comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾it test̾m aliud extet atmd
ñextet cabiue extare uident᷑.
atq alios nr̃des summul scriꝑsit
uitrum ꝙ extet exutroq qni
eximocompenit bo pos.qr pro

Expanded text:
entum et aliud exstet, aliud non exstet, tabulae extare uidentur atque alios heredes scripserit et utrumque extet, ex utroque quasi ex uno competit bonorum po
Abbreviated transcription (Latin):
pos.titius accipiet ñ solum t̾ri
eidem acrescit qui filio imp¬
ubi sõstitut᷑ itasi finus m̃s
moritur pͥusqm̃in suãtutesa
uemat tunc ticiꝰ michi nr̃s
esto. si ticius hrditatemuendi¬

Expanded text:
Titius accipiet non solum tertiae eidem adcrescit. Qui filio impuberi substituitur ita: "si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam veniat, tunc Titius mihi heres esto
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ si diu̾sarum cuutatũ pr̃oni
sint qui sua quisꝙ moret᷑ con¬
sentire debent mopis ab eo acci¬
isindcĩs si maccipiendis non cõ¬
sentiant compelli ad pr̃and̾
alt̾i qñꝙ oꝑarum estimacõ¬

Expanded text:
 si diversarum civitatium patroni sint et in sua quisque moretur, consentire debent in operis ab eo accieris indictis, si in accipiendis non consentiant, compelli ad praestandam alteri quinque operarum aestima
Abbreviated transcription (Latin):
siquisexhrdato emancipato fili
um ẜuũ pr̾s extit̾it suns repelli
eum ab oꝑarum peticoẽ derere
ꝑiñ ac si repelleret᷑ patronꝰ qui
oꝑas ñ imposuiss e quas impos

Expanded text:
si quis exheredato emancipato filio eum servum heres extiterit filius, repelli eum ab operarum petitione debere, perinde ac repelleretur patronus, qui operas non imposuisset vel quas impos
Abbreviated transcription (Latin):
an̾ qm incipiant cet̾e uncipi
Si impures sit pr̃onuis uolũ¬
tate cuis ñ indetur ub̾ta mip¬
tã nͥ tutorĩs auctas noum ta¬
reñ. Planc cum desierit nu¬
pr̾aret oꝑas ñ tenetur. nec n põt

Expanded text:
antequam incipiant cedere, et incipiuSi impubes sit patronus, voluntate eius non videtur liberta nupta, nisi tutoris auctoritas voluntapiam Plane cum desierit nupraestet operas, non tenetur: nec enim pot
Abbreviated transcription (Latin):
signacõm ⁊̃ mida uoluntate po¬
t̾it. s ⁊ si ex hr̃dato silio lõtum
quis assignau̾it ualet assigna¬
tio nec nocet ei nota ex ħdatois
qnͣtum ad ius pr̃onatꝰ ¶ S si pꝰ
cxhrdatio adimet assignacõm
itti frẽs eius ¶ Si sit expr̃ono fi¬
nus unus ex alto duoni uni eo
lib̾tus assignatus: indenduz:
quot ꝑtes siant prditatisubti iꝰ
&ut in tres uł induas natis c̾

Expanded text:
signationem etiam nuda voluntate poterit. Sed et si exheredato filio libertum quis adsignaverit, valet adsignatio, nec nocet ei nota exheredationis quantum ad ius patronatus. Sed si post exheredatio adimet adsignationeitti fratres eius. Si sit ex patrono filius unus, ex altero duo et uni eorum libertus adsignatus est, videndum, quot partes fiant hereditatis liberti, utrum tres, ut d
Abbreviated transcription (Latin):
poti assignari certum: et p̾fer¬
rifino nepotem assignatoris cõ¬
stat. uñ queri põt. ansi fuiumix̃¬
at ⁊ ex eo nepotem potssit qĩ du¬
os hãt in põtate uis se .⁊. indu¬

Expanded text:
poti adsignari certum est et praeferri filio nepotem adsignatoris constat. Vnde quaeri poterit, an, si filium habeat et ex eo nepotem, possit, quasi duos habeat in potestate, ius sen
Abbreviated transcription (Latin):
ter ex frĩb meis ꝯsobnam nr̃am
ex q̃dñte hr̃s estõ. aut nubitalti.
aũ ñ uult nube.⁊ Consobͥna a
⁊ q ex hs dixxit uxorẽ Ne̾̃oi dodnͣ¬
tim.er̃ ait̾uis quadñs. Si ncut̃

Expanded text:
ter ex fratribus meis consobrinam nostram ex quadrante heres esto.' aut nubi‹t› alteri aut non uult nubere. consobrinam qui ex his duxit uxorem, habebit dodrantem, erit alterius quadrans. si
Abbreviated transcription (Latin):
misꝗ fuit inpotate sbcondõe
scrptus hr̃s quem senatus aut
etͣ pr̃is. ac si condõ non eẽt in eius
põtate᷑. nam que fõa ledunt pie¬
tatem estimacõm. uetundiam
nos mores sũt. nec fa t̾e nospos

Expanded text:
i fuit in potestate, sub condicione scriptus heres, quam senatus aut et patris, ac si condicio non esset in eius potestate: nam quae facta laedunt pietatem existimationem uerecundiam nos mores fiunt, nec facere nos pos
Abbreviated transcription (Latin):
gͣclus iu¶d ergõsinon adicrit
ticiꝰ incipiet a sbstitonestichus
lb̾ ⁊ hr̃s et̃. porro qmͣdu ñ adiit
uissu legatarii nec ex cã legatum
celligitur legatar c̾e effectus. no¬

Expanded text:
uid ergo, si non adierit Titius? incipiet substitutione Stichus liber et heres esse. porro quamdiu non adit iussu lega‹ta›rii, nec ex causa legati intellegitur legat‹a›rii esse effectus,
Abbreviated transcription (Latin):
tem nõti patrone utrum c̾ scio
dunitaxat ꝗ mandauit actõm
nãt an cumticio qui fid̾ reti¬
tio datur cum onme negin qd̃
sidet cum actionemandatiose¬
qui possit ita ut ant ip̃e patrono
restituat uł eum cum quo mã¬
datum ccͣxit. restitu̾e ergatur.
quid em̃ dicemus sus qui iu
ie int̾põitus : in tħ dolom. fecit

Expanded text:
tem liberti patronus utrum cum Seio dumtaxat qui mandauit actionem habet, an cum Titio qui fundum retitio datur, cum omne negotium, ssidet, cum actione mandati consequi rem possit, ita ut aut ipse patrono restituat aut eum cum quo mandatum contraxit restituere cogat. quid enim dicemus, ‹si› is, qui in re interpositus est, nihil dolo feci
Abbreviated transcription (Latin):
adoptauit ꝑs quarta ad eum ꝑ¬
tinet qui adoptatus o ⁊ bona e¬
nis que acquisunt prĩ restitiri
nissit. si u̾ocausa cognita emã¬
cipatus fu̾it quartam ꝑdĩt. si
qui diraq infraudem eius. an¬

Expanded text:
pars quarta ad eum pertineat qui adoptatus est: sed et bona ei, quae adquisiit patri, restitui iussit: si causa cognita emancipatus fuerit, quartam perdit. si quid itaque in fraudem eius al
Abbreviated transcription (Latin):
Sipronushr̾s institut ex debitã
ꝑte adierit mrditatemdũ igno¬
rat aliqua lib̾tum in frandem
auenasse uidamus an succurri¬
deb̾at ignoranti ei nis ne decipi¬
atur uberti frandib ⁊ pap libro¬

Expanded text:
ronus heres institutus ex debita parte adierit hereditatem, dum ignorat aliqua libertum in fraudem suam alienasse, uideamus, an succurri ignorantiae eius debeat, ne decipiatur liberti fraudibus. et Papi
Abbreviated transcription (Latin):
declit piane si ñ accepit et sposp̃o¬
dĩt stipulanti erit fauiane locꝰ¬
Si fiteiussrrit. ap̃ me no̾tuss rẽ
suam ꝓ allo pignorideclit in ne¬
cem prtroni an facia naiotu
no meo ñ debat prõno subue¬
niri n cm̃ donauit aliꝗd mͥ¬

Expanded text:
dedit.Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Fauianae locus.Si fideiussit apud me libertus uel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Fauiana locum no meo non debeat patrono subueniri: neque enim donauit aliquid m
Abbreviated transcription (Latin):
doc̾e mortiscã factam nec in m̃n¬
to. mortis cã enim donaciones
pant᷑ iegãtis ⁊ sicut in legatis nõ
qͥrimus doiom. fc̾msit. anñ sit
reuocat᷑. nam cuilibm fu̾it legãnt

Expanded text:
docere mortis causa factam, nec immerito: mortis causa enim donationes comparantur legatis et sicut in legatis non quaerimus, dolo malo factum sit an non sit, reuocatur: nam cui liberum fuit legare
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽs unam ꝑtem hebunt
s si uirues non petent portio
isqui accep̃it qm̃pe qui uis¬
fit alii curi id ip̃m ꝙ donaba¬
tur. ¶In actione famana si
res ñ restituatur qnͣtiꝯ demp¬
nabr reus qnͣti actor iutem
actio famana quia lib̾tus do¬
nasse mag̾ in hunt casum in¬
telligendum ÷ in fraudem pa¬
troniꝰ qmͣ contra senatus con¬
suitum credidisse. Pccuola.¬

Expanded text:
omnes unam partem habebunt: sed si uiriles non petent, portiois qui accepit ipse, quam qui iussit alii dari id quod ipsi donabatur.In actione Fauiana si res non restituatur, tanti damnabitur reus, quanti actor in actio Fauiana, quia libertus donasse magis in hunc casum intellegendus est in fraudem patroni quam contra senatus consultum credidisse. 7 Scaeuola
Abbreviated transcription (Latin):
di dentganda c̾ actio ei qui dolofe
Si fiteieiustquidoio admntor
missu ͣ ut m̾rditatem restitũ¬
et ca hroitascaduca cum siis ix
fiscus senciat. dodnͣtis antem fi¬
dercommissarnis. Pap

Expanded text:
di, denegandae sunt actiones ei qui dolo feSi fidei eius qui dolum admisit commissum est, ut hereditatem restitueret: ea hereditas caduca cum suis onefiscus sentiat, dodrantis autem fideicommissarius. Pap
Abbreviated transcription (Latin):
datum denegan debrant ⁊ si ñ
su̾int᷑ in potatate ¶ SS si iegat̾
ei relictum sit ioꝙ restitũe᷑ sit
irgatus conseq̾ns er dr̃e aomuti
cũ id iegatum ꝙ nonͣ ip̃e hĩus¬
s. s ad ulum sit translatuus
Si ples ur̃des instituti sunt ⁊ oc̃s

Expanded text:
um, denegari debeat, etsi non fuerint in potestate. sed si legatum ei relictum sit idque restituere sit rogatus, consequens erit dicere admitti eum ad legatum, quod non ipse habuisset, sed ad alium sit translaturus. Si plures heredes instituti sint et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
pendentes intp̃c pub̾tatis differ¬
ut᷑. ¶ Cum extaret impubes
qui se fuium de functi dicẽt. de¬
bitoresq negent eum fuiuz
eẽ defuncti ⁊ ntestati hrdita¬
tem ad agratum qui for tetnͣs

Expanded text:
pendentes in tempus pubertatis differuntur. Cum extaret impubes, qui se filium defuncti diceret, debitoresque negent eum filium esse defuncti et intestati hereditatem ad adgnatum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sũs ip̃mpupilum sisatis
dectiss recte expiret᷑. ¶ Quõc
impubes sacisũ dat intuit᷑
in possõm adu̾sarius eiussi¬
ue sat̾det sũ non det. ¶Si uc¬
utadu̾sarius cuis ꝯ mittisibi
ad mistracõm sat̃dare d̃ pup¬
illo cet̾um si sat̾ non det cura¬
tor ꝯstitui ꝑ q̃mrona adm̃st¬
rentur. ¶aduersarius & fisat̾

Expanded text:
uersus ipsum pupillum, si satis dedisset, recte experiretur. Quotiens impubes satis non dat, mittitur in possessionem aduersarius eius, siue satis det siue non det. si uelit aduersarius committi sibi administrationem, satis dare debet pupillo: ceterum si satis non det, debet curator constitui, per quem bona administrentur. aduersarius autem si satis
Abbreviated transcription (Latin):
Danurferͣt utr̾petitor sit̾ pu¬
tes. in posior qui stĩtus ꝯ troũ¬
siampatitur. nim siue possid̾at
sũ petat intix ꝓubtaitis differt᷑
Gictuõ impubes muicẽ faciãt

Expanded text:
refert, utrum petitor sit impubes an possessor, qui status controuersiam patitur: nam siue possideat siue petat, in tempus pubertatis differtur. Si duo impuberes inuicem faciant
Abbreviated transcription (Latin):
icium statim explicandũm cr̃.
Qui pupuio ꝯtrou̾siam ficit si
simult̾ eo in possõm missusẽ
ani exbonis de functi ñ debeb̾ñt
necquitqmͣ debom̃s oiinũe

Expanded text:
icium statim explicandum erit. Qui pupillo controuersiam facit si simul cum eo in possessionem missus est, ali ex bonis defuncti non debebit nec quicquam de bonis deminue
Abbreviated transcription (Latin):
si appatruit finum non esse
Maxime & putosimissus
fu̾it in possõm adu̾sarius de¬
sid̾and̾ ap̃tore ne in strã in pꝰ¬
sessionem suam retligat. ceter¬
um decipietur pupu dum ł

Expanded text:
si apparuit filium non esse. Maxime autem puto, si missus fuerit in possessionem aduersarius, desiderandum a praetore, ne instrumenta in possessionem suam redigat: ceterum decipietur pupillus, dum uel
Abbreviated transcription (Latin):
sit indubitatus et̃. ¶ Si mat
impub̃is subiecti partus rca
postuiata cãmoptiniũt pot̾it
adhuc supeẽ status qõ utpu¬
ta sidicaturant non ẽẽ crip̃o
defincto conteptus. aũ exipͥo

Expanded text:
ssit indubitatus esse'. Si mater impuberis subiecti partus rea postulata causam optinuerit, poterit adhuc superesse status quaestio, ut puta si dicatur aut non esse ex ipso defuncto conceptus aut ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ rꝓsit ꝙ intempuspubtatis
res differri solet pupiuorum
ca sic ne de statupiclitentur
ante qm setueri possĩt ¶ Ce¬
t̾um si ydoneos nñt aquibo
defraudant᷑ ⁊ tam expelitam
c̃im ut ip̃orum int̾ sit matͣe

Expanded text:
 in tempus pubertatis re‹s› differri solet, pupillorum causa fit, ne de statu periclitentur, antequam se tueri possint. Ceterum si idoneos habeant, a quibus defendantur, et tam expeditam causam, ut ipsorum intersit mature
Abbreviated transcription (Latin):
mulm possone eorum bono¬
r̾ eẽ pretor iubetñ tm̃ mas¬
cuui s etiam femine ex iuriti
sexu descendentes carboniant
dicimũs hiis demum carto
quis nõ ab aliquo nant cõ¬
trou̾siam patiatur ꝙ inter
uros non sit s ab ip̾o pr̃e ut
putu nepos qui se retentu
inpotate aui dicit ad eman¬
cipato pr̃c ciu uingi desid̾at
an differri deb̾at ⁊ magis est

Expanded text:
mul in possessionem eorum bonorum esse praetor iubet. Non tantum masculi, sed et feminae ex uirili sexu descendentes Carboniani dicimus his demum Carbonquis non ab aliquo hanc controuersiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iam si finius non ẽ. uei reper¬
utur qiͣ ex br̃datus ⁊ si filus ẽe
dicatur insi forte postumo
in quid ẽ peres institurus⁊ na¬
tuirs negetur eẽ firius. s sb̾icc¬
tus et̃ dicetur quo cãn eius ꝑ¬
in stitutus ẽ. ¶ Idem ait cu
quidam exhr̃dem scripsisset
filunti qued clicet cum cxad¬
ultio conceptum quia fi fie̾t
ei hec controu̾sia an int̾ ub̾os
sit ex hac ꝑte edcĩ ei bonorum
possõnem compet̾e cum si srĩ¬
co eulegĩo exnr̃s scriptus eĩt
noniuret bonorumpossõm

Expanded text:
iamsi filius non est, vel repellitur quasi exheredatus, etsi filius esse videatur: nisi forte postumus, inquit, est heres institutus et natus negetur esse filius, sed subiectus esse dicetur, quo casu eius pinstitutus est. Idem ait, cum quidam exheredem scripsisset filium, quod diceret eum ex adulterio conceptum, quia fieret ei haec controuersia, an inter liberos sit, ex hac parte edicti ei bonorum possessionem competere, cum, si sine elogio exheres scriptus esset, non haberet bo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ¶ Si nir subiecti ꝑtus. ar¬
minꝰ ydones defendatur. t̾ u̾o
m̃r ita postulaturutiq inte¬
gra fidci ⁊ maiore constantia
si suppõitum appniũt actio¬
nes hrditanie pu̾o denegan¬
de sunt. omina q̃ ꝑinde naben¬
da atꝙ si hr̃s scriptus ñ fui ss

Expanded text:
tur. Si mater subiecti partus arminus idonee defendatur: cum uero mater rea postulatur utique integra fide, et maiore constantia si suppositum apparuerit, actiones hereditariae puero denegandae sunt omniaque perinde habenda, atque si heres scrip
Abbreviated transcription (Latin):
unam partem cum pr̃c suo aꝓpo¬
nepote in familia aui duo
unam qrtam haoituri erãt
pre eorum accipiente cont̾¬
cuntiam̃ tuendus sit quin̾
infumilia retentus ẽ ⁊ cui ab
puto ⁊ patruo. nam ⁊ eidem¬

Expanded text:
unam partem cum patre suo. et pronepotem in familia aui: duo unam quartam habituri erant patre eorum accipiente contcunciam tuendus sit, qui non in familia retentus est? et cui puto et patruo: nam e
Abbreviated transcription (Latin):
pĩi. uel duos patruo imo umis
ermisimũ filiñ. alius duos
reliꝗt n̾rditais mea in .iii. ꝑtes
duuidet᷑. ¶ Paru a̾ reft̾ agnat᷑
hic natiuitate. anado pc̃oe sit qit
nam ꝗ adoptat᷑ ndem fitagnatꝰ¬

Expanded text:
habui uel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur. Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnat
Abbreviated transcription (Latin):
finu shãt. ¶ Si fimis siuis hr̃s
eẽ desiit meiusd̃ ꝑtem succedt̃
om̃s nepotes neptesꝙ excona¬
magnauł minore exierit de põt¬
att. ꝙ si filius ap̾hostes sit qm¬
diuuiuit nepotes ñ succedñt.
cedunt. añ iuitionẽ. s sunt̾ii
decessit c̾ placeat eum statu rece¬
pto decessisse nepotibo obstabͣit
Srsi quis ñ desiit eẽ inpõtate. s¬

Expanded text:
lius habeat. Si filius suus heres esse desiit, in eiusdem partem succedunt omnes nepotes neptesque ex eo namagna uel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu uiuit nepotes non succedunt. cedunt ante luitionem: sed si interim decesserit, cum placeat eum statu recepto decessisse, nepotibus obstabit. Sed si quis non desiit esse in potestate, s
Abbreviated transcription (Latin):
atum iepudiare pupillus sme
nectium hanc alienatõm t̃ ressu
pupilunemo dubitit. ñi passĩ
tutoribo sub optentu eris aueĩ
pmittidebuit uendicionamq
non et̃ uiam distertioniscis t̾¬

Expanded text:
legatum repudiare pupillus sine et hanc alienationem, cum res sit pupilli, nemo dubitat.Non passim tutoribus sub optentu aeris alieni permitti debuit uenditio: namque non esse uiam eis distractionis tr
Abbreviated transcription (Latin):
deusustꝰ ioquatur. ¶ Similimõ
dicipot. net ruitutem impomi pꝰ¬
se fundo pupilli uel a dolescẽtis
nec sui tutem iemitt̃i ꝙ ⁊in fũ¬
do docaliplacuit. ¶Silpidici¬
nasus que alia metalla pupil¬
ait̾ius mat̾ie. uei si cretisolinas
nas hãt puꝑiuus idem erit dñd̃.¬
Sipupillus abiemi fundumbo¬
na fide emptum possid̾at dñd
puto. nec humc alienaretutores
qui qi pupillaris uere distclus
c̃ uendicionatẽt ¶ Si fundin p¬
upiuo pignor acus sit anuende

Expanded text:
uctu loquatur. simili modo dici potest nec seruitutem imponi posse fundo pupilli uel adulescentis nec seruitutem remitti, quod et in fundo dotali placuit.Si lapidicinas uel quae alia metalla pupilalterius materiae, uel si cretifodinas nas habeat pupillus, idem erit dicendum.Si pupillus alienum fundum bona fide emptum possideat, dicendum puto ne hunc alienare tutores quasi pupillaris uero distractus est, uenditio ualet.Si fundus pupillo pigneratus sit, an uendere
Abbreviated transcription (French):
tmñeit ut exrbo ceu̾s u possit
darissimus. adeatur qui ꝓsua
retigione estimet que possent a¬
uenari obligrauedesunt ma¬
nente pupilio actõne si postrapo
nem ꝓuocer.aut si creclitorqui
pignori agrum apenit pupil¬
n accepit. iusex sequitũr nncħ
nouand̾ cęnicõ. ¶ Si de functus
dum uiuet res uenales habu̾it¬

Expanded text:
m erit, ut ex rebus ceteris non possit s uir clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possunt alienari obligariue debeant, manente pupillo actione, si postea nem prouocet, aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, nihil nouandum censeo'.Si defunctus dum uiueret res uenales habueri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitus isꝙ pupillo uł minori
traditus sit .mnpignoris obligõ¬
nem possit pre is cuuis pecuma
fundus sit emptus ⁊ mag̾ est
a comꝑanisẽ fundus ¶ Pigno¬
ri in̾ eipi ussu magiatus uł
pͥsidis uł alt̾ius põtatis ⁊ distra

Expanded text:
tus isque pupillo vel minori traditus, an pignoris obligationem possit habere is, cuius pecunia fundus sit emptus et magis esia comparatus est fundus. Pignori tamen capi iussu magistratus vel praesidis vel alterius potestatis et dis
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝓtumtore eos nonposse distra¬
herẽ respupillorum uł adolesce¬
tium nulla dubitatio eͥsrisit᷑¬
atorsit furiosi uelcunns ait̾ius
ñ adͣolescentĩ s. uidendum ẽ utr̃
iure uet̾i ualebit uentõ. an hãc
oronem adimtrimus.: ⁊̃ puto
qr de pupilnis princeps ioqui t᷑̾a
⁊ iunctim cutorib airatores ac

Expanded text:
uratore, eos non posse distrahere res pupillorum uel adulescentium nulla dubitatio est.Sed si curator sit furiosi uel cuius alterius non adulescentis, uidendum est, utrum iure ueteri ualebit uenditio an hanc orationem admittemus. et puto, quia de pupillis princeps loquitur et coniuncti tutoribus cura
Abbreviated transcription (Latin):
ucouegata. ¶ It qitum e̾ an exi
husd̾ uerb reniqua rõnum qiͣ le¬
gata retin̾i possunt. aut sires dm̃¬
cas ap̾ se hint. aut siqui edrum
coloni p̾diorum fuerũt pensio¬

Expanded text:
egata. Item quaesitum est, an ex isdem verbis reliqua rationum quasi legata retinere possint, aut si res dominicas apud se habuerint, aut, si qui eorum coloni praediorum fuerunt, pensio
Abbreviated transcription (Latin):
uealii rei paros. ¶Predia ut
instructa sunt cum dõtib ⁊r
de coloma detessant ex ũbis su¬
p̃scriptis legato cedãnt.iꝵ non
uxor ⁊ fura legato cedant cu
actor non in predus s in cuui¬
tos suos sibihomines in fũtos
legatos tñsire legato cetant. R.
ñ iegatos eoĩ qui forte ueluti co¬
meantes tñsississent ¶Panp¬

Expanded text:
aliive rei paratos. Praedia ut instructa sunt cum dotibus et de colonia discesserant, ex verbis supra scriptis legato cedant. responduxor et filia legato cedant, cum actor non in praediis, sed in civitos sibi homines in fundos legatos transiere, legato cedant. respondit non legatos eos, qui forte ueluti commeantes transissent. 'Pamp
Abbreviated transcription (Latin):
dem crunt c̃ moriar qitum ẽ
sistichus suus ex eo fundo añ
amñ mortis cestõris abductus
cẽt ⁊ mndisciplia traditus post
lior sum transfirat debi. ¶Tiran¬
ne sorori sue mer fund meum
grãnum c̃ stabiuo ⁊ instrõ rusti¬

Expanded text:
moriar". quaesitum est, si Stichus servus, ex eo fundo ante annum mortis testatoris abductus et in disciplinam traditus, postliorsum transferat, deberi. "Tyrannae sorori meae fundum meum Graecianum cum stabulo et instr
Abbreviated transcription (Latin):
nus i nisticus distinguitur nõ
num dirigenda c̃. multũq ĩt̾¬
le sit an urbana iegetur. in ꝓ
tilem iegauit maritus testõ.¬
hitacõm inqua suppellex fuit le

Expanded text:
us et rusticus distinguitur non num dirigenda est, multumque intebe sit an urbana legetur vel tilem legauit maritus testbitationem, in qua supellex fuit, le
Abbreviated transcription (Latin):
rant ab b̾rde filio prari uoluit
cantiones debitorum em̃pcõnes
ciones quos up̾os uoluit ꝑtincre
adcam. ¶Siquis fud̾itant
fr̾lectiti uł mancipiis uruna a¬
li qua re quenommatim exp̃ssa
nͥ erat utrum minuit legatum

Expanded text:
rant, ab herede filia praestari uoluit, cautiones debitorum emptionesqutiones, quos et ipsos uoluit ad e. Si quis fundum ita supellectili vel mancipiis vel una aliqua re, quae nominatim expressa non erat, utrum minuit legatum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ se uelle manfestẽ ostendi¬
set. ¶ Lib̾to suo quidam p̾dia
leguit hiis u̾on scioliberto
meo fundos illum ⁊ illum do
lego ita ut instructi sim̃i c̃ do¬

Expanded text:
 velle se manifeste ostendisset. Liberto suo quidam praedia legavit his verbis: "Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum do
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ie .s. uel argenteas uel argẽ¬
to inclusas placet. naur ⁊arge̾¬
teos iectos ¶ Item argentea
candelabra smppelicctili cedere
postĩor etas̃ recepit c ⁊ unxẽs ex
auro ⁊agento lectum uiuen¬
tis arboris truncis ectificatum
ornasseͬ penelopen recrgnoscẽ¬
diuiri signũ accepit. ut uolu¬
it homerus ¶ Suppellectili su¬
a cnm̃ legata acceptum argen¬
tum pignori non ꝯtinebr qͦr
suppcuectuem suam iegauit
utiq si non inusu creditoriid
ngentumuolũntate debito
fidem ac restituende rei uin

Expanded text:
t uel argenteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pignori non continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitorfidem ac restituendae rei uin
Abbreviated transcription (Latin):
spem pocius rr̃ qm̃ mat̾iam in¬
an argent̃ an uestis sint ẜuius
faretur sinam cius qui legauat
aspici oport̃t in qm rõm camiso¬
nitus sit referreũm ⁊ si ea deqbꝰ
n̾dubitaretur qn in alicnoge¬
u̾e eẽnt urputa escarum argẽ¬
tum aut pemilas aut tigas suꝑ¬
pelletnili quis ascrił̾c soutus
sit. ñ iocirco estimarioportere
bere. ¶ Id tubo par sibi liq̃reait.
Damqre sunt nomina inquid
nͥ ut demonstrarent uolunta¬
tem dñtis iquid̃ non arbitror
ꝙͣ qm or̃c ꝙ non sentit ut ma¬
xime noĩe usus sit quoio appei¬
lan solet. nam uocis mistio uti¬
mur. cet̾um nemo existimandͦ
sit cdixisse ꝙ non m̃te agitauit
¶risi magno oꝑe me tubonis

Expanded text:
ius rerum, quam materiam inan argenti, an uestis sint. Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum si ea, de quibus non ambigeretur, quin in alieno genere essent, ut puta escarium argentum aut paenulas et togas, supellectili quis adscribere solitus sit, non idcirco existimari oportere bere. id Tubero parum sibi liquere ait: nam quorsum nomina, inquit, nisi ut demonstrarent uoluntatem dicentis? equidem non arbitror quod non sentiret, ut maxime nomine usus sit, quo id appellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo existimandus est dixisse, quod non mente agitauerit. sed etsi magnopere me Tuberonis
Abbreviated transcription (Latin):
prandus fit .i. si intomo ẽe sole¬
rer ⁊ quo tutiore loco rafetur ĩ¬
tim inhorreo delatuseẽt incħo
ninis prandum. ¶Ꝙadiectt
testõr uti possedĩ anb̾ signifiq
si cuti instructa indie mortis na¬
buit .i. c̃ mancipiis pecoribus

Expanded text:
pondit, si in domo esse soleret et quo tutiore loco haberetur, interim in horreo allatus esset, nihilo minus praestandum. Quod adiecit testator "uti possedi" an hoc significet "sicut instructa in diem mortis habuit", id est cum mancipiis pecoribus
Abbreviated transcription (Latin):
atto. ait originem fuisse
suppelicctilis ꝙ ouim hiisqui mle¬
gatione ꝓficist̾ent᷑ iocari soient qͥ
suppeuetuns u sui forent. ¶T¬
o hoc m̃o demonstraret᷑ sinpellet¬
fictilia aut uignea aut utita aut
numc ex cbore atq testudine atep

Expanded text:
t originem fuisse supellectilis, quod olim his, qui in legationem proficiscerentur, locari solerent, quae sub pellibus usui forent. Tubero hoc modo demonstrare supellectfictili aut lignea aut vitrea aut nunc ex ebore atque testu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ciius mat̾ic sint res que sut
ĩ suppellectili s craterem argẽ¬
dum admittentis suppeuectilẽ
argentem hoctic pp̃usum im¬
ꝑitoꝵ si margento rutum sit
candelabrum argenteũ ⁊ argen¬
ti ex̃ idetur ierror uis facit¬
sub sciua ⁊ cathedralia quab in¬
sterm soient utrum in neste sint
sicutꝰ cu gula. min suppellectili
sicut thorania que ꝓprie stragłoꝵ
ñ sunt ⁊ oc mag̃ placuit ci sup
linteis quib insternunt᷑ ueni¬
cuia ouoitari põt. insint insuppel¬
acoru ea res ficut peilẽsquib in¬
uoluunt᷑ uestim̃ta lora quoq

Expanded text:
materiae sunt res, quae sunt in suppellectili. sed craterem argendum admittentis supellectilem argenteam hodie, propter usum imperitorum si in argento relatum sit candelabrum argenteum, argenti esse uidetur, et error ius facitsubsellia cathedraria quibus insterni solent utrum in veste sint, sicut stragula, an in suppellectili, sicut toralia, quae propria stragulorum non sunt. et hoc magis placuit ea suplinteis, quibus insternuntur vehicula, dubitari potest, an sint in suppelviatorii ea esse, sicut pelles, quibus involvuntur vestimenta, lora q
Abbreviated transcription (Latin):
fiet inquit si cũ mlle ouesfim¬
dus sustine potiuss duo milia
ountra ineo fundo funt quas
oues potissimũ legato cessuras ex¬
istimaium nec qr endum esse
ꝗd debuiss ꝑari pecorib instri¬

Expanded text:
fiet, inquit, si, cum mille oues fundus sustinere potuisset, duo milia ouium in eo fundo fuerint? quas oues potissimum legato cessuras existimabimus? nec quaerendum esse, quid debuisset parari pecoris instr
Abbreviated transcription (Latin):
b brciuarus mere aueno ⁊ sort̾e
⁊usuras int̾ cetõs creclitores ⁊¬
plexusiis sit. R̾. si id fenus noĩe
fuii er̾ciũss ⁊usuras ita ut ꝓpon¬
ctur fiuo a sscrip̃ fiss id quor pec¬

Expanded text:
no et sortem et usuras inter ceteros creditores complexus sit. respondit, si id faenus nomine filii exercuisset et usuras ita, ut proponeretur, filio adscripsisset, id quoque pec
Abbreviated transcription (Latin):
amplius fundos meos ita ut
instructisunt cassi anũ mĩa¬
rium c̾suũ salictis ⁊ silius. q̃i¬
cum ẽcum filue ⁊ salicta ñ
infundis suprascriptis s ĩ ad¬
iectis agelł quos ⁊ simul testa¬
tor compauit. uec sñ inis fun¬
cli colipossunt. an legatoce

Expanded text:
amplius fundos meos ita, ut instructi sunt, Cassianum Nonianum cum suis salictis et silvis". quaesitum est, cum silvae et salicta non in fundis supra scriptis, sed in adiectis agellis et quos simul testator comparavit nec sine his fundi coli possint, an legato ce
Abbreviated transcription (Latin):
dograno ita con uinxi siet ut sb̃
una fimor appllone nentur ca
quor debi. ¶ In structis domibus
iegatis grabatus argrnit maura¬
to tectus mortis ticie tempe in

Expanded text:
do Graeciano ita coniunxisset, uti sub una fundi appellatione haberentur, ea quoque deberi. Instructis domibus legatis crabattus argento inaurato tectus mortis Titiae tempore in
Abbreviated transcription (Latin):
rome litis cã ex affrica uemens
mancipia qͥdam ex funto supͣ
cedant cum q̃dam exhiis rusti¬
cis officuis ad tempũspegrina¬
cõis. aoducta sunt reuctis ꝯsuatꝰ¬

Expanded text:
Romae litis causa ex Africa veniens mancipia quaedam ex fundo supra cedant, cum quaedam ex his rusticis officiis ad tempus peregrinationis abducta sunt relictis
Abbreviated transcription (Latin):
na ⁊ potoria in smppellecti sunt
sicut fictiua non solum uulga¬
ria s ĩ que inp̾cio magno sunt
nam ⁊ pellues.Rgenteas ⁊ aqui¬
minarios argentros ⁊runsas
aectos inargentatos atꝙ gemi¬

Expanded text:
a et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum uulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt: nam et pelues argenteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos uel inau
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃us ⁊ancoꝵ desuiunt. ceter
si q̃uunta agrisdes merant uł
iocauantur legaton̾ ced̾e cioa¬
ria corum siuc a frum̃tum
sũ quid leguminis incella pe¬
nuaria hĩut an penore iegato

Expanded text:
t: ceterum si qua iumenta agris deseruiebant uel locabantur, legato non cedere cibaria eorum. Siue autem frumentum siue quid leguminis in cella penuaria habuit, penori legato
Abbreviated transcription (Latin):
accessionis iocum id sũ quo eẽ
ñ põt uasa aut acressio iega¬
te penus non icgata sunt. dem¬
ꝙ pemi ⁊ sumptauasa non de
adempta ¶ Sicui que inꝓmp¬
tuario sint suegata fu̾nt̾nori
om̃ispenus iegata ẽ. ¶ It̾ siqs
solitus fiuctus suos uend̃e pe¬
num iegau̾at non om̃ia que
se uidetur s ca solaque in penu
sioi scauit ꝙ si ꝓmiscut utiso

Expanded text:
locum id sine quo esse non potest: vasa autem accessio legatae penus, non legata sunt: denique penu consumpta vasa non debadempta. Si cui quae in promptuario sint legata fuerint, non omnis penus legata est. Item si quis solitus fructus suos uendere penum legauerit, non omnia, quae se uidetur, sed ea sola, quae in penum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ansto ⁊ notat q̃ esipotuiq non st̃
contim̃ iegato ut puta ea in qͣg
cẽ solems. oicum forte gara mur¬
na mel cetaq hus simiuia ¶pla¬
nc in quid sipenus escuienta iege¬
tur labeo ł.ix. postĩorum scribit

Expanded text:
at etiam quae esui potuique non sunt contineri legato, ut puta ea, in quibus esse solemus, oleum forte, garum muriam mel ceteraque his similia. Plane, inquit, si penus esculenta legetur, Labeo libro nono posteriorum scribit
Abbreviated transcription (Latin):
crrcase n area suos ut. puta si
qui st̃ inuillis ceputati quos
qntus inutais sic diffimebat
ut eorum cibaria ꝯtr putet ꝗ
textͥrium cibia dr̃et ꝯtmeri.
s mutius eos uouut signfigi¬

Expanded text:
circa se neque circa suos habet: puta si qui sunt in villis deputati. quos Quintus Mucius sic definiebat, ut eorum cibaria contineri putextricum cibaria diceret contineri: sed Mucius eos voluit significa
Abbreviated transcription (Latin):
domestic usum ꝑatos ꝯt̾m̃a ie¬
gato scrioit. ¶Seruus ap̾me¬
iam uingũentũ ⁊ archas ⁊em¬
plastra res penoris et̃ scrib̾. ⁊ est
u̾ius ħ omia odores quoo ⁊ti¬

Expanded text:
domesticum usum paratos contineri legato scribit. Servius apud Melam et unguentum et chartas epistulares penoris esse scribit et est verius haec omnia, odores quo
Abbreviated transcription (Latin):
ded̾at instructõs cum sius iil¬
uas ⁊ reliquis colonorum ⁊ co¬
dicilł ita scripsit posteãuent
mͥ inm̃tem seic fundos quos
resĩqui itaut sunt instructi
rustico in strõ suꝑlectie peco
ie illicis cumitliquis colo¬
norum ⁊ apotheca hr̃cuolo. q̃¬

Expanded text:
dederat instructos cum suis vilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: "postea mihi venit in mentem: Seiae fundos quos reliqui, ita ut sunt instructi rustico instrumento suppellectile pecore et vilicis cum reliquis colonorum et apotheca habere volo". qu
Abbreviated transcription (Latin):
ut exͣnti colom soient fumõ col¬
uiss ñ drbi. ¶ Gaio scio alum¬
puo meo fundos mneos ulum
⁊llum ita ut instructi sunt ⁊
dom̃ suꝑiorem dariuolo qitu ẽ¬

Expanded text:
ut extranei coloni solent, fundum coluisset, non deberi. 'Gaio Seio alumno meo fundos meos illum et illum, ita ut instructi sunt, et domum superiorem dari uolo': quae
Abbreviated transcription (Latin):
atasit adhuc pot̾uit prari si mi¬
mis sume ꝑ singuios annos pt¬
cc̃tur ¶Cd ergo si im̃a simima
legita sit ⁊ primo penus ñ sit pre¬
stita primo utrum tota summa
deb̾atur qiͣ toto penoris iegato tnͣs¬
fuso anu̾o qnͣtitas pͥmianni esti¬
matõnis soia sit tmͣnslata dubitari
põt puto tñ sic uoluntatem seqñ¬
cam testoris ⁊ it cota sũma illico pꝰ¬
Demic̾ta cum uasis c̾tis le¬
unt legato exemplo petulii

Expanded text:
s adhuc poterit praestari, si minus, summae per singulos annos petentur. quid ergo, si una summa legata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an uero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic uoluntatem sequendam testatoris, ut tota summa ilico, poerta cum uasis certis leunt legato exemplo peculii
Abbreviated transcription (Latin):
muistĩa quio instructus er¬
it in eo furoo exͣ eos quilib̾tat¬
em accepunt ⁊qui rure mor¬
ari solebant ¶ Si ⁊ instruct᷑
fund legass ea pedagigia q̃ iͥ
hent ut cum ibi ueniis pre

Expanded text:
isteria, quibus instructus erat in eo fundo extra ea quae libertatem acceperunt, et qui rure morari solebant. Si instructum fundum legasset, ea paedagogia, quae ibi habebat, ut, cum ibi uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
putat ꝯtim̃ sicut ꝓthinum do¬
mus si uelamen e̾ inquid in¬
gis demuiporco qm domͣs in¬
strã funt. ¶Speculariaquos
affuximag puto domus eẽ par¬
tem. nanri in cpcõe domus ispe¬

Expanded text:
putat contineri, sicut prothyrum domus, si uelamen est, inquit, ingis domus portio quam domus instrumentum sunt. Specularia quoque adfixa magis puto domus esse partem: nam et in emptione domus et spe
Abbreviated transcription (Latin):
ebat pãbos ꝑticas rastros ligon
Quidamuxori suc fund̾ utũ
structus ẽ in quo ip̾chabitabat
iegauit consultus de mulienbo
lamficis aninstrõ ꝯtulenturꝵ.¬

Expanded text:
ebat palos perticas rastros ligoneQuidam uxori fundum, uti instructus esset, in quo ipse habitabat, legavit. consultus de mulieribus lanificis an instrument
Abbreviated transcription (Latin):
ut instructior eẽt hõc ergo leg¬
ato non agrinstrum̃tu seb¬
ꝓpͥum suum instrin reliquis¬
se uidetur. ꝓm̃ si fumdus sit n¬
structus legatus ⁊ suppellex cõ

Expanded text:
ut instructior esset. hoc ergo legato non agri instrumeprium suum instrumentum reliquisse videtur. Proinde si fundus sit instructus legatus, et suppellex cont
Abbreviated transcription (Latin):
pañc coquunt q̃ ꝙuilla ẜuent.
t̃ molitores fi ad usumrusticũ
piti st̃. It̾ focanam iuilica si
It lam ficasq̃ famili ĩ nisticm
uestumt ⁊ q pulmtana rusticis
strum̃ti puto ¶ Igitur ⁊̃ focaria¬

Expanded text:
panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores, si ad usum rusticum parati sunt: item focariam et uilicam, si item lanificas quae familiam rusticam uestiunt, et quae pulmentaria rusticis strumenti. puto igitur etiam focaria
Abbreviated transcription (Latin):
puto. quia uinstarcuiture
cẽt.⁊ita consum it̾ ut semꝑ
a cibariis differt con ẜuand¬
i fructirs ca neluti gnaria
qr inhiis fructus custodiuri¬
t. urceos capsellas inquiuo
fructus xpomintur. s ⁊ ei q̃ er¬

Expanded text:
puto quia et instar culturae esset et ita consumitur, ut semper a cibariis differt. Conservandi fructus causa, veluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componuntur: sed et e
Abbreviated transcription (Latin):
faices putatorie. bidentes ⁊ si qͣ
similia dicipossunt cegendi
ces ꝙ messorie faices fenaue
qͣles umdemiatorii exteptorii
i accedunt in stro si niuacu¬
itor ẽ ueniti atenses scoparii
si ĩuiridaria sint copiãrii. si¬
fundus salius pastionesq nt̃
gregesccorum pastores saltu
ẽ. ut suĩo comꝑatus sit ut ex eo
fructus cipetur ñ debeatur. si
u̾o ideo qr ñ air ex saitu finc¬
greges fructus ex saitu ꝑcipi¬

Expanded text:
si qua similia dici possunt. cogendi, lcesque messoriae falces fenariae quali vindemiatorii exceptoriiqibus accedunt instrumento, si villa cultior est, veluti atrienses scoparii, si etiam virdiaria sintfundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuaest, ut, si ideo comparatus sit, ut ex eo fructus caperetur, non debeatur: si uero ideo, quia non aliter ex saltu frucgreges f
Abbreviated transcription (Latin):
strm̃ ẽ apparitus rerũ diutius
mansurar sine qui bexceri
nequiret possõ accedeit edꝙ.
cibatra q uictus magisqm̃ co¬
lendi cã parentur. s egoputo ĩ
frum̃tum ⁊ uin̾ adcitaria ꝑ¬

Expanded text:
strumentum est apparatus rerum diutius mansurarum, sine quibus exerceri nequiret possessio: accedit eo, quod cibaria uictus magis quam colendi causa pararentur. sed ego puto et frumentum et uinum ad cibaria p
Abbreviated transcription (Latin):
tuta noua uorreum ꝙ eid̾ le¬
gatum erat atestore ueniret
u̾ntia uendicio dilata sit ut
exeo ꝯmoda uenrent an uni¬
usalegata ꝑcliua conscqui pos¬

Expanded text:
tuta noua, et horreum, quod eidem legvini autem venditio dilata sit, ut ex eo commodo venirent, an universa legata Pardula consequi pos
Abbreviated transcription (Latin):
structintione hu̾it taiem in
c̃am fidei ⁊ missi deluctum ui¬
di placuit quals fu̾at legatus si
medii temporis augm̃ta fecuũ
suc dariuoluit ⁊ quosdam ẜuos
p̾cliorum uiiuuimaum̃isit. nõ
idcuro suimaum issi predisex

Expanded text:
ructi mentionem habuit. talem in causam fideicommissi deductum videri placuit, qualis fuerat legatus, sed medii temporis augmenta fetuumsuae dari voluit et quosdam servos praediorum vivus manumisit. non idcirco servi manumis
Abbreviated transcription (Latin):
repoito ad mancipiorũ exibitõe
In instrõ medĩci ee̾ coluiriaet
em planst icet᷑a eius gins orssi¬
us scrib ¶Cui fund̾ instruc¬
tum legauat noũtim manci¬
pia legnuit. qitum ẽ an reliqͣ
mancipia qͥ ñ nominass ĩ stro
ced̾ent cassius ait pensum et. tã¬

Expanded text:
reposito ad mancipiorum exhibitionem. In instrumento medici esse collyria et emplastra et cetera eius generis Cassius scribit. Cui fundum instructum legaverat, nominatim mancipia legavit: quaesitum est, an reliqua mancipia, quae non nominasset, instrumento cederent. Cassius ait responsum esse, ta
Abbreviated transcription (Latin):
tutor ulturator datus admi¬
tutoris tñsferi tutores opor¬
rẽ quale defimctus suscepit
hoc eõ ꝑtinet ut non exuisetur he¬
res ^ dicat sc instr̃a tutelaria ñ in

Expanded text:
tutor uel curator datus admitutoris transferri oportere, quale defunctus suscepit. hoc eo pertinet, ut non excusetur heres, si dicat s
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ⁊ si pupulo cancum sit
meluis or̾ rem suam resticui
pupilõ qm̃ inc̾tum cantiomĩs
euentum cum spectare. quec
⁊ uił. si alias circimnientus sit

Expanded text:
utique etsi pupillo cautum sit, melius dicitur rem suam restitui pupillo quam incertum cautionis euentum eum spectare: quod et Iulianus, si alias circumuentus sit
Abbreviated transcription (Latin):
sime non auas ait mhrtem ac¬
tionem hanc dandam qm̃ si en¬
dent magr̾atus c̾ mimis ydone
lumliporcõne. actio dandasit an
optio sit eiisqui pupillus fuit
cum quo potissimũ agat iꝑ. si co
pupulo caueret᷑ in q̃muuit Ac

Expanded text:
sime non alias ait in heredem actionem dandam, quam si euidenter magistratus cum minus idoneiuirili portione actio danda sit, an optio sit eius qui pupillus fuit, cum quo potissimum agat. responditpupillo caueretur, in quem uult ac
Abbreviated transcription (Latin):
timandas tucorũs at̾ dationẽs ac
culotutores darentur ⁊uentiones
pupillo  p̾iudicare duuisadri.ꝑ¬
ꝑsit. ꝯuentione n ouũuirorim̃
inspulicum mutari non põt᷑.
priustñ arbitror ꝯnemend̾ eu
qui hoc suscepit dem de extussis
facultatio eius. tunc ꝯuem end̾̃ ẽ
aocouegam. qmad̾m sisolus de¬
dissͣ dicerinus prius eua dem̾
conegi aggrediendum ¶Si
u̾o desint incuuitate ex qͣ pupil e¬
li oriundisunt qui ydonriui

Expanded text:
timandas tutorum satisdationes, acttum periculo tutores darentur, conuentiones pupillo non praeiudicare diuus Hadrisit: conuentione enim duumuirorum ius publicum mutari non potest. prius tamen arbitror conueniendum eum, qui hoc suscepit, deinde excussis facultatibus eius tunc ueniendum ad collegam, quemadmodum, si solus dedisset, diceremus prius eum, deinde collegam adgrediendum. Si quando desint in ciuitate, ex qua pupilli oriundi
Abbreviated transcription (Latin):
io uel cipalita u̾satisunt ¶Nõ
suosidiania possunt agere. sicura¬
tores fiunt minus ydonei datidi¬
cendum ẽ trm̃ magr̾atus oport̾e si
ex suggestu eorimiui nominu
ab cis. actcptis p̃ses detłit. s si ad eoi
remisit. ut ip̃i dent. uł post eunda

Expanded text:
sunt. Non subsidiaria agere possunt. Si curatores fuerunt minus idonei dati, dicendum est teneri magistratus oportere, si ex suggestu eorum uel nominibus ab eis acceptis praeses dederit. sed et si ad eos remiserit, ut ipsi dent uel post da
Abbreviated transcription (Latin):
rac actione tencor. ¶Sipreses
pumcie. deniniciare magrãtus
tm̃ defacutitib tutorumo¬
luit. ut ⁊ ip̃e daret. uitinnusan
⁊qͣtenus teneantur ⁊ertat di¬
cos qui p̃sidi renuntiant no ꝑ¬
inde cem̾i. ac si ip̃i dedissent. scd
si deceꝑunt gr̃a forte aut pecu¬
mam falsa renuntiantes. ¶ p

Expanded text:
eses prouinciae denuntiare magistratus tantum de facultatibus tutorum uoluit, ut ipse daret, uideamus, an et quatenus teneantur. et extat dieos, qui praesidi renuntiant, non perinde teneri atque si ipsi dedissent, sed si deceperunt, gratia forte aut pecunia falsa renuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
negã pupilli grrere ꝑseu̾au̾it᷑.
an in archa tutoris pupislipet¬
uonam inuem̾̃t. ⁊ cosumps¬
it uł campecuã qm̃tutor sti¬
puatin fint ereg̾it. tu tele iudõ
eum rem suo nomine. Nam cũ
punttat᷑. adu̾sus hrdem ex ꝓpo
doloͣ iurare inlitem. apparet eũ
ind̾o tutele tem̃ ex dolopprio.¬
sores a tutoribnominati si pre¬
sentes fucrunt ⁊ non cont̃dixunt
⁊ no la sua ꝑferi in acti publica

Expanded text:
pilli gerere perseuerauerit aut in arca tutoris pupilli pecuniam inuenerit et consumpserit uel eam pecuniam quam tutor stipulatus fuerat exegerit, tutelae iudicio eum teneri suo nomine: nam cum permittatur aduersus heredem ex proprio dolo iurari in litem, apparet eum iudicio tutelae teneri ex dolo prossores a tutoribus nominati si praesentes fuerunt et non contradixerunt et nomina sua referri in acta publica
Abbreviated transcription (Latin):
quiñe exuicims cuntatior hon¬
estissim̾ quemq ⁊ nomma psidiꝰ
orꝓiuncie mitte non ip̃os. arbitͥ¬
um dandi sibiuendicare ¶Si
magratus aomitiotutorem y¬
doncum delit ⁊ satis nonereg̾it
ñ suffitit ꝙ nuatis exegit ⁊ydone¬
um exegit qñnus postea ficuita

Expanded text:
is ciuitatibus honestissimum quemque et nomina praesidibus prouinciae mittere, non ipsos arbitrium dandi sibi uindicare. Si magistratus ab initio tutorem idoneum dedit et satis non exegit, non sufficit: quod si satis exegit et idoneum exegit, quamuis postea faculta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siquis finica tutela ꝓ rutorene¬
gocia mipub̾is gesẜit tenebitur
¶S ⁊ si prius pro turore adminis¬
terint dem de qua nĩ tutoreque
tenebitur exto quod ꝓtutore ad¬
ministrauit qm̃ius deuoluatm
mic gestus in tutele actio nem
Siquis qiͣ tutor nega gesrit eiꝰ
qui iam pubesẽn tutoremhre

Expanded text:
e si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, tenebitur. Sed et si prius pro tutore administrauerit, deinde quasi tutor, aeque tenebitur ex eo quod pro tutore administrauit, quamuis deuoluatur hic gestus in tutelae actionem. Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque
Abbreviated transcription (Latin):
quia płmꝙ inc̾tum ẽ ũtrum
quis tͣutor an n̾oqĩ cutor pcu
core aoministrauu̾t tutelam.
idcuto mutrumq cainm̃ actoc¬
inscripsit. ut suc tutor ẽ siuie ñ
sit qui gessit actione tñ tenct̾ur.
solẽt enim magni errores int̾ci¬
d̾o ut oiscerm facile ñ possit. u

Expanded text:
que incertum est, utrum quis tutor an uero quasi tutor pro tutore administrauerit tutelam, idcirco in utrumque casum actionem scripsit, ut siue tutor est siue non sit qui gessit, actione tamen teneretur. solent enim magni errores intercedere, ut discerni facile non possit, u
Abbreviated transcription (Latin):
do nich̾ efficit in eo cinus ni¬
b̾tas lege eli tscentiã ui aliã
quo iuis iurand hr̃dib insti¬
tutis iegatariis premittit
iocum habet ⁊ in militis .t. si¬

Expanded text:
ndo nihil efficit in eo, cuius libertas lege Aelia Sentia vel alia qua quo iusiurandum heredibus institutis legatariisque remittitur, locum habet etiam in militum tes
Abbreviated transcription (Latin):
a ca pendebit ñ sufficiat. ⁊ pprxc
isqui ex ea ꝑte pr̾s inititutus
cẽt ñ adierit altum qui adn¬
s compellen dũ eẽ. aut tefend̃
totam m̾ditatem aut tota cre¬
clitorib sou̾it. ¶Si eodem̃ .t.¬

Expanded text:
causa pendebit, non sufficiat et propter hoc is qui ex parte heres institutus est non adierit, alterum qui adisset compellendum esse aut defendere totam hereditatem aut totam creditoribus solvere. Si eodem te
Abbreviated transcription (Latin):
stitũtaͣ̃ qnͣtitate iegatorum q̃ cccha¬
llis data sunt ex summa q̃ efficieb¬
atur debita siequo uire omnia
dem non tñ sufficiens qr̾ta eoꝵ¬
dem legatorum ꝙ eideẽ detͣbat᷑
niis solis quioꝯccicuł iegata da¬
ta sunt.N sp̃

Expanded text:
stituta quantitate legatorum quae codicillis data sunt ex summa, quae efficiebatur debita, si aequo iure omnia dem, non tamen sufficiens quartae eorundem legatorum: quod ei deest, detrahatur his solis, quibus codicillis legata data sunt. Vlp
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpto hoc m̾oe̾e testatus. uol¬
aut tibirona mea relinquo.
ciusmõi exemplum ñ admit¬
ti. alioꝗn ñ difficuit᷑ post mortẽ
aucꝰ militis testes exist̾ent qui
affirmarent se audisse dñtez
aliꝙ̃ irlinqͥre serona cuiuisu¬

Expanded text:
scripto hoc modo esse testatus et volaut "tibi bona mea relinquo", eiusmodi exemplum non admitti: alioquin non difficulter post mortem alicuius militis testes existerent, qui adfirmarent se audisse dicentem aliquem relinquere se bona cui uisu
Abbreviated transcription (Latin):
drõ ꝓpoito c̃ agnita ⁊ absente
tutore ucliemouend eum q
dignustau noti indebr decer¬
net. uł aduingendum cura¬
torem. ⁊ i ta qui datu serit exte¬
diet iti ⁊ almenta. ⁊pupillo.
tor nec expetliat. uum tutorem
idumgi.⁊pupillus almnta dere
sua postubet recte ꝯsticuctur ad
oc souiniut ex iepupilti. ibonta

Expanded text:
proposito causa cognita etiam absente tutore uel remouendum eum, qui dignus tali nota uidebitur, decernet uel adiungendum curatorem: et ita qui datus erit, expediet alimenta pupillo. tor nec expediat alium adiungi et pupillus alimenta de re sua postulet: recte constituetur ad hoc solum, ut ex re pupilli alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
p̾corem o ut sñ uua maligna
maledicetur si legatarus ur he¬
res educationem recuset restõ gͥ
lictum cet̾um sicẽt relicturus ĩ¬
si crlucationẽ ret usatur sciret ñ
denegabrͣ ci actio dita diuus seu̾
tutoris nonin ꝓbas admittẽrẽ
ut puta si dicat impendisse in
altm̾ta pupilli uel disciplinas
Mod̾ x si quid̾ p̾tor arbitratusẽ¬

Expanded text:
portet, ut sine ulla maligna male dicetur, si legatarius vel heres educationem recuset testamentolictum: ceterum si esset relicturus, etiamsi educationem recusaturum sciret, non denegabitur ei actio, et ita diuus Seuerus tutoris non improbas admittere, ut puta si dicat impendisse in alimenta pupilli uel disciplinas. Modus autem, si quidem praetor arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
qua constitutus ẽ iscui alimẽta
decͥmint̾ in amplis tnͥpr̃imo¬
inis poĩtis ñ cumlis᷑ pr̃imõni
s quoi exhitioni frugalit̾ fuf¬
ficit. mod̾ alm̃tis dubit¶ Sed
si non constat quismodus fac¬
uitatum sit inter tutorem et
cum quĩ alimenta determ desi¬
e alim̃ta decer̾e. ne malt̾utram
sionem eius ap eum fuit com¬
p̾hensum. ¶ It ad instructõm
quoꝯpupillor um uładolescenti
decerñe respectu facuitatum ⁊¬

Expanded text:
itutus est cui alimenta decernuntur. In amplis tamen patrimoniis positis non cumulus patrimonii, sed quod exhibitioni frugaliter sufficit modum alimentis dabit. Sed si non constat, quis modus facultatium sit, inter tutorem et eum, qui alimenta decerni desiere alimenta decernere, ne in alterutram sionem apud eum fuerit comprehensum. Idem ad instructionem quoque pupillorum vel adulescentiudecernere respectu facultatium