comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiturec seipsa. et cȩt̾is quȩ hominem faciunt beatũ:
Bonis uͦ ubi ipsa nonẽ. quãlibet multa sint bona: ñ
bono eiꝰ sunt cuius sunt: Ae ꝑhoc iam nec eiꝰ bona dicen.¬
da sunt: cuimale utentitilia eẽ ñ possunt: Hȩc gͦ uita
hominis quȩ uirtute et aliis animi et corꝑis bonis. sine
quib urtꝰ eẽ. ñ potest fruitur: beata eẽ. dicit᷑ Si uͦ
et aliis sine quib uirtꝰ eẽ. potest. uł ullis pł plurib
beatior Si autem ꝓrsus om̃ib ut nullum om̃uno
bonum desit uł animi uł corꝑis. beatissima Non enĩ
uitus ẽ: Ec tam̃ quał cumq uita sine ulla uircute pot̃
eẽ uirtus uͦ sine ulla uita ꝓotest eẽ Hoc de memoria
dixerim atq ratione: et si quid tale aliud ẽ. in homine:
Sunt enim hȩc et ante doctrinã Sine his aucem
ñ potest eẽ. ulla doctrina: ac ꝑhoc nec uirtꝰ quȩ utiq
discit᷑ Bene autem curiere pulcrũ eẽ corꝑe uirib

Expanded text:
utitur et se ipsa et ceteris, quae hominem faciunt beatum, utitur et se ipsa et ceteris, quae hominem faciunt beatum, bonis. Ubi uero ipsa non est, quamlibet multa sint bona, non bono eius sunt, cuius sunt, ac per hoc iam nec eius bona dicenda sunt, cui male utenti utilia esse non possunt. Haec ergo uita hominis, quae uirtute et aliis animi et corporis bonis, sine quibus uirtus esse non potest, fruitur, beata esse dicitur; si uero et aliis, sine quibus esse uirtus potest, uel ullis uel pluribus, beatior; si autem prorsus omnibus, ut nullum omnino bonum desit uel animi uel corporis, beatissima. Non enim uirtus est; et tamen qualiscumque uita sine ulla uirtute potest esse; uirtus uero sine ulla uita non potest esse. Hoc et de memoria dixerim adque ratione, et si quid tale aliud est in homine. Sunt enim haec et ante doctrinam, sine his autem non potest esse ulla doctrina, ac per hoc nec uirtus, quae utique discitur. Bene autem currere, pulchrum esse corpore, uiribus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ inde sumnmum bonũ hominis quofit beat᷑. exutri.¬
usq rei bonis constare dicit et anunȩ scilicet ec cor¬
poris Ac ꝑ hoc pͥma illa naturȩ ꝓpt̃ se ipsa existi¬
mat expetenda: ipsãq iurtutẽ quã doctrina inse¬
ric. ueluit artem uiuendi quȩ in animȩ bonis est
ercellentissimũ bonum: Qua ꝓpt̃ eadem uitus¬
id est arsagendȩ uitȩ cumacceꝑit pͥma naturȩ
quȩ sine illa erant s tam̃ erant etiã quandoeis ad¬
huc doctrinadeerat: om̃ia ꝓpt̃ se ipsa appecit: Si¬
niulq etian se ipsa hominib quȩ simul et se ipsautit᷑
eo fine ut in om̃ib delectat᷑: Atq ꝑfruatur magis
minusq ut quȩq int̾se maiora acq minora sunt tam̃
om̃ib gaudens et quȩdam munora siue necessitas po¬
stulat ꝓpt̃ maiora uł ad adipiscenda uł tenenda
contennens. om̃ium autem bonorum uł animi uł
corꝑis nichil uurtꝰ sibi om̃io p̃ponit: Hȩc enim bene

Expanded text:
Proinde summum bonum hominis, quo fit beatus, ex utriProinde summum bonum hominis, quo fit beatus, ex utriusque rei bonis constare dicit, et animae scilicet et corporis. Ac per hoc prima illa naturae propter se ipsa existimat expetenda ipsamque uirtutem, quam doctrina inserit uelut artem uiuendi, quae in animae bonis est excellentissimum bonum. Quapropter eadem uirtusid est ars agendae uitae, cum acceperit prima naturae, quae sine illa erant, sed tamen erant etiam quando eis doctrina adhuc deerat, omnia propter se ipsa adpetit simulque etiam se ipsam, omnibusque simul et se ipsa utitur, eo fine, ut omnibus delectetur adque perfruatur, magis minusque, ut quaeque inter se maiora adque minora sunt, tamen omnibus gaudens et quaedam minora, si necessitas postulat, propter maiora uel adipiscenda uel tenenda contemnens. Omnium autem bonorum uel animi uel corporis nihil sibi uirtus omnino praeponit. Haec enim bene
Abbreviated transcription (Latin):
S utrum anima solasit homo ut ita sit ei corpꝰ tam.¬
quã equus equiti: equesenim ñ homo etequus. s solꝰ
homo ẽ Ideo tam̃ eques dicit᷑: qđ aliquomͦ sehabet
adequum An corpꝰsolum sit homo aliquo modo
se habensadaniam. sicut poculũ ad potionem: ñ
enim calix et pocio quã continet calix simuldicitur
poculum s calix solus ideotam̃ qđ potioni conci¬
nendȩ sit accomodatꝰ Anuͦ nec anima sola nec solũ
corpꝰ s simul utrumq sit homo: cuiꝰ sit parsuna siue
anima siue axorpꝰ s simul utrumq sit homo: cuiꝰ
sit parsuna siue anima siue corpꝰ Ille autẽ cotus ex
utroq constet ut homo sit sic̃ duos equos uinctos
bigas uocamꝰ. quorum siue dext̃. siue sinister pars
bigas ñ dicit᷑ s ambos simul Horum aucẽ trium
hoc eligit tc̃ium hominem: quẽ nec animã solam
nec solũ corpꝰ s animam sunul ec corpꝰ eẽ. arbitrat᷑:

Expanded text:
sed utrum anima sola sit homo, ut ita sit ei corpus tansed utrum anima sola sit homo, ut ita sit ei corpus tanquam equus equiti. Eques enim non homo et equus, sed solus homo est: ideo tamen eques dicitur, quod aliquo modo se habeat ad equum. An corpus solum sit homo, aliquo modo se habens ad anienim calix et potio, quam continet calix, simul dicitur poculum, sed calix solus; ideo tamen quod potioni continendae sit accommodatus. An vero nec anima sola, nec solum corpus, sed simul utrumque sit homo, cujus pars sit una sive nec solum corpus, sed simul utrumque sit homo, cuius sit pars una siue anima siue corpus, ille autem totus ex utroque constet, ut homo sit sicut duos equos iunctos bigas uocamus, quorum siue dexter siue sinister pars bigas non dicimus, sed ambo simul. Horum autem trium hoc elegit tertium hominemque nec animam solam nec solum corpus, sed animam simul et corpus esse arbitratur.
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet et quiecemet uttũq: Non qđ eas imꝓbet:
sed quod pͥmigenia illa nature et uoluptatẽm
petuniur: uoluptas aut quies et tcuim eũ ambe
sunul quandoquidem pͥma natiux et ipsas et p̃ter
ipsas alia multa contineant: De crib g sectis ei
placet diligent̃ eẽ tractanlum: quȩ namsit pocius
eligenda Non enm ueram plusqͣm unam. uera
ratio eẽ. ꝑ niitat ilue inhis crib sit. siue alicubi alibi.
qđ pꝰ uidebimus: Interim dehis trib quo mͦ unam
uarro eligat quantum breuit aꝑte quȩ possumꝰ
disseramͦ. Istę rempe tres sectȩ ita fiunt: cum uł
expecendi Quid gͦ istorum trium sit uerum atq
sectandam isto mͦ ꝑsuade conat᷑ Primum quia
sumnurabonũ inphilosophia ñ arboris. ñ pȩco¬
ris. ñdĩ s hominis querit᷑. quid sit ipse homo quȩ¬
rendum putat Sentit quippe ineiꝰ nacura duo
eẽ. quȩdam: corpꝰ et animam Et eorum quippeduoꝵ

Expanded text:
scilicet et quietem et utrumque; non quod eas inprobet, scilicet et quietem et utrumque; non quod eas inprobet, sed quod primigenia illa naturae et uoluptatem ipetuntur uoluptas aut quies, et tertium cum ambae simul, quando quidem prima naturae et ipsas et praeter ipsas alia multa contineant? De tribus ergo sectis ei placet diligenter esse tractandum, quaenam sit potius eligenda. Non enim ueram plus quam unam uera ratio esse permittit, siue in his tribus sit siue alicubi alibi, quod post uidebimus. Interim de his tribus quo modo unam Varro eligat, quantum breuiter aperteque possumus, disseramus. Istae nempe tres sectae ita fiunt, cum uel ententiam. Quid ergo istorum trium sit uerum adque sectandum, isto modo persuadere conatur. Primum, quia summum bonum in philosophia non arboris, non pecoris, non Dei, sed hominis quaeritur, quid sit ipse homo, quaerendum putat. Sentit quippe in eius natura duo esse quaedam, corpus et animam. 6t horum quidem duorum
Abbreviated transcription (Latin):
duod ecim sunt reliquȩ quas ista differentia ut
xxiiii. fierent duplicauerat: De his gͦ duodecim
nichil dici potest: cursectȩ non sint habende ni¬
chil quippe aliudineis querit᷑ quã fuiis bonorum
et malorum: Inuentis autembonoꝵ finib: ꝓfecto
et contrario sunt malorum: Hec autem ut fiant
du̾odecim sectȩ illa quattuor triplicant᷑: uoluptas.
quies. utrumq et pͥma naturȩ. que pͥmi genia
uarro uocat: Hec̃ quatuor quippe dumi sigillatĩ
uirtuti aliquando subdunt᷑ ut ñ ꝓpt̃ se ipsa. s
ꝓpt̃ officium uircutis appetenda uideant᷑: aliqͣñ
p̃ferunt᷑ ut ñ ꝓpt̃ seipsam s ꝓpt̃ hec adipiscen¬
da uł conseruanda necessaria uut᷑ putet᷑aliquan¬
do uinguntur ut ꝓpt̾ seipsa et uirtꝰ et ista appe¬
tenda credant᷑ quat̾nariũ numerum triplum
reddunt. & ad duodecim sectas ꝑueniunt: Exilł
autem quatuor rebꝰ. uarro tres tollit. uoluptatẽ

Expanded text:
duodecim sunt reliquae, quas ista differentia, utduodecim sunt reliquae, quas ista differentia, ut uiginti quattuor fierent, duplicauerat. De his ergo duodecim nihil dici potest, quur sectae non sint habendae. Nihil quippe aliud in eis quaeritur quam fines bonorum et malorum. Inuentis autem bonorum finibus profecto e contrario sunt malorum. Hae autem ut fiant duodecim sectae, illa quattuor triplicantur, uoluptas, quies, utrumque et prima naturae, quae primigenia Varro uocat. Haec quippe quattuor dum singillatim uirtuti aliquando subduntur, ut non propter se ipsa, sed propter officium uirtutis adpetenda uideantur, aliquando praeferuntur, ut non propter se ipsa, sed propter haec adipiscenda uel conseruanda necessaria uirtus putetur, aliquando iunguntur, ut propter se ipsa et uirtus et ista adpetenda credantur, quaternarium numerum triplum reddunt et ad duodecim sectas perueniunt. Ex illis autem quattuor rebus Varro tres tollit, uoluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
achademicorum. de uesticu et uictii cinicorum
de trib uitȩ generib ocioso. auctuoso. exutroq
modificato. quarũ nulla ẽ inqua de bonorum
et malorum finib disputat᷑: ꝓ inde qm̃ marcꝰuar¬
rohas quatuor adhibens differentias. idẽ. ex uita
sociali. ex achademicis nouis. excinicis existo
Et si quȩ aliȩ possunt similit adici remoteis om̃i¬
bus quȩ una sectando summo bono ñ nullam infe¬
inferunt questionem. et ideo sectȩ nec sunt nẽc
uocandȩ sunt. adillas duodecim inquib querit᷑
qđ fi̾tbonum hominis quo assecuto fit beatus.
ut Ex eis unam u eram cȩteras falsas ostendat. et.
teũtitur Nlam iemoto illo triꝑcito genere uitȩ
duȩ partes huiꝰ muneri detrahunt᷑. et secte axui
remanent: Remota uͦ differentia excinicis ad.¬
Auferamus etiam qđ achademicis nouis adhibi¬
tum ẽ. rur sus dimidia pars remanet idest xxiiii.
De sociali quoq uita qđ accesserat similit̾ auferat᷑.

Expanded text:
Academicorum, de uestitu et uictu Cynicorum, Academicorum, de uestitu et uictu Cynicorum, de tribus uitae generibus. otioso. actuoso, ex utroque modificato; quarum nulla est, in qua de bonorum et malorum finibus disputatur. Proinde quoniam Marcus Varro has quattuor adhibens differentias, id est ei uita sociali, ex Academicis nouis, ex Cynicis, ex isto et si quae aliae possunt similiter adici: remotis eis omnibus, quoniam de sectando summo bono nullam inferunt quaestionem et ideo sectae nec sunt nec uocandae sunt, ad illas duodecim, in quibus quaeritur, quod sit bonum hominis, quo adsecuto fit beatus, ut ex eis unam ueram, ceteras falsas ostendat esse, reuertitur. Nam remoto illo tripertito genere uitae duae partes huius numeri detrahuntur et sectae nonaginta sex remanent. Remota uero differentia ex Cynicis adAuferamus etiam quod ex Academicis nouis adhibitum est: rursus dimidia pars remanet, id est uiginti quattuor. De sociali quoque uita quod accesserat similiter auferatur:
Abbreviated transcription (Latin):
dem finem sequi cogeret. et diũsus habitꝰ cũdem
nerib unos scilicet ñ segnit̾ s in contemplatione
uł inquisitione ueritatis ocioso. altero ingeren¬
dis reb humanis negotioso. itio exutroq genere
temꝑato: cum queritur quidhorum trium diffi.¬
cultatem sit potiꝰ eligendum: ñ finis boni habec
controu̾̃siam. s quid horum trium difficultatem.
uł facilitatem afferat ad consequendũ. uł retinen¬
dum finem boni. id uusta questione ũsatur: fi¬
nis enim boni cumadeum quisq ꝑuenerit: ꝓti.¬
nus beatum facit: In otio autem litcerato. uł in
negotio publico uł quando utrumq uicib agit᷑.
non concinuo quisq beatus ẽ Mulci quippe in
quolibet horum triũ possunt uiuere: et in appe.¬
tendo boni fine quo fit hon beatꝰ errare: Alia
ẽ. iͥ questio de finib bonorum et n num quȩ
unam quãq phylosophorum sectam ła det aliȩ
sunt questiones de sociali uita. de cunctatit

Expanded text:
dem finem sequi cogeret, et diuersus habitus eundem dem finem sequi cogeret, et diuersus habitus eundem neribus, uno scilicet non segniter, sed in contemplatione uel inquisitione ueritatis otioso, altero in gerendis rebus humanis negotioso, tertio ex utroque genere temperato, cum quaeritur quid horum sit potius eligendum, non finis boni habet controuersiam: sed quid horum trium difficultatem uel facilitatem adferat ad consequendum uel retinendum finem boni, id in ista quaestione uersatur. Finis enim boni, cum ad eum quisque peruenerit, protinus beatum facit; in otio autem litterato, uel in negotio publico, uel quando utrumque uicibus agitur, non continuo quisque beatus est. Multi quippe in quolibet horum trium possunt uiuere, et in adpetendo boni fine, quo fit homo beatus, errare. Alia est igitur quaestio de finibus bonorum et malorum, quae unamquamque philosophorum sectam facit, et aliae sunt quaestiones de sociali uita, de cunctatione
Abbreviated transcription (Latin):
nec ne dubitandum: Hocẽ ut hic planiꝰ eloquar:
urrum ita sectandum sit. ut qui sectatur dicat eẽ.
uerum. an ita ut qui sectatur dicat sibi uerum
uideri. etiam si forte sit falsũ. tam̃ ut̃q sectatur
unum atq idẽ bonun: In illaetiam differentia
quȩ adhibet᷑ ex habitu et consuetudine cynico.¬
rum: ñ querit᷑ quis nam sit finis boni s utrum
in illo habitu et consuetudine sit uiuendum ei¬
ei qui uerum seccat᷑ bonum qđ libet ei uerum ui¬
deatur eẽ. atq seccandum: Deniq fuerunt qui cũ
diusa sequerent᷑ bona finalia. alii uirtutem.
alii uoluptatem. eumdẽ habitum tam̃ et consue.¬
tudinem tenebant ex qͦ cinici appellabant᷑ Ita¬
ut illud quicquid ẽ. unde philosophi cinci dis¬
cęn̾unt᷑ a cȩceris adeligendum ac tenendũ bo¬
num quo beati fierent utiq nichil ualebat Nlã
si aliquid adhoc int̃ eẽt: ꝓfecto idem habitus eũ¬

Expanded text:
necne dubitandum; hoc est, ut id planius eloquar, necne dubitandum; hoc est, ut id planius eloquar, utrum ita sectandum sit, ut, qui sectverum; an ita, ut qui sectatur, dicat verum sibi videri, etiamsi forte sit falsum; tamen uterque sectetur unum atque idem bonum. In illa etiam differentia quae adhibetur ex habitu et consuetudine Cynicorum, non quaeritur, quisnam sit finis boni, sed utrum in illo habitu et consuetudine sit uiuendum ei, qui uerum sectatur bonum, quodlibet ei uerum uideatur esse adque sectandum. Denique fuerunt, qui cum diuersa sequerentur bona finalia, alii uirtutem, alii uoluptatem, eundem tamen habitum et consuetudinem tenebant, ex qua Cynici appellabantur. Ita illud quidquid est, unde philosophi Cynici discernuntur a ceteris, ad eligendum ac tenendum bonum, quo beati fierent, utique nil ualebat. Nam si aliquid ad hoc interesset, profecto idem habitus eun
Abbreviated transcription (Latin):
beatus sit Quod autem beatum facit: ipse
est finis boni. Nulla ẽ igitur causa pħy lo-¬
sophandi: nisi finis boni. Quam obrem quȩ
nullũ finem boni sectatur: nulla phylosophiȩ
secta dicenda est: Cum ergo queritur de soci¬
ali uita utrum sit tenenda sapienti. ut sitmũ
bonum quo fit homo beatiis. ita uelit & curet
amicisui quẽ ad modum suum an suę tantum mͦ
beatitudinis causa faciat quicquid facit: ñ de ipso
summo bono questio ẽ. cleassum̃do uł ñ assum̃do
socio ad hiuꝰ participationem boni ñ ꝓpt̃ se ipsum
s ꝓpt̃ eũdem socium ut eiꝰ bono ita gaudeat sicut
gaudet suo Item cum querit᷑ de achademicis no.¬
uis. quib incerta sunc om̃ia utrum ita sint res ha¬
bende inquibꝰ philosophandam ẽ an sic̃ aliis phy¬
losophis placuit cerras eas habere debeamus: non
querit᷑ quid in bonifine sectandum sit s de ipsius
boni ueritate qđ sectandum uidecur. utrum sit

Expanded text:
beatus sit; quod autem beatum facit, ipse beatus sit; quod autem beatum facit, ipse est finis boni; nulla est igitur causa philosophandi, nisi finis boni: quam ob rem quae nullum boni finem sectatur, nulla philosophiae secta dicenda est. Cum ergo quaeritur de sociali uita, utrum sit tenenda sapienti, ut summum bonum, quo fit homo beatus, ita uelit et curet amici sui, quem ad modum suum, an suae tantummodo beatitudinis causa faciat quidquid facit: non de ipso summo bono quaestio est, sed de adsumendo uel non adsumendo socio ad huius participationem boni, non propter se ipsum, sed propter eundem socium, ut eius bono ita gaudeat, sicut gaudet suo. Item cum quaeritur de Academicis nouis, quibus incerta sunt omnia, utrum ita sint res habendae, in quibus philosophandum est, an, sicut aliis philosophis placuit, certas eas habere debeamus: non quaeritur quid in boni fine sectandum sit, sed de ipsius boni ueritate, quod sectandum uidetur, utrum sit
Abbreviated transcription (Latin):
teris unam eligat quam uult esse achademicoꝵ ue¬
terum. quos aplatone institutos usq ad polomenẽ
qui ab illo quartus eus scolam tenuit. quia acha.¬
demicha dicta est. habuisse certa dognata uult
uideri. &ob hoc distinguit ab achademicis no.¬
uis quibꝰ incerta sunt. omĩa quod phylosophi¬
egenus ab arce sila coepit successore polemonis
eamq secꝰtam. idest ueterũ achademicoꝵ sicut
dubitatione. ita onũi errore carere. arbitretur.
longũ est ꝑ omĩa demonstrare. nec tamen omũi
ex parte res omittenda est Remoriet ergo pͥus
illas om̃s differentias quȩ numerũ multiplica¬
uere sectarũ Quas ideo iemouendas putas: quia
non ẽ. in eis finis boni. Neq enĩ existimat ullã
phylosophiȩ sectam esse dicendã: quȩ non eo
distat a cȩteris quod diuersos habeat fines bo¬
norum & maloꝵs. quando qui dem nulla est
homini quidẽ causa phy losophandi nisi ut

Expanded text:
teris unam eligat, quam uult esse Acaderaicorum ueteris unam eligat, quam uult esse Acaderaicorum ueterum quos a Platone institutos usque ad Polemonem, qui ab illo quartus eius scholam tenuit, quae Academia dicta est, habuisse certa dogmata uult uideri et ob hoc distinguit ab Academicis nonis, quibus incerta sunt omnia, quod philosophiae genus ab Arcesila coepit successore Polemonis, eamque sectam, id est ueterum Academicorum, sicut dubitatione ita omni errore carere arbitretur, longum est per omnia demonstrare; nec tamen omni ex parte res omittenda est. Remouet ergo prius illas omnes differentias, quae numerum multiplicauere sectarum, quas ideo remouendas putat, quia non in eis est finis boni. Neque enim existimat ullam philosophiae sectam esse dicendam, quae non eo distet a ceteris. quod diuersos habeat fines bonorum et malorum. Quando quidem nulla est homini causa philosophandi, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
siñ certum tam̃ ueri simile uidebat᷑. Uigintuiu
et aliȩ uiginti quatuor ꝑ eos qui easdem quieas¬
dem quanuus incertas. ꝓpt̃ ueri similitudinẽ
sequendas put̾ant: Rursus quia unamquamq
bitu cȩcerorum philophorum itemq alius potest.
habitu cinicorum. ex hac etiam dupplicant᷑ dif
quasque intueri homines possunt atq sectari.
ut aut ociosam diligant uitã. sicut mͥ qui tantũ¬
modo studiis doctrinę uaccare uoluerunt atq
ualuerunt. aut negotiosam sicut hi qui cumphi¬
losᷤpharent᷑ tam̃ administrationes rei publicȩ regen:¬
disq reb humanis occupatissimi fuerunt aut ex
utroq genere temꝑatam sicut sicuthi qui partim
erudito otio partim necessario negotio. abernantia
uitȩ suȩ tempora tribuerunt. ꝓpt̃ haᷤ differentias
potest etiam triplicari numerus iste sectarum. et
tum potiũ breuit̃ ac dilucide posyi. sententias eiꝰ.
meis explicans ũbis: Quo mͦ autem refutatis cȩ¬

Expanded text:
non certum, tamen ueri simile uidebatur. Viginti qnon certum, tamen ueri simile uidebatur. Viginti qet aliae uiginti quattuor per eos, qui easdem quamuis incertas propter ueri similitudinem sequendas putant. Rursus, quia unamquamquebitu ceterorum philosophorum, itemque alius potest habitu Cynicorum, ex hac etiam differentia duplquasque ita tueri homines possunt adque sectari, ut aut otiosam diligant uitam, sicut hi, qui tantummodo studiis doctrinae uacare uoluerunt adque ualuerunt, aut negotiosam, sicut hi, qui cum philosopharentur tamen administratione rei publicae regendisque rebus humanis occupatissimi fuerunt,. aut ex utroque genere temperatam, sicut hi, qui partim erudito otio partim necessario negotio alternantia uitae suae tempora tribuerunt: propter has differentias potest etiam triplicari numerus iste sectarum et atum potui, breuiter ac dilucide posui, sententias eius meis explicans uerbis. Quo modo autem refutatis ce
Abbreviated transcription (Latin):
uircuci aliquando subdunt᷑. aliquando p̃ferunt᷑.
aliquando uingunt᷑ ac si ad duodenariũ sectaꝵ
numerum p̃uenitur: S iste quoq numerus du¬
plicatur: adhibita una differentia sociał uideli¬
cet uitȩ q̃m quisquis sectatur aliquã istarum duo¬
deciniam sectam ꝓfecto aut ꝓpt̾ se tantum id
agit. aut etiam ꝓpẽ socium cui debet hoc uelle
qđ sibi Quo circa duoderim sunt eorum. qui
ꝓpt̃ se tantum mͦ unam qͣmq tenendam putant
et aliȩ duodecim eorum qͥ ñ solum ꝓpt̾ se sic uł
sic philosophandum eẽ. decernunt. s etiam ꝓpt̃
alios quorum bonum apppetunt sicut suum
hec autem sectȩ .xiiii. iterum geminant᷑ addita
differentia ex achademicis nob. et fiunt quadra.¬
ut certam quẽ ad modũ defetidunt stoici. qđ
hominris bonum qđ beatus ẽẽt. in animi tantũ¬
modo uirtute consisteret: Pocest alus ut incertã:
sicut defenderunt acha demici noui. qđ eis et

Expanded text:
uirtuti aliquando subduntur, aliquando praeferuntur, uirtuti aliquando subduntur, aliquando praeferuntur, aliquando iunguntur, ac sic ad duodenarium sectarum numerum peruenitur. Sed iste quoque numerus duplicatur adhibita una differentia, socialis uidelicet uitae, quoniam, quisquis sectatur aliquam istarum duodecim sectam, profecto aut propter se tantum id agit aut etiam propter socium, cui debet hoc uelle quod sibi. Quocirca duodecim sunt eorum, qui propter se tantum unamquamque tenendam putant, et aliae duodecim eorum, qui non solum propter se sic uel sic philosophandum esse decernunt, sed etiam propter alios, quorum bonum adpetunt sicut suum. Hae autem sectae uiginti quattuor iterum geminantur addita differentia ex Academicis nouis et fiunt quadraut certam, quem ad modum defenderunt Stoici, quod hominis bonum, quo beatus esset, in animi tantummodo uirtute consisteret; potest alius ut incertam, sicut defenderunt Academici noui, quod eis etsi
Abbreviated transcription (Latin):
qupns ad ꝓcreare. quorũ neutrum fieri pocest si
e ahis uoluptate: Nam sine illa nec cibꝰ potusq su¬
Aitur ut uiuatur: nec concumbit᷑ ut generatio
ꝓpagecur Cum uͦ ꝓfertur uirtuti. ipsa appetitut
ꝓpt̃ se ipsam: uutus autem assum̃da creditur ꝓpc̃
illam idẽ. ut nichiluirtus agat nͥ ad se consequendã
uł conseruandã corꝑis uoluptatẽ: Quȩ uita de¬
formis ẽ. quidem quippe ubi uirtusseruit dñȩ uo¬
luptati: quamiuis nullo modo hȩc dicenda sit uintꝰ:
S tam̃ eciam istahorribił turpi Tudo habuit quos¬
damphilosophos patronos et defensores suos Uircu¬
ti porro uoluptas uingit᷑: quando neutra eorum
ꝓpt̃ alteram s ꝓpt̃ se ipsam ambe appecuntur:
Qua ꝓpt̾ sicut uoluptas uł subdita uł p̃lata. uł
runcta uirtuti. tres sectas facit: ita quies. itdutrũ¬
q ita pͥma nature. alias ternas inuenuuit᷑ efficere:
ꝓuarietate quippe humanarum opinionum

Expanded text:
atriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine atriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine corporis uoluptate; nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut uiuatur, nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum uero praefertur uirtuti, ipsa adpetitur propter se ipsam, uirtus autem adsumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam uel conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus; sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philosophos patronos et defensores suos. Virtuti porro uoluptas iungitur, quando neutra earum propter alteram, sed propter se ipsas ambae adpetuntur. Quapropter sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta uirtuti tres sectas facit, ita quies, ita utrumque, ita prima naturae alias ternas inueniuntur efficere. Pro uarietate quippe humanarum opinionum
Abbreviated transcription (Latin):
rencias facillime ꝑ ueniret. Qđ u breuit̃ osten¬
dam: inde oportet incipiam qđ isse ad ũtit. et
posuit libro memorato quatuor eẽquȩdam quȩ
homines sine magistro. sine ullodoctrinȩ amini¬
uelut naturalit appetunt: Aut iolur tatem qua
delectabilit̃ mouet᷑ corporis sensis: aut quietem. qͥ
fit ut nullã molestian corꝑis ensus quisq patiat᷑
aut utramq quã tam̃ uno nomine uoluptatis epicutꝰ
appellat Aut uniũsalit̃ pͥma naturȩ inquib et hȩc
sunt etalia: uł incorꝑe ut m̃brorum incegritas et sal
atq incolumitas eiꝰ uł in animo ut sunt eaque
decim sectȩ ꝓpt̃ hanc ere pationen singłe tripli¬
cantur. Qđ cum inuna demonstrauero: difficile
nerit id in cȩteris inuenire Cum g uoluptas corꝑis
aninii uirtuti aut subdit᷑ aut p̃fertur. aut iungit᷑.
triptita uariacur de diũsicate secrarũ. Subdit autẽ
uirtuti: quando ip sum uirtutis assumitur: Eͦtinet

Expanded text:
rentias facillime perueniret. Quod ut breuiter ostenrentias facillime perueniret. Quod ut breuiter ostendam, inde oportet incipiam, quod ipse aduertit et posuit in libro memorato, quattuor esse quaedam, quae homines sine magistro, sine ullo doctrinae adminiuelut naturaliter adpetunt, aut uoluptatem, qua delectabiliter mouetur corporis sensus, aut quietem, qua fit ut nullam molestiam corporis quisque patiatur, aut utramque, quam tamen uno nomine uoluptatis Epicurus appellat, aut uniuersaliter prima naturae, in quibus et haec sunt et alia, uel in corpore, ut membrorum integritas et salus adque incolumitas eius, uel in animo, ut sunt ea, quae decim sectae; per hanc enim rationem singulae triplicantur; quod cum in una demonstrauero, difficile non erit id in ceteris inuenire. Cum ergo uoluptas corporis animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuersitate sectarum. Subditur autem uirtuti, quando in usum uirtutis adsumitur. Pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
philosophi disputarunt: Quã questionẽ mari¬
ma intentione ũ santes: inulure conatisunt. qͥd
efficiat hominem beatum: Illi enime finis boni
se ipsum: finem boni ergo tunc dimmus. ñ quo
finem niali: ñ qͦ et̃. desinat. s quousq mondoꝑdu¬
cat fines it̾aq stisunt: summũ bonums summũ
malum: Dequib inueniendis atq in hacilli sumi¬
mo bono adipiscendo. uitandoautem sumino ialo.
multum sicut dixi laborauerunt. qui studium sa¬
pientie in scłihuiꝰ uanitate ꝓfessi sunt nectam̃ eos
quamius diũsis errantes modis natiux limes intan¬
tum abitinere ueritatis deuiare ꝑmisit. ut ñ a sĩ
in animo. alii in corꝑe alii inucrosq fines boprũ
ponerent et malorum: Exqua triꝑtita uelit ge¬
neralium distributione sectarum martꝰ ptro in
libro de philosophia tam multam domatum
uarietatem diligent̃ et subtilit̾ scrus  adũcit.
ut ad ducentas octoginta et octo sets. ñquȩ iam
eẽnt s quȩ eẽ possent adhibens qusdam diffe¬

Expanded text:
philosophi disputarunt; quam quaestionem maxima intentione uersantes inuenire conati sunt, quid efficiat hominem beatum. Illud enim est finis bonise ipsum. Finem boni ergo nunc dicimus, non qufinem mali, non quo esse desinat, sed quo usque nocendo perducat. Fines itaque isti sunt summum bonum et summum malum. De quibus inueniendis adque in hac uita summo bono adipiscendo, uitando autem summo malo, multum, sicut dixi, laborauerunt, qui studium sapientiae in saeculi huius uanitate professi sunt; nec tamen eos, quamuis diuersis errantes modis, naturae limes in tantum ab itinere ueritatis deuiare permisit, ut non alii in animo, alii in corpore, alii in utroque fines bonorum ponerent et malorum. Ex qua tripertita uelut generalium distributione sectarum Marcus Varro in libro de philosophia tam multam dogmatum uarietatem diligenter et subtiliter scrutatus aduertit, ut ad ducentas octoginta et octo sectas, non quae iam essent, sed quae esse possent, adhibens quasdam diffe
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si quiescant: ñ solum turbulente uierum sepiꝰ
et cruentȩ seditiones ac bella cuulia. a quorum
euenti sunt aliquando liberȩ ciuitates aꝑicłis nũ¬
ciuitatibꝰ in quantalibet pace manentib deeẽ . ñ posst̃ :¬
qualia putamꝰ eẽ. quã misera. qͣm dolenda. quando
quidem uidicant hi qui conscientias eorum de quib
iudica inpoere nequeunt: Unde sepe cogunt᷑ tor¬
mencis innociorere uerstium adalienam causam
ꝑtinentem querere ueritate adalienam caulam

Expanded text:
etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius etiamsi quiescant non. solum turbulentae, uerum saepius et cruentae seditiones ac bella ciuilia, a quorum euentis sunt aliquando liberae ciuitates, a periculis numciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum
Abbreviated transcription (Latin):
cullius Nullȩ sunt occultiores in sidiȩ qͣm hȩquȩ
latent in simulatione officii. aut in aliquo necessi.¬
tudinis nomine: Nam eumq qui palamẽ. ad ũsa.¬
rius: facile cauendo uitare possis Hocuͦ occultum
intestinum acdomesticummalũ. ñ solum extitit:
uerunectã oppͥmit anceqͣm ꝓspicere atq ex plorare
ħominis do estici eiꝰ. cum magno dolore cordis
auditur Qulec si quisq cam fortissit ut ȩquo aĩo
ꝑ ferat uł cam uglans ut ꝓuido consilio caueat.
quȩ adũsus eum meiatur amicitia simulata:
eorum tam̃ honunum ⁊fidorum malocũ eos eẽ.
pessimos exꝑit᷑. si ipse bonis ẽ grauit̃ excrucict᷑
necesse ẽ. siue semꝑ mali fuet nt et se bonos finper̃.
siue ista malitiam ex bonitate nutati sunt. Si gͦ
domͦ commiune ꝑ fugiuim inhis nalis humanige
neris tuta ñẽ. quid cuitas quȩ quanto maior ẽ. tan.¬
to forum eiꝰ litibꝰ et ciuilib et criminalb plehus

Expanded text:
Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae Tullius: \'Nullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus, commune perfugium in his malis humani neris, tuta non est, quid ciuitas, quae quanto maior est, tanto forum eius litibus et ciuilibus et criminalibus plenius,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere Duxi uxorem: quã ibimiser iamuidi
Natifilir alia cura Quid itidẽ illa quȩ in amore
cominemorat idem terentiꝰ. inuirię suspitiones.
inmicitiȩ. bellum. pax: Rursum ñne res hu¬
manas ubiq impleuerunt : ñ ne et in anucorum
honestis amorib plerũq contingunt: Nonne
hisusq quaq plenȩ sunt res humanȩ. tbi inui¬
rias. suspiciones. inimicitias. bellum. malacerto
sentimꝰ : pacem uͦ incertũ bonum. qm̃ corda eoꝵ
cum quib eam tenere uolumꝰ ignorauͦꝰ: et si hodie
nosse possemus. qualia cras futura eẽnt. utiq nes.¬
ciremus Qui porro int̃ se amicitiores solent
eẽ. uł debent. qͣm qui inuna eademq continent᷑
dono: Et cam̃ quis inde securꝰ ẽ. cum tanca sepe
mala ex eorum occultis insidiis extiterint. tan¬
to amariora quanto pax dulcior fuit. quȩ uaa
putata ẽ. cum astutissime fingeret᷑: ꝓpt̃ qͣam̃ũ
pectora sic attingit: ut cogat ingemitum qđ ait

Expanded text:
dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii. Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? nonne his usquequaque plenae sunt res humanae, ubi iniurias suspiciones, inimicitias bellum mala certa sentimus; pacem uero incertum bonum, quoniam corda eomm, cum quibus eam tenere uolumus, ignoramus, et si hodie nosse possemus qualia cras futura essent utique nesciremus. Qui porro inter se amiciores solent esse uel debent, quam qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
spe salui facit. ita spe beati facti sumꝰ Q fute sa¬
lutemitab eatitudinem. iani non cenemꝰ p̃sentẽm
s expectamus futurã: Et hoc ꝑ patientiam. quia
in malissumus: quȩ pacient̃ tolerare debemus.
donec ad illa ueniamus bona. ubi om̃ua quibin
rare debeamus Tał salus quȩ infut᷑oerit sclo:
ipsa eric etiamfinał beatitudo Quã beatitudi
nem isti phylosophi qm̃ ñ uidentes nolunt cre¬
dere: hic sibi conant᷑ falsissimam fabricare qͣnto
socialem uitam uolunt eẽ sapientis: nos mulco
amplius apꝓbamus Nam unde ista dĩ ciuitas
de qua huiꝰ oꝑis ecce iam uude uicessimum librã
ũsamus in manib: uł inchoaret᷑ exortu. uł ꝓg̃¬
dereret᷑ excursi. uł app̃ henderet debito fines:
siñ eẽt sociał uita sc̃õrum : SS in huiꝰ mortalitatis
erumna qͦđ et quantis habundet mał humana
societas. quis enumerare ualeat: Quis estimare
sufficiat: Audiant apud comicos suos: homi¬
nem consensu. atq consensu om̃ium hominum

Expanded text:
spe salui, ita spe beati facti sumus, et sicut salutem, ita beatitudinem non iam tenemus praesentem, sed exspectamus futuram, et hoc per patientiam; quia in malis sumus, quae patienter tolerare debemus, donec ad illa ueniamus bona, ubi omnia erunt, qrare debeamus. Talis salus, quae in futuro erit saeculo, ipsa erit etiam finalis beatitudo. Quanem isti philosophi, quoniam non videntes nolunt credere, hic sibi conantur falsissimam fabricare, quanto socialem uitam uolunt esse sapientis, nos multo amplius adprobamus. Nam unde ista Dei ciuitas, de qua huius operis ecce iam undeuicensimum librum uersamus in manibus, uel inchoaretur exortu uel progrederetur excursu uel adprehenderet debitos fines, si non esset socialis uita sanctorum? Sed in huius mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana societas, quis enumerare ualeat? quis aestimare sufficiat? Audiant aput comicos suos hominem cum sensu adque consensu omnium hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ant: Inde autem uenit: cumibi eũ qui intelligit
inuenit: Oꝑuit cȩlos uutꝰ eiꝰ: et laudis eiꝰ plena ẽ t̃ra
Quidẽ. nͥ qđ etiam inpsalmo dt̃. exaltare suꝑcelos
ds̃ et suꝑ omnem t̾ram gła tua: Splendor eiꝰ ut lum̃
erit. quidẽ. nisi fama eiꝰ credentes illuminabit: Cornua
inmanib eius sunt. quidẽ. nͥ tropheũ crucis: Et posu.¬
it caritatẽ firmam fortitudinis suȩ: nec exponendum
ẽ. Ante faciem eiꝰ ibit ũbum. et ꝓdiet incampũ pꝰpe
des eiꝰ Quide. nͥ qđ et anteqͣm huc uenirȩt p̃nunda

Expanded text:
ant. Inde autem uenit, cum ibi eum, qui intellegit, ant. Inde autem uenit, cum ibi eum, qui intellegit, inuenit. Operuit caelos uirtus eius, et laudis eius plena est terra quid est nisi quod etiam in psalmo dicitur: Exaltare supercaelos, Deus, et super omnem terram gloria tua? Splendor eius ut lumen erit quid est nisi cfama eius credentes inluminabit\'? Cornua in manibus eius sunt quid est nisi tropaeum crucis? Et posuit caritatem firmam fortitudinis suae nec exponendum est. Ante faciem eius ibit uerbum, etprodietin campum post pedes eius quid est nisi quod et antequam huc ueniret pra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nͥ qđ inmedio duorũ testam̃torum: aut in medio
duorũ latronum. aut in medio moysi et heliȩ cum
illo in monte sermocinantiũ: Dum adppinquant
anni cognosceris in aduentu cemꝑis: ostendis slec
exponendumẽ: In eo dum concurbata fuerit
anima mea inira misericordiȩ memoreris. quid ẽ.
nisi qđ uid ȩos in se cranssigurauit qͦrũ gentis fuit :
qui cum magna ira turbati crucifigerent xp̃m:
ille miscđiȩ iemor dixit: Pat̃ ignosor illis: quia nes¬
ciunt quid facunt: Ds̃ de cheman ueniet: et sc̃s
de monte umbroso et condempso: Qđ hic dictũ ẽ.
de cheman ueniet. et alii int̃p̃tati sunt ab austro.
uł affrico. ꝑ qđ significat᷑ meridtes. idẽ. feruorcarita¬
tiset splendor ueritatis: Montem uͦ umbrosum
atq condensum. quamuis multis modis possit intel:¬
ligi libentiꝰ acceꝑim scripturarũ altitudinẽ diui
sa atq condensa sunt: quȩ m̃tem querentis exerce.¬

Expanded text:
est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio est nisi aut in medio duorum testamentorum, aut in medio duorum latronum, aut in medio Moysi et Heliae cum illo in monte sermocinantium? Dum adpropinquant anni, nosceris; in aduentu temporis ostenderis, nec exponendum est. In eo cum turbata fuerit anima mea, in ira misericordiae memor eris quid est nisi quod Iudaeos in se transfigurauit, quorum gentis fuit, qui cum magna ira turbati crucifigerent Christum, ille misericordiae memor dixit: Pater ignosce illis, quia nesciunt quod faciunt? Deus de Theman ueniet et sanctus de monte umbroso et code Theman veniet; alii interpretati sunt ab Austro, vel ab Africo: per quod significatur meridies, id est fervor charitatis et spadque condensum, quamuis multis modis possit intellegi, libentius acceperim scripturarum altitudinem diuinsa adque condensa sunt, quae mentem quaerentis exerce
Abbreviated transcription (Latin):
Quis a scenderit ab inferis. et insufflauerit in faciem
quiineminit euangłium: Ad nouum enĩ cestam̃tũ
ꝑtinent: quorum dies festiita sꝑitalit̃ innouant᷑.
ut inuecustate transire ñ possint: Porro ꝑeuangłiũ
ext̃minata scuptilia et conflatilia id est edola dõꝵs
falsorum. et obluuoni tanqͣm sepulturȩ tradita iã
uidemꝰ. et hanc etiam in hac re ꝓphetiam completã
eẽ. cognoscimus: Ab acuede quo alioqͣm dexp̃i ad¬
uentu qui futurꝰ fuerat intelligit᷑ dicere : et respon¬
dit dñs adms et dixĩn Scribe uisum aꝑte inbuxo.
ut adsequatur qui legit ea: quia adhuc iusio adtem¬
pus et orietur infine. et ñ inuacuum: Si tardauerit
sustine eum: quia ueniens ueniet. et ñ morabit᷑ : In¬
opatua et expaui Quid enim hocẽ nͥ p̃cognitȩ no.¬
uę acrepentinȩ salucis hominum in effabił ad mira¬
cio: In medio duorum aninaltũ cognosceris  Quid

Expanded text:
Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit in faciem Quis adscenderit ab inferis et insufflauerit in faciem qui meminit euangelium. Ad nouum enim testamentum pertinent, quorum dies festi ita spiritaliter innouantur, ut in uetustatem transire non possint. Porro per euangelium exterminata sculptilia et conflatilia, id est idola deorum falsorum, et obliuioni tamquam sepulturae tradita iam uidemus et hanc etiam in hac re prophetiam conpletam esse cognoscimus. Ambacum de quo alio quam de Christi aduentu, qui futurus fuerat, intellegitur dicere: Et respondit Dominus ad me et dixit: Scribe uisum aperte in buxo, ut adsequatur qui legit ea; quia adhuc uisio ad tempus, et orietur in fine et non in uacuum; si tardauerit, sustine eum, quia ueniens ueniet et non morabitopera tua, et expaui? Quid enim hoc est nisi praecognitae nouae ac repentinae salutis hominum ineffabilis admiratio? In medio duorum anima lium cognosceris quid
Abbreviated transcription (Latin):
et erit sc̃m Et paulo pꝰ infine ipsuis ꝓphetie & as¬
cendent inquit saluati ex monte sẏon. ut defen¬
dãt montem esau: et erit dño regnũ: Apparet
quippe idẽ completũ. cum rex saluati ex monce
syon idẽ. ex udea credentes in xp̃m. qui p̃cipue
agnoscuntꝰ᷑ apłi. ascenderunt ut defendent montẽ
esau Quo mͦ defendent nͥ ꝑ ȩuangłii p̃dicationẽ
saluos faciendo eos qui crediderunt ut eruerent᷑
de potestace cenebrarum et tran̾ferrent᷑ in regnũ dĩ:
Qđ consequent̃ exp̃ssit addendo: et erit dñ oregnũ:
Mons eni uideã significat ubi futura p̃dictaẽ.
regnum Hoc obscurum erat anceqͣm fieret. s fac¬
flatilia ponam tamqͣm sepulturam cuã qua uðloces
ecce suꝑ montes pedes euangłitantis. et annuncian¬
tis pacem: Celebra uida diesfestos tuos: reddeuota
tua. quia iam ñ aditiet ultra ut transeant inuecus
sufflat infaciem tuam eripiens ce ex tribulatione:

Expanded text:
et erit sanctum; et paulo post in fine ipsius prophetiae: Et adset erit sanctum; et paulo post in fine ipsius prophetiae: Et adscendent, inquit, resaluati ex monte Sion, ut defendant montem E sau, et erit Domino regnum. Apparet quippe id esse conpletum, cum resaluati ex monte Sion, id est ex Iudaea credentes in Christum, qui praecipue agnoscuntur apostoli, adscenderunt, ut defenderent montem Esau. Quo modo defenderent, nisi per euangelii praedicationem saluos faciendo eos qui crediderunt, ut eruerentur de potestate tenebrarum et transferrentur in regnum Dei? Quod consequenter expressit addendo: Et erit Domino regnum. Mons enim Sion Iudaeam significat, ubi futura praedicta eregnum. Hoc obscurum erat, antequam fieret; sed facflatilia, ponam sepulturam tuam; quia ueloces ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Celebra, Iuda, dies festos tuos, redde uota tua; quia iam non adicientultra, uttranseantinuetustsufflat in faciem tuam, eripiens te ex tribulatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphȩ deminorib abdias. naum abacuc. nec tem¬
ꝑa sua dicunt ipsi. nec in chroniciseu sebii et ihero¬
nimi quando ꝓpħauerunt inuenit᷑ Abdias erĩ
positus ẽ quidem ab ipsis. cum michea: s ñ eo
loco ubi notant᷑ cemꝑa. quando mic heã ꝓpħasse
ex eiꝰ litteris constat. qđ errore negligent̃ describeu¬
dum laborẽs alienos existimo contigisse: Duos uͦ
alios commemorato in codieib chronicorum qͦs
habuimꝰ: ñ potuimus repꝑire Tam̃ quia canone
continent᷑. nec ipsioporcet p̃tereant᷑ a nob̃ Abdias
quantum ad eiꝰ scripturam attinec. om̃ium breuis¬
simus ꝓpħarum. adũsus idumeam loquit᷑. gentẽ
scilicet esau ex duob geminis filiis isaac nepotib
abrahe maioris illius reꝓbati Porro Sidumeam
mͦ locutionis quo intelligit᷑ a parte totum accipi¬
amꝰ positamẽe ꝓgentib : possumus dexp̃o agnos¬
cere qđ ait int̾̃ cȩtera Inmonte autẽ syon. erit salus:

Expanded text:
e de minoribus, Abdias, Naum, Ambacum, nec tempora sua dicunt ipsi, nec in chronicis Eusebii et Hieronymi, quando prophetauerint, inuenitur. Abdias enim positus est quidem ab eis cum Michaea, sed non eo loco, ubi notantur tempora, quando Michaeam prophetasse ex eius litteris constat; quod errore neglegenter describentium labores alienos existimo contigisse; duos uero alios commemoratos in codicibus chronicorum, quos habuimus, non potuimus inuenire. Tamen quia canone continentur, nec ipsi oportet praetereantur a nobis. Abdias, quantum ad scripturam eius adtinet, omnium breuissimus prophetarum, aduersus Idumaeam loquitur, gentem scilicet Esau, ex duobus geminis filiis Isaac, nepotibus Abrahae, maioris illius reprobati. Porro si Idumaeam modo locutionis, quo intellegitur a parte totum, accipiamus positam esse pro gentibus: possumus de Christo agnoscere, quod ait inter cetera: In monte autem Sion erit salus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ꝓptẽa dabit eas usq ad tempꝰ parturientis et
residui fr̃s eiꝰ conũterent᷑ ad filios isrł Et stabicet
uidebit. et pascet gregẽ suum. et iniurtute dñi
et in honore nominis lĩ sui erunt: qm̃ nẽ magnifi¬
cabicur usq ad summum t̾rȩ: Ionas autẽ ꝓpħa
ñtam sermone xp̃m. qͣm sua quadã passione ꝓpħa¬
uit. ꝓfecto aꝑtiꝰ qͣm sieiꝰ mortẽ et resurrectionẽ uo.¬
ce clamaret Uequid enim susceptꝰ ẽ. uentre beluino
et die tcio redditꝰ: nͥ ut significaret xp̃m deꝓfun¬
do inferni et die t̃cio rediturũ: Iohel om̃ia quȩ
ꝓpħat: multis ub compollit exponi: ut quȩ ꝑtineđ

Expanded text:
tatis. Propterea dabit eos usque ad tempus parturientis, pariet, et residui fratres eius conuertentur ad filios Israel. Et stabit et uidebit et pascet gregem suum in uirtute Domini, et in honore nominis Domini Dei sui erunt; quoniam nunc magnificabitur usque ad summum terrae. Ionas autem propheta non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetauit, profecto apertius, quam si eius mortem et resurrectionem uoce clamaret. Ut quid enim exceptus est uentre beluino et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? Ioel omnia, quae prophetat, multis uerbis conpellit exponi. ut quae pertine
Abbreviated transcription (Latin):
necessarium: a quo mitterent᷑ sc̃i uiri & uera¬
cit̃ pii qui ꝓ uera religione morerent᷑: ut fal¬
se uiuentib tollerent᷑. Cicero augur irri
det auguria: & rep̃hendit homines corni
& cornicłȩ uocib uitȩ consilia modantes.
S iste academicus qui om̃ia eẽ. contendit
incerta: in dignus ẽ qui habeat ullam in his
reb auctoritatẽ. Disputat apud eum quin
tus lucius balb. in scdo de deorũ natura li¬
bro. Et cum ipse suꝑsticiones ex nat᷑a rerũ
uelut phisicas & philosophicas inserat. in¬
dignatur tm̃ institutione simula crorum
& op inionib fabulosis. ita loquens. Uidetis¬
ne gͥ aphisicis reb bene.atq utilit̃ inuentis
ratio sit tracta ad commenticios & fictos dõs. ⁊¬
Quȩ res genuit falsos opiniones eriresq

Expanded text:
necessarium, a quo mitterentur sancti viri et veranecessarium, a quo mitterentur sancti viri et veraciter pii, qui pro vera religione morerentur, ut falsae a viventibus tollerentur. det auguria, et reprehendit homines corvi et corniculae vocibus vitae consilia moderantes . Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem. Disputat apud eum Q. Lucilius Balbus in secundo de Deorum Natura libro, et cum ipse superstitiones ex natura rerum velut physicas et philosophicas inserat, indignatur tamen institutioni simulacrorum et opinionibus fabulosis, ita loquens: Videtisne igitur, ut a physicis rebus bene atque utiliter inventis, ratio sit tracta ad commentitios et fictos deos? Quae res genuit falsas opiniones, erroresq
Abbreviated transcription (Latin):
ausu naues uissit incendi quib alimonia
portabat᷑ Qua exercitꝰ destitutꝰ. mox etiam
ipso hostili uulnere extincto. intantam ẽ.
redactus in opiam: ut inde nullus euaderet.
undiq hostib incursantib militẽ imꝑa¬
toris morte turbatũ. nͥ placito pacis illic
imꝑii fines constituerent᷑ ubi hodieq ꝑsi¬
stunt. ñ quidẽ tanto decrim̃to qͣntũ c̃cesserat
hadrianus s media tm̃ compositione defixi
Uauos augurio ds̃ t̾minus noncessit ioui. qͣ
cessit had̾riani uoluntati cessit etiam iulia
ligentiores grauioresq romani s cont᷑ consu¬
etudinem ciuitatis quȩ demonicis ritib
fuerat obligata parum ualebat: quia &e ip¬
si etiam sulla uana eẽ sentiebant. nature cm̃
sub unius rerum ueri dĩ regimine atq impio
constitutȩ religiosum cultum qui dõ debet
exhibendum putabant: seruientes ut ait
apłs creaturȩ potiꝰ qͣm creatori qui ẽ bene¬
dictus in scła. Huiꝰ dei ueri erat auxilium

Expanded text:
ausu naues iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua exercitus destitutus mox etiam ipso hostili uulnere extincto in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus euaderet undique hostibus incursantibus militem imperatoris morte turbatum, nisi placito pacis illic imperii fines constituerentur, ubi hodieque persistunt, non quidem tanto detrimento, quantum concesserat Hadrianus, sed media tamen conpositione defixi. Uano igitur augurio deus Terminus non cessit Ioui, qui cessit Hadriani uo haec intelligentiores gravioresque Romani; sed contra consuetudinem civitatis, quae daemoniacis ritibus fuerat obligata, parum valebant: quia et ipsi etiamsi illa vana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius veri Dei regimine atque imperio constitutae, religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant: servientes, ut ait Apostolus, creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Hujus Dei veri erat auxilium