comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmitasq habuerit: mnetuunt teptarr.
cupunt tẽptan. Dolent intẽptationibꝰ:
gaudent intẽptationib Ut enĩ metuiant
tẽptari: audiunt Si quis poccupatꝰ sue¬
rit in aliquo delicto. uos qui spiritales
estis. instruite huiꝰ modi in spũ mansuetu¬
dinis: intendens te ipsum. ne et tu tẽpte¬
ris. Ut aut̃ cupiant tẽptari: audiunt quẽ¬
dam uirũ dĩ fortẽ ciuitatis dĩdicentem.
ꝓ bame dñe & tẽpta me: ure renes meos &
cor meum. Ut doleant in tẽptationibꝰ. ui¬
dent petrũ flentẽ. Ut gaudeant intẽpra.¬
tionib: audiunt iacobum dicentẽ. Om̃e
gaudiũ existimate fr̃s mercũ intẽptatio¬
nes uarias incideritis. Non solum aut̃
ꝓpt̃ seipsos his mouent᷑ affeccib: uerũ
etiã ꝓpt̃ eos. quos lib̾are cupuint & nepe¬
reant. metuunt: & dolent.si ꝑeant: & ga¬
udent. si libent᷑. Iulũ qͥppe optimũ & for¬
tissimũ nirũ qͥ in suis infirmitatib gła¬

Expanded text:
firmitasque habuerit, metuunt tentari, firmitasque habuerit, metuunt tentari, cupiunt tentari: dolent in tentationibus, gaudent in tentationibus. Ut enim metuant tentari, audiunt: Si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansuetudinis, intendens te ipsum. ne et tu tenteris; ut autem cupiant tentari, audiunt quendam uirum fortem ciuitatis Dei dicentem: Proba me, Domine, et tenta me; ure renes meos et cor meum; ut doleant in tentationibus, uident Petrum flentem; ut gaudeant in tentationibus, audiunt Iacobum dicentem: Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus g
Abbreviated transcription (Latin):
contentionis quã ueritatis. Ap̃ud nos
aut̃ uixta scͥpturas scãs. sanãq doctri¬
nam. ciues sc̃e ciuitatis dĩ in huiꝰ uite ꝑe¬
rectas habent. Metuunt penã aet̾uã ⁊
cupiunt uitã aet̾nam: dolent in re qr
ipsi insemetipsis adbuc ingemescunt
adoptionẽ expectantes redeptionẽ corpo¬
ris sui. Gaudent in spe. qr fiet sermo
qͥ scͥptus ÷. Absortaẽ. mors in unctoriã.
Item metuunt peccare: cupiunt in boniᷤ¬
ꝑseuerare: dolent in peccatis: gaudent
inoꝑibꝰ bonis. Ut enĩ metuant peccare:
audiunt. Qm̃ abundabit iniquitas re-¬
frigescit caritas multoꝵ. Ut cupiant in¬
bonis ꝑscuerare: audiunt qđ scͥptũ est.
Qͥ ꝑ seuerauerit usq in finẽ: hic saluus
erit. Ut doleant in peccatis: auduint.
Si dixerimꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ: nos sedu¬
cimꝰ & ueritas in nob̾ñ ẽ. Ut gaudeant
in oꝑibꝰ bonis: audiunt. Hilarẽ datorem
diligit ds̃. Item sicuci se infirmitas eors

Expanded text:
contentionis quam ueritatis. apud nos contentionis quam ueritatis. apud nos autem iuxta scripturas sanctas sanamque doctrinam ciues sanctae ciuitatis dei in huius uitae perectas habent. Metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam; dolent in re, quia ipsi in semet ipsis adhuc ingemescunt adoptionem, expectantes redemtionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo, qui scriptus est: Absorpta est mors in uictoriam. Item metuunt peccare, cupiunt perseuerare; dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. Ut enim metuant peccare, audiunt: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum; ut cupiant perseuerare, audiunt quod scriptum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit; ut doleant in peccatis, audiunt: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos cimus, et veritas in nobis non est. Ut gaudeant in operibus bonis, audiunt: Hilarem datorem diligit Deus. Item, sicuti se infirmitas eorum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. s scd̾m dm̃ amare ꝓximũ. sic̃ etiã se¬
ipsum: ꝓcul dubio ꝓpt̃ hunc amorẽ dr̃
uoluntatis bone: que usitatius in scͥpt᷑is
scĩs caritas appellat᷑.S amor quoq scłm
easdẽ sacras litteras dicit᷑. Nonnulli ar¬
bitrant᷑ aliud ẽẽ. dilectionẽ siue caritatẽ:
aliud amorẽ. Dicunt enĩ dilectionẽ accipi¬
endã eẽ. in bono. amorẽ in malo. Sic aut̃¬
nec ipsos auctores scłanum luterarum
locutos ẽẽ: certissimu ẽ. Recta itaq uolũ¬
tas ẽ. bonꝰ amor: & uoluntas ꝑu̾sa malus
amor. Amor gͦ uihians hab̾e qđ amatur:
cupiditas ẽ. Id aut̃ habens. eoq fruens: leti¬
cia ẽ. fugiens qđ ei adu̾sat᷑ timor ẽ. Idq si
accidit. sentiens: tristitia ẽ. Prouide mala
st̃ ista simalꝰ amor ẽ. bona. si bonꝰ. Uerum
his philosophis qđ ad istam questionem
de anum ꝑturbationibꝰ attinet. iã respon¬
dimꝰ in nono huiꝰ oꝑis libro: ostendentes.
eos ñ cã de reb quã de u̾bis cupidiores ẽẽ

Expanded text:
dum Deum amare proximum, sicut etiam seipsum, proculdubio propter hunc amorem dicitur voluntatis bonae, quae usitatius in Scripturis sanctis charitas appellatur; sed amor quoque secundum easdem sacras litteras dicitur. Nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem, sive charitatem, aliud amorem: dicunt enim dilectionem accipiendam in bono, amorem in malo. Sic autnec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Recta itaque uoluntas est bonus amor et uoluntas peruersa malus amor. amor ergo inhians habere quod amatur cupiditas est; id autem habens atque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur timor est; idque si acciderit sentiens tristitia est. proinde mala sunt ista, si malus amor est, bona, si bonus. Verum his philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus attinet, iam respondimus in nono huius operis libro ostendentes eos non tam de rebus quam de uerbis cupidiores esse
Abbreviated transcription (Latin):
hibet quedã contraria sic̃ frigidũ calido.
uł humido siccũ. uł siqͣ aliud eiꝰmõi. adhi¬
bet eciã quedã similia. sic̃ linteolũ uł ro¬
tundo tiulneri rocundĩ. uł ob longũ. ob
longo ligaturãq ipsam ñ eandẽ men¬
bris omĩb s similẽ similib coaptat: sic
sapientia dĩ hominẽ curans se ipsam ex¬
hibuit ad sanandũ: Ipsa medicꝰ. ipsa medici¬
na. Quia gͦ ꝑ suꝑbiã bomo lapiꝰ ÷. humili¬
tatẽ adhibuit ad sanandun. Serpentis sa¬
pientia decepti sumꝰ: dĩ stultitia lib̾amur.
Quẽ admodũ aut̃ illa sapientia uocabat.
suinꝰ ut morerem᷑. xp̃s mortalitate bene us
ut uiueremꝰ. Corrupto nanimo femine
ingresꝰ ẽ. morb. integro corpore femine
ꝓcessit salus. Ad eadẽ contraria ꝑtinet:
qđ etiã exeplo uirtutũ eiꝰ uitia nr̃a curan¬
tur. Iam uͦ similia quasi ligam̃ta mbris
n& uulnerib nr̃is adhibita illa st̃: qđ ꝑfe

Expanded text:
hibet quaedam contraria, sicut frigidum calido hibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundlongo, ligaturamque ipsam non eamdem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia Dei, hominem curans, seipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum: serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quemadmodum autem illa sapientia vocabatur, sumus ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus, vitia nostra curantur. Jam vero similia, quasi ligamenta, membris et vulneribus nostris adhibita illa sunt, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
credentes: Quomͦ uenitͥ. n qđ uibũ caro fac¬
tũ ẽ. & habitauit in nob̾ Sicuti cũ loqͥ¬
mͦ ut id qđ animo gerimꝰ. inaudientis ãĩ¬
mũ ꝑ aures carneas illabat᷑. fit sonꝰ u̾bũ qđ
corde gestamꝰ. & locutio uocat᷑. nec tam̃ in
euudẽ sonii cogitatio nr̃a conutit᷑. s apud
se manens integra. formã uocis qua se in¬
stuuet aurib sine aliqͦ labe suȩ mutatio¬
ne assumit. ita u̾bũ õĩ comutatũ caro tam
factii ẽ. ut habitaret in nob̾. Sic̃ enĩ curatio
uia ẽ. ad sanitate: sic ista curatio peccatoreᷤᷤ
sanandos reficiendosq suscepit. & quẽ am¬
modũ medici eũ alligant trulnera. ñ incõ¬
posite s apte id faciunt. ut uinculitilita.¬
tẽ quedã pulchritudo etiã consequat᷑: sic
medicina sapientie ꝑ hominis susceptio¬
nẽ nr̃is ẽ. accomodata uulnerib De qͥbꝰdã
contrarus curans. & de quibꝰdã similib.
Sic̃ etiã ille qui medet᷑ uulneri corꝑis ad¬

Expanded text:
redentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis ad
Abbreviated transcription (Latin):
nes. & qđ infirnui e. dĩ: fortiꝰ ẽ. quã homini¬
nes. Cum gͦ ipsa sit patria: uiã se quoq
nob̾ fecit ad patriã. & cũ sano & puroin¬
teriori odo ubiq sit p̃sens: eor ꝗͥ ocłm illũ
infirmũ unmundũq habent. odłis etiã car¬
neis apparere dignataẽ. Quia enĩ sapien¬
tia dĩ ñ poterat mnundꝰ ꝑsapientiã cognos¬
cere dm̃: placuit dõ ꝑ stultitiã p̃dicatiois¬
ueniendo: s in carne mortali mortalibꝰ ap¬
mundo & mundi nomine congruentissi¬
me uocati. ñ eã cognoner: ꝓptea dix̃ euan¬
głista & munoꝰ eũ ñ cognouit. Itaq insa¬
pientia dĩ: ñ poterat mundͦ ꝑ sapientiã cog-

Expanded text:
nes, quod infirmum est dei, fortius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius est quam homines. cum ergo ipsa sit patria, uiam quoque se nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent oculis etiam carneis apparere dignata est. quia enim in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit dueniendo, sed in carne mortali mortalibus apmundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non pote
Abbreviated transcription (Latin):
Uaꝓpt̃ cum illa ueritate ꝑfruen¬
dum sit que in cõmutabiliter
inuit & in ea trinitas ds̃ auctor & cog̾¬
nitor umnu̾sitatis reb quas condidit
confulat: purgandꝰ ẽ. aniniꝰ ut & ꝑspice¬
re illam lucẽ ualeat. & iuherere ꝑspec¬
te. Quã purgationẽ: quasi ambulatio¬
nẽ quãdã & quasi nauigationẽ ad pa¬
triã eẽ arbitiam. Non enĩ ad eũ qͥubiq
p̃sens ẽ. locis mouem᷑: s bono studio.
bonisq morib. Qd̃ ñ possemꝰ: nͥ ipsa
sapientia tantȩ etiã nr̃e infirmitati congru¬
ere dignarẽt. & uiuendi nob p̃b̃et exem¬
plum. sĩ alit ꝗͣ in homine qm̃ ⁊ nos homi¬
nes sumꝰ. S qr nos cũ ad illã uenimꝰ sapi-¬
ent̃ facimꝰ. ipsa cũ ad nos uenit ab homini¬
b suꝑb̾ quasi stulte fecisse putata ẽ. & qm
nos c̃ ad illã uenimꝰ conualescimꝰ:
ipsa cũ ad nos uenit quasi infirma existima¬
ta ẽ. S qđ stultũ ẽ. dĩ. sapientiꝰ: quã homi¬

Expanded text:
pter cum illa ueritate perfruendum sit, quae incommutabiliter uiuit, et in ea trinitas deus, auctor et conditor uniuersitatis, rebus, quas condidit, consulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homi
Abbreviated transcription (Latin):
Uadraguita dies sepulture qͦs cõme¬
morat scͥptura. forte sig̾cant aliqͥd
penitentie. qua peccata sepeliunt᷑. Hon
eni frustra etiã quadraginta dies ieiun¬
ori sunt ꝯstituti: quib mos ses & helias.
& ipse dñs ienuiauit. & eccłia p̃cipuã ob¬
seruationẽ ieiunioꝵ quadragesimã uo
tat. Unde ⁊in hebreo de nine̾uicis apud
ionã ꝓpħami scͥptum ꝑhibent. Quadra¬
ginta dies: imniue euertet᷑: ut ꝑ tot dies
adcõmodatos uidelicet humiliationi pe-¬
nitentiũ. intelligat in ieuuiiss iadefe¬
uisse peccata & impetrasse miscđi uni dei:
Nec tam̃ putandumẽ. istĩ nunei uni
luctui penitentiũ tantũ m conuenire
alio qͥn ñ quiã draguita dies fecisset dñs
cũ discipłis suis pꝰ resurrectionẽ intrans
cũi eis ⁊ exiens: manducans & bibens. Qͥ
dies utiq mague letitiẽ fuer̃. Nec sẽptua
ginta int̃p̃tes qͦs legere consueuit ȩcłia.
errasse tredendist̃: ut ñdicerent & oies¬

Expanded text:
uadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur. non enim frustra etiam quadraginta dies ieiuniorum sunt constituti, quibus Moyses et Helias et ipse dominus ieiunauit; et ecclesia praecipuam obseruationecat. unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophetam scriptum perhibent: quadraginta dies et Nineue euertetur, ut per tot dies, accommodatos uidelicet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et impetrasse misericordiam dei. nec tamen putandum est istum numerum luctui paenitentium tantummodo conuenire; alioquin ncum discipulis suis post resurrectionem intrans cum eis et exiens, manducans et bibens. Qui dies utique magnae laetitiae fuerunt. Nec LXX interpretes, quos legere consuevit Ecclesia, errasse credendi sunt, ut non dicerent.
Abbreviated transcription (Latin):
exaltat iniscia tudicio. Duo enĩ cheru¬
bin pennis suis obumbrant ꝓpitiatori¬
ista st̃. ⁊ inuicẽ se atcendunt: qr conso¬
nant. Duo quippe ibi testam̃ta figuran¬
tur. Et uultꝰ eoꝵ sunt in ꝓpitiatortũ: qr
miscdiam dĩ in qua una spes ÷ .ualde cõ¬
mñdanat. Deniq hinc se ꝓmifit locutu¬
rũ õs ad moysen. de medio mheiubui: de¬
sursũ ꝓpitiatorii. Porro sic creatura ra¬
tionał in multitudine scientiȩ. Qm̃ hanc
int̃p̃tationẽ habent cheruburduob ipsĩ
aĩalib sig̾cat᷑: Ideo duo sunt. ut societatẽ
caritatis ꝯindent. Ideo pennis suis ꝓpi¬
tiatoriũ obumbrant: qr dõñ sibi tribiuil̃
pennas suas. id ÷ din honorant uirtutib
toriũ: qr cuicũq ꝓfectui ad multitudinẽ
scientie spesn . nisi in dĩ miscđia¬

Expanded text:
exsultat misericordia judicio. Duo enim vero Cherubin pennis suis obumbrant propitiatoriista ibi sunt; et inuicem se adtendunt, quia consonant — duo quippe ibi testamenta figurantur — et uultus eorum sunt in propitiatorium, quia misericordiam dei, in qua una spes est, ualde commendant. denique hinc se promisit locuturum deus ad Moysen de medio cherubin desursum propitiatorii. porro si creatura rationalis in multitudine scientiae — quoniam hanc interpretationem habent cherubin — duobus ipsis animalibus significatur, ideo duo sunt, ut societatem caritatis commendent, ideo pinnis suis propitiatorium obumbrant, quia deo non sibi tribuunt pinnas suas, id est deum honorant uirtutibus, torium, quia cuicumque prouectui ad multitudinem scientiae spes non est nisi in dei miseri
Abbreviated transcription (Latin):
Ropitiatoriũ quid dicat suꝑ im¬
ponendũ suꝑ arthã: queri solet.
Sed cũ aureũ fieri iubeat. eiꝰq longitu¬
dinẽ ⁊ latitudinẽ tantã expͥmat. qͣnta
⁊ ipsiꝰ arche dicta ẽ: ꝓculdubio uelut ta-¬
bulã aureã tance forme fieri p̃cepit qua
tegeret᷑ archa. ita ut in ipso ꝓpitiatorio es¬
sent duo cherubin hinc atq inde. alte-¬
rutrũ attendentes. ita ut uultiͥs eoꝵ in
ꝓpitiatoriũ eẽnt: & pennis sius obum¬
brarent ꝓpitiatorũ eeñt. qđ magnum ÷
sacram̃tũ. Aurum quippe sig̾tat sapien¬
tiã : archa sig̾cat secretũ dĩ. In archa ius¬
sa sunt ponilex. ⁊ manna. ⁊ uirga aa¬
ron. In lege p̃cepta st̃: in uirga potestas

Expanded text:
ropitiatorium quid dicat superimponendum super aream quaeri solet; sed cum aureum fieri iubeat eiusque longitudinem et latitudinem tantam exprimat, quanta et ipsius arcae dicta. est, procul dubio uelut tabulam auream tantae formae fieri praecepit, qua tegeretur arca: ita ut in ipso propitiatorio essent duo cherubin, hinc atque inde alterutrum attendentes, ita ut uultus eorum in propitiatorium essent et pinnis suis obumbrarent propitiatorium: quod magnum est sacramentum. aurum quippe significat sapientiam, arca significat secretum dei. in arca. iussa sunt poni lex et manna et uirga Aaron: in lege praecepta sunt, uirga potestas
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ qđ angłs. Non eñĩ scĩ quisꝗͣ potestate
sua gaudet. s eiꝰ a quo ht̃ posse quicqͥd
congruent pot̃. & nouit potentiꝰ eẽ cõ¬
iungi omĩp ocenti pia uoluntate. quã
ꝓpͥa uoluntate posse qđ contremeͥscant
pliora. & t̃ꝑalib insolitis intentos
atq fuspensos ad aecña atq int̾iora
conitterxt uenite inqͥt ad me om̃is qui l abo¬
tatis & onerati estis. & ego uos reficiã ł olte
iuigũ meũ suꝑuos &ẽ ñ dix discite a me qͣti¬
du anos mortrios suscitare: s ait discite
ame qr mitis sũ & humił corde. Potentior
ẽ. eni & iustior solidissima humilitasꝰ quã
uento sisima celsitudo. & idõ sequi̾t di¬
cens. & inuenietis requiẽ animab uĩis.
Dilectio eniñ inflat᷑: & ds̃ dilectio est.
Et fideles in dilectione acquiescunt illi.
reuocati abstrepitu qui foris ẽ. ad gaudu
silentia. Ecce ds dilectio ẽ. Ut quid inus
& currimꝰ in sublimia celoꝵ & una tr̃arũ.

Expanded text:
esse quod angelus. Non enim sanctus quisquam potestate esse quod angelus. Non enim sanctus quisquam potestate sua gaudet, sed ejus a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremescant pliora et temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid imus et currimus in sublimia caelorum et ima terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
hec ẽ. enĩlex & ꝓpħe. & pleraq alia rep¬
ꝑimꝰ in lict̾is scĩs: in quib sola dilectio
ꝓximi ad ꝑfectionẽ p̃cipi uidet᷑. Ettace¬
ri de dilectione dĩ cũ in utroq p̃cepto
& qui ꝓrimũ diligit ꝯsequens ẽ. ut ip¬
sã p̃cipue dilectionẽ diligat. Ds̃ autẽ
dilectio ẽ: & quimanet in dilectione
indõ manet. Consequens gͦ ÷: ut p̃ci-¬
pue dm̃ diligat. Quaꝓpt̃ qui quer̃ dm̃
ꝑ istas potestates quȩ mundo p̃sunt. uł
paitib mundi. auferunt᷑ ab eo longe¬
q iactant᷑. ñ int̃ uallis locoꝵ. s diu̾sita¬
te affectitũ. Exteriꝰ enĩ conãt ire: & in te¬
riora sua deser̃: quib int̾ior est ds. Itaq
etiã si aliquã scãm cęlicã potestatẽ uł au¬
dierint. uł ut cũq cogitauerint: facta¬
magis eiꝰ appetiuiit quȩ humana mira¬
t᷑ infirmitas: ñ imitant᷑ pietitẽ qua
diuma requies cõꝑat᷑. Maluił enĩ suꝑ¬
bȩ hoc posse qđ angłs: quã detiote hoc

Expanded text:
 pleraque alia reperimus in Litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi videtur, et taceri de dilectione Dei; cum in utroque praecepto quens est, ut ipsam praecipue dilectionem diligat; deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumagis ejus appetunt quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem qua divina requies comparatur. Malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam devote hoc
Abbreviated transcription (Latin):
diligit ꝓximũ tanꝗͣ se ipsũ: sine ullo ꝑi¬
culo. Qui enĩ alit̾ se diligit. unuste se
diligit. Qm̃ se adhoc diligit ut sitͥiꝰtꝰ:
ad hocgͦ ut sit malꝰ ac ꝑ hoc ñ iã se di¬
ligit. Qui enĩ diligit iniquitatẽ: odit
animã suã. Quaꝓpt̃ ñ ẽ. p̃cipue uiden¬
dũ uihac questione quȩ de trinitate
nob est. & de cognoscendo dõ. nͥ qͥd sit ue¬
ra dilectio: innno uero quid sit dilectio
Caquippe dilectio dicenda ẽ: quȩ uera
.ẽ. Alio quini cupiditas .e. Atq ita cupidi
ab usiue dicunt᷑ diligere. quẽ admodum
cuꝑe abusiue dicunt᷑ qͥ diligunt. Hec ẽ.
aut uera dilectio: ut inherentes uerita¬
ti iuste uiuamꝰ. & idõ contẽpnamꝰ omĩa
mortalia p̃ amore hommũ: quo eos uo¬
lumꝰ iuste uuere. Ita eñ & mori ꝓ fribꝰ
utilit pati ẽẽ poterimꝰ: qđ nos exẽplo suo

Expanded text:
diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, ac per hoc jam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse poterimus, quod nos exemplo suo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgreꝰ n ẽ. seruus neq liberꝰ : ñ ẽ. mas¬
culus neq̃ femina oñs enĩ uos uium¬
estis in xp̃o iħu. Nunqͥd nã gͥ fideles fe-¬
mine sexum corꝑis aimser̃: S qr ibi re¬
nouant᷑ ad imagine dĩ. ubi sexus nullus
÷: ibi factꝰ ẽ. hõ ad imaginẽ di ubi sexus
nullus ÷ hoc ẽ. in sp̃u m̃tis suȩ. Cur gͦ
uir ꝓptẽa ñ debet caput uelare qr ima¬
go ẽ. & gła dĩ. mulier aut̃ debet qr gła
uii e. Quasi mulier ñ renouẽt in spũ
nitis sueꝰ. qui renouat᷑ in agnitionẽ dei
scđm imagin ẽ eiꝰ quicreauit illum: Sed
qr sexu corꝑis distat a uiro. rite potuit
in eiꝰ corꝑali uelam̃to figurari pars illa
rationał. quȩ ad teꝑalia gubnanda deflec¬
tit᷑: ut ñ maneat imago dĩ nͥ ex qua par¬
te mens hom̃ĩs ȩtnis rationib c̃spicien¬
dis uł consulendis adherescit. Qnã ñ so¬
lum mascłos s etiã feminas hab̾e mani

Expanded text:
neque liber, non est masculus neque femina: omnes enim uos unuestis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauiquia sexu corporis distat a viro, rite potuit in ejus corporali velamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubernanda deflectitur; ut non maneat imago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, sed etiam feminas habere mani
Abbreviated transcription (Latin):
erit idõ figurate ac mistice qͥa
de uelando mulieri capite loquebatur
ratios etiã ipsiꝰ apłi declarat auctori¬
tas: ñ sc̾m forma corꝑis homo factꝰ ẽ. ad
imagine di.s scđ̾m rationale iñte: cogi¬
tatio quippe turpit uana ẽ: quȩ opina¬
tur dm̃ m̃broꝵ corꝑaliũ liniaiñtis cir-¬
cũ scͥbi atq definiri. Porro aut̃ ñ eidem
beatꝰ apło dicit. Renouamini spũ nitis¬

Expanded text:
erit, ideo figurate ac mystice, quia de uelando muliebri capite loquebatur.ratio sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem dei, sed secundum rationalem mentem. cogitatio quippe turpiter uana est, quae opinatur deum membrorum corporalium liniamentis circumscribi atque definiri. porro autem nonne idem beatus apostolus dicit: renouamini spiri
Abbreviated transcription (Latin):
płs ait ds scłi huiꝰ excecauit ñtes in¬
fidelium. Quã quiden sententiã ple¬
riq nr̃m ita distingunt: ut deum uerum
dicant excecasse infidelium intes. Cũ enim
legerint in qui bͦ ds̃ suspendunt ꝓnuntia¬
tionẽ ac tunc inferunt scłi huiꝰ excecauit
iñtes infideliũ. Quia & si ita ñ distinguas .s
exponendi gr̃a ita u̾boꝵ ordinẽ mutes an qͥ¬
b õs excecauit m̃tes infideliũ scłi huiꝰ: idem
qui milla distinctione sensꝰ elucet. Potest
enĩ etiã tał oꝑatio qua excecant᷑ m̃tes in fide¬
lium. scđm quendã modum ꝑtinere ad uerui
dm̃: qđ ñ facit maliciã. s iusticia sic̃ idem
paulꝰ alibi dicit. Nunqͥd iniquus ds qui
infeit irã: Itẽ alibi. Quit gͦ dicimͦ nqͥd iniqͥ
tas ÷ apud dm̃n᷑. Absit. Mos sesenidicit. Mi¬
serebor. cui miscrtꝰ erd: & miscdiam p̃stabo.
cui misericors fuero. Cum gͦ p̃misisset qđ ĩ¬
concusse retiuendũ ẽ. ñ ẽẽ iniquitatẽ ap̃d

Expanded text:
s ait: deus saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quam quidem sententiam plerique nostrum ita distingunt, ut deum uerum dicant excaecasse infidelium mentes. cum enim legerint: in quibus deus, suspendunt pronuntiationem; at tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: "in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius" idem qui in illa distincenim etiam talis operatio qua excaecantur mentes infidelium secundum quemdam modum pertinere ad verum Deum, quod non facit malitia, sed justitia, sicut idem Paulus alibi dicit: Nunquid iniquus Deus, qui infert iram? Item alibi. Quist apud deum? absit, Moysi enim dicit: miserebor, cui misertus ero. et misericordiam praestabo, cui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est. non esse iniquitatem apud
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ hic satis apparet m̃tib fideliũ. qͦmͦ
os excecet m̃tes infideliũ. Precedeͥt eni
aliquid occultũ in occultis. ubi ds̃ agat
iustissintũ examen iudicii sui. ut quoꝵ¬
dam m̃tes excetent᷑. quoꝵda illummẽt᷑.
cui uerissime diccũ ẽ. iudicia tua abys¬
sus multa. Cuiꝰ ꝓfunditatis ipenetrabi¬
lẽ alticudinẽ apłs ammiratꝰ. exclamat.
Oaltitudo diuitiarũ sapientiȩ & scien¬

Expanded text:
satis adparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid occultum in occultis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur. quorundam inluminente. cui uerissime dictum est: iudicia tua abyssus multa. cuius profunditatis inpenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat: o altitudo diuitiarum sapienti
Abbreviated transcription (Latin):
bent mores eoꝵ cu quibꝰ uunt: aut tem¬
ꝑans aut suꝑstitios ẽ. Quisqͥs tͦ sic eis
utt᷑ ut metas ꝯsuetudanis bonoriint̃ qͦs
ñsat᷑ excedat: aut aliqͥd sig̃cat. aut flagiti¬
osus ẽ. In omib enĩ talibꝰ: n usus rerũ sed
p̃cioso amuliere ꝑfusos. ut luxuriosoꝵ
& nequã hominii solent: quoꝵ talia con¬

Expanded text:
bent mores eorum cum quibus vivit, aut tembent mores eorum cum quibus vivit, aut temperans aut superstitiosus est: quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonoversatur, excedat, aut aliquid significat, aut flagitiosus est. In omnibus enim talibus non usus rerum, sed pretioso a muliere perfusos , ut luxuriosorum et nequam hominum solent, quorum talia con
Abbreviated transcription (Latin):
dignatio. tribulatio & angustia ĩ onnẽ
animã hominis oꝑantis malũ uidei
pͥmũ e greci. S hoc ad eos cũ quib eũ¬
tit ipsa cupiditas qͥ eã uincere noluer̃
cũ aut̃ in homine cui dominabant reg̃¬
na cupiditatis subu̾tunt᷑. illa ẽ. aꝑta lo¬
ta tractant᷑ sicuti ẽ. ira dĩ & crucifixer̃:
s ñ tam multa st̃ ł ita posita ut obte¬
gant senfũ. & allegoriã uł enigiata
faciant. quã ꝓpͥe figiuratã locutionẽ
uoco. Qđ aut̃ hieremie dr̃ ecce constitui¬
te suꝑ gs̃ &e regna ut euellas & destru¬
as. & disꝑdas. & dissipes: ñ duibiũ qͥu
figurata locutio tota sit. ad eũ finẽ refe¬
renda quẽ diximꝰ. Que aut̃ quasi fla¬
gitiosa imꝑitis uident᷑. siue tantũ dic¬
ta siue etiã facta st̃. uł ex d̃ĩ ꝑsona uł
ex hominũ quoꝵ nob̃ sc̃ĩtas cõmendat᷑.
tota figurata st̃: quoꝵ ad caritatis pas¬
tũ enucleanda secreta st̃. Qsqͥs autẽ
rebꝰ p̃tereuntib restrictiꝰ utit qua sese ha¬

Expanded text:
dignatio. Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci . Sed hoc ad eos, cum quibus evertitur ipsa cupiditas, qui eam vincere noluerunt. Cum autem in homine cui dominabatur, regna cupiditatis subvertuntur, illa est aperta lota tractantur, sicuti est, ira Dei, et, crucifixerunt: sed non tam multa sunt, vel ita posita, ut obtegant sensum, et allegoriam vel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem voco. Quod autem Jeremiae dtes et regna, ut euellas et destruas et disperdas et dissipes, non dubium, quin figurata locutio tota sit ad eum finem referenda, quem diximus. Quae autem quasi flagitiosa imperitis uidentur, siue tantum dicta siue etiam facta sunt uel ex dei persona uel ei hominum, quorum nobis sanctitas commendatur, tota figurata sunt, quorum ad caritatis pastum rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese ha
Abbreviated transcription (Latin):
salꝰ tẽꝑał ꝑficiende fidei p̃ferenda est.
Nec si quisꝗͣ in recte factis nr̃is tam ma¬
le mouẽt ut fiat etiã ammo deteriorlon¬
geq a pietate remotior. ꝓptea recte fac¬
ta deserenda st̃. cũ id nob p̃cipue tenen¬
dusit. quo uocare atq inuitare debe¬
mꝰ qͦs sic̃ nosinet ipsos diligimꝰ. fortissi¬
moq anmo bibenda ẽ apłica illa sẽ¬
tentia. Aliis quidẽ sumꝰ odor inte in uitã.
aliis odor mortis in mortẽ. & adhec quis
idoneus: Nec octauo genere m̃tiendii ÷:
qr & in bonis castitas animi pudititia cor¬
ꝑis. & inmał io qđ ipsi facimꝰ eo qđ fieri
simmꝰ. maiꝰ ẽ. In his aut̃ octo generib tan¬
co quisq minꝰ peccat cũ intit᷑. qͥnto emer¬
git ad octauum: Tanto ampliꝰ. qͥnto mer¬
git ad pͥmĩ. Quisquis aut ẽẽ aliqd ge¬
nuis indatii qđ petcatũ ñ sit. putauerit:
decipiet se ipsum turpit. ⁊ cũ honestum
mentiendii uelut patrocinantia sibide

Expanded text:
salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est. salus temporalis perficiendae fidei praeferenda est. nec si quisquam in recte factis nostris tam male mouetur, ut fiat etiam animo deterior longeque a pietate remotior, propterea recte facta deserenda sunt, cum id nobis praecipue tenendum sit, quo uocare atque inuitare debemus, quos sicut nosmet ipsos diligimus, fortissimoque animo bibenda est apostolica illa sententia: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem. et ad haec quis idoneus? nec octauo genere mentiendum est, quia et in bonis castitas animi pudicitia corporis et in malis id, quod ipsi facimus, eo quod fieri sinimus maius est. in his autem octo generibus tanto quisque minus peccat, cum mentitur, quanto emergit ad octauum, tanto amplius, quanto deuergit ad primum. quisquis autem esse aliquod genus mendacii, quod peccatum non sit, putauerit, decipiet se ipsum turpiter, cum hmentiendum velut patrocinantia sibi de
Abbreviated transcription (Latin):
intiendu in doctrina pietatis: magnum
em sçelꝰ ẽ: & pͥmũ genꝰ detestabił men¬
dacri. Nonẽ inticndũ sebo genere. quia
nulli facienda ẽ. inuria. Non ẽnñtien¬
dum t̃cio genere: qr nulli citaltiꝰ m̃iuria
ꝯsulendũ ẽ. Nonẽ m̃tiendũ quartes gene¬
re. ꝓpt m̃datii libidinẽque ꝑseipsa uiti¬
osa ẽ. None m̃tiendũ quinto genere qã
nec ipsa ueritas fine placendi homini¬
b enuntianda ẽ: quantominꝰ intiendũ:¬
qđ ꝑse ipsum qr mndatiũ ÷ utiq turpe ẽ :
Non ÷ mñtiendũ secto genere: neq enin
recte etiã testimonii ueritas ꝓcuiꝰ qͣ tẽꝑali
omodo ac salute corrũpit᷑. Ad sẽpitnã uͦ
salute: nullus ducendꝰ÷ opitulante m̃da¬
tio. Non en mał outentiu morib ad bonoᷤ
debet etia ipse oũsꝰ facere eiga alios. Atq
ita ĩ adbonos.s ad malos mores conuti¬
t᷑: cũ hoc ei p̃bet imitandũ ꝯu̾so qđ ei
p̃stitũ e. ou̾tendo. Neq septimo genere

Expanded text:
ntiendum in doctrina pietatis: magnum enim scelus est, et primum genus detestabilis mendacii. Non est mentiendum secundo genere; quia nulli facienda est injuria. Non est mentiendum tertio genere; quia nulli cum alterius injuria consulendum est. non est mentiendum quarto genere propter mendacii libidinem, quae per se ipsa uitiosa est. non est mentiendum quinto genere, quia nec ipsa ueritas fine placendi hominibus enuntianda est, quanto minus mend se ipsum, quia mendacium est, utique turpe est. non est mentiendum sexto genere; neque enim recte etiam testimonii ueritas pro cuiusquam temporali commodo ac salute corrumpitur. ad sempiternam uero salutem nullus ducendus est opitulante mendacio; non enim malis conuertentium moribus ad bonos debet etiam ipse conuersus facere erga alios atque ita non ad bonos, sed ad malos mores conuertitur, cum hoc ei praebetur imitandum conuerso, quod ei praestitum est conuertendo. neque septimo genere
Abbreviated transcription (Latin):
tiat᷑. Septimu qđ & nulli obest. & ꝓdest
alicui uelut si nolens hominẽ ad mor¬
De quib duob generib que solent ha¬
be magnã controu̾siam. satis t̃ractauimꝰ ⁊
&̾ quid nob̃ placeret ostendimꝰ: Ut suscipi¬
endis incõmoditatibꝰ quȩ honeste ac for¬
tit tolerant. hec quoq genera deuitent᷑
a fortib & fidelib & ueracib uiris ac fe¬
on gͦ intiendũ querenti ubi sit qͥse
fidiꝰ cuiꝰpiã conmuserit: s fortiꝰ responden.¬
dum nec ꝑ adam nec intiar. fecit hoc ep̃c
quondã tagastensis eccłẽ: fu mus nominẽ
firmmior uoluntate. Ulam cũ ab eo quererẽt
hono iussu imꝑatoris ꝑ apparitores ab eo
nussos. quẽ ad se ofugientẽ diligentia quã¬
ta poterat occultabat: respondit querẽ¬
tib Nec mĩtiri se posse. nec homnnẽ ꝓderẽ.
Passusq multa torm̃ta corꝑis. ndum enĩ
erant imꝑatores xp̃ianiꝰ. ꝑman sit in se¬
tentia. Denide ad ĩꝑatorẽ ductꝰ. usq ad¬
eo mirabił apparuit: ut ipse homini

Expanded text:
tiatur. Septimum, quod et nulli obest et prodest alicui, velut si, nolens hominem ad morde quibus duobus generibus, quae solent habere magnam controuersiam. satis tractauimus et quid nobis placeret ostendimus, ut suscipiendis incommoditatibus, quae honeste ac fortiter tolerantur, haec quoque genera deuitentur a fortibus et fidelibus et ueracibus uiris ac feo mentiendum quaerenti, ubi sit qui fidei cuiuspiam commiserit, sed fortius respondendum: "nec prodam nec mentiar". fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imperatoris per apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse nec hominem prodere, passusque tam multa tormenta corporis — nondum enim erant imperatores christiani — permansit in sententia. deinde ad ieo mirabilis apparuit, ut ipse homini
Abbreviated transcription (Latin):
ducenti septu aginta sex. Dici̾t aut̃ concep¬
tio humana sic ꝓcede & ꝑfici: ut pͥmis
sex dieb quasi lactis habeat similitudi¬
nẽ sequentib nouẽ dieb conu̾itat᷑ in
sanguinẽ: deinde duodecim dieb soli¬
de̾t: reliquis decẽ & .uͣiii. formẽt usq

Expanded text:
ducenta septuaginta sex. Dicitur autem conceptio humana sic procedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus convertatur in sanguinem, deinde duodecim diebus solidet
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑. quinq excludunt᷑: bonoꝵ & maloꝵ
discretionẽ significat. Quaꝓpt̃ si uirgini¬
tatis nom̃ honor abile ẽ. cur receptis ex¬
clusisq cõmune ẽ: Deinde quid sibi uult
nirmetꝰ in utraq parte quinariꝰ: Quicqd
aut̃ significat oleĩ. mirũ uidẽt qđ sapi¬
entes petentib ñ comuuicant: cũ & inui¬
dere fas ñ sit eas quȩ ita ꝑfecte sunt ut
bente illa sententia eiꝰdẽ dñi dicentis.
Om̃i poscenti te tribue. Quid ẽ. aut qđ pos¬
sit dando ñ sufficere utrisqͣ hȩc maxime
agent questionis difficultatẽ quãquã &
cet̾a diligent̃ considata. ut omĩa in unani
rationẽ concurrant. nicħq in una paite
dicat qđ impediat aliam: magna cantio¬
÷ adhibenda. Uident᷑ itaq mͥ quinq uir¬

Expanded text:
luduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut bente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unrationem concurrant, nihilque in unam partem dicatur quod impediat aliam, magna cautio adhibenda est. 3. Videntur itaque mihi qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint multiplicati ꝑ ipsũ senariũ
numerũ qui huiꝰ ordinationis caput
tenet: fint ducenti septuaginta sex.
id ÷ nouẽ m̃ses & sex dies. Qui c̃oputã¬
Non gͦ absurde .xl. sex annis dicit᷑ fabri¬
catñ ẽẽ. tẽplu qđ corpꝰ eiꝰ significabat:
ut qͦt anm fuer infabricatione tẽpli.
tot dies fuerint incorporis dñci ꝑfes¬
nt̃ ꝑabolas adñõdictas: solet querenteᷤ
multũ exercere ista. quȩ de decẽ unginibꝰ
positaẽ. & multi quidẽ hinc multa sen
randũ ẽ. Legi etiã in quadã scͥptura ex
earũ genere quȩ apocrife nominant᷑
qđ ñ sit contra catholicã fidẽ: s huic
locom minꝰ congruere uisaẽ. considau-¬
ti om̃s huiꝰ similitudiuis partes. De qua
tam̃ expositione temere nicħ audeo tudi¬
care: ne forte ñ eiꝰ inconuenientia mͥan¬
gustias fecerit. s mea tarditas eã conue¬
mentiã ñ inuenerit. Quid aut mͥuide¬
at ñ absurde hoc loco accipi: qͥntũ note

Expanded text:
fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordinationis caput tenet, fiunt ducenti septuaginta sex: id est, novem menses et sex dies, qui computann ergo absurde quadraginta sex annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus ejus significabat, ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis dominici perfecparabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa sensrandum est. Legi etiam in quadam scriptura, ex earum genere quae apocryphae nominantur, non quod sit contra catholicam fidem; sed huic loco mihi minus congruere visa est, consideranti omnes hujus simulitudinis partes. De qua tamen expositione temere nihil audeo judicare, ne forte non ejus inconvenientia mihi angustias fecerit, sed mea tarditas in ea convenientiam non invenerit. Quid autem mihi videatur non absurde hoc loco accipi, quantum pote
Abbreviated transcription (Latin):
emo iuquit ascendit in celũ. nͥ qͥde
cęlo descendit: filiꝰ hominis qui est
incęlo.Sic inquit fiet generatio spĩtalis:
ut sint celestes homines ex tr̃ems. Qd̾ ad¬
ipisci ñ poter. nͥ mbra mea efficiant᷑: uit ipse
ascendat qui descendit:. qr nemo ascendit
nͥ qui descendit. Hisi gͦ in unitatẽ xp̃i om̃s
mutandi leuandiq concurrant. ut xp̃s qui
descendit ipse ascendat. ñ aliud deputans
& eccłia ueriꝰ intelligit᷑. Erunt duo in car¬
ne una ͥ de quare ipse dix Igit᷑ iã ñ duo sed
una caro. ascende ominoñ poter̃: qr nemo
ascendit incęlũ. nqͥ de cęlo descendit. filius
sit filiꝰ hom̃is. diuinitatẽ tam̃ suã qͥ in cęlo
manens descendit ad t̾ram. ñ indignã cen-¬
fuit nomine filii homĩ sꝰ. sic̃ carnẽ suam¬
dignatꝰ ẽ. nomi.  fili a. ne quasi duo xp̃i
accipiant᷑. unꝰ ds̃ & ait homo. is unꝰ atq idem

Expanded text:
emo, inquit, ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo. Sic, inquit, fiet generatio spiritualis, ut sint coelestes homines ex terrenis, quod adipisci non poterunt, nisi membra mea efficiantur; ut ipse ascendat qui descendit, quia nemo ascendit, nisi qui descendit. Nisi ergo in unitatem Christi omnes mutandi levandique concurrant, ut Christus, qui descendit, ipse ascendat, non aliud deputans  ecclesia uerius intellegitur: erunt duo in carne una; de qua re ipsa dixit: igitur iam non duo, sed una caro — ascendere omnino non poterunt, quia nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius sit Filius hominis, divinitatem suam, qua in coelo manens descendit, ad terram non indignam censuit nomine Filii hominis, sicut carnem suamdignatus est nomine Filii Dei; ne quasi duo Christi accipiantur, unus Deus et alter homo; sed unus atque idem
Abbreviated transcription (Latin):
treniq hom̃ĩs: pͥmũ simul habebat ⁊ uul¬
nͦ pnaricationis: &e medicam̃tũ uulneris.
pagatã seminali ratione quasi trascribitur:
medicam̃tũ aut̃ uulneris. in eo qđ inde
sine oꝑe ꝯcupiscentiali. insola materie cor¬
ꝑali ꝑdiuinã conceptionis formationisq
rationẽ de uirgine assũptũ ẽ. ꝓpt̃ morris
sine iniquitate osortiũ: ⁊ sine falsitate
resurrectionis exemplum: xli¬

Expanded text:
terrenique hominis simul habebat et uulterrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: gatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine assumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine falsitate resurrectionis exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ⁊exortui ÷ ⁊ xp̃s aut̃ uisibile carnis
substantiã de carne uirginis sũpsit. Ratio
uͦ ꝯceptionis eiꝰ ñ a semine uirili: s longe
alit ac desuꝑ uenit. A inde scđm hoc qđ de
matre accepit: etiã in lũbis abrahȩ fuit:
luie ÷ gͦ decimatꝰ in abraham: qͥlicet scđn
quẽ admodii in sui patris etiã ipse abraham:
Id: qui sic ẽ. natꝰ de patre ipso abraham.
quẽ ad modii de suo patre natꝰ ẽ. ab raham
ꝑ legẽ scilicet in m̃bris repugnantẽ legi
intis: & inuisibilẽ ocupiscentia Quãuis
tã casta &e bona uira nuptiarũ. ñsinant
ualere: nͥ ꝗͣcũ ex ea possunt generi se sub¬
sticuendo ꝓspicere. Non aut̃ & ille ibi de¬
cimatꝰ ÷ ÷ cuiꝰ caro inde ñ feruorẽ uulne.¬
ris. s materiẽ medicaminis traxit. Nã
cũ ipsa decimatio ad p̃figurandã medici-¬
nã ꝑcimicrit: illut in abrabe carne deci¬
mabat᷑ qđ curabat᷑ : ñ illud unde curabat᷑.
fadẽ nãq caro ñ abrahȩ tantũ .s ipsiꝰ pͥmi

Expanded text:
tus autem uisibilem carnis substantiam de carne uirginis sumsit, ratio uero conceptionis eius non a semine uirili, sed longe aliter ac desuper uenit. proinde secundum hoc quod de matre accepit etiam in lumbis Abrahae fuit. ille est ergo decimatus in Abraham qui, licet secundum quemadmodum in sui patris etiam ipse Abraham; id est, qui sic est natus de patre Abraham, quemadmodum de suo patre natus est Abraham, per legem scilicet in membris repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinant ualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. non autem et ille ibi decimatus est cuius caro inde non fernorem uulneris, sed materiem medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi
Abbreviated transcription (Latin):
ibi fuit leui: qua ratione ꝑ concubitũ
uenturꝰ erat in matrẽ. Scđm quã rationẽ
ñ ibi erat xp̃i caro: quãuis scđ̾m ipsam
ibi fuerit marie caro. Qua ꝓpt̾ nec leui
nec xp̃s inlũbis abrahę scđm animã. se¬

Expanded text:
ratione per concubitum uenturus erat in matrem, secundum quam rationem non ibi erat Christi caro, quamuis secundum ipsam ibi fuerit Mariae caro. quapropter nec Leui nec Christus in lumbis Abrahae secundum animam, se
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstitiosa gentiũ consuetudo & maxitne
bebant nũꝗͣ cõmodaret: si eas in usĩ colẽ¬
di uniꝰ dĩ quouanꝰ idolor caltꝰ excindẽtur
conu̾sũ iri suspicarent᷑. S deder̾ aurũ & ar¬
gentũ & uestẽ suã exeunti de egỹpto popło
d̃. nescientes quẽ ammodũ illa quȩ dabatł̃
in xp̃i obsequiũ reddent᷑. Iud enĩ in ex¬
odo factũ sine dubio figuratũ ẽ: ut hoc p̃¬
signaret qđ sine p̃iudicio alt̾ius aut paris
aut melioris intelligentie dixerim. Sed
hoc mͦ instructꝰ ditmaruĩ scͥpt̾ariĩ studio¬
sus cũ ad eas ꝑscrutandas accede ceꝑit.
illud apłicũ cogitare ñ cesset. Scientia in¬
flat:. caritas aedificat. Ita eni sentit qͣnis
de egẏpto diuesexeat: tam̃ nͥ pascha ege¬
rit. saluũ eẽ. se ñ posse pascha aut̃ nr̃m:
latio xp̃i nos docet: quã illud qđ ipse cla¬
inat tãqꝗͣ ad eos quos in egẏpto sub phara¬
one uidet laborare. Uenite ad me om̃s¬

Expanded text:
superstitiosa gentilium consuetudo, et maxime superstitiosa gentilium consuetudo, et maxime bebat, numquam commodaret, si eas in usum colendi unius dei, quo uanus idolorum cultus scinderetur, conuersum iri suspicaretur; sed dederunt aurum et argentum et uestem suam exeunti de Aegypto populo dei, nescientes, quemadmodum illa quae dabant in Christi obsequium redderentur. illud enim in exhodo factum sine dubio figuratum est, ut hoc praesignaret, quod sine praeiudicio alterius aut paris aut melioris intellegentiae dixerim. Sed hoc modo instructus diuinarum scripturarum studiosus, cum ad eas perscrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: scientia inflat, caritas aedificat. ita enim sentit, quamuis de Aegypto diues exeat, tamen, nisi pascha egerit, saluum se esse non posse. pascha autem nostrlatio christianos doeet, quam illud quod ipse clamat tamquam ad eos quos in Aegypto sub Pharaone uidet laborare: uenite ad me
Abbreviated transcription (Latin):
quasi metallis diuine ꝓuidentie que
ubiq infusa ẽ eruer̃. & quo ꝑu̾se atq in¬
iuriose ad obsequia denionũ abutunt᷑.
cũ ab toꝵ misera societate sese aĩo seꝑat.
debet ab eis auferre xp̃ianꝰ: adusunt itis¬
tũ p̃dicandi euangłii. Uestẽ quoq illor.
id: hominũ quidẽ insticuta .s tam̃ accõ¬
modata humane societati qua in hac uita
carere ñ possumꝰ. acciꝑe atq habe licuent:
in usũ conutenda ryianũ. Nã qͥo aliud
fecer multi boni fideles nr̃iꝰ. Nonne a spi¬
cimꝰ qͣnto auro & argeuto & ueste susfaicina¬
tꝰ exierit de egẏpto cꝟpͥanꝰ. & doctor suauis¬
simꝰ. & martir beatissimꝰ. : Quanto lactantꝰ
quanto uctoriiꝰ: optat᷑ hilariꝰ. Ut de ui¬
uis taceã. qͣnto innumerabiles grect. Qđ
pͥor ipse fidelissimꝰ dĩ famulꝰ moyses fece¬
rat: de quo scͥptũ ẽ. qđ eruditꝰ fueni onũ
sapientia egyptioꝵ. Quib om̃ĩb uiris

Expanded text:
quasi metallis diuinae prouidentiae, quae quasi metallis diuinae prouidentiae, quae ubique infusa est, eruerunt et quo peruerse atque iniuriose ad obsequia daemonum abutuntur, cum ab eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cyprianus, et doctor suauissimus et martyr beatissimus? quanto Lactantius? quanto Victorinus, Optatus, Hilarius, ut de uiuis taceam? quanto innumerabiles Graeci? quod prior ipse fidelissimus dei famulus Moses fecerat, de quo scriptum est, quod eruditus fuerit omni sapientia Aegyptiorum. quibus omnibus uiris