunc tumorem quam
concita uindicta represserit:
ilico adiungit dicens. Cum ad¬

Expanded text:
tatem perdit. Nam cuncta, quę tatem perdit. Nam cuncta, quę ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egerit, placent. Semper aliena opera despicit, / semper miratur, quod facit, quia et quicquid egerit, egisse se singulariter credit atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimEt cum se in cunctis transcendere ceteros ęstimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnumquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque inpudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor. Hinc per Danihelem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex responditque et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei? Sed hunc tumorem quam concita vindicta represserit, ilico adiungit, dicens: Cumque ad
Abbreviated transcription (Latin):
niat. et quibꝰ qualiter subripi¬
at demonstrare. Alia quippe
uicia eas solummodo uirtudes
impetunt. quibꝰ ipsa destruun¬
tur: ut uidelicet ira patientiã.
castrimargia abstinentiam. libido
continentiam expugnet. Suꝑbia
autem quam uiciorum radicẽ dixi¬
cem diximus nequaquam uniꝰ uir¬
tutis extinctione contenta. contra
cuncta anime menbra se erigit:
et quasi generalis ac pestifer mor¬
bus corpusomne corrumpit : ut
quicquid illa inuadente agit᷑.
etiam si ẽẽ uircus ostendit᷑ ñ ꝑ
hoc deo. s soli uanȩ glorie serui¬
atur. Quasi enim tyrannus
quidam obsessam quippe ciuita¬
tem intercipit. cum mente̾ suꝑ¬
bia irrumpit: et quo diciorem
quemq cȩperit. eo in dominio
durior exurgit. qr quo ampliꝰ
res uirtutis sine humilitate
agit᷑ : eo latiꝰ ista dominatur.
Quisqͥs uero eiꝰ inse tyrannidẽ
captiua mente susceꝑit: hoc
primum dampnum patit᷑. qͦd
clauso cordis ocło iudicri equi¬

Expanded text:
niat, et quibus qualiter subrepniat, et quibus qualiter subrepat demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidquid illa invadente agitur, etiamsi esse virtus ostendatur, non per hoc Deo, sed soli vanae gloriae servitur. Quasi enim tyrannus quidam obsessam civitatem intercipit, cum mentem superbia inrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequi
Abbreviated transcription (Latin):
tam suȩ beaticudinis extixit.¬
Sed iecirco hanc dominꝰ in finẽ
suȩ locutionis inseruit: ut cuͣ
post mala omnia leuiathan istiꝰ
suꝑbiam diceret. quid eẽt malis
omnibus deteriꝰ indicaret: ꝗͣ.¬
us etiam ꝑ hoc quod inimo
ponitur. uic iorum radix esse
monstrat᷑. Sicut enim inferiꝰ
radir tegitur. s ab illa rami ex¬
trinsecus expanduntur: ita se
suꝑbia intrinsecꝰ celat : s ab illa
ꝓtinꝰ aꝑta uicia pullulant. Nul¬
la quippe mala ad publicũ ꝓdi¬
rent: nisi hec mentẽ inoccul¬
to constringeret. Hȩc ẽ quȩ le¬
uiathan istius sensum feruesce¬
re sicut ollam facit: unde ⁊ hu¬
manas mentes in quodam feruo¬
re insaniȩ concutit. s ꝑ aꝑta oꝑa
qualiter concussi animum au̾¬
tat ostendit. Intꝰ namq prius
ebullit in elatione: quod foras
post modum spu Emat in
bie disputatione se prebuit:
debemꝰ hanc subtiliꝰ sollic itiꝰq
discutere: atq adhumanas
mentes. quanta uel qualis ue¬

Expanded text:
tam suae beatitudinis exsttam suae beatitudinis exstSed idcirco hanc Dominus fini suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendit. Intus namque prius ebullit in elatione, quod foris postmodum spumat in erbiae disputatione se praebet, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta vel qualis ve
Abbreviated transcription (Latin):
saluum facies: et oculos suꝑboꝵ
humiliabis. Ilisi se suꝑbia ꝑ ocłoᷤ
funderet: salomon quoq de ui¬
dee elatione non diceret. Gene¬
ratione cuiꝰ excelsi sunt ocłi:
et palpebre eiꝰ in alte subrecte
Quia ergo ꝑ corporeum animal
leuiathan iste signatur. et suꝑ¬
bia usq ad corpꝰ ꝓdiens. aꝑtiꝰ
oculis principatur: antiquus
hostis quasi de sublimi omnes
uidere describitur. Sed quia
multa de ostendendo humani
gnis inimico ꝓlata sunt: ual¬
de mens appecit. ut infine lo
cutionis dominice. unuͣ aliqͥd
manifestiꝰ exprimatur : unde
menbra illius. breui nobis de¬
signatione monstrentur. Seqr̾.¬
ꝑbiȩ. Ut leuiathan iste incun¬
etis quȩ suꝑiꝰ dicta sunt caderet:
sola suꝑbia ꝑtulit. Neq enĩ ꝑ tot
illos uiciorum ramos aresceret:
nisi ꝑ hanc priꝰ in radice putru
enim ipse succubuit: ꝑ hanc se
sequentem hominem strauit.
Eo et enim zelo salutem nr̃e un¬
mortalitatis impetut: quo ui¬

Expanded text:
salvum facies, et oculos superborum salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut cutionis Dominicae unum aliquid manifestius exprimitur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. « Ibia.---Ut Leviathan iste in cunctis quae superius dicta sunt caderet, sola se superbia perculit. Neque enim per tot illos vitiorum ramos aresceret, nisi per hanc prius in radice putruienim ipse succubuit, per hanc se sequentem hominem stravit. Eo etenim telo salutem nostrae immortalitatis impetiit, quo vi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam nequiciam. s suggestionẽ
nequiciȩ dicimus: qua nolentes
sepe renitentesq tẽptamur. Qͦdͦ
tunc in medicamine uertitur:
cum mens uircutibꝰ erepta con¬
spectis contra se temptationibꝰ
humiliatur. Iniqui gͥ atq ab ad¬
ꝓbatione interni examinis rep-¬
bi quȩlibet oꝑa faciant. inqui¬
buslibet uirtutibus enitescant.
humilitatis sensum penitꝰ igno¬
rant: quia nimirũ huiꝰ leuia¬
than menbra sunt. de quo su
ceperit. quasi de sublimi cun¬
ctos inferiꝰ despicit. Notandũ¬
uero ẽ quod leuiathan iste qͥ
ꝑ corpoream bestiam designat᷑.
sublime uidere describitur :
quia uidelicet cordis suꝑbia.
cum exteriꝰ usq ad corpus ex¬
tenditur: priꝰ ꝑ oculos indicat᷑
Ipsi quippe ꝑfastum tumoris
inflati. quasi ex sublimi respici¬
unt: et quose deprimunt. altiꝰ
extollunt. Nisi enĩ suꝑbia ꝑ
ocłos quasi ꝑ quasdã se fenestoͣ
ostenderet: nequaqm̃ dõ psal¬
mista dixiss. Populum humilẽ

Expanded text:
ipsam nequitiam, sed suggestionem ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus humiliatur. Iniqui igitur atque ab approbatione interni examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia nimirum Leviathan hujus membra sunt, de quo supceperit quasi de sublimi cunctos inferius despicit. vero quod Leviathan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem
Abbreviated transcription (Latin):
mari trepidant: mira dispensa¬
tione agitur. ut magna bona
ad quȩ ꝓuecti sunt. non admit¬
nimis mensura disponit. ut
itos et mala adiuuent. illos¬
et bona grauent: dum et isti
ad ꝓuectum boni utuntur le¬
uibus malis: et illi ad augm̃tũ
mali utuntur minimis bonis.
Isti quippe inde ꝑfectiꝰ in bono
ꝓficiunt. unde malo tẽptant᷑:
illi autem inde ad maiꝰ malu
deficiunt. unde de bono glan¬
tur. Sic itaq male bono utit᷑
reꝓbus et bene malo utitur
ꝓbꝰ: sic̃ ad sepe contingit. ut
aliꝰ ex cibo salutifero in ordina¬
te sumpto. pestem langoris in¬
currat ⁊ aliꝰ ueneno serpentis
in medicamine ordinate con¬
fectionis adhibito. langoris mo¬
lestiam uincat. Ille gͦ ꝙ eybo
salutifero uti recte noluit. in¬
de ꝑniciose morit᷑. unde alii
salubriter uiuunt: iste autẽ
quia ueneno serpentis caute
uti studuit: inde salubriter ui¬
uit. unde alii ꝑmciose moriunt᷑.
Uenenum uero serpentis non

Expanded text:
mari trepidant, mira dispensamari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae provecti sunt, non amitminis mensura disponitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non
Abbreviated transcription (Latin):
cus negligunt. Quibꝰ sepe acci¬
dit. ut si quando unum quodli¬
bet bonum uel minimum faci¬
ant. a malis suis omnibꝰ respec¬
tum mentis ꝓtinꝰ au̾tant: atq
hoc quod ertremum bonum
fecerint tota intentione semꝑ
inspiciant. Et ex eo iam se qͣsi
scõs aspiciunt: obliti malorũ
omnium quȩ cõmiserunt. uniꝰ
sui tantum mͦ boni memores
quod fortasse facere nec ꝑfecte
potuerunt: sicut euenire ecõt᷑
electis solet. ut cum multarũ
uirtutum gr̃a polleant. unũ
eos uel tenuissimum uicium
ualde defatigans pulset: qͣtenꝰ
dum exquadam parte sese in¬
firmari considerant: de his
uirtutibꝰ in quibꝰ preualent.
se minime extollant. Dũq
de infirmitate trepidant:
hoc quoq ubi fortes sunt hu¬
milius seruant. Sepe gͦ repbi
ꝑ hoc quod unum uel minimum
bonum suum incaute conspieuĩt:
mala multa et grauia in quibus
demersi sunt non agnoscunt.
Et sepe electi ꝑhoc quod ad te¬
nussimim malum sium infir¬

Expanded text:
cus negligunt. Quibus saepe accicus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infir
Abbreviated transcription (Latin):
abscondisti hȩc a sapientibꝰ et
prudentibꝰ: et reuelasti ea par¬
uulis. Hinc rursum psalmista
ait. Cufstodiens paruulos dñs.
hinc magister gentium dicit.
facti sumꝰ paruuli in medio ur̃m.
hinc discipulos admonens ait.
Superiores sibi inuicẽ arbitrã¬
tes. Nam qr iniquus quisq in
feriorẽ se omnem quẽ cogitat
putat: ediu̾so iustus studet.
ut suꝑiorem quemlibet ꝓximũ
attendat. Ac ne dũ se alii alter¬
humiliat. iret alter in elationẽ:
bene utramq partẽ admonuit
dicens. suꝑiores sibi inuicem
arbitrantes: ut in cogitatio¬
nibꝰ cordis. et ego illũ michi
preferã. ⁊ uicissĩ ille me sibi:
ut cum utraq parte cor inferius
premitur: nullus ex impenso
honore subleuetur. S hanc hu
militatis formam reprobi. quia
leuiathan huiꝰ menbra sunt. ł
cognoscere uel tenere contẽp¬
nunt: quia et si quando se hu¬
miles specietenꝰ ostendunt. hu¬
militatis uim seruare intrinse¬

Expanded text:
abscondisti haec a sapientibus et abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipuSuperiores sibi invicem arbitrantes. Nam quia unusquisque iniquus inferiorem se omnem quem cogitat putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne, dum se alii humiliat, iret alter in elationem, bene utramque partem admonet, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis, et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, um ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. Evenire aumilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinse
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ se oleo fundente didicerat.
quod eum diuina gr̃a saule re¬
ꝓbato ad regni gubernacula
possidenda seruabat: et tamen
ꝑsequenti adu̾sario mente se¬
humili substernebat: cui diui¬
no iudicio prelatum ẽẽ se no¬
uerat. Illi itaq se humiliter pt᷑¬
ponebat: cui ꝑ electionis gr̃am
in comꝑabiliter nouerat se eẽ
meliorem.Discant gͦ quomodo
humiliari ꝓximis debeant. qͥ
adhuc quo loco apud dm̃ ha¬
beantur nesciunt: si sic se
electi etiã illis humiliant qͥbꝰ
iam se ꝑ interna iudicia ante¬
positos deprehendunt. Hoc aute
ẽẽ ꝓprium specimen electoꝵ solet:
quodde se semꝑ sentiunt infra
quam sunt. Hinc namq ab eodẽ
dauid dicit᷑. Si non humiliter
sentiebam: si exaltaui animam
meam. Hinc salomon ad sapien¬
tiam paruulos uocat dicens.
Siquis ẽ paruulus ueniat ad
eam. Qui enim necdum semet¬
ipsum despicit: humilẽ dĩ sapi¬
entiam non apprehendit. Hinc
in euangłio dñs dicit. Confite¬

Expanded text:
super se oleum fundente, didicerat, super se oleum fundente, didicerat, quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confite
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Ue qui sapientes estis
in ocłis ur̃is: et corã uobismet¬
ipsis prudendes. Hinc etiam
paulus ait.Nolite prudendes
eẽ apud uosmet ipsos. Hinc
ad saulem. diuina increpati¬
one dr. Nlonne cum eẽs par¬
uulus in ocłis tuis. caput de
consticui in tribubꝰ isrł: Par
uulus quippe in ocłis suis ẽ:
qui in eo quod semet ipsũ con¬
siderat. imparem se alienis me¬
ritis pensat. Nam quasi grandeor
se conspicit: quisquis se suꝑ alie¬
namerita elatione cogitationis
extendit. Saul autem reꝓbus
inbono quod cȩꝑat non ꝑman¬
sit: quia fastii susceptȩ potesta¬
tis intumuit. At contra daiud
semꝑ de se humilia sentiens.
eiꝰdemq saul se comꝑatione pt¬
ponens. postquã feriendi locũ
reperit. et peꝑcit: eidẽ seiuenti
aduersario se humili ꝓfessione
ꝓstrauit. dicens. Quem ꝑseque¬
ris rex isrł quem ꝑsequeris. canẽ
mortuum. et pulice̾ unum: &
certe iamunctus in regẽ fuerat:
lam exorante samuele. et cornu

Expanded text:
dicitur: Vae qui sapientes estis dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constituivulus in oculis suis est, qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus, in bono, quod coeperat, non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit: at contra David semper de se humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem persequeris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu
Abbreviated transcription (Latin):
non timendo tolerare. Appeti¬
tum itaq celsitudinis uertit
in rigorẽ mentis: ut iã ꝑduri¬
ciam se male ẽẽ nͣ sentiat. qui
preeẽ ꝑ głam querebat. Nam
ꝙr ius quesite potestatis non
obtinuit: quasi quoddã suꝑbie
suȩ remedium in saniã insensi¬
bilitatis inuenit. Et quia
ꝓͥuectu transgredi cuncta
non potuit: despectu se contͤ
Id: cunctos uelud infra se positos
quasi de sublimi respicit: quia
dum ꝑ intentionem contra au¬
ctorem nititur. estimare sibi
quemlibet similem dedignat᷑.
Quod apte etiam eius menbris
congruit: ꝙ om̃s iniqui ꝑtu
morem cordis elati. cunctos
quos cernunt suꝑbiȩ fastu des¬
piciunt. E si quando exterius
uenerant᷑: intꝰ tamen in secre¬
to cordis. ubi apud se sua esti¬
matione magni sunt. cunctoꝵ
sibi uitam meritumq pꝰt pont̃:
eosq infra se ẽẽ respiciunt. ꝙr
ꝑelatã cogitationẽ cordis. in
cuiꝰdã se altitudinis arce po¬
suerunt. Quibꝰ bene ꝑ ꝓpħam

Expanded text:
non timendo tolerare. Appetinon timendo tolerare. Appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut jam per duritiam se male egisse non sentiat, qui praeesse per gloriam quaerebat. Nam quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu se contra cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene per prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
S dum priuat᷑ã celsitudinem
suꝑbe appeciit: iure ꝑdidit par¬
ticipatam. Relicto enĩ eo eui
debuit in herere principio:
suum sibi appeciit quodãmodo
eẽ principium. Relicto eo qͥ
uere illi sufficere poteratł se gͥ
sufficere posse iudicauit: et
tanto magis infra se cecidit.¬
quantomagis se contra głam
sui conditoris erexit. Nam quẽ
eraltabat libera seruitꝰ: deiecit
captiua libertas. Qua libertate
munc ut nullum timeat effre¬
natur: sed ipsa grauiter effre¬
natione restringit᷑. Suꝑno enĩ
iudicio cuncta mirabiliter or¬
dinante. uinxit illum libertas
quam appetut: quia nunc omͣi¬
modo non timens omnibus sup¬
pliciis subiacet: qui elementis
etiam suꝑeẽ poterat. si unum
quem debutt timere uoluisset.
Unum ꝓfecto timeret omnia
possidens: qui nunc unũ non
timens omnia patitur. factꝰ ẽ
uidelicet. quia nec dmͣ. Sed
neq hoc quod passurus ẽ me¬
tuit. Cui fesieiꝰ nimirũ fuerat
timendo uitare supplicia: qua

Expanded text:
Sed dum privatam celsitudinem Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit,quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens omnia patitur. 41. Dei tvidelicet, 1135 quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam