comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est & ds. Inde dictum est. Uerbum caro factũ¬
ambigimus eẽ deum ũbum: neq rursum filiũ
hominis exanima & corꝑe constitisse ignoramꝰ.
his aliisꝙ auctoritatib utuntur. qui hominẽ
quendam ex anima rationali &e carne compo
enim gr̃a habiut ille homo. ñ m̃ĩtis uł natura
ut eẽt iłs siue di fuius: ut haberet omne scientiã
& potentiam quam habet ũbum cum quoẽ u¬
na ꝑsona. nec tantum insuꝑiorib legitur.
quod homo ille sit una ꝑsona cumũbo. &e sit
ipsum ũbum: s etiam quod anima rationaliꝰ
in parte consentuint. s dicunt hominẽ
illum ñ exanima rationali &e carne tantum.
s ex humana ce diuina natura idẽ extribus
substantiis. diuinitate. carne & anima consta¬
ẽẽ ante incarnationem solummꝰ simplicẽ s in
incarnatione factam compositam ex diui-¬
nitate. & humanitate: nec est ido alia ꝑso¬
na quamprius: s cum prius eẽt di tantum

Expanded text:
est et Deus. Unde dictum est, est et Deus. Unde dictum est, ambigimus esse Deum Verbum, neque rursus filium hominis ex anima et corpore constitisse ignoramus. His aliisque auctoritatibus utuntur; qui hominem quemdam ex anima rationali et carne composenim gratia habuit ille homo, non meritis vel natura, ut esset Deus sive Dei Filius, ut haberet omnem scientiam et potentiam quam habet Verbum cum quo est una persona. Nec tamen in superioribus legitur quod homo ille sit una persona cum Verbo, et sit ipsum Verbum; sed etiam quod anima rationalis itate innitentes, dicunt, hominem illum, non ex anima rationali et carne tantum, sed ex humana et divina natura, id est ex tribus substantiis, divinitate, carne, et anima constaesse; ante incarnationem vero solummodo simplicem, sed in incarnatione factam compositam ex divinitate et humanitate. Nec est ideo alia persona quam prius, sed cum prius esset Dei tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Idem supionannem. agñoscamus gtani au
substantiam xp̃e diuinam scilicet qua equał
est patri: a humanã quaminor est patre.
Utrumq autẽ simul. ñ duo s unus ẽ. xp̃c.
ne sit quat̾nitas ñ trinitas d̾s: ac ꝑ hoc xp̃c
est ds̃. anima rationalis & carõ. Idem quoq
inli. de p̃destinatione scõꝵ. Iu̾e homo ut a
ũbo patri coet̾no inunitatem ꝑsone assũptu
filiꝰ di unigenitus eẽt Unde hoc meruit: Qd̃
bonum eius p̃cessit: ut ad hanc ineffabilem
excellentiam ꝑueniret: faciente ac suscipiente
d̃o ũbo. ipse homo exquo eẽ cepit: filius dei eẽ¬
unicus cepĩt. Item: hõmo quicumq ita gr̃a fit
xp̃ianus: sic̃ grã homo ille abinitio factus ẽ.
xp̃c. Idem inli .xiii. de trinit̃. Gra di nobis
in homine xp̃o commendat᷑. Quia nec ipse
ut tanta unitate d̃o uero coniunctꝰ. una cũ
illo ꝑsona fuius di fieret. ullis ẽ p̃cedentibus
mĩtis assecutus:. s ex quo homo ẽẽ cepit. ex illo

Expanded text:
an.: Agnoscamus geminam substantiam Christi, divinam, scilicet, qua aequalis est Patri, et humanam, qua minor est Patre; utrumque autem simul non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non trinitas Deus. Ac per hoc Christus est Deus, anima rationalis, et caro. Idem quoque in lib. de Praedestinatione sanctorum: Ille homo ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? Quod bonum ejus praecessit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit. Item homo quicumque ita gratia fit christianus, sicut gratia homo ille ab initio factus est Christus. Idem in libro 13 de Trinitate: Gratia Dei nobis in homine Christo commendatur. Quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus, una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
de suo sensu tantum loqui putentur:
hanc sententiam plurib muniunt testimo¬
miis. ait enimausꝰ. in li. de trinit̃. Cũm legitur
ũbum caro factum ẽ inũbo intelligo uerumdi
filium: in carne agnosco. hominis uerum fuiũ.
ce utrumq simulunam ꝑsonam. dm̃ &e ho-¬
minem. ineffabilis gr̃e largitate coniundũ.
homo autem natus est de spũ scõ ex maria
uirgine. Utraq substantia. dĩuina idẽ. ebu-
mana. fuius est unitus d̃i patris om̃ipotr̃tis

Expanded text:
de suo sensu tantum loqui putentur, hanc sententiam pluribus muniunt testimoniis. Ait enim Aug., in lib. « Verbum caro factum est : » in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul unam personam Deum et hominem ineffabilis gratiae largitate conjunctum. homo autem natus est de Spiritu sancto et Maria virgine, utraque substantia, divina scilicet et humana, Filius est unicus Dei Patris omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
bebit omnem illũ usũ quẽ mͦ habet. fãciet
enun tunc nos reuereri dm̃. ñ tim̾e separari. uł
carere. fuit gͦ & in xp̃otimor ille. s iuxta usum
illum quem babebit infuturo inscĩs. Non enĩ
omnib reueritus est.¬

Expanded text:
bebit omnem illum usum quem modo habet. Faciet enim tunc nos revereri Deum, non timere separari vel carere. Fuit ergo et in Christo timor ille, sed juxta usum illum quem habebit in futuro in sanctis. Non enim omnibus re
Abbreviated transcription (Latin):
ettam queri quamins cuxiose. anon¬
nuilis. si d̃s hũmanam natfirã potuit af¬
sumere. scđm muliebrem sexum. Quidan
arbitrantur eum potuisse assumere ha¬
mine infemneo sexu: ut assumpsit inui¬
nli. S opportunius atq conuemientiꝰ fac-¬
tum est. ut de femina nasceretur. te uirũ
assumeret: utita utrius ꝙ sexus lib̾atio
hõminis lib̾atio in utroq sexu debuit ap¬
parerẽ: gͦ quia uirum oportebat suscipere
qui sexus honorabilior est: consequens erat
ut feminei sexus lib̾atio hinc appareret. quod
ille ur de femina natꝰ ẽ. Sapientia gͦ d̃ĩ que
dicitur unigenitus filiꝰ. homine suscepto in
utero. &e de utõ uirginis lib̾ationẽ hominis
indicauit

Expanded text:
etiam quaeri, quamvis curiose, a nonnullis, si Deus humanam naturam potuit assumere secundum muliebrem sexum. Quidam arbitrantur eum potuisse assumere hominem in femineo sexu, ut assumpsit in virili. Sed opportunius atque convenientius factum est, ut de femina nasceretur, et virum assumeret, ita ut utriusque sexus liberatio Hominis liberatio in utroque sexu debuit apparere; ergo quia virum oportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat et feminei sexus liberatio. Hinc apparet quia ille vir de femina natus est. Sapientia ergo Dei quae dicitur unigenitus Filius, homine suscepto in utero et de utero Virginis, liberationem hominis indicavit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ficła quod exponens auoꝰ. cor accepit ꝓ inel¬
lectur: & conscĩa. ꝓ spe. Ouaus inquit caritas ẽ
finis p̃ceptrꝰ ꝓcedens de corde puro. idẽ de pu-¬
ro intellectu. ut nichil nisi d̾s diligatur. &e
conscientia idẽ de spe bona: ce fide nonficta.
idest simulata. Nongͥ caritas fide uł spemꝰs
fides ae spes caritatem p̃cede uidentur. Hoc
gͦ ea ratione traditum intellige. ñ quod fidẽ

Expanded text:
 Cor accipit pro intellectu, et conscientiam pro spe. Qualis, inquit, charitas est finis praecepti procedens de corde puro, id est de puro intellectu, ut nihil nisi Deus diligatur; et conscientia, id est, de spe bona et fide non ficta, id est, non simulata. Non ergo charitas fidem et spem, sed fides et spes charitatem praecedere videntur. Hoc ergo ea ratione traditum int
Abbreviated transcription (Latin):
pationem dum hic uiuimus. equales sibiese
apud nos inuenimus: quia quantũ crealimis
tanũ amamus ae qͣntum amamꝰ tantul Eloe
p̾sumimus. Quisq emim fidelis tantu ellt
q̃ntum spat or amat. &e tantum oꝑat qntum
credit. c amat. ce sꝑat. S: tam̃ maior spe desi¬
de caritas dicitur: quia cum addei speciem
uenitur spes &e fides transit s carttas pma¬
net: & qiu̾ia caritas mat̾ est omnium ũtutil.
que ñ ideo post fidem ce spem ponitur. qd̃ exes
or̾atur: sed quia post illa remanebit auctacari
da est. Huic uͦ qd̾ hic ce suꝑius dictum ẽ scuicet
quod caritas non est ex fide. & spe. s econũsolu

Expanded text:
in hac vita vivimus, aequales sibi esse apud nos invenimus; quia quantum credimus, tantum amamus, et quantum amamus, tantum de spe praesumimus. Quisque enim fidelis tantum credit, quantum sperat et amat; et tantum operatur, quantum credit, et amat, et sperat. Sed tamen major spe et fide charitas dicitur, quia, cum ad Dei speciem pervenitur, spes et fides transit, sed charitas permanet; et quia charitas mater est omnium virtutum, quae non ideo post fidem et spem ponitur, quod ex eis oriatur, sed quia post illa remanebit aucta. Chada est. Huic vero quod hic et superius dictum est, scilicet quod charitas non est ex fide et spe, sed e converso,
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum matrem p̃cedant: s quia caritas si¬
ne ulis inaliquo eẽ ñ potest. s illa sine carita¬
te possunt eẽ: qmius non sit pia fides uł sye
sine caritate. Id̃o gͥ ex fide ce spe. ꝓcedere dircit
caritas: quia nulli ꝓuenit sine istis. De spe:

Expanded text:
cedant; sed quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit sine istis. DIS
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic illa tria facit ut cogitet
sint. Hecgͦ edificaris qui cogitat que
mundi sunt. quomodo placeat mun¬
do: qui circa diuitias suas quod̾ã car¬
nali tenetur affectu: & tam̃ ex eis mul¬
tas elemosinas fac̃: nec ꝓeis auquid
fraudis uł rapine molitur. Ex his gͥ
patet: quod ñ idem homo simul hec &e
illa edificat. Illa enim edificatio ꝑfecto¬
rum tantum ẽ. qui ñ cogitant placere
mundo s tantum deo: qui & si uenialit̃
aliquando peccant. feruore caritatis
ita. absumit᷑ in eis peccatum. sic̃ gut¬
ta aque in camino ignis: & ido nũꝙͣ¬

Expanded text:
qui sic illa tria facit, ut cogitetsint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enim aedificatio perfectorum tantum est, qui non cogitant placere mundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nu
Abbreviated transcription (Latin):
sit gͦ sine peccato transitiñ sequit᷑.
Uerum quidem ẽ. quia bonus ẽ & ca
ritatẽ ħt & uere penitet: & tam̃ cum
cum ueniali pecc̃o transit: quod non
deleuit penitentia. Penitentia em̃
ñ delet nͥ peccatum illud quod deserit
homo. Tale autem peccatum sepe in
hac uita ñ relinquit᷑ ab homine: ce
tam̃ uere penitens ẽde si ñ de om̃ib ue¬
nialib peniteat. Pot̃ enim quis de
omni mortali & de omni ueniali pe¬
nitere. excepto uno uł plurib ueni¬
alib qui d̾. sic̃ habet quis caritatẽ.
& unum uł plura uenialia: qͦd de
criminalib nullatenus eẽ potest.

Expanded text:
sit, non sequitur. Verum quidem est, quia bonus est, et ritatem habet, vere poenitet; et tamen cum veniali peccato transit, quod non delevit Poenitentia. Poenitentia enim non delet nisi peccatum illud quod deserit homo. Tale autem peccatum saepe in hac vita non relinquitur ab homine; et tamen vere poenitens est, etsi non de omnibus venialibus poeniteat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia; quod de criminalibus nullatenus esse potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tantum dõ. s & mundo placẽ cogi¬
tant: dm̃ tam̃ p̃ponunt. Si uͦ mundũ
p̃pone̾nt. nõ suꝑ edificarent: s destru¬
erent fundam̃tũ. Affectiones igit᷑
carnales. quib dediti sunt domib.
coniugib. possessionib. ita ut nil
p̃ponant xp̃o. illis trib signantur.
que inm̃tes ꝑfectorum ñ cadunt: &e¬
si alia uenialia admittant. In cordib
uͦ minorum int̾̃dum durant usq in
finẽ. qui cum talib edificiis transe¬
unt: s dissoluentur inigne: ipsi u̾
merito fundam̃ti salui erunt. Grauis¬
simam tam̃ penam sentient. Ex quo
apparet quantam hic miscdłiam
exhibet d̾s. & quantam ibi exerceat
seutritatem: cum ꝓ eodem pecc̃o mul¬
to grauius ibipumat. quam hic. Op
positio quoꝵ dam cũ obiectione.
ed forte dices illud ẽẽ accipien¬
Idum de pena peccati. ñ de ipso
infuturo dimutenda. Si enim uerã
sa sunt er s pena forte remansit. Idoq
si uere penitens obut: sine peccato
transit. Si autem uere penitens ñ est

Expanded text:
 mundo, placere cogitant, Deum tamen praeponunt. Si vero mundum praeponerent, non superaedificarent, sed destruerent fundamentum. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita ut nihil praeponant Christo, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic. 4. Opinio quorumdam cum objectione. Sed forte dices illud esse accipiendum de poena peccati, non de ipso in futuro dimittenda. Si enim veram sa sunt ei; sed poena forte remansit. Ideoque si vere poenitens obiit, sine peccato transiit. Si autem vere poenitens non est
Abbreviated transcription (Latin):
ic diligenter inquiri oportet. cum in
trinitate ñ sit diũsitas. uł singulari¬
tas. nec multiplicitas. nec solitudo: quid sig¬
iificetur his nominib. scilicet unꝰ uł una.
distincte uł distinctio:. cumdicitur unꝰ deus.
due ꝑsone. uł tres ꝑsone: plures ꝑsone. dis¬
tincte sunt ꝑsone: uel cum dicitur distinctio
ꝑsonaꝵ: pluralitas ꝑsonaꝵ trinitas ꝑsonaꝵ:
ce huiusmodi. Hidemur enim hec dicentes.
numeroꝵ. quantitates. & rerum multitudinẽ
ul multiplicitatem indeo ponere. Od ergo¬
ista ibi significent: ipso de quo loquimur
aꝑiente. insinuare curemus. Magis illa di¬
cuntur ad excludendũ ea que ñ sunt in deo

Expanded text:
ic diligenter inquiri oportet, cum in Trinitate non sit diversitas vel singularitas, nec multiplicitas vel solitudo, quid significetur his nominibus, scilicet unus vel una, tio; cum dicitur, unus Deus, duae personae, vel tres personae, plures personae, distinctae sunt personae, vel cum dicitur, distinctio personarum, pluralitas personarum, trinitas personarum, et hujusmodi. Videmur enim hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum ea quae non sunt in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
enim uulnerato ap¬
propians curatiõi
eius sacram̃torũ
alligam̃ta adhi¬
buit: quia contra¬
peccati originalis ce actualis uulnerasacram̃¬
torum remedia ds instituit:. De quib qͣttuor
primo consideranda occurrunt. Quid sacram̃¬
tum. Quare institutum. In quib consistat ae con¬
ficiatur: & que sit distantia int̾ sacram̃ta uetĩs
& noue legis.
Quid sit sacram̃tũ. Cap̃.ii.

Expanded text:
enim vulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta adhibuit, quia contra originalis peccati et actualis vulnera, sacramentorum remedia Deus instituit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. 2. Quid sit sac
Abbreviated transcription (Latin):
dum: nec speciali p̃cepto opus erat id tradi.
ut quisq se. uł corpus suum diligeret. quia
hoc inilio p̃cepto continet᷑. diliges ꝓximũ
tuum sicut te ipsum. Ibienim & ꝓximum
totum & te totum: intelligere debes. Unde
auoꝰ. in eodem. Sĩte totum intelligas. idest

Expanded text:
dum, nec speciali praecepto opus erat id tradi, dum, nec speciali praecepto opus erat id tradi, ut quisque se vel corpus suum diligeret, quia hoc in illo praecepto continetur: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Ibi enim et proximum totum, et te totum intelligere debes. Unde August. in eodem, c. 24: Si te totum diligas, id est
Abbreviated transcription (Latin):
mandato dilectionis ꝓximi. totum
ꝓrimum idest animam &e corpus. nos ꝙ ip¬
sos totos diligere p̃cipiam᷑. Ad quod dicimꝰ:
omne genus cdiligendarum rerum illis du¬
ob mandatis contineri. Quatuor enim dili¬
infra nos ẽ. scilicet corpus. De scdo & qͣrto
nulla p̃cepta danda erant: scilicet ut dilige¬
mus nos. uł corpus nr̃m. P recipitur autem
os diligi: & ꝓximus. ut autem quisq se di¬
ligat: p̃cepto ñ est opus. Ouantum libet
enim homo excidat auĩtate. remanet uli¬
dilectio sui. &e dilectio corpis sur: quia ne¬
mo umqͣm carnem suamodio habuit aĩa
iuri iusti qui corpus sutim cruciant: ñ corpꝰ
s corruptiones eius &e pondus oderunt.
hic uidetur auoꝰ tradere quod ex p̃cepto ñ
teneamur. diligere nos ipsos: uł corpꝰ nr̃m
quod si est: ñ omne genus diligendarum
rerum illis duob p̃ceptis continetur: cum ce
nos ipsos &e corpus nr̃m diligere debeamus:
ad quod necessariũ ẽ p̃ceptum. cum scͥptum

Expanded text:
mandato dilectionis proximi totum proximum, id est, animam et corpus, nosque ipsos totos diligere praecipiamur. Ad quod dicimus omne genus diligendarum rerum in illis duobus mandatis contineri. Quatuor enim diliinfra nos est, scilicet, corpus. De secundo et quarto nulla praecepta danda erant, scilicet ut diligeremus nos vel corpus nostrum; praecipitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio corporis sui: quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum cruciant, non corpus, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Hic videtur August. tradere quod ex praecepto non teneamur diligere nosmetipsos vel corpus nostrum; quod si est, non omne genus diligendarum rerum illis duobus praeceptis continetur, quia cum et nos ipsos et corpus nostrum diligere debeamus, ad quid necessarium est praeceptum, cum scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
apis aũ Et ipsa creatura liberabitur aser¬
uitute corruptionis: inlib̾tatem głe fuiorum dĩ.
Hanc libertatem habuit homoante peccatũ:
quia omni carebat miseria. & nulla tangebat᷑
molestia: & plenius habebit infutura beatitu¬
dine. ubi miser eẽ ñ potĩt. S in hac uita que ẽ
int̾ primum peccatũ. & ultimam confirmatio¬
nem nemo amiseria uber est: quia pena peccati
ñ caret.
et. Repetit de corrliptiõe lħi arbitrii ut

Expanded text:
 8: Et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei. Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla angebatur molestia; et plenius habebit in futura beatitudine, ubi miser esse non poterit. Sed in hac vita, quae est inter primum peccacatum et ultimam confirmationem, nemo a miseria liber est, quia poena peccati non caret. 15. Repetit de corruptione liberi arbitrii, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ocest autem queri utrum de ligno uite
ante peccatum comederit homo. De hoc
ausꝰ. in libro de baptismo paruuloꝵ sicait. Re a¬
te ꝓfecto intelliguntur pͥm homines ante
malignam diaboli ꝑsuasionẽ abstinuisse aci-¬
bo ueuto: atq usi fuisse concessis. His ũbis
ostenditur qd de ligno uite ante peccaũ sũp¬
sere: quib p̃ceptum erat ut de omniligno
paradisi comederent. inside ligno scientie
boni ce mali.
Quare ñ sint fc̃i immortales si co-¬

Expanded text:
otest autem quaeri utrum de ligno vitae ante peccatum comederit homo. De hoc Augustinus, in lib. 2 de Baptis. parvul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno isi comederent, nisi de ligno scientiae boni et mali. 7. Quare non sunt facti immortales, si co
Abbreviated transcription (Latin):
tem & adhuc questioni instantedicentes ideo
hec duo diũsa eẽ peccata: quia diũsorumle¬
gis mandatorum p̃uaricationessunt: alio e¬
min mandato legis ꝓhibetur actio furti. scił
patet uia duo. diũsas eẽ p̾uaricationes . Duĩ¬
sa gͥ parata. do quod etiam ulidicunt di¬
ulla quid eieẽ mandata quidiula duo distmn¬
dim ꝓhibentur. ut auoꝰ. docet suꝑ exodum
uerumtamen in illis ñ obseruatis una p̃uari
econu̾so duo st̃ mandata caritatis. quib duo
p̃cipiuntur diligi: una tam̃ in eis nobis com.¬
mendatur caritas
Si peccatum ab aliqͦ adinis

Expanded text:
tem et adhuc quaestioni instant, dicentes haec duo ideo diversa esse peccata, quia diversorum legis mandatorum praevaricationes sunt. Alio enim mandato legis prohibetur actio furti, scilipatet illa duo diversas esse praevaricationes; diversa igitur peccata. Ad quod etiam illi dicunt, diversa quidem esse mandata quibus illa duo distinctim prohibentur, ut August. docet super Exod. Verumtamen in illis non observatis una tantum e converso duo sunt mandata charitatis, quibus duo praecipiuntur diligi; una tamen in eis nobis commendatur charitas. 4. Si peccatum ab aliquo admis
Abbreviated transcription (Latin):
alium hominem. uł aliunde hominẽ¬
quam degenere illiuis adam. d̃s assummere
potuerit. Ad qd̃ sane dici potest ipsum aliam
animam. & aliam carnem potuisse assumere:
quia grã tantum assumpta ẽ. anima illa ce
coniunctus ẽ. dõ. Potuit gͥ d̃s auam animam
ce aliam carnem sumere: & carnem utiq aluin
in quo eẽt mediator d̃ĩ & hominum. ñ de gñe
illius adam qui pecc̃o suo obligauit genus
humanum: sic̃ ipsum quẽ p̾mo creauit ñ de
lio quo ueliet modo creare unum aliũ deqͦ
& de se ipso qd̾ uictum fuerat gñe assumere
&e tam̃ ex uirgine: cuius conceptum. sp̃c ñ caro
fides non libido p̃uenit. nec int̾fuit carnis

Expanded text:
alium hominem vel aliunde quam de genere illius Adam Deus assumere potuerit. Ad quod sane dici potest ipsum et aliam animam et aliam carnem potuisse assumere quia gratia tantum assumpta est anima illa et conjunctus est Deo. Potuit ergo Deus aliam animam et aliam carnem assumere, et carnem utique aliunin quo esset mediator Dei et hominum, non de genere illius Adam, qui peccato suo obligavit genus humanum; sicut ipsum quem primo creavit, non de lio quo vellet modo creare unum alium de quo , et de ipso quod victum fuerat genere assumere et tamen ex virgine, cujus conceptum spiritus, non caro: fides, non libido praevenit . Nec interfuit carnis
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑuenit hec libidinosa crudelitas. uł libi¬
do crudelis. ut etiam sterilitatis uenena ꝓcu¬
ret: & sunchil ualuerint. conceptos fetꝰ intra
do ꝓlem suam prius interire qmͣ uiuere: aut
si inut̾̃o iuuebat. occidi antequã nasci. Proisꝰ
si ambo tales sint. toniuges ñ sunt: & si ab
audeo dicere aut uia quodammodo ẽ mariti
meretrix. aut ille adult̾ uxoris.

Expanded text:
que peruenit haec libidinosa crudelitas uel libido crudelis, ut etiam sterilitatis uenena procuret et si nihil ualuerit, conceptos fetus aliqudo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris.
Abbreviated transcription (Latin):
num qũa singula. Non enim ibi maior est
que uerior non est.:ubi ipsa u̾itas ẽ mag¬
nitudõ. Ecce modo conuenienti et ratio¬
ne catholica ostensum est: quomodo in¬
differens sit magnitudo trium ꝑsonarum.
quia nec una maior est alia. nec due una.¬

Expanded text:
num quam singula; non enim ibi major est quae verior non est, ubi ipsa veritas est magnitudo. Ecce modo convenienti et ratione catholica ostensum est quomodo indifferens sit magnitudo trium personarum, quia nec una major est alia, nec dua
Abbreviated transcription (Latin):
uod ibi magnum d̾̃r. aliunde mag¬
num ñ ẽ. quam eo quo uere ẽ: quia ibi
magnitudo ipsa u̾itas ẽ. & ueritas eẽntia.
Nongͦ ibi maius est: quod uerius non est.
Non autẽ uerius ẽ. pat̾ et filius simuł: qũa
pat̃ solus uł filius. Non igitur maiꝰ aliquid

Expanded text:
uod ibi magnum dicitur, aliunde magnum non est, quam eo quo vere est; quia ibi magnitudo ipsa veritas est, et veritas essentia; non ergo ibi majus est quod verius non est. Non autem verius est Pater et Filius simul quam Pater solus vel Filius; non ergo majus est aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ: quod est magnum eẽ. Hoc ẽ gͦ magnũ
eẽ: quod uerum ẽe. Quod igitur ibi eque ue¬
rum est: et eque magnum ẽ. Quod gͦ ibi
plus ueritatis non habet: ñ habet plus
magnitudinis. Plus autem ũitatis ñ ht̃:
qd̃ uerius nonẽ. Non ẽ autem uerius una
ꝑsona quam aua: uł due. qũa una. uł tres

Expanded text:
esse, quod est magnum esse. Hoc est ergo magnum esse, quod verum esse. Quod igitur ibi aeque verum est, et aeque magnum est. Quod ergo ibi plus veritatis non habet non plus habet magnitudinis. Plus autem veritatis non habet quod verius non est. Non est autem verius una persona quam alia, vel duae quam una
Abbreviated transcription (Latin):
concubitus coniugalis. ñ ꝓcepisset dñs p̾t
diluinum eos copulari dicens. C rescite
et multiplicamini: cum iã sine carnali
concupiscentia ñ possent commisceri. Qd̃
ñ om̃is delectatio carnis pecẽ .ẽ. Cap̃.clxxxu.
ed forte aliquis dicet omnẽ carnis
concupiscentiam & delectationem
q̃ue ẽ incoitu. malã eẽ & peccatum: quia
ex pecc̃o ẽ & inordinata. Et nos dicimus illã
concupiscentiam semꝑ malam eẽ: quia feda
ẽ & pena peccati: s ñ semꝑ peccatum esse.
Sepe enim delectatur uir sc̃s scd̾m carnẽ
in aliqua re. ut requiescendo post laborẽ:
edendo pt esuriem: nec tam̃ delectatio ẽ tał
peccatum: nͥ sit immoderata. Sic & delecta¬
tio que est incoitu coniugali cui assunt
illa tria bona: a peccato defenditur. Uidet᷑
tam̃ beatus o& alit̃ sentire. scił quod si¬
ne pecc̃o ñ possit fieri carnalis commixtio:

Expanded text:
concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post concubitus conjugalis, non praecepisset Dominus post diluvium eos copulari, dicens, Gen. 9: Crescite et multiplicamini, cum jam sine carnali concupiscentia non possint commisceri. 8. Quod non omnis delectatio carnis peccatum est. Sed forte aliquis dicet omnem carnis concupiscentiam et delectationem, quae est in coitu, malam esse et peccatum, quia ex peccato est et inordinata. Et nos dicimus illam concupiscentiam semper malam esse, quia foeda est, et poena peccati; sed non semper peccatum est. Saepe enim delectatur vir sanctus secundum carnem in aliqua re, ut requiescendo post laborem, edendo post esuriem; nec tamen talis delectatio est peccatum, nisi sit immoderata. Sic et delectatio quae fit in coitu conjugali, cui adsunt illa tria bona, a peccato defenditur. Videtur tamen beatus Gregorius aliter sentire, scilicet, quod sine peccato non possit fieri carnalis commixtio,
Abbreviated transcription (Latin):
te. s libidinis uoluptate: Que tam̃ uouup¬
tas. ñ ꝓpt̾ nuptias cadit inculpã. s ꝓpter
nuptias accipit ueniam. Immod̾ata igit᷑¬
ꝓgressio: scđ̾m ueniã conceditur. Q uocura
& hinc st̃ laudabiles nuptie: quia etiã illud
quod ñ ꝑtinet ad se. ignosci faciunt ꝓpt se.
Non enim iste concubitus quo seruit᷑ con-¬
cupiscentie agit. ut impleatur fetꝰ quẽ
postuiant nuptie. Omnno igit᷑ ingenere
suo bone st̃ nuptie: quia fidem thori ser¬
uant: & ꝓlis suscipiende causa. utrumq¬
sexum commiscent: & impietatẽ separatio¬
nis horrent. Sc̃itati etiam coniugii. nec con¬
iunx infidelis obeẽ pot̾is potius fidelis
ꝓdest infideli: ut apls docet. Ex his oftendit᷑.
qd̃ coniuges qui cã ꝓlis tantũ conueniunt.
uł qͥ exigentib debitum reddunt. defen-¬
dit apecc̃o scĩtas coniugis bonumq nupti¬
ale. Si enimabsq peccato ñ posset fieri

Expanded text:
te, sed libidinis voluptate? quae tamen volupte, sed libidinis voluptate? quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Immoderata ergo progressio secundum veniam conceditur. Quocirca  hinc sunt laudabiles nuptiae, quia etiam illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. Neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, agitur, ut impleatur fetus quem postulant nuptiae. Omnino igitur in genere suo nuptiae bonae sunt, quia fidem thori servant, et prolis suscipiendae causa utrumqsexum commiscent et impietatem separationis horrent . Sanctitati etiam conjugii nec conjux infidelis obesse potest, sed potius fidelis prodest infideli, ut Apostolus docet. Ex his ostenditur quod conjuges qui causa prolis tantum conveniunt, vel qui exigentibus debitum reddunt, defendit a peccato sanctitas conjugii, bonumque nuptiale. Si enim absque peccato non posset fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nentiȩ. Idem. Concubitum qui ñ fit causa
plis nuptie ñ cogunt fieri. s impetrant ig¬
nosci: si tam̃ ñ ita sit at nimuis ut ĩpediat
tempora. que orationi debent᷑ nec ĩmutet᷑
in eum usum qui ẽ contra naturã. Concubitꝰ
enim necessarius causa gn̾andi. inculꝑabił
& solus ipse nuptialis ẽ. Ille uͦ qui ultra
necessitatẽ ꝓgreditur. ñ rationis libidin
obsequit᷑: & hc̃ ñ exigere s redidere coniu¬
gi ne fornicet᷑ ad conuigem ꝑtinet. Si uͦ
ambo tali concupiscentie subiguntur.: tẽ
faciunt que ñ ẽ. nuptiarum. Cuiꝰ delicti ñ st̃
nuptie hortatrices. s dep̃catrices. Decꝰ quid̾e
coniugale ẽ. sastitas ꝓcreandi: & reddendi
carnalis debiti fides. hoc ẽ. opꝰ nuptiarum:
quod ab omni peccato defendit apłs: dicens.
Non peccat uirgo. si nupserit. Cũgͥ culꝑa¬
bilis ñ sit generandi intentione concubitꝰ
qui ꝓprie nuptiis imputandus ẽ. qͥd sedm
tum carnis exposcunt. ñ ꝓpaginis uolunta¬

Expanded text:
. 10: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri, sed impetrant ignosci; si tamen non ita sit nimius, ut impediat tempora quae orationi debentur, nec immutetur in eum usum qui est contra naturam. Concubitus enim necessarius causa generandi inculpabilis, et solus ille nuptialis est. Ille vero qui ultra necessitatem progreditur, non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum; cujus delicti non sunt nuptiae hortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas; procreandi et reddendi carnaquod ab omni peccato defendit Apostolus, dicens: Non peccat bilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est, quid sectum carnis exposcunt, non propagationis volunta
Abbreviated transcription (Latin):
siue de ingressu eccłie. seu de sumendo
corꝑis dominici mystĩo. suo ẽ iuditio re¬
linquendus: quia ꝓhiberi a nobis ñ de¬
bet accipere qui inigne positus nescit
ardere. Cum uͦ ñ amor ꝓcreande sobolis s
uoluptas dominat᷑ in oꝑe commixtionis:
habeant coniuges etiã de cominixtione sua
quod defleant. Tc̃ autẽ uir qui post ãmixtio¬
nem coniugis lotꝰ aqua fuĩt. etiã saciã cõmu¬
nionẽ ualet acciꝑe: cum ei scd̾m p̃finitã sen

Expanded text:
sive de ingressu ecclesiae, sive de sumendo corporis dominici mysterio, suo est judicio relinquendus, quia prohiberi a nobis non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commixtionis, habeant conjuges etiam de commixtione sua quod defleant. Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat acci
Abbreviated transcription (Latin):
Romanorum tam̃ semꝑ & ab antiquiorib
usus fuit. pͦt ammixtionẽ ꝓprie ꝯiugis
& iauac̾ purificationem querere. & ab in¬
gressu eccłie paululũ temꝑare. Nec hoc di¬
centes culꝑam deputamus ẽẽ ꝯiugium:
s quia ipsa licita ammixtio conuigis
sine uoluptate carnis fieri ñ potest. asa¬
cri loci ingressu abstinendũ: quia uolup¬
tis obiuet. intelligendum ẽ in ulis
qui ñ grã ꝓlis conueniunt: quorum uo¬
luptas ñ ẽ sine peccato: & uix aliqui rep¬
periri possunt. ad huc amplexus carna¬
les exꝑientes: qui ñ int̾ilum conueniant
p̃t̾ intentionẽ ꝓcreande ꝓlis. hoc autẽ
quotiens fit: ab ingressueccłie abstinendũ
est Et quod ita intelligendum sit: sẜ con¬

Expanded text:
Romanorum tamen semper ab antiquioribus usus fuit, post admistionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, gressu ecclesiae paululum temperare. Nec hoc dicentes culpam deputamus esse conjugium: sed quia ipsa licita admixtio conjugis sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia volupis obviet, intelligendum est in illis qui non gratia prolis conveniunt, quorum voluptas non est sine peccato. Et vix aliqui reperiri possunt adhuc amplexus carnales experientes, qui non interdum conveniant praeter intentionem procreandae prolis. Hoc autem quoties fit, ab ingressu ecclesiae abstinendum est. Et quod ita intelligendum sit, Gregorius con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quod uir cognoscit uxorem: etiã ultra ne.¬
cessitatẽ ꝓcirandi ub̃os. Sel & ibiẽ nuptiaꝵ
bonum. Non eñ quia incontinentia
malũ e. idõ coniugiũ ubi ẽ ꝯcubitꝰ pret
intentionẽ generationis ñ ẽ bonũ p ꝓꝓter

Expanded text:
 quod vir cognoscit uxorem etiam ultra necessitatem procreandi liberos, sed et ibi est nuptiarum bonum. Non enim quia incontinentia malum est, ideo connubium quod est praeter intentionem generationis non est bonum, imo ver
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ausꝰ. inquit. Aliud sunt ea que creduntur:
aliud fides qua creduntur. Iua enim inreb sunt:
autem inanimo credentis ẽ ei tantum conspicua
cuiꝰ ẽ & tam̃ nomine fidicenset᷑ utrumq: ce illud
scilicet quod creditur. &e id quo creditur. Id qd̾ cre¬
fides autem quacreditur: si cum caritate sit uutꝰ
ẽ. fides gͦ oꝑans ꝑdilectionem uirtus ẽ. quañ
uisa creduntur. hec ẽ fundam̃tum. quod muta¬
ri non potest. ut ait apłs: que posita in fundam̃¬
oꝑatur: ꝑ quam xp̃c habitat incordib. que ne¬
minem ꝑire sinit. Alia uͦ non ẽ fundam̃tum. fidẽ
enim sine dilectione in anisẽ fĩdes cum dilectiõe
xp̃iani ẽ: aua demonis ẽ. Namae demones credunt
&e contremiscunt. s: multum int̾ ẽ utrum quis
demones crediderunt. nec tam̃ inxp̃m credide¬

Expanded text:
n., cap. 2: Aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creditur. Illa enim in rebus sunt autem in animo credentis est, ei tantum conspicua cujus est; et tamen nomine fidei censetur utrumque, et illud scilicet quod creditur, et id quo creditur. Id quod creFides autem qua creditur si cum charitate sit, virtus est. Fides ergo operans per dilectionem, virtus est, qua non visa creduntur. Haec est fundamentum quod mutari non potest, ut ait Apostolus, quae posita in fundameoperatur, per quam Christus habitat in cordibus, quae neminem perire sinit. Alia vero non est fundamentum. Fides enim sine dilectione inanis est. Fides cum dilectione, Christiani est; alia daemonis est. Nam et daemones credunt, et contremiscunt. Sed multum interest utrum quis daemones crediderunt, nec tamen in Christum credide
Abbreviated transcription (Latin):
in eod̾e libro docet. Tamquam scd̃m cominu¬
nem eandemq matĩam tres ꝑsone dicantur
ẽẽ una eẽntia. sic̃ ex eodem auro sifierent tres
statue: dicẽmus tres statuas unum aurum
Non autem sic trinitatem. idest tres ꝑsonas
dicimus unam eẽntiam. et unum deum taꝙͣ
is enim equalibus plus auriẽ. tres simul
quam singule: ce minus auriẽ: una quam

Expanded text:
 cap. docet, tanquam secundum communem eamdemque materiam tres personae dicantur esse una essentia; sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum. Non autem sic Trinitatem in tres personas dicimus unam essentiam, et Deum unum, tanquam is aequalibus plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum anima xp̃i eẽt sapiens sapientia
gratuita. utrum habuerit sapientiam eqͣsẽ
d̃o: siue omniũ rerum scientiam habuerit
uł habeat. idest utrum om̃ia sciat qued̃s
scit. Ouibusdam placet quod nec parẽ cũ dõ¬
habeat scientiam. nec omnia sciat que de qͥa
innulio creatura equat᷑ creatori. Cum ignur
anima uia creatura sit: innullo equatur
sapientiam: ñ gͦ d̾s inomi bono maiorẽ habet
sufficientiam quam eius creatura. Inducunt
etiam auctoritates ad idemꝓbandum. Aite
eam. Qd̃ exponens cassiodorꝰ: ait. Ueritas¬
tꝰ diume substantie ñ pot̾ equari inscientia
d̾i. nisi sp̃c di: qui solus scrutatur omnia. euã
ꝓfunda d̾i. his alusq plurib rationib ce
auctoritatib nituntur. qui animã x asser̃t.
nec parem cum deo habere scientiam nec
omnia scire que ds̃: quia siomnia scit q̃ deuꝰ
scit g̃ creare mundũ. scit etiã creare seipsam.
Responsis q̃stionis diffinitiuiã

Expanded text:
Christi esset sapiens sapientia gratuita, utrum habuerit sapientiam aequalem Deo, sive omnium rerum scientiam habuerit vel habeat, id est, utrum omnia sciat quae Deus scit. Quibusdam placet quod nec parem cum Dhabeat scientiam, nec omnia sciat quae Deus, quia in nullo creatura aequatur Creatori. Cum ergo anima illa creatura sit, in nullo sapientiam, non ergo Deus in omni bono majorem habet sufficientiam, quam ejus creatura. Inducunt etiam auctoritates ad idem probandum. Ait ed exponens Cassiodorus dicit: Homo astiae non potest aequari in scientia i, qui solus scrutatur omnia etiam profunda Dei. His aliisque pluribus rationibus et auctoritatibus nituntur; qui animam Christi asserunt nec parem cum Deo habere scientiam, nec omnia scire quae Deus scit. Quia si omnia scit quae Deus, scit ergo creare mundum, scit etiam creare seipsam. Responsio, quaestionis definitivam
Abbreviated transcription (Latin):
soiet cum supradictum sit quia ali¬
ud est dicere ingenitum aliud patrẽ. & qd̃
duĩsum sit genitus &e ingenitus: utrum si¬
milit̃ diũsum sit ẽẽ patre ce eẽ filium. an
idem. Ad qd̃ dicimus. quia ex Responsiou¬
Ceodem sensu quo dicitur diũsũ / bidic̃ ee diũsũ
noneẽ idem dicẽ genitũ &e inge filiũ. s. n pa¬
concedimus quia aliud ẽ eẽ patrem &au-¬
ud ẽ eẽ suium: quia alia notio ẽ quapat ẽ
pat̃ alia. qua fuꝰ ẽ. funis. s si tñsponas ut
dicas. aliud ẽ eẽ patrem. alud fuium ẽẽ. ua¬
riatur inteiugñtia. & iło non conceditur.
Est enm sensus taus. ac sidicatur. aliud est
quo pat̾ ẽ. ñ quidem pater s ẽ aliuo quo
fuius ẽ ñ quidemfilius. s est. qd̃ penitus
quo pater est ds̃. Eo igitur filius est: quo pa¬
ter est: et ita idem est patrem eẽ. & filium eẽ.¬

Expanded text:
solet, cum supra dictum sit quia aliud est dicere ingenitum, aliud Patrem, et quod diversum sit genitus et ingenitus, utrum similiter diversum sit esse Patrem et esse Filium, an idem. Ad quod dicimus quia ex eodem sensu quo dicitur diversum genitus e idem diceconcedimus quod aliud est esse Patrem, et aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod penitus quo Pater Deus est. Eo ergo Filius est quo Pater est, et ita idem est Patrem esse
Abbreviated transcription (Latin):
doceri potest multa rerum uocabula &
uniũsalit̃ pom. & ꝓprie quibus dam reb ad hi¬
beri: sicut legis nomine. auquando simul
omnia ueteris instrum̃ti significant᷑ eloquia
Aliquando autem ꝓprie uocatur lex que data
est ꝑmoysen. Multa alia suppetunt exempla:
s inre aꝑta uitanda est longitudo sermonis.
Sicut gͦ unicum d̃i ũbum ꝓprie uocamus no¬
mine sapientie. cum sit uniũsalit̃ ce sp̃c sc̃s &e pa

Expanded text:
doceri potest multa rerum vocabula et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re aperta vitanda est longitudo sermonis. Sicut ergo unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cum sit universaliter et Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
liter etiam pot̃ ostendi: qd̃ ibi nomine ꝑ¬
sone significetur eẽntia. cum dicitur tͦs
ꝑsone. Ut enim supra dixit auoꝰ. Ea necessita¬
te diximus tres ꝑsonas: ut responderemus.
querentib quid tres. uł quid tria. Cumgͦ q̃¬
ritur quid tres uł quid tria: conuenient̃ res¬
pondetur. cum dicitur tres ꝑsone. Aut cum q̃ri¬
tur quid tres uł quid tria: ꝑ quid. de eẽntia
queritur. Non enim inuenitur quid illi tͤs
sint: nisi eẽntia. Si gͦ questioni recte res¬
pondemus: oportet ut respondendo eẽn¬
tiam significemus. Alioquin ñ ostendimꝰ
quid tres sint. Siuͦ respondentes eentiam
significamꝰ: ipsam eẽntiam. ꝑsone nomine
intelligims cum dr tres ꝑsone.

Expanded text:
idetur posse ostendi quod ibi nomine personae significetur essentia cum dicitur, tres personae. Ut enim supra dixit Aug., ea necessitate dicimus tres personas, ut responderemus quaerentibus quid tres vel quid tria. Cum ergo quaeritur quid tres vel quid tria, convenienter respondetur cum dicitur, tres personae. At cum quaeritur quid tres vel quid tria, per quid de essentia quaeritur. Non enim invenitur quid illi tres sint nisi essentia. Si ergo quaestioni recte respondemus, oportet ut respondendo essentiam significemus; alioquin non ostendemus quid tres sint. Si vero respondentes, essentiam significamus, ipsam essentiam personae nomine intelligimus cum dicitur, tres personae.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hoc autẽ dico scd̃m indulgentiã. sui
enim p̃statur uenia ñ culpe: ꝑ hoc etiam
quidã ꝓbare uolunt: nuptias ẽẽ peccatũ.
S ut supradictũ ẽ. indulgentia alia ẽ con¬
cessionis: alia ꝑmissionis. Egerat apłs de
nuptus et de carnali coitu & ad utrũꝙ re¬
tulit ulud. hoc autẽ dico. scđm in ddulgen¬
tiam. Indulgent᷑ enĩ nuptie scđm conces¬
sionẽ:&e concubitꝰ nuptialis: qͥfit tantum
cã ꝓlis. Concubitꝰ uͦ qui est p̃t̃ necessitatẽ
gnãndi ob incontinentiã indulget᷑ sedm
ꝑmissionẽ. Quia ibi aliqͣ culpa ẽ. s leuis:
id̃oq ñ iubet᷑. nec concedit᷑ s ꝑmittitur.

Expanded text:
7: Hoc autem dico secundum indulgentiam. Cui enim praestatur venia, nisi culpae? Per hoc etiam quidam probare volunt nuptias esse peccatum. Sed, ut praedictum est, indulgentia alia est concessionis, alia permissionis. Egerat Apostolus de nuptiis, et de carnali coitu; et ad utrumque retulit illud: Hoc autem dico secundum indulgentiam. Indulgentur enim nuptiae secundum concessionem et concubitus nuptialis qui sit tantum causa prolis. Concubitus vero qui est praeter necessitatem generandi ob incontinentiam, indulgetur secundum permissionem, quia ibi est aliqua culpa, sed levis. Ideoque non jubetur, nec concedit
Abbreviated transcription (Latin):
sic ait. Forte aliquis dicet. Si ueniã conces¬
sit apłs. gͦ peccatũ st̃ nuptie. Cui eñĩ uenia.
nͥ pecc̃o conceditur: Plane qđ infirmitati
pmisit scđ̾m ueniam: audeo dicere peccatũ
eẽ. Ueniã ñãq concedens apłs: concubitũ
atcendit coniugatoꝵ. ubi ẽ in continentiȩ¬
Quid sit malũ in continentie dõ¬

Expanded text:
orte aliquis dicet: Si veniam concessit Apostolus; ergo peccatum sunt nuptiae. Cui enim venia, nisi peccato conceditur? Plane quod infirmitati permisit secundum veniam, audeo dicere peccatum esse, veniam namque concedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae malum. Incontinentiae
Abbreviated transcription (Latin):
lectionẽ. particeps potest. Iam ergo in
ea trinitatem que deus est: inquiramus.
Ecce ergo mens meminit sui. intelligit se.
diligit se. Hoc si cernimus: cernimus trini¬
tatem. Nundum quidem d̃m: sed imagi¬
nem dei. Hic enim quedam apparet trinitaᷤ.
memoriȩ intelligentiȩ. ce amoris. hec igit᷑
tria potissimum tractemus: memoriam in¬
telligentiam. uoluntatem. Hec igitur tria¬
tate. non sunt tres uite. s una uita. nec tres
mentes. sed una mens. una eẽntia. Memori¬
a uero dicitur ad aliquid: & intelligentia. et
uoluntas. siue dilectio: similiter ad aliqͥd
dicitur. Uita uero dicitur ad seipsam: & menꝰ
&e essentia. Hec igitur tria eo sunt unum.¬
Subtilissi quo una uita. una mens. una eẽn

Expanded text:
ejusque particeps esse potest. Jam ergo in ea Trinitatem, quae Deus est. inquiramus. Ecce enim mens meminit sui, intelligit se, diligit se; hoc si cernimus, cernimus Trinitatem, nondum quidem Deum, sed imaginem Dei. Hic enim quaedam apparet trinitas memoriae, intelligentiae et amoris. Haec ergo tria potissimum tractemus, memoriam, intelligentiam, voluntatem. Haec ergo triatate, non sunt tres vitae, sed una vita; non tres mentes, sed una mens, una essentia. Memoria vero dicitur ad aliquid: et intelligentia, et voluntas sive dilectio similiter ad aliquid dicuntur; vita vero dicitur ad seipsam, et mens, et essentia. Haec igitur tria eo sunt unum, quo una vita, una mens, una e
Abbreviated transcription (Latin):
tas dĩ uere ac ꝓprie dicitur que prie drdi uo
una est. nec multiplicitatẽ reci beneplacitũ.¬
pit. nec mutabilitatem: que in expleta ẽẽ non
pot̾ dequa ꝓpħa ait. Omnia quecumq uolu¬
it dñs fecit. Et apłs. Uoluntati eiꝰ qͣresistit:
Et alibi Ut ꝓbetis que sit uoluntas cl̃i bona.
ce bensplacens. & ꝑfecta: &e hec uoluntas. recte
appellatur beneplacitum dĩ siuie dispositio. Qd̃¬

Expanded text:
Dei vere ac proprie dicitur quae in una est, nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem, quae inexpleta esse non potest. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit . Et Apostolus: Voluntati ejus quis resistit? Et alibi ait: Ut probetis quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta . Et haec voluntas recte appellatur beneplacitum Dei sive dispositio.
Abbreviated transcription (Latin):
i autem queritur de illo qͥ cxiiii.
ad penitentiam festinans sacdo¬
tem inuenire ñ potuit. & ita decessit.
sus. & testimonium ht̃ bonum. & ñ po¬
terat uenire ad sac̃dotem. s p̃occupa¬

Expanded text:
i autem quaeritur de illo qui ad poenitentiam festinans sacerdotem invenire non potuit, et ita decessit; sus, et testimonium habet bonum, et non poterat venire ad sacerdotem, sed praeoccupa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uident᷑. fides iudetur: & ipsa tẽporalit̃ fit in
cordib hominum: & si ex fidelib infideles
funt. perit abeis. his euidint̃ traditur fidẽ
ipsam incorde hominis ab ipso homine ui-¬
deri non corꝑalit̃. ñ imaginaries intellectu¬
alit̃: & ipsam tam̃ absentiũ. & eoꝵ q̃ ñ uidñt᷑¬

Expanded text:
non videntur, videtur fides, et ipsa temporaliter fit in non videntur, videtur fides, et ipsa temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non corporaliter, non imaginarie, sed intellectualiter, et ipsam tamen absentium et eorum quae non vident
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Inde o4. Apparentia ñ habent fidem
est substantia rerum sꝑandaꝵ argum̃tũ non
apparentium: hoc ueracit̃ dicit᷑ credi. qd̾ ñ
ualet uideri: nam credi iam ñ pot̃. qd̃ uideti
pot̃. Thomas aliud iudit. & aliud credidit. ho¬
minem uidit. & d̃m confessus est dicens Os̃
ipsam uidet quisq incorde suo eẽ. sicredit. uł
ñ eẽ. siñ credit ñ sicut corpora q̃ uidemus o¬
culis corꝑis. & ꝑ ipsorum imagines quas me-¬
moria tenemus. etiam absentia cogitamus
nec sicut ea que ñ uidimus. & ex his que uidi¬
mus. cogitatione uttumꝙ formamus. e mne¬
morie comm̃damus nec sicut hominẽ cuius
animã &e si ñ uidemus ex nr̃a conicimꝰ & ex
motib corꝑis hominẽ sicut uidendo didi¬
cimus. intuemur etiam cogitando. Nonsic
uidetur fides incorde in quo ẽ ab eo cuius ẽ¬
s eam tenet certissima scientia. Cum gͥ ideo
iudẽ ñ possumus: ipsã tam̃ fidẽ qͣndo ẽ in no¬
& rerum que foris st̃. intꝰ ẽfides: & rerum que

Expanded text:
tertia: Apparentia non habent fidem,est substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium ; hoc veraciter dicitur credit, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Thomas aliud vidit, aliud credidit; hominem vidit, et Deum confessus est dicens: Deus ipsam videt quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae videmus oculis corporeis, et per ipsorum imagines quas memoria tenemus, etiam absentia cogitamus; nec sicut ea quae non videmus, et ex his quae videmus cogitationem utcumque formamus, et memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides insed eam tenet certissima scientia, clamatque covidere non possumus; ipsam tamen fidem quando inest in no est fides; et rerum quae