comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
emporib diocletiani & maximia¬
ni: crudelitate eoꝵ exigente: defi¬
cere cepit & discede pene uniu̾sus
orbis. a romanoꝵ potestate. Int̾ multos aũ.
hungroꝵ qͦ regnũ ab eis recessit: p̃sidente
illis floro rege strenuissimo. Qui florꝰ. pat᷑
suo aumaro nõie. nouit uiã uniu̾se caxniꝰ
ingresso: regnũ adeptus ẽ. cũ uiginti ẽet
annoꝵ. Habebat aut̃ idem florus duos fr̃s
minores se: martinũ & aumarũ. Dux̃ aũt
p̃dictus florꝰ uxorẽ puellã pulcherrimam.
brichildẽ nõie filiã chut regis saxonum
ex qua genuit tres filios: pͥmogenitũ florũ
& theodorũ. Terciꝰ aũt̃ aumarꝰ tres genuit:
gaudentẽ. quiriacũ. & innocentiũ.
lorus gͥ cum regno ꝑ decẽ fere annos feli¬
cit̾ potiretur: maximianꝰ eũ aggreditur.
Qui ꝑtres fere annos laborans: uix & cum

Expanded text:
emporibus Diocletiani et Maximiani, crudelitate eorum exigente, deficere coepit et discedere pene universus orbis a Romanorum potestate: inter multos autem Hunnorum regnum discessit, praesidente eis Floro rege strenuissimo. Qui Florus, patre suo Amnaro nomine noviter viam universae carnis ingresso, regnum adeptus est, cum viginti esset annorum. Habebat autem idem Florus duos fratres minores se, Martinum et Amnarum. Duxit autem praedictus Florus uxorem puellam pulcherrimam, Brichildem nomine, filiam Chut regis Saxonum, ex qua genuit tres filios: primogenitum Florumet Theodorum. Tertius autem Amnarus tres genuit, Gaudentem, Quiriacum et Innocentium. Florus igitur cum regno suo fere per decem annos feliciter potiretur, a Maximiano aggreditur. Qui fere per tres annos laborans, vix, et
Abbreviated transcription (Latin):
Deatissimo patri sulpicio dei gr̃a bituri¬
cenfi archiẽpo : gregoriꝰ turonoꝵ indignus
prudentia laudatur: cum đr. Quo magis
ex hauste fuerint: hoc acriꝰ om̃s incumbunt
gen̾is lassi sarcire ruinas. Hoc pat beatissi¬
me in frontẽ epłȩ p̃misisse licuerit: conside¬
ranti quanta prudentia. qͣnta sollicitudiẽ
titubantis eccłie statũ firmare. & eiꝰ ruinaᷤ
resarcire contenditis. Hoc uite ꝓprie exem¬
plis lucentibͥ hoc melliflius exhortationũ
sermonib: hoc deniq gestis p̃cedentium
scõꝵ in mediũ ꝓlatis. ag̾e ñ cessatis. Hinc ẽ
enĩ qd̃ int̾ cet̾a que paruitati mee ur̃a su¬
blimitas imꝑauit: urgens autẽ imperiũ ẽ
amici admonitio: quatinꝰ seꝑtẽ dormien¬
tiũ qui apud maiꝰ monasteriũ noscuntur
requiesc̾e. quoꝵ q fama ꝑcelebris longe
fas est. Statĩq uicino ut đr obedientie pe¬
de ur̃am ꝓsequens uissionẽ : ꝑscrutatus
ecołiarũ scrinia & bibliotecas reuoluens.

Expanded text:
Beatissimo patri Sulpicio, Dei gratia Bituricensi archiepiscopo, Gregorius Turonorum indignus prudentia laudatur, cum dicit: Quo magis exhaustae fuerint, hoc acrius omnes Incumbunt generis lapsi sarcire ruinas Hoc, Pater beatissme, in fronte epistolae praemisisse licuerit, consideranti quanta prudentia, quanta sollicitudine titubantis Ecclesiae statum firmare, et ejus ruinas resarcire contenditis. Hoc in te proprie exemplis lucentibus, hoc mellifluis exhortantium sermonum verbis, hoc denique gestis praecedentium sanctorum in medium prolatis, agere non cessatis. Hinc est enim quod inter caetera, quae parvitati meae vestra sublimitas imperavit, urgens scilicet imperium est amici admonitio, quatenus Septem Dormientes, qui apud Majus monasterium dicuntur quiescere, quorumque fama percelebris longe fas est . Statimque vicino, ut dicitur, obedientiae pede, vestram prosequens jussionem, perscrutatus ecclesiarum scrinia, et bibliothecas revolvens,
Abbreviated transcription (Latin):
Iecepto deniq intra celi ¶titit¬
secreta beato martino. sulꝑiciꝰ seuerus
qui eiꝰ discipulatui totꝰ semꝑ inheserat. cellã
hens scĩtate & scĩa uiri. parit̾ & amore du¬
ctus beati martini magistri sc̃i in archiep̃m

Expanded text:
ecepto denique inter coeli secreta beatissimo Martino, Sulpicius iste Severus, qui ejus discipulatui totus semper inhaeserat, cellam hens, sanctitate et scientia viri, pariterque amore ductus beati Martini magistri ejus, archiepiscopum
Abbreviated transcription (Latin):
Depleta ẽ ilico cella illa tanta odoris suaui¬
tate: acsi multoꝵ aromatũ congeries ibi
sparsa putaretur.
uscipiens gͥ eos ñ ut de morte s qͣsi

Expanded text:
est autem illico cella illa tanto odore, ac si multorum aromatum congeries ibi sparsa putaretur. Suscipiens autem eos non de morte, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
dici copiosam mat̾iam ꝓpinauit:
esticiȩ gͥ & meroris pallio amicti. uultu lugu¬
brĩ assũpto & ornatu: sicut moris ẽ cõpatientiũ
dolere cũ dolentibꝰ. flere cũ flentibꝰ: dolentes &
flentes ad memoratum accedunt locum: & dolo¬
ris intͥnseci tumore singultuoso ꝑstil. lantes. fo
abb̃em una cũ ipsis cũ debito honore & reueren¬
tia ad suã secũ deducunt eccłiam. In õib uero
eos ꝓcurantes. delegerunt ipsis domũ eccłiȩ
ualuis inherentem: a qͦ in eccłiam recipcꝰ ingͤs¬
sus & regͤssꝰ secͤtior hẽtur. Sex uͦ mensibꝰ em̃sis.
cõꝑto canonici ꝗ rollo cenomãnis capta tͦomĩ
captũire disponeret: cõmunicato cũ ciuib
Cuis ꝯsilio. p̃cicsam margaritã. & singłarem

Expanded text:
dici copiosam materiam propinauit. Mœstitiæ igitur & mœroris pallio amicti, vultu lugubri assumpto, & ornatu, sicut moris est compatientium, dolere cum dolentibus, gaudere cum gaudentibus, dolentes & flentes ad memoratum accedunt locum, & doloris intrinseci tumore singultuoso perstillantes foriAbbatem vna cum ipsis cum debito honore & reuerentia ad suam secum deducunt Ecclesiam. In omnibus vero eos procurantes, delegerunt ipsis domum Ecclesiæ valuis inhærentem, a qua in Ecclesiam reciprocus ingressus & regressus secretior haberetur. Sex vero mensibus emensis, comperto Canonici quod Rollo, Cenomannis capta, Turonum captum ire disponeret, communicato cum ciuib. suis consilio, preciosam margaritam, & singularem
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfelicitate scd̾m uitȩ mortalis affectũ carnalit᷑
cõpatiunt᷑. Hinc ẽ qd̾ diues ille ĩ tormĩtis positꝰ
ꝑ frĩbus sollicitat᷑ ut ei ad miseriȩ cumulũ
accederet qđ eũ in sua pena etiã aliena mise¬
ria cruciaret. Abraham aũt & cruciatũ ui¬

Expanded text:
is affectum carnaliter compatiuntur. Hinc est quod dives ille in tormentis positus pro fratribus sollicitatur, ut ei ad miseriae cumulum accederet, quod eum in sua poena etiam aliena miseria cruciaret. Abraham autem etiam cruciatum vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑati uirtutis est illic ñ cõpati felicitatis.
Nic cõpateris uoluntare moueris pietate con¬
doles bonitate. Illic ñ cõpateris felicitate. ñ
moueris et̾nitate: ñ condoles impassibilitate.
Sic itaq cõpati esse ñ potest. nͥ illic tm̃ ubi pa¬
ci e̾e̾ potest qm̃ ⁊ ipsũ comꝑati. pati ẽ Sane qͥ¬

Expanded text:
ati virtutis est; illic non compati, felicitatis. Hic compateris voluntate, moveris pietate, condoles bonitate. Illic non compateris felicitate, non moveris aeternitate, non condoles impassibilitate. Sic itaque compati esse non potest, nisi illic tantum ubi pati esse potest, quoniam et ipsum compati, pati est. Sane q
Abbreviated transcription (Latin):
illuc in dies infirmantium muli titudo
fluebat : ut ex numeri innumeri estima¬
tione regio cuilib& exercitui assimil ata
uideret᷑. & qͥa ciuitas tante insufficiens
multitudini. uniu̾sos caꝑe ñ poterat: ꝑ
cͥcũiacentes uicos hospitandi grã diffunde
aucisiodorensibꝰ clericis inuidie fomitẽ mini¬
straret. Uñ cupiditatis & inuidie stimulo
ꝑurgente. martini ministros taliter allocuit᷑.¬

Expanded text:
illic in dies infirmantium multitudo confluebat, ut ex numeri innumera aestimatione, regio cuilibet exercitui assimilata videretur. Et quia civitas tantae insufficiens multitudini universos capere non poterat, per circumjacentes vicos hospitandi gratia diffundebAntissiodorensibus clericis invidiae fomitem ministraret. Unde cupiditatis et invidiae stimulo perurgente, Martini ministros taliter alloqu
Abbreviated transcription (Latin):
cum dissereres: & nobis in desid̾io positis. desi¬
derii nr̃i desideratũ commonitorium faceres:¬
Non est inqͥunt dñe mi nr̃e ut putas uicuriȩ:
sed regis francoꝵ pigra segnicies nos impediuit:
nr̃m cũ inulto labore & iustantia reqͥrentibꝰ de¬
negauit. Qm̃ gͥ obstinati illiꝰ antistitis cor indu¬
ratũ est. & quasi alter pharao factꝰ ñ uult dimit¬
bilitas & strenuitas. ꝓbitas etiam ꝙ potestas
suppeditant. cõmuni & humili supplicatione
ductꝰ. huic te ꝯformes allegationi & cũ ipso

Expanded text:
cum dissereres, & nobis in desiderio positis, desicum dissereres, & nobis in desiderio positis, desiderij nostri desideratum cōmonitorium faceresNon est, inquiunt, Domine mi, nostræ, vt putas, incuriæ: sed Regis Franciæ pigra segnities nos impediuit, nostrum cum multo labore & instantia requirentibus denegauit. Quoniam igitur obstinati illius Antistitis cor induratum est, & quasi alter Pharao factus est: non vult dimitbilitas & strenuitas, & probitas etiam & potestas suppeditant: communi & humili supplicatione ductus, huic te conformes allegationi, & ips
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ andegauensem ꝯsulatũ ex regio munere
nuꝑ s̃ imptitũ ꝓcurabat: in autisio dorensi
etiam urbe aulam ꝓpͥam & uineas uini suꝑ
Cum gͥ tm̃ uirum huiꝰ negotii ꝑagendi cõmo¬
da ꝯfluerent: allegationis suȩ officio fungi
ab uniuersis acclamatũ est. Cũ autem ad eũ
ob istiusmõdi causam nuncios dirigere dis¬
ponerent: ꝑ suꝑuemientem dei ut credimꝰ
gr̃am sc̃i martini ut ei moris erat oraturus
intrat eccłiam. Exiens autẽ ab eccłia. ab
uniu̾sis cũ gaudio suscipit᷑ : & ab dĩbꝰ ei debi¬
tus honor & reuerentia defert᷑. Cũ in medio
eoꝵ consedisset: tãquam a spũ sc̃o premonitꝰ u
hȩc uerba ꝓrumpit. Uiri turonici uiri diui¬
tiis affluentes. cũ diuite ingenii uena callea¬
tis. & ꝑrudentia & fortitudine polleatis: miror
admodũ & uehem̃ter obstupesco. cur gaudiũ
te incuria reducere neglexistis. Cui illi cũ
quȩ tuo id inspirauit cordi ut de talibꝰ nobis¬

Expanded text:
& Andegauensem Consulatum ex regio munere & Andegauensem Consulatum ex regio munere nuper sibi impartitum procurabat. In Antissiodorensi etiam vrbe Aulam propriam, & vineas, & Cum igitur tantum virum huius negotij peragendi commoda confluerent, allegationis suæ officio fungi ab vniuersis acclamatum est. Cum autem ad eum ob istiusmodi causam nuncios dirigere procurarent, per subuenientem Dei, vt credimus gratiam, sancti Martini, vt ei moris est, oraturus intrauit Ecclesiam. Exiens autem ab Ecclesia, ab vniuersis cū gaudio suscipitur, & ab omnibus ei honor debitus & reuerentia defertur. Cum in medio eorum consedisset, tanquā a Spiritu sancto præmonitus in hæc verba prorupit. Viri Turonici, viri diuitiis affluentes, cum diuite ingenij vena calleatis, & prudentia & fortitudine polleatis: miror admodum, & vehementer obstupesco, cur gaudium te incuria, reducere neglexistis. Cui illi cum quæ tuo id imperauit cordi, vt de talibus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
iinũ &. pat᷑num suũ reqͥrenoi gr̃a antisi¬
odoꝵ ꝓficiscunt᷑. Conueniunt gͥ aunarium
eiꝰdam urbis ep̃m: ut eis suȩ licentia ꝑinis¬
sionis ꝓpͥum reducendi pontificem copia tͥbu¬
at᷑. Qͥb ille tale fert᷑ dedisse responsum. slo¬
ad regem francoꝵ qͥ tẽ temꝑis erat meliora
sꝑantes resiliunt : humili prece eum obse-
eo recepto in gaudiũ ꝯuertat. Ad qͦs rex ait.
Cum ut᷑q ciuitas regii sit iuris & ab ut᷑q no¬
bis indifferent̾ seruiatur: indignũ ducimꝰ
ut autisiodoꝵ qͤ de thesauri huiꝰ possessione
saisita est. p̃iudicii uiolentia spoliemꝰ : ꝙ turo
uestiamꝰ. Decidentes itaq turonici asꝑe sua:
ad ꝓpͥa frustrati reu̾tunt᷑. Cogunt igit᷑ ꝯciliũ
po andegauensi ep̃o: & cleri plebisq mnulti¬
tudine coacta. consilium ineunt qͥd facto
e nepos. lochie & ambarie dñs. strenuus ar¬
mis. sũma ꝓbitate & potestate preditꝰ erat:

Expanded text:
minum et patronum suum requirendi gratia Antissiminum et patronum suum requirendi gratia Antissioficiscuntur. Conueniunt igitur Armarium eiusdem vrbis Episcopum, vt eis suæ licentia permissionis, proprium reducendi Pontificem copia tribuatur. Quibus ille tale fertur dedisse responsum. Noad Regem Francorum, qui tunc temporis erat, meliora sperantes resiliunt: humili prece eum roganeo recepto, in gaudiū conuertat. Ad quos Rex ait. Cum vtraque ciuitas regij sit iuris, & ab vtraque nobis indifferenter seruiatur, indignum ducimus, vt Antissiodorum, quæ de thesauri huius possessione saisita est, præiudicij violentia spoliemus, & Turocedentes decidentes itaque Turonici a spe sua, ad propria frustrati revertuntur. Cogunt igitur concilium omannensi, & cleri plebisque multitudine coacta, consilium ineunt quid facto æ nepos, Lochiæ & Ambaziæ Dominus, strenuus armis, summa potestate & probitate præditus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
Acqͥescunt utͥq:. & ꝓlata iudicii sententia ab oĩb
approbat᷑. ¶ In argum̃tum gͥ agnoscende
ueritatis in mẽdio p̾sulum lepsus ponitur.
tibꝰ: medietas hõis a martini latere posita sa
lepsi itm̃ pars sauanda u̾sus martinum
uertit᷑: & mane facto sub ocłis ꝯmĩum
homo totus ex integro alt̾atus in salutem
inuenitur. Sopita ẽ gͥ mutua lis & contenti
&s martini cultorib ex cẽ ꝙ deinceps in¬
firmantiũ uniu̾sa cessit in pace obłatio. O
siccin: qͥ cũ canti meriti esset ut mortuos su¬
scitaret in domo sua hospiti suo tm̃ dedit ho¬
uorem. ut insignoꝵ erbibitione eo se uideri
uellet inferiorem. O signipotentis martini
attollenda p̾conia: qͥ pontificalis minist̾ii dig¬
uitatem uͥq in oĩbus licet exul obseruans.
cuutatem exilii sui suscept̾cem iniracłoꝵ
fluentem se semꝑ exhibuit.
reddita. rollone fidi restituto: fonici iurido¬

Expanded text:
Adquiescunt vtique, & prolata iudicij sententia ab omnibus Adquiescunt vtique, & prolata iudicij sententia ab omnibus approbatur. In argumentum igitur agnoscendæ veritatis, in medio Præsulum leprosus ponitur. tibus, medietas hominis a Martini parte leprosi iterum pars sananda versus Martinum vertitur. Et mane facto, sub oculis omnium, homo totus ex integro alteratus in salutem invenitur. Sopita igitur est mutualis haec contentio, et Martini cultoribus ex tunc et deinceps infimantium universa cessit in pace oblatio. O ficem, qui cum tanti meriti esset, ut mortuos suscitaret, in domo sua hospiti suo tantum detulit honorem, ut in signorum exhibitione eo se videri vellet inferiorem! O signipotentis Martini attollenda praeconia, qui pontificalis ministerii dignitatem ubique in omnibus, licet exsul, observans, et civitatem exsilii sui susceptricem miraculorfluentem se semper exhibuit! reddita, Rollone fidei restituto, Turonici viri Do
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit. in cõmune parciam᷑. Qͥbꝰ euidenti
ratione satisfacientes illi. postulate ius com¬
munionis in hunc modũ dissoluunt dicen¬
tes. Anceꝗͣ mart̾ noster huc adueniret: ur̃o
hic ꝑandinante. gͥmano nulloꝵ m̃tio miracu¬
loꝵ erat. In aduentu uͦ nr̃i antisticis piis eiꝰ
id obtinentib meritis. & signoꝵ freqñ¬
tia euidens exhibet᷑: & ex ĩpense ꝑ eum
salutis respectu huiusmodi nob̾ beneficia
ꝓueniunt. Ut autẽ ex aĩo ur̃o om̃is suꝑhoc
dubietatis scrupulꝰ excludat᷑: lepsus hic qui
p̃ ocłis ẽ in medio si placet p̃sulũ sanandus
inferat᷑. Si uͦ a martiui latere lepsi latus po¬
situm ꝯualuerit. & germam lateri eiꝰdam la¬
tus adiunctũ in lepra ꝑstiterit: uͥtutis aucto¬
ri martino miracłm ascͥbatur Si autẽ eꝯu̾so
a martini parte lepsi pars posica ñ curatur
& gͥmani pars inherens sauat᷑. ad g̾mani me¬
ritum patefc̃a uirtꝰ & miracłm tͣnsferatur.

Expanded text:
ri in commune partiantur. Quibus euidenti ratione satisfacientes illi, postulantes ius communionis in hunc modum dissoluunt, dicentes. Antequam Martinus noster huc adueniret, uestro hic perordinante Germano, nullorum mentio miraculorum erat. In aduentu vero nostri Antistitis, piis eius id obtinentibus meritis, & signorum frequentia euidens exhibetur, & ex impensæ per eum salutis respectu, huiusmodi nobis beneficia proueniunt. Vt autem ex animo vestro omnis super hoc dubietatis scrupulus excludatur, leprosus hic, qui præ oculis est, in medio, si placet, Præsulum sanandus inferatur. Si vero a Martini latere leprosi latus positum conualuerit, & Germani lateri eiusdem latus adiunctum in lepra perstiterit, virtutis auctori Martino miraculum ascribatur. Si autem e conuerso, a Martini parte leprosi pars posita non curatur, & Germano pars inhærens sanetur, ad Germani meritum patefacta virtus & miraculum transferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
te. & fidẽ incorruptã seruauit: & pauꝑtatẽ
extremã semꝑ amplexatꝰ ẽ. & humilitatem
ꝑfectã tenuit ⁊ Quis & illud in eo inconsider¬
ratũ pret̾eat: qd̾ ea qua pauperẽ texerat cla

Expanded text:
te, et fidem incorruptam servavit, et paupertatem te, et fidem incorruptam servavit, et paupertatem terrenam semper amplexatus est, et humilitatem perfectam tenuit! Quis et illud in eo inconsideratum praetereat, quod ea qua pauperem contexerat pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ facto reputat iam facere: Quis ñ insigni
laude p̃dicandũ censeat. abolescentẽ ĩ sũmis
enutritũ deliciis. iii pat̾na scłari implicitum
militia. quasi solitariũ uel monachũ se exbi¬
bendo. ñ solũ ab oꝑib malis. s & ab om̃i con¬
etipiscentia nefaria ꝯtinuisse: & in medio
foracis babylonic: sulphure & pice feruen¬
tis. ilibatũ se custõdisse: int̾ alios aliena di¬
ripientes & eũ irridentes. sua ñ mͦ suꝑflua
s etiã necessaria pauꝑib erogasse: &ͥ quod
elamide patet. fecisse ⁊ De alt̾a quipꝑe duarũ
parentes ditissimos & inclitos. ut pote regib
atauis editos constitutꝰ. ñc imꝑatoris con-¬
partib comitatũ sequi. & eis utpote mat̃¬
noꝵ aiuinculoꝵ filiis in adolescentia adhe¬
rere & obsequi coactꝰ. quoꝵ alter arrianus.
alt̾ apostata. ut̃q ꝑsecutor orthodoxoꝵ erat.
in tanta rerũ sibi inuicẽ oppositaꝵ cont᷑rieta¬

Expanded text:
pro facto reputat, jam facere? Quis non insigni pro facto reputat, jam facere? Quis non insigni laude praedicandum censeat adolescentem in summis enutritum deliciis, juribus patris saeculari implicitum militiae, quasi solitarium vel monachum se exhibendo, non solum ab operibus malis, sed et ab omni concupiscentia nefaria continuisse, et in medio fornacis Babylonicae sulphure et pice ferventis se illibatum custodisse; inter alios aliena diripientes, et eum irridentes, sua non modo superflua, sed etiam necessaria pauperibus erogasse, et quidem chlamyde patet fecisse? De altera quippe duarum parentes ditissimos, et inclytos, ut pote regibus atavis editos, constitutus, quod et regis Conpartibus comitatum sequi; et eis, ut pote maternorum avunculorum filiis, in adolescentia adhaerere et obsequi coactus, quorum alter Arianus, alter apostata, uterque persecutor orthodoxorum erat, in tanta rerum sibi oppositarum contrarieta
Abbreviated transcription (Latin):
& stupendo. initiũ uiarũ dei inchoauerat:
qͥd mirũ si & ꝓsperos in eis semꝑ excursus. Q
beatos exitus hr̃et: Immo mirũ: si post tã
mirabilẽ. qua ad se ds̃ illũ traxit conu̾sionẽ.
&̾ uirtutũ sublimitate arduã & miraculoꝵ
claritate głosam. & religionis decore splendi¬
dã. iugit̾ usq ad uite t̃minũ ñ aget cõu̾sa¬
tionẽ. Quis enĩ ñ omini fere uirtute & mira¬
culo mirabiliꝰ dicat. infantulũ uix decennẽ
ab uberib ut sic dicã. cũ lacte mat̾no imbibi¬
tã erroris fanatici exhorruisse suꝑstitionẽ:
ñ suminis atcollat p̾miis puerũ duodennẽ
instar cordati & fortis uiri. ȩtatis teneritudi¬
nẽ ñ respiciendo heremi squalorẽ. & qͥcqͥd ibi
tolerare posset. acsi deliciaᷤᷤ concupisse: & qd̾
interĩ ꝓ corporis imbecillitate ñ ualebat. sed
postea impleturꝰ erat. meditando saltem et
Desiderando. in conspectu dei qͥ uelle ñ nunqͣ

Expanded text:
et stupendo, in initio viarum Dei inchoaverat, et stupendo, in initio viarum Dei inchoaverat, quid mirum si et prosperos in eis semper excursus et beatos exitus haberet? Imo mirum, si post tam mirabilem, qua ad se Deus illum traxit, conversionem, et virtutum sublimitate arduam, et miraculorum claritate gloriosam, et religionis decore splendidam, jugiter usque ad vitae terminum non ageret conversationem. Quis enim non omni fere virtute et miraculo mirabilius ducat, infantulum vix decennem ab uberibus, ut sic dicam, cum lacte materno imbibitam erroris fanatici exhorruisse superstitionemnon summis attollat praeconiis puerum duodennem, instar cordati et fortis viri, aetatis teneritudinem non respiciendo, eremi squalorem, et quidquid ibi tolerare posset, ac si delicias concupiisse; et quod interim pro corporis imbecillitate non valebat, sed postea impleturus erat, meditando saltem et desiderando in conspectu Dei, qui velle nonnunquam
Abbreviated transcription (Latin):
lorus gͥ tribunꝰ mortuo constantino &¬
imꝑatori comm̃dauit : qui eũ secũ retie¬
nuuitꝰ & militẽ fecit. Quem etiam adbuo
adolescentulũ. iulianꝰ cesar cũ ab eodem
constantio patruele suo. in gallias aduisas
barbaros. qͥ romanoꝵ t̾ras infestabant diri¬
geret᷑: ignarꝰ quid de eo ds disponeret: secũ
Ad ferenda p̃sidia deduxit: & exercitandu
militia qͣm diu p̃ualuit in comitat i suo
detrauit. S uir sc̃s magis elegit deo seruire
celesti. ꝗͣ sub imꝑatore t̾reno militare: quia
ad hoc specialit̾ miles effectus ẽ. ut triũphale
scẽ crucis nexillũ. in occiduis mundi partib
erigendũ. & adorandũ deueheret. & militie
sacram̃ta eugłicis mutaret edictis. Qui clarꝰ¬
quidẽ natalib s clarior meritis. sc̃s ab ĩfan¬
tia. deuotꝰ apueritia. ꝑfectꝰ in adolescentia
uirtutẽ magnis in mundo claruit miracłis:
& doctrinis catholicis longe lateq resplenduit.
Qui enĩ a tanta uirtute & miraculo tã gͣndi

Expanded text:
lori regis, mortuo Constantino, eratori commendavit, qui eum secum retinuit, et militem fecit. Quem etiam adhuc adolescentulum Julianus Caesar, ab eodem Constantio patruele suo in Gallias adversus Barbaros, qui Romanorum terras infestabant, ignarus quid de eo disponeret, secum ad ferenda praesidia adduxit, et exercitandum militia, quandiu praevaluit, in comitatu suo detinuit. Sed vir sanctus magis elegit Deo servire coelesti, quam sub imperatore terreno militare. Quia ad hoc specialiter effectus est, ut triumphale sanctae crucis vexillum in occiduis mundi partibus erigendum et adorandum deveheretur, et militiae sacramenta evangelicis mutaret edictis. Qui clarus avis, sed clarior meritis, sanctus ab infantia, devotus 1274 a pueritia, perfectus in adolescentia,  proficiens, magnis in mundo claruit miraculis, et doctrinis catholicis longe lateque resplenduit. Qui enim a tanta virtute, et miraculo tam grandi
Abbreviated transcription (Latin):
incurreret ꝑ ipsã que oꝑit multitudinem
pecc̃oꝵ. facillime restaurari uł suppleri posset.
Nec obsecro cuiꝗͣ uel onerosa sit. uel ociosa iũdi¬
cetur ista ob admirationẽ & contemplanda
martini in etate adhuc iuuenili merita.
facta digressio: cũ totiꝰ opusculi huiꝰ summa.
uite ipsiꝰ scriptore p̃t̾missam: quã ꝓpt̾ p̃dictoꝵ
consanguineoꝵ eiꝰ uenerabilẽ ł conu̾sationẽ

Expanded text:
incurreret, per ipsam quae operit multitudinem incurreret, per ipsam quae operit multitudinem peccatorum facillime restaurari vel impleri posset. Nec obsecro cuiquam vel onerosa sit, vel otiosa judicetur ista ob admirationem, et contemplanda Martini in aetate adhuc juvenili merita facta digressio, cum totius opusculi hujus summa Vitae ipsius scriptore, praetermissam, quam propter praedictorum consanguineorum ejus venerabi
Abbreviated transcription (Latin):
adimplere distulit : S ꝓfecto sc̃i iuuenis
exercebat᷑ patientia: ꝓbabatur fortitudo:
exꝑientia formabat᷑ : & p̃discebat in seipso
spontanea caritate. qͦd postea tempore opor
iuuentute. fecit hoc ipsũ in senecta ultͣ om̃s
dieb maximi imꝑatoris: q̃n scd̾m caritatẽ
que sua ñ querit ambulans. ñ solũ iuxta
paulũ fieri optauit. s etiã anathema pene
ut his qudor cexuicib seui regis gladiꝰ ĩmi¬
nebat hispaniaꝵ eccłiis consuleret. S sciens
ꝓculdubio adimplendã legẽ alioꝵ onera ab
aliis ẽẽ portanda sciens dilectionẽ legis ẽẽ
plenitudinẽ: sciens caritatẽ esse uincłm ꝑfe¬
ctionis. & pͥncipiũ fructuũ sp̃ualiũͥ sciens
ꝑ ipsã seruiendũ inuicẽ. ipsã uͦ nunꝗͣ excide
& ambulantẽ in ea ñ errare nec defic̾e: tante
uirtutis fretus suffragiis. secure p̃sumebat.¬
qm̃ qͥcqͥd aliqn decrim̃ti ꝓ eiꝰ conseruatione

Expanded text:
adimplere distulit? Sed profecto sancti juvenis adimplere distulit? Sed profecto sancti juvenis exercebatur patientia, probabatur fortitudo, experientia formabatur, et praediscebat in seipso 1276 spontanea charitate quod postea tempore opporjuventute, fecit hoc ipsum in senecta, ultra ferdiebus Maximi imperatoris, quando secundum charitatem quae sua non quaerit ambulans, non solum juxta Paulum fieri optavit, sed etiam anathema pene ut his quorum cervicibus saevi regis gladius imminebat, Hispaniarum ecclesiis consuleret. Sed sciens procul dubio ad implendam legem aliorum onera ab aliis esse portanda, sciens dilectionem esse legis plenitudinem, sciens charitatem esse vinculum perfectionis, et principium fructuum spiritualium; sciens per ipsam serviendum invicem, ipsam vero nunquam excidere, et ambulantem in ea non errare nec deficere, tantae virtutis fretus suffragiis, secure praesumebatquidquid aliquando detrimenti pro ejus conservatione
Abbreviated transcription (Latin):
nisi in foramine petre & cau̾na macerie.
obtinere se posse cognosceret ubi unica ꝓ¬
tectio & singulare refrigeriũ confugienti
b umbracłm diei ab estu. & in securitatẽ &
absconsionẽ a turbine & a plunia: uoto tñ
saluandi sociũ contͣ uotũ mali mundi bien
nio tolerauit. stans foris quasi sine tecto
int̾ ꝓcellas. nimbos & gͣndines. in limo ꝓ¬
fundi. in lubrico scłi: ribi ñ inueniret requĩe
pes eiꝰ . ribi ñ solũ iniuriis afflig̾etur. s &
piculis urgeret᷑ innumeris. Quid faceret.
uł potiꝰ qͥd ñ faceret ꝓ salute multoꝵͥ qͥ
ꝑ uniꝰ deuotione tantũ tedii sustinuit tã
diuturnũ qͥetis sue dispendiũ ꝑtulit: Qs
cruces. que supplicia. quas iniurias si infer¬
rent᷑ ꝓ saluatore. ñ epulis omnib & deliciis
anteferretͥ: qui ꝓ amore hõis mortalis. sin¬
gularis gaudii sui unicũ eque desideriũ. ꝓ
cuiꝰ dilatione acriter cruciabat᷑. tam diu

Expanded text:
nisi in foramine petrae et caverna maceriae, nisi in foramine petrae et caverna maceriae, obtinere se posse cognosceret, ubi unica protectio, et singulare refrigerium confugientibus in umbraculum diei ab aestu, et in securitatem et in absconsionem a turbine et a pluvia, voto tamen salvandi socium, contra votum biennio mala mundi toleravit, stans foris quasi sine tecto inter procellas, nimbos et grandines in limo profundi, in lubrico saeculi, ubi non inveniret requiem pes ejus; ubi non solum injuriis affligeretur, sed et periculis urgeretur innumeris. Quid faceret, vel potius quid non faceret pro salute multorum, qui pro unius devotione tantum taedii sustinuit, tam diuturnum quietis suae dispendium pertulit? Quas cruces, quae supplicia, quas injurias, si inferrentur pro Salvatore, non epulis omnibus quamvis delicatis anteferret, qui pro amore hominis mortalis singularis gaudii sui unicum aeque desiderium, pro cujus dilatione acriter cruciabatur, tamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
sitͥ anhelans desiderio instar cerui sitien¬
tis ad fontes aquar reu̾sus constantinopolĩ.
ꝑceptis a beato paulo urbis eiꝰdẽ patriarcba.
ut p̃dix imꝰ baptismi sacram̃tis. qd̾ sedulo
uoluebat pectore. & longo parturierat. &
iã quasi in partũ maturitate naturasi. ad
fractũ uite erumꝑe gestiebat. ipse libens
ad effectũ ꝑducere instituit e Qͥ d hoc
Uidelicet ut calcatis omnib scłi lenocinan¬
tis oblectam̃tis. libere uacaret deo: & absꝙ
int̃pellatione cure ext̾ioris. celestẽ exigen
conu̾sationẽ. gustaret crebriꝰ & uideret ꝗͣ
dulcis ẽ dãs. Quod unũ cũ iuxta senten¬
tiã dñi maxime duc̾et necessariũ. & ad
hoc adipiscendũ uehem̃ter ferueret qͥs ñ
contemplari delectet᷑ qͥs ñ imitari conetur.
qͣm simplici & gexmana caritate ꝓ salute
ꝓximi distulerit e Ouere mirabilẽ scĩ adole¬
scentis benignitatẽ : qui cũ optimã habeat
partẽ que nulli conseq̃nti eã aufertur. ñ¬

Expanded text:
s, anhelanti desiderio instar cervi sitientis ad fontes aquarum, reversus Constantinopolim, percepto a beato Paulo urbis ejusdem patriarcha, ut praediximus, baptismi sacramento, quod sedulo volvebat pectore, et longo aestu parturiverat, et jam quasi in partum maturitate naturali ad fructum vitae erumpere gestiebat, ipse libens ad effectum perducere instituit? Quid hoc, videlicet, ut calcatis omnibus saeculi lenocinantis oblectamentis, libere vacaret Deo, et absque interpellatione curae exterioris coelestem erigens conversationem, gustaret crebrius, et videret quam suavis est Dominus? Quod unum cum juxta sententiam Domini maxime duceret necessarium, et ad hoc solum adipiscendum vehementer ferveret, quis non contemplari delectetur, quis non imitari conetur, quam simplici et germana charitate pro salute fratris distulerit? O vere mirabilem sancti adolescentis benignitatem! qui cum hanc partem optimam, quae nulli consequenti eam aufertur, non
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ñ ꝓpt̾ sua. s aliena peccata: ubi magis ẽ
in dolore cordis plaga uiuentium: ꝙͣ in resolu¬
tione carnis pena morientium: ubi aĩe de cor¬
ꝑibꝰ exeuntes. habent causas suas bonas uel

Expanded text:
pter non sua, sed aliena peccata : ubi magis est in dolore cordis plaga viventium, quam in resolutione carnis poena morientium; ubi animae de corporibus exeuntes, habent causas suas vel bonas vel
Abbreviated transcription (Latin):
morientis. Ubi enĩ signũ extremȩ necessita¬
tis illiꝰ audierint: statĩ symbolũ catholice
fidei in ꝑsona morientis om̃s incipunt. ei
iuxerit. & in hac fide a corꝑe discedat: ne
iudelicet hostis antiquus ad creatorẽ suum
reu̾tenti audeat occuresare: cui audit testi¬
brit̾ sit institutũ: in cenobio maioris mo¬
aꝑti st̃ oculi: & ecce uidet angłm dm̃i bonũ
residentẽ ad altare morientis aĩam p̃stolari.
Uidet & diabolũ ꝓpe assist̾e : ut exeunti aĩe¬
fieret impeduñto. Anima tandẽ illa de corꝑe
egressa. in specie infantuli uisa ẽ suꝑ corpus
ꝓpriũ rẽsidere : & quasi tremebunda. maligni
formidare p̃sentiã. Cũ subito uox conuent
& sc̃s angłs ad uocẽ cantoris responsorium
opnuntiantis. subuenite scĩ dei occurrite

Expanded text:
ei. Ubi enim signum extremae illius necessitatis auditum fuerit, statim symbolum catholicae fidei in persona morientis omnes incipiunt, ei vixerit, et in hac fide a corpore discedit: ne videlicet hostis antiquus ad Creatorem suum revertenti audeat occursare, cui audit fidei testibriter sit institutum in coenobio Majoris Moerti sunt oculi, et ecce vidit angelum Domini residentem ad altare et fratris animam praestolantem: vidit et diabolum prope assistere, ut animae exeunti fieret impedimento. Anima quoque fratris de corpore egressa, in specie infantuli visa est super proprium corpus resedisse, et quasi tremebunda maligni formidare praesentiam. Tum subito vox conventus et sanctus angelus ad vocem cantoris responsorium pronuntiantis: Subvenite, sancti Dei; occurrite,
Abbreviated transcription (Latin):
brannꝰ noie: cui ꝓ uite sue merito con¬
Quidã gͦ de fr̃ib ad extrema ueniens. supͣ¬
dicto religioso conscientie sue ꝑatefecit ar̃¬
chanũ : & ita decessit e uita. Post ñ multos
aut. dies medie noctis libramine qͥescentib
magnis eũ uocib cepit inclamare dicens.
Epater hildebranne: tibi quasi xp̃i uicario
peccata mea confessus scdm fidẽ ecołie. libe
ratũ. ab eis me credebam: & ecce demones pe¬
nas eoꝵ a me t̾ribilit̾ exigunt. Et ille᷑ m
tante fidei ꝓfessionẽ: confusi demones illũ¬
reliquerunt. Defunctꝰ aut̃ & confessori suo
gr̃as egit: & ab hostiũ furore lib̃ euasit. In qͦ
uidelicet facto ds nobis & mnimnici malitiã

Expanded text:
 conQuidam autem de fratribus ad extrema veniens supradicto religioso conscientiae suae patefecit arcanum, et ita decessit e vita. Post non multos autem dies, mediae noctis libramine, quiescentibmagnis cum vocibus coepit inclamare, dicens: « O Pater Hildeberte, tibi, quasi Christi vicario peccata mea confessus, secundum fidem Ecclesiae me salvum ab eis credebam; et ecce daemones poenas eorum a me terribiliter exigunt. » Et ille: tantae fidei professionem confusi daemones abscesserunt. Defunctus autem confessori suo gratias egit, et ab hostium manibus liber evasit. In quo scilicet facto Deus nobis et inimici
Abbreviated transcription (Latin):
florus pͥmogenitũ suũ florũ. constantino qͥ
eiscdẽ imꝑatorib diocletiano uidelicet & ma¬
ximiano. breuissimo temꝑe constantio ꝑatͦ
suo. & galerio maximino insimul tm̃ medir
to q & militi facto uxorẽ dedit neꝑtẽ suã
filiã fororis sue : tribunũ q constitutũ re¬
misit ad patrẽ suũ. Qui ex eadẽ uxore sua
. florũ uocari p̃ceꝑit. Qui natꝰ ẽ quidẽ septi¬
modũ temꝑe filii eiꝰ constantii : a beato pau¬
lo conffantinoꝑolitano ep̃o. deo disponente
cathecuminꝰ factꝰ & baptizat᷑: martinꝰ est
uocatꝰ. Uenerabilis aũt baptizator eiꝰ. idem̃
patarcha paulus ab eodẽ constantio qui
patͥ in imꝑiũ succedens in arrlanã heresĩ
declinau̾at: apud ciuitatulã quandã capa¬
docie cũcusã noie ob catholicã fidẽ prilsus
exilio: arrianoꝵ infidiis crudelit̾ scrangulat᷑:
ad celestia regna migrauit. Florus autem
antiquior senio confectꝰ dĩe clausit extre.¬

Expanded text:
Florus primogenitum suum Florum Constantino, qui eisdem imperatoribus, Diocletiano et Maximiano, brevissimo tempore Constantio patre suo et Galerio Maximiano insimul tantum medtoque, et militi facto, uxorem dedit neptem suam, filiam sororis suae, tribunumque constitutum remisit ad patrem suum. Qui ex eadem uxore sua  Florum vocari praecepit. Qui natus est quidem modum tempore filii ejus Constantii a beato Paulo Constantinopolitano episcopo, Deo disponente, catechumenus factus, et baptizatus, Martinus est vocatus. Venerabilis autem baptizator ejus, idem patriarcha Paulus, ab eodem Constantio, qui patri in imperium succedens, in Arianam haeresim declinaverat, apud civitatulam quamdam Cappadociae, Cucusam nomine, ob Catholicam fidem pulsus exsilio, Arianorum insidiis crudeliter strangulatus, ad coelestia regna victor migravit. Florus autem antiquus senio confectus diem clausit extre
Abbreviated transcription (Latin):
& unũ bouem ad illum maximum
carrũ minus habemus quẽ tu dicis
in tua possessione celari. Oportet nãq:
ut in ciuitate celeberrima sit magis
quam in paruula possessione. Nunqͥd
non tibi sufficiunt duo residin boues
minores ad excolendam terrã uehicu¬
li tui: Cumq hoc in extasi hoc est
in excessu mentis audissem ͥ statum
iohannẽ. Et cum illi omnia que ui¬

Expanded text:
mum carrum minus habemus, quem tu diceris in possessione tua celare. Oportet namque ut in civitate celeberrima sit magis quam in parvula possessione. Numquid non tibi sufficiunt duo residui boves minores ad excolendam terram vehiculi tui? 6. Cumque hoc in exstasi, hoc est in excessu mentis, audissem, statim episcopum, et cum illi omnia, quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
audisti. & d̾s tibi reuelauit: oportet
me transferre inde beatũ stephanum
primũ mr̃em & archidiaconum xp̃i.
qui primus adu̾sus iudeos dominica
bella bellauit: & dm in sua maiestate
in terris positus in celo uidit stantẽ

Expanded text:
audisti, et Deus tibi revelavit; oportet me transferre inde beatum Stephanum primum martyrem, archidiaconum Christi, qui primus apud Judaeos dominica bella bellavit, et Dominum in sua majestate in terris
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ qui renuntiantib scło mansionem
paras in celoͥ dilata huiꝰ sc̃e congrega¬
tionis temporale habitaełm. celestib bons:
ut frat̾uȩ teneantur compagine caritatis
unanimes otinentie ꝑ̃cepta custodiant:
sobrii. simplices & quieci gratis datã sibi
grãm fuisse agnoscant᷑ roncordẽt illorũ
uita cũ nõie: ꝓfessio sentiatur in oꝑe. Qd̃.
qua uenerat redirire cepit. Ille uͦ curiosius
intuens. ñnullos qͦs nou̾at obiisse pecogi¬
noscens alloquit᷑: inqͥrens quinã e̾ent hi
At illi martinũ ẽe. qui mediꝰ incedebat ep̃oꝵ
martino ꝑatͦcinante sui laboris fructu iã
Abõem etiã odonẽ qui t̾e loco preerat: eodẽ
anno ad suã societatẽ accersiendũ denun

Expanded text:
s qui renuntiantibus saeculo mansionem paras in coelo, dilata hujus sanctae congregationis temporale habitaculum coelestibus bonis, ut fraterna teneantur compagine charitatis unanimes: continentiae praecepta custodiant sobrii: simplices et quieti gratis datam sibi gratiam fuisse agnoscant: concordet illorum vita cum nomine, professio sentiatur in opere. Perqua venerat redire coepit. Ille autem curiosius intuens, nonnullos quos noverat obiisse recognoscens, alloquitur illos, inquirens qui hi essent. At illi Martinum esse qui medius incedebat episcoporum, Martini meritis sui laboris fructibus nabbatem etiam Odonem, qui tunc loco praeerat, eodem ann
Abbreviated transcription (Latin):
tes. xp̃iani. uidei & gentiles eos uisitabaÑ¬
& reuerebant᷑ & excolebant. Qua dere ser.¬
ui dei ꝑmoti inani głe & ambitioni huiꝰ
scłi subici metuentes: fuge latibulũ exꝑe¬
tentes. patriã relinquere disposuer̃t: qͥppe
cũ in hoc exemplo eis ẽẽt abrabam. & recen¬
tiꝰ aliĩ iusti multi: & recentissime patrueliᷤ¬
eoꝵ beatissimꝰ martinꝰ. Qui sicut obtemꝑan¬
ter & p̃cepta xp̃i audiens & consilia. nichil
eiꝰ amori p̃posuerat᷑. s omnib relictis. assũꝑ¬
ta cruce & se sibi abnegato ipsum ducem
seq̃ns. arbitrioꝙ: eiꝰ se cõmittens. damnosã
cunctis ꝓprie uoluntatis facultatẽ abiece
in eo liberalit complens. & miraculoꝵ gła
& honore pontificatus & diuitiae coꝑia illũ
quãuis ista fugitantẽ illustrau̾atͥ & pro¬
missũ sequacib suis centuplũ ei iã reddi¬
derat: in fut᷑o seruans illi plenitudinem
intimȩ retͥbutionis. Cumq de t̾ra & de

Expanded text:
tes Christiani, Judaei et gentiles eos visitabant, reverebantur et excolebant. Qua de re servi Dei permoti, inani gloriae et ambitioni hujus saeculi subjici timentes, fugae latibulum expetentes, patriam relinquere disposuerunt: quippe cum in hoc exemplo eis esset Abraham, et recentius multi alii justi, et recentissime eorum patruelis beatissimus Martinus. Qui sicut obtemperanter, et praecepta Christi audiens et consilia, nihil ejus amori praeposuerat, sed, omnibus relictis, assumpta cruce, et se sibi abnegato, ipsum ducem sequens, arbitrioque ejus se committens, damnosam cunctis propriae voluntatis facultatem abjecerentiam in eo liberaliter complens, et miraculorum gloria et honore pontificatus, et divitiarum copia, illum quamvis ista fugientem illustraverat, et promissum sequacibus suis centuplum ei jam et hic reddiderat, in futuro servans illi plenitudinem interminae retributionis. Cumque de terra et de
Abbreviated transcription (Latin):
predia sua uenundantes. preciũ paupe¬
rib distribuert : seruos q suos ingenuos fe¬
cerunt. Ipsi uͦ in quodã loco se induserunt
lectioni. orationi. & ꝑsalmodie uacantes:¬
& duob tantũ seruulis otenti qͥ eis officiũ
consolationis impend̾ent. uiuebant in ce¬
naculo constituti sine querela tam do quã
hõib placentes: uxoꝵ ac liberoꝵ grato con¬
sortio carentes: celibẽ q uitã actitare sata¬
gentes. De reliquiis aut̃ çiboꝵ ipsoꝵ ad
quascũq partes deferrent᷑ uł a quib cũq
infirmis sumerent᷑: qualicũq infirmitat᷑e
tenerent᷑ ꝓtinꝰ sanabant᷑. Quãobrem primo
ex adiacenti. ꝓuincia &̾ postmodũ ex omni
regione illa uniu̾si pene uenientes: illos

Expanded text:
praedia sua venundantes, pretium paupepraedia sua venundantes, pretium pauperibus distribuerunt, servosque suos ingenuos fecerunt. Ipsi vero in quodam loco se incluserunt, lectioni, orationi, et psalmodiae vacantes, duobus tantum servulis contenti, qui eis officium consolationis impenderent. Vivebant in coenaculo constituti sine querela, tam Deo quam hominibus placentes, uxorum et liberorum grato consortio carentes, coelibemque vitam actitare satagentes. De reliquiis autem ciborum suorum, ad quascunque partes deferrentur, vel a quibuscunque infirmis sumerentur, qualicunque infirmitate tenerentur, protinus sanabantur. Quamobrem primo ex adjacenti provincia, postmodum ex omni regione illa pene universi venientes, illos
Abbreviated transcription (Latin):
inserutabili dei iudicio in imagine &̃ er¬
rore t̾reni hõis ꝑmanenteͥ & ex sola uet̾is
usus autoritate. male ab infantia imbibiti
suꝑstitionẽ fanatici cultus ꝑtinacit̾ defen¬
ipse in xpͣo regenerauit. factꝰ eiꝰ spiritalis
pat̾ cuiꝰ carnalis erat filiꝰ: & prestans ei
ut e̾et initiũ aliqͦd noue in deo creature:
a qua ipse ut hõ existeret post dm̃ initiũ
acceꝑat. Effecit aut̃ ut & ista & cet̾i quoᷤᷤ
saluti conqͥsierat. in xp̃o renascerent᷑ ꝑ manꝰ
fratrũ patris sui. suoꝵ scilicet patruoꝵ:
martini & aumari qui xpͣianissimi erant:
mente uidesicet. primo. leto & theodoro.
gaudente. quiriaco & innocentio. Quoꝵ
alii fr̃ẽs paternã hereditatẽ diuidentes: sed
quomͦ uno ortu geminati ft̃. sic una domo.
uno fundo. una re cõmumi cũ uxoribus &
filiis contenti st̃. Eodẽ aut̃ anno qͦ baptizati
sunt: uiã uniu̾se carnis ingressi sunt.
oꝵ itaq p̃nominati septẽ filii omnia

Expanded text:
inscrutabili Dei judicio, in imagine et erinscrutabili Dei judicio, in imagine et errore terreni hominis permanente, et ex sola veteris usus auctoritate male ab infantia imbibiti superstitionem fanatici cultus defenipse in Christo regeneravit; factus ejus spiritualis pater cujus carnalis erat filius; et praestans ei ut esset initium aliquid novae mundo creaturae, a qua ipse homo ut exsisteret, post Deum, initium acceperat. Effecit autem ut et ista et caeteri, quos saluti conquisierat in Christo renascerentur per manus patruorum patris sui, suorum scilicet propatruorum Martini et Aumari, qui Christianissimi erant, mente videlicet, Primo, Laeto, et Theodoro, Gaudente, Quiriaco et Innocentio. Quorualii fratres paternam haereditatem dividentes, sed sicut uno ortu gemini nati sunt, sic una domo, uno fundo, una re communi cum uxoribus et filiis contenti sunt. Eodem autem anno quo baptizati sunt, viam universae carnis ingressi sunt. Horum itaque praenominati septem filii 1278 omnia
Abbreviated transcription (Latin):
te fundato fieret. nisi ut scd̃m scriptu¬
rasꝰ humilẽ spũ susciꝑet gła. & qͥ se bumi¬
liau̾at. a sũmo humilitatis doctore quem
pone sequebat᷑ exaltaret᷑: quas q in silentio
subditus inuestigarat. potens oꝑe & sermo¬
ne & apłico dignus ministerio. aliis notas
facet uias uite e S qͦm ad ministerium
accederet. nisi assumereturͥ & qͦm p̃dicaret
nisi mitt̾etur⁊ Pxopt̾ea cũ apud magistrũ
nichil de se magni estimans. nichil alti di
& magnipendebat opꝰ eugłiste ꝑ reuelationẽ
iubetur exercere: & parentes qͦs adhuc gen¬
tilitatis error obligabat. ad insinuandam
illis fidẽ xp̃i monet᷑ uisitare. Oraculo itaq
fretꝰ diuino: ex licentia beati hylarii. nam.
necdũ ab augusto constantio pro fidei de¬
fensione in exiliũ missus fuerat. quorsũ
iussus fuerat deuotꝰ ꝓficiscit᷑: & circũquaq
u̾bũ clĩ sꝑargens. multã ex conu̾sione infi¬
deliũ messẽ horreo xp̃i inferre contendit:

Expanded text:
ieret? Non ut, secundum Scripturas, humilem spiritu susciperet gloria, et qui se humiliaverat, a summo humilitatis doctore, quem pene sequebatur, exaltaretur; quasque in silentio subditus investigaverat, potens opere et sermone, et apostolico dignus ministerio, aliis notas faceret vias vitae? Sed quomodo ad ministerium accederet, nisi assumeretur? et quomodo praedicaret nisi mitteretur? Propterea cum apud magistrum nihil de se magni aestimans, nihil alti dis magnipendebat, opus evangelistae per revelationem jubetur exercere, et parentes, quos adhuc gentilitatis error obligabat, ad insinuandam illis fidem Christi, monetur visitare. Oraculo itaque fretus divino, ex licentia beati Hilarii, nam necdum ab Augusto Constantio pro fidei defensione in exsilium missus fuerat, quorsum jussus fuerat devotus proficiscitur: et circunquaque verbum Dei spargens, multam ex conversione infidelium messem horreo Christi inferre contendit,
Abbreviated transcription (Latin):
iohanni : Et ego respondi ei. Timui domine
mox ad pͥmam uisionẽ hec nuntiare: ne
uiderer seductor ẽẽ. Deprecatus autem sum:
ut si a deo missus fuisses adme. denuo ac t̾cio
& ubi sint posite : apꝑone sensũ tuum et
uide diligenter que ostenduntur tibi.
Et dixi. Etiam domine. Et statim attu¬
lit tres calathos aureos: & quartum
argenteum. Tres eoꝵ pleni exant rosis:
duo habebant albas rosas: & terciꝰ uelut
croco bene olente. Et posuit eos ante me.
Et ego dixi ei. Quid sunt ista domine mi ÷¬
Et dixit michi. Lipsana nr̃a sunt. Qui ru¬
beas habet rosas ipse est domnꝰ stephanus
qui a dextris positus est ad orien¬
calathus. domnus nichodemus est
positus contra ostium: unus uero

Expanded text:
Joanni? Et ego respondi: Timui, domine, Joanni? Et ego respondi: Timui, domine, mox ad primam visionem haec nuntiare, ne viderer seductor esse. Deprecatus sum autem, ut si a Domino missus fuisses ad me, denuo ac tertio et ubi sint positae; appone sensum, et vide diligenter quae ostenduntur tibi. Et dixi: Etiam, domine. Et statim attulit quatuor calathos, tres aureos, et unum argenteum. Tres eorum pleni erant rosis: duo habebant albas rosas, et tertius rubicroco bene olente. Et posuit eos ante me. Et ego dixi ei: Quid sunt isti, domne? Et dixit mihi: Lipsana nostra sunt. Qui rubras habet rosas, ipse est domnus Stephanus, qui a dextris positus est ad oriencalathus, domnus Nicodemus est, positus contra ostium. Unus vero
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter uͦ & abibas filiꝰ m̃s dilectissimus
qͥ mecũ baptismũ xꝑ̃i accepit ab eiꝰ discipłis
iuginti annoꝵ existens ante me mortuus ẽ.
& sepultus int̾cia teca excelsiori: in qua &
ego ipse postea defunctꝰ applicitus sũ. Mea uͦ
uxor ethna hñs nom̃ & sedemias filius m̃s¬
primogenitꝰ. qr noluerunt esse fidei xp̃i
cultores: in alia uilla matris sue sepulti ft̃
hoc ẽ in cafarremelia. Int̾rogaui aut̃ ego
humilis lucianꝰ pb̃r dicens. Et ubi uos que¬
remus : Qui dixit mͥ. In meo proastio. qd̾
potest intelligi proximꝰ de uilla. ager qui d̃r
laui: & dep̃catus sum dñm dicens. Dñe m̾u¬
xp̃e si est ista uisio ex te & ñ ẽ illusio: fac ut
iterũ & t̾cio appareat m quando uis & qͦmͦuis.
Cepi gͦ ieuinare & siccas escas sumere: usꝙ
ad aliud parasceuen. Et ecce iterum ipse¬
dominꝰ gamaliel ipsa similitudine & eodem
scemate apꝑaruit mͥ sicut in prima uisione:
dicens. Quare neglexisti ire & dic̾e sc̃o ep̃o

Expanded text:
Abibas filius meus dilectissimus, qui mecum Baptismum Christi accepit ab ejus discipulis, viginti annorum existens, ante me mortuus est, et sepultus in tertia theca excelsiori, in qua et ego ipse postea defunctus, applicitus sum. Mea vero uxor Ethna habens nomen, et Selemias primogenitus meus, quia noluerunt esse fidei Christi cultores, in alia villa matris suae sepulti sunt, hoc est in Capharsemelia. Interrogavi autem ego humilis Lucianus presbyter dicens: Et ubi vos quaeremus? Qui dixit mihi: In medio proastio quod potest intelligi proximo de villa agro, qui dicitur lavi, et deprecatus sum D si est haec visio ex te, et non est illusio, fac ut iterum et tertio appareat mihi quando vis, et quomodo vis. Coepi ergo jejunare, et siccas escas ducere usque ad aliam Parasceven. Et iterum domnus Gamaliel eadem similitudine, eodemque schemate apparuit mihi, sicut in prima visione, dicens: Quare neglexisti ire, et dicere sancto episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aut̃ cõmunionẽ accepissent de manu
aichardi abb̃isͥ finita missa. genib flexis
sani atq incolumes in or̾one. ꝓstrati: nulli

Expanded text:
aticum accepissent de manu Aicardi abbatis, finita missa, genibus flexis, sani atque incolumes, in oratione prostrati vi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi bñdicłu: ex hoc ñc̃ & usq in scłm. Ed̾
laudes in extremis positꝰ inuitabat.
resbiter quidã de scõ spano herueus
noĩe. postposita sui dignitate orduus
tam scłarib negotiis ꝗͣ noluptatib carnis
deditus erat. Crescebat in unm̃su̾ pecunia
eiꝰ. positis in fenore nũmis: & quo plus
crescebat tanto magis hc̃ capiebat. Hoc
solũ tam̃ sꝑem future salutis in eo p̃figu¬
rabat : qd uiros religiosos & p̃cipue ma-¬
ioris monasterĩ monachos maximo uene:¬
rabatur honore. Deniq sanus adhuc et¬
Tandẽ mortis auara manꝰ. que ȩquo pulsat
pede pauperũ tab̃nas regum ꝙ turres
corporalis molestie tactu grauit᷑ eũ adegit.
Qui mortẽ uicinã sentiens parit̾ & contre¬
miscens: supͣdictos maioris monastexii
fr̃s ad se festinato uenire mandat: Factaꝙ
primũ de peccatis humili. gemebunda.

Expanded text:
Domini benedictum, ex hoDomini benedictum, ex holaudes in extremis invitabat. 8. Presbyter quidam de Sancto Spano, Herveus nomine, postposita sui dignitate ordinis, tam saecularibus negotiis quam voluptatibus deditus erat. Crescebat in immensum pecunia ejus, positis in fenore nummis, quae scilicet quo plus crescebat, tanto magis hunc capiebat. Hoc solum tamen in eo spem futurae salutis, etsiam viros religiosos, et praecipue Majoris Monasterii monachos maximo venerabatur honore. Denique sanus et adhuc Tandem mortis avara manus, quae aequo pulsat pede pauperum tabernas regumque turres , corporalis molestiae tactu eum graviter adegit. Qui mortis horam vicinam sentiens pariter et tremiscens, supradictos Majoris Monasterii fratres ad se festinato venire mandat; factaque primum de peccatis humili, vivaci, gemebunda,