comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne.: quã repinisit d̾s diligentib se. Lucerna dñi spira¬
culum ho̾minis: quȩ inuestigat om̃ia secreta ueritatis
Quuni afflatus illuminatio cum inmentẽ hominis
uenerit eã sibi metipsi illuminans. ostendit quȩ an¬
te sp̃e scĩ aduentũ cogitationes pͥuas ⁊ portare poterat
⁊ pensare nesciebat. Erultatio uiuenũ fortitudo eoꝵ:
⁊ dignitas senũ. canities. Caniciẽ sapientiã dic̃. Tunc ⁊ enĩ
tur. cũ ⁊ fortiores quiq uirib necessariis insistunt oꝑi¬
bus:i seniores maiore prudentia p̾diti. de his quȩ agen¬
da sunt salubriter c̃sulunt᷑. Liuor. uulneris abstͣget
ꝑcutimͣ. ad peccatoꝵ nr̃oꝵ memoriã taciti afflictiq
reuocam᷑. ⁊ ꝑ hoc qd̾ foris patimͣ. magis intus qd̾ feci¬
mꝰ dolemꝰ. Sicq fit. ut inter uulnera aꝑta corporis.
magis nos abluat plaga secreta uentrisꝰ qr sanat
neqͥtias pͣui oꝑis. occultum uulnꝰ doloris. Solet qͥppe

Expanded text:
rnae, quam misit Deus diligentibus se. Lucerna Domini spirarnae, quam misit Deus diligentibus se. Lucerna Domini spiraculum hominis, quae investigat omnia secreta ventris. Divini afflatus illuminatio, cum in mente hominis venerit, eam sibimetipsi illuminans ostendit, quae ante Spiritus sancti adventum cogitationes pravas et portare poterat et pensare nesciebat. Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities. Canitiem sapientiam dicit. Tunc etenimtur, cum et fortiores quique viribus necessariis insistunt operibus, et seniores majore prudentia praediti de iis quae agenda sunt salubriter consulunt. Livor vulneris absterget percutimur, ad peccatorum nostrorum memoriam taciti afflictique revocamur. Et per hoc quod foris patimur: magis intus quod fecimus, dolemus; sicque fit ut inter vulnera aperta corporis, magis nos abluat plaga secreta ventris, quia sanat nequitias pravi operis, occultum vulnus doloris. Solet quippe
Abbreviated transcription (Latin):
derent paulum: ⁊ pagani sepe ut legimꝰ diis siuis xp̃ia¬
noꝵ deuouere sanguinẽ. hunc uersiculum antiqͣ ȩlicio
uirti aliũ sensũ posuit. dicens. Muscipula ẽ uiro citato
aliqͥd de suis c̃secrare: postea aut̃ quã uotum fecit. pęni¬
tentiam agit. Et qr utrosq ⁊ eis uidelicet qui sua uota
c̾tempnunt ⁊ eis qͥ ut sua uota cõpleant scõs ꝑsequnt᷑.
dampnatio restat ȩterna: recte subuĩgit᷑. Dissipat ĩpios
rex sapiens. ⁊ curat suꝑ cos fornicẽ. Moris aut̃ fuisse an¬
tiquoꝵ dicit᷑ ut adepta de hoste uictoria fornices sibi eri
gerent: in qͥb uirtutũ suarum describerent laudes: ut
in saulis oꝑe legimꝰ. Dñs gͦ rer nr̃ ñ solũ impioꝵ in fi¬
ne destruit malitiam. s ⁊ magnã cũ electis suis eiꝰdẽ
triũphi głam ꝑpetuo cȩlebrat. Hunc uersũ antiqua
translatio sic habet. Uentilator. impioꝵ rex sapiens:⁊
mandam. Cui uidelicet c̃traria ẽ recte corona uite et̃¬

Expanded text:
imus diis suis Christianorum devorare sanguinem. Hunc versiculum antiqua editio juxta alium sensum posuit dicens: Muscipula est viro citato aliquid de suis conservare. Postea autem quam votum fecit poenitentiam agit: et quia utrisque, et eis videlicet qui sua vota contemnunt, et eis qui ut sua vota compleant sanctos persequuntur, damnatio restat aeterna, recte subditur: Dissipat impios rex sapiens et curvat super eos fornicem. Moris autem fuisse antiquorum ut adepta de hoste vigerent, in quibus virtutum suarum laudes describerent, ut in Saulis opere legimus. Dominus ergo rex noster non solum impiorum destruit malitiam, sed et magnam cum electis suis ejusdem triumphi gloriam perpetuo celebrat. Hunc versum alia translatio sic habet: Ventilator impiorum rex sapiens, mandam. Cui videlicet rotae contra est corona vitae aete
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ dñi. Uñ ⁊ alibi dictũ ẽ. lniciũ sapientiȩ tunor dñi
In multitudine popłi dignitas regis: ⁊ in paucitati ple¬
bis ignominia pͥncipis. Ubi multitudo seruienciũdeo.
tes. uł recens nati infantes. sub regno adhuc tenent᷑
diaboli. ⁊ ipsi tẽpore congruo festinantes in xp̃o renas¬
ci. ibi manifesta ignominia pͥncipis mundi. Uel certe
unitate segregauerunt. Uita carniũ sanitas cordis. pu¬

Expanded text:
itium sapientiae timor Domini. In multitudine populi dignitas regis, et in paucitate plebis ignominia principis. Ubi multitudo servientium Deo, ompetentes, vel recens nati infantes sub regno adhuc tenentur diaboli, et ipsi tempore congruo festinantes in Christo renasci, ibi manifesta ignominia principis mundi. Vel certe unitate segregarunt.-- Vita carnium, sanitas cordis,
Abbreviated transcription (Latin):
firmas. qͣndoq roborant᷑. Et rec̾te subdit᷑ pucredo ossir̃
inuidia: qr ꝑ liuoris uitiũ ante dĩ oculos ꝑeunt etiã quȩ
humanis oculis fortia uident᷑. Ossa qͥppe per inuidiã
putrescere. ẽ quedã etiã robusta deꝑire. Acceptus
ẽ regimminist̾ intellegens: ille uidelicet cu dr̃ qr suꝑ par

Expanded text:
Et recte subditur, Putredo ossium, invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt ea quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire.-- Acceptus est regni minister intelligens. Ille videlicet cui dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia głari. Et qr s̃ qͥ sua laudare qͣsi fortia. ꝓximoꝵ
uͦ fac̾ta uelut uilia solent imꝓbare: recte subiungit᷑
sondꝰ ⁊ pondꝰ. m̃sura ⁊ m̃sura: utrũq ab ominabile ẽ apud
m̃sura ut alit̾ uidelicet sͥmetipsi. alit̾ metiat᷑ ꝓximo.
qͥ in suis semꝑ actib quȩ laudari. in alioꝵ uͦ quȩ uitu
uo inspectori merito displicet. Nerũ ꝙ ꝑiculosũ ẽ ciiꝗͣ.
de aliena ẽscientia iuidicare. cuiꝰ intentionẽ scire neqͥt¬

Expanded text:
justitia gloriari: Et quia sunt qui sua laudare quasi fortia, proximorum justitia gloriari: Et quia sunt qui sua laudare quasi fortia, proximorum vero facta veluti vilia solent improbare, recte subjungitur. Pondus et pondus, mensura et mensura, utrumque abominabile apud mensuram, ut aliter videlicet sibimetipsi, aliter metiatur proximo, qui in suis semper actibus, quae laudari, in aliorum vero, quae vituperno inspectori merito displicet. Verum quia periculosum est cuiquam de aliena conscientia judicare, cujus intentionem scire neq
Abbreviated transcription (Latin):
dicere inqͥt mundũ ẽ cor meũ purꝰ sũ a peccato: q
s̃ qͥ largiente diuina gr̃a possunt iuxta humanũ mo¬
dũ ⁊ cordis ⁊ oꝑis munditiã habere. Unde ẽ illud dñicr.
beati mund. corde qmͣ ipsi dm̃ uidebunt. Et in psalmis.
Qs ascendet in montẽ dñi: aut qͥs stabit in loco sc̃o eiꝰ:
lnnocens manib ⁊ mundo corde. Si enĩ nemo mundy
habet cor. neq ullus ẽ purꝰ a peccato: c̃sequens ẽ ꝓfecto
ut nullus ascendat in montẽ dñi. nullus stet in loco
sc̃o eiꝰ. Qͥa uͦ c̃stat multos ascensuros in montẽ dñai. statu¬
rosq in loco sc̃o eiꝰ restat utiq ut sint multi mundo
corde. ⁊ iuxta humanȩ possibilitatis modũ puri a pec¬
cato: nec tam̃ ipse qͥsquã mundicordẽ ⁊ ĩmunẽ e̾e̾ pec¬
cati absq temeritate ꝓnuntiat. Stulta ẽ nãq ꝓpͥȩ lau¬
dis iactantia. temerariũ quẽq de sua innocentia uel

Expanded text:
dicere, inquit, mundum est cor meum, purus sum a peccato, quia dicere, inquit, mundum est cor meum, purus sum a peccato, quia sunt qui, largiente divina gratia, possunt juxta humanum modum et cordis et operis munditiam habere: unde est illud Dominicum: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et in psalmo: Quis ascendit in montem Domini, aut quis stabit in loco sancto ejus? Innocens manibus et mundo corde . Si enim nemo mundum habet cor, neque ullus est purus a peccato, consequens est profecto, ut nullus ascendat in montem Domini, nullus hominum stet in loco sancto ejus, quia vero constat multos ascensuros in montem Domini staturosque in sancto loco ejus, restat utique ut sint multi mundo corde, et juxta humanae possibilitatis modum puri a peccato, nec tamen se ipse quisque mundicordem et immunem esse peccati absque temeritate pronuntiat. Stulta est namque propriae laudis jactantia, temerarium de sua quemque innocentia vel
Abbreviated transcription (Latin):
he estisꝰ qͥb beatitudo non huiꝰ scłi. s futura ꝓmittit᷑.
Uñ recte subuingit᷑. Rex qͥ sedet in solio iuditi dissi¬
pit om̃e malũ intuitu suo. Et si enĩ in hac uita electi ma¬
la patiunt᷑ reꝑboꝵ. uͥ uniuersalis dies iuditii apparu¬
erit oniia mala dissipabunt᷑. ⁊ coronatis cũ dño iustis.
soli penas subibunt inuisti. Qd̾ etiã nunc ꝑ partes
agit᷑. cũ qͥs sc̃oꝵ uictor exierit de scło. s ⁊ ille qͥ eũ tri¬
bulabat ꝑsequutor digna factis receꝑit. Pocest ⁊ hic
uersicłs de electis accipi. qͥ habent aliqͣndo latentia in
mente mala. quȩ ab aliis uideri ñ possunt hominib
quȩ tam̃ dñs cernit. qͣndo ea occulto respectu gr̃ȩ des¬
truit. Deniq c̾uersus dñs respexit petrũ: ⁊ recordatꝰ¬
s ẽ petrus uerbi dni ⁊ cet̾i. Qs potest dicere mundũ ẽ
cor meu̾. a peccato purus sũ: Notandũ qđ ñ ait. qͥs po¬
test habere cor mundũ ⁊ purꝰ e̾e apeccato. s qͥs potest

Expanded text:
 sed futuri promittitur. Unde recte subjungitur: Rex qui sedet in solio judicii dissipat omne malum intuitu suo. Et si enim in hac vita electi mala patiuntur reproborum, ubi universalis judicii dies apparuerit, omnia mala dissipantur, et coronatis cum Domino justis, soli poenas subibunt injusti, quod etiam nunc per partes agitur, cum quis sanctorum victor exierit de saeculo, sed et ille qui eum tribulabat persecutor digna factis receperit. Potest hic versus et de electis accipi, quia habent aliquando latentia in mente mala, quae ab aliis videri non possunt hominibus, quae tamen Dominus cernit, quando ea occulto respectu gratiae destruit. Denique Conversus Dominus respexit Petrum; et recordatus Petrus verbi Domini, etc. . Quis potest dicere: Munduccato. Notandum quod non ait: Quis potest mundum habere cor et purus esse a peccato? sed, Quis potest
Abbreviated transcription (Latin):
functus officio indiget pane dilectionis:. de cuiꝰ dilecti¬
ouis ea parte quȩ ad ꝓrimũ ꝑtinet subsequent᷑ ad¬
iungit. Nouit iustus aiimas iumentoꝵ suoꝵ. id ẽ
miseretur ⁊ compatitur hebitudini ac fragilitati ꝓ¬
ximoꝵ sibi commissoꝵ. Hiscera aut̃ impioꝵ crudelia.
qͥ ñ solum ñ compatiuntur subditis. s etiã uxta qđ
dominus ait. ꝑcutiunt pueros ⁊ ancillas dicentes
morã facit dñs meus uenire. Qoperatur t̾r̃am suã
saturabit᷑ pane: qͥ aut̃ sectatur ociũ stultissimꝰ ẽ. Q¬

Expanded text:
functus officio indiget pane dilectionis, de cujus dilectifunctus officio indiget pane dilectionis, de cujus dilectionis ea parte, quae ad proximum pertinet subsequenter adjungit. Novit justus animas jumentorum suorum. Id est, miseret et compatitur hebetudini ac fragilitati proximorum sibi commissorum. Viscera autem impiorum crudelia. Qui non solum non compatiuntur subditis, sed etiam juxta hoc quod Dominus ait: Percutiunt pueros et ancillas dicentes, Moram facit dominus meus venire . Qui operatur terram suam, saturabitur panibus; qui autem sectatur otium, stultissim
Abbreviated transcription (Latin):
ex eiꝰ corrũꝑe scripturis. innullo fidẽ eiꝰ uiolare tan¬
ta tẽpoꝵ longitudo p̃ualuit. Potest ⁊ ita intellegi.
Uerte ĩpios ⁊ ñ erunt. Conuerte eos ab ĩpietate.: ⁊ ñ
erunt iã impii s iusti. Proꝰ alia translatio dic̃. Qcũq¬
S se conuerterit scelestus ext̾minabit᷑ Cui ẽtra de
ra solet eos qͥuirtutib s̃ p̃diti diuinis. Hñ ait apłs.
Uigilate state in fide. uirilit̾ agite. Doctrina gͦ sua
qͥsq uir e̾e̾ noscet᷑ qr ⁊ si recta docet. ⁊ hȩc oꝑib im¬
plet. sc̃s eͥe colligit᷑. Qaut̃ uanꝰ ⁊ excors ẽ pacebit
c̃tẽptui: qr scilicet ipse uirilis animi fortitudinẽ
habere c̃cẽpsit. Melior ẽ pauꝑ ⁊ sufficiens ͥ quã
gloriosus ⁊ indigens pane. Melior ẽ idiota ⁊ simplex
fr̃ qͥ bona quȩ nouit oꝑans uitã meretur in cęlis.
ꝗͣ qͥ clarus eruditione seripturarũ. uel etiã docꝰtoris

Expanded text:
ex ejus corrumpere Scripturis, in nullo ejus fidem violare tanex ejus corrumpere Scripturis, in nullo ejus fidem violare tanta temporum longitudo praevaluit. Potest et ita intelligi, Verte impios, et non erunt: converte eos ab impietate, et non erunt jam impii, sed justi. Pro quo alia translatio dicit: Quocunque se vertit scelestus, exterminabitur. Cui contra de ra solet eos qui virtutibus sunt praediti divinis. Unde Apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite . Doctrina ergo sua quisque vir esse noscetur. Quia si et recta docet et haec operibus implet, sanctus esse colligitur. Qui autem vanus et excors est patebit contemptui. Quia scilicet ipse virilis animi fortitudinem habere contempsit. Melior est pauper et sufficiens sibi quam gloriosus et indigens pane. Melior est idiota et simplex frater, qui bona quae novit operans vitam meretur in coelis, quam qui clarus eruditione, Scripturarum vel etiam doctoris
Abbreviated transcription (Latin):
Uerte impios ⁊ ñ erunt. domꝰ aut̃ ustoꝵ ꝑmane¬
bit. Uersi de hac uita impii. ñ erunt qđ fuerant. qr
post mortẽ ñ qͣlia credebant inueniunt s spe sua
frustrati. ꝓ p̃miis torm̃ta recipiunt. Domꝰ aut̃ iustoꝵ
id ẽ ęccłia quȩ partĩ ꝑegrinat᷑ in t̾ra partĩregnat
a cęlo. nũquã deficit: s quecũq menbra eiꝰ hinc
illo ꝑueniunt. ibidẽ gaudia quȩ sperabant inue¬
niunt. Alit̃. Uerte impios ⁊ ñ erunt. qr multa im¬
pietas in diis gentiũ. multa in sectis hereticoꝵ. mul¬
ta in p̾stigiis magoꝵ. multa in ꝑsequutionib exti¬
tit paganoꝵ. s his dño donante subuersis. ab lata ẽ
parit᷑ memoria etiã impietatis eoꝵetiã ipsi apices
stulti. ipsa dogmata igne rapta ut in epheso actr̃
tẽpore apłoꝵ legimꝰ. Domꝰ aut̃ iustoꝵ ꝑmanebit.
qr. scã ȩccła nũquã abscondi potuit. uł auferri. nil

Expanded text:
Verte impios et non erunt, domus autem justorum permaneVerte impios et non erunt, domus autem justorum permanetc. Versi de hac vita impii non erunt, quod fuerant, quia post mortem non qualia credebant inveniunt, sed spe sua frustrati, pro praemiis tormenta recipiunt. Domus autem justorum, id est, Ecclesia, quae partim peregrinatur in terris, partim regnat in coelo, nunquam deficit; sed quaecunque membra ejus hinc illo perveniunt, ibidem gaudia, quae sperabant, inveniunt. Aliter, Verte impios, et non erunt, quod multa impietas in diis gentilium, multa in sectis haereticorum, multa in praestigiis magorum, multa in persecutionibus exstitit paganorum. Sed his Domino donante subversis, ablata est pariter et memoria impietatis eorum, etiam ipsi apices stulti, ipsa dogmata igne rapta, ut in Epheso actum tempore apostolorum legimus. Domus autem justorum permanebit, quia sancta Ecclesia nunquam abscondi potuit vel auferri, nil
Abbreviated transcription (Latin):
dignas res gerit. Patet literȩ sensus. qr mulier
bona ⁊ casta honorẽ uiro suo p̃bet in om̃ib. su¬
isq uirtutib ipsa domũ bene regens. qͣsi grãm
addit coronȩ: at uͦ adultera. ⁊ si foris spetiosa pa¬
ret. intus fetore luxuriȩ sua m̃bra coinqͥnat. Ue¬
rũ sp̃ualit̾ ȩccłĩa coronã xp̃o. ñ aliã quã seip¬
sam offert. Om̃s enĩ qͥ in circuitu eiꝰ s̃ offerei
munera. Et filiꝰ sirach de magno sacerdote. ip¬
se stans uixta arã. ⁊ circa illũ corona fr̃m. At
ossa id ẽ uirtutes qͣs hereticoꝵ factio cernitur
ta. lusti sua facta si dño placeant sedula medi¬
tatioẽ diuidicant: ne forte ipsis minꝰ sollicitis su¬
ꝑnꝰ arbiter contͣ eos inuisibilit̾ aduersa dispo¬
nat. uixta illud apłi. Si nosmetipsos diuidicare¬
mꝰ: ñ utiq iudicarem᷑. At reꝓbi diuini timoris
obliti: de fraude quã faciunt sua consilia coguii.

Expanded text:
dignas gerit. Pater litterae sensus, quia mulier dignas gerit. Pater litterae sensus, quia mulier bona et casta honorem viro suo praebet. In omnibus, ejusque virtutibus ipsa domum bene regens, quasi gratiam addit coronae: at vero adultera, et si foris speciosa paret, intus fetore luxuriae sua membra coinquinat, verum spiritaliter Ecclesia coronam Christi non aliam quam seipsam offert. Omnes enim qui in circuitu ejus sunt offerent munera, et filius Sirach de magno sacerdote ipse stans juxta aram et circa illum corona fratrum, aut ossa, id est, virtutes quas haereticorum factio cernitur raudulenta. Justi sua facta si Domino placeant sedula meditatione dijudicant, ne forte ipsis minus sollicitis supernus arbiter contra eos invisibiliter adversa disponat, juxta illud Apostoli: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judicaremur . At reprobi divini timoris obliti de fraude quam faciant, sua consilia cogunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cata parua siue magna.aꝑta siue occulta. infici¬
ari ñ debes. immo confiteri debes: ne te ipse se¬
ducas. ⁊ ueritas in te eẽ ñ possit. Si gͦ iusti in t̾ra
rcceꝑunt. abel martyrii. ⁊ iob exẽplar patientiȩ.
qͣntomagis impii antiochus ⁊ herodes. ⁊ peccato¬
res in ȩuglio paralitici. qͥ ñ nͥ dimissis pͥmo pecca¬
tis curari a dño potuerunt: Notandũ qđ hanc
sententiam petrus posuit in epła sua iuxta an¬
tiquã translationẽ dicens. Et si uistus uix salua
is. impie agit. hoꝵ uersiculoꝵ conerio talis ẽ. Q
bonꝰ ẽ ñ confidit cogitationib suis. s dñi grãm
querit : ⁊ ꝑ illam accipit ut pie uiuere possit
qͥ aut̃ cogitationib siuis ẽfidit. bonꝰ e̾e̾ neqͥt. Nã
qr grãm suꝑni adiutoris petere ñ curatꝰ meri¬
to ininpactione ꝑdurat. Mulier diligens corona
uiro suo. ⁊ putredo in ossib eiꝰ. quȩ confusioẽ

Expanded text:
cata, parva sive magna, aperta sive occulta, inficicata, parva sive magna, aperta sive occulta, inficiari non debes. Imo confiteri debes, ne te ipse seducas, et veritas in te esse non possit . Si ergo justi in terra receperunt, Abel martyrii, et Job exemplar patientiae, quanto magis impii, Antiochus atque Herodes! Et peccatores in Evangelio, paralytici, non nisi dimissis primo peccatis, curari a Domino potuerunt. Notandum quod hanc sententiam Petrus in Epistola, juxta antiquam translationem, posuit, dicens: Et si juss suis, impie agit. Horum versiculorum connexio talis est, qui bonus est non confidit cogitationibus suis, sed Domini gratiam quaerit, ac per illam accipit, ut pie vivere possit, qui autem cogitationibus suis confidit bonus esse nequit. Nam qui gratiam superni adjutoris petere non curat, merito impia actione perdurat. Mulier diligens, corona est viro suo: et putredo in ossibus ejus, quae confusione res
Abbreviated transcription (Latin):
parnͣdyso dĩ mei. Et̃ hunt fructũ modo iusti
expectant. quãdu sic̃ p̃dictum ẽ qͣsi uirens foliũ
germinãt. Et qͥ suscipit animas sapiens ẽ. Q ani¬
marum curã ꝓ dño suscipit. ut eas scilicet uel er¬
rantes doceat uł mestas soletur. uel egentes tẽpo¬
ralib bonis sustentet. uł renitentes ad remedia
salutis ꝓtrahat. uł pastore destitutas gubernet.
qͦ una secũ plures ad dnm perducat. Q inꝗͣ. ita ani¬
mas suscipit. sapiens ẽ: qr nimirũ suę animȩ ꝑ
hȩc unde sublimiꝰ cũ dño regnet ꝓcurat. Si iustu
Si sc̃ĩ martyres tanta passi s̃ iusti. qͣnta putas eos
mauere tormenta. qͥ illos affligebant in iuste: Si
iob ⁊ tobias ceteriq dĩ dilecti tanta in hac uita re¬
ceperunt aduersa: qͥd contristaris. si te qͥ tã longe
infra illoꝵ uestigia iaces tẽptans ad modicũ afflic¬
tio tangit. Et qͥdẽ te ⁊ si impium dicere aut cre¬
dere ñ debes. peccatorẽ tam̃ e̾e̾ id ẽ aliqͣ habere pec¬

Expanded text:
hunc fructum modo justi exspectant, quia diu, sicut praedictum est, quasi virens folium germinant.-- Et qui suscipit animas, sapiens est. Qui animarum curam pro Domino suscipit, ut eas scilicet vel errantes doceat, vel moestas soletur, vel egentes temporalibus bonis sustentet, vel renitentes ad remedia salutis pertrahat, vel pastore destitutas gubernet, quo una secum plures ad Dominum perducat; qui, inquam, ita animas suscipit, sapiens est, quia nimium suae animae per haec, unde sublimius cum Domino regnet, procurat.-- Si justus ncti martyres tanta passi sunt justi, quanta putas eos manere tormenta, qui illos affligebant injuste? Si Job et Tobias, caeterique Dei electi, tanta in hac vita receperunt adversa, quid contristaris, si te, qui tam longe infra illorum vestigia jaces, tentans ad modicum afflictio tangit? Et quidem te, etsi impium dicere et credere non debes, peccatorem tamen te esse, id est, aliqua habere pec
Abbreviated transcription (Latin):
portas muniunt. ĩta doginata utriꝰq testam̃ti eccłias ꝑ or¬
bẽ quȩ unã catholicã faciunt ab infideliũ incursiõẽ defen
bi sua merita uactant ut pharise. Nir amabilis ad societatẽ¬
magis amicꝰ erit. quã fr̃. Credens ex gentib popłs magis
amatꝰ ẽ a dño: quã iudaicus sine fide ꝑdurans. in qͦ scd̾m car¬
nẽ natus ẽ. Potest ⁊ de apłis exuidea natis intellegi: qđ ma¬
gis amauerĩt credentes ex gentib quã suȩ gentis inere¬

Expanded text:
portas muniunt, ita dogmata utriusque Testamenti ecclesias per orbem, quae unam catholicam faciunt, ab infidelium incursione defendbi sua merita jactant, ut pharisaeus. Vir amabilis ad societatemagis amicus erit quam frater. Credens ex gentibus populus magis amatus est a Domino, quam Judaicus sine fide perdurans, in quo secundum carnem natus est. Potest et de apostolis ex Judaeis natis intelligi, quia magis ama
Abbreviated transcription (Latin):
Qgͣ anunã suã uult redinu a futura ira: congre¬
get diuitias bonoꝵ oꝑũ. Q enim eget huiꝰmodi
diuitiis. increpationẽ districti iudicis sustinere
non ualet: de qͣ psalmista postulat. dicens. Dñe
ne in furore tuo arguas me: neq in ira tua corri¬
pias me. Alioqͥn pauperes spu ñ ibi increpant᷑
a dño. s benedictionẽ ȩt̾nȩ hereditatis ꝑcipiunt.
Lux iustoꝵ lȩtificat: lucerna aut̃ impioꝵ extin¬
guetur. Lux iustoꝵ quȩ ꝑpetuo lȩtificat. spes ẽ
futuroꝵ: lucerna impioꝵ quȩ repente extingui¬
tur. felicitas scłi labentis. Int̾ suꝑbos
sẽꝑ uirgia s̃: qͥ aut̃ agunt cuncta cũ¬
sconsilio. reguntur sapientia. lurgantur inter
se heretici. uirgant᷑ ⁊ cet̾i reꝓbi: qr uidelicet ñ
norunt unitatẽ fidei ⁊ ueritatis. Fideles aut̃ qͥ
c̃silio diuinoꝵ eloqͥoꝵ fruiñ cessant. regunt᷑ mo¬
deratione sapientiȩ: quȩ eos uirgari non sinit.
Substantia festinata minuetur: quȩ aut̃ paulatĩ

Expanded text:
go animam suam vult redimi a futura ira, congreget divitias bonorum operum. Qui enim eget hujusmodi divitiis, increpationem districti judicis sustinere non valet. De qua Psalmista postulat, dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in fupias me . Alioquin pauperes spiritu non ibi increpantur a Domino, sed benedictionem aeternae haereditatis percipiunt. Lux justorum laetificat, lucerna autem impiorum exstinguetur. Lux justorum quae perpetuo laetificat, spes est futurorum. Lucerna impiorum quae repente exstinguitur felicitas saeculi labentis. Inter superbos semper jurgia sunt, qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. Jurgantur inter se semper haeretici, jurgantur et caeteri reprobi, qui videlicet non norunt unitatem fidei et veritatis, fideles autem qui consilio divinorum eloquiorum frui non cessant, reguntur moderatione sapientiae, quae eos jurgari non sinit. Substantia pestinata minuetur, qui autem paulatim
Abbreviated transcription (Latin):
Si de generali peccuniȩ largitione.⁊ puro homi¬
ni amico recte dr̃. qͣntomagis iustitiȩ corona dig¬
nꝰ ẽ. qui ꝓpter eum qͥ dixit dico uob̃ amicis meiꝰ
ne t̾reamini ab his qͥ occidunt corpus uel quȩ¬
possidet uendens pauꝑib tribuit. uł rapinã
bonoꝵ suoꝵ cũ gaudio suscipit: uel certe ipsã in
passione carnẽ mortificandam siue occidendã
tradit: Iter aut̃ impioꝵ decipiet eosꝰ cũ uł sua
retinere uł aliena raꝑe gaudent. Uñ recte sub¬
iungitur. Non inueniet fraudulenter luerũ:
⁊ substantia erit auri p̾cium. fraude nãq ad¬
quisita peccunia. plus in anima dampni. quã
lucri addit in archa. Et qui ꝓpͥam ꝓ dño sub¬
stantiã nouit dispensare: remunerante ipso
ꝓ t̾renis cȩlestia dona recipiet.Aliter. Non in¬
ueniet lucrũ fraudulen
tia hominis erit auri p̾ci¬

Expanded text:
Si hoc de generali pecuniae largitione, et puro homiSi hoc de generali pecuniae largitione, et puro homine amieo recte dicitur, quanto magis justitiae corona dignus est, qui propter eum qui dixit, Dico vobis amicis meis, ne terreamini ab his qui occidunt corpus, vel possidet pauperibus tribuit, vel rapinam bonorum suorum cum gaudio suscipit, vel certe ipsam in passione carnem mortificandam sive occidendam tradit. Iter autem impiorum decipiet eos. Cum vel sua retinere vel aliena rapere gaudent. Unde recte subjungitur. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. Fraude namque acquisita pecunia plus in anima damni quam lucri in arca, et qui propriam pro Domino substantiam novit dispensare remunerante ipso pro terrenis coelestia dona recipiet. Aliter: Non inveniet fraudulentus tia hominis erit auri p
Abbreviated transcription (Latin):
meditando ꝓsiliunt. ut ꝓ sapientia stultitiã tene¬
ant: uel certe alios qͥ necdũ caꝑere queunt docere
nitentes. ad maiorẽ eos stultitiã ꝓuocant: ⁊ qͣsi sau¬
ciis oculis lum̃ ingerentes solis. modicũ lucis qđ
cernere iudebant᷑ auferunt. Manꝰ fortiũ domina¬
biturꝰ quȩ aut̃ remissa ẽ. tributis seruiet. Perfecti
maiori uirtutũ gr̃ã pͥncipant᷑ qͥ aut̃ dissoluti
animo peccatis implicari ñ metuunt. pessimo
exactori diabolo tributa uitioꝵ soluunt: ⁊ si ñ eiꝰ
rabola testat᷑. Neq enĩ de taliũ correctione des¬
perandũ ẽ. cũ ꝓtinꝰ adiungat᷑ Meror in corde
uiri humiliauit illũ. ⁊ sermone bono letificabit᷑. qr
minirũ necesse ẽ ut pͥus peccatorẽ meror pęniten¬
tiȩ salubriter humiliet. ⁊ ita postmodũ ꝑ iudici¬
um sacerdotis sermo datę reconciliationis lȩtifi¬
cet. Q neglegit dampnũ ꝓpt̃ amicũ: iustus est.

Expanded text:
meditando prosiliunt, ut pro sapientia stultitiam tenemeditando prosiliunt, ut pro sapientia stultitiam teneant, vel certe alios quae necdum capere queunt docere nitentes, ad majorem eos stultitiam provocant, et quasi sauciis oculis lumen ingerentes solis, modicum lucis quod cernere videbantur auferunt. Manus fortium dominabitur, quae autem remissa est tributis serviet. Perfecti majori virtutum gratia principantur. Qui dissoluti animo, peccatis implicari non metuunt, pessimo exactori diabolo tributa vitiorum quotidie solvunt, erabola testatur. Neque enim de talium correptione desperandum est, cum protinus adjungatur:-- Moeror in corde viri humiliamirum necesse est ut prius peccatorem moeror poenitentiae salubriter humiliet, et ita postmodum per judicium sacerdotis, sermo datae reconciliationis laetificet. Qui neglexit damnum propter amicum, justus est.
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ conscientia ꝓmissi qͣsi gladio pungunt᷑. Lin¬
Egua aut̃ sapientiũ sanitas ẽ. qr ⁊ bona quȩ ꝓmit¬
tunt ipsi ꝑficiendo ad uitã ꝑueniunt ⁊ alii ã
sequant᷑ p̃dicando demonstrant. Labium uerita
tis firmũ erit in ꝑpetuũ: qͥ aut̃ testis ẽ repentinꝰ.
concinnat linguã m̃dacii. fides ȩccliastica semꝑ ma¬
nebit: qͥ aut̃ repente noua doginata infert m̃dacii.
ẽ minister heretici. homo uersutus celat scientiam.
Uersutus hoc loco in bono intellegitur: idẽ sapiens
⁊i prudens. qͥ nũquã de industria suã celat scientiã.
duplici nimirũ ratione. uł ñ ualens infirmis audi¬
torib loqͥ qͣsi sp̃ualib s qͣsi carnalib: uł nolens da¬
re scm canib. neq ante porcos margaritas ꝓicere.
ft cor insipientiũ ꝓuocat stultitiã qͣndo uł ipsi
plus appetentes sapere ꝗͣ oportet sapere. eo usq

Expanded text:
sed tamen conscientia promissi, quasi gladio punguntur.-- Linsed tamen conscientia promissi, quasi gladio punguntur.-- Lingua autem sapientium, sanitas est. Quia et bona quae promittunt, ipsi perficiendo ad vitam perveniunt, et aliis, quae sequantur, praedicando demotis firmum erit in perpetuum, qui autem testis est repentinus concinnat linguam mendacii. Fides ecclesiastica semper manebit, qui autem repente nova dogmata infert mendacii est minister haeretici. Homo versutus celat scientiam. Versutus hoc loco in bono intelligitur, id est, sapiens et prudens, qui nonnumquam de industria suam celat scientiam, duplici nimirum ratione, vel non valens infirmis auditoribus loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, vel nolens dare sanctum canibus, neque ante porcos margaritas projicere. Et cor insipientium provocat stultitiam. Quando vel impii plus appetentes sapere quam oportet sapere, eo usque
Abbreviated transcription (Latin):
git. cũ dicit. Et uixta oꝑa manuũ suarũ retribi¬
etur ei. Neq enĩ alit̾ fructuosus fit suus sermo
doctori: nͥ ipse pͥor faciat bona quȩ docet facuis
lidus ẽ. Q se in p̾̃senti desiderat ulcisci fatiuis ẽ
siculũ alia translatio sic habet. Stultus eadem ho¬
ra ꝓnuntiat irã suã: occultat aut̃ ignominiã suã
Sastutus. Non aut̃ ignomuuosã iracundiȩ passio¬
nẽ ita a sapientib occultandã e̾eͥ decernit: ut eiꝰ
uelocitatẽ culpans ñ ꝓhibeat tarditatẽ. Quã utiq
si per necessitatẽ humanȩ infirmitatis irruerit
ideo censuit occultandã: ut dũ ad p̃sens sapient̃
obtegit᷑ sapientiꝰ amoueat᷑. ⁊ in ꝑpetuũ deleatur
s plata uͦ. magis magisq ẽflagrat. Est qͥ ꝓmittit: i
qͣsi gladio pungitur c̃scientiȩ. P romuttunt se ñ¬
nulli obedire ueritati.s uͥ tẽptatio t̾rens siue blan¬
diens impedim̃tũ p̾stiterit. deserunt qͥdem cepta:¬

Expanded text:
git cum dicit,-- Et juxta opera manuum suarum retribugit cum dicit,-- Et juxta opera manuum suarum retribuetur ei. Neque enim aliter fructuosus fit suus sermo doctori, nisi ipse prior faciat bona, quae docet.-- Fatuus se in praesenti desiderat ulcisci, fatuus estsiculum alia translatio sic habet, Stultus eadem hora pronuntiat iram suam, occultat autem ignominiam suam astutus. Non autem ignominiosam iracundiae passionem ita a sapientibus occultandam esse decernit, ut ejus velocitatem culpans non prohibeat tarditatem, quam utique, si per necessitatem humanae infirmitatis irruerit, ideo censuit occultandam, ut dum ad praesens sapienter obtegitur, sapientius amoveatur et in perpetuum deleatur. prolata vero magis magisque conflagret. Est qui promittat et quasi gladio pungitur conscientiae. Promittunt se nonnulli obedire veritati, sed ubi tentatio terrens sive blandiens impedimentum p
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ laborare detrectat. tunc inter stultos reꝓbabi¬
tur: tã ⁊ si nunc uel diuina uł mundana sapientia
gloriosus uidetur. Desiderium impii monum̃tũ ẽ
pessimoꝵ. Desiderat impiꝰ p̃cedentes malos imita¬
ri: ⁊ de illoꝵ uita ac actib loqͥ. Nel certe desideri¬
um impii monumentũ ẽ pessimoꝵ: qr om̃e de¬
sideriũ eiꝰ eotendit. quãuis ipso nesciente. ut cũ
pͥorib iniustis eternę mortis carcere claudatur
uerũ qr tales exitũ quẽ minime p̃uident ineus¬
runt dicit e contra de bonis. Radix aut̃ iuistoꝵ
ꝓficiet: qr nmirũ fides ⁊ caritas electoꝵ qua ra¬
dicati sunt in xp̃o neqͣꝗͣ eos fallit. s ad ꝑfectiora
semꝑ accrescens. plus ꝗͣ. sperare nouit in futu¬
ro ꝑcipiet. De fructu oris sui unusquisq replebit᷑
bonis. fructus oris. ẽ sermo bonꝰ. Nam qͥ mala loqͥ¬
tur: ñ fructũ ore generat s dampnũ. Omĩs gͥ qͥbo¬
na loqͥtur. bonis donabitur et̃nis. si tam̃ his quȩ

Expanded text:
suae laborare detrectat, tunc inter stultos reputabitur, tametsi nunc vel divina vel mundana sapientia gloriosus videtur. Desiderium impii munimentum est pessimorum. Desiderat impius praecedentes malos imitari, et de illorum vita atque actibus loqui, vel certe desiderium impii munimentum est pessimorum, quia omne desiderium ejus eo tendit, quamvis ipso nesciente, ut cum prioribus injustis aeternae mortis carcere claudatur. Verum quia tales exitum quem minime praevident incurrunt, ait e contra de bonis. Radix autem justorum proficiet. Quia nimirum fides et charitas electorum qua radicati sunt in Christo nequaquam eos fallit, sed ad perfectiora semper accrescens plus quam sperare novit in futuro percipiet. De fructu oris sui unusquisque replebitur bonis. Fructus oris est sermo bonus, nam qui mala loquitur non fructum ore generat, sed damnum. Omnis igitur qui bona loquitur, bonis donabitur aeternis, si tamen his quae
Abbreviated transcription (Latin):
cat siue quȩ agat modo sollers inqͥrit: tunc eoꝵ
pondere ne ad altiora regni ꝑueniat retardatur.¬
futura ñ cogitat. utrisq in nouissimo carebit:
qͥ aut̃ spe futuroꝵ p̃mioꝵ bona faciuĩ in p̃sen¬
ti. iuste qđ sperant accipiunt. hirens qͥppe foliũ¬
in arbore. fructus qͦs ñ dũ ostendere habet. sig¬
nat affuturos. Et iusti qͣsi uirens foliũ germi¬
nabunt: qr. spe salui facti. in fidei ac uirtutum
gr̃a ꝓficere ñ cessant. donec ad fructũ desiderate

Expanded text:
cat sive agat, modo solers inquirit, tunc eorum cat sive agat, modo solers inquirit, tunc eorum pondere ad altiora regni futura non cogitat, utrisque in novissimo carebit. Qui autem spe futurorum praemiorum bona faciunt, in praesenti, juste quod sperant, accipiunt. Virens quippe in arbore folium, fructus, quos nondum ostendere habet, signat affuturos. Et justi quasi virens folium germinant, quia spe salvi facti, in fide ac virtutum gratia proficere non cessant, donec ad fructum desideratae
Abbreviated transcription (Latin):
lis maledicet᷑ in popłis: qr. in soluis culpȩ silentio
ꝓ multoꝵ qͦs corrigere potuit pęna dãꝑnat᷑. Ipse
ẽ seruus malus ⁊ piger: qͥ ꝑ retentione talenti qđ
accepit in exteriores tenebras missus ẽ. Hendunt
aut̃ frumentũ. qͥ uerbũ uitȩ audientib conferuii.
a qͥb p̃tiũ fidei ⁊ confessionis recipiant dicente
dño. Negotiamini dũ uenio. Quoꝵ capiti bene¬
dictio suꝑuenit. dũ singulis de tali negotio rede¬
untib dicit dñs. Euge serue bone ⁊ fidelis: qr
suꝑ pauca fuisti fidelis. supͣ multa te constituam:¬
int᷑ in gaudiũ dñi tui. Bene consurgit diluculo:
qͥ querit bona. Q aut inuestigator maloꝵ ẽ op¬
pͥmet᷑ ab eis. Bona querere quȩ facere debeas.
qͥb ad cȩlestia bona ꝑuenias. hoc ẽ bene diliculo
consurgere. id ẽ crescente luce scientientiȩ. ad
bonũ opus accingi Sel certe bene id ẽ ad uitam
consurgit in tempore resurrectionis: qͥ nunc bona
querit in tempore oꝑationis. Qaut̃ mala quȩ di¬

Expanded text:
lis maledicetur in populis, quia in solius culpa silentii pro multorum, quos corrigere potuit, poena damnatur. Ipse er et malus, qui pro retentione talenti, quod accepit, in exteriores tenebras missus est . Vendunt autem frumentum, qui verbum vitae audientibus conferunt, a quibus pretium fidei et confessionis recipiant, dicente Domino, Negotiamini dum venio . Quorum capiti benedictio supervenit, dum singulis de tali negotio redeuntibus, Dominus dicit: Euge, serve bone et fidelis; quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituamintra in gaudium domini tui . Bene consurgit diluculo, qui quaerit bona, qui autem investigator malorum est opprimetur ab eis. Bona quaerere quae facere debeas; quibus ad coelestia bona pervenias, hoc est, bene diluculo consurgere, id est crescente luce scientiae ad bonum opus accingi, vel certe bene, id est, ad vitam consurgit, in tempore resurrectionis, qui nunc bona quaerit in tempore operationis, qui autem mala quae di
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo qͣboni sẽꝑ ad implenda dĩ p̃cepta s̾ accinc¬
tiꝰ alia qͣ reꝓbi cũ scientes peccant. solliciti metuunt.
et̾nã rapiunt᷑ ad pęnã: ideon recte expectutiꝰ eoꝵ
ẽdẽpnabit᷑. Expectatio sollicitoꝵ ꝑibit. hunc uer sr̃
lõge alit̾ habet antiqͣ tͣnslatio quȩ ait. Defuncti ho¬
minis iusti ñ ꝑiet spes gła autẽ ĩpioꝵ ꝑibit. lustꝰ
de angustia liberatꝰ ẽ. ⁊ tͣcdet᷑ ĩpiꝰ ꝓ eo. Martyr qͥsq¬

Expanded text:
sollicitudo, quam boni semper ad implenda Dei praecepta sunt accincsollicitudo, quam boni semper ad implenda Dei praecepta sunt accincti: alia qua reprobi, cum scientes peccant, solliciti metuunt quando aeternam rapiantur ad poenam, ideoque recte exspectatio eorum condemnantur. Exspectatio sollicitorum veribit. Hunc versum longe aliter habet antiqua translatio, quae ait: Defuncti hominis justi non peribit spes, gloria autem impiorum peribit. Justus de angustia liberatus est, et tradetur impius
Abbreviated transcription (Latin):
Uͥ aut̃ humilitas: ibi ⁊ sapientia. abscondisti in qͥt hȩc a
sapientib ⁊ prudentib: ⁊ reuelasti ea paruulis id ẽ hy¬
milib Mortuo homine impio: nullaerit ult᷑ spes. her
misere hanc sententiã ꝑtͣnsiit origenes: qͥ post unuier¬
sale extremũq iuditiũ. uitã credidit om̃ib impiis ⁊
peccatorib dandã. Notandr̃ autẽ qr ⁊ si ĩpiis post mortẽ
spes ueniȩ ñ ẽ. s̃ tam̃ qͥ de leuiorib peccatis qͥb obliga¬
ti defuncti s̃. post mortẽ possunt ab solui. ł pęniᷤᷤ uideli¬
cet castigati. uł suoꝵ p̃cib elemosinis. missarĩ celebra¬
cionib ab soluti: s hȩc qͥb cũq fiunt. ⁊ ante iudiciũ ⁊
de leuiorib fiunt erratib Q uͦ se longo post iudiciũ
tẽpore liberandos putant fallunt᷑: ⁊ fortasse ad eos ꝑ¬
tinet qđ seqͥt᷑. ⁊ expectatio sollicitoꝵ ꝑibit. Itẽ alia ẽ

Expanded text:
Ubi autem humilitas, ibi sapientia. Abscondisti, inquit, haec a Ubi autem humilitas, ibi sapientia. Abscondisti, inquit, haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis , id est, humilibus. Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes. Heu misere hanc sententiam pertransit Origenes, qui post universale extremumque judicium vitam credidit omnibus impiis et peccatoribus dandam. Notandum autem, quia etsi impiis post mortem spes veniae non est, sunt tamen qui de levioribus peccatis, quibus obligati defuncti sunt, post mortem possunt absolvi, vel poenis videlicet castigati vel suorum precibus, eleemosynis, missarum celebrationibus absoluti, sed haec quibuscunque fiunt, et ante judicium, et de levioribus fiunt erratibus. Qui vero se longo post judicium tempore, liberandos putant, falluntur et fortasse ad eos pertinet quod sequitur. Et exspectatio sollicitorum peribit. Item alia est
Abbreviated transcription (Latin):
ra dolosa ñ tantũ in m̃suratione pecuniȩ s ⁊ in ui¬
ditiaria discretiõe tenet᷑ Q enĩ alit̾ causã pauꝑis.
alit̾ potentis. alit̾̃ sodalis. alit̾ audit innoti. state¬
ra utiq librat iniqua s ⁊ his qͥ sua bene gesta.
trutina ponderat᷑ dolosa. Necnon ⁊ ille qͥ onera
ĩportabilia imponit in humeros hominũ: ipse
autẽ uno digito non iuilt ea tangere: ille etiã. qͥ bo¬
na in publico. ⁊ mala agit in occulto ꝓ iniqͥtate
librȩ dolosȩ ab omiuat᷑ a dũo. at qͥ sincerit̾ agit in
om̃ib qͥ causã. ⁊ causã ȩqͣ lance discernit: his nimir̃
iusti udicis uoluntati ⁊ actioĩ ẽgruit. U fuerit suꝑba̾.
ibi erit ⁊ c̃tumelia: Quia suꝑbi ⁊ c̃tumeliosi se geruis
ꝑ c̃tẽptũ. siue ignorantiã disciplinȩ. uel ꝑximis c̃tume¬
liasingerunt. uel certe q om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑.

Expanded text:
ra dolosa non tantum in mensuratione pecuniae, sed et in jura dolosa non tantum in mensuratione pecuniae, sed et in judiciaria discretione tenet. Qui enim aliter causam pauperis, aliter potentis, aliter sodalis, aliter audit ignoti, statera utique librat iniqua; sed et is qui sua bene gesta trutina ponderat dolosa, nec non et ille qui onera importabilia imponit in humeros hominum, ipse autem uno digito suo non vult ea tangere: ille etiam qui bona in publico et mala agit in occulto, pro iniquitate librae dolosae abominatur a Domino; at qui sinceriter agit in omnibus, qui causam et causam aequa lance discernit, is nimirum justi judicis voluntati et actioni congruit. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia. Quia superbi vel contumeliose se gerunt, per contemptum sive ignorantiam disciplinae, vel proximis contumelias ingerunt, vel certe quia omnis qui se exaltat humiliabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
huic repugnat sententiȩ. qđ supͣ dictũ ẽ: qđ timet
ĩpiꝰ ueniet suꝑ eũ. Sunt eiũ qͥ scientes futuroꝵ bo¬
noꝵ maloꝵue iuditiũ: nichilominꝰ neglegentia uel
desꝑatiõe uel etiã industria peccant. Talib gͦ inte¬
ritus qđ timent adueniet. Sunt qͥ mala quȩ faci¬
unt. aut nũꝗͣ punienda estimant. aut bene gesta
ideoq bona mercede remuneranda iudicant. de qͥb
recte dicit᷑ qr. spes impioꝵ ꝑibit. Nã ⁊ de his qͥ sci¬
Sentes delinquunt sub sequent̾ ad iungit. fortitu¬
do simplicis uia dñi: ⁊ pauor his qͥ oꝑant᷑ malũ.
Si inqͥt abdita scripturarũ cõphendere ñ uales
ñ tam̃ de salute desperes: s gͣcdere uia dñi. age bo¬
ua quȩ nosti: ⁊ int̾ fortes ẽnumeraberis. S merito
paueant illi. qͥrecta quȩ norunt facere contẽpnui:
Cominatio apud dm̃: ⁊ pondꝰ equũ uoluntas eiꝰ. State¬

Expanded text:
huic repugnat sententiae, quod supra dictum est, quod timet huic repugnat sententiae, quod supra dictum est, quod timet impius, veniet super eum, sunt enim qui scientes futurum bonorum malorumque judicium nihilominus negligentia vel desperatione vel etiam de industria peccant: Talibus ergo interitus quem timent adveniet; sunt, qui mala quae faciunt aut nunquam punienda aestimant, aut bene gesta, ideoque bona mercede remuneranda judicant, de quibus recte dicitur: Quia spes impiorum peribit, nam et de his qui scientes delinquunt subsequenter adjungit. Fortitudo simplicis via Domini, et pavor his qui operantur malum. Si, inquit, abdita Scripturarum comprehendere non vales, non tamen de salute desperes, sed gradere viam Domini, age bona quae nosti, et inter fortes connumeraberis: sed merito paveant illi, qui recta quae norunt facere contemnunt, a dolosa abominatio apud Dominum, et pondus aequum voluntas ejus. State
Abbreviated transcription (Latin):
collocata. ipsi extĩplo disꝑeunt. Sic̃ acetũ dentib ⁊¬
coꝵ ꝑfidia bonis doctorib molestiã generat. ⁊ lacͥmas:
re. ⁊ alim̃ta sp̃ualia suggere ͭ solent. Porro acetũ qđ
a uino degenerat. ⁊ fumꝰ qͥ ab igne ascendens eua¬
nescit. eos qͥ ab eccłiastica suauitate ⁊ caritate ꝑ suꝑ¬
biã uel discordiã recedentes hanc etiã uerbis ĩpug¬
nant. figurate denuntiant. De qͥb ioħs dic̃. Ex nob̃
exierunt. s ñ erant ex nob̃. ⁊ reliqͣ. Timor dñi appo¬
seruiunt: et̃̾ua luce donabunt᷑ at qͥ impietati man¬
cipant᷑. cũ hac uita ꝑdunt bona quȩ ambieraut.¬
s Expectatio iustoꝵ lȩtitia: spes aut̃ impioꝵ ꝑibit.
Patet qr iusti letant᷑ in expectatiõe uitȩ sequentis:
ꝗͣuis ẽtristent᷑ afflictioe p̾ssurȩ p̃sentis. Uñ ẽ illud.
Tu es mͥ refugiũ a p̃ssura quȩ circundedit me erul¬
tatio mea. At uͦ ĩpii qͥ se putant in futuro reqͥeturo
aut certe nullos post mortẽ futuros fallunt᷑. Neq

Expanded text:
templo dispereunt.-- Sicut acetum dentibperfidia bonis doctoribus molestiam generat et lacrymas; re, et alimenta spiritualia suggerere solent. Porro acetum, quod a vino degenerat, et fumus, qui ab igne ascendens evanescit, eos qui ab ecclesiastica suavitate et charitate per superbiam vel socordiam recedentes, hanc etiam verbis impugnant, figurate denuntiant. De quibus Joannes dicit, Ex vobis exierunt, sed non erant ex nobis, et reliqua . -- Timor Domini apposerviunt, aeterna luce donabuntur: at qui impietati mancipantur, cum hac vita perdunt bona quae amabant. Exspectatio justorum, laetitia, spes autem impiorum peribit. Patet quia justi lactantur in exspectatione vitae sequentis, quamvis contristentur afflictione pressurae praesentis; unde est illud: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea . At vero impii qui se putant, in futuro requieturos, aut certe nullos post mortem futuros, falluntur. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtat᷑ hã ⁊ in ȩuglio negotiator sapiens ꝓ ad qͥsitiõe p̃tiosȩ mar¬
garitȩ. id ẽ desiderii cęlestis. omia q̃ habuit uendidit. Talisq
expectator. siue aduersa seu ꝓsꝑa ẽtigerint. a sua intentiõe ñ
flectit᷑ prudent̃ intellegens. qm̃ diligentib dm̃ om̃ia cooꝑ¬
ant᷑ in bonũ. Sẽꝑ uirgia quęrit malus: angłs aut̃ crudelis¬

Expanded text:
laetatur: nam et in Evangelio, negotiator sapiens pro acquisitione pretiosae marlaetatur: nam et in Evangelio, negotiator sapiens pro acquisitione pretiosae margaritae, id est, desiderii coelestis omnia quae habuit vendidit, talisque exspectator sive adversa seu prospera contigerint, a sua intentione non flectitur; prudenter intelligens quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Semper
Abbreviated transcription (Latin):
sexpugnatore urbiũ. Minor ẽ uictoria urbes expugnare q
a se animꝰ suꝑat᷑i semetipsũ sibimetipsi subicit. qͣndo eũ
patientia in humilitate tolerantiȩ st̾nut. Sortes mittunt᷑ in
clausȩ in sinu ẽtinent᷑. diuini aut̃ iudicii euiꝰ sors electã pal¬
mã teneat: sic hominũ facta in p̃senti qͥd̾e uita patent. alte¬
rutrũ.s quȩ cuiꝰ sint meriti patescit in futuro ꝓlato ui¬
bucellã ꝗͣ magniᷤ effulgere uirtutib cũ admixtioẽ discor¬
diȩ Corona senũ filii filioꝵ: ⁊ głã filioꝵ patres sui. Senes dic̃
patriarchas. ⁊ ꝓphas. qͥ a filiis filioꝵ hoc ẽ a successorib apłoꝵ
digna laude celebrant᷑. ⁊ gła ẽ p̃dicatoꝵ noui testam̃ti. qd̾
filii ueterũ patrũ e̾e̾ meruerunt. Gẽma gͣcissima expecta¬
tio p̃stolantisꝰ qͦcũq se uerterit prudent̾ intellegit. Qͥ p̃mia
fidelit̾ expectat futura: qͣi gẽmȩ splendidissimȩ possessioẽ

Expanded text:
nor est victoria urbes expugnare, quia a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit.-- Sortes mittuntur in clausae in sinumam teneat; sic hominum facta in praesenti quidem vita patent alterutrum, sed quae cujus sunt meriti patescit in futuro, prolato vibuccellam, quam magis effulgere virtutibus cum admixtione discordiae. Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. Senes dicit patriarchas et prophetas, qui filiis filiorum, hoc est a successoribus apostolorum digna laude celebrantur. Et gloria est praedicatorum Novi Testamenti, quod filii veterum patrum esse meruerunt. Gemma gratissima exspectatio postulantis: quocunque se vertit, prudenter intelligit. Qui prafideliter exspectat, quasi gemmae splendidissimae possessione
Abbreviated transcription (Latin):
tur in pęnã ꝓ eiꝰ causa ꝑsequutor qͥ illũ angusta¬
uit. lacob martyrio coronatus ẽ. petrus de carce¬
re saluatus: ⁊ herodes qͥ eos ꝑsequutus ẽ a uermib
uisibilit̾ consũptus raptus ẽ inuisibilit̾ uͥuer
mis eiꝰ ũ moriet᷑ ⁊ ignis eiꝰ ñ extinguet᷑ Simulator
ore decipit amicũ suũ: iusti autẽ liberabunt᷑ sci¬
entia. hereticꝰ simulans doctrinã catholicã decipit
auditorẽ suũ: qͥ aut̃ iuste ueritatẽ sequunt᷑ eugłii
liberabunt᷑ scientia catholica. ne decipula rapian¬
tͣ heretica. Q despicit amicum suũ. indigens corde ẽ.
uir aut̃ prudens tacebit. Non ẽ despiciendus
uel deridendus a nobis. qͥ nos simplicit᷑ amare
ꝓbat᷑: etiã si inepte qͥd ꝑ imꝑitiã facit. Q enĩ hoc
fac̃ dignꝰ ẽ sapientiȩ. at uͦ prudens qͥsq de caliũ
cõmissis publice tacet: s hȩc occulte castigat. Qđ
idẽ sequentib uersiculis artiꝰ inculcat᷑. dũ dr̃.¬

Expanded text:
tur in poenam pro ejus causa persecutor, qui illum angustiavit. Jacobus martyrio coronatus est, Petrus de carcere salvatus est; et Herodes, qui eos persecutus est, a vermibus visibiliter consumptus, raptus est invisibiliteris ejus non exstinguetur . Simulator ore decipit amicum suum, justi autem liberabuntur scientia. Haereticus simulans doctrinam catholicam decipit auditorem suum, qui autem juste veritatem sequuntur Evangelii, liberabuntur scientia catholica ne decipula rapiantur haeretica. Qui despicit amicum suum, indigens corde est, vir autem prudens tacebit. Non est despiciendus vel deridendus a nobis, qui nos simpliciter amare probatur, etiamsi inepte quid per imperitiam facit. Qui enim hoc facit indignus est sapientia. At vero prudens quisque de talium commissis publice tacet; sed haec occulte castigat. Quod idem sequentibus versiculis arctius inculcatur, dum d
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ qͥ gaudet in scelere: sapientis aut̃ ẽ. ⁊ eiꝰ qͥuiri no¬
mine dignꝰ sit ꝓuidere. qr. risus dolori miscebit᷑. ⁊ gau¬
Edia peccandi. pęna seqͥt᷑ ultionis. Qđ timet impius
qͥ sciens peccat. Timet gͦ ĩpiꝰ uidere districtũ iudicẽ.
desiderant iusti dissolui ⁊ e̾ẽ cũ xꝑo. Ille timet ne
t̃renis gaudiis pͥuet᷑. ⁊ sempit̃na ultione plectat᷑ isti

Expanded text:
igitur qui gaudet in scelere. Sapientis autem est et ejus, qui viri noigitur qui gaudet in scelere. Sapientis autem est et ejus, qui viri nomine dignus sit praevidere, quia risus dolore miscebitur, et gaudia peccaqui sciens peccat. Timet ergo impius videre districtum judicem; desiderant justi dissolvi et esse cum Christo: ille, ne terrenis gaudiis privetur, et sempiterna ultione plectatur; isti