comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiunt᷑ qm anime: ideoq ꝑ carius
flagellum errantes citius corri¬
guntꝰ᷑ Hoc quippe indicant in
paulo squame in fidelitatis:
que clum mutate st̃ ꝑ increpatõ¬
nem oculis carnis: confestim
resoluta ẽ cduricia mentis: Est
ꝑniciosa sanitas. que hominẽ
adinobedientiam clucit: Est &
salubris iunfirmitas: que ꝑdiui¬
nam correptionẽ mentem a cli¬
ricia frangit: Languor anme
id ẽ peccatoꝵ infirmita ꝑ nieio¬
Quis in firmat᷑ et ego ñ uror:
Nam infirmi tẽ carnis utilẽ
esse idem apł approbat dicens:
Quando irlrmor: tunc fortior sũ:
i aurare in tionis

Expanded text:
tiuntur quam animae; ideoque per carnis tiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, quae ad inad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas quae per divinam correptionem mentis duritiam frangit. Languor animae, id est peccatorum infirmitas pernicioQuis infirmatur, et ego non uror , » Nam infirmitatem carnis utilem esse idem Apostolus approbat dicens: « Quando infirmor, tunc fortior sum murare in
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem qualitatis homines qui nes¬
ciunt corrigi. nisi alios uiclerint
flagellari: sicq ꝓficiunt compara.¬
tione maloꝵ: dum sibi id accicdere
timent in quo deꝑire alios uident:.
Quos dam uicdens cłs nolle ꝓprio
uoto corrigi: aduersitatũ tangit
stimulis: Quosclam etiam presci¬
ens multum peccare posse in salu¬
te. flagellat eos corporis in firmita¬
te ne peccent: ut eis utilius sit frã¬
gi languorib ad salutem: qmͣ ꝑ
manere incolumes ad clampnatio¬
nem: uisitatio dei nec semꝑ in bo¬
num accipit᷑: nec semꝑ in malum:
I. bonum accipit᷑ sic̃ est illud: ui¬
sita ios in salutari tuo In malum
uͦ iuxi illud In tempore uisitatio
firmitates idunt corpori: id.ẽ
ex peccato. ex duiptatione. & ex
intemꝑantie palme: S huic
mari et ñ peccare: ne ꝑuigorem
lutis illicitis sordicdentur cupidu¬
tum et luxurie clesicleriis: Du
ricia que mentem p̾mit nec sen¬
sentiat᷑: atq intellecta emendet᷑
Nam citius uulnera carnis sen¬

Expanded text:
hujus qualitatis homines, qui nesciant corrigi, nisi alios viderint flagellari; sicque proficiunt comparatione malorum, dum sibi id accidere timent, in quo deperire alios vident. 2. Quosdam Deus videns nolle proprio voto corrigi, adversitatum tangit stimulis. Quosdam etiam praesciens multum peccare posse, in salutem flagellat eos corporis infirmitate, ne peccent, ut eis utilius sit frangi languoribus ad salutem animae quam manere incolumes ad damnationem. 3. Visitatio Dei nec semper in bonum accipitur, nec semper in malum. In bonum enim accipitur, sicut est illud: Visita nos in salutari tuo . In malum vero, juxta illud: In tempore visitationfirmitates accidunt corporis, id est, ex peccato, ex tentatione, et ex intemperantiae passione; sed huic rmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sensentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sen
Abbreviated transcription (Latin):
bonum faciunt. dum singła
omĩa ualde bonum corpus
efficiunt. Decor elementorũ
omniũ inpulchro et apto cõ¬
sistit: s pulchrũ esse qsd̃ ꝑse
ipsum ẽ. Pulchrum ut ħo
exanuna & membris omnib
constans: aptum uͦ eẽ ut ues¬
timentũ. ut uictũ: icleoq ho¬
minẽ lici pulchrũ ad se.
quia ñ uestimento et uictu
ẽ homo necessarius: s ista
honimi. Icleo autẽ illa ap¬
ta: qͥa ũ sibi sic̃ homo pul¬
chra. aut adse: s ad aliud
io ẽ ad hominẽ accõmoda¬
ta: ñ sibimet necessaria:
hoc & clecet̾is elementorum
naturis dicendum. Cunc
na scrutare oꝑa: ut semꝑ ea
ualde bona: Nichil gͦ natu
ra malũ: quanclo & ipsa q̃
increaturis uicdent᷑ ẽẽ pe¬
sunt: si male utant᷑. noce¬
ant. Ita gͦ ꝑpendenda ẽ crea¬
tura ex nr̃o usu ñ bono: ñ
ex sua natura ualde bona. ix.

Expanded text:
bonum faciunt, dum singula bonum faciunt, dum singula omnia valde bonum corpus efficiunt. 18. Decor elementorum omnium in pulchro et apto consistit; sed pulchrum ei quod se ipsum est pulchrum, ut homo ex anima et membris omnibus constans. Aptum vero est, ut vestimentum et victus. Ideoque hominem dici pulchrum ad se, quia non vestimento et victui est homo necessarius, sed ista homini; ideo autem illa apta, quia non sibi, sicut homo, pulchra, aut ad se, sed ad aliud, id est, ad hominem accommodata, non sibimet necessaria. Hoc et de caeteris elementorum naturis dicendum est. 1na scrutare opera, ut semper ea Ura malum, quando et ipsa quae in creaturis videntur esse poesunt, si male utantur, nocent. Ita ergo perpendenda est creatura ex nostro usu non bona, nam ex sua natura valde bona. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
lius fieret. Non sic quemadmo¬
dum nos transitorie dicimꝰ fi¬
at aliquid. sic ds dix̃ fiat celũ
in principio: illud enĩ sempi¬
terne in uerbo unico dictum
est. Si transitorie dictũ ẽ. adõ
fiat: erat utiq creatura ali¬
qua unde iam talis fieret
uox. S quia antequã diceret
fiat nulla extitit creatura:
ipsũ fiat qd̃ dictum ẽ. in eter¬
nitate uerbi ñ in uocis sono
enuntiatum ẽ. Non septies
a cdo uisa septiesq lauclata
ẽ creatura:: que antequam
fieret ꝑfecte abillo ẽ uisa:
s dum nos singła identes
laudamꝰ.: tamquã ipse ui¬
lud.⁊ ñ estis uos qui loqui¬
muini: s sp̃s patris ur̃i. Pro¬
inde sĩc ipse ꝑ nos loquitur.⁊
ita uidet. & laucdat ꝑ nos:
s ꝑ se ꝑhenniter ac sempi¬
terne uidet. ⁊ ꝑ nos uero tem¬
poraliter. Adtende uniuer¬
saliter creaturam inpͥncipio
ualde bonam uocari: singła¬
riter uͦ tantũ bonam: qͥa &
membra corporis cum sint
singła bona:⁊ maius tamen

Expanded text:
lius fieret. 131 15. Non sic quemadmolius fieret. 131 15. Non sic quemadmodum nos transitorie dicimus, fiat aliquid, sic Deus dixit Fiat coelum in principio. Illud enim sempiterne in verbo unico dictum est. Si transitorie dictum est a Deo Fiat, erat utique creatura aliqua, unde jam talis fieret vox. Sed quia antequam diceret Fiat, nulla exstitit creatura, ipsum Fiat quod dictum est, in aeternitate Verbi, non in vocis sono, enuntiatum est. 16. Non septies a Deo visa, septiesque laudata est creatura, quae antequam fieret perfecte ab illo est visa; sed dum nos singula videntes laudamus, fit tanquam ipse viillud: Non estis vos, qui loquimini, sed Spiritus Patris inde sicut ipse per nos loquitur; ita videt, et laudat per nos, sed per se perenniter ac sempiterne videt, per nos vero temporaliter. 17. Attende universaliter creaturam in principio valde bonam vocari, singulariter vero tantum bonam, quia et membra corporis, cum sint singula bona, majus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
andam ñ clies primꝰ.⁊ s clies dic¬
tus est unus: & idcirco ipse re¬
petitur semꝑ in exͤquutione crea¬
ture. Qui dies hoc est natura
angeloꝵ. quando creaturam
ipsam contemplabat᷑: quoclã¬
modo uesꝑascebat. Non antẽ ꝑ¬
manendo in eiꝰ creature con¬
tuitu: s laudem eiꝰ ad d̃m
referens. eamq melius in
diuina ratione conspiciens:
continuo mane fiebat: Si uͦ
ꝑmaneret neglecto creatore cre¬
ature aspectu: iam ñ uesꝑas
noͭ utiq fieret: Dum se creatu¬
ra melius indo quam inse
ipsa nouerit: ipsa sui cogni¬
tio que maior in cło ẽ. clies &
lux dicit᷑. Cognitio uero sin
inseipsa. ad conpensationẽ
cognitionis illius que ẽ indo.
quia longe inferior est: ues¬
ꝑa nominat᷑. Icleoq post ues¬
ꝑam mane fiebat: quia dum
suam inse cognitionem sibi
satisfacere ñ agnosceret ⁊ ut
ut se pleniꝰ nosse potuisset. ad
dm sese referebat creatura:
in quo se dies agnoscendo me¬

Expanded text:
andam non dies primus, sed dies dicandam non dies primus, sed dies dictus est unus; et idcirco ipse repetitur semper in exsecutione creaturae. Qui dies, hoc est, natura angelorum, quando creaturam ipsam contemplabantur, quodammodo vesperascebat; non autem permanendo in ejus creaturae contuitu, sed laudem ejus ad Deum referens, eamque melius in divina ratione conspiciens, continuo mane fiebat. Si vero permaneret, neglecto Creatore, in creaturae aspectu jam non vespera, sed nox utique fieret. 14. Dum se creatura melius in Deo quam in se ipsa noverit, ipsa sui cognitio, quae major in Deo est, dies et lux dicitur. Cognitio vero sua in seipsa, ad compensationem cognitionis illius, quae est in Deo, quia longe inferior est, vespera nominatur. Ideoque post vesperam mane fiebat . Quia dum suam in se cognitionem sibi satisfacere non agnosceret, ut se plenius nosse potuisset, ad Deum esse referebat creatura, in quo dies se agnoscendo me
Abbreviated transcription (Latin):
ricata ẽ tenebraꝵ nomine nũ¬
cupatur: unde et inprinci¬
pio lux atenebris diuidit᷑:
S qͥa & hos & illos cłs crea¬
uit: inde dicitur formans
lucem & creans tenebras. Ue¬
rumptamen bonos angłos
ñ tantũ creans s etiam for¬
mans: malos uero creans
tantũ ñ formans: Hoc & de
hominib bonis malisq acci¬
piendum est: Post ad nume¬
ratam celi tereq creaturam.
icleo nominat᷑ in genesi sp̃s
sc̃s: ut qͥa suꝑferri eum dici
oportebat. ante illa nomina
cat: dum suꝑ eminentẽ uam
caritatis demonstrat. Ido suꝑ¬
ferri aquis sc̃s dicit᷑ sp̃s: qͥa do¬
num ẽ dei. in quo subsistenteᷤᷤ
requiescimus:i atq ꝓtegenlo
nos suꝑfert᷑ nobis. Una que¬
q natura suo pondere nitit᷑.
Ignis autẽ et oleum merito
suꝑiora semꝑ appetunt: qͥa
ꝑipͥsoꝵ figuram suꝑferri uni¬
uerse creature sp̃s scs ꝓbatur:
Dies prior factus angłi sunt:
quoꝵ ꝓpter uiutatem in sinu¬

Expanded text:
ricata est tenebrarum nomine nunricata est tenebrarum nomine nuncupatur. Unde et in principio lux a tenebris dividitur. Sed quia et hos et illos Deus creavit, inde dicitur: Formans lucem et creans tenebras. Veruntamen bonos angelos non tantum creans, sed etiam formans; malos vero tantum creans, non formans. Hoc et de hominibus bonis malisque accipiendum est. 10. Post annumeratam coeli terraeque creaturam, ideo nominatur in Genesi Spiritus sanctus, ut quia superferri eum dici oportebat, ante illa nominarcat , dum supereminentem viam charitatis demonstrat. 11. Ideo superferri aquis sanctus dicitur Spiritus, quia donum est Dei in quo subsistentes requiescimus, atque protegendo nos superfertur nobis. 12. Unaquaeque natura suo pondere nititur. Ignis autem et 130 oleum merito superiora semper appetunt, quia per ipsorum figuram superferri universae creaturae Spiritus sanctus Dies prior factus angeli sunt, quorum propter unitatem insinu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Utiq eterms et in cominu¬
tabilis est. Hoc ẽ gͦ uoluntas
eiꝰ. Materies ex qua formatꝰ ẽ.
muitoꝰ. origine ñ tempore res
a se factas precessit: ut sonꝰ
cantum. Prior enĩ est sonus
cantu: quia suauitas cantile¬
ne ad sonum uocis. ñ sonus
ꝑtinet ad suauitatẽ: ac ꝑ hoc
utraq simul sunt: s ille ad
quẽ ꝑtinet cantꝰ prior. ẽ. id
est sonus: Materia exqua
celum terraq formata ẽ. id̾o
informis uocata ẽ: qͥa num¬
dum ex eaformata erant.
q̃ formari restabant. Uerũ¬
tamen ipsa materia: ex ni¬
chilo facta erat: Aliud ẽ ali¬
quid fieriposse: aliud fieri
necesse eẽ. fieri necesse ẽ: qd̾
cłs naturis in seruit. fieri
autẽ posse est: qd̾ extra cur¬
sum inclitũ naturaꝵ crea¬
tor ut faceret quandoq q̃¬
uoluit. reseruauit. Non ex
hoc substantiam habere cre¬
dentle sunt tenebre. qͥa di
formans lucem & creans te¬
nebras: s qͥa angłica natura
que ñ ẽ preuaricata lux li¬
citur.⁊ illa autẽ que preua¬

Expanded text:
est, utique aeternum et incommutabile est. Haec est ergo voluntas ejus. 6. Materies ex qua formatus est mundus , origine, non tempore, res a se factas praecessit, ut sonus cantum. Prior enim est sonus cantu, quia suavitas cantilenae ad sonum vocis, non sonus pertinet ad suavitatem; ac per hoc utrumque simul sunt, sed ille ad quem pertinet cantus prior est, id est, sonus. 7. Materia ex qua coelum terraque formata est, ideo informis vocata est, quia nondum ea formata erant quae formari restabant, verum ipsa materia ex nihilo facta erat. 8. Aliud est aliquid fieri posse, aliud fieri necesse esse. Fieri necesse est, quod Deus naturis inservit; fieri autem posse est, quod extra cursum inditum naturarum Creator, ut faceret, quando voluit, reservavit. 9. Non ex hoc substantiam babere credendae sunt tenebrae, quia diformans lucem, et creans tenebras ; sed quia angelica natura, quae non est praevaricata, lux dicitur; illa autem quae praeva
Abbreviated transcription (Latin):
undus ex reb uisibilib.
s tamen in uestigabili¬
b coustat: homo autẽ exre¬
rum uniuersitate composi¬
tus: alter in breui quocdam
modo creatus ẽ mundus.
Ratio mundi: de uno consi¬
deranda ẽ homine: Nam si¬
cut ꝑdimensionẽ etatum ad
finem homo uergit᷑ : ita et
mundus ꝑ hoc qͦd̃ distendi¬
tur tempore deficit: quia
unde homo ate munclus
crescere uidet᷑: inde uterq
minuit᷑: Frustra dicit᷑ ꝑ tan¬
ta retro tempora deo uacan¬
ti. noua ꝓmundo faciendo
orta fuisse cogitatio: quan¬
do in suo eterno maneret cõ¬
silio huius mundi construc¬
tio: nec tempꝰ ante principi¬
um: s eternitas fuerit. Tẽpꝰ
uero asubstitucione creature:
ñ creatura cepit atempore.
Quiclam aiunt: Quid facie¬
bat cds antequã celum face¬
ret: Cur noua uoluntas in
dłm:÷ ut mundum conderet
tas exorta ñ est: qͥa & si in re
mundus iam ñ erat. ⁊ in eter¬
nitatis tamen ratione et con¬
silio semꝑ erat. Dicunt qui¬
dam. quia subito uoluit cł̃s

Expanded text:
undus ex rebus visibilibus, sed tamen investigabilibus constat. Homo autem ex rerum universitate compositus, alter in brevi quodam modo creatus est mundus. 2. Ratio mundi de uno consideranda est homine. Nam sicut per dimensiones aetatum ad finem homo vergit, ita et mundus per hoc quod distenditur tempore, deficit, quia unde homo atque mundus crescere videtur, inde uterque minuitur. 3. Frustra dicitur per tanta retro tempora Deo vacanti novam pro mundo faciendo ortam fuisse cogitationem, quando in suo aeterno maneret consilio hujus mundi constructio; nec tempus ante principium, sed aeternitas. Tempus vero a substitutione creaturae, non creatura coepit a tempore. 4. Quidam aiunt: Quid faciebat Deus antequam coelos faceret? Cur nova voluntas in Deo ut mundum conderet Deo exorta non est, quia etsi in re mundus non erat, in aeterna tamen ratione et consilio semper erat. 5. Dicunt quidam: Quid subito voluit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ne beluina lecenti. luxurie tantum
tota die epulisq cdeseruiunt: Cla¬
seruiunt dicens: Ex ꝑgiscimini
ebrii et flete: et ululate om̃s qͥ bi¬
bitis uinum in dulceine: Quo tes¬
timonio ñ ait tantum. flete om̃s
qui bibitis uinum ut bibere omni¬
no nͨ liceat: s adiecit in dulcedine.
qd̃ ad uoluptuosam ꝑtinet et ꝓli¬
gam effusionem: Nam qnͣtum sa¬
tis ẽ necessitati. etlocet timotheum
bibere apłs clicens: Uino modico
utere. Non solum ex uino mebri¬
ant᷑ homines: s etiam ex cet̾is potan¬
di generib que uario conficiunt᷑ mͦ
Unle et nazareis. qͥ se sc̃ificabant
a clño p̾ceptum ẽ uinum et siceram
ñ bibere Utraq enim statum men¬
tis euertunt. et ebrios faciunt: Lux¬
uriam quoq carnis utraq equaliter
gignunt. Quicdam continentes sic
panem cum pondere elunt.: ita et
aquam cum mensura sumunt: as¬
serentes ad castimoniam carnis etiã

Expanded text:
ne beluina detenti, luxuriae tantum ne beluina detenti, luxuriae tantum tota die, epulisque inserviunt. Claserviunt, dicens: Expergiscimini, ebrii, et flete, et ulutate, omnes qui bibitis vinum in dulcedinem. Quo testimonio, non ait tantum, flete omnes qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat, sed adjecit in dulcedinem, quod ad voluptuosam pertinet, et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati edocet Timotheum bibere Apostolus dicens: Vino modico utere. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt; luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. 8. Quidam continentes, sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asserentes ad castimoniam carnis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
potus ebrietatem generant. Ebri¬
etas autẽ: ꝑturbationẽ gignit
mentis: furorem corlis: flammã
libidinis: Ebrietas ita mentem
alienat: ut ubi sit nesciat: Unde
etiam malum ñ sentit᷑ qd̃ ꝑ ebri.¬
sicut ait salomon infatuat sapi¬
entem: ebriecas sic̃ inloch. sensũ
ratione captiu̾at: Unde et inꝓ
uerbiis: Potentes in quit qͥ ira¬
cuncli sunt uinum ñ bibant: ne
cumbiberint. obliuiscant᷑ sapi¬
entiam: Plerisq laus ẽ multum
bibere et ñ inebriari: Aucliant
hii ad u̾sum se clicentẽ ꝓpħam:
Ue qͥ potentes estis ad bibendũ
uinum: et uiri fortes ad miscen¬
dam ebrietatem: Uino multo de¬
clitos et luxuriose uiuentes: ysa¬
ias sie arguit dicens: Ne qui con¬
surgitis mane ad ebrietatem sec¬
tandam: et potandum usq ad
uesꝑum. ut uino estuetis: De tali¬
cul rex iuienis e & cuiꝰ pͥncipes
mane comeclunt: Multi enĩ amane
usq ad solis occubitum ebrietati et
gule et uoluptatib seruiunt: nec
intelligt̃ cur nati st̃: s consuetuli¬

Expanded text:
potus ebrietatem generant. Ebrietas autem perturbationem gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam malum non sentitur quod per ebrisicut ait Salomon, infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot, sensum rationis captivat ; unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, qui iracundi sunt vinum non bibant, ne, cum biberint, obliviscantur sapientiam . Plerisque laus est multum bibere, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Vino multo deditos, et luxuriose viventes, Isaias sic arguit dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis . De talicujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedent. Multi enim a mane usque ad solis occubitum, ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati sunt: sed consuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
habuerat. & indignum se esse
interiori scõ habitu cordis: qui ꝓ
habitu corporis litigatis: Tamĩ
si sic ur̃a tolerat in firmitas. ut
hoc recipiatis qd̃ posueritis: in
uno tantum loco. sub cõmunib
custodib habete. qd̾ ponitis. d
sane. ut nullus sibi aliquro
fiant: maiori studio. & frequen¬
tiori alacritate qͣm si uobis sin¬
cle qua seriptum ẽ que ñ querit
que sua st̃. sic intelligit᷑: qͥa com

Expanded text:
habuerat, et indignum se esse habuerat, et indignum se esse interiore sancto habitu cordis, quae pro habitu corporis litigatis. tamen si uestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis, qunum tamen locum sub communibus custodibus habete quod ponitis ita sane ut nullus sibi aliquid fiant maiori studio et frequenciori alacritate quam si vobis sinde qua scriptum est quod non querit que sua s
Abbreviated transcription (Latin):
misccłiter: ne cogitatione pesti¬
fera plurimos ꝑclat: Hoc qd̃
dixi de ocło ñ figendo. etiam in
ceteris in uenieu̾dis. ꝓhibendis
indicandis. conuincendis. iu¬
dicandisq peccatis diligenter
& fideliter obseruet᷑: cum di¬
lectione hominũ. & odio uici¬
orũ. Quicumq autẽ ꝓgres¬
sus in tantum fuerit malum.
si hoc ultro confitet᷑. parcat᷑ illi ꝙ
oretur ꝓillo: Si autẽ de prehendit᷑.
atq conuincit᷑: scd̾m arbitrium p̾s¬
ad eas excutiendas: ne atinea leclan¬
tur: & sĩc pascimini ex uno cella¬
rio. sic in duamini ex uno uestia¬
rio: & si fieri pot̃. ad uos ñ ꝑtineat.
qõ uobis in dumentũ ꝓtẽporum
congruentia ꝓferat᷑: utrum hoc
recipiat unus quisq ur̃m. qd̃ de¬
posuerat. an aliud qd̃ alter habu
erat: dum tamen unicinq ꝓ ut
cuiq opus ẽ nͣeget᷑. Si autẽ hinc
inter uos contentiones & murmu¬
rationes oriuntur. & conqueritur
alius. se de teriꝰ accepisse qͣm pri

Expanded text:
misericorditer, ne contagione pestimisericorditer, ne contagione pestifera plurimos perdat. Et hoc quod dixi de oculo non figendo, etiam in caeteris inveniendis, prohibendis, indicandis, convincendis vindicandisque peccatis, diligenter et fideliter observetur, cum dilectione hominum, et odio vitiorum. Quicumque autem sus fuerit malum, si hoc ultro confitetur, parcatur illi, et oretur pro illo. Si autem deprehenditur atque convincitur, secundum arbitrium presad eas excutiendas, ne a tinea laedantur: et sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno vestiario. Et si fieri potest, non ad vos pertineat quod vobis indumentum pro temporum congruentia proferatur, utrum hoc recipiat unusquisque quod deposuerat, an aliud qerat, dum tamen unicuique quod cuique opus est non negetur. Si autem hinc inter vos contentiones et murmurationes oriuntur, cum queritur aliquis deterius se accepisse quam prius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ maliuolos. qnͣdo hoc indica¬
tis: magis quippe innocentes ñ
estis. si fr̃s ur̃os quos indicando
corrigere potestis: tacendo ꝑire ꝑ¬
mittitis: Si enĩ fr̃ tuus. uulnus
habet in corpore. qsd̃ uelit occulta¬
ri. cum tunet sanari: ñ ne crude¬
liter abste sileret᷑. &. miscłiter
indicaret᷑. Quanto gͦ potiꝰ de¬
bes manifestare. ⁊ ne deteriꝰ putres¬
cat in corde. S anteqͣm aliis de¬
monstret᷑. ꝑ quos conuincendus
ẽ si negauerit. priꝰ preposito de¬
bet ostendi. si ammonitꝰ neglexe¬
rit corrigi: neforte possit secre
tius correptꝰ ñ in notescere cet̾is:
Si autẽ negauerit. tunc nescien¬
ti adhibendi sunt alii: ut iam
coram omnib possit ñ ab imo
teste argui. s aduob uł trib
conuinci: Conuictꝰ uͦ scdm p̾po
debet emendatoriam sustinere
uindictam: qͣm si ferre recu¬
sauerit: etiam si ipse ñ abesceᷤ
serit de ur̃a societate ꝓpiciat᷑
Nor enĩ & hoc fit crudelit̾ sed

Expanded text:
esse malevolos, quando hoc indicaesse malevolos, quando hoc indicatis. Magis quippe innocentes non estis, si fratres vestros, quos indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim frater tuus vulnus haberet in corpore, quod vellet occultari, dum timeret secari; nonne crudeliter abs te sileretur, et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius eum debes manifestare, ne deterius putrescat in corde? Sed antequam aliis demonstretur, per quos convincendus est, si negaverit, prius praeposito debet ostendi, si admonitus neglexerit corrigi, ne forte postius correcta non innotescere ceteris. si autem negauerit, tunc mentienti adhibendae sunt aliae, ut iam coram omnibus possit non ab una teste argui sed a duabus tribusque conuinci. conuicta uero debet emendatoriam sustinere disciplinam. quam si ferre recusauerit etserit, de vestra societate projiciatur. Non enim et hoc fit crudeliter, sed
Abbreviated transcription (Latin):
quia tanto uidet patientiꝰ. qͣnto
sapientiꝰ: Illi gͦ uir sc̃s timeat
displicere: ne uideat᷑ femine ma¬
le placere: Illum cogitet omĩa
uidẽ: qui ñ uelit femine male
inderi. Illiꝰ namq & in hac cau¬
sa cõmendatꝰ ẽ timor. uͥ scriptũẽ:
Abhominatꝰ ẽ dño de figens ocu¬
lum. Quando gͦ simul estis
n eccłia. & ubieũq ubi & femi¬
ue st̃: inuicem ur̃am pudicieiã
custodite: Ds̃ enĩ qui habitat in
uobis: etiam isto modo custodiet
quor. oculi petulantiam. in aliqͦ
ur̃m aduertitis: statim aminone¬
te. ne male cepta ꝓgrediant᷑: s
de ꝓximo corrigant᷑. Si autẽ ꝙ
post ammonitionẽ iterũ. uł alio
quocũq die. idipsum eum face̾
uideritis: iam uelut uulneratũ.
sanandum ꝓdat. quicumq hoc
potuerit in uenire: priꝰ tamen
& alteri uł tercio demonstran¬
dout duorũ uł trium possit
ore conuinci. & competenti seue¬
ritate coherceri: Nec iros indicetiͤ

Expanded text:
quia tanto videt patientius, quanto quia tanto videt patientius, quanto sapientius? Illi ergo vir sanctus timeat displicere, ne velit feminae male placere: illum cogitet omnia videre, ne velit feminam male videre. Illius namque et in hac causa commendatus est timor, ubi scriptum est: Abominatio est Domino defigens oculum . Quando ergo simul estis in ecclesia, et ubicumque ubi et feminae sunt, invicem vestram pudicitiam custodite. Deus enim qui habitat in vobis, etiam isto modo custodiet quor, oculi petulantiam in aliquo vestrum adverteritis, statim admonete, ne coepta progrediantur, sed de proximo corrigantur. Si autem et post admonitionem iterum, vel alio quocumque die idipsum eum facere videritis, jam velut vulneratum sanandum prodat, quicumque hoc potuerit invenire; prius tamen et alteri vel tertio demonstratum, ut duorum vel trium possit ore convinci, 16, et competenti severitate coerceri. Nec vos judicetis
Abbreviated transcription (Latin):
Oculi ur̃i. & si iaciuntur inali¬
Neq enĩ qͣndo ꝓceditis: feminaᷤᷤ
uidere ꝓhibemtni: S appetere.
uel ab ipsis appeti uelle: crimi¬
nosum ẽ. Nec solo tacito affec¬
tu: s & aspectu quoq appetit᷑
&. appetit. concupiscentia femina¬
rum: Nec dicatis. habere uos¬
animos pudicos. si habeatis ocu¬
los impudicos: qͥa impudicꝰ ocls
impudici cordis ẽ nuncius: Et cũ
se inuicem sibimet etiam tacente
lingua conspectu mutuo. corda nũ¬
tiant impudica: & scd̾m concupis¬
centiam carnis. alterutro delectant᷑
ardore: etiam in tactis ab immun¬
da uiolatione corporib fugit casti¬
tas ipsa de morib̾ Nec putare de¬
bet. qui in feminam figit oculũ.
& illiꝰ in se ipse diligit fixum:
ab aliis se ñ uideri. cum hoc facit:
Uiderunt omnino: & aquib se
uideri ñ arbitrat᷑. S etiam si
lateat. & a nemine hominũ uide¬
atur: qͥo faciet de illo suꝑno in¬
spectore. quem latere nichil po¬
test: An id̃o putandus ẽ ñ uide:

Expanded text:
Oculi vestri etsi jaciuntur in aliNeque enim quando proceditis, feminas videre prohibemini; sed appetere, aut ab ipsis appeti velle criminosum est. Nec solo tactu et affectu, sed aspectu quoque appetitur et appetit concupiscentia feminarum. Nec dicatis vos habere animos pudicos, si habeatis oculos impudicos: quia impudicus oculus, impudici cordis est nuntius. Et cum se invicem sibimet, etiam tacente lingua, conspectu mutuo, corda nuntiant impudica, et secundum concupiscentiam carnis alterutro delectantur ardore; etiam intactis ab immunda violatione corporibus, fugit castitas ipsa de moribus. Nec putare debet qui in feminam figit oculum, et illius in se ipse diligit fixum, ab aliis se non videri, cum hoc fecerit; videtur omnino, et a quibus se videri non arbitratur. Sed ecce lateat, et a nemine hominum videatur; quid faciet de illo super inspectore, quem latere nihil potest? An ideo putandus est non videre,
Abbreviated transcription (Latin):
titis: ñ auobis exigit᷑. ut a uobis
subditis ueniam postuletis. ne
apud eos quos oportet esse sub
iectos. dum nimia seruat᷑ humi¬
litas: regendi frangat᷑ auitoritas:
S: tamen petencla est uenia abom¬
nium dũo: qui nouit etiam eos
quos plus iusto forte corripitis.
qnͣta beniuolentia diligatis: Nõ
autẽ carnalis. s spũalis inter uos
debet ẽẽ dilectio. Preposito tam
quam patri obecdiat᷑ honore ser¬
uato. ne in illo offencłatur qui dieit:¬
bitero. qui omnium ur̃m curam

Expanded text:
titis, non a vobis exigitur ut a vobis titis, non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis, ne apud eos quos oportet esse suiectos dum nimium servatur humilitas regendi frangatur auctoritas Set tamen petenda est venia ab omnium domino qui novit eos quos plus iusto for orripitis quanto benivolentia diligatis non autem carnalis set spiritualis inter vos debetquam matri oboediatur honore sernato. ne in illa offendatur debytero, qui omnium uestrum curam
Abbreviated transcription (Latin):
sic enum legitis. qui odit frẽm
suum honneida ẽ. Quicumq
conuitio. uł maledieco. uel etiam
criminis obiectu alterum lesit:
meminerit satisfactione qͣmtotiꝰ
curare qd̃ fecit: Q ille qui lesus
e sine disceptatione dimittere:
qͣnto crebriores habetis. tanto san¬
ctiores habere debetis: Melior ẽ
autẽ qui qͣmuis ira sepe temp¬
tet᷑. tamen impetrare festinat ut
s̾ dimittat eui se fecisse agnoseit
iniuriam: qͣm qui tardius inscit᷑
& ad ueniam petendam difficiliꝰ in¬
fr̃i: ñ sꝑat acciꝑe orationis effectũ:
Qui autẽ numqͣm pͣetere ueniam
aitñ ex animo petit: sine causa ẽ ĩ
monasterio: etiam siinde ñ ꝓiciat᷑:
roinde uob̃ auerbis duriorib
parcite: que si enussa fuerint ex
ore ur̃o: ñ pigeat ex ipso ore ꝓfer¬
re medicamenta. unde facta sunt
uulnera: Quando autẽ necessitaᷤᷤ
discipline. in morib cohercendis.
dicere uos dura uerba compellit.
si etiam in ipsis uos excessisse sen¬

Expanded text:
Sic enim legitis: Qui odit fratrem Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum, homicida est . Quicumque convicio vel maledicto, vel etiam criminis objectu aliquem laesit, meminerit satisfactione quantocius curare quod fecit, et ille qui laesus est, sine disceptatione dimittere. quanto crebriores habetis, tanto saniores habere debetis. Melior est enim qui quamvis ira saepe tentatur, tamen impetrare festinat ut sibi dimittat, cui se fecisse agnoscit injuriam, quam qui tardius irascitur, et ad veniam petendam difficilius innon speret accipere orationis effectum: qui autem nunquam vult petere veniam, aut non ex animo petit, sine causa est in monasterio, etiamsi inde non projiciatur. Proinde vobis a verbis durioribus parcite; quae si emissa fuerint ex ore vestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, unde facta sunt vulnera. Quando autem necessitas disciplinae in moribus coercendis, dicere vos verba dura compellit, si etiam ipsi modum vos excessisse sen
Abbreviated transcription (Latin):
credit᷑ qͥa delectat: Deniq si la¬
tens ẽ dolor in corpore: famulo
dei dicenti. qͥd sͥ doleat. sine du¬
bitatione credat᷑: s tamen utrũ¬
ad sanandum illũ dolorem qd̃ de¬
lectat expediat: si ñ est certum
balneas. siue quocũq ire necesse
ille. qui habet aliquo eundi ne¬
cessitatẽ cum quib ip̃e uoluerit
s cum quib prepositꝰ usserit. ire
egritudinẽ reficiendoꝵ. siue aliqͣ
inbecillitate. siue etiam febrib la¬
borantiũ. uni alicui debet in uin¬
gi: ut ipse de cellario petat. qd̃
cuiq opus esse ꝑspexerit: Siue
autẽ qui cellario. siue qui uestib
siue qui codicib preponunt᷑.: sine
murmure seruiant frĩb suis: o¬
cdices. certa hora singłis dieb petan¬
tur: Extra horam qui petierit:
ñ accipiat: Hestimenta uero & calci¬
necessaria: dare ñ differant. sub
celerrime finatis: ne ira crescat
in odium: & trabem faciat defes¬
tuca: & animã faciat homicidam:

Expanded text:
creditur quod delectat. Denique si lacreditur quod delectat. Denique si latens est dolor in corpore, famulo Dei dicenti quod sibi doleat, sine dubitatione credatur. Sed tamen utrum sanando illi dolori quod delectat expediat, si non est certum, balneas, sive quocunque necesse ille qui habeat aliquo eundi necessitatem, cum quibus ipse voluerit, sed cum quibus praepositus jusserit, ire aegritudinem reficiendorum, sive aliqua imbecillitate etiam sine febribus laborantium, uni alicui debet injungi, ut ipse de cellario petat quod cuique opus esse perspexerit. Sive autem qui cellario, sive qui vestibus, sive qui codicibus praeponuntur, sine murmure serviant fratribus suis. Codices certa hora singulis diebus petantur: extra horam qui petierit, non accipiat. Vestimenta vero et calcenecessaria, dare non differant sub celerrime finiatis, ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam.
Abbreviated transcription (Latin):
plius rem cõmunem qͣm ꝓpriam
pliꝰ ꝓficere noueritis: ut in omib
quib utitur transitura uecessitas:
supraemuneat q̃ ꝑmanet caritas:
Consequens gͦ ẽ ut etiam qui sins
filiis. aut aliqua uecessitate ad se
ꝑtinentib in monasterio constitu¬
tis. aliquam contulerit uestem.
sine qd̃ libet aliud inter necessari
a deputandum: ũ occulte accipiat᷑:
s sit in potestate prepositi: ut in¬
re communi redactum. cui necẽẽ
fuerit prebeat᷑. Quod si aliqͥs rẽ
sͥ collatam celauerit: furti iudicio
condempnet᷑. Indumenta uͦ ur̃a¬
arbitrium p̾positi: Lauent᷑ si ue
auobis siue afullonibꝰ Nec int̾ioriᷤ
anune sordes contrahat: munde uestiͤ
nimiꝰ appetitus. Lauachrum etiã
cogit. minime deneget᷑: s fiat sine
murmure. de consilio medicine:
ita ut etiam si nolit: iubente p̾po¬
sito faciat qd̃ faciendum ẽ ꝓsalute:
Si autẽ ipse uelit. & forte ñ expe¬
dit: sue cupiditati ñ obaudiat:
Aliqnͣdo etiam si noceat: ꝓdesse

Expanded text:
plius rem communem quam propria vos proficere noveritis, ut in omnibus quibus utitur transitura necessitas, superemineat quae permanet charitas. Consequens ergo est ut etiam qui suis filiis, aut aliqua necessitudine ad se pertinentibus in monasterio constitutis, aliquam contulerit vestem, sive quodlibet aliud inter necea deputandum, non occulte accipiatur et sit in potestate praepositae, ut in commune redactum, cui necessarium fuerit, praebeatur. quod si aliqua rem sibi conlatam celauerit, furti iudicio condemnetur. Indumenta uestraarbitrium praepositae lauentur siue a uobis sine a fullonibus, ne interiores animae sordes contrahat mundae uestis nimius appetitus. lauacrum etiam cogit, minime denegetur; sed fiat sine murmurio de consilio medicinae: ita ut etiam si nolit, jubente praeposito faciat quod faciendum est pro salute. Si autem ipse velit, et forte non expedit, suae cupiditati non obaudiat. Aliquando enim, etiam si noceat, prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
desiderant & saciant᷑: S deside¬
rant sine labore: & saciant᷑ sine
fastidio: sle eñĩ sit in desid̾io
necessitas: desiderantes saciant᷑.
Et iterum ne sit insacietate
fastidium: saciati clesiclerant:
uident gͦ angłi faciẽ patris ꝑ
sacictatem: s qͥa sacietas ista
fasticliũ nescit: angłi desid̾ant
in eo ꝓspicere semꝑ: Ubicumq
inscripturis scĩs ꝓcło angłs¬

Expanded text:
desiderant et satiantur; sed desidedesiderant et satiantur; sed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit necessitate fastidium, satiati desiderant. Vident enim angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eo prospicere semper. Ubicumque in Scripturis sanctis pro
Abbreviated transcription (Latin):
co uobis: qͥa angłi eorũ sẽꝑ
uident faciẽ pat̾ris mei. qͥ ẽ
nuam: dixert̃ intꝰ apłi: Non
angłi contuent᷑ & uiclent. ⁊¬
cur petrꝰ apłs dicit. in quem
clesiclerant angłi conspicere:
Item si eum ñ contuent᷑ nec
uident. quomͦ iuxta senten¬
tiam cliũ. angłi eorũ semꝑ ui¬
dent faciẽ patris qui ẽ incelis:
S bene utrũq ẽ. Nam uera¬
citer creclimꝰ qd̃ dłm angłi & ui¬
cderit. & uidere desiderant : &
& amare nitunt᷑: Si enĩ sic ui¬
dere desiderant ut effectu de¬
siderii ñ ꝑfruant᷑: desideriũ
hoc necessitatẽ habet. Necessi¬
tas ista penalis ẽ: Et beatis an¬
głis omĩs pena longe ẽ: qͥa nũ¬
quam simul pena & beatitu¬
do conueniunt. Rursum si eoᷤ
dicimus dei uisione saciari:
sacietas fastidium habere solet:
Et scumꝰ illos cłi uisione quã
& desiderant fastidire ñ pos¬
se Quid gͦ ẽ nisi ut miro mͦ
simul utrumq credamꝰ: qͥa &

Expanded text:
co vobis, quia angeli eorum semper co vobis, quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui est nuam, dixerunt intus apostoli: Non angeli contuentur et vident, cur Petrus apostolus dicit: In quem desiderant angeli Dei conspicere ? Item si tunc non contuentur nec vident, quomodo, juxta sententiam Domini, angeli eorum semper vident faciem  bene utrumque est: nam veraciter credimus, quod Deum angeli et vident, et videre desiderant; et  amare nituntur. Si enim sic videre desiderant ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet. Necessitas illa poenalis non est, et beatis angelis omnis poena longe est, quia nunquam simul et poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet; et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. Quid ergo est, nisi ut miro modo simul utrumque credamus, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministeriũ uindicte apos¬
tate angłi mittunt᷑: qui tam̃
cdiuina potestate cohercent᷑.
ne tantum noceant. quantũ
cupiunt. Boni autẽ angłi ad
ministeriũ salutis humane
deputati sunt: ut curas ad¬
ministrent mundi. ⁊ & regant
omĩa iussu cłi. testante apło.
Nonne om̃s in quit st̃ ad¬
ministratores sp̃s. in ministe
rium missi: ꝓpt̾ eos qui he¬
reditatẽ capiunt salutis:
Angłi corpora in qua homĩb
apparent de suꝑno aere su¬
munt: soliclamq speciẽ ex
celesti elemento inducunt:
ꝑ quam humanis obtutib
manifestiꝰ clemonstrent᷑: Sin¬
gule gentes: p̾positos angłos
hahere crecdunt᷑. Qd̃ osten¬
dit᷑ testimonio angłi clani
heli loquentis: ego in quit
uem ut nuntiarẽ tͥ. s pͥncepͤᷤ
regni ꝑsarũ restitit mͥ. Et
post alia: Non ẽ qui me ad¬
iuuet: nisi michael princeps
ur̃. Item om̃s homines ange¬
los habere ꝓbant᷑: Loquente
dño ineuangłio: Amen li¬

Expanded text:
ad ministerium vindictae aposad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt administratorii srium missi, propter eos qui haereditatem capiunt salutis? 19. Angeli corpora in quibus hominibus apparent, de superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento induunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. 20. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditeli loquentis: Ego, inquit, veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum restitit mihi . Et post alia: Non est qui me adjuvet, nisi Michael princeps vester . Item omnes homines angelos habere probantur, loquente Domino in Evangelio: Amen di
Abbreviated transcription (Latin):
nominib lapidũ cum de
primatu apostate angłi lo¬
queret᷑: Omĩs in qͥt lapis p̾¬
& berillus. saphitꝰ. carbun¬
culus. & smnaraglus: Quo
numero lapidum. ipsi ordi¬
nes cle signati sunt angłoꝵ:
quos apostata angłs ante lap¬
sum quasi inuestimento or¬
nament sui ad fixos habu¬
it: Ad quorũ comparationẽ
clum se clariorem cunctis
aspexit: confestim intu¬
muit. ⁊ et cor suũ ad suꝑbiã
eleuauit: Angeli semꝑ ind̾o
lauclant: ñ inse: Malus uͦ
głari. Angłi in uerbo d̾i cog¬
noscunt ꝯmĩa: antequã in
refiant: Et que apud homi¬
nes adhuc fut᷑a sunt: angłi
iam reuelante dño nouert̃.
Preuaricatores angłi etiam¬
scĩtate a missa: ñ tam̃ amiser̃t
uiuacẽ creature. angłice sen¬
sum. Eriplici enĩ mͦ. prescien¬
tie acumine uigent: id. ẽ sub
tilitate nature ÷ exꝑientia tẽ¬
poꝵ: reuelatione suꝑiorũ po¬
testatũ: Quoties łs quocũq
flagello huic mundo irascit᷑ :

Expanded text:
nominibus lapidum, cum de nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli loqueretur: Omnis, inquit, lapis  beryllus, sapphirus, et carbunculus, et smaragdus. Quo numero lapidum ipsi ordines designati sunt angelorum, quos apostata angelus ante lapsum, quasi in vestimento ornamenti sui, affixos habuit, ad quorum comparationem, dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. 16. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero gloriari: angeli vero Dei cognoscunt omnia antequam in re fiant, et quae apud homines adhuc futura sunt, angeli jam revelante Deo noverunt. Praevaricatores angeli et sanctitate amissa, non tamen amiserunt vivacem creaturae angelicae sensum. Triplici enim modo praescientiae acumina fienttilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quoties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur,
Abbreviated transcription (Latin):
habent et beatitudinẽ: quã
minus acceꝑant: Unde opor¬
tet agnosci. qd̾ malorũ iniqͥ¬
tas. scõꝵ seruiat utilitati: qͥa
uncle mali corruunt. incle boni
ꝓficiunt: Bonorũ anglorum
numerꝰ. qui pꝰ ruinam angłoꝵ
maloꝵ ẽ climinutꝰ. ⁊ ex nume¬
ro electorũ omniũ supplebit᷑:
qui numerꝰ soli cłõ ẽ cõgnitus:
Inter angłos clistantia potes¬
tatũ ẽ. &. ꝓgracluum digni¬
tate. innisteria eisclem sunt
distributa: aliisq alii prefe¬
runt᷑ : tam culmine potesta¬
tis. quam scientia uirtutis:
Subministrant gͥ alii aliorũ
preceptis: atq obediunt ius¬
sis Unde & ad ꝓpħam ⁊a¬
chariam angłs angłm mit¬
tit: & quecumq ad nuntia¬
re debeat precipit: Nouem
eẽ clistintiones uel ordines
angłorũ. sacre scripture tes¬
taut᷑: id. ẽ angłi. archangłi.
throni. dr̃ationes. uirtutes.
principatus. potestates. che¬
rubin. & seraphin. Horũ or¬
dinum numerũ etiam ezechi¬
el ꝓpħa clescribit subtotidẽ

Expanded text:
ae et beatitudinis, quam antea minus acceperant. Unde oportet agnosci quod malorum iniquitas sanctorum serviat utilitati, quia unde mali corruunt, inde boni proficiunt. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum hominum supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. Inter angelos distantia potestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa, aliique aliis praeferuntur, tam culmine potestatis quam scientia virtutis. Subministrant igitur alii aliorum praeceptis atque obediunt jussis. Unde et ad prophetam Zachariam angelus angelum mittit, et quaecunque annuntiare debeat praecipit . Novem esse distinctiones, vel ordines angelorum sacrae Scripturae testur, id est, angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubin, et seraphin. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit sub totidem
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Membra uͦ eiꝰ sepe ꝑ
ypocrisin deprecant᷑: qd̾ ta¬
men ꝓmala conscientia adi¬
pisciñ merent᷑: Discat hu¬
mana miseria. qd̾ ea causa
citius ꝓuocet᷑ d̾s prestare
ueniam. dum infirmo com¬
patit᷑ homini: qͥa ipse ħo
traxit ex parte inferiori in¬
firmitatem peccandi:⁊ hoc
ẽ excarne qua in clusa aĩa
detinet᷑. Apostate angłi. id̾o
ueniam ñ habent: qͥa car¬
nalis fragilitatis nulla in¬
firmitate grauati st̃. ut pec¬
carent. Homines autẽ post
peccatũ iccirco reuertuntur
tea materia pondus traxe¬
runt infirmitatis. Ideoq
ꝓ infirma carnis conclicio¬
ne reclitus patet homini
ad salutẽ: sic̃ & psalmꝰ dicit:
Ipse scit figmentũ nr̃m:
Et iterum: Memorare in qͥt
q̃ sit mea substantia: Post¬
quam apostate angłi cecicle-¬
cdlert̃: reliqui ꝑseuerantia
eterne beatitudinis solidati
sunt: Uncle & post celi crea¬
tionem inprincipio repetit᷑.
fiat firmamentũ⁊ & uocatũ

Expanded text:
tiam. Membra vero ejus saepe per tiam. Membra vero ejus saepe per hypocrisin deprecantur, quod tamen pro mala conscientia adipisci non merentur. Discat humana miseria, quod ea causa citius provocetur Deus praestare veniam, dum infirmo compatitur homini: quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est, ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae angeli ideo veniam non habent: quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem post peccatum idcirco revertuntur tea materia pondus traxerunt infirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat firmamentum, et vocatum
Abbreviated transcription (Latin):
indeliciis paradisi dei fuisti:
Quanto enĩ subtilior. ẽ eiꝰ na¬
tura: tanto plemꝰ extitit ad si¬
militudinẽ diuine ueritatis
ex pressa. Prius de celocecidis¬
deret᷑. Nam mox ut factus
ẽ. insuꝑbiam erupit: & preci¬
pitatus de celo ẽ: Nam iuxta
ueritatis testimoniũ. ab ini¬
tio menclax fuit.: et in ueri¬
tate ũ stetit: qͥa statim ut
factus ẽ cecidit fuit quidẽ
inueritate conditus: s ñ
stando. confestim auerita¬
te ẽ lapsus. Uncie suꝑbie lap¬
su dum cło ꝑtumorem se cõ¬
conferunt: & homo ceciclit
& diabolus: S homo reuer¬
sus ad penitentiam: ło se in¬
feriorẽ eẽ cognoseit: diabolꝰ
uero ñ solum in hoc contentꝰ
qd̾ se cłõ equalem existimans
cecidit.⁊ insuꝑ etiam suꝑiorẽ
se do dicit. scłm apłi dictũ:
qͥait cle antixp̃o: Quia adu̾¬
sat᷑ & extollitur supra omne
qd̾ dicit᷑ d̾s aut qd̾ colit᷑. Dia¬
bolus ideo iam ñ ꝓtit ueniã:
qͥa ñ compungit᷑ ad peniten¬

Expanded text:
in deliciis paradisi Dei fuisti . in deliciis paradisi Dei fuisti . Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. Prius de coelo cecidisonderetur. Nam mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam, juxta Veritatis testimonium: Ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit , quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veri tate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus ad poenitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit; diabolus vero non solum hoc contentus quod se Deo aequalem existimans cecidit, insuper etiam superiorem se Deo dicit, secundum Apostoli dictum, qui ait de Antichristo: Qui adveet extollitur supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur. Diabolus ideo jam non petet veniam: quia non compungitur ad poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ creationẽ muncli: creati st̃
angłi: Et ante omnẽ creatio¬
nem angłorum: diaobolus
conditꝰ ẽ. sicut scr iptum ẽ. Ipse
ẽ principiũ uiarum dei. Unde
& ad comparationẽ angłoꝵ ar¬
changelus appellatus ẽ: Prius
enĩ creatꝰ extitit ordinis prela¬
tione: ñ temporis quantitate:
Orimatũ habuisse inter ange¬
los diabolum exqua fidutia
cecidit: ita ut sine reparatiõe
laberet᷑ Cuiꝰ prelationis excel¬
lentiam: ꝓpħ̃a his uerbis an¬
nuntiat: Cedri ñ fuert̃ altioreᷤᷤ
illo inparadiso dei: abietes ñ
ad equauerunt sũmitatẽ illiꝰ:
Omne lignum paraclisi ñ est
assimilatum illi: qm̃ specio¬
siorẽ fecit eum d̃s: Distat con¬
dicio angłi: a condicione ho¬
minis: Homo enĩ ad clei sumi¬
litudinẽ conditꝰ ẽ: archangłs
uero qͥ lapsus ẽ. signaculũ clei
similitudinis appellatus ẽ tes
tante dũo ꝑerechielem: Tu sig¬
naculũ similitudinis. plenus
sapientia. & ꝑfectus decore:

Expanded text:
nem creationem mundi creati sunt nem creationem mundi creati sunt angeli, et ante omnem creationem angelorum diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei. Unde et ad comparationem angelorum archangelus appellatus est. Prius enim creatus exstitit ordinis praelatione, non temporis quantitate. 5. Primatum habuisse inter angelos diabolum, ex qua fiducia cecidit, ita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis annuntiat: « Cedri non fuerunt altiores illo, in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius: Omne lignum paradisi non est assimilatum illi » ; quoniam speciosiorem fecit eum Deus. 6. Distat conditio angeli a conditione hominis; homo enim ad Dei similitudinem conditus est, archangelus vero qui lapsus est signaculum Dei similitudinis atante Domino per Ezechielem: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore,
Abbreviated transcription (Latin):
ngłorũ nomen officii ẽ
ñ nature. Nam sccłm
naturam : sp̃s nuncupant᷑:
Quando enim de celis ad
annuntiantlũ hominib mit¬
tunt᷑: ex ipsa adnuntiatio¬
ne angłi nominant᷑. Natura
uocant᷑: quando mittuntur:
Natura angłorũ mutabilis ẽ:
qͥa inẽ illis mutabilitas in na¬
tura: s facit eos in corruptos
caritas sempiterna. Grã ñ nat᷑a:
si natura incõmartabiles eẽnt:
⁊abulus ñ utiq cecidiss. Mu¬
tabilitatẽ itaq nature: suffra¬
gat᷑ in illis contemplatio crea¬
toris: Incle & priuatꝰ ẽ apostata
angłs: dum fortitudinẽ suã
ñ acdo. s a se uoluit custodi¬
re. Ante omnẽ creaturam an¬
głi facti st̃: clum clictum ẽ.
fiat lux. De ipsis enĩ dicit scͥp¬
tura: Prior omniũ creata est
sapientia: Lux enĩ dicuntur
participando lucis eterne: sa¬
pientia uero dicunt᷑ in geni¬
te inherendo sapientie: Et
dum sint mutabiles natura:
ñ tamen sinit eos contempla¬
tio mutari cliuina. Ante om¬

Expanded text:
ngelorum nomen officii est, et non nature. Nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de celis ad annunciandum hominibus mittuntur, ex ipsa annunciacione angeli nominantur. Natura vocantur quando mittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed facit eos incorruptos charitas sempiterna. Gratia dicimus,si natura incommutabiles essent, diabolus non utique cecidisset. Mutabilitatem itaque naturgat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae: sapientiae vero dicuntur, ignitae inhaerendo sapientiae. Et cum sint mutabiles natura, n tamen sinit eos contemplatio mutari divina. 4. Ante om