comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor q couersationẽ miscrrima dic̃ .ee. atq inctintu mit¬
bilẽ ut de ca facius caceri censeat qua aliqͥd loqueres¬
ant uelut altaris uasa sacrata. Et ictrũ. Siqͥs auces
dide aut negligent res monasterii tae tauerit con¬
piat̃. Sin cindauerit. correptioni regulari subiao¬
at. Quid enĩs. aliud calciam̃ta. ul uestimta fr̃m. ne
substanctia monasteru: Sieni alibi sepam anarusiũ¬

Expanded text:
conuersationem miserrimam dicit esse, atque in tantum miserabilem, vt de ea satius taceri censeat, quam aliquid loqui. Eria, conspiciantur velut Altaris vasa sacrata. Et iterum. Si quis autem sordide, & negligenter res Monasterij tractauerit corripiatur, si non emendauerit; correptioni regulari subiaceat. Quid enim sunt aliud calciamenta vel vestimēta fratrum, nisi substātia Monasterij? Sic enim alibi septimanari
Abbreviated transcription (Latin):
pitrini. ec fatebac. ⁊ ierosolima ascendo fee uinabae
cora uoł de patra ro bistq. narrauit. Aiebac enĩ qđ
hisdi annis ꝗbꝰ. nothinannor gens turonie deuasta¬
ba fines: du iͦda conaigie. uenepot̃ domni odonis.
nccdũ renato fonae bapcis natis uno cũ nucrice sua.¬

Expanded text:
cendere festinabat, coram vobis de Patre nostro bis terque narraui. Aiebat enim quod iisdem annis quibus Nortmannorum gens Turoniæ deuastabat fines, die quodam contigit, vt nepotem domni Odonis, necdum renatum fonte baptismatis, vna cū nutrice sua
Abbreviated transcription (Latin):
portuense cuintatẽ exceꝑiamc uiri nobiles ipsiaro¬
ra suenarune ante ipsu dic. Quoscũ de patre nroscisci¬
cassẽ. quasi di ouo quod ĩmͦgitula ntes amico inc
ect̃a ciꝰ opa. ista c abseue illo tpr narrauer foc sse.
retito isto augulte ipsa die assuptionnis beace mariȩ. in
iduenano monas tio fuit pat̾ .ir. Rogtitꝰ ÷ aute adom¬
no ab bate bulduino. ut ipsa die obaniore scẽ maris
ibi missi edebrarit. ⁊ suis manibꝰ copꝰ i singiuno dni
cos comunicarer. A lle ynꝗͥd h facere posse respondi¬

Expanded text:
Portuensem ciuitatem, exceperunt me viri nobiles, & ipsi a Roma venerāt ante ipsum diem. Quos cum de Patre nostro sciscitarer quasi de nouo quodam modo gratulantes amico, inter cætera eius opera, ista me absente illo tempore narrauerunt fecisse. Præterito isto Augusto, ipsa die Assumptionis B. Marię in Anuentino Monasterio fuit Pater noster. Rogatus autē a domno Abbate Balduino, vt ipsa die ob amorem sanctæ Mariæ ibi Missam celebraret, & suis manibus corpore & sanguine Domini eos cōmunicaret. At ille, in
Abbreviated transcription (Latin):
nos pat̃ nr regularibꝰ disciplinis instrueret: multori
cõprimeret appetit᷑. ⁊qͣsi subtimoris uirga morep¬
toris. duceret nos adelisi gauidia. Quadã uͦ die
ttilia nob exponeret. sub cũbens pat̾nitati ciͦ. cep
rogtut ut nob diceret. sitaintũ intra ittilie fines
nasticꝰ ordo corriuss ulsi incurope finibꝰ. similinꝰ
ille assũpco sernione. iftt nob cep̃ exponere. An
õs ittiq annos. ꝑsistente monasticci cõgregtitione
ȩcelam beati martini quȩ ÷ turonũ: c̃oꝑunt mob
suũ esuetudinesq relinquere ac ꝓpͥiis uoluntad
uitã sua ꝓpositũq corrũꝑe. Neliciti naq naco
& assucti uestim̃ta: ecꝑunt fucata. atq fluxas. pe
ornattis circũ ferre cucullas ⁊ tumicas. Calciam̃o
uitreũ colorẽ uiderent̃ assumere. Adlctudositaq
nocturnas ne alibi pede offendendent: cũluce dis¬
surgebant Asti ⁊ haru simlia multa: concra regle iura
faciebant. Q uibꝰ. rebꝰ. cu decreuiss. ds fine inponere

Expanded text:
noster regularibus disciplinis instrueret, multorumcomprimeret motus, et quasi sub timoris virga more pastoris duceret nos ad elysii gaudia. Quadam vero die dum talia nobis exponeret, succumbens paternitati ejus, coept nobis diceret, si tantum intra Italiæ fines monasticus ordo corruisset: vel si in Europæ finibus simili modo ille assumpto sermone, ista nobis cæpit exponere. Ante hos itaque annos persistente monastica congregatione, apud Ecclesiam beati Martini quæ est Turoniæ, cœperunt modum suum consuetudinesque relinquer corrumpere. Relictis namq. natiuis & assuetis vestimentis, cœperunt fucatas atque fluxas pallioque ornatas, circumferre cucullas & tunicas. Calciamentvitreum colorem viderentur assumere. Ad laudes namque nocturnas, ne aliquo pedem modo offenderent, cum luce disurgebant. Ista, & horum similia multa, contra regulæ iura faciebant. Quibus rebus cum decreuisset Deus finem imponere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ mnͥ is tud opposuit excplu. F illud naq tepꝰ qd
norchinanno: gladiꝰ in nris finib ercissabat᷑ ei p̾e mul¬
t exnro ordine ꝓpa relinquere monascia occasione
hostiũ reꝑta. ⁊ cunctti usur humano placita repece
quȩ pͥdẽ abrenunciauerant ꝓ cõsorcio nãq. frin.
frequentiã habebant parencũ ⁊ amycorũ ⁊ ꝓrebꝰ. mo¬
nastii: subitantiis appetebant ꝓpͥis ditari. Fraccu
tande uestimeti cũ qͥbꝰ. demonasc̾io exicrant denuo
ninducbant similia s coloratt quę nos uulgo dicim
nr̃m pecut monasciũ depeans eũ recipemꝰ. Cuiꝰ annu¬
entes uolunttrei. ꝓrinꝰ dim̃a quȩ ad qͥsierit abrenun¬
ciauit. ⁊ monaltio ccossic. Cui cũ frs in dixissent ut
iret uonũi simul collecta monastͦ defferret: respon¬

Expanded text:
illud namque tempus quod Nortmannorum gladius in nostris finibus grassabatur, coepere multi ex nostro ordine propria relinquere monasteria occasione hostium reperta, et cuncta usui humano placita repetere quae pridem abrenuntiaverant. Pro consortio namque fratrum frequentiam habebant parentum et amicorum, et pro rebus monasterii substantiis appetebant propriis ditari. Fracta tandem vestimenta, cum quibus de monasterio exierant, denuo non induebantur similia, sed colorata, quae nos vulgo dicimus petiit Monasterium, deprecans vt eum reciperemus. Cuius annuentes voluntati, protinus omnia quæ acquisierat, abrenunciauit, & Monasterio concessit. Cui cum fratres indixissent, vt iret, & omnia simul collecta Monasterio inferret,
Abbreviated transcription (Latin):
radu p̾cipiac beat᷑ benedict᷑. ut omi uilicate ul çxn¬
miat ẽcent᷑ sit monaẽ. Obh eni sua nuult lauare cal¬
ciamta uc in qͦd i ingulo ea piciat acq. aliicti pallo o
arũ incedant .s. ut omib: siuis ustimas nitidis utant᷑¬
ec locis. Si c̃ ꝑquenda sapiente dr. Qui cupis . et. bonꝰ.
aiuita queris honesta. corpris acq animȩ dilige mun¬
dicui. Precopati mni pacrui: t̾minist᷑ sequentiu. Dequib¬

Expanded text:
 beatus Benedictus, vt omni vilitate vel excontentus sit monachus. Ob hoc enim sua non vult lauare calciamenta, vt in quodam angulo ea proiiciat, atque a luti pallore arum incedāt: sed vt omnibus suis vestimet lotis, sicut per quemdam sapientem dicitur: Qui cupis esse bonus et vitam quaeris honestam, Corporis atque animae dilige munditiam. Praecepta enim Patrum t
Abbreviated transcription (Latin):
Sed priꝰ cos couocans suls mmlitdinc quadi. dro llis
cruciatu. qͥpriꝰ fui mouus quapiiltu esit samtati
reltiuitꝰ. A ill tuclil desc suspicantes. adhibuor sib
medicũ. S. post sedilos cruciaiꝰ. nuqͣm sanittitei eccpus¬
ptitas flendo delicconi egere niculas. ccta reliquid
studia noctu dicq oracioni. copunctioni. & lamtationi
incessant desudibao. Cũq cũ ꝑitissimꝰ pac̃ reqͥssisset.
curpsto cũ aliis addocenda uł ad discendũ nẽct. irito¬
tẽ re ili e. &occulta co is sui patulę reserauit. atq
uesib. hoc ꝑficiendi daret licentu exo auit. seiensꝓ
certo scđm in sicutionẽ regule qr qͥsi e ꝑmislio ie

Expanded text:
Sed prius eos conuocans, sub similitudine quadam, dixit illis cruciatum, & prius est mortuus quam pristinæ sit sanitati restitutus. At illi nihil de se suspicantes, adhibuerunt sibi medicum, sed post sedulos cruciatus, sanitatem nupraeteritas flendo delictorum tergere maculas, caetera reliquit studia, noctu dieque orationi, compunctioni et lamentationi incessanter desudabat. Cumque eum pertissimus pater requisisset, cur praesto cum aliis ad docendum vel discendum non esset; veritatem retulit ei, et occulta cordis sui patule revelavit, atque ut sibi hoc perficiendi daret licentiam exoravit, sciens pro certo secundum institutionem Regulae , quia quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
acfu bundo oredix. hȩc erie hodic michi piscis. C¬
teri si quide quicircũstabant cũ quodã rubore cepunt
eidicere ł oretisis licct tibi comede carne pat: At ille.
Uolatile inquid. on ÷ curo. Uolacilia onĩ & pisces: una
habint origine & equale creatione. Sic eni ni himnꝰ
concuiet. Ad cuiꝰ uerbi conticuer om̃s. Interea apposi
ca: ante cũ. qua oecidat u assata gallina. Ex quastati
offẽ abstulu .x. moniordit. Quẽ mosũ noc emouere
nec glucre pocuit. sed cũ uita puauit. Pugnos cuimen
& ceruico tas ꝓmercede sue imꝓbitatis inobꝓbruĩ ante¬
qua morcret supsit. Si aute eomouet animꝰ tuus supra
cibi exemplo ostu d in digni fuisse ea morte qͣꝑploxist.
ropaucis lenticinis esau pͥmo genitti ꝑdidit. Na

Expanded text:
ac furibundo ore dixit, Hæc erit hodie mihi piscis. Cæteri siquidem qui circunstabant cum quodam rubore cœperunt ei dicere, Fortassis licet tibi carnem comedere Pater? At ille, Volatile, inquit, non est caro: volatilia enim & pisces vnam habent originem, & æqualem conditionem, sicut noster hymnus continet. Ad cuius verba conticuerunt omnes. Interea apposita est ante eum quam occiderat, iam assata gallina, ex qua offam abstulit, & momordit, quem morsum nec euomere, nec glutire potuit, sed eum vita priuauit. Pugnos tamen & ceruicatos pro mercede suæ imquam moreretur assumpsit. Si autem commovet animus tuus supra tibi exemplo ostendimus, digni fuissent ea morte qua perplexi sunt. Pro paucis lenticulae granis Esau primogenita perdidit. Na
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sic guis culpa uidet̾ fore monachos sollicitt alicgł
mala pude. itt multo magis grauior sua negligens
Si eni diues rep̾hendit̾ eo qđ cotidie splendide epulas
pcul dubio grauit rephendit᷑ seriuis di. qͥcotidie ho¬
ceniare socupiscit. Uidelicet cũ in scxto humilicait

Expanded text:
Sed sicut grauis culpa videtur fore monachos solicite aliena prouidere, ita multo magis grauior sua negligere. Si enim diues reprehenditur, eo quod cotidie splendide epulabatur, procul dubio grauiter reprehēditur seruus Dei, qui cotidie are concupiscit. Videlicet cum in s
Abbreviated transcription (Latin):
seputant scire qđ nesciunt. in suis ꝓpositionib scđm
apłm stulti efficiunt᷑. dicente scriptura. Qui ñuult
ce discipls uericatis. crit magist᷑ erroris. Ocqͥbꝰ et¬
dns pamos loqͥt᷑. Reuersist̃ ut cent absq iugo it
factis arc̃ dolosus. horũ nãq: imagines ꝓcul dubro
hictneit uident̃. qͥ pͥus uocittiri magistri quã fiant
discipłi nitunt᷑: et antea regiminis arcc̃ subire ap¬
petunt qͣm sub. ec noscant᷑. Eni uͦ necdũ tirunculi.
brauiũ usurpant uictoris. atq indocte manu arma
fortissimi militis arriꝑe ñuerent᷑. Negligentes ea
que dic scriptura. Eui regularit nõsub: rogula¬
rib p. eẽ ñdebet. S qr logtilit̾ nolunt uiuero.

Expanded text:
se putant scire quod nesciunt, in suis propositionibus secundum Apostolum stulti efficientur, dicente Scriptura, Qui non vult esse discipulus veritatis, erit magister erroris. De Amos loquitur: Reversi sunt ut essent absque jugo, et facti sunt arcus dolosus . Horum namque imagines procul dubio hi tenere videntur, qui prius vocitari magistri quam fiant discipuli nituntur, et antea regiminis arcem subire appetunt, quam subesse noscuntur. Enimvero necdum tirunculi bravium usurpant victoris, atque indocta manu arma fortissimi militis arripere non verentur, negligentes ea quae dicit Scriptura: Qui regulariter non subest, regularibus praeesse non debet. S
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ductꝰ .e. ⁊ qͣsi ignꝰ cora condentes sine uoce sic napurt
ossuũ. Io ii uͦ qͥnulla uimpaciunt. nec aqͦuis coacti sedsui
sponte regule iuri trius grediunt. qͥd diccuri er̃similes po¬
siti adiudiciu. cu utroꝵq. causa inconspeccudi et.uigłors
craminabit᷑: Deqͣitaq eximmacione sc̃a ęccła pbcacu¬
iob tribilic clamait dicons. Instauras cestes tuos contrame.
Sepeni in his gͣuissima ulcio plecat̃: qui ꝑtes tes c̃iuncunt᷑
It illi maledictũ legis ꝑcipiunt. qͥea quȩ legis st̃ sciunt
xabciꝰ mandatis temere delinare n metuunt. De qͥbꝰ psal
mista ait. Male dicci qͥdeclinant amandacis cuis. Sed
his omissis .i.i adbonors trinscamꝰ exepla sumaiti pͥuorũ
tingences delirata. Fillud naq tepꝰ longe lateq patris

Expanded text:
t, & quasi agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum. Hi vero qui nullam vim patiuntur, nec a quouis coacti, sed sua sponte Regulæ iura transgrediuntur, quid dicturi erunt simul positi ad iudicium, cum vtrorumque causa in conspectu Dei & angelorum examinabitur? De qua itaque examinatione, sancta Eccns: Instauras testes tuos contra me . Semper enim in his gravissime ultio plectitur, qui per testes convincuntur. Et illi maledictum legis percipiunt, qui ea quae legis sunt sciunt et ab ejus mandatis temere declinare mista ait. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Sed his omissis iam ad bonorum transeamus exempla: summatim prauorum tangentes deliramenta. Per illud namque tempus, longe
Abbreviated transcription (Latin):
regule more p̃parare. cotigit ut unꝰ exillis moni
signũ ci fec̾ ut caceret: qrerat in copetons hori.
crudit dcrisore: ipse sibi in iuria fac. Et itum da
arguere derisore: no oderitte. Uidens itiq sibin
respondisse: efferat᷑ ÷ uehemt et rabido in flamacͥi
ista cep̃ uerba euomere. O qui solebas negociande
circuire mundi ꝓiuncias. nunc uenisti nob̃ pdin¬
rando more accipitris hominũ assueueras aufens
substantia. et nunc in pudent beatificari nob appos
qͣsi nescientib acciones tuas. Non enĩ scrpente meso
ds. ut tuo more debeã sibilare: nec bouẽ ut debean
gire .s lomine me foc. et ut loquar linga in tribus
ẽe nihis similia cũ in cessant oblatrirti c̾ocito grass

Expanded text:
Regulæ more præparare, contigit vt vnus ex illis monasignum ei fecit vt taceret, quia erat incompetens hora: t derisorem, ipse sibi injuriam facit ; et iterum: Noli arguere, ne oderit te . Videns itaque sibi non respondisse, efferatus est vehementer, et rabido inflammatus igni, ista coepit verba evomere: O qui solebas negotiando circuire mundi provincias, nunc venisti nobi Iurando vel periurando more accipitris, hominum assueueras auferre substantias, & nunc impudenter beatificari nobis appetis, quasi nescientibus actiones tuas? non enim serpentē me fecit Deus, vt tuo more debeam sibilare, nec bouem, vt debeam mugire: sed hominem me fecit, & vt loquar, linguam mihi tribuit. Hæc & his similia cum incessanter oblatraret, concito gressu
Abbreviated transcription (Latin):
misedic. ut ñ solũ fidelib ista faccrit: ueru ctii ꝑsẽcutori¬
bus sius minus apiret. ⁊ palmas extende. Deqͦ et is tud
uob recexi exeplũ. cuiꝰ rcifacto int̃ fuit fr̃fir iñ domn
lalduni abbatis germanꝰ. lepore p̾tico du romulci ur¬
be ob imimiciciã alberici ia fati pͥncipis. pdictꝰ ol siđco
hugorex: cepit ille uitra extriq discurrere et picis

Expanded text:
diæ, vt non solum fidelibus ista faceret: verumetiam persecutoribus suis manus aperiret, & palmas extenderet. De quo & istud vobis retexā exemplum, cuius rei facto interfuit frater Firmus, domni Balduini Abbatis germanus. Tēpore præterito, dū Romulæam vrbem ob inimicitiam Alberici, iā facti principis, prędictus obsideret Hugo Re
Abbreviated transcription (Latin):
inorib cp̃is familiarissimꝰ magnatibꝰ. barꝰ. Queq eni monas¬
ceria incorũ finib constructa fucrant: uiri patris nr̃i ca
tradebane. ut nio more corrigere. et cindare. Inatreauo¬
miens ad quod da monis terui. habens secũ paucos fresun
comitatu. exqͥb. nosunii cognoiumꝰ nomine ad olfu. et ipse
antt ħ bienniũ migrauit addnm .ł acta ictiq illa ebdo¬
pada. sabbaco uespascente. cu nri fris cepissent mandacũ¬

Expanded text:
arus. Quaeque enim monasteria in eorum finibus constructa erant, juri patris nostri ea tradebant, ut nostro more corrigeret et ordinaret. Interea veniens ad quoddam monasterium, habens secum paucos fratres in comitatu, ex quibus nos unum cognovimus, nomine Adolfum; et ipse ante hoc biennium migravit ad Dominum. Peracta itaque illa hebdomada, Sabbato vesperascente, cum n
Abbreviated transcription (Latin):
siliuit. sessorẽq. siui intram strauit atq clisit. Qua uer
colisionc̃ statĩ febris lectilis secuiti ÷. Conticuer om̃isi e
uersi instupore. cępunt querere untse. qͥ dexhis facere doe
R eꝑto tande cosilio barlurico ritu. dignu.ce. censuer. ut po
ta ducissui unꝰ ex illis occidet. Dcinde ceꝑunt sorte qu¬
rere: quẽ ex illis deb̾ent intumero. S suꝑ uirtutũ uire
et sorte xp̃i connumeratos: diabolica nullo mͦ potat cid
sors. Obstupescentes utiq suꝑ cos. &. idmrantes: diceb
ult᷑ homines cos.ee. suꝑquos sors eoꝵ nopocusset cader
Si quide iuxta hunc ritũ. int̾ fecer unũ efamulis corum
omia quę loquebant latino eloquio clã indicabut. I thes
credimꝰ cosolaitorẽ hominũ id circo saluasse: ob eoꝵ cos

Expanded text:
resiliuit, sessoremque suum in terram strauit atque collisit, quam resiliuit, sessoremque suum in terram strauit atque collisit, quam collisionem statim febris lethalis secuta est. Conticuerunt omnes, & versi in stuporem, cœperunt quærere inter se, quid ex his facere deberent. Reperto tandem cōsilio, barbarico ritu, dignum esse censuerunt, vt pro vita Ducis sui, vnus ex illis cæderetur. Deinde cœperunt sorte quęrere quem ex eis deberēt interimere. Sed super virtutum gratia & sorte Christi connumeratos, diabolica nullo modo poterat cadere sors. Obstupescebant itaque super eos, & admirantes dicebant vltra homines esse, super quos sors eorum non potuisset cadere: siquidem iuxta hunc modum interemerunt vnū ex famulis eorum, omnia quae loquebantur latino eloquio clam indicabat. Et hunc credimus consolatorem hominum salvasse ob eorum
Abbreviated transcription (Latin):
inqͦ sibi egrerond posuer constitutu. Predict uͦ fr̃s. pauulu¬
lu se abeis sc̃ques trauer̃ . ⁊ sic erant ligaci. intra se suꝑfa
cies suas deiͥunt quacinꝰ ꝑacto psalinoꝵ cursu silentio fine
imponcrent. Nondu enĩ oracione c̃plecti. uenie parsre¬
uiua capeti mulct p̃da. Inuoniens itiq dire coꝵ pdic cos¬
filincra iaccrs. int̃ rogtuit qͥ cent. Ac illi reculor et
Ii
om̃iaꝰ gesserant pordinc̃. addentes qđ nullo mͦ potuissent
cos facere. Ille ictiq qr erat barbarica in manicate tur¬
gidis: obnimia clacionẽ cũ codẽ in qͦ residebat equo¬
Falerato. inclinato uelut ad feriendũ conto. irruit
suꝑ cos metũ mortis cis incuciens. uolens eos ꝓbare ant¬
merent. Ecterũ uulgꝰ undiq qđ c̃flu xerat adhsper¬
ttculũ uociferantes barbaricoritu. plausũ dabant no¬
nibus. Atilli ut erant̾ animꝰ cõstunces. ita ut corpore per¬
uiuere numqũ abea dedlinare. Sod omi potentis manꝰcos

Expanded text:
onstitutum. Praedicti vero fratres paululum se ab eis sequestraverunt, et, sicut erant ligati, in terra se super facies suas dederunt, quatenus peracto psalmorum cursu silentio finem imponerent. Nondum enim oratione completa, venit pars reliqua capta multa praeda. Inveniens itaque dram jacere, interrogavit qui essent. At illi retulerunt ei omnia quae gesserant per ordinem, addentes quod nullo modo potuissent eos loqui facere. Ille itaque quia erat barbarica immanitate turgidus, ob nimiam elationem cum eodem in quo residebat phalerato equo inclinato velut ad feriendum conto, irruit super eos, metum mortis eis incutiens, volens eos probare an timerent. Caeterum vulgus undique quod confluxerat ad hoc spectaculum vociferantes barbarico ritu plausum dabant manibus. At illi ut erant animo constantes, ita et corpore perviuere, & nunquam ab ea declinare. Sed Omnipotentis manus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
illi. E nĩ uero quando ecclam scĩ petri intrabat. di fan¬
le et qui eũ orcitores ascendebant: hinc inde exeunts
pꝰ cũ cursittibant et birrũ qͦtegebat᷑ more cappe. pa
tremittitẽ fimbriȩ apphendentes osculabant᷑. Ille auti
c̃cito gressũ ibat seu fugiens. et ipsi cũ ꝑsequebant᷑ ue¬
ti ꝑsecutors. Frat eni ułuc lapis angularis. quadruas
głicꝰ uiddicit. Ahumanꝰ. largus et grat̾ scilicet ut coti¬
die ab co copleri uideret᷑ hoc qđ in psilmo legit᷑. Iocuns
homo qͥ nnseret et comodat disponit sermones suos inus

Expanded text:
illi? Enimvero quando ecclesiam sancti Petri intrabat, Dei familli? Enimvero quando ecclesiam sancti Petri intrabat, Dei famuli et qui illuc oraturi ascendebant, hinc inde exeuntes post eum cursitabant, et birrum quo tegebatur more cappae, per extremitatem fimbriae apprehendentes osculabantur. Ille autem concito gressu ibat ceu fugiens, et ipsi eum sequebantur veluti persecutores. Erat enim velut lapis angularis quadrus, angelicus videlicet et humanus, largus et gratus, ut quotidie ab eo compleri videretur hoc quod in psalmo legitur: Jucundus homo qui miseretur et c
Abbreviated transcription (Latin):
ebat: cancure cos quidda cogebat. x quasi corluduro¬
muncrans aliqͥd eis desuis reb dare pcipiebar. Dignos
eos . ec. diceliit remuneratione n parua. Ille. i ue nos
suc iocundicate letificaret. et illos miscdie iusccribus
reficeret: ista & similia dicebat. Uerba eni sua omi exul¬
tatione erant plena. Locutione uͦ sua. pͥnmio gaudio
ridere nos cogebat. S ille habenas moderitionis mani
tenens: mox capitulii regulę nob̾. ipponebat dices.
Nisũ multii aut excussu. nõ amare. Aitum. Moncaicus
nonsit facilis hacꝓmptꝰ inrisu. quia scriptũ :. Scultus
in rifu exaltat uocẽ sua. Isto namq et simili modo nos
cohibebat arisu. Sed sp̃alis ciꝰ hilaritas. intnu gtudũ
nr̃o cordi inscrebat. S gͦ indignꝰ qͥd deco digne dicer
pot̾o. aut qͥd ennarrare dectuito gaiudio: Reuera cũm
occulte .S. quid mirũ de nob̾ qͥ indesinent᷑ adherebamꝰ

Expanded text:
ebat, cantare eos quiddam cogebat: et quasi eorum ludum reebat, cantare eos quiddam cogebat: et quasi eorum ludum remunerans, aliquid eis de suis rebus praecipiebat dari. Dignos eos esse dicebat remuneratione non parva. Ille vero ut nos sua jocunditate laetificaret, et illos misericordiae visceribus reficeret, ista et his similia dicebat. Verba enim sua omni exsultatione erant plena; locutio vero sua prae nimio gaudio ridere nos cogebat. Sed ille habenas moderationis manu tenens, mox capitulum Regulae nobis opponebat dicens : Risum multum aut excussum non amare; et iterum: Monachus non sit facilis aut promptus in risu, quia scriptum est: Stultus in risu exaltat vocem suam . Isto namque et simili modo nos cohibebat a risu; sed spiritualis ejus hilaritas internum gaudium nostro cordi inserebat. Sed ego indignus quid de eo digne dicere potero, aut quid enarrare de tanto gaudio? Revera cum occulte. Sed quid mirum de nobis, qui indesinenter adhaerebamus
Abbreviated transcription (Latin):
pe semi nudũ
ucert. Cuniꝰ copcissus penurię. exic se scapula qua suꝑ in¬
ducꝰ crac. iusi paupis cã tronsiens piecit. Consiđains qđ
ut. idcirco metui tanti rigoris ꝓcul c̃uertio. Tunta itaq
laude macutina. totꝰ iĩ rigiđ. id sui reuertus ÷ cellula.
Sedcũ cogelata mebiir uoluisset lecculo tride ut cule fie¬
renc: libri auri suꝑsius reppit stratulũ. Ac de incepe
qd suo usiu recincret. & qđ aliis tribueret habuit. afflu¬
ent. Igo trim ignoro : deqͦ ista dicebat. Hisctilibꝰ exem
plis. ccua plasinabat uulnꝰ mes pͥuittitis. Uelle ad alia
cransire. sedmuseraciones ciꝰ multe cõpellunt. mescribo.
ct itum de ciꝰ largictite pleniꝰ sermone facere: at ctunen
scio. quia absq meo pudore. ħ ne quibo implert. Ego
camscriba. et gladui inerepationis in memet infiga.
hac dehine culpas meas omib panda ut si ci modo qi
recessic hace cõfici noualco. salte uos. apud eĩ intcessoros
obtinebo. Insuo eni itinere. quosq circa uiã pucros ieꝑi

Expanded text:
 seminudum iacere, cuius compassus penurię, exuit se scapulam qua superindutus erat, & vsui pauperis eam transiens proiecit. Considerans quod fecit, idcirco metum tanti rigoris procul a se auertit. Finita laude Matutina, totus iam rigidus ad suam reuersus est cellulam. Sed cum cōgelata membra voluisset lectulo tradere vt calefierent, librā auri super suum reperit stratulum, ac deinceps quod suo vsui retineret, & quod aliis tribueret, habuit affluenter. Ego tamen ignoro de quo isplis cataplasmabat vulnus meae pravitatis. 5. Vellem ad alia transire: sed miserationes ejus multae compellunt me scribere, et iterum de ejus largitate plenius sermonem facere. Attamen scio quia absque meo pudore hoc nequibo adimplere. Ego tamen scribam, et gladium increpationis in memet infigam, ac dehinc culpas meas omnibus pandam, ut si ei modo, quia recessit, haec confiteri non valeo, saltem vos apud eum intercessores obtinebo
Abbreviated transcription (Latin):
aissimꝰ pat̾ benedict᷑ immitatisc. & alii qͥni plurimi
qͦs nominati ꝓpt quo undi fastiduĩ minune recensen
uorũ uidelicet silentiũ si quis studiose exqͥrere uolueri
incoru cathalogo affaci repire pocit. Ergo ut nobis
qͥlibet non obponat quictẽ inqua deguer solitudins
quidẽ testimoniũ in matheo abemꝰ. Iussit iħs disciplea¬

Expanded text:
edictus imitati sunt, et alii quamplurimi, quos nominatim propter quorumdam fastidium minime recensemus: quorum videlicet silentium, si quis studiose exquirere voluerit, in eorum catalogo affatim reperire poterit. Ergo ut nobis quilibet non opponat quietem in qua degnerunt solitudinis, quidem testimonium in Matthaeo habemus: Jussit, inquit, Je
Abbreviated transcription (Latin):
no cofundit. qi caritas di diffusci ÷ incordib nr is . It
nunc igit̃ qͥq monastica fertis indiuntti. obscero ut
una mecũ horũ uiroꝵ intueamum exepla. ⁊ silentio
tande aliquando detis opã. Oc l namq bono silentio
dic suas. Insilchtio erit uobspes. Dc ipso it um hi¬

Expanded text:
non confundit, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris. Et nunc igitur qui Monastica fertis indumenta, obsecro vt vna mecum horum virorum intueamini exempla, & silentio tandem aliquando operam detis. De hoc namque bono silentio Isaias dicit In silentio erit vobis spes. De ipso ite
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliquanculii ꝑuagemꝰ. Ulica eni monachi usq adõ
nichil÷ aliqͥd donec subsilentio ce. studuerit. Eo uͦremoto
gens northimannoꝵ picctuioꝵ. acq curonensiũ finescru¬
entis deuais ł abat gladiis cõcigit ut duo uenerabiles exca¬
multors monachors patres nune sunt effecti. Factũ : gdii
tissent. ttilic abcisde northiannis ccptisc̃ eadẽ nocce. Prat

Expanded text:
eum aliquantulum pervagemus. Vita enim monachi usque adeo est aliquid, donec sub silentio esse studuerit. Eo vero remoto, gens Nortmannorum, Pictavorum atque Turonorum fines cruentis devastabat gladiis, contigit ut duo venerabiles viri ex eamultorum monachorum patres nunc sunt effecti. Factum est igitissent taliter ab eisdem Nortmannis capti sunt eadem nocte. Erat
Abbreviated transcription (Latin):
lut cũ ꝓpt̾ lagunculi. ique occide. Et cnisic seriptura
dic qdambulat simplicit̃ ambulat cõfident᷑ : more suo
muilli nocens nichilq suspicans. curuato in eedebic capi¬
te. Intincũ eni apđ eũ in oleuerat regulc usus. ut ubi¬
euq ẽẽt. siue stans scu abulans. aut sedens sẽꝑ curuato
capite. defixisq intram luminibꝰ inccđet. Quadore
aetũ: aute dii pdict᷑ rusticꝰ ietu ccipđ illiꝰ appeteret¬
oms qͥ uxta uiã erant emissis uocib. prucientis atraxer
mañ. Tune dulcissimꝰ pcit neffallar. ignoro qͦs denarios
aeccpit mucuo eiq Sorũ ꝓnncilo reddidi: ⁊ fedacum
himisit. Sea posi qua apdicti pͥncipis ħ pucnit anpi¬
ret exorauit. ⁊rus sicũ in columẽ atq indepne absoun
uulcor sanc suribꝰ iuris diffamatu ÷ illud qđ euidã fu
hei: cabolcat. quã ue nre indus trix insinuet̾. Persistr
uti. illo oracionis gra intraciuittitẽ: uisũ fuit omibur
obdor.nssent: et ipse ꝑuigil oracioni isis teret. fur affe

Expanded text:
gunculam aquæ occidere: etenim sicut scriptura dicit, Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: more suo nulli nocens, nihilque suspicans, curuato incedebat capite. Intātum enim apud eū vsus inoleuerat regulę vt vbicumq. esset, siue stās, siue ambulans aut sedens, semper curuato capite, defixisq. in terrā luminibus, incederet. Qua deest autem dum praedictus rusticus ictu caput illius appeteretomnes qui juxta viam aderant, emissis vocibus percutientis attraxerunt manus. Tunc dulcissimus pater: Ne fallar, ignoro quot denarios accepit mutuo, eique bonum pro malo reddidit, et foederatum dimisit. Sed postquam ad pret exorauit, & rusticum incolumē atque indemnē absoluit. Multorū sane auribus & vestris, diffamatū est illud, quod cuidam fune aboleatur, quam vt vestrę industriæ insinuetur. Persistente itaq. illo orationis gratia intra ciuitatem, visum fuit omnibusobdormissent, & ipse peruigil orationi insisteret, fur affuit,
Abbreviated transcription (Latin):
gescencrs artꝰ. etiã loquendi modulos ꝑderemꝰ. Ni cũ senl
ci biii. cabescere cernere feci ei agilic̾ tunicã quę eiꝰ pos
tucri ⁊ cale facere penitralia. Peractti utiq legationc̃u¬
cuuenissem ad locũ qͥuulgo burrianũ uocat᷑. iã sole ocan
reminiscor: ꝗr nudis plantis nudatisq late ib inm̃sicate
ipsiꝰ nuus calcabat intrepidꝰ Eui cũ pat̾ nr̃ adppinqͣsset
grssii fix̃. ⁊ om̃s se p̃ceđe c̃pllit . moxse expoliauit. e po¬
ꝑem opuit: michiq peepit taintũ ei p̃ciui suꝑ impende ias¬

Expanded text:
rigescentes artus, etiam loquendi modulos perderemus. Nam cum senilia eius mēbra tabescere cernerem, feci ei agiliter tunicam, quæ eius posset tueri & calefacere penm venissemus ad locum, qui vulgo Burrianum vocatur, iam Sole Oceanum reminiscor, quia nudis plantis, nudatisque lateribus, immēsitatem ipsius niuis calcabat intrepidus. Cui cū pater noster appropinquasset, gressū fixit & omnes se pręcedere cōpellit. Mox se expoliauit, & pauperem operuit, mihique præcepit tantum ei precium super i
Abbreviated transcription (Latin):
luit instrui. ut postea alios docert poss huiꝰ naq
tione qͣsi sub p̃textu scitis. auctorẽ suũ ad arcẽ ins¬
tgtit sccenđe magistorii. Altum qđ ipse destructꝰ
alios enstruere querit scđm seccti sui erroris. Et qđ
sine dolore fat̃i neqͥmꝰ ipsi pcipites qͦsdã stances
post sc ad pͥcipiciũ trahere inoliunt. deqͥbꝰ. per

Expanded text:
luit instrui, ut postea alios docere posset. Hujus ntione, quasi sub praetextu sanctitatis, auctorem suum ad arcem instigat scandere magisterii; alterum, quod ipse destructus alios instruere quaerit secundum sectam sui erroris, et quod sine dolore fateri nequimus ipsi praecipites, quosdam stantes post se ad praecipitium trahere moliuntur, de quibus per
Abbreviated transcription (Latin):
cĩusq seni uenit. ibiq dissencerico morbo infirma it ansit.
osta nãq apdͥ sc̃m paului. simul cã romc uid mꝰ. Cui moxsig¬
nodenariũ dari ꝓccpit. Illa uͦ cũ sedens uerecundiret᷑ .ciii.¬
uato ccipite defixis intrami luminibꝰ quȩ. eet̃ illi mulier uitꝰ
rogui cũ. Ille aute respo idens. Illa. c̃ inqͥd trilis hactalis
siegi mͥ dicens qualit ea possi ficiliꝰ eognoscere. Inipsoniq
inert uetulus quidã et debił. p̃dictas alpes nob̾ci simul
crnsiebat. Erat autẽ honeratꝰ sacculo pleno panibꝰ ct al¬
les. cȩpisq hacporrie. quarũ uidelicet erbarũ fecoresogo
minime potera ferre. S piꝰ pat̾ ilico ut cũ uidit: niore suo
suꝑequũ suũ eũ sede ftc̃. sibiq p̃dictũ imposuit fȩcidissirii¬
acculũ. E go aute ttintũ fecorẽ nõferens. ab eiꝰ quẽ comi¬
bar late retro longiuis retraxi pode. Per acto itaq eminen¬
tous alpis artissimo ttinere. ac deeliuũ montis incipiente

Expanded text:
ienne  venit, ibique dissenterico morbo infirma remansit. Postea namque apud sanctum Paulum simul eam Romae vidimus, cui mox signo denarium dari praecepit. Illa vero cum sedens verecundaretur, curvato capite, defixis in terram luminibus, . Ille autem respondens: Illa est, inquit, talis ac talis. Signa mihi dicens, qualiter eam possem facilius recognoscere. In ipso namque itinere vetulus quidam et debilis praedictas Alpes nobiscum simul transiebat. Erat autem oneratus sacculo pleno panibus et alliis, caepisque ac porris, quarum videlicet herbarum fetores ego minime poteram ferre. Sed pius pater illico ut eum vidit, more suo super equum suum sedere fecit, sibique praedictusacculum. Ego autem tantum fœtorem non ferens, ab eius quem comitabar latere, retro longius retraxi pedem. Peracto itaq. eminētioris Alpis arctissimo itinere, ad decliuum montis incipiēte
Abbreviated transcription (Latin):
Hilcirẽ emidatore diligio dĩ. Cccos nepe et claudos. pan¬
disi asserobit futuros fore hosticirios. Idonullus debt
eoiũ improbititẽ aliqđ mutũ responđe cis usꝑc aut
mor illis assuecti beneficia ne ferret. siue cis accessu
eũ grauit. Deinde illo adstante. uocaba. pauꝑem
eiq p̾cipiebae dicens. Cũ uenerit iste ad portã paui¬
disi: ttilionẽ retribue ei. Hoc. autẽ dicebat ut eost̃rs¬

Expanded text:
larem enim datorē diligit Deus. Cœcos nēpe, & claudos Paradisi asserebat futuros ostiarios, ideo nullus debeeorū improbitatē, aliquod mutū respōderet eis aspere, aut mox illis assueta beneficia non conferret, siue eis accessueum graviter; deinde illo astante vocabat pauperem, eique praecipiebat dicens: Cum venerit iste ad portam paradisi, talionem retribue ei. Hoc autem dicebat ut eos ter
Abbreviated transcription (Latin):
tur p̃diccas regias diuciꝰ pulsauit: atq oris sui spuma.
qͦ adherere potuit liniuit. Reuera cunullꝰ ad. eẽt
qui ei obtimorẽ appaeriret. tãdiu ibistetit qͦusque
ta.ẽ uox psalmografi quȩ dic̃. Tim̃te autem¬
dñm. non minuent᷑ om̃i bono. Ai terũ. Nõ confun¬
dent̃ intp̃r malo. et in diebꝰ stimis saturabunt᷑. Uere

Expanded text:
retur, praedictas regias diutius pulsavit, atque oris sui spuma, retur, praedictas regias diutius pulsavit, atque oris sui spuma, quo adhaerere potuit, linivit. Revera cum nullus adesset qui ei ob timorem aperiret, tandiu ibi stetit, quousqta voce psalmographi qui dicit: Timentes Dominum non minuentur omni bono ; et iterum: Non confund
Abbreviated transcription (Latin):
limpletam
abꝰ incuciat risũ. Sed quia spectacului facti sumꝰ et
anglis & hominibꝰ hu qͥnos imittri dignant̃. aut ne¬
queunt: habeant de nob saltĩ excussũ. uidentes nos pfi¬
cere abonis in melioribꝰ aut tundẽ relinquentes lugu¬
brẽ uitã: om̃i cũ exultatione sequant᷑ nos ad ȩt̾na gau¬
dia. Igit᷑ constructo monasterii oratorio: eunt fr̃s in¬
uitantq ep̃m. uti moris. ẽ ad sacrandũ eundẽ locum.
Ie autẽ parui pendens monachoꝵ pauꝑcatẽ: cõsti¬
fuco dic uenit stipatꝰ cuncis. fultꝰq ministris. Quor
aduentũ cognitũ fr̃s. nimio cõfundebat᷑ pudore. nõ
habentes ttim dignũ apparatũ qͦ cos possit honestere
aꝑe. Mane autẽ illo ad huc instante crepusculo.
ecce in manissimꝰ singulciris desilua egressus festinant᷑
erait foras monastiũ meditans de ornatu loci illius.
aeccła fugiens. eiꝰ fores c̃tra cũ obserauit. Ille autẽ
obmissa ferittite. ut ingrediendi aditũ a qͦuis cõcede¬

Expanded text:
impletā tibus incutiat risum. Sed quia spectaculum facti sumus Angelis, & hominibus: hi qui nos imitari dedignantur, aut nequeunt: habeant de nobis saltim excussum, videntes nos proficere a bonis in melioribus. Ac tandem relinquentes lugubrem vitam, omni cum exultatione sequantur nos ad æterna gaudia. Igitur constructo Monasterij Oratorio, eunt fratres, inuitantque Episcopum vti mos est ad sacrandum eundem locum. Ille autem paruipendens monachorum paupertatem, constituto die venit stipatus cuneis, fultusq. ministris. Quorum aduentu cognito, fratres nimio confundebantur pudore, non habentes tam dignos apparatus, quo eos posscipere. Mane autem illo instante crepusculo, ecce immanissimus aper de silva egressus festinanter erat foras monasterium, meditans de ornatu loci illius, in ecclesiam fugiens ejusque fores contra eum obseravit. Ille autem obmissa feritate, ut ingrediendi aditum a quovis concede
Abbreviated transcription (Latin):
sim pauꝑũq recessit uacuus. Quociens enĩ cu eo abii
semꝑ unde sustentirent pauꝑes. si haberemꝰ diligent
requisiuit. Deinde quasi om̃ia nob forent necessaria:
iã sccurꝰ ꝓcessit mehil esitans. Et quia omibꝰ. sepetenal
orra dabat. dei nutu omia ci sub pedicabant. Illud tobis
pceptũ. scꝑ abebat inpnicu. U ide neauertas facic̃ tui
Abullo pauꝑe. & om̃i petenti te tribue. Siquis uͦat
tulisset ei aliqd munꝰ. & pauꝑ uidet abitu: mox int̾ro
da pet̾et: statĩ equa lance munꝰ illut estimabat. quana
ualeret. & duplũ illi pcipiebat dare. qͥ sepiꝰ in mulas
ptextu inopie dicebi ei iniustu. ẽe. sic oma indiscrea
tribuere. E go cñi puctiba scient̾ agert: sed maigis ins¬
pientie obuolutꝰ caligine. atenacittits pociꝰ stranguli¬
bar mucrone. Ille autẽ qrerat ꝑitissimꝰ medicꝰ animi¬
rii: quodã mͦ manu discrecionns. pulsũ mei tingebat
erroris: ⁊ hoc exẽplo uulnꝰ inee curabat m̃tis. Agebac

Expanded text:
sinu pauper recessit vacuus. Quoties enim cum eo abij, semper vnde sustentarentur pauperes, si haberemus, diligenter requisiuit. Deinde quasi omnia nobis forent necessaria, iam securus processit, nihil hæsitās. Et quia omnibus se petentib. omnia dabat, Dei nutu omnia suppetebant, illud Tobiæ præceptū semper & habebat in prōptu. Vide ne auertas faciem tuam ab vllo paupere, & omni petenti te tribue. Si quis vero adtulisset aliquod munus, & pauper dam peteret, statim aequa lance munus illud aestimabat quantum valeret, et duplum illi praecipiebat dare; quod saepius in multis luti sub praetextu inopiae dicebam ei injustum esse sic omnia indiscrete tribuere. Ego enim putabam scienter agere, sed magis insipientiae obvolutus caligine a tenacitatis potius strangulabar mucrone. Ille autem, quia erat peritissimus medicus animarum, quodammodo manu discretionis pulsum mei tangebat erroris, et hoc exemplo vulnus meae curabat mentis. Aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
ita sequenti tẽpore. factũ ẽ. Intrir paucos uero di¬
es. om̃i recuꝑatus. uirtute : domũ suã reuersus
ẽ. Cõfluentes uero adeũ undiq eiusq sanitati
congratulantes: assũpto sermone quȩ et quanta
ꝑtulisset. illis circũ stantib cępit exponere :
addens insuꝑ quã citatam uirtutẽ inuerbis

Expanded text:
ita sequenti tempore factum est. Intra paucos vero diita sequenti tempore factum est. Intra paucos vero dies, omni recuperatus virtute, domum suam reversus est. Confluentes ad eum undique ejus sanitati congratulantes, assumpto sermone, quae et quanta pertulisset, illis circumstantibus coepit exponere, addens insuper quam citatam virtutem in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec sic scimtatis recepit remedia.: Precerea du¬
tissimȩ fatigatus: adeo usq ẽ. defectus. ut mortis
tantũ expeccaret exiciũ. Ad quẽ cũ domiuis odo
saluaberis. Ille autẽ et illa redere. et alia spopon¬
dit conferre : si rei fidem dictu actu ꝓbaret. Mox pa.¬
tris nr̃i & obsequentiũ manib: eleuattus: & ad corpus
becit martini ꝑductus. terraq ꝓstractus: nec morã
patti potuit. subsidium sibi ꝓmissum. Sed qͥ manib
remeare cepit suis gressibꝰ. Si quidem ita factũ ẽ.
ut ille correptus. de cet̾o itilia ñ committeret: & quȩ
ꝓmiserat fidelit̃ adimpleret. Sepit int̾ca pat̾ odo
eũ ammonere : ut relicto mundo hoc tantũ sata¬
geret. quẽ admodũ soli dõ placeret. Ille autẽ res¬
pondit. Michi ista modo suaidere non potes.
abeo tum̃ dilectissimũ militẽ ad egrimũ nomine :
marmis strenuũ. & inconsilio ꝓuidũ. qui si te au¬
dierit. mox tuȩ uoluntati obaudiens erit. Quod

Expanded text:
sed nec sic sanitatis recipiebat remedia. Præterea diutissime fatigatus adeo vsque est defectus, vt mortis tantum expectaret exitum. Ad quem cum domnus Odo tinus saluaberis. Ille autem & illa reddere, & alia spopondit conferre, si rei fidem dictu actutris nostri et obsequentium manibus elevatus, ad corpus beati Martini perductus, terraque prostratus, nec moram pati potuit subsidium sibi promissum: sed qui remeare coepit suis gressibus. Siquidem ita factum est, ut ille correptus de caetero talia non committeret, et quae promiserat fideliter adimpleret. Coepit interea pater Odo eum admonere, ut relicto mundo hoc tantum satageret, quemadmodum soli Deo placeret. Ille autem respondit: Mihi ista modo suadere non potes. Habeo tamen dilectissimum militem, Adhegrinum nomine, in armis strenuum, et in consilio providum, qui si te audierit, mox tuae voluntati obaudiens erit; quod
Abbreviated transcription (Latin):
parui: ttili mͦ qđ uidebat dicebat. Unꝰ cnr̃is fribꝰ. aut
michi retulit: tocies mͥ ꝓfessus. ẽ posthanc reuelatior
intra paucos dies. exfinibꝰ gutię plusquã tria milia sas¬
di. ibi delati fuissent. Tanca ñaq et tali subtali spcas
mͥ narrare solitꝰ fuerat: que apud cęnobiũ scĩ benedia¬

Expanded text:
parvi, tali modo quod viderat dicebat. Unus ex nostris fratparvi, tali modo quod viderat dicebat. Unus ex nostris frathæc mihi retulit, toties mihi professus est. Post hanc reuelationem intra dies paucos ex finibus Gutię, plusquā tria millia ibi delati fuerunt solidi. Tanta nāque & talia sub tali specie mihi narrare solitus fuerat, quæ apud Cænobium sancti Benedi
Abbreviated transcription (Latin):
eancie decorit᷑. scolaq splendidi induc̃ suꝑquã pallio ꝑ¬
uialc utelnt᷑. et ep̃or more ferula manu ferebat. Cups¬
pius accedens structura eiꝰde monasterii cireũ cirei is¬
picere ceptę. Quecũ int̾rogtisset quis. e̾et. aut cur cui¬
illis nedeficiant: sed incepto oꝑe ꝑsistant. Adhec sub¬
iunx̃ ꝑsona illa quia defecisset om̃c suptũ quȩ secũ de¬
lerat. Atille. Netimeant inquid. Ecce nunc a romi
uenio. & turoniã uaido. It̃ autẽ meũ ꝑcuciã aquitanũ
faciã: & ex his partibꝰ ttuitũ cis pensũ mandabo. ut hq¬
eis affluent̾ abundet et longo post ꝑseueret. Heti gͥ
fr̃s. & detanti uiri ꝓmissione sccuri: om̃i cũ ilaritate:
gr̃as cepunt agere. Cuiꝰ aut hec ꝑsona fuerit ꝓfit̃ noi
audeo. quia patris nr̃i mos fuit. ut delib̾atiue suã ꝑs¬
nã nuqͣm ad scriberet. Sed si magni aliqͥd uidissent us

Expanded text:
canitie decoratus, stolaque splendida indutus, super quam pallio pcanitie decoratus, stolaque splendida indutus, super quam pallio pluviali utebatur, et episcoporum more ferulam manu ferebat: qui proprius accedens, structuram ejus monasterii circumcirca inspicere cœpit. Quem cum interrogasset quis esset, aut cur iillis ne deficiant, sed in incœpto opere persistant. Ad hæc subiunxit persona illa, quia defecisset omnis sumptus quem secum detulerat. At ille. Ne timeant, inquit, ecce nunc a Roma venio, & Turoniam vado, iter autē meum per Gutiam, Aquitaniamque faciam, & ex his partibus tantum eis pensum mandabo, t longo post perseveret. Laeti ergo fratres, et de tanti viri promissione securi, omni cum hilaritate Deo gratias coeperunt agere. Cujus autem haec persona fuerit, profiteri non audeo, quia patris nostri mos fuit, ut deliberative suam personam nunquam ascriberet: sed si magni aliquid vidisset vel
Abbreviated transcription (Latin):
ULTIS CALAONTATIBUS ET CREBRIS
industria ꝑhee facile cõprehende potest: i quanttupse inicho¬
auit ꝑfeccione. Sed quia inici beatȩ uiuere fert secu angus¬
festuiabo trinscurrere. Igit̾ pat̾ odo clatꝰ & ablus ordinit᷑.
mox contra cũ p̾dict ueteri ꝑsecutores insurgunt. Ille aut
mallens locũ dare. et beate quiescere. qua contenciose uiuc¬
re. derelicco eodẽ monaisterio. et quęq ibi fuerant adomno
bnone pairata. Atq ei pat̾no more tradita abiit clumiacii ei
semores. Per illud niq cepꝰ defec ome quę secũ detulerat
suptu: inconstruendã monalterii. officina. Piebant autẽ
hȩc oña: circa beati martini nacalicia. Est autẽ eosuc¬
tudo nia. octo dieriĩ circulo celebrare ci. ꝑacta ittiq dici
octan celebrittite matutina. & necdũ in lucescente aurora.
oms reuersisunt ad ꝓpria strata requictionis pociꝰ quador¬
reuelactĩ fuisse uisione. Aspiciebat & ecce uir uencrabilis

Expanded text:
LTIS calamitatibus & crebris industria per hæc facile cōprehendere potest, a quanta ipse inchoauerit perfectione. Sed quia initium beate viuere fert secum angusfestinabo transcurrere. Igitur pater Odo electus & Abba ordinatus, mox contra eū prædicti veterani persecutores insurgunt. Ille autem malens locum dare, & beate quiescere, quam contentiose viuere, derelicto eodem Monasterio, & quæ ibi fuerant a domno Bernone Abbate parata, atque ei paterno more tradita, abiit Cluniacum, & illius. Per illud namque tēpus defecit omne quod secum detulerat sumptum, in conshaec omnia circa beati Martini natalitia. Est autem consuetudo nostra octo dierum circulo celebrare eam. Peracta itaque diei octavi celebritate matutina, et necdum illucescente aurora, omnes reversi sunt ad propria strata, requietionis potius quam dorrevelatam fui
Abbreviated transcription (Latin):
teneri. & utinã oins mulieres inhac ꝓiuncia cõr eni¬
nintes quȩ carnali iuinculo recinent᷑. potuissc̃ lueri¬
facere: et tume psingulas debiusses piissimo tuofli¬
gellare amore . Nis & his similibꝰ ũb patris cõmotios¬

Expanded text:
teneri. Et utinam omnes mulieres in hac provincia commoteneri. Et utinam omnes mulieres in hac provincia commorantes, quae carnali vinculo retinentur, potuissem lucrifacere, et tu me per singulas debuisses piissimo tuo more flagellare. » His et similibus verbis patris commotio
Abbreviated transcription (Latin):
onis recipichant᷑. Ibiq ea manere costituit: deindo
Ad monasteriũ ꝑrex̃. Sequenti uͦ dic. ut mos ẽ patri
monastu. om̃ia quę gesserat studuit annunciare.
It enĩ eũ ca quę de uirgine gesserat audisset. t̾biti
aspectu cursine licentia hace agere psupsisset: ga¬
uit̾ eũ cȩpit increpare. Mox ille in t̾ram ꝓruit.
eiꝰq pedibꝰ ꝓuolut᷑: ueniã p̃cabat᷑. Post hȩc patis
dicens. Dnc pat ex qͦme miserũ suscipe es dignat
inquantũ cõsidare ualui. nuqͣm aliud tibi curefi¬
it. nisi deanimabꝰ. lucrandis. Pea cet̾i abbatesh
student qͣlit̾ rebꝰ. possint abuidare et om̃ibꝰ plur¬
re. Iu uͦ piectite miscdiaq fretꝰ: soli dõ placere
satagis: ꝓpt̃ lucrũ animarũ. Qua dere imitate
tuus desidaui. ẽe: idcireo hanc uirgine uolui lucai¬
ri ad laudẽ tui nominis. Qua us enũme etiã. tardi
uineerent ipsius lacrime: nõsũ tam̃ oblitꝰ tuã ineri¬
pationẽ quã certissime sciebã me nõ posse euade

Expanded text:
eam manere constituit, deinde ad monasterium perrexit. Sequenti vero die, ut mos est, patri monasterii omnia quae gesserat studuit indicare. Etenim cum ea quae de virgine gesserat audisset, turbato aspectu cur sine licentia haec agere praesumpsisset, graviter eum increpare coepit. Mox ille in terram proruit, ejusque pedibus provolutus veniam precabatur. Post haec patris icens. Domine Pater, ex quo me miserum suscipere es dignatus, inquantum considerare valui, numquam tibi aliud curæ fuit, nisi de animabus lucrandis. Nam cæteri Abbates hoc student, qualiter rebus possint abundare, & hominibus placere. Tu vero pietate misericordiaque fretus, soli Deo placere satagis, propter lucrum animarum. Qua de re imitator tuus desideraui esse, idcirco hanc virginem volui lucrari ad laudem tui nominis. Quamuis enim me etiavincerent ipsius lacrymae, non sum tamen oblitus tuam increpationem, quam certissime sciebam me non posse evader
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ fuerat uisitata. Preuidens itaq bnꝰ pat̃. honestissimũ
uirũ forc futurũ: ꝓmouit eũ. et accersito ep̃o sine suo
uelle. cõsecrari eũ fec̃ sacerdotẽ. Deqͦ uidelicet ep̃o. nar¬
rari solitꝰ erat pat̾ odo: quia benedictũ ab eo cibũ. nullis
canis audebat cõmede. Qđ si cõtigisset casu: mox canis
ille moriebat᷑: ułuti ꝓcibo aliquid gustasset uenenatũ.¬
Sed obscero ut nullꝰ me deroget: ꝓeo qd dixeri quia absq suo
uelle coscerat᷑ fuisset. Nee forsin qͥli aceꝑauit facere uideat ex

Expanded text:
a quo fuerat visitata. 37. Praevidens ita quo fuerat visitata. 37. Praevidens itpo sine suo velle, consecrare eum fecit sacerdotem. De quo videlicet Episcopo narrare solet pater Odo, quia benedictum ab eo cibum nullus canis audebat comedere. Quod si casu contigisset, mox canis ille moriebatur, veluti pro cibo aliquid gustasset venenatum.Sed obsecro vt nullus me deroget, pro eo quod dixerim, quia absque suo velle consecratus fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
deliniũ.: sed tam̃ talẽ obȩdientiã ei ꝓtinꝰ adiunx̃. Ua¬
de ⁊ que ad modũ scisti eã descło eruere: itascias cotidie
alere. ac sc̃is monitis instruere:
porttre: et patrũ p̾cedentiũ exẽplis eã instituere. do¬
nec intra paucos dies cã ad qđdã monast̾iũ duceret.
ac sacris uirginibꝰ sociaret. Uerũptam̃ hȩc om̃ia ꝓpt̃
bonũ testimoniũ: p̃sentia fr̃m fiebant. Factũ. ẽ nõ inul¬
to post. ut ipsa dormitionẽ acciꝑet indño. Cũq circũ¬
illa p̾mortut̃i tenerent: subito uoce qua pot̾at cępit
dicere. Aduiate ine obsecro leuare. In t̾rogantesq cã
cur hȩc diceret: ecce ait bcatissimũ apłm paulũ. iudeo
uenientẽ: et illi uolo occurre. Necdũ uerba cõpleuerat.
potuit supͣ genua se eleuciuit: et curuato capite benedie¬
tionẽ uenienti petuit. his uerb. Benedicite. Et mox qͥ¬
cũ ꝑpetuę. Qua fe nulli dubiũ fuit. abeo eẽ. susceptã.

Expanded text:
delinivit, sed tamen talem obedientiam ei protinus injunxit: Vade, et quemadmodum scisti eam de saeculo eruere, ita scias quotidie alere, ac sanctis monitis instruere, portare, et patrum praecedentium exemplis eam instruere, donec intra paucos dies eam ad quoddam monasterium duceret, ac sacris virginibus sociaret. Verumtamen haec omnia propter bonum testimonium praesentia fratrum fiebant. Factum est non multo post ut ipsa dormitionem acciperet in Domino. Cumque circumillam praemortuam tenerent, subito voce qua poterat coepit dicere: Adjuvate me, obsecro, levare. Interrogantesque eam cur haec diceret, Ecce, ait, beatissimum Paulum apostolum video venientem, et illi volo occurrere. Necdum verba compleverat, ntum potuit, supra genua se elevavit, et curvato capite benedictionem venienti petiit his verbis: Benedicite, et mox quievit perpetue. Qua de re nulli dubium fuit ab eo esse susceptam,