comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui curã desiderabat cecꝰ. clamabatinlĩt¬
tore obseciãs ut dutẽtus ad eũ. Cũq ille
iam ptransiret audies homo nauĩgãtem
post eũ in nauicła alt᷑a piscatorẽ diffi¬
bulatã ꝓtinꝰ clauudem qua erat oꝑtꝰ por¬
rigẽs dabat illi ut in nauicła reciperetur.
ffactũ ẽ. et ut ꝑuẽit ad scm iuxta sue fidei
magnitudinẽ magna belontate sub
manu eiꝰ uisu recepto miratꝰ clamabat
bide se colles. bide se hoics. bidẽ arbores
⁊ cetera uniuersa
ubi puer claudus et a renib ifra om̃i
prorsꝰ mẽbroꝵ destitutꝰ officio. solis ad
mouẽdũ manib utebat᷑ et Renib: pedes¬
emortuos post st trahens. Qũe ex burgũ¬
die partib pat̾ aduectũ aute ãnos iiii ͦ 
ibi Reliquerat: et ex tũc frm̃ blemosinis
alebat᷑ Itaq cũ beati prĩs aduẽtũ et u¬
tutes quas dñs oꝑabat᷑ in ip̃o ꝑ omẽm¬
puĩtiam celebris fama uulgarẽt: impo¬
sitũ plaustro eũde̾ puerũ fratres pdicti

Expanded text:
qui curari desiderabant, caecus clamabat in littore, obsecrans ut duceretur ad eum. Cumque ille jam pertransiret, audiens homo navigantem post eum in navicula altera piscatorem, diffibulatam protinus chlamydem, qua erat opertus, porrigens dabat illi, ut in navicula reciperetur. Factum est: et ut pervenit ad Sanctum, juxta suae fidei magnitudinem magna velocitate sub manu ejus visu recepto, miratus clamabat videre se colles, videre homines, videre arbores, et caetera universa. ubi puer claudus, et a renibus infra omni brorum destitutus officio, solis ad movendum manibus utebatur et renibus, pedesemortuos post se trahens: quem ex Burgundiae partibus pater advectum ante annos quatuor ibi reliquerat, et extunc fratrum eleemosynis alebatur. Itaque cum beati Patris adventum, et virtutes Dominus operabatur in ipsoinciam celebris fama vulgaret; impositum plaustro eumdem puerum fratres praedicti
Abbreviated transcription (Latin):
ad meãstepiũ rediit : gram admodũ iã¬
iamq deficiẽtis ĩ cõmodo corporis occupatꝰ
in tanta aĩ suanitate et dulcedĩe sp̃s̃ coti¬
dit propĩquabut ad exitũ. ac si inportu
nanigtãs paulatim ꝑcla depouẽt eiuidẽter
ad bos cũ p̾terita hyeme egrotarẽ nõ
uobidẽe ed adhnc timeretĩs: estate ꝓpĩa
ĩminere me inͣ᷑ credere huiꝰ corporis dis¬
sõlutionẽ. ad quã tuidẽter ꝓprio didicimꝰ

Expanded text:
sterium rediit, gravi admodum, jamjamque deficientis incommodo corporis occupatus, in tanta animi suavitate et dulcedine spiritus quotidie propinquabat ad exitum, ac si in portu navigans paulatim vela deponeret. Evidenter ad vos, cum vobis esse quod adhuc timeretis: aestate proxima imminere me mihi credere hujus corporis dissolutionem. » At quam evidenter proprio didicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ab ãnis octo pessima egritudine laborabat:
uehemẽti tremore et ualidis motib ꝑiter
unuisa mẽbra cõtutiẽs. Cũ autẽ uidẽtur
graniorib orta difficultatib ꝓpemodũ
excidisse spes pacio: dño disponẽte urĩt
mulier ita tremẽs nͨ minꝰ horribił ꝙͣ mi¬
serabilis et dẽs pit᷑ ad spectatulũ cõne¬
nert. Grante denq dei famulo: subeclis
õn paniatim cõtussiõe sedata ꝑfectã adepta¬

Expanded text:
ab annis octo pessima aegritudine laborabat, ab annis octo pessima aegritudine laborabat, vehementi tremore et validis motibus universa  membra concutiens. Cum autem videretur gravioribus ortis difficultatibus propemodum excidisse spes pacis, Domino disponente venit mulier ita tremens, nec minus horribilis quam miserabilis, et omnes pariter ad spectaculum convenerunt. Orante Dei Famulo sub oculis omnium paulatim concussione sedata, perfectam se senti
Abbreviated transcription (Latin):
prepositionẽ. Iterũ gͦ partib cõnotatis
ꝑ dico aliꝯs de pate tractatũ est. et ub ma¬
Diinas difficultates occurrẽtes btrũq sepiꝰ
despatũ. nisi qd̾ om̃s iaui cõsolabat᷑ que
õĩb innotuerat albatis̾ scĩ tam certa de Refor¬
manda pate ꝓmissio. Nec parũ ip̃a dilato
ꝓfuit hĩs p̃sertim qui uariis ĩcõmodis la¬
borantes. remedia cõsequebaut᷑ in carne.
seu etiã qui uidentes edificabãtur in fide
Tantus eĩ cõtursꝰ erat ut młtitudine ꝑit̾
atq importuitate sua. ip̃m quaq nego¬
nũ rõponẽde pacio pene desꝑabilit impẽdẽt
tonee quesita tandem in medio flumine
insula partis dotriusq pͥmarii in nanicłis
accesser̃t. ubi cõpositis om̃ib scdm̃i qdͣ fidelis
arbiter difiniuit: Datis sibi iniucẽ dextris.
recõtiliati sunt in osculo patis C. quartũ.
Nteroẽs sanc quas ꝑ manũ seru
sui iidem p̃stitit dñs sanitates: cele¬
berrima fuit cui ł̃ curatõ mulieris. Hec

Expanded text:
eparationem. » Interim ergo partibus convocatis, per dies aliquot de pace tractatum est, et ob maximas difficultates occurrentes utrinque saepius desperatum, nisi quod omnes jam consolabatur, quae omnibus innotuerat, Abbatis sancti tam certa de reformanda pace promissio. Nec parum ipsa dilatio ofuit, his praesertim qui variis incommodis laborantes remedia consequebantur in carne, seu etiam qui videntes aedificabantur in fide. Tantus enim concursus erat, ut multitudine pariter atque importunitate sua ipsum quoque negotium componendae pacis pene desperabiliter impedirent: donec quaesita tandem in medio flumine insula, partis utriusque primarii in naviculis accesserunt; ubi compositis omnibus secundum quod fidelis arbiter definivit, datis sibi invicem dextris reconciliati sunt in osculo pacis, 5. Inter omnes sane quas per manum servi sui ibidem praestitit Dominus sanitates, celeberrima fuit cujusdam curatio mulieris. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
abus quẽ libenter nõ comedas. Surge miles chrisn sur¬
ge excute̾ de puluẽ. reuerte ad p̃luĩ uñ fugisti fortiꝯ
post sugã p̃liatrꝰ.gloriosiꝰ t̾ũphaturq. Hab quid ch̾ia
mlõs milires qͥ fortissime ceꝑũt.steterũt. uit̾e ⁊t̃. pau
cos autẽ q̃ de fuga quersi rursꝰ se ꝑiculo ĩetert qd̾
declmauerãr. rursus fugarit hosits quos fugiebat. Et
qr õẽ rarũ p̃nosum. gaudeo te de illis posse eẽ. q̃ qͣro
rariores tato apparebr̃ gloriosiores. Alias autẽ si młm
timidꝰ es air uł nines ubi nõ ẽ tiõr. nõ aut̃ iñes ubi mags
ẽ inẽddũ. An qr fugisti ex acie puras te manꝰ hostiũ eua¬
sisse. libẽna re mseqr̃ adiesariꝯ fugiẽtẽ ꝙ̃ sustmear re¬
pugnãtẽ. et audanꝯ ĩsistt a tergo. ꝙͣ resistar ĩ fanem.
Senirꝯ nc̃ proiems armis capis matuniõs somnos ꝙ
illa hora ch̾stꝰ resurrey̾ir. ⁊ ignoras ꝙ exarmatꝰ
⁊ tu imdior ⁊ hostib minꝯ ninẽdꝰ sis. Armatorum

Expanded text:
cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coecos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum
Abbreviated transcription (Latin):
siderata pueniet. Quib etiã unde idnosset
inuotuit dicẽs. Uidebar michi ꝑ noctur¬
nũ sõmũ: missam celebrare sole̾nem.
Cũq expleta paulominꝰ or̃one pͥma re¬
cordares angelicũ ex . more cãticum
idest gliã in excelsis p̃cedere debuisse eru¬
bui: et qd ouutꝰ omiserã cãticũ Inchõas.
uouiscũ ꝑit ad finem usq tõpleui. Iam me¬
diũ noctis transierat᷑ uir sc̃s de p̃dictorũ

Expanded text:
siderata proveniet. » Quibus etiam unde id nosset siderata proveniet. » Quibus etiam unde id nosset innotuit, dicens: « Videbar mihi per nocturnum soporem Missam celebrare solemnem. Cumque, expleta paulo minus oratione prima, recordarer angelicum ex more canticum, id est Gloria in excelsis Deo, praecedere debuisse, erubui, et quod oblitus omiseram canticum inchoans, vobiscum pariter ad finem usque complevi. » Jam medium noctis tra
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ: ut ex laborib uires capẽ uideretur.
siccidit autẽ cũ in pͣdicti moselle fluuii lit¬
tore residentib hincinde partib mediator
fidetio Rogares que ad patẽ erãt: ut paro
alla ex tãta siquidem hortiũ strage ferocier
qd epigebat᷑ obsimata aĩositate ⁊ ciueret.
Subito demꝙ tanꝙͣ agitati uirus discesser̃t.
uirũ dei insalutatũ solam Ro tet̾is om̃ib
relinquẽtes desperatõnem pacis. Nec sane
ex cõtẽptu aliquo sed ex metu Reuerẽtie
uis mmiere fugã. siquidẽ uerebãt᷑ ne p̾seu¬
tuĩ mẽtes ꝙͣtũlib improbas facile flectent.
minꝰ tõsiderantes quid ille ꝑ sp̃m nusquã
absentem. poss et etiam in absentes̃
turbine seluebat᷑ sõla utrũq medita¬
bant᷑ arma. sola mibant cõsilia mali¬
guãdi: cũ uir sc̃s eos qui secũ uenerant
Icãselatꝰ frẽs ne turbemini inquit: licet eĩ
ꝑ młtas difficultates om̃mo tam uaꝵ de¬

Expanded text:
virtus ut ex laboribus vires capere videretur. virtus ut ex laboribus vires capere videretur. Accidit autem, cum in praedicti Mosellae fluvii littore residentibus hinc inde partibus mediator fidelis rogaret quae ad pacem erant, ut pars altera, ex tanta siquidem hostium strage ferocior, quod exigebatur, obstinata animositate renueret. Subito denique tanquam agitati furiis discesserunt, Virum Dei insalutatum, solam vero caeteris omnibus relinquentes desperationem pacis. Nec sane ex contemptu aliquo, sed ex motu reverentiae ejus iniere fugam: siquidem verebantur, ne praesentium mentes, quamlibet improbas, facile flecteret; minus considerantes quid ille per spiritum nusquam absentem posset etiam in absentes. turbine solvebatur, sola utrinque meditabantur arma, sola inibant consilia malignandi, cum Vir sanctus eos qui secum venerant consolatus fratres: « Ne turbemini, inquit; licet enim per multas difficultates, omnino tamen pax de
Abbreviated transcription (Latin):
pancis aute dieb egritudiuẽ corporis diꝰ
alquaten Ilenarat. Garb dieb rũ ad lis¬
sepas uenerabilis hngonis ostiensis ex̃i
rescribet. ait. Uerũ est ꝯd audistis. infio/¬
matꝰ sum usq ad mortem. seo intermi ut
sentio reuocatꝰ ad mortẽ. atq h ͦ it me
sentio nõ diu. Uitam quippe mortalem
mortem magio ꝙͣ uitã Reputãs: nõ a mor-¬
te sed ad mortem reuocatũ se seutiebat cũ
ab exitu reuocaret᷑: licet sentiẽs hauddintiꝰ
Retinẽdum. Quod quidem sepiꝰ eiga eũ pui¬
dentia diuina disposuit. in cuiꝰ manu
erat placita ei aĩa illiꝰ ut quotits eum
grandis aliqua necessitas euocaret. Uĩcẽte
oĩa aĩo uires corporis nõ deessẽt: mirãti¬
u qui uidebãt cũ et Robustos hoĩes in tole¬
rãtia suꝑare. Expletio nãq negotiis uelut
in pe redĩes młtiplitib infirmitatib labo¬
rabat: bt bix uiuẽt feriatꝰ qui occupatus
defite nesciebat. Cui in oꝑ̾e nonissimo tã
manifeste tamq magnifite dima affuit

Expanded text:
s ante diebus aegritudinem corporis ejus aliquatenus relevarat. Quibus diebus cum ad litteras venerabilis Hugonis Ostiensis episcopi rescriberet, ait: « Verum est quod audistis. Infirmatus sum usque ad mortem, sed interim, ut sentio, revocatus ad mortem, atque hoc, ut me sentio, non diu . » Vitam quippe mortalem mortem magis quam vitam reputans, non a morte, sed ad mortem revocatum se sentiebat, cum ab exitu revocaretur, licet sentiens haud diutius rat. Quod quidem saepius erga eum providentia divina disposuit, in cujus manu erat placita anima illius: ut quoties eum grandis aliqua necessitas evocaret, vincente omnia animo, vires corporis non deessent, mirantibus qui videbant eutis namque negotiis, velut in se rediens, multiplicibus infirmitatibus laborabat, ut vix viveret feriatus, qui occupatus deficere nesciebat. Cui in opere novissimo tam manifeste, tamque magnifice divina adfuit
Abbreviated transcription (Latin):
plaga mettusi ppło suꝑueĩe. Egressi
cĩ in młtitudine graui adũi ꝯ bitinos p̃n¬
cipeo a qb p̃ter more. lacessitã se ẽẽ tãta
rĩtas indignabat᷑ traditi sẽ młti ĩ manꝰ
pancissimoꝵ. Cõclisi demiq inter frigidi¬
mõtio̾ sit eĩ eũ appellãt et moselle aniis
angustias ac nituo sese impetu colli¬
dentes. una hora sicut dicebat᷑ plus ꝙͣ duo
milia corruert: quidã gladiis trucidati.
plures amne submersi. uehemẽti gͣ ĩdi¬
quatõne cõceptã nobilis illa cĩtas totis ad
ultionẽ uirib parabat᷑: cñ e Regione adũ¬
sarios quoq et fortiores pda copiosa et auꝰ¬
datiores fecisset cũetꝰ. imminebat totius
pũtie terta bastatio: cũ uen̾abibis eorũ
metropolitanꝰ illius archiep̃s treuẽrẽsis.
tolens auxie de pteritis. sed adhuc grauio¬
ra formidaus unitũ in tãta necessitate
refugiũ petiit. et expetiit birũ dei ueniẽs
ergo claramuallem. ip̃iꝰ at oĩ frm̃i uesti¬

Expanded text:
si enim in multitudine gravi adversus vicinos principes, a quibus praetermorem lacessitam se esse tanta civitas indignabatur, traditi sunt multi in manus paucissimorum. Conclusi denique inter Frigidi-Montis sic enim eum appellant et Mosellae amnis angustias, ac mutuo sese impetu collidentes, una hora, sicut dicebatur, plus quam duo millia corruerunt, quidam gladiis trucidati, plures amne submersi. Vehementi igitur indignatione concepta, nobilis illa civitas totis ad ultionem viribus parabatur, cum e regione adversarios quoque et fortiores praeda copiosa, et audaciores fecisset eventus. Imminebat totius provinciae certa vastatio, cum venerabilis eorum metropolitanus Hillinus archiepiscopus Treverensis, dolens anxie de praeteritis, sed adhuc graviora formidans, unicum in tanta necessitate refugium petiit et expetiit Virum Dei. Veniens ergo Claram-Vallem, ipsius atque omnium fratrum vesti
Abbreviated transcription (Latin):
titan subreptũ sit. ꝙ sapiẽ salomõĩs illusũ. ꝙ sampsõ for¬
titudini obuiatũ. Uu prothoplastũ dolo captũ expulir de
patria felicitat. quid miꝵ si tenero sbripiut adolescẽtulo
in loco horroris ⁊ uaste solitudis: Huc accedit ꝙ nͤ sicur
illos babilonitos senes species decepit eũ. nͨ sicut giezri
peciuẽ amor. nͨ hõris ambitio sicut uilianũ aposta tam.
sed fefellit illũ sãtas. seduxit ⁊eligio. ꝑdidit auitõs seĩoꝵ
Queris quom̃o: P̾mo quidꝰ miisꝯ ẽ magnꝯ quidã p̾or
ab ip̃o p̾nape p̾orum. foris quid̾ apparẽs ĩ uestimẽtis ouiũ.
int̾nsecꝰ autẽ lupus rapax deceptisq custodib. estimã¬
tib quippe ouẽ esse. ueue admissꝰ ẽ solus ad solã lupꝰ¬
ad ouiculã. Nec refugit ouitula lupũ. quẽ ipã purabar
ouem. Qud plura: Attrahit. alliat blandit᷑ ⁊ noui
euãgelii p̃dicator ꝯmẽdat ⁊apulã. paramoiã dannat
uolũtariã pauꝑtatẽ miseriã dicit. Ieuina bigilias. si

Expanded text:
titati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, mis
Abbreviated transcription (Latin):
expositꝰ erat digs Sũs ch̾sti air ĩuẽta ẽ patere
morsib lupi. De scło qͥppe nõ de clumaco te teste ro¬
berte uenisti asterciũ. Uuesisti. petisti pulrast. s tui acd¬
huc teneritudiẽ telic ĩuito dilam es ꝑ biẽmũ. Quo
ip̃e patienter explero erabs calũma. tius demũ p̃ab mnlĩ¬

Expanded text:
expositus erat diabolo? Ovis Christi cur inventa est patere morsibus lupi? De saeculo quippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, tuis demum p
Abbreviated transcription (Latin):
egrederet signas et sauãs: ppłm młtũ
qui undiq fuerat cõgregatꝰ adiiratõe
et exulta̾ne Repleuit lxx
N exitu quogoppidi qd iosñauũ bo¬
rãt: paraliticũ hoiẽm sic exhenuatũ
corpore. It solam circũferre bidẽt ⁊ palli¬
de mortis ymaginẽ: impoĩtũ plaustro
trauseũti uiro dei offerũt. Is quoꝵ ubi¬
ẽ signatꝰ deponi et incedeꝰ iussuo. plau-¬

Expanded text:
signans et sanans, populum multum qui undique fuerat congregatus, admiratione et exsultatione replevit. n exitu quoque oppidi quod Rosnaium vocant, paralyticum hominem sic extenuatum corpore, ut solam circumferre videretur pallidae mortis imaginem, impositum plaustro transeunti Viro Dei offerunt. Is quoque ubi signatus est, deponi et incedere jussus, plau
Abbreviated transcription (Latin):
inquirẽdum reflexisset iter: ita tẽ co¬
quouit. Iste est alexãdex qͥ in eisd̾ dieb
ad uiri dei sacra monita ostensionẽq
u̾tutũ cũ aliis ferme triginta seculo uã¬
le fecit: et secutꝰ est eum. A quo etiã post
modicũ tempꝰ altas est ordinatꝰ in mo¬
nasterio tholosane dioctsis: qd graudis¬
suisset. remisit qui uidiret eũ et inuẽtusẽ
uideno
uod de duol aliis in pago colomiẽsi ꝑpe¬

Expanded text:
inquirendum reflexisset iter, ita esse coinquirendum reflexisset iter, ita esse cognovit. Iste est Alexander, qui in eisdem diebus ad Viri Dei sacra monita, ostensionemque virtutum, cum aliis ferme triginta saeculo valefecit, et secutus est eum: a quo etiam post modicum tempus abbas est ordinatus in monasterio Tolosanae dioecesis, quod Grandissuisset, remisit qui videret eum, et inventus est videns. Quod de duobus aliis caecis in pago Coloniensi p
Abbreviated transcription (Latin):
feram tangẽ et transire at protinꝰ eã
uidere samata: płimũ sibupi rõgratiũas
et exultãs qd̾ aguitꝰ nõ fuisset. Ead
etiã die futilauit rutine in beati uiri
presẽtia luꝑ celestid̾: cuuꝰ bñdictio aliis
quoq clandis duab feminis gressũ:
uisum Reddidit cetis eque duobus
Epissime uero cõtigit/ Ix xꝑmi¬
ut interorandũ indubitãter dei seruꝰ.
agnoscet u̾tutẽ adesse diuinã. Cuiꝰ tam̃
modũ cognitiois nullis se posse u̾bis
set aliquos et transisset sanatos cẽ digit:
et regressꝰ aliquis ex hĩs qui audierãt
sicut dictũ erat iuuenit. ..lxxxu¬
gressus aliqñ bafileam ur̃bem: suor¬
dũ quẽdã signauerat et trãfierat.
Cũq paululũ ꝓcessisset bocãs alexãdrũ
colomẽsem Reuerte ait. quere utrũ audiat
homo. fRediit ube: et illũ seꝑit audiẽtẽ.
Similit ip̃o die cũ signasset aliũ cerũ
alt̾o ocło et abiret: deꝰ inquit apuit ocłm
eiꝰ. Hoc etiam p̾dictꝰ alexandto cũ ad

Expanded text:
e et transire, ac protinus eamdem videre sanatam, plurimum sibi ipse congratulans et exsultans, quod agnitus non fuisset. Eadem etiam die rutilavit Rutinae in beati Viri praesentia lux coelestis, cujus benedictio aliis quoque claudis duabus feminis gressum, visum reddidit caecis aeque duabus. epissime vero contigit, ut inter orandum indubitanter Dei Servus agnosceret virtutem adesse divinam. Cujus tamen modum cognitionis nullis se posse verbisset aliquos et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. Egressus aliquando Basileam urbem, surdum quemdam signaCumque paululum processisset, vocans Alexandrum Coloniensem: « Revertere, ait, quaere utrum audiat homo. » Rediit ille, et illum reperit audientem. Similiter ipso die cum signasset alium caecum altero oculo et abiret: « Deus, inquit, aperuit oculum ejus. » Hoc etiam praedictus Alexander, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sedeis amplius qui sicut uidebant factũ:
ita sese recordabant᷑ audisse futurmis
n pago treuerẽsi ẜt¬
autiquũ exta cenobiũ. quod rti¬
uense uocat᷑. uui celebrãte aliqn mis/¬
saꝵ solẽma birodei ĩnuẽrabilis aderat
multitudo Intea gũtiamius de sirta qd̾ ẽ
repens humi erigi pẽitꝰ nõ ualebat. sta
scabellula tenẽs manib. Reneo mortuos
post se traħẽ cosutuerat. Cũ aũt p̾ mul¬
titudie ppłi ad dei hoiẽm introduci feiã
no᷑ ualeret. in bafilica media Repente
tõualuit. et exilitus ambulabat: nõ siẽ
lula ppło iubilãs tulit ꝓtinꝰ ad altare
ut sisterẽt ta dño et bexnardo seruotiꝰ.

Expanded text:
sed eis amplius, qui sicut videbant factum, sed eis amplius, qui sicut videbant factum, ita sese recordabantur audisse futurum. 47. In pago Treverensi antiquum exstat coenobium, quod Rutinense vocatur: ubi celebrante aliquando Missarum solemnia Viro Dei, innumerabilis aderat multitudo. Interea Guntranus de Sura, quod est repens humi, erigi penitus non valebat; sed scabellula tenens manibus, renes emortuos post se trahere consueverat. Cum autem prae multitudine populi ad Dei Hominem introduci femina non valeret, in basilica media repente convaluit; et exsiliens ambulabat, non sine lula populus jubilans tulit protinus ad altare, ut sisterent ea Domino, et Bernardo servo ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ ꝓcessissem in eod itinere quonũt
Se to quẽ nominãt longũ campũ. offe¬
rebat᷑r mithi puella clanda : et dñs ei
gressum Reddelut Audier̃t et mirati st̾ fcs
siturũ: et a sił transeũtib iuxta b̾bũ
ꝯd̾ ipõt dixerat expectata. Oblita gͥ ab eio
nere gressum Recepit: et ibat grãs a genb.
mio altero causa
extitit ut uir sc̃s lingonas petẽt:
inter ep̃m et tlerũ cĩtatis illiꝰ orto graui
admodũ scifiate. bbi cũ pͥma die ĩeffi¬
ratit laborasset. et mane facto apareret
abie: dicebat fratrib quia bidi ꝓbisũ
noctis introeũti michi eccliam offerri
clandã feminã et sanari. Post unã
fere horã. cũ iterũ tleriti cõuenissent. p̾ter
spem oĩ reformata pace. multio p̾tib
coegertillũ beati mãmetis martirib
intrare basilicã: et qr fames inualuerat
ppłm ad elemosinã exhortari. Ubi inter-
laquẽdũ sicut predigerat oblata ẽ ei mu¬
lier clauda: et erecta mirãtib qͣd omib.¬

Expanded text:
quo nunc de eo quem nominant Longum-Campum offerebatur mihi puella clauda, et Dominus ei gressum reddebat. » Audierunt et mirati sunt fratres, siturum, et a simul transeuntibus, juxta verbum quod ipse dixerat, exspectata. Oblata igitur ab eis nere gressum recepit, et ibat gratias agens. 46. Anno altero causa exstitit ut Vir sanctus Lingonas peteret; inter episcopum et clerum civitatis illius orta gravi admodum simultate. Ubi cum prima die inefficaciter laborasset, et mane facto pararet abire, dicebat fratribus, « Quia vidi per visum noctis introeunti mihi ecclesiam offerri claudam feminam. et sanari. » Post unam fere horam, cum iterum clerici convenissent, praeter spem omnium reformata pace multis precibus coegerunt illum beati Mammerti martyris intrare basilicam; et quia fames invaluerat. populum ad eleemosynam exhortari. Ubi inter loquendum sicut praedixerat oblata est ei clauda
Abbreviated transcription (Latin):
terita hoc eodem in loco erat aũt inpta
flũ albã. uu̾i sanatꝰ est puer. Hic
inquit uidi oblatũ michi ꝑuerũ talem
tepeũte as eo spũ nequã omnem
ꝓtinꝰ ⁊ ecipere sospitatẽ. bsũq mẽtoroꝵ:

Expanded text:
terita hoc eodem in loco: erat autem juxta terita hoc eodem in loco: erat autem juxta fluvium Albam, ubi sanatus est puer: hic, inquit, vidi oblatum mihi puerum talem, exeunte ab eo spiritu nequam, omnem protinus recipere sospitatem, usu
Abbreviated transcription (Latin):
gredienti aliqñ moãsteriũ pr̃i sco.
hõ qͥdam de fmnib illis occurrẽs: sa¬
nãdũ filiũ offerebat. Nã int̾ moãsteriũ
quid infirunis Imponẽ manũ difficiliꝰ
acquiescebat: ne uidelitet si occursus illuc
hoñ fieret quies cenobii turbaret ͦ et di¬
sciplina piret. Erat autẽ p̾dictꝰ puer
ille fatuus et mẽtis Impos: clandus
quosz et surdꝰ et mutꝰ. Qui ead hora
per ip̃iꝰ oronẽ a manus impositionẽ
ab oi suũł ĩ tomiodo liberatꝰ audiebat. lo¬
quebat᷑. et ambulabat. et sane mentis
effectꝰ. a pͥori pẽitꝰ In guietudine et furo¬
re cessabati Cũqz eũdem̃ iam incolumen
filiũ pat̾ deuotꝰ ad oratoriũ brate dei gei¬
tricis cũ grãꝵ ac̃tõne deducerẽt. loq̃bant᷑
mutuo fr̃es de tam młtipliti niimis ĩco-¬
modo pueri cõquerẽtes. Qd quos pater
sc̃s flagellũ inquit dei erat: et mali¬
qui spsdira uexatiodeidi eĩ nocte pre-¬

Expanded text:
gredienti aliquando monasterium Patri sancto gredienti aliquando monasterium Patri sancto homo quidam de finibus illis occurrens, sanandum filium offerebat. Nam intra monasterium quidem infirmis imponere manum difficilius acquiescebat, ne videlicet, si concursus illuc hominum fieret, quies coenobii turbaretur, et disciplina periret. Erat autem praedictus puer ille fatuus et mentis inops, claudus quoque, et surdus. et mutus. Qui eadem hora per ipsius orationem et manus impositionem ab omni simul incommodo liberatus, audiebat, loquebatur, et ambulabat, et sanae mentis effectus, a priori penitus inquietudine et furore cessabat. Cumque eumdem jam incolumem filium pater devotus ad oratorium beatae Dei Genitricis cum gratiarum actione deduceret, loquebantur mutuo fratres, de tam multiplici 1148 unius incommodo pueri conquirentes. 45. Ad quos Pater sanctus: « Flagellum, inquit, Dei erat, et maligni spiritus dira vexatio. Vidi enim nocte prae
Abbreviated transcription (Latin):
ableia nomen est uico qui iusignẽ
beati martim uasilitã habet. Nã
et fundus ip̃e ad possessionẽ spectat eccliẽ
dũ adolescẽtem ppłs offerelat. Quẽ ad
eiꝰ orõnem erectũ protinꝰ et libere gras¬
dientem ad p̃dictã bt̃ĩ martini basili¬
tã deduxẽr̃t. magnifice dnm collandãtes :
qui martini sui sp̃m suscitau̾at ĩ b̾nardo.
ouullas etiã sanitates quas in lxpip¬
effecit. per uisũ ei mirabiliꝰ postẽdit. et¬
młtas ip̃e cũ fierẽt aĩ utute ꝑsensit: ad
aliquas etiã spũ suggerẽte nõ Rogatꝰ
accẽssit. Equib ne uideat᷑ immensum
ꝓcessisse narratõ exẽpla panca subicaꝰ:
illud etiã e Regione mouẽtes. ne quis̾ forte
tambreuĩt scribi oꝑa tanta imxet᷑. Si¬
quidem mlta exħis in tam uru fieri ui-¬
diuis: bt tãm celerit᷑ ea ploqui neg̃amꝰ
Et cũ dici soleat nichil eẽ faciliꝰ dictu.
huit tam̃ dei famulo ꝑ gram quã at¬
ceꝑat signa face̾ magis facile uidebã
ꝙ nobis facta narrare. lxxx¬

Expanded text:
ableia nomen est vico, qui insignem beati Martini basilicam habet. Nam et fundus ipse ad possessionem spectat ecclesiadum adolescentem populus offerebat: quem ad ejus orationem erectum protinus, et libere gradientem, ad praedictam beati Martini basilicam deduxerunt, magnifice Dominum collaudantes, qui Martini sui spiritum suscitaverat in Bernardo.Nonnullas etiam sanitates, quas in stus effecit, per visum ei mirabilius praeostendit; multas ipse, cum fierent, animi virtute persensit: ad aliquas etiam spiritu suggerente non rogatus accessit. E quibus, ne videatur in immensum processisse narratio, exempla pauca subjicimus, illud etiam e regione monentes, ne quis forte tam breviter scribi opera tanta miretur: siquidem multa ex his in tam brevi fieri vidimus, ut tam celeriter ea proloqui nequeamus. Et cum dici soleat nihil esse facilius dicto; huic tamen Dei famulo per gratiam quam acceperat, signa facere magis facile videbatur, quam nobis facta narrare. E
Abbreviated transcription (Latin):
duo q̃ pñtib epĩs godefrido lingonẽsi.
et heurico crecensi facta st̃: memoramꝰ
Puellam curuã in pdicti trecẽsĩo ep̃i domo:
ppinqui et noti eiꝰ cũ mł̃tis ei pcib
offerebãt. Tantꝰ uero cõcurs erat. ut
cũ eã signatã dei famulꝰ at si molle
lutũ intra sacras manus mirabiliter
formãs erexisset. et erectã incedeꝰ pre¬
cepisset: locus nõ potuerit inueniri.
Demũ suꝑ mensa magnã q̃ prope po¬
sita erat statuert illam et erecta libere
gradiebatur: magnifice dum collau¬
dantibz uauĩsis hanc q adhuc suꝑstitẽ
abhis quieam nouere inꝑ audu̾uius
I usad urle filiã mutã Ihox¬
pri scõ obtulit mater: cui morbus
epileusie loquẽdi ademerat fatultatem.
uiec mora seruo dei ĩ ponẽte ei manũ so/¬
lutũ ẽ uinculũ oris eiꝰ et loq̃l̾at᷑ Recte

Expanded text:
us episcopis Godefrido Lingonensi, et Henrico Trecensi facta sunt, memoramus. Puellam curvam, in praedicti Trecensis episcopi domo, propinqui et noti cum multis ei precibus offerebant. Tantus vero concursus erat, ut cum eam signatam Dei Famulus, ac si molle lutum intra sacras manus mirabiliter formans erexisset, et erectam incedere praecepisset, locus non potuerit inveniri. Demum super mensam magnam quae prope posita erat, statuerunt illam, et erecta libere gradiebatur, magnifice Dominum collaudantibus universis. Hanc quoque adhuc superstitem ab his qui eam novere, nuper audivimus. In eadem urbe filiam mutam tri sancto obtulit mater, cui morbus epilepsiae loquendi ademerat facultatem. Nec mora, Servo Christi imponente ei manum, solutum est vinculum oris ejus, et loquebatur recte
Abbreviated transcription (Latin):
ab altero moueret᷑. Qnẽ auffserẽtes ĩ
culcit᷑ mat̾ eiꝰ reteriq propinqͣ offerebãt
uiro sco. ꝓpe eũdem locũ ꝑstratã puplicã
transeñti. At ille signatũ eriges statuit
supͣ pedes suoc̾ et ire p̃cepit. Net mora
exiliit puer et ambulabat: magnificãs
deũ. Qui tãdiu scm̃ ꝓsecutꝰ ẽ abeñtem :
donec ille muitũ licet et renitẽtem redire
p̃cepit. bbi nõ ĩmerito qͥltin magna admod
facta ẽ ãmiratio: magna exultatõ oĩ
qui bidebãt: sed p̾ceteris fr̃ eiꝰ inuior in
ip̃iꝰ tãꝙͣ Rediuiui oscła Ruẽs młtos eoꝵ
ad lacrimas usꝙ ꝑmouit. hñt q̃dẽ pueꝵ
et post ãnos iii ͦ in eod uito btato uiro
mat᷑ offerẽs: sacros monebat ostulari
pedes hic ẽ inquic̃s pr tuus qui tibi
uitã reddidit: et ie michi lxiiii
odem anno apud cisterciũ iuxta
mor̃e abbatib cõgregatio. pdictꝰ
papa beñabilis a fłiuit: nõ tã apłita¬

Expanded text:
in culcitra mater ejus caeterique propinqui offerebant Viro sancto, prope eumdem locum per stratam publicam transeunti. At ille signatum erigens statuit supra pedes suos, et ire praecepit. Nec mora, exsiliit puer, et ambulabat magnificans Deum: qui tamdiu Sanctum prosecutus est abeuntem, donec ille invitum licet et renitentem redire praecepit. Ubi non immerito quidem magna admodum facta est admiratio, magna exsultatio omnium qui videbant: sed prae caeteris frater junior in ipsius tanquam redivivi oscula ruens, multoad lacrymas usque permovit. Hunc quidem puerum et post annos quatuor in eodem vico beato Viro mater ejus offerens, sacros monebat osculari pedes: « Hic est, » inquiens. « qui tibi vitam reddidit, et te mihi. » 40. Eodem anno apud Cistercium juxta morem abbatibus congregatis, praedictus papa venerabilis adfuit, non tam auct
Abbreviated transcription (Latin):
riũ triũ fũtiũ. obłatꝰẽ ei cleritus
quidã ex his qui Regulares noiaũtur
hõ grãdeuus et cecꝰ. Imposuit ei manũ.
et breuẽ exmore feat orõnem. et ead
hora uidentẽ illũ ad eccliam suam¬
u trecesium brser młta ꝑ hũc dei¬

Expanded text:
rium Trium-Fontium, oblatus est ei clericus quidam ex his qui Regulares nominantur, homo grandaevus et caecus. Imposuit ei manum, et brevem ex more fecit orationem, et eadem hora videntem illum remisit ad ecclesiam suamn Trecensium
Abbreviated transcription (Latin):
surdis et muitis. auditũ p̾stitit et loq̃lã
ed et iuxta alterũ lꝑi¬
barpũ suꝑ socanã ad eiotactum
clandus ex utero matris sue. slxni¬
uni Reuerẽtissimꝰ papa nõ tercius¬
engenius ex moacho clarauallẽii
et abbate saucti auastasii in brbe roma
ad apłicã assumptꝰ cathedram gal¬
lias introisset. ibat cũ eo uir sãctꝰ uec
minꝰ apłica uirtus in illo ꝙͣ in illo di¬
gnitas pminebat. Tantꝰ eĩ ad beatũ
uirũ cõcursus erat ĩcõmodis uariis la¬
borantiũ: ut cũ aliqñ sũmꝰ põtifex ba¬
silicã ubi ille missaꝵ solẽma celebra¬
bat deuotꝰ intrasset. expleto sacrificio¬
scribimꝰ: q̃ nos̾ obliuisti ip̃a quã ui¬
dimꝰ maguitudo leticiẽ nõ ꝑmiltit:

Expanded text:
surdis et mutis auditum praestitit et loquelam. Sed et juxta alterum Barrum super Sequanam ad ejus tactum claudus ex utero matris suae. 39. Cum reverendissimus papa noster Eugenius tertius, ex monacho Clarae-Vallensi et abbate Sancti-Anastasii in urbe Roma, ad apostolicam assumptus cathedram, Gallias introisset; ibat cum eo Vir sanctus, nec minus apostolica virtus in illo, quam in illo dignitas praeeminebat. Tantus enim ad beatum Virum concursus erat incommodis variis laborantium, ut cum aliquando summus Pontifex basilicam, ubi ille Missarum solemnia celebrabat, devotus intrasset; expleto sacrificioscribimus quae nos oblivisci ipsa quam vidimus magnitudo laetitiae non permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
que est tisterciẽsis ordiuis abbatia
una de primis. moãchꝰ qdã iacebat
usq adeo paralisi dissolutꝰ ut oĩb peue
mẽbris propͥo officio destitutis nõ ma-¬
nũ posset mone̾ nõ pedem. Int̾ta suꝑ¬
ueniẽs bir beatꝰ paralititũ bisitat:
manũ postulatꝰ postulatꝰ imponit:
et tõtinuo opem seusiit egrotꝰ. Ut tam
gratius eẽt miratłm. uclut gradatimpus
altam manũ. scdõ alt̾am Recuꝑauit. Ex¬
inde ꝓfecturꝰ palliolo suo opuit postu-¬
lantem: et subito in breui obtinuit etre
aqui corporis sanitatem. Cxuii¬
n moãsterio albe Ripe mõachus
quidã adolescẽs ꝓsum botis ami
potũ dedit: et paululũ frĩgidus ex tiꝰ
pectore mira cũ suauitate sudor erupit
Demũ ip̃a die ab eod ĩcomodo lib̾atꝰ :
posaeet̾ cepxit quasi puno de ceteris frĩb
et hoc illi bñficiũ us̃q hodie ꝑseuerat

Expanded text:
quae est Cisterciensis ordinis abbatia quae est Cisterciensis ordinis abbatia una de primis, monachus quidam jacebat usque adeo paralysi dissolutus, ut omnibus pene membris officio proprio destitutis, non manum posset movere, non pedem. Interea superveniens Vir beatus paralyticum visitat, manum postulatus imponit, et continuo opem sensit aegrotus. Ut tamen gratius esset miraculum, velut gradatim prius alteram manum, secundo alteram recuperavit. Exinde profecturus palliolo suo operuit postulantem, et subito in brevi obtinuit etiam reliqui corporis sospitatem. In monasterio Albae Ripae monachus quidam adolescens usum vocis amispotum dedit: et post paululum frigidus ex ejus pectore mira cum suavitate sudor erupit. Deinde ipsa die ab eodem incommodo liberatus, psallere coepit quasi unus de caeteris fratribus: et hoc illi beneficium usque hodie perseverat
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate p̾sidẽs ꝙͣ frat̾na caritate refia
int̾ eos quasi unus ex eio. ubi cñ ad cel¬
lulã in qua iacebat facto uespere et cõ¬
uẽtu soluto dei famulꝰ diuertisset: surꝰ¬
dũ ei pucrũ obtuler̃t. Erat aut puer
ille de uicinia ead et sicut pcostea didi¬
cimꝰ ex logo tempore bigilans iñ custo¬
dia gregis sui subito terrore ꝑcuissuo:
amiserat po̾sus auditũ. Orãs itag
pr̃ sc̃s et pouero manut imponẽs: utrũ
audiat scicitat᷑. At ille mira deuotiõe
pclamans audio dñe audio: tam fir¬
mit᷑ amplexatus ⁊̃ eũ. ut uix ab eo
posset auecłi. auditũ ẽ bbũ. oblatꝰ
est puer sũmo põtifici alixq ꝑ sonis
releberrimũ hoc miratulũ fuit. Exb¬
Enerat p̃r sc̃s ad mõãsterimiii
diocesi bisuntina cui no rẽ tarus¬
lotus: et exãt cũ eo ex abbatib sui or¬
et sigũas tã in noĩe dñi erexit et sa¬
nauis ut ead̃ hora incolumis Remea¬
ret ad ꝓopriaxui¬
odem hõre in moãsterio moriuũdo

Expanded text:
a praesidens, quam fraterna charitate residens inter eos, quasi unus ex eis. Ubi cum ad cellulam, in qua jacebat, facto vespere et conventu soluto, Dei Famulus divertisset, surdum ei puerum obtulerunt. Erat autem puer ille de vicinia eadem, et sicut postea didicimus, ex longo ante tempore vigilans in custodia gregis sui, subito terrore percussus, amiserat prorsus auditum. Orans itaque Pater sanctus, et, puero manus imponens, utrum audiat sciscitatur. At ille mira devotione proclamans, « Audio, domine, audio; » tam firmiter amplexatus est eum, ut vix ab eo posset avelli. Auditum est verbum, oblatus est puer summo pontifici aliisque personis, celeberrimumque hoc miraculum fuit. Venerat Pater sanctus ad monasterium in dioecesi Bisuntina, cui nomen est Charus-Locus, et erant cum eo ex abbatibus sui Oret signans eam in nomine Domini erexit et sanavit, ut eadem hora incolumis remearet ad propria. Eodem tempore in monasterio Morimundo,
Abbreviated transcription (French):
pre sc̃o: aibo parit pnerũ tollũt et offe¬
rũt ei. Imposita g manu puero et siguãs
os illiꝰ et aures allotutꝰ est eũ. et loquẽtẽ
protinꝰ et audientẽ dimisit lix
ioud̾ risuellum oppidũ regionis eiꝰx.¬

Expanded text:
Patre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offePatre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offerunt ei. Imposita igitur manu puero, et signans os illius et aures, allocutus est eum, et loquentem protinus et audientem dimisit. Apud Risnelmum oppidum regionis e
Abbreviated transcription (Latin):
gulũ simł et grãs młtas suo Retulit cica
uilla dicitur obtulerũt. Dubsistẽs auẽ
modice et breuit᷑ orãs: tetigit hominẽ et
incolunei suis pedib abire p̃cexit. Eno
abeñte: ppłs młtꝰ qui ĩ occursũ uiidti
cõfluperat nõ sine lachrimis dñm collauꝰ¬
dabat
Tem Redeũti aligñ de bia: ꝓforib
moãsterii oblatꝰ ẽ puer sundꝰ et mu¬
tus. Expnẽs gͥ tetigit liugña eiꝰ: et dĩ¬
gitos inimisit in aures. Idotiuꝰ autem
auriũ ciꝰ obstatula facta de medio: et so
quã nũt usq suꝑstitem et incolumen ẽẽ
Ex idem tempꝰ in fuiib illis apd̾ta¬
strũ qđ noiañt undemmnõtem: duo
milites de btĩ pr̃is ututib cõferebãt. Sedini-¬
ns credulꝰ alt᷑. si hunc inquit sanauerit
puerũ. ex tũc firimꝰ credam. Dicebat au¬
tem furdũ quẽdã et mutũ: qͣ apd̾ eodͥino¬
tritꝰ nͭ locutꝰ fuisset aligñ. nec audisset.
Post dies itaq pancos transeũte propiꝰ

Expanded text:
o retulit curat, qui Mundivilla dicitur, obtulerunt. Subsistens autem modice, et breviter orans, tetigit hominem, et incolumem suis precibus abire praecepit. Quo abeunte, populus multus qui in occursum Viri Dei confluxerat, non sine lacrymis Dominum collaudabat. Item redeunti aliquando de via, prae foribus monasterii oblatus est puer surdus et mutus. Exspuens igitur tetigit linguam ejus, et digitos immisit in aures. Protinus autem aurium ejus obstacula facta de medio, et solquam nunc usque superstitem et incolumem esse Per idem tempus in finibus illis, apud castrum quod nominant Burdemontem, duo milites de beati Patris virtutibus conferebant: sed minus credulus alter, « Si hunc, » inquit, « sanaverit puerum, ex tunc firmius credam. » Dicebat autem surdum quemdam et mutum, qui apud eos nutritus, nec locutus fuisset aliquando, nec audisset. Post dies paucos transeunte propius
Abbreviated transcription (Latin):
tilz õib uisum recepit Il
pud mõãsteriolũ quoꝵs ubi iõna
et secana tõfluũt pñte pussimo
pr̃acipe comite theobaldo. alñt̾i astãtił
nõ pantis potentib birio: offerenti sa¬
crificia dinina uiro dei paralitita femi¬
nã obtulert. Quã expletio solẽms tã¬
gẽs et exigẽe. ip̃a hora sauã stmisit
ad ꝓpa . ut suis ilła pedib abtũte. gra¬

Expanded text:
 visum recepit. pud Monasteriolum quoque, ubi Yona et Sequana confluunt, praesente piissimo principe comite Theobaldo, aliisque astantibus non paucis potentibus viris, offerenti divina sacrificia Viro Dei paralyticam feminam obtulerunt: quam expletis solemnibus tangens et erigens, ipsa hora sanam remisit ad p
Abbreviated transcription (Latin):
breuam transiẽs obmũ habut ppłm
młtũ. sicut bbiq semꝑ et bndiq in ip̃iꝰ
occursum cõflue̾bat ĩmiera mltitudo.
tetigit et erexit: quã et ibidam postea
uidimꝰ occurrẽtem. ei cũ ceteris et pcet̾is
grãs reftrẽtem

Expanded text:
ransiens, obvium habuit populum multum, sicut ubique semper et undique in ipsius occursum confluebat innumera 1147 multitudo. tetigit et erexit, quam et ibidem postea vidimus occurrentem ei cum caeteris, et prae caeteris gratias referentem
Abbreviated transcription (Latin):
D hoc nob̃ ad ea quoꝵ que mirabi-¬
litero egit in Regione ꝓpͬa Redendũ.
Nam in eo forte etiã plusquã ꝓpħa dici
posse uidet᷑: qo ꝓphetitꝰ ci nõ defuerit
honor nͥ in patria sua. Mussem̃ dr¬

Expanded text:
 hoc nobis ad ea quoque quae mirabiliter egit in regione propria, redeundum. Nam in eo forte etiam plus quam propheta dici posse videtur, quod propheticus ei non defuerit honor, ne in patria sua quidem.
Abbreviated transcription (Latin):
Implicare. Qua minirũ suggestrone
sicut fateri solet. prope modũ rederrdate
faerant gressus eius  s matrs sancte
nicõria Importime atiis eius Instabiet᷑:
Ita ut sepius sibi occurrẽtẽ uid̾ere uideretes
conquerẽtẽ et improperãtẽ. qu nõ ad sꝰ¬
modi migacitatẽ eũ tar teuere oducallat:
non In hac spe erudieratreum. ⁊ Denũ cũ
aliqñ ad fratrdt suos ꝑgeret In obsidione

Expanded text:
implicare. Qua nimirum suggestione, implicare. Qua nimirum suggestione, sicut fateri solet, propemodum retardati fuerant gressus ejus: sed matris sanctae memoria importune animo ejus instabat, ita ut saepius sibi occurrentem videre videretur, conquerentem et improperantem, quia non ad hujusmodi nugacitatem tam tenere educaverat, non in hac spe erudierat eum. Demum cum aliquando ad fratres pergeret, in obsidione
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs perfẽctius eñ relĩquẽ mũdũ deliberãs
cepit inquirere et Inuestigare: ubi cercius
ac purins inuenret requiem amine sue-
sub Iugo christi. Inquirenti autẽ occuroit
tistertii Innorate monastice religionis noua
plãtalis: messis multa s operariis Indigẽs ⁊¬
ꝯ adhuci ab uix aliquis tõuersionis gratia
illic decliuaret᷑. ob niiiam uite ipĩꝰ et pau-¬
ꝑtatis austeritaten. Que taniẽ ꝯ aminũ
uere deunn q̃reutẽ mĩme terrerent. post¬
habitatõa om̃i hesitatione ac tuuore illuc
uertit Intentionẽ. posse se estimãs õio
ibi delitescere et abscondi ĩ absc̃ondito fatiei
dei ab om̃i cõturbatione hoĩz: maxune q
ad effugiũ uanitatis seu deseculadi genero¬
sitate seus de acrioris Ingemi grã. seu
forte etiam de alicꝰ nomine sanctitatis.¬
loi uero decõuersione tractãtẽ sratret
eus et qui carnaliter eũ diligebant
ꝑsenser̃t. om̃imodis agere cepert̃. ut animũ
at et amore sciencie secularis seculo artĩs

Expanded text:
vestris . Perfectius vero relinquere mundum deliberans, coepit inquirere et investigare, ubi certius ac purius inveniret requiem animae suae sub jugo Christi. Inquirenti autem occurrit Cistercii innovatae monasticae religionis nova plantatio; messis multa, sed operariis indigens, 1066 cum vix adhuc aliquis conversionis gratia illuc declinaret, ob nimiam vitae ipsius et paupertatis austeritatem. Quae tamen cum animum vere Deum quaerentem minime terrerent, posthabita omni haesitatione ac timore, illuc vertit intentionem, posse se aestimans omnino ibi delitescere, et abscondi in abscondito faciei Dei ab omni conturbatione hominum; maximeque ad effugium vanitatis; seu de saeculari generositate, seu de acrioris ingenii gratia, seu etiam forte de alicujus nomine sanctitatis.Ubi vero de conversione tractantem fratres ejus, et qui carnaliter eum diligebant, persenserunt; omnimodis agere coeperunt, ut animum m, et amore scientiae saecularis saeculo arctius
Abbreviated transcription (Latin):
quii: post dissimiles aacͥnias et gẽt
gemitus dissumiliũ doloꝵ. uerba Robis
ceporũt confera: ⁊ res reb̾ut cõparari.
Cũq Inter ipa Roba familiaris amiticie
hugomi Infundere᷑ spũs ueritatit: aliod
Iam faciem habere ceꝑunt itue collo

Expanded text:
quii, post dissimiles lacrymas et quii, post dissimiles lacrymas et gemitus dissimilium dolorum, verba verbis coeperunt conferri, et res rebus comparari. Cumque inter ipsa verba familiaris amicitiae Hugoni infunderetur spiritus veritatis, aliam jam faciem habere coeperunt ve
Abbreviated transcription (Latin):
aplĩcũ illud caplĩ Regebatur. sidelis ẽ deꝰ
qr qui cepit In uobis opus bonũ. ip̃e ꝑficiet
usꝙ In diem Ihesu christi. Quod de notus
Iienis haud setus accepit : quã si de celo
somussẽt. Goultans Ita Ipuãlis Iam pater
aggregare ⁊ cepit Induere nonũ hominẽ ⁊
et ꝯ quib de licterĩt setuli seu de seculo ip̃o
agere solebat. de seriis et cõu̾sioe tractarer
ostendens gandia mũdi fugitiua. uite mise¬
uas. coleb celerẽ mortẽ. uitã post morte
seir in bonis seu in malis ꝑpetuam sõre.
Oouid multa. Quotquot ad hoci pͥordina¬
ti erant oꝑante ĩ eis grã dei. et uerbo
uirtutis eius et or̃one et Iinstantia serui
eus ⁊ p̃mo cunctatr deinde cõpunct
alter post alterum credebãt et cõsẽtiebant
Inter quos adiunctꝰ est ei etiã dõn ꝯ hugo
masticonensis: qui hodie raptus apõtinia¬
põtisitis. Hici audiens de tõuersioe socii
quem. seculo mortuũ audiebat. Ubi autẽ¬
pͥ. data est utriq facultas mutui collo¬

Expanded text:
lum legebatur, Fidelis est Deus, quia qui coepit in vobis opus bonum, ipse perficiet usque in diem Jesu Christi : quod devotus juvenis haud secus accepit, quam si de coelo sonuisset. Exsultans itaque spiritualis jam pater aggregare. Coepit novum induere hominem, et cum quibus de litteris saeculi, seu de saeculo ipso agere solebat, de seriis et conversione tractare; ostendens gaudia mundi fugitiva, vitae miserias, celerem mortem, vitam post mortem, seu in bonis, seu in malis, perpetuam fore. Quid multa? Quotquot ad hoc praeordinati erant, operante in eis gratia Dei, et verbo virtutis ejus, et oratione et instantia servi ejus, primo cunctati, deinde compuncti, alter post alterum credebant et consentiebant. Inter quos adjunctus est ei Hugo Matisconensis, qui postea raptus a Pontiniapontificis. Hic audiens de conversione socii quem saeculo mortuum audiebat. Ubi autem data est utrique primo facultas mutui collo
Abbreviated transcription (Latin):
seu monasticã uitã nõ parno tẽpore uisa
est emilari. In uictus parctate .ĩ uilitate
uestitus et delitias da pãpas seculi ase abdi-¬
oroĩb. et qd̵ minus assũpte professionis
habebat elemosinis ⁊ diuersĩs oxib inificordie
rediuiendo. In quo de die ĩ dia profitiens ad
extrema deuenit: ꝑficienda ĩ futuro. ⁊es
ĩ quo proficiens migrauit exhoc setulo

Expanded text:
seu monasticam vitam non parvo tempore visa seu monasticam vitam non parvo tempore visa est aemulari, in victus parcitate, in vilitate vestitus, delicias et pompas saeculi a se abdiorationibus; et quod minus assumptae professionis habebat, eleemosynis et diversis operibus misericordiae redimendo. In quo de die in diem proficiens, ad extrema devenit, perficienda in futuro in eo, in quo proficiens de hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
qđ̵ ab ipsis Iam puerilib ame si quos
niũnos poterat habere / cla destinas faciens elenio¬
sinas et ueretundie sue more gerebat et pro
etate Inmo supͣ etatõ pietatis oꝑa sectabatur.
uni autẽ aꝙͣto tẽpore euoluto. profitiens
etate ⁊ grã apud deũ et hoiẽs religiosꝰ
puer bernardus depueritia trãsientad adole¬
scẽtiã. mater eius liberis fideliter educatis. eti
uias. secusi ingrediẽtib qͣi ꝑactis oĩb q̃ sua erãt.
feliciter migrauit ad diuĩ. Dequa nequaꝙͣ
pretereund est ꝙ ꝯ multo tẽpore uixisset
ꝯ uiro suo honeste et Iuste sedm̃ iftitias
et honestates, setuli hͣ. et legẽ fidẽ q cõiugii:
ꝑ ãquot aute obitũ suũ annos ĩeo ad qd̾
mitrire filios uidebat᷑. prous potuit ⁊ licuit
mulieni sub potestate uiri tõstitute. nec
habenti proprii corꝑis potestatẽ: omẽt ipã
preuenit. Etenim In domo sua et ĩ profes¬
sione cõuigali et in sai medĩo heremititã

Expanded text:
quod ab ipsis jam puerilibus annis, si quos quod ab ipsis jam puerilibus annis, si quos poterat nummos habere, clandestinas faciens eleemosynas, et verecundiae suae morem gerebat, et pro aetate, imo supra aetatem, pietatis opera sectabatur. aliquanto tempore evoluto, proficiens aetate et gratia apud Deum et homines puer Bernardus de pueritia transiret in adolescentiam; mater ejus liberis fideliter educatis et vias saeculi ingredientibus, quasi peractis omnibus quae sua erant, feliciter migravit ad Dominum. De qua nequaquam praetereundum est, quod cum multo tempore vixisset cum viro suo honeste et juste secundum justitias et honestates saeculi hujus, et legem fidemque conjugii; per aliquot ante obitum suum annos, in eo ad quod nutrire filios videbatur, prout potuit et licuit mulieri sub potestate viri constitutae, nec habenti proprii corporis potestatem, omnes ipsa praevenit. Etenim in domo sua, et in professione conjugali, et in medio saeculi eremiticam