comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non cdabit᷑ aurũ obrirum ꝓea. Qui ut antiquos etiam patres
sacri eloquĩ tractatores inferiores ostendet: adiunxit. Nec
appendet᷑ argentum in cõmutatione eius. Ut philosophoꝵ ꝙͦ
sapientiam huic monstraret longe subẽe: iatulit. Non con¬
fertur tinctis indiȩ colorib. Atq subunxit. Nec lapidi sar¬
donico prȩtiosissimo uel saphẏro. Ut in illa qͦ suꝑna ciui¬
tate nullum ꝑuenire ad equalitatẽ unigeniti demonstraret:
addidit. Non adequabit᷑ ei aurum uel uitrum. lit ꝓphas
qͦ ei subeẽ ostendet: adiuuxit. Nec cõmutabunt᷑ ꝓea uasa
auri excelsa & eminentia: nec cõmemorabunt᷑ conꝑatione
eius. Trahit᷑ enim sapientia de occultis. Adextremũ uero
ut ipsos qͦ in eccłia hereticos increparet. qui a gentilitatis
errore uenientes fidem quam ꝑcipiunt. ꝑ suꝑb
scindunt: addidit. Non adęquabitur ei to¬
parium
de etnopia. Ac si patenter insinuet dicens.
Hi qͥ

Expanded text:
Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem Unigeniti demonstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ut prophetas quoque ei subesse ostenderet, adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui a gentilitatis errore venientes, fidem quam percipiunt, per scindunt. addidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
go. & aucilla dñi ẽẽt & mater. Sic quippe ei ab elisaboe
dicit̾. llude hoc m ut ueniat mater diũ mei adme
Et ipsa uirgo concipiens dicit. Foce ancilla dñi. fiat
m scdm uerbum tuũ. Et quãuis ipse aliuud ex patre
aliud ex uirgine. non tam̃ alus ex patre alius ex uirgine:
sed ipse est ȩcernus ex patre. ipse temporalis ex matre. ipse
qui fecit. ipse qui sactus est. Ipse speciosus forma ꝑre filus
hominũ ꝑ diuinitutẽ: & ipse de quo dictum est
uidimus eum & non erat aspectus. & non est spe¬
cies ei neq decor ꝑ humanitatẽ. Ipse ante secła de patre
sine matre ipse in sine scłoꝵ dematre sine patre. lpse
templũ ipse conditor templi.: ipse auetor oꝑis. ipse. opis
auetons: manens unus ex utrq & intitraq naturi nee na¬
titrarũ copulatione confusus nec nattirarũ diftrarlione. et¬
minatus. Sed quia non hȩc tractanda. suscepimꝰ. ad expo¬
ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret: dirit.

Expanded text:
go et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa virgo concipiens dicit: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre, ipse qui fecit, ipse qui factus est; 767 ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem , et ipse, de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei neque decor , per humanitatem. Ipse ante saecula de Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec tractanda suscepimus, ad expout longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ẽ enim quod iacob qui deum se uidisse testat᷑: hunc non
nisi in angelum uidit. Hinc ẽ quod moyses qui cũ deo facie
ad faciem loquit᷑. sicut loqui solet homo cũ amico suo: ei int̾
ipsa uerba suȩ loquutionis dicit. Si inueni grãm in conspec
tuo ostende mͥ teipsum manifeste: ut uideam te. Certe eniꝰ
si deus non erat cum quo loquebat᷑. ostende mͥ deũ diceret:
et non ostende temetipsum. Si aut̃ deus erat cum quo facie
ad faciem loquebatur: cur se petebat uidere quem uidebat
Sed ex hac eius peticione colligitur. quia eum sitiebat ꝑ
incircumscriptȩ naturȩ suȩ claritatẽ cernere. quẽ iam cȩꝑat
ꝑ quasdam imagines uidere: ut sic suꝑna essentia mentis
eius oculis adesset. quatinus adȩcernitatis uisionem nulla
miago ereata temporalit̾ interesset. Et uiderunt gͥ patres testa¬
menti ueteris dnm̃. & tam̃ iuxta iohannis uocẽ dm̃ nemo

Expanded text:
Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc non Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc non nisi in angelo vidit . Hinc est quod Moyses, qui cum Deo facie ad faciem loquebatur, sicut loqui solet homo cum amico suo, ei inter ipsa verba suae locutionis dicit: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te . Certe enim si Deus non erat cum quo loquebatur, ostende mihi Deum diceret, et non ostende temetipsum. Si autem Deus erat cum quo facie ad faciem loquebatur, cur se petebat videre quem videbat? Sed ex hac ejus petitione colligitur quia eum sitiebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre, ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem nulla imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo patres testamenti veteris Dominum, et tamen, juxta Joannis vocem:
Abbreviated transcription (Latin):
Loquebat᷑ dñs ad moysen facie ad faciem: sicut loqui solet homo
ad amicũ suũ. Audit isd̾e iob dñm: qui dicit. Auditu auris au¬
diuite: nc̃ autẽ oculus meus uidet te. ludit ysaias dñm: qui
ait. Anno quo mortuus ẽ. rex orias. uidi dñm sedentẽ suꝑ soliũ
excelsum & eleuatum. Uidit micheas dñm: qui dicit. Llidi
dñm sedentẽ suꝑ solium suum. & omnẽ exercitum cȩli asisten¬
cem ei a dextris & a sinistris. Quid ẽ. gͦ quod tot testamenti uete¬
ris patres deum se uidisse testati sunt: & tamen de hac sapien¬
tia quȩ ds̃ est dicit᷑. abscondita ẽ. ab oculis omĩũ uiuentiũ.
et iohannes ait. dm̃ nemo uidit umquã: nisi hoc quod patent᷑
datur intelligi. quia quamdiu hic mortalit̾ uiuit᷑. uideri ꝑ
quasdam imagines deus potest. sed ꝑ ipsam naturȩ suȩ spe¬
ciem non pocest: ut anima grã sp̃c afflata. ꝑ figuras quasdaᷤ
deum uideat. sed adipsam uim eius essentiȩ non ꝑtingat.

Expanded text:
nus ad Mosen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum. Vidit Job Dominum qui dicit: Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te. Vidit Esaias Dominum qui ait: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum, et elevatum. Vidit Micheas Dominum qui dicit: Vidi Dominum sedentem super solium suum: et omnem exercitum coeli astantem ei a dextris, et a sinistris. Quid est ergo quod tot Testamenti Veteris patres Deum se vidisse testati sunt, et tamen de hac sapientia quae Deus est dicitur: Abscondita est ab oculis omnium viventium, et Joannes ait: Deum nemo vidit unquam , nisi hoc quod patenter datur intelligi, quia quandiu hic mortaliter vivitur, videri per quasdam imagines Deus potest, sed per ipsam naturae suae speciem non potest, ut anima, gratia spiritus afflata, per figuras quasdam Deum videat, sed ad ipsam vim ejus essentiae non pertingat?
Abbreviated transcription (Latin):
Non purus homo conceptus atq editus. ꝑmeritum ut
deus eẽt accepit: sed nuntiante angelo & adueniente
spu. mox uerbum in utero. iox intra uterum uerbum
caro: & manente in cõmutabili essentia. quȩ ei ẽ cum
patre &e cam sp̃u scõ coȩterna. assumpsit intͣ uirginea
uiscera. ubi & impassibilis pati. &e inmortalis mori.:
& ȩternus ante scła temporalis possit ẽẽ in fine scłoꝵ¬

Expanded text:
non purus homo conceptus atque editus, post per meritum, ut non purus homo conceptus atque editus, post per meritum, ut Deus esset, accepit, sed nuntiante angelo et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro; et manente incommutabili essentia, quae ei est cum Patre et cum sancto Spiritu coaeterna, assumpsit intra virginea viscera, ubi et impassibilis pati et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset esse in fine s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓpħa dicamus. fcce enĩ in iniquitatib conceptus sũ: & in delictis
peꝑit me mat̾ mea. Ille aut̃ solus ueracit̾ sc̃s natus ẽ: qui ut ip¬
sam conditionẽ naturȩ corruptibilis uinceret. ex cõmixtione car¬
nalis copulȩ conceptus non .ẽ. huic se sapientiȩ quasi quoddã to¬
parium de ethiopia ȩquari uoluit: cũ quidã heresiarces dixit.
hominẽ natum. sed ut d̾s ẽẽt ꝑ meritum ꝓfecisse : atq ob hoc
estimans & se & quoslibet alias ei posse coȩquari. qui filii
dei ꝑ grãm fiunt: non intelligens. non attendens. quia non
adȩquabit᷑ ei toparium de ȩthiopia. Aliud ẽ enun natos ho¬
mines grãm adoptionis. acciꝑe: aliud unũ singłarit̾ ꝑ diui¬
nitatis potentiã deum ex ipso conspectu ꝓdisse. Nec ȩquari
potest gła unigeniti habita ꝑ naturam. aliis accepta ꝑ grãm
iste hereticus desipit. alter in humanitate: alter in deitate

Expanded text:
cum propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptucum propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptupeperit me mater mea. Ille autem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topadion de Aethiopia aequari voluit, cum quidam haeresiarcha dixit: hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natum hominis gratiam adoptionis percipere; aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse: nec aequari potest gloria unigeniti habita per naturam, aliis accepta per gratiam.iste haereticus desipit, alter in humanitate, alter in Deitate est;
Abbreviated transcription (Latin):
nus eius deo: idẽ priusquã uidea credat. saluandam se offert omĩpo¬
tenti dño peccatis nigra gentilitas. Topariũ uero prȩtiosus lapis. ẽ
Et quia greca lingua panomne dicit᷑. ꝓ eo quod omĩ colore resplen¬
det: topadium quasi topandium uocat᷑. Dũ uero in dm̃ conu̾sa
gentilitas credidit. ex ea multi ita sunt dono sꝑc locupletati:
ut quasi multis colorib sic multis uircutib luceant. Sed ne ac¬
ceptis quisquã uircutib extollat᷑: a sc̃o uiro nc̃ dicit᷑. Non adȩ¬
quabit᷑ ei toparium de ȩthiopia. Ac si aꝑte diceret᷑. Nullus scõꝵ
quib libet uirtutib plenus existat: tamen nigredine mundi
collecto equari pocest ei. de quo dictum ẽ. quod nascet᷑ exte scm
uocabit᷑ filius dei. Nos quippe & si scĩ efficimur. non tamen na-¬
scimur: quia ipsa naturȩ corruptibilis conditione constringim᷑. ut

Expanded text:
nus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omniponus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topazium vero pretiosus lapis est; et quia Graeca lingua πᾶν omne dicitur, pro eo quod omni colore resplendet topazium, quasi topandium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque virtutibus extollatur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest, de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. ut inea non nulli ꝓdirent. qui mediatorẽ dei & hominũ
grã deificatum: tantũq ei sc̃itatis tribuerent. quantũ de sci
cȩteris eius udelicet famulis agnouissent. Quos beatꝰ iob
ꝓpħiȩ sp̃u afflatus. sententiȩ suȩ definitione redarguit dicens.¬
Non adȩquabit᷑ ei topartum de exopia. Quid exhiopiam nisi
prȩsentẽ mundũ accipimus: quȩ coloris nigredine designat
peccatorẽ populũ fȩditate meritoꝵ. Aliquando uero ȩchi¬
opiȩ nomine specialit̾ gencilitas designari solet: infidelita¬
tis priꝰ nigra peccatis. Quam ueniente dño. abbacuc ꝓpħa
uidit timore ꝑterritam: & ait. Tabnacula ȩchiopum expaue¬
iudeam redimendam ueniret dñs. sed ante gentilitas credẽt.¬
& postmodum iuidea sequeret᷑. sicut scriptum ẽ. donec plenitudo gen¬
tium intiret. & sic om̃is irł saluus fieret. dicit. ȩchiopia preueniet ma-¬

Expanded text:
tum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominumtum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominumgratia deificatum; tantumque ei sanctitatis tribuerent, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnovissent. Quos beatus Job, prophetiae spiritu afflatus, sententiae suae definitione redarguit, dicensNon adaequabitur ei topazium de Aethiopia . Quid Aethiopiam, nisi praesentem mundum accipiamus, quae coloris nigredine designat peccatorem populum, foeditatem meritorum. Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, quam veniente Domino Habacuc propheta vidit timore perterritam et ait: Tabernacula Aethiopum expaves, quod ad Judaeam redimendam veniret Dominus; sed ante gentilitas crederet, quam Judaea sequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: Aethiopia praeveniet ma
Abbreviated transcription (Latin):
Trahitur enim sapientia de occultis. De occultis sapientia trahitur:
quia oũ sid inuisibilis. non nisi inuisibilit̾ inuenit᷑. Quȩ recte
& trabi dicit᷑: quia sicut flatum trahimus ut corpus uiuat.
sic ab intimis sapientiȩ sꝑs ducit᷑. ut ad uitã anima subsistat
Unde psalmista ait. Os meum aꝑui ce attraxi sꝑm. Quȩ nimirum
sapientia humana carne anima mediante suscepta. dum ab inti¬
mis apparuisset in ꝓmpta. mundus hic quia auctorẽ suũ inui¬
sibilem uidere non potuit. quẽ uisibilem conspexit. Hominẽ eũ
ꝙͦ &e inuisibilẽ agnouit dm̃. conuersa ẽ ab infidelitatis suȩ tene¬
bris. Suꝑba prius sua auersione gentilitas bstensis signis atq ꝓ
culmen emicuit. Cui cum deessent aꝑti aduersarii: temptari
cepit asuis. Nam multȩ ꝙͦ in ea hereses exortȩ: cont᷑ eam duri cer¬
taminis bella parauerunt. Exe cenda quippe est hoc tempore
ꝑ laborẽ: quȩ sequenti tendit ad remunerationẽ .D. Qua ex re ac¬

Expanded text:
tari coepit a suis. De occultis sapientia trahitur, quia cum sit invisibilis, non nisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis sapientiae spiritus ducitur, ut ad vitam anima subsistat. Unde Psalmista ait: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Quae nimirum sapientia, humana carne cum anima rationali suscepta, dum ab intimis apparuisset in promptu, mundus hic quia auctorem suum invisibilem videre non potuit, quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque pculmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re fac
Abbreviated transcription (Latin):
sensandũ magnoꝑe.ẽ. quod a scõ uiro requi¬
rit᷑ undeE sapientia ueniat. Ab eo etenĩ uenit: a quo or
A quia ab inuisibili & coeterno patre nascitur:
quis en arrabit.: Locus uͦ incelligentiȩ eius. ẽ humana mens:
quam hȩo dei sapientia dũ repleuerit scãm facit. Quia gͦ ꝙ
iniusibilis ẽ de quo ꝓdiit. & incertum nobis ẽ in cuiꝰ mente intel

Expanded text:
ensandum magnopere est, quod a sancto viro requiritur unde sapientia veniat. Ab eo etenim venit a quo orta est. Sed quia ab invisibili et coaeterno Patre nascitur, onem illius quis enarrabit? » Locus vero intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei sapientia, dum replevit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incertum
Abbreviated transcription (Latin):
hanc ꝓculdubio scoꝵ nemo uidisset. Sed ecce huio sententiȩ
iohannẽ audio concordantẽ qui ait. Om̃ nemo uidit unquã.
Rursumq cum testam̃ti ueteris patres intueor. multos hoꝵ
teste ipsa sacrȩ lectionis hystoria. dm̃ uidisse cognosco.
Uidit quippe iacob dñm: qui ait. Ludi dñm facie ad faciem: &

Expanded text:
hanc procul dubio sanctorum nemo vidisset. Sed ecce huic sententiae Joannem audio concordantem, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Rursumque cum testamenti veteris Patres intueor, multos horum, teste ipsa sacra lectionis historia, Deum vidisse cognosco. Vidit quippe Jacob Dominum, qui ait: Vidi Dominum facie ad
Abbreviated transcription (Latin):
templatus. ait. Omĩa sicut uestim̃tum ueterescent. &
sicut oꝑtorium mutabis ea & mutabunt᷑. tu aut̃ ide
ipse es: & auni tui non deficient. Hinc ad moy sen dr
fgo sum qui sum. Et dices filiis irł. Qui ẽ misit me
ad uos. Solus quippe ueraciter est : qui solus in cõmu¬
tabiliter ꝑmanet. Nã om̃e quod modo sic. & modo
alit̃ est: iuxta non eẽ. est. ꝑmanere enum in suo statu
non potest. atq aliquo modo ad non ẽẽ itur: dũ ab
eo quod fuerat. semꝑ ad aliud ꝑ momenta tempoꝵ
ducit᷑. Ut gͦ in participatione illius essentiȩ aliquid simꝰ:
cognoscamus nosmetipsos. quia ꝓpe nichilum sumus. Ben
itaq dicit᷑. Nec cõmemorabunt᷑ comꝑatione eius: quia uasa
auri excelsa & eminentia quȩ ex participatione sapientiȩ
nob ueneranda sunt: in comꝑatione sapientie etiã me¬
moranda non sunt. Quia uero hec sapientia humanis
cordib latenter infundit᷑ siciit de scoͣ qͦ sꝑu dictum ẽ¬

Expanded text:
templatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et templatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Solus quippe veraciter est, qui solus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque 597 aliquo modo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiae aliquid simus, cognoscamus nosmetipsos, quia prope nihil sumus. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione ejus, quia vasa auri excelsa et eminentia, quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt, in comparatione sapientiae etiam memoranda non sunt. Quia vero haec sapientia humanis cordibus latenter infunditur, sicut de sancto Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: cuius essentiȩ comꝑatum ẽẽ. nr̃m non ẽẽ est. huic si
coniumgim᷑. sumus. uiuimꝰ. sapimus. Huic si comꝑam̃
nec sapimus nec uiuimus omnino nec sumus. Hinc ẽ¬
quod scĩ om̃s quando in dei uisione ꝓficiunt quanto
magis diumnitatis int̾na conspiciunt. tantomagis si
nichis. eẽ. cognoscunt. Nusquã quippe legitur quod abrahã
cinerẽ & puluerem se. eẽ ꝓfessus. ẽ: nisi eum hab̾e dei meruit
colloquutionẽ. Ait enim. Loquar ad dum meum eũ sim pul¬
uis & cinis. Esse enim se aliquẽ fortasse credet: si ueracem
essentiam quȩ suꝑ ipsum ẽ. minime sensisset. At uͦ ubi ad
in cõmutabilẽ contemplandum suꝑ se raptus ẽ: implecus
tantȩ contẽplationis potentia. dũ uidet illum nichil se
ẽẽ. nisi puluerẽ udit. Hinc. ẽ. etiam quod ꝓpħa repletus.
eadem sapientia: exclamat. Memento dñe quod puluis
sumus. Qui rursus eiusde incõmutabilitatẽ ęssentiȩ con¬

Expanded text:
est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Huic si est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Huic si conjungimur, sumus, vivimus, sapimus; huic si comparamur, nec sapimus, nec vivimus omnino, nec sumus. 82. ti omnes quando in Dei visione proficiunt: quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem, dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis, et cinis . Esse enim se aliquem fortasse crederet, si veracem essentiam, quae super ipsum est, minime sensisset. At vero ubi ad incommutabile contemplandum super se raptus est, impletus tantae contemplationis potentia, dum videret illum, nihil se esse nisi pulverem vidit. Hinc est etiam quod Propheta repletus eadem sapientia, exclamat: Memento, Domine, quod pulvis sumus . Qui rursus ejusdem incommutabilitatem essentiae con
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Alit̾ iusticia iustificans: aliter iusticia iustificata. Sa
Serui aut̃ sapientiȩ ẽẽ quide sapientes possunt nec tam̃
hoc habent. eẽ quod saꝑe. Nam & eẽ possunt: & sapienter
non. eẽ. Habet uitam sapientia. sed non aliud habet. Ali¬
ud est quippe cui hoc ee quod uiuere. Serui aut̃ sapientie
cum habent uitam. alud sunt & aliud habent: quippe
quib non est hoc eẽ quod uiuere. Nam possunt iuxta ali¬
quid eẽ nec iuuere. Aliud quippe illis. ẽ eẽ. aliud uiuere:
quia in ipso parente primo essentiam habuere ꝑinitiuͣ:
iuitam ꝑ accessum. Qm̃ prius de terra factus ẽ homo: &
postmodum seriptum ẽ. Iuspirauit in faciem eus: & fac
tus ẽ. homo in animam uiuentẽ. Sapientia uͦ habet essen¬
tiam:. habet uitum: sed hoc quod habet ipsa. ẽ. Prouide
in cõmutabilit̾ uiuit: quia non exaccidenti. sed essenti¬
aliter uiuit. Sola gͦ cum patre &e cum sꝑu scõ ueraciter

Expanded text:
tum; aliter justitia justificans, aliter justitia justificata. Vetum; aliter justitia justificans, aliter justitia justificata. Veservi autem sapientiae esse quidem sapientes possunt, nec tamen hoc habent esse quod sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non est hoc ipsum esse quod vivere; nam possunt juxta aliquid esse, nec vivere. Aliud quippe illis est esse, aliud vivere, quia in ipso parente primo essentiam habuere per initium, vitam per accessum; quoniam prius de terra factus est homo, et postmodum, sicut scriptum est: Inspiravit in faciem ejus spiractus est homo in animam viventem . Sapientia vero habet essentiam, habet vitam; sed hoc quod habet, ipsa est. Proinde incommutabiliter vivit, quia non ex accidenti, sed essentialiter vivit. Sola ergo cum Patre et sancto Spiritu veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
nentia: qr electi quiq scõꝵ uitam & uenerant᷑ ex sublimiture:
& tamen non suscipiunt aderrorẽ. Quos enĩ puros ẽẽ homines
sciunt: deo homini omĩno non conferunt. Unde adhuc subdit̾¬
ti. scĩ quidẽ & iusti sunt: sed participatione sapientię. non cõ¬
pͣatione. Quid enĩ sunt homines deo cõꝑati :Lumen autẽ
sapientia: lum̃ & serui sapientiȩ uocari solent. Sed illa lum̃
illuminans: isti lumen illuminatum. sicut scͥptum .ẽ. frat
lux uera : quȩ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in mundũ
lstis autẽ tantummͦ dicit᷑. llos estis lux mundi. Iusticia quid̾e
sapientia: iusticia & serui sapientiȩ nuncupant᷑. Sed illa
iustitia iustificans: isti iusticia iustificata. De deo quippe qͥ
sapientia est dicit᷑. ut sit ipse iustus & iustificans: isti uͦ
dicunt. ut nos efficeremur iusticia dei in ipso. Aliter gͦ ue¬
nerandum ẽ lumen illuminans: aliter lumen illumina¬

Expanded text:
nentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, nentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc subditti, sancti quidem et justi sunt; sed participatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati? Lumen autem sapientia, lumen et servi sapientiae vocari solent. Sed illa lumen illuminans, isti lumen illuminatum, sicut scriptum est: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Istis autem tantapientia, justitia et servi sapientiae nuncupantur; sed illa justitia justificans, isti autem justitia justificata. De Deo quippe, qui sapientia est, dicitur: Ut sit ipse justus et justificans ; isti vero dicunt: Ut nos efficeremur justitia Dei in ipso . Aliter ergo venerandum est lumen illuminans, aliter lumen illumina
Abbreviated transcription (Latin):
ex łrlion ͤ beatitudinis imitant᷑ quod uident. Et similes gͦ
sunt quia beaci fiunt: & tamen creatori similes non sunt.
quia creatura sunt. Et habent itaq quamdã dei similitudi¬
nẽ quia non habent finem: & tam̃ incircumscripti ȩquali¬
tatem non habent. qui habent circũscriptionẽ. Dicat᷑ gͥ
recte. non ad ȩquabit᷑ ei aurum ueluitrum: qr quantalib&
scĩ claritate & ꝑspicuitate fulgeant. aliud ẽẽ homines. eẽ. sapien¬
tes in deo. atq aliud ẽe hominẽ sapientiã dei. Quam ꝓfecto sapi¬
entiam ille ueraciter agnouit: qui mediatori dei &e hominum
aliquẽ conꝑare scõꝵ minime presumpsit. Linde &e subdit᷑. sec
cõmutabunt᷑ ꝓea uasa auri excelsa & eminentia. Ex celsum qͥꝑpe
uas auri helyas extitit. excelsum uas auri ieremias: ex celsa &
eminentia auri uasa pͥores patres fuere. Sed hȩc dei sapientia ut
a carnali nos conuersatione redimeret: apparuit in carne. łd qͥ
illam ueracit̾ non agnouit. mediatorẽ dei & hominũ. hominẽ¬

Expanded text:
eptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille veraciter agnovit, qui mediatori Dei et hominum aliquem comparare sanctorum minime praesumpsit. Unde et subditur: Ccommutabuntur pro ea vasa auri, excelsa et eminentia. - Excelsum quippe vas auri Helias exstitit, excelsum vas auri Hieremias, excelsa atque eminentia auri vasa priores Patres fuerunt. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei et hominum Christu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat᷑ gͥ recte. Qui ligat aquas innubib: ut non erumpant
pariter deorsum. Parit̾ namq aquȩ erumꝑent. si coram infir¬
mis auditorib quanta est scientia ex ore loquentis emanaret:
si simul se omis plenitudo predicationis effunderet. & nichil
sibi cum ꝓficientib reseruaret. Dignum quippe est ut qui prȩ¬
dicat. audientis modum consideret: quatinus ipsa predicatio cũ
auditoris sui incrementis crescat. Sic quippe agere unusquisqꝙ
predicator debet. sicut cum illo diuinitꝰ agit᷑: ut nequaquam
cuncta quȩ sentit infirmis insinuet: quia & quousq ipse car
ne mortalitatis infirmus est. ea quȩ suꝑna sunt. cuncta non
sentit. Prȩdicare gͦ rudib debet quantum cognoscit: quia &
ipse de suꝑnis mysteriis cognoscere non ualet quanta sint.
Hinc est enĩ quod paulus apłs postqͣm mysteriis cȩlestib int̾¬
fuit dicit. Uidemus nc̃ ꝑ speculũ in enigmate : tc̃ aut̃ facie

Expanded text:
Dicatur itaque recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant Dicatur itaque recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum. Pariter namque erumperent, si coram infirmis auditoribus, quanta est scientia, ex ore loquentis emanaret; si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nihil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est, ut qui praedicat, audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incrementis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur: ut nequaquam cuncta quae sentit, ine mortali tantum infirmus est, ea quae superna sunt cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet quanta cognoscit, quoniam et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus nunc per speculum et in
Abbreviated transcription (Latin):
nam & foderit. & non oꝑuerit eam. cecideritq bos uel asinus
in ea: dñs cisternȩ. reddet prȩcium ium̃toꝵ. Quid est eniꝰ aꝑire
cisternam. nisi intellectu ualido scripturȩ sacrȩ archana penetra
mal. nisi fidesis quisq uel infidelis accipit᷑. Qui gͦ cisternam
fodit & cooꝑiat. ne illuc bos uel asinus ruat: id est qui in sa¬
cro eloquio iam alta intelligit. sublimes sensus coram non ac¬
cipientib ꝑ silentiũ tegat: ne ꝑ scandalum mentis. aut fidelẽ¬
paruulũ. aut infidelem paruulũ. aut infidelẽ qui credere po¬
tuisset interimat. Ex morte enim uimentoꝵ debet prȩcium:
quia illud scilicet admisisse conuncit᷑. unde ad agendã pęni¬
tentiam reus tenet᷑. Oꝑienda est icaq cisterna: quia coram prr
uulis mentib tegenda est alta scientia: ne unde cor docentiũ
ad sũma accollitur. inde infirmitas auditoꝵ adima dilabat᷑

Expanded text:
nam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus nam et foderit, et non operuerit eam, cecideritque bos vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium jumentorum . Quid est enim aperire cisternam, nisi intellectu valido Scripturae sacrae arcana penetrarmal, nisi fidelis quisque et infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, cooperiat, ne illud bos vel asinus ruat, id est, qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum, aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium, quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicationem temꝑat. ut auditoꝵ infirmitas dictoꝵ rore
nutrica conualescat. Quod bene in eugłio mystica narratione
describitur. cum dicitur. Ascendit iħc in nauiculam petri
&e rogauit ut ad terram reduceret pusillum: ce ita sedens
prȩdicabat turbis. ꝑnauem petri quid aliud quam cõmissa petro ȩccłia
designat᷑. De qua ut dñs turbis confluentib prȩdicet. eam a terra
paululum reduci iubet. Quam nec inaltum duci. & tamen a terra prȩ¬
cepit remoueri: ꝓfecto significans prȩdicatores suos rudib debere
populis nec alta numis de cȩlestib. nec tamen terrena prȩdicare. Aqua
itaq ligatur innubib. quia prȩdicatoꝵ scientia infirmoꝵ mentib
loquens. quamtũ sentire ualet. docere ꝓhibet᷑. Nam plerumq si
auditoꝵ cor uerbi inmensitate corrumpit᷑: lingua docentium in¬
discretionis pęna multatur. Unde scriptũ. ẽ. Si quis aꝑuerit cister¬

Expanded text:
praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas doctorum rore praedicationem temperat, ut auditorum infirmitas doctorum rore nutrita convalescat. Quod bene in Evangelio mystica narratione narratur, cum dicitur: Ascendit Jesus in naviculam Petri, et rogavit eum, ut a terra reduceret pusillum, et sedens praedicabat turbis . Per navem Petri quid aldesignatur? De qua ut Dominus turbis confluentibus praedicet, eam a terra paululum reduci jubet. Quam nec in altum duci, et tamen a terra praecipit removeri, profecto significans praedicatores suos rudibus debere populis, nec alta nimis de coelestibus, nec tamen terrena praedicare. Aqua itaque ligatur in nubibus, quia praedicatorum scientia infirmorum mentibus loquens quantum sentire valet docere prohibetur. Vet. XIauditorum cor verbi immensitate corrumpitur, lingua docentium indiscretionis poena multatur. Unde scriptum est: Si quis aperuerit cister
Abbreviated transcription (Latin):
ore funderent: inmensitate euis auditores suos opprimerent potiꝰ
quã rigarent. Uinde religata intrinsecus scientia. ut non pariter
deorsum erumꝑet. audicores suos distillatione uerboꝵ nutriens.
nubes illa loquebat᷑ dicens. Non potiu loqui uob̾ quasi sp̃italil
sed quasi carnalib : tanquã paruulis in xꝑo lac uob̃ potum¬
dedi non escam. Quis enim ferre potuisset. si raptus ad terciũ
cȩlum. raptus in paradisum. etiã archana uerba audicns quȩ
dici homini non liceret. tam inmensos suꝑnȩ scientiȩ sinus
aꝑiret  Aut cuius non uircutẽ auditoris opprimeret. si ca quȩ
intrinsecus haurire poterat. in quanitũ lingua carnis suffice¬
ret. extrinsecus inundans aquȩ huius inmensitas emanasset.
Ut uͦ auditores rudes non inundatione scientiȩ. sed moderata
prȩdicationis distillatione foueantur. ligat deus aquas innu¬
bib. ut non erumpant pariter deorsum: quia doccorum

Expanded text:
ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius ore funderent, immensitate ejus auditores suos opprimerent potius quam rigarent. Unde religata intrinsecus scientia, ut non pariter deorsum erumperet, auditores suos distillatione verborum nutriens, nubes illa loquebatur, dicens: Non potui loqui vobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in dedi, non escam . Quis enim ferre potuisset, si raptus ad tertium coelum, raptus in paradisum, etiam arcana verba audiens, quae dici homini non liceret, tam immensos supernae scientiae sinus aperiret? Aut cujus auditoris virtutem non opprimeret, si ea quae intrinsecus hauriri poterat, in quantum carnis lingua sufficeret, extrinsecus inundans aquae hujus immensitas emanasset? Ut vero auditores rudes non inundatione scientiae, sed moderata praedicationis distillatione proficiant, ligat Deus aquas in nubibus, ut non erumpant pariter deorsum; quia doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui ait: Aqua ꝓfunda uerba exore uiri. & torrens redundans
fons sapientiȩ. Aquam signare scientiã. dauid ꝓpħa testatur
dicens. Tenebrosa aqua innubib aeris. id est occulta scientia
in ꝓphetis : qui ante aduentum diũ. dum occultis sacium̃tis
grauidi mysteria inmensa gestarent: intuentiũ oculis eorũ
intelligentia caligabat. Nubium uero nomine quid hoc in loco aliud
quã predicatores scĩ id est apłi designant᷑. Qui ꝑ mundi partes
circumqͣq transmissi. & uerbis nouerant pluere. & miraculis cho¬
ruscare. Quos ysaias ꝓpheta longe ante intuens dixit. Qui st̃
ritu. in hac locutione sua ad laudem dei initia nascentis ȩccłie
desiderat exordiri : studet eius ordinẽ ab apłoꝵ predicatione nar¬
rare. qui curauerunt sũmoꝑe rudib populis plana & capa¬
bilia. non sũma atq ardua prȩdicare. Nã si scientiam scãm
quȩ hic aquȩ nomine designatur. ut hauriebant corde ita

Expanded text:
qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri; et torrens redundans, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri; et torrens redundans, fons sapientiae . Aquam significare scientiam, David propheta testatur dicens: Tenebrosa aqua in nubibus aeris , id est occulta scientia in prophetis, qui ante adventum Domini, dum occultis sacramentis gravidi, mysteria immensa gestarent, intuentium oculis eorum intelligentia caligabat. Nubium vero nomine quid hoc in loco aliud quam praedicatores sancti, id est apostoli, designantur, qui per mundi partes circumquaque transmissi, et verbis noverant pluere, et miraculis coruscare? Quos Isaias propheta longe ante intuens, dixit: Qui sunritu, in hac locutione sua ad laudem Dei initia nascentis Ecclesiae desiderat exordiri, studet ejus ordinem ab apostolorum praedicatione narrare, qui curaverunt summopere rudibus populis plana et capabilia, non summa atque ardua praedicare. Nam si scientiam sanctam, quae hic aquae nomine designatur, ut hauriebant corde, ita
Abbreviated transcription (Latin):
designant᷑. De quib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Om̃s gentes uelut nichilũ
& inane reputatȩ sunt. In eo gͦ nichilo terra suspendit᷑. quod
prius uacuum ab aquilone tenebat᷑: quia illa corda gentiliũ
repleta sunt caritate dei. quȩ pressa prius fuerant torpore
terram sicut diximus sc̃ȩ eccłiȩ fructificatio designari. Uir
g sc̃s casum uideȩ ꝑeuntis aspiciat: & gentilitatis merita
ad ueniam redeuntis cernat: ac dicat. Qui extendit aquilonẽ
suꝑ uacuum: & appendit terram suꝑ nichilum. Nam quia
iudeoꝵ corda a fide uacua. diabolo sunt subdita : extendit
aquilonem suꝑ uacuũ. Quia uero nullis existentib meritis
sicut dictum est ꝓ nichilo saluos facies eos. suꝑ gentes dñs
Hoc uͦ quo ordine factum sit: mirifica subdens ratione con
texit. Ait enim. Qui ligat aquas in nubib: ut non erumpant
pariter deorsum. Quid hoc loco aquã nisi scientiam.: quid nu
quando aqua scientia dicit᷑. salomone attestante didicimus:

Expanded text:
designantur? De quibus per prophetam dicitur: Omnes gentes velut nihilum et inane reputatae sunt . In eo ergo nihilo terra suspenditur, quod prius vacuum ab Aquilone tenebatur, quia illa corda gentilium repleta sunt charitate Dei, quae pressa prius fuerant torpore terram, sicut diximus, sanctae Ecclesiae fructificatio designari. Vir ergo sanctus causam Judae pereuntis aspiciat, et gentilitatis merita ad veniam redeuntis cernat, ac dicat: Qui extendit Aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Nam quia Judaeorum corda fide vacua diabolo sunt subdita, extendit Aquilonem super vacuum. Quia vero nullis existentibus meritis sicut dictum est: Pro nihilo salvos facies eos , super gentes Dominus designantur? De quibus per Isaiam dicitur: Omnes gentes velut nihilum et inane reputatae sunt regorius. Quid hoc loco aqua, nisi scientia, quid vero nub quod in sacro eloquio aliquando aqua scientia dicitur, Salomone attestante didicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tris sinistrisq quesierant: qͣuanta ad hanc eẽt itineris angu¬
stia non uidebant. Unde & eoꝵ mox oculis unitandus calix¬
passionis obicitur: ut uidelicet si ad sublimitatis gaudia ten¬
derent. prius uiam humilitatis inuenirent. Quia gͥ conside¬
rare peccator uias dei negligit. sed solis in quib carnaliter de-¬
lectetur intendit: recte nunc dicit᷑. oculi eius sunt in uiis illiꝰ¬

Expanded text:
tris sinistrisque quaerebant, sed quanta ad hanc esset itineris angutris sinistrisque quaerebant, sed quanta ad hanc esset itineris angustia non videbant. Unde et eorum mox oculis imitandus passionis calix objicitur, ut videlicet si ad sublimitatis gaudia tenderent, prius viam humilitatis invenirent. Quia igitur considerare peccator vias Dei negligit, sed solis in quibus carnaliter delectetur intendit, recte nunc dicitur: Oculi enim ejus sunt in viis illi
Abbreviated transcription (Latin):
si aꝑte spondeat diceus. Quȩ mea sunt iam uidere refugio: quia
ꝑ imitationis tuę uiam ꝑgere conuersationis gressib in ardesco. Qui¬
enim presenti mundo lam contradicit: amoris exercitacione eon¬
tinua redemptoris sui uias cordis oculis obicit: ut mens ꝓsꝑa
fugiat. ad aduersa preparet᷑. Nil qͦd demulcet appetat. nichil
qd decerrere credit᷑ ꝑtimescat : merorem gaudium depucet.
presentis uitȩ gaudia dampna meroris penset. Abiectionis de¬
trimenta non metuat: sed ꝑ hȩc manentis. gloriȩ locum querat.
Has ecenim uias sequentium monstrabat oculis ueritas cum dice¬
bat. Qui michi ministrat me sequat᷑. Ad has uias tumentia disci¬
puloꝵ corda reuocabat. cum locum iam gloriȩ quererent. sed eius¬
dem gloriȩ iter ignorarent: dicens. Potestis bibere calicem quem
ego bibiturus sũ: Consessionis quippe illius cęlsitudinem adex

Expanded text:
sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia sic aperte spondeat, dicens: Quae mea sunt, jam videre refugio, quia er imitationis tuae viam pergere conversationis gressibenim praesenti jam mundo contradicit, amoris excitatione continua, ad Redemptoris sui vias cordis oculos objicit, ut mens prospera fugiat, et ad adversa praeparetur. Nihil quod demulcet, appetat, nihil quod deterrere creditur, pertimescat. Moerorem gaudium deputet, praesentis vitae gaudia, damna moeroris putet: abjectionis detrimenta non timeat, sed per haec manentis gloriae locum quaerat. Has etenim vias sequentium monstrabat oculis bat: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Ad has vias tumentia discipulorum corda revocabat, cum locum jam gloriae quaererent, sed ejusdem gloriae iter ignorarent, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Confessionis quippe illius celsitu
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõmodum temporale suffragent᷑. Hinc etenim paulus dicit.
Om̃s que  sunt querunt: non quȩ ĩħu xp̃i. Uia namq elati suꝑ¬
bia. uia raptoris auaritia: uia est lubriei concupiscentia carna¬
lis. Inuiis gͦ suis iniquus quisquȩ oculos deprimit: quia solis uiciis.
ut ꝑ hȩc animo satisfaciat intendit. Unde &e ꝑ salomonem dicit᷑. Oeuli
stultoꝵ infines terrȩ. Quia hoc solum tota cordis intentione conspiciunt
ꝑ quod adsinem terreni desiderii ꝑducant᷑. Nequaquã uero suȩ consi¬
derationis obtutum interra peccator figeret: si ad sanct̃a sui redemp¬
toris itinera mentis oculos leuaret. Unde & ꝑ salomonẽ rursum dicit᷑.
Oculi sapientis in capite eius. Quia uidelicet sapiens quisque illum
tota intentione considerat: cuius se menbrum ẽẽ ꝑ fidem pensat.
has namq humanȩ conuersationis uias. uidere concupierat: qui
dicebat. In mandatis tuis me excercebor: & considabo uias tuas. Ae

Expanded text:
ad commodum temporale suffragentur. Hinc etenim Paulus dicit: ad commodum temporale suffragentur. Hinc etenim Paulus dicit: Omnes quae sua sunt quaerunt, non quae Jesu Christi . Via namque elati, superbia; via raptoris, avaritia; via est lubrici, concupiscentia carnalis. In viis ergo suis iniquus quisque oculos deprimit, quia solis vitiis, ut per haec animo satisfaciat, intendit. Unde per Salomonem dicitur: Oculi stultorum in finibus terrae , quia hoc solum tota cordis intentione conspiciunt, per quod ad finem terreni desiderii perducantur. Nequaquam vero suae considerationis obtutum in terra peccator figeret, si 538 ad sancta sui Redemptoris itinera mentis oculos levaret. Unde per Salomonem rursum dicitur: Oculi sapientis in capite ejus , quia videlicet sapiens quisque illum tota intentione considerat, cujus se membrum esse per fidem pensat. Has namque humanae conversationis vias videre contempserat, qui dicebat: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Ac
Abbreviated transcription (Latin):
centum annoꝵ moriet᷑: & peccator centum annoꝵ maledictus erit
Ae si aꝑte nos deterreat dicens. Uita quidem pueri in longum trahit᷑.
ut a factis puerilib corrigat᷑. Sed si a peccati ꝑpetratione nec tempo¬
ris longinquitate conpescitur: hȩc ipsa uitȩ longinquitas quam
ꝑ miscłiam accepit. ei adcumulum maledictionis crescit. Alnde ne¬
cesse est ut cum nos dutius exspectari conspicimus. ipsa prero¬
gatȩ pietatis tempora. quasi dampnationis argumenta timeamꝰ:
ne exclementia iudicis. crescat supplicium peccatoris. Et unde
quisque eripi a morte poterat: inde grauius ad mortem tendat.
Quod idcirco plerumq agit᷑: quia nequaqͣm a presentib men¬
tis oͣculus seꝑat᷑. Considerare namq peccator redemptoris uias ne¬
gligit. & idcirco in suis itinerib sine cessatione ueterescit. Unde
peccator intuet᷑: quia sola cogitare sola cernere nititur. quȩ sibi

Expanded text:
centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a peccati perpetratione nec temporis longinquitate compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde peccator intuetur, quia sola cogitare, sola cernere nititur quae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
hinc iacob dicit. fides sine oꝑib mortua est. Sed inter hȩo con¬
ditor mira dispensatione consilii & culpas respicit. & uiuendi
tempora impendit: ut largiora uitȩ spatia. aut conuerso fiant
adiutorium muneris: aut non conuerso. augmentum dampnati¬
na dispensatio in iniquitate tolerat. ut ab iniquitate cõpescat.
Sed qui dutius toleratur. nec tamen ab iniquitate conpescitur:
munus quidem suꝑnȩ patientiȩ ꝑcipit. sed reatus sui iunculis
ex ipso se munere artius astringit. Nam qui accepta penitentiȩ
tempora diuertit adculpam: districtus inultimis uidex.impensa
argumenta imscdĩȩ conuertit ad pęnam. Hinc namq ꝑ paulum
dicitur. An ignoras. quia patientia dei ad pęnitentiam te adducit:
Tu aut̃ scđm duritiam tuam & cor inpęnitens. tesaurizas tibi irã.
in die ux̧ &e reuelationis iusti iudicii dei. Hinc ysaias ait. Puer

Expanded text:
. Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec con. Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impendit, ut longiora temporalis vitae spatia aut converso fiant in adjutorium muneris, aut non converso ad augmentum damnatina dispensatio in iniquitate tolerat, ut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae convertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Deiautem secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen uideri fidei predicator conatur. Unde adhuc sub¬
do ꝑuersus quisq predica or. quousq terreno uiit incorpore: sed
uitȩ suç credere renuit. quia de deo uera cognoscere contempnit. Aitȩ
enim suȩ crederet: si de conditoris sui substantia recta sentiret. Hex itaq
suꝑius de quolibet iniquo ꝓlata. dicebamus: sed repente ad erroris
predicatorem intellectum uertimus. Unde sciendum est quia sie ad
speciem ducimur: ut nequaqͣm tamen a genere funditus euellam᷑.
Nam ꝑuersus quisq eciam si rectam fidem insinu uniuersalis ȩccłiȩ
tenere uideatur. stat & uitȩ suȩ non credit: quia recta quidem st̃
quȩ ꝑfidem de conditore intelligit: sed tamen fidei oꝑa tenere
contempnit. Et ineredulicatis redarguit᷑: quia ab eo quod se osten¬
dicit se nosse eum &e mandata eius non custodit: mendax est.
Hinc paulus ait. Confitent᷑ se nosse deum: factis aut̃ negant

Expanded text:
et tamen videri fidei praedicator conatur. Unde adhuc subet tamen videri fidei praedicator conatur. Unde adhuc subdo perversus quisque praedicator, quousque terreno vivit in corpore. Sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad erroris praedicatorem intellectum vertimus. Unde sciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis Ecclesiae tenere videatur, stat, 537 et vitae suae non credit, quia recta quidem sunt quae per fidem de conditore intecontemnit, recte incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Hinc Paulus ait: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant