comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gragn am spem dñsihs̃ suoserigit quamaior omninoesse nom possit Au
imstote in spe gaudentes propter quodurta ista non amandae sed
ateranda sit ut esse possitis in eius tribulatione patientes. Audite in¬
ineenitus qui patricoa&ernus & aequalis est dicit qui propternos
omo fatus est sed sicut omnis homomendax non fastus est dicit. uia
uita ueritas dicit Quimundum it dehis quibus uicit dicit Audite
credite sperate desiderate quod dicpater in quit quos de distimihi
olo ut ubi egosum & illi sint mecum. Qui sunt isti uosait a patredatos
sibi Non ne illide quibus alio loco dicit. Nemo uenit ad menisi pater
quimisit me traxerit eumIam quo modo e quae fieridicit a patre
aciat & ipse cum patee.Si quid in hoc tuantalionfecimus nouimus
si sunt ergo quos a patre accepit quos & ipse domũndo elegit. Atq eligit ut
iam non sint demundo sicut non est & ipse demundo ut sint camen &iamipsi

Expanded text:
magnam spem Dominus Jesus suos erigit, qua major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes. Audite, inilius Dei unigenitus, qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit, qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis hovita, veritas dicit ; qui mundum vicit , de his quibus vicit, dicit. Audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum. Qui sunt isti quos ait a Patre datos sibi? Nonne illi de quibus alio loco dicit, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre, faciat et ipse cum Patre, si quid in hoc Evangelio profecimus, novimus. Ipsi sunt ergo quos a Patre accepit, quos et ipse elegit de mundo, atque elegit ut jam non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo: ut sint tamen etiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
geniti sui & quanto amplius ipsũ unigenitum in quo condita s̃ omn
uisibilia & in uisibilia qua e in suis generib: ordinata ordinatissimedi¬
ugit menbra quippe unigenitiigelorũ scorum a equalitate ma
gratie suȩ largitate perdu uit genitus autem cum sit dñs adiuit¬
um procul dubioe dñs angelorum Natura quads̃ est non angelis
sed patri potius aequalis Cratia uero quahomo est quo modonon ex¬
cedit ex cellentiam cuis lib& angeli cũ sit una persona carnis & uer
i quam quam nou lesinit qui &iam nos angelis praeferant
quia pronobisiin quiunt nom pro angelis mostuus xp̃st quid est aliud
ro impiis mostuus ef Hu er non meritum nostrũ: sed dĩ
dari qui auitio suo tam de ustabiliter aegrotauit: ut non possit
iliter quã medici moste sanari: Non est haec nostrorũ gloria
meritorum sed medicina morborumuanideo nos prae ferimꝰ
angelis quia cum & angeli peccauerint Nihileis taleundesana¬

Expanded text:
geniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia geniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorum sanctorum aequalitatem gratiae suae largitate perducit: Unigenitus autem cum sit Domidubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Christus. Id quidpro impiis mortuus est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei dari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte sanari? Non est haec nostrorum gloria meritorum, sed medicina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale unde sana
Abbreviated transcription (Latin):
diligebat Oderat enim nos qualos ipse non fecorat & quia imquita
nostra opus eius no n omni expaste consumpserat. Nouerat simulin
uno quoque nostrum & odisse quod feceramus & amare quod secerit
& hoc quidem in omnibus intellegi potest deillo cui ueraciter dicitur
Vihil odistiorum quae fecisti. Non enim quod cumque odiss& esse uoluiss&
Aut omnino ess& quod omnipotens esse noluiss& nisi & in eo quodo diitess&
&iam quod amar& Merito quippe odit & uelut a regula suae astis ali¬
nũ. In probat uitiũ. amat tamensuum &iaminuitiosi uel sanation
benefitiũ ueldã natione iudiciũ Itads̃ & nihilodit eorum quae fecit
Naturarũ enim non uitiorũ conditor malaqua eo dit ipse n on fecit &¬
demalis eisdem uel sanando ea permiseri cordiam uel ordinando ꝑ
iudicium bona sunt ipsa quae fẽcit Cũ igitur eorũ quae fecit
nihiloderit. Quis digne possit eloqui quantũ diligat menbra uni¬

Expanded text:
diligebat; oderat enim nos quales ipse non fecerat, et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quodcumque odisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regula suae artis alienum improbat vitium: amat tamen suum etiam in vitiosis vel sanatione beneficium, vel damnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eisdem vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae facit. Cum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quantum diligat membra Uni
Abbreviated transcription (Latin):
tis cordiilucm ineffabilem uerbũ manens splendo rem piis mentibus refulgent si perti
reces suntim Totum hoc uidit a brabã : Nã quod ait diemmeũ incestum potest es se innidedixerit
u trum diem dni temporalem quierat uenturus incarne. andiem dnĩ quine sttortũ nec sienua¬
mSedego non dubito patrem abraham totum scisse & ubunueniam ransus ficent
hae meritis minime dubitemus: Tamen audite unum locum quimihi incerim oocunina:
Dater abraham quando mnisit seruũ suũ ut pacer& uxorem filio suo istao: hoc eum sacra inento
bstrinxit ut fideliter quod iubebatur impler& & scr& &tamipse quid facore
naenimres agebatur quando abrabae semini coniugium quae rebatiur sedudeeogiius¬
cer& seruus quod nouetat a braham quia ne potes non carnalitiũ desiderabat peu
degeneresuo aliquid carnale sa piebat ait seruo suo quemmittebat Danama ur

Expanded text:
tis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapienrecessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An suffichae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum
Abbreviated transcription (Latin):
quistadicurei mardhiomite sunt quistadicunt : sunt & ali fortas se herduici quos comimemo¬
rane ud nonopus ẽ uelamie omnes recol in praesentia non por iunt ul non defues ortuemo
cogno uisseite  eiuistilium recepis senti : Ego autẽ inquit nouieum : seeundum¬
carnem iudi cantibus potiut &hic arrogat s iuderi quia dixitro ego noui eumin luri
indoce quid sequaturi: si dixeroqua nen nouieum ero nmilis lobis mentir
arrogantia nonita caueatur utiueritas reluguatum : Sed scio eum & sermonem eiuis
seruo  Sermonem patris tam quan filius loquebatur  &ipseerat uerhun pierus
utudera dieni meum & iu dit ei gauisuis ẽ  Magnũ testimonium perhib&
abrahae semen a brabas ertator: ab rahã ex ultauit inquit utuider& dieme m
nontimuit sed ex ultauit utui der&: sẽ natenim in illa caritas quae furas tt rlluc
timerem: Nonait exultauit qduiauidit sedexulta uidinuuder&x Crerlens een
euliauit sperando utiudem& intellegendo & uidit : & quid potuit plus dicere i

Expanded text:
ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista dicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus est, vel a me omnes recoli in praesentia non possunt: non defuerunt tamen cognovissent, ejus Filium recepissent. Ego autexit, Ego novi eum. Sed videte quid sequatur: Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita caveatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur; et ipse erat Verbum Patris, ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen Abrahae, creator Abrahae: Abraham exsultavit, inquit, ut videret diem meum. Non timuit, sed exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit sperando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel
Abbreviated transcription (Latin):
filium hominis tantum quod ante crediderat. sediam filium dĩ qui carnem susci¬
penat : ait: credo dñe ÷ parum ẽ credo : uis uidere qualem credati procidens
adorauit eum : Dixit ei ihsi modo dies ille .ẽ : interlucem & tenebias discornensiniu
dicium ego in hunc mundum ueni ut quinonuident uideant. & quiuident cadcifian
quid ẽ hoc dñe : magnam quaestionẽ fessis intulisti sed erige uires nostras ut possi¬
mus intellegere quod dixisti : Venisti ut qui non uident uideant . recte quia lumen
es reste quiadieses recte quiad&enebris liberas : hoc omnis anima accipit. omnis
intellegit: quid ẽ quod sequitur: & qui uident caecifiant: ergone quia uenisti
caecifiunt qui uidebant : audiquid sequitur & fostassis intellegis: commotis unt

Expanded text:
filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem suscefilium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem susceperat, ait: Credo, Domine. Parum est, Credo; vis videre qualem credat? Procidens adoravit eum. 16. Et dixit ei Jesus. Modo dies ille est, inter lucem et tenebras discernens. In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est hoc, Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quod sequitur, Et qui vident, caeci fiant? Ergone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem quia ds̃ peccatores non ex audit : sed siquis dicultor .ẽ & uoluntatem eius facit hunc
ex audit: adhuc inunstus loquitur. Nam & peccatores ex audit ds̃ sienimpeccatores
non ex audira frustro ille publicanus oculos interram dimittens : & pectus sui¬
dicer&: dñe ꝓpitius mihi esto peccatori : &ista confessio meruit iustificatonẽ quo modo
iste caecus in luminationem : a seculo nom ẽ auditum. quia aperuit quis oculos caecina
expulsus ẽ xp̃ianus factus ẽ audiuit iñs quia eie erunt eum fonrs &cum inuenis saeum
dixit ei : tucredis infiliumdĩ modo lauat faciem cordis : respondit ille & dixit quasi adhuc
inunctus : quis est dnẽ ut credamineum : & dixit ei ihs̃ : & uidistieum & quilo quitur
tecum ipse est : missus ẽ. ille istelauans faciem insiloe quod inter pr&atur
missus : deniq: iam face lota cordis & mundata conscientia. agnoscens eum non

Expanded text:
autem quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc autem quia peccatores Deus non exaudit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur; nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens, et pectus sumine, propitius esto mihi peccatori. Et ista confessio meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. A saeculo non est auditum quia aperuit quis oculos caeci na Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo lavat faciem cordis. Respondit ille, et ait, quasi adhuc inunctus, Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agnoscens eum non
Abbreviated transcription (Latin):
dagloriam dõ nega quod accepist: hoc plane non ẽ gloriã dõdare seddm̃ potius blas¬
phemare : dainquit glori amdõ : Nos scimus quia hic homo peccator ẽ: Dixit ergo ille
sipeccator ẽ nesio unumscio quia caecus cumessem modouede : Dixerunt ergo illi
quid fecic tib: quomodo aperuit tibioculos: & illeiam stõma chans aduersus duritiam¬
tum .ẽ. enim sicor discutias non siuerba perpendas: Nos autem morsi discipuli sumus Nossci¬
mus quiamor si locutus .ẽ. ds̃ istum autem nescimus undesit : utinamscir&is qi
r&is morsi : creder&is & mihi de meenim ille scripsit Ita nȩ sequimini seruum &dor sumpon&is
contra dnm: sed nec seruum sequimini namper illum ad dnm̃ duceremini. respondit ille
homo & dixiteis: In hoc minrbile .ẽ. quia uos nescitis unde sit & a peruit oculos meos scim¬

Expanded text:
da gloriam Deo? » Nega quod accepisti. Hoc plane non est Deo gloriam dare, sed Deum potius blasda gloriam Deo? » Nega quod accepisti. Hoc plane non est Deo gloriam dare, sed Deum potius blasphemare. « Da, inquiunt, gloriam Deo . » « Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo eis ille: Si peccator est, nescio. Unum scio, quia caecus cum essem, modo video. Dixerunt ergo ei: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? » Et ille jam stomachans adtum enim est, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis qretis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini; nam per illum ad Dominum duceremini. 13. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit
Abbreviated transcription (Latin):
donec uocarent parentes eius quiui serat id est caecuserat &uiderat : & interroga¬
uerunt eos dicentes : hic ẽ filius ur̃ quemuos dicitis quia caecus natus ẽ : quomodoergo
nuncuid& responderunt eis parentes eius : &dixerunt: scimus qui ahic .ẽ. filius noster¬
rogate a & atem hab& ipse dese loquatur : filius quidem noster ẽ : sediuste cogere¬
mur loqui proinfante quia ipse prose loqui non poss& : olim loquitur: modo uid& : caecũ
anatiuitate nouimus loquente molim scimus uidentem modo uidemus : ipsum interrogate :
instruamini : quid nobis calumnamini haec dixerunt parentes eius quiati
iuda eos : lamenim conspiracuerant iudaerut si quis eum confiter&ur xp̃m extras yna¬
gogã fier& : Iamnonerat malumfieri extur si nago gam: illiex pellebant : sed xp̃s
excipiebat: propter ea parentes eiusdixerunt quia a &atem hab& ipsumint̃rogate :
uocauerunt autemrursum hominem qui fuerat caecus & dixerunt ei : dagloriam dõ quid ẽ

Expanded text:
donec vocaverunt parentes ejus qui viderat. Id est, qui caecus erat et viderat. Et interrogaverunt eos, dicentes: Hic est filius vester, quem vos dicitis quia caecus natus est? Quomodo ergo nunc videt? Responderunt eis parentes ejus, et dixerunt: Scimus quia hic einterrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum fieri extra synagogam. Illi expellebant, sed Christus excipiebat. Propterea parentes ejus dixerunt, Quia aetatem habet, ipsum interrogate. 11. Vocaverunt ergo rursum hominem qu
Abbreviated transcription (Latin):
dibunt Qñmuerum est trahit sua quemq uoluptas nonturhit reue latus xp̃s apatre.
uidenimfostius de sidentetanima quam ucritatom : quo auidas fauces habere deb& lndeo
ustintus palatum uentiudicandi. nisiut manduc& & bibat sapientiam: iue

Expanded text:
trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, ju
Abbreviated transcription (Latin):
uerus. Nonte trirxitpater: Nonenimintellexistipatrem: cuius filium neg
Aliud cogitas: non est ipsefilius: Nec a patre trirheris nec ad filium tiheris. Aliud estenim
it. Quempater tiixxit. Iues inquit xp̃s filius dĩuui. Non sicut proph&a. nonsicu
ihannes non sicut aliquis inagnus. iustus. sed sicutunicus sicut aequalis : Tuesxp̃s filius diuiui
didequia trretus est & a patre trctus est. Beatus essymonbariona quia non tibi reuelauit
aro & sanguis sed patermeus qui incaelis est. Ista reuelatio ipsa est ad traectio
Ramumuiridem ostendisctii & trrhisillam. Nucespuero de monstnentur: & trecibi tur
Etquia quod eurrit tiachitur: amando turhitur. Sinelesione corporis tuechitur: cordisiunculo
ir Sicergo ista quac interdilitias uoluptatesque terrenas reuelantur a mantibus

Expanded text:
verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim r eum traxit. Quem Pater traxit, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Non sicut propheta, non sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
corpos is sensus uoluptatos suas & animus deseritur a uoluptatibus sius. Sianimus nom era
iuptatessuas undedicitur Filuautem hominum subtegmine alarum tuarur
sperorbunt in ebriabuntur ab ubestate domustuae. & torrente uoluptatis tuae potabis eos¬
nimapud teest fonsuitae & in lumin&uo uidebimus lumen. Oa amentẽ & sentit quod dico
sideitontem da feruentem dainista solitudine pere grinantem atque sitientom
uutem frigidoloquor: quid loquor Iales eruontisti qui in uicem marmunrbant
cudicit quaedam quaedicit. Postodoremunguentorum tuorum curre mus.
ed quid intellegi uoluit aduestamus fr̃s. & quantum possumus capiamus. Inxhit patera
sibi genuit filium. Vt qui cogitatatq infide sua sentit & ruminat aequale messe patri eum
inquem credidit: ipsum trixhit pater adfilium. Arriunus credidit creaturrm
turxit pater. quia non considerat patrem. quifilium non credio aequalem.
Quid dicis carri. quidher&ice loqueris quidest xp̃s  Non inquit dsuerus sed quem fecit ds̃

Expanded text:
orporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem,Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit, advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater asibi genuit Filium, et qui cogitat atque in fide sua sentiin quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
indenumquamrecessi. Intorra nontangebat stintem. quo moda tangorꝰ adpatrom o¬
ascendentem. Sic tamen sic se tangiuoluit si ꝗtangiturabeis a quibus bene tangitur r
Ascendensad patrem maner scam patrerequalis patri:. Indec&hic siaduestis nemouenta are
tendis longe remotisunt in hoc scriptuitorum scãrum euangelico uerbo up
reprebendamur. &dicatur nobisi.  Quo mõdo uolunta

Expanded text:
inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, is intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo volunta
Abbreviated transcription (Latin):
corde credatur. quod nemoutiq facit inuitus qui autem tieohiturtam quaminortus
cogiuid&ur. Quomodo istam soluimus qua estionem ne mouenitadme nisi pater quimisit
tiexeriteum. Situxhitur ait aliquis inuenitusuenit. Siinuitus ueniti nee credit
Sinon credit: necuenit. Nonenimadx pmambulando currimus. sed eredendo Nec motũ
corporis seduo luntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam̃ t eligit magist &igit
curba quae prcessit. Ideo dñsdixit. quis me t&igit Et mintentes discipuliti
T urbae te conprimunt: & dicisquis met& igitꝰ Etc illerep&iuit Ib sagio mern
aliquis Illa tangit. turba prtremit .quid est t&igit⁊ nisi credidigia inepo
Inde & mulierulli postresurrectionem dixit. uolenti se mitter ad pede setussꝰ. rolime
tangere quidest Hoc solum mees seputas: quod tibi apparepi Niolisiceredere
hocest nolime tangere Nondum enum a scemdi ad patrom. libi non ascendi nam

Expanded text:
Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me thoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi pacer quimisitme ad tsuerit eum Magnagnirdaa commendatiorti iu¬
Nemouenitr nstitectus quem tuhat & quom nontitehat Quare illumt rechate¬
& illum non trahat. Noliuelle iudicare sinonuis errare Seinel accipe & intellega
Nondum traheris onut titcharis Quidhic dicemus fr̃sSitrahimuriache p̃tuns
ergo inuiti credimus. Ergo uiolentia adhib&ur non uoluntas eyecitatum
nencre quisquam eeclesiampotest nolens. accedere adaltare potest nolens a coipene
sacra mentum potest nolenscredere non potest iusi uolens Sicorporo creden&aur
fier& in nolentibus. Sed non corporecreditur. A postolum audt uibi abturs itru¬
Corde creditur adiustitiam Et quid sequitur Oreautem confessio fit ad saluteg. un
Deno dicẽ cordis surgit ista comfessio: Aliquando audis confitentẽm̃ M& nesscis eredentem
ed nec debesuocare confitentem que miudicas non credentem. Hoc estonim confiteri edices
quod habes incorde. Siautẽ aliud in cordehabes aliud dicis: loquieris non confiteris. Cuergo inxe

Expanded text:
nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
quiad meuenit incorportetur inihi quiad melienit bumilis sto: quimibi adher& humiliserit
quia non facio uoluntatem sudm seddi : & ideo non eicetur foros quia cum superbus
esset proieo tuss est fores Vide illa interionũ commenduri inpsalmo Fibi autem
hominum in protectione al arumtuarum spertebuntVide quid sit iro intro uide quid sit
idillius protcetionem confugere. ide quids̃t &iam sub uerbeno paris currere
foligellat enimomnem silium quemrecipita : e ilia utem hominum sub tegmine alarum

Expanded text:
qui ad me venit, incorporatur mihi; qui ad me venit, humilis fit; qui mihi adhaeret, humilis erit; quia non facit voluntatem suam, sed Dei; et ideo non ejicietur foras, quia cum superbus esset, projectus est foras. 17. Vide illa interiora commendari in Psalmo: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Vide quid sit ire intro, vide quid sit ad illius protectionem confugere, vide quid sit etiam sub verbera patris currere: flagellat enim omnem filium quem reci
Abbreviated transcription (Latin):
sed uoluntatem dĩ  Et non noseici& fora s. quia membraeius sumus. quia caput nr̃messe
uoluit docendohumili tatẽ: Adextremũ ipsum audite concionantem: Uenite adme¬
quilabonttis & oneratiestis : tollite iugũmeũ suꝑuos & discite a mequia mitissũ & humilis codles
Et cum hocdidiceritis inueni&is requiem animabi ur̃is unde non eiciamini fortos
quia descendidecaelo non ut facia muoluntatẽ meã sed uoluntate meius qui misit me
Humilitatem doceo: ad meuenire nom potest nisihumilis: Nonmnittt foras nis suꝑbia
Puo modo exit fortosqui seruat humilitatem. & non labitur aueriate Dictasuint ata cor¬
in tatẽ suã sed uoluntatẽ eius quimisit illũ:

Expanded text:
sed voluntatem Dei; et non nos ejiciat foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse sed voluntatem Dei; et non nos ejiciat foras, quia membra ejus sumus, quia caput nostrum esse voluit docendo humilitatem. Ad quem qui laboratis et onerati estis: tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde; et cum hoc didiceritis, invenietis requiem animabus vestris , unde non ejiciamini foras: quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me; humilitatem doceo, ad me venire non potest nisi humilis. Non mittit foras nisi superbia: quomodo exit foras qui servat humilitatem, et non labitur a veritate? Dicta sunt quauntatem suam, sed voluntatem ejus q
Abbreviated transcription (Latin):
non moueant me : Propterpedem superbia equa re hoc dicis ibicecider̃ omnes qui operantur
iniquitatem: Vbicetiderunt In ipsa superbia expulsi sunt nec potuer̃ sta reo plte
Siergo suꝑbia expulit eos qui non potuer starer humilita s intromittit quipos sint in ꝑp&uostare:
Ideo & enim ille qui dixit exultabunt ossa humiliata: praedix̃ auditui meo dabis oxultatio¬
nem & laitiam: Quid ẽ auditiuimeo: audiendo tefelix sũ. De uoc&ua felix sum.
tus uiuendo felix sum: Ideo non cado. ideo exultabunt ossa humiliata. ideo ami
stat & audit eum : ideostat quia audit: De interiore fontebibit: ideostat:
lliqui noluerunt de interio rebibere ibicecider̃: expulsi sunt nec potuerunt stare :
Soctorita que humilitatis uenit non facere uoluntatẽ suã seduoluntatẽ eius qr¬
Veniamus adeum intremus adeum in corpore murei : ut nec nos faciamus uoluntatẽ nram

Expanded text:
 peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur  peccatorum non moveant me: propter pedem superbiae. Quare hoc dicis? Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem. Ubi ceciderunt? In ipsa superbia. Expulsi sunt, nec potuerunt stare . Si ergo superbia expulit eos qui non potuerunt stare; humilitas intromittit, qui possint in perpetuum stare. Ideo etenim ille qui dixit, Exsultabunt ossa humiliata; praedixit, Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam . Quid est, auditui meo? Audiendo te felix sum, de voce tua felix sum; intus bibendo felix sum. Ideo non cado, ideo exsultabunt ossa humiliata: ideo amicus sponsi stat, et audit eum ; ideo stat, quia audit. De interiore fonte bibit, ideo stat. Illi qui noluerunt de interiore bibere, ibi ceciderunt; expulsi sunt, nec potuerunt stare. 18. Doctor itaque humilitatis ui misit illum. Veniamus ad eum, intremus ad eum, incorporemur ei, ut nec nos faciamus voluntatem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
non macerocur nondeficiati felixille hab& ipsedurum in arca. istedm̃ in conscientia
onpaninunc aurum & dm̃ artam & conscientiam: Ille illud hab& quod perit &ibihabas
undeperit istedm̃ haba quiperire non potest &ibihab& unde auferri non potest
Sedsi sitrectus corde : tuncenimintiuit & nonexit: Ideo ille qui dicebat qr imapudte est
fonsuitae non apudnos: id eo in tiixredebemus sutuiuamus non quasi nobis sufficere
ut pereamus: Non quasi denostro uelle satiari ut arescamus sedo sadipsum fontem
põnere ubiaqua non deficit Quia uoluit suo consilio uiuere adam̃ & lapsus est percum
qui antececidennt per supebiam. quiei calicem ipsius superbiae ꝓpinauit. Quia ergo e¬
apudte fonsuitae & in lumin& uo uidebimus lumen : in tusuiuamusintus uideamus :u
Quare enim inde exitum est. Audiquare: Non ueniat mihi pessuperbiae
Ergo ille exiit cuiuenit pes superbiae : Ostende quia ideo exut : & manus

Expanded text:
non maceretur, non deficiat. Felix ille habet ipse aurum in arca, iste Deum in conscientia. Compara nunc aurum et Deum, arcam et conscientiam. Ille illud habet quod perit, et ibi habet unde perit; iste Deum habet, qui perire non potest, et ibi habet unde auferri non potest: sed si sit rectus corde; tunc enim intrat, et non exit. Ideo ille quid dicebat? Quoniam apud te est fons vitae: non apud nos. Ideo intrare debemus ut vivamus, non quasi nobis sufficere ut pereamus, non quasi de nostro velle satiari ut arescamus: sed os ad ipsum fontem ponere, ubi aqua non deficit. Quia voluit suo consilio vivere Adam, et lapsus est per eum qui ante ceciderat per superbiam, qui ei calicem ipsius superbiae propinavit. Quia ergo apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen; intus bibamus, intus videamus. Quare enim inde exitum est? Audi quare: Non veniat mihi pes superbiae. Ergo ille exiit, cui venit pes superbiae. Ostende quia ideo exiit. Et manus
Abbreviated transcription (Latin):
od modo audiuimus & intenti accepimus cum scm euangelium lager&ur non
dubito quod omnes homines &iam intellegere conati sumus & quisq nr̃m
dere tam magna quaelefta ẽ. prosuo modulo coepit quod potuit & p
pane uerbi nemo ẽ qui se quaeratur nihilgustasse : sed iterum non dubre
quia difficile quis quam ẽ qui totum intellexerit: tamen &iam sie
multiintellegant quod sepauci intellexisse la&antur: quod ait dñs. Egosum lux
mundi: Clarum puto eẽ cis qui habent oculo sundehuius lucis pasticipes fiant : quia urten
qui ostu & occasu peragit diem : Nonenim defuerunt her&ici quiista senserunt:
Manichaei solem istum oculis carnis uisibilem expositum & publicum nnonturtum hon¬
Nec solum cognoscit credendo sed in quibus potest conuincit &iam dispi¬
In probemus itaq huius modierrorem quem scã ab initio anathemauit ecdena

Expanded text:
od modo audivimus et intenti accepimus, cum sanctum Evangelium legeretur, non dubito quod omnes etiam intelligere conati sumus: et quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerit. Tamen etiamsi emulti intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem st sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum homnec solum agnoscit credendo, sed in quibus potest convincit etiam disputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematiza
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s quando ipsum ostium eẽ dignatus ẽ filius Vide ostiarium foste sp̃mscm̃¬
⁊psedñs discipulis despũ scõdicit . Ipse uos docebit omnem ueritatem : ostiumquid
cennario quid dicimus : Non inbonis hic comine montus ẽ : pastor bonus ait
animam suamhit pro o uibus: mercennarius & qui non ẽ pastor cuius non sun
oues propri
mam ꝑ sonam mercennarius gerit . & tamen in

Expanded text:
sanctus, quando ipsum ostium esse dignatus est Filius. Vide ostiarium forte Spsanctus, quando ipsum ostium esse dignatus est Filius. Vide ostiarium forte Spde Spiritu sancto dicit, Ipse vos docebit omnem veritatem . Ostium quidDe mercenario autem quid dicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves proprinam personam mercenarius gerit, et tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
pri&atem : filius unicus depatre in a&ernum ab a&erno genitus : ae qualis gignenti
perquam facta sunt omnia cum patre in commutabilis & accepta forma
hominis non mutatus ex in carnatione homo filius hominis & filius dĩ. Hoc totum
uod dixi non similitudo sed res ẽ : Nonergo pigeat nos fr̃s secundum qu
similitudines ipsum accipere ostium: ipsum ostiarium : Quid .ẽ enim ostium quim¬
trxmus : quis est ostiarius qui aperit : quis ergo se aperit. Nisi qui seipsum ex
Eccedñs dixenat ostium. non in tellex enxmus : Quando non in¬
leximus clausumerat : quia peruit ipse ẽ ostiarius : Nulla .ẽ. ergo neces¬
sitas aliquid aliud quaerere: Nulla necessitas : sed fostasse est uoluntas si est
uoluntas : noli ex orbitare : Noli a trinitate discedere : Si aliam per sonam
quaeris ostiarii sp̃sscs occurrat : Nonenim dedignabitur ostiarius esse sp̃s

Expanded text:
prietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, prietatem; Filius unicus de Patre in aeternum ab aeterno genitus, aequalis gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo, sed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quasdam similitudines ipsum accipere ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus. Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exnus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris ostiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim dedignabitur ostiarius esse Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
pastor aostium qua mostiarius ad ostium : & tainan dñs & pastorem sedix̃ &ostium
non enim eum faber fecit : Si autem secundum aliquam similitudinem : &ostiũ
pastor est audeodicere & ouis ẽ Ouis nempe subpastore ẽ tam
pastor bonus. Vbi. ẽ ouis interroga proph&am: Sicut ouis a dimino landũductus
ẽ. Interroga amicums ponsi: ecceagnusdĩ. ecce qui collit peccacũ mu
Adhuc aliquid secundum istas similitudines minxbilius sum disturus & agnus enim&
ouis & pastor interse amica sunt. Contrr leones autem a pastoribus ouescusto
iuda. haec omnia fr̃s secundum similitudines accipite non secundũ ꝓpri&ates
Solemus uidere pastores sedere suprax p&raem : & inde commissa sibi pecona custo
& p&inx. Totum hoc secundũ similitu dinem : propri&atem autem si quaenrsame. In prin¬
cipio erat uerbum & uerbumerat apud dm̃ &dsenat uerbum. Si quaeras ame pro¬

Expanded text:
pastor et ostium, quam ostiarius et ostium; et tamen Dominus et pastorem se dixit, et ostium. tores; nec ostium est, non enim eum faber fecit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe sub pastore est, tpastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custotribu Juda , Haec omnia, fratres, secundum similitudines accipite, non secundum proprietates. Solemus videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: ristus et pastor et petra. Totum hoc secundum similitudinem. Proprietatem autem si quaeras a me; In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me pro
Abbreviated transcription (Latin):
Diffunderis enimanimo cumde lestaris: contuaheris animo cummolefuaris. progre¬
ris animo cum app&is. fugis animo cumm&uis : Ecceunde ille mercennan
ꝗuid ẽ mercennarius ẽ tem ponelem mercedem quaerens & indomo in a&er¬
ium non habitabit : Sunt hic adhuc quaerenda & discutienda  uobiscu
onenxreuos non .ẽ. consilii : Domini caenim cibaria cunseruis ministramus
in pascuis dominicis oues pascimus & simul pascimur sicut non ẽ negandum quod
cessarium est : sic non .ẽ cor infirmum pabul: multitudine prte grau
Nonsit ergo molestum caritatiuestrae : qui a omna quae hic discutienda adhuc uł¬
arbitres hodia non discutio iterũ nobis in nominedñi diebus reddendi sermonis eadẽ
lestio recitabitur & diligentius illo adiuuante traxctabitur. Ex¬

Expanded text:
Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progreDiffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris: progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cum metuis. Ecce unde ille mercenarius Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerens, et in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo adjuvante, tractabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
inimicus erit in sidiabitur noce bit cum potuerit : Iamnille quisua quaerit non quae
ihuxp̃ineperdat quod sestatur humanae amicitiae cominoditatem &mni
um humanarum incurrat molestiam tac& non corripit. Eccelus
gutcur ad paxehendit. diabolus fideli adulterium persua sit. tuta cesnon incre¬
pas : Omer cennari lupumuenientẽ uidisti & fugistĩ pespond& foste & dic& ecce
hic sum non fugi: fugistiquiata cuisti : tacuisti quiatimuisti: fuga animitimor est
Corporest&isti spũ fugisti quodille non faciebat quidicobat : & si corpore absensum
spũ uobis cum sum : quomodo enim spũ fugiebat qui &iam corpore absens fornica¬
tores litteris arguebat: affeltiones nostrae motus animorum sunt. la&
diffusio triftitia animi contractio : cupiditas animi progressio timoranimi fuga ẽ¬

Expanded text:
inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille qui sua quaerit, non quae Jesu inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. Jam ille qui sua quaerit, non quae Jesu Christi, ne perdat quod sectatur, humanae amicitiae commoditatem, et inimicitiarum humanarum incurrat molestiam, tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt. Laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio: cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga e
Abbreviated transcription (Latin):
pastores ergo illi plane pastores : &unde unus pastor lamdixi pastores quia membra
pastoris qllo capite gaudebant subillo capite concordabant uncspũ in unius corporis
compage uiuebant. Acper ho comnes adunum pastorem pestinebant: giergo pastores
non mercennarii quare fugiebant quando persequutionem patiebantur.: expone
robis odñe iuidiin epistola fugientem paulum: permurũ insposta subiissus ẽ ut ianus
persequentis euader& . Nonergo ill cura fuit deo uibus quas lupo ueniente deserebat
Euit plane sed eas pastori incaelo sedenti orationibus commendabat. se aute mutilitati
earum fugiendo seruabat sicut quodamloco ait: manere in carne nec
ꝓpt̃ uos : ab ipsonamq pastore omnes audierant : Siuos ꝑsequuti fuerint in unaciuitan
fugite łnuim̃eo ilis facis quandoreprehendis mercen narios quiuident lupũ

Expanded text:
Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra Pastores ergo illi? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quare fugiebant quando persecutionem patiebantur? Expone nobis, o Domine. Vidi in Epistola fugientem Paulum: per murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veFuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat, se autem ad utilitatem earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum
Abbreviated transcription (Latin):
Quidenim dumomni modo siue occasione siue ueritate xp̃s ad nunti&ur & in hoc gaudeo
sed & gaudebo Veritas ẽ xp̃s ueritas a meycennariis occasione adnunti&ur ueritas
a filuis ueritate ad nunti&ur : Filii a&nam hereditatem patris patienter exspectant.
mercennarii temponlem inercedem conducentes festinanter exoptant mihi humana
gloria cuimercennarios inuidere uideo minuatur : & tamen perlinguas & mercen¬
nariorun & filiorum diuina xp̃igloria diffam&ur cumsiue occasione siue ueritate
xp̃sadnunti&ur ⁊ Vlidimus qui sit &iammercennarius : quis ẽ iupus nisi diabolus & qͥuid
dicum ẽ. demercennario : cumuiderit lurpum uenientem fugit quia non sunt eius
oues propriae. Nec eicune ẽ deouibus Num quid taliserat a poscols paulus ab sit : Nũ quid
talis p&rus ab sit : Num quid talos c&eri a postol excepto iuda filio perditionis absit

Expanded text:
Quid enim? Dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, Quid enim? Dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur; et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Veritas est Christus: veritas a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidere video, minuatur; et tamen per linguas et mercenariorum et filiorum divina Christi gloria diffametur, cum sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petrus? Absit. Numquid tales caeteri Apostoli, excepto Juda filio perditionis? Absit.
Abbreviated transcription (Latin):
x nedice : Cathedia ergomor si uitiserat pharis aeorum mores spinae erant
rinauena permalos. palmes in sepe. botrus inter spinas caute lege
quaeris fructum laceres manum &cumaudis bonadicentem neimiteris mala facientẽ
quaedicunt facite elegite uuas: quae autem faciunt facerenolite. cau&e spinas
iam per mercennarios uocem pastoris audite sed nolite eẽ mercen
de uob̵ sollicitussit omnesenim suaquaerunt non quae ihũ xp̃i Alioloco intermercen¬
narios filiosq diftinguens uid&e quid dixerit quidam per inuidiã & contentionẽ
quidam uero & ꝑbonã uo luntatẽ xp̃m praedicant . quidã ex caritate scientes quia inde¬
fensione euange lu positus sum quidamuero & ꝑ contumaciã xp̃m adnuntiant. Non
ste ex istimantes tribulationem suscitari uinculis: Istimercennarii eran
apło inuidebant utequiatem porrba requirebant. Sed quid adiungat adtendite

Expanded text:
x radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pastoris audite, sed nolite esse mercende vobis sollicitus sit; omnes enim sua quaerunt, non quae Jesu Christi; » alio loco inter mercenarios filiosque distinguens, videte quid dixerit: « Quidam per invidiam et contentionem; quidam vero et per bonam voluntatem Christum praedicant: quidam ex charitate, scientes quia in defensionem Evangelii positus sum; quidam vero et per contumaciam Christum annuntiant, non caste, existimantes tribulationem suscitari vinculis meis. » Isti mercenarii eranare invidebant, nisi quia temporalia requirebant? Sed quid adjungat, attendite:
Abbreviated transcription (Latin):
nii sunt. multi quippe iecclesia commoda terrena sectantes xp̃n
cem pastoris per mercennarium: Audite mercennarios ab ipso dño de monstratos
Scribae inquit & pharisaei cathedinom morsi sedent. quaedicunt facite quae autem
int facerenolite quid aliud dix̃ nisi per mercennarios uocem pastoris auo
Sedendo enĩ cathediã mor si legemdĩ docent. ergo ds̃ perillos doc& sua uero illisiueliist
docere. Nolite audire nolite facere. ceste enim tales sua quaerunt non qua eihũ xp̃i:
Mullus tamen mercennarius ausus ẽ dicere populo xp̃i tua quaere nonqrȩ ihũ xp̃
iodenimfacit male non pncedicat decathedra xp̃i. Inde ledit unde mala facit : uon
la bonadicit: Botrum carpe spinam caue. Bene qui am tellexistis sedpropt̃ tar¬

Expanded text:
rii sunt. Multi quippe in Ecclesia commoda terrena sectantes, Chririi sunt. Multi quippe in Ecclesia commoda terrena sectantes, Chriercenarium, sed vocem pastoris per mercenarium. Audite mercenarios ab ipso Domino demonstratos: Scribae, inquit, et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Quid aliud dixit, nisi, Per mercenarios vocem pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Deus docet. Sua vero illi si velint docere, nolite audire, nolite facere. Certe enim tales sua quaerunt, non quae Jesu Christi: nullus tamen mercenarius ausus est dicere populo Christi, Tua quaere, non quae Jesu Christi. Quod enim facit male, non praedicat de cathedra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam cave. Bene, quia intellexistis; sed propter tar