comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di adeo: s et saluatores dĩ: et ipse est xp̃c dicut
crucifiaois in toto mundo. Ego in euangłio sal¬
uatorem acceꝑam xp̃m: uos aut̃ estis in libris
uris saluatores xp̃i. Estis plane blasphematores
ap̃i: et ideo a xp̃o non saluandi. Ergo bucella
ne detur mendico: et ploret in bucella mẽ¬
brum xp̃i: dĩ mendicuis fame moriturus est.
E alsa miscđia in bucellam: facit uerum ho¬
ncidium in hominem. S qui sunt isti electoꝵe
Non declines cor meum in uerba maligna: et
non combinabo cum electis eorum. Emenda
me uistus in misc̾ia. si uistus est. si misericors ẽ:
quando me uidet peccantem. Hoc utiq que¬
dam monbra xp̃i dicunt: de quib dam men¬
bris axp̃i dicunt. In uno corpore dignatur loqͥ
dus ex ꝑsona emendatoris: nec respuit ꝑsonã
emendati. uł emendãtis. Omĩa enim menbra
in illo: et ipse dicit emendabit me iustus
Qius iistus te emendaturus est: Caput emondat

Expanded text:
di a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est Christus, dicunt, di a Deo, sed salvatores Dei. Et ipse est Christus, dicunt, crucifixus in toto mundo. Ego in Evangelio Salvatorem acceperam Christum; vos autem estis in libris vestris salvatores Christi. Estis plane blasphematores Christi, ei ideo a Christo non salvandi. Ergo buccella ne detur mendico, et ploret in buccella membrum Dei, mendicus fame moriturus est! Falsa misericordia in buccellam, facit verum homicidium in hominem. Sed qui sunt isti electi eorum? «Non declines cor meum in verba maligna, et non combinabo cum electis eorum.» 13. «me justus in misericordia:» si justus est, si misericors est, quando me videt peccantem. Hoc utique quaedam membra Christi dicunt, de quibusdam membris Christi dicunt, in uno corpore dicunt. Dignatur loqui Dominus ex persona emendatoris, nec respuit personam emendati vel emendandi: omnia enim membra in illo, et ipse dicit, «Emendabit me justus.» Quis justus te emendaturus est? Caput emendat
Abbreviated transcription (Latin):
luminis. Queris quam crucem luminis: Men¬
bra inquiunt illa dĩ que capta sunt in illo
prelio. mixta sunt uniuerso mundo: et sunt
in arborib. in herbis. in pomuis. infructib. dei
menbra uexrat: qui terram sulco discindit.
Dei menbra uexat: qui herbam de terra uellit.
Dei menbra uecat: qui pomum capit de arbore
Hec ne faciat in agro falsa homicidia. facit in fe¬
nore uera homicidia. Panem mandi canti nõ
porrigit. Uidete si potest ẽẽ maior iniquitas:
ista iusticia. Panem mandi canti non porrigit.
Queris quare : Ne uita que est in pane quam
dicunt menbrum dĩ. substantiam diuinam
mendicus ille accipiat : et liget illam in carue.
Qud ergo uos: Quid: Quare manducatis: Car¬
nem non habetis: S nos in quiunt quia fide
manichei. illuminati sumus orationib et psal¬
mis ur̃is: qui electi sumus. purgamus inde uitã
que est in illo pane: et mittimus illam ad the¬
sauros cęloꝵ. Tales sunt electi. ut non sint saluã¬

Expanded text:
luminis. Quaeris quam crucem luminis? Memluminis. Quaeris quam crucem luminis? Membra, inquiunt, illa Dei quae capta sunt in illo praelio, mixta sunt universo mundo, et sunt in arboribus, in herbis, in pomis, in fructibus. Dei membra vexat, qui terram sulco discindit; Dei membra vexat, qui herbam de terra vellit; Dei membra vexat, qui pomum carpit de arbore. Haec ne faciat in agro falsa homicidia, facit in fenore vera homicidia. Panem mendicanti non porrigit. Videte si potest esse major iniquitas ista justitia. Panem mendicanti non porrigit: quaeris, quare? Ne vitam quae est in pane, quam dicunt membrum Dei, substantiam divinam, mendicus ille accipiat, et liget eam in carne. Quid ergo vos? quid? quare manducatis? Carnem non habetis? Sed nos, inquiunt, quia fide Manichaei illuminati sumus, orationibus et psalmis nostris, qui electi sumus, purgamus inde vitam quae est in illo pane, et mittimus illam ad thesauros coelorum. Tales sunt electi, ut non sint salvan
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo tu peccasti: iam uide quemadinodum
pateat laus dei: in quo angustabaris cum te
uelles defendere. Molus in peccatis tuis angusta¬
ris: et in illius laude dilataris. Lam ergo confes¬
so peccato tuo uide quemadmodum laudetur
ds: quia et iustus est cum te punit ꝑseueran¬
tem: et misericors cum liberat confitentem.
N on ergo inquit declines cor meum in uerba
maligna adexcusandas excusationes in peccatis
ut dicam quia gens tenebrarum fecit quod
ego feci: cum hominib oꝑantib iniquitatem.
Q uam iniquitatem: dicamus aliquam eorum
nefandam iniquitatem. dudite iniquitatem
nefariam manicheoꝵ publicam quam confitẽ¬
tur: expedire quidem hominem foneratorẽ
ẽẽ. quam agricolam. Queris causam: et reddt̃
rationem. Uide si ratio illa: non dementia no¬
minanda est. Qui enim in u̾suram inquiunt
dat pecuniam : non ledit crucem luminis.
Multi non intelligunt: s exponam. Qui aut̃¬
M
inquiunt agricola est: multum ledit crucẽ

Expanded text:
Si ergo tu peccasti, jam vide quemadmodum Si ergo tu peccasti, jam vide quemadmodum pateat laus Dei, in qua angustabaris, cum te velles defendere. Melius in peccatis tuis angustaris, et in illius laude dilataris. Jam ergo confesso peccato tuo, vide quemadmodum laudetur Deus: quia et justus est, cum te punit perseverantem; et misericors, cum liberat confitentem. «Non» ergo, inquit, «declines cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis;» ut dicam quia gens tenebrarum fecit quod ego feci. 12. «Cum hominibus operantibus iniquitatem.» Quam iniquitatem? Dicamus aliquam eorum iniquitatem nefandam. Audite iniquitatem nefariam Manichaeorum publicam, quam confitentur. Expedire dicunt homini feneratorem esse, quam agricolam. Quaeris causam, et reddunt rationem. Vide si ratio illa non dementia nominanda est. Qui enim in usuram, inquiunt, dat pecuniam, non laedit crucem luminis multi non intelligunt, sed exponam: qui autem, inquiunt, agricola est, multum laedit crucem
Abbreviated transcription (Latin):
fundis in gentem tenebrarum. S ad dm̃ at¬
tende: si non in illum refundis. Si enuim poss
gens tenebrarum quam fingitis: hoc tibi dice¬
ret. Quid me accusas: Potui aliquid facere deo
tuo: an non potui: Si potui: fortior illo sum
Si non potui: quare me timuit: Si non tunut
quare huc te misit ut tanta hic paciaris: cum
sis menbrum ipsius. cum sis substantia ipsuis ẽ
Si non tumiut: inuidit. Si hoc timore non fecit:
crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est au
nichil nocere poterat: et fecit ut monbris
sius hic ita noceretur: an poterat nocere: gͦ
incorruptibilis non est. Cum ius te ergo defen¬
dere de peccato tuo: laudare non potes dñ.
I n laude dĩ non caꝑoris: nisi in tua iactareris.
Transi ad iutuꝑationem tuam: et laudabis dm̃.
Redi ad uerba psalmoꝵ quos exsecramini: dic.
Ego dixi dñe miserere mei: sana animam meam
qm̃ peccaui tibi. Ego dixi. ego peccaui: non
fortuna. non fatum. non gens tenebrarum

Expanded text:
fundis in gentem tenebrarum. Sed ad Deum atfundis in gentem tenebrarum. Sed ad Deum attende, si non in illum refundis. Si enim posset gens tenebrarum, quam fingitis, hoc tibi diceret: Quid me accusas? Potui aliquid facere Deo tuo, annon potui? Si potui, fortior illo sum: si non potui, quare me timuit? Si non timuit, quare huc te misit, ut tanta hic patiaris, cum sis membrum ipsius, cum sis substantia ipsius? si non timuit, invidit; si hoc timore non fecit, crudelitate fecit. Quam ergo iniquus est, cui nihil noceri poterat, et fecit ut membris suis hic ita noceretur? An poterat noceri? Ergo incorruptibilis non est. Cum vis ergo te defendere de peccato tuo, laudare non potes Deum. In laude Dei non capereris, nisi in tua jactareris. Transi ad vituperationem tuam, et laudabis Deum. Redi ad verba Psalmorum quos exsecramini, dic: «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quoniam peccavi tibi.» Ego dixi, ego peccavi; non fortuna, non fatum, non gens tenebrarum.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ fuit: quanquam et ipse uobis nocere potu¬
it. Potiustis premi : potustis captiuari: potiustis
inquinari: pociustis corrumpi. Potuit ergo et
ille. frustum enim quodam modo. et particula
nature ipsius comuncit massam. Quale est ius
quod huc misit: tale est et illud quod ibi rema¬
sit. hoc ergo ipsi dicunt. ipsi fatentur. quia due
substantiȩ sunt: una illa. et una ista. Libri eo¬
rum hoc habent. Et si negant: leguntur et
conuncuntur. Quid ergo: ut in hoo uno exor¬
dio nichil amplius dicam: hon dicam peiora:
non dicam sceleratiora. In hoc ipso exordio quo
bellum inducunt. uidete quemadmodum
debellentur: et ubi pugnatum ad uersus dm̃
a gente tenebrarum dicunt: ipsi in eorum
uerboꝵ pugna capiuntur. Non em̃ ẽ. quid di¬
cant: aut quo refugiant. S ius o̾ nefande. fal¬
se electe. defendere peccatum tuum: ut quan¬
do aliquid mali feceris non tu fecise iudearis.
Q ueris in quem peccatum tuum refundas: et ro¬

Expanded text:
vester fuit: quanquam et ipsa vobis nocere potuvester fuit: quanquam et ipsa vobis nocere potuit. Potuistis premi, potuistis captivari, potuistis inquinari, potuistis corrumpi: potuit ergo et ille. Frustum enim quodammodo, et portiuncula naturae ipsius convincit massam. Quale est illud quod huc misit, tale est et illud quod ibi remansit. Hoc ipsi dicunt: ipsi fatentur quia duae substantiae sunt; una illa, et una ista. Libri eorum hoc habent; et si negant, leguntur, et convincuntur. 11. Quid ergo? Ut in hoc uno exordio nihil amplius dicam, non dicam pejora, non dicam sceleratiora: in hoc ipso exordio quo bellum inducunt, videte quemadmodum debellentur; et ubi pugnatum adversus Deum a gente tenebrarum dicunt, ipsi in eorum verborum pugna capiuntur. Non enim est quod dicant, aut quo refugiant. Sed vis, o nefande, false electe, defendere peccatum tuum, ut quando aliquid mali feceris, non tu fecisse videaris: quaeris in quem peccatum tuum refundas, et re
Abbreviated transcription (Latin):
si aurum. aurum. si lux. lucem. Quicquid illud
est. hoc misit et miscuit uiscerib gentis tene¬
brarum dicunt : et fabricauit in de mundum.
Et nos anime inquiunt de ipsis menbris dĩ sumꝰ:
s premimur hic uisceribus gentis cenebrarum.
Et quicquid peccare dicimur: illa gens peceat.
Se quidem uidentur excusare a peccato: s din
suum non ercusant a crimine timoris :⁊ nec
ipsam substantiam dĩ sui a erimine corruptibi¬
litatis. Si enim incorruptibilis ds̃.si in cominu¬
tabilis. si inmaculabilis. si impenttrabilis: quid
ei factura erat gens illa: fecisset illa quem
uellet impetum: quomodo terreret impene¬
trabilem. inuolabilem. incontaminabilem.
et incorruptibilem: Si ergo talis ds̃. crudelis:
quia sine causa huc uos misit. Cui nichil no¬
ceri poterat: quare uos misit: Ecce gens ce¬
nebrarum illi nocere  poterat: ipse aut̃ grauit̃
uobis nocuit. et ipse magis quam ille hostis

Expanded text:
si aurum, aurum; si lux, lucem: quidquid illud si aurum, aurum; si lux, lucem: quidquid illud est, hoc misit, et miscuit visceribus gentis tenebrarum, dicunt, et fabricavit inde mundum. Et nos animae, inquiunt, de ipsis membris Dei sumus; sed premimur hic visceribus gentis tenebrarum, et quidquid peccare dicimur, illa gens peccat. Se quidem videntur excusare a peccato; sed Deum suum non excusant a crimine timoris, nec ipsam substantiam Dei sui a crimine corruptibilitatis. Si enim incorruptibilis Deus, si incommutabilis, si incontaminabilis, si immaculabilis, si impenetrabilis, quid ei factura erat gens illa? Fecisset illa quem vellet impetum; quomodo terreret impenetrabilem, inviolabilem, incontaminabilem, incommutabilem et incorruptibilem? Si ergo talis Deus, crudelis; quia sine causa huc vos misit, cui nihil noceri poterat. Quare vos misit? Ecce gens tenebrarum illi nocere non poterat; ipse autem vobis graviter nocuit, et ipse, magis quam illa, hostis
Abbreviated transcription (Latin):
non est pret̾mittendum. quasi iustos eminẽ¬
tiores in se. tenentes ułait primum gradum
iusticie: electos uocari apud manicheos.
Q ui nouerunt recognoscant: qui nesciebant
audiant. Electi quidem sunt dĩ om̃s sc̃i: &
habenus hoc in scripturis. S usurparunt
sibi illud nomen. et quasi familiarius sibi ap¬
plicauerunt: ut tanquam proprie iam elec¬
ti appellentur. Qui sunt isti electi: Quib
si dixeris peccasti: statim illam defensionem
impiam et peiorem ceteris magisq sacrilegã
ꝓferunt: non ego peccaui. s gens tenebra¬
rum. Que est ista gens tenebrarum: Que
bellum gessit cum dõ. Et ipsa peccat: cum
tu peccasꝰ Ipsa inquit: quia cominiatus sũ
illi. des enim qui ce cominiscuit: quid cunuit:
H oc enim dicunt: quod ila gens tenebrarum
rebellauerit aduersus dm̃ antequam mundus
fieret. Et ilie cauens ne regna euis illo aduoni¬
ente hostii impetu uastarentur: misit huc mẽ¬
bra sua. substantiam suam. hoc quod est ipse:

Expanded text:
non est praetermittendum, quasi justos eminentiores in se tenentes velut primum gradum justitiae, Electos vocari apud Manichaeos. Qui noverunt, recognoscant; qui nesciebant, audiant. Electi quidem Dei sunt omnes sancti, et habemus hoc in Scripturis : sed usurparunt sibi illud nomen, et quasi familiarius sibi applicaverunt, ut tanquam proprie jam electi appellentur. Qui sunt isti electi? Quibus si dixeris, Peccasti; statim illam defensionem impiam et pejorem caeteris magisque sacrilegam proferunt: Non ego peccavi, sed gens tenebrarum. Quae est ista gens tenebrarum? Quae bellum gessit cum Deo. Et ipsa peccat, cum tu peccas? Ipsa, inquit, quia commixtus sum illi. Deus enim qui te commiscuit, quid timuit? Hoc enim dicunt, quod illa gens tenebrarum rebellaverit adversus Deum, antequam mundus fieret; et ille cavens ne regna ejus loco adveniente hostili impetu vastarentur, misit huc membra sua, substantiam suam, hoc quod ipse est;
Abbreviated transcription (Latin):
gilaris: habitantes in unum. Ideo benedicat
te dñs ex syon : qui fecit cęlum et terram¬
H emo ur̃m dicat: ad me non ꝑuenit. Putas
quis est quem dixit: Benedicat te dñs ex
syon : unum benedixit. Esto unus: et
ꝑuenit ad te benedictio

Expanded text:
gularis, «habitare in unum:» ideo, «Benedicat gularis, «habitare in unum:» ideo, «Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Nemo vestrum dicat: Ad me non pervenit. Putas quis est quem dixit, «Benedicat te Dominus ex Sion?» Unum benedixit: esto unum, et pervenit ad te benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
te usq ad pedes. putrefactus liquescebat in se.
Cunc cum eua ausa est temptare. dic aliquid
in am̃ tuum: et morere. Audi benedicentem
in noctib. Locuta es inquit: quasi una ex in¬
spientib mulierib. Si bona suscepimus de
manii dĩ: mala. non coleramus: Ecce quid
insipi¬
entib mulierib. adam putris
reppu¬
lit euam: tanquam dicens. sufficit quod
ipter te mortalis effectus sum. Ualueras in pa¬
radiso: s uinceris in stercore. Magna gr̃a dĩ.
S unde hoc. nisi quia ros hermon complue¬
rat illam animam: S dederat dñs suauita¬
tem: ut terra nr̃a daret fructum suum. In
noctibꝰ extollite manus ur̃as in sc̃a: et benedici
te dñm. Benedicat te dñs ex syon: qui fecit
celum et tram. Plures hortatur ut benedicant:
et ipse unum benedicit. quia ex plurib unũ
fecit : quia bonum et iocundum est habitare
fr̃s in unum. Pluralis numerus fr̃s: s et sin¬

Expanded text:
te usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. te usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala non tolerabimus» ? Ecce quid insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedici 3. Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Plures hortatur ut benedicant, et ipse unum benedicit, quia ex pluribus unum fecit; quia «bonum et jucundum» est «habitare fratres in unum» . Pluralis numerus, «fratres;» sed sin
Abbreviated transcription (Latin):
benedicis dñm. Liberata est uaor tua a peri¬
culo partus: benedicis dñm. E grotabat fili¬
us liberatur: benedicis diĩm. Egrotabat filius.
forte quesisti mathematicum sortilegum:
forte non de lingua. s de morib tius exiit
maledictio in dño. Exiit de morib et uita
tua: noli głari quia lingua benedicis. s inta
maledicis. Quomodo inquies uita maledico
Q uia attenditur uita tua: et dicitur. ecce ap̃s¬
anus: ecce quales sunt xp̃iani. B lasphematius
ꝓpter te xp̃c. Ecce cum uita tua maledi¬
cat: quid prodest quod lingua tua bene¬
dicit: Benedicite ergo dñĩn. Quando: in
noctib. Quando benedixit iob quam
tristis nox erat. Ablata sunt omĩa que pos¬
sidebantur: ablatis filiis quib seruabantus.
Q uam tristis nox. s udeamus si non in aocã
benedicit. dnis dedit dñs abstulit: sicut dño
placuit ita faccum est: sit nomen dñi benedic¬
tum. Quam nox atrox: ꝑcussus uulnere a capi¬

Expanded text:
benedicis Dominum. Liberata est uxor tua a peribenedicis Dominum. Liberata est uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benoctibus. Quando benedixit Job, quando tristis nox erat? Ablata sunt omnia quae possidebantur, ablati filii quibus servabantur. Quam tristis nox? Sed videamus si non in noctibus benedicit: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capi
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionem dm̃ uacabimus: et diccimi
Beati qui habitant in domo tua: in sela selaᷤ¬
laudabunt te. Qui tunc benedicturi sunsoi
defectu. hic incipiunt benedicere diñmni mo
in tribulationib. in temptationib. in mo ds¬
is. inter aduersitates scłi. inter insidias uiuma
inter fraudes et impetus diaboli. hoc et e
nunc benedicite dñm om̃s serui dñ: qu sde¬
cis in domo dm̃. Quid est qui statis: Lu pẽ¬
ueratis: quia dictum est de quodasi qu arra¬
gelus fuit. et in ueritate non stetit. Et ae¬
tum est de amico sponsi: amicus aut̃ sponi
stat et audit eum: et gaudio gaudet ꝓptes
in atriis domus dĩ nr̃i. in noctib eatollice
manus ur̃as in scã : et benedicite dñm. fe¬
le est benedicere in diebus. Quid est in arhs
I n reb prosꝑis. Nox enim tristis res est. Diel
res est leta. Quando tibi bene est. benedies
dñm. Quando filium desideras et nascitur.

Expanded text:
benedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: benedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: «Beati qui habitant in domo tualaudabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini.» Quid est, «qui statis?» Qui perseveratis. Quia dictum est de quodam, qui archangelus fuit, «Et in veritate non stetit» : et dictum est de amico sponsi, «Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter in atriis domus Dei nostri, in noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Facile est benedicere in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc benedicite dñm:
om̃s serui dñi. Qui sta¬
tis in domo dñi : in atri¬
is domus dei nr̃i. Quare
addidit in atriis: Atria.
ampliora spatia domus intelliguntur. Qui
stat in atriis: non angustatur. non prenuit᷑.
Quodammodo delectatur. In latitudine mane.
et potes diligere inimicum tuum : quia non
ea diligis ubi ab inimico angustias patiaris.
Q uomodo intelligeris stare in atri is: Sta in
karitate: et stas in atri is. In kearitate latitu¬
do est: in odio angustia. Audi apłm. lra et in¬
dignatio. tribulatio et angustia: in omẽm ani¬
mam hominis oꝑantis malum. De laticudine
datus est nobis. Ubi audis diffusionem : in¬
tellige latitudinem. Ubi audis latitudinem
intellge atria dñ: et habebis uoram benedig¬
onem dñi. quando non maledicis inmucia
A nloquitur enuim sp̃s eos qui patiuntur rbisco¬
nem. ut glorientur in tribulationib : et dlat
Quid est ecce nunc: In hoc tempore. Nan at
transactas tribulationes manifestum est quad

Expanded text:
nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.» Quare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . De latituest nobis» . Ubi audis diffusionem, intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit vi Domini.» Quid est, «Ecce nunc?» In hoc tempore. Nam post transactas tribulationes, manifestum est quia
Abbreviated transcription (Latin):
ctius de syon. non de babylonia: id est nõ¬
de ciuitate ꝑitura huns sełi. s de syon ad
tempus laborante et ꝑegrinante. in ȩternum
autꝰ regnatura. Audisti ergo finem: inde es.
Regnabit dñs in ȩternum ds tuus syon. O syon:
As cuus regnabit in ȩternum. Nunquid sine
te regnabit ds tuus: In generationem et ge¬
nerationẽ. Bis dixit: quia non potuit semꝑ
dicere. he putes quia uerbis finitis funturꝰ ae¬
ternitas: ȩternitas in uerbo quatuor sillabis
constat: in se sine fine est. Non potuit inichi
nisi sic cõmendari. ds̃ tuus regnabit in ge¬
nerationem et generationem. Parum dioit.
Si toto die diceret: angustum ẽẽt. Si tota
uita sua diceret: nonne aliquando contices¬
ceret : Ama eternitatem: nullo fine regnabis
si finis tibi xp̃c est: cum quo regnabis in scła

Expanded text:
civis de Sion, non de Babylonia; id est, nocivis de Sion, non de Babylonia; id est, node civitate peritura hujus saeculi, sed de Sion ad tempus laborante et peregrinante, in aeternum autem regnatura. Audisti ergo finem; inde es. «Regnabit Dominus in aeternum, Deus tuus, Sion.» O Sion, Deus tuus regnabit in aeternum: numquid sine te regnabit Deus tuus? «In generationem et generationem.» Bis dixit, quia non potuit semper dicere. Nec putes quia verbis finitis finitur aeternitas. Aeternitas in verbo quatuor syllabis constat, in se sine fine est. Non potuit tibi nisi sic commendari, «Deus tuus regnabit in generationem et generationem.» Parum dixit: si tota die diceret, angustum esset; si tota vita sua diceret, nonne aliquando conticesceret? Ama aeternitatem; nullo fine regnabis, si finis tibi Christus est. cum quo regnabis in sa
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ placet tibi quia lata est: et multi per
eam ambulant. Latitudinem eius uides: fiuiẽ
euis nõ uides. Ecce ubi finitur p̃cipicium est:
ubi finitur ꝓfunditas quedam baratri est.
Lotantes et spatientes in ista uia: ilo fine mer¬
guntur. S si extendere ocłos non potes. ut
uideas ipsum finẽ: crede ei qui uidet. Et
quis est homo qui uidet: forte nemo homo.
s dñs ds̃ tuus ad te uenit. ut credes dõ Nũ
enim et dño dõ tuo non es crediturus: qui
ait. lata et spatiosa est uia que ducit ad inte¬
ritum: et multi sunt qui intrant ꝑ illame
hanc uiam extermmabit dñs: quia ipsa est ina
peccatoꝵ: quid nob̃ restat: Uenite benedic¬
ti patris mei: ꝑcipite regnum quod uobis
paratũ ẽ. ab orignir mundi. Ad hoc concludit
psalmus. Et uiam peccatoꝵ exterminabit.
Et quid tu: Regnabit dñs in eternum. Gau¬
de: quia tibi regnabit. Gaude: quia tu eris
regnũ euis. Uide enim quid sequit᷑. Escerte

Expanded text:
catorum placet tibi, quia lata est, et multi per catorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur, praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo homo; sed Dominus tuus ad te venit, ut crederes Deo. Num enim et Domino Deo tuo non es crediturus, qui ait: «Lata et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi sunt qui ingrediuntur per illam» ? Hanc viam exterminabit Dominus; quia ipsa est via  quid nobis restat? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ad hoc concludit Psalmus: «Et viam peccatorum exterminabit.» Et quid tu? «Regnabit Dominus in aeternum.» Gaude, quia tibi regnabit; gaude, quia tu eris regnum ejus. Vide enim et quid sequitur. Es certe
Abbreviated transcription (Latin):
nabit. Que est uia peccatoꝵ: hrridere ista
que dicimus. Quis pupillus: Que uidua &
Q uod regnum cȩlorum: Et que pena inferoꝵe
Fabellȩ iste xp̃ianoꝵ sunt. Ad quod uideo:
ad hoc uiuam. Manducemus et bibamus:
cras enim moriemur. Uide ne tale aliquid
ꝑsuadeant. ne ꝑ aurem in cor intrent: spi¬
nas inueniant in aurib tius : qui cȩꝑit sic
intrare punctus abscedat. Corrumpunt enĩ
mores bonos: eloquia mala. S forte hc dic¬
turus es. Quare ergo felices sunt: Ecce nec
dm̃ colunt: et omina mala quotidie cõmit¬
tunt. habundant reb his: quib ego egens
laboro. Noli zelari in peccatores. Quid accipi¬
ant uides: quid illis seruetur nõ uides. Et
unde inquit udeo quod non uidet: Omi¬
no habet oculos fides: et maiores oculos. et
potentiores et fortiores. Hii oculi neminem
deceꝑunt. Hii oculi semꝑ sint in dñm: ut et
ipse euellat de his laqueis pedes tuos. uia pec¬

Expanded text:
nabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista nabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista quae dicimus. Quis pupillus? quae vidua? Quod regnum coelorum? et quae poena inferorum? Fabellae istae Christianorum sunt. Ad quod video, ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat. «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices sunt? Ecce nec Deum colunt, et omnia mala quotidie committunt; abundant rebus his quibus ego egens laboro. Noli zelari in peccatores. Quid accipiant, vides; quid illis servetur, non vides? Et unde, inquit, video quod non videtur? Omnino habet oculos fides; et majores oculos, et potentiores et fortiores. Hi oculi neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinationis locũ incolimus: absens est pater
nr̃ ad quem clamamus. pat̾ nr̃ qui es in celis.
dõ aeccłia iudua quasi absente sponso. absente
uiro: ueniet ille qui illam modo ꝓtegit non
uisus s desideratus. Magno enim desiderio ra¬
pimur: et amorem eius quem non nouimus
desideramus. Inherebimus amplexib uisis: si
nondum uisis fide detinemur. Ergo et pupil¬
lũ et uduam: quid uoluit intelligi fr̃s: desti¬
tutos om̃i ope: et auxilio distituta anima
in scło. ipsa sibi sꝑet aduitorium dĩ. Quicquid
hic habueris. aurum habeas. presumpsisti md:
um non es ꝓselitus. Non es orphanus: non in
idua numeraris. Amicum habes: si de illo
p̾̃sumpseris. et dm̃ dimisoris. non es destitut᷑.
alus hec omĩa. nõ inde p̃sumis. nõ inde su¬
pbis: pupillus dĩ es et iuidua dĩ. Suscopit gͥ
destitutos. hoc dixit suscipit pupillum: sus¬
cipit et iuduam. Et uiam peccatoꝵ externu¬

Expanded text:
peregrinationis locum incolimus, absens est Pater peregrinationis locum incolimus, absens est Pater noster, ad quem clamamus, «Pater noster, qui es in coelis» . Ideo Ecclesia vidua, quasi absente sponso, absente viro. Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, et amore ejus quem non videmus, desideramus. Inhaerebimus amplexibus visi, si nondum visi fide detinemur. Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit intelligi, fratres? Destitutos omni ope et auxilio. Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde praesumis, non inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit et viduam. 19. «Et viam peccatorum extermi
Abbreviated transcription (Latin):
habes: dñs custodit ꝓselitos. Proseliti: aduene st̃.
mis eccłia gentium : ꝓselita est. Aduenticia est
enim ad patres: non de carne eoꝵ nata. s inuitã¬
do filia. Dñs tamen custodit: nõ aliquis homo.
I Orphanum et uiduam suscipiet. Nemo putet
quasi pupillũ ꝓpter hereditatem. aut iuduam
ꝓpter nescio quod negocium suum: equidem
et istis ds̃ opitulatur : et in om̃ib officiis gnis
humani bonũ opus facit qui pupillũ cõsolat᷑.
qui uiduam non deserit: s scd̾m quendam mo¬
dum om̃s pupilli sumus absente patre. non mor¬
tuo. Pupillus erum scd̃m homines: mortuo pa¬
tre fit. Et si uerũ queratis fr̃s. quia anima nõ
moritur. uiuunt parentes nr̃i: et magis absen¬
tib patrib sunt pupilli. Qui pupilli sunt si
mali fuerint in penis uiuunt: si boni fuerit
in requie uiuunt. Omĩa integra sunt creatori
Tamen nos quamdui sumus in corpore hoc. et

Expanded text:
habes, «Dominus custodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. habes, «Dominus custodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. Omnis Ecclesia Gentium, proselyta est. Adventitia enim est ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum propter haereditatem, aut viduam propter nescio quod negotium suum. Equidem et istis Deus opitulatur, et in omnibus officiis generis humani bonum opus facit, qui pupillo consulit, qui viduam non deserit: sed secundum quemdam modum omnes pupilli sumus, absente patre, non mortuo. Pupillus enim secundum homines, mortuo patre fit. Et si verum quaeratis, fratres, quia anima non moritur, vivunt parentes nostri; et magis absentibus patribus sunt pupilli, qui pupilli sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumus in corpore hoc, et
Abbreviated transcription (Latin):
nantur ceci luce sapientiȩ: sic soluuntur com¬
pediti: sic eriguntur elisi. Unde sumus gͦ com¬
pediti: un elisi: Corpus nr̃m: ornam̃tum nob̾
fuit. Peccauimus: et compedes inde accepimus.
Que sunt compedes nr̃ȩ : Mortalitas ipsa. Audi
apłm paulũ: quia et ipse adhuc in hac ꝑegrina.¬
tione compeditus erat. Quanta ꝑagrauit com¬
peditus iste: Nõ illi fuerunt graues compedes.
Cum ipsis cõpedib : toto orbe eu̾gł̃m p̃dicauit.
Sp̃s kearitatis rapuit compedes: et circu̾unt
quantũ potuit. S tamen quid ait: Concupis¬
centiam habens dissolui: et eẽ cum axp̃o. Quid ẽ
dissolui: A compedib mortalitatis. Et tamen
miscłia adhuc uolebat eẽ. in compedib: ꝓpter
alios compeditos quib ministraret. Manere
Qua erecti erant. Quare eriguntur: Quia hu¬
miliati sunt. Cecidit: atq elisus est. Adam ille
cecidit: xp̃c descendit. Quare descendit qui
non cecidit: nisi ut lauaretur qui cecidit: dñs

Expanded text:
nantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur comnantur caeci luce sapientiae, sic solvuntur compediti, sic eriguntur elisi. Unde sumus ergo compediti? unde elisi? Corpus nostrum ornamentum nobis fuit: peccavimus, et compedes inde accepimus. Quae sunt compedes nostrae? Mortalitas ipsa. Audi apostolum Paulum, quia et ipse adhuc in hac peregrinatione compeditus erat. Quanta peragravit compeditus iste! Non illi fuerunt graves compedes; cum ipsis compedibus toto orbi Evangelium praedicavit: spiritus charitatis rapuit compedes, et circuivit quantum potuit. Sed tamen quid ait? «Concupiscentiam habens dissolvi, et esse cum Christo.» Quid est, «dissolvi?» A compedibus mortalitatis. Et tamen misericordia adhuc volebat esse in compedibus, propter alios compeditos, quibus ministraret: «ManereQuia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque elisus est Adam: ille cecidit, Christus descendit. Quare descendit qui non cecidit, nisi ut levaretur qui cecidit? «Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Hon ipsi dant salutem. Ergo recedant heretidi
de medio. Dñs soluit compeditos. dñs erigit
elisos. dñs sapientes facit cecos. Id est eos qui ceci
sunt: facit sapientes. Optime ꝑ hanc sententiã
exposuit nobis om̃s suꝑiores: ne forte oum di¬
xisset dñs soluit compeditos. ad illos compeditos
referremus qui forte ꝓpter aliquam notam
ligantur ferro a dñis suis. Quia aut̃ diarit eng̾
elisos: occurrit nobis aliquis aut offendenset ca¬
dens. aut equo lapsus. Est alius casus: sunt aliȩ
compedes. quomodo sunt aliȩ tenebre. et alia
luax. ldõ quod dixit sapientes facit cecos. no¬
luit dicere illuminat cecos: ne et hoc carnalit̾
intelligeres. sicut illuminatus ẽ. adño cuiuis
ocłos luto de sputo facto inunait: et salum
eum fecit. Ne tale aliquid sꝑares oum de sp̃ua¬
lib loquitur: ostendit quandam lucem sapien¬
tiȩ qua illuminant᷑ ceci. Ergo quomodo illumi¬

Expanded text:
Non ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici Non ipsi dant salutem. Ergo recedant haeretici de medio. «Dominus solvit compeditos; Dominus erigit elisos; Dominus sapientes facit caecos;» id est, eos qui caeci sunt facit sapientes. Optime per hanc sententiam exposuit nobis omnes superiores: ne forte cum dixisset, «Dominus solvit compeditos,» ad illos compeditos referremus, qui forte propter aliquam noxam ligantur ferro a dominis suis; quia autem dixit, «Erigit elisos,» occurreret nobis aliquis, aut offendens et cadens, aut equo lapsus. Est alius casus, sunt aliae compedes; quomodo sunt aliae tenebrae et alia lux. In eo quod dixit, «Sapientes facit caecos;» noluit dicere, Illuminat caecos, ne et hoc carnaliter intelligeres; sicut illuminatus est a Domino, cujus oculos luto de sputo facto inunxit, et salvum eum fecit : ne tale aliquid sperares, cum de spiritualibus loquitur, ostendit quamdam lucem sapientiae, qua illuminantur caeci. Ergo quomodo illumi
Abbreviated transcription (Latin):
potest pascere. languidos potest sanare:
ligatos potest soluere: Ista sunt ueluti mag¬
na et subtilia: quib decipiunt imꝑitos.
Claudat illos psalmus iste: dante me escam
esurientib. Ecce nichil a te expecto: ds
dat escam esurientib. Quib esurientib
Omnib. Quid est om̃ib: Om̃ib animalib.
om̃ib hominib : ipse dat escam. Et nullã
escam seruat dilectis suis: Si habent aliam
famem: habent et aliam escam. Queramus
primo famem ipsorum: et inueniemus es¬
cam ipsoꝵ. Beati qui esuriunt et siciunt
iusticiam: qm̃ ipsi saturabuntur. famelici
eẽ dĩ debemus. Ante ianuam conspectus illiuis.
in orationib mendicemus. Ipse dat escam esu¬
rientib. Quid est quod te heretice iactas. qu
tu solis. tu erigis. tu illuminas: udelicet qua
tu iam liberatus es. et tu stas. et tu lumen es
Absit. Suꝑius actendo. Noli confidere in princi¬
pes: et in filios hominum quib non est slui

Expanded text:
potest pascere? languidus potest sanare? potest pascere? languidus potest sanare? ligatus potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nihil a te exspecto; Deus «dat escam esurientibus.» Quibus esurientibus? Omnibus. Quid est, omnibus? Omnibus animalibus, omnibus hominibus ipse dat escam; et nullam escam servat dilectis suis? Si habent aliam famem, habent et aliam escam. Quaeramus primo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus.» Quid est quod te, haeretice, jactas quia tu solvis, tu erigis, tu illuminas? Videlicet quia tu liberatus jam es, et tu stas, et tu lumen es? Absit. Superius attende: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, a quibus non est salus.»
Abbreviated transcription (Latin):
anum: non es accepturus. Ut aut̃ accipias: dic
te non ẽẽ. Quid mones xp̃iane: Quid doces:
Certe ꝑsecutionem pateris. Quanto tu uerior
ꝑsecutore Quando imꝑatores ꝑsequebantur
xp̃ianos: minando oogebant quod tu efficis
suadendo. Persuades xp̃iano: ut se neget eẽ
xp̃ianum. Quod tu suadendo facis: hoc per¬
secutor occidendo non fecit. Sub te uiuit
homo: qui negat se eẽ xp̃ianum. Negat: et
iuuit. Perdit iam uitam: cadauer tibi loqui¬
tur. qui ꝑcussus est gladio persecutoris. Ceci¬
dit: et uiuit. Cui loqueris: stat et cecidit.
Hec faciens: quicquid passurus fueris inuria¬
non erit. Nolo tibi blandiaris. Si hec inusta
sunt omĩa que facis: quicquid pateris iustũ
erit. Cui aut̃ facit iudicium : qui custodit
ueritatem in ȩternum: Inuiriam accipien
illis tius bonis et quasi acutis et subtilib qr
tu pascis: et dic. fameliciis potest pascere:
id est peccator potest dare: Sc̃m famelicꝰ

Expanded text:
anum, non es accepturus; ut autem accipias, dic anum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. Persuades christiano ut neget se esse christianum: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se esse christianum. Negat, et vivit? Perdidit jam vitam; cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris justum erit. Cui autem facit judicium, «qui custodit veritatem in aeternum? Injuriam accipientillis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Famelicus potest pascere? id est, peccator potest dare sanctum? Famelicus
Abbreviated transcription (Latin):
nem cuius causã nescis: audes te dicere ten̾e
iusticiã : Aut siquid ꝑ hac re passus eẽs: in¬
uiriam nõĩares: Erigis te in temerarium
tribunal cordis tui. unde p̃cipiteris: et audes
ferre sententiã de homine cuius causã nescis:
Hoc si de uno homine faceres: eẽs iniustus.
F acis hoc de orbe trarũ: et iustus es: fr̃s łem̃:¬
et que est que patitur iniuriã nisi ȩccłia ca¬
tholica: que tanta ista ꝑpetitur: Inter tot
scandala hereticoꝵ gemit: udet ꝑ malas su¬
asiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos
paruulos. ꝑ trahi ꝑ nescio que secreta malarũ
speluncarũ : rebaptizari. exsufflari ui eis: ap̃m
occidi in eis. Non mortale illud suũ qd̾ homines
sunt: s illud quod in ȩternum uicturi funt.
Suadet᷑ homini dicere non sũ xp̃iãnus: et iusti¬
cia uocatur. Accessurus es ad ep̃m. Atille. Uide
ne dicas te ẽẽ xp̃ianũ. Si em̃ dixxeris te ẽẽ xp̃i¬

Expanded text:
nem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere nem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine faceres, esses injustus: facis hoc de toto orbe terrarum, et justus es? Fratreet quae est quae patitur injuriam, nisi Ecclesia catholica quae tanta ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis Christum, occidi in eis non mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christi
Abbreviated transcription (Latin):
piunt et dicant. ecce psalmus consolatut me.
Ego enim din colo: qui udicium faciet in¬
uiriam pacientib. Recte quero utrum in¬
iuriam accipias. Si ius fecisti: inuiria est
quam pateris. Si uis est exsufflare xp̃m: uis
est rebelles suꝑbia erigere. Alterum ius est
parcentib ꝑsecutorib tunicȩ xp̃i : eccłiam
xp̃i consciidere. Porro si hoc ius non est: qͥo¬
quid ꝓ hoc pateris uis est. Non es ergo de¬
his qui patiuntur iniuriam. Lego aliud
manifestius ex euangłio. Beati inquit qui
ꝑsecutionem patiuntur. Expecta. Quid
festinas: Quid dicis ego sum: Expecta in¬
quam: totum legam. Audisti beati qui per¬
secutionem patuntur: iam tibi nescio qͥd
oeꝑas arrogare. Si ꝑmittis: totum lego.Ui¬
de quid sequatur: beati qui ꝑsecutionem
patiuntur ꝓpter usticiam. Modo dic ego
sum : si audes dicere ego sum. Suꝑiora que
diai retractemus : aut ne longumꝰ sit hoc
unum in terrogo. Si dampnas unum homi¬

Expanded text:
piunt, et dicant: Ecce Psalmus consolatur me; piunt, et dicant: Ecce Psalmus consolatur me; ego enim Deum colo, «qui judicium faciet injuriam accipientibus.» Recte quaero utrum injuriam accipias. Si jus fecisti, injuria est quam pateris. Jus est exsufflare Christum? jus est rebelli superbia erigere altare? jus est, parcentibus persecutoribus tunicae Christi , Ecclesiam Christi conscindere? Porro si hoc jus non est, quidquid pro hoc paterishis qui patiuntur injuriam. Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam» . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superiora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum homi
Abbreviated transcription (Latin):
mimeror. Nam illud in illo loco: et illud alia
ciusa passus sum. Uide si miuriam pasfus es.
Latrones multa patiuntur: s non est uituria.
Scelerati. malefici. effractores. adulteri. cor¬
ruptores. om̃s patiuntur multa mala: s nulla
est inuiria. Aluid est pati inuiriam. aliud
pati tribulationem. aut penam. aut moles¬
tiam : aut supplicium. Considera ubi sis. qͥd
egeris: uide quare patiaris. Uide: et ibi ides
quid patiaris. Ius et iniuiria: contraria sunt.
Ius emim est: quod iustum est. Neq enm om̃e
quod iis dr̃: ius est. Quid si aliquis condat
nis unquum: Nec ius dicendum est: si inuis¬
tum est. lllud ergo uerum uis: quod etiam
uistum est. Uide quid feceris: aut quid patia¬
ris. Si uis fecisti. inuiriam pateris: si iniuriã
fecisti. uis pateris. Quare ista dixi fr̃s: Ut
non se extollant heretici quando forte aliqͥd
patiuntur ex iussiomb principum terrenoꝵ:
non se numerent inter eos qui unurias acci¬

Expanded text:
numeror; nam illud in illo loco, et illud causa numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium. Considera ubi sis, quid egeris vide, quare patiaris vide; et ibi vides quid patiaris. Jus et injuria contraria sunt. Jus enim est quod justum est. Neque enim omne quod jus dicitur, jus est. Quid si aliquis condat jus iniquum? Nec jus dicendum est, si injustum est. Illud ergo verum jus, quod etiam justum est. Vide quid feceris, non quid patiaris. Si jus fecisti, injuriam pateris: si injuriam fecisti, jus pateris. 16. Quare ista dixi, fratres? Ut non se extollant haeretici, quando forte aliquid patiuntur ex jussionibus principum terrenorum; non se numerent inter eos qui injurias acci
Abbreviated transcription (Latin):
multitudme. Accedit tibi mirum de euange¬
et terram. mare. et omia que in eis sunt. Qd̾
aut̃ ad me attinet: quid agit in me: Qui
custodit ueritatem in ęternum. Et aman¬
dum dm̃ cominendauit et timendum : qui
custodit ueritatem in ȩternum. Quam uerita¬
tem in ȩternum: Quam et in quo custodit
ueritatem : facientem uidicium inuiriam
patientib. Uindicat inuiriam accipientis fr̃s
mei : facit illis uidicium. Quib: Qui accipi
unt inuriam: punuens om̃s inuriosos. Si gͦ
fauebit iniuriam accipientib. et puniet inui¬
riosos: uide modo de quoꝵ numero ẽẽ uis:
ude. Attende utrum in eis uelis ẽẽ. qui inui¬
riam accipiunt : an in eis qui inuriam faci¬
unt. Statim enim ad te ꝓcedit uoa apłica: et
dicit tibi. lam quidem omnino delictum est:
quia iudicia habetis uobiscum. Quare nõ ma¬
unt᷑ ĩuriã. Nõ ut patiaris molestiã te hortat᷑: s u patiaris
uiuru: ne farte dic̃es. et ego int̃ inuriosos passus

Expanded text:
multitudine. Accedit ibi mirum de Evangemultitudine. Accedit ibi mirum de Evangeet terram, mare et omnia quae in eis sunt.» Quod autem ad me pertinet, quid agit mecum? «Qui custodit veritatem in aeternum.» Et amandum Deum commendavit, et timendum. «Qui custodit veritatem in aeternum.» Quam veritatem in aeternum? quam, et in quo custodit veritatem? «Facientem judicium injuriam accipientibus.» Vindicat injuriam accipientes, fratres mei; funt injuriam, puniens omnes injuriosos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriam accipiunt, an in eis qui injuriam faciunt. Statim enim ad te procedit vox apostolica, et dicit tibi, «Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum. Quare non mauntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris ia. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam de nouo talem qualis hec est. homi¬
nes et uimenta saluos facies dñe: quid facioꝰ
N ichil tamen capite noui testamenti: ampliꝰ¬
quam euangłm. In euangłio inuenio: quia oĩã
ista ꝑtinent ad dm̃. Nemo erit iam qui con¬
tradicat. Nunquid enim apłs euanglio contra¬
rius erit: Audiamus ipsum dñm: principem et
magistrum apłoꝵ. Respicite inquit uolatilia
cliꝰ quia non seminant neq metunt. neq
congregant in horreum: et pater ur̃ celestis
sta ꝑtinent ad curam dĩ ut pascantur: non
ut segem accipiant. Quod ergo ad dandam
igen attunet: de bob cura deo non est. Quod
autꝰ ad ereanda. pascenda. gub̾nanda. et regẽ¬
ep eis non cadit in terram sine uoluntate pa¬
tris ur̃i  Quanto magis uos pluris estis illis: ho¬
lite ergo dicere: non ꝑtineo ad dm̃. Pertinet
ad am̃ anima tua: ꝑtinet ad dm̃ corpus tuum :
quia ds fecit et animam tuam et corpus tuũ.
D icis forte. Non me numerat ds̃: in magna

Expanded text:
tentiam de Novo talem qualis haec est, «Homitentiam de Novo talem qualis haec est, «Homines et jumenta salvos facies, Domine;» quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti, quam ista pertinent ad Deum. Nemo erit jam, qui contradicat. Nunquid enim apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem, et magistrum apostolorum. Respicite, inquit, volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horreum, et Pater vester coelestis et herbae pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad legem dandam attinet, de bobus cura non est Deo. Quod autem ad credenda, pascenda, gubex eis non cadet in terram sine voluntate» «Patris vestri? Quanto magis vos pluris estis illis?» Noli ergo dicere: Non pertineo ad Deum. Pertinet ad Deum anima tua, pertinet ad Deum corpus tuum; quia Deus fecit et animam tuam et corpus tuum. Dicis forte: Non me numerat Deus in magna