comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
traxit: dñr enim et leuite: p̃cepit qͥipe
dominus moysi. ut post ordinationẽ
aaron & filioꝵ eius. prorsus tͥb leui ad
diumi cultus miniffĩa ordinaretur. &
consecraret᷑ dño: & seruirent ꝓ isrł corã
aaron & filiis eiꝰ intab̃naculo: ipsiq ge¬
starent archam & tabnaculum. & omĩa
uasa eiꝰ & incircuitu tab̾naculi excuba¬
rent: & intransportando tab̾nacło ipsi
deponerent. rursumq componerent.
Auiginti uͦ annis & supͣ uissi sunt seruire
intab̾naculo: quã regulam in nouo
testam̃to sc̃i patres constituerunt: quia
leuite gͦ. ex nomine auctoris uocati sunt
De leuienĩ leuite exorti sc̃: a qͥb intẽplo
mystici sacram̃ti mist̾ia explebantur.
hu grece diacones. latine ministri dñr:
qͥa sic̃ insac̃dote consetratio. ita indiaco¬
no miniffĩi dispensatiohabetur. addia¬
conum ꝑtinet assistere sacerdotib: &
patena & calice: oblationes quoq inferre
testm̃: ita diaconib nouum p̃dicare p̃¬

Expanded text:
traxit. Dicuntur enim et levitae. Praecipit quippe Dominus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, prorsus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur et consecraretur Domino; et serviret pro Israel coram Aaron et filiis ejus in tabernaculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursumque componerent . A viginti quoque annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo, quam regulam in novo Testamento sancti Patres constituerunt, quia Levitae ex nomine auctoris vocati. De Levi enim levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Hi Graece diaconequia sicut in sacerdote consecratio, ita et in diacono ministerii dispensatio habetur. Ad diaconum pertinet assistere sacerdotibus, et patena, et calice, oblationes quoque inferre Testamentum, ita diaconibus novum praedicare pr
Abbreviated transcription (Latin):
ausꝰ. Sienim eẽdem sunt id̾e & augustimi.
est gͦ patri eẽ patiẽ &e genuisse fuium qd
utiq quidã concedunt. Si autem hoc este
cuig̾ conuenit ut sit pat̾ ei conuenit fi¬
lium genuisse. Natura gͥ diuina si patest
genuit filiũ. Siuͦ ñ genuit: pat̃ non est
S quis audeat bicẽ: aut qd ipsagenuit fi¬
lium aut quod ipsa pater ñ sit: Si autẽ
pater ẽ ipsa: nec filium genuit. Nonẽ gͦ
idem dicẽ. aliquid eẽ patrẽ. et gign̾ẽ filiũ:
ce ita ñ uidet᷑ una eademq ẽẽ ꝓprietas. Res-¬

Expanded text:
Aug. Si enim eaedem sunt, idem est ergo Patri esse Patrem, et genuisse Filium, quod utique quidam concedunt. Si autem hoc est, cui ergo convenit ut sit pater, ei convenit genuisse filium. Natura ergo divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere aliquid esse patrem, et gignere filium. Et ita non videbitur una eademque e
Abbreviated transcription (Latin):
S illud maledicam & c̃. quidam refert
ad hereticos qui ab eccłia p̃cisi sunt. qr
ad excommunicatos: quoꝵ benedictio¬
nes fiunt maledictiones. his qui eorum
exponunt: qui absq claue scĩe & forma
bone uite. p̃sumunt ligare uł soluere.
S nullus offitio sacerdotis uti debet:
nisu immunis sit ab illis. que in alse
iudicat. Aloquin: seipsum condem¬
nat. Qualis debeat eẽ iudex eccłiastiẽ

Expanded text:
lum, Maledicam, etc., quidam referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, nisi immunis sit ab illis quae in aliis judicat; alioquin seipsum condemnat. 5. Qualis esse debet judex ecclesiasticus.
Abbreviated transcription (Latin):
pena peccati. si ñ peccarent. famẽ ñ senti¬
rent s sine fame suꝑfluum uideretur come¬
dere. Unde putant quidam eos cibis ñ indi¬
guisse ante peccatum: quia ñ potãnt esurt¬
re. si non peccarent: ad quod dici pot̾̃. qd̃ fameᷤ
uere defectus est. & pena peccati. Est enim
immod̾atus appetitus edendi cui ñ subiacu¬
isset homo si non peccassetz s ꝓculdubio pec¬
caret: nisi hunc defectum cibo p̃ueniret. ha¬
bebat enim naturalem appetitum et mod̾a¬
tum: cui ita satis faciendum erat. ne defec-¬
tum famis sentiret. Sicut gͦ ñ ex uitio. s
ex nature conditione erat. q̃ añpec̃em homo
cibis indigebat: ita ñ ex uitio eẽt. s de na¬
tura. Si hominis conditio inprincipio suo.
ibest in pͥmo parente a ꝑfecto inchoata. in
subsequenti ꝓpagatione amodico ad maiora
ꝓficeret: ut scilicet ꝑ int̾ualla temporis. sta¬
ture corporee in crem̃ta. usumq m̃brorum
susciperet.

Expanded text:
poena peccati, si non peccarent famem non sentipoena peccati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret. Sicut ergo non ex vitio, sed ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret; ut, scilicet, per intervalla temporis, staturae corporeae incrementa usumque membrorum susciperet.
Abbreviated transcription (Latin):
ed cum ausꝰ sub assertione de his nich
Itradat. non irrationabilit̃ quibusdam
placuit primorum parentũ filios nascituros
paruulos: ac deinde ꝑ int̾ualla tẽpoꝵ. eade
lege qua et nc̃ natiuitatẽ humanã ordinatã
cernimus. stature increm̃tum et m̃broꝵ usũ
recepturos: ut inillis expectaretur etas ad
ambulandum & loquendũ. sicut modo innob̾̃.
Quod utiq ñ eẽt uitio deputandum. s conditi¬
omi nature: sicut a cibo ñ penitus abstinere ua¬
iebant: nec tam̃ illud erat ex uitio. s ex nat᷑a
peccarent. nec morerent᷑ s ũ peccarent: & si non
comederent. Potãnt igitur sine aumonia uiu̾e
Geterũ. sicut sup̃diximꝰ. ñ solum peccarent si
deligno uetito ederent. sed etiam si concessis
ñ uterentur: quia sicut erat eis p̃ceptum. non
illo ligno uesci. ita aliis uesci. Pret̾ẽa contra
naturalem rationem facerent. qua intellige¬
bant de illis ẽẽ. edendum: quod &e naturalit̃
appecebant. Item opponit᷑. Cum fames sit

Expanded text:
ed cum Augustinus sub assertione de his nihil tradat, non irrationabiliter quibusdam placuit primorum parentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambulandum et loquendum sicut modo in nobis; quod utique non esset vitio imputandum, sed conditioni naturae: sicut a cibo abstinere penitus non valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura peccarent, non morerentur; sed non peccarent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod et naturaliter appetebant. §. Item opponitur: Cum fames sit
Abbreviated transcription (Latin):
carebunt imꝑpetuum. Ino igit᷑ oe ñ płib pec¬
catis. paruuli obligati sunt. Unde etiam ea qͥbꝰ
illa oppinio muniri uidetur. scił. quod peccata
&e iniquitates in paruulis aliquando scͥptura
ẽẽ significat utens plurali numero. Ita det̃mi¬
nat auoꝰ. in eodem libro: quia inscͥptura ꝑ singu¬
larem numerum pluralis numerus sepe sigͥficari
solet ut ibi . Orag᷑ add̃m: ut auferat a nobis ser¬
pentem: ñ ait serpentes:. quos patiebat᷑ populuᷤ
ꝙ econũso ꝑ pluralem significat᷑ singularis nu¬
cum loquetetur de herode. & inexodo. fẽcerunt
deos aureos: cũ unum fecerint uitulũ de quo
dixerunt. Isti sunt dii tui isrł. Ita & illud ori¬
ginaie unũ. plurali numero significat᷑ C um
dicimus paruulos inpeccatoꝵ remissione
baptizari: & inpeccatis uł iniquitatib conci¬
pi. An actuale pecc̃m ade sit gͣus cet̃s.sap̃. ccro.

Expanded text:
carebunt in perpetuum. Uno ergo, et non pluribus peccarebunt in perpetuum. Uno ergo, et non pluribus peccatis, parvuli obligati sunt. Unde etiam ea quibus illa opinio muniri videtur, scilicet, quod peccata et iniquitates in parvulis aliquando Scriptura esse significat, utens plurali numero, ita determinat August. in eodem lib., c. 44: Quia in Scriptura per singularem numerum pluralis numerus saepe significari solet, ut Num. 21: Ora ergo ad Deum, ut auferat a nobis serpentem, non ait serpentes, quos patiebatur populus; et e converso per pluralem significatur singularis nucum loqueretur de Herode. Et in Exodo, c. 32: Fecerunt deos aureos, cum unum fecerint vitulum; de quo dixerunt: Isti sunt dii tui, Israel. Ita et illud originale unum plurali numero significatur, cum diximus parvulos in peccatorum remissionem baptizari, et in peccatis vel iniquitatibus concipi. 6. An actuale peccatum Adae sit gravius caet
Abbreviated transcription (Latin):
lioquin sibi ipsi contradicereos tiret¬
stenderetur: qui ineodem libro omiũ
mitissimam eẽ dicit penam paruulorũ qui
originali tantum tenent᷑ peccato: His ũbis.
ontissima sane pena erit eorum. quip̃ter pec¬
catum qd̾ originale traxerunt. nulum insu¬
ꝑ addiderunt: &e incetĩs qui addiderunt.
tanto quisq ibi tolerabiliorem habebit dam¬
nationem quanto hic minorem habuit iniqͥ¬
tatem. Ecce hic aꝑte dicit paruuloꝵ penam
omnium aliartum penarum ẽẽ ieuissimam.
Qd̾ si est: non igitur percatis patrum p̃ceden¬
tium obligantur. nisi ade. Si enim ꝓpecca
tis adualibus parentum. ec̃nalit̃ punirent᷑.
e ꝓ suo onginalrĩ iam minus. s forte magis
quam ipsorum parentes punirentur. Non
gͥ ꝓpeccatis parentum actualib nec etiam
ꝓ actualib pͥmi parentis. s ꝓ originali quod
aparentib trahitur. paruili damnabuntur.
ꝓ eo nullam aliam ignis matialis. uł conscien¬
tie uermis penam sensuri. nisi quod dĩ uisione

Expanded text:
lioquin sibi ipsi contradicere ostenderetur, qui in eodem lib., c. 93, omnium mitissimam dicit esse poenam parvulorum, qui originali tantum tenentur peccato, his verbis: Mitissima sane poena eorum erit, qui praeter peccatum quod originale contraxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto minorem habuerit iniquitatem. Ecce hic aperte dicit parvulorum poenam omnium aliarum poenarum esse levissimam. Quod si est, non ergo peccatis patrum praecedentium obligantur, nitum actualibus aeternaliter punirentur et pro suo originali, non jam minus, sed forte magis quam ipsorum parentes punirentur. Non ergo pro peccatis parentum actualibus, nec etiam pro actualibus primi parentis, sed pro originali quod a parentibus trahitur, parvuli damnabuntur; pro eo nullam aliam ignis materialis vel conscientiae vermis poenam sensuri, nisi quod Dei visione
Abbreviated transcription (Latin):
tates diu̾sos fines sortiri. & tam̃ ad unum re.¬
ferri. uidetur obuiare quod alibi auoꝰ monet.
ne scił. nobis duos fines constituamus. ita
mus. s ido manducare ut euagłiremus. ut
cibus non sit bonum quod appetitur. s neces-¬
sarium: qd̃ adicitur ut ulud suppleatur.
Querite regnum dĩ. & hec omnia adicient̃
uobis. Nondixit primum querite regnũ di.
&e deinde querite ista. quamuis sint necessarsa.¬
mini. aut ne duos fines constituatis. ut &e reg¬
num ꝓpt̃ seappetatis. & ista necessaria ꝓpter
illud. gͦ ꝓpt̃ regnum dĩ tantum debemꝰ oꝑari
omma. non solam. ut cum regnodimercelłe
temporalem meditari. Ecce hic aꝑte dicit
ne duos fines nobis constituamus s unum
tantum idest regnum dĩ. cum supͣdixĩt bonaᷤ
uoluntates alias & alias ꝓprios babere fineᷤ
hic ostñdit᷑ quomodo licet uideat᷑ non repug.

Expanded text:
tates diversos fines sortiri, et tamen ad unum referri, videtur obviare quod alibi August. admonet, ne scilicet nobis duos fines constituamus, ita mus, sed ideo manducare ut evangelizemus; ut cibus non sit bonum quod appetitur, sed necessarium quod adjicitur, ut illud impleatur: Quaerite primum regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis . Non dixit primum quaerite regnum Dei, et deinde quaerite ista, quammini; aut ne duos fines constituatis, ut et regnum propter se appetatis, et ista necessaria propter illud, ergo propter regnum Dei tantum debemus operari omnia, non solam vel cum regno Dei mercedem corporalem meditari. Ecce hic aperte dicit ne duos fines nobis constituamus, sed unum tantum, id est, regnum Dei, cum supra dixerit bonas voluntates alias et alias proprios habere fines. 5. Hic ostenditur quomodo, licet videantur, non repug
Abbreviated transcription (Latin):
bes. quia ñ pot̾ scirids. nisi prius diligendo
credatur: supͣ autem diclum ẽ. qd̾̃ nemo pot̾
credere indm. ñ aliquid intelligatur. Unde col¬
ligitur ñ posse sciri & intelugicredenda qͥda
nisi prius credant᷑ & queclam ñ credi. ñ priꝰ
intelligant᷑: & ipsa. ꝑfidem amplius intelli¬
gi nec eaque prius credunt. qm̃ inteligant᷑¬
penitus ignorantur cum fides sit exauditu:¬
ignorantur tam̃ ex parte. quia ñ sciuntur: cre-¬
quid &e ñ diligi pot̃. Diligiuͦ quod nescitur.
quero utrum possit. Siñ pot̃: nemo diligit dm̃.
antequam sciat. Ubi autem sunt uiatria. fideᷤ
spes. caritas. nisi in animo credente qd̃ ñdũ
scit. & sꝑante ce amante quod credit: Amat᷑
gͦ. & quod ignoratur. sed tam̃ creditur. De fide¬

Expanded text:
nisi prius credendo diligatur. Supra autem dictum est quod nemo potest credere in Deum, nisi aliquid intelligatur. Unde colligitur non posse sciri et intelligi credenda quaedam, nisi prius credantur; et quaedam non credi, nisi prius intelligantur, et ipsa per fidem amplius intelligi. Nec ea quae prius creduntur quam intelligantpenitus ignorantur, cum fides sit ex audituIgnorantur tamen ex parte, quia non sciuntur. Credquid, et non diligi potest. Diligi vero quod nescitur, quaero utrum possit. Si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Ubi autem sunt illa tria, fides, spes, charitas, nisi in animo credente quod nondum scit, et sperante et amante quod credit? Amatur ergo et quod ignoratur, sed tamen creditur. DIS
Abbreviated transcription (Latin):
statim cognitio: ubi cognitio. fides p̃cedit̾.
Ex his apparet aliqua credi que ñ intelliguit᷑
uł sciunt᷑: nisi prius credantur. Queda uͭ inrtel¬
ligi aliquando. etiam anteqm credant᷑: nec tam̃
sic intelliguntur mͦ ut infuturo scient᷑: e ño
etiam ꝑ fidem qua mundant᷑ corda. amplus
intelliguntur: quia nisi ꝑ fidem diligat᷑ d̃s
ñ mundant᷑ cor adeum sciendum. Unde aubꝰ.

Expanded text:
statim cognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. statim cognitio; ubi cognitio est, fides prae cedit. Ex his apparet aliqua credi quae non intelliguntur vel sciuntur, nisi prius credantur; quaedam vero intelligi aliquando, etiam antequam credantur. Nec tamen sic intelliguntur modo, ut in futuro sciantur; et nunc etiam per fidem qua mundantur corda, amplius intelliguntur: quia nisi per fidem diligatur Deus, non mundatur cor ad sciendum eum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queri solet cum Cap̃. lyxs¬
norantur. S sciendum ẽ quod cum iusio a¬
la sit interior alia ext̃ĩor non ẽ files de subier¬
tis extĩori uisioni: est tam̃ de his que uisiuii¬
teriori uitumq capiuntur: & quecła utiꝙ si
capuntur ut intelligaat᷑ ce si ñ ut infuturo
quedam autem non: quia cum fides sit exau
tu fides in nobis sit. non tam̃ aoeum sensum
corꝑis ꝑtinet qui dicitur auditus. quia ñeft
sonus: nec ul lllum sensum corꝑis. qm̃ corddis
res ẽ ista non corporis. Ouedam gͦ fide creclun¬
tur qu. intelliguntur naturali ratione. q̃clam
nonntelliges. Quod auoꝰ. aꝑte distinguit qͣ¬
li. sunt inquit que isi intelligamꝰ. ñ c̃linie
ilia que nͥcredamꝰ ñ intelligemus: nemotañ
pot̃ credere in deum. nisi aliquid intelligat cũ
fides sit exauditu p̃dicationis. ldem in librade
trinitate. Cẽita fides utrumq inchoat coguiu¬
onem: cognitio uͦ certa ñ ꝑficttur nͥ post hanc
uitam̃. Ambrosius quoꝙ art ilbi fides. non

Expanded text:
ost hoc quaeri solet, cum norantur. Sed sciendum est quod cum visio alia sit interior, alia exterior, non est fides de subjectis exteriori visioni: est tamen de his quae visu interiori utcumque capiuntur. Et quaedam sic capiuntur, ut intelligantur, etsi non in futuro, quaedam autem non: quia cum fides sit ex autu fides in nobis sit, non tamen ad eum sensum corporis pertinet, qui dicitur auditus, quia non est sonus; nec ad ullum sensum corporis, quoniam cordis est res ista, non corporis. Quaedam ergo fide creduntur, quae intelliguntur naturali ratione; quaedam d August. aperte distinguit. Alia sunt, inquit, quae nisi intelligamus, non credimus; alia, quae nisi credamus, non intelligemus. Nemo tamen potest credere in Deum, nisi aliquid intelligat, cum fides sit ex auditu praedicationis. Idem in libro de Trinit.: Certa fides utcumque inchoat cognitionem. Cognitio vero certa non perficitur nisi post hanc vitam. Ambros. quoque ait: Ubi fides, non
Abbreviated transcription (Latin):
no malis ad puniendũ p̃sint demones
post iuditiũ qͦs carmfices tortoresq animarum
omnẽ principatũ & potestatem & uututẽ. Uũm
enĩ durat mundus: angłi angłis. demones demo¬
nib. homines hominib p̃sunt. S om̃ib collec¬
tis: iam omnis p̃latio cessabit. Hinc quid̃a pu¬
tant pꝰ iuditium. demones ñ hr̃e potestatem
cruciandi homines. sic̃ modo. s ut demones
uirtute d̃ĩ cruciari. sine creature ministĩo. asse¬
asserat tc̃ nec demones demonib nec homines
cos sic constare hominib tortores inpena:. sic̃
extiterunt incentores in culpe
forma xp̃c iudicabit. In forma utiq ser

Expanded text:
no malis ad puniendum praesint daemones post judicium, quos carnifices tortoresque animarumomnem principatum, et potestatem, et virtutem. Dum enim durat mundus, angeli angelis, daemones daemonibus, homines hominibus praesunt. Sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit. Hinc quidam putant post judicium daemones non habere potestatem cruciandi homines, sicut modo. Sed ut daemones virtute Dei cruciari sine creaturae ministerio asseasserat tunc nec daemones daemonibus, nec homines eos sic extare hominibus tortores in poena, sicut extiterunt incentores in culpa. form
Abbreviated transcription (Latin):
uigib. Ex quib si ñ ambo cred̾ent s unꝰ uł
una. &e fidelis cũ infidel consentiret habita
temet ꝓhiberi adomino debuit fidelis infioe¬
u̾a eiꝰ pudicitia cũ coniuge dici pot: qr om̃e
qͥd ñ ẽ ex fide peccatũ ẽ: qũauis uerã habeat
fidelis pudicitiã etiã cũ infideli conuge
q̃ ñ habet uerã. Ideo aũ nec uiberi: quia ñ
contͣ ussionẽ dñi gentiles fuert ambo con¬
iuncti. licitũ gͦ erat ꝑ iusticiã fideli. infide¬
lem dimittẽ s licitũ erat faciendũ ꝓpter
lib̾am bñuolentiam̃. Euident̾ apparet et
int̾ infideles coniugium eẽ. ꝙ apłin de illis
agere qui mn infidelitate coniuncti fuerunt.
infidelis
De forncatiõe spũali obqũa pot̃ di

Expanded text:
ugibus; ex quibus si non ambo crederent, sed unus vel ugibus; ex quibus si non ambo crederent, sed unus vel una, et infidelis cum fideli consentiret habitanec prohiberi a domino debuit fidelis infideuera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infidelquae non habet veram. Ideo autem nec juberi, quia nec contra jussionem Domini gentiles fuerunt ambo conjuncti. Licitum ergo erat per justitiam fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter infideles conjugium esse, et Apostolum de illis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, infidelis. 3. De fornicatione spirituali, ob quam potest di
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur quidẽ s usus ipsiꝰ aliis affert ĩpedi¬
m̃tum salutis: sic̃ discessio fidelis ab infideli:
quam ñ ꝓhibet dominꝰ qr corã ulo ñ ẽ iniusta:
s apłs ne fiat consilio caritatis suadet. ur ne
int̾fideles coniugiũ eẽ: & consuiũ apłi ñ obui¬
are p̃cepto dñi qͦ iubet fidelẽ ñ iungi ĩfideli:
s & si comuncti fuerint separari legit᷑ enim
quod hesdras ꝓpħ̃a. immo dñs ꝑeum iussit
isisitas uxores dimitẽ aliengenas: ꝑ quas
ibant addeos alienos. ñ iie ꝑmaritos ad qͥre¬
bant᷑ dõ. Recte hoc p̃cepit: quia ꝑ moysen ius
uxorem. Merito gͦ quas ducerant dño ꝓhi¬
bente: dño iubente dimisert̃. Quia ut ait am¬
brosiꝰ. ñ ẽ imputandũ mat̾monium qd̾ extͣ
decretũ dĩ factũ ẽ. s cũ cognoscit᷑ em̃dandũ:
ut qͣndo fidelis cũ infideli copulat᷑. S ut ait
ĩa coniunctos gentiles gentilib cõꝑit con-¬

Expanded text:
permittitur quidem, sed ipsius usus aliis affert impedipermittitur quidem, sed ipsius usus aliis affert impedimentum salutis: sicut discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dominus, quia coram illo non est injusta; sed Apostolus ne fiat, consilio charitatis suadet, ut neminter infideles conjugium esse, et consilium Apostoli non obviare praecepto Domini, quo jubet fidelem non jungi infideli, et si conjuncti fuerint separari. Legitur enim quod Esdras propheta, imo Dominus per eum, jussit Israelitis uxores dimittere alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen . merito ergo quas duxerant domino prohibente, domino iubente dimiserunt. cum uero matrimonium, quod extra decretum Dei factum est; sed cum cognoscitur, emendandum, ut quando fidelis infideli copulatur. Sed, ut ajam conjunctos gentiles gentilibus comperit conj
Abbreviated transcription (Latin):
guis fidelium & infidelium q̃ contrahuntur
abeis: indispari religione & fide manentidus.
Apłs uͦ ait de illis qui uniꝰ eiusdẽq inficdeli¬
tatis fuert̃ quando coniuncti st̃S cũ ueniss
euangłium alt̾ sine altõ credidit. Intelligis
ne quid dicam: attende: ut remipsã diligente
explanem. Ecce coniuges dico unꝰ infudelita¬
tis fuerunt: qͣndo ꝯiuncti st̃. Nulla de his q̃stio
conugium. Iam sunt coniuges: & ambo ad¬
huc sunt infideles. Tales sunt ad huc. quales
coniunctist̃. Henitq euanglii p̃dicatoꝵ cre¬
didit eoꝵ unus uł una:. s ita ut infidelis cũ
fideli habitare consentiat. Non iubet dñs
ut fidelis infidelem dimittat talit̃ comune¬
tum. nec apłs uibet ut ñ dimiitat s consulit.
ut siquis alt̃ agat. ñ sit transgressor sic̃ & de
uirginib consulit. Monet gͦ quod ẽ iucrandi
occasio: cũ possit licite linquere. s ñ expedit.
Tc̃ enim ñ expedit id quod licitum ẽ. qnͣdoꝑ

Expanded text:
giis fidelium et infidelium quae contrahuntur ab eis in dispari religione et fide manentibus. Apostolus vero agit de illis qui unius ejusdemque infidelitatis fuerunt, quando conjuncti sunt. Sed cum venisset Evangelium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuerunt quando conjuncti sunt; nulla de his quaestio conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quod licitum est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
cce distincti sunt duo modi missioĩs
filii. et scd̃m alt̃m semel. tantum mis¬
sus est dĩ filius: scđm alterum sepe missus
est. et mutitur cotidie. Nam scd̃m alterũ
missus est ut sit homo. quod semel tantum
factum est: scd̃m alterum uͦ mittitur. ut sit
cum homine: quomodo cotidie mitcitur ad
scõs: et missus est etiam ante incarnationẽ
ad om̃s scõs qui ante fuerunt. et etiam ad
angłos. Unde asꝰ. de filio. idest de sapien¬
ait Aiit̃ mittitur sapientia ut sit cumho¬
mine: aut̃ missa ẽ. ut sit homo. In animas
enun scãs se tranffert. et amicos di et ꝓphe¬
tas constituit: sicut etiam implet scõs an¬
glos: sed cum uenit plenitudo temporis.
missa est. non ut impleret angłos. nec ut
eẽt angłs. nec ut eẽt cum hominib. uł in
hominib. ut antea in patrib erat. et in
ꝓpħis: s ut ipsum ũbum fieret caro. idẽ hõ.¬

Expanded text:
cce distincti sunt duo modi missionis Filii; et secundum alterum semel tantum missus est Dei Filius, secundum alterum saepe missus est, et mittitur quotidie. Nam secundum alterum missus est ut sit homo, quod semel tantum factum est; secundum alterum vero mittitur ut sit cum homine, quando quotidie mittitur ad sanctos, et missus est etiam ante incarnationem, et ad omnes sanctos qui ante fuerunt, et etiam ad angelos. Unde Aug. de Filio, id est de Sapienp., ait: Aliter mittitur Sapientia ut sit cum homine, aliter missa est ut sit homo. In animas sanctas se transfert, et amicos Dei et prophetas constituit, sicut implet etiam sanctos angelos. Sed cum venit plenitudo temporis missa est non ut impleret angelos, nec ut esset angelus, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in patribus erat et in prophetis, sed ut ipsum Verbum fieret caro, id est ho
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Priuatum ẽ. in abscondito factũ. sol¬
lemne. in conspectu eccłie factum. Item.
Pruiatum uotũ si uiolat᷑ peccatũ ẽ. mor¬
tale. Sollemne uͦ uiolare: peccatũ ẽ. & scan¬
dalum. Qui priuatũ faciunt uotũ conti¬

Expanded text:
ne. Privatum est, in abscondito factum; solemne vero, in conspectu Ecclesiae factum. Item privatum votum si violetur, peccatum est mortale; solemne vero violare, peccatum et scandalum
Abbreviated transcription (Latin):
UInde aõ. In coniugali uinculo si puducitia
seruat᷑: damnatio ñ timet᷑. S inuiduali
continentia. & uirginali excellentia. uurtꝰ
muñis amplioris expetitur: qua expersta
nuptias. s etiã si ñ nubant. nub̃e uelle dam¬

Expanded text:
ubere. In conjugali quippe vinculo, si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed in viduali continentia et virginali excellentia virtus muneris amplioris expetitur: qua expetita, nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle dam
Abbreviated transcription (Latin):
ii.f. inixͦ nub̃e uolunt: idẽ. cũ post uotum
continentie. delitiis egerint uit̾a. ñ dico
nubunt. s nub̃e uolunt. inxp̃o: quasi tc̃ ñ
sit pecc̃m s quod sit ostendit: subdens. ha¬
ut uoluntatẽ que a ꝓposito cecidit. appare¬
at eẽ damnatam: siue sequant᷑ nuptie. siue
ñ. damnat᷑ enĩ fraus ꝓpositi damnantur
tales. quia continentie fidem pͥmam & irn¬
tam fecerunt. idẽ. uotũ: uł inuoto uiolato.
fidem quam in baptismo ꝓfessest̃. Si autẽ ꝓ
uoluntate nubendi damnant᷑. constat sicã
effectui mancipauerint. reuocandũ id esse
in irritum: easq arcendas redire ad ꝓpositũ¬
nosse a sc̃o paulo. nͥ conũtant᷑ olim eẽ dam¬
natas: quas & nos aplica auctoritate damnan¬
das. & a cõmunione fideliũ. atq aliminib
eccłie arcendas fore censemus. usq quo obe¬
diant suis epĩs: & ad bonum quod ceꝑunt.
inuite aut uoluntarie reddant᷑. De uͥginib

Expanded text:
in Christo nubere volunt; id est, cum post votum continentiae in deliciis egerint vitam, non dico nubunt, sed nubere volunt in Christo, quasi tunc non sit peccatum; sed quod sit ostendit subdens, haut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur tales, quia continentiae fidem primam irritam fecerunt, id est, votum vel in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositunosse a S. Paulo, nisi convertantur, olim esse damnatas; quas et nos apostolica auctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminibus ecclesiae arcendas censemus usquequo obediant episcopis suis, et ad bonum quod coeperunt, invite aut voluntarie revertantur. 3. De virginib
Abbreviated transcription (Latin):
nde etiam quidam eorum catholici
doctores intelligentes unam eandeq
loquetur a semetipso. hoc est non sine me.
& sine meo et patris arbitrio: quia in seꝑabilis
ce loquitur: a patre et ame illi est. Item. sp̃s
cum hoc ipsum sit. quod ꝓfertur a fiuo. idest
ꝓcedens ds de deo:. sp̃c u̾itatis ꝓcedens aũita¬
te. consolator manens ex consolationẽ. Item
cyrillus ep̃c in epłã nestorio directa ait. Sp̃c¬
nominatur. &e ꝓfluit abeosicut exd̃o patre.
dam dde expositione simboli sic ait. Istẽ ẽ sp̃e
sc̃s ꝓcedens de patre & fiuio. qui diuidit dona
ꝓpria ꝓut uult. Idem in aua omelia. Creden¬
sc̃m dicimus patri et filio coequalem &e ꝓceden¬
tem de patre & filio. Hoc credite de patre ce filio.¬
ne colloquia mala corrumpant bonos morẽs.
Ecce a doctorib grecoꝵ aꝑta habemus testimo

Expanded text:
nde etiam quidam eorum catholici doctores intelligentes unam eamdemque loquetur a semetipso , hoc est non sine me, et sine meo et Patris arbitrio quia inseparabilis et loquitur, a Patre et a me illi est. Item: Spiricum hoc ipsum sit quod profertur a Filio, id est procedens Deus de Deo, spiritus veritatis procedens a veritate, consolator manens ex consolatione. Item Cyrillus episcopnominatur, et profluit ab eo sicut ex Deo Patre. adam de Expositus sanctus procedens de Patre et Filio, qui dividit dona propria prout vult. Idem in alia homilia: Credentum dicimus Patri et Filio esse coaequalem, et procedentem de Patre et Filio. Hoc credite, ne collone colloquia mala corrumpant bonos mores. Ecce a doctoribus Graecorum aperta habemus testimon
Abbreviated transcription (Latin):
tia. obiciunt. Addunt quoq & alia ita
cẽ: potuit gͦ non ẽe. Item. cum idem sit d̾o
p̃scium eẽ. & d̃meẽ: si potuit ñ ẽẽ p̃scius.¬
&e potuit ñ eẽ ds̃. Potuit autem ñ eẽ p̾sciꝰ:
si potuit nula p̃scire: at potuit nulla p̃¬
scire: quia potuit nulla facẽ.
tiue dñr ad futuras tes. ł faciendas.
d hec iuxta modulum nr̃e intelligen

Expanded text:
objiciunt. Addunt quoque et alia, ita esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla facere. tive dicuntur ad futuras res vel ad faciendas. Ad hoc juxta modulum nostrae intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Uolens gͥ congregata
scõrum synodꝰ impie
num numero eludẽt
ut ñ subsistñtie causa
uniuscuiusq nomi¬
nis. triplex numcupa¬
tio obtineret sub fal¬
sitate nominũ unio¬
ne. ce pat̾ solus atq
unus idem. & ipse ha¬
beret. et sp̃c sc̃i nom̃.
et filii: iccirco tres sud¬
stantias ẽẽ dixerim
subsistentium ꝑsonas.
ꝑ substantias edocen¬
tes. ñ sub̃am patris
&e filii diũsitate dissi¬
milis eẽntie sepantiᷤͤ
Ouod autem dictũ ẽ.
ut sint quide ꝑsub

Expanded text:
olens igitur congregata sanctorum synodus impietnum numero eluderet: ut non subsistente causa uniuscujusque nominis, triplex nuncupatio obtineret sub falsitate nominum unionem, et Pater solus atque unus idem atque ipse haberet et Spiritus sancti nomen et Filii: idcirco tres substantias esse dixerunt, subsistentium personas per substantias edocentes, non substantiam Patris et Filii diversitate dissimilis essentiae separantes. Quod autem dictum est: Ut sint q
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus
quare equalitas
dicatur eẽ in fuio:
cumuna et sũma
sit equalitas triũ.
hoc ido forte dictũ
est. quia fuꝰ genitꝰ
est a patre. equalis
gignenti. et dono.
quod abutroq ꝓ¬
cedit: et ideo uia
tria dicuntur ẽẽ
equalia ꝓpt̃ finũ.
filius enim habet
qualis ce spiuscõ
lis utriq hec aũ
sine assertionis
suꝑcilio ꝙ maio¬
ris intelligentia
p̃iudicio diciuꝰ
malentes maptiõe

Expanded text:
videamus quare aequalitas dicatur esse in Filio, cum una et summa aequalitas sit trium. Hoc ideo forte dictum est, quia Filius genitus est a Patre aequalis gignenti, et dono quod ab utroque procedit; et ideo illa tria dicuntur esse aequalia propter Filium. Filius enim habet qualis et Spiritui lis utrique. Hoc autem sine assertionis supercilio et majoris intelligentiae praejudicio dicimus, malentes in apertione
Abbreviated transcription (Latin):
Iua enimtria: non bomo sunt. s hominis sunt.
uł in homine sunt. S numquid possumus
dicere trinitatem. sic in deo ẽẽ. ut aliquid dei
sit. nec ipsa sit deus: absit ut hoc credamus.
Dicamus ergo in mente nr̃a imaginis trim¬
tatem sed exiguam. & qualemcumq ẽẽ. que
summe trinitatis itagerit similitudinem. ut
ex maxima parte sit dissimilis. Sciendum
uero est. quod hec trinitas m̃tis ut ait augus
propterea tantum imago dei est. quia sui me¬
minerit mens. ac intelligit. & diligit se: sed
quia potest etiam meminisse ce intelligere. et
amare eum. aquo facta ẽst.
Aua assigna

Expanded text:
una persona. Illa enim tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo in mente nostra imaginem Trinitatis, sed exiguam, et qualemcumque esse; quae summae Trinitatis ita gerit similitudinem, ut ex maxima parte sit dissimilis. Sciendum vero est quod haec trinitas mentis, ut ait Auguspterea tantum imago Dei est, quia sui meminit mens, et intelligit, ac diligit se; sed quia potest etiam meminisse, et intelligere, et amare illum a quo facta est. 18. Alia assigna
Abbreviated transcription (Latin):
tes innuere uident᷑: quod añ omne crea¬
taram creati sint angl̃i. Unde ilud. Primo om
głica natura: q̃ insc̃ptura sepe uita. sapĩace lux
dicitur. Nam sapientia illa que d̃s est. creata
ñ ẽ filius enim sapientia patris. ẽ genita ñ facdta.
nec creata: & tota trinitas una sapientia ẽ. que ñ
facta nec cieata ẽ. nec genita uł ꝓcedens. Dean¬
glica gͥ uita illud accipiendum est. de quadicit
scͥptura quando facta est: scilicet pͥmo om̃ium.
uidet᷑ q̃dam contrarietas oriri: ex assertionib
istis. Nam sipͥmo om̃iũ creata ẽ sapientia. om̃ia
post ipsã facta uidentur: & tta post ipsã facta
uident᷑ celum& t̾ra: &e ipsa facta. ante celum ce
t̾ram. Iterum. Si inpͥncipio creauit ds̃ celum
ce t̾ram. nichil factum ẽ ante celum ce terram:
nec ipsa sapientia facta est ante celum ce t̾ram.
Cunigͥ hec contraria uideantur. nec indiuina
scͥptura fas sit sentire auquid ẽẽ contrarieta¬
tis: requiramus intelligentiam ueritatis:

Expanded text:
tur innuere quod ante omnem creaturam creati sunt angeli. Unde illud, Eccl. 1:elica natura quae in Scriptura saepe vita, sapientia et lux dicitur. Nam sapientia illa quae Deus est, creata non est. Filius enim sapientia Patris est genita, non facta nec creata, et tota Trinitas una sapientia est, quae non facta nec creata est, nec genita vel procedens. De angelica ergo vita illud accipiendum est, de qua dicit Scriptvidetur contrarietas quaedam oriri ex assertionibus istis. Nam si primo omnium creata est sapientia, omnia post ipsam facta videntur; et ita post ipsam facta videntur coelum et terra, et ipsa facta ante coelum et terram. Item si in principio creavit Deus coelum et terram, nihil factum est ante coelum et terram, nec ipsa sapientia facta est ante coelum et terram. Cum ergo contraria videantur, nec in divina Scriptura fas sit sentire aliquid esse contrarietatis, requiramus intelligentiam veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
olent queri plura de primo hominis
statu ante peccatum:. scilicet qualis fu¬
erit homo. priusquam peccaret. & incorpore ce
in anima: mortalis animmortalis. passibilis
animpassibilis. De t̾mino inferioris uite ce de
transitu ad suꝑiorem. de modo ꝓpagationis fi¬
liorum. & alia multa que ñ inutilit̾ sciuntur.
licet aliquando curiositate querantur. &e priꝰ¬
qmͣ ad anun qualitatem ꝑtinentia ꝓsequa-¬

Expanded text:
olent quaeri plura de primo hominis statu ante peccatum, scilicet qualis fuerit homo priusquam peccaret, et in corpore et in anima: mortalis an immortalis, passibilis an impassibilis; de termino inferioris vitae, et transitu ad superiorem; de modo propagationis filiorum, et alia multa, quae non inutiliter sciuntur, licet aliquando curiositate quaerantur. At priusquam ad animi qualitatem pertinentia prosequa
Abbreviated transcription (Latin):
tet si ab ortiui fetus & monstra resurgent: & qͣlia.
questio qui iamnati sunt inuteris matrum:
s ñ ita ut iam possint renasci. Si enĩ resur¬
recturos eos dixerimus: de his qui iã formati
st̃ tolerari pot̾ utcumq. qd̾ d̃r. Informes uͦ
quis ñ ꝓcluns ꝑire arbitret᷑ sic̃ semina que
concepta ñ fuert. Scrupulose quid̾e int̾ doc¬
tores queri ac disputari pot̾. quando inci¬
pit hõ uiuere in ut̃o: ansit qued̃a uita oc¬
culta. que ñdum motib uiuentis appareat.
Negari enĩ uixisse puerꝑia. q̃ id̃o m̃bratim
execantur ut eiciantur ex uteris p̃gnan¬
tium. nematres etiam si mortua ibi relin-¬
quant᷑ occidant. impudentia nimia ui-¬
detur. Ex quo autẽ incipit hõ uiuere:
ex illo utiq iam mori pot̾. Mortuus uͦ ubi¬
cumq: illi mors potuit euenire. quomͦ ad re-¬

Expanded text:
tet si abortivi foetus et monstra resurgent, et qualiaquaestio, qui jam nati sunt in uteris matrum, sed non ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt tolerari potest utcumque quod dicitur. Informes vero quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerunt? Scrupulose quidem inter doctores quaeri ac disputari potest, quando incipit homo in utero vivere, an sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Negari enim vixisse puerperia, quae ideo membratim exsecantur, ut ejiciantur ex uteris praegnantium, ne matres etiam, si mortua ibi relinquantur, occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest; mortuus vero, ubicumque illi potuit mors evenire, quomodo ad re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ obedientie humilitatem posse bomi¬
nem ascendere unde ipse ꝑsuꝑbiã corruerat.
inuidit ei: & qui prius ꝑ suꝑbiam fuerat dia
bolus idest deoisum lapsus. e lo inuidie facpꝰ
est sathan. idest adũsarius. Unde ce mulie¬
rem temptauit: inqua minus quam inuiro
rationem uigere nouit Eius enim malicia
ad temptandam uirtutẽ timida: humanam
naturam in ea parte debilior ũbi uudebatur.
aggressa est. Ut si forte illic aliquatenꝰ p̃ualeret.
postmodum fidutialiꝰ ad alt̾am que robustior
fuit pulsandam. uł potiꝰ subũtendã accedẽt.
Primum gͥ solitariam feminam explorauit
ut in ea pͥmum omnem sue temptationisuim
exꝑiretur.
Quare in aliena forma uenit. Cap̃.

Expanded text:
 obedientiam humilitatem posse ascendere unde ipse per superbiam corruerat, invidit ei; et quia prius per superbiam diabolus fuerat idem deorsum lapsus, et zelo invidiae factus est Satan, id est, adversarius. Unde et mulierem tentavit, in qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si forte illic aliquatenus praevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit pulsandam vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea primum omnem suae tentationis vim experiretur. 2. Quare in aliena forma venit.
Abbreviated transcription (Latin):
sane dici pot̃ in nomine trinitatis. scił. in
ea forma inqua baptizauerunt postea gentes:
que ante passionem pot̾ intelligi fuisse tradi¬
ta: licet non sit scͥptum. Nongͦ tunc illam for-¬
mam xp̃c prius tradidit cumad euangłizandũ
inuideam. Post iterauit cum ad gentes misit.
Gommodiꝰ gͦ d̾r institutio facta. quando xp̃c
a ioħe baptizatus ẽ iniordane: qd̃ dispensa-¬
uit. non qͥa mundari uoluerit cũ sine peccato
fuerit. s quia cõntactu munde carnis sue uim
regenerationis contulit aquis: ut qui postea
immergeret᷑ inuocatio nomine trinitatis. a
peccatis purgaretur. Tc̃ gͥ inuocato nomine
trinitatis institutus ẽ. baptismus xp̃i: inqͦ
trinitas cuius mystĩum ibi innotuit. intĩus

Expanded text:
sane dici potest: In nomine Trinitatis, scilicet, in ea forma in qua baptizaverunt postea gentes; quae ante passionem potest intelligi fuisse tradita, licet non sit scriptum. Non ergo tunc illam formam Christus prius tradidit, cum ad evangelizandum in Judaeam, post iteravit cum ad gentes misit. Commodius ergo dicitur institutio facta, quando Christus a Joanne baptizatus est in Jordane; quod dispensavit, non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purgaretur. Tunc ergo invocato nomine Trinitatis institutus est Baptismus Christi; in quo Trinitas, cujus mysterium ibi i
Abbreviated transcription (Latin):
ixit etiam ds. Producant aque
reptile anime uiuentis. et uola¬
tile suꝑ t̾ram: et cet̾a. Opus quinte diei est
formatio pisciũ et auiũ. quib duo elem̃ta
ornantur te de eadem mat̾ĩa. idẽ de aquis pi¬
sces & aues creauit: Uolatilia leuans inaera.¬
⁊ natatilia remittens gurgiti. De oꝑe sexte
diei qͣndo creata st̃ animalia & reptilia terte.

Expanded text:
ixitque Deus: Producant aquae reptile animae viventis, et volatile super terram, etc. Opus quinti diei est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur, et de eadem materia, id est de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aerea, natatilia vero remittens gurgiti. De opere sexti diei, quando creata sunt animalia, et reptilia terrae.
Abbreviated transcription (Latin):
tus nr̃os suscepit xp̃c pret̃ peccatum: qͦs ei conue¬
niebat suscipere. & nobis expediebat. St̃ enun
plura egritulinum gña & corꝑis uitia aqͥbus
immunis omnino extitit. Quos enim defectꝰ
habuit. uł adostensionem uere humanitatis
ut timorem &e tristiciam. uł adimpletionem
oꝑis ad quod uenerat ut passibuitatẽ &e morta¬
uitatem. uł abimmortalitatis desꝑatione spem
nr̃am erigendam. ut mortem suscepit. hos aũ
defectus nonconditionis sue necessitate s mise¬
rationis uoluntate suscepit: ueros quidem
habuit defectus sicut & nos: s non eademcausa.
moriendi habet inse. xp̃c autem ñ ex peccato
hunusmodi habuit defectus. quia sine pecc̃o ẽ
conceptus. & natus. & int̃ris conũsatus s ex
solamiserationis uoluntate. de nr̃o inse tran¬
stuit. ueram infirmitatem. sic̃ accepit uerã
carnem: qm sine omni infirmitate assumere

Expanded text:
tus nostros suscepit Christus praeter peccatum, quos ei convetus nostros suscepit Christus praeter peccatum, quos ei conveniebat suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegritudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit. Hos autem defectus non conditionis suae necessitate, sed miserationis voluntate suscepit. Veros quidem habuit defectus sicut et nos, sed non eadem ex causa. moriendi habet in se. Christus autem non ex peccato hujusmodi habet defectus, quia sine peccato est conceptus et natus, et in terris conversatus. Sed ex sola miserationis voluntate de nostro in se transtulit veram infirmitatem, sicut accepit veram carnem, quam sine omni infirmitate assumere
Abbreviated transcription (Latin):
Iobuiat quod ausꝰ tradere uidet. hec sciuret
dm̃ inculpabilit̾ ante peccatum merordio con¬
ditionis homini potuisse indẽ. ut eeñt ei natu¬
ralia: ita in li. retractationum inquiens. Igͣnoran¬
tia ae difficultas etiam si eeñt hominis pͥmordi¬
a naturalia: nec si culpandus d̃s. s laulandꝰ¬
eẽt. S si hec homo in pͥmordio naturalit᷑ habu¬
isset: numquid eeñt in eo defectꝰ & pene: Side¬
fectus uł pena ei indita fuisset. ante peccatum:
inuste cum eo agi uideretur. Si ante culpam
sentret penam: obhoc sane dicimꝰ illa ñ fuisse
defectus. uł penas. si naturalit̃ homini infinis¬
sent: sicut ñ fuit homini ante peccatum ñdñ
grãm adepto defectus siuie penañ posse ꝓficere
S postquam grãm recepit: ꝑqu̾a ꝓficẽ potuit
ce ad tempꝰ etiam ꝓfecit. eãq culpa sua post a¬
misit. simulq ꝓficiendi facultatem ꝑdidit
defectus fuit ei te pena nonposse ꝓficere scilicet
malum declinare. & bonum facere. Dm̃s gͥ defec-¬

Expanded text:
illud quod August. tradere videtur: hoc scilicet, Deum inculpabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit ei et poena non posse proficere, scilicet malum declinare et bonum facere. Omnes ergo defec
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mulier sine uro gustat. cumita de¬
lectatione cogitatiõis pecẽm tenet᷑ ut facien¬
dum ñ decernat᷑ uel cum quidam t̾minus
& m̃sura peccato ah hibet᷑ auiro. ut ñ uceat
mulieri effrenata lib̾tate inpeccatũ ꝓgredi.
Sigͦ peccatum ñ dui teneatur delectatione
cogitationis pecc̃m̃. s statim ut mulieremte¬
tigit. uiri auctoritate repellatur. ueniale ẽ
Si uͦ diu indelectatione cogitationis tene¬
atur. & si uoluntas ꝑficiendi desit. mortale
est &e ꝓ eo damnabitur simuluir &e mulier.
idest totus homo. quia tunc uir ñ sicut de-¬
buit mulierem cohibuit. Unde pot̾ dici
consensisse.
Repetitio summam ꝑstringens.

Expanded text:
 mulier sine viro gustat, cum ita delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut faciendum non decernatur; vel cum quidam terminus et mensura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulierem tetigit, viri auctoritate repellatur, veniale est. Si vero diu in delectatione cogitationis teneatur, etsi voluntas perficiendi desit, mortale est; et pro eo damnabitur simul vir et mulier, id est, totus homo, quia et tunc vir sicut debuit, mulierem non cohibuit; unde potest dici consensisse. 9. Repetitio summam perstringens.
Abbreviated transcription (Latin):
minis. Inde ieꝵ ẜrẽcepit dominꝰ uxorem ñ
dimuti excepta causa fornicationis: & si
dimissa suerit. manẽ innuptam. Quicquid
uiris p̃cipiturꝰ hoc conseguent᷑ redundat
ad feminas. Non enĩ adultã uxor dimittenda
ẽ. &. uir mechus tenendus. Itẽ. Apud nos qd̃
ñ licet feminis. eque ñ licet uiris: & eade ser¬
uitꝰ pari conditione censetur. Ex his osten¬
dit᷑ qđ mulier pot̾ suꝑfornicationẽ iuirũ
conuenire: ut uir mulierem. Uñ innocentiꝰ
ri ratione condempnat. S uiros suos mu¬
lieres ñ facile de adult̾io accusant. Uiri autẽ
lib̾ius uxores suas adultãs apud sac̃idotes de¬
ferre consueuer̃t.: q ido mulierib ꝓdito eaꝵ
crimine cõmunio negatur. Uiroꝵ autem
latente commisso. ñ facile quisqmͣ ex suspec

Expanded text:
iolae: Praecepit Dominus uxorem non dimitti, excepta causa fornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod mulier potest super fornicatione virum convenire, ut vir mulierem. Unde Innocentiuri ratione condemnat; sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, viri autem liberius uxores suas adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt, et ideo mulieribus, prodito earum crimine, communio denegatur; virorum autem latente commisso non facile quisquam ex suspic
Abbreviated transcription (Latin):
lii a dicunt quod sicut ibi spẽs panis ẽ. &
ñ est ibi res. cuuis uł inqua sit illa spẽs:
ita ẽ ibi fractio. que ñ fit in aliquare. quia nich
ibi frangitur: quod mirabilit̃ dĩ potentia fieri
dicunt. ut ibi sit fractio tibi nichui frangit᷑. Alio
oppinio. Cap.lxui.

Expanded text:
lii vero dicunt quod sicut ibi species panis est, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit fractio, ubi nihil frangitur. opinio. Ali