comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
animi ꝑ quã corpꝰ sc̃ificabat᷑ amissa atq des-¬
tructa:. absit hic error & hinc potius ad mo:¬
neam̃ ita non amitti corꝑis scĩtatẽ manente
animi scĩtate etiã corpore intacto. Quam ob
rem ñ habet qͥ inse morte spontanea puniat
femina sine ulla sua consensione iuolenter
setiam corꝑe opp̃sso: sicut amittit᷑ & corꝑis scĩtas
uiolata animi scĩtate
opp̃ssa. & alieno comp̃ssa peccato. Quanto nuix
anteqͣm hocfiat ne ãmitat᷑ homicidiũ certi
cum ipsũ flagitium quanuis alienũ adhiu¬
oni. qua dicimus corꝑe opp̃sso nequaqͣm ꝓpo.¬
sito castitatis ulla in malum consensione mu¬
tato. illiꝰ tantum eẽ. flagitium qui oppͥmens¬
concubuerit. ñ illius quȩ opp̃ssa concumben¬
ti nulla uoluntate consenserit: contͣ dicere
audebunt. hicont᷑ quos feminarũ xp̃ianarũ
incaptiuitate opp̃ssarum. ñ tantũ mentes rae¬
rũetiam corꝑa scã defendimus: Lucretiam certe

Expanded text:
animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa atque desanimi, per quam corpus sanctificabatur, amissa atque destructa? Absit hic error: et hinc potius admoneamur, ita non amitti corporis sanctitatem, manente animi sanctitate, etiam corem non habet quod in se morte spontanea puniat femina, sine ulla sua consensione violenteretiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitateoppressa, et alieno compressa peccato: quanto minus ante quam hoc fiat; ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamvis alienum, adhuoni, qua dicimus corpore oppresso, nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato, illius tantum esse flagitium qui oppconcubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam certe,
Abbreviated transcription (Latin):
tas. & quantum in ipso ẽ. etiã facultas. Neq
aut eo qd nullo contrectant᷑ attactu: cũ possint
diũsis casib etiam uulnerata iũ ꝑpeti. & me¬
dici aliquando saluti opitulantes. hec ibi fa¬
ciant quȩ hoitet aspectꝰ. Obstetrix uirginis
cuiꝰcdam indegritatem manu uelut explorans.
siue maliuolentia. siue inscitia. siue casu quo¬
dam dum inspicit ꝑdidit. Non opinor quẽꝗͣ
tam stulte saꝑe: ut hinc perisse aliquid
existimet etiã de ipsiꝰ corꝑis scĩtate. quanuis
membri illiꝰ integritate iam ꝑdita. Quo cirea
ꝓposito animi ꝑmarente ꝑ qđ etiam corpꝰ scĩfi¬
cari meruit: nec ipsi corꝑi aufert scitatẽ uio.¬
lentia libidinis alienȩ: quã seruat ꝑseueran-¬
tia continentie suȩ Anuͦ sialiqua femina m̃te¬
corrupta uiolatoq ꝓposito qđ dõ uouerat.ꝑ
gat uitianda ad deceptorẽ suum: ad huc
eam ꝑgentẽ scãm uł corꝑe dicimus ea sc̃itate

Expanded text:
tas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque tas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam perdita. Quocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. Ancorrupta, violatoque proposito quod Deo voverat, pergat vitianda ad deceptorem suum; adhuc eam pergentem sanctam vel corpore dicimus, ea sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
dem sana mente putauerit ꝑde se pudicitiã.
si forte in app̃hensa & opp̃ssa carne sua exerce.¬
acur & expleat᷑ libido non sua: si enĩ hocmͦ pu ⁊¬
dicitia ꝑit: ꝓfecto pudicitia uirtus animi ñ
erit: nec ꝑtinebit adea bona quib bene ui¬
uit᷑: s in bonis corꝑis numerabit᷑: qualia st̃
iires. pulchritudo. sana integraq ualitudo.
ac siquid huiꝰ modiẽ. Quȩ bona etiam siminu¬
ant᷑ bonã uistamq uitã. omnino ñ minuunt
Qđ si cale aliquidẽ pudicitia: ut quid ꝓ illa
ne amitt̾at᷑. etiã cum ꝑicło corꝑis laborat᷑: Si
autẽ animi bonum ẽ: eciã opp̃sso corꝑe ñ a¬
mittit᷑. Quin etiã sc̃ȩ continentiȩ bono. cũ un¬
pudicitiȩ carnalium concupiscentiarũ ñ cedit
&e ipsum corpꝰ scĩficat᷑. Et ideo cum eis ñcedere
inconcussa intentione ꝑsistit. nec de ipso corꝑe
ꝑit scĩtas: quia eo sc̃a utendi ꝑseuerat uolun.¬

Expanded text:
dem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, dem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt, vires, pulchritudo, sana integraque valetudo, ac si quid hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum immunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uolun
Abbreviated transcription (Latin):
nullum sibi salubris poenitentiȩ locũ reli¬
quit: quanto magis asua nece se abstinere
debet. qui tali supͣplicio quod in se puniat
non habet. Iudas enim cum se occidit scele¬
ratum hominẽ occidit. Et tm̃ non solũ xp̃i.
uerum etiã suȩ mortis reus. finiuit hanc ui¬
tam. quia licet ꝓpter suum scelꝰ. alio suosce¬
lere occisusẽ. Cur autẽ homo qui malini-¬
chil fecit sibi malefaciat. & se ipsum int̾fi¬
ciendo hominem int̾ficiat in nocentẽ ne
aliũ patiatur nocentẽ. atq uise ꝑpecret pec¬
catum ꝓprium. ne in eo ꝑpecret᷑ alienum
Non polluet: si aliena erit. Si autẽ polluet:
aliena non erit. S cum pudicitia iurtus sit
animi. comitẽq habeat fortitudinẽ. qua po¬
tiꝰ quęlibet mala tolerare qͣm malo consen-¬
cire decernit. nullus autẽ magnanimꝰ in po.
testate habeat quid de sua carne fiat. sed
tantum quid annuat m̃te uł ienuat: quis ea¬

Expanded text:
nullum sibi salubris paenitentiae locum relinullum sibi salubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum? Non polluet, si aliena erit: si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernit; nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente, vel renuat: quis ea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet in corꝑe alieno ꝑpetrari potest. qͥcqͥd
tale factum fuerit. & si retentã constantissi¬
mo pudicitiã animo ñ excutit:ꝰ tm̃ pudorẽ
incutit: necredat᷑ factum cum m̃tis etiã uo-¬
luntate qđ fieri fortasse sine carnis aliqua
ciderunt ne quicqͣm huiꝰ modi paterent᷑. qͥs
humanꝰ affectus eis nolit ugnosci: & quȩ se
occidere noluerunt. nẽ suo facinore alienũ
flagitium deuitarent: quisqͥs eis hoc crimi¬
ni dederit. ipse crimine insipientiȩ ñ carebit.
Nam utiq si non licet pͥuata potestate homi¬
nem occidere ułnocentem. cuiꝰ occidendi licen¬
tiam lex nulla concedit: ꝓfecto etiam qui se
ipsum occidit homicidaẽ. Et tanto fit inino¬
centior cũ se occiderit: quanto in nocen¬
tior in ea causa fuit qua se occidendum
putauit. Nam si uidȩ facꝰtum merito de¬
testamur: eumq ueritas iudicat. eum se la¬
queo suspendit scełate illuis traditionis au¬

Expanded text:
pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua ciderunt, ne quidquam huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidere uel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putauit. Nam si Iudae factum merito detestamur eumque ueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis au
Abbreviated transcription (Latin):
uetri delitatis occisus ẽ multo minus nom̃ cri¬
uennardum ẽ xp̃ianũ in captiuitate sacratorũ
suors: qui suꝑnam patriã ueraci fide expec-¬
tantes & iam insuis sedib ꝑegrinos se eẽ. noue¬
tunt Magnum sane crim̃ se putant obice
re xp̃ianis: cum eorũ exaggerantes captiui¬
tatem. addunt etiam supͣ commissa non solũ
in aliena matrimonia uirginesq nupturas.
s etiã in qͦsdam scĩmoniales. Hic uͦ non fides.
b cdam coartat᷑ angustiis. Nec cm̃ hic curanius
alienis responsionẽ reddere: quantũ ipsis
nr̃is consolationem. Sit gͥ in pͥmis positũ atq
firmacum uirtutẽ quã recte uiuit᷑ ab animi
sede iembris corꝑis imꝑare. sẽmq corpꝰ usu
fieri s uoluntatis. Qua inconcussa acstabili
ꝑmanente: quicquid alusde corꝑe uł incorꝑe
fecerit qđ sine peccato ꝓprio non ualeat eui¬
tari pret̾ culpam eẽ. pacientis. Sed quia non
solum q̃ ad dolorem uerũetiam qd ad libidinẽ

Expanded text:
vae crudelitatis occisus est: multo minus nomen crivae crudelitatis occisus est: multo minus nomen criminandum est christianum in captivitate sacratorum suorum, qui supernam patriam veraci fide expectantes, etiam in suis sedibus peregrinos se esse noverunt re Christianis, cum eorum exaggerantes captivitatem, addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia virginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic vero non fides, busdam coarctatur angustiis. Nec tantum curamus hic alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse patientis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem
Abbreviated transcription (Latin):
isse: uirtis potiꝰ uera querat᷑ quabeata eẽ po¬
it & ciuitas. Neq enim aliunde beata ciuitas.
aliunde honio: cum aliud ciuitas non sit qͣm
concors hominum multitudo. Quã obrem ñ¬
dum interim disputo qualis in regło uircꝰ fuit.
Sufficit nunc quod isto nobilissimo exemplo
cogunt᷑ fateri. non ꝓpt̾ corporis bona. uł eaꝵ
rerum quȩ extrinsecus homini accidunt. colen.¬
des deos: quandoqͥdem ille carere his omnib
maluit qͣm dõs ꝑ quos uirauerat offendere
quid faciemꝰ hominib qui głant᷑ se talem ha¬
buisse ciuem. qualem timent habere curitatẽ:
U lisse potusse fateantur. & xp̃ianis tempori¬
L non calumpnient᷑ Uerum quia de illis xp̃i¬
nis nta questio ẽ. qui etiã captiuati sunt: hoc
intue uit& taceant. qui saluberrimẽ religioni
ilosm dum eis uirisiurandi fidem seruare.
Pt caruit cum aliam non haberet: captiuus¬
q aput hostes ꝑ longuã morem supplicio no¬

Expanded text:
tuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? cidere potuisse fateantur, et christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captivi ducti sunt; hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni illorum, dum eis jurisjurandi fidem servaret, patria carnit, cum aliam non haberet, captivusque apud hostes per longam mortem supplicio no
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ille eorũ deditꝰ cultui & uictꝰ e up¬
tuius abducꝰtus. ẽ. Et qui noluit altuꝗmi
eos uirauerat facere nouo ac pͥus in audito
numumq horribili supplicii genere ruct¬
atus extinctꝰ ẽ. Si autẽ dõrum eultꝰ pꝰ hanc
uitam uelut merced ẽ reddit felicitatem
centes urbi accidisse illani cabamitatẽ quia
dõs suos colere destitit: cum potuerit etiam
illos diligentissime colens tam infelix fieri.
qͣm ille regulus fuit : nisi forte contra claris.¬
simã ueritatem tanta quisqͣm dem̃ĩtia uire
cecitatis obnitit᷑: ut contendere audeat uni¬
uersam ciuitatẽ dõs colentem infelieẽt eẽ. ñ
posse. unum uͦ hominẽ posse: qđ uidelicat
potentia dõrum suorũ multos potiꝰ sit ido¬
nea conseruare qͣm singłos: cum multitu¬
do constet exsingłis. Siͦ autẽ dicunt mar¬
cum regulũ eciam in illa apt̾uitate ilisq
truciatib cpis. animi uirtute beatum eẽ. po¬

Expanded text:
quidem ille eorum deditus cultui et uictus et capquidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem,centes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse po
Abbreviated transcription (Latin):
angusto ligno ubi stare cogeret᷑ clauisq acu¬
tissimis undiq confixo. ut se innullam eius
partem sine pęnis atrocissimis inclinaret. etia
uigilando ꝑ emerunt. Merito certe laudant
uirtutẽ tam magna infelicitate maiotẽ. Et
ꝑdõs ille uirauerat: quoꝵ cultu ꝓhibito. has
generi humano clades isti opinant᷑ infligi
Itu gͦ ꝓpt̾ea colebant᷑ ut istam uitã ꝓsꝑam red¬
derent. si uerum uiranti has irrogari pęnas
seu uoluerunt. seu ꝑmiserunt. quid ꝑuiro aͤ¬
uius irati facere potuerunͭ: S cur ñ ratior¬
nationem meã potiꝰ ad utrumq comluda
dõs cerce ille sic roluit. ut ꝓpt̾ uirisi irauo
fidem nec maneret in parria: nec in ddeqlibeta
ire. s ad suos acerrimus inimcos reb
nime dubitaret. Hoc si huie uitetttile
stimabat. cuiꝰ tam horrendum exi
ruit. ꝓcul dubio fallebat᷑. Suo quii
cuit exemplo nichil dõs adistam temꝑule
felicitatem suis ꝓdesse cultorib : quande

Expanded text:
angusto ligno, ubi stare cogeretur, clavisque acuangusto ligno, ubi stare cogeretur, clavisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam ejus partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam vigilando peremerunt. Merito certe laudant virtutem tam magna infelicitate majorem. Et per deos ille juraverat, quorum cultu prohibito, has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tum delfini dorso & ad t̾ras eẽ. ꝑuectũ. Uerum
illud nr̃m de iona ꝓpħa. incredibiliꝰẽ. Plane
increlibiliꝰ. quia mirabiliꝰ:. & mirabiliꝰ. quia po¬
tentius. Nabent t̾m isti de captiuitate. religio
nis causa etiam sponte toleranda. & insuis pre-¬
esaris uiris nobilissimum exemplũ. Alareꝰ re-
carthaginenses fuit. Qui cum sibi mallent aro¬
m̃anis suos reddi qͣm eorum cenere captiuos:
ad hoc impetrandum etiam istũ p̃cipue regur¬
lum cum legatis suis romã miserunt. pͥus ui¬
ratione constrictũ. si qđ uolebant minime ꝑ¬
egisset. rediturũ. eẽ. carchaginem. Prexit ille
atq insenatu contraria ꝑsuasit: qm̃ ñ arbi¬
trabatur utile et̃ romanȩ rei .p. mutare captiuos.
Nec post hanc ꝑsuasionẽ a suis acthostes re¬
dire compulsus ẽ. S quia urauerat: id spontẽ
compleuit. At illi eum ex cogitatũ acq horren¬
dis cruciatib necauerunt. Inclusum quippe

Expanded text:
tum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum tum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredibilius est. Plane incredibilius quia mirabilius, et mirabilius quia potentius. CAPUT XV. nis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris viris nobilissimum exemplum. Marcus AttiCarthaginenses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi, quam eorum tenere captivos, ad hoc impetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius juratione constrictum, si quod volebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit ille, atque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae reipublicae mutare captivos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire compulsus est; sed quod juraverat, id sponte complevit. At illi eum excogitatis atque horrendis cruciatibus necaverunt. Inclusum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
porib defunctorũ adhiberi solent. ñ efficiunt
miseros in occultis piorum sedib iam quietos.
Acꝑ hoc qͣnd̾o ista cadauerib xp̃ianorũ in illa
magnȩ urbis uł etiã aliorum opidum uastaci¬
one defuerunt. nec uiuorũ culpa ẽ. qui ñ po-¬
tuerunt ista p̃bere. nec pęna mortuorũ qui nõ
etiã captuu ducti sunt. Hoc sane miserrimũ ẽ.
si aliquo duci potuerunt ubi dm̃ suum ñ in¬
uenetunt. Sunt inscripturis sc̃is huiꝰ etiã cla¬
dis magna solatia. fuerunt incaptiuitate tres
pueri. fuit daniel fuetunt alii ꝓpħȩ nec ds̃
defuit consolator. Sic gͦ non deseruit fideles
suos sub dominatione gentis licet barbarȩ tm̃
humanȩ qui ꝓpħam non deseruit nec inuis:¬
cerib beluȩ. Heͥtꝰ qͣuoq illi cum quib agimꝰ
malunt irridere qͣm credere. Qui tm̃ in suis
litteris credunt. arionem methymneũ nobi¬
lissimũ cistaristam. cum eẽt eiectꝰ e naui. excep¬

Expanded text:
poribus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt poribus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non etiam captiui ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non inuenerunt. Sunt in scripturis sanctis huius etiam cladis magna solacia. Fuerunt in captiuitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae; nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in uisceribus beluae. Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt inridere quam credere, qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, excep
Abbreviated transcription (Latin):
talia piecatis officia. corpora quoq mortuorũ
ꝑtinere significant ꝓpt̃ filem resurrectionis
astruendam. Ubi & illud salubrit᷑ discit᷑ quan¬
ta possit et. remuneratio ꝓ elemosinis quas ui¬
uentib & sentientib exhibemꝰ si neq hoc aput
dm̃ ꝑit. qđ exanimis hominum membris offi.¬
cũ diligentieq ꝑsoluit᷑ Sunt quidẽ & alia quȩ
scĩ patriarchȩ de corꝑib suis uł condendis ut
transferendis ꝓpħico sp̃u dicta intelligi uolu¬
erunt. Non autẽ his locus ẽ. uea ꝑtractemus: cũ
sufficiant ista quȩ diximus. S si ea quȩ susten¬
tandis uiuentib sunt necessaria sicut uictus &
amictꝰ quanus cum graui afflictione desint. ñ
frangunt in bonis colerandi ꝑferendiq uirtu¬
tem. non eradicant ex animo pietatẽ. s exercita¬
tam faciunt fecundiorẽ. quanto magis cum de¬
sunt ea quȩ curandis funerib condendisq cor¬

Expanded text:
talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum talia pietatis officia, corpora quoque mortuorum pertinere significant propter fidem resurrectionis astruendam. ubi et illud salubriter discitur, quanta possit esse remuneratio pro elemosynis, quas uiuentibus et sentientibus exhibemus, si neque hoc apud deum perit, quod exanimis hominum membris officii diligentiaeque persoluitur. sunt quidem et alia, quae sancti patriarchae de corporibus suis uel condendis utransferendis prophetico spiritu dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista, quae diximus. Sed si ea, quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque cor
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ libet indum̃ta gestamus. Hȩc enĩ non ad
ornamĩtum uł aduitoriũ qd adhibet᷑ extrisecꝰ:
s ad ipsam naturã hominis ꝑtinent. Unde &e
antiquorũ iustorũ funera. officiosa pietate cu¬
rata sunt. &e exequiȩ celebratȩ. & sepultura ꝓ.¬
uisa. ipsiq dum uiuerent. de sepeliendis uł
etiam transferendis suis corꝑib filiis manda¬
uerunt. Et thobias sepeliendo mortuos: dm̃ꝙ
meruisse teste angło comm̃dat᷑. Ipse quoq dñs
die t̾cia resurrecturꝰ religiosȩ mulieris bonũ
opus p̃dicat p̃dicandũqͦ commendat qđ un¬
guentũ p̾ciosum suꝑ m̃bra eiꝰ effuderit atq
hoc adeum sepeliendũ fecerit. Et laudabilit᷑ com¬
memorant᷑ in euangłio qui corpꝰ eiꝰ de cruce ac¬
ceptum. diligent̃ atq honorifice tegendũ sepe¬
liendumq curarunt. Uerum istȩ auctoritates
ñ hoc admonent qđ insit ullus cadaueribus
sensus: s addĩ ꝓuidentiam cui placent etiam

Expanded text:
quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad quaelibet indumenta gestamus. haec enim non ad ornamentum uel adiutorium, quod adhibetur extrinsecus, sed ad ipsam naturam hominis pertinent. unde et antiquorum iustorum funera officiosa pietate curata sunt et exequiae celebratae et sepultura prouisa, ipsique, cum uiuerent, de sepeliendis uel etiam transferendis suis corporibus filiis mandauerunt. et Tobis sepeliendo mortuos deum promeruisse teste angelo commendatur. ipse quoque dominus die tertio resurrecturus religiosae mulieris bonum opus praedicat praedicandumque commendat. quod unguentum pretiosum super membra eius effuderit atque hoc ad eum sepeliendum fecerit. et laudabiliter commemorantur in euangelio qui corpus eius de cruce acceptum diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque curarunt. uerum istae auctoritates non hoc admonent, quod insit ullus cadaueribus sensus, sed ad dei prouidentiam, cui placent etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tempserunt᷑ Et sepe uniũsi exereitꝰ dumꝓ
terrena patria morerent᷑. ubi postea iacere.
uł quib bestiis esca fierent non curarunt. Li¬
cuitq de hac re poetis plausilit̾ dicere. Cęlo tegit:
qui non habet urnã. Quanto minꝰ debent de cor¬
porib insepultis insultare xp̃ianis. quib & ipsiꝰ
carnis membroꝵq omnium reformatio ñ solũ
ex t̾ra uerũetiam ex aliorũ elem̃torum secretis¬
simo sinu quo dilapsa cadauera recesserunt. in
temꝑis puncto reddenda & redintregranda ꝓͥ.¬
mittit᷑. Nec ideo tm̃ contempnenda & abicien.¬
da sunt corꝑa defunctorum. maximeq uistoꝵ
atq fidelium. quib tan qͣm organ̾is &e uasis
ad om̃ia bona oꝑa sc̃s uisusẽ. sp̃s. Si enim pat̃¬
na uestis & anulus. ac siquid huiꝰ modi tanto
carius ẽ posteris. quanto erga parentes maior
affectꝰ: nullo mͦ ipsa sꝑnenda sunt corpora quȩ
utiq multo familiarius atq conuinctiꝰ qͣm

Expanded text:
tempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro tempserunt. et saepe uniuersi exercitus, dum pro terrena patria morerentur, ubi postea iacerent uel quibus bestiis esca fierent, non curarunt, licuitque de hac re poetis plausibiliter dicere: caelo tegitur, qui non habet urnam. quanto minus debent de corporibus insepultis insultare Christianis, quibus et ipsius carnis membrorumque omnium reformatio non solum ex terra, uerum etiam ex aliorum elementorum secretissimo sinu, quo dilapsa cadauera recesserunt, in temporis puncto reddenda et redintegranda promittitur! Nec ideo tamen contemnenda et abicienda sunt corpora defunctorum maximeque iustorum atque fidelium, quibus tamquam organis et uasis ad omnia bona opera sancte usus est spiritus. si enim paterna uestis et anulus ac si quid huius modi tanto carius est posteris, quanto erga parentes maior affectus, nullo modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque coniunctius quam
Abbreviated transcription (Latin):
effuderunt sanguinẽ eorum sicut aquã in
cireiuitu ierłm. & non erat qui sepeliret. sed
magis ad exaggerandã crudelitatem eoꝵ qui
ista fecerunt. non ad eorum infelicitatem qui
ista ꝑpessi sunt. Quanuis enim hȩc in conspe¬
ctu bominum dura & dira uideant᷑. s p̃cio.¬
sa in conspectu dñi mors scõrum eiꝰ. ꝓinde
ista omnia. idẽ curatio funeris. condicio sepu¬
lturȩ pompa exequiarũ magis sunt uiuoꝵ
solatia: qͣm subsidia mortuorũ. Si aliquid
ꝓdest impio sepultura p̃ciosa: oberit pio
uilis aut nulla. Preclaras exequias in cons¬
pectu hominũ exhibuit purpurato diuiti
turba famulorum: s multo clariores in c̃s¬
pecꝰtu dñi ulceroso illi pauꝑi ministerium
p̃buit angłorũ. qui eum ñ extulerunt in
marmoreũ cumulum. s in abrahȩ g̃mium
fustulerunt. Rident hȩc bontra quos defen
dendam suscepimꝰ ciuitatem dĩ. Uerũtamen
sepulturȩ curam etiã eorum philosophi con¬

Expanded text:
effuderunt sanguinem eorum sicut aquam in effuderunt sanguinem eorum sicut aquam in circuitu Hierusalem, et non erat qui sepeliret, sed magis ad exaggerandam crudelitatem eorum, qui ista fecerunt, non ad eorum infelicitatem, qui ista perpessi sunt. Quamuis enim haec in conspectu hominum dura et dira uideantur, sed pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius. Proinde ista omnia, id est curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exsequiarum, magis sunt uiuorum solacia quam subsidia mortuorum. Si aliquid prodest inpio sepultura pretiosa, oberit pio . uilis aut nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum exhibuit purpurato illi diuiti turba famulorum, sed multo clariores in conspectu Domini ulceroso illi pauperi ministerium praebuit angelorum, qui eum non extulerunt in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium sustulerunt. Rident haec illi, contra quos defedendam suscepimus ciuitatem dei. uerum tamen sepulturae curam etiam eorum philosophi con
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo mͦ diceret ueritas. nolite timere eos qui
Cpiis ꝯccidunt. animam autẽ ñ possunt ocei¬
dere. si quiqͣm ob eẽt futurȩ uitȩ quicqͥdmimi
ei de corporib occisorum facere uoliussent. nͥ
sorte quispiam sic absurdus ẽ. ut contendat
eos qui corpꝰ occidunt non deb̾e timeri ante
falsumẽ. gͦ q̃ ait xp̃c. qui corpꝰ occidunt & pꝰ¬
ei non habent quid faciant: si habent tanta
quȩ de cadauerib faciant. Absit ut falsum
sit. q ueritas dixit. Dictum ẽ. gͦ enim aliquid
eos facere cum occidunt. quia in corꝑe sen¬
sus ẽ. occidendo: postea uͦ nichil habere qđ
faciant. quia nullus sensꝰe. in corꝑe occiso.
Dulta itaq corꝑa xp̃ianorũ t̾ra non texit.
Tnullum eorum quisqͣm acelo ce tra separa.¬
iIII q totũ implet p̃sentia sui. qui nouit un
tustitet qͥ creauit. Pr̃ quidem in psalmo
itrunt mortalia seruorũ tuoꝵ escam uo.¬
atili cęli. carnes scõrum tuorũ bestuis t̾rȩ¬

Expanded text:
Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui Nullo modo diceret ueritas: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quicquam obesset futurae uitae, qci de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante falsum est ergo quod ait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant? absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. multa itaque corpora Christianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes sanctorum tuorum bestiis te
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ comminent᷑. quam dui incertũ ẽ. que nt
earũ uentura sit: quero utrum saciꝰ sit ten
ꝑpeti moriendo. an om̃s timere uien le
Nec ignoro qͣm citiꝰ eligat᷑ diuuiueie rel
timore tot mortiĩ: quã semel moriendo
nullam deinceps formidare s aliudẽ. qͥ car¬
nis sensus infirmit̾ pauidus refugit: aliud
qđ m̃tis ratio diligent̃ enucleata consuncit.¬
Mala mors putanda ñ ẽ quam bona uita
p̃cesserit. Neq enim facit malã mortem:
nisi qđ sequit᷑ mortẽ. Non itaq multum
curandum ẽ. eis qui necessario morit᷑i sunt.
quid accidat ut moriant᷑ s moriendo quo
meliorem fuisse religiosi pauꝑis mortẽ int̃
lingentiũ canum linguas. quam impiidi¬
uitis in purpura &e bisso: horrendan illa
genera mortiũ quid mortius offuer & orne
rum nec sepeliri potuerunt. Neq iseicopia
fides nimium reformidat. tenens p̃dlictũ.
nec abiumentes bestias resurrecturis corporib
obfuturas. qͦrum capillus capitis non ꝑibit.

Expanded text:
 comminentur, quamdiu incertum est, quaenam earum ventura sit; quaero utrum satius sit, unam perpeti moriendo, an omnes timere vivendo. Nec ignoro quam inertius eligatur diu vivere sub timore tot mortium, quam semel moriendo nullam deinceps formidare. Sed aliud est quod carnis sensus infirmiter pavidus refugit, aliud quod mentis ratio diligentMala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, nisi quod sequitur mortem. Non itaque multum curandum est eis, qui necessario morituri sunt, quid accidat ut moriantur, sed moriendo quo meliorem fuisse religiosi pauperis mortem inter lingentium canum linguas quam inpii diuitis in purpura et bysso, horrenda illa genera mortium quid mortuis obfuerunt, qui rum nec sepeliri potuerunt. Neque istud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit.
Abbreviated transcription (Latin):
iis bonus malorum uita displiceat. & idõ
cum eis ñ incidant in illam dampnationẽ
quȩ pꝰ hanc uitam talib p̃parat᷑: tm̃ quia
ꝓpterea peccatis eorũ dampnabilib parct̃
dum eos in sius licet leuib & uenialib me¬
tuunt iure cũ eis temꝑalit᷑ flagellentur.
quanius in ȩc̃num minime puniant᷑ uire
istam uitã quando diuinitꝰ affligunt᷑ cũ eis
amaram sentiant. cuiꝰ amando dulcedenẽ.
peccantib eis amari eẽ. noluerunt. Namsi
ꝓpterea quisq obuirgandis & corripiendis
male agentib parcit. quia oportunius tem¬
pus inquirit. uł eisdem ipsis mecuit ne de¬
tenores ex hoc efficiantur. uł adbonã uitã
.&e piam erudiendos impediant alios infir.¬
mos. & p̃mant atq auertant afide: ñ uide¬
tur eẽ. cupiditatis occasio. s consiliũ carita¬
tis. Illud ẽ. culpabile. qđ hi qui dissimilit̾ ui-¬
uunt. & a malorũ factis abhorrent parcuis

Expanded text:
vis bonis vita malorum displiceat, et ideo vis bonis vita malorum displiceat, et ideo cum eis non incidant in illam damnationem, quae post hanc vitam talibus praeparatur; tamen quia propterea peccatis eorum damnabilibus parcunt, dum eos in suis licet levibus et venialibus metuunt, jure cum eis temporaliter flagellentur, quamvis in aeternum minime puniantur. Jure istam vitam, quando divinitus affliguntur cum eis, amaram sentiunt, cujus amando dulcedinem peccantibus eis amari esse noluerunt. 2. Nam si propterea quisque objurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia opportunius tempus inquirit, vel eisdem ipsis metuit, ne deteriores ex hoc efficiantur, vel ad bonam vitam et piam erudiendos impediant alios infirmos, et premant atque avertant a fide; non videtur esse cupiditatis occasio, sed consilium charitatis. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter vivunt et a malorum factis abhorrent, parcunt
Abbreviated transcription (Latin):
impiis. cm̃ ñ usq adõ se adeliccis deputant
alienos: ut nec temꝑalia ꝓ eis mala ꝑpeti se
udicent. dignos. Eecepto enmi qͥ unusqͥsq
quam libet laudabilit uiuens cedit. in quib¬
dam carnali concupiscentiȩ & sinon ad faciꝰ¬
norum immanitate &e gurgitem flagitiorũ.
atq impietatis abhominationẽ. adaliqua tm
peccata uł rara. uł tanto crebriora quanto
minora: hoc gͦ excepto: quis tandem facile
.repitur. qui eosdem ipsos ꝓpt̃ quorũ horien¬
dãm suꝑbiam luxuriãq & auaritiã atq ex¬
ecrabiles iniquitates & impietates dĩ sicut
minando p̃dixit conterit t̾ras. sic habeat
ut babendi sunt. sic cum eis uiuat ut cum
talib ẽ uiuendum : plerũq enim ab eis
docendis. ad monendis. aliquando etiam
.obiurgandis & corripiendis. male dissimu¬
ant inistis temꝑalib reb siue quas adipis.¬
ei adhuc appetit nr̃a cupiditas siue quas
a mictere formidat infirmitas : ita ut quã¬

Expanded text:
impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant impiis, tamen non usque adeo se a delictis deputant alienos, ut nec temporalia pro eis mala perpeti se judicent dignos. Excepto enim quod unusquisque, quamlibet laudabiliter vivens, cedit in quibusdam carnali concupiscentiae, etsi non ad facinorum immanitatem et gurgitem flagitiorum atque impietatis abominationem, ad aliqua tamen peccata vel rara vel tanto crebriora, quanto minora: hoc ergo excepto, quis tandem facile reperitur, qui eosdem ipsos, propter quorum horrendam superbiam, luxuriam et avaritiam, atque exsecrabiles iniquitates et impietates, Deus, sicut minando praedixit, conterit terras , sic habeat, ut habendi sunt? sic cum eis vivat, ut cum talibus est vivendum? Plerumque enim ab eis docendis, admonendis, aliquando etiam objurgandis et corripiendis male dissimuant in istis temporalibus rebus, sive quas adipisci adhuc appetit nostra cupiditas, sive quas amittere formidat infirmitas: ita ut, quam
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine passionum. Et licet sub eodẽ
cormento non ẽ idem uirtꝰ & uicium. Nam
sicut sub uno igne aurũ rutilat pala fumat:
&e sub eadẽ tribula stipulȩ cõminuunt᷑.
frum̃ta purgant᷑. nec ideo cum oleo a mur-¬
ca confunditur quia eodem p̾li pondere
expͥmitur : ita una eademq uis irruens bo¬
nos ꝓbat purificat : eliquat: malos dãpnat.¬
& uastat: ext̾̃minat. Unde in eadem afflictio¬
ne mali dm̃ detestant᷑. atq blasphemant:
boni autẽ p̃cant᷑ & laudant: Tantũ int̃ ẽ. ñ
qualia s qualis quisq paciat᷑ Nam parimo¬
tu exagitatum. & exhalat horribilit᷑ cͥnũ:
& suauit᷑ flagrat unguentũ. Quid gͥ nilla
rerum uastatione xp̃iani passi sunt᷑ eđ
ñ eis magis fidelit᷑ ista consicłantib as ꝓ.¬
fectum ualeret: Primo q ipsa peceata quib
ds̃ indignatꝰ impleuit tantis calamitatib
mundum humilit̾ cogitantes. quanuis
longe absint a facinorosis. flagiciosis. atq

Expanded text:
similitudine passionum, et licet sub eodem similitudine passionum, et licet sub eodem tormento non est idem uirtus et uitium. Nam sicut sub uno igne aurum rutilat palea fumat, et sub eadem tribula stipulae comminuuntur frumenta purgantur, nec ideo cum oleo amurca confunditur, quia eodem praeli pondere exprimitur: ita una eademque uis inruens bonos probat purificat eliquat, malos damnat uastat exterminat. Unde in eadem adflictione mali Deum detestantur adque blasphemant, boni autem precantur et laudant. Tantum interest, non qualia, sed qualis quisque patiatur. Nam pari motu exagitatum et exhalat horribiliter caenum et suauiter fragrat unguentum. CAPUT rerum vastitate Christiani passi sunt, quod non eis magis fideliter ista considerantibus ad profectum valeret? Primo, quod ipsa peccata, quibus Deus indignatus implevit tantis calamitatibus mundum, humiliter cogitantes, quamvis longe absint a facinorosis, flagitiosis atque
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑalib nec bonis excollit᷑. nec malis fran¬
gitur. Malus autẽ ideo huiꝰce modi infelier¬
tate punitur quia felicitate corrumpitur.
Ostendit tm̃ sepe ds̃. etiam in his distribu¬
endis euidentius oꝑationẽ suam. Nam si nẽ
om̃e peccatum manifesta plecteret pęna:
nichil ultimo uidicio seruari putaret᷑. Rurs
sinullum peccatũ nũnc puniret aꝑte diui¬
nitas: nulla eẽ. diuina ꝓuidentia credet᷑.
Similit̾ in reb scđis si ñ eas ds̃ quib dam pe¬
tentib euidentissima largitate concedet:
non adeum ista ꝑtinere diceremꝰ. Itemq si
om̃ib eas petentib daret ñ nͥ ꝓpt̾ talia pre¬
mia seruiendũ illi eẽ. arbitrarem᷑. nec pios
nos faceret talis seruitꝰ s pociꝰ cupidos & aua.¬
ros. Hȩc cum ita sint: quicunq boni & mali
parit̾ afflicti sunt. ñ ideo ipsi distineti ñst̃.
quia distincꝰtũ nonẽ. qͥ utriq ꝑpessi sunt.
Manet enim. dissimiliido passorũ. etiã in

Expanded text:
temporalibus nec bonis extollitur nec malis frangitur; malus autem ideo huiusce modi infelicitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Ostendit tamen Deus saepe etiam in his distribuendis euidentius operationem suam. Nam si nunc omne peccatum manifesta plecteret poena, nihil ultimo iudicio seruari; putaretur; rursus si nullum nunc peccatum puniret aperta diuinitas, nulla esse diuina prouidentia crederetur. Similiter in rebus secundis, si non eas Deus quibusdam petentibus euidentissima largitate concederet, non ad eum ista pertinere diceremus; itemque si omnibus eas petentibus daret, non nisi propter talia praemia seruiendum illi esse arbitraremur, nec pios nos faceret talis seruitus, sed potius cupidos et auaros. Haec cum ita sint, quicumque boni et mali pariter adflicti sunt, non ideo ipsi distincti non sunt, quia distinctum non est quod utrique perpessi sunt. Manet enim dissimilitudo passorum etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
cis. adũsus dm̃ ciuus sacram̃tum ger̾ mur¬
murare non dubitant: mͦ cum illis theatra.
modo eccłas nobiscum replentes. Decorrepti¬
one autẽ quorũdã etiã taluim multominꝰ
ẽ. desꝑandum: si aput aꝑtissimos ad ũsarios
p̃destinati amici latitant adhuc ignoti etiã
sibi. ꝑ plexe quippe sunt istȩ duȩ ciuitates
in hoc scło. inuicemq ꝑmixte: donec ulti¬
mo udicio dirimant᷑. De quarũ exortu & ꝓ.¬
cursu & debitis finib qđ dicendum arbi¬
tror. quantũ diuinitꝰ ad uiuabor expediã:
ꝓpt̃ głam ciuitatis dĩ quȩ alienis a contra¬
rio comparatis darius eminebit. S adhuc
mane rei publice clades in religionẽ nr̃am
referunt: qua diis suis sactificare ꝓhibent᷑.
Commemoranda sunt enĩ quȩ & quanta oe¬
currere poterunt. uł sacis eẽ. uidebunt᷑ ma¬
la quę illa ciuitas ꝑtulit uł ad eiꝰ imꝑium

Expanded text:
cis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murcis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replentes. De correctione autem quorundam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, donec ultimo iudicio dirimantur; de quarum exortu et procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuuabor, expediam propter gloriam ciuitatis Dei, quae alienis a contrario comparatis clarius eminebit. CAPUT XXXmanae rei publicae clades in religionem nostram referunt, qua dis suis sacrificare prohibentur. Commemoranda sunt enim quae et quanta occurrere potuerint uel satis esse uidebuntur mala, quae illa ciuitas pertulit uel ad
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrum eiꝰ. hostiles manus euadecis Romu
&e remus. asilum constituisse ꝑhibent᷑ qud
quisqͥs confugeret ab omni nexla libeꝗcĩt
augere querentes creandę multittditsem
ciuitatis. Mirandũ in hono rẽ xp̃i ꝓcessit.
exemplũ. Hoc constituert̃ euersores tirbio
quod constituerat anteaconditores. Quid au¬
tem magnũ si hoc feceruit illi ut cuiiumsu¬
crũ numerus suppleat᷑. quod fecerunt isti
ut suoꝵ hostium numerositas seruaret᷑: Hȩc
& alia si qua ub̃ius &e commodiꝰ potuerit res¬
spondeat inimicis suis redempta familia
nerit sane in ipsis inimicis lacere cuies fut᷑os.
ne infructuosũ uł aput ipsos putet. qđ do
nec ꝑueniat ad confessos portat infensos. sic̃
ex illors numero etiam dĩ cuutas habet secũ
qͣm diu ꝑegrinat᷑ inmundo. conexos cõmu¬
nione sacramentorũ nec secum futuros in
ȩt̾na sorte sc̃orũ. Qui partim in occulto: par¬
tim inaꝑto sunt. Qui eciã cum ipsis inimi¬

Expanded text:
tyrum eius hostiles manus euaderetis. Romulus tyrum eius hostiles manus euaderetis. Romulus et Remus asylum constituisse perhibentur, quo quisquis confugeret ab omni noxa liber esset, augere quaerentes creandae multitudinem ciuitatis. Mirandum in honorem Christi processit exemplum. Hoc constituerunt euersores Urbis, quod constituerant antea conditores. Quid autem magnum, si hoc fecerunt illi, ut ciuium suorum numerus subpleretur, quod fecerunt isti, ut suorum hostium numerositas seruaretur? Ctalia, si qua uberius et commodius potuerit, respondeat inimicis suis redemta familia dnerit sane in ipsis inimicis latere ciues futuros, ne infructuosum uel aput ipsos putet, quod, donec perueniat ad confessos, portat infensos; sicut ex illorum numero etiam Dei ciuitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, conexos communione sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum, qui partim in occulto, partim in aperto sunt, qui etiam cum ipsis inimi
Abbreviated transcription (Latin):
tra ꝓhibebat. quando reb ꝓꝑis uos facile
corrumpi atq eũti posse cernebat. quando
enim censebat ille felicem eẽ. rem publicam:
stantib moenib ruentib morib. Sed inuo¬
bis plus ualuit qđ demones impii seduxert̃.
qͣm qͥ homines ꝓuidi p̃cauerunt. Hinc ẽ. qđ
mala quȩ facitis uob̃ imputari non iultis:
mala uͦ quȩ patinini xp̃ianis temporib
imputatis. Neq enim in ur̃am securitatem
pacatã rem publicam. s luxuriã queritis
impunitã. qui de pͥuati reb ꝓsꝑis. nec corri¬
gi potuistis adũsis. Uolebat uos ille scipio t̾reri
ab hoste ne in luxuriã flueretis: nec contriti
ab hoste luxuriã rep̃ssistis. ꝑ didistis utilita¬
tem calamitatis. Et muiserriri facti estis.: & Ixxxini
pessimi ꝑmansistis. Et tm̃ quod uiuitis deiẽ
qui uobis parcendo ad monet ut corrigami¬
ni penitendo. qui uobis etiani ingͣcis p̃stitit
ut uł sub nomine seruorũ eiꝰ ułen loc ismir¬

Expanded text:
tra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile tra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile corrumpi adque euerti posse cernebat, quando enim censebat ille felicem esse rem publicam stantibus moenibus, ruentibus moribus. Sed in uobis plus ualuit quod daemones inpii seduxerunt, quam quod homines prouidi praecauerunt. Hinc est quod mala, quae facitis, uobis inputari non uultis, mala uero, quae patimini, Christianis temporibus ipacatam rempublicam, sed luxuriam quaeritis impunitam, qui depravati rebus prosperis, nec corrigi potuistis adversis. Volebat vos ille Scipio terreri ab hoste, ne in luxuriam flueretis; vos nec contriti ab hoste luxuriam repressistis: perdidistis utilitatem calamitatis, et miserrimi facti e s, et emperauit. Et tamen quod uiuitis Dei est, qui uobis parcendo admonet, ut corrigamini paenitendo; qui uobis etiam ingratis praestitit, ut uel sub nomine seruorum eius uel in locis mar
Abbreviated transcription (Latin):
illam pestilenta te fine debito cessaturã
aliam longe grauiorẽ qͣm plurimum guida
ex hac occasione ñ corꝑib s morib curaiit
uniniccere: quȩ animos miserorũ tantis obee¬
cauit tenebris tanta deformitate fedauit: ut
etiã modo. qđ in credibile forsitan erit sia nr̃is
posteris audiet᷑. romana urbe uastata. qͦs pe¬
stilentia ista possedit. atq inde fugientes
cartaginem ꝑuenire potuerunt intheatris¬
sxxxii. cotidie certatim ꝓhistrionib insanirent. Om̃-
tes am̃tes. Quis ẽ. hic tantꝰ ñ error s furor. ut
exitium ur̃m sic̃ audiuimꝰ plangentib ori¬
entalib popłis &e maximis ciuitatib in remo¬
tissimis t̾ris publicum luctum merorẽq du¬
centib. uos theatra quereretis. intraretis. i¬
plerecis. & multo insaniora qͣm fuerant antea
faceretise hanc animorũ labem. hanc pestẽ.
hanc ꝓbitatis &e honestatis eũsionem uobis
scipio ille metuebat: quando construi thea¬

Expanded text:
illam pestilentiam iam fine debito cessaturam illam pestilentiam iam fine debito cessaturam aliam longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit tenebris, tanta foedauit deformitate, ut etiam modo quod incredibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim pro histtes amentes! quis est hic tantus non error, sed furor, ut exitium uestrum, sicut audiuimus, plangentibus orientalibus populis et maximis ciuitatibus in remotissimis terris publicum luctum maeroremque ducentibus uos theatra quaereretis intraretis inpleretis, et multo insaniora quam fuerant antea faceretis? Hanc animorum labem ac pestem, hanc probitatis et honestatis euersionem uobis Scipio ille metuebat, quando construi thea
Abbreviated transcription (Latin):
affectum. & adominatu suꝑborũ demonum
uos scire ista dissimulatis adũtite: qui aduer¬
sus lib̾atorem a talib dñis murmuratis. Ludi
secinci & spectacła turpitudinum. & licentia
uonitatum: non hominum uitus s deorum
houores deferretis illi scipioni: qͣm dõs huius
modi coleretis. Neq enim erant illidii. suo
poncifice meliores. Ecce adcendite. sim̃s tam
ciu potatis errorib ebria. uos aliquid sanũ
considerare ꝑmitit. Du ꝓpt̾ seclandã corpoꝵ
pestilentiã ludos sibi scenicos exbiberi iube¬
bant: pontifex autẽ ꝓpt̾ animorũ cauendã
pestilentiam. ipsam scęnã construi ꝓhibebat.
Si aliqua luce mentis. aninum corpori p̃po.¬
nitis eligite quẽ colatis. Neq enĩ illa corꝑis
posticeitti deo conquieuit quia popło bel¬
licose & folie ntea ludis circensib assueto
luderũ semgrũ delicata sub intrauit insa¬
nia. s astici ⁊ sp̃im nefandorũ p̃uidens

Expanded text:
adfectum et a dominatu superborum daemonum adfectum et a dominatu superborum daemonum uos scire dissimulatis, aduertite, qui aduersus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scaenici, spectacula turpitudinum et licentia uanitatum, non hominum uitiis, sed deorhonores deferretis illi Scipioni quam deos huius modi coleretis. Neque enim erant illi di suo pontifice meliores. Ecce adtendite, si mens tam diu potatis erroribus ebria uos aliquid sanum cogitare permittit! Di propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scaenicos exhiberi iubebant; pontifex autem propter animorum cauendam pestilentiam ipsam scaenam constitui prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit insania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens