comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Subito aut̃ periculo mortis incipit perturbari: & poscit bap¬
tisinũ. Quẽ tanta festinatione accipit. ut necessariam interrogati¬
onẽ paucotũ uerborum ux periculi tempus ammittat. Quantomi¬
nus sermonem longissimum ut illud odium corde pellatur & iam s
baptilati sit cognitum Certe ista non solum apud nos sed & iam apud
illos euenire non cessant. Quid ergo dicimus. dimittuntur peccata
huc homini an non dimittuntur. Prorsus quod uolunt eligant.
Si enim dimittuntur: conttinuo redeunt. Puangeliũ loquit᷑. ueritas
clamat. Siire ergo dimittantur siue non dimittant᷑. necessaria est
postea medicina. Mec tamen si uixerit atq id corrigendum. ẽe. didice¬
rit atq correxerit denuo baptilatur: sixe apud illos siue apud nos.
ic & illa quȩ scismatici uł heretiei ñ alit̾ habent nec alit̾ agunt quã
uera ȩccła cum ad nos ueuiunt non emendamus : sed potus ad ꝓbamꝰ.

Expanded text:
subito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit bapsubito autem periculo mortis incipit perturbari et poscit baptismum, quem tanta festinatione accipit, ut necessariam interrogationem paucorum uerborum uix periculi tempus admittat, quanto minus sermonem longissimum, ut illud odium corde pellatur, etiam si baptizanti sit cognitum. certe ista non solum apud nos sed etiam apud illos euenire non cessant. quid ergo dicimus? dimittuntur peccata huic homini an non dimittuntur? prorsus quod uolunt eligant. si enim dimittuntur, continuo redeunt, euangelium loquitur, ueritas clamat. siue ergo dimittantur siue non dimittantur, necessaria est postea medicina, nec tamen, si uixerit atque id corrigendum esse didicerit atque correxerit, denuo baptizatur siue apud illos siue apud nos. sic et illa quae schismatici uel haeretici non aliter habent nec aliter agunt quam uera ecclesia, cum ad nos ueniunt, non emendamus, sed potius approbamus.
Abbreviated transcription (Latin):
te remotior. propterea recte facta destrenda sunt : cum id nobis prȩci¬
pue tenendum sit quo uocare atq in uitare debemus quos ficut nosm&e ipsos
diligimus fortissimoq animo liberanda est apłica illa sententia. aliis quidẽ
sumus odor uitȩ inuitam. aluis odor mortis in mortẽ. Et adhȩc quis idonuꝰ:
Nec octauo genere mentiendum est: quia & inbonis castitas animi pudicitia
corporis & in malis id quod ipsi facimus eoquod fieri sinimus maius est. In
his aut̃ octo generib tanto quisq minus prccat cum mentitur: quanto
emergit ad octauum : tanto amplius quanto mergit ad primum. Quis¬
quis aut̃ esse aliquod genus mendacu quod peccatum non sit putauerit:
decipia seipsum turpiter. cum honestam sedeceptorẽ arbitratur alioꝵ¬
INI MICUM Quem ihiauiosicot openit
am plerũq fit ut homo habeat inimicũ quem iniquissime oderit.
quamquam & iam inimicos diligere iubeamur: & orare ꝓ eis.

Expanded text:
te remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecite remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus, quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem. et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id, quod ipsi facimus, eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum mentitur, quanto emergit ad octauum, tanto amplius, quanto deuergit ad primum. quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putauerit, decipiet se ipsum turpiter, cum honestum se deceptorem arbitratur alioINIMICVM, QVEM INIQVISSIME ODERIT. Nam plerumque fit, ut homo habeat inimicum, quem iniquissime oderit, quamquam etiam inimicos diligere iubeamur et orare pro eis;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ seipsam uitiosa ẽ. Non est mentiendum quinto genere: quia nec
ipsa ueritas fine placendi hominib enuntianda est. quantominus men-¬
dacium qđ per ipsum quia mendacium ẽ. utiq turpe est. Non est
nientiendum fexto genere: neq enĩ recte &iam testimonu ueritas
pro cuiꝰ quam temporali commodo ac salute corrumpitur : ad sempi¬
ternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio.
non eñi malis conuertentiũ morib ad bonos mores conuercendus ẽ:
Auia si erga illum faciendum ẽ. deb& & iam ipse conuersus.
facere erga alios: atq: ita non adbonos sed ad malos mores conutrtetur. cum
hoc ei prȩbetur inutandum conuerso. quod ei prȩstitum ẽ. conuertendo.
Meq septimo genere mentiendum ẽ: non enim cuiusquam commnoditas aut
salus temporalis perficienda fidei prȩferenda est: nec siquisquam in recte
factis nr̃is tam male mouetur ut fiat & iam animo deterior longeq pieta¬

Expanded text:
per se ipsa uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec per se ipsa uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa ueritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mendacium, quod per se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est. non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos mores conuertendus est, quia, si erga illum faciendum est, debet etiam ipse conuersus facere erga alios atque ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere mentiendum est; non enim cuiusquam commoditas aut salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est. nec si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pieta
Abbreviated transcription (Latin):
apparitores ab eo missos quem ad se confugientem diligentia quanta
poterat occultabat: respondit quȩrentib nec mentire se posse nec
hominem prodere: passusq tam multa tormenta corporis non dum
oñi erant iniperatores xp̃iani. ꝑmansit insententĩa. Deinde adim.¬
peratorem ductus: usq adeo mirabilis apparuit. ut ipfe homini quẽ
seruabat indulgentiam sire ulla difficultate impetrar&. Quid hoc
fieri potest fortius atq constantius: Octauum est genus mendacu:
quod & nulli obest. & adhoc prodest ut ab inmunditia corpotali aliquẽ
turatur. Mon igitur mentiendum indoctrina pietatis: magnũ enim
scclus est & prinum genus detestabilis mendacu. Non est mentiendũ
secundo genere: quia nulli facienda est inuiria. Ion ẽ. mentiendum
tertio genere: quia nulli cum alterius in iuria consulendum ẽ. Non
est mentiendum quarto genere: propter mendacii libidinem quȩ

Expanded text:
apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse nec hominem prodere, passusque tam multa tormenta corporis — nondum enim erant imperatores christiani — permansit in sententia. deinde ad imperatorem ductus usque adeo mirabilis apparuit, ut ipse homini, quem seruabat, indulgentiam sine ulla difficultate impetraret. quid hoc fieri potest fortius atque constantius? Octauum est genus mendacii, quod et nulli obest et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporali aliquem tueatur. Non igitur mentiendum in doctrina pietatis; magnum enim scelus est et primum genus detestabilis mendacii. non est mentiendum secundo genere, quia nulli facienda est iniuria. non est mentiendum tertio genere, quia nulli cum alterius iniuria consulendum est. non est mentiendum quarto genere propter mendacii libidinem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in iuste tolbendam sciens ubi sit nescite sementiatur. Septimum quod &
nulli ob est & prodest alicui: uelut si nolens homurem ad mortẽ quesitũ
prodere mentiatur: non solum iustum atq in nocentem sed & reũ quia
xp̃ianȩ disciplinȩ sit: ut neq de ciuꝰ quam correctione desperetor neq:
cuiusquam pynitendi aditus interdudatur. Dequib duob generib quȩ
solent habere magnam controuersiam. satis tractauimus : & quid nobis pla¬
ceret ostendimus : ut suscipiendis ui commoditatib quȩ honeste ac fortiter
tollerantur : haec quoq genera deuitentur afortib & fidelib & ueracib
uiris ac feminis. Non ergo mentiendum quȩrenti ubi sit qui se fidei cuius¬
piam cominiserit: sed fortius respondendum nec ꝓdam. nec mentiar.
ecit hoc ep̃s quondã tagastensis ȩccłãe fitmus nomine firmior
uoluntate. Nam cum ab eo quȩreretur homo iussu imperatoris pet

Expanded text:
injuste tollendam, sciens ubi sit, nescire se mentiatur. Septimum, quod et injuste tollendam, sciens ubi sit, nescire se mentiatur. Septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui, velut si nolens hominem ad mortem quaesitum prodere, mentiatur non schristianae disciplinae sit, ut neque de cuiusquam correctione desperetur neque cuiquam paenitendi aditus intercludatur. de quibus duobus generibus, quae solent habere magnam controuersiam. satis tractauimus et quid nobis placeret ostendimus, ut suscipiendis incommoditatibus, quae honeste ac fortiter tolerantur, haec quoque genera deuitentur a fortibus et fidelibus et ueracibus uiris ac feminis. Non ergo mentiendum quaerenti, ubi sit qui se fidei cuiuspiam commiserit, sed fortius respondendum: "nec prodam nec mentiar". fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imperatoris per
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Quod aut̃ ait quȩ in possibilia sunt apud homues possibilia sunt
apud dm̃: non ita accipietdum est qd cupidi & suꝑbi qui nomine
illius diuitis significati sunt in regnũ cęlorũ sunt intraturi. cũ suis
ritatem aeternorũ & aꝑnitiosa suꝑbia adhumilitatem saluberrimã
longeq fugiendum. quod fit indoctrina religionis: ad quod menda¬
cium nulla conditione quisquam deb& adduci. Secundũ: ut aliqu̾e
ledat in iuste. quod tale est ut & nulli prosit & obsit alicui. Hertiũ
quod ita prodest alteri ut obsit alteri. quamus non ad inmunditiã obsit
corporalem. Quartũ: sola mentiendi fallendiq libidine. quod uerum
mendatium ẽ. Quintum: quod fit placendi cupiditate de suaui loquio:
his om̃ib pęnitos euitatis atq reiectis: sequitur sextum genus quod &¬
non nulli obest & prodest alicui: uelut siquispiam pituniam aliciius

Expanded text:
nis. Quod autem ait, Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt nis. Quod autem ait, Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius divitis significati sunt, in regnum coelorum sint intraturi cum suis ritatem aeternorum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod mendacium nulla conditione quisquam debet adduci. Secundum, ut aliquem laedat injuste, quod tale est ut et nulli prosit, et obsit alicui. Tertium, quod ita prodest alteri, ut obsit alteri, quamvis non ad immunditiam obsit corporalem. Quartum, quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quod verum merum mendacium est. Quintum, quod fit placendi cupiditate de suavi eloquio. His omnibus penitus et vitatis atque rejectis, sequitur sextum genus, quod et nulli obest, et prodest alicui, velut si quispiam pecuniam alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
contrarii sunt pauperes sp̃u. quorũ est regnum celorũ. Nam eo mani
festatur om̃s cupidos & iam si facultatib huiꝰ mundi careatt ad hoc
genus diuitum quod est reprehensum ꝑtinere. quia postea dixerunt
qui audrebant. & quis poterit saluus fieri. cum in comparabiliter ma¬
ior turba sit pauꝑum. uidelic& intelligentes in eo numero deputari
& iam illos qui quamquam talia non habeant tamen habendi cupiditate
rapiuntur. Sensus aut̃ ẽ. facilius xp̃m pati prodilectorib scłi. quam
dilectores scłi ad xp̃m posse conuerti. Eameli aut̃ nomine se intel:¬
ligi uoluit. quia humiliatus onera sustulit. In quo eni manifestius
intelligitur quam in ipso quod scriptum ẽ. quanto magnus es bumilia
tẽ in om̃ibus. Per acum aut̃. punctiones significat. Per punctiones
dolares in passione susceptos. Foramen gͦ acus dicit angustias passio¬

Expanded text:
contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum caelorum. nam eo manicontrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum caelorum. nam eo manifestatur omnes cupidos, etiamsi facultatibus hujus mundi careant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere; quia postea dixerunt qui audiebant, Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter major turba sit pauperum: videlicet intelligentes in eo numero deputari etiam illos qui quanquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. Sensus est autem, facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad Christum posse converti. Cameli autem nomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem, punctiones significat; per punctiones, dolores in passione susceptos: foramen ergo acus dicit angustias passio
Abbreviated transcription (Latin):
sed tamen fortissimi intemptationibus ut possunt assumi. Iob aut̃ quia
& uxorem habuit & filios. & aniplas terrenas rerum copias. ad illud ge¬
nus ꝑtina cui molendinum deputatuni ẽ : sed tamen ut sint fortissimi
in temptationib sicut ille fuit. Mon enim aliter assumi poterunt.
Nec puto alia esse genera hominum quib constat ęccła quam ista tria
habentia hinas differentias. propter assumptionem. & relictionem.
quauis insingulis multe studiorum uoluntatũq diuersitates. ad goncor¬
diam tamen unitatemq concurrentes possuit in ueniri.¬
frigore & sabbato in quo proficisci non licebat impediebatur quis ab
itinere. Uel aliud. ne intristitia aut lȩcitia rerum temporaliũ quis
uid est quod ait facilius ẽ. canelum ꝑ foramen
acus transire. quam diuitẽ intrare in regnũ dĩͦ Diuitẽ hic ap¬
pellat cupidum rerũ temporalium & de talib suꝑbientẽ. His diuitib

Expanded text:
sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint inuenirifrigore, et sabbato, in quo proficisci non licebat, impediebatur quis ab itinere; uel aliud, ne in tristitia aut laetitia rerum temporalium quis ITVRO. Quid est quod ait: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei? diuitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. his diuitibus
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui sunt in negotus seculi: & ex illis qui dõ ministrant inaroclesia.
aliqui ꝑmanent aliqui cadunt. qui ꝑmanent assumuntur. qui cadriit
relinquuntur. Ergo unus assumetur & unus telinquet᷑: non quasi
de duob hominib dictum sed de duob generib affectionẽ in singulis
generibus trium professionum. In illa nocte ergo dixit in illa tribu¬
latione. Ad ipsa tria genera quae assumunt᷑ arbitror ꝑtinere & iam
tria illa nomina uirorum sc̃oꝵ quos solos liberari uiros in ezechiel
propħa pręnuntiat. noe. danilii el. & iob. Uidetur enim noe ꝑtinete
ad eos ꝑ quos ęccłã regitur. sicut ꝑ illum in aquis arca gubernata est
quar figuram gestabat ȩccłãe. Daniel autẽ quia elegit cȩlibẽ uitam:
id est nuptias terrenas contenipsit ut sicut dicit apłs. sine sollicitudine
uiuer&. cogitans quar sunt dĩ genus eorum significat: qui sunt inotio.

Expanded text:
illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo ministrant in ecclesia illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo ministrant in ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbitror pertinere etiam tria illa nomina uirorum sanctorum, quos solos liberatum iri Hiezechihel propheta denuntiat, Noe, Danihel et Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans quae sunt dei, genus eorum significat qui sunt in otio,
Abbreviated transcription (Latin):
edigunt. neq negotiis sȩcularib neq negotus ȩccłasticis occupati. quȩ illoꝵ
quies lecti nomure significata est: alterũ eorũ qui inplebib constituti
reguntur adoctiorib agentes ea quȩ sunt huius scł̃i. quos & feminarum
nomine significauit. quia consilus ut dixi peritorũ regi eis expedit: &¬
molentes dixit propter temporalium urgotiorum orbem atq cireciuitũ.
nas tanien in uno molentes dixit: quantũ de ipsis reb in negotus suis p̾bent
usibus ȩccłat. Tertium eorũ qui oꝑantur in ȩccłẽ ministerio tamquam in
ageo dĩ : de qua agricultura apłs loquitur. In his ergo trib generib bina
sunt rursus gentra honunũ in singulis. & prorobore suarum uitium
difernuntur. Sum eñi om̃s ad ȩcłae membra ꝑtinere uideant᷑. adueni.¬
ente tamen tentptatione tribulationis & ex illis qui sunt inotio. & ex

Expanded text:
eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est. alterum eorum, qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt huius saeculi, quos et feminarum nomine significauit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit; et molentes dixit propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae. tertium eorum, qui operantur in ecclesiae ministerio tamquam in agro dei, de qua agricultura apostolus loquitur. in his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore suarum uirium discernuntur. cum enim omnes ad ecclesiae membra pertinere uideantur, adueniente tamen temtatione tribulationis et ex illis qui sunt in otio et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ber&. & ne uno quidem indiger&. emplastro. Eongruenter hydropi¬
cum animali quod cecidit inputrum conparauit. humore eñi laborauit:
sicut illam mulierem quan decem & octo annis alligatam dixerat & ab
eadem alligatione soluebat. comparauit uimento quod soluitur ut ad
aquam ducatur. Hydropem autem recte compatamus diuiti Auaro.
Sicut enim ille quantomagis abundat humore ioidinato. tanto amplius
sitit: sic iste quanto est copiosior diuitus quib non bene utitur : tanto
ardentius talia concupiscit. Illam uero ita morbo incuruam ut se erigere
non poss&e animꝑ̧ terrenis opinionib debilitate atq oppresse ita ut diuina cogi¬
are non ualeat. I Dt ouosus in lecto et puabus m olentists¬
ET DUOSUS INAGRO:
ui sunt in illa nocte duo inlecto & due molentes in unũ. & duo in
agro. dequib omnib binis singali assumentur. & singuli relinquent
genera hominum hic uident᷑ significari. unum eoꝵ qui otium & quirtẽ

Expanded text:
beret, et ne uno quidem indigeret emplastro. Congruenter hydropiberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Congruenter hydropicum animali quod cecidit in puteum comparavit, humore enim laborabat; sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur ut ad aquam ducatur. Hydropem autem recte comparamus diviti avaro; sicut enim ille quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitit, sic iste quanto est copiosior divitiis quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit; illam vero ita morbo incurvatam ut se erigere non posset, animae terrenis opinionibus debilitatae atque oppressae, ita ut diuina cogitare non ualeat. et duobus in agro. Qui sunt illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: Unum eorum qui otium et quietem
Abbreviated transcription (Latin):
gitia reprehendamus. Fieri enim potest ut sine aliquo uitio cupiditiȩ
uł uoracitatis prȩciosissimo cibo sapitns utatur. Insipiens aut̃ fȩdissima
gulȩ flamina in ulissimum ardescat. Et saniuꝰ quisq malutrit more dñi
pisce uesci. quam lenticula more esaune potis abraham: aut hordeo mote
umentorũ. Non eñi propterea c̃tinentiores nobis sunt plereq bestiae
qui auiliorib aliuntur escis. Ilam in om̃ib huiuscemodi reb non ex earũ
terum natura quib utimur. sed ex causa utendi & modo appetendi uel
probandum est. uł in probandum quod facimus.¬
be io a uor ait pis erpulis Nolitt in suolime extolli et ot
Tum dicer& discipulis non debere haberi sollicitudinẽ de cibis ait.
& nolite in sublime extolli. primo enim hȩc ad necessitatẽ im¬
plendam homo quȩrit. Eum autem hec habundauerint incipit
suꝑbire de talib Tale est hoc ac si se uulurratus quisiactet quia habret
multa emplastra in domo. cum hoc illi bonum esso ut uulnera non ha¬

Expanded text:
gitia reprehendamus. fieri enim potest, ut sine aliquo uitio cupediae uel uoracitatis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia uilioribus aluntur escis. nam in omnibus huiusce modi rebus non ex earum rerum natura, quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi uel probandum uel improbandum est quod facimuse id quod ait discipulis: Nolite in sublime extolli, et de Cum diceret discipulis non debere haberi sollicitudinem de cibis, ait: Et nolite in sublime extolli. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc, ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset, ut vulnera non ha
Abbreviated transcription (Latin):
erroris. Hoc genus fornicationis animȩ salubriter diuina scriptura ñ tacuit
neq ab ea sic de terruit animam ut propt̃ ea talia negara esse sectanda. qͥa¬
falsa dicuntur aprofessorib eorum: sed & iam si dixerint uobis inquit &
ita euenerit ne credatis eis. Mon enim quia imago samuelis mortui saul reg
uera pręnuntiauit propterea talia sacrilegia quib imago illa prȩsentata
est minus execranda sunt: aut quia in adtib apłorum uentriloqua femina
ac non potius feminam illius dȩmonii correptione atq ex dausione mim¬
dauit: Om̃s igitur arcifices huius modi uł nugatoriȩ uł noxiȩ suꝑstitionis
ex quadam pestifera societate hominum & dȩmonum quasi pacta infidelis
& dolosȩ amicitrȩ constituta penitus sunt repudienda & fugienda xpiano:
non quod idolum sit aliquid ait apłs: sed quia quȩ immolant. dȩ moniis
unmolant & non dõ. nolo uos socios dȩmoniorum fieri.

Expanded text:
erroris. hoc genus fornicationis animae salubriter diuina scriptura non tacuit erroris. hoc genus fornicationis animae salubriter diuina scriptura non tacuit neque ab ea sic deterruit animam, ut proptfalsa dicuntur a professoribus eorum, sed etiam si dixerint vobis, inquit, et ita evenerit, ne credatis eis . Non enim quia imago Samuelis mortui Sauli regi vera praenuntiavit , propterea talia sacrilegia, quibus imago illa prest, minus execranda sunt, aut quia in Actibus apostolorum uentriloqua femina ac non potius feminam illius daemonii correptione atque exclusione mundauit. omnes igitur artes huius modi uel nugatoriae uel noxiae superstitionis ex quadam pestifera societate hominum et daemonum quasi pacta infidelis et dolosae amicitiae constituta penitus sunt repudianda et fugienda christiano, non quod idolum sit aliquid, ait apostolus, sed quia quae immolant gentes, daemoniis immolant et non deo, nolo uos socios daemoniorum fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uulgo mathematici uocantur. Quarẽ iste quoq opiniones quib dam
rerum signis humana prȩsumptione institutis.: id candem illa quasi quȩdam cum
demonibus pacta & conuenta referendȩ sunt. Hinc enim fit ut occulte quodã
iudicio diuino cupidi malarum terum homines. tradantur inludendi & decipi¬
endi promeritis uoluntatum suarum. in ludentib eos atq decipientib prȩua¬
ricatorib angelis quib: ista mundi pars infima secundum pulherriium or¬
dinem rerum diuine prouidentiat lege subiecta est: quib inlusionibus
& deceptionib euenit ut istis suꝑstitiosis & ꝑnitiosis diuinationum generib
multa prȩterita & futura dicantur. nec aliter accidant quam dicunt᷑: mult¬
q obseruantib secundum obferuationes suas eueniant : quib implicati curio.¬
siores siant: & sese magis magisq inferant multiplicib laqueis ꝑnitiosissimi

Expanded text:
autem uulgo mathematici uocantur. Quare istae quoque opiniones quibusdam autem uulgo mathematici uocantur. Quare istae quoque opiniones quibusdam rerum signis humana praesumtione institutis ad eadem illa quasi quaedam cum daemonibus pacta et conuenta referendae sunt. hinc enim fiet, ut occulto quodam iudicio diuino cupidi malarum rerum homines tradantur inludendi et decipiendi pro meritis uoluntatum suarum inludentibus eos atque decipientibus praeuaricatoribus angelis, quibus ista mundi pars infirma secundum pulcherrimum ordinem rerum diuinae prouidentiae lege subiecta est. quibus inlusionibus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis et perniciosis diuinationum generibus multa praeterita et futura dicantur nec aliter accidant, quam dicuntur, multaque obseruantibus secundum obseruationes suas eueniant, quibus implicati curiosiores fiant et sese magis magisque inserant multiplicibus laqueis superstitiosissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantib intercurrit. Sed bellum est quod aliquando pueri uin¬
dicantur acanib Nam plerũq tam suꝑstitiosi sunt quidam: ut & iã
canem qui medius interurnerit ferire audeant. non impune: nãq¬
auano remedio cito ille interdum illum ꝑcussorem suum ad uerum mitut.
Hinc sunt & iam illa: limen calcare cum ante domum suam transit: tedire
ad lectum. siquis dum se calciat sternutauerit: redire domum si ꝓcedens
offenderit : cum uestis asoricib roditur plustremere suspitiore futuri mali
quam ptȩsens dampnum dolere. Unde illud eliganter dictum est catonis
qui cum ess& consultus aquodam qui a soricib: erosas caligas dicer& : respon¬
dit non esse illud monstrum: sed uere monstrũ haberi fuisse: si sorices ã
caligis roderentur. Meq illi ab hoc genere ꝑnitiose suꝑstitionis segre.¬
gandi sunt qui genethliaci propter natalium dierum considerationẽ. nc̃

Expanded text:
ambulantibus intercurrit. sed bellum est, quod aliquando pueri uinambulantibus intercurrit. sed bellum est, quod aliquando pueri uindicantur a canibus. nam plerumque tam superstitiosi sunt quidam, ut etiam canem, qui medius interuenerit, ferire audeant, non impune; namqa uano remedio cito ille interdum percussorem suum ad uerum medicum mittit. hinc sunt etiam illa: limen calcare, cum ante domum suam transit; redire ad lectum, si quis, dum se calciat, sternutauerit; redire domum, si procedens offenderit; cum uestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali quam praesens damnum dolere. unde illud eleganter dictum est Catonis; qui cum esset consultus a quodam, qui sibi a soricibus erosas caligas diceret, respondit non esse illud monstrum, sed uere monstrum habendum fuisse, si sorices a caligis roderentur. Neque illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui genethliaci propter natalium dierum considerationem, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
na condempnat. siue in prȩcantationib suie inquib dam notis quos cha¬
racteres uocant: sue in quibꝥ reb suspendendis atq in ligandis. uł & iam
saltandis quodam modo non ad temperationẽ corporum. sed ad quasdam
significationes aut occultas aut & iam manifestas quȩ miciore nomine
phisica uocant : ut quasi non suꝑstitione implicare sed natura ꝓdesse
udeantur: sicut sunt in aures in sũmo aurium singularum : aut de
stru tionum ossib ansulȩ indigitis. aut cum tibi dicitur singultienti
ut dextra manu sinistrũ pollicem teneas. His adiungunt᷑ milia inanis¬
simarũ obseruationum: si membrorum aliquod salierit: si iunctim am¬
bulantib amicis. lapis. aut canis. aut puer medi us interuenerit: atq
illud quod lapidem calcant. tamquam diremtorẽ amicitiaeminus moles¬
um est: quam cum innocentem purerum colapho ꝑcutiunt si pariter

Expanded text:
na condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos cana condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atque ligandis uel etiam saltandis quodam modo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes aut occultas aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse uideantur, sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de strutihonum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextra manu sinistrum pollicem teneas. his adiunguntur milia inanissimarum obseruationum, si membrum aliquod salierit, si iunctim ambulantibus amicis lapis aut canis aut puer medius interuenerit. atque illud, quod lapidem calcant tamquam diremtorem amicitiae, minus molestum est quam cum innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter
Abbreviated transcription (Latin):
AUIB: PER NICIOSEDEMONUM SocieTaS coMꝑaRator
uo sunt genera doctrinarũ quȩ ingentilib & iam morib exercentur:
unum earũ rerũ quas instituerunt homines alterum earũ quas anim¬
aduerterunt: iam ꝑactas aut diuinitus institutas. Illud quod est scdm̃ in¬
titutiones hominu: partim suꝑstitiosum est: partim non est suꝑstitiosum.
Suꝑstitiosum ẽ. quicquid institutum est ab hominib ad facienda & coben¬
da idola ꝑtinens. uł ad colendum sicut dm̃ creaturam: partemure ullam
creaturȩ. uł ad consolationes & pacta quȩdam significationum cũ dȩmonib
placita atq fȩderata qualia sunt molimina magicarum Artium. quae
quidem commemorare potius quam docere assolent poetae. ex quo gere¬
re sunt. sed quasi licentiore uanitate aruspicum & augurũ libri. ad hoc
genus ꝑtuteos om̃s &iã ligaturȩ atq remedia quȩ medicorum quoq discipli¬

Expanded text:
quibus perniciose daemonum societas comparatur; quibus perniciose daemonum societas comparatur; uo sunt genera doctrinarum quae in gentilibus etiam moribus exercentur: unum, earum rerum quas instituerunt homines; alterum, earum quas animadverterunt jam peractas, aut divinitus institutas. Illud quod est secundum institutiones hominum, partim superstitiosum est, partim non est superstitiosum. Superstitiosum est, quidquid institutum est ab hominibus, ad facienda et colenda idola pertinens, vel ad colendum sicut Deum creaturam, partemve ullam creaturae, vel ad consultationes et pacta quaedam significationum cum daemonibus placita atque foederata, qualia sunt molimina magicarum artium, quae quidem commemorare potius quam docere assolent poetae, ex quo genere sunt, sed quasi licentiore uanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque discipli
Abbreviated transcription (Latin):
formam serui dictum ẽ. scdm quod dictum ẽ. ego non iudico quemquam
Si ergo missus dicitur. inquantum apparuit foris increatura corporali
intus in natura spiritali. oculis mortalium semꝑ occultus ẽ: iam in
prontu est intelligere & iam de sp̃u sco cur & ipse missus dicatur.
FFacta est onim quȩdam creaturȩ specres ex tempore in qua usibilite
olumba descetidit: siure cum decem dieb ꝑactis post ascensionem. die pentecostes
factus est subito de eęlo sonus quasi ferretur flatus uebemens. & uisȩ sunt illis
inguȩ diuise sicut ignis. qui & insedit suꝑ unum quemq eoꝵ. Hec operatio
ui sibiliter expressa & oculis oblata mortalibus. missio sp̃s sciꝰ dicta ẽ: non
ut apparerae eius ipsa substantia qua & ipse inusibilis & in cõmutabilis
est sicut pater & filius: sed ut exteriorib uisis hominum corda cõmota¬
a temporali manifestatione uenientis. ad occultam arternitatem semper

Expanded text:
formam servi dictum est, secundum quam dictum est, Ego non judico quemquam . 10. formam servi dictum est, secundum quam dictum est, Ego non judico quemquam . 10. Si ergo missus dicitur in quantum apparuit foris in creatura corporali, qui intus in natura spirituali oculis mopromptu est intelligere etiam de Spiritu sancto, cur et ipse missus dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibilitcolumba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito de caelo sonus, quasi ferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae quasi ignis, qui consedit super unumquemque eorum. haec operatio uisibiliter expressa et oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda coa temporali manifestatione venientis, ad occultam aeternitatem semper
Abbreviated transcription (Latin):
illa quae corã corpoteis oculis foris geruntur ab interiore apparatu na¬
turȩ spiritales existunt. propterea couuenient̃ missa dicuntur. Forma
quippe illa suscepti hominis : filii ꝑsona est. non & iam patris. Qua propter
pater in uisibilis unã cum filio secum in usibili. eundem filium uisibilem
faciendo misisse eum dictus est: qui si eo modo uisibilis fierae ut cum patre
inuisibilis esse desister& id est si substantia in uisibilis uerbi icreaturam
ui sibilem mutata & transiens uerteret᷑: ita missus apatre intelligeretur
filius. ut tantum missus non &iam cum patre mittens inurniretur. Cũ
uero sic accepta est forma ferui ut manera in cõmutabilis forma dĩ: ma¬
nifestum est quod apatre & filio non apparentib factum sit qđ apparera
in filio. id est ab inuisibili patre cum in uisibili filio. ⁊dem ipse filius uisibi¬
lis mittrretur. Cur ergo ait & ameipso non ueni. Iam hoc secundũ¬

Expanded text:
illa quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparatu nailla quae coram corporeis oculis foris geruntur, ab interiore apparatu naturae spiritualis existunt, et propterea convenienter missa dicuntur. Forma porro illa suscepti hominis, Filii persona est, non etiam Patris. Quaprpater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibilis esse desisteret, id est si substantia inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitt
Abbreviated transcription (Latin):
arternus filius mitteret᷑: & in carne appatera extempore : Sed utiq
in ipso dĩ uerbo quod erat in principio apud dm̃ & ds̃ erat in ipsa scilica sa¬
pientia dĩ sine tempore erat: quo tempore illam in carie apparere
oporter&. Itaq cum sine ullo initio temporis inprincipio ess& uerbum
& uerbum ess&e apud dm̃ & ds̃ ess& uerbum: sine illo tempore in ipso
uerbo erat: quo tempore uerbum caro fiera& & habitara in nobis. Quae
plenitudo temporis cum ueniss& misit ds̃ filium suum factum ex muliere
id est factum intempore. ut in carnatum uerbum hominib appareret.
quod in ipso uerbo sure tempore erat in quo tempore fierae. Ordo quippe
emporũ: in arterna dĩ sapientia sine tempore est. Cum itaq hoc apatre
& filio factum ess& ut in carire filius apparer&: congrurnt᷑ dictus est mis¬
sus ille qui in carne apparuit: misisse autẽ ille qͥ in ea nͦ apparuit. qm̃

Expanded text:
aeternus Filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? Sed utique aeternus Filius mitteretur et in carne appareret ex tempore? Sed utique in ipso Dei Verbo quod erat in principio apud Deum et Deus erat, in ipsa scilicet Sapientia Dei, sine tempore erat, quo tempore illam in carne apparere oporteret. Itaque cum sine ullo initio temporis in principio esset Verbum, et Verbum esset apud Deum, et Deus esset Verbum; sine ullo tempore in ipso Verbo erat, quo tempore Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . Quae plenitudo temporis cum venisset, misit Deus Filium suum, factum ex muliere , id est, factum in tempore, ut incarnatum Verbum hominibus appareret; quod in ipso Verbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne apparuit; misisse autem ille qui in ea non apparuit. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
debit sihȩc probe sapit:. quia una uoluntas est patris & filii inseparabi¬
is operatio. Si ergo intelligat illam incarnationem ex uirginis natiui¬
tate in qua filius intelligitur missus una eademq operatione patris &
filii in separabiliter esse factã: non utiq in de feparato sp̃u sco. de quo
perte dicitur. inuenta est in utero habens de spu scõ. Mam &iam siita quȩ¬
ramus: enodatius fortassis quod dicimus apparebit. quomodo misit ds̃ filiũ¬
suum. Iussit ut ueniro: atq ille iuibrnti optempetans uenit. An rogauit tentũ¬
modo anmonuit: Sed quodlib& horum sit: uerbo utiq factum ẽ. Dĩ aut̃
uerbum ipse est dĩ filius. Qua propt̃ cum eum pater uerbo nusit apatre
& uerbo eius factum est ut mitteretur. Ergo a patre & filio missus est
idem filius quia uerbum patris est ipse filius. Quis enim se tam sacribega¬
induat opinione. ut put& temporale uerbum apatre factum esse. ut

Expanded text:
debit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabidebit, si haec probe sapit, quia una uoluntas est patris et filii et inseparabilis operatio. sic ergo intellegat illam incarnationem, ex uirgine natiuitatem, in qua filius intellegitur missus, una eademque operatione patris et filii inseparabiliter esse factam, non utique inde disparato spiritu sancto, de quo aperte dicitur: inuenta est in utero habens de spiritu sancto. nam etiam, si ita quaeramus, enodatius fortassis quod dicimus apparebit: quomodo misit deus filiusuum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo eius factum est, ut mitteretur. ergo a patre et filio missus est idem filius, quia uerbum patris est ipse filius. quis enim se tam sacriinduat opinione, ut putet temporale verbum a Patre factum esse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nutero de sp̃ũ scõ : quãquã & apud esaiam propham ipse xp̃c intelligitur
di aduentu suo futuro dicere : & uunc dñs misit me & sp̃s eiꝰ. P orcasse
aliquis cogit ut dicamus &iam aseipso missum. eẽ. filium. quia ilbe mariae
conceptus & partus operatio trinitatis est. qua creante om̃ĩa creantur.¬
Et quomodo inquit pater eum misit si pse se misit. Qui primũ respon¬
deo quęrens. ut dicat si potest quomodo pater eum scĩficauit si se ipse sc̃ifica¬
uit Utrumq eñi idem dñs ait. auẽ pater inquit scificauit & misit
in mundum uos dicitis quiablasphenat qm̃ dicit filius dĩ sum: Alio autẽ
loco ait & pro eis scĩfico mripsum. Item quȩro quomodo eũ pater tradidit
si ipse se tradidit: utrumq eium dicit apłs paulus : qui filio inquit ꝓpͥo
uatore ait. Qui me dilexit & tradidit seipsum prome. ¶redo tespon.¬

Expanded text:
in utero de Spiritu sancto: quanquam et apud Esaiam prophetam ipse Christus intelligitur in utero de Spiritu sancto: quanquam et apud Esaiam prophetam ipse Christus intelligitur de adventu suo futuro dicere: Et nunc Dominus misit me, et Spiritus ejus. Fortasse aliquis cogat ut dicamus etiam a seipso missum esse Filium, quia ille Mariae conceptus et partus operatio Trinitatis est: qua creante, omEt quomodo jam, inquit, Pater eum misit, si ipse se misit? Cui primum respondeo, quaerens ut dicat, si potest, quomodo Pater eum sanctificavit, si se ipse sanctificavit? Utrumque enim idem Dominus ait: Quem Pater, inquit, sanctificavit, et mis quia blasphemat, quoniam dicit: filius dei sum. alio autem loco ait: et pro his sanctifico me ipsum. item quaero, quomodo eum pater tradidit, si ipse se tradidit. utrumque enim dicit apostolus Paulus: qui filio, inquit, suouatore ait: qui me dilexit et tradidit se ipsum pro me. credo, respon
Abbreviated transcription (Latin):
suie sp̃s scĩ. Pater enini solus nusquam legitur missus. Et defilio quidem ita
scribit apłs. Cum aut̃ uenit plenitudo temporis misit ds̃ filium suum factũ
ex muliere factum sublege: ut eos qui sub lege erant redimer&. Misit inquit filiũ
suum factum exmuliere. Quo nomute quiscatholicus nesciat non eum priuati¬
onem uirginitatis. sed differentiam sexus hebreo loquendi more significare uo¬
luisse. Cum itaq ait. misit ds̃ filium suũ factum ex muliere: satis ostendit
eo ipso missum filium quo factus est exmuliere. quod ergo de dõ natus ẽ. in hoc mun¬
do erat. Quod aut̃ de maria natus est: in hunc mundum missus adue-¬
nit. Proinde mitti apatre sure spũ sc̃o non potuit. non sdlum quia intelligit᷑
pater cum eum misit id est fecit ex femina. non utiq sine spũ sco fecisse.
uerum & iam quod manifestissime atq apertissime in euangelio dicitur

Expanded text:
i, sive Spiritus sancti, Pater enim solus nusquam legitur missus. Et de Filio quidem ita i, sive Spiritus sancti, Pater enim solus nusquam legitur missus. Et de Filio quidem ita scribit Apostolus: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Misit, inquit, Filium suum factum ex muliere, quo nomine quis catholicus nesciat, non eum privationem virginitatis, sed differentiam sexus, Hebraeo loquendi more significare voluisse? Cum itaque ait, Misit Deus Filium suum, factum ex muliere, satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factus est ex muliere. Quod ergo de Deo natus est, in hoc mundo erat: quod autem de Maria natus est, in hunc mundum missus advenit. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, non solum quia intelligitur Pater, cum eum misit, id est fecit ex femina, non utique sine Spiritu suo fecisse, verumetiam quod manifestissime atque apertissime in Evangelio dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
in propħã dm̃ dicere. cęlum & terram ego impleo si de filio dictum ẽ:
ipsum enim non nulli uolunt intellegi uł propħis ud in prophis loquu¬
tum. Quo missus ẽ. nisi illuc ubi erat: Ubiq enim erat qui ait
celum & terram ego impleo. Si aut̃ de patre dictum est. ubi esse potuit
sine uerbo suo. & sine sapientia fua. quȩ ꝑtendit afine usq ad fi¬
nem foriter & disponit om̃ia suauiter: Sed neq sine spu scõ
usq osse potuit. Itaq si ubiq est as̃: ubiq est & iam sp̃s eiꝰ. Illuc ergo
& sp̃s sc̃s missus est ubi erat: nam & ilbe qui non inuenit locum quo e at afacie¬
dĩ & dicit si ascendero in cęlum tu ibi es &. si descendero in infernum ades:
ubiq uolens intelligi prȩsentem dm̃ prius nominat sp̃m eiꝰ. Nam sic ait. Quo
mttitur ubi erat. Querendum ẽ. quomͦ intelligatur ista missio siue filu

Expanded text:
in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt intellegi uel prophetis uel in prophetis locutum ^— quo missus est nisi illuc, ubi erat? ubique enim erat, quia ait: caelum et terram ego impleo. si autem de patre dictum est, ubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine spiritu sancto usquam esse potuit. itaque si ubique est deus, ubique est etiam spiritus eius; illuc ergo et spiritus sanctus missus est, ubi erat. nam Dei et dicit: Si ascendero in coelum, tu ibi es, et si descendero in infernum, ades, ubique volens intelligi praesetnem Deum, prius nominavit Spiritum ejus. Nam sic ait: Quo ctus illuc mittitur ubi erat, quaerendum est quomodo intelligatur ista missio, sive Fili
Abbreviated transcription (Latin):
eđ in his conuicti. ad illud se conuertunt ut dicant
maior ẽ. qui mittit quam quimittitur. pro inde maior ẽ. patꝰ
filio quia filius apatre se missum assidue cominemoriat qsapat᷑
est sp̃ra seõ quia de illo dixit iħe quem nuttit pater in nomine meo
⁊ t spin sc̃s utroq minor ẽ : quia & pater eum mitcit sicue am meo¬
ruimis. &e filius cum dicit. si aut̃ abitro mittam etimaauos. Qna
inquestione primum quȩro unde & quo missus sit filius. Ego i¬
quit apatre exiui. & ueni in hunc mundum. Prgo apatre exire
uenite in bunc mundum hoc est mitti. Quid igttur est quoa deillo
idem ipse euangelista dicit in hoc mundo erat. & mnundus per ipsum
factus est & niundus eum non cognouit. Deinde coniungit in sua
ꝓpiia utnit. Illuc utiq missus ẽ. quo uenit: ac si in hunc mundum
missus ẽ. quia exit apatre & uenit in hunc mundum. & in hoc mundo
erat. Illuc ergo missus est ubi erat. Mam & illud quod scriptum ẽ.

Expanded text:
ed in his convicti, ad illud se convertunt ut dicant, Major est qui mittit, quam qui mittitur: proinde major est Pater Filio, quia Filius a Patre se missum assidue commemorat; major est et Spiritu sancto, quia de illo dixit Jesus, Quem mittet Pater in nomine meo . Et Spiritus sanctus utroque minor est: quia et Pater eum mittit, sicut commemoravimus; et Filius, cum dicit, Si autem abiero, mittam eum ad vos. Qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus sit Filius. Ego, inquit, a Patre exii, et veni in hunc mundum . Ergo a Patre exire, et venire in hunc mundum, hoc est mitti. Quid igitur est quod de illo idem ipse evangelisfactus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
retur hoc malum habetis uł falsum habetis. sed plane merito diceretur
hoc uobis quamuis in tegrũ & uerũ. nihil tamen prodesso nisi ad xp̃i
gr̃am ueniretis. Si ergo in ipsis &hnicis potest aliquid diuinum inue¬
nin rocteq approbari. quamuis eis salus & adhuo axp̃o prestanda sit
non oportee nos ita moueri & iam si peiores sint heretici ut quod
in eis malum ipsorũ est uł minus cotrigere & quod in eis bonum ẽ.

Expanded text:
retur: "hoc malum habetis" uel: "falsum habetis", sed plane merito diceretur: retur: "hoc malum habetis" uel: "falsum habetis", sed plane merito diceretur: "hoc uobis, quamuis integrum et uerum, nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis". si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque approbari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiam si peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum est