comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur. Et capitis est ꝓprium: loqui etiam in
ꝑsona menbrorum. Ipsam nr̃am consuetudinem
ad uertite: primo quomodo loqui in menbris
nr̃is non potest nisi caput. lam uero caput nr̃m
quomodo loquatur in ꝑsona omĩum menbroꝵ:
aduertite. In angustia tibi pedem aliquis calcat:
calcas me dicit caput. Uulnerauit tibi aliquis
manum: uulnerasti me dicit caput. Caput
tuum nullus tetigit: s loquitur unitas compa¬
gius corporis tui. Omĩum menbroꝵ tuoꝵ ꝑsonã.
illa que in capite est lingua suscepit. Ipsa pro
om̃ib uerbo fungitur. Sic ergo audiamus xp̃m
loquentem: s unusquisq agnoscat ibi uocem
suam. tanquam herens. in xp̃i corpore. aliquan¬
do enim dicturus est uerba in quib nullus nr̃m
inueniat ꝑsonam suam: ẜrad solum s ad solum
caput ꝑtineant. Non se tamen separat ex uerbis
nr̃is. et ad sua propria tollit: uł asius propriis
non ad nr̃a redit. De ipso enim et de ęccłia

Expanded text:
loquitur. Et capitis est proprium loqui etiam in loquitur. Et capitis est proprium loqui etiam in persona membrorum. Ipsam nostram consuetudinem advertite. Primo quomodo loqui in membris nostris non potest nisi caput: jam vero caput nostrum quomodo loquatur in persona omnium membrorum, advertite. In angusto tibi pedem aliquis calcat: Calcas me, dicit caput. Vulneravit tibi aliquis manum: Vulnerasti me, dicit caput. Caput tuum nullus tetigit, sed loquitur unitas compaginis corporis tui. Omnium membrorum tuorum personam illa, quae in capite est, lingua suscepit, ipsa pro omnibus verbo fungitur. Sic ergo audiamus Christum loquentem; sed unusquisque agnoscat ibi vocem suam, tanquam haerens in Christi corpore. Aliquando enim dicturus est verba in quibus nullus nostrum inveniat personam suam, sed ad solum caput pertineant; non se tamen separat ex verbis nostris et ad sua propria tollit, vel a suis propriis non ad nostra redit. De ipso enim et de Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
carnem accipions. non qua ipse minueretur
s qua nos augeret: quomodo ergo de ista ꝑ¬
sona recte accipitur pone dñe custodiam ori
meo. et ostium continentię circa labia mea:
ut non declines cor meum in uerba maligna
ad excusandas eacusationes in peccatis: mani
festissime quippe iste sensus est. Custodi dñe
os meuin ianua quadam et ostio precepti tui:
ut in uerba maligna non deelinetur cor me¬
um. Que uerba maligna : Quib excusantur
peccata. He inquit peccata mea malim excu¬
sare. quam accusare. Hec uerba in ipsum dnm̃
xp̃c loquitur: Et ubi est hearitas de qua
loquelntur: hescitis quia ipsa unum nos fecit
in xp̃o: karitas clamat ad xp̃m de nobis: hea¬
ritas clamat de xp̃o ꝓ nobis. Quomodo Rari¬
tas de xp̃o ꝓ nobis: Saule. saule: quid me ꝑseqͣris.
Uos inquit apłs: estis corpus xp̃i et menbra. Si
ergo ille caput. nos corpus: unus homo loquit᷑
Siue caput loquatur siue menbra: unus xp̃c

Expanded text:
carnem accipiens, non qua ipse minueretur, carnem accipiens, non qua ipse minueretur, sed qua nos augeret: quomodo ergo de ista persona recte accipitur, «Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declinaret cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in pefestissime quippe iste est sensus: Custodi, Domine, os meum janua quadam et ostio praecepti tui, ut in verba maligna non declinetur cor meum. Quae verba maligna? Quibus excusantur peccata. Ne, inquit, peccata mea malim excusare, quam accusare. Haec verba in ipsum DominChristus loquitur? Et ubi est ebaritas de qua loquebar? Nescitis quia ipsa unum nos fecit in Christo? Charitas clamat ad Christum de nobis, Charitas clamat de Christo pro nobis. Quomodo charitas de Christo pro nobis? «Saule, Saule, quid me persequeris» ? «Vos,» inquit Apostolus, «estis corpus Christi et membra» . Si ergo ille caput, nos corpus, unus homo loquitur; sive caput loquatur, sive membra, unus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
cientia bona et fide non ficta. Ista bearitas
definta ab apło habet duo precepta: dilecti¬
onis dĩ. et dilectionis ꝓxuni. In nullis scriptu¬
ris aliud requiratis. Nemo uobis aliud precipi¬
at. Quicquid obscurum est in scriptura: hec
ibi occulta est. Quicquid ibi planum est: hec
ibi aꝑta est. Si nusquam aꝑta ẽẽt: non te pas¬
ceret. Si nusquam occulta : non te ecerc̾et.
Hec haritas clamat de corde puro. de corde
talium. in his uerbis: qualis hic modo orat.
indigne accipiuntur: et putabit parum in¬
telligens temere me dixxisse ap̃i esse ꝑsonam
in hoc psalmo. Quomodo enuim potest de dño
nr̃o iħu xp̃o. de illo agno immaculato. de illo
in quo solo non est inuentum peccatum. qui
solus uerissime dicere potuit. ecce uenit pr̃ĩ¬
ceps huius mundi et in me nchil inueniet:
id est nullam culꝑam. nullum reatum. qui so¬
lus quod non rapuit exsoluebat. qui solus ino¬
centem sanguinem fudit filius dĩ unicus

Expanded text:
cientia bona, et fide non ficta» . Ista charitas cientia bona, et fide non ficta» . Ista charitas definita ab Apostolo habet duo praecepta; dilectionis Dei, et dilectionis proximi. In nullis Scripturis aliud requiratis, nemo vobis aliud praecipiat. Quidquid obscurum est in Scriptura, haec ibi occulta est: quidquid ibi planum est, haec ibi aperta est. Si nusquam aperta esset, non te pasceret: si nusquam occulta, non te exerceret. Haec charitas clamat de corde puro, de corde talium in his verbis, qualis hic modo orat. indigne accipiuntur, et putabit parum intelligens temere me dixisse Christi esse personam in hoc psalmo. Quomodo enim potest de Domino nostro Jesu Christo, de illo agno immaculato, de illo in quo solo non est inventum peccatum, qui solus verissime dicere potuit, «Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet» , id est, nullam culpam, nullum reatum; qui solus, quod non rapuit, exsolvebat ; qui solus innocentem sanguinem fudit, Filius Dei unicus
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo hic plenitudo legis bearitas. Querebas
forte que hearitas : qualis hearitas. Audis
alio loco. Finis precepti est haritas: de puro
corde. lam uidete utrum inter se habeat
latrones karitatem: de corde puro. Purum
cor in haritate. hoc est quando diligis homi¬
nem scđm dm̃: quia et te ipsum sicꝰ debes
diligere. ut non erres a regula ueritatis. diliges
ꝓ ximum tuum : tanquam te ipsum. Si enĩ
male te diligis et inutiliter: ita et ꝓamum
diligendo quid ei consulis: Quomodo aut̃¬
male te diligis: Quomodo inuenit᷑ iscript᷑a
que neminem palpat: et conucit  quia
non te diligis. Immo comuncit: quia et
odistite. Qui aut̃ diligit inquit iniquitatẽ:¬
odit animam suam. Si ergo diligis iniquitatẽ:
putas quod ce ipsum diligas: Erras. lta. et
ꝓdoium diligens ad iniqiuitatem duces: et
dilectio cua laqueus erit dilecti. kearitas ergo
de corde puro est que est scđm diñ: et cons¬

Expanded text:
Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas Ergo hic, «Plenitudo legis charitas.» Quaerebas forte, quae charitas? qualis charitas? Audis alio loco: «Finis praecepti est charitas de corde puro.» Jam videte utrum inter se latrones habeant charitatem de puro corde. Purum cor in charitate hoc est, quando diligis hominem secundum Deum; quia et teipsum sic debes diligere, ut non erret regula, «Diliges proximum tuum tanquam teipsum.» Si enim male te diligis et inutiliter; ita et proximum diligendo, quid ei consulis? Quomodo autem te male diligis? Quomodo innuit Scriptura, quae neminem palpat, et convincit quia non te diligis; imo convincit quia et odisti te: «Qui autem,» inquit, «diligit iniquitateodit animam suam» . Si ergo diligis iniquitatem, putas quod teipsum diligas? Erras: ita et proximum diligens, ad iniquitatem duces, et dilectio tua laqueus erit dilecti. «Charitas» ergo «de puro corde» est quae est secundum Deum, «et cons
Abbreviated transcription (Latin):
cipitur. uł ore ꝓfertur: uł de qualibet diui¬
na pagina exculpitur: non habet finem
nisi bearitatem. Hec aut̃ karitas non qualis¬
cumq est. Nam et male uiuentes irretiunt᷑
sibi societate ꝑditȩ conscientie: et dicuntur
amare se. nolle discedere ab inuicem. sius cõl¬
looutionib conoiliari : desiderare se absen¬
tes. gaudere ad presentiam suam. Amor iste
tartareus est. Uiscum habet quo deiciat᷑
in ꝓfundum: non pennas quib leuet in
cȩlum. Que est aut̃ haritas: que a ceteris
que appellantur bearitates segregaretur. et
anorum a paulo diffinita est. atq ita sius
quib dam terminis circumscripta. cum
sit diumnitate infinita: ut om̃ino discerna¬
haritas. P osset huc usq dicere: nam aliis
locis ubi tanquam scientib loquebatur. huc¬
ritas: et non dixit qualis hearitas. Ideo nõ
dixit alibi: quia dixit alibi. Hon enim
ubiq omnia dici aut possunt. aut debent

Expanded text:
cipitur, vel ore profertur, vel de qualibet divicipitur, vel ore profertur, vel de qualibet divina pagina exsculpitur, non habet finem nisi charitatem. Haec autem charitas non qualiscumque est. Nam et male viventes irretiuntur sibi societate perditae conscientiae, et dicuntur amare se, nolle discedere ab invicem, suis collocutionibus conciliari, desiderare se absentes, gaudere ad praesentiam suam. Amor iste tartareus est: viscum habet, quo dejiciat in profundum; non pennas, quibus levet in coelum. Quae est autem charitas, ut a caeteris quae appellantur charitates, segregetur et danorum, a Paulo definita est, atque ita suis quibusdam terminis circumscripta, cum sit divinitate infinita, ut omnino discerna est charitas.» Posset hucusque dicere Nam aliis locis ubi tanquam scientibus loquebatur, hucritas» ; et non dixit qualis charitas. Ideo ibi non dixit, quia dixit alibi: non enim ubique omnia dici aut possunt, aut debent.
Abbreviated transcription (Latin):
nitionem et peticionẽ
nr̃am exx ore apłi: cum
euis modo epła legeret᷑.
Ait enim. Orationiꝰ instã¬
tes. uigilantes in illa
misterium eius: ut manifestem illum sicut
oportet me loqui. Hec uerba etiam mea de¬
putare dignamini. Sunt enim in scripturis
sc̃is ꝓfunda misteria: que ad hoc abscondunt᷑
ne uilescant: ad hoc queruntur ut exerceant.
adhoc aꝑiuntur ut pascant. Psalmus quem
modo cantaumus in multis sentenciis subobs¬
curus est: cum adiuuante dõ ea que dicta st̃
erui et exponi ceꝑint: uidebitis uos hoc audi¬
re quod iam noueratis. S ideo multipliciter
dicta sunt: ut uarietas locutionis fastidium
colleret ueritatis. Quid enim amplius fr̃s uel
silibrius audituri et cognituri estis. quam
diliges dñm dm̃ tuum ex toto corde tuo. et
ex tota anma tua. et ex tota mente tua.:
et diliges ꝓximum tuum tanquam te ipsũ:
S ne putetis hec duo precepta parua eẽ: in
his duob preceptis tota lex pendet et ꝓ¬
pħȩ. Qiucquid ergo salubriter mente cõ¬

Expanded text:
nitionem et petitionem nostram ex ore Apostoli, cum ejus modo Epistola legeretur. Ait enim: «Orationi instantes, vigilantes in illa;mysterium ejus, ut manifestem illud, sicut oportet me loqui» . Haec verba etiam mea deputare dignemini. Sunt enim in Scripturis sanctis profunda mysteria, quae ad hoc absconduntur, ne vilescant; ad hoc quaeruntur, ut exerceant; ad hoc aperiuntur, ut pascant. Psalmus quem modo cantavimus, in multis sententiis subobscurus est. Cum, adjuvante Domino, ea quae dicta sunt, erui et exponi coeperint, videbitis hoc vos audire quod jam noveratis. Sed ideo multipliciter dicta sunt, ut varietas locutionis fastidium tolleret veritatis. 2. Quid enim amplius, fratres, vel salubrius audituri et cognituri estis, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua;» et, «DiligesSed ne putetis haec duo praecepta parva esse: «In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae» . Quidquid ergo salubriter mente con
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a querentes. Intramus eccłiam: non ad ea
que placent ocłis dĩ. Uiderint ergo in numꝰo
ur̃o quis quomodo audiat : utrum audiat ei
irrideat. utrum audiat et post se ponat:
utrum audiat et consonet. id est seutiat hic
uocem suam : et ad iungat uocem cordis su
uoci psal mi hiuus Tamen uox psalm
huus non cacet: instruantur qui roslape. dii¬
moqs ui uduort.: uati nolunt: non inpecliat
C ommenaeur uobis humilitas. nelo cepit¬

Expanded text:
nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea nostra quaerentes: intramus Ecclesiam, non ad ea quae placent oculis Dei. Viderit ergo in numero vestro quis quomodo audiat, utrum audiat et irrideat, utrum audiat et post se ponat, utrum audiat et consonet, id est, sentiat hic vocem suam, et adjungat vocem cordis sui voci psalmi hujus. Tamen vox psalmi hujus non tacet; instruantur qui possunt, imo qui volunt; qui nolunt, non impediant. Commendetur nobis humilitas;
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u et ueritate: non in illo corporali. Ham
illic umbra erat: in qua demonstraretur. quos
uenturum erat. Idõ illud iam cecidit. Ceo¬
dit ergo domus orationis nr̃e : Absit. Non eñ
illud templum quod oecidit hoc potuit dici
domus orationis: de qua diccum est domus mã
domus orationis uocabitur om̃ib gentib dudis¬
rueret templum : Sic et illi qui male uiiunt
in eccłia catholica. quantum in ipsis est domũ
dĩ uolunt facere speluncam latronum: nec
idõ euertunt templum. Ueniet eium tempus:
quando restib peccatoꝵ suoꝵ ligati foras mit¬
tantur. Hoc aut̃ templum dĩ. hoc aut̃ corpus
xp̃i. hec congregatio fidelium unam uocem
habet: et tanquam unus homo cantat in psi¬
mo. Eius uocen iam in multis psalinis audi¬
uimus: audiamus et in isto. Si uolumus nr̃a uer
est. Si uolumus aure audimus cantantem: et
corde cantamus. Si aut̃ nolumus: erimus in illo
templo tanquam ementes et uendentes. idẽ.

Expanded text:
in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam in spiritu et veritate; non in illo corporali. Nam illic umbra erat, in qua demonstraretur quod venturum erat: ideo illud jam cecidit. Cecidit ergo domus orationis nostrae? Absit. Non enim illud templum quod cecidit, hoc potuit dici domus orationis, de qua dictum est: «Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus.» Audisrueret templum? Sic et illi qui male vivunt in Ecclesia catholica, quantum in ipsis est, domum Dei volunt facere speluncam latronum; nec ideo evertunt templum. Veniet enim tempus, quando de reste peccatorum suorum foras mittantur. Hoc autem templum Dei, hoc corpus Christi, haec congregatio fidelium unam vocem habet, et tanquam unus homo cantat in Psalmo. Ejus vocem jam in multis psalmis audivimus; audiamus et in isto. Si volumus, nostra vox est; si volumus, aure audimus cantantem, et nos corde cantamus. Si autem nolumus, erimus in illo templo tanquam ementes, et vendentes, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
alterum. Quomodo enim ut restis fiat ad¬
ditur spartum sparto: non aut̃ in rectum
mittitur s torquetur: sic omĩa praua facta que
sunt peccata. cum adduntur sibi. et addendo
peccato peccatum. et peccatum ad peccatum
adneccitur: fit restis longa: quoꝵ semitȩ pra¬
ue. et flexuosi gressus eoꝵ. Quo ualet aut̃ ista
restis nisi unde ligentur ei manus et pedes:
et ꝓiciatur quisq in tenebras eateriores: Me¬
ministis eium dictum de quodam peccatore
in euangłio. ligate illi manus et pedes et picit
eum in tenebras eateriores: ibi erit flecus. et
stridor dentium. Non eẽt unde illi ligarentꝰ
manus et pedes: nisi ipse sibi restem fecisset. Pñ
aꝑtisime alio loco scriptum est: criniculis pece¬
toꝵ suoꝵ unusquisq constringitur. Ergo qua
de peccatis sius homines uapulant: idõ dñs pa¬
gellum de resticulo fecit: et inde expulit de
templo om̃s qui sua querebant non que iħua
templo ut di ri rogatur ds̃: et exraudio

Expanded text:
alterum. Quomodo enim ut restis fiat, adalterum. Quomodo enim ut restis fiat, additur spartum sparto, non autem in rectum it, sed torquetur: sic omnia prava facta, quae sunt peccata cum adduntur sibi, et de peccato peccatum, et peccatum ad peccatum annectitur, fit restis longa. Quorum semitae pravae, et flexuosi gressus eorum . Quo valet autem ista restis, nisi ut inde ligentur ei manus et pedes, et projiciatur quisque in tenebras exteriores? Meministis enim dictum de quodam peccatore in Evangelio: «Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium» . Non esset unde illi ligarentur manus et pedes, nisi ipse sibi restem fecisset. Unde apertissime alio loco scriptum est: «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» . Ergo quia de peccatis suis homines vapulant, ideo Dominus flagellum de resticula fecit, et inde expulit de templo omnes qui sua quaerebant, non quae Jestemplo, ut dixi, rogatur Deus, et exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
Ille aut̃ in templo dĩ orat. qui orat in pace
ȩccłie in unitate corporis xp̃i: quod corpꝰ
xp̃i constat ex multis credentib in toto or¬
be terrarum: et idõ exauditur quia orat
in templo. Ipse eium orat in sp̃u et uerita¬
te qui orat in pace eccłie: non in illo tem¬
plo ubi figura erat. Scđm figuram enum
dñs exclusit homines de templo. illos qui
sua querebãt: id est qui ꝓpter uendendum
et emendum ibant in templum. Si autem
figura erat illud templum: manifestum ẽ.
quia et corpus xp̃i quod est uerum cemplũ
cuius illa imago erat. habet ꝑmixtos emen¬
tes et uendentes: id est sua querentes. non
que iħu xp̃i. S excluduntur inde de fla¬
gello resticulȩ. Restis enim peccata significat.
sicut dicitur ꝑ ꝓpħam: ue eis qui trahunt
peccata uelut restem longam. Illi aut̃ tra¬
hunt peccata sicut restemꝰ longam. qui ad¬
dunt peccata peccatis: qui cum fecerint
unum peccatum. ut cooꝑiant illud faciunt

Expanded text:
Ille autem in templo Dei orat, qui orat in pace Ille autem in templo Dei orat, qui orat in pace Ecclesiae, in unitate corporis Christi; quod corpus Christi constat ex multis credentibus in toto orbe terrarum: et ideo exauditur, qui orat in templo. Ipse enim orat in spiritu et veritate, qui orat in pace Ecclesiae; non in illo templo ubi figura erat . 2. Secundum figuram enim Dominus exclusit homines de templo, illos qui sua quaerebant, id est, propter vendendum et emendum ibant in templum. Si autem figura erat illud templum, manifestum est quia et corpus Christi, quod est verum templum cujus illa imago erat, habet permixtos ementes et vendentes, id est sua quaerentes, non quae Jesu Christi . Sed excluduntur inde flagello resticulae. Restis enim peccata significat, sicut dicitur per prophetam: «Vae eis qui trahunt peccata velut vestem longam» . Illi autem trahunt peccata sicut restem longam, qui addunt peccata peccatis; qui cum fecerint unum peccatum, ut cooperiant illud, faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qui credunt in xp̃m. et sio credunt
ut diligant. hoc est enim credere in xp̃m.
diligere xp̃m: non quomodo demones
credebant s non diligebant: et ideo quã¬
uis crederent dicebant. quid nobis et
tibi est fili dĩ: non aut̃ sic credamus ut
in ipsum credamus diligentes eum. et non
dicamus quid nobis et tibi est. s dicamus
pocius ad te ꝑtinemus. tu nos redemisti: om̃s
ergo qui sic credunt tanquam lapides sunt
uiui. de quib templum dĩ edificatur: et
tanquam ligna inputribilia de quib arca
illa compacta est que in diliuno mergi nõ
potuit. Hoc aut̃ templum est idem ipsi
homines: ubi rogatur ds̃ et excaudit. Quis¬
quis enim preter templum dĩ orauerit dm̃.
non eccauditur ad illam pacem suꝑnam
iherłm: et si eaauditut ad quadam tempo¬
ralia que ds̃ et paganis donauit. Nam et
ipsi demones exauditi sunt: ut irent in por¬
cos. Exxaudiri ad uitam ȩternam aliud ẽ:
nec conceditur nisi ei qui in templo dĩ orat.

Expanded text:
nt in Christum, et sic credunt ut diligant. Hoc est enim credere in Christum, diligere Christum: non quomodo daemones credebant , sed non diligebant; et ideo quamvis crederent, dicebant, «Quid nobis et tibi est, Fili Dei» ? Nos autem sic credamus, ut in ipsum credamus, diligentes eum, et non dicamus, «Quid nobis et tibi est?» sed dicamus potius, Ad te pertinemus; tu nos redemisti. Omnes ergo qui sic credunt, tanquam lapides sunt vivi, de quibus templum Dei aedificatur ; et tanquam ligna imputribilia, ex quibus arca illa compacta est, quae in diluvio mergi non potuit . Hoc autem templum est, id est ipsi homines, ubi rogatur Deus, et exaudit. Quisquis enim praeter templum Dei oraverit Deum, non exauditur ad illam pacem supernae Jerusalem, etsi exauditur ad quaedam temporalia, quae Deus et Paganis donavit. Nam et ipsi daemones exauditi sunt, ut irent in porcos . Exaudiri ad vitam aeternam aliud est, nec conceditur nisi ei qui in templo Dei orat.
Abbreviated transcription (Latin):
ALSTO psalmo commendatur no¬
bis humilitas serui dĩ et fidelis cius
uoce cantatur: quod est uniuersum
corpus xp̃i. Sepe enim ammonininus
karitatem urãm non quasi unius ho¬
muus cantantis uocem accipi debere:
s omĩum qui sunt in xp̃i corpore. Et
quia in illus corpore sunt om̃s. tanꝗ
unus homo loquitur: et ipse est unus quia
et multi sunt. Multi enim sunt in se ipsis:
unus sunt in illo : quia unus est. Ipsum ẽ.
aut̃ etiam templum dĩ: de quo apłs dic̃.¬

Expanded text:
sto psalmo commendatur nobis humilitas servi Dei et fidelis, cujus voce cantatur, quod est universum corpus Christi. Saepe enim admonuimus Charitatem vestram, non quasi unius hominis cantantis vocem accipi debere, sed omnium qui sunt in Christi corpore. Et quia in illius corpore sunt omnes, tanquam unus homo loquitur: et ipse est unus qui et multi sunt. Multi enim sunt in seipsis, unus sunt in illo qui unus est. Ipsum est autem etiam templum Dei, de quo dic
Abbreviated transcription (Latin):
deambulabo. Quam eium latum est. uibi
et in platẽis tiuis discurrant aquę tuȩ. Pla¬
tea quippe de uerbo greco alatitudine nom̃
accepit: qm̃ grece platiNi. dicitur latum.
Hee sunt aut̃ aquȩ: de quib dñs clamat.
Siquis sitit: ueniat ad me. Qui credit in me:
flumina aquę iuuȩ fluent de uentre eius
Et exponens euangłista quiddixerit: hoc aut̃
ista cordis latitudine: s huius sermonis iam
contradicitur longitudine¬

Expanded text:
deambulabo» . Quam enim latum est ubi dedeambulabo» . Quam enim latum est ubi de«Et in plateis tuis discurrant aquae tuae» : platea quippe de verbo graeco a latitudine nomen accepit; quoniam graece πλατὺ dicitur latum. Hae sunt aquae de quibus Dominus clamat, «Qui sitit veniat ad me. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus:» et exponens Evangelista quid dixerit, «Hoc auteista cordis latitudine, sed hujus sermonis jam contradicitur longitudin
Abbreviated transcription (Latin):
Uiam mandatoꝵ tuoꝵ cucurri: cum dilatasti
cor meum. Non currerem: nisi dilatasses cor
meum. Prorsus isto uersu ea ponitur quemad¬
modum dictum sit uiam ueritatis elegi. iu¬
dicia tua non sum oblitus: adhesi testimoniis
tuis. Cursus est quippe iste: uę mandatoꝵ dĩ.
Et quia potus enis beneficia quam sua merita
dño allegat: tanquam diceretur ei quomodo
istam uiam cucurristi eligendo. et dĩ iudicia
non oblnuscendo. et eius testimoniis adheren¬
do. an ꝑ te ipsum ista potuisti: non. ait. Quid
ergo: Yiam mandatoꝵ tuoꝵ inquit cucurri:
cum dilatasti cor meum. Non ergo proprium.
et quasi nullius tuȩ opis indignum arbitrium
meum: s cum dilatasti cor meum. Cordis dila¬
tacio: iusticiȩ est delectacio. Hoc minius est dĩ
ut in preceptis eius non timore temere penȩ
angustenur: s dilectione et delectacione
iusticiȩ delectemur. Hanc enim nobis ꝓmit¬
tit latitudinem: dicens. habitabo in eis et

Expanded text:
«Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti «Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum.» Non currerem, nisi dilatasses cor meum. Prorsus isto versu exponitur quemadmodum dictum sit, «Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus, adhaesi testimoniis tuis.» Cursus est quippe iste viae mandatorum Dei. Et quia potius ejus beneficia quam sua merita Domino allegat; tanquam diceretur ei, Quomodo istam viam cucurristi, eligendo, et Dei judicia non obliviscendo, et ejus testimoniis adhaerendo, an per teipsum ista potuisti? Non, ait. Quid ergo? «Viam mandatorum tuorum,» inquit, «cucurri cum dilatasti cor meum.» Non ergo per proprium, et quasi nullius tuae opis indigum arbitrium meum; sed «cum dilatasti cor meum.» Cordis dilatatio, justitiae est delectatio. Haec munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione, et delectatione justitiae dilatemur. Hanc enim nobis promittit latitudinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et
Abbreviated transcription (Latin):
Audi apłm. Ubi est gloriatio tua: E xclusa est.¬
Perquam legem: factorum: Hon: s ꝑ legem
fidei. Hec est lex fidei qua credimus et oramus
ꝑ gr̃am nobis donari : ut faciamus quod ꝑ nos¬
met ipsos implere non possimus: ne ignorantes
dĩ iusticiam. et nr̃am uolentes constituere.
iusticie dĩ non simus subiecti. In lege itaq fac¬
toꝵ est dĩ uibentis usticia: in lege aut̃. fidei
tua miserere mei: de beneficiis eius que iam con¬
secutus est. quodam modo si dici potest prescri¬
bit: ut impetret cetera que nondum est conse¬
cutus. dit enim. Uiam ueritatis elegi: udicia tua
non sum oblitus. Adhesi testimoni is tius dñe:
noli me confundere. Uiam ueritatis elegi ubi
currerem: udicia tua non sum oblitus ut cur¬
rerem. Adhesi testimoni is tiuis cum currerem:
dñe noli me confundere. Quo curro ꝑtendã.
quo tendo ꝑueniam. Non enim uolentis neq
currentis: s miserentis est dĩ. Deniq sequitur

Expanded text:
Audi ApAudi ApPer quam legem? Factorum? Non: sed per legem fidei. Hper gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia; in lege autem fidei, tua miserere mei;» de beneficiis ejus quae jam consecutus est, quodammodo, si dici potest, praescribit, ut impetret caetera quae nondum est consecutus. Ait enim: «Viam veritatis elegi; judicia tua non sum oblitus. Adhaesi testimoniis tuis; Domine, noli me confundere. Viam veritatis elegi,» ubi currerem: «judicia tua non sum oblitus,» ut currerem. «Adhaesi testimoniis tuis,» cum currerem: «Domine, noli me confundere;» quo curro pertendam, quo tendo perveniam. Non enim volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Denique sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dere : mirabilia dĩ uocat. Sunt ergo quedam
dĩ iustificationes ita mirabiles: ut humana in¬
firmitas ab eis qui exꝑti non sunt. non ad eas
posse ꝑuenire credatur. Unde laborans iste. oe
earum difficultate quodam modo fatigatus.
adiungit. Dormitauit anima mea inquit¬
pre tedio: confirma me in uerbis tius. Quid
est dormitauit. nisi ab spe refriguit: que se
apprehensuram eẽ crediderat: S confirina me
inquit in uerbis tuis: ne ab eis quoq ad quas
ꝑuenisse me iam sentio. decidam dormitanie.
Confirma itaq me in eis uerbis tuis que iam te¬
neo. que iam facio: ut ex eis ad alia possim
iustificationum dĩ sic ambulare: ut homo fa¬
cile possit ad illa etiam ꝑuenire mirabilia:
Quid putamus nisi quod a se a moueri in con¬
sequentib rogat dicens: uiam miquitatis a¬
amoue ame: Et quia lea factoꝵ subintrauit
ut habundaret delictum: sequitur et dicit. Et
lege tua miserere mei. Qua lege: nisi lege fidei:

Expanded text:
dere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam dere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humana infirmitas ab eis qui experti non sunt, non ad eas posse pervenire credatur. Unde laborans iste, et earum difficultate quodam modo fatigatus, adjungit: «Dormitavit anima mea prae taedio; confirma me in verbis tuis.» Quid est, «dormitavit,» nisi ab spe refriguit qua eas se apprehensuram esse crediderat? Sed, «confirma me,» inquit, «in verbis tuis,» ne ab eis quoque ad quae pervenisse me jam sentio, decidam dormitando: confirma itaque me in eis verbis tuis quae jam teneo, quae jam facio, ut ex eis ad alia possim justificationum Dei sic ambulare, ut homo facile possit ad illa etiam mirabilia pervenire? Quid putamus, nisi quod a se amoveri in consequentibus rogat dicens: «Viam iniquitatis amove a me?» Et quia «lex» factorum «subintravit, ut abundaret delictum» ; sequitur, et dicit, «Et» «lege tua miserere mei.» Qua lege, nisi lege fidei?
Abbreviated transcription (Latin):
greci uias meas hoc est malas. Nam hoc mͥ
udetur dicere: peccata mea confessus sum
et exaudisti me hoc est ut dimitteres ea: do¬
ce me iustificationes tuas. Confessus sum u¬
as meas: delesti eas: doce me tuas. Sic doce
me ut agam: non ut tantum modo sciam quid
agere debeam. Sicut enim dictum est de dño
quod non nouerat peccatum. et intelligitur
non fecerat: sic &e iusticiam ille uere dicendus
est nosse qui facit. Proficientis hec oratio est
Ham utiq si omino non faceret: ꝓfecto illa su¬
ꝑiora non diceret. seruus aut̃ tuus exercebatur
in iustificationib tuis. Non ergo in quib ex¬
ertebatur has uult a dño discere: s ab istis ad
alias ꝑficiendo uelut crescendo desiderat ꝑue
nulli codices habent instrue me: quod exxp̃s¬
sius de greco dicitur fac me intelligere: et
exercebor in mirabilib tuis. Ipsas iustificatio¬
nes ampliores quas ꝓficiendo cupit apprehen¬

Expanded text:
graecis, «vias meas,» hoc est, malas. Nam hoc mihi graecis, «vias meas,» hoc est, malas. Nam hoc mihi videtur dicere, Peccata mea confessus sum, et exaudisti me, hoc est, ut dimitteres ea. «Doce me justificationes tuas.» Confessus sum vias meas, delesti eas; doce me tuas. Sic doce me, ut agam; non ut tantummodo sciam quid agere debeam. Sicut enim dictum est de Domino quod «non noverat peccatum» , et intelligitur, non fecerat; sic et justitiam ille vere dicendus est nosse, qui facit. Proficientis haec oratio est. Nam utique si omnino non faceret, profecto illa superiora non diceret: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Non ergo in quibus exercebatur, has vult a Domino discere; sed ab istis ad alias proficiendo, velut crescendo, desiderat pernulli codices habent, «instrue me:» quod expressius de graeco dicitur, «fac me intelligere». «Et exercebor in mirabilibus tuis.» Ipsas justificationes ampliores, quas proficiendo cupit apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsius corporis interueniente soluatur:
quod dies ultimus uitȩ huius qui propter
huius breuitatem nõ potest eẽ duiturnus. quã¬
do q futurus est : s ut concupiscentia qua
concupiscitur aduersus sp̃m magis magisq
minuatur: et concupiscentia qua concupisci¬
tur aduersus carnem magis magisq augeat᷑.
donec ista consumatur in nobis: et illa con¬
B ene aut̃ non ait uiuifica me scđ̾m meritum
meum: s ait scđm uerbum tuum. Quod qͥd
est aliud. nisi scđm ꝓmissum tuum: filius
ꝓmissionis uult eẽ. non filius elationis: ut scd̾m
grãm firina sit ꝓmissio omni semini. Hoc est
enim uerbum ꝓmissionis: in ysaac uocabit᷑
tibi semen: hoc̾ est non qui filii carnis hii
filii dĩ: s filis ꝓmissionis deputantur in se¬
mine. Nam quid erat ipse ꝑse ipsum: in es
quod sequitur confitetur. Uias meas enuntia¬
ui: et exxaudisti me. Non nulli quidem cod¬
ces habent uias tuas: s plures et maxime

Expanded text:
te ipsius corporis interveniente solvatur; te ipsius corporis interveniente solvatur; quod dies ultimus vitae hujus, qui propter ejus brevitatem non potest esse diuturnus, quandoque facturus est: sed ut concupiscentia qua concupiscitur adversus spiritum, magis magisque minuatur, et concupiscentia qua concupiscitur adversus carnem, magis ac magis augeatur; donec ista consumatur in nobis, et illa conBene autem non ait, «Vivifica me» secundum meritum meum; sed ait, «secundum verbum tuum:» quod quid est aliud, nisi, secundum promissum tuum? Filius promissionis vult esse, non filius elationis; ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini. Hoc est enim verbum promissionis: «In Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, Non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine» . Nam quid erat ipse per seipsum, in eo quod sequitur, confitetur: «Vias meas enuntiavi, et exaudisti me.» Nonnulli quidem codices habent, «vias tuas;» sed plures, et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
gitur pauimentum. Quod adhuc quia corrup¬
tibile est et aggrauat animam: recte in illo
congemiscitur et dicitur dõ. adhesit pauimẽ¬
to anima mea: iuuifica me scđm uerbum
tuum. Neq eium non cum corporib nr̃is
semꝑ cum dño erimus: s tunc quia non erũt
corruptibilia. nec animas aggrauabunt. Si
diligenter consideremus. nonꝰ eis nos s ipsano¬
bis p̃otius adherebunt: nos aut̃ dõ. Unde alte¬
rius psalmi uerba illa sunt. michi aut̃ adhe¬
rere dõ bonum est: ut uuant corpora ex
nobis adherendo nobis: nos aut̃ uiuamus
ex dõ: quia nobis adherere dõ bonum est.
Adhesio quippe ista de qua dictum ẽ. adhesit
pauimento anima mea. non conuntionẽ
carnis et animȩ. quamins et ipsam quidã
intellexerint : s carnalem magis animȩ af¬
fectum quo caro concupiscit aduersus sp̃m.
tur: ꝓfecto qui dicit adhesit paumento
anima mea uiuifica me scđm uerbum tuũ.
non id orat ut de corpore mortis huius mor¬

Expanded text:
gitur pavimentum; quod adhuc quia corrupgitur pavimentum; quod adhuc quia corruptibile est et aggravat animam , recte in illo congemiscitur et dicitur Deo, «Adhaesit pavimento anima mea, vivifica me secundum verbum tuum.» Neque enim non cum corporibus nostris semper cum Domino erimus ; sed tunc quia non erunt corruptibilia nec animas aggravabunt, si diligenter consideremus, non eis nos, sed ipsa nobis potius adhaerebunt, nos autem Deo. Unde alterius psalmi verba illa sunt, «Mihi autem adhaerere Deo bonum est» : ut vivant corpora ex nobis, adhaerendo nobis; nos autem vivamus ex Deo, quia nobis «adhaerere Deo bonum est.» Adhaesio quippe ista de qua dictum est, «Adhaesit pavimento anima mea,» non conjunctionem carnis et animae, quamvis et ipsam quidam intellexerint; sed carnalem magis animae affectum, quo caro concupiscit adversus spirittur, profecto qui dicit, «Adhaesit pavimento anima mea, vivifiea me secundum verbum tuum,» non id orat, ut de corpore mortis hujus, mor
Abbreviated transcription (Latin):
hesisse quam pauimento: ut conuersatio
eius non ĩterrenis s incęlestib haberetur.
Q uomodo eium potest intelligi terrenis
adhesisse qui dicit. seruus aut̃ tuus exerce¬
batur in tius iustificationib: nam et testi¬
monia tua meditatio mea est. et consiliũ
meum iustificationes tuȩ: hec sunt eñi
uerba eius antecedentia: quoꝵ antecedẽ¬
tium ista sunt consequentia. Adhesit pa¬
uimento anima mea. An ex hoc intellig̾e̾
debemus quantum libet quisq ꝓficiat in
iustificationib dñi. habere eum mortalis
carnis affectum circa ista terrena. in qui¬
et ab hac morte si ꝑseueranter ꝓficit quo¬
tidie reuiuiscere. iuiuificante illo ciuus gr̃i
homo nr̃ interior renouatur de die in di¬
em: Ham et illud apłs cum dicebat. quã¬
du sumus in corpore peregrinamur a dño.
et concupiscebat dissolui et eẽ cum xp̃o: ad¬
heserit paumento anima eius. Unde &e corpꝰ
ipsum quia ex terra est: non absurde intelli¬

Expanded text:
haesisse quam pavimento, ut conversatio haesisse quam pavimento, ut conversatio ejus non in terrenis, sed in coelestibus haberetur. Quomodo enim potest intelligi terrenis adhaesisse qui dicit: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus; nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae?» Haec sunt enim verba ejus antecedentia, quorum antecedentium ista sunt consequentia, «Adhaesit pavimento anima mea.» An ex hoc intelligere debemus, quantumlibet quisque proficiat in justificationibus Domini, habere eum mortalis carnis affectum circa ista terrena, in qui Job VII, 1; et ab hac morte si perseveranter proficit, quotidie reviviscere, vivificante illo, cujus gratia homo noster interior renovatur de die in diem ? Nam et illud Apostolus cum dicebat, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino» , et concupiscebat dissolvi, et esse cum Christo ; adhaeserat pavimento anima ejus. Unde et corpus ipsum, quia ex terra est, non absurde intelli
Abbreviated transcription (Latin):
GKi isto psal¬
mo maiore quod consi¬
derare. et sicut dñs dede¬
rit ꝑtractare debemus:
adhesit paiumento anima
mea : iuiifica me scđm
uerbum tuum. Quid est adhesit paium̃¬
to anima mea: Nam cum adiungit. et di¬
eit uuifica me scđm uerbum tuum: quare
se iustificare poscat utiq causam p̃misit:
dicendo. adhesit pauimento anima mea.
Ergo quia propterea se iustificari petit. quia
paimento adhesit anima eius: mirum
si boni aliquid hinc uult intelligi. Ita quip¬
pe se habet tota ista sententia: tanquam
diceret mortuus sum uiuifica me. Quid
est enim paimentum: Si tanquam unã
quandam domum magnam uniuersum
mundum uelimus accipere: uidemus ue¬
lut eius cameram cęlum. Terra erit igitur
pauimentum. Uult itaq terrenis erui:
et cum apło dicere. conuersatio nr̃a in cęlis
est. Prouide terrenis adherere mors animȩ
est: eui malo contraria poscitur uita. cum
congruant huic uerba ista. qui suꝑius
talia dixerat quib magis dõ uideatur ad¬

Expanded text:
 isto psalmo majore, quod considerare, et sicut Dominus dederit, pertractare debemus, «Adhaesit pavimento anima mea; vivifica me secundum verbum tuum.» Quid est, «Adhaesit pavimento anima mea?» Nam cum adjungit et dicit, «Vivifica me secundum verbum tuum;» quare se vivificari poscat, utique causam praemisit, dicendo, «Adhaesit pavimento anima mea.» Ergo quia propterea se vivificari petit, quia pavimento adhaesit anima ejus; mirum si boni aliquid hinc vult intelligi. Ita quippe se habet tota ista sententia, tanquam diceret: Mortuus sum; vivifica me. Quid est ergo pavimentum? Si tanquam unam quamdam domum magnam universum mundum velimus accipere, videmus velut ejus cameram coelum: terra erit igitur pavimentum. Vult itaque terrenis erui, et cum Apostolo dicere, «Conversatio nostra in coelis est» . Proinde terrenis adhaerere mors animae est; cui malo contraria poscitur vita, cum congruant huic verba ista, qui superius talia dixerat, quibus magis Deo videatur ad
Abbreviated transcription (Latin):
confirmata sunt in scłm scłi. facta in ueritate
et iusticia. Hoc est uerum et iustum. ut hio la¬
boretur ibi requiescatur: quia redemptionem
misit popło suo. Unde aut̃ redimuntur: nisi
a captiuitate ꝑegrinationis huius: Hon ergo
requies. nisi in cęlesti patria requiratur. Dedit
quidem ds isrłitis carnalib terrenam iherłm
que seruit cum fili is suis: s hoc uetus testamẽ¬
tum est ad ueterem hominem ꝑtinens. Qui aut̃

Expanded text:
«confirmata sunt in saeculum saeculi, facta in veritate «confirmata sunt in saeculum saeculi, facta in veritate et justitia.» Hoc est verum et justum, ut hic laboretur, illic requiescatur: quia, «Redemptionem misit populo suo.» Unde autem redimuntur, nisi a captivitate peregrinationis hujus? Non ergo requies nisi in coelesti patria requiratur. 8. Dedit quidem Deus Israelitis carnalibus terrenam Jerusalem, «quae servit cum filiis suis:» sed hoc Vetus Testamentum est, ad
Abbreviated transcription (Latin):
gentes: et preceptum diuitib huus scłi non
suꝑbe saꝑe. neq sꝑare in incerto diuitiarũ:
uocati sunt. sic occupata est hereditas gentiũ⁊
sic factum est ut etiam plurimi qui non di¬
miserunt omĩa sua in hac uita ut sequeren¬
tur eum. uitam etiam ipsam ꝓ nominis eius
confessione contempnerent: et tanquam
cameli humiliantes se ad portanda honera
pressurarum. intrarent etiam sicut ꝑ fora¬
men acus. ꝑ conpungentes passionis angusti¬
as. Ipse fecit hec: ciui om̃ia possibilia sunt.
Oꝑa manuum eius: ueritas et udicium. Te¬
neatur ueritas ab his qui uidicantur hic.
Iudicantur hic martires. et ad udicium
ꝑducuntur: qui non solum eos a quibus
udicati sunt. s etiam angl̃os diuidicent:
aduersus quos eis erat colluctatio etiam cum
ab hominib uidicari uiderentur. Non separet
axp̃o tribulatio: angustia. fames. nuditas. gla¬
dius. Fidelia eñi omĩa mandata eus. Non fallet:
exibet quod ꝓmisit. Non tamen hic quod pro

Expanded text:
tes, et praeceptum divitibus hujus saeculi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; vocati sunt, sic occupata est haereditas Gentium, sic factum est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera pressurarum, intrarent etiam sicut per foramen acus, per compungentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» Teneatur veritas ab iis qui judicantur hic. Judicantur hic martyres, et ad judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius . «Fidelia» enim «omnia mandata ejus:» non fallit, exhibet quod promisit. Non tamen quod prom
Abbreviated transcription (Latin):
tus bonus est. Quis negat: S intelligere et nõ
facere: ꝑiculosum est. Bonum est ergo facientib.
ne eoctollant mentem in suꝑbiam. Cuius enim
timor est inicium sapientie: laus eius manet
in scłm scłi. Et hoc erit premium. hic finis. hec
sacio. sedesq perpetua: illic inueniuntur man¬
data fidelia. confirmata in scłm scłi. Ip̃sa est
sereditas noui testamenti: mandata in ęternũ.
Unam petii inquit a dño. hanc requiram: ut ui¬
habitem in domo dñi ꝑ om̃s dies uite mee. Be¬
ati enim qui habitant in domo domini: in

Expanded text:
» Quis negat? Sed intelligere et non » Quis negat? Sed intelligere et non facere, periculosum est. «Bonus» ergo «facientibus.» Nec extollat mentem in superbiam. Cujus enim timor est initium sapientiae, «Laus ejus manet in saeculum saeculi:» et hoc erit praemium, hic finis, haec statio sedesque perpetua. Illic inveniuntur mandata fidelia, confirmata in saeculum saeculi; ipsa est haereditas Novi Testamenti mandata in aeternum. «Unam petii,» inquit, «a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae» . Beati enim qui habitant in
Abbreviated transcription (Latin):
iherłm libera est. mater nr̃a aterna in cęlis.
Uetera aut̃ illa: re ipsa ꝓbatum est transitoria
ꝓmisisse. Mlandauit quippe in ȩternum tes¬
tamentum suum. S quod. nisi nouum: Cuiꝰ
heres quisquis eẽ uolueris nolo te fallas: nec
terram trahentem lac et mel carnalit cogi¬
tes: non amena predia. non ortos fructiferos
et opacos: non tale aliquid mediteris adipisci.
quale solet hic ocłs auaricie concupiscere. Cum
menda est ut hic consũmentur: non differenda
ut ibi sacietur. Primo penas fuge: gehennas
de iuita. antequam desideres. P romittentem dĩ
uł exꝑtus es uł augere ac multiplicare cogitan¬
do potes: immortalium deliciarum matrem
concupisce sapientiam. S inicium sapientie ti¬
mor dñi. Delectabit illa: et in effabiliter procul
dubio delectabit castis atq aeternis ueritatis
amplexib. S prius tibi donanda sunt debita:
quam premia flagitanda. Inicium ergo sapi¬
entie timor dñi. Bonus est intellectus. Intellec¬

Expanded text:
, quae est mater nostra» aeterna in coelis. Vetere autem illo, reipsa probatum est transitoria promisisse: «Mandavit» quippe «in aeternum Testamentum suum.» Sed quod, nisi Novum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupiscere. Cum menda est ut hic consumatur, non differenda ut ibi satietur. Primo poenas fuge, gehennas devita: antequam desideres promittentem Deum, vel expertus es, vel augere ac multiplicare cogitando potes, immortalium deliciarum matrem concupisce sapientiam: sed, «Initium sapientiae, timor Domini.» Delectabit illa, et ineffabiliter procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis amplexibus: sed prius tibi donanda sunt debita, quam praemia flagitanda. «Initium» ergo «sapientiae timor Domini. Bonus est intellectus.
Abbreviated transcription (Latin):
C onfessio et magnificentia opus eus. Quid mag¬
nificentius: quam iustificare impium: S opus
fortasse hominis preuenit istam magnificentiam
dĩ: ut cum fuerit peccata confessus iustificari
mereatur. Descendit enim de templo iustificatus
publicanus magis quam ille phariseus: quia ne¬
q ocłos ad celum audebat leuare: s ꝑcutiebat
pectus suum dicens. dñe ꝓpituis esto michi pecca

Expanded text:
Confessio et magnificentia opus ejus.» Quid magnificentius quam justificare impium? Sed opus fortasse hominis praevenit istam magnificentiam Dei, ut cum fuerit peccata confessus, justificari mereatur. «Descendit» enim «de templo justificatus Publicanus magis quam Pharisaeus;» quia «neque oculos ad coelum audebat levare, sed percutiebat pectus suum, dicens: Deus, propitius esto mihi pecca
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas impunita: quando flagellat etiam
omẽm filium quem recipit. S si ustus uix sal¬
uabitur: peccator et impius ubi parebunt: Eli¬
gat sibi homo quodlibet: non sic constituta
sunt oꝑa dñi ut creatura in arbitrio libero cons¬
tituta. creatoris suꝑet uoluntatem: etiam si cont̃
euis faciat uoluntatem. Non uult ds̃ ut pecces:
nam ꝓhibet. Tamen si peccaueris: ne putes ho¬
nunem fecisse quod uoluit: et dõ accidisse quod
noluit. Sicut enim uult ut homo non peccet.
ita uult peccanti parcere ut reuertatur et uiuat:
ita uult postremo in peccato ꝑseuerantem punire:
ut iusticie potentiam contumax non euadat.
Ita quicquid elegeris: onimpotenti non deerit
unde suam de te compleat uoluntatem. Mlagna¬

Expanded text:
iniquitas impunita; quando flagellat etiam iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. Sita uult peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuerantem punire, ut iustitiae potentiam contumax non euadat: ac sic quidquid delegeris, o homo, non deerit deo unde suam de te compleat uoluntatem.
Abbreviated transcription (Latin):
dñe inquit in toto corde
meo. Non semper confessio
peccatorum est: s et laus
dĩ deuotione confessionis
exprimitur. Illa luget: hec
gaudet. Iua medico uulnus ostendit: hec de
sanitate grãs agit. Hec confessio quendam signi¬
ficat non solum ab om̃i malo liberatum: s etiam
a malignis om̃ib separatum. Et idõ uideamus
ubi confiteamur dño in toto corde. In consilio in¬
quit ustorum et congregatione. Credo quia
sedebunt suꝑ.xii. thronos: uidicantes. xii. tri¬
b ifrł. Nullus enim iam inter eos iniquus: nul¬
luis uidę furta tolerantur: nullus symon magꝰ
baptizatur. sp̃m uolens emere dum cogitat ue¬
dere: nullus alexander aerarius multa mala
ostendit: nullus pelle ouina tectus. falsa frater¬
nitate subrepit: inter quales nunc necesse est
aeccłia gemat: et quales tunc oportet cum om̃s
iusti congregabuntur eacludat. Hec sunt magr̃
oꝑa dm̃ exquisita in om̃s uoluntates eus: ꝑ qual
nullum confitentem deserit miscđia. nullius est

Expanded text:
Domine, in toto corde meo.» Non semper confessio peccatorum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in toto corde. «In consilio,» inquit, «rectorum, et congregatione:» credo, qui sedebunt super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Nullus enim jam inter eos iniquus, nullius Judae furta tolerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit