comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonquȩritur quid credat au  sperat. sed quid
am&. Nam qui recte amat: procul dubiorete
credit &sperat: Quiuero non amat: inaniter
credit: &̾amsisuntuera quaecredit: inaniter
sperat &iam siadueram felicitatem doceantur
pestinere quaesperat. Nisi & hoc credat acsper&
quod sibi p&enti donaripossit utam & : quamus¬
enimsperare sin eamore non possit: fieritamen
potest. ut idnon am& sinequo adid quod sperat
non potest peruenire : Tam quam sisper& uitam
tiam. sin equanemo adillam peruenit:
Ipsa est autem fides xp̃i quam commendatã posto¬
lus quae perdilectionem operatur: & quod
indilectione nondum hab&. p&it: ut accipiat:
quaerit. ut inueniat: Pulsat. ut a periaturei
Fides namque imperat: quodleximperat:
Nam sinedĩdono. Id est sines pũscõ perquem
diffunditur caritas in cordibus nr̃is : Iuberelex
poterit non iuuare: & praeuaricatorem in suꝑ
facere quid eignorantia seexcus a renonposiit:

Expanded text:
non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid non quaeritur quid credat, aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat: qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamenim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitatiam, sine qua nemo ad illam pervenit. Ipsa est autem fides Christi, quam commendat Apostolus, quae per dilectionem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei dono, id est, sine Spiritu sancto, per quem diffunditur charitas in cordibus nostris , jubere lex poterit, non juvare; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec abisto utique discrepauit: sed quomodo ista
septem sint intellegenda : Ipsa sua breuitate cõmo¬
nuit: Nomen quippedĩ sc̃ĩficatur inspũ: Dĩ autẽ
regnum. incarnis resurrectione uenturum est
Ostendens erolucar. testiam p&itionem duar
superiorum esse quod am modo rep&itionẽ magis
eam pr&ermittendo fecit intellegi : Deinde trer
alias adiuingit. depanec ottidiano. Dere missione
peccatorum. D&emptatione uitanda:
Atuero quod ille inultimo posuit: sed libera nos
amalo sstenonposuit : Vt intellegeremus. ad illud
superius. quod d&emptatione dictum est ꝑtinere
Ideo quippeait sed libera. Nonait & libera
Tamquam unam p&tionem essedemonstrans
Nolihoc sed hoc : Vtsciat unusquisque ineo se
liberari amalo quod non infertur intemptati
acspe Maiorem dixit a postolur. Quanto in
quocumque maior est: Tanto meliorest: in quo ẽ
Cumenim quȩritur utrum quisq: sit homobonus.

Expanded text:
nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo istae nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo istae septem sint intelligendae, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodam modo repetitionem, magis eam praetermittendo facit intelligi. Deinde tres alias adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda . At vero quod ille in ultimo posuit, Sed libera nos a malo; iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est, pertinere. Ideo quippe ait, Sed libera; non ait, Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentatioac spe majorem dixit Apostolus , quanto in quocumque major est, tanto melior est in quo est. Cum enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic inchoantur ᷑ quantum que proficimus augen¬
tur in nobis: Perfectauero quod in aliauita speran¬
dumest: semperpossidebuntur. Quod uero dici¬
mus : Panem nr̃m cottidianum da nobis hodie
Et dimitte nobis debitanr̃a. sicut&nos dimittim
debitoribur nr̃is : Et nenos inferas intemptatio¬
nem sed liberanor amalo : Quis non uideat. ad
praesentis uitae indigentiãm pestinere: In illa
itaque uita a &erna ubinos semper speramus
atque in mostaliter permanebunt :
Panis uero cottidianus. Ideo dictus est. quia hic
est necessarius quantus animȩ carniq: tribuen¬
dusest siuespiritaliter. siuecorporaliter siue
utroque intellegamus modo Hic est &iam quã
poscimus remissio ubiest commissio peccatorum
Hic temptationes quaenos ad peccandum uel alli¬
ciunt uelimpellunt. Hic deniquemalum unde
cupimus liberari : Illicautem nihi listorum est
p&itiones non septem : sed quinque conplexus est:

Expanded text:
et hic inchoata, quantumcumque proficimus, augenet hic inchoata, quantumcumque proficimus, augentur in nobis; perfecta vero, quod in alia vita sperandum est, semper possidebuntur. Quod vero dicimus, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie, Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, Et ne nos inferas in tentationem, Sed libera nos a malo , quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna ubi nos semper speramus atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est quia hic est necessarius, quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive carnaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum; hic tentationes quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt; hic denique malum unde cupimus liberari: illic autem nihil istorum estiones non septem, sed quinque complexus est:
Abbreviated transcription (Latin):
qualib& honorum distantia concorditer fulge¬
ant: Exista fidei confessione quae breuiter srm
bolo contin&uir. Et carnaliter cogitateo. lac
paruulorum est: Sp̃italiter autem considerata
atque tractata cibus est fostium: Nascitur spes
bona fidelium uicaritasscã comitatur.
ed dehis omnibus quae fidelitersunt credenda
eatantum ad spem pertinent quaeoratione domi¬
ł nica continentur: Maledictus enimomnis. sicut
diuina testantur eloquia: Quispemponit in ho¬
mine : Ac perhoc &inseipso qui spem ponit:
huius maledicti uinculo innectitur. Ideo non nisi
ad ño dõ p&ere debemus quicquid speramur nos.
uel beneoperaturos. uel probonis operibus ad epto
Ceptem p&itiones continere domini ca uid&ur
oratio: Quarum intribus acerna poscuntur. in
mus sc̃ific&ur nomentuum. Aduenia tregnũ
tuum. fiat uoluntas tua. sicut incaelo &interra:
Quod non absurde quidam intellexerunt inspũ
& corpore omnino sinefine :&inenda sunt :

Expanded text:
qualibet honorum distantia concorditer fulgequalibet honorum distantia concorditer fulgeant. bolo continetur, et carnaliter cogitata lac parvulorum est, spiritualiter autem considerata atque tractata cibus est fortium, nascitur spes bona fidelium, cui charitas sancta comitatur. Sed de iis omnibus quae fideliter sunt credenda, ea tantum ad spem pertinent quae oratione dominica continentur. Maledictus enim omnis, sicut divina testantur eloquia, qui spem ponit in homine : ac per hoc et in se ipso qui spem ponit, hujus maledicti vinculo innectitur. Ideo non nisi a Domino Deo petere debemus, quidquid speramus nos vel bene operaturos vel pro bonis operibus adepturoseptem petitiones continere dominica videtur oratio: quarum tribus aeterna poscuntur, relmus, Sanctificetur nomen tuum, Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra quod non absurde quidam intellexerunt, in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
batio. ut inira sua. hoc estmanente irasa. Non
tamen contineat miserationes suas. Non aer¬
nosupplicio finemdando : sed leuamen adhbendo
uel interponendo cruciatibus : Quia necpsalmus
ait. ad finiendam iram suam uel post iram suam¬
sed in irasua. Quaesi sola ess& quanta ibimini¬
ma cogitari potest perire a regnodĩ exdlariaci¬
uutatedĩ. Alienari auitadĩ. Carere tam magna
multitudine dulced inis dĩ. quam abscondit timen¬
tibusse. Perfecit autem sperantibus inse:
Tam grandis est poena ut einulla possint tormen¬
ta quȩ nouimus conparari: Sulla sita &erna: Ista
sintautem quam lib& multissaeculis longa manebit
rgo sinefine mors illa perp&aiadamnatorum:
Idest alienatio: auita dĩ & omnibus eritipsa
communis quae lib& homines deuari&ate poena¬
rum. dedolorum releuatione uel in termissione
prosuis humanis motibus suspicentur. sicut mane¬
bit communiter omnium uita a&erna scõrum

Expanded text:
batio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non batio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suamsed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet multis saeculis longa. CAPUT ergo sine fine mors illa perpetua damnatorum, id est, alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermispro suis humanis motibus suspicentur: sicut manebit communiter omnium vita aeterna sanctorum,
Abbreviated transcription (Latin):
a &ernam damnatorum poenam &cruciatus
si ne intermissione perp&dios humano miserant᷑.
affectu. Atque ita futurum essenoncredunt
Nonquidem scripturis aduersando diuinis. sed
prosuo motu dura quȩque molliendo. & in leni¬
orem flectendo sententiam quaeputant incis
Terribilius essedicta quam uerius Nonenim
obliuisc&ur inquiunt misereri ds̃. aut continebit
in ira sua miserationer suas Hoc quidem in pralmo
legiturscõ: sed de his sincullo scrupulo intellegitur.
Ouiuasa misericordiȩ nuncupantur : Quia &ipsi
non promeritissuis: sed dõ miserante demiseria
liberantur : Autsi hoc ad omines existimant
ꝑtinere. Nonideo necesse est ut damnationem
felicitas &dam illorum. dequibus econtrario
dictum est. Iustiautem inuitam a ernam:
Ced poenas damnatorum. cestis temporum. in¬
teruallis existiment. si hoceis plac& aliquaten
mitigari: &iam sic quippe intellegi potest.
Manere in illis ira dĩ : Hoc est ipsad amnatio:
Haecenim uocatur iradĩ. Nondiuinianimi ꝑtur¬

Expanded text:
aeternam damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis divinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi pertur
Abbreviated transcription (Latin):
Nectam malus. ut ei non prosint ista postmostem
Estuero talis inbono. uthis non requirat: Et est
rursus talis inmalo ut nechis ualeat cum haecuita
transierit adiuuari : Quocirca hi comnemeritum
comparatur. quopossit perhancuitam releuari
quispiam uel grauari: Nemose autem prȩpar&
quod hic neglexit. cumobierit dnm promereri:
Nonigitur ista quae prode functis commendan¬
dis frequentat Iecclesia Illi a postolicȩ sunt
aduersa sententiae quac dictum est: Omnes enim¬

Expanded text:
nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
dientiae. perhominem dm̃ contumaci homini
prȩber&dir. Vt unigenito suscipienteformam
serui quaenihilantemeruerat fons graticce
pander&ur : & carnis &iam resurrectio
redemptis promissa: In ipso redemptore p̃mons¬
trar&uir : & pereandem naturam quam se
decepisse la& abatur diabolus uincer&ur:
Nec tamen homo gloriar&ur. Neiterum super¬
bianascer& ur: & siquidaliud d&anto mediato¬
ris sacramento proficientibus uideri & dici
potest Aut tantum uideri &iam sidici non po
&ultimam resurrectionem interpositum est
animas abditis receptaculis contin&. Sicutuna¬
quȩ que digna est uel requiȩ uel erumna pro
coquod sostita est incarnecum ui uer&:
equenegandum est defunctorum animas pie¬
tate suorum uiuentium releuari cumpro illis
sacrificium mediatoris offestur : Vel elemosyne
in ecdena fiunt : sed eis haec prosunt quicum uiue¬
rent᷑  haec sibi ut postea possent prod essemeru¬
erunt: Est enimquidam uiuendi modus. Nec
tambonus. ut non requirat ista post mostem:

Expanded text:
dientiae per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non poet ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem;
Abbreviated transcription (Latin):
poterit ulla essepeccandi: uel ulla conditio
moriendi : Istis in a &ernauita uere feliciterq¬
ad stabimus ante tribuna lxp̃i : ut feratunus¬
quisque secundum ea quȩ percorpus gessit: siue
bonum: siuemalum: Quia &iam hoc meritum
sibiquisque cum incorpore uiuer& conparauit
Utei possent ista prodesse: Non enim omnibus
prosunt: Et quare non omnibus prosunt. Nisi
propter differentiam uitae. quam quis quegenit
incorpore : Cumergo sacrificia siuealtaris: siue
quarum᷑q elemosynarum probaptizatis. defunc¬
tis omnibus offeruntur. proual debonis gratiarx
actiones sunt: Prononualde malis propitiatio
consolationessunt. Quibus autem prosunt. aut
addiocprosunt. ut sitplenaremissio. Autceste
ut tollerabilior fiatipsa damnatio: Postresur¬
rectionem uero facto: uniuerso impl&o que iudi¬
cio suosfines habebunt. Ciuitates duȩ. uina
xp̃i. Altera diaboli: Unabonorum. altera
malorum: Vtraque tamen: &angelorum: &
hominum: Istis uoluntar. illis facultas : Non

Expanded text:
poterit ulla esse peccandi vel ulla conditio moriendi. Istis in aeterna vita vere feliciterqastabimus ante tribunal Christi, ut referat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum , quia etiam hoc meritum sibi quisque, cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibpropter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia, sive altaris, sive quarumcumque eleemosynarum pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur, pro valde bonis gratiarum actiones sunt; pro non valde malis propitiationconsolationes sunt. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio » . QUrectionem vero facto universo impletoque judicio, suos fines habebunt civitates duae: una Christi, alia diaboli; una bonorum, altera malorum, utraque tamen angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor decim sacerdotibus. quorum constitu¬
tionem contra in imicos gratiaedĩ toturmundus
amplexus est. ueraciprofessione. Quem ad mo¬
dam: uerum &iam ad faciendam iustitiam
Nosperactos singulos adiuuari. Ita utsineilla
Nihiluere scã equepi&atis habere. Cogitare
dicere. agere ualeamus: Neque haec clona
ita ex dõ esse oppinemur: Vt quia ipsenaturȩ¬

Expanded text:
quatuordecim sacerdotibus, quorum constituquatuordecim sacerdotibus, quorum constitutionem contra inimicos gratiae Dei totus mundus amplexus est, veraci professione, quemadmodam, verum etiam ad faciendam justitiam nos per actus singulos adjuvari; ita ut sine illa nihil verae sanctaeque pietatis habere, cogitare, dicere, agere valeamus . Neque haec dona ita ex Deo esse opinemur, ut quia ipse natura
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionem mundi. Haec est hierusalem¬
quȩ abinitio usque infinem lapidibus uiuis
& electis ȩdificatur. Vt ciuitasfundata in ipso
angulari. lapid exp̃o ihũ : Inquo omnis ȩdifica¬
tio constructa crescit in templum scm̃ in dño
De his lapidibus Nihileicitur. Nihilminuitur
Nihil rapitur. Veritas enim dicit: Omne quod
datmihi pater. ueni& ad me: &eum quiuenerit
adme non eiciamforas: &terum noncreditis:
quianonestis deo uiburmeis. Ques meae uocem
meam audiunt. &ego noui illas. & sequuntur
me &ego uitam acernam do illis. & non peri¬
bunt in a&ernum. Nec quis quam rapi& eas
demanumea. Omniumergo hominum cura
est dõ. & nemo est quemnon auteuangelica prȩ¬
dicatio: autlegis testificatio: Autipsa &iam
natura conueniat. sed infidelitatem hominum
ipsis a scribamus hominibus: fidem autem homi¬
num donum diesse fateamur. sinecuius gratia
Nemocurrit ad gratiam: &cum ducentis

Expanded text:
constitutionem mundi. Haec est Jerusalemconstitutionem mundi. Haec est Jerusalemquae ab initio usque in finem lapidibus vivis et electis aedificatur , ut civitas fundata in ipso angulari lapide Christo Jesu, in quo omnis aedificatio constructa, crescit in templum sanctum in Domino . De his lapidibus nihil ejicitur, nihil minuitur, nihil rapitur. Veritas enim dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venerit ad me, non ejiciam foras : et iterum, Non creditis, quia non estis de ovibus meis: oves meae vocem meam audiunt, et ego novi illas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do illis; et non peribunt in aeternum, nec quisquam rapiet eas de manu mea . Omnium ergo hominum cura est Deo: et nemo est quem non aut evangelica praedicatio, aut legis testificatio, aut ipsa etiam natura conveniat. Sed infidelitatem hominum, ipsis adscribamus hominibus: fidem autem hominum, donum Dei esse fateamur, sine cujus gratia nemo currit ad gratiam. Et cum ducentis
Abbreviated transcription (Latin):
ad abraham promissionem dĩdicentis: In semini
tuo benedicentur omnes tribus terrȩ:
Etsifilui promissionis sumus Non hȩsitemus
diffidentia. sed cum patrenro abraham demus
gloriam dõ. &plenissimecredamus quõ quod
promisit potens est & facere:
Audiamus dauid proph&antem. commemora¬
buntur. & conuertentur ad dnm uniuersi fines
terrȩ. &ad orabunt inconspectueius omnes
patria egentium: &alibi. Benedicentur in ipso
omnes tribus terrȩ. omnes gentes magnifica¬
bunteum: &alibi. Omnes gentes quascumq
fecisti uenient & ad orabunt corãtedñe & glori¬
ficabunt Nomentuum. Quae promissiones quia
uerissimae sunt. Nec possunt exulla paste
nutare. in his implentur qui salui fiunt ꝑ uniuer¬
sos finesterrae. Qũo quod promisit dr̃ : potens
est & facere:
Hec ergo est illa totiur humanigeneris ad sumptio.
haec filiorum dĩ adoptio: Haec gentium pleni¬
tudo praescita & prȩdestinata inxp̃o ante

Expanded text:
ad Abraham promissionem Dei dicentis, In semine ad Abraham promissionem Dei dicentis, In semine tuo benedicentur omnes tribus terrae . Et si filii promissionis sumus, non haesitemus diffidentia, sed cum patre nostro Abraham demus gloriam Deo, et plenissime credamus, quoniam quod promisit, potens est et facere . Audiamus David prophetantem, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium : et alibi, Benedicentur in ipso omnes tribus terrae, omnes gentes magnificabunt eum : et alibi, Omnes gentes quascumque fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum . Quae promissiones, quia verissimae sunt, nec possunt ex ulla parte nutare, in his implentur qui salvi fiunt per universos fines terrae: quoniam quod promisit potens est et facere. Haec ergo est illa totius humani generis assumptio, haec filiorum Dei adoptio, haec gentium plenitudo, praescita et praedestinata in Christo ante
Abbreviated transcription (Latin):
iustificatum esse credendum sit. Quam hac
quȩrere & saluare quod perierat.
Causas uero operum &iudiciorumdĩ qui extoto
adhumanas uoluntates & actiones refest: quas
tamen in paruulorum adoptione autabdicatio¬
ne non inuenit. & dispensationes dĩ ex liberi
arbitrii uult mutabilitate uariari. Profit&ur
sibi scrutabilia iudicia dĩ & inuestigabiles uias
cius. Ꝙ quod doctorgentium paulus non audes
attingere hic seestimat reseratum posse
uulgare :. Quodque non minoris impi&atis
estipsam gratiam quasaluamur. Autbonis
meritis doco rependi aut malis ad firmatarom
Remoto ergo obscurarum turbine quȩstionum
nos gratiae latitudinem
Dicamus quecum a postolo
quõdr̃ uult omnes homines saluos fieri &inagnitionẽ
ueritatis uenire: &iterum dicamus cuma postolo
quiest saluator omnium maximefidelium.
Et audiamus dñm dicentem a postolissuis:
quaecumque man daui uobis: Audiamus quoq

Expanded text:
justificatum esse credendum sit, quam hac justificatum esse credendum sit, quam hac quaerere et salvare quod perierat. Causas vero operum et judiciorum Dei, qui ex toto ad humanas voluntates et actiones refert, quas tamen in parvulorum adoptione aut abdicatione non invenit, et dispensationes Dei ex liberi arbitrii vult mutabilitate variari, profitetur sibi scrutabilia judicia Dei et vestigabiles vias ejus: et quod doctor gentium Paulus non audebat attingere , hic se existimat reseratum 212 posse vulgare: quodque non minoris impietatis est, ipsam gratiam, qua salvamur, aut bonis meritis docet rependi, aut malis affirmat arceri. Remoto ergo obscurarum turbine quaestionum, ad revelatae nos gratiae latitudinem icamusque cum Apostolo, Quoniam Deus vult omnes homines salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et iterum dicamus cum Apostolo, Qui est salvator omnium, maxime fidelium . Et audiamus Dominum dicentem aposquaecumque mandavi vobis . Audiamus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Cicirta uniuersitatem generis humani saluan¬
Odam & in agnitionem ueritatis uocandam:
lta in differens peromnia saecula asserenda est
uoluntar dĩVtusquequaque neminem hominũ
pr&erminsse monstr&ur in pen&rabilis
iudiciorum dĩ altitudo pulsatur. Quare enĩ
in pr&eritis saeculis dimiserit dr̃ omnes gentes
ingrediuias suas. Quando iacob elegitribi dñs.
& non fecit taliter omninationi. & iudicia
sua non manifestauit eis &quur qui
&quur qui
aliquando non populus. Nuncautem populus
disit. & quorum aliquando non misestus est
Nuncautem misereatur. &ubi dictum est. Non
plebs meauos ibi uocentur filudĩuiui. & quare
quod querebat israhel nonsit consecutus.
electio autemconsecuta est. Exeri uero
excecatisint. Inp ossibile est conprehendere
& periculo securiositatis est quȩrere: Cum tam̃
quod nulla sit apud dm̃ iniquitar. Neminiliceat
ignorare Nec alia gratia Autalia fide quẽquã
hominum siue antelegem siuel egis tempore

Expanded text:
circa universitatem generis humani salvandam et in agnitionem veritatis vocandam, ita indifferens per omnia saecula asserenda est voluntas Dei, ut usquequaque neminem hominum praetermisisse monstretur; impenetrabilis judiciorum Dei altitudo pulsatur. Quare enim in praeteritis saeculis dimiserit Deus omnes gentes ingredi vias suas , quando Jacob elegit sibi Dominus ; et non fecit taliter omni nationi, et judicia sua non manifestavit eis : et cur qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei sit; et quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur ; et ubi dictum est, Non plebs mea vos, ibi vocentur filii Dei vivi ; et quare quod quaerebat Israel non sit consecutus, electio autem consecuta est ; caeteri vero excaecati sunt ; impossibile est comprehendere, et periculosae curiositatis est quaerere: cum tamen, quod nulla sit apud Deum iniquitas , nemini liceat ignorare: nec alia gratia aut alia fide quemquam hominum, sive ante legem, sive legis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
nñce auctorest perconditionem: Iam haec con¬
tulisse uideatur. Quia deditquidem ab initio
hanc homini facultatem. sed omnes eam in illo
amisimus in quoom̃s peccauimus
Undealia creatione alioque principio renouan
egemus inxp̃o. in quosumus noua creatura.
Nouumq figmentum. & perquem nobir nullis
bonis. & multis malis meritir prȩcedentibus
donatur. utsimus ex uasisire uasa misericordiȩ¬

Expanded text:
e auctor est, per conditionem jam haec contulisse videatur. Quia dedit quidem ab initio hanc homini facultatem; sed omnes eam in illo amisimus, in quo omnes peccavimus. Unde alia creatione, alioque principio renovari egemus in Christo: in quo sumus nova creatura, novumque figmentum; et per quem nobis, nullis bonis et multis malis meritis praecedentibus, donatur ut simus ex vasis irae vasa misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
subiit mortis. Vt nos inuistutecius haberemus
consostium resurrectionis Cum itaque rectis¬
sime dicatur saluator. prototius mundi redẽp¬
tione crucifixus. Propter ueram humanȩnatur
susceptionem: & propter communẽ. in primo
homine omnium perditionem: Potest tamen
dici. prohis tantum crucifixus. quibus mors ipsi¬
us. profuit: Dicitenim euangelista. Quia ihs̃
moriturus erat progente. Non tantum progen¬
te sed &iam utfilios dĩ dispersos congregaro

Expanded text:
subiit mortis, ut nos in virtute ejus haberemus subiit mortis, ut nos in virtute ejus haberemus consortium resurrectionis. Cum itaque rectissime dicatur Salvator pro totius mundi redemptione crucifixus, propter veram humanae naturae susceptionem, et propter communem in primo homine omnium perditionem: potest tamen dici pro his tantum crucifixus quibus mors ipsius profuit. Dicit enim Evangelista, Quia Jesus moriturus erat pro gente, et non tantum pro gente, sed etiam ut filios Dei dis
Abbreviated transcription (Latin):
Vullus omnino est ex omnibus hominibus. cuius
Quamuis ille natussit insimilitud ine carnis
peccati. Omnis autem homo nastatur incarne
peccati. Ds̃ ergo dĩfilius mostalitatir huma¬
nȩ pasticeps factus absque peccato: Hoc pec¬
catoribus & mostalibus contulit: ut quinatiui¬
tatis eius consorter fuissent uinculum peccati
& mostis euaderent: Sicutitaque non sufficit
hominum renouationinatum esse hominem ihm̃
xp̃m. Nisiinipso eodem dequo ips eostus est spũ
renascantur: sic non sufficit hominum redemp¬
tur ei & consepeliantur in baptismo Nio quiN
nato saluatore in carne substantiȩ nrãe & cruci¬
fixo proomnibus nobis: Nonfuerat necessariũ
utrenasceremur: &similitudini mostis eius
conplantaremur: Sed cumsine hoc sacramento
Nemo hominum consequatur uitam a &ernã.
Non est saluatus crucexp̃i quinon est crucifio
inxp̃o: Nonestautem crucifixus inxp̃o : qui
non est membrum corporis xp̃i. Nec est membr

Expanded text:
ullus omnino est ex omnibus hominibus, cujus quamvis ille natus sit in similitudine carnis peccati , omnis autem homo nascatur in carne peccati. Deus ergo Dei Filius, mortalitatis humanae particeps factus absque peccato, hoc peccatoribus et mortalibus contulit, ut qui nativitatis ejus consortes fuissent, vinculum peccati et mortis evaderent. Sicut itaque non sufficit hominum renovationi, natum esse hominem 214 Jesum Christum, nisi in ipso eodem, de quo ipse ortus est, Spiritu renascantur: sic non sufficit hominum redemptur ei et consepeliantur in baptismo. Alioquin nato Salvatore in carne substantiae nostrae, et crucifixo pro omnibus nobis, non fuerat necessarium ut renasceremur, et similitudini mortis ejus complantaremur . Sed cum sine hoc sacramento nemo hominum consequatur vitam aeternam, non est salvatus cruce Christi, qui non est crucifixus in Christo. Non est autem crucifixus in Christo, qui non est membrum corporis Christi, nec est membrum
Abbreviated transcription (Latin):
Ced confitendum est & misericorditer eum dedisse
quod dedit. & iustenondedisse quod nondedit
Nequem ad modum ex libero arbitriooritur
causa labendi ita exipsouideatur & standi.
Cumillud humano fiatopere. hoc diuino imple¬
atur exmunere

Expanded text:
sed confitendum est, et misericorditer eum dedisse sed confitendum est, et misericorditer eum dedisse quod dedit, et juste non dedisse quod non dedit: ne quemadmodum ex libero arbitrio oritur causa labendi, ita ex ipso oriri videatur et standi; cum illud humano fiat opere, hoc divino impleatur ex munere
Abbreviated transcription (Latin):
intellegenda degratia. Inmalis autem uolun¬
tas intellegenda sinegratia
dedit. Ob hoc nond& perseuerantiam quia
non sunt amassa perditionis praescientia dĩ
x regeneratir in xp̃o ihũ quosdam relicta fide
&pus moribus a postatare adõ &impiam uitã
in sua auersione finire. Multis quod dolendũ
est probatur exemplis. sed horum lapsum dõ
ascribere in modice prauitatis est. Quan ideo
ruinȩ ipsorum inpulsor atque auctor sit. quia
illos ruitdros propriaipsorum uoluntate prȩsci¬
uit. &obhoc afiliis perditionis nulla predesti¬
natione discreuit. Nam quomodo eos haber&
prȩordinata in xp̃o electio quos discedentes axp̃o
habitura erat iustadamnatio.
um autem dubium nonsit donumdĩ esseperse¬
uerantiam in bono urqueadfinem: Quam istos
exeo ipso quod non perseuerauerunt non habuisse
manifestum est Non est calumniandum dõ.
quareistis non dederit: quod aluis dedit:

Expanded text:
intelligenda de gratia, in malis autem volunintelligenda de gratia, in malis autem voluntas intelligenda sine gratiadedit, ob hoc perseverantiam non dederit quia a massa perditionis praescientia Dei i. RESP. Ex regeneratis in Christo Jesu, quosdam relicta fide et piis moribus apostatare a Deo, et impiam vitam in sua aversione finire, multis quod dolendum est probatur exemplis. Sed horum lapsum Deo adscribere, immodicae pravitatis est: quasi ideo e ipsorum impulsor atque auctor sit, quia illos ruituros propria ipsorum voluntate praescivit, et ob hoc a filiis perditionis nulla praedestinatione discrevit. Nam quomodo eos haberet praeordinata in Christo electio, quos discedentes a Christo habitura erat justa damnatio? Cum autem dubium non sit, donum Dei esse perseverantiam in bono usque ad finem, quam istos ex eo ipso quod non perseveraverunt, non habuisse manifestum est: non est calumniandum Deo, quare istis non dederit, quod aliis dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
Liberum arbitrium nihil esse uel non esse ꝑperã
dicitur. sed ante inlum inationem fidei intene¬
bris eum &inumbra mostis agerenon retenega¬
tur. Quõ prius quam adominatione diaboli:¬
perdĩ gratiam liber&ur: In illo profundo iac&
inquodse. sua liberta tedemersit:
Amatergo languoressuos. & prosanitate hab&
quod egrotare senescit. Doneo primahaec mede¬
la conferatur egroto: Vt incipiat nosse quod
langueat. & poss& opem mediciden derare
qua surgat: Iustificaturita que homo : Id est eximpio
pius factus. Nullo prȩcedente bono merito accipit
donum. Quodono adquirat & meritum. ut quod
in illo inchoatum est. Pergratiam xp̃i &iam per
industriam liberi augeatur arbitrii Num quã
remoto aduitorio dĩ. sine quo nec proficere. Nec
permanere inbonoquisquam potest :
Prȩdestinationem autem dĩ. siueadbonum. siue
ad malum in hominibus operari in eptissimedicitur
Vtadutrumque hominer quaedam necessitas
uideatur inpellere Cum in bonis uoluntassit

Expanded text:
Liberum arbitrium nihil esse, vel non esse, perperam dicitur: sed ante illuminationem fidei in tenebris illud et in umbra mortis agere, non recte negatur. Quoniam priusquam a dominatione diaboliper Dei gratiam liberetur, in illo profundo jacet 210 in quod se sua libertate demersit. Amat ergo languores suos, et pro sanitate habet quod aegrotare se nescit, donec prima haec medela conferatur aegroto, ut incipiat nosse quod langueat, et possit opem medici desiderare, qua surgat. Justificatus itaque homo, id est, ex impio pius factus, nullo praecedente bono merito, accipit donum, quo dono acquirat et meritum: ut quod in illo inchoatum est per gratiam Christi, etiam per industriam liberi augeatur arbitrii; numquam remoto adjutorio Dei, sine quo nec proficere, nec permanere in bono quisquam potest. Praedestinationem autem Dei sive ad bonum, sive ad malum, in hominibus operari ineptissime dicitur, ut ad utrumque homines quaedam necessitas videatur impellere, cum in bonis voluntas sit
Abbreviated transcription (Latin):
longitudinem deseruit dm̃ bono quoderat
exdõ maleunis est Nam longeuitas non est.
Nisi exdõ : & quod ex dõ est non nisi bonum est:
& quod bonum ẽ: malicausa non est:
Nonitaq recte opinatur quiputat prȩrogato¬
remuitȩ labsuris auctorem essepetcati
Cum utiq: non peccatum sit diuuiuere: sed male
uiuere. quod &iam in paucorum annoruma&a¬
te fieri potest: Igitur sicut bona opera ad inspi¬
ratorem eorum dm̃. Itamala ad eos sunt refe¬
renda qui peccant. Non enimrelicti sunt adõ
utrelinquerent dm̃: sed reli querunt & relicti
sunt: & ex bonommalum propria uoluntate
mutatisunt. Atque ab hoclic& fuerintrena¬
ti fuerint iustificati : Ab eo tamen quu illos
tales prȩsciuit. non sunt prȩdestinati

Expanded text:
longitudine deseruit Deum; bono, quod erat ex Deo, male usus est. Nam longaevitas non est nisi ex Deo. Et quod ex Deo est, nonnisi bonum est: et quod bonum est, mali causa non est. Non itaque recte opinatur, qui putat prorogatorem vitae, lapsuris auctorem esse peccati: cum utique non peccatum sit diu vivere, sed male vivere; quod etiam in paucorum annorum aetate fieri potest. Igitur sicut bona opera ad inspiratorem eorum Deum, ita mala ad eos sunt referenda qui peccant. Non enim relicti sunt a Deo, ut relinquerent Deum; sed reliquerunt, et relicti sunt, et ex bono in malum propria voluntate mutati sunt: atque ab hoc licet fuerint renati, fuerint justificati; ab eo tamen qui illos tales praescivit, non sunt praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
&utiques pr̃ scs̃ dĩdonum est: Quod quidem
&ipsum est aequaledonanti. &ideo ds̃ est
&iam sp̃r scs: patrefilioque non minor
hocergo quod despũ scõ est secundum hominẽ
natiuitas xp̃i. quid aliud quamipsa gratia
de monstratur : Cum enim uirgo ques irr& ab an¬
gelo quomodo fier& quodei nuntiabat. quandõ¬
quidem illa uirum Non cognoscer& : Respondit
angelus: sp̃r sc̃s superueni& inte &iustus
altissimi obum brabit tibi: Ideoque & quod nas¬
c&ur extescm uocabitur filius dĩ: &ioseph
cum uell& eam dimittere suspicatus adulterã
quam sciebat non dese grauidam: Tale respon¬
sum ab angelo accepit Nolitimere accipere
mariam coniugem tuam: Quodenim in ea
natum est despus cõ est Idest qđ tuẽe deuiro alio suspi¬
sp̃s sc̃s hominẽ : Ex quautrxq: substantiaunus xp̃ress&¬

Expanded text:
tus sanctus Dei donum est, quod quidem et ipsum est aequale donanti: et ideo Deus est etiam Spiritus sanctus, Patre Filioque non minor. Ex hoc ergo quod de Spiritu sancto est secundum hominem nativitas Christi, quid aliud quam ipsa gratia demonstratur? Cum enim virgo quaesivisset ab angelo, quomodo id fieret quod ei nuntiabat, quandoquidem illa virum non cognosceret; respondiangelus? Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Et Joseph cum vellet eam dimittere, suspicatus adulteram, quam sciebat non de se gravidam, tale responsum ab angelo accepit: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam; quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est : id est, quod tu esse de alio viro suspiSpiritus sanctus hominem, ex qua utraque substantia Chris
Abbreviated transcription (Latin):
natura eliumanȩ tanta gloria nullis prȩcedentib
meritis sin edubitatione gratuita Nisiquia mag¬
na hic & soladĩ gratia fideliter & sobriȩ consiꝰ¬
derantibus euidenter ostenditur Vt intelle¬
gant homines pereandem gratiam seiustifican
apeccatis: Perquam factum est ut homo &p̃r
nullum poss& habere peccatume sic & cius matrẽ
angelus salutauit. quando ei futurum Nun¬
dauit hunc partum : aue inquit gratia plena
Et paulo post: Inuenisti ait gratiam apuddm̃
&haec quidem gratia plena & inuenisse
apuddm̃ gratiam dicitur Vt dñi sui. Immod̃i
omnium mater ess&: De ipso autem xp̃o
Iohanner euangelista cum dixiss& & uerbũ
caro factum est & habitabit in nobis: Quidimus
inquit gloriam eius gloriam quari unigeniti
a patre plenum gratiae & ueritatisꝰ
Quod autem ait. Uerbum caro factum est
hoc est plenum gratiae : Quod autem ait. glo¬
riam unigeniti apatre. hoc plenum est ueri¬

Expanded text:
naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus naturae humanae tanta gloria, nullis praecedentibus meritis sine dubitatione gratuita, nisi quia magna hic et sola Dei gratia fideliter et sobrie considerantibus evidenter ostenditur, ut intelligant homines per eamdem gratiam se justificari a peccatis, per quam factum est ut homo Christus nullum posset habere peccatum. Sic et ejus matrem angelus salutavit, quando ei futurum nuntiavit hunc partum: Ave, inquit, gratia plena. Et paulo post: Invenisti, ait, gratiam apud Deum . Et haec quidem gratia plena, et invenisse apud Deum gratiam dicitur, ut Domini sui, imo Domini omnium mater esset. De ipso autem Christo Joannes evangelista cum dixisset: Et Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et vidimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Quod ait: Verbum caro factum est, hoc est plenum gratiae. Quod ait: Gloriam unigeniti a Patre, hoc plenum est veri
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum Aliud propter hominem: Propter
uerbum aequalis papropter hominem minor:
Vnus dĩ filius Idem que hominis filius: Vnus
hominis filius idemq difilius. Nonduo filiidĩ
ds̃ & homo sed unus dĩ filius:
Ds̃ sine initio. Homo acerto initio. Dñs noster
hs xp̃r: hi c omnino granditer &euidenter dĩ
gratia commendatur : Quid enim natura
humana in homine xp̃o meruit: ut in unitate
personȩ unicifiluidĩ singulariter esset ad sũpta
Quaebona uoluntas cuurboni propositi studiũ
quae bona opera precesserunt: Quibus mer&ur
iste homo un a fieri persona cum dõ: Numquid
antea fuithomo & hocei singulare beneficiũ¬
prestitum est cum s ingulariter promerer&ur
dm̃ : Nempe ex quo homo essecoepit : Non aliud
coepitꝰ esse quam dĩfilius Et hocunicus & propt
dm̃ uerbum quod illo suscepto caro factum est
utique ds̃ ÷uit quem ad modum est una persona
quilib& homo: Animascilic& rationalis & caro
tasitxp̃s una persona : uerbum & homo: Vnde

Expanded text:
Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum, aliud propter hominem: propter Verbum aequalis Patri, propter hominem minor. Unus Dei Filius, idemque hominis filius; unus hominis filius, idemque Dei Filius: non duo filii Dei Deus et homo, sed unus Dei Filius; Deus sine initio, homo a certo initio, Dominus noster « Hic omnino granditer et evidenter Dei gratia commendatur. Quid enim natura humana in homine Christo meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, cujus boni propositi studium, quae bona opera praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Nunquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficiupraestitum est, cum singulariter promereretur 781 Deum? Nempe ex quo homo esse coepit, non aliud coepit esse, quam Dei Filius, et hoc unicus; et propter Deum Verbum, quod illo suscepto caro factum est, utique Deus: ut quemadmodum est una persona quilibet hita sit Christus una persona, Verbum et homo. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
matrem cotidie parit membra eius & uirgo est :
Lege siplac& de uirginitate scãemariat meas
litteras ad inlustrem uirum : quemcum honore
acdilectione nomino uolurianum
Ds ante omnia saccula homo in nr̃o saeculo
ds quia dĩ uerbum: Ds̃ enim eratuerbum.
Homo autem quia inunitatem personȩ accesnt
uerbo anima rationalis &caro: Quo cirta in
quantum ds̃ est: Ipse & pater unum sunt
Inquantum autem homo est patermaior estillo:
Cumenim ess& unicur dĩ filius Nongratia sed
natura : Vt esr& &iam plenus gratia factus est
& hominis filius: Idem ipse utrumque exutroq
unus xp̃s: quia cumin forma dĩ ess& non rapinã
arbitratus est. quod natura erat : Id est esse aequ¬
lis dõ: exinaniuit autem seaccipiens formam
serui : non amittens uel minuens formam dĩ.
Acperhoc & minor est factus : & mansit aequalis
Vtrumque unus sicut dictum est: sed aliud ꝓp̃t

Expanded text:
matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianum Deus ante omnia saecula, homo in nostro saeculo. Deus, quia Dei Verbum; Deus enim erat Verbum : homo autem, quia in unitatem personae accessit Verbo anima rationalis et caro. Quocirca in quantum Deus est, ipse et Pater unum sunt : in quantum autem homo est, Pater major est illo . Cum enim esset unicus Dei Filius, non gratia, sed natura, ut esset etiam plenus gratia, factus est et hominis filius: idemque ipse utrumque ex utroque unus Christus. Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est, quod natura erat, id est, esse aequalis Deo. Exinanivit autem se, accipiens formam servi , non amittens vel minuens formam Dei. Ac per hoc et minor est factus, et mansit aequalis, utrumque unus, sicut dictum est: sed aliud propter
Abbreviated transcription (Latin):
dignum est tanta dicantur.: Quamuis ab homi¬
ne dicidign& non possint. Quis enim hoc solũ
congruentibus explic& uerbis
uod uerbum caro factum est & habitauit
in nobisVt crederemus indĩ patrir omñpir
nitate mutata: Carnem porro hic hominem
debemus accipere a parte totum significante
locutione sicut dictum est: Quõ ex operib:
legis non iustificabitur omnis caro Id est
omnis homo: Nam nihil naturȩ humanȩ in
illa susceptione fas est dicere defuisse sed naturo
ab omni peccatinexu omni modo liberae :Non
qualis : deutro que sexu nascitur ꝑ concupis¬
centiam carnis cum obligatione delicti
Cuius reatus regeneratione diluitur : sed
qualem deuirgine nasci opostebat: Quem fides
matris. non libido conceperat: quosi uel nascen¬
tecorrum per&ur cius integritas : Non
iam ille de uirgine nascer&uir cumquesalso
quod absit Natum deuirgine maria tota
confiter&ur ecclesia Quae imitans eius

Expanded text:
dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homidignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut crederemus in Dei Patris omnipotentis nitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus
Abbreviated transcription (Latin):
& c&eri. In hac ira cum essent homines. per
originalẽ peccatum. Tanto grauius. & perniti¬
osius quanto maiora uel plura insuper ad dide¬
runt : Necessariur erat mediator. hocest
reconciliator: Quihanc iram sacrificii singula¬
ris cuius erant umbrae . Omnia sacrificia
legis & proph& arum oblatione placar& :
Vndedicit a postolus Sienim cum in imici
essemus re conciliatisumus dõ ꝑmostem filii
eius: Multo magis reconciliatinunc in sangui¬
ne eius saluierimus abira ꝑipsum
um autem dẽ irascidicitur: Non eius signif¬
catur perturbatio qualis est in animo
irascentis hominis: sed exhumanir motibus
trans lato uocabulo uindicta eiur. quaenon
nisi. iusta est ira e nomen accepit
Quodergo ꝑmediatorem reconciliamur dõ
& accipimus spm̃ scm̃ ut ex inimicis efficiamr
filii: Quot quot autem sp̃u dĩ aguntur hufilu
sunt dĩ Haecest gratia dĩ perihm̃ xp̃m dnm
nr̃m. De quo mediatore longum est ut quana

Expanded text:
et caeteri . In hac ira cum essent homines per et caeteri . In hac ira cum essent homines per originale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati nunc in sanguine ejus salvi erimus ab ira per ipsum . Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. Quod ergo per mediatorem reconciliamur Deo, et accipimus Spiritum sanctum, ut ex inimicis efficiamur filii: Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei : haec est gratia Dei per Jesum. De quo mediatore longum est, ut quanta
Abbreviated transcription (Latin):
eiur subs equadirme: Nolentem preuenit. ut
uelit : Nolentem subsequitur. Nefrustraulit
Cur enim ammonemur orare proinimicis
nr̃is utique nolentibus pieuiuere Nsi ut ds̃
in eis oper&ur & uelle: Item quequur ammo¬
nemur p&ere utaccipiamus : Nisiutabillo
fiat quod uolumus a quo factum est ut uelimus:
Oramus ergo proinimicis nr̃is ut miserico¬
dia dĩ preueniateos sicut preuenit& nor
Oramus autem pronobis : ut miseri cordia eiis
subsequatur nos
enebatur itaque iusta damnatione genus huma¬
num : & omnes erant iraefilii. Dequa ira scrip¬
tum est: Dm̃ omnes dies nr̃i defecerunt & mira
tua defecimus : Anni nr̃i sicut aranea medita¬
bantur: Dequa ira &iam dicit iob Homoenĩ
natus exmuliere breuis uitae: & plenus ire
in filiũ non habebituitam sediradĩ man& suptũ
Nonait ueni&: sed man& : Cum hac quippe
omnis homo nascitur: propter quod dicit apos¬
tolus. fuimus enim & nos natura filiurȩ. sicut

Expanded text:
ejus subsequetur me; nolentem praevenit ut ejus subsequetur me; nolentem praevenit ut velit, volentem subseCur enim admonemur orare pro inimicis nostris , utique nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in illis operetur et velle? Itemque cur admonemur petere ut accipiamus , nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo factum est ut velimus? Oramus ergo pro inimicis nostris, ut misericordia Dei praeveniat eos, sicut praevenit et nos: oramus autem pro nobis, ut misericordia ejus subsequatur nosenebatur autem justa damnatione genus humanum, et omnes erant filii irae. De qua ira scriptum est: Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditauntur . De qua ira dicit etiam Job: Homo natus ex muliere, brevis vitae et plenus irae in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum : non ait, veniet; sed, manet. Cum hac quippe omnis homo nascitur. Propter quod dicit Apostolus: Fuimus enim et nos natura filii irae, sicut