comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipit iustũ in nomine iusti.
Imercede̾ iusti accipiet. Rur¬
sũ poterat aliꝰ causari & dice¬
re. Pauꝑtate ꝓhibeor. tenuitaᷤ
me recinet: ut hospitalis ẽẽ
non possim. E hanc excusatio¬
neͣ leuissimo pͣcepto diluit: ut
calice̾ aque frigide toto animo
porrigamus. Frigide inquit
aque ñ calidȩ. ne in calida ꝑau¬
ꝑtatis. & benurie lignoꝵ occa¬
sio queretur. Tale quid & apłs
is qui catecizat᷑ ei qui se cate¬
cirat in om̃ĩb bonis. & disci¬
płos ad magistroꝵ refrigeria
cohortat᷑. Quia poterat quili¬
bet obtendere pauꝑtatẽ. & pre¬
ceptũ excludere. pͥusquã ille
ꝓponat imminente᷑ soluit que¬
stionẽ dicens. Nolutte errare.
ds̃ nͣ irridetur. Quȩ enĩ semi¬
nauerit homo: hec & metet. E
ẽ sensus. Frustra causaris in¬
oþia cuͣ aliud habeat consci¬
entia. Ne poteris fallere co¬
hortantẽ. s scito qđ quantuͣ¬
cumq seminaueris. tantuͣ

Expanded text:
cipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet. Rursus poterat alius causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto delevit, ut calicem aquae frigidae toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, et non calidae, ne et in calida paupertatis et inopiae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Aposis qui catechizatur ei qui se catechizat in omnibus bonis , et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam ille proponat, imminentem solvit quaestionem, dicens: Nolite errare, Deus non irridetur. Quae autem seminaverit homo, et metet . Et est sensus: Frustra causaris inopiam, cum aliud habeat conscientia: et me potes fallere cohortantem, sed scio quod quantumcunque seminaveris, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenturus es an aliũ expec¬
tamus: x pͣc signa demonstrat:
ñ add ea respondens que inter¬
rogatꝰ fuerat: s ad scandalum
nuntioꝵ. Ite inquit. dicite io¬
hi signa que cernitis. cecos u¬
dentẽs. claudos ambulantes
ꝙ rł. Ꝙ quod his nͣ minus ẽ
pauꝑes euangeliratos: uł pau¬
ut nulla inter nobiles. & igno¬
biles. uiter diuites & egenos.
in pͣdicatione distantia sit.
Hoc magistri rigorẽ. hoc pͣcep¬
toris coͣꝓbat ueritate̾. qmͣ oĩs
apud eũ qui saluari potest.e¬
qualis ẽ. Qd̾ aũt ait beatus qͥ
nͣ fuerit scandaliratus in me.

Expanded text:
an alium exspectamus? Christus signa demonstrat, non ad ea respondens quae interrogatus fuerat, sed ad scandalum nuntiorum. Ite, inquit, et dicite Joanni signa quae cernitis, caecos videntes, claudos ambulantes, etc., et, quod his non minus est, pauperes evangelizatos. Vel pauut nulla inter nobiles et ignobiles, inter divites et aegros, in praedicatione distantia sit. Haec magistri rigorem, haec praeceptoris comprobant veritatem, quando omnis apud eum qui salvari potest aequalis est. Quod autem ait: Et beatus qui non fueri
Abbreviated transcription (Latin):
rint. nos deserimur. hic rari¬
tas ẽ: ad illũ turba concurrit.
Tu es qui uenturus es. analiũ
expectamꝰ: Non ait tu es qui
uenisti: s tu es qui uenturꝰ es.
sẜ ẽ sensus. Manda mͥ qr ad
inferna descensurus suͣ: utruͣ
te & inferis adnuntiare debeã.
qui nuntiaui superis. an nͣ cõ¬
ueniat filio di. ut gustet mor¬
tẽ: & aliũ ad hec secreta. missu¬
rus es. Respondit iħe: & ait illiᷤ.
Euntes renuntiate ioħi quȩ au

Expanded text:
rint: Nos deserimur, hic rarirint: Nos deserimur, hic raritas est, ad illum turba concurrit. Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Non ait: tu es qui venisti: sed, tu es qui venturus es. Et est sensus: Manda mihi, quia ad inferna descensurus sum, utrum te et inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis? An non conveniat Filio Dei, ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es? Et respondens Jesus, ait illis: Euntes 68 renuntiate Joanni quae a
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ignorans interro¬
get: ipse enĩ ceteris ig¬
norantib demonstrat
dicens. Ecce agnꝰ dĩ. ecce
Qu tollit peccata mundi
Itis audierat. hic eͣ filiꝰ mͣs
dilectus: in quo mͥ conpla¬
cui. S quomͦ saluator nrͣ¬
interrogat ubi positus sit
lazarus: ut qui locuͣ sepul¬
cri indicabant salte̾ sicya¬
rarent᷑ ad fidẽ. & uiderent a¬
mortus resurgentẽ: sic & lo¬
ħs interficiendus ab herode
discipłõs suos mittit ad xp̃m
ut ꝑ hanc occasio ne̾ uidentes
signa atq uututes crederẽt¬
ineuͣ & magistro interrogan¬
te sibi discerent. Qd̃ autem
suꝑbirent discipli ioħis adu̾¬
sus dnm. & haberent aliquid
mordacitatis ex liuore ⁊ inul¬
dia. superior quoq interroga¬
tio demonstrauit. eũgelista
referente. Trͣ accesserunt ad
eũ discipłi iohis dicentes. Qua¬
re nos & pharisei ieuinamus fre¬
quent᷑. discipłi aut̃ tui nͣ ieui¬
nant: Ꝙ alibi. Magister cui
ecce discipli eiꝰ baptitant: & plu¬
res uenuint ad eũ. Quasi dixe¬

Expanded text:
quasi ignorans interrogat; ipse enim caeteris ignorantibus demonstraverat, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi tis audierat: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui ; sed quomodo Salvator interrogat ubi sit positus Lazarus, ut qui locum sepulcri indicabant, saltem sic pararentur ad fidem, et viderent mortuum resurgentem: sic et Joannes interficiendus ab Herode, discipulos suos mittit ad Christum, ut per hanc occasionem videntes signa atquin eum, et magistro interrogante, sibi discerent. Quod autem superbirent discipuli Joannis adversus Dominum, et haberent aliquid mordacitatis ex livore et invidia, superior quoque interrogatio demonstravit, Evangelista referente: Tunc accesserunt ad eum discipuli Joannis, dicentes: Quare nos et Pharisaei jejunamus frequenter: discipuli autem tui non jejunant ? Et alibi: Magister, cuiecce discipuli ejus baptizant, et omnes veniunt ad eum , quasi dixe
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã coacte duo passeres ani¬
mã interp̃tant᷑ & corpus. Qͥn¬
q quoq passeres scđ̃m lucã.
qui duob assib ueneant. ad
sensus referunt. S quomͦ illa
intelligentia toto eu̾gelici ser¬
monis corpori coaptet᷑. ñ par

Expanded text:
Quidam coacte duo passeres animam interpretantur et corpus: quinque quoque passeres, secundum Lucam, qui duobus assibus veneunt, ad sensus referunt. Sed quomodo illa intelligentia evangelici sermonis corpori coaptetur, non parvae
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt. & in om̃ib ẽ ꝓuiden¬
dĩ uoluntate nͣ pereunt: uos
qui eterni estis. nͣ debetis tume¬
re. qd̾ absq diͣ uiuatis ꝓuiden¬
tia. Iste sensus. & supͣ dictꝰ est.
Respicite uolatilia celi. qm̃ nͣ
serunt neq metunt. neq con¬
gregant in horrea. & pat̾ u̾r

Expanded text:
cidunt, et in omnibus est providenDei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus et supra dictus est: Respicite volatilia coeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque congregant in hor
Abbreviated transcription (Latin):
sermo duunus: & sequentia
pendent ex superiorib. Pru¬
dens lector caue sẽꝑ suꝑstitio¬
sã intelligentiã ut ñ tuo sen¬
sui attẽperes scͥpturas: s scͥp¬
intelligas qͥd sequat᷑. Supͣ dixe¬
rat. Nolite timere eos qui occi¬
dtͣ corpus: animã autͣ ñ posst̃
occtoere. Nõ loquit᷑ consequen¬
t̃. Nonne duo passeres asse

Expanded text:
sibi sermo Dominicus, et sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripintelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: nunc loquitur consequenter, Nonne du
Abbreviated transcription (Latin):
naͣ. Nomen. gehenne. inuete¬
O. Idolũ baal fuisse iuxta ie¬
rłm: ad radices montis m̃orq̃a.
in quib syloa fluit: nͥ semel
legimus. Hec uallis & parua
caͣpi planities irrigua erat. &¬
nemorosa. plenaq deliciis: &
lucus in ea consecrat᷑ꝰ. Iutantã
aut̃ ppłs isrł dementiã uenerat.
ut deserta tẽpli uicinia. ibi ho¬
stias immolaret : & rigorẽ re¬
ligionis delitiȩ uincerent. filioᷤᷤ¬
q suos incẽderent demoni. uł
initiarent: & appellabat᷑ locꝰ
ipse gegennon: idẽ uallis fili¬
orũ hennon. Hoc reguͣ uolum̃:
& paralipomenon & ieremias
scribtͣ plenissime. E cõminat᷑
ds se locũ illũ impleturũ ca¬

Expanded text:
Nomen Gehenne in veteo. Idolum Baal fuisse iuxta Ierusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Hec vallis et parvi campi planicies irrigua erat et nemorosa plenaque deliciis, et lucus in ea idolis consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut deserta templi vicinia ibi hostias immolarent et rigorem religionis delicie vincerent, filiosque suos incenderent demoni vel initiarent. Et appellabatur locus ipse Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volumen et Paralypomenon et Hieremias scribunt plenissime. Et comminatur deus se locum ipsum impleturu
Abbreviated transcription (Latin):
dicite in lumine: & qd̾ inaure
audistis p̃dicate suꝑ tec̾ta. Qd
audistis in misterio. aꝑtiꝰ p̃di¬
publicẽ loquimini. Qo uos
co: in uniu̾sis urbib & in to¬
to mundo audacter dicite.
dere. Si qui corpꝰ occit᷑ animã
nͣ posst occidere: gͦ anima in¬
uisibilis ẽ: ⁊ in corporalis eͣ: se¬
cd̃m crassiorẽ nr̃i corporis sub
stantiã. Uel eo certe tempore
puniet᷑ & supplicia sentiet.
qnͣ pͥstinũ corpꝰ receperit: ut
cũ qͥuo peccauit: cũ ipso pu¬

Expanded text:
lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedipublice loquimini: quod vos co, in universis urbibus, et in toto mundo audacter edicite dere. Si qui corpus occidunt, animam non possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiostantiam: dico vel eo certe tempore punietur, et supplicium sentiet, quando pristinus corpus receperit: ut cum quo peccavit, cum ipso pu
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui apłica fultus sit dig¬
nitate Quod autͣ ait ur̃i aut̃
& capilli capitis om̃s numerati
stͣ: immensã dĩ erga homines
ostendit ꝓuidenciã. ꝙ in effa¬
lateat: & eciaͣ parua. & otiose
dicta eiꝰ scientia ñ fugiant.
tram. in hoc loco. qui carnis
resurrectionẽ negant. quasi

Expanded text:
homo, qui apostolica fultus sit dignitate! Quod autem ait: vestri autem et capilli capitis omnes numerati sunt, immensam Dei erga homines ostendit providentiam, et ineffalateat Deum, et etiam parva et otiose dicta ejus scientiam non fugiant. ticam in hoc loco, qui carnis resurrectionem negant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
poliandrũ: idẽ tumulus mor¬
tuoꝵ futura gͥ supplicia & penȩ
ꝓpetuȩ quib peccatores cruci¬
andi stͣ : huiꝰ loci uocabulo de¬
notant᷑. Duplice̾ aut̃ eẽ gehen¬
nã nimii ignis & frigoris in
iob ꝑlenissime legimus. Non¬
ne duo passeres asse uenent.
ꝙ unus ex illis nͣ cadit srt̾rã
sine patre uro Uriͣ autͣ ꝙ ca¬
pilli capitis: om̃s numeratist᷑.

Expanded text:
umulus mortuorum. Futura ergo supplicia et poenae perpetuae, quibus peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse gehennam, nimii ignis et frigoris, in Job plenissime legimus . Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Vestri autem et capilli capit
Abbreviated transcription (Latin):
rant. in libro suȩ ꝓphetie. huiꝰ
Transgressus ẽ. uidas. & abomi¬
natio facta est in ifrł & in
ierłm: qr contaminauit iudas
scĩficationẽ dñi quã dilexit:
& habuit filiã dei alieni. Dis-
ꝑdat dñs uirũ qui fecit hoc
magistrũ & discipłm de tab̃-¬
naculis iacob. & offerentem
munꝰ o exercituũ. Ubi udã¬

Expanded text:
rant, in libro suae prophetiae hujus rant, in libro suae prophetiae hujus Transgressus est Judas, & abominatio facta est in Israel, & in Jerusalem: quia contaminavit Judas sanctificationem Domini, quam dilexit, & habuit filiam erdat dominus uirum, qui fecerit hoc, magistrum et discipulum de tabernaculis Iacob et offerentem munus domino exercituum. et
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ non de isrł qͥ tunc cũ ezra:
s de illis intelligendũ est qui
cũ zorobabel & rr̃u iã dudũ
de captiuitate ascenderant.
ut necdũ qͥnq mensib in pa-¬
tria demorati suas reliqͤrint.
& uxores accepint externas.
De quoꝵ numero potiꝰ intelligen¬
di ft̃ hi pͥncipes fuisse: qͥ hoc
facinꝰ ad ezram referentes casti.¬
gare curarunt. Nec mirandũ
qmͦ hoc ppłs isrł cũ sac̾dotib
& leuitis scelus patrasse dicat᷑.
cum illa tͣnsmigratio magis de
uda & beniamin ꝗͣ de decem
tͥbub que isrł uocabant᷑. exti¬
terit. Sciendũ enĩ qd abducto
in caꝑtiuitate isrł. id ÷ decẽ
tͥbubus: indifferent̃ pristino
nõie & due tribꝰ iuda ac benia¬
uide & beniamin. decẽ tribꝰ
sunt accipiende: s ad distincͥ¬
tionẽ ppłoꝵ t̾rarũ generalit̃
ppłs dei intelligendus. qui
dignitatẽ sui nominis cȩlestis.
trenoꝵ societate polluerit. Nã
& idẽ malachias ꝓpħa quẽ
ipsũ esse ezrã hebrei asseue¬

Expanded text:
 tunc cum Ezra, sed de illis intelligendum est, qui cum Zorobabel et Jesu jamdudum de captivitate ascenderant; ut necdum quinque mensibus in patria demorati, suas reliquerint, et uxores acceperint externas; de quorum numero potius intelligendi sunt hi principes fuisse, qui hoc facinus ad Ezram referentes castigare curarunt. Nec mirandum odo hoc populus Israel cum sacerdotibus et Levitis scelus patrasse dicatur, cum illa transmigratio magis de Juda et Benjamin, quam decem tribubus, quae Israel vocabantur, exstiterint. Sciendum enim quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, et duae tribus Juda ac BenjaJudae et Benjamin decem tribus sunt accipiendae, sed ad distinctionem populorum terrarum generaliter populus Dei intelligendus, qui dignitatem sui nominis coelestis, terrenorum societate polluerit. Nam et idem Malachias propheta, quem ipsum esse Ezram Hebraei asseve
Abbreviated transcription (Latin):
timoniũ. Nubes autͣ iudetur
lucida. & obũbrat eos: ut qr
carnale de frondib aut tento¬
riis querebant tab̃naculum:
nubis lucidȩ oꝑirentur uͣbra¬
culo. Uox quoq de celo patris
loquentis auditur que testimo¬
Nmo ꝑ petrũ ceteros apłos. Hic ẽ
ait filiꝰ mͣs dilectus. Huic figert¬
dũ eͣ tab̃naculũ: huic obtẽꝑan¬
dũ: hic ẽ filiꝰ m̃s: illi seruiunt
moyses &s helyas. Debent & ip̃i

Expanded text:
timonium . Nubes autem videtur timonium . Nubes autem videtur lucida, et obumbrat eos: ut qui carnale e frondibus, aut tentoriis quaerebant tabernaculum, nubis lucidae operirentur umbraculo. 131 Vox quoque de coelo Patris loquentis auditur, quae et testimommo per Petrum caeteros apostolos. Hic est, ait, Filius meus dilectus: huic figendum est tabernaculum, huic obtemperandum. Hic est filius, illi servi sunt: Moyses et Elias deben
Abbreviated transcription (Latin):
alio refert᷑ eugłio nuntiasse
ei qd̾ in ierosolimis passurꝰ
Respondens autem petrusꝰ dix
add iħm. Dñe: bonũ eͥ nos hic e̾ẽ.
¶Qui ad montana conscende¬
rat nͣ uult ad terrena descend̾e.
s semꝑ in sublimib ꝑseuera¬
ra. ¶Si uis hic faciamꝰ tria
tab̾nacula. tibi unũ. moysi.
unũ & helye unũ. łErras pe¬
tre: sicut & alius euglista testa¬
tur: nescis qͥd dicas. Noli tria
nequaquã seruos cũ dũo com¬
feras. S fac tria tab̃nacula:
immo unuͣ: patͥ & filio. & spuu
scoͣ: ut quorũ eͣ una diuinitas
unu sit & inpectore tuo tab̃na¬
Iculũ. Ad huc eo loquente: ecce
nubes lucida obũbrauit eos.
E uox de nube dicens. Hic est
filiꝰ mͣs dilectus. in quo mͥ con
placui: ipsũ audite. Quia stul¬
te interro gauerat. ꝓpterea res¬
ponsionẽ dni nͣ meretur. s pa¬
ter respondit ꝓfilio: ut u̾bũ
dni cõpleretur. Ego testimo¬
niuͣ nͣ dico ꝓ me: s pater qui
me misit. ipse ꝓme dicit tes¬

Expanded text:
alio refertur Evangelio, nuntiasse alio refertur Evangelio, nuntiasse ei quae Jerosolymis passurus Respondens autem Petrus, dixit ad Jesum: Domine, bonum est nos hic esse. Qui ad montana conscenderat, non vult ad terrena descendere; sed semper in sublimibus perseverare. Si vis, faciamus hic tria tabernacula: Tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Erras, Petre, sicut et alius evangelista testatur. Nescis quid dicas . Noli tria nequaquam servos cum Domino conferas, sed fac tria tabernacula: immo unum Patri, et Filio, et Spiritui sancto; ut quorum est una divinitas, unum sit et in pectore tuo tabernaculum. Adhuc eo loquente, ecce nubes lucida obumbravit eos. Et ecce vox de nube, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui: ipsum audite. Quia imprudenter interrogaverat, propterea responsionem Domini non meretur, sed Pater respondet pro Filio, ut verbum Domini compleretur: Ego testimonium non dico pro me, sed Pater qui me misit, ipse pro me dicit tes
Abbreviated transcription (Latin):
alba sicut nix.ł Ubi splendor fa¬
ciei ostenditur. & candor descͥbit᷑
uestiũ: ñ substantia tollit᷑. s gła
comutat᷑. Resplenduit facies eiꝰ
sic̃ sol. Certe tͣnsformatꝰ ẽ dnͣs
meã głam qua uenturus est
postea in regno suo. Transforma¬
tio splendorẽ addidit: faciem
nͣ subtraxit. E sicorpꝰ spũale
fuerit: nũqͥd & uestimenta mu¬
tata sunt: Que intantũ fuere
candida: ut aliꝰ euͣgelista dixerit
qualia fullo suꝑterram nͣ pot̾
facere. Qd̃ autͣ fullo suꝑ terrã
illudat. & tantũ in phantasmate
conspiciatur.  E ecce apparuit
illis moyses &s helyas cũ eo loquen¬
tes. Scͥbis & phariseis tẽptantib
& de celo signa poscentib dare
noluit: s prauã postulationẽ
confutauit responsione pruden
descendente: quo conscende¬
rat. & moyses ab inferis re¬
p̾cipit᷑ ut petat sͥ signũ de ex¬
celso: aut de inferno. Nã qd̾
dictũ ẽ apparuit illis moyse s.
& helyas cũ eo lequentes. & in

Expanded text:
alba sicut nix. Ubi splendor faalba sicut nix. Ubi splendor faciei ostenditur, et candor describitur vestium, non substantia tollitur, sed gloria commutatur. Resplenduit facies ejus sicut sol. Certe transfm gloriam, qua venturus est postea in regno suo. Transformatio splendorem addidit, faciem non subtraxit. Esto corpus spirituale fuerit, num et vestimenta mutata sunt, quae intantum fuere candida, ut alius evangelista dixerit: Qualia fullo super terram non potest facere . Quod autem fullo super terram , et tantum in phantasmate conspiciatur. Et ecce apparuerunt illis Moyses et Elias, cum eo loquentes. Scribis et Pharisaeis tentantibus se, et de coelo signa poscentibus, dare noluit, sed pravam postulationem confutavit responsione prudentdescendente quo conscenderat; et Moyse ab inferis repraecipitur, ut petat sibi signum de excelso, aut de inferno . Nam quod dictum est: Apparuerunt illis Moyses et Elias, cum eo loquentes; et in
Abbreviated transcription (Latin):
differt᷑. Preuidens gͦ occultorũ
cognitor qͥd possit obici. p̾sente᷑
timore p̾senti conpensat p̾mio.
Qd enim dicit. Sunt quidã de
p̾senti tempore demonstretur.
frẽm eiꝰ.Quare petrus &s iacob
& ioħes in quib dãeugłiorũ locis¬
separentur a ceteris. aut qͥd pͥui¬
legeis habeant extra alios disci¬
płos crebro ͥiximus. Nẽ quert᷑t
quomͦ post dies sex assũpserit eos
&s duxerit in montẽ excelsũ seor¬
sũ: cũ lucas eugłista octonariũ
numerũ ponat. S facił respon¬
sio ẽ : qr hic medii ponunt᷑ dies:
ibi pͥmus addit᷑ & extremꝰ. Non
enĩ dicit᷑ post dies octo assũpsit
montẽ excelsũ seorsũ. Ducere
ad montana discipłos pars regni
eͥ. Ducunt᷑ seorsũ qr multi uocati:
pauci electi. & tnsfiguratꝰ ẽante
eos. Qualis futurꝰ eẽt temꝑe uidi¬
candi: talis apłis apparuit. Qd̃
aut̃ dicit tͦnsformatꝰ ẽ ante eos. ne
Et resplenduit facies eiꝰ sicut
sol: uestimenta aut̃ eiꝰ fact̾a stͣ

Expanded text:
. Praevidens ergo occultorum cognitor quid possent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de tempore demonstretur. fratrem ejus. Quare Petrus, et Jacobus, et Joannes in quibusdam Evangeliorum locisseparentur a caeteris; aut quid privilegii habeant extra alios apostolos, crebro diximus. Nunc quaeritur quomodo post dies sex assumpserit eos, et duxerit in montem excelsum seorsum: cum Lucas evangelista octonarium numerum ponat . Sed facilis responsio est, quia hic medii ponuntur dies, ibi primus additur et extremus. Non enim dicitur: Post dies octo assumpsit montem excelsum seorsum. Ducere ad montana discipulos, pars regni est. Ducuntur seorsum, quia multi vocati, pauci vero electi . Et transfiguratus est ante eos. Qualis futurus est tempore judicandi, talis apparuit apostolis. Quod autem dicit: Transfiguratus est ante eos, nemEt resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Idientes discipłi oeciderunt in
Triplice̾ ob causam pauore
terrentur. uł quia se errasse
cognouerant: uł qr nubes luci¬
da oꝑuerat eos: aut qr dĩ patris
uoce̾ loquentis audierant. Hu¬
mana fragilitaᷤ. conspec̾tũ ma¬
ioris głę ferre nͣ sustinet. ac to¬
to animo. & corpore contremis ẽs
ad terrã cadit. Quanto quis ã¬
pliora quesierit. tanto magis ad
inferiora dilabitur. si ignoraue¬
rit mensurã suam.¶Et accessit
iħc & tetigit eos.Quia illi iace¬
bant ꝙ surgere non poterant: ip¬
seclement̾ accedit & tangit eos:
ut tactu timorẽ fuget. & debili¬
tata menbra solidentur. Dixitq
Surgite ⁊ nolite timere.  Quos ma¬
nu sanauerat: sanat imꝑio. Noli¬
te timere. Primũ timor expellit᷑.
ut postea doctrina tͥbuatur. Le¬
uantes autẽ ocłos suos: neminẽ
uidert᷑ nͥ solũ iħm. Rationabilit̾
postquã surrexert̃: nͥ uident nisi
solũ iħm. Nam si moyses & he¬
lyas ꝑseuerassent cũ dño: patͥs
uox uderet᷑ incerta. eui potissi¬

Expanded text:
dientes discipuli ceciderunt in Triplicem ob causam pavore terrentur vel quia se errasse cognoverant, vel quia nubes lucida operuerat eos, aut quia Dei Patris vocem loquentis audierant. Humana fragilitas conspectum majoris gloriae ferre non sustinet, ac toto animo et corad terram cadit. Quanto quis ampliora quaesierit, tanto magis ad inferiora collabitur, si ignoraverit mensuram suam. Et accessit Jesus, et tetigit eos. Quia illi jacebant, et surgere non poterant, ipse clementer accedit, et tangit eos, ut tactu timorem fuget, et debilitata membra solidentur. Dixitque eis: Surgite, et nolite timere. Quos manu sanaverat, sanat imperio. Nolite timere. Primum timor expellitur, ut postea doctrina tribuatur. Levantes autem oculos suos, neminem viderunt, nisi solum Jesum. Rationabiliter postquam surrexerunt, non viderunt nisi solum Jesum: ne si Moyses et Elias perseverassent cum Domino, Patris vox videretur incerta, cui potissi
Abbreviated transcription (Latin):
mini dixeritis uisionẽ: donec filiꝰ
hominis a mortuis resurgat.
Futuri regni p̾meditatio ⁊ gła
triũphantis. demonstrata fuerat
inmonte. Non qͦ uult hoc inpo¬
płis p̾dicari: ne & incredibile ẽẽt
ꝓ rei magnitudine. & pꝰ tantã
głam apd̾ rudes animos sequẽs
crux scandalũ faceret. sẜ inter¬
rogauerunt eũ discipłi dicentes.
Qd qͦ scͥbe dicunt: qd̾ helyã opor¬
teat pͥmũ uenire. Nisi causas
nouerimꝰ: quare interrogauerĩt
discipłi suꝑ helye nomine stulta
uidetur. & extra ordinaria eoꝵ
interrogatio. Qd enim ꝑtinet
ad ea que suꝑscripta stͣ de helye
ad uentu querere. Traditio pha¬
riseoꝵ eͣ uirta malachiam ꝓphe.¬
cam: qui ẽ nouissimus induo
decim: qd̾ helyas ueniat ante
cor patrũ ad filios: & filioꝵ ad pa¬
tres: & restituat omĩa in antiquũ
statum. Estimant gͦ discipłi
inmonte uiderant os dicunt. Si
iam uenisti ingłam. quomodo
p̾cursor tuus nͣapparet. Maxi¬
me qr helyam uiderant recessis¬

Expanded text:
mini dixeritis visionem, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Futuri regni praemeditatio, et gloria triumphantis demonstrata fuerat in monte. Non ergo vult hoc in populos praedicari, ne et incredibile esset pro rei magnitudine, et post tantam gloriam apud rudes animos sequens crux scandalum faceret. Et interrogaverunt eum discipuli, dicentes: Quid ergo Scribae dicunt, quod Eliam oporteat primum venire? Nisi causas noverimus, quare interrogaverint discipuli super Eliae nomine, stulta videtur, et extraordinaria eorum interrogatio. Quid enim pertinet ad ea, quae supra scripta sunt, de Eliae adventu quaerere? Traditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam qui est novissimus in duodecim quod Elias veniat ante cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum . Aestimant ergo discipuli in monte viderant, et dicunt: Si jam venisti in gloria, quomodo praecursor tuus non apparet? Maxime quia Eliam viderant recessis
Abbreviated transcription (Latin):
ingła patͥs sui cũ angelis sius:
insuꝑ auetoritate iudicis addita:
& reddet unicuiq scd̃m oꝑa sua.
Doterat apłoꝵ tacita cogitatio.
istiꝰ modi scandalũ sustinere.
Occisione̾ & morte̾ ncͣ dicis e̾e̾
uenturam: qd̾ autͣ ꝓmittis affutu¬
rum de ingla patris. cuͣ angłoꝵ
ministeriis. ꝙ uidicis potestate

Expanded text:
ia Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: et reddet unicuique secundum opera sua. Poterat apostolorum tacita cogitatio, istiusmodi scandalum sustinere: occisionem et mortem nunc dicis esse venturam: quod autem promittis te affuturum in gloria Patris cum angelorum mini
Abbreviated transcription (Latin):
bonã. & fruc̾tũ eiꝰ bonũ aut
facite arborẽ malã: & fructum
eꝰ malũ. Ea fructib enĩ arbor
agnoscit᷑. Constringit eos sillogis
lare : qui int̾rogatos hinc inde
concludit. & utroq cornu p̃mit.
i inqͥt diabolus malus ẽ. bona
oꝑa fac̾e ñ potest. Si autͣ bona
sunt quȩ facta cernitis: sequit᷑.
ut ñ sit diabolus: qui ea facit.
Neq enĩ fieri pot̾. ut ex malo bo¬
nũ: aut ex bono oriat᷑ malũ. Qđ
potestis bona loqui cũ sitis mali:
na diaboli. Bonus homo de bono
thes auro ꝓfert bona. & malus
homo. de malo thesauro ꝓfert
mala. Uł ipsos uideos dnm blas¬

Expanded text:
uctum ejus bonum. Aut facite arborem malam et fructum ejus malum. Ex fructibus siquidem arbor agnoscitur. Constringit eos syllogismlare: qui interrogatos hinc inde concludit, et utroque cornu premit. Si, inquit, diabolus malus est, bona opera facere non potest. Si autem bona sunt quae facta cernitis, sequitur ut non sit diabolus qui ea facit. Neque enim fieri potest, ut ex malo bonum, aut ex bono oriatur malum. Quod potestis bona loqui cum sitis mali? na diaboli. Bonus homo de bono thesauro profert bona. Et malus homo de malo thesauro profert mala. Vel ipsos Judaeos Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ũ faciebant adu̾sus euͣ. quomͦ¬
insidias: luor in causaẽ. Qd
enĩ fecerat. ut phariseos ad in¬
terfectionẽ sui ꝓuocaret. Nẽ¬
pe qͦd h̃o extenderat manuͣ.
Quis enĩ phariseoꝵ indie salbi
nͨ extendit manũ. portans ci¬
bos. calice̾ porrigens: & cet̾a
quȩ uicꝰtui necessaria st̃ͦ Si
g manũ extendere. & alimen¬
ta subleuare. uł potũ insab¬
b̾o. ñ ẽ cͥminis: ctir hoc in alio
arguant qd̵ ipsi fac̾e coargu¬
unt᷑: p̃sertim cũ iste cem̃tariꝰ
nioħ tale portauerit: s ad y̾¬
ceptũ dm̃ solã extenderit mi¬
inde. Sciens insidias eoꝵ qd̃
uellent ꝑdere saluatorẽ snũ
recessit inde: ut phariseis con¬
tra se occasionẽ impietatis aufer¬
Nret. Ecce puer mͣs quẽ elegi
Donã spͣm meu̾ suꝑ euͣ. S Spͣs

Expanded text:
um faciebant adversus eum, quomoum faciebant adversus eum, quomoinsidias, livor in causa est. Quid enim fecerat, ut Pharisaeos ad interfectionem 78 sui provocaret? nempe quod homo extenderat manum. Quis enim Pharisaeorum in die sabbati non extendit manum, portans cibos, calicemque porrigens, et caetera quae victui necessaria sunt? Si ergo manum extendere et alimenta sublevare vel potum in sabbato, non est criminis: cur hoc in alio arguunt quod ipsi facere coarguuntur, praesertim cum iste caementarius nihil tale portaverit, sed ad praeceptum Domini solam extenderit mantem. Sciens insidias eorum, quod vellent perdere Salvatorem suum, recessit inde, ut Pharisaeis contra se occasionem impietatis auferret. Ecce puer meus, quem elegi: Ponam spiritum meum su
Abbreviated transcription (Latin):
soluit ꝓposita̾ questionẽ: ut
interrogantes auaritie condẽ¬
net. Si uos inqͥt in sabb̃o ouẽ
& aliud qd̾ libet animal in fo¬
uea̾ decidens eripere festina¬
tis. nͥ animali s ur̃ȩ auaritiȩ
consulentes. qͣnto magis ego
homine̾ qͥ multo melior eͣ oue¬
I debeo liberare Tẽ ait homi¬
Ini. Extende manũ tuã. Q ex¬
Itendit & restituta eͥ sanitati
siout altera. On eugłio quo
utunt᷑ uazareni. & ebionite.
qͦd nuꝑ in grecũ de hebres ser¬
mone transtulimus. & qͦd uo¬
oat᷑ a plerisq mathei autenti¬
cũ: homo iste qui aridã habet
manũ cem̃tariꝰ scbit᷑: istiꝰ modi
uocib auxiliũ pͣcans. Cem̃tariꝰ
erã: manib uicꝰtũ queritans.
Precor te iesu: ut mͥ restituas sa¬
nitate᷑: ne turpit mendice̾ ciboᷤ.
Usq ad aduentũ saluatoris ari¬
da manus in synagoga uideoꝵ
Postquã ille uenit in terras. red¬
dita ẽ in apłis credentib dexte¬
ra: & oꝑi pͥstino restituta.
xreuntes autͣ pharisei. consili¬

Expanded text:
ositam quaestionem, ut interrogantes avaritiae condemnaret. Si vos, inquit, in sabbato ovem et aliud quodlibet animal in foveam decidens, eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est ove, debeo liberare! Tunc ait homini: Extende manum tuam. Et extendit, et restituta est sanitati sicut altera. In Evangelio, quo utuntur Nazaraeni et Ebionitae quod nuper in Graecum de Hebraeo sermone transtulimus, et quod vocatur a plerisque Matthaei authenticum, homo iste, qui aridam habet manum, caementarius scribitur: istius modi vocibus auxilium precans: Caementarius eram, manibus victum quaeritans: precor te, Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Usque ad adventum Salvatoris arida manus in synagoga fuit Jupostquam ille venit in terras, reddita est in apostolis credentibus dextera, et operi pristino restituta. Exeuntes autem Pharisaei, consili
Abbreviated transcription (Latin):
ruͣ & xiͣm hospitẽ nͣ habebat
dicentẽ. Surgite: eamus hinc.
suꝑflus obseruationib legis:
& traditionib phariseorũ reu̾ti¬
tͣdiabolus ad sedẽ suã pͥstinã.
& septenario sibi numero demo¬
nũ adoito habitat p̾stinã domũ
a fuint nouissima illiꝰ ppłi peio¬
ra pͥorib Multo enĩ nẽ maio¬
ri demonũ numero possident᷑
possessi fuerant añ legis notiti¬
am: qr aliua ẽ uenturũ ñ crede¬
re: aliua eũ nͥ suscepisse qͥ uene¬
rit. Septenariũ aut̃ numerũ
qui de radice conscendit septẽ
sp̃s uirtutũ descendisse narran¬
t: ita ẽ contrio iutiorũ numerꝰ
in diabolo consecratus sit.Uiii.

Expanded text:
um hospitem non habebat, dicentem: « Surgite, eamus hinc . superfluis observationibus legis, et traditionibus Pharisaeorum: revertitur diabolus ad sedem suam pristinam, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum, et fiunt novissima illius pejora prioribus. Multo enim nunc majori daemonum numero possidentur, possessi fuerant ante Legis notitiam: quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerumqui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur ; ita econtrario vitiorum numerus in diabolo consecratus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
moabitas & ãmanitas. quia
de incesto nati ft̃. hereticoꝵ
figurã tenere. quoꝵ auetores
dũ doctrinã patrũ de qua
eruditi sunt. male intelligen¬
do corrumpunt. quasi filiȩ
loth semine pat̃no furtĩ &
in tenebris & ñ legitime
utunt᷑. Ideoq taliũ proles
id est sectatores heresũ. nullã
unꝗͣ in ȩcclia dñi partẽ hr̃e
queunt. S qͥeumq ex his

Expanded text:
Moabitas et Ammonitas, quia de incesto nati sunt, haereticorum figuram tenere, quorum auctores, dum doctrinam patrum, de qua ipsi eruditi sunt, male intelligendo corrumpunt, quasi filiae Loth semine paterno furtim et in tenebris, et non legitime utuntur: ideoque talium proles, hoc est sectatores haeresum, nullam unquam in Ecclesia Domini partem habere queant.
Abbreviated transcription (Latin):
soboles gentrieũ. Oeeurrt
aũ filiis isrł̃ egredientib ex
egypto cũ pane & aqua. qui
bñ iuentes & catholica in
pace uersantes. solatiũ t̾ibi
dã & exercitui eiꝰ ã facie
absalon cũ alimentis occur¬
rit. quo eos refocillando
adiutos adu̾sus tyrannidẽ
nouã filii regis redderet
fortiores. illos nimirũ sig¬
nificans qͥ dispersam ab he-¬
reticis eccłiam. subsidiis
ubi celestis confortare. atq
ad debellandã eoꝵ insaniã
curant animari. Atq dum
heretici neophitos suȩ pͣuita
tis morib & ostensis aliorũ
exemplis siue u̾bis malignis
ꝑdere nitunt᷑. quasi de in¬
cesto ppł̃i egressũ ex egypto
isrł suis armis. & balaam
arioli qͥ int̃pretat᷑ uanitas
ppłi maledictis atq consilii
ĩpugnant infandis. Sed ds̃
maledic̃tionẽ balaam conu̾¬
tit in bndictionẽ ꝓpłi sui.
&e eũ ab armis inimicartim
gentiũ muniuit: qr diligen¬
tib dm̃ omia cooꝑant᷑ in

Expanded text:
s genitricum. Occurrerunt autem filiis Israel, egredientibus ex Aegypto, cum pane et aqua, si ipsi bene viventes, et catholica in pace versantes, solatium verbi David et exercitui ejus a facie Absalon, cum alimentis occurrit, quo eos refocillando adjutos, adversus tyrannidem novam filii regis redderet fortiores; illos nimirum significans, qui dispersam ab haereticis Ecclesiam subsidiis verbi coelestis confortare, atque ad debellandam eorum insaniam curant animare. At dum iidem haeretici, neophytos et suis primatibus, et ostensis aliorum exemplis, sive verbis malignis perdere nituntur, quasi nati de incesto populi egressum ex Aegypto Israel, et suis armis, et Balaam arioli, qui interpretatur vanitas populi maledicti, atque consiliis impugnant infandis. Sed et Deus maledictionem Balaam convertit in benedictionem populi sui, et eum ab armis inimicarum gentium munivit; quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in
Abbreviated transcription (Latin):
ed & in dieb ill. uidi .xxiii.
iudeos ducentes uxores ado¬
tidas. ammanitidas & moa¬
bitidas. & filii eoꝵ ex media
parte loquebant᷑ arotice.
& nesciebant loqͥ iudaice.
& loquebant᷑ iuxta linguã
ppł̃i & ppłi: & obiurgaui eos
clesia uxores ducunt alieni¬
genas: quicũq oblectationib
scelerũ quȩ ad gentiles ꝓpͥe
ꝑtinent. suã conscientiam
attaminant. filii q qͥ ex his
nati st̃. nesciunt loqͥ iudaice:
cũ opera quȩ ex mente iuci¬
ata ꝓdierant. nil se piȩ pro¬
fessionis hr̃e ostendunt: s
gentilẽ potiꝰ stulticiã quã
eccłiasticã sonant castitatẽ.
Aotꝰ enĩ qui hebraice dicit᷑
ẽsdod: int̃pretat᷑ ignis u̾bũ.
Ideoq iuxta tropologieũ sen¬
sum arotice locunt᷑ filii de
alienigenis nati uxorib: eũ
oꝑa ꝑ lasciuiã ꝓcreata ulti

Expanded text:
ed et in diebus illis vidi Iudaeos ducentes uxores azotias ammanitidas et moabitidas et filii eorum ex media parte loquebantur azotice et nesciebant loqui iudaice et loquebantur iuxta linguam populi et populi et obiurgavi eos clesia uxores ducunt alienigenas, quicunque oblectationibus scelerum, quae ad gentiles proprie pertinent, suam conscientiam attaminant. Filiique ex his nati nesciunt loqui Judaice, cum opera quae ex mente vitiata prodierant, nil in se piae professionis ostendunt; sed gentilem potius stultitiam, quam ecclesiasticam sonant castitatem. Azotus enim, quae Hebraice dicitur Asdod, interpretatur ignis verbum. Ideoque juxta tropologicum sensum, Azotice loquuntur filii de alienigenis nati uxoribus, cum opera per lasciviam procreata ulti
Abbreviated transcription (Latin):
rat eniͣ in lege pͣceptũ: ut qͥ
mundati fuerant lepra. offer¬
rent munera sacerdotib.
Deinde ut mundatũ uiden¬
tes leꝓsũ aut crederent sal¬
uatori. aut ñ crederent. Si
crederent saluarent᷑. Si ñ ere¬
derent. mercusabiles forẽt.
Et simul ne qd̾ in eo sepissime
cͥminabant᷑. legẽ uideret᷑ in¬
fringere. xxui.

Expanded text:
rat enim lege praeceptum, ut qui mundati fuerant a lepra, offerrent munera sacerdotibus. Deinde, ut mundatum videntes leprosum, aut crederent Salvatori, aut non crederent. Si crederent, salvarentur: si non cderent, inexcusabiles forent. Et simul ne quod in eo saepissime criminabantur, legem videretur infringere.
Abbreviated transcription (Latin):
xtendente manũ dño. statim
lepra fugit. Simulq conside¬
ra. quã humilis. & sine iactan¬
tia responsio. Ille dixerat si
ius: dñs respondit uolo. Ille
p̃miserat. potes me munda¬
te. dñs uingit & dicit. mun¬
dare. Nongͥ ut pleriq lati¬
norũ putant. uingendũ est.

Expanded text:
xtendente manum Domino, statim lepra fugit. Simulque considera quam humilis et sine jactantia responsio. Ille dixerat, si vis: Dominus respondit, volo. Ille praemiserat, potes me mundare: Dominus jungit, et dicit, mundare: Non ergo ut plerique Latinorum putant, jungendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
nec in aliquo p̾sidio carnisin¬
niti. qr istiꝰ modi uirga & ba¬
culus harundineus ẽ: quẽ si
paululũ p̃sseris frangitur. &
manũ tͥnforat incõbentis.
n quãcumq ciuitatẽ aut castel¬
lũ intraueritis interrogate qͥs
inea dignus sit: & ibi manete.
donec exeatis. Suꝑ ordinatio¬
scire non poterant qͥs qualis eẽt.
Ergo hospes fama eligendus ẽ

Expanded text:
n in aliquo praesidio carnis inniti; quia istiusmodi virga et baculus arundineus est, quem si paululum presseris, frangitur, et manum transforat incumbentis.n quamcumque enim civitatem aut castellum intraveritis, interrogate quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. Super ordinatioscire non poterant quis qualis esset. Ergo hospes fama eligendus e
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ cuiꝰq illuis fuit distribue¬
re: qui cordis archana rimat᷑.
Primus scribit᷑ symon: cogno¬
mento petrꝰ. ad distinctionẽ
alteriꝰ symonis. qui appellat᷑
na: ubi aquas dñs uercit inui¬
nuͣ. Iacobũ quoq appellat ⁊e
trũ & andreã: frͣs nͨ tã carne:
quã spnͣ. Iacobuͣ & iohanne᷑.

Expanded text:
usque, illius fuit distribuere, qui cordis arcana rimatur. Primus scribitur Simon, cognomento Petrus; ad distinctionem alterius Simonis, qui appellatur eae, ubi aquam Dominus vertit in vinum . Jacobum quoque appellat trum et Andream, fratres non tam carne quam spiritu. Jacobum et Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
significat multitudinẽ. Oꝑ arn
aute̾ pauei magistrorũ. Ꝙ im¬
ꝑat ut rogent dñm messis:
ut eiciat oꝑarios in messe sua.
Isti stͣ operarii: de quib psalni¬
sta loquit᷑. Qui seminant in
lacrimis: ingaudio metent.
Euutes ibant & flebant. mitten
tes semina sua. Uenientes
aut̃ uenient cũ exultatione.
portantes maniplos suos. O
ut aꝑtis loquar messis mul¬
ta. om̃is turba credentium.ẽ.
Oꝑarii pauci. apli & imitatores
eoꝵ: qui mutunt᷑ ad messe᷑.

Expanded text:
significat multitudinem; operarii pauci, penuriam magistrorum. Et imperat ut rogent Dominum messis, ut ejiciat operarios in messem suam. Isti sunt operarii de quibus Psalmista loquitur. Qui seminant in lacrymis, in gaudio et metent. Euntes ibant et flebant, spargentes semina sua: venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar: Messis multa omnis turba credentium est; operarii pauci, apostoli, et imitatores eorum, qui mittuntur ad messem.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi habemꝰ auxiliũ: baculi p̾si¬
diũ cur queramus ͦ E qr qͦdã mͦ
nudos & expeditos ad p̃dicandũ
ẽe conditio magistrorũ. seueri¬
tatẽ pͣcepti. sequenti sententia
temꝑauit dicens. Dignꝰ eͣ oꝑa¬
rius m̾cede sua. Tantũ inquit
accipite. quantũ in uictu & ue-
replicat. Habentes uicꝰtũ & uesti¬
loco. Coͣmunicet aut̃ his qui
chatecizat᷑ ei qui se catecitat in
omi bono. Ut quorũ discipli
metunt spũalia. consortes eos
faciant carnaliũ suorũ. ñ in
auaritia: s in necessitate. Hec
hystorice diximus: ceteruͣ scd̾m
anagogen. nͣ licet magistris
aurũ & argentuͣ & pecuniam
que ẽ inzonis possidere. Aur̃
sepe legimus. ꝓ sensuꝰ argen¬
tuͣ ꝓ sermone: ei ꝓ uoce. Hec
nob̾ ñ licet ab aliis acciꝑe: s
data adño possidere. Neq h̾e¬
ticorũ & phylosophoꝵ. ꝑuer¬

Expanded text:
Domini habemus auxilium, baculi praesiDomini habemus auxilium, baculi praesidium cur quaeramus? 59 Et quia quodammodo nudosdebatur esse conditio magistrorum, severitatem praecepti sequenti sententia temperavit, dicens: Dignus est operarius cibo . Tantum inquit accipite, quantum in victu et vesreplicat: Habentes victum et vesti. Communicet autem is qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat, in omni bono ; ut quorum discipuli metunt spiritualia, consortes eos faciant carnalium suorum, non in avaritia, sed in necessitate. Haec historice dixerimus. Caeterum secundum anagogen: Non licet magistris aurum et argentum et pecuniam quae in zonis est, possidere. Aurum saepe legimus pro sensu, argentum pro sermone, nobis non licet ab aliis accipere, sed data a Domino possidere: neque haereticorum et philosophorum per
Abbreviated transcription (Latin):
duas tunicas. nͣ caltiamenta ne¬
oꝑarius cibo suo. Consequen¬
ter hec pͣcepit euͣgeliratorib
ueritatis. quib ante direrat qͥ¬
tis accepistis. gͣtis date. Si enĩ
sic p̃dicant. ut pͣciũ nͣ accipiãt:
suꝑflua ẽ gͥ auri. argenti. nuͣ¬
moꝵq possessio. Naͣ si habuis
in sacculis. Qui diuitias de¬
doctores uere religionis: qui
pͣcepto. arguit philosophos. qͥ
chilo habentes. cellariũ secũ ue¬
Nhant. Neq duas tunicas. Indua¬
b tunicis uidet᷑ mͥ duplex osten¬
dere uestim̃tũ. nͣ qd̾ in locis seychi¬
s. & glatiali niue rigentib una qͥs
tunica debeat ẽẽ contẽptus. s qͦ
intunica uestimentũ intelligimꝰ.
ne alio uestiti aliud nob̃ futu¬
rorũ timore reseruemꝰ. Neq cal¬
tiam̃ta. E plato p̾cepit duas
corporis sũmitates. nͥ ẽẽ uelan¬
das. nec assue fieri debere molli¬
tie capitis & pedũ. Cũ enĩ hec
habuerut firmitate᷑. oetera ro¬
bustiora st̃. Neq uirgam. Qui

Expanded text:
duas tunicas, neque calceamenta, neoperarius cibo suo. Consequenter haec praecipit evangelizatoribus veritatis, quibus ante dixerat: Gratis accepistis, gratis date. Si enim haec praedicent, ut pretium non accipiant, superflua est auri, argenti nummorumque possessio. Nam si habuissin sacculis: qui didoctores verae religionis, qui  praecepto arguit philosophos, qui nihilo ducentes, cellarium secum vehebant. Neque duas tunicas. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum. Non quo in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus: sed quo in tunica vestimentum intelligamus: ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Neque calciamenta. Et Plato praecepit duas corporis summitates non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiei capitis et pedum. Cum haec enim habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
te. quocũq ieris. E dicit ei
uolucres celi nidos: filius aũ
hominis. ñ ht̃ uͥ caput suũ
reclinet. Scͥba iste legis qui
tantũ litterã nouerat occiden¬
tem. si dixisset dñe sequarte
quoeuq ieris: ñ fuisset repul¬
sus a dño. S qr magistrũ unu̾
de plurib estimabat. & litte¬
sequi uoluerit saluatorem.
ut lucra ex oꝑuͣ miraculis
quereret. hoc idẽ desiderans.
qd̃ & symon magus a petro
emere uoluerat. Lalis qͥ fides.
cuͣ taute sim pauꝑtatis ut ne
hospitiolũ quide̾ habeã. ꝙ nͣ
meo utar tecꝰto: Aluis de disci¬
te me pͥmũ ire. & sepelire petrẽ
& discipłm: Ille magistruͣ
Quocat. hic dnͣm confitetur.
Ille ꝓpt̾ pietatis occasionẽ ad
sepeliendũ ire desiderat. iste
secuturũ se quolibet ẽẽ ꝓmit¬
tit. non magistrũ querens. s
ex magistro lucrũ. Ait ihe
mortuos. sepelire mortuos scioᷤ
Mortius eͣ : quicũq ñ credit.
Si aut mortuũ sepelit mortuꝰ
nͣ debemꝰ curã habere mor¬

Expanded text:
 dicit ei volucres coeli nidos: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. Scriba iste legis, qui tantum litteram noverat occidentem, si dixisset: Domine, sequar te quocumque ieris, non fuisset repulsus a Domino; sed quia magistrum unum de pluribus aestimabat, et littesequi voluerit Salvatorem, ut lucra ex operum miraculis quaereret, hoc idem desiderans, quod et Simon Magus a Petro emere voluerat . Talis ergo fides cum tantae sim paupertatis, ut ne hospitiolum quidem habeam, et non meo utar tecto? Alius autem de discite me primum ire, et sepelire patrem m? Ille magistrum vocat, hic Dominum confitetur. Ille propter pietatis occasionem, ad sepeliendum patrem ire desiderat: iste secuturum se quolibet esse promittit, non magistrum quaerens, sed ex magistro lucrum. Jesus aumortuos sepelire mortuos suos. Mortuus est, quicumque non credit. Si autem mortuum sepelit mortuus, non debemus curam habere mor
Abbreviated transcription (Latin):
Michi uidentur p̾me horȩ e̾e
oꝑarii samuhel & ieremias : &
baptista ioħs: qui possunt cuͣ
psalmista dicere. Ex utero ma¬
tris meȩ ds mͣs estu. Tertiȩ ho
rȩ oꝑarii stͣ: qui a pub̾tate doͣ¬
seruire ceperunt. Sexte horȩ
mȩ: qui ultuna senecꝰtute. Ꝙ
tamen om̃s parit̾ accipiunt
pͥmiũ: licet diuersus labor sit.¬
Sunt qui hanc parabolam aliter
disserant. Urima hora uolunt
quos patͥarchas. usq ad noe. Ter¬
tia ipsum noc usq ad abraham:
& circu̾cisionẽ ei datã. Sexta ab
abraham usq ad moysen: qnͣ lex
data eͥ. Nona ipsũ moysen. & ꝓ¬
ppłm: quib om̃s inuident. Unde
hoc ipsũ intelligens post horam
iã undecimã cũ eẽt ꝓpe solis oc
loquitur. filioli mei: nouissima
hora ẽ. Et simul considera qd̾
iniusticiam patͥs familias: n in
undecune hore õꝑariis om̃s pa¬
r̃iter accusant: inse ipsis nͣ intel¬
ligunt Sienĩ iniquiis paterfa¬
milias ñ in uno iniquus eͣ: s in

Expanded text:
Mihi videntur primae horae esse Mihi videntur primae horae esse operarii Samuel, et Jeremias, et Baptista Joannes, qui possunt cum Psalmista dicere: Ex utero matris meae Deus meus es tu . Tertiae vero horae operarii sunt, qui a pubertate servire Deo coeperunt. 153 Sextae horae, mae, qui ultima senectute: et tamen omnes pariter accipiunt praemium, licet diversus labor sit.Sunt qui hanc parabolam aliter edisserant. Prima hora volunt quos patriarchas usque ad Noe; tertia, ipsum Noe usque ad Abraham et circumcisionem ei datam; sexta ab Abraham usque ad Moysen, quando Lex data est; nona, ipsum Moysen et ppopulum, quibus omnes invident. Unde hoc ipsum intelligens post horam jam undecimam, cum esset prope solis occloquitur: Filioli mei, novissima hora est . Et simul considera, quod injustitiam patrisfamilias, quam in undecimae horae operariis omnes pariter accusant, in seipsis non intelligunt. Si enim iniquus est paterfamilias, non in uno iniquus est, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
uł similitudo regni celor ex his
quȩ p̾missa sunt intelligitur.
Scͥptũ ẽ enĩ ante eã multi ert̃
pͥmi nortissimi. & nouissimi
primi: nͣ tempori differente dño
s fiłi: dicitq patre̾ familias
pͥmo mane exisse ut conduce¬
raet oꝑarios inuineã suam:
pͥcuĩ oꝑis constituisse dena¬
biũ: deinde egressũ cirea horã
tertiam uidisse alios stantes in
platea ociosos. & illis nequaquã
denariũ: s qd̾ uistũ ẽ. Fuisse
pollicitũ. sexta quoq hora & no¬
na fecisse similiter. undecuna
aut᷑ inuenisse alios stanteᷤᷤ qui
tota die ociosi fuerant: & misis¬
se eos inuineã: cũ aut sero factũ
ẽẽt p̾cepisse ꝓcuratori suo. ut
a nouissimis inciperet reddere:
hoc eͣ aboꝑariis hore undeci¬
me : usq ad oꝑarios horȩ pͥmȩ.
nouissimos concitatos iniqui¬
tate̾ arguisse patͥsfamilias.: ñ
qd̾ minus acceperint quã fue¬
rat constitutũ: s qd̾ plus accipe¬
re uoluerint his in quos se cle¬
mentia conditoris effuderat.

Expanded text:
ex his quae praemissa sunt, intelligitur. Scriptum est enim ante eam: Multi erunt primi novissimi, et novissimi primi. Non tempori deferente Domino, sed fidei. Dicitque patremfamilias primo mane exisse, ut conduceret operarios in vineam suam, et pretium operis constituisse denarium. Deinde egressum circa horam tertiam, vidisse alios stantes in platea otiosos: et illis nequaquam denarium, sed quod justum est fuisse pollicitum. Sexta quoque hora et nona fecisse similiter. Undecima autem invenisse alios stantes, qui tota die otiosi fuerant, et misisse eos in vineam. Cum autem sero factum esset, praecepisse procuratori suo, ut a novissimis inciperet reddere, hoc est, ab operariis horae undecimae usque ad operarios horae primae; novissimos invidia concitatos, iniquitatem arguisse patrisfamilias. Non quod minus acceperint quam fuerat constitutum, sed quod plus accipere voluerint his, in quos se clementia conductoris effuderat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui uenit ad me ꝑficiunt. sin autͣ
ñita ẽ: ut sciã. Postulat autͣ ma¬
ter filioꝵ rebedei. errore muliebri
& pietatis affectu: nesciens qͥd pe¬
teret. Nec mirũ si ista arguatur
imꝑitie: cuͣ de petro dicatur.
quando tͥa uult fac̾e tab̾nacula:
nesciens quid diceret. Respondẽs
autͣ iħc dixͣ. Nescitis quid peca¬
tis. Mater postulat. & dnͣs disci¬
płis loquitur: intelligens p̾ces
eiꝰ ex filiorũ descendere uolun¬
tate. Potestis bibere calicẽ quẽ e

Expanded text:
qui venit ad me, perficiant: sin autem qui venit ad me, perficiant: sin autem non est, ut sciam . Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiorum descendere voluntate. Po