comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scio: Neꝙ enĩ ego me ipsũ diiudico. Iui
enĩ diiudicat me : dñs ẽ: Nescio qͥd de se
petrꝰ nesciens p̃sũpsit: & aliud uidebat
medicꝰ inuirib eiꝰ. Ergo pie pureq addm̃
tas: Esto mitis: esto mansuetꝰ. Noli ferox:
noli suꝑb: noli excussa & erecta ceruice. eẽ.¬
sic̃ equꝰ & mulꝰ qͥb ñ ẽ intellectꝰ. Cũ enim
fueris mitis : cum fueris mansuetꝰ: insidet
dñs : & ducet te ꝑuias suas diriget enim
mites in udicio: docebit mansuetos uias
suas lu gͦ cognoiusti semitas measn
uia hac qua ingrediebar. absconder̃ mͥ

Expanded text:
scio? Neque enim ego meipsum dijudico: qui scio? Neque enim ego meipsum dijudico: qui enim dijudicat me, Dominus est . Nescio quid de se Petrus nesciens praesumpsit, et aliud videbat medicus in viribus ejus. Ergo pie pureque clametas? Esto mitis, esto mansuetus; noli esse ferox, noli superbus, noli excussa et erecta cervice, sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Cum enim fueris mitis, cum fueris mansuetus, insidet Dominus, et ducet te per vias suas: diriget enim mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . «Tu» ergo «cognovisti semitas meas.» 9. «In via hac qua ingrediebar, absc
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ suꝑ eminet. qd̾ excelsũ ẽ: nichil excelsiꝰ
uia caritatis Et ñ in illã ambulant: nͥ humi¬
les Has gͦ semitas. dic̃ p̃cepta caritatis In¬
tu nosti quia quod ꝓte patior. amore patior
Tu nosti. qr caritas inme omĩa tolerat: tu
nosti. qr & trado corpꝰ meũ ut ardeã: habeo
illã. sine qͣ illud ñ ꝓdest homini. Iuis aut̃
nouit uias istas hominis fr̃s mei: nͥ uere
ille cui dictũ ẽ tu cognouisti semitas meas:
Omĩa enĩ facta humana ante ocłos hominũ:
incertũ ẽ quo corde fiant Et quã multi im¬
pii. metientes semetipsos ex semetipsis. dict̃
de nob qd̃ ista iueccła querimꝰ: honores: lau¬
des: utilitates tẽporales. quã multi dicunt
tis me : & hunc habe me finẽ. & hane inten¬
tionẽ cũ loqͦr. Et qͦuͦi eis ostendo. ñ ea inten¬
tione me loqͥ: Restat ut dicã. tu cognoui¬
sti semitas meas. Quomͦ illi sciunt. qd̾ nec
uosscitis: Quomͦ illi sciunt. qd uix ego

Expanded text:
enim supereminet, quod excelsum est. Nihil excelsius via charitatis, et non in illa ambulant nisi humiles. Has ergo semitas, dicit praecepta charitatis. «tu nosti quia quod pro te patior, amore patior; tu nosti quia charitas in me omnia tolerat; tu nosti quia et si trado corpus meum ut ardeam, habeo illam, sine qua illud non prodest homini. 8. Quis autem novit vias istas hominis, fratres mei, nisi vere ille cui dictum est, «Tu cognovisti semitas meas?» Omnia enim facta humana ante oculos hominum; incertum est quo corde fiant. Et quam multi impii metientes semetipsos, ex semetipsis dicunt de nobis quod ista in Ecclesia quaerimus, honores, laudes, utilitates temporales? Quam multi dicunt tis me, et hunc me habere finem et hanc intentionem, cum loquor? Et quomodo eis ostendo non ea intentione me loqui? Restat ut dicam, «Tu cognovisti semitas meas.» Quomodo illi sciunt quod nec vos scitis? Quomodo illi sciunt quod vix ego
Abbreviated transcription (Latin):
esterna ultima. Hesterna em̃ ultima sin
ministis. hȩc fuit : singłaris ego sũ done
transeã Et hȩc quȩ ẽ ultima : Ne sibiue¬
bt̃ iusti : quo adusq retribuas mich¬

Expanded text:
hesterna ultima. Hesterna enim ultima, si meministis, haec fuit: «Singularis ego sum, donec transeam» . Et hic quae est ultima? «Me sustinebunt justi, quoadusque retribuas mih
Abbreviated transcription (Latin):
disti hȩc inqͥt asapientib & prudentib: & re¬
uelasti ea paruulis. Quia gͦ pꝰ istas corrupti¬
ones angustas. habitabimꝰ indomo dĩ: tota
uita nr̃a ñ erit nͥ laus dĩ. lã sepe uob̾ expo¬
sitũ ẽ. qr recedente necessitate. omĩa negotia
cũ unꝰ dies ẽ: ñ erit qͥd ibi agamꝰ: n laudemꝰ
quẽ diligimꝰ : qr tc̃ & uidebimꝰ. Modo ñ uisũ¬
qͦmͦ laudabimꝰ: Sine fine erit laus: qr sine
fine amor. Quia gͦ hoc ibi agemꝰ : Educ decar¬
cert animã meã. ut c̃fiteat᷑ nomini tuo Beati

Expanded text:
 inquit, «a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis» . Quia ergo post istas corruptionis angustias habitabimus in domo Dei, tota vita nostra non erit nisi laus Dei. Jam saepe vobis expositum est quia recedente necessitate omnia negotia cum unus dies est, non erit quid ibi agamus, nisi laudemus quem diligimus, quia tunc et videbimquomodo laudabimus? Sine fine erit laus, quia sine fine amor. Quia ergo hoc ibi agemus, ideo «educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Beati
Abbreviated transcription (Latin):
animã meã : educ decorruptione animã meã
Si sic intelligamꝰ ñ ẽ blasphemia: intellectꝰ
constat Ad extremũ fr̃s sic̃ arbitror. hoc dix̃.
educ decarcere : educ ab angustia Gaudenti
enĩ homini. & carcer latꝰ ẽ: & tristi. pratũ¬
angustum.ẽ. Ego orat se educi ab angustia
Quam ius enĩ inspe latitudinẽ habeat: in re
as apłi. N& abui reqͥẽ sp̃ui meo dixit.
quia ñ in ueni ittũ frẽm meum Alio loco.
qͥs infirmat᷑ & ego ñ infirmoͬꝰ Iuis sea¬
dalizat᷑. & ego ñ uror: qͥ gͦ & infirma-¬
bat᷑ & urebat᷑: ñ inpęnis &e carcere erat.

Expanded text:
animam meam,» Educ de corruptione animam meam. animam meam,» Educ de corruptione animam meam. Si sic intelligamus, non est blasphemia; intellectus constat. 19. Ad extremum, fratres, sicut arbitror, hoc dixit, «Educ de carcere enim homini et carcer latus est, et tristi pratuangustum est. Ergo orat se educi ab angustia. Quamvis enim in spe latitudinem habeat, in re as Apostoli: «Non habui requiem spiritu meo,» dixit; «quia non inveni Titum fratrem meum» . Alio loco: «Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Qui ergo et infirmabatur et ure
Abbreviated transcription (Latin):
multo enĩ magis optimũ S ubi ẽ caritas:
Ergo seqͥt᷑: manere incarne necessariũ. ꝓpter
uos Si decorpore educat gͦ ds̃ qͣndo uolue¬
rit: posset dici & corpꝰ nr̃m carcer: no⁊ quia
Duo enĩ conderanda st̃ in nr̃o corpore: figm̃¬
tũ dĩ. & pena meriti. Lota ista forma. statꝰ.
in cessus. mbra ordinata. sensuũ dispositione:
uidere. ol facere. gustare. contingere: omĩs
hȩc cõpago & fabrice distinctio: ñ potuit
fieri nͥ ado. qͥ omĩa oꝑatꝰ ẽ: cȩlestia & ter¬
restria: sũma & ima: uisibilia & inuisibi¬
lia Quid gͦ ibi penale nr̃m: Quod corrup¬
tibilis caro: qd̾ fragilis : quod mortalis:
quod indigens Hoc non erit inp̃mio No
eñĩ corpꝰ ñ erit: cũ carpꝰ resurgat. S qͥd
ibi ñ erit : Corruptio Corruptibile enĩ
bonꝰ ẽ: corruptionẽ intulit iustꝰ. quia iu¬
dex ẽ Illud habes debeneficio: illud habes
de supplicio Hoc gͦ forte dix̃. educ decarcere

Expanded text:
multo enim magis optimum» . Sed ubi est charitas? Ergo sequitur, «Manere in carne necessarium propter vos.» De corpore ergo educat Deus, quando voluerit. Posset dici et corpus nostrum carcer, non quia Duo enim consideranda sunt in nostro corpore; figmentum Dei, et poena meriti. Tota ista forma, status, incessus, membra ordinata, sensuum dispositiones, videre, audire, olfacere, gustare, contingere; omnis haec compago et fabricae distinctio, non potuit fieri nisi a Deo, qui omnia operatus est, coelestia, terrestria, summa et ima, visibilia et invisibilia. Quid ergo ibi poenale nostrum? Quod corruptibilis caro, quod fragilis, quod mortalis, quod indigens: hoc non erit in praemio. Non enim corpus non erit, cum corpus resurgat. Sed quid ibi non erit? Corruptio: corruptibile enim bonus est; corruptionem intulit justus, quia judex est: illud habes de beneficio, illud habes de supplicio. Hoc ergo forte dixit, «Educ de carcere
Abbreviated transcription (Latin):
neȩ: & recte dicimꝰ. educ animã meã de
lic mundo. id ẽ. delaborib & pressuris
huiꝰ scłi. Non enĩ caro quã tu fecisti: sed
corruptela carnis. & p̃ssurȩ & temptationes.
carcer mͥ st̃ Aliqͥ aut̃ dixer̃ carcerẽ istum
& speluncã. corpꝰ hoc. eẽ : ut hoc sit. educ de
carcere animã meã S & iste intellectꝰ. ua¬
cillat aliqͣntũ. Quid enĩ magnũ. educ decar¬
cere animã ieã: educ decorpore animam
meã : Latronũ animę & sceleratoꝵ. noane
exeunt decorpore: & eunt inpeiores pęnaᷤ
quã hic ꝑtuler̃ : Quid gͦ magnũ petitur.
educ de carcere animã meã: cum
siue sero. siue cito. necesse sit exi¬
re hinc: Forte iustꝰ dix̃. iã moriar:
educ decarcere isto corporis. animam meã
Si festinat nimis: ñ habet caritatẽ Desidera¬
re qͥdẽ debet & concupiscere sic̃ ait apłs:

Expanded text:
 Educ animam meam de hoc mundo, id est, de laboribus et pressuris hujus saeculi. Non enim caro quam tu fecisti, sed corruptela carnis, et pressurae, et tentationes carcer mihi sunt. 18. Aliqui autem dixerunt carcerem istum et speluncam corpus hoc esse, ut hoc sit, «Educ de carcere animam meam.» Sed et iste intellectus vacillat aliquantum. Quid enim magnum, «Educ de carcere animam meam,» Educ de corpore animam meam? latronum animae et sceleratorum nonne exeunt de corpore, et eunt in pejores poenas quam hic pertulerunt. Quid ergo magnum petitur, «Educ de carcere animam meam;» cum sive sero, sive cito, necesse sit exire? Forte justus dicit: Jam moriar; educ de carcere isto corporis animam meam. Si nimis festinat, non habet charitatem. Desiderare quidem hoc debet et concupiscere, si
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ iterum dic̃ Suꝑ. ẽ mͥ corona iusti¬
ciȩ: quã red det mͥ dñs in illa
die iustꝰ uidex ad hoc ualet. e¬
duc de cartere animã meã: ut confi¬
teat᷑ nomini tuo lã educta de corrup¬
tione. qͥd habet cͣfiteris Peccata ibi nõ
sunt. s laudes st̃: Duob autẽ modis. confes¬
sio intelligit᷑. & inpeccatis nr̃is. & in lau¬
de dĩ Inpeccatis nr̃is nota ẽ confessio: &
ita nota omĩ ppło. ut qͣndo auditũ fuerit
nom̃ confessionis inlectione: siue in laude
dicat᷑. siue depeccatis dicat᷑: currant pugni
ad pectꝰ. Noꝗ tantũ ẽ gͦ nom̃ confessionis
depeccato: confessionẽ in laude queramꝰ. Ubi
inuenimꝰ : habes inscripturis. Et hȩc dicetis
inconfessione oꝑa dñi uniuersa : qm̃ bona
ualde Ergo hic c̃fessio. laudis ẽ Auo loco

Expanded text:
 iterum dicit: «Superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Ad hoc valet, «Educ de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Jam educta de corruptione, quid habet confiteri? Peccata ibi non sunt, sed laudes sunt: duobus autem modis confessio intelligitur, et in peccatis nostris, et in laude Dei. In peccatis nostris nota est confessio, et ita nota omni populo, ut quando auditum fuerit nomen confessionis in lectione, sive in laude dicatur, sive de peccatis dicatur, currant pugni ad pectus. Notum est ergo nomen confessionis de peccato: confessionem in laude quaeramus. Ubi invenimus? Habes in Scripturis: «Et haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde» . Ergo hic confessio laudis est. Alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
dũ istũ. nescio quã reqͥẽ pollicet᷑ nob̾ ds̃.
ifuturi sumꝰ: forte deisto loco idõ clamamꝰ.
aluc decarcere animã meã Anima nr̃a ꝑ¬
slẽ & spẽ inxp̃o ẽ. sic̃ paulo ante iã dixi:
nita ur̃a abscondita ẽ. cũ xp̃o indõ: corpꝰ
as̃t̃ nr̃m in isto carcere: inisto mundo: Si
diaeret. educ decarcere corpꝰ meũ: securi
atiꝑemꝰ carcerẽ. mundũ. Fortassae tamen
t aliqͥ quȩ nos tenent desideria terrena.

Expanded text:
mundum in nescio qua requie pollicetur nobis Deus mundum in nescio qua requie pollicetur nobis Deus quod futuri simus; forte ideo de loco isto clamamus, «Educ de carcere animam mea spem in Christo est, sicut paulo ante dixi: «Vita vestra abscondita est cum Christo in Deo.» Corpus autem nostrum in isto carcere, in isto mundo. Si diceret, Educ de carcere corpus meum; securi acciperemus carcerem mundum. Fortasse tamen propter aliqua quae nos tenent desid
Abbreviated transcription (Latin):
duc decarcere animã meã. ite codfq̃¬
dir nomini tuo Carcer iste asfloribus
urie intellectꝰ ẽ: & fortasse ꝑse ẽ carcex
iribit᷑ & intitulo spelunca. Situlꝰ enup
salii huiꝰ. ita se habet Intellectꝰ ipsi dãs
ĩ eẽt inspelunca oratio Quȩ spelunca
se carcer Duo quedã. intelligenda ꝓpo¬
aimꝰ: s unũ cũ intellexerimꝰ. utrũq erit
erta carcerẽ faciunt: Nã in uno quodã
ibitaculo alteri domꝰ ẽ: alteri carcer est:
qͥ custodiunt homines inclusos. & si in
imo sua custodiant: illi qͥ arciꝰ custodiug᷑.
narcere st̃ : nũqͥd & illi in carcere dicendi
: Unũ habitaculũ ẽ: & illi. & illi Alteri
nc̃ domũ. libertas: alteri carcerẽ. seruitꝰ.
bidã gͦ uisum ẽ. quod spelunca & car¬
er. mundꝰ iste sit: & hoc orat eccła. ut de
unere educat᷑. id ẽ. de hoc mundo: de sub
atas: & p̾sũptio sp̃s in om̃i oꝑe hominis.
ipse laborat subsole Ergo extra mun

Expanded text:
duc de carcere animam meam, ut confiteatur nomini tuo.» Carcer iste a prioribus varie intellectus est. Et forte ipse est carcer qui scribitur in titulo, «spelunca.» Titulus enim psalmi hujus ita se habet: «Intellectus ipsi David, cum esset in spelunca, oratio.» Quae spelunca, ipse et carcer. Duo quaedam intelligenda proposuimus; sed unum cum intellexerimus, utrumque erit. Merita carcerem faciunt. Nam in uno quodam habitaculo, alteri domus est, alteri carcer est. Illi qui custodiunt homines inclusos; etsi in domo sua custodiant, illi qui arctius custodiuntur, in carcere sunt: numquid et illi in carcere esse dicendi sunt? Unum habitaculum est et illi et illi; alteri facit domum libertas, alteri carcerem servitus. Quibusdam ergo visum est quod spelunca et carcer mundus iste sit; et hoc orat Ecclesia, ut de carcere educatur, id est, de hoc mundo, de sub nitas, et praesumptio spiritus in omni opere hominis, quo ipse laborat sub sole» . Ergo extra istum
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ accipimꝰ. Quia uero in fronte erubet᷑.
ille qͥ dix̃ qͥ me erubuerit corã hominib
ipsam ignominiã quodam᷑ qua pagani
derident. in loco pudoris nr̃i constituit
Audis hominẽ insultare impudenti & di¬
cere: frontẽ ñ habet. Quid ẽ frontem ne
habet : Impudens ẽ. Noa habeat nuda

Expanded text:
corpus accipimus. Quia vero in fronte erubescitur, corpus accipimus. Quia vero in fronte erubescitur, ille qui dixit, «Qui me erubuerit coram hominibuss est» ; ipsam ignominiam quodam modo, quam Pagani derident, in loco pudoris nostri constituit. Audis hominem insultare impudenti, et dicere: Frontem non habet. Quid est, Frontem non habet? Impudens est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ dictũ ẽ. Reuera enĩ ñ ponunt iss¬
mita : ñ ponunt in ipsa uia: qr xp̃c et
xpc̃ sinit ponere iniuia: ne non sit̃ qua
eamꝰ: sinit tam̃ eos ponere iuxta uian
ut deuia non declinemꝰ: Inuia se pucat
ponere scandalũ paganꝰ: qͣndo mͥ dict
coliᷤ dĩ crucifirum. Rep̃bendit crucm
xpĩ: qͣndo non intelligit. In xp̃o se putat
ponere: quod iuxta uiã ponit hoce¬
grediar axp̃o: & ñ incidã auia in musqi¬
pulam Insultet ille crucifixo axp̃o: qd in¬
det : Ibi saluor. Nichil ẽ suꝑłiꝰ egroto qͥ
deridet medicam̃tũ suũ: Si non derident.
acciꝑet ipse & sanaret᷑. Crux illa signũ est
humilitatis: ille aut̃ suꝑb in anima: noc
agnoscit. unde sanet tumor animȩ ipsiꝰ
Si aut̃ ego agnosco: inuia ambulo: Usq
ad eo decruce non erubesco: ut ñ inoculto
loco habeã crucẽ xpĩ s infronte portem
Multa sacram̃ta alit̾ atq alit accipinꝰ. Iuc¬
dã sic̃ nostis ore accipimꝰ: quedã ꝑtotu

Expanded text:
tatem dictum est. Revera enim non ponunt in semita, non ponunt in ipsa via, quia ChristChristus sinit ponere in via, ne non sit qua eamus: sinit tamen eos ponere juxta viam, ut de via non declinemus. In via se putat ponere scandalum paganus, quando mihi dicit: Colis Deum crucifixum. Reprehendit crucem Christi, quam non intelligit. In Christo se putat ponere quod juxta viam ponit. Non egrediar a Christo, et non incidam a via in muscipulam. Insultet ille crucifixo Chrior. Nihil est superbius aegroto qui deridet medicamentum suum. Si non derideret, acciperet et ipse, et sanaretur. Crux illa signum est humilitatis; ille autem superbia nimia non agnoscit unde sanetur tumor animae ipsius. Si autem ego agnosco, in via ambulo. Usque adeo de cruce non erubesco, ut non in occulto loco habeam crucem Christi, sed in fronte portem. Multa Sacramenta aliter atque aliter accipimus: quaedam, sicut nostis, ore accipimus, quaedam per totum
Abbreviated transcription (Latin):
inuia qua ingrediebar absconderunt
muscipulã mͥ: qͣntũ in ipsis ẽ Nãunt
uiã posuer̃. Ego aut̃ tutꝰ ero: si deuia
recessero. Ignoras qr in medio laqueoꝵ il¬
laquei. Laquei adextris: laquei asin¬
stris: Laquei adextris. ꝓsꝑitas scli. laqͥ¬

Expanded text:
bar, absconderunt muscipulam mihi,» quantum in ipsis est; nam juxta viam posuerunt: ego autem tutus ero, si de via non recessero. «Ignoras quia in medio laqueorum in laquei, et hinc laquei; laquei a dextris, laquei a sinistris: laquei a dextris, prosperitas saeculi; laq
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. qͣntũ ad eoꝵ cupiditatẽ ꝑtinet: qnͣtũ
ad eoꝵ conatũ: qͣntũ ad eoꝵ uotũ. In ipsa
uia me uoluer̃ habere muscipulã qua ca¬
perer: s nouit dñs uias iustoꝵ: & tu cog¬
qr tu es uia mea: Nam & heretici innomi¬
ne xp̃i nob̾ uolt̾ abscondere scandalum:
& ipsi fallunt᷑. Quod ipsi inhac uia putant
ponere: extra uiã ponunt: quia &e ipsi
ertra uiã st̃. Muscipulã ponere ñ posst̃.

Expanded text:
ntum ad eorum cupiditatem pertinet, quantum ad eorum conatum, quantum ad eorum votum, in ipsa via me voluerunt habere muscipulam qua caperer. Sed «novit Dominus viam justorum; et tu cogquia tu es via mea. Nam et haeretici in nomine Christi nobis volunt abscondere scandalum, et ipsi falluntur. Quod se in via putant ponere, extra viam ponunt, quia et ipsi extra viam sunt: muscipulam ponere non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa p̃cepta st̃ multa. Et qͥa eadẽ multa p̃¬
cepta ad unũ rediguntur: qͥa plenitudo
legis caritas : ꝓptea uie iste inmultis
preceptis adunam colligunt᷑ & una dicit᷑:
qͥa uia nr̃a caritas ẽ Uideamꝰ sicaritas uia
ẽ audiamꝰ apłm. Et adhuc suꝑ eminentio¬
rẽ uiã uob̃ demonstro Quã dicis o apłe:

Expanded text:
aecepta sunt: et quia eadem multa praecepta ad unum rediguntur, quia plenitudo legis charitas ; propterea viae istae in multis praeceptis ad unam colliguntur, et una dicitur, quia via nostra charitas est. Videamus si charitas via est. Audiamus Apostolum: «Et adhuc supereminentiorem viam vobis demonstro» . Quam dicis, o Apostole,
Abbreviated transcription (Latin):
edixer̃. cepimꝰ eũ: opp̃ssimꝰ eũ. Et tu
ognouisti semitas meas Illi me deiectũ
putabant: tu me stantẽ cernebas Illi qͥ
scquebant᷑ & cõp̃henderant. ĩplicatos puta¬
unt pedes meos: s illis obligati st̃ pedes
ececider̃ : nos aut̃ surreximꝰ & erecti sumꝰ¬

Expanded text:
et dixerunt, Cepimus eum, oppressimus eum: «Et tu cognovisti semitas meas,» Illi me dejectum putabant, tu me stantem cernebas. Illi qui persequebantur et comprehenderant, implicatos putabant pedes meos: sed illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sum
Abbreviated transcription (Latin):
̃: suꝑb ẽ Subdat sp̃m suũ: & capiat
im di Ibat inculm̃: residat inuallẽ Si ierit
nculm̃: denatat ab illo aqͥ Si inualle rese¬
brit. implebit᷑ ea : & fit ille uent̾ deqͦ dic
ẽ. flumina aquȩ uiue fluent deuentre eiꝰ.

Expanded text:
s est. Subdat spiritum suum, ut capiat Spiritum Dei. Ibat in culmen, residat in valle. Si ierit in culmen, denatat ab illo aqua: si in valle resederit, implebitur ea, et fit ille venter de quo dictum est, «Flumina aquae vivae fluent d
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. p̃ce meã effundã : hoc ẽ tribulationem
meã annuntiabo. Quando hoc facis: Inpsi
bulatione posite : Ut ñ mͥ arrogẽ uires
meas: ut sciã qd̾ aliꝰ inme oꝑat᷑ ipsã uis¬
tutẽ: Cum aut̃ tradent uos iudicib si
monuit dñs. qͦs martyres facere uoala.

Expanded text:
ecem meam effundam;» hoc est, «tribulationem meam annuntiabo.» Quando hoc facis? In perbulatione posite? Ut non mihi arrogem vires meas, ut sciam quod alius in me operatur ipsam virtutem. «Cum autem vos tradent judicibus» sic monuit Dominus quos martyres
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cẽ tuã T ribulationẽ meã. in conspectu
eiꝰ annuntiabo Repetitio ẽ & insuꝑiorib
duob uersib & inhis conseqͣntib sententie
due st̃. s utraq bis dicta. Una ẽ illa. uit
mea ad dñm clamaui. uoce iea dẽ pcatꝰ sr¬

Expanded text:
precem meam; tribulationem meam in conspectu ejus annuntiabo.» Repetitio est, et in superioribus duobus versibus, et in his consequentibus; sententiae duae sunt, sed utraque bis dicta. Una est illa, «Voce mea ad Dominum clamavi, voce mea ad
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. Quomodo eos confessitrꝰ ẽ: ueniteli
nedicti patris mei: ꝑcipite regnũ qd̃ uibis
paratũ ẽ abinitio mundi Confitebit᷑ ilos.
ꝙ loco dñs monet hoc: ut & diabolo dn¬
dat᷑. & sibi aꝑiat᷑. Nolite inqͥt timere as
qͥ corpꝰ occidt̃ : animã aut̃ ñ posst̃ occide¬

Expanded text:
Christus. Quomodo eos confessurus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Confitebitur illos amque loco Dominus monet hoc, ut et diabolo claudatur, et sibi aperiatur. «Nolite,» inquit, «timere eos qui corpus occidunt, animam autem non poss
Abbreviated transcription (Latin):
me opp̃ssũ putabant: s ego ambulabam:
ambulabam: Insemitis quas illi ñ uidebast.
me captũ putant insemitis iustitiȩ tuae:
usemitis p̃ceptoꝵ tuoꝵ. Tu enĩ cognouisti
snitas meas: ꝑsecutor ñ eas cognouit: Nã

Expanded text:
 oppressum me putabant, sed ego ambulabam. Ubi ambulabam? In semitis quas illi non videbant, qui me captum putabant; in semitis justitiae tuae, in semitis praeceptorum tuorum. «Tu» enim «cognovisti semitas meas;» persecutor non eas cognovit
Abbreviated transcription (Latin):
olle meni rati martyrũ. sicut
deuotio celebritatis ur̃ȩ. ita nr̃ȩ
seruitutis sermo debet᷑. Sed
meminisse oportet caritatẽ urãm:
befterna die quã multa dicta st̃ Noa enĩ
q ꝓpt̃ auiditatẽ interioris oris ur̃i ꝑ totũ
srmonẽ tãꝗͣ recentes ad fuistis: ꝓpterea
obliuisci debemꝰ infirmitatis communis:
pmo qr & honorare oportet uerba p̃clara.
sĩ scriptũ ẽ Preclara aut̃ uerba sapientiȩ

Expanded text:
olemnitati martyrum, sicut devotio celebritatis vestrae, ita nostrae servitutis sermo debetur. Sed meminisse oportet Charitatem vestram, hesterno die quam multa dicta sint. Non enim quia propter aviditatem interioris oris vestri per totum sermonem tanquam recentes adfuistis, propterea oblivisci debemus infirmitatis communis: primo quia et honorare oportet verba praeclara, sicut scriptum est, Praeclara autem verba sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ oratis inqt nolite ẽẽ sicut hypocrite:
qͥ stant inplateis & uicis orantes. ut ui¬
deant᷑ ab hominibꝰ. Tu aut̃ cũ oras. intra
incubiculũ tuũ. & claude ostiũ: & dep̃ca¬
re dñm dm̃ tuũ in occulto: & qͥ uidet in
occulto. reddet tͥ Si homines reddituri st̃.
effunde ante homines p̃cẽ tuã Si as̃ red¬
diturꝰ ẽ: effunde ante eũ p̃ce tuã: & clau¬
de ostiũ. ne tẽptator ingrediat᷑. Temptator
ñ cessat pulsare ut irrũꝑat: si clausũ inue¬
si intrauit & possedit: adtende qr  negligeyĩ
clausisti: aut claude neglexisti. Opid ẽ aut̃¬
ualuas: cupiditatis & timoris. Aut cupis
aliqͥd t̾renũ. & bac intrat: aut times aliqͥd
t̾renũ. & hac intrat. Timoris gͦ & cupidita

Expanded text:
autem oratis,» inquit, «nolite esse sicut hypocritae, autem oratis,» inquit, «nolite esse sicut hypocritae, qui stant in plateis et vicis orantes, ut videantur ab hominibus. Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium, et deprecare Deum tuum in occulto; et qui videt in occulto, reddet tibi» . Si homines reddituri sunt, effunde ante homines precem tuam: si Deus redditurus est, effunde ante eum precem tuam, et claude ostium, ne tentator ingrediatur. Tentator non cessat pulsare, ut irrumpat; si clausum invesi intravit et possedit, aut tu negligenter clausisti, aut claudere neglexisti. Hovalvas, cupiditatis et timoris. Aut cupis aliquid terrenum, et hac intrat; aut times aliquid terrenum, et hac intrat. Cupidita
Abbreviated transcription (Latin):
clamant ad dñm ñ uoce sua: sed
uoce corporis sui Homo gͦ interior
instrepitu labioꝵ: s in affectu cordis cla¬
met ad dm̃. No⁊ ubi homo audit: ibi ds̃
audit Nisi uoce pulmonũ & laterũ. & lin¬
gue clames: homo te ñ audit. Cogitatio
tua: clamor ẽ ad dm̃. U oce mea ad dñm
clamaui : uoce mea addñm deprecatꝰ sum
Quod dix̃ clamaui: exposuit cũ dix̃. dep̃catꝰ
sũ. Clamant enĩ ad dñm : & qͥ blasphemant.
In suꝑiore uersu clamorẽ posuit: inseqͤnti.
clamorẽ exposuit. Quasi exigeret̃ qͦ clamore.
dicimꝰ ubi uidet : qͦsi alicubi non tudet
S inisto cetu rerũ corporalisi uident &
homines : uident & animalia Ille autẽ
uidet: & ubi homo ñ uidet Nã cogitatio¬
nẽ tuã nullꝰ hominũ uidet: ds̃ aut̃ ui¬
det Ibi gͦ effunde p̃cẽ tuã: ubi solꝰ uidet
ille qͥ reminerat: Nã in abscondito te dãs
iħc xp̃c iussit orare: s si agnoscas cubicu¬
lũ tuũ : & mundas ubi rogas dm̃ Cum

Expanded text:
clamant ad Dominum, non voce sua, sed voce corporis sui. Homo ergo interior,ce sua, non in strepitu labiorum, sed in affectu cordis clamet ad Dominum. Non ubi homo audit, ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te non audit; cogitatio tua clamor est ad Dominum. «Voce mea ad Dominum clamavi; voce mea ad Dominum deprecatus sum.» Quod dixit, «clamavi;» exposuit, cum dixit, «deprecatus sum.» Clamant enim ad Dominum et qui blasphemant. In superiori versu clamorem posuit, in sequenti clamorem exposuit. Quasi exigeretur, Quo clamore dicimus, Ubi videt, quasi alicubi non videat. Sed in isto coetu rerum corporalium vident et homines, vident et animalia: ille autem videt et ubi homo non videt. Nam cogitationem tuam nullus hominum videt, Deus autem videt. Ibi ergo effunde precem tuam, ubi solus ille videt qui remunerat. Nam in abscondito te Dominus Jesus Christus jussit orare: sed si agnoscas cubiculum tuum, et mundes, ibi rogas Deum. «Cum
Abbreviated transcription (Latin):
A płs dic̃. Habemꝰ thesaurũ istũ inuasis ficti¬
lib: ut eminentia uirtutis sit dĩ Iui aut̃
thesaurꝰ: idem panis Nam si ñ idẽ eẽt &
thesaurꝰ & panis: ñ deipso thesauro alibi
scriptũ eẽt. Thesaurꝰ desiderabilis reqͥescit
more sapientis: uir aut̃ stultꝰ. glutit illũ.
Unde ammonemꝰ caritatẽ urãm : ut ea que
audiendo tãꝗͣ uentre. memoria conditis:
rursus euoluendo & cogitando qͦdãmͦ ru¬
minetis: Hoc ẽ enĩ thesaurꝰ desiderabilis re¬
qͥescit in ore sapientis : uir aut̃ stultꝰ glutit
illũ: Breuit̃ dix̃. Sapiens ruminat: stultus
ñ ruminat: Hoc aut̃ aꝑte & latine qͥd ẽ:
Sapiens cogitat ea quȩ audierit : stultꝰ aut̃¬
quȩ audit obliuioni tradit: Neq enĩ ꝓpt̃
aliud in lege munda ea dicta st̃ animalia
quȩ ruminant: in munda quȩ ñ ruminant:
Nam creatura dĩ omĩs munda ẽ Artifici
dõ. tã mundꝰ ẽ porcꝰ: quã agnꝰ. Creauit
enĩ omĩa bona ualde: & om̃is creatura dĩ.

Expanded text:
s dicit: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis sit Dei» . Qui autem thesaurus, idem et panis. Nam si non idem esset thesaurus et panis, non de ipso thesauro alibi scriptum esset: «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum» . Unde admonemus Charitatem vestram ut ea quae audiendo tanquam ventre memoriae conditis, rursus revolvendo et cogitando quodammodo ruminetis. Hoc est enim, «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum:» breviter dixit, Sapiens ruminat, stultus non ruminat. Hoc autem aperte et latine quid est? Sapiens cogitat ea quae audierit; stultus autem audita oblivioni tradit. Neque enim propter aliud in Lege, munda ea dicta sunt animalia quae ruminant, immunda quae non ruminant : nam creatura Dei omnis munda est. Artifici Deo tam mundus est porcus quam agnus. Creavit enim omnia bona val
Abbreviated transcription (Latin):
narũ tẽporaliũ diabolꝰ intrat: ꝑtimorem
ignis ęt̃ni xp̃e intrat Ecce martyres clauser̃
eis multa mundꝰ iste: risert̃: clauser̃ ualuã
cupiditatis. contra diabolũ. Minatꝰ ẽ mundꝰ
iste bestias: ignes: cruces: ñ timuerunt:
clauser̃ timoris ualuã contra diabolum

Expanded text:
narum temporalium diabolus intrat, per timorem ignis aeterni Christus intrat. Ecce martyres clauseruneis multa mundus iste: riserunt, clauserunt valvam cupiditatis adversus diabolum. Minatus est mundus iste bestias, ignes, cruces: non timuerunt, clauserunt timoris valvam contra diabolum.
Abbreviated transcription (Latin):
laudantes eũ: Sed uide quẽ ad modũ intretur in
portas iusticiȩ Hae porte dñi inꝗͥt: iusti in¬
trabunt in eas Hãs saltim nemo intrat iniustus
in habitaui. cũ tabernaculis cedar. & cũ his qui
oderunt pacẽ erã pacificus. ꝑtuli usq infinem
& factus es mͥ insalutẽ Quã sepe ostenditur.
laudis eẽ. ista confessio: non uulnera medico osten¬
dens: s de ꝑcepta sanitate grãs agens. Ipse autẽ
hnc factꝰ ẽ. Iapidẽ quẽ repbauerunt edificantes
N a hic factꝰ ẽ incaput anguli ut duos conderet
inse. in unũ neuũ hominẽ. faciens pacẽ: & com¬
mutaret utrosq in uno corpore do: circucisionẽ¬
istud caput anguli adño factũ ẽ Quãuis enim
hoc ñ eẽt factus. nͥ passꝰ eẽt : ñ tam̃ hoc abeis
a qͥb passꝰ ẽ. factus ẽ. Nam illi qͥ edificabant re¬
ꝓbauerunt: s ineo qd dñs occulte edificabat.
fecit incaput anguli qd̾ illi reꝓbauerunt. Et est

Expanded text:
 20. Sed vide quemadmodum intretur in portas justitiae. «Hae portae Domini,» inquit, «justi intrabunt in eas.» Has saltem nemo intret injustus, «inhabitavi cum tabernaculis Cedar,» et «cum his qui oderunt pacem eram pacificus» : pertuli usque in finem et factus es mihi in salutem.» Quam saepe ostenditur laudis esse ista confessio, non vulnera medico ostendens, sed de percepta sanitate gratias agens. Ipse autem cimus? «Lapidem quem reprobaverunt aedificantes:» nam «hic factus est in caput anguli; ut duos condein se in unum novum hominem, faciens pacem, ut commutaret utrosque in uno corpore Deo, per crucest, capiti anguli a Domino factus est. Quamvis enim hoc non esset factus, nisi passus esset; non tamen hoc ab eis a quibus passus est, factus est. Nam illi qui aedificabant, reprobaverunt; sed in eo quod Dominus occulte aedificabat, fecit in caput anguli quod illi reprobaverunt. «Et est
Abbreviated transcription (Latin):
auditurꝰ ẽ. intra ingaudiũ dñi tui: exultet &
dicat:
REDIbI ꝓpt̃ qd̾ locutꝰ sũ: hoc ẽ
ꝑfecte credidi. Non enĩ ꝑfecte
credunt: qͥ qd̃ credunt loqͥ no¬
lunt. Ad ipsã enĩ fidẽ ꝑtinet.
etiã illud credere qd̾ dictum ẽ.
qui me confessus fuerit corã hominib: confitebor
eũ corã angłis dĩ. Ex hoc enĩ ẽ appellatꝰ fidelis
ille seruus: non tantũ qr accepit: sed q impen¬
dit atq lueratꝰ ẽ: Ita & hoc loco ñ ait. credidi &
locutꝰ sũ: s ꝓpt̃ hoc dicit se locutũ eẽ. qr credi¬
dit. Simul enĩ credidit. & qd̾ p̃miũ loquendo
sꝑaraet: & quã penã tacendo timere deberet. Cre
nimis: Passus ẽ enĩ multas tribulationes propt̃
uerbũ qd̾ fidelit̃ tenebat: fidelit̾ impendebat:
& humiliatꝰ ẽ nimis Qd̾ illi timuerunt: qͥ ama¬
uerunt głam hominũ magis quã dĩ Sed qͥd
ẽ. ego aut̃: Diceret potiꝰ credidi ꝓpt̾ qd̾ locutꝰ
sũ: & humiliatꝰ sum nimis. Cur addidit ego

Expanded text:
Intra in gaudium Domini tui;» exsultet, dicat, redidi, propter quod locutus sum:» hoc est, perfecte credidi. Non enim perfecte credunt qui quod credunt loqui nolunt: ad ipsam enim fidem pertinet etiam illud credere quod dictum est, «Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram Angelis Dei» . Ex hoc enim est appellatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atque lucratus est. Ita et hoc loco non ait, Credidi, et locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacendo timere deberet. «Crenimis.» Passus est enim multas tribulationes, propter verbum quod fideliter tenebat, fideliter impendebat; et humiliatus est nimis: quod illi timuerunt qui «amaverunt gloriam hominum magis quam Dei.» Sed quid est, «Ego autem?» Diceret potius, Credidi, propter quod et locutus sum, et humiliatus sum nimis: cur addidit, «Ego
Abbreviated transcription (Latin):
mat. & qd̾ p̃rogauit exigat: discernat uasa
irȩ auas iꝰ miscdiȩ: reqͥdat impiis qd̾ minatꝰ ẽ:
iustis qd̾ pollicitꝰ ẽ: hoc gͦ totũ ꝓpħandũ fuit:
p̃nuntiandũ fuit: uenturũ cõm̃dandũ fuit:¬

Expanded text:
niat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa niat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus est: hoc ergo totum prophetandum fuit, praenuntiandum fuit, venturum co
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione salutis egrotabamꝰ: missus ẽ
medicus. quẽ ñ cognouit egrotꝰ. Si enĩ cog¬
nouissent: nũquã dñm głe crucificisent: Sed
hoc qͦq ualuit adegroti medicam̃tũ: qd̾ medi¬
cũ occidit egrotꝰ. Uenit ut uisitaret: occisus ẽ
ut sanaret Insinuauit se credentib. dm̃ & ho¬
minẽ Dm̃ ꝑ quẽ facti sumꝰ: hominẽ ꝑ que re.¬
creati sumꝰ. Aliud millo apparebat: aliud late¬
bat. Et qd̾ latebat. multo erat p̃stantiꝰ. quam
id qd̾ apparebat: s qd̾ erat p̃stãtiꝰ uideri nõ
poterat Curabat᷑ eger ꝑ id qd̾ uideri poterat ::
ut pꝰea capar fieret uisionis eiꝰ. quȩ latendo
differebatur: ñ negando auferebat᷑. Unicꝰ itaq
filiꝰ di uentur adhomines. assũpturꝰ homine:
& ꝑ id qd sũpsit futurꝰ homo. moriturꝰ: resur¬
rectur ⁊ ascensurꝰ incelũ: sessutꝰ addexterã pats.¬
& impleturꝰ ingentib quȩ ꝓmisit. & pꝰ impletionẽ
ꝓmissoꝵ suoꝵ ingentib etiã hoc impleturꝰ ut ue¬

Expanded text:
abamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger per id quod videri poterat; ut postea capax fieret visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessu quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturus ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ & ueritas: omi ẽ mnetuenda peccãti Hac enĩ
dampnant᷑ diuinitꝰ. qͥcũq dampnant᷑: nec ẽ
om̃ino qͥ desua dãpnatione contra dm̃ iustũ
recte conqueri possit. Inde fletꝰ rectꝰ ẽ pe¬
nitentis: qm̃ si cor euis inpenitens dãpna¬
ret᷑. iustissime utiq dãpnaret᷑. Sane iustitiã
dicit. testimonia dĩ. Iustũ qͥppe se ꝓbat: ian¬
dando iustitiã Est enĩ hȩc ueritas: ut deus

Expanded text:
ac enim damnantur divinitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis; quoniam si cor ejus impoenitens damnaretur, justissime utique damnaretur. Sane justitiam dicit testimonia Dei: justum quippe se probat mandando justitiam. Est
Abbreviated transcription (Latin):
maiores obliti sunt: NeOT ERÕS. ẽ enĩ grece:
qd̾ ẽ etiã in illo loco ubi dictũ ẽ in qͦ corrigit
iunior uiã suã Hoc aut̃ nom̃ cõparatiuum¬
ẽ: & idõ bene intelligit᷑ in cõparatione maioriᷤ
D uos gͦ popłos hic agnoscamꝰ: qͥ etiã in reberiȩ
utero luctabant᷑: quando non exoꝑib sed
euocante dictũ ẽ ei. maior seruiet minori
Sed contẽptũ se dicit hic minor: idõ factus ẽ
maior: qͥa ignobilia & contẽptibilia mundi
elegit ds̃. & ea quȩ ñ st̃ tãquã sint. ut quȩ
rito obliti st̃ uerboꝵ dĩ. qͥ suã iusticiã consti¬
tiere uoluerunt. ignorantes iustitiã dei:
iste aut̃ iunior ñ ẽ oblitꝰ. qͥa ñsuã uoluit ha¬
bere iustitiã. sed di Oeqͣ etiã nunc dicit
ustitia tua iustitia inȩt̃nũ: & lex tua ueritas.

Expanded text:
majores obliti sunt? Νεώτερος est enim graece, majores obliti sunt? Νεώτερος est enim graece, quod est etiam in illo loco ubi dictum est, «In quo corrigit junior viaest, et ideo bene intelligitur in comparatione majoris. Duos ergo populos hic agnoscamus, qui etiam in Rebeccae utero luctabantur; quando «non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Major serviet minori» . Sed contemptum se dicit hic minor; ideo factus est major: quia ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam sinrito obliti sunt verborum Dei, qui suam justitiam constituere voluerunt, ignorantes justitiam Dei : iste autem junior non est oblitus, qui non suam voluit habere justitiam, sed Dei, de qua etiam nunc dicit, «Justitia
Abbreviated transcription (Latin):
sponso Bonꝰ gͦ & huiꝰ intelligendꝰ ẽ zelus
C ausã nãq sub iungit: & dicitꝰ: uia obsiti
uehem̃t̃ & ardent̃: ut eo zelo tabefactũ
se diceret: Iili aut̃. obhoc ipsũ inimicicias
exercebant: qͥa utiq ut dm̃ amarent uole¬
bat. qͦs amando zelabat Non ingratꝰ eiũ
dõ: etiã ipse suos diligebat inimicos. &
eos telabat dõ: dolens & tabescens. quod
ipse in uerbis dei. qua flãma dilectionis ar¬
deret: ignitũ inqt eloqͥũ tuũ. ualde: &
seruus tuꝰ dilexit illud Merito zelabat
insuis inimicis. cor penitens: qͥ fuerant obli¬
ti uerboꝵ dĩ. Ad hoc enĩ eos flagrabat
adducere: qd̃ ipse flagrantissime diligebat
tiones tuas ñ sũ oblitꝰ: ñ sicut in imici mei.
qͥa obliti sunt uerboꝵ tuoꝵ Uidetur aut̃
minor etate ñ oblitꝰ iustificationes di. dolere
ꝓinimicis suis. etate maioribꝰ: qͥ obliti sunt
N am qͥd ẽ iunior ego non sũ oblitꝰ÷ nisi illi

Expanded text:
sponso. Bonus ergo et hujus intelligendus est zelus: sponso. Bonus ergo et hujus intelligendus est zelus: causam namque subjungit et dicit, «Quia obliti vehementer et ardenter, ut eo zelo tabefactum se diceret; illi autem ob hoc in ipsum inimicitias exercebant: quia utique ut Deum amarent volebat, quos amando zelabat. Non ingratus enimDeo, etiam ipse suos diligebat inimicos, et eos zelabat Deo, dolens et tabescens quod eipse, in verbis Dei qua flamma dilectionis arderet: «Ignitum,» inquit, «eloquium tuum valde, et servus tuus dilexit illud.» Merito zelabat in suis inimicis cor impoenitens, qui fuerant obliti verborum Dei: ad hoc enim flagrabat eos adducere, quod ipse flagrantissime diligebat.tiones tuas non sum oblitus:» non sicut inimici mei, qui obliti sunt verborum tuorum. Videtur autem minor aetate non oblitus justificationes Dei dolere pro inimicis suis aetate majoribus qui obliti sunt. Nam quid est, «Junior ego non sum oblitus,» nisi, Illi
Abbreviated transcription (Latin):
dandũ. ubi scriptũ ẽ. ⁊elꝰ domꝰ tuȩ comedit
me: qd̾ cõmemoratũ etiã in eugłio. nouimus
S imile tam̃ aliqͥd ẽ. tabefecit: ei qd̃ ibi est co
nullã ingerit questionẽ. Quid enĩ mirũ ẽ. si
relo suo qsq tabescit: Quod uͦ habent aliqͥ
zelꝰ tuꝰ: significat hominẽ dõ zelantẽ: ñ sibi:
s ñ repugnat si ipse dicat᷑. & m̃s Nã quid
ñ sibi sed dõ: ideo addidit emulatione dei,
Hane qͥppe suo spũ fidelib suis inspirat ds̃.
amoris enĩ ẽ. ñ liuoris Nã que fuit cau¬
sa ut apłs hoc diceret: Aptatii enĩ uos in¬
gͥt uni uiro uirginẽ castã: exhibere xp̃o.
⁊ umeo enĩ ne sicut serpens euã seduxit uer¬
sutia sua: sic & ur̃ȩ m̃tes corrũpant᷑ asim¬
plicitate & castitate: que ẽ in xp̃o. Comedebat
eũ telꝰ domꝰ dĩ: quã tam̃ zelabat xp̃o non
sibi Sponsus enĩ sibi zelat sponsam suam.
amicꝰ aut̃ sponsi. ñ eã sibi debet zelare sed

Expanded text:
dandum, ubi scriptum est, «Zelus domus tuae comedit me:» quod commemoratum etiam in Evangelio novimus . Simile tamen aliquid est, «tabefecit,» ei quod ibi est, «cnullam ingerit quaestionem: quid enim mirum est si zelo suo quisque tabescit? Quod vero habent aliqui, «zelus tuus,» significat hominem Deo zelantem, non sibi; sed non repugnat si ipse dicatur et «meus.» Nam quid non sibi, sed Deo; ideo addidit, «aemulatione Dei.» Hanc quippe suo Spiritu fidelibus suis inspirat Deus: amoris enim est, non livoris. Nam quae fuit cura ut hoc Apostolus diceret? «Aptavi enim vos,» inquit, «uni viro virginem castam exhibere Christo: timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit versutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo» . Comedebat eum zelus domus Dei, quam tamen zelabat Christo, non sibi. Sponsus enim sibi zelat sponsam suam: amicus autem sponsi non eam sibi zelare debet, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in maturum tẽpꝰ noctis huiꝰ ante quã uenis¬
set plenitudo tẽporis. id ẽ ipsa maturitas
qͣndo xp̃e manifestaret᷑ incarne nec tunc
ȩccła tacuit. s p̃ueniens istã maturitatem
ꝓpħando clamauit. & in uerbis dĩ sꝑauit.
potentis facere qd̾ ꝓmisit: ut insemine abra
dicit: Preuenert̃ ocłi mei ad matutinum:
ut meditares eloqͥa tua Ponamꝰ enĩ matu¬
tinũ: qͥndo qͥ sedebant in umbra mortis litx
orta ẽ eis. Nonne inscĩs qui priꝰ erant

Expanded text:
immaturum tempus noctis hujus, antequam venisimmaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, id est, ipsa maturitas, quando Christus manifestaretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis facere quod promisit, ut in semine Abradicit, «Praevenerunt oculi mei ad matutinum, ut meditarer eloquia tua.» Ponamus enim matutinum, quando qui sedebant in umbra mortis, lux orta est eis ; nonne in sanctis qui prius erant
Abbreviated transcription (Latin):
geminatas. dicere in intẽpesta: ut una
ẜpositio significet. in qͥ hora. altera ꝑtineat
adcõpositionẽ nominis. Nichil sane inter ẽ
adsententiã. utrũ qͥs dicat. egisse se aliqͥd
gallicantu: an ingallicantu Ita nichil inter¬
eẽt. utrũ intẽpesta nocte. an uͦ in intẽpesta
nocte : id ẽ in nocte intẽpesta clamasse se
dicere : Grecꝰ tam̃ in nocte intẽpesta dixit:
qd̾ idem ualet si dicat᷑ in inmaturitate: id ẽ
intẽpore nocturno & inmaturo Hactenus
deobscuro uerbo fuerit disputatũ: nc̃ uide¬
uigilet amor dĩ. & magno surgendi ad ora¬
tiones affectu ñ expectet᷑. sed p̃ueniat᷑. qd̾
post gallicantũ consueuit tẽpꝰ orandi: si
aut̃ accipiamꝰ hoc totũ scłm noctẽ. utiq
intẽpesta nocte clamamꝰ addm̃. & p̃ueni¬
mꝰ inmaturitate tẽporis. in qͦ nob̾ redditurꝰ
ẽ qd̃ ꝓmisit: sic̃ alibi legit᷑. p̃ueniamꝰ faciẽ¬
eiꝰ in confessione: quãquã si uelimꝰ intelligere

Expanded text:
geminata, «in intempesta;» ut una praepositio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intempesta,» an vero «in intempesta nocte,» id est, «in nocte intempesta» clamasse se diceret. Graecus tamen «in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno immaturo. Hactenus de obscuro verbo fuerit disputatum; nunc videvigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta nocte clamamus ad Deum, et praevenimus maturitatem temporis in quo nobis redditurus est quod promisit, sicut alibi legitejus in confessione» . Quanquam si velimus intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat suꝑiꝰ qͥ cantat hunc
psalmũ. exitꝰ aqͣrũ descender̃¬
ocłi mei. qm̃ ñ custodier̃ legẽ
tuã: ubi se multũ fleuisse tes¬
tatꝰ ẽ. p̃uaricationẽ suã. Proin¬
de uelut rationẽ reddens. cur multũ flere
debuerit. & suũ grauiter dolere peccatum:

Expanded text:
rat superius qui cantat hunc psalmum, «Exitus aquarum descenderuoculi mei, quoniam non custodierunt legem tuam:» ubi se multum flevisse testatus est praevaricationem suam. Proinde, velut rationem reddens cur multum flere debuerit et suum graviter dolere peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ incipiat adomo dĩ. Et si initium a nobꝰ
qualis finis erit eis. qͥ ñ credunt añĩ
eugłio: Et ultimũ tẽpꝰ iudicu ñ erit sine
miscđia : qͥa coronat te ait psalmꝰ in mise¬
ratione & miscdia. ludiciũ aut̃ sine misccia:
sed si nostis qͥ ñ fecert̃ miscdia:¬

Expanded text:
cium incipiat a domo Domini: et si initium a nobis»; «qualis finis erit eis qui non credunt Domini Evangelio» . Et ultimum tempus judicii non erit sine misericordia, quia «coronat te,» ait psalmus, «in miseratione et misericordia» . Judicium autem sine misericordia sed sinitris qui non fecerunt miseri
Abbreviated transcription (Latin):
ppsa: Multi st̃ enĩ qͥ dicta sapientiȩ studio¬
ssime inqͥr. eãq indoctrina. ñ inuita uolunt
ubere: ut ñ ꝑmores qͦs iubet sapientia ꝑue¬
unit addi lucẽ qd̾ ẽ ipsa sapientia: s ꝑsermo¬
is qͦs habet sapientia ꝑueniant adhominũ
aqͥnd̃o eã quert̃: qͥa ñ quert̃ ipsã. alioqͥn
uerent scđm ipsã : s uolt̾ u̾bis eiꝰ inflari
iqͥntomagis inflant᷑: tantõmagis efficiunt᷑
etra ipsã: Iste aut̃ hoc ipsũ pose̾ns adño
qd eũ iubet facere dñs. ut ipse nͥ in illo etiã
qd imꝑat oꝑet᷑: ds ẽ enĩ qͥ oꝑat᷑ in nobis.

Expanded text:
 dicta sapientiae studiosissime inquirunt, eamque in doctrina, non in vita volunt habere; ut non per mores quos jubet sapientia, perveniant ad Dei lucem, quod est ipsa sapientia, sed per sermones quos habet sapientia, perveniant ad hominum quando eam quaerunt; quia non quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Climaui. saluũ me fac : uł sic̃ ñ nulli cod¬
es habent & greci & latini. clamaui te.
lliũ me fac. Quid ẽ clamaui te nͥ claman¬
do inuocaui te: Sed cũ dixisset saluũ me
fac. qͥd adiunxit: Et custodiã testimonia
tua: Ne te scilicet infirmitate negẽ: salus
qͥppe animȩ facit. ut fiat qd̾ faciendũ ẽẽ.
cognoscit᷑: & usq ad mortẽ corporis si hoc fla
certet᷑ Ubi aut̃ ñ ẽ salꝰ. subcũbit infirmitas:
reueni intẽpesta nocte: & clamaui Piures
natã p̃positionẽ: id ẽ in in maturitate: Inma¬
tiiritas itaq hoc loco nocturnũ tẽpꝰ ẽ qd̾ ñ ẽ
maturũ idẽ oportunũ. ut agat᷑ aliqͥd uigi¬
lando: qd̾ etiã uulgo dici solet. hora inportuna

Expanded text:
Clamavi; salvum me fac:» vel, sicut nonnulli codices habent et graeci et latini, «Clamavi te; salvum me fac.» Quid est, «Clamavi te,» nisi, clamando invocavi te? Sed cum dixisset, «salvum me fac,» quid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagcertetur: ubi autem non est salus, succumbit infirmitas, «Praeveni intempesta nocte, et clamavi.» Plures natam praepositionem, id est, «in immaturitate.» Immaturitas itaque hoc loco nocturnum tempus est, quod non est maturum, id est, opportunum ut agatur aliquid vigilando: quod etiam vulgo dici solet
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: qͥa & iniudicando subuenit. atqita
ñ de ẽ miscđia: & in miserando id exhibee
qd̾ ꝓmisit: ne ueritas desit. Erga om̃s at
& quos liberat & quos dãpnat. om̃s uȩ
dñi miscđia & ueritas: qͥa ubi ñ misert
uindictȩ ueritatis exhibet᷑ Multos qͥs
timoniis tuis: qͥa in ȩc̃nũ fundasti ea Id

Expanded text:
ritas: quia et in judicando subvenit, atque ita non deest misericordia; et in miserando id exhibet quod promisit, ne veritas desit. Erga omnes autem et quos liberat, et quos damnat, omnes viae ni misericordia et veritas; quia ubi non miseretur, vindictae veritas exhibetur. Multos quippe stimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea.» Quod
Abbreviated transcription (Latin):
actionib uigilantiũ: Tempestiuũ enĩ dixer̃
ueteres oportunũ: intẽpestiũu in oportunũ:
a tẽpore ducto uocabulo. ñ abilla tẽpestate
que consuetudine latinȩ linguȩ cęli ꝑturba¬
tio iã uocat᷑: quãquã isto uerbo libent̃ utunt᷑
hystoriei. ut dicant ea tẽpestate. qd̾ uolunt eo
tp̃r intelligi: & qd̾ ait locutor egregiꝰ. unde
hȩc tã clara repente tempestas: ñ celũ nim¬
bis uentisue turbatũ. sed magis subita & splen¬
dida serenitate fulgidũ significauit hoc no¬
uno uerbo sed duob. id. ẽ. p̃positione & nomine:
hoc int̾p̃tes nr̃i qͥdã dixert̃. intẽpesta nocte.
plures in maturitate: ñ duob uerbis. s uno:
cuiꝰ uocabuli nominatiuus ẽ. in maturitas
N nulli uͦ induob uerbis. sic̃ grecꝰ posuit inin

Expanded text:
tium. Tempestivum enim dixerunt veteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis ventisve turbatum, sed magis subita et splendida serenitate fulgidum significavit hoc nouno verbo, sed duobus, id est, praepositione et nomine; hoc interpretes nostri quidam dixerunt, «intempesta nocte,» plures, «immaturitate,» non duobus verbis, sed uno, cujus vocabuli nominativus est immaturitas; nonnulli vero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in