comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dum uenio accende leccioni ex¬
hortationi doccrine. Noli neglig̾e
gram que inte ẽ. que data est tͥ
ꝑ ꝓpħiam cum impositione ma-¬
nuum ꝓrbii. hec meditare in
his esto. ut ꝓfectus tuus manife¬
stus sit om̃ibꝰ. Attende tibi. et
doctrine insta. in illis. hoc enĩ
faciens. & te ipsũ saluũ facies:¬
&e eos qui te audiunt. Seniorẽ

Expanded text:
enio adtende lectioni: exortationi doctrine. Noli neglegere gratiam que in te est: que data est tibi per profetiam cum impositione manuum. Hec meditare in his esto: ut profectus tuus manifestus sit omnibus. Adtende tibi et doctrine: insta in illis. Hoc enim faciens: et te ipsum salvum facies et qui te audiunt. LV.
Abbreviated transcription (Latin):
reddere parentibꝰ. h oc acceptũe
coram deo. Que autẽ uere uidua
est &e desolata. speret indm̃. &
instet obsectationibꝰ. & erationi¬
bus die ac nocte. Nam que ude¬
liciis est: uiuens mortua est.
Et hoc precipe ut ir rep̃hensibi¬
les sint. Si quis autẽ suoꝵ et
maxime domesticoꝵ curam ñ
habet: fidem negauit & estur¬

Expanded text:
reddere parentibus. Hoc enim acceptum est coram Deo. Quae autem vere vidua est et desolata, speret in Deum: et instet obsecrationibus et orationibus nocte ac die. Nam quae in deliciis est vivens, mortua est. Et hoc praecipe, ut irreprehensibiles sint. Si quis autem suorum et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium incidat diaboli. Opor¬
cet autẽ illũ &e testimoniũ hab̾e
bonum abhis qui foris sunt ut
noninoppbriũ incidat in laq̃ũ
diaboli: Diacones similiter pudi¬
cos: non bilingues: non multo
uno deditos: non curpe lucrũ
seccantes: habentes misterium
sidei in conscientia pura. Et hi
alste ꝓbentur primũ. & sic mi¬
nistrent nullũ crim̃ habentes.
llulieres similit pudicas. ñ detra

Expanded text:
judicium incidat diaboli. Oportet autem et illum testimonium habere bonum ab his qui foris sunt, ut non in opprobrium incidat, et in laqueum diaboli. Diaconos similiter pudicos, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura. Et hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Mulieres similiter pudicas, non det
Abbreviated transcription (Latin):
bilia fecte. Postremo tantum honort̃ illi
genti deculit: ut cum eum interpellaret q¬
dam mulier chananea. salutẽ querens filis
suȩ: dixerit ei. Nonsum ms ius adoues q̃
perierunt domus urł. hoc g̃ intuens gen̾s¬

Expanded text:
abilis fecit. Postremo tantum honorem illi genti detulit, ut cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea salutem quaerens filiae suae, dixerit ei: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Hoc ergo videns
Abbreviated transcription (Latin):
peccaci: Deinde subinfert. unde nc̃
agimus. ubi. ẽ. gloriatio tua: Exclusa
est. ꝑ quam legẽ: Factoꝵ: Non: Sed
ꝑlegem fidei: Lex gͦ ista factoꝵ. ipsa
ẽ. que dic̃. ñ concupisces. quia ꝑ illã
cognitio peccati ẽ: Uologͥ scire. siquis
michi dicere audeat. utrum lex fidei
ñ dicat. ñ concupisces: Si enĩ ñ dic̃. quid
cause ẽ.cur ñ in ea positi seturi atq
inpune peccemus: Hoc enim & illi pu-¬
tauerunt apłm dicere. dequibꝰ ait: Et
sicunt dicuntꝰ quidam fatiamꝰ mala

Expanded text:
esu. deinde subinfert unde nunc agimus: ubi est ergo gloriatio tua? exclusa est. per quam legem? factorum? non, sed per legem fidei. lex ergo ista factorum ipsa est quae dicit: non concupisces, quia per illam cognitio peccati est. uolo igitur scire, si quis mihi dicere audeat, utrum lex fidei non dicat: non concupisces. si enim non dicit, quid causae est, cur non in ea positi securi atque inpune peccemus? hoc enim et illi putauerunt apostolum dicere, de quibus ait: et sicut dicunt nos quidam dicere, fa
Abbreviated transcription (Latin):
multos ex his qui ante peccauer̃:
&e non egerunt penitentiã suꝑ
immundicia && fornicatione.
et impudicicia quam gesserunt
Ecce tertiohoc uenio ad uos. l
ore duoꝵ uł trium testiũ stabit
omne uerbum. P redixi. ce pre¬
dico ut presens. & nunc absens.
his qui ante peccauerunt. et
ceteris om̃ibꝰ. qm̃ si uenero iter
non parcam. An exꝑim̃tũ que¬
ritis eius qui in me loquit᷑ xp̃c
qui in uob̾ non infirmatur. sed
potens est in uob: Nam ce si cru¬
cifixus ẽ ex infirmitate: sed
iuuit ex urtute dĩ. Nam et
nos infirmi sumus sumuis in
illo: sed uuimus cum eo ex uii¬
tute dĩ in uob. uosmet ipsos
quod cognoscetis quia nos non
sumus reꝓbi . Oramus autẽ dm̃.
ut nichil mali faciatis. non ut
nos ꝓbati pareansuᷤ sed ut uos
quod bonum ẽ faciatis. nos aũ
ut reꝓdi simus. Non enim posi¬
sumus aliquid aduersus uer¬
tatem: sed ꝑ ueritate. Eaudemꝰ
erum quando nos infirmi suns:
uos autẽ puentes estis. hocet
oramus ur̃an consummatione

Expanded text:
ante peccaverunt: et non egerunt penitentiam super immundiciam et fornicationem et impudicitiam: quam gesserunt. Ecce tertio hic venio ad vos: et in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum. Predixi et predico: ut presens vobis: et nunc absens his qui ante peccaverunt et ceteris hominibus: quoniam si venero iterum: non parcam. An experimentum queritis ejus: qui in me loquitur Christi? Quia in vobis non infirmatur: sed potens est in vobis. Nam et crucifixus est ex infirmitate: sed vivit ex virtute Dei. Nam et nos infirmi sumus iillo sed vivemus cum eo ex virtute Dei in vobis vosmet ipsos quod cognoscetis quia nos non sumus reprobi oramus autem Deum ut nihil mali faciatis non ut nos probati pareamus sed ut vos quod bonum est faciatis nut reprobi simus non enim possumus aliquid adversus veritatem sed pro veritate gaudemus enim quando nos infirmi sumus vos autem potentes estis hoc et oramus vestram consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
non ppt̃ eum qui fecit inuiriã.
nec ꝓpter eum qui passus est
me.gis grulis numus siꝑ gau.¬
dium tub quia refectus est
suut om̃ia uođ in neritare

Expanded text:
non propter eum qui fecit injuriam, nec propter eum qui passus est,magis gavisi sumus super gaudio Titi: quia refectus est sicut omnia vobis in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dictũ ẽ cauete ne qͥs uos decipi¬
at ꝑphilosophiam & inanẽ seduecr¬
onem. scdm elem̃ta mundi. Deinde
ne om̃s cales eẽ arbitretur: audit
ab eodẽ apło dici de quibusdã. quia
qd̾ notum ẽ dĩ manifestũ ẽ in illis:
ds̃ enĩ illis manifestauit: inuisibi¬
lia enĩ eiꝰ a constitucione mundi
ꝑea que facta sunt incellecta cons-¬
pitiuntur: sempit̃na quoq uirtꝰ
eiꝰ & diuinitas: & ubi atteniensibus
loquens. cũ rẽ magnã de dõ dixis-¬
set: & que apaucis possit intelligi
ad iecit & ait: Sic̃ & urĩ quidã dixer̃.
Nouit sane etiam ipsos inquibus er¬
rant cauere Ubi enĩ dictum ẽ. quod
ꝑ ea que facta sunt. ds̃ illis ianifes-¬
tauit incellectu cõspitienda in ui-¬
sibilia sua: ibi etiam diccũ ẽ ñ illos
ipsum dm̃ recte coluisse: quia & aliis
rebus quib ñ opportebat diuinos
honores illi uni tancũ debitos. detir¬
lerunt: qm̃ cognoscentes dm̃ ñ sic̃

Expanded text:
quod dictum est: Cauete ne quis uos decipiquod dictum est: Cauete ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum elementa mundi. Deinde ne omnes tales esse arbitretur, audit ab eodem apostolo dici de quibusdam: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis; Deus enim illis manifestauit. Inuisibilia eea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus eius et diuinitas, et ubi Atheniensibus loquens, cum rem magnam de Deo dixisset et quae a paucis possit intellegi,adiecit et ait: Sicut et uestri quidam dixerunt. Nouit sane etiam ipsos, in quibus errant, cauere; ubi enim dictum est, quod per ea, quae facta sunt, Deus illis manifestauit intellectu conspicienda inuisibilia sua: ibi etiam dictum est non illos ipsum Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat, diuinos honores illi uni tantum debitos detulerunt: Quoniam cognoscentes Deum non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
fecit apłs. ut eoꝵ fana circumiens:
aram quandam int̾ aras demonũ
inuentam inqua scriptum ee̾t ig¬
noco dõ neq hoc negando & refel¬
ndo destrurerit: s potius con¬
mando hinc &tiam reppererit
Ortunissimũ sue disputationis
ardium dicens. Quẽ uos ignoran¬
es colitis: hunc ego annuntio uob̾
Sinc itaq & nos ꝑmaiores nrõs
tradicam nob̾ sequentes apłicam
regulam. siquid recti etiam in ꝑ-¬
uersis inuenerimus. eorum ꝑuer¬
sitate correpta. illud qd rectũ ẽ
minime uiolamꝰ: ut in uno homi¬
ne exhis que uera cence. etiã falsa
emendentur: ne ex falsis conuic¬
tis &iam uera destruancur. TQuã¬
uis enĩ homo xpĩanꝰ litteris tantũ
eccłiasticis eruditus. platonicoꝵ for¬
te nomen ignoret ñ tam̃ ita surdus
ẽ in rebus humanis ut nesciat phi-¬
losophos uel studiũ sapientie. uel
ipsam sapientiam ꝓfiteri. Caua eos
camen. qui scđm elementa huiꝰ mun¬
enĩ p̃cepto apłolico: fidelit̾q audit

Expanded text:
fecit apostolus, ut eorum fana circumiens fecit apostolus, ut eorum fana circumiens ara quadam inter aras daemonum inuenta, in qua scriptum esset: ignoto deo, neque hoc negando et refellendo destruxerit, sed potius confirmando hinc etiam reppererit oportunissimum suae disputationis exordium dicens: quem uos ignorantes colitis, hunc ego annuntio uobis. Hanc itaque et nos per maiores nostros traditam nobis sequentes apostolicam regulam si quid recti etiam in peruersis inuenerimus, eorum peruersitate correcta illud quod rectum est minime uiolamus, ut in uno homine ex his quae uera tenet etiam falsa emendentur, non ex falsis conuictis etiam uera destruantur. tuis enim homo Christianus litteris tantum ecclesiasticis eruditus Platonicorum forte nomen ignoret, nec est in rebus humanis, ut nesciat philosophos uel studium sapientiae uel ipsam sapientiam profiteri. Cauet eos tamen, qui secundum elementa huius munenim praecepto apostolico fideliterque audit
Abbreviated transcription (Latin):
& quecumq caelestia atq terresina
Quod gͦ iminutauerunt in menda¬
tium suum: culpat: decestatur euer¬
tit. Quod aut̃ uerum indoctrina:
quãuis multis falsitatib ꝑmixta con¬
fusaq seruar̾: approbat: testacua:
affirmat: Nam &e hic eundem locũ
ita incepit: ut diceret: reuelat᷑ enĩ
ira dĩ de celo suꝑ omẽm inpietatem
& iniusticiam hominũ: eorum qui
ininiquitate ueritatem detinent
ñ ab negans ueritatem: quã uis in
iniquitate detentam: ¶Et macti¬
bus apłor cum de dõ uno & uero
athenienses doceret qđ in illo uiumꝰ
moueniur: &sumꝰ: continuo sub¬
iunxit: sicut quidam scđm uos di
mouem᷑ & sumus: ex illa ueritate
est. quam & illi impii simulacrors
culcores ininiquicatem detinent:
qui cognoscentes dm̃ ñ sic̃ dm̃ glo¬
rificauerunt: hanc tam̃ ueritatem
sicut uidemus apud impios & sati¬
legos inuentam: non destruit s con¬
firmat apłs: eorumq ut itur tes¬
timonio addocendos eos. qͥ ista nes¬

Expanded text:
et quaecumque coelestia atque terrestria: et quaecumque coelestia atque terrestria: quod ergo immutaverunt in mendacium suum, culpat, detestatur, evertit; quod autem verum in doctrina, quamvis multis falsitatibus permixta confusaque, servarunt, approbat, testatur, affirmat. Nam et hinc eumdem locum ita coepit, ut diceret, Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem in iniquitate detinent, non abnegans ueritatem quamuis in ini- quitate detentam, et in Actibus apostolorum cum de deo uno et uero Athenienses doceret, quod in illo uiuimus, mouemur et sumus, continuo subiunxit: sicut quidam secundum uos dixmouemur et sumus, ex illa ueritate est, quam et illi impii simulacrorum cultores in iniquitate detinent, qui cognoscentes deum non sicut deum glorificauerunt. hanc tamen ueritatem, sicut uidemus, apud impios et sacrilegos inuentam non destruit, sed confirmat apostolus eiusque utitur testimonio ad docendos eos, qui ista nes
Abbreviated transcription (Latin):
& immutauer̃ głiam incorrupti¬
bilis dĩ insimilitudinẽ imaginis
corruptibił hominis. & uolucrũ:
& quadrupedum: & serpentium:
Talia quippe nouimus fuisse simu¬
lacra egiptiorum: ubi & insticuca
e̾e̾ multiplicior multoq ignomi¬
niosior idolatria ꝑhibetur: Num¬
quid tam̃ cognitionẽ denegauit
illis fuisse. ac ñ pocius confirmauit:
dicens cognoscentes dm̃ ñ ut dm̃ glo¬
rificauerunt: Si ergo istam cogni-¬
cionem tamquã mendatiũ repelle¬
re & destruere conaretur: quod eã
insacri legis inuenisset: ñ ne qd absit
ueritatis inimicus existeret: Ideo
insimilicudinẽ imaginis corrupti¬
bilis hominis: talẽ scilicet fingen¬
tes dm̃ qualis ñ ẽ ds̃: & ñ sicut eũ
cognouerunt tradentes hominibꝰ
Et paulo post de talib dicit. Qui
immutauerunt ueritatem in men-¬
datium: & coluerunt & serĩ
creature potius quã creator
est benedictus in scła. Uexi¬
illi inmendatiũ conuerterunt
tamquã dõs colentes solem & lus

Expanded text:
am incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. talia quippe nouimus fuisse simulacra Aegyptiorum, ubi et instituta esse multiplicior multoque ignominiosior idolatria perhibetur. numquid tamen cognitionem dei negauit in illis fuisse ac non potius confirmauit dicens: cognoscentes deum non ut deum glorificauerunt? si ergo istam cognitionem tamquam mendacium refellere et destruere conaretur, quod eam in sacrilegis inuenisset, nonne, quod absit, ueritatis inimicus existeret? ideoqin similitudinem imaginis corruptibilis hominis, talem scilicet fingentes deum, qualis non est deus, et non sicut eum cognouerunt tradentes hominibus, et paulo post de talibus dicit: qui immutauerunt ueritatem dei in mendacium, et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in sus, quam illi in mendacium converterunt, tanquam deos colentes solem et lunam
Abbreviated transcription (Latin):
riam incorptibił dĩ. insim ilitudi¬
nẽ imaginis corruptibił hominis
& uolucrũ & quadrupedũ & serpen¬
tium. Ubi & romanos &e grechos et
egyptios qui de sapiencie nomine
głiabantur fecit intelligi: Et com¬

Expanded text:
riam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium; ubi et Romanos et Graecos et Aegyptios. qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit intellegi. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
iam credebam. Si enim in eum credebas:
iam elegeras cum. S audi: nonuos me elegi¬
stis. Ñ est utdicas autequã crecderem. Iambo¬
na operabar. idõ electus sum. Quid enĩ boni
mus &e electi sumꝰ. ut boni ꝑ gr̃am noseligen¬
teͥs ẽemꝰ : ñ est enun grã si p̃cesserant merita.
& traditus gentib tanꝗ ioseph ȩgẏptiis a
frib ut & reliquiȩ isrł saluȩ fierent. Undẽ
dicit apłs. Nam & ego isrłita sum. Et ut
plenitudo genitum intraret: & sic omĩs.
isrł saluus fieret. Idł ex reliquiis isrł scđin
carnem: & plenitudine gentium quȩ in

Expanded text:
jam credebam. Si enim credebas in eum, jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni mus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserant merita: et traditus gentibus, tamquam Joseph Aegyptiis a fratribus, ut et reliquiae Israel salvae fierent; unde dicit Apostolus: Nam et ego Israelita sum, et ut plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , id est ex reliquiis Israel secundum carnem et plenitudinem gentium, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
do xp̃m non elegeramꝰ. & idõ non diligeba¬
inus: Namqͥ non eum diligit. quomꝰ dili¬
gits sunqͥd ian in nob̾ erat qđ inpsalmo
canitur. elegi abiectus. eẽ. in domo di mei.
magis quam habitare in tab̾naculis pecca¬
corsꝰ̃ ñ utiq Quid gͦ eramꝰ nisi iniqui &
ꝑditi: Neq enĩ iam credideramus in eum:
ut ligeret nos. Nam si iam credentes elegit.
edlectos elegit. Cur gͦ diceret. nonuos me
tiam dĩ defendunt contra gram dĩ: & ideo¬
nos dicunt electos ante mundi consticutio¬
nem quia p̾sciuit nos ds̃ futuros bonos. nĩ
.eẽ. p̃sciuerat: simul etiam p̾scisset. qđ eu m
nos fuissemꝰ pͥus electuri. Non enĩ alit̃ ee. pos¬
sumus boni Nisi forte dicendus ÷ bonꝰ. qͥ nõ
eligit bonum. Qͥd gͦ elegit in nonbonis: Ñ
enĩ electi sunt quia boni fuera̾nt: qͥboni nõ
electio gr̃a ÷ dequa dicit apłs. Sie gͦ & in¬
Audi ingrate. Nonuos me elegistis. s ego ele¬
giuos. Non ÷ ut dicas. Idõ electus sũ: qͥa

Expanded text:
dum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Numquid jam in nobis erat quod in Psalmo canitur: Elegi abjectus esse in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum ? Non utique. Quid ergo eraperditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me tiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qui non eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non electio gratia est, de qua dicit Apostolus : « Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ficatum ÷ inspũ. apparuit angłis. p̃dicatũ
est ingentib. creditur̃ mundo. assumptũ ÷
ingła. Nempe manifestũ ÷ hoc qđ in extre¬
mo posuit etiam nc̃ ñdũ ee̾. completũ. Quã¬
comagis tunc quando ista dicebat: Eccła
quipe assumetur ingła quando dicetur.
ente benedicti patris mei ꝑcipite regnum.
tan canq̃ factũ fiusset est dictũ: qđ certo sci¬
ebatur futurũ. Multo minus mirandũ est
qđ etiam u̾bis p̃sentis temporis usus ÷: in eo
qđ̃ illum identidem dixisse manifestauit.¬
ꝓpt̾ spem quȩ reposita ÷ uob̾. quam ante au¬
distis inu̾bo uentatis euangłu qđ aduente
inuos. sicut & in om̃i mundo ÷ fructificans
& crescens. Quanius ȩũgłm ñdũ mundum
cenebat uniusum: s fructificare illud iN
unuiso mundo dixit & crescereͥ ita signi fi¬
caret quousq fuisset fructificando & cres¬

Expanded text:
ficatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria ? Nempe manifestum est hoc, quod in extremo posuit, etiam nunc nondum esse completum; quanto magis tunc quando ista dicebat? Ecclesia quippe tunc assumetur in gloria, quando dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum : et tamquam factum fuisset, dictum est, quod certo sciebatur futurum. Multo minus mirandum est, quod etiam uerbis praesentis: temporis usus est in eo, quod illum identidem dixisse memo rasti: Propter spem, quae reposita est uobdistis in uerbo ueritatis euangelii quod peruenit in uos, sicut in omni mundo est fructificans et crescens, quamuis euangelium nondum mundum tenebat uniuersum; sed fructificare illud in uniuerso mundo dixit et crescere, ut ita significaret, quousque fuisset fructificando et cres
Abbreviated transcription (Latin):
tificati nc̃ insanguine ipsus . Iustificati
S alui ergo erimꝰ abira ꝑ ipsum: ab ira
utiq dĩ quȩ nichil ẽ aliud. quã iusta
uindicta. Non ergo sic̃ hominis anuni
ꝑcurbatio itaẽ ira dĩ: s illius ira est.
cui dic̃ alio loco scã scriptura. Tu autẽ
dnr uirtutũ cũ cranquillitate. iudicas.

Expanded text:
tificati, inquit, in sanguine ipsius: justificati Salvi ergo erimus ab ira per ipsum: ab ira utique Dei, quae nihil est aliud quam justa vindicta. Non enim sicut hominis, animi perturbatio est ira Dei: sed illius ira est, cui dicit alio loco sancta Scriptura, Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo iusta diuina uindicta tale nomen
accepit. etiam reconciliatio dĩ ꝗ̃ recte in¬
telligitur nisi cũ cał ira finitur: Nec
inimici eramus dõ: nisi quẽ admodũ iusti¬
ciȩ s̃ inmica peccata. Quib remissis: tales
iminicitie finiuntur: & reconciliantua
iusto quos ipse iustificat. Quos tam̃ etiam
inimici eẽmꝰ tradidit eũ Recte ergo apłs
secucus ad iungit. Si enĩ c̃ inimici ẽẽmꝰ re¬
conciliati sumus dõ ꝑmorcẽ filii eiꝰ. ꝑ quã

Expanded text:
Si ergo justa divina vindicta tale nomen accepit, etiam reconciliatio Dei quae recte intelligitur, nisi cum talis ira finitur? Nec inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae sunt inimica peccata, quibus remis sis tales inimicitiae finiuntur, et reconciliantur justo quos ipse justificat. Quos tamen etiam inimici essemus, tradidit eum. Recte ergo Apostolus secutus adjunxit, Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundũ incuit. & ꝑpeccatũ mors. &
ita inom̃s homines mors ꝑtransiit. in quo
oñs peccauer̃. & cetera: In quib ꝓlixius
de duob hominib disputat uno eodemq
primo adam: ꝑciuꝰ peccacũ ⁊morcẽ tãꝙ¬
inheredicariis mał iposteri eius obligati
sumus. Altero aut̃ scdo adam qͥ ñ homo
tantum. s eciam ds̃ ẽ. quo ꝓ nob̾ soluente
qd̃ debebat adebitis & pacertus & ꝓpriis

Expanded text:
 peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccaverunt : et caetera, in quibus prolixius de duobus hominibus disputat; uno eodemque primo Adam, per cujus peccatum et mortem tanquam haereditariis malis posteri ejus obligati sumus; altero autem secundo Adam, qui non homo tantum, sed etiam Deus est, quo pro nobis solvente quod non debebat, a debitis
Abbreviated transcription (Latin):
deiadĩ. ⁊ mortẽ q̃ ẜitꝰ ÷ impuis: In uita
enĩ dĩ salui erimꝰ: qr inuita nr̃a ꝑiera¬
mus. S cũ audimꝰ ⁊ uitã dĩ ⁊ mortem
dĩ. discernamꝰ quid unde sit. Uitam
quippe acculit nobis. mortẽ uͦ accepit
a nob̾: nec tanĩ ꝓsuo merito s ꝓ nob̾¬

Expanded text:
impius? In vita enim Dei salvi erimus, quia in vita nostra perieramus. Sed cum audimus et vitam Dei et mortem Dei, discernamus quid, unde sit. Vitam quippe attulit nobis, mortem vero accepit a nobis: nec tamen pro suo merito, sed pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
do. ꝙ uitare uiuendo. Sed aliud ẽ ꝓpt̾
qd̾ iustificamur in xp̃i sanguine: cũ
ꝑ remissipnẽ peccatoꝵ eruimur de
diaboli potestate. Hoc ad id ꝑtinet
qd̾ a rpõ iusticia diabolus uincit᷑ ũ
potentia. Ex infirmitate quippe
ꝙ suscepit incarne mortali: ñ ex
in mortali potendia crucifixus est xpc.
De qua tam̃ infirmitate ait apłis. Quod
infirmum ẽ dĩ: forcius ẽ hominibus.¬

Expanded text:
ndo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter ndo, quam vitare vivendo. Sed aliud est propter quod justificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur a diaboli potestate: hoc ad id pertinet, quod a Christo justitia diabolus vincitur, non potentia. Ex infirmitate quippe quam suscepit in carne mortali, non ex immortali potentia crucifixus est Christus: de qua tamen infirmitate ait Apostolus, Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
eamꝰ hinc: Et ꝑgit inde ad passionem:
ut ꝓdebitorib nob qd̃ ipse ñ debebat
exsoluerit. Nũquid isto uire equissi¬
mo diabolus uinceretur. si pocentia
xp̃c cũ illo agere ñ iusticia uoluisset:
S posposuit qd̾ pocuit: ut prius agerae
qd̾ oportuit. Idõ aut̃ illũ e̾e opus erat
& hominẽ ae dm̃. Nisi enĩ homo e̾e̾t:
ñ posset occidi. Nisi & ds e̾et: ñ crede¬
retur noluisse qd̾ pocuit. sed non po-¬
quã usq ad mortẽ cłicis ꝑ iusticia per¬
gere a morcius. ⁊ incelũ cũ ipsa earnem
qua ẽ occisus. ascendere: Iusticaa rego
prius. ⁊ potentia postea diabolũ uinc.
Lusticia scilica: quia nullũ peccatũ ha¬
buit. ⁊ ab illo est in iustisime occisuo
Pocentiauͦ: qr reuix̃ mortuus. nũꝙ post¬
ea moriturus. S pocentia diabolum
de ucisset: etiam si ab illo ñ potuisset
occidi Quãuis maioris sit potentie.
etiam ipsam mortẽ uincere resurgł¬

Expanded text:
eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, eamus hinc . Et pergit inde ad passionem, ut pro debitoribus nobis quod ipse non debebat exsolveret. Numquid isto jure aequissimo diabolus vinceretur, si potentia Christus cum illo agere, non justitia voluisset? Sed postposuit quod potuit, ut prius ageret quod oportuit. Ideo autem illum esse opus erat, et hominem, et Deum. Nisi enim homo esset, non posset occidi: nisi Deus esset, non crederetur noluisse quod potuit, sed non poustitia perrgere a mortuis, et in coelum cum ipsa carne in qua est occisus ascendere? Et justitia ergo prius, et potentia postea diabolum vicit: justitia scilicet, quia nullum peccatum habuit, et ab illo injustissime est occisus; potentia vero, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus . Sed potentia diabolum vicisset, etiamsi ab illo non potuisset occidi: quamvis majoris sit potentiae etiam ipsam mortem vincere resurge
Abbreviated transcription (Latin):
uel inflãmant᷑ cupiditace : placuit
do. ut ꝓpt̃ eruendũ hominẽ de diaboli
potestace. ñ pocentia diabolus. s usticia
uinceretur. atq ita & homines imitan¬
tes xp̃m. iusticia quererent diabolum
ineo nichil morte dignũ inueniret: oc¬
cidit eum tam̃. Et utiq uistum ẽ. ut
debitores quos tenebat libi dimictant᷑:
in eũ credences quẽ sine ullo debito oc¬
cidit Hoc ÷ qd̾ iustificari dicim᷑us in xp̃i
sanguine. Sic quippe in remissionem
peccatoꝵ nr̃oꝵ in nocens ille sanguis
effusus ẽ. unde se dic̃ inpsalmis in mor¬
tius liberum. Solus enĩ a mortis debico
liber . ẽ. mortuus. hinc nin alio psalmo
dic̃. que tĩ rapui ec̃ exoluebam: rapinã
uolens intelligi peccatũ. quia usurpa¬
tũ ẽ. contra licitũ. Unde ꝑ os etiam
carnis sue si c̃ in euangłio legitur dic̃.
Ecce uenit princeps mundihuiꝰ.  in
me nichil inuenie: id ẽ nullũ pecca
tum. S ut sciant om̃s inquit quiã
uoluntatẽ patris mei facio. surgite

Expanded text:
ate: placuit Deo, ut propter eruendum hominem de diaboli potestate, non potentia diabolus, sed justitia vinceretur; atque ita et homines imitantes Christum, justitia quaererent diabolum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito occidit. Hoc est quod justificari dicimur in Christi sanguine . Sic quippe in remissionem peccatorum nostrorum innocens sanguis ille effusus est. Unde se dicit in Psalmis in mortuis liberum . Solus enim a debito mortis liber est mortuus. Hinc et in alio Psalmo dicit, Quae non rapui, tunc exsolvebam : rapinam volens intelligi peccatum, quia usurpatum est contra licitum. Unde per os etiam carnis suae, sicut in Evangelio legitur, dicit, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil invenit, id etum: sed ut sciant omnes, inquit, quia voluntatem Patris mei facio, surgite,
Abbreviated transcription (Latin):
es morcem ipsius ł quib enĩ mortuus
& mortuus ẽ ꝓte. Iustificatꝰ e ae deseret
&: Qui iustificau̾ impiũ relinquet piui xiui
Cueg ũ fieret mors xp̃i inmo cur ñ p̃cer¬
missis aliis in numerabilib modis. quib
ad nos lib̾andos uti posset omĩps. ipsa po¬
tissimũ eligeretur. ut fierar ubi nec de
diunitate eius aliquid imminutũ est.
aut mutatum. & de humanitate suscep¬
ta tantũ beneficiĩ collatum ẽ hominib
ut adĩ filio sempit̾no eodẽq hominis
filio mors temporał indebica redderet᷑.
qua eos a sempitena morce debica lib̾arte:
Peccata nr̃a diabolus tenebat: & ꝑ illa nos
meritaᷤ adigebat in mortẽ. Dimisit ea
ille qui sua ñ habebat: & ab eo inmerito
est ꝑductus ad mortẽ. Tanti ualuit san¬
guis ille ut neminẽ xpõ indutũ inet̃¬
na morte debita detinere debuerit:
qui xp̃m morce indebita uł ad tempꝰ
occidit: Cõmendat ergo caritatẽ suam
d̃s in nob: qñ cũ ad huc peccatores e̾emꝰ.¬

Expanded text:
es mortem ipsius. Pro quibus enim mortuus et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Quinon fieret mors Christi? Imo cur non praetermissis aliis innumerabilibus modis, quibus ad nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ut fieret; ubi nec de divinitate ejus aliquid imminutum est aut mutatum, et de humanitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte debita liberaret? Peccata nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito figebat in morte. Dimisit ea ille qui sua non habebat, et ab illo immerito est perductus ad mortem. Tanti valuit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat ergo charitatem suam Deus in nobis: quoniam cum adhuc peccatores essem
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩc nos mnoueat: qđ in hac uica scđm
carnẽ ꝙͣ portant iusti mulca grauia
& asꝑa tolerant. Nichilenĩ mali pat̾i¬
untur. qui iam possunt dicere. qđ
nille iur spũał exultat &e p̃dicat apłs¬
Udicens Głamͣ intribulationib ser¬
entes qm̃ cribulatio pacientiã oꝑat᷑.¬

Expanded text:
Nec nos moueat, quod in hac uita secundum carnem, quam portant, iusti multa grauia et aspera tolerant. nihil enim mali patiuntur, qui iam possunt dicere, quod ille uir spiritalis exultat et praedicat apostolus dicens: gloriamur in tribulationibus, scientes, q
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Si ergo in hac uita ubi tanca cor¬
menta s̃. possunt boni & iusti uiri c̃
talia patiunt̾ ñ solum eqͦ animo tõ¬
lerare. s etiã indĩ caricate gloriari.
quid cogitandu ẽ. de illa uita quȩ
nob ꝓmitticur. ubi nullã de corpore
molestiam sentiemꝰ: qm̃ ñ ad hoc re
surga corpꝰ uistoꝵ. ad qd̃ resurget cor¬
pus impiorũ. sic̃ scriptũ ẽ. om̃s resur¬
gemus s ñ om̃s immutabim᷑. Et ne
quisꝗͣ pucte ñ iustis immutationem.
istã ꝓmuti. s potius inustis. & eã
existima e̾e̾ penalem: sequit̃ & dic̃.
bonis sepe temꝑalit̾ noceant. potes¬
carẽ in eos accipiunt. ad maiorẽ bonor̃
utilicatẽ. ꝓpt̾ exercitationẽ pacien¬
tie Itaq anima xpiana semꝑ inur¬
gilet intribulationib suis. seqͥ uolun.¬
tatẽ dĩ sui: ne ordinacioni dĩ resisten¬
do adquirat sibi grauius iudicium.

Expanded text:
nobis. si ergo in hac uita, ubi tanta tormenta sunt, possunt boni et iusti uiri, cum talia patiuntur, non solum aequo animo tolerare, sed etiam in dei caritate gloriari, quid cogitandum est de illa uita, quae nobis promittitur, ubi nullam de corpore molestiam sentiemus? surget corpus justorum, ad quod resurget corpus impiorum: sicut scriptum est, Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur. Et ne quisquam putet non justis immutationem istam promitti, sed potius injustis, et eam existimet esse poenalem, sequitur et dicit: bonis saepe temporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
xerit merear iustificationẽ. habeo fi¬
dem. respondetur ei: Quid enĩ habes
qd̾ ñ accepisti: Cũ gͦ fides impetrat
iustificationẽ. sic̃ unicuiq ds̃ partitꝰ ẽ.
merͤtur augeri. ut aucta mereat᷑ &¬
ꝑfici. comitante ñ ducente. pedisseqͣ.
non p̃uia uoluntate Vlnde ille qͥ dix̃.
fortitudinẽ meã ad ce custodiam. cau¬
samq reddidit dicens. qm̃ ds̃ suscep¬
tor m̃s es. cãꝙ requirere s. quib id me¬
ricis fuerit consecutus. nichilq inse
inueniens ante grãm dĩ. ds ms inqtͥ
misericordia eiꝰ p̃ueniae me Quancũ¬
cumq inquit cogitauero antecedenti¬
froinde ab illo aitributam fortitudi¬
nẽ suã. ad illũ custodiens: eodẽ serua¬
iore ñ ꝑdit. qd eodẽ largitore suscepit.

Expanded text:
m dixerit: \'Ut merear iustificationem, habeo fidem, respondetur ei: Quid enim habes, quod non accepisti? cum ergo fides impetrat iustificationem, sicut unicuique deus partitus est meretur augeri, ut aucta mereatur perfici, comitante, non ducente, pedissequa, non praevia voluntate. Unde ille qui dixit, Fortitudinem meam ad te custodiam, causamque reddidit dicens, Quoniam Deus susceptor meus es; tanquam requirens quibus id meritis fuerit consecutus, nihilque in se inveniens ante gratiam Dei, Deus meus, inquit, misericordia ejus praeveniet me. Quantumcumque, inquit, cogitavero antecedentiiet me. Proinde ab illo attributam fortitudinem suam ad illum custodiens, eodem servatore non perdidit, quo largitore suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. si adhuc genus: Et quomͦ saluator
saluũ te fecit: Qui gemit ad buc egrocat.
Subiunx̃ & ait. Spe enĩ salui sumꝰ: Quod¬
gemimus. & quomͦ gemimꝰ. qͥa qđ sꝑmus:.
iã quidẽ expectamus. s ñdũ cenemus.
Et donec teneamꝰ intẽpore: suspiramꝰ qͥa
desideramꝰ. qđ ñdũ cenemꝰ. Quare: quia
spe salui facti sumꝰ. lam caro sup̃ta de nob̾
in dno: ñ spe s re salua facta ẽ. Resurrer̃
enĩco ascendit incapite nr̃o: caro nr̃a sal¬
ua inm̃bris ad huc saluanda est. Secura
ȩaudeant m̃bra. quia a capite suoñ sẽ deserta.

Expanded text:
tus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sugemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta.
Abbreviated transcription (Latin):
tes. id ẽ qͥ iã spũ dõ seriumꝰ. qͥ iam m̃te dõcre¬
pͥmitias nras seqͣm̃. Ergo & nos ipsi. in nob̾¬
mae ipsis ingemniscimꝰ. Adoptionẽ expectan¬
tes redẽptionẽ corporis nr̃i. Gemebat ergo
gemunt: inista mortalitate. Quã redẽpri¬

Expanded text:
 qui jam mente Deo creprimitias nostras sequamur: ergo «et nos ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo gemunt? In ista mortalitate. Quam redempti
Abbreviated transcription (Latin):
Siredẽptor nr̃ ille dr̃. captiui tenebais̃
Ubi gͦ cenebam̃. ut ille uenire redime¬
re captiuos: Ubi tenebam᷑: force apud
barbaros. Peiores barbaris. diabolus &
angłis eiꝰ. Ipsi antea tenebant genꝰ huma¬
nũ. Abhis redemit nos. qͥ ñ aurũ nec ar-¬
geutũ. s sanguinẽ suũ ꝓ nob̃̾ dedit. Pau¬
lum apłm int̾rogemꝰ. Et enĩ ipse p̃cipue
gemit in ista captiuicate: suspirans ȩter¬
nȩ hierłm. Et docuit nos gemere exipso
sũ qͦe ille impletꝰ gemebat. Hoc enĩ
ait. Omĩs crearura congemuscit. & dolae
isꝙ adhuc. Et iterũ. Uanitati enĩ crea¬
cura subiecta ẽ ait. ñ sponte. s ꝓpt̾ eam

Expanded text:
Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. lum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subject
Abbreviated transcription (Latin):
Quamuis gͦ bomĩ aliqͥd sit corpꝰ nrm̃: canĩ
quandiu mortale ꝓpt̃ peccatũ. quã diu
indigens. quãdi corruptibile. quã diu
tam mutabile. ut ne puncto quidẽ cempo¬
ris consifłit inse: ꝓcul dubio tale est ut
optenꝰ redep̃tionẽ illiꝰ. qͣ sit aliquando ũ
tale. s qͣle erit aliquando. Quale idẽ apłs
dicit. alio loco. Oporete corruptibile hoc in¬
duere incorrupcionẽ: & mortale hoc indu¬
ere immorcalitatẽ. Corpꝰ iam celȩste & sp̃ua¬

Expanded text:
Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Sed etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicat. qđ nolo hoc facio. Quomꝰ gͦ nus¬
ꝙͣ est nͥ inuoluntate peccatum : Sed qđ
peccatũ deqͦ sic est locutus apłs: idõ pec¬
catũ uocatur: quia peccato factũ ẽ & pȩ¬
na peccati ẽ quandoquidẽ hoc de concu¬
piscentia carnis dr̃. Quod aꝑit inconse¬
quentib dicens. Scio qͥa ñ habitat in me.
hoc ẽ incarne mea bonũ. Uelle enĩ adia
boni est ut nec ipsa concupiscentia pecca¬
ti sit in homine. Cui quidẽ quando be¬
ne uiuitur ñ consentit uoluntas uerun
tam̃ ñ ꝑficit bonũ. quia in ẽ ad huc con¬
cupiscentia cui repugnat uoluntas. Cuiꝰ
concupiscentie reatus in baptisiace sol¬
uitur. s infirmitas ꝑmanet. cui donec
sanetur omĩs fidelis qͥ bene ꝓficit stu¬
diosisime reluctat᷑. Peccatũ aut̃ qđ nusq
ẽ nͥ in uoluntate illud p̃cipue ĩtelligendũ¬

Expanded text:
ut dicat, quod nolo hoc facio. Quomodo ergo nusquam est, nisi in voluntate peccatum? Sed hoc peccatum, de quo sic est locutus Apostolus, ideo peccatum vocatur, quia peccato factum est, et poena peccati est, quandoquidem hoc de concupiscentia carnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: Scio quia non habitat in me, hoc est in carne boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate soluitur, sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendu
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃n. & sp̃s aduersus carnẽ: ut ñ ea q̃
uultis faciatis. Exparte lib̾tas: ex par¬
te seruitus. Nondũ cota. ñdũ pura ũ¬
dum plena. libertas. qͥa ñdũ atemits
Habeniꝰ enĩ ex parce infirmicatẽ. ex
parte accepimꝰ lib̾tatẽ. Quid qͥd pae¬
catũ ẽ a nob̾ antea: deletũ ẽ inbaptis

Expanded text:
spiritus adversus carnem, ut non ea quae vultis illa faciatis. » Ex parte libertas, ex parte servitus: nondum tota, nondum pura, nondum plena libertas, quia nondum aeternitas. Habemus enim ex parte infirmitatem, ex parte accepimus libertatem. Quidquid peccatum est a nobis, antea deletum est in Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ manus nemo nascitur. Et hic recte
dictum ẽ om̃s doc& p̃ter cuiꝰ magisteriũ
nemo discit: Sic dictum ẽ sic̃ ꝑ unius
delictum inom̃s homines incondẽpni¬
tionem ut nullus p̃ter muteretur:
sic & meo qđ dictum ẽ. ꝑ unius iusticiã
inom̃s homines in iustificationẽ uicę.¬
nullus p̃ter missus ẽ. Non qr om̃s ineũ
credunt & baptismo eiꝰ abluunt᷑: sed qr
nenio iustificatur nͥ ineũ credat & baptis¬
mo eiꝰ abluatur Itaq om̃s dictũ ẽ ne aliqͦ
mͦ alio p̃ter ipsum qͥsquã saluus fieri
posse credatur. Egodico paruulũ natũ
subueniri. morte p̃uentũ idcirco talẽ
fuisse id ẽ sine lauacro regenerationis
exisse: quia eẽ aliud non potuit. Absoluat

Expanded text:
cuius manus nemo nascitur\', et hic recte cuius manus nemo nascitur\', et hic recte dictum est: \'omnes docet, praeter cuius magisterium ndelictum in omnes homines in condemnationem, ut nullus praetermitteretur, sic et in eo quod dictum est, per unius justitiam in omnes homines in justificationem vis in eum credunt et baptismo ejus abluuntur, sed quia nemo justificatur nisi in eum credat et baptismo ejus abluatur. Itaque omnes dictum est, ne aliquo modo alio praeter ipsum quisque salvus fieri posse credatur. Egosubueniri, morte praeuentum idcirco talem fuisse, id est sine lauacro regenerationis exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat
Abbreviated transcription (Latin):
Unas quippe caro peccati: inqͦ onis ad
dampnationẽ nascuntur: & una ẽ caro
insimilitudinẽ carnis peccati ꝓquam
om̃s a dampnacione lib̾antur: Nec
radictum ẽ om̃s: uelut quic̃q nascũ¬
peꝵ incarne peccati. Idẽ. ipsi omnes
mundari inteligantur ꝑcarnẽ similẽ
carni peccati: Non enĩ omiũ est fides.¬
Sed om̃s ꝑtinentes ad generacionẽ conubii
carnalis ñ nascuntur nͥ incarne peccati:
łtomĩs ꝑtinentes ad generacionẽ conubii
spiritał: ñ mundantur nͥ ꝑcarnẽ simi¬
lem carni peccati Hoc ÷ illi ꝑadam ad
condempnationẽ. isti ꝑ xp̃m adiustifica¬
tionem: Tanquã si dicamꝰ u̾bi grã. Una
ẽ obstectrixinhac ciuitate que om̃s ex¬
cipit: ⁊unꝰ ẽ hic licterar̃ magister. qui
om̃s docet. Neq ibi possunt intelligi
omĩs. nͥ qui nascuntur: neq hic om̃s
nisi qui discunt. Non tam̃ om̃s qͥ nas¬
cuntur literas discunt. s cui uis claroe:
Qđ &e illic recte dictum ẽ om̃s excipit: p̃t̃

Expanded text:
una est quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad generationem conubii spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccati; hoc est: illi per Adam ad condemnationem, isti per Christum ad iustificationem. tamquam si dicamus uerbi gratia: \'una est obstetrix in hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: \'omncs excipit, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
condempnationẽ. Grã aut̃ ex mulcis
delictis iniustificationẽ:
Quia utiq illud unũ qđ originalit̃ tra¬
hitur etiam si solũ sit obnexios damp¬
nationi facit. Grã uͦ ex multis delidis
iustificat hominẽ qͥ p̃ter illud unum
qđ cõmunit̾ cõ omĩib originalit̾ trax̃
sua quoq ꝓpria multa cõmisit Uerũ¬

Expanded text:
emnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
& cetera Sed cur inquit grã dĩ non
scđm merita hominum datut: Responi¬
deo qm̃ ds̃ misericors est. Cur gͦ inquit
non inomibꝰ: & hic respondeo ꝗm̃ deus
iuder ẽ: Ac ꝑ hochratis abeo dat᷑ gracia:
& iusto eiꝰ in aliis iudicio demonstratur.
quid in eis quib dacur conferat gracia.
Non itaq simus ingrati qd̃ scđm placitũ
uoluntatis suę. in laudẽ głe grẽ suȩ.
tam multos lib̾at misericors dĩ. de tam
debita ꝑdicione ut si inde neminẽ lib̾a¬
ret. non eet iniustus Exuno quippe
om̃s in condempnationẽ. ñ iniustã iu¬
dicati s̃ filii irȩ: sed iustam: Quigͦ lib̾a¬
tur: grãm diligat Qui non lib̾atur de¬
bitam agnoscat. si in remictendo debitũ
bonitas exigendo equitas incelligitur.
nusquã e̾e apud dm̃ iniquitas inuenit̾.

Expanded text:
 Sed « cur, » inquit, « gratia Dei non secundum merita hominum datur? » Respondeo, Quoniam Deus misericors est. « Cur ergo, » inquit, « non omnibus? » Et hic respondeo, Quoniam Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniquitas invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum in om̃s homines ad condẽp̃nationẽ.
ita & ꝑ unius iustificationẽ. in omĩs ho¬
mines ad ustificationẽ uite: satis indi¬
cat exadam neminẽ natum nͥ dapna¬
tione detineri: ineminẽ nisi in xp̃o
renatum. a dampnatione lib̾ari: Nã¬

Expanded text:
ad condemnationem, ita et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae ; satis indicat, ex Adam neminem natum nisi damnatione detineri, et neminem nisi in Christo renatum a damnatione liberari. CA
Abbreviated transcription (Latin):
pugnat ad usus mentẽ quȩ coherec dõ.
Qohereat. cohereat. ñ deficiat. ñ se dimitat.
magnũ ht ad uitoriũ. Uincit qđ inilla
sibi rebellat: ꝑseueret inpugnatido. ẜ est
peccatũ incorpore tuo: s ñ regnet. Non
gͦ regnet inquit peccatũ in uro morcali
corpore: ad obediendũ desideriis eius.

Expanded text:
quae cohaeret Deo. Cohaereat, cohaereat, non deficiat, non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebellat, si perseverat in pugnando. Est peccatum in corpore tuo, sed non regnet. Non ergo regnet, inquit, peccatum in vestro mortali corpore, ad obaudiendum desideriis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Si non potes ñ hab̾e maliciã. uel oderis
illã. Cũ enĩ odisti illã. uis tͥ suppecit ut
aliqͥd faciat᷑. Est enĩ peccatũ in mortali
corpore. Sed quid dic̃ apłs: Non regnet
peccatũ in ur̃o mortali corpore: ad obedi¬
endũ desidis eius. Quando incipit ñ ẽẽ :

Expanded text:
si non potest non habere malitiam, vel oderit illam. Cum enim odisti illam, vix tibi subrepit ut aliquid mali facias. Est enim peccatum in mortali corpore: sed quid dicit Apostolus? Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus . Quando inci
Abbreviated transcription (Latin):
igitur mirũ. si de malecdito uenit ma¬
ledictu: qͥ uicit de morre morcẽ. de per¬
cato peccatũ: de serpente serpencem
Maledicca aut̃ mors malediccũ pecca¬
tũ. malediccus serpens. Et hec omĩa
incruce triuĩphata sune. Ue destruaf¬
Or̃ã dĩ ꝑbaptismũ eius qdͥ uenit insimi¬
litudine carnis peccati. id agicur. ut eua¬
cuetur caro peccati. Euacuatur autẽ
ñ ut in ipsa uiuente carne. concupiscen¬
cia conspersa & innaca repente absu¬¬
mat᷑ & ñ sit: s ne obsic morcuo. quȩ ine
hab& cũ qͥ pugn&. eãq ad iuuance deo
superet. si nũ inuacuũ grãm dĩ susce
ineffabili omĩpotencissimi creacoris.
ut lex peccati quȩ inest inm̃bris
repugnans legi meneis. ꝓrsus penitꝰ
extinguat᷑ & non sit: s ut qͥc qͥd mali
ab homine factũ. diccũ. cogitatumẽ
cũ eidẽ c̃cupiscentię subiecta mence
seruiret. totũ aboleat̃. ac uelut factũ
n fuerit habeatur. Ipsa uͦ soluco ras
uinculo qͦpillã diabolus amimã reti¬

Expanded text:
gitur mirum si de maledicto vicit maledictum, qui vicit de morte mortem, et de peccato peccatum, de serpente serpentem. Maledicta autem mors, maledictum peccatum, maledictus serpens; et haec omnia in cruce triumphata sunt. Maledidei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerhabet cum qua pugnet eamque adiuuante deo superet, si non in uacuum gratiam eius suscepineffabili omnipotentissimi creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, penitus extinguatur et non sit, sed ut quicquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam reti
Abbreviated transcription (Latin):
qͦdãmͦ peccato mortiuis ẽ. dũ morit̾ car¬
ni inꝗͦ erat similicudo peccati: ut eum
scd̾m uetustacẽ peccati nũꝙ ipse uixis¬
set. nrãm exmorte ueteri qua in pec¬
cato mortui fueramꝰ. reuiuiscentem
uitã nouã. sua resurreccione signara.
Ipsũ ẽ d in nob̾ celebratur magnũ bap¬
tismatis sacram̃cũ. ut qͥc̃q ad istã ꝑti¬
nent gram̃ moriantur peccato: sicut
ipse mortuus dr̃ peccato. qͥa mortuus
ẽ carni. Hoc ẽ peccati similitudini: et
uiuant a lauacro renascendo. sic̃ ipse
asepulero resurgendo: quã libec corporis¬
ecatem gerant. Aparuulo enĩ recens na¬
to: usq addecrepicũ senẽ. sic̃ nullus est
ꝓhibendus abapcismo: ita nullus ẽ qͥ ñ
peccato moriatur inbaptismo. Sed par¬
uuli tantu originali. maiores aut̃ etiam

Expanded text:
modo peccato mortuus est, dum moritur carni in qua erat similitudo peccati; ut cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus reviviscentem vitam nova sua resurrectione signaret. Ipsum est, quod in nobis celebratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipse mortuus dicitur peccato, quia mortuus est carni, hoc est peccati similitudini, et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet aetatem corporis gerant. A parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est, qui non peccato moriatur in baptismo; sed parvuli tantum originali, majores autem