comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. ꝙͣ nos uerbum
siue simone̾. aosoc enĩ et ẜmoez
significat et rõnem. quia ille
et fatũ. et nccitatem reꝵ. et
deu̾. et am̃ ioius nũcupat: ea
s. cõsuetudine qua solent ioue
pro deo accipere. Sed nichil ob¬
stant uerba cũ sentencia cõgiu¬
at ueritati. Est enm spũs dĩ
quẽ ille ioius aim noĩauit. Nã
trmiegistus qui ueritatẽ pene
uinuersam nestio quomõ inuesti¬
gauit: uirtutẽ maiestatẽq u̾bi sepe
dest̾ͥpsit. sicut decłãt suꝑius illd̾
exemplũ quo fatetur esse mef¬
fabilem quend̾ sanctũq ẜimonẽ.
ciuus enarracio mod̾ hominis
excedat. Dixi denatuutate pꝰ¬
cõtrouersia est in ea maxiã la¬
cuis disẜend est. ut ueritatem
stire cupientibus lumen intelli¬

Expanded text:
dicunt quam nos uerbum siue sermonem: λόγος enim et sermonem significat et rationem, quia ille et fatum et necessitatem rerum et deum et animum Iouis nuncscilicet consuetudine, qua solent Jovem pro Deo accipere. Sed nihil obstant verba, cum sententia congruat veritati. Est enim spiritus Dei, quem ille animum Jovis nominavit. Nam Trismegistus , qui veritatem pene universam nescio quomodo investigavit, virtutem majestatemque verbi saepe descripsit, sicut declarat superius illud exemplum, quo fatetur esse ineffabilem quemdam sanctumque sermonem, cujus enarratio modum hominis excedat. Dixi de nativitate pcontroversia est in ea maxima, latius disserendum est; ut veritatem scire cupientibus lumen intelli
Abbreviated transcription (Latin):
uero sic effuderit. ut mops et
infirmus. et omĩ auxilio in di¬
gens nichil aliud possit ꝙ̃ fra¬
gilitatis sue condicionẽ ploratu
ac fletibus ominari. scilicet
cui tantũ in uita restat tñsire
maloꝵ. Que cũ dicunt uehe¬
ment̾ saꝑe creduntur. pp̃ea ꝙ
unusquisq inconsiderate sue cõ¬
diciom ingratus est. Ego uero
tendo. ꝙͣ cũ hec loquũtur. Con¬
Nderans enim condicionẽ reꝵ
intelligo nch̃ fieri debuisse ut
non dicam potuisse qr potest
omĩa deus. Sed ncc̃e est ꝙ pro¬
iudentissima illa maiestas id
effecĩt qd̾ erat rectius et meliꝰ
ibet igitur

Expanded text:
uero sic effuderit, ut inops et uero sic effuderit, ut inops et infirmus et omni auxilio indigens nihil aliud possit quam fragilitatis suae condicionem ploratu ac fletibus ominari, scilicet cui tantum in uita restet transire malorum. quae cum dicunt, uehementer sapere creduntur, propterea quod unus quisque inconsiderate suae condicionis ingratus est, ego uero tendo quam cum haec locuntur. considerans enim condicionem rerum intellego nihil fieri aliter debuisse, ut non dicam potuisse, quia deus potest omnia, sed necesse est ut prouidentissima illa maiestas id effecerit quod erat melius et rectius. libet igitur
Abbreviated transcription (Latin):
poris impedirent. unde gͦ phõr
qui epicurum sequũtur amenciã
soleo mirari qui nature oꝑa rep̾¬
hendũt: ut ostendãt nilla pro¬
uidencia instractum esse ac regi
mundũ. sed origniem reꝵ inse¬
tabilibus ac solidis corporibus
assignant. quoꝵ fortuitis con¬
cursiombus uinnuersa nascant᷑ͦ
et nata st̃. p̾t̾e̾o que ad ipsum
cule insamũt. Id sumo ad rem de
qua nũc agimiꝰ ꝑtinet. Querũ¬
tur hommem minis ibecillem
et fragilem nasti ꝙͣ cet̾a aĩa¬
ex utero protimis in pedes suos
erigi et gestire distursibus sta¬
timq aeri tollerando idonea
esse. ꝙ in lucem naturalibus
indumentis nunita procesẜĩt
hommem contra nudum et in¬
ermem tamꝙͣ ex naufragio ĩ
hucus uite miẜ̾ras proiti et
expelli qui neqz mouere se lo¬
co ubi effusus est possit. nec
almmientũ lactis appet̾e. nec ĩ¬
iuriam ipĩs ferre. Itaqz natu¬
gn̾is sed nouercam ꝯ̃ cum mul¬
tis tam liberalit̾ gesẜit. hoĩem

Expanded text:
poris inpedirent. unde ego philoporis inpedirent. unde ego philosophorum qui Epicurum secuntur amentiam soleo mirari, qui naturae opera reprehendunt, ut ostendant nulla prouidentia instructum esse ac regi mundum, sed originem rerum insecabilibus ac solidis corporibus adsignant, quorum fortuitis concursionibus uniuersa nascantur et nata sint. praetereo quae ad ipsum cule insaniunt: id sumo, quod ad rem de qua nunc agimus pertinet. Queruntur hominem nimis inbecillum et fragilem nasci quam cetera nascaex utero, protinus in pedes suos erigi et gestire discursibus statimque aeri tolerando idonea esse, quod in lucem naturalibus indumentis munita processerint, hominem contra nudum et inermem tamquam ex naufragio in huius uitae miserias proici et expelli, qui neque mouere se loco ubi effusus est possit nec alimentum lactis adpetere nec iniuriam temporis ferre. itaque natugeneris, sed nouercam, quae cum mutis tam liberaliter gesserit, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
qr sapiã reddere poterat. que
illi nature condicio den egasset.
statuit midũ et meriem. qr
et ingemo pot̾at armari. et
rõne uestiri. Ea u̾o ipã q̃ mutis
data. et hoĩ deuegata st̃. ꝙͣ mi¬
rabilit̾ faciant hoĩ ad pulcri¬
tudinẽ expͥmi non p̃t̃. Namsi
hoĩ fermos. dentes. aut corma
aut ungues. aut ungulas aut
caudã. aut uani coloris pilos
addidisset. quis non senciat
ꝙͣ turpe aĩal esset futurũ. sicut
muta si mda et mermia fin¬
g̾entur. quibus si detrahas uel
naturalem sui corporis uestem.
uel ea quibus ex se armantur.
nec speciosa pot̾mt esse nec tu¬
ta. ut mirabilit̾ si utilitatem
cogites instructa. si speciẽ orna¬
ta bideantur. adeo miro modo
consentit utilitas cum decore.
imortale fingebat: non fori¬
secus ut cetera. sed int̾ius arma¬
uit. nec mumimentũ eius in cor¬
pore: sed in aĩo posuit. qm̃ suꝑ¬
natuũ fuit cum illi qd̾ erat ma¬
xmi tribuisset. corporalibus
eum tegere mummentis cum p̾¬
ẜtim pulcritudinem humani cor¬

Expanded text:
ia reddere poterat, quae illi naturae conditio denegasset, statuit nudum, et inermem, quia et ingenio poterat armari, et ratione vestiri. Ea vero ipsa, quae mutis data, et homini denegata sunt, quam mirabiliter homini ad pulchrit, exprimi non potest. nam si homini ferinos dentes aut cornua aut ungues aut ungulas aut caudam aut uarii coloris pilos addidisset, quis non sentiat quam turpe animal esset futurum, sicut et muta, si nuda et inermia fingerentur? quibus si detrahas uel naturalem sui corporis uestem uel ea quibus ex se armantur, nec speciosa poterunt esse nec tuta, ut mirabiliter, si utilitatem cogites, instructa, si speciem, ornata uideantur: adeo miro modo consentit utilitas cum decore. al atque inmortale fingebat, non forinsecus ut cetera, sed interius armauit nec munimentum eius in corpore, sed in animo posuit, quoniam superuacuum fuit, cum illi quod erat maximum tribuisset, corporalibus eum tegere munimentis, cum praesertim pulchritudinem humani cor
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeant. an ut ill far et me¬
rũ demus et odorem thuris et
sanguinẽ pͥcudũ: que inmorta¬
libus grata esse pñt. quia st̃
fragilia. neq usui esse ex ꝑtibꝰ
corporũ qr hec ad usum corpora¬
liũ data st̃: et tñ si ea desidera¬
rent sibi ipĩ possent exhibere
cum uellent. Siue igitur int̾¬
eunt aĩe. siue in et̾num manẽt
qmͣ rõnem continet cultus dõꝵ
aut aquo mũdus constitutus
est. cur et qñ. aut quousqz. qͣte¬
nus hoiẽs. aut ꝙͣobrem protre¬
ati. cur nascuntur. int̾ernt. suc¬
cedunt. renouantur: Quid dii
excultibus eoꝵ asseqũtur: qͥ
post mortem nichil futura st̃.
Quid p̾stant. quid pollicentur.
quid minantur. aut hom̃ĩbus aut
diis dignũ. uel si manent aĩe
post obitum: quid de hiis facũt¬
aut facturi st̃. Quid illis opus
est thesauro aiãr: ipĩ illi ex qͦ
fonte oriuintur. quomodo aut
qͣre. aut unde młti st̃. Ita fit
ut si ab illa reꝵ sũma qmͣ suꝑiꝰ

Expanded text:
exhibeant? An ut illis far et meexhibeant? An ut illis far et merum demus, et odorem thuris, et sanguinem pecudum? quae neque immortalibus grata esse possunt, quia sunt fragilia; neque usui esse expertibus corporum, quia haec ad usum corporalium data sunt. Et tamen si ea desiderarent, sibi ipsi possent exhibere cum vellent. Sive igitur intereunt animae, sive in aeternum manent, quam rationem continet cultus deorum, aut a quo mundus constitutus est? cur, aut quando, aut quousque, quatenus homines, aut quamobrem procreati? cur nascuntur, intereunt, succedunt, renovantur? Quid dii ex cultibus eorum assequuntur, qui post mortem nihil futuri sunt? quid praestant? quid pollicentur? quid minantur aut hominibus, aut diis dignum? Vel si manent animae post obitum, quid de his faciunt, facturive sunt? quid illis opus est thesauro animarum? ipsi illi ex quo fonte oriuntur? quomodo, aut quare, aut unde multi sunt? Ita fit, ut si ab illa rerum summa, quam superius
Abbreviated transcription (Latin):
tis m̃e gracia nastimͣ Si m¬
ch̾ post mortem sumꝰ. quid pt̾
esse tam suꝑuatuũ. tam mane
tam uarium. ꝙͣ hũana res et
ꝙͣ mundus ipse. qui cũ sit in¬
credibili magnitudine. tam
mirabili rõne cõstructus. tñ
rebus ieptis uacet. Cur eteĩ
uentoꝵ spũs citent nubes. cur
emicent fulgura. tonitiua mu¬
giant. mibres cadant. et fue¬
tres t̾ra producat. Ut banios fetꝰ¬
alat. Cur deniq omĩs natura
rer laboret ne quid desit eap re¬
rum. qͥbus uita hom̃i sustinetur
si est manis. si ad nichilũ inte¬
rimus. si nichil est in nobis
maioris emolumenti deo. Q
si est dictu nefas nec putand̾
est fieri posse ut non ob aliqmͣ
maximã rõnem fuerit consti¬
tutum qd uideamus maxima
rõne constare. Que potest esse
racio in hiis erroribus pͣuart
religionĩ. et in hac ꝑsuasione
phõꝵ. qua putant ammas in¬
t̾re. profecto nilla. Quid em̃
hñt dice̾. cur dii hoĩbus tam
diligent sius queq temporibꝰ

Expanded text:
tis nostrae gratia nascimur, si ntis nostrae gratia nascimur, si nihil post mortem sumus, quid potest esse tam superuacuum, tam inane, tam uanum quam humana res et quam mundus ipse, qui cum sit incredibili magnimirabili ratione constructus, tamen rebus ineptis vacet. Cur enim ventorum spiritus citent nubes? Cur emicent fulgura? tonitrua mugiant? imbres cadant, ut fruges terra producat, ut varios foetalat? Cur denique omnis natura rerum laboret, ne quid desit earum rerum, quibus vita hominis sustinetur, si est inanis, si ad nihilum interimus, si nihil est in nobis majoris emolumenti Deo? Quod si est dictu nefas, nec putandum est fieri posse, ut non ob aliquam maximam rationem fuerit constitutum, quod videas maxima ratione constare; quae potest esse ratio in his erroribus pravarum religionum, et in hac persuasione philosophorum, qua putant animas interire? Profecto nulla. Quid enim habent dicere, cur dii hominibus tam diligenter suis quaeque temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
unc totam rõnem breui
cirtũsqͥpcione signemus
Idcto mundus factus est ut na¬
stamur. ideo nastamur ut agno¬
stamus factorem mũdi ac nrĩ
deum. ideo agnostimꝰ ut colamꝰ
ideo colimis ut imortalitatẽ
pro laboꝵ m̾cede capiamus. qm̃
maximis laboribus cultus dei cõ¬
stat. ideo p̾mio inmortalitatis
afficimur. ut silẽs angeli effecti
sũmo patri ac dño in ꝑpetuũ ser¬
regnũ. hec sũma reꝵ est: hoc
arthanũ dei. hoc misterur̾ mũdi.
a quost̃ aliem. qui seꝙͣtes p̾sen¬
tem uoluptatem t̾restribus et
fragilibus se boms addix̾unt.
et anmas ad celestia genitas
suanitatibꝰ mortiferis tamꝙͣ
luto ceno ue demer ẜunt. Que¬
ramus nũc uicissim an in cul¬
tu deoꝵ ratio ulla subsistat: qͥ
simulati st̃. Sed ideo tantum
ab hoĩbus coluntur. ut p̾stent
illis opes. uictorias. honores.
queqr alia que non nͥ ad pñs
ualent. si sine cã gigimiiur.
si in hoĩbus procreandis pro¬
udencia nilla uersatur. si ca¬
su nobismet ipsis ac uolupta¬

Expanded text:
unc totam rationem breui circumscriptione signemus. idcirco mundus factus est, ut nascamur: ideo nascimur, ut adgnoscamus factorem mundi ac nostri deum: ideo adgnoscimus, ut colamus: ideo colimus, ut immortalitatem pro laborum mercede capiamus, quoniam maximis laboribus cultus dei constat: ideo praemio immortalitatis adficimur, ut similes angelis effecti summo patri ac domino in perpetuum serregnum. haec summa rerum est, hoc arcanum dei, hoc mysterium mundi, a quo sunt alieni qui sequentes praesentem uoluptatem terrestribus et fragilibus se bonis addixerunt et animas ad caelestia genitas suauitatibus mortiferis tamquam luto caenoue demerserunt. quaeramus nunc uicissim an in cultu deorum ratio ulla subsistat. qui si multi sunt, si ideo tantum ab hominibus coluntur, ut praestent illis opes uictorias honores quaeque alia non nisi ad praesens ualent, si sine causa gignimur, si in hominibus procreandis prouidentia nulla uersatur, si casu nobismet ipsis ac uolupta
Abbreviated transcription (Latin):
dei saꝑe. intellig̾e̾. pro¬
uidere. p̾stare. Ex omĩbus ãt
aĩalibus homo solus hec habet.
gͦ ad dei similitudinẽ factus
est. sed ideo procedit in uitium
qr det̾rena fragilitate ꝑmixtus.
nõ potest id qd̾ adeo sumpsit.
incorruptũ purũq ẜuare nͥ
ab eod̃ deo iusticie p̾ceptis ini¬
buatur. Sed qm̃ cõpactus ut
diximꝰ eduobus aĩo et corpore.
in alt̾o uirtutes. i altõ uicia
cõtinẽtur. et repugnãt inuitẽ
Amim enĩ bona que st̃ in cõtinẽ¬
dis libidinibus cont̾ria st̃ cor¬
pori. et corporis bona q̃ sunt
in omĩ gn̾e uoluptatũ inmita
st̃ aio. Sed si uirtus aĩ repug̃¬
uerit uoluptatibus easq cõ¬
presẜit. ert uere deo silĩs. uñ
apparet amniam homĩs q̃ uirtu¬
tem dĩnam capit. non esse mor¬
talem. sed distͥmen illud est. ꝙ
cũ uirtus hẽat amaritudinem
et sit dulcis illecebra uolupta¬
tis. uiicuntur ph̃mi et distra¬
hinitur ad suauitatem. hn uero
qr se corpori rebus qz t̾renis ad

Expanded text:
e sapere intellegere prouidere praestare, ex omnibus autem animalibus homo solus haec habet, ergo ad dei similitudinem factus est. sed ideo procedit in uitium, quia de terrena fragilitate permixtus non potest id quod a deo sumpsit, incorruptum purumque seruare, nisi ab eodem deo iustitiae praeceptis inbuatur. Sed quoniam conpactus est, ut diximus, e duobus. animo et corpore. in altero uirtutes, in altero uitia continentur et inpugnant inuicem. animi enim bona, quae sunt in continendis libidinibus, contraria sunt corpori, et corporis bona, quae sunt in omni genere uoluptatum, inimica sunt animo. sed si uirtus animi repugnauerit cupiditatibus easque conpresserit. erit uere deo similis. unde apparet animam hominis, quae uirtutem diuinam capit, non esse mortalem. sed discrimen illud est quod cum uirtus habeat amaritudinem et sit dulcis inlecebra uoluptatis, uincuntur plurimi et abstrahuntur ad suauitatem. hi uero quia se corpori rebusque terrenis add
Abbreviated transcription (Latin):
qui deum putant siue ira. et
int̾ ceteras laudes eius id po¬
iestatem. regnũ hoc imꝑiũq
t̾remĩ nͥ metus custodiat solui¬
tur. Aufer iram regi nõ mõ
nemo parebit. sed etiã de fasti¬
grio p̾cipitabitur. pͥmo uero
cuilt hũili eripe hñc affectũ.
Qiuis eum non spoliabit: Qs
non deridebit. Quis non affi¬
ciet iiuria: Ita nec indum̃ta
nec sedem. nec uictum potent¬
qͥs habere. Ahis quicqͥd habu¬
erit dipientibus: ne dum
puteninis celestis imperii ma¬
iestatem sine ira et metu posse
consistere. Apollo millesius
de iudeor religione consultꝰ
responso hoc indidit. Regem¬

Expanded text:
qui deum putant όργητον et inter ceteras laudes eius id pojestas. Regnum hoc imperiumque terrenum nisi metus custodiat, solvitur. Aufer iram regi, non modo nemo parebit, sed etiam de fastigio praecipitabitur. Imo vero cuilibet humili eripe hunc affectum, quis eum non spoliabit? quis non deridebit? quis non afficiet injuria? Ita nec indumenta, nec sedem, nec victum poterit habere, aliis quidquid habuerit diripientibus; nedum putemus coelestis imperii majestatem sine ira et metu posse consistere. Apollo Milesius, de Judaeorum religione consultus, responso hoc indidit:
Abbreviated transcription (Latin):
libus copiis alit. ille sustentat.
I hꝰ domo hĩtamus. huiꝰ fami¬
lia sumus. Et si mimus obseꝙ̃tes
ꝙͣ decebat. miuisq ꝙͣ officiosa
diñ et parentis inmortalia m̃i¬
ta poscebant: tñ plim̃ proficit
ad ueniã cõseꝙ̃dam si cultum
eius nocionẽq teneanus. Si
abiectis hũilibus t̾renisqz tam
rebus ꝙͣ bonis. celestia et diã
sempibia meditem᷑. qd̾ ut face̾¬
possimus deus nobis sequẽdus
mat̾ia reri. et rõ uirtutũ et fõs
bonor. Quidem̃ deo aut potenͣ¬
eius maius est. aut rõne ꝑfectiꝰ
aut claritate hculencius: qui
quĩ nos ad sapĩam genuit. ad
iusticiã procreauit: non est fas
hoiẽm relicto deo sensus ac uite
ditore t̾rems fragilibusq fa¬
mulari. aut querendis tempo¬
ralibus bonis inh̾entẽ ab inno¬
cencia et pietate distedere.

Expanded text:
libus copiis alit, ille sustentat, libus copiis alit, ille sustentat, in huius domo habitamus, huius familia sumus et si minus obsequens quam decebat, minusque officiosa quam domini et parentis inmortalia merita poscebant, tamen plurimum proficit ad ueniam consequendam, si cultum eius notionemque teneamus, si abiectis humilibus terrenisque tam rebus quam bonis caelestia et diuina et sempiterna meditemur. quod ut facepossimus, Deus nobis sequendus materia rerum, et ratio virtutum, et fons bonorum. Quid enim Deo aut potentia majus est, aut ratione perfectius, aut claritate luculentius? Qui quoniam nos ad sapientiam genuit, ad justitiam procreavit; non est fas hominem, relicto Deo sensus, ac vitae datore, terrenis fragilibusque famulari, aut quaerendis temporalibus bonis inhaerentem, ab innocentia et pietate desciscere.
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙͣ phĩ uolunt quomõ ad mi¬
tũ eius nõ modo demones et mĩ¬
stri tãte ptãtis. sed etiã celũ et
tra et reꝵi nat᷑a᷑ omĩs cõtremi¬
scit. Si enĩ nullus alt̾i̾ ẜuit nͥ
coactus. omne igitur imꝑium¬
ꝑ metũ constat. metus autem¬
ꝑ iram. Nam si nõ moueatur
quis adu̾sus parere nolentem:
nec cogi pot̾ĩt ad obseqͥum. Con¬
sulat unusquisq affectus suos
iam mellĩget nemmẽ posse sine
ira et castigacõe imꝑio subiu¬
gari. ubi gͦ non fuent impe¬
rũ qͦ non eut. Deus autẽ ht̃
imꝑiũ: gͦ et iram qua constat
ctus ad cõtemptũ dei se erudiat.
qd̾ est maxim nefas. debemꝰ
uen̾abilis. Quis salua pieta¬
te non diligit aĩe sue parẽtem:
aut qͥs impune cõtempnat eũ.
qui reꝵ dñator hẽat inomnes
ueram et et̾nã potestatem. Si
patrẽ cõsid̾e̾s ortũ nobis ad lu¬
cem qua frum᷑. sb̃mĩstrat. ꝑ
illũ unumꝰ. ꝑ illũ in hospiciũ
unũdi huius intrauimus. Si
deum cogites ille nos innu̾abi¬

Expanded text:
sophi volunt, quomodo ad nutum ejus non modo daemones, et ministri tantae potestatis, sed etiam coelum, et terra, et rerum natura omnis contremiscit? Si enim nullus alteri servit nisi coactus, omne igitur imperium metu constat: metus autemper iram. nam si non moueatur quis aduersus parere nolentem, nec cogi poterit ad obsequium. consulat unus quisque adfectus suos, iam mtelleget neminem posse sine ira et castigatione imperio subiugari. ubi ergo ira non fuerit, imperium quoque non erit. deus autem habet imperium, ergo et iram, qua constat ctus ad contemptum se dei erudiat, quod est maximum nefas. debemusuenerabilis. quis salua pietate non diligat animae suae parentem? aut quis inpune contemnat eum qui rerum dominator habeat in omnes ueram et aeternam potestatem ? si patrem consideres, ortum nobis ad lucem qua fruimur subministrat, per illum uiuimus, per illum in hospitium mundi huius intrauimus. si dominum cogites, ille nos innumerabi
Abbreviated transcription (Latin):
libro quo gentiliũ eiroribus ex¬
armatis fidem nr̃am ꝙͣtũ qͥuit.
armauit. omnẽq hñc deoꝵ stenã
mira et landablĩ curiositate deter̃.
Inq hoc id̾ opus augustino atq
ahis se quacibus uiam fecit. Cũ
multa de pͥma deoꝵ iuentione
dissenusset sic adiecit. Deinde
ipĩ reges cũ creuissent hus qͦꝵ
bitam composuerũt ⁊cͣ¬

Expanded text:
m libro quo gentilium erroribus exarmatis fidem nostram quantum quivit armavit, omnemque hanc deorum scenam mira et laudabili curiositate detexit, inque hoc idem opus Augustino atque aliis sequacibus viam fecit, cum multa de prima deorum inventione disseruisset, sic adiecit: «Deinde ipsi reges cum cari fuissent his quorum vitam composuerant
Abbreviated transcription (Latin):
afficitur mibecillum est. gͦ¬
nec cura ullius rei nec prouide¬
cia in eo est. huc usqz ꝑuenit
sapientis hoĩs disputacio. Ce¬
tera q̃ sequũtur obtituit .s. qr¬
ne cura sit in eo nec prouiden ᷑.
gͦ nec cogitacionem aliqmͣ nͨͦ
in eo sensum ullum esse: quo
efficitur ut sic nõ sit oĩo ita
cum gradatim descendisset:
in extremo gradu restitit. qr
iam p̾cipicium uidebat. Sed qͥd
prodest reticiusse. ac ꝑiculum
dissmmlãsse: Ncc̃itas illũ uel
inutũ cadere coegit. dixit eĩ
qd̾ noluit qr argum̃tum sic
ordinanit. ut ad illud quod
euitabat uccͣio deueniret. ui¬
des igitur quo ꝑueĩt ira sub¬
lata de deo adempta graçia.
Demqz aut nullus id credit.
aut admod̾ pauci. et quid̾ ste¬
lerati ac mali: qui sperant
deo esse nec grãm. Beniamꝰ
ad illud qd̾ tercio loto positum
est.

Expanded text:
adficitur inbecillum est, adficitur inbecillum est, nec cura ullius rei nec prouidentia est in eo. hucusque peruenit sapientis hominis disputatio, cetera quae secuntur obticuit, nec cura sit in eo nec prouidentia, ergo nec cogitationem aliquam nec sensum in eo esse ullum: quo efficitur ut non sit omnino. ita cum gradatim descendisset, in extremo gradu restitit, quia iam praecipitium uidebat. sed quid prodest reticuisse ac periculum dissimulasse? necessitas illum uel inuitum cadere coegit: dixit enim quod noluit, quia argumentum sic ordinauit, ut ad illud quod deuitabat necessario deueniret. uides igitur quo perueniat, ira sublata et deo adempta. denique aut nullus id credit aut admodum pauci et quidem scelerati ac mali, qui sperant deo esse nec gratiam, ueniamus ad illud quod tertio loco positum est.
Abbreviated transcription (Latin):
inq̃re. re autẽ ipã tolle̾. qͥbus
nullũ motũ nullũ tribuit offm̃
O si ita est quid eo facilius qd̾
a sapiente et gͣui uno debet eẽ
alienũ. hic uero si aliud sensit
et aliud locutus est. qd aliud
appellandus est ꝙͣ deceptor.
bilinguis malus et pp̃ea stul¬
tus. Sed non erat tam uersu¬
tus epicurus ut fallendi stu¬
dio ita loq̃retur. cum hec eciã
scͥptis ad et̾nam memoriam
consignaret. sed ignorantia
ueritatis errauit. Inductus eĩ
apͥntipio u̾isilĩtudine unius se̾¬
tencie uccͣio in ea que seq̃bã¬
fuit. iram in deum non ton¬
uenire. qd̾ cum illi um et in¬
expugnabile uideretur. non
potetat conseꝙͣtia recusare. qr
uno affectu amputato etiã
ceteros affectus adm̾ie deo nc̃i¬
tas ipã cogebat. Ita qui nõ
nastitur utiq nec gracia
mouetur. qd est ire contraͫ
Iain sit nec ira in eo est. nec
una cõmotio. que in deu̾ ca¬
dere non pt̾. Qe si nullus af¬
fectus in deo est quia quicqͥd

Expanded text:
linquere, re autem ipsa tollere, quibus linquere, re autem ipsa tollere, quibus nullum motum, nullum tribuit officium. quod si ita est, quid eo fallacius? quod a sapienti et graui uiro esse debet alienum. hic uero si aliud sensit et aliud locutus est, quid aliud appellandus est quam deceptor bilinguis malus et propterea stultus? sed non erat tam uersutus Epicurus, ut fallendi studio ista loqueretur, cum haec etiam scriptis ad aeternam memoriam consignaret, sed ignorantia ueritatis errauit. inductus enim a principio ueri similitudine unius sententiae, necessario in ea quae sequebanfuit iram in deum non conuenire. quod cum illi uerum et inexpugnabile uideretur, non poterat consequentia resecare, quia uno adfectu amputato etiam ceteros adfectus adimere deo necessitas ipsa cogebat. ita qui non irascitur, utique nec gratia mouetur, quod est irae contrarium; iam si nec ira in eo nec una commotio, quae in deum cadere non potest. quod si nullus adfectus in deo est, quia quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
uod sequitur de stola epi¬
curi est. sicut iram in dõ
non esse: ita nec graciam quid̾.
Nam cum putaret epicurus ali¬
uidebat cõseqñs esse. ut si hẽbat
iram deus: hẽat et grãm. Itaq
ne illi uiciũ conced̾e̾t. eciam uir¬
tutis fecit exꝑtem. Ex hoc inqͥt
beatus et incorruptus est: qr
nichil curat. neqz ipẽ ht̃ nego¬
cium. neq alt̾i exhibet. deus
igitur non est. si nec mouetur
qd̾ est ꝓpͥun uiuentis. nec fa
mĩstracio deo assignari potest.
ꝙͣ mundi gubernacio. ꝙͣ cura
uiuenciũ. maxĩeq gn̾is huaĩ
ciu onna t̾rena subiecta sunt.
Que igitur in deo potest esse
abtĩtudo. si semꝑ quietus et mio¬
bilis torpet. si p̾cantibus sur¬
dus. si colentibus cecus. Quid
sbãm tollit: quid aliud dicit nͥ
deu̾ oiõ non esse. Deniqz martꝰ
tullius apossidomio dictum re¬
fert. id epicurũ sensisse mille
deos esse. sedea q̃ de diis locutꝰ
sit. depellende muidie causa di¬
xisse. Itaq uerbis illũ deos re¬

Expanded text:
uod sequitur, de schola Epicuri est: sicut iram in deo non esse, ita ne gratiam quidem. nam cum putaret Epicurus aliuidebat consequens esse ut si habeat iram deus, habeat et gratiam. itaque ne llli uitium concederet, etiam uirtutis fecit expertem. \'ex hoc\' inquit \'beatus est et incorruptus, quia nihil curat neque ipse habet negotium neque alteri exhibet\'. deus igitur non est, si nec mouetur, quod est proprium uiuentis, nec facmimstratio deo adsignari potest quam mundi gubernatio, quam cura uiuentium maximeque generis humani, cui omnia terrena subiecta sunt? quae igitur in deo potest esse beatitudo, si semper quietus et inmobilis torpet, si precantibus surdus est, si colentibus caecus? quid stantiam deo tollit, quid aliud dicit nisi deum omnino non esse? denique Marcus Tullius a Posidonio dictum refert id Epicurum sensisse, nullos deos esse, sed ea quae de dis locutus sit depellendae inuidiae causa dixisse: itaque uerbis illum deos re
Abbreviated transcription (Latin):
Quos autem plena iusticia et
maturitas uirtatis incox̾it: ignẽ
illũ non sencient. hñt enĩ aliqͥd
in se dei: qd uim flãme repellat.
ac respuat. Tanta est uis ino¬
cencie. ut ab ea ignis ille refu¬
giat innoxius. qui accipit a dõ
hñc potenciã ut mpios urat
iustis obtemꝑet. Nec tñ quisꝙͣ
putet aĩas post mortem protinꝰ
iudicari. Nam omnes in una coĩ¬
qz custodia detinentur. donee tp̃s
adueniat. quo maximꝰ uidex m̃i¬
torr faciet examen. Tum quoꝵ
fuerit probata iusticia hi pre¬
nniũ inmortalitatis accipient.
quori at̾ pctã et scelera detecta
non resurgent. sed cũ impiis ĩ
easd̾ tenebras recondentur ad
c̾ta supplicia destinati

Expanded text:
quos autem plena iustitia et quos autem plena iustitia et maturitas uirtutis incoxerit, ignem illum non sentient: habent enim aliquid in se dei, quod uim flammae repellat ac respuat. tanta est uis innocentiae, ut ab ea ignis ille refugiat innoxius, quia accepit a deo hanc potentiam, ut impios urat, iustis temperet. nec tamen quisquam putet animas post mortem protinus iudicari: omnes in una communique custodia detinentur, donec tempus adueniat quo maximus iudex meritorum faciat examen. tum quorum fuerit probata iustitia, hi praemium immortalitatis accipient, quorum autem peccata et scelera detecta, non resurgent, sed cum inpiis in easdem tenebras recondentur ad certa supplicia destinati
Abbreviated transcription (Latin):
nullam uimi pati pñt. sed quia
in solis spiritibus uiuunt: a solo
nos sancte lr̃e. ꝙͣadmod̾ penas
impni fint daturi. Nam qr pctã
in corporibꝰ cõtrax̾unt. iursus
tarne iduentur. ut in corꝑibꝰ
piaculũ soluãt. Et tñ non erit
caro illa qm̃ deus hoĩ suꝑiec̾it
huic t̾rene similis sed insolubil
ac ꝑmanens in et̾mĩ. ut suffit̾e
possit cruciatibꝰ et igm sempit᷑¬
no. cuius nat᷑a diu̾sa est ab hoc
sursũ u̾sus uergetur. ut nr̃ quẽ
dĩus ignis una eadq ui ac po¬
tencia et tremabit impios: et¬
iustos recreabit et ꝙͣtũ ecorꝑibꝰ
absumet: tm̃ꝰ reponet. ac sͥ ipĩ
et̾nũ pabulũ sb̃mĩstrabit. qd̾ poe¬
te in uulturẽ ticii tnĩstulerunt.
Ita sine ullo reirescentiũ corpoꝵ
detrmiento aduret tantũ at sen¬
su doloris afficiet. Sed et iustoe
cũ iudicauent deus: eciã in igm
eos examĩabit. Tum quoꝵ pctã
uel pond̾e̾ uel nũo p̾ualuert p̾¬
stringentur igm atq comburent ᷑ͦ

Expanded text:
nullam uim pati possunt: sed quia nullam uim pati possunt: sed quia in solis spiritibus uiuunt, a solo uos sanctae litterae quemadmodum poenas impii sint daturi. nam quia peccata in corporibus contraxerunt, rursus carne induentur, ut in corporibus piaculum soluant: et tamen non erit caro illa, quam deus homini superiecerit, huic terrenae similis, sed insolubilis ac permanens in aeternum, ut sufficere possit cruciatibus et igni sempiterno, cuius natura diuersa est ab hoc sursum versus urgetur, sicut noster, quem divinus ignis una eademque vi atque potentia, et cremabit impios, et recreabit, et quantum e corporibus absumet, tantum reponet, ac sibi ipse aeternum pabulum subministrabit; quod poetae in vulturem Tityi transtulerunt; ita sine ullo redetrimento aduret tantum ac sensu doloris adficiet. sed et iustos cum iudicauerit deus, etiam igni eos examinabit. tum quorum peccata uel pondere uel numero praeualuerint, perstringentur igni atque amburentur,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ temporis diuturnitate pem¬
tus inhesrit. eius nature reddi
ammas ut si non extingnibi¬
les in totum qm̃ ex deo sunt tñ
cruciabiles fiant ꝑ corporis ma¬
culam que pctĩs musta sensum
doloris attribuit. Quam sm̃am
poeta sic explicauit. Qͥn et sup̾¬
mocum liũẽ uita reliqͥt. nontñ
creta modis molestere miris.
Ergo ex̾centur penis uetm̃q
maloꝵ supplicia expendunt.hͨ.
ꝓpe modũ uera st̃. Ammia emꝰ
cum diuortiũ fecit ex corpore est
ut ait idem poeta. parl eubus
uentis. uolucriqz similima som¬
comp̾hensibilis. pͥmũ gͦ dei
incorpor alia comp̾hendat. ut
ꝙͣadmod̾ uoluent efficiat. Nã
et angeli deũ metuũt quia ca¬
stigari ab eo possunt. menar¬
rabili quod̾ modo et demones
reformidant. qr torquentur
si cũ sint inmortales aĩẽ: tñ pas¬
sibiles fuit a deo: Nlam cũ in se
nchil habeant solid̾ et contre¬
ctabile a solidis et corporalibꝰ
modũ fluidus. Non enim in aliqͦ
et ad celestẽ naturã cũ trepidaci

Expanded text:
cum temporis diuturnitate penitus inhaeserit, eius naturae reddi animas, ut si non extinguibiles in totum, quoniam ex deo sint, tamen cruciabiles fiant per corporis maculam, quae peccatis inusta sensum doloris adtribuit. quam sententiam poeta sic explicauit: quin et supremo cum lumine uita reliquit, non tamen creta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt. haec propemodum uera sunt. anima enim cum diuortium fecit a corpore, est, ut ait idem poeta, par leuibus uentis uolucrique simillima somconprehensibilis. Primum ergo dicimus incorporalia comprehendat, et quemadmodum voluerit, afficiat. Nam et Angeli Deum metuunt, quia castigari ab eo possunt inenarrabili quodam modo; et daemones reformidant, quia torquentur si cum sint immortales animae, tamen patibiles sint Deo? Nam cum in se nihil habeant solidum et contrectabile, a solidis et corporalibus modum fluidus. Non enim vi aliquaet ad coelestem naturam cum trepidati
Abbreviated transcription (Latin):
onem feeri non potest. iam udi¬
tati dampͣtiq st̃. sanctis lrĩs cõ¬
testantibus non esse refrectos
impios in iudicium. iudicabune᷑
gͦ qui deũ scierũt. et facinora eoꝵ
id est mala oꝑa cũ bonis collata
po̾ꝑabũtur. ut si plrã et gͣua
fuerint bonaqz iustaqz dentur
ad uitã beatam. Si at̾ mala su¬
ꝑauerint condampnẽtur ad pe¬
nam. hic fortasse dix̾it qͥspiã.
Si est minortalis aĩa quom ͦ¬
etur. senciet utiqz dolorem. atq
ita eciã morte̾. si morte non
est obnoxia. nec dolori quidẽ.
patibilis igitur non est. huic
q̃stiom siuie argum̃to astoitis ita
occurritur. aias quid̃ homĩ ꝑma¬
nere. nec int̾uentu mortis in
nichilũ resolui: sed eoꝵ qui iu¬
sti fu̾unt puras et inpãtibi¬
les ac btãs ad sedem celestem¬
unde ill origo sit remeare. uel
in campos quosd̾ fortimatos ra¬
pi: ubi fruantur miris uolup¬
tatibus. Impios uero quĩ se ma¬
lis cupiditatibus in qͥnau̾unt.
mediã quamd̃ cfere inter mor¬

Expanded text:
em ferri non potest, iam iudicati damnatique sunt, sanctis litteris contestantibus non resurrecturos esse inpios in iudicium. iudicabuntur ergo qui deum scierunt et facinora eorum id est mala opera cum bonis conlata ponderabuntur, ut si plura et grauiora fuerint bona iustaque, dentur ad uitam beatam, si autem mala superauerint, condemnentur ad poenam. hic fortasse dixerit quispiam: \'si est inmortalis anima, quometur, sentiet utique dolorem atque ita etiam mortem: si morti non est obnoxia, ne dolori quidem: patibilis igitur non est.\' huic quaestioni siue argumento a Stoicis ita occurritur: animas quidem hominum permanere nec interuentu mortis in nihilum resolui, sed eorum qui iusti fuerint puras et inpatibiles et beatas ad sedem cunde illis origo sit, remeare; vel in campos quosdam fortunatos rapi, ubi fruantur miris voluptatibus: impiorum vero, quoniam se malis cupiditatibus inquinaverunt, mediam quamdam gerere inter immor
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec aꝑientur inferi
et resurgent mortui: de
quibus iudiciũ magnũ idẽ ipse
rex ac deus faciet: cum sũimis
pat̾ et iudicãdi et regnãdi ma
xnniã dabit ptãtem. de quo iudicõ
et regno apud enthream sibillã

Expanded text:
ost haec aperientur inferi, et resurgent mortui: de quibus judicium magnum idem ipse rex ac Deus faciet, cui summus pater, et judicandi, et regnandi dabit maximam potestatem; de quo judicio et regno apud Erythraeam Sibyllam
Abbreviated transcription (Latin):
et molitudine alitur donec fir¬
matis uiribus forcioribus ui¬
sti possit: ita et huic oꝑtebat
pͥus humana testimomia off
ctoribus. Qd̾ qr ille non fecit
raptus eximia erudicione diui
tus esset. quibus fides confat
accessi deo inspirante ut ego
facerem. et simł ut uiam cel̃it
ad mutand̾ ꝑarem. At si hor¬
tatu mo docti hommes ac difti
huc se conferre ceꝑint. et in¬
trenia sua uiniq ddĩ in hoc
ueritatis campo iactare uoli¬
emit. euamturas bien relis¬
ones flãs et occasuram esse
ꝯunem phĩam nemo dubita¬
uert. si fuerit om̃bus ꝑsua¬
sm. tum hanc solã religionem
tum eciam et solã et ueram esse
apĩam. Sed enagatus sum lõ¬

Expanded text:
ac mollitudine alitur, donec, firac mollitudine alitur, donec, firmatis viribus, vesci fortioribus possit: ita et huic oporteba divina, prius humana testimonia offectoribus. Quod quia ille non fecit, raptus eximia eruditione divintus esset, quibus fides constat, accessi Deo inspirante, ut ego facerem, et simul ut viam caeteris ad imitandum pararem. Ac si hortatu nostro docti homines ac diserti huc se conferre coeperint, et ingenia sua vimque dicendi in hoc veritatis campo jactare maluerint, evanituras brevi religiones falsas, et occasuram esse omnem philosophiam nemo dubitaverit, si fuerit omnibus persuasum, cum hanc solam religionem, tum etiam solam veram esse sapientiam. Sed evagatus sum lon
Abbreviated transcription (Latin):
eand̾ cam plene ꝑorauerit
in eo libio cui apologeticon
nomen est. tñ quĩ aliud est
accusantibus respondere qd
in negacione aut defensioẽ
sola positũ est. aliud institu¬
ere qd nos facimus in quo
nccͣe est doctrine tocius sub¬
stanciam contui: non defu¬
gi hunc laborem. ut imple̾m
mat̾iam qmͣ cipͥanus nõ est
insecutus in ea orõne qua
demetrianũ sicut ait ipse ob¬
latrantem atq obstrepentẽ¬
u̾itati redaxguere conatur.
Qua mat̾ia non est usus ut
debuit. Non enim scripture te¬
stimonis quã ille utiq uanã
fictamq cõmenticiam puta¬
bat. sed argumentis et rõne
fuerat repellendus. Namn cũ
ageret contra hominẽ u̾itatis
ignarũ dilatis paulisper di¬
uinis lectiomibus. formare hẽ
a pͥncipio tamꝙͣ rudem debuit.
eiq paulatim lucis pͥncipia
monstrare. ne totoluĩe obie¬
cto caligaret. Nam sicut infad
solidi ac fortis cibi caꝑe uim
non potest. ob stomachi tene¬
ritudinem: sed liquore lactis

Expanded text:
eamdem causam plene peroraverit eamdem causam plene peroraverit in eo libro cui Apologetico nomen est: tamen, quoniam aliud est accusantibus respondere, quod in defensione aut negatione sola positum est, aliud instituere, quod nos facimus, in quo necesse est doctrinae totius substantiam contineri, non defugi hunc laborem, ut implerem materiam, quam Cyprianus non est exsecutus in ea oratione, qua Demetrianum sicut ipse ait oblatrantem atque obstrepenteeritati redarguere conatur. qua materia non est usus ut debuit: non enim scripturae testimoniis, quam ille utique uanam fictam commenticiam putabat, sed argumentis et ratione fuerat refellendus. nam cum ageret contra hominem ueritatis ignarum, dilatis paulisper diuinis lectionibus formare hunc a principio tamquam rudem debuit eique paulatim lucis principia monstrare, ne toto lumine obiecto caligaret. nam sicut infans solidi ac fortis cibi capere uim non potest ob stomachi tenerit
Abbreviated transcription (Latin):
n gͦ de quibus dixi cũ
pñte me ac dolente sacri¬
legas suas lrãs explicassent. et
illoꝵ suꝑba impietate stimula¬
tus. et u̾itatis ipius constien¬
cia. et ut ego arbitror deo. suste¬
pi hoc niumis ut omibus inge¬
mi mei uiribus accusatores
iusticie refutarem. non ut cõ¬
tra hos scribe̾m. qui paucis u̾¬
bis obteri pot̾ant. sed ut om̃s
qui utiq idem oꝑis efficiunt.
aut effec̾mit uno semel impe¬
tu profligarem. Non dubito
eniꝰ quin et ali pln̾m et mul¬
tis in locis. et non modo gre¬
cis sed eciã latinis lr̃s mom¬
mentũ imusticie sue strux̾unt.
Quibus singulis quĩ respon¬
dere non poteram: sic agend
mͥ hanc cam putaui. ut et pͥo¬
res cũ omĩbus sus scriptis
ꝑu̾terem. et futuris onnẽ
facultatẽ stribendi. aut respõ¬
dendi amputarem. p̾beant mͦ
aures efficiam profecto: ut qͥ¬
cũqz ista cognouerit. aut su¬
scipiat qd̾ ante dampͣuit. at
qd est proximꝰ aliqñ deridere
desistat. Qͣꝙͣͣ tertulians

Expanded text:
go de quibus dixi, cum, praesente me, ac dolente, sacrilegas suas litteras explicassent, et illorum superba impietate stimulatus, et veritatis ipsius conscientia, et ut ego arbitror Deo, suscepi hoc munus, ut omnibus ingenii mei viribus accusatores justitiae refutarem: non ut contra hos scriberem, qui paucis verbis obteri poterant; sed ut omnes, qui ubique idem operis efficiunt, aut effecerunt, uno semel impetu profligarem. Non dubito enim, quin et alii plurimi, et multis in locis, et non modo graecis, sed etiam Latinis litteris monumentum iniustitiae suae struxerint. quibus singulis quoniam respondere non poteram, sic agendam mihi hanc causam putaui, ut et priores cum suis omnibus scriptis peruerterem et futuris omnem facultatem scribendi aut respondendi amputarem. praebeant modo aures : efficiam profecto ut quicumque ista cognouerit, aut suscipiat quod ante damnauit aut, quod est proximum, derideredesistat. Quanquam Tertullianus
Abbreviated transcription (Latin):
carrtũstribe̾ se putet posse: addũ¬
tur illa ut omĩs calũpina et
occasio fraudis remoueatur.
adulterũ esse qui a marito di¬
missam duxerit: et eũ qͥ p̾ter
tͥmen adult̾n uxorem duufsit.
ut alt̾m ducat. dissociari eĩ
corpus et distrahi deus noluit.
p̾terea non tantũ adult̾ium
esse uitand̃. um ec̃ cogitacio¬
nem ne quis aspiciat alienã
et aĩo concupistat. adult̾am
en̾ fieu mentem si uel mia¬
gniẽ uoluptatis sͥ ipsa depmi¬
xerit. mens est enĩ profecto
que peccat. que iniuoderate
libidinis fructũ cogitatione
complectitur. In hac cͥmen est.
inhac ommne delictum. Nam et¬
si corpus nulla sit labe macu¬
latũ non constat tñ pudicicie
iõ. si ammus incestus est . nͨ.
illibata castitas uidĩ pt̾. ubi
constientiã cupiditas inqͥnaĩt.
Nec uero aliqͥs existimet diffi¬
cile esse frenos impon̾e uolupta¬
ti. eamq uagam et eirantem¬

Expanded text:
circumscribere se putet posse, adduncircumscribere se putet posse, adduntur illa, ut omnis calumnia, et occasio fraudis removeatur, adulterum esse, qui a marito dimissam duxerit, et eum qui praeter crimen adulterii uxorem dimiserit, ut alteram ducat; dissociari enim corpus et distrahi Deus noluit. Praeterea non tantum adulterium esse vitandum, sed etiam cogitationem; ne quis aspiciat alienam, et animo concupiscat: adulteram enim fieri mentem, si vel imaginem voluptatis sibi ipsa depinxerit. Mens est enim profecto quae peccat; quae immoderatae libidinis fructum cogitatione complectitur: in hac crimen est, in hac omne delictum. Nam etsi corpus nulla sit labe maculatum, non constat tamen pudicitiae ratio, si animus incestus est; nec illibata castitas videri potest, ubi conscientiam cupiditas inquinavit. Nec vero aliquis existimet, difficile esse fraenos imponere voluptati, eamque vagam et errantem
Abbreviated transcription (Latin):
fecto ut essent adult̾ia. femĩs
egre fe̾ntibus p̾stare se fidem
non exhibentibus mutuã cau¬
tatem. demqz nulla est tamꝑ
diti pudoris adult̾a: que non
hanc cam̃ uicus suis p̾tendat.
nuriã se p̃tando non face̾ sed
refr̾e. Qd̾ optime qͥntilianus
exp̾ssit. homo inqͥt neq aliem
imonn abstinens. neq sui
custos que int̾se natura cõne¬
xa st̃ nam neq maritus d̾a
corrũpendas alioꝵ cõugesa
cupatus. pt̾ uacare domeftis
sanctitati: et uxor cũ in tale
maidit matͥmoniũ exẽplo ipõ
concitata. aut imitari se pu¬
tat aut unidicari. Cauendũ
igitur ne occõnem uicis nrã
intemꝑancia demus: sed assue¬
stant muice̾ mores duor et
iugũ paribus aĩs ferant. nos
ipsos in alto cogitemus. Nam
fere in hoc iusticie sũma consi¬
stit: ut non facias altĩ quicꝙͣ
ipe ab alto pati nolis. hec st̃̾
q̃ ad continenciã p̾cipiuntur
adeo. sed tñ ne quis dñia p̾cepͣ

Expanded text:
fecto ut essent adulteria, feminis fecto ut essent adulteria, feminis aegre ferentibus praestare se fidem non exhibentibus mutuam caritatem. denique nulla est tam diti pudoris adultera, quae non hanc causam vitiis suis praetendat; injuriam se peccando non facere, sed referre. Quod optime Quintilianus expressit: Homo, inquit, neque alieni matrimonii abstinens, neque sui custos, quae inter se natura connexa sunt. Nam neque maritus circa corrumpendas aliorum conjuges occupatus potest vacare domesticae sanctitati; et uxor, cum in tale incidit matrimonium, exemplo ipso concitata, aut imitari se putat, aut vindicari. Cavendum igitur, ne occasionem vitiis nostra intemperantia demus: sed assuescant invicem mores duorum, et jugum paribus animis ferant. Nos ipsos in altero cogitemus. Nam fere in hoc justitiae summa consistit, ut non facias alteri, quidquid ipse ab altero pati nolis. Haec sunt quae ad continentiam praecipiuntur a Deo. Sed tamen ne quis divina praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
adultern solutus non est. S
dnña lex ita duo in matͬmo¬
mũ qd̾ est in corpus unũ ꝑi
iire cõuingit: ut adult̾ habe¬
atur quisquis cõpagem corpo¬
ris in diuersa distrax̾it. nec
ob aliam causam deus cum ce¬
teras ammantes sustepto fetu¬
maribus repug̃re uoluisset.
solã omĩ mulierẽ pacientẽ uui
fecit. scilicet ne feminis repu¬
gnãtibꝰ libido cogeret uiros ali¬
ud appetere. eoq facto castitatis
gloriam non ten̾ent. Sed neq
mulier uirtute̾ pudicicie caꝑet.
si pectare non posset. Nam qͥs
mutũ aĩal pudicã esse dix̾it
qd̾ sustepto fetu mari repug̾t
misit. Nulla igitur laus est
non fac̾e̾ qd̾ facere non possis.
Ideo autẽ pudicicia in homme
laudatur. qr non naturalis est
sed uoluntana. Semanda igitꝰ
fides ab uno qͦ altĩ est. ĩmo en¬
emplo co̾tmencie dotenda uxor.
ut se caste gerat. iniquũ est eĩ
ut id exigas. qd̾ p̾stare ipẽ nõ
possis. Que iiqͥtas effecit ꝓ¬

Expanded text:
adulterii solutus est. Sed adulterii solutus est. Sed divina lex ita duos in matrimonium, quod est in corpus unum, pari jure conjungit, ut adulter habeatur, quisquis compagem corporis in diversa distraxerit. Nec ob aliam causam Deus, cum caeteras animantes suscepto foetumaribus repugnare voluisset, solam omnium mulierem patientem viri fecit; scilicet ne foeminis repugnantibus, libido cogeret viros aliud appetere, eoque facto, castitatis gloriam non tenerent. Sed neque mulier virtutem pudicitiae caperet, si peccare non posset. Nam quis mutum animal pudicum esse dixerit, quod suscepto foetu mari repugnatmiserit. nulla igitur laus est non facere quod facere non possis. ideo autem pudicitia in homine laudatur, quia non naturalis est, sed uoluntaria. seruanda igitur fides ab utroque alteri est, immo exemplo continentiae docenda uxor ut se caste gerat. iniquum est enim ut id exigas quod praestare ipse non possis. quae iniquitas effecit pro
Abbreviated transcription (Latin):
gi sũma deuotione parendũ
est. Sunt onnes qui se distipu¬
los dei profitebuntur ita mo¬
rati et instituti: ut imꝑares
possint. Nam qui boluptatibꝰ
indulgent. qui libidim obseqũ
mors ptãtem. unusquisq igĩ
ꝙͣtũ potest. form et se ad uecũ¬
diam pudore̾q colat. castita¬
tem constĩa et mente tueat᷑
Nec tm̃ legibus publicis ꝑeat.
sed sit supra omnes leges q̃
lege dei seqͣtur. Quibus bo¬
nis si assueuerit: iam pude¬
bit eum ad det̾iora destende̾.
modo placeant recta et hone¬
sta que melioribus iocũdiora
sp̃. ꝙ p̃na et inhonesta pero¬
ribus. Nondũ oĩa castitatis
officia executus sum quã deꝰ
non modo intra pͥuatos pa¬
netes sed eciam p̾scriptio le¬
ctuli det̾minat ut cum quis
habeat urorem neqz ẜuam
neq liberam hrẽ in suꝑ uelit.
sed matͥmomio fidem ẜuet.
Non enim sicut uiris publici
rõ est. sola mulier adult̾a est
que ht̃ aliũ. maritus autem
eciã si plures habeat acͥmine

Expanded text:
gi summa devotione parendum gi summa devotione parendum est. Sint omnes, qui se discipulos Dei profitebuntur, ita morati et instituti, ut imperare sibi possint. Nam qui voluptatibus indulgent, qui libidini obsequumors potestatem. Unusquisque igitur, quantum potest, formet se ad verecundiam, pudorem colat, castitatem conscientia et mente tueatur; nec tantum legibus publicis pareat: sed sit supra omnes leges, qui legem Dei sequitur. Quibus bonis si assueverit, jam pudebit eum ad deteriora desciscere: modo placeant recta et honesta, quae melioribus jucundiora sunt quam prava et inhonesta pejoribus. Nondum omnia castitatis officia executus sum: quam Deus non modo intra privatos parietes, sed etiam praescripto lectuli terminat; ut cum quis habeat uxorem, neque servam, neque liberam habere insuper velit, sed matrimonio fidem servet. Non enim, sicut juris publici ratio est, sola mulier adultera est, quae habet alium, maritus autem, etiam si plures habeat, a crimine
Abbreviated transcription (Latin):
ipãm ꝑse appetunt iusta et legi
tmencia reluctetur. Nec tmꝰ alieĩs¬
thoris quos attinge̾ non licet. be¬
rum eciam publicis uulgatisq
corporibus abstinend̾ deus p̾¬
cepit. docetq nos dum duo int̾
se corpora fuerint copulata.
unũ corpus effice̾. Ita qui se ce¬
no minserit. cenosit oblitus
ncc̃e est. Et corpus quid̾̃ cito
ablui potest. mens autẽ cogi¬
tacione impudici corporis in¬
qͥuata non pt̾ nͥ et longo tpre
et multis bonis oꝑibus ab ea
que inhefsit collusione purga¬
ri. Oportet gͦ sͥ quẽq ꝓpone
duoꝵ sexuũ cõiunctionẽ gignẽ¬
di cã datam esse uiuentibus:
eaniq legem hiis affectibus
positam ut successionem ꝑent.
Sicut autem dedit nob̾ oculos
non ut spectemus uoluptatẽq
capiamus.sed ut uideamus
pp̾ eos actus qui ꝑtinent ad
uite nccͣitatem. Ita genitalem
corporis ꝑtem qd̾ nom̃ ip̃m̃ do¬
cet milla alia cã nͥ effigiende
sobolis accepimꝰ. huic dm̃e le¬

Expanded text:
ipsam per se appetunt, justa et legitipsam per se appetunt, justa et legitnentia reluctetur. Nec tantum alienis, quae attingere non licet, verum etiam publicis vulgatisque corporibus abstinendum, Deus praecepit; docetque nos, cum duo inter se corpora fuerint copulata, unum corpus efficere. Ita qui se coeno immerserit, coeno sit oblitus necesse est; et corpus quidem cito ablui potest: mens autem contagione impudici corporis inquinata non potest, nisi et longo tempore, et multis bonis operibus, ab ea quae inhaeserit colluvione purgari. Oportet ergo sibi quemque proponere, duorum sexuum conjunctionem generandi causa datam esse viventibus, eamque legem his affectibus positam, ut successionem parent. Sicut autem dedit nobis oculos Deus, non ut spectemus, voluptatemque capiamus, sed ut videamus propter eos actus, qui pertinent ad vitae necessitatem, ita genitalem corporis partem, quod nomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae sobolis accepimus. Huic divinae le