comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reat. Peccator eras: cadat in te pec¬
cator. ut possis de hinic resurgere
& dicere. si commortui sumus &
conuiuemus. & si conformes fac¬
ti sumus mortis: conformes eri¬
multorum in isrł. hoc ẽ in his
qui plena possunt acie & racione
conspicere: & in signum eui con¬
tradicetur. Omnib quȩ narrat
historia de saluatore contradicit᷑.
Uirgo mater ẽ signum cui contra¬
dicitur. Marcionite contradicuit
huic signo & aiunt. penitus eũ
de muliere ñ esse generatũ. He¬
beonite contradicunt signo dicẽ¬
des ex uiro & muliere ita natũ
esse. ut nos quoq nascimur.
habuit corpus humanũ. & hoc
signum ẽ cui contradicitur. Lix.¬
lii enim eum dicunt uenisse
de celis. alii tale quale nos
corpus habuisse: ut ꝑ similitu¬
dinem corporis etiam nr̃a corpora
redimeret a peccatis. & daret nob
spem resurrectionis. Resurrexit
a mortuis. & hoc signum ẽ cui
contradicitur. Quomodo ipse re
surrexit utrũ ipse & talis qualis mor¬

Expanded text:
reat. Peccator eras, cadat in te pecreat. Peccator eras, cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus; et si conformes facti sumus mortis, conformes est in Israel, hoc est, in his qui plena possunt acie, et ratione conspicere. Et in signum cui contradicetur. Omnibus quae narrat historia de Salvatore, contradicitur. Virgo mater est, cui contradicitur. Marcionitae contradicunt huic signo, et aiunt, penitus eum de muliere non esse generatum. Ebionitae contradicunt signo, dicentes ex viro et muliere ita natum esse, ut nos quoque nascimur. Habuit corpus humanum, et hoc signum est cui contradicitur. Alii enim dicunt, eum venisse de coelis: alii, tale quale nos corpus habuisse, ut per similitudinem corporis etiam nostra corpora redimeret a peccatis, et daret nobis spem resurrectionis. Resurrexit a mortuis: et hoc signum est cui contradicitur, qusurrexit? utrum ipse et talis qualis mor
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat pͥus. & postea uidere desi¬
nit: & aliud quod ñ uidebat. &
Nolo uidere illis oculis quibus
ante ñ uidebam. & qui m postea
reserati sunt. qm̃ post inobedien¬
de quib suꝑiore sermone tractaui¬
mus. Nunc autem int̃pretandum¬
ẽqͥd sibi uelit hoc quod ait. ecce hic
positus ẽ in ruinam & in resurrec¬
tionem multorum in isrł. Me
oportet pͥmum cadere. & cum ceci¬
dero bene postea surgere. ne salua¬
tor causa michi fuerit male ruine.
sed ꝓpterea cadere me fecit ut con¬
surgam. & multo mͥ ruina utili¬
or fuerit. quam illud tempus qͦ
uidebar stare.Stabam enĩ pecca¬
& quia peccato stabam. prima
michi utilitas fuit ut caderẽ. &
peccato morerer. Deniq & scĩ ꝓphe
plabantur. cadebant in faciẽ suã.
ꝓ pterea autem cadebant. ut pec¬
cata ꝑ ruinam pleniꝰ purgarent᷑.
Hoc ipsum & saluator tibi pͥmũ
concedit ut corruas. Ethnicꝰ eras:
cadat in te ethnicus. Diligebas
scorta: priũ in te scortator inte¬

Expanded text:
prius et postea videre desivit, et aliud quod non videbat et Nolo videre illis oculis quibus ante non videbam, et qui mihi postea reserati sunt, quoniam post inobediende quibus superiori sermone tractavimus. Nunc autem interpretandum, quid sibi velit hoc quod ait: Ecce hic positus est in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel. Me oportet primum cadere, et cum cecidero, postea bene resurgere, ne Salvator causa fuerit malae ruinae; sed propterea cadere me fecit, ut consurgam, et multo mihi ruina utilior fuerit, quam illud tempus quo videbar stare. Stabam enim in peccaet quia peccato stabam, prima mihi utilitas fuit ut caderem, et peccato morerer. Denique et sancti pplabantur, cadebant in faciem suam. Propterea autem cadebant, ut peccata per ruinam plenius purgarentur. Hoc ipsum et Salvator tibi primum concedit, ut corruas. Ethnicus eras, cadat in te ethnicuscorta primum, in te scortator inte
Abbreviated transcription (Latin):
nec confortari indigebat. nec ha¬
bebat augeri. Unde rectissime
plenus sapientia ꝑhibet᷑ & gr̃a.
Sapientia quidẽ. quia in ipso
habitat omnis plenitudo diui¬
nitatis corporaliter: gr̃a autem
quia eidem mediatori dei & ho¬
minum homini iħu xp̃o mag¬
na gr̃a donata ẽ. ut ex quo ho¬
mo fieri cepisset. ꝑfectus eẽt & d̃s.

Expanded text:
nec confortari indigebat, nec hanec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia. Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corpquia eidem mediatori Dei et hominum, homini Jesu Christo magna gratia donatum est, ut ex quo homo fieri coepisset, perfectus esset et Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑfecerunt omnia scd̾m legẽ
dm̃i. reuersi sunt in galileã in
ciuitatem suam nazareth. Pre¬
termisit hoc loco lucas que a
matheo satis exposita nouerat:
dm̃ uidelicet post hec neab he¬
rode necandus inueniretur: egyp¬
tum a parentib eẽ delatũ. De¬
functoq herode sic demum ga
lileam reuersum. nazarech ei¬
uitatem suam in habitare cepiᷤᷤ¬
se.Solent enim euangliste sin¬
guli sic omittere quedam. que
uel ab aliis commemorata uide¬
rint. uel ab aliis cominemoran¬
da in sp̃u preuiderint: ut con¬
tinuata sue narrationis serie.
quasi nulla pretermisisse uide¬
antur. que tamen alterius eu¬
angeliste considerata scͥptura
quo loco transilita fuerint dili¬
gens lector inueniat. Puer autẽ
crescebat & confortabatur plenꝰ
sapientia. & gr̃a dei erat in illo
Notanda distinctio uerborum
erat. idest habitũ humane fra¬
gilitatis induerat: crescere. & cõ¬
fortari habebat. in eo uero qͦd
etiam uerbũ d̃ & d̾s eternus erat.

Expanded text:
ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, in civitatem suam Nazareth. Praetermisit hoc loco Lucas quae a Matthaeo satis exposita noverat, Dominum videlicet post haec, ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum in Galilaeam reversum, Nazareth civitatem suam inhabitare coepisse. Solent enim evangelistae singuli sic omittere quaedam, quae vel ab aliis commemorata viderint, vel ab aliis commemoranda in spiritu praeviderint, ut continuata suae narrationis serie quasi nulla praetermisisse videantur. Quae tamen alterius evangelistae considerata scriptura, quo loco transilita fuerint, diligens lector inveniat. Puer autem crescebat et confortabatur, plenus sapientia, et gratia Dei erat in illo. Notanda distinctio verborum,erat, id est, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat. In eo vero quod etiam verbum Dei et Deus aeternus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur qui fuerit ille qui steterit.
& in cuius ruina saluator adue¬
nerit: necnon & eũ qͥ consurgat.
Nam ũtiq ille consurgit. qͥ ante
corruerat. Uidendũ est itaq ne
forte saluator. ñ aliis atq aliis
in ruinam uenerit & in resurrec¬

Expanded text:
igitur, qui fuerit ille qui steterit, igitur, qui fuerit ille qui steterit, et in cujus ruinam Salvator advenerit, necnon et eum qui consurgat. Nam utique ille consurgit, qui antea corruerat. Videndum est utique, ne forte Salvator non aliis atque aliis in ruinam venerit
Abbreviated transcription (Latin):
patris uocabulo: quia nutrierat
saluatorem. Qui autem altiꝰ i¬
inquit inquirit. potest dicere
qm̃ generationis ordo a dauidad
ioseph usq deducit᷑. Ne uiderẽt
frustra ioseph nominari. qͥa pat̾
ñ fuerat saluatoris: ut generat¬
onis ordo haberet locum: pater
appellatus ẽ dñi. Ammiraban¬
tur igitur pater illius & mater.
suꝑ his que dicebantur de eo. tã
ab angelo quam a multitudine
celestis exercitus. nec ñ & pastori¬
bus. omnia quippe hec audien¬
tes uehem̃tissime mirabantur. De¬
inde scriptura ait. Benedixit eis
symeon: & aitad mariã matrẽ eiꝰ
Ecce iste positus ẽ in ruinam. &
in resurrectionẽ multoꝵ in isrł. &
in signum cui contradicetur. Et
tuam ipsius animam ꝑtransibit
gladius: ut reuelentur ex multiᷤ
cordib cogitationes. Quomodo
test dicere inruinam eũ uenisse
infidelium. & in resurrectionem
credentium. Qui uero curiosius¬
ẽ interpres dicit. nequaquam eũ
cadere. qui ante ñ stecerit. Dic mn

Expanded text:
Patris vocabulo, quia nutrierat Patris vocabulo, quia nutrierat Salvatorem. Qui autem altius aliquid inquirit, potest dicere: quia generationis ordo a David usque ad Joseph deducitur , et ne videretur frustra Joseph nominari, qui pater non fuerat Salvatoris, ut generationis ordo haberet locum: pater appellatus est Domini . Admirabantur igitur pater illius et mater super his quae dicebantur de eo, tam ab angelo, quam a multitudine coelestis exercitus, nec non a pastoribus. Omnia quippe haec audientes, vehementissime mirabantur. Dehinc Scriptura ait: Benedixit ei Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce iste positus est in ruinam et in resurrectionem multoEt tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Quomodo test dicere, in ruinam eum venisse infidelium, et in resurrectionem credentium. Qui vero curiosus interpres est, dicit, nequaquam eum cadere qui ante non steterit. Da mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nicationẽ. immundicĩa. luxuriã.
idolatriam. ueneficia & cetera. ho¬
rum omniũ. ut illis ruina fac¬
ta ẽ. & de hac ruina dicit. ubi¬
cumq fuerit cadauer: illic con¬
gregabuntur aquile.Cadauer
guippe a casu nomen accepit.
rectionem nisi ruina precesserit.
Uenit ante destruere: quod in
me malum fuit. ut illo destruc¬
to & mortificato. consurgat in me
& uiuificetur id quod bonum ẽ.
ut consequamur in eo regnum
celoꝵ. Lucas scͥpsit. sp̃s sc̃s suꝑ¬
ueniet in te: & uirtus altissimi
obumbrabit de. Propter hoc &
quod natum fuerit sc̃m uoca¬
bitur filius d̾i. Et qui manifeste
nobis tradit. qm uirginis filiꝰ
fuit iħc. nec de humano concep¬
tus ẽ semine. iste patrem eius io¬
seph testatus est dicens. & erat
pater illius & mat̾ ammiranteᷤ
suꝑ his que dicebantur deeo. Q
igitur causa extitit. ut eũ qͥ pat̾
ñ fuit patrem esse memoraret:
Qui simplici expositione conten¬
tus ẽ. dicet honorauit e u̾ sp̃s sc̃s

Expanded text:
nicationem, immunditiam, luxuriam, nicationem, immunditiam, luxuriam, idololatriam, veneficia , et caetera. Horum omnium utilis ruina facta est. Et de hac ruina dicitur: Ubicumque erit cadaver, illic congregabuntur aquilae . Cadaver quippe a casu nomen accepit. rectionem, nisi ruina praecesserit. Venit ante destme malum fuit, ut, illo destructo et mortificato, consurgat in me, et vivificetur id quod bonum est, ut consequamur in eo regnum coelorum. Lucas scripsit: Spiritus seniet super te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi, propter hoc et quod natum fuerit sanctum, vocabitur Filius Dei: et qui manifeste nobis tradidit, quoniam Virginis filius Jesus est, nec de humano conceptus est semine: iste patrem ejus Joseph testatus est, dicens: Erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo. Quae igitur causa exstitit, ut eum qui pater non fuit, patrem esse memoraret? Qui simplici expositione contentus est, dicit: Honoravit eum Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit dñs. Quis fecte mu¬
tum & surdum: uidentẽ & cȩcũ:
nonne ego dicit dñs.ds̃: Est ocłs
corporis quo terrena ista conspi¬
cimus. ocłs scđ̾m sensum carnis
de quo scriptura ait. fr̃ustra in¬
cedens & inflatus sensu carnis.
Cui habemus alium contrariũ
meliorem. & diuina sapientem.
qui quia cecus in nobis erat:ue¬
nit iħc ut faceret eum uidere ut
qui non uidebant uiderent. qͥ
autem uidebant ceci fierent. Iux¬
ta hunc ergo sensum. & hoc qͦd
nunc habemus in manib intel¬
ligendum. Eece iste positus ẽ in
ruinam. & in resurrectionẽ mul¬
torum in ifrł. Habeo aliquid in¬
me quod male stat. & peccati su¬
ꝑbia se erigit. hoc cadat. hoc sub¬
ruatur. Quod si ceciderit. id qͦd
ante corruerat surgens stabit.
Interior homo meus quondam
iacebat elisus: & exterior stabat
erectus. Antequam crederem in
iħu. bonum in me iacebat: ma¬
lum stabat. Postquam ille ue¬
nit. tunc quod in me malum
cate membra ur̃a suꝑ terrã. for¬

Expanded text:
uod dicit Deus: Quis fecit mutum et surdum, videntem et caecum? Nonne ego Dominus Deus ? Est oculus corporis, quo terrena ista conspicimus, oculus secundum sensum carnis, de quo Scriptura dicit: Frustra incedis inflatus sensu carnis . Cui habemus alium contrarium meliorem, et divina sapientem: qui quia caecus in nobis erat, venit Jesus ut faceret eum videre, ut qui non videbant, viderent, qui autem videbant, caeci fierent. Juxta hunc ergo sensum, et hoc quod nunc habemus in manibus est intelligendum: Ecce iste positus est in ruinam, et in resurrectionem multorum in Isrme quod male stat et peccati superbia se erigit? hoc cadat, hoc subruatur. Quod si ceciderit id quod ante corruerat, surgens stabit. Interior homo meus quondam jacebat elisus, et exterior stabat erectus. Antequam crederem in Jesum, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, tunc quod in me malum cate membra vestra super terram, for
Abbreviated transcription (Latin):
mus & imaginem cȩlestis. Scđm
hunc sensum intelligit᷑ & illud.
in uidicium ego ueni in hunc¬
mundũ. ut qui ñ uident uideãt.
& qui uident ceci fiant. Habemꝰ
in nobis omnes homines & aspe¬
ctum. & cecitatem. Adam & uide¬
bat & ñ uidebat. Ei quoq ante¬
quam aꝑirentur oculi eius. uidiᷤ¬
se describitur. Uidit inquit mu¬
lier lignum. quia bonum ad co¬
medendum & optimũ oculis ad
uidendum. & tollens de fructu
ligni comedit. & dedit uiro suo &
comederunt. Igitur ñ erant cȩci
s uidebant. Deinde sequit᷑ & aꝑ
ti sunt oculi eoꝵ. Ergo ceqi fuerãt
nec uidebant. quoꝵ ocł postea
sunt aꝑti. Sed qui bene ante ui¬
derant postquã mandatũ dñi¬
preter gressi sunt: ceperunt uide¬
re male. & aspectum obedientie

Expanded text:
mus et imagmus et imagm intelligitur et illud: In judicium ego veni in mundum istum, ut qui non vident, videant: et qui vident, caeci fiant. Habemus in nobis omnes homines, et aspectum et caecitatem. Adam et videbat, et non videbat. Eva quoque, antequam aperirentur oculi ejus, vidisse describitur. Vidit, inquit, mulier lignum, quia bonum ad comedendum, et optimum oculis ad videndum, et tollens de fructu ligni, comedit, et dedit viro suo, et comederunt . Igitur non erant caeci, sed videbant. Deinde sequitur: Et aperti sunt oculi eorum. Ergo caeci fuerant, nec videbant, quorum oculi postea sunt aperti. Sed qui bene ante viderant, postquam Domini mandatum praetergressi sunt, coeperunt videre male et aspectum obedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Et quomodo iustũ erit. quando
quid in euangelio tale reperit᷑.
ad allegorias & nouas intelligen¬
cias confugere. quando uero in
ueteri instrumento statĩ accusare.
& nullam explanationẽ quãuis
ꝓbabilis sit recipere: Sed & hoc
quod sequitur. in uidiciũ ego ue¬
ni in mundũ istum. ut ñ uiden¬
tes uideant. & qui uident cȩci fi
ant. quamuis querant ut edisse¬
rant implere nonpoterunt. Ego
uero qui opto eẽ ȩccłasticus.
& ñ ab heresiarce aliqͦ. sed a xp̃
uocabulo nuncupari. & habere
nomen quod benedicit̾ suꝑ t̾ram
& cupio tam corpore quã sensu
in uetere & in noua lege quero
rationem. Loquitur ds. ego in¬
terficiam. libent̾ habeo ut int̾¬
ficiatur. Quando enim uetus
in me homo ẽ. & uiuo adhuc qͣs
homo. cupio ut occidat in me ds
ueterem hominem. & uiuificet
me ex mortuis. Primus enĩ ait
homo de terra terrenus. scds ho¬
mo de çȩlo celestis. Sicut porta¬
uimus imaginem t̾reni: porte¬

Expanded text:
Et quomodo justum erit quando Et quomodo justum erit quando quid in Evangelio tale reperitur, ad allegorias et novas intelligentias confugere: quando vero in veteri Instrumento, statim accusare, et nullam explanationem, quamvis probabilis sit, recipere? Sed et hoc quod sequitur: In judicium ego veni in mundum istum, ut non videntes videant, et qant, quamvis quaerant ut edisserant, implere non poterunt. Ego vero qui opto esse ecclesiasticus, et non ab haeresiarcha aliquo, sed a Christi vocabulo nuncupari, et habere nomen quod benedicetur super terram, et cupio tam opere quam sensu in veteri et in nova Lege quaero rationem. Loquitur Deus: Ego interficiam: libenter habeo ut interficiat me Deus. Quando enim vetus in me homo est, et vivo adhuc quasi homo, cupio ut occidat in me Deus veterem hominem, et vivificet me ex mortuis. Primus enim, ait, homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, porte
Abbreviated transcription (Latin):
& propħarũ: uidete qualis sit.
qui eruat de manib meis. Audi¬
unt occidam. & ñ audiunt urui¬
ficabo. Audiunt ꝑcutiam. & au¬
dire contemnunt sanabo & ego.
Istius modi occasionib creatorẽ
calumniant᷑. Igitur antequam
interpreter quem sensũ habeat:
ego int̾ficiam & uiuificabo. ꝑcuti¬
am & sanabo. opponam eis testi
quippe hereses sunt: qui euan¬
gelium scdm lucam recipiunt.
Si propterea cruentus & tantũ
dicit ego interficiam & uiuifica¬
bo. ꝑcutiam & sanabo. manifes¬
tissimum ẽ & iħm ipsius ẽẽ filiũ:
eadem siquidem de eo scͥpta sunt.
Ecce hic positus ẽ in rumam. &¬
in resurrectionẽ multoꝵ in isrł.
ñ in resurrectionem tantũ: sedẽ
in ruinam. Si malum ẽ interfi¬
cere. malum sit & in ruinã ueni¬
re. Qui respondebunt utrũ¬
ne recedent a cultu eius.anque¬
rant aliqͣm int̾pretationẽ. & ad
tropologias confugient. ut qͦd
in ruinam uenerit. benignitatẽ
magis quam austeritatẽ sonet.

Expanded text:
et prophetarum, videte qualis sit: et prophetarum, videte qualis sit:  non est qui eruat de manibus meis . Audiunt, occidam, et non audiunt, vivificabo: audiunt, percutiam, et audire contemnunt, et ego sanabo. Istiusmodi occasionibus Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpretetur quem sensum habeat: Ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimquippe haereses sunt, quae Evangelium secundum Lucam recipiunt. Si propterea cruentus, et in tadicit: Ego interficiam, et vivificabo: percutiam, et sanabo, manifestissime est et Jesum ipsius esse Filium; eadem siquidem de eo scripta sunt: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Non in resurrectionem tantum, sed et in ruinam. Si malum est interficere, malum sit et in ruinam venire. Quid respondebunt? Utrumne recedent a cultu ejus, an quaerent aliquam interpretationem, et ad tropologias confugient, ut quod in ruinam venerit, benignitatem magis quam austeritatem sonet?
Abbreviated transcription (Latin):
reuelentur de multis cordib co¬
gitationes. Quid sibi uult hoc
quod ait. ecce hic positus est in
ruinam & in resurrectionẽ mul¬
torum in isrł: Huic qͥd simile
in euangło. scd̃m ioħem scͥptum
repperi. In iudiciũ ego in mun¬
dum istũ ueni: ut qui ñ uidẽt
uideant: & qui uident cȩci fiant.
Quomͦ gͦ in iudiciũ uenit. ut ñ
uidentes de nationib uiderent.
& qui pͥus uidebant de isrł oeci
fierent: sic uenit in rumã & re
surrectionẽ multoꝵ. In aduen¬
tuenim dni saluatoris qui priꝰ
steterant corruerunt: & qui ce¬
ciderant surrexerunt. Una ẽ hec
int̾pretatio de eo quod dictũ ẽ ecce
iste positus ẽ in ruinam & in re¬
surrectionem multoꝵ in isrł. Est
autem & altius quid intelligen¬
dum aduersus eos uel maxime
qui contra conditorẽ latrant. &
hĩc inde de ueteri testamento. gͦ
ñ intelligunt testimonia congre¬
gantes: simplicium corda decipi¬
unt. Aunt enim. Eoce d̾s legis

Expanded text:
revelentur de multis cordibus corevelentur de multis cordibus cogitatioquod ait: Ecce positus est hic in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel? Huic quid simile in Evangelio secundum Joannem scriptum reperi: In judicium ego in mundum istum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel, caeci fierent? sic venit in ruinam et in resurrectionem multorum. In adventu enim Domini Salvatoris qui prius steterant, corruerunt, et qui ceciderant, surrinterpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Est autem et altius quid intelligendum adversus eos vel maxime, qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de veteri Testamento, quae non intelligunt, testimonia congregantes, simplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus Legis
Abbreviated transcription (Latin):
pastores trepidi ꝑspexissent: & an¬
gelus recessisset ab eis. dixerunt ad¬
se inuicem. Famus bethleem &
uideamus factũ. quod dñs os¬
tendit nobis. Uenerunt. & inue¬
nerunt paruulũ. Tam illi quã
parentes quȩ facta fuerant: mi¬
rabantur. Suꝑ hoc & de symeone
scribitur quod rumorem auxeritꝰ.¬
& miraculi uel magna pars fue¬
rit. Tenuit enim puerũ in brachi¬
is suis &̃ ait. Nunc dimittis dñe
seruum tuum in pace scd̃m uer¬
bum tuũ: quia uiderunt oculi
mei salutare tuũ. fastigiũ. & ut
ita dicam culmen suꝑ his quȩ
iactabant᷑ de iħu. & pater & ma¬
ter illius mirabant᷑: sermo syme¬
onis fuit. Non enim sufficit ei
tenere paruulũ. & ea que de se¬
met ipso scͥpta sunt proloqui:
sed benedixit patri illius & ma¬
tri. & de ipso quoq propħauit
infante dicens. Ecce positꝰ ẽ hic in
ruinam. & in resurrectionẽ mul¬
torum in isrł. & in signum eui
contradicetur. Tuam quoq ipsiꝰ
animam ꝑtransibit gladius: ut

Expanded text:
pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus usque Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit enim puerum in brachiis suis, et ait: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace, secundum verbum tuum, quia viderunt oculi mei salutare tuum. Fastigium et, ut ita dicam, culmen super his quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri illius et matri: et de ipso quoque prophetavit infante, dicens: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur. Tuam quoque ipsius animam pertransibit gladius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nos d̾s unigenitus saluos fecit.
conceptus in utero cepit. ipsumq
opus gr̃e de sepulchro resuscitatꝰ
impleuit. Conceptus in utero fac¬
tus ẽ particeps mortis nr̃e. resur¬
gens de sepulchro. fecit nos par¬
ticipes uite sue. Nunc itaq om̃s
dñm adoremus. ut sicut in isto
die gaudium suo popło tͥbuit:
ad illum quoq diem omnes cũ
gaudio & pace ꝑducat: popłmq
suum in fide & caritate custodiat.

Expanded text:
nos Deus Unigenitus salvos fecit, nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
natus cęlestes effecit. ꝑ illum ꝑ¬
didimus gr̃am priorem. ꝑ istũ
recepimus ampliorẽ. Ille quip¬
pe nobis intulit peccati macu¬
lam cum qua nasceremur ad sup¬
plicium: iste nobis contulit iusti¬
ficationis gr̃am ut renascerem
ad regnum. ꝑillum nos filios
scłi. generatio carnalis effecit: ꝑ
istum nos filios di. generacio spi¬
ritualis exhibuit. Ille nos uitiis
subdidit: iste nos florere uircuti¬
bus fecit. Ille nos uitio deiecit. qͦ
primus cecidit: iste nos uirtute
eleuat. qui primus ascendit. Ille
quippe primus cecidit in infer¬
num: iste primus conscendit in
celum. Interea fratres dignum ẽ
ut in die dominice natiuitatis.
diem quoq dominice resurrec¬
tionis sollempnit audiatis. Unii¬
genitus enim ds sicut pro nobis
dignatus est nasci: sic pro nobis
scd̃m carnem dignatus ẽ mori:
dignatus est etiam suscitari. Iste
quippe dies ẽ uisitationis: ille re¬
demptionis. Opus enim gͣrȩ qua

Expanded text:
natus coelestes effecit. Per illum pernatus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die dominicae Nativitatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli seductam deprauauit m̃¬
tre grã d̃ & mentem integram
seruauit & carnem. Menti con¬
tulit firmissimam fidem: carni
abstulit omnino libidinem. Qm̃
igitur miserabiliter pro peccato
dampnatus est homo. ideo mi
lineas. diuina nobis benig¬
nitate monstratas. Tunc ad euã
angelus malus accessit. ut ꝑ eã
homo quem ds fecerat adeo se¬
pararetur. nunc autem ad mari¬
am angelus bonus uenit. ut in
ea humanȩ nature ds unigenitꝰ
uniretur. Uenit ad euam diabo¬
lus. ut uitam nobis malignus
auferret. uenit ad mariam ga¬
brihel. ut uitam reddendam ho¬
minib nunciaret. Per primi
hominis culpam cepit diaboluᷤᷤ
homini dominari: ꝑ scdĩ hõis
gr̃am cepit ab homine superari.
Suꝑ pͥmum suꝑbus: sub scdo
captiuus. Per illum nos eapti¬
latos tenuit. ꝑ istum nos libe¬
ratos amisit. Primus adam no¬
bis auctor extitit culpe: nouis¬
simus adam nob̃ auctor extitit
gr̃e. Ille de limo plasmatus ter¬
renos protulit. iste de sp̃u sc̃o

Expanded text:
diaboli seductam depravavit metre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sinlineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coepit diabolus homini dominari, per secundi hominis gratiam coepit ab homine superari: super primum superbus, sub secundo captivus. Per illum nos captivatos tenuit, per istum nos liberatos amisit. Primus Adam nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto
Abbreviated transcription (Latin):
mam. ei formce. in qua deo
patri est dequalis uiuret:
et tanto fcedere naturam
utramq consereret ut nec in¬
feriorem consumeret glori¬
ficatio. nec superiorem mi¬
nueret assumptio. Sa lua
igitur proprietãte utriusq

Expanded text:
mam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio. Salva igitur proprietate utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
nte paucos uens quam lec¬
tulo detineret᷑. cilladragesi¬
mum t̾cium psal dictaret me
aspiciente & uide subito in mo

Expanded text:
nte paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, subito in mo
Abbreviated transcription (Latin):
populum siim. et rede̾mit
hierusalem. Parauit dñs
brachium sanctum suum.
in oculis omnium genti¬
um: et bidebunt omnes

Expanded text:
populum suum redemit Hierusalem paravit Dominus brachium sanctum suum in oculis omnium gentium et videbunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
greges.pecudum more an¬
te uiuentes. in caulam
domini congregarent ne
quos spiritualium besti¬
arum. per effusas nocti¬
umi tenebras. paterentur
incirsus. Et bene pasto

Expanded text:
greges, pecudum modo ante viventes in aulam Domini congregarent; ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. Et bene pasto
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suum quem uidet. dm̃ quẽ
non uidet. quomodo potest dili¬
gere : Quicũq gͦ odium uel ira¬
cundiam seruat in corde. & sub tal
tonitruo nec terret᷑. nec exꝑgiscit᷑:
non dormiens. sed mortuus eẽ cre¬
dendus est. Hec ergo fr̃s carissioi
assidue cogitantes. qͥ boni sunt cũ
dĩ gr̃a contendant ꝑseuerare in o¬
sed qui ꝑseuerauerit usq in finẽ:
hic saluus erit. Qui uero se ad e¬
lemosinam tardos. & ad iracun¬
eruere: ut que bona sunt mereant᷑
implere: ut cum dies iudicii uene¬
rit: non cum impiis & peccatorib
punianturꝰ. sed cum iustis & mise¬

Expanded text:
fratrem suum, quem uidet, deum, quem fratrem suum, quem uidet, deum, quem non uidet, quomodo potest diligere? quicumque ergo odium uel iracundiam seruat in corde et sub tali tonitruo nec terretur nec exspergiscitur, non dormiens, sed mortuus esse credendus est. Haec ergo, fratres dilectissimi, adsidue cogitantes, qui boni sunt, cum dei gratia contendant perseuerare in bosed qui perseuerauerit in hic salvus erit . Qui vero se ad eleemosynam tardos, et ad iracuneruere, ut quae bona sunt mereantur implere; ut cum dies judicii venerit, non cum impiis et peccatoribus puniantur, sed cum justis
Abbreviated transcription (Latin):
stie crudelissime repugnate. Odiũ.
uelut uenenum mortiferũ de cor
de ur̃o repellite. Et tanta in uob̃¬
sit caritas: que non solum usq
ad amicos. sed etiam usq ad ipsoᷤ
pueniat inimicos: ut securi possi¬
tis dicere in oratione dominica.
dimitte nobis debita nr̃a. sicut
& nos dimittimus debitoribꝰ nr̃is.
Nam qui syscit uel unum homi¬
nem odio habere. nescio si ad al
precipue cum beatus ioħs euan¬
gelista terribilit̾ clamet & dicat.
Qui fratrem suum odit. homicida
est. Iam ur̃m est iudicare. utrũ ho¬
micida ante quam penitentiam
agat. presumere debeat eucharisti¬
am accipere. Addit etiam adhuc
sc̃s iohannes. & clamat dicens. Qͥ
frẽm suum odit. in tenebris est̾.
& in tenebris ambulat: & nescit
quo uadat. qm̃ tenebre obscu¬
rauerunt oculos eius. Et iterũ.
non diligit. manet in morte. Et
iterum. Si quis dixerit quia de
um diligit. & frat̾rem suũ odit.
mendax est. Qui enim ñ diligit

Expanded text:
stiae crudelissimae repugnate, odium stiae crudelissimae repugnate, odium velut venenum mortiferum de corde vestro repellite: et tanta sit in vobis charitas, quae non solum usque ad amicos, sed etiam usque ad ipsos perveniat inimicos; ut securi possitis dicere in oratione dominica: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Nam qui se scit vel unum hominem odio habere, nescio ad altarepraecipue beatus Joannes evangelista terribiliter clamet, et dicat, Qui fratrem suum odit, homicida est . Nam vestrum est judicare, utrum homicida antequam poenitentiam agat, praesumere debeat Eucharistiam accipere. Addit etiam adhuc sanctus Joannes, et clamat dicens, Qui fratrem suum odit, in tenebris est, t in tenebris ambulat et nescit, quo uadit, quoniam tenebrae obcaecauerunt oculos eius, et iterum inon diligit, manebit in morte, et iterum: si quis dixerit deodit, mendax est. qui enim non diligit
Abbreviated transcription (Latin):
mereatur exciꝑe. sicut econtrario
quam infelix ẽ illa conscientia. to¬
to lacrimarũ fonte lugenda. que
se ita malis oꝑib cruentauit: ut
in ea non xp̃c requiescere. sed dia¬
bolus incipiat dominari. Talis
enum anima si medicamentũ pe¬
nitentie cito non subuenerit: a
luce relinquitur. a tenebris occu
patur. uacuatur dulcedine: ĩple¬
tur a maritudine: a morte inua¬
ditur. a uita repudiatur. Non
tamen de dñi pietate diffidat qui
talis ẽ: nec mortifera desperatione
frangatur: sed magis ad peniten¬
tiam cito recurrat. & dũ adhuc
noua sunt & calent peccatoꝵ su¬
orum uulnera. sic sibi adhibeat
medicamenta salubria: quia me¬
dicus nr̃ omnipotens ẽ. & sic con¬
sueuit plagas nostras curare. ut
nec cicatricum faciat uestigia re¬
serrimis concubinis. ita etiam a
ꝓpriis uxorib ante multos dies
lectissimi aut natale dñi aut
reliquas sollempnitates celebra¬
re disponitis: ebrietatem ante
omnia fugite: iracundie quasibe

Expanded text:
mereatur accipere. Sicut econtrario, mereatur accipere. Sicut econtrario, quam infelix est illa conscientia et tota lacrymarum fonte lugenda, quae se ita malis operibus cruentavit, ut in ea non Christus requiescere, sed diabolus incipiat dominari! Talis enim anima, si medicamento poenitentiae non cito subvenerit, a luce relinquitur, a tenpabitur, uacuabitur dulcedine, replebitur amaritudine, a morte inuadetur, a uita repudiabitur. non tamen de domini pietate defidat, quae talis est anima, nec nimia desperatione frangatur, sed magis ad paenitentiam cito recurrat et, dum adhuc noua sunt et calent peccatorum suorum uulnera, sic sibi adhibeat medicamenta salubria, quia medicus noster omnipotens est et sic consueuit plagas nostras curare, ut nec cicatricium faciat uestigia reserrimis concubinis, ita etiam a propriis uxoribus ante multos dies ue aut natalem domini aut reliquas sollemnitates celebrare disponitis. ebrietatem ante omnia fugite, iracundi
Abbreviated transcription (Latin):
natus incedere. quam nouis uel
nitidis. quam splendidis. quoꝵ
nec uetustas. nec uilitas. nec aliqͣ
feditas oculos inuitantis. offen¬
deret. Tali ergo studio in quantũ
de: ut diuersis uirtutũ ornam̃tis
anima tua composita simplicita¬
tis gemmis. & sobrietatis florib
ornata. ad sollemnitatem regis
eterni. idest ad natalem dñi sal¬
uatoris. cum secura conscientia
procedat. Castitate nitida. carita¬
te splendida. elemosinis candida.
Xp̃c enim dñs. si te ita compositũ
natalicium suum celebrare cog¬
nouerit: ipse ꝑ seuenire. & animã
tuam non solum uisitare. sed etiã
requiescere. & in ꝑpetuo in ula
dignabitur habitare. sicut scͥptũ
est. & habitabo in illis. & inãbu¬
labo. Et iterum. Ecce sto ad ostiũ
& pulso. si quis surrexerit & ape¬
ruerit michi: intrabo ad illũ &
cenabo cum illo. & ille mecũ. Quã
felix ẽ illa anima. quȩ uitam suam
ita deo auxiliante studuerit guber¬
nare. ut xp̃m hospitẽ & habitatorẽ

Expanded text:
natus incedere? Quam novis, vel natus incedere? Quam novis, vel quam nitidis, quamque splendidis, quorum nec vetustas, nec vilitas, vel aliqua foeditas oculos invitantis offenderet? Tali ergo studio, in quantum de, ut diversis virtutum ornamentis anima tua composita simplicitatis gemmis et sobrietatis floribus adornata ad solemnitatem Regis aeterni, id est ad natale Domini Salvatoris cum secura conscientia procedas, castitate nitida, caritate splendida, eleemosynis candida. Christus enim Dominus, si te ita compositum natalitium suum celebrare aspexerit, ipse per se venire, et animam 19 tuam non solum visitare, sed etiam quiescere, et in perpetuum in illa dignabitur habitare. Sicut scriptum est: Et inhabitabo in illis, et ambulabo . Et iterum: Ecce sto od ostium et pulso; si quis surrexerit, et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo et ille mecum . Quam felix est illa anima quae vitam suam ita, Deo auxiliante, studuerit gubernare, ut Christum hospitem et habitatorem
Abbreviated transcription (Latin):
natalem aut suum. aut filii sui ce¬
lebrare desiderat: quanto studio
ante plures dies. quicquid in do¬
mum suam sordidum uiderit or¬
dinat emundari: quicquid inep¬
utile & necessarium. precipit exhi¬
beri. Domus etiam si obscura fu¬
erit dealbatur: pauim̃ta scopis
mundantur: & diuersis resꝑsa
florib adornãtur: quicquid etiã
ad leticiam anime & corporis de¬
licias ꝑtinet. omni sollicitudine¬
ꝓuidetur. Ut quid omnia ista fr̃s
carissimi. nisi ut dies natalicius
cum gaudio celebretur hominiᷤᷤ
morituri: Si ergo tanta preparas
in natalicio tuo. uel filii tui. qͣnta
& qualia preparare debes. suscep¬
turus natalem dñi tui: Si talia
preparas morituro: qualia prepa¬
rare debes eterno: Quicquid ergo
non uis inuenire in domo tua:
quantum potes labora. ut non
inueniat ds in anima tua.
erte si rex terrenus
aut quicumq pat̾ familias
ad suum nataliciũ te inuitaret:
qualib uestimentis studeres or¬

Expanded text:
natalem aut suum aut filii sui cenatalem aut suum aut filii sui celebrare desiderat, quanto studio ante plures dies quidquid in domo sua sordidum viderit, ordinat emundari, quidquid ineputile et necessarium, praecipit exhiberi: domus etiam, si subobscura fuerit, dealbatur, pavimenta scopis mundantur, et diversis respersa floribus adornantur; quidquid etiam ad laetitiam animi et corporis delicias providetur. Ut quid ista, fratres carissimi, nisi ut dies natalitii cum gaudio celebretur hominis morituri? Si ergo tanta praeparas in natalitio tuo, aut filii tui, quanta et qualia praeparare debes suscepturus natale Domini tui? Si talia praeparas morituro, qualia praeparare debes aeterno? Quidquid ergo non vis invenire in domo tua, quantum potes labora ut non inveniat Deus in anima tua. Certe si rex terrenus, aut quicunque paterfamilias ad suum natalitium te invitaret, qualibus indumentis studeres or
Abbreviated transcription (Latin):
ris: &̃ ideo rogo & moneo. ut quan¬
tum possumus cum di adiutorio
laboremus: ut in illo die cũ sin¬
cera & pura conscientia. mundo
corde &e casto corpore. ad altare do¬
mini possimus accedere: & corpꝰ
uel sanguinem eius ñ ad iudiciũ
sed ad remedium anime nr̃e me¬
reamur accipere. In xp̃i enĩ cor¬
pore. uita nr̃a consistit. Sic & ip¬
se dñs dixit. Nisi manducauer¬
tis carnem filii hominis. & bibe¬
ritis eius sanguinẽ: non habe¬
bitis uitam in uobis. Alutet er¬
go uitã: qui uult acciꝑe uitã. Nã
siñ mutat uitam. ad iudiciũ ac¬
cipier uitam: & magis ex ipsa cor¬
rumpitur quam sanetur: magis oc¬
cidetur. quam uiuificẽt᷑. Sic enim
dixit apłs. Qui manducat corpus
dni. & bibit sanguinẽ indigne:. iu¬
dicium sibi manducat & bibit. Et
licet nos omni tempore bonis oꝑib
ornatos ac splendidos eẽ conueniat.
precipue tamen in die natalis dñi.
siderate queso fratres quando ali¬
quis homo potens aut nobilis.

Expanded text:
ri. Et ideo rogo et admoneo ut, quantum valeamus, cum Dei adjutorio laboremus; ut in illo die cum sincera et pura conscientia, mundo corde et casto corpore, ad altare Domini possimus accedere, et corpus ac sanguinem ejus non ad judicium, sed ad remedium animae nostreamur accipere. in Christi enim corpore sic uita nostra consistit, sicut et ipse dominus dixit: nisi manducaueritis carnem filii hominis et biberitis sanguinem eius, non habebitis uitam in uobis. mutet ergo uitam, qui uult accipere uitam. nam si non mutet uitam, ad iudicium accipiet uitam et magis ex ipsa corrumpetur quam sanabitur, magis occiditur quam uiuificatur. + sic enim dixit apostolus: qui manducat corpus domini et bibit sanguinem eius indigne, iudicium sibi manducat et bibit. elicet nos omni tempore bonis operibus ornatos ac splendidos esse conveniat, praecipue tamen in die Natalis Dominisiderate, quaeso, fratres, quando aliquis homo potens aut nobilis
Abbreviated transcription (Latin):
cadere ꝑmisit ut aliis in culpa
iacentib. si toto ad eum corde con¬
surgant. spem ueniȩ redderet: &
eis ꝑ lamenta penitentiȩ uiam
pietatis aꝑiret. Exerceamus er¬
go nos met ipsos in lam̃tis: extin¬
dulta ñ ꝑeant: quia qui multos
a suis iniquitatib am sanatos
afpicimus: qͥd aliud quã superne
miscdiȩ pignus tenenus: Sermo¬

Expanded text:
cadere permisit, ut aliis in culpa cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstindulta non pereant, quia qui multos a suis iniquitatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus tenemus?
Abbreviated transcription (Latin):
teramus. Hereditatẽ iustoꝵ. quã ñ
tenuimus ꝑ uitam: rapiamus ꝑ
penitentiam. Uult enim a nobis
omnipotens ds. talem uiolentiam
ꝑpeti. Nam regnum celoꝵ rapi
uult nr̃is fletib:. quod nr̃is meri¬
tis non debetur. Ab spei ergo cer¬
titudine. nulla nos maloꝵ nr̃oꝵ
qualitas: nulla quantitas fran¬
gat. Prestat magnam uenie fidu¬
ciam latro ille uenerabilis: qui ñ
inde uenerabilis unde latro. Nam
latro ex crudelitate: uenerabilis ex
confessione. Cogitate rogo cogitate:
quam sint in comprehensibilia in
omripotente deo miscd̃iȩ uiscera.
Latro iste cruentis manib abstrac¬
tus a fauce ttineris. suspensus est
in patibulo crucis.ibi confessus.
ibi sanatus: ibi audire meruit:
hodie mecum eris in paradyso
Quid est hoc : Quis tantam bo¬
nitatem dei dicere: quis estima¬
re sufficiat: De ipsa pena crimi¬
nis.ꝑuenit ad premia uirtutis.
Iccirco autem omnipotens d̃s e¬
lectos suos in quibdam lapsib

Expanded text:
teramus. Haereditatem justorum, quam non teramus. Haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quam sint incomprehensibilia in omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro iste, cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis; ibi confessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus
Abbreviated transcription (Latin):
na sue se ueritatis ꝑculit: non ꝑ
penitentiã ad uitam reduxit. Cũ
uero iohannes baptista redemp¬
toris gr̃ãm precurrens. penitentiã
predicat. ut peccator qui exculpa¬
ẽ mortuus ꝑ conuersionẽ uiuat:
ꝓfecto adiebus iohannis baptiste
regnum celoꝵ uim patit᷑. Quidẽ
autem regnũ celoꝵ. nisi locus iu¬
storum: Solis enim iustis. celestiᷤ
patriȩ premia debentur: ut hu¬
miles. casti. mites atq misericor¬
des ad gaudia suꝑna ꝑueniant.
Cum uero quis uel suꝑbia tumidꝰ.
uel carnis facinore pollutus. uł ira¬
cundia accensꝰ uł crudelitate ĩpiꝰ post
culpas ad penitentiam redit. &
uitam eternam ꝑcipit: quas in
locum peccator intrat alienũ. A
diebus ergo iohannis baptiste
regnum celoꝵ uim patitur. & ui
olenti rapiunt illud: quia qͥ pe¬
ntentiam peccatorib indixitꝰ. qͥd
aliud quam celoꝵ regno. fieri uio¬
lentiam docuit: Recogitemus er
nos met ipsos assiduis lamentis at¬

Expanded text:
na suae severitatis perculit, non autem na suae severitatis perculit, non autem poenitentia ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista Redemptoris gratiam praecurrens poenitentiam praedicat, ut peccator, qui ex culpa mortuus est, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites et misericordes ad gaudia superna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, 1525 et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit? 15. Recogitemus ergfecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis at
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine prophete:mercedem
prophete accipiet. quia & si fruc¬
tum ulmus ñ habet. uitem tam̃
cum fructib portans: hec ipsa sua
efficit. quȩ bene sustentat aliena.
Quia uero ad magna nos oꝑa io¬
hannes ammonet dicens. facite
fructus dignos penitentie. & rur¬
sus. qui habet duas tunicas det ñ
habenti. & qui habet escas simili¬
ter faciat iam patenter datur in¬
telligi. quid ẽ hoc quod ueritas
dicit: a dieb autem iohanius bap¬
tistȩ usq nunc. regnũ cȩloꝵ uim
patitur: & uiolenti diripiunt il¬
lud. Quȩ suꝑnȩ uerba sententie.
nobis sunt magnoꝑe ꝑscrutanda.
Nam querendum ẽ. quomodo uĩ
ꝑpeti regnum celoꝵ possit. Quis
enim cȩlo uiolentiam irrogat: Et
rursus querendũ ẽ. s pati uĩ reg¬
piunt illudꝰ cur eandẽ uim adieb
iohannis baptistȩ. & non etiã ante
ꝑtulerit. In lege uero scͥptum est.
Siquis hȩc uel illa fecerit: morte
moriatur. Cunctis legentib li¬
quet. quia peccatores quosq pe¬

Expanded text:
in nomine prophetae, mercedem in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat ; jam patenter datur intelligi quid est quod Veritas dicit: A diebus Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Qunobis sunt magnopere perscrutanda. Nam quaerendum est quomodo vim perpeti regnum coelorum possit? Quis enim coelo violentiam irrogat? Et rursum quaerendum est si pati vim regpiunt illud, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit? In lege vero scriptum est: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. Cunctis ergo legentibus liquet quia peccatores quosque poe
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs ium cõtẽplationis eiꝰ agnou̾it: ip¬
se qͦq ad cõtẽplanda et̃ria p̾mia succẽ¬
ualet. s tam̃ eos qͥ spiritalib donis
pleni st̃ sustentat: ipse quoq sc̃orũ
uite quanta ualet largitate inser¬
uiat. & cȩlestiũ bonoꝵ botros quos
gignendo non ualet: sustinendo
ferat. Ad hoc buxus ponit᷑: ut qͥ
habere multos adhuc in infirmi¬
tate positos. uerȩ fidei uiriditatẽ
consid̾at: ipse etiã ẽẽ infidelis eru¬
bescat. Bene ergo descͥptis prius
arborib dicitur. ut uideant. &
sciant. & recogitent. & intelligant
Ub & apte subiungit᷑ parit̃. Quia
cum intra sc̃am eccłam diuers ho¬
minum mores. diuersi sunt ordi¬
nes: necesse ẽ. ut omnes simul diᷤ¬
cant. dum in ea spiritales uiri di¬
u̾sȩ qͣlitatis. ętatis & ordinis ad imi¬
tandum simul uident᷑. Sed ecce
nos dum monstrare ulmũ queri¬
mus: ꝑ multa arbusta longuis
euagati sumus. Ad hoc itaq ꝓpt̾

Expanded text:
quisquis vim contemplationis ejus agnovit, ipquisquis vim contemplationis ejus agnovit, ipse quoque ad contemplanda praemia aevalet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus. Ad hoc itaque prop
Abbreviated transcription (Latin):
nat. nisi eos qui intra scãm ȩccłam.
adhuc ex etatis infirmitate bona
opera ferre non ualent: sed tam̃
parentum fideliũ credulitatem se¬
quentes. fidem ꝑpetue uiriditatis
tenent: Post q̃ oia apte subiungit᷑
ut uideant. & sciant & recogitent.
& intelligant pariter. Ad hoc enĩ
ec drꝰ in eccła ponit᷑. ut quisquis
a proximo odorem uirtutũ spiri¬
talium trahit. ipse quoq ab int̾¬
nȩ uite delectatione ñ torpeat. s
ad donoꝵ celestiũ desideria ignes¬
cat. Ad hoc spina ponit᷑ ut qui
p̃dicationis eius uerbo copunctꝰ
fuerit: ipse quoq exemplo illius
discat. corda sequentiũ predicatio¬
nis uerbo compungere. Ad hoc
myrtus ponitur: ut qui in ardo¬
re tribulations ab ore uel oꝑe
primi compatientis. tẽꝑam̃tũ cõ¬
solationis acceꝑit: ipse etiã discat quẽad¬
modũ afflictis ꝓximis. sue cõsolationis
quẽadmodũi debeat ĩdigenti ꝓximo &
ipse misereri. Ad hoc abies ponit. ut

Expanded text:
t; nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam t; nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen parentum fidelium credulitatem sequentes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia recte subjungitur: Ut videant, et sciant, et recogitent, et intelligant pariter . Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritualium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectionem non torpeat, sed ad donorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur; ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur; ut qui in ardore tribulationis ab ore, vel opere proximi compatientis temperamentum consolationis acceperit; ipse etiam discat quemadmodum proximis suae consolationis quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut