comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
foris appareret. Tanquã in oꝑib legis ita direxit.
et cor: ubi iustus ex fide uiuit. quȩ ꝑ dilectionem
oꝑatur: qua inheretur do. qͥ oꝑatur in homine et
uelle. et oꝑari ꝓ bona uoluntate. Nã qͥd ẽ aliud ten¬
dere arcũ et mittere. et conuerti in die belli. nisi
attendẽ et ꝓmittere in die auditionis. et deserer
in die temptationis. armis quasi ꝓlude. et adho¬
ram certaminis nolle pugnare: Qd̾ sane ait ten¬
dentes et mittentes arcus. cũ debuisse dicere uide¬
atur. tendentes arcus. et mittentes sagittas. ñerĩ
arcꝰ mittit᷑ s ab arcu aliquid mittit᷑ aut illa locu¬
tio ẽ. de qͣ suꝑius disseruimꝰ ub dictũ ẽ. suscitauit
et hic mittentes arcus. quia misert̃ aliqͥd arcub
aut obscurꝰ ordo uerboꝵ ẽ. cũ p̃termissione uerbi.
qd̾ etiam tacitũ subaudiendũ ẽ. ut iste ordo sit fi¬
lii effrem tendentes arcus et mittentes. et subaudit

Expanded text:
foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit ex fide , quae per dilectionem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ crede in dm̃ qd̾ utiq plus ẽ ꝗͣ credẽ d̾o. Nã et
adherere ad bene cooꝑandũ bona oꝑanti dõ. Quia
sine me inqͥt nichil potestis facere. Quid autem
plus hinc apłs dicere potuit. quã qd̾ ait. qͥ autẽ
testimoniũ ẽ qͦ dampnet᷑.
ñ qͦ absoluatur reus. Littera ẽ enĩ minax q̃ con¬
uincat p̃uaricatores. ñ sp̃c adiuuans qui liberet
et iustificet peccatores. Generatio gͦ illa cuiꝰ exem¬
plũ cauendũ ẽ. id̾o praua et amaricans fuit. qͥa
ñ ẽ creditꝰ cũ d̾o sp̃c eiꝰ: quia et si aliqua credidit
dõ ñ tam̃ credidit in đm. Non exfide ad hesit deo:
ut sanata a dõ bene cooꝑaretur cũ oꝑante in se dõ.
Deniq filii effrem intendentes et mittentes arcũ
conuersi st̃ in die belli. Psequentes legẽ iusticiȩ. in
legẽ iusticiȩ ñ ꝑuenerunt. Quare: Quia ñ ex fide.
Generatio enĩ erat euiꝰ sp̃c cũ do creditus ñ est. s tan¬
quã ex oꝑib. qͥa ñ sicut tetendit misit arcus quod

Expanded text:
etiam credere in Deum; quod utique plus est quam credere Deo. Nam et adhaerere ad bene cooperandum bona operanti Deo: Quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quid autem plus hinc Apostolus dicere potuit, quam quod ait: Qui autem testimonium est quo damnetur, non quo absolvatur reus. Littera enim est minax, quae convincat praevaricatores; non spiritus adjuvans, qui liberet et justificet peccatores. Generatio ergo illa, cujus exemplum cavendum est, ideo prava et amaricans fuit, quia non est creditus cum Deo spiritus ejus: quia etsi aliqua credidit Deo, non tamen credidit in Deum; non ex fide adhaesit Deo, ut sanata a Deo bene cooperaretur cum operante in se Deo.Denique, Filii Ephraem intendentes et mittentes arcus, conversi sunt in die belli. Persequentes Legem justitiae, in Legem justitiae non pervenerunt . Quare? Quia non ex fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendit et misit arcus quod
Abbreviated transcription (Latin):
ita aꝑiret etiam ipsas parabolas. et sicut eloquit᷑
ꝓpositiones. ita eloqueretur et earũ expositiones:
ñ hic estuaremꝰ. lunc uͦita obtecta et clausa st̃ oĩa:
ut etiã si ad aliqͥd ipso adiuuante unde salubriter
pascamur ꝑuenire possimꝰ in sudore tñ uultus
nr̃i edamꝰ panem: et penã diffinitionis antique
ñ corꝑis tantũ s et cordis labore pendamꝰ Dicat ÷ͥ
et audiamꝰ parabolas et ꝓpositiones. Quanta auo¬
uimus et cognouimꝰ ea: et patres nr̃i narrauert᷑ nob.
Dñs suꝑius loq̃batur. Nam cuiꝰ alteriꝰ uerba creden¬
da st̃. attendite ppłs m̃s legẽ meã : Quid ẽ gͦ. qd̾ nẽ
repente homo loquitur: Iam enĩ hominis uerba
st̃. Quanta audiumꝰ et cognouimꝰ ea: et patres nr̃
narrauerunt nobis. Nimirũ d̾s iam ex hõĩs mim¬
sterio locuturꝰ sicut ait apłs. an uultis exꝑim̃tum

Expanded text:
ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur propositiones, ita eloqueretur et earum expositiones; non hic aestuaremus: nunc vero ita obtecta et clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso adjuvante, unde salubriter pascamur pervenire possimus, in sudore tamen vultus nostri edamus panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis tantum, sed et cordis labore pendamus. Dicat ergo, et audiamus parabolas et propositiones. 5. ivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Dominus superius loquebatur. Nam cujus alterius verba credenda sunt, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod nunc repente homo loquitur? Jam enim hominis verba sunt, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Nimirum jam Deus ex hominis ministerio locuturus, sicut ait Apostolus, An vultis experimentum
Abbreviated transcription (Latin):
Nã sicut t̾ra ꝓmissionis. qͦ ille ppłs ducebat᷑ in com¬
paratioẽ regniceloꝵ nichil ẽ quo xp̃ianꝰ ppłs du¬
citur. ita et penȩ illȩ quȩ figure fuerunt. cũ tã
sint atroces. in cõparatiõe pęnarũ qͣs significant
nichilst̃. Quas autẽ figuras dixit apłs. eas dicit
psalmꝰ iste quantũ existimare possumꝰ parabolas
et ꝓpositiones. ñ in eo habentes fidẽ qd contigert̃:
s in eis reb ad quas rationabili cõꝑatiõe ferunt᷑.
dicat: satis apparet in consequentibꝰ. Non enĩ ex qͦ
factum ẽ cęlũ et terra. uł ex quo creatũ ẽ in primo
hoĩe genus humanũ s ex qͦ ppłi congregatio q̃
adducta ẽ ex egypto. ut sensus ꝑtineat ad asaph.
qd̾ int̾p̃tatur congregatio. S utinã qui dixit. aꝑi¬
am in parabolis os meũ: etiã intellectũ nr̃m in eas
aꝑire dignet᷑. Sienĩ sicut ossuũ aꝑuit in ꝑabolis.

Expanded text:
Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comNam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regnicitur: ita et poenae illae quae figurae fuerunt, cum tam sint atroces, in comparatione poenarum quas significant nihil sunt. Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste psalmus, quantum existimare possumus, parabolas et propositiones: non in eo habentes finem, quod contigerunt; sed in eis rebus ad quas rationabili comparatione referuntur. dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; sed ex quo populi congregatio quae adducta est ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, quod interpretatur Congregatio. Sed utinam qui dixit, Aperiam in parabolis os meum, etiam intellectum nostrum in eas aperire dignetur! Si enim sicut os suum aperuit in parabolis,
Abbreviated transcription (Latin):
et a serpentib ꝑiert̃. Neq murmuraueritis sicut
quidam eoꝵ murmurauert̃. et ꝑierunt ab extermi¬
natore. Omĩa autem hȩc. in figura contingebant
illis. Scripta autẽ st̃ ad correctionẽ nr̃am: in quos
finis scłoꝵ obuenit. Nob̃ gͦ potuis ista cantata st̃.
Unde in hoc psalmo int̾ cȩtera dictũ ẽ: ut cognos¬
cat generatio altera. filii qͥ nascent᷑ et exurgent.
Porro si ille interitꝰ a serpentibꝰ. et ab ext̾̃minato¬
re illa ꝑditio. et gladii trucidatio figurȩ fuert̃
sicut euident̃ dicit apłs. cũ illa omĩa contigisse
manifestũ sit. ñ enĩait in figura dicebant᷑. uł in-
quanto maiore diligentia pietatis cauendȩ sunt
penȩ. quarũ figurȩ illȩ fuert̃: ꝓculdubio qͥppe
sicut certe in bonis reb multo ampliꝰ boni ẽ in eo
qd̾ ꝑ figurã significat᷑. ꝗͣ in ipsa figura: ita et in
malis longe utiq peiora st̃ quȩ significant᷑ figu¬
ris. cũ tanta mala sint etiã significantes figurȩ.

Expanded text:
et a serpentibus perierunt. Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt, et perierunt ab exterminatore. Omnia autem haec in figura contingebant illis: scripta autem sunt ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit » . Nobis ergo potius ista cantata sunt. Unde in hoc psalmo inter caetera dictum est: Ut cognoscat generatio altera, filii qui nascentur et exsurgent. Porro si ille interitus a serpentibus, et ab exterminatore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In quanto majore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae significantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae.
Abbreviated transcription (Latin):
initio. Quanta gͦ audiuimꝰ inquit et cognouimꝰ
ea: et patres nr̃i narrauert᷑ nob̃. Sic ẽ audiuimus
et cognouimꝰ. quomͦ audi filia et uide. Audita enĩ
st̃ in ueteri testam̃to: q̃ cognoseunt᷑ in nouo. Audi¬
ta cũ ꝓpħarentur: cognita cũ implerent᷑. Ubi pro¬
missio redditur: ñ fraudat᷑ auditio. Et patres nis

Expanded text:
t cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Sic est, audivimus, et cognovimus; quomodo, Audi, filia, et vide . Audita enim sunt in Veteri Testamento quae cognoscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerentur. Ubi promissio redditur, non fraudatur auditio. Et patres nostri,
Abbreviated transcription (Latin):
ta aure susciꝑe. id ẽ. humili pietate. Nec ipsiꝰ asaph
dictũ ẽ. s ipsi asaph. qd̾ greco articulo apparet. et
in quibꝰdam latinis codicib inuenit᷑. Uerba gͥ ista
intellectus sunt id .ẽ. intelligentiȩ st̃ q̃ data ẽ ipsi
uͦ magis hominũ intelligi solet. tam̃ et illã dictã
inuenimꝰ eccłam. et nob̾ fortasse potius conuenit
dicere. salua nos dñe d̾s nr̃. et congrega nos de na-¬
tionibꝰ. ut confiteamur nomini sco tuo. Neq dedi¬
gnari nos oportet. immo grãs ineffabiles agere.
qd sumꝰ oues manuũ eiꝰ. quas p̃uidebat cũ diceret.
Habeo alias oues quȩ ñ st̃ de hoc ouili. oportet

Expanded text:
ta aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph ta aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data est ipsi vero magis hominum intelligi solet: tamen et illam dictam invenimus Ecclesiam, et nobis fortasse potius convenit dicere, Salva nos, Domine Deus noster, et congrega nos de nationibus, ut confiteamur nomini sancto tuo . Neque dedignari nos oportet, imo gratias ineffabiles agere, quod sumus oves manuum ejus, quas praevidebat cum diceret, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; op
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ om̃ib. Nam et heretici habent eundẽ baptismũ
et falsi fr̾s in cõmunione catholici nominis. Ergo
Attendite ppłs meus legẽ meã. Quȩ locutio no¬
ta ẽ in omib litteris. qd ñ ait attende. s attendite.
Ex multis enĩ ppłs constat. quibꝰ multis qd seqͥt᷑
płaliter dĩ. Inclinate aurẽ urãm in uerba oris mei.
&d ẽ attendite. hoc ẽ inclinate aurẽ ur̃am. et quod
illic ait legem meã. hoc ait in uerba oris mei. Ille
nanq pie attendit legem di. et uerba oris eiꝰ. cuius
aurem inclinat humilitas. ñ cuiꝰ ceruicẽ erigit su¬
ꝑbia. Qd̾ enĩ infunditur. concauo humilitatis
excipitur. eminentia tumoris expellit᷑. Unde alio
loco inclina inquit aurẽ tuã. et excipe uerba intel¬
lectus. Satis itaꝙ admoniti sumꝰ etiã istũ psalmũ
huiꝰ intellectus asaph. quia genitiuo casu in titulo
positũ ẽ huiꝰ intellectus. ñ hic intellectus inclina¬

Expanded text:
est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, est omnibus. Nam et haeretici habent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergo Attendite, populus meus, legem meam. Quae locutio nota est in omnibus litteris, quod non ait, Attende; sed, Attendite. Ex multis enim populus constat; quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Inclinate aurem vestram: et quod illic ait, legem meam; hoc ait hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit legem Dei et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas; non cujus erigit cervicem superbia. Quod enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit, aurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam istum psalmum hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo positum est, hujus intellectus; non, hic intellectus inclina
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s ꝑ moysen baptizati st̃ in nube et in mari.
& om̃s eundẽ cibũ sp̃ualem manducauert̃. et om̃s
eundem potũ sp̃ualẽ biberunt. Bibebant enim
de sp̃uali: sequente eos petra. Petra autẽ erat xp̃c.
illis inpetra figuratus. nob̃ in carne manifestatꝰ¬
ẽ. S ñ inquit in om̃ib illis beneplacitũ ẽ deo.
Om̃s quidẽ eundẽ cibũ sp̃ualem manducauert̃.
et eunde potũ sp̃ualem biberunt. id. ẽ. sp̃uale a
liquid significantẽ. S ñ in om̃ib illis beneplaci-¬
tũ ẽ do. Cũ dicit ñ in om̃ib erant gͦ ibi aliqui in
quib beneplacitũ ẽ dõ. Et cũ eẽnt omĩa cõmunia
sacramenta. ñ cõmunis erat om̃ib grã. quȩ sacra¬
mentoꝵ uirtus ẽ. sic̃ et nunc iam reuelata fides q̃
t̃c uelabatur om̃ib in nomine patris et filii. et
sp̃c sc̃i baptiratis. cõmune lauachrũ regeneratio¬
nis ẽ. s ipsa grã cuiꝰ ipsa st̃ sacram̃ta qua mẽbra
corꝑis xp̃i cũ suo capite regenerata st̃ ñ cõmunis

Expanded text:
t in mari, et omnes eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt: bibebant enim de spirituali consequente eos petra; petra autem erat Christus. illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et eumdem potum liquid significantem; « sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. » Cum dicit, « Non in omnibus, » erant ergo ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae sacramentorum virtus est. Sicut et nunc jam revelata fide quae tunc velabatur, omnibus in lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerata sunt, non communis
Abbreviated transcription (Latin):
tempneretur ut homo. Ita enĩ se habent locutioẽs
dĩ: quȩ nob̃ insinuant᷑ ꝑ sensũ corꝑis nr̃i. Crratu¬
ram subditam oꝑe inuisibili creator mouet ñ eiꝰ
substantia in aliquid corꝑale et tẽporale conuerti¬
tur: ut corꝑalib et tẽꝑalib signis. siue ad ocłos si¬
ue ad aures ꝑtinentib quantũ homines caꝑe pos¬
sunt. suam faciat innotescere uoluntatẽ. Si enim
angłs uti potest ethere. aere. nube. igne. et aliaqͣ.¬
libet natura uł specie corꝑali. et homo et uultu.¬
et lingua. manu. calamo. litteris. aliis ue signifi¬
cantib reb ad suȩ mentis indicanda secreta: po.¬
stremo cũ homo sit. nuncios hoĩes mittit. et diat
alii uade. et uadit. et alii ueni et uenit. et seruo
suo fac hoc. et facit. qͣnto maiore et efficatiore po¬
testate ds cui dño uniuersa subiecta sunt. et ipso
angło et hoĩe utitur. ut qd ei placet annunciet:
Quanuis itaq iam homo dicat. quanta audiuimꝰ

Expanded text:
mneretur ut homo. Ita enim se habent locutiones Dei, quae nobis insinuantur per sensum corporis nostri. Creaturam subditam opere invisibili Creator movet; non ejus substantia in aliquid corporale et temporale convertitur, ut corporalibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ad aures pertinentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, nuntios homines mittit, et dicit alii, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo suo, Fac hoc, et facit : quanto majore et efficaciore potestate Deus, cui Domino universa subjecta sunt, et ipso angelo et homine utitur, ut quod ei placet annuntiet! Quamvis itaque jam homo dicat, Quanta audivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dictũ ẽ. Attendite ppłs meus legem meã. inclina¬
te aur̃ẽ ur̃am in uerba oris mei: ñ tanꝗͣ iudeis. sed
potius tanꝗͣ nobis. uł certe tã etiã nobis ꝗͣ iudeis
ista dicantur. Cũ enim dixisset apłs. s ñ inom̃ib
illos. in quib beneplacitũ ẽ do. continuo subiecit.
ꝓstrati enim st̃ in deserto. Deinde adiunxit. Hȩc
autẽ figurȩ nr̃e facte st̃. ut ñ simus concupiscentes
mala. sicut et illi concupiert̃. Neq idolis seruien¬
tes. sicut qͥdã eoꝵ. sic̃ scͥptũ ẽ. sedit ppłs manducare
et bib̾e. et surrexert̃ lud̃e. Neq fornicemͣ sicut qͥdã

Expanded text:
 dictum est, Attendite, populus meus, legem meam, inclinate aurem vestram in verba oris mei, non tanquam Judaeis, sed potius tanquam nobis, vel certe tam etiam nobis ista dicantur. Cum enim dixisset Apostolus, Sed non inillos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupierunt: neque idolis servientes, sicut quidam eorum; sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Neque fornicemur, si
Abbreviated transcription (Latin):
et desidiũ eoꝵ attulit eis. ñ st̃ fraudati a desidio
suo. Eece qͣre distułat. Qd̾ autẽ distuł at audiamꝰ.
Adhuc esca erat in ore ipsoꝵ.: et ira di ascendit suꝑ
eos. Ecce qd distulerat. Priꝰ enĩ distulit. et pꝰea ignis
accensus ẽ in iacob et ira ascendit in isrł. Distułãt
gͦ ut priꝰ faceret. qd eũ facere ñ posse credid̾ant. de¬
inde inferret qd eos pati oportebat. Nam si pone¬
rent in dõ sp̃c̃ suã. ñ solũ in eis illa desid̾ia carnis
s etiã sp̃c implerentur. Qui enĩ mandauit nubib
desuꝑ. et ianuas celi aꝑuit. et pluit illis manna
ad manducandũ. et panẽ cęli dedit eis. ut panem
angłoꝵ manducaret homo: qͥ eibaria misit eis
in abundantia. ut satiaret incredulos. ñ ẽ ineffi¬
cax dare credentib uerũ ipsũ de celo panẽ: quẽ
manna significabat. qui ẽ uere cibus angłoꝵ¬

Expanded text:
 eorum attulit eis: non sunt privati a desiderio suo. » Ecce quare distulerat. Quid autem distulerat, audiamus: Adhuc esca erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Ecce quod distulerat. Prius enim, distulit; et postea, ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum facere non posse crediderant, deinde inferret quod eos pati oportebat. Nam si ponerent in Deo spem suam, non solum eis illa desideria carnis, sed etiam spiritus, implerentur. Qui enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibus verum ipsum de coelo panem quem manna significabat; qui vere cibus
Abbreviated transcription (Latin):
reat qd̾ latebat. sic̃ paulo post dicit. S peccatum
ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mortem.
Posuit autẽ legẽ dictum ẽ. tanquã iugũ peccato.¬
ribꝰ. Uñdicitur: quia iusto ñ ẽ lex posita. Testimo¬
niũ ẽ gͥ in quantũ aliqͥd ꝓbat. lex autẽ inquantũ
iubet. cũ sit una eadẽq res. Quocirca sicut lapis
xp̾c. s credentib incaput anguli. ñ credentib
autẽ lapis offensionis et petra scandali: ita testimo.¬
nium legis. eis qu lege ñ legitime utunt᷑. testimo¬
niũ ẽ. quo conuincantur puniendi peccatores. in¬
eiꝰ enĩ grã ẽ iusticia di testimoniũ habens a lege
et ꝓpħis. qua iustificatur unpiꝰ. Quã qͥdã ignoran¬
tes et suã uolentes constituere: iusticie dĩ ñ st̃ sub

Expanded text:
reat quod latebat, sicut paulo post dicit: Sed peccatum reat quod latebat, sicut paulo post dicit: Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Posuit autem Legem, dictum est, tanquam jugum peccatoribus: unde dicitur, Quia justo non est lex posita . Testimonium est igitur, in quantum aliquid probat; Lex autem, in quantum jubet; cum sit una eademque res. Quocirca sicut lapis Christus; sed credentibus in caput anguli , non credentibus autem lapis offensionis et petra scandali; ita Testimonium Legis eis qui Lege non legitime utuntur. Testimonium est quo convincantur puniendi peccatores; ejus enim gratia est justitia Dei, testimonium habens a Lege et Prophetis, qua justificatur impius: quam quidam ignorantes, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt sub
Abbreviated transcription (Latin):
telligit. habet. Quisquis autẽ alienꝰ ẽ a xp̃o: nec
intelligit. nec habet. Suscitauit gͦ testimonium
in iacob: et legẽ posuit in isrł. More suo repetit.
Nam qd ẽ suscitauit testimoniũ. hoc ẽ legẽ po¬
suit: et qd ẽ in iacob hoc ẽ in isrł. Nã sic̃ ista duo
noĩa st̃ hominis uniꝰ: ita lex et testimoniũ duo
sunt noĩa rei uniꝰ. Int̾est aliqͥd ait quispiã. inter
suscitauit et posuit: Ita sane. quẽadmodũ int̾est
imposita. Iacob ꝓpt̾ supplantationẽ. qm̃ nascen¬
tis tenuit plantã fr̃is. isrł autẽ ꝓpt̃ uisionẽ dĩ.
Sic aliud ẽ suscitauit. aliud posuit. Nã suscitauit
testimoniũ quantũ existimo dictũ ẽ. qd illo ali¬
quid suscitatum ẽ. Sine lege enĩ ait apłs pecca¬
tũ mortuũ ẽ. Ego aut̃ uiuebã aliquando sine
lege. Adueniente autẽ mandato: peccatũ reiuixit.
Ecce qd̾ suscitatũ ẽ ꝑ testimoniũ qd̾ ẽ lex. ut appa¬

Expanded text:
telligit, habet; quisquis est autem alienus a Christo, nec telligit, habet; quisquis est autem alienus a Christo, nec intelligit, nec habet. Suscitavit ergo Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. More suo repetit. Nam quod est, Suscitavit Testimonium; hoc est, Legem posuit: et quod est, in Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista duo nomina sunt hominis unius, ita Lex, et Testimonium duo sunt nomina rei unius. Interest aliquid, ait quispiam, inter suscitavit et posuit. Ita sane; quemadmodum interestimposita; Jacob propter supplantationem, quoniam nascentis tenuit plantam fratris; Israel autem propter visionem Dei . Sic aliud est, suscitavit, aliud posuit. Nam, suscitavit Testimonium, quantum existimo, dictum est, quod illo aliquid suscitatum est. Sine Lege enim, ait Apostolus, peccatum mortuum est. Ego autem vivebam aliquando sine Lege: adveniente autem mandato, peccatum revixit. Ecce quod suscitatum est per Testimonium quod est Lex, ut appa
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enĩ salubriꝰ amatur: Suscitauit testimoniũ
iniacob: et legem posuit in isrł. Hoc ẽ initiũ de
qͦ sup̃dictũ e. eloquar ꝓpositiones ab initio. Initiũ
ẽ guetus testam̃tum. finis nouũ. Timor enĩ p̃ualet
nobis: et consũmata caritas foras mittit timorẽ:
qm nc̃ sine lege iusticia di manifestataẽ. S qm̃
testimoniũ habet a lege et ꝓpħis: id̾o suscitauit¬
testimoniũ in iacob. et legẽ posuit in isrł̃. Nã et
illud qd̾ tã insigni. et pleno tantis significatiõibꝰ
oꝑe tabernaculũ constitutũ ẽ. tabernaculũ testi¬
monii nominatur. in qͦ erat uelam̃ contra archã
legis. sicut uelamen contra faciẽ ministri legis.
quia in illa dispensatiõe parabolȩ et ꝓpositiões
erant. Ea qͥppe quȩ p̃dicabant᷑ et fiebant. uelatis
significationib condebantur. et ñ reuelatis ma-
st̃ ꝓmissiones di: in illo etiã amen. Quisqͥs gͥxp̃o¬
ad heret. totũ bonũ qd̾ etiã in litteris legis ñ in¬

Expanded text:
stimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Hoc est initium de quo supra dictum est, Eloquar propositiones ab initio. Initium est ergo Vetus Testamentum, finis Novum. Timor enim praevalet m qui datus est nobis ; et consummata charitas foras mittit timorem , quoniam nunc sine Lege justitia Dei manifestata est. Sed quoniam testimonium habet a Lege et ProphetiTestimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, tabernaculum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones erant. Ea quippe quae praedicabantur et fiebant, velatis significationibus condebantur, et non revelatis manisunt promissiones Dei, in illo Etiam, Amen . Quisquis adhaeret, totum bonum quod etiam in litteris Legis non in
Abbreviated transcription (Latin):
iste ea continet q̃ in ueteri ppło acta nar¬
rantur. Recentior autẽ et posterior po¬
pulus admonetur. ut caueat ne sit ingratꝰ bene¬
ficiis dĩ. eusq in se ꝓuocet iracundiam. cuiꝰ obe¬
dienter et fidelit̃ debet susciꝑe grãm. Ne fiant
inquit sicut patres eoꝵ generatio praua et exas¬
ꝑans. Generatio quȩ ñ direxit cor suũ. et ñ ẽ credi¬

Expanded text:
iste ea continet quae in veteri populo acta narrantur: recentior autem et posterior populus admonetur ut caveat ne sit ingratus beneficiis Dei, ejusque in se provocet iracundiam cujus obedienter et fideliter debet suscipere gratiam: Ne fiant, inquit, sicut patres eorum generatio prava et amaricans; generatio quae cor non direxit suum, et non e
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a ꝓpt̾ ȩtatẽ curãꝙ pietatis. sicut paulus senior
dicit. ñ ut confundã uos hȩc scribo. s ut filios me¬
os Rm̃os moneo: cũ sciret utiq a dño dictũ eẽ. ne
uob̾ dicatis patrẽ in t̾ra. unꝰ ẽ enĩ pat̾ ur̃ ds. Quod

Expanded text:
gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior gratia, propter aetatem curamque pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino dictum, Ne vobis dicatis patrem in terra; unus est enim Pater vester Deus . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
et mirabiliũ eiꝰ quȩ ostendit eis. qd̾ addidit &dicit:
coram patrib eoꝵ fecit mirabilia: Quibꝰ patrib
cũ isti sint patres. quoꝵ ñ uult ẽẽ posteros similes:
Siillos acceꝑimꝰ ex quib isti nati erant. uelut abra-¬
ham ysaac. et iacob iam olim dormierant qͣdo
mirabilia ds̃ ostendit in egypto. Sequitur enim.
Int̾ra egypti in campo taphneos. Ubi dicit osten¬
disse dm̃ istis mirabilia corã patͥb eoꝵ : An forte
sp̃u p̃sentes erant: qͥa de ipsis dñs in eu̾głio ait.
om̃s enĩ illiuiuunt: An accõmodatiꝰ accipimꝰ pa-¬
tres moysen et aaron. aliosq seniores. qͥ cõmemo¬
rantur in eadẽ scͥptura etiam sp̃m accepisse. unde
acceꝑat et moyses. ut eũ adiuuarent ad eundem
ppłm regendum ac ferendũ: Cur enĩ ñ appellaren-¬
tur patres: Non sic̃ d̾s pat̃ unꝰ ẽ. qͥ regenerat sp̃u
scõ quos facit filios ad ȩt̾nã hereditatẽ s honoris

Expanded text:
et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Deus Pater unus est qui regenerat Spiritu suo quos facit filios ad aeternam haereditatem; sed honoris
Abbreviated transcription (Latin):
quis extollatur. Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ. creati ĩ
illis ambularemꝰ. ñ quom isti qui in lege eiꝰ nolu¬
erunt ambulare. ñ credendo in eũ neq uiã suã
reuelando ad eũ. et sꝑando in eũ ut ipse faceret.
Et obliti st̃ benefactoꝵ eiꝰ ẽt mirabiliũ eiꝰ q̃ osten¬
dit eis. Corã patrib eoꝵ fecit mirabilia. Quid sit
hoc: questio ñ ẽ negligenda. De ipsis patrib
paulo ante dicebat. qd fuisset generatio praua
et amaricans. Ne fiant inquit sicut patres eoꝵ
generatio pͣua et amaricans. generatio q̃ ñ dire.¬
xit cor suũ: et cetem quȩ ad huc de ipsa genera¬
tione dicuntur. Cuius imitationẽ eo modo ca-¬
uendam eẽ p̃cipit alteri generationi: ut ponat̃s
in dõ spem suã. et ñ obliuiscant᷑ operũ dĩ. et inan¬
data eiꝰ exquirant. De quib iam satis qd̾ uisũ est
disseruimus. Quid sibi gͦ uult. cũ de ipsa genera¬
tione praua loquatur. qd̾ obliti st̃ beneficioꝵ dei.

Expanded text:
us figmentum, creati in illis ambulemus » . Non quomodo isti, qui in lege ejus noluerunt ambulare, non credendo in eum, neque viam suam revelando ad eum et sperando in eum, ut ipse faceret.Et obliti sunt beneficiorum ejus, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quid sit hoc, non est quaestio negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Ne fiant, inquit, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum, et caetera quae adhuc de ipsa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandata ejus exquirant: de quibus jam satis quod visum est disseruimus. Quid sibi ergo vult, cum de ipsa generatione prava loquatur quomodo obliti sunt beneficiorum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrauerunt. Qͥd exꝓbrauerunt: Cõmutationẽ
Hoc enĩ obiecerunt. quia mortuus ẽ xp̃c. qͥa
crucifixus ẽ xp̃c. Quid obicitis insani: Quan.¬
uis iã nemo ẽ qui obiciat. tam̃ si qͥ reliqui re¬
manserunt. quid obictis : Quia mortuus ẽ
ꝓpt̃ triduũ. Ecce qͥd exꝓbrauert̃ inimicitus
Non amissionẽ. ñ ꝑditionẽ. s plane cõmutatio¬
nem xp̃i tui. Mutatus ẽ ille a tẽporali uita ad
ȩt̃nam. mutatus ẽ ille a iudeis ad gentes mita¬
tus ẽ etiam a t̾ra ad celũ. Eant nunc uan inimici
tui & adhuc expbrent cõmutationẽ xp̃i tui. Utinã
s ipsi mitentur. & cõmutationẽ xp̃i tui ñ exꝓbra¬
bunt. S displicet xp̃imutatio. quia ipsi mutari
nolunt. Neq enĩ ẽ illis cõmutatio. & ñ timuert̃
dm̃. Qd exꝓbrauert̃ inimici tui. cõmutationem

Expanded text:
ui.» Hoc exprobraverunt, «commutationem hoc enim objecerunt, quia mortuus est Christus, quia crucifixus est Christus. Quid objicitis insani? Quamvis jam nemo est qui objiciat; tamen si qui reliqui remanserunt, quid objicitis quia mortuus est propter triduum. Ecce quid exprobraverunt inimici tui: non amissionem, non perditionem: sed plane «commutationem Christi tui.» Mutatus est ille a temporali vita ad aeternam, mutatus est a Judaeis ad Gentes, mutatus est etiam a terra in coelum. Eant nunc vani inimici tui, et adhuc eet ipsi mutentur; commutationem Christi non exprobrabunt. Sed displicet Christi mutatio, quia ipsi mutari nolunt: neque enim est illis commutatio, et non timuerunt Deum . «Quod exprobraverunt inimici tui, commutationem
Abbreviated transcription (Latin):
mi de qͦ in matutino locut sumꝰ animũ in¬
tendite. & piũ debitũ exigite. eo reddituro ꝑ nos
uerbis quȩ tractaturi sumꝰ ipse annunciat᷑. De
illo enĩ int̃ cetera paulo suꝑius dictũ erat. & ego
pͥmogenitũ ponã eũ excelsum p̃regibꝰ t̾rȩ. in ȩt̃¬
num seruabo illi miscdłiam meã. & testam̃tum

Expanded text:
mi de quo in matutino locuti sumus, animum intendite, et pium debitum exigite; eo reddituro per noverbis quae tractaturi sumus, ipse annuntiatur. De illo enim inter caetera paulo superius dictum erat: «Et ego primogenitum ponam eum, excelsum apud reges terrae. In aeternum servabo illi mi
Abbreviated transcription (Latin):
s matͥmoniũ hoc magna caritate cõpaginatur.
Nemo offendit unũ. & ꝓmeretur alterũ. Nemo
dicat ad idola quide uado. arrepticios & sortilo¬
gos consulo. s tñ cdi eccłam ñ relinquo. Catholicꝰ
sum. Tenens matrẽ. offendis patrẽ. Alius itẽ dicit.
Absit a me. Non consulo sortilogũ. ñ quero arrep.¬
ticiũ. ñ q̃ro diuinationes sacrilegas. nec eo ad ado¬
randa demonia. nec seruio lapidib. s tam̃ in par¬
te donati sum. Quid tͥ ꝓdest ñ offensus pat̃. qui
offensam uindicat matrẽ : Quid ꝓdest si dñm coꝵ¬
fiteris. dm̃ honoras. ipsum p̾dicas. filiũ agnoscis
sedentẽ ad patris dexterã confiteris. & blasphemas
ȩccłam eiꝰ: Non te corrigunt exempla humani
coniugii: Si haberes aliquẽ patronũ cui cotidie
obsequereris. cuiꝰ limina seruiendo contereres.
quẽ cotidie ñ dico salutares. s ad orares. eui ĩpen¬
deres fidelia obsequia. si unũ crim̃ de eiꝰ coniu¬

Expanded text:
Sed matrimonium hoc magna charitate compaginatur: Sed matrimonium hoc magna charitate compaginatur: nemo offendit unum, et promeretur alterum. Nemo dicat, Ad idola quidem vado, arreptitios et sortilegos consulo: sed tamen Dei Ecclesiam non relinquo; catholicus sum. Tenens matrem, offendisti patrem. Alius item dicit, Absit a me; non consulo sortilegum, non quaero arreptitium, non quaero divinationes sacrilegas, non eo ad adoranda daemonia, non servio lapidibus: sed tamen in parte Donati sum. Quid tibi prodest non offensus Pater, qui offensam vindicat matrem? quid prodest si Dominum confiteris, Deum honoras, ipsum praedicas, Filium ejus agnoscis, sedentem ad Patris dexteram confiteris; et blasphemas Ecclesiam ejus? Non te corrigunt exempla humani conjugii? Si haberes aliquem patronum, cui quotidie obsequereris, cujus limina serviendo contereres, quem quotidie, non dico salutares, sed et adorares, cui impenderes fidelia obsequia; si unum crimen de ejus conju
Abbreviated transcription (Latin):
pullos suos sub alis siuis foueat nos. nec aberremꝰ
ab alis eius. ne accipiter etheruis rapiat ĩplumeᷤ
adhuc pullos. Nonenĩ de se debet sꝑare xp̃ianus.
si uult eẽ firmus uapore materno nutriatur.
Illa ẽ enĩ gallina colligens pullos suos. de qͣ imꝓ¬
ꝑatur illi quitati infideli iherłm. quotiens uolui
colligere filios tuos. tanꝗͣ gallina pullos suos sub
alis. & noluisti. ecce relinquetur uob̃ domꝰ ur̃a de¬
serta. Huic dictũ ẽ. posuisti munitiones eius formi¬
dinem. Quia gͦ illi noluerunt contegi sub alis gal¬
line huiꝰ. & tale exemplũ dederunt. qd timere de-¬
beamꝰ. a uolaticis spiritibꝰ immundis q̃rentib coti¬
die qd̾ rapiant. intra sub alas gallinȩ huiꝰ diuinȩ
sapientiȩ. qm̃ ꝓpt̾ pullos suos infirmata ẽ usq ad¬
Iiũ sicut patrẽ. illã sicut matrem Illũ sic̃ dñm.
hanc sicut ancillã eiꝰ. quia filii ancille ipsius sumꝰ.

Expanded text:
pullos suos sub alis suis, foveat nos; ne aberremus pullos suos sub alis suis, foveat nos; ne aberremus ab alis ejus, ne accipiter aereus rapiat implumes adhuc pullos. Non enim de se debet sperare christianus: si vult esse firmus, vapore materno nutriatur. Illa est enim gallina colligens pullos suos, de qua improperatur illi civitati infideli Jerusalem: «Quoties volui colligere filios tuos tanquam gallina punoluisti? Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta» . Hinc dictum est, «Posuisti munitiones ejus formidinem.» Quia ergo illi noluerunt contegi sub alis gallinae hujus, et tale exemplum dederunt, quo timere debeamus a volaticis spiritibus immundis, quaerentibus quotidie quod rapiant; intremus sub alas gallinae hujus divinae Sapientiae, qillum sicut patrem, istam sicut matrem; illum sicut dominum, hanc sicut ancillam ejus; quia filii ancillae ipsius sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
Nos enĩ grãs agimꝰ. Non damꝰ. nec reddimꝰ. nec re-¬
ferimꝰ. nec rependimꝰ grãs. s tantũ uerbis agimꝰ.
retinemus. Ipse nos gratis saluos fecit. ipse ĩpieta¬
tes nr̃as attendit. ipse nos ñ eũ quȩrentes quesiuit.
inuenit. redemit. lib̾auit a dñatu diaboli. & po¬
testate demonioꝵ alligauit nos fide mundan-¬
dos. unde soluit illos inimicos qͥ ñ credunt. & id̾o
mundari ñ possunt. Dicant qui remansert̃ qͥcqͥd
nebunt. Obiciant. irrideant. exꝓbrent ñ interitũ
s cõmutationẽ xp̃i tui. ñ uident quia cũ ista di¬
cunt defiqunt. aut credendo. aut moriendo. Illo-¬
rum gͦ maledictio tẽporalis ẽ. benedictio autem
dñi in et̃nũ. Et ad confirmandam benedictionẽ
ne quis timeat fiat fiat. Ista subscriptio ẽ cautio¬
nis dĩ. Securi gͦ de ꝓmissionib eiꝰ p̃terita creda¬
mus. p̃sentia cognoscamus. futura sꝑemꝰ. ñ nos
auertat inimicus a uia. ut qui colligit nos tanꝗͣ

Expanded text:
Nos enim gratias agimus; non damus, nec reddimus, nec referimus, nec rependimus: gratias verbis agimus, re tenemus. Ipse nos gratis salvos fecit, ipse impietates nostras non attendit; ipse nos non eum quaerentes quaesivit, invenit, redemit, liberavit a dominatu diaboli et potestate daemoniorum: alligavit nos fide mundandos, unde solvit illos inimicos qui non credunt, et ideo mundari non possunt. Dicant qui remanserunt quotidnebunt: objiciant, irrideant, exprobrent, non interitum, sed «commutationem Christi tui.» Non vident quia cum ista dicunt, deficiunt aut credendo, aut moriendo? Illorum enim maledictio temporalis est; «benedictio» autem «Domini in aeternum.» Et ad confirmandam benedictionem, ne quis timeat: «fiat, fiat.» Ista subscriptio est cautionis Dei. Securi ergo de promissionibus ejus, praeterita credamus, praesentia cognoscamus, futura speremus. Non nos avertat inimicus a via, ut qui colligit nos tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani diu habuerunt. Uidua illa pariens et
habens filios abundantiores quã quȩ habebat
uirũ: audiuit ignominias. audiuit obꝓbria. s
eccła multiplicata extendens in dexteram atq
sinistram. ignominiam uiduitatis suȩ iam ñ
ẽ memor. Mem̃to dñe apud quẽ ẽ abundantia
suauitatis memorie tuȩ. mem̃to noli obhusc
Quid mem̃to: Mem̃to obꝓbrii seruoꝵ tuoꝵ qd
continui insinu meo multarũ gentiũ. Ibã inqͥt
p̃dicare & obꝓbria audiebã. & in sinu meo con¬
tinebam qͥa implebã. blasphemamur. roganꝰ
tinuerunt xp̃iani obꝓbria in sinu suo. incorde
suo. nec audebant resistere conuiciantibꝰ. anteꝗͥ
crimen uideret᷑ respondere pagano. Nunc iam
crimen ẽ remanere paganum. Grãs dño. memor-
fecit admirabilẽ apud reges t̾rȩ. Iã mͦ nemo in¬
continui in sinu meo multarũ gentiũ. Ad exꝓ¬

Expanded text:
iani diu habuerunt. Vidua illa pariens, et habens filios abundantiores quam illa quae habebat virum , audivit ignominias, audivit opprobria: sed Ecclesia multiplicata, extendens in dexteram atque sinistram, ignominiae viduitatis suae jam non est memor. «Memento, Domine,» apud quem est abundantia suavitatis memoriae tuae; ento? Memento opprobrii servorum tuorum, quod continui in sinu meo multarum gentium.» Ibam, inquit, praedicare, et opprobria audiebam, et in sinu meo continebam; quia implebam, «Blasphemamur, rogamustinuerunt Christiani opprobria in sinu suo, in corde suo; nec audebant resistere conviciantibus: antea cum crimen videretur respondere pagano, nunc jam crimen est remanere paganum. Gratias Domino; memor fisti sui, fecit admirabilem apud reges terrae. Jam modo nemo incontinui in sinu meo multarum gentium.»
Abbreviated transcription (Latin):
num. & aduersus onĩs contradictores testis incȩlo
riis. quȩdam tñ sic manifesta. ut et ipsis facillime
aꝑiantur obscura. Et cũ ita sint: uidete qͥd seqͥt᷑.
Tu uͦ reppulisti. & ad nichilũ deduxisti. distul¬
sti xp̃m tuũ. euertisti testam̃tũ serui tui. ꝓphana¬
sti in t̾ra scĩtatem eiꝰ. destruxisti om̃s macerias eiꝰ.

Expanded text:
num, et adversus omnes contradictores testis in coelonum, et adversus omnes contradictores testis in coeloriis, quaedam tamen sic manifesta, ut ex ipsis facillime aperiantur obscura. Haec cum ita sint, videte quid sequitur: «Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti, distulisti Christum tuum. Evertisti testamentum servi tur; profanasti in terra sanctitatem ejus. Destruxisti o
Abbreviated transcription (Latin):
fidei xp̃ianȩ. ꝗͣ in resurrectiõe carnis. Deniqꝙ ille
qui natus ẽ in signũ cui contradicit᷑. & ipsã car-¬
nem suam resuscitauit. ut obuiã iret contradi¬
ctori. & qui posset m̃bra sua sic sanare. ut ea uul¬
nerata fiusse ñ appareret. cicatrices seruauit in
corꝑe. ut uulnꝰ dubitationis sanaret in corde.
In nulla gͦ re tã uehement̃. tã ꝑtinacit. tã obnixe
& contentiose contradicit᷑ fidei xp̃ianȩ. sic̃ de car¬
nis resurrectione. Nã de animi immortalitate
multi etiã philosophi gentiũ multa disputauert̃.
& ĩmortalẽ ẽẽ animũ humanũ plurib & multi¬
plicib libris conscriptũ memoriȩ reliquerunt.
Cũ uentũ fuerit ad resurrectionẽ carnis: ñ ittu¬
bant. s aꝑtissime contradicunt. & contradictio
eoꝵ talis ẽ. ut dicant fieri ñ posse. ut caro ista t̾rena
in celum posset ascendẽ. Ido luna ista ꝑfecta in et̃-¬

Expanded text:
fidei christianae, quam in resurrectione carnis. Denique ille fidei christianae, quam in resurrectione carnis. Denique ille qui natus est in signum cui contradicitur , et ipsam carnem suam resuscitavit, ut obviam iret contradictori; et qui posset membra sua sic sanare, ut ea vulnerata fuisse non appareret, cicatrices servavit in corpore, ut vulnus dubitationis sanaret in corde. In nulla ergo re tam vehementer, tam pertinaciter, tam obnixe et contentiose contradicitur fidei christianae, sicut de carnis resurrectione. Nam de animi immortalitate multi etiam philosophi Gentium multa disputaverunt, et immortalem esse animum humanum pluribus et multiplicibus libris conscriptum memoriae reliquerunt: cum ventum fuerit ad resurrectionem carnis, non titubant, sed apertissime contradicunt, et contradictio eorum talis est, ut dicant fieri non posse ut caro ista terrena possit in coelum ascendere. Ideo luna ista perfecta in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
qui descendebat ab iherłm in iherico: incidit in
latrones. Descendebat enĩ ab ĩmortalitate ad mor¬
talitatem. Similis gͦ ẽ caro ista lunȩ quȩ õĩ tẽꝑe.
s om̃i m̃se patitur augm̃ta & detrim̃ta. S erit
caro ista nr̃a in resurrectiõe ꝑfecta. & testis incęlo
fidelis. Itaꝙ si in solo aĩo ꝑficerem᷑. tantũ mͦ soli
nos cõpararet. Rursus sun solo corꝑe nos ꝑficere¬
mur: tantũ mͦ lunȩ nos cõpararet. S quia ꝑfici¬
et nos ds. & in aĩo. ꝙ in corꝑe. scd̾m animũ dictũ ẽ.
sic̃ sol in conspectu meo. quia animũ ñ uidet nͥ
ds̃ ꝙ sic̃ luna iã caro ꝑfecta. in ęt̃nũ. in resurrest.¬
one mortuoꝵ. & testis in cęlo fidelis. quia uera di¬
cebantur omĩa de resurrectioẽ mortuoꝵ. Obsecro
uos audite hoc iterũ planius. & mem̃tote Scio
enĩ qͦsdam intellexisse. alios uͦ forsitan qͥd dixerĩ
adhuc inquirere. In nulla re sic contradicitur

Expanded text:
qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones ; descendebat enim ab immortalitate ad mortalitatem. Similis est ergo caro ista lunae, quae omni tempore et omni mense patitur augmenta et decrementa: sed erit caro ista nostra in resurrectione perfecta; «et testis in coelo fidelis.» Itaque si in solo animo perficeremur. tantummodo soli nos compararet; rursus, si in solo corpore perficeremur, tantummodo lunae nos compararet: sed quia perficiet nos Deus et in animo et in corpore, secundum animum dictum est, «sicut sol in conspectu meo;» quia animum non videt nisi Deus: «et sicut luna,» jam caro; «perfecta in aeternum,» in resurrectione mortuorum: «et testis in coelo fidelis;» quia vera dicebantur omnia de resurrectione mortuorum. Obsecro vos, audite hoc iterum planius, et mementote: scio enim quosdam intellexisse, alios vero fortassis quid dixerim adhuc inquirere. In nulla re sic contradicitur
Abbreviated transcription (Latin):
meo sicut sol. quia iusti fulgebunt in regno pa¬
iste de cȩlo. quẽ facit oriri suꝑ bonos & malos. &¬
pectu ẽ ñ solum hominũ. uerũ etiã pecoꝵ. ininu¬
tissimarũ ꝙ musearũ. Qd̾ enim quoꝵ libet uilissi¬
moꝵ animaliũ ñ uidet solẽ istũ: At uͦ de isto sole
quid ait ꝓpͥe: Sicut sol in conspectu meo. ñ incon¬
spectu hominũ ñ in conspectu carnis. ñ in conspe¬
ctu mortis ataliũ. s in conspectu meo. Et sic̃ luna.
S quȩ luna: ꝑfecta in ȩt̾num. Et eni si ꝑficit᷑ luna
ista quã nouimꝰ alio die incipit miniu. pꝰea quã
ꝑfecta fuerit. Sicut luna inquit ꝑfecta in ȩt̾nũ
sic ꝑficietur sedes eius tanquã luna. S luna in ȩt̃¬
num ꝑfecta. Si sol quare & luna: Plunã solent
significare scripture mortalitatẽ carnis huiꝰ ꝓpt̃
augm̃ta & detrim̃ta. ꝓpt̾ transitoriã speciem.
Deniꝙ & iherico luna int̾pretatur. Et utiꝙ qͥdã

Expanded text:
meo sicut sol: quia justi fulgebunt in regno Pameo sicut sol: quia justi fulgebunt in regno Paiste de coelo, quem facit oriri super bonos et malos pectu est non solam hominum, verum etiam pecorum minutissimarumque muscarum: quod enim quorumlibet vilissimorum animalium non videt solem istum? At vero de illo sole quid ait proprie? «Sicut sol in conspectu meo.» Non in conspectu hominum, non in conspectu carnis, non in conspectu mortalium animalium, sed «in conspectu meo. Et sicut luna:» sed quae luna? «Perfecta in aeternum.» Etenim, etsi perficitur luna ista quam novimus, alio die incipit minui, posteaquam perfecta fuerit. «Sicut luna,» inquit, «perfecta in aeternum:» sic perficietur sedes ejus tanquam luna; sed luna in aeternum perfecta. Si sol, quare et luna? Per lunam solent significare Scripturae mortalitatem carnis hujus, propter augmenta et decrementa, propter transitoriam speciem. Denique et Jericho Luna interpretatur: et utique quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tatem tuã. si te in mẽbris xp̃i eẽ cognoscis. Semel
Iurau in scõ meo si daiuid mentiar. Expectes ut
iterum iuret ds̃. Quoties iuratus ẽ. si semel iuran¬
domentitur: Unam iurationẽ ꝓ uita nr̃a habu¬
it. qui ꝓ nob ad mortẽ unicũ misit. Semel iura¬
u in sco meo si dauid mentiar. Sem̃ eiꝰ in ȩt̾nũ
manebit. In et̃nũ manet sem̃ eius. quia nouit
dñs qui st̃ eius. Et sedes eius sicut sol in conspec¬
tu meo. ꝙsicut luna ꝑfecta in et̾nũ. & testis in cę¬
lo fidelis. Sedes eius quib dñatur. in quibꝰ sedet.
in quib regnat. Si sedes eiꝰ. & m̃bra eiꝰ. Quia etiã
mẽbra nr̃a sedes sunt capitis nr̃i. Uidete quẽad¬
modũ cet̾a omĩa m̃bra nr̃a caput portent. Caput
autẽ ipsum suꝑ se ñportat aliquid. s ipsũ porta¬
tur a cȩteris mẽbris nr̃is. quasi totũ corpus ho¬
minis sedes sit capitis. Sedes gͦ eius om̃s in qͥbꝰ
regnat ds. Sic erunt inquit om̃s in conspectu

Expanded text:
l juravi in sancto meo, si David mentiar.» Exspectas ut iterum juret Deus? Quoties juraturus est, si semel jurando mentitur? Unam jurationem pro vita nostra habuit, qui pro nobis ad mortem Unicum suum misit. «Semel juravi in sancto meo, si David mentiar: semen ejus in aeternum manebit.» In aeternum manet semen ejus; quia novit Dominus qui sunt ejus. «Et sedes ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum; et testis in coelo fidelis.» Sedes ejus, quibus dominatur, in quibus sedet, in quibus regnat. Si sedes ejus, et membra ejus; quia etiam membra nostra sedes sunt capitis nostri. Videte quemadmodum caetera omnia membra nostra caput portent: caput autem ipsum super se non portat aliquid, sed ipsum portatur a caeteris membris nostris, quasi totum corpus hominis sedes sit capitis. Sedes ergo ejus, omnes in quibus regnat Deus, sic erunt, inquit, in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
manseuntes. diri puerunt isrł. dirpuert̃ dauid
pñe andere frusta eiꝰ i om̃ibꝰ gentibꝰ. Deupsir
em dietũ ẽ. partes uulpiũ erunt. Reges quippe
mpios uulpes appellauit scͥptura dolosos oti¬
muios quos ter ret urtus aliena. Id̾o ipse dñs eũ
A hor ode cõminante loqueret᷑ dicite inqͥt uul¬
pilli Qe qͥ neminẽ hommnũ timet ipse uulpoꝰ
ne leo uit de tribu iuda cui dr ascendisti re¬
ciumbens. dormisti siõ leo. Potestate ascendisti.
porestate dormisti. Quia uoluisti dormisti. Id̾o
in alio psalmo dicit Ego dormiui. Nonne plar
merat sententia. doriiui s somnũ cepi ꝙ exur

Expanded text:
 diripuerunt David. Primum videte frusta ejus in omnibus gentibus: de ipsis enim dictum est, «Partes vulpium erunt» . Reges quippe impios vulpes appellavit Scriptura, dolosos et timidos quos terret virtus aliena. Ideo ipse Dominus cum de Herode comminante loqueretur: «Dicite,» inqui» . Rex qui neminem hominum timet, ipse vulpes non est: leo ille de tribu Juda, cui dicitur, «Ascendisti recumbens, dormisti sicut leo» . Potestate ascendisti, potestate dormisti; quia voluisti, dormisti. Ideo in alio psalmo dicit, «Ego dormivi.» Nonne plena erat sententia, «Dormivi, et somnum coepi: et exsur