comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uent spũ caritatis: depredestinatione enĩ adhuc
loqͥt᷑: ueluti lanã dedit hos ds̃: facturꝰ ẽ inde ue¬
stẽ Merito inmontẽ uestis xpi fulsit sic̃ nrx Eui¬
gebat uestis xp̃i: fulsit sic̃ mx: tãquã de illa lana
iã facta erat tunica. Deqͥ lana: Id ẽ. denue. quã
dedit sic̃ lanã. Adhuc p̃destinati pigri erant:S.
expecta: uide qͥo seqͥt᷑: qi sic̃ lana dedit eos
F it inde tunica. Iuomͦ enĩ dt̃ eccła. corsas̃:¬

Expanded text:
aritatis de praedestinatione enim adhuc loquitur, veluti lanam dedit hos Deus; facturus est inde vestem. Merito in monte vestis Christi fulsit, sicut nix . Fulgebat vestis Christi, sicut nix, tanquam de illa lana jam facta erat tunica; de qua lana, id est de nive quam dedit sicut lanam, adhuc praedestinati, pigri erant: sed exspecta, vide quid sequatur; quia sicut lanam dedit eos, fit inde tunica. Quomodo enim dicitur Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
seminib tãquã inmultis. s tãquã in uno:
rgo ad om̃s ꝑtinet gentes qa unpi.
ipsi iacob & ipsi frãbel: & illi soli inau
gentib deputindi st̃. qͥ nolentes credere
in xp̃o : nolt recede ab oleastro. & inseri

Expanded text:
od Ergo ad omnes pertinet gentes, quod revelavit ipsi Jacob et ipsi Israel; et illi soli in aliis gentibus deputandi sunt, qui nolentes credere in Christum, nolunt recedere ab oleastro et inseri
Abbreviated transcription (Latin):
dũ: putant sp̃m ẽẽ. Desꝑauer̃ enĩ de salute
sua Exhortatur eos: confirmat infide. pal
gaudent : trepidant Et cum trepidarent
adhuc p̃gaudio. sic habes scriptum: & sic
certa funt: quã multa lecta st̃: uix cre¬
dunt᷑: Dubitatio quedã ueluti tardiꝰ cre
homo gaudeat. cũ uenerit quod desꝑaue¬
rat: Nam ad ipsum gaudiũ condiendum.
& augendum: noluit se statim cognosci,
Tenuit iusus discipłoꝵ suoꝵ: illoꝵ duoꝵ.
quos inuenit inuia colloquentes. iam in
desꝑatione. & dicentes : nos aut̃ sꝑabamus.

Expanded text:
dum: putant spiritum esse; desperaverunt enim de salute dum: putant spiritum esse; desperaverunt enim de salute sua. Exhortatur eos, confirmat in fide: «Palgaudent, trepidant. «Et cum adhuc trepidarent prae gaudio;» sic habes scriptum. Etsi certa sunt, quae multum laeta sunt vix creduntur. Dubitatio quaedam veluti tardius credest ut plus homo gaudeat, cum venerit quod desperaverat. Nam ad ipsum gaudium condiendum et augendum, noluit se statim cognosci. Tenuit visus discipulorum suorum, illorum duorum quos invenit in via colloquentes jam in desperatione
Abbreviated transcription (Latin):
diceres diuitis apud inferos con stituti:
Surrerit a ntortuis xp̃s Dignaris uł ipsũ
audire : Ecce quo forte similis es diuiti
mortuo. Uiuũ desiderabas surgere ab inferis:
Non pat᷑ tuus : ñ auus tuus: non illi surre¬
xerunt: quia nescio quos nomine traditio¬
nis infamauerunt: S ecce ñ infamauerunt.
uerũ dixer̃: Il is nosse quã nichil ad me :
Audiamus simul quid dixerit: qui surrexit
ab inferis Quid pluribus ĩmorer : Audiamꝰ.
iami aperiatur ȩuangłiũ: legatur quod fac¬
tũ est tanquã fiat. Ponant᷑ aute oculos nr̃os
gesta p̾̃terita: ꝓpt̾ cauenda futura Ecce xp̃c
surgens amortuis: ostendit se discipłis suis
Nuptiȩ ipsiꝰ. ipse. spons: eccła. sponsa Ecce
sponfꝰ qui dicebat᷑ mortuꝰ : abfũptꝰ: finitꝰ:
ecce integer surrex̃ : ecce ostendit᷑ ocłis dis¬
cipłoꝵ: ecce p̃bet̾ contrectantib manib: ecce
se oculis eoꝵ uidendũ: manib contrectan¬

Expanded text:
diceres divitis apud inferos constituti, diceres divitis apud inferos constituti, surrexit a mortuis Christus: dignaris vel ipsum audire? Ecce quod forte similis diviti mortuo vivus desiderabas, surrexit ab inferis: non pater tuus, non avus tuus, non illi surrexerunt qui nescio quos nomine traditionis infamaverunt. Sed ecce non infamaverunt, verum dixerunt; vis nosse quam nihil ad me? Audiamus simul quid dixerit qui surrexit ab inferis. Quid pluribus immorer? Audiamus, jam aperiatur Evangelium, legatur quod factum est tanquam fiat: ponantur ante oculos nostros gesta praeterita, propter cavenda futura. Ecce Christus surgens a mortuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse sponsus, Ecclesia sponsa. Ecce sponsus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; ecce integer resurrexit, ecce ostenditur oculis discipulorum, ecce praebetur contrectantibus manibus, ecce se oculis eorum videndum, manibus contrectan
Abbreviated transcription (Latin):
mitti ad fr̃s suos: rep̃hensꝰ ẽ. qr hoc qͦsiuit:
sufficere debuer̃ frĩb eiꝰ. moyses & ꝓpħȩ:
adhoc ille frustra quesiuit: ut uos iã exem¬
plo ãmoniti. nefrustra & sero querentes.
sic̃ ille torqueamini. audiatis moysen &
ꝓpħas Quid dixit moyses: Insemine tuo
benedicentur om̃s gentes Quid dixerunt
ꝓpħe : Commemorabuntur & conuertent᷑
ad dñm. uniuersi fines t̾rȩ Auqͥd mͥ dicturꝰ
es Surgat amortuis aliqͥs: ego ñ credo nͥ
aliquis inde uenerit & dixerit: o dñe
gr̃as misericordie tue : uoluisti mori. ut aliqͥs
amorte resurgeret: Et ipse aliquis ñ quicũq
s ueritas surrexit ab inferis: qui uerũ de in¬
feris diceret : & si ad inferos non ueniret: Tam̃
propt᷑ uoces imperitorũ malorũ. ecce ipse mor¬
tuus ẽ: ecce surrexit ab inferis: Quid dicis
heretice : quid dicis: Modo te audiã : Fini¬
tȩ sunt om̃s excusationes tuȩ : & si uerba

Expanded text:
mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; sufficere debuerunt fratribus ejus Moyses et Prophetae. Ad hoc ille frustra quaesivit, ut vos jam exemplo admoniti, ne frustra et sero quaerentes, sicut ille torqueamini. Audiatis Moysen et Prophetas. Quid dixit Moyses? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Adhuc mihi dicturus es: Surgat aliquis ex mortuis; ego non credo, nisi aliquis inde venerit, et dixerit? O Domine, gratias misericordiae tuae: voluisti mori, ut aliquis ab inferis surgeret; et ipse aliquis, non quicumque, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui verum de inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen propter voces imperitorum malorum, ecce ipse mortuus est, ecce resurrexit ab inferis. Quid dicis, haeretice? quid dicis? Modo te audiam, finitae sunt omnes excusationes tuae; etsi verba
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ secreto uidit pauꝑẽ felicit̃ exultan¬
tẽ: inde plata ẽ ista sententia Uide dequo
iribunali. Ibi babitat ds̃. quia inscĩs habi¬
tat: unde optat apłs & dicit. dissolui &
eẽ cũ xp̃o. multomagis optimũ : & latroni
ili dr̃. hodie mecũ eris inparadiso. Ergo dñs
cũ abrahã & in abrahã manens: dixxit sen¬
tentiã Habent ibi moysen & ꝓpħas: si ipsos
non audiunt : nec si aliqͥs amortuis resurrexe¬
rit credent ei O heretice: habes hic moy sen
adhuc licet corrigi: animositatẽ frenare. ue¬
ritatẽ tenere adhuc conceditur: Disceptate
uob̾cũ. utrũ audiendꝰ sit moyses & ꝓphetę:
qͥ fidĩ suȩ testimonia tanta exhibuer̃: cũ
uideamꝰ sic currere res humanas. ut ab ipsis
p̃dicte st̃ Quid dubitatis adhuc credere
moysi & ꝓpħis: Quid dubitatis audire:
Anforte queritis resurgentẽ amortuis: ut
& ipse uob̃ dicat dicat de eccła sua : Quiͦsit
hoc diues apud inferos. aliquẽ exmortuis

Expanded text:
antem: inde prolata est ista sententia. Vide de quo tribunali. Ibi enim habitat Deus, quia in sanctis habitat Deus. Unde optat Apostolus et dicit, «Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum» : et latroni illi dicitur, «Hodie mecum eris in paradiso» . Ergo Dominus cum Abraham et in Abraham manens dixit istam sententiam: «Habent ibi Moysen et Prophetas; si» illos «non audiunt, neque si aliquis a mortuis resurrexerit, credent ei.» O haeretici, habetis hic Moysen adhuc licet corrigi, animositatem frenare; veritatem tenere ad huc conceditur: disceptate vobiscum utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae testimonia tanta exhibuerunt; cum videamus sic currere res humanas, ut ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc credere Moysi et Prophetis? quid dubitatis audire? An forte quaeritis resurgentem a mortuis, utrum et ipse vobis dicat de Ecclesia sua? Quaesivit hoc dives apud inferos, aliquem mitti ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfluent aque Eece cristallũ & niues resoluunt᷑:
eunt in aquas Iui sitiuint: ueniant & bibant:
Saulꝰ durꝰ ut cristallũ: stephanũ ẽ ꝑsecutꝰ admor¬
tẽ: Paulꝰ iam inaqua uiua: gentes uocat adfontẽ
S pirauit sp̃s eiꝰ: & fluent aquę dp̃s feruens Unde
congelauerat inbabilonia Flat auster: soluit᷑ rigor
captiuitatis: & currit indm̃ feruore caritatis Spi¬
rauit sp̃s eiꝰ. & ꝓfluent aque: fiet in eo fons aqͦ
iacob: iustitias & iuditia sua isrł. Quas iustitias:
Iuȩ iudicia: Quia & qͥcꝗͥd hic humanũ genꝰ ante
ꝑpessum ẽ. cũ ẽẽt nix & nebula. & cristallum:
merito ꝑpessũ ẽ. suꝑbie & elationis in dm̃ Recurramꝰ
adoriginẽ casꝰ nr̃i: & uideamꝰ quã uerissime inpsal

Expanded text:
fluent aquae.» Ecce crystallum et nives resolvuntur, fluent aquae.» Ecce crystallum et nives resolvuntur, eunt in aquas; qui sitiunt, veniant et bibant. Saulus durus ut crystallum, Stephanum est persecutus ad mortem; Paulus jam in aqua viva gentes vocat ad fontem. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Spiritus fervens: unde congelaverat in Babylonia: flat auster, solvitur rigor captivitatis, et currit in Deum fervor charitatis. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Fiet in eos fons aquae Jacob, justitias et judicia sua Israel.» Quas justitias? quae judicia? Quia et quidquid hic humanum genus ante perpessum est, cum esset nix, et nebula, et crystallum, merito perpessum est superbiae et elationis in Deum. Recurramus ad originem casus nostri, et videamus quia verissime i
Abbreviated transcription (Latin):
phani. duritia quadã stupidꝰ in xp̃m: petiit lit¬
teras asacerdotib. ut undiq exhibeat xp̃ianos:
anhelans cedes Burꝰ ẽ iste & gelidꝰ: contra ignem
dĩ. Sed qͣnͣtũ ẽẽt durꝰ: qntũ gelidꝰ : ecce ille qui¬
emittet uerbũ su ũ & tabefaciet ea. clamauit decę¬
lo feruidꝰ. saule saule. qͥd me ꝑseꝯuetis: una illa
uoce tanta duritia cristali resoluta ẽ: mutet
tallo. Quanto minꝰ deniuib uł denubib: Deipso
cristallo ñ desꝑetur Audi uocẽ qͣndã cristalli. Qui
priꝰ fui blasphemꝰ: & ꝑsecutor & in iuriosꝰ. S quare
soluit cristallũ ds̃: Ne de se. nix ipsa desꝑet. lit
enĩ: Ideo miscdiã consecutꝰ sũ: ut inine ostendet¬
eoꝵ qui credituri st̃ illi inuitã ęt̾nã Clamat ergo
d̾s ad gentes Solui cristallũ: uenite niues Emittet
uerbũ suũ: & tabefaciet ea S pirauit sp̃s eiꝰ: &

Expanded text:
phani, duritia quadam stupidus in Christum, petiit litphani, duritia quadam stupidus in Christum, petiit litteras a sacerdotibus, ut undique exhibeat Christianos, anhelans caedes. Durus est iste et gelidus contra ignem Dei. Sed qsuum, et tabefaciet ea,» clamavit de coelo fervidus, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Una illa voce, tanta illa duritia crystalli resoluta est. «Emittallo; quanto minus de nive, vel de nebula? De ipso crystallo non desperetur. Audi vocem quamdam crystalli: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus.» Sed quare solvit crystallum Deus? Ne de se nix ipsa desperet. Ait enim, «Ideo misericordiam consecutus sum, ut in me ostendeeorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Clamat ergo Deus ad gentes: Solvi crystallum, venite nives. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea; spirabit spiritus ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mittit cristallũ suũ. sicut frusta panis Infaciem
Sequit᷑ enĩ: Emittet uerbũ suũ. & tabefaciet
ea. Non gͦ desꝑet nix: ñ desꝑet nebula ÷ ñ desꝑet
cristallũ. Deniue nãq: tãquã delana. conficitur &¬
tunica: Nebula illa inpenitentia salutẽ inuenit:
qr quos p̃destinauit. illos & uocauit S licet sint
int̃ p̃destinatos durissimi: & multo qͥsi tẽpore con¬
ge lauerint. & cristallũ facti fueruit: non erunt
dure miscdiȩ dĩ Emittet uerbũ suũ: & tabefa¬
ciet ea. Quid ẽ tabefaciet ea: Ne forte inmalo in¬
telligatis tabefaciet: liquȩ faciet. dissoluet. Duri st̃
dicunt. obstupuit. Ergo suꝑbia stupor ẽ Emittet
uerbũ suũ: & tabefaciet ea. Et reuera ciimuli ni¬
us cũ tabefiunt: deliquescunt in bumilitate. Sugmͦ
gͦ qͣsi niuis montẽ. erigit stupor: sic fuͥtũ erigit
suꝑbia Emittet uerbũ suũ: & tabefaciet ea Ecce
uenit illud cristallũ saulꝰ. p̾cedẽ & lapidationẽ ste¬

Expanded text:
 Mittit crystallum suam sicut frusta panis: ante faciem tabefaciet ea.» Non ergo desperet nix, non desperet nebula, non desperet crystallum. De nive namque tanquam de lana, conficitur tunica. Nebula illa in poenitentia salutem invenit; quia «quos praedestinavit, illos et vocavit.» Sed licet sint inter praedestinatos durissimi, et multo quasi tempore congelaverint, et crystallum facti fuerint; non erunt duri misericordiae Dei. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Quid est, «tabefaciet?» Ne forte in malo intelligatis «tabefaciet;» liquefaciet, dissolvet. Duri suntdicunt, Obstupui. Ergo superbia stupor est. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Et revera cumuli nivis cum calefiunt, deliquescunt in humilitate. Quomodo ergo quasi montem nivis erigit stupor, sic stultos erigit superbia. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Ecce venit illud crystallum Saulus post caedem et lapidationem Ste
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. qm humiliasti me. ut discã iustificationes tuas
as gͦ iustificationes a do didicit iacob. qͥ fec̃ ipsum
iacob luctare cũ angło: incuiꝰ angłi ꝑsona. ipse
dñs erat luctatꝰ: Tenuit: uim fecit : ut teneret
inualuit : ut teneret. fecit seteneri: miscđia non
infirmitate Luctatus ergo iacob p̃ualuit: tenuit
Et quẽ uidebat᷑ uicisse: rogat. ut benedicat᷑ ab eo:
Quomͦ intelligebat. cũ qͦ luctatꝰ fuerit: quẽ tenuerit:
Quare uiolenter ẽ. luctatꝰ & tenuit : Quia regnum
cȩloꝵ uim patit᷑ : & qͥ um faciunt. diripiunt
ulud Et qͥre luctatꝰ : Quia cũ labore. Iuare uix te¬
ueniꝰ qđ ficile amisimꝰ : Ne facile recipiendo quod
amisimꝰ: discamꝰ ꝑdẽ qđ tenemꝰ: Labotit
homo ut teneat: tenebit adfirmitatẽ. qdͥ
tenuerit pꝰ laborẽ Ergo hec iudicia sua
ds̃ manifestauit iacob & isrł Aꝑtiꝰ dicĩ

Expanded text:
liasti me, ut discam justificationes tuas» . Has ergo justificationes a Deo didicit Jacob, qui fecit ipsum Jacob luctari cum Angelo; in cujus Angeli persona ipse Dominus erat luctatus. Tenuit, vim fecit ut teneret, invaluit ut teneret: fecit se teneri misericordia, non infirmitate. Luctatus ergo Jacob praevaluit, tenuit; et quem videbatur vicisse, rogat ut benedicatur ab eo . Quomodo intelligebat cum quo luctatus fuerat, quem tenuerit? Quare violenter est luctatus, et tenuit? Quia «regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud» . Ergo quare luctatus? Quia cum labore. Quare vix tenemus quod facile amisimus? Ne facile recipiendo quod amisimus, discamus perdere quod tenemus. Laboret homo ut teneat; tenebit ad firmitatem quod tenuerit post laborem. Ergo haec judicia sua Deus manifestavit Jacob et Israel. Apertius dicam:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnos dr̃. tanto auidiores inuenit. Ecce nos p̾igri
inbac terra: qͥsi congelauimꝰ hic Et qͦm contingit
niuib: rursꝰ enĩ gelant. & inima decidt̃. sic fri¬
gescente caritate decidit humana natura inbas
t̾ras : & pigro corpore. inuoluta. uelut nix. fac¬
ta ẽ: s inista niue st̃ p̃destinati filii dĩ. Fi at
enĩ ille niuẽ. uelut lanã Quid ẽ uelut lanam t
Id ẽ demuc quã decht: deistis pigris adhuc spũ
& frigidis. quos p̃destinauit: factur᷑ ẽ. aliqͥd. La¬
na enĩ. materies uestis ẽ: Lana cũ uidetur : ue¬
luti p̃paratio ẽ. aliqͥ aduestẽ Ergo qr p̃destinauit

Expanded text:
per nos dicitur, tanto avidiores invenit. Ecce nos pigri per nos dicitur, tanto avidiores invenit. Ecce nos pigri in hac terra quasi congelavimus hic. Et quomodo contingit nivibus; sursum enim gelant, et in ima decidunt: sic frigescente charitate decidit humana natura in has terras, et pigro corpore involuta velut nix facta est. Sed in ista nive sunt praedestinati filii Dei. Dat enim ille «nivem velut lanam.» Quid est, «velut lanam?» Id est, de nive quam dedit, de istis pigris adhuc spiritu et frigidis quos praedestinavit, facturus est aliquid. Lana enim materies vestis est: lana cum videtur, veluti pr
Abbreviated transcription (Latin):
apienria
di mobilis: Sis gͦ mobilis.
o hoc tangit.
illud ñ tangi : aut hocte¬
cogitare ista ñ possuui: pigri sumꝰ. Iuis ista cogi
qͦtie scũq intellexerimꝰ: ñ intelleximꝰ sicuti ẽ. Quare
hoc : Corpꝰ enĩ qđ corrũpit᷑ adgrauat animam.
Ergo int̾ra frigidi sumꝰ. Uelocitas enĩ feruens est:
& omĩa feruentia uelociora: omĩa frigidiora. tar¬
diora: Nos tardi: gͦ frigidi. Illa aut̃ sapientia.
currit usq inuelocitatẽ. Ergo feruentissima ẽ:
nec ẽ qͥ se abscondat acalore eiꝰ. Nos gͦ. qͥd: Frigi
corruptibilis honerati: nullã spẽ habemꝰ ad capi¬
endũ uerbũ. qđ usq inuelocitatẽ currit : Anuͦ
ille. quãuis excorpore infimo dep̃ssos. deseruit:
N oine ipse p̃destinauit nos. antequã in esto mor¬
tali & pigro corpore nascerem: Qui gͦ p̃destina¬
uit nos: dedit terrȩ niuẽ. nos ipsos Iam enĩ ueni¬
amꝰ adillos psalmi uersꝰ: s obscuros. Incipiant illa
inuoluta euolui: qm̃ uos. uerbũ dĩ qͣntomagis

Expanded text:
apientia Dei mobilis. Si ergo mobilis; quando hoc tangit, illud non tangit? aut hoc tangiteneatur. Sed cogitare ista non possumus; pigri sumus. Quis ista cogitquotiescumque intellexerimus, non intelleximus sicuti est. Quare hoc? «Corpus enim quod corrumpitur aggravat animam» . Ergo in terra frigidi sumus. Velocitas enim fervens est; et omnia ferventia velociora, omnia frigida tardiora. Nos tardi, ergo frigidi. Illa autem Sapientia currit usque in velocitatem. Ergo ferventissima est; nec est qui se abscondat a calore ejus . 23. «vers.» habemus ad capiendum Verbum, quod usque in velocitatem currit? An vero ille quamvis ex corpore in infima depressos deseruit? Nonne ipse praedestinavit nos, antequam in isto mortali et pigro corpore nasceremur? Qui ergo praedestinavit nos, dedit terrae nivem, ipsos nos. Jam enim veniamus ad illos Psalmi versus subobscuros; incipiant illa involucra evolvi: quoniam vos verbum Dei, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
ipso ꝓposito ad exemplũ. om̃s occurrant: ut
explicetur sens iste. mittit cristallũ sic̃ frusta
panis. Ecce cristallũ erat apłs paulꝰ: durus:
obuians ueritati: clamans aduersꝰ euangł̃m.
tãquã indiirans ad uersus solẽ. Iste quã durꝰ fuit
crescens in lege: eruditꝰ ad pedes gamialielis. legis
dͥoctoris: non audiebat moysen &e ꝓpħas xp̃m
p̃dicantes. magna duritia Certe gentes fuerunt.¬
audierant moysen: frigidi erant: s cristallũ ñ
erant. Iile qͥ creuerat inuerb̾ p̃dicantib xp̃m:¬

Expanded text:
ipso proposito ad exemplum, omnes occurrant, ut ipso proposito ad exemplum, omnes occurrant, ut explicetur sensus iste, «Mittit crystallum suum sicut frusta panis.» Ecce crystallum erat apostolus Paulus, durus, obnitens veritati, clamans adversus Evangelium, tanquam indurans adversus solem. Iste quam durus fuit, crescens in Lege, eruditus ad pedes Gamalielis Legis doctoris ! Non audiebat Moysen et Prophetas Christum praedicantes? Magna duritia! Certe Gentes naudierant Moysen: frigidi erant, sed crystallum non erant. Ille qui credebat in verbis praedicantibus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur adpenitentiã. qui p̃destinati sunt
ad salutẽ: sic ẽ qͦdãmͦ cristallũ ipsiꝰ. Quid ẽ.
cristallũ : Multũ obduruit: multũ gelauit.
ñ sicut nix facile solui potest. Nix multoꝵ
iũ dr̃ Et hoc mittit: uelut frusta panis. Id
hec sibi uolt̾: ⁊ uer̃ nimis duri. ñ iã niui.
s cristallo cõparandi: & ipsi p̃destinati sunt.
& uocati: & qͥdã eoꝵ ita ut pascerent alios
& eent utiles aliis Et qͥd opꝰ ẽ. ut numeremꝰ
multos. forte qͦs nouimꝰ : illũ aut illũ: Occur¬
rat uniciq cogitanti exhis qͦs nouit: quã
forte duri & ꝑtinaces & obstinantes aduersꝰ
ueritatẽ. facti st̃ frusta panis. Iuis ille unus
frusta panis. Deqͥb qͥam duris. fac̃ m̃bra
sua: & utilia ad illos pascendos quid imꝰ ꝑ
multos: Notissimũ illũ paulũ apłm. intuea¬
mur. Nicħ nob̾ isto uiro notiꝰ: nicħ suauiꝰ:
nicħ inscripturis familiariꝰ. Et si fuerint qͥ ex
tanta duritia inqͣnta ipse fuit. panis fierent:

Expanded text:
iam, qui praedestinati sunt ad salutem: sic est quodammodo crystallum ipsius. Quid est crystallum? Multum obduruit, multum congelavit; non jam sicut nix facile solvi potest. Nix multorucrystallum dicitur: et hoc mittit velut frusta panis. Quid hoc sibi vult? Fuerunt nimis duri, non jam nivi, sed crystallo comparandi: et ipsi praedestinati sunt, et vocati; et quidam eorum ita ut pascerent alios, et essent utiles et aliis. Et quid opus est ut numeremus multos forte quos novimus, illum aut illum? Occurrit unicuique cogitanti, ex iis quos novit, quam forte duri et pertinaeritatem: facti sunt frusta panis. Quis ille unus frusta panis sunt. De quibusdam duris facit membra sua, et utilia ad alios pascendos. Quid imus per multos? Notissimum illum Paulum apostolum intueamur. Nihil nobis isto viro notius, nihil suavius, nihil in Scripturis familiarius est. Et si fuerint qui ex tanta duritia, in quanta ipse fuit, panis fierent;
Abbreviated transcription (Latin):
me terrã & cinerẽ: Hȩc ẽ humilitas peniten¬
lã gͦ uelut cinerẽ spargit Quare : Quia quos
p̃destinauit. illos & uocauit: qͥ ñ uenit uo¬
care iustos s peccatores inpenitentiã Qi¬
emittit cristallũ suũ. uelut frusta panis:
No denuo laborandũ ẽ dicere. quid sit eri¬
stallũ Prelocuti enĩ sumꝰ: & credo non exci¬
disse caritati ur̃ȩ Iuid ẽ. gͦ emittit cristallũ
suũ uelut frusta panis: Quomͦ illa nix ipsiꝰ¬

Expanded text:
me terram et cinerem» . Haec est humilitas poenitenme terram et cinerem» . Haec est humilitas poenitenlam» ergo «velut cinerem spargit:» quare? Quia «quos praedestinavit, illos et vocavit,» qui non venit «vocare justos, sed peccatores in poenitentiamittit crystallum suum velut frusta panis.» Non denuo laborandum est dicere quid sit crystallum. Praelocuti enim sumus, et credo non excidisse Charitati vestrae. Quid est ergo, «Mittit crystallum suum velut frusta panis?» Quomodo nix i
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ quod oportet sciri Nam si in ista
nebula iam ante p̃sumpseris scire: auches
ab apło. qui se putat aliquid scire : ñdũ scit
quẽ admodũ oporteat scire Ergo ñdũ com¬
phendisti: adhuc nebulã pateris S non te
deseruit. qͥ accendit tͥ lucernã carnis sue
NoI erras innebulã: fide sequere S quia
conaris uidd̾e & non potes: peniteat te pecca¬
toꝵ : quia nebula delut cinis sparsa ẽ. Quid
iã te peniteat: contumacẽ te fuisse ad uers¬
dm̃ Quid iã te peniteat : Secutũ te fuisse
uias tuas malas: ꝑuenisse inistã difficulta¬
tẽ illiꝰ beate uisionis: & erit tibi salubris ne¬
bula. quã sicut cinerẽ spargit ds̃. Tu ipse
is: adhuc nebula es: s uelutꝰ cins Adhuc
enĩ penitentes uolutant᷑ incinere fr̃s mei.
tãquã similes se constantes: dicentes deo
suo. cinis sum: Dixit enĩ quedã scriptura
Desperi memetipsũ. & distabui: & estimaui

Expanded text:
sciendum quod oportet sciri. Nam si in ista sciendum quod oportet sciri. Nam si in ista nebula jam ante praesumpseris scire, audies ab Apostolo: «Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oporteat eum scire» . Ergo nondum comprehendisti, adhuc nebulam pateris. Sed non te deseruit qui accendit tibi lucernam carnis suae. Non erras in nebula; fide sequere. Sed quia conaris videre, et non potes, poeniteat te peccatorum; quia nebula velut cinis sparsa est. Jam te poeniteat contumacem te fuisse adversus Deum; jam te poeniteat secutum te fuisse vias tuas malas. Pervenisti in istam difficultatem illius beatae visionis; et erit tibi salubris nebula quam sicut cinerem spargit Deus. Tu ipse es adhuc nebula, sed velut cinis. Adhuc enim poenitentes volulantur in cinere, fratres mei, tanquam similes se contestantes, dicentes Deo suo: «Cinis sum.» Dixit enim quaedam Scriptura: «Despexi meipsum et distabui, et aestimavi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dat niuẽ uelut lanã. ꝓpt̃ confactum
tunice futurȩ: eciã ꝓpt̃ uocationẽ inpe¬
nitentia. nebulã uelut cinerẽ spargit Nebu¬
lã inqͥt. uelut cinerẽ spargit Quis : Qui
dat niuẽ sicut lanã Iuos enĩ p̃destinauit.
uocat inpenitentia: quia quos p̃destina¬
uit. illos & uocauit Cinis aut̃. ad peniten¬
tiã ꝑtinet: Audi uocantẽ adpenitentiam
Cum exꝓbraret qͥbdã ciuitatib dicens. ue
tibi cororaim. ue tibi bechsaida. quia sim
tyro & sydone facte ẽẽnt uirtutes quae
facte ft̃ in uob̃: olim inqͥt incilicio & cine¬
re. penitentiã egissent. Ergo nebulã uelut
cinerem spargit Quid ẽ nebulã uelut ci¬
nerem spargit : Cum uocatur qͥsq ad in¬
telligendum dm̃. & dicit᷑ illi. cape uerita¬
tem: incipit uelle caꝑe ueritatẽ : ñ suffi¬
cit : uidet se qndã caliginẽ pati. quam
ante non uidebat. Adhue gͦ ẽ. illa nebula
ut noueris nescire te: & noueris qͥd scire
oporteat : & uideas te inualidũ ad illud

Expanded text:
ut lanam,» propter confectum tunicae futurae; etiam propter vocationem in poenitentiam, «nebulam velut cinerem spargit. Nebulam,» inquit, «velut cinerem spargit:» quis? «Qui dat nivem sicut lanam.» Quos enim praedestinavit, vocat in poenitentiam; quia «quos praedestinavit, illos et vocavit.» Cinis autem ad poenitentiam pertinet. Audi vocantem ad poenitentiam, cum exprobravit quibusdam civitatibus, dicens: «Vae tibi Corozaim, vae tibi Bethsaida; quia si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae sunt in vobis, olim,» inquit, «in cilicio et cinere poenitentiam egissent» . Ergo «nebulam velut cinerem spargit.» Quid est, «Nebulam velut cinerem spargit?» Cum vocatur quisque ad intelligendum Deum, et dicitur illi, Cape veritatem, incipit velle capere veritatem, non sufficit, videt se quamdam caliginem pati, quam antea non videbat. Ad hoc est ergo illa nebula, ut noveris nescire te, et noveris quid scire oporteat, et videas te invalidum ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
glosã eccłã sibi. ñ habentem maculã ait
rugã: faciat sibi uestẽ delana illa quam
predestinauit mnite adhuc in hominibus
incredulis. & frigidis. & pigris: faciat uerẽ
dehac lana: ut abluatur amaculis munde¬
tur fide: ut rugã ñ habeat tendat᷑ incrus
nati st̃ : uocandi st̃ Iuos enĩ p̃destinauit.

Expanded text:
 Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam; faciat sibi vestem de illa lana quam praedestinavit in nive. Adhuc in hominibus incredulis, et frigidis, et pigris, faciat vestem de hac lana. Ut abluatur a maculis, mundetur fide; ut rugam non habeat, tendatur in cruce. nati sunt, vocandi su
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ꝑfecta pax. Modo esurimꝰ. & sitimꝰ us¬
titiã Beati qͥ esuriunt & sitiunt iustitiã:
qm̃ ipsi saturabunt᷑ Quomͦ ipsi saturabunt᷑:
Cum adpacem uenerimus. Ideo cum dixisset.
qͥ posuit fines tuos pacẽ : qr ibi saturitas
& nulla indigentia: subdidit statim:
delectat audire: S si aliqͥd resistit ut reue¬
letur excorpore funemꝰ psalmũ. Fatigatos
uos nũquã sentio: tam̃ uereor. Nolit deus¬

Expanded text:
ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus jusubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturitas et nulla indigentia, subdidit statim, delectat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corpore, finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi gaudendo intꝰ. Fines enĩ ierłm. pax.
qr posuit inqͥt fines tuos pacẽ. Modo
desideremꝰ pacẽ: quã hic habemꝰ inspe
Adhuc enĩ in nob̵ ipsis. qualis pax : Ca
carnẽ. Ubi plena pax in uno homine: Iuan¬
do erit plena uruno homine: tc̃ erit ple¬
na in om̃ib ciuib ierłm Quando erit ple¬
na pax : qͣndo corruptibile hoc. induerit
in corruptionẽ : & mortale hoc. induerit
in mortalitatẽ Tunc plena pax: tẽ firma
pax Nicħ litigat aduersꝰ animã inhomine:
ñ ip̃sa aduersum se ex quadã parte sautia:
ñ carnis fragilitas: noa indigentia corporis:
ñ fames : ñ sitis: ñ frigꝰ: ñ estꝰ: ñ lassitũ
do : ñ ulla inopia: ñ ꝓuocatio rixe: nor
certe ipsa sollicita cautela. & uitandi inimi¬
ci & diligendi. Hȩc omĩa fr̃s mei litigant
aduersum nos: ñdũ ẽ plena & ꝑfecta pax
quod clamastis qͥ iã dudũ nominata pace.
exdesicłio clamastis : clamor ur̃ desiti fuit
ñ desaturitate: qr ibi erit ꝑfecta iustitia.

Expanded text:
. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habemus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro adversus carnem . Ubi plena pax in uno homine? Quando erit plena in uno homine, tunc erit plena in omnibus civibus Jerusalem. Quando erit plena pax? Quando corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc plena pax, tunc firma pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ locuti. in qͦs uenit sp̃s sc̃s. Quare nonuis
om̃iũ linguis : hoc enĩ tc̃ erat indiciũ uenien¬
tis inhomine sp̃s sc̃i: ut linguis om̃iũ loque¬
retur Modo quid : Dicturꝰ es heretice: qͥa
ñ datur sp̃s sc̃s : No dico ubi dat᷑. An non
dat᷑ : Si ñ datur. qͥd ẽ. qđ agitis. loqndo
baptitando: benedicendo : Quid ẽ qđ agitis:
I nana celebratis Ergo datur Si datur: qui¬
re linguis om̃iũ ñ loquunt̃. qͥb dat᷑: Nũ¬
qͥd defecit donũ dĩ: an minor ẽ fructus:
Creuer̃ titania : s & triticũ Sinite utraq
crescere: usq ad messẽ Ñ dix̃. crescat tira¬
T c̃ enĩ ñdũ erat ȩccła ꝑt̾rarũ orbẽ diffusa:
ut m̃bra xpĩ inom̃ib gentib loquerent᷑: tunc
implebat᷑ in uno. qđ p̃nuntiabatur in om̃ibꝰ
ñdũ loqͥt᷑. loquet᷑ Crescit enĩ eccła : donec
occupet om̃s linguas Iuod uos deseruistis. qͦ¬
usq creuit ÷ ⁊enete nobcũ qͦusq accessit:

Expanded text:
ti sunt in quos venit Spiritus sanctus . Quare non vis on loquitur omnium linguis? Hoc enim tunc erat indicium venientis in homines Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid dicturus es, haeretice? quia non datur Spiritus sanctus? Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; quid est quod agitis, loquendo, baptizando, benedicendo? Quid est quod agitis? Inania celebratis. Ergo datur. Si datur; quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? Numquid defecit donum Dei, aut minor est fructus? Creverunt zizania, sed et triticum: «Sinite utraque crescere usque ad messem» . Non dixit, Crescant zizatunc enim nondum erat Ecclesia per terrarum orbem diffusa, ut membra Christi in omnibus gentibus loquerentur. Tunc implebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit,
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm. nos syon: qͣndo confirmabunt᷑ uectes por¬
tarũ nr̃arũ Et enĩ ille qͥ tc̃ satiabit ad ipe frumti.
qͥd fac̃ in ista ꝑegrinatione: Hoc quod sequitur
Qui emittit uerbũ suũ t̾rȩ Ccce interra laboramꝰ:
fessi: languidi: pigri: frigidi. Quando leuaremur

Expanded text:
em, nos Sion, quando confirmabuntur vectes portarum nostrarum. Etenim ille qui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uerbũ eiꝰ: Usq inuelocitatẽ currit uerbũ
eiꝰ Ñ dix̃ uelox ẽ uerbũ eiꝰ: s currit uerbũ eiꝰ
usq inuelocitatẽ Intelligamꝰ fr̃s : non potuit eli¬
gere meliꝰ uerbũ. Calidꝰ calore calescit: frigidꝰ
frigore frigescit: uo̾lax uelocitate uelox fit. Quid
calielius ipso calore : quo quied calescit. fit calielum :

Expanded text:
erbum ejus.» Non dixit, Velox est verbum ejus: «currit verbum ejus usque in velocitatem.» Intelligamus, fratres; non potuit eligere melius verbum. Calidus calore calescit, frigidus frigore frigescit, velox velocitate velox fit. Quid calidius ipso calore, quo calescit quidquid fit calidum?
Abbreviated transcription (Latin):
uelociꝰ gͦ. qđ currit usq uelocitatẽ : Iuantumuis
auge quod uelax ẽ. uerbũ: & dic uelociꝰ ẽ. quam
illud aut illud: quã aues. quã uenti. quã angeli
uelocitatẽ: Uelocitas ipsa. qͥd ẽ fr̃s: Ubiq ẽ:
ñ ẽ in parte Hoc ꝑtinet ad uerbũ dĩ. ñ eẽ inparte:
sapientia ẽ: ñdũ assũpta carne Sic cogitemus
dm̃ informa dĩ: uerbũ eqͥle patri: Ipsa ẽ sapien¬
tia dĩ qͥe qͣ dictũ ẽ : attingit lafine usq ad finẽ for¬
tit̾ Quanta uelocitas: attingit afine usq ad finem
aliqͦ saxea. implet locũ aliquẽ. Dr̃
I illa stolida ẽ : Et ubi ẽ. qđ dr̃ desipi

Expanded text:
uo usque currit? «Usque in velocitatem.» Quantum vis auge quod velox est verbum, et dic: Velocius est quam illud aut illud, quam aves, quam venti, quam Angeli.velocitatem? Velocitas ipsa quid est, fratres? Ubique est, non est in parte. Hoc pertinet ad Verbum Dei, non esse in parte, Sapientia est , nondum assumpta carne. Si cogitemus Deum in forma Dei, Verbum aequale Patri; ipsa est Sapientia Dei, de qua dictum est: «Attingit in fine usque ad finem fortiter» . Quanta velocitas! «Attingit a fine usque ad finemaliqua saxea impleat locum aliquem; dicit Sapientia illa stolida est? Et ubi est quod dici
Abbreviated transcription (Latin):
reddentes testimoniũ spei nr̃ȩ: inunitate
corporis. xp̃i. Gaudete infrum̃tis. tolerate
nraniã: genñte intriturã: suspirate in
horreũ Ueniet illud tẽpꝰ qͦ gaudeamꝰ: con¬
firmatis uectib portaꝵ. ierłm: intret qͥ in¬
traturꝰ ẽ. Iui illuc manifestꝰ intrabit: huc
fictꝰ ñ intret Qui aut̃ fictꝰ intrat. foris ẽ.¬

Expanded text:
reddentes testimonium spei nostrae in unitate corporis Christi. Gaudete in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui intraturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc fictus non intrat. Qui autem huc fictus intrat, foris est
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illis conflictũ ante questiones: no⁊ ilus
dicerẽ sic contra p̃sentes bereticos: qͦmͦ iluo
dix̃. ille contra futuros. Quid uis ampluis
Remissio peccatoꝵ. inxp̃i nomine p̃dicatur
Ubi : ꝑ om̃s gentes Unde : incipiens ab ierłm
Cominunca huic ęccłȩ Iuare litigamꝰ : Cept
ad illã terminat. In illa. tota eccła erit: ab sti

Expanded text:
illis conflictum tantae quaestionis; non illud dicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo illud dixit ille contra futuros. Quid vis amplius? Remissio peccatorum in Christi nomine praedicatur. Ubi? «Per omnes gentes.» Unde? Incipiens «ab Jerusalem.» Communica huic Ecclesiae. Quare litigamus? Coepiad illam terminat. In illa tota Ecclesia erit, ab ista
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tc̃ iudex futurꝰ ẽ Ille erit. & tu & causa
tua : sermo cause tuȩ : testimoniũ consci¬
entiȩ tuȩ. Iuisquis gͦ futurũ iudicẽ times:
p̃sentẽ conscientiã tuã corrige mͦ Parũne

Expanded text:
qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem consc
Abbreviated transcription (Latin):
hominis sic̃ indieb noe manducabant &
uxores ducebant. donec introiret noe in
arcã : & uenit diluuiũ. & ꝑdidit omnes:
solliciti gͦ. & magno timore concussi: quis
enĩ si credit. non timeat : in eo sumꝰ. qͣntũ
potuimꝰ immorati. ut de ur̃is morib uitaq
illũ diẽ non solũ securi expectare. s etiam
tũ eiꝰ desidare debemꝰ ꝑ uersũ enĩ ẽ. & nescio
utrũ uerũ: quẽ diligis timere : & ut ueniat
orare adueniat regnũ tuũ ͥ & timere ne exau¬
diaris Unde aut̃ timor: Quia iudex uenturꝰ
inuidꝰ : Nũqͥd postremo ab altero expectans
nosse causã tuã: ne forte ille quẽ instruxisti.
demonstrare non possit: Nicħ hoꝵ. Iuis gͦ
uenturꝰ ẽ : Quare ñ gaudes : Quis uentu¬
rꝰ ẽ. iudicare te. nͥ qͥ uenit iudicari ꝓp̃t
te : Ñ timeas accusatorẽ : de qͦ ipse dix̃.
pͥnceps huiꝰ mundi missꝰ ẽ foras Ñ timeas
malũ aduocatũ. Ipse enĩ tͥ mͦ aduocatꝰ ẽ.

Expanded text:
do ait: Sicut in diebus Noe manducabant, buxores arcam, et venit diluvium, et perdidit omnes . Solliciti ergo et magno timore concussi quis enim si credit, non timeat?, in eo sumus, quantum potuimus, immorati, ut de vestris moribus vitaque illum diem non solum securi tum ejus desiderare debemus. Perversum enim est, et nescio utrum verum, quem diligis timere ne veniat; orare, «Adveniat regnum tuum» ; et timere ne exaudiaris. Unde autem timor? quia judex venturus invidus? numquid postremo ab altero exspectans nosse causam tuam; ne forte ille quem instruxisti, demonstrare non possit? Nihil horum. Quis ergo venturus est? quare non gaudes? Quis venturus est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
gere amortuis die t̾tia Habes iã sponsũ ȩccłȩ: &
non hinc tacuit moyses. ñ hinc tacuerunt ꝓpħȩ:
& resurrecturũ. Descriptꝰ ẽ nob̃ sponsꝰ: ñ erremꝰ.
S nescio qui existunt. & qr ñ erramꝰ in sponso.
& ipsi uident᷑ ea quę & nos credere desponso:
ẽ : p̾ars donati Et hoc ẽ quod tu dicis Hoc tu
benedicent᷑ om̃s g̃s. Iu dicis: an sp̃s dĩ ꝑpropłia:¬
Ecce eccłam teneo Dictũ ẽ ꝑpropħam: com memo¬
rabuntur & conuertunt᷑ ad dñm uniuersi fines t̾rȩ
Ecce iã teneo testimoniũ legis: & testimoniũ ꝓpħarũ
Audiamꝰ & eũ qͥ surrex̃ amortuis. ostendit se sponsũ:
tenemꝰ eũ: confirmauit demonstrando. exhibendo.
iã incipis mecũ trełe: & his uerbis moysi & ꝓpħis
credamꝰ. & ei qͥ resurrexit amortuis Sequat᷑. dicat.

Expanded text:
gere tertia die.» 18. Habes jam sponsum Ecclesiae. Et non hinc tacuit Moyses, non hinc tacuerunt Prophet, resurrecturum. Descriptus est nobis sponsus, ut non erremus. Sed nescio qui existunt, et quia non erramus in sponso, et ipsi videntur ea quae et nos credere de sponso, est? Pars Donati. Et hoc est quod tu dicis: hoc tu benedicentur omnes gentes.» Tu dicis, an Spiriam teneo: dictum est per Prophetam, «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Ecce jam teneo testimonium Legis et testimonium Prophetarum; audiamus et eum qui surrexit a mortuis. Ostendit se sponsum, tenemus eum. Confirmavit demonstrando, exhibendo jam incipis mecum credere et his verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat.
Abbreviated transcription (Latin):
usq in consummationẽ scłi S ait dñs Nolite crede
Iui dic̃ ecce hic. & ecce illic: partes ostendit.  goto¬
tũ emi: Dicat mͥ hoc eugłm Dic hoc ipse exeugłis.
qr iã resurrexisti amortuis: ut credant tͥ. qͥ credunt
moy si & ꝓpħis : dic mͥ hoc tu Audi Oportebat
xp̃m patiꝰ & resurgere t̾eia die : & p̃dicari inno¬
mine eiꝰ penitentiam & remissionẽ peccatoꝵ ꝑonis

Expanded text:
nus: «Nolite credere:» qui dicit, «Ecce hic, et ecce illic,» partes ostendit; ego totum emi. Dicat mihi hoc Evangelium: dic hoc ipse ex Evangelio, quia jam resurrexisti a mortuis, ut credant tibi qui credunt Moysi et Prophetis; dic mihi hoc tu. Audio: «Oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ patris mei facio. surgite eamꝰ
hiic Ceteri om̃s merito suo. iudicio dĩ. &
ꝓiusticia qua patiunt᷑. non sibi arrogent
qͥsi passionẽ innocentię. qͥlis inxp̃o erat
Audi apłm petrũ. Tempꝰ ẽ inqͥt: ut iudiciũ
incipiat adomo dĩi Exhortans martires &
testes dĩ. ut om̃s minas frem̃tis scłi patien¬
tissune tolerent: ait illis Tempꝰ ẽ inchoatio¬
nis iudicii exdomo dĩ Si aut̃ initiũ a nobꝰ

Expanded text:
Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Caeteri omnes merito suo, judicio Dei, et pro justitia qui patiuntur, non sibi arrogent, quasi passionem innocentiae, qualis in Christo erat. Audi apostolum Petrum: «Tempus est,» inquit, «ut judicium incipiat a domo Domini.» Exhortans martyres et testes Dei, ut omnes minas frementis saeculi patientissime tolerent, ait illis: Tempus est «inchoationis judicii ex domo Dei. Si autem initium a nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
cipłis suis: cum putarent sp̃m eẽ: palpate
& uidete. qr sp̃s carne̾ & ossa ñ habet. sicut
me uidetis habentem: Et cum ad huc pͣ
gaudio trepidarent. habetis hic ait qd̃
manducent᷑. Accepit benedirit: mandu.¬
cauit: dedit eis: & expͣssa. ẽ. ueritas cor¬
poris: ablata . ẽ. om̃is suspitio falsitatis: qͥd
deinde: N sciebatis. quia oportebat im¬
pleri omĩa quȩ scripta sũt in lege moysi

Expanded text:
«Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum adhuc prae gaudio trepidarent: Habetis hic, ait, quod manducetur?» Accepit, benedixit, manducavit, et dedit eis. Expressa est veritas corporis, ablata est omnis suspicio falsitatis. Quid deinde? «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scrip
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dñi eͦ regnũ: & ipse dñabitur gentum
diffusa qͥs numerat: Noi st̃ tot inorhie¬
hereses contra eccłam: quot st̃ testimoni
legis. ꝓeccła Iuȩ pagina ñ hoc sonat
Quis uersꝰ non hoc loquit᷑ : Omĩa clamam
ꝓunitate dñica. quia posuit fines ierłn
pacẽ: tu contra ista latras heretice: Un
ut dicere ceꝑam : quo tribunali: Presũt¬
tione uidelicet cordis tui Altũ tribunal.
derauit aquȩ stillã dedigito contemoti
ante ianuã suã pauꝑis. qm̃ urebatur in
Non pat̾ abrahã : S siquis amortius resur¬
rexerit. illi credent Et abrahã. Si moysen
dix̃ habent moysen ibi & ꝓpħas : Dehis
utiq qͥ adhuc uiuebant: quib adhuc tẽpꝰ
correctionis largũ erat: qͥ ñdũ uenerant
inloca illa tormentoꝵ. Habent ibi inquit
qͦs audiant : moysen & ꝓpħas Non credĩ
his: s siquis mortuus resurrexerit crede
Si moysen & ꝓpħas ñ audiunt: nec siquis¬

Expanded text:
mini est regnum, et ipse dominabitur gentium.diffusa? quis numerat? Non sunt tot haereses contra Ecclesiam, quot sunt testimonia Legis pro Ecclesia. Quae pagina non hoc sonat? quis versus non hoc loquitur? Omnia clamant pro unitate dominica, quia posuit fines Jerusalem pacem. Tu contra ista latras, haeretice! Undut dicere coeperam? quo tribunali? Praesumptione videlicet cordis tui. Altum tribunal, deravit aquae stillam de digito contempti ante januam suam pauperis, quoniam urebatur in «Non, pater Abraham; sed si quis ex mortuis resurrexerit, credent.» Et Abraham: «Si Moysen,dixit, «Habent ibi Moysen et Prophetas?» De his utique qui adhuc vivebant, quibus adhuc tempus correctionis largum erat, qui nondum venerant in loca illa tormentorum. «Habent ibi,» inquit, «quos audiant, Moysen et Prophetas.» Non credunt his, «sed si quis a mortuis resurrexerit, credent. Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec
Abbreviated transcription (Latin):
tingunt᷑: qr ñ deoleo interiore pascunt᷑ Et
dormiunt om̃s tardante sponso: qr exutroq
genere hominũ obdormiscunt in morte. & de
illis fatuis & dehis sapientib. tardante aduen¬
& uisibilẽ quã om̃i loco scripturas ponere. notũ

Expanded text:
stinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et stinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et dormiunt omnes tardante sponso: quia ex utroque genere hominum obdormiscunt in mortem; et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante advenet visibilem, quam somni loco Scripturas poner
Abbreviated transcription (Latin):
aut & si uirgo. int̾ fatuas uirgines: foris remane¬
bis: & frustra pulsabis: Quȩ st̃ fatuę uirgines:
tinentiã carnis: ut uitent corruptelas ab om̃ib
sensib uenientes : Quos sensus. iam enumeraui:
Uitant ueluti corruptiones. uenientes undiq: &
ñ in conscientia gerunt bonũ suũ corã dĩ ocłis:
s placere inde uolt̃ hominib. & uidiciũ secunt᷑
alienũ  duores uulgi aucupant᷑: uiles sibi suñ.
c̃spectatorib eẽ. cari uolt̃ : ñ eis sufficit c̃scientia
Merito ñ portant oleũ secũ Oleũ aut̃ ẽ ipsa gła¬
tio: ꝓpt̃ nitorẽ & splendorẽ S qͥd dic̃ apłs :
Uide uirgines sapientes: portantes oleũ secum
O pꝰ aut̃ suũ ꝓbet unꝰ qͥsq: & t̃ insemetipso ha¬
bebit głam. & ñ in altero. He st̃ gͦ uirgines sa¬
pientes Stulte aut̃ accendt̃ qͥdem lampades
Uident᷑ qͥdẽ lucere oꝑa eaꝵ ÷ s deficiunt & ex¬

Expanded text:
aut, etsi virgo, inter fatuas virgines; foris remaneaut, etsi virgo, inter fatuas virgines; foris remanebis, et frustra pulsabis. 11. Quae sunt fatuae virgines? tinentiam carnis, ut vitent corruptelas ab omnibus sensibus venientes, quos sensus jam enumeravi? Vitant veluti corruptiones venientes undique, et non in conscientia gerunt bonum suum coram oculis Dei: sed placere inde volunt hominibus, et judicium sequuntur alienum. Favores vulgi aucupantur; viles sibi sunt, cum spectatoribus esse charae volunt; non eis sufficit conscientia. Merito non portant oleum secum. Oleum autem est ipsa gloriatio, propter nitorem et splendorem. Sed quid dicit Apostolus? Vide virgines sapientes portantes oleum secum: «Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero» . Hae sunt ergo virgines sapientes. Stultae autem accendunt quidem lampades; videntur quidem lucere opera earum: sed deficient, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
incorrupta Ergo dr̃ uirgo tota ęcła: & masculino ge¬
nere appellatur popłs dĩ Uterq sexꝰ popłs dĩ. &
lumba : atq in hac uirgrnitate milia scõꝵ. Ergo qͥn¬
que uirgines. om̃s animas intraturas in regnũ dei.
enĩ ianuas : intrat aliqͥd ꝑcorpꝰ ad animũ. Aut
ꝑocłos intrat qđ concupiscas male: aut ꝑaures.
aut ꝑ olfactũ : aut ꝑgustũ. aut ꝑ contactum: Per
has qͥnq ianuas quisqͥs ñ ad miserit corruptionẽ:
int̾ qͥnq uirgines. cõputat᷑ Ad mittunt᷑ autem
corruptiones. ꝑ illicita desidia Suid aut̃ liceat &¬
qͥd ñ liceat: pleni st̃ libri scripturaꝵ. Ergo opꝰ
ẽ ut sis in illis qͥnq uirginib : ñ timebis quod
dictũ ẽ. nemo intret dr̃ enĩ hoc: & fiet hoc. Sed
cũ intraueris nemo contra te claudet: s te ingresso.
claudunt᷑ porte ierłm : & firmabunt᷑ uectes por¬
taꝵ eiꝰ. Nam si tu ẽẽ uolueris aut ñ uirgo corde.

Expanded text:
incorrupta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masculino geincorrupta. Ergo dicitur virgo tota Ecclesia, et masculino genere appellatur populus Dei: uterque sexus populus Dei, et lumba: atque in hac virginitate millia sanctorum. Ergo quinque virgines omnes animas intraturas in regnum Dei enim januas intrat aliquid per corpus ad animam: aut per oculos intrat quod concupiscas male, aut per aures, aut per olfactum, aut per gustum, aut per contactum. Per has quinque januas quisquis non admiserit corruptionem, inter quinque virgines computatur. Admittuntur autem corruptiones per illicita desideria. Quid autem liceat et non liceat, pleni sunt libri Scripturarum. Ergo opus est ut sis in illis quinque virginibus. Non timebis quod dictum est, Nemo intret. Dicitur enim hoc, et fiet hoc; sed cum intraveris: nemo contra te claudet; sed te ingresso, claudentur portae Jerusalem, et firmabuntur vectes portarum ejus. Nam tu si esse volueris aut non virgo corde,