comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rauit. Luxuriosa qͥꝓpe mens. cor¬
rumpit᷑: si rebus transitoriis dele-¬
ctatur. Igit᷑ simulatoꝵ uita
int̾ effeminatos moritur: quia
laudis luxuria. corrupta reppe.¬
rit᷑. Trans latione uͦ alia ñ habe¬
tur uita eoꝵ int̾ effeminatos:
sed uita eoꝵ uulnerat᷑ ab ange.¬
lis. Utrũq tam̃. & si sermone
discrepat: ratione concordat:
quia effeminatoꝵ uitã angeli
uulnerant: dũ nuncii uerita.¬
tis. eam iaculis sceͤ p̃dicationis
impugnant. Quia gͥ de dãpͣtio.¬
de ereptione humiliũ qͥd sequit᷑
stia sua eripit᷑: cum unusquisq¬
humilis de hac peregrinationis
suȩ afflictione liberat᷑. Nã et
assiduis hic tribulationibꝰ prę¬
mit᷑ : ut ad requirendũ uerȩ con¬
solationis gaudiũ ꝓuocet᷑. Unde
bulationẽ aur̃e eius. Aure̾ in
tribulatione reuelare. ẽ: audi.¬
tũ cordis. uerberũ plagis aꝑire
Cum enĩ p̃cepta despicimꝰ: pia
districtione nobiscũ agit᷑. ut

Expanded text:
ravit. Luxuriosi quippe mens corravit. Luxuriosi quippe mens corrumpitur, si rebus transitoriis delectatur. Igitur simulatorum vita inter effeminatos moritur, quia laudis luxuria corrupta reperitur. Translatione vero alia non habetur: Vita eorum inter effeminatos, sed, Vita eorum vulneretur ab angelis. Utramque tamen etsi sermone discrepat, ratione concordat, quia effeminatorum vitam angeli vulnerant, dum nuntii veritatis eam jaculis sanctae praedicationis impugnant. Quia igitur de damnatiode ereptione humilium quid sequatustia sua eripitur, cum unusquisqhumilis de hac peregrinationis suae afflictione liberatur. Nam et assiduis hic tribulationis premitur, ut ad requirendum verae consolationis gaudium provocetur. Unde  in tribulatione revelare est auditum cordis verberum plagis aperire. Cum enim praecepta despicimus, pia districtione nobiscum agitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne humana laus robur mentis
emolliat: eamq in sui delectatio¬
ne ꝓsternat: & quȩ adiumentũ
deb&. eẽ. augendi oꝑis: iã re¬
tribitio sit laboris. Cum uero
sua p̃conia in dei laudem tendẽ
sentiunt: ea etiã desiderabilit̾
amplectunt᷑. Script̾u nanq est:
Uideant oꝑa ur̃a bona: & glorifi.¬
cent patrem ur̃m qui in cȩlis. ẽ.
Niam se gͦ hominibus faciunt :
quotiens in se aliquid quo deus
cognoscatur ostendunt: qͥa non
student in se humanã laudẽ fige.
tes autẽ humanis laudibꝰ mollia
corda ꝓstituuñ: quia suis amo¬
ribus corrũpuntur. De quibus
corruptione subiungit᷑. Et ui¬
ta eoꝵ inter effeminatos. Si enĩ
uirilit̾ uiuerent: laus transito¬
ria. nulla eos corruptione uicia¬
r&. Unde electis ꝓpħa ꝑsuadoe di¬
cens Nirilit᷑ agite : & confortet᷑
cor ur̃m. Dicens enĩ uirilit̾ agite:
dũ confortet᷑ cor ur̃m. ilico sũbdi¬
dit: quasi sexũ cordis munire cu.¬

Expanded text:
ne humana laus robur mentis ne humana laus robur mentis emolliat, eamque in sui delectatione prosternat; et quae adjumentum debet esse augendi operis, jam retributio sit laboris. Cum vero sua praeconia in Dei laudem tendere sentiunt, ea etiam desiderabiliter amplectuntur. Scriptum namque est: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Viam se ergo hominibus faciunt, quoties in se aliquid quo Deus cognoscatur ostendunt, quia non student in se humanam laudem figeretes autem humanis laudibus mollia corda prostituunt, quia suis amoribus corrumpuntur. De quibus corruptione subjungituta eorum inter effeminatos. - Si enim viriliter viverent, laus transitoria nulla eos corruptione vitiaret. Unde electis Propheta persuadet, dicens: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Dicens enim Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, illico subdidit, quasi sexum cordis munire cu
Abbreviated transcription (Latin):
quillũ nanq uidebant᷑ uiuere :
cũ de scĩtatis curarent laude
gaudere. Sed tempestate subita
eoꝵ anima morit᷑: quȩ humanȩ
laudis pessima tranquillitate le¬
tabat᷑. Plerũq subito inopinata
tempestas omne quod aer serent̃
blanditur ĩmiitat: & eo ꝑiculũ
uitari ñ potest. quo nec potuit p̾.¬
uideri. Unde & simulatores. qui
uitȩ suȩ custodiã negligunt: in
tempestate mori referunt᷑. Hinc
quippe eos turbo subitꝰ int̾nȩ ꝑ¬
cussionis eicit: quos arrogantia
ext̾m fauoris extollit. Et dum
amplectunt᷑ in laude qđ ñ st̃:
repente inueniunt in ultione
rio argentũ: & in fornace aurũ:
sic ꝓbatur homo ore laudantis
Laus qͥppe sua iustos cruciat: ini¬
quos exaltat. Sed iustos dũ cru.¬
ciat. purgat: iniquos dũ le.¬
tificat: reprobos monstrat
Isti enĩ sua laude pascuntur.
qui auctoris sui głam ñ reqͥr̾:
illi autẽ qui auctoris głam
querunt. sua laude cruciant᷑.
ne non sit intus quod foris dr̃:

Expanded text:
quille namque videbantur vivere, cum de sanctitatis curarent laude gaudere. Sed tempestatesubita eorum anima moritur, quae humanae laudis pessima tranquillitate laetabatur. Plerumque subito inopinata tempestas omne quod aer serenum blanditur immutat; et eo periculum vitari non potest, quo nec potuit praevideri. Unde simulatores, qui vitae suae custodiam negligunt, in tempestate mori referuntur. Hinc quippe eos turbo subitus internae percussionis ejicit, quos arrogantia externi favoris extollit; et dum amplectuntur in laude quod non sunt, repente inveniunt in ultione rio argentum, et in fornace aurum, sic probatur homo ore laudantis . Laus quippe sua justos cruciat, iniquos exaltat. Sed justos dum cruciat purgat, iniquos dum laetificat reprobos monstrat. Isti enim sua laude pascuntur, quia auctoris sui gloriam non requirunt. Illi autem qui auctoris gloriam quaerunt, sua laude cruciantur, ne non sit intus quod foris dicit
Abbreviated transcription (Latin):
derunt discipłi dicentes. Alii io¬
hannẽ baptistam: alii heliã: alii
iheremiam: aut unũ ex ꝓpħis:
Sed nimirũ petro quã excelsus
in fortitudine ess& apparuit:
cũ eũ ueracit᷑ intuens. a legis lato¬
rũ ȩqualitate discreuit: dicens:
Tu escxp̾c filius dei uiui. Unde re¬
cte de illo sponsa in canticis can¬
ticoꝵ dicit. In leçtulo meo ꝑ¬

Expanded text:
derunt discipuli, dicentes: Alii Joderunt discipuli, dicentes: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis . Sed nimirum Petro quam excelsus in fortitudine esset aperuit, cum eum veraciter intuens, a legislatorum aequalitate discrevit, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Unde recte de illo sponsa in Canticis canticorum dicit: In lectulo meo
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Qui humilis uidebit᷑ in infir¬
mitate: excelsus man&e in fortitu.¬
dine: paulo hoc etiã at testante
qui ait. Qa de si crucifixus. ẽ. ex
infirmitate: sed uiuit ex uirtute
dei. De quo recte subiungit᷑. slul¬
lus. ẽ. ei similis in legis latoribus
Legis lator moysesꝰ legis lator
iosue: legis latores etiã ꝓpħae:
legis latores dicere possumꝰ cun¬
ctos. quos ex lege ãmonuisse recta
ppłm scimꝰ. Sed huic mediatori in
legis latoribus similis nullus. ẽ
quia isti gratuito uocati. ex pec¬
catis ad innocentiã redeunt᷑ &
ab his quȩ ex sem&ipsis exꝑti
sunt. p̃dicando alios reducunt:
Redemptor autẽ nr̃. homo sinẽ
peccato. ẽ: filius sine adoptione:
nec ꝑpetrauit unquã quod re-¬
darguit: & sic mundo ex huma.¬
nitate loquit᷑: ut tam̃ eidem
mundo ante scła ex diuinitate
dominet᷑. Hunc mediatorem
dei & hominũ: qͥdam legis lato¬
ribus similem fuisse credider̃:
Nam requirenti quẽ dicunt hõ¬
mines. eẽ. filiũ hominis: respon¬

Expanded text:
cat: Qui humilis videbitur in infirmitate, excelsus manet in fortitudine, Paulo hoc etiam attestante, qui ait: Quia et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . De quo recte subjungitur: Nullus ei similis in legislatoribus. Legislator Moyses, legislator Josue, legislatores etiam prophetae; legislatores cunctos dicere possumus, quos ex lege admonuisse recta populum scimus. Sed huic Mediatori in legislatoribus similis nullus est, quia isti gratuito vocati ex peccatis ad innocentiam redeunt, et ab his quae in semetipsis experti sunt praedicando alios reducunt. Redemptor autem noster homo sine peccato est, filius sine adoptione, nec perpetravit unquam quod redarguit, et sic mundo ex humanitate loquitur, ut tamen 854 eidem mundo ante saecula ex divinitate dominetur. Hunc Mediatorem Dei et hominum quidam legislatoribus similem fuisse crediderunt. Nam requirenti: Quem dicunt homines esse filium hominis? respon
Abbreviated transcription (Latin):
appetit: in flagello ꝑcussionis
dep̃hensus: fateri quod iniquus
sit. non erubescit. Qui uͦ iniqua
agens. humana de se iudicia. sub
specie sc̃ĩtatis intercipit: etiã
cũ flagello ꝑciitit᷑. iniquũ se p.¬
dere rẽfugit: quia sc̃s uideriꝰ
consueuit Si quando aut̾e gra.

Expanded text:
appetit, in flagelli percussione deprehensus, fateri quod iniquus sit non erubescit. Qui vero iniqua agens, humana de se judicia sub specie sanctitatis intercipit, etiam cum flagello percutitur, iniquum se prodere refugit, quia sanctus videri consuevit. Si quando aute
Abbreviated transcription (Latin):
nec se aꝑte in hoc quod uidetur.¬
extollere: atq ut maiorẽ głam te¬
neat: sȩpe se simulat głam decli.¬
nare. Quia enĩ ante oculos homi¬
nũ sequendo eã app̃hende ñ po.¬
test: stud& plerũq głam tenere
fugiendo Hec itaq simplicibꝰ
minime congruunt: qͥa si congro¬
unt: iam simplices ñ sunt. Bene¬
autẽ cũ dicer& simulatores &
callidi: non subdidit merent᷑:
sed ꝓuocant irã dei. Irã dei qͥppe
mereri. ẽ: etiã nesciendo peccare
Prouocare uͦ. ẽ: mandatis illiꝰ. sci.¬
endo contraire: scire bonũ. sed
despicere: facere posse. nec uelle:
Hi enĩ ꝑpetratione nequiciȩ in-¬
trinsecus tenebrescunt: & osten¬
tatione iusticiȩ suꝑficiẽtenꝰ de.¬
albant᷑. Quibꝰ uoce dñica dicit᷑.
Ue uob̾ scribȩ & pharisei hypo

Expanded text:
nec se anec se aextollere, atque, ut majorem gloriam teneat, saepe se simulare gloriam declinare. Quia enim ante oculos hominum sequendo eam apprehendere non potest, studet plerumque gloriam tenere fugiendo. Haec itaque simplicibus minime congruunt, quia si congrunt, jam simplices non sunt. autem cum diceret: Simulatores et callidi, non subdidit, merentur, sed provocant iram Dei. Iram quippe Dei mereri, est etiam nesciendo peccare. Provocare vero est mandatis illius sciendo contraire; scire bonum, sed despicere; facere posse, nec velle. Hi enim perpetratione nequitiae intrinsecus tenebrescunt, et ostentatione justitiae superficie tenus dealbantur. Quibus voce Dominica dicitur: Vae vobis, Scrib
Abbreviated transcription (Latin):
& stulticia consumunt᷑ qͥa pecca.¬
ta quȩ flagellis emendare debu-¬
erant: flagellis exaggerant. Bt
hic iam penas ꝑcussionis sentiuĩ:
& illic iustȩ retributionis sup.¬
plicia ñ euadunt. Ratuitas qͥppe
stulticiȩ. ẽ: quod illos sic iniqui¬
tas obligat: ut a culpa eos nec pę-¬
na cõpescat Sequit᷑. Simula¬
tores & callidi: ꝓuocant irã dĩ.
Cũ simulatores dicer&. apte sub.¬
iunx̾ & callidi: quia nͥ ingenio
calleant: quod uideri appetunt.
congrue simulare ñ posst̃᷑. Suas¬
enĩ nonnulla uicia: quȩ etiã a sen¬
su tardioribus facile ꝑpetrantur
Elatione nanq intumescere: aua¬
riciȩ estibus inhiare: luxuriae
pulsanti succumbere: etiã qͥlib&
obtunsis sensibus potest. Si mula¬
tionis uͦ falsitatẽ exequi: nisi qͥs
subtilioris ingenii fuerit. non po
obseruatione diuidit᷑: ut callide
nouerit. & occultare quod. ẽ. et
ostentare quod ñ. ẽ: & uera mala
p̃mere. & bona falsa monstrare:

Expanded text:
et stultitia consumuntur, quia peccaet stultitia consumuntur, quia peccata quae flagellis emendare 840 debuerant, flagellis exaggerant. Et hic jam poenas percussionis sentiunt, et illic justae retributionis supplicia non evadunt. Fatuitas quippe stultitiae est quod illos sic imquitas obligat, ut a culpa eos nec poena compescat. Sequitutores et callidi provocant iram Dei . Cum simulatores diceret, apte subjungit et callidi, quia nisi ingenio calleant, quod videri appetunt congrue simulare non possunt. Sunt nonnulla vitia quae etiam a sensu tardioribus facile perpetrantur. Elatione namque intumescere, avaritiae aestibus inhiare, luxuriae pulsanti succumbere, etiam quilibet obtusis sensibus potest. Simulationis vero falsitatem exsequi, nisi qui subtilioris ingenii fuerit, non potobservatione dividitur, ut callide noverit et occultare quod est, et ostentare quod non est; et vera mala premere, et bona falsa monstrare;
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ. suꝑna retributio designatur
Qui ergo obȩdire p̃ceptis cȩlestibꝰ
student. dies suos in bono com¬
plent: annos in głam: quia & cur.¬
sum p̾sentis temporis in recto õ¬
pere: & consũmationẽ suã ꝑfici¬
unt. fęlici retributione: Si uero
non audierint: transibunt per
gladiũ. & consument᷑ stulticia:
quia & uindicta eos in tribula¬¬
tione ꝑcutitꝰ & finis in fatuita¬
te concludit. Sunt enĩ ñnulli.
quos a ꝑditis moribꝰ nec torm̃ta
gellasti eos. & renuer̾ accipe dis¬
ciplinã. & de quibus sub baby¬
lonis speciedicit᷑. Curauimꝰ ba¬
bylonẽ: & non. ẽ sanata. Et de
quibꝰ rursum dicit̾. Interfęciae
paidi popłi meũ: & tam̃ a uiis¬
sius ñ sunt reu̾si. Hi ñ nũquã dece¬
riores existunt ex u̾bere: qͥa pul-¬
sati doloribꝰ aut contumaci ꝑti.¬
nacia duriores existunt᷑: aut
quod peius est in blasphemiȩ
etiã exasperatione ꝓsiliunt. Be.
ne gͦ dr̃ quod ꝑ gladiũ transeuÑ

Expanded text:
uperna retributio designatur. Qui vero obedire praeceptis coelestibus student, dies suos in bono complent, annos in gloria: quia et cursum praesentis temporis in recto opere, et consummationem suam perficiunt felici retributione. Si vero non audierint, transibunt per gladium, et consumentur stultitia: quia et vindicta eos in tribulatione perculit, et finis in fatuitate concludit. Sunt enim nonnulli, quos a perditis moribus nec tormenta gellasti eos, et renuerunt accipere disciplinam et de quibus sub Babylonis specie dicitur: Curavimus Babylonem, et non est sanata . Et de quibus rursum dicitur: Interfeci et perdidi popsuis non sunt reversi . Hi nonnunquam deteriores existunt ex verbere, quia pulsati doloribus, aut contumaci pertinacia duriores existunt, aut, quod pejus est, in blasphemiae etiam exasperationem prosiliunt. Bene ergo dicitur quod per gladium transeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
seruant: quȩ uiuendo intus im-¬
pugnant. Intus uͦ mala cogitan¬
tes exaggerant: quȩ foris aliud
sunt: quia dum ante oculos homi¬
nũ. omnẽ modũ sanetitatis os.¬
tentant: ipsi sibi sunt testimonio
quia bene uiuere ñ ignorant. Di¬

Expanded text:
servant quae vivendo intus impugnant. Intus vero mala cogitantes exaggerant, quae foris aliud sunt, quia dum ante oculos hominum omnem modum sanctitatis ostentant, ipsi sibi sunt testimonio, quia bene vivere non ignorant.
Abbreviated transcription (Latin):
phetiȩ sũma conscendit. Nec mĩ¬
randum quod uir arrogans im¬
pleri ꝓpħico spũ potuit: cũ saul
etiã in numero ꝓpħarũ fuit. Sed
hoc de saule cur dicimꝰ: cũ ex ui¬
sione angeli. accȩpisse uerba rati¬
onabilia & asina nouerimꝰ: Sed
sicut irrationale animal rationis
uerba edidit. nec tam̃ ad ꝑmuta.¬
tionẽ naturȩ rationalis accessit :
ꝓmerendam scĩtatis głam ñ ꝑtin¬
git: ut & supra se loquendo emi¬
neat: & infra se uiuendo torpes¬
cat Unde nc̃ heliu redemptoris
nr̃i aduentũ huimilem. ñ humi¬
lis conspicit: & eũ ꝓpħando p̃di.¬
cat. quẽ elatis moribus impug¬¬

Expanded text:
rophetiae summa conscendit. rophetiae summa conscendit. randum quod vir arrogans impleri prophetico spiritu potuit, cum Saul etiam in numero prophetarum fuit . Sed hoc de Saule cur dicimus, cum ex visione angeli accepisse verba rationabilia et asinam noverimus ? Sed sicut irrationale animal rationis verba edidit, nec tamen ad permutationem naturae rationalis accessit, ipromerendam sanctitatis gloriam non pertingit, ut et supra se loquendo emineat, et infra se vivendo torpescat. Unde nunc Eliu Redemptoris nostri adventum humilem non humilis conspicit, et eum prophetando praedicat, quem elatis moribus impug
Abbreviated transcription (Latin):
de magnis dictis arrogantium
sumere scientiã nitit᷑: ꝓuide̾re
sollerter deb&. ne hoc quod eoꝵ
scientia altũ tum& imitẽtur.
ne cũ uirtutũ uerbis. moꝵ uicia
colligat: & in eo qđ loquendi
noticiã assequit᷑. uiuendi se ĩpe.¬
ritia transfigat Hos nanq cũ
fortia dicere audimꝰ: secdtam̃ de
dictis fortibus tumere conspici¬
mͦ: quasi doctrinȩ ortos ingres.¬
si. de spinis rosas attingimꝰ. Dis.¬
creta ergo nobis sollicitudine opꝰ
est & carpere quod redol& &
cauere quod pungit: ne si fortas.¬
se impuide doctoꝵ flos legitur ÷
incaita legentis manus. morũ
spina laceretur: Heliu itaq do.¬
etus & arrogans: ꝓfert aliqͣndo
quod redoleat: ałiquando qdł
pungat. Sic gͥ sumendũ. ẽ. de
eiꝰ doctrina quod fraglat: ut
tamen sollicite cauendum sit
de elatione qđ uulnerat. Qui
multa qͥdem suꝑiꝰ mor alit̾ intu¬
lt s̃ in u̾bis sequentibꝰ ad sola se.
ꝓpbie arc hana sustulit: Ima eñĩ¬
iam mortalitatis deserit: & ad ꝓ¬

Expanded text:
de magnis dictis arrogantium sumere scientiam nititur, providere solerter debet, ne hoc quod eorum scientia altum tumet, imitetur, ne cum virtutum verbis morum vitia colligat, et in eo quod loquendi notitiam assequitur, vivendi se imperitia transfigat. Hos namque cum fortia dicere audimus, sed tamen de dictis fortibus tumere conspicimus, quasi doctrinae hortum ingressi, de spinis rosas attingimus. Discreta ergo nobis sollicitudine opus est, et carpere quod redolet, et cavere quod pungit, ne si fortasse improvide dictorum flos legitur, incauta legentis manus morum spina laceretur. Eliu itaque doctus et arrogans profert aliquando quod redoleat, aliquando quod pungat. Sic igitur sumendum est de ejus doctrina quod fragrat, ut tamen sollicite cavendum sit de elatione quod vulnerat. Qui multa quidem superius moraliter intulit, sed in verbis sequentibus ad sola se prophetiae arcana sustulit. Ima enim moralitatis deserit, et ad p
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Apte autẽ in ꝑpetuũ sub¬
dens: aꝑte quid dicat insinuat
Si enĩ de terreni regni solio di¬
cer&ꝰ nullatenus in ꝑpetuum
subdidiss&: qͥa qͥq illud arripiuñ:
ꝓfecto ñ in ẽo in ꝑpetuũ s tp̃ralit̃
collocant᷑. Bene aũt subdidit. & il¬
lic erigunt᷑. Ac si intentioni audi¬
entis innuer& dic̃s. Qͥ hic humi¬
liati st̃: illic erigunt᷑. Sc̃is nanq
uiris iste locus humilitatis. ẽ: ut
illic sit celsitudiniꝰ. Ande alias scͥp¬
tũ. ẽ Humiliasti nos in loco affli.¬
ctionis. Locꝰ qͥppe afflictioniᷤᷤ. ẽ:

Expanded text:
 Apte autem in perpetuum subdens, apte quid dicat insinuat; si enim de terreni regni solio diceret, nullatenus in perpetuum subdidisset, quia quique illud arripiunt, fecto non in eo in perpetuum, sed temporaliter collocantur. Bene autem subdidit: Et illic eriguntur. Ac si intentioni audientis innueret, dicens: Quia hic humiliati sunt, illic eriguntur. Sanctis namque viris iste locus humilitatis est, ut ille sit celsitudinis. Unde alias scriptum est: Humiliasti eos in loco afflictioni
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat Hec nimirũ infe¬
rens. beatũ iob & nichil scisse
asserit & multa dixisse. Et cũ
ipse quȩ sentit loquacit᷑ inferat :
hc̃ de uicio loquacitatis accusat
Sed hoc quoq esse ꝓpriũ arro¬
gantiũ uicium sol&: ut & pau¬
ca credant quȩ ipsi multa dixe¬
rint: & multa credant quȩ ipsis
pauca dicunt᷑. Quia enĩ sua dice¬
re semꝑ uolunt: aliena audire
ñ possunt. Uim se pati existimañ:
si ea quȩ ĩmoderate sentiunt.
ĩmoderatiꝰ non effundant. Et
quãuis beatus iob ad eius uerba
tacuerit: heliu tam̃ de locutio¬
ne illiꝰ qua amicis responderat.
causam inuectionis inuenit᷑ ut
sibi exhiberi latiꝰ eiꝰ silentiũ pos¬
sit: atq ut ipse multa responde.¬
at: illũ uerba multiplicasse con¬
firmat Nam & mox initia ꝓlixȩ
locutionis exorditur: & quasi
nichil adhic dixerit inchoare co.¬
natur. Unde subdit᷑.ddens¬

Expanded text:
mpatientia.---Haec nimirum inferens, beatum Job et nil scisse asserit, et multa dixisse; et cum ipse quae sentit loquaciter inferat, hunc de vitio loquacitatis accusat. Sed hoc quoque esse proprium arrogantium vitium solet, ut et pauca credant quae ipsi multa dixerint, et multa credant quae ipsis pauca dicuntur. Quia enim sua dicere semper volunt, aliena audire non possunt; vim se pati existimant, si ea quae immoderate sentiunt immoderatius non effundant. Et quamvis beatus Job ad ejus verba tacuerit, Eliu tamen de locutione illius, qua amicis responderat, causam invectionis invenit, ut sibi exhibere latius ejus silentium posset, atque ut ipse multa respondeat, illum verba multiplicasse confirmat. Nam et mox initia prolixae locutionis exorditur; et quasi adhuc nil dixerit, inchoare conatur. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
nobis lacrimas luctusq p̃cipiuã:
lamentationes in eo scriptę refe.¬
runt᷑. Carmen quoq & uȩ conti-
nent: quia sic de spe gaudiũ
p̾dicant: ut in p̃senti tam̃ pres¬
suras atq angustias indicant
Carmen & ue contineñ: quia &¬
si illuc dulcia appetimꝰ: priꝰ ne-¬
cesse. ẽ. ut amara tolerẽmꝰ. Car.¬
men & uȩ discipłis p̃dicabat
dñs: cum dicebat. Hȩe lociitus
sum uobis. ut in me pace̾ habe¬
atis: in mundo pressuram habe¬
bitis. Ac si aꝑte dicer&e. Sit uob̾
de me interius quod consolan.¬
do reficiat: quia erit de mundo
exterius. quod sȩiuendo grauit᷑
p̾mat. Quia gͦ infirmus quisq
cum p̾mit᷑. abspe gaudii. nimia
pusillanimitate laxat᷑ : & dum
foras aduersa tolerat. intus obli.¬
uiscit᷑ quod gaudebat: bene dr̃
Nondixit u̾bi. ẽ. deus qui fecit
me : qui dedit carmina in nocte
Si enĩ ista dicer&: uim quã pati-¬
tur temperar&: & ꝑ hoc quod
mansurum intus creder&: id qđ

Expanded text:
nobis lacrymas luctusque praecipiunt, nobis lacrymas luctusque praecipiunt, lamentationes in eo scriptae referuntur. Carmen quoque et nent, quia sic de spe gaudium praedicant, ut in praesenti tamen pressuras atque angustias incident. Carmen et vae continent, quia etsi illic dulcia appetimus, prius necesse est ut hic amara toleremus. Carmen et vae discipulis praedicabat Dominus, cum dicebat: Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis; in mundo pressuram habebitis . Ac si aperte diceret: Sit vobis de me interius quod consolando reficiat, quia erit de mundo exterius quod saeviendo graviter premat. Quia ergo infirmus quisque cum premitur, a spe gaudii nimia pusillanimitate lassatur, et dum foris adversa tolerat, intus obliviscitur quo gaudebat, bene dicitur: Non dixit, Ubi est Deus qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? Si enim ista diceret, vim quam patitur temperaret; et per hoc quod mansurum intus quaereret, id quod
Abbreviated transcription (Latin):
men in nocte. ẽ. leticia in tribu¬
latione: quia & si pressuris tẽ¬
poralitatis affligimurꝰ spe tam̃
iam de ęt̾nitate gaudemus. Car¬
mina paulus in nocte p̃dicabat:
dicens. Spe gaudentes: in tribu¬
latione patientes. Carm̃ in no.¬
cte dauid sumpserat: qͥ dicebat.
Tu mͥ es refugiũ a pressura quę
circundedit me: exultatio mea
redime me a circundantibus me
Eoce de nocte pressiiram nomi¬
nat: & tam̃ liberatorẽ suũ inter
angustias. exultationẽ uocat
Foris qͥdem nox erat in circunda¬
tione pressure: sed intus carmi
na resonabant. de consolatione
leticiȩ. Quia eñĩ ad ȩt̃na gau-¬
dia redire non possumꝰ. nͥ ꝑ tẽ
poralia detrimenta: tota scrip
turę sacrȩ intentio. ẽ. ut spe
manentis leticiȩ. nos inter hec
transitoria aduersa corrobor&e
Unde iezechiel ꝓpħa librũ seac¬
cepisse testatur: in quo scriptȩ
erant lamentationes: carmen. &
uȩ. Quid eñĩ in libro hoc. nͥ dixi¬
na eloquia figurantur : Quȩ qͥa

Expanded text:
men in nocte est laetitia in tribulatione, quia etsi pressuris temporalitatis affligimur, spe jam tamen de aeternitate gaudemus. Carmina Paulus in nocte praedicabat, dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte David sumpserat, qui dicebat: Tu mihi es refugium a pressura quae circumdedit me, exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Ecce noctem pressuram nominat, et tamen liberatorem suum inter angustias exsultationem vocat. Foris quidem nox erat in circumdatione pressurae, sed intus carmina 823 resonabant de consolatione laetitiae. Quia enim ad aeterna gaudia redire non possumus, nisi per temporalia detrimenta, tota sacrae Scripturae intentio est ut spes manentis laetitiae nos inter haec transitoria adversa corroboret. Unde et Ezechiel propheta librum se accepisse testatur, in quo scriptae erant lamentationes, carmen et vae . Quid enim libro hoc, nisi divina eloquia figurantur? Quae quia
Abbreviated transcription (Latin):
increpationibus aliena: qͥa tanto
hac correctione ñ eguit: qͣnto
nec aliqua pusillanimitate pec¬
occasio. eẽ. uirtutũ. elatio suꝑ¬
boꝵ: occulto iudicio cũ beato
iob agit᷑: ut post flagella pena¬
rũ. etiã ꝑ uerba arrogantium
crescat Ecce enĩ tantomagis a
suꝑbiȩ ministro despicit᷑: quanto
Nam heliu postquã tot fortia
se dixisse cognouit: qͥd elationis
gestar&e aperuit: atq beatum¬
iob alta de se sentiendo. despex̃

Expanded text:
increpationibus aliena, quia tanto increpationibus aliena, quia tanto hac correptione non eguit, quanto nec aliqua pusillanimitate pecoccasio esse virtutum elatio superborum, occulto judicio cum beato Job agitur, ut post flagella poenarum etiam per verba arrogantium crescat. Ecce enim tanto magis a superbiae ministro despicitur quanto Nam Eliu postquam tot fortia se dixisse cognovit, quid elationis gestaret aperuit, atque beatumob alta de se sentiendo despexit,
Abbreviated transcription (Latin):
accępit: Qͥ d. ẽ. quod ñ in se sed
Dicatur gͦ. Nunc enĩ ñ infert
furorẽ siii: nec ulciscit᷑ ualde
tulit ualde: quia & si quȩdã lon-¬
ganimit̾ tolerat: quȩdam tam̃
hic nonnunquã ferire inchoat.
quod ȩt̃na dãp̾natione consum¬
mat. Ergo & nonnulla ꝑcutit:¬
& non nulla in ulta relinquit :
quia & si nulla resecar&e: quis
deũ res humanas curare credi.¬
diss&: & rursum si hic cuncta
ꝑcuter&: extremũ iudicium
tur ut rectoris nr̃i suꝑ nos sol¬
licitudinẽ formidemus: quȩdã
uͦ inulta seruant᷑ ut adhuc iu.¬
diciũ restare sentiamꝰ. Bene gͦ
dicit᷑. nec ulciscit᷑ ualde scelus:
quia dũ exiguũ quiddam de ini-¬
quitate ꝑcutit᷑: in conuersis m̃¬
tibus ȩt̃ni iã iudicis sententia
ꝓpinat᷑. Totũ itaq hoc ab heliy
rectũ dr̃: si recte diceret᷑. Scit
enĩ quod recte loqͥ debeat: sed
cui loquat᷑ ignorat. Tera sunt
nanq quȩ dixit: sed abeati iob

Expanded text:
accipit? Quid est quod non in se, sedaccipit? Quid est quod non in se, sedDicatur ergo: Nunc enim non infert furorem suum, nec ulciscitur valde etsi quaedam longanimiter tolerat, quaedam tamen hic nonnunquam ferire inchoat, quod aeterna damnatione consummat. Ergo et nonnulla percutit, et nonnulla inulta derelinquit, quia si nulla resecaret, quis Deum res humanas curare crederet? Et rursus, si hic cuncta percuteret, extremum judicium iuntur, ut rectoris nostri super nos sollicitudinem formidemus; quaedam vero inulta servantur, ut adhuc judicium restare sentiamus. Bene ergo dicitur: Nec ulciscitur valde scelus, quia dum exiguum quiddam de iniquitatepercutitur, inconversis mentibus aeterni jam judicii sententia.---Totum itaque hoc ab Eliu rectum dicitur, si recte diceretur. Scit enim quid loqui debeat, sed cui loquatur ignorat. Vera sunt namque quae dixit, sed a beati Job
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ hereditatis erudiri. Nr̃m est
hic flagella ꝑcipere: quibꝰ ser¬
uat᷑ de ętͣnitate gaudere. Hinc
enĩ scriptũ. ẽ. Hagellat omnẽ fi.¬
liũ quẽ recipit: Hinc ad ioħem
dicit᷑ Ego quos amo: arguo &
castigo. Hinc petrus ait. Tempꝰ
est ut incipiat iudicium de do¬
mo dei. Ubi mox admirando sub.¬
iunx̃. Si autẽ pͥmũ a nobis: quis
Peccata qͥppe nequaquã diuina
seueritas inulta remanere ꝑmit.¬
tit: sed ira iudiciia nr̃a hic cor¬¬
rectione inchoat: ut in reꝓboꝵ
dãp̾natione conquiescat: Eant
gͦ nunc reꝓbi & uoluptatũ sua¬
rũ deside̾ria inulta iniquitate
consũment: atq eo temporalia
flagella non sentiant: quo ȩt̾na
eos supplicia expectant Bene
autẽ eoꝵ inulta nequicia cham
peccante signata. ẽ: cui pat̾ dicit:
Maledictus chanaan puer: ser¬
uus erit fr̃ibus suis. Chanaan
uidelic& cham filius fuit. Et qͥd
est quod cham peccante. chana-¬
aii eius filius sententiã ultionis

Expanded text:
nae haereditatis erudiri. Nostrum est nae haereditatis erudiri. Nostrum est hic flagella percipere, quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc enim scriptum est: Flagellat omnem filium quem recipit . Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Ubi mox admirando subjungit: Si autem primum a nobis, qui ? Peccata quippe nequaquam divina severitas inulta remanere permittit, sed ira judicii a nostra hic correptione inchoat, ut in reproborum damnatione conquiescat. Eant ergo nunc reprobi, et voluptatum suarum desideria inulta iniquitate consumment; atque eo temporalia flagella non sentiant, quo aeterna eos supplicia exspectant. Bene autem inulta eorum nequitia Cham peccante signata est, cui a patre dicitur: Maledictus Chanaan puer, servus erit fratribus suis . Chanaan videlicet Cham filius. Et quid est quod Cham peccante Chanaan ejus filius sententiam ultionis
Abbreviated transcription (Latin):
te. Iudicare corã eo: & expecta eũ:
Nam qui sem&ipsum corã dõ ñ
iudicat: eũ dũ affligit᷑ ñ expec¬
tat. Cuiꝰ enĩ bona prȩcessisse dis-¬
simulat: ad iutoria subseqͥ posse
desperat. E cũ p̃teritoꝵ oblixis¬
citur : etiã subsequentiũ largi¬
tate fraudatur. Sed ecce dũ nos
affligim᷑ : dum consolationis gra¬
tiã longanimit̃ sustinemꝰ: mali
ad peiora ꝓrũpunt: atq eo iniqͥ¬¬
tatis exaggeratione ꝓficiunt.
quo sine uerbere relinquunt᷑.
& tam̃ omp̃c deus peccantes mi-¬
sericordit̾ expectat: tẽpus ad
penitentiã tribuit: qđ ñ con¬
uersis. ad grauioris reatus testi.¬
moniũ uertit. Patient᷑ irã reti¬
n&: quã quandoq in retracta.¬
bilit̃ effundit. Unde apte subiun-¬
scelus. Diu qͥppe deus tolerat:
quia in ꝑpetuũ dap̾nat. & fu-¬
rorẽ nc inferre dissimulat: quia
effundendũ sine fine in posterũ
seruat. Electoꝵ nanq est hic
conteri: ut ad p̃mia debeant et̃.¬

Expanded text:
te: Judicare coram illo, et exspecta eum. te: Judicare coram illo, et exspecta eum. Nam qui semetipsum coram Deo non judicat, eum dum affligitur non exspectat. Cujus enim bona praecessisse dissimulat, adjutoria subsequi posse desperat; et cum praeteritorum obliviscitur, etiam subsequentium largitate fraudatur. Sed ecce dum nos affligimur, dum consolationis gratiam longanimiter sustinemus, mali ad pejora prorumpunt, atque eo iniquitatis exaggeratione proficiunt, quo sine verbere relinquuntur. Et tamen omnipotens peccantes misericorditer exspectat, tempus ad poenitentiam tribuit, quod non conversis ad gravioris reatus testimonium vertit; patienter iram retinet, quam quandoque irretractabiliter effundit. Unde apte subjunaturus.---Diu quippe Deus tolerat quem in perpetuum damnat; et furorem nunc inferre dissimulat, quia effundendum sine fine in posterum servat. Electorum namque est hic conteri, ut ad praemia debeant aeter
Abbreviated transcription (Latin):
consolatione roboratur: qͥa spem
de futuris recipit: dũ transacta
beneficia recognoscit. Dicat itaq
Etiã cum dixeris ñ considerat:
iudicare corã ẽo. & expecta eum
Ac si dicerae. Cum iccirco deus
considerare non creditur. quia
tarde miseret᷑ intima cogi.¬
tionis ingredere. atq illic corã eiꝰ
oculiᷤᷤ causã tuã in iudiciũ suscipe:
& q̃ ipse uiuendo contulisti. uł q̃
spei fiduciã rediᷤᷤ dũ bona tante be-¬
nignitatiᷤᷤ erubescis: qͣtinꝰ uit᷑ ad.¬
u̾sã fident̃ expectes. quẽ & pꝰ deli-¬
cta ꝓpitiũ recoliᷤᷤ. Sꝑanda enĩ fue-¬
rant suꝑna adiut  oria: etiã si nul-¬
la beneficia p̃cessissent: sciendũq
qͥa ds̃ hominẽ quẽ benigne condidit.
munera cernere: & futura des¬
perare : quanti est pericu¬
li. si in hac ꝓcella tribulationũ.
desperationis naufragio frangi¬
mur: qui ad portũ spei uelut
immensis funibus. p̃teritis do¬
nis ligamur. Dicatur itaq rec.¬

Expanded text:
consolatione roboratur, quia spem consolatione roboratur, quia spem de futuris recipit, dum transacta beneficia recognoscit. Dicat itaque: Etiam cum dixeris: Non considerat, judicare coram illo, et exspecta eum. Ac si diceret: Cum idcirco Deus considerare non creditur, quia tarde miseretur, intima cogittionis ingredere, atque illic coram ejus oculis causae tuae judicium suscipe; et quae ipse vivendo contulisti, vel quspei fiduciam redis, dum bona tantae benignitatis erubescis, quatenus inter adversa fidenter exspectes quem et post delicta propitium recolis. Speranda etenim fuerant superna adjutoria, etiam si nulla beneficia praecessissent. Sciendumque quia Deus hominem quem benigne condidit munera cernere, et futura desperare; 829 quanti est periculi si in hac procella tribulationum desperationis naufragio frangimur, qui ad portum spei velut immensis funibus praeteritis donis ligamur. Dicatur itaque rec
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. spes quȩ cordi inerat infir¬
matur: & suna adiutoria de¬
futura credimus. quia tardiꝰ im¬
petramꝰ: ac pęne inconsiderata dõ
esse ingemiscimus. quȩ inulta to¬
leramis. Sed cũ ista nos despera.
tionis ꝓcella conturbat: concus¬
sa menͣs citius in portu spei secol¬
locat. si causas suas cũ dño subti.¬
liter pensat: si bona eius ad me.¬
moriam reuocat: si mala quȩ bo¬
nis eius reddidit. apud sem&ip.¬
sam callide non excusat: si ꝑpen.¬
dit quid ab eo iuste meruit. et
quid clement᷑ accępit si uitam
suam uiuacit᷑ discutit: si ante dĩ
oculos omne quod agit exami.¬
nans. seme tipsam sibimae ñ abscon¬
dit. si factam se quȩ ñ erat memi¬
nit: si illuminatam se atq suble.¬
uatã quȩ in tenebris iacebat ag.¬
noscit. Hoee gͦ in sem& ipsa cunc¬
ta recolligens. dum bona accep¬
ta considerat aduersa quȩ tole.¬
rat non accusat: nec desꝑatione
frangitur: quȩ tantoꝵ minerũ

Expanded text:
gitur, spes quae cordi inerat infirgitur, spes quae cordi inerat infirmatur, et superna adjutoria defutura credimus, quia tardius impetramus; ac pene inconsiderata Deo esse ingemiscimus, quae inulta toleramus. Sed cum tionis procella conturbat, concussa mens citius in portum spei se collocat, si causas suas cum Domino subtiliter pensat, si bona ejus ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit apud semetipsam callide non excusat, si perpendit quid ab eo juste meruit et quid clementer accepit, si vitam suam vivaciter discutit, si ante Dei oculos omne quod agit examinans semetipsam sibimet non abscondit, si factam se quae non erat meminit, si illuminatam se atque sublevatam quae in tenebris jacebat agnoscit. Haec ergo in semetipsa cuncta recolligens, dum bona accepta considerat, adversa quae tolerat non accusat; nec desperatione frangitur, quae tantorum munerum
Abbreviated transcription (Latin):
quippe. ẽ. medicꝰ: & peccatorũ
in nob̾ contagia quȩ inesse me.¬
dullitꝰ reꝓbat. secat. Abscidit
uirus putredinis. ferro tribu.¬
lationis: & quo uoces ȩgri au¬
dire dissimulat: eo egritudinis
ait. Clamabo ꝑdiem &  ñ ex.¬
audies: & nocte & ñ ad insipi¬
entiam mͥ. Ac si dicer&. Nequã¬
quã mͥ ad insipientiã ꝓficit: qd
die ac nocte clamantem me con¬
tinue ñ exaudis: quia unde me
in temporali tribulatione qͣsi
deseris: inde ad et᷑nã sapientiã
plus erudis: Hinc etiã dicit᷑. Ad¬
iutor in oportunitatibus in tri.¬
bulatione. Tribulationẽ qͥppe
dicturus. oportunitat̾ẽ p̾misit:
quia sȩpe & tribulatione con¬
terimur & tam̃ oportunum
nondũ. ẽ. ut ad desideriũ ere¬
ptionis adiuuem᷑. Dicat᷑ ergo:
Neq enĩ frustra audice ds̃. et
ipsa adiutorii tarditate frangun-¬
dixeris non considerat: iudicare
coram illo. & expecta eum. Portas¬
se enĩ clamor nr̃ dũ quasi negłi¬

Expanded text:
quippe est medicus, et peccatorum quippe est medicus, et peccatorum in nobis contagia quae inesse medullitus reprobat secat; abscindit virus putredinis ferro tribulationis; et quo voces aegri audire dissimulat, eo aegritudinis ait: Clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, et non ad insipientiam mihi . Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipientiam proficit quod die ac nocte clamantem me continue non exaudis, quia unde me in temporali tribulatione quasi deseris, inde ad aeternam sapientiam plus erudis. Hinc etiam dicit: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione . Tribulationem quippe dicturus, opportunitates praemisit, quia saepe et tribulatione conterimur, et tamen opportunum nondum est ut ad desiderium ereptionis adjuvemur. Dicatur ergo: Neque enim frustra audiet Deus, et ipsa adjutorii tarditate frangdixeris: Non considerat, » icoram illo, et exspecta eum. - Fortasse enim, dum clamor noster quasi negli
Abbreviated transcription (Latin):
etur. Notandũ. qđ duo sunt
dicta. quia & clamantẽ non
frustra audit: & tam̃ qđ patit᷑
respicit: & exaudire uoces dis-¬
simulat: & qđ unusquisq tole¬
rat. ñ ignorat. Nemo gͦ qui tar¬
dius auditur: credat quod a
suꝑna cura negligit᷑. Sȩpe eni
nostra desideria quia celeriter
non fiunt exaudiunt᷑: & quod
implere concite petimꝰ : ex ipsa
melius tarditate ꝓsperat᷑. Sepe
uox nr̃a eo ꝑficit᷑ur qͦ differt᷑
& cũ suꝑficietenus petitio ne-¬
gligitur. uota nr̃a altiꝰ in cogi-¬
tationũ radice cõplent᷑: sic̾ut¬
& semina messium. gelu pres¬
sa soliclant᷑: & quo ad suꝑficiẽ
tardius exeunt: eo ad frugem
multipliciora consurgunt:
Desideria itaq nr̃a dilatione
extendunt᷑ ut ꝓficiant : ꝓfici¬
unt. ut ad hoc quod ꝑceptura
sunt conualescant. Exercitant᷑
incertamine: ut maioribꝰ pre
ne. Labor ꝓtrahit᷑ pugnȩ : ut
crescat corona uictorie. Suos gͦ
dñs cũ uelocit̾ ñ exaudit: quo
repellere creditur trabit. Int̾nꝰ

Expanded text:
Notandum quod duo sunt dicta, quia et clamantem non frustra audit, et tamen quod patitur respicit, et exaudire voces dissimulat, et quod unusquisque tolerat non ignorat. Nemo ergo qui tardius auditur credat quod a superna cura negligatur. Saepe enim nostra desideria, quia celeriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, melius tarditate prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur, quo differtur; et cum superficie tenus petitio negligitur, vota nostra altius in cogitationum radice complentur, sicut et semina messium gelu pressa solidantur; et quo ad superficiem tardius exeunt, eo ad frugem multipliciora consurgunt. Desideria itaque nostra dilatione extenduntur ut proficiant; proficiunt ut ad hoc quod perceptura sunt convalescant. Exercitantur in certamine, ut majoribus cumne. Labor protrahitur pugnae, ut crescat corona victoriae. Suos ergo Dominus cum velociter non exaudit, quo repellere creditur trahit. Internus
Abbreviated transcription (Latin):
Fam siqͥd in eoꝵ corde humanitꝰ
diffluit. mex hoc discussio seue¬
ra restringit: & cũ quasi pueri.¬
lit̾ cogitatio labit᷑: iuuenili mox
cohertione refrenat᷑. Unde fit.
ut sparsam ment̾e continue col¬
ligant: & in una quantũ p̃ua-¬
lent cogitatione cõponant. Qͥa
gͥ status mentis. cogitationum
mutabilitate curuat᷑: recte ab
heliu dr̃. Nec multitudo locoꝵ
suȩ arce consistit: dũ ab omni
mutabilitatis sparsione se colli¬
git: dum qͥcqͥd inse suꝑflue obo¬
rit᷑ p̾mit: ipsa suȩ rectitudinis
presumptionis eleuat᷑. Qͥ enĩ
magna agit: quauis de se humi¬
lia sentiat: scit tam̃ magna. ẽẽ.
quȩ agit. Nam si magna. ẽẽ. ne¬
scit: ea ꝓculdubio minime cu¬
stodit. Quȩ dũ custodire negli¬
git : aut in eis minꝰ ꝓficit: aut
ea funditus amittit᷑. Dũ gͦ bo¬
na nr̃a oꝑa scire necesse. ẽ. ut cu.¬
stodiamus: ex ipsa eoꝵ scientia.
elationis aditꝰ pandit᷑: & ad ope.¬
rantis cor. culpȩ manꝰ admittit᷑:

Expanded text:
am si quid in eorum corde humanitus diffluit, mox hoc discussio severa restringit; et cum quasi pueriliter cogitatio labitur, juvenili mox coercitione refrenatur. Unde fit ut sparsam mentem continuo colligant, et in una quantum praevalent cogitatione componant. Quia igitur status mentis cogitationum mutabilitate curvatur, recte ab Eliu dicitur: Nec multitudo locorum suae arce consistit, dum ab omni mutabilitatis se sparsione colligit, dum quidquid in se superflue oboritur premit; ipsa suae rectitudinis praesumptionis elevatur. Qui enim magna agit, quamvis de se humilia sentiat, scit tamen magna esse quae agit. Nam si magna esse nescit, ea procul dubio minime custodit. Quae dum custodire negligit, aut in eis minus proficit, aut ea funditus amittit. Dum ergo bona nostra opera scire necesse est ut custodiamus, ex ipsa eorum scientia elationis aditus panditur, et ad operantis cor culpae manus admittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
cam regens: alit̾ punit ciuẽ
interius delinquentẽ: atq alit̾
hostẽ exteriꝰ rebellantẽ. In illo.
iura sua consulit: eũq sub uer-¬
bis dignȩ inuectionis addicit
Contra hostem uͦ bellũ mou&:
instrumenta ꝑditionis exerc&:
dignaq eiꝰ maliciȩ tormenta re.¬
beat ñ reqͥrit. Neq enĩ lege ne-¬
cesse. ẽ. perimi: qui lege nunqu̾a
potuit teneri. lta gͦ in extremo
iudicio. & legalis illũ inuectio
ꝑcutit: qui ab eo qđ ꝓfessione
tenuit. actione declinauit : &
iste sine iudicii inuectione peri¬
mit᷑: qui lege fidei ñ tenetur:
Ex electoꝵ uero parte. alii iu¬
dicant᷑ & regnant: qui uitȩ ma-¬
culas lacrimis tergunt: qͥ mala
p̾cedentia factis sequentibus re-¬
dimentes: quicqͥd illicitũ aliqͣn¬
do fȩcer̃. ab oculis iudicis. elemo¬
sinarũ suꝑductione cooꝑiunt:
Quibus iudex ueniens in dexte¬
rã consistentibꝰ dic&. Esuriur &
dedistis mͥ manducare. Sitiui: &

Expanded text:
cam regens aliter punit civem cam regens aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem; in illo jura sua consulit, eumque sub verbis dignae invectionis addicit; contra hostem vero bellum movet, instrumenta perditionis exercet, dignaque ejus maitiae tormenta rebeat non requirit. Neque enim lege necesse est perimi, qui lege nunquam potuit teneri. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, qui ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte alii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergunt, qui, mala praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt ab oculis judicis eleemosynarum superductione cooperiunt. Quibus judex veniens in dextera consistentibus dicit: Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et
Abbreviated transcription (Latin):
quibus dñs dicit: qui autẽ non
credit iã iudicatus. ẽ: & de qͥbꝰ
paulus ait: qͥ sine lege pecca¬
uerunt. sine lege & peribunt:
Resurgunt uͦ etiã om̃s infidẽ¬
les: sed ad tormenta. ñ ad iudi¬
ciũ. Non enĩ eoꝵ tẽ causa discui¬
titur: qui ad conspectũ distric¬
ti iudicis. iã cũ dampnatione
suȩ infidelitatis accedunt. Pro¬
fessionẽ uͦ fidei retinentes: sed
ꝓfessionis oꝑa non habentes. re.¬
darguunt᷑ ut ꝑeant. Qui uͦ
nec fidei sacramenta tenuert̾:
increpationẽ iudicis in extre.¬
ma examinatione ñ audiunt:
qͥa p̾iudicati infidelitatis suȩ tẽ¬
nebris. eius quẽ despexerant in¬
uectione redargui ñ merent᷑.
Illi saltẽ uerba uidicis audiua:
isti in dãpnatione sua. ȩt̾ni iu¬
dicis nec uerba ꝑcipiunt: quia
eius reuerentiam nec uerbotenꝰ
reunt. qͥa sub lege positi pecca¬
uer: istis in ꝑditione sua de le-¬
ge nicħ dicit᷑: quia nichil le¬¬
gis habere conati sunt. Prin-¬
ceps nanq terrenã rẽ publi¬

Expanded text:
: Qui autem non credit, jam judicatus est ; et de quibus Paulus ait: Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgent vero etiam omnes infideles, sed ad tormentum, non ad judicium; non enim eorum tunc causa discutitur qui ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi tantum verbisti in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipiunt, quia ejus reverentiam nec verbotenusreunt, quia sub lege positi peccaverunt; istis in perditione sua de lege nihil dicitur, quia nihil legis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempubli
Abbreviated transcription (Latin):
saluabit te de ore angusto latissi.¬
me: apte subiunx̾: & ñ habentis
fundamentũ subt̃ se Ac si dicer&
De ore angusto saluabit: qđ sub
se fundũ non hab&. Quia enĩ ꝑ
peccatũ tendit᷑ ad infernũ: quem
a peccato saluat. de ore angusto
liberat. Quẽ uͦ de ore angusto
test. Nam sicut qͥ in puteo mer¬
git᷑. putei fundo retinet᷑: ita cor¬
ruens quasi in quodam fundi lo¬
co consister& anima: si semel lap¬
sa. in aliqua se peccati mensura
retiner&. Sed cũ peccato in quo
labit᷑ non potest esse contenta:
dũ cotidie ad deteriora deicit᷑:
quasi in piteo quo cecidit. fun¬
dũ non inuenit. qͦ figit᷑. Esset e¬
nĩ fundus pitei: si fuiss& mensu¬
ra peccati. Unde alias bene dicit᷑
Peccator cũ uenerit in ꝓfundũ
maloꝵ: contẽpnit. Redire nãq
dissimulat: qͥa misereri sibi posse
desperat. Sed cũ desperando amulꝰ
peccat: quasi piiteo suo fundũ sib.¬
trahit: ne ubi retineri possit in.¬

Expanded text:
Salvabit te de ore angusto latissiSalvabit te de ore angusto latissime, apte subjunxit: Et non habente fundamentum subter se. Ac si diceret: De ore angusto salvabit quod sub se fundum non habet, quia enim per peccatum tenditur ad infernum, quem a peccato salvat, de ore angusto liberat. Quem vero de ore angusto i potest. Nam sicut qui in puteum mergitur putei profundo retinetur, ita corruens quasi in quodam fundi loco consisteret anima, si semel lapsa in aliqua se peccati mensura retineret. Sed cum peccato in quod labitur non potest esse contenta, dum quotidie ad deteriora dejicitur, quasi in puteo quo cecidit fundum non invenit quo figatur. Esset enim fundus putei, si fuisset mensura peccati; unde bene alias dicitur: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit . Redire namque dissimulat, quia misereri sibi posse desperat. Sed cum desperando amplius peccat, quasi puteo suo fundum subtrahit, ne ubi retineri possit inv
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ subter se dicit᷑ habere funda¬
mentũ: quia peccati inqͥnatio. sub¬
sistendi ius non hab& ꝓpriũ. Qͥa
uͦ a fundo dr̃ fundamentũ: possu¬
mus etiã fundamentũ ꝓfundo po-¬
sitũ non inconuenienter accipere:
sicut auditus ab aure dr̃: & tam̃
plerũq ipsa auris auditus nomi-¬
ne designat᷑. Cum gͦ dicer& os an-¬
gustũ: explere ꝓfundi uoraginẽ
uolens: subdidit. Et non haben¬
tis fundamentũ subt̃ se. Quẽ enĩ
rapit iniquitas: infernus ab sorb&
Infernus uͦ recte fundũ ñ habere
credit᷑: quia qͥsqͥs ab illo rapit᷑:
nãq eius explere latitudinẽ uo¬
lens ꝓpħa: ait. Dilatauit infernꝰ
animã suã: & aperuit ossuũ absq
ullo t̃mino. Sic̃ gͦ sine t̾mino dila-¬
tatus dr̃. qͥa ad se plurimos trahit᷑.
ita sine fundo altus ñ in congrue
dr̃: quia eos quos in se suscipit.
quasi in quadam abysso suȩ ĩmen-¬
sitatis absorb&. Itaq cũ dicer&

Expanded text:
nullum subter se dicitur habere fundanullum subter se dicitur habere fundamentum, quia peccati inquinatio subsistendi jus non habet proprium. Quia vero a fundo dicitur fundamentum, possumus etiam fundamentum situm, non inconvenienter accipere. Sicut auditus ab aure dicitur, et tamen plerumque ipsa auris auditus nomine designatur. Cum ergo diceret os angustum, explere profundi voraginem volens, subdidit: Et non habente fundamentum subter se. Quem enim rapit iniquitas, infernus absorbet. Internus vero recte fundum non habere creditur, quia quisquis ab illo rapitur,namque ejus explere latitudinem volens propheta, ait: Dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino . Sicut ergo sine termino dilatatus dicitur qui ad se plurimos trahit, ita sine fundo altus non incongrue creditur, quia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorbet. Itaque cum diceret: