comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b mandatis tota lex pendet et ꝓpħe. Unde
et iste contra sue suspitionis opprobrium qd̵
desiderat amputari : ecce inquit cncupus
mandata tua: in tua iusticia uiuifica me.
Ecce concupiui ex ioto corde. et ex tota anima.¬
et ex tota mente diligere te. et ꝓximum
sicut me: non in mea s in tua iusticia uiui¬
fica me: hoc est ista hearitate quam coneu¬
piui imple me: adiuua me ut faciam quod
cominendas : dona ipse quod mandas. IN
tua iusticia uiuifica me: quia in me unde
morerer habui. Unde aut̃ uiuam non inue¬
mo: insi in te. Iusticia tua xp̃c est. qui fac¬
tus est nobis sapientia a deo et iusticia et scĩ¬
ficatio et redemptio: ut quemadmodum scrip¬
tum est. qui głatur in dño głetur. Et in illo
inuenio mandata tua que concupiui: ut in
tua iusticia hoc est in illo iuiufices me. Ipse ẽ.
enm uerbũ ds: et uerbum caro factum est:
ut eẽt et ꝓximus meus.

Expanded text:
bus mandatis tota Lex pendet et Prophetae» . Unde bus mandatis tota Lex pendet et Prophetae» . Unde et iste contra suae suspicionis opprobrium quod desiderat amputari, «Ecce,» inquit, «concupivi mandata tua; in tua justitia vivifica me.» Ecce concupivi ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligere te, et proximum sicut me: non in mea, sed «in tua justitia vivifica me,» hoc est, ista charitate quam concupivi, imple me. Adjuva ut faciam quod commendas, dona ipse quod mandas. «In tua justitia vivifica me:» quia in me unde morerer habui; unde autem vivam non invenio nisi in te. Justitia tua Christus est, «qui factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur» . Et in illo invenio mandata tua quae concupivi, ut in tua justitia, hoc est in illo, vivifices me. Ipse est enim Verbum Deus; et Verbum caro factum est, ut esset et proximus meus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit opprobrium quod de aliis suspicatus ẽ:
sos sibunet ip̃sis non intelligunt. Hoc enumm pro¬
cliuius homo suspicatur in alio: quod sentit in
se ipso. Hoc itaq opprobrium suum patebat
auferri quod inse senserat. et in ali is fuerat
suspicatus. ut non ẽẽt diabolo similis: qui de
occultis seĩ iob suspicatus est quod non gratis
dm̃ coleret: quem poscit temptandum. ut
crimen quod abiecerat inueniret: s cum
libenter alterius opprobrium non nisi emula¬
tio suspicetur : dum bonum opus reprehendi
non potest quia se asserit quod aꝑtum est.
et quo fine fiat reprehenditur. quia non se ex¬
erit quod occultum est: atq ita male suspi¬
cari eum debet quilibet non uidendo quod
latet. et inuidendo quod eminet. Profecto
contra hoc malum quod quisq de homine
libenter malum quod non ꝑspicit suspicat᷑.
karitas habenda est que non emulatur: quã
tione dĩ et paimi loquens: in his inquit duo¬

Expanded text:
dixit opprobrium quod de aliis est suspicatus;dixit opprobrium quod de aliis est suspicatus;sos sibimetipsis» , non intelligunt: hoc enim proclivius homo suspicatur in alio, quod sentit in seipso. Hoc itaque opprobrium suum petebat auferri, quod in se senserat, et in aliis fuerat suspicatus; ut non esset diabolo similis, qui de occultis sancti Job suspicatus est quod non gratis Deum coleret, quem poposcit tentandum, ut crimen quod objiceret inveniret . 5. «vers.» 40. Sed cum libenter alterius opprobrium nonnisi aemulatio suspicetur, dum bonum opus reprehendi non potest, quia se asserit quod apertum est; et quo fine fiat reprehenditur, quia non se exserit quod occultum est; atque ita male suspicari eum libet cui libet, non videndo quod latet, et invidendo quod eminet: profecto contra hoc malum, quo quisque libenter de homine malum quod non perspicit suspicatur, charitas habenda est, quae non aemulatur ; quamtione Dei et proximi loquens, «In his,» inquit, «duo
Abbreviated transcription (Latin):
cum de ipso fine loqueretur ꝑpt̃ quẽ uisticiam
facere debemus. ut ocłos nr̃os a contempla¬
tione auerteret uanitatis : monuit ne ꝓpt̾
laudes hominum bona oꝑa faciamus: dicẽs.
ꝑpter pecuniam: dicens nolite uobis thesau¬
rizare in terra: et non potestis dõ seriuire.
et maminonȩ. Monuit ne ꝓpter ipsum
necessarium uictum atq uestitum : dicens
ne solliciti sitis animȩ ur̃ȩ quid manducetis.
neq corpori ur̃o quid induamini. Et cum
hec omĩa monuisset: quia possumus suspic¬
ri eos quos iuste uiuere uid emus: et quo sine
faciant non uidemus. propter aliquid huꝰ¬
modi bene facere : continuo subiecit. nolite
uidicare ne uidicemini. Unde et hic cum
dixisset amputa opprobrium meũ quod
suspicatus sum. addidit quia uidicia tua
suauia: id est iudicia tua uera. Ueritatis em̃
amator: suaue clamat ẽẽ quod uerum est.
hominum aut̃ uidicia de occultis hominum
non suauia. quia temeraria : et ideo suum

Expanded text:
cum de ipso fine loqueretur propter quem justitiam cum de ipso fine loqueretur propter quem justitiam facere debemus, ut oculos nostros a contemplatione averteret vanitatis, monuit ne propter laudes hominum bona opera faciamus, dicens: propter pecuniam, dicens: «nolite vobis thesaurizare in terra;» et, «Non potestis Deo servire et mammonae.» Monuit ne propter ipsum necessarium victum atque vestitum, dicens: «Ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini» . Et cum haec omnia monuisset, quia possumus suspicari eos quos juste vivere videmus, et quo fine faciant non videmus, propter aliquid hujusmodi benefacere; continuo subjecit: «Nolite judicare, ne judicemini» . Unde et hic cum dixisset, «Amputa opprobrium meum quod suspicatus sum;» addidit, «quia judicia tua suavia,» id est, judicia tua vera. Veritatis enim amator suave clamat esse quod verum est. Hominum autem judicia de occultis hominum, non suavia, quia temeraria. Et ideo suum
Abbreviated transcription (Latin):
quod suspicatus sum : quia iudicia tua sua¬
ina. Quis est qui suum opprobrium suspicat᷑
et non magis nouit suum quisq opprobriũ.
quam cuius libet alienum: Suspicari enĩ
potius alienum potest homo non suum:
qm̃ quod suspicatur ignoratur. In suo aut̃
opprobrio non est cuiusq suspitio. s scientia :
ubi loquitur conscientia. Quid est ergo qd̾
ait. upprobrium meum quod suspicatus sũ:
Himirum de suꝑiore sensu etiam iste dicen¬
dus est : qm̃ quamdui non auertit homo
ocłos suos ne uideat uanitatem. quod in se¬
ipso agitur hoc de ali is suspicatur.⁊ ut ꝓꝓt̃
quod ipse colit dm̃. uł ꝑpter quod bonã oꝑa
facit: ꝓpter hoc credat et alterum facere.
Possut quippe homines uidere quod agimꝰ.
cuius aut̃ rei contemplatione agius occul¬
tum est. Et ido datur suspitionib locus.
ut audeat homo iudicare de occultis homi¬
num: et falsa plerumq: et si uera: tam̃
incognita teniere suspicari. Propterea dñs

Expanded text:
quod suspicatus sum, quia judicia tua suaquod suspicatus sum, quia judicia tua suavia.» Quis est qui suum opprobrium suspicatur, et non magis novit suum quisque opprobrium, quam cujuslibet alienum? Suspicari enim potius alienum potest homo, non suum; quoniam quod suspicatur, ignorat: in suo autem opprobrio non est cujusque suspicio, sed scientia, ubi loquitur conscientia. Quid est ergo quod ait, «Opprobrium meum quod suspicatus sum?» Nimirum de superiore sensu etiam iste ducendus est: quoniam quamdiu non avertit homo oculos suos ne videant vanitatem, quod in seipso agitur, hoc de aliis suspicatur; ut propter quod ipse colit Deum, vel propter quod bona opera facit, propter hoc credat et alterum facere. Possunt quippe homines videre quod agimus; cujus autem rei contemplatione agamus occultum est: et ideo datur suspicionibus locus, ut audeat homo judicare de occultis hominum, et falsa plerumque, et, si vera, tamen incognita temere suspicari. Propterea Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
bitrii uirib presumpserunt. S etiam hec :¬
uanitas et p̃sumptio est sp̃s. Cum ergo dixis¬
set auerte ocłos meos ne uideant uanitatẽ.
in uia tua iuiuifica me. que uia nõ uami¬
tas s ueritas: deinde subiunxit. Statue
seruo tuo eloquium tuum: in timore tuo.
Quod quid est alud: quam da michi ut faciã
quod loqueris s Heq enim statutum est elo¬
quium dĩ. his qui in se mouent illud contra
faciendo. Eis aut̃ statutum est: in quib immo¬
bile est. Statuit itaq ds̃ eloquium suum in
timore suo: cis quib dat spm timoris sui. Ti¬
inoris aut̃ non illius de quo dicit apłs. non
enim accepistis sp̃m seruitutis iterũ in timore:
hunc enim consummata karitas foras mittit
timorem: s illius timoris quẽ dicit ꝓpħa sp̃m
timoris dĩ: timoris utiq casti ꝑmanentis in
scłm scłi: timoris quo timetur offendi qui a¬
matur. Aliter quippe tunet adultera uirũ
suum : aliter casta. Adultera ne ueniat : cas¬

Expanded text:
bitrii viribus praesumpserunt: sed etiam haec bitrii viribus praesumpserunt: sed etiam haec vanitas et praesumptio spiritus est . Cum ergo dixisset, «Averin via tua vivifica me;» quae via non vanitas, sed veritas est: deinde subjunxit, «Statue servo tuo eloquium tuum in timorem tuum». Quod quid est aliud quam, Da mihi ut faciam quod eloqueris? Neque enim statutum est eloquium Dei his qui in se movent illud contra faciendo; eis autem statutum est in quibus immobile est. Statuit itaque Deus eloquium suum in timorem suum eis quibus dat spiritum timoris sui: timoris autem non illius de quo dicit Apostolus. «Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore» ; hunc enim consummata charitas foras mittit timorem : sed illius timoris quem dicit propheta spiritum timoris Dei ; timoris utique casti, permanentis in saeculum saeculi , timoris quo timetur offendi qui amatur. Aliter quippe timet adultera virum suum, aliter casta: adultera, ne veniat; cas
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam deniq temporalem salutem non debe¬
mus facere bona oꝑa nr̃a. s potus ꝑpter illã
quam sꝑamus aeternam: ubi bono immu¬
tabili ꝑfruamur. quod nobis erit ex dõ: im¬
mo quod nobis est ipse ds̃. Si enim sc̃i dĩ ꝑpt̾
hant temporalem salutem bona oꝑa facerẽt:
nunquam mr̃s xp̃i bonum opus confessionis
in eiusdem salutis amissione ꝑficerent. S acce¬
ꝑunt auxilium de tribulatione non intu¬
entes uanitatem qua uana salus hominis: &e
diem hominum non concupierunt: quia ho¬
mo uanitati similatus est: dies eius uelut uin
que uidetur eẽ in nr̃a potestate. id est ocłoꝵ
auersio auidenda uanitate. ab illo nobis con¬
cedatur ⁊ quid nisi eius gr̃a commendatur:
Non nulli enim ab ea uanitate non auerterunt
ocłos suos: quia putauerunt ase ipsis se fieri
iustos et bonos: et dilexerunt głam hominũ
magis quam dĩ: quia et ipsi homines sunt.
qui sibi nimium placuerunt: et de sui ar¬

Expanded text:
ipsam denique temporalem salutem non debeipsam denique temporalem salutem non debemus facere bona opera nostra, sed potius propter illam quam speramus aeternam, ubi bono immutabili perfruamur, quod nobis erit ex Deo, imo quod nobis est ipse Deus. Si enim sancti Dei propter hanc temporalem salutem bona opera facerent, nunquam martyres Christi bonum opus confessionis in ejusdem salutis amissione perficerent. Sed acceperunt auxilium de tribulatione, non intuentes vanitatem, quia vana salus hominis ; et diem hominum non concupierunt , quia homo vanitati similatus est, dies ejus sicut umbrquae videntur esse in nostra potestate, id est, oculorum aversio a videnda vanitate ab illo nobis concedatur, quid nisi ejus gratia commendatur? Nonnulli enim ab ea vanitate non averterunt oculos suos, quia putaverunt a seipsis se fieri justos et bonos, et dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei ; quia et ipsi homines sunt, qui sibi nimium placuerunt, et de sui ar
Abbreviated transcription (Latin):
bet eius finis boni: s etiam ipsa referenda est
ad laudem dĩ ꝓpter quam bona faciunt ue¬
re boni: qm̃ nec ase ipsis s ab illo fiunt boni
Deniq in eodem sermone: dñs iam ddixerat eis
Luceat lumen ur̃m coram hominib: ut ui¬
deant ur̃a bona oꝑa. et glorificent patrem
ur̃m qui est in cęlis. Ubi finem posuit:
boni facimus intueri: si auertantur auam¬
tate ocłi nr̃i. Hon ergo sit finis nr̃i boni
oꝑis in laudib hominum: s ipsas laudes
hominum corrigamus : et ad laudes dĩ omĩa
referamus : a quo nobis datur quicquid in
nobis sine laudantis errore laudatur. Porro
si uanum est propt̾ hominum laudes bona
facere: quanto uanius ꝑpter adipiscendam
pecuniam. uł augendam. siue retinendam:
et siquid huiusmodi est cõmodi temporalis.
quod nobis accedit extrinsecus: quia omĩa
uanitas: Que habundantia hominis in om̃i
labore suo: quo ipse laborat sub sole: Propt̃

Expanded text:
bet ejus finis boni, sed etiam ipsa referenda est bet ejus finis boni, sed etiam ipsa referenda est ad laudem Dei, propter quem bona faciunt vere boni; quoniam non a seipsis, sed ab illo fiunt boni. Denique in eodem sermone Dominus jam dixerat eis: «Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant vestra opera bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est» . Ubi finem posuit, boni facimus intueri, si avertuntur a vanitate oculi nostri. Non ergo sit finis boni operis in laudibus hominum, sed ipsas laudes hominum corrigamus, et ad Dei laudes omnia referamus, a quo nobis datur quidquid in nobis sine laudantis errore laudatur. Porro si vanum est propter hominum laudes bona facere, quanto vanius propter adipiscendam pecuniam, vel augendam, sive retinendam, et si quid hujusmodi est commodi temporalis, quod nobis accedit extrinsecus? Quia «omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole?» Propter
Abbreviated transcription (Latin):
uanitate uolens dñs auertere ocłos suoꝵ : aitẽ
dite inquit ne iusticiam ur̃am faciatis coram ho¬
minib. ut uideamini ab eis. Alioquin: mer¬
cedem non habebitis aput patrem ur̃m qui
incelis est. Deinde cum ipsius iusticiȩ quasdã
partes exequeretur p̃cipiens de helemosinis.
de orationib. de ieuimiis: ubiq id ammonu¬
it ne aliquid eorum ꝓpter głam hominum
fiat. Et ubiq dicit eos qui ꝑpterea faciunt
ꝑcepisse mercedem suam: id est non ȩternam
que scĩs reposita est apud patrem. s tempo¬
ralem quam querunt qui contemplantur in
suis oꝑib uanitatem : non quia ip̃sa laus hu¬
mana culpanda est. Nam quid tam obtandũ
est hominib: quam ut eis placeant que de¬
beant imitari: S ꝑpter ipsam laudem bene
oꝑari: hoc est uanitatem in suis oꝑib intue¬
ri. Quandoquidẽ ab hominib laus homini
iusto quantacũq ꝓuenerit. non ibi eẽ de¬

Expanded text:
vanitate volens Dominus avertere oculos suorum: «Attevanitate volens Dominus avertere oculos suorum: «Attetis coram hominibus, ut videamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum, qui in coelis est.» Deinde cum ipsius justitiae quasdam partes exsequeretur, praecipiens de eleemosynis, de oratione, de jejunio, ubique id admonuit, ne aliquid eorum propter gloriam hominum fiat, et ubique dicit eos qui propterea faciunt, percepisse mercedem suam , id est non aeternam quae sanctis reposita est apud Patrem, sed temporalem quam quaerunt qui contemplantur in suis operibus vanitatem: non quia ipsa laus humana culpanda est nam quid tam optandum est hominibus, quam ut eis placeant quae debeant imitari?, sed propter ipsam laudem bene operari, hoc est vanitatem in suis operibus intueri. Quandoquidem et ipsa ab hominibus laus homini justo quantacumque provenerit, non ibi esse de
Abbreviated transcription (Latin):
nequam: totum corpus tuum tenebrosũ erit.
Si ergo luinen quod inte est tenebrȩ sunt. ip¬
se tenebrȩ quantȩ erunt: Proinde magni
unterest. cum aliquid boni facimus: cuus
rei contemplatione faciamus. Officium quippe
nrm. non officio s fine pensandum est: ut sci¬
licet non tantum si bonum est quod facimꝰ.
s precipue si bonum est ꝓpter quod facimus
cogitemus. Os ocłos quib contemplamur qua¬
re faciamus quod facimus. auerti poscit ne ui¬
deant uanitatem : id est ne hanc attendat ꝓpt̃
quam faciat cum boni aliquid facit. In quã
uanitate precipuum locum obtinet amorlau¬
dis humane: ꝑpter quam multa magna fe¬
cerunt. qui magni in hoc scło nominati sut̃.
multumq laudati in ciuitatib gentium:
querentes non apud dm̃. s apud homines
głam: et ꝑꝑter hanc uelut prudentes fortit̃.
temꝑanter. iuste q uiuentes : ad quam ꝑueni¬
entes ꝑcepunt mercedem suam uanam. Ab hac

Expanded text:
nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit. nequam, totum corpus tuum tenebrosum erit. Si ergo lumen quod in te est tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt?» Proinde magni interest, cum aliquid boni facimus, cujus rei contemplatione faciamus. Officium quippe nostrum, non officio, sed fine pensandum est; ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus, cogitemus. Hos oculos quibus contemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant vanitatem; id est, ne hanc attendat, propter quam faciat, cum boni aliquid facit. In qua vanitate praecipuum locum obtinet amor laudis humanae, propter quam multa magna fecerunt qui magni in hoc saeculo nominati sunt, multumque laudati in civitatibus gentium, quaerentes non apud Deum, sed apud homines gloriam, et propter hanc velut prudenter, fortiter, temperanter, justeque viventes; ad quam pervenientes perceperunt mercedem suam, vani vanam. Ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
uidet quis. quid sꝑat: Si aut̃ quod non uide¬
mus sꝑamus: ꝑ patientiam expectamus. Quã¬
du itaq hic: scđm carnem sumus. cuiuis adop¬
tionem et redemptionem ꝑ patientiam spei
adhuc expectamus: tamdni scđm id ꝑ quod
sub sole sumus. uanitati subiecti sumus. Quã¬
diu igitur ita sumus unde possumus non u¬
dere uanitatem: cui etiam subiecti sumus
in spe Quid est ergo quod iste dicit: auer¬
te ocłos meos ne uideant uanitatem: An hoc
petit ut non quidem in hac uita quod inspe
gerunus impleatur. s ut in ea sorte sit que
in illo quandoq possit unpleri. cum libera¬
bitur a seruitute corruptionis et sp̃u et ani¬
ma et corpore in libertatem głȩ filioꝵ dei:
ubi iam non uideat uanitatem: Possunt qui¬
dem uerba ista sic intelligi: non preter regu¬
lam fidei. S est hic alius sensus: quem mi¬
chi fateor plus placere. Dñs in euangłio dicit.
Si fuerit ocłs tuus simplea: totum corpus
tuum lucidum erit. Si aut̃ ocłs tuus fueri

Expanded text:
quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus.» Quamdiu itaque hic secundum carnem sumus, cujus adoptionem et redemptionem per patientiam spei adhuc exspectamus; tamdiu secundum id per quod sub sole sumus, vanitati subjecti sumus. Quamdiu igitur ita sumus, unde possumus non videre vanitatem, cui etiam subjecti sumus in spe? Quid est ergo quod iste dicit, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» An hoc petit, ut non quidem in hac vita quod in spe gerimus impleatur, sed ut in ea sorte sit, quae in illo quandoque possit impleri, cum «liberabitur a servitute corruptionis,» et spiritu et anima et corpore, «in libertatem gloriae filiorum Dei» , ubi jam non videat vanitatem? 2. Possunt quidem verba ista sic intelligi, non praeter regulam fidei; sed est hic alius sensus quem mihi fateor plus placere. Dominus in Evangelio dicit: «Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem oculus tuus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
et uita ur̃a abscondita est cum xp̃o in dõ. do
ꝑ hoc si uita ur̃a ibi est ubi est ueritas: non est
uita ur̃a sub sole ubi est uanitas. S hoc tam
magnum bonum magis habemus in spe. non
tenemus in re: et scđm spem nr̃am beatus apłs
ista locutus est: quia et illud cum dixisset uam¬
tati creatura subiecta est. adiecit atq ait. non
sponte s ꝑpter eum qui subiecit in spe. Engo in
spe qua sꝑamus nos adhesuros contemplandȩ ue¬
ritati: subiecti sumus interim uanitati. Creatura
quippe ista spiritalis aniialis corporalisq om̃is
in homine est: immo homo est. Sponte pecca¬
uit: et inimica facta est ueritati. S ut meri¬
to puniretur: non sponte subiecta est uanitati.
Deniq post pauca. non solum aut̃ inquit. s
et nos ipsi primitias sp̃s habentes. id est qui nõ¬
dum quidem ex toto quod sumus s ex ea par¬
te qua pecorib meliores sumus. dõ non uani¬

Expanded text:
et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Ac et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Ergo in spe, qua speramus nos adhaesuros contemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem ex toto quod sumus, sed ex ea parte qua pecoribus meliores sumus, Deo, non vani
Abbreviated transcription (Latin):
uanitas et ueritas. Huius aut̃ mundi cupi¬
ditas. uanitas: s xp̃c qui e& hoc mundo li¬
berat ueritas. Ipse est et uia in qua se uult
iste iustificari: quia ipse est et uita. Ip̃se quip¬
pe ait. Ego sum uia: et ueritas. et uita. S
quid est auerte ocłos meos ne uideant ua¬
nitatem: Nunquid quamdiu sumus in ħ
mundo: possumus non uidere uanitatem :¬
Om̃is enim creatura uanitati subiecta est.
que intelligitur ẽẽ in homine: et omĩa ua¬
nitas. Que habundantia hominis in omni
labore suo: quo ipse laborat sub sole: an iste
fortassis hoc orat ut non sit eius uita sub sole.
ubi om̃ia uanitas: s in illo sit in quo iusti¬
ficari petit: Ille quippe ascendit non suꝑ
solem tantum. s suꝑ om̃s cęlos: ut adimple¬
ret omĩa. Et in illo magis quam sub sole
uiuunt: qui non maniter audiunt quod di¬
xit apłs. Que sursuni sunt querite ubi
xp̃c est in dextera dĩ sedens: que sursum st̃
sapite non que suꝑ terram. Mortui enĩ estis.

Expanded text:
vanitas et veritas. Hujus autem mundi cupiditas, vanitas: sed Christus, qui ex hoc mundo liberat, veritas. Ipse est et via in qua se vult iste vivificari, quia ipse est et vita; ipse quippe ait: «Ego sum via, veritas et vita» . Sed quid est, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» Numquid quamdiu sumus in hoc mundo, possumus non videre vanitatem? «Omnis enim creatura vanitati subjecta est,» quae intelligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis quam sub sole vivunt qui non inaniter audiunt quod dixit Apostolus: «Quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sa
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. non illos inuenit imparatos hora illa
siout fur. Talib diacit apłs. Uos aut̃ non
estis in tenebris: ut dies ille uos tanquam
fur comprehendat. Om̃s enim uos filii lucis
estis: et filii diei. Idõ dñs cum diceret timen¬
dam ẽẽ horam sicut furem: noctom posuit.
Et apłs ita ait: quia hora dñi sicut fur in noc¬
te ita ueniat. Hon uis ut te inueniat: noli
ẽẽ in nocte. Quid est noli eẽ in nocte : fili
lucis estis. et filii diei : non sumus noctis. neq
illis apłs. Fiustis aliquando tenebrȩ: nunc
aut̃ lux in dño. Sicut iste psalmus habet: eui¬
gilent. iam illuminati sunt montes: qui adhuc

Expanded text:
sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sunt, non illos inveniet imparatos hora illa sicut fur. Talibus dixit Apostolus: «Vos autem non estis in tenebris, ut dies ille vos tanquam fur comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque illis Apostolus, «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Sicut iste psalmus habet, evigilent. Jam illuminati sunt montes, quid adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
guntur aduersus humiles: et insultent sc̃ĩs
intelligentib angustam uiam. que ducit ad
uitam. Talib enim ueniet illa hora subito:
quia tales erant in dieb noe: quoꝵ dierũ
commemorationem audistis faccam in eu̾¬
głio. Sic erit aduentus filii hominis inqͥt:
quomodo in dieb noȩ. Manducabant.
bibebant: nubebant. uxores ducebant: nouel¬
labant. edificabant: donec introuit noȩ in
archam: et uenit diluuium. et ꝑdidit om̃s
Q uid ergo: Om̃s ꝑibunt qui ista faciunt:
qui nubunt. qui uaxores ducunt. qui no¬
uellant. qui edificant: Non. S qui de his
presumunt: s qui ista dõ preferunt: sed
qui ꝑpter hec offendere dm̃ cito parati st̃.
At uero qui istis om̃ib aut non utuntur. aut
utuntur tanquam non utentes : plus presu¬
mentes de illo qui dedit quam de his
que data sunt. et intelligentes inhis eius
consolationem et miscdiam : et non occupa¬
ti donis ne a donatore ruerent: qui tales

Expanded text:
guntur adversus humiles, et insultant sanctis guntur adversus humiles, et insultant sanctis intelligentibus angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, et perdidit omnes» . Quid ergo? omnes peribunt qui ista faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelligentes in his ejus consolationem et misericordiam, et non occupati donis, ne a donatore ruant; qui tales
Abbreviated transcription (Latin):
tis certe: quia hora dñi sicut fur in nocte ita
ueniet. Si sciret inquit paterfamilias qua hora
fur ueniret: amen dico uobis quia non pate¬
retur ꝑfodi parietem suum. Dicitis modo.
Quis ergo nouit: qua hora ueniat: Quia hora
sicut fur erit: nescis qua hora ueniat. semꝑ ugi¬
la: ut quod nescis quando ueniat. paratum te
inueniat cum uenerit. Et ad hoc forte nescis
quando uenturus : ut semper paratus sis. Illum
enim patremfamilias subito occupauit hora
illa: qui paterfamilias suꝑb significatus est.
Noli uelle eẽ pat̾familias: et non te subito illa
hora occupabit. Et quid ero inquis: Qua¬
lem audisti de psalmo. Pauꝑ et dolens ego
sum. Si enim pauꝑ et dolens eris: non eris
paterfamilias quem illa hora subito inueni¬
et. et subito premet. Patres enim familias sunt
illi. qui presumentes de cupiditatib suis. et in
delici is huus scłi defluentes. tument et eri¬

Expanded text:
tis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita tis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eri
Abbreviated transcription (Latin):
semina sua. Hec est ͤ uallis plorationis: ubi a flen¬
tib mittuntur semina. Que sunt aut̃ semma:
Bona oꝑa: in ista tribulatione terrena. Qui bene
oꝑatur in conualle plorationis: similis est ho¬
mini seminanti ꝑhiemem. Nunquid frigorae
ab oꝑe deterretur  Sic pressuris mundi non
debemus abono oꝑe deterreri: quia uides quod
sequitur. Euntes inquit ibant et flebant: mit¬
tentes semina sua. Ualde miseri si semꝑ fleant:
ualde miseri si nunquam de lacrimis liberandi.
S uide quid sequitur. Uenientes aut̃ uenient
in exultatione: portantes germina sua. Hicħ
aliud istis canticis docemur fr̃s: quam ascendere.
S ascende in corde: in affectu bono: in fide. et spe.
et karitate : in desiderio ꝑpetuitatis. et uite e¬
ternȩ. Sic ascenditur. Congruit nos dicere: quo¬
modo ascendendum sit. Quanta terribiliora
lecta de euangłio audiuit haritas ur̃a. Uide¬

Expanded text:
semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flensemina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit Charitas vestra! Vide
Abbreviated transcription (Latin):
titulus est canticum gr.
Plures eñisunt: significantes
ut iam in primo eoꝵ au¬
distis ascensum nr̃m: qui¬
fit in corde ad dm̃ a
conualle plorationis. id est ab humilitate cri¬
bulationis. Ascensus enim utilis nobis in ap̃o nõ
pocest eẽ ⁊ nisi primo humilitatis a conualle no¬
bis ascendendum eẽ meminerimus: conuallis
enm terrȩ locus est depressus: sicut loca terre
alta montes et colles. ita conuallis locus humi¬
lis: nedum preꝓpere et prepostere querimus
exaltari. non ascendamus s ruamus. Docuit
aut̃ ipse dñs a conualle plorationis ascendendum:
quando ꝓ nobis humiliari usq ad mortem crucis.
et pati dignatus est. hoc exemplum non relinqͣ
mus. Istam conuallem plorationis: martires intel¬
lexerunt. Unde intellexerunt: Unde. nisi quia
et ipse de conualle plorationis: ut coronarent᷑
ascenderunt: Congriut et hodierno diei psal¬
mus iste: canticum graduum. De illis enim dic¬
tum est. Euntes ibant et flebant: mittentes

Expanded text:
titulus est: Canticum graduum. Plures enim sunt, significantes ut jam in primo eorum audistis ascensum nfit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatmus. Istam convallem plorationis martyres intellexerunt. Unde intellexerunt? unde? Quia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant et flebant, mittentes
Abbreviated transcription (Latin):
clinauerunt. Hos ergo iste uidet: et cabesce¬
bat. quia diligebat. Telus enim ille est bonus
de amore uenieus: non de liuore. In quo eni
non seruauerunt pactum: secutus aduupeit.
Quia eloquia tua non custodierunt. Ea quip¬
mendat se iste differens ab eis: ac dicit. Uide
qm̃ mandata tua dilexci. Non ait eloquia uł
testimonia tua ñ negaui. quod mr̃s facere co¬
gebantur: et non facientes intolerabilia paci¬
ebantur: s hoc dixxit ubi fructus est om̃iũ
passionum: quia si tradidero corpus meum
ut ardeam. karitatem non habeam : nich̾
michi ꝓdest. Hanc iste commendãs ait. Ui¬
de qm̃ mandata tua dilexci. Deiide postu¬
lat p̾mium. Dñe in tua miscđia iuuifica
me. Isti mortificant : tu uiuifica. S si pre¬
mium poscitur in miscđia. quod reddere
debet iusticia: quantomagis impensa est
miscłia ut obtineretur. cui premium debe¬
boꝵ tuoꝵ ueritas : in ęt̾̃num omĩa udicia

Expanded text:
clinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabesceclinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» Ea quipmendat se iste differens ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Deinde postulavit praemium: «Domine, in tua misericordia vivifica me.» Isti mortificant, tu vivifica. Sed si praemium poscitur in misericordia, quod reddere debet justitia; quanto magis impensa est misericordia, ut obtineretur cui praemium debeborum tuorum veritas, et in aeternum omnia judicia
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiȩ memoriis mararum: insignita sunt
tempora natalib martirum: crebrescunt
sanitates meritis martirum. Unde hoc nisi
quia impletum ẽ. quod predictum est de
homine isto toto terrarum orbe diffuso.
multi ꝑsequentes me et tribulantes me a
testimoni is cuis non declinaui: Agnoscimꝰ:
et grãs agimus dño dr̃ nr̃o. Tu namq homo:
tu in alio psalmo. tu ipse dixisti. Hisi quia
dñs erat in nobis: fortasse ui uos absorbuissẽt
nos. Ecce quare ab eius testimoniis non decli¬
nasti: et ad paliam suꝑne uocationis inter
manus multoꝵ ꝑsequentium tribulantiumq
uł sicut alii codices habent uidi non obser¬
uantes pactum. Et hoc plures habent. S qui
sunt qui pactum non obseruauerunt. nisi qͥ
declinauerunt a testimoni is dĩ: tribulationes
multoꝵ ꝑsequentium non ferentes: Hoc est
aut̃ pactum : ut qui uicerit coronetur. Hoc
pactum non obseruauerunt: qui ꝑsecutionẽ
non tolerantes. a testimoni is dĩ negando de¬

Expanded text:
Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis non declinavi?» Agnoscimus, et gratias agimus Domino Deo nostro. Tu namque homo, tu in alio psalmo, tu ipse dixisti: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . Ecce quare ab ejus testimoniis non declinasti, et ad palmam supernae vocationis inter manus multorum persequentium tribulantiumquevel, sicut alii codices habent, «Vidi non servantes pactum;» et hoc plures habent. Sed qui sunt qui pactum non servaverunt, nisi qui declinaverunt a testimoniis Dei, tribulationes multorum persequentium non ferentes? Hoc est autem pactum, ut qui vicerit, coronetur. Hoc pactum non servaverunt qui persecutionem non tolerantes, a testimoniis Dei negando de
Abbreviated transcription (Latin):
sierunt. Quis enim te discernit otu qui di¬
xisti longe est a peccatorib salus: quis te
discernit a peccatorib ut non a te longe. s
tecum sit salus : hoc te nempe discernitꝰ qui¬
ait. quod isti nõ egerunt ipse fecisti: hoc ẽ.
dĩ iustificationes eaxquisisti. Quid enim habes
quod non accepisti: Honne tu es qui paulo
ante dicebas. clamaui in toto corde meo ea¬
audi me dñe: iustificationes tuas requiram :
Ergo ab illo ad quem clamasti : ut eas exquire¬
res accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis : a
quib ꝑpterea longe est salus. quia iustificati¬
bra sumus. Uidit hoc inquam: continuoq
subiecit. Miserationes tue multȩ dñe. Etiã
hoc ergo quod exquirimus iustificationes
tuas: ꝑtinet admifͤationes tuas. Scd̾m uidi¬
cium tuum uiuifica me. Noui enim quia et
iudicium tuum: sine tua miseratione non erit
rata est iuuiersa terra sanguine martirum:
floret cęlum coronis martirum. Ornate sũt

Expanded text:
isierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui diisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exquisisti. Quid autem habes quod non accepisti ? Nonne tu es qui paulo ante dicebas, «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram?» Ergo ab illo ad quem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificatibra sumus. Vidit hoc, inquam, continuoque subjecit: «Miserationes tuae multae, Domine.» Etiam hoc ergo quod exquirimus justificationes tuas, pertinet ad miserationes tuas. «Secundum judicium tuum vivifica me.» Novi enim quia et judicium tuum sine tua miseratione non erit rata est universa terra sanguine martyrum; floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
in xcp̃i corpore constitutꝰ.
humilitate positum dicit.
nunc disputare suscepimus. Uide humilitatẽ
meam et eripe me: quia legem tuam nõ sũ
oblitus. Hoc loco nullam dĩ legem conueniẽ¬
tius intelligimus : nisi quia immobiliter fixeũ
est ut omĩs qui se excaltat humilietur: et
om̃is qui se humiliat exaltetur. Suꝑb ergo
malis ut humilietur innectitur: humilis
uidicium meum : et redime me. Suꝑior quo¬
dammodo sententia repetita est. Quod enĩ
ait uide humilitatem meam: hoc est uidi
cium meum. Et quod ait et eripe me: hoc
est et redime me. Quod uero supra dictũ ẽ.
quia legem tuam non sum oblitus: hinc cõ¬
grint quod infra est. ꝓpter eloquium tuum
uiuifica me. Ipsum enim eloquium ẽ. lex dĩ:
quam oion est oblitus. ut se exaltandus humi¬
liaret. Ad ipsam uero exaltationem ꝑtinet
quod ait iuiuifica me: quia scõꝵ exaltatio
uita ȩterna est. Longe est inquit a peccato
rib salus: quia iustificationes tuas non exqͥ¬

Expanded text:
isti corpore constitutus humilitate positum dicit,nunc disputare suscepimus: «Vide humilitatem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis «judicium meum, et redime me.» Superior quodammodo sententia repetita est. Quod enim ait, «Vide humilitatem meam;» hoc est, «Judica judicium meum:» et quod ait, «et eripe me;» hoc est, «et redime me.» Quod vero supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, «Vivifica me;» quia sanctorum exaltatio vita aeterna est. ribus salus; quia justificationes tuas non exqu
Abbreviated transcription (Latin):
tiit ut auferrentur ab eo. facte sunt cenebre
noctis illius : que primo habebat lucem.
N ouerat tamen ille siue lua ibi ẽẽt siue tene¬
bre. illam noctem ẽẽ in qua peregrinaretur
a dõ suo: et habebat interiorem lucem ipsum
dm̃ suum: ꝑ quam lucem interiorem indif¬
ferenter haberet siue tenebras noctis illius.
siue lucem. Propterea quia in luce noctis illi¬
us id est in rerum habundantia colebat dm̃.
ablatis om̃ib illis rebus. postea quam facte
sunt tenobre illius: quid dixit ille Dñs de¬
dit. dñs abstulit: sicut dño placuit ita factũ
est: sit nomen dñ benedictũ In uoote
sum quadam uitȩ huius: dñs meus inquit ha¬
bitat cor meum. Illuminauit michi solaci is
quibusdam noctem istam. quando dedit copi¬
as rerum temporalium: subtraxit ipsam lucem
temporalem. et quasi tenebrata est nox. S quia
sicut tenebrȩ eius ita et lumen euis: dñs dedit
dñs abstulit: sicut dño placuit ita factum est.

Expanded text:
tivit ut auferrentur ab eo: factae sunt tenebrae tivit ut auferrentur ab eo: factae sunt tenebrae noctis illius quae primo habebat lucem. Noverat tamen ille, sive lux ibi esset, sive tenebrae illam noctem esse, in qua peregrinaretur a Deo suo; et habebat interiorem lucem ipsum Deum suum, per quam lucem interiorem indifferenter haberet sive tenebras noctis illius, sive lucem. Propterea, quia in luce noctis illius, id est in rerum abundantia, colebat Deum, ablatis illi omnibus rebus, posteaquam factae sunt tenebrae illius, quid dixit ille? «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . In nocte sum quadam vitae hujus: Dominus meus, inquit, habitat cor meum; illuminavit mihi solatiis quibusdam noctem istam, quando dedit copias rerum temporalium: subtraxit ipsam lucem temporalem, et quasi tenebrata est nox. Sed quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita f
Abbreviated transcription (Latin):
lis indifferenter in mundo isto nec eatolli
quando res prosꝑe aocidunt. nec frangi
quando res aduerse sunt: s ubiq dm̃ bene¬
dicere. Non solum quando habundat: s etiam
quando amiitit. Non solum quando sanus est.
stiam quando egrotat: ut sit in illo uera
cantacio. Benedicam dñm in omni tempore:
semꝑ laus i ore meo. Si ergo semꝑ. quaudo
lucet nox ista et quando obscurata est nox
ista. quando arridet ꝓsꝑitas. quando tristis
est aduersitas. semꝑ sit laus euis in ore tuo: et
fiet tibi quo modo dictum est. sicut tenebrȩ
euis ita et lumen eius. Non me conculcant
tenebrȩ euis: quia non me eatollit lumon eiꝰ.
Ecce habes lumen eus in iob habundabat om¬
nibus rebus. Lux nocais illius diuiti is prima
describitur. Quantis rebus et quanta copia
redundabat. Lua erãt noctis huius. Putauit
mimicus propterea talem illum uirum cole¬
re dm̃ quia illa omnia donauerat ei: et pe¬

Expanded text:
lis indifferenter uti mundo isto, nec extolli lis indifferenter uti mundo isto, nec extolli quando res prosperae accidunt, nec frangi quando res adversae sunt, sed ubique Dominum benedicere; non solum quando abundat, sed etiam quando amittit; non solum quando sanus est, sed etiam quando aegrotat; ut sit in illo vera illa cantatio: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Si ergo «semper,» et quando lucet nox ista, et quando obscura est nox ista; quando arridet prosperitas, quando tristis est adversitas, semper sit laus ejus in ore tuo: et fiet tibi quod modo dictum est, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Non me conculcant tenebrae ejus, quia non me extollit lumen ejus. 17. Ecce habes lumen ipsius in Job: abundabat omnibus rebus. Lux noctis in illius divitiis prima describitur: quantis rebus et quanta copia redundabat, lux erat noctis ejus. Putavit inimicus propterea illum talem virum colere Deum, quia illa omnia donaverat ei; et pe
Abbreviated transcription (Latin):
tes pati: et dulcia sint nobis flagella patris.
ne sit amara sententia iudicis: sic habebimꝰ
tenebras noctis huius quomodo lumen noc¬
tis hiuus. Si nox est. quomodo ibi lux est:
Noa est: quia erratur hic a genere humano
Hox est: quia nondum uenimus ad illum
diem. quem non coartat hesternus et cras¬
tinus. s est dies perꝑetuus. Sine ortu: quia
sine occasu. Nomest ergo hic: s quandam
lucem suam nox ista habet. et tenebras suas.
Quare sit generaliter nox : dixximus. Quid ẽ.
lux noctis huuis: Prosꝑitas et felicitas
scłi huui. Gaudium temporale. honor
temporalis: quasi lux est noctis huius. Aduer¬
sitas aut̃ et amaritudo tribulationum. uł
ignobilitas: tanquam tenebre sunt noctis
huius. in hac nocte. in hac mortalitate uitȩ
humane habent homines lucem: habent
cem. et inspirauerit et donauerit patientiã
et monuerit hominem non delectari ꝓspis
ne frangatur aduersis: incipit homo fide¬

Expanded text:
tes pati, et dulcia nobis sint flagella Patris, tes pati, et dulcia nobis sint flagella Patris, ne sit amara sententia judicis; sic habebimus tenebras noctis hujus, quomodo lumen noctis hujus. Si nox est, quomodo ibi lux est? Nox est, quia erratur hic a genere humano: nox est, quia nondum venimus ad illum diem, quem non coarctat hesternus et crastinus; sed est dies perpetuus, sine ortu, quia sine occasu. Nox est ergo hic; sed quamdam lucem suam nox ista habet, et tenebras suas. Quare sit generaliter nox diximus: quae est lux noctis hujus? Prosperitas et felicitas saeculi hujus, gaudium temporale, honor temporalis, quasi lux est noctis hujus. Adversitas autem et amaritudo tribulationum vel ignobilitas, tanquam tenebrae sunt noctis hujus. In hac nocte, in hac mortalitate vitae humanae habent homines lucem, habent cem, et inspiraverit et donaverit patientiam, et monuerit hominem non delectari prosperis, ne frangatur adversis; incipit homo fide
Abbreviated transcription (Latin):
Si adhoc ds̃ hic talibus flagellis erudit nos. ut
non tenebrentur tenebrȩ nr̃e: agnoscamus
nos sub pena flagelli eẽ. et bonedicamus
dm̃ miscentem amaritudines dulcedini iute
temporalis: ne temporalium deliciarum de¬
lectatione cecati. non desideremus delicias
aeternas: nec uelinius finire mare. et habi¬
tare innouissima maris. Seuiant ergo fluc¬
tus maris. Quantum plus seuiunt fluctus
maris: tanto se illa cum penius columba
suspendit. Non ergo tenebrat ds̃ tenebras
nr̃as : quia miscet flagella peccatis nr̃is. et
amaritudines prauis dulcedinibus nr̃is. Nos
non tenebremus tenebras nr̃as: defendendo
peccata nr̃a. Et noa illuminatio in delici¬
is nr̃is: qm̃ tenebre non obtenebrabuntur
a te. et noa tanquam dies illuminabitur.
Nox tanquam dies. Dies nobis ꝓsꝑitas scłi:
nox nobis aduersitas scłi. S si cognoscamus
merito peccatorum nr̃orum nos aduersita¬

Expanded text:
Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum miscentem amaritudines dulcedini vitae temporalis, ne temporalium deliciarum delectatione caecati; non desideremus delicias aeternas, nec velimus finiri mare et habitare in novissima maris. Saeviant ergo fluctus maris; quanto plus saeviunt fluctus maris, tanto se illa cum pennis columba suspendit. Non ergo tenebrat Deus tenebras nostras; quia miscet flagella peccatis nostris, et amaritudines pravis dulcedinibus nostris. Non nos tenebremus tenebras nostras defendendo peccata nostra; et nox illuminatio in deliciis nostris. «Quoniam tenebrae non obtenebrabuntur a te.» 16. «Et nox tanquam dies illuminabitur. Nox tanquam dies:» dies nobis prosperitas saeculi, nox nobis adversitas saeculi: sed si cognoscamus merito peccatorum nostrorum nos adversita
Abbreviated transcription (Latin):
re tenebras tuas. et ds̃ illas non tenebrat s
magis illuminat: quia illi dictum est. ipsi can¬
tũ in alio psalmo: tu illuminabis lucernam
meam: dñe ds̃ meus illuminaliis tene¬
bras meas. Qui aut̃ tenebrant tene bras
suas: quas ds̃ non tenebrat: Liomines mali:
homines ꝑuersi. Cum peccant: utiq tenebrȩ
sunt. Dum non confitentur peocata que fe¬
cerunt. s insuꝑ defendunt: tenebrant tene
bras. Eigo si iam peccasti: in tenebris es. Sed
confitendo tonebras tuas: mereberis illuminari
tenebris: qui in simplicibus laborabas: Unde
aut̃ dñs: non tenebrat tenebras nr̃as: Quia
non nos sinit impunita habere peccata. Fla¬
gellat nos in istis laboribus: et erudit to¬
ta ista miseria gñis humani. in qua gemit
mundus. Noueritis fr̃s quia dolor medicina¬
lis est: non sententia penalis. Uidetis quia
dolor ubiq. ubiq metus. ubiq necessitas:
ubiq labor est. Crescit auaricia: s in malis.

Expanded text:
re tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed re tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed magis illuminat: quia illi dictum est in alio psalmo, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» . Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis.