comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾e om̃s qui inpolitice rei uniu̾sitate u̾sant᷑.
astricti: nisi forte aliquis sit cui iniquitatis
licentia uideatur indulta. Princeps tam̃ legis
nexib dr̃ absolutus. ñ quia ei iniqua liceant:
s quia is eẽ debet qui ñ timore pene s amore
iusticie equitatẽ colat᷑. rei publice procuret
utilitatẽ: & in om̃ib alioꝵ cõmoda priuate
p̃ferat uoluntati. Sedquis in negocus priblicis
loquet᷑ de principis uoluntate. cũ in eis nil sͥ
uelle liceat. nisi qd̾ lex aut equitas ꝑsuadet.
aut ratio cois utilitatis inducit : Eius namq
uoluntas in his ium debet habere uidicu &e.
rectisime qd̾ ei placet in talib legis habet
iugorem: eo quod ab equitatis mente eiꝰ senten¬
tia ñ discordet. De uultu tuo inquit iudicium
equitatis. Publice gͦ utilitatis minist̾ & equita¬
tis seruus est. pͥnceps: & in eo ꝑsonã publicam
gerit. qd̾ om̃iũ inuirias & dampna sed & cruni¬

Expanded text:
vivere omnes, qui in politicae rei universitate versantur. vivere omnes, qui in politicae rei universitate versantur. astricti, nisi forte aliquis sit, cui iniquitatis licentia videatur indulta. Princeps tamen legis nexibus dicitur absolutus, non quia ei iniqua liceant, sed quia is esse debet, qui non timore poenae, sed amore justitiae aequitatem colat, reipublicae procuret utilitatem, et in omnibus aliorum commoda privatae praeferat voluntati. Sed quis in negotiis publicis loquetur de principis voluntate, cum in eis nil sibi velle liceat, nisi quod lex aut aequitas persuadet, aut ratio communis utilitatis inducit? Ejus namque voluntas in his vim debet habere judicii; et rectissime quod ei placet in talibus legis habet vigorem, eo quod ab aequitatis mente ejus sententia non discordet. De vultu tuo, inquit, judiciuaequitatis. Publicae ergo utilitatis minister, et aequitatis servus est princeps, et in eo personam publicam gerit, quod omnium injurias et damna, sed et crimi
Abbreviated transcription (Latin):
ec in eo sibi pͥncipes detrahi arbitrentur.
uisi iusticie sue statuta p̃ferenda credide¬
rint iusticie dei. cuiꝰ iusticia: iusticia in
euũ est. & lex eiꝰ equitas. Porro equitas ut uiris¬
ꝑiti asserunt rerũ conuenientia est. que cuncta
coequiꝑat rõne. & imparib reb paria iura deside¬
rat: In om̃s equabilis. tribuens unicuiq qd̾ suũ
est. Lex uͦ eiꝰ interp̃s ẽ: ut pote cui equitatis &
iusticie uoluntas innotuit. Uñ ce eam omniũ
rerũ diuinarũ & humanarũ cõpotem ẽẽ crisippꝰ
asseruit. Ideoq pr̃are om̃ib bonis & malis. &
tam rerũ quã hominũ pͥncipem & ducẽ eẽ. Cui
papinianus uir quidẽ uiris exꝑientissimus.
e demostenes orator p̃potent: uident᷑ suffragari.
& omniũ hominũ subicere obedientiã. eo qd̾ lex
om̃is inuentio quidẽ est. & donũ dei. dogna sapi
entũ. correctio uoluntarioꝵ. excessuũ. ciuitatis
cõpositio & totiꝰ criminĩ fuga. Scdm̃ quã decet

Expanded text:
ec in eo sibi principes detrahi arbitrentur, nisi justitiae suae statuta praeferenda crediderint justitiae Dei, cujus justitia, justitia in aeternum est, et lex ejus aequitas. Porro aequitas, ut jurisperiti asserunt, rerum convenientia est, quae cuncta coaequiparat ratione, et in paribus rebus paria jura desiderat, in omnes aequabilis, tribuens unicuique quod suum est. Lex vero ejus interpres est, utpote cui aequitatis et justitiae voluntas innotuit. Unde et eam omnium rerum, divinarum et humanarum, compotem esse Chrysippus asseruit: ideoque praestare omnibus bonis et malis, et tam rerum quam hominum, principem et ducem esse. Cui Papinianus, vir quidem juris experientissimus, et Demosthenes, orator praepotens, videntur suffragari, et omnium hominum subjicere obedientiam, eo quod lex omnis inventio quidectio voluntariorum excessuum, civitatis compositio, et totius criminis fuga; secundum quam decet
Abbreviated transcription (Latin):
dignus est interire. Sed acciꝑe intelligitur. qui
eũ ꝓpria temeritate usurpat. non qui utendi
eo accipit a dũo potestatẽ. Utiq qui a deo pocestatẽ
accipit: legib seruit. & iusticie & iuris famulus
est. Qui uero eam usurpat: uira depͥmit. & uolũ¬
tati sue leges submittit. In eũ gͦ merito armant᷑
iuta: qui leges exarmat. & publica potestas seuit
in eũ qui euacuare nntitur. publicam manum.
Et cũ multa sint crimina maiestatis: nullũ gra¬
uius ẽ eo qd̾ aduersus ipsũ corpus iusticie exer¬
cetur. Tirannus gͦ ñ mͦ public̃ crimen. sed si fieri
posset plusquã publicũ est. Si enĩ crim̃ maiesta¬
tis om̃s ꝑsecutores admittit. quantomagis illucd
qd̾ leges p̃mit. que ipsis debent imꝑatorib impe¬
rare: Certe hostẽ publicũ nemo ulciscitur. & qͥs¬
quis eũ ñ ꝑsequitur: inseipsũ & in totũ rei pu¬
blice mundane corpus delinquit. Explicit lib̾¬

Expanded text:
dignus est interire. Sed accipere intelligitur, qui dignus est interire. Sed accipere intelligitur, qui eum propria temeritate usurpat, non qui utendi eo a Domino accipit potestatem. Utique qui a Deo potestatem accipit, legibus servit, et justitiae et juris famulus est. Qui vero eam usurpat, jura deprimit, et voluntati suae leges submittit. In eum ergo merito armantur jura, qui leges exarmat, et publica potestas saevit in eum, qui evacuare nititur publicam manum. Et cum multa sint crimina majestatis, nullum gravius est eo, quod adversus ipsum corpus justitiae exercetur. Tyrannis ergo non modo publicum crimen, sed, si fieri posset, plus quam publicum est. Si enim crimen majestatis omnes persecutores admittit, quanto magis illud, quod leges premit, quae ipsis debent imperatoribus imperare? Certe hostem publicum nemo ulciscitur, et quisquis eum non persequitur, in se ipsum, et in totum reipublicae mundanae corpus delinquit. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
dinis: corripiet mẽ iustus in misericordia &
increpabit me. oleũ autẽ peccatoris. ñ impin¬
gueͬ caput meũ. Consonat ei echicus dicens.
falsus honor uiuat aut mendax in famia t̾ret.
quẽ nisi mendosũ & mendacẽ: xu¬
eruntam̃ cui debet᷑ hoc oleũ peccatoris
quod reꝓbat p̃ambulus regum fideliũ.
Le ad quod emendũ in fatuitate sua ex¬
clusas uirgines mittit. euangelicꝰ sermoͦ. Ei
utiq qui in sordib est. & iusto dei iudicio sordes¬
cit amplius. &e uulgi opinione potiꝰ splendere
appetit. quã caritatis operũq eiꝰ feru̾e incen¬
dio. Uñ & in secularib litt̾is cautũ ẽ: qͥa alit̾
cũ amico. alit̾ uiuendũ ẽ cũ tiranno. Amico
utiq adulari ñ licet: sed aures tiranni mulc̾e
licitũ est. Ei nanq licet adulari quem licet
occidere. Porto tirannũ occide ñ m̃ licitũ est:
sed equũ & iustũ. Qui enĩ gladiũ accipit. gladio

Expanded text:
dinis. Corripiet me justus in misericordia, et dinis. Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me, oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. Consonat ei ethicus, dicens: Falsus honor juvat, aut mendax infamia terret Quem, nisi mendosum et mendacem? erumtamen cui debetur hoc oleum peccatoris, quod reprobat praeambulus regum fidelium, et ad quod emendum, in fatuitate sua exclusas virgines, mittit evangelicus sermo? Ei utique qui in sordibus est, et justo Dei judicio sordescit amplius, et vulgi opinione potius splendere appetit, quam charitatis, operumque ejus fervere incendio. Unde et in saecularibus litteris cautum est, quia aliter cum amico, aliter vivendum est cum tyranno. Amico utique adulari non licet, sed aures tyranni mulcere licitum est. Ei namque licet adulari, quem licet occidere. Porro tyrannum occidere non modo licitum est, sed aequum et justum. Qui enim gladium accipit, gladio
Abbreviated transcription (Latin):
gris om̃ib hoc ad nr̃am conscientiã referat᷑
ut ex ꝑsonis hominũ dicta pensemus. & utrũ
p̃termuti. an exquiri debeant censeamus.
Ex quib colligit᷑ dictis hominũ non moueri
eũ qui aut uirtutis amator est: aut iuris con¬
stitutioni obtemꝑaus. Oñe uafer uiciũ ri¬
denti flacus amico tangit. & admissus circũ
precordia ludit. fanuliare siquidẽ sapienti ẽ.
ut magno placet augͦ. potiꝰ aquolibet repre¬
hendi: quã siue ab errante. siue ab adulante
laudari. Nullus & enĩ rep̃hensor formidandꝰ
est. amatori ueritatis. Et enĩ aut inimicus
rep̃hensurus ẽ: aut amieus. Si inimicus
insultat. ferendus est. Amicus autẽ sierrat:
docendus. Si doceat: audiendus. Laudator uͦ
& ertans confirmat errorẽ: & adulans illicit
in errorẽ. Ait ergo rex fidelis. electus in bene¬
placito dñi relinquens si sapiant regib & pͥn¬
cipib iusticie humilitatis exemplũ &e fortitu¬

Expanded text:
gris omnibus hoc ad nostram scientiam referatur, gris omnibus hoc ad nostram scientiam referatur, ut ex personis hominum dicta pensemus, et utrum praetermitti, an exquiri debeant censeamus. Ex quibus colligitur, dictis hominum non moveri eum, qui aut virtutis amator est, aut juris constitutioni obtemperans. Omne vafer vitium ridendi Flaccus amico. Tangit, et admissus circum praecordia ludit. Familiare siquidem sapienti est, ut magno placet Augustino, potius a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si inimicus insultat, ferendus est; amicus autem si errat, docendus; si doceat, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Ait ergo rex fidelis, electus in beneplacito Domini, relinquens, si sapiant, regibus et principibus, justitiae, humilitatis exemplum, et fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
a metello. Ne muscã quidẽ. Quod licet impi¬
issimo pͥncipi innotuerit : dissimulare malu¬
it quã punire. Sed cur pacientie exempla
ꝓpono cũ om̃ib liqueat. nichil firmum esse
&e stabile. quod leui flatus aura concutitur: Qͥs
iurũ fortem credat quẽ uerboꝵ mouet impul¬
sus. & ei quietẽ excutit. & uirtutũ comꝑage
dirupta ipsiꝰ anime sanguinẽ elicit: Unde &
publico iure. statutũ est. ne ꝓuerbis friuolis
quisquã seueritate penarũ inuratur. Ait enĩ
imꝑator. diuorũ. Theodosii. archadii. & honorii
statuta confirmans. Si quis modestie nescius &
pudoris ignarus imꝓbo petulantiq maledicto
nomina nr̃a crediderit lascescenda ac temulen¬
tia turbulentꝰ obtrectator tempoꝵ fuerit: eum
pene nolumus subiugari. neq durũ aliquid
neq asꝑũ sustinere. qm̃ si id ex leuitate ꝓcessit
contẽpnendũ ẽ. si ab insania: miseratione dig¬
nissimũ. si exiniuria remittendũ. Uñ inte¬

Expanded text:
a Metello: « Nec musca quidem. » Quod licet impia Metello: « Nec musca quidem. » Quod licet impiissimo principi innotuerit, dissimulare maluit quam punire. Sed cur patientiae exempla propono, cum omnibus liqueat nihil firmum esse et stabile, quod levi flatus aura concutitur? Quis virum fortem credat, quem verborum movet impulsus, et ei quietem excutit, et virtutum compage dirupta, ipsius animae sanguinem elicit? Unde et publico jure statutum est, ne pro verbis frivolis, quisquam severitate poenarum inuratur. Ait enim imperator, divorum Theodosii, Arcadii, et Honorii statuta confirmans: pudoris ignarus improbo petulantique maledicto nomina nostra crediderit lacessenda ac temulentia turbulentus obtrectator temporum fuerit, eum poenae nolumus subiugari neque durum aliquid nec asperum sustinere, quoniam, si id ex levitate processit, contemnendum enissimum, si ex injuria, remittendum. Unde inte
Abbreviated transcription (Latin):
tanta benignitas erat. ut sua iniuria dũ a con¬
cinb abstineret: uix crederet quẽ quam posse
moueri. Tante si quidẽ ciuilitatis & humani¬
tatis in imꝑio fuit: ut om̃ib ꝓdesse. nullumq
punire studuerit. conuictos coniurationis con¬
tra se duisit illesos. & in pristinã familiarita¬
tẽ admisit. Sed &e domicianꝰ qui grauissimam
theomachiã exercuit post neronẽ: huiꝰ uirtu¬
tis aliqͥd płmq indulsit cuub. Licet in eos gͣ¬
tis quandoq insaniret homo quidẽ usqueqͣ in¬
utilis. & qui nichil aliud habebat uirile nuisi
notũ imꝑii. ut tam̃ ignauiam metitis & in er¬
ciã corporis sub pretextu pͥncipatus occuleret:
cotidie sibi secretũ horarũ spaciũ uendicabat.
nec quicquã interdũ facere consueuerat nisi
captare muscas &e easdem stilo p̾acuto confi¬
gere: ut cuidam interroganti nequis intus
esset cũ cesare. ñ absurde sibi responsũ sit

Expanded text:
tanta benignitas erat, ut sua injuria, dum a contanta benignitas erat, ut sua injuria, dum a concivibus abstineret, vix crederet quemquam posse moveri. Tantae siquidem civilitatis et humanitatis in imperio fuit, ut omnibus prodesse, nullumque punire studuerit; convictos conjurationis contra se dimisit illaesos, et in pristinam familiaritatem admisit. Sed et Domitianus, quia gravissimam Theomachiam exercuit post Neronem, hujus virtutis aliquid plerumque indulsit civibus, licet in eos gratis quandoque insaniret, homo quidem usquequaque inutilis, et qui nihil aliud habebat virile, nisi nomen imperii. Ut tamen ignaviam mentis, et inertiam corporis, sub praetextu principatus occuleret, quotidie sibi secretum horarum spatium vindicabat, nec quidquam interdum facere consueverat, nisi captare muscas, et easdem stylo praeacuto configere; ut cuidam interroganti, ne quis intus esset cum Caesare, non absurde sibi responsum sit
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ int̾rogantib domesticis eur plura polliceret᷑
ꝗͣ p̃stare posset: respondit. non oport̾e quẽquã
a sermone pͥncipis tristẽ disced̾e. Idem quoq re¬
cordatꝰ suꝑ cenã qd̾ nichil tota die ciuiquã p̃stitis¬
set: Dolens & gemens dixit. O amici: hunc diẽ
ꝑdidi. Quẽ in uita offend̾it a ierosolimoꝵ reu̾sꝰ
excidio: ñ dũ legi. Et forte illũ undicẽ in nocẽ¬
tie & crucifixi redemptoris elegit dñs qͥ populũ
excecatũ in co lumi conscientia. ñ mͦ in nocenter
s &e religiose depͥmeret & deleret. Dactꝰ & enĩ
horã qua moriendũ erat. cũ lectica ueheret᷑: sus¬
pexisse dr̃. celũ. multũq conquestus est: eripisͥ
uitam in m̾enti. Neq enĩ extare ullũ factũ suũ
qd̾ sibi penitendũ esset: excepto uno dũtaxat. Id
quale fuerit: neq ipse tunc ꝓdidit. neq cuiquã
notũ fuit. Quid de pacientia huiꝰ loquar. cuiꝰ

Expanded text:
Unde interrogantibus domesticis, cur plura polliceretur, Unde interrogantibus domesticis, cur plura polliceretur, quam praestare posset, respondit: « Non oportet quemquam a sermone principis tristem discedere. » Idem quoque recordatus super coenam, quod nihil tota die cuiquam praestitisset dolens et gemens dixit: « O amici, hunc diem perdidi. » Quem in vita offenderit, ab Hierosolymorum reversus excidio, nondum legi: et forte illum vindicem innocentiae, et crucifixi Redemptoris, elegit Dominus, qui populum excaecatum incolumi conscientia non modo innocenter, sed et religiose deprimeret et deleret. Nactus etenim horam, qua moriendum erat, cum lectica veheretur, suspexisse dicitur coelum, multumque conquestus est, eripi sibi vitam immerenti. Neque enim exstare ullum factum suum, quod sibi poenitendum esset excepto uno duntaxat. Id quale fuerit, nec ipse tunc prodidit, neque cuiquam notum fuit. Quid de patientia hujus loquar, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eneã haberet barbam. cui os ferreum.
cor plumbeũ esset. eo qd̾ dura dũtaxat loq̃¬
batur. que ex iniquitatis adipe quã corde
conceꝑat ꝓcedebant. Iniquitas enĩ sedere
describitur suꝑ talentũ plumbi. Uespasus
quoq de quo in libro uͦ. dũ ierosolimoꝵ destru¬
ctio describeret᷑. fecinus mentionẽ: etiã infimo¬
rũ conuicia pacienter tulit. ad eo ut sene bucło
ꝓclamante in inꝓperiũ eiꝰ uulpẽ pilum posse
mutare ñ animũ: eo qd̾ nat᷑a cupidissimus essec
pecunie. nec auariciã minueret ꝓcessus etatis.
respondisse dicat᷑ huiꝰmodi hominib debemus
risũ. nobis correctionẽ. sed penam criminosis. Nã
de filio eiꝰ tito qͥd dicam. qui patris auariciã tãta
liberalitate purgauit: ut amor & delicie huma¬
ni generis ab omnib diceretur. constantissumt
teuens in morib. ne quẽ postulandi gr̃a ad se
accedentẽ sine re uel spe quocũq mͦ dimitt̾et:

Expanded text:
quod aeneam haberet barbam, cui os ferreum, quod aeneam haberet barbam, cui os ferreum, cor plumbeum esset, eo quod dura duntaxat loquebatur, quae ex iniquitatis adipe, quam corde conceperat, procedebant. Iniquitatis enim sedere describitur super talentum plumbi. Vespasianus quoque de quo in libro secundo, dum Hierosolymorum destructio describeretur, fecimus mentionem, etiam infirmorum convicia patienter tulit; adeo ut sene bubulco proclamante in improperium ejus: « Vulpem pilum posse mutare non animum, eo quod natura cupidissimus esset pecuniae, nec avaritiam minueret processus aetatis, » respondisse dicatur: « Hujusmodi hominibus debemus risum, nobis correctionem, sed poenam criminosis. » Nam de Tito filio ejus quid dicam? qui patris avaritiam tanta liberalitate purgavit, ut amor et deliciae humani generis ab omnibus diceretur, constantissime tenens in moribus, ne quem postulandi gratia ad se accedentem, sine re vel spe, quocunque modo dimitteret.
Abbreviated transcription (Latin):
admiserat: constantissime retinebat. Eidem
inter uaria dedecora a quodam ꝓbrose obiec¬
tũ est. qd̾ adoptionẽ a uunculi stupro mern¬
erit quia eũ iulius artiꝰ admisisse dictus est
ñ sine rumore ꝓstrate pudicicie. alius quoq
eidem iratus obiecit. quod solitus esset crma
ardenti suburere face: quo mollior surgera
pilus. Sed & eo tẏmpanizante ut in primo
libro dixisse me memini. uides ne inquit
plebeius quidam ut cinedus orbem digito
tenꝑat : Et cũ nanus ob corporis breuitatẽ
conuiciantis cuiꝰdam impetu diceretur sibi
calciam̃tis grandiꝰculis utendũ eẽ respondit.
Tiberiꝰ quoq cũ in multis legatur fuisse eul¬
pabilis: tam̃ aduersus conuicia satis firmus
ac patiens extitit. dicens quia in ciuitate li¬
bera linguas ẽẽ liberas. & mentes hominũ
oportebat. Et ut ad pe iores transeam: domicꝰ
uerboꝵ satis patiens fuit. in quo sic lusiłe
fertur orator lucilitis. Non esse mirandũ

Expanded text:
admiserat, constantissime retinebat. Eidem admiserat, constantissime retinebat. Eidem inter varia dedecora a quodam probrose objectum est, quod adoptionem avunculi stupro meruerit, quia eum Julius arctius admisisse dictus est, non sine rumore prostratae pudicitiae. Alius quoque eidem iratus objecit, quod solitus esset crura ardenti face suburere, quo mollior surgeret pilus. Sed et eo tympanizante, ut in primo libro dixisse me memini: « Videsne, inquit plebeius quidam, ut cinaedus orbem digito temperat? » Et cum nanus ob corporis brevitatem convitiantis cujusdam impetu diceretur, sibi calceamentis grandiusculis utendum esse respondit. Tiberius quoque cum in multis legatur fuisse culpabilis, tamen adversus convitia satis firmus ac patiens exstitit, dicens, quia in civitate libera, linguas liberas esse et mentes hominum oportebat. Et, ut ad pejores transeam, Domitianus verborum satis patiens fuit, in quo sic lusisse fertur orator Lucinius. Non esse mirandum,
Abbreviated transcription (Latin):
blico: ut ad esset. Ille pr̃antissimũ aduocatũ
quẽ elegerat: sine mora dedit. cõmendauitq
ei htigatorẽ. Ueteranꝰ autẽ exclamauit uo¬
ce magna. At ñ ego cesar ꝑiclitante te bello
acciaco. iuicariũ quesiui: s ꝓ te ipse pugna¬
ui.detexitq impressas cicatrices. Etͥubuit
cesar. uenitq in aduocationẽ. ut qui uere¬
retur ñ suꝑbus tantũ. s etiã ingratꝰ uideri.
Intrauerat urbẽ adolescens simillimꝰ cesari
ꝑductũq ad cesatẽ. interrogauit augustꝰ.
dic michi adolescens. fuit unquã mat̾ tua
rome: Negauit ille nec contentꝰ adiecit. s
pater meus sepe. Ioci itaq asꝑitate utbana
noticiã omniũ & familiaritatẽ imꝑatoris dͥ
conciliauit. Augustus in pollionẽ scripserat
phescenninos. At ego inquit pollio taceo. s̃
est leue in eũ scribere: qui potest ꝓscribere.
Sicut autẽ ñ facile concipiebat iram. ita nͦ
facile adinictebat ad amiciciam. & quẽ semel

Expanded text:
blico ut adesset: ille praestantissimum advocatum, blico ut adesset: ille praestantissimum advocatum, quem elegerat, sine mora dedit, commendavitque ei litigatorem. Veteranus autem exclamavit voce magna: « At non ego, Caesar, periclitante te bello Actiaco, vicarium quaesivi, sed pro te ipse pugnavi, detexitque impressas cicatrices. » Erubuit Caesar, venitque in advocationem, ut qui vereretur non superbus tantum, sed etiam ingratus videri. Intraverat urbem adolescens simillimus Caesari, perductumque ad Caesarem interrogavit Augustus: « Dic mihi, adolescens, fuit unquam mater tua Romae? » Negavit ille, nec contentus adjecit: « Sed pater meus saepe. » Joci itaque asperitate urbana notitiam omnium, et familiaritatem imperatoris sibi conciliavit. Augustus in Pollionem scripserat Fescenninos: « At ego, inquit Pollio, taceo. Non est leve in eum scribere qui potest proscribere. » Sicut autem non facile concipiebat iram, ita nec facile admittebat ad amicitiam; et quem semel
Abbreviated transcription (Latin):
stipem. Et quantũ nero adulationib captus
est: tantũ iste ab eis auersus est. Unde appel¬
lationẽ dñi ut maledictũ. & obprobriũ sẽꝑ
exhorruit. Deniq cũ eidẽ descendenti ꝑ sacrã
uiam desꝑatus quidã diceret otiranne: si
essem inquit: ñ diceres. Obseruatũ ar enĩ ẽ
quotiens ingrediebat᷑ urbẽ ne supplicium de
quoquã sumeret᷑. Curcius eques romanus de¬
liciis affluens. cũ macrũ turdũ sumpsisset
in coniuiuo cesaris: interrogauit an mitt̾e
lic̾et. Respondit princeps. Quid niliceat : Ille
statim ꝑfenestrã misit. Miles perttꝰ aucupii
noctuã que cesaris noctes inquietauerat spe
in gentis premũ captam: tulit ad cesarẽ. Lau¬
dato imꝑator mille nũmos dari iussit. At il¬
le ausus est dicere : malo iuuat. auẽq dimi¬
sit. Abutq contumax miles ñ sine admira¬
tione multoꝵ. cesare ñ offenso. Ueteranꝰ cũ
sibi die dicto ꝑiclitaret᷑. cesatẽ rogauit inpu¬

Expanded text:
stipem. Et quantum Nero adulationibus captus stipem. Et quantum Nero adulationibus captus est, tantum iste ab eis aversus est. Unde appellationem domini, ut maledictum et opprobrium, semper exhorruit. Denique cum eidem descendenti per sacram viam, desperatus quidam diceret: « O tyranne; » -- « Si essem, inquit, non diceres. » Observatum etenim est, quoties ingrediebatur urbem, ne supplicium de quoquam sumeretur. Curtius eques Romanus deliciis affluens, cum macrum turdum sumpsisset in convivio Caesaris, interrogavit an mittere liceret; respondit princeps: « Quidni liceat? » Ille statim per fenestram misit. Miles peritus aucupii, noctuam, quae Caesaris noctes inquietaverat, spe ingentis praemii captam tulit ad Caesarem. Laudato imperator mille nummos dari jussit. At ille ausus est dicere: « Malo vivat, avemque dimisit. » Abiitque contumax miles non sine admiratione multorum, Caesar non offenso. Veteranus cum sibi die dicto periclitaretur, Caesarem rogavit in pu
Abbreviated transcription (Latin):
tior extitit. Cum enĩ antonius maternã eius
originẽ despiciens: eũ affrũ genere. & nat᷑a
panificũ diceret: hoc ridens ꝑtulit. & eundẽ
sorore tradita: in affinitatis gr̃am admisit.
Cũ uͦ idem aduersus priuatũ quendã grauiꝰ
ex scandesceret: loquere inquit auguste qd̃
placet. quia diligentiã aurib. lingue tacitur¬
nitatẽ indixi. quietem manibus: & in om̃ib
his potentiã tuam accusa. quia nichil aliud
argui potest in pacientia mea. Adhec ñ modo
i se Ceruabat pactentiã. s eandẽ aliis indice¬
bat. Unde cũ tiberiꝰ quereretur ꝑ epistolam
qd̾ muiti de illo ꝑꝑam loquerentur: ita rescͥp¬
sit. Mi tibi noli nimis indignari quẽquã ẽẽ
qui de te male loquat᷑. Satis est enĩ si hoc ha¬
bemus. ne quis nobis male facere possit. Idẽ
tanta comitate quoslibet se adeuntes excipi¬
ebat. ut quendã ic̾ oo corripuerit qd̾ sic sibi
libellũ porrigere uereretur : quasi elefanto

Expanded text:
tior exstitit. Cum enim Antonius maternam ejus tior exstitit. Cum enim Antonius maternam ejus originem despiciens, eum Afrum genere, et natura panificum diceret, hoc ridens pertulit, et eumdem sorore tradita in affinitatis gratiam admisit. Cum vero idem adversus privatum quemdam gravius excandesceret: « Loquere, inquit, Auguste, quod placet, quia diligentiam auribus, linguae taciturnitatem indixi, quietem manibus, et in omnibus his potentiam tuam accusa, quia nihil aliud argui potest in patientia mea. » Ad haec non modo in se servabat patientiam, sed eamdem aliis indicebat. Unde cum Tiberius quereretur per epistolam suam, quod multi de illo perperam loquerentur, ita rescripsit: « Mi Tiberi, noli nimis indignari, quemquam esse qui de te male loquatur. » Satis est enim si hoc habemus, ne quis nobis malefacere possit. Idem tanta comitate quoslibet se adeuntes excipiebat, ut quemdam Romanum joco corripuerit, quod sic sibi libellum porrigere vereretur, quasi elephanto
Abbreviated transcription (Latin):
margaritis. At hec forte aut aliena udebunt̃.
&e que uiri fortis animus honestius dissimu¬
latit. Uerũ & famosi libelli de eo scripti st̃.
& iocularia carmina in eũ publice diuulgata
Ut est illud militũ in triumpho gallico cele¬
bratũ. Gallias cesar subegit nichomedeᷤᷤ cesarẽ.
Nichomedes ũ triumphat: qui subegit cesarem.
Co qd̾ nichomedes rex bithinie. cesarẽ ferebatur
stupto subegisse: in ulteriorẽ familiaritatẽ dũ
iunior esset admissũ. Facilitatẽ quoq cesaris in
allegendo senatu cicero nimis acriter & palam
irrisit. Nam cũ abhospite suo .p. mallio rogare¬
tur ut priuigno suo decurionatũ expedirẽt:
ait assistente frequentia. Rome si uis habebit.
pompeis difficile est. Sed & in epła ad gauun
cassum iuolatorẽ dictatoris mordatiꝰ scripsit.
Uellem idib marcus me ad cenã inuitasses. pro¬
fecto reliquiarũ nichil fuisset. Nanc me reliqͥe
ur̃e exercent. S augustus fortune fauor & ro¬
mani decus imꝑii auuncło iulio longe patien¬

Expanded text:
margaritis. » At haec forte aut aliena videbuntur, et quae viri fortis animus honestius dissimularet. Verum et famosi libelli de eo scripti sunt, et jocularia carmina in eum publice divulgata, ut est illud militum in triumpho Gallico celebratum: Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem, Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem. Eo quod Nicomedes rex Bithyniae Caesarem ferebatur stupro subegisse, in ulteriorem familiaritatem dum junior esset admissum. Facilitatem quoque Caesaris in augendo senatu Gicero nimis acriter et palam irrisit. Nam cum ab hospite suo P. Manlio rogaretur, ut privigno suo decurionatum expediret, ait assistente frequentia: « Romae si vis habebit, Pompeiis difficile est. » Sed et in epistola ad C. Cassium violatorem dictatoris mordacius scripsit: « Vellem Idibus Martii me ad coenam invitasses, profecto reliquiarum nihil fuisset, nunc me reliquiae vestrae exercent. » Sed Augustus fortunae favor, et Romani decus imperii, avunculo suo Julio longe patien
Abbreviated transcription (Latin):
rituũ testimonio colloquio deoꝵ p̃nuntiatus
est ẽẽ dignissimus. Nec est qd̾ sub exorcismorũ
p̃textu suũ quis tueatur errorẽ: qͥ adminuen¬
dam demonũ potestatẽ &e distrahendũ qd̾ hũt
cũ homine familiaritatis cõmerciũ instituti
sunt: Garentq. ꝓpri uirtutis effectu. nisi in
dei digito conualescant. Porro sp̃s sc̃s disciplinȩ
effugit fictũ: & corpus peccatis subditũ. sui esse
habitaculũ dedignatur. Quicqͥd uero huiꝰmodi
agatur: ficticiũ est & fantasticũ. & ueritatis sub¬
stantiã nescit. Uidetur quidem ad ẽẽ dũ p̃cib
& oblationib inuiocatur: & effectu petitionem
ꝓsequente sacrilegũ errantis animȩ desideriũ
adimpletur. Ab est autẽ tam longe. ut subtrac¬
ta tutela sui eos quos ꝑfidia tanta exagitat.
uariis ludificationib de monũ trahi scistineat
ad gehennam. Se siquidẽ ad huiꝰmodi flagitia
ꝓhibuit inuitari publica uoce ecclesiȩ. adu̾sus

Expanded text:
rituum testimonio, colloquio deorum pronuntiatus rituum testimonio, colloquio deorum pronuntiatus est esse dignissimus. Nec est quod sub exorcismorum praetextu, suum quis tueatur errorem, qui ad minuendam daemonum potestatem, et ad distrahendum, quod habent cum homine, familiaritatis commercium instituti sunt, carentque propriae virtutis effectu, nisi in digito Dei convalescant. Porro Spiritus sanctus disciplinae effugit fictum; et corpus peccatis subditum, sui esse habitaculum dedignatur. Quidquid vero hujusmodi agatur, fictitium est et phantasticum, et veritatis substantiam nescit. Videtur quidem adesse, dum precibus et oblationibus invocatur, et effectu petitionum persequente, sacrilegum errantis animae desiderium adimpletur. Abest autem tam longe, ut subtracta tutela sui, eos quos perfidia tanta exagitat, variis ludificationibus daemonum, trahi sustineat ad gehennam. Se siquidem ad hujusmodi flagitia prohibuit invitari publica voce Ecclesiae, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dicentes. quẽpiam militiȩ seriuentẽ a p̃sidio
ce cõmissa sibi statione discedere citra ducis uł
principis iussionẽ. Plane eleganti exemplousi
sunt: eo quod militia est uita hominis suꝑ terrã.
Quid si contra iubeant oracula uatũ uel respon¬
sa phitonis: ꝓculdubio minime audiendi st̃. qͥa
cũ ꝑiculo innocentie nemo cuiquã debet fidem.
Si michi non credis. numã romanoꝵ. imꝑatorẽ
fere innocentissimũ p̃ter titũ siplacet attende.
Dũ inuitaretur ad homicidiũ petito capite ad
sacrificia: censuit cepam eẽ cedendam. reflectens
ad innocentiam etiam ꝑuersi numinis uoluetatẽ.
At cũ hominis adiceretur a numine: capillos se
pollicitus est oblaturũ. Cũ uero sp̃s inmundꝰ
sitiret & sauguinẽ: piscẽ imnmolandũ ẽẽ res¬
pondit. Sic itaq cũ ratio eiꝰ circũueniri ñ pos¬
set ut traheretur ad culpam: inmundoꝵ spi¬

Expanded text:
esse dicentes, quempiam militiae servientem a praesidio esse dicentes, quempiam militiae servientem a praesidio et commissa sibi statione discedere, citra ducis vel principis jussionem. Plane eleganti exemplo usi sunt, eo quod militia est vita hominis super terram . Quid si contra jubeant oracula vatum, vel responsa Pythonis? Procul dubio minime audienti sunt, quia cum periculo innocentiae, nemo cuiquam debet fidem. Si mihi non credis, Numam Romanorum imperatorem fere innocentissimum praeter Titum, si placet, attende. Dum invitaretur ad homicidium, petito capite ad sacrificia, censuit cepam esse caedendam, reflectens ad innocentiam etiam perversi numinis voluntatem. At cum hominis adjiceretur a numine, capillos se pollicitus est oblaturum. Cum vero spiritus immundus sitiret et sanguinem, piscem immolandum esse respondit. Sic itaque cum ratio ejus circumveniri non posset, ut traheretur ad culpam, immundorum spi
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾tius. Que utiq ñ timenda ẽ quasi malũ. sed
qͣsi maloꝵ finis. cũ uenerit. gratant̾ amplectenda.
Unũ ẽ qd̾ totis m̃tis & corporis uirib fugiendũ
est. Quid illud sit. queris: Turpitudo & totiꝰ spẽs
in honesti. Hec enĩ faciunt mortẽ terminũ non
ẽẽ maloꝵ. s antecedentiũ & succedentiũ copulã.
Ad hanc fugiendam ñ oracula uatũ ñ phitonis con¬
sultatio necessaria est. Fideliꝰ & utiliꝰ ad hoc ratio
data consulit᷑. Cato inlibia extreme difficultatis
angustia coartatus. hamonẽ iouẽ dedignatus ẽ
consultare. ratus sibi rationẽ sufficere. ut ꝑsua¬
deret seruandam libertatẽ: & ñ mͦ dñationis cesa¬
ree iugũ. s omnẽ notã turpitudinis fugiendã.
licet in eo errauerit. qd̾ auctoritate ꝓpria uite
munus abiecit. Quod ñ m fidelium institutis.
s constitutionib gentiũ & sapientissimorum
tam auctores sunt quã p̃cones: omnino illicitũ

Expanded text:
incertius. » Quae utique non timenda est quasi malum, sed incertius. » Quae utique non timenda est quasi malum, sed quasi malorum finis, cum venerit, gratanter amplectenda. Unum est quod totis mentis et corporis viribus fugiendum est. Quid illud sit quaeris? Turpitudo, et totius species inhonesti. Haec enim faciunt, mortem terminum non esse malorum, sed antecedentium et succedentium copulam. Ad hanc fugiendam non oracula vatum, non Pythonis consultatio necessaria est: fidelius et utilius ad hoc ratio data consulit. Cato in Libya extremae difficultatis angustia coarctatus, Ammonem Jovem dedignatus est consultare; ratus sibi rationem sufficere ut persuaderet servandam libertatem, et non modo dominationis Caesareae jugum, sed omnem notam turpitudinis fugiendam. Licet in eo erraverit quod auctoritate propria vitae munus abjecit: quod non modo fidelium institutis, sed constitutionibus gentium, et sapientissimorum tam auctores sunt quam praecones, omnino illicitum
Abbreviated transcription (Latin):
est. nec ase licet am̃ĩdacii habitaculo ꝓferatur. q̃nq
discordat. Sicut nec mundicia dũ sui integritate
uiget: quarũcũq sordiũ uicinitate polluitur. Ipsa
mortẽ indicit ñ timeri. & ad eam excipiendam nos
horis om̃ib p̃cipit p̃parari. ut quominus de diut᷑n¬
tate uite p̃sumitur. incultũ honestatis uirtutum
gradib auidius cutat᷑. Mors siquidẽ necessarium
minꝰ ẽ nature. iam corruptȩ. Corruptio namq. mor¬
tis origo est. Tolle corruptionẽ: sectare integritatẽ
mundicie & uirtutis: iam ĩmortalitatis uiã ingreᷤᷤ¬
sus es: &e quandã duinitatis tuȩ arrã app̃hendisti.
App̃hendisti in quã anaccepisti: S ut fideliꝰ loqͦmͣ:
& accepisti & app̃hendisti. Nonẽ enĩ uolentis neq
currentis. s miserentis dei. Quis scit quando ueni¬
et: sero. an media nocte. an galli cantu an mane:
Ut enĩ ille ait. nichil morte cerciꝰ ẽ: nichil hora

Expanded text:
est, nec a se, licet a mendacii habitaculo proferatur, quandoque est, nec a se, licet a mendacii habitaculo proferatur, quandoque discordat. Sicut nec munditia, dum sui integritate viget, quarumcunque sordium vicinitate polluitur. Ipsa mortem indicit non timeri, et ad eam excipiendam, nos horis omnibus praecipit praeparari, ut quo minus de diuturnitate vitae praesumitur, in cultum honestatis virtutum gradibus avidius curratur. Mors siquidem necessarium munus est, naturae jam corruptae. Corruptio namque mortis origo est. Tolle corruptionem, sectare integritatem munditiae et virtutis, jam immortalitatis viam ingressus es; et quamdam divinitatis tuae arcam apprehendisti. Apprehendisti, inquam, an accepisti? Sed, ut fidelius loquamur, et accepisti et apprehendisti. Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei . Quis scit quando veniet, sero, an media nocte, an galli cantu, an mane? Ut enim, ait ille: « Nihil morte certius est, nihil hora
Abbreviated transcription (Latin):
uere desierunt. Utiq ñ iuiuoꝵ: s iã mortuoꝵ
mors est. Infideliũ regũ ꝑcurre scriem. iero¬
boam. achab. ietabes. nabugodonosor. senna¬
cherib. & alii quoꝵ errores ñ sufficio e narra¬
re. Quid lucrati sint inuatib suis. qͥ uidebant
eis falsa & stulta. nec aꝑiebant iniquitatem
eoꝵ. ut eos ad penitentiã ꝓuocarent: Omues
utiq euanuerunt post p̾rincipẽ uanitatis.
&e dũ scire quod ñ licet uel alit̾ quã licet appe¬
tunt. adinane & nichilũ redacta st̃. Reges uͦ
isrł infidelib sociaui. quia cũ regũ uda aliĩ
boni. alii mali fuerint. reges isrł om̃s repro¬
bi extiterunt. Linque archana dei. celumq
inquirͣre quid sit. ait cato.: quia quodde te
statuit deus. citra tuam sollicitudinẽ potens est
expedire. Egregie quidem ethicus. Omnem crede
diem tibi diluxisse supp̃mũ. Grata suꝑuemet que
non sꝑabitur hora. Ueritas autẽ sibi ubiq consona

Expanded text:
vere desierunt. Utique non vivorum, sed jam mortuorum vere desierunt. Utique non vivorum, sed jam mortuorum mors est. Infidelium regum percurre seriem, Jeroboam, Achab, Jezabel, Nabuchodonosor, Sennacherib, et alii quorum errores non sufficio enarrare, quid lucrati sint in vatibus suis, qui videbant eis falsa et stulta, nec aperiebant eis iniquitatem eorum, ut eos ad poenitentiam provocarent? Omnes utique evanuerunt post principem vanitatis, et dum scire quod non licet, vel aliter quam licet, appetunt, ad inane et nihilum redacti sunt. Reges vero Israel infidelibus sociavi, quia cum regum Juda alii boni, alii mali fuerint, reges Israel omnes reprobi exstiterunt. Linque arcana Dei, coelumque inquirere, quid sit, ait Cato, quia quod destinavit de te, et statuit Deus, citra tuam sollicitudinem potest expedire. Egregie quidem ethicus: Omnem crede diem tibi diluxisse supremum, Grata superveniet quae non sperabitur hora. Veritas autem sibi ubique consona
Abbreviated transcription (Latin):
& infirmi & ꝓstrati animi consilio corporis et ale
morte asciuit. Glorient᷑ gentes in fortitudine sua.
auctores earũ dicant unusquisq quod sentit.
dũ heroũ suoꝵ titulos p̃dicant. dũ magnorũ
iuroꝵ fortitudinẽ preconant᷑. bibat illis aucto¬
rib cato uenenũ. ĩuulteiꝰ dextras & mentes socioꝵ.
armet ad uoluntariã mortẽ: ꝑ mamillas ad cor
uenenũ aspidũ insanabile cleopatra trahiciat:
Lucretia alienã impudicidã sangninis sui effu¬
sione condempnet. Ego euenire posse ñ arbitror
ut cuiꝰcũq difficultatis articulo liceat ꝓpͥa auc¬
toritate homitu sibi mortẽ inferre. nec etiã
ubi castitai s ꝑielitatur. Licet hunc casũ uide¬
atur exciꝑe doctor ille doctoꝵ cui insacrario
litterarũ iux aliq̃ audeo cõꝑare. Hec mors om¬
nino desꝑatoꝵ est. & eor qui licet corpore ui¬
uant. iam mentis morte p̃mortui animo ui¬

Expanded text:
et infirmi et prostrati animi consilio, corporis et animae et infirmi et prostrati animi consilio, corporis et animae mortem ascivit. Glorientur gentes in fortitudine sua, auctores earum dicant, unusquisque quod sentit, dum heroum suorum titulos praedicant, dum magnorum virorum fortitudinem praeconantur. Bibat illis auctoribus Cato venenum, Vulteius dextras et mentes sociorum armet ad voluntariam mortem. Per mamillas ad cor venenum aspidum insanabile Cleopatra trajiciat. Lucretia alienam impudicitiam sanguinis sui effusione condemnet. Ego evenire posse non arbitror, ut cujuscunque difficultatis articulo, liceat propria auctoritate homini, sibi mortem inferre, nec etiam ubi castitas periclitatur. Licet hunc casum videatur excipere doctor ille doctorum, cui in sacrario litterarum vix aliquem audeo comparare. Haec mors omnino desperatorum est, et eorum, qui licet corpore vivant, jam mentis morte praemortui, animo vi
Abbreviated transcription (Latin):
que locutus est in manu mea: se ꝓculdubio simu¬
lat samuelẽ. ꝑ quẽ sauli que denuntiat. locutus
est dñs. Cũ autẽ subiungit. cras tu & filii tru meẽ
eritis: uerũ quidem. s fraudulent̾ enuntiat.
Erat enĩ die sequenti sibi manũ exdesperatione
initiens ad inferos transiturus. habiturus partẽ
cũ eo. quẽ auaritia fastu. obstinatione mentis fu¬
erat in secutus. S falsoblandit᷑ ingerens spem qͥ¬
etis. dũ se gestu & uerbis mentitur samuelẽ.
cui certũ est collatam eẽ inquiete sedẽ ad nõ it̾
eos. qui inuocant nomen eiꝰ. Quid gͦ sauli. samu¬
elis sui uel potiꝰ phitonis ꝓfuere responsa. Potu¬
erat forte ñ p̃munitus sꝑare meliora: & saltem
dũ alieno confoderet᷑ gladio. expectare. Oraculi u̾
uanitate cercioratus gladio scio incubuit: & in
extremis agens dũ ꝓprie głe consulebat. qͥ fortiꝰ
mori potuisset inprelio. aurã uerboꝵ. ꝑtimuit.

Expanded text:
quae locutus est in manu mea, se procul dubio simuquae locutus est in manu mea, se procul dubio simulat Samuelem, per quem Sauli, quae denuntiat, locutus erat Dominus. Cum autem subjungit: Cras tu et filii tui mecum eritis, verum quidem sed fraudulenter enuntiat. Erat enim die sequenti sibi manum ex desperatione injiciens, ad inferos transiturus, habiturus partem cum eo, quem avaritia, fastu, obstinatione mentis, fuerat insecutus. Sed falso blanditur, ingerens spem quietis, dum se gestu et verbis mentitur Samuelem, cui certum est, collatam esse in quiete sedem a Domino, inter eos qui invocant nomen ejus. Quid ergo Sauli Samuelis sui, vel potius Pythonis, profuere responsa? Potuerat forte non praemonitus sperare meliora, et saltem dum alieno confoderetur gladio exspectare. Oraculi vero vanitate certioratus gladio suo incubuit, et in extremis agens, dum propriae gloriae consulebat, qui fortius mori potuisset in praelio, auram verborum pertimuit,
Abbreviated transcription (Latin):
taneũ est: & accõmodũ rationi. Quib enĩ confe¬
ret creatura illi qm̃ deserit ds̃: & cui diripit spo¬
lia: Sed sensim ad id qd̾ suuĩ est hostis & fidei mi¬
micus diuertit: in miscens falsa ueris. & men¬
datia fide ueritatis obnubilans. Sequitur enĩ.
faciet tibi dñs sicut locutus est in manu mea:
e scindet regnũ tuũ de manu tua. & dabit i¬
lud ꝓximo tuo dauid: quia non obedisti uoci
dñi. neq fecisti iram furoris eiꝰ in amadech. Id¬
circo qd̃ patͤris fecit tibi dñs hodie: et dabit dñs
etiã tecũ isrł in manu philistinoꝵ. Cras aũ tu &
filii tui mec̃ eritis. S e castra isrł tradet dns in ma¬
nu philistũ. Exitũ quidẽ belli fideliter infidelis
exposuit. sed tam̃ uerboꝵ tendiculis infidelem
e infelicẽ animam fraudulent̾ decepit. Deiuants
siquidem confirmat ertorẽ. & inpenitenti post ex¬
itũ quietẽ repromittit. Cñ enĩ dicit dñm ĩplet᷑ũ

Expanded text:
taneum est, et accommodum rationi. Quid enim confetaneum est, et accommodum rationi. Quid enim conferet creatura illi, quem deserit Deus, et cui deripit spolia? Sed sensim ad id quod suum est, hostis et fidei inimicus divertit, immiscens falsa veris, et mendacia fide veritatis obnubilans. Sequitur enim: Faciet tibi Dominus sicut locutus est in manu mea, et scindet regnum tuum de manu tua, et dabit illud proximo tuo David, quia non obedisti voci Domini, neque fecisti iram furoris ejus in Amalec. Idcirco quod pateris, fecit tibi Dominus hodie, et dabit Dominus, etiam tecum Israel in manu Philistinorum. Cras autem tu et filii tui mecum eritis. Sed et castra Israel tradet Dominus in manum Philisthiim . Exitum quidem belli, fideliter infidelis exposuit, sed tamen verborum tendiculis infidelem et infelicem animam fraudulenter decepit. Deviantis siquidem confirmat errorem, et impoenitenti, post exitum, quietem repromittit. Cum enim dicit Dominum impleturum
Abbreviated transcription (Latin):
faciam. Ac si aperte dicat. Indesꝑationis abyssũ
precipitatus sũ. Impugnant homines. deserit
ds̃ & ego ad re qui inueritate utrisq inimnica¬
ris confugio: ut quasi doctor discipulũ doceas.
quid me intanta angustia oporteat facere. Li¬
cet enĩ eũ qui loquebat᷑ crederet samuelẽ: ta¬
men in ueritate erat angelus sathanȩ. Neo
potuit ei ignorantia suffragari: cũ nemini lice¬
at ignorare creaturam que se appetit adorari.
in fidelẽ & ꝑuersȩ uoluntatis esse. Screbat aẽ
illicitũ eẽ ariolos & magos inquirere: & de fu¬
turis sollicitare phitonẽ. Quod si eũ ignorantia
ꝑsone execusat: melioris conditionis erunt stus¬
ti quã ꝑiti. & ꝑuersi. quã recti. Et ait samuel.
Non equidẽ uertis. sed umbratilis & ficticiꝰ. &e qͦ
dignus est. impiꝰ e reprob consultator. Quid me
interrogas. cũ dñs recesserit ate. & transierit ad
emulum tuũ. Responsionis initiũ. fidei consen¬

Expanded text:
faciam . Ac si aperte dicat: In desperationis abyssum faciam . Ac si aperte dicat: In desperationis abyssum praecipitatus sum. Impugnant homines, deserit Deus, et ego ad te, qui in veritate utrisque inimicaris confugio, ut quasi doctor discipulum doceas, quid me in tanta angustia oporteat facere. Licet enim eum qui loquebatur crederet Samuelem, tamen in veritate erat angelus Satanae. Nec potuit ei ignorantia suffragari, cum nemini liceat ignorare creaturam, quae se appetit adorari, infidelem et perversae voluntatis esse. Sciebat etiam illicitum esse ariolos et magos inquirere, et de futuris sollicitare Pythonem. Quod si eum ignorantia personae excusat, melioris conditionis erunt stulti quam periti, et perversi quam recti. Et ait Samuel non equidem verus sed umbratilis et fictitius, et quo dignus est, impius et reprobus consultator: Quid me interrogas, cum Dominus recesserit a te et transierit ad aemulum tuum? Responsionis initium, fidei consen
Abbreviated transcription (Latin):
mulant se cractos. & quasi exorcismorũ uircutẽ
extractos fingunt: & quo minus caueantur. ex¬
orcismos quasi in nomine dñi. aut in fide tͥnitatis.
aut incarnationis & passionis uirtite conceptoᷤᷤ
cõponunt. eosdemq hominib tradunt. exercenti¬
bus eas obtemperant: donec eos secũ crimine sacͥ¬
legii. & pena dampnationis in uoluant. Trans¬
figurant etiam se interdũ in angelos lucis:
honesta sola precipiunt. illicita ꝓhibent inun¬
diciã consectant᷑. utilitatib ꝓuident.: ut qua¬
si boni &e ꝓpicii familiariꝰ admutant᷑. audiant᷑
benigniꝰ am̃tur arciꝰ faciliꝰ exaudiant᷑. habitũ
quoq induunt uenerabiliũ ꝑsonarũ. ut eis
maior & ꝓmptior reuerentia impendatur. Et
ait saul. Coartor nimis. Siquidem philistum
pugnant aduersũ me. & ds̃ recessit a me. & ex¬
audire noluit. neq in manu ꝓphetarũ. neq ꝑ
somnia. Uocaui gͦ te: ut ostenderes michi qͥd

Expanded text:
mulant se coactos, et quasi exorcismorum virtute mulant se coactos, et quasi exorcismorum virtute extractos fingunt; et quo minus caveantur, exorcismos quasi in nomine Domini, aut in fide trinitatis, aut incarnationis, et passionis virtute conceptos componunt, eosdemque hominibus tradunt, exercentibus eos obtemperant, donec eos secum crimine sacrilegii, et poena damnationis involvant. Transfigurant etiam se interdum in angelos lucis, honesta sola praecipiunt, illicita prohibent, munditiam consectantur, utilitatibus provident, ut quasi boni et propitii familiarius admittantur, audiantur benignius, amentur arctius, facilius exaudiantur: habitum quoque induunt venerabilium personarum, ut eis major et promptior reverentia impendatur. Et ait Saul: Coarctor nimis. Siquidem Philisthiim pugnant adversum me, et Deus recessit a me, et exaudire me noluit, neque in manu prophetarum, neque per somnia. Vocavi ergo te, ut ostenderes mihi quid
Abbreviated transcription (Latin):
gła: aut post mortẽ uiuentis habitus ĩmutari ᷑
Et quidẽ ꝓuid e & fidelit̾ ñ dicit scritura samu¬
elem phitonis imperio suscitatũ: s oecitatem
impii sensus prudent̾ expressit. Ait enĩ. Au¬
dita forma uiri e habitu: intellexit saul quod
samuel esset. Deceptus utiq intellexit: qd̾ &e ex
eꝯꝓbatur: qd̾ subiungit. Et molinauit se: et
adorauit. Si enĩ fuisset samuel. nequaquã se
ꝑmusisset ab homine adorari: qui scdm legẽ cre¬
diderat & docuerat unũ deũ & dñm adorandũ.
Pret̾ea sc̃ẽ animȩ a potestate malignoꝵ sp̃utun
exempte sunt. Postremo decepti hominis non
fouisse᷑ errorem: quod eũ ex subsequentib fecis¬
se colligitur. Dixit autẽ samuel ad saulẽ. Qua¬
re inquietasti me ut suscitarer: Hec ẽ enim
fraudulentia malignoꝵ spicituũ: ut qd̾ ultro
faciunt & dictant hominib faciendũ. operose
dissimulent. ut hoc facete udeantur inuiti. Si¬

Expanded text:
gloria, aut post mortem viventis habitus immutari? gloria, aut post mortem viventis habitus immutari? Et quidem provide, et fideliter non dicit Scriptura Samuelem Pythonis imperio suscitatum, sed caecitatem impii sensus prudenter expressit. Ait enim: Audita forma viri et habitu, intellexit Saul quod Samuel esset. Deceptus utique intellexit; quod et ex eo probatur quod subjungit: Et inclinavit se, et adoravit. Si enim fuisset Samuel, nequaquam se permisisset ab homine adorari, qui secundum legem crediderat, et docuerat unum Deum et Dominum adorandum. Praeterea sanctae animae a potestate malignorum spirituum exemptae sunt. Postremo decepti hominis non fovisset errorem, quod eum ex subsequentibus fecisse colligitur. Dixit autem Samuel ad Saulem: Quare inquietasti me ut suscitarer ? Haec est enim fraudulentia malignorum spirituum, ut quod ultro faciunt, et dictant hominibus faciendum, operose dissimulent, ut hoc facere videantur inviti. Si
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stitũ uiramentũ. noticia & p̃sentia principis
oneratam. Dix̃q ei rex. Noli timere. Quid ui¬
disti: Et ait mulier ad saulẽ. Deos uidi ascenden¬
tes de t̾ra. Phitonisse potuerat ab incepto. uł
tenuis fidei uirũ. deterruisse responso. Deor
siquidẽ płalitatẽ inducit: & eoꝵ habitationẽ
sub t̾ra & intenebris ẽẽ signficat. Oixit ergo
sauil. Qualis est forma eius: Que ait. Uir se¬
nex ascendit: & ipse amictus est pallio. Intel¬
lexit itaq saul qd̾ samuel esset : & inclinauit
se suꝑ faciẽ suam in terrã. & ad orauuit. formã
illiꝰ qui apparebat diligent̾ inquirit. forte gen¬
tiliũ errore deceptus : eandẽ habitus & ne¬
gotioꝵ. formã singulis apud interos credens:
qu a suꝑstites fuerant insigniti. Uñ illud. Que
grã curruũ armoꝵq fuit uuis. que cura
nitentes pascere equos : eadẽ seq̃r tellure re¬
postos. S nonne potuerat scĩ uiri clarior esse

Expanded text:
praestitum juramentum, notitia et praesentia principis praestitum juramentum, notitia et praesentia principis oneratam. Dixitque ei rex: Noli timere, quid vidisti? Et ait mulier ad Saulem: Deos vidi ascendentes de terra Pythonissae potuerat ab incoepto, vel tenuis fidei virum deteruisiquidem pluralitatem inducit, et eorum habitationem sub terra, et in tenebris esse significat. Dixit ergo Saul: Qualis est forma ejus? Quae ait: Vir senex ascendit, et ipse amictus est pallio. Intellexit itaque Saul quod Samuel esset, et inclinavit se super faciem suam in terram, et adoravit . Formam illius qui apparebat diligenter inquirit, forte errore gentilium deceptus, eamdem habitus et negotiorum formam singulis apud inferos credens, qua superstites fuerant insigniti. Unde illud: Quae gratia curruum Armorumque fuit vivis, quae cura nitentes Pascere equos, eadem sequitur tellure repostos. Sed nonne potuerat sancti viri clarior esse