comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a patre: s cum illo est ubiq totꝰ
pari diuinitate. quam nullus con¬
tinet locus. Cum enim in forma di
esset sicut apłs loquitur non rapi¬
nam arbitratus est ẽẽ ȩquał dõ.
Quomodo enim rapina ẽẽ posset
natura que non erat usurpata s
nata:ͦSemetipsum autem exina¬
niuit formam serui accipiens. Non
ergo amittens illam s accipiens
istam. eo modo se exinauit quo
hic minor apparebat quam apud
patrem manebat. Forma quippe ser¬
ui accessit: non forma d̃ĩ recessit. hȩc
est assumpta: non illa consumpta.
ꝓpt̾ hanc dicit pater maior me est.
ꝓpt̾ illam uͦ ego et pater unum sumꝰ.
hoc attendat arrianꝰ. & attentione
sit sanus. ne contentione sit uanus.
aut quod ẽ peius insanus. Hȩc enĩ
est forma serui. in qua di filius mi¬
nor ẽ non patre solo. s etiam spũ
scõ. Neq id tantum. s etiam seipso:
in sepulchro meruit appellari.
Nam quid aliud confitemur cum
dicimus credere nos in unigenitũ

Expanded text:
a Patre; sed cum illo est ubique totus a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uobis uado et uenio ad uos. Si di¬
ligeretis me gaudẽtis utiq qr ua
do ad patrem. qr pater maior me ẽ.
hinc ergo turbari et formidare po¬
terat cor illoꝵ quod ibat ab eis ꝗͣ¬
uis uenturus ad eos ne forsitan gͦ¬
gem lupus hoc interuallo inua¬
deret pastoris absentia. Sed a qui¬
b homo abscedebat. ds non dere¬
linquebat: & idem ipse. xp̃c homo
et deus. Ergo et ibat ꝑ id quod
homo erat: & manebat ꝑ id qđ
d̾s erat. Ibat ꝑ id quod uno loco
erat: manebat ꝑ id quod ubiq e¬
rat. Cur itaq turbaretur & for¬
midaret cor. quando ita desere¬
bat ocłos ut non desereret cor:
Quamuis d̃s etiam qui nullo con¬
tinetur loco discedat ab eoꝵ cordi¬
b qui eum relinquunt morib ñ
pedib. & uenit ad illos qui con¬
uertunt᷑ ad eum non facie s fide.
et accedunt ad eum mente non
carne. Ut autem intelligerent.
scdm id qͦd homo erat eum dixiꝰ
ꝑ illud autem in quo est equalis gig¬
nenti unigenitus. numquã recedit

Expanded text:
Vado et venio ad vos. Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: idem ipse Christus, homo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat. Ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubiqrat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixiss: per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit
Abbreviated transcription (Latin):
sono intruit. incelligibili luce ꝑfun¬
dit. Qͥ ergo potest in ea uidere nati¬
uitatis eius eternitatẽ: ipse. illã sic
audit loquentẽ. sicut ei dixit pat̾
qd̃ loqueret᷑. Excitauit nos ad mag¬
nũ desidĩum interioris dulcedinis
sue: s crescendo capimꝰ. ambulando
crescimꝰ: ꝓficiendo ambulamꝰ. ut ꝑ¬

Expanded text:
sono instruit, intelligibili luce perfunsono instruit, intelligibili luce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capimus, ambulando crescimus, proficiendo ambulamus, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
quutus sit unico uerbo. Aut egebat
dei uerbis. dei uerbũ: dixit gͦ pater
filio. sicut dedit uitã filio: non qd̃
nesciebat. uel qđ non habebat. s qd̃
ipse filiꝰ erat. Qͥd ẽ autẽ sicut dixit
michi sic loquor: nisi u̾bũ loquor:
Ita ille dixit ut uerax: ita iste loqͥ¬
tur ut ueritas. Uerax aut̃e genuit
ueritatẽ. Qͥd gͦ iam diceret uerita¬
ti: non enĩ imꝑta erat ueritas: cui
u̾bũ aliquod adderet᷑. Dixit gͦ ue¬
ritati: qr genuit ueritatẽ. Porro
ipsa ueritas sic loquitur ut ei dictũ
ẽ: s intellegentib quos docet ut na¬
ta ẽ. Ut aucẽ credẽnt homines qd̃
intelligere nondũ ualent. ex ore car¬
nis uerba sonuerunt & abier̃t. tranꝰ¬
uolantes soni strepuer̃t ꝑactis mo¬
rulis tempoꝵ suoꝵ: s res ipse quaꝵ
signa st̃ soni. traiecte quodãmodo in
eoꝵ momoriam qͥ audiert̃. et iã ad noᷤ
ꝑ litteras que uisibilia signa st̃ ꝑue¬
nert̃. Non sic loquitur ueritas intel¬
legentib m̃tib: intus loqͥtur. sine

Expanded text:
utus sit unico verbo, aut egebat Dei verbis Dei verbum. Dixit ergo Pater Filio, sicut dedit vitam Filio: non quod nesciebat, vel non habebat, sed quod ipse Filius erat. Quid est autem: Sicut dixit mihi, sic loquor, nisi verbum loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut veritas. Verax autem genuit veritatem. Quid ergo jam diceret veritati? Non enim imperfecta erat verbum aliquod adderetur; dixit ergo veritati quia veritatem genuit. Porro ipsa Veritas sic loquitur ut ei dictum est, sed intelligentibus quos docet ut nata est; ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt transvolantis soni peractis morulis temporum suorum. Sed res ipsae quarum signa sunt soni, tractae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt, etiam ad nos per litteras quae visibilia signa sunt, pervenerunt. Non sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine
Abbreviated transcription (Latin):
caret᷑ sic uoluisse intellegi patrem
tamquã patrẽ multoꝵ filioꝵ per
grãm regeneratoꝵ. non unici uer¬
bi equalis sibi: & continuo subiecit.
E qui uidet me: uidet eum qͥ mi¬
sit me. Numqͥd ait qͥ uidet me ñ
uidet me. s eum qͥ misit me: sicut
dixerat qͥ credit in me ñ credit in
me. s: in eum qͥ misit me: illud
namq dixit. ne sicut uidebat᷑ cre¬
dẽtur cantũmodo filiꝰ hominis:
hoc autẽ dixit ut patri uideret᷑
ȩqualis. Qͥ credit in me inquit. ñ
credit in hoc qd uidet me. s cre¬
dit in eum qͥ misit me: ut cũ cre¬
dit in patrẽ qui sibi equalẽ genu¬
it me. ñ quomodo me uidet. s sic
credat in me quomodo in eum qͥ
misit meͥ Apłos suos certe ipse do
tine nuncii uocantur: ita grece a¬
płi. latine missi appellant᷑. Nũquã
tam̃ aliqͥs apłoꝵ dicere auderet. qͥ
credit in me non credit in me. s in
eum qͥ misit me. Omĩno enĩ non

Expanded text:
taretur sic voluisse intelligi Patrem, tanquam patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit: Et qui videt me, videt eum qui misit me. Numquid ait, Qui videt me, non videt me, sed eum qui misit me; sicut dixerat, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me? Illud namque dixit, ne sicut videbatur, crederetur tantummodo filius hominis: hoc autem dixit, ut Patri crederetur aequalis. Qui credit in me, inquit, non credit in hoc quod videt me, sed credit in eum qui misit me. Aut cum credit in Patrem qui sibi aequalem genuit me; non quomodo me videt, sed sic credat in me, quomodo in eum qui misit me: usqutine nuntii vocantur, ita graece apostoli, latine missi appellantur. Nunquam tamen aliquis apostolorum dicere auderet, Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui mis
Abbreviated transcription (Latin):
et si crux. xp̃i hoc solũ significet
carnẽ suã crucificerunt cũ uicus
et concupiscentiis. quã magnũ
bonũ est. nec tam̃ facit nͥ concu¬
piscens aduersus carnẽ sp̃c bonꝰ.
cũ illam crucem xp̃i fecerit ini¬
micus id ẽ sp̃c malus. Postremo
beatur siue frontib credentium.
siue ipsi aque ex qua regenerant᷑¬
siue oleo quo chrismate ungunt᷑.
siue sacrificio quo alunt᷑: nichil
catur quando ꝑ crucem. xp̃i quã
fecerunt mali in celebratione sa¬
cram̃toꝵ eiꝰ. bonũ nob̃ om̃e signa

Expanded text:
etsi crux Christi hoc solum significet etsi crux Christi hoc solum significet carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen facit hoc, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est spiritus malus. Postremo beatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantsive oleo quo chrismate unguntur, sive sacrificio quo aluntur, nihil catur, quando per crucem Christi, quam fecerunt mali, in celebratione sacramentorum ejus bonum nobis omne signa
Abbreviated transcription (Latin):
impiis. xp̃o facta et impacta ẽ: et
tamen ea significari recte intelli¬
gitur qͦd ait apłs. que sit latitu¬
do et longitudo. & altitudo. & pro¬
fundũ. Lata ẽ quippe in transũ¬
so ligno qͦ extenduntur penden¬
tes manꝰ: &e significat oꝑa bona in
latitudine caritatis. Longa ẽ a
transuerso ligno usq ad terrã uͥ
deorsũ pedesq figuntur: ⁊ signifi¬
cat ꝑseuerantiam in longitudinẽ
temporis usq in finẽ. Alta ẽ in ca¬
sursũ uersus exceditur. & signifi¬
cat suꝑnũ finẽ quo cuncta oꝑa
referunt᷑. qm̃ cuncta quȩ latitu¬
dine ac longitudine bene ac ꝑseue¬
rant̃ fiunt. ꝓpt̃ altitudinẽ diuinoꝵ
facienda sunt p̃mioꝵ. Ofunda ẽ
in ea parte qua in t̃ra figitur.:
ibi quippe et occulta ẽ nec uide¬
ri potest. s cuncta eiꝰ apparentia
et eminentia inde consurgunt:
sicut bona nr̃a de ꝓfunditate gr̃e
di. quȩ comp̃hendi ac duudicari
ñ potest uniuersa ꝓcedunt. Sed

Expanded text:
impiis Christo facta et impacta est? Et impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pendentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usque ad terram, ubi dorsum et pedes figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis, usque ad finem; alta est in casursum versus exceditur, et significat supernum finem quo cuncta opera referuntur, quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum: profunda est in ea parte qua in terra figitur; ibi quippe et occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. tu es xp̃c filiꝰ dĩ uiui. & ei
dicit᷑ tibi dabo claues regni cȩloꝵ.
tamꝗͣ ligandi & soluendi solus ac¬
ceꝑit potestatẽ: cũ et illud unus
ꝓ om̃ib dixerit. & hoc cũ om̃ib
tamquã ꝑsonã gerens ipsiꝰ unita¬
tis acceꝑit: ideo unꝰ ꝓ omĩb. quia
unitas ẽ in omĩb. Unde et hic cũ
dixisset desuꝑ contexta: addidit ꝑ
totũ. Qđ si referamꝰ ad id qd̃ sig¬
nificat. nemo eiꝰ est expers: qͥ ꝑti¬
nere inuenitur ad totũ. A quo
toto sicut greca indicat lingua:
catholica uocatur ȩccła. In sorte
aut̃ quid nisi d̃i grã cõmenda¬
ta ẽ: Sic quippe in uno ad om̃s ꝑ¬
uenit. cũ sors om̃ib placuit: qr di
grã in unitate ad om̃s ꝑuenit. Ꝙ
cũ sors mittitur: non ꝑsone cuiꝰq
uel meritis. s occulto di iudicio
ceditur. Nec ideo ista non aliquid
boniꝰ significasse qͥs dixerit. qr ꝑ
Quid enĩ de ipsa cruce dicturi sumꝰ.
quȩ certe similit ab inimic is atq

Expanded text:
pondit, Tu es Christus Filius Dei vivi; et ei dicitur, Tibi dabo claves regni coelorum , tanquam ligandi et solvendi solus acceperit potestatem: cum et illud unus pro omnibus dixerit, et hoc cum omnibus tanquam personam gerens ipsius unitatis acceperit: ideo unus pro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde et hic cum dixisset, desuper contexta; addidit, per totum. Quod si referamus ad id quod significat, nemo ejus est expers qui pertinere invenitur ad totum: a quo toto, sicut graeca indicat lingua, catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? Sic quippe in uno ad omnes pervenit, cum sors omnibus placuit, quia et Dei gratia in unitate ad omnes pervenit: et cum sors mittitur, vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista non aliquid boni significasse quis dixerit, quia per Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque
Abbreviated transcription (Latin):
littera. quoꝵ laus ñ ex hominib
s ex deo ẽ. ꝑtinentium ad ihrłm
lib̃am matrem nr̃ãm ȩternã in
celis: saram sp̃italem ancillam
et filios eiꝰ de domo lib̾tatis eicien¬
tẽ. Ideo enĩ pylatus qd̃ scripsit
scripsit: qr dñs qͦd dix̃ dixit.

Expanded text:
ttera. Quorum laus non ex hominibus, sed ex Deo, pertinentium ad Jerusalem liberam, matrem nostram, aeternam in coelis, Saram spiritalem, ancillam et filios ejus de domo libertatis ejicientem. Ideo enim Pilatus quod scripsit scripsit, quia Dominus quod dixit dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Collabora eugłio scdm uirtutẽ di
saluos facientis ⁊ uocantis uocati
Nam si naturam cogitemꝰ in qua
creati sumꝰ. cũ om̃s ueritas crea¬
uerit qͥs ñ est ex ueritate: s ñ
om̃s sunt quib datum est ut au¬
diant ueritatem. hoc ẽ obaudianͭ
ueritati. & credant ueritati: quia
ex ipsa ueritate prestatur nullis
ex ueritate putaretur. qr obtem¬
ꝑat ueritati. Non autẽ hoc ait. si
ait. omĩs qui ẽ ex ueritate audit
meam uocem: ac ꝑ hoc ñ ideo ẽ
ex ueritate qr eius audit uocem.
s ideo audit qr ex ueritate ẽ. id ÷
qr hoc illi donum ex ueritate col¬
latum est. Qd̃ quid ẽ aliud: qũã
Bixit ei pylatus. Qͥd est ueritas:

Expanded text:
conlabora euangelio secundum uirtutem dei saluos nos facientis et uocantis uocatioNam si naturam cogitemus, in qua creati sumus, cum omnes Veritas creaverit, quis non est ex Veritate? Sed non omnes sunt quibus datum est ut audiant Veritatem, hoc est, obediant Veritati, et credant in Veritatem, quia id ex ipsa Veritate praestatur, nullisx veritate putaretur, quia obtemperat veritati; non autem hoc ait, sed ait: Omnis qui est ex veritate, audit meam vocem. Ac per hoc non ideo est ex veritate, quia ejus audit vocem; sed ideo audit, quia ex veritate est, id est, quia hoc illi donum ex veritate collatum est. Quod quid est aliud, quam 5. Dixit ei Pilatu
Abbreviated transcription (Latin):
cum eis ante pas¬
sionẽ
loquebatur magna cũ paruis.
sed sicut oportebat ut magna di¬
cerentur et paruis qr nondũ ac¬
cepto spũ scõ. quẽadmodũ eum
post resurrectionẽ eius uel ipso
insufflante uel desuꝑ acceꝑunt.
humana magis quã diuina sa¬
piebant: multis indicuis ꝑ totum
ui ista lectione dixerunt. Ait enĩ
niunc palam loqueris: et ꝓu̾biũ
nullum dicis. Nunc scimus qr
nosti omĩa: et non opus ẽ tibi
ut quis te int̾roget. In hoc cre¬
dimꝰ qr a deo existi. Ipse dñs pau¬
lo ante dixerat. Hoc in ꝓu̾biis
locutus sum uob̃: uenit hora cũ
iam non in ꝓuerbiis loquar uob̃.
Quõmodo ergo isti dicunt. ecce
nc̃ palam loqueris: & ꝓu̾bium
nullũ dicis:ꝰ nunquid hora iã
uenerat: qua non iam in ꝓuer¬
biis se ꝓmiserat loquuturũ: ꝓr¬
sus quod nondũ illa hora uenisset
continuatio uerboꝵ eiꝰ ostendit.:

Expanded text:
cum eis ante pascum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem vel ipso insufflante, vel desuper acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, multis judiciis per totuin ista lectione dixerunt. Ait enim nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis: nunc scimunosti omnia, et non opus est tibi ut quis te interroges. In hoc credimus, quod a Deo existi. Ipse Dominus paulo ante dixerat: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis. Quomodo ergo isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? Nunquid hora jam venerat, qua non jam in proverbiis se promiserat locuturum? Prorsus quod nondum illa hora venisset, continuatio verborum ejus ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi amaremꝰ et patr̃e. Amat nos
pat. qr nos amamus filium: cum
a patre et filio accepimꝰ. ut & pa¬
trẽ amemꝰ et filium. Diffundit
patre amamꝰ et filio. Amorẽ itaq
nr̃m pium quo colunꝰ dm̃ fecit õs.
et uidit qr bonũ est. Ideo quippe
amauit ipse qd̃ fecit. s non in no¬
bis faceret quod amaret: nͥ ante¬
quã id faceret nos amaret. E cre¬
didistis inquit qr ego a deo exii.
Exii apatre et ueni in mundum:
iterum relinquo mundũ. et uado
ad patrẽ. Plane credimꝰ. Neq enĩ
ꝓpterca debet incredibile uideri.
qr sic ad mundũ ueniens exiit a
patre. ut non desereret patrẽ:
& sic uadit ad patrẽ relicto mun¬
do. ut non deserat mundũ. Exiit
enĩ a patre: ꝙr de patre ẽ. In mum¬
do uenit. qr mundo suum corpus
ostendit quod de uirgine assũpsit.
Reliquit mundũ corporali discessi¬
one. ꝑrexit ad patrẽ hominis as¬
censione: nec mundũ deseruit p̃sen¬
ei discipuli eius. ecce palam lo

Expanded text:
nisi amaremus et Patrem. Amat nos nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium; cum a Patre et Filio acceperimus ut et Patrem amemus et Filium: dPatre amamus et Filio. Amorem itaque nostrum pium quo colimus Deum, fecit Deus, et vidit quia bonum est, ideo quippe amavit ipse quod fecit. Sed in nobis non faceret quod amaret, nisi antequam id faceret, nos amaret. 6. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic vadit ad Patrem relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit quod de Virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesenei discipuli ejus: Ecce nunc palam loq
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis abigunt. & sinceritati eiꝰ
lucis acquiescunt:qua teste ac
iudice. has ipsas imagines corpo
rum internis aspectib irruentes
falsas omĩno esse conuincunt. hi
trẽ: in quantũ aut̃ d̾s ẽ nos exau¬
dire cum patre: quod eum sig¬
nificasse arbitror ubi ait. & non
dico uob̃: qr ego rogabo patrem
de uob̃. Ad hoc quippe intuendũ
quomodo non rogat patr̃e filiꝰ
s simul exaudiunt rogantes pa¬
ter et filiꝰ: non nisi sp̃italis ocłs m̃¬
tis ascendit. Ipse enĩ pater amat¬
ne giannat:. Ideo amat ille quia
nos amamus: an potiꝰ qr ille a¬
mat ideo nos amamꝰ: ex ȩpistola
sua eugłista idem ipse respondeat.
Nos diligimus inquit: qm̃ ipse pͥ¬
or dilexit nos. Hinc gͦ factũ est
ut diligeremꝰ: qr dilecti sumus.
Prorsus donũ dei ẽ diligere dm̃
Ipse ut diligeretur dedit: qui ñ
dilectus dilexit. Displicentes ama¬
ti sumꝰ : ut ẽẽt in nob̾ unde place¬
remꝰ. Non enim amaremꝰ filium:

Expanded text:
oculis abigunt; et sinceritati ejus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi trem; in quantum autem Deus est, nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Filius, sed simul exaudiunt rogantes Pater et Filius, nonnisi spiritualis oculus mentis ascendit. 5. Ipse enim Pater,me amastis. Ideo amat ille, quia nos amamus; an potius, quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat: Nos diligimus, inquit, quia prior ipse dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium,
Abbreviated transcription (Latin):
tione que capit aut fingit qua¬
liumcumq similitudines corpoꝵ.
seo mentis certissima intelligen¬
tia dm̃ non corpus ẽẽ s sp̃m: ita
palam de patre annunciante
filio. ut eiusdem substantie conᷤ¬
piciatur. E ipsi qui annuncians
tunc in eiꝰ nomine petunt qui
petunt. qr in sono eiꝰ nominis ñ
aliud quã res ipsa est. quȩ hoc
nomine uocatur intelligunt. nec
animi uanitate uel infirmitate
confingunt: tamquã in alio lo¬
co patrem in alio filium ante pa¬
trem stante. & ꝓ nob̾ rogantẽ.
spacia sua queq amboꝵ occupã¬
tib molib et uerbũ ad eum cuiꝰ
est uerbũ facere uerba ꝓ nobis.
interuallo interposito inter os
loquentis. & auriculas audien¬
tis: & alia talia quȩ sibi anima¬
les idemq carnales in cordibus
fabricant. Qͥ cquid enĩ tale sp̃i¬
talib de deo cogitantib ex corpo¬
rũ consuetudine occurrit. negan¬
do atq respuendo tamquã im-¬
portunas muscas ab interiorib

Expanded text:
tione quae capit aut fingit quatione quae capit aut fingit qualiumcumque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia, Deum non corpus esse, sed spiritum: ita palam de Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse qui annuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus
Abbreviated transcription (Latin):
linquitur itaq quantũ separare
ualeo ut intellegatur iħc disci¬
erimꝰ. quando spiritale etiam cor¬
pus habebimꝰ. sed qualis erat qͥ
dicebat: sapientiam loquimur
carnalib. & non sp̃m huius mim¬
di accepimꝰ. s sp̃m qui ex deo ẽ.
ut sciamꝰ que a deo donata sunt
nob̾: que et loquimur non in
sapientie humane doctis uerbi.
s doctis spiritus: spiritalib sp̃i¬
talia comparantes. Animalis aut̃
homo non ꝑcipit que st̃ sp̃c scĩ di.
Non itaq ꝑcipiens quȩ sunt spẽ di
homo animalis. sic audit quecũq
audit de di natura. ut aliud qͦ
corpus cogitare non possit. quã¬
libet amplissimum uel immen¬
sum. quainlibet lucidũ ac specio¬
qui ꝓuerbia solent audire neq
intelligere. Cum uͦ sp̃italis ceꝑit
omĩa diudicare. ipse autẽ a ne¬
mine duudicari. etiam si in hac
uita adhuc uelut ꝑ specł̃m ex par¬
te ꝑspicit. tamen non ullo corporiᷤ
sensu. non ulla imaginaria cogita¬

Expanded text:
Relinquitur itaque, quantum sapere Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intelligatur Jesus discierimus, quando spirituale etiam corpus habebimus; sed qualis erat qui dicebat, « Sapientiam loquimur  « Non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis; quae et loquimur, non in sapientiae humanae doctis verbis, sed doctis Spiritus, spiritualibus spiritualia comparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei. » Non itaque percipiens quae sunt Spiritus Dei homo animalis, sic audit quaecumque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac specioqui proverbia solent audire neque intelligere. Cum vero spiritualis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari , etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte, perspicit tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogita
Abbreviated transcription (Latin):
bis. uenit hora cũ iam non in pu̾¬
bus loquar uob̃: s palam de patͤ
meo annunciabo uob̃. Hossem dice¬
re hanc de qua loquimur horam
futurum scłm oportere intelligi.
ubi uidebimꝰ palam qd̃ beatus pau¬
lus dicit. facie ad faciem: ut qd̃
ait hȩc in ꝓuerbus loquutꝰ sum
uobis. hoc sit qd̃ ab codem apło
dictum ẽ. uidemꝰ nunc ꝑ specłm
in enigmate. Annunciabo autẽ
uob̃. qr ꝑ filium pater uidebitur.:
uixta illud qd̃ alibi ait. Neq pa¬
trem qͥs nouit nͥ filiꝰ: et cui uolu¬
erit filius reuelare. Sed istũ sen¬
sum uidetur impedire qd̃ seqͥtur:
illo die in nomine meo petetis. In
futuro enĩ scło cũ ꝑuenerimꝰ ad
regnũ ubi similes ei erimꝰ qm̃ ui
debimꝰ eum sicuti ẽ: quio petitu¬
ri sumꝰ quando saciabitur in bo¬
nis desiderium nr̃m: unde & in
alio psalmo đr: saciabor dũ ma¬
nifestabitur gła tua. Petitionãq
alicuiꝰ est indigentie: que ibi nul¬
la erit ubi hec sacietas erit. Re

Expanded text:
bis: venit hora cum jam non in probis: venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis. Possem dicere hanc de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem; ut quod ait, Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit quod ab eodem apostolo dictum est, Videmus nunc per speculum in aenigmate : annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait, Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod sequitur: Illo die in nomine meo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabitur in bonis desiderium nostrum ? Unde et in alio psalmo dicitur: Satiabor cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigentiae, quae ibi nulla erit ubi haec satietas erit. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
putat aliqͥo ẽẽ cum nichil sit. In
comparatione quippe spiritalis ho¬
minis qui scit gr̃a dei se ẽẽ qd̃ est.
quisquis uana p̃sumit nicħ ẽ etiã.
Sic gͦ recte intelligi potest. am̃ am̃
dico uob̃ si quid petieritis patrem
in nomine meo. dabit uob̃: ut hoc
quod ait. si quid. non quod libet
modis intelli gi potest: uel qi non
in nomine meo petistis. qd nom̃
non sicut cogrioscendũ ẽ cognouis¬
tis: uel non petistis quicquã. qͣm
in comparatione rei quã petere
debuistis. ꝓ nichilo habendũ est qd
petistis. Ut gͥ in eiꝰ nomine ũ nicb
s gaudium plenũ petant: qm̃ si
aliquio aliud petunt. id aliqͥd est
nicħ: exhortatur dicens. Pecite et
accipietis ut gaudium ur̃m sit
plenũ: id ẽ hoc in noĩe meo peti¬
te ut gaudium urm plenũ sit. et¬
accipietis. Isto enĩ bono in peten¬
do ꝑseuerantes scõs suos nequaꝗͦ
miscdia diuina fraudabit. hec in¬
quit in ꝓuerbiis loquutꝰ sum uo¬

Expanded text:
putat aliquid esse, cum sit nihil. In putat aliquid esse, cum sit nihil. In comparatione quippe spiritalis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, si quis vana praesumit, nihil est etiam. Sic ergo recte intelligi potest: Amen amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis, ut hoc quod ait, Si quid, non quodlibet imodis intelligi potest, vel, quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est, cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei, quam petere debuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant, quoniam si aliquid aliud petunt, id aliquid nihil , exhortatur dicens, Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum: id est, hoc in nomine meo petite, ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Isto enim bono in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit. 3. Haec, inquit, in proverbiis locutus sum vo
Abbreviated transcription (Latin):
his uerbis que ad eos ꝑtinent ꝓ
prie qui petunt. Exaudiunt᷑ quip¬
pe om̃s scĩ ꝓ seipsis. non aut̃ pro
om̃ib exaudiunt᷑. uel amicis uel
numicis suis. uel quibuslibet aliis:
qr non utcũq dictum ẽ dabit. s
dabit uob̃. Usq mͦ inquit ñ petis¬
tis quicquã in nomine meo: pe¬
tite et accipietis. ut gaudiũ ur̃m
plenũ sit. Hoc qd̃ dicit gaudium
plenũ. ꝓfecto non carnale. s sp̃ita¬
le gaudium ẽ. & quando tantum
erit ut aliqͥd ei iam sit addendũ:
ꝓculdubio cunc erit plenũ. Qͥcqͥd
ergo petitur qd ꝑtineat ad hoc
gaudium consequendũ. hoc ẽ in
noĩe. xp̃i petendũ. si diuinã intelli¬
gimus grãm. si ueram beatã pos¬
cimus uitã. Qͥcqͥd autẽ aliuo peti¬
cur: nicħ petitur. Non qr om̃no
nulla res ẽ: s qr in tantȩ rei com¬
paratione. quicquio aliud concupiᷤ¬
citur nichil est. Neq enĩ ꝓrsus nul¬
la res ẽ homo de quo ait apłs. qͥ se

Expanded text:
his verbis, quae ad eos qui petunt his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcumque dictuinquit, non petistis quidquam in nomine meo; petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Hoc quod dicit, Gaudium plenum, profecto non carnale, sed spiritale gaudium est. Et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur, quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est, in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur, non quia omnino nulla res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se
Abbreviated transcription (Latin):
dico uob̃ si quid pe¬
tieritis patrẽ in
nomine meo dabit uobis. Iam dic¬
tum ẽ in suꝑiorib huiꝰ dominici
sermonis partib. ꝓpt̃ eos qui non¬
nulla petunt a patre in xp̃i noĩe
nec accipiunt. Non petitur in no¬
mine saluatoris: quicquid petit᷑
contra racionẽ salutis. Non enĩ
sonũ litteraꝵ ac sillabaꝵ. s qd̃ sonꝰ
ipse significat. et qd̃ eo sono recte
ac ueracit intelligitur. hoc accipi¬
endus ẽ dicere cũ dicit in nomi¬
ne meo. Unde qͥ hoc sentit de xp̃o
qd̾ ñ est de unico dĩ filio sentien¬
dum. non petit in eiꝰ noĩe. etiam¬
si non taceat litteris ac sillabis
quẽ cogitat cũ petit. Qͥ uͦ quod
est de illo sentiendũ sentit: ipse
in eius noĩe petit. et accipit quod
petit: si non contra suã sempiter
nam salutẽ petit. Accipit autem
quando debet acciꝑe. Quedã enĩ
non negantur: s ut congruo den¬
tur tempore differunt᷑. Ita sane in¬
telligendũ est qd̃ ait dabit uobis.
ut ea beneficia significata sciant᷑

Expanded text:
dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non taceat litteris ac syllabis quem cogitat cum petit. Qui vero quod est de illo sentiendum sentit, ipse in ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata sciantur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo se loqui nesciens. & qͥd ei
contigerit narrans. nos inquid
sꝑabamꝰ quod ipse fuerat redẽp¬
turus isrł. Ecce quomodo eum
reliquerant deserendo etiã ipsã
fidem. qua in eum ante credide¬
rant. In ea uͦ p̃ssura quã post eiꝰ
glorificationẽ accepto spũ sc̃õ ꝑ¬
tulerunt: non eum reliquer̃t.
& quãuis fugerent de ciuitate
in ciuitatem: ab ipso nõ refuge¬
runt: s ut habentes pressuram
in mundo in illo pacem tenerent.
non ab illo refuge. fuerunt: sed
ipsũ refugium potiꝰ habuerunt.
Bato quippe illis spũscõ: factũ ẽ
in eis. quod nc̃ dictũ eis. Confioi¬
te. ego uici mundũ. Confideruis
et uicerunt. In quo nisi in illo:ᷤᷤ
Non enĩ uinceret ille mundum:
si membra eius uinceret mundꝰ.
Unde ait apłs. Gras deo. qͥ dat
nob̾ uictoriam: continuoq sub¬

Expanded text:
cum illo se loqui nesciens, et quid ei cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem qua in eum ante crediderant. In ea vero pressura quam post ejus glorificationem accepto Spiritu sancto pertulerunt, non eum reliquerunt: et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sed ipsum potius refugium habuerunt. Dato quippe illis Spiritu sancto, factum est in eis quod nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. Confiderunt, et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si ejus membra vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo, qui dat nobis victoriam; continuoque sub
Abbreviated transcription (Latin):
bus. & aliud ꝓ alio sentientibus.
ꝓuerbia quodãmodo eẽ. ut que¬
cumq magna et diuina dixisset
ait. Modo creditis: ecce uenit
hora. & iam uenit. ut disꝑgami¬
ni unusquisq in ꝓpria. Ecce ini¬
tium p̃ssure: sedͭ eo modo ꝑseue¬
rature. Qd̃ enim adiunxit. & me
solum relinquatis. non uult eos
tales esse in subsequente p̃ssura.
quã post eius ascensionẽ in mun.¬
do fuerant habituri ut relinqͦi
eum: s ut in illo pacem habe¬
ant ꝑmanentes in eo. Non enim
quando comp̃hensus tantũmo¬
do carne sua eius carñe : uerũ
etiam mente reliquerunt fidẽ.
Ad hoc ꝑtinet qd̃ ait. Modo cre¬
ditis. ecce uenit hora ut tlisꝑga¬
mini in ꝓpria et me solum re¬
linquatis : tamquã diceret. tẽ
ita ꝑtͣbabimin. ut etiam quod
mͦ creditis relinquatis. Uener̃t
enĩ ad tantã desꝑationẽ. & sue
pͥstine fidei ut ita dixerim mor¬
tem. quanta apparuit in illo
cleopha. qͥ post eiꝰ resurrectionẽ

Expanded text:
bus et aliud pro alio sentientibus, bus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit, et me solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in propria, et me relinquatis: tanquam diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, quanta apparuit in illo Cleopha, qui post ejus resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
siue qui hec dicta fuerant audi¬
turi. siue scripta lecturi. quales
ẽẽnt a quib int̃rogabatur osten¬
det : eoq modo nossemꝰ uel qͥb
non circumueniretur fraudib.
uel quib apud cum ꝓficeretur
accessib : preuidere etiã cogita¬
tiones hominũ: & ideo non opꝰ
habere ut eum quis int̾rogaret.
Magnũ deo non erat. s magnũ
paruulis erat qui ei dicebant.
in hoc credimꝰ qr a deo existis.
Multo aut̃ maius erat ad quod¬
eos intelligendũ uolebat exten¬
di et crescere. Quod cũ illi dixis
pater mecum est. ne sic a patre
filium cogitarent exisse. ut pu¬
tarent eum recessisse: ẽciam. de¬
inde sermonẽ istũ magnũ pro¬
lixumq concludens. hec inqͥt
locutus sum uob̾. ut in me pa¬
cem habeatis. In mundo p̃ssu¬
ram habebitis: s confidite ego
uici mundũ. Illud mnitium habi¬
tura fuerat ista p̾ssura. de quo su¬
ꝑius ut eos ostendẽret paruulos.¬
de quib adhuc non intelligenti¬

Expanded text:
, vel qui haec sive dicta fuerant audi, vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent, a quibus interrogabatur, ostenderet; eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant, In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat, ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixiss, Pater mecum est; ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. 3. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
opus est tibi ut qͥs te int̾roget.ᷤ
Qͥd quod utrumq legimꝰ factum:
et interrogasse scilicet dñm. et
int̃rogatum fuisse:Sed hoc cito
soluitur. quia hoc non ei s illis¬
potiꝰ opus erat qͦs int̾rogabat: uł
a quib int̾rogabatur. Neq enim
aliquos ille int̾rogabat ut ab eis
aliquid disceret: s eos potiꝰ ut
doceret. Et qui int̾rogabant eũ
uolentes ab aliquid discere. illis
ꝓfecto id opus erat: ut scirent a¬
liqua ab illo qui nouerat omĩa.
Nunirũ gͦ ꝓpterea non opuserat
ut eum quis int̾rogaret: qm̃
nos quando int̾rogamur ab eis
ex ipsis int̾rogationib eoꝵ cog¬
noscimꝰ quid uelint discere. Opꝰ
est gͦ nob̃ ab eis int̾rogari quoᷤᷤ
docere aliqͥd uolumꝰ: ut inqui¬
sitiones eoꝵ quib respondendũ
ẽ nouerimꝰ. Illi aut̃ ne id quidẽ
opus erat qui omĩa nouerat. nec
tur. int̾rogaturi nouerat uolun¬
tatẽ. Sed ideo se patiebatur int̾ro¬
gari: ut uel eis qui tunc aderais¬

Expanded text:
opus est tibi ut quis te interroget? opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur, quia hoc non ei, sed illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum quibus respondendum est noverimus: illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec tur, interrogaturi noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interrogari, ut vel eis qui tunc aderant
Abbreviated transcription (Latin):
solus qr pater mecũ est. Paulo ante
dixerat relinquo mundũ et uado
ad patrẽ: non dixit pat̾ mecũẽ
Qͥs uadit ad illum qui cum ipso
est: Sed hoc intelligenti ẽ uerbũ:
non intelligenti ꝓuerbium. Sic
etiam si non ꝓbet. quia nondũ
eum capiunt solidum cibum. lac
beum non denegat alim̃tum. Ex
hoc alim̃to est quod sciebant eũ
nosse omĩa: nec opus ei ẽẽ ut eũ
quis int̃roget. Quod quidẽ cur
dixerint queri potest. Uidetur
enĩ potius fuisse dicendũ. non opꝰ
est tibi ut quẽquã int̾roges: non
ut quis te int̾roget. Bixerãt quip¬
pe. Scimꝰ qr nosti omĩa : & utiq
qui nouit omĩa magis a nesci¬
entib interogari solet. ut int̾ro¬
gantes audiant quo uolunt ab eo
qui nouit omĩa: non ipse introga¬
re tamquã uolens aliquid scire
qui nouit omia. Qͥ d sibi gͦ uult
quod ei quẽ sciebant nosse omĩa.
cum dicere debuisse uideant᷑ non
opus ẽ tibi ut quẽquã int̃roges:
dicendũ potius putauerunt non

Expanded text:
nte dixerat: Relinquo mundum, et vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum, qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbium; sic etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget. Quod quidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerant quippe: Scimus quia nosti omnia; et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant, quod volunt, ab eo qui novit omnia, non ipse interrogare tanquam volens aliquid scire, qui novit omnia. Quid sibi ergo vult quod ei quem sciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur: Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: Non
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc nimirum futura fuerat ho¬
ra illa qua se ꝓmiserat non iã
in ꝓuerbiis loquuturũ: s palã
de. patre annunciaturũ. Cadẽ
quippe ipsius uerba reuelante
spũ scõ intelligentib: iam non
erant futura ꝓuerbia. Neq enĩ
loquente in eoꝵ cordib spũ sco
taciturus erat unigenitus filiꝰ.
qui dixit in ea hora palã se illis
annunciaturum ẽẽ de patre:
quod eis utiq iam intelligenti¬
b non ẽẽt ꝓuerbium. Sed hoc
ipsum qͦq quomodo simul loqͣn¬
tur in suoꝵ spiritalium cordib
et dei filius et sp̃e sc̃s. inmo ip¬
sa trinitas que inseparabiliter
oꝑatur: intelligentib ẽ uerbũ
non intelligentib autẽ. ꝓuerbi¬
um. Cum ergo dixisset ꝓpt̃ qͥd
omĩa sit locutus. ut in illo scił
pacem haberent in mundo pres¬
fuisset ut confident. qm̃ ipse ui¬
cit mundũ. eo qui erat ad illos
sermone finito. deide ad patrẽ
uerba direxit. et orare iã cepit.
Sic enĩ eugłista sequit᷑ dicens.
Hec locutus ẽ iħc: et subleuatis

Expanded text:
hora, qua se promiserat non jam in proverbiis locuturum, sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquantur in suorum spiritualium cordibus et Dei Filius et Spiritus sanctus, imo ipsa Trinitas quae inseparabiliter operatur, intelligentibus est verbum, non intelligentibus autem proverbium. 2. Cum ergo dixisset propter quid omnia sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habefuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et sublevatis
Abbreviated transcription (Latin):
et eiꝰ amore quantũ donat accen¬
diur. Hac pace in p̃ssuris oĩb
consolamur: hac a p̃ssuris om̃ib
lib̾amur. ꝓpt̃ hanc omẽm tribu¬
lationẽ fortit̃ sustinemꝰ: ut in hac
felicit̃ sine ulla tribulatione reg¬
nemꝰ. Merito ad eam clausit u̾¬
ba. quȩ parum intelligentib
discipłis erant ꝓuerbia: intel¬
lecturis ea quando eis dedisset
ait. Hec locutus sũ uob̃: apud
uos manens. Paraclytus  sp̃c sc̃s¬

Expanded text:
et ejus amore quantum donat accenet ejus amore quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset ait: « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. Paracletus autem S
Abbreviated transcription (Latin):
taturi¬
dixerat
iłic. Hec loquutus sum uob ut
in me pacem habeatis. que ñ recen¬
tiora paulo suꝑuis ab eo dicta.
s omĩa debemus acciꝑe siue qͦ¬
cumq illis locutus est ex quo ce
pit habere discipłos. siue certe ex
quo post cenam exorsus ẽ hunc
adimrabilẽ ꝓlixumq semonem.
alem quippe cõmemorauit cau¬
sam cur eis sit loquutus. ut ad
eum finẽ rectissime referantur:
uel omĩa quȩ locutus ẽ eis. uel ea
maxime que oixit ꝓ eis moriturꝰ
tamquã uerba nouissima. postea¬
quã de coniuiuo scõ ille qui eũ
fuerat traditurus egressus ẽ. Hanc
nis sui ut in illo pacem hab̾ent:
ꝓpter quod totũ agit᷑ qđ xp̃iani
sumus. Hȩc enĩ paxfinẽ temporiᷤᷤ
non habet: & omĩs piȩ nr̃e incen¬
tionis. actionisq finis ipsa erit.
ꝓpter hanc sacramentis eiꝰ imbu¬
imur. ꝓpt̾ hanc mirabilib eiꝰ oꝑi¬
bus et sermonib erudimur. ꝓpt̃
hanc sp̃e cius pignus accepimus.
ꝓpt̃ hanc in eum credimꝰ ꝙ sꝑamꝰ.

Expanded text:
taturidixerat Jesus, Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc nis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, sed omnis piae nostrae intentionis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc Sacramentis ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur, propter hanc Spiritus ejus pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus,
Abbreviated transcription (Latin):
tat horam . qua non iam in ꝓu̾¬
biis loquetur. sed palam de pa¬
tre annunciabit eis. in qua ho¬
ra dicit cos in nomine suo peti¬
turos. nec se patrẽ ꝓ illis rogatu¬
rum. eo qd̃ ipse pater amat eos.
diderunt qd̃ a patre exierit. et
uenerit in mundũ. iterũ relictu¬
rus mundũ et iturus mundũ et¬
iturus ad patrẽ. Cũ gͦ adhuc ꝓ¬
mittatur illa hora in qua sine
puerbiis loquuturus est: cur
isti dicunt. ecce nc̃ palam loque¬
ris. et ꝓu̾bium nullũ dicis: nͥ
qr illa que scit ipse ñ intelligen¬
tib ẽẽ ꝓuerbia. illi usq adeo ñ
intelligunt. ut nec saltim se ñ
intelligere ñ intelligant: par¬
uuli enĩ erant. et nondũ sp̃italit̃
duudicabant que de rebus ñ ad
corpus s ad sp̃m ꝑtinentib audie
bant. & deniq de ipsa eoꝵ etate
adhuc scđm interiorẽ hominẽ par¬
ua et infirma eos ammonens. res¬
pondit eis iħc. Modo creditis: ec¬
ce uenit hora et iam uenit. ut dis¬
ꝑgamini imusquisq in ꝓpria. et

Expanded text:
tat horam qua non jam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo nomine petituros, nec se Patrem de illis rogaturum, eo quod ipse Pater amet eos, diderunt quod a Patre exierit et venerit in mundum, iterum relicturus mundum et iturus ad Patrem: cum ergo adhuc promittatur hora illa in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis; nisi quia illa quae scit ipse non intelligentibus esse proverbia, illi usque adeo non intelligunt, ut nec saltem non se intelligere intelligant? Parvuli enim erant, et nondum spiritualiter dijudicabant, quae de rebus non ad corpus, sed ad spiritum pertinentibus abant. Denique de ipsa horum aetate adhuc secundum interiorem hominem parva et infirma eos admonens: Respondit eis Jesus: Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, e