comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse omnium psalmoꝵ
sit una contertio diligent̃
intuentib. ita ut nullus
sequatur qui non suꝑiori
possit ad ungi: tameN
istum ita consideremus tanquam uterq
unus sit. ĩ ta scilicet ac suꝑior. Hamq cum in
illo dietum ẽẽt non nobis dñe ñ nob̃. s nõi tuo
tuam. nequando dicant gentes ubi est ds̃
eorum: quia iusibilem dm̃ colius qui nullo¬
rum corporeis oculis. cordib aut̃ paucorum
mundissimis notus est. tanquam idõ possent
dicere gentes ubi est ds̃ eorum. quia ipsi pos¬
sint ostendere ocłis dõs suos: primo ammonuit
oꝑib sentiri presentiam dĩ nr̃i: quia cum sit
in cęlo sursum. in cęlo et in terra omĩa que¬
cumq uoluit fecit. Et quasi diceret. ostendãt
gentes dõs suos: simulacra inquit gentium
argentum et aurum. oꝑa manuum hominũ:
id est quamius dm nr̃m carnalib oculis ur̃is
non possimus ostendere. quem ꝑ oꝑa intellig̾e
debiustis: nolite tamen seduci uanitatibus

Expanded text:
fortasse omnium Psalmorum sit una contextio diligenter intuentibus, ita ut nullus sequatur qui non superiori possit adjungi; tamen istum ita consideremus, tanquam uterque unus sit, iste scilicet ac superior. Namque cum in illo dictum sit, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo tua: nequando dicant Gentes, Ubi est Deus eorum?» quia invisibilem Deum colimus, qui nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est: tanquam ideo possint dicere Gentes, «Ubi est Deus eorum?» quia ipsi possunt ostendere oculis deos suos; primo admonuit operibus sentiri praesentiam Dei nostri, quia cum sit «in coelo sursum, in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Et quasi diceret, Ostendant Gentes deos suos; «Simulacra,» inquit, «Gentium argentum et aurum, opera manuum hominum:» id est, quamvis Deum nostrum carnalibus oculis vestris non possimus ostendere, quem per opera intelligere debuistis; nolite tamen seduci vanitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
comparams: animalis
aut̃ homo non ꝑcipit
que funt sp̃s dĩ: cauen¬
dum est ne homines ani¬
males non ꝑcipientes que sunt sp̃s dĩ. scanda¬
lrentur potus in hoc psalmo quam edificent᷑.
Dani breuiter quamquam eum cum cantaretur
audiurimis. quia breius est curro elim non trac¬
tans s legens. Et uidete quia si talia quisq
concupierit ꝓ magno a deo. qualia continet iste
psalinus: et forte non quia desertus est ab illo.
s quia magis diligitur non acceꝑit: uiderit q
illa que hic sic audiuit eẽ premia timentium
dm̃. habundare illis qui non timent dm̃: nutẽt
gressus illius. et effundantur lapsus uestigia eius:
et dicat in corde suo sine causa se dm̃ timuisse:
quando illa dona non meruit. que ꝓmisit tuẽ¬
tib se: insuꝑ et illi acceꝑunt qui eum non so¬
lum non timuerunt. s etiam blasphemauert̃.¬

Expanded text:
comparamus; animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei» ; cavendum est ne homines animales non percipientes quae sunt Spiritus Dei, scandalizentur potius in hoc psalmo, quam aedificentur. Nam breviter quanquam eum, cum cantaretur, audivimus, quia brevis est, curro eum, non tractans, sed legens. Et videte quia si talia quisque concupierit pro magno a Deo, qualia continet iste psalmus; et forte non quia desertus est ab illo, sed quia magis diligitur, non acceperit; videritque illa quae hic sic audivit esse praemia timentium Deum, abundare illis qui non timent Deum: nutent gressus illius, et effundantur lapsu vestigia ejus, et dicat in corde suo, sine causa se Deum timuisse, quando illa dona non meruit, quae promisit timentibus se; insuper et illi acceperunt, qui eum non solum non timuerunt, sed etiam blasphemaver
Abbreviated transcription (Latin):
AGNUS psalmus
iste kñu : exhortatur nos
ad beatitudinem quam
nemo est qui non expec
uł potest. uł potuit. uł poterit inuenire.⁊
qui eẽ nolit beatus: Quid igitur ea eor hor¬
tatione opus est ad eam rem̃ quam sua spõ¬
hortatur id agit ut excitetur uoluntas eiꝰ
cum quo agit: ad illud propter quod exhor¬
tacionis adhibetur alloquium. Ut quid gͦ
nobiscum agiur. ut uelunus quod nolle nõ
possumus: nisi quia oñis quidem beatitudinẽ
dicit

Expanded text:
agnus psalmus iste, charissimi, exhortatur nos ad beatitudinem, quam nemo est qui non expetavel potest, vel potuit, vel poterit inveniri, qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem, quam sua sponhortatur, id agit ut excitetur voluntas ejus cum quo agit ad illud propter quod exhortationis adhibetur alloquium. Ut quid ergo nobiscum agitur ut velimus quod nolle non possumus, nisi quia omnes quidem beatitudinem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Transi it leuita et contempsit: quia lex
sanare non potuit. Transi it samaritanus qui
non sum samaritanus: s dixit ego demoniũ
non habeo. Samarites enim interpretatur cus¬
tos. Si diceret non sum samaritaniis: diceroe
non sum custos. Et quis alius custodiret: De¬
inde ponens similitudinem: dixit. Transiit sa¬
marites: et fecit cum illo miscdĩam sicut scitis.
Iacebat aut̃ in ia uulneratus: quia descendit.
Transiens samaritanus non nos contempsit : cu¬
rauit nos: leuauit in iumentum in carne sua:
ꝑduxit ad stabulum id est ad ęccłiam. Cõmen¬
dauit stabulario id ẽ. apło dedit duos dena¬
rios unde curaretur: baritatem dĩ et bearita¬
tem ꝓximi. In his duob preceptis: tota lex
pendet et ꝓpħȩ. dixxit aut̃ stabulario. Siqͥd
amplius erogaueris: in redeundo reddam tͥ
Amplus erogauit apłs: quia cum om̃ib apłis
ꝑmissum eẽt ut acciꝑent tanquam milites

Expanded text:
sit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quidNon sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id est ad Ecclesiam; commendavit stabulario, id est Apostolo; dedit duos denarios unde curaretur, charitatem Dei et charitatem proximi: in his duobus enim praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Dixit autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus; quia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciperent tanquam milites
Abbreviated transcription (Latin):
orum recipiet quisq manipulos suos: id est fruc¬
tum seminis. coronam gaudiorum et exultati¬
onis. Tunc erit triumphus letantium: et
ipsi morti insultantium in qua gemebatur.
Tunc dicent morti. Ubi est mors contentio
tua: Ubi est mors aculeus tuus : S quare
iam gaudent: Quia portant manipulos suos:
quia euntes ibant et flebant mittentes se¬
mina sua. Quare mittentes semina sua: Qua
qui seminant in lacrimis: in gaudio metẽt.
Isto psalmo exhortati uos fuerimus maxime
ad faciendam miscđiam: quia hinc ascendit᷑.
Et uidetis quia ille cantat canticum graduum:
qui ascendit. Mementote. et nolite amare
descendere et non ascendere: s de ascensione
cogitate : quia qui descendebat ab iherłm in
iherico. incidit in latrones. Si non descende¬
ret : non incideret in latrones. lam ergo adã
descendit : incidit in latrones. Om̃s enim nos
adam sumus. S transi it sacerdos: et contẽp¬

Expanded text:
orum recipiet quisque manipulos suos, id est frucorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam gaudent? Quia «portant manipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contemp
Abbreviated transcription (Latin):
diem attendit. et ex pectat diem letum: ne tẽ¬
pus transeat : et non inueniat quod metat. Noli¬
te differre fr̃s mei. Seminate in hieme semma¬
te bona oꝑa et cum ploratis: qͥa qͥ seminant
in lacrimis in gaudio metent. Mittunt semina
sua: bonam uoluntatem et bona oꝑa. Euntes
re flebant: Quia inter miseros erant: et mi¬
seri erant. Melius est fr̃s mei ut nullus sic
nuiser: quãut tu facias miscđiam. Qui eium
ut faciat miscdiam optat eẽ miseros: crudelẽ
habet miscd̾iam: quomodo simedicus ut ea¬
erceret artem suam optaret eẽ multos egrotos:
crudelis medicina ẽẽt. Melius est ut om̃s sa¬
ni sint: quam ut exerceatur ars medici Me-¬
lius est ergo ut om̃s beati regnent in illa pa¬
tria : quam ut sit quib impendatur miscdia.
Tamen quamdu est quib impendatur: non
deficiamus in ista erumpna mittere semina
Et si cum fletu seminamus: tamen cum gaudio
metemus. In illa enim resurrectione mortu¬

Expanded text:
ttendit et exspectat diem laetum, temttendit et exspectat diem laetum, tempus transeat, et non inveniat quod metat. Nolite differre, fratres mei; seminate in hieme, seminate bona opera et cum ploratis; quia «qui seminant in lacrymis, in gaudio metent.» Mittunt semina sua, bonam voluntatem et bona opera. 14. re flebant? Quia inter miseros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortu
Abbreviated transcription (Latin):
modares. Consilio indiget : tu plenus es consilio.
In consilio ille pauꝑ: tu diues es. Ecce nec laboras
nec aliquid ꝑdis: das consilium. et p̾stitisti elemo¬
sinam. Modo fr̃s mei dum loquimur: quasi pau¬
ꝑes ad nos estis. Et quia nobis ds̃ dignatus
est dare: damus inde uobis. Et om̃s ab illo
accipimus: qui solus est diues. Si se ergo tenet
corpus xp̃i: menbra socia sic conpinguntur et
adinantur in karitate et in uinculo pacis: cum
quisq id quod prestat ei qui non habet. In
eo quod habet diues est: in eo quod ille non
habet pauꝑ est. Sic uos diligite: sic uos amate
Holite ad uos solos attendere. s attendite indi¬
gentes circa uos. S quia cum laborib et erũp¬
nis fuint ista: in ista uita nolite de ficere. In
lacrimis semimatis: in gaudio mete tis. Quid
enim fr̃s mei: Ipse agricola quando ꝑcedit cũ
aratro et portat semen: nõne aliquando frigi¬
dus est uentus. et imber deterret: Attendit ce¬

Expanded text:
modares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; modares. Consilio indiget, tu plenus es consilio; in consilio ille pauper, tu dives es. Ecce nec laboras, nec aliquid perdis; das consilium, et praesitisti eleemosynam. Modo, fratres mei, cum loquimur, quasi pauperes ad nos estis; et quia nobis Deus dignatus est dare, damus inde vobis; et omnes ab illo accipimus, qui solus est dives. Sic se ergo tenet corpus Christi, membra socia sic compinguntur et adunantur in charitate et in vinculo pacis, cum quisque id quod habet, praestat ei qui non habet: in eo quod habet, dives est; in eo quod ille non habet, pauper est. Sic vos diligite, sic vos amate. Nolite ad vos solos attendere; sed attendite indigentes circa vos. Sed quia cum laboribus et aerumnis fiunt ista in ista vita, nolite deficere. In lacrymis seminatis, in gaudio metetis. Quid enim, fratres mei? Ipse agricola quando procedit cum aratro, et portat semen, nonne aliquando frigidus est ventus, et imber deterret? Attendit coe
Abbreviated transcription (Latin):
tendi in erumpna: et ip̃si habent quod sibi¬
prestent inuicem. Hon illos deseruit xp̃s. Unde
ꝓbentur quia faciunt elemosinas: lste nõ potest
ambilare. Qui potest ambulare: pedes suos accõ¬
modat claudo  Qui uidet: oculos suos aceo¬
modat cocoꝰ. Et qui uiuenis est et sanus: iures
suas accommodat uł seni uł egroto. P ortat illii.
ille indiget: ille diues est. Aliquando et diues
inuenitur paup: et a pauꝑe prestatur illi aliqͥd.
Uenit nescio quis ad flumen tanto delicatior quã¬
tõ ditior : transire non potest. Si nudatis men¬
bris transiret frigesceret. egrotaret: moreretur
Accedit pauꝑ excercitatiore corpore: traicit diui¬
tem: elemosinam facit in diuitem. Ergo nolite
eos tantum putare pauꝑes. qui non habent pe¬
cuniam. In quo quisq pauꝑ est ibi illum uide:
quia forte tu in eo diues es in quo ille pauꝑ est.
et habes unde accõmodes. Forte menbra tua ac¬
commodas: et plus est quam si pecuniam accõ¬

Expanded text:
tendi, in aerumna et ipsi habent quod tendi, in aerumna et ipsi habent quod praestent sibi invicem. Non illos deseruit Deus, unde probentur, quia faciunt eleemosynas. Iste non potest ambulare; qui potest ambulare, pedes suos accommodat claudo; qui videt, oculos suos accommodat caeco; et qui juvenis est et sanus, vires suas accommodat vel seni vel aegroto, portat illum: ille indiget, ille dives est. 13. Aliquando et dives invenitur pauper, et a paupere praestatur illi aliquid. Venit nescio quis ad flumen, tanto delicatior quanto ditior; transire non potest: si nudatis membris transiret, frigesceret, aegrotaret, moreretur: accedit pauper exercitatior corpore, trajicit divitem; eleemosynam facit in divitem. Ergo nolite eos tantum putare pauperes, qui non habent pecuniam. In quo quisque pauper est, ibi illum vide; quia forte tu in eo dives es, in quo ille pauper est, et habes unde accommodes. Forte membra tua accommodas, et plus est quam si pecuniam accom
Abbreviated transcription (Latin):
dixcit calicem aquȩ frigidȩ: nequis uł inde cau-¬
saretur quod lignum non habuerit unde ca¬
lefaceret aquam. Calicem aquę frigidȩ qui de¬
derit uni ex minimis: non ꝑdet mercedem
suam. Quid si nec hoc habeat: Securus sit. Et¬
si nec hoc habet. pax in terra hominib bonę
uoluntatis: tantũ illud timeat. ne habeat et
non faciat. Si enim habet et non facit: intus
gelauit. Nondum soluta sunt peccata eius sict
torrens in austro: quia uoluntas frigida est.
Q uid ualent tanta bona que possidemus: dcce¬
dit uoluntas feruens: iam soluta calore austri
Et si nichil habebat: totum illi computatur. Qua¬
tum sibi prestant mendici: Intendat karitas
ur̃a: quomodo fiat elemosina. Certe mendici
sunt: in quos facis elemosinam. Mendici egent.
Attenditis forte fr̃s urõs: si aliquid egent tribu¬
itis: si est in uobis xp̃c. etiam exteris. S si
illi sunt mendici qui ꝓfessionem habent pe¬

Expanded text:
dixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde caudixit, «Calicem aquae frigidae,» ne quis vel inde causaretur quod lignum non habuerit unde calefaceret aquam. «Calicem aquae frigidae qui dederit uni ex minimis, non perdet mercedem suam» . Quid si nec hoc habeat? Securus sit, etsi nec hoc habet; «Pax in terra hominibus bonae voluntatis:» tantum illud timeat, ne habeat et non faciat. Si enim habet et non facit, intus gelavit; nondum soluta sunt peccata ejus sicut torrens in austro, quia voluntas frigida est. Quid valent tanta bona quae possidemus? Accedit voluntas fervens, jam soluta calore austri; etsi nihil habeat, totum illi computatur. Quanta sibi praestant mendici? Intendat Charitas vestra quomodo fiat eleemosyna. Certe mendici sunt in quos facis eleemosynam, mendici egent. Attenditis forte fratres vestros, si aliquo egent; tribuitis, si est in vobis Christus, etiam exteris. Sed si illi sunt mendici, qui professionem habent pe
Abbreviated transcription (Latin):
cui aliquid abstulerat quadruplum redditurũ
ut intelligas ꝓpterea sibi eum tenuisse dimidiũ
non ut haberet quod possideret: s ut haberet
unde debita redderet. Magna uoluntas. Mul¬
tum dedit: multum seminauit. Ergo udua ula
que duo minuta misit: parum seminauit : In¬
mo tantum quantum tacheus. Minores enim
facultates ferebat: s parem uoluntatem habe¬
bat. Misit duo minuta de tanta uoluntate.
de quanta zacheus dimidiũ patͥmoni sui. Si attedas
ille. fac aliquem non habere uł duos nummos
Est aliquid uilius quod seminemus: ut metamus
illam messem: Est. Calicem aquȩ frigidȩ qui
dederit discipulo: non ꝑdet mercedem. Caliar
aquȩ frigidȩ : non duob numinis s gratis cons¬
tat. Tamen aliquando sic gratis constat: ut
habeat illum alius. et alius non habeat. Sigͦ
ille qui illum habet det illi qui non habet:
us in dimidio rerum suarum. Non enim sine cau¬
sa addidit frigide: ut pauꝑem ostenderet. Idõ

Expanded text:
cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; cui aliquid abstulerat, quadruplum redditurum ; ut intelligas propterea sibi eum tenuisse dimidium, non ut haberet quod possideret, sed ut haberet unde debita redderet. Magna voluntas; multum dedit, multum seminavit. Ergo vidua illa quae duo minuta misit, parum seminavit? Imo tantum, quantum Zacchaeus. Minores enim facultates ferebat, sed parem voluntatem habebat . Misit duo minuta de tanta voluntate, de quanta Zacchaeus dimidium patrimonii sui. Si attendas ille. 12. Fac aliquem non habere vel duos nummos: est aliquid vilius quod seminemus, ut metamus illam messem? Est: «Calicem aquae frigidae qui dederit discipulo, non perdet mercedem suam.» Calix aquae frigidae non duobus nummis, sed gratis constat; tamen aliquando sic gratis constat, ut habeat illum alius, et alius non habeat: si ergo ille qui illum habet, dederit illi qui non habet; us in dimidio rerum suarum. Non enim sine causa addidit, «frigidae,» ut pauperem ostenderet. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
mesticos fidei. Loquens itaq de ipsis elemosi¬
nis quid ait: hoc aut̃ dico: qui parce seminat
parce et metet. Ergo qui multum senunat:
multum metet. Qui parce seminat: parce
et metet. Et qui nichil seminat: nichil me¬
tet. Quare ergo desideratis latos fundos: ubi
multa semina semmetis: Latior uobis non ẽ.
ubi seminetis quam xp̃e: qui in se uoluit
seminari terra. Terra ur̃a eccłia est: seminate
quantum potestis. S parum habes unde fa¬
cias. Habes uoluntatem: Quomodo nichil
eẽt. quod habes si non adeẽt bona uoluntas:
sic et quia non habes noli ẽẽ tristis. si est tibi
bona uoluntas. Quid enim seminas: Miscđiam
Et quid metis: Pacem. Hunquid aut̃ dixerũt
angłi : paxe in terra diuitib hominib: Sed
pax in terra hominib bone uoluntatis. In
uidua magna uoluntas: in zacheo heari¬
tas magna. Suscepit dñm hospicio. gau¬
dens suscepit: et dimidium patrimonis
sui pauꝑib ꝓmisit se daturum : et si

Expanded text:
mesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosymesticos fidei» . Loquens itaque de ipsis eleemosynis, quid ait? «Hoc autem dico, Qui parce seminat, parce et metet» . Ergo qui multum seminat, multum metet: «qui parce seminat, parce et metet;» et qui nihil seminat, nihil metet. Quare desideratis latos fundos, ubi multa semina seminetis? Latior vobis non est ubi seminetis, quam Christus, qui in se voluit seminari. Terra vestra Ecclesia est; seminate quantum potestis. Sed parum habes unde facias. Habes voluntatem? Quomodo nihil esset quod habes, si non adesset bona voluntas; sic et quia non habes, noli esse tristis, si est tibi bona voluntas. Quid enim seminas? Misericordiam. Et quid metes? Pacem. Numquid autem dixerunt Angeli, Pax in terra divitibus hominibus? Sed, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . In Zacchaeo magna voluntas, in Zacchaeo charitas magna. Suscepit Dominum hospitio, gaudens suscepit, et dimidium patrimonii sui pauperibus promisit se daturum, et si
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nr̃a. Flauit auster sp̃s sc̃s: dimissa sunt
nobis peccata: soluti sumus a frigore iniquita¬
tis tanquam glacies in sereno. Soluuntur pec¬
cata nr̃a : curramus ad patriam: quasi torrentes
in austro. dui enim laborauimus et laboramus:
etiam facientes bene. Nam ipsa uita humana
lite seduci gaudio humanarum rerum: flenda
in reb humanis aduertite. Poterat ridere pri¬
us puer qui nascitur. Quare a fletu inoipit ui¬
uere: Ridere nondum nouit: quare plorare
iam nouit : Quia cepit ire in istam uitam.
S si de illis captiuis est. hic flet et gemit: s ue¬
in lacrimis: in gaudio metent. In ista uita q̃
plena est lacrimis semmemus. Quid semina¬
bimus: Oꝑa bona. Oꝑa miscdie: semina nr̃a st̃.
De quib seminib: ait apłs. Bonum aut̃ facien¬
tes non deficiamus : tempore enim ꝓprio me¬
temus infatigabiles. Itaq dum tempus habe¬
mus oꝑemur bonum ad om̃s: maxine ad do¬

Expanded text:
peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt peccata nostra: flavit auster Spiritus sanctus; dimissa sunt nobis peccata, soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro. Diu enim laboravimus, et laboramus etiam facientes bene. Nam ipsa vita humana us. Nolite seduci gaudio rerum humanarum; flenda in rebus humanis advertite. Poterat ridere prius puer qui nascitur: quare a fletu incipit vivere? Ridere nondum novit; quare plorare jam novit? Quia coepit ire in istam vitam. Sed si de illis captivis est, hic flet et gemit; sed vein lacrymis, in gaudio metent.» In ista vita, quae plena est lacrymis, seminemus. Quid seminabimus? Opera bona. Opera misericordiae semina nostra sunt: de quibus seminibus ait Apostolus, «Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus infatigabiles. Itaque dum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad do
Abbreviated transcription (Latin):
quam de futuris : quia tanquam futura pre¬
terita p̾cinebat: conuerte dñe captuutatem
nr̃am. Nondum erat ergo conuersa captiui¬
tas : quia nondum redemptor aduenerat.
Ergo quando cantati sunt psalmi: quod ora¬
batur tunc.iam factum est. Conuerde dñe
captiuitatem nr̃am: sicut torrens in austro.
Sicut conuertuntur torrentes in austro: sic
conuerte captiuitatem nr̃am. Querebatur
quid sit : s patebit modo adiuuante dño
ur̃is orationib. Quodam loco dixit scrip¬
tura: cum preciꝑet et moneret de oꝑib
bonis. Sicut glacies in sereno: ita soluentur
peccata tua. Ergo peccata ligabant nos
Q uomodo: Quomodo frigus ligat aquam
ne currat: et illigati frigore peccatorum
gelauimus. Si auster aut̃ calidus uentus ẽ.
quando flat auster liquescunt glacies: et
implentur torrentes. Torrentes aut̃ dicunt᷑
flumina hiemalia. Magno enim impetu:
repentinis aquis impleta currunt. Gelaue¬
ramus ergo in captiuitate: constringebant nos

Expanded text:
quam de futuris, qui futura tanquam praequam de futuris, qui futura tanquam praeterita praecinebat: «Converte, Domine, captivitatem nostram.» Nondum erat ergo conversa captivitas, quia nondum Redemptor advenerat. Ergo, quando cantati sunt Psalmi, quod orabatur tunc, jam factum est: «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro.» Sicut convertuntur torrentes in austro, sic converte captivitatem nostram. Quaerebatur quid sit; sed patebit modo, adjuvante Domino, vestris orationibus. Quodam loco Scriptura, cum praeciperet et moneret de operibus bonis, ait: «Sicut glacies in sereno, ita solventur peccata tua» . Ergo peccata ligabant nos. Quomodo? Quomodo frigus ligat aquam ne currat. Et illigati frigore peccatorum gelavimus. Auster autem calidus ventus est: quando fiat auster, liquescit glacies, et implentur torrentes. Torrentes autem dicuntur flumina hiemalia; magno enim impetu repentinis aquis impleta currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant nos
Abbreviated transcription (Latin):
dñs captiuitatem syon quasi de preterito
loquebatur. S solet fieri. ut de preterito
loquens futura prenuntiet ꝓpħa. Nam quasi
de preterito loquebatur: cum in alio psalmo
diceret. foderunt manus meas et pedes meos:
dinumerauerunt omĩa ossa mea. Non dixxit
fossuri sunt: non dixit dinumerabunt: nõ dixꝰ
diuident sibi uestimenta mea : non dixxit
suꝑ uestem meam mittent sortem. futura
erant: et quasi facta cantabantur. Omĩa enĩ
que futura sunt: dõ iam facta sunt. Hic ergo
cum diceret. cum conuerterit dñs captiuita¬
tem syon facti sumus uelut consolati: tunc
repletum est inquit gaudio os nr̃m. et lin¬
gua nr̃a excultacione. Quod ut ostenderet
se figura preteriti futura cogitare: ait. Tunc
dicent inter gentes. Dicent: iam de futuro ẽ.
Magnificauit dñs facere nobiscum: facti sumus
iocundati. Tunc cum cantabantur futura erãt:
et nunc uidentur presentia. Ergo orat tan¬

Expanded text:
Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito Dominus captivitatem Sion.» Quasi de praeterito loquebatur: sed solet fieri ut de praeterito loquens, futura praenuntiet Propheta. Nam quasi de praeterito loquebatur, cum in alio psalmo diceret, «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea» . Non dixit, fossuri sunt; non dixit, dinumerabunt; non dixit, divident sibi vestimenta mea; non dixit, super vestimentum meum mittent sortem: futura erant, et quasi facta cantabantur. Omnia enim quae futura sunt, Deo jam facta sunt. Hic ergo cum diceret, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati; tunc repletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione;» ut ostenderet se figura praeteriti futura cogitare, ait, «Tunc dicent inter Gentes.» «Dicent,» jam de futuro est. «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Tunc cum cantabantur, futura erant, et nunc videntur praesentia. Ergo orat tan
Abbreviated transcription (Latin):
ocłi innocentes erunt : aures in nocentes erũt.
O mĩa menbra tua iusticiȩ nlitabunt: quia un¬
ꝑator iustus tenuit cor. Tunc dicent inter
gentes: magnificauit dñs facere cum eis. Mag¬
nificauit dñs facere nobiscum: facti sumus
iocundati. Uidete fr̃s si modo syon non illud
dicit inter gentes ꝑ totum orbem terrarum
uidete si non ad ȩccłiam curritur. In toto or¬
be terrarum p̃cium nr̃m accipitur : amen
respondetur. Dicunt ergo inter se gentes: ihero¬
solimitani captiui. ihero solimitani redempti.
ꝑegrim suspirantes patriȩ suȩ. Quid dicunt:
Magnificauit dñs facere nobiscum: facti sumus
iocundati. Hunquid ipsi secum fecerunt: Ip¬
si male secum fecerunt: quia sub peccato se
uendiderunt. Redemptor uenit: et bene cũ
illis fecit. Magnificauit dñs facere cum eis.
Magnificauit adns facere nobicum: facci sumus
sicut correns in austro. Quid sit hoc: attendat
karitas ur̃a. lam dixxerat cum conuerterit

Expanded text:
oculi innocentes erunt, aures innocentes erunt; oculi innocentes erunt, aures innocentes erunt; omnia membra tua justitiae militabunt, quia imperator justus tenuit cor. 9. «Tunc dicent inter Gentes, Magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Videte, fratres, si modo Sion non illud dicit inter Gentes, per totum orbem terrarum; videte si non ad Ecclesiam curritur. In toto orbe terrarum pretium nostrum accipitur; Amen respondetur. Dicunt ergo inter Gentes Jerosolymitani captivi, Jerosolymitani redituri, peregrini, suspirantes patriae suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus sicut torrens in austro.» Quid sit hoc, attendat Charitas vestra. Jam dixerat, «Cum converteret
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso ore intus oramus dm̃ quando labia clau¬
sa sunt. et patet consorentia. Silentium est: et
damat pectus. S aurib cuius: Non hominis
sĩdei. Securis ergo esto: ille audit qui miseret᷑.
Et rursus quando nemo audit hominum mala
si ꝑcedunt de ore tuo. noli eẽ securus: quia ille¬
te auudit qui dampnat. Susanna non audiebat᷑
ab inustis iudicib: tacebat et orabat. Os eus
non audiebatur ab hominib: cor etus clamabat
ad dm̃. Hunquid quia uox eius de ore corporis
non ꝓcessit. ꝓpterea exaudiri non meruit: Ex¬
audita est illa: quando orauit nemo hominum
scuuit. Ergo fr̃s: quid habeamus in ore interio¬
re cogitate. Ibi uidete nequid mali dicatis intus:
et nichil mali facitis foris. Non potest enim fi¬
eri ab homine foris: nsi quod dictum fuerit in¬
tus. Custodi os cordis a malo: et innocens eris.
Innocens erit lingua corporis tui. innocentes
manus erunt: etiam pedes innocentes erunt.

Expanded text:
in ipso ore intus oramus Deum, quando labia clauin ipso ore intus oramus Deum, quando labia clausa sunt, et patet conscientia. Silentium est, et clamat pectus: sed auribus cujus? Non hominis, sed Dei. Securus ergo esto; ille audit qui miseretur. Et rursus quando nemo hominum audit mala, si procedunt de ore tuo, noli esse securus, quia ille audit qui damnat. Susanna non audiebatur ab injustis judicibus, tacebat et orabat. Os ejus non audiebatur ab hominibus, cor ejus clamabat ad Deum . Numquid quia vox ejus de ore corporis non processit, propterea exaudiri non meruit? Exaudita est illa; quando oravit, nemo hominum scivit. Ergo, fratres, quid habeamus in ore interiore, cogitate. Ibi videte ne quid mali dicatis intus, et nihil mali facitis foris: non potest enim fieri ab homine foris, nisi quod dictum fuerit intus. Custodi os cordis a malo, et innocens eris: innocens erit lingua corporis tui, innocentes manus erunt; etiam pedes innocentes erunt,
Abbreviated transcription (Latin):
s et p̃mit facinus toto silentio. Et usq adeo uo¬
cem suam timet audiri : ut nec uestigia sua uelit
sonare. Nunquid ergo qui ita silet mundus est:
Plus aut̃ dico fr̃s mei. Ecce adhuc in stratu suo
iacet: nondum surrexit ut furtum faciat: ui¬
gilat. expectat ut homines dormiant: iam dõ
clamat. iam fur est. iam immundus est: iam
facinus de ore interiore ꝓcessit. Quando eni
facmus ꝓcedit ea ore: Quando uoluptas faci¬
endi decernitur. Decreuisti facere: dixisti. draxis¬
t fecisti. Si furtum non feceris. forsitan ille
non meruit ꝑdere cui disponebas auferre. Et
ille nichil ꝑdidit: et tu de funto dampnaberis
dcoreusti occidere hominem: dixisti. In cordẽA
homo uuit: et cu homicida puniris. Quis sis
enim apud dm̃ queritur: non quid nondum
aparueris apud hommes. Certe ergo noumiis.
et nosse debemus et tenere: quia est os cordis.
et lingua cor ais. Ipsum os impletur gaudio:

Expanded text:
sed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vosed et premit facinus toto silentio; et usque adeo vocem suam timet audiri, ut nec vestigia sua velit sonare: numquid ergo quia ita silet, mundus est? Plus autem dico, fratres mei. Ecce adhuc in stratu suo jacet, nondum surrexit ut furtum faciat; vigilat, et exspectat ut homines dormiant: jam Deo clamat, jam fur est, jam immundus est, jam facinus de ore interiore processit. Quando enim facinus ex ore procedit? Quando voluntas faciendi decernitur. Decrevisti facere; dixisti, fecisti. Si furtum non feceris foris; forsitan ille non meruit perdere, cui disponebas auferre: et ille nihil perdidit, et tu de furto damnaberis. Decrevisti occidere hominem; dixisti in corde, homo, et tu homicida puniris. Quid sis enim apud Deum, quaeritur, non quid non dum apparueris apud homines. 8. Certe ergo novimus, et nosse debemus, et tenere quia est os cordis, est et lingua cordis. Ipsum os impletur gaudio:
Abbreviated transcription (Latin):
głistam diocit. que sunt que ꝓcedunt de ore.
ut intelligas non de ore corporis eum dixisse s
de ore cordis. Ait enim. De corde enm eoceuntꝰ
cogitaciones male: fornicationes. homicidia blas¬
phemiȩ. Hec sunt que coinquinant hominem.
Hon lotis aut̃ manib manducare: non comquinat
hominem. Illa ergo fr̃s mei quomodo ecceunt de
ore hominis. nisi quia exeunt de corde: sc̃
ipse dñs dicit: Non enim quando illa loquimꝰ
tunc nos maculant: nequis dicat quando loqu¬
mur de ore nr̃o exreunt: quia uoces et uerba
de ore nr̃o exreunt. Et quando mala loquimur
immundi efficimur. Quid si aliquis non loqua¬
tur: et tantum cogitat mala: Mundus est.
quia de ore ipsius corporis nichil ꝓcessit: S de
que dico. Nomino furtum. Modo nominaui fur¬
tum. Hunquid quia nominaui furtum: conta¬
ce de ore meo exiit: et non me fecit immu¬
dum. Fur aut̃ surgit in nocte: et nichil dicit or:
et faciendo fit immundus. Non solum non dic̃:

Expanded text:
gelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; gelistam dixit quae sunt quae procedunt de ore; ut intelligas non de ore corporis eum dixisse, sed de ore cordis. Ait enim: «De corde enim exeunt cogitationes malae, fornicationes, homicidia, blasphemiae; haec sunt quae coinquinant hominem: non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem» . Illa ergo, fratres mei, quomodo exeunt de ore, nisi quia «exeunt de corde,» sicut ipse Dominus dicit? Non enim quando illa loquimur, tunc nos maculant. Ne quis dicat: Quando loquimur, de ore nostro exeunt, quia verba et voces de ore nostro exeunt; et quando mala loquimur, immundi efficimur. Quid si aliquis non loquatur, et tantum cogitet mala, mundus est, quia de ore ipsius corporis nihil processit? Sed d, attendite quae dico. Nomino furtum: modo nominavi furtum; numquid quia nominavi furtum, contace de ore meo exiit, et non me fecit immundum. Fur autem surgit in nocte, et nihil dicit ore, et faciendo fit immundus. Non solum non dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
iocundati: tunc impletur uero gaudio os tuum.
et lingua tua excultacione. Manifestum est qr
est apud dm̃. in ipso gaudio uł in ipso ore quod
habemus intus. et manducamus et bibimus:
sicut de isto ore ad refectionem corporis. sic de
illo ore ad refectionem cordis. Nam unde bea¬
ti: qui esuriunt et siciuint iusticiam: Qm̃
ipsi saturabuntur. Si aut̃ non facit immun¬
dum nisi quod exit de ore: et hoc cum au¬
dimus in euangłio non intelligamus nisi os
corporis: ab surdum est et nimis stultum. ut
cunc putemus non fieri hominem immun¬
dum cum manducat: tunc aut̃ putemus
ducas non fis immunndus: et quando uomis e¬
ficeris immundus: Quando bibis non es imnũ¬
dus: et quando spuis immnundus es: Quando
enim spius de ore tuo earit aliquid: et quando
bibis in os intrat aliquid. Quid uoluit dicere
dñsmnon quod intrat in os s quod exit inquinat¬
hominem: Secutus eodem loco scđdm alium euã¬

Expanded text:
jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, jucundati;» tunc impletur vero gaudio os tuum, et lingua tua exsultatione: manifestum est quia uum apud Deum. In ipso gaudio, vel in ipso ore quod habemus intus, et manducamus et bibimus: sicut de isto ore ad refectionem corporis, sic et de illo ore ad refectionem cordis. Nam inde, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . 7. Si autem non facit immundum nisi quod exit de ore, et hoc cum audimus in Evangelio, non intelligimus nisi os corporis; absurdum est et nimis stultum, ut tunc putemus non fieri immundum hominem, cum manducat, tunc autem putemus ducas, non fis immundus; et quando vomis, efficeris immundus? Quando bibis, non es immundus; et quando spuis, immundus es? Quando spuis enim, de ore tuo exit aliquid; quando bibis, in os intrat aliquid. Quid voluit dicere Dominus, «Non quod intrat in os, sed quod exit, inquinat?» Secutus eodem loco secundum alium evan
Abbreviated transcription (Latin):
et sarcina mea leuis est. Et omĩa ait apłs: mun
da mundis. Inmundis aut̃ et infidelib nichil
est mundum: s polluta sunt eoꝵ et mens et
conscientia. Quid uoluit intelligi: Mundo ho¬
mini et panis et porcina munda est: immun¬
do. nec panis nec porcina. Immundis aut̃ in¬
quit et infidelib: nichil est mundum. Quare
nichil est mundum: S polluta sunt inquit.
eoꝵ et mens et conscientia. Quia si interius quod
est immundum est: foris quod est nichil mun¬
dum eẽ potest. Si ergo illis quib interiora i¬
munda sunt. exteriora munda eẽ non possũt.
si uolueritis ut exteriora munda sint interiora
mũdate. Ibi est enim os quod implebitur tibi
gaudio: et quando taces. Quando enim taces
et gaudes: os tuum clamat ad dm̃. S uide
unde gaudeas. Si de scdo gaudes: immundo
gandio uociferaris ad dm̃. Si uero de redemp¬
tione gaudes quomodo dixit psalmus iste: cũ
conuerterit dñs capauitatem syon facti sumus

Expanded text:
et sarcina mea levis est» : et, «Omnia,» ait Aet sarcina mea levis est» : et, «Omnia,» ait Ais autem et infidelibus, nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia» . Quid voluit intelligi? Mundo homini et panis et porcina munda est, immundo nec panis, nec porcina. «Immundis autem,» inquit, «et infidelibus nihil est mundum.» Quare nihil est mundum? «Sed polluta sunt,» inquit, «eorum et mens et conscientia:» quia si interius quod est, immundum est; foris quod est, nihil mundum esse potest. Si ergo illis quibus interiora immunda sunt, exteriora munda esse non possunt; si volueris ut exteriora munda sint, interiora mundato. Ibi est enim os quod implebitur tibi gaudio, et quando taces: quando enim taces et gaudes, os tuum clamat ad Deum. Sed vide unde gaudeas. Si de saeculo gaudes, immundo gaudio vociferaris ad Deum: si vero de redemptione gaudes, quomodo dixit psalmus iste, «Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio os nr̃m. et lingua nr̃a exultatione.
Q uerimus quod os: et que lingua. Attendat
Karitas ur̃a. Insultatum est dño : quia non lotis
manib discipuli eius manducarent. Respon¬
dit aut̃ eis dñs sicut oportebat: et uocatis
turbis ait. Audite om̃s: et intelligite. Om̃e
quod intrat in os non couiquinat hominẽ:
s quod exit. Quid est hoc: Cun dixit quod
incrat in os: non nisi os corporis uoluit estẽde¬
Intrant enim cibi. et non comquinant homines
cibi: quia omĩa inunda mundis: et omis creatura
dĩ bona est: et nichil abiciendum. quod cum
grarum accione ꝑcipitur. in figura uideis que¬
dam posita erant: et iminunda dicta sunt. S
postea quam figurarum lux ipsa uenit. et re¬
motȩ sunt umbre: non sumus retenti inlittera.
s uuificati in sp̃u. Et non est impositum ugũ
obseruationis xp̃ianis. quod impositum erat uidę¬
is: quia dñs dixit. uigum enim meum suaue ẽ.

Expanded text:
gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione:» gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione:» quaerimus enim quod os, et quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendeIntrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum enim meum suave est,
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciam. Quia hoc non fecit dñs: idõ illũ
credidit necisse qualis mulier illi accessisset
ad pedes. Dñs aut̃ non solum illam nouerat:
sed et cogitaciones illius audiebat: quia et si
contactus corporis aliquid facit: tamen ex alte¬
Omimunde phariseȩ caro dñi posset pollin
contactu mulieris: an mulier posset munda¬
ri contactu dñi: Permittebat aut̃ medicus
egrocantem tangere medicamentum: et illa
quȩ uenerat nouerat medicum. Et que solebat
tosior facta est ad salutem. Irrupit in domum
quo non erat inuitata: s uulnera habebat:
et illuc uenerat ubi medicus recumbebat.
Ille aut̃ qui inuitauerat medicum sanussibi ui¬
debatur: ꝓpterea non curabatur. lam que se¬
cuntur in euangłio nostis: quomodo confusꝰ
est ipse phariseus cum ei ostenderet quia et illã
mulierem nouerat: et cogitationem cordis ipsiꝰ
de euangłio lectum est. quod ꝑtinet ad presẽ¬
tem uersum: ubi dictum est impletum est

Expanded text:
munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde phammunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat tosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in Evangelio nostis, quomodo confusus est ipse pharisaeus, cum ei ostenderet quia et illam mulierem noverat, et cogitationem ipsius de Evangelio lectum est, quod pertinet ad praesentem versum ubi dictum est, «Impletum est
Abbreviated transcription (Latin):
rigas. nec in corde miserearis: nichil fecisti. Si aut̃
in corde miserearis: etiamsi non habeas quod por¬
rigas manu. acceptat ds̃ elemosinam tuam. lii
aut̃ inqui: foris querebant mundiciam. De talib
erat etiam ille phariseus qui inutauerat dñm.
quando accessit mulier que erat in ciuitate pec¬
eatrir et famosa: que lacrimis lauit pedes dñi:
tersit capillis: unxit unguento. Phariseus
ergo qui inuitauerat dñm. et mundiciam
non habebat nisi forinsecus corporis: corde
aut̃ plenus erat iquitate et rapina: diaxcit
apud semet ipsum. Iste si eẽt ꝓpħa: sciret q̃
mulier illi accessit ad pedes. Unde nouerat: u¬
trum sciret. an nesciret: S idõ eum nescire
arbitratus est: quia non a se eam repulit. Si
enim accessisset ad ipsum pharisȩum talis mu¬
lier: ille qui mundiciam tenebat quasi in car¬
ne. exsufflaret. repelleret. abiceret: ne immũ¬
da tangeret mundum: et contaminaret eius

Expanded text:
rigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem rigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cibo. aut potu: aut aliqua re tali missa in os.
Impletur aliquando os nr̃m. Et plus est quod
dicimus sc̃itati ur̃ȩ. Quando os plenum habemꝰ:
loqui non possumus. Habemus aut̃ intus os id
est in corde: unde quicquid procedit si malum
est inquinat nos: si bonum est mundat nos.
De ipso enim ore audistis: dum euangłium lege¬
retur. Insultabant enim dño uidȩi : quia disci¬
puli eius non lotis manib manducabant. Illi
insultabant qui mundiciam foris habebant :
et intus maculis plem erant. Illi insultabant :
quoꝵ iusticia non erat nisi in oculis hominũ
Dñs aut̃ querebat mundiciam nr̃am interiorẽ
Quȩ si fuerit: necesse est ut et que foris sunt
munda sint. Mundate inquit que intus sunt:
et que foris sunt munda erunt. Ipse dñs di¬
cit in alio loco. Uerum date elemosinas: et
ecce omĩa munda sunt uobis. Unde aut̃ pro¬
cedit elemona: De corde. Si enim manum por¬

Expanded text:
cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit, si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt» . Ipse Dominus dicit alio loco: «Verum date eleemosynas, et ecce omnia munda sunt vobis» . Unde autem procedit eleemosyna? De corde. Si enim manum por
Abbreviated transcription (Latin):
latoꝵ : illo consolante morituros qui mortuus ẽ.
Om̃is enim mori gemimus: consolatus est ille qui
mortuus est: ne mori ameremus. Prior resurre¬
xit: ut haberemus quod sꝑaremus. Quia ergo
prior resurrexit. spem nobis dedit: quia in mise¬
ruas positi spe consolati sumus. hinc gaudium
magium. Et conuertit dñs captiuitatem irãm
ut iam de captuutate iuam teneamus. et eamus
ad patriam lam ergo redempti: in ua non tune.¬
amus insidiantes hostes nr̃os. Idõ enim redemit
nosi ut non audeat hostis insidiari nobis. si de
uia non recesserimus. Ipse enim xp̃c. factus est
ua Uis non pati latrones : ait tibi. Uiam tibi
straui ad patriam: noli recedere. Talem uiam
muniui: ut latro ad te non audeat accedere.
Tu ab illa noli recedere: et latro ad te non audoe
accedere. Ambula ergo in xxp̃o. et canta gaudẽs:
canta tanquam consolatus. quia ille te precessit
pletur gaudio: Non solet impleri nisi aqua. aut

Expanded text:
latorum, illo consolante morituros qui mortuus est. latorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo prior resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram, ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, pletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut
Abbreviated transcription (Latin):
ria sauciabimur. Quare aut̃ uelut consolati ait:
et non ait consolati: Hon semꝑ quasi ad suni¬
litudinem ponitur hoc uerbum: sicut quod
aliquando ad similitudinem. Modo ad proprie¬
tatem relatum est. S exempla nobis etiam de
communi locutione hominum danda sunt: ut
facile intelligatur. Quomodo dicimus sicut ui¬
xit pater itã et filius: ad similitudinem hoc
dicimus. Et sicut pecus moritur. ita homo
moritur: ad similitudinem hoc dr̃. Quando
aut̃ diciinus fecit sicut uir bonus. nunquid no
est uir bonus: s similitudinem habet uiri bomis
Fecit tanquam iustus. hoc tanquam non negat
eũ iustum eẽ: s proprietatem eius ostendit.
Fecisti sicut senator. Ergo non sum senator sidi¬
cat: immo quia es sicut senator fecisti: et quia
uistus es. sicut ustus fecisti: et quia bonus es. sic
bonus fecisti. Ergo quia et iusti uere consolati
erant. ficut iusti consolati gaudebant: id est
magnum erat gaudium ipsoꝵ tanquam conso¬

Expanded text:
ria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, ria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consolati? Non semper quasi ad similitudinem ponitur hoc verbum, «sicut:» qualiquando ad similitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam conso