comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũretractarem librõ delibo arbitrio. Necsola sane ista amx ibi ame dictasunt
dehis libris. uerũ ȩtiam multa quȩ hiuc aduos oꝑi inserere longũ putaui. in
necessarium. qͥ uios existimo esse iudicaturos cũ oĩa legeritis. Quam uis gͦ in
libro t̃cio delibro arbitrio lta deparuulis disputauerim ut etiam siu erũm
esset qͦd dicunt pelagiani ignorantiam ⁊ difficultatẽ sine qͥbꝰ nullꝰ hominum
nascitur pͥmordia. nonsupplicia essẽ nat̾e uincerentur: Tam̃ manicbei qu
uolunt duas salicet boni acmali coȩt̾nas esse nat᷑as. nũqͥd idõ fides indubum
uocanda ł dserenda ẽ. ꝗͣ cont᷑ ipsos pelagianos catholica defendit eccłia.
truamꝰ errorem. cur putant esse dubitandũ. qͥ etiã pariuulos ds̃ qbꝰ ait suã
grãm. ꝑbaptismatis sacramentũ eruat depotestate tenebrarum. ⁊transa¬

Expanded text:
cum retractarem libros de Libero Arbitrio. Nec sola sane ista ibi a me dicta sunt cum retractarem libros de Libero Arbitrio. Nec sola sane ista ibi a me dicta sunt de his libris; verum et alia multa, quae huic ad vos operi inserere longum putavi, et non necessarium: quod et vos existimo esse judicaturos, cum omnia legeritis. Quamvis ergo in libro tertio de Libero Arbitrio ita de parvulis disputaverim, ut etiamsi verum esset quod dicunt Pelagiani, ignorantiam et difficultatem, sine quibus nullus hominum nascitur, primordia, non supplicia esse naturae; vincerentur tamen Manichaei, qui volunt duas, boni scilicet et mali, coaeternas esse naturas: numquid ideo fides in dubium vocanda vel deserenda est, quam contra ipsos Pelagianos catholica defendit Ecclesiatruamus errorem; cur putant esse dubitandum, quod etiam parvulos Deus, quibus dat suam gratiam per Baptismatis sacramentum, eruat de potestate tenebrarum, et trans
Abbreviated transcription (Latin):
ho id libo arbitrio cade potuit. ñȩtiã surgere: Ad ꝗͣ miseriam ĩte danpnatiõis ꝑtir.
ignorantia. ⁊ difficultas ꝗͣ patit᷑. oĩs hõ ab exordio natuitatis sue. nec abisto malo
quisqͣ nͥ dĩ grã lib̾at᷑. Q miseriã pelagioni nolunt exiꝰta dãpnatione descendȩ negan¬
tes ougnale pecẽm. quã uis ignorantia ⁊ difficultas etiam si eẽnt homine̾s pͥmordĩa
nat᷑alia. nee sic culpandꝰ s laudandꝰ. ds̃ eẽt. sic̃ ineodem libro t̾cio disput᷑amꝰ. Quȩ dis-¬
putacio ꝯt᷑ manicheo s. habenda qͥñ accipiunt sc̃pt᷑as scãs. uet̾is instrum̃ti. in quibꝰ
peccm origmale narratur:⁊ qͥcqͥd inde inlit̾tis apłicis legitur detestabili imꝰ¬
pudencia inimissum fuissȩ. Contendunt acorruptoribꝰ scripturarum. tãquã
non fuerit abapłis dictũ. Contͣ pelagianos aut̃ ħ defendendũ ẽ. qd̾ utraq scrip¬
tura ꝯmendat. ꝗͣ se acciꝑe ꝓsitentur. Hec dixi inpͥmo libro retractatioñ.¬

Expanded text:
eriam iustae damnationis pertinet ignorantia et difficultas, quam patitur omnis homo ab exordio natiuitatis suae, nec ab isto malo quisquam nisi dei gratia liberatur. quam miseriam Pelagiani nolunt ex iusta damnatione descendere negantes originale peccatum, quamuis, ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic culpandus, sed laudandus deus esset, sicut in eodem libro tertio disputauimus. quae disputatio contra Manicheos habenda est, qui non accipiunt scripturas sanctas ueteris instrumenti, in quibus peccatum originale narratur, et quidquid inde in litteris apostolicis legitur, detestabili inpudentia inmissum fuisse contendunt a corruptoribus scripturarum, tamquam non fuerit ab apostolis dictum. contra Pelagianos autem hoc defendendum est, quod utraque scriptura commendat, quam se accipere profitentur. Hoc op
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptationẽ non infert᷑ ꝓfecto nec intẽptationẽ suȩ male uoluntatis infertꝰ. Et qͥnicẽp¬
tacionẽ suȩ male uoluntatisᷤ ñ infert᷑: innulla ꝓrfus infert᷑. Uñ quisq enĩ tẽptat᷑ ũ scͥptũ ẽ.

Expanded text:
tentationem non infertur, profecto nec in tentationem suae malae voluntatis infertur: et qui in tetentationem non infertur, profecto nec in tentationem suae malae voluntatis infertur: et qui in tentationem suae malae voluntatis non infertur, in
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾et: ħ ꝑseuerasset. Uerboꝵ contiouersas auferamꝰ. & ñ nulla etiã quȩ ñ habent᷑. s
habenda sꝑabant᷑: ꝓ osse dicamꝰ amiiti. Dicat mͥ quisquis audet. utrũ d dare ñ possit.
qđ ase posci ĩꝑauit. Hoc certe qͥ sapit. ñ dico desipit s insanit. Imꝑauit aut̃ ds. ut ei
nẽ contumatiȩ. qua possit uł dignꝰ sit. ꝑseuerantiã scitatis amit̾e. Ait enĩ uoluntate
sua quisq deserit. dm̃: ut merito deserat᷑ adeo. Quis hoc negauerit: S idõ petimus
ne inferam᷑ intẽptationẽ tit hoc ñ fiat: & s exaudim utiq ñfit: quia as̃ ñꝑmitut¬
nũ flectere uoluntates.⁊ inlaplũ ꝓnas conu̾t̾e. ac dirg̃e insibi placitũ gressũ: cui ñ
non frust᷑ dicit᷑. netͣdafme dnẽ adefid̾io mõ pecõri ł ostremo nemulta comemore. cũ
uobis plura fottassis occurrant: ñ frust᷑ dr̃ nenos inferas itentationẽ a laqiisqras en

Expanded text:
auferamus, et nonnulla etiam quae non habentur, sed habenda sperantur, posse dicamus amitti. Dicat mihi quisquis audet, utrum Deus dare non possit, quod a se posci imperavit. Hoc certe qui sapit, non dico desipit, sed insanit. Imperavit autem Deus, ut ei ae tentationem, qua possit vel dignus sit perseverantiam sanctitatis amittere. sua quisque deserit Deum, ut merito deseratur a Deo, quis hoc negaverit? Sed ideo petimus ne inferamur in tentationem, ut hoc non fiat. Et si exaudimur, utique non fit, quia Deunum flectere voluntates, et in lapsum pronas convertere, ac dirigere in sibi placitum gressum. Cui non Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori : postremo, ne multa commemorem, cum vobis plura fortassis occurrant, non frustra dicitur, Ne nos inferas in tentationem. Nam quisquis in
Abbreviated transcription (Latin):
ut finde teminẽ lib̾aret: non eẽt inustrs. Ex uno quippe om̃s incondẽpna-¬
tionẽ ñ in iustã tudicati st̃ tre s iustã. Tui gͦ lib̾at᷑ grãm diligat: qͥñ lib̾atua
debitũ ognoscat. Si in dimittendo debito bonitas. in exigendo equitas intelli-¬
git᷑: nusq. eẽ apđ dm̃ iniquitas inuenit᷑. S cur inquit non solũ in paruuloꝵ
uerũ etiã geminoꝵ una atq eadẽ eausa tã diu̾sũ tuditiũ. Nonne fimilis q̃stio:

Expanded text:
ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnaut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exigendo aequitas intelligitur, nusquam esse apud Deum iniquitas invenitur. 17. « Sed cur, » inquit, « non solum in parvulorum, verum etiam in geminorum una atque eadem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis
Abbreviated transcription (Latin):
fue inlaudẽ głs grẽ suę. inqua gratificauit eoᷤᷤ. in dilecto filio suo: in quo
habent redẽptionẽ psangutnẽ ĩpłiꝰ remissionẽ pecc̃oꝵ scđm diuitias gr̃ę eiꝰ
que habundauit ineos. in om̃i sapientia & pradentia. Ut ostenderet eis miste-¬
riũ uoluntatis. Ruȩ scłm bonã uoluntatẽ fuã quã ꝓposuit in illo indispensati¬
one plenitudinis tẽpoꝵ instauiaie oĩa in xp̃o: que incelis sunt & quȩ int̾ris
in ipso. Inquo etiã ilorte consequatisc̃. p̃destinati sodm ꝓpositũ. qui uniu̾sa
oꝑat᷑: cmnt᷑ istã ueritatis e tã olarã tubã. quishomo sobriȩ uingilantisꝙ fidei
deo qm̃ as itidex iustis ÷ Ac ꝑ hoc & gratis ab eo dat᷑ grã: & iusto etus in alus uui-¬
ditio demonstrat᷑. quid eis quib dat᷑ amferat gr̃ã. Non uitiq simꝰ ingrati qđ
suam placitũ uoluntatis suȩ tã multos libat nnserieors dc̃. de tã debita ꝑditioẽ:

Expanded text:
iae gratiae suae, in qua gratificavit eos in dilecto Filio suo, in quo habent redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in illo, in dispensatione plenitudinis temporum, instaurare omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris in ipso; in quo etiam et sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum qui universa operatur . Contra istam veritatis tam claram tubam, quis homo sobriae vigilantisque fidei deo, Quoniam Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaqtam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃destinacionis definitionẽ utilitatis p̃dicationis. aduersam: Qua¬
Si uero aduersata sit. apło p̃dicanti. Nonne ille doctor gentium infide
& ueritate & p̃destinatione tociens conmendauit. et uerbum dĩ
p̃dicare non destitit: nunquid qr dixit deus ẽ qui oꝑatur in uob et
uelle et oꝑari ꝓbono uoluntatȩ ido non ipse et ut uelimus. quȩ dõ
placeant. & ut oꝑemur hortatus est : aut qr dixit qui in uobis boñ
cepit opus ꝑfitiet usq indiem. xp̃i iħu. Ideo ut inciperent homines
& ꝑseuerarent usq infinẽ ipse non suasit: nempe ipse dñs hominib
p̃cepit ut crederent: atq ait. Credite in dm̃. & in me credite. Nec
tamen ideo eiis falsa sentencia ẽ. nec uana definitio ubi ait. Ne¬
mo uenit adme: hoc: nemo credit inme nͥ fuerit ei datũ apatre
exortacioni. p̃ceptioni. correptioni quȩ omna frequentant. scriptura diuina. existi¬
mamiis inutilem definitionem p̃destinationis quã connendat eadem scriptura. di

Expanded text:
destinationis definitionem utilitati praedicationis adversam . Quasi vero adversata sit Apostolo praedicanti. Nonne ille doctor Gentium in fide et veritate et praedestinationem toties commendavit, et verbum Dei praedicare non destitit? Numquid quia dixit, Deus est qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate ; ideo non ipse, et ut velimus quae Deo placeant, et ut operemur, hortatus est? aut quia dixit, Qui in vobis bonum opus coepit, perficiet usque in diem Christi Jesu ; ideo ut inciperent homines et perseverarent usque in finem, ipse non suasit? Nempe ipse Dominus hominibus praecepit ut crederent, atque ait, Credite in Deum, et in me credite : nec tamen ideo ejus falsa sententia est, nec vana definitio ubi ait, Nemo venit ad me, id est, nemo credit in me, nisi fuerit ei datum a Patre ioni, praeceptioni, exhortationi, correptioni, quae omnia frequentat Scriptura divina, existimamus inutilem definitionem praedestinationis, quam commendat eadem Scriptura di
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. quib certissimȩ libantur quicũꝙ lib̾antur. Cet̾i aut̃ ubi nͥ inmassa ꝑditionis iusto
illa x. signa uidissent. s qm ut credent non erat eis datũ ⁊ iã inde crecłent : negatum:
exqͣ apparet hab̾e quosdam in ipso ingenio. diuiñ nat̾alit̃ mimꝰ in intelligentiȩ̃ qͦmouean¬
tur adfidem. si congrua sus mntib ł audiãt. u̾bał signa ꝯspitiant. Itñ sidĩ altiore iuditio
apdttiõs massa nonsc gr̾e p̃destinatione discreti: nec ipsa ei adhibent᷑ ł dic̾ta diuma
sunt. eniam iuder:. qͥñ potuer credc̃ factis. inconspectu suo tam magnis clarisꝙ
uͥtutib. Quur eni ñpotant crede: ñtacint enangłim dic̾ns. Cũ aũ tanta signa
fecissent corã cis non credider meũ: ut sermo psaiȩ ꝓpħȩ impleret᷑ ꝗͣ dixit. Dñȩ

Expanded text:
certissime liberantur, quicunque liberantur. Ceteri autem, ubi nisi in massa perditionis justo illa Christi signa vidissent? Sed quoniam, ut crederent, non eis erat datum, etiam unde crederent, est negatum. Ex quo apparet, habere quosdam in ipso ingenio divinum naturaliter munus intelligentiae, quo moveantur ad fidem, si congrua suis mentibus vel audiant verba, vel signa conspiciant, et tamen si Dei altiore judicio a perditionis massa non sunt gratiae praedestinationsunt etiam Judaei, qui non potuerunt credere factis in conspectu suo tam magnis clarisque virtutibus. Cur enim non poterant credere, non tacuit Evangelium, dicens: Cum autem tanta signa fecisset coram
Abbreviated transcription (Latin):
munus ẽ. dñi. Deqͦ mierȩ ipsi dño dõ nr̃o grãs agere asacerdote post
hanc uocẽ qͥb hoc dr̃ ammonentur: & digñ aciustum esse respon-
uetur auxilio ut ascendat: ⁊ que sursum sunt sapiat. uͥ xp̃c ẽ index¬
tera di sedens: nonquȩ suꝑ t̾ram. cui dehac tantare a genda̾sunt gr̃e nͥ

Expanded text:
munus est Domini: de quo munere ipsi Domino Deo nostro gratias agere, a sacerdote post munus est Domini: de quo munere ipsi Domino Deo nostro gratias agere, a sacerdote post hanc vocem quibus hoc dicitur admonentur; et dignum ac justum esse respondevetur auxilio, ut ascendat, et quae sursum sunt sapiat, ubi Christus est in dextra Dei sedens, non quae super terram : cui de hac tanta re agendae sunt gratiae, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Nos gͦ oꝑamur. s ds̃ in nob oꝑatur ⁊ oꝑari ꝓ bona uoluntate. hoc nob
expedit & credere & dicere. Hoc ÷ pium hoc uerum. ut sit humilis
isummissa confessio ⁊ detur totum dõ. Cogitantes credimus: cogitan¬
tes loqͥmur cogitantes agimnus. quicqͥd agimus. Qd aut̃ attinet ad pie¬
tatis uam et uerum dĩ cultum: ñ sumus idonei cogitare aliqͥd tãꝗͣ
ex nob met ipsis ssufficientia nr̃a ex dõ: Non enim: inpotestate nr̃a.
cornr̃m ⁊ nr̃e cogitationes. Unde idem qͥ hocꝰ git. item dicit ambrosius.
Quis aut̃ tam beatus quiincorde suo semꝑ ascendat: s hoc sine auxillo duui¬
no qͥfieri potest: nullo ꝓfecto modo. deniq inquid supra eadem scriptura
dicit Beatus uir cuiusẽ. auxilium. eiꝰ. abste dñe. ascensus incorde eius. hor
itaꝙ ut diceret: non solũ inlit̾tis sacris legebat. s sicut de illo uiro sinę
dubitacione cr edendum est &iam incorde suo senciebat ambrosuis
Qõ gͥ insacramentis fidelium dr̃. ut sursum corhabeamus. ad dm̃n:

Expanded text:
in nobis operatur et operari, pro bona voluntate. Hoc nobis expedit et credere et dicere: hoc est pium, hoc verum, ut sit humilis et submissa confessio, et detur totum Deo. Cogitantes credimus, cogitantes loquimur, cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitare aliquid tanquam ex nobismetipsis, sed sufficientiaationes: » unde idem qui hoc ait, item dicit Ambrosius , « Quis autem tam beatus qui in corde suo semper ascendat? Sed hoc sine divino auxilio qui fieri potest? nullo profecto modo. Denique, » inquit, « supra eadem Scriptura dicit, Beatus vir cujus est auxilium ejus abs te, Domine; ascensus in corde ejus » . Hoc utique ut diceret, non solum in Litteris sacris legebat, sed sicut de illo viro sine dubitatione credendum est, etiam in corde suo sentiebat Ambrosius. Quod ergo in sacramentis fidelium dicitur, ut sursum cor habeamus ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
nec intelligant corde & conuertantur & sanem eos. Non erant gͦ sic excecati ocli
inscrutabiliast̃. uditia. ⁊ in uestigabile̾. iuȩ. Nec istis offuiss qͦd non pot̾ant cre
de. si ita p̃destinati e̾ent ut eos cecos ds̃ illuminare ⁊ induratis cor lapideum.
uellet auferr. Uerum qͦd dix̃ dñs detiriis ⁊ sidoniis aliqͦ alio modo pot̃ fortassis.
intelligi. neminẽ tam̃ uenire ad xp̃m nͥ cui fuerit datum ⁊ eis dari qͥinillo
elec̾tisunt añ constitucionẽ mundi. Procul dubio consitet᷑. aqͦ ñsurdis aurib cord doqͥũdur¬
caynis auditur: ⁊ tam̃ ħ p̃destinatio q̃ satis aꝑte &̃ u̾bis euangłicis expli
orare : & non deficere. Audiuunt enĩ ħ ⁊ faciunt quib datum ẽ. non auc̃
faciunt siue audia̾nt. siue non audiunt quib nonẽ. datum qr uob inqͥs da¬

Expanded text:
nec intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Non erant ergo sic excaecati oculi, inscrutabilia sunt judicia et investigabiles viae: nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus illuminaret, et induratis cor lapideum vellet auferre. Verum quod dixit Dominus de Tyriis et Sidoniis, aliquo alio modo potest fortassis intelligi: neminem tamen venire ad Christum, nisi cui fuerit datum, et eis dari qui in illo electi sunt ante constitutionem mundi, procul dubio confitetur, a quo non surdis auribus cordis eloquiucarnis auditur. Et tamen haec praedestinatio, quae satis aperte etiam verbis evangelicis explicorare, et non deficere . Audiunt enim haec et faciunt, quibus datum est: non autem faciunt, sive audiant, sive non audiant, quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
ne quid ei det̾ius contingat. hanc continus orationib p̾cẽ fundimꝰ. hoc dieb ac
noctib postulamꝰ. ut sc̃ificatio & utuicatio que de dĩ gr̃a sumit᷑. ipsuis ꝓtectione seruet.
Inscificatione E gͥ ꝑseuerantiã. Hoc est : in sc̃ificatione ꝑseu̾emꝰ nos ab eo pet̃e. iste doctor
in telligit. cũ scificati dicimꝰ. scĩficet᷑ nom̃ tuũ. Quid ÷ enĩ altud pet̾e qđ accepimus
nifi ut id quoq nobis prestet᷑. ne hab̾e definamꝰ: Sic̃ gͥ sc̃s cũ am̃ rogat ut sci sit :
id utiq rogat ut sc̃s ẽẽ ꝑmaneat ita utiq & castiis cũ rogat ut castus sit. conti-¬
nens ut continens fit. tustus ut iustꝰ. piꝰ ut piꝰsit: icet̾a. Quȩ contͣ pelagianos dona
dei eẽ defendimꝰ. Hoc sine dubio petunt: ut in eis ꝑ seu̾ent bonis. q̃ se accepisse nouer̃
Qđ si acciptunt. ꝓfecto ⁊ ipsã ꝑseuerantiã magñ dĩ doñ. qͥcet̾a dona eiꝰ conseruantur.¬

Expanded text:
n delinquere ne quid ei deterius eveniat. Hanc continuis orationibus precem facimus, hoc diebus ac noctibus postulamus; et vivificatio quae de DIn sanctificatione igitur perseverantiam, hoc est, ut in sanctificatione perseveremus, nos ab eo petere iste doctor intelligit, cum sanctificati dicimus, Sanctificetur nomen tuum. Quid est enim aliud petere quod accepimus, nisi ut id quoque nobis praestetur, ne hue rogat ut sanctus esse permaneat: ita utique et castus, cum rogat ut castus sit; continens, ut continens sit; justus, ut justus; pius, ut pius; et caetera, quae contra Pelagianos dona Dei esse defendimus: hoc sine dubio petunt, ut in eis perseverent bonis, quae se accepisse noverunt. Quod si accipiunt, profecto et ipsam perseverantiam magnum D
Abbreviated transcription (Latin):
eas causas p̃destinatiõis. hȩc diuina uiditia ptin̾e. sine quareausarũ latentiũ p̃ iuditio tẽ
ista responde me dixi. facile÷ quitpe ut insidelitatẽ accusemꝰ. iudeoꝵ de lib̃a uoluntate
uenientẽ: qui factis apd̾ se tã magnis uirtutib crede noluer: Iđ et dñs increpans arguit:¬

Expanded text:
eas causas praedestinationis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc eas causas praedestinationis haec divina judicia pertinere, sine quarum causarum latentium praejudicio tunc ista respondere me dixi. Facile est quippe ut infidelitatem accusemus Judaeorum de libera voluntate venientem, qui factis apud se tam magnis virtutibus credere noluerunt. Quod et Domi
Abbreviated transcription (Latin):
facta: qm̃ si apd̾ illas factȩ cẽnt. in cise &cilicio penitentiã egissent. sic̃ sẽ habent elaqua ue¬
a nob cur apd eos tanta miracła facta sint. qui uidentes ea ñ fuerant eredit᷑i. & apd eos
ñ sunt facta qui credent si uident. quid respondebimꝰ: Nũquid dictĩ sumꝰ qđ inlibro il-¬
lo dixi. ubi sex quibdã questionib paganoꝵ: sine p̃iuditio tam̃ aliarũ causarũ. quas pru¬
dentes poss uesligare: Respondi hoc quippe ut scitis c̃xp̃e quare pꝰtã longa tẽpa uenit qͣrert᷑:¬
psc̾iebat: quałes multi in eiꝰ corpali p̾sentia fuer̃. qui ineũ nec suscitatis ab eo mortuis credẽ
uoluer. Item paulo post in eodẽ libio. atq in eidẽ questiõe. Quid mirũ inquã sitã infidelib
plenũ cibẽ u̾arũ xp̃c priorib^ tẽꝑib nou̾at ut eis p̃dicari nollet m̾ito. quos nec u̾b nec mi-¬
tłis suis credit̾os eẽ p̃sciebat: Hȩc certe de trro & sidone ñ possumꝰ dic̃e. ⁊in eis cognoscimꝰ ad

Expanded text:
i apud illas facta essent, in cinere et cilicio poenitentiam egissent; sicut se habent eloquia veredituri, et apud eos facta non sint qui crederent si viderent; quid respondebimus? Numquid dicturi sumus, quod in libro illo dixi, ubi sex quibusdam quaestionibus Paganorum, sine praejudicio tamen aliarum causarum, quas prudentes possunt vestigare, respondi? Hoc quippe, ut scitis, cum Christus quare post tpraesciebat, quales multi in ejus corporali praesentia fuerunt, qui in eum nec suscitatis ab eo mortuis credere voluerunt. Item paulo post in eodem libro, atque in eadem quaestione: Quid mirum, inquam, si tam infiis noverat, ut eis praedicari merito nollet, quos nec verbis nec miraculis suis credituros esse praesciebat ? Haec certe de Tyro et Sidone non possumus dicere, et in eis cognoscimus ad
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. adibeamus auditũ. Non erant exeis ꝙ non erant scđm positũ. uocati: ñ erant in
ꝓp̃o electi ante constitutionẽ mundi. non erant ineo sortẽ consequitti. ñ erant p̃destinati
scđm positũ eiꝰ qui uniu̾sa oꝑat᷑. Nã si hoc eẽnt: ex ilł eẽnt. ⁊ cũ illis sine dubutatioe
mansissent. Ut aut̃ non dicã quã fit possibile dõ au̾sas ⁊ adu̾sas infidẽ suã conu̾tere¬
hominĩ uoluntatis: & ineoꝵ cordib oꝑari. ut nullis adusitatib cedant: nec ab illo aliqͥ
uita. An eo redit᷑i sumꝰ. ut adhuc disputemꝰ quanta absurditate dicat᷑ tudicari hom̃ies
mortuos etiã dehis pecc̃is. ꝗ̃ p̃scuit illos ds̃ ꝑpett᷑os fuisse si uiu̾ent. QS ita ab oriet a
sensib xp̃ianis. aut ꝓrsus humanis: ut id etiã reffeblere pudeatt. Qiur enĩ ñ cdcitꝰ

Expanded text:
divina, adhibeamus auditum. Non erant ex eis, quia non erant secundum propositum vocati: non erant in divina, adhibeamus auditum. Non erant ex eis, quia non erant secundum propositum vocati: non erant in Christo electi ante constitutionem mundi, non erant in eo sortem consecuti, non erant praedestinati secundum propositum ejus, qui universa operatur. Nam si hoc essent, exam sit possibile Deo, aversas et adversas in fidem suam hominum convertere voluntates, et in eorum cordibus operari, ut nullis adversitatibus cedant, nec ab illo aliqua vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatis, quae praescivit eos Deus perpetraturos fuisse, si viverent? Quod ita abhorret a sensibus christianis, aut prorsus humanis, ut id etiam refellere pudeat. Cur enim non dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cetisimũ. hunc eẽ expdestinanitis. illũ ñ eẽ. Nã si fuisent ex nob̾ ait unꝰ ex pdestinata
qui depectore dñi hiberat hoc secietũ. mansissent utiq nobẽ. uid ÷ queso non erant̃ ey
nob̾. nã sifuissent mansissent utiꝙ nobcũ: Nõne utriq adeo creati. utriq ex adã nati
utriq de terra facti erant ⁊ ab eo qui dix̃ om̃e flatum ego feci uniꝰ eidẽq nat᷑ȩ ais
acceꝑant: Nonne pꝰtremo utriq uocati fuerant. & uocantẽ sequuti. ucriq ex impiis
iustificati. ⁊ plauacrũ regetiationis utriꝙ renouati:. S si hȩc audiret ille qui sciebat
pcul dubio qđ dicebat: respondere poss & dicere. Uera st̃ hȩc. Scđm hȩc om̃iaꝰ nob erant. Uerin¬
tam̃ scdm aliã quandã discretionẽ ñ erant ex nobis. slam si fuissent ex nobis: ꝑmansiser
utiq nobisc̃. Quȩ nã est ista discretio: Patent libri dĩ ñ auertamꝰ aspectum. Camat cra

Expanded text:
edestinatis, illum non esse. Nam si fuissent ex nobis, ait unus praedestinatorum, qui de pectore Domini biberat hoc secretum, mansissent utique nobiscum. Quid est, quaeso, Non erant ex nobis; nam si fuissent, mansissent utique nobiscum? Nonne utrique a Deo creati, utrique ex Adam nati, utrique de terra facti erant, et ab eo qui dixit, Omnem flatum ego feci , unius ejusdemque naturae animas acceperant? Nonne postremo utrique vocati fuerant, et vocantem secuti, utrique ex impiis justificati, et per lavacrum regenerationis utrique renovati? Sed si haec audiret ille, qui sciebat procul dubio quod dicebat, respondere posset et dicere: Vera sunt haec, secundum haec omnia ex nobis erant; verumtamen secundum aliam quamdam discretionem non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. Quae est tandem ista discretio? Patent Libri Dei; non avertamus aspectum: clamat Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
non patiunt᷑ afferre homies qui cont᷑ pelagianos non dubitant eẽ originale pecem¬
tione. Id et manichei ñ accipiunt. qui non solũ om̃s uet̾is testam̃ti script᷑as mꝰ ulla
auctoritate non habent. uerũ etiã eas quȩ ad nouũ ꝑtinent testam̃tũ sic accipiunt.
ut suo quodã priuilegio. im mo sacrilegio. qđ uolunt sumant qđ uolunt reiciant
Cont᷑ quos agebam inlibris delibo arbitrio. unde isti nob̃ prescribendũ putant.
ideo questiones opiosissimas incidentes. enudeate solue nolui: ne nimiũ longum
& pot̾am sic̃ feci. qđ libet hoꝵ uerũ eẽt. que non desinite int̃ponebã certa taĩ ratione

Expanded text:
« non patiuntur afferri » homines, qui contra Pelagianos non dubitant esse pec« non patiuntur afferri » homines, qui contra Pelagianos non dubitant esse peci scripturas in ulla auctoritate non habent; verum etiam eas quae ad Novum pertinent Testamentum sic accipiunt, ut suo quodam privilegio, imo sacrilegio, quod volunt sumant, quod nolunt rejiciant: contra quos agebam in libris de Libero Arbitrio, unde isti nobis praescribendum putant. Ideo quaestiones operosissimas incidentes enucleate solvere nolui, ne nimium longum Et poteram, sicut feci, quodlibet horum verum esset, quae non defi
Abbreviated transcription (Latin):
indurat. eius p̃cedentib meritis. s cũ eo cuiꝰ misẽret᷑ plerũq communib sic̃ duoꝵ er¬
minoꝵ : quoꝵ unus relinquit᷑. unus assumitur. dispar ÷ exitus: merita cominunia.
In quib tam̃ sic alt̃ magna dei bonitate lib̾at᷑: ut alt nulla eiꝰ iniquitate damnet᷑. Ilũql
enĩ iniquitas ÷ apd̃ dm̃: absit. S in uestigabiles ft̃ uiȩ ipsius. Itaq iniscdam eiꝰ inhis
quilibant᷑: & ueritatẽ inhis qui puntunt᷑. sfine dubitatiõe credamꝰ: neq inscrutabilia
srutari auit in uestigabilia uestigare conem̃. Ex ore quippe infantiũ & lactentium.
suã ꝑfic̃ laudẽ. ut qdđ inhis uidemꝰ quoꝵ lib̾ationẽ bona eoꝵ merita. nulla precedunt:
& inhis quoꝵ dãpnationẽ utrisq commiunia originalia sola p̃cedunt. hoc &e in maiori¬
bus fieri nequaquã om̃mo cunttem Id est non putantes uł scd̾m sua merita grim
suie dispares habeant causas malas. ut qui uidet᷑ stare uideat ne cadat. & qui gl̃at᷑¬

Expanded text:
ibus meritis, sed cum eo cujus miseretur plerumque communibus. Sicut duorum geminorum, quorum unus assumitur, unus relinquitur, dispar est exitus, merita communia: in quibus tamen sic alter magna Dei bonitate liberatur, ut alter nulla ejus iniquitate damnetur. Numquid enim iniquitas est apud Deum? Absit: sed investigabiles sunt viae ipsius. Itaque misericordiam ejus in his qui liberantur, et veritatem in his qui puniuntur, sine dubitatione credamus: neque inscrutabilia scrutari, aut investigabilia vestigare conemur. Ex ore quippe infantium et lactentium suam perficit laudem : ut quod in his videmus quorum liberationem bona eorum merita nulla praecedunt, et in his quorum damnationem utrisque communia originalia sola praecedunt, hoc et in majoribus fieri nequaquam omnino cunctemur, id est, non putantes, vel secundum sua merita gratisive dispares habeant causas malas; ut qui videtur stare, videat ne cadat ; et qui gl
Abbreviated transcription (Latin):
istam quoq sententiã. demonstrent᷑ hoĩes ñ iudicari. dehis quȩ non fecer̃: etiã si facti fuis¬
existimasse alicuius eẽ mom̃ti quã maluimꝰ disputatione cohib̾e: quã filentio preterire
.P inde sic̃ ait apłs non uolentis neq currentis s miserantis ÷ dei: Quia & paruił quib
uult etiã ñuolentib nec currentib subuenit. quos ante constitutionẽ mundi elegit
in xp̃o: daturꝰ eis grãm gͣtis. hoc est nullis eoꝵ ulfidei uł opum meritis precedentilius:
&̾ maiorib etiã his quos preuidit si apd eos facta eẽnt suis miracłis credit᷑os. quib non
uult subuenire non subuenit. Dequib uisua p̃destinatiõe occulte quidẽ. s iuste: aliuad¬

Expanded text:
istam quoque sententiam, demonstrentur homines non judicari de his quae non fecerunt, etiamsi facturi fuisistam quoque sententiam, demonstrentur homines non judicari de his quae non fecerunt, etiamsi facturi fuisexistimasse alicujus esse momenti, quam maluimus disputatione cohibere, quam silentio praeterires neque currentis, sed miserentis est Dei : qui et parvulis quibus vult, etiam non volentibus neque currentibus subvenit, quos ante constitutionem mundi elegit in Christo, daturus eis gratiam gratis, hoc est, nullis eorum vel fidei vel operum meritis praecedentibus: et majoribus etiam his quos praevidit, si apud eos facta essent, suis miraculis credituros, quibus non vult subvenire, non subvenit; de quibus in sua praedestinatione occulte quide
Abbreviated transcription (Latin):
fideles negiũ punurent᷑. cp̃ea firent iusideles qđ eos futos fiuse ꝓseuitt ratis apteq
monstͣt᷑ dehis pec̃is neminẽ iudicar. mor tuoꝵ quȩ p̾leit᷑ fuilse faictur si aliquo modo
quos maluit non accede ad fideꝰ. quã selere miet nuore Ailsera snbouenisle Trar pe
potiꝰ & hoc eis pstaret᷑. ut ante quã fidẽ relinquerent. ex hac uita migrent: qͥd responden
possit ignoro. Qui enĩ dic̃ relicturis fidẽ benefitiũ fuisse ooncessũ. ne hab̃e inciꝑent. qđ
guiore impietate desererent. satis indicat non udicari hoiẽm ex eo qđ p̃noscit᷑ male fuse
facturos. si ei qͥcũq benesttio ut id non faciat consulat᷑. Consultũ÷ gͥ & illi: qui raptapt᷑ et
ne malitia metaret in tellectũ illiꝰ. S quur non ita confultũ fuerit tiriis & sidoniis ut q¬
dent & rapent᷑ ne malitia nutaret intellectũ eoꝵ: forsitan responderet. ille cui placuit
isto mͦ hanc solue questionẽ. Ego uͦ quantũ ad hoc qđ ago attinet. suffic̾e uideo: ut scqm

Expanded text:
it; satis aperteque monstratur, de his peccatis neminem judicari mortuorum, quae praescivit fuisse facturum, si aliquo modo dicitur Christus, quos maluit non accedere ad fidem, quam scelere multo graviore discedere potius, et hoc eis praestaretur, ut antequam fidem relinquerent, ex hac vita migrarent? quid responderi possit, ignoro. Qui enim dicit, relicturis fidem beneficio fuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem ex eo quod praenoscitur male fuisse facturus, si ei quocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est igitur et illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Sed cur non ita consultum fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crederent et raperentur, ne malitia mutaret intellectum eorum; forsitan responderet ille, cui placuit isto modo hanc solvere quaestionem: ego vero quantum ad hoc quod ago attinet, sufficere video, ut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
& eiꝰ occulto iusto tam̃ iuditio. qmi ñ÷ miquitas api dm̃: quosdã etia post babtismũ pessime
uiuendo pt̃os. in hac tam̃ uita quousꝙ ꝑant detim̃i. qui non pirent. sieis corꝑis mors. lapsũ
en p̃ueniens subueniret. qm̃ nulłꝰ mortuus uidicat᷑ ex bonis seu mal. que fuerat sironi
moreret᷑ acturꝰ Alioqͥn tuni & sidonis ñ scãm ea quȩ gesser penas suerent. i potiꝰ scdin
tenuerant reliquissent: quã sieã nullo cẽpe ceniussent. Inqͣ sententia octi hom̃is & ãmo¬
dũ accitti. quȩ sint ad huc merito requirenda qͥd ime ne atenet tuce  itpsa nabis asuo

Expanded text:
cio, quoniam non est iniquitas apud Deum , quosdam etiam post Baptismum pessime vivendo perituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveniens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus: alioquin Tyrii et Sidonii non secundum ea quae gesserunt poenas luerent; bnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent. In qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa no
Abbreviated transcription (Latin):
testate: ut habeant homines porestatẽ: filii dei fieri. Ab ipso quippe accipiunt eã. qui aet
ordi humano cogitatiões pias. ꝑ quas habeat fidẽ: q̃ oꝑet᷑ ꝑdilectionẽ. Ad qđ boñ sum̃dũ¬

Expanded text:
testate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat testate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per quas habeat fidem, quae operetur per dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
corde fugiendũ:. qđ msi abilio dĩ fieri non posse fieri non posse disseruit. Ait eniꝰ. fhe¬
quens enĩ defugiendo scło iste sermo: atq utinã quã facił sermo cã cautꝰ. ⁊ solittitꝰ as r¬
S qđ peiꝰ: frequent̃ irrepit. t̾renarũ illecebra cupiditatũ. iuanitatũ obfusio. m̃tẽ occupat.
ut qđ studeas uitare illud cogites: animnoq uoluas. a cauere difficile ÷ homini. exuer int̃
ĩposibile. Deniq uoti magis eã eẽ rẽ. quã effectꝰ cestat᷑ ꝓpła dicendo. de lina cor mei anc
tostimonia tua.⁊ non mauaritiã. Non enĩ in potestate nr̃a oui nr̃m. ⁊ cogitationes nr̃e. q inpuis.¬
oͥfuse ñtẽ animũꝙ confundunt. atq alio tͣhunt quã tũ ꝓposuerif . Id scłaria reuacantꝰ inun¬
dana mserunt. uoluptaria inger̃. illecebrosa in texunt. Ipsoq intp̃e. quo eleuare mñte ꝑamis
inserti in anib cogitationib adt̾rena plerũq deicim᷑. Non itaq qͥd indĩ in homin. s indĩe. ra¬

Expanded text:
non corpore, sed corde fugiendum: quod nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim: Frequens nobis de fugiendo saeculo isto sermo; atque utinam quam facilis sermo, tam cautus et sollicits est, frequenter irrepit terrenarum illecebra cupiditatum, et vanitatum, offusio mentem occupat, ut quod studeas vitare, hoc cogites animoque volvas. Quod cavere difficile est homini, exuere autem impossibile. Denique voti magis eam esse rem, quam effectus, testatur propheta dicendo, Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiaoffusae mentem animumque confundunt, atque alio trahunt quam tu proposueris: ad saecularia revocant, mundana inserunt, voluptaria ingerunt, ilinserti inanibus cogitationibus ad terrena plerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est po
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ hoc uolo: Ita quippe eiꝰ erga alios fuit largitas. ut erga alios nulla eẽt iniqͥ¬
tas. Et isti quidẽ utiq inbonis ft̃. ueruntam̃ quantũ ad iustitiã spectat et
gr̃am.potest &e de reo quiliba t recte diee. qͣui dãpnat᷑. tolle qđ tuũ ÷ & uade.
qui respondeas deo. Quẽ certe inuno ur̃m benignissimũ largitorẽ. inte uero
ex actorẽ iustisfimũ. in nullo tn cernis iniustũ. Cũ eñ iustus eẽt etiã siutrũq
me ñ inuenire qͥd dicã. Si ⁊ hoc queris quare. ꝯttia inhacre sic̃ tusta÷. na eiꝰ¬

Expanded text:
volo? Ita quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas. Et isti quidem utrique in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potest et de reo qui liberatur, recte dici reo qui damnatur, Tolle quod tuum est, et vade; qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa e
Abbreviated transcription (Latin):
nolumus dicere qͦd teste scriptura possumuis dic̃ẽ: timemꝰ enim nidelicet
ne loq̾ntib nob̾ offendatur qui ueritatem non pot̾ cape. ⁊ ñ timemus
ne tacentib nob̾ qui ueritatẽ pot̃ caꝑe falsitate capiatur. Aut enĩ sic
p̃destinatio p̃clicanda ẽ. quẽ admodum scã scriptura euident̃ ȩloquitur
ipsiꝰ pelagiam ore danpnata. Apelagianoꝵ porro hȩretica ꝑu̾sitate tan¬
datur gr̃ã. sicut ueritas loquitur: s potuis scđm p̃cedentis merita uolunta¬
tis. sicut contra ueritatẽ pelagianus error obloquitur Preuenit gͦ ⁊ fidem
gr̃a. Alioquim si fides eamp̃uenit. ꝓculdubio p̃uenit. et uoluntas: qm̃ fides
nem obędientiam. p̃uenit ȩtiam ⁊ caritatẽ: qu a una dõ ueracit᷑ ⁊ suaur̃
obeditur. & hȩc om̃ia gr̃a in eo cui datur ⁊ euiꝰ hȩc om̃ia p̃uenit oꝑatur.

Expanded text:
nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tandatur gratia, sicut veritas loquitur; sed potius secundum praecedentis merita voluntatis, sicut contra veritatem Pelagianus error obloquitur. Praevenit ergo et fidem gratia: alioquin si fides eam praevenit, procul dubio praevenit et voluntas, quoniam fides nem obedientiam; praeoboeditur. et haec omnia gratia in eo cui datur et cuius haec omnia praeuenit operatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ccultat᷑.s alia ẽ. ratio uerũ tacendi. alia uerũ dicendi necessitas. causas uerũ
tacendi: Longũ ẽ om̃s querere ł inserere. Quarum tam̃ẽ.⁊ hec una: nepe¬
iores faciamus eos qui ñ intellign̾t dũ uolumꝰ. eos qui intelligunt fac̾e doctiores.
qui nob aliꝙͥ tac entib. dectiores quidem ñfuint: s nec potiores fuint. Cũ aut̃
res uera ita se ht̃. ut fiat peior nob eam dicentib illȩ qui caꝑȩ non potest
nob aut̃ tacentib ille qui pot̾: quid putamus esse faciendum: nonne dicen
dumẽ. potus uerum. ut qui potest caꝑe capiat. Quam tacendum ut non so¬
lum id ambo non capiant uerum᷑ quiẽ. intelligentior ipse sit peior. qui
siaudixte &xcaꝑeret: ꝑillum &riam plures dicerent qͦenĩ capatior ut dis¬
cat: en magis est idoneuꝰ ut alios doceat. Instat immicꝰ gr̾e : atq urgar mod
omnib ut credatur scđdm merita nr̃a dari: acsi gr̾a iam non sit gr̾a. Etnos

Expanded text:
lia est, inquiens, ratio verum tacendi, alia verum dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere, quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores, qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores 683 fiunt. Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis eam dicentibus ille qui capere non potest, nobis autem tacentibus ille qui potest, quid putamus esse facest dicendum verum, ut qui potest capere capiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelligentior, ipse sit pejor? Qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos
Abbreviated transcription (Latin):
ammonem᷑ infirmitacis & inbecillitatis nr̃e. dũ fic rogamꝰ. ne quisse inͦlent̃ excolla
ne quis fibi siuꝑbe atq arrogant᷑ aliquid assimat. nequis aut confessionis ele
passionis. głam fuã dicat. oũ dñs ipse humilteatẽ docens dixerit. uigilate ⁊ orat
mibis & fummissa confessio: ⁊ datur cotũ dõ: quicquid supplicit̃ cũ timore deu
sam grę quã defendimꝰ sola suffic̾et: qua nichil nobis relinqͥt᷑. inqͦ tãq inm̃al
dũ ostendit adõ. Ꝙ enĩ ñ infert᷑ intẽptationẽ. ñ discedit adõ: ñ ÷ hoc om̃ino in
iirib libĩ arbitriĩ. quales nc̃ ft. fuerat in homino anteꝗͣ. cad̾et. Quȩ tamen
libertas uolitutatis: i illiꝰ prime conditonis prestantia. quantũ ualuerit apparut
in angłis: qui diabolo cũ fuis cadente. inueritate steter̃.⁊ ad securitttẽ ꝑpetua
ñ cadencdi. in qua nẽ eos eẽ certissimi sumꝰ ꝑuentre meruer. Post casũ aut̃ hõis

Expanded text:
ammonemur infirmitatis et infirmitatis nostrae, dum sic rogamus, ne quis se insolenter extollat, ne quis sibi superbe atque adroganter aliquid adsumat, ne quis aut confessionis aut passionis gloriam suam ducat, cum dominus ipse humilitatem docens dixerit: \'uigilate et orate, milis et summissa confessio et datur totum deo, quidquid suppliciter cum timore et ausam gratiae, quam defendimus, sola sufficeret: quia nihil nobis reliquit, in quo tanquam in ndum ostendit a Deo. Qui enim non infertur in tentationem, non discedit a Deo. Non est hoc omnino in viribus liberi arbitrii, quales nunc sunt: fuerat in homine antequam caderet. Quae tamen libertas voluntatis in illius primae conditionis praestantia quantum valuerit, apparuit in Angelis, qui, diabolo cum suis cadente, in veritate steterunt, et ad securitatem perpetuam non cadendi, in qua nunc eos esse certissimi sumus, pervenire meruerunt. Post cas
Abbreviated transcription (Latin):
expon̾et ait int̾ cȩt̃a. Quã necessarie aut̾ quã ꝑuident̾ & salubrit᷑ ammonem̃ qđ pei¬
catoros fumꝰ. qui ꝓpecc̃is rogare cõpellim᷑. ut dũ indulgentia adõ petit᷑. conscientię
suȩ ãĩmꝰ reondet᷑ ne quis fibi quasi in nocens. placeat: ⁊ se extollendo plus peat.
p̃cant᷑: Nã ꝓfecto concesso fibi isto dĩ dono. qđ eẽ dĩ dom̃. eũ ab illo poscit᷑. satis
a ꝑteq monstͣtur. Isto gͦ concesso sibi dĩ dono ne inferat᷑ intẽptationẽ. nemo scõꝵ
ñ tenet usq infinẽ ꝑseuerantiã. Neq enĩ inꝓposito xpĩantatis quisq per¬

Expanded text:
nostris. » Quam necessarie autem, quam providenter et salubriter admonemur quod peccatores sumus, qui pro peccatis rogare compellimur? ut dum indulgentia de Deo petitur, conscientiae suae animus recordetur. Ne quis sibi quasi innocens placeat, et se extollendo plus pereat, precantur? Nam profecto concesso sibi isto Dei dono, quod esse Dei donum, cum ab illo poscitur, satis aperteque monstratur: isto ergo concesso sibi dono Dei, ne inferantur in tentationem, nemo sanctorum non tenet usque in finem perseverantiam sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ipse dñs ostend uͥ ait. dabo eis cor cognoscendi me: ⁊ aures audientes. Aures gͦ
audiendi ipsũ ẽ. doñ obediendi: ut qͥhab̾ent uenirent ad eũ. ad quẽ nemo ue¬
it nͥ fuerit᷑ datum apatre ipsius. E x hortamur gͦ atꝙ p̃dicamꝰ. s qͥ hñt aures
audiendi obedient̃ nos audiunt. qͥuͦ eas non hnt. fit ineis qͦd scͥptũ ẽ. ut au¬
dientes ñ audiant. Audientes udlicet corꝑis sensi. non audiant cord assensu.
quur aũ illi habeant aures audiendi illi non habeant: hoc ÷ illis datum
sit apat᷑ ut ueniant ad filiũ. illis aũ non sit datũ: qͥs cognouit sensũ dñi.
aut quis consiliari eiꝰ fuit. aut tu quises ohomo. qui respondeas dõ: Nuqͥd idõ

Expanded text:
ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum est donum obediendi, ut qui id haberent, venirent ad eum, ad quem nemo venit, nisi fuerit ei datum a Patre ipsius. Exhortamur ergo atque praedicamus: sed qui habent aures audiendi, obedienter nos audiunt: qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est, ut audientes non audiant ; audientes videlicet corporis sensu, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant aures audiendi, illi non habeant, hoc est, cur illis datum sit a Patre ut veniant ad Filium, illis autem non sit datum, quis cognovit sensum Domini, aut quis ejus consilarius fuit ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo ? Numquid ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑseuerantiã ꝓrsus adñõ scõs indicant poscere: qñ hac intentioẽ dicitni i aenepi
nr̃m cotidiañ da nobis hodie. ne axp̃i corꝑe separent᷑. s inea scĩtate ꝑmane aptr eia
nullũ quo inde seꝑari. mereant᷑ crim̃ admittant. Quinto orationis loco diciin. qi
itte nobis debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos dimiitemꝰ debitorib nr̃is: menos inue as intĩptit¬
onẽ in qua sola petitione non in uenit᷑ posci ꝑsetierantia. Pret̾ta eñ ft̃ pecẽa q̃ nobis

Expanded text:
perseverantiam prorsus a Domino sanctos indicant poscere, quando hac intentione dicunt, Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; ne a Christi corpore separentur, sed in ea sanctitate permaneant, qua nullum quo inde separari mereantur, crimen admitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. In qua sola petitione non invenitur posci perseverantia. Praeterita enim sunt peccata, quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
in eis sic̃ moelo fit uoluntas. dĩ. Qoasi ita est. in ea qͥdẽ parte qua optamꝰ ut honimoᷤᷤ
ex infidelib fiant fideles. ñ ꝑseuerantia s initiũ uidet᷑ optari. In ea uͦ qua optaeᷤ
ut homines in facienda uoluntate dĩ ȩquent᷑ angłis dĩ: choc orant sc̃i pseueran¬
tiã demonstrant᷑ orare. Um̃ nemo ꝑuenit ad illã fũmã beaticudinẽ. n mnea sĩau
nobis hodie. Ubi ab eatꝰ cipͥanꝰ ostendit. qͦmͦ ihic intelligat᷑ ꝑseuerantia postulab.

Expanded text:
in eis fit voluntas Dei. Quod si ita est, in ea quidem parte qua optamus ut homines ex infidelibus fiant fideles, non perseverantia, sed initium videtur optari: in ea vero qua optamus ut homines in facienda voluntate Dei aequentur Angelis Dei, cum hoc orant sancti, perseverantiam demonstrantur orare; quoniam nemonobis hodie. Ubi beatus Cyprianus ostendit quomodo et hic intelligatur perseverantia postulari.
Abbreviated transcription (Latin):
nentes cũ deo: ñ sic̃ in adã discedentes. adeo. Inxp̃o euĩ sortẽ consequnti sumꝰ. p̃destina¬
ti scđm ꝓpositũ eiꝰ. qui uniuersa oꝑat᷑. Manus qͥ dĩ est ista non nr̃a: ut non discedamꝰ
m᷑. mlla ab eo ritione discelimꝰ Ad̾ pot̾at nob̾ & non orantib dari: s oratione nr̃a
s attendat etidianas orationes suas. Orat: nt eieduli credant. Ds̃ qͦ cor uertit
ad fide. drat. ut c̾redentes ꝑset̾ent. Ds̃ gͦ donat̾. peruerantiam : usq infinẽ.
hec ds facturuĩ se eẽ. p̃sciuit. hpsaͥ p̃destinatio soõꝵ quos elegit in xp̃o ante mõ

Expanded text:
isto enim sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum ejus qui universa operatur. Manus igitur Dei est ista, non nostra, ut non discedamus mur, nulla ab eo ratione discedimus. Quod poterat nobis et non orantibus dari: sed oratione nostra sed attendat quotidianas orationes suas. Orat, ut increduli credant: Deus ergo convertit ad fidem. Orat, ut credentes perseverent: Deus ergo donat perseverantiam usque in finem. Haec Deus facturum se esse praescivit: Ips
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dĩ re ut᷑q concordante fatiamꝰ. Uidit &e iͥns u̾b. & altũ sensũ senissime
fidei congruentẽ. de quo iã supͣ loqutti fumꝰ. ut sciliaet ꝓinfidetib qui sunt adhue
tirra terrenũ tantũ hominẽ prima natiuitate portantes. orare intelligant
fidles. qui celesti homine induti. ñmmerito cęli nomine muineupant lĩsbit
unident᷑ ostendit. &e inatiũ fioci cẽ doñ dei. qn ntantũ ꝓfidelib ut aug at incis
uł ꝑseueret fides. uerũ etiã ꝓinfidelib ut hab̾e incipiant eã quã penitꝰ ñ habeban
de quo insuꝑiore libro multa iã qiximꝰ. s de illa quȩ habenda ÷ usq infne̾ pleu¬
fiat uoluntas tua. Cũ enĩ iã facta sit in eis. quur ut fiat adhuc petunt atioe
fiat incelo. s ut fiat in cęlo sic̃ int̾ra: ut t̾ra sellicet Ni iitet᷑ celũ. idest uł no n¬

Expanded text:
 alterum sensum sanissimae fidei congruentem, de quo jam supra locuti sumus: ut scilicet pro infidelibus qui sunt adhuc terra, terrenum tantum hominem prima nativitate portantes, orare intelligantur fideles, qui coelesti homine induti, non immerito coeli nomine nuncupantur. Ubi evidenter ostendit, et initium fidei esse donum Dei, quaperseveret fides, verum etiam pro infidelibus ut habere incipiant eam quam penitus non habebade quo in superiore libro multa jam diximus; sed de illa quae habenda est usque in finem perseve in Oratione, Fiat voluntas tua. Cum enim jam facta sit in eis, cur ut fiat adhuc petunt, nisi fiat in coelo; sed ut fiat in terra sicut in coelo: ut terra scilicet imitetur c
Abbreviated transcription (Latin):
tasse credi opotere. q contͣ qͦs mea dirigebatur intentio. sic mͥ uisisius
refellendi. ut suie pena ȩet peccati originalis inparuuł qͦd ueritas
causam paruuloꝵ sic relinquamꝰ. ut nob ẽẽ dicamꝰ. incertum. utrũm
Ap̃o regenerati. simoriantu paruuli transeant mȩt̾nam salutẽ ñre¬
catum intrauit inmundum. ⁊ ꝑ pecẽm. mors: ⁊ta inoñis homi¬
nes ꝑtransut. alit̃ recte intelligi ñ pot̃. nec amorte ꝑpetua quȩ uisti¬
sime ÷ retributa peccato lib̾at quẽꝗ pusilloꝵ atq magnoꝵ. nille¬
qͥ ꝑꝑ remittenda. ⁊ origmalia ⁊ ꝓpria nr̃a peccata mortiuis:
sine ullo originali ꝓpͥone peccato. S quare illos potiꝰ ꝗͣ illos. it̾m atq t̾m

Expanded text:
tasse credi oportere, quia contra quos mea dirigebatur intentio, sic mihi visi sunt tasse credi oportere, quia contra quos mea dirigebatur intentio, sic mihi visi sunt refellendi, ut sive poena esset peccati originalis in parvulis, quod vercausam parvulorum sic relinquamus, ut esse nobis dicamus incertum, utrum in Christo regenerati, si moriantur parvuli, transeant in aeternam salutem; non reatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit , aliter recte intelligi non potest: nec a morte perpetua, quae justissime est retributa peccato, liberat quemquam pusillorum atque magnorum, ni remittenda et originalia et propria nostra peccata mortuus est, sine ullo suo originali proprioque peccato. Sed quare illos potius quam illos? Iterum atque iterum