comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
E arempla ergo multoꝵ iniquoꝵ qui conuersi suit
ad dm̃: carbones dicti sunt. Audis homines mirari:
et dicere. Ego illum noui quam ebriosus fuit:
quam sceleratus: qualis amator circi. aut amphi¬
teatri: qualis fraudator: modo quomodo dõ seruit:
quam innocens factus est. Noli mirari: carbo est.
Uiuum gaudes: quia exetinctum plangebas.S quã¬
do laudas uiuum. si nosti laudare. adhibe illum
mortuo ut accendatur: id est quicumq adhuc
piger est sequi dm̃. ad moue illi carbonem qui
erat extinctus: et habeto sagittam uerbi dei
et carbonem uastatorem: ut occurras labiis
iniquis. et linguȩ subdole. Quid sequitur:
Accepit iste sagittas ardentes: accipiat carbones
uastatores. lam repellit linguam subdolam: et
labia iniqua. lam ascendit gradum: incipit ꝓ¬
ficere: s adhuc uiuit interꝰ malos. inter inꝰqͦs:
nondum est area uentilata. Putat quia triticũ
factum ẽ. Nunquid iam in horreo est: Ad huc

Expanded text:
Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt Exempla ergo multorum iniquorum qui conversi sunt ad Dominum, carbones dicti sunt. Audis homines mirari, et dicere, Ego illum novi, quam ebriosus fuit, quam sceleratus, qualis amator circi aut amphitheatri, qualis fraudator: modo quomodo Deo servit, quam innocens factus est! Noli mirari; carbo est. Vivum gaudes, quem exstinctum plangebas. Sed quando laudas vivum, si nosti laudare, adhibe illum mortuo ut accendatur; id est, quicumque adhuc piger est sequi Deum, admove illi carbonem qui erat exstinctus, et habeto sagittam verbi Dei, et carbonem vastatorem, ut occurras labiis iniquis et linguae subdolae. 6. Quid sequitur? Accepit iste sagittas ardentes, accipiat carbones vastatores. Jam repellit linguam subdolam et labia iniqua, jam ascendit gradum, incipit proficere: sed adhuc vivit inter malos, inter iniquos; nondum est area ventilata: puta quia triticum factum est, numquid jam in horreo est? Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
qui potuerunt: ille accepta sagitta in code. ac¬
cedentib etiam carbonib desolatori is: desolatur
in illo cogitatio terrena. Quid est enim desolat᷑
Ad desolationem ꝑducitur. Erant aut̃ in illo
multa que male fronduerant: multę carnales
cogitationes: scłares multi amores. Ipsi uruntur
carbonib desolatori is: ut fiat purus locus de¬
solatus: in cuius loci puritate. faciat ds̃ edifi¬
cium suum. Quia facta fuerat ibi riuna diabo¬
li: et edificatur ibi xp̃c. Nam quanidiu manet
ibi diabolus: non potest edificari ap̃c. Accedũt
carbones desolatorii: et deiciunt quod male
fuerat edificatum. Et desolato loco: accedit
struccura felicitatis ꝑpetuȩ. Uidete ergo quare
dicti sunt carbones : quia qui se conuertunt
ad dñm. de mortuis reuiuiscunt. Carbones aut̃
quando accenduntur: antequam accenderẽ¬
tur eatincti erant. Nam extincti carbones
mortu dicuntur: ardentes. uiui appellantur.

Expanded text:
qui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, acqui potuerunt, ille accepta sagitta in corde, accedentibus etiam carbonibus desolatoriis, desolatur in illo terrena cogitatio. Quid est enim, desolatur? Ad desolationem perducitur. Erant autem in illo multa quae male fronduerant, multae carnales cogitationes, saeculares multi amores: ipsi uruntur carbonibus desolatoriis, ut fiat purus locus desolatus, in cujus loci puritate faciat Deus aedificium suum; quia facta erat ibi ruina diaboli, et aedificatur ibi Christus: nam quamdiu manet ibi diabolus, non potest aedificari Christus. Accedunt carbones desolatorii, et dejiciunt quod male fuerat aedificatum, et desolato loco accedit structura felicitatis perpetuae. Videte ergo quare dicti sunt carbones. Quia qui se convertunt ad Dominum, de mortuis reviviscunt. Carbones autem quando accenduntur, antequam accenderentur, exstincti erant. Nam exstincti carbones, mortui dicuntur; ardentes, vivi appellantur.
Abbreviated transcription (Latin):
excemplis agendum sit: uidete. Lingua subdola
nichil sic nouit dicere quo magis subdola est:
nisi uide ne non possis implere. Multum est a te
hoc aggredi: accepisti tu preceptum euangłicũ.
Habes sagittam: s carbones nondum habes. Ti¬
mendum. ne saguta sola non ualeat aduersus
linguam dolosam: sunt et carbones: ut puta.
incipit tibi enim dicere ds̃. Tu non potes: qua¬
re ille potest: Quare alter potuit: Hunquid
tu delicatior es illo senatore : Nunquid tu infir¬
mior es illo aut illo inualido sene: Nunquid
tu infirmior es feminis: feminȩ potuerunt:
uri non possunt: Delicati potuerunt diuites:
pauꝑes non possunt: S ego inquit multum
peccaui : et multum peccator sum. Numerantur
etiam qui multum peccauerunt: et eo plus ama¬
uerunt. quo plura illis dimissa sunt. Quomͦ
dictum ẽ. in euangłio : Cui multum dimittit᷑¬
modicum diligit. Cum ergo fuerint ista enu¬
merata : et nominatim dicti fuerint homines

Expanded text:
exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola exemplis agendum sit, videte. Lingua subdola nihil sic novit dicere, quo magis subdola est, nisi, Vide ne non possis implere; multum est ad te hoc aggredi. Accepisti tu praeceptum evangelicum, habes sagittam; sed carbones nondum habes. Timendum ne sagitta sola non valeat adversus linguam dolosam: sunt et carbones. Utputa, incipit enim tibi dicere Deus, Tu non potes, quare ille potest? quare alter potuit? Numquid tu delicatior es illo senatore? numquid tu infirmior es illo, aut illo in valetudine? numquid tu infirmior es feminis? Feminae potuerunt, viri non possunt? delicati divites potuerunt, pauperes non possunt? Sed ego, inquit, multum peccavi, et multum peccator sum. Numerantur etiam qui multum peccaverunt; et eo plus amaverunt, quo plura illis dimissa sunt: quomodo dictum est in Evangelio, «Cui modicum dimittit» . Cum ergo fuerint ista enumerata, et nominatim dicti fuerint homines
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Sagittȩ potentis acutȩ : cum carbonib deso¬
latori is uł uastatoriis. Siue desolatoriis dicas. siue
uastatori is dicas:ͥnam in diuersis codicib diuer¬
se scriptum est: idem significat. Uidete uastato¬
res. Carbones dicuntur: qui uastando et deso¬
lando. ad desolationem facile ꝑducunt. Qui st̃
iaciuntur : et transfigunt corda. S cum trans¬
fixa fuerint corda sagittis uerbis dñi. amor excer¬
citatur: non interitus comparatur. Houit dñs
sagitare ad amorem. Et nemo pulchrius sagit¬
tat ad amorem: quam qui uerbo sagic̾tat. Immo
sagittat cor amantis. ut adiuet amantem: sa¬
gitat ut faciat amantem. Sagitte aut sunt.
cum agimus uerbis. Carbones aut̃ uastatores
qui sunt: Parum est uerbis agere contra lingiã
dolosam. et labia iniqua: parum est uerbis ag̾e
et excemplis agendum est. Exempla sunt. carbo¬
nes uastatores. Et quare uastatores dicuntur:
Breuiter accipiat haritas uĩa. Primo quomodo

Expanded text:
ti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desoti, «Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis;» vel, «vastatoribus.» Sive «desolatoriis» dicas, sive «vastatoribus» dicas nam in diversis codicibus diverse scriptum est, idem significat. Videte: vastatores carbones dicuntur, quia vastando et desolando ad desolationem facile perducunt. Qui sunt ii sunt. Ecce jaciuntur, et transfigunt corda: sed cum transfixa fuerint corda sagittis verbi Dei, amor excitatur, non interitus comparatur. Novit Dominus sagittare ad amorem; et nemo pulchrius sagittat ad amorem, quam qui verbo sagittat; imo sagittat cor amantis, ut adjuvet amantem; sagittat, ut faciat amantem. Sagittae autem sunt, cum agimus verbis. Carbones autem vastatores qui sunt? Parum est verbis agere contra linguam subdolam et labia iniqua, parum est verbis agere; et exemplis agendum est. Exempla sunt carbones vastatores. Et quare vastatores dicuntur, breviter accipiat Charitas vestra. Primo, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibentem. Si laudas: hortare. Quare laudando
p̃mis: Melius est ut uituꝑares: quam dolose
laudares. Quid enim diceres uituꝑando: Absit.
Feda ista uita est : mala uita ista est. S quia nos¬
a cum hec dioceris. premi te posse auctoritate
euangłica: conuertis te ad aliud dissuadendi genꝰ.
ut laudando me a uera laude falso ꝓhibeas: im¬
est hoc : Ecce illi fecerunt: forte tu non poteris.
Incipis ascendere: cadis. Monere uidetur⁊ ser¬
pens est. dolosa lingua est: uenenum habet.
Roga contra illam si uis ascendere: et dic dõ tuo
Dñe erue aniam meam a labiis inustis. et
bitur tibi : aut quid apponetur tibi ad lingũa
dolosam: Id est quod habeas aduersus linguas
dolosam. quod opponas lingue dolosȩ: quo te
munias aduersus linguam dolosam: quid tibi
dabitur. aut quid opponetur: in terrogauit
exxercens. Nam ipse dicturus est: quod interio¬
gat. Respondit enim. subiciens sibi interrogan¬

Expanded text:
prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando prohibentem. Si laudas, hortare. Quare laudando premis? Melius vituperares, quam dolose laudares. Quid enim diceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut laudando falso, me a vera laude prohibeas; iest hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et bitur tibi, aut quid apponetur tibi ad linguam dolosam?» Id est, quod habeas adversus linguam dolosam, quod opponas linguae dolosae, quo te munias adversus linguam dolosam, «quid tibi dabitur, aut quid apponetur tibi?» Interrogavit exercens; nam ipse dicturus est quod interrogat. Respondit enim, subjiciens sibi interrogan
Abbreviated transcription (Latin):
tribularer clamaui: et
excaudisti me. Unde illum
exaudiuit : Ut iam cons¬
titueret eum ad gradus
animam meam a labi is iniustis: et a lingua do¬
losa. Que est lingua dolosa: Subdola: habens
ymaginem consulendi : et ꝑnitiem nocendi.
Ipsi sunt. qui dicunt. Et tu hoc facturus es. qued
nemo fecit: Et cu solus eris xp̃ianus: Et si ostẽ¬
derit alios hoc facere: et legerit euangłium
ubi precepit dñs fieri. et legerit actus apłoꝵ.
illi quid dicunt in lingua subdola et labis inqͥs
Non poteris forte implere. Multum est quod ag¬
grederis. Alii ꝓhibendo deterrent: alis laudand
plus p̃munt. Quia eñi talis est uita que iam ec¬
cupauerit̾ mundum : tanta auetoritas axp̃i est.
ut reprehendere xp̃m nec paganus audeat: le¬
gitur ille qui reprehendi non potest. qui dixcit.
Uade uende omĩa que habes. et ꝰ eͦribue pauꝑib:
et sequere me. Xp̃o contradici non potest: euan¬
głio contradici non potest.⁊ reprehendi xp̃c nõ
potest: conuertit se dolosa lingua ad laudem

Expanded text:
tribularer clamavi, et exaudisti me.» Unde illum exaudivit? Ut jam constitueret eum ad gradus animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» Quae est lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Christi est, ut reprehendere jam Christum nec paganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequere me» : Christo contradici non potest, Evangelio contradici non potest, reprehendi Christus non potest; convertit se lingua dolosa ad laudem
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ xp̃c pax idõ quia fecit utraq unum .:
quare uos de uno fecistis duo: Quomͦ ergo
pacifici estis: ut cum xp̃c faciat unum de
duob. uos facitis de uno duos: S quia hec
dicimus. cum his qui oderant pacem sumus
pacifici: et tamen illi qui oderunt pacem
cum loqueremur eis debellabant nos gratis¬

Expanded text:
s ideo pax, quia «fecit utraque unum,» quare vos de uno fecistis duo? Quomodo ergo pacifici estis, ut cum Christus faciat unum de duobus, vos faciatis de uno duo? Sed quia haec dicimus, cum his qui oderunt pacem sumus pacifici; et tamen illi qui oderunt pacem, cum loqueremur eis, debellabant nos gratis
Abbreviated transcription (Latin):
I bi precepit benedictionem: ibi benedicunt dm̃
qui habitant concorditer. Nam in discordia non
benedicis dũm. Sine onusa dicis quia lingua tua
sonat benedictionem dm̃: si corde non sones.
Ore benedicis: et corde maledicis. Ore suo ĩqͥt ali plmꝰ.¬
benedicebãt &̃corde suo maledicebant. Nunqͥs
uerba nia sunt : Significati sunt quidam.
Benedicis dñm cum oras: et sequeris in prece
tua: et maledicis inunico tuo. Hoc est quod
audisti ab ipso dño : diligite inimicos ur̃os. Si
aut̃ facias et diligas inimicum tuum. et oios
M ulti enim amantes uitam istam: maledicunt
mimicis suis. Pro qua re. nisi ꝓ ista uita: nisi
ꝓ commnodis scłarib Ybi te angustauit ini¬
micus tuus: ut cogaris maledicere: In terra
angustatus es: migra. habita in cęlo. Quomodo
inquies habitabo in cęlo: homo carne indutꝰ
carni deditus: Corde precede: quo sequaris
corpore. Noli surdus audire : sursũ corda. Sursũ habe¬

Expanded text:
Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores  in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus audire, Sursum corda. Sursum cor habe
Abbreviated transcription (Latin):
turbulenti sũt. anxxietate sua turbant cete¬
ros: et querunt quid de illis dicant: quomͦ
in inctura in. quiecem iumentum non solũ
non trahit. s et frangit calcib quod uinctũ
est. Si aut̃ habet rorem hermon qui descẽ¬
dat suꝑ montem syon: quietus est. placatus.
humilis. tolerans. ꝓ murmure pacem fundit.
Nam om̃s murmuratores: magnifice descripti
sunt quodam loco scripturarum. Precordia
fatiu : sicut rota carri. Quid est precordia
fatui: sicut rota carris fenum portat et mur¬
murat. Non enim potest rota carri quiesce¬
re a murmure. Sio sunt multi fr̃s. Non ha¬
bitant in uno: nisi corpore. S qui sunt qui
suum ẽẽ: s erant illis omĩa cominunia. De¬
signati sunt. de scripti sunt qui ꝑtineant ad
barbam : qui ꝑtineant ad oram uestimenti:
qui numerentur inter montes syon. Et si
sunt ibi alii minmuratores: meminerint.
U bi mancdauit: In frib qui habitant in umĩi.

Expanded text:
turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteturbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros, et quaerunt quid de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic sunt multi fratres; non habitant in unum nisi corpore. Sed qui sunt qui suum esse, sed erant illis omnia communia» . Designati sunt, descripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores, meminerint dUbi mandavit? In fratribus qui habitant in unum.
Abbreviated transcription (Latin):
dies incipiunt crescere. Audi ipsum ioħm oõ¬
fitentem.Allum oportet crefeere: me autem
minui. Et passiones ipsorum hoc indicant.
Dñs in eruce exaltatus est: ille ceso capite dimi¬
nutus. Ergo lumen exaltatum xp̃c. Inde est
ros hermon. S quicumq uultis habitare in
unum. optate rorem istum: compluimini in¬
de. Alioquin non poteritis tenere quod ꝓfite¬
mini. Nec ꝓfiteri nec audire poteritis nisi ille
intonuerit: nec ꝑmanere poteritis nisi enis
sagena non desit uobis. Ipsa enim sagẽna des-¬
cendit suꝑ montem syon. lam montes syon:
magni in syon. Quid est syon: Aeccłia. Et
qui ibi sunt: Montes magni. Quod signifi¬
cant montes hoc significat barba: hoc signi¬
ficat ora uestinenti. Barba non intelligitur:
nisi inꝑfectis. Non ergo habitant in unum:
nisi in quib ꝑfecta fuerit Karitas xp̃iana.
N am in quibus non est ꝑfecta kearitas xp̃i:
et cum in uno sint odiosi sũt. molesti sũt

Expanded text:
dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem condies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sint, odiosi sunt, molesti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
misericors amauit: et sponsus dilexxit. Non pulcr̃a:
s ut fac̾o pulcrã. S gr̃am dĩ: dix̃ rorẽ hermo. d herm̃o
qͥdsit: nosse debetis. Mons est quidam longe disuic¬
tus ab iherłm : id est a syon. Itaq mirum est
qued sic ait. sicut ros hermon qui descendit
suꝑ montem syon: cum mons hermon lon¬
ge sit disiuntus ab iherłm. Nam trans iordanen
eẽ dicitur. Ergo aliquid interpretatione hermõ
queramus. Nomen enim hebreum est: et habe¬
mus interpretationem ab eis qui illam lingã
nouerint. Hermon: interpretari dicitur lum̃
exaltatum. A xxp̃o enim ros. Nam nullum lu¬
men exaltatum: insi xp̃c. Quomodo exaltatũ
est: Primo in cruce : postea in celo. Exaltatus¬
aut̃ in cruce cum humiliaretur: s humiliatio
eius non potuit nisi alta eẽ. Hominis dispensa¬
tio minus minusq fiebat. que significabatur
crescebat. Quod et natalib eoꝵ ostenditur.
Nam ille natus est sicut tradit aeccłia UIII. Rł¬

Expanded text:
misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam noverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exaltatum. A Christo enim ros: nam nullum lumen exaltatum, nisi Christus. Quomodo exaltatum est? Primo in cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio illius non potuit nisi alta esse. Hominis dispensatio minus minusque fiebat, quae significabatur Christo crescebat: quod et natalibus eorum ostenditur. Nam ille natus est, sicut tradit Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
uendere uinguentum ad oram potuit que un capi¬
ce est ibi apitur caput t̃ ales sunt qui habituit
in unum: ut quomodo ꝑ oras istas intrat caput
hominis uit uestiat se: sic ꝑ concordiam fr̃nam¬
nor enon. qui ddescencdit suꝑ montem syonꝰ hoc
uoluit incelligi fr̃is mei gram dĩ esse. quod fr̃s
habitant in unum: non ex sius uirib. non ex
suis tueritis  s eac illius dono. s eoc illius gr̃a. sic̃
ros de eelo. Non enim terra sibi pluit: aut nõ
queqiud genuerit arescit: nisi pluaua desuper
descendat. Dicit quodam loco in psalmo. P lui¬
am uoliuitariam segregabis ds̃ hereditati tuȩ.
Quare dixit uoluntariam: Qua non meritis nr̃is:
s illius uoluntate. Quid enim boni meriumus
peccatores: Quid boni meruimus iniqui: Exx
adam adam: et suꝑ adam multa peccata nas¬
cuntur. Quisquis nascitur. adam. nascitur: dãp¬
natius de dampnato: et addit male uiuendo suꝑ
adam. Quid enim boni meruit adam: Et tñ

Expanded text:
cendere unguentum ad oram potuit, quae in capicendere unguentum ad oram potuit, quae in capite est, ubi aperitur capitium. Tales sunt qui habitant in unum: ut quomodo per oras istas intrat caput hominis, ut vestiat se; sic per concordiam fraHermon, qui descendit super montes» «Sion.» Hoc voluit intelligi, fratres mei, gratiam Dei esse quod fratres habitant in unum; non ex suis viribus, non ex suis meritis, sed ex illius dono, sed ex illius gratia, sicut ros de coelo. Non enim terra sibi pluit, aut non quidquid genuerit arescit, nisi pluvia desuper descendat. Dicit quodam loco in psalmo: «Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae» . Quare dixit «voluntariam?» Quia non meritis nostris, sed illius voluntate. Quid enim boni meruimus peccatores? quid boni meruimus iniqui? Ex Adam Adam, et super Adam multa peccata nascuntur. Quisquis nascitur, Adam nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
maculam: extenditur ut non habeat tugam
U bi eam eaxtendit fullo: nisi in ligno U idemus
quotidie a fullonib tunicas quodammodo cru¬
cifigi. Crucifiguntui: ut rugam non habeant.
Quid est ergo ora uestimenti: fr̃s mei in ora
uestimenti quid accepturi sumus: Ora finis ues¬
timenti est. Quid accepturi sumus in fine ues¬
timenti: An quia in fine tempoꝵ habitura erat
aeccłia fr̃s habitantes in unum s An in ora ꝑfe¬
cionem intelligumis: quia in ora uestimnentum
ꝑficitur: Et illi ꝑfecti qui noruit habitare in
unum: illi ꝑfecti qui legem implent. Quomodo
aut̃ impletur lex ap̃i: ab eis qui habitant fr̃is in
unum: dudi apłm. in uicem honera ur̃a pora¬
te: et sic implebitis legem xp̃i. Hec est ora ues¬
timenti. Quomodo fr̃s mei intelligimus quam
oram dicat: quo potuit descendere unguentũ :
N on puto quod ora uestimenti in laterib uolut
intelligi. Sunt enim ora in laterib: s a barba des.¬

Expanded text:
maculam; extenditur, ut non habeat rugam. maculam; extenditur, ut non habeat rugam. Ubi eam extendit fullo, nisi in ligno? Videmus quotidie a fullonibus tunicas quodammodo crucifigi: crucificuntur, ut rugam non habeant. Quid est ergo ora vestimenti? fratres mei, in ora vestimenti quid accepturi sumus? Ora, finis vestimenti est. Quid accepturi sumus in fine vestimenti? An quia in fine temporum habitura erat Ecclesia fratres habitantes in unum? an in ora perfectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestimenti. Quomodo, fratres mei, intelligimus, quam oram dicat, quo potuit descendere unguentum? Non puto quod oram vestimenti in lateribus voluit intelligi. Sunt enim orae in lateribus. Sed a barba des
Abbreviated transcription (Latin):
U enientib in se lapidib non uicca est barieli
quia unguentum a capite in barbam descen¬
derat: et audierat ab ipso capite. diligite in¬
micos ur̃os: et orate ꝓeis qui uos ꝑsecuntur.
Audierat ab ipso capite pendente in eruce. et d¬
cente: pater ignosce illis. quia nesciunt quid
faciunt. Et modo ergo unguentum a capite
descenderat in barbam: quia et ille cum la¬
pidaretur fixo genu ait. Dñe ne statuas ulis
hoc peccatum. Ergo illi tanquam barba erãt
M ulti enim fortes erant: s multas passi sunt ꝑse
modo monasteria non haberemus. S quia descẽ¬
dit et. in or̃a uestimenti: sic enim ait. quod descẽ¬
dit uestimenti euis: secuta est ȩccłia: de ueste
dñi peꝑit monasteria. Nam uestis sacer dotalsee¬
cłiam significat. Ipsa est uestis de qua dicit ap̃łs.
ut exhiberet sibi głosã eccłiã ñ habentem na¬
culam aut rugam. Mundatur ut non habeat

Expanded text:
. Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: . Venientibus in se lapidibus non victa est charitas: quia unguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos vestros, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Audierat ab ipso capite pendente in cruce, et dicente, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Eo modo ergo unguentum a capite descenderat in barbam; quia et ille cum lapidaretur, fixo genu ait: «Domine, ne statuas illis hoc peccatum» . 9. Ergo illi tanquam barba erant. Multi enim fortes erant, et multas persecutiones pmodo monasteria non haberemus. Sed quia descendit et in oram vestimenti; sic enim ait, «Quod descendit in oram vestimenti ejus:» secuta est Ecclesia, de veste Domini peperit monasteria. Nam vestis sacerdotalis Ecclesiam significat. Ipsa est vestis de qua dicit Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam» . Mundatur, ut non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. Illi occidebant: illi occidebantur. Quis
non putaret illos ucere : illos uinci:s quia
non uicta est bearitas: ideo unguentum descẽ¬
dit in barbam. Actende stephanum. Seuiebat
in illos karitas: seuiebat in eos cum audirent:
rogauit pro eis cum lapidarent. Quid enim
ait cum audirent: dura ceruice et non cir¬
cuncisi corde et aurib: uos semꝑ restitistis sp̃u
sc̃o. Uide barbam. Nunquid adulatus est  Nun¬
quid timuit : Illi cum audirent ista que in
illos dicebantur: quasi seuiebant. Seuiebat em̃
stephanus. seiuebat ore. corde diligebat: et nõ
est uicta ipsa kearitas in eo. Nam illi abhorren¬
tes a uerbo. tanquam tenebrȩ fugientes a lu¬
mine: ad lapides cucurter̃cȩꝑunt stepħm lapi¬
dare. Sicut antea stephani uerba lapidabant
ilos: sic postea lapides eorum stephanum. Quan¬
do debuit plus irasci stephanus: quando lapidi¬
batur. aut quando audiebatur: Ecce mitis fac

Expanded text:
bantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis bantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saeviebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae in illos dicebantur: quasi saeviebat enim Stephanus; saeviebat ore, corde diligebat; et non est victa charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? Ecce mitis fact
Abbreviated transcription (Latin):
dos: nisi ille qui cum in mundo non inueniret
mundum quod offerret. se ipsum obtulit:
In capite ipsius unguentum: quia totus xp̃c cũ
nr̃m xp̃c est. crucifixum. et sepultum. resusci¬
tatum. ascendit in cęlum: et uenit sp̃s sc̃s a ca¬
pite. Quo : Ad barbam. Barba significat fortes.
Barba significat uiuenes. strenuos: impigros.
alacres. Idõ quando tales describimus: barba¬
tus homo est dicimus. Ergo illud primum un¬
guentum descendit in apłos: descendit in illos
qui primos impetus scłi sustinuerunt. Descen
in unum habitare cȩꝑunt: ꝑsecutionem pas¬
si sunt. S quia descenderat unguentum in
barba passi sunt: passi sunt non uicti. Et eñi
caput iam passum precesserat: unde descen¬
dit unguentum. Precedenti tali exxemplo: quis
iunceret barbam: Ex illa barba erat stepħs
sc̃s. Et hoc est non uinei : ut kearitas non ui¬
catur ab inmicis. Nam uisi sunt sibi iuicisse:
qui ꝑsecuti sunt scõs. Illi cedebant: illi cede¬

Expanded text:
dos? nisi ille qui cum in mundo non inveniret dos? nisi ille qui cum in mundo non inveniret mundum quod offerret, seipsum obtulit? In capite ipsius unguentum, quia totus Christus Christus est; crucifixum et sepultum, resuscitatum ascendit in coelum; et venit Spiritus sanctus a capite. Quo? Ad barbam. Barba significat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendin unum habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecuti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caede
Abbreviated transcription (Latin):
to insultant nomini unitatis : qui se precide
runt ab unitate. Merito illis displicet nomen
monachoꝵ : quia illi nolunt habitare in unũ
cum fr̃ib. s sequentes donatum xp̃m dimise¬
runt. hoc denuo et de uno solo audiuit ka¬
ritas ur̃a. Iam iocundetur cum psalmo: ut
sequentia uideamus. Breuis est: potest a nob̃
curri quantum dñs suggerit. Puto enim ex
his que dicta sunt patere posse que secuntur:
quamius nec illa uideantur obscura : ecce
fr̃s in unum. Ostendebat qui dicebut ecce:¬
uidemus et nos fr̃s et benedicunus diñ⁊ et
oramus ut dimus et nos ecce: et cui rei similes
sunt dicat psalmus. Sicut unguentum in capi¬
te: quod descendit in barbam barbam aaroni.
Quod descendit in orã uestimenti eius. Aarota
quid erat: Sacerdos. Quis est sacerdos: nisi u¬
nus sacerdos qui intrauit in scã scoꝵ: Quiserat
iste sacerdos. nisi qui fuit et uictuna. et sacer¬

Expanded text:
to insultant nomini unitatis, qui se ab unitatto insultant nomini unitatis, qui se ab unitate praeciderunt. Merito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. Haec de uno, et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse quae sequuntur, quamvis illa videantur obscura. 7. «vndum habitare fratres in unum.» Ostendebat qui dicebat, «EcceVidemus et nos, fratres, et benedicimus Deum; et oramus, ut dicamus et nos, «Ecce.» Et cui rei similes sunt, dicat Psalmus. «Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron; quod descendit in oram vestimenti ejus. Aaron» quid erat? Sacerdos. Quis est sacerdos, nisi unus sacerdos, qui intravit in sancta sanctorum? Quis est iste sacerdos, nisi qui fuit et victima et sacer
Abbreviated transcription (Latin):
certaui. Quare ergo et nos non appellemus mo¬
nachos: cum dicit psalmus. ecce quam boniu
et quam iocundum. habitare fr̃s in unum :
M onos enim unus dr̃: et non unus quomodocũq.
Nam et in turba est unus. S unus cum multis.
unus dici potest: monos non potest. id ẽ. solus.
M onos enim unus solus est. Qui ergo sic uiuunt
in unum. ut unum hominem faciant: ut sit
illis uere quomodo scriptum est una anima.
et unum cor. multa corpora s non multe ani¬
mę. multa corpora s non multa corda: recte
dic̃tur monos. id est unus solus. Unde ille unus
sanabatur in piscina respondeant nobis: ut ex¬
ponant qui insultant nomina monachoꝵ.
quare ille qui iuentus est triginta octo annos
habens in infirmitate hoc respondisse dõ. cum
cominota fuerit aqua non habeo qui me de¬
ponat: alius ante me descendit. Descenderat
unus: iam alius non descendebat. Unus solus
sanabatur: unitatem eccłiȩ p̃figurabat. Meri¬

Expanded text:
certavi.» Quare ergo et nos non appellemus mocertavi.» Quare ergo et nos non appellemus monachos, cum dicat Psalmus, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum?» Μόνος enim unus dicitur: et non unus quomodocumque; nam et in turba est unus, sed una cum multis unus dici potest, μόνος non potest, id est, solus: μόνος enim unus solus est. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infirmitate, hoc respondisset Domino: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Meri
Abbreviated transcription (Latin):
tici appellantur. Utinam ergo milites xp̃i ẽẽnt.
et non milites diaboli: a quib plus timentur
dĩ laudes quam freinitus loonis. Hii etiam insul¬
tare nobis audent: quia fr̃s cum uident homines
dõ gr̃as agunt. Quid est inquiunt dõ gracias:
tane siurdus es. ut nescias quid sit dõ gratias:
Q ui dicit dõ gr̃as: gr̃as agit dõ. Uide si non debce
fr̃ dõ gr̃ãs agere: quando uidet fr̃em suum.
N on enuim non est locus gratulationis: quando se
inuicem uident qui habitant in xp̃o: Et ta¬
men uos dõ gr̃as nr̃m ridetis: dõ laudes ur̃m
plorant homines. S certe reddes rationem
de nomine: quare appelles agonisticos. Ita fiat
ut appellas: ita fiat. Omĩno fauemus. Prestet
dñs ut illi contra diabolum ceitent. et non cõ¬
tra xp̃m: cuius ꝑsecuntur aeccłiam. Tamen quia
certant dicitis agonisticos: ec inuenistis unde
appelletis: quia diait apłs. bonum certamen

Expanded text:
tici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, tici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo gratias? Itane surdus es, ut nescias quid sit, Deo gratias? Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum certent, et non contra Christum, cujus persequuntur Ecclesiam. Tamen quia certant, dicitis agonisticos: et invenistis unde appelletis, quia dixit Apostolus, «Bonum agonem
Abbreviated transcription (Latin):
Impletum est in eo quod quotidie cantamus. si et
morib consonemus: benedicam dñm in omni
tempore. semꝑ laus eius in ore meo. Ergo in istis
trib hominib significata sunt tria genera homi¬
num: et in illis trib rursus in euangłio que cõ¬
memorat. Quid ergo dicunt illi: qui nobis de
nomine monachoꝵ insultant: fortasse dicturi
sunt: nr̃i non uocantur circuicelliones. Uos
illos ita appellatis contumelioso nomine: nam
nos eos iti non uocamus. Dicant quid eos uocẽt:
et audietis. Agonisticos eos uocant: fatemur et
nos. honesto nomine : si res conueniret. S in¬
terim illud uideat scĩtas ur̃a. Qui nobis di¬
cunt ostendite ubi scriptum sit nomen mona¬
coꝵ: ostendant nobis ubi scriptum sit nomen
agonisticoꝵ. Sic eos inquiunt appellamus ꝓpt̾
agonem. Certant enim. Et dicit apłs. Certam̃
bonum certaui : quia sunt qui certant aduer¬
sus diabolum. et preualent. Milites xp̃i agonis¬

Expanded text:
Impletum est in eo quod quotidie cantamus, si et Impletum est in eo quod quotidie cantamus, si et moribus consonemus: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo in istis tribus nominibus significata sunt tria genera hominum, et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonis
Abbreviated transcription (Latin):
nonuinie: dameis qui eciam iur desiderioꝵ est erpel¬
uoni s utiq castoꝵ atq scõꝵ. signficantur seriui
deuꝰ de quib dt ecce quam bonum et quam iociũ¬
dem uiabitare fes in unum. In nomine iob sigri¬
purus lbnci ila de molendimo que assumitur. ha¬
hidat eium ulaorem ⁊ habebat flios: habebat mus¬
des diutias. Et tam multa habebat in isto scło:
ut duabolus hoc ei obiceret quia non graci. sed
ppcenda que accepat colebat am̃. hoc obieciit ad¬
uersarus ses auire. Et in temptationib suis pro¬
batis est quam gratis iob coleret dm̃: non ꝓpter
lla quo acceꝑat. s ꝓpter eum qui dederat. Amissis
sq om̃ib repentina afflictione et temptacione.
amissa hereditate. amissis heredib. sola coniuge si¬
bi relicta. non ad consolationem s ad temptationẽ:
ait quod nostis. dñs dedit. dñs abstulitisicut dño
placuit ita factum est: sit nomen dñi benedictũ.

Expanded text:
nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appelnomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appellatus ; sed utique castorum atque sanctorum, significantur servi Dei, de quibus dicitur, «Ecce quam» «bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» In nomine Job significatur una illa de molendino quae assumetur. Habebat enim uxorem, habebat filios, habebat multas divitias; et tam multa habebat in isto saeculo, ut diabolus hoc ei objiceret, quia non gratis, sed propter ea quae acceperat, colebat Deum. Hoc objecit adversarius sancto viro: et in tentationibus suis probatus est quam gratis Job coleret Deum, et non propter illa quae acceperat, sed propter eum qui dederat. Amissis itaque omnibus repentina afflictione et tentatione, amissa haereditate, amissis haeredibus, sola conjuge sibi relicta, non ad consolationem, sed ad tentationem, ait quod nostis, «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» .
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis aut̃ diues ille erat qui induebatur purpu¬
ra et bysso. et epulabatur quoti die splendide.
et iacentem ad ianuam suam pauꝑem contẽp¬
nebat. relinquetur: quia de molendino una as¬
sumetur. et una relinquetur: Sic dicit et erechi¬
el de trib ꝑsonis in quib non absurde tria hec
genera intelligimus: cum muserit dñs gladiun
in terra. Et si fuerint inquit in medio eors
noe. daniel. et iob. non liberabunt filios neq
filias: s ipsi soli salui erunt. Iam illi olim libera¬
ti funt: s in istis crib nominib tria genera que¬
dam significauit. Noe significat rectores ꝓocłie:
quia ipse archam in diluuio gub̃nauit. damel
aut̃ uitam quietam elegit in cęlibatu serutre dõ.
id est uoxorem non querens. Erat uir sc̃s. m
desideri is celestib uitam gerens: tempcatus il
multis. et inuentus aurum obritum. Quam quie¬
cus erat : qͥui et inter leones socuris erat. ertorme

Expanded text:
Qualis autem dives ille erat qui induebatur purpuQualis autem dives ille erat qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in medio eorum Noe, Daniel et Job, non liberabunt filios neque filias; sed ipsi soli salvi erunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quaerens. Erat vir sanctus, in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et inventus aurum obrizum. Quam quietus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
ur regnum cȩlorum. Et oum contristati essent
discipuli ꝓ illis de quib iam desꝑauerant: conso¬
latus est eos dñs dicens: que hominib imposfibila
sunt: dõ facilia sunt. Quomodo aut̃ illud facile
facit ds̃: Audi apłm: si non negligas quod proci¬
pit. Precipes inquit diuitib huius scłi non supbe
sapere. Inuenis enim pauꝑem suꝑbientem. diutem
humilem xp̃ianum bene considerantem qua om̃i
illa pretereunt et preterfluunt: quia nichil atu¬
lit in hunc mundum. nichil pocest de munde an¬
ferre: cogitantem que madmodum diues ile qui
ardebat in flamma apud inferos. guttam sibi
distillari de digito desiderauit eius. qui micas de
mensa eius concupierat. Cogitantes ista faciunt
facile tribuant. communicent. thesaurirent. Et
quid inde illis lucri: Thesauritant sibi funda¬
mentum bonum in futurun : ut apprehendant
ueram uitam. Ecce que assumetur de molendino.

Expanded text:
in regnum coelorum.» Et cum contristati essent in regnum coelorum.» Et cum contristati essent discipuli pro illis, de quibus jam desperabant, consolatus est eos Dominus dicens: «Quae hominibus impossibilia sunt, Deo facilia sunt» . Quomodo autem illud facile facit Deus? Audi Apostolum, si non negligas quod praecepit: «Praecipe,» inquit, «divitibus hujus saeculi non superbe sapere.» Invenis enim pauperem superbientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciuntfacile tribuant, communicent, thesaurizent.» Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendino.
Abbreviated transcription (Latin):
quidam qui non inueniantur iusi in finem.
Duȩ item in molendino due nomine generis
feminini appellauit. Plebes enim intelligi uoluit.
Quare in molendino: Quia in isto mundo uer¬
santur: ubi molendinum intelligitur: quia
sic ueratur mundus iste quo modo mola. Ue
illis quos conterit. Sic ibi uersantur fideles
boni: ut una ex eis consumatur. altera assumat᷑.
Q uosdam enim acciones mundi faciunt dilecto¬
res scłi: fraudatores. simulatores. Alii aut̃ sic
ibi sunt quomodo ait apłs: et qui utuntur
hoc mundo. tanquam non utentes sint. Pre¬
terit eiuim figura hiuius mundi. Uolo uos sine
sollitudine eẽ. Audis que asumentur de molen¬
dino. Cerce enim multa peccata uidentur ad di¬
uites ꝑtinere. Cum enuim plus agunt. et plus ad¬
ministrant. et plus ad eos pendet res familaris
ampla: difficile est ut non plura peccata contra¬
hant. Et de illis dictum est: quia facilius est ca
melum intrare ꝑ foramen acus. quam diuitem

Expanded text:
quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostolus, «Et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; praeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est quia «facilius est intrare camelum per foramen acus, quam divitem
Abbreviated transcription (Latin):
fraternitas pia. ꝓpter eos qui ꝓfitentur quod
non sunt. Tam sunt eium monachi falsi: quam
et clerici falsi. et fideles falsi. Omĩa genera fr̃s
mei tria. que aliquando uobis commendaui¬
mus. et ut puto non semel: habent bonos suos.
habent malos suos. De trib enim ipsis generib
dictum est. Duo in agro: unus assumetur. et
unus relinquetur. St duo in lecto: unus assu¬
metur. et unis relinquetur. Et duȩ in molẽ¬
dino: una assumetur. et una relinquetur. In
agro sunt qui gub̾nant aeccłiam: unde dic̃
apłs: udete si non in agro erat: ego planta¬
ui apollo rigauit. s ds̃ incrementum dedit
In lecto aut eos intelligi uoluit: qui amauei
quietem. Per lectum enim quietem uoluit
intelligi: non se miscentes turbis. non tumultui
gñis humani: in ocio seruientes dõ. Et inde
tamen unus assumetur: et unus reliquetur
Sunt ibi ꝓbi: et sunt ibi reꝓbi. Ne expauescatis
quando ibi inueniuntur repbi: nam et latent

Expanded text:
fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent
Abbreviated transcription (Latin):
do saluentur: illi uobis insultant de monachis.
Primo si comparandi sunt : uos uidete si uerbis
nr̃is opus est. lam laboratis : non opus est nisi
ut admoneam unumquemq ut attendat.
S olum attendat. et comparet quid opus est: ut¬
uerbis nr̃is comparentur ebriosi cum sobriis:
precipites cum consideratis : furentes cum sim¬
plicib : uagantes cum congregatis. S tameNi
dicere consuerunt. Quid sibi uult nomen
monachorum: Quanto melius dicimus nos.
quid sibi uult nomen circillionum: S non
inquiunt uocantur circilliones. Forte corrupto
sono nomius eos apellamus. Dicturi sunt nobis
in tegrum nomen ipsoꝵ. forte circuincelliones
uocantur: non circilliones. Plane si hoc uocan¬
tur : exponant quid sint. Nam curx uicelliones
dicti sunt: quod circum cellas uagantur. Solẽt
enim ire hac et illac. nusquam habentes sedes:
et facere que nostis. et que illi norunt uelint.
falsi sunt. Et nos nouimus tales: s non ꝑit

Expanded text:
do salventur; illi vobis insultant de monachis. do salventur; illi vobis insultant de monachis. Primo si comparandi sunt, vos videte; si verbis vestris opus est, jam laboratis. Non opus est, nisi ut admoneatis unumquemque ut attendat; solum attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparentur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt, velint,falsi sunt; et nos novimus tales: sed non periit