comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pes̃ ꝓicit᷑. s abicit᷑. Quod uͦ foris ẽ. pe¬
ntus a salute. & a beatitudine alienũ:
pcient᷑ ex domo deliciarũ suarũ. ꝓpt̾
usimas uoluntates suas. Cleri enĩ eoꝵ.
gire sicubi in scͥpturis ꝓiectionis & ab¬
aitionis nom̃ inueneris. ut excõpara¬
tone uerbors magis possis confidens fer¬
⁊ sententiã: quia dispensatio ꝓuiden-¬
ne etiã si non magnoꝑe curauit ut dis¬
scrtitudinẽ quȩ in greco sermone lau¬
ditur. grece interpretando sequeret᷑:
curauit tamen ea quȩ significantia st̃

Expanded text:
projicitur, sed abjicitur: quod vero foris penitus a salute et a beatitudine alienum hprojicientur ex domo deliciarum suarum, propter pessimas voluntates suas. Cleri enim eorumgare, sicubi in Scripturis projectionis, et abjectionis nomen inveneris, ut ex comparatione verborum, magis possis confidens ferre sententiam. Quia dispensatio providentiae, etiamsi non magnopere curavit, ut disertitudinem, quae in Graeco sermone laudatur, Graece interpretando sequeretur: cur
Abbreviated transcription (Latin):
ulonis: quia tempꝰ uindictȩ eiꝰ est. adr̃o.
Oro sensu supplicia dicit irrogari. ꝓpt̾
nis qui ea patit᷑ ultionẽ. Quando eñi
¶ñ undicat᷑: relinquit᷑ impunitus:
srquenter dixisse me memint id quod
songͦ ut qͥdam estimant. ds̃ peccato¬
spunit iratus: s si sic expedit loqui.
agna ira ẽ a deo torm̃ta ñ ꝑpeti. Qui
i punitur: etiã si ab ea quȩ uocatur
me. Sed etiã si arguis. argue nos in uidi¬
cio et ñ infurore: dixit ieremias. In ue¬
nies autẽ etiã exꝓmissione dĩ. in quoscdã
correptionẽ dari: nec cũ peccantibꝰ xp̃i

Expanded text:
bylonis, quia tempus vindictae ejus est Domino. Miro sensu supplicia dicit irrogari, propter ejus qui ea patitur ultionem: quando enim quis non vindicatur, relinquitur impunitus. Exsequenter dixisse me memini, id quod Non ergo, ut quidam aestimant, Deus peccatores punit iratus, sed si sic expedit loqui, magna ira est, a Deo tormenta non perpeti. Qui enim punitur, etiamsi ab ea quae vocatur me . » Sed etiam si arguis, argue nos in judicio, et non in furore. Dixit Jeremias: Invenies autem etiam et repromissionem Dei, in quosdam corruptionem dari, cum in eo peccanti
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã scͥpturarũ ꝓ qualitate util
qrum diuersitate distinguit᷑. In babilo¬
e est quando confundit᷑. quando tur¬
ntur. quando pace deserta. bella susti¬
nt passionũ. quando tumultus mali¬
ue cirra eam fremit: tunc ut diximus
in babilone ẽ. E ad istã animã ꝓpħa¬
issermo dirigit᷑ dicens. Fugite de me¬
dio babilonis: & reseruate unusquisq
animã suam. Donec enĩ quis in babilo¬
n ẽ saluari ñ potest. Qui etiã ibi re¬
pidatus fuerit ierłm: ingemiscit & dicit:
hiomꝰ cantabimꝰ canticũ dñi. in terra
iiena: & quia impossibile ẽ. in babilo¬
ie constitutũ. deo organis canere: oci¬
ia quippe ibi sunt organa hymnoꝵ¬

Expanded text:
entiam Scripturarum pro qualitate vitae locorum diversitate distinguitur. In Babylone est quando confunditur, quando turbatur, quando pace deserta bella sustinet passionum, quando tumultus malitiae circa eam fremit: tunc, ut diximus, in Babylone est, et ad istam animam prophetalis sermo dirigitur, dicens: Fugite de medio Babylonis, et resalvate unusquisque animam suam. Donec enim quis in Babylone est, salvari non potest. Qui etiam recordatus ubi fuerit Jerusalem, ingemiscit et dicit: « Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ; » et quia impossibile est in Babylone constitutum Deo organis canere, otiosa quippe ibi sunt organa hymno
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Similiter itaq quando st̃ mino
ra peccata. ñ restituit ds̃ ipse peccan¬
tibus: s aliis utitur ministris. Quan¬
do uͦ ꝑ merita sua ingens hominem
egritudo cõprehendit. ut nunc babi¬
lonem. quȩ grauius ꝓpͥe maliciȩ est
confusa uulneribus: tunc ad retribu¬
tionem ds̃ ipse festinat. Simile qͥddã
acciderunt post ꝓpħas. obid qͥa insidi-¬
ata sit xp̃o. Sic finita ẽ. primi capitu¬
li continentia: uideamꝰ & cetera. Calix
aureus babilon in manu dĩ. in ebri

Expanded text:
tur. Simtur. Simra peccata, non restituit Deus ipse peccantibus, sed aliis utitur ministris. Quando vero per merita sua ingens hominem aegritudo comprehendit, ut nunc Babylonem, quae gravibus propriae malitiae est confossa vulneribus: tunc ad retributionem Deus ipse festinat. Similia quaedaacciderunt post prophetas, ob id, quia insidiata sit Christo. Sic finita est primi capituli continentia. Videamus et caetera: Calix aureus Babylon in manu Dei
Abbreviated transcription (Latin):
simis: & aliis forsitan ñ ꝑ malos reddat.
s ꝑbonos. ut eis qͥ ꝓsceleribꝰ puniunt᷑.
Multaq his similia si scripturas scrute¬
ris inuenies. Est aut̃ quando ministroꝵs
officium refutat᷑. Retributionẽ ds̃ ipse
restituit nunc babiloni. Timeo qͥddã
obscuri in loco manifestato inter pone¬
re: qd̾ mͥ uidetur latere. si taceam. Uerun¬
tamen audendũ est. saltim pauca ꝑstrin-¬
gere. Quando sunt uulnera facilia et
suum. mittit discipłm. ut ꝑ eum languen¬
tem medicet᷑. Neq enĩ magna st̃ uulnera.
Euenit qͦ aliquotiens ut sectione ferri
indigeat qui sanat᷑: attamen ñ ipse me-¬
dicus ꝑgit ad curã: s eligens unũ ex
discipłis qui curare ualeat. eo utitur
ministro. Quando uͦ in sanabiles plage
sunt. et in emortua carne putredo con¬
tabuit. & in tantũ mali ualitudo est.
stri manibus indigeat: tunc ipse mag¬
nus medicus precinctus lumbos. ad
sectionem te terrimi uulneris concita¬

Expanded text:
simis: et aliis forsitan non per malos reddit, simis: et aliis forsitan non per malos reddit, sed per bonos, ut in eis, qui pro sceleribus puniuntur. Multaque istiusmodi, si Scripturas scruteris, invenies. Est autem quando, ministrorum officio refutato, retributionem Deus ipse restituit, ut nunc Babyloni. Timeo quiddam obscuri in loco manifesto interponere, quod mihi videtur latere si taceam. Verumtamen audendum est saltem pauca perstringere. Quando sunt vulnera facilia, et suum, mittit discipulum, et per eum languentem medicatur, neque enim magna sunt vulnera. Evenit quoque aliquoties, ut sectionis et ferri indigeat qui sanatur, attamen non ipse medicus pergit ad eum, sed eligens unum ex discipulis, qui curare valeat, eo utitur ministro: quando vero insanabiles plagae sunt, et in emortua carne alta putredo contabuit, et in tantum mala valitudo est, stri manibus indigeat, tunc ipse manibus medicus praecinctus lumbos ad sectionem teterrimi vulneris concita
Abbreviated transcription (Latin):
ta mea ñ custodierint: uisitabo in uirga
facinora eoꝵ. & in flagellis iniqͥtates eor:
miscdiam aut̃ meã non disꝑgã ab eis. Ista
considerans. uide quomͦ pena nec dum
dignus sit. qui usq presens tẽpus cõmit¬
tit scelera nec punit᷑. Uisitatio quippe
dei: ꝑuisitati tormenta monstratur. Qi
aut̃ peccans corripit᷑: nescio quid ei ex¬
currat ex pena. Hȩc ꝓpter hoc qd̾ dictũ
ẽ. quia tempus uindicte eiꝰ a dño est.
Sequit᷑. Retributionẽ ipse retribuet
ei. Non ꝑministros retribuet babiloni
ds̃: s ipse retribuet qd̾ meret᷑. Uolo qͥddã
dicere in additam̃to ꝓ nominis in eo qd̾
scribit᷑. ipse enĩ ait. retributionẽ ipse re¬
tribuet ei. Non om̃ibus ds̃ ipse restituit
quȩ merent᷑: s sunt qͥdã qͥbus ꝑ alios
restituet. & siue puniens eos seu medi¬
cans ꝑdolorem. ut in psalmis continet᷑.
pessimos. His ñ ipse restituit. s ad retri¬
butionẽ eoꝵ ministris usus ẽ angłis pes¬

Expanded text:
tias meas profanaverint, visitabo in virga facinora eorum, et in flagellis iniquitates eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eis . » Ista considerans vide quomodo necdum poena dignus sit, qui usque in praesens tempus committit scelera, nec punitur. Visitatio quippe Dei per visitati tormenta monstratur. Qui autem peccans corripitur, nescio quid ei excurrat ex poena. Haec propter hoc quod dictum est: « quia tempus vindictae ejus a Domino est. » Sequitur: « Retributionem ipse retribuet ei: » non per ministros retribuet Babyloni Deus, sed ipse retribuet quod meretur. Volo quiddam dicere in additamento scribitur, ipse; ait enim: Retributionem ipse retribuet ei. Non omnibus Deus ipse retribuet quod merentur, sed sunt quidam, quibus per alios restituit, sive puniens, sive medicans per dolorem, ut in Psalmis continetur:pessimos . His enim non ipse restituit, sed ad retributionem illorum ministris usus est angelis pes
Abbreviated transcription (Latin):
labilonis illic sedimus & fleuimꝰ: dum
rcordarem᷑ syon. In salicibꝰ in medio eiꝰ.
sispendimꝰ organa nr̃a. Suspensa sunt
ogana nr̃a quãdiu in babilone sumus.
ullicibus fluminũ babilonis. Si aut̃
uiis: organa quȩ ante otiosa pende¬
lunt tunc assumunt᷑ in manibꝰ. tẽ iugit̃

Expanded text:
ibi sedimus et flevimus cum recordaremur Sion; in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra . » Suspensa sunt organa nostra quandiu in Babylone sumus, in salicibus fluminum Babylonis. Si autem et pacis, organa quae ante otiosa pendebant, tunc assumuntur in manibus, tunc jugiter
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo corpus nr̃m mai
etiã anima scđm statũ siui
tiuo terrȩ loco ẽ. Quod dico: sic fie ui¬
nifestius. Corpus nr̃m aut in egipto
aut in babilone. aut in palestina aist
sẏria: aut certe ubicũq simili. Siuis
et anima. in aliqͦ eiꝰdem cũ terranm
loco. ẽ: alia inbabilone. alia inegid¬

Expanded text:
uomodo corpus nostrum ietiam anima secundum statum suum tivae terrae loco est. Quod dico sic fiet manifestius: corpus nostrum aut in Aegypto est, aut in Babylone, aut in Palaestina, aut in Syria, aut certe ubicunque. Similiter et anima in aliquo ejusdem cum terra nominis loco est, alia in Babylone, alia in
Abbreviated transcription (Latin):
precepit dicens. ñ apparebis ante conspe¬
ctũ meũ uacuus: multo plus ipse hoc
agit. ne aliquid uacuum loquar. Ex
plenitudine eiꝰ accipientes ꝓpħȩ. ea quȩ
erant de plenitudine sumpta cecinert̃:
& iccirco sacra uolumina sp̃m plenitu¬
descendat. Quã obrem spirant hodre
uidenda celestia. & aures ad audiem
diuina. & nares ad ea quȩ sunt ple¬
tudinis sentienda. Hȩc dixi. qͥa non
simpliciter positũ fugite de mediole¬
bylonis: s cũ additamento necessans¬

Expanded text:
praecipit, dicens. « Non apparebis ante conspepraecipit, dicens. « Non apparebis ante conspectum meum vacuus , » multo plus hoc ipse agit, ne aliquid vacuum loquatur. Ex plenitudine ejus accipientes prophetae, ea quae erant de plenitudine sumpta cecinerunt: et idcirco semper sacra volumina spiritum plenitudescendat. Quamobrem spirant hodie ad videnda coelestia, et aures ad audienda divina, et nares ad ea quae sunt plenitudinis sentienda. Haec dixi quia non sit simpliciter positum: Fugite de Babylone, sed cum additamento necessa
Abbreviated transcription (Latin):
parte ȩquale sit spacium: & ita in um¬
bilico eiꝰ quasi in medio cordis animalis
habitet. Sicuti enĩ animalis medietas
cor ẽ. & in euangłio scd̃m lucã cor terre
medietas terrȩ nominat᷑: sic mͥ uidetur
et in ihezechiele dictũ. in corde maris
posita tẏrus: & nunc peccatores de medio
babylonis. hoc ẽ de corde eiꝰ fugere debe¬
re. Fugite gͦ de medio babilonis: ut me
dietatem babilonis deserentes. in finibꝰ
eius incipiatis ẽẽ. non in medio. Quodsi
cui uidetur obscurũ: sic fiet manifestiꝰ.
Iui ualde demersus ẽ in uiciis: hic me¬
dius babylonis habitator ẽ. Qui uero
paulatĩ relinquens malũ. & naturam
suã ad meliora conuertens. ñ tã ceꝑit
uirtutes possidere quã cuꝑe: iste licet
ex medio fugerit babylonis. tamen nec¬
dũ de babylone discessit. Scd̃m istuismo¬
di expositiones decet sacras scͥpturas cre¬
dere. ne unũ qͥdem apicem habere ua¬
cuum sapientia dĩ. Qui enĩ mͥ homini

Expanded text:
parte aequale sit spatium, et ita in umparte aequale sit spatium, et ita in umbilico ejus, quasi in medio cordis animalis habitet. Sicuti enim animalis medietas cor est, et in Evangelio secundum Lucam: « Cor terrae , » medietas terrae nominatur. Sic mihi videtur, et in Ezechiele dictum: « In corde maris posita Tyrus , » et nunc peccatores de medio Babylonis, hoc est, de corde ejus fugere debere. Fugite ergo de medio Babylonis, ut in medietate Babylonis deserentes, in finibus ejus incipiatis esse, non in medio. Quod si cui videtur obscurum, sic fiet manifestius. Qui valde est dimersus in vitiis, hic medius Babylonis habitator est; qui vero paulatim relinquens malum, naturam suam ad meliora convertens, non tam coeperit virtutes possidere quam cupere: iste licet ex medio fugerit Babylonis, tamen necdum de Babylone discessit. Secundum istiusmodi expositiones docet sacras litteras credere, ne unum quidem apicem habere vacuum sapientia Dei. Qui enim homini
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. & bethleem ceterasq eiꝰ ciuitates:
ita in egipto legens diospolim. bomaston.
taf nam. menphim. somem. ꝓ intellectu
rerũ figurabit. Quis sapiens & intelli¬
git ista: aut quis intelligens cognoscit
ea: Quis saltim intenuiori sensu consti¬
tutus agnoscere poterit uoluntatẽ quã
scĩ sp̃s habent litterȩ: Uerum nunc ali¬
babilonis. Non gradatim. ñ pedetẽptim:
s cũ uelocitate. cũ cursu fugite. Hoc
ẽ. eñĩ fugere. Fugite de medio babilo¬
nis. Quicũq confusam habetis animam
ad huc in confusione mentis sũ. & ideo
in babylone sũ. Quid gͦ precepit ds̃:
Non dicit. exite de medio babylonis. hoc
enĩ potest fieri et gradatim: s fugite de
medio: rationẽ quero sermonis. Potest qͥppe
euenire. ut aliquis in babylone sit: s cũ
in extremis eiꝰ finibus cõmoret᷑. quodãmͦ
extra babilonẽ esse uideat᷑. Aliud aut̃ ẽ.
in medio babylonis consistere. ut ex om̃i

Expanded text:
Jerusalem, et Bethlehem, caeterasque civitates: Jerusalem, et Bethlehem, caeterasque civitates: ita in Aegypto legens Diospolim, Bubastim, Taphnim, Memphim, Syenem, pro intellectu rerum figurabit. Quis 761 sapiens et intelligit ista? aut quis intelligens et cognoscit ea? Quis saltem in tenuiori sensu constitutus cognoscere poterit voluntatem quam Spiritus sanctus habet litterae? Verum nunc aliBabylonis. Nec gradatim, non pedetentim, sed cum velocitate, cum cursu fugite; hoc est enim fugere: Fugite de medio Babylonis. Quicumque confusam habetis animam adhuc sum in confusione inveteratus, et ideo in Babylone sum. Quid ergo praecipit Deus? Non dixit, exite de medio Babylonis; hoc enim potest fieri et gradatim; sed: Fugite dmedio, rationem quaero sermonis. Potest quippe evenire, ut aliquis in Babylone sit; sed cum in extremis ejus finibus commoretur, quodammodo extra Babylonem esse videatur. Aliud autem est in medietate Babylonis cons
Abbreviated transcription (Latin):
drre loco ẽ. & sicut peccatores in ba¬
blone: sic e contrario iusti in udea:
eruntam̃ iuxta qualitatẽ uite & fidĩ:
dã ipsa uidȩa locis inter se uariis se¬
rat᷑. Siue enĩ in dan ẽ. quȩ extreme
ilum melioribusq locis quondã siue
ierłm urbe consistit. Qui uͦ peccator est:
ne ẽ: hoc modico minor & necdũ usq
ad sũmũ peccatoꝵ culmen ascendens. in
egipto & partibus in egipti cõmoratur:
cti possident loca: alius quippe in ierłm
ẽ. & alius in dan. alius in neptalim. alius
in finibus gad. Sic cũ in egipto om̃s sint:
ñ equales egipti partes in colunt. Alius
in dan. alius in memphis: alius in syene.
alius in uomasti habitat. Quȩ loca ꝓpħa
ez echiel plena mysteriis uoce testatur.
Nomina quoq partium egipti exponẽs.
de quibꝰ siquis lector fuerit sp̃alis diudi¬
cans omĩa & ipse a nullo duudicat᷑. non
solũ maiores regiones allegorizabit ue¬
luti iudeam & egiptũ. & babilonẽ: sed
particulas quoq terrȩ. W quomͦ in iudȩã

Expanded text:
 in Babylone, sic anima justi in Judaea est; sed juxta qualitatem vitae et fidei in ipsa vita locis inter se variis separatur. Est enim in Dan, quae extremae lulum melioribus locis, vel in  media Jerusalem urbe consistit. Qui vero peccator est, ne est. Hoc autem modico minor, et necdum usque ad summum peccatorum culmen ascendens, in Aegypto et in partibus Aegypti commoratur. cti possident loca, alius quippe in Jerusalem est, alius in Dan, alius in Nephthalim, alius in finibus Gad: sic cum in Aegypto omnes sint, non aequales Aegypti partes incolunt, alius in Taphni, alius in Memphi, alius in Syene, alius in Bubasti habitat. Quae loca propheta Ezechiel plena mysteriis voce testatur, nomina quoque partium Aegypti exponens, de quibus si quis lector fuerat spiritualis dijudicans omnia, et ipse a nemine dijudicatus, non solum majores regiones allegorizabit, veluti Judaeam, et Aegyptum et Babylonem, sed particulas quoque terrae. Et quomodo in Judaea
Abbreviated transcription (Latin):
mas suas resaluare cũ fugerint. Pe
uͦ dixit. saluate: s resaluate. Apposti
sillabȩ: significat sacram̃tũ. Quia qͥu¬
dam gustantes salutẽ. & de ea ꝓpterp¬
cata postea corruentes: uenerimꝰ ad la
uare animã suã ut incipiat recuna
animarũ. De qua salute exqͥsiert̃¬
si uelimus resuscitare. qd̾ corrut on¬
um mandatũ est: & ne ꝓiciamini ina
qͥtate eiꝰ. Cũ quis fugerit in iniustim
babilonis. & ñ egerit penitentia. au
consequens ẽ ut ꝓiciatur. Obseruas
scͥpturã quomͦ licet ex hebrea linq
lominus quantũ reciꝑe potest diss¬
tias uerboꝵs significant̃ ex presess

Expanded text:
cum fugerint. Neque vero dixit salvate, sed resalvate. Appositio syllabae significat sacramentum. Quia quondam gustantes salutem, et de ea propter peccata postea corruentes, venerunt ad  Asalvare animam suam, ut incipiat recuperem, de qua salute exquisiersi velimus resuscitare quod corruit. Tertium mandatum est: Et neque projiciamini in iniquitatem ejus. Cum quis fugerit injustitiam Babylonis, et non egerit poenitentiam, tunc consequens est ut projiciatur. Observa vero Scripturam, quomodo licet ex Hebraea lingua, lominus, quantum recipere potest differentias verborum, signi
Abbreviated transcription (Latin):
pibus similem animã habemꝰ in decorã.
Liumur ut fiamꝰ candidi. ut nitorẽ qͥ
nob̾ insitus ex natura ñ fuerat. dili¬
gentia consequam᷑. iuxta illud qd in
eodem loco scribit᷑. quȩ ẽ. ista que s¬
cendit dealbata: & efficiam᷑ linũ can¬
didũ. purũq aqua. Ita cũ digni fue¬
rimus societate dĩ. in cinctoriũ eius
semꝑ habeamꝰ. Cũ itaq uidei & omĩs
domus isrł indigni extitert̃ deo. & ꝓ¬
iecti st̃ ab eo: nob̃ pre illis accinctus:
Neq enĩ putandũ est.cinctoriũ abi¬
entem. mansisse incinctũ. Statim ut
illos ꝓiecit: alios sibi contexuit. Hoc
cinctoriũ eccłia ẽ de gentibꝰ congre¬
gata: quȩ scire debet. qͥa si pͥoril
ñ peꝑcit ds̃. nec sibi parcet si deliqu¬
rit. si ñ fuerit digna lũbo eiꝰ. si ñ ad¬
herens dño unus sp̃s fuerit in xp̃o¬

Expanded text:
pibus similem habemus animam indecorem; pibus similem habemus animam indecorem; abluimur ut fiamus candidi, ut nitorem qui nobis insitus ex natura non fuerat, diligentia consequamur, juxta illud, quod in eodem loco scribitur: Quae est ista quae ascendit dealbata? et efficiamur linum 814 candidum purumque. Atque ita cum digni fuerimus societate Dei, in cinctorium ejus semper habeamus. Cum itaque Judaei, et omnis domus Israel indigni exstiterint Deo, et projecti sint ab eo, nobis pro Neque enim putandum est cinctorium abjicientem mansisse incinctum, statim ut illos projicit, alios sibi contexuit. Hoc cinctorium Ecclesia est de gentibus congregata, quae scire debet, quia si prioribus non pepercit Deus, nec sibi parcet si dereliquerit, si non fuerit digna lumbo ejus, si non adhaerens Domino, unus spiritus fuerit in
Abbreviated transcription (Latin):
Cur eñi tantis in toto orbe fluminibus
pretermissis. de uidȩa ad euifraten ꝓpħã
transmittit: nͥ ut sacram̃ti iuxta uim
nominis doceat intellectũ: Post hȩc que¬
rimus. quare cinctoriũ lineum dicat᷑:
Linũ e terra nascit᷑. Nam cũ sementis
in humũ fuerit abiectũ. pͥmũ in gra-¬
mine pullulat: deinde ut infinita pre¬
teream. demessũ transfert᷑ domũ: pec¬
titur. lauat᷑. teritur. tundit᷑. & ingen¬
trut ita dicã oꝑa excutit᷑. quo tale fiat
ex quo possit cinctoriũ cõponi: aut a-¬
liud quid in usus necessarios co aptari
& nos gͦ uniuersi qui generationẽ ha¬
bemus e terra. qͥ incinctoriũ dĩ pectim᷑:
multa cura indigemꝰ. ut pectam᷑. ut la¬
uemur. ut colorem t̾rȩ abiciamꝰ. Aliud
quippe color generationis in lino ẽ: alius
Nigri enĩ sumꝰ quando regeneramur.
qͣndo credimus: quando in cantico can-¬
ticoꝵ dicimꝰ. Nigra sũ & speciosa. Ethio¬

Expanded text:
Cur enim tantis in toto orbe fluminibus Cur enim tantis in toto orbe fluminibus praetermissis, de Judaea ad Euphratem propheta transmittit, nisi ut sacramentum juxta vim nominis doceat intellectum? Post haec quaerimus quare cinctorium lineum dicatur. Linum ex terra nascitur; nam cum semen ejus in humum fuerit abjectum, primum in gramine pullulat, deinde ut infinita praeteream, demessum transfertur domum, pectitur, lavatur, teritur, tunditur, et ingenti ut ita dicam opera excutitur, quo tale fiat ex quo 813 possit cinctorium, aut aliud quid in usus necessarios operari. Et nos ergo universi qui generationem habemus ex terra, qui in cinctorium Dei plectimur, multa cura indigemus, ut pectamur, ut lavemur, ut colorem terrae abjiciamus. Alius quippe color generationis in lino est, aliusnigri enim sumus quando regeneramur, quando credimus, quando in Canticorum Cantico dicimus: Nigra sum et speciosa . Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͥ exemplis scͥptura utit᷑: Ut
ostenderet suꝑnũ dei corpꝰ ẽẽ magni¬
ficũ: & inferum uilius. Iccirco nẽ in¬
troduxit dñi corpus ex igne & electro
subsistens: ex quo unus quisq nr̃m
iuxta exordiũ natiuitatis sue ad ig¬
nem refertur. Iuxta studiũ uͦ & pro¬
fectũ dĩ corpus efficit᷑ illud suꝑius:
illud ex electro. ab igne. a penis. acru¬
ciatu. a cedibus. Ad iunge gͦ circa lum¬
bũ tuũ. cinctoriũ lineum. Cur osten¬
datur popłs tegumen esse dei: Aduersũ
eos quippe qͥ uolunt accusare ꝓuidentiã.
resistit & ꝓtegit dĩ sui oꝑa: ne sit aliqͥd
indecens de eius maiestate narrare. S:
cũ peccauerimꝰ. ut cinctorium istud ꝓ¬
pħa deposuit. et abiecit illud in eufra¬
tem fluuium ut ibidem cõputresceret:
sic et nos abiciet alumbis suis ds̃. & pro¬
iectos relinquet ad eufraten fluuiũ me¬
sopotamiȩ. ubi assyrii habitant inimici
isrł. ubi babilonii: & ibi cõputrescemus:

Expanded text:
Quid igitur exemplis Scriptura utitur, ut Quid igitur exemplis Scriptura utitur, ut ostendat supernum Dei corpus esse magnificum, et inferius vilius? Idcirco nunc introduxit Dominum ex igne et electro subsistentem. Ex quo unusquisque nostrum juxta exordium nativitatis suae ad ignem refertur: juxta studium vero et profectum, Dei corpus efficitur illud superius, illud ex electro, ab igne nobis, a poenis, a cruciatu abscedentibus. Adjunge ergo circa lumbum tuum cinctorium lineum. Cur? ut ostendatur populus regnum esse Dei. Adversum eos quippe qui volunt Dei accusare providentiam, resistit et protegit Dei sui opera, nec sinit aliquid indecens de majestate ejus narrari. Sed cum peccaverimus, ut cinctorium illud propheta deposuit, et abjecit illud in Euphratem fluvium, ut ibidem computresceret: sic et nos abjiciet a lumbis suis Deus, et projectos relinquet ad Euphratem fluvium Mesopotamiae, ubi Assyrii habitant inimici Israel, ubi Babylonii, et ibi putrescemus.
Abbreviated transcription (Latin):
domũ isrł. & omnẽ domũ iuda. ut fie¬
rent mͥ in ppłm nominatũ. & in exul¬
Igit᷑ ꝓpħ̾a in hoc loco ꝓdeo accipiatur.
circundans lumbos suos cinctorium
ait. ad me domũ isrł. E quodãmͦ cinc¬
torium dĩ. homo iustus efficit᷑. Queris
quã obcausam: lege ihezechiel. & in¬
tellige quomͦ ds̃ uideat᷑ in corpore: &
quã obrem a lumbis eiꝰ usq ad pedes
ignis appareat: & alumbis usq ad ca¬
put electrũ: tunc poteris etiã presentẽ
scͥpturȩ inuenire rationẽ. quare infe¬
riores partes dĩ igneȩ st̃: renes gene¬
rationis. et lumbi. igne censentur:
Omĩa quippe quȩ ex coitu & uolun¬
tate st̃. indigent purgatione: & ipsa
purgatio inmixta ẽ supplicio. ła uͦ
quȩ arenibꝰ in suꝑiora consurgunt.¬
et libidinis oꝑa uirtute sua transcen¬
dunt: quasi quadã materia pͥore. ad
electri similitudinẽ referunt᷑. Dicitur
quippe electrũ. auro ẽẽ preciosius:

Expanded text:
domum Israel, et omnem domum Juda, ut fiedomum Israel, et omnem domum Juda, ut fierent mihi in populum nominatum, et in ex. Igitur propheta in loco pro Deo accipiatur, circumdans lumbos suos cinctorium ait, ad me domum 812 Israel, et quodammodo cinctorium Dei homo justus efficitur. Quaeres quam ob causam? Lege Ezechielem, et intellige quomodo Deus videatur in corpore, et quamobrem a lumbis ejus usque ad pedes ignis appareat, et a lumbis usque ad caput electrum : tunc poteris etiam praesentis Scripturae invenire rationem, quamobrem inferiores Dei partes igneae sunt. Renes generatione, et lumbi igne censentur. Omnia quippe quae ex coitu, et voluptate sunt, indigent purgatione, et ipsa purgatio immixta est supplicio. Ea vero quae a renibus in superiora consurgunt, libidinis opera sua virtute transcendunt, quasi quaedam materia purior ad electri similitudinem referuntur. Dicitur quippe electrum auro esse pretiosius.
Abbreviated transcription (Latin):
quinquies quadragenas una minus
accepi: ter uirgis cesus sum. semel la¬
pidatus sũ. ter naufragiũ passus sum
Discamus differentias głarũ: & ñ nul-¬
los esse qͥ suꝑ his głentur quȩ rubore
susione ẽ. In his quippe głantur: quȩ
iũ faciunt. latebras & secreta ꝑqͥrunt:
ost hoc consideremꝰ qͥd decinctorio
preceptũ sit. Hȩc dicit dñs. Uade et
accipe tͥ cinctoriũ lineum. & circun¬
da lumbos tuos: & ꝑ aquã non tran¬
sibis. & accepi cinctoriũ scd̃m uerbũ
dñi ad me dicens. Accipe cinctoriũ
qd̾ circa lumbos tuos est: & uade ad
eufraten & absconde illud in cauer-¬
na petrȩ. Post dies uenit ꝓpħa. & ac-¬
cepit cinctoriũ de loco ubi infode¬
at illud: & ecce cõputruerat qd̾ nul¬
lo esset aptũ usui. Et ne quis iuxta
uoluntatẽ animi sui de hoc loco sib
presumeret intellectũ: dans dñs in-¬
deip̃tationis occasionẽ. addidit dicet᷑
Sicut enĩ adheret cinctoriũ cirea lum¬
bos hominis. sic ad glutinaui ad me

Expanded text:
quinquies quadragenas una minus accepi, ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium passus sum ? Discamus differentias gloriarum, et nonnullos esse qui super his glorientur, quae rubore fusione. In his quippe gloriantur, quae cum faciunt, latebras, et secreta perquirunt . Post haec consideremus quid de cinctorio praeceptum sit. Haec dicit Dominus: Vide et accipe tibi cinctorium lineum, et circumda lumbos tuos, et per aquam non transibis. Et accepi cinctorium secundum verbum Domini ad me dicens: Accipe cinctorium, quod circa lumbos tuos est, et vade ad Euphratem, et absconde illud in caverna petrae . Post dies venit propheta, et accepit cinctorium de loco ubi infoderat illud, et ecce computruerat, quod nulli usui esset. Et ne quis juxta voluntatem animi sui de hoc loco sibi praesumeret intellectum, dans Dominus interpretationi occasionem, addidit dicens: Sicut enim adhaeret cinctorium circa lumbos hominis, sic agglutinavi ad me
Abbreviated transcription (Latin):
causatus de quibusdã dispensatoris
intulit dicens. Si autẽ incipiat mal
seruus dicere. morat᷑ dñs m̃s uenir
et ceꝑit cedere seruos et ancillas.  o
medere & bibere. et in ebriari: ueni
dñs serui illius in die qua ñ sperat
hora qua nescit: & diuidet illũ. et
partẽ illius cũ in fidelibus ponet. hx
in eo qd̃ scͥptũ est: cleri eoꝵ ñ ꝓdert
eis. Uideamus autẽ & in reliquis necd¬
sariã correptionẽ: quã ut mͥ uidetus
in morali loco debemꝰ acciꝑe. Confun¬
dimini a głatione ur̃a. ab obꝓbria
inconspectu dñi. Multa sunt inqͥs
glorificantes. in sipientiã nr̃am ost¬
dimus. Uerbi gr̃a. si qui in multis pa¬
sessionibus gloriant᷑: dicit᷑ eis. Contu¬
dimini agloriatione ur̃a. Si quigi¬
riant᷑ in generis nobilitate: dr̃ ade
Confundimini agłiatione ur̃a. Siqͥ¬

Expanded text:
causatus de quibusdam dispensatoribus causatus de quibusdam dispensatoribus intulit dicens: Si autem incipiat malus servus dicere: Moratur dominus meus venire, et coeperit caedere servos et ancillas, et comedere, et bibere, et inebriari, venit dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividit illum, et partem illius cum infidelibus ponit . Haec in eo quod scriptum est: Cleri eorum non proderunt eis. Videamus autem et reliquis necessariam correptionem, quam, ut mihi videtur, in morali loco debemus accipere: Confundimini a gloriatione vestra, ab opprobrio in conspectu Domini . Multa sunt in quibus gloriantes insipientiam nostram ostendimus. Verbi gratia, si qui in multis possessionibus gloriantur, dicitur eis: Confundimini a gloriatione vestra. Si qui gloriantur in generis nobilitate, dicitur ad eos: Confundimini a gloriatione vestra. Si
Abbreviated transcription (Latin):
clericatus ñ in eo ẽ si aliquis in agmi¬
ne sedeat prb̃roꝵs: s si iuxta locũ suũ
et iuxta precepta dñi. dignus incedat:
Uerũ k̾m̃i nolite putare hoc tantum
de nob̾ esse dictũ. E nos et uos cõmo¬
net diuina maiestas. ut iuxta scͥptu¬
rarũ precepta uiuamꝰ. E si sic expedit
plus azacono. quã alaico. Qui uͦ totiꝰ
eccłiȩ arcem. optinet: ꝓ om̃i ȩccłia red-¬
det rationẽ. Propt̾ hoc apłs paulus
uidelicet ut his qͥbus fuerant multa
cõmissa: aiebat. Sic nos ex istimet hõ
quasi ministros xp̃i. & dispensatores
sacram̃toꝵ dei. hic iam querit᷑ inter
dispensatores: ut fidelis quis inueniat᷑.
In tantũ est rarũ bonũ dispensatorẽ
inueniri: ut iħs qui anteꝗͣ orirentꝰ
ea quȩ erant futura cognouerat. so¬
queret᷑. Quis putas est. fidelis dispen¬
sator et sapiens. quẽ constituit dñs
suꝑ familiã suã: dare in tẽpore eybi¬
ria conseruis suis: E post pusillum

Expanded text:
clericatus non in eo est, si aliquis in agmiclericatus non in eo est, si aliquis in agmine sedeat presbyterorum, sed si juxta locum suum, et juxta praecepta Domini dignus incedat. Verum, charissimi, nolite putare hoc 810 tantum de nobis esse dictum; et nos, et vos commonet divina majestas, ut juxta Scripturarum praecepta vivamus, et si sic expedit plus a diacono quam a laico. Qui vero totius Ecclesiae arcem obtinet, pro omni Ecclesia reddet rationem. Propter hoc apostolus Paulus videlicet ut is cui fuerant multa commissa aiebat: Sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores sacramentorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . Intantum rarum est bonum dispensatorem invenire, ut Jesus, qui antequam orirentur ea quae erant futura cognoverat, loqueretur: Quis putas est fidelis dispensator et sapiens, quem constituit Dominus super familiam suam, dare in tempore cibaria conservis suis? Et post pusillum
Abbreviated transcription (Latin):
seminant triticũ. & metunt spinas. Hoc
heretici faciunt qͥ legunt scͥpturas: &
spinas ñ de libris scĩs s de ꝓpriis sensibꝰ
metunt. Cleri eoꝵ ñ ꝓderunt eis. Hec
ante me et alii exposuert̃. & quia ñ
imꝓbo interp̃tationẽ eoꝵ. consentiens
eadem ꝓfero: ñ quasi ipse repperim. s
reꝑta iam repetens: ut mͥ parit̾ uob̃q
conducat. si tamen quȩ dicenda sunt
intentus animus excipiat. Nos qͥ puta-¬
mur aliquid ẽẽ. id est qͥ in clericatus
uob̾ ordinẽ presidemꝰ. in tantũ ut qͥdã
de minori gradu ad hunc locũ cupiati
ꝑuenire: nosse debetis ñ statim in eo eẽ
saluandos qͥa clerici sumus. Multi enĩ
ꝑuntur. S ordinẽ clericatus. & merea¬
mur pariter & habeamꝰ. Quia gͥ sunt
qͥdam clerici ñ ita uiuentes. ut et ipsi
ex ordine capiant fructũ. et ornam̃to
suȩ sint dignitati: iccirco aiunt qͥ ex¬
ri eoꝵ ñ ꝓderunt eis. Utilitas quippe

Expanded text:
seminat triticum, et metit spinas. Hoc seminat triticum, et metit spinas. Hoc haeretici faciunt qui legunt Scripturas, et spinas non de libris sanctis, sed de propriis sensibus metunt. Cleri eorum non proderunt eis. Haec ante me alii exposuerunt, et quia non improbo interpretationem eorum, consentiens eamdem profero, non quasi ipse repererim, sed reperta jam repetens, ut mihi pariter, vobisque conducat: si tamen quae dicenda sunt, intentus animus excipiat. Nos qui putamur aliquid esse, id est, qui in clericatus vobis ordine praesidemus, intantum ut quidam de minori gradu ad hunc locum cupiant pervenire, nosse debetis non statim in eo esse salvandos, quia clerici sumus; multi enim eriuntur; sed si ordinem clericatus et mereamur pariter, et habeamus. Quia igitur sunt quidam clerici non ita viventes, ut et ipsi ex ordine capiant fructum, et ornamento suae sint dignitati: idcirco aiunt qui exri eorum non proderunt eis ; utilitas quippe
Abbreviated transcription (Latin):
lius intelligere. ꝓpter me exterminata¬
ẽ. exterminio om̃is terra: considera eã
quȩ inte ẽ. quomͦ exterminata sit t̾ra:
pleta ẽẽ quȩ dicta sunt. mortificatis
membris nr̃is suꝑ terrã. cũ iam ñ oꝑet᷑
t̾ra oꝑa sua: ñ fiant apud iustũ ea qͥbꝰ
caro antea fouebat᷑: non fornicatio. non
immunditia. ñ ultra luxuria ñ idoloꝵ
dius suꝑ terrã: neq caro concupiscebat
carnis quȩue sint sp̃s: doctrina eiꝰ qͣsi
gladius immissus diuisit carnẽ id est
terrã ab sp̃u. et exterminauit eã: quia
mortificationẽ iħu xp̃i circũ ferimus
in corpore nr̃o: & ñ uiuimꝰ ultra iam¬
iuxta carnẽ. uiuit autẽ sp̃s: & semina¬
mus ñ in carne s in sp̃ũ: ut ñ metamꝰ
corruptionẽ de carne: s de spũ uitã
ȩternã. Dicit᷑ autẽ de peccatoribꝰ. Semi¬
natis triticũ: & spinas metitis. Qui enĩ
neq uxta uoluntatẽ scͥpturarũ. neq
iuxta fidei ueritatẽ ꝓferunt eloqͥa dei:

Expanded text:
lius intelligere: « propter me exterminata est omnis terra, » considera eam quae in te est, quomodo exterminata sit terra, pleta esse quae dicta sunt: mortificatis membris nostris super terram, cum jam non operatur terra opera sua, non fiant apud justum ea quibus caro antea fovebatur, non fornicatio, non immunditia, non ultra luxuria, non idolodius super terram; neque caro concupiscebat carnis quaeve sunt spiritus. Doctrina ejus quasi gladius immissus, dividit carnem, id est terram a spiritu, et exterminavit eam: quia mortificationem Jesu circumferimus in corpore nostro et non vivimus ultra juxta carnem, vivit autem spiritus, et seminamus non in carne, sed in spiritu, ut non metamus corruptionem de carne, sed de spiritu vitam aeternam . Dicitur autem peccatoribus: Seminatis triticum, et spinas metitis . Qui enim neque juxta voluntatem Scripturarum, neque juxta fidei veritatem profert eloquia Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵs: dr̃ ad eos. Confundimini aglo¬
riatione ur̃a. Uerũ hoc parũ ẽ. A¬
di quid loquat᷑ in iheremia sermo
diuinus: iubens ut ne insapienda
qͥdem nr̃a gloriem᷑. Non glorietis
inquit sapiens in sapientia sua. nls
fortis in fortitudine sua. nec diues
in diuitiis suis: s in isto głetur qul
oriat᷑. intelligere & scire qm̃ ego sũ dñs:¬

Expanded text:
citur ad eos: Confundimini a 811 gloriatione vestra. Verum hoc parum est. Audi quid loquatur in Jeremia sermo divinus, jubens ut ne in sapientia quidem nostra gloriemur: Ne glorietur, inquit, sapiens in sapientia sua, nec fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis; sed in isto glorietur qui gloriatur, intelligere et scire quia ego sum D
Abbreviated transcription (Latin):
nitatibus. sicut et isti pannis. et calciai¬
tis ueteribus obtecti: preter hoc qđ in¬
dm̃ credunt. et erga seruos dĩ uel eccłi
cultũ uidentur esse deuoti. nichil adh¬
bent emendationis uel innouationis in
non euadit infamiȩ. Similis quoq eti
in libello qui appellatur pastoris: de e
figura describit᷑. Ait enĩ. quia ẽ. arbo
quȩdã quȩ ulmus appellatur. quȩ sn¬
ctum ñ affert. portat tam̃ uitẽ quȩ al¬
fert plurimũ fructũ: et exeo qđ adni¬
niculo ẽ. uiti. quȩ eiꝰ uiribus nitensis
afferre uel seruare potest plurimun

Expanded text:
vitiis, sicut et isti pannis et calceamvitiis, sicut et isti pannis et calceamentis veteribus obtecti; et praeter hoc quo Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultus videntur esse devoti, nihil habent emendationis vel innovationis in non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare pl
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui ad salutẽ ueniunt: differentię
designantur. Unde et nunc gabaonitas
istos. quoꝵ historia recitata ẽ. arbitror
portiunculã quandã esse eoꝵ qͥ saluan¬
di sunt: ita tamen ut non nͥ absq alicuiꝰ
notȩ inustione saluentur. Uides nãq
quomͦ ligni cesores. uel aquȩ gestatores.
fieri condempnant᷑. ad obsequiũ ppłi. et
altaris dei ministerium: qm̃quidem cũ
dolo & calliditate accesserunt ad filios
isrł. pannis calciamentisq ueteribus in¬
duti. et cibũ uetusti panis ferentes: Isti
gͦ ueniunt adiħm. cũ om̃ĩbus uetusta
suis: & orant ab eo hoc tantũ ut saluentꝰ
In quoꝵ figura. tale mͥ aliquid uidetur
ostendi. Sunt quidã in eccłia credentes
qͥdem et habentes fidem in dm̃. & ad qͥt¬
centes om̃ibus diuinis preceptis: qͥo
etiam erga seruos dĩ religiosi sunt. et sen¬
iure eis cupiunt: s et ad ornatũ ȩcelłie
obsceni satis et uitiis obuoluti. nec om̃
deponentes ueterem hominẽ cũ actiꝰ

Expanded text:
eorum qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem et habentes fidem in Deum, et acquiescentes omnibus divinis praeceptis, quique etiam erga servos Dei religiosi sunt, et servire eis cupiunt, sed ad ornatum Ecclesiae propria obsceni satis et intus involuti, nec omnino duentes veterem hominem cum actibus
Abbreviated transcription (Latin):
lo oꝑum nobilitaretur accessu: qm̃ fidem
sine oꝑibus mortuam haberi ꝓnunciat¬
apłs iacobus. Ueruntamen sciendũ est.
brationibus edocemur: qđ siqui tales st̃
in nob̾. quoꝵ fides hoc tantũ modo habet
ut ad eccłiam ueniant. et inclinent ca-¬
seruos dei honorent. adornatũ quoq al¬
taris uel eccłiȩ aliquid conferant. ñ tam̃¬
adhibeant studium ut etiã mores suos
excolant. actus emendent. uitia deponas̃.
castitatẽ colant. iracundiam mitigent.
auariciam repͥmant. rapacitatẽ refreneq.
maliloquia. & stultiloquia uł scurrilitates.
et obtrectationũ uenena. ex ore suo non¬
adimant: sciant sibi qui tales st̃. qͥ emen¬
dare se nolunt. s in his usq ad senectutẽ
ultimã ꝑseuerant. partẽ sortemq ab iħu
dño cum gabaonitis esse tribuendam:¬

Expanded text:
lo operum nobilitaretur accessu. Quoniam fidem lo operum nobilitaretur accessu. Quoniam fidem sine operibus mortuam haberi pronuntiat Jacobus . Verumtamen sciendum est brationibus edocemur, quod si qui tales sunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet ut ad ecclesiam veniat, seque inclinent,servos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemque ab Jesu Domino cum Gabaonitis esse tribuendam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ: cõpetens erga eos iudicium tenuit:
Porro aut̃ raab meretrix quȩ fide integͣ¬
credidit. cũ om̃i domo sua. et explorato¬
res isrłiticos plenissima deuotione susce¬
pit: ex integro in consortium popłi socie¬
tatemq suscepta ẽ. Et scriptũ est. de ea.
qͥa apposita ẽ. ad filios isrł: usq in hodier¬
num diem. Isti uͦ qui non tam isrłiticȩ
gentis consortia dilexert̃. quã sue ꝑditio¬
nis metu ꝑterriti. cũ calliditate & fraude
accesserunt ad iħm. quomͦ poterant lib̃ta¬
tem uitȩ. et regni consortium. dolis ser-¬
uilibus ꝓmereri: Deniq uis nosse. qͥa
ꝑmare rubrũ: & indeserto & cũ hȩc
mirabilibus. faterent᷑: nichil tam̃ fide
digniũ. nichil tantarũ uirtutũ admi¬
ratione gesserunt. Et ideo uidens iħs angu¬
salutem mererent᷑. qui parum licet fidei
detulerunt: nec tamen summã regni uł
lib̾tatis acciꝑent: ꝓ eo qđ fides eoꝵ nul¬

Expanded text:
ipsorum competens erga eos judicium tenuit. ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni domo sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodiernum diem. » Isti vero quia non tam Israeliticae gentis consortia dilexerunt, quam suae perditionis metu perterriti cum calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et regni consortium dolis servilibus promereri? Denique vis nosse quam per mare Rubrum, et in deserto. » Et cum mirabilibus faterentur, nihil tamen fide digne, nihil tantarum virtutum admiratione gesserunt; et ideo videns angusalutem mererentur, qui parvum licet fidei detulerunt, nec tamen summam regni vel libertatis acciperent, pro eo quod fides eorum nul
Abbreviated transcription (Latin):
intellige etiã ingabaonitas. qͥa ñ dep¬
suerunt qͥdem ueterem hominẽ cum
actibus suis: ministrant tam̃ scĩs et bl¬
uiunt. et aliquid utilitatis impendus
et tali quodã ordine ab iħu salutẽ cus
iuram̃ti interpositione suscipiunt ls
nolebam in gabaonitarũ ordine salutẽ
consequi. nec in ligni cesoribus. uel aquȩ
gestatoribus numerari: s inter isrłitas
cuperem hereditatem terrȩ reꝑmissio-¬
nis acciꝑe. Obseruandũ sane est. quod
soent heretici. legentes hunc locũ calũp¬
nam facere: hii qui testamentũ uetus
ñrcipiunt et dicunt. Uide quomͦ nichil
humanitatis habuit iħs filius naue. ut
hominibus qui ad se supplices uenerant.
salutem concedens: notam eis in famiȩ.
et iugum seruitutis infligeret. Hȩc si
audiat anima minus instructa. in scͥp-¬
turis diuinis. infirmari continuo et
periclitari potest: ita ut refugiat catho-¬
licam fidem. Non eñĩ intelligunt eors
subreptiones. Iħs enĩ scdm mensurã fidei

Expanded text:
intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vetus Testamentum non recipiunt, et dicunt: Vide quomodo nihil humilitatis habuit Jesus filius Nave, ut hominibus qui ad se supplices venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei
Abbreviated transcription (Latin):
tare debet iħs. In monte inquit
effrem: hoc est. in monte fructifero. Q d
putas sunt in nob̾ montes fructiferi. in
mente ac sp̃u semꝑ excelsi sunt. Et licet
pauci esse possint tales: tamen si uel
pauci fuerint. in ipsis habitans dñs iħs.

Expanded text:
tare Jesus: In monte, inquit, Ephraim, hoc est, in monte fructifero. Qui putas sunt in nobis montes fructiferi in mente ac spe excelsi sunt. Et licet pauci esse tales possint, tamen si vel pauci fuerint, in ipsis habitans Dominus Jesus,
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ saluatoris: sciebant tameni
sentiebant qͥa ñ esset illud altare uen
s quia forma &e figura erat futuri. a¬
uere hostiȩ & quȩ possent auferre pl¬
cata. ñ in illo altari offerebant᷑. qd̾ Iil¬
bebat pͥmogenitus ppłs: s inisto ubi
iħs erat. hic cȩlestes hostiȩ hic uera
crificia consũmantur. Fit gͦ unus ga
et unus pastor: illi priores iusti
&e qui nunc sunt xp̃iani. Uolo aut̃ a
horum ꝓbationẽ memoriã facere d
iistoriȩ cuiusdam: si tamen donare digne¬
r dñs ut explanationẽ ipsius sp̃alem in¬
eire possimus. Cadebat aliquando ppl̃s
deserto et moriebat᷑. Uenit aut̃ a aron
pontfex & stetit in medio eoꝵ qͥ morieban¬
sus & eoꝵ qui uiuebant: ne ultra uasta¬
no mortis ꝓficeret etiam in ceteros. Uenit¬
e nunc uerus pontifex meus dñs. et in¬
taressit medius inter morientes & uiuos:
oest inter eos qͥ ex iudȩis suam presentiã
siscepunt. et inter eos qui ñ solũ non susce

Expanded text:
adventum Salvatoris, sciebant tamen et adventum Salvatoris, sciebant tamen et sentiebant quia non esset illud altare verum, sed quia forma et figura futuri verae hostiae et quae possent auferre peccata, non illi altari offerebantur quod habebat primogenitus populus, sed in isto ubi Jesus erat. Hic coelestes hostiae, hic vera sacrificia consummantur. Fit ergo unus grex, et unus pastor, illi priores justi, et qui nunc sunt Christiani. Volo autem ad horum probationem memoriam facere etiam historiae cujusdam, si tamen Dominus donare dignetur ut explanationem ipsius spiritalem invenire possimus. Cadebat aliquando populus in deserto et moriebatur . Venit Aaron pontifex, et stetit in medio eorum qui moriebantur et eorum qui vivebant, ne ultra vastatio mortis proficeret etiam inter caeteros. Venit verus pontifex meus et Dominus, et intercessit medius inter morientes et vivos, id est, inter eos qui ex Judaeis suam praesentiam susceperunt, et inter eos qui non solum n
Abbreviated transcription (Latin):
dei gerentes expugnarent᷑ a reliqui s
isrł: sinaliter. ut noscerent causam I
uͦ satisfaciunt de ara: & dicunt. Sen
bitat. Nos aut̃ fecimus hoc altare ab
militudinem illius altaris qd̾ apud iu
exstructũ est. ut et apud nos figura
imago ueri altaris habeatur: ne fort
iordanis finitimus ẽ. inter nos & uos
ipse determinat: & ideo ñ habetis p¬
tionem in altari nr̃o. Hȩc illi responsi
miserunt. S uideamus nos. quid facti
contineat sacramentũ. Prior ppłs cira¬
cisionis in ruben. qui fuerat pͥmoger¬
ex lia designat᷑: s et in gad. qͥ et ipse p¬
mogenitus est ex zelfa. & manasse. nia¬
lominꝰ pͥmgenitꝰ. Qd̃ aut̃ dico pͥmogit
scđ̃m tempꝰ loquor. Hȩc gͦ dicunt᷑. ne uit
nos & illos qͥ ante aduentũ xp̃i fuert̃ iul¬
tt diuisio aliqua ac separatio uideretis
s ut ostenderent se etiam si ante adu¬
tum xp̃i fuerant. fr̃s tamen nr̃os est
Licet enĩ habuerint altare tunc anti

Expanded text:
Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Israel; sin aliter, ut noscerent causam. Illi vero satisfaciunt de ara et dicunt: Scimus bitat; nos autem fecimus altare hoc ad similitudinem illius altaris quod apud vos constructum est, ut apud nos figura et imago veri altaris habeatur, ne forte Jordanis finitimus est inter nos et vos et ipse decernit, et ideo non habetis portionem in altari nostro. Haec illis responsa miserunt. Sed videamus quid facti hujus continet sacramentum. Prior populus circumcisionis in Ruben, qui fuerat primogenitus, designatur; sed et in Gad, qui et ipse primogenitus est ex Zelfa; et Manasse nihilomim tempus loquor. Haec ergo dicuntur, ne inter nos et illos qui ante adventum Christi fuerant justi, divisio aliqua ac separatio videretur; sed ut ostenderetur, etiamsi ante adventum Christi fuerant, fratres tamen nostros esse. Licet enim habuerint altare tunc ante