comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculi recordabor. Dominus dabit uerbum euuangelizãtib
iurtuit multa. At Primum sciendum: quod psalmi istuis iixta
hominis dei. Inter hominem autem & uirum quid sit. sct̃a sc¬
ptura nos doceat. Loquitur Quinquagenarius ad helẏam. Hõ
de caelo: & comedat te: & quinquaginta turos tuos. Ad thi¬
motheum autem apłus scribit. Tu autem homo dei haec fuge
Porro de uiro idem aplus nos instruit. Uolo aũt uos scirt:quod
omnis uiri caput chrũs sit: caput aũt mulieris uir: caput uero
xpĩ deus. iste uir est qui caput uelare non debet: cum sit image
& gloria dei. et quottidit orans loquitur. Nos autẽ reuelata
facie gloriam domini contemplantes: in eandem i maginẽ
transformamut a gloria in gloriam:sicut a domini spiretu.
Et in alio loco. Donec omnes peruentamus in uirum perfectũ:¬
& in mensuram attatis plenitudinis chr̃i. Siue igitur uiri
siue hominis appellatio sancto uiro competit. &ui qui deũ fa

Expanded text:
uersiculi recordabor: dominus dabit uerbum euangelizantibus uersiculi recordabor: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa. Ac primo sciendum, quod psalmi istius iuxta io Moysi, hominis dei. inter hominem autem et uirum quid sit, sancta scriptura nos doceat.loquitur quinquagenarius ad Heliam: homo de caelo et comedat te et quinquaginta uiros tuos. ad Timotheum autem apostolus scribit: tu autem, o homo dei, haec fuge. porro de uiro idem apostolus instruit: us o 10 autem uos scire, quod omnis uiri caput Christus sit, caput autem mulieris uir, caput uero Christi deus. iste uir est, qui caput uelare non debet, cum sit imago et gloria dei, et cotidie orans loquitur: nos autem omnes reuelata facie gloriam domini contemplantes in eandem imaginem transformamur a gloria in gloriam sicut a domini spiritu. et in alio loco: donec perueniamus omnes in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. siue igitur uiri siue hominis appellatio sancto uiro competit et ei, qui uidit
Abbreviated transcription (Latin):
Presbiterorum studiosissime: & de illorum nuõ
dẽ quibus audit moyses: elige tibi presbiteros: quos
tu ipse scis esse presbiteros: tantum płis noutram:
& brati uri uocabulum consecutum: qui in lege dei dic ac no¬
cte meditatur. Nunc autem quia exterioris quoqͦ. hominis nob̾
inuicem est facta cognitio: & post salutationem dulcesq com¬
plocus. quibus sibi amicitia copulatur: ut probes urrum isse ꝗ
audieram: statim ame postulas: ut difficilimum psalmum
qui apud graetos & latinos octogesimus nonus̃ scribitur tibi
clisseram: non composita orationt uerbotum plausuq populati
qui solet imperitorum autres decipere atq palpare. sid oratione
simplici & ecclesiastici eloquii ueritate. ut scilicet interptetatio nr̃a
non alio indigeat interprete.quod plerisq nimium disectis acci¬
qm̃ iniis quae explanare conantur aggidiar opus difficili¬
mum: & sanctatum praccum tuatum fultus atpxelio: illius

Expanded text:
presbyterorum studiosissime, esse de illorum numero, super quibus audit Moyses: elige presbyteros, quos tu ipse scis esse presbyteros, tantum epistulis noueram et beati uiri uocabulum consecutum, qui in lege dei die ac nocte meditatur. nunc autem, quia exterioris quoque hominis nobis inuicem est facta cognitio et post salutationem dulcesque complexus, quibus sibi amicitia copulatur, ut probes uerum esse, quod audieram, statim a me postulas, ut difficillimum psalmum, qui apud Graecos et Latinos octogesimus et nonus inscribitur, tibi edisseram, non conposita oratione uerborum plausuque populari, qui solet inperitorum aures decipere atque palpare, sed oratione simplici et ecclesiastici eloquii ueritate, ut scilicet 15 interpretatio nostra non alio interprete indigeat, quod plerisque nimium disertis accixplanationibus quam in his, quae explanare conantur. aggrediar opus difficillimum et sanctarum precum tuarum fultus auxilio illius
Abbreviated transcription (Latin):
uo & fatuo dei infatuaitur setuli sapienita. Non eni ua¬
lebat seculi saptentia magnitudinem in se uenientis sapiẽ¬
tiae substinere. Uerum exemplum interponam: ut perspicue
possit intelligi quomodo fatuum deistultam frcerit saptẽ¬
liam mundi. Fingamus paulisper me qui aliquid putor
nosse cum insipicnit aliquo & inerudito conferte sermonẽ:
qui nihil intelligat. iuhil accutę disputationis interreget.
Nunquid nam opus mihi est ad illius stultitiam coarguẽdã:
dialeticae artis callidiratem & profundorum sensuũ accu¬
men adhibere. Nonnit ad untus sermunculi iactum uilis
& modici: qui tanen illius ĩtelligẽtiȩ uideatur acerrimus.: fa¬
tuum cum &insipientem esse conuncam: Sic igitur ad
mundi sapientiam stultificandam: non est opus saptentiã
contraria. & confirmem ur ab infirmitate tius: & sapientes ef¬
ficiamur a fatuo tius: & in hȩt introductupossimus ascẽdere

Expanded text:
vo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim vavo et fatuo Dei, infatuaretur saeculi sapientia? Non enim valebat saeculi sapientia magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponam, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei, stultam fecerit sapientiam mundi. Fingamus pnosse, cum insipiente aliquo, et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, ni nil 801 acutae disputationis interroget. Numquidnam opus mihi est ad illius stultitiam arguendam, dialecticam calliditatem, et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam non est opus sapientiam contraria, et confirmemur ab infirmitate ejus, et sapientes efficiamur a fatuo ejus, et in hoc introducti possimus ascendere
Abbreviated transcription (Latin):
in istum mundum descenderat: stultitiam dei eͥsse. Ad com¬
parationem quippe illtus sapirntiae: quam tertenus non capit
locus: ad illam sapientiam quat caelestis est: quat mundi
limitem earedit: hoc quod descendit ad homineo: fatuum
dei est. Uerum id ipm̃ fatir̃ dei: sapientius est hominibus.¬
Dica. Quibus hominib. Non utiq stultis sed sapientibus.
Dicao licet sapientes seculi istius. suie principes: siue uates:
istis sapientibus scculi hoc quod exposumus fatuum dei
sapientius est. Mirabile quiddam uolumus inserere:ꝗm̃
sapientia mundi stulittia est apud deum. & infatuauit ds
sapientiam mundi. Non in sapientia sua infatuauit sapta
mundi ut esse stultitia arguatur. Neq enim dignatur sa¬
pientia de ad mundi sapientiam conuuncendam tota de¬
stendere: sed potuis malicum: hoc est incarnationis satram̃¬
tum. Quid necessarium fuit: quod fatuum dri etat. Ut hoc par¬

Expanded text:
in istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei . Ad comin istum mundum descenderat, stultitiam esse Dei . Ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus, ad illam sapientiam, quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines, fatuum Dei est. Verum id ipsum fatuum Dei, sapientius est hominibus. Quibus hominibus? Non utique stultis, sed sapientibus: dicat licet, sapientes hujus saeculi, sive principes, sive vates. Istis sapientibus saeculi, hoc quod nos exposuimus fatuum Dei sapientius est. Mirabile quiddam volumus inserere: quoniam sapientia mundi stultitia est apud Deum: et infatuavit Deus sapientiam mundi, non in sapientia sua infatuavit mundi sapientiam, ut esse stultitia arguatur. Neque enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum, hoc est Incarnationis sacramentum. Quid necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc par
Abbreviated transcription (Latin):
iustificantut sic econtrario scientia pauli: ad illam celisit̃
scientiam: ad illum consũmatum electionis intellestum
scultitia teputatur. Id circo infaticatus est omi homo ab
scenna. Tale quiddam et lesiastes ut arbitor depithendẽs¬
m. effatus ist. Dixi sapiens efficiar: & psa elongauit se ⁊
me longius qm̃ etat. & alta profunditas quis inueniet eã
plumu quiddã audenter licet dicete. quoniam hoc qđ
discendit in mundum: euacuauit srip̃m. ut euacuatione eiꝰ
mundus impleretur. Si aũt hoc quod descendit in mũdũ
cuacuauit se:. euacuatio ipsa sapientia est. quoniam quol¬
fatuum est dei sapientius est hominibo. Si ego dixisse fa¬
tuum dei: quomodo aucupes sermonum meorum & semꝑ
dediti ad criminandum: uenenatas in me linguas uibra¬
rent. Nunc ueto paulus quasi sapiens & potestatem habens
apostolicam: ausus est dicere omnem sapientiam terrenam
quae in se quae in petro quae in catris apostolis erat: quae

Expanded text:
justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis inveniet eam? » Volumus quiddam audenter licet dicere, quoniam hoc quod descendit in mundum evacuavit se ipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est, quoniam quofatuum Dei sapientius est hominibus. » Si ergo dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus, quasi sapiens et potestatem habens apostolicam, ausus est dquae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dei. alus otcło etit in alio & in alio thesauto dei. Isti aũt
omnes thesauti unum hñt thesaurum. in quo sunt the
sauri sapientiar & suentiae absconditi. et quomodo posłi¬
deo unam preciosissimam margaritam per plures alias
margaritas: sic uenio ad thesaurum thesauirotum. & do¬
minum dominorum: & regem regum: cum dignus fuero
spitirbus in dei thesauris ꝯmorantib. Eduxit enim uen
homo infatuatus est ab scientia: et paulus homo est patilꝰ
in fatuatus est ab scientia. Ex parte enim cogtioscimuo. &
ex parte prophetamus. Infatuatus est ab scientia pet specu¬
lum & in enigmate portiunculam quandam uidẽs: & si
sic expedit dicere: ipiũs quoq portiuntulae pattẽ minimam
rtognoscens. E contrario autem intellige quid sit infatua
ius est omnis homo ab scccpua. Comparatione peccator
ait sadoma exie. Quomolo enim non hñt iustitiã sodo¬
morum peccata per se: sed ad collationem maiorũ scelerła

Expanded text:
Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum habent thesaurum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorum, et Dominum dominorum, et regem regum, cum dignus fuero spiritibus in Dei thesauro commorantibus. Eduxit enim venthomo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrtus est omnis homo a scientia: » comparatione peccatorum ait, Sodoma ex te . » Quomodo ergo non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum
Abbreviated transcription (Latin):
tos congregare: & istorum spirituum inuenite thesauros.
Ubi sunt isti thesauri. Utiq in co in quo sũnt ihesauri sapiȩ
& scientiae absconditi. In xp̃o sedem hñi. ttude oriuntur hi
spiritus. ut alius sapiens sit:alius fidlis: alius ettditus. &a¬
lius quod cunq donorum dei possideat. Alq enim per spm̃ da¬
tur sermo sapientiae. alii sermo scientiar. uixta runde spm̃
ali fides in codem spituti. Euxit ergo nubes ab eatremo
itirae: ⁊ fulgura in pluuiam & eduxit uentos de thesau¬
tis suis. Et nos uixta miscricordiam dei ad hos thesauros
occursuros putamus. et quia plures sunt thrsauri. forre
uixta ordinem resurgentium erit & itquirs in thesauris
dei. Quod autẽ dico. istius modi est Resuriritio mortuiorum
in quibusdam ordimibus fuitia est Ait quippe apłus. Unuo
quisq resurget in suo ordite & non ut libet miscebũtur
ordines resurgẽtium. Alus onlo erit in illo & m illo thãuro

Expanded text:
tos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. tos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? utique in eo quo sunt thesauri sapientiae et scientiae absconditi, in Christo sedem habent. Inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcunque donorum Dei possideat. « Alii enim per spiritum datur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem spiritu . Eduxit ergo nubes ab extremo terrae, fulgura in pluviam fecit: et eduxit ventos de thesauris suis, et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unusquisque autem resurget in suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
rat. hiesus naue nubes erat. Isti si scium colloquebantur: ex ser¬
monibus corum fulguta mĩcant. Hirremtas & bartch nu¬
bes erant. sermocinentur inincem. Q uidebis rũtilare ful¬
gura. Potes & tu de scripturis sanctis in hunc modũ inue¬
nur nͥubium concursus: ex quibus ignes emittantur. Ut
autem & ad nouum testamentum ueniamus: Paulus &
sileas duac nules in unum conuenerũt: & ecco totũ mnun¬
dum epłarum rotum fulgur illuminat. Fulgura in pluutã
fecu. et eduxit uentos de thes autis sus. Ergͦo ne hi uenti
qui super terras perflant: in thesauris dei sunt: & non hot
natura manifestata ẽ: quomodo & qua ratione subsistunt:
Sed sunt quidam uentorum thesauti: thesauri spirititum
Spũs sapientiae & intellectus: Spũs consilui & uirtutis: Sp̃s¬
scientiat & pietatis: Spititus timoris dei & soctitudinis :
dilectionis & caritatis. Potes & ipse de chesautis hos nẽ¬

Expanded text:
rat: Jesus Nave nubes erat: isti si secum loquantur  Al. colloquantur, ex serrat: Jesus Nave nubes erat: isti si secum loquantur  Al. colloquantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant, sermocinentur invicem, gura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubinvenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgor illuminat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spirituum, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et virtutis, sps Dei, fortitudinis et dilectionis et charitatis. Potes et ipse de scripturis hos ven
Abbreviated transcription (Latin):
ta nortissimus: iste fit nubes Reducit deus nubeo a finib tecct.
non a consulibus:. non a ducibus. non a diuitib.Brati enim pau
educat deus & corporeas nebulas. Propterea si uolumus nubes
fteri: ad quas peruenit ueritas dec: nouissimi omnium fiains
& tam affectu qm̃ opere dicamus.Puto enim nos deus apłos
nouissimos ostendit. Quod si non sum apłus: licet tamen inih
fteri extremum. ut educens nubes ab extremo tertę. educat¬
& me. Et fulgura in pluuiam faciat. Auini naiuralium cau¬
sarum scrutators: quia fulgura ex nubum collisione gene
tentur: in morem silicum duriotum. quos cum comploseris
sibi: medius ex iis ignis elabitur: alq ita cum fulgure & ꝑͥit̾
thonitrua mugire. chonitru scilicet sonitũ induante con¬
cursus: & fulgurera excussi m luminis clatitalẽ. Si ĩtelleristi
exemplum: considera nunc nubes rationales. Moyses nubes e¬

Expanded text:
ta novissimus, iste fit nubes. Et eduxit Deus nubes, non a finibus terrae, ta novissimus, iste fit nubes. Et eduxit Deus nubes, non a finibus terrae, non a consulibus, non a ducibus, non a divitibus, sed ab extremis terrae. Beati enim paupeducat Deus nubes et corporeas nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas pervenit veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu quam opere dicamus; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sum apostolus: licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes ab extremo terrae, educat et me, et fulgura in pluviam faciat. Aiunt naturalium causarum scrutatorrentur, in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his elabitur ignis; atque ita cum fulgure pariter et tonitrua mugire; tonitruo scilicet sonitum indicante concussus, et fulgure 798 excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum: considera nunc nubes rationales. Moyses nubes e
Abbreviated transcription (Latin):
& descendant ut tos eloquia mea Si nõ suisset uubxs: nut̃qm̃
dixisset.expectentur ut pluiia uerha inta: et descendant ut
ros eloquia mea. Quasi nubes dicehat. Ut imber suꝑ gramen
& pluua super fenum.quia nomen domini inuocaui. Simlx
& isaias ut nubes loquebatur.Audi caelum: & aurib ꝑcipe
terra. quia dominus locutus est.Et quia ipse nubes erat. & sci¬
ebat alias nubes cõprophetantes sibi. ideo uaticinans aicbat.
Mandabo nubib: ne pluant super eam imbrem. Si aũt tan
didicimus qui sint nubes: uideamus quomodo dcus: elu¬
cat nubes ab extremo terrae. Ait saluator. Qui uult esse pͥmus.
iussimus in hoc mundo ditens.Puto enm dius nos apłos
nouissimos oñdit quasi mortificalos. quia spectaculum fa¬
cti sumus in mundo & angelis & hominibus. Si quis ergo sã¬
ctus cuttodiens prarteptum saluatoris: factus fuerit in hac ui¬

Expanded text:
et descendant ut ros eloquia mea . Si non fuisset nubes, numquam et descendant ut ros eloquia mea . Si non fuisset nubes, numquam dixisset: Exspectentur ut pluvia verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. Quasi nubes dicebat: ut imber super gramen, et pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi . Similiter et Isaias, ut nubes loquebatur: Audi, coelum, et auribus percipe, terra, quia Dominus locutus est . Et quia nubes ipse erat, et sciebat alias nubes comprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem . Si autem jam dicimus qui sint nubes; videamus quomodo Deus educat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: Qui vult in vobis essvissimus in hoc mundo, dicens; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos, quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis et hominibus. Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Domini Salvatoris, factus fuerit in hac vi
Abbreviated transcription (Latin):
& nouerunt quo pluuias deferant: & a quibus cas suspendãt.
De his nubibus scriptum est.Mandabo nubibꝰ meis ne plũt
super eam imbrem. De his enim quae ex deusato aere ꝯstare
iudentur: si non fuerĩt pluuiȩ non praccipit dominus ne plu¬
ant super uneam: aut supit quamcunq regionem imbrem.
sed omnino non apparent: ut in tertio regnorum libro legimꝰ:
quando in tempore sucitatis nubes nulla apparuit: et postra
uixta ptophetiam heliat futurat pluuiae signum in uesti¬
gio hominis ostensum est:atq ita post nubem globatam im¬
Per descendit in terras.Istis uero quasi subsistentib nebuilio
uibentur pluuiam continere:cum indigna fuerit anima imbte
celesti: et dicitur.Mandabo nubibus: ne pluant super cam um¬
brem. Itaq unus quisq sctõrum nubes est. Moyses nubes etat:
& quasi nubes loquebatur. Autende caclum & loquat: audia
terra sermones ex ore meo. Exprclentur ut pluuia uerba mea

Expanded text:
et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant super vineam, aut super quamcumque regionem, imbrem; sed omnino non apparent, ut in tertio Regum libro legimus , quando in tempore siccitatis nubes nulla apparuit, et postea juxta prophetiam Eliae futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam continere, cum indigna fuerit anima imbre coelesti, et dicitur: Mandabo nubibus meis, ne pluant super eam imbrem. Itaque unusquisque sanctorum nubes est. Moyses nubes erat, et quasi nubes loquebatur: Attendite, coeli, quae loquar, et audiat terra sermones ex ore meo. Exspectentur ut pluvia verba mea,
Abbreviated transcription (Latin):
tarato & in terrã ibis: cur ptopter celestem ei qu̾i imagũ
caclestis portat non conueniat dici. caclum es & in cadumt
ibis. Unus quisq autem nostrum aut cadistia facta habet:
aut certena. Si terrena facta sunt ad egnatam fibi terra¬
cum deducunt qui thes aurizat tã in tetram & non in ce¬
lo. Rursum q haec quae uiata turtutem gesta sunt the¬
saurizatorẽ suum ad propinquas sihi cadorism regiones
subuehũt. Et eduxit nutes ab extremo terrat. Istiusmodi dis¬
putatio in psalmo nuper intidit: & dictum est a nobis. quõ
Acus eduxerit nubes ab extremo trirat. Quod quidem nunc¬
rursum cogimur retractate. ut &  qui audierunt plenis¬
sime corum quae sciunt ieininiscantur. et i qui aut nõ¬
interfuerũt aut obliti sunt: contextum sermonis agnoscant: quẽ
tunc pro ui ualiimus exhibiumus.Diximus auitem sancłos¬
bes: non potest referri ad inanimales nubes. sed ueritas dei e¬
usq ad illas nubes est:quae audunt mandatum domini:

Expanded text:
t in terram ibis : cur propter coelestem, ei qui imaginem coelestis portat, non convenit dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut coelestia facta habet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra, et non coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimur rursum tractare: ut et hi qui audierunt, plenissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut nointerfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sbes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes
dei assumens propheta: fortitud inem. sapienttam
atq prudentiam: unicutq catum proptia opera
distribuit. Fortitudini sapientiar orbem tran
prudentiae carlum. Audi quippe scripiuta ordinem. Homĩs¬
qui fecit terram in fortitudine sua :& in sua prudentia ex¬
tendit caelum. Et nos igitur in nr̃a terra dictum est quappe.
ad adam. terra es: necessatiam habemus dei fotutudinem
quia absq ea impossibile est nobis id exequi quil carni re¬
pugnat. Cum autem mottificata fuerint membra suꝑ t̾ram:¬
tunc paret spiritus uoluntati. Siquidem uixta apłm spiritu
titudine sua. Si autẽ et ad hanic terram uemias: & consideres
id quod in iob scriptum est: uixta einendatissima exempla
ria quomodo statuetit tam super nihilum: inuenies fortitu¬
dinem dei in medio mundi tertae libram s ibstinere. Ueniã¬
ergo ad orbem t̾rarum: qui graece oiroUNEΗ nuncupat:¬
idest inhabitata. Scio aninam in habitatam. scio animam

Expanded text:
irtutes Dei assumens Propheta, fortitudinem, sapientiam, atque prudentiam, unicuique earum propria opera distribuit. Fortitudini terram, sapientiae orbem terrarum, prudentiae coelum. Audi quippe Scripturae ordinem: Domiet erexit orbem in sapientia sua et in sua prudentia extendit coelum. Et nos igitur in nostra terra dictum est quippe ad Adam: Terra es ; necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est exsequi quod carni repugnet. Cum autem mortificata fuerint membra sutunc parent spiritus voluntati. Siquidem juxta Apostolum « spiritu i fecit terram in fortitudine sua. » Si autem et ad hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen aria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniet ad orbem terrarum qui graece οἰκουμένη nuncupatid est, inhabitata. Scio animam meam inhabitatam, scio animam
Abbreviated transcription (Latin):
go concipiri & patcet filium: & uocabit nomen eus emanuel.
Non achar qui arguebatur infidelitatis: non uidei qui erãt do¬
minum negaturi. Sed nrocabit inquit ipsa quae concipiet. ipsa
uirgo qua pariet. In eodem enuangelista legimus herodes ad¬
aduentum magorum fuisst tirbatũ. Scribisq & sacerdotibus
congregatis sciscitatum ab eis ubi xpũs nasceretur: illosq respõ¬
disse in bethleem tudae: Sic. enim scriptum est in ptopheta. Et
tu bethletm terra uida: nequaqmͣ minima es in ducib tuda:
Ex te enim exiet dux. qui regat populum meum israrl. Hoc ex
emplum in uuilgata editione sit fertur. Et tu bethleem dom:
ut sit princeps in israel. Quanta sit inter matheum &LXXuer
uideas. in quo ita scriptum est. Et tu bethleem effrata. paruulꝰ
es in milibus uida. ex te mihi egredietur qui sit dominator
in istail. Considera gradatim quae ab euuangelista sunt posita

Expanded text:
go concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. go concipiet et pariet filium et uocabit nomen eius Emmanuhel. non Achaz, qui arguebatur infidelitatis, non Iudaei, qui erant dominum negaturi, sed uocabit, inquit, ipsa, quae concipiet, ipsa uirgo, quae pariet. in eodem euangelista legimus Herodem aduentu magorum fuisse turbatum scribisque et sacerdotibus congregatis sciscitatum ab eis, ubi Christus nasceretur, illosque respondisse: in Bethlem Iudae; sic enim scriptum est in propheta: et tu, Bethlem, terra Iuda, nequaquam minima es in ducibus Iuda; de te enemplum in Vulgata Editione sic fertur: « Et tu Bethleem domus ut sit princeps in Israel. » Quanta sit inter Matthaeum et Sepuideas, in quo scriptum est: et tu, Bethlem Effratha, paruulus es in milibus Iuda; ex te mihi egredietur, qui sit dominator in Israhel. considera gradatim, quae ab euangelista sint posita:
Abbreviated transcription (Latin):
& potest refrenare omne corpus. Illud uero quod in eodem eu
uangelista scribitur: Et ueniens habitauit in ciuitate quae
dicitur naz areth: ut impletitur quod dictum est ꝑ prophtã
quoniam nazattus uocabitur. Respondeant rogo dedali & fa¬
stidiosi ex̾timatotes omnium tractatorum: ubi legerint. discã¬
q in isaia positum. Nam in co loco ubi nos legimus & transtu¬
limus: Exuet uirga de radict iesse: & flos de radice eius conscẽ¬
Cur hoc omistrunt. Hx: Si non licet uerbum transferrt e uerbo:
Sactilegium est uel celasse uil ignorasse misterium Itanstamus
immorati. Idem matheus loquitur.Hoc autem totum factum ẽ.
euts emanuel: quod .lxx. transtulerunt. Ecce uirgo in uteto ac.¬
cipiet: & pariet filium & uocabitis nomen euis emanuel. Si uer¬
ba calumniamur:utq: non est ipm̃ihabebit. & accipiet. nec uoca¬
bunt & uocabitis. Porro in hebrȩo ita scriptum legimus Ecce uir¬

Expanded text:
, potens refrenare omne corpus? illud u, potens refrenare omne corpus? illud uvangelista scribitur: « Et veniens habitavit in civitate quae dicitur Nazareth: ut impleretur quod dictum est per prophetas, quia Nazaraeus vocabitur » . Respondeant λογοδαίδαλοι, et fastidiosi aestimatores omnium Tractatorum, ubi legerint; discantque in Isaia positum. Nam in eo loco ubi nos legimus atque transtulimus: « Exiet virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascencur hoc omiserunt Septuaginta? si non licet uerbum transferre pro uerbo, sacrilegium est uel celasse uel ignorasse mysterium. Transeamussingulis morari —: idem Matheus loquitur: hoc autem totum factum est, eius Emmanuhel. quod Septuaginta transtulerunt: ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium et uocabitis nomen eius Emmanuhel. si uerba calumniantur, utique non est ipsud \'habebit\' et \'accipiet\' nec \'uocabunt\' et \'uocabitis\'. porro in Hebraeo ita scriptum legimus: ecce uir
Abbreviated transcription (Latin):
oues. In hoc ut arbitror loco uixta quorundam prudẽtiã
euuangelista piatuli teus est. quod ausus sit proplictę uer¬
ba ad dei referre personam. Sccibit supradictus euuangłista¬
ad angeli monitum tulisse ioseph paruulum & matre eius.
& intrasse aegiptum.ibiq mansisse usq ad obitum herodis.
ut impleretur quod dictum est a domino per prophetam. Ex
aegipto uocaui filium meum. Hoc nostri codites non habẽt:
Sed in oseae propheta uixta hebrairam ueritatẽ scͥcibitur. Qui
puer israel & dilexi eum:Et ex aegipto uocaui filium meũ.
Ero quo & in eodem loco hex transfulerunt. Quia paruulus ẽ
ifrael & dilexi eum. & ex aegipto uocaui filios rius. Num oĩ¬
no repudiandi sunt:quiꝰ istum locum qui ad xp̃i maxime ꝑ¬
tinet satramentum: alitet transtulerunt. An danda potius ue¬
nia ut hominib:ixta sententtam iatobi dicentis: Multa pec¬
camus omẽs. Et si quis in uerbo non peccat: iste perfectus est iur¬

Expanded text:
oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam oues. in hoc, ut arbitror, loco iuxta quorundam prudentiam euangelista piaculi reus est, quod ausus sit prophetae uerba ad dei referre personam. scad angeli monitum tulisse Ioseph puerum et matrem eius, et intrasse in Aegyptum, ibique mansisse usque ad obitum Herodis, ut impleretur quod dictum est a Domino per prophetam: Ex Aegypto vocavi filium meum, Hoc nostri codices non habent, sed in Osee iuxta Hebraicam veritatem scribitur: Quia puer Israel est, et dilexi eum, et ex Aegypto vocavi filium meum. pro quo in eodem loco Septuaginta transtulerunt: quia paruulus est Israhel, et dilexi eum et ex Aegypto uocaui filios eius. num omnino repudiandi sunt, qui istum locum, quia ad Christi maxime pertinet sacramentum, aliter transtulerunt, an danda potius uenia ut hominibus iuxta sententiam Iacobi dicentis: multa peccamus omnes; et, si quis in uerbo non peccat, iste perfectus est uir
Abbreviated transcription (Latin):
fallitatis. quod nec cum cum hebraico nec cum septuaginta
congruat translatoribus. & quod his maius est ertet in no¬
mine pro zacharia quippe hieremiam posuit. Sed absit hoc d
pedissequo xp̃i dicere. cui curȩ fuit non uerba & sillabas au¬
cupari. sed sententias dogmatum poneit. Ueniamus ad illd euisdem
Zachariae testimonium. quoꝰ iohannes tuuangelista sumit
uixta hebraicam ueritatem. Uidebunt in quem compũxert̃.
quod interpietati sunt latini Et aspicient ad me pro his qua
illuscrunt suie insultauerunt. Hiscrepant eiuangelistae &
lxxͣ̃. interpritũ nrãq translatio. & tamen sermonũ uarietas
spũs unitate concordat. In inatheo quoq legimus dominũ
predicentẽ apłis fugam. & hoc ipsum zachana testimonio
confirmantem. Scriptum est ait. Percutiam pastorẽ & oues
enim ex persona dei dicitur ut euuangelista uult. se ex pro¬
phetȩ deum ptem̃ rogantis. Percute pastorem & dispergat

Expanded text:
falsitatis, quod nec cum Hebraico nec cum septuaginta falsitatis, quod nec cum Hebraico nec cum septuaginta congruat translatoribus et, quod his maius est, erret in nomine — pro Zacharia quippe Hieremiam posuit - ; sed absit hoc de pedisequo Christi dicere, cui curae fuit non uerba et syllabas aucupari, sed sententias dogmatum ponere. ueniamus ad aliud eiusdem Zachariae testimonium, quod Iohannes euangelista sumpsit iuxta Hebraicam ueritatem: uidebunt, in quem conpunxerunt, quod interpretati sunt Latini: et aspicient ad me pro his, quae inluserunt siue insultaueruut. discrepat euangelista et Septuaginta nostraque translatio, et tamen sermonum uarietas spiritus unitate concordat. in Matheo quoque legimus dominum praedicantem apostolis fugam et hoc ipsum Zachariae testimonio confirmantem: scriptum est, ait: percutiam pastorem et oues enim ex persona dei dicitur, ut euangelista uult, sed ex prophetae deum patrem rogantis: percute pastorem, et dispergentur
Abbreviated transcription (Latin):
sum uocantis & imperantis exprimeret: addidit tibi dico. Rur¬
sum in matheo redditis a proditort iuda iriginta argenteis¬
& empto ex uis agro figuli scribitur. Tunc impletum est qđ¬
scciptum est ptr prophrãs hieremiam dientem. Et acceperunt.
&dederunt tos in agrum fuguli. Sicut constitiuit mihi domr
Hoc in hietemia poenitus non inuenitur: Sed in Tacharia a¬
liis multo uerhis ac toto ordine discrepante Uulgata quippe
editio ita se habet. Et dic ad eos: Si bonum est coram uobis da¬
te mercedem mihi. aut si non. Et appenderunt mercedem mtã
triginta argenteos. Dixitq dominus ad me.Pone illos in confla¬
torio. & considera si probatum sit ficut probatus sum ab eis.
Et tuli xXX argenteos. & misi cos in domo domini in cõfla¬
totio. Quantum distet ab euuangelistae testimonio. Lax trans¬
latio perspicuũ est. Sed in hebito cum sensus idem fit. uerha prę

Expanded text:
ον faceret et sensum uocantis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rurον faceret et sensum uocantis et imperantis exprimeret, addidit tibi dico. rursum in Matheo redditis a proditore Iuda triginta argentet empto ex eis agro figuli scribitur: tunc inpletum est, quodscriptum estper prophetam Hieremiam dicentem: et acceperunt et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. hoc in Hieremia penitus non inuenitur, sed in Zacharia aliis multo uerbis ac toto ordine discrepante; uulgata quippe editio ita se habet: et dicam ad eos: si bonum est coram uobis, date mercedem mihi aut rennuite. et adpenderunt mercedem meam triginta argenteos. dixitque dominus ad me: pone illos in conflatorio et considera, si probatum sit, sicut probatus sum ab eis. et tuli triginta argenteos et misi eos in domo domini in conflatorio. quantum distet ab euangelistae testimonio Septuaginta translatio, perspicuum est. sed et in Hebraeo, cum sensus idem sit, uerba pr
Abbreviated transcription (Latin):
desit ex sensu: cum aliquid desit ex uerbis. Alii sillabas autupẽ¬
tur & lrãs. tu quaere sententias. Dies me deficiet. si omnium
qui ad sensum interpretati sunt testimonia teplicauero. Suf¬
ficit in pñti nominasse hylarium confessorẽ. qui omelias ĩ lob et in¬
psalmos & tractatus plurimos in latinum uertit e graecornec
assedit litterȩ dormitanti. & putida rusticorum interpreta¬
tione se torsit. sed quasi captiuos sensus in suam linguã
uictoris iuit transposuit. Nec hoc mirum in caeteris seculi ui¬
delicet aut ecdesiae uiris: cum Ixxͭͣ interptetes & euuangeli¬
stae atq apostoli: idem in sacris uoluminib fecerunt. Legĩs
in marco dicente domino tabitacumi statimq subiunctus¬
est quod interpretatur puella tibi dico surge. Arguat eu¬
uangelistã menda. quate addiderit tibi dico. cum in hebraet
tantum modo sit puella surge. Sed ut faciens se

Expanded text:
desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupendesit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse HPsalmos tractatus plurimos» ita iadsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiae uiris, cum septuaginta interpretes et euangelistae atque apostoli idem in sacris uoluminibus fecerint. legimus in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: sed ut ἐμφατικώτερ
Abbreviated transcription (Latin):
ordine uel in sermone mutauem:ab interpretis itdebor officio¬
recessisse. Et post multa quae nune pecsiqti ociosum est: Ettã
hoc addidi Quod si cut non uidetur linguę gratia in interp̃¬
tatione mutari: homerum ad uerbum exprimat inlatinum .Blꝰ
aliquid dicam. Eundem in sua lingua ptosȩ uerbis interpretet.
Uidebit ordinem ridiculum. & poetam eloquentissimum uix
loquentem.Uerum ne scriptorum meorum ꝑarua sit atctoritas
sed sententias transtulisse. Qualis super hoc genere pratfatiun¬
cula sit in libro quo beati anthonii uita describitur:ipiũs lctioẽ
cognosce. Ex alia in aliam linguam ad uerbum expressa trans¬
latio:sensus operit. & ueluti leto gramine sata strangulat.Dũ
enĩm casibus & figuris seruit orꝰatio. quod brrui pot̾erat indi¬
care sermone. longo ambitu circum acta uix explicat Hoc igit
ego uitans: ita beatum antoniũ te petente transposui: ut nihil

Expanded text:
ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficioordine, in sermone mutauero, abinterpretisuideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas sed sententias transtulisse — qualis super hoc genere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tiandrum: plautus & geilius ueteres comicos interpretati sũt
Nunquid hȩrent in uerbis: ac non decorem magis & elegantiã
in translatione seruant:Quã uos ueritatem interpretationis:
Hanc eruditi
hanc eruditi nuntupant. Unde & ego doctꝰ¬
a talibusi ante annos airciter uiginti: & simili tunc quoq er¬
ioit diteptus: certe hoc mihi a uobis obiendum nesciets: cum
ptefatione usus sum.Difficile est alienas lineas in sequentem
non alicubi excedere & arduum:ut quae in alia lingita bene
dicta sunt: eundem decorem in translatione construent. Sigͥ¬
ficatum est altquid unius uerhi proprietate. non halto meu
quo id esferam. & dum quȩro implere sententiam: longo am¬
bitu uix breuis uie spacia consumo. Acceduntͥ yperbatotũ ani¬
fractus. dissimilitudints casuum uarictas fiꝯtuarum. Ipm̃ post᷑¬
mo suum & ut ita dicam uernaculum lingua genus: Si ad ui¬
bum interpretor absurde resonat. Si ob necessiatem aliquidt

Expanded text:
nandrum, Plautus enandrum, Plautus enumquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretationis, hanc eruditi xaxoCvjXiav nuncupant. unde et ego doctalibus ante annos circiter uiginti et simili tunc quoque errore deceptus, certe hoc mihi a uobis obiciendum nesciens, cum praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi proprietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in
Abbreviated transcription (Latin):
non necessarium. Conuerti enim ex acticis duorum eloquẽ¬
tissimorum nobilissimas orationes: inter stq conͣtias: ꝑsihi¬
nis & demosthenis.Nit conuerti ut interptes. sed ut orator¬
sententiisiisdem & earum formis tam figuris qm̃ uerbis
ad nram consurtudinem aptatis. in quib non pto uerbo uer¬
hum necesse habii reddere: Sed genus omnium uerborum
uimq seruaui Non enim me ea annuãte lectori putaui opor¬
tere. sed tanqm̃ appendere. Rursumq in calce sermonis. qͦ
ego ait orationis. si ut spero ita expressito. uirtutibus utens il¬
lorum omnibus idest sententiis & carum figuris: & retũ ordiẽ
uerba persequens eatenus ut ea non abhorrtant amore nostro
quae si egraccis omnia conuersa non erunt.tamen ut generis¬
eiusdem sint elaborauimus Sed & oratius cur acutus & do¬
ctus hoc idem in arte poctica erudito interpreti praecipit. Nec
uerbo uerbum curabis reddere: fidus interptes. Terentius me.¬

Expanded text:
non necessarium. Converti enim ex Atticis duorum eloquennon necessarium. Converti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes, inter seque contrarias, Aeschinis et Demosthenis: nec converti, ut interpsententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego, ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graejusdem sint, elaboravimus. » Sed et Horatius vir acutus et doctus, hoc idem in 309 Arte Poetica erudito interpreti praecipit: Nec verbum verbo curabis reddere, fidus Interpres. Terentius Me
Abbreviated transcription (Latin):
uero cum ipã epistola doceat nihil mutatum esse de sensu
nec tes additas: nec aliquod dogina confictum. fatuint ne in¬
telligendonit nihil intelligantꝰ. & dum alienam imperitiam
uolunt redargueres suam produnt. Ego enim non solum
fateor: Sed libeta uoce profiteor: me interptetationem graecos
absq scripturis sanctis: ubi et uerhorum ordo misterium est
non uerhum e uerbo sed sensum exprimere de sensu. habeo ꝙ hu
ius rei ingrm̃ tulium qui ꝓ ithagoram platonis & ecomitũ xe¬
nophontis: & eschinis & demosthenis duas contra se oratios
pulcherrimas transtulit.Quanta in illis pretermiserit: quan¬
ta addiderit: quanta mutauerit: ut proprietatem alterius
linguae suis proprittatibus explicaret: non est huius tꝑtis
diccre. sufficit mihi ipuĩs transsatoris augoritas.qui ita in
prologo catumdem orationum locutus est. Tultus. Putaui
iihi assumete labotem uulem studiosis: mihi quide ipsi

Expanded text:
uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exjus rei magistrum Tullium, qui Protagoram Platonis, et Oeconomicon Xenophontis et Aeschinis ac Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. Quanta in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutaverit, ut proprietates alterius linguae, suis proprietatibus explicaret, non est hujus temporis dicere. Sufficit mihi ipsius translatoris  Ciceronis  auctoritas, qui ita in Prologo earumdem orationum locutus est: « Putavi mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
bulio legimus auro ad ilanaen petitites. dissimulattq quod
feceris me falsarium uoces: Cum multo peuis crimen accusã¬
do inte confiteatis:qm̃ in me arguis. Alius te hereticum alus
insimulat dogmatũ peruersorem. Taces ipse: tespondere non
audes. Interpretem laceras. de sillabis calumpniaris. & totam
defensionem tui putasssi tatenti detrahas. Finge in transferen¬
do uel errasse uel intermisisse me quippiam: hic totus negocu¬
tui cardo uersatur. haec tua est defensio. Num id circo tu non
es haereticus:si ego malus interptes sim: Nec hoc dico quod te hȩ¬
reticum nouerim. sciat ille qui accusauit. noutrit ille qui scripsit.
sed quod stultissimum sit accusatum ab alio altum criminari
&ꝯfosso undiq corpore: de dormientis uulnere solatium quȩxere.
Hattenus sic locutus sum. quasi aliquid de epła cõmutatierĩ
et simplex translatio possit errorem hr̃e non crimen. Nunc

Expanded text:
bulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod bulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermisisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc
Abbreviated transcription (Latin):
remisit ad dominum. ut scelus nt in aduersario compro¬
barit. Quod leges publict quod hostes tuentur: quod in ter
bella & gladios sanctum tst. hoc nobis inter monathos &
sacerdors christi intutum fuit: Et audet quidam ex eis ad¬
duto supeccilio & contrepantibus digitis rructuare et dice.
Quid emim si redemit: si sollicitauit: fecit quod sibi profut.
Mira sceleris defensio. quasi non & latrones & fures & pyrrha¬
tȩ faciant quod sibi prodest. Certe Anna & ca iphas seducẽ¬
tes infolicem uidam: fecerunt quod sibi utile txistimabant.
Uolo in cartulis meis quaslibet meptias scribere. commentari
de scripturis. remordete ledentes. digere̾ stomathum. in locis
me exercert coĩb Et quasi limatas ad pugnandum sagitas
reponere. Qmͣ diu non profero cogitata: maledicta non trimi¬
nã sunt. ĩmo nec maledicta quide. quat aures publice ne¬
sciant. Tu corrumpas seruulos. sollicites clientes. & ut in fa¬

Expanded text:
remisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conproremisit ad dominum, ut scelus nec in aduersario conprobaret. quod leges publicae, quod hostes tuentur, quod inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et latrones et fures ac piratae faciant, quod sibi prodest. certe Annas et Caiphas seducentes infelicem ludam fecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fa
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ erit: si nic patietib quidem et scriniis nrã possumus
sectita celare. Si atite tribunalia uidicum hoc uobis crimen im¬
pingerem rros legibus subiugarem. quac etiam pro utilitate fi¬
sci noxiis delatoribus poenas statiuint. & cum suscipiant pradi¬
proditionem: damnant proditorem. luchrũ uidelicet placet: uolu¬
ptas displicet. Dudum esçichium uirum consulatem. Contra
quem patriarcha Gamaliel grauissimas excittut inimicitas.
theodosius princeps capite damnauit. quod sollicitato notario
cartas illiũs inuasisset. Legimus in ueteribus historis ludi
ingrm̃ qui falistoꝵ liberos prodiderat. iuĩctum purtis tradi¬
tum. & ad tos quos prodebat remissum. nec sceleratam popu¬
lum romanum susct̃pisse uictoriam. Pirrꝰum t̃pirotarum re¬
gem: cum in castris ta iuilnere suo curaretur: medici sui prodi¬
none interfiti nephas duxit fabricus. quin potius uinctum

Expanded text:
tutum erit, si nec parietibus quidem et scriniis nostra possumus tutum erit, si nec parietibus quidem et scriniis nostra possumus secreta celare? si ante tribunalia iudicum hoc uobis crimen inpingerem, reos legibus subiugarem, quae etiam pro utilitate fisci delatoribus poenam statuunt et, cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, contra quem patriarcha Gamalihel grauissimas exercuit inimicitias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum