comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& quia decalogo
renuntiatio ui¬
initiatur. propt̾
et̾nam requiem¬
centiis se abre¬
nuntiare
profitetUR.
archam in sublime at̾ra. Uehement̃ inunda-¬
uerunt. et omnia repleuerunt in suꝑficie t̾rȩ.
Porro archa ferebatur suꝑ aquas. ⁊ aquȩ p̃ua.¬
luerunt nimis suꝑ t̾ram. Oꝑti sunt omnes
montes excelsi sub uniu̾so cȩlo. Quindec̃i cubi¬
toꝵ altior fuit aqua suꝑ montes quos oꝑuerat.
Consumptaq ẽ omnis caro qua mouebat᷑ st̃
t̾ram. uolucrum. animantiũ. bestiarũ. omni-¬
ũq reptilium. quȩ reptant suꝑ t̾ram. Uniu̾¬
si homines. et cuncta in quib spiraculũ uitȩ
ẽ in t̾ra mortua sunt. Et deleuit omñe sub.¬
stantiã quȩ erat suꝑ t̾ram ab homine usq ad
pecus. tam reptile qũa uolucres cȩli. ⁊ deleta
sunt de t̾ra. Remansit aut̃e solus noe. ⁊ qui
cum eo erant in archa. Obtinueruntq aquȩ

Expanded text:
a in decalogo renuntiatio viinitiatur, propter aeternam requiemvitiis se abrenuntiare profitetur.arcam in sublime a terra, vehementerque inundaverunt, et omnia repleverunt in superficie terrae. Porro arca ferebatur super aquas, et aquae praevaluerunt nimis super terram. Opertique sunt omnes montes excelsi sub universo coelo. Quindecim cubitis altior fuit aqua super montes, quos operuerat. Consumptaque est omnis caro quae movebatur super terram, volucrum, animantium, bestiarum, omniumque reptilium, quae reptant super terram: universi homines, et cuncta, in quibus spiraculum vitae est in terra, mortua sunt. Et delevit omnem substantiam, quae erat super terram, ab homine usque ad pecus, tam reptile quam volucres coeli: et deleta sunt de terra: remansit autem solus Noe, et qui cum eo erant in arca. O
Abbreviated transcription (Latin):
Quod septimo m̃se archa sedit.
ħ ẽ reqͥeuit: ad illam septenariã
reqͥẽ significatio recurrit ⁊ qr.
septima die scłi m̃sis cõm̃datũ ẽ.¬
ħ sacmentũ. ⁊ rursꝰ uicesima ⁊ sep¬
tima die septũ mensis eadem ꝯfir¬

Expanded text:
quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem signifseptima die secundi mensis commendatum hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem co
Abbreviated transcription (Latin):
silii ⁊ fortitudinis. scientie ⁊ pietatis atq
timoris domini. Unde ⁊ ille numerus
quinquaguita dierum ad ad uentum sp̃s
ad scismata faciles. & quodam mͦ diui sibiles
ostenduntur. Quod ipse noe cum suis ocba
mo resurrexit. Qui dies apassione teroiꝰ
innumnero cdierum autem qui ꝑ omne
baptizamur. Quod preter
archam omnis caro quam¬
uera terra sustentabat dilu¬
uio consumpta est: quiꝰ pret̾
ecclesiȩ societatem aqua bap¬
tismi quamuis eadem sit.
non solum non ualet ad salu¬
tem. sed potius ad pernitiem.
bus pluit: quia omnis rea
tis legis admittitur. peruni¬
uers um orbem terrarum
reatus quodaddies pertinet
exrerum prosperitate. siue
quod adnoctes. exrerum
aduersitate contractus sit:
sacramento baptismi celes¬
dis abliutur. Quod noe qͥn¬
gentorum erat annorum
cum ei locutus est diĨs
ut archam sibi faceret.
et sexcentos habebat annos
cum iea esset ingressus.
Uñ intelligitur. ꝑ .c. annos archa

Expanded text:
silii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et silii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Domini . Unde et ille numerus quinquaginta dierum ad adventum sanctiad schismata faciles, et quodam modo divisibiles ostenduntur. Quod Noe ipse cum suis octava mortuis resurrexit. Qui dies a passione tertius, in numero autem dierum, qui per omne baptizamur. quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumpta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi quamuis eadem sit, non solum non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. bus pluit: quia omnis reatpraeceptis legis admittitur, per uniuersum orbem terrarum,reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe qgentorum erat annorum cum ei locutus est Dominus ut arcam sibi faceret, et sexcentos agebat annos cum in eam esset ingressus , unde intelligitur per centum annos arca
Abbreviated transcription (Latin):
incybum. Sol ⁊̃ mouere ñ nullos. genera escaꝵ
q̃ illic habere pot̾ant animalia. que non nͥ car¬
nib uesciputantur. utrum p̃ot̃ nu̾m ibi fu̾int
sine transgressione mandati. quȩ aliorum alen¬
dorum necessitas illic coegisset includi: anuͦ
aliqua eẽ potuerunt quȩ omnib conuerarent.
Nouimus enim quam multa animalia
quib caro cib est. quȩ fructib pomisq ues¬
cantur: ⁊ maxime fico atq castaneis. Quid gͦ
mirum si uir ille sapiens et iustus etiam dĩ¬
uinitus ammonitus quid cuiq congiueret.
sine carnib aptam cuiq generi asimoniam
uesci non cog̾et fames. aut quod non suaue
ac salubre facere possit deus.: qui ȩtiam ut
sine cibo uiuerent. diuina facultate do¬
naret: Quod septena sunt munda. et bina¬
inuunda: non quia pauciores sunt in aliquo
bom. sed quia boni seruant unitatem sp̃s
inuinculo pacis. Sanctum aut̃ spiritum
diuina seriptura in septiformi operatione
cominendat: sapientiȩ et intellectus. con¬

Expanded text:
inam. Solet etiam mouere nonnullos, genera escarum, quae illic habere poterant animalia, quae non nisi carne uesci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an uealimenta esse potuerint, quae omnibus conuenirent. Nouimus enim quam multa animalia, quibus caro cibus est, frugibus pomisque uescantur et maxime fico adque castaneis. Quid ergo mirum, si uir ille sapiens et iustus, etiam diuinitus admonitus quid cuique congrueret, sine carnibus aptam cuique generi alimoniam uesci non cogeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, immunda, non quia pauciores sunt mali quam boni, sed quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacis. Sanctum autem spiritum divina Scriptura in septiformi operatione commendat: sapientiae et intellectus, con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inimicos. ad illã
etatem perfecti¬
onis peruenisti.
inqua nec sacra¬
mentis supra¬
dictis egeas: ⁊ de
archa exiens.
id÷ de spe adspẽ
perueniens:
sacramenta pro¬

Expanded text:
t similia, ad illam aetatem perfectionis pervenisti, in qua nec sacramentis praedictis egeas; et de arca exiens, id est, de spe ad speciem perveniens, sacramentis pro
Abbreviated transcription (Latin):
plebitur: qui numerꝰ
ex illa conuinctione sp̃s
⁊ corporis septies octonos
ht̃. uno ad dito ꝑꝑ unitatis
uinculum. De archa uunt
ex euntr qui disiuncti unntti¬

Expanded text:
ptimus, qui numerus ex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intra
Abbreviated transcription (Latin):
tib foliis inore suo. Intellexit gͦ noe qd̃ cessas
sent aquȩ suꝑ t̾ram. Expectauit nichilomi.¬
nus septem alios dies. et emisit columbam:
quȩ ñ ẽ reu̾sa ultra ad eum. Igitur
sexcentesimo pͥmo anno uite noe pͥmo m̃se
pͥma die mensis: imminutȩ sunt aquȩ sr̃¬

Expanded text:
re suo intellexit ergo Noe quod ent aquae super terram expectavitque nihilominus septem alios dies et emisit columbam quae non est reversa ultra ad eum sexcentesimo primo anno in primo mense, prima die mensis imminutae sunt aquae s
Abbreviated transcription (Latin):
narrationis contexitur. nudata fuerit
cacumina montiũ. Qͤ uidetur questio.
aut ꝑrecapitulationẽ posse dissolui.
ut posterius ea narrata intelligantur
que prius facta sunt: aut potiꝰ qr ñdũ

Expanded text:
fuerant cacumina montium. quae uidetur quaestio aut per recapitulationem posse dissolui, ut ea posterius narrata intellegantur quae prius facta sunt, aut potius, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinẽ baptismi ĩ ꝯsec᷑n¬
do nouo homine ad tenendã
qui etis. ⁊ resurrectionis fi¬
dem.
⁊c̃. Bene enĩ deillo spũ in¬
telligi pot̾. de quo dictũ ẽ. Sp̃s
dñi ferebatur suꝑ aquas.
Cunc enĩ ferebat᷑. utꝯ grega¬
tis aqͥs in locũ suũ. t̾ra appa¬
ruiss Nc̃ aut ad ductiuis dr̃:
ut ablatis demedio aqͥs dilu¬
iii. faciẽ t̾re reuelar Pot̃¬

Expanded text:
altitudinem baptismi in consecranaltitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. illo spiritu intelligi potest, de quo dictum est: Spiritus Dei ferebatur super aquas . Tunc enim ferebatur, ut congregatis aquis in suum locum terra apparuisset, nunc autem ductus dicitur, ut, ablatis de medio aquis diluvii, faciem terrae revelaret. Pot
Abbreviated transcription (Latin):
montiũ altitu¬
dine qͦr quam
omnem scͥptũ
est transcendisse
bitis propter
olympi mon¬
tis hystoriam.
Si enĩ ibi terra
inuadere potuit
spacium tranqͥlli
aeris. ubi dicitur
nec nubes uideri
nec uentus sen¬
tiri: cur non
aqua crescendo:¬
Porro ipsa septima
requies: cum oc¬
taua resurrec¬
tione conuin¬
gitur. Neq
enim reddito
corp ote finitur
requies quȩ pꝰ
hanc uitam ex¬
cipit scõs: s potiꝰ
totum hominẽ
non ad huc spe.
s iam reipsa om¬
ni exparte ⁊ sp̃s
&corporis per¬
fecta ⁊ in mor¬
tał salute reno¬
uatũ. meterne
uite munus
asfumit
Quia ergo septima re¬
quies cum octaua re¬
surrectione coniungi¬
fundumq mysteriũ
creuit aqua excedens¬
omnem altitudinem
septem quiȩcem. Hoc
ergo sacramentum re¬
surrectionis ⁊ quietis.
transcendit sapientiã
superborum. ita ut
nullatenus possint
indagare scientie sue
altitudine. resurrectioms
quietẽ. N quia septugin
diebus exaltata est aqͣr eã¬
dẽ ꝯm̃dans nob̾ atq ꝯfirmans

Expanded text:
montium altitudine, quam omnem scriptum est transcendisse quindecim propter Olympi montis historiam. si enim terra inuadere potuit spatium tranquilli illius aeris, ubi dicitur nec nubes uideri nec uentos sentiri, cur non et aqua crescendo ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta inmortali salute renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungifundumque mysterium creuit aqua excedens altitudinem septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudinem resurrectionis quietem; et quia septuagintdiebus exaltata est aqua, eandem commendans nobis atque confirmans
Abbreviated transcription (Latin):
esse coruum nec redisse. ⁊ dimissam
se. quod non inuenisset requiem
pedib suis: questio solet oborrri u¬
trum coruus mortuus sit analiqͦ
modo uiuere potuerit: qui utiq
si fitit terra ubi requiessceret:
etiam columba requiem potuit
inuenire pedibus suis. Unde coni
insidere: quod columba naturali¬
ter refugit
tanti cadau̾e electꝰ. sig̃cat homines
in munditia cupiditatis. tet̾rimos ⁊
ob ħ ad ea quȩ foris sunt in hoc mũdo
nimis intentos. aut rebaptizari:
aut abhis quos p̾ter archam .i. p̾ter
eccłiam baptismꝰ occidit. se duci ⁊ te¬
neri. Qd̃ colũba emissa ñ inuenta re¬
oies dimissa per illã septenariã oꝑation
spũalẽ oliue fructuosum surculũ retulit.
quo significaroe ñ nullos extra eccłiam
baptiratos. si eis pinguedo non defuerit
karitatis: pꝰteriore tẽpore inore colũbe
tanquam inosculo pacis adunitatis soci¬

Expanded text:
esse coruum nec redisse et dimissam se, quod non inuenisset requiem pedibus suis, quaestio solet oboriri, utrum coruus mortuus sit an aliquo modo uiuere potuerit. quia, utique, si fuit terra ubi requiesceret, etiam columba requiem potuit inuenire pedibus suis. unde conicinsidere, quod columba naturaliter refugittanti cadavere illectus, significat homines in immunditia cupiditatis deterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos, aut rebaptizari, aut ab his quos praeter arcam, id est praeter Ecclesiam, baptismus occidit, seduci et teneri. Quod columba emissa non inventa dies emissa, per illam septenariam operationem spiritualem olivae fructuosum surculum retulit: quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriore tempore in ore columbae, tanquam in osculo pacis, ad unitatis soci
Abbreviated transcription (Latin):
deuntes. et ceꝑunt minui. pꝰ centum .l. dies.
Requieuitq archa mense septimo. uicesima
septima die mensis suꝑ montes armeniȩ. At uͦ
aquȩ ibant. et decrescebant usq ad decimum¬
mensem. Decimo enum mense pͥma die m̃sis
apparuerunt cacumina montium. Cumq
quam fecerat: dimisit coruum. Qui egredi

Expanded text:
 dies requievitque arca mense septimo vicesima septima die mensis super montes Armeniae at vero aquae ibant et decrescebant usque ad decimummensem decimo enim mense prima die mensis apparuerunt cacumina montium cumque quam fecerat dimi
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit. Quam q̃stio¬
nem cubito geometrico
soluit origenes asserens
dixisse. qd̵ moyses omui
sapientia egyptiorum
fuerat eruditys
qui geometricam di¬
lexerunt. Cubitum
autem geometricum
dic̃ tantum ualere.
quantum nostra cu¬
bita sexualent.
Si ergo tam magna
cubita intelligãmus:
nulla questio est tan¬
de capatitatis archã
fuisse. ut posset illa
omnia continere.¬
& quod uicesimus
⁊ septimus dies men¬
sis commemoratur:
ad eiusdem quadra¬
ture significationẽ
pertinet quȩ iam in
quadratis lignis ex-¬
posita est. Sed hic
eudentius: quia nos
adomẽ opus bonum
paratos .i. quodam
modo quadratos
trinitas perficit.:
inmemoria qua dm̃i
recolimus mnintelli¬
gentia qua cognosci¬
mus: inuoluntate
qua diligimus.
Tria enim̃ ter:⁊ hec ter
numeri ternariĩ
quadratus. Notan
dum quod sexcentesi¬
unt aque diluuiis:
quia sexta etate mundi
primo commen¬
datum est sacra¬
mentum baptis¬
mi: ⁊ hoc septi¬
madecuna die¬

Expanded text:
potuerit. Quam quaestionem cubito geometrico solvit Origenes, asserens dixisse quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus , qui geometricam dilexerunt. Cubitum autem geometricum dicit tantum valere quantum nostra cubita sex valent. Si ergo tam magna cubita intelligamus, nulla quaestio est, tantae capacitatis arcam fuisse, ut posset illa omnia continere. quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter  qui est numeri ternarii quadratus. quod dum quod sexcentesiunt aquae diluvii, quia sexta aetate mundi primo commendatum est sacramentum baptismi, et hoc septima decima di
Abbreviated transcription (Latin):
ad .c.l. dies ꝑtineat. qd̾ usq ad ipsos
aqͣ exaltata est. aut defontib ab yssi
cessante iam pluiua aut qͥa man¬
sit in altitudine sua. dũ nullo
spũ siccaret᷑  cet̾a uͦ quȩ dicta st̃¬

Expanded text:
a dies pertineat, quod usque ad ipsos aqua exaltata est, aut de fontibus abyssi cessante jam pluvia, aut quia mansit in altitudine sua, dum nullo spiritu siccaretur; caetera vero quae dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
noctib. In articulo diei illius. ingressus ẽ
noe. ⁊ sem. ⁊ cham. ⁊ iaphet. filii eius. uxor
illius. ⁊ tres uxores filioꝵ enus: cum eis in
archam. Ipsi et omne animal scłm genus
suum. uniu̾sa iumenta in gen̾e suo. ⁊ õe
qd mouet᷑ suꝑ t̾ram in gen̾e suo. cunctũq
uolatile scđm genus suum. Uniu̾sȩ aues
om̃sq uolucres ingressȩ sunt ad noe in ar¬
cham. bina ⁊ bina ex omni carne. in qͣ erat
sp̃s uitȩ. Et quȩ ingressa sunt masculus
et femina ex omni carne: introierunt. sic̃
et multiplicate sunt aquȩ. ⁊ eleuauerunt

Expanded text:
illius ingressus est Noe, et Sem, et Cham, et Japheth, filii ejus, uxor illius, et tres uxores filiorum ejus cum eis, in arcam: ipsi et omne animal secundum genus suum, universaque jumenta in genere suo, et omne quod movetur super terram in genere suo, cunctumque volatile secundum genus suum universae aves omnesque volucres ingressae sunt ad Noe in arcam bina et bina ex omni carne in qua erat spiritus vitae et quae ingressa sunt masculus et femina ex omni carne introierunt sicut et multiplicatae sunt aquae et elevaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
superius duo ꝯduo
ab inmudis: Nũc
aũt siue amundis
siue abimmundis.
duo ⁊ duo dicat in¬
traᷤse. S hoc refe¬
runt. non adnu-¬
merum mundo¬
rum ⁊ immun¬
dorum animaliũ.
s ad masculum ⁊ fe¬
siue mundis. siue
Notandum est quod
scriptum est. in
quo est spiritys
uite non solum
de hominibus sed
etiam dẽpecorib
dictum: propter
illud qd̾ quidam
despũ sancto uo¬
lunt intelligere
uͥ scriptum est ⁊
insufflauit deus
infaciem eius
quidam codices
habent flatũ iuite.

Expanded text:
inxerit duo duo ab inmundis, nunc autem siue a mundis siue ab inmundis duo duo dicat intrasse. sed hoc refertur non ad numerum mundorum uel inmundorum animalium sed ad masculum et fesiue mundis siue iNotandum, quod scriptum est: in quo est spiritus uitae, non solum de hominibus sed etiam de pecoribus dictum propter illud, quod quidam de spiritu sancto uolunt intellegere, ubi scriptum est: et insufflauit deus in faciem eius quidam codices habent: flatum uitae.
Abbreviated transcription (Latin):
secundo mense nisan
qui alatinis mauis
dicit᷑. Primꝰ enim
mensis apud illos
aprił. Cataracte .÷.
fenestrȩ celi. fenestras
aut̃ cesi nubes dicit.
quȩ aperte sunt ut
inde insoligȩ ⁊ maiores
pluuiȩ funderent᷑.
Nam catharacte
sunt proprie hos¬
tium nili. sed abu¬
siue proomnibus

Expanded text:
est mense Nisan, qui a Latinis Maius dicitur. Primus enim mensis est apud illos Aprilis. Cataractae. Id est fenestrae coeli. Fenestrae autem coeli nubes dicuntur quae apertae sunt, ut inde insolitae et majores pluviae funderentur. Nam cataractae sunt proprie ostia Nili, sed abusive pro omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Dicitur enim. In¬
gressus ẽ. marcham:
ipse & filii eius. deinde
uxor eius ⁊ uxores filioꝵ
eiꝰ. Quando egressi sunt
uiri cum uxoribus
permixtim legunt᷑
Dicit enĩ. Egressus ẽ.
noe ⁊ uxor eius.
Hoc est qd̾ salomor
dic̃. tempus amplex

Expanded text:
m. Dicitur enim: Ingressus est in arcam ipse et filii ejus; deinde: uxor ejus et uxores filiorum ejus. Quando vero egressi sunt, viri cum uxoribus permisti leguntur. Dicit enim: Egressus est Noe et uxor ejus. Hoc est quod Salomon dicit: Tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiuant tecum. masculini sexus
et feminini. De uolucrib iuxta ge¬
nus suum. et de iumentis: in gen̾e
suo. et ex omni reptili t̾re. scdm genꝰ
suum. Bina de omnib ingredient᷑¬

Expanded text:
 in arcam, masculini sexus et feminini, de volucribus juxta genus suum, et de jumentis in genere suo, et ex omni reptili terrae secundum genus suum bina de omnibus ingredi pr
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotib dicat᷑. Mala punica
tintinnabulis ungite. ut ꝑ õe
qͦd dicitis unitatẽ fidei cauta
obseruatione teneatis.
gͦ tintinnabula inherẽt.
ut uitȩ uiã cũ linguę
sonitu. ipsa qͦq oꝑa sac̾¬
dotis clament.

Expanded text:
sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observatione teneatis. tintinnabula inhaerent, ut vitae viam cum linguae sonitu ipsa quoque sacerdotis opera clament.
Abbreviated transcription (Latin):
alios duos anulos aureos. qui ponendi
funt in utͦq: lat̾e suꝑhumeralis deorsũ
qd̾ respicit contͣ faciem iuncturȩ infe.¬
rioris. ut aptari possit cum suꝑ humera.¬
lri et stringatur racionale anulis suis.
cum anulis suꝑ humeralis intra iacine¬
tina. ut maneat uinctura fabrefacta:
tale nequeant separari. Portabitq aa-¬
ron nomina filioꝵ isrł in racionali ui¬
dicii suꝑ pectus suum. qͣndo ingredit᷑
scuarium: memoriale coram dño in et̃¬
num. Pones aute in racionali iudicii¬
in pectore aaron quando ingreditur
coram dño ⁊ et gestabit iucdicũ filioꝵ¬

Expanded text:
alios duos anulos aureos qui ponendi sunt in utroque latere superumeralis deorsum quod respicit contra faciem iuncturae inferioris ut aptari possit cum superumerali et stringatur rationale anulis suis cum anulis superumeralis vitta hyacinthina ut maneat iunctura fabrefacta rale nequeant separari portabitque Aaron nomina filiorum Israhel in rationali iudicii super pectus suum quando ingreditur sanctuarium memoriale coram Domino in aeternum pones autem in rationali iudiciiin pectore Aaron quando ingredietur coram Domino, et gestabit judicium filio
Abbreviated transcription (Latin):
Septe chieb consecrabis manus eorir:
et uitulum ꝓ peccato offeres ꝑ singlos
dies ad expiandum. Mundabisq al¬
tare cum immolat̾us expiationis hosti¬
am: ⁊ unges illud insc̃ificatione. Sept̃e
chieb expiabis altare ⁊ sc̃ificabis: ⁊ erit

Expanded text:
Septem diebus consecrabis manus eorum, et vitulum pro peccato offeres per singulos dies ad expiandum. Mundabisque altare cum immolaveris expiationis hostiam, et unges illud in sanctificationem. Septem diebus expiab
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et uidit deus quod ect̃.b. Necdum terra germinabat necdũ
bonum cedentib aquis apparuisse aridam. quia uidelicet deus esti-¬
mator uniũsitatis preuidens que futura sunt. quasi ꝑfecta iam lau¬
dat que adhuc in primi operis exordio sunt. Nec mirum apud qu̾e
rerum ꝑsictio non in cinsũinatione õperis est s in suȩ predestinati¬
one uoluntatis.
ncipit mane tercii diei ab abraham ⁊ succedit etas tereia similis¬
adolescentie. ⁊ bene comparatur diei tercio quo ab aguis terra sepa¬
rata est. ab omnib eni gentib quaꝵ ertor instabilis: ⁊ uanis simu¬
lachroꝵ doctrinis tamquã uentis om̃ib mobilis. quod maris noĩe
bene sigͣcatur. Ab hac gͦ gentium uanitate ⁊ huius scłi stuctib sepa¬
ratus est ppłs dei ꝑ abrabam. tanquã terra cũ apparuit arida .i. sici

Expanded text:
 Et vidit Deus quod esset bonum. Necdum terra germinabat, necdumbonum, cedentibus aquis, apparuisse aridam, quia videlicet aquae creator atque aestimator universitatis praevidens quae futura sunt, quasi perfecta jam laudat, quae adhuc in primi operis exordio sunt, nec mirum apud quem rerum perfectio non in consummatione operis, sed in suae est praedestinatione voluntatis.  Mane ergo fit ab Abrah., et succedit aetas tertia similiadolescentiae. Et bene comparatur diei tertio, quo ab aquis terra separata est. Ab omnibus enim gentibus, quarum error instabilis et vanis simulacrorum doctrinis tanquam ventis omnibus mobilis, maris nomine bene significatur; ab hac ergo gentium vanitate et hujus saeculi fluctibus separatus est populus Dei per Abraham, tanquam terra cum a
Abbreviated transcription (Latin):
telligi uoluit. Qͦd scriptũ ẽ osculatꝰ
ẽ iacob rachel. & eleuata uoce .f.⁊i.¬
fuit. maxime in illa simplicitate
antiquoꝵ ut ꝓpinqui ꝓpinquas
oscłarent᷑. & hoc hodieq fit in
multis locis. S queri pot̾. qͦmͦ ab
ignoto illa osculũ acceꝑit. si postea¬
lacob indicauit. ꝓpinquitatẽ suã.
Gintelligendũ ẽ. aut illũ qui iam
audierat q̃ illa e̾e̾t. fident̃ in eiꝰ
oscłm irruisse. aut postea scriptur
narrasse ꝑ recapitulationẽ qͦd pͥmo
factũ erat: id ÷ & indicau̾at iacob

Expanded text:
telligi voluit. Quod scriptum est, Osculatus est Jacob Rachel; et exclamans voce fuit maxime in illa simplicitate antiquorum, ut propinqui propinquas oscularentur, et hoc hodie fit in multis locis. sed quaeri potest, quomodo ab incognito illa osculum acceperit, si postea indicauit Iacob propinquitatem suam. ergo intellegendum est aut illum, qui iam audierat quae illa esset, fidenter in eius osculum inruisse aut postea scripturam narrasse per recapitulationem quod primo factum erat, id est ut indicauerit Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
mechab̾ii. ñ occides. ñ furab̾is. ñ falsũ
testimoniũ dices. ñ cupisces uxorẽ
ꝓximi tui. ñ ꝯcupisces rẽ ꝓximi.t.
Qͥb qͣntũ potu̾it obseruatis postea ꝗͣ
hõi ꝓ ocupita te sꝑata pulcherrima
ad illã ꝑueniat si ꝑseu̾ant̾ amat.
acceptis aliis.xii. p̃ceptis. ac si dicat᷑
ei serui alios .uii. annos ꝓpt̃ rachel:
ut sit pauꝑ sp̃u. mitis. lugens. esuri¬
ens sitiens q uisticiã. misericors.
mundicors. ꝑacificꝰ. Uellet enĩ hõ
si poss fieri sine ulla toł̾antia laborisͤ
q̃ magendo patiendo q ãplectenda
ẽ : statĩ ad pulchrȩ atq ꝑfectȩ sapĩe
delicias ꝑuenire. S ħ ñ pot̃ in terra
morientiũ. Hoc enĩ uidet᷑ sig̃tare
qͦd dictũ ẽ ad iacob. ñ ẽ moris ĩ loco
nr̃o ut minor nubat priꝰꝗͣ maior: qr
ñ absiude maior appellat᷑ q̃ tẽpore
pͥor ẽ Por ẽ enĩ in recta hõis erudi¬
tione labor oꝑandi q̃ uista st̃: qͣ uo¬
luꝑtas intelligendi q̃ uera st̃. Aa

Expanded text:
um testimonium dices, non concupisces uxorem proximi. non concupisces rem proximi. quibus quantum potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita et sperata pulcherrima ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis — ac si dicatur ei: serui alios septem annos pro Rachel - ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset. sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae delicias peruenire; sed hoc non potest in terra mquod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior; quia non absurde maior appellatur quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione labor operandi quae iusta sunt quam uoluptas intellegendi quae uera sunt. ad
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm gub̾nabant. La¬
pis puteo suꝑpositꝰ: fi¬
gurã dñi p̃ferebat.
aduemiente ⁊ hoĩe fa¬
exprunit᷑. Qd̃ aũ tres¬
humilitate expet̾e bap
tisimi gr̃am. Lapis qͦ clau¬
debat᷑ os putei. duritiã
infidelitatis insinuat:
qͣ abiecta hõies posst̃
rite baptismũ ꝑciꝑe.
Dastores aũ. doctores st̃
eccłiȩ. qͥ amoto lapide
ꝑ iacob. adaquabant
greges. qr xp̃o auferen¬
te õẽm infidelitatẽ ab
eoꝵ cordib. qͦs p̃destina¬
uit ad baꝑtisii sacm̃tũ
ꝑtinere. rite credentes
abliuint unda purifica¬
tionis. Itẽ aqua putei
sig̾dat scĩam uet̾is testa¬
m̃ti. Quã lapis claudebat:
qr litt̾a legis sensũ sp̃ualẽ
in eo celabat. S ueniente
p̃dicationẽ noui testam̃ti
ũbra legis exclusa & ueri¬
tas eugłii patefacta ẽ:¬
¶Lahuc loq̃bant᷑ & ege rachel.¬

Expanded text:
ael gubernabant. Lapis puteo superpositus figuram Domini praeferebat; adveniente et homine faexprimitur. Quod auhumilitismi gratiam. Lapis, quia claudebat os putei, duritiam infidelitatis insinuat, qua abjecta, homines possunt rite baptismum percipere. Pastores autem doctores sunt Ecclesiae, quia, amoto lapide per Jacob, adaquabant greges; quia, Christo auferente omnem infidelitatem ab eorum cordibus quos praedestinavit ad baptismi sacramentum pertinere, rite credentes abluuntur unda purificationis. Item aqua putei significat scientiam Veteris Testamenti, quam lapis claudebat, quia littera legis sensum spiritualem in eo celabat; sed veniente praedicationem Novi Testamenti umbra legis exclusa, et veritas Evangelii patefacta est. Adhuc loquebantur, et ecce Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
uulgi remotissima. ĩ ꝯtẽplatiõe
u̾itatis dulci delectatiõe defigit᷑.
hanc popłarẽ głam qͣntulũcũq
ñ assequeret᷑. nisi ꝑ eos qui in
mediis t᷑bis agendo ac suadendo
ppłis p̃sunt. ñ ut p̃sint s ut ꝓ¬
sint: qr dũ isti actuosi ⁊ negoti¬
osi hõies ꝑ qͦs multitudinis ad¬
ministratur utilitas & quoꝵ au¬
toritas ppłis cara ẽ. testimoniũ
gorica ꝑ lỹam ꝑueniunt ad ra¬
chel: ad ipsã uͦ lyã ꝑ filiũ pͥmo¬
genitũ .i. ꝑ honorẽ fecunditatiᷤᷤ¬
eiꝰ in qua ẽ om̃is fructꝰ laboriosȩ
atq int̾ certamina tẽptationũ
ꝑiclitantis actionis. Quã pleriq
bono ingenio p̃diti studioq fla¬
grantes. ꝗͣuis idonei regendis po¬
płis ee̾ possint. tam̃ euitant ꝓpt̾
turbulentas occupationes. ⁊ in
in speciosȩ rachel fruunt᷑ am¬
plexũ. S qr bonũ ẽ ut ⁊̃ hec
uita latiꝰ innotescens popłarẽ
itt eã consequat᷑ si amatorẽ
suum administrandis eccłiasti¬

Expanded text:
u remotissima in contemplatione veritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur, nisi per eos qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint: quia dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis chara est, testimonium gorica per Liam perveniunt ad Rachel: ad ipsam vero Liam per filium primogenitum, id est, per honorem fecunditatiejus, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta tentationum periclitantis actionis, quam plerique bono ingenio praediti, studioque flagrantes, quamvis idonei regendis populis esse possint, tamen vitant propter turbulentas occupationes, et in am speciosae Rachel fruuntur amplexibus. Sed quia bonum est ut etiam haec vita latius innotescens popularem ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯtẽplandȩ u̾itatis tanꝗͣ ĩ ãplexũ
cente. ad me int᷑bis ⁊ Quib caste my¬
steriũ d̃i dispensantib. ut in nocte
huiꝰ scłi filios gen̾ent ficdi: laudat᷑ a
ꝑopłis ⁊̃ illa uita cuiꝰ amore conu̾si
spẽ scłi reliquert̃: & ex cuiꝰ ꝓfessione
ad misccłiam regendȩ plebis assũꝑti st̃.
d enĩ agunt ĩ oĩb laborib suis. ut illa
ꝓfessio ex qͣ se ꝯu̾terant qr tales rec¬
tores ppłis dedit. latiꝰ & clariꝰ głificet᷑:
tanꝗͣ iacob ñ recus ante noctẽ lye ut¬
rachel pomis suaue olentib ⁊ clare ni
⁊ qͥcqͥd de hac re pie saꝑient̾ q dr̃: &
sine fautasmate carnalis cogitationis.
⁊ salubrit᷑ ł ex parte caꝑiat᷑.¬

Expanded text:
contemplandae veritatis tanquam in amplexu Rcente: ad me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendid enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio a qua se converterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur: tamquam Jacob non recusante noctem LRachel pomis suaueolentibus et clare nitquid de hac re pie sapienterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiat
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd susꝑicem᷑ quale in nulla
ora doctiores. Cũ enĩ mala hȩc
uirtutes radicũ & potestates
hõi nuntiabat uisus & olfa¬
ctus & gustꝰ. ꝓunde rẽ cõꝑi
pulchrã & suaue olentẽ : sa¬
pore aũ insipido. E id̾o cur
eã mulier tantoꝑe ⁊ꝯcupierit
ꝓpt̾ pomi raritatẽ & odoris
luerit. quȩ ñ utiq talia
desid̾ia muliercularũ ꝓ ma
gno nob̾ insinuare curaret
nͥ aliqͥd in eis magnũ q̃rere
cõmoneret: nicħ ampliꝰ coni¬
cere ualeo. ꝗͣ qͦd ex illo com¬
pauci iusti atq sapientes: s
illã popularẽ qͣ ⁊̃ maior &
clarior notitia cõparat᷑. ñ
ipsa ꝑ sese expetenda. s in¬
tentiom bonoꝵ qua gen̾i¬

Expanded text:
d suspicemur, quale in nulla ora doctiores. cum enim haec mala uirtutes radicum et potrenuntiat visus, olfactus et gustus, rem comperi pulchram, suave olentem, sapore autem insipido. Cur ergo eam mulier tantopere cupierit propter pomi raritatem et odoris luerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo comt hominem pauci iusti atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam maior et clarior notitia conparatur, non ipsa per sese expetenda, sed intentioni bonorum, qua gen
Abbreviated transcription (Latin):
qua eoꝵ infirmitatib necessitati¬
b q consulit᷑. ꝗͣ ad illã ũn diuinũ
& incõmutabile aliqͥd discit᷑. Hic
dolor figuratꝰ udet᷑ in eo qͦd scͥptũ ẽ.
Zelauit rachel sororẽ suã. ꝓmde qr
liquidꝰ purꝰ q intellectꝰ de illa sub̃a
quȩ corpꝰ ñ ẽ. ac ꝑ hoc ad carnis sen¬
sũ ñ ꝑtinet. u̾bis carne editis expͥmi
ñ pot̾ : eligit doctrina sap̃ie ꝑ quas
libet imagines corporeas ⁊ similitu¬
dines uttũq cogitando insinuare
diina. ꝗͣ ab officio talia docendi
cessare: sic̃ eligit rachel ex uiro suo
& ancilla susciꝑe liberos ꝗͣ sine
filiis oĩo remauere. Bala qͥppe. int̾¬
ancillã rachel. De uet̾i qͥppe uita
carnalib sensib dedita corporeg
cogitant᷑ imaguies: etiã cũ aliqͥd
de sp̃uali & incõnutabili sub̾a¬
diuinitatis audit᷑. Suscepit ⁊ lỹa
de ancilla sua filios: amore hñdȩ
numerosioris ꝓlis accensa. Inuenĩ¬
os hians. Quaꝑpt̃ cũ in p̃dicatione

Expanded text:
infirmitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam unde divinum et incommutabile aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia liquidus purusque intellectus, de illa substantia quae corpus non est, ac per hoc ad carnis sensum non pertinet, verbis carne editis exprimi non poper quaslibet corporeas similitudines utcumque cogitanda insinuare diuina quam ab officio talia docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro suo et ancilla suscipere filios quam sine filiis omnino remanere. Balla quidem ancillam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios, amore habendae numerosioris prolis accensa. InvenimOs hians; quapropter in praedicatione
Abbreviated transcription (Latin):
& dix̃ lỹa. Beata ego sũ: qr beatifi¬
cant me mulieres. Ee uocauit .n.e.
aser. scripture autoritate pandat᷑.
dicentis. beata sũ ego & beatificanc
me mulieres. & ab eo qd̃ beata uo¬
cabat᷑ ab om̃ib. filiũ suũ beatum

Expanded text:
 dixit Lia: Beata ergo quia beatificant me mulieres, et vocavit nomen Aser Scripturae auctoritate pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant me mulieres. Et ab eo quod beata dicatur ad omnibus, filium suum beatum
Abbreviated transcription (Latin):
pugnas intꝰ timores. gau¬
diũ & coronã suã uocant.
Hascunt᷑ aũ eis faciliꝰ atq
copiosiꝰ ex illo sermone
cifixũ: & qͥcqͥd humanita¬
tis eiꝰ citiꝰ humana cogita¬
tione ꝑcipit᷑. & in firmos
Non ut quidã male
os annos rachel accepit
uxorẽ : s post.uii. dies
nuptiarũ uxoris pͥmȩ.
Nã sequit᷑. & ing̾słus t̃ ad

Expanded text:
pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam vocant. Nascuntur autem eis facilius atque copiosius ex illo sermone cifixum, et quidquid humanitatis ejus citius humana cogitatione percipitur, et infir ut quidam male os alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiarum uxoris primae. Nam sequitur: Et ingressus est ad
Abbreviated transcription (Latin):
iã morib ñ posst̾ delectari
uxoꝵ multitudine. nisi
libidinis magnitudine ĩ
errant. & putant haberi
oĩo ñ potusse uxores
multas nͥ flagrantia Aca¬
piscentiȩ carnał. & sordidͥe
uoluptatis. Cõꝑantes enĩ
ñ alios quoꝵ aĩ uirtutẽ
ipsis: ñ intelligt̃. E quia
ipsi ⁊̃ si unã habu̾int. adeã
ñ solo gen̾andi officio duca
iurilit̃ accedt. s sepe coe¬
undi stimulo uicti ener¬
uiter ꝑtͣhunt᷑. qͣsi uaracit̾
sͥ uident᷑ conic̾e ꝗ̃ maiore
hꝰcemodi morbo ꝑ multas
alii caꝑtiuent᷑. q̃n se uidos
ĩ una tẽꝑantiã ñ posse ser
piẽtate ut nob̾ aꝑiat᷑ a
dño. qͥd rerũ figurauert̃
iiĩ iste uxores iacob. quaꝵ
due liberȩ & duȩ ancillȩ
fuert̃. Uidemꝰ enĩ apłm in
lib̾a & ancilla qͣs habuit
abrabã duo testamñta
intellige̾. S ibi in una &
una. faciliꝰ apparet qͦd dr̃:
hic aũ due st̃ & due. De m̃
hic uͦ ancillarũ filii simul
cũ filiis liberarũ t̾rã reꝓ

Expanded text:
us non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptatis. conparantes enim non alios, quorum animi uirtutipsis non intellegunt. et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam temperantiam non posse serpietate, ut nobis aperiatur a domino, quid rerum figurauerint quattuor istae uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius apparet quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram pro
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło. ñ solũ speciosa intelli¬
gentia. s ⁊̃ laboriosa iusticia.
Quãlibet enĩ acute sincerit̾ q cer¬
nat᷑ a mortalib incõmutabile
bonũ. adhuc corpꝰ qͦd corrũpit᷑
aggͣuat aĩam. ⁊ depͥmit t̾rena
uh abitatio sensũ multa cogi¬
tantẽ. Ad unũ gͦ tendendũ. s
ꝓpt̾ ħ multa ferenda st̃. Itaq
Ueruntam̃ una amat᷑ : alt̾a to¬
lerat᷑. S quȩ tolerat᷑. ipsa priꝰ
⁊ uberiꝰ fecundat᷑ : ut siñ ꝓpt̾¬

Expanded text:
in hoc saeculo non solum speciosa intellein hoc saeculo non solum speciosa intellegentia sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus, quod corrumpitur, aggrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. ad unum ergo tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque uerum tamen una amatur, alia toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundat
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ ⁊ illud ualere arbitror. nͥ cre¬
did̾itis ñ intelligetis : ut iusticia
ad fide. ad sãpiam uͦ intelligentia
ꝑtinere monstret᷑. ꝓm̃ in his qui
flagrant ingenti amore ꝑficiende
u̾itatis. ñ ẽ imꝑbandũ studiũ. s
ad ordinẽ reuocandũ: ut a fide
incipiat: & bonis morib enitat᷑
ꝑuenire qͦ tendit. In eo qͥppe qͦ
u̾satur uirtꝰ ẽ laboriosa: in eouͦ
qͦd appetit. luminosa sãpia. Qͥa
opꝰ est inqͥt cred̾e qͦd ñ michi o¬
stendit᷑ : Manifestũ aliqͦd u̾bũ
prome: qͦ uideã õiũ pͥncipiũ. Id¬
enĩ ẽ. in qͥ maxime & primitꝰ
in ardescit: si ueri studiosus ẽ
animꝰ rõnalis. Cui respondeat᷑.
Pulchrũ ẽ quidẽ qͦd desideras.
⁊ amari dignissimũ : s pͥꝰ nubit
lya ⁊ post rachel. Ardor gͦ iste
ad id ualeat ut ordo ñ recuset᷑:
s potiꝰ toleret᷑ sine qͦ ñ pot̾ adid
ꝑueniri qͦd tanto ardore diligit᷑.
Cũ añ ꝑuentũ fu̾it: simul habebit᷑

Expanded text:
t illud ualere arbitror: nisi credideritis, non intellegetis, ut iustitia ad fidem, ad sapientiam uero intellegentia pertinere monstretur. proinde in his qui flagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laboriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quid opus est," inquit, " credere, quod non mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam enim est in quo maxime ac primitus inardescit, si ueri studiosus est animus rationalis". cui respondeatur: pulchrum est quidem quod desideras et amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur
Abbreviated transcription (Latin):
amau̾it in oꝑib laborẽ actionũ atq
passionũ : Quis eã uitã ꝓpt̾ seipsã
expetierit: sic̃ nͨ iacob lyam e S tam̃
sibi nocte suppositã in usu̾ gen̾andi
ut ad rachel ꝑͥueniret᷑. tolerari fec̃:
deuide ꝑꝑ filios cõm̃ dauit. Ita uͦ

Expanded text:
ustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam vitam propter seipsam petierit? sicut nec Jacob Liam, sed tantum sibi in nocte suppositam in usu generandi ut ad Rachel perveniretur deinde propter filios commendavit. Ita vero
Abbreviated transcription (Latin):
¶Arg̃. De hoc autẽ pomi gen̾e opi¬
nari quosdã scio qđ acceptũ in escã
sterilib feminis fecunditatẽ parit.
ac ꝑ hoc putant om̃imodo institis¬
se rachel. ut hoc a filio sororis accipe¬
ret cuꝑiditate pariendi. Qͦd ego ñ
arbitrarer: nec si tc̃ concepisset. Nc̃
uͦ cũ post lẏe duos filios ab illa nocte
partus dñs eã ꝓle donau̾it: nichilẽ
uocem meam. dans mͥ filium. Et
iccͥco appellauit nomen eius dar.
Rursumq bala concipiens peꝑit¬
alt̾um. ꝓ quo ait rachel. Compa

Expanded text:
. De hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in escam sterilibus feminis fecunditatem paret; ac per hoc putant omnimodo institisse Rachel ut hoc a filio sororis acciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitrarer, nec si tunc concepisset; nunc vero cum post Liae duos alios ab illa nocte partus Dominus ei prolem donaverit, nihil vocem meam dans mihi filium et irco appellavit nomen illius Dan rursumque Bala concipiens pealterum pro quo ait Rahel conpa
Abbreviated transcription (Latin):
superbiam nefario ausai
confingunt⁊ uolentes
curiositate non licita.
ipsius alta celi penetra¬
re. S sicut illi ꝑsuꝑbi¬
am abuna lingua in
multis linguis diuisi¬
sunt. ita ⁊ heretiet ab
unitate fidei ⁊ confessi¬
oue segregati. inter se
diuersitate erroris quasi
perdissonantiam inuicẽ
secernuntur: ⁊ quos ar¬
mat aduersus dm̃ elate
conspuntionis pernitio¬
sa consensio: rursus
intercedente doginatũ
discordia diuidit obor¬
ta repente confusio.
Quos quidem ipsa tri¬
nitas dampnat inqua
ostendunt: ip̃a eos disꝑ¬
git cum dicit. Uenite
confundamus linguas
eoꝵ: inuarietate utiq
errorum siue scismatũ.
Co autem tempore
quando linguarum
facta est diuersitas:
insola domo heber quȩ
ante fuit lingua re¬
mansit.
Nunc quoq insola
eccłia quȩ ẽ domus
confessionis ⁊ fidei pacẽ
diuisis omnibus reꝓbis

Expanded text:
superbiam nefario ausu confringunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare; sed sicut illi per superbiam ab una lingua in multis divisisunt, ita et haeretici ab unitate fidei, confessione segregati, inter se diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus intercedente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. Quos quidem ipsa Trinitas damnat in quam offendunt; ipsa eos dispergit dum dicit: Venite, confundamus linguas eorum, in varietate utique erroris sive schismatum. Eo autem tempore quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit lingua remansit; nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus esse confessionis et fidei pacem divisis omnibus reprobis
Abbreviated transcription (Latin):
faciamuꝰ nobis turrim.¬
Tmebant ne iterum fieret
facere altissimam. inqua sidi¬
luuium fieret saluarentur.
Bitumen enim aquis dissolui
non poterat. Nulla enĩ re dis¬
solui potest. post quam siccatũ
fuerit: nisi menstruo sangui¬
Ne
Uenitt edificemus nobis
se cͥdiderunt: nimium stul¬
ta audacia ⁊ impietas depre¬
henditur. & quia ob hoc dei
lingue diuiderentur: non
absurde hoc cogitasse cre¬
diuitur. Uenite descendamꝰ
⁊ confundamus ibi linguam
corum: neaudiat unusqͥsq
uocem proximi .s. Utrum ad
angelos hoc dixisse intelligit᷑.
an sccunlum illud accipien¬
dum est quod mexordiolibͥ
legitur faciamꝰ hominem
adimaginẽ ⁊ similitudiuem
ginem nr̃am: in consequen¬
tibus tamen non dictum est
fererunt: sed fecit deus.
sennaar. ⁊ habitauert̃ in eo. Dixitq alt̾ ad ꝓn¬
mum suum. Uenite faciamus lateres. et co¬
quamus eosigni. Habueruntq lat̾es ꝓsaxis.
et bitumen ꝓ cemento. et dixerunt. Uenite
faciamus nob̃ ciuitatem ⁊ turrem cuiꝰ cacum̃¬

Expanded text:
Faciamus nobis turrim.mebant ne iterum fieret facere altissimam in qua, si diluvium iterum fieret, salvarentur. Bitumen enim aquis dissolvi non poterat. Nulla enim re dissolvi potest, postquam siccatum fuerit nisi menstruo sanguineVenite aedificemus nobis se crediderunt, nimium stulta audacia et inpietas deprehenditur. et quia ob hoc dei linguae diuiderentur, non absurde hoc cogitasse creduntur. Venite descendamus et confundamus ibi linguam eorum, ne audiat unusquisque uocem proximi. utrum ad angelos dominus hoc dixisse intellegitur ? an secundum illud accipiendum est quod in exordio libri legitur: faciamus hoad imaginem et similitudinem ginem nostram; in consequentibus tamen non dictum est, Fecerunt, sed, Fecit Deus.Sennaar, et habitaverunt in eo. Dixitque alter ad proximum suum: Venite, faciamus lateres, et coquamus eos igni. Habueruntque lateres pro saxis, et bitumen pro caemento: et dixerunt: Venite, faciamus nobis civitatem et turrim, cujus cu
Abbreviated transcription (Latin):
in diem xꝑiseruetur.
Tridui iter ꝓficiseumͣ de
egipto.si rõnalem. mora¬
lem. nͣlem sapĩam dereb
mundialib auferentes.
ad instituta diuina su̾ti¬
mus.¶ Tridui iter de
egy pto ꝓficiscim᷑. si puri¬
ficantes in nobis dicta. fa¬
cta ł cogitata. tͥa st̃ nꝑq̃
pti uͥuidit se uehementius
urgeri ut dimittat ppłm di
sẽdo loeo eupit impetrart
ut ñ longiꝰ abeant. ne totũ
tͥduũ ꝓficiseant᷑. dicens. ñ
longe abeatis. Non uult

Expanded text:
in diem Christi servetur. Tridui iter proficiscimur de Aegypto, si rationabilem, moralem, naturalem sapientiam, de rebus mundialibus auferentes, ad instituta divina convertimus. Tridui iter de Aegypto proficiscimur, si purificantes in nobis dicta, facta vel cogitata tria sunt pti ubi videt se vehementius urgeri ut dimittat populum Dei, secundo loco cupit impetrare ut non longius abeant, ne totum triduum proficiscantur, dicens: Ne longe abeatis. Non vult
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Quare moyses ⁊ aaron sollicitatis po¬
pharao. Ecce multus ẽ ppłs terrȩ. Uide¬
tis quod turba succreuerit ⁊ quantoma¬
gis si dederitis eis requiem ab oꝑibus:
Precepit gͦ in die illo prefectis oꝑum:¬

Expanded text:
ti: Quare, Moses et Aaron, sollicitatis poharao: Multus est populus terrae: videtis quod turba succreverit: quantogis si dederitis eis requiem ab operibus? ergo in die illo praefectis o
Abbreviated transcription (Latin):
et soer. ⁊ saul filius chananitidis. Hȩ ꝓgenies symeori.
Et hȩc nomina filioꝵ leui: ꝑ cognationes suas: Gerson:
et caaht. ⁊ merari. Anni aut̃ uitȩ leui. fuerunt centum
xxx.⁊ septem. Filii gerson: loboni. ⁊ semei. ꝑ cognatiões
suas. Hilii caaht: amram.⁊ isuar. ⁊ hebron.⁊ oael. Anmi
amram uxorem iochabeht patruelem suam ÷ quȩ peꝑit
ei aaron ⁊ moysen. ⁊ mariam. ẜueruntq ann intȩ

Expanded text:
t Soer et Saul filius Chananitidis hae progenies Symeon et haec nomina filiorum Levi per cognationes suas Gerson et Caath et Merari anni autem vitae Levi fuerunt centum triginta septem filii Gerson Lobeni et Semei per cognationes suas filii Caath Amram et Isuar et Hebron et Ozihel annicepit autem Amram uxorem h. Jochebed patruelem suam, quae peperit ei Aaron et Mosen. Fueruntque anni vitae
Abbreviated transcription (Latin):
moyses .i. lex sp̃italis.
cerdot¬
de tribu iuda fuit so¬
ror naason qui fuit
princeps tͥbꝰ iude inde¬
serto. Nondũ enĩ p̃ce¬
ptum erat ut quisq
de tribu sua uxorem
acciꝑet. Ido aut̃ he
tribs .i. leuitica ⁊ re¬
galis iam tẽ coniun.¬
gebantur. ut intelli¬
geretur ex eis xꝑe¬

Expanded text:
lex spiritualis, cerdotde tribu Juda fuit, soror Naason, qui fuit princeps tribus Judae in deserto: nondum enim praeceptum erat ut quisque, de tribu sua uxorem acciperet. Ideo autem hae tribus, id est Levitica et regalis, jam tunc conjungebantur, ut intelligeretur
Abbreviated transcription (Latin):
tendũ ẽ qͦm᷑ istos
titulos in rei euꝰq
testimonio ostitue¬
bant: ñ ut eos ꝓ
diis colerent. s
ut eis aliqͥd signi¬
ficarent.

Expanded text:
rtendum est quod istos titulos in rei cujusque testimonio constituebant, non ut eos pro diis colerent, sed ut eis aliquid significarent.
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt tumulũ. comederiutq suꝑ eum.¬
Quem uocauit laban tumulus testis. ⁊ ia¬
cob acerium testimonii. uterq iuxta ꝓpͥeta¬
tem linguȩ suȩ. Dixitq laban. Tumulus
iste testis erit int me ⁊ te hodie. Et icc̾co ap.¬
pellatum ẽ nomen eius galaad. idẽ tumu¬
lus testis. Intueatur dñs. ⁊ iudicet int̾ nos
qͣndo recesserimus a nob̾. si afflixeris filias¬
meas. et si introduxeris uxores alias suꝑ eas:
nullus sermonis nr̃i testis est absq dõ. qui¬
pͥsens respicit. Dixitq rursus ad iacob. En
testis erit. Tumulus inqũa iste ⁊ lapis sit
in testimonio. Si autẽ ego transiero illum
ꝑgens ad te. aut tu p̃terieris. malum mͥ co-¬
gitans: ds abraham ⁊ ds̃ nachor iudicet int̾
nos łs patͥs eoꝵ. Iurauit iacob ꝑtimor̃e pa-¬
tris sui ysaac. Immolatisq uictumnis ĩ mon¬
te uocauit fr̃s suos. ut ederent pan̾e. Qui¬
cum comedissent: manserunt ibi. Laban
uͦ de nocte consurgens. osculatus ẽ filios et

Expanded text:
feceruntque tumulum: comederuntque suquem vocavit Laban: tumulus testis. ob: acervum testimonii. uterque juxta proprietatem lingue sue. Dixitque Laban. Tumulus iste testis erit inter me et te hodie. Et idcirco appellatus est nomen ejus Galaad: id est tumulus testis. Intueatur Dominus et judicet inter nosndo recesserimus a nobis, si afflixeris filimeas, et si introduxeris uxores alias super ullus sermonis nostri testis est absquesens respicit. Dixitque rursus ad Jacob: En testis erit tumulus inquam iste et lapis sit in testimonium. Si aut ego transiero illum pergens ad te: aut tu preterieris: malum mihi cogitans: Deus Abraam: Deus Nachor: judicet inter Deus patris eorum. Juravitque Jacob per timoretris sui Isaac, immolatisque victimis in monte, vocavit fratres suos, ut ederent panem. Qum comedissent, manserunt ibi. Laban vero, de nocte consurgens, osculatus est filios et