comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gressꝰ tenebunt᷑. Domꝰ pudorẽ. ⁊ inbe cillta
extͣma captiuitas nesciet. ¶ lamauit
esebon ⁊ elealeate. ¶ Nomina ciuitatũ
moabitice ꝓuinciȩ qͣrũ esebon urbs
fuit qndam seon regis amorreoꝵ. De qͣ
idem ieremias. Ignis egressꝰ ẽ de eseboni.
⁊ flamina de medioseori. Int̾p̃tat᷑ aut̃
esebon cogitacio. & ideo alludens ad
nom̃ ieremias: cont᷑ eseboꝵ. ait. cogita¬
uerunt mala. Usq iasa audita ẽ uex
eoꝵ. Urbs iasa mortuo maxi rmminet.
ubi ẽ tͣmiꝰ ꝓ uincie moabitaꝵ. Hoc gͦ
idicat. qd̃ usq ad extremos fines ulatꝰ
ꝓuiucie personabunt. Unde ⁊ hiere¬
mias ait de clamore esebon: usq ele¬
ale ⁊ iasan dedu̾nt uocẽ suã. Suꝑ¬

Expanded text:
gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem gressus tenebuntur domibus, pudorem et imbecillitatem extrema captivitas nesciet. Clamabit Esebon et Eleale. Nomina civitatum Moabiticae provinciae, quarum Esebon urbs fuit quondam regis Amorrhaeorum, de qua idem Jeremias, Ignis egressus est de Esebon, et flamma de medio Seon. Interpretatur autem Esebon, cogitatio, nomen, Jeremias contra Esebon ait: « Cogitaverunt mala, usque Jesa audita est vox eorum. » Urbs Jesa Mortuo mari imminet, ubi est terminus provinciae Moabitarum. Hoc ergo indicat, quod usque ad extremos fines ululatus provinciae personabat. Unde nunc Jeremias ait: « De clamore Esebon usque Eleale et Jasan dederunt vocem suam.
Abbreviated transcription (Latin):
urbis istꝰ corruisse. Ascendit domꝰ ⁊
Sub audit᷑ aut̃. domꝰ regia. ⁊ urbs
dibon ad ydola q̃ in editis posita st̃
ascendit. Suꝑ nabo. ⁊ suꝑ medaba do¬
biles ciuitatis: ululauit uniuersa ꝓuin¬
cia. In nabo enĩ erat chamos ydolum
consecratum: qd̃ alio noĩẽ appellabat᷑
beelphegor. N cunctis capitib eiꝰ cal¬
uicrum: om̃is barba radet᷑. Apud an¬
tiqͦs barbe capitisq rasura lũctꝰ ĩdi¬
ciũ fuit. ser hoc gͦ magnitudo meroris
ostendit᷑: ieremiab contͣ moab cõela¬
mante. Omẽ capud caluicium: ⁊ omĩs
barba radet᷑. In cunctis manib colliga¬
cio: ⁊ suꝑ omẽ dorsum cilicium.
tͥuiis eiꝰ accinti st̃ sacco: super tecta eiꝰ.
⁊ in plateis eiꝰ om̃is ululatꝰ descendet in
fletum. Non erunt pͥuate lacͥme.
ublicum luctum: publica lamenta lant¬
ta resonabunt. Nex matͦne. uͨ uirgines.
nec etas parua pueroꝵ: ner fracꝰti senuĩ

Expanded text:
urbis istius corruisse. Ascendit domus, urbis istius corruisse. Ascendit domus, Subauditur autem, domus regia, et urbs Dibon ad idola quae in editis posita sunt ascendit: super Nabo, et super Medaba, nobiles civitates, ululabit universa provincia. In Nabo enim erat Chamos idolum consecratum, quod alio nomine appellatur Beelphegor. In cunctis capitibus ejus calvitium, omnis barba radetur. Apud antiquos barbae capitisque rasura luctus indicium fuit. Per haec ergo magnitudo moeroris ostenditur, Jeremia contra Moab eadem conclamante: Omne caput calvitium, et omnis barba radetur, et in cunctis manibus colligatio, et super omne dorsum cilicium . In triviis ejus accincti sunt sacco; super tecta ejus, et in plateis ejus omnis ululatus descendet in fletum. Non erunt privatae ublicum luctum publica lamenta resonabunt; nec matronae, nec virgines, nec aetas parva puerorum, nec fracti senum
Abbreviated transcription (Latin):
uastitas p̃dicet᷑ moabitaꝵ. id ẽ arabie
ab assiriis. ⁊ babyloniis. Ab utͣq enĩ gen¬
te uastati st̃: ⁊ eo tẽpore qͦ sennacherib
captiuũ duxit isrł. ⁊ qͣndo nabugodono¬
sor subuertit ierłm. Insultauãt enĩ ad
utrunq hostẽ ephasm : ⁊ iude : dicente
ieremia. Allidet manum moab ĩ uomitu
suo: ⁊ erit ĩ derisum ẽ ipse. Fuit enĩ
ĩ derisum tͥ isrł: qͣsi int̾ fures reꝑꝑies eũ.
Propt᷑ uerba gͦ tua q̃ aduersꝰ illum locutꝰ
es: captiuus duci̾s. Qod aut̃ ait qͥa noc¬
te uastata ẽ ar: moab ꝯticuit: decoꝵ
inuectionis ẽ pncipiũ. ut uastaret᷑ i
tenebͥs qͥ de incestu pat̾s nocte concep¬
tꝰ ẽ: ne forte noctem ꝓ magnitudine
t̃roris accipiamꝰ. E credendum qͥa sͥ cõ¬
fidebat in muris: insi diis eam ⁊ cunicłis
fuisse suꝑatã. Audun quendã ariopo¬
litẽ. s ⁊ omĩs cuntas testis ẽ: motu t̾re
magno ĩ mea infancia. qͣndo tociꝰ orbis
litꝰ tuͣsg̃ssa st̃ maria eadẽ nocꝰte muros

Expanded text:
vastitas 185 praedicitur Moabitarum, id est, Arabiae; ab Assyriis, et Babyloniis. Ab utraque enim gente vastati sunt, eo tempore quo Sennacherib captivum duxit Israel, et quando Nabuchodonosor subvertit Jerusalem . Insultaverat enim ad utramque hostem Ephraim et Judae, dicente Jeremia: Allidet manum Moab in vomitu suo, et erit in derisum etiam ipse. Fuit enim in derisum tibi Israel, quasi inter fures reperisses eum . Propter verba ergo tua, quae adversus illum locutus es, captivus duceris. Quod autem ait: Nocte vastata est AR, Moab conticuit, decorum invectionis principium, ut vastaretur in tenebris; qui de incestu patris nocte conceptus est. Nisi forte noctem pro magnitudine terroris accipimus: et credendum, quia sibi confidebat in muris, insidiis eam, et cuniculis fuisse superatam. Audivi quemdam Areapolitem, sed et omnis civitas testis est, motuterrae magno in mea infantia, quando totius orbis littus transgressa sunt maria, eadem nocte muros
Abbreviated transcription (Latin):
Iyi uero assyrioꝵ tẽporib putant con¬
pleta que dicta st̃: ħ uolunt intelligi. qd̾
sub assyria captiuitate damascꝰ ñ sit om̃o
deleta s tnͣslatis qͥbdam in cirenem. ali¬
a pars. cultoꝵ t̾re dimissa sit. q̃ ⁊ ipsa pꝰ¬
ea babylonio uastante deleta ẽ. donec sub
maceclonib ⁊ ptolomeis rursum restau¬
raret᷑. ⁊ in aduentu xp̃i eẽt qͥdẽ ciuitaᷤ.
s non tante potencie quante ante. ante

Expanded text:
. Qui vero Assyriorum temporibus putant completa quae dicta sunt, hoc volunt intelligi, quod sub Assyria captivitate Damascus non sit omnino deleta, sed translatis quibusdam in Cyrenem, alia pars cultorum terrae dimissa sit, quae et ipsa postea Babylonio vastante deleta est: donec sub Macedonibus et Ptolemaeis rursum instauraretur, et in adventu Christi esset quidem civitas, sed non tantae poten
Abbreviated transcription (Latin):
a consequant᷑. uisionẽ aut̃ ł statim leta.
ł in fine. leta post tͥstia. Moab ꝓuincia
ẽ arabum. in qͣ fuit balach filiꝰ beor. qui
conduxit ariolũ balaã de mesopotamia.
ut maledieẽt isrłi ubi ⁊ iniciatꝰ ẽ popłs
beelphegor. huiꝰ metͦpolis ciuitas ar.
q̃ hodie ex hebreo. ⁊ greco sermone con¬
posita ariopolis nuncupat᷑: non ut
pleriq estimant qd̾ ãpuc̃ id ẽ sit ci¬
id ẽ ad uersariꝰ. Quante aut̃ fuerit po¬
cencie: heremias testat᷑ dicens. Non est
ultͣ exultacio in moab. Ꝙ itu̾m. habu¬
isti fiduciam in municionib tuis: ⁊ in teᷤ¬
sauris. & it̾m. fertilis fuit moab ab ad¬
olescencia sua: ⁊ reqͥeuit in fecib suis. nͦ
tͣnffusꝰ ẽ de uase inuas. ⁊ in tnͣsmigͣcio¬

Expanded text:
em autem vel statim laeta, vel in fine laeta post tristia. Moab provincia est Arabum, in qua fuit Balac filius Beor ; qui conduxit hariolum Balaam de Mesopotamia, ut malediceret Israel, ubi et initiatus est populus Beelphegor . Hujus metropolis civitas AR  , quae hodie ex Hebraeo et Graeco sermone composita Areopolis nuncupatur; non ut plerique existimant quod ἄρεος, id estid est adversarius. Quantae autem fuerit potentiae, Jeremias testatur , dicens: Non est ultra exsultatio in Moab. Et iterum: Habuisti fiduciam in munitionibus tuis, et in thesauris tuis. Et iterum: Fertilis fuit Moab ab adolescentia sua, et requievit in faecibus suis, nec transfusus est de vase in vas, et in t
Abbreviated transcription (Latin):
fertilissima ẽ: legamꝰ ihezechiel ubirex
pharao draco magnꝰ habitare desc̾bit᷑
feci memetipsũ. Q audit. Pouã frenũ
ĩ maxillis tuis. ⁊ adglutiuabo pisees
serto. In aduentu aut̃ x ħ oĩa tͦpicos¬

Expanded text:
fertilissima est. Legamus Ezechiel, ubi rex Pharao draco magnus habitare describitur feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglutinabo pisces serto . In adventu autem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e ꝯsorcium sepulture. Fro eo aut̃
qd̾ nos diximꝰ qͣsi stirps mutilis: ⁊ i
hebreo legitͦ caneserneptã: aqͥla int̾p̃¬
uirgultum appellat᷑: qd̾ ad radices ar¬
boris nascit᷑. ⁊ qͣsi inutile ab agͥcolis
ambutant᷑. Sossumꝰ id ipsũ. sanẽ tabũ¬
q intellige̾. Simulq discimꝰ q̃d̾ infernꝰ
sub t̾ra sit: dicente scͥptura. Usq ad
fundamenta laci. Iu enĩ t̾ram tuam
disperdidisti: tu popłm̃ tuũ occidisti.
uxta lax. ĩ terp̃tes qͥ dixu̾nt. qr t̾rã
meã ꝑdidisti. ⁊ popłm neũ occidisti

Expanded text:
habere consortium sepulturae. Pro eo autem habere consortium sepulturae. Pro eo autem quod nos diximus, quasi stirps inutilis, et in Hebraeo legitvirgultum appellatur, quod ad radicem arboris nascitur, et quasi inutile ab agricolis amputatur: possumus id ipsum saniem tabemque intelligere. Simulque discimus quod infernus sub terra sit, dicente Scriptura: Usque ad fundamenta laci. Tu enim terram tuam disperdidisti, tu populum tuum occidisti. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Quia terram meam perdidisti, et populum meum occidi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi cadauer putͥdũ. Non habebis con¬
sorcium. neq cũ eis in sepultura. Mar¬
rañ hebrei huiꝰmodi fabulam. Euilmero¬
dach qͥ patͤ suo nabugodonosor uiuence.
ꝑ uii. annos int̾ bestias ante regnaua̾t:
pꝰ qmͣ ille restitutꝰ in regno ẽ usq ad mor¬
tẽ patͥs cũ ioachĩ rege. iudee in uincłis
fuit. Quo mortuo. cũ rursꝰ in regnũ sue¬
cedet ⁊ ñ susciꝑet᷑ apliciplb. qͥ metueban
ne uiue̾t qͥ dicebat᷑ extinctꝰ. ut fidem¬
patͥs mortui face̾̃t. aperuit sepulcrum.
⁊ cadauer eiꝰ unco ⁊ funib tͣrit. E est
sentꝰ Sepultis oĩb qͥ ãte int̾fecti sc̃:
tu solus insepultꝰ iacebis. Alii uͦ locũ
istum sic int̾p̃tant᷑. Omẽs aĩȩ ap̃ infe¬
ros aliqmͣ reqͥem accipient: tu solꝰ in
extreinas cenebras religabi̾s. Om̃iũ e¬
nĩ oꝑieris sangͥne. ⁊ uniũsoꝵ te cruor
p̃met: uelud inuolutum sanie mortuoꝵ.
Synmachꝰ hunc locum ita  tͦustulit. ł ciã
cum his qͥ occidunt᷑ in bello non meberiꝰ

Expanded text:
quasi cadaver putridum non habebis consortium, neque cum eis in sepultura. Narrant Hebraei hujusmodi fabulam: Evilmarodach qui, patre suo Nabuchodonosor vivente per septem annos inter bestias, ante regnaverat, postquam ille restitutus in regno est, usque ad mortem patris cum Joachim rege Judae in vinculis fuit: quo mortuo, cum rursus in regnum succederet, et non susciperetur a principibus, qui metuebant ne viveret qui dicebatuit sepulcrum, et cadaver ejus unco et funibus traxit. 179 Et est sensus: Sepultis omnibus qui a te interfecti sunt, tu solus insepultus jacebis. Alii vero locum istum sic interpretantur: Omnes animae apud inferos aliquam requiem accipient, tu solus in extremas tenebras religaberis. Omnium enim operieris sanguine, et universorum te cruor premet velut obvolutum sanie mortuorum. Symmachus hunc locum sic transtulit: Etiam cum his qui occiduntur in bello, non mereberis
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Hoc ñ loqͥt᷑ cont᷑ damascũ. s contͣ
uentũ er egypto popli dĩ. om̃s gentes
q̃ incolebant terram reꝓmissioĩs. subito
pauore t̾rite arat᷑ dimiserunt. aceruoᷤ
q frugũ. ⁊ media oꝑa salutẽ pedib re¬
qͥrentes: sic ⁊ terra multo cẽprͣ desola¬

Expanded text:
 sed contra adventum ex Aegypto populi Dei, omnes gentes quae incolebant terram repromissionis, subito pavore conterritae aratra dimiserunt, acervosque 196 frugum et media opera, salutem pedibus requirentes: sic et terra Israel multo tempore desola
Abbreviated transcription (Latin):
gorẽ tube sublunit̾ resonantis audieri
mea sede reqͥescam: ut iudei putant in
messis. Sicut in toto die nicħ ẽ cla¬
riꝰ meridie qnͣdo sol de medio celoruti¬
lat.  omẽm orbẽ parit᷑ illustrat. sicut
in estu ⁊ calore torrente. qnͣdo nudꝰ mes¬
sor excoqͥt᷑ ⁊ oꝑis manitudinem anhe¬
licu ꝓbat. gͣtissima ẽ roris tẽperies. si
arentes stipulas matutinꝰ humor secabi¬
les faciat: ita meus sermo ꝗͣ. cõsidabo
ĩ loco meo cunctis ĩ me credentib ad
ueniet. Ante enim messem totꝰ efflo¬
ruit: ⁊minatura perfecho germinauit.¬

Expanded text:
gorem tubae sublimiter resonantis audieritmea sede requiescam: ut Judaei putant, in messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibus gratus adveniet. Ante messem enim totus effloruit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad murum coctilatis. Ne qͥs putaret
plantum ꝓph̾e exultacionis indicium.
ꝑ qmͣ inimicos popłi isrłis gaudẽt eẽ cap¬
tiuos. ex affectu ⁊ ex intimo cordis dolore
potentissimã qͣndã urbem subrutã luge̾
se dicit. Et erit cum apparuerit qͦd
laborauit moab: suꝑ excelsis suis ingre¬
diet᷑ ad scã sua ut obsecret ⁊ ñ p̃uale¬
bit. ¶tima miseria ẽ: nec in his qͦs
senꝑ uenerata ẽ hab̾e subsidium. De.¬
serta inqͥd uirib tuis. ⁊ cunctis pugna¬
torib interfertis: perges ad ydoła. de¬
lubra uenabis. E nec in illis reꝑies au¬
xilium: qͥb uastitas tecum cominunis
adueniet. Hoc uerbum qͦd locutꝰ ẽ do¬
minꝰ ad moab ex tunc. Ex qͦputas tẽpr̃
Nidelicet ex qͦ creatꝰ ẽ moab: ⁊ dñs ait.
Mabite ⁊ anmanite ñ int̾bunt in eccłiã¬

Expanded text:
ad murum cocti lateris. Ne quis putaret planctum Prophetae exsultationis indictum, per quam inimicos populi Israel gauderet esse captivos, ex affectu, et ex intimo cordis dolore, et potentissimam quondam urbem subrutam lugere se dicit. Et erit, cum apparuerit quod laboravit Moab super excelsis suis, ingredietur ad sancta sua, ut obsecret, et non valebit. Ultima miseria est, nec in his, quos semper venerata est, habere subsidium. Deserta, inquit, viribus tuis, et cunctis propugnatoribus interfectis, perges ad idola, delubra veneraberis, nec 192 in illis reperies auxilium, quibus vastitas tecum communis adveniet. Hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc. Ex quo putas tempore? Videlicet ex eo, quo creatus est Moab. Et Dominus ait: Moabitae et Ammonitae non intrabunt in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ habui pͥꝰ qmͣ mundꝰ eet̃ adp̃ te.
Dictũ ẽ de natiuitate eiꝰ. dictũ de cȩ¬
tis in medio sacͣmentis: uenit ad mor¬
tẽ. q̃ ñ ꝯsueto mortaliũ nomine. s qr
in xp̃o erat uita perpetua. reqͥes
appellat᷑. Nos aut̃ ut manifestum le
ta fuerit omĩs t̾ra sciencia domini
sic̃ aq̃ mariᷤ t̾rã oꝑientes : erit ra-¬
cix iesse. ⁊ qͥ de es srepe ocendet
bebit cornua in manib suis: in qͥb
absondet᷑ fortitudo eiꝰ: ut exaltat᷑
lerunt resurget a mortuis: ut pͥn¬
ceps sit orum nacionũ. ⁊ uniui̾se
gñtes sperent in eo. Qd eciã iacob

Expanded text:
 te . Dictum est de nativitate ejus, dictum est de caeteris in medio Sacramentis: venit ad mortem, quae non consueto mortalium nomine, sed quia in Christo erat vita perpetua, requies appellatur. Nos autem, ut manifestum legta fuerit omnis terra scientia Domini, sicut aquae maris terram operientes, erit radix Jesse, et qui de ejus stirpe conscendet bebit cornua in manibus suis, in quibus abscondetur fortitudo ejus, ut exaltatus lerunt, resurget a mortuis, ut princeps sit omnium nationum, et universae gentes sperent in eo. Quod etiam Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
na intelligunt. Fro ululis qͦq omẽus
ipsum uerbum hebraicum hihĩ: soli
larr. onocentauros tͣnstulerunt Sireue
monas aut monstͣ q̃dã aut certe draco¬
nes magnos int̾p̃tati sumꝰ qͥ cristati sc
& uolantes. F ꝗ̃ omĩa: uastitat᷑ ⁊ soli¬
tudinis signa monstͣnͣt᷑ qͦd tantasit
depopulacio urbis quͦdã potũtissime.
ut p̃ multitudine. demonum ac bestiaꝵ
nullꝰ in eã audeat pastoꝵ id ẽ deserti
appetitor intͣre. Didicimꝰ ã qͦdã friẽ ela¬
ciones regias eẽ in babylonẽ ⁊ omĩs
genĩs bestias muroꝵ esꝰ tanto ambitu
coherceri. Prope ẽ t ut ueniat temapꝰ¬
eiꝰ  eiꝰ ñ elongabunt᷑. Instare. dicit
tẽpꝰ. qͦ ab hoste capienda sit. Post cap¬
tiuitatẽ qppe iherlm̃: ñ multũ tẽpus
in medio ⁊ ã medis ꝑsisq uastata ẽ. Mi¬
serebit᷑ enĩ dñs iacob ⁊ eliget adhuc de.¬

Expanded text:
ra intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum IIM  , soli LXX onocentauros transtulerunt. Sirenamones, aut monstra quaedam, vel certe dracones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastitatis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quondam potentissimae, ut prae multitudine daemonum ac bestiarum nullus in eam audeat pastorum, id est, deserti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Ela, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitu coerceri. Cap. XIV Prope est ut veniat tempejus non elongabuntur. Instare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persisque vastata est Miserebitur eni
Abbreviated transcription (Latin):
tigia: uide̾mꝰ possionẽ ericii ⁊ paludes
cib canitͦ. scopabo eam in scopa tereus.
Exceptis enim muris coctilib qͥ ꝓpt̃ bes¬
tias concludendas pꝰ annos plurimos in¬
stauxant᷑: omẽ in medio spacium solitudo
ẽ. Iurauit dñs exercituum dicens. Si tĩ
ut putaui ita erit. ⁊ qͦmͦ m̃te tͣctaui sic
eueniet ut conteram assyrium in t̾ra me
a. ⁊in montib meis conculcem eũ.
aufẽtur ab eis iugum eiꝰ: ⁊ onꝰ eiꝰ ab uin̾o
sennacherib regẽ assyrioꝵ. qͥ samariã
sudeãq uastauit. ⁊ excepta iherlm̃ de¬
leuit ꝑcircuitũ oiã: ⁊ longe pꝰ futuris
uicina consociat. ut inminens auferat᷑
metꝰ: qͥa dice̾ poterant audientes. Nos
p̃sentẽ ꝑpetim᷑ obsidionẽ: iste. multis
pꝰ scłis uentura ꝓmictit. Est gͥ ordo ꝓphiȩ
Quanqͣm pꝰ annos plurios babylon
destruenda sit. ⁊ om̃e penitꝰ stirpis assyri¬
oꝵ. ⁊ chaldeoꝵ seminarium disꝑdendũ:
tnͣ ut non cimeatis uicinam captiuitatẽ:

Expanded text:
in paludes cibus canitur: « Scopabo eam in scopa terens, » exceptis enim muris coctilibus, qui propter bestias concludendas, post annos plurimos instaurantur, omne in medio spatium solitudo iuravit Dominus exercituum dicens si non ut putavi ita erit et quomodo mente tractavi sic eveniet ut conteram Assyrium in terra mea et in montibus meis conculcem eum et auferetur ab eis iugum eius et onus illius ab umero Samariam Judaeamque vastavit, et excepta Jerusalem, delevit per circuitum omnia; et longe post futuris vicilia consociat, ut imminens auferatur metus: quia dicere poterant audientes: Nos praesentem perpatimur obsidionem, iste multis post saeculis ventura promittit. Est igitur ordo prophetiae, quamquam post annos plurimos Babylon destruenda sit, et omne penitus stirpis Assyriorum et Chaldaeae seminarium disperdendum: tamen ut non timeatis vicinam captivitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
medos adsubu̾sionẽ babylonis scĩficatos
uocet : cum ꝑ hieremiã ipsum nabugo¬
donosor qͥa eiꝰ mꝑbo seruiebat. destruens
p̃uaricat᷑cẽ hierlm seruũ suũ ⁊ colunbã¬
suã dixi̾t. Porro qͦd ait fortes meos ex
ultantes in gła mea: ostendit eos ñ suis
uirib s dĩ ira tã sublimis regni poten¬
ciã subũtisse. Qox multitudinis in
montib qͣsi popłoꝵ frequenciũ: uox so

Expanded text:
sionem Babylonis sanctificatos vocet, cum per Jeremiam ipsum Nabuchodonosor, quia ejus imperio serviebat, destruens praevaricatricem Jerusalem, servum suum et columbam dixerit. Porro quod ait: Fortes meos, et exsultantes in gloria mea, ostendit eos non suis viribus, sed Dei ira tam sublimis regni potentiam subvertisse. 171 Vox multitudinis in montibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯserta in ius uocaret. ⁊ ꝓmissum permo.¬
m̃ta exigẽt. Qͥd gͥ faciã. Subeã ne
opꝰ in qͦ uiri eruditissimi sudauerunt.
origenẽ locor ⁊ eusebium panphili. quoꝵ
alt̃ lib̾is allegoriȩ spaciis euagat᷑. ⁊ int̾p̃¬
tatis nominib singłoꝵ ingenium suũ faẽ
eccłiȩ sacͣmenta. alter hystoricam exposi
re me ñ potusse magis qmͣ noluisse:
Urͣ altum inbecillitatis ẽ at̾ũ suꝑbiȩ. Vłb¬
abducłis causis malui ate ingenũ meũ
qmͣ uoluntatẽ queri. Breuit̾q ad nota.¬
bo que didici: fundam̃ta iaciens scͥptu¬
raꝵ. Cecum si aut tu uolueris. aut spaci¬

Expanded text:
conserta in jus vocaret, et promissum per momconserta in jus vocaret, et promissum per momenta exigeret. Quid igitur faciam? subeamne opus in quo viri eruditissimi sudaverunt, Origenem loquor, et Eusebium Pamphili, quorum alter liberis allegoriae spatiis evagatur, et interpretatis nominibus singulorum, ingenium suum facit Ecclesiae sacramenta, alter historicam expositre, me non potuisse magis quam noluisse: quorum alterum imbecillitatis est, alterum superbadactus causis, malui a te ingenium meum quam voluntatem quaeri: breviterque annotabo quae didici, fundamenta jaciens Scripturarum. Caeterum si aut tu volueris, aut spati
Abbreviated transcription (Latin):
ad babylonẽ usq ꝑuenimꝰ: que pͥma de¬
cẽ uisionũ ẽ de qͥb ante iam dixi. Suꝑ¬
fluũ aut̃ mͥ uisum ẽ. aut eadẽ rursus
iterare: aut in uno oꝑe diuersas senten¬
cias ꝓm̾e̾. Unde qͥntꝰ in ysaia liber hic
E qui qnͦdam solus editꝰ ẽ. Q ad calcẽ
usq ꝑlecto: ui uoluminis uixta tͦpologiã
arripuimꝰ exordiũ. ⁊ eadẽ te dnm̃ dep̃¬
cante. sp̃ualis intelligencie culmina per¬
seq̃m᷑. Huc usq papa nͦmabilis. colum̃ ea¬
ritatis ⁊ nom̃. ac mͥ om̃iũ qͦs t̾ra genuit
amatitissime. per litteras flagitabas. ut
E xx. uisiones qͣ in ysaia obscurissime.
sunt. hẏstorica disposicioẽ dissererem.
⁊ omissis nr̃oꝵ om̃tarũs. qͥ uarias opi¬
naciones secuti multa uolumina condi.¬
derunt. hebraicã pande̾m u̾itatẽ. meq
recͣctarẽ. ⁊ molestissimum ex planacionũ
genꝰ in tẽpꝰ aliud differentẽ. sepissime
conmonebas. Hoc aut̃ anno missisti fi¬
liũ nrm eRachũ diaconũ. qͥ me manu

Expanded text:
enimus, quae prima decem visionum est, de quibus ante jam dixi. Superfluum autem mihi visum est, aut eadem rursus iterare, aut in uno opere diversas sententias promere. Unde quintus in Isaiam liber erit hic, qui quondam solus editus est, quo ad calcem usque perfecto, sexti voluminis juxta tropologiam arripiemus exordium, et eadem te Dominum deprecante, spiritalis intelligentiae culmina persequemur. « Hucusque papa Amabilis, columen charitatis et nomen, ac mihi omnium quos terra genuit amantissime, per litteras flagitabas, ut tibi decem visiones quae in Isaia obscurissimae sunt, historica expositione dissererem, et omissis nostrorum Commentariis, qui varias opiniones secuti, multa volumina condiderunt, Hebraicam panderem veritatem: meque retractantem, et molestissimum explanationis genus in tempus aliud differentem, saepissime commonebas. Hoc autem anno misisti filium nostrum Heraclium diaconum, qui me manu
Abbreviated transcription (Latin):
doꝵ ꝑsaꝵ q seuiciam: ut ardore sangͥnis
⁊ oblatas opes ꝓ luto reputent. Sed
sagittis paruulos int̾ficient. ⁊ lactenten¬
tib ut̾ non miscrebunt᷑: & suꝑfilios
ñ parcec ocłs eoꝵ. Int̾ficient᷑ pariui¬
li quoꝵ uulnera erunt ñ minora qmͣ cor¬
pora ⁊ pregnantes ut̾ secabunt᷑. Elidã¬
t᷑ q infantes: ⁊ ad ub̾a pressos filios cru¬
delis uictor occidet. Et erit babylon

Expanded text:
 saevitiam, ut ardore sanguinis  oblatas opes pro luto reputent. Sed sagittis parvulos interficient, et lactentibus uteri non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Interficientur parvuli, quorum vulnera erunt non minora quam corpora, et praegnantium uteri secabuntur, elidenturque infantes, et ad ubera pressos filios crudelis victor occide
Abbreviated transcription (Latin):
dã incuruantẽ uingit &e depͣuantẽ.
qͦd legiꝰ precepta subuertu̾nt & rec
T : disꝑoet. & magistros parit᷑ ⁊ di¬
cipłos. alios qͥ ꝓpt᷑ muna laudant
peccatores: alios qͥ laudati suama¬
la ñ senciunt. nec agunt penitenciã.
ye enĩ ciuitati: cuiꝰ rex adolescens.
ce qͥ dm̃ patrẽ uł dñm uerũ perdide¬
runt: ñ inpetbuts miscd̾iã. Omĩs enĩ
ħeticꝰ hẏpocͥtaẽ. aliud agñs ⁊ aliud¬

Expanded text:
dam incurvantem jungit et depravantem, quod legis praecepta subvertant, et recttur, disperdet, et magistros pariter, et discipulos; alios qui propter munera laudant peccatores: alios qui laudati sua mala non sentiunt, nec agunt poenitentiam. Vae enim civitati cujus rex adolescens . Et qui Deum Patrem vel Dominum verum perdiderunt, non impetrabunt misericordiam. Omnis enim haereticus hypoc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsum captũ duxit in anciochiã. qͣ tẽ uo¬
cabat᷑ reblacha. Ibiq corã patͤ filiis int̾fec¬
tis: oclõs sedechie iussit auferri. exceca¬
tũq misit in caueã. ⁊ in ritum feraꝵ trax¬
it in babylonẽ: conpleto uaticinio qd̃ ca¬
nebat iheremias. Intͣbis babylonẽ & non
uidebis eã. Ad ꝯsolacionẽ gͦ popłi nide¬
te caligoso exaltate signum: ⁊ exalte¬
e uocẽ leuate manũ. ¶ Iontem caligo¬
sum siue geriebrosum. qͦd hebraice dr̃ nẽs¬

Expanded text:
in Antiochiam, quae tunc vocabatur Reblatha, ibique coram patre filiis interfectis, oculos Sedechiae jussit auferri, excaecatumque misit in caveam, et in ritum ferarum traxit in Babylonem; completo vaticinio nebat: Intrabis in Babylonem, et non videbis eam . Ad consolationem ergo populi Judaetem caliginosum elevate signum, exaltate vocem, levate manum. Montem caliginosum, sive tenebrosum, quod Hebraice d
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. ⁊modicis iudee t̾re clauoebat᷑ an¬
gustũs. nc̃ repleu̾it omem t̾rã sciencia
sua. ⁊ de moxe ꝯsurgens regnet in gen¬
tib. ⁊ ipsum naciones dep̾cent᷑ atq
adorent: ita dũ taxat. ut addiciat scdõ
manũ suã ad possidendũ qͦd reliquũ ẽ
popħi sui ⁊ ꝯgregandos ꝓfugos isrł. ⁊
disꝑsos iuda colligendos ã qͣtuor pla¬
gis tͣre. qͥa seminariũ eugłii per aplos
qͥ ex iudeiis erant ꝓcessit de fontib isrł
Ieliꝰ autem est ut syon id ẽ specłam
in sublimib collocatam int̾p̃tem᷑ eccłiã:¬

Expanded text:
et modicis Judaeae terrae claudebatur angustiis, nunc repleverit omnem terram scientia sua, et de morte consurgens, regnet in gentibus, et ipsum nationes deprecentur, atque adorent; ita dumtaxat, ut adjiciat secundo manum 168 suam et possidendum quod reliquum est populi sui, et congregandos profugoor plagis terrae: quia seminarium Evangelii per Apostolos, qui ex Judaeis erant, processit a fontibus Israel. Melius autem est, ut Sion, id est, speculam in sublimibus collocatam, interpretemur Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
in correpcionẽ deda̾t. tu penitꝰ perdidis¬
ti. Uel alit̾. Anticũ assyrioꝵ regnũte
multum suꝑbiente. ⁊ eleuante ⁊tͣ dm̃
ceruicẽ tuã : omnimo destructum ẽ. Si
enĩ te egisses humilit᷑. ⁊ scisses m̾suram
cuã: assyriꝰ ⁊ babyloniꝰ huc usq regna¬
ret. Suie ħ mͦ. Tam crudelis fuisti ĩ ext̃¬
nos: ut cẽ subiectos tͥ popłos furibundꝰ
oppͥmẽs: Non uocabit᷑ inetͣnũ señ pes¬
simoꝵ Re parate filios eiꝰ occisioni: ĩ iniqͥ¬
tate patrum suoꝵ. Non ꝯsurgent neqͣ
heditabunt t̾ram neq inplebunt facie
orbis ciuitatum. Omnes ystorie osen¬
cuiis : qd occiso balthasar nepote nabu
regnarit. Hoc gͦ scͥptura pͣdicit: qd̃ in
tantã babylon ueniat uastitatẽ. ut eciã
de semine regio nullꝰ remaneat. s ꝓpt̃
inpiecatẽ pat᷑s omĩs soboles deleat᷑. Pro
eo aut̃ qd nos ultima parce sentencie
tͣustulimꝰ. neq inplebunt faciẽ orbis
ciuitatum in hebreo scptum ẽ ꝓ ciuita¬

Expanded text:
in correptionem dederat, tu penitus perdidisti. Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regnaret. Sive hoc modo: tam crudelis fuisti in externos, ut etiam subjectos tibi populos furibundus opprimeres. Non vocabitur in aeternum semen pessimorum. Praeparate filios ejus occisioni in iniquitate patrum suorum: non consurgent, nec haereditabunt terram, neque implebunt facies orbis civitatum. Omnes historiae consentiunt, quod occiso Balthasar nepote Nabucregnarit. Hoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem patris omnis soboles deleatur. Pro eo autem quod nos in ultima parte sententiae transtulimus, neque implebunt facies orbis civitatum, in Hebraeo scriptum est pro civita
Abbreviated transcription (Latin):
piat. Qͥ enĩ diues ẽ de qͦ legimꝰ
pauꝑ aut̃ ñ sustinet ꝯminacionẽ:
torẽ de qͦ sc̃ptũ ẽ. diñ qͥ te genu¬
it deliqͥsti. n oblitꝰ eͤ mutͥtoris cui:
facile subplantant᷑. Qid gͥ faciets
in die uidicii cum tantos deceꝑint. ⁊
calamitatis de longe uenientis: Si
co. regnũ dĩ intͣ uos ẽ: sic hẽticoꝵ
calamitas de longe ueniet. multo
eis tenpore p̃parata. Ad qmͣ ꝯfugi¬
ent cum offẽssũ habeant dm̃i: Cui
tradent glãm suã cum simulata sin
oĩa: Nlec potunt euadẽ uincłm: qͦ
plurimos ligauerunt. Unde ⁊in
uisione uallis syon q̃ dĩ altitudine
delicta &e hetica humitate decepta
sciencie. om̃es pͥncipes tui fugerut
& qͥ capti st̃ dure ligati st̃ qđq cũ
singłis int̾fectis cadant. ⁊ in alioꝵ
nequicia ipsi ꝑeant. ⁊ cũ multa paci¬
manũ dnĩ ꝑtremiscatit. Huc usq otͣ¬

Expanded text:
enim dives est, de quo legimus: ae , non sustinet comminationem, torem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, 142 et calamitatis de longe venientis? Sicco: Regnum Dei intra vos est ; sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei altitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta scientiae: Omnes principes tui fugerunt, et qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interfectis cadant, et in aliorum nece ipsi pereant, et cum multa patimanum Domini pertremiscant. Hucusq
Abbreviated transcription (Latin):
corripint. Illis enĩ dicentib magister
scimꝰ qr uerax es ⁊ uiã dĩ in ueritate
doces. i ñ adte ꝑtinet de aliqͦ. neq e¬
nĩ uides in faciẽ hominũ: sciẽs ma¬
liciã eoꝵ respondebat. Quid me. ten¬
tatis ypochite: & cetera his similia.
Iudicabat aut̃ in iꝰsticia paupereᷤᷤ spũ
qͦr̾ ẽ regnũ dĩ: ⁊ arguebat in eqͥta¬
te mansuetos & humiles t̾rȩ dicens
ad apłos. Ad huc ⁊ uos insipientes es¬
tis. Ꝙ itum. Nec dũ scitis neq intelli¬
gitis. Et ad petrum speciliter. Modi¬
ce fidei : qͣre dubitasti: bel certe ꝓ
humilib atq mansuetis alios argu¬
ebat: qͥ eos oppͥmere conabant᷑ ꝑcus
in euglio. Nolice putare: qr uenipa

Expanded text:
corripuit. Illis enim dicentibus: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : 158 sciens malitiam eorum, respondebat: Quid me tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia pauperes spiritu, quorum est regnum Dei: et arguebat in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Pein Evangelio: Nolite putare, quia
Abbreviated transcription (Latin):
madianitaꝵ occisi st̃ suꝑ petrã ditris¬
simã ił ẽ silicẽ. ꝗͣ hebraice appellatͦ si ã.
ita ut ex petra ⁊ ex rege qͥ mea occi¬
sus ẽ locꝰ petre oreb nom̃ acceꝑit.
Leuabiit gͦ ⁊ urgã suã suꝑ mare ru¬
brũ ꝑgens aduersũ ethyopes: ⁊ le
uabit reuertens ad te per uiã egyp¬
ci. S statĩ ut de egẏpto ueni̾t: aufe¬
eiͦ. ac seruire. desistes. Qͦd iugũ id ẽ
potencia assyriĩ: a facie olei. id ẽ
di misectiã conputresset. Fossumꝰ ħ¬

Expanded text:
Madianitarum occisi sunt super petram durisMadianitarum occisi sunt super petram durissimam, id est, silicem, quae Hebraice appellatur SUR  , ita ut ex petra et ex rege, qui in ea occisus est, locus petrae Oreb nomen 151 acceperit. Levabit ergo virgam suam super mare Rubrum pergens adversus Aethiopeegypti: sed statim ut de Aegypto venerit, aufeejus, ac servire desistes. Quod jugum, id est, potentia Assyrii, a facie olei, id est, Dei misericordiae computrescet. Possum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ u̾bũ posuere hebraicũ. sus oreb
ro qͥ bex int̃p̃tati st̃ locũ tͥbulacionis
Ne. qͦ in suo dicemꝰ loco. Difficile in qͥd tͥ
uidet᷑ õ habitator syon. ut cunctis in
circuitu assyrioꝵ gñtib subiugatis:
tu solꝰ de manib eiꝰ lib̾eris. Ausculta
q̃ dico Nlolitimere popłs meus: qd̾
assis uncente capiaris. Licet enĩ an¬
no qͣrtodecimo regis erechiȩ ascensurꝰ
sit sennacherib rex assyriꝰ suꝑ omẽs ci¬
uitateᷤᷤ uida mimitas ⁊ capiat e as. 9
missurꝰ rabsacen qͥ obsessũ in ihrlm̃ po¬
plm̃ t̾reat: tñ ħ scire debes qd̾ ñ te
gladio s uirga ꝑcussurꝰ sit. ⁊ ꝑ gens
ꝯtͣ taracha regẽ etiopie ⁊ egyptios.
ac mare rubrum peruiã egypti. ba¬
culũ tantãu suũ eleuet ꝯtͣ te. ⁊ ferire
ñ possit. Aohuc enĩ paululũ & reu̾sus
de egypto cũ infinita exercitꝰ multicu¬
dine:. atq obsid̾ẽ ce cupiens. statim
mea in dignacioẽ feriet᷑. ⁊ flagello illo
qd qn̾dã ad ũsũ matlianitas sub redeo

Expanded text:
bum posuerunt Hebraicum SUR OREB  . Pro quo LXX interpretati sunt, locum tribulationis: de quo in suo dicemus loco. Difficile, inquit, tibi videtur, o habitator Sion, ut cunctis in circuitu ab Assyrio gentibus subjugatis, tu solus de ejus manibus libereris. Ausculta quae dico: noli timere, populus meus, quod Assur vincente capiaris. Licet enim anno quarto decimo regis Ezechiae ascensurus sit Sennacherib rex Assyrius super omnes civitates missurus Rabsacen, qui obsessum in Jerusalem populum terreat; tamen hoc scire debes, quod non te gladio, sed virga percussurus sit, et pergens contra Taracham regem Aethiopiae, et Aegyptios ac mare Rubrum per viam Aegypti, baculum tantum suum elevet contra te, et ferire non possit. Adhuc enim paululum, et reversus de Aegypto cum infinita exercitus multitudine, atque obsidere te cupiens, statim mea indignatione ferietur, et flagellum illud, quod quondam adversum Madianitas sub Gedeon
Abbreviated transcription (Latin):
Hi omẽs emulatores legis sunt. ꝙ
in eodẽ uolumine. legimꝰ. Frant aut̃
m hierłm habitantes iudei uiri timo¬
rati de uniu̾sis gentib q̃ sub celo
st̃: qͥ omẽs mirabant᷑ atq dicebañ.
Nonne isti galilei st̃ ꝙ qͦmͦ nos
ai.diuimꝰ unꝰ qͥsq linguã nrãm in qͣ
nati sumꝰ farti &e medi &e elamĩte.

Expanded text:
i omnes aemulatores legis sunt . Et in eodem volumine legimus: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei viri timorati, de universis 163 gentibus quae sub coelo sunt, qui omnes mirabantur atque dicebant: Nonne isti Galilaei sunt, et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae,
Abbreviated transcription (Latin):
Quando gͦ lum̃ isrł ⁊ sẽs̃. carmeli
saltũ uepres q consunsit ꝯ rex asr¬
syriꝰ cũ paucis fugit: tẽ residui isił
qͥ cũ ezechia pͥncipe captis iudee ur
achar rege. qͥ misit nuncios adre¬
gẽ assyrior dicens seruuꝰ tuus e¬
go sũ. ascũde & lib̾a me de manu
regis syrie. ⁊ de manu regis isrł.
qr consurrexerunt ad u̾sũ me. qnͣ¬
do culit aurũ nargñtũ qd muen
tũ intesauris domꝰ dñi. ⁊ in domo
regia. ⁊ misit regi assyrioꝵ muna̾.
audunt q eũ rex assyrrꝰ. ꝯuenit
in damascũ. n cepit eã ⁊ tͦnstulit ꝙ
rasin int̾fecit. S lib̾ati ab ipso assy¬

Expanded text:
eli saltus vepresque consumpserit, et rex Assyrius cum paucis fugerit: tunc residui Israel, qui cum Ezechia principe captis caeteris Achaz rege, qui misit nuntios ad regem Assyriorum dicens: Servus tuus ego sum, ascende et libera me de manu regis Syriae, et de manu regis Israel, qui consurrexerunt adversum me ; quando tulit aurum et argentum in thesauris domus Domini, et in domo regia, et misit regi Assyriorum munera, audivitque eum rex Assyrius, et venit in Damascum, et cepit eam, et transtulit, et Rasin interfecit; sed liberati ab ipso Assy
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ quẽ a dõ in bonã partẽ. abut̾int᷑
minator ds̃ exercituũ in pingͥb eiꝰ et
tenuitatẽ: ⁊ suptꝰ głam eiꝰ succensa
ardebit qͣsi conbustio ignis. Ꝙ erit
lum̃ srł in igne. ⁊ sc̃s eiꝰ in flamma:
& succendetur ⁊ deuorabit᷑ spina eiꝰ
⁊ uepres in die una ⁊ gła saltꝰ eiꝰ ⁊

Expanded text:
ram fiunt, sua arte perfecta. Et si elevet minator Deus exercituum in pinguibus eius tenuitatem et subtus gloriam eius succensa ardebit quasi conbustio ignis et erit lumen Israhel in igne et Sanctus eius in flamma et succendetur et devorabitur spina eius et vepres in
Abbreviated transcription (Latin):
habet᷑ chalanne s calanno. Ulcima
em̃ nominis huiꝰ littera ñ ẽ ecħ. ut
sola int̾ se distant. magnitudine.
Turris aut̃ edificata ẽ in canpo sen
naar habet᷑ in hebreo. s emath.
ã. Ululate qͦq scuptilia in ierłm.
de suo adͤderunt. Qodq supͣ scͥptum
e. ⁊ si dixerint tu solꝰ eᷤ pͥnceps. reᷤ¬
pondebit. ñ tuli regionẽ illã illã.
s tuli arabiã ⁊ damascũ. ⁊ samariã:.
hunc suggit sensum. Eum in qͥd dix¬
erint assyrio qͥ capti st̃. en pͥnceps
om̃iũ: ille adhuc infirmũ eẽ se sen¬

Expanded text:
CHALANNO  . Ultima enim nominis hujus littera non est IOD, ut sola inter se distant magnitudine. Turris autem aedificata est in campo Sennnon habetur in Hebraeo, sed Emath, ant. Ululate quoque s supra scriptum est: Si dixerint ei, tu solus es princeps, respondebit, non tuli regionem illam, et illam, sed tuli Arabiam, et Damascum, et Samariam, hunc suggerit sensum: Cum inquit, dixerint Assyrio qui capti sunt, tu princeps es omnium, ille adhuc infirmum se esse sen
Abbreviated transcription (Latin):
filia syon. iubila isrł. letare. ⁊ exulta in
om̃i corde filia iherłm: qͥa abstulit dñs
iudiciũ tuũ. aũtit ininucos tuos. Sig¬
nificat aut̃ tempꝰ: qͦ cyrꝰ rex persaꝵ cap¬
tiuũ poplm̃ hierłm redire ꝑmisit. Lege

Expanded text:
ila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege
Abbreviated transcription (Latin):
ipilosi saltabunt ibi : respondebuntq
ulule in edib sars eiꝰ: ⁊ sirene in edib
uo luptatis. ¶ e cantũ babylon uastata
erit atq deserta: ut nͨ ad pascua qͥdẽ
arm̃toꝵ & peccoꝵ utilis sit. Nlon enum
tendet ibi arabs: sarracenꝰq tentoria. nͭ
pastores pꝰ uestigia gregum fessi labore
qͥesscent: s int̾ parietinas ⁊ angꝰstias
ueterũ rumnaꝵ habitabunt sem̃: qͦd
soli ber bestias tnͣstulerunt. Auii ipso
noĩe qͦd ap̃ hebreos sc̃pt̃ ẽ: uolentes ge¬
nera demonum intelligi: uł phantasmata.
& replebunt᷑ inqͥd domꝰ ut nos diximꝰ dra¬
comb: ut aqͥla tͣnstulit typhonib. ut
simmachꝰ onim. ipsum uerbum hebraicũ
expͥmens. Lex. uͦ ⁊ theodocio clamores
uel sonitꝰ int̾p̃tati sunt. Uoq seqͥt᷑ pi¬

Expanded text:
unt ibi. Et respondebunt ululae in aedibus ejus, et Sirenae in delubris voluptatis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM  : quod soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, volentes genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM  , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus int
Abbreviated transcription (Latin):
uł onꝰ uł pondꝰ intelligi pot᷑. ⁊ ubicunq
p̃positum fuerit: minaꝵ plena sc̃ q̃ dicim¬
t ᷑ Unde miror.lxx tnͣslatores ĩre esti uo¬
luisse pon̾e̾ uisionẽ. S de ħ alias: nc̃ qd̃
cepimꝰ exeqͣm᷑. Babylon fuit mecͦpolis chal¬
deoꝵ: cuiꝰ rex nabut godonosor. cuncłis
usq ad et̾yopiã gñtib suꝑatis. int̾cetas
uastauit & uideam. duiq obsessam hie

Expanded text:
 vel pondus, intelligi potest. Et ubicumque praepositum fuerit, minarum plena sunt quae dicuntur. Unde miror LXX Translatores in re tristi voluisse ponere visionem; sed de hoc alias. Nunc quod cepimus exsequamur: Babylon fuit metropolis Chaldaeorum, cujus rex Nabuchodonosor cunctis usque ad Aethiopiam gentibus superatis, inter caeteras vastavit et Judaeam, diuque obsessam Je
Abbreviated transcription (Latin):
Cantate dnõ qũ magnifice fecit: an¬
nunciate hoc in uniũsa t̾ra. Hec p̃ci¬
piunt᷑ ab apłis ⁊ reliqͥis isib. his qui
de gentib crediderunt. ut soli con¬
fiteant᷑ dnõ. ⁊ ydolis derelictis inuo¬

Expanded text:
niam magnifice fecit: annuntiate hoc in universa terra. Haec praecipiuntur ab Apostolis et reliquiis Israel his qui de gentibus crediderunt: ut soli confiteantur Domino, et idolis derelictis, invo
Abbreviated transcription (Latin):
ci flumina siccabunt᷑. ut reliqͥe popłi
dĩ q̃ ab assyriis ⁊ diũsis gnͣtib sas¬
uabunt᷑. tnͣseant in egyptũ. ne qͣqmͣ
fugientes eã s capientes. ⁊ suo cal¬
cantes pede.Prudens ⁊ xp̃i anꝰ lector
hanc habeat reꝓmissionũ ꝓph̾alium
regulam. ut q̃ iudei ⁊ nr̃i immo ñ nrĩ
iudairantes. carnalit᷑ futura contendiñ.
nos sp̃ualit̃ iam tͣnsacta doceamꝰ. ue ꝑ
occasionẽ istiͦmodi fabulaꝵ ⁊ in extͥca¬
bilium uixta apłm questionũ iudaiza¬

Expanded text:
ti flumina siccabuntur, ut reliquiae populi ti flumina siccabuntur, ut reliquiae populi Dei, quae ab Assyriis et diversis gentibus salvabuntur, transeant in Aegyptum, nequaquam fugientes eam, sed capientes et suo calcantes pede. Prudens et christianus lector hanc habeat repromissionum prophetalium regulam, ut quae Judaei et nostri, immo non nostri Judaizantes, carnaliter futura contendunt, nos spiritualiter jam transacta doceamus, ne per occasionem istiusmodi fabularum et inextricabilium juxta Apostolum quaestionum, judaiza
Abbreviated transcription (Latin):
sui: uł sꝑu uolentissimo. Qͦd regnũ in¬
telligimꝰ Romanoꝵ. Regnante enĩ ce
cͥpcio. potentissimũ pͥꝰ regnũ egypcior
qͦd multis durauerat etatib. cle opatͤ
Nilꝰ enim aqͣrũ multarũ qͥ pͥꝰ uno flue.¬
bat alueo. ⁊ ĩtranssibilis erat ĩ uiiual¬
les humillimas .⁊ ruos duusꝰ ẽ. atq
concis: ut calciatis pedib tnsiretur.
hoc aut̃ cͦpologice significat qd̾ gñ¬
tẽ egypcioꝵ ĩtantũ ydolatͥe ⁊ uanis¬
sime suꝑsticioni deditã. ut accipit᷑s.
nocꝰtuas. canes ⁊ hircos. Iasinos diuino
numine ꝯsecͤrent: de ifituta regin
potencia ꝑ singłõs Romam inꝑii iudi¬
ces distͥbuerit. ut aliũ iudicem habe¬
at chebais. aliũ libia. aliũ pentapolis
aliũ egyptꝰ aliũ alexandria. u duĩsȩ
regiones: qs nomole egypeii uocant.
discurre̾. ⁊ ad popłos egypti ulti¬
mos ꝑuenire. Ꝙ qͣmͦ temporib moysi
rubrũ siccatum ẽ mare. ut popłs
de egypto fuge̾t: sic econt᷑rio egyp¬

Expanded text:
itu violentissimo, quod regnum intelligimus Romanorum. Regnante enim Caecriptio, potentissimum prius regnum Aegyptiorum, quod multis duravit aetatibus, Cleopatrae Nilus enim aquarum multarum, qui prius uno fluebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc autem Tropologice significat, quod gentem Aegyptiorum, in tantum idololatriae et vanissimae superstitioni deditam, ut accipitres, noctuanomine consecrarent, de infinita regni potentia per singulos Romani imperii judices distribuerit, ut alium judicem habeat Thebe, alium Libya, alium Pentapolis, alium Aegyptus, alium Alexandria, et diversae regiones, quas νόμους Aegyptii vocant. discurrere, et ad populos Aegypti ultimos pervenire. Et quomodo temporibus Moysi Rubrum siccatum est mare, ut populus de Aegypto transfugeret: sic e contrario Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
in inpiis qd̃ staturũ ad scõs directũ.
erat. Sciet gͥ popłs epħrain & habi¬
tantes samariã : qͥ ꝓpt̾ multitudinem
erigunt᷑ in suꝑbiã ⁊ dicunt. Paruu
simũ. Itaq illis ruentib qͣsi lati̾b:
nos quadro lapide ȩdificemꝰ nobis
domũ. Illoꝵ sicomorqͥs q̃ ligna st᷑ uilia
hostili incursioẽ succisis: nos inꝑit̃
urm cedris exstruemꝰ. Qͤ inputͥles
stͣ: ut regnũ significẽt senpiternũ.
Sciat gͦ hoc popłs omĩs ephraiu. ⁊
habitantes samariã: qd̾ syrꝰ qͥ nc̃ ei

Expanded text:
d statutum ad sanctos directum erat. Sciet igitur populus Ephraim et habitantes Samariam, qui propter multitudinem eriguntur in superbiam, et dicunt: Parvum simum. Itaque illis ruentibus quasi lateribus, nos quadro lapide aedificemus nobis domum. Illorum sycomoris, quae ligna sunt vilia, hostili incursione succisis, nos imperium nostrum cedris exstruemus, quae imputribiles sunt, ut regnum significent sempiternum. Sciat ergo hoc populus omnis 137 Ephraim et habitan
Abbreviated transcription (Latin):
tas seło ꝓph̾icꝰ ꝯclamare : qd̾ ad¬
u̾sũ legẽ dĩ imqͣs scͥpserint leges.
tͤdiciõib suis subu̾tiñt iudicii uitatẽ.
Dõ enĩ dicente. honora patrẽ cuũ &
matr̃e: illi eꝯtͣrio monuerunt fili
scͥpserunt leges pessimas: ut oppͥme¬
rent pauꝑes & humiles popł. ut
p̃das agen̾t de uidius. i pupillos
diriꝑent. Qͥ int̾rogant᷑ qͥd facturisins¬

Expanded text:
d adversum legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filioscripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur q
Abbreviated transcription (Latin):
quare nõ & xp̃e. cũ iniqͥs reputatus sit.
ut iniquos reduneret a peccato. & om̃ibꝰ
omĩa fieret. ut om̃s saluos facẽt: Peccata
enĩ nr̃a portauit in corꝑe. suo ligno erueis
affigens ea ut deleret eyrographũ qd diabo¬
lo. & angelis illius feceramꝰ sẽptũ mani¬
bus. anune. idest oꝑibꝰ eius. de quibꝰ paulus

Expanded text:
quare non et Christus cum iniquis reputatus sit, quare non et Christus cum iniquis reputatus sit, ut iniquos redimeret a peccato, et omnibus omnia fieret, ut omnes salvos faceret? Peccata enim nostra portavit in corpore suo , ligno crucis affigens ea, ut deleret chirographum, quod diabolo et angelis illius feceramus, scriptum manibus animae, id est, operibus ejus. De quibus Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
am. inuulle annis expectare ierłm. ut uie¬
tumas immolent. & circuncidant᷑. ut in sabbo
sedeant dormient saturent᷑ mebriant᷑. &e sur¬
gant ludere. qui ludus offendit dñi. Hoc dixi.
Rex uirtutũ dilecti. ex speciei domꝰ diuidere
spolia. Deniq suꝑ paulo apło. qui de tribue.¬
rat benianm. iuxta hebraycũ dicit᷑. Benia¬
min lupus rapax mane. comedet. ad uesꝑam
diuidet spolia. de qͥbꝰ &e ante iã dictũ est. Le¬
tabunt᷑ in conspectu tuo. sicut qͥ le tant᷑ in
messe. & sicut qui diuidunt spolia. in coto
cipiet gentes plurimas. qui ueuit p̃dicare.
captiuus remissionẽ. & captiuã prius a dia¬
bolo. atq demonibꝰ. duxit capliuitatẽ .&. de¬
dit eam dona hominibꝰ. atq credentibꝰ. qͥ
tradidit in mortẽ. animã suã. ex cũ sceleratis
siue iiqͥs reputatꝰ est. Sieñ apłs ẽius.
lus qui erant sine. factus est quasiline lege
cũ nõesset sine lege: sed esset in lege xp̃i.

Expanded text:
am in mille annis exspectare Jerusalem, ut vicam in mille annis exspectare Jerusalem, ut victimas immolent, et circumcidantur, ut in sabbato sedeant, dormiant, saturentur, inebrientur, et surgant ludere, qui ludus offendit Deum. Hoc diximuRex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia . Denique super Paulo apostolo, qui de tribu Benjamin erat, juxta Hebraicum dicitur: Benjamin lupus rapax: mane comedet, et ad vesperum dividet spolia . De quibus et ante jam diximus: Laetabuntur in conspectu tuo, sicut qui laetantur in messe, et sicut qui dividunt spolia , in toto cipiet gentes plurimas, qui venit praedicare captivis remissionem, et captivam prius a diabolo atque daemonibus duxit captivitatem, et dedit eam dono hominibus atque credentibus, quia tradidit in mortsive iniquis reputatus est . Si enim Apostolus ejus his qui erant sine lege, factus est quasi sine lege; cum non esset sine lege, sed esset in lege Christi: