comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ dĩ: sic̃ dĩ filius dĩ. & pat̾ dĩ. Ter diri
dĩ: sed ñ dix cres deos. Magis enĩ dĩ cres
illa trinitate. in illa beaticudine. ĩ illa
et̾nitate substantie gemic: S in nob̾
gemit. qͥa gemere nos facit. Nec par¬
ua res ẽ: qd nos docet sp̃i scs gemere.
Insinuat enĩ nob̾ qͥa ꝑegrinam̃. & docce
nos in pacriã suspirare: & ipso desiłio
gemimꝰ. Cui bene ÷ in hoc scło. immo¬

Expanded text:
s Deus, sicut Dei Filius Deus, et Pater Deus. Ter dixi Deus, sed non dixi tres deos: magis enim Deus ter,illa Trinitate, in illa beatitudine, in illa aeternitate substantiae gemit: sed in nobis gemit, quia gemere nos facit. Nec parva res est, quod nos docet Spiritus sanctus gemere: insinuat enim nobis quia peregrinamur, et docet nos in patriam suspirare, et ipso desiderio gemimus. Cui bene est in hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ur̃. ut sciat si diligatis eũ: hoc ẽ ut scire
uos faciat. Inc̃pellare itaq scõs facit gemi¬
tibꝰ in enarrabilibꝰ: inspirans eis desidium
etiã adhuc incognite tantȩ rei quã ꝑ pati¬
entiã expectamꝰ. Quomꝰ enĩ narretur.
quando desid̾atur quod ignoratur: Et¬
nec gemitiquereretur.

Expanded text:
uester, ut sciat, si diligitis eum, hoc est ut scire uos faciat. interpellare itaque sanctos facit gemitibus inenarrabilibus inspirans eis desiderium etiam adhuc incognitae tantae rei, quam per patientiam expectamus. quo modo enim narretur, quando desidnon quaereretur.
Abbreviated transcription (Latin):
cogitanti occurrit. abicimꝰ. respumꝰ. imꝓ¬
bamꝰ. Non hoc eẽ qđ querimꝰ. nouimꝰ. quã¬
uis illud ñdũ quale sit nouerimꝰ. Est ergo
in nob̾ quedam ut ita dicã docta ignorantia:
s docta spũ dĩ. qͥ adiuuat infirmitacem

Expanded text:
gitanti occurrerit, abicimus, respuimus, inprobamus, non hoc esse, quod quaerimus. nouimus. quamuis illud nondum. quale sit. nouerimus. Est ergo in nobis quaedam, ut ita dicam, docta ignorantia sed docta spiritu dei, qui adiuuat infirmitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tinauit. uocauit. iustificauit: Qm̃ et
om̃s iã p̾sciti ac p̾destinati sunt. & mul¬
ti iã uocati sunt atq iustificati. Quod
aũ posuit infine. illos & głificauit:
siqͥdẽ illa gła ẽ hic incelligenda. de qͣ
uũ factũ est. Quãuis & illa duo. id est
uocauit. & ustificauit. ñ iom̃ibꝰ facta
sint. deqͥb dicta sunt. Ad huc enĩ usq
infinẽ scłi. multi uocandi & iustifican¬
di st̃. & tam̃ u̾ba p̾ceriti tẽporis posuit
de rebꝰ etiã futuris: Tanꝙ iã fecepit
dĩ. quȩ iã ut fierent̃ ex ęt̾nitate dispo¬
suit. Idõ de illo dicit & ꝓpħa isaysas.
Qui fecit quȩ fucura st̃. Quicũꝙ ergo

Expanded text:
avit, justificavit, » quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati. Quod autem posuit in fine, illos et glorificavit, siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua dum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque er
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ dĩ exxresurrectione mortuoꝵ iħu
ap̃i. cũ dici potuisset usitate inuirtuce
sua. aut scđm spm̃ sanctificationis sue.
aut ex resurreccione mortuoꝵ eiꝰ uel
mortuorũ suoꝵ: ñ cogim̃ intelligere
aliã psonã. s unã eandẽq scilicet filii
manos apostolica epła loquit᷑
Ut inde se p̃dicatio eius uelut acapi¬
te orbis. toto orbe diffundera: Fa ẽ.
enĩ. quia iustificat᷑ impiꝰ. id ẽ fit iustꝰ
qui prius fuerat impius Et ideo
ꝑcipiende huiꝰ grẽ merica nulla pre-¬
cedunt: quia meritis impii. ñ gr̃a
s pena debetur. Hec ista eẽt grã. si ñ
daretur gratuita. s debita redderet᷑.¬

Expanded text:
Filius Dei ex resurrectione mortuorum Jesu Christi, cum dici potuisset usitate, in virtute sua, vel Spiritum sanctificationis suae, vel ex resurrectione mortuorum ejus, vel mortuorum suorum, non cogimur intelligere aliam personam, sed unam eamdemque, scilicet Filii manos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderet
Abbreviated transcription (Latin):
siue. intactu corporis. sic̃ ẽ figura.
siue inmocu sicut ẽ cancilena: de
qua ñ animꝰ iudic&. Quod ꝓfecto ñ
posset: nͥ melior illo ẽẽt. Hȩc species
sine cumore molis. sine strepicu
uocis. sine spatio. uł loci uł tẽꝑis.
S ibi quoq nͥ mutabił eẽt: ñ aluꝰ
alio meliꝰ de specie sensibili iudica¬
ra. Aleliꝰ ingeniosior quam tardi¬
or. meliꝰ peritior. quãimpicior:
Melius exertitacior. qua mi
homines facile collegerunt ñ esse
ineis rebus primã speciem: ubi mu¬
tabił eẽ conuncitur. Cũ gͥ ineorũ
conspectu. & corpꝰ & animus maius
minusq speciosa eẽt. si auc̃ omĩ spe¬
cie carere possent. omĩno nulla es¬
sent: uiderunt eẽ aliquid uͥ pͥmaeẽt
& incũmutabił. & idõ nec compara¬
bit: att ibi eẽ rerũ pͥncipuĩ rectis¬
sime crediderunt qđ faccũ ñ esset¬
& ex quo facta cuncta essent lcaqd̃
notum est dĩ manifestauit eis ipse.

Expanded text:
siue in statu corporis, sicut est figura, siue in statu corporis, sicut est figura, siue in motu, sicut est cantilena, de qua non animus iudicet. Quod profecto non posset, nisi melior in illo esset haec species, sine tumore molis, sine strepitu uocis, sine spatio uel loci uel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius alio melius de specie sensibili iudicaret; melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam inperitior, melius exercitatior quam minhomines facile collegerunt non esse in eis rebus primam speciem, ubi mutabilis esse conuincitur. Cum igitur in eorum conspectu et corpus et animus magis minusque speciosa essent, si aucie carere possent, omnino nulla essent, viderunt esse aliquid ubi prima esset et incommutabilis , et ideo nec comparabilis: atque ibi esse rerum principium rectissime crediderunt, quod factum non esset, et ex quo facta cuncta essent. Ita quod notum est Dei, ipse manifestavit eis,
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo & quałcũq natura ẽ non
eẽ posse nͥ ab illoqͥuere ẽ. quia incõ¬
mutabilit᷑ ẽ: ac ꝑhoc siue uniuersi
qui simplicit̾ ẽ. Quia ñ aliud illi
est. eẽ aliud iuuere quasi posse̾t eẽ
ñ uiuens: nec aliud illi ẽ uiuere.
aliud incelligere. quasi possit uiue¬
re ñ intelligens: nec aliud illi ẽ in
celligere. aliud beatũ eẽ quasi pos¬
sit intelligere ñ beatus: s qđ̾ ẽ illi
uiuere. intelligere beatũ eẽ. hoc ẽ
illi eẽ. Propt̃ hanc incõmucabilica¬
tẽ & simplicitatẽ: intellexerunt eũ
& omĩa ista fecisse: & ipsũ anullo
fieri pocuisse: Considerauerunt enĩ
quic qͥd ẽ uł corpus eẽ uel uitam:
Mleliuisq aliquid uitam ẽẽ quã cor¬
pus: speciemq corporis eẽ sensibilẽ.
intelligibilẽ. Proinde incelligibilẽ
speciem. sensibili p̃tulerunt: Sensi¬
bilia dicimus. que uisu tauctuq
corporis senciri queunt: intelligi¬
bilia que conspectu m̃tis incelligi.
Hulla ẽ enĩ pulcritudo corporalis

Expanded text:
 qualiscunque natura est, non esse posse, nisi ab illo qui vere est, quia incommutabiliter est, ac per hoc sive universi qui simpliciter est, cui id quod est esse, aliud uiuere, quasi possit esse non uiuens; nec aliud illi est uiuere, aliud intellegere, quasi possit uiuere non inteltelligere, aliud beatum esse, quasi possit intelligere non beatus; sed quod est illi vivere, intelligere, beatum esse, hoc est illi et esse. Propter hanc incommutabilitatem et simplicitatem intellexerunt eum et omnia ista fecisse, et ipsum a nullo fieri potuisse. Considerauerunt enim, quidquid est, uel corpus esse uel uitam, meliusque aliquid uitam esse quam corpus, speciemque corporis esse sensibilem, intellegibilem uitae. Proinde intellegibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus, quae uisu tactuque corporis sentiri queunt; intellegibilia, quae conspectu mentis intellegi. Nulla est enim pulchritudo corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
dimus ex dõ nob ẽe pleniusq futu¬
rum e̾ẽ quod iuste uiuimꝰ. Unde
illi ea pietate qua solus colendus ẽ.
grãs agimus. Nec inmerito apłs ex
hoc articulo conu̾titur ad eos. cum
decestacione cõmemorandos: qͥ uitio
illo qđ suꝑiꝰ memoraui leues & in¬
flati. ac ꝑse ipsos uelut ꝑinane sub¬
lati. uͥ ñ requiescerent sed fracti dis¬
silirent infigmenta idoloꝵ tamquã
in lapides deciderunt. Quia enĩ com¬
mendauerat pietatẽ fidĩ. qua dõ
iustificati grati ẽẽ debemꝰ: uelut
contrariũ qđ de testarem̃¬

Expanded text:
dimus ex Deo nobis esse, pleniusque futudimus ex Deo nobis esse, pleniusque futurum esse quod juste vivimus; unde illi ea pietate, qua solus colendus est, gratias agimus. Xec inmerito se apostolus ex hoc articulo conuertit ad eos cum detestatione commemorandos, qui uitio illo, quod superius memoraui, leues et inflati ac per se ipsos uelut per inane sublati, ubi non requiescerent, sed fracti dissilirent, in figmenta idolorum tamquam in lapides deciderunt. quia enim commendauerat pietatem fidei, qua deo iustificati grati esse dcbemus, uelut contrarium quod detestarem
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Scriptum ẽ iustꝰ ex fide uiuit.
Qm̃ neq bonũ nrm̃ iam uidemus.
unde opportet ut credendo que¬
ramus. Heq ipsũ recte uiuere nob̾
ex nob̾ ẽ. nisi credentes ad iuuae & dran¬
ces. qͥ & ipsam fidẽ dedit. qͣ nos ab illo
adiuuandos ẽẽ credamꝰ. Idẽ apłs in
sor ẽ gr̃e. cũ se dixisset grecis ac bar¬
baris sapientibꝰ & insipientibꝰ debito¬
rem. & idõ qd̃ ad ipsum ꝑtineret ꝓm¬
tum ẽe & his qui romae essent euan¬
głitare: ñ enim confundor inquit de
euangłio. Uirtus enĩ ẽ dĩ insalucem
omĩ credenti: iudeo primũ & greco
lusticia enĩ dĩ. in eo reuelat᷑ exfide
infidem: sicut scriptũ est. lustꝰ autẽ
exfide uiuit. Hec ẽ iusticia dĩ.: que
intestamento ueteri uelata. innouo
reuelatur. Que idõ iusticia dĩ dicit᷑.
qd̾ imꝑtiendo eam iustos facit: Sicut
dnĩ ẽ salus. qua saluos facit. Et hec
ẽ fides. exqua& inquã reue¬
latur: Ex fide scilic& adnuntiantiũ.
in fidem obedientium. Qua fide iħu

Expanded text:
uod scriptum est: Iustus ex fide uiuit; oniam neque bonum nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, Graecis ac barbaris, sapientibus et insipientibus debitorem et ideo quod ad ipsum pertineret, promptum esse et his qui Romae essent euangelizare: non enim confundor, inquit, de euangelio; uirtus enim dei est in salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reufidem, sicut scriptum est: iustus autem ex fide uiuit. haec est iustitia dei, quae in testamento uetere uelata in nouo reuelatur; quae ideo iustitia dei dicitur, quod inpertiendo eam iustos facit, sicut domini est salus, qua saluos facit. et haec est fides, ex qua et in quam reuelain fidem obedientium: qua fide Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
Uita sapiens quae fecit mundũ:
contemplato mundo intelligitur. In
terroga mundũ. ornatum celi. ful¬
gorem dispositionẽq siderũ. solem
dies efficientẽ. lunã noctis solacium.
Interroga terrã fructificantẽ her¬
bis & lignis. animalib penã. homi¬
aerem quantis uolatilib uiga. In¬
terroga omiã: & uide si ñ specie sua
tamquã uoce cͥ respondent. Ds̃ nos
fecit: Et phylosophy nobiles quesi¬
erunt. & exarte artificẽ cognouert̃.¬

Expanded text:
ita sapiens, quae fecit mundum, contemplato mundo intelligitur. Interroga mundum, ornatum coeli, fulgorem dispositionemque siderum, solem diei sufficientem, lunam noctis solatium: interroga terram fructificantem herbis et lignis, animalibus plenam, homiaerem quantis uolatilibus. Interroga omnia et uide si non specie sua tamquam uoce tibi respondeant: deus nos fecit. Haec philosophi nobiles quaesierunt et ex arte artificem cognouer
Abbreviated transcription (Latin):
inquit agnouerunt arcificẽ: s aut
ignẽ aut spm̃. aut scitatũ aerem.
aut girum stellarũ. aut uiolentẽ
aquam. aut luminaria celi. recto¬
res orbis terrarum. deos pucauert̃.
Quorum quidẽ si specie delectati
hec dos putauerunt: sciant quanto
dominator eorũ melior ẽ. Spetiei
enĩ generacor: creauit ea: Aut si uir¬
cutem & oꝑationẽ eoꝵ miratisc̃: in¬

Expanded text:
 agnoverunt artificem; sed aut  agnoverunt artificem; sed aut ignem, aut spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut violentiam aquarum, aut luminaria coeli, rectores orbis terrarum deos putaverunt: quorum quidem si specie delectati haec deos putaverunt, sciant quanto Dominator eorum melior est. Speciei enim generator ea creavit. Aut si virtutem et operationem eorum mirati
Abbreviated transcription (Latin):
nib dicere: & coramdõ non dicere.
Propͣsus qd̾ adce ipsum ꝑtinar qd̾ ad
cua. tenebrosus es. Quid ẽ enĩ aliud
eẽ. stulcũ nisi e̾e cenebrosũ incorde :
deniq de illis sic ait: dicentes se e̾e
sapiences sculti facri sunt. Ancequã
hoc dicerent. quid fursum:  obs¬
curatũ ẽ insipiens cor eorũ. Dic. quia
tu tibi lum̃ non es. Ut multũ: ocłi
es. lum̃ ñ es. Quid ꝓdest patens et
sanꝰ ocłs. si lum̃ desit: Ergo dic a ce tͥ
lum̃ ñ e̾ẽ: & clama quod scripcũ ẽ.
Tu inluminab̾ lucernã meã dñe:
lumine tuo dnẽ. inluminab tenebraᷤ
meas. Alee enĩ: nichil nͥ tenebre:
Tu aut̃ lum̃ fugans tenebras. inlu¬
minans me: ñ ame mͥ lum̃ existens
s lum̃ ñ participans nͥ inte. Inuisi
bilia enĩ eiꝰ ꝑ ea que facta sunt in¬
tellecta conspiciuntur. Unde ar-¬
guuntur in libro sapientie. qͥ de his
que uidentur bona ñ pocuerunt
scire eũ qͥ ẽ. Neq oꝑibꝰ intendences¬

Expanded text:
nibus dicere, et coram Deo non dicere. nibus dicere, et coram Deo non dicere. Prorsus quod ad te ipsum pertinet, quod ad tua, tenebrosus es. Quid est enim aliud esse stultum, nisi esse tenebrosum in corde? Denique de illis sic ait, Dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. Antequam hoc dicerent, quid rursum? Et obscuratum est insipiens cor eorum . Dic quia tu tibi lumen non es. Ut multum, oculus es; lumen non es. Quid prodest patens et sanus oculus, si lumen desit? Ergo dic, a te tibi lumen non esse; et clama quod scriptum est, Tu illuminabis lucernam meam, Domine: lumine tuo, Domine, illuminabis tenebras meas . Meae enim nihil nisi tenebrae: tu autem lumen fugans tenebras, illuminans me: non a me mihi lumen existens; sed lumen non participans, nisii, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur . Unde arguuntur in libro Sapientiae, qui de iis quae videntur bona, non potuerunt scire eum qui est, neque operibus attendentes
Abbreviated transcription (Latin):
uia. Ambula ꝑhominẽ & ꝑueni ad
dm̃. Per ipsum uadis: ad ipsũ uadis.
Noli querere qua ad illũ uenias p̃t
erraremus. Factus est uia : ẽ qua
uenias. Non tͥ dico quere uiam. Ipsa
uia adce uenit: Surge & ambula.
Ambula morib ñ pedibꝰ. Alulti
enĩ bene ambulant pedib: & male
ambulant morib. S aliquando
runt. Quanto plus currunt
lus errant: quia auia rece¬
nt. Si aut̃ tales homines ꝑueni¬
st ad uiam &e ceneant uiam. quan¬
Uta securitas est quia bene ambu-¬
int: & ñ errant: Si aut̃ ñ cenet
uiam quamtum uis bene ambu-¬
let. dolendus ẽ. Alelius ẽ inuia cla¬
dicare quã p̃t̃ uiã fortiter ambula¬
exulcauit. quia reuelatũ ẽ paruuł:
debemꝰ ẽe pariuili. Nã si uoluerimꝰ
et magni. quasi sapientes & pru¬
dentes : ñ nob̾ illud reuelatur. Qͥ
contrario. Si dicentloͭ  e̾e sapientem
stultus factus est: dic te stultũ &
sapiens eris. S dic. dic. & intꝰ dic. qͥa
sic ẽ ut dicis. Si dicis noli corã homi¬

Expanded text:
via. Ambula per hominem, et pervenis ad Deum. Per ipsum vadis, ad ipsum vadis. Noli quaerere qua ad illum venias, praerraremus. Factus ergo via est qua venias. Non tibi dico, quaere viam. Ipsa via ad te venit: surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi enim bene ambulant pedibus, et male ambulant moribus. Aliquando a non currunt. Quanto plus currunt, plus errant; quia a via recedunt. Si autem tales homines perveniant ad viam, et teneant viam, o quanta securitas est, quia et bene ambulant, et non errant! Si autem non tenent viam, quantumlent, dolendum est. Melius in via claudicare, quam praeter viam fortiter ambulaexsultavit? Quia revelatum est parvulis. Debemus esse parvuli; nam si voluerimus esse magni, quasi sapientes et prudentes, non nobis illud revelatur. Qui contrario. Si dicendo te esse sapientem stultus factus es; dic te stultum, et sapiens eris. Sed dic: dic, et intus dic; quia sic est ut dicis. Si dicis, noli coram homi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis nouit potestatem ire cue. et
p̃cimore tuo iram cuã dinumerare:
Ualde paucorũ hominũ ẽ inquit
nosse ira tuae pocestatẽ: qua plerisq
ita magis cũ parcis irasceris. ut ñ
ad irã s pocius ad mansuetudinem
tuam ꝑtinere intelligatur labor.
&e dolor. quo corripis erudisq quos
diligis. ne poenis crucient᷑ eternis:
Sic̃ enĩ legitur in alio psalmo. irritau̾
dnm peccator: ꝓmagnicudine ire
sue ñ exqͥret. Quis gͦ nouit: Id ẽ

Expanded text:
Quis novit potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Valde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere intelligatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur in alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiret» . «Quis» ergo «novit,» id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Occurrebat aut̃: ut diceretur ei:
Vnde illi impii ueritatẽ tenent:
Numquid dĩ ad quemꝙͣ eorũ locutꝰ
ẽ  humquid legem acceperunt.
tinent uericatem: uł ipsa iniquita¬

Expanded text:
at autem, ut diceretur ei: Unde illi impii veritatem detinent? Numquid Deus ad quemquam eorum locutus est? Numquid legem acceperunt, tinent veritatem, vel in ipsa iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
it fortior ẽ. Amagnitudine enĩ spe¬
tiei & creature: cognoscibilit̾ pocerit
horũ creator uicdi. Hec de libro sapi¬
entie ꝓpterea posui ne me fidelium
qͥspiam frustra & inanit̾ existimẽt
increacura pͥus quasdã sui generis
crinicates. quoddãmꝰ gradatim do-¬
nec ad mẽtẽ hominis ꝑuenirẽ quesu¬
se indicia sũme illiꝰ crinicacis. quã
gͦ isti philosophi quos ceteris ñ inme¬
rico fama atq gła p̃lacos uidemus.
nullũ corpus eẽ dm̃: & idõ cuncta
corpora cranscendert querentes dm̃.
lliderunt quicqͥd mucabile ẽ. non¬

Expanded text:
it fortior est. A magnitudine enim speciei et creaturae cognoscibiliter poterat horum Creator videri . Haec de libro Sapientiae propterea posui, ne me fidelium quispiam frustra et inaniter existimet in creatura prius per quasdam sui generis trinitates quodam modo gradatim, donec ad mentem hominis pervenirem, quaesisse indicia summae illius Trinitatis, quam ergo isti philosophi, quos ceteris non inmerito fama adque gloria praelatos uidemus, nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt, quidquid mutabile e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uerbis s rebus ipsis p̃sentib credic̾.¬
De qua fide rerũ lucisq illiꝰ p̃sentate:
forsitan paulus apłł dicit. lusticia enĩ
dĩ in eo reuelatur exfide infidẽ. Dicit
enĩ alio loco. Nos enĩ reuelata facie
głiam dñi speculantes. in eandẽ ima-¬
a dñi spũ. Sicut enuĩ hic ait de gła in
głiam: ita & ibi exfide infidẽ. De
gła scilica euangłii quo nc̃ credentes
inluminant᷑. ingłiam ipsius incõmir¬
tabił & manifestate ueritatis. qu a
tc̃ cõmutati ꝑfruentur. Ita exfide
uerborũ quibꝰ nc̃ credimꝰ qd̾ nondũ
uidemꝰ. infidẽ rerũ qua in eternum
qd̾ nc̃ credimꝰ obtinebimus. Secundũ

Expanded text:
non verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditnon verbis, sed rebus ipsis praesentibus creditDe qua fide rerum lucisque ipsius praesentia forsitan Paulus dicit: Justitia enim Dei in eo revelatur ex fide in fidem . Dicit enim in alio loco: Nos enim revelata facie gloriam Dei speculantes, in eamdem imau » . Sicut enim hic ait, de gloria in gloriam; ita et ibi, ex fide in fidem: de gloria scilicet Evangelii, quo nunc credentes illuminantur, in gloriam ipsius incommutabilis et manifestae veritatis, qua tunc commutati perfruentur; ita ex fide verborum quibus nunc credimus quod nondum videmus, in fidem rerum qua in aeternum quod nunc credimus, obtin
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Sapiens ꝑmanar sic̃ sol. stul¬
tus aut̃. sicut luna mutatur Ad
huc carnał. ad huc insipiens. dese¬
rendus ẽ Et ubi qđ dictũ: ab apło.
ebatur crimen xp̃ianis hoc ipsũ qd̾
xpĩani essent. Illa quidẽ gła erat:
fortes libent̾ accipiebant. Et sic acci¬
piebant ut omĩno in nomine dñi sui
non erubescerent. Oꝑuerat enĩ reue¬
rentia faciem eorũ: habentiũ fron¬
tem pauli dicentis. Non enĩ erubes¬
co de euangłio. Uirtus enĩ dĩ ẽ in
salutẽ omni credenti. Opaule ñ¬
ne tues ad orator crucifixi: Parũ
ẽ inquit inde mͥ ñ erubescere. Im¬
mo binc solũ głior:. unde me putat
inimicus erubescere. Alichi enĩ absit
perquẽ mͥ mundus crucifirus ẽ &
ego mundo. Huic ergo tali fronti po¬
test obꝓbriũ solũ potat obici. Nam
nec confusio poterat ẽe inconscientia
sanata: nec uerecundia infronte tã
sides. qua credunt᷑ ea que ñ uident̃
Sed tam̃ ẽ etiam fides reruĩ: quando

Expanded text:
tum est: Sapiens permanet sicut sol; stultus autem sicut luhuc carnalis, adhuc insipiens deserendus est? Et ubi est quod dictum est ab ebatur crimen Christianis, hoc ipsum quod Christiani essent. Illa quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, unde me putat inimicus erubescere. Mihi enim absit per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Huic ergo tali fronti opprobrium solum poterat objici. Nam nec confusio poterat esse in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam fides qua creduntur ea quae non videntur. Sed tamen etiam fides rerum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Ad illã uͦ cam magnã &e ineffabilem
beatificam possessionem: qua ueni
retur uia. ñ inuenerunt. Hã quia
uiderunt &elam ipsi quantũ uidi
ab homine potest creatorẽ ꝑ creacu¬
ram. factorem ꝑ facturam. fabrica¬
torem mundi ꝑ mundũ: paulus
apłs testis est. cui utiq deliẽnt
credere xpĩani. Ait enĩ cũ de talibꝰ
loqueretur. Beuelatur ⁊r̃a dĩ de
celo super omnẽ impietatem & in¬

Expanded text:
nam et ineffabilem et beatificam possessionem, qua via perveniretur, non invenerunt. Nam quia viderunt etiam ipsi quantum videri ab homine potest creatorem per creaturam, factorem per facturam, fabricatorem mundi per mundum, Paulus apostolus testis est, cui utique debent credere Christiani. Ait enim, cum de talibus loqueretur: Revelatur ira Dei de coelo super omnem impietatem. I
Abbreviated transcription (Latin):
s dixit est dĩ. Ridiculũ. ẽ. hoc pucare
Tamĩ ꝓter contentiosos aut multum
tardiores. ne aliquid int̾esse quispu-¬
tet: sclat etiam hoc modo iuirasse
apłm. dicentẽ cotidie morior ꝑuram¬
głiam. Qua ꝓpter qͥ intelligit ñ in
bonis. s in necessariis uirationẽ haben¬
dam. refren& se quantũ potest. ut
ñ ea utatur nͥ necessitate: cũ uidet
pigros ẽẽ homines ad credendũ qd̃
eis utile ẽ credere. nͥ uratione fir¬
mentur. Ad hoc itaq ꝑtinet qđ hic
dicitur. Sit aut̃ semo ur̃ est est.
non non. Hoc bonũ ẽ & appetendũ.
Qđ aut̃ ampliꝰ ẽ: a malo est. Si uirare
cogeris: scias de necessitare uenire
infirmitatis eoꝵ quibꝰ aliquid sua¬
des. Que infirmitas utiq malũ ẽ
cũ dicimꝰ libera nos amalo. Itaq
est.

Expanded text:
stis est Deus. Ridiculum est hoc putare; tamen propter contentiosos aut multum tardiores, ne aliquid interesse quis putet, sciat etiam hoc modo jurare Apostolum dicentem, Quotidie morior per. Quapropter qui intelligit, non in bonis, sed in necessariis jurationem habendam, refrenet se quantum potest, ut non ea utatur, nisi necessitate, cum videt pigros esse homines ad credendum, quod eis utile est credere, nisi juratione firmentur. Ad hoc itaque pertinet quod sic dicitur, Sit autem sermo vester, Est, est; Non, non: hoc bonum est, et appentendum. Quod autem amplius est, a malo est; id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades: quae infirmitas utique malum est, cum dicimus, Libera nos a malo . Itaque est;
Abbreviated transcription (Latin):
głificauerunt aut. grãs egerunt.
Dixit enĩ homini. Ecce pietas est
sapientia. Ac ꝑ hoc dicentes se esse
sapientes qd̾ non alit̾ incelligendũ
est. nͥ hoc ipsũ sibi tribuentes stulti¬
N facci sunt lam que secunt᷑ qͥd
opus ẽ dicere: ꝑ hanc quippe im¬
pietatem. illi homines illi inquã
homiues qui ꝑcreacurã creatorem
cognoscere potuerunt. quo ꝓ lapsi
cum ds̃ suꝑbis resistit atq ubi de¬
mersi melius ipsius epłae consequẽ¬

Expanded text:
glorificaverunt, aut gratias. egerunt. glorificaverunt, aut gratias. egerunt. Dixit enim homini, Ecce pietas est sapientia: ac per hoc dicentes se esse sapientes, quod non aliter intellegendum est nisi \'hoc ipsum sibi tribuentes,\' stulti fact i sunt. lam quae sequuntur quid opus est dicere?per hanc quippe impietatem illi homines — illi, inquam, homines, qui per creaturam creatorem cognoscere potuerunt — quo prolapsi, cum deus superbis resistit, atque ubi demersi sintmelius ipsius epistolae consequen
Abbreviated transcription (Latin):
tauerunt głiam incorruptibił dĩ
insimilitudin E imaginis corrup¬
tibił hominis. & uolucrũ. & qua¬
drupedũ. Et serpentium:
Uide quẽ ad modũ non eos dixe¬
rit ueritatis ignaros: s qđ uerica¬
tẽ in iniquitate decinuerine. Et
qr occurrebant animo ut quere¬
retur. unde ilł ẽe potuerit cogni¬
cio ueritatis quibꝰ dĩ legẽ ñ dedat:
neq hoc tacuit unde habere po¬
tuerint. Puisibilia namq creature.
ꝑuenisse eos dixit. ad ineelli gentiã
inuisibiliũ creatoris. Qm̃ reuera
si magna ingenia querere ꝑsticeĩt
sic inuenire pocuerunt. Ilbi gͦ im¬
piecas : quia uidelica cũ cognouis¬
sent dm̃. ñ sic̃ dm̃ głificauerunt
aut grãs egerunt. s euanuerunt
incogitacionib suis. Forũ ꝓprie
uanitas morbus ẽ qͥ se ipsos sedu¬
cunt dũ uident᷑ iͥ aliqͥd eẽ c̃ mebil
T au̾si sunt. & obscuratũ est in¬
spiens cor eorum. Non enĩ sapi¬
ens cor quamuis cognouissent dm̃.
s insipiens potius quia ñ sic̃ deũ

Expanded text:
m incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. uide quemadmodum non eos dixerit ueritatis ignaros, sed quod ueritatem in iniquitate detinuerint. et quia occurrebat animo, ut quaereretur, unde illis esse potuerit cognitio ueritatis, quibus deus legem non dederat, neque hoc tacuit unde habere potuerint; per uisibilia namque creaturae peruenisse eos dixit ad intellegentiam inuisibilium creatoris, quoniam reuera sic magna ingenia quaerere perstiterunt, sic inuenire potuerunt. ubi ergo impietas? quia uidelicet cum cognouissent deum, non sicut deum glorifieauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis. eorum proprie uanitas morbus est, qui se ipsos seducunt, dum uidcntur sibi aliquid esse, cum nihil tatis aversi sunt, et obscuratum est insipiens cor eorum. Non enim sapiens cor, quamvis cognovissent Deum; sed insipiens potius, quia non sicut Deum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur. qui nouerit ita p̃timore
tuo dinumerare iram tuã. ut etiã
hoc addat & ad eã intelligat ꝑtine¬
re qd̾ ñ nullis quib plus irasceris.
parcere uideris. ut ꝓspetur pecca¬
tor inuia sua & maiora recipiat in
nouissimo. Pocestas quippe huma¬
ne ire cum corpus occiderit. ampliꝰ
ñ hab& quid faciat. Ds uero haba
pocestacem & hic punire & pꝰ corporiᷤ
mortem mittere ingehennam: Et
apaucis eruditis: maioꝵ eiꝰ ira incel¬
ligitur. uana & seductoria felici¬

Expanded text:
invenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat; Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felici
Abbreviated transcription (Latin):
sic accipiendũ ẽ. ac si pax ipsa & re¬
contiliatio non ꝑtineat ad gratiam
generalẽ. s qđ specialit̃ grẽ nomi¬
ne remissionẽ significauerit pecca¬
toru. Sic̃ legem & specialit̃ dicimus
neraliter ut in ea sint & ꝓpħe:¬

Expanded text:
sic accipiendum est, ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed specialiter gratiae nomine remissionem significauerit peccatorum, sicut legem et specialiter dicimus, neraliter, ut in ea sint e
Abbreviated transcription (Latin):
tib cotus accipit᷑. ñ int̾ se sillaba ͭ eũ
diuidentibꝰ. s ab omibꝰ totũ accipien¬
tib. quancomagis ille ds̃ ubiq p̃sens.
implens omĩa. non ꝓpinqua clarius.
& longinqua languidiꝰ. s ꝑtendens
afine usq adfinẽ fortit̾ & disponenꝰ
omiã suauit̃. equalit̾ possidetur ab
om̃ib: Lux ista fr̃s mei certe corpo¬
rea de celo fulget. Oritur. bẽcidit:
circuit: de loco in locũ mutatur: ta¬
men ꝓcedunt in eam & diriguntur
omĩũ occłi: & om̃iũ ocłi parit̾. eã pos¬
sident. ñ eã diuident: nullus ineam
diues limites fixit: nec pͥor p̃occupan¬
do ut uiderae. ocłos pauꝑis aut exclu¬
sit. aut angustauit. Dicat pauꝑ ds̃
mĩs: dicat diues ds̃ms. Alinus ille ht̃.
plus hic ht. S argentũ ñ dm̃. Testis¬

Expanded text:
tibus totus excipitur, non inter se syllabatim eum tibus totus excipitur, non inter se syllabatim eum dividentibus, sed omnibus totum accipientibus; quanto magis ille Deus ubique praesens, implens omnia, non propinqua clarius, et longinqua languidius, sed pertendens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter , aequaliter possidetur ab omnibus? Lux ista, fratres mei, certe corporea, de coelo fulget; oritur, occidit, circumit, de loco in locum mutatur: tamen procedunt in eam et diriguntur omnium oculi, et omnium oculi pariter eam possident, non eam dividunt; nullus in ea dives limitem fixit, nec prior praeoccupando ut videret, oculos pauperis aut exclusit, aut angustavit. Dicat pauper, Deus meus; dicat dives, Deus meus: minus ille habet, plus hic habet; sed argentum, non Deum. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Tanĩ nescio quo mͦ ñ facile quisꝗͣ
audet dicere ds̃ mĩ. nͥ qͥ in eũ credit:¬
& qui eum diligit ipse dicit ds̃ meus
Luũ tͥ fecisti cuiꝰ es hoc amat ipse
prorsus dulcedine affectuᷤ cui &e secu¬
ra &e p̃fidenti dilectione dicis ds̃ m̃s
Securus dicis. uerũ dicis. quiã tuus
ẽ: & ñ fecisti ut ñ sit alteriꝰ Hon enĩ sic
dicis ds̃ ms: quomͦ equus mi. Equus
enĩ tuus ẽ ñ equus alterius. Tuus
est dĩ: & eius qui sic dixerit ds̃ m̃s
quomͦ dicis tu: Singłi dicunt ds̃ nĩs
&e dĩ m̃s. Iuȩ omĩũ est cõmuniter:
om̃ib se adfruendũ p̃bens. In om̃ĩ¬
bus inceger: in singłis integer. Non
enĩ qui dicunt dm̃ meũ: singłi diui¬
dunt inter se. Si sermo iste quem
lacto lingua &e sono. constans e lite¬
ris & sillab. tocus ad singłos ꝑuenit.
nec dudunt illũ inter se qui audi¬
unt. si addaures corporis corporaliter
sonans. inꝓpinquo clarius. in longin¬
quo languidiꝰ. ab omĩbꝰ tam̃ audien¬

Expanded text:
s: tamen nescio quomodo non facile quisquam audet dicere, Deus meus, nisi qui in eum credit, et qui eum diligit; ipse dicit, Deus meus. Tuum tibi fecisti; cujus es, hoc amat ipse. Prorsus dulcedine affectus tui, et secura et praefidenti dilectione dic, Deus meus. Securus dicis, verum dicis: quia tuus est, et non fecisti ut non sit alterius. Non enim sic dicis, Deus meus; quomodo, Equus meus. Equus enim tuus est, non equus alterius. Deus et tuus est, et ejus qui sic dixerit, Deus meus, quomodo tu dicis. Singuli dicunt, Deus meus, et, Deus meus: ille omnium est, communiter omnibus se ad fruendum praebens, in omnibus integer, in singulis integer. Non enim qui dicunt, Deus meus, singuli dividunt inter se. Si sermo iste quem jacto lingua, et sono constante litteris et syllabis, totus ad singulos pervenit, nec dividunt illum inter se qui audiunt; si sermo ad aures corporis corporaliter sonans, in propinquo clarius, in longinquo languidius, ab omnibus tamen audien
Abbreviated transcription (Latin):
sta iocutio est inpsalmis ita dictum.
Dni ẽ salus. & suꝑ popłm tuũ benedic¬
tio tuar Quasi alteri dictũ sit ñ ei de
quo dixerat dnĩ ẽ salus. Et iterum
Ate inquit eruar a cemptatione. & in
dõ meo transgrediar murũ: Quasi
alceri dixerit. a ce eruar a tẽptatione.
Et icerũ popłi sub ce cadent. in corda
mimicorũ regis. Ac si diceret in cor¬
da mimicorum tuorũ. Ei quippe re-¬
sub te cadent: quẽ regem intelligi
uoluit. cũ diceret inimicorũ regis. Qͥ

Expanded text:
suffecerit. Est in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe re Christo, Populi sub te cadent; quem regem intelligi voluit, cum diceret, in corde inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
maginis filii eiꝰ: ut sit pͥmogenitꝰ in
multis fr̃ibꝰ Quos aut̃ p̃destinauit:
illos & uocauit: nisi forte ipsũ p̃des¬
tinatum dicere formidabimꝰ: quia
de nob̾ cantum ut efficiam᷑ confor¬
mes imaginis eius. hoc dixisse ui-¬
detur apłs. Quasi uͦ quisquã regu¬
lam fidei fidelit̃ intuens filium
dĩ negaturus. ẽ. p̃destinatũ. homi¬
nem qui eũ negare ñ potest. Rec¬
te quippe dicitur ñ p̃destinatus:
dm̃. Ut quid enĩ p̃destinaret᷑. cũ iã
eẽt. qd̃ erat sine initio. sine cermi¬
no sempit̾nus: lilud aut̃ p̃desti¬
est ubi legitur. paulus seruus xp̃i

Expanded text:
maginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit » . 8. Nisi forte ipsum praedestinatum dicere formidabimus, quia de nobis tantum ut efficiamur conformes imaginis ejus, hoc dixisse videtur Apostolus. Quasi vero quisquam regulam fidei fideliter intuens, Filium Dei negaturus est praedestinatum, qui eum negare hominem non potest. Recte quippe dicitur non praedestinatus Deum. Utquid enim praedestinaretur, cum jam esset quod erat, sine initio, sine termino sempiternus? Illud autem praedestiest, ubi legitur: Paulus servus Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
heretici manicheĩ : Hec hominem
tantũ. sicut heretici fortiniani . Nec
ita hominẽ. ut aliquid minꝰ babeat.
quod ad humanam certum est ꝑtine¬
re naturam. siue animã. siue in ipsa
anima mentẽ rationalem siue car¬
nem ñ defemina sũptã. s factã de
uerbo incarnẽ conuerso atq muta
duluȩ omiã tria. falsa &e uana he¬
reticorũ apollinaristarũ tres partes
uarias diuersasq fecerunt: S dici¬
mus xpm̃ dm̃ uerũ. natũ de deo
patre sine ullo initio temporis. eũdẽ¬
q hominẽ uerũ natũ de homine
matre. certa plenitudine temporis:
nec eiꝰ humanitatẽ qua maior est¬
pater. minuere aliquid eiꝰ diuinitati
qua equał ẽ patri Hoc aut̃ ucrumq

Expanded text:
haeretici Manichaei; nec hominem tantum, sicut haeretici Photiniani; nec ita hominem, ut aliquid minus habeat quod ad humanam certum est pertinere naturam, sive animam sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem, non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato; quae omnia tria falsa et vana, haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecerunt: sed dicimus Christum Deum verum, natum de Deo Patre sine ullo initio temporis; eumdemque hominem verum, natum de homine matre certa plenitudine temporis; nec ejus humanitatem, qua miPater minuere aliquid ejus naturae a qua aequalis est Patri. Hoc autem utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinationis exemplũ: quã ipse megntie¬
diator: Quis qͥs fideł uult eam bene
intelligere. adcendat ipsum. atq in
illo inueniat & se ipsum: fidelis inꝗꝙͣ
qui ineo uerã naturam credit &e con¬
ficetur humanã. id ẽ. nram̃. quã uis
singłarit᷑ suscipiente dõ uerbo inuni-¬
cum dĩ filiũ sublimatã. ita ut qͥ sus¬
cepit & qđ suscepit una eẽt intrini-¬

Expanded text:
destinationis exemplum quam ipse mediator. Quisque fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in eo inveniat et seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est nostram, quamvis singulariter suscipiente Deo verbo, in unicum Dei Filium sublimatam, ita ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trini
Abbreviated transcription (Latin):
uirauit. cũ dicit. Que aut̃ scribi
Tale etiam est illud. Testis enĩ mͥẽ
dĩ cui seruio inspũ meo in euagłio
filii eiꝰ : quomͦ sine int̾missione me¬
moriam urĩ facio semꝑ inorationibꝰ

Expanded text:
uravit, cum dicit: Quae autem scribo vobis, Tale autem est illud: Testis enim mihi est Deus, cui servio in spiritu meo in Evangelio Filii ejus, quomodo sine intermissione memoriam vestri fa
Abbreviated transcription (Latin):
Locutio ẽ inscripturis usicatissima
si qͥs aduertat: qd̾ ibi maxime apparae.
ubi etiã ꝓpͥũ nom̃ exꝓiit᷑. ut eundẽ
eẽ de quo dr̃. dubitari omĩno non pos-¬
sit: quał ẽ illa inpentatheuco multis
sic̃ p̃cepit dñs mossi. Hon dixit quod
usitatum est in locutionibꝰ nris. & fecit
mosses sicut p̃cepit ei dñs:s fecit mo¬
yses sic̃ p̃cepit dñs moysi Qasi alius
sit mogses cui p̃cepit & alius moyses
qui fecit: cũ idẽ ipse sic. Iales locuti¬
ones in nouo testamento difficillime
reperiuntur. Inde ẽ tam̃ qđ ait apłs

Expanded text:
Locutio est in Scrsi quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pentateucho multis sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praecepit, et alius Moyses qui fecit, cum idem ipse sit. Tales locutiones in Novo Testamento difficillime reperiuntur. Inde est tamen quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
est. nature ex mortali in mortalis
apud patrem future: Et hoc iam p̃des:¬
tinando factũ fuisse antequã mundus
eẽt. qđ inmundo etiam suo tempore fi
caput nrm̃ głificauit. quando nos in
ipso ut menbra eius eẽmus elegit: sic
enĩ nos electi. quomͦ ipse clarificatus:
quia priusq mundus eẽt. nec nos era¬
mus. nec ipse mediator dĩ & hominũ
tura sunt fecit. ꝙr uocat ea que ñ st̃.

Expanded text:
est naturae, ex mortali immortalis est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam suo tempore fiecaput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus; quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum tu
Abbreviated transcription (Latin):
oõ hominẽ iustũ. qͥ nũ quã ẽẽt inuistꝰ.
sine ullo merito p̃cedentis uolunca¬
tis eiꝰ: ipse ex iniustis facit iustos. sine
ullo merito p̃cedentis uoluntatis
ipsorũ. ut ille caput. hi menbra sint
eiꝰ: Qui gͦ fecit illũ hominẽ sine ulł
eiꝰ p̃cedentib meritis. nullũ qđ ei
dimicteretur uel origine trahere
uel uoluntace ꝑpecrare peccatum:
ipse nulł eorũ p̃cedentib meritis
facit credentes in eũ quibꝰ dimictat
omẽ peccatũ: Qui fecit illũ talẽ.
ut nunquã habuerit habituriisq
sit uoluntatẽ malã: ipse facit in men-¬
bris eiꝰ ex mala uoluntate bonã:
Ee illũ gͦ. & nos p̃destinauit: quia &
in illo ut esset caput nr̃m. & in
nob̾ ut eiꝰ corpꝰ essemꝰ. ñ p̃cessura
merita nr̃a s oꝑa sua futura p̾sci
uit : filio dicente. Et nẽ clarifica
me tu pat̾ apudte metipsũ: clarita¬
te quã habui priusquã mundus
ẽẽt apud te. Intelligamꝰ p̃destina¬
tionẽ claritatis humane. que in illo

Expanded text:
hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus. Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam; ipse facit in membris ejus ex mala voluntate bonam. Et illum ergo et nos praedestinavit; quia et in illo ut esset caput nostrum, et in nobis ut ejus corpus essemus, non praecessura merita nostra, sed opera sua futura praescii Filio dicente, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui, priusquam mundus esset, apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ credentibꝰ in macedonia.
&e achaia. A uob enĩ diffamat᷑ ẽ
sermo dñi. non solũ in macedo¬
loqui. Ipsi enim de nob annunci¬
ante qualem incroitum babuerunꝰ
ad uos. & quomͦ conuersiestis ad
dm a simulacris.seruire uiuodõ
& urro. & expectare filiũ eus de
celis. quem suscitauit ex mortuiᷤ
dnm iħm qui eripuit nos abira
uentura. Nam ipsi scitis fr̃s intro¬
itum nr̃m ad uos. quia non ina¬
nis fuit. sed ante passi & contume
liis affecti sicut scitis in philipiꝰ
fiduciam habiumꝰ in dño nr̃o lo¬
qui ad uos euangłidĩ in multa
sollicitudine. Exhortatio enim
nt̃a nonde errore. neq de ĩmun¬
dicia. neq in dolo sed sicut ꝓbati
sumus a deo ut crederet᷑ nobis
euangłm ita loquimur. nonqͣi
hominibꝰ placentes sed deo. qui
ꝓbat corda nr̃a. Neq enim aliq̃n
fumus in sermone adulatioĩs
sicut scitis: neq in occasione

Expanded text:
credentibus in Macedonia et in Achaia. A vobis enim diffamatus est sermo Domini, non solum in Macedoloqui. Ipsi enim de nobis annuntiant qualem introitum habuerimus ad vos, et quomodo conversi estis ad Deum a simulacris servir vero et expectare Filium eius de caelis quem suscitavit ex mortuis Iesum qui eripuit nos ab ira ventura nam ipsi scitis fratres introitum nostrum ad vos quia non inanis fuit liis affecti, sicut scitis, in Philippis, fiduciam habuimus in Deo nostro loqui ad uos euangelium Dei in multa sollicitudine. exhortatio enim nostra non de errore neque de inmunditia neque in dolo: sed sicut probati sumus a deo, ut crederetur nobis euangelium, ita loquimur, non quasi hominibus placentes, sed deo, qui probat corda nostra. neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis, sicut scitis: neque in occasione
Abbreviated transcription (Latin):
ti auit̃ fr̃nitatis non necesse habe¬
mus scribe uob̾. Ipsi enĩ uos adõ
didicistis ut diligatis inuicẽ. Et¬
enim facitis illud in om̃s fr̃s in
unuersa macedonia. Rogamus
autem uos fr̃s. ut habundetis
magis. & oꝑam detis ut quieti si¬
sitis: & ut ur̃m negociũ agatis
precepimus uob: & ut honeste am¬
buletis ad eos qui foris sunt. ut
nullius aliquid desidetis. Nolu¬
mus autem uos fr̃s ignorare de
dormientibꝰ: ut ñ contristemi¬
ni sicut & ceteri qui spẽ non
habent. Si enim credimus quod

Expanded text:
te autem fraternitatis non necesse habemus scribere vobis ipsi enim vos a Deo didicistis ut diligatis invicem etenim facitis illud in omnes fratres in universa Macedonia rogamus autem vos fratres ut abundetis magis et operam detis ut quieti sitis et ut vestrum negotium agatis praecepimus uobis, ut honeste ambuletis ad eos qui foris sunt et nullius aliquid desideretis. nolumus autem uos ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut ceteri qui spem non habent.
Abbreviated transcription (Latin):
remus: predicauimꝰ uob euangłm.¬
scẽ &e iuste & sine querela uob̾
qui credidistis sicut scitis qua¬
liter unumquenq ur̃m tanquã
pater filios suos deprecantesuos
& consolantes testificati sumus
ut ambularetis digne deo qui
uocauit nos in suumregnum ce
głam. Ideo &e nos grãs agimus dõ
sine intermissione: quia cũ acce¬
pissetis a nob uerbũ auditꝰ xp̃i
accepistis illud non ut uerbum
hominũ. sed sicut ẽ uere uerbũ
dĩ qui oꝑatur in uob qui credi¬
distis. uos enim imitatores facti
estis fr̃s eccłarumdĩ. que sunt
in iudea in xp̃o iħu: quia eadẽ
passi estis & uos a contribulibꝰ

Expanded text:
remus, praedicauimus in uobis euangelisancte et iuste et sine querella uobis qui credidistis fuimus: sicut scitis, qualiter unumquemque uestrum tamquam pater filios suos deprecantes uos et consolantes testificati sumus, ut ambularetis digne deo, qui uocauit uos in suum regnum et gloriam. idesine intermissione, quoniam cum accepissetis a nobis uerbum auditus dei, accepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerbum . dei, qui operatur in nobis qui credidistis. uos enim imitatores facti estis, fratres, ecclesiarum dei, quae sunt in Iudaea, in Christo Iesu, quia eadem passi estis et uos a con
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o gr̃a uob̾ et
pax Grãs agimus deo semper
pom̃ibꝰ uob̾ memoriam ur̃i faci¬
entes in orationibꝰ nr̃is sine
intermissione.memores operis
fidei ur̃e & laboris & caritatis.
&e sustinentie spei dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
 Gratia vobis, et pax. Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, memoriam vestri facientes in orationibus nostris sine intermissione, memores operis fidei vestrae, et laboris, et charitatis, et sustinentiae spei Domini
Abbreviated transcription (Latin):
non placent: oe om̃ibꝰ hominibꝰ
aduersantur: ꝓhibentesnos
gentibꝰ loqui ut saluȩ fiant:. ut
impleant peccata sua semper:
Preuenit enim ira dĩ suꝑ illos usq
infinem. Nos autẽ fr̃s desolati a
uob̾ ad tempus. ore. aspectu in cor¬
de habundantius festinauimus

Expanded text:
acent et omnibus hominibus adversantur prohibentes nos gentibus loqui ut salvae fiant ut impleant peccata sua semper praevenit autem ira Dei super illos usque in finem nos autem fratres desolati a vobis ad tempus horae aspectu non corde abundantius festinavimus
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ñ cognoui nͥ ꝑ legem Nã con¬
cupiscenciam nesciebã nͥ lex diceret.
ñ concupisces: Occasione itaq accepta.
peccatum ꝑ mandatum oꝑacum est.
in me omẽm concupiscentiam: Dicit
etiam. lex quidẽ scã. & mandacũ scm̃.
⁊iustum. ⁊ honũ: Sed peccatũ ut ap¬

Expanded text:
peccatum non cognovi nisi per legem: nam conpeccatum non cognovi nisi per legem: nam concupiscentiam nesciebam nisi lex diceret, Non concupisces. Occasione itaque accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. » Dicit etiam, « Lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum; sed peccatum ut ap
Abbreviated transcription (Latin):
a diuine stabilitate sustancie etiã
magni quidam uiri ad idolatrie de¬
decus defluxerunt. Lex ergo factor
id ẽ. operum ꝑ quam ñ excludicur
illa gloriatio ⁊ lex fidei ꝑer quã exclu¬
dicur. quo interse differant oꝑep̃tiũ
ẽ. considerare: si cam̃ ualemꝰ auertere
atq discernere Recte enĩ quisq di¬
xerit. legem oꝑum ee iniudaismo:
legem aut̃ fidei in xpĩanismo: ꝓpce¬
rea quia circumcisio ceceraq oꝑra
talia legis s̃ que xpĩana iã disciplina
ñ seruat Sed quantũ fallat ista discre¬
cio. iã duiqͥdẽ. ẽ. ut molim̃ ostendere
enter inea manifestanda pluribꝰ & iã
atq etiam testimoniis immoramur:
lpsã enĩ dic̃ legẽ ex qua nemo iustificat᷑.
quã dic̃ sub intrasse ut habundaret
delictum: Quã cam̃ ne quisꝗͣ obhoc
imꝑitus arguera: & sacrilegus accu-¬
saret. defendit eam dicens Quid gͦ
dicemus : Lex peccatum. ẽ: absit Sed

Expanded text:
a diuinae stabilitate substantiae etiam a diuinae stabilitate substantiae etiam magni quidam uiri ad idololatriae dedecus defluxerunt. id est operum, per quam non excluditur illa gloriatio, et lex fidei, per quam excluditur, quo inter se differant operae pretium est considerare, si tamen ualemus aduertere atque discernere. cito enim quisque dixerit legem operum esse in Iudaismo, legem autem fidei in Christianismo, propterea quia circumcisio ceteraque opera talia legis sunt, quae christiana iam disciplina non seruat. sed quantum fallat ista discretio, iam diu quidem est ut molimur ostendere enter in ea manifestanda pluribus etiam atque etiam testimoniis immoramur. Ipsam enim dicit legem ex qua nemo justificatur, quam dicit subintrasse ut abundaret delictum , quam tamen ne quisquam ob hoc imperitus argueret et sacrilegus accusaret, defendit eam, dicens: « Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit: sed