comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s causam. Ille nmirũ nat᷑e ẽ. et eiꝰ tͣbatio pena peccati: hȩc uanitas et peccatũ. Et enĩ ibi sola ñ fallor
plorant᷑ dapna głe carnis: iutȩ p̃sentis incõmoda. Et plorandi: qui ita plorant. Nuuqͥd egosic e Simuil m̾
afectꝰ. ẜ alt̾a causa dissimilq intentio. Nulla mͥ sane querela de om̃ibꝰ q̃st̃ mundi: inhis ꝑfecto q̃st̃ dei a¬
dẽptũ doleo fidele auxiliũ. salutare ꝯsiliũ.birardũ lugeo. girard̾ẽ in causa. ft̃ carne. ẜ ꝑximꝰ spu. so ciꝰ ꝓposi¬
to. Adhesit aĩa mea animȩ illiꝰ. ⁊ unã fecit de duab ñ ꝯsang̾nitas. s unaninutas. Carnis qdẽ uecessitudo ñ de¬
fuit:. s plꝰ uunix̃ societas sp̃c : consensꝰ animoꝵ. moꝵ conformitas. Cum gͦ essemꝰ cor unũ ⁊ aĩa una: hanc mea
parit̃ atq ipsiꝰ animã ꝑtͣnsiuit gladiꝰ: et scindens mediã partẽ locauit in cȩlo. partẽ in ceno deseruit. Ego

Expanded text:
 causam. Ille nimirum naturae est, et ejus turbatio poena peccati: haec vanitas et peccatum. Etenim ibi sola, nisi fallor, plorantur damna gloriae carnis, vitae praesentis incommoda. Et plorandi qui ita plorant. Nunquid ego sic? Similis mihi affectus, sed altera causa, dissimilisque intentio. Nulla mihi sane querela de omnibus quae sunt mundi. In his profecto quae sunt Dei, ademptum doleo fidele auxilium, salutare consilium. Girardum lugeo: Girardus est in causa, frater carne, sed proximusanimitas. Carnis quidem necessitudo non defuit; sed plus junxit societas spiritus, consensus animorum, morum conformitas. Cum ergo essemus cor unum et anima una, hanc meam pariter atque ipsius animam pertransivit gladius, et scindens, mediam partem locavit in coelo, partem in coeno deseruit. Ego,
Abbreviated transcription (Latin):
cura te exuisti: ⁊ ip̃i enĩ cura ẽ de nob̃. Qd infirmũ ẽ abiecisti: s ñ qd̾ piũ. Caritas deniq ñꝗͣ excidit. Non obli¬
usceris me ĩ finẽ. Uideor mͥ qͣsi audire frẽm meũ dicente. Nunqͥd mat̾ pot̾it obliusci filii ut̾isui: Et sulla
nũ. ad õẽ qd̾ em̃serit respicio ad girardũ ut ꝯsuera: ⁊ ñ ẽ. Heutẽ ingemiscomiser: sic̃ hõsine adiutorio
urgeluant: Nonne in lingͣ illa tua placabili ⁊ potenti. meã asermonibꝰ seculi freq̃ntissime uendicabas:
amico reddelas silentio: Pñs ded̾at illi lingũa eruditã: ut sciret qͣndo deberet ꝓferre sermonẽ. Ita
&e exteris: ut pene
me nemo req̾reret. cui pͥor forte girard̾ occurris. Peturrebat aut̃ aduentantibꝰ oꝑponeris se: nt subito
meũ otiu incsarent: Si qb̾ sane satisface ñ qͥbat: hos ꝑducebat ad me: cet̾os enuttebut. Suirũ industriũ.o

Expanded text:
cura te exuisti; et ipsi enim cura est de nobis . Quod infirmum est abjecisti, sed non quod pium. Charitas denique nunquam excidit : non oblivisceris me in finem. 6. Videor mihi quasi audire fratrem meum dicentem: Nunquid mater oblivisci poterit filii num. Ad omne quod emerserit, respicio ad Girardum ut consueveram, et non est. Heu! tunc ingemisco miser, sicut homo sine adjutorio. urgebant? Nonne in lingua tua illa placabili et potenti meam a sermonibus saeculi frequentissime vindicabas, 1356 et amico reddebas silentio? Dominus dederat illi linguam eruditam, ut sciret quando deberet proferre sermonem. Ita et exteris, ut pene me nemo requireret, cui prior forte Girardus occurrisset. Occurrebat autem adventantibus, opponens se, ne subito meum otium incursarent. Si quibus sane
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illũ qͥdẽ s me pociꝰ qͥ illũ amisissem õs miserarent᷑. Cuiꝰ enĩ uel ferreũ pectꝰ suꝑ me ibi ñ moueretu
quẽ uideret Gnafdo suꝑstitẽ: Cõmune dãpnũ. s p̃meo ñ reputabat᷑ infortunio. at ego qͥbꝰ poteram
uiribꝰ fidei. reluctabar affectui. uitens ł inuitꝰ ñ moueri frustra addictiõe nat᷑e. uniu̾sitatis debite
ꝯditionis usu: potñtis iuissu. iudicio iusti: flagello t̾ribił dñi uoluntate. ꝓ huiꝰmodi sẽꝑ ex tc̃ et deliꝰ¬
ceps ex egi amemetipso ñ indulg̾e multo fletui. multũ tñ tͦbatꝰ ⁊ mestꝰ. Nec potui ĩꝑare tͥsticiȩ qu
potui lac̾mȩ. s ut scͥptũ ẽ t̾bat᷑ sũ ⁊ ñ sũ locut᷑. Nt suipress: dolor. altiꝰ int̾sũ radicau̾it: eo u sei¬

Expanded text:
non illum quidem, sed me potius, qui illum amisissem, omnes miserarentur. Cujus enim vel ferreum pectus super me ibi non moveretur, non illum quidem, sed me potius, qui illum amisissem, omnes miserarentur. Cujus enim vel ferreum pectus super me ibi non moveretur, quem videret Girardo superstitem? Commune damnum; sed prae meo non reputabatur infortunio. At ego quibus poteram viribus fidei, reluctabar affectui, nitens vel invitus non moveri frustra addictione naturae, universitatis debito, conditionis usu, potentis jussu, judicio justi, flagello terribilis, Domini voluntate. Pro hujusmodi semper extunc et deinceps exegi a memetipso non indulgere multo fletui, multum tamen turbatus et moestus. Nec potui imperare tristitiae, qui potui lacrymae; sed, ut scriptum est: Turbatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut eo ala cͥores qͣ fidentiores redeamꝰ ad id qd̾ attencioribꝰ eget aninus. Et fortassis inueniet piꝰ pulsatoes
qd̾ tem̾ariꝰ scrutator ñ posset. Qmꝗͣ et meror finẽ imꝑat:⁊ calamitaᷤ ꝙͣ pacior. Eusq enĩ dissimule¬
⁊ igͥs qũe intͣmeip̃m abscõdo tͥste pectꝰ adurit: int̾iora depascit᷑: Clausus laciꝰ serpit: seuit acrius:
ud mͥ & cantico huic. qͥm amaritudine sum: Nis doloris abducit intencionẽ: et indignaus
dñi ebibit sp̃m meũ. Subtͣcto si qͥdẽ illo ꝑ quẽ mea in dño studia utc̃q lib̾a ẽẽ solebant: simł i
plorantibꝰ aliis. ego ut adu̾t̾e potuistis siccis ocłis secutꝰ sũ inuisũ funꝰ: siccis occłis steti ad tumulũ. q¬
usq cuncta ꝑacta st̃ exeqͥaꝵ sollẽpnia. Indutꝰ sac̾dotalibꝰ solitas in eũ orõnes ꝓpͥo ore cõpleui: t̃rã meiꝰ man
ex more ieci suꝑ dilecti corpꝰ. trã mox sut᷑um. Qͥ me intuebant᷑ flebant. ⁊ mirabant᷑ qd̾ ñ flerẽ ipsẽ. cũ

Expanded text:
s precibus; ut eo alacriores, quo fidentiores redeamus ad id, quod attentioribus eget animis. Et fortassis inveniet pius pulsator, quod temerarius scrutator net ignis quem intra me ipsum abscondo, triste pectus adurit, interiora depascitur? Clausus latius serpit, saevit acrius. Quid mihi et cantico huic, qui in amaritudine sum? Vis doloris abducit intentionem, et indignatio Domini ebibit spiritum meum. Subtracto siquidem illo, per quem mea in Domino studia utcunque libera esse solebant, simul et nique plorantibus aliis, ego, ut advertere potuistis, siccis oculis secutus sum invisum funus, siccis oculis steti ad tumulum, quousque cuncta peracta sunt exsequiarum solemnia. Indutus sacerdotalibus, solitas in cum orationes proprio ore complevi, terram meis manibus ex more jeci super dilecti corpus, terram mox futurum. Qui me intuebantur flebant, et mirabantur quod non flerem ipse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nig̃ sũ s formosa. Nullane in his ub repugnantia ẽ : Absit. ꝓpt̃ simplices dico. qͥuit̃ colorẽ ⁊ formã di¬
cern̾e ñ nouert̃. cũ forma ad ꝯpositionẽ ꝑtineat iugredo color sit. Non õẽ deniq qd̾ nigrũ ẽ: ꝯtinuo¬
et deforme ẽ. Nigredo ũbi causa: in pripilla ñ dedecet. Et nigͥ qͥdã lapilli in ornam̃tis placent.⁊ nig̃ cipd
candidis uultibꝰ &̃ decorẽ augent.⁊ grãm. Sic tͥ qͦ facile adu̾tere ẽ: in rebꝰ innum̾is. Quaqͣ sĩ nun¬
st̃. q̃ insuꝑficie qͥdẽ repꝑies de colouia. in ꝯpositiõe uͦ decora. Cali fortassis mͦ pot̃ sponsa cũ pulcͥtudine
utiq ꝯpositiõĩs neuo ñ carere nigͥdinis. s sane in loco ꝑegnatioĩs sue. Alioqͥn erit cĩi eã s in pata eh¬

Expanded text:
Nigra sum, sed formosa. Nullane in his verbis repugnantia est? Absit! Propter simplices dico, qui inter colorem et formam diNigra sum, sed formosa. Nullane in his verbis repugnantia est? Absit! Propter simplices dico, qui inter colorem et formam discernere non noverunt, cum forma ad compositionem pertineat, nigredo color sit. Non omne denique quod nigrum est continuo deforme est. Nigredo, verbi causa, in pupilla non dedecet; et nigri quidam lapilli in ornamentis placent; et nigri capilli candidis vultibus etiam decorem augent et gratiam. Sic tibi quoque facile advertere eficie quidem reperies decoloria, in compositione vero decora. Tali fortassis modo potest sponsa, cum pulchritudine utique compositionis, naevo non carere nigredinis; sed sane in loco peregrinationis suae. Alioquin erit cum eam sibi in patria exhi
Abbreviated transcription (Latin):
ptea ñ pritauit ãpliꝰ irritandaᷤ satis ꝯmotas ꝑse. nec qͥcꝗͣ addendũi stimuł inuidiȩ qͣ torq̃bant᷑. Mag̃ aut̃
cũhis qͥoder̃t pace studuit ẽẽ pacifica. sciens se õe insipientibꝰ debitͥcẽ. Maluit acͦͣt ipsa fauorabili demul¬
curã ñ pompã. Cũq int̾nũ murm̃ cꝰpiã illaꝵ querulȩ uocis indicio dephendt̃.⁊ simipsoᷤ usq ad ꝯuiciã
ꝯtumelias prũpentis. medicos se ⁊ ñ dños agnoscentes. parant ꝯfestĩ adu̾sꝰ frenesim aĩmȩ ñ iundictam
ẜ mediciña. Nec gͥratio cur sponsa filias ierłm dicat. eas ip̃as qͣs maliuolas sustinet atq maledicas. uidel
ut inblando sermone declinet m̃murãtes. cõmotionẽ sedet. sanet liuorẽ. Scͥptũ ẽ enĩ. Lingua paci
Siue enĩ ꝓpt̾ sacranĩta ȩccliȩ q̃ indifferent̃ qͥdẽ cũbonis suscipiũt. siue ꝓpt̃ fidei equȩ ꝯmiuiẽ ꝯfessionẽ si¬

Expanded text:
sed nec quidquam addendum stimulis invidiae, qua torquebantur. Magis autem cum his qui oderunt pacem, studuit esse pacifica, sciens se etiam insipientibus debitricem. Maluit ergo ipsas favorabili demulcuram, non pompam. Cumque internum murmur cujuspiam illarum querulae vocis indicio deprehendunt, etsi in ipsos usque ad convicia et contumelias prorumpentis; medicos se et non dominos agnoscentes, parant confestim adversus phrenesim animae, non vindictam, sed medicinam. Haec igitur ratio cur sponsa filias Jerusalem dicat eas ipsas, quas malevolas sustinet atque maledicas: videlicet ut in blando sermone deliniat murmurantes, commotionem sedet, sanet livorem. Scriptum est enim: Lingua pacifica Sive enim propter sacramenta Ecclesiae, quae indifferenter quidem cum bonis suscipiunt; sive propter fidei aeque communem confessionem, si
Abbreviated transcription (Latin):
omnis popls diebus septem.
Quidẽ quod omis ppłs luxit
ꝓ mortẽ uidith diebus septem:
nͥ qͥa electi dĩ ꝑ omne tempus
presentis uite qd per septenaru di¬
erũ numerũ currit. ꝓpter ꝑegrina¬
tionr̃m p̃sentis ȩccłe in dolore et ge¬
mitu se affugunt. donee aspiceret
dies et inclinentur umbre: ẜ luctꝰ

Expanded text:
omnis populus diebus septem». Quid est quod «omnis populus luxit» pro morte Iudith «diebus septem», nisi quia electi Dei per omne tempus praesentis vitae, quod per septenarium dierum numerum currit, propter peregrinationem praesentis ecclesiae in dolore et gemitu se affligunt, donec aspiret dies et inclinentur umbrae? 91
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu popłi caput
ostendit illis conopeum eius
in quo recumbebat in ebrieta¬
te sua: cum sc̃a ȩccła mentem
suꝑbam antiqui hostis fidelib¬
sermone lucido exponit et aiolũ
illius in quo malitia plenus cõ¬
potentis dĩ sub dño fideliũ ami¬
marum suꝑatus atq redactus
est: quas illesas ab omni fraude
hostis et condaminatione erro¬
ris. ꝓtectio diuina custodit. ut
his omnibus ꝑfecte agnitis. cõ¬
ditori suo atq redemptori pro
hoc condi gnas gr̃as agant:
atq deuotas laudes in cessan¬
ter referant. Hine est quod pas¬
tor ȩccłȩ auditores suos ammo¬
nuit dicens: Sobrii estote et
uigilate: quia aduersarius u̾r
diabolus tamquã leo rugiens
cireuit querens quem deuoret᷑.
cui resistite fortes in fide hine
et paulus ait. Tu eo ne sic̃
serpens seduxit euam astutia
Confortamini in quit in dño &
in podectia uirtutis eius: et in¬
duite uos arma dei ut possitis
stare aduersus diaboli in sidias. qͥa
non ẽ nobis conluctatio aduersus

Expanded text:
in conspectum populi «caput ostendit illis conopeum eius in quo recumbebat in ebrietate sua», cum sancta ecclesia mentem superbam antiqui hostis fidelibsermone lucido exponit et dolum illius, in quo malitia plenus conpotentis Dei sub dominio fidelium animarum superatus atque redactus est; 28 quas inlaesas ab omni fraude hostis et contaminatione erroris protectio divina custodit, ut his omnibus perfecte agnitis conditori suo atque redemptori pro hoc condignas gratias agant atque devotas laudes incessanter referant. 29 Hinc est quod pastor ecclesiae auditores suos ammonuit dicens: «Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus, tacircuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . » Hinc et Paulus ait: « Timeo, ne sicut serpens seduxit Evam astutia « Confoin potentia virtutis eius, et induite vos arma Dei ut possitis stare adversus insidias diaboli. Quia non est vobis conluctatio adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbaret isrł. cũ tosta huma¬
ni generis uita. tẽptatio sit
suꝑ t̾ram: s forsitan de clade
hostiũ forinsecus dicit: quod
post acceptã ꝑ iudith iuctori¬
am minus molesti fuerint ad
tẽpus genti iudeoꝵ: Mysteri¬
um autẽ manifestũ est qd nul¬
lus electos dĩ qͥ sunt in p̃sen¬
ti ȩccła nocere funditꝰ possit
id ẽ usq ad anime in teritũ
ꝑ tingere: Unde ipsa ueritas
in euangłio ait: Omne quod
dedit mͥ pater ad me ueni¬
et et eũ qui uenit ad me
nõ eitiam foras & item. qui
uerbũ meũ autdit et credit¬

Expanded text:
perturbaret Israhel», cum tota humaperturbaret Israhel», cum tota humani generis vita temptatio sit super terram? Sed forsitan de clade hostium forinsecus dicit, quod post acceptam per Iudith victoriam minus molesti fuerint ad tempus genti Iudaeorum. 95 Mysterium autem manifestum est quod nullus electis Dei qui sunt in praesenti ecclesia nocere funditus possit, id est usque ad animae interitum pertingere. Unde ipsa Veritas in evangelio ait: «Omne quod dedit mihi Pater ad me veniet, et eum qui venit ad me non eiciam foras». Et item: «Qui verbum meu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona. ꝓpħa in psalinis loquit᷑ dicens.
Suꝑ flumina babilonis. illie seclimꝰ
et fleuimus: dũ recordam᷑ tuision
Et item:. Situuit inquit anima mea
ad dm̃ uiuiĩ: quando ueniã et ap¬
parebo ante faciẽ dei. fuerunt mͥ
lacrimȩ mȩȩ panes die ae nocte:
dũ dicit᷑ mͥ cotidie ubi est deus
tiuis: Ergo ut diximus planctus
eccłastici sollempnes st̃ ñ lugubres
Unde in euangłio legit᷑ quod rachelꝰ
ploraret filios suos: et nollet conso¬
lari quia ñ sunt Curauerunt ui¬
ri timorati stephanũ: et fecerunt
suꝑ eũ planctũ magnũ Beati qͥ
lugent nunc: qm̃ ipsi consola¬
buntur Econtrario autẽ. ue illis
qͥ nun  rident: qm̃ fiebunt
flent gͦ mͦ sc̃i dĩ euntes et
mittentes semina sua:ueni¬
entes autẽ uenient in exulta¬
cione. portantes manipulos
nomni autẽ spatios suos:¬
uite eiꝰ ñ fuit qui ꝑti rbaret
isrs: et post morcẽ eiꝰ annis mul¬
tis: Quomodo autẽ dr̃ quod
in spatio uide iudich nullus

Expanded text:
a in psalmis loquitur dicens: « Super flumina Babylonis illuc sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion . » Et item, « Sitivit, » inquit, « anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie: Ubi est Deus tuus ? » Ergo ut diximus, planctus ecclesiastici solemnes sunt, non lugubres. Unde in Evangelio legitur, quod « Rachel ploraret filios suos, et nollet consolari, quia non sunt . » Curaverunt viri timorati Stephanum, et confecerunt super eum planctum magnum. Beati qui lugent nunc, quoniam ipsi consolabuntur. E contrario autem, vae illis qui nunc rident, quoniam flebunt. Flent ergo modo sancti Dei « euntes et mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione portantes manipulosomni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbaret Israhel, et post mortem eius annis multis».Quomodo autem dicitur quod «in spatio vitae Iudith nullus
Abbreviated transcription (Latin):
tio peccati protoplasti parentẽ
nr̃i usq ad finẽ mundi. mortis
corporee iura effugere ñ pote
tem: Moritur enĩ iuxta eccłasti
sententiã. sapiens similiter ut in¬
sipiens: & ad unũ finẽ properant
omnia: Terra enĩ: sepultura com
altiori sensu. de functa ẽ ac sepul¬
ta cũ uiro suo iudith: quando
ȩccła in baptismate conmoritur
xp̃o. ut resurgat cũ ipso Unde
dicit apłs Consepulti enĩ sumꝰ
cũ illo ꝑbaptismũ in mortẽ: ut
quomͦ resurrexit xp̃s amortuis

Expanded text:
tio peccati protoplausti parentis tio peccati protoplausti parentis nostri usque ad finem mundi mortis corporeae iura effugere non potertem?». Moritur enim, iuxta Ecclesiastis sententiam, sapiens similiter ut insipiens, et ad unum finem properant omnia; terra enim sepultura commaltiori sensu «defuncta ac sepulta cum viro suo» Iudith, quando ecclesia in baptismate conmoritur Christo ut resurgat cum ipso. Unde dicit Apostolus: «Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem, ut quomodo resurrexit Christus a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
militans. ꝓeterna beatitudine
adipiscenda decertabat. Qnq
gͦ libri legis diuine sunt. in qͥ¬
bus unius dei cultura cõmen¬
n. datur: et omniũ idoloꝵ ser¬
uitus penitꝰ interdicitur: Cen¬
tũ gͦ quia deleua numerum
tranffert in dexteram: ȩternam
beatitudinẽ ut diximꝰ merito
designat. Et dimisit abram suã
liberam: cũ carnaliũ conuer¬
sationẽ que timori semꝑ obnoxi¬
a. ẽ. in libertatẽ gr̃e & securitatẽ
caritatis docendo exhortando
atq bonis exemplis melioran-¬
do ꝑducit: ut iam bona que ti¬
more penarũ ꝓparte gerebat:
in spe p̃mioꝵ. et amore ipsius
boni ꝑfecte agere studeat: quia
ut ioħs ait. timor qͥ penã habet
non ẽ in caritate: s ꝑfecta cari.¬
tas foras mittit timorẽ: Unde
cimidi seruoꝵ et dilectione pleni
liberoꝵ assimi lant᷑ conditioni.
Et defuncta est ac sepulta eum
uiro suo inbethulia. De fune¬
tã ac sepultã dicit eccłam. ex
parte menbroꝵ eius. que ab ini¬

Expanded text:
militans pro aeterna beatitudine militans pro aeterna beatitudine adipiscenda decertabat. Quinque ergo libri legis divinae sunt, in quibus unius Dei cultura commendatur, et omnium idolorum servitus penitus interdicitur. Centum ergo, quia de laeva numerum transfert in dexteram, aeternam beatitudinem, ut diximus, merito designat. Et dimisit Abram suam liberam, cum carnalium conversationem, quae timori semper obnoxia est, in libertatem gratiae et securitatem charitatis docendo, exhortando, atque bonis exemplis meliorando perducit: ut jam bona, quae timore poenarum pro parte gerebat in spem praemiorum, et amore ipsius boni perfecto agere studeat. Quia, ut Joannes, ait « Timor, qui poenas habet, non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . » Unde timidi, servorum, et dilectione pleni liberorum assimilantur conditioni. « Et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethulia. » Defunctam ac sepultam» dicit ecclesiam ex parte membrorum eius, quae ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
ma deuotione festiua: Quod
uero addidit. usq ad cornu
altaris: ꝓhibent᷑ aliqui forsi¬
tan qd̾ multis in usu. ẽ. audi-¬
ta euangłii lectione disce x¬
dere: Non eñi ad cornu
altaris ascendunt: qui cõmu¬
nicationis gr̃a nõ replentur:
hoc de isto altare uisualiut mͥ
uidet᷑ cõpetenter accipimꝰ quo
corpꝰ et sanguis dñi sollẽpm nob̃
frequentatione largit᷑: illud
uͦ altare ẽ ante conspectũ dñi.
ubi purificatis animis ꝑ con¬
templationẽ ad sc̃a iubemur
accede: ut in hac actuali sollẽp¬
nitate illud semꝑ debeamꝰ in¬
spicere. Mansit autẽ in do-¬
mo uiri sui annos centũ qͥnq:
et dimisit abram suã liberam:
Domũ uiri p̃sentẽ mundũ
possumꝰ accipẽ. in quo sub
estu tribulationũ defudat ȩccła.
quia postquã ab dicauit errori
cui antea sub gentili conuer-¬
satione deseruiebat: statĩ mo¬
lestiȩ ꝑ secutionũ ei adcreue¬
runt: Ubi an nos centũ quinq
manebat: quia sub lege ddei

Expanded text:
ma devotione festiva. Quod ma devotione festiva. Quod vero addit «usque ad cornu altaris», prohibentur aliqui forsitan, quod multis in usu est, audita evangelii lectione, discedere; non enim ad cornu altaris accedunt qui communicationis gratia non replentur. 83 Hoc de isto altare visuali, ut mihi videtur, competenter accipimus quo corpus et sanguis Domini sollemni nobis frequentatione largitur. Illud vero altare est ante conspectum Domini, ubi purificatis animis per contemplationem ad sancta iubemur accedere, ut in hac actuali sollemnitate illud semper debeamus inspicere. 84 «Mansit autem in domo viri sui annos centum quinque, et dimisit abram suam liberam». «Domum viri» praesentem mundum possumus accipere, in quo sub estu tribulationum desudat ecclesia, quia postquam abdicavit errori cui antea sub gentili conversatione deserviebat, statim molestiae persecutionum ei adcreverunt. 85 Ubi «annos centum quinque manebat», quia sub lege D
Abbreviated transcription (Latin):
quo de functus ẽ manasses
mirabilis est et ual de lauda¬
bilis: quȩ postquam pompe
diaboli et idolatrie ab dicauerat.
et iuxta apłi sententiam. mun¬
dus sibi crucifixus est. ipsaq
mundo: nequaquã ultra passa
ẽ ad illecebras carnaliũ uolup¬
tatum atq pristinas sordes.
uicioꝵ relabi: sed lauacro sacre
regenerationis ablucta atq
renata. qđ reliquũ ẽ tẽporis in
fide uiuit filii dei. Cui ꝑpaulũ
autẽ diebus festis procedens
religionis st̃ quibꝰ recordatur
tẽporis dñice incarnationis.
passionis. resurrectionis. atq
phos. in quibꝰ omnibꝰ ȩccła ꝓce-¬
dit cũ magna gła: quia honesta
conu̾satione et ꝓbis moribꝰ atq
laudibꝰ. diuina incessabiliter cõ¬
est. Constituite diẽ sollemnẽ
in confrequentationibꝰ usq ad
cornu altaris. Diem sollemnẽ
dicit qui honorẽ dñi. et sc̃oꝵ
confessione saeratꝰ ẽ: in con¬
frequentationibꝰ id ẽ ꝓcessioni-¬
bus crebris quas popłi turba
condensat. et reddit celeberri¬

Expanded text:
uo defunctus est Manasses admirabilis est, et valde laudabilis, quae postquam pompae diaboli et idololatriae abdicaverat, et juxta Apostoli sententiam mundus sibi crucifixus est, ipsaque mundo; nequaquam ultra passa est ad illecebras carnalium voluptatum, atque pristinas sordes peccatorum relabi, sed lavacro sacrae regenerationis abluta atque renata, quod reliquum est temporis, in fide vivit Filii Dei, cui per Paulautem diebus festis procedens religionis, quibus recordatur temporis Dominicae incarnationis, passionis, resurrectionis atque phos, in quibus omnibus Ecclesia procedit cum magna gloria; quia honesta conversatione et probis moribus atque laudibus divina incessabiliter comest: «Constituite diem sollemnem in confrequentationibus usque ad cornu altaris;» 82 «diem sollemnem», dicit, qui honore Domini et sanctorum confessione sacratus est; «in confrequentationibus», id est processionibus crebris, quas populi turba condensat et reddit celeberri
Abbreviated transcription (Latin):
et preclarus in uirtute tua: et quẽ
suꝑare nemo potest Adonai gͦ.
unum est de decem nominibꝰ dei
apud ebreos. et interpretatur dñs:¬
hoc significans. quod dñetur cunc¬
te creaturȩ Ubi notandum quod
ubicumq secundo ponitur dñs
dñs. ut in presenti loco et in erer¬
chiele ubi scdm septuaginta edi¬
tionem. ad principem tyri ser¬
mo dñi loquitur dicens. morti
bus incircumẽisorum molieris
in manibꝰ alie noꝵ quia ego lo¬
cutus sum dieit adonay dñs:
primum nom̃ detragr̃am atum
bus uel qd timeatur a cunctis.
quẽ nemo in uirtute suꝑare po¬
test: s podest ꝑ humilitatem et
subiectionem placare et ad mise¬
ricor diam flectere: quia pius et
misericorꝰ est omnibꝰ qui ad eiꝰ
benignitatem et clementiã con¬
fugiunt: Tibi serui at omnis
creatura tua. quia dixisti et fac¬
ta sunt: misisti sp̃m tuũ et crea¬
ta sunt: et non est qui resistat uo¬
ci tue. N ota. quod scãm trim¬

Expanded text:
et praeclarus in virtute tua, et quem et praeclarus in virtute tua, et quem superare nemo potest». Adonai ergo unum est de decem nominibus Dei apud Hebreos, et interpretatur Dominus,hoc significans quod dominetur cunctae creaturae. 43 Ubi notandum quod ubicumque secundo ponitur “Dominus Dominus”, ut in praesenti loco et in Ezechiele, ubi secundum Septuaginta editionem ad principem Tyri sermo Domini loquite incircumcisorum morieris in manibus alienorum, quia ego locutus sum, dicit Adonai Dominus . » Primum nomen tetragrammaton bus vel quod timeatur a cunctis, quem nemo in virtute superare potest, sed potest per humilitatem et subjectionem placare, et ad misericordiam flectere, quia pius et misericors est omnibus qui ad eius benignitatem et clementiam confugiunt. 46 «Tibi serviat omnis creatura tua, quia dixisti et facta sunt; misisti Spiritum tuum et creata sunt, et non est qui resistat voci tuae». Nota quod sanctam Trin
Abbreviated transcription (Latin):
eis semꝑ presta tur auxiliumꝰ
sicut insequentibꝰ nr̃a cantrix
dicendo demonstrat: Perierunt
in prelio. afacie dñi mei Dñs
enim fortis dñs potens in pre¬
lio. ipse dabit iurcudem et for¬
titudinẽ plebi sue: et protector
salutarium xp̃i sui est: popłi
uicdelicet xp̃iani qui st̃ menbra
cantemus dño: hẏmnũ nouiim
cantemꝰ deo nr̃o.
Sene gͦ incitat mystica uidith
popłm nouũ sanguine saluatoris
redemptum ut cantet dño. hym¬
num nouũ: hoc ẽ. noui testamenti
predicet sacramentum Quod idõ
dicitur nouũ: quia in carnationẽ
dñi. corporeis ocłis etas nulla an¬
tea conspexitꝰ. alias deo nichil nouũ
est quando ante constitutionem
mundi uniuesa presciuit. Hymus
autẽ grecꝰ sermo est: id ẽ laus car¬
minum lege conposita Et qm̃
hymni erant quos idolis suis
etĩa gentilitas ꝑsonabat: addidit
deo nr̃o: ut qualem hynum dice¬
ret. distinͣte potuissemus aduerte

Expanded text:
eis semper praestatur auxilium, eis semper praestatur auxilium, sicut in sequentibus nostra cantrix dicendo demonstrat: 39 «Perierunt in praelio a facie Domini mei». «Dominus enim fortis, Dominus potens in praelio»: ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, et protector salutarium Christi sui est, populi videlicet Christiani, qui sunt membra cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro». Bene ergo incitat mystica Iudith populum novum, sanguine Salvatoris redemptum, ut «cantet Domino hymnum novum», hoc est Novi Testamenti praedicet sacramentum, quod ideo dicitur novum quia incarnationem Domini corporeis oculis aetas antea nulla conspexit, alias Deo nihil novum est quando, ante constitutionem mundi, universa praescivit. 41 Hymnus autem Graecus sermo est, id est laus carminum lege conposita; et quoniam hymni erant quos idolis suis etiam gentilitas personabat, addidit «Deo nostro», ut qualem hymnum diceret distincte potuissemus adverter
Abbreviated transcription (Latin):
unc ululauerunt castra assy¬
rioꝵ: quando apparuerunt hu-¬
miles ei. arescentes in sici Ulu¬
lant castra assyriorum qui di¬
rigentes interpretant᷑: quando
ꝑsecutores eccłe qui disponebant
bella aduersus fideles ꝑ humi-¬
litatem ipsoꝵ qͣtii ꝑ abstinenciam
mortificabant in se desideria ear¬
ins. eclesuriunt atq sitiunt iusti¬
ciam uincuntur Filii puellarũ
conpunxerunt cos: et sieut pu¬
eros fugientes occiderunt eos.
Filii puellarum sunt fihii eccła¬
rum xp̃i. qui hostes suos uelu¬
ti pauidos et in habiles ad pug¬
nandum. telis sacrarum scrip¬
turarum pungunt. et fugientes
gladio uerbi occidunt: cũ ab
qudatia pugnandi eos de ponun:
Non enim electi quibus precep.¬
tum est. ut inimicos suos diligats
et proꝑsequentibus se orent. ar-¬
mis corporalibus quẽlibet in¬
t̃ ficere gestiunt: s spiritalibus
hoc ẽ sacris uirtutib hostes
suos ꝑ diuinũ adiutorium su¬
ꝑare contendunt unde certum

Expanded text:
«Tunc ululaverunt castra Assy«Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei arescentes in siti». «Ululant castra Assyriorum», qui dirigentes interpretantur, quando persecutores ecclesiae, qui disponebant bella adversus fideles, per humilitatem ipsorum qui per abstinentiam mortificabant in se desideria carnis, et esuriunt atque sitiunt iustitiam, vincuntur. 37 «Filii puellarum conpunxerunt eos et, sicut pueros fugientes occiderunt eos». «Filii puellarum» sunt filii ecclesiarum Christi, qui hostes suos, veluti pavidos et inhabiles ad pugnandum, telis sacrarum Scripturarum «pungunt» et «fugientes» gladio verbi «occidunt», cum ab audacia pugnandi eos deponunt: 38 non enim electi quibus praeceptum est ut inimicos suos diligant et pro persequentibus se orent, armis corporalibus quemlibet interficere gestiunt, sed spiritalibus, hoc est sacris virtutibus hostes suos per divinum adiutorium superare contendunt; unde certum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am Et alibi Netemptet inquit
uos is qui temptat. Hor̾ent ergo
ꝑse et medi spiritales. hoc ẽ pha¬
lange diaboli constantiam et
audatiam ȩccle: quia agnoseur
ille a xp̃o pocestatem datam. ẽe
cale andi suꝑ serpentes et seorpi¬
ones et suꝑ omnem uirtutem in¬
mici: et quia fundata est sup̃
petram. nec porte inferi preua¬
lebunt aduersus eam. Hinc &
paulus auditores suos ammo¬
nuit dicens: Resistite diabolo et
fugiet auobis: Nichil enĩ suꝑ¬
bius et ferotius illo est. cum a¬
nimi sui ostendere ꝑmittitur
qualitatem: s nichil eo infirmi
conteritur potestate Nota lector.
quod dicit ꝑsas ac medos hor¬
rere constantiam eius. et ulula-¬
re assyrios: et uide si forte uera
opinio sit quã supra posuimus
de cambise filio cyri. quod a ple¬
risq iste nabuchodonosor quẽ
historia memorat ẽẽ crederetur
quia ꝑsis et medis atq assyriis
dñari demonstratur:

Expanded text:
vestram», et alibi: «Ne temptet», inquit, vestram», et alibi: «Ne temptet», inquit, «vos is qui temptat». 33 «Horrent» ergo «Persae et Medi» spiritales, hoc est phalangae diaboli, «constantiam et audaciam» ecclesiae, quia agnoscunt illi a Christo potestatem datam esse calcandi supra serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici. Et quia fundata est supra petram, nec portae inferi praevalebunt adversus eam. 34 Hinc et Paulus auditores suos ammonuit dicens: «Resistite diabolo et fugiet a vobis»; nihil enim superbius et ferocius illo est cum animi sui ostendere permittitur qualitatem, sed nihil eo infirmiuvina conteritur potestate. 35 Nota, lector, quod dicit «Persas ac Medos horrere constantiam eius» et «ululare Assyrios», et vide si forte vera opinio sit quam supra posuimus de Chambise filio Cyri, quod a plerisque iste Nabuchodonosor, quem historia memorat, esse crederetur, quia Persis et Medis atque Assyriis dominari demonstratur. 36
Abbreviated transcription (Latin):
tantes motus cogitationum su¬
arum duuino timore constriuri¬
nsar spe firma coadunauit. ꝓ quas̃
conatus antiqui hostis certissime
delusit. Sandalia eius rapuerunt
ocłos eus: quia indumenta pe¬
dum suoꝵ quibus calciata fuit
in preparatione euangłi pacis. pun¬
xerunt ocłos inimici᷑ et pulcritu¬
do uirtutum illius impotentem
fecit animã eius. Unde euenit
quod suꝑior facta. prõprie neqͥ¬
tiȩ pugione dampnando iugula¬
uit ceruicem contumatie eius:
Norruerunt ꝑse constanciam
eius: et medi audatiam enus:
In ꝑsis qui interprecantur temp¬
tandes et medis. qui resonant
metientes exercitus diaboli. id.ẽ.
maligni possunt intelligi sp̃e:
qui temptare ac deciꝑe seruos
dei semꝑ parati sunt: Inde legit᷑
in euangłio ad caput ñrm in de¬
serto ac cessisse temptatorem: quẽ
paulopost eadem scriptura apel¬
lat diabolum Et doctor gentiũ
corinthiis scribens ait. Netempret
uos satanas ꝓpter in continentiam

Expanded text:
tantes motus cogitationum sutantes motus cogitationum suarum divino timore constrinxit ac spe firma coadunavit, per quos conatus antiqui hostis certissime delusit. 30 «Sandalia eius rapuerunt oculos eius», quia indumenta pedum suorum, quibus calciata fuit in praeparatione evangelii pacis, punxerunt oculos inimici; et «pulchritudo» virtutum illius inpotentem «fecit animam eius». Unde evenit quod superior facta, propriae nequitiae pugione damnando iugulavit cervicem contumaciae eius. 31 «Horruerunt Persae constantiam eius, et Medi audaciam eius». In Persis, qui interpretantur temptantes, et Medis, qui resonant metientes, exercitus diaboli, id est maligni possunt intellegi spiritus, qui temptare ac decipere servos Dei semper parati sunt. 32 Inde legitur in evangelio ad caput nostrum in desertoaccessisse temptator, quem paulo post eadem Scriptura appellat diabolum. Et doctor gentium Corinthis scribens ait: «Ne temptet vos Satanas propter incontinentiam
Abbreviated transcription (Latin):
se uestimenta leciciȩ in exulta¬
tione filioꝵ isrł Unxit faciẽ
suam unguento: conligauit cincin¬
nos suos mitra. ad decipiendum
illum. Sandalia eiꝰ. rapuerunt o¬
cłos ciꝰ: pulcritudo eius. captiuiam
fecit animam eius: amputauit pu¬
gione ceruicem eius:
tatis: cum ueteris hominis actus
pro quibus meruit adõ deserim
aqua baptismatis abluit Et no¬
ui hominis conuersationẽ indu¬
it: qui renouatur de die indiem
scđm imaginem eiꝰ qui creauit
eum. particeps facta gaudii celes¬
tis: Unde ꝑ isaiam de hac cõmu¬
tatione spiritalium indumentoꝵ.
ad hierusalem typicam dicitur. Con.¬
fusionis adoleseentie tue obliusceris.
et obprobrii uiduitatis tue non re¬
cordaberis amplius: quia dñabi¬
tur tui qui fecit de: dñs exercitu¬
um nom̃ eiꝰ. Unxit faciem suam
unguento: quando unctionem
sacri crismatis accepit in uultu.
ut iuxta psalmistam exhilararet
faciem suam in oleo Conligauit
cincinnos suos mitra cum flui¬

Expanded text:
se vestimenta laetitiae in exsultase vestimenta laetitiae in exsultatione filiorum Israhel. Unxit faciem suam unguento, conligavit cincinnos suos mitra ad decipiendum illum. Sandalia eius rapuerunt oculos eius, pulchritudo eius captivam fecit animam eius, amputavit pugione cervicem eius». tatis» cum veteris hominis actus, pro quibus meruit a Deo deseri, in aqua baptismatis abluit, et novi hominis conversationem induit, qui renovatur de die in diem secundum imaginem eius qui creavit eum,particeps facta gaudii caelestis. 28 Unde per Esaiam de hac commutatione spiritalium indumentorum ad Hierusalem typicam dicitur: «Confusionis adulescentiae tuae oblivisceris et obproprii viduitatis tuae non recordaberis amplius, quia dominabitur tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen eius». 29 «Unxit faciem suam unguento», quando unctionem sacri chrismatis accepit in vultu, ut iuxta psalmistam exhilararet faciemsuam in oleo.«Conligavit cincinnos suos mitra», cum flui
Abbreviated transcription (Latin):
est: id est ad infernum ultunũ.
Hoc eñĩ significat laci ꝓfun¬
ditas: pro quo in euangłio te¬
ras exteriores legimas ubi
est fictus et stridor dentium:
on enim cecidit potens eoꝵ.
aiuiuenibus: nec filii titan. ꝑcus¬
serunt cum. nec exeelsi giͦ antes
in posuerunt se illi: s uidich filia
merari. in spetie faciei suȩ disoluit
cum: Non enĩ in manitas ꝑse
exrobore carnis suꝑatur. nec sa¬
gacitas humani in genii aut
fortitudo imꝑii derreni necem
illis inferre potuit: s uirtus
diuina ꝑhumilitatẽ ac simpli¬
citatem fidelium suoꝵ inimicã
cohortem suꝑauit: contriuit. ac
dissipauit: Species enĩ ac clari-¬
tas omniũ uirtutũ. que lucebat
in sermone nr̃e iudich simul
et oꝑe.causa fuit hostibus maxi¬
me ruinȩ quia dum nesciunt
bonum in aliis reꝑtum. caste
diligere s nequiter inuidere.
unde potuerunt habere solati¬
um inde sibi ꝑpetuum adquirts
tormentum. Exuit enim se ues¬
timenta iuduitatis xt induit

Expanded text:
est, id est ad infernum ultimum, est, id est ad infernum ultimum, hoc enim significat laci profunditas; pro quo in evangelio «tebras exteriores» legimus, «ubi est fletus et stridor dentium». 24 «Non enim cecidit potens eorum a iuvenibus nec filii Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes inposuerunt se illi, sed Iudith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum».Non enim inmanitas peex robore carnis superatur, nec sagacitas humani ingenii, aut fortitudo imperii terreni necem illis inferre potuit, sed virtus divina per humilitatem et simplicitatem fidelium suorum inimicam cohortem superavit, contrivit ac dissipavit; species enim ac claritas omnium virtutum, quae lucebat in sermone nostrae Judith, similiter et opere, causa fuit hostibus maximae ruinae. Qui enim nesciunt bonum in aliis repertum caste diligere, sed nequiter invidere, unde potuerunt habere solatium, inde sibi perpetuum acquirunt tormentum. « Exuit enim se vestimenta viduitatis, et induit
Abbreviated transcription (Latin):
bus scriptum est ex ore in fantiũ
et lactentium ꝑfeusti laudẽ acci¬
pere in seductionis predam: et
uirgones hoc ẽ castas et pudicas
animas. ab ducturam in carce¬
rem uicioꝵ S licet ipse cȩca stul¬
ticia canta sibi plauserit. nõ tam̃
scđm uotũ eiꝰ rerum ordo ei ces¬
sic: s mirabili consilio dei. suꝑ¬
bia eiꝰ destructa est. & ipse qui
alibi ait. in cęlum ascendam. suꝑ
sidera dei exaltabo soliũ meũ.
sedebo in mande destamenti in
laterib aquilonis. ascendã suꝑ
altitudinẽ nubium. ero simi¬
lis altissimo: cȩcidit de cęlo lu¬
cifer. qui mane oriebatur. & cor¬
ruit in t̾ramꝰ uulnerabat gentes:
caput serpentis conterere inge¬
nesi olim descripta est: Et con¬
fudit eum: ligans uidelicet an¬
cillis suis que deuotũ seruiciũ
humili animo semꝑ conditori
suo exhibebãt. Atq ita ipse qui
ꝑsuꝑbiã sibi multitudinẽ dei ꝓ¬
miserat: detractus ad inferos
et in ꝓfundum laci dimersus

Expanded text:
ibus scriptum est: « Ex ore infantium ibus scriptum est: « Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem , » accipere in seductionis praedam, et virgines, id est, castas et pudicas animas abducturam in carcerem vitiorum. Sed licet ipse caeca stultitia tantum sibi plauserit, non tamen secundum votum ejus rerum ordo illi cessit, sed mirabili consilio Dei superbia ejus destructa est. Et ipse qui alibi ait: « In coelum ascendam, super sidera Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium: ero similis Altissimo», cecidit de caelo Lucifer qui mane oriebatur, et corruit in terram qui vulnerabat gentes. caput serpentis conterere in Genesi olim descripta est; «et confudit eum», ligans videlicet ancillis suis, quae devotum servitium humili animo semper conditori suo exhibebant; 23 atque ita ipse, qui per superbiam sibi similitudinem Dei promiserat, detractus ad inferos et in profundum laci dimersus
Abbreviated transcription (Latin):
meos: et iuuenes meos ocrisuros
gladio: in fantes meos dare in p̃¬
damꝰ. et uirgines in captiuitatem.
Dñs autem omp̃s nocuit eum᷑
& tradidit eũ in manus femine:¬
et confundit eum:
ssur quem i saias uirgam
furoris dei et baculum in digna¬
tionis eiꝰ appellat: mystice signifi¬
cat diabolum. qui ꝑministros
suos hoc ẽ in mundos sp̃s. uel ho¬
mines paganos.seu iudeos. siue
etiã hereticos ueniens ex montibꝰ.
id est de suꝑbiȩ suȩ tractatibus et
ab aquilone hoc ẽ ab infidelitatis
frigore disposuit bellum contra
ppłm dei Cuius militie multitu¬
do obturauit torrentes: cum ua-¬
rias tẽporaliter fidelib excitauit
ꝑsecutiones Eiusq equi cooperi¬
unt ualles: cum suꝑbia litoꝵ eius
uinculis captiu auerat humiles:
Cuiͥs arrogantia plausit sibi fine̾
ȩcclȩ deuastaturam: et iuuenes
eiꝰ hoc ẽ robustos quosq in fide &
bonis oꝑibus gladio ꝑsecutionis
occisuram: in fantes quippe de qͥ¬

Expanded text:
meos et iuvenes meos occisuros meos et iuvenes meos occisuros gladio, infantes meos dare in praedam et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nocuit eum et tradidit eum in manus feminet confodit eum. » Assur quem Isaias virgam furoris Dei et baculum indignationis ejus appellat, mystice significat diabolum, qui per ministros suos, hoc est, immundos spiritus, vel homines paganos vel Judaeos sive etiam haereticos, veniens ex montibus, id est, superbiae suae tractibus. Et ab aquilone, hoc est, ab infidelitatis frigore, disposuit bellum contra populum Dei; cujus militiae multitudo obturavit torrentes, cum varias temporaliter fidelibus excitavit persecutiones, ejusque equi cooperuerunt valles, cum superbia lictorum ejus vinculis captivarat humiles. Cujus arrogantia plausit sibi fines Ecclesiae devastaturam, et juvenes ejus, hoc est, robustos quoque in fide et bonis operibus gladio persecutionis occisuram; infantes quippe, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
fastra g sua inmidio popli po¬
suit: cum ȩccłam suam in medio
nationum constituit: In qua sẽꝑ
manens cotidie electos suos de
manib inimicoꝵ liberat: s in fi¬
ne mundi ꝑfectam liberationem
eis prestabit. quando absorbetur
id quod mortabe est auita. et ipsa
nouissima destruetur mors: qͣndo
sc̃i fulgebunt sicut sol in regno
patris eoꝵ et interitum omnium
hostium suoꝵ eum capite suo ip¬
si uidentes ridebunt et dicent:
Ecce homo qui non posuit dm̃
ahutorem sibi: s sꝑauit in multi¬
tudine diuitiarũ suarũ. et p̃ualu¬
it in uanitate sua. Ego autẽ sieut
oluia fructifera in domo dei. sꝑa¬
ui in miscdia eius in et̃num et
in scłm scłi Conficebor illi in scłm
Unde nunc replicans contumati¬
am inimicoꝵ suoꝵ in carmine
suo subiunxit dieens: ¶enit
assur exmontibus ab aquilone
in multitudine fortitudinis suę
cuius multitudo obturauit dorren¬
tes: et equi eoꝵ cooperuerunt
ualles: Bixit se incensurum fines

Expanded text:
astra ergo sua in medio populi posuit», cum ecclesiam suam in medio nationum constituit, in qua semper manens cotidie electos suos «de manibus inimicorum» liberat; sed in fine mundi perfectam liberationem eis praestabit, quando absorbetur id quod mortale est a vita et ipsa novissima destruetur mors; quando sancti fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum, et interitum omnium hostium suorum cum capite suo ipsi videntes ridebunt et dicent: 16 «Ecce homo qui non posuit Deum adiutorem sibi, sed speravit in multitudine divitiarum suarum et praevaluit in vanitate sua. Ego autem, sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia eius in aeternum et in saeculum saeculi. Confitebor illi in saeculum». 17 Unde nunc replicans contumaciam inimicorum suorum in carmine suo subiunxit dicens: «Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae, cuius multitudo obduravit torrentes et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiaq uenturi sunt. E con¬
trario quid illis qui timent dm̃
eueniat: audiamus: Qui timent
de in quid. magni. erunt apud
te ꝑomnia: Sicut enĩ condemp¬
nentes dm̃ minorantur ac de.¬
ficiunt: ita timentes illũ mag¬
ni erunt apud ipsum ꝑ omnia.
scilicet in conlatione uirtutum
et in augmento premioꝵ. Post
hec redit iterum memorata ꝓphe-¬
tissa ad exponendas penas hos¬
tium suoꝵ ac dicit. Uegenti
insurgenti suꝑ genus meum:
dñs enĩ omnipotens uindi¬
cauit in eis: Genus suum di¬
cit ueros cultores der: de quo
in psalmo scriptum est. Hec ẽ
generatio querentium dñ m:
requirentium faciem dei ia

Expanded text:
beneficiaque venturi sunt. E conbeneficiaque venturi sunt. E contrario, quid illis qui timent Deum eveniat audiamus: 51 «Qui timent te, inquit, magni erunt apud te per omnia». Sicut enim contemnentes Deum minorantur ac deficiunt, ita «timentes illum magni erunt apud ipsum per omnia», scilicet in conlatione virtutum et in augmento praemiorum. 52 Post haec redit iterum memorata prophetissa ad exponendas poenas hostium suorum, ac dicit: «Vae genti insurgenti super genus meum: Dominus enim omnipotens vindicavit in eis». «Genus suum» dicit veros cultores Dei, de quo in psalmo scriptum est: «Haec est generatio quarentium Dominum, quaerentium faciem Dei Ia
Abbreviated transcription (Latin):
oris eius omnis uirtus eius:
Cuius uoci hoc ẽ iussiom. nul¬
lus resistere potest: quia in
uoluntate eius uniuersa sunt
posita. cuius uelle facere est:
Montes a fundamentis moue¬
E. bunt᷑ cũ aquis: ꝑ montes
suꝑbia demonstratur ꝑ secuto¬
rum qui a fundamentis mo¬
uentur cũ aquis: quando ab
iniqͥs consiliis et sedictionib
desistunt. ñ uoluntate tamen
s necessitate: quia id quod suꝑ¬
be ceperunt. uicti potentia dĩ
ad effectum ꝑducere ñ possunt:
Be qua re. aliam conparatio¬
nem subdidit dicens Petre
sicut cera li quescent ante faci¬
em tuã: hoc ẽ duricia suꝑboꝵ
que se insuꝑabilem fore crede¬
bat. in presentia aduentus tui
molescens defitiet Nam sicut
cera. ẽ. exfauis collecta tenera
mollisq substantia. quȩ sic ig¬
nis calore resoluitur ut eicor¬
pulentia penitus absumatur.
ipsius dispereunt peccatores
quemadmodum cera proximo
igne consumitur. Et benedicit
eos a facie dei ẽẽ dissoluendos:
quia numq̃m ad gr̃am ipsius

Expanded text:
oris eius omnis virtus eorum». Cuius voci, hoc est iussioni, nullus resistere potest, quia in voluntate eius universa sunt posita, cuius velle facere est. 48 «Montes a fundamentis movebuntur cum aquis». Per «montes» superbia demonstratur persecutorum, qui «a fundamentis moventur cum aquis» quando ab iniquis consiliis et seditionibus desistunt, non voluntate tamen, sed necessitate; quia id quod superbe coeperunt, victi potentia Dei ad effectum perducere non possunt. 49 De qua re aliam conparationem subdidit dicens: «Petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam». Hoc est duritia superborum quae se insuperabilem fore credebat, in praesentia adventus tui mollescens deficiet; nam «sicut cera» est ex favis collecta tenera mollisque substantia, quae sic ignis calore resolvitur ut ei corpulentia poenitus absumatur ipsius dispereunt peccatores, quemadmodum cera proximo igne consumitur. Et bene dicit eos a facie Dei esse dissolvendos, quia nunquam ad gratiam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
na reciꝑe. Recipit pla¬
ne: quandͦ in illa angłiea so¬
cietate. singulare fit munus
scõꝵ ꝑpetuum dñi subire
preconium: Laudemus ergo
deuotione qua possumus:¬
et hic illa biata dona medite m̃
Quid eñ felicius. quam modo
exercere. quodte speras in
futura beatitudine posse ꝑage¬
re: spe enĩ iam salui facti sumꝰ:
s nondum apparuit qͥd erimus.
Cum enĩ xp̃s apparuerit uita¬
ur̃a. tunc et ipsi cũ eo apparebi¬
mus in gła. Unde et sequitur.
Daminus conterens bella. dñs
nomen est illi: qui posuit castra
sua in medio ppłi sui. ut eripi et
nos de manu omniũ inimicoꝵ
inpsalmoł seriptum est dñs for
tis dñs potens in prelio: ipse
ꝑsan guinem crucis sue cõ¬
triuit seuitiam diaboli et mun¬
dum subiecit suȩ dictioni:
qui resurgens amortuis
ad ais cipulos suos ait. Ba¬
ta ẽ mͥ om̃is potestas in cę¬
lo et in t̾ra. Euntes docete
om̃s gentes. baptizantes
eos in nomine patris et filii &¬

Expanded text:
na recipere: recipit plana recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus sanctorum perpetuum Domini subire praeconium. 12 Laudemus ergo devotione qua possumus,et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere quod te speras in futura beatitudine posse peragere? Spe enim iam salvi facti sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Cum enim Christus apparuerit vitanostra, tunc etipsi cum eo apparebimus in gloria. 13 Unde et sequitur: «Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi qui posuit castra sua in medio populi sui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum in psalmo scriptum est «Dominus fortis, Dominus potens in praelio , ipse per sanguinem crucis suae contrivit saevitiam diaboli, et mundum subjecit suae ditioni, qui resurgens a mortuis ad discipulos suos ait: « Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra. Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii
Abbreviated transcription (Latin):
seilicet demonstrans. quod si ueli¬
mus dõ canticum nr̃m placere.
studeamus ei corde et ore atq
bona oꝑatione consonas laudẽ
dicere. Ille enĩ incipit dño intym¬
pano: qui legis dñi precepta assi¬
due cordis sui meditatur secreto
Ile ei cantat in cimbalo: qui ca¬
tholicam eonfessionẽ cum canti¬
cis spiritalibus labioꝵ decenti
profert iubilo. Ipse modulatur
ei psalmum nouũ: qui in noui¬
tate uite ambulans piȩ cordis
intentioni et recte oris confessi
om. coneinnum boni oꝑis ad¬
iungit actum Unde inpsal¬
terio scriptum est. Laudate
nr̃o iocunda sit laudatio: Om¬
nis oꝑa humana mercedem
sibi postulat debere retribui:
ut quod laboriose ꝑagimus.
spe propositi muneris conso¬
lemur: In laudatio nibus uͦ
dñi. actus ipse ha-¬
bet premiũ suũ: qnͣ¬
do ipsa erit recribu¬
tio que nunc est exer¬
citatio. Nam cũ bo¬
num sic dñm predica¬
re: inde unus quisq
noscitur promissa do¬

Expanded text:
scilicet demonstrans quod si veliscilicet demonstrans quod si velimus Deo canticum nostrum placere, studeamus ei corde et ore atque bona operatione consonas laudes dicere. 9 Ille enim incipit Domino «in tympano» qui legis Domini praecepta assidue cordis sui meditatur secreto. Ille ei cantat «in cymbalo» qui catholicam confessionem cum canticis spiritalibus labiorum decenti proferet iubilo. 10 Ipse «modulatur ei psalmum novum» qui, in novitate vitae ambulans, piae cordis inoni concinnum boni operis adjungit actum. Unde in Psalterio scriptum est: « Laudate nostro jucunda sit laudatio . » Omnis opera humana mercedem sibi pout quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa do