comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã clamans ad oues. miseri
qua itis non sum ostium: num¬
quid paulus inquit ꝓ uob̃ cru¬
cifixus ẽ. aut in nomine pauli
baptirati estis: qui uͦ dicebais
ego sum xp̃i: inuenerant osti¬
um. Be uno quidem ouili & u¬
no pastore: iam quidẽ assidue
soletis audire. Multũ quidẽ
cõmendauimꝰ unũ ouile. p̃di¬
nulla sequeretur. Uerũtamen
unde ꝓprie dixerit hoc dñs: sa¬
tis apparet. Loquebat᷑ enim a¬
pud uideos. missus autẽ fuerat
ad ipsos uideos. non ꝓpt̃ quos¬
dam immani odio ꝑtinaces. ꝑ
seuerantes in tenebris: s ꝓpter
quosdã in ipsa gente. quos dic̃
oues suas. De quib ait. Nͥon sũ
missus nisi ad oues que ꝑier̃t
domꝰ isrł. Nouerat eas etiã in
turba furentium: et p̃uidebat
in pace credentiũ. Qͥd gͦ est ñ
sum missus nͥ ad oues que ꝑie¬
runt domꝰ isrł: nisi qr p̃senti¬
am suã corporalẽ. non exhibu¬
it nͥ popło isrł : ad gentes ñ
ꝑrexit ipse : sed misit. Ad po¬

Expanded text:
quam clamans ad oves, Miserae, quam clamans ad oves, Miserae, qua itis? non sum ostium: Numquid Paulus, inquit, pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Qui vero dicebant, Ego sum Christi, invenerant ostium. 4. De uno autem ovili et uno pastore, jam quidem assidue soletis audire: multum enim commendavimus unum ovile, praedinulla sequeretur. Verumtamen unde hoc proprie dixerit Dominus, satis apparet. Loquebatur enim apud Judaeos, missus autem fuerat ad ipsos Judaeos, non propter quosdam immani odio pertinaces et perseverantes in tenebris, sed propter quosdam in ipsa gente quas dicit oves suas: de quibus ait, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Noverat etiam eos in turba furentium, et praevidebat in pace credentium. Quid est ergo, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel; nisi quia praesentiam suam corporalem non exhibuit nisi populo Israel? Ad Gentes non perrexit ipse, sed misit: ad po
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ multa. Hȩc ipsa que di¬
utiq uerbo dixi. Si uelim dice¬
cere et ipsum uerbũ: unde di¬
co nisi uerbo: ac ꝑ hoc ꝑ uer¬
bum et alia dicunt᷑ que non
sunt qd̃ uerbũ: et ipsũ uerbũ
dici non potest nisi uerbo. Ad¬
uiuante dño exemplis abun¬
dauimꝰ. Tenete ergo quomodo
Ostium pandendo se: pastor in¬
trando ꝑ se. Et quidẽ frẽs mei
qd̾ pastor ẽ. dedit et membriᷤ
suis: nam et petrus pastor. et
paulus pastor. & ceteri apłi
pastores. et boni ep̃i pastores.
Ostium uͦ nemo nr̃m se dicit:
hoc sibi ipse ꝓprium retinu¬
it. qua intrarent oues. Beniq
paulus apłs boni pastoris im¬
plebat officium. quando xp̃m
p̃dicabat : qr ꝑ ostium intrabat.
At ubi oues in disciplinate cę¬
perunt facere scismata. & alia
sibi ostia ponere. non qua in¬
trarent ut congregarent᷑. sed
qua errarent ut diuidentur:
dicentes alii. ego sum paull. a¬
lii ego cephe. alii ego apollo. a¬
lii ego xp̃i. expauescens ad eos
qui dixer̃t ego sum pauli. tam¬

Expanded text:
cuntur: haec ipsa quae diutique verbo dixi. Si velim dicere et ipsum verbum, unde dico, nisi verbo? Ac per hoc per verbum et alia dicuntur, quae non sunt quod verbum; et ipsum verbum dici non potest, nisi per verbum. Adjuvante Domino exemplis abundavimus. Tenete ergo quomodo ostium pandendo se, pastor intrando per se. Et quidem, fratres, quod pastor est, dedit et membris suis: nam et Petrus pastor, et Paulus pastor, et caeteri Apostoli pastores, et boni episcopi pastores. Ostium vero nemo nostrum se dicit; hoc sibi ipse proprium tenuit, qua intrent oves. Denique Paulus apostolus boni pastoris implebat officium, quando Christum praedicabat, quia per ostium intrabat. At ubi oves indisciplinatae coeperunt facere schismata, et alia ostia sibi ponere, non qua intrarent ut congregarentur, sed qua errarent ut dividerentur, dicentes, alii, Ego sum Pauli; alii, Ego sum Cephae; alii, Ego Apollo; alii, Ego Christi: expavescens ad eos qui dixerunt, Ego sum Pauli, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ih̃m xp̃m filium eius unicũ dñm
filium eiꝰ unicũ dñm nr̃m. Totum
ibi intellige: et uerbũ & animã et
carnẽ. S utiq confiteris etiã illud
qd̃ habet eadem fides in eum. xp̃m
te credere: qui erueifixeus ẽ & se¬
pultus. Ergo et sepultũ ẽẽ xp̃m
non negas: et tam̃ sola caro sepul¬
ta ẽ. Si enĩ erat ibi anima: non e¬
rat mortuus. Si autẽ uera mors erat
ut eius uera sit resurrectio: sine dĩa
ce hoc etiam in apłicis uerbis: hoc
sentite inquit in uob̃. qd̃ et in xp̃o
iħu. Qͥ cum in forma di esset: non
rapinã arbitratus ẽ esse equalis d̾o.

Expanded text:
istum Filium ejus unicum Dominum istum Filium ejus unicum Dominum Filium ejus unicum Dominum nostrum. Totum ibi intellige, et Verbum, et animam, et carnem. Sed utique confiteris etiam illud quod habet eadem fides, in eum Christum te credere qui crucifixus est et sepultus. Ergo etiam sepultum Christum esse non negas: et tamen sola caro sepulta est. Si enim erat ibi anima, non erat mortuus: si autem vera mors erat, ut ejus vera sit resurrectio, sine animace hoc etiam in apostolicis verbis. Hoc sentite, inquit, in vobis, quod et in Christo Jesu: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ carne respondet. Nec tam̃ ideo
dicimꝰ duos apłos paulos: unũ qͥ
requiescit in xp̃o. alterũ qui posi¬
paulũ dicamꝰ uiuere in xp̃o. eun¬
demq apłm paulũ. dicamꝰ mortuũ
iacere in sepulchro. Moritur aliqͥs.
dicimꝰ bonꝰ homo. fidelis homo: in pa¬
ce ẽ cũ deo. E continuo. eamus ad
exequias ipsius: sepeliamꝰ illũ. Cum
sepulturus es. quẽ iam dixeras esse¬
in pace cũ deo: cũ aliud sit anima
que immortalit̃ uiget: aliud corpꝰ
qd̃ corruptibilit̾ iacet. Sed ex quo
consortium carnis et anime accepit
separatũ utrũlibet eoꝵ nom̃ hois
cenuit. Nemo gͦ titubet quando
audit dñm dixisse pono animã me¬
am: et iterũ sumo eam. Ponit eam
caro: sed ex potestate uerbi. Sumit
eam caro: s ex potestate uerbi. Et
ipse dñs xp̃c: dictus ẽ sola caro. Qe¬
mͦ inquit ꝓbas: audeo dicere: & so¬
la caro xp̃i dictus ẽ. xp̃e. Credimus
certe non in solũ dm̃ patrẽ: s & in

Expanded text:
ejus carne respondit. Nec tamen ideo duos ejus carne respondit. Nec tamen ideo duos dicimus apostolos Paulos, unum qui requiescit in Christo, alterum qui est posiPaulum dicamus vivere in Christo, eumdemque apostolum Paulum dicamus mortuum jacere in sepulcro. Moritur aliquis, dicimus, Bonus homo, fidelis homo, in pace est cum Domino: et continuo, Eamus ad exsequias ipsius, et sepeliamus illum. Eum sepulturus es quem jam dixeras in pace esse cum Deo: cum aliud sit anima quae immortaliter viget, aliud corpus quod corruptibiliter jacet. Sed ex quo consortium carnis et animae hominisseparatum, utrumlibet eorum nomen hominis tenuit. 13. Nemo ergo titubet, quando audit Dominum dixisse, Pono animam meam, et iterum sumo eam. Ponit eam caro, sed ex potestate Verbi: sumit eam caro, sed ex potestate Verbi. Et ipse Dominus Christus dictus est sola caro. Quomodo, inquit, probas? Audeo dicere, et sola caro Christi dictus est Christus. Credimus certe non in solum Deum Patrem, sed et in
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a. Inclinato capite tra¬
didit sp̃m. Qͥs tradidit: quẽ tra¬
didit:Sp̃m tradidit. Caro illũ tͣ¬
didit. Qͥd est caro illũ tradidit:ᷤᷤ
Caro illũ emisit: caro illũ expirauit.
Ideo d̾r enĩ expirare. extra sp̃mfi¬
eri quomͦ ẽ exulare extra solũ fie¬
ri. & exorbitare extra orbitam fie
carne. et remanet caro sine anima:
cunc homo ponere aiãm dr̃. Quan¬
do uerbũ uoluit. Principatus enĩ
in uerbo erat. ibi potestas erat qͣn
meret. Si gͦ caro aiãm posuit: qͦ¬
modo xp̃c aiãm posuit: non enim
ea que supra te sunt: et si nondũ
intelligenda. saltem credenda. Quo
mͦ enĩ unus ẽ homo anima & cor¬
pus: sic unus ẽt xp̃c uerbũ et homo.
Nidete qͥd dixerim: et intelligite.
Anima et corpus due res st̃: sed u
re. Ubi ẽ mͦ apłs paulus: modo si
quis respondeat in requie cũ xp̃o:
uerũ dicit. Iterũ si quis responde¬
at rome in sepulchro: et ipse ue¬
rũ dicit. Illud mͥ de anima: hoc de

Expanded text:
Inclinato capite tradidit spiritum. Quis tradidit? quem tradidit? Spiritum tradidit, caro illum tradidit. Quid est, caro illum tradidit? Caro illum emisit, caro illum exspiravit. Ideo enim dicitur exspirare, extra spiritum fieri. Quomodo est exsulare, extra solum fieri; exorbitare, extra orbitam fiercarne, et remanet caro sine anima, tunc homo ponere animam dicitur. Quando Verbum voluit. Principatus enim in Verbo erat; ibi potestas erat quanmeret. 12. Si ergo caro animam posuit, quomodo Christus animam posuit? Non enim ea quae supra te sunt, et si nondum intelligenda, saltem credenda. Quomodo est enim unus homo anima et corpus; sic unus Christus Verbum et homo. Videte quid dixerim, et intelligite. Anima et corpus duae res sunt, sed unre. Ubi est Paulus apostolus modo? Si quis resverum dicit. Iterum si quis respondeat, Romae in sepulcro, et ipse verum dicit. Illud mihi de anima, hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
mã suam. et caro iterũ sumit eã.
Non tam̃ postestate sua caro: s po¬
testate inhabitantis carnẽ. Caro
ergo ponit animã suam expiran¬
do. Uide ipsũ dñm in cruce. Sitio
dixit. Illi qui aderant tinxerunt
spongiam in aceto. alligauerunt
arundini. et apposuerunt ori eiꝰ.
Quod cũ accepisset. ait. Perfectũ ẽ.
Qͥd est ꝑfectum ẽ: impleta st̃ oĩa
quȩ ante mort̾ẽ futura de me fue¬
rant ꝓpħata. & quia potestatẽ ha¬
bebat quando uellet ponendi ani¬
mã suam: postea quã dixit. ꝑfec¬
tum ẽ. quid ait eugłista: et incli¬
nato capite tradidit sp̃m. Hoc est

Expanded text:
mam suam, et caro iterum sumit eam; mam suam, et caro iterum sumit eam; non tamen sua potestate caro, sed potestate inhabitantis carnem: caro ergo ponit animam suam exspirando. Vide ipsum Dominum in cruce; Sitio dixit: illi quspongiam in aceto, alligaverunt arundini, et apposuerunt ori ejus: quod cum accepisset, ait: Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante mortem futura de me fuerant prophetata. Et quia potestatem habebat quando vellet ponendi animam suam, posteaquam dixit, Perfectum est, ait evangelista: Et inclinato capite tradidit spirit
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Ergo et nob̃ licet. si et nos
impleamur uirtute ipsius. quia
sine illo facere ^ pͥossumꝰ: ponere ꝓ
frĩb animas nr̃as. Quando mar¬
tẏr quilibet sc̃s posuit ꝓ frĩb a¬
nimã suam: quis posuit: et quã
posuit: hoc si incellexerimꝰ: ibi ui¬
debimꝰ quẽadmodũ a xp̃o dictum
sit. potestatẽ habeo ponendi aiãm
meã. O homo: paratus es ꝓ xp̃o
mori : Paratus inquit. Bicã hoc
aliis uerbis. Paratus es ꝓ xp̃o a¬
nimã tuam ponere: & ad ista u̾¬
ba siͤ mͥ respondet paratus sũ: quo¬
mͦ mͥ respondit cũ dicerẽ paratus
es mori. Hoc ẽ gͦ ponere animã
qd̃ ẽ mori. Sed ꝓ quo:  ibi ẽ certa¬
men. Om̃s enĩ homines quando
moriuntur ponunt animã. s ñ
om̃s pro xp̃o ponunt: et nemo ha¬
bet potestatẽ sumere qd̃ posuerit.
do uoluit. et quando uoluit sũp
sit. Ponere gͦ animã: moriẽ. Sic¬
apłs petrus dño dixit. animã me¬
am ꝓ te ponã: idest ꝓ te moriar.
Carni hoc tribue: caro ponit ani¬

Expanded text:
nere . Ergo et nobis licet si et nos impleamur virtute ipsius, quia sine illo nihil facere possumus ponere pro fratribus animas nostras. Quando martyr quilibet sanctus posuit pro fratribus animam suam, quis posuit, et quam posuit? Hoc si intellexerimus, ibi videbimus quemadmodum a Christo dictum sit, Potestatem habeo ponendi animam meam. O homo, paratus es pro Christo mori? Paratus, inquit. Dicam hoc aliis verbis. Paratus es pro Christo animam tuam ponere? Et ad ista verba sic mihi respondet, Paratus sum; quomodo mihi responderat cum dicerem, Paratus es mori. Hoc ergo est ponere animam, quod est mori. Sed pro quo ibi est certamen? Omnes enim homines quando moriuntur, ponunt animam; sed non omnes pro Christo ponunt. Et nemo habet potestatem sumere quod posuerit: voluit, posuit; et quando voluit, susit. Ponere ergo animam mori est. Sic Petrus Domino dixit: Animam pram pro te ponam : id est, pro te moriar. Carni hoc tribue: caro ponit ani
Abbreviated transcription (Latin):
lare. Sieut gͦ ipse ꝑ se nouit pa¬
trẽ. nos autẽ ꝑ illũ nouimus
patrẽ: sic intrat in ouile ꝑ seip¬
sũ: et nos ꝑ ipsũ. Ostium dice
cũ alia monstrat que uiden¬
tur in lumine: numquid ali¬
quo alio indiget ut monstre¬
tur: Lum̃ ergo et alia demo¬
nstrat : et seipsũ. Quecũq in¬
celligimꝰ intellectu intelligi¬
mus : et ipsũ intectũ unde nͥ
intellectu intellegimꝰ: num¬
qͥd sic ocło carnis et alia uideᷤ
et ipsum:ꝰ quamuis enĩ uide¬
ant homines ocłis suis: non
tam̃ uident ocłos suos. Ocls
carnis alia uidet: se non pot.
Intellectus autẽ et alia intelli¬
git et seipsũ. Quomodo intel¬
lectus uidet se: sic et xp̃c pre¬
dicat se. Si predicat se & p̃di¬
cando intrat ad te: ꝑ se intͤc
ad te. E ad patrẽ ipse ẽ ostiũ:
quia non ẽ qua ueniat᷑ ad pa

Expanded text:
lare . Sicut ergo ipse per se novit Palare . Sicut ergo ipse per se novit Patrem, nos autem per illum novimus Patrem; sic intrat in ovile per semetipsum, et nos per ipsum. Ostium dicebcum alia monstrat quae videntur in lumine, numquid aliquo alio indiget ut monstretur? Lumen ergo et alia demonstrat et seipsum. Quaecumque intelligimus, intellectu intelligimus; et ipsum intellectum unde, nisi intellectu, intelligimus? Numquid sic oculo carnis et alia vides et ipsum? Quamvis enim videant homines oculis suis, non tamen vident oculos suos. Oculus carnis alia videt, se non potest: intellectus autem et alia intelligit, et seipsum. Quomodo intellectus videt se, sic et Christus praedicat se. Si praedicat se, et praedicando intrat ad te, per se intrat ad te. Et ad Patrem ipse est ostium; quia non est q
Abbreviated transcription (Latin):
rat. et ei tercio suas pascendas oues
cõmendasset: ait illi. Cũ esses iuni¬
or cingebas te et ambulabas ubi
uolebas. Cum autem senueris:
extendes manus tuas et alter ce
cinget. & ducet quo non uis. E
exposuit eugłista quid dñs dixe¬
rit. Hoc autem inquit dixit: sig¬
nificans qua morte clarificatu¬
rus eẽt dm̃. Ad hoc gͦ ꝑtinet pas¬
ce oues meas : ut ponas animã
tuam ꝓ ouib meis. Iam illud qd̃
ait. sicut nouit me pat̃. et ego
agnosco patrem: quis nescit:ip¬
se enim agnoscit patrem ꝑ se:
nos ꝑ illum. Qa ipse ꝑ se ag¬
noscit: nouimꝰ. Qͥa et nos ꝑ il¬
lũ. etiam hoc nouimꝰ: quia &
hoc ꝑ illũ nouimꝰ. Ipse enĩ dix̃.
Dm̃ nemo uidit um quã. nisi
unigenitꝰ filiꝰ qui ẽ in sinu pa¬
tris. ipse enarrauit. Ergo et
nos ꝑ ipsũ: quib en arrauit.
tẽ alibi ait. Nemo nouit filiũ
nisi pat̾: neq patrẽ qͥs nouit
nisi filiꝰ: et eui uoluerit filiꝰ reue¬

Expanded text:
rat, et ei suas oves pascendas tertio rat, et ei suas oves pascendas tertio commendasset; ait illi, Cum junior esses, cingebas te, et ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et ducet quo tu non vis. Et exposuit Evangelista quid Dominus dixerit: Hoc autem inquit, dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum . Ad hoc ergo pertinet, Pasce oves meas: ut ponas animam tuam pro ovibus meis. 3. Jam illud quod ait, Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, quis nescit? Ipse enim agnoscit Patrem per se, nos per illum. Quia ipse per se agnoscit, novimus: quia et nos per illum, etiam hoc novimus; quia et hDeum nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius qui est in sinu Patris; ipse enarravit . Ergo et nos per ipsum, quibus enarravit. Item alibi ait: Nemo novit Filium, nisi Pater; neque Patrem quisquam novit, nis Filius, et cui voluerit Filius reve
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enim potuit hoc facere sine
illis: ipsi sine illo unde potuert
cũ ipse dixerit. sine me nichil po¬
testis facere : hinc autẽ ostendi¬
mus qd̃ et alii fecerunt. qr ipse
nob̃ posuit : sic et nos debemus
animas ꝓ frĩb ponere. Debemꝰ
dixit. Debitores fecit. qͥ primus
exhibuit. Ideo quodã loco scrip¬
tum est. Si sederis cenare ad m̃¬
sam potentis. sapient̃ intellige
que apponuntur tibi. et mitte
manũ tuam: sciens q talia opor¬
tet te p̃parare. Mensa potentis
que sit. nostis. Ibi ẽ corpus e san¬
guis xp̃i. Qͥ accedit ad talem m̃¬
sam: p̃paret talia. Qͥd ẽ prepa¬
ret talia: quomodo ipse ꝓ nob̾
animã suam posuit: sic et nos de
bonũ: non in ipso petro s in cor¬
pore suo ait. Petre amas me: pas¬
ce oues meas. Hoc semel. hoc it̾m.
hoc tercio: usq ad eiꝰ tristiciam.
& cũ tantũ int̾rogasset dñs. qͣn¬
tum int̾rogandum esse iudicauit.
ut ter confiteretur. qͥ ter negaue¬

Expanded text:
Ipse enim potuit facere sine Ipse enim potuit facere sine illis; ipsi sine illo unde potuerunt, cum ipse dixerit, Sine me nihil potestis facere ? Hinc autem ostendimus quod et alii fecerint, quia m posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Debemus, dixit; debitores nos fecit qui primus exhibuit. Ideo quodam loco scriptum est: Si sederis coenare ad mensam potentis, sapienter intellige quae apponuntur tibi: et mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Mensa potentis quae sit, nostis; ibi est corpus et sanguis Christi: qui accedit ad talem mensam, praeparet talia. Et quid est, praeparet talia? Quomodo ipse pro nobis animam suam posuit, sic et nos debonum, non in ipso Petro, sed in corpore suo ait: Petre, amas me? pasce oves meas. Hoc semel, hoc iterum, hoc tertio usque ad ejus tristitiam. Et cum tantum interrogasset Dominus, quantum interrogandum esse judicavit, ut ter confiteretur qui ter negave
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃. et pastorem se ẽẽ dixit & osti¬
um. et pastorẽ. bonũ dixit intͣ¬
re ꝑ ostium: qͦm ipse ꝑ seipsum
intret. Si enĩ nemo bonus ẽ. nisi
qͥ ꝑ ostiũ intrat. et ipse ẽ p̃cipue
pastor bonus. et ipse est ostium.
intelligere ñ possum. nisi ipsum
ꝑ ipsum ad oues suas intrare: et
uocem suam illis dare ut sequan¬
tur eum. easq intrantes et exeun¬
tes pascua inuenire: quod ẽ uita
aliam partem conabor ascendere
tro: xp̃m in me libenter auditis.
Quare. xp̃m in me libent̃ auditis:
Quia oues xp̃i estis: sanguine. xͥ
comparate estis. Agnoscitis p̾tiũ
urm̃ qd non a me datur: s ꝑ me
p̃dicatur. Ille quippe emit: qui
p̃ciosum sanguinem fudit. Preci¬
osus sanguis est illiꝰ sine peccato.
fecit tam̃ ipse etiam suoꝵ sangui¬
nem p̃ciosum: ꝓ qͥb dedit san¬
guinis p̃tium. Nam si suoꝵ non
ait. pastor bonꝰ aĩam suã ponit
ꝓ ouib suis: ñ ipse unus fecit.
E tam̃ si illi qui fecerunt. m̃bra
eiꝰ sunt: idem ipse unus hoc fecit.

Expanded text:
noster et pastorem se esse dixit, et ostium, et pastorem bonum dixit intrare per ostium, quomodo ipse per seipsum intret. Si enim nemo pastor bonus est, nisi qui per ostium intrat, et ipse est praecipue pastor bonus, et ipse est ostium; intelligere non possum, nisi et ipsum per seipsum ad oves suas intrare, et vocem suam illis dare ut sequantur eum, easque intrantes et exeuntes pascua invenire, quod est vitaaliam partem conabor ascendere.tum in me libenter audistis. Quare Christum in me libenter audistis? Quia oves Christi estis, sanguine Christi comparati estis. Agnoscitis pretium vestrum: quod non a me datur, sed per me praedicatur. Ille quippe emit, qui pretiosum sanguinem fudit: pretiosus sanguis est illius sine peccato. Fecit tamen ipse etiam suorum sanguinem pretiosum, pro quibus dedit sanguinis pretium: nam si suorum saait, Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus, non ipse unus hoc fecit: et tamen si illi qui fecerunt membra ejus sunt, idem ipse unus hoc fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ostenditur. Qm̃ pat̾ non qua¬
addidit: sed ei quẽ ꝑfectum genu¬
it. omĩa gignendo dedit. Ita illi
dedit suam equalitate: quẽ non
hendebant. dissensio iterũ facta
est inter iudeos ꝓpt̾ sermones hoᷤ.
Dicebant autem multi ex ipsis.
Demonium habet. et insanit. Is¬

Expanded text:
 ostenditur. Quoniam Pater non qua ostenditur. Quoniam Pater non quaaddidit, sed ei quem perfectum genuit, omdedit suam aequalitatem, quem non non comprehendebant. Dissensio iterum facta est inter Judaeos propter sermones hos. Dicebant autem multi ex ipsis: Daemonium habet, et insanit;
Abbreviated transcription (Latin):
et caro in forma serui que accepta
ẽ in forma d̾i. humilianti semeip¬
sum factus obediens usq ad mortẽ.
Iant in morte sola ẽ caro a iuideis
occisa. Si enĩ discipłis dixit. nolite
timere eos qui corpus occidunt a¬
nimã aut̃ non posst̃ occidere: nũ¬
qͥd in ipso potuerunt plus quam
corpus occidere: et tam̃ carne oc¬
cisa: xp̃c occisus ẽ. Ita cũ caro ani¬
nã posuit: xp̃c animã posuit. E
cũ caro ut resurgeret animã sũp¬
sit: xp̃c animã sumpsit. Nec tam̃
potestate carnis hoc factum ẽ: s
eiꝰ qui et animã et carnẽ ubi hec
implerentur assũpsit. Hoc inqͥt
mandatũ accepi a patre meo. Ner¬
bũ non uerbo accepit mandatũ:
sed in uerbo unigeniti. patris est
om̃e mandatũ. Cum autẽ dicit᷑
filiꝰ a patre. accipere qđ̃ substan¬
tialit̃ habet: quomͦ dictũ est siẽ
habet pater uitam in semetipso.
sic dedit et filio uitam habere in
semetipso: cum filiꝰ ipse uita: non
potestas minuitur. sed generatio¬

Expanded text:
orma servi, quae accepta est a forma Dei. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem . Jam in morte sola caro est a Judaeis occisa. Si enim discipulis dixit, Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere ; numquid in ipso potuerunt plus quam corpus occidere? Et tamen carne occisa Christus occisus est. Ita cum caro animam posuit, Christus animam posuit; et cum caro, ut resurgeret, animam sumpsit, Christus animam sumpsit. Nec tamen potestate carnis hoc factum est; sed ejus qui et animam et carnem, ubi haec adimplerentur, assumpsit. 14. Hoc, inquit, mandatum accepi a Patre meo. Verbum non verbo accepit mandatum, sed in Verbo unigenito Patris est omne mandatum. Cum autem dicitur Filius a Patre accipere quod substantialiter habet, quomodo dictum est, Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Fisemetipso , cum Filius ipse sit vita: non potestas minuitur, sed generatio
Abbreviated transcription (Latin):
etiam diligent̃ auditis: ꝓmissio¬
nis nr̃e. ꝓculdubio meministis. Ip¬
sa quippe lectio eugłica. & hodie
ta atq tractata st̃. hodie ñ que¬
rimus: ne adhuc eadem repeten¬
do. ad illa que nondũ dicta sunt.
tis iam in noĩe dnĩ. qui sit pastoe
bonus. et quẽadmodum pastores
boni mẽbra sint eiꝰ: et ideo sit paᷤ
tor unus. Nostis qͥ sit mercennariꝰ
ferendus. qͥ lupus. et fures & latͦ¬
nes cauendi. que sint oues. qd̃
sit ostium. qua et oues ingredi¬
untur et pastor: quomodo sit in¬
telligendus ostiarius. Nostis etĩa
furetur. et occidat et ꝑdat. Hȩc

Expanded text:
etiam diligenter auditis, promissionis nostrae procul dubio meministis. Ipsa quippe lectio evangelica et hodie ta atque tractata sunt, hodie non quaerimus; ne adhuc eadem repetendo, ad illa quae nondum dicta sunt tis iam in nomine Domini, qui sit pastor bonus, et quemadmodum pastores boni membra sint eius, et ideo sit unus pastor bonus. Nostis, quis sit mercennarius ferendus, qui lupus et fures et latrones cavendi, quae sint oves; quod sit hostium, qua et oves ingrediuntur et pastor; quomodo sit intellegendus hostiarius. Nostis etiam,furetur et occidat et perdat. Ec
Abbreviated transcription (Latin):
OSTEA QUA
dñs quatridua¬
tuum suscitauit.
stupentib uideis. et aliis eoꝵ
uidendo credentib. aliis in¬
uidendo ꝑeuntib ꝓpt̃ odo¬
rem bonũ. qui ẽ aliis ad ui¬
tam aliis ad mort̾e. postea¬
quã discubuit in domo cũ

Expanded text:
osteaquam Dominus quatriduatuum suscitavit, stupentibus Judaeis, et aliis eorum videndo credentibus, aliis invidendo pereuntibus, propter odorem bonum, qui est aliis ad vitam, aliis ad mortem ; posteaquam discubuit in domo cu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitis credetis in me. & quan¬
do me uidebitis qd̃ tunc ero. ñ
uidebitis me quod sum uob̾cũ
modo: non uidebitis me humi¬
lem s excelsum. Non uidebitis
mortalem. s sempiternũ. Non ui¬
debitis iudicandũ: s iudicatorẽ.
& de hac fide ur̃a id ẽ iusticia ur̃a¬
arguet sp̃c sc̃s mundũ incredu
lum. Arguet etiam de iudicio. qr
princeps mundi huiꝰ uidicatus ẽ.
Qͥs est iste nͥ de quo ait alio loco
ecce ueniet princeps mundi. & in
me nichil inueniet. id ẽ nicħ ui¬
ris sui. nichil qd̃ ad eum ꝑtineat.
nullũ scilicet om̃ino peccatũ. Per
hoc enim est diabolus princeps
mundi. Non enĩ celi & terre et
om̃ium que in eis sunt ẽ diabolꝰ
princeps. Qua significatione in¬
telligitur mundus ubi dictũ est.
& mundus ꝑ eum factus ẽ. Sed
mundi ẽ diabolus princeps. de
quo mundo ibi continuo subiun¬
git atq ait: & mundus eum ñ
cognouit. hoc ẽ homines infide¬
les. quib toto orbe terraꝵ plenꝰ

Expanded text:
videbitis credetis in me: et quanvidebitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia arguet Spiritus sanctus incredulum mundum. Arguet etiam De judicio, quia princeps mundi hujus judicatus est. Quis est iste? nisi de quo ait alio loco: Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet ; id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum? Per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi dictum est, Et mundus per eum factus est: sed mundi est diabolus princeps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque ait, Et mundus eum non cognovit , hoc est homines infideles, quibus toto orbe terra
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m uidere & in eum tam̃ cre¬
dere: cũ ꝓpterea laudetur fides
ex qua uistus uiuit. qm̃ credit
quẽ modo non uidet. xp̃m. se ali¬
quando ẽẽ uisurũ. Postremo sec̃¬
dũ hanc iusticiam. numqͥd dictu¬
risumꝰ paulũ apłm non fuisse uiꝰ¬
tum confitentẽ. xp̃m se uidisse
post ascensionẽ eius in celũ: de qͦ
utiq iam tp̃r dixerat. iam ñ ui¬
debitis me : numquid scđm hanc
iusticiam iustus non erat głosis¬
simꝰ stephanꝰ. qui cũ lapidaretur
ait. ecce uideo celũ aꝑtũ. & filiũ
hominis stantẽ ad dexterã dei:
uobiscum sum: tunc enĩ adhuc
erat mortalis in similitudine
carnis peccati qui esurire po¬
terat ac sitire. fatigari atq dor¬
mire. Hunc gͦ. xp̃m id ẽ talem
.xp̃m cũ transisset de hoc mun¬
do ad patrem. non erant iam
uisuri: & ipsa ẽ iusticia fidei de
qua dicit apls. & si noueramus
nouimꝰ. Erit itaq inquit ur̃a
iusticia qua mundus arguetur.
qr uado ad patrẽ & iam non ui¬
debitis me. qm̃ in eum quẽ non

Expanded text:
m videre, et in eum tamen credere; cum propterea laudetur fides ex qua justus vivit, quoniam credit, quem modo non videt Christum, se aliquando esse visurum? Postremo secundum hanc justitiam, numquid dicturi sumus Paulum apostolum non fuisse justum, confitentem se Christum vidisse post ascensionem ejus in coelum , de quo utique jam tempore dixerat, Jam non videbitis me? Numquid secundum hanc justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantem adiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire: hunc ergo Christum, id est talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri; et ipsa est justitia fidei, de qua dicit Apostolus, Etsi noveramus novimus . Erit itaque, inquit, vestra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non
Abbreviated transcription (Latin):
ta. sine nitorib coloꝵ. sine figu¬
ris liniam̃toꝵ. sine notis littera¬
rũ. sine serie sillabaꝵ. ipsa m̃te
conspicere ualeatis. Ecce dixi ali¬
quid qͦd forte inde sit. & tamen
accepistis. & non solũ ferre non¬
potiustis: ueruetiam libenter
audistis. S ille magister interi¬
or qui cũ adhuc discipłis exteriꝰ
loqueretur ait. adhuc multa
habeo uob̃ dicere. s non potestiᷤᷤ
portare mͦ. si uellet nob̃ id qd̃
de incorporea d̃i natura dixi. in¬
trinsecus ita dicere. sicut scĩs
angłis dicit. qui semꝑ uident
faciem patris: nondũ ea porta¬
re possemꝰ.: Pinde qͦd ait. docebit
uos omẽm ueritatẽ. uel dedu¬
cet uos in om̃i ueritate: non
arbitror in hac uita in cuius¬
quã mente posse compleri. Qͥs

Expanded text:
ta, sine nitoribus colorum, sine figuta, sine nitoribus colorum, sine figuris lineamentorum, sine notis litterarum, sine serie syllabarum, ipsa mente conspicere valeatis. Ecce dixi aliquid quod forte inde sit, et tamen accepistis; et non solum ferre potuistis, verum etiam libenter audistis. Sed ille magister interior, qui cum adhuc discipulis exterius loqueretur, ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, si vellet nobis id quod de incorporea Dei natura dixi, intrinsecus ita dicere, sicut sanctis Angelis dicit, qui semper vident faciem Patris ; nondum ea portare possemus. Proinde quod ait, Docebit vos omnem veritatem, vel, deducet vos in omni veritate, non arbitror in hac vita in cujusquam mente posse compleri ; s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficite que diffundit᷑ in cordib
ut spũ feruentes & sp̃italia diligͣn¬
tes. spiritalem lucem. spiritalẽq
uocem. quã carnales homines fer¬
re non possunt. ñ aliquo signo cor¬
poralib ocłis apparente. nec aliqͦ
sono corporalib aurib instrepen¬
te: s interiore conspecti. & auditu
nosse possitis. Non enĩ diligitur
qd̃ penitus ignoratur: s cũ di¬
ligitur qd̃ ex quantulacumq
parte cognoscitur. ipsa efficitur
in omĩ ueritate. Unde dictũ est.
Beduc me dñe in uia tua &e am¬
bulabo in ueritate tua. Sic fiet
ut non a doctorib exteriorib illa
discatis que noluit tunc dñs di¬
cere. sed sitis om̃s docibiles deo:
ut ea ipsa que ꝑ dilectiones atq
sermones extrinsectis adhibitos
didicistis & credidistis de natu¬
ra dei non corporea. non loco a¬
liquo inclusa. nec infinita spa¬
cia locoꝵ quasi mola distenta.
s ubiq tota et ꝑfecta & infini¬

Expanded text:
proficite, quae diffundproficite, quae diffundut spiritu ferventes et spiritualia diligentes, spritualem lucem spiritualemque vocem, quam carnales homines ferre non possunt, non aliquo signo corporalibus oculis apparente, nec aliquo sono corporalibus auribus instrepente, sed interiore conspectu et auditu nosse possitis. Non enim diligitur quod penitus ignoratur. Sed cum diligitur quod ex quantulacumque parte cognoscitur, ipsa efficitur in omni veritate: unde dictum est, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Sic fiet ut non a doctoribus exterioribus illa discatis, quae noluit Dominus tunc dicere, sed sitis omnes docibiles Deo ; ut ea ipsa quae per lectiones atque sermones extrinsecus adhibitos didicistis et credidistis de natura Dei non corporea, nec loco aliquo inclusa, nec per infinita spatia locorum quasi mole distenta, sed ubique tota et perfecta et infini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersaꝵ ac diuersaꝵ sectaꝵ hõies
utiq ferre non possunt quicqͥd
in scripturis scĩs & in fide catho¬
lica reperitur. qd̃ contra eoꝵ ꝓ
feratur errores: sicut nos ferre
non possumꝰ sacrilegas eoꝵ ua¬
nitates. & insanias mendaces. Qͥo
ẽ enĩ ferre non posse: nisi equo a¬
nimo ñ habere: Sed om̃ia quȩ
post ascensionẽ dñi canonicaue¬
ritate atq auctoritate conscrip¬
ta st̃. quis fidelis uel etiam cathi
legit atq audit: etiam si ñdũ
sieut oportet intelligit: qͣmͣ gͦ
aliquid eoꝵ que post ascensionẽ
dnĩ scripta sunt non possent fer¬
re discipłi etiam nondũ sibi mis¬
so spũ scõ: cum omĩa nunc ferant
catecumini. nondũ accepto spũ
scõ: & qr et si non eis fidelium sa¬
cram̃ta ꝓdunt᷑. non ideo fit quod
ea ferre non possunt: s ut ab eis
tanto ardentius concupiscantur.
quanto eis honorabilius occultans.
audire que tunc noluit dñs dis¬
cipłis dicere. qr nondũ poteraĩs
illa poͬtare. s potius in caritate

Expanded text:
ersarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam catechlegit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur, non ideo fit quod ea ferre non possunt; sed ut ab eis tanto ardentius concupiscantur, quanto eis honorabilius occultanturaudire quae tunc noluit Dominus discipulis dicere, quia nondum poterant illa portare: sed potius in charitate
Abbreviated transcription (Latin):
to cũ ait. si non uenissem & lo¬
quutus eis fuissem : peccatum
non haberent:nunc autẽ excu¬
sationẽ non habent de peccato
suo. Sed ne forte qͥs dicat hocad
nonne ad mundũ. nonne. ait
alio loco: Si de mundo essetis:
mundus qd̃ suum eẽt diligeret.
Numqͥd non arguit de iusticia
ubi ait. pater iuste & munduste
non cognouit:numqͥd ñ argu¬
it de iudicio. ubi ait sinistri se
eẽ dicturum. ite in igñẽ et̾nũ
qͥ paratꝰ ẽ diabolo & angłis eiꝰ:
& multa alia reꝑiuntur in scõ
eugłio: ubi de his. xp̃e arguit
mundum. Qͥd ẽ ergo qͦd tam¬
quã ꝓprie tribuit hoc spũi scõ:
detur arguisse: ut ille intelligat᷑
be diffusis. non unã gentẽ intel¬
ligitur arguisse: s mundũ. Nam
hoc illis ait ascensurus in celum.
Non ẽ ur̃m scire tempora. que¬

Expanded text:
enissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de peccato suo ? Sed ne forte quis dicat hoc ad non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit? Nunquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguit mundum. Quid est ergo quod tanquam proprie tribuit hoc Spiritui sandetur arguisse, ut ille intelligatur toto orbe diffusis, non unam gentem intelligitur arguisse, sed mundum. Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora
Abbreviated transcription (Latin):
guantur de peccato infidelitatis
sue. quo peccata omia detinent᷑.
Transeant in numero fidelium:
ne arguantur de iusticia eoꝵ qͦs¬
ꝑ fioem iustificatos ñ imitantur.
Caueant futurũ iudicium. ne cũ
mundi principe iudicent᷑: queni
iudicatum unitantur. Etenĩ ne
sibi existimet parci suꝑbia dura
mortalium: de suꝑboꝵ supplicio
habeo uob̃ dicere. s non potesti
portare mͦ. usq cũ autẽ uene¬

Expanded text:
guantur de peccato infidelitatis guantur de peccato infidelitatis suae, quo peccata omnia detinentur: transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur: caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio habeo vobis dicere; sed non potestis portare m
Abbreviated transcription (Latin):
quo ipse dicit. Non uenit filius
hominis ut iudicet mundũ: sed
ut saluetur mundus ꝑ ipsũ. Mun¬
dus eo iudicante dampnatur:
mundus eo subueniente. saluat᷑:
qm̃ sicut arbor foliis & pomis.
sicut area paleis &e frumentis. ita
infidelib & fidelib plenꝰ ẽ mun¬
dus. Princeps gͦ mundi huiꝰ. hoc
est princeps tenebraꝵ haꝵ. id ẽ
infidelium de quib eruitur mun¬
dus. quib dr. fuistis aliquando
tenebre nc̃ autẽ lux in dño. pͥn¬
ceps mundi huiꝰ de quo alibi diẽ
nunc princeps mundi huiꝰ mis
sus ẽ foras. utiq uidicatus ẽ: qm̃
iudicio ignis ȩterni ir reuocabi¬
liter destinatus est. & de hoc itaq
uidicio quo princeps mundi iu
dus qm̃ cũ suo principe iudicatur.
quẽ suꝑbus atq impius imitat᷑.
Si enĩ d̾s sicut dicit apłs petrus
peccantib angłis non peꝑcit. s
carcerib caliginis inferi retrudeis
tradidit in udicio puniendos ser¬
dicio mundus arguitur. quando
dant itaq homines in xp̃m. ne ar¬

Expanded text:
on venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundus. Princeps ergo mundi hujus, hoc est princeps tenebrarum harum, id est infidelium; de quibus eruitur mundus, quibus dicitur, Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino : princeps mundi hujus de quo alibi dicit, Nunc princeps mundi sus est foras , utique judicatus est, quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. De hoc itaque judicio, quo princeps judicatus dus, quoniam cum suo principe judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantibus angelis non pepercit, sed carceribus caliginis inferi retrudens tradidit in judicio puniendos serdicio mundus arguitur, quando dant itaque homines in Christum, ne ar
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ait discipłis suis. adhuc
multa habeo uob̾ dicere s
sed non p̃ortare mͦ potestis: Prius
querendũ illud occurrit quomo¬
do suꝑuis dixerit. omĩa quȩ audi¬
ui a patre meo nota feci uob̃: & hic
dicat adhuc multa habeo uob̾ di¬
cere. s potestis portare mͦ. utrũ
illud quomodo dixerit qd̃ nondũ
fecerat tamquã fecerit. sicut ea q̃
futura sunt dm fecisse ꝓpħa tes¬
tatur dicens: qui fecit que futura
st̃. Iam cũ ipsa uerba tractaremꝰ:

Expanded text:
ipulis suis, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, prius quaerendum illud occurrit, quomodo superius dixerit, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : et hic dicat, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Verum illud quomodo dixerit, quod nondum fecerat tanquam fecerit, sicut ea quae futura sunt, Deum fecisse propheta testatur dicens, Qui fecit quae futura sunt , jam cum ipsa verba tra
Abbreviated transcription (Latin):
apłis eiꝰ ac spũ eiꝰ sibi reuelante con¬
scripsit. ex his eẽ que noluit tunc
dñs dicere. qr ea discipłi portare
non poterant: quis me audiat tã
temere ista dicentẽ:ͦSi aut̃ ubi hoc
non tanto apło crederet: Sed io
quoq mͥ uidetur absurdissime
dici. ea tunc ñ potuisse portare
discipłos que de inuisibilib & al
tissimis reb inuenimꝰ in apłicis
literis que postmodũ scripte st̃.
nec ea dñm quando cũ illis uisi¬
biliter erat dixisse narrat᷑. Cur
enĩ tunc ea ferre ñ poterant: quȩ
nc̃ in eoꝵ libris qͥs ñ legat. quis
non ferat etiam si ñ intelligat:
Nonnulla qͥdem homines infide¬
les in scripturis scĩs & non intel¬
ligunt cũ legunt. uel audiunt.
& lecta uel audicta ferre ñ possuis
sicut pagam. quod ꝑ eum quicru

Expanded text:
is ejus, ac Spiritu ejus sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant; quis me audiat tam temere ista dicentem? Si autem ubi hoc non tanto apostolo crederet? 3. Sed id quoque mihi videtur absurdissime dici, ea tunc non potuisse portare discipulos, quae simis rebus invenimus in apostolicis Litteris, quae postmodum scriptae sunt, nec ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tib. tum uero ex om̃i parte im¬
pletum est: uistus ex fide uiuit.
Est enim fides sicut in epła que
ad hebreos est diffinitur sꝑantiũ
substantia conuinctio rerum. q̃
non uidentur. S quid ẽ iam ñ
uidebitis me: Non enĩ ait ad patrẽ
uado & non uidebitis me: ut eẽ¬
poris interuallum quo ñ uidebi¬
tur significasse intelligeretur. si¬
ue breue siue longũ tam̃ utiq t̃¬
minatum: s dicendo iam ñ uide¬
bitis me. uelut eos de cetero nũ

Expanded text:
tibus, tum vero ex omni parte imtibus, tum vero ex omni parte impletum est, Justus ex fide vivit . Est enim fides, sicut in Epistola quae ad Hebraeos est definitur, sperantium substantia, convictio rerum quae non videntur. 3. Sed quid est, Jam non videbitis me? Non enim ait, Ad Patrem vado, et non videbitis me; ut temporis intervallum quo non videbitur, significasse intelligeretur, sive breve, sive longum, tamen utique terminatum: sed dicendo, Jam non videbit
Abbreviated transcription (Latin):
&e iam non uidebunt me. de qͥb
qͥd uocaret exponens. de illis locu¬
tus ẽ dicens. qr non credunt in me.
Exponens autẽ quã diceret iusti¬
ciam de qua dixit qr mundꝰ argu¬
itur. ad ipsos qͥb loquebat᷑ se con¬
uertit atq ait. qr ad patrẽ uado
et iam non uidebitis me. Quappt̃
mundus de peccato quidẽ suo.
de iusticia uero arguitur aliena :
sicut arguuntur de lumine tene¬
bre. Omia enĩ que arguuntur
ait apłs: a lumine manifestant᷑.
etiam ex bono potest apparere¬
eoꝵ qui credunt. & qm̃ ista uex
infidelium ẽẽ confueuit. quomͦ
credimus quod non uidemus. idõ
credentium iusticiam sic oportuit
diffiniri. qr ad patrẽ uado & iam
non uidebitis me. Beati enĩ qui ñ
uident &e credunt. Nam & qui ui¬
fides eoꝵ qr credlebant quod ñ¬
uidebant. id ẽ filium hominis: s
qr credebant qd̃ non uidebant
io ẽ filium d̾i. Cum uͦ & ipsa for¬
ma serui eoꝵ subtracta eẽt aspec¬

Expanded text:
Et jam non videbunt me, de quibuEt jam non videbunt me, de quibuquid vocaret, exponens, de illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena: sicut arguuntur de lumine tenebrae. Omnia enim quae arguuntur, ait Apostolus, a lumine manifestantur etiam ex bono potest eorum apparere, qui credunt. Et quoniam ista vox infidelium esse consuevit: Quomodo credemus, quod non videmus? Ideo credentium justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunt, et credent . Nam et qui vifides eorum, quia credebant quod videbant, id est Filium hominis; sed quia credebant, quod non videbant, id est Filium Dei. Cum vero et ipsa forma servi subtracta eorum esset aspec
Abbreviated transcription (Latin):
et si aliquando iustus arguitur. iõ
recte arguitur. qr sicut scriptũ ẽ
non est iustus in t̾ra qui faciat bo¬
nũ et non peccet. Quo circa etiã
cũ iustus arguitur. de peccato ar¬
effici iustus multũ. Non ẽ notata
iusticia sapientis: seo suꝑbia pre¬
sumentis. Qͥ ergo fit nimiũ iustꝰ.
ipso nimio fit miustus. Multum
enĩ se facit iustum qui dicit se ñ
habere peccatum: aut qͥ se putat¬
non grã d̃i s sua uoluntate suffi¬
ciente effici iustum: nec recte u¬
uendo iustus ẽ. s potius inflatus
putando se ẽẽ quod non ẽ. Quo
pacto gͥ mundus arguendus ẽ de
iusticia: nisi de iusticia credenti¬
um: arguitur itaq de peccato q
in. xp̃m non credidit: & arguitur
de iusticia eoꝵ qui credunt. Ipsa
quippe fidelium comparatio: in¬
fidelium est uituꝑatio. Hoc & ip¬
sa expositio satis indicat. Uolens
enĩ aꝑire quid dixerit. de iusti¬
cia uͦ inquit qr ad patrẽ uado.
ce iam non uidebitis me. Non ait

Expanded text:
et si aliquando justus arguitur, ideo et si aliquando justus arguitur, ideo recte arguitur, quia, sicut scriptum est, Non est justus in terra qui faciet bonum, et non peccabit. Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato areffici justus multum ; non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit multum justus, ipso nimio fit injustus. Multum enim se facit justum, qui dicit se non habere peccatum; aut qnon gratia, sed sua voluntate sufficiente, effici justum. Nec recte videndo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur namque de peccato, quia in Christum non credit; et arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit: De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Non ait,
Abbreviated transcription (Latin):
diffundenda erat caritas in cor¬
dib eoꝵ que foras mittit timorẽ
quo impediri possent ne argue¬
re mundũ qui ꝑsequutionib fre¬
mebat auderent. ꝓptea dixit. ille
arguet mundũ. tamquã diceret
ille diffundet in ur̃is cordib ca¬
ritatẽ. Sic enĩ timore depulso ar¬
guendi habebitis libertatẽ. Sepe
autẽ diximꝰ inseparabilia ẽẽ oꝑa
trinitatis. s singillatim cõmen¬
dandas fuisse ꝑsonas: ut ñ solũ
sine separatione. ueruẽtiam sine
confusione & unitas intelligat᷑
& trinitas. Exponit deinde qͥo
dixerit: de peccato & de iusticia
et de iudicio. De peccato quidẽ
inquit : qr non crediderunt in
me. Hoc enĩ peccatũ quasi solũ
sit pre ceteris posuit. qr hoc ma¬
nente cetera detinentur: & hoc
discedente cȩtera remittuntur.
De iusticia uͦ inquit: qr ad patrẽ
uado & iam non uidebitis me.
hic primo uidendũ est. si recte
quisq arguitur de peccato: qͦmͦ
recte arguatur & de iusticia.
Nũquio enim si arguendꝰ ẽ pec

Expanded text:
diffundenda erat charitas in cordibus eorum , quae foras mittit timorem , quo impediri possent ne arguere mundum qui persecutionibus fremebat, auderent; propterea dixit, Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestris charitatem; sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia opera esse Trinitatis ; sed singillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera detinentur, et hoc discedente caetera remittuntur. De justitia vero, inquit, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hic primo videndum est, si recte quisque arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Numquid enim si arguendus est pe
Abbreviated transcription (Latin):
et cognitꝰ sum. non qd̃ in hac ui¬
ta s: totũ quod usq ad illã ꝑfec¬
tionẽ futurũ nob̃ dñs ꝓmisit. ꝑ
caritatẽ sp̃c dicens. docebit uos
omẽm ueritatẽ: uel deducet uos
in omĩ ueritate. Quȩ ita sint di¬
lectissimi. moneo uos in caritate
xp̃i ut seductores caueatis impu¬
ros. & obscene turpitudinis sec
cias docere ceꝑint que aures hu
ri ut possint illa ĩmunda et
nefanda portari. Alia sunt mala
que portare non potest qualis¬
cumq pudor humanus: & alla
sunt bona que portare ñ potest
paruus sensus humanus. Ista
fiunt in corporib impudicis: il¬
la remota st̃ a corporib uniu̾¬
sis. Hoc impura carne cõmittit᷑:
illud pura mente iuix cernitur.

Expanded text:
d in hac vita scit totum, quod usque ad illam perfectionem futurum nobis Dominus promisit per charitatem Spiritus, dicens, Docebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis secttias docere coeperint, quas humanae ri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur.