comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
on de capite eiꝰ. Meleon int̃ptat᷑ rex aue
Rex eoꝵ uocat᷑ idolũ illud. qd bic uocatur
meleon. cuiꝰ diadematis aurũ & gemmnas
conflasse & purgasse dicit᷑ dł scdm legeni:
&. fecisse sibi inde diadema: qđ hic positũ
suꝑ caput eiꝰ dicit᷑. Ppłm qͦq eiꝰ adducens¬
N serrauit: & cucumegit suꝑ eos ferrata car¬
ꝯpenta. diuisitq cultris: & tͣduxit in typo
laterũ. Serrauit enĩ eos ferratis carpentiᷤ.
& diuisit cultris sicut lateres diuidi soleñ:
qͥ ex paleis & luto conficiunt᷑. Porro absa
regẽ gessur. Tholomai pat̃ fuit maacha.
matͥs absalon. Quam dicunt hebrei a dã.
in p̃lio captã: & cesarie & ungulis p̃cisis scdm
legẽ eã uxorẽ sibi dauid sociasse: & ex ea¬
generasse thamar. & absalon. Cessauit itaq

Expanded text:
de capite ejus. Melchom interpretatur rex eorum. Rex eorum vocatur idolum eorum: quod hic vocatur Melchom, cujus diadematis aurum et gemmas conflasse et purgasse dicitur David secundum legem, et fecisse sibi inde diadema, quod hic positum super caput ejus dicitur. Populum quoque ejus adducens serravit, et circumegit super eos ferrata carpenta, divisitque cultris et transduxit in typo laterum. Serravit enim eos ferratis carpentis, et divisit cultris, sicut lateres dividi solent, qui ex paleis et luto conficiuntur. Porro AbsaMs. Amui regem Gessur. Tholmai pater fuit Maacha matris Absalom, quam dicunt Hebraei a David in praelio captam , et caesarie et unguibus praecisis, secundum legem eam uxorem sibi Dagenerasse Thamar et Absalon. « Cessavit itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Shec qͦ aurib nr̃is audiuimꝰ. E facie ppłi tui
Nquẽ redemisti ex egypto: gentẽ & d̃m eius.
Hebreus ht̃ gentib & diis eaꝵx. E est sensus.
Afacie ppłi tui qͤm redemisti t̃ ex egypto. de ma
Sexercituũ ds isrł reuelasti aurẽ serui tui di¬
Ncens: domũ edificabis mͥ Ppt̃ hoc inuenit
seruus tuus cor suũ: ut oraret te oratione
illi domũ edificaturũ. Iccirco dd̃. inuenissẽ
se dicit cor suũ .i. inuenit audaciã in corde
suo: ut oraret eũ oratione hac: Factũ ẽ. aut̃
Npost hȩc ꝑcussit dd̃. phylistiim. & humiliathit
Neos: & tulit dauid frenũ tͥbuti de manu
phylistiim frenũ tͥbuti. qͥnq erant ciuitateᷤ
phylistinoꝵ. quȩ freqͤnt̃ isrł sibi tͥbutariũ
faciebant: qͣs eis tulit dauid. & humiliauit
eos: fecitq sibi tributarios. Uñ & in paraly¬
pomenon legit᷑. Pcussit dd̃. phylistiim & hu¬
miliauit eos: & tulit gech. & filias eiꝰ de ma¬

Expanded text:
A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto gentem et Deum ejus. » Hebraeus habet: Gentibus et diis earum. Et est sensus: A facie populi tui, quem redemisti tibi ex Aegypto, de manDomine exercituum, Deus Israel, revelasti aurem servi tui, dicens: Domum aedificabo tibi, propter hoc invenit servus tuus cor suum, ut oraret te oratione illi domum aedificaturum. Idcirco David invenisse se dicit cor suum, id est, invenit audaciam in corde suo, ut oraret eum oratione hac. Factum est autem post haec, percussit David Philistiim, et humiliavit eos: et tulit David frenum tributi de Frenum tributi quinque erant civitates Philisthinorum: quae frequenter Israel sibi tributarium faciebant, quas eis tulit David, et humiliavit eos, fecitque sibi tributarios. Unde et in Paralipomenon legitur: « Percussit David Philisthiim, et humiliavit eos; et tulit Geth et filias e
Abbreviated transcription (Latin):
non dicit᷑. filii aut̃ obededom. semeias pͥmo¬
genit᷑: iorabad scłs: ioaha t̾cius: sichar qͣitꝰ
nathanahel qͥntꝰ: amihel sext᷑: ysachar. xii.¬
Spollati .uiiiꝰ. qr bñdix̃ illi ds. Igit᷑ michol¬
N filiȩ saul ñ ẽ. natꝰ filiꝰ. usq in diẽ mortiꝰ sue.
Michol ipsa ẽ. egla. Hec genuit dd̃. ietraam:
cuiꝰ partu occubuit. Dixit q nathan ad reg̃.¬
N Omne qd ẽ in corde tuo. uade & fac: qi dñs
tecũ ẽ. Hoc enĩ nathan ex se. ñ ex sermone
dñ dixit ad d̃. Illud uͦ qđ sequit᷑ ex ser¬
Smone dm̃i dix̃. Hȩc dicit dñs. Nunqͥd tu edi

Expanded text:
nai septimus filii autem Obededom Semeias primogenitus Iozabad secundus Iohaa tertius Sachar quartus Nathanahel quintus Amihel sextus Isachar  quia benedixit illi Deus . Igitur Michol filiae Saul non est natus filius usque ad diem mortis suae. Michol ipsa est Egla: haec genuit David Jethraam, cujus partu occubuit. Dixitque Nathan ad regem: Omne quod est in corde tuo, vade et fac: quia Dominus tecum est. Hoc enim Nathan ex se, non ex sermone Domini dixit ad David. Illud vero quod sequitur, ex sermone Domini dixit: Haec dicit Dominus: Numq
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ habitaui in domo exdie qͣ eduxi filios¬
S isrł ex t̾ra egypti usq ad diẽ hanc: s ambu¬
labã in tabernacło. & in tentorio. Ambu¬
lasse dñs se dicit. in tab̾naculo & in tento¬
rio: qr n moyses nͨ iosue potuerunt ei edi¬
ficare domũ. eo qđ uiri fuerint sangunĩ¬

Expanded text:
domo ex dic qua eduxi filios Israel de terra Aegypti usque ad diem hanc: sed ambulabam in tabernaculo, et in tentorio. Ambulasse se Dominus dicit in tabernaculo et in tentorio: quia nec Moyses, nec Josue potuerunt ei aedificare domum, eo quod viri fuerint sangui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. sylo. & galgala. & nobe. & cet̾a loca ubi
tab̾nacłm & archa dñi collocata fuert̃. Nun¬
qͥd loquens locutꝰ sũ alicui uidici de tribub¬
S isrł. cui p̃cepi ut pasc̾e̾t ppłm meũ isrł. quare
Uñ edificasti mͥ domũ cedrinã: Iecuro a nullo
iudicũ sibi edificari domũ cedrinã iussit: qr
ab oĩb contͣ hostes pugnatũ fuit: & omnes¬
Seffusores sanguinũ fuert̃: filiꝰ tñ tuus cuiñ
Sinstabt̃ bella hostiũ. & qͥ ñ erit uir sangũ.
ipse edificabit mͥ domũ. Et nc̃ hec dices seruo¬
meo dd̃. Hec dic̃. dñs exercituũ. Ego te tuli
de pascuis. seqͤntem gregẽ: Ee post pauca.
⁊ feciq tͥ nom̃ gͣnde uixta nom̃ magnoꝵ qͥ ft
abrahã. ysaac. & iacob. moysi & iosue: quaꝵ
noĩa famosissima st̃ in t̾ra. Et ponã locum
ppło meo ifrł. & plantabo eũ. & habitabit¬

Expanded text:
sunt Sylo, Galgalo et Nobe, et caetera loca, ubi tabernaculum et arca Domini collocata sunt. « Nunquid loquens locutus sum alicui judici de tribubus Israel, cui praecepi ut pasceret populum meum Israe domum cedrinam? » Idcirco a nullo judicum sibi aedificari domum cedrinam jussit, quia ab omnibus contra hostes pugnatum fuit, et omnes effusores sanguinum fuerunt. Filius tamen tuus cui non instabunt bella hostium, et quia non erit vir sanguinum, ipse aedificabit mihi domum: nam quod sequmeo David: Haec dicit Dominus exercituum: Ego tuli te de pascuis sequentem greges. » Et post pauca: « Fecique tibi nomen grande juxta nomen magnorum, qui sunt Abraham, Isaac, et Jacob, et Moysi, et Josue quorum nomina famosissima sunt in terra. « Et ponam locum populo meo Isr
Abbreviated transcription (Latin):
Sdomũ eiꝰ. Bñdixisse domũ eiꝰ dñm hebrei di¬
cunt: eo qđ om̃s uxores eiꝰ. & concubine et
nurꝰ. & ancillȩ masculos peperint filios. nͨũ
& feminȩ qͣdrupedes geminos ei ediderint
fecus: de qͦ ita in libro paralypome non scbit.
Mansit gͦ archa dñi in domo obededom tͥb
m̃sib: & bñdixit dñs domui eiꝰ. & oĩb que¬

Expanded text:
domum ejus. Benedixisse domum ejus Dominum, Hebraei dicunt, eo quod omnes uxores ejus et concubinae, et nurus, et ancillae, masculos pepererint filios, necnon et feminae quadrupedes geminos ei ediderint foetus. De quo ita in libro Paralipomenon scribitur: Mansit ergo arca Dei in domo Obed-Edom tribus mensibus, et benedixit Dominus domui e
Abbreviated transcription (Latin):
miscłia q̃ in p̃senti scło tͥbuit᷑. ad cõꝑationẽ
Nẽtnȩ miscdie mendaciũ ẽ. Abner aũt̃ filius
Uner pͥnceps exercitꝰ saul. tulit isboseth. filiũ
saul. & circũduxit eũ ꝑ castra. In hebrro
habet᷑. tduxix eũ in manaim: quȩ int̾pre¬
tant᷑ castra. Traduxit eũ intelligendum est
ult iordanẽ. & in manaun eũ regẽ constituss

Expanded text:
o tribuitur, ad comparationem aeternae misericordiae mendacium est. Abner autem filius Ner princeps exercitus Saul, tulit Isboseth filium Saul, et circumduxit eum per castra. In Hebraeo habetur, transduxit eum in Manaim, quae interpretantur castra. Transduxit eum, intelligendum est ultra Jordanem, et in Manaim regem eum const
Abbreviated transcription (Latin):
Fortissimꝰ iste. dauid intelligendꝰ ẽ: qđ & seqͤn¬
tia declarant. Scit enĩ oĩs isrł fortẽ ẽẽ pat̾m
tuũ: & robustos om̃s qͥ cũ eo st̃. Abiit ancilla
& nuntiauit eis: & illi ꝓfecti sunt. Hec an¬
cilla qͣsi lauandi gr̃a pannos ad fontẽ rogel
ierat: ut penitꝰ res ñ dep̃henderet᷑. Puer
aut̃ qͥ rem indicauit absalon: filiꝰ eiusdem¬
N ancillȩ paruulꝰ dicit᷑ fuisse: Surgite & tͣn
Nsite cito fluuiy. Hebrei in hoc loco. ñ fluuiũ.
s aqͣm habent: que iordanis fluuiꝰ intelli¬
git᷑. Dauid aut̃ uenit in castra qͤ manaim
hebraice legunt᷑: in qͦ loco obuii fuerunt
angłi cłi iacob. sicut in genesi legit᷑. et uo¬
cauit iacob nom̃ loci manaim .i. castra.
Amasa aut̃ erat filiꝰ uiri qͥ uocabat᷑ ietra
Sde gezreli. In hebreo legit᷑ ietra ismaheliteᷤ.
Uñ & in paralypomenon ita legit᷑. Abygail

Expanded text:
Fortissimus iste David intelligendus est: quod et sequentia declarant. Scit enim omnis Israel fortem esse patrem tuum, et robustos omnes qui cum eo sunt. Abiit ancilla, et nuntiavit eis. Et illi profecti sunt. Haec ancilla quasi lavandi gratia cum pannis ad fontem Rogel ierat, ut penitus res non deprehenderetur. Puer autem, qui rem indicavit Absalom, filius ejusdem ancillae parvulus dicic loco non fluvium, sed aquam habent, quae Jordanis fluvius intelligitur. David autem venit in castra, quae Manaim Hebraice leguntur: in quo loco obvii fuerunt Angeli Dei Jacob, sicut in Genesi legitur: Et vocavit Jacob nomen loci Manaim, id est, castra . Amasa autem erat filius viri, qui vocabatur Jethra de Jezraele. In Hebraeo legitur: Jethra Ismaelites. Unde et in Para
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnceps. Qd̃ aut̃ dicit. qͥ tetigerit fistulam:
ita intelligendu ẽ. Q tante fuerit audaciȩ
& fortitudinis ut ad murũ ciuitatis usq
ꝑueniat. & hasta sua fistulã q̃ in muro ẽ.
Stangat: ipse erit pͥnceps. Et reliquert̃ ibi
Nsculptilia sua: q̃ tulit dd̾. & uirieiꝰ. Tulit
ea dd̃. & igne iussit exuri: sic̃ liber parahy¬
pomenon declarat. ita dicens. Dereliquert̃
ibi deos suos: qͦs dd. iussit exuri. Consulu¬
S it aut̃ d̾d dñm. Qui respondit. Non ascen¬
das: s gira post tergũ illoꝵ: & uenies adeoᷤ
ex adu̾so piroꝵ. In hebreo ñ piroꝵ s flentiũ
legit᷑. Ex adu̾so itaq flentiũ eũ conuenire¬
co flentiũ uocant᷑. qr fletu digna st̃: & eos
qͥ ea colunt ad fletũ miseriarũ ꝑducunt.
Flentiũ itaq eoꝵ idola ob blaspheniã hic
sermo diuinꝰ uocat: sicut alibi uocat᷑ idolũ
Smoab: contaminatio moab. Et cũ audi¬
Seris sonitũ gͣdientis in cacumine flentiũ:

Expanded text:
. Quod autem dicit: Qui tetigerit fistulam, ita intelligendum est: Qui tantae fuerit audaciae et fortitudinis, ut ad murum civitatis usque veniat, et hasta sua fistulam quae in muro est, tangat, ipse princeps erit. Et reliquerunt ibi sculptilia sua quae tulit David et virea David, et igni jussit exuri, sicut liber Paralipomenon declarat, ita dicens: « Dereliqueruntque ibi deos suos, quos David jussit exuri . » « Consuluit autem David Dominum. Qui respondit: Non ascendas, sed gyra post tergum illorum, et venies ad eos ex adverso pirorum. » In Hebraeo non pirorum, sed flentium legitco flentium vocantur, quia fletu digna sunt, et eos qui ea colunt, ad fletum miseriarum perducunt. Flentium itaque eorum idola ob blasphemiam hic sermo divinus vocat, sicut alibi vocatur idolum Moab, contaminatio Moab. « Et cum audieris sonitum gradientis in acumine flentium,
Abbreviated transcription (Latin):
annumerent᷑. Qd ab hebreis duob soluit᷑
a summa regni illiꝰ e̾ẽ exclusos. Dicunt etiã
alit̃. qđ sex mensib in chebron dd̃ quada
infirmitate corporis laborau̾it: & iccirco
eosdẽ sex menses ñ supputari in regno eiꝰ
chebron. ex qͦ deuictis amalechitis. de spolisᷤ
eoꝵ misit dona seniorib iuda. his qͥ erant
in chebron. & his qͥ erant in bechel: & reliqͥs
qͥ erant in his locis in qͥb cõmoratꝰ fuerat
rat. qͦs inermes & imbecilles. sic̃ cecos et
claudos ẽẽ arbitrat᷑: & qͦs bello aggressurꝰ.
sicut cecos & clatidos se tumphaturum
Nputat. Iccico dicit᷑ in ꝓu̾bio. Cecꝰ & claudꝰ
Sñ intbit templũ. In bebreo aũt habet᷑.

Expanded text:
annumerentur? Quod ab Hebraeis duobus solvitur a summa regni illius esse exclusos. Dicunt etiam aliter, quod sex mensibus in Hebron David quadam infirmitate temporis laboraverit, et idcirco eosdem sex menses non supputari in regno ejus. Hebron, ex quo devictis Amalecitis, de spoliis eorum misit dona senioribus Juda, his qui erant in Hebron, et his, qui erant in Bethel, et reliquis, qui erant in his locis, in quibus commoratus fuerat rat, quos inermes et imbecilles sicut caecos et claudos esse arbitratur, et quos bello aggressurus, sicut caecos et claudos se triumphaturum putat. Idcirco dicitur in Proverbio: Caecus et claudus non intrabunt in templum. In Hebraeo habetur:
Abbreviated transcription (Latin):
N uia & abygail. Cũq uenisset dł. in castra¬
U .i. in manaim: sobi filiꝰ naas de rabbath filioꝵ
Sammon. & reliqͣ. Iste sobi filiꝰ fuit naas
dixit dd. faciã misccłiam cũ amnon. sicut
fecit pat̾ eiꝰ naas mecũ. Int̾empto aũ a dd̾
aminon. qͥ ei in decaluatis seruis sins imuriã
fecerat: constitutꝰ ẽ ab eodẽ dd. in loco frĩs
iste sobi. qͥ ad d̃ legit᷑ cũ cet̾is uenisse: & stra

Expanded text:
 Abigail. Cumque venisset David in castra in Manaim: Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon, etc. Iste Sobi filius fuit Naas dixit David: Faciam misericordiam cum Anon, sicut fecit pater ejus Naas mecum. Interempto vero a David Anon, qui ei in decalvandis servis suis injuriam feiste Sobi, quia ad David legitur cum caeteris venisse, et stra
Abbreviated transcription (Latin):
N e suꝑ ppłm dñi. & suꝑ domũ isrł. Ppl̃m
dñi sacerdotes: & domũ isrł. generaliter
Somnẽ ppłm isrł dicit. Ee dixit ut doceret
Nfilios uida arcũ. Eoce scͥptũ ẽ. in libro iustoꝵ:
Et dix̃. subaudit᷑ dd̃: ut doceret. sub audis
ds. filios iuda arcũ: reges uidł. iuda doce¬
ret fortitudinẽ. scił. ut fortes. & intenti es¬
sent in timore łni. & in p̃ceptis dĩ. ne ꝑ
inobedientiã reges iuda a fortitudine &
timore dñi sicut saul. recederent: & eo mͦ
qͦ ille ꝑierat. ꝑirent. Qd̃ aut̃ ait. ecce scrip¬
tum ẽ. in libro iustoꝵ: liber iustor. liber
samuheł ẽ. uͥ continent᷑ ꝓpħe iusti: samu¬
hel uidł. & gad. & nathan. In qͣ libro scrip

Expanded text:
ni, et super domum Israel. Populum Domini, sacerdotes, et domum Israel generaliter omnem populum Israel dicit. Et dixit, ut doceret filios Juda arcum: Ecce scriptum est in libro Justorum. Et dixit, subauditur David, ut doceret, subauditur Deus, filios Juda arcum, reges videlicet Juda doceret fortitudinem, scilicet ut fortes et intenti essent in timore Domini, et in praeceptis Dei, ne per inobedientiam reges Juda a fortitudine et timore Domini, sicut Saul, recederent et eo modo, quo ipse perierat, perirent. Quod autem ait: Ecce scriptum est in libro Justorum: liber Justorum, liber Samuelis est, ubi continentur Prophetae justi, Samuel vi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃de. Qđ cũ iudisset armiger eiꝰ. uidelicet
qd mortuus e̾e̾t saul: irruit etiã ipse suꝑ
gladiũ suũ: & mortuus ẽ cũ eo. Armigerũ
istũ hebrei doech idumeũ dicunt fuisse:
qͥ cernens saul mortuũ. se ipsũ ob metum
isti: pueri & domestici eiꝰ intelligendi sunt.
abinadab. qͥ & iesui. & melchisua. Isbosech
autẽ domi erat. qͥ anno qͦ saul rex constitu
gͦ est. cur alibi legat᷑ iesui: & alibi abina¬
dab. Iesui enĩ. int̾p̃tat᷑ equalis. Equalis ideo
dicit᷑: qͥa eqͣlis meriti fuisse filii cum pat᷑
sponte.
S ponte & enĩ sua pat̃ eiꝰ saul male agendo. ac¬
quisiuit: ut talit una cũ filiis ꝑimeret᷑. In
castris saul: & reliqͣ. Hominẽ istũ amalechi¬
tem. hebrei filiũ doech fuisse dicunt: Ama¬
lechites & enĩ. & idumeus. unũ ẽ. qr filius
pͥmogenitꝰ esau. eliphat fuit: & huiꝰ filius
amalech. Dyadema aut̃ & armillã. que
dauid detulit: a patre doech cõmendata
Usibi fuisse hebrei ꝑhibent. Et plorauert̃

Expanded text:
armiger ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortuus est cum eo. Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum isti, pueri domestici ejus intelligendi sunt. Abinadab, qui et Jesui, et Melchisua. Isboseth autem domi erat, qui anno, quo Saul rex constitutm cur alibi legitur Jesui, et alibi Abinadab? Jesui enim interpretatur aequalis. Aequalis ideo dicitur, quia aequalis meriti fuisse filii  Al. filsponte. Sponte etenim sua pater ejus Saul male agendo acquisivit, ut taliter una cum filiis perimeretur. IN castris Saul, et reliqua. Hominem istum Amalecitem Hebraei filium Doech fuisse dicunt. Amalecites enim et Idumaeus unum est, quia filius primogenitus Esau Eliphaz fuit, et hujus filius Amalec. Diadema autem et armiltam, quae David detulit, a patre Doech commendata sibi fuisse Hebraei perhibent. Et planxerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Stimore d̃ni. ꝑ inobedientiã piit. Incliti
Stui ifrl̃. suꝑ montes tuos int̾fecti st̃ In
hebreo habet᷑. suꝑ excelsa tua: Es est sensus.
Osaul. gloriosi isrł suꝑ excelsa tua int̾fecti
sunt: qr in peccato inobedientiȩ tuȩ. una
decũ ꝑierunt. In obedientia nãq tua. in ido¬
lis .i. excelsis reputata ẽ: sicut ẽ illud in libͦ
samuheł. Melior ẽ. enĩ obedientia qͣm uicti¬
mȩ: & auscultare magis qͣ offerre adipẽ¬

Expanded text:
am periit. Inclyti tui Israel super montes tuos interfecti sunt. In Hebraeo habetur, super excelsa tua. Et est sensus: O Saul, gloriosi Israel super excelsa tua interfecti sunt, quia in peccato inobedientiae tuae una tecum perierunt. Inobedientia namque tua pro idolis, id est, excelsis reputata est, sicut est illud in libro Samuelis: Melior est enim obedientia, quam victimae: et auscultare magis
Abbreviated transcription (Latin):
Hodie increuert serui: qͥ fuguint dños suos.
Et nc̃ fiant sicut nabal imici tui: & qͥ
Squert̃ dño meo malũ. fiant in qͥt ficut
nabal: ut peant sic̃ nabal. in stulticia sua
Cumgͦ fecerit dñs tͥ dño meo oĩa qͣ locutꝰ ẽ
bona de te. & constituerit ducẽ te ifrł: non¬

Expanded text:
Hodie increverunt servi, qui fugerunt dominos suos . Et nunc fiant sicut Nabal inimici tui; et qui quaerunt Domino meo malum. Fiant, inquit, sicut Nabal, ut pereant sicut Nabal in stultitia sua. Cum ergo fecerit Dominus tibi Domino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem Isr
Abbreviated transcription (Latin):
exeis: & tu int̾rogas utrum mundi sint¬
ꝓueri. qͥ etiãsi mundi eẽnt neqͣꝙͣ eis uesci
deberent: Iocirco uia laica ẽ: qi tu laicalit
cabit᷑ in uasis: ipsã utiq in uasis .i. in m̃te
sua scĩficari dicit: qr nͥ necessitate corporis.
& ꝑicło uite urgente. nequaꝗͣ uesceret᷑ eiᷤ¬

Expanded text:
ex eis: et tu intpueri, qui etiamsi mundi essent, nequaquam eis vesci deberent? Idcirco via laica est, quia tu laicalitecabitur in vasis, » ipsa utique in vasis, id est, mente sanctificari dicit; quia nisi necessitate corporis, et periculo vitae urgente, nequaquam vesceretur ei
Abbreviated transcription (Latin):
phylistinoꝵ. ꝓpt̃ que adipiscenda. bello phy¬
listeos erat agg̾ssurꝰ. Dixit gͦ saul ad dauid.
In duab reb gener m̃s eris hodie. In dua¬
bus reb generũ eum sibi futurũ dicit: qͥa
iã attulerat ei. centũ p̃putia phylistinoꝵ
ꝓ merob. quã saul dedit adrieli molatite:
& postea ꝓ michol. ducenta. E qͣuis non
apte dicat᷑ ꝓ merob saul dedisse p̃putia dd:¬
tñ qͥ p̃cedentia & subseqͣntia legerit. &
scrutat᷑ fuerit. inueniet eũ bis sauli p̃putia
phylistinoꝵ dedisse. Potest etiã & aliter
intelligi. In duab reb gener m̃s eris ho¬
die: ꝙ ego quesiui a te centũ preputia
phylistinoꝵ. & tu obtulisti. ccͣ. Et ego egre
diens stabo iuxta patrẽ meũ in agro ubi
tu fueris: & loquar de te ad patrẽ meũ. &¬
S qđ cumq uidero nunciabo tͥ. Descensurũ
namq saułe in eunde agrũ ionathan dixe¬
rat: & ut in eodẽ agͦro. dd absconderetur
collocutũ int̾ eos fuerat: in qͣm agruͣ crebro

Expanded text:
quae adipiscenda, Philistaeos erat bello aggressurus. Dixit ergo Saul ad David: In duabus rebus gener meus eris hodie. In duabus rebus generum eum sibi futurum dicit: quia jam ei attolerat praeputia Philistinorum pro Merob, quam Saul dedit Adrieli Moholathitae, et postea pro Michol ducenta. Et quamvis non aperte dicatur pro Merob Saul praeputia cedentia et subsequentia perlegerit, et perscrutatus fuerit, inveniet eum bis Sauli praeputia Philistinorum dedisse. Potest etiam et aliter intelligi. In duabus rebus gener meus eris hodie, quia ego quaesivi a te centum praeputia Philistinorum, et tu obtulisti ducenta. Ego autem egrediens stabo juxta patrem meum in agro ubi tu fueris, et ego loquar de te ad patrem meum, et quodcumque videro, nuntiabo tibi. Descensurum namque Saulem in eumdem agrum Jonathan, David dixerat, et ut in eodem agro David absconderetur, collocutum inter eos fuerat. In quem agrum crebro
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est dd̃. Statĩq descendit ad petrã. & usa¬
bat᷑ in deserto maon. Descendisse ad petrã
dicit᷑ .i. ad tutissimũ locũ: in qͦ ea qͦ sibi oneri
&. gͣuia erant reposuit: & ipse u̾sabatur in
deserto maon. qͦ sibi suffugiũ patebat. Erat
Saut̃ uir qͥspiã in solitudine maon. Hebreᷤ
hic in loco ñ ht̃ in solitudine. In maon eñ
ciuitate habitabat: ñ in solitudine. Uere
frustͣ seruaui oĩa quȩ huiꝰ erant:.  ñ ꝑgt

Expanded text:
tum est David, statimque descendit ad petram, et versabatur in deserto Maon. Descendisse ad petram dicitur, id est, ad tutissimum locum, in quo ea, quae sibi oneri et gravia erant, reposuit. Et ipse versabatur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitudine Maon. Hebraeus hoc in loco non habet, in solitudine. In Maon enim civitate habitabat, non in solitudine. Vere frustra servavi omnia, quae hujus erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
parret. & penitudine ñ flectet᷑: neq enim¬
S homo ẽ. ut agat penitentiã. In hebreo legit᷑.
Porro tͥumphator in isrł ñ mentiet᷑. Triũpha
sibi famulantib. largit᷑. Penitudine non
flectit᷑: qri ñ penitet eũ de bonis q̃ largitꝰ ẽ.¬
nora me sic̃. regẽ: ut ego p̃ced̾a sicut rex & tu
me seq̃ris: ut adorẽ dñm d̃m tuũ. Senes aut̃
Sdicit. Et respondens unꝰ de pueris. ait. Ecce¬
N uidi filiũ ysai bethleemitide: & cet̾a. Puer
iste doec idumeus fuisse dicit᷑. inimicꝰ dauid:
& oĩa q̃ de dauid in laude dixisse uidet᷑. in
odiũ dixisse dicit᷑: qr uolebat inimicicie causa

Expanded text:
 enim homo est, ut agat poenitentiam. » In Hebraeo legitur: « Porro triumphator Israel non mentietur. » Triumphatsibi famulantibus largitur. Poenitudine non flectitur, quia non poenitet eum de bonis quae largitus enora me sicut regem ut ego praecedam sicut rex, et tu sequaris, ut adorem Dominum Deum tuum. Senes autem dicit. Et respondens unus de pueris, ait: Ecce vidi filium Isai Bethlehemitem, et caetera. Puer iste Doech Idumaeus fuisse perhibetur, inimicus David: et omnia quae de David in laudem dixisse videtur, in odium ejus dixisse dicitur: quia volebat inimicitiae causa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħasse dicat᷑. Quã questionẽ hebrei his du¬
obus modis soluunt. Fut ñ uidit eũ. qͥ a
qͣndo iunctꝰ ẽ. saul cuneo ꝓpħaꝵ abscondit
se samuhel ne uideret᷑ ab eo: aut ñ uidit
eũ indutũ habitu regio qͦ inlutꝰ erat. qͣndo
dictũ ẽ. ñ uidit eũ usq in diem mortis suȩ.
subaudit᷑. indutũ habitu regio. Expoliasse
uͦ se ñ omnib uestim̃tis: s regalib tantũ
incelligetidłu ẽ. Q sit dñs tecũ. sicut fuit

Expanded text:
e dicatur. Quam quaestionem Hebraei his duobus modis solvunt. Aut non vidit eum, quia quando junctus est Saul cuneo Prophetarum, abscondit se Samuel, ne videretur ab eo. Aut non vidit eum indutum habitu regio, quo indutus erat quando dictum est: Non vidit eum usque in diem mortis suae, subauditur indutum habitu regio. Exspoliasse vero se non omnibus vestimentis, sed regalibus tantum, intelligendum est. Et sit Dominus tecum; sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ in tẽplo dñi uͥerat arcba di. samuhel
dormiebat. Qd̃ uͦ ait. añꝙͣ luc̾na di extingx¬
ret᷑. intelligi oportet. ante ꝗͣ lux diurna fie¬
ret: q̃ndo eadẽ luc̾na extinguenda erat.
luc̾na arderet usq mane: sic̃ est illud in¬

Expanded text:
in templo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequam lucerna Dei exstingueretur, intelligi oportet, antequam lux diurna fieret: quando eadem exstinguenda erat lluceret usque mane: sicut est illud
Abbreviated transcription (Latin):
De cuiꝰ gñe erant cynei qͥ descenderant ad a¬
malech. & habitabant cũ eo: qͥ utiq eorũ
consanguineus erat: & hereditatẽ in eius
madian: siue ꝙ consiliũ dedit moysi q̃lit̃¬
ppłi multitudinẽ gubernaret. Nuntiatum
Sẽ aut̃ samuheli eo qđ saul uenisset in car¬
S melũ. & erexisset sibi fornicẽ tumphalem.

Expanded text:
de cujus genere erant Cinaei, qui descenderant ad Ade cujus genere erant Cinaei, qui descenderant ad Amalec, et habitabant cum eo, qui utique eorum consanguineus erat, et haereditatem in ejus Madian, sive quia consilium dedit Moysi, qualiter multitudinem populi gubernaret . « Nuntiatum est Samueli eo quod venisset Saul in Carmelum, et erexisset sibi fornicem triumphalem
Abbreviated transcription (Latin):
Ys intfice a uiro usq ad mulierẽ: & paruu¬
lum atq lactentẽ: bouẽ. ouem. camelũ &
asinũ. & ium̃ta. Ideo aũt iumenta amalech
ria fieret. Dñs enĩ dixerat se deleturũ memo¬
riã amalech. de sub cȩlo: Iecuro p̃cipitur
sauli: ut eam penit᷑ ab hoĩe usq ad iuim̃ta
deleret. Et qr eiꝰ memoria .i. amalech. pentt᷑
deleta ñ fuit: saulis peccatũ & inobedien¬
deut̾onomii dicit᷑. Mem̃to que fecerit tibi
amalech in uia. qͣndo egrediebaris ex egypto.
qͣmͦ occurrerit tͥ: & extremos agminis tui
qͥlassi erant ciciderit. Lassos hic hebrei. un¬
mundos sołm legẽ ext̃ castra manentes
intelligunt: q̃s cieidisse amalechite dicunt᷑:
qr sicut ipsi tradt eoꝵ circũcisionẽ ãputaue¬
runt: & in subsannationẽ dłi in celũ ꝓiecert̃.
Dix̃q saul eyneo. fbite. recedite. atq discedi¬
Ste: ne forte iuoluã te cũ eis. Tu enim fecisti
de egypto. Cheni ipse ẽ. ietro. cognatꝰ moysi.

Expanded text:
o usque ad mulierem et parvulum atque lactantem, bovem et ovem, camelum et asi num. » Ideo autem jumenta Amalec ria fieret Dominus enim dixerat se deleturum memoriam Amalec de sub coelo. Idcirco praecipitur Sauli ut eum penitus ab homine usque ad jumenta deleret. Et quia ejus memoria, id est Amalec, penitus deleta non fuit, Saulis peccatum et inobedienDeuteronomii dicitur: « Memento quae fecerit tibi Amalec in via, quando egrediebaris de Aegypto, quomodo occurrerit tibi, et extremos agminis tui, qui lassi residebant, ceciderit . » Lassos hic Hebraei immundos secundum legem extra castra manentes intelligunt: quos cecidisse Amalecitae dicuntur, quia sicut ipsi tradunt eorum circumcisionem amputaverunt et in subsannationem Dei, in coelum projecerunt. « Dixitque Saul Cinaeo, Abite, recedite atque descendite, ne forte ireliqua. Cinaeus ipse est Jethro cognatus Moysi,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sanguine dicunt᷑. qr cont̾ legis p̃ceptũ.
añ ꝙͣ sacͥficiũ uesꝑtinũ ꝑageret᷑. comedert̃.
Sic itaq usus erat. ut qͣndo homicidiũ ab
eis. aut in suis atit in exteris fiebat: non
comederent ante ꝗͣ sacrificiũ uesꝑtinũ
ꝑeis fieret. Fliter. Peccasse dño. & cum¬

Expanded text:
e dicuntur: quia contra legis praeceptum antequam sacrificium vespertinum perageretur, comederunt. Sic itaque usus erat, ut quando homicidium ab eis, aut in suis, aut in exteris fiebat, ut non comederent, antequam sacrificium vespertinum pro eis fieret. Aliter peccasse Dom
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ cepit edificare altare dño Hebreus ñ¬
ht̃. pͥmũ. Querendu itaq ẽ. cũ antea legat᷑
edificasse altare. qͣndo a samuhele increpat᷑
inobedient̾ illud edificauit: ñ dño edificas¬
se intelligit᷑. Hic aũt qr obedient̾ & recte. il¬

Expanded text:
mum coepit aedificare altare Domino. Quaerendum itaque, cum antea legatur aedificasse altare, quando a Samuele increpatus inobedienter illud aedificavit, non Domino aedificasse intelligitur. Hic au
Abbreviated transcription (Latin):
nam & filios eiꝰ increpat: q̃ ob fecunditatẽ
Arcus egiptioꝵ. id ẽ. fortinido & potentia
suꝑata ẽ: & infirmi. scił. israelite confortati
st̃. Allit̃. Arcus. id ẽ. suꝑbia & fortitudo
fenenne ꝗͣ in filiis głabat᷑. supata est: &
anna q̃ ob sterelitatẽ infirma erat. accin¬
plurimmi. sed .uͭii. legunt᷑. Iudei hc̃ locũ ita
intelligt̃. qđ nato samuhele. mortuus sit
annȩ. fenennȩ filii mortui sint. S qͣrendũ
ẽ qͣmͦ hoc stare possit: cũ fenenna .uii: anna
aut̃ ñ plꝰ ꝙͣ .xͦ. filios habuerit. Quã q̃stionẽ
hebrei soluentes: duos samuhelis cũ filiis
anne annumerant. Dñi enĩ st̃ cardines
t̾rȩ: & posuit suꝑ eos orbem. In hebreo ita
habet᷑. Dñ enĩ st̃ afflicti t̾re. Affuctos terrȩ.
hebrei pauꝑes sp̃ũ & humiles corde intelligt̃.
suꝑ qͦs dñm orbẽ posuisse dicunt: quia eoꝵ
meritis t̾ram stare autumant. Dñm formi¬
dabt̃ adu̾sarii eiꝰ: & suꝑ ipsos in celis tona¬

Expanded text:
nam et filios ejus increpat, quae ob fecunditatem Arcus Aegyptiorum, id est, fortitudo et potentia, superata est: et infirmi, scilicet Israelitae, confortati sunt, Aliter: Arcus, id est, superbia et foFenennae, qua in filiis gloriabatur, superata est, et ego, quae ob sterilitatem 388 infirma eram, accinplurimi, sed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele, mortuus sit Annae, Phenennae filii mortui sunt. Sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Phenenna septem: Annaquinque filios habuerit. Quam quaestionem Hebraei solventes, duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant. Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super eos orbem. In Hebraeo ita habetur: Domini enim sunt afflicti terrae. Afflictos terrae, Hebraei pauperes spiritu et humiles corde intelligunt: super quos Dominum orbem posuisse dicunt: quia eorum meritis terram stare autumant. Dominum formidabunt adversarii ejus: et super ipsos in coelis tona
Abbreviated transcription (Latin):
culpabilit̾ saul obtulisse holocaustũ: eum
samuhel ab eo expectatꝰ uixta placitum
septẽ dierũ ñ uenerit. Qd qui hc̃ locũ bñ
distuxer̃it: muenet eũ ñ ĩ merito culpatũ¬
biłe fuisse. & in obedientia redargutum.

Expanded text:
culpabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
abscondert se in speluncis & in abditis.
in petris qͦq & in antͥs. & in cisternis: Hebrei
aut̃ tͣnsiert̃ iordanẽ: t̾ramgad & galaad.
Si se abscondit isrł in p̃fatis locis: qͥdẽ. qđ
ait hebrei aut̃ tͣnsierunt iordanẽ: Abscon¬
sis enĩ qͥb dã isrłitis qͥ saul & ppłm qui cũ
eo erant reliquerant: qued̃a pars illoꝵ. qͥ
hic hebrei uocant᷑. timore ꝑterriti. defece
runt a sauil & a uiris qͥ cũ eo erant. & de¬
scenderunt in castra phylistiim. Quẽ locũ
ad intelligendũ clariꝰ & manifestiꝰ seqͣntia
demonstrant: in eoloco uͥ ait. S & hebrei
qͥ fuerant cũ phylistiim heri & nudiꝰterciꝰ
ascenderant q cũ eis in castris: reu̾si sunt
ut eent cũ ifrl: qͥ erant cũ saul & ionathan.
Om̃s qͦq ifrłite qͥ se absconderant in monte
ephraim. audientes qđ fugissent phylisti-¬
Sim: sociauer̃t se cũ suis in p̾liũ. Et uersus¬

Expanded text:
absconderant se in speluncis et in abditis, in petris quoque et in antris, et in cisternis. Hebraei autem transierunt Jordanem in terram Gad et Galaath. Si se abscondit Israel in praefatis locis, quid est quod ait: Hebraei autem transierunt Jordanem. Absconsis enim quibusdam Israelitis qui Saul et populum qui cum eo erat, reliquerant: quaedam pars eorum qui hic Hebraei runt a Saul et a viris qui cum eo erant, et descenderunt in castra Philisthiim. Quem locum ad intelgendum clarius et manifestius sequentia demonstrant in eo loco ubi ait: « Sed et Hebraei qui fuerant cum Philisthiim heri et nudiustertius ascenderantque cum eis in castris reversi sunt ut essent cum Israhele qui erant cum Saul et Ionathan omnes quoque Israhelitae qui se absconderant in monte Ephraim audientes quod fugissent Philisthim sociaverunt se cum suis in proelio et sal
Abbreviated transcription (Latin):
unã duplicẽ: qr annã diligebat. Ne repu¬
Stes ancillã tuã qͣsi unã de filiab belial: qr
ex multitudine meroris & doloris mei locu¬
ta sũ usq in p̃sens. Belial enĩ intp̾tat᷑ asꝙ
uigo. Et notandu qd õs qͥ ebrietatẽ sectant¬
Ufilii belial uocitent᷑. Et addux̃. eũ secũ postĩ
Nablactauerat. in uitulis tͥb & tͥb modiis

Expanded text:
unam duplicem, quia Annam diligebat. Ne reputes ancillam tuam quasi unam ex filiabus Belial: quia ex multitudine moeroris et doloris mei locuta sum usque ad praesens. Belial enim interpretatur, absque jugo. Et notandum quod omnes, qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocentur. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit mentio. Sic itaq hic intͦducit᷑. sicut
helyas ꝓpħa. in loco uͥ dicit᷑. & dixit helyas
thesbites de habitatorib galaad. Ex ore
rediret: & ibi uixta uoluntatẽ dñi ꝑsecu¬
tionẽ inimicoꝵ ferret. Et trucidauit doecͥ
Sin die illa octoginta qͥnq uiros uestitoᷤ ephot
Ulineo. In hebreo habet᷑ portantes ephot lineũ.
Aiunt hebrei ñ õs ephot lineũ portasse: sed
tales eos fuisse qͥ utiq digni & idonei ẽẽnt
ad portancłũ ephot lineũ. Si tradent me¬
Nuiri ceilȩ in manꝰ eiꝰ. & si descendet saul
Nsic̃ audiuit seruus tuus: dñe ds isrł indica
Sseruo tuo. Etn ait dñs. Descendet. Ac si
dicet. Si hic hei steteris: descendet: Eł qđ
ait. si tͣlent me uiri ceilȩ. & dñs ait. tͣdent:
iste ẽ. sensus. Si descenderit saul. & hic te
Sinuenerit: tͣdent. Porro eo tempore qͦ fuge¬
rat abiathar. filiꝰ abimelech. ad dd in ceila:
Sephot secũ habens descenderat. Ephoc illud
erat. qd moyses iubente dño fecerat: in qͣ¬

Expanded text:
taque hic introducitur, sicut Elias Propheta in loco ubi dicitur: Et dixit Elias Thesbites de habitatoribus Galaad . Ex orerediret, et ibi juxta voluntatem Domini persecutionem inimicorum ferret. Et trucidavit Doech Idumaeus in die illa octoginta quinque viros vestitos ephod lineo. In Hebraeo habetur: portantes ephod lineum. Aiunt Hebraei, non omnes ephod lineum portasse, sed tales eos fuisse, qui utique digni et idonei essent ad portandum ephod. Si tradent meviri Ceilae in manus esicut audivit servus tuus, Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat: in q
Abbreviated transcription (Latin):
Sreuelatꝰ sermo dñi. Dix̃ dñs ad samuhel.¬
N Ecce ego faciã uerbũ in isrł. qͦd qͥcũq audi¬
Uerit. tinnient ambȩ aures eiꝰ. Hoc in loco
cõminatio di ẽ. suꝑ hely. & suꝑ domũ eiꝰ
eo qd in hoc peccato filioꝵ hel archa dei
capet᷑. & isrł rueret. & filii eiꝰ interirent. et
id factũ audientiũ aures tmnirent stupore
mnuhel timebat uisionẽ indicare hely. Hon
ẽ. intelligendũ qd famu hel aꝑuerit ostia
dom̃ dñi: s sac̾dos. Et ñ cecidit ex oĩb uͥbs
Ssamuheł in t̾ram. Non cecidisse ex omnib
gestis demonstrabat᷑. Et euenit sermo sa¬
Smuheł uniu̾so israheli. Sermo eiꝰ fuit ad

Expanded text:
s ad Samuel: Ecce ego facio verbum in Israel: quod quicunque audierit, tinient ambae aures ejus. » Hoc in loco comminatio Dei est super Heli, et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Heli arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et id factum, audientium aures tinnirent stupore muel timebat visionem indicare Eli. Non est intelligendum quod Samuel aperuerit ostia domus Domini, sed sacerdos. Et non cecidit ex omnibus verbis Samuel in terram. Non cecidisse ex omnibustabat, rebus gestis demonstrabatur. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. Sermo ejus fuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uideł. scũariũ secũ haberent. Qͣndo locus
scũarii ꝓcul erat. iubebat᷑ sanguis uictimaꝵ
in t̾ram fundi: de his uidl̃ uictimis qͣs ad
esus suos p̃parabant. Qͣndo uͦ scũarium
p̃sens erat. sangnis hostiarũ suꝑ altare dñi¬

Expanded text:
icet sanctuarium secum haberent. Quando locus sanctuarii procul erat, jubetur sanguis victimarum in terram fundi de his videlicet victimis, quas ad suos esus praeparabant, quando vero sanctuarium praesens erat, sanguis hostiarum super altare Domi
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ hely sadoch sac̾dos extitit: qͥ eiecto abi¬
athar a salomone. sac̾dotiũ suscepit: sicut
inmalachim scͥhit᷑. Piecitq salomon abia¬
thar. ne e̾ẽt sac̾dos dñi: ut ĩpleret᷑ uerbũ
N ñ auferã penitꝰ uirũ ex te ab altari meo:
Uut deficiant ocłi tui. & tabescat anima tua.
Ideo se dñs ñ penit᷑ ablaturũ ex domo hel
uirũ ab altari suo dic̃: ut semꝑ de domo
eiꝰ eẽt in domo dñi uir qͥ in dignitate sac̾do¬
tii aliũ substitutũ uideret: ut se eadẽ dig¬
nitate pͥuatũ uidentes ocłi eiꝰ. deficerent:¬
& anima tabesceret. Uñ & in subseqͤntib
dicit᷑. Ueniat ut adoret eũ .i. sac̾dotẽ mag¬
nũ: & accipiat ab eonũmũ argenteũ et
tortã panis: & dicat. Dunitte me obsecro
ad unã partẽ sacerdotałe. ut comedã bu¬
Scellã panis. Et sermo dñi erat p̃ciosus in
Sdieb illis. Preciosus dicit᷑. qr rarus erat.
Om̃e enĩ qd rarũ ẽ. p̃ciosũ ẽ. Non erat ma

Expanded text:
domus Heli Sadoc sacerdos exstitit, qui, abjecto Abiathar, a Salomone sacerdotium suscepit, sicut in Malachim legitur : « Projecitque Salomon Abiathar, ne esset sacerdos Domini, ut impleretur verbum non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tabescat anima tua. » Ideo Dominus se non penitus ablaturum ex domo Heli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Heli esset in domo Domini vir qui in dignitatem sacerdotii alium substitutum videret: et se eadem dignitate privatum videns, oculi ejus deficerent, et anima tabesceret. Unde et in subsequentibus dicitur: Veniat ut adoret eum, id est, sacerdotem magnum: et accipiat ab eo nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam buccellampanis. Et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis. Pretiosus dicitur, quia perrarus erat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est. Non erat visio
Abbreviated transcription (Latin):
egyꝑto in domo pharaonis: & elegi eũ ex õib
tͥbub ifrł mͥ insacerdotẽ : Et cet̾a. Hc̃ uirũ
d̾i iudei phinees dic̃t̃: quẽ & helyam autu¬
mant. Reuelatꝰ uͦ dñs fuisse dicit᷑ domui
patͥs eiꝰ. ad ẽ. aaron. in eoloco uͥ ait. Dix̃ enĩ
dñs ad aaron. Uade in occ̃sum moysi in
deserto: & cet̾a. In hoc loco pͥmũ dñs ei reue¬
latꝰ dicit᷑. In sac̾dotẽ uͦ electꝰ ẽ. ex õib tͥbub

Expanded text:
to in domo Pharaonis? et elegi eum ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus vero Dominus fuisse dicitur domui patris ejus, id est, Aaron: in eo loco ubi ait: Dixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto , et caetera. Et in hoc loco primum Dominus ei revelatus dicitur. In sacerdotem vero electus est ex omnibus t
Abbreviated transcription (Latin):
Uq̃ faciebant filii sui uniu̾so israeli: & qͦmͦ
Udormiebant cũ mulierib que obseruabail
Sad ostiũ tabernacłi. Dormisse eos dicunt
hebrei cũ mulierib eo qđ post menstrui tẽpꝰ
aut partꝰ. ñ ĩpleto sodm legis p̃ceptũ sacͥficio
suadebant eas ad uiros suos redire: eisq cõ¬
misceri. E dormire ideo dicunt᷑: qr ẽas dor¬
Sfama quã ego audio: ut tͣnsgredi faciatiᷤ
ppłm dñi. Transgressionẽ gͦ ppls faciebat.
qͥ sacͥficio ñ rite pacto uxorib suis iungebat᷑.
Sic̃. enĩ ui extorquebant carnes ab ĩmolante
ita etiã extorq̾bat᷑ sacrificiũ ab offerente. Et
iccuro sic̃. in auferendis carnib faciebant
hoĩes dec̾here sacͥficio dñi: ita q̃q nichilom¬
qͣm peccauit placabilẽ sibi facit dm̃: cui i
Suiro peccauit. Si aut̃ in din peccauerit uir.

Expanded text:
ant filii sui universo Israeli: et quomodo dormiebant cum mulieribus, quae observabant ad ostium tabernaculi. Dormisse eos dicunt Hebraei cum mulieribus, eo quod post menstrui tempus aut partus, non impleto secundum legis praeceptum sacrificio, suadebant eas ad viros suos redire, eisque commisceri. Et dormire ideo dicuntur: quia ego audio, ut transgredi faciatis populum Domini. Transgressionem ergo populus faciebat: quia, sacrificio non rite peracto, uxoribus suis jungebatur. Sicut enim vi extorquebant carnes ab immolante: ita etiam extorquebant sacrificium ab offerente. Et idcirco sicut in auferendis carnibus, faciebant homines detrahere sacrificio Domini, ita quoque nihiloquem peccavit, placabilem sibi facit Deum, cui in viro peccavit. Si autem in Deum peccaverit vi
Abbreviated transcription (Latin):
s Pat̾ mi. ꝓbet᷑ iob. usq ad finem: filiꝰ uniꝰ anni
Serat saul cũ regnare cepisset. duob autem
aiuus regnauit suꝑ isrł. Non de isbosech
unius anni ẽ. & in eade innocentia duob
Net eruit uos de manu ininicoꝵ ur̃oꝵ per
circuitũ. Iherobaal ipse ẽ gedeon. & balan¬

Expanded text:
: Pater mi, probetur Job usque ad finem . Filius unius anni erat Saul cum regnare coepisset. Duobus autem annis regnavit super Israel. Non de Isboseth unius anni, et in eadem innocentia duobuset eruit vos de manu inimicorum vestrorum per circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
d feremꝰ ad uirũ : festina nc̃: hodie inqͥt
uenit in ciuitatẽ: qr. sacͥficiũ ẽ. hodie ppło
Slendis. Et dimictã te mane: & omĩa qͣst̃
Sm corde tuo indicabotͥ. E de asinis qͣs
Sꝑdidisti nudiust̾ciꝰ ne sollicitꝰ sis: quia
Sinuentȩ sunt. Erat in corde satil. sicut
hebrei tͣdunt. qđ rex futuiꝰ eẽt: qi uiderat
ꝑuisũ se in u̾tice arboris palmȩ collocari. qͥ
uisio signũ regale erat. Cumq abieris inde
N& ultͣ transieris. & ueneris ad quercũ thab&:
Sinuenient te ibi tres uiri. ascendentes ad
dm̃n in bethel. Hi uiri causa or̃onis ibant
bethel: u iacob lapidẽ erexerat. Post hec
Quenies ad collem di. Collis di locꝰ erat. ubi
S ꝓpħe habitabant. Et insiliet in te sp̃s dñi
cunt de fut᷑o scło: de gog & magog. & de
Sp̃miis iustor. & de pena ĩpioꝵ. Quando gͦ
Nuenerint signa hec oĩa tͥ: fac qͥcũq inuen̾it
Smanꝰ tua: qi dñs tecũ ẽ. Ac si diceret. His
signis nosse pot̾is. qr dñs de regẽ fore uo¬

Expanded text:
d feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo  in Kalendis. Et dimittam te mane: et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi: et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat in corde Saul, sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale fuit. Cumque abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Dominum in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, ubi Prophetae habitabant. Et insiliet in te Spiritus Dcunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Deus tecum est. Ac si diceret: his signis nosse poteris, quia Deum te regem fore vo
Abbreviated transcription (Latin):
ab ephrata ñ ephraĩ dici. Sopbim. speculaterẽ
int̾p̃tat᷑. Speculatores bic ꝓpħe intelligunt᷑.
qͣ filiꝰ elchana fuit. De monte epbraĩ. De
monte uͦ epbraĩ fuisse dicit᷑: qr ibi eiꝰ erat
habitatio. Int̾ cunctas namq tͥbꝰ. habitatio¬
Unẽ leuitarũ fuisse. ñ dubiũ ẽ. Et ascẽndebit
Nuir ille de ciuitate sua statutis dieb. tͥb

Expanded text:
ab Ephraim dici. Sophim, speculatores interpretantur. Speculatores hic Prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuit. De monte Ephraim. De monte vero Ephraim fuisse dicitur, quia ibi erat ejus habitatio. Intra cunctas namque tribus, habitationem Levitarum fuisse non dubium est. . Et ascendebat vir ille de civitate sua sta
Abbreviated transcription (Latin):
pleniꝰ docet: in qͦ series genealogiȩ uisq
ad leui ꝑducit᷑. Mat̃ qͦq eiꝰ de tͥbu iuda
fuisse monstrat᷑. in eo qł epbrateꝰ uocat᷑.
Ephrateus ab ephrata uxore chaleph.
quã constat fuisse de tͥbu iuda: dictꝰ est.
Et si qͤm mouet qd ñ ab effraĩ s ab epbra¬
ta ephrateᷤ uocet᷑. uideat in subsequentib
pateat eunde ysai. ñ de ephrai. s de tͥbu iudi

Expanded text:
usque ad Levi producitur. Matrem quoque ejus de tribu Juda exstitisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Chaleph, quam constat fuisse de tribu Juda , dictus est. Et si quem movet quod ab Ephraim, non Ephrata, Ephrataeus vocetur, videat in subsequentibus pateat eumdem Isai non de Ephraim, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
hel suũ p̃stolari aduentũ sanli septẽ cherũ
tẽpore p̃cepit: s ad offerendas oblationes
& ĩmolandas uictuas pacificas se ab eo
eisdẽ uii. dieb uoluit expectari. Qd̾̃ ille
neqͥꝗ̃ fecit: & ideo merito culpat᷑: & stul¬
Sticiȩ elogio denotat᷑. Responditq alt all aba.
Adicens. Et qͥs pat̾ eoꝵ: Ac si dic̾it. Et quis
maior illo in dignitate & in sapientia: Op¬
time enĩ potest int̾ ꝓpb̃as u̾sari. & pater

Expanded text:
ri adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas, se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit, et ideo merito culpatur, et stultitiae elogio denotatur. Responditque alter ad alterum, dicens: Et quis pater eorum? Ac si diceret. Et quis major illo in dignitate et sapientia? Optime enim potest inter Prophetas versari, et pater
Abbreviated transcription (Latin):
Srt̃ in masphat: & hauserunt aquã. & effu¬
dert̃ in conspectu dñi. Hebrei tradt qͦd corã
dño in eadẽ aqua. maledicta congesta sint
& sicut in lege mulier zelotipa hausta aqua
etiã qd̃ qͥc̃q idolatra hanc aquã gustasset:
labia eiꝰ ita sibi adhererent. ut nequaqͣm
ea ab inuicẽ idolatra separe posset. Hoc
indicio idolatra dep̃hendebat᷑. & int̾ficie¬
bat᷑. Qd̃ & seqͤntia indicant. in eo qđ ait:
iudicauit q samubel. filios isrł in masphat.

Expanded text:
 hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu Domini. Hebraei tradunt quod coram Domino in eamdem aquam maledicta congesta sint: et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua etiam quod quicumque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus ita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samue
Abbreviated transcription (Latin):
milib cõputaris. Et factũ ẽ. ex q̃ die man¬
sit archa dñi in cariathiarim multiplica¬
tͥnslata ẽ. eadẽ archa dm̃ a samuhele in
masphat: & de masphat tͣnstuler̃t eam
samuhel & saul in galgala. Inde t̃nslata
ẽ a saul in nobe: de nobe ingabaa. De
gabaa t̃nslata ẽ a cdauid in domũ obeth
edom. De domo obeth edom. tͣnstulit eã dd
in syon: de syon t̃nstulit eã salomon in sc̃a sc̃ꝵ.
Et reqͥeint oĩs ifrł̃ post dnm. Reqͥeuisse post

Expanded text:
millibus computaris. Et factum est ex qua die mansit arca Domini in Cariath-Jarim, multiplicatranslata est eadem arca a Samuele in Masphat, et de Masphat transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe. De Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obed Edom. De domo Obed Edom transtulit eam David in Sion. De Sion transtulit eam Salomon in Sancta Sanctorum. Et requievit omnis
Abbreviated transcription (Latin):
instabilis factaẽ. Om̃s qͥ głificabant eã
spreuerunt illam: quia uiderunt igro¬
miniã eius. Ipsa autẽ gemens: et conret¬
sa retrorsũ. tech. ordes eius in pedib
eius: nec recordata est finis sui. Deposta
est uehementer: non habens consolato¬
rem. Ulide dñe afflictionẽ meã: qm̃ ete¬
tus ẽ mimicus. Ioth anũ suã mist
hostis ad omnia desiderabilia eiꝰ : qͥa
uidit gentes ingressas scuariũ sum:
de qͥb p̃ceperas ne intrarent in eccłiat

Expanded text:
instabilis facta est omnes qui glorificabant eam spreverunt illam quia viderunt ignominiam eius ipsa autem gemens et conversa retrorsum TETH sordes eius in pedibus eius nec recordata est finis sui deposita est vehementer non habens consolatorem vide Domine adflictionem meam quoniam erectus est inimicus IOTH manum suam misit hostis ad omnia desiderabilia eius quia vidit gentes ingressas sanctuarium suum de quibus praeceperas ne intrarent in ecc