comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multitudini obsisti ñ potest. quȩ ad submergen¬
dum ꝓpe modum disciplinam intrat cũ morib
suis a sancłoꝵ itinere penitus alienis: Hic aut̃
miserunt rete in dexteram partẽ. & iam non
ualebant illud trahere a multitudine piscium.
Quid ẽ etiam non ualebãt illud trahere. nͥ quia
illi ꝑtinent ad resurrectionẽ uitȩ id ẽ ad dexterã.
o inter. xp̃iani nominis retia defunguntur. non¬
nͥ in littore id ẽ infine scłi cum resurrexerint
apparebunt: Ideo ñ ualebant sic trahere retia
ut innauim refunderent quos ceꝑant pisces.
lut in ꝓfundo latentes. donec ad litus rete ꝑue¬
niat. quo trahebatur quasi a cubitis ducentis.
Quod aũt illic duab nauiculis ꝓpt̾ circumcisionẽ
& p̃putium. hoc isto loco ducentis cubitis existi¬
mo siguratum. ꝓpt̾ utriusq generis electos. q
circumcisionis &r p̃putii. tanquam centum &
centum. quia in summa centenaria numerus

Expanded text:
multitudini obsisti non potest, quae ad submergenmultitudini obsisti non potest, quae ad submergendam propemodum discisuis a sanctorum itinere penitus alienis? Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam non valebant illud trahere a multitudine piscium. Quid est, jam non valebant illud trahere, nisi quia illi qui pertinent ad resurrectionem vitae, id est ad dexteram, et intra christiani nominis retia defunguntur, nonnisi in littore, id est in fine saeculi cum resurrexerint, apparebunt? Ideo non valuerunt sic trahere retia, ut in navem refunderent quos ceperant pisces; lut in profundo latentes, donec ad littus rete perveniat quo trahebatur, quasi a cubitis ducentis. Quod autem illic duabus naviculis, propter circumcisionem et praeputium; hoc isto loco ducentis cubitis existimo figuratum, propter utriusque generis electos, et circumcisionis et praeputii, tanquam centum et centum; quia in summa centenarii numerus
Abbreviated transcription (Latin):
ibi nos xxp̃e significauit uocatos. hic resuscitatos.
Ibi retia ñ mittuntur in dexteram ne solos signifi¬
cent bonos. nec in sinistram ne solos malos. sed
indifferenter. laxate inquit retia ur̃a in capturã.
ut ꝑmixtos intelligamus bonos & malos. Hie
aut̃ mittite inquit in dexterã nauigii rete: ut
significaret eos qui stabunt ad dexteram solos
bonos. Ibi rete ꝓpt̾ significanda scismata rum¬
pebatur. hic uero qm̃ tunc iam in illa summa
pace scõꝵ nulla erunt scismata. ꝑtinuit ad
euglistam dicere. q cum tanti eent. id ẽ tam ma¬
gni non ẽ scissum rete. tanquã illud respiceret
ubi scissum ẽ. & in illius mali comparatione
comm̃daret hoc bonum. Ibi capta ẽ piscium
multitudo tanta. ut impleta duo nauigia mer-¬
gerentur. id ẽ in submersionem p̃merentur.
Non enim mersa sunt. s tam̃ ꝑiclitata. Unde enĩ
existunt in ȩccłia tanta quȩ gemimus. nͥ tͣantȩ

Expanded text:
ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos significent bonos, nec in sinistram, ne solos malos; sed indiut permistos intelligamus bonos et malos. Hic autem: Mittite, inquit, in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram solos bonos. Ibi rete propter significanda schismata rumpebatur; hic vero, quoniam tunc jam in illa summa pace sanctorum nulla erant schismata, pertinuit ad evangelistam dicere: Et cum tanti essent, id est, tam magni, non est scissum rete, tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret hoc bonum. Ibi capta est multitudo piscium tanta, ut impleta duo navigia mergerentur, id est, in submersionem premerentur. Non enim mersa sunt, sed tamen periclitata. Unde enim existunt in Ecclesia tanta quae gemimus, nisi cum tantae
Abbreviated transcription (Latin):
piscatione significauit ȩccłiam qualit̾ nunc sit.
Quod aut̃ illud fecit initio p̾dicationis suȩ. hoc
uͦ post resurrectionem suam. huic ostendit
illam capturam piscium bonos & malos signifi¬
care quos nunc habet ȩccłia istam uͦ tantum mͦ
bonos qͦs habebit in ęt̃num. completa in fine
huuis scłi resurrectione mortuoꝵ. Beniq ibi
ihc non sicut hic in littore stabat quando iussit
pisces capi. s ascendens in unã nauim quȩ erat
sẏmonis. rogauit eum a terra reducere pusil¬
lum. & in ea sedens docebat turbas. Ut cessauit
aut loqui. dixit ad symonem. Duc in altum.
& laxate retia ur̃a in capturam. Et illic quod
captum ẽ piscium in nauiculis fuit. ñ sicut hic
rete extraxerunt in terram. His signis. & si qua
alia potuerint repperiri. ibi ȩccłia in hoc scło.
hic uͦ in fine scłi sigurata. Ideo illud ante. hoc
aut̃ post resurrectionem dñi ibi factum ẽ. quia

Expanded text:
piscatione significavit Ecclesiam qualiter nunc sit. piscatione significavit Ecclesiam qualiter nunc sit. Quod autem illud fecit initio praedicationis suae, hoc vero post resurrectionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium, bonos et malos significare, quos nunc habet Ecclesia; istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum, completa in fine hujus saeculi resurrectione mortuorum. Denique ibi Jesus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi; sed ascendens in unam navim quae erat Simonis, rogavit eum ut a terra reduceret pusillum; et in ea sedens docebat turbas. Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. Et illic quod captum est piscium in naviculis fuit, non sicut hic rete extraxerunt in terram. His signis et si qua alia potuerint reperiri, ibi Ecclesia in hoc saeculo, hic vero in fine saeculi figurata est: ideo illud ante, hoc autem post resurrectionem Domini factum est; quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gnta trib. Et cum tanti eent. nom ẽ scislĩ
rete. Hoc ẽ magnum sacram̃tum. in ma¬
gno iohannis ȩugsĩo. & ut uehementius cõ¬
menclaretur. loco ultimo scriptum. Quod gͦ
septem discipłi fuerunt in ista piscatione. pe¬
trus or thomas. nathanael & duo fili rebedai
&e alii duo quoꝵ nomina tacentur. isto suo
septenario nuimero. finem significant tempo¬
ris. Uniuersum qͥppe. septem dieb uoluitur
tempus. Ad hoc ꝑtinet quod mane facto u
stetit in litore. quia etiam litus finis ẽ maris.
& ido̾ finem significat scłi. Fundem finem
scli ostendit & quod petrus rete extraxit inl
terram. hoc ẽ in litus. Quod ipse dñs apuit
ubi alio quodam loco de sagena in mare missa
timiuitudinem dedit. os eam trahunt in quil
ad litus. Quod litus quid esset exponensait.
sic erit in consummatione scłi. S illa ñ uerbi
ẽ. s rei gestȩ parabola. Rei aut̃ gestȩ sicut hoc
loco qualiter in fine scłi futura sit. ita dñs alia

Expanded text:
nt, usque Et cum tanti essent, non est scissum rete. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio, et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuerint in ista piscatione, Petrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et alii duo quorum nomina tacentur, isto suo septenario numero fidem significant temporis. Universum quippe septem diebus volvitur tempus. Ad hoc pertinet quod mane facto Jesus stetit in littore, quia etiam littus finis est maris, et ideo finem significat saeculi. Eumdem finem saeculi ostendit, et quod Petrus rete extraxit in terram, hoc est in littus: quod ipse Dominus aperuit, ubi alio loco de sagena in mare missa similitudinem dedit, et eam trahunt, inquit, ad littus. Quo littus quid esset exponens ait: Sic erit in consummatione saeculi . Sed illa verbi est, non rei gesta parabola. Re autem gesta, sicut hoc loco, qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia
Abbreviated transcription (Latin):
de prandio dñi eum istis septem discipłis. & de
his quȩ post prandium locutus ẽ. ac de ipsius
eugłii termino ut ds quod donauerit disseramꝰ.
s hoc non ẽ isto sermone coartancdum.
Dicit eis ihc̃. uenite prandete. usq ad id. hoc¬

Expanded text:
de prandio Domini cum istis septem discipulis, et de de prandio Domini cum istis septem discipulis, et de his quae post prandium locutus est, ac de ipsius Evangelii termino, ut Deus quod donaverit disseramus: sed hoc non est isto sermone coarctandum. dicit Jes
Abbreviated transcription (Latin):
sunt certe scribȩ & pharisei qui cathedram mo¬
ysi sedent. & de quib ait. quȩ dicunt facice. quȩ
aũt faciunt facere nolite dicunt enim q ñ faci¬
unt. docent sermonib qͦd soluunt morib. Con¬
sequens est gͦ. ut qui minimus ẽ in regno cȩloꝵ
qualis nunc ẽ ȩccłia. non intret in regnũ celoꝵ
qualis tunc erit ȩccłia. qm̃ docendo qͦd soluit.
ad eoꝵ societatẽ qui faciunt quod docent ñ ꝑtine¬
bit. & ido non erit in numero piscium magnoꝵ.
qm̃ qui fecerit q docuerit magnus uocabitur
i regno cęloꝵ. & quia hic magnus erit. ideo
ibi erit ubi minimus ille ñ erit. Usq adeo qͥp¬
pe ibi magni erunt. ut qui ibi minor ẽ. maior
sit eo quo hic nemo maior ẽ. s tamen qui hic
magni sunt. id ẽ qui in regno cȩloꝵ ubi sagena
congregat bonos & malos faciunt bona quȩ
docent. ipsi erunt in illa regni cȩloꝵ ȩt̾̃nitate
maiores. quos isti ad dexteram & ad resurrecti¬
onem uitȩ ꝑtinentes indicant pisces. Sequit᷑

Expanded text:
m Moysi sedent, et de quibus ait, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit in numero piscium magnorum; quoniam qui fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Et quia hic magnus erit, ideo ibi erit, ubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coelorum aeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
clus ẽ eis ingessisse penuriam. qua compelle¬
rentur ire p̾iseatum. nͥ dispositum uolens
exhibere miraculum. ut simul &e p̃dicatores
eugł̃i sui pasceret. & ipsum eugłm tanto sa¬
cramento quod erat de numero piscium com¬
menclaturus augeret. De qua re etiam qͣuod
ipse apposuerit. dicere iam debemus. Dixit
sẏmon petrus. Uado piscari. Dieunt ei¬
qui cum illo erant. Uenimus & nos tecum.
Et exierunt & ascenderunt in nauim. & illa
nocte nichil apprehenderunt. Mane aũt̃

Expanded text:
dus est eis ingessisse penuriam qua compelledus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod ipse apposuerit, dicere jam debemus. 5. Dicit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Diqui cum illo erant: Venimus et nos tecum. Et exierunt, et ascenderunt navem, et illa nocte nihil apprehenderunt, usque Et
Abbreviated transcription (Latin):
cialib xp̃i. Unde idem ipse miles egregius
paulus suꝑius de hac re dixerat. qͥs militat
suis stipendiis unquam: Quod tam̃ ipse fa¬
ciebat. quia plus illis omnib laborauit
Si gͣ beatus paulus ut ea potestate quã ꝓfecto
cum ȩteris eugłũ p̃dicatorib habebat. ñ cum
ceteris uteretur. s suo stipendio militaret. ne
gentes a nomine xp̃i penitus alienas. doctri¬
na eius quasi uenalis offenderet aliter edu¬
catus artẽ quam ñ nouerat didicit. ut dum
suis manib transigitur doctor. nullus graua¬
retur auditor. quantomagis beatus petͥrus
qui iam piscator fuerat quod nouerat fecit.
si ad p̃sens illud tempus aliud unde uiueret
ñ iiuenit: S respondebit quispiam. Et cur
ñ inuenit cum dñs ꝓmiserit dicens. querite
primum regnum dĩ oõ iusticiam. & hec oñia
apponentur uobis. Prorsus etram sic dñs qͦd
ꝓmisit impleuit. Nam qͥs alius pisces qui
caꝑentur apposuit: Qui ñ ob aliud creden¬

Expanded text:
cialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius cialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus, aliud unde viveret, non invenit? 4. Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserit dicens, Quaerite primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic Dominus quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud creden
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ex euglio sicut illi sustentaret hanc uitã.
cum id ꝑ tot gentes in quib xp̃i nom en
non fuerat ꝓphetatum. multo latius atq fertili¬
us seminaret. ubi ostendit ex euglio uiuendi hoc
ẽ uictum habendi. ñ necessitatem apłis impo¬
sitam. s potestatem datã. quam potestatẽ com¬
memorat idem apłs dicens. si nos uobis spũalia
seminauimus. magnum ẽ si ur̃a carnalia me¬
tamus. si ali potesfatis ur̃ȩ participantur. ñ¬
ne magis nos. s ñ sumus inquit usi hac pocesta¬
te. & paulopost. qui altari seruiunt inquit.
altari compartiuntur: sic or dñs ordinauit his
qui eugłm annuntiant de euglio uiuere. ego
ut aliunde ñ uiuerent nͥ ex euglio. & ab eis
quib eugl̃m p̃dicando spũalia seminabant
carnalia meterent. hoc ẽ carnis huius susten¬
taculum sumerent. & tanqͣm milites xp̃i
stipendrum debitum acciꝑent: sicut aꝓuin¬

Expanded text:
tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam; tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam; cum id per tot gentes in quibus Christi nomen non fuerat prophetatum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non necessitatem Apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem apostolus dicens: « Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus, » inquit, « usi hac potestate. » Et paulo post: « Qui altari serviunt, » inquit, « altari compartiuntur; sic et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provin
Abbreviated transcription (Latin):
xerat. post acceptum eius insufflatione sp̃m scm
post uerba in suas aures eius ore ꝓlata. sicut
misit me pat̃ & ego mitto uos. quoꝵ remise¬
ritis peccata remituntur eis: & quoꝵ retinu¬
eritis retenta sunt: subito fiunt sic̃ fuerunt.
ñ hominum s piscium piscatores. His gͦ
quos hoc mouet respondendum ẽ. non fuisse
eos ꝓhibitos arte sua licita scilicet atq conces¬
sa uictum necessariũ querere. sui apłatus
integritate seruata. si quando unde uiuerẽt
ñ habebant. nͥ forte quispiam putare aude¬
bit aut dicere apłm paulum ñ ꝑtinuisse
ad eoꝵ ꝑfectionem qui relictis omnib xp̃m
transiebat. ubi magis impletum ẽ quod ait.
plus omnib illis laboraui. & adiunxit. ñ ego
aut̃. s gratia dĩ mecum. ut hoc quoq appare¬
at dei gr̃ẽ deputandum. qͦd & animo & corpo¬
re poterat usq adeo plus illis omnib labora¬
re. ut neq cessaret ab eugłio predicando. neq

Expanded text:
xerat, post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, xerat, post acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt : subito fiunt sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores. 3. His ergo quos hoc movet respondendum est, non eos fuisse prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui Apostolatus integritate servata, si quando unde viverent aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere, apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem qui relictis omnibus Chritransigebat : ubi magis impletum est quod ait, Plus omnibus illis laboravi; et adjunxit, Non autem ego, sed gratia Dei mecum : ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque
Abbreviated transcription (Latin):
quod dimiserant repetunt. tanquam obliti qͦd
audierant: nemo ponens manũ suꝑ aratrum¬
os respiciens retro aptus ẽ regno cȩłoꝵ. Quod
si fecissent defuncto ihũ priusquam resurrexis¬
ser a mortius. quod quidem ñ poterant. qm̃ di¬
es quo crucifixus ẽ totus eos tenebat attentos.
usq ad eius sepulturã quȩ ante uesꝑum facta
est. sequens aut̃ dies erat sabbati. quando eis
patrium morẽ seruantib oꝑari utiq ñ licebat.
tercio uͦ die dñs resurrexit. eosq reuocauit ad
spem. quam de illo ñ habere iam ceꝑant. tam̃
si tunc fecissent. putaremus eos illa que animos
eoꝵ occupauerat desꝑatione fecisse. Nunc uͦ post
eum sibi de sepulchro redditum uiuũ:. post
oblatam suis oculis & manib ñ solum uidendã
uerum etiã tangendam atq palpandam redi¬
uiuã carnis o euidentissimã ueritatem. ꝑ ost
inspecta uulnerũ loca: usq ad apłi thomȩ con¬
fessionem: qui se aliter crediturũ non eẽ prȩdi¬

Expanded text:
quod dimiserant repetunt, tanquam obliti quod audierant, Nemo ponens manum super aratrum, respiciens retro, aptus est regno coelorum ? Quod si fecissent defuncto Jesu prius quam resurrexisset a mortuis quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est totos eos tenebat attentos usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat Sabbati, quando eis patrium morem servantibus operari utique licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coeperant, tamen si tunc fecissent, putaremus eos illa quae animos eorum occupaverat desperatione fecisse; nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post oblatam suis oculis et manibus non solum videndam, verum etiam tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem, post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter crediturum non esse praedi
Abbreviated transcription (Latin):
de hac piscatione discipuloꝵ. utrũ redierint
petrus o filii ⁊ ebedei ad id qͦd prius fuerat
quam a dño uocarentur. Erant enim pisca-¬
tores quando eis dixit. uenite post me. & fa-¬
ciam uos piscatdres hominum. Tunc eum
qͥppe illi secuti sunt. ut magisterio eius. reli-¬
zis omnib adhererent. in tantũ. ut cum ab
eo diues ille tristis abscederet cui dixit. uade
uende omnia que habes os da pauꝑib. & ha-¬
bebis thesaurum in cȩlo. & ueni sequere me.
diceret ei petrus. ecce nos dimisimus omna.
oe secuti sumus te. Quid ẽ gͦ quod nune qua¬
si apostolatu relicto fiunt quod fuerutet. q¬

Expanded text:
de hac piscatione discipulorum utrum redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod prius fuerant quam a Domino vocarentur. Erant enim piscatores quando eis dixit: Venite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus, relictis omnibus, adhaererent, in tantum, ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat: Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me , diceret ei Petrus: Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo quo nunc quasi apostolatu relicto fiunt quod fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ ꝓista fide p̃miũ erit uid̾e̾ qd̾ credis. Nion¬
erant ꝓphete. sed occultũ erat antequã ue¬
niret. Nã quidã suspirans amator inpsalmis
ait. Unã pecii adño hanc requirã. Et quȩris
quid petat. forte enĩ petit t̾ram fluentẽ lacle &
melle carnalit̾. quã ius spiritualiter. ipsa quȩ¬
renda sit &. petenda. aut forte subiectionẽ hos¬
tiũ suoꝵ. aut mortẽ inmicoꝵ. aut imperia
& facultates huiꝰ scłi. ardet enĩ amore.ꝙ mul

Expanded text:
mium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Psalmis ait: Unam petii a Domino, hanc requiram. Et quaeris quid petat? Forte enim terram petit fluentem lacte et melle carnaliter, quamvis spiritualiter ista quaerenda sit et petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ardet en
Abbreviated transcription (Latin):
corpoia liter uisa sunt. ñ erat illa substancia
di. Illa enĩ ocłis carnis uidemꝰ. d̃i substancia
unde uidetur.  E uangłm int̾roga. beati
mũdi cordes. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Fuerunt
homines quidicerent. uanitate cordis sui de¬
¶cepti.
pater inuisibilis est. filius autẽ uisibilis. Un¬
de uisibilis  Si ꝓpt̃̾ carnẽ. quia suscepit car¬
nẽ manifestũ est. lui enĩ qui carnẽ xp̃i ui
derunt. aliqͥ crediderunt. aliqui crucifixert̃.
& qui crediderunt illo crucifixo nutauerunt.
Et nisi ipsã post resurrectionẽ palparent. fi¬
des ad eos ñ reuocaretur. Si gͦ ꝓpter carnẽ ui¬
sibilis filius. &. nos c̃cedimꝰ. q. esł eatholica fidẽ.
Si autẽ ante carnẽ sicut ipsi dicunt. id est an

Expanded text:
erant illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti, Pater invisibilis est, Filius autem visibilis est. Unde visibilis? Si propter carnem, quia suscepit carnem; manifestum est. Illi enim qui carnem Christi viderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam post resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si
Abbreviated transcription (Latin):
ra ȩgypti. Quã cito obliti tã manifestã grãm.
quib ergo modis teneretur popłs talis. nisi ꝓ¬
missis carnalib. Ea ibi iubentur in decalogo
legis quȩ & nob̃. sed ñ ea ꝓmittuntur quȩ nob̾.
hobis qͥd ꝓmittitur . Uita ȩt̃na. Hec est autẽ

Expanded text:
rra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! rra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Quibus ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea promittuntur quae nobis. Nobis quid promittitur? Vita aeterna. Haec est au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximi tui. ñ concupisces uxorẽ pximi tui.
ñ ne ista onĩia & nobis p̃cipiuntur: Sed quȩre
m̃cedẽ ⁊ inuenies ibi dici. Ut expellantur hos¬
tes afaciȩ tua. & accipiatis t̾ram quã ꝓmisit d̾s
patͥbus urĩs. Quia ñ poterant capere inuisibi¬
lia. ꝑ uisibilia tenebantur. Quare tenebantur:
bepenitꝰ interirent. & ad idola laberentur. Nã
fecerunt hoc fr̃s mei sicut legitur. obliti tan¬
ta miracula quȩ fec̃ d̃s corã ocłis eoꝵ. mare dis¬
cissũ est. iua facta est inmediis fluctib. sequen¬
tes hostes eoꝵ hisdem aqͥs oꝑtisunt ꝑquas illi
transierunt. Et cũ moyses ħo dĩ recessisset ab
ocłis eoꝵ. idolũ pecierunt & dixerunt. fac nob̾
deos qui p̾eant nos. quia ille homo dimisit
nos. Tota spes eoꝵ in homine posita erat ñ ind̾o.
Ecce mortiuis est ħo. nũquid mortuuis est d̾s
quieruerat eos de t̾ra ȩgrpti: Et cũ fecissent
sibi lmaginẽ uituli. ad orauerunt & dixerũt.
hii sunt diz tui isrł quite liberauerunt det̃¬

Expanded text:
ui, Non concupisces uxorem proximi tui . Nonne ista omnia et nobis praecipiuntur? Sed quaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis terram quam promisit Deus patribus vestris . Quia non poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta est in mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce mortuus est homo: numquid mortuus est Deus qui eruerat eos de terra Aegypti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, et dixerunt, Hi sunt dii tui, Israel, qui te liberaverunt de te
Abbreviated transcription (Latin):
loqueremur. ñ sufficimꝰ immo deficimus. totũ
cogitantib cõmittimꝰ. ñ audientib ad ĩplemus.
Cogitate humilitatẽ xp̃i. sed quis nob̃ inquis
cã explicat. nisi tudicas. Ille intꝰ dicat. Oeliꝰ
ille dicit qui intꝰ habitat. quã qui foris clamat.
Ipse uob̃ ostendat gr̃am humilitatis suȩ. qui
cȩpit habitare incordib urĩs. lã uero si meiꝰ hu¬
militate explicanda & roganda deficimꝰ. maies¬
tatẽ ipsius quis loquatur: Si u̾bũ caro factum
est. c̃turbat nos. Inpͥncipio erat u̾bũ. quis
explicabit Tenete gͦ fr̃s solidi tatẽ iftã. ley
ta est. Per seruũ lexdata est. reos fec̃. Per im¬
peratorẽ indulgencia data est. reos liberauit.
lex ꝑmoy sen data est. ñsibi aliquid ãplius
seruus a singnat. quã qd̾ ꝑillũ factũ est. Flec¬
tus ad magnũ ministeriũ tãquã fidelis indo¬
mo. s tam̃ seruus augere scdm legẽ potest sol¬

Expanded text:
loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum loqueremur, non sufficimus, imo deficimus: totum cogitantibus committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendat gratiam humilitatis suae, qui coepit habitare in cordibus vestris. Jamvero si in ejus humilitate explicanda et eroganda deficimus, majestatem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditatem istam. 16. Lex ta est. Per servum Lex data est; reos fecit: per Imperatorem indulgentia data est; reos liberavit. Lex per Moysen data est. Non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum Legem potest, sol
Abbreviated transcription (Latin):
bat medico uenturo cũ gr̃a & ueritate. tãquã
ad aliquẽ quẽ curare uult medicꝰ. mittat pri¬
mo seruũ suũ ut ligatũ illũ inueniat. Samis
ñ erat. ⁊ sanari nolebat. & ne sanaretur. sanũ
se ẽẽ iactabat. Missa lex est. ligaũ eũ. inueñ
sȩ reũ. iãclamat de ligatura. uenit dñs cu¬
rat amaris aliquantũ m acribus medicam̃tis.
Dic̃ enĩ agroto ferto dic̃. tolera dic̃. noli dilig̾e
mundum. habeto pacienciã curẽte ignis
c̃tinenciȩ. ferrũ ꝑsecucionũ tolerent uulne¬
ratua. Ex pauescebas quam ius ligatꝰ. liber
ille ⁊ñ ligatꝰ bibit qd̾ tibi dabat. Prior passus
est ut te c̃solaretur tamquã dicens. qđ tunes
patiꝓte. prior pacior ꝓte. Hȩc et gr̃a .
magna gr̃a. quis illã digne c̃ laudat. De
humilitate ap̃i loquor fr̃s mei. maiestatẽ
xp̃i.⁊ diuinitatẽ xp̃i. quis loquitur : In
explicando x dicendo ut quomͦ humilitatẽ xp̃i

Expanded text:
bat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam bat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dicit, Noli diligere mundum, habeto patientiam, curet te ignis continentiae, ferrum persecutionum tolerent vulnera tua. Expavescebas quamvis ligatus: liber ille et non ligatus bibit quod tibi dabat; prior passus est ut te consolaretur, tanquam dicens, Quod times pati pro te, prior patior pro te. Haec est gratia, et magna gratia. Quis ihumilitate Christi loquor, fratres mei. Majestatem Christi et divinitatem Christi quis loquitur? In explicando et dicendo ut quoquomodo humilitatem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
bebat dns quare iuste moreretur. Ipse ait. ec¬
ce uen̾ princeps huiꝰ mũdi. ⁊ in me nichil inue¬
niet. Quare gͦ moreris᷑. Sed ut sciant om̃s
quia uoluntatẽ patris mei facio. surgite eamꝰ
hinc. Nõ enĩ habebat ille quare moreret᷑. ꝙ
mortuus est. Tu habes quare: &e mori digna¬
ris᷑: Dignare ȩquo animo pati ꝑ meritũ tuũ.
qd̾ ille pati dignatꝰ est. ut te asempit̾na morte
lib̾aret᷑. ħo. & homo: s ille ñ nisi homo. iste
ds̃ & ho. Ille ħo peccati: iobe iusticiȩ. Mortuꝰ¬
es inadam. resurge in xp̃m. Nã utrũq debe¬
tur tibi. Iã credidicti in xp̃m. rede̾s tam̃ qd̾
debes de adam. sed ñ te inȩt̃nũ tenebit iuncii¬
lũ peccati. quia mortẽ tuam ȩt̃nam. occidit
mors temporalis dn̾ tui. Ipsa est gr̃a frs mei.
ipsa est ueritas. quia ꝓmissa & exhibita n̾e¬
rat ista inueteri ces fam̃to quia lex iminaba¬
tur ñ opitulabatur. iubebat ñsanabat. lan¬
gorẽ ostendebat. ñ auferebat. Sed illi p̾para¬

Expanded text:
quare juste moreretur. Ipse ait, Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit. Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Paris mei facio, surgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortues in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors temporalis Domini tui. Ipsa est gratia, fratres mei, ipsa est et veritas, quia promissa et exhibita. 14. Non erat ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat: sed illi praepara
Abbreviated transcription (Latin):
grãm & ueritatẽ. Si autẽ corporalia p̃mia c̃cu¬
pieris ad̾o. ad huc sublege es. &. ideo ipsam legẽ
ñ implebis. Quando enĩ uides habundare ista
temporalia ineis qui dm̃ offendunt. nutant gͥs¬
sus tui a dicis tibi. E cce ego colo dm̃. cottidie
ad eccł̃iam curro. genua mͥ trita sunt inoracio¬
nib. ꝙ assidne egroto. homicidia faciunt ho¬
mines. rapinas faciunt. & exultant. ab undant.
bene est illis. Taliagͦ quȩrebas ad̾o. certe ad gr̃ã
ꝑtinebas. Si gr̾am ideo tibi dedit quia gratis
dedit. gratis ama. noli adp̃miũ dilige dm̃. ipse sit
p̃miũ tuũ. dicat anima tua. unã pecii adñõ.
hanc reqͥram ut in habitẽ indomo dñi ꝑom̃s dies
iutȩ meȩ. ut contempler delectacionẽ dni. No¬
li timere nefastidio deficias. talis erit illa delec¬
famis erit. Si dixero quia saciaberis. fastidiũ
timeo. Ilbi nec fastidiũ erit. nec fames. qͥd dicã:

Expanded text:
gratiam et veritatem. Si autem corporalia praemia concugratiam et veritatem. Si autem corporalia praemia concupieris a Deo, adhuc sub Lege es, et ideo ipsam Legem non implebis. Quando enim videris abundare ista temporalia in eis qui Deum offendunt, nutant gressus tui, et dicis tibi: Ecce ego colo Deum, quotidie ad ecclesiam curro, genua mihi trita sunt in orationibus; et assidue aegroto: homicidia faciunt homines, rapinas faciunt; exsultant et abundant, bene est illis. Talia ergo quaerebas a Deo? Certe ad gratiam pertinebas. Si gratiam ideo tibi dedit Deus, quia gratis dedit, gratis ama. Noli ad praemium diligere Deum; ipse sit praemium tuum. Dicat anima tua, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae, ut contempler delectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delecfames erit; si dixero quia satiaberis, fastidium timeo: ubi nec fastidium erit, nec fames, quid dicam
Abbreviated transcription (Latin):
per om̃s dies uitȩ meȩ. Et puta quia habitas
nisi qͥa est ibi scintilla huiꝰ caritatis: Quid desi¬
deratis rogo uos uderi potest ocłis. tangi potest
pulchritudo aliqua est. quȩ ocłos delectat. ñ ne
martires amatis uehem̃ter: Et quando eos
cõmemoramꝰ. in ardescimꝰ in amore. Quid in
illis amaniꝰ frs : Menbra laniata aferis. qͥd fe¬
dius si ocłos carnis int̾roges: Quid pulchrius si
ocłos cordis int̾roges: Quid tͥ uidetur adoles¬
cens pulcherrimus fur: Quomͦ horrent ocłi
tui.: lũqd ocłi carnis horrent. Si ipsos in¬
terroges. nichil illo corpore cõpositus. nichil
ordinatius. & parilitas m̃broꝵ. & coloris delecta¬
cio illicit ocłos. ꝙ tñ cũ audis quia fur est. fugis
hominẽ animo. Uides exalia parte senẽ curuũ
baculo innitentẽ. uix se mouentẽ. rugis undiq
ex aratũ. quid iudes qd ocłos delectet. Audis
quia iustus est. amas. amplecteris. Talia nobis
p̃mia ꝓmissa sunt fr̃s mei. tale aliquid aniate.

Expanded text:
per omnes dies vitae meae. Et puta quia habitas ibi est scintilla hujus charitatis? Quid desideratis, rogo vos? Videri potest oculis? tangi potest? pulchritudo aliqua est quae oculos delectat? Nonne martyres amati sunt vehementer; et quando eos commemoramus, inardescimus amore? Quid in illis amamus, fratres? Membra laniata a feris? Quid foedius, si oculos carnis interroges? quid pulchrius, si oculos cordis interroges? Quid tibi videtur adolescens pulcherrimus fur? Quomodo horrent oculi tui? Numquid oculi carnis horrent? Si ipsos interroges, nihil illo corpore compositius, nihil ordinatius ; et parilitas membrorum, et coloris delectatio illicit oculos: et tamen cum audis quia fur est, fugis hominem animo. Vides ex alia parte senem curvum, baculo innitentem, vix se moventem, rugis undique exaratum: quid vides quod oculos delectet? Audis quia justus est; amas, amplecteris. Talia nobis praemia promissa sunt, fratres mei: tale aliquid amate,
Abbreviated transcription (Latin):
tinare. sequit᷑ u dic̃. sicut enĩ inadã om̃s mo¬
riuntur. sic & in xp̃o om̃s uiuificabuntur.
Quiꝑtinent adadã onĩs natisunt de adam.
nes inpeccato: quia nemo natꝰ est p̃ter adam.
Ut autẽ nascerent᷑ exadã. neces sitatis fuit. ex
luerunt nati sunt exadã. Om̃s tam̃ qui exad
terroges. Adã sunt. In illo sunt̾roges. xp̃i ft̃.
Quare : quia ille caput dñs noster iħe xp̃s.¬

Expanded text:
tinare: sequitur, et dicit: Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur . Qui pertinent ad Adam? Omnes qui nati sunt de Adam. nes in peccato? Quia nemo natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex luerunt, nati sunt ex Adam. Omnes tamen qui ex Adinterroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. Quare? Quia ille caput Dominus noster Jes
Abbreviated transcription (Latin):
ũ aut ñ cognouerunt creatorẽ suũ sydera. quẽ
c̃ fitentur demonia: Omi̾a undiq testimoniũ
ꝑhibuerunt. s qui ñ cognouerunt. Qui amã¬
do mu̾dum dicti sunt inundus. Amando enim
habitamꝰ corde. Amando autẽ hoc appellari me¬
ruerunt quod ille ubi habita butt. quomodo dici¬
mꝰ mala est illa domꝰ. aut bona est illa domꝰ. ñ in
illã quã dicimꝰ malã parietes accusamꝰ. aut in
illã quã dicimꝰ bonã parietes laudamus. s ma¬
lã domũ in habitantes malos. & bonu̾m domũ
inhabitantes bonos. sic & mundũ qui inhabi¬
tant amando mundũ. Qui sunt quidiligunt
mundum: Ipsi enĩ corde habitant mimdo.
slã qui ñ diligunt mundum. carne uersant᷑
inmundo. s corde inhabitant cȩlũ. sicut apłs
Et sui eũ ñ receperunt. Qui sui ͦ Nomineᷤ
quos fecit. uidei quos primitus fec̃ suꝑ om̃s
gentes esse. quia aliȩ gentes idola adorabant.
& dȩ monib seruiebant. Ille autẽ populus erat

Expanded text:
uem confitentur daemonia? Omnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut ApostEt sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit. Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus
Abbreviated transcription (Latin):
responsũ accep̃. ñ potes ud̾e faciẽ meã. Loq̃ba¬
tur gͦ fr̃s mei cũ moyse. angłs portans tipũ d̾ni
⁊ illa omia q̃ ibi ꝑ angłm facta sunt. futurã istã
grãm & ueritatẽ ꝓmittebant. qͥ bene scrutan¬
tur legẽ nouerunt. ⁊ cũ oportunũ est ut ꝙ noᷤ
aliqͥd inde dicamꝰ. quantũ dñs reuelat ñ tacemꝰ

Expanded text:
ciem meam . Loquebaciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantur Legem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus revelat, non tacem
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃se. xp̃c qui p̃misit legẽ ꝑseruũ. ut ueniret
Et unde illi seruo quantũ capere possit appa¬
ruit. Sed unigenitꝰ inquid filius qui est insi¬
nu patris ipse enarraũ. Quid est insinu patͥs:
Insecreto patͥs. Sed unigenitꝰ inquid filius qͥ¬
siuũ quẽ admodũ nos habemꝰ in uestibus aut co¬
gitandus est sic sedere quomͦ nos. aut forte cinc¬
tꝰ est ut sinũ habers. sed quia sinꝰ nr̃ intꝰ est.
secretũ patris sinu uocatur. Insecreto patͥs.
qui patrẽ noũ ipse narraũ. Nã đm nemo ui¬
dit u̾quã. Ipse gͦ ueñ q narraũ quicqͥd uidit.¬
Moyses uidit nubẽ. uidit angłm. iudit ignẽ.
Omĩs illa creatura est. tipũ dñisui gerebat.
ñ ipsius dni p̃sentiã exibebat. liãq aꝑte ha¬
bes inlege. & loquebatur moyses cũ dño in
contra. sicut amicꝰ cũ amico suo. Sequeris
ipsã scͥpturã. & inuenis moy sen dicentẽ. di
inueni grãm inc̃spectu tuo. ostende mͥ temet
ipsũ manifeste ut uideã. x parũ est qͥa dixit.

Expanded text:
istus, qui praemisit Legem per servum, ut veniret t unquam. Et unde illi servo quantum capere posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Quid est, in sinu Patris? In secreto Patris. sinum, sicut nos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse enarravit. Nam Deum nemo vidit unquam. Ipse ergo venit, et narravit quidqMoyses vidit nubem, vidit angelum, vidit ignem: omnis illa creatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum Domino, contra in contra sicut amicus cum amico suo. Sequeris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi ipsum manifeste, ut videam te. Et par
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. eoce implete ne putetis de esse. iubentẽ.
honde est qui iubeat. s de est qui impleat. Si
gͦ de est qui impleat. unde ñ implet Quia
natꝰ cũ traduce peccati & mortis. de adã natꝰ
traxit secũ qd̃ ibi c̃ceptũ est. Cecidit pͥmꝰ ħo.
& onĩs quide illonati sunt. de illo traxerunt c̃¬
cupiscenciã carnis. Oportebat ut nasceretur
alius homo. qui nullã trax̃ ẽcupiscenciã. homo.
q homo. homo admortẽ. ħo aduitã. Sic dic̃

Expanded text:
dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo nati sunt, de illo traxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo qui nullam traxit concupiscentiam. Homo, et homo: homo ad mortem, et homo ad vitam. Sic dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dampnabit fidelẽ.: Et tam̃ si bene cogites. ipse
dedit sidẽ primo qua eũ ꝓmeriusti. honemĩ
de tuo ꝓmeriusti ut cibi aliquid deberetur.
Quod gͦ p̃miũ immortalitatis poslea tͥbuet.
donasua coronat ñ merita tua. Ergo fr̃s om̃s
de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. de plemtudine mi¬
scd̃ie eius. de habundancia bonitatis eiꝰ. acce¬
pimꝰ. quid : remissionẽ peccatoꝵ ut iustifica¬
turi sumꝰ aliã. Quid tñ nisi grãm Eã sidix¬
ero. quia & hoc debetur. aliquid michi. assig¬
no quasi cui debeatur. Coronet autẽ iłs in
accepimꝰ ꝑseuerant̃ ambulemꝰ. Lex enĩ ꝑmoy¬
sen data est. quȩ reos tenebat. Quid e nĩ ait a¬
płs. Lex sub intrauit. ut abundaret delicłũ.
Noc ꝓderat suꝑbis. ut habundaret delictũ.
multũ enĩ sibi dabant. & quasi uiribus sii
is multũ ad signabant. ⁊ ñ pocerant implere
iusticiã nͥ ad uiuaret ille qui usserat. Suꝑ¬
biã eoꝵ uolensdomare ds. dedit legẽ tãquã

Expanded text:
damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sua coronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaturi sumus aliam: quid tamen nisi gratiam? Nam si dixero quia et hoc debetur, aliquid mihi assigno, quasi cui debeatur. Coronat autem in naccepimus, perseveranter ambulemus. 11. Lex enim per Moysen data est: quae reos tenebat. Quid enim ait Apostolus? Lex subintravit, ut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabantmultum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volens domare Deus, dedit Legem, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgr̃a. Sic enĩ habent uerba euangłica collata
cũ exemplarib grecis. Honait & deplenitudine
pimus : fidem. Infide ambulantes ingr̃am am
redeat inc̾scienciã suã. querat latebras cogita¬
cionũ suaꝵ. redeat adseriem factoꝵ suoꝵ. ñ at¬
tendat quidsit suã aliquid est. sed qͥd fuerit ut
esset aliquid. inueniet ñ se dignũ fusse nisi sub¬
plicio. Sigͦ supplicio dignꝰ fiusti. & ueñ ille qͣñ
peccata puniret. s peccata donaret. grã tͥ dona¬
ta est. ñ merces reddita. Ande uocatur gr̃ã.
quia gratis datur. bion enĩ p̃cedentib meritis.
emisti qd̾ accepisti. Hanc gͦ accep̃ grãm primã
peccator. ut ei peccata dimitterentur. Quid
meruit: Int̾rogos iusticiã. inuenit penã. On¬
t̃roget miscdĩam. inuenit grãm. s hoc & ꝓmi¬

Expanded text:
pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, collata pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, collata cum exemplaribus graecis. Non ait, Et de plenitudine pimus? Fidem. In fide ambulantes, in gratia redeat in conscientiam suam, quaerat latebras cogitationum suarum, redeat ad seriem factorum suorum: non attendat quid sit, si jam aliquid est; sed quid fuerit, ut esset aliquid; inveniet non se dignum fuisse nisi supplicio. Si ergo supplicio dignus fuisti, et venit ille qui non peccata puniret, sed peccata donaret; gratia tibi data est, non merces reddita. Unde vocatur gratia? Quia gratis datur. Non enim praecedentibus meritis emisti quod accepisti. Hanc ergo accepit gratiam primam peccator, ut ejus peccata dimitterentur. Quid meruit? Interroget justitiam; invenit poenam: interroget misericordiam; invenit gratiam. Sed hoc et promi
Abbreviated transcription (Latin):
ossẽ ego factꝰ. s ante positꝰ est. hoc est ante factꝰ
est. Quare ante te factꝰ est. cũ poͬgre uenerit
Quia prior me erat. Prior te o ioħs. Quid mag¬
nũ si prior te ͦ. bene. quia tu illi ꝑ hibes testimo¬
niũ. Audiamꝰ ipsũ dicentẽ. & ante abrahani
egosum. Sed & abrahã in medio genere huma¬
no ortus est. multi ante illũ. multi post illũ.
Audi uocẽ patͥs adfilũ. ante luciferu genuite.
Qui ante luciferũ genitꝰ est. om̃s ipse illuminat.
Bictꝰ est quidã lucifer qui cecidit. Erat enĩ an¬
głs ⁊ factꝰ est dirabolus. & dixit de eo scͥptura. Lu¬
cifer qui mane oriebatur cecidit. Unde luci¬
ferͦ Quia illuminatꝰ lucebat. Unde autẽ
tenebrosus factꝰ. quia inueritate ñ stetit᷑. Er¬
go ille autẽ luciferũ ante omͣẽ illuminatum.
Siquidẽ ante omnẽ illuminatũ sit necesse est.
aquo illuminãtur om̃s qui illuminari possũt.
ldeo hoc sequitur. Et de plenitudine rius nos
omnes accepimꝰ. Quid accepistis. Et grãm

Expanded text:
ssem ego; sed, antepositus est mihi: hoc est, ante me factus est. Quare ante te factus est, cum post te venerit? Quia prior me erat. Prior te, o Joannes? Quid magnum, si prior te? Bene, quia tu illi perhibes testimonium: audiamus ipsum dicentem, Et ante Abraham ego sum . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia in veritate non stetit . Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illuminantur omnes qui illuminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
niũ dedit mare. portaũ ãbulantẽ dnm. Tes¬
timoniũ dederunt uenti. ad eiꝰ uissũ quieuer̃.
Testimoniũ dedit t̾ra. illo crucifixo c̃tremii¬
it. Siomĩa ista testimoniũ dederunt. quomͦ¬
eũ mundus ñ cognouit. nisi quia mundus
dilectores mundi. corde habitantes mũdum:
Et malus mundus. quia mali habitatores mũ¬
di. sic̃ mala domꝰ ñparietes s in habitãtes.
Inꝓpria ueñ. id est insua ueñ. ⁊ sui eũ ñ rece¬
perunt. Quȩ gͦ spes est. nͥ quia qđ̵ qd̾ autẽ
receperunt eũ. dedit eis potestatẽ filios di
fieri: Si filii fiunt nascuntur. Si nascun¬
tur. quomͦ nascunt᷑: bion excarne. ñ exsan¬
gͥnibus. ñ ex uoluntate carnis. ñ ex uoluntate u¬
ri. s exdõ nati sunt. Gaudeant gͦ quia exdõ
nati sunt. ⁊ p̃sumant se ꝑtinere ad dm. Acci¬
piant docum̃tũ quia exd̃o nati sunt ⁊ u̾bũ ca¬
ro factũ est. o habitaũ in nob̃. Si ũbũ ñ crubu¬
it nasci de homine. homines erubescunt nas

Expanded text:
e, portavit ambulantem Dominum ; testimonium dederunt venti, ad ejus jussum quieverunt ; testimonium dedit terra, illo crucifixo contremuit : si omnia ista testimonium dederunt, quomodo mundus eum non cognovit, nisi quia mundus dilectores mundi, corde habitantes mundum? Et malus mundus, quia mali habitatores mundi: sicut mala domus, non parietes, sed inhabitantes. 6. In propria venit, id est, in sua venit: et sui eum non receperunt. Quae ergo spes est, nisi quia quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri? Si filii fiunt, nascuntur: si nascuntur, quomodo nascuntur? Non ex carne, non ex sanguinibus, non ex voluntate carnis, non ex voluntate viri; sed ex Deo nati sunt. Gaudeant ergo, quia ex Deo nati sunt; praesumant se pertinere ad Deum; accipiant documentum, quia ex Deo nati sunt: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Si Verbum non erubuit nasci de homine, erubescunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
de luce testimoniũ. ñ quidẽ tenebrosus. s iã
illuminatꝰ. rlec tam̃ quia illuminatꝰ ideo ipsa
lux. s ut testinoniũ ꝑhiberet delumine. Nã
ñ erat ille lux. Et quȩ erat lux: E rat lipx
uera quȩ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ
inhime mũdũ. Et ubi erat ista ͦ In hoc mun¬
do erat. ẜt quomͦ in hoc mundo erat ͦ Nũqͥd
sic̃ ista lux solis. lune. luc̾narum. sic ⁊ ista lux
in mundo Ron. Et qua mundus ꝑ ipsũ factꝰ
est. &. mundus eũ ñ cognouit. hoc est lux inte¬
nebris lucet. & tenebre eã ñ comp̃henderunt.
Ntndꝰ enĩ cenebrȩ. quia dilectores mundi mũ¬
dus: kion enĩ creatura ñ cognoũ ereatorem.¬

Expanded text:
de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus