comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
max dñi choruscante auxillo portũ
salutis q̃ quesierat ꝯsequit᷑ : ita dum¬
taxat ut a scłi reb expeditꝰ. flammã
solum mͦ dilectionis qua pectꝰ calefaci¬
at querat. Et leuato artemonẽ: sodm
flatũ aure tendebant ad littꝰ. Artem
ẽ modicũ uelũ : dirigende potiꝰ nauis
causa cõmendatũ. quã celeritatis.
Et cũ incidissemꝰ in locum bitcha¬
lassũ: impegert̾ nauĩ. Bitthalassũ
by maritienũ dicit. qr greci ma¬
re thalassan uocant. Significat au¬
tẽ littus in mare ꝓtentum. eodẽq
mari se diuidentẽ hinc inde circun¬
datũ. Et ꝓra quidẽ fixa manebat
ĩmobilis : puppis uͦ soluebat᷑ a ii
maris: & cȩtera. Ido nauis ista pe¬
riit : quia ñ leui cursu fluctibus
suꝑlapsa ÷: s ipso ȩquoris fundo
uiolent̾ infixa partim solo retine¬
tur. partĩ unda uexante ꝯfringt᷑
Talis est ꝓfecto casus anime. huic
scło dedite: qui eñ mundi desideri¬
a calcare neglexerit. qͥ ꝓram inten¬

Expanded text:
rtum salutis quem quaesierit consequitur, ita duntaxat ut, saeculi rebus expeditus, flammam solummodo dilectionis qua pectus calefaciat quaerat. Et levato artemone, secundum flatum aurae tendebant ad littus. Artemon est modicum velum dirigendae potius navis causa commentatum quam celeritatis. Et cum incidissemus in locum bithalassum, impegerunt navem. Bithalassum bimaritimum dicit, quia Graeci mare θάλασσαν vocant. Significat autem littus in mare protentum, eodemque mari se dividente hinc inde circumdatum. Et prora quidem fixa manebat immobilis, puppis vero solvebatur a vi maris, etc. Ideo navis ista periit, quia non levi cursu fluctibus superlapsa est, sed ipso aequoris fundo violenter infixa, partim solo retinetur, partim unda vexante confringitur. Talis est profecto casus animi huic saeculo dediti, qui cum mundi desideria calcare neglexerit, quia proram inten
Abbreviated transcription (Latin):
angłm x ꝑi in occidentis quoq
partib predicaret: sicut ipse ro¬
manis ait. Nc̃ igit᷑ ꝓficiscar in ihe¬
rusalem ministrare scĩs. Et par¬
lo post. Hoc igitur cũ ꝯsummałio:
ꝓficiscar ꝑnos in hẏspaniã. Postea
uero id ÷ ultimo neronis anno re
tat. exponit. in pͥma inqͥens me¬
gentes: ⁊ lib̾atus sũ de ore leonis:
manifestissime ꝓpt̾ crudelitat̃e ne¬
ronẽ ẽẽ leonẽ significans. Et in se¬
quentib. Et saluauit me: & saliuũ
faciet in regnũ suũ cȩleste. Qd̃ sci¬
licet p̃sens sibi sentiret imminere
marty. riũ. Unde in eadẽ epła p̃mi

Expanded text:
angelium Christi in occidentis quoque angelium Christi in occidentis quoque partibus praedicaret, sicut et ipse Romanis ait: « Nunc igitur proficiscar Jerusalem ministrare sanctis ; » et paulo post « Hoc igitur cum consummavero, proficiscar per vos in Hispaniam . » Postea vero, id est ultimo Neronis anno, retans, exponit: In prima, inquiens, megentes, et liberatus sum de ore leonis . Manifestissime, propter crudelitatem, Neronem leonem esse significans. Et in sequentibus: Et salvavit me, et salvum faciet in regnum suum caeleste , quod scilicet praesens sibi sentiret imminere martyrium. Unde in eadem Epi
Abbreviated transcription (Latin):
de beati didimi libris excerpta:
hẽ in nr̃is opuscłis teneant locũ.
Incrassatũ ÷ enĩ cor ꝓpłi huiꝰ: &
aurib grauit̃ audiert̃. Ne pute¬
mꝰ crassitudinẽ cordis & grauitatẽ
auriũ nature esse ñ uoluntatis:
subiungit culpã arbitrii & dic̃.
Et ocłos suos cõpressert̾ ne forte
uideant ocłis : id ÷ ipsi meritis p̃¬
cedentib causa fuerunt. ut deus
eis ocłos clauderet. Uel ad suꝑlora
uade ad ppłm istũ. & peccata qͣuib
cecitate meruert̾ illis imꝓꝑa. si
forte uel sic audire & ad me ꝯu̾ti
dignent᷑. Alansit aut̃ biennio toto
in suo ꝯducto. id ÷ in hospicio qđ ip¬
se sibi dduxerat. xꝑm om̃ib pre¬
dicans: ñ solum qͥdem uideis. sed
gentib quas. illis reꝓbatis dixe¬
rat esse saluandas: Et docens que
a: sine ꝓhibitione. Non solũ romȩ
p̃dicare ꝓhibitꝰ non ÷: s necdũ ne¬
ronis ĩꝑio roborato nec intanta e¬
rũpente scelera quanta de eo nar¬
rant historie. dimissus ÷ ut en¬

Expanded text:
de beati Didymi libris excerpta, hunc in nostris opusculis teneant locum Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus graviter audierunt. Ne putemus crassitudinem cordis et gaurium, naturae esse non voluntatis, subjungit culpam arbitrii et dicit: Et oculos suos compresserunt, ne forte videant oculis. Id est, ipsi meritis praecedentibus causa fuerunt, ut Deus eis oculos clauderet. Vel ad superiora Vade ad populum istum, et peccata quibus caecitatem meruerunt, illis impropera, si forte vel sic audire, et ad me converti dignentur . Mansit autem biennio toto in suo conducto, id est, in hospitio quod ipse sibi conduxerat, Christum omnibus praedicabat, non solum quidem Judaeis, sed et gentibus, quas illis reprobatis dixerat esse salvandas. Et docens quae a sine prohibitione. Non solum Romae praedicare prohibitronis imperio roborato, nec in tanta erumpente scelera, quanta de eo narrant historiae, dimissus est ut Ev
Abbreviated transcription (Latin):
mandator⁊q diuinor crimina¬
bantur. Cuiꝰ false criminationis
inuidiã congruentiꝰ deuitare non
posset: ꝗͣ ut ea ipse celebraret quȩ
dãpnare tanꝗͣ sacrilega putabat᷑.
Atq ita ostenderet nec iud̾os tẽ ab
eis tanꝗͣ nefarus ꝓhibendos: nec
gentiles ad ea tanquã ad necessaria
cõpellendos. Nam si reuera sic ea
reꝑbaret. quemad modũ de illo ay¬
ditum erat. & ideo celebranda sus
ciꝑet ut actione simulata suam
possit occultare sententiã : ñ ei di
ret. putabunt om̃s : Presertĩ qͥa
in ip̃sis iherosolimis apłi iam de¬
creierant. ne quisꝗͣ cogeret gen¬
tes uidalzare. Non aut̃ decreue¬
rant ut quisquã tẽ udos iudai¬
zare ꝓhiberet: quãuis eciã ipsos
iã doctrina xꝑlana ñ cogeret.
nondũ ꝯsũmati erant hi dies: s
aut̃ incipiebant .uii. dies ꝯsũma¬
ri. Alioquin ñ pot̾ stare senten¬
tia: quã ipse pꝰ.x̾. dies aduentus
sui in cesarea p̃sidi dixit. Qͥa nos
plus st̃ dies mnichi ꝗͣ .xii: ex quo

Expanded text:
orumque diuinorum criminabantur, cuius falsae criminationis inuidiam congruentius deuitare non posset, quam ut ea ipse celebraret. quae damnare tamquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Iudaeos tunc ab eis tamquam a nefariis prohibendos nec gentiles ad ea tamquam ad necessaria compellendos. Nam si re uera sic ea reprobaret, quem ad modum de illo auditum erat, et ideo celeciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret, Putabunt omnes: praesertim quia in ipsis Hierosolymis apostoli iam decreuerant, ne quisquam gentes cogeret iudaizare, non autem decreuerant. ne quisquam tunc ludaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam . ipsos iam doctrina Christiana non cogeret.Nondum consummati erant hi dies, sed autem incipiebant septem dies consummari. Alioquin non potest stare sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi dixit: Quia non plus sunt dies mihi quam duodecim, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
rea nomen accepit. Qui cũ ue¬
nissent contulit multũ his qͥ
crediderant:uehementer ui
deos uincebat. Alia trans latiõ
habet: ꝓfuit multũ credentib
Uixitq ad eos. Si sꝑm sc̃m ac¬
cepistis credentes : Hoc ÷ si pꝰ
hannes bapti z auit baptisma
penitentie. Non hoc baptisma
inquit remissionẽ peccatoꝵ do¬
nare: s penitentiam tantũ do¬
cere potuit. Nã sicut signum
circuncisionis signacłm in pa¬
tͥarchis fidi quã gerebant exti¬
terat: ita & hoc lauachrũ ꝓpłs
penitens quasi singła re signacii¬
lum sue deuotionis accepit Qd̃ tñ
ipsum figuraliter etiam xp̃i bap¬
tisma quo remissio daretur os¬
tenderet. His auditis: baptiza¬
ti st̃ in nomine dñi ihũ. Questi¬
o crebra uentilatur : si illi qui
ꝑ ignorantiã forte a ñ baptizatis
s tam̃ recte sidđi.  aliquib. for¬
te baptizati st̃. iterum bapti¬
Tari debeant : quã hoc capitulo
expositã reor. Qͥ d enĩ differt

Expanded text:
rea nomen accepit. Qui cum verea nomen accepit. Qui cum venisset, contulit multum iis qui crediderunt. Vehementer enim Judaeos revincebat. Alia translatio habet: Profuit multum credentibus Dixitque ad eos: Si Spiritum sanctum accepistis credentes? Hoc est, annes baptizavit baptismo poenitentiae. Non hoc baptisma, inquit, remissionem peccatorum donare, sed poenitentiam tantum potuit docere. Nam sicut signum circumcisionis signaculum in patriarchis fidei quam gerebant exstiterat, ita et hoc lavacrum populus poenitens, quasi singulare signaculum suae devotionis accepit: quod tamen ipsum figuraliter, etiam Christi baptisma quo remissio daretur ostenderet. His auditis, baptizati sunt in nomine Domini Jesu. Quaestio crebro ventilatur, utrum illi qui per ignorantiam fsed tamen rectae fidei aliquibus baptizati sunt, iterum baptizari debeant, quam hoc capitulo expositam reor; quid enim differt,
Abbreviated transcription (Latin):
stea eã tondere atq igni tradere:
iubebantur. Hec ergo fecit pau¬
lus. ñ quidẽ oblitus quid de obli¬
uione legis cũ ceteris apłis ihero¬
solimis statuerat : sed ne scandali¬
Zarentur qui ex iudeis credide¬
rant : simulauit se iudeũ. ut iu¬
deos lucrifaceret. Qdam codices
plurali numero habent. totun¬
derunt caput & habebant uotũ.
Id÷ priscilla & aquila. S egregn
doctores eccłȩ iheronimꝰ & au̾gusti¬
nus in sũis u̾terq epłis & singłari
numero ponunt: & de paulo incer¬
pretant᷑. Ponit enĩ ita ihe ronimꝰ:
fr̃ib ualedicens nauigabat syri¬
am. ⁊ eũ eo priscilla & aquila:
& totundit sibi in ceneris caput:
uotum enĩ habuerat. Profectus
ẽ ab epheso: & descendens ce sareã
ascendit & salut auit eccłam. Ce¬
saream: cappadotie metropolim
dicit. Nondum enĩ in syriã phe¬
nicis aduenerant. Hec quondã
amasoch filio iaphet ma zacha
dicta. pꝰ a cesare augusto cesa¬

Expanded text:
stea eam tondere atque igni tradere stea eam tondere atque igni tradere jubebantur. Haec ergo fecit Paulus, non quidem oblitus, quid de abolitione legis cum caeteris apostolis Jerosolymis statuerat, sed ne scandalizarentur, qui ex Judaeis crediderant, simulavit se Judaeum, ut Judaeos lucrifaceret. Quidam Codices plurali numero habent Totonderunt caput, et habebant votum, id est, Priscilla et Aquila. Sed egregii doctores Ecclesiae Hieronymus et Augustinus, in suis uterque epistolis, et singulari numero ponunt, et de Paulo interpretantur. Ponit enim ita Hieronymus: « Fratribus valedicens navigabat Syriam, et cum eo Priscilla et Aquila, et totondit sibi in Cenchris caput, votum enim habuerat. » Profectus est ab Epheso, et descendens, Caesaream ascendit, et salutavit Ecclesiam. Caesaream Cappadociae metropolim dicit. Nondum enim in Syriam Phoenicis advenerat. Haec quondam a Mosoc filio Japhet Mosacha dicta, post a Caesare Augusto Caesa
Abbreviated transcription (Latin):
uia utantur edificant. See ne¬
enĩ grece tentoria dicuntur:
ethy mologiã ab obumbrando
ducentia: apud quos umbra
que sagis laneis uel lineis aut ci¬
licinis. siue ex arboꝵ frondibus
aut uirgultis ueteres cõponebant.
Mysticẽ aut̃ sicut petrus piscan¬
do nos a fluctib scłi ꝑ recia fidei
extrahit: ita paulus umbracła
ꝓtectionis erigendo. ab imbre nos
criminũ. ab ardore temptationũ
&a uentis insidiarũ uerbo factis¬
q defendit. Sequuntur in hoc lo¬
co duo uersus in greco: qui inqui¬
busdam nr̃is eodicib ñ habent᷑.
Disputabãt aut̃ in sy nagoga per
omne sabbatũ: suadebant q u¬
deis & grecis. Ac deinde: qđ utri¬
q codices habent adiungitur.
Cum uenissent aut̃ a macedonia
sibi totunderat in cencris caput.
habebat enĩ uotum. Cencre por¬
tus est corinchi: ubi nauim as¬
censurus caput ex uoto totun¬
dit. Nã iuxta legem moy si: qui
se do uouerint comã nutrire ꝗͣ¬
dui nazarei fieri uelint. & po¬

Expanded text:
via utantur, aedificant; σκvia utantur, aedificant; σκῆναι Graece tabernacula dicuntur, etymologiam ab obumbrando ducentia, apud quos umbra onant, quae sagis laneis vel ligneis aut cilicinis, sive ex arborum frondibus aut virgultis veteres componebant. Mystice autem, sicut Petrus piscando, nos a fluctibus saeculi per retia fidei extrahit, ita Paulus umbracula protectionis erigendo, ab imbre nos criminum, ab ardore tentationum, et a ventis insidiarum verbo factisque defendit. Sequuntur in hoc loco duo versus in Graeco, qui in quibusdam nostris Codicibus non habentur. Disputabat autem in synagoga per omne Sabbatum, suadebatque Judaeis et Graecis. Ac deinde quod utrique Codices habent, adjungitur: Cum venissent a Macedonia sibi totonderat in Cenchris caput; habebat enim votum. Cenchrae portus est Corinthi, ubi navim ascensurus caput ex voto totondit. Nam, juxta legem Mosi, qui se Deo voverunt, comam nutrire, quandiu Nazarei fieri velint, et po
Abbreviated transcription (Latin):
cere ñ poterant. sua uera consir¬
mans. Magne: quippe scientie ÷.
& audientiũ considerare ꝑ sonas.
Ipsiꝰ enĩ & genus sumꝰ. Genus re¬
ctissime dicitur ñ ex eiꝰ natura e
creati. & adoptiue recreati. In qͥ¬
bus & dionisius ariopagita. Hic
multaq ad utilitatẽ eccłe ꝑtinen¬
tia q̃ hactenꝰ manent. ingenii sui
uolumina reliquit: cognom̃ a loco
eui preerat accipiens ariopagos.
Est enĩ athenarum curia: nomen
A marte trahens: si quidẽ grece
eo qđ precepisset claudius disce¬
dere om̃s iudeos a roma. Hoc io¬
sephus nono claudii anno factũ
narrat. suetoniꝰ aut̃ hystoricus
hoc modo refert. Claudius uide¬
os impulsore .xꝑo. assidue tumul¬
tuantes roma expulit: qđ utrỹ
contra xꝑm tumultuantes ui¬
deos coherceri & cõprimi iusse¬
rit. an et iã xꝑlanos simul ue¬
lut cognate religionis homines
nitur. Erant enĩ sce nofactorie
artis: quasi exules in terra &
ꝑegͥni : tentoria sibi quib in

Expanded text:
cere non poterant, sua vera confircere non poterant, sua vera confirmans. Magnae quippe scientiae est, et audientium considerare personas. Ipsius enim et genus sumus. Genus rectissime dicimur Dei, non ex ejus natura edcreati, et adoptione recreati. In quibus et Dionysius Areopagita. multaque ad utilitatem Ecclesiae pertinentia, quae hactenus manent, ingenii sui volumina reliquit, cognomen a loco cui praeerat accipiens. Areopagus enim est Athenarum curia, nomen a Marte trahens. Siquidem Graece Eo quod praecepisset Claudius discedere omnes Judaeos a Roma. Hoc Josephus nono Claudii anno factum narrat. Suetonius autem historicus hoc modo refert: Claudius Judaeos, impulsore Christo, assidue tumultuantes Roma expulit. Quod utrum contra Christum tum ultuantes Judaeos coerceri et comprimi jusserit, an etiam Christianos simul velut cognatae religionis homines nitur. Erant autem scenofactoriae artis. Quasi exsules in terra et peregrini, tentoria sibi, quibus in
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ inquit celũ & terra & oĩa
que in eis st̃ uniuersa scilicet sꝑita¬
lis corporalisq creatura in se ipsa
manet: sed utiq in illo de quo dic¬
tum ẽ. In illo enĩ uiuimus. mo
uemur & sumꝰ: quia etsi unaq̃q
pars potest esse in toto euiꝰ pars ÷:
ipsum tam̃ totum ñ est nͥ in illo
inquit si sedm̃ corpus diceret apłs.
etiam de isto corporeo mundo pos¬
set incelligi. Nam & in illo scdm̃
corpꝰ uiuiimus: mouemur ⁊ sumꝰ.
Unde scdm̃ mentem q̃ facta ÷ ad eiꝰ
imaginẽ debet hoc accipi : excel¬
lentiore quodã. eodemq ñ inuisi¬
bili s intelligibili modo. Nam qͥd
ũ ÷ in ipso de quo diuine scriptũ
est. qm̃ ex ipso & ꝑ ipsum & in ip¬
poetarũ dixerunt.. Hoc est qđ
alibi dicitur. Nichil iudicaui me
crucifixum. His enĩ qui ꝓpħarũ
fidem ñ recipiebant. ñ moy si ñ y¬
saie uel alicuiꝰ ꝓpħarum. s auc¬
torum suoꝵ loquit᷑ testimoniis:
uersũ udelicet arati decantans:
& de falsis ipsoꝵ quib contradi-¬

Expanded text:
neque enim caelum et terra et omnia, quae in eis sunt, uniuersa scilicet spiritalis corporalisque creatura in se ipsa manet, sed utiqtum est: In illo enim vivimus, et movemur, et sumus. Quia et si unaquaeque pars potest esse in toto, cujus pars est, ipsum tamen totum non est, nisi in illo,inquit si secundum corpus diceret Apostolus, etiam de isto corporeo mundo posset intelligi. Nam et in illo secundum corpus vivimus, movemur, et sumus. Unde secundum mentem quae facta est ad ejus imaginem, debet hoc accipi, excellentiore quodam, eodemque non visibili, sed intelligibili modo. Nam quid non est in ipso, de quo divine scriptum est, Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipoetarum dixerunt. Hoc est, quod alibi dicit: Nihil judicavi me crucifixum. His enim qui prophetarum fidem non recipiebant, non Mosi, non Isaiae, vel alicujus prophetarum, sed auctorum suorum loquitur testimoniis, versum videlicet Arati decantans, et de falsis ipsorum, quibus contradi
Abbreviated transcription (Latin):
pariter de scripturis insinuabat:
teret: & hec eadem passio ac re¬
surrectio ad nullũ alium quã ad
sh̃m̃ nazarenũ ꝑtineret. Erant
enĩ quidã iudeoꝵ sicut & hodie st̃
ita ꝑfidi: ut cũ xꝑi passionẽ ac
resurrectionẽ scripturis insertam
negare ñ possint. hec tam̃ ad ih̃m
ꝑtinere omnino negent : magisq
mͦ xꝑi my steria p̃dicabat. sed hȩc
etiam in xꝑo ihu consummata do¬
cebant. Et de colentib. gentilibq
multitudo magna. Id ÷ & de his
qui gentilem ritũ udaismo muta¬
uerant. & de his qui omnino gen¬
tiles ꝑmanserant : multi ad xꝑm
confluebant. Hi aut̃ erant nobili¬
ores eoꝵ: qui st̃ thessalonice. Ani¬
mi nobilitatẽ dicit : qͥ uerbo audi¬
endo serutandoq institert̾. Qi dã
aut̾ epicurei & stoici phy losophi
disserebant cũ eo. Epicurei precep¬
toris sui tarditatẽ secuti. felicitatẽ
hominis in sola corporis uoluptate:
stoici uͦ in sola animi uirtute po¬

Expanded text:
Pater de Scripturis insinuabat, Pater de Scripturis insinuabat, teret, et haec eadem passio ac resurrectio ad nullum alium, quam ad Jesum Nazarenum pertineret. Erant enim quidam Judaeorum, sicut et hodie sunt, ita perfidi, ut cum Christi passionem ac resurrectionem Scripturis insertam negare non possint, haec tamen ad Jesum pertinere omnino negent, magisque modo Christi mysteria praedicabat, sed haec etiam in Christo Jesu consummata docebat. Et de colentibus, gentilibusque multitudo magna; id est et de iis, qui gentilem ritum Judaismo mutaverant, et de iis, qui omnino gentiles permanserant, multi ad Christum confluebant. Hi autem erant nobiliores eorum qui sunt Thessalonicae. Animae nobilitatem dicit, qua verbo audiendo scrutandoque instituerant. Quidam autem Epicurei et Stoici philosophi, disserebant cum eo. Epicurei praeceptoris sui tarditatem secuti, felicitatem hominis in sola corporis voluptate, Stoici vero in sola animi virtute po
Abbreviated transcription (Latin):
morem quẽ ñ licet nobis suscipere
neq facere : cũ simꝰ romani. De fide
iħu xꝑi dicunt : in cuiꝰ nomine
creuerant romani. nequis ds̃ ac¬
ceptus esset nͥ a senatu ꝓbatꝰ. Me¬
dia aut̃ nocte paulus & sy las ado¬
rantes dm̃ ymnũ dicebant. & cętͣ.
Deuotio simul apłici pectoris & uir¬
tus exprimit᷑ orationis : cũ & il¬
li ymnos in uno carcerͣis cecine
& ostia aꝑuerit: atq ipsas postre¬
mo uinculatoꝵ catenas resoluerit.
aliter. Quicunq fidelium omne
gaudiũ existimat cũ in temptati¬
ones uarias inciderit. libenterq
głatur in infirmitatib suis ut
inhabitet in eo uirtꝰ xꝑi : hic ꝓfe¬
cto cũ paulo & sy la inter carceris
tenebras ymnizat: & cũ psalmi¬
sta dño decantat. Tu es mͥ refugi¬
um meũ a pressura q̃ circundedit
me: exultatio mea. Lauit pla¬
gas eoꝵ : & baptizatus ÷ ipse.
Tulchra rerũ uarietas: quibus
plagas uulneris lauit : ꝑ eos ip¬

Expanded text:
morem, quem non licet nobis suscipere, morem, quem non licet nobis suscipere, neque facere, cum simus Romani. De fide Jesu Christi dicunt, in cujus nomine creverant Romani ne quis Deus esset acceptus, nisi a senatu probatus. Media autem nocte Paulus et Silas adorantes Deum, hymnum dicebant, et caetera. Devotio simul apostolici pectoris, et virtus exprimitur orationis, cum et illi hymnos in imo carcere ceciner ostia, atque ipsas postremo vinculatorum catenas resolverit. Aliter. Quicunque fidelium omne gaudium existimat, cum in tentationes varias inciderit , libenterque gloriatur in infirmitatibus suis, ut inhabitet in eo virtus Christi , hic profecto cum Paulo et Sila inter carceris tenebras hymnizat, et cum Psalmista Domino decantat: Tu es mihi refugium a pressura, quae circumdedit me, exsultatio mea Lavit plagas eorum, et baptizatus est ipse. Pulchra rerum varietas. Quibus plagas vulnerum lavit, per eos ip
Abbreviated transcription (Latin):
nus ab apolline phi  reꝑtum at¬
q ab eiꝰ eognomine sic dieunt esse uo¬
catũ: s &̃ hebreum nom̃ congruit:
qui phitona. os abissi dicunt. Isti
homines serui di excelsi st̃. Non
uoluntatis ista confessio ẽ. quam
p̃miuim sequitur conficendi: s ti¬
more sꝑs sc̃i cogente uera sꝑs men¬
dax loquit᷑: ñ ausuis luce presente
suas ultra celare tenebras. Peccato¬
ri aut̃ dixit ds̃. quare tu enar¬
ras iustitias meas: Ne corrũpa¬
mur amari felle doli si uera ca¬
nat qͥ falsa ministrat. ut arator
ait. Precipio tͥ in nomine iħu xͥ
exire ab ea. Bariesum qͥ fidi im¬
pugnator erat. & artis infirmita¬
te & ocłoꝵ amissione cec auit: hãc
uͦ que ꝑuersa licet mente uerata¬
men lo quebatur : arte solũmodo
enĩ indignũ erat ut u̾bum euan¬
głii sꝑs immundꝰ annuntiaret:
abscedere hunc & silere p̃cepit:
quia demonia cũ tremore de¬
bent dnm̃ conficeri: ñ autẽ lau¬
dare cũ gaudio. Et annuntiant

Expanded text:
nus ab Apolline Pythio repertum, atnus ab Apolline Pythio repertum, atque ab ejus cognomine sic dicunt esse vocatum. Sed et Hebraeum nomen congruit, qui Pythona os abyssi dicunt. Isti homines servi Dei excelsi sunt. Non voluntatis ista confessio est, quam praemium sequitur confitendi; sed timore Spiritus sancti cogente, vera spiritus mendax loquitur, non ausus luce praesente suas ultra celare tenebras. Peccatori autem dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Ne corrumpamur amari Melle doli, si vera canat, qui falsa ministrat, ut Arator ait. Praecipio tibi in nomine Jesu Christi exire ab ea. Barjesum qui fidei impugnator erat, et artis infirmitate, et oculorum amissione caecavit. Hanc vero, quae perversa licet mente, vera tamen loquebatur, arte solummodo enim indignum erat ut verbum Evangelii spiritus immundus annuntiaret, abscedere hunc et silere praecepit, quia daemonia cum tremore debent Dominum confiteri, non autem laudare cum gaudio. Et annuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
in asya: & cetera. usq. transiens
in macedoniam adiuua nos. Uere
t̃ribilis dñs in consiliis suꝑ filios
hominũ. Iste se magistrum ꝑ
omĩa sequi ꝓmitit. nec ꝑ miti¬
tur: Alter sequi iussus nec ad
patris sepulturã petitas accepit
indutias: inuitus ac repugnans
atcrahitur saulus: Cornelio p̃ci¬
bus & elemosinis insistenti uelut
remunerationis uice ua salutis
ostendit᷑: & qͥ nouit corda d̾s be¬
neficii grãm doctoꝵ ab asia re-¬
mouit: nssi scm canib decur er-¬
ror cordis iniqui grauiꝰ de con¬
tempta p̃dicatione iudicetur
Rursum q alia curante apło. le¬
gatus macedo ꝗ̃ angłm gentis il¬
liꝰ credimus. micas sibi dñici pa¬
ma parte macedonie ciuitas co¬
lonia. Colonia ÷ quȩ defectu in¬
digenarũ nouis cultorib adim¬
pletur. Unde & a cultu agricolo
natio gerat artis in libro regũ in¬
uenimꝰ : ubi rogante saule phito¬
nissa uel animam samuelis. uel ꝓ
ea potiꝰ sꝑm immundũ euocauit
ab inferis. Qd̃ magice fantasie ge¬

Expanded text:
etc., usque Transiens in Macedoniam, adjuva nos. Vere terribilis Dominus in consiliis super filios hominum. Iste se magistrum per omnia sequi promittit, nec permittitur; alter sequi jussus, nec ad patris sepulturam petitas accepit inducias. Invictus ac repugnans attrahitur Saulus. Cornelio precibus et eleemosynis insistenti, velut remunerationis vice via salutis ostenditur, et qui novit corda Deus, beneficii gratia Doctorem ab Asia removit, ne si sanctum canibus detur, error cordis iniqui gravius de contempta praedicatione judicetur. Rursumque alia curante apostolo, legatus Macedo, quem angelum gentis illius credimus, micas sibi dominici pama parte Macedoniae civitas, colonia. Colonia est, quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et a cultu agri colonnatio gerat artis, in libro Regum invenimus, ubi, rogante Saule, pythonissa vel animam Samuelis, vel pro ea potius spiritum immundum evocavit ab inferis. Quod magicae phantasiae ge
Abbreviated transcription (Latin):
me querebant paulũ occidere
nec possent: mox ut festus
mortuus ÷ necdũ q albinꝰ in
ꝓuintiã uenerat. uertẽre manꝰ
in iacobũ: qui iuxta templum
ubi & p̃cipitatus fuerat. sepultꝰ:
Audierunt aut̃ de te: quia discis¬
sionẽ doceas a moy se eor qͥ ꝑ gc̾s
maudantẽ conscripta dãpnar is. di¬
cas. q̃ ꝑ moy sen patrib fuere mi¬
nistrata. Hoc enim de paulo iacta¬
uerant ñ illi. qͥ intelligebant quo
animo a iudis fidelib obseruari
tẽ ista debuerint. ꝓpter cõmendan¬
dã scilicet auctoritãtem diuinam
tatẽ. ñ ꝓꝓter adipiscendã salutem
illi hoc de paulo spar serait. qui
sic ea uolebant obseruari. tanꝗͣ
sine his in euangłio salus creden¬
tib esse ñ posset. Ipsum enĩ sense¬
rant uehementissimũ grẽ pridi¬
catorẽ : & intentioni eoꝵ maxime
adu̾sa docentẽ. ñ ꝑ illam hominẽ
iustificari s ꝑ grãm iħu xꝑi: eu¬

Expanded text:
me, quaerebant Paulum occidere non possent, mox ut Festus mortuus est, necdumque Albinus in provinciam venerat, vertere manus in Jacobum, qui juxta templum ubi praecipitatus fuerat sepultus est. Audierunt autem de te, quia discessionem doceas a Moyse, eorum qui per mandante conscripta damnari dicas quae per Moysen patribus fuere ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus conservari tunc ista debuerint, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, tatem, non propter adipiscendam salutem, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non posset. ipsum enim senserant uehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari sed per gratiam Ies
Abbreviated transcription (Latin):
xꝑm & dm̃ patrem. Hec diximꝰ
nequis forte iuxta macedonium
sꝑm sc̃m esse creaturã. aut mi¬
noris auctoritatis ꝗͣ patrẽ ł fili¬
um credat. Sequenti aut̃ diẽ. in¬
troibat pau lus nobiscũ ad iacobum
sionẽ dñi statim ab apłis ep̃s or¬

Expanded text:
 Deum Patrem . Haec diximus, ne quis forte juxta Macedonium Spiritum sanctum esse creaturam, aut minoris auctoritatis quam Patrem vel Filum credat. Sequenti autem die introivit Paulus nobiscum ad Jacobum. sionem Domini statim ab apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
etis omĩb secuti st̃ dñm. diui¬
tes etiã elemosinarios p̃ponit: s il¬
los ꝗͣ marime głificat. qͥ cunctis q̃
possident semel renuntiatis. nichi¬
lominꝰ laborant oꝑando manib
qd̾ bonũ ÷: ut habeant ũn tͥbu
ri in munerib. uultũ tuũ dep̾¬
cabunt᷑ õs diuites pleb̾: & cęt̾a us¬
q in finẽ psalmi. Nulla enĩ ciui¬
tas maiori dulcedine aplm susce¬
pit: tenuit. dimisit. Ueniq hõ¬
dieq monstrat᷑ in harenis: ubi
parit᷑ orabant. Suꝑuenit qͥdã
a iuda ꝓpha. A iudea dicit: qr ce¬
sarea in qua morabant᷑ ad regio¬
nẽ samarie ꝑtinet : in confinio
fenicis & palestine sita. Hec dicit

Expanded text:
ecuti sunt Dominum, divites etiam eleemosynarios praeponit, sed illos quam maxime glorificat, qui cunctis quae possident semel renuntiatis, nihilominus laborant operando manibus quod bonum est, ut habeant unde tribuari, in muneribus, vultum tuum deprecabuntur omnes divites plebis , et caetera, usque ad finem psalmi. Nulla enim civitas majori dulcedine Apostolum suscepit, tenuit, dimisit. Denique hodie monstratur in arenis locus ubi pariter orabant. Supervenit quidam a Judaea propheta. A Judaea dicit quia Caesarea in qua morabantur, ad regionem Samariae pertinet, in confinio Phoenicis et Palaestinae sita. Haec dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quuntur &̃ deuorant. Seõꝵ uero
conu̾satio. in cęlis ẽ: Qͥ &si ter¬
restris domꝰ hiius habitationis
dissoluatur: edificationẽ ex dõ
habent: domum ñ manii factã. et̾̃¬
nam in cȩlis. Ecce ego sum quẽ que¬
ritis. Quȩ causa ÷ ꝓpter quã ue¬
& qua causa uen̾ant tacuit. Quia
ex parte animũ tangit. ex parte
ñ tangit. & factum ÷ eũ introiss&
dens ad pedes eiꝰ adorauit. Gestu
corporis demonstrat corneliꝰ. qͥd in¬
tus in corde deuotionis habue¬
rit. Doctori enĩ suo obuiã uenit
auditor : qui mundo ei intento
pectore sedulus aure atq inhi¬
anti de siderio u̾bum fidei susce¬
pit. Nam qͥ tarde ad credendũ
ꝑtrahitur : quasi a doctore ia¬
cens erigitur. Sed qͥ de suȩ ni¬
te maculis erubescens ꝓcidendo.
in faciem humilitatis pariter &
pudoris indicia ꝓfert: Iure a su¬
o p̃ceptore meretur erigi. Petrꝰ¬
uͦ inquit leuauit eũ dicens. Sur¬
ge: & ego iꝑse homo sum. Gommu¬

Expanded text:
quuntur et devorant. Sanctorum vero quuntur et devorant. Sanctorum vero conversatio in coelis est , qui etsi terrestris domus hujus habitationis dissolvatur, aedificationem ex Deo habent, domum non manufactam, aeternam in coelis . Ecce ego sum quem quaeritis. Quae causa est propter quam veet qua de causa venerant tacuit, quia ex parte animum tangit, et ex parte non tangit. Et factum est, cum introisset dens ad pedes ejus adoravit. Gestu corporis praemonstrat Cornelius quid intus in corde devotionis habuerit. Obviam enim suo doctori venit auditor, qui mundo pectore et intenta sedulus aure, atque inhianti desiderio verbum fidei suscipit. Nam qui tarde ad credendum pertrahitur, quasi a doctore jacens erigitur. Sed qui, de suae vitae maculis erubescens, procidendo in faciem humilitatis pariter et pudoris indicia praefert, jure a suo praeceptore meretur erigi. Petrus vero levavit eum, dicens: Surge, et ego ipse homo sum. Commu
Abbreviated transcription (Latin):
tradere fidem. Erat enĩ ex illis
animantib euangłico uase mon¬
stratis: unde & a sꝑii sc̃o hoc idẽ
fac̾e confirmatur. Ꝙ statim rece¬
ptum ẽ uas in celũ. Post trimam
iã habitatio felix & et̾na. Seqũ.¬
& dicit sꝑs ei. Ecce iiri tres que¬
rt̾ te. Inmente hoc a sꝑu: ñ in
aure carnis audiuit. Surge ita¬
q & descende & uade cũ eis. De¬
scendere de tecto & ad p̃dican¬
dum ire iubet᷑: ut eccła dñm non
solũ alta subeundo speculet᷑. sed
huc exteriꝰ positis. s tam̃ ostium
sy monis id ÷ obedientie pulsan¬
tibAd actiuã uitam redeundo.
uel ut ẽ lecto surge ndo p̃dicet: iu¬
xta qđ dñs ait. Uidebitis cęlũ a¬
ꝑtum̃. & angłos dĩ descendentes
& ascendentes suꝑ filiũ hominis.
Cuius bñ domus iuxta mare po¬
sita memorat᷑. Mare enĩ flucti¬
uagos scłi tumultꝰ furoresq de¬
signat : ubi homines imꝓbi quasi
pisces auidissimi sese iuicẽ ꝑse¬

Expanded text:
tradere fidem. Erat enim ex illis tradere fidem. Erat enim ex illis animantibus Evangelio vase monstratis. Unde et a Spiritu sancto hoc idem facere confirmatur. Et statim receptum est vas in coelum. Post trinam inhabitatio felix et aeterna sequitur. Dixit Spiritus ei: Ecce viri tres quaerunt te. In mente haec a Spiritu, non in aure carnis audivit Surge itaque et descende, et vade cum eis. Descendere de tecto, et ad praedicandum ire jubetur, ut Ecclesia Dominum non solum alta subeundo speculetur, sed huc exterius positis, sed tamen ostium Simonis, id est, obedientiae pulsantibus, ad activam vitam redeundo, velut e lecto surgendo, praedicet. Juxta quod Dominus ait: Videbitis coelum apertum, et angelos Dei ascendentes et descendentes super Filium hominis . Cujus bene domus juxta mare posita memoratur. Mare enim fluctivagos saeculi tumultus furoresque designat, ubi homines improbi quasi pisces avidissimi sese invicem perse
Abbreviated transcription (Latin):
manducaui om̃e cõmune & ĩmun¬
dum. Popłs iudoꝵ partem dĩ ẽẽ
se iactans. cõmunes cibos uocat qͥ¬
bus om̃s utuntur hoĩes: u̾bi gr̃a.
suillam carnẽ. ostreas. lepores. &
istiꝰ modi animantiaq̃ ungulã ñ
findt̾ & ñ ruminant: nec squa¬
mosa in piscib sunt. Immundi
uͦ cibi dicunt᷑. bestiarũ ł reꝑti¬
liũ carnes: nulli mortaliũ come¬
p̃dicandũ erat: ido quatuor linee
tertia uice de cęlo demisse st̃: siue
ut beatus ambrosiꝰ interpretat᷑.
tertio repetita figura oꝑationẽ
tͥnitatis exp̾ssit. & ideo in mẏste¬
riis int̾rogatio tͥna defertur : &
confirmatio tͥna celebrat᷑. Hec po¬
test qͥs nisi trina confessione pur¬
gari. Unde & ipse petrus in eu¬
angłio tertio int̾rogatur utrũ
diligat dñm : ut trina responsio¬
ne uincła quł dñm negando liga¬
uit absolueret. Hȩc oportune pe¬
tro ostensa st̃. cum corneliꝰ genti¬
lis ad exhibendum eũ misit᷑ : ne
dubitaret in circuncisis xꝑianã

Expanded text:
i omne commune et immundum. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Immundi vero cibi dicuntur, bestiarum vel reptilium carnes, nulli mortalium comedicandum erat, ideo quatuor lineae tertia vice de coelo demissae sunt. Sive ut beatus Ambrosius interpretatur, tertio repetita figura operationem Trinitatis expressit. Et ideo in mysteriis interrogatio trina defertur, et confirmatio trina celebratur, nec potest quis nisi trina confessione purgari. Unde et ipse Petrus in Evangelio, tertio interrogatur utrum diligat Dominum, ut trina responsione vincula, quae Dominum negando ligavit, absolveret. Haec opportune Petro ostensa sunt, cum Cornelius gentilis ad exhibendum eum mitteret, ne dubitaret incircumcisis Christianam
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas: in sꝑu quoq recte ba¬
ptizari nos posse scriptura indicat.
dicente dño. Uos aut̃ baptizabi¬
nes enĩ in ipso corpore in uno sꝑu
baptizati sumꝰ. Alit̾ p̃cipue con¬
gruit nos in noĩe dñi ĩħu xꝑi

Expanded text:
auctoritas, in Spiritu quoque recte baauctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse, Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabines enim in ipso corpore, in uno Spiritu baptizati sumus . Aliter: Praecipue congruit nos in nomine Domini Jesu Christi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo : pꝰ ꝗͣ resurrexit a mortuis
Hic beatui petrꝰ qđ in euangłio ñ
recitat᷑ exponit. pꝰ resurrectionẽ
scilicet se bibisse cum dño: nͥ forte
illic credamꝰ indicatũ. ubi ait. Do¬
nec illud bibam uobiscũ nouum
Ne baptisma gentib tradere du¬
bitet : sꝑs scĩ testimonio confirma¬
tur : ipsas lauachri aquas quas
seĩficare solet nouo ordine p̃cur¬
rentis. Qđ semel in testimoniũ
fidĩ gentiũ: nunꝗͣ uͦ in iudeis re¬
ꝑitur euenisse. & ussit eos in no¬
mine iħu xꝑi bapti z ari. Cum¬
eccłe regła sit fideles in nomine
sc̾ȩ trinitatis bapti ⁊ ari: que¬
belli textũ ñ aliter quã in noĩe
iħu. xꝑi baptismũ dari testatur.
Qd ita beatuis ambrosius soluit:
& dm̃ patrem a quo unctus ẽ fili¬
us. & ipsum qui unctus est filiũ.
⁊ sꝑm quo unctꝰ. est designasti.
Seriptum est enĩ: iħm a nazarech.
tres pariter indicasti. si tam̃ id cor
pasti. Unde & ut rationi copulet᷑

Expanded text:
cum illo, postquam resurrexit a mortuis. cum illo, postquam resurrexit a mortuis. Hic beatus Petrus, quod in Evangelio non recitatur exponit, post resurrectionem, scilicet, se bibisse cum Domino. Nisi forte illic credamus indicatum ubi ait: Donec illud bibam vobiscum novum Ne baptisma gentibus tradere dubitet, Spiritus sancti testimonio confirmatur, ipsas lavacri aquas quas sanctificare solet, novo ordine praecurrentis; quod semel in testimonium fidei gentium, nunquam vero in Judaeis evenisse reperitur. Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizEcclesiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, qbelli textum, non aliter quam in nomine Jesu Christi baptismum dari testatur? Quod ita Ambrosius solvit, et Deum Patrem a quo unctus est Filius, et ipsum qui unctus est Filium, et Spiritum quo unctus est designasti: scriptum est enim, Jesum a Nazareth, tres pariter indicasti, si tamen et id cordpasti. Unde ut rationi copuletur
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitante ꝑ miracła declaratus:
qđ crucifixiis. & a mortuis susci¬
tatus suisq manifestatus: qđ iu¬
dex omniũ in fine uenturiis: qđ¬
q etiam ȩccłam suam ꝑ fidem to¬
unx eũ ds̃. Predicauit gͦ ioħs iħor.¬
sicut unxit eũ ds̃ sꝑu sc̃o. Tẽ uti¬
q qñ dicebat. Ipse uos bapti zabit
sc̾m descendentẽ quasi columbam
tos ungit eccła. Nec tamen tẽ est
Tatũ uelut colũba descendit. Tẽ e¬
nĩ corpus suũ id ÷ eccłam suã pre¬
figurare dignatus :. in qua pre¬
ciptie baptizati accipiunt sp̃m
unctione tc̃ intelligendus ẽ unctꝰ
quando u̾bum caro factũ ÷: id ÷
qͥñ humana natura sine ullis
precedentib bonoꝵ oꝑum meri¬
tis deo uerbo est in utero uirgi¬
nis copulata : ita ut cũ illo ina¬
fieret ꝑsona. Ob hoc enĩ confitem᷑
filio. Aelius est enĩ sic intelligere
ꝗͣ diuinitatẽ filii cũ hominẽ ꝗ̃ as¬
sumpsit cohabitantẽ significari:
nestoriĩ dogma cadere uideamur.
Nobis qui manducauimꝰ & bibimꝰ

Expanded text:
inhabitante per miracula declaratus, quod crucifixus et a mortuis suscitatus suisque manifestatus, quod judex sit omnium in fine venturus, quodque etiam per Ecclesiam suam per fidem tounxit eum Deus. Praedicavit ergo Joutique cum dicebat: Ipse vos baptizavit ritum descendentem quasi columbam tos ungit Ecclesia. Nec tamen tunc zatum ut columba descendit: tunc enim corpus suum, id est Ecclesiam suam, praefigurare dignatus est, in quo praecipue baptizati accipimus Spiriunctione tunc intelligendus est unctus, quando Verbum Dei caro factum est, id est, quando humana natura, sine ullis praecedentibus bonorum operum meritis, Deo Verbo est in utero Virginis copulata, ita ut cum illo fieret una persona. Ob hoc eum confitemur Filio. Melius est enim sic intelligere quam divinitatem Filii cum homine, quem assumpsit cohabitantem significari, Nestorii dogma cadere videamur. Nobis qui manducavimus et bibimus
Abbreviated transcription (Latin):
& gentib moꝵs prauitas antiquoꝵ
ut supra dictũm ẽ. Iste enĩ um¬
bre legales quasi a dño aliquan¬
do constitute. interdum ab a¬
płis st̃ illis temporib ob decli-¬
nandã Iudoꝵ ꝑfidiã usurpate:
gentilis uͦ insticutio ut uere a sa

Expanded text:
et gentibus morum pravitas antiquorum, et gentibus morum pravitas antiquorum, ut supra dictum est. Istae enim umbrae legales, quasi a Domino aliquando constitutae, interdum ab Apostolis sunt illis temporibus ob declinandam Judaeorum perfidiam usurpatae. Gentilis vero institutio, ut vere a
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ apłs ait. Cũ uenisset cephas antiochiã:
in faciẽ ei restiti. Paulꝰ aut̾ rogabat ñ
debe recipi eũ. Qm̃ in ipsa seaclei fronte
ostitueis nimiᷤᷤtepide stet̾at: m̾ito eũ paulꝰ
abiecit. nȩ illiꝰ qͣsi ꝯtagione uireᷤ corrũꝑen¬
t᷑ alioꝵ. Facta ÷ aũdi̾sensio. Noli ħ delictũ
putare. ñ enĩ cõmoueri malũ ÷: s irrõna¬
bilit̾ nulloq iͦto flagitante negotio cõmou̾i.
Et barnabas assumpto marco na¬
uigaret cyprũ: ꝓꝑter amatum
sibi frẽm & affinit᷑ate coniunctũ.
leguntur enĩ fuisse consobrint.
Barnabas separatꝰ a paulo patri¬
am repecit insulã : & nichilomi¬
nus euangłice p̃dicationis in ui¬
nctũ sibi opꝰ exercuit. Circun
cidit eũ ꝓꝑter iudeos qͥ erant in
illis locis. Non qđ figuras legis
euangelii ueritate lucente qͥppiã
utilitatis crederet allaturas : sed
ne ꝑ occasionẽ gentiũ ndi a fide
recederent: quib tam̃ umbra ue¬
tus paulatim tollenda erat. sic̃

Expanded text:
s ait: Cum venisset Cephas Antiochiam, in faciem ei restiti . Paulus autem rogabat, non debere recipi eum. Quoniam in ipsa se aciei fronte constituens, nimis tepide steterat, merito cum Paulus abjecit, ne illius quasi contagione vires corrumperentur aliorum. Facta est autem dissensio. Noli hoc delictum putare. Non enim commoveri malum est, sed irrationabiliter, nulloque justo flagitante negotio commoveri. Et Barnabas assumpto Marco navigaret Cyprum. Propter amatum sibi fratrem, et affinitate conjunctum leguntur enim fuisse consobrini Barnabas separatus a Paulo, patriam repetit insulam, et nihilominus Evangelicae praedicationis injunctum sibi opus excidit eum propter Judaeos, qui erant in illis locis. Non quod figuras legis, Evangelii veritate lucente, quidpiam utilitatis crederet allaturas, sed ne per occasionem gentium Judaei a fide recederent. Quibus tamen umbra vetus paulatim tollenda erat, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ge petre: occide & manduca. Sur¬
ge inqͥt. ad euangelizandũ preꝑa¬
rare: occide ingentib qđ fuerant:
& fac qđ es. Qͥ enĩ manducat cibũ
foris positũ: in suũ corpꝰ traicit
Precipit gͦ ut nationes ꝑ increduli¬
tatem ante foris positẽ int̾fecta p̾¬
t̾ita uita societati eccłe quã signi¬
ficat petrus inserantur: iuxta qđ
de se ipso paulus apłs ait. Ego enĩ
ꝑ legem legi mortiuis sũ: ut do ui¬
ñ ego: iiiuit uͦ in me xꝑe. Qͥ uͦ ab

Expanded text:
ge, Petre, occide, et manduca. Surge, Petre, occide, et manduca. Surge, inquit, ad evangelizandum praeparare. Occide in gentibus quod fuerant, et fac quod es. Qui enim manducat cibum foris positum, in suum corpus trajicit. Praecipit ergo ut nationes per incredulitatem ante foris positae, interfecta praeterita vita, societati Ecclesiae, quam significat Petrus, inserantur. Juxta quod de seipso Paulus apostolus ait: Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vinon ego, vi
Abbreviated transcription (Latin):
In qͦ erant oĩa quadrupedia & ser¬
pentia t̾re: cum uolatilib cęli. A¬
nimalia illa om̃s gentes st̃: errori¬
bus immunde: s tͥna sũbmissi oẽ
id ÷ in mysterio sc̃ȩ trinitatis in
baptismo mundate: q̃ hominisi¬
maginẽ relinquentes. bestiarũ
exserpentix sumpsere figuras. Un¬
dolosam malitiã dr̃. Ite dicit̾e uul¬
p̃i illi. Nel ad phariseos. Genimina
ui ꝑarum. & ad libidinosos. Equi
insanientes in feminas facti st̃. E
de impudentib. Nolite scm̃ dare
canib. Ee de uoluptuosis. Neq mit¬
tatis margaritas ur̃as ante porcoᷤ.
& de suꝑbis simul ac dolosis. Uul¬
pes foueas hñt: & uolucres celi mdos.
& cõmune de omĩb. Et homo cũ
in honore esset id ÷ ad imaginẽ dĩ
factꝰ. ñ intellexit: cõparatus ⁊ um̃¬
tis insipientib. Uerum aut̃ id est
incorruptũ hominẽ: salomon osten¬
dit dicens. Dm̃ time & mandata
eiꝰ obserua: hoc ÷ enĩ oĩs homo. Sur¬

Expanded text:
In quo erant omnia quadrupedia et serIn quo erant omnia quadrupedia et serpentia terrae, volatilia coeli. Animalia illa omnes gentes sunt erroribus immundae, sed trina submersione, id est, mysterio sanctae Trinitatis in baptismo mundatae, quae, hominis imaginem relinquentes, bestiarum ac serpentium sumpsere figuras. Undolosam malitiam dicitur: Ite, dicite vulpi illi . Et ad Pharisaeos: Genimina viperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas facti sunt . Et de impudentibus: Nolite dare sanctum canibus . Et de voluptuosis: Neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Et de superbis simul ac dolosis: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos . Et in commune de omnibus: Et homo cum in honore esset, id est, ad imaginem Dei factus, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus . Verum autem, id est, incorruptum hominem, Salomon ostendit, dicens: Deum time, et mandata ejus observa. Hoc est enim omnis homo . Sur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ uestes alias corrũpit. & ido qͥ
uult ad my steriũ eccłe catholicȩ
ꝑtinere: excludat de corde suo cor¬
ruptionẽ malarũ cogitationum:
&ita incorruptibilit̾ firmet᷑ in
fide: ut prauis cogitationib tan¬
ꝗͣ a tineis ñ rodatur in mente. Alr̃.
Tinea hereticus ẽ. uestim̃tum dñi
corrumꝑe uolens : sed dño dispen¬
sante ñ u̾alens. Quͦ ͣ etiam intun¬
ca illa dñi figuratũ ÷: quã mili¬
tes scindere ñ audebant. Quatu¬
or initiis sũbmiti de cęlo in t̾rã
Quatuor initia quib linteũ de¬
pendebat. quatuor plagas orbis t¬
rarũ designant : quib extendit᷑
eccła. Ipsa est enĩ ciuitas dĩ nr̃i in
monte sc̃o eiꝰ : dilatans exultatio¬
nes uniu̾se t̾re. Qd̾ enĩ de celo sub¬
psi ioħis. Hidi ciuitatẽ scãm ihe¬
rusalẽ nouã descendentem de celo
a d̾o. Posst̾ etiam qͣtuor initiis eu¬
angłiste figurari : ꝑ qͦs eccł̾a celesti
munere imbuit᷑ atq sublimatur.

Expanded text:
quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum cogitationum, et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationibus tanquam a tineis non rodatur in mente. Aliter: Tinea haereticus est, vestimentum Domini corrumpere volens, sed dispensante Domino non valens. Quod etiam in tunica illa Domini figuratum est, quam milites scindere non audebant. Quatuor initiis submitti de coelo in terram. Quatuor initia, quibus linteum dependebat, quatuor plagas orbis terrarum designant, quibus extenditur Ecclesia. Ipsa est enim civitas Dei nostri in monte sancto ejus, dilatans exsultationes universae terrae. Quod enim de coelo subpsi Joannes: Vidi civitatem sanctam Jerusalem novam, descendentem de coelo a Deo . Possunt etiam quatuor initiis evangelistae figurari, per quos Ecclesia coelesti munere imbuitur atque sublimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. Tres misit ad petrũ corne¬
lius. quia creditura gentilitas.
apłice fidĩ europam. asiam. a-¬
fricã q subegit. partim studiis
militarib hoc instantiȩ predi¬
candi. partim domesticis nego¬
tiis occupandis. Notaq qđ unꝰ
miles & duo domestici mittunt᷑.
Quanto enĩ fortiores: tanto pau¬
ciores in eccłe mẽbris inuenies: ꝓlo¬
res qͥ audire u̾bum. ꝗͣ dicere sci¬
ant. Ascendit petriis in suꝑio¬
ra. Significat eccłam: relictis ter¬
renis cupiditatib. conu̾sationẽ
in cęlis habiturã. It oraret cir¬
ca horam sextã. Sexta hora pe¬
trus inter medias preces esuriit:
salutem utiq mundi:. ꝗ̃ dñs sex¬
ta etate scłi querere & saluare
uenerat: qđ & ipse uoluit indica¬
re. cũ eadem diei hora suꝑ sama¬
ritane puteũ sitiebat. Et descen¬
dens uas qđdam uelut linteum
magnũ. Uas illd̃ eccłam signifi.¬
cat: incorruptibili fide preditã
Dinteum enĩ tinea ñ consumit:

Expanded text:
Dominum. Tres misit ad Petrum CorneDominum. Tres misit ad Petrum Cornelius, quia creditura gentilitas apostolicae fidei Europam, Asiam, Africamque subegit, partim studiis militaribus, hoc est, instantia praedicandi, partim domesticis negotiis occupandas. Nota quod unus miles, et duo domestici mittantur. Quanto enim fortiores, tanto pauciores in Ecclesiae membris invenies, plures qui audire verbum, quam qui dicere sciant. Ascendit Petrus in superiora. Significat Ecclesiam, relictis terrenis cupiditatibus, conversationem in coelis habituram. Ut oraret circa horam sextam. Sexta hora Petrus inter medias preces esurit, salutem utique mundi, quem Dominus sexta aetate saeculi quaerere et salvare venerat. Quod et ipse voluit indicare, cum eadem hora diei super Samaritanae puteum sitiebat. Et descendens vas quoddam velut linteum magnum. Vas illud Ecclesiam significat incorruptibili fide praeditam. Linteum enim tinea non consumit,
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ad uirtutes: ut beatus pa¬
pa gregoriꝰ exꝑonit. Cor nelius e¬
nĩ inquit euius elemosme ante
baptismũ angło teste laudate sẽ
ñ oꝑib ad fidem s fide uenit ad
dieratꝰ si ñ ab iꝑso se in bonis ꝑfici
carnatus esset ignorabat. Fidem
habuit: cuiꝰ orationes & elemosine
placere potuert̾. Bona aut̃ actione
ꝓmeruit. ut dm̃ ꝑfecte cognosc̾et:
& de unigenito ens. incarnationis
mysterium crederet: qͣtinꝰ ad sacͣ¬
menta baptismatis ꝑueniret. Per
lidatus in fide. Uidit in uisu mani¬
feste qͣsi hora nona diei. & cȩtera
Bene oracłm baptismi petendi. hora
nona accipit : qui in morte ipsiꝰ qui
hora nona sꝑm tradidit erat bapti¬
pen. Cum elemosinis p̃cibq sus¬
ceptis. mox doctor salutis accersi¬
ri iubetur: manifeste innuitur
quo  ele mosinis illis ac p̃cib ple¬
nam sue salutis cognitionẽ a dño
quesierat. Uocauit duos domesti¬
cos suos : & nulitem metuentem

Expanded text:
gitur ad virtutes, ut beatus pagitur ad virtutes, ut beatus papa Gregorius exponit. Cornelius enim inquit cujus eleemosynae ante baptismum angelo teste laudatae sunt, non operibus ad fidem, sed fide venit addierat, si non ab ipso se in bonis perficilius incarnatus esset, ignorabat. Fidem habuit, cujus orationes et eleemosynae placere potuerunt. Bona autem actione promeruit ut Deum perfecte cognosceret, et de Unigenito ejus Incarnationis mysterium crederet, quatenus ad sacramentum baptismatis perveniret. Per lidatus in fide. Vidit in visu manifeste quasi hora nona diei, etc. Bene oraculum baptismi petendi hora nona accipit, quia in morte ipsius, qui hora nona spiritum tradidit, erat baptipen. Cum eleemosynis precibusque susceptis, mox doctor salutis accersiri jubetur, manifeste innuitur quod eleemosynis illis ac precibus plenam suae salutis cognitionem a Domino quaesierit. Vocavit duos domesticos suos, et militem metuentem