comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos si increduli fueritis uerã requiẽ
non possidebitis. Post tantum tẽꝑis
ideo terminat: qm̃ suꝑest id est res¬
tat adhuc quosdam introire in illã
requiem. Ideo etiam ait. Nolite ob¬
durare corda: quia hii quib pͥorib
adnuncratũ est de requie illa ꝑꝓter
incredulitatẽ suam: nec saltẽ introi¬
erunt in figatam ne dum in ipsã ue¬
ritatem. Ut ita manente. eadẽ senten¬
cia: quod sic ꝙ sic pollicita. ẽ. requies
illa. Ergo ut impleant᷑ ꝓmissa: suꝑest
quosdam introire in illã requiem.
Et qͣm suꝑest quosdã introire in illã¬
requiem: ideo iterum decerminat quendã
diem post tantũ cemꝑis dicendo hodie in
dauit. Et qm in quib priorb annunci¬
acum est de requie illa ꝑpter increduli¬
tatem non introierunt: ideo si uocem¬
euis audieritis nolite obdurare corda ur̃a
sicut supradictũ est patrib uestris. uere
suꝑest quosdam introire in illã cerrã:

Expanded text:
vos si increduli fueritis veram requiem vos si increduli fueritis veram requiem non possidebitis. Post tantum temporis ideo terminat: quoniam superest, id est restat adduc quosdam introire in illam requiem. Ideo etiam ait nolite obdurare corda: quia hi quibus prioribus annuntiatum est de requie propter incredulitatem suam: nec saltem introierunt in figuram, nedum in ipsam veritatem. Vel ita manente eadem sententia. Quia sic et sic pollicita est requies illa: ergo ut impleantur promissa: superest quosdam introire in illam requiem. Et quoniam superest quosdam introire, ideo iterum terminat quemdam diem, post tantum temporis, dicendo hodie in David. Et quoniam hi quibus prioribus annuntiatum est de requie illa, propter incredulitatem non introierunt in eare corda vestra: sicut supra dictum est patribus vestris. Vere superest quosdam intrare in illam terram:
Abbreviated transcription (Latin):
da. Uł missis de requie duab nun-¬
crationib in figis: subiungif ter¬
ciam scd̃m implecionis ueritatẽ di¬
cens. Et hoc & illo modo de requie illa
nunciatum est. Ergo ut implerent᷑
predicta: decerminat iterum agens de
eadem requie. Quȩdam dicit sp̃c sc̃i: di¬
cendo hodie: in dauid. Dicit hunc diẽ
quendã id est discretũ: & omnib qͥa
non fuerunt p̃cellentẽ: qr in hoc die
impletur salus quȩ in ante actis dieb
nunciari potuit tantũ : nũqͣm imple¬
ri. Dicendo hodie in dauid: post tm̃ tẽ¬
pus. Multũ enĩ cempꝰ p̃cerierat ã io¬
sue qui terram ꝓmissionis uideis dis¬
tribiit: usq ad diem dauid. Unde
apparet dauid aliam requiẽ intellexis¬
se fut᷑am quã illã terrã quã ram posse¬
derat diu. Nicendo in quã hodie sic̃
supͣdictum est ibi. hodie si uocẽ eus
andieritis nolite obdurare. corda ur̃a:
quia sicut priores patres ꝑꝑter incredu¬
litatem etiã fig᷑am ꝑdiderunt. sic et

Expanded text:
e duabus nuntiationibus in figuris, subjungit tertiam secundum impletionis veritatem, dicens: Quia hoc et illo modo de requie illa nuntiatum est, ergo ut implerentur praedicta, terminat iterum agens de eadem requie, diem quemdam Spiritus sancti dicendo hodie in David. Diem hunc dicit quemdam, id est discretum et omnibus qui ante fuerunt praecellentem: quia in hoc die impletur salus, quae in anteactis diebus nuntiari tantum potuit nunquam impleri. Dicendo hodie in David post tantum temporis. Multum enim tempus praeterierat a Josue qui terram promissionis Judaeis distribuit, usque ad diem David: unde apparet David aliam requiem intellexisse futuram, quam illam terram quam jam diu possederant. Dicendo, inquam, hodie sicut supra dictum est ibi. Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, quia sicut priores patres propter incredulitatem etiam figuram perdiderunt: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓpter incredulitatẽ ñ intraue¬
runt in pollicitã requiẽ: dequa reqͥ¬
e nuntiatũ est uob̃. qd̾ si fidẽ habe¬
atis: hauc requiẽ habere potestis.
Quib autẽ modis. et quib cemꝑib nũ.¬
ciatũ sit : subiungit. Ostendit duã
nuntiationes de hac requie factaseeͣ
habere poterat. Cuiꝰ requiei cercia
nuntiatiã iam facta: non in fig̾a. s

Expanded text:
incredulitatem non intraverunt in requiem pollicitam, de qua requie nuntiatum est vobis, quod si fidem habeatis, hanc requiem habere potestis. Quibus autem modis, et quibus temporibus nuntiatum sit subjungit, ostendens duas nuntiationes de hac requie factas esse habere poterat: cujus requiei tertia nuntiatio facta est, non in fig
Abbreviated transcription (Latin):
cã de requ̾e illa. ubi ait rursũ: de
eodem significat ȩẽ dictũ. Sic inqͣm
bat requiem: significat reqͥem esse
fidelib possidendã. hȩc autẽ scͥpt᷑a in¬
uenit᷑ in dauid quiiam de fig̃a .i. de¬
derant. Et ita scdm dauid ñ de fig̃a
que iam habebat᷑: s de ueritate rei

Expanded text:
tura de requie illa ubi ait rursum de eodem significat esse dictum. Sic, inquam, bat requiem, significabat esse requiem fidelibus possidendam. Haec autem Scriptura invenitur in David, qui jam 371 de figderant. Et ita secundum David non de figura quae jam habebatur, sed de veritate rei
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis ex nob̃ extimet᷑ scd̾m uerita¬
tem deeẽ ab illa requie:. s premittit
possibilicatem introeundi nob concessã
habere constat facultatẽ introeundi:
ne inqu̾a hac relicta ꝑ incredulitatẽ
estimet᷑ aliqͥs urͣm deȩẽ ã requie. Be¬
ne dico pollicitatione: etenĩ nob nun¬
ciatum. ẽ: queadmodũ et illis ꝑ fidẽ.
posse intrare in requiẽ. Illud quidẽ.
nuncratũ fuit: s tam̃ non ꝓfuit ser
ino nunciationis. duditus tantũ &
ñ admixtus fidei: ut crederent his
quȩ ã deo audiebant. Fidei dico ac¬
cepte ex his quȩ audierunt: ut sicut
audiebant. sic dm impleturũ cred̾ent.
ł ita. Sermo auditꝰ & ñ admixtus
fidei: ex his id.ẽ. ꝓpt̾ ea quȩ audie¬
runt ab illis exploratorib reuersis
ñ ꝓfuit illis. Scd̾m hanc sentenciã
ad hystoriam nos mittit. quando duo¬
decĩ explorantes missi ã moyse: reu̾¬

Expanded text:
aliquis ex nobis existimetur secundum veritatem deesse ab illa requie. Sed praemittit possibilitatem introeundi nobis concessam habere constat facultatem introeundi, ne, inquam, hac relicta per incredulitatem existimetur aliquis nostrum deesse a requie. Bene dico pollicitatione; etenim nobis nuntiatum est quemadmodum et illis  per fidem posse intrare in requiem. Illis quidem nuntiatum fuit, sed tamen non profuit illis sermo nuntiationis auditus tantum, et non admistus fidei, ut crederent his qui a Deo audiebant. Fidei dico acceptae ex his quae audierunt, ut sicut audiebant, sic Deum impleturum crederent. Vel ita: Sermo auditus et non admistus fidei, ex his, id est propter ea quae audierunt ab illis exploratoribus reversis, non profuit illis. Secundum hanc sententiam ad historiam nos mittit, quando duodecim exploratores missi a Moyse reve
Abbreviated transcription (Latin):
tationũ cordis discrecor. quia nouit
quicqͥd ꝑ cogitationes intendat. Et ut
sapientiam eius breuicer apprehen¬
dam: nõ ÷ ulla ereat᷑a inuisibił. idest
quȩ non appareat in conspectu euss.
Qui cantus est ut simul omĩa cõpre¬
hendat. et cũ sermo dei adeo sit effi¬
cax. ut potentiã efficiendi quicqͥd ue¬
lit habeat. & cũ adeo sit sapiens: be¬
ne ⁊ pot̾it ⁊ sciet quid unicuiq de¬
beat retribuere. In conspectu eus nulla
creat᷑a inussibilis. s omĩa sunt nuda id
oculis inceriꝰ. id est ꝑspicacitati euss. Ad
quem tam potentẽ. tã subtiliter omĩa
reddituri sumꝰ de singłis rationẽ: Festi

Expanded text:
tionum cordis, quia novit quidquid per cogitationes intendat. Et ut sapientiam ejus breviter comprehendam non est ulla creatura invisibilis, id est quae non appareat in conspectu ejus, qui tantus est ut simul omnia comprehendat. Et cum sermo Dei ita sit efficax ut potentiam efficiendi quidquid velit habeat, et cum adeo sit sapiens, bene et poterit, et sciet quid unicuique debeat retribuere. In conspectu ejus nulla creatura invisibilis: sed omnia sunt nuda, idoculis, id est perspicacitati ejus, ad quem tam potentem, tam subtiliter omnia reddituri sumus rationem de si
Abbreviated transcription (Latin):
quã ingrediem᷑ qͤmadmodũ dirit nos ꝑ
fidem ingressuros: ubi ait. Sicut nira¬
ui in ira mea: si introibunt in requiẽ
ieã. Et ħ dicere fuit ꝑ cont᷑rium: qr
ubi illos ꝓpter incredulitatẽ ñ intͥt᷑os
dicit in requiem: ibidem ꝑ contͣriũ.
nos qui credidimꝰ dixit ingressuros ii
requiẽ. Gł singła reddamiꝰ singłis. Nob̃
nunciatũ. ẽ. de reqͥe illa: quia nos qͥ
mo auditus tm̃ qͤ madmodũ dirit: si¬
cut uiraui in ira mea. si introibunt
in requiẽ meãixit suꝑuis. udete¬

Expanded text:
it nos per fidem ingressuros; ubi ait: Sicut juravi in ira mea: Si introibunt in requiem meam. Et hoc dicere fuit per contrarium, quia ubi illos propter incredulitatem non intraturos dixit in requiem, ibidem per contrarium nos, quia credimus dixit ingressuros in requiem. Vel singula reddamus singulis. Nobis nuntiatum est de requie illa, quia nos quimo auditus tantum, quemadmodum dixit: sicut juravi in ira mea si introibunt in requiem meam. Dixit superiu
Abbreviated transcription (Latin):
Ecꝑ ħ cõmendabile᷑ facit d̾s carita¬
tem suam in nobis: qm sicũ adhuc ęcͣmͦ
peccatores mortuus est xp̃c quodtam
iustificati nunc qͥ pͥus eramꝰ pecc̃ores
in sanguine ipsiꝰ : .i. ꝑ effusionẽ. san¬
guinis sui salui erimꝰ. liberati ab
ira ꝑ ipsum qu̾e ampliꝰ sĩ oportet ã
statu suo mutari. uti quando mor¬
tem ꝓ peccatorib subiit. Et qr pos¬
semus iustificari: nec tamen pac̾e̾
ꝑdicã recuꝑare cũ deo ait. Here¬

Expanded text:
c commendabilem facit Deus suam charitatem in nobis: quoniam si cum adhuc essemus peccatores, mortuus est Christus, quod tamjustificati nunc, qui prius peccatoresin sanguine ipsius, id est per effusionem sanguinis ejus, salvi erimus, liberati ab ira per ipsum, quem amplius non oportet a statu suo mutari, uti quando pro peccatoribus mortem subiit. Et quia possemus justificari, nec tamen pacem perditam recu
Abbreviated transcription (Latin):
ritus uideoꝵ purfficare . se. & puri¬
ficatũ in templũ ascendere: & thimo¬
theũ discipłm recircũ cidere: Si aut̃
eum ut ꝑsecutorẽ legis sue eũ odio
haberent. dignitatis suȩ nomina p̃po¬
dicentes. nec audiendũ illis eeͫ inimi¬
cum suũ. etiã si scd̾m rõnem suad̾et.
ꝓpter hec deuitanda dignitatis sue
ipsa lege ⁊ ꝓħis intelligetis ii xͦ finẽ
habuisse legen. Et quia sicut incȩt̾is
nomen suũ non p̃posuit: ideo dixerũt
quidã hanc ñ ex̃ pauli. S alii barnabe.
alii luce. alii clementis exͣ dicebant.
Contra quos sic argumentat᷑ icRonimꝰ.
S i qr pauli. nomine ñ intulatũ pauli ñ¬

Expanded text:
ritus Judaeorum purificare et purificatum in templum ascendere , et Timotheum discipulum circumcidere . Si autem, cum ut persecutorem legis suae eum odio haberent, dignitatis suae nomina praepocentes nec audiendum illis esse inimicum suum, etiam si secundum rationem suaderet. Propter haec devitanda dignitatis suaeipsa lege et prophetis intelligetis in Christo fuisse finem legis. Et quia in caeteris nomen suum non praeposuit, dixerunt quidam hanc non esse Pauli; sed alii Barnabae, alii Lucae, alii Clementis esse dicebant. Contra quos sic argumentatur Hieronymus: Si quia Pauli nomine non titulatur, Pauli n
Abbreviated transcription (Latin):
do est ibi. quia adã unus. xp̃c unus. &
maioritas scd̃m dignitatẽ quȩ dicta
est: igit᷑ ã simili & ã maiori inferre
possum. Suia si ꝑ delictũ uniꝰ ade. de¬
lictum dico tͦnsiens uomͣs homines
uentũ est in condẽpnationẽ: sic & ꝑ
s̃ticiam unĩ xp̃i tͣnseuntem in omͣs
tens ȩẽt. et restaurare sufficeret:
quicqͥd lapsum fuerat ꝑ adam. S ñ
determinanerat fine in hac repara¬
tione ageret ꝑ potentiã: seu ꝑ m̃itũ.
Qd hic det̾minat dicens. Quia quead¬
modũ adam male merendo ꝑ inobe
merendo ꝑ obedienciã om̃s redemit.
Lutera sic iungit᷑. uere ꝑ delictũ umꝰ
omͣs condẽpnant᷑ ⁊ na ꝑ inobedienciani

Expanded text:
do est ibi, quia Adam unus, Christus unus: et majoritas secundum dignitatem, quae dicta est: igitur a simili, et a majori inferre possum, quod sicut per delictum unius Adae delictum dicto transiens in omnes homines ventum est in condemnationem, sic et per justitiam unius Christi transeuntem in omnespotens esset, et restaurare sufficeret quidquid lapsum fuerat per Adam, sed non determinaverat quid in hac reparatione ageret, seu per potentiam, seu per meritum, quod hic determinat, dicens: Quia quemadmodum Adam male merendo per inobmerendo per obedientiam omnes redemit. Littera sic jungitur: Vere per delictum unius omnes condemnantur. Nam per inobe
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ tot modis intellectȩ rei faciebãt.
Multiphariã in quã .i. multo gen̾e. locu¬
ut in ardenti rubo. ut in uelle̾ sicco.
⁊ udo gedeoni:⁊ similiter multis aliis.
Olm loquens patͥb in ꝓħis: locutꝰ est
nobis in filio. Qd ad illud antiquiꝰ
p̃sens tempꝰ ponit loquens: ⁊ ad illud
q̃d quasi p̃sens erat. posuit pret̾itũ lo¬
cutꝰ. Significat idẽ se loqui ꝑfiliũ qͦd¬

Expanded text:
ciebant. Multifariam, inquam, id est multo genere locuut in ardenti rubo Moysi, in vellere sicco et udo Gedeoni, et similiter multis aliis. Olim loquens patribus in prophetis, locutus est nobis in Filio. Quod ad illud antiquius praesens tempus, ponit loquens, et ad illud quod quasi praesens erat, posuit praeteritum locutus, significat idem se loqui per Filium q
Abbreviated transcription (Latin):
rum quȩ loquebant᷑ : s dei loquen¬
tis ꝑ eos. ut ꝑ instrumentũ. In ħ no¬
mine. qͦd est deus multũ opponebant
paulo. dicentes qr ds immutabilis eͣct.
legem autẽ dm̃ dedisse negare uon
posset: ummutabilem deb̾e exͣ legẽ.
qu̾a qui unitari ñ posset̾it dedisset.
Olim inquã d̾s loquens patrib ĩ ꝓpħis:
multipharia .i. multociens. ut cõposi¬
tionẽ dictionis ñ insistamꝰ. Multoci¬
ens in quã. quia & abraham. ⁊ ysaac. ⁊
iacob & uincuiq eoꝵ loquens multis
uicib. Loquens etiam multis modis:
quia mͦ ꝑ somnia ut dauieli. mͦ aꝑta
uoce ut moxsi. ninc interiori aspira¬
tione ut dauid. Nel multifaria .⁊. di¬
uerso gen̾e locutionis: ut huic ĩ sõno.
illi sermone aꝑto. illi int̾nis aspiran¬
do. u ideo diuersis modis : qr si m sõ¬
no tm̃ putaret᷑ mane qͦd ita fuis¬
set auditũ s uerb̾ aꝑto sermone.
huic in somno. illi int̾na aspiratione.

Expanded text:
 quae loquebantur, sed Dei loquentis per eos ut per instrumentum. In hoc nomine quod Deus est, multum opponebant Paulo, dicentes quia Deus immutabilis esset. Legem autem Deum dedisse negari non posset, immutabilem debere esse legem, quam, qui mutari non poterat, dedisset. Olim, inquam, Deus loquens patribus in prophetis multifariam, id est multoties, ut cum positione dictionis nes, inquam, quia et Abraham, et Isaac, et Jacob, et unicuique eorum multis vicibus. Loquens etiam multis modis, quia modo per somnia ut Danieli, modo aperta voce, ut Moysi, nunc interiori aspiratione, ut David. Vel mutifariam, id est diverso genere locutionis, ut huic in somnio, illi sermone aperto, illi interius aspirando, et ideo diversis modis, quia si in somnio tantum, putaretur inane quod ita fuisset auditum, sed ubi hic aperto sermone, hic in somni
Abbreviated transcription (Latin):
nescit᷑. In bac autẽ epła matlam ha¬
bet eminenciã rpͣi. & inutilitatem
sic ad iustificatione̾ sufficit. ut adui¬
torio legis ñ indigeat: ⁊ silex admis¬
cent᷑ fidẽ irritã facrat. Eo fine sic d̾
deserant: & in eminencia xͥ. ĩtifica¬
tionẽ querant ⁊ accipiant. Circa fi
qͥa sicut uicium nat᷑ale iudeis semꝑ
fuit. luxoriosi nimis erant in cibis.s¬
Nunc in pͥncipio ꝓbare inten¬
dit xpͣm filiũ dei audiendũ eẽ. con-¬
ferendo eũ ꝓpħis. qͥ si ideo audiendi
filio. Confert iterũ xpͣm angłis. qr si u̾¬

Expanded text:
ecum. In hac autem Epistola materiam habet eminentiam Christi et inutilitatem sic ad justificationem sufficit, ut adjutorio legis non indigeat, et si lex admisceatur, fidem irritam faciat. Eo fine sic de deserant, et in eminentia Christi justificationem quaerant et accipiant. Circa finquia sicut vitium naturale Judaeis semper fuit, luxuriosi nimis erant in cibisNunc in principio probare intendit Christum Filium Dei audiendum esse, conferendo eum prophetis, qui, si ideo audiendi Filio. Confert iterum Christum angelis, quia si ve
Abbreviated transcription (Latin):
est grͣam suꝑhabundasse ubi fuit delic¬
tum÷ dicentes se in pine oportune eciã
peccare. quia grͣã dei omĩa dimicteret:
et quanto plura. tanto gloriosior esset.
Determinat parlus grͣam dei qr quȩ¬
tit. s postquam iustificati sunt. S ite¬
rum peccant non sicut prius ex grͣa
s merito penidentiȩ dimittuntur
peccata. Unde sic ait. Gr̃ã utiq ha
bundauit hac lege ut sicut pecratñ
ante iustificationẽ regnabat ducen¬
do in mortẽ ⁊ ita ꝙ grͣa postqͣm remi¬
sit peccata. regnet ꝑ acceptã iusticrã
bene conseruatã eundo in uitã ȩt̾nã:
non iam ampliꝰ respiciendo ad iniqͥ¬
catem. Regnet dico ꝑ ihͣm xpͣm oo¬

Expanded text:
est gratiam superabundasse ubi fuit delicest gratiam superabundasse ubi fuit delictum, dicentes se impune opportune etiam peccare, quia gratia Dei omnia dimitteret, et quanto plura, tanto gloriosior esset, determinat quidem Paulus gratiam Dei, qu sed postquam justificati sunt, si iterum peccant, non sicut prius ex gratia, sed merito poenitentiae dimittentur peccata. Unde sic ait: Gratia utique Dei abundavit hac lege: Ut sicut peccatum ante justificationem regnabat ducendo in mortem, ita et gratia, postquam remisit peccata, regnet per acceptam justitiam bene conservatam, eundo in vitam aeternam: non jam amplius respiciendo ad iniquitatem. Regnet dico, per Do
Abbreviated transcription (Latin):
rei preuaricatione. erant. Littera sic
uingit᷑. Obedientia xỹi multos iustifi¬
cauit: lex autẽ delictũ habundare
fecit. Lex in qua sub intͣuit ⁊ qr pecca¬
tum priꝰ intrauerat. Intͣuit lex: ad
hoc ut habundaret delictũ. Hon qr
lex mala eeͣt: s quia fub illa erant
quos reos faceret iubendo ũ adiuuã¬
do. Lex trib modis habebat᷑ in tẽꝑe
ficaret᷑. s in signũ iustificationis iã ac¬
ceptȩ ꝑ fidem. Aliis lex erat pedago¬
gus. ut quemadmodũ puerũ ne ua¬
gando insolescat pedagogi coercet
causa p̾uaricationis. In his aut̾ ouo¬
bus quib lex in signũ iticiȩ erat¬
uł pedagogus nichil oꝑabat᷑: quia
saerat delicti: qr preuaricationis
Per legem delictũ habundauit: s ꝑ
grͣam euacuatũ ÷. Ubicumq enim
habundauit delictũ. ł sub lege. ł
extͣ legeni. ib grͣa habundauit
super delictũ: qr ñ solũ repisit
peccata. s et iuste. oꝑari concessit. Quia
iterum aliqui errabant ex eo qͦd dictũ

Expanded text:
evaricatione rei erant. Littera sic jungitur: Obedientia Christi multos justificavit: lex autem delictum abundare fecit: lex, inquit, subintravit, quia peccatum prius intraverat. Intravit lex ad hoc ut abundaret delictum, non quia lex mala esset, sed quia sub illa erant quos reos faceret, 34 jubendo, non adjuvando. Lex tribus modis habebatur in tempoficaretur, sed in signum justificationis jam acceptae per fidem. Aliis lex erat paedagogus: ut quemadmodum puerum ne insolescat vagando paedagogi coercet causa praevaricationis. In his autem duobus quibus lex in signum justitiae vel paedagogus erat nihil operabatur: quia sa erat delicti, quia praevaricationis. Per legem delictum abundavit, sed per gratiam evacuatum est. Ubicunque enim abundavit delictum, vel sub lege vel extra legem, ibi gratia abundavit super delictum: quia non solum remisit peccata, sed et juste operari concessit. Quia iterum aliqui errabant ex eo quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
lib. ñ eos acͥter cogebant reced̾e tim̃¬
tes inpacientiã eoꝵ : qͥa mallent õnẽ
fidem deserere. qͣm his in quib con¬
sueuerant renunciare. Sciebant
arguerunt. enutrirent eos in puericia:
ꝙ ñ posse eos aliter ꝑducere ad iurili¬
tatem ꝑfectionis. ꝓpter hanc inquam
circũcisionẽ cũ fide xp̃i cenebant s
paulus uidens illis xp̃m inutilem ȩ̃ẽ
quam dui legem cũ fide tenerent. Iur¬
ta illuo qͦd ad galathas ait: si cireũci¬

Expanded text:
libus, non eos coegerant recedere, timelibus, non eos coegerant recedere, timentes impatientiam eorum quia mallet omnem fidem deserere, quam 357 his in quibus consueverant renuntiare. Sciebant enutrirent eos in pueritia, non posse eos aliter perduci ad virilitatem perfectionis. Propter hoc, inquam, circumcisionem cum fide Christi tenebant; sed Paulus videns Christum inutilem illis esse, quandiu legem cum fide tenerent, juxta illud quod ad Galatas ait: « Si circumci
Abbreviated transcription (Latin):
instituendas eccłas cõmiserar. fioe¬
morte. ⁊ resurrectione. & causã bene
credebant: s in eo plurimũ errabãt.
qͦs c̾reumcisionẽ ꝙ quȩ dã legalia ob¬
seruabant: credentes sine his nemi¬
nem posse saluari. In ħ det̾hentes
ueri similes adducebant raciones:
scilicet qͦd xp̃s sub lege natꝰ. legẽ ꝑ
om̃ia obseruasset. Et si quando de
qͦd legem in nullo solueret. Ut ibi
qͣndo opposuerunt ei. qͦd in sabb̾o ho¬
minem curaret ñ obseruare sabbũ.
Reddidit rõnem & ait. Si uos in die
sabb̃i. bouem . ł asinũ soluentes duci¬
tis ad aquatũ sine transgressione
teri mox nouũ pasca. scilicet nouũ¬
sacrificiũ consecͤuit. tradens corpꝰ
⁊ sanguinẽ suum⁊ apłis suis ostẽdeis
qͥcqͥd precesserat umbr̾ã fuisse. nunc
aut̃ pͥmũ ueritatẽ se trad̾e ꝓpt̾ ħ.
qr xpͣm uiderant eam obseruasse.
Que iterũ petrꝰ & alii qͥ p̾dicauerant
iudeis a circũcisione. ⁊ buiꝰ modi lega¬

Expanded text:
ndas Ecclesias commiserat, fidemortem, et resurrectionem, et caetera bene credebant; sed in eo plurimum errabant, quod circumcisionem, et quaedam legalia observabant; credentes sine his neminem posse salvari, et in hoc detrahentes  multas verisimiles adducebant rationes, scilicet quod Christus sub lege natus, legem per omnia observasset, et si quando de t rationes quod legem in nullo solveret, ut ibi, quando opposuerunt ei quia in Sabbato curaret non observare Sabbatum, reddidit rationem et ait: Si vos in die Sabbati bovem vel asinum solventes adaquatum ducitis sine transgressione teri mox novum Pascha novum scilicet sacrificium consecravit, tradens corpus et sanguinem suum apostolis suis; ostendens quidquid praecesserat umbram fuisse, nunc autem primum veritatm viderant observasse, quia iterum Petrus et alii, qui praedicaverant Judaeis a circumcisione et hujusmodi lega
Abbreviated transcription (Latin):
Multi ideo. qr ñ om̃s iustificari uolue¬
runt. Cum dicat mͦ xp̃m iustificare
homines ã peccatis: dicit. qͦd ꝙ̃ trans¬
gressores legis ã p̾uaricatione accep¬
tȩ legis uiuificat. Et ħ ideo adducit
ut cõpbaret iudeos magis debere¬
obnoxios grͣe dei eeͣ.qu̾a etiã gentileꝰ.
quib se preferebant in hac noua gra

Expanded text:
ustificari voluerunt. Cum modo dicat Christum justificare homines a peccatis, dicit quod etiam transgressores legis a praevaricatione acceptae legis justificat. Et hoc ideo adducit ut comprobet Judaeos magis obnoxios esse gratiae Dei, quam etiam gentiles, quibus se praeferebant in hac nova gratia:
Abbreviated transcription (Latin):
uno delicto : i. solummͦ ꝓpt̾ originale.
S gr̃a xp̃i fit in iustificationẽ .i. sttfi¬
cat filios suos ex multis delictis : .i.
sic de actualib ut de originali. Hocan¬
dum est quod illud pͥmũ peccatum debi
resistere. Hidendũ etiã qͦd licet in pec¬
cato ade multa considerent᷑. ut suꝑ¬
bia. gula. tamen unũ solum dicit᷑: qr
mobedientia. ꝓbat quod gra iustifica¬
delictis: nã accepta iusticia qͦd maiͦ
est. regnabunt cũ xp̃o inuita ȩterliã
qͦd equipollent̾ ait. Homines accipien¬
tes hrbundantiam gr̃ȩ: id est habũ¬
danten remissionẽ. quia ñ solũ origi¬
nalis. s etiã om̃ium actualium. Et
accipientes habundantiã donatio¬
nis : id est dona spͣc scĩ ad confortatio¬
nem in bono habundant̾. Et accipi¬
entes habundantiam iꝰticiȩ .i. iuste ope
rationis: qͥa postqͣm dimissa sunt pec

Expanded text:
uno delicto, id est solummodo propter originale; sed gratia Christi fit in justificationem, id est justificat filios suos ex multis delictis, id est sic de actualibus ut de originali. Notandum est quod illud primum peccatum debilresistere. Videndum etiam quod, licet in peccato Adae multa considerentur, ut superbia, gula, tamen unum solum dicitur: quia inobedientia probat, quod gratia justificadelictis. Nam accepta justitia quod majus est regnabunt cum Christo in vita aeterna, quod aequipollenter ait. Homines accipientes abundantiam gratiae ejus, id est; abundantem remissionem, quia non solum originalis, sed etiam omnium actualium; et accipientes abundantiam donationis, id est, dona Spiritus sancti ad confortationem in bono abundantem; et accipientes abundantiam justitiae, id est, justae operationis: quia po
Abbreviated transcription (Latin):
unũ delic̾tũ qͦd originale
uocamꝰ: multi peccato mortus
sunt conthentes illud originale ã pͥ¬
mo patre. Multi non ideo dicit qͥn
om̃s ħ peccato p̾ssisimr. S non õs in eo
ꝑdurantes decenti sunt: deponentes
illud originale ꝑ acceptã fide̾̃ xp̃i.

Expanded text:
unum delictum quod originale vocamus multi peccato mortui sunt, contrahentes illud originale a primo patre multi non ideo dicit, quin omnes hoc peccato pressi sint, sed non omnes in eo perdurantes detenti sunt, deponentes illud originale per acceptam fidem Christi:
Abbreviated transcription (Latin):
infut᷑o. Opponit morti illiꝰ : i. mortitẽ¬
porali ꝓ et̾ne dãpnationi ꝓbat etiã
grͣam xp̃i longe ampliꝰ habundare pec¬
cato ade. Cũ enĩ eib adã originale tan
in baptismo. Litera sic iungitur
edam uetꝰ forma fuit fut᷑ ade. S licet
se sũt dissimiles. Non enĩ sicut fuit
ade: nã donũ xp̃i multomagis babũ¬
dauit suꝑ delictũ ade: quia delictũ
unũ fuit qd uocamus originale. ꝓp̃c
aut̾ & originale ꝙ quecũq actiralia
dimisit. U ꝓbat. Nere solus xp̃s suffi¬
ciens fuit ad sͦtificntionẽ omnium.

Expanded text:
 opponit effectui illius, id est morti temporali, et aeternae damnationi. Probat etiam gratiam Christi longe amplius abundare peccato Adae. Cum enim ab Adam originale tantin baptismo. Littera sic jungitur: Adam vetus forma fuit futuri Adae; sed licet sae sunt dissimiles. Non enim sicut fuit Adae: nam donum Christi multo magis abundavit super delictum Adae, quia delictum unum fuit quod vocamus originale; Christus autem et originale et quaecunque actualia dimisit. Et probat: Vere solus Christus sufficiens fuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
tos. hon .N. oms saluati sũt : qr noluer̃.
et regis. Sicut causa xp̃i et adȩ diu̾si¬
ficauit: sic effectas causarũ opponen¬
do distinguit dicens. Sicut donũ xp̃i
tale ñ fuit quale delictũ adȩ ⁊ sic ꝙ̃
ñ sic̾ fit ꝑ unũ peccatũ adȩ ita ꝑ do¬

Expanded text:
tos. Non enim omnes salvati sunt, quia noluerunt. et regis. Sicut causas Christi et Adae diversificavit, sic effectus causarum opponendo distinguit dicens: Sicut donum Christi tale non fuit, quale delictum Adae; sic etiam non sicut fit per unum peccatum Adae, ita
Abbreviated transcription (Latin):
lis quȩ pęrai fuit ꝓ originali. illa
regnauit p̃mittendo aute se mise¬
rias suas. situm. famem. febres ⁊ gt̾a.
cata adninxerũt: s eciã in eos qͥ nͣ pec¬
cauerunt in similicudinẽ p̾uaricati¬
onis ade .i. ex parte sua qͥ similit̾ ñ¬

Expanded text:
lis, quae poena fuit pro originali, illa lis, quae poena fuit pro originali, illa regnavit praemittendo ante se omnes miserias suas, sitim, famem, febres, et caetcata adjunxerunt, sed etiam in eos qui non peccaverunt. In similitudinem praevaricationis Adae, id e
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ꝑ uniꝰ ĩobedientiã lapsus huma¬
ni geñis reparet᷑. ꝑ xp̃m iħm solum
ꝓpt̾ea reconciliari potuimꝰ ad saluatio¬
nẽ. sicut ꝑ unũ hominẽ intͣuit non
inmissũ a deo. si quadã uiolentia pec¬
ab eo in om̃is: qͥa ipse fuit inqͦ pecca¬
uerunt. oñis. In lumbis enĩ ade: to¬
ta illa massa humani gen̾is peccato
preuaricationis corrupta ÷. Quidã
ꝓtendũt hũc u̾sum usq: ad illũ lon¬
ge inferiꝰ: igit᷑ sicut ꝑ uniꝰ. & cȩtera.
S sicut ex posumꝰ satis adbreiuari
potest. Uere om̃s peccauerũt ĩ adã:
ab adã usꝙ ad legem. S licet ita ẽȩͣt
reus ꝓ originali iudicabat᷑ ante mo¬
ysen cũ lex non exͣt que pꝰcquam
uenit: peccatũ ħ pate fecit. ł dica¬
mꝰ in toto. Peccatũ quidẽ ħerat in
mundo ante legẽ. s ideo nesciebat᷑:
qr nullũ peccatũ inputabat᷑ cũ lex
non ģeͣt. Et licet peccatũ originale
ante legẽ non iuputaret᷑: in de ꝑ¬
ħ sacis dinosci posset. qr mors corꝑa¬

Expanded text:
 unius obedientiam lapsus humani generis reparetur, per Jesum solum. Propterea reconciliari potuimus ad salvationem, sicut per unum hominem intravit, non immissum a Deo, sed quadam violentia pecab eo in omnes, quia hic fuit in quo peccaverunt omnes. In lumbis enim Adae tota illa massa humani generis peccato praevaricationis corrupta est. Quidam protendunt hunc versum, usque ad illud longe infeSed sicut exposuimus, satis abbreviari potest. Vere omnes peccaverunt in Adam, ab Adam usque ad legem. Sed licet ita esset, reus pro originali judicabatur ante Moysen, cum lex non esset, quae, postquam venit, peccatum hoc patefecit, vel dicamus in toto. Peccatum hoc quidem erat in mundo ante legem, sed ideo nesciebatur, quia nullum peccatum imputabatur, cum lex non esset. Et licet peccatum originale ante legem non imputaretur, tamen per hoc satis dignosci potest quia mors corpora
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ loquens patͥb : locutꝰ nob̾ filiis eoꝵd̾
patrũ. Innuit eidẽ. popło ñ diu̾sa fuis
um solis loqueret᷑ gentilib. Posset
opinari ad diu̾sos popłos de diu̾sis fu¬
isse locutũ: locutꝰ ÷ nob̾ nouissime. s¬

Expanded text:
 loquens patribus locutus est nobis filiis eorumdem patrum, innuit eidem populo non diversa fuissum solis loqueretur gentibus, posset opinari ad diversos populos de diversis fuisse locutum. Locutus est nobis novissime, s
Abbreviated transcription (Latin):
de diligit nos. Et quod caritas dez
adeo ferueat erga nos: ħ sentimꝰ in
cordib nr̃is alluminatis ꝑ sp̃m scm qͥ¬
qͥ datꝰ est nob̾. ꝓbat qͦd spes sic̃ oictũ
est impleat᷑ diu̾sis causis. Tum qͥa
si ñ impleret᷑ ⁊ frustra d̾s homo factꝰ
ecͣt. mortẽ gustasset: nͥ spe consuman¬
do quod ceꝑat pie ꝑficeret: Tum &
ideo si cũ impii eẽmus. & dãpnationis
m̾itũ eẽt i nob̾ cantũ qͦd fac̃e uo
luit. ut ꝓ nobis impiis difficultitem
mortis subiret: non .ẽ. ambiguũ qͥn
nos sã iustificatos. etiã meritũ salua¬
tionis p̃tendentes saluos faciat: qͦd
facile est ei qr ñ oportet eũ amplius
mori. Unde sic ait.Were spes si con¬

Expanded text:
de diligit nos, et quia charitas Dei adeo ferveat erga nos. Hoc sentimus in cordibus nostris illuminatis per S datus est nobis. Probat quod spes sicut dictum est impleatur, diversis de causis: tum quia si non impleretur, frustra Deus homo esset factus, mortem gustasset, nisi spem consummando quod coeperat pie perficeret. Tum etiam ideo, si cum impii essemus et damnationis meritum esset in nobis tantum, quid facere luit ut pro nobis, impiis, difficultatem mortis subiret, non est ambigendum quin nos, jam justificatos et jam meritum salvationis praetendentes, salvos faciat: quod facile est ei, quia non oportet eum amplius mori. Unde sic ait: Vere spes non con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ inpiis. si iustificatos saluare desit.
Non est credendũ qͦd mexpletũ ounit¬
tat ÷ ꝓ quo tantã difficultatẽ subiit
Dicereat aliqͥs fuit ne magnũͣ dõ
mori ꝓ inpiis: Ita inqͣm. Nix enĩ ali¬

Expanded text:
justificatos salvare deserit. Non est credendum quod inexpletum dimittat, pro quo tantam difficultatem subiit. Diceret aliquis: Fuitne adeo magnum 31 mori pro impiis? Ita inquam. Vix enim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ͣm⁊ cui i omͣib obedire debemꝰ. qͥ
lere morbos. fac̃e quecũq miracula.
S: ne uidei opinarent᷑ ꝑ meritũ legis
qũa grͣam consequim᷑ ꝑ fidẽ sic̃ ĩcifi¬
cationẽ. qr & fides iꝰtificat. & fides
Ade qͥdẽ multa gr̃a collata÷: s in ea
ñ stecit. Et stando in hac grͣa głam᷑
in spe głȩ filioꝵ deiz i. ex eo quia cer¬
tissime sꝑamꝰ nos habit᷑os głam qͣm
habent filii dei. Hon solũ autẽ spe
Hec ÷ maxima uirtꝰ in ħ gaud̃e: quod¬

Expanded text:
m, cui in omnibus obedire debemus: qui lere morbos facereque miracula. Sed ne Judaei opinarentur per meritum legis quam gratiam consequimur per fidem, sicut justificationem, quia et fides justificat; et fides Adae quidem multa gratia collata est, sed in ea non stetit. Et stando in hac gratia gloriamur in spe gloriae filiorum, id est ex eo quia certissime speramus nos habituros gloriam quam habent filii Dei; non solum autem, spe Haec est maxima virtus, in hoc gau
Abbreviated transcription (Latin):
Eos uͦ qui in pace simunt iñtã quantũcũq
laudabilit̾ urerint. Nemo enini sine
sorde sine certa miracłoꝵ ostensione
in cathalago scõꝵ ñ adnum̾amꝰ. ꝓba¬
tio uͦ oꝑat᷑ spem. Certissime .ii. sꝑare
potest: qui sufficienter purgatus ẽ:
Spes enĩ post purgationẽ habita non
confundit .i. ñ facit erubesc̾e̾ eos qui
sperant: quos facerer confusibiles
si inexpleta ee̾t. Nere spes ñ confun¬
sc̃s sã nos ex parte d̾ificans certitu¬
diñẽ dat: qr nos plenarie deificabi¬
mur in fut᷑o illuminandi scd̃m ani¬
mã maiori cognicione dei scdm corpꝰ
sit nobis apparet ex eo. qͥa caritas d̾i

Expanded text:
Eos vero qui in pace vitam finiunt, quantumcunque laudabiliter vixerint nemo enim sine sorde est sine certa miraculorum ostensione, in catalogo sanctorum non annumeramus. Probatio vero operatur spem; certissime enim sperare potest, qui sufficienter purgatus est. Spes autem sic post purgationem habita non confundit, id est, non facit erubescere eos qui sperant, quos faceret confusibiles si inexpleta esset. Vere spes non confuns, jam nos ex parte deificans, certitudinem dat: quia nos plenarie deificabimur in futuro, illuminati secundum animam majori cognitione Dei, et secundum corpus tus datus sit nobis apparet ex eo, quia charitas Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m fidẽ. Et sicut ex lat̾e ade dor¬
mientis formata ÷ eua sic ex latͣe
xp̃i soporati somno mortis in cruce
fabricata ÷ eccłia. Et ideo adã forma
emendare: qd ꝑ uitũ adã peccatũ ẽ.
Uł sic legamꝰ scd̾m ambrosuĩ Here õs
peccauerunt in adã: naͣ originale
peccatũ erat in mundo usq ad lege̾:
S licet in mundo eͣeͣt. tñ si inputaba¬
tur illud peccatũ: qr lex ñ eẽt qͣ pec¬
catũ ħ insinuaret. S licet nesciret᷑

Expanded text:
secundum fidem. Et sicut ex latere Adae dormientis formata est Eva, sic ex latere Christi soporati somno mortis in cruce fabricata est Ecclesia. Et ideo Adam forma emendare, quod per unum Adam peccatum est. Vel sic legamus secundum Ambrosium: Vere omnes peccaverunt in Adam; nam originale peccatum erat in mundo usque ad legem. Sed licet in mundo esset, tamen non imputabatur illud peccatum; quia lex non esset quae peccatum hoc insinuaret: sed licet nesciretur
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ram oportet eũ mori sicut pͥꝰ.
Considerandũ ÷ quomͦ singła singłis
opponat. Peccatores. iustificati. iii¬
mici. reconciliati. ꝑ mortẽ in uita.
non solũ salutẽ fut᷑am exspectauͣ¬

Expanded text:
enim jam oportet eum mori, sicut prius. Considerandum est quomodo singula singulis opponat. Peccatores justificati, inimici reconciliati, per mortem in vita, non solum salutem futuram exspecta
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio causa remissionis pecca¬
toꝵ. S ideo ait. Resurrexit pp̃ iͦtifi¬
cationẽ ut ostenderes resurretio¬
ut ẽẽt signũ rei fut᷑ȩ in nobis scilic&.
duplicis resurrectionis. Prima :
qͥ in baptismo a morte peccati resurgi¬
resurrectio animȩ quȩ pꝰ mortua ÷¬
in peccatis : nc̃ aut̾ confortato lib̾o ar¬
bitͥo pot̾ resiste̾ om̃ĩ male snggesti¬
integre fuerit custodita. que resur¬
rec̾tio xp̃i & penterostes qͤ de eadem
resurrectione pendet. Ideo uaris
temꝑib celebrant᷑. qr adhuc uent᷑a
p̾signant: nͨ solũ de p̾c̾icis agũt ut¬
cati ex fide habeamꝰ pacẽ i. concordi¬
am int̾ nos: ut neq iudeus gentili
in hac noua gr̃a se p̾ferat. nͨ gentił¬
deterreat & ad discordiam inducat: ait.
Habeamꝰ pacẽ ad dm̃. Si enim inter nos
discordes fuerimꝰ: ad dm utiq ñ habemꝰ¬

Expanded text:
resurrectio causa remissionis peccatorum. Sed ideo ait resurrexit, propter justificationem, ut ostenderet resurrectiout esset signum rei futurae in nobis: duplicis scilicet resurrectionis. Prima est, qua in baptismo a morte peccati resurgiresurrectio animae, quae prius mortua in peccatis, nunc autem confortato libero arbitrio potest obniti omni malae suggestiintegre fuerit custodita, quae resurrectio Christi et Pentecostes, quae de eadem resurrectione pendet, ideo variis temporibus celebrantur, quia adhuc ventura praesignant, nec solum de praeteritis agucati ex fide, habeamus pacem, id est concordiam inter nos: ut neque Judaeus gentiliin hac nova gratia se praeferat. Ut autdeterreat, et ad concordiam inducat, ait. Habeamus pacem ad Deum. Si enim inter nos discordes fuerimus, ad Deum utique pacem
Abbreviated transcription (Latin):
empꝰ est ut reu̾tat ad eũ qͥme misit. Et ħ di¬
cens ab aspectu eoꝵ ablatus ẽ. Ec̃ ꝓstrati per
tres horas in facies suas benedyxunt deum.
et ꝯcurgentis namau̾unt oĩa mitabilia eiꝰ
Aꝑiens q thobias semor ossuũ: bñdyat dm̃¬
saluas. deducis ad iferos ⁊ reoucis. Non ẽ qui
ꝯuterent᷑ ad dñm. ⁊ fac̾ent iusticiam corã dño
tłm dicens. Om̃s fines adorabunt te. natic̾es
ex longinquo ad te uement. Et munerade¬
ferentes adcrabunt dñm in te. ꝙ mistice de

Expanded text:
Tempus est ut revertar ad eum, qui misit me. Et haec diTempus est ut revertar ad eum, qui misit me. Et haec dicens ab aspectu eorum ablatus est. Tunc prostrati per tres horas in facies suas benedixerunt Deum, et exsurgentes, narraverunt omnia mirabilia ejus . Aperiensque Tobias senior os suum benedixit Dsalvas; deducis ad inferos et reducis. Non est qui converterentur ad Dominum, et facerent justitiam coram eo,  fines terrae adorabunt te. Nationes ex longinquo ad te venient: et munera deferentes, adorabunt in te Dominum, e
Abbreviated transcription (Latin):
o. Cũ ꝙ: narrass thobras pat̾ suo ꝑ ordinẽ bona
q̃ fec̾at ei angłs in uia: tułintangłm in ꝑtẽ
rogantes ut dignaretur dimidiam partem
õium q̃ attułant acceptam hĩt. Tẽdicit ei ã¬
gelus occulte. Bñdicite deũ celi ⁊ corã om̃ib¬
uiuentib ꝯfitemim ei. qr fecit uołtum mise¬
ricordiam suam. etenim sacͣmentũ regis ab¬
scond̾e bonũ ẽ. Oꝑa aut̃ dri reuelare ⁊ ꝯfiteri
honorificũ est. Non abscondam a uob scr¬
monem occultũ. Dona ẽ or̃o ẽ ieinio ⁊ ele¬
mosina. Cũ orabas ⁊ derelinquebas pͣndium.
⁊abscondebas mortuos ꝑ diem. ⁊ notesepeli¬
bis: ego obtuli oronem tuam dño. et q ae
apt etas ei necesse fuit ut ꝓbatio temptaret
Net misit me dñsut curabem te ⁊ saramu
mus ante deũ. Qͥ c̃ aũdissent trem̃tes cecidũt
itatie siras. et ait angło. Pax uob̾ Nolte tr¬
mari. Cum ẽẽm uobiscum uidebat uobeum¬
mandueare ⁊ bibere. S ego cibo muisibiliet
potu utor: qui ab hominib uider non poti

Expanded text:
» Cumque narrasset Tobias patri suo, per ordinem, bona, quae fecerat ei angelus in via, tulerunt angelum in partem, rogantes, ut dignaretur dimidiam partem omnium quae attulerant acceptam habere. Tunc dixit eis angelus occulte: « Benedicite Deum coeli, et coram omnibus confitemini ei, quia fecit vobiscum misericordiam suam. Etenim sacramentum regis abscondere bonum est, opera autem Dei revelare et confiteri honorificum est. Non abscondam a vobis sermonem occultum. Bona est oratio cum jejunio, et eleemosyna. Cumque orabas, et derelinquebas prandium, et abscondebas mortuos per diem, et nocte sepeliebas, ego obtuli orationem tuam Domino, et quia acceptus eras ei, necesse erat, ut tentatio probaret te, et misit me Dominus, ut curarem te, et Saram umus ante Dominum. Qui cum audissent, trementes ceciderunt in facies suas. Et ait angelus: Pax vobis; nolite timere. Cum essem vobiscum, videbar emanducare, et bibere, sed ego cibo invisibili et potu utor, qui ab hominibus videri non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃dam ꝓfunda uorago ualł. Porro ip̃a ciuitaᷤᷤ
dd postta uocata ẽ mello. ⁊ edificauit ĩ ea
domũ. iram regetyri ferente sͥ auxiliũ mit¬
tendo s̃ ligna cedrina ⁊ artificas. Porro ds
accep̃ alias uxores. et nati sunt ei filii in

Expanded text:
dam profunda vorago vallis. Porro ipsa Civitas David postea vocata est Mello. Et aedificavit in ea David domum, Hiram rege Tyri ferente sibi auxilium, mittendo ei ligna cedrina, et artifices. Porro David accepit alias uxores, et nati sunt ei filii in
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m est. Cecus ⁊ claudꝰ non intrabunt in
templum dei. pͥmo simpłr in lege ꝓhibitũ
erat. cecũ ⁊ claudũ intrare intemplum ad
offerendum. pꝰea u̾sum ẽ in ꝓu̾biũ. forte cũ
ranitores arc̾ent ĩmundos dicebant enigma¬
tice. Cecꝰ ⁊ claudꝰ ñ int᷑bunt. Ponentes ceci¬
tatẽ ⁊ claudicatiõem ꝓ qualibet ĩmũditia.
Porro infi̾orem ciuitatem obtinuit dd̾.tra¬
dente s h cam hortiam iebuseo. Cũq arcem
syon obtinere ñ poss: ꝓpou̾it in p̾mium pͥn¬
cipatũ milicie illi qͥ pͥmũ ꝑcutẽt iebuseũ.
⁊ tang̾et dogmatũ fistulas .i. tectoꝵ canaleᷤᷤ
ꝑ quos defluunt stillicidia. Alii aut̃ dñt
fistulas cunicłos subt̾raneos. ꝑ quos erat
ascensus usqi ad tecta. Multis iͣ festinãtib
ioab p̃uenit uniu̾sos. ⁊ clamauit ad regẽ

Expanded text:
claudus non intrabit in templum Dei. » Primo simpliciter in lege prohibitum erat caecos et claudos intrare templum ad offerendum: postea versum est in proverbium. Forte cum janitores arcerent immundos dicebant aenigmatice. Caecus et claudus non intrabunt, ponentes caecitatem et claudicationem pro qualibet immunditia. Porro inferiorem civitatem obtinuit David, tradente eam sibi Ornan Jebusaeo. Cumque arcem Sion obtinere non posset, proposuit in praemium principatum militiae, illi qui primum percuteret Jebusaeum, et tangeret domatum fistulas, id est tectorum canales, per quos defluunt stillicidia. Alii dicunt fistulas cuniculos subterraneos, per quos erat ascensus, usque ad tectum. Multis itaque festinantibus, Joab praevenit universos, et clamavit ad regem
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad melchisedech dicebatur ieb. a q̾dã
dicta est salem. postea ad̾ dicta est iebuᷤ¬
salem. S pꝰ mutata .b. in .r. dix̃ ierusalẽ
.c. inunitã salem. Ierut hebraice muni¬
tio ẽ. Tradit iose .ꝙ. hanc luct̾e mutatio̾em
ab hom̃o fcãm ẽẽ quidam putant. pꝰea
dicta ẽ a salomone ierosolimia. ⁊ tandem

Expanded text:
usque ad Melchisedech dicebatur Jebus, a quo dicta est Salem. Postea a David dicta est Jebusalem. Sed postea mutata b in r dixit Jerusalem, quasi munita Salem. Hiero enim Hebraice munitio est. Tradit Josephus quod hanc litterae mutationem ab Homero factam quidam putant, postea dicta est a Salo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgregauit iosue oẽm iscł in sychen ⁊ ait.
Ego hodie ingrediar uiam uniu̾se carnis. et
scio uos ꝓnos ad utitandum deum. Cligite ho.¬
die ꝙ płacet. cͥ pocissimum seruitutem debeatiᷤᷤ.
Ẽgo aut̃ ⁊ domꝰ mea seruiemꝰ dño. Et ait ppͥħ.
dño seruiemus. absit ut ab eo recedamꝰ. et ait
iosue. Testes uos estis qr hodie elegistis uob do¬
minumꝰ: ⁊ respond̾unt. testes sumꝰ. Et ascende¬
runt insylo: ut starent coram dño. ꝑcussitq
ppłs in die illa fedꝰ cũ domino. ⁊ insignũ fediᷤͤᷤ
effudit iosue aquam super terram. Mos erat
gentib insignum ⁊ robur federis initi: san¬
guinem sullũ effund̾e̾. Qi dre̾nt. Sͨ effunde¬
tur sangͥs illius: qui uiolau̾it fedus hoc. he¬
brei uͦ aqͣm fundentes. atͦtiorem penam ĩ ui¬
olatorem itdicabant. Alii n liqͦres ñ effundũ¬
tur de uase quin ad uestigiũ sui in eo relin¬
qͣnt. Solus aque liquor. ꝓrsus effunditur.
ꝙ faciebant hebrei in fed̾e inito cum dño. Qd.¬

Expanded text:
ngregavit Josue omnem Israel in Sichem, et ait: Ego hodie ingredior viam universae carnis, et scio vos pronos ad irritandum Deum. « Eligite hodie, quod placet, cui potissimum servire debeatis, ego autem et domus mea serviemus Domino. » Et ait populus: Domino serviemus, absit ut ab eo recedamus! Et dixit Josue: Testes vos estis, quia hodie elegistis vobis Dominum. Et responderunt: Testes sumus . Et ascenderunt in Silo, ut starent coram Domino. Percussitque populus in die illa foedus cum Domino, et in signum foederis effudit Josue aquam super terram. Mos erat gentibus, in signum et robur foederis initi, sanguinem suillum effundere, quasi dicerent: Sic effundetur sanguis illius qui violaverit hoc foedus. Hebraei vero aquam fundentes, atrociorem poenam in violatorem indicabant. Alii enim liquores non effunduntur de vase, quin aliquod vestigium sui in eo relinquant. Solus aquae liquor prorsus effunditur. Quod faciebant Hebraei in foedere inito cum Do
Abbreviated transcription (Latin):
iordanem. ⁊ sepelietũt eum in tannassara. q̃ si¬
ta ẽ in monte esstaym. Cleazar qͦ mortuus est
et sepelierunt eũ ingabaa: phinees ⁊ filii euis.
q̃ data ẽ ei in monte effraym. qͥ successit patͥiꝰ sac̃¬
dotium. Incidentia.
dem ex̾tuit in hospices. phenix ⁊ cadmꝰ de thebis
egyptioꝵ in syriam ꝓfecti in regione tyri ⁊ sydo

Expanded text:
Jordanem, et sepelierunt eum in Tannathsara, quae sita est in monte Ephraim. Eleazar quoque mortuus est, et sepelierunt eum in Gabaa Phinees filii ejus, quae data est ei in monte Ephraim, qui successit patri in sacerdotium. Incidentia. idem exercuit in hospites. Phoenix et Cadmus de Thebis Aegyptiorum in Syriam profecti, in regione Tyri et Sido
Abbreviated transcription (Latin):
dei ⁊ colatis eum. nͥ eatis pꝰ deos alicnos. qr ar¬
cham ⁊ tab̾naculum ñ habetis. fres sumuᷤͤᷤ¬
⁊ serui uniꝰ dei. licet int̾iecto flumine seꝑemur
In multa sub̃a reditis. diuidite eam cum fr̃ib
qͥ remanserunt. Qͥ reu̾tentes ꝑuen̾unt ad tu¬
mulos iordanis. s i dictus ẽ locus. locꝰ aut̃ ꝑ ꝙ̃
tͣnsiert̃ filii istł: d̾t uada iordanis. ⁊ edificaue¬
runt iuxta iordanem altare infinite magni¬
tudinis. uocantes hoc noĩe illud. Testimoniũ¬

Expanded text:
atis eum, nec eatis post deos alienos, quia arcam et tabernaculum non habebitis. Fratres sumus et servi unius Dei, licet interjecto flumine separemur. In multa substantia reditis, dividite eam cum fratribus, qui remanserunt. Qui revertentes venerunt ad tumulos Jordanis . » Sic enim dictus est locus per quem nsierunt filii Israel dicitur vada Jordanis. Et aedificaverunt juxta Jordanem altare infinitae magnitudinis, vocantes hoc nomine illud. Testimoniu
Abbreviated transcription (Latin):
tribui uida montana ad meridiem que iam
adquisierant. s nondum sorte tradidit. Effra
ym qͦ ꝯcessit montana ad aquilonem: inter
utrumq medram tͥbum manasse collocans. hii
tbub ꝯmisit t̾tam aliis in castra manentib. tũ:
qr bellicose erant: tum qr digniores. Sciebat enim
uide regnũ ẽt ꝓmissũ ⁊ manasse ⁊ esfraym bene¬
cdie iacob ꝓ bñficio ioseph ꝑatͥis eoꝵ. s ⁊ ip̃e qͦ iosue
effraita erat. dedit aut̃ effraym excta sortem alioꝵ: ag̃r
sychen. quem ded̾at iacob singłarit̾ ioseph filio suo.
⁊ sepeliuit in eo ossa ioseph. Iese tñ testatur se ui¬
disse insychen scpulchra alioꝵ xi. patͥarcharum.
⁊ credibile est ꝙ queq tͥb suum patͥarcham re¬
omni ppło ⁊ ait. Nosti q̃ locutꝰ sit dñs de me
⁊ de te ad moysen. ⁊ quod uirauit mͥ moy. in re¬
ditu ab exploratione dicens. t̾ra ꝗͣ calcau̾it pes
tuis: erit possessio tua inet̾num. pollicitus q ẽ
ii dñs t̾ram in qͣ inueniemꝰ enachim. te audiẽte.

Expanded text:
tribu Juda montana ad meridiem, quae jam acquisierant; sed nondum sorte tradidit. Ephraim quoque concessit montana ad aquilonem, inter utrumque mediam tribum Manasse collocans. His tribubus commisit terram, aliis in castris manentibus, tum quia bellicosae erant, tum quia digniores. Sciebat enim inde regnum esse promissum, et Manasse et Ephraim benedixisse Jacob pro beneficio Joseph patris eorum. Sed ipse quoque Josue Ephraita erat, dedit autem Ephraim extra sortem aliorum agrum Sichem, quem dederat Jacob singulariter Joseph filio suo, et sepelivit in eo ossa Joseph. Hieronymus tamen teisse in Sichem sepulcra aliorum undecim patriarcharum; et credibile est quod quaeque tribus suum patriarcham reomni populo, et ait: « Nosti quae locutus sit Dominus de me, et de te ad Moysen, et quod juravit mihi Moyses in reditu ab exploratione dicens: Terra quam calcaverit pes tuus erit possessio tua in aeternum. Pollicitusque est mihi Dominus terram, in qua invenimus Enacim, te audiente.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cam ꝗͣ ꝓmisit nob̾ dñs: sorte diuidamus. As
sũpsit gͣ de singulis tribub tres industriosui¬
ros. ad ꝯsid̾andum t̾tam. deditq eis .x. uiros me¬
tiendiꝑitos. quos pp̃ artem u̾itas ñ latereti mã¬
⁊ estimantes : ui. mense reu̾si sunt ad cum ĩ
sylo. ꝓiectis q sortib pͥma sors uide egressa est.
scd̾a: smeonis. t̾cia: beniamin. ħ sors angustis¬
sima fuit: p̃p̃ t̾re fertilitatem. Tułunt enim¬
dictati manasse. ui. ysachar.uͭii. zabulonitis. uiii.
aslitis. pxͣ. neptalim. Ultima danitis. Et not̃ad̾¬

Expanded text:
am promisit nobis Dominus, sorte dividamus . » Et assumpsit de singulis tribubus tres industrios viros, ad considerandam terram, deditque eis decem viros metiendi peritos, quos propter artem veritas non lateret, mant ad eum in Silo, projectisque sortibus prima sors Judae egressa est, secunda Simeonis, tertia Benjamin . Haec sors angustissima fuit propter terrae fertilitatem. Tulerunt enimdietati Manasse, sexta Issachar, septima Zabulonitis, octava Aseritis, nona Nephtali, ultima Danitis. Et nota