comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semen seruoꝵ eiꝰ qui sunt: forte dicis. ludei nati
dehabraam. Nos autẽ qui ñ sumꝰ nati dehabra.¬
ham quomꝰ habebimꝰ istam ciuitatẽ: Sead non
sunt sem̃ abrahȩ: illi uidei quib dictum est
Si filii abrahȩ estis.: facta abrahe facite. Semen
gͦ seruoꝵ ciꝰ imitatores fidei. seruoꝵ eiꝰ optinebt᷑
eam. Deniq ultimꝰ uersus: supiorẽ exponit.
Quasi enĩ turbatꝰ. neputares forte hoc de iudeis
semen gentium sumꝰ. quȩ idola coluerunt.: &
demonib seruierunt. Qutidgͦ nob̾ ihac ciuita¬
te spandũ: Statim subiatt. ut płumas a spes.
seruoꝵ eiꝰ. Et qui diligunt nomꝰ eiꝰ: ñ se negent

Expanded text:
semen servorum ejus qui sunt? Forte dicis, Judaei nati semen servorum ejus qui sunt? Forte dicis, Judaei nati de Abraham: nos autem qui non sumus nati de Abraham, quomodo habebimus istam civitatem? Sed non sunt semen Abrahae illi Judaei quibus dictum est: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite . Semen ergo servorum ejus, imitatores fidei servorum ejus obtinebunt eam. Denique ultimus versus superiorem exponit. Quasi enim turbatus, ne putares forte hoc de Judaeissemen gentium sumus, quae idola coluerunt, et daemonibus servierunt; quid ergo nobis in hac civitate sperandum est? statim subjecit, ut praesumas et sservorum ejus; et qui diligunt nomen ejus, non se negent
Abbreviated transcription (Latin):
considerare eraturã & laudart creatorẽ. Laudent
illum celi & t̾ra. marȩ & omĩa reptilia mes. Et
creatura ista sola laudat dm̃: cũ considerata ea
incorporat unigenito suo. ñ fraudat eredentes
syon: Et edificabunt᷑ ciuitates uide. Ipse sunt
eccłiȩ. flemo dicat. Quando erit istud ut edifi¬
cent᷑ ciuitates uide : Osiuelis agnoscere structu¬
ram & eẽ. lapis uuius ut intres meam: & nimc
ciuitates uide ȩdificant᷑. luda enĩ: confessio int̾¬
p̾tat᷑. De confessione humilitatis ȩdificant᷑ etu¬
tates ude: ut foris abeis suꝑbi remaneant. qui
confiteri erubescunt. Qm̃ ds̃ saluã faci& syomn.
Quã syon: Audi insequentibꝰ E t sem̃ seruoꝵ
eiꝰ obtinebit eam: & qui diligunt nom̃ eiꝰ habi¬
tabunt mea. Psalmꝰ finitꝰ ÷ s paululum istos
duos u̾sus ñ relinquamꝰ. Ammonent enĩnos
aliquid. ne desꝑando m illam structurã ñ intre¬
mꝰ. Sem̃ inqͥt seruoꝵ eiꝰ obtinebit eam. lam gͦ

Expanded text:
em. Laudent illum coeli et terra, mare et omnia repentia in eis. Et creatura sola ista laudat Deum, cum considerata ea incorporat Unigenito suo; non fraudat credentes Sion: et aedificabuntur civitates Judaeae. Ipsae sunt Ecclesiae. Nemo dicat: Quando erit istud ut aedificentur civitates Judaeae? O si velis agnoscere structuram, et esse lapis vivus, ut intres in eam! Et nunc civitates Judaeae aedificantur. Juda enim Confessio interpretatur. De confessione humilitatis aedificantur civitates Judaeae; ut foris ab eis superbi remaneant, qui confiteri erubescunt. Quoniam Deus salvam faciet Sion. Quam Sion? Audi in sequentibus: Et semen servorum ejus obtinebunt eam; et qui diligunt nomen ejus inhabitabunt in ea. 21. Psalmus finitus est; sed paululum istos duos versus non relinquamus: admonent enim nos aliquid, ne desperando in illam structuram non intremus. Semen, inquit, servorum ejus obtinebunt eam. Jam ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq deos: Absit ut inttelligamꝰ
deos gentiũ suie id ola siue aliꝗͣ
pret bomines cȩlestẽ trestrẽtie creaturã. cũ
paulo post hunc uersũ idẽ iste psalmꝰ asse.¬
rat. Et qͦs deos intelligi uelit: inquoꝵ sina¬
goga stetit ds̃. aꝑtiꝰ exprimat: ubi ait. Ego
dixi diĩ estis: & filĩ altissimi om̃s. Nos aut̃
sicut homines moriemini: & sic̃ unꝰ deprin¬

Expanded text:
ntelligamus deos Gentium, sive idola, sive aliquam praeter homines coelestem terrestremve creaturam: cum paulo post hunc versum idem iste psalmus asserat, et quos deos intelligi velit, in quorum synagoga stetit Deus, apertius exprimat, ubi ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes; vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsiꝰ dauid cũ eẽt. in deserto idumeę. ł icdu
gens erat quȩdã crrantiũ hominũ ubi ido¬
Si ñ in bono ponit᷑: intelligendũ ẽ uita istã
ubi patim᷑ tantos labores & ubi tantis ne¬
cessitatib subditi sumꝰ idumee nomine sig¬
nificari. Et hic ẽ. desertũ ubi multũ sitit᷑.
& audituri estis uoces mͦ sitientis indeserto.
Si aut̃ cogoscamꝰ nos sitientes: cognoscamꝰ
nos & bibentes. Quia qui sitit in hoc scłõ:
infuturo scłõ satiabit᷑ dicente dño. Beati
qui esuruint & sitiunt iͦticiam: qͥa ipsi
saturabunt᷑. Ergo in hoc scło: ñ debemꝰ qͣsi
amare saginã. Hic sitiendũ ẽ: alibi sãgina¬
bimͣ. Modo aut̃ ut ñ deficiamꝰ in isto de¬
serto. asꝑgit nos rore uerbi sui: ut ñ nos
dimittat ꝓrsus arescere: ut ñ sit de nob̾
repeticio s ut sic satiam̾ ut bibamꝰ. It au¬

Expanded text:
Ipsius David cum esset in deserto Idumaeae. Quod igens erat quaedam errantium hominum, ubi idoSi non in bono ponitur, intelligendum est istam vitam, ubi patimur tantos labores et ubi tantis necessitatibus subditi sumus, Idumaeae nomine significari. Et hic est desertum ubi multum sititur, et audituri estis vocem modo sitientis in deserto. Si autem cognoscamus nos sitientes, cognoscemus nos et bibentes. Quia qui sitit in isto saeculo, in futuro saeculo satiabitur, dicente Domino: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur . Ergo in hoc saeculo non debemus quasi amare saginam. Hic sitiendum est; alibi saginabimur. Modo autem ut non deficiamus in isto deserto, aspergit nobis rorem verbi sui, et non nos dimittit prorsus arescere, ut non sit de nobis repetitio, sed ut sic sitiamus, ut bibamus. Ut au
Abbreviated transcription (Latin):
o dõ: Ecce ille ñ seruit & felix ÷: ego seriuo
& laboro. Postremo prta :ego felix sũ: qnͣdo
& ile felix: qui ñ seruit. qͣre me putẽ ideo
felicẽ qi seruio: Ille aut̃ psalmꝰ cui testimo¬
nium ꝓdigei: p̃celit istum quẽ nunc in
manib tenemꝰ. Oportine aut̃ ñ exnra sed
ex eĩ dispensaeione factum ÷: ut mͦ autdiremꝰ¬

Expanded text:
o Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, o Deo? Ecce ille non servit, et felix est; ego servio, et laboro. Postremo puta quia ego felix sum; quando et ille felix est qui non servit, quare me putem ideo felicem esse quia servio? Ille autem psalmus cujus testimonium produxi, praecedit istum quem nunc in manibus habemus. 2. Opportune autem non ex nostra, sed ex Dei dispensatione factum est, ut modo audirem
Abbreviated transcription (Latin):
reliquie satue fient. Reliquiarũ itaq saluata¬
rũ audiam᷑ hic uocẽ. ut loquat᷑ siagoga quȩ
acceꝑat uetus cestam̃tũ: & intenta erat inpro.¬
milła carnalia & ex hoc faccũ ÷ ut mitarent ei
pełes. Nam & in alio qͦdam psalmo ubi etiam
titulus hab & asaph. quid dr: Quã boñ ds ilł.
moti st̃ pedes. Et quasi diceremꝰ unde tͥmoti st̃
pedes: paulommꝰ inqͥt effuũ ft̾ gressus mei. qi
telaui inpeccatorib: pacẽ peccatoꝵ intuens
Cũ enĩ scđm ꝓmissa cłi aduetꝰ cestam̃tũ ꝑtinen¬
tia expectar& felicitatẽ t̾renam: animaduertit
cam habundare apł impios ilis reb quas
expectabat adeo pollere illos qui ñ colerent
am̃. & tãꝗͣ sine causa deo seruiss&: nutaue.¬
it̾ pedes esꝰ. Ibi eñ dicit. E cce ipsi peccatores
& habundantes in scło: optinuert diuitias.
Nii quid inuano ustificaui cor meũ: Uidete
quẽa dmodũ paulomimꝰ effusi stͥ gressus eiꝰ. ut
iam dicat sibi anima. quȩ ittilitas. qi serui¬

Expanded text:
iquiarum itaque salvatarum audiamus hic vocem; ut loquatur Synagoga, quae acceperat Vetus Testamentum, et intenta erat in promissa carnalia; et ex hoc factum est ut nutarent ei pedes. Nam et in alio quodam psalmo, ubi etiam titulus habet Asaph, quid dicitur? Quam bonus Deus Israel moti sunt pedes. Et quasi diceremus: Unde tibi moti sunt pedes? Paulo minus, inquit, effusi sunt gressus mei, quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Cum enim secundum promissa Dei ad Vetus Testamentum pertinentia exspectaret felicitatem terrenam, animadvertit eam abundare apud impios; in his rebus quas exspectabat a Deo, pollere illos qui non colerent Deum; et tanquam sine causa Deo servisset, nutaverunt pedes ejus. Ibi enim dicit: Ecce iias. Numquid in vano justificavi cor meum ? Videte quemadmodum paulo minus effusi sunt gressus ejus, ut jam dicat sibi anima: Quae utilitas, quia servi
Abbreviated transcription (Latin):
celo ÷ Adimaginẽ t̾reri: ꝑtin&e uetus testamentĩ.
Adiaginẽ cȩlestis: nouũ cestam̃tũ. S nequisquã
putane abalio factum eẽ. hominẽ trȩnũ. abalo
oelestẽ. ideo d̃s ostendens se. eẽ. utriꝰq creatorem.
etiam utriꝰq testam̃ti. eẽ. se uoluit auctorem
ut & t̾rena ꝓmitter& in ueteri testam̃to & elesia
in nouo testam̃to. S tã dui primꝰ hõ trenus e
quã aui t̾rena sapis Nũqͥd qm̃ puero dantꝰ sil
puerilia. ludicra. quib pueritis animꝰ auoł
se codicẽ grandi. Nongͦ q sla quasi ludica e¬

Expanded text:
nem terreni pertinet Vetus Testamentum; ad imaginem coelestis Novum Testamentum. Sed ne quisquam putaret ab alio factum esse hominem terrenum, ab alio coelestem; ideo Deus ostendens se esse utriusque creatorem, etiam utriusque Testamenti se esse voluit auctorem; ut et terrena promitteret in Vetere Testamento, et coelestia in Novo Testamento. Sed quamdiu prius homo terrenus es? quamdiu terrena sapis? Numquid quoniam puero dantur quaedam puerilia, ludicra quibus puerilis animus avocet codicem grandi. Non ergo, quia illa quasi ludicra
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m facta ÷. Grã qi implet᷑ ꝑcaritatẽ qđ ꝑ litteram
iubebat᷑: ueritas qr reddit᷑ qđ ꝓmittebat᷑. Hoc gͦ
intellexit asaph istȩ. Deniq omĩa quȩ uideis ꝓmis¬
sa fuerant: ablata st̃. Ubi ÷ regnũ eoꝵ: Nbi tẽplũ:
Nbi unctio : ubi sacerdos: u̾bi iam apd illos ꝓpħȩ: Ex
quo uenit qui ꝑ ꝓphetas predicabat᷑. i illa gente

Expanded text:
a, quia impletur per charitatem quod per litteram jubebatur; veritas, quia redditur quod promittebatur. Hoc ergo intellexit Asaph iste. Denique omnia quae Judaeis promissa fuerant, ablata sunt. Ubi est regnum eorum? ubi templum? ubi unctio? ubi sacerdos? ubi jam apud illos Prophetae? Ex quo venit qui per Prophetas praedicabatur, in illa gente
Abbreviated transcription (Latin):
salmi huiꝰ titulus ÷: intellectꝰ asapħ.
Asaph: latinȩ congregatio. grece syna¬
gaga dr̃. Nideamꝰ quid intellexerit ista sina¬
goga. Nos aut̃ intelligamꝰ pͥmitꝰ sinagogam:
ex inde intelligamꝰ qͥd intellexerit sinagoga.
mis congregatio: generali nomine sinagoga
appellatur. Et peccorũ & hominũ: potest dici
neglexerit intellectũ in honore positus. quid
de illo dictũ ÷ audi. Homo cũ inhonore eẽt. ñ
intellexit: cõꝑatus ÷ uimentis insensatis. & simił
factus ÷ illis. Qe gͦ non ÷ peccoꝵ congregatio: nec
diu disserendũ ÷ nec cdiligentiꝰ cõmendandum.
s qr hominũ ÷ quoꝵ hominũ sit hoc debemꝰ intel¬
ligere. Non utiq eoꝵ homiinũ ÷: qui in honore
positi ñ intelligentes cõꝑati ft̾ iumentis insensa¬
tis & similes facci sunt eis: s eoꝵ qui intelligt.
Prescribit enĩ hoc titulus psalmi dicens. intellectꝰ
asaph. intelligens gͦ quȩdã ÷ congregatio: cuiꝰ
cta ÷ congregatio ppło iscł. itd ut ubicũq au¬

Expanded text:
salmi hujus titulus est: Intellectus Asaph. Asaph latine Congregatio, graece Synagoga dicitur. Videamus quid intellexerit ista synagoga. Nos autem intelligamus primitus synagogam; exinde intelligemus quid intellexerit synagoga. Omnis congregatio generali nomine synagoga appellatur: et pecorum et hominum potest dici neglexerit intellectum in honore positus, quid de illo dictum est audi: Homo in honore positus non intellexit; comparatus est jumentis insensatis, et similis factus est illis . Quia ergo non est pecorum congregatio, nec diu disserendum est, nec diligentius commendandum; sed quia hominum est, quorum hominum sit hoc debemus intelligere. Non utique eorum hominum est, qui in honore positi non intelligentes, comparati sunt jumentis insensatis, et similes facti sunt eis; sed eorum qui intelligunt. Praescribit enim hoc titulus Psalmi, dicens: Intellectus Asaph. Intelligens ergo quaedam congregatio est, ccta est congregatio populi Israel, ita ut ubicumque au
Abbreviated transcription (Latin):
noneadẽ ꝓmissa non eadẽ. Uideamꝰ quare p̃cepta
eadẽ. qi sccłm hoc: deo seruire debemꝰ. Sacramenta
ñ eadẽ: qi alia siit sacram̃ta dantia salutem
alia ꝓmitcentia saluatorem. Sacramenta noui
cestamenti dant salitẽ: sacranienta ueteris testa¬
menti ꝓmisert᷑ saluatorem. Cũ gͦ iam teneas pro¬
missa. quid queris ꝓmutentia: habens iam salua¬
tiabat᷑ Mutata sunt sacram̃ta: facta sunt feliciora.
pauciora. salubriora. faciliora. Promissa quare
ñ eadem: qr ꝓmissa ÷ tra chanaan. tr̃a copiosa.
fructuosa affuens lactȩ & mellȩ. ꝓmissũ regnum
tẽꝑale ꝓmissa felicitas scłi ꝓmisa fecuditas fili¬
oꝵ ꝓmissa subiectio inimicoꝵ. Hec omĩa adt̃r.¬
nã felicitatẽ ꝑtinent. S quare ipsa primo ꝓmiti

Expanded text:
amus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris promittentia, habens jam Salvatiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt faciliora, pauciora, salubriora, feliciora. Promissa quare non eadem? Quia promissa est terra Chanaan, terra copiosa, fructuosa, affluens lacte et melle; promissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas piłim xp̃m factat᷑. Si enĩ discernimꝰ
duo testam̃ta. uetus & nouũ: non st̾ eadem
sa cram̃ta nec eadem ꝓmissa. eadẽ tam̃ plerũ.
q p̃cepta. Nam ñ occides: ñ mechaberis. non
furaberis. honora patrẽ & matrẽ. ñ falsũ testi.¬
monium dixeris ñ concupisces rem ꝓximi
tui. ñ concupisees uxorẽ ꝓxunt tui. & nob̾

Expanded text:
Christum facta est . Si enim discernimus duo Testamenta, Vetus et Novum, non sunt eadem Sacramenta, nec eadem promissa: eadem tamen pleraque praecepta. Nam, Non occides, Non moechaberis, Non furaberis, Honora patrem et matrem, Non falsum testimonium dixeris, Non concupisces rem proximi tui, Non concupisces ux
Abbreviated transcription (Latin):
stia in nouo testam̃to reuelata fut: Nã reco¬
lite fr̃s mei qͥd dictum sit aꝑsequentib xp̃m.
Si dimiserimꝰ eum: uenient romani & tollent a¬
nob̾ & locum & gentẽ. Uidete qr timendo tr̃ȩ¬
na ꝑdere: rege̾ celi occidert̃. & quideis factũ::
Edideit̾ etiam ipsa t̾rena. Et ubi occideit᷑ xpm.
ibi occisi ft̃. Et cũ trena nolentes ꝑdere. datorẽ.
uite occidert̾. eandẽ tr̾am occisi ꝑdidert᷑. Et
eo tẽpe quo illum occidert̾: eo tpĩo tẽꝑe admo

Expanded text:
stia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recostia in Novo Testamento revelata sunt! Nam recolite, fratres mei, quid dictum sit a persequentibus Christum. Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis, et locum, et gentem . Videte quia timendo terrena perdere, regem coeli occiderunt. Et quid eis factum est? Perdiderunt etiam ipsa terrena; et ubi occiderunt Christum, ibi occisi sunt: et cum terram nolentes perdere, datorem vitae occiderunt, eamdem terram occisi perdiderunt; et eo tempore quo illum occiderunt, ut ex ipso tempore a
Abbreviated transcription (Latin):
Heruntam̃ qr eis in herere ñ debemꝰ: alium ea dare
nisi dm̃ credere ñ debemꝰ. Ipse eadat: s noli pro
magno expectare abeo bonũ. qđ dat & ñ bono.
Nam si ꝓmagno ea darce: malis ea ñ dar&. Ideo aũ¬
illa uoluit dare & malis. ut discant boni aliud
abillo quęrere: qđ ñ dar& malis. lii aut̃ inhe¬
rentes trenis miseri & ñ de illo p̃sumentes qui
fecit celum & tram: qui eis dedit & ipsa t̾rȩna.
qͥ cos etiam tẽpalit̾ de egipti captiuitate lib̾auit.
qͥeos ꝑ diuisũ mare dixit. qͥ eoꝵ intiicos ꝑse¬
quentes fluctib obruit ñ in illo p̾sumentes qͥ
dar& utiq cȩlestia grandib sicut trena par¬
uulis dedit: timentes ꝑdere qđ acceꝑant. occide.¬
it̾ qͥdederat. hȩc dicimꝰ fr̃s: ut homines deno¬
uo testam̃to discatis ñ herere tr̃enis. Sienĩ illi
mȩxcusabilit̾ t̾renis inhesert̾: quib ipsũ no¬
uũ cestam̃tũ ñdũ fuerat reuelatũ: qͣnto mex¬
cus abilius tr̃ena sectant᷑. quib iã ꝓmissa cęle¬

Expanded text:
en non quia inhaerere eis non debemus, alium ea dare, nisi Deum, credere debemus; ipse ea dat; sed noli pro magno exspectare ab eo bonum, quod dat et non bono. Nam si pro magno ea daret, malis ea non daret. Ideo autem ea voluit dare et malis, ut discant boni aliud ab eo quaerere, quod non dat et malis. Illi autem inhaerentes terrenis miseri, et non de illo praesumentes qui fecit coelum et terram, qui eis dedit et ipsa terrena, qui eos etiam temporaliter de Aegypti captivitate liberaviivisum mare duxit, qui eorum inimicos persequentes fluctibus obruit ; non in illo praesumentes qui daret utique coelestia grandibus, sicut terrena parvulis dedit, timentes perdere quod acceperant, occiderunt qui dederat. Haec dicimus, fratres, ut homines de Novo Testamento discatiexcusabiliter terrenis inhaeserunt, quibus ipsum Novum Testamentum nondum fuerat revelatum; quanto inexcusabilius terrena sectantur, quibus jam promissa coele
Abbreviated transcription (Latin):
morunt᷑: sic & in xp̃o om̃s uruificabunt᷑.
Abeo qđ formauit ds̃ mutatꝰ ẽ. adam: sed
mpeiꝰ miquitatis sue. Abeo qđ oꝑata c̃. imi¬
quitas mutant᷑ fideles: s in meliꝰ ꝑ gr̃am dĩ.
Ut mutared in peiꝰ. nr̃a iniquitas fuit: ut muta¬
reꝯi in meliꝰ ñ nr̃a iusticia s gr̾a dĩ prestat.
Qd̃ gͦ mpeiꝰ mutati sumꝰ nob̾ imputemꝰ: qđ¬
in meliꝰ õmitam᷑ dm̃ laudemꝰ. dhis gͦ istȩ
psalmꝰ: qui cõmutabunt᷑. Unde gͦ ista cõ¬
mutatio facta ẽ. nͥ expassione xp̃i : Pascha
ipsu: latine transitꝰ int̾pretat᷑. Nlon ÷ enũ
pascha grecũ nom̃: s bebreum. Resonat qui¬
indicat. Pascha: transitũ cõmendat. Qđ ad¬
monuit etiam ioħs ȩuangłista: qui inmi¬
nente passione cũ uenir& dñs adcenã qua cõ

Expanded text:
vivificabuntur Ab eo quod formavit Deus, mutatus est Adam; sed in pejus iniquitatis suae: ab eo quod operata est iniquitas, mutantur fideles; sed in melius per gratiam Dei. Ut mutaremur in pejus, nostra iniquitas fuit: ut mutaremur in melius, non nostra justitia, sed gratia Dei praestat. Quod ergo in pejus mutati sumus, nobis imputemus: qaudemus. Pro his ergo iste psalmus, qui commutabuntur. Unde autem ista commutatio facta est, nisi ex passione Christi? Pascha ipsum latine Transitus interpretatur. Non est enim Pascha graecum nomen, sed hebraeum. Resonat quiindicat. Pascha transitum commendat. Quod admonuit etiam Joannes evangelista, qui imminente passione, cum veniret Dominus a
Abbreviated transcription (Latin):
cat adrequiem sempit̾nã. quãq ipsa quȩ
inreb humanis uocat᷑ felicitas. plus sit ti
extribulatione fructum bortũ felicitas aut̃
corrupit animã ꝑuersa securitate: Edat loctmi
diabolo tr̃ptatori. Cũ gͦ coritauerimꝰ prudenter
& recte sicut psallit hȩc uictima tẽptationẽ eẽ
uitã humanã suꝑ tr̃am neminẽq omĩno eẽ.
securũ. nec debere. cẽ. securu᷑. donec adillam
patriam ueniat᷑ unde nemo exit anncus: qͦ
nemo adinitcit᷑ inimicꝰ: etiam nunc in ipsa
accłiȩ głã agnoscimꝰ uoces tribulationis mꝑ
ti nrõ & nos inuice̾ rettnentia dicemꝰ depsaluis
qđ hic dixisse inuenerimꝰ martrres. qui fuert᷑
ante nos qr tribulatio cõmitis ẽ. ont̾ibꝰ abi¬
nicio usq infinẽ.: lam̃ istum psalmu quem
tractandũ suscepimꝰ. & de quo loqui caritati
tuẽ innomine dĩ ꝓposiumꝰ ingrano finapis
agnoscamꝰ. Paululum abaltitudine holeris

Expanded text:
cat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae cat ad requiem sempiternam; quamque ipsa quae in rebus humanis vocatur felicitas, plus sit timex tribulatione fructum bonum, felicitas autem corrumpit animam perversa securitate, et dat locum diabolo tentatori: cum ergo cogitaverimus prudenter et recte, sicut salita victiam super terram , neminemque omnino esse securum, nec debere esse securum, donec ad illam patriam veniatur, unde nemo exit amicus, quo nemo admittitur inimicus, etiam nunc in ipsa Ecclesiae gloria agnoscimus voces tribulationis nosti nostro, et nos invicem retinentia, dicemus de Psalmis, quod hic dixisse invenerimus martyres qui fuerunt ante nos, quia tribulatio communis est omnibus, ab initio usque in finem.tractandum suscepimus, et de quo loqui Charitati Vestrae in nomine Domini proposuimus, in grano sinapis agnoscamus: paululum ab altitudine oleris
Abbreviated transcription (Latin):
So tẽpe i hoc scło exorti sumꝰ. & ad¬
gregati ppło dei quoiã holus ilud
exgrano sinapis tetendit brachia sua: qm̃
ferm̃tũ illud qđ primo contẽptibile fuit fer¬
m̃tauit tres mensuras id ÷ totũ orbẽ t̾raruͦ
reꝑatũ extrib filiis noe. quoniam aborien¬
te. & occidente. & aquilone. & austro uenunt
qui recu̾bant cũpatriarchis. expulsis foras eis
qui deilloꝵ carne sunt nati: & eoꝵ fidem
indictũ atq p̃dictum ÷ qđ plures filios ha¬
bitura eẽt. quã illa quȩ habebat uirũ: iam
talẽ: inuenimꝰ quȩ oblita eẽt. obꝓbriorum
& ignominȩ uiduitatis suȩ. Et ideo possumꝰ
forte mirari. cũ uoces humilitatis xp̃i uel
ut minꝰ exeis afficiam᷑ qr ñ eo temꝑe uenimꝰ
qͣndo ista cũ sapore legebant᷑ habundante.
pressura. S rursus sitribulationũ habundan¬
tiam cogitemꝰ: & inqua ambulemꝰ uia cognos¬
camꝰ. si tamen milla ambuslamꝰ. quã sit an¬
gusta & ꝑ presstiras atq tribulationes ꝑdu¬

Expanded text:
o tempore in hoc saeculo exorti sumus et aggregati populo Dei, quo jam olus illud ex grano sinapis tetendit brachia sua; quo jam fermentum illud, quod primo contemptibile fuit, fermentavit tres mensuras , id est, totum orbem terrarum reparatum ex tribus filiis Noe : quoniam ab oriente et occidente et aquilone et austro veniunt, qui recumbent cum Patriarchis, expulsis foras eis qui de illorum carne sunt nati, et eorum fidem indictum atque praedictum est, quod plures filios habitura esset, quam illa quae habebat virum , jam talem invenimus quae oblita esset opprobriorum et ignominiae viduitatis suae: et ideo possumus forte mirari cum voces humilitatis Christi, ut minus ex eis afficiamur, quia non eo tempore venimus, quando ista cum sapore legebantur, abundante pressura. Sed rursus si tribulationum abundantiam cogitemus, et in qua ambulemus via cognoscamus si tamen in illa ambulamus, quam sit angusta , et per pressuras atque tribulationes perdu
Abbreviated transcription (Latin):
sui: italoquit᷑. Cũ aut̃ ueniss& hora qua
transir& iħc de hoc mundo adpatrẽ. Expres¬
sit gͦ transitu pasche. S nͥ ipsȩ transir&e hinc
adpatrem. quiꝓpt̃ nos uenit: nos transire
hinc quomͦ possemꝰ. qui n ꝓpt̾ aliquid leuan¬
dũ descendimꝰ s cecidimꝰ  Ipse autẽ nͨ ceci¬
dit sed descendit: ut eum qui ceciderat sub
dehoc mundo adregnũ cȩlorũ. deuita mor¬
tali aditã ec̃nã. de uita t̾rena aduitã &e.¬
lestem. deuita corruptibili adincorruptibi¬
lem. detribulationũ conũsatione ad ꝑpetu¬
am securitatẽ. Ideo ꝓhis qui cõmutabunt᷑:
psalini titulꝰ ẽ. Causam gͥ cõmitationis nr̃e.
id ÷ ipsam diũ passionẽ. trãmq intribula¬
tionib uocẽ: intextu psalnti aduertamꝰ.
Cognoscamꝰ. congemiscamꝰ. & audiendo. cognos¬
cendo congemiscendo mutem̃: ut impleat᷑
in nob̾ titułꝰ psalmi ꝓhis qui cõmitabunt᷑.¬

Expanded text:
Cum autem venisset hora, qua transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem . Expressit ergo transitum Paschae. Sed nisi ipse transiret hinc ad Patrem, qui propter nos venit, nos transire hinc quomodo possemus, qui non propter aliquid levandum descendimus, sed cecidimus? Ipse autem non cecidit; sed descendit, ut eum qui ceciderat sublde hoc mundo ad regnum coelorum, de vita mortali ad vitam aeternam, de vita terrena ad vitam coelestem, de vita corruptibili ad incorruptibilem, de tribulationum conversatione ad perpetuam securitatem. Ideo, Pro his qui commutabuntur, Psalmi titulus est. Causam igitur commutationis nostrae, id est ipsam Domini passionem, nostramque in tribulationibus vocem in textu Psalmi advertamus, cognoscamus, congemiscamus: et audiendo, cognoscendo, congemiscendo, mutemur, ut impleatur in nobis titulus Psalmi, Pro his qui commutabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃e hic loquit᷑: dubitare ommo ñ ꝑmittuuͦ.
Lic sunt enĩ exp̃ssa uerba. quȩ m eiꝰ passione
cõpleta sunt. Dederunt mescã meam fel: &
insiti mea potauerunt me aceto. Quando ro
adlitcerã cõpleta sunt. & ꝓrsus quomͦ p̾dicdi
sic reddita. Cumq ipsȩ. xp̃c dixiss& sitio pen¬
dens mcruice. & adhoc uerbũ ei acetũ inspon¬
gia datũ eẽc. quo accepto dixit confũmatum:
& sic melinato capite tradidit spm. ostendens
ista omĩa quȩ predicta sinit millo fuisse tinso
confũmata. ñ lic& hic altud intelligere. Apłi
etiam loquentes de. xp̃o: testimonia ex isto psal¬
mo dederunt. Quis autẽ deiu& a sententuls
eorũ : Aut quis agnꝰ ñ sequat᷑ arietes: t̃ igo
xpc̃ hic loquit᷑ magisq nob demonstranduĩ
ubi eiꝰ mebra loquant᷑ ut ostendamꝰ qr totꝰ n¬

Expanded text:
 hic loquitur, dubitare omnino non permittimur. Hic sunt enim expressa verba quae in ejus passione completa sunt: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto: quando ista et ad litteram impleta sunt, et prorsus quomodo praedicta, sic reddita. Cumque ipse Christus dixisset, Sitio, pendens in cruce, et ad hoc verbum ei acetum in spongia datum esset, quo accepto dixit, Consummatum est, et sic inclinato capite tradidit spiritum , ostendens ista omnia quae praedicta sunt in illo fuisse tunc consummata; non licet hic aliud intelligere. Apostoli etiam loquentes de Christo, testimonia ex isto psalmo dederunt. Quis autem deviet a sententiis eorum? aut quis agnus non sequatur arietes? Ergo Christus hic loquitur: magisque nobis demonstrandum est ubi ejus membra loquantu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ miuacła hoitat᷑. quȩ ipse fecit & anteꝗͣ. ett hõ.
S quid hoc te hortat᷑ : ut imiteris qđ non poss&
nͥ factꝰ homo. Tolerare eniꝰ passiones. nũqͥd poss&
nͥ homo: Mori & crucifigi. & humiliari ñposs&:
nͥ homo. Sigͦ & tu cũ molestias huiꝰ scłi pateris
qͥs facit diabolus siue aꝑte ꝑ homines siue occul-¬
te sicut iob: si fortassis toleras. Habttabis in
adiutorio altissimi: sicut dicit istȩ psalmꝰ. Qr
si recedas ab adiutorio alcissimi te ipsũ ñua-¬
lens aduiuiare: cades: Multi enĩ fortes sunt: qͣn¬
do abhominib patiunt᷑ ꝑsecutionẽ. & uident
eos aꝑte seure inse: & putant qr tunc imitan¬
t᷑ passiones xp̃i. si aꝑte eos homines ꝑ seqͣntur.
Si autẽ occulta diaboli ꝑsecutione feriant᷑. pu-¬
tant se ñ coronari axpõ. Noli timere: qͣndo
mutaris xpͣmli Nam & qͣndo tẽptauit dia-¬
bolus dnm: nullus hõ fuit inheremo. Occultę¬

Expanded text:
ergo miracula hortatur quae ipse fecit, et antequam esset homo; sed quo te hortatur? ut imiteris quod non posset nisi factus homo. Tolerare enim passiones nunquid posset nisi homo? Mori et crucifigi et humiliari non posset nisi homo. Sic ergo et tu molestias hujus saeculi cum pateris, quas facit diabolus, sive aperte per homines, sive occulte sicut Job, sis fortis, sis tolerans in adjutorio Altissimi, sicut dicit iste psalmus: quia si recedas ab adjutorio Altissimi, te ipsum non valens adjuvare, cades. 2. Multi enim fortes sunt, quando ab hominibus patiuntur persecutionem, et vident eos aperte saevire in se; et putant quia tunc imitantur passiones Christi, si aperte eos homines persequantur: si autem occulta diaboli persecutione feriantur, putant se non coronari a Christo. Noli timere quando imitaris Christum. Nam et quando tentavit diabolus Dominum, nullus homo fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
bulationẽ. nͥ que acciderit huic uitȩ. eralids
triste teꝑe. At uͭ alȩ transiliens: totã uã. sle
tribulationẽ reputat. Hic enĩ amat patcuasl
suꝑnã: ut tr̃ena ꝑ egrinatio ipsa sit mgamd
trsmdatio. Quomͦ enĩ n sit tribulatio uta sta
iogo uos: Quomͦ ñ st cribulatio. que daa s¬
tota ce̾ptatio: Habes scriptuᷤ nlibro iob. Nũquid ñ
cẽptat᷑ uita humana suꝑt̾ram: Ipsa uita:. tẽp¬
tatio ÷. Sigͦ cẽptatio: ubiq tribulatio. In hac gͥ
tribulatione: hoc ÷ in hac uita. dm̃ exquisiuit.
istȩ transiliens. Quomͦ : Manib in qͥt meis. Quid
ẽ. manib meis: Oꝑib meis. Honenĩ aliquid cor¬
ꝑeum querebat: ut contrectando iuenir& qđ
dit. S nũqͥd cũ illȩ exclamass& tangens cicatri.
re meruit: ut obꝓbriũ ei fuerit ita quęsisse: nos
qͥbeati dicti sumꝰ. qͥ ñ uidimꝰ & crectidimꝰ. qͥd gͦ
adnos ñ ꝑtin&e manib quȩxero : ꝑtin& sicut
dixi. oꝑib quertre. Qnͣdo hoc: Noctȩ. quid ÷

Expanded text:
bulationem, nisi quae acciderit huic vitae ex aliquo tristi tempore: at vero ille transiliens, totam vitam istam tribulationem suam reputat. Sic enim amat patriam supernam, ut terrena peregrinatio ipsa sit maxima tribulatio. Quomodo enim non sit tribulatio vita ista, rogo vos? quomodo non sit tribulatio, quae dictTentatur vita humana super terram? Ipsa vita tentatio est: si ergo tentatio, utique tribulatio. In hac igitur tribulatione, hoc est in hac vita, Deum exquisivit iste transiliens. Quomodo? Manibus, inquit, meis. Quid est, manibus meis? Operibus meis. Non enim aliquid corporeum quaerebat, ut contrectando inveniret quod dit. Sed numquid cum ille exclamasset tangens cicatrices Christum, hoc audire meruit, ut opprobrium ei fuerit ita quaesisse; nos qui beati dicti sumus qui non vidimus et credimus, quid ergo, ad nos non pertinet manibus quaerere? Pertinet, sicut dixi, operibus quaerere. Quando hoc? Nocte. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
turbat᷑ inpopłis. cũ conscientia pulsatur :
Queris altitudinẽ maris. qͥd ꝓfunicdiꝰ huma¬
na conscientia: Ista ꝓfunditas turbata ÷:
qͣndo mbrachio suo redemit popłm fitũ
ds̃. quomͦ turbate st̾ abissi : Quando om̃s
conscientias suas confitendo fuderunt: &

Expanded text:
turbatur in populis, cum conscientia pulsatur? turbatur in populis, cum conscientia pulsatur? Quaeris altitudinem maris, quid profundius humana conscientia? Ista profunditas turbata est, quando in brachio suo redemit populum suum Deus. Quomodo turbatae sunt abyssi? Quando omnes conscientias suas confitendo fuderunt: Et
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ xp̃m afr̾ib uenditũ : fiectũ detr̃a sua
tãꝗͣ inegiptũ gentiũ. Ibiprimo humilia¬
tũ. qͣndo ꝑsecutiones martires patiebant᷑.
nunc exaltatũ sicut uidemꝰ. qm impletũ ÷
ineo. Ad orabunt eum om̃s reges t̾rȩ. om̃s
gentes seruient ei. trgo iosepħ ppłs exgen¬
tib. isrł uͦ popłs exgente hebreoꝵ. Rede¬
mit popłm suũ ds: filios ifrł & iosepħ.
Perquid: ꝑ lapidem angularem: in quo
duo parietes copulati sunt. Et exsequit᷑
qͦm. Uiderunt te aquȩ ds̃. Qui sunt
aque: Popłi. quȩ st̾ istȩ aque : Dictum ÷
mapocalipsim: responsũ ÷ popłi. Ibi inue.¬
nimꝰ aꝑtissime aquas infigura positas po.¬
płoꝵ. Supͣ autẽ dixerat nota fecisti in
ppłis uirtutẽ tuam: merito gͦ uidert̾ te aq
łs U iderunt te aque & timuert̾. Ideo mu¬
tatȩ funt: qr timuert̾. Uidert̾ te aque ds̃:
&timuert̾. Ex̾ conturbate sunt abissi. Quȩ
sunt abissi: Altitudines aquarũ. Quis ñ

Expanded text:
a fratribus venditum, ejectum de terra sua, tanquam in Aegyptum Gentium? Ibi primo humiliatum, quando persecutiones martyres patiebantur: nunc exaltatum, sicut videmus; quoniam impletum est in eo, Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi . Ergo Joseph populus ex Gentibus; Israel vero populus ex gente Hebraeorum. Redemit populum suum Deus, filios Israel et Joseph. Per quid? Per lapidem angularem, in quo duo parietes copulati sunt. . 18. vers. 17. Et exsequitur quomodo: Viderunt te aquae, Deus. Quid sunt aquae? Populi. Quae sunt istae aquae; dictum est in Apocalypsi; responsum est, Populi: ibi invenimus apertissime aquas in figura positas populorum . Supra autem dixerat: Notam fecisti in populis virtutem tuam. Merito ergo, Viderunt te aquae, Deus; viderunt te aquae, et timuerunt. Ideo mutatae sunt, quia timuerunt. Viderunt te aquae, Deus, et timuerunt, et conturbatae sunt abyssi. Quae sunt abyssi? Altitudines aquarum. Quis non
Abbreviated transcription (Latin):
nes enta deos suos. adorant idola. Oclos
habent & ñ iuident. aures habent &i. aus¬
unt : pedes habent señ ambulant. Quidas¬
bulas acleũ qui ñ ambulats: Honinqͥ ac
lo. Et quid colis: Nom̃ qđ ibi ÷. Cere hos
colis. qtł alibi cdictum ÷: qm̃ om̃s dĩ gaĩ¬

Expanded text:
a deos suos, idola adorant; oculos habent, et non vident; aures habent, et non audiunt; pedes habent, et non ambulant . Quid ambulas ad deum qui non ambulat? Non, inquit, ea colo. Et quid colis? Numen quod ibi est? Certe hoc colis quod alibi dictum est: Quoniam dii g
Abbreviated transcription (Latin):
tuba canere ante te: sicut hypocritȩ faciunt.
s sit helemosina tua moccuito. & pat̾ cuus
qui uid& moccitto: redd& tibi. Ergo manib
meis noctȩ corã eo: & non sũ deceptꝰ. Quanta
tam̃ iste idithim ꝑtulerit inhac tr̃a. & inhac
noctȩ: & qͦmͦ habuerit qͦdam mͦ transiliendi
necessitatẽ. inpigentib atq pungentibꝰ deor¬
sum tribulationib. ut necesse fuerit transiti¬
re tͣatentissime audiamꝰ. Negaui consolari
animã meam. Tantũ cedium hic me oceupauit:
ut contͣ omnẽ consolationẽ elaudene se anima
mea. Huic tali unde tedium: fortasse qi
unnea grandinata ÷: aut qi olea ñ p̃uenit.
aut ql uindemia pliuna int̃ cepta ÷: Unde.
enĩ: & ibi uox ÷. ledium detinuit me aperato¬
rib: derelinquentibꝰ lege̾ tuã. Tanto gͦ tedio
de huiꝰ modi malo affectũ se iste dicit: ut negar&
consolari
animã ipsiꝰ ꝓpe absorbuerat eum tediũ. Pri¬
sticiã que omino inreꝑabilit̾ merserat. negat
se consolari. Quidgͥ restabat: Erino uide

Expanded text:
te, sicut hypocritae faciunt: sed sit eleemosyna tua in occulto, et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi » . Ergo, « Manibus meis nocte coram eo et non sum deceptus. » 5. Quanta tamen iste Idithun pertulerit in hac terra, et in hac nocte, et quomodo habuerit quodammodo transiliendi necessitatem, impingentibus atque pungentibus deorsum tribulationibus, ut necesse fuerit transilire, intentissime audiamus. Negavit consolari anima mea. Tantum taedium hic me occupavit, ut contra omnem consolationem clauderet se anima mea. Huic tali unde taedium? Fortasse quia vinea grandinata est, aut quia olea non provenit, aut quia vindemia a pluvia intercepta est. Unde  ibi vox est: Taedium detinuit me, a peccatoribus relinquentibus legem tuam . Tanto ergo taedio de hujusmodi malo affectum se iste dicit, ut negaret consolari anima ipsius. Prope absorbuerat eum taedium, tristitiaque eum omnino irreparabiliter merserat; negat se consolari. Quid igitur restabat? 6. ve
Abbreviated transcription (Latin):
& in om̃ib gentib in multis ppłis. Salue facte
st̃ etiam reliquiȩ popłi illiꝰ. Remansit foras in¬
grata multitudo: & claudicans iacob femoris
latitudo. Latitudo enĩ femoris intelligit᷑ uia
inmultitudine generis. Et facta ÷ in maiore par¬
te ifrłitarũ: turba quȩdã uana & insipiens.
quȩ ñ agnoscen& uestigia xp̃i inaqͥs. Deduxisti
sficut oues popłm tuũ. & non te cognouerunt
Tanta cũ illis bona fecisti. mare diuisisti. inter S¬
aqͣs ꝑ aridã traiecisti. ꝑsequentes inimicos flu̾c¬
tib oꝑuisti. indeserto egentib manna plusti.
deducens eos in manu moysi & aãron: & expu¬
lert̾ se ate ut inmari. eẽt uia tua. & uestigia
tua ñ agnoscerent᷑

Expanded text:
 in omnibus gentibus, in multis populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius. Remansit foris ingrata multitudo, et claudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana et insipiens, quae non agnosceret vestigia Christi in aquis. Deduxisti sicut oves plebem tuam, et non te cognoverunt. Tanta cum illis bona fecisti! mare divisisti, inter aquas per aridam trajecisti, persequentes inimicos fluctibus operuisti, in deserto egentibus manna pluisti, deducens eos in manu Moysi et Aaron; et expulerunt te a se, ut in mari esset via tua, et vestigia tua non cognoscerent.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut oues plebẽ tuam. in manu moysi & aam
Quare hoc addiderit indagare aliqnͣtũ diffa
neforte cũ aliquid restare arbitremini timo¬
re laboris. miñꝰ a dp̃sens ad tendatis. cũ dixis¬
s& inmari ÷ uia tua. qđ intelligimꝰ ingenti¬
b. & semite tuȩ iaquis mittis: qđ ntellesi¬
mͦ inppłis muitis. & uestigia tua ñ cognos

Expanded text:
sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron. Quare hoc addiderit, indagare aliquantum diffine forte cum aliquid restare arbitramini, timore laboris minus ad praesens attendatis. Cum dixisset, In mari est via tua, quod intelligimus, in gentibus; et semitae tuae in aquis multis, quod intelligim
Abbreviated transcription (Latin):
siert̾: Non maurib remansert̾. s corda trans¬
fixert̾. Uox tonitrui tui mrota. Quid ÷
hoc: quomͦ intellecturi sumꝰ: Adiuu&
dñs. Uox tonitrui tui: inrota. Solebamꝰ
pueri suspicari cũ audiremꝰ tonitrua decelo:
quasi uehicula destabulo ꝓcessisse. Habent.
enĩ tonitrua qͣndã concussione̾: similẽ ue.¬
hiculis. Nũquid adista puerilia redituri
sumꝰ. ut intelligamꝰ uox tonitrui tui in ro¬
ta: quasi aliqͣ uehicula habeat d̾s innu-¬
bib. & transitꝰ uehiculoꝵ illũ strepitum
concit& : Absit. hoc puerile ÷: uanũ nu¬
gatoriũ. Quid ÷ gͦ uox tonitrui tui in
rota: Noluit᷑ uox tua. Neq hoc intelligo.
Quid faciemꝰ: int̾ĩogemꝰ ipsũ iditũ. nefor¬
te ipse exponat qđ tixit. Uox inqͥd toni¬
trui tui mrota: ñ intelligo. Audiam qͥd
dicis. Apparuerunt fulgura tua. orbi
tr̃arũ. Dic gͦ ñ intellexeram. Orbis trarũ:
est rota. Nam circuitꝰ orbis t̾rarũ: merito
& orbis dicit᷑. Incle etiam breuis rotella:

Expanded text:
ansfixerunt. Vox tonitrui tui in rota. Quid est hoc? quomodo intellecturi sumus? Adjuvet Dominus. Vox tonitrui tui in rota. Solebamus pueri suspicari, cum audiremus tonitrua de coelo, quasi vehicula de stabulo processisse: habent enim tonitrua quamdam concussionem similem vehiculis. Numquid ad ista puerilia redituri sumus, ut intelligamus, Vox tonitrui tui in rota; quasi aliqua vehicula habeat Deus in nubibus, et transitus vehiculorum illum strepitum concitet? Absit. Hoc puerile est, vanum, nugatorium. Quid est ergo, Vox tonitrui tui in rota? Volvitur vox tua. Neque hoc intelligo. Quid faciemus? Interrogamus ipsum Idithun, ne forte ipse exponat quod dixit: Vox, inquit, tonitrui tui in rota. Non intelligo: audiam quid dicis: Apparuerunt fulgura tua orbi terrarum. Dic ergo: non intellexeram. Orbis terrarum est rota: nam circuitus orbis terrarum, merito et orbis dicitur; unde brevis etiam rotella,
Abbreviated transcription (Latin):
demonia. Aut idola colis: aut demonia. Nec
idola. nec demonia inqͥt. Et quid colis: Scel¬
las. solem. luuã. ista cȩlestia. Quanto meliꝰ qui
Tuuere magnꝰ ds̃. faciens mirabilia incorꝑe.
manima. solus facienis. Audiert̾ surdi. ude.¬
runt ceci. conualuert̾ larguidi. surrexeruił
mortui. constricti ft̃ ꝑ alitici. s miracła ista
tunc incorꝑib. Uideamꝰ manima. Sobrii
st̃: paulo ante hebriosi. fideles ft̾: paulo an¬
te adoratores simulacroꝵ. Res suas clant
pauꝑib: qui alienas ante rapiebant. Quis
ds magnꝰ. sicut ds nr̃: lues ds̃: qui facis mi¬
solus. Illi ut facerent tu cũ eis. tu qͣndo fecisti
illi ñ cecũ. ħon enĩ cecũ fuert̾ cũ fecisti: qͣndo
& ipsos tu fecisti. lues ds̃: quifacis mirabilia
solus. quomͦ solus: hũquid forte pat̾ & non
filiꝰ. aut filiꝰ & ñ pater : Immo pat̾. & filiꝰ. &¬
sp̃c sc̃s: tues ds̃ qui facis mirabilia. solus. Et
in ipso transiliente. Nam ut etiam transili&:

Expanded text:
emonia . Aut idola colis, aut daemonia. Nec idola, nec daemonia, inquit. Et quid colis? Stellas, solem, lunam, ista coelestia. Quanto melius qui Tu vere magnus Deus, faciens mirabilia in corpore, in anima, solus faciens. Audierunt surdi, viderunt caeci, convaluerunt languidi, surrexerunt mortui, constricti sunt paralytici. Sed miracula ista tunc in corporibus: videamus in anima. Sobrii sunt, paulo ante ebriosi; fideles sunt, paulo ante adoratores simulacrorum; res suas donant pauperibus, qui alienas ante rapiebant: Quis Deus magnus, sicut Deus noster? Tu es Deus qui facis miullus eorum solus. Illi ut facerent, tu cum eis; tu quando fecisti, illi non tecum. Non enim tecum fuerunt cum fecisti, quando et ipsos tu fecisti. Tu es Deus qui facis mirabilia solus. Quomodo solus? Numquid forte Pater, et non Filius? aut Filius, et non Pater? Imo Pater, et Filised unus Deus facit mirabilia solus, et in ipso transiliente. Nam ut etiam transiliret
Abbreviated transcription (Latin):
nos ł cchis garrit. & in his affectionib exult.
Primo inde cȩpit i scõ uia tua. Quȩ uia tu
nsco: fgo sum inqͥt uia. ueritas & uita le¬
dite gͦ homines. ab affectionib ur̃is. Quotl.
tis: Redite p̃uaricatores adcor. scrutamini
sp̃m ur̃m. racolite annos et̃nos. Inuenite mi¬
sedĩam dĩ enra uos: attendite oꝑa miscdie ad¬

Expanded text:
. Primo inde coepit: In Sancto via tua. Quae via tua in Sancto? Ego sum, inquit, via, veritas, et vita . Redite ergo homines, ab affectionibus vestris. Quo tis? Redite, praevaricatores, ad cor , scrutamini spiritum vestrum, recolite annos aeternos, invenite misericordiam Dei circa vos, attendite opera miser
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ intraui aliꝗͣ aulam gaudioꝵ. ubi nullus
timeat᷑ inimicꝰ. Modo cȩpi. eẽ. inea regione.
ubi ñ anticipent uigilias om̃s inimici mei.
Nc̃ cȩpi: hec ÷ immutatio dexcere excelsi. Me¬

Expanded text:
modo intravi aliquam aulam gaudiorum, ubi nullus modo intravi aliquam aulam gaudiorum, ubi nullus timeatur inimicus, modo coepi esse in ea regione, ubi non anticipent vigilias omnes inimici mei: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi.
Abbreviated transcription (Latin):
suam abscid&: ageneratione ingenerationẽ:
Aut obliuiscet᷑ misereri ds̃: inte. ate. malterũ.
nulla ÷ miscdia. nisi eam tibi don& ds̃. Etip.¬
se ds̃. obluuscit᷑ misecłiam: Ruitis currit fons
ipse siccatut: Aut obliuscet᷑ misereri ds̃ Aut
continebit inira sua miserationes suas: Id ÷
sic raset᷑: ut non miserrat᷑ : fa̾ciliꝰ ille nã. ꝗͣ
misericordiam continebit. Hoc & ꝑissuam di¬
axerat. Non mȩc̃nũ iundex inuob̾ ero: neq ꝑ
omẽ tẽp irascar uob̾. Hoc & postea ꝗͣ dixit.
abut̃ cristis: & ambulauit uias suas. iuas
inqͥt eiꝰ uidi: & sanaui eum. hoc ubi cogno¬
uit. istȩ transcendit: & se delectatꝰ indeo ut.
suo. ñ meo qł erat. s meo aquo factꝰ erat: &
hinc gͦ transiliens trasscendit. Nidete tran¬
siliente̾. uidete fi reman& alicubi: quo usq
ipso remanere ꝑicłm fuit. Ex opxi nẽ ꝯpi:
hȩc ÷ mutatio dexterȩ excelsi. Modo mecȩpit.
mutare excelsus: mͦ cepi aliqͣ ubi securꝰ sim:

Expanded text:
bscidet a generatione in generationem? aut obliviscetur misereri Deus? In te, a te, in alterum nulla est misericordia, nisi eam tibi Deus donet: et ipse Deus obliviscetur misericordiam? Rivus currit: fons ipse siccabitur? Aut obliviscetur misereri Deus? aut continebit in ira miserationes suas? id est, sic irascetur, ut non misereatur? Facilius ille iram quam misericordiam continebit. Hoc et per Isaiam dixerat: Non in aeternum vindex in vobis ero, neque per omne tempus irascar vobis. Hoc et posteaquam dixit, Abiit tristis, et ambulavit vias suas. Vias, inquit, ejus vidi, et sanavi eum . Hoc ubi cognovit iste, transcendit et se delectatus in Deo, usuo, non in eo quod erat, sed in eo a quo factus erat. Et hinc ergo transiliens transcendit. Videte transilientem, videte si remaneat alicubi quousque ipso remanere, periculum fuit. Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi. Modo me coepit mutare Excelsus; modo coepi aliquid, ubi securus sim,
Abbreviated transcription (Latin):
dam iuncȩ suȩ ds: quȩ ꝓuua fecit spinas &
dicit. Mandabo nubib meis: nepluant suꝑ
eam imbr̾e. Deniq apłi relinquentes iudeos
ierunt adgentes. inom̃ib gentib uocẽ dede¬
Easlem uoces: rursus sagiitas dixit. Herba
enĩ ȩuangłistarũ: sagitte fuert᷑. Similitu¬
dines enĩ sunt. Nam ꝓpriȩ nec sagita ÷ plu

Expanded text:
uva fecit spinas, et dicit: Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . Denique Apostoli relinquentes Judaeos, ierunt ad Gentes: in omnibus gentibus vocem dedeEasdem voces nubium rursus sagittas dixit. Verba enim Evangelistarum sagittae fuerunt. Similitudines enim sunt. Nam proprie nec sag
Abbreviated transcription (Latin):
łsbrachium dñi cui reuelatũ:: Redemi.
la mbrachio tuo popłm tuũ. Elios ifrł
S ie seph. Quomͦ quasi duos popłos. filios
Eł e iosepb: Honne filir. ioseph. infilius
itł ltaplane. hoc scimꝰ hoc legimꝰ hoc
erat ioseph. Et ex duodecĩ filiis isrł quottͦt
nati sunt: ad popłm isrł ꝑtinent. Quomͦ
gͦ ait filios ifrł & iosepħ: hescio quid hic dis¬
tinguendũ ammonuit. ꝑscrutem̃ sp̃m
nr̃m: fortassis ibi aliquid posuit ds̃. quẽ
ne filios ifrł & ioseph. ꝑ iosepħ alium popłm
intelligi uoluit: gentium popłm intelligi
uoluit. Quare gentiũ popłm ꝑ ioseph: qr
Ille iosepħ cui fr̃s inuidert̾. & eum iȩgiptũ¬

Expanded text:
brachium Domini cui revelatum est ? Redemisti in brachio tuo populum tuum, filios Israel, et Joseph. Quomodo quasi duos populos, filios Israel, et Joseph? Nonne filii Joseph in filiis Israel? Ita plane. Hoc scimus, hoc legimus, hoc erat Joseph; et ex duodecim filiis Israel quotquot nati sunt, ad populum Israel pertinent. Quomodo ergo ait: Filios Israel et Joseph? Nescio quid hic distinguendum admonuit. Perscrutemur spiritum nostrum: fortassis ibi aliquid posuit Deus, quem ne filios Israel, et Joseph. Per Joseph alium populum intelligi voluit; Gentium populum intelligi voluit. Quare gentium populum per Joseph? Quia Ille Joseph cui fratres invider
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ anticipauert᷑ iugilias. qͥ ubiq scandala ubi¬
q muscipulas posuert̾: Tediũ in÷ cordi. me.¬
tuendum ÷ neabsorbͤat tristicia. Inleticia metu¬
endũ÷: negarriendo deficiat spc̃ tiuiis. Ante¬
pauert̾ ingilias: om̃s mimici mei. Deniq mo
sa garrulitate dum loqueris & securꝰ loqual.
qnͣta plerũq inuentunt᷑ que uelint tenere mi¬
mici & reprehendere. unde uelinit etiã crimina¬
ri & calũpniari: hoc dixit. illud senfit: hoc
turbatꝰ sum: & non sũ locutꝰ. Conturbatꝰ gͦ ne¬
meꝰ garrulitate inimici anticipantes inglias
calũpnias q̃rerent & inuenirent. ñ ÷ locitis.
N ĩꝗͣ tam̃ istȩ transiliens.: cessane inse. Et si fals
agarrulitate cessauit. que subrepsert a as
ipsa locutione placere hominibꝰ: ñ tam̃ astatẽ
ñ cessauit. ut conaret᷑ & hoc ipsũ transdenlas¬

Expanded text:
enim non anticipaverunt vigilias, qui ubique scandala, ubienim non anticipaverunt vigilias, qui ubique scandala, ubique muscipulas posuerunt? Taedium inest cordi; metuendum est ne absorbeat tristitia: in laetitia metuendum est ne garriendo deficiat spiritus tuus: Anticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Denique in ipsa garrulitate, dum loqueris, et securus loqueris, quanta plerumque inveniuntur quae velint tenere inimici et reprehendere, unde velint etiam criminari et calumniari: Hoc dixit, illud sensit, hoc turbatus sum, et non sum locutus. Conturbat garrulitate inimici anticipantes vigilias, calumnias quaererent et invenirent, non est locutus. Nunquam tamen iste transiliens cessaret in se: et si forte a garrulitate cessavit, qua subrepserat ei de ipsa locutione placere hominibus; non tamen destitit, non cessavit ut conaretur et hoc ipsum transcender
Abbreviated transcription (Latin):
mundi tenebrarum harũ: aduersus spũ alia nequi¬
tiȩ incȩlestib: Ergo aduersus diabolum & angł̃os
eiꝰ mimiticias exentemꝰ. Rectores eos mundi dixit:
qr dixit. qr psi regunt dilectores mundi. Hon
enĩ regunt minidũ qͣsi reccores sint cȩli & tĩȩ: s
mundũ pecatores dix̃. Et mundus eũ non cogno¬
uit. lalem mundũ ipsi regunt: qui ñ cognoset
xp̃m. & contͣ hos habemꝰ tnimiticias ꝑpetuas.
Deniq quas lib& habeas inimiticias: aduer sus
hominẽ cogitas finire. siue illiꝰ satisfactione si
ipse te lesit: siuie tua situ lesisti. stue alteriᷤᷤ Si
uos inuicẽ lesistis: laboras satis facere & coneor¬
dare. Cũ diabolo aut̃ & angłis eiꝰ: nulla conen¬
dia ÷. Ipsi nob̾ inuident: regnũ celoꝵ. Mitescre
omi̾no erga nos nonpossunt: qi anticipauert᷑
uigilias om̃s iimici mei. Pius illi utgilauertꝰ
ad decipiendum: ꝗͣ ego ad eustodiendũ me.
Anticipauertͥ uigitias: om̃s mimici mei. Quomͦ

Expanded text:
rsus spiritualia nequitiae in coelestibus ? Ergo adversus diabolum et angelos ejus inimicitias exercemus. Rectores eos mundi dixit, quia ipsi regunt dilectores mundi: non enim regunt mundum, quasi rectores sint coeli et terrae; sed mundum peccatores dicit. Et mundus eum non cognovit : talem mundum illi regunt, qui non cognoscit Christum. Contra hos habemus inimicitias perpetuas. Denique quaslibet habeas inimicitias adversus hominem, cogitas finire; sive illius satisfactione, si ipse te laesit; sive tua, si tu laesisti; sive alterutrius, si vos invicem laesistis; laboras satisfacere et concordare: cum diabolo autem et angelis ejus nulla concordia est. Ipsi nobis invident regnum cnticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Plus illi vigilaverunt ad decipiendum, quam ego ad custodiendum me: Anticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Quomodo