comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catrix uida: & abiit. et fornicata ẽ
et ipsa. Post fornicationẽ in qua pͥn
corruit isrł. fornicata ẽ. etiã iuda
et facta ẽ. fornicatio eiꝰ in nichilũ.
mechabat᷑ in lignũ et lapidẽ. Qn
peccamꝰ duro contra dm̃ corde: nuens
aliud facimꝰ nͥ cũ lapidibꝰ fornicam
Quando in uoluntate peccamꝰ: mau¬
mur subtꝰ om̃e lignũ nemorosum
Et in his om̃ĩbꝰ non ẽ. conuersa ad
me preuaricat᷑x uida ex toto ende
suo: s in mendacio. Et nos conuersi
sumꝰ ad dm̃: s qͥa ñ ex toto corde con¬
uersi: dr̃. non ẽ conuersa ad me pre¬
uaricatͥx uida ex toto corde suo. Nas

Expanded text:
icatrix Juda, et abiit et fornicata est et ipsa. Post fornicationem in qua prius corruit Israel, fornicata est etiam Juda, et facta est fornicatio ejus in nihilum et moechabatur lignum et lapidem. Quando peccavimus duro contra Deum corde, nihil aliud facimus nisi lapidem fornicamur, quando in voluntate peccamus moechamur subter omne iignum nemorosum. Et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo, sed in mendacio. Et nos conversi sumus ad Dominum, sed quia non ex toto corde conversi, dicitur, non est conversa ad me praevar
Abbreviated transcription (Latin):
abiit subtus om̃e lignũ. Simulq atten¬
de quare ñ dixerit om̃e lignũ & ta¬
cuerit. neq rursũ addiderit om̃e lig¬
nũ fructiferũ: s significant̃ ad iecerit.
subtus om̃e lignũ frondosũ. Quã ob¬
rem si intelligas cur precipiat᷑ in lege
ñ plantabis om̃e lignũ iuxta altare
dñi dĩ tui. nec facies nemus: nomina
tetur in tẽplo. Si obseruaueris quare
dictũ sit fornicata ẽ. illic. & dixi. pꝰꝗͣ
fornicata ẽ. hȩc om̃ia. ad me conuer¬
tere. & ñ est. conuersa. & uidit pre

Expanded text:
abiit subtus omne lignum. Simulque attenabiit subtus omne lignum. Simulque attende quare non dixerit, omne lignum, et tacuerit, neque rursum addiderit omne lignum fructiferum, sed significanter adjecerit: subtus omne lignum frondosum. Quamobrem si intelligas cur praecipiatur in Lege: Non plantabis omne lignum juxta altare Domini Dei tui, nec facies nemus Deut. Xtetur in templo, si observa veris quare dictum sit: Fornicata est illic, et dixi postquam fornicata est haec omnia: Ad me convertere, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
i. ꝓuidȩoꝵ ppło accipe. Abiit suꝑ om
nem excelsum montẽ: subiit usq
adom̃e lignũ nemorosũ. Si conside¬
resphariseum ascendentẽ tẽplũ cũ
suꝑbia. & ñ ꝑcutientẽ pectus suum.
neq mala ꝓpria sentientẽ. qͦmͦ dicat
g̃as tͥ ago. quia ñ sũ ut cet̾i homines.
saptores. in iusti. ad ulteri. & sicut iste
publicanꝰ. ieiuno bis in sabbato. deci¬
mas do de substantia mea: uidebis
qͦmͦ ascendat suꝑ omnẽ montẽ ex¬
celsũ. et inflãmatus sit arrogantia:
et fiunt subtus om̃e lignũ non fru¬
itiferũ. s nemorosũ. Si qͥdem alteriꝰ¬
ẽ naturȩ lignũ qd ubertate fertile
ẽ alterius qd tantũ abundat fron-¬
de folioꝵ. In nemoribꝰ & lucis nemo
plantat ficũ. nemo uineã. nemo ar-¬
bores fertiles: s oblectatione uisus
antũ ligna frondentia. ẽ ales sunt
heretici. qͥ orationẽ suã uerboꝵ de¬
eore cõponunt: ut ñ conuertant
audientes auiciis. s delectent. Igit᷑
sistiusmodi seductione ꝑsuasus ẽ:

Expanded text:
 populo accipe abiit super omnem montem excelsum, et subiit usque ad omnem lignum nemorosum. Si consideres Pharisaeum ascendentem templum cum superbia, et non percutientem pectus suum, neque mala propria sentientem, quomodo dicat: Gratias tibi ago, quia non sum ut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut iste publicanus: jejuno bis in sabbato, decimas do de substantia mea . Vides quomodo ascendit super omnem montem excelsum, et inflammatus arrogantia et fiunt subtus omne lignum non fructiferum, sed nemorosum: siquidem alterius naturae est lignum, quod ubertate fertile est, alterius quod tantum abundat fronde foliorum. In nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant audientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur qui istiusmodi seductione persuasus est,
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. qͥa dimisi eã. & dedi illi libellũ
repudii. Non timuit preuaricatrix
uda. ne & ipsa ꝓpt̾ peccata sua simi-¬
lia sustineret. Siquis nuꝑ emptꝰ do¬
mũ emptoris & dñi fuerit ingressus.
sciscitatur ab aliqͦ conseruo qͥs de pͥo¬
ribus seruis offenderit dnm̃: qͥd pro¬
meruerit Et si uoluerit in domo dñi
ꝑseuerare. cauet ea facere quȩ eos fe¬
cisse audiuit. qͥ uerberibꝰ & torm̃tis
et religatione digni extitert̃. Deinde
diligentissime inquirens qͥd fecerint
illi qͥ libertatẽ a dño meruert̃: om̃i
labore nititur ut ea faciat quȩ eos
fecisse cognouit. Et nos itaq qͥ non
eramꝰ serui dĩ. s idoloꝵ & demonũ
& postea ex gentibꝰ congregati credi¬
dimus in xp̃o. legamꝰ sc̃ripturas. ui¬
deamꝰ qͥs iustificatꝰ sit. qͥs offenderit dm
& cũ om̃i obseruatione nitam᷑ ea far

Expanded text:
Israel, quia dimisi eam, 875 et dedi ei libellum repudii. Nec timuit praevaricatrix Juda, ut ne ipsa propter peccata sua, similia sustineret. Si quis nuper emptus domum emptoris et domini fuerit insciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis offenderit dominum quid promeruerit, et si voluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere, quae eos fecisse audit, qui verberibus et tormentis et religatione digni exstiterunt. Deinde diligentissime inquirens, quid fecerint illi, qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititur, ut ea faciat, quae eos fecisse cognovit. Et nos itaque, qui non eramus servi Dei, sed idolorum et daemonum, et postea ex gentibus congregati credidimus in Christum, legamus Scripturam, videamus quis justificatus sit, quis offenderit Dominum et cum omni observa
Abbreviated transcription (Latin):
uerus: desꝑatio nos salutis ꝓpter pec¬
cata quȩ fecimus precipitaret in ui¬
ua. Nunc uͦ quasi ds̃ necessariã qͥppe
habemꝰ nos homines bonitatẽ eiꝰ ob
penitentiã. & seueritatẽ ob delicta.

Expanded text:
esperatio nos salutis, propter peccata quae fecimus, praecipitaret in vitia. Nunc vero quasi Deus, necessariam quippe habemus homines bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem ob delicta:
Abbreviated transcription (Latin):
mus: neq respicimꝰ pͥorem ppłm &
testamentũ et reꝓmissiones. & nobi¬
litatẽ generis ꝑpeccatũ simile ꝑdidis¬
se. Si essetis filii abraham. oꝑa patͥs
ur̃i faceretis: dicit eis dñs. E in alio
loco ioħs baptista. Ne incipiatis inqͥt¬

Expanded text:
neque respicimus priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis : dicit eis Dominus. Et in alio loco Joannes Baptista: Ne incipiatis, inq
Abbreviated transcription (Latin):
lum̃ scĩs. E beatus qͥ habet partẽ
in resurrectione pͥma. Si qͥs seruaue¬
rit lauachrũ sp̃s scĩ: iste in resurre¬
ctionis pͥmȩ parte cõmunicat. Siqͥs
uͦ in sed̾a resurrectione seruat᷑. iste
peccator ẽ. qui ignis indiget baptis¬
mo. qͥ cõbustione purgatur: ut qͥc¬
qͥd habuerit lignoꝵ feni & stipulȩ
ignis ille consumat. Quã obrem cum
talia post mortẽ nob̾ residere uideans
scͥpturas diligentissime lectitantes n¬
ponamꝰ eas in cordibꝰ nr̃is. & iuxta
earũ uiuere precepta nitam᷑: ut ante
excessionis diem si fieri potest peccato
sordibꝰ emundati. cũ sc̃is ualeamꝰ asu¬

Expanded text:
lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem lumen sanctis: et: Beatus qui habet partem in resurrectione prima. Si quis servaverit lavacrum Spiritus sancti, iste in resurrectionis primae parte communicat. Si quis vero in secunda resurrectione servatur, iste peccator est, qui ignis indiget baptismo, qui combustione purgatur, ut quidquid habuerit lignorum, feni, et stipulae, ignis consumat. Quamobrem cum talia post mortem nobis residere videamus, Scripturas diligenter simul recitantes, reponamus eas in cordibus nostris, et juxta earum vivere praecepta nitamur, ut ante excessionis diem, si fieri potest, peccatorum sordibus emundati cum Sanctis valeamus assu
Abbreviated transcription (Latin):
nis uirtute curari: neq enĩ sordibus cõ¬
parant᷑. Iccirco sciens differentias pecca-
Sordes spu uidicii: sanguinẽ sp̃u com¬
bustionis. Si peccasti & peccatoꝵ sorde
polluta es: lauabit dñs sordes filiors
&e filiarũ syon. & sanguinẽ emundabit
de medio eoꝵ. Si aut̃ mortale ẽ pecca
tũ: ñ possumꝰ nitro poaq mundari.
nec spu iudicii: s spu cõbustionis et
pene. Forsitan & iħs baptizat sp̃u sco
his qui post fidem & misteriũ dĩ. rur¬
sũ ad scelera conuersus ẽ. cruciatu pur¬
getur incendii. Beatus qͥ lauachrum
accepit sp̃s scĩ: & ignis lauachro non
indiget. Miserabilis aut̃ & om̃i fletu
dignus: qͥ post lauachrũ sp̃s bapti¬
zandus ẽ. igne. Utrunq siqͥdem ha¬
bet baptisma iħs. Exiet namq uir¬
ga de radice iesse: & flos de radice
ascendet. Uirga peccatoribꝰ: flos iustis:
Sic ds̃ et ignis consumens. & lumen
in scripturis dr̃. Ignis peccatoribus:

Expanded text:
nis virtute curari, neque enim sordibus comnis virtute curari, neque enim sordibus comparantur. Idcirco sciens differentias peccatoSordes spiritu judicii, sanguinem spiritu combustionis. Si peccasti, et peccatorum sorde pollutus es, lavabit Dominus sordes filiorum, et filiarum Sion, et sanguinem emundabidio eorum. Si autem mortale peccatum est, non possumus nitro poaque mundari, sed spiritu judicii, spiritu combustionis et poenae. Forsitan et Jesus baptizat Spiritu ssancto, et is qui post fidem et magisterium Dei rursum ad scelera conversus est, cruciatu purgetur incendii. Beatus qui lavacrum accepit Spiritus sancti, et ignis lavacro non indiget. Miserabilis autem et omni fletu dignus, qui post lavacrum Spiritus baptizandus est igni. Utrumque siquidem habet baptisma Jesus: Exiit namque virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit ; virga peccatoribus flos justis. Sic Deus et ignis consumens, et lumen in Scripturis dicitur , ignis peccatoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad candorẽ pͥstinũ reuocare: Uiuens
quippe sermo dĩ et efficax & acutus
suꝑ omnẽ gladiũ utrinq acutũ: &
reliqua. Ex quibꝰ docem᷑ ꝓpassionibꝰ
animȩ remedia habere sermonẽ: esse
in eo nitrũ. esse poam. qͥbus sordes ab¬
luant᷑. Neq uͦ om̃e peccatũ nitro ser-¬
monis & poa potest emundari: s st̃
auctũ abluta discedant. sicut nc̃ dr̃
Si abluta fueris nitro. & multiplica¬
ueris tͥ poam: maculata es inconspe-¬
ctu meo ininiqͥtatibꝰ tiis. dicit dñs:
& quomͦ st̃ quȩdã uulnera quȩ ma-¬
lagmatibꝰ & oleo & alligaturis reddun¬
tur pͥstinȩ sanitati. alia uͦ st̃ istiuismo¬
di de qͥbꝰ dicat᷑. non ẽ malagia impo¬
nere. neq oleum. neq alligaturas. s
terra ur̃a deserta. ciuitates ur̃e ex u
stȩ igni: sic st̃ quȩdã peccata quȩ ani¬
mã sordidant. & indigent homine qͥ
habeat poam. nitriq sermonẽ. Alia
uͦ talia st̃ ut ñ possint supradicti sermo¬

Expanded text:
ad colorem pristinum revocare? Vivus est ad colorem pristinum revocare? Vivus est quippe sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium utrimque acutum , et reliqua. Ex quibus diximus pro passionibus animae remedia habere sermonem, esse in eo nitrum, esse poam, quibus sordes abluantur. Neque vero omne peccatum nitro sermonis et poa potest emundari, sed sunt tantum abluta discedant. Sic nunc dicitur: Si ablueris te nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meo in iniquitatibus tuis, dicit Dominus. Et quomodo sunt quaedam vulnera quae malagmatibus, et oleo, et alligaturis redduntur pristinae sanitati: alia vero sunt istiusmodi, de quibus dicatur: Non est malagma imponere, neque oleum, nec alligaturas, sed terra vestra deserta, civitates vestrae igne exustae : sic sunt quaedam peccata quae animam sordidant, et indigent homine qui habeat poam, nitrique sermonem; alia vero talia sunt, ut non possint supradicti sermo
Abbreviated transcription (Latin):
nius ut intelligatis repetimꝰ. qͥa ds̃
bonã plantauit uineã hominis ani-¬
nã: s ipsa uicio suo aduersus condi¬
toris deprauata sit uoluntatẽ. Ego
autẽ plantaui te uitẽ fructiferam.
unuiersam uerã. Non ex parte uerã.
it mendacẽ ex parte plantaui: sed
uniuersam uerã. Quomͦ contra plan-¬
ationẽ meã conuersa es in amaritu¬
dinẽ. & facta es uitis aliena: Post hec
anima p̃eccatrix nitro conata sit pur¬
gare maculas suas. & assumens poam
quȩ orit᷑ ex terra. immundiciã deli¬
etoꝵ a se mundare contenderit. unde
nc̃ ad eam loquat᷑ sermo diuinꝰ. si ab¬
luta fueris nitro. & multiplicaueris
tͥ poam. maculata es inconspectu meo
ininiqͥtatibꝰ tuis dicit dñs: anid qd̾¬
ẽ uerius estimandũ est qͥa ut sacra
uolumina om̃i uirtute st̃ plena. ita
et dĩ sermo om̃i uirtute sit plenꝰ. et
habeat istiusmodi fortitudinẽ quȩ pos¬
sit purgare uicia. & sordibꝰ defricatis

Expanded text:
nius ut intelligatis, repetimus, quia Deus nius ut intelligatis, repetimus, quia Deus bonam plantavit hominis animam, sed ipsa vitio suo adversus conditoris depravata sit voluntatem. Ego autem plantavi te vitem fructiferam, universam veram: non ex parte veram et mendacem ex parte plantavi, sed universam veram. Quomodo contra plantationem meam conversa es in amaritudinem, et facta es vitis aliena? Post haecanima peccatrix nitro conata sit purgare maculas suas, et assumens poam, quae oritur ex terra, immunditiam delictorum a se mundare contenderit? Unde nunc ad eam loquitur sermo divinus: Si abluta fueris nitro, et multiplicaveris tibi poam, maculata es in conspectu meiniquitatibus tuis, dicit Dominus. An id quidem verius existimandum est, quia ut sacra volumina omni virtute sunt plena, ita et Dei sermo omni virtute sit plenus, et habeat istiusmodi fortitudinem, quae possit purgare vitia, et, sordibus defricatis,
Abbreviated transcription (Latin):
et quodãmͦ dubius in qͥrit. quoñis
quibusdã amara sit anima. quã dulcẽ
ipse condiderat: & ait. Quomͦ conuer¬
a ẽ. in amaritudinẽ uitis aliena: Qd̾
picit. tale ẽ. Ego feci pedes qͥbus ince¬
deret mortale genus. Iua causa factũ
ẽ ut claudicent plurimi: Ego feci
omĩa menbra ualida. atq integra:
Quomͦ uideo in multis debilia atq
mutilata: Itaq ñ solũ pͥmi hominis
anima. s uniuersoꝵ ad imaginẽ et
smilitudinẽ dĩ facta ẽ: & antiquior ẽ
hec imago quȩ dĩ est. imagine ⁊ abu¬
li. quã postea nob̾ induimus ob pec¬
catũ: Unde debemꝰ magnoꝑe labora¬
re. ut quomͦ delinquentes portaui¬
mus imaginẽ terrestris. ita ad peni¬
tentiã conuersi portemꝰ imaginem
celestis. ad quã & uniuersa pͥmum
conuersionẽ. nunc peccantes sermo
orripiens ait. Quomͦ conuersa est.
mamaritudinẽ uitis aliena: ego aut̃
plantaui eã fructiferã. uniuersam
uerã. & ante diximꝰ. & nc̃ eadẽ ple-¬

Expanded text:
et quodammodo dubius inquirit, quomodo in quibusdam amara sit anima, quam dulcem ipse condiderat, et ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Quod dicit tale est, Ego feci pedes, quibus ingrederetur mortale genus; qua causa factum est ut claudicent plurimi? Ego feci omnia membra valida, atque integra; quomodo video in multis debilia atque inutilia? Itaque non solum primi hominis anima, sed et universorum ad imaginem et similitudinem Dei facta est , 866 et antiquior est haec imago quae Dei est, imagine Zabuli, quam postea nobis induimus ob peccatum. Unde debemus magnopere laborare, ut quomodo delinquentes portavimus imaginem terrestris: ita ad poenitentiam conversi portemus imaginem coelestis, ad quam et universa primum conversionem nunc peccantes sermo corripiens ait: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena? Ego autem plantavi eam fructiferam, universam veram. Et ante diximus, et nunc eadem ple
Abbreviated transcription (Latin):
hi qͥ erant de iuda qm̃ de omibus
cõprehensa ẽ. in qͥbus mechabatur
habitatio isrł: dimisi eam. & dedi
ei libellũ repudii. Dimisi enĩ ppłm
isrt. & eieci eos in assyrios: & dedi
ei libellũ repudii in manus eius:
t ñ timuit preuaricatrix iuda
post tanta quȩ passa ẽ. isrł dimissa
adeo. accipiens libellũ repudii in
manus suas. Debuerat auiciis suis¬
uida conuerti. & ꝑ aliena peccata
correpta sibi similia precauere: qͤ
i solũ peccare ñ desiit. s pristina
scelera duplicauit: in tantũ ut ad cõ¬
parationẽ eiꝰ. congregatio isrł. quȩ pͥus
fuerat & ipsa dampnata. sit iustior. Et
dedi ei libellũ repudii. in manꝰ eiꝰ. Et
ñ timuit p̃uaricatrix uida soror eiꝰ: et

Expanded text:
m de omnibus comprehensa est in quibus moechabatur habitatio Israel. Dimisi eam et dedi ei libellum repudii. Dimisi enim populum Israel, et ejeci eos in Assyrios: Et dedi ei libellum repudii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda sor
Abbreviated transcription (Latin):
eus mortẽ non fecit: neq
delectat᷑ in ꝑditione uiue¬
tium. Creauit enĩ ut eẽnt
omnia. & salutares generationes mis¬
di: nec ẽ. in eis uenenũ mortis: neq
inferni regnũ suꝑ terrã. Deinde pals¬
lulũ ultra ꝓcedens: reppio unde sit
mors. Inuidia aut̃ diaboli. mors mal¬
iuit in orbem terrarũ. Omĩa gͥ bona
in nob̾ ꝓpter nos condidit ds̃: s nolis¬
ipsi maliciã atq peccatũ ꝓpͥa nob a¬

Expanded text:
eus mortem non fecit, neque delectatur in perditione viventium. Creavit enim ut essent omnia, et salutares generationes mundi, nec est in eis venenum mortis, neque inferni regnum super terram . Deinde paulum ultra procedens reperio unde sit mors: Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Omnia igitur bona in nobis et propter nos condidit Deus, sed nosmetipsi malitiam atque peccata pro
Abbreviated transcription (Latin):
nemus: si cenemus illũ. Comedens qͥpede
nr̃is bonis sermonibꝰ. oꝑibus &e intelletu
repascit nos suis escis sp̃alibus. & diuinl
melioribus. Propt̾ea qͥa beatũ est susu
saluatorẽ. aꝑtis ostiis pͥncipalis cordiss
preparemus illi mella & omnẽ cena eus
ut ipse nos ducat ad magnã cenam pist
in regno cȩlors. quȩ est in xp̃o ihu. ll¬

Expanded text:
coenamus, si coenemus illum. Comedens quippe de coenamus, si coenemus illum. Comedens quippe de nostris bonis sermonibus, operibus, et intellectu, repascit nos suis escis spiritalibus, et divinis, et melioribus. Propterea quia beatum est suscipere Salvatorem, apertis ostiis principalis cordis nostri, praeparemus ei mella, et omnem coenam ejus: ut ipse nos ducat ad magnam coenam Patris in regno coelorum, quae est in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
fili mel: & faciens qd iussũ est. potitur ser-¬
mone qͥ sequit᷑ bonũ est. enĩ: qͥa bonum ẽ
hoc mel. qd̾ in scͥpturis inuenit᷑. Quod aut̃
dicit᷑ uade ad apem: istiusmodi ẽ. Et
nũ est. enĩ: & fauos eiꝰ ut indulcent᷑ fa
meȩ. Et forte subtiliores litt̾erȩ. faui
Mel uero ẽ. qui in his est. intellectus.I
porro qui est natus ex uirgine emmar
butirũ & mel manducat: & querit ab
quoq nr̃m. butyrũ manducare. Quo
singulis nr̃m. butẏrũ querit & mel. sit
docebit. Oꝑa nr̃a dulcia. sermones nñs
uissimi & utiles. mella st̃ quȩ mandues
emmanuel: quȩ manducat iste qͥ de uut
Comedit aut̃ saluator de sermonibꝰ qus
Approbemus hoc ex scripturis. Ecce st
ostium & pulso: siquis aꝑuerit mͥ ostium
grediar ad eum. et cenabo cũ illo: & illen¬
Igit᷑ ille pollicet᷑. se ex nr̃is cenaturũ esin¬
biscũ. Certũ est. aut̃. quia et nos cũ illou

Expanded text:
mel, fili: et faciens quod jussum est, potitur sermel, fili: et faciens quod jussum est, potitur sermone, qui sequitur, Bonum est enim. Quia bonum est hoc mel, quod in Scripturis invenitur. Quod autem dicitur: Vade ad apem, istiusmodi est. Esbonum est enim, et favus ejus ut indulcentur fauces meae. Et forte subtiliores litterae favi erunt, mel vero est qui in his est intellectus. Iste porro qui est natus ex virgine Emmanuel, butyrum et mel manducat, et quaerit ab unoquoque nostrum butyrum manducare. Quomodo a singulis nostrum butyrum quaerit et mel, sermo edocebit. Opera nostra dulcia, sermones nostri suavissimi et utiles, mella sunt quae manducat Emmanuel, quae manducat iste qui natus Comedet autem Salvator de sermonibus quis eorum mel. Approbemus hoc de Scripturis. Ecce sto ad ostium, et pulso. Si quis aperuerit mihi ostium, ingrediar ad eum, et coenabo cum illo, et illeIgitur ipse pollicetur se ex nostris coenaturum nobiscum esse, certum est autem quia et nos cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. Fingunt siqͥdẽ ceras: et mella conficiunt. Et si au¬
dienti mͥ expedit dicere: faui eoꝵ scͥpturȩ
sunt quas reliquert̃. Euolans ueni adscrip¬
turas: & inueni mel. S et comede mel. Et
in ꝓuerbiis rursus dicit᷑. Bonus enĩ fauus:
ut indulcent᷑ fauces tuȩ. Putasne hoc dicit
sp̃s sc̃s. comede mel. qd̾ in usu ẽ: bonũ ẽ. eñi.
Ego ñ audeo dicere quia de melle corporeo
mͥ precipiat sp̃s sc̃s: comede mel. Ecce non
habeo: aut certe naturȩ eiusmodi sũ. ut mel
comedere ñ possim. Qua ratione dicit mͥ co¬
mede mel. & noli comedere carnes: s come¬
de filimi mel. bonũ est enĩ: Si uideas apes
ꝓpħas. et opus eoꝵ mella uel fauos: tunc ui¬
debis quomͦ ꝓdignitate scĩ sp̃s intelligas.
comede fili mel. bonũ est enĩ. Siqͥs meditat᷑
eloquia diuina. & nutrit᷑ sermonibꝰ scrip¬
turarũ: cõplet mandatũ. iubens. comede

Expanded text:
hetae apes esse. Fingunt siquidem ceras, et mella conficiunt, 1110 et si auhetae apes esse. Fingunt siquidem ceras, et mella conficiunt, 1110 et si audienti mihi expedit dicere, favi eorum scripturae sunt, quas reliquerunt. Et volens veni ad Scripturas, et inveni mel. Sed comede mel Et in Proverbiis rursus dicitur: Bonus est enim favus, ut indulcentur fauces tuae . Putasne, hoc dicit Spiritus sanctus, comede mel quod in usu est, bonum enim est? Ego non audeo dicere, quia de melle corporeo mihi praecipiat Spiritus sanctus, comede mel. Ecce non habeo, aut certe naturae hujusmodi sum, ut de melle comedere non possim: qua ratione mihi dicit, comede mel, et noli comedere carnes, sed comede, fili, mel; bonum est enim. Si videas apes Prophetas, et opus eorum mella vel favos, tunc videbis quomodo pro dignitate sancti Spiritus intelligas, comede mel, fili; bonum est enim. Si quis meditatur eloquia divina, et nutritur sermonibus Scripturarum, compleat mandatum divinum jubens, comede
Abbreviated transcription (Latin):
de ȩccła sumus. ut ñ prestemꝰ certamen deo
supra dictũ: & ut dante dño signũ. suscipia¬
mus illud. Nob̃ ñ domui dauid ista dicunt᷑:
et ꝓpħatur qͥa siquis est domus dauid. uo¬
cabit nom̃ eius emmanuel. In aduentu enĩ
his ut dedit dĩ gr̃a explanatis: alia iam
comessurus: Si hoc fuerit expositũ. dño tri¬
buente: rursus ea quȩ sequunt᷑. aliã nob̾¬
ingerent questionẽ. Utinã om̃s faceremus
illud qd̃ scriptũ est. Scrutamini scͥpturas:
Plura ex corporalibꝰ cibis nominata st̃ in scͥp¬
turis. ꝓ escis sp̃alibus. Quasimͦ nati paruuli.
rationabile sine dolo lac desiderate. Ergo ẽ
sine dubio lac rationabile: & oportet nos
istius modi lac querere. Rursũ inꝓuerbiis
de melle scͥptũ est. Mel inueniens comede
qd̃ sufficit: ne forte plenus euomas. & cu¬
rauit sp̃s sc̃s de melle isto qd̾ notũ est. ne
ut si inuenerimꝰ mel. inuentibile ẽ siqͥdem
mel: comedamꝰ qd̾ sufficit. Uade ait ad apem et

Expanded text:
Ecclesia sumus, ut non praestemus certamen Deo supra dictum, sed ante Domino signum suscipiamus illud. Nobis, non domui David ista dicuntur. Et prophetatur, quia si quis est domus David, vocabit nomen ejus Emmanuel. In adventu enim His, ut dedit gratia Dei, explanatis, alia jam comesturus? Si hoc fuerit expositum, Domino tribuente, rursus ea quae sequuntur, aliam nobiingerent quaestionem. Utinamque omnes faceremus illud quod scriptum est: Scrutamini Scripturas! Plura ex corporalibus cibis nominata sunt in Scripturis pro escis spiritalibus. Quasi modo nati parvuli rationabile et sine dolo lac desiderate . Ergo est sine dubio lac rationabile, et oportet nobis istiusmodi lac quaerere. Rursum in Proverbiis de melle scriptum: Mel inveniens comede quod sufficit, ne forte plenus evomas . Num curavit Spiritus sanctus de melle isto quod notum est, ne ut si inveniremus mel, invenibile est siquidem mel, comedamus quod sufficit? Vade, ait, ad apem, et
Abbreviated transcription (Latin):
certam̃: Ideo dabit dñs ipse uob̾ signũ. Ecce
uirgo in utero accipiet & pariet filiũ: & uo¬
cabis nom̃ eiꝰ emmanuel. Si quando itaq
ñ intelligimꝰ hoc qd̾ dictũ est. nichil ex eo
minus faciamꝰ. neq ad faciliora curramus:
s expectemꝰ donec gr̃a dĩ subiciat nob̃ ꝑ il¬
luminationẽ scientiȩ explanationẽ questi¬
onis. Aut certe rursus gr̃a dei ꝑ quẽ uult
inluminet nos. ut ñ ultra queramꝰ: s ques¬
tio nr̃a soluat᷑. Si aut̃ temere ad ñ intellecta
ꝓrumpimꝰ: nos ipsos causabit᷑. Quȩ ẽ. gͦ domꝰ

Expanded text:
s ipse vobis signum. Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Sed quando itaque non intelligimus hoc quod dictum est, nihil ex eo minus faciamus, neque ad faciliora curramus, sed exspectemus donec gratia Dei subjiciat nobis per illuminationem scientiae illuminationem quaestionis: aut certe rursum gratia Dei per quem vult illuminet nos, ut non ultra quaeramus, sed quaestio nostra solvatur. Si autem temere ad non intellecta prorumpimus, nos ipsos c
Abbreviated transcription (Latin):
nutero accipiet & pariet filium: & uoca¬
lis nom̃ eiꝰ emmanuel. Ueritas exemplari
simus lectitari. et uocabunt nomen eiꝰ
enmanuel. Non possumꝰ dicere. qͥa opor¬
baliquo ñ intelligente & faciliora cur-¬
uute. quomͦ et in aliis multis factũ est.
ilsie apͥncipio ut dicat forsitan aliquis
dtum esse euangłm: qͥ uult deliberet:
ꝓ pħa qͥdem manifeste habet: & uocabis
nom̃ eius emmanuel. Noui quendã in exor¬
dio seripturarũ euangłm legentẽ. & uocab̃
nom̃ eius emmanuel: dixisse intrasemet ipsũ:
Quid ẽ uocabis: Quis uocabit: Achar. Et
quomͦ potest achar de saluatore qͥ post ge¬
nerationes multas uenit. audire uocabis no¬
men eiꝰ emmanuel: atq ita ꝓeo qd̾ est uoca¬

Expanded text:
 accipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel . Veritas exemplariuscimus lectitari: Et vocabitur nomen ejus Emmanuel. Non possumus dicere, quia oporab aliquo non intelligente, et ad faciliora currente, quomodo et in aliis multis factum est: an sic a principio, ut dicat forsitan aliquis editum esse Evangelium, qui vult deliberet. Propheta quidem manifeste habet, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Novi quemdam in exordio scripturarum Evangelii legentem: Et vocabis nomen ejus Emmanuel, dixisse intra seipsum: Quid est vocabis? Quis vocabit? Achaz. Et quomodo potuit Achaz de Salvatore, qui post generationes multas venit, audire: Vocabis nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ipse. dabit uob̾ signũ. Ecce urgo
utero accipiet. & pariet filiũ: & uocabis
nom̃ eiꝰ emmanuel. Hȩc exponant᷑ .e i
reliqͥs uidebimꝰ indigentibus & illis gã
dei ut manifestent᷑. Iubetur ut peta
signũ : non simplicit̾. s sibi ipsi. Sermo
quippe ait. Pete tͥ signũ ad nõ dõ tuoi
ꝓfundũ aut in excelsũ. Propositũ esth¬
qd iubetur ut sibi postulet. in ꝓfundui
aut in excelsũ. In ꝓfundũ qͥdem: qͥa qu
descendit ipse est. In excelsũ uͦ: quia qu
ascendit suꝑ om̃s cęlos ipse est. Michi ar

Expanded text:
s ipse dabit vobis signum. Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Haec exponantur, et de reliquis videbimus, indigentes et in illis gratia Dei ut manifestentur. Jubetur ut petat signum, non simpliciter, sed sibi ipsi. Sermo quippe ait: Pete tibi signum a Domino Deo tuo in profundum aut in excelsum. Propositum estquod jubetur ut sibi postulet in profundum aut in excelsum. In profundum quidem, quia qui descendit, ipse est. In excelsum vero, quia qui ascendit super omnes coelos, ipse est. Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ ad dictũ attinet. um¬
de fecit achaz cũ ei fuisset n¬
tum. ut peteret signuns
ꝓfundũ. aut in excelsũ: & rationẽ reds
cur petere noluerit. Ait quippe. ñ peti

Expanded text:
uantum ad dictum attinet, verecunde fecit Achaz, cum ei fuisset imperatum, ut peteret signum in profundum aut in excelsum, et rationem reddidit cur petere noluerit . Ait quippe: Non petam,
Abbreviated transcription (Latin):
stitudo et longitudo. Et dixit achar:
son petã. Incredulus fuit. Dicit enim:
pte tͥ ipse. Popłs aut̃ usq hodie ñ petit
ñi dicente ñ petam neq tẽptabo dnm̃.
it estimante tẽptationẽ esse si peteret sig¬
num: ait. Audite nc̃ domus dauid. Nũ qͥd
modicũ uob̃ prestare certam̃ hominibꝰ:¬

Expanded text:
longitudo, et latitudo . Et dixit Achaz, non petam. Incredulus fuit. Dixit enim: Pete tibi ipsi. Populus autem usque hodie non petit enim dicente: Non petam, neque tentabo Dominum, et aestimante tentationem esse, si peteret signum, ait: Audite nunc, domus David. Numquid vobis modicum est praestare certamen hominib
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m deducere. Aut quis descendit m als
sum: hoc est. xp̃m ex mortius reducer
Iuxta uerbũ tuum ẽ. uehemens in ots
petamus hoc signũ nob̾. ut nob̃ utlels
signũ qd̾ dat dñs ds̃ in ꝓfundũ &e ind eͥ

Expanded text:
i fiat mysterium de profundo et excelso ejus. Cum enim ego recepero mysterium de Christo Jesu de profundo et excelso, tunc accipiam signum memetipso profundum et excelsum: Neque dixeris in corde tuo, Quis ascendit in coelum? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uã.: quia uox tua suauis ẽ. Si aꝑueris
is tuũ uerbo dĩ: dicit tͥ sponsus. Uox tua
suauis: & aspectus tuus speciosus. Qua ꝓpt̃
onsurgentes deprecem᷑ dm̃. ut digni ef¬
camur sponsi sermone sapientia iħu:¬

Expanded text:
uam: quia vox tua suavis est . Si aperueris os tuum Verbo Dei, dicet tibi sponsus: Vox tua suavis est, aspectus tuus speciosus. Quapropter consurgentes, deprecemur Dominum, ut digni efficiamur sponsi sermone, sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ne et umbra mortis lux orta ẽ. eis : ut tran¬
seamus ab umbra mortis. ad umbrã uitȩ:
Semꝑ istuismodi st̃ ꝓfectus: ut in exordio
desideret quispiam saltim inuirtutum
umbra consistere. Ego puto ideo & nati¬
uitatem iħu ab umbra cepisse: & non in
umbra. s inueritate finitã. Sp̃s inquit
sc̃s ueniet suꝑ te: & uirtus altissimi obũ¬
brabit tibi. Natiuitas xp̃i. ab umbra ce¬
pit exordium. Non solum aut̃ in maria.
ab umbra eius natiuitas cepit: s et in te
si dignus fueris. nascitur sermo dĩ. Fac
gͥ ut possis caꝑe umbram eiꝰ: & cũ um¬
bra fueris dignus effectus. ueniet ad te
ut itam dicam corpus eius. ex quo um¬
bra nascitur. Nam et in modico fidelis.
et in maioribus erit fidelis. In umbra
eius concupiui. et sedi. Uides quia ñ senpi
umbra steterit: s uide ad meliora tranbi
dicens. & fructus eiꝰ. dulcis gutturi nio
Ego inquit desiderau in umbrã eiꝰ apue¬

Expanded text:
ne et umbra mortis, lux orta est eis . Et tranne et umbra mortis, lux orta est eis . Et transimus ab umbra mortis ad umbram vitae. Semper istiusmodi sunt profectus, ut in exordio desideret quispiam saltem in virtutum umbra consistere. Ego puto ideo et nativitatem Jesu ab umbra coepisse, et non in umbra, sed in veritate finitam. Spiritus, inquit, Sanctus veniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi . Nativitas Christi ab umbra sumpsit exordium. Non solum autem in Maria ab umbra ejus nativitas coepit, sed et in te, si dignus fueris, nascitur sermo Dei. Fac, igitur, ut possis capere umbram ejus, et cum umbra fueris dignus effectus, veniat ad te, ut ita dicam, corpus ejus, ex quo umbra nascitur. Nam, qui in modico fidelis est, et in majoribus erit fidelis . In umbra ejus concupivi, et sedi. Vides, quia non semper in umbra stetit, sed inde ad meliora transierit, dicens: Et fructus ejus dulcis in gutture meo. Ego, inquit, desideravi in umbra eju
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentiã sermonis. s et dulcorem eiꝰ
sponsa laudare: ait. Ut malũ in lignis sil¬
ue: ita fratruelis meus in medio filiorum:
Om̃ia ligna. om̃s arbores: ad cõparationẽ
sermonis dĩ. siluȩ in feraces existimant᷑:
Ad xp̃m saltus est om̃e qd̃ dixeris: & in¬
fructuosa sunt omĩa. Quȩ enĩ possunt
dici. ad eum cõparata: Fructifera etiam¬
et alia ligna quȩ uidebant᷑ fructibus
incuruari: ad collationẽ aduentus eius
infructuosa monstrata st̃. Ideo ut malũ
in lignis siluȩ: ita fr̃uelis m̃s in mediofi¬
lioꝵ. In umbra illius concupiui: & sedi:
Quã pulchre ñ ait. in umbra illius con¬
cupisco. s inumbra eiꝰ concupiui: & non
sedeo. s sedi. Si quidem in principio non
possumus cũ eo ꝓpius conferre sermonẽ:
uerũ et inpͥncipio ut ita dicam. quadã
maiestatis illius umbra ꝑfrium᷑. Unde
gentibus. et abumbra ad umbrã aliam
transmigramꝰ: sedentibus enĩ in regio¬

Expanded text:
benevolentiam sermonis, sed et dulcorem ejus benevolentiam sermonis, sed et dulcorem ejus sponsa laudare, ait: 523 Ut malum in lignis silvae: ita fratruelis meus in medio filiorum Omnia ligna, omnes arbores ad comparationem sermonis Dei, silvae inferaces existimantur. Ad Christum saltus est omne quod dixeris: et infructuosa sunt omnia. Quae enim possunt dici ad eum comparata fructifera? Etiam ligna quae videbantur fructibus incurvari, ad collationem adventus ejus infructuosa monstrata sunt. Ideo, ut malum in lignis silvae, ita fratruelis meus in medio filiorum. In umbra ejus concupivi, et sedi. Quam pulchre, non ait, in umbra illius concupisco, sed in umbra ejus concupivi: et non sedeo, sed sedi. Siquidem in principio non possumus cum eo proprium conferre sermonem: verum in principio, ut ita dicam, quadam majestatis illius umbra perfruimur. Unde gentibus ; et ab umbra ad umbram aliam transmigramus. Sedentibus enim in regio
Abbreviated transcription (Latin):
radyso dei: & totius campi. idest totius
mundi. et uniuersȩ terrȩ. flos factus est:
Quid enĩ sic potest esse flos mundi. ut
uocabulũ xp̃i. unguentũ effusũ nomen
tuum: Aliter idipsũ dicit᷑. Ego flos cam¬
pi: &e lilium conuallium. & hȩc quidem
de semet ipso. Deinde sponsam laudans.ait:
Ut lilium in medio spinarũ: sic ꝓxina mã
in medio filiarum. Sicut lilium spinis ñ
potest comparari. inter quas frequenter
exoritur: eodem mͦ ꝓxima mea suꝑ om̃s
filias lilium ẽ in medio spinarũ. Ista audi¬
ens sponsa. uicem reddit sponso: & senties
illius etiam aliam suauitatẽ. in uocẽ lau¬
dantis erumpit. Unguentoꝵ quippe odor.
licet suauiter spiret. & sensum odore de¬
mulceat: non tamen eiusmodi ẽ. ut suaue
et saporis sit & odoris: id est & fauces dul¬
core delectet: & spm mulceat odoratu:
Tale est malũ. et istiusmodi ẽ. nature: ut
in se utraq possideat. Iccirco uolens ñ solũ

Expanded text:
radiso Dei, totius campi, id est, totius radiso Dei, totius campi, id est, totius mundi et universae terrae flos factus est. Quid enim sic potest esse flos mundi, ut vocabulum Christi? Unguentum effusum nomen ejus. Aliter: Ab ipso dicitur: Ego flos campi, et lilium convallium. Et haec quidem de semetipso. Deinde sponsam laudans, ait: Ut lilium in medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Sicut lilium non potest spinis comparari, inter quas semper exoritur: eodem modo proxima mea super omnes filias, lilium est in medio spinarum. Ista audiens sponsa, vicem reddit sponso, et sentiens illius etiam suavitatem, in vocem laudantis erumpit. Unguentorum quippe odor, licet suaviter spiret, et sensum odore demulceat: non tamen ejusmodi est, ut suave et saporis sit et odoris, id est, ut fauces dulcore delectet, et spiritum mulceat odoratu. Tale est malum, istiusmodi est naturae, ut in se utraque possideat. Idcirco volens non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dcclinatio nr̃a umbrosa: ecce speciosus fra¬
duelis m̃s. Ipse & speciosus est. & umbro¬
sis ꝑ diem quippe sol ñ uret te: neq lu¬
la ꝑ noctẽ. Trabes domoꝵ nr̃arũ. cedri¬
Dec multitudinis uerba st̃. Uidentur
ait̃ mͥ uiri hoc dicere. qui cũ sponso st̃.
d qͥbus suꝑius sermo prefatus ẽ: domꝰ
idriis trabibus intextas. & cypressis
contignatas. Si quidem ꝓstibe. ascendit cy¬
pressus: e ꝓconiza ascendit myrtus. Reqͥ¬
res gͥ cuius naturȩ ista sint ligna: &e cedrũ
imputribilem. & cipressũ odoris optimi de¬
prehendens labora & tu ita contignare
domũ tuam: ut de te quoq possit dici
Trabes domoꝵ nr̃arũ cedri. et contigna¬
tiones nr̃ȩ cipressus. Post hȩc sponsus loqͥt᷑
Ego flos campi: ce lilium conualliũ. Propt̃
me qͥ in ualle eram. descendit in uallem:
et in uallem ueniens. fit lilium conualli¬
um. Pro ligno uitȩ qd̾ plantatũ est in pa¬

Expanded text:
Acclinatio nostra umbrosa. Ecce speciosus fraAcclinatio nostra umbrosa. Ecce speciosus fratruelis meus, ipse et speciosus est et umbrosus. Per diem quippe sol non uret te, neque luna per noctem . Trabes domorum nostrarum cedri. Multitudinis verba sunt. Videntur autem mihi viri haec dicere, qui cum sponso sunt, de quibus superius sermo praefatus est, domos cedrinis trabibus intextas, et cypressis contignatas. Siquidem pro stybe ascendit cypressus, et pro conyza ascendit myrtus. Requirens igitur, cujus naturae ista sunt ligna, et cedrum imputribilem, et cypressum odoris optimi deprehendens, labora et tu ita contignare domum tuam, ut de te quoque possit dici: Trabes domuum nostrarum cedri, et contignationes nostrae cypressi. Post haec sponsus loquitur. Ego flos campi, et lilium convallium. Propter me qui in valle eram, descendit in vallem, et in vallem veniens, fit lilium. Pro ligno vitae, quod plantatum est in pa
Abbreviated transcription (Latin):
nea. ecce speciosa: oculi tui colũbȩ. Has
de se sponsa audiens laudes. sponso ui¬
em in laudibus tribuit: non qd ei id qd̾
honsus cũ sponsa requiescat: & nͥ fallor
humanũ corpus est. Siquidem ille in
euangłio paraliticus qͥ iacebat in lecto.
o abire in domũ suam sublato grabba¬
to uoce iussus est saluatoris. antequã
sanaretur suꝑ debile membroꝵ suorum
mnpus iacebat: qd̾ postea dei uirtute so¬
lidatum est. Sic ego intelligo. tolle grab¬
batũ tuum. & uade in domũ tuã. Neq
eñ ad hoc filius dei de cȩlestibus ad ter¬
ma descenderat ut de lectulis imꝑaret:
t consurgentẽ ab egrotatione sua sine
latulo non pateretur abscedere. tolle
inquiens grabbatũ tuũ. & uade in do¬
nũ tuã. & tu gͥ asaluatore sanatus. tol¬
legrabbatũ tuum & uade in domũ tuã:
ut cũ ad te sponsam suã uenerit spon
sis et in eo tecũ fuerit reclinatus. dicas.
ice speciosus fr̃uelis m̃s: & quidẽ pulcher:

Expanded text:
mea, ecce speciosa: oculi tui columbae. Has mea, ecce speciosa: oculi tui columbae. Has de se sponsa audiens laudes, sponso vicem in laudibus tribuit: non quo ei quod sponsus cum sponsa requiescat, et ni fallor, corpus humanum est. Siquidem ille in Evangelio paralyticus qui jacebat in lecto: et abire in domum suam, sublato grabato, voce jussus est Salvatoris, antequam sanaretur , super debile membrorum suorum corpus jacebat, quod postea Dei virtute solidatum est. Sic ergo intelligo: Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam. Neque enim ad hoc Filius Dei de coelestibus ad terrena descenderat, ut de lectulis imperaret, et consurgentem ab aegrotatione sua, sine lectulo non pateretur abscedere. Tolle, inquiens, grabatum tuum, et vade in domum tuam. Et tu igitur a Salvatore sanatus, tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam, ut cum ad te sponsam venerit sponsus, 522 et in eo tecum fuerit reclinatus, dicas: Ecce sponsus fratruelis meus: equidem pulcher.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ inꝓuerbiis est preceptũ. In domũ ait¬
fr̃is tui. ne intres infelix. Qui aut̃ habt¬
oculos columbȩ. uidet recta: & misedian
lexisse ñ in utile sit: s ingrediens ad in¬
teriora cordis tui. & alios oculos mentey
quirens. qui et adei mandato illuminan¬
tur. mandatũ quippe dñi lucidũ illum¬
nans oculos: illud enitere contende. is
sc̃e intelligas uniuersa quȩ dicta st̃.
similia spui qui in specie descendit colu¬
bȩ. audias. quia oculi tui columbȩ Si
intelligas legem sp̃aliter: oculi tui coli¬
bȩ sunt. Si intelligas euangłium. ut li
uult intelligi euangłium & predicat.
uidens iħm omnẽ languorẽ & infirm¬
tatem. ñ solum eo tẽpore quo carnalit
cantem: & ñ tantũ tunc ad homines
descendisse. s hodie descendere et ẽ pts¬
intem. ecce enĩ inquit uob̾cũ sum om̃ibꝰ
debus usq ad consũmationẽ scłi: oculi
ui columbe sunt. Ecce speciosa ꝓxima

Expanded text:
quod in Proverbiis est praeceptum: In domum fraquod in Proverbiis est praeceptum: In domum fratris tui ne intres infelix . Pro oculos columbae, videt recta, et misericolexisse non inutile sit: sed ingrediens ad interiora cordis tui, et alios oculos mente perquirens, qui et a Dei mandato illuminantur: Mandatum quippe Dei illuminans oculos: illud enitere, labora, contende, ut sancte intelligas universa, quae dicta sunt, et similia a spiritu: qui in specie descendit columbae, audias; quia oculi tui columbae. Si intelligis Legem spiritualiter; oculi tui columbae sunt. Si intelligis Evangelium; ut se vult intelligi Evangelium et praedicari: vides Jesum, omnem languorem et infirmitatem, non solum eo tempore quo carnaliter cantem; et non tantum tunc ad homines descendisse: sed hodieque descendere, et esse praesentem; Ecce enim, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi : oculi tui columbae sunt: Ecce speciosa; proxima
Abbreviated transcription (Latin):
mus m̃s. Hic aut̃ quando loquit᷑ ad eam.
ecce speciosa: ad iungit. & ꝓxima mea:
Quare aut̃ illa ñ dixit. ecce speciosus ꝓxi¬
mus mͥ: s tantũ ecce speciosus: Quare ille
ñ solum speciosa es dicit: s speciosa es ꝓ¬
xima mea sponsa: Si longe fuerit ab
sponso: ñ est speciosa. Tunc pulchra fit
quando dei uerbo coniungitur: & mert
nunc docem᷑ absponso. ut ꝓxima sit. et a
suo latere non recedat. Ecce speciosa ꝓens
mea: ecce speciosa. Incipis qͥdem esse pai¬
osa. ex eo qd̃ ꝓxima mͥ es. Postquã aut̃ qt
ceꝑis speciosa: etiã sine additam̃to ꝓximę
absolute es speciosa. Ecce speciosa ꝓxima
mea: ecce speciosa. Uideamus & aliã laud
speciosȩ: ut et nos emulem᷑ speciosi fieri
Oculi tui columbȩ. Qui uiderit mulierm
ad concupiscendũ eam. et mechatus eam
fuerit in corde suo: oculos ñ habet colũb
fr̃is sui ingredit᷑ infelix: ñ seruans illud

Expanded text:
mus meus. Hic autem quando loquitur ad eam: mus meus. Hic autem quando loquitur ad eam: Ecce speciosa, adjungit, et proxima mea. Quare autem illa non dicit: Ecce speciosus, proximus mihi: sed tantum, ecce speciosus? Quare ille non solum speciosa es, dicit: sed speciosa es proxima mea? Sponsa si longe fuerit a sponso, non est speciosa: tunc pulchra fit, quando Dei verbo conjungitur. Et merito nunc docetur a sponso, ut proxima sit, et a suo latere non recedat. Ecce speciosa proxima mea, ecce speciosa. Incipis quidem esse speciosa, ex eo quod proxima mihi es. Postquam autem esse coeperis speciosa, etiam sine additamento proximae, absolute es speciosa. Ecce speciosa proxima mea, ecce speciosa. Videamus et aliam laudem speciosae, ut et nos aemulemur sponsae fieri. Oculi tui columbae. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo : oculos non habet columbae. fratris sui ingreditur infelix, non servans illud,
Abbreviated transcription (Latin):
in presenti ẽ. Si quidem intẽptatione mo¬
ramur in hoc mundo: & tẽptatio. ẽ. uita
hominis suꝑ terrã. Dũ in hac luce uersa¬
mur: in uineis sumus engaddi. Si aut̃
meruerimus postea transplantari: a nr̃o
agricola transferem᷑. Nec dubites quia
possis de engaddi uineis ad loca melio¬
ra transferri. Agricola nr̃. ad transferen-¬
dam uineam crebra meditatione iam cal¬
luit. Uineam ex egipto transtulisti: eieci¬
sti gentes & plantasti eam. O ꝑuit mon¬
tes umbra eius: & arbusta eiꝰ cedros dei¬
Et hȩc qͥdem quȩ exposuimus cũ locuta
sit sponsa de sponso. significans amorem
suum & sponsi uenientis hospitiũ. quomͦ
in medio uberũ & sui cordis archano. spon¬
sus ueniens cõmoretur: rursũ sponsi ad
eam sermo dirigitur. & dicit. Ecce speci¬
osa ꝓxima mea. ecce speciosa: oculi tui
columbȩ. Illa sic dicit adsponsũ. Eece spe¬
ciosus frũelis m̃s: non adiungit. & ꝓxi¬

Expanded text:
in praesenti est. Siquidem in tentatione moin praesenti est. Siquidem in tentatione moramur in hoc mundo: et tentatio est vita humana super terram . Dum in hac luce versamur, in vineis sumus Engadii. Si autem meruerimus postea 520 transplantari, a nostro agricola transferemur. Nec dubites, quin possis de Engaddi vineis ad loca meliora transferri. Agricola noster ad transferendam vineam crebra meditatione jam calluit. Vineam enim ex Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros DeiEt haec quidem, quae exposuimus, locuta sit sponsa de sponso, significans amorem suum, et sponsi venientis hospitium, quomodo in medio uberum, et sui cordis arcano, sponsus veniens commoretur. Rursus sponsi ad eam sermo dirigitur, et dicit: Ecce speciosa proxima mea, ecce speciosa, oculi tui columbae. Illa sic dicit ad sponsum: Ecce speciosus fratruelis meus, non adjungit, et proxi
Abbreviated transcription (Latin):
ubera ñ frangunt᷑: s meretricũ mãmȩ
laxis pellibus irrugant᷑. Pudicarũ erecta
sunt ubera: & uirginali robore tumentia.
suscipiunt sermonẽ sponsi & dicunt. In
medio uberũ meoꝵ cõmorabitur. Botrus
cipri: fratruelis m̃s mͥ. Initium sermonis
in germine. et inicium kyproy. id est.
floritionis in uerbo: unde ait. botrus
cipri. id est. floritionis. fratruelis m̃s mͥ
Non omĩbus est botrus cypri: s his qui
eius flore sunt digni. Aliis uaria uua
ẽ: huic soli quȩ nigra ẽ & formosa. in
floris decore se prebet. Botrus cypri. fra¬
truelis m̃s mͥ. Non simplicit̾ ait. botrus
cipri fratruelis m̃s. s cũ additamento mͥ:
ut doceret ñ om̃ibus eum esse botrum
cypri. Uideamus aut̃. et in quibus regio¬
nibus botrus iste sit sponse. In uineis
engaddi: qd̾ interpretat᷑ oculus tẽptatio¬
nis. In uineis gͥ. oculi tẽptationis: botrus
cypri. fr̃uelis m̃s mͥ. Temptationis ocłs.

Expanded text:
ubera non franguntur: sed meretricum ubera ubera non franguntur: sed meretricum ubera laxis pellibus irrugantur. Pudicarum erecta sunt ubera, et virginali robore  Al. rubore tumentia. Suscipiunt sermonem sponsi, et dicunt: In medio uberum meorum commorabitur. Botrus Cypri fratruelis meus mihi. Initium est sermonis in verbo, et initium Cypri, id est, floritionis in germine, unde ait: Botrus Cypri, id est, floritionis, fratruelis meus mihi. Non omnibus est botrus Cypri: sed his qui ejus flore digni sunt. Aliis uva varia est: huic soli quae nigra est et formosa, in floris decore se praebet. Botrus Cypri fratruelis meus mihi. Non simpliciter ait, Botrus Cypri fratruelis meus: sed cum additamento, mihi, ut doceret non omnibus eum esse botrum Cypri. Videamus autem in quibus regionibus botrus iste sit sponsae. In vineis Engaddi, quod interpretatur, oculus tentationis. In vineis igitur oculi tentationis, Botrus Cypri fratruelis meus mihi. Tentationis oculus
Abbreviated transcription (Latin):
lliȩ regũ in honore tuo: quȩ in qua¬
dligesimo quarto psalmo dicit᷑ ad spon¬
lii. fascieulus stille fratruelis m̃s mͥ.
Consideremus quid sibi & fratruelis nom̃
sororis eius filius est: id est synagoge.
Duȩ quippe sorores sunt: eccłia & syna
elis est. sponsȩ suȩ. Fasciculus stillȩ fra¬
truelis mĩs mͥ: in medio uberũ meorum
cõmorabit᷑. Quis ita beatus ẽ. ut habeat
hospitem in principali cordis: In medio
fractȩ maminȩ tuȩ: in medio uberum¬
tuoꝵ habitabit sermo diuinus. Decebat
in carmine nuptiali. iaminas potius
appellare quã pectus. Et ꝑspicuum est.
cur ad expositionẽ huius rei quȩ dicit
in medio uberũ meoꝵ cõmorabit᷑. sit
tuȩ. in medio uberum tuorũ cõmorabi¬
tur sermo diuinus. Unde dixit. si non
fuerint fractȩ mãmȩ tuȩ: De iezechiel¬
In eo quippe loco ubi iherłm dñica uoce
corripitur: inter cetera dicit᷑ ad eam ain
egipto fractȩ sunt mãmȩ tuȩ. Castarũ

Expanded text:
n quadragesimo quarto psalmo dicuntur ad sponsam. Fasciculus stillae fratruelis meus mihi. Consideremus quid sibi fratruelis nominsororis ejus est filius, id est, Synagogae. Duae quippe sorores sunt, Ecclesia et Syelis est sponsae suae: Fasciculus stillae fratruelis meus mihi, in medio uberum meorum commorabitur. Quis ita beatus, ut habeat hospitem in principali  ἡγεμονικῷ cordis, in medio fractae mammae tuae, in medio earum habitabit sermo divinus. Decebat in carmine nuptiali mammas potius appellari quam pectus. Et perspicuum est, cur ad expositionem ejus quae dicit: In medio uberum meorum commorabitur, sit tuae, in medio uberum tuorum commorabitur sermo divinus. Unde dixi, si non fuerint fractae mammae tuae? De Ezechiele. Eo quippe loco, ubi Jerusalem dominica corripitur voce, inter caetera dicitur ad eam: In Aegypto fractae sunt mammae tuae . Castarum