comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra passionis. cũ humanitatis in.¬
firma pateretur: diuinitatis po
tentiam exercere noluit. Media.¬
tori quippe dei & hominũ quasi
egredi ostiũ fuissae: si cũ teneret᷑
ut homo. maiestatis suȩ potentiã
uoluisset ostendere: & ꝑ diuini¬
tatis magnitudinẽ. susceptȩ car¬
nis infirma transire. Ut enĩ aꝑt̾
homo mori possae: deus mansit
occultus: quia si cognouissent.
nũquã dñm głȩ crucifixissent
Non. e. gͦ egressus ostiũ. qͥ e reqͥ¬
situs a pilato tacuit: atq int̾
psecutoꝵ manus. & corpꝰ passi¬¬
oni optulit. quod ꝓ electis assũp¬¬
serat: & resistentibus noluit de¬
monstrare quod erat. Unde etiã
ꝑ psalmistam dr̃. Posuer̃ me in
aibhominationẽ sibi: traditꝰ sum
& non egrediebar. Cum enim
despiceretur quia homo uidebat᷑.
aressus ess&: si occultã maiesta¬
tem suam ostentare uoluissoe
Sed quia infirmitat̾ẽ ꝓdidit:
potentiam absconditꝰ: in eo qđ

Expanded text:
ra passionis cum humanitatis inra passionis cum humanitatis infirma pateretur, divinitatis suae potentiam exercere noluit. Mediatori quippe Dei et hominum quasi egredi ostium fuisset, si cum teneretur ut homo, majestatis suae potentiam voluisset ostendere, et per divinitatis magnitudinem susceptae carnis infirma transire. Ut enim apertus homo mori posset, Deus mansit occultus: Quia si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Non est ergo egressus ostium, qui et requisitus a Pilato tacuit; atque inter persecutorum manus et corpus passioni obtulit quod pro electis assumpserat, et resistentibus noluit demonstrare quod erat. Unde etiam per Psalmistam dicitur: Posuerunt me in abominationem sibi, traditus sum, et non egrediebar despiceretur quia homo videbatur, egressus esset si occultam majestatem suam ostentare voluisset. Sed quia infirmitatem prodidit, potentiam abscondit, in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
terruit me: & ñ magis tacui nec
egressus. sum ostiũ. Qui enĩ per
humilitatẽ solidus nequaquã de¬
spici timuit: hunc ut foras lin¬
gua eicer&. impatientia ñ euicit
U̾bi bene p̾mittit᷑. si ex paui ad
multitudine̾ nimiam: ut cuius
constantiȩ fuerit. agnoscat᷑: quia
uidelic& nequaquã terr& extẽ.
rius numerus hominu: quẽ ñ
deuastat interiꝰ turba uiciorũ
In hac & enĩ uita qui nulla ꝓsꝑa
appetit: nulla ꝓculdubio aduer.¬
sa ꝑtimescit. Quȩ scilic& uerba
si ad intellectũ mysticũ trahimꝰ:
in eis citius oꝑationẽ nr̃i redempto.
ris inuenimus. Ipse qͥppe ad multi¬
tudinẽ nimiã non expauit: qui
ꝑsecutores suos cũ gladiis & fu¬
stibus uenientes. una tantum re.¬
sponsione ꝑculit: dicens. Ego sum
Ipsum despectio ꝓpinquoꝵ ñ ter.¬
ruit: qui nos ab ȩt̃nis suppliciis
liberans. palmas in facie ȩquani¬¬
mit᷑ accepit. Ipse tacuit & ostiũ
egressus non. ẽ: qui sub ipsa iã ho¬

Expanded text:
terruit me, et non magis tacui, nec terruit me, et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Qui enim per humilitatem solidus nequaquam despici timuit, hunc ut foras lingua ejiceret impatientia non evicit. Ubi bene praemittitur: Si expavi ad multitudinem nimiam, ut cujus constantiae fuerit agnoscatur, quia videlicet nequaquam terrerius numerus hominum, quem non devastat interius turba vitiorum. In hac etenim vita qui nulla prospera appetit, procul dubio adversa pertimescit. Quae scilicet verba, si ad intellectum mysticum trahimus, in ejus citius operatione nostri Redemptoris facta invenimus. Ipse qtudinem nimiam non expavit, qui persecutores suos cum gladiis et fustibus venientes una tantum responsione perculit, dicens: Ego sum . Ipsum despectio propinquorum non terruit, qui nos ab aeternis suppliciis liberans, palmas in facie aequanimiter accepit. Ipse tacuit, et ostium egressus non est, qui sub ipsa jam ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ex deo autẽ loquit᷑ qͥ scit
non se a se habere. sed ex deo ac¬¬
cepisse quod dicit. Corã dõ uͦ lo¬
quit᷑ : qui in omne quod dicit.
non humanos fauores ap̃petit :
sed om̃ipotentis dei p̾sentiȩ in¬
tendit: & non suam sed auctoris
głam reqͥrit. Qui autẽ scit qͥdem
ex deo se accepisse qđ dicit. & ta-¬
sicut ex deo loquit᷑. sed ñ corã
deo: quia eũ quem cordi suo ñ ꝓ¬¬
ponit cũ p̾dicat: quasi absentẽ
putat. Sed sc̃i uiri & ex deo lo¬
cunt᷑. & corã deo: quia & ab eo
se sciunt habere quod dicunt:¬
& ipsum suis sermonibꝰ adesse
udicẽ auditorẽ considerant:
Unde fit. ut cũ se a ꝓximis de¬
spici agnoscunt. suaq dicta uitȩ
audientiũ non ꝓdesse᷑ abscon¬
dant quantȩ uirtitis sunt: ne
si secretũ cordis inutilit̾ sermo
platus aꝑiat: ad inanẽ głam ꝓ-¬
stinatas mentes ñ appetens ex
uirtutis suȩ patefactione clares.¬
cere: ait. Si despectio ꝓpinquoꝵ

Expanded text:
Sicut ex Deo autem loquitur Sicut ex Deo autem loquitur non se a se habere, sed ex Deo accepisse, quod dicit. Coram Deo vero loquitur, qui in omne quod dicit, non humanos favores appetit, sed omnipotentis Dei praescientiam intendit; non suam, sed Auctoris gloriam requirit. LXIV. Qui autem scit quidem ex Deo se accepisse quod dicit, et tasicut ex Deo loquitur, et non coram Deo , quia eum, quem cordi suo non proponit cum praedicat, quasi absentem putat. Sed sancti viri et ex Deo loquuntur et coram Deo, quia et ab eo sese sciunt habere quod dicunt, et ipsum suis sermonibus adesse judicem auctoremque considerant. Unde fit ut cum se a proximis despici agnoscunt, suaque vita dicta audientium vitae non prodesse, abscondunt quantae virtutis sunt, ne si secretum cordis inutiliter sermo probatus aperiat, ad inanem gloriam prstinatas mentes non appetens ex virtutis suae patefactione clarescere, ait: Si despectio propinquorum
Abbreviated transcription (Latin):
citu suo: & illiisit. Quod uide¬
lic& factũ oportoe nos audien¬
tes discere : ut quotiens audi¬
tores nr̃i nr̃a uolunt quasi lau-¬
danda cognoscere. non autem
sua ꝑuersa mutare: omnino
taceamus: ne si ostentationis
studio uerbũ dei loqͥm᷑. & illoꝵ
culpa quȩ erat esse ñ desinat:
& nr̃a quȩ non erat. fiat. Dicat
fortasse aliquis. Unde nõuimꝰ
quo corde quis audiat : Sed
multa sunt quȩ audientis ani-¬
mũ ꝓdunt: maxime si auditõ¬
res nr̃i. & semꝑ laudant quod
audiunt: & nũquã qđ laudañ
głam predicator egregiꝰ fugerat:
cũ dicebat. Non enĩ sumꝰ sicut
pliirimi adulterantes uerbũ
dei: sed ex sinceritate: sed sicut
ex deo. coram deo. in xp̃o loqui¬
mur. Adulterarinãq ẽ. uerbr̃
dei: aut alit̃ de deo sentire quã
est: aut ex eo non spiritales fru-¬
ctus. sed adulterinos fȩtus que¬
rere laudis humanȩ Ex since¬
ritate uͦ loqui. ẽ: nil in eloquio
extra quã oporteat querere:

Expanded text:
citu suo et illusit . Quod videcitu suo et illusit . Quod videlicet factum oportet nos audientes discere, ut quoties auditores nostri nostra volunt quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum loquimur, et illorum culpa quae erat esse non desinat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse aliquis: Unde novimus quo corde quis audiat? Sed multa sunt quae audientis animum produnt, maxime si auditonostri et semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant gloriam praedicator egregius fugerat, cum dicebat: Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei; sed ex sinceritate, sicut ex Deo, coram Deo in Christo loquimur. Adulterari namque verbum Dei, est aut aliter de illo sentire quam est, aut ex eo non spiritales fructus, sed adulterinos fetus quaerere laudis humanae. Ex sinceritate vero loqui, est nil in eloquio extra quam oporteat quaerere. 717
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt: ne de sapientię suȩ os¬
tentatione glorient᷑: cũq ali¬
quid prudent̃ dicunt: ñ que¬
runt suã głam. sed auditorum
uitã. Cum uͦ conspiciunt quia
auditoꝵ uitã loquendo lucrari
non possunt: tacendo abscondt̃
scientiam suam. Ad imitandã
quippe uitam dm̃: quasi ad qđ¬
dam nobis ꝓpositũ signu̾ curri-¬
mus. Ipse enim quia herodem
uidit non ꝓfectũ querere. sed
signa uel scientiã uelle mirari:
requisitus ab eo tacuit: & qͥa
constant᷑ tacuit: ab eo irrisus
exiuit. Scriptũ nãq est. Hero¬
des autẽ uiso iħu gauisus. ẽ. ual¬
de: erat enĩ cupiens ex multo
tempore uidere eũ. eoqđ audi¬
r& multa de illo: & sperabat sig¬
nũ aliquod uidere ab eo fieri
Ubi & subdit᷑. Interrogabat aũt
illũ multis sermonibus. At ille
nichil illi respondẽbat. Tacens
uͦ dñs quã sit despectus ostendit᷑:
cum illic ꝓtinꝰ subinfert᷑. Spre¬
uit autem illũ herodes cũ exer¬

Expanded text:
volunt, ne de sapientiae suae osvolunt, ne de sapientiae suae ostentatione glorientur. Cumque aliquid prudenter dicunt, non quaerunt suam gloriam, sed auditorum vitam. Cum vero conspiciunt quia auditorum vitam loquendo lucrari non possunt, tacendo abscondunt scientiam suam. Ad imitandum quippe vitam Domini, quasi ad quoddam nobis propositum signum currimus; ipse enim quia Herodem vidit non provectum quaerere, sed signa vel scientiam velle mirari, requisitus ab eo tacuit. Et quia constanter tacuit, ab eo irrisus exivit. Scriptum namque est: Herodes autem viso Jesu gavisus est valde, erat enim cupiens ex multo tempore videre eum; eo quod audiret multa de illo: et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri. Unde et subditur: Interrogabat autem illum multis sermonibus. At ipse nihil illi respondebat . Tacens vero Dominus quam sit despectus ostenditur, cum illic protinus subinfertur: Sprevit autem illum Herodes cum exer
Abbreviated transcription (Latin):
aliis: ipse in me intrinsecꝰ imꝑ¬
tur babilis mansi. Quid nãq
hoc loco ostiũ : nisi os debemꝰ
acciꝑe: Per hoc quippe quasi
egredim᷑ : dum uerbis quibus
possumus. secreta nr̃i cordis aꝑi¬
mus: & quales intus manemus
in conscientiaꝰ tales foras egre
dimur ꝑ linguã. Sunt uͦ non.¬
nulli qͥ om̃ino despici mȩtuuñ:
ac ne uiles fortasse iudicentur.
sapientes uideri ap̃petunt: Hi
ooguntur ostiũ egredi: qͥa pul¬
sati contumelĩis. quã magni¬
quasi apud se lateant. loquen-¬
tes denunciant: dumq ꝑ im¬
patientiã uicti quȩdam de se
quȩ nesciebantur aꝑiunt: tãꝗͣ
ꝑoris ostiũ egrediunt᷑. Unde
beatus iob dicturus quod oris
ostium non fuissoe egressus: p̾.¬
misit tacui: quia uidelicet
impatientia turbatus. a do¬
mo conscientiȩ exissce: si tace¬
in cõmotionis tempore sem&.¬
ipsos ostende om̃ino refugurã:
& cũ audientibus ꝓdesse nẽ¬
queunt. etiã despici tacentes

Expanded text:
aliis, ipse in me intrinsecus impaliis, ipse in me intrinsecus imperturbabilis mansi. Quid namque in hoc loco ostium nisi os debemus accipere? Per hoc quippe quasi egredimur, dum verbis quibus possumus secreta nostri cordis aperimus; et quales intus manemus in conscientia, di per linguam. Sunt vero nonnulli qui omnino despici metuunt, ac ne viles fortasse judicentur, sapientes videri appetunt; hi coguntur ostium egredi, quia pulsati contumeliis quam magni apud se lateant, loquentes denuntiant, dumque per impatientiam victi quaedam de se quae nesciebantur aperiunt, tanquam per oris ostium egrediuntur. Unde beatus Job dicturus quod oris ostium non fuisset egressus, praemisit, tacui; quia videlicet impatientia turbatus, a domo conscientiae exisset, si tacein commotionis tentatione semetipsos ostendere omnino refugiunt, et cum audientibus prodesse nequeunt, etiam despici tacentes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mit titur: ego dixi. in excessu
mentis meȩ Per excessum ergo
mentis. etiã sem& ipsum transĩt:
cũ de hominis qualitate defini-¬
uit. Ac si patent᷑ dicat. De falsi.¬
tate omniũ hominũ inde uerã
sententiã ꝓtuli: unde egoipse
ipse mendax. inquantũ homo:
intantũ autẽ omnino ñ mendax
in quantũ ꝑ excessum mentis suꝑ
homine. Sic itaq sic. ꝑfecti om̃s
quãuis adhuc aliqͥd turbulen¬
tũ de infirmitate carnis tole.¬
rent: iam tam̃ intrinsecꝰ tran.¬
quillissimo secreto ꝑfruunt᷑ ꝑ
contemplationẽ mentis: ut qͥc¬
qͥd accidit exterius : in nullo
curb& interiꝰ. Unde beatus iob
securitat᷑e sc̃ȩ mentis ostendens:
postquã de se tot uirtutũ p̃di¬
camenta ꝓtulit: hoc qđ p̃mi¬
simus. secͤiitus adiunxit. Si¬
ex paui ad multitudinẽ nimiã:
& despectio ꝓpinquoꝵ terruit
me: & ñ magis tacui. nec egres.¬
sus sum ostium. Ac si aꝑtiꝰ dicat
Turbatis contra me extrinsecꝰ

Expanded text:
quod praemittitur: Ego dixi in excessu quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semetipsum transiit, cum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse ipse mendax, in quantum homo. In tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum mentis super hominem. Sic itaque, sic perfecti omnes, quamvis adhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent, jam tamen intrinsecus tranquillissimo secreto perfruuntur per contemplationem mentis, ut quidquid acciderit exterius, in nullo turbet interius. Unde beatus Job securitatem sanctae mentis ostendens, postquam de se tot virtutum praedicamenta protulit, hoc quod praemisimus secutus, adjunxit. expavi ad multitudinem nimiam, et despectio propinquorum 716 terruit me; et non magis tacui, nec egressus sum ostium. Ac si apertius dicat: Turbatis contra me extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
unã sententiã ꝓtulit: ad utraq
seruientẽ. Ait᷑ enĩ. & introiuit
tremor in ossa mea: & subtꝰ me
turbata. ẽ. uirtus mea. Ac si
dicer&e. Non mea uirtus. ẽ. in
qua suꝑiꝰ raptus imꝑtur babilis
maneo: sed mea uirtus. ẽ. in qua
inferius turbor. Ipse gͦ suꝑ se
imꝑturbabilis: ipse sub se ꝑtur.¬
babilis: quia suꝑ se ascenderat
in quantu rapiebat᷑ ad sum ma ÷¬
& sub sem& ipso erat. in quantũ
adhuc reliquias trahebat in in.¬
fima. Ipse suꝑ se imꝑturbabilis.
quia in dei iam contemplatione
transierat: ipse sub se ꝑturbabi.¬
lis: quia sub sem&ipsõ adhuc in¬
firmꝰ homo remanebat Huic sen.¬
tentiȩ dauid ꝓpħa concinens ait
Ego dixi in ex cessu mentis meae:
omnis homo mendax. Cui respon
deri potest. Si omnis: & tu. Fal.¬
saq iã erit sententia: quã m̃dax
ipse ꝓtulisti. Si uͦ ipse ñ mendax
uera iam sententia ñ erit: qͥa dũ
tu uerax es: non om̃is homo men

Expanded text:
unam sententiam protulit ad utraque unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis, quia sub semetipso adhuc infirmus homo remanebat. Huic sententiae David propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis hoderi potest: Si omnis, et tu, falsaque iam erit sententia, quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non mendax, vera iam sententia non erit, quia dum tu verax es, non omnis homo cogn
Abbreviated transcription (Latin):
primere poterant: despecta sub¬¬
teriacent. Unde bene ꝑ ꝓpħam
dr̃: statue tibi speculam: ut dũ
quisq speculatur sũma: suꝑemi¬
neat infimis Hinc etiã abacuch
dicit. Suꝑ custodiam meã stabo
Stat quippe suꝑ custodiã suam:
qͥ ꝑ sollerciã disciplinȩ. terrenis
desideriis non subcumbit. sed su¬
ꝑemin&: ut dum semꝑ stantẽ ap̃-¬
petit ȩt̾nitat̾e: infra sit ei omne
quod transit. Tamen quia uir
sanctus quantalib& uirtute ꝓfe-¬
cerit. eum in hac uita positum.
adhuc extrinsecus carnis infirmi-¬
tas p̃mit: unde scriptũ. ẽ. qͣnqͣm¬
in in imagine dei ambul& homo
tamen uane conturbabit᷑: plerũq¬
turbabilis dur& interuis: & qd̾
uane conturbari potest. de infir-¬
mitate carnis sit. quãuis quod
in imagine dei ambulat. de uir¬
tute mentis: quatinꝰ & roboret᷑
intus diuino adiutorio: & tam̃
adhuc foris sarcina p̃mat᷑ huma¬
na. Unde bene abacuch iterum

Expanded text:
mentem poterant, despecta submentem poterant, despecta subterjacent. Unde bene per prophetam dicitur: Statue tibi speculam , ut dum quisque speculatur summa, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne quod transit. 36. Quia carsanctus vir quantalibet virtute profecerit, eum in hac vita positum adhuc extrinsecus carnis infirmitas premit, ut scriptum est: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatturbabilis duret interius, et quod vane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis quod in imagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum
Abbreviated transcription (Latin):
curitas cordis: nil concupiscen¬
tiȩ habere secularis. Nam si ad
terrena adipiscenda. cor inhiat:
securũ tranquillũq esse nulla¬
tenꝰ potest: quia aut ñ habita
concupiscit ut habeat᷑ aut ad¬
epta mȩtuit ne amittat. Et dũ
quasi quibusdam fluctibus uolui¬
tur᷑: ac ꝑ modos uarios. rerũ al¬
t̃nantium mutabilitate uersat᷑.
Sin uero semel in appetitione
suꝑnȩ patriȩ. forti stabilitate
animus figitur: minꝰ rerũ tem¬
poraliũ ꝑturbatione uexat᷑
Acunctis qͥppe extͣnis motibꝰ
eandem intentione̾ suã. quasi
quendã secretissimũ recessum¬
petit: ibiq incõmutabilis inhȩ¬
rens. & mutabilia cuncta trans¬
cendens: ipsa iam tranquillita-¬
te quietis suȩ. in mundo extra
mundum. ẽ. Excedit ꝓfecto i ma
om̃ia. intentione sũmoꝵ: & cun¬
ctis rebus quas non appetit. li¬
bertate quadam suꝑesse se sen¬
tit. Nec tempestatem rerũ te-¬
poralium intus sustin&. quam
intuet᷑ foris: quia terrena om-¬

Expanded text:
curitas cordis, nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque esse nullatenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adepta metuit ne amittat; et dum quasi quibusdam fluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. Si vero semel in appetitione supernae patriae forti stabilitate animus figitur, minus rerum temporalium perturbatione vexatur. A cunctis quippe externis motibus eamdem intentionem suam quasi quemdam secretissimum secessumpetit, ibique incommutabili inhaerens, et mutabilia cuncta transcendens, ipsa jam tranquillitate quietis suae in mundo extra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam intuetur foris. quia terrena om
Abbreviated transcription (Latin):
nunciat : qui ꝑcepisse se eiꝰ scien.¬
tiam non ꝑ uerba tantũmͦ. sed
etiã ꝑ oꝑa demonstrat. Unde
cipi offerã illũ. Dm̃e enĩ qđ offe¬
rimꝰ: in manibus tenemꝰ. Uenienti
gͦ ad iudiciũ principi librũ of¬
ferre. ẽ: uerba p̾ceptoꝵ illiꝰ in
actione tenuisse. Sequitur
mat: & cũ ipsa sulci eiꝰ deflent:¬

Expanded text:
nuntiat, qui percepisse se ejus sciennuntiat, qui percepisse se ejus scientiam non per verba tantummodo, sed etiam per opera demonstrat. Unde cipi offeram illum. - Omne enim quod offerimus in manibus tenemus. Venienti ergo ad judicium principi librum offerre est, verba praeceptorum illius in actione tenuisse. Sequitur: mat, et cum ipsa sulci ejus deflent
Abbreviated transcription (Latin):
aquã torrentis quã ꝑtransire
non ual&e: quia & intuet᷑ spe¬
culando quod libeat: & tamen
hocipsum ꝑfecte ñ ualet intuẽ¬
ri quod lib&. Propħa gͦ ad aquã
quandoq ꝑuenit quã ñ ꝑtran-¬
sit: quia ad contemplationem
sapientiȩ cũ ad extremũ ducim᷑.
ipsa eius immensitas quȩ ex se
hominẽ subleuat: ad se huma¬
no animo plenã cognitionẽ ne¬
gat: ut hanc & tangendo am&e:
& tam̃ nequaquã ꝑtranseundo
penetr&. Beatus gͥ iob hȩc in¬
crementa uirtiitum. qͥa distin.¬
de hominibus suꝑno munere
distribui conspexit: gradus uo¬
cauit: qmͣ ꝑ ipsos ascendit᷑: ut
ad cȩlestia obtinenda ueniat᷑.
Sacri itaq libri id . ẽ. diuini
eloquii memoriam faciens. dicit:
ꝑ singulos gradus meos ꝓnuncia¬
bo illũ: quia nimirũ ille ad doc¬
trinã dei ueracit᷑ ascendit: qui
ad optinendam hanc. gradibus
sc̃ ȩ oꝑationis eruꝑit: & quasi ꝑ
singulos gradus suos. librũ pro.¬

Expanded text:
ad aquam torrentis quam pertransire ad aquam torrentis quam pertransire non valet, quia et intuetur speculando, quod libeat, et tamen hoc ipsum perfecte non valet intueri, quod libet. Propheta ergo ad aquam quandoque pervenit, quam non pertransit: quia ad contemplationem sapientiae cum ad extremum ducitur, ipsa ejus immensitas, quae ex se hominem sublevat ad se humano animo plenam cognitionem necat, ut hanc et tangendo amet, et tamen nequaquam pertranseundo penetret. Beatus igitur Job haec incrementa virtutum, quia distincte hominibus superno munere tribui conspexit, gradus vocavit: quoniam per ipsos ascenditur ut ad coelestia obtinenda veniatur. Sacri itaque libri, id est divini eloquii, memoriam faciens, dicit: Per singulos gradus meos pronuntiabo illum, quia nimirum ille ad doctrinam Dei veraciter ascendit, qui ad obtinendam hanc gradibus sanctae operationis eruperit. Et quasi per singulos gradus suos librum pro
Abbreviated transcription (Latin):
uestris. Aqua gͦ ad genua ꝑue-¬
nit: cũ nos ꝑcepta sapientia ꝑ.¬
fecte ad boni oꝑis rectitudinẽ
restringit. Qui iterũ metitur
enes ducit᷑: quia uidelica&e tc̃
i nobis plenitudo oꝑis excres¬
at: quando in nobis ꝑfecta sa¬¬
pientia. omnẽ quoq inquantũ
est possibile delectationẽ car.¬
nis extinxerit Nisi enĩ carnis
delectatio ess& in renibꝰ: psal¬
nista minime dixiss&e. Ure re¬
nes meos & cor meũ. Aqua igit᷑
ad renes uenit: cũ dulcedo sapi¬
entiȩ etiã incentiua carnis in¬
terimit: ut ea quȩ urere men-¬
tẽ poterant. delectationis in¬
cendia frigescant. Qui adhuc
potuit. De quo etiã dicit : qmͣ
intumuer̾ aquȩ ꝓfundȩ torren-¬
tis. qui ñ potest᷑ transuadari
lercepta nãq ꝑfectione oꝑis. ad¬
contemplationẽ uenit᷑: in qua
silicie contemplatione dũ mens
in altũ ducit᷑: subleuata uidet
indeo. quia non potest penetra¬
re quod uid&. Et quasi tangit

Expanded text:
vestris . Aqua ergo ad genua pervvestris . Aqua ergo ad genua pervenit, cum nos percepta sapientia perfecte ad boni operis rectitudinem stringit. Qui iterum metitur renes ducitur, quia videlicet tunc in nobis plenitudo operis excrescit quando in nobis percepta sapientia omnem quoque, in quantum est possibile, delectationem carnis exstinxerit. Nisi enim carnis delectatio esset in renibus, Psalmista minime dixisset: Ure renes meos, et cor meum . Aqua igitur ad renes venit cum dulcedo sapientiae etiam incentiva carnis interimit, ut ea quae urere mentem poterant delectationis incendia frigescant. Qui adhuc potuit, de quo etiam dicit: Quoniam intumuerunt aquae profundae torrentis, qui non potest transvadari. Percepta namqcontemplationem venitur, in qua scilicet contemplatione dum mens in altum ducitur sublevata videt in Deo, quia non potest penetrare quod videt, et quasi tangit
Abbreviated transcription (Latin):
le: & transduxit me ꝑ aquã
sus. ẽ. mille : & transcdux̃ me
ꝑ aquã usq ad renes. Ee men¬
sus est mille: & torrentẽ aquȩ
non potui ꝑtransire: qmͣ intu.¬
muerant aquȩ ꝓfundȩ torren.¬
tis. qui non potest transuadari.¬
Quid nãq millenario numero
nisi collati muneris plenitudo
signatur: Uir itaq qͥ apparuit.
redemptor nr cũ nobis ad se
conuersis boni exordii pleni.¬
tudinẽ tribuit: dono spirita.¬
lis sapientiȩ pͥma nr̃i oꝑis ue.¬
stigia infundit. Aquã quippe
usq ad talos uenire. ẽ: iã nos
ꝑ acceptã sapientiã desidatȩ
rectitudinis uestigia tenere:
Qui rursum mille metit᷑. & ꝓ.¬
pha usq ad genua ꝑ aquã dut᷑
quia cum boni oꝑis plenitudo
tribuit᷑ͥ ad hoc usq nr̃a sapien¬¬
tia augetur: ut in prauis iam
actibus minime flectat᷑. Hinc
nãq ꝑ paulũ dicit᷑. Remissas ma.¬
nus & dissoliita genua erigite:
& gressus rectos facite pedibus

Expanded text:
le, et transduxit me le, et transduxit me sus est mille, et transduxit me per aquam usque ad renes. Et mensus est mille, torrentem, quem non potui pertransire; quoniam intumuerant aquae profundae torrentis, qui non potest  AQuid namque millenario numero nisi collati muneris plenitudo signatur? Vir itaque qui apparuit Redemptor noster cum nobis ad se conversis boni exordii plenitudinem tribuit, dono spiritalis sapientiae prima nostri operis vestigia infundit. Aquam quippe usque ad talos venire est jam nos per acceptam sapientiam desideratae rectitudinis vestigia tenere. Qui rursum mille metitur, et propheta usque ad genua per aquam ducitur, quia cum boni operis plenitudo tribuitur, ad hoc usque nostra sapientia augetur, ut in pravis jam actibus minime flectatur. Hinc namque per Paulum dicitur: Remissas manus et dissoluta genua erigite, et gressus rectos f
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑfecte compleat᷑. Si enĩ cer¬
to gradu in credentis mente n̾
ꝓficer& : requisitus in eugłio pa.¬
ter sanandi pueri ñ dixisset
Credo dñe : adiuua in credulita¬
tẽ meã. Adhuc gͦ ascendebat
ad fidem quã iam ꝑcẽperat: qͥ
uno eodeniq tempore clama¬
bat. et iã se credere: & adhuc
ex incredulitate dubitare Hinc
est etiã quod redemptori nr̃o
a discipulis dicit᷑: auge in nob̃
fidem: ut quȩ iam accepta ꝑ
initiũ fuerat: quasi ꝑ augmͣta
graduũ. ad ꝑfectionẽ uenir&e
Ip̾sa quoq sapientia quȩ. ẽẽ. bo¬
noꝵ operũ sol& magistra. anhe¬¬
lanti menti ꝑ incrementa tribii.¬
itur: ut ad eam ꝓculdubio ma¬
gni moderaminis gradibꝰ ascen.¬
dat᷑. Quod bene iezechiel pro.¬
pheta. figurata narratione de¬
nunciat: qui de eo uiro que
in excelso monte uiderat. nar¬
rat dicens. Mensus. ẽ. cubitos
mille: & transduxit me ꝑ aquã
usq ad talos. Et mensus. ẽ. mil¬

Expanded text:
dum perfecte compleatur. Si enim cerdum perfecte compleatur. Si enim certo gradu in credentis mente non proficeret, requisitus in Evangelio pater sanandi pueri non dixisset: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Adhuc ergo ascendebat ad fidem quam jam perceperat, qui uno eodemque tempore clamabat se et jam credere, et adhuc ex incredulitate dubitare. Hinc est etiam quod Redemptori nostro a discipulis dicitur: 723 Auge nobis fidem , ut quae jam accepta per initium fuerat, quasi per augmenta graduum adIpsa quoque sapientia, quae esse bonorum operum solet magistra, anhelanti menti per incrementa tribuitur, ut ad eam procul dubio magni moderaminis gradibus ascendatur. Quod bene Ezechiel propheta figurata narratione denuntiat, qui de eo viro quem in excelso monte viderat narrat dicens: Mensus est cubitos mille, et transduxit me per aquam usque ad talos. Rursumque mensus est mil
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis inherẽmꝰ. Appositis gͥ¬
quasi qͥbꝰdã gradibus ꝓfectꝰ nr̃i.
mentis pedem priꝰ ꝑ timorẽ in
ritatem ad alta amoris leuamꝰ:
ut ab eo quod quisq tum&e re-¬
primat᷑ ut timeat: & ab eo qđ
iam mȩtuit subleuet᷑ ut p̃su¬
mat: Hos autẽ uirtiitũ gradꝰ¬
non magni laboris. ẽ. comp̃hen¬
dere cum ab una ad alteram
putatione res indiget: cũ mens
pensare nitit᷑ in una eademq
uir tite quibꝰ ꝓfectus sui gra-¬
dibus eleuet᷑. Ut enĩ prima ele.¬
menta uircitũ. fidem scilicet
& sapientiã loquar: optineri
singulȩ ꝑfecte nequeunt: nisi
ad hȩc distinctis ordinatisq mo.¬
dis. quasi quibusdã gradibꝰ ascen¬
damus. Ipsa & enĩ fides quȩ ad
bona alia ꝑfecte capessenda
nos im̃buit: plerũq in exordiis
suis & nitat & solida. ẽ. Et iam
certissime habet᷑: & tam̃ de eius
fiducia. adhuc sub dubitatio¬
ne trepidatur. Pars nanq eius
prius accipit᷑: ut in nobis pꝰmo¬

Expanded text:
lectionis inhaeremus  Text. lectionis inhaeremus  Text. quasi quibusdam gradibus provectus nostri, mentis pedem prius per timorem in ritatem ad alta amoris levamus: ut et ab eo quod quisque tumet, reprimatur ut timeat, et ab eo quod jam metuit, sublevetur ut praesumat. Hos autem virtutum gradnon magni laboris est prehendere, cum ab una ad alteram putatione res inindiget, cum mens pensare nititur, in una eademque virtute quibus profectus sui gradibus elevetur. Ut enim prima elementa virtutum, fidem scilicet et sapientiam, loquar, obtineri singula perfecte nequeunt, nisi ad haec distinctis ordinatisque modis, quasi quibusdam gradibus, ascendamus. Ipsa enim fides, quae ad bona alia perfecte capessenda nos imbuit, plerumque in exordiis suis et nutat, et solida est; et jam certissime habetur, et tamen de ejus fiducia adhuc sub dubitatione trepidatur. Pars namque ejus prius accipitur, ut in nobis postmo
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. plus timemꝰ. Adhuc enĩ
quasi in terra iac&: qui ad cęle¬
stia erigi terrenoꝵ desideriis ne¬
gligit: qͣsi subleuatꝰ aũt adhic in¬
manibꝰ & genibꝰ incũbit᷑ qͥ qͣdã con.¬
tagia deserit: s qͥbꝰdã adhuc t̃renis
oꝑibus non contͣdicit. Iam uero
ad uerba dei erectus assistit: qui
ꝑfecte mentẽ ad sublimia erigit:
& ꝑ ĩmunda desideria incuruari
subtilitatis int̾nȩ. quo plus ad
illud ꝓficit᷑᷑: amplius formidat᷑.
Nbi apte diuina uoce subiungit᷑.
noli metuere: quia cũ plus ip̃si
quod timeamus agnoscimꝰ: plus
nobis de deo ꝑ internã gratiã
infundit᷑ qd̾ amemꝰ: quatinꝰ & con-¬
temptus nr paulisꝑ transeat in
timorẽ: & timor transeat in ca-¬
ritatem: ut qͥa querenti nos deo
ꝑ contemptum restitummꝰ: ꝑ timo¬
rem fugimus: & contemptu quan¬
doq & timore postposito. solo ei
amore iungamur. Paulisꝑ enĩ etiã
timere dediscimꝰ: eiq ui soliꝰ di¬

Expanded text:
cimus plus timemus. Adhuc enim cimus plus timemus. Adhuc enim quasi in terra jacet, qui ad coelestia erigi terrenorum desideriis negligit. Quasi sublevatus autem adhuc manibus et genibus incumbit, qui quaedam jam contagia deserit, sed quibusdam adhuc terrenis operibus non contradicit. Jam vero ad verba Dei erectus assistit, qui perfecte mentem ad sublimia erigit, et per immunda desideria incurvari subtilitatis internae, quo plus ad illud proficitur, amplius formidatur. Ubi apte divina voce subjungitur: Noli metuere, quia cum plus ipsi quod timeamus agnoscimus, plus nobis de Deo per internam gratiam infunditur quod amemus; quatenus et contemptus noster paulispertimorem, et timor transeat in charitatem. Ut quia quaerenti nos Deo per contemptum resistimus, per timorem fugimus, et contemptu quoque et timore postposito solo ei amore jungamur. Paulisper enim etiam timere dediscimus, eique vi solius di
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ quoq corporis exprimit uir.¬
tutẽ uocis Et ꝑ hoc quod pri-¬
nũ in terrã ꝓstratus iacuit: ꝑ
hoc quod se post modũ in manuũ
suarum articulis & in genibus
erexit: ꝑ hoc qđ ad extremum
erectus quidem. sed tremenᷤᷤ con
stitit: in sem&ipso nobis omnẽ
ordin̾e̾ nr̃i ꝓfectus innotescit
serba enim dei. in terra iacentes
audimꝰ: cũ in peccatis positi. cũ¬
terrenȩ pollutioni coniuncti:
scõꝵ uoce spiritalia p̃cepta cog-¬
noscimꝰ. Ad quȩ p̃cepta quasi
suꝑ genua. & suꝑ manuũ nr̃arũ
articulos erigimur: qui a terre¬
nis contagiis recedentes. quasi iã
ab infimis uentrẽ leuamꝰ. Sicut
enĩ totus terrȩ inherae qͥ conster¬
natus iace : ita qͥ in genibus &
manuũ suarũ articulis incuruat᷑.
inohoantȩ ꝓfectir ex magna iam
parte a terra suspendit᷑. Ad ex¬
tremũ uero. uoce dñica erecti qͥ¬
dem. sed trementes assistimꝰ: cũ
a terrenis desideriis ꝑfecte suble-¬
uatiꝰ uerba dei quo pleniꝰ cognoᷤ¬

Expanded text:
nem quoque corporis exprimit virtutem vocis, et per hoc quod primum in terra prostratus jacuit, per hoc quod se postmodum in manuum suarum articulis et in genibus erexit, per hoc quod ad extremum erectus quidem sed tremens constitit, in seipso nobis omnem ordinem nostri provectus innotescit. Verba enim Dei in terra jacentes audimus, cum in peccatis positi, terrenae pollutioni conjuncti, sanctorum voce spiritualia praecepta cognoscimus. Ad ejus praecepta quasi super genua et super manuum nostrarum articulos erigimur, quia a terrenis contagiis recedentes, quasi jam ab infimis ventrem  Text. mentenim totus terrae inhaeret qui consternatus jacet, ita qui in genibus et manuum suarum articulis incurvatur, inchoante profectu ex magna jam parte a terra suspenditur. Ad extremum vero voce dominica erecti quidem, sed trementes assistimus, cum, a terrenis desideriis perfecte sublevati, verba Dei quo plenius cognos
Abbreviated transcription (Latin):
natur: sicut ꝑ salomonẽ dicit᷑.
Abscondit piger manũ suã sub
ascella sua: & laborat si ad os sur̃
porrigit eam. Pigro labor. ẽ. ma.¬
nũ suam ad os porrigere: qͥa de.¬
sidiosus quisq p̃dicator. nec hoc
uult oꝑari quod dicit. Oanũ
qͥppe ad os porrigere. ẽ: uocisuȩ
oꝑe concordare. Qoanũ gͦ suam
osculatur ore suo. qͥ laudat qđ
facit: & testimonio ꝓpriȩ locu-¬
tionis. sibi uirtutem tribuit
oꝑis. Qua in re quis despicit᷑
nisi is qui ipsa oꝑandi munera
largit᷑ : Unde bene ꝑ egregium
p̃dicatorẽ dicit᷑. Quid autẽ ha-

Expanded text:
icut per Salomonem dicitur: Abscondit piger manum suam sub axilla sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid aut
Abbreviated transcription (Latin):
corde tuo: & ne innitãris pru.¬
dentiȩ tuȩ. Dicat gͦ. Si putaui
aurum robur meũ: & obrizum
fateat᷑ dicens. Nec quȩ ueracit᷑
intellexi. meo ingenio tribui:
nec menti ꝓpriȩ siqua egisse me
bona contigit. hec principalit̃
deputaui. Qui adhuc subtilius
humilitatẽ nobis sui cordis insi¬
nuans: adiungit dicens. Si leta.¬

Expanded text:
corde tuo, et ne innitaris prucorde tuo, et ne innitaris prudentiae tuae . Dicat ergo: Si putavi aurum roburfateatur dicens: Nec quae veraciter intellexi, meo ingenio tribui, nec menti propriae si qua egisse me bona contigit, nec principalem deputavi. Qui adhuc subtilius humilitatem nobis sui cordis insinuat, adjungit, dicens: Se
Abbreviated transcription (Latin):
se gr̃arũ dona ꝑcipiunt. Et nisĩ
qͥd simile aurũ cũ sapientia ha¬
ber&e: qͥdã sapiens minime dixis.¬
s&e.Dapientia absconsa & thesau¬
rus inuisus: quae
utilitas in utrisq : Sc̃i aut̃
uiri robur suũ aurũ non de¬
putant: quia quantolib& in¬
genio fulgeant: nichil se. eẽ.
ex suis uiribꝰ pensant. E cum
sentire om̃ia ualent̾ possunt᷑
priꝰ intelligere sem& ipos cũpi.¬
unt: quatinꝰ lumen ingenii.
more solis priꝰ illustr& locũ
in quo oritur: & postmodũ
cȩtera ad quȩ ꝓcedendo dila.¬
tetur : ne si intendendo cognos.¬
cendis aliis. sem& ipsos nesciaã:
ibi solis radius ubi orit᷑ tenebres¬
cat. Ingenii itaq uirtute. ad
cognoscendam ꝓpriã infirmi.¬
tatẽ dirigunt: atq ex infirmi.¬
tatis suȩ melius cognitione con.¬
ualescunt. Aurũ ergo robur
non credit᷑: si in accẽpto ingẽ¬
nio fiducia non habet᷑. Quod
bene salomon admonens ait
Habe fiduciam in dño ex toto

Expanded text:
se gratiarum dona percipiunt. Et nisi se gratiarum dona percipiunt. Et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: Sapientia absconsa, et thesaurus invisus, quae utilitas in utriusque ? Sancti autem viri robur suum aurum non deputant, quia quantolibet ingenio fulgeant, nihil se esse ex suis viribus pensant. Et cum sentire omnia valenter possunt, prius intelligere semetipsos cupiunt, quatenus lumen ingenii more solis prius illustret locum in quo oritur, et postmodum caetera, ad quae procedendo dilatatur, ne si intendendo cognoscendis aliis semetipsos nesciant, ibi solis radius ubi oritur obtenebrescat. Ingenii itaque virtutem ad cognoscendam propriam infirmitatem dirigunt, atque ex infirmitatis suae melius cognitione convalescunt. Aurum ergo robur non creditur, si in accepto ingenio fiducia non habetur. Quod bene Salomon admonens, ait: Habe fiduciam in Domino in toto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ allegoriȩ quoq mysteria ꝑ¬
scrutẽmur : quid hoc in loco
aurũ accipimus. nisi p̃clari in-¬
tellectus ingenium: Quid ob.¬
ritũ. nisi ment̾e : Quȩ dũ igne
amoris excõquit᷑: semꝑ in se
seruat claritatẽ pulchrit udi¬
nis: cotidiana in nouatione fer¬
uoris. Nescit enĩ mens ꝑ torpo¬
rem ueterascere: quȩ studet
ꝑ desiderium semꝑ inchoare:
Hinc nãq ꝑ paulum dr̃ Re-¬
nouamini spu mentis ur̃ȩ. Hinc
psalmista qͥ ad ꝑfectionis iã cul¬
men ꝑuenerat: quasi inchoans
dicebat: dixi. nunc cepi: quia ui¬
delice si lassescere ab inchoatis
bonis nolumus: ualde necesse. ẽ.
ut inchoare nos cotidie credamꝰ:
Nec abhorroe a rationis ordine.
quod auro dicimꝰ ingeniũ desi.¬
gnari: quia sicut in ornamento
aurũ supponit᷑. ut gẽmarũ dẽ¬
suꝑ ordo disponat᷑: ita clara scõꝵ
ingenia. diuinis muneribꝰ humi.¬
lit̃ substernunt᷑:. & distincta suꝑ

Expanded text:
per allegoriae quoque mysteria pper allegoriae quoque mysteria perscrutemur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuper ordo disponatur, ita clara sanctorum ingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus contendunt: ne huiꝰ
lucis quȩ fulget extrinsecꝰ de.¬
lectatione rapiant᷑. Lux qͥppe
uisibilis si incaute diligit᷑: aluce
inuisibili cor cecatur: qͥa qͣnto
extra se inhians animus fundit᷑.
tanto ampliꝰ in int̃nis obtutibꝰ
reuerberatur. Unde sollertes
quiq ne corporeis sensibꝰ nimis
ad exteriora dilabant᷑: continuo
studio intra mentẽ suam. occulta
custodiȩ disciplina se colligunt:
ut tantomagis inueniantur in¬
terius integri: quanto minus st̃
exteriꝰ fusi. Noc & enĩ uigore
disciplinȩ. intra mentis suȩ se
archana constrinxerat: qui ex¬
terioris uitȩ appetitum fũgi.¬
ens dicẽbat. Diem hominis non
quia fulgentẽ solem & lunã
incedentem clare: non uide¬
rit: atq ex his in cordis abdi¬
tis letatus non sit: quia ni¬
mirũ gaudere non poterat
de his. quȩ ꝑ delectationis de-¬
siderium non uidebat. Si uͦ¬
cuncta hȩc quȩ iuxta histori¬
am tractando transcurrimꝰ.

Expanded text:
intrinsecus contendunt, ne hujus intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominis non quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non videbat. cuncta haec quae juxta historiam tractando 700 discurrimus
Abbreviated transcription (Latin):
gis eruidiat: quanto de se aliqͣ
subtilius narrat. Ait enĩ. Si ui¬
di solem cum fulgera&e: & lunã
incedentẽ clare: & letatum. ẽ.
in abscondito cor meũ. Quid
hoc loco uidere dicit᷑: nisi desi-¬
derant᷑ intueri : Unde & psalmi¬
staait. Iniquitatẽ si aspexi in
corde meo: non exaudiae deus:
Quȩ nimirũ iniquitas. in ore
exprimi non poss&e: si non con¬
spiceretur in corde. Sed ali ud
est uidere ꝑ iudiciũ: aliud ꝑ
appetitũ. Beatus ergo iob ful¬
gentẽ solem. & clare incedentẽ
lunã. nequaquã uidisse se phib&:
ut se demonstr& p̃sentis lucis spe¬
ciem ñ appetisse. Ac si post des.¬
pectũ terrenȩ suȩ habundantiȩ
patent᷑ insinu&. Quid dicã quia
nequaquã in auro letatus sum.
qui in ipsa quoq luce corporea
delectatus non sum᷑: Sc̃i & enim
uiri postquã om̃ia p̃sentis uitȩ
oblectamenta despiciunt᷑: prȩ
illiꝰ lucis int̾̃nȩ dulcedine. ab hac
nebris auertunt: multũq secũ

Expanded text:
gis erudiat quanto de se aliqua gis erudiat quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum. Quid hoc in loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac nebris avertunt: multumque secum
Abbreviated transcription (Latin):
xima. & negatio contra deum
utraq hȩc luminaria humanis
ministeriis deputata cȩli miliciȩ
uocant᷑: in quoꝵ cultũ multos
nouimus. scriptura teste cecidis¬
se: sicut scriptũ. ẽ. Ad orauer̃
uniuersam militiã cęli. Et qͥa
sol & luna alit̾ uident᷑ ad usũ:
alit᷑ ad uenerationẽ: eo more qͦ
acultoribus suis uenerari solent.
solem & lunã beatus iob neqͣquã
uidisse se ꝑhib&: nec letatu fuisse
cor suum: nec osculat u manũ ore
suo. In qua uidelic& osculatione.
quid aliud quã grã uenerationiᷤᷤ
exprimit᷑ : Quod si feciss& un¬
quã: hoc iniquitat᷑ẽ maximã &
dei negationem uocat. Sed post.¬
quã tanta de se locis suꝑioribus
uirtitu culmina narrauit᷑: qͥd
ncͦ miru memorat. si solem aclu-¬
nã non se adorasse manifestat:
Unde pensandum. ẽ. qđ postqͣm
in auro non habuisse fidiiciam.
nec in multis diuitiis letatu
se fuisse testat᷑᷑ adhuc ad subli¬
miora ducit᷑: ut tanto nos ma¬

Expanded text:
xima, et negatio contra Deum xima, et negatio contra Deum utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata coeli militiae vocantur, in quorum cultum multos novimus, Scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: « Adoraverunt universam militiam coeli . » Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum ore suo. In qua videlicet osculatione quid aliud quam gratiarum venerationem exprimit? Quod si fecisset unquam, iniquitatem maximam, et Dei negationem vocaret. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est, quod postquam in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos ma
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ ꝑegrinationis erumpna.
qm̃ eam quã appetunt adhuc
creatoris sui speciem contẽplari
minime sinunt᷑: omne̾ p̃sentis
uitȩ cõpiam. inopiã deputant:
qͥa uidelic& nil extra dm̃ suffi.¬
cit menti. quȩ ueracit᷑ deum
querit. Et plerũq eis ipsa sua
habundantia fit uehement᷑ one.¬
rosa: quia hocipsum grãuiter
tolerant: quod festinantes ad
patriam. in itinere multa por.¬
tant. Unde fit: ut hȩc cũ in-¬
digentibus ꝓximis de uote par.¬
tiant᷑: quatinꝰ dum sumit iste
quod non hab&. deponit ille
qđ amplius habebat: nec conui.¬
ator uacuus ambul&: nec eum
quẽ retardare in uia poterat.
nimiũ onus grau&. Electigͦ
de multa habundantia mini.
me letant᷑: quã uidelic& pro
amore cȩlestis patrimonii aut
largiendo disꝑgunt. aut despi¬
ciendo deserunt. Sequitur
Suidi solem cũ fulger&e. et
lunã incedentẽ clare: & letã.¬
tum. ẽ. in abscondito cor meu̾:
& osculatus sum manũ meam
ore meo: quȩ. ẽ. iniquitas ma¬¬

Expanded text:
in hujus peregrinationis aerumna, quoniam eam quam appetunt adhuc creatoris sui speciem contemplari minime sinuntur, omnem praesentis vitae copiam inopiam deputant, quia videlicet nil extra Deum sufficit menti quae veraciter Deum quaerit; et plerumque eis ipsa sua abundantia fit vehementer onerosa, quia hoc ipsum graviter tolerant, quod festinantes ad patriam in itinere multa portant. Unde fit ut haec cum indigentibus proximis devote partiantur, quatenus dum sumit iste quod non habet, deponat ille quod amplius habebat; nec conviator vacuus ambulet, nec eum quem retardare in via poterat nimium onus gravet. Electi ergo de multa abundantia minime 699 laetantur, quam videlicet pro amore coelestis patrimonii aut largiendo dispergunt, aut despiciendo deserunt. Sequiturgeret, et lunam incedentem clare: Et laetatum est in abscondito cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo. Quae est iniquitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis : Sc̃i autẽ uiri sciunt pꝰ pͥmipi.¬
rentis lapsũ de corruptibili stir.¬
pe se editos:. & ñ uirtute ꝓpͥa s
p̃ueniente suꝑna gr̾a ad meliora
se uota uel oꝑa cõmutatos: & qͥc.¬
qͥd sibi mali inesse cognoscuĩ. de
mortali ꝓpagine sentiuis meri.¬
tu: qͥcqͥd uͦ in se boni inspiciunt.
ĩmortalis gr̃ȩ cognoscunt donũ:
eiq de accepto munere debitore fius
qͥ & p̃ueniendo dedit eis bonũ
uelle quod noluerunt: & subse¬¬
quendo concessit bonũ posse qd̃
uolunt. Unde bene ꝑ iohannem
dicit᷑. Ad orauerunt uiuentẽ
in soła scłoꝵ: mittentes coronas
suas ante thronũ dñi. Coronas
nanq suas ante thronũ dñi mit.¬
tere est certaminũ suoꝵ uicto¬
rias. non sibi tribuere sed auc¬
tori: ut ad illum referant głam
laudis: a quo se sciunt uires ac-¬
aepisse certaminis. Beatus ergo
iob quia sic bona quȩ oꝑatus. ẽ.
narrat. ut tam̃ hȩc suȩ oꝑationi
ñ tribuat: sed ad auctoris lau.¬
dem recurrat : manu̾ suam ore

Expanded text:
 Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota, vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum: quidquid vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum; eique de accepto munere debitores fiunt, qui et puniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem  saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore
Abbreviated transcription (Latin):
runtamen non ad consũptionẽ
eoꝵ emittis manũ tuam: & si
corruerint ipse saluabis. In qͥbꝰ
ꝓfecto uerbis hoc sollert᷑ deb&
intelligi: quod beatus iob dũ
sua narrat. in se alios transfigũ¬
rat. Uelut enĩ de se specialiter
dicebat. eleuasti me & quasi suꝑ
uentũ ponens. elisisti me ualide.¬
& scio quia morti tradas me ubi
constituta domꝰ est om̃i uiuenti:
& tam̃ non de se. sed de aliis ad¬
iungit: ueruntamen non ad
consumptionẽ eõꝵ emittis ma¬
nũ tuam. Dum enĩ de se loquens
ratiocinando causas de aliis sub.¬
didit: quã multoꝵ ꝑsonas in se
signific& ostendit. Manũ itaq
suam dñs ad consũptionẽ pecean¬
tiũ non emitcit. cũ feriendo a
peccatis corripit: & corruentes
saluat. dum cadentes ad culpã
in salutẽ corporis uulnerat: ut
ꝓstrati ex teriꝰ. interiꝰ surgant:
quatinus iacentes corporẽ. ad
interiorẽ statũ redeant: qͥ stan¬
tes exterius. ab statu mentis

Expanded text:
rumtamen non ad consummationem rumtamen non ad consummationem eorum emittis manum tuam, et si corruerint ipse salvabis. - In quibus profecto verbis hoc solerter debet intelligi, quod beatus Job, dum sua narrat, in se alios transfigurat. Velut enim de se specialiter dicebat: Elevasti me, et quasi super ventum ponens elisisti me valide; scio quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi; et tamen non de se, sed de aliis adjugit: Verumtamen non ad consumptionem eorum emittis manum tuam. Dum enim de se loquens ratiocinando causas de aliis subdit, quam multorum personas in se significet ostendit. Manum itaque suam Dominus ad consumptionem peccantium non emittit, cum feriendo a pecsalvat, dum cadentes ad culpam in salutem corporis vulnerat, ut prostrati exterius, interius surgant, quatenus jacentes corpore, ad interiorem statum redeant, qui stantes exterius ab statu mentis