comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccanti dedit sollicitudinẽ ut augeat & congrega q̃ dent᷑
bono ante faciẽ dei. Si & hoc uauitas ce p̃sũptio sp̃s. Postꝗͣ
uni uersa tractaui: ⁊ nichil in iustiꝰ ẽẽ ꝑspexi. quã alteriꝰ la¬
bore alterũ frui: tc̃ mͥ uisũ ẽ hoc in reb eẽ iustissimũ. & qͣsi
dei donũ. ut suo qͥsq labore frueret᷑. e em bibens & comedẽs
&e ꝓ tẽpore parcens opib congregatis. Si qͥdẽ dei munꝰ est talẽ
iusto uiro darim̃tẽ. ut ea q̃ curis uigiliisꝙ que siuit ipse con¬
sumat: sicuͭ econtrario irȩ dĩ ẽ in peccatorẽ. ut dieb ac noc¬
tib opes congreg&. & nequaqͣ. eis utens his relinquat qui in
omĩa morte finiri: uanissimũ iudicaui. Hec interĩ scd̃m lit¬
terã. ne uiderem᷑ penitꝰ simplicẽ pͣterire sensũ. &ͦ sp̃uales
diuitias seqͥm᷑: historiȩ contẽpnere pauꝑtatẽ. Quid enĩ boni
est aut quale dĩ munꝰ uel suis opib in hiare. & qͣsi fugientẽ

Expanded text:
peccatori dedit sollicitudinem, ut augeat et congreget quae dantur bono ante faciem Dei. Sed et hoc vanitas, et praesumptio spiritus. Postquam universa tractavi, et nihil injustius esse perspexi, quam alterius labore alterum frui, tunc mihi visum est hoc in rebus esse justissimum, et quasi Dei donum, ut suo quis labore frueretur, bibens et comedens, et pro tempore parcens opibus congregatis. Siquidem munus Dei est, talem viro justo dari mentem, ut ea quae curis vigiliisque quaesivit, ipse consumat. Sicut e contrario, irae Dei est in peccatorem, ut diebus ac noctibus opes congreget, et nequaquam eis utens, his relinquat, qui in ia morte finiri, vanissimum judicavi. Haec interim secundum litteram, ne videamur penitus simplicem praeterire sensum, et dum spirituales divitias sequimur, historiae contemnere paupertatem. Quid enim boni est, aut quale Dei munus, vel suis opibus inhiare, et quasi fugientem
Abbreviated transcription (Latin):
homo cui labor est in sapientia & scientia & uirtute. & homini qͥ
ñ laborauit illi dabit parcẽ suã. Eqͥdẽ hoc uanitas & nequicia
multa. Quid enĩ fit homini in onũi labore suo & in uoluntate
nichilominꝰ tam̃ in eundẽ circulũ res recurrat. ut alt̃ labore al
teriꝰ ꝑfruat᷑. & sudor mortui delitie sint iuiuentis. Se unꝰqͥsq
considerae ⁊ uidebit quanto libros labore cõponat.
scientia. uirtꝰ. in qͥb sẽ laborasse testatꝰ ẽ. cũ sapi¬
entię scientie atq uirtutis sit calcare terrena

Expanded text:
homo, cui labor ejus est in sapientia, et scientia, et virtute, et homini qui homo, cui labor ejus est in sapientia, et scientia, et virtute, et homini qui non laboravit, illi dabit partem suam. Et quidem hoc vanitas et nequitia multa. Quid enim fit homini in omni labore suo, et in voluntate nihilominus tamen in eumdem circulum res recurrat, ut alter labore alterius perfruatur, et sudor mortui, deliciae sint viventis. Se unusquisque consideret, et videbit, quanto libros labore componat, et scientia et virtus, in quibus se laborasse testatus est, cum sapientiae, scientiae atque virtutis sit, calcare terrena.
Abbreviated transcription (Latin):
tare. qͦd scd̃m euangłm repentina morte subtracti: quali mori¬
fruiturꝰ. Quod salomoni qͦ accidit. Non enĩ similẽ sui habu¬
tris dignũ eẽ. si stultꝰ sit. S mͥ altiꝰ contẽplanti de labore uidet᷑
dicere sp̃uali. qͦd dieb ac noctib uir sapiens in scripturis la¬
borae. &. cõponat libros. & memoriã sui. posteris derelinquat:
& nichilominꝰ in manꝰ stultoꝵ ueniant qͥ frequent᷑ scd̃m ꝑuer¬
sitatẽ cordis sui semina in de hereseos capiant. & alienos la¬
bores calũnient᷑. Si enĩ de corporalib diuitũs nc̃ ecclesiasti
sermo est. qͥd necene fuit del labore & opib dicere & dñabit᷑ in om̃i
labore meo qͦ laboraui & in qͦ sapieus factꝰ sũ sub sole: Que enĩ sa¬
pientia ẽ terrenas diuitias cong̾gare: Et conuersus sũ ego ut re¬
nuntiarẽ cordi meo in omĩ labore mõ qͦ laboraui sub sole: qr est

Expanded text:
ctare, quod secundum Evangelium repentina morte subtracti, quali morictare, quod secundum Evangelium repentina morte subtracti, quali morifruiturus Quod Salomoni quoque accidit. Non enim similem sui habudignum esse, si stultus sit. Sed mihi altius contemplanti, de labore videtur dicere spirituali, quod diebus ac 405 noctibus vir sapiens in Scripturis laboret, et componat libros, ut memoriam sui posteris derelinquat, et nihilominus in manus stultorum veniant, qui frequenter secundum perversitatem cordis sui, semina inde haereseon capiant, et alienos labores calumnientur. Si enim de corporalibus divitiis nunc Ecclesiastae sermo est, quid necesse fuit de labore et o sapiens factus sum sub sole? Quae enim sapientia est, terrenas divitias congregare? Et conversus sum ego, ut renuntiarem cordi meo in omni labore meo, quo laboravi sub sole, quia est
Abbreviated transcription (Latin):
nionẽ suã stultã ẽẽ conuincens. insipient᷑ se locutũ testatꝰ sit:
& errasse qr ante sic senserit. Et odi uitã.qr malũ suꝑ me op
qͦd factũ est sub sole. qr omĩa uanitas & pastio uenti. Si mundꝰ
in maliguo positꝰ ẽ. & in tabernacło isto apłs ingemiscit dicẽs.
miser ego homo qͥs me liberabit de corꝑe mortis huiꝰ: recte
odio hab& qd̾ sub sole factũ ẽ. Ad cõparationẽ qͥppe paradysi
& illiꝰ uite beatitudinẽ in qͣ spualib pomis. & uirtutũ deliciᷤᷤ
fruebam᷑. nc̃ quasi in ergastulo & carcere sumꝰ. & ualle lacri¬
maru̾t in sudore uultꝰ nr̃i comedentes panẽ. Et oqdiui ego om¬
uẽ laborẽ meũ quẽ ego laboro sub sole: qr dimitto illũ hõi
qͥ futurꝰ est post me. & qͥs scit utrũ sapiens sit an stultꝰ. Et
oñabit᷑ in om̃i labore meo qͦ laboraui & in qͦ sapiens factꝰ sũ
sub sole: s & hoc uanitas. Uidet᷑ qͥdẽ de diuitiis & opib retͣe¬

Expanded text:
nationem suam stultam esse convincens, insipienter se locutum esse testatus sit, et errasse, quia ante sic senserit. Et odivi vitam, quia malum super me opus quod factum est sub sole, quia omnia vanitas et pastio venti. Si mundus in maligno positus est, et in tabernaculo isto Apostolus ingemiscit dicens: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? recte odio habet omne quod sub sole factum est. Ad comparationem quippe paradisi et illius vitae beatitudinem, in qua spiritualibus pomis et virtutum deliciis fruebamur: nunc quasi in ergastulo et carcere sumus et valle lacrymarum, in sudore vultus nostri comedentes panem. Et odivi ego omnem laborem meum, quem ego laboro sub sole, quia dimitto illum homini, qui futurus est post me. Et quis scit utrum sapiens sit, an stultus? et dominabitur in omni labore mees de divitiis et opibus retra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥre sapiens & stultꝰ cõmuni finiant᷑ interitu. eur eȩdẽ plage
id ẽ euentꝰ. eadẽ mors. pares utrũq angustie pͣmant. Et dixi
ego in corde meo. Sicut euentꝰ stulti. itaꝰ mͥ eueniae. Et ut qͥd
sapiens factꝰ sũ: & locutꝰ sũ in corde meo. qmͣ hoc qͦq uanitã.
Non enĩ erit memoria sapientis cũ stulto in ȩcermĩꝰ eo qͦd ecce
dieb qͥ suꝑueniae uniuersa obliuio cooꝑiae. Et qͦmͦ moriet᷑ꝯ
sapiens cũ stulto: Dixi. Sapiens & stultꝰ. iustꝰ & inpĩ. equali ꝯ¬
sorte morient᷑. & omĩa in hoc scło mala euentu simili susti ꝯ¬
sententiã ineã uanã ẽẽ cõp̃hendi. Non enĩ similit̾ sapiens
& insipiens habebt̃ in futuro memoriã. quando cõsũmatioꝰ
uenioe uniuersitatisꝰ & nequaqͣ. pari exitu tenebunt᷑. q hie
ad refrigeriũ. ille ꝑg& adpenã. Aꝑtiꝰ in hoc loco sensũ hebra

Expanded text:
quare sapiens et stultus communi finiantur interitu, cur eaedem plagae, quare sapiens et stultus communi finiantur interitu, cur eaedem plagae, idem eventus, eadem mors, pares utrumque angustiae premant. Et dixi ego in corde meo, sicut eventus stulti, ita et mihi eveniet, et ut quid sapiens factus sum? Et locutus suin aeternum, eo quod ecce diebus qui supervenient, universa oblivio cooperiet: et quomodo morietur sapiens cum stulto? Dixi, sapiens et stultus, justus et impius, aequali sorte morientur, et omnia in hoc saeculo mala eventu simili sustisententiam meam vanam esse deprehendi. Non enim similiter sapiens et insipiens habebunt in futuro memoriam, quando consummatio veniet universitatis: et nequaquam pari exitu tenebuntur, quia hic ad refrigeri
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco diuersus ẽ sensus. Dicit aut̃ se post delitias uo-¬
luptatesq dãpnatas reuertisse ad sapientiã ꝑ qͥrendã. in
qua plus erroris stultitiȩq repperit. quã uerȩ certȩq pru¬
dentiȩ. Non enĩ posse hominẽ tã liqͥdo & pure scire sapi-¬
entiã creatoris & regis suiꝰ quã scit ille qͥ conditor ẽ. Itaq & illa
q̃ nouunꝰ opinari nos potiꝰ quã tenere: ⁊ estimare magis ꝙͣ seire
qd uerũ est. Et uidi ego qrͤ habundantia sapientiȩ suꝑ stulti¬
tiã. sicut habundantia lucis suꝑ tenebras. Lic& inqͥt ipsã
hominũ sapientiã mixtã errore ꝑuiderĩ. nec tã pure ui
nr̃os aĩos illabi posse ꝙͣ ẽ in rege & conditore nr̃o.: tamen
magnã etiã in eo qͦd ẽ diferentiã int̾ illã & sulcitiã eẽ cos¬
noui. quantũ potest distare dies ac nocte. lam̃ a tenebris.
Sapientis oculi in capite eiꝰ: & stultꝰ in tenebris abulat. Et cos¬
tabit. Cũ hec ita se habeant. & int̾ sapientẽ & stultũ tanta

Expanded text:
hoc loco diversus est sensus. Dicit autem se, post delicias voluptatesque damnatas, revertisse ad sapientiam perquirendam, in qua plus erroris stultitiaeque repererit, quam verae certaeque prudentiae. Non enim posse hominem tam liquido et pure scire sapientiam creatoris et regis sui, quam scit ille, qui conditor est. Itaque, et illa quae novimus, opinari nos potius quam tenere, et aestimare magis quam scire, quod verum est. Et vidi ego, quia est abundantia sapientiae super stultitiam, sicut abundantia lucis super tenebras. Licet, inquit, ipsam hominum sapientiam mixtam errore perviderim, nec tam pure in nostros animos illabi posse, quam est in rege et conditore nostro; tamen magnam etiam in eo quod est, differentiam inter illam et stultitiam esse cognovi, quantum potest distare dies a nocte, lumen a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus, et stultus in tenebris ambulat. Et cotabit. Cum haec se ita habeant, et inter sapientem et stultum tanta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersus de eccłie edificio istos lapides abstulerit. unde & sig¬
nant᷑ aqͥla & symacꝰ ꝓ eo quod nos posuimꝰ qͥ subtrahit lapi¬
des dolebit in eis dixerunt. qui tranffert lapides dilacera¬
bit᷑ : post ea tormenta patiet᷑. Quia uͦ scriptura absolute ait.¬
nos siue malos: ꝓpterea & e contrario intelligendũ qͦd eccłi¬
asticꝰ uir ep̃s uidelic& & p̃sbit᷑. si iuxta mandata leuitici de
leꝓsa domo lapidẽ abstulerit in puluerẽ & cinerẽ conterẽdi
dolebit in eo ipso quod de eccłia xp̃i lapidẽ auferre conat᷑.
dicens scd̃m apłm. flere cũ flentib. lugere cũ lugentib. & qͥs¬

Expanded text:
perversus de Ecclesiae aedificio istos lapides abstulerit, posperversus de Ecclesiae aedificio istos lapides abstulerit, posnanter Aquila et Symmachus, pro eo, quod nos posuimus, qui subtrahit lapides, dolebit in eis, dixerunt: Qui transfert lapides, dilacerabitur in eis, postea tormenta patietur. Quia vero absolute Scntrario intelligendum, quod ecclesiasticus vir, episcopus videlicet et presbyter, si juxta mandatum Levitici de leprosa domo lapidem abstulerit, in pulverem et cinerem conterendum , dolebit in eo ipso quod de Ecclesia Christi lapidem auferre conatur, dicens secundum Apostolum: Flere cum flentibus, lugere cum lugentibus ;
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scło humiles ẽẽ uideam᷑. scientes a facie diaboli & stultoᷤ
subleuari & diuites deici. seruos insignia habere dome moꝵ.
& principes seruoꝵ ingredi uilitate. Notandũ aut̃ quod et
hic equus in bonã partẽ accipit᷑. ut ibi. & equitatio tua sal.¬
Qui fodit foueã incid& in ipsã. & qͥ dissipat sepẽ mordebit eũ
serpens. Ex parte simplex. ex parte mysticꝰ intellectus est.
di qͥdẽ & alibi ipse salomon ait. Qui statuit laqueũ capietur
in eo. Et in psalmo.uii. Lacũ aꝑuit & effodit eũ. & incidit
in foueã quã fecit. Sepis aut̃ maceriȩq diuulsio eccłiastica
a serpente ꝑcutitur. De qͦ serpente & in amos scriptũ ẽ.
Si descenderit in infernũ. mandabo serpenti & mordebit
suꝑ terrã. Non enĩ firma in ea statione consistunt s
pretereunt. & semꝑ ad altiora mẽntes hinc abire festinãt.
De his lapidib uiuis & in apocalipsi urbs saluatoris exstru

Expanded text:
hoc saeculo humiles esse videamur, scientes a facie diaboli et stultos hoc saeculo humiles esse videamur, scientes a facie diaboli et stultos sublevari et divites dejici, servos insignia habere dominorum, et principes servorum ingredi vilitate. Notandum autem quod et hic equus in bonam partem accipitur, ut ubi, et equatio tua salQui fodit foveam, incidet in eam, et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Ex parte simplex, ex parte mysticus intellectus est. Siquidem et alibi ipse Salomon ait: Qui statuit laqueum capietur in eo ; et in psalmo: Lacum aperuit et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit . Sepis autem maceriaeque convulsio, ecclesiastica a serpente percutitur. De quo serpente et in Amos scriptum est: Si descenderit in infernum, mandabo serpenti et mordebit super terram. Non enim firma in ea statione consistunt, sed praetereunt, et semper ad altiora nitentes hinc abire festinant. his vivis lapidibus et in Apocalipsi urbs Salvatoris exstrui
Abbreviated transcription (Latin):
deant ignobiles. & inprudens qͥsq in eccłia teneat pͥncipa
ꝑmittat. illos uͦ qͦs scit imprudentes eẽ in eccłus faciat eẽ
maiores. ut cȩci a cęcis ducant᷑ in foueã. In hunc sensum
facit & illud quod sequit᷑ uidi seruos suꝑ equos. & principesqͣsi
seruos ambulantes suꝑ terrã. quod hii qͥ serui st̃ uitioꝵ atq
peccati. siue tã humiles ut serui ab omib cõputentur: subita
a diabolo dignitate ꝑflati uias publicas inanes terant. et
nobilis qͥsq uel prudens pauꝑtate oppressus gradiat᷑ itinere
officioq seruoꝵ. Hebreꝰ potentẽ & pͥncipẽ a cuiꝰ facie igno¬
ratio uideat᷑ egredi. dm̃ exposuit. quod putent homines in
hac inequalitate rerũ. illũ ñ iuste & non equũ qͦd ẽ iudicare.
Porro alii cũ suꝑiorib estimant ẽẽ iungendũ. ut ipse sit po¬
tens de qͦ ante hos uersus dicit᷑. si sp̃s potestatẽ habentis as¬
cenderit suꝑ te. locũ ne dederis. Non simꝰ itaq tristes si in

Expanded text:
a permittat. Illos vero quos scit imprudentes esse in Ecclesiis, faciat esse majores, ut caeci a caecis ducantur in foveam. In hunc sensum facit servos super terram. Quod hi qui servi sunt vitiorum atque peccati, sive tam humiles, ut servi ab hominibus computentur, subita a diabolo dignitate perflati, vias publicas mannis terant: et nobilis quisque et prudens, paupertate oppressus, gradiatur itinere officioque servorum. Hebraeus potentem et principem, a cujus facie ignoratio videatur egredi, Deum exposuit, quod putent homines in hac inaequalitate rerum, illum non juste, et ut aequum est, judicare. Porro alii cum superioribus aestimant esse jungendum: Ut ipse sit potens, de quo ante hos versus dicitur: Si spiritus habentis cum tuum non dimiseris . Non simus itaque tristes si in
Abbreviated transcription (Latin):
iudice & accipitẽ diu exspectare sententiã. & unũ quemq pro
recipere ꝓopere suo. siue mali qͥd egerit siue boni. Pro eo autẽ¬
quod nos posuimꝰ de om̃i abscondito siue bonũ siue malũ sit.
uel certe de om̃i ignorato. qͦd etiã de otioso uerbo. & nõ uo¬
luntate s ignoratione ꝓlato reddituri sumꝰ rationẽ in die
dici puto. scđm illud. nichil deest timentib deũ. Uel certe
quia adhuc homo est & necdũ nomen dei accepit. hanc hab&
rationẽ substantiȩ suȩ. ut in corpore positꝰ dm̃ timeat. ꝙ
om̃ẽ factũ. idest om̃s homines adducat ds̃ in iudiciũ. super
uniuersis que alit̾ quã ab eo disposita sunt & dicta sensert̃.
siue in hanc partẽ siue in illam. Ue quippe his qͥ dicunt

Expanded text:
judice, et ancipitem diu exspectare sententiam, et unumquemque judice, et ancipitem diu exspectare sententiam, et unumquemque recipere pro opere suoscondito, sive bonum, sive malum sit, vel certe de omni ignorato, quod etiam de otioso verbo, et non voluntate, sed ignoratione prolato, reddituri simus rationem in die dici puto, secundum illud: Nihil deest timentibus eum . Vel certe, quia adhuc homo est, et necdum nomen Dei accepit, hanc habet rationem substantiae suae, ut in corpore positus Deum timeat. Quia omne factum, id est, omnes houniversis quae aliter quam ab eo disposita sunt et dicta senserunt, sive in hanc partem sive in illam. Vae quippe his qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
qđ̃ ait apłs. Plus autẽ om̃ib illis laboraui. Non autem
ego. s gra deiꝰ mecũ est. Et saluator. laboraui claman:
Finis sermonis uniuersi auditu ꝑfacilis est. Dm̃ time. et
mandata eiꝰ custodi. hoc est enĩ omĩs homo. Quia om̃e fac
tũ adduc& ds in iudiciũ. de omni abscondito siue bonuͣ siue
malũ sit. Aunt hebrei. cũ inter cetera scripta salomonis que
antiquata st̃ neq in memoria durauerunt & hic liber oblite¬
randus uideret᷑. eoqd̃ uanas dei asserer& creaturas. & totum
putar& esse ꝓ nichilo. cibũ & potũ & delitias transeuntib pre¬
ferra om̃ib: ex hoc uno capitulo meruisse aucboretatẽ ut in
diuinoꝵ uoluminũ numero ponerent᷑ qđ totã disputatio¬
coartauerit. & dixerit finẽ sermonũ suo: auditu esse prõp.¬
tissimũ. nec aliqͥd u se habere difficile: ut scilic& timeamꝰ dim̃.
& eiꝰ pͣcepta faciamꝰ. Ad hoc enĩ natũ esse hominẽ. ut creatorẽ

Expanded text:
quod ait Apostolus: Plus autem illis omnibus laboravi: non autem quod ait Apostolus: Plus autem illis omnibus laboravi: non autem ego, sed gratia Dei quae mecum est . Et Salvator: Laboravi clamans . Finis sermonis verbi universi auditu perfacilis est: Deum time, et mandata ejus custodi. Hoc est enim omnis homo, quia omne factum Deus adducet in judicium de omni abscondito, sive bonum, sive malum sit. Aiunt Hebraei cuantiquata sunt non in memoria duraverunt, et hic liber oblitterandus videretur, eo quod vanas Dei assereret creaturas, et totum putaret esse pro nihilo, cibum et potum et delicias transeuntibus praeferret omnibus: ex hoc uno capitulo meruisse auctoritatem, ut in divinorum voluminum numero poneretur, quod totam disputatiot, et dixerit finem sermonum suorum auditu esse promptissimum, nec aliquid in se habere difficile, ut scilicet timeamus Deum, et ejus praecepta faciamus. Ad hoc enim natum esse hominem, ut Creatorem
Abbreviated transcription (Latin):
sermone signatũ: om̃is scriptura diuina ẽ: & uno capitulo libri
hie Zechiel iohannes q uescunt᷑. Saluator quoq om̃iũ retro
sc̃oꝵ uocibus ꝓphetatꝰ ait. In capitulo libri scriptũ est
de me. Iuxta hunc igit᷑ sensũ arbitror nc̃ preceptũ. ne plures
libri fiant. Quicquid enĩ dixeris. si ad eũ referat᷑ qͥ in prin
biles libri. una lex unũ euangeliũ nominant᷑. Qđ si diuersa
& discrepantia disputaueris. & curiositate nimia huc & illuc
animũ adduxeris: etiã in uno libro. multi libr ⁊ st̃. Unde dic¬
tũ est. Ex multiloquio non effugies peccatũ. Talib gͥ libris
non est finis. Bonũ enĩ omẽ & omĩs ueritas certo fine con-¬
cluditur. malitia uero atq mendaciũ sine fine st̃. & ꝗͣ to
hac re studiũ atq meditatio. labor est carnis carnis inꝗͣ.
non sp̃c. Hab& si qͥdẽ & sp̃s laborẽ suũ iuxta illud

Expanded text:
sermone signatum omnis Scriptura divina est, et uno capitulo libri sermone signatum omnis Scriptura divina est, et uno capitulo libri , Ezechiel Joannesque vescuntur . Salvator quoque omnium retro sanctorum vocibus prophetatus, ait: In capitulo libri scriptum est de me . Juxta hunc igitur sensum 496 arbitror nunc praeceptum, ne plures libri fiant. Quidquid enim dixeris, si ad eum referatur, qui in pret innumerabiles libri una Lex, unum Evangelium nominantur. Quod si diversa et discrepantia disputaveris, et curiositate nimia huc atque illuc animum adduxeris  Al. deduxeris, etiam in uno libro, multi libri sunt. Unde dictum est: Ex multiloquio non effugies peccatum . Talibus igitur libris non est finis. Bonum enim omne, et veritas certo fine concluditur: malitia vero atque mendacium sine fine sunt. Et quanto hac re studium atque meditatio, labor est carnis. Carnis, inquam, non spiritus. Habet siquidem et spiritus laborem suum, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
Contra. scriptura diuina breui circulo coartata. ẽ: & quantũ
dilatatur in sententiis tantum in sermone constringitur:
Quia consummatũ breuiatũ q sermonẽ fecit dñs suꝑ tͣrã:
& uerbũ eiꝰ iuxta ẽ in ore & in corde nr̃o. Alitͣ. freques lec¬
tio & cotidiana meditatio. animȩ sol& magis labor esse quã
carnis. Quomͦ enĩ qͥcqͥd manu & corpore fit: manꝰ & corporis
labore cõpluit᷑: ita qͦd ad lectionẽ ꝓtin& magis m̃tis est labor.
Ex quo mͥ uident᷑ superiora de multitudine libroꝵ alit̾ sen¬
tienda. quã pleriq existimant. Moris ẽ scripturarũ ꝗͣ uis
lbros plures si int̾ se non discrepent & de eadẽ re scribãt.
unuͣ uolumen dicere. Si qͥdẽ & euangłiũ & lex dñi inma.¬
culata conuertens animas singłarit᷑ appellant᷑. cũ plura
euangelia. & multa mandata sint legis. Sic & uolumen in ysaiȩ

Expanded text:
Contra Scriptura divina brevi circulo coarctata est, et quantum Contra Scriptura divina brevi circulo coarctata est, et quantum dilatatur in sententiis, tantum in sermone constringitur. Quia consummatum breviatumque 562 sermonem fecit Dominus super terram , et verbum ejus juxta est in ore et in corde nostro . Aliter. Frequens lectio et quotidiana meditatio, animae solet magis labor esse quam carnis. Quomodo enim quidquid manu et corpore fit, manus et corporis labore completur, ita quod ad lectionem pertinet magis mentis est labor. Ex quo mihi videntur superiora de multitudine librorum aliter sentienda quam plerique existimant. Moris est Scripturarum, quamvis plures libros, si inter se non discrepant et de eadem re scribant, unum volumen dicere. Siquidem et Evangelium et lex Domini immaculata convertens animas singulariter appellantur , cum plura Evangelia et multa mandata sint legis. Sic et volumen in Isaiae
Abbreviated transcription (Latin):
palpare: nec molli manu attractare lasciuiã. s errantib
eut supradiximꝰ tardis penitentiȩ dolorẽ & uulnus infligere.
Si cuiꝰ gͥ sermo non pungit. s oblectationi ẽ audientib iste nͣ
ẽ sermo sapientis. uerba qͥppe sapientũ ut stimuli. Que qmͣ
ad conuersionẽ ꝓuocant delinquentẽ. & firma sunt. & a
consilio sc̃oꝵ. data atq ab uno pastore concessa. & solida radice
fundata st̃. Hoc stimulo nec dũ paulũ s adhuc saulũ puto
non est finis: & meditatio multa labor est carnis. Exceptis his
uerbis que ab uno pastore st̃ data. & a consilio atq cõsensu
uestigia: & ab eoꝵ auctoritate ñ discrepes. Alioqͥn. qͣrenti multa
gͣntẽ frustra faciaͥe laborare. uel certe doc&e breuitati
studendũ. & sensus magis sec tandos ẽẽ quã uerba aduersus
philosophos & scłi huiꝰ ooctores. qͥ suoꝵ dogmatũ falsita¬
tes conant᷑ asserere. uarietate ac multiplicatione sermonũ.

Expanded text:
palpare, nec molli manu attrahere lasciviam, sed errantibus palpare, nec molli manu attrahere lasciviam, sed errantibus et ut supra diximus tardis, poenitentiae dolores et vulnus infligere. Si cujus igitur sermo non pungit, sed oblectationem facit audientibus, iste non est sermo sapientis. Verba quippe sapientium ut stimuli. Quae quoniam ad conversionem provocant delinquentem, et firma sunt, et a concilio sanctorum data, atque ab uno pastore concessa, et solida radice fundata sunt. 495 Hoc stimulo, necdum Paulum, sed adhuc Saulum puto non est finis: et meditatio plurima labor est carnis. Exceptis his verbis quae ab uno pastore sunt data, et a concilio atque consensu vestigia, et ab eorum auctoritate non discrepes. Alioquin quaerenti multa gentem frustra faciat laborare. Vel certe doceat brevitati studendum, et sensus magis sectandos esse quam verba, adversus philosophos et saeculi hujus doctores, qui suorum dogmatum falsitates conantur asserere varietate ac multiplicatione sermonum.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi temerariꝰ subito pͣceptor erumꝑe. & sibi uendicare doc¬
trinã quã moyses sua sponte ñ tã. quã deo irascente pͥmũ
dehinc inspirante susceꝑat: dicit uerba sua uerba esse sa-¬
pientũ. qͣ in similitudine̾ stimuloꝵ corrigant delinquentes.
& pigros mortaliũ gressus aculeo pungente cõmoueant. sic¬
q sint firma. quasi claui in altũ solidũq defixi: nec aucto¬
ritate uniꝰ s consilio atq consensu magistroꝵ om̃iũ ꝓferant᷑.
Et ne contẽpneret᷑ huniana sapientia ait eã ab uno pastore
concessam: id ẽ psurimi doceant. camͣ doctrinȩ unus auctor
est dñs. facit hic locꝰ aduersũ eos qͥ aliũ legis ueteris. alium
euangelii estimant dñi. qͦd unꝰ pastor consiliũ prudenti ũ
instruxerit. Prudentes autẽ tã ꝓpħe st̃ quã apłi. Simul
& hoc notandũ qd̃ dicant᷑ uerba sapientiũ pungere nõ

Expanded text:
Dei temerarius subito praeceptor erumpere, et sibi vindicare docDei temerarius subito praeceptor erumpere, et sibi vindicare doctrinam, quam Moyses non tam sua sponte, quam Deo irascente primum, dehinc inspirante susceperat: dicit verba sua verba esse sapientium, quae in similitudinem stimulorum corrigant delinquentes, et pigros mortalium gressus aculeo pungente commoveant: sicque sint firma quasi clavi in altum solidumque defixi: nec auctoritate unius, sed concilio atque consensu magistrorum omnium proferantur. Et ne contemneretur humana sapientia, ait eam ab uno pastore concessam: id est, licet plurimi doceant, tamen doctrinae auctor unus est Dominus. Facit hic locus adversus eos, qui alium Legis veteris, alium Evangelii aestimant Deum, quod unus pastor concilium prudentium instruxerit. Prudentes autem tam Prophetae sunt, quam apostolque notandum est quod dicantur verba sapientium pungere, non
Abbreviated transcription (Latin):
docem᷑: qđ dñs popło in ꝓuerbiis & in ꝓarabolis sit locutus.
secreto autẽ apostolis dissoluerit ea. Ex qͦ manifestũ ẽ. &. ꝓuer.¬
bioꝵ librũ nͣ ut simplices arbitrantur patentia habere pre¬
cepta. s quasi in terra aurũ. & in nuce nucleos & in hyrsuti
castanearũ oꝑculis absconditꝰ fructꝰ inqͥrit᷑: ita in eis duinũ
sensũ altiꝰ ꝑscrutandũ. Suꝑ hec addit &iã causas naturas q
rerũ se uoluisse cognoscere. & dei dispositionẽ & prudentiam
quare unũ qd̃q uel qͦmͦ factũ sit scire uoluisse: ut qͦd dauid
post dsssolutionẽ corporis & animȩ celo reuersurũ se sꝑat
p̃senti salomon nisus fuerit inuenire: ut ueritatẽ soli deo
cognitã corporis uallata septo mens humana cõpͣhender&:
Uerba sapientiũ ut stimuli. & quasi claui in altũ desixĩ. ha¬
bentib data st̃ celitꝰ a pastore uno. Ne uideret᷑ post legem

Expanded text:
docemur : quod Dominus populo in parabolis et proverbiis sit locutus: docemur : quod Dominus populo in parabolis et proverbiis sit locutus: secreto autem Apostolis dissolverit ea. Ex quo manifestum est, et Proverbiorum librum, non ut simplices arbitrantur, patentia habere praecepta: sed quasi in terra aurum, in nuce nucleus, in hirsutis castanearum operculis absconditus fructus inquiritur: ita in eis divinudum. Super hoc addit etiam causas naturasque rerum se voluisse cognoscere, et Dei dispositionem et prudentiam, quare unumquodque vel quomodo factum sit scire voluisse, ut quod David post dissolutionem corporis et animae coelos reversurum se sperat praesenti Salomon nisus fuerit invenire, ut veritatem soli Deo cognitam, corporis vallata septo mens humana comprehenderet. Verba sapientum, ut stimuli, et quasi clavi in altum defixi, habentibus coetus, data sunt a pastore uno. Ne videretur post legem
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃e conuertet᷑ ad dm̃ qͥ dedit illũ. Ex quo satis ridendi qui
putant animas cũ corporib fieri & non a deo. s a corporum
parente generari. Cũ enĩ caro reuertat᷑ in terrã. & sp̃s redeat
ad dm̃ qͥ dedit illũ: manifestũ ẽ dm̃ parentẽ esse animarũ nõ
homunes. Post descriptionẽ interitꝰ humani. pulcre ex ordiũ
libri sui repetens ait. Uanitas uanitatũ dixit eccłiastes. omĩa
uanitas. Cũ enĩ cunctꝰ mortaliũ labor de qͦ in toto uolumĩe
disputatũ ẽ huc ꝑueniat ut reuertat᷑ puluis in terrã suã &
anima illuc redeat unde sũpta ẽ: magnȩ uanitatis ẽ in hoc
scło laborare. & nichil ꝓfutura conquirre. & ampliꝰ qͥ factꝰ est
ecclesiastes sapiens adhuc docuit scientiã popłum. & audire eos
fecit & scrutans composuit ꝓuerbia. Multũ quesiuit ecclesi
aliud habentes in medulla. aliud in suꝑficie pollicentes.
Prouerbia qͥppe ñ hoc sonare qđ scriptũ ẽ &iã in euangeliis ẽ¬

Expanded text:
s convertitur ad Deum qui dedit illum. Ex quo satis ridendi, qui putant animas cum corporibus seri, et non a Deo, sed a corporum parente generari. Cum enim caro revertatur in terram, et spiritus redeat ad Deum qui dedit illum, manifestum est Deum parentem animarum esse, non homines. Post descriptionem interitus humani, pulchre exordium libri sui repetens ait: Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, et omnia vanitas. Cum enim cunctus mortalium labor, de quo in todisputatum est, huc perveniat, ut revertatur pulvis in terram suam, et anima illuc redeat, unde sumpta est, magnae vanitatis est in hoc saeculo laborare et nihil profutura conquirere. Et amplius, quia factus est Ecclesiastes sapiens: adhuc docuit scientiam populum, et audire eos fecit: et scrutans composuit proverbia. Multum quaesivit Ecclesialiud habentes in medulla, aliud in superficie pollicentes. Proverbia quippe non hoc sonare quod scriptum est, etiam in Evangeliis e
Abbreviated transcription (Latin):
dicas dũ potui laboraui. debeo in senectute reqͥescere. Ne scis
enĩ utrũ in iuuentute aut in etate longeua placeas deo. Nec
ꝓdẽ adolescentie frugalitas: si senecta ducat᷑ in luxu. In qua enĩ
die iustꝰ errauerit. ueteres eũ iustitie a morte liberare ñ poter̃.
Qđ si iuxta utrãq int̾pretationẽ sẽꝑ bñfeceris. & om̃i ecate eqͣlẽ¬
cursũ habueris: uidebis dm̃ patre dulcissimã lucẽ. uidebis xp̃m
solẽ iustitiȩ. Porro & si multis annis iuxeris. & omĩa bona habu¬
eris. uel bona oꝑa ꝑpetraueris. & scieris te sẽꝑ moriturũ. & ante
ocłos tuos tenebrarũ sẽꝑ uerset᷑ aduentꝰ. p̃sentia quasi fluxa.
fragilia. & caduca contẽpne. Sẏmac̾ finẽ huiꝰ sententiȩ int̃pre¬
tatꝰ est. Si annis multis uixerit homo & in om̃ib letꝰ fuerit.¬

Expanded text:
dicas: dum potui, laboravi: debeo in senectute requiescere. Nescis dicas: dum potui, laboravi: debeo in senectute requiescere. Nescis enim utrum in juventute, an in aetate longaeva placeas Deo. Nec prodest adolescentiae frugalitas, si senecta ducatur in luxu. In quacumque enim die justus erraverit, veteres eum justitiae a morte liberare non poterunt. Quod si juxta utramqbis Deum Patrem, dulcissimam lucem; videbis Christum, solem justitiae. Porro si et multis annis vixeris, et omnia bona habueris, vel bona opera perpetraris, et scieris te semper esse moriturum, et ante oculos tuos tenebrarum semper versetur adventus: praesentia quasi fluxa, fragilia et caduca contemnes. Symmachus finem hujus sententiae ita interpretatus est: Si annis multis vixerit homo, et in omnibus his laet
Abbreviated transcription (Latin):
cat in carnib aliud duret᷑ in ossib. aliud in uenis palpita:
aliud liget᷑ in neruis: ita dei oꝑa scire nõ poteris qͥ factor ẽ
om̃iũ. Ex qͦ doc& contraria nõ timenda. nec temere de uentis
& nubib qͣs supradiximꝰ uidicandũ: cũ suo tenore & cursu de¬
beat sator ꝑgere & euentũ. dñĩ sententie reseruare. Non est
uolentisnes currentis. sed miserentis dĩ. In matutino semina
placeat hoc aut illud. & si utrũq quasi unũ bonũ ẽ. & dulce
lum. & bonũ ocłis uidere solẽ. Quia si annis multis uixerit
homo. & in om̃ib his letet᷑. & meminerit dies tenebrarũ quia
plurime erunt: ome qͦd uenturũ ẽ uanitas. Ne eligas cui be¬
nefacias. s & cũ bnfeceris ñquã de bono oꝑe desistas. Matutinã
reparet᷑. Potest autẽ accidere. ut non unũ s utrũq placeat
deo. Alit. & in adolescentia & in senecta equus tͥ labor sit. nec

Expanded text:
cat in carnibus, aliud durescat in ossibus, aliud in venis palpitet, et cat in carnibus, aliud durescat in ossibus, aliud in venis palpitet, et aliud ligetur in nervis: ita Dei opera scire non poteris, qui factor est omnium. Ex quo docet contraria non timenda, nec temere de ventis et nubibus, quas supra diximus, judicandum: cum suo tenore et cursu debeat sator pergere, et eventum Domini sententiae reservare. Non enim volentis neque currentis, sed Dei miserentis est . Inaut hoc, an illud. Etsi utrumque, quasi unum bonum est. Et dulce lumen, et bonum oculis videre solem: quia si annis multis vixerit homo, in omnibus his laetetur, et meminerit dies tenebrarum, quia plurimae erunt. Omne quod venturum est, vanitas. Ne eligas cui bene facias: sed et cum benefeceris, nunquam a bono opere desistas. Matutinam aeparetur. Potest autem accidere, ut non unum, sed utrumque placeat Deo. Aliter: Et in adolescentia, et in senecta, aequus tibi labor sit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
rat aurae: fator neggligens & ignauꝰ agricola est. In ipsis enĩ
ꝓspis dũ nescunꝰ: aduersa consurgunit. Soportune tupore¬
tune suo tẽpore dei sermo ẽ p̾dicandus nec Rdei tepoes
aduersariatũ nubiũ consideranda tepestas. de qͦ i puer¬
uiis dicit᷑ Sicut pluuia uehemens & mutilis. sic qui de
reliquert sapientiã & impietatẽ laudant. Absq cõsiderati
oneͣ nubiũ. & timore uentoꝵ in meduis tẽpestatib seminandũ
e: nec dicendũ illud tẽpꝰ cõmodũ. illud inutile: cũ ignoremꝰ
qͣuia & q̃ uoluntas sit uniuersa sp̃s dispensantis. Quomͦ
nescies oꝑa dei qͥ facit omĩa. Sicut nescis uiã sps & animȩ
ingredientis in paruulũ. & ignoras oss iũ & uenarũ uarietates.¬
& in uentre pͣgnantis qͦmͦ ex uili elem̃to corpꝰ hominis in di¬
uersas effigies artꝰq uariet᷑ & de eodẽ semine aliud molles¬

Expanded text:
rat aura rumoris, sator negligens et ignavus agricola est. In ipsis enim rat aura rumoris, sator negligens et ignavus agricola est. In ipsis enim prosperis, dum nescimus, adversa consurgunt. Sed opportune, importune, suo tenore, Dei sermo est praedicandus : nec fidei tempore adversariarum nubium consideranda tempestas. De qua in Proverbiis dicitur: Sicut pluvia vehereliquerunt sapientiam, et impietatem laudant . Absque consideratione enim nubium et timore ventorum, in mediis tempestatibus seminandum est: nec dicendum illudquae voluntas sit spiritus universa dispensantis. Quomodnescis opera Dei, qui facit omnia. Sicut nescis viam spiritus et animae ingredientis in parvulum, et ignoras ossium et venarum varietates in ventre praegnantis: quomodo ex vili elemento corpus hominis in diversas effigies artusque varietur, et de eodem semine, aliud molles
Abbreviated transcription (Latin):
abacuc sumamꝰ exemplũ in qͦ scribit᷑. ds̃ de theman uenia:
Quod alii interp̃tes edidert̃. as ab anst iotienue.
quantu ego estimio. seꝑ in bonã partẽ aceipit᷑. aolo in malã¬
ut ibi. Exurge aqͥlo. hoc ẽ recede & ablis ueni auster
Lignũ itaq quod in hac uita corruerit. & conidistiotie
atulit in plaga iacebit australi. nec est aliqͦd uignũ
qͦd nõ ad aqͥlonẽ sit aut ad austrũułłoc idẽ significat
ꝓhibere. Nũquã enĩ austro & orientali uento p̾cipttur
ut adducant: q apud alias plagas esse eol oporta. qui
ad oriente & austrũ postea deducant᷑. Aqͥlo gͥ ad austrũ
adducit & affricus ad orientẽ habitatores suos. Nec eni
posst᷑ ꝓficere. si in pͥstinis sedib ꝑseuerent. Qui obseruãt
uentu ñ seminat. & qͥ aspicit nubes nͨ met&. Qui consi¬
derat cui benefaciat. & ñ om̃i petenti se tribute. sepe

Expanded text:
Abacuc sumamus exemplum, in quo scribitur: Deus de Themam veniet Abacuc sumamus exemplum, in quo scribitur: Deus de Themam veniet , quod alii interpretes ediderunt, Deus ab austro veniet. Et quantum ego aestimo, semper in bonam partem auster acciur: Exsurge Aquilo , hoc est, recede, et abi, et veni auster. Lignum igitur quod in hac vita corruerit, et conditione moattulerit, in plaga jacebit australi. Nec est aliquod lignum, quin aut ad aquilonem sit, aut ad austrum. Hoc idem significat, hibere . Numquam enim austro et orientali vento praecipitur, ut adducant: quia apud alias plagas esse eos oportet, qui ad orientem et austrum postea deducantur. Aquilo igitur ad austrum adducit, et Africus ad orientem habitatores suos. Nec enim possunt proficere, si in pristinis sedibus perseverent. Qui observat ventum, non seminabit; et qui aspicit nubes, non metet. Qui considerat cui benefaciat, et non omni petenti se tribuit, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt p̃cepta iut nubes suꝑ te fundant imbrẽ suĩ. Nbicũq enĩ
t io cũ p̃paraueris futurã ꝙ sedẽ. siue ad austrũ. siue ad boreã:
ibi cũ mortuꝰ fueris ꝑmanebis. Alit̃. Propterea supradixinꝰ.
mitte panẽ tuũ suꝑ faciẽ aquȩ. & om̃i petenti te tribue.
qr & nubes cũ plene fueruit diuitias suas mortalib largi¬
unt᷑: tu quasi lignũ quãius longeuꝰ sis nͣ eris in ꝑpetuũ. s
subito ut uentoꝵ ita mortis tẽpestate submersus. ubicũq
in psalmis ad dm̃. Heritas tua usq ad nubes. Et in ysaia
peccanti uineȩ ds̃ cõminat᷑. Mlandabo nubib meis ne pluat᷑
in corde suo congregauerit disciplinas. tũc ualebit pluere
p̃cepta doctrinarũ &e dicere. Exspectet᷑ sicut pluuia sermo.
& effundant suꝑ terrã inibrẽ. ad quã dictũ est. audiat terra
uerba oris mei. Quod aut̃ seqͥt᷑. & si ceciderit lignũ ad austrũ
aut aqͥlonẽ. in locũ ubi ceciderit lignũ ibi erit: illud de

Expanded text:
sunt praecepta, ut nubes super te fundant imbrem suum. Ubicunque enim tibi locum praeparaveris, futuramque sedem, sive ad austrum sive ad boream, ibi cum mortus fueris, permanebis. Aliter: Propterea supra diximus : Mitte panem tuum super faciem aquae, et omni petenti te tribue , quia et nubes cum plenae fuerint divitias suas mortalibus largiuntur, tu quasi lignum, quamvis longaevus sis, non eris in perpetuum, sed subito ut ventorum, ita mortis tempestate submersus, ubicunque in psalmis ad Deum: Veritas tua usque ad nubes ; et in Isaia peccanti Deus vineae comminatur: Mandabo nubibus meis ne pluant in corde suo congregaverit disciplinas, tunc valebit praecepta pluere doctrinarum, et dicere: Exspectetur sicut pluvia sermo meus, et effundent super terram imbrem : ad quam dictum est: Audiat terra verba oris mei. Quod autem sequitur: Et si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem: in locum ubi ceciderit lignum, ibi erit: illud de
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ capere quasi necessitate cogant᷑. Uerũ mͥ sacratiꝰ qͥd latere
uidet᷑ in littera. quod iuuenes dicant᷑ in scripturis. qͥ a ueteri
auctoritate deciscunt. & cana parentũ p̾cepta contẽpnunt.
qͥ neglecto di mandato cupiunt statuere traditiones hominũ
syloe quȩ uadit cũ silentio. & ueterẽ piscinã auerterit. eli-¬
gens sibi fluenta samariȩ. & gurgites damasci. & dabo inqͥt
iuuenes principes e&. & illusores dñabunt᷑ eis .I. ege daniel.
& uetustũ inuenies dm̃. Lege apocalipsim iohannis. & caput
saluatoris candidũ ut niuẽ. & quasi lanã albam inuenies.
lieremias qͦq qr sapiens erat. & cani eiꝰ in sapientiã reputabant᷑.

Expanded text:
cibum capere quasi necessitate cogantur. Verum mihi sacratius quid latere cibum capere quasi necessitate cogantur. Verum mihi sacratius quid latere videtur in littera, quod juvenes dicantur in Scriptura, qui a veteri auctoritate desciscunt, et cana praecepta parentum contemnunt: qui neglecto Dei mandato, cupiunt statuere traditiones hominum.Siloe, quae vadit cum silentio, et veterem piscinam averterit, eligens sibi fluenta Samariae, et gurgites Damasci. Et dabo, inquit, juvenes principes eorum, et illusores dominabuntur eis . Lege Danielm dierum invenies Deum . Lege Apocalypsin Joannis, et caput Salvatoris candidum ut nivem, et quasi lanam albam reperies . Jeremias quoque, quia sapiens erat, et cani ejus in sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
pientes scłi & heretici inpugnare conant᷑. Et qd̃ de philosophiᷤ
diximꝰ. hoc idẽ &iã de hereticis sentiendũ quod frustra laborã
& affligant᷑ in studio scripturarũ. cũ ambulent in deserto. &
ciuitatẽ inuenire ñ ualeant. De quoꝵ errore & psalmista cõme¬
morat dicens. Errauerunt in deserto & in aquoso. uiã ciuitatis
& habitationis eiꝰ non inuenerunt. He tͥ terra cuiꝰ rex adoles
cens. & principes tui mane comedunt. Beata tu terra cu. ius
rex filiꝰ ingenu&ꝵ. & pͥncipes tui in tẽpore comedunt. in fortitu¬
dine & ñ in confusione. Uidet᷑ qͥdẽ iuuenũ reꝓbare principatũ
& luxuriosos iudices condemnare: qd̃ in altero ꝑ ȩtatẽ infir
nia sit sapientia. in aliis &iã matura ȩtas deliciis eneruet᷑:¬
& e contrario ꝓbare pͥncipẽ bonis morib & liberalit̾ institu¬
tũ. & eos iudices pͣdicare. qͥ nequaꝗͣ uoluptatẽ negotiis ciuiũ
p̃ferant. s post multũ laborẽ & administrationẽ rei publicȩ

Expanded text:
pientes saeculi et haeretici impugnare conantur. Et quod de philosophis diximus, hoc idem etiam de haereticis sentiendum, quod frustra laborent et affligantur in studio Scripturarum, cum ambulent in deserto, et civitatem invenire non valeant. De quorum errore et Psalmista commemorat, dicens: Erraverunt in deserto et in inaquoso, viam civitatis et habicens, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex tuus filius ingenuorum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in confusione. Videtur quidem reprobare juvenum principatum, et luxuriosos judices condemnare, quod in altero per aetatem sit infirma sapientia, in aliis etiam matura aetas deliciis enervetur. Et econtrario principem probare bonis moribus, et liberaliter institutum; et eos judices praedicare, qui nequaquam voluptatem negotiis civium praeferant: sed post multum laborem et administrationem reipublicae,
Abbreviated transcription (Latin):
Porro sc̃m allegoriã sciendũ regnũ celoꝵ simile ẽẽ sagenȩ
misse in mare. & econtrario habere sagenã hereticos ꝑ quã
pisces capiant ad interitũ. Sagena eo est sermo affabilis blan¬
dũ adłoqͥum. simulata aut coacta ieiunia: uestis humilis uir¬
tutũ imitatio. Quod & si ceꝑint de suꝑiorib disputare. et
in sublime leuare os suũ & altitudinẽ dei quętere: laq̃uin
ponunt in excelsis. Quom gͥ pisces & uolucres capiuuntur
a tali sagena. & ab huiꝰmodi laqueo: sic cũ multiplicata
fuerit iniquitas & refrixerit caritas multoꝵ. & signa facta
fuerint portenta atq. ita ut seducant᷑ si possibile est etiã
electi: sciendũ est ecclesiasticos quoq uiros. qui filũ homi¬
nis appellant᷑. & sunt modice fidei cito posse corruere.
Notandũ eiã quod ꝑ totũ librũ ubicũq dr̃ filui hominũ.

Expanded text:
Porro secundum allegoriam est sciendum, regnum coelorum simile esse sagenae Porro secundum allegoriam est sciendum, regnum coelorum simile esse sagenae missae in mari . Et e contrario habere sagenam haereticos, per quam pisces capiant ad interitum. Sagena eorum est sermo affabilis, blandum eloquium, simulata aut coacta jejunia, vestis humilis, virtutum imitatio. Quod si coeperint, et de superioribus disputare, et in sublime levare os suum, et Dei altitudines quaerere, laqueum ponunt in excelsis. Quomodo igitur pisces et volucres cito capiuntur a tali sagena, et ab istiusmodi laqueo: sic cum multiplicata fuerit iniquitas, et refrixerit charitas multorum, et signa facta fuerint atque portenta, ita ut seducantur, si possibile 466 est, etiam electi : sciendum est Ecclesiasticos quoque  Al. quosque viros, qui filii hominum appellantur, et sunt modicae fidei, cito posse corruere. Notandum etiam, quod per totum librum ubicumque dicitur, filii hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciꝰ disseramiꝰ. epistola ad romanos huic loco congriit. qͥa
non uolentis neq currentis s miserentis dei sit. Quod autẽ
ait. non est sapientib panis: multo cotidie ꝓbat᷑ exemplo. qͥ
cũ sapientissimi sint. indigent necessariis. Et non ẽ scientib¬
grã. Nideas enĩ in eccła imꝑitissimos qͦsq florere.ꝙ. quia nu¬
trierunt frontis audatiã. & uolubilitatẽ lingue consecuti
sunt : dũ non recogitant qͥd loquant᷑. prudentes se & erudi¬
tos arbitrant᷑. maxime si fauorẽ uulgi habuerint qui magis
dictis leuiorib cõmouet᷑: & econtrario eruditũ iurũ latere
habere: s in opia & egestate tabescere. Hec aut̃ fiunt. qr
incerto statu ferunt᷑ omĩa: & non est in p̃senti retributio
colligantur laqueo: sic corruent filii hominis in tẽpore
malo. cũ ceciderit suꝑ eos extͥmplo. Iam supra diximꝰ qđ dũ
nesciant homines. ita eis aut angustiȩ ueniant aut interitꝰ.

Expanded text:
se incertos. Epistola ad Romanos huic loco congruit: quia non volentis, neque currentis, sed miserentis Dei sit. Quod autem ait: Non est sapientibus panis, multorum quotidie probatur exemplo, qui cum sapientissimi sint, necessariis a. Videas enim in Ecclesia imperitissimos quosque florere, et quia nutrierunt frontis audaciam, et volubilitatem linguae consecuti sunt, dum non recogitant quid loquantur, prudentes se et eruditos arbitrantur, maxime si favorem vulgi habuerint, qui magis dictis levioribus commoventur, et econtrario eruditum virum latere habere, sed inopia et egestate tabescere. Haec autem fiunt, quia incerto statu feruntur omnia, et non est in praesenti retributio colligantur laqueo: similiter corruent filii hominum in tempore malo, cum ceciderit super ipsos extemplo. Jam et supra diximus, quod dum nesciant homines, ita eis  Al. eis aut angustiae veniant, aut interitus.
Abbreviated transcription (Latin):
& finis stultitia ẽ. & error pessimꝰ. siue ut symacꝰ transtulit
tumultꝰ. & quedã uerboꝵ insconstantia. dũ non man& in senten¬
tia. s putat in multiplicatione sermonũ esfugere se posse
peccatũ. Cũ enĩ pͣreteritoꝵ meminerit. nec futura cog¬
noscat. & ignorantia & tenebris uo lutet᷑: falsam sibi scien¬
tiam rȩꝓmittens. in eo doctũ. in eo se putat sapientẽ esse si¬
uerba multiplic&. Potest hoc & de hereticis accipi: qͥ pru¬
dentiũ uiroꝵ dicta non capiunt: s se ad disputationes cõ¬
trarias preꝑantes. & initiũ & finẽ loquendi uanitate
tumultuosa & inpudenti errore conuoluunt: & cũ nichil
sciant: plura locunt᷑ quã norunt. Labor stultoꝵ affli¬
ga eos qͥ nesciunt ire in ciuitatẽ. Cũ suꝑiorib etiã hos
iunge uersiculos. Aut generaliter de omib stultis qui
ignorent dm̃. aut specialit᷑ de hereticis disputat. Lege plato¬

Expanded text:
et finis stultitia est et error pessimus; sive ut Symmachus transtulit, et finis stultitia est et error pessimus; sive ut Symmachus transtulit, tumultus, et quaedam verborum inconstantia; dum non manet in 475 sententia, sed putat in multiplicatione sermonum effugere se posse peccatum. Cum enim nec praeteritorum meminerit, nec futura cognoscat, et in ignorantia et tenebris volutetur, falsam sibi scientiam reverba multiplicet. Potest hoc de haereticis accipi, qui prudentium virorum dicta non capiunt, strarias praeparantes, et initium, et finem loquendi vanitate, tumultu, errore convolvunt: et cum nihil sciant, loquuntur plura quam norunt. Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt ire in civitatem. Cum superioribus etiam hos junge versiculos: aut generaliter de omnibus stultis, qui ignorant Deum, aut specialiter de haereticis disputat. Lege Plato
Abbreviated transcription (Latin):
entis gr̃a. & labia insipientis precipitabunt eũ. Stulticiasi
uiro uiderit. Telo stimulata non recipit. Loquit᷑ enĩ uir
sapiens uerba scientiȩ. uerba gr̃ȩ que utilitatẽ possint
prebere audientib. Et labia stulti non ita suscipiunt que
dicunt᷑ ut dicta sunt : s econtrario uirũ prudentẽ supplan¬
tare conant᷑. & sui similẽ facere. Et re uera precipitatur
uir sapiens quando in aurẽ loquit᷑ imprudentis. & uerba
eiꝰ in ꝓfundo ut ita dicã gurgite ꝑeunt. Unde beatꝰ qͥ in au¬
rẽ loquit᷑ audientẽ. Intciũ uerboꝵ eiꝰ insipientia. et nouis¬
simũ oris eiꝰ error pessimꝰ: & stultus multiplicat uerba.
Ignorat homo qͥd sit qͦd factũ est. & qͦd futurũ est post eũ.
quis annunciabit ei : Adhuc ei de stulto disputatio est
cuiꝰ labia precipitant sapientẽ. siue uxta aliã interpreta¬
tionẽ stultũ ipsũ corruere faciunt. Et inttiũ sermonis eiꝰ

Expanded text:
entis gratia, et labia insipientis praecipitabunt eum. Stultitia, si entis gratia, et labia insipientis praecipitabunt eum. Stultitia, si tiae in docto viro viderit, zelo stimulata non recipit. Loquitur enim vir sapiens verba scientiae, et verba gratiae, quae utilitatem possunt praebere audientibus, et aures stulti non ita suscipiunt quae dicuntur, ut dicta sunt; sed e contrario virum prudentem supplantare conantur, et sui similem lacere. Et revera praecipitatur vir sapiens, quando in aurem loquitur imprudentis, et verba ejus in profundo, ut ita dicam, gurgite pereunt. Unde beatus, qui in aurem loquitur audientis. Initium verborum ejus insipientia, et novissimum oris ejus error pessimus. Et stultus multiplicat verba. Ignorat homo quid sit, quod factum est: et quod futurum est post eum, quis annuntiabit ei? Adhuc ei de stulto disputatio est, cujus labia praecipitant sapientem, sive juxta aliam interpretationem, stultum ipsum corruere faciunt. Initium enim sermonis ejus,