comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gradibꝰ ordinauit creaturã. a t̾rausq ad cȩlũ:
a uisibilibꝰ ad inuisibilia. a mortalibꝰ ad immor¬
talia. Ista contextio creaturȩ. ista ordinatissima
pulchritudo. ab imis ad sũma conscendens. a sũ.¬
mis ad ima descendens. nusꝗͣ int̾rupta sed dissi¬
milibꝰ tẽꝑata: tota laudat dm̃. Quare gͦ tota lau.¬
dat dm̃: Quia cũ eã consideras. et pulchrã uides:
tu in illa laudas dm̃. Uox quȩdã ẽ mutȩ t̾rȩ:
speties t̾rȩ. Attendis et uides eiꝰ speciẽ. uides eiꝰ fe¬
cunditatẽ uides eiꝰ uires: qͦmͦ concipiat sem̃. qͦmꝰ
plerũq afferat qđ ñ ẽ seminatũ: uides et consi¬
deratione tua tanꝗ̃ int̾rogas eã. Faipsa inqͥsitio:
int̾rogatio ẽ. Cũ autẽ inqͥsieris admirans. et ꝑscru¬
tatꝰ fueris magnã iuĩ magnã pulchritudinẽ. p̃da.¬
rãq uirtutẽ inueneris. qm̃ apud se et a se habere
hanc uirtutẽ ñ possit: continuo tͥ uenit in mentẽ.

Expanded text:
am ordinavit creaturam, a terra usque ad coelum, a visibilibus ad invisibilia, a mortalibus ad immortalia. Ista contextio creaturae, ista ordinatissima pulchritudo, ab imis ad summa conscendens, a summis ad ima descendens, nusquam interrupta, sed dissimilibus temperata, tota laudat Deum. Quare ergo tota laudat Deum? Quia cum eam consideras et pulchram vides, tu in illa laudas Deum. Vox quaedam est mutae terrae, species terrae. Attendis et vides ejus speciem, vides ejus fecunditatem, vides ejus vires, quomodo concipiat semen, quomodo plerumque afferat quod non est seminatum: vides, et consideratione tua tanquam interrogas eam; et ipsa inquisitio interrogatio est. Cum autem inquisieris admirans, et perscrutatus fueris, et magnam vim, magnam pulchritudinem, praeclaramque virtutem inveneris, qhanc virtutem non posset, continuo tibi venit in mentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ne: desines laudare dm̃. Dictũ qͥdẽ. ẽ. ñ mortui lau.¬
dabunt te dñe: sed illi de qͥbꝰ dr̃ a mortuo uelut qͥ
ñ sit ꝑit confessio: ñ illi de qͥbꝰ ait. qͥ credit in me licet
moriat᷑ uiuet. qr et ds̃ abrahã et dis̃ ysaac et ds̃ ia¬
nũꝗ̃ alaude ipsiꝰ tacebis. Timere poteris nedũ uius
hic ipsiꝰ sis et cũ mortuus fueris ñ sis ipsiꝰ. Audi apł̃m¬

Expanded text:
ne, desines laudare Dominum. Dictum est quidem, «Non mortui laune, desines laudare Dominum. Dictum est quidem, «Non mortui laudabunt te, Domine» : sed illi de quibus dicitur, «A mortuo, velut qui non sit, perit confessio» ; non illi de quibus ait, «Qui credit in me, licet morinunquam a laude ipsius tacebis. Timere poteris, ne, dum hic vivis, ipsius sis; et cum mortuus fueris, non ipsius sis? Audi Ap
Abbreviated transcription (Latin):
teris. Si enĩnũꝗ tẽptaris: nũꝗ̃ ꝓbaris. Nonne meliꝰ
ẽ tẽptari et ꝓbari quã ñ tẽptatũ reꝓbari. Et lau
quesiturus: Qͥntã conceptionẽ concdusit in uno
ualde: cogita qͣntũ uis. Qndo autẽ cogitari potest.
qͥ capi ñ pocest: Laudabilis ẽ. ualde. Et ma-¬
dims eiꝰ ñ. ẽ. finis: ne forte incipias uelle laudare. et
puteste laudando posse finire. cuiꝰ magnitudo finẽ
ñ potest habere. Noligͦ putare. eũ cuiꝰ magnitudinis
finis ñ ẽ. sufficient̃ te posse laudare. Nonne gͦ meliꝰ
ẽ. ut qͦmꝰ ipse ñ finit᷑. nec laus ipsi finiat᷑: Iliꝰ magni¬
tudo sine fine ẽ: et tua laudatiosine fine sit. De eiꝰ¬
magnitudine qͥd dictũ ẽ : Magnitudims eiꝰ ñ ẽ finis.
De tua laude qͥd : Laudabo nom̃ tuũ in scłm et in
scłmsdĩ. Sic̃ gͦ magnitudinis eiꝰ ñ ẽ. finis: sic laudis
tuȩ ñ erit finis. Non enĩ cũ mortuus fueris in haccar.¬

Expanded text:
teris. Si enim nunquam tentaris, nunquam probaris. Nonne melius teris. Si enim nunquam tentaris, nunquam probaris. Nonne melius est tentari et probari, quam non tentatum reprobari? «Et lauquaesiturus? Quantam conceptionem conclusit in uno «valde?» Cogita quantum vis. Quando autem potest cogitari, qui capi non potest? «Laudabilis» est «valde; et mamagnitudinis ejus non est finis:» ne forte incipias velle laudare, et putes te laudando posse finire, cujus magnitudo finem non potest habere. Noli ergo te putare eum cujus magnitudinis finis non est, sufficienter posse laudare. Nonne ergo melius est ut quomodo ipse non finitur, nec laus ipsius finiatur? Illius magnitudo sine fine est, et tua laudatio sine fine sit. De magnitudine ejus quid dictum est? «Magnitudinis ejus non est finis.» De tua laude quid? «Laudabo nomen tuum in saeculum, et incut ejus magnitudinis non est finis, sic tuae laudis non erit finis. Non enim cum mortuus fueris in hac car
Abbreviated transcription (Latin):
lit: sic̃ dño placuit ita factũ ẽ. Sit nom̃ dñibene¬
dictũ Ergo ꝑ singulos dies laudaut: qͥetiã in ce
tã tristi laudauit. Breue magisteriũ ẽ ut sẽꝑ lau¬
des dñm: ueroq corde ñ falso dicas benedicã dñm
i om̃i tẽpore. sẽꝑ laus eiꝰ in ore meo. Breue magiste¬
riũ ẽ scilicet ut noueris eũ miscđit̾ dare cũdat.
miscdit̾ auferre cũ tollit: nec te credas a misccłia eiꝰ
derelitiqͥ: qͥ tͥ aut blandit᷑ dando ne deficias. aut
corripit exultantẽ ne ꝑeas. Siue gͦ in eiꝰ donis siue
meiꝰ flagellis laudatu. Laus flagellantis: medicina
ẽ uulneris. Per singulos inqͥt dies benedicã te. rsus
ꝑ singulos dies fr̃s benedicite: Om̃ino qͥcqͥd accide.¬
rit: benedicite dñm. Etenĩ ne accidat aliqͥd qđ fer¬
re ñ potestis: ipse fac̃. Ideo cũ timore debes eẽ. qͣndo
tͥ bene. ẽ. neq te ad hoc parare quasiut nũꝗ̃ tẽp¬

Expanded text:
lit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benelit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Ergo per singulos dies laudavit, qui etiam in die tam tristi laudavit. Breve magisterium est, ut semper laudes Deum, veroque corde, non falso dicas: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Breve magisterium est, scilicet ut noveris eum misericorditer dare cum dat, misericorditer auferre cum tollit; nec te credas a misericordia ejus derelinqui, qui tibi aut blanditur dando, ne deficias; aut corripit exsultantem, ne pereas. Sive ergo in ejus donis, sive in ejus flagellis, lauda tu. Laus flagellantis, medicina est vulneris. «Per singulos,» inquit, «dies benedicam te.» Prorsus per singulos dies, fratres, benedicite; omnino quidquid acciderit, benedicite Deum. Etenim ne accidat aliquid quod ferre non potestis, ipse facit. Ideo cum timore debes esse, quando tibi bene est; neque te ad hoc parare, quasi ut nunquam ten
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dictũ ẽ. accedite ad eũ et illuminamini: ani¬
mo dictũ ẽ ñ uehiculo. Affectibꝰ dictũ ẽ: ñ pedibꝰ.
Et cũ i eostabis. estꝰ ñ patieris. Sp̃senĩ spirabit tͥ
et sub alis eiꝰ sꝑabis. Uides gͦ habere te qͦmͦ delecte¬
ris ꝑ singulos dies. Non enĩ te dimittit ds̃tuus: etiã
si aliqͥd triste acciderit. Quã enĩ triste erat qđ scõ ui¬
ro iob acciderat: quã repente. quã multa mala: quẽ¬
admodũ omĩa de qͥbꝰ gaudere putabat᷑ ñ de quibꝰ
gaudebat diabolo tẽptante subtracta s:. que admo.¬
ipsi filii p̃senti scło ꝑier̃: agnoscendi et recipiendi in
futuro. Ille tam̃ uir habens aliud unde gauderet.
in qͦuerũ erat qđ mͦ cõmemorauimꝰ ꝑ singulos di-¬
es benedicãte: nũqͥd qm̃ illi dies in qͦ cuncta perie-¬
rant tristis illux̃ ideo lux int̾ĩor in corde defecit:
Scecit qͥppe in illa luce: et ait. Dñs dedit. dñs abstu¬

Expanded text:
Quod dictum est, «Accedite ad eum, et illuminamini» : aniQuod dictum est, «Accedite ad eum, et illuminamini» : animo dictum est, non vehiculo; affectibus dictum est, non pedibus. Et cum in eo stabis, aestus non patieris. Spiritus enim spirabit tibi, et sub alis ejus sperabis . 4. Vides ergo habere te quomodo delecteris per singulos dies. Non enim te dimittet Deus tuus, etiam si aliquid triste acciderit. Quam enim triste erat, quod sancto viro Job acciderat! Quam repente, quam multa mala! quemadmodum omnia de quibus gaudere putabatur, non de quibus gaudebat, diabolo tentante subtracta sunt! quemadmoipsi filii praesenti saeculo perierunt, agnoscendi et recipiendi in futuro. Ille tamen vir habens aliud unde gauderet, in quo verum erat quod modo commemoravimus, «Per singulos dies benedicam te;» numquid quia ille dies quo totum perierat, tristis illuxit, ideo lux interior in corde defecit? Stetit quippe in illa luce, et ait: «Dominus dedit, Dominus abstu
Abbreviated transcription (Latin):
bene intellige de ipso bono. Nãsi gaudes de bono
qđ tͥ accidit ꝑ diẽ. fortasse transit alio die bonũ
hoc unde gaudes. Bene mͥfint. bonũ diẽ duxi :
qr forte lucra uener̃ aut inuitatꝰ es. aut in epulis
diu susti. Gaudesq in epulis diufiusti: alt̃ te do-¬
let qr ñ erubiusti. Uerũtam̃ de qͦcũq tali bono
times furẽ. Si autẽ gaudes de deo qͥd times ne
tͥ qͥsꝗͣ auferat dm̃: Dm̃ tͥ nemo aufert: si tu eũ ñ
dimiseris. Non enĩ sic ẽ. ds̃: qͦmͦ lux ista de cęlo
fulgens. Non qͣndo uolumꝰ ad eã accedimꝰ qr ñ in
om̃i loco lucet. Per infirmitatẽ nrãm forte fit: ut
hieme nos delectet. eẽ in ipsa luce: Nc̃ aut̃ ꝑ estatẽ
uidetis. qm̃ magis eũ locũ quesiuimꝰ: ut in illalu-¬
ce ñ staremꝰ. In deo autẽ tuo qͣndostas et inlumi¬
ne ueritatis eiꝰ delectaris. ñ queris locũ qͦ ad eũ ac-¬
cedas: sed conscientia accedit. conscientia recedit.

Expanded text:
bene, intellige de ipso bono. Nam si gaudes de bono bene, intellige de ipso bono. Nam si gaudes de bono quod tibi accidit per diem, fortasse transit alio die bonum hoc unde gaudes. Bene fuit mihi, bonum diem duxi: quia forte lucra venerunt, aut invitatus es, aut in epulis diu fuisti. Gaudes, quia in epulis diu fuisti; alter te dolet, quia non erubuisti. Verumtamen de quocumque tali bono times furem; si autem gaudes de Deo, quid times? Ne tibi quisquam auferat Deum? Deum tibi nemo auferet, si tu eum non dimiseris. Non enim sic est Deus, quomodo lux ista de coelo fulgens. Non quando volumus ad eam accedimus quia non in omni loco lucet. Per infirmitatem nostram forte fit, ut hieme nos delectet esse in ipsa luce: nunc autem per aestatem videtis quia magis eum locum quaesivimus, ut in ipsa luce non staremus. In Deo autem tuo quando stas, et in lumine veritatis ejus delectaris, non quaeris locum quo ad eum accedas; sed conscientia accedit, conscientia recedit.
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm autẽ scłi in et̃nũ. Modogͦ incipe lauda¬
re. si in et̃nũ laudaturus es. Qui ñ uult laudare
in transitu huiꝰ scłi: obmutescit cũ uenerit scłm
etiã alit̃ intelligeret qđ ait. laudabo nom̃ tuũ
in scłm: et quereret aliud scłm qͣndo laudaret.
Per singulos dies inqͥt benedicã te. Laudagͦ et
benedic dñm dm̃ tuũ ꝑ singulos dies: ut cũ fi¬
niti fuerint dies singuli et uenerit sine fine unꝰ
dies qͦ te ñ benedicã. Nec mirũ ẽ. si in lȩto die tuo
benedicis dm̃tuũ. Qͥdsi forte aliqͥs illuxerit tri.¬
stis dies. sic̃ se habent humanȩ res. sic̃. ẽ. abundan-¬
tia scandaloꝵ. sic̃. ẽ. multiplicatio tẽptationũ:
dare dm̃. desines benedicere creatorẽ tuũ: Si
le. erit tͥ in dõ tuobene. Est enĩ et qͣndotͥ male ẽ.
dubio in aliqͦ bono bene tͥ erit. Et qͥd tã bonũ.
quã dĩ tuus de qͦ dictũ ẽ. nemobonꝰ nisi unꝰ dĩ:
Nã quã sit secur ista laudatio. et quã securũ hoc:

Expanded text:
saeculi,» In aeternum. Modo ergo incipe laudare, si in aeternum laudaturus es. Qui laudare non vult in transitu hujus saeculi, obmutescet cum venerit saeculum etiam aliter intelligeret quod ait, «Laudabo nomen tuum in saeculum;» et quaereret aliud saeculum, quando laudaret: «Per singulos,» inquit, «dies benedicam te.» Lauda ergo et Benedic Dominum Deum tuum per singulos dies; ut cum finiti fuerint singuli dies, et venerit sine fine unus dies quo te non benedicam. Nec mirum est si laeto die tuo benedicis Deum tuum. Quid, si forte illuxerit aliquis tristis dies, sicut se habent humanae res, sicut est abundantia scandalorum, sicut est multiplicatio tentationum? dare Deum? desines benedicere Creatorem tuum? Si le, erit tibi in Deo tuo bene. Est enim, et quando male est dubio in aliquo bono bene tibi erit. Et quid tam bonum, quam Deus tuus; de quo dictum est: «Nemo bonus, nisi unus Deus» ? Nam quam sit secura ista laudatio, et quam sit securum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mea. Gra salui factiestis ꝑfidẽ. Et hoc ut salui
essetis ꝑ fidẽ ñ ex uob̾: quãuis hoc ipsũ qđ dixe
planiꝰ hoc aꝑire dignatꝰ ẽ. Da intellectorẽ: et
totũ dix̃ grã salui factiestis. Ubi audis grãm:
gratis intellige. Si gͦ gratis. tu nichil atculisti.
nichil meruisti. Nã si meritis aliqͥd redditũ. ẽ:
centes: ꝓpt̃ ignorantes dei iustitiã. et suã uolen-¬
tes constituere. Audi hoc idẽ aꝑtiꝰ. Et hoc inqͥt
qđ grã salui factiestis: ñ ex uob̃. sed deidonũ est.
Sed et nos forte aliqͥd fecimꝰ: ut dona dĩ merere¬¬
m᷑. Non exoꝑibꝰ inqͥt: ne forte qͥs extollat᷑. Qͥ d
gͦ nos: bene ñ oꝑam᷑ : Immo oꝑam᷑. Sed qͦmꝰ :
Ipso in nob̾ oꝑante: qr ꝑfidẽ locũ damꝰ in corde
nr̃o ei qͥ in nob̃ et ꝑ nos bona oꝑat᷑. Audi enĩ:
unde oꝑeris bona. Ipsiꝰ enĩ sumꝰ figm̃tũ: creati
in xp̃o ih̃u in oꝑibꝰbonis. ut in illis ãbulemus.
Ista. ẽ. suauitas abundans: memoriȩ ipsiꝰ circa

Expanded text:
n mea: «Gratia salvi facti estis per fidem; et hoc» ut salvi essetis per fidem «non ex vobis.» Quamvis hoc ipsum quod dixerplanius hoc aperire dignatus est. Da intellectorem, et totum dixit: «Gratia salvi facti estis.» Ubi audis, «gratia,» Gratis intellige. Si ergo gratis, nihil tu attulisti, nihil meruisti: nam si meritis aliquid redditum est,centes, propter ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere. Audi hoc idem apertius: «Et hoc,» inquit, quod «gratia salvi facti estis, non ex vobis, sed Dei donum est.» Sed et nos forte aliquid fecimus, ut dona Dei mereremur. «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur,» Quid ergo? nos bene n per fidem locum damus in corde nostro ei qui in nobis et per nos bona operatur. Audi enim unde opereris bona: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, ut in illis ambulemus» . Ista est suavitas abundans memoriae ipsius circa
Abbreviated transcription (Latin):
brnt eã. Memoriã abundantiȩ suauitatis tu-¬
ȩ eructabunt. Ofelices epulas. Qͥd mandu-¬
cabunt. qͥ sic eructabunt: Memoriã abun-¬
dantiȩ suauitatis tuȩ. Qͥd ẽ. memoriã abundan¬
tiȩ suauitatis tuȩ: Qͥ a nos oblitꝰ ñ es cũ obliti te
nos fuerimꝰ. Om̃is enĩ caro oblita erat dm̃: ille tam̃
oꝑa sua ñ ẽ. oblitꝰ. Hȩc memoria eiꝰ suꝑ nos. qr ñ nos
oblitꝰ ẽ: p̃dicanda ẽ. enarranda ẽ. Et qr ualde dul-¬
cis. ẽ: manducanda et eructanda ẽ. Sic manduca
ut eructes: sic accipe ut des. Manducas cũ discis:
eructas cũ doces. Manducascũ audis: eructas cũ p̃¬
dicas. Hoc tam̃ eructas qał manducasti. Deniq ille
m̃sa dñi nisi discũberet suꝑ pectꝰ dñi. et de archano
eiꝰ biberet cliuina secreta. qͥd eructauit: In pͥnci.¬
pioerat ũbũ. et ũbũ erat apud dm̃. Memoriã gͦ
abundantiȩ suauitatis tuȩ eructabunt. Q mͦ ñ suf-

Expanded text:
rs. 7. Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt.» O epulas felices! Quid manducabunt qui sic eructabunt? «Memoriam abundantiae suavitatis tuae.» Quid est, «memoriam abundantiae suavitatis tuae?» Quia nos oblitus non es, cum obliti te nos fuerimus. Omnis enim caro oblita erat Deum; ille tamen opera sua non est oblitus. Haec memoria ejus super nos, quia non nos oblitus est, praedicanda est, enarranda est; et quia valde dulcis est, manducanda et eructanda est. Sic manduca, ut eructes; sic accipe, ut des. Manducas, cum discis; eructas, cum doces; manducas, cum audis; eructas, cum praedicas: hoc tamen eructas quod manducasti. Denique illemensa Domini, nisi discumberet super pectus Domini , et de arcano ejus biberet divina secreta, quid eructavit? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum» . «Memoriam» ergo «abundantiae suavitatis
Abbreviated transcription (Latin):
in rebꝰ simꝰ difficilibꝰ scdm istã uitã && plenis ꝓcella-¬
rũ et tẽpestatũ: hac tam̃ spe erecta anima qr gau.¬
laudet dm̃. et dr̃ ei lauda anima meã dñm. Sed
qͥs dic̃. et cui dic̃ : Qͥd dicimꝰ fr̃s: Caro dic̃ lauda
anima mea dñm. Et potest caro bonũ consiliũ ani¬
mȩ suggerere : ut multũ sit edomita caro. et adño
imꝑtitis uiribꝰ nr̃ȩ seruituti subiecta. ut om̃ino
ita seruiat nob̾ tanꝗͣ conditionale mancipiuo
a melioribꝰ petunt᷑. Et si bonũ qͥddã ẽ anima nĩa
et bonũ qͥddã ẽ. caro nr̃a: qr utrũq ille creauit

Expanded text:
in rebus simus difficilibus secundum istam vitam, et plenis procellarum et tempestatum: hac tamen spe erecta anima, quia gaulaudet Deum; et dicitur ei, «Lauda, anima mea, Dominum.» 3. Sed quis dicit, et cui dicit? Quid dicimus, fratres? Caro dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Et potest caro bonum consilium animae suggerere? Ut multum sit edomita caro, et a Domino impertitis viribus nostrae servituti subjecta, ut omnino ita serviat nobis sicut conditionale mancipium; a melioribus petuntur. Et si bonum quiddam est anima nostra, et bonum quiddam est caro nostra, quia utrumque ille creavi
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑantis. Miscdĩa dĩ magna ẽ. Qͣndo me conũte¬¬
ro: dimictet mͥom̃ia. Qͣre ñ faciã qͥcqͥd uolo:
Desꝑat ut peccet: sꝑat ut peccet. Utrũq metu¬¬
endũ. ẽ: utrũq ꝑiculosũ. Uȩ a desꝑatione: uȩ
a ꝑũsa spe. Utriq huic ꝑiculo et utriq malo.
qͦmͦ oceurrit miscđia dĩ. Qd dicis tu. qͥ desꝑando
uolebas peccare: Iã dãpnandꝰ sũ. Qͣre ñ facio
qͥcqͥd uolo: Audi scripturã. Nolo mortẽ impii:
sed ut̃ reũtat᷑ et uiuat. Hac uoce dei reducitꝰ
inspe. Sed tim̃dꝰ ẽ aliꝰ laqueus ne in ipsa spe. am-¬
pliꝰ peccet. Qͥd gͦ et tu dicebas. qͥ spe magis peccas :¬
Endo me conũtero: omĩamͥds̃ edimittit. faciã qͥreqͥd
uolo. Audi et tuscripturã. Ne cardes conũti ad
dm̃: et ne differas de die in diẽ. Subito enĩuenit
ira illiꝰ et in tẽpore uindictȩ disꝑdet te. Noli gͦ
dicere. cras me conũtã. cras deo placebo: et om̃ĩ a
hodierna et hesterna dimittent᷑ mͥ. Uerũ qͥdẽ di-¬

Expanded text:
isericordia Domini magna est; quando me convertero, dimittet mihi omnia: quare non facio quidquid volo? Desperat, ut peccet; sperat, ut peccet. Utrumque metuendum est, utrumque periculosum; vae a desperatione! vae a perversa spe! Utrique huic periculo et utrique malo quomodo occurrit misericordia Dei? Quid dicis tu, qui desperando volebas peccare? Jam damnandus sum; quare non facio quidquid volo. Audi Scripturam: «Nolo mortem impii, tantum ut revertatur et vivat.» Hac voce Dei reducitur in spem: sed timendus est alius laqueus, ne ipsa spe amplius peccet. Quid ergo et tu dicebas, qui spe magis peccas? Quando me convertero, omnia mihi Deus dimittet; faciam quidquid volo. Audi et tu Scripturam: «Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira illius, et in tempore vindictae disperdet te» . Noli ergo dicere: Cras me convertam, cras Deo placebo; et omnia hodierna et hesterna dimittuntur mihi. Verum quidem di
Abbreviated transcription (Latin):
laudabunt. qr uocẽ ñ habent p̃dicandi. Nonne
tam̃ omĩa tresilli pueri enumerant deãbulantes
int̾ flãmas innoxias. qͥb̾ spatiũ erat ñ solũ ñ arden¬
di. sed etiã laudandi dm̃: Om̃ibꝰ dicunt a cȩlestibꝰ
usq ad trena: benedicite. himnũ dicite et suꝑexal-¬
tate eũ in scła. Ecce qͦmͦ dicunt himnũ. Nemo hoc
sentiat: qđ mutꝰ lapis aut mutũ animal habeat
rationẽ intelligendidm̃. Hoc qͥ putauer̃ multũ
aueritate aberrauer̃. Ds̃ ordinauit omĩa: et fec̃
omĩa. Quibꝰdã dedit sensũ et intellectũ et ĩmor

Expanded text:
laudabunt, quia vocem non habent praedicandi. Nonne laudabunt, quia vocem non habent praedicandi. Nonne tamen omnia tres illi pueri enumerant, deambulantes inter flammas innoxias; quibus spatium erat, non solum non ardendi, sed etiam laudandi Deum? Omnibus dicunt a coelestibus usque ad terrena: «Benedicite, hymnum dicite, et superexaltate eum in saecula» . Ecce quomodo dicunt hymnum. Nemo hoc sentiat, quod mutus lapis aut mutum animal habeat rationem intelligendi Deum: hoc qui putaverunt, multum a veritate aberraverunt. Deus ordinavit omnia, et fecit o
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa eiꝰ s̃ Et cũ confitent᷑ ei homines: oꝑa eiꝰ illi c̃.¬
fitent᷑. Nũqͥd ligna et lapides uocẽ habent con-¬
fessionis: Prorsus confiteant᷑ ei omĩa oꝑa eiꝰ. Qͥd
dicis: Et t̾ra et ligna omĩa oꝑa eiꝰ. Silaudant¬
om̃ĩa. cur ñ om̃ia confitent᷑: Confessio eni ñ pec-¬
catoꝵ tantũ dr̃ sed et laudis: ne forte ubicũq
auditis confessionẽ. putetis iã ñ. e̾ẽ. nisi peccati.
Usq adeo enĩ hoc putat᷑: ut qͣndo sonuerit de
diunis eloquiis continuo sit consuetudo tun¬
dere pectora. Audi qr ẽ et laudis confessio. Dñs¬
iħs xp̃s nũqͥd habebat peccatũ : Et tam̃ ait. con¬
fiteor tͥ pat̃ dñe cȩli et tr̃ȩ. Confessiogͦ ẽ in laude
Promde qͥd accipiendũ confiteant᷑ tͥ dñe omnia
oꝑa tua: Laudent te omia oꝑa tua. Sed talis
questio redit ad laudẽ: qualiserat in confessione.
Si enĩ ꝓpt̃ẽa confiteri ñ poss t̃ra ligna et quȩq
insensata. qr uocẽ ñ habent confitendi. ideo nec

Expanded text:
opera ejus sunt; et cum confitentur illi homines, opera ejus illi confitentur: numquid ligna et lapides vocem habent confessionis? Prorsus confiteantur ei omnia opera ejus. Quid dicis? Et terra et ligna? Omnia opera ejus. Si omnia laudant, cur non omnia confitentur? Confessio enim non peccatorum tantum dicitur, sed et laudis: ne forte ubicumque auditis confessionem, putetis jam non esse nisi peccati. Usque adeo enim hoc putatur, ut quando sonuerit de divinis eloquiis, continuo sit consuetudo pectora tundere. Audi quia est et laudis confessio. Nstus habebat peccatum? Et tamen ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae» . Confessio est ergo in laude. Proinde quid accipiendum, «Confiteantur tibi, Domine, omnia opera tua?» Laudent te omnia opera tua. Sed talis quaestio redit ad laudem, qualis erat in confessione. Si enim propterea confiteri non poterunt terra, ligna et quaeque insensata, quia vocem non habent confitendi; ideo nec
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nũ: et tacebunt ignẽ et̃nũ. Lausenĩ dei in
qͥd diligas. qͥd appetas et qͥd fugias: qͥd eligas et
qͥd reicias. Tẽpꝰ electionis nc̃ ẽ acceptionis poste a
erit. Dicat᷑ gͦ uirtꝰ metuendoꝵ. Et magnitudinẽ
inqͥt tuã enarrabunt eã. Sic infinitã sic qͦmͦ ma-¬
gnicudinis tuȩ ñ ẽ finis: ñde illa tacebunt. Illã
bunt eã. si finis ñ ẽ: Enarrabunt eã cũ laudabt̾
eã. Et qr finis eiꝰ ñ ẽ. sic et laudis eiꝰ finis ñ erit. P

Expanded text:
aeternum, et tacebunt ignem aeternum. Laus enim Dei in aeternum, et tacebunt ignem aeternum. Laus enim Dei in quid appetas, et quid fugias; quid eligas, et quid rejicias. Tempus electionis nunc est, acceptionis postea erit. Dicatur ergo virtus metuendorum. «Et magnitudinem tuam,» inquit, «enarrabunt eam.» Sic infinitam, sic quomodo magnitudinis tuae non est finis; non de illa tacebunt. Illam,bunt eam, si finis non est? Enarrabunt eam, cum laudabunt eam; et quia finis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rũ tuoꝵ dicent: et magnitudinẽ tuã enarrabt᷑.
Memoriã abundantiȩ suauitatis tuȩ eructabt.
q̃ nisi tuã. Iste operũ considator. uide si deflexus
ẽ. ab oꝑanti ad opꝰ: uide si decidit ab eo qͥ fec̃. ad
ea quȩ fec̃. Ab hisque factas. gradũ sibi fec̃ ad e¬
ũ: ñ ab illo ad ista casũ. Si enĩ amaueris hȩc plꝰ
ꝗͣ illũ: ñ habeb̾ illũ. Et qͥd tͥ ꝓdẽ abundare oꝑi¬
bꝰ si te deserit oꝑator: Certe et hȩc ama: sed plꝰ
illũ ama. Et hȩc ꝓpt̃ illũ ama. Annuncia uir-¬
tutẽ eiꝰ magnificentiã glȩ scĩtatis eiꝰ loquere. mi-¬
rabilia eiꝰ enarra: uirtutẽ metuendoꝵ dic. Iste
enĩ amabilis et tribił ẽ. Non enĩblandit᷑: et ñ
minat᷑. Si ñ blandiret᷑: nulla ee̾t exhortatio. Si
ñ minaret᷑: nulla ee̾t. correctio. Dicent gͦ lauda¬
tores tui et uirtutẽ metuendoꝵ tuoꝵ: uirtu.¬
tẽ creaturȩ tuȩ punientis et disciplinã dantis.
dicent. ñ tacebunt. Non enĩ p̃dicabt̃ regnũ tuũ

Expanded text:
am enarrabunt eam. Memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt:» nonnisi tuam. Iste operum considerator, vide si deflexus est ab operante ad opus; vide si decidit ab eo qui fecit, ad ea quae fecit. Ab his quae facta sunt, gradum sibi fecit ad eum, non ab illo ad ista casum. Si enim amaveris haec plus quam illum, non habebis illum. Et quid tibi prodest abundare operibus, si tillum ama, et haec propter illum ama. Annuntia virtutem ejus, magnificentiam gloriae sanctitatis ejus loquere, mirabilia ejus enarra, virtutem metuendorum dic. Iste enim amabilis est et terribilis. Non enim blanditur et non minatur. Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correptio. Dicent ergo laudatores tui «et virtutem metuendorum;» virtutem creaturae tuae punientis et disciplinam dantis dicent, non tacebunt. Non enim praedicabunt regnum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
bolo et angłis eiꝰ: hic ñ miseratio eiꝰ. sed ueritas eiꝰ.
Miseratio eiꝰ reddica ẽ oꝑibꝰ eiꝰ. Seueritas eiꝰ. ẽ. ñ in
oꝑa sua: sed inoꝑa tua. Deniq si tollas oꝑa tua
mala. et ñ in te remaneat nisi opꝰ eiꝰ. ñ te dimittet
miseratio eiꝰ. Si autẽ tu ñ dimittis oꝑa tua: erit
seueritas eiꝰ ioꝑa tua. ñ in oꝑa sua. Confite.

Expanded text:
c non miseratio ejus, sed severitas ejus. Miseratio ejus reddita est operibus ejus; severitas ejus est non in opera sua, sed in opera tua. Denique si tollas opera tua mala, et non in te remaneat nisi opus ejus, non te dimittet miseratio ejus: si autem tu non dimittis opera tua, erit severitas ejus in opera tua, non in opera sua. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
Meliꝰenĩ aliqͥd es. qr iustꝰ es: quã qđ homo es. In¬
feriꝰ aliqͥd das deo: et suꝑiꝰtͥ. Iotũ illida: in coto
ipsũ lauda. Non cades de manu artificis. Ut enĩ es-¬
ses qͥd fec̃: Nonne scriptũ ẽ. qr sũpsit ds̃ limũ de
t̾ra. et formauit hominẽ: Ante ꝗͣ homo esses. limꝰ
eras. Ance ꝗͣ limꝰ esses: nichil eras. Sed ñ de isto solo
figm̃to grãs agas artifici tuo. Audi aliud figm̃tũ¬
eiꝰ ubi te fec̃. Non exoꝑibꝰ ait: ne forte qͥs extollat᷑.¬

Expanded text:
melius enim aliquid es quia justus es, quam quia homo es. Inferius aliquid das Deo; et superius tibi. Totum illi da, in toto ipsum lauda: non cadas de manu artificis. Ut esses quis fecit? Nonne scriptum est quia sumpsit Deus limum de terra, et formavit hominem ? Antequam homo esses, limus eras; antequam limus esses, nihil eras. Sed non de isto solo figmento gratias agas artifici tuo; audi aliud figmentum ubi te fecit. «Non ex operibus,» ait, «ne forte quis extollat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ scłm duritiã tuã et cor impęnitens thesauri-¬
ras tͥ irã in die iȩ et reuelationis iusti iudicii dĩ:
qͥ reddet unicuiq scdm oꝑa sua. Non enĩmͦ sic
longanimis in sustinendo: ut nũꝗͣ iustꝰ in iudi-¬
cando. Distribuit tẽpora: uocat te. nc̃ exhortat᷑
te: nc̃ expectat donec facias. et tu tardas. Magna
eiꝰ miscłia. et in hoc qđ diẽ uitȩ inc̃tũ tͥfec̃: ut
nescias qͣndohinc emigrabis. et eũ qͦtidie sꝑans
Cexerũ si statuisset diẽ: om̃ibꝰ faceret abundare
peccato de securitate. Dedit gͦ spẽ ueniȩ: ne despe¬
rando ampliꝰ peccares. Et spes et desꝑatiotim̃da ẽ
in peccatis. Uidete uocẽ desꝑantis ad augenda
peccata. et uidete uocẽ sꝑantis ad augenda pec

Expanded text:
tem secundum duritiam tem secundum duritiam am in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua . Non enim modo sic longanimis in sustinendo, ut nunquam justus in vindicando. Distribuit tempora: vocat te nunc, exhortatur te nunc; exspectat donec resipiscas, et tu tardas! Magna ejus misericordia et in hoc quod diem vitae tibi incertum fecit, ut nescias quando hinc emigrabis; et cum quotidie speraCaeterum si statuisset diem omnibus, faceret abundare peccata de securitate. Dedit ergo spem veniae, ne desperando amplius pecces. Et spes, et desperatio timenda est in peccatis. Videte vocem desperantis ad augenda peccata, et videte vocem sperantis ad
Abbreviated transcription (Latin):
laudemꝰ. Uisericors et miserator dñs: longani.¬
mis et misericors multũ. Quauis dñs om̃ibꝰ.
et miserationes eiꝰ in om̃ĩa oꝑa eiꝰ. Nisi ille talis
ee̾t: de nob̃ repetitio nulla eẽt. Attende ad te
ipsũ qͥd merebaris peccator contẽptor dei. qͥd
merebaris. Uide si occurrit tͥ nisi pęna: si occur¬
ric tͥ nsi suppliciũ. Uides gͦ qͥd tͥ debebat᷑: et
qͥd dederit qͥ gratis dedit. Data ẽ uenia peccatori.
datꝰ ẽ sp̃s iustificationis: data ẽ caritas et dilectio.
et societatẽ angłoꝵ. Totũ de miscđia. Merita tua
nꝰꝗͣ iactes: qr et ipsa tua merita illiꝰ dona s̃. Et iu¬
stitia tua exultabt̃. Misericorset miserator dñs.
ueniã dedit: in his qͥbꝰ adhuc ñ dedit longanimis.
ñ dãpnans sed expectans: ipsa expectatione cla-¬
mans. conũtimini ad me. et conũtar aduos. Et
nimia longanimitate. nolo inqͥt mortẽ impii. sed
ut conũtat᷑ et uiuat. Ille qͥdẽ longanimis. tu au¬

Expanded text:
nus, longanimis et multum misericors. Suavis Dominus omnibus, et miserationes ejus in omnia opera ejus.» Nisi ille talis esset, de nobis repetitio nulla esset. Attende ad te ipsum; quid merebaris peccator? contemptor Dei, quid merebaris? Vide si occurrit tibi nisi poena, si occurrit tibi nisi supplicium. Vides ergo quid tibi debebatur, et quid dederit qui gratis dedit. Data est venia peccatori, datus est spiritus justificationis, data est charitas et dilectio, et societatem Angelorum: totum de misericordia. Merita tua nusquam jactes, quia et ipsa tua merita illius dona sunt: «Et justitia tua exsultabunt. Misericors et miserator Dominus:» veniam dedit: in his quibus adhuc non dedit, «longanimis,» non damnans, sed exspectans, ipsa exspectatione clamans, «Convertimini ad me, et convertar ad vos» ; et nimia longanimitate, «Nolo,» inquit, «mortem impii, tantum ut revertatur et vivat» . Ille quidem longanimis; tu au
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃tam̃ totũ caꝑe ñ possumꝰ: tanꝗͣ deficientes in eiꝰ
ditorẽ. de creatura creatorẽ. Uideamꝰ quȩ hic fece-¬
rit: quȩ nob̾ nota s̃ quȩ nob̃ manifesta s. Illiꝰ enĩ im-¬
m̃sa bonitas et int̾minabilis magnitudo. qͣnta alia
fec̃ quȩ nos ñ noiumꝰ qͣndo qͥdẽ aciẽ ocłoꝵ nr̃orũ
usq ad cȩlũ extendimꝰ. et a sole et luna et stellis

Expanded text:
Deum tamen totum capere non possumus; tanquam deficientes in ejus ditorem, de creatura Creatorem. Videamus quae hic fecerit, quae nobis nota sunt, quae nobis manifesta sunt. Illius enim immensa bonitas et interminabilis magnitudo, quanta alia fecit quae nos non novimus? Quando quidem aciem oculorum nostrorum usque ad coelum extendimus, et a sole et a luna e
Abbreviated transcription (Latin):
ũtent᷑ ad dñm uniũsi fines t̾rȩ. Quia gͦ memoriã
abundantię suauitatis tuȩ eructabunt: incelli¬
gentes in se nichil boni. eẽ. qđ a te ñ sit. nec potuisse
conũti ad te nisi cõmonerent᷑ abs te nec reduci
potuisse in memoriã tui si tu obliuiscereris illoꝵ:
hȩc considerantes. in grã tua et iustitia tua ex-¬
ultabunt. Hȩc inꝗ̃ in tua grã considerantes. exul-¬
tabunt iustitia tua. ñ sua. Fr̃s. si uultis ructare grãm:
bibite grãm. Qͥd ẽ. bibite grãm: Discite grãm: intel¬
ligite grãm. Nos ante ꝗͣ ee̾mꝰ om̃ĩno ñ eramꝰ: et fa.¬
ctisumꝰ homines cũ ante nichil essemꝰ. Deinde iã
ipsi homines ex traduce illiꝰ peccatoris et maligni
eramꝰ: et filii ire natura. sic̃ et ceteri. Attendamgͦ
grãm dei: ñ solũ qr nos fec̃ uerũ etiã qi refecit.
Cuigͦ debemꝰ qr sumꝰ: illi debemꝰq et iustificati¬

Expanded text:
ntur ad Dominum universi fines terrae» . Quia ergo «memoriam abundantiae suavitatis tuae eructabunt,» intelligentes in se nihil boni esse quod a te non sit; nec potuisse converti ad te, nisi commonerentur abs te; nec reduci potuisse in memoriam tui, si tu obliviscereris illorum: haec considerantes in gratia tua, «Et justitia tua exsultabunt.» Haec, inquam, in tua gratia considerantes, «exsultabunt justitia tua,» non sua. Fratres, si vultis eructare gratiam, bibite gratiam. Quid est, bibite gratiam? Discite gratiam, intelligite gratiam. Nos antequam essemus, omnino non eramus; et facti sumus homines, cum ante nihil essemus: deinde jam ipsi homines ex traduce illius peccatoris, et maligni eramus, et filii irae natura, sicut et caeteri . Attendamus ergo gratiam Dei, non solum qua fecit nos, verum etiam qua refecit. Cui ergo debemus quia sumus, illi debemus
Abbreviated transcription (Latin):
animalibꝰ. quã potens dĩ qͥ semina diũsa dedit
uisceribꝰ t̾rȩ. ut germinarent tantã uarietatẽ
fructuũ. tantã spetiẽ arboꝵ: quã potens ds̃. quã
magnꝰdĩ. Tuint̾roga. creatura respondet: et de
responsione tanꝗͣ confessione creaturȩ suȩ. sc̃s dĩ
potentiã tuã: et głam magnitudinis decoris
regnicui. Sc̃ĩgͦ tui: cõm̃dant głam magnitudinis
decoris regni tui. Magnitudinis decoris gła ẽ quȩ¬
dã magnitudo decoris regnitui. Hoc ẽ. regnũ tuũ
habet decorẽ et magnũ decorẽ: qͣndo qͥdẽ qͥcqͥd
habet decorẽ ate habet decorẽ. Ipsũ regnũ cuuo
qͥlẽ clecorẽ habet: ñ nos t̃reat. Regnũ habet deco¬
rẽ qͦ delectem᷑. Etenĩ quale illud ẽ decus qͦ ꝑfru-

Expanded text:
animalibus! quam potens Deus, qui semina diversa dedit visceribus terrae, ut germinarent tantam varietatem fruticum, tantam speciem arborum! quam potens Deus, quam magnus Deus! Tu interroga, creatura respondet; et de responsione, tanquam confessione creaturae, tu, sancte Dei, tentiam tuam, et gloriam magnitudinis decoris regni tui.» Sancti ergo tui commendant gloriam magnitudinis decoris regni tui; magnitudinis decoris gloriam. Est quaedam magnitudo decoris regni tui; hoc est, regnum tuum habet decorem, et magnum decorem. Quandoquidem quidquid habet decorem, a te habet decorem; ipsum regnum tuum qualem decorem habet! Non nos terreat regnum, habet et decorem quo delectemur. E
Abbreviated transcription (Latin):
et usq ad finẽ psalmilaus ipsa ꝑducit᷑. Deniq
titulus psalmi ẽ: laus ipsi dauid. Et qm̃ dictꝰ ẽ da-¬
uid qͥ uenit ad nos ex semine dauid: ipse aut̃ rex
nr̃ ẽ. regens nos et introducens nos in regnũ suũ:
intelligit᷑ laus ipsi dauid. laus ipsi xp̃o. Xp̃s aut̃¬
honoraret pͥmũ ppłm dei. unde et apłi ipsi credi¬
der̃ et multȩ eccłiȩ pͥmȩ factȩs: facientes in multis
hominũ milibꝰ qđ mͦ ex euangłio diues unꝰ audiuit¬

Expanded text:
et usque ad finem Psalmi laus ipsa perducitur. Denique et usque ad finem Psalmi laus ipsa perducitur. Denique titulus Psalmi est, «Laus ipsa David.» Et quoniam dictus est David, qui venit ad nos ex semine David , ipse autem rex noster est, regens nos, et introducens nos in regnum suum: intelligitur «Laus ipsi David,» Laus ipsi Christhonoraret primum populum Dei, unde et Apostoli ipsi crediderunt, et multae Ecclesiae primae factae sunt, facientes in multis hominum millibus quod modo in Evangelio dives un
Abbreviated transcription (Latin):
desiderauimꝰ. Et qm̃ hoc concedere dignatꝰ ẽ. ut
laus quã illi dicimꝰ habeat ordinẽ suũ. ne force
aliqͦ excessu quẽ laudat offendat: meliꝰ it̃ lau-¬
dis inscriptura dei querimꝰ. et ab ipsa uia nec
in dexterã nec insinistrã digredim᷑. Audeo enĩ di¬
cere caritati urẽ. Ut bene ab homine laudet᷑ ds̃.
laudauit se ipse ds̃. Et qi dignatꝰ ẽ laudare se:
ideo inuenit homo quẽ ad modũ laudet eũ. Neq
enĩ hoc potest dici deo. qđ dictũ ẽ homini: ñ telau.¬
det ostuũ. Ut enĩ homo se laudet: arrogantia. ẽ.
Ut ds̃ se laudet: miscdia. ẽ. Pdest amare quẽ lau¬¬
damꝰ. Bonũ amando: nos meliores efficim᷑. Itaq qr
se amabilẽ se fac̃: et in eo nob̃ consulit. qr se ama-¬
bilẽ se fac̃ Exhortat᷑ gͦ cor nrm in laudẽ suã et
spũ suo impleuit seruos suos. ut laudarent euo.
ipse se laudat : Incipit gͦ psalmus iste ita.¬
scłm et in scłm scłi. Uidetis inchoatã ẽẽ. laudẽ dĩ:

Expanded text:
hoc concedere dignatus est; ut laus quam illi dicimus habeat ordinem suum, ne forte aliquo excessu quem laudat offendat, melius iter laudis in Scriptura Dei quaerimus, ne ab ipsa via, nec in dexteram nec in sinistram digrediamur. Audeo enim dicere Charitati vestrae: ut bene ab homine laudetur Deus, laudavit se ipse Deus; et quia dignatus est laudare se, ideo invenit homo quemadmodum laudet eum. Neque enim hoc potest dici Deo, quod dictum est homini, «Non te laudet os tuum» . Ut enim se homo laudet, arrogantia est: ut Deus se laudet, misericordia est. Prodest amare quem laudamus; bonum amando, nos meliores efficimur. Itaque, se amabilem se facit; et in eo nobis consulit, quia se amabilem facit. Exhortatur ergo cor nostrum in laudem suam; spiritu suo implevit servos suos, ut laudarent eum. aliud quam ipse se laudat? Incipit ergo psa mus iste itasaeculum, et in saeculum saeculi.» Videtis inchoatam esse laudem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
in erũpna. in morbo. in dolore in aliqͦ necessita¬
te: et uident alios habere sanitatẽ corporis. tem.
poralibꝰ abundare incolumitate suoꝵ gaudere.
nitore honoꝵ florere. eosqͥ ñ solũ dm̃ ñ colunt:
sed om̃ibꝰ hominibꝰ adũsant᷑. Attendentes eos
nutant: et dicunt apud se. qđ aꝑte scriptũ ẽ in
qͦdã psalmo. Quomͦ sciuit ds̃. et si ẽ. scientia in
altissimo: Ecce ipsi peccatores et abundantes

Expanded text:
in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitain aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
S AloUs IS IE ꝑtinens ad numerum
ne uos obtundamꝰ potiꝰ quã instruamꝰ: docet nos
ascendentes et leuantes animas nr̃as ad dnm deuor
nr̃m affectu caritatis atq pietatis. ñ intendere in
homines qͥ ꝓsꝑant᷑ in hoc scło felicitate falsa atq
uentosa et ꝓrsus seductoria. ubi nichil aliud nu-¬
triunt quã suꝑbiã. et coreoꝵ congelascit aduer-¬
sus dm̃. et fit durũ adũsus imbrẽ gr̃ȩ ipsiꝰ ne fru¬
ctũ ferat. Presum̃tes enĩ om̃ia sibi abundare quȩ
uident᷑ hiuic uitȩ necessaria. et ultra quã necessa¬
ria: extollunt᷑. Et cũ sint homines ꝑ iniqͥtatẽ infe-¬
riores om̃ibꝰ hominibꝰ ꝑ suꝑbiã suꝑiores putant
om̃ibꝰ hominibꝰ. Atq utinã sic̃ alios uł homines
se e̾ẽ. deputarent. hos autẽ aliqͣndo intuendo
et nimis attendendo. etiã ipsi qͥ dm̃ colunt fluc-¬
tuant et nutant. quasi ꝑierit merces eoꝵ qͣre
colunt dm̃: cũ se uident in laboribꝰ. in egestate.

Expanded text:
salmus iste, pertinens ad numerum ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nostras ad Dominum Deum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate,
Abbreviated transcription (Latin):
le dei ipsa. ẽ. ciuitas dei. Si gͦ uidens pacẽ hoc ẽ. ui¬
dens dm̃: merito et ds̃ ipse. ẽ. pax. Figo qr xp̃s filius
dei pax. ẽ: ideo uenit colligere suos et secernere ab
iniqͥs. Aqͥbꝰ iniqͥs: Qui oder̃ ierłm. qͥ oder̃ pacẽ. qͥ
uolunt conscindere unitatẽ. qͥ ñ credunt paci: qͥ
falsã pacẽ ꝓnunciant in ppło. et ñ illã habent: qͥbꝰ
respondet᷑ cũ dixerint pax uob̾cũ. et cũ spũ tuo.
falsa dicunt: et falsũ audiunt. Quibꝰ dicunt pax
ꝓnunciantes: falsũ audiunt. Nosuerũ ꝓnunciemꝰ:
et uerũ audiamꝰ. Simꝰ isrł. et amplectam᷑ pacẽ: qr
ierłm. ẽ. uisio pacis. et nos isrł: et pax suꝑ israhel.¬

Expanded text:
le Dei, ipsa est civitas Dei. Si ergo videns pacem, hoc est videns Deum; merito et Deus ipse est pax. Ergo quia Christus Filius Dei pax est, ideo venit colligere suos, et secernere ab iniquis. A quibus iniquis? Qui oderunt Jerusalem, qui oderunt pacem, qui volunt conscindere unitatem, qui non credunt paci, qui falsam pacem pronuntiant in populo, et non illam habent. Quibus respondetur, cum dixerint, Pax vobiscum, E dicunt et falsum audiunt. Quibus dicunt 'pax pronuntiantes, falsum audiunt. Nos verum pronuntiemus, et verum audiamus. Simus Israel, et amplectamur pacem; quia Jerusalem est visio pacis, et nos Israel, et «pax super Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
stoꝵ: cogitant apud se. et dicunt. Qͥd mͥ ꝓdet.
ero. faciã gͦ et ego iniqͥtatẽ: qr nichil ꝓdest tone¬
re iusticiã. Ne autẽ hoc dicat. insinuat᷑ lisilas.
qi ad tẽpꝰ potest eẽ uinrga peccatoꝵ suꝑ sortẽ iuistoꝵ
Noneã relinquet dñs suꝑ sortẽ uistoꝵ: ut ñ exten¬
dant iusti adiniqͥtatẽ manꝰ suas sed teneant ab ini¬
qͥtate manꝰ suas. et ferant iniqͥtatẽ ñ faciant. Me

Expanded text:
storum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prostorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi proero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant justi in iniquitatem manus suas;» sed teneant ab iniquitate manus suas, et ferant iniquitatem, non faciant. Mel
Abbreviated transcription (Latin):
ibi relinqͥt᷑ ñ erit in et̃nũ. Ueniet cẽpꝰ: quando unꝰ
agnoscat᷑ ds̃. Ueniet tẽpꝰ: quando xp̃s in claritate
sua apparens. congreget ante se om̃s gentes. et di-¬
uidat eassic̃ diuidit pastor oues ab hȩdis. Ques
ponet ad dexterã: hȩdos ad sinistrã. Et uidebitis
ibi multos seruos int̾̃ oues: et multos dnõs int̃ he¬
dos. Et rursũ multos dños int̾ oues: multosserus
int̃ hȩdos. Non enĩ qr sic consolati sumꝰ seruos. om̃s
ni seruiunt malis dñis. ferant ad tẽpꝰ: qr ñ relmqut¬
Ut ñ extendant iusti adiniqͥtatẽ manꝰsuas It ad
tẽpꝰ ferant iusti iniquos dominantes. et meligant
hoc ñ. eẽ. sẽpit̾nũ: sed p̃parent se ad posidendam
hereditatẽ sẽpit̾nã. Quã hereditatẽ: Ubidest uet
om̃ibꝰ Ad hoc se seruantes. et hoc corde contẽplan.¬
tes et adhuc infide retinentes. et ut uideant ꝑdu¬
rantes: ñ extendunt manꝰsuas adiniqͥtatẽ. Na
siuideant qi semꝑ ẽ uirga peccatoꝵ suꝑ sortẽ ii.¬

Expanded text:
n erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes oni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «QuUt non extendant iusti ad iniquitatem manus suas. Ut ad tempus ferant iusti iniquos dominantes, et intellegant non esse sempiternum, sed praeparent se ad possidendam hereditatem sempiternam. Tunc enim destruetur omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem ju
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ delinant. qͥd habebunt: lã ueniamꝰ ad ipsam
hereditatẽ fr̃is: qr filii sumꝰ. Qͥd possidebimꝰ: Quȩ ẽ.
hereditas. quȩ patria nr̃a: qͥd uocatur: Pax. Per
hanc uos salutamꝰ: hanc uob̾ annunciamꝰ. hanc sus¬
cipiunt montes: et colles iustitiã. Ipsa. ẽ xp̃s. Ipse ẽ.
enĩ pax nr̃a qͥ fec̃ utraq unũ. et mediũ parietem
maceriȩ soluit. Quia filii: hereditatẽ habebimꝰ
Et qͥd uocabit᷑ ipsa hereditas. nisi pax: Et uidete
qr exheredatis: qͥ ñ amant pacẽ. Non autẽ amant
pacẽ: qͥ diuidunt unitatẽ. Pax possessio pioꝵ: pos:
dusionẽ huiꝰ psalmi. Pax suꝑ isrł Isrł uidens¬

Expanded text:
ipsam haereditatem, fratres, quia filii sumus. Quid possidebimus? quae est haereditas? quae patria nostra? quid vocatur? Pax. Per hanc vos salutamus, hanc vobis annuntiamus, hanc suscipiunt montes, et colles justitiam . Ipsa est Christus: «Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvit» . Quia filii sumus, haereditatem habebimus. Et quid vocabitur ipsa haereditas, nisi pax? Et videte quia exhaeredati sunt qui non amant pacem: non autem amant pacem, qui dividunt unitatem. Pax possessio piorum est, lusionem hujus psalmi: «Pax super Israe
Abbreviated transcription (Latin):
diligentibꝰ dm̃ omĩa cooꝑant᷑ in bonũ. Et ideo seqͥt᷑.
Penefac dñe: bonis et rectis corde. Sic̃ autẽ decli¬
nat a malo et fac̃ bonũ rectꝰ corde. qi ñ relat in
peccatoribꝰ pacẽ peccatoꝵ intuens: sic prauicordi-¬
us qͥ scandalitat᷑ in uus dñi declinat a deo et fac̃
malũ. et inescat᷑ dulcedine scłi: et ea illaqueatꝰ
et captꝰ amaras penas luit. Declinanti enĩ a deo
cuiꝰ disciplinã ferre noluit: fit illi ꝑ iudiciũ dei
uerus laqueus falsa maloꝵ felicitas. Unde conti-¬
nuo subiungit. Declinantes autẽ in strangula-¬
tionẽ ad ducet dñs cũ oꝑantibꝰ iniustitiã.: id ẽ. fa¬

Expanded text:
m, omnia cooperantur in bonum» . Et ideo sequitur, «Benefac, Domine, bonis, et rectis corde.» 10. Sicut autem declinat a malo, et facit bonum rectus corde , quia non zelat in peccatoribus, pacem peccatorum intuens ; sic pravi cordis, qui scandalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dulcedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas. Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem abducet» «Dominus cum operantibus injustitiam:» id e
Abbreviated transcription (Latin):
seruis : et a qͥbꝰ nisi a malis seruis: Nã si fuissent
boni serui: honorarent dñm. Sed q erant mali
serui. iniuriauer̃ dñm. Ille qͥd contra: Reddidit
dilectionẽ ꝓ odio. Ait enĩ. Pat̃ ignosce illis. qr nesci¬
unt qͥd faciunt. Si dñs cęli et t̾rȩ ꝑ quẽ facta st̃
omĩa seruiuit indignis. rogauit ꝓ seuuientibꝰ et
furentibꝰ et tanꝗͣ medicũ se exhibuit adueniens.
nã et medici et arte & sanitate meliores seruiunt
egrotis: quanco magis ñ debet dedignari homo
riori. sed ad tẽpꝰ. Qđ autẽ dixide dño et seruo:
hoc intelligite de potestatib et regibꝰ. de om̃bꝰ huiꝰ¬

Expanded text:
servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, riori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iubente seruis homini: ñ illi seruis. sed illi qui
iussit. Et hoc ait. Obaudite dñis ur̃is scdm carnẽ.
cũ timore et tremore insimplicitate cordis: ñ ad o-¬
culũ seruientes quasi hominibꝰ placentes. sed qͦͣsi
serui xp̃i: facientes uoluntatẽ dei ex animo. cũbo¬
na uoluntate. Ecce ñ fec̃ de seruis lib̾os: sed de ma-¬
lis seruis bonos seruos. Quantũ debent diuites xp̃o.
qͥ illis cõponit domũ: ut si fuit ibi seruus infidelis.
conũtat illũ xp̃s. et ñ ei dicat. dimitte dñm tuũ.
lã cognouisti eũ qͥ uerus dñs ẽ. Ille forte impiꝰ ẽ.
et iniquus: tuiã fidelis et iustꝰ. Indignũ ẽ: ut iu-¬
stꝰ et fidelis seruiat inqͦ et infideli. hoc ei ñ dix̃:
sed magis serui. Et ut corroboraret seruĩi: hoc di¬
xit. Exẽplo meo serui. Prior seruiui miqͥs. Dñs enĩ
tanta in passione sustinens. a qͥbꝰ sustinuit nisi a

Expanded text:
Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui Christo jubente servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. Et hoc ait: «Obaudite dominis vestris secundum carnem, cum timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a