comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roinde quisquis
legit : ubi pariter ce¬
tus .ẽ: pergat mecum
Vbi pariter haesitat: quȩrat
cum U bierrorem suum cõ.¬
Onoscit: redeat ad me:ubi
ineum. reuoc& me : Ita ir¬
grediamur simul carita
uiam : tendentes ad eum
de quo dictum ẽ querite faciẽ
eius semper. Et hoc placitum
pium atq tutum coram dñodõ
nr̃o cum omnib: inierim. quiea q̃
scribo legunt . & inomnibus scripi¬
tis meis: maximeq in his ubiq¬
ritur unitas trinitatis patris &

Expanded text:
roinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his ubi quaeritur unitas Trinitatis, Patris et
Abbreviated transcription (Latin):
dĩdrcuit dsapientiam
e boc non nulle nr̃i aduersus
anatiosi hoc modoratiocinatis
tos dipirtaeo quiprius stad¬
uer̾ sus nabolica fidem ex¬
tulerune naripsearriuse
dixisseifen Sifiliusicsr.
natus est Sinatus e : erat
tem pus quando nonerdt fili¬
us Nonintellegens etiam

Expanded text:
Dei sapientiam . Et hinc nonnulli nostri adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
O amnunc queramꝰ
diligentius quaniũ
dat ds̃ quod paulo
ante distulimus. ut rũ
& singula queque in
trinitate persona pos¬
sit & per seipsam non
cum ceteris duabusdici
dr̃ aut magnus aut sapi¬
ens auuerus aut om¬
in potens aut iustus
& siquid aliud dedõdi
cipotest non rela¬
tiue sed ad seipsum
anuero nondicant᷑
ista nisi cum trinitas
intellegitur hoc. enĩ
quostionem facit. quia
tutem. & dĩ sapientiam utrũ
ica sit pater sapientiae atq¬
rut

Expanded text:
 nunc quaeramus diligentius, quantum dat Deus, quod paulo ante distulimus: Utrum et singula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum Trinitas intelligitur. Hoc enim quaestionem facit, quia tutem. et Dei sapientiam : utrum ita sit pater sapientiae atrt
Abbreviated transcription (Latin):
cenunc uio eamus ibi
sit quasi quod dam horn¬
nis exterioris imerioris¬
confinium: Quic quil¬
enim habemus inani
Amo cum mune cum
pecore : recte adbuo dicitu rabex¬
teriorim hominem ꝑtuure:
non enim salum cortus honio

Expanded text:
nunc, videamus ubi t quasi quoddam honis exterioris interiorisconfinium. Quidquienim habemus in mo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo
Abbreviated transcription (Latin):
quaeista coniungit & rdinat&
quadam unitate copulat: pe sen¬
tiendi aut pogitandi appeiemn
nisi in ins rebus unde iuisoris for¬
mantur ad qui escrtis sonla
ponderi similis

Expanded text:
quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis
Abbreviated transcription (Latin):
a quodatur quiano aliunde
accepit illud quodab ipi. orocedit:
facendum .ẽ patrem & fum
principium esse sp̃s scĩ: noni
principia: sed sicut pater & fili¬
us unus dr̃ & adcreaturam

Expanded text:
a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit; fatendum est Patrem et Filium principium esse Spiritus sancti, non duo principia: sed sicut Pater et Filius unus Deus, et ad creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: et cum pert casunnu
qualia sunt. Sienim. anus
tantum se ama hamus mens
quantum amandumest corpus
hominis cum plus si ipsa qua i
corpus peccat &nom est per¬
factus ainor enus. Item siampli¬
us sramat quamese uelut sian¬
amn srama quantum amandus
osi dr̃ tum intom patabiliter mi
nur su quam ds. etum si im¬

Expanded text:
sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item si amplius se amat quam est, velut si tantum se amet, quantum amandus est Deus, cum incomparabiliter minus sit ipsa quam Deus; etiam sic nim
Abbreviated transcription (Latin):
r sapientiam quid
patris : quomodo
itur limen papris: Id ẽ utquẽ¬
adum lumen delumine &utrũ
Aunum lumen: sic intellega
sapientia desapientia & utrũ
uiiusa pientia. ergo & una

Expanded text:
 sapientia est, Patris, quomodo dicitur lumen Patris, id est ut quemadmodum lumen de lumine, et utrumque unum lumen, sic intelligatur sapientia de sapientia, et utraque una sapientia. Ergo et una
Abbreviated transcription (Latin):
ta uel grandia: uolutantibus in
anuteius phanta sinatis tani¬
quamimaginibus corporum:
iqua in mundicia danet pur¬
turicredat in parro a siltm

Expanded text:
ta, vel grandia, volitantibus in animo ejus phantasmatis, tanquam imaginibus corporum. Ex qua immunditia donec purgetur, credat in Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
aliss siatuas. & cum dicuntur
eud omines una natura uel
ts homines ciusem naturae
po suntetiam dicitres homines
ex tadem nacura : qm̃ ex eadem
natura & alutales homines pos¬
sunt existere: In illa uero essen¬
era trinitatis nullo modo alia
pliba porsoua ex eadem essem¬

Expanded text:
 statuas. Et cum dicuntur tres homines una natura, vel tres homines ejusdem naturae, possunt etiam dici tres homines ex eadem natura, quia ex eadem natura et alii tres tales homines possunt existere; in illa vero essentia Trinitatis, nullo modo alia quaelibet persona ex eadem essen
Abbreviated transcription (Latin):
uis epfomonisicum uerba tuod
cafetum est intelleginon pos¬
nt̃ sed hoc utam diximus aliq̃uan¬
todiligentius postea considerabi¬
mus: Nunc autem aequalitas
trinitatis & una eadem que subs¬
tantia quantum breuicer potui¬
mus de monstrata est. ut quo quo
modo sehabeat ista quaestio quã
dis cutienda macriori incentio
raopiuetatem

Expanded text:
us homo nisi cum Verbo quod caro factum est, intelligi non possit? Sed hoc, ut jam diximus, aliquanto diligentius postea considerabimus. Nunc autem aequalitas Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est, ut quoquo modo se habet ista quaestio, quam discutiendam acriore intentione ualitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pertinentia que re¬
laciue dicuntur ad
inuicem sicut pater & filius & utri¬
usq donum sp̃s sc̃s : Non eium
patertrinitas aut filius trinitas
aut trinitas donum: Quod uero
ad sedicuntur singuli non diciplu¬
alitertres sed unum ipsam trim¬
tem sicut ds̃ pater & dẽ filiu sde
ters pater¬
quod sapi

Expanded text:
inentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque Donum Spiritus sanctus: non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas Donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non dici pluraliter tres, sed unum ipsam Trinitatem: sicut Deus Pater, Deus Filius, bonus Paterquod sapi
Abbreviated transcription (Latin):
fae dicit: & si contexta
us ꝓrimum audirem ñ tam̃
pealitor singula meminisse
quisim inibi narrat uerbigra
caliquem montem silua ex¬
uto a ulcis indutum ei narrat
qui
quiinetim spicios & moni

Expanded text:
ae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indutum, ei narrat qui meminerim species et mon
Abbreviated transcription (Latin):
uili cernere nunuslemus sed
nert querimus: &speripotest
etrm iomente conpriebendimꝰ:
mensrgo ipsa sicut corporearum
reru noticias per sensus corpo¬
ris ligit: sic incorporearum
peron&ipsam : Ergo & scipsam
perpipsam nouit : qm̃ est incor¬
prea nam si non senouit : nor

Expanded text:
oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum rerum notitias per sensus corporis colligit, sic incorporearum per semetipsam. Ergo et semetipsam per se ipsam novit, quoniam est incorporea. Nam si non se novit, non
Abbreviated transcription (Latin):
cimliitq: uiuitur & deformiter
sccundum truitatem hoirinis
eterioris quia & illam trinita¬
tem uelic& intorius imaginu¬
tu xteriora tamen imagitias
sosibilium corpotaliom que
atudorutausa peperit: Nul¬
ius erimisi poss& et ind
me nuisi sentanum rerum
igines memoria tenerent
cinsi pans maxi uolunta¬
m insapetiuribus atqui mu¬
iusi quidquid itus copituilia¬
lio rem ueriorem que itam

Expanded text:
itaque vivitur et deformiter secundum trinitatem hominis exterioris: quia et illam trinitatem, quae licet interius imaginetur, exteriora tamen imaginatur, sensibilium corporaliumque utendorum causa peperit. Nullus enim eis uti posset etiam bene, nisi sensarum rerum imagines memoria tenerentur: et nisi pars maxima voluntatis in superioribus atque innisi quidquid in eis capit ad meliorem verioremque vitam
Abbreviated transcription (Latin):
facit apparere cum autẽ cogi¬
tantis acies auersa in efuerit
atq id quad inmemoria cerne¬
uatur dstiterit in tueri nibil
forine quae i pressa erat inea¬
dom acetreinanibit adquerin de
sormabitur quorursus conuer¬
s. suerit ut alia cogitatia fiat¬
N an& tamen illud quodre¬
liquet in ine moria quo rarsus
comidricordamor conuerta¬
tur & conuersa formetur atq
unum cumeo fiat unde forini:¬

Expanded text:
facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur convertatur, et conversa formetur, atque unum cum eo fiat unde for
Abbreviated transcription (Latin):
olantas uero lla
quae hac atquȩ illac
ferce trefiertade
formandam coniungitque fo¬
niatum si ad interiore
usiam totacon fluxeno¬

Expanded text:
oluntas vero illa quae hac atque illac fert et refert aciem formandam, conjungitque formatam, si ad interiorem phantasiam tota confluxe
Abbreviated transcription (Latin):
tidusilum ablita uerum
nonsensa neo
reperta consiugere
a qui non excderunt
augendo niruendo & comiuan¬
do & eir briro emponeudo sepe
unginatur quisi fuita sit aliquid
qudaut sci nonita esse inquo¬

Expanded text:
solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confingere, ea quae non exciderunt augendo, minuendo, commutando, et pro arbitrio componendo, saepe imaginatur quasi ita aliquid sit, quod aut scit non
Abbreviated transcription (Latin):
cinillis tribus tum senou
mens & matse: mana
trinitas mens amorno¬
ntia & nulla commictio¬
Que confunditur quam¬
uis & singula suit insemeupsis
& inuicem cota in totis : Siue sin¬
gula in binis siuebina insingu¬
lis: ttaque omnia inomnibus.
nam & mens est utique inseipsa:
qm̃ adscipsa mens dicitur quam¬
is nostens uel nota uel noscibi¬
lis adsian notitiam relatiue
dicatur: A maus quoque crama¬
ta uel auiabilis: ad amorem
i sertm questiseamat : Et no¬
ionu ioguoscenter uel cogni
otanien& adscipsam nota
pnos cenis dicitur: Non enim
amoranantis seseq escientui¬
amore eius est: uurascienter
amat & amantem seni
sua notitia est i¬
ro intotis quemanidumsr
cocamq anu notiuiam suan:
quandotrio ista adseipsa pe¬
fecta sunt: miro itaque molo
triaista in separabilia sumt asc¬
tipuis : & tamen eorum sig
quid que substantia est : esenil
ommauna substantiauu
tia cum relatiue dicano¬

Expanded text:
in illis tribus, cum se novit mens et amat se, manet trinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et nontem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim amoramore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se nosua notitia est iro in totis quemadmodum stotamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cum relative dican
Abbreviated transcription (Latin):
mane nattia: Sid intue¬
mur inio labilem ueritatem
ex qua perfecto quantum pos¬
sunus definamus non qua¬
bif sit uuius cuius qur hattinis
mr sed qualis ot̃ sem piter¬
ius iacionibus debeaundo¬

Expanded text:
humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debea
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qualos partes: quibus tocuns
imcom pletur: Sed nulla pars
cuius pars. est complec¬
tito mens uero cum secotam
nou est per fecte nouit.
perto neius est. notita eius
&cum perfacte amattotum
amat & pertotum eius est
es numergo sicutex
pocidaqua a melle una fit
nui singula pertotum sunt:¬

Expanded text:
aequales partes, quibus totum aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per totum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
corpos substemia est: illod aut̃
ubstintia : Sid sicut ducamis
duo sunt hommines. quę
sunesa Santine: cum homitis
non relati dicantur: amia
tantia sit ainar¬
came aut sciens & sen
quam quam & amici. corra
uidentur separari posse en
animo i quantum amicifin
uerum tamen si ficripoestuꝰ
amicus ainicum etia nodise
incipiat: &eo ipso amis et
desinat nesgiente illo: fad huc
ignorante: Anor autenquo
semens amat: si es sedes iat
simul & illa desinit .&e anans
Item notiua quae semens noui
si es se desinas : simula illa poss
sddosimcii Sicuit capͥudcapias
Sadhaco prarcisione ab iraucem
se paroi pos sunt Ala nanpos¬
sunt Quod sisun aliquia por¬
pora quao se cari ostimino & diui
nequeunt: tamen nisi parti
suis constarent corpora
orsent. Pirs ergo ad totũ
re acitur: quia omnis pars
suedetam substan¬
palter no portas sis ego mens
dior quose amatũ a scientia qlia
o nouit: quibus duabus partibus
iludiotum conslat: Antressunt

Expanded text:
corpus substantia est, ille autem in substantia: sed sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amicisubstantia, sit or, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lius peipit : nec minor nec
maio est : Recte igitur dixi¬
mus haeetria cum perfecta st̃
eẽ. consequenter aequalia:
Simul etiam ad monemur siut¬
cumq: uide repos sumus haec
manima exissere : Et tanquã
inuoluta euolui ut sentiant᷑¬
& dinumerentur substantialit̃:
color aut figura incorpore
au ullũ alia qualitas autquan
quidquid enim tale ẽ
sigura liuius corporis:
ust .eo. & alterius corporis:
u uutem amore quo se

Expanded text:
plius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evolvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter,color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale estfigura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid arbitrandam estori
simul haectria mentem amo¬
rem notitiam : Sed non um¬
us substantiae sunt aqua uinũ
& mel: quamuis exeorum com¬
mixtione fiat una substantia
potionis : Quo modo autem
illatria non sint eiusdem essen¬
tiae non uideo : cum inens ipsa
seam& acque ipsa senoritatque
ita sint hacotria ut non alter¬
alteri alicui rerum mens uel
amata uelnota sit : Vniusergo
eiusdemq es sentiae necesse.
est haectria sint: Qieo sitans¬
quam commixtionenus
es sent: nullo modo
possent : quemad modum
exuno eodemq aura tres

Expanded text:
aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam? Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtione fiat una substantia potionis. Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui rerum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent; nullo modo possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓligimus canitatem: aliquid
diligentem diligimus: preptera
hoc ipsum quia diligit aliquo
ergo quid diligiccaritas atos¬
sit etiam ipsa caritas dib suanti¬
tas enim non est quaediliga
aliquid oporta ucorta

Expanded text:
diligimus charitatem, aliquid diligentem diligimus, propter hoc ipsum quia diligit aliquid. Ergo quid diligit charitas, ut possit etiam ipsa charitas diligi? Charitas enim non est, quae nihilaliquid oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
exdõ est: & ominis qui
diligit ex dõ natus est.
cognouitdm̃. Qui non diligit
nicognouit dm̃ : quia dr̃ dilec¬
oest: Ista contextio. satis
perce que declarat eandem
ipr fraternam dilectio neco
nanas uuerna dilectio. est qua
diliade inuceme nm salu

Expanded text:
 omnis, qui diligit, ex deo natus est et cognouit deum. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est., ista contextio satis aperteque declarat eandem ipsam fraternam dilectionem - nam fraterna dilectio est, qua diligimus inuicem — non solu
Abbreviated transcription (Latin):
uas uel tresna
as uel naturas : at queita
lapides etiam triacor pora la¬
pidemuero & lignum & ferrum
cantum triacor pora uel si quo
etiam superiori generali nomi¬
mune habeant uor qui com¬
mune illis est d quod pacer
ee inuitei sibi sint patres sicut

Expanded text:
res vel tres s naturas: atque ita tres lapides, etiam tria corpora; lapidem vero et lignum et ferrum, tantum tria corpora, vel si quo etiam superiore generali nomimune habeant. Non enim commune illis est id quod Pater est, ut invicem sibi sint patres; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
prephecae : Sed ex hbc ideo : quia&
quproximiqtidilignt con sequens ẽ
uc &ipsam preei pue dilectionem
diligat: Ds arrin eblectio esi: & qui
man& indletiune. indo mane
consequens ergo est ui precipue
dni diligat: Qua propter quiauer

Expanded text:
Prophetae. Sed et hoc ideo, quia et qui proximum diligit, consequens est ut et ipsam praecipue dilecligat; deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
a iymporalibus in sopos mentos
iursus persos adieterna atque
nteriora conuertra uenite
nerati estis & egouis perficiam
tollite iugum met super uos
& nonait discite fame qu atridu¬
anos moriuos susutare : sedait
disdedite ame qm̃nitis sum & hu¬
milis corde: poientior est enim
& tutior solidis sirpa humilitas.
quam uinto sis sinsi celsitdo
& ideo saquntr dicdise inueme¬
tir oqui or aminabus ystms¬

Expanded text:
t temporalibus insolitis intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora converteret: Venite, onerati estis, et reficiam vos; tollite jugum meum super vos. Et non ait, Discite a me quia quatriduanos mortuos suscito; sed ait, Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Potentior est enim et tutior solidissima humilitas, quam ventosissima celsitudo. Et ideo sequitur dicens: Et invenietis requiem animabus
Abbreviated transcription (Latin):
des quales sit idemu qua¬
propter dum conuneta cogiaꝰ
quac singillatim sensumeminimꝰ
uidemar non id quod meminimus
cogitare : cumidagamus mode¬
rante memoria unde sum mus
omma quae multipliater acua¬
riae ꝓnr̃a uoluntate conponimus
naineq ipsas magnitudmes
corporum quas num quam uidi¬
pare ꝑmagnitudinem muni
noster ob ctus: intantum exien¬
dimius quas liba carporum mo¬
los cum eas maximas cogitamius
eratio quidem ꝑgit inam pliora
sed phantasia non sequitur:
qcuppecurm infinitut quoque nu¬
laisiocorporalia cogitantis ad¬
plimdt: Cademratio doc& mi¬
nutis simaetiam torpuscula an¬
sinte diundi ricumtam̃ adeas te¬
t quasuisasi mmeminimus:
ailiores ininutiores que phanta¬
i iaminom possumus in tueri
umuis ratio non desinat pse

Expanded text:
des quales itidem vidi . Quapropter, dum conjuncta cogitamus, quae singillatim sensa meminimus, videmur non id quod meminimus cogitare; cum id agamus moderante memoria, unde sumimus omnia quae multipliciter ac varie pro nostra voluntate componimus. Nam neque ipsas magnitudines corporum, quas nunquam vidpare per magnitudinem mundi noster obtutus, in tantum extendimus quaslibet corporum moles, cum eas maximas cogitamus. Et ratio quidem pergit in ampliora, sed phantasia non sequitur. Quippe cum infinitatem quoque nula visio corporalia cogitantis apprehendit. Eadem ratio docet minutissima etiam corpuscula infinite dividi; cum tamen ad eas tet, quas visas meminimus, exiliores minutioresque phantasias jam non possumus intueri, quamvis ratio non desinat pe
Abbreviated transcription (Latin):
maur ex rpore: Alia
uisio cogatus formatur ex
eoria coediam uero nolui quia
uor bi sol& uisio dici: cum memo¬
ueein m̃latur forma quȩ fit
iiseis cernentis : ubiq: tam̃ uolun¬
tas ioraꝑ par& nisi copulatrix
quasnariutis aplis: Et ideo un

Expanded text:
matur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam vero nolui, quia ibi non solet visio dici, cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo und
Abbreviated transcription (Latin):
sic auro a sonis : sic nares ab
odo ous : ita etiam uelos clau¬
tndo uelaliquid exore respu¬
endo a saporib: etersamur: In
tartu quoque uel subtrahimus
corpus netangamus quod nolumͦ
uol suam tongebamus abicimus
aut repellimus: ita motu corpo¬
ris agituoluntas: ne sensuscor¬
poris rebus sensibilib: copuletur
& agit hoc quantum potest:
nam cum inbao actione ꝓpte
conditionem seruilis mortalita¬
tis difficultatem pacitur crucia¬
tus est consequens ut uolun tati

Expanded text:
sic aures a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne sensus corporis rebus sensibilibus copuletur. Et agit hoc quantum potest: nam cum in hac actione propter conditionem servilis mortalitatis difficultatem patitur, cruciatus est c
Abbreviated transcription (Latin):
autlegat uel p̃teritaarram
uel futura praenuntiantea
ad memoriam suam recurra
& ibi reppereat modum ad que
mensuram omnium formarũ
quas cogitans inuetur nam
neq: colerem quem num quã
uiderit : neque figuram corpous
nec sonum que mn num quam
audiuid: nec saporem que in
num quan gustauit: nec odorẽ
quemnum quam olefecit: necul¬
linꝰ contrectationem corporis
quam num quã sensit potest
quis quain ounino coguare
Aet siꝓpterta nemno aliquid cor¬
porale cogitat insi quod sensie
quia nemo ineamnit corporali
aliquid insiquad sensit: Suun
in corporibus sentiendisic nini
moria est cogitand modas. Se¬
sus erum accipio specier abeo
corpore : quod sentimus ua sen

Expanded text:
aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam nunquam sensit, potest quisquam omnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sens
Abbreviated transcription (Latin):
nin sinon meminimus
nisi quod sensimus neq:
cogitamus nisi quod me¬
minimus: quur ple¬
rumq: falsa cogiamus
cum ea quae sonsimus. nonutiq
falsum meminerimus: rut
quia uoluntas illa quã coniune¬
tricem ac separa tricem huius¬
cemodi rerum iam quantum po¬
tui de monstrare curaui forman¬
dam cogitantis aciem ꝑcondi¬
tain memoriae dicit ut libitũ. ẽ
& ad togin daea qua e nonmo¬
minimus exeis quae merinimus
aliudhine aliud indeuc summat ab¬
pollit quae in unamuisionam
coountia fociunt aliquid quod
adee falsum dicatur qui a uel me
foris interum corporearum
natura uel non demanoria uide¬
tur ex praes sum tum tale nbil
nos sen sisse meminemus. quis
enim uidit ergnum ngrum a
propterea nemo meminito
tareta ren quis nom patest
cile est enin illam figiram q
uidendo cognouinius ngto

Expanded text:
nim si non meminimus nisi quod sensimus, neque cogitamus nisi quod meminimus; cur plerumque falsa cogitamus, cum ea quae sensimus non utique falso meminerimus: nisi quia voluntas illa quam conjunctricem ac separatricem hujuscemodi rerum jam quantum potui demonstrare curavi, formandam cogitantis aciem per abscondita memoriae ducit ut libitum est, et ad cogitanda ea quae non meminimus, ex eis quae meminimus, aliud hinc, aliud inde, ut sumat impellit; quae in unam visionem coeuntia faciunt aliquid quod ideo falsum dicatur, quia vel non est foris in rerum corporearum natura, vel non de memoria videtur expressum, cum tale nihil nos sensisse meminimus? Quis enim vidit cycnum nigrum? et propterea nemo meminit: cogitare tamen quis non potest? Facile est enim illam figuram, quam videndo cognovimus, nigro
Abbreviated transcription (Latin):
item refero uolansos du
quod ei parens nonsip
quantum ual& quoddicitu
filius: tantundem ualec quod
dicitur genitus sicut praclicur
sumus T antundemeu
lac quoddicitur nongiutus
quantum ual& quedlcitu
non filius Rclatiue autem
negomus dicendo non filius
relatiue ignur negamnus dicer¬
donongenitus Iugointus to¬
monergor: editur arclaus
predi pnento cunina¬

Expanded text:
em refero, volens ostendere quod ei parens non sit. At si quantum valet quod dicitur filius, tantumdem valet quod dicitur genitus, sicut praelocuti sumus; tantumdem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, NRelative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus poNon ergo receditur a relativo praedicamento, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
exanimae partibus qua famr¬
munes cum pecorib: habeamus
cideo quiddamrationide nr̃m
non abunitatis diuorcium sepa¬
ratum sed in auxilium societatis
quasi diriuatum in suio peris dis¬
pntur officio: & sicut una caro
duorum in masculo & fęmina.
sic intellectum nr̃m & actionem
uelosilium & exsecutionẽ uel rati¬
no a appecitum rationalem
uelsiquo alio modo significatius
dii pos sunt unã m̃nis natura
u plictitur ut quem ad modũ
uillis dictu er erunt duo intar¬
ne una sic delus diti possit ddu

Expanded text:
ex animae partibus quas communes cum pecoribus habemus. Et ideo quiddam rationale nostrum, non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in sui operis dispertitur officium. Et sicut una caro est duorum in masculo et femina, sic intellectum nostrum et actionem, vel consilium et exsecutionem, vel rationem et appetitum rationalem, vel si quo alio modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo in
Abbreviated transcription (Latin):
sedexilla racionali nrae
÷ substantia quae subhere
ntellegibili atq cemninuta¬
bili eritati tanquã ductum &
infepribus trattandis gubnan¬
dis deputatum est: Sicut enĩ
morib pecoribus ñinuentũ ẽ

Expanded text:
sed ex illa rationali nostrae mentis substantia, qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non inventum
Abbreviated transcription (Latin):
fiebat adimaginem trio
propierea dictum est: adimagina¬
aem ne intrinitate credendos
uli traremus tres duos cum
sitadem trinitas unus ds̃ &¬

Expanded text:
fiebat ad imaginem Trinitatis, propterea dictum est ad imaginautem, ne in Trinitate credendos arbitraremur tres deos, cum sit eadem Trinitas unus D
Abbreviated transcription (Latin):
sre quia
que utique non in tempore et̃
coeperant quid res pondebit
dȩ hionunt quuntem pore fact
tequa

Expanded text:
esset, quia quae utique non in tempore esse coeperunt; quid respondebit de homine, qui in tempore factus tique
Abbreviated transcription (Latin):
pud nos habemus & di
ntus gignuũs nec a nob
ueido discedit. cum autem
s. loquimiut uerbo : intus
i ministerium uocis
pibemus aut abieuius signicor¬
ralis ut perquandam memo¬
cionem sensibilem tale aliquid
it etiam in animo audientis
Ne deloquentis animo non re
Snihil itaquȩ aginus per
bra corporis in factis diccisq
uis: quibus uel ad probantur

Expanded text:
pud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nec a nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisque nostris, quibus vel approbantur
Abbreviated transcription (Latin):
aucpor orpus corporaudentes
aliter atem raciones atem que
inessliter pulcram : alium fi¬
gurtum superaciem mentis sim¬
pe. all pencia capientes:¬
usiu aeterna ueritate

Expanded text:
corpus corpora videntes; aliter autem rationes artemque ineffabiliter pulchram talium figurarum super aciem mentis simplici intelligentia capientesus in aeterna veri
Abbreviated transcription (Latin):
.
fcape si fae¬
as ditur accedo :¬
iocu÷ emonem confeco
aloquoꝵ meum millum : qui¬
feribis possum exprimo
as sim que in eo fieri quem
in ie habeat acque ex primi
uola: spiritalem que conple¬
xum credendo molior ÷ quia
peruestigare tam cito & car¬
nero ponitus eus intẽriora non
pos sum: demoitaq fidelem
acfortero uitum amorecasto
aquegermano: Quad simili
itor nostras loquelas faceat᷑
au in cautus aliquomodo se se
quod uel dedõ credat

Expanded text:
. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, fectum meum in illum quiverbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat
Abbreviated transcription (Latin):
prfruendi adma cionena
cos sulendi conimir dilidi¬
super osticia cubente diflero
est ipsauero for a icinius¬
sae ac stabilis ueruosa
dens & inquacons ulonus

Expanded text:
uendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritaticredens, et in qua consulo ut bonus
Abbreviated transcription (Latin):
ad probare apud nos¬
mur : cum rete aliquid ap¬
probamus aut improbanius
nam &cum recolo cartaginis
moenta que uidi & cum fingo
alexandriae que nonuidi : eas¬
demqimaguiarias formas
quasidam quibusdam prẽse¬
rens racionabiliter presiro
uiga & claret de super udicu
ueritatis ac suuiris mer¬
tis simis regulis fi

Expanded text:
approbare apud nosncimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis fi
Abbreviated transcription (Latin):
uestgium: In illa enimtiuta¬
teumma origo ese rerumo
num & perfectissima pulcri¬
tudo & beatis sima dilecgo ita¬
que illatria & a se inuicom decer¬
minariuidentur & inseinfinita
sunt ita & singula sunt in singu¬
lis & omnia insingulis & sin¬
gula in omnibus & ompia in¬

Expanded text:
et. In illa enim Trinitate summa est origo omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima dilectio. Itaque illa tria a se invicem determinari videntur, et in se infinita sunt. Ita et singula sunt in singulis, et omnia in singulis, et singula in omnibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ese
querrius aeterna est acq:¬
ita crera anforte nuirture
apit an insa pientia aequalis
est & inuirtute autem non ẽ.
aequalis: Sed quomodo ae¬
q ualis sapientia quaeminus

Expanded text:
est quae minus aeterna est, atqita caetera. An forte in virtute rtus quae minus sapit? An in sapientia aequalis est, in virtute autem non est aequalis? Sed quomodo aequalis est sapientia, quae minus
Abbreviated transcription (Latin):
partes sunt uniuer saemun¬
danae molis & solaterra uel so¬
lum caelum innumerabilibus
partibus constat & intercia suipar¬
teminor ẽ quam incecera & in
dimidia minor quam cota & to¬
tum mundi corpus quod duabus
plerumque partibus appellor

Expanded text:
partes sunt universae mundanae molis: et sola terra, et solum coelum innumerabilibus partibus constat, et in tertia sui parte minor est quam in caetera, et in dimidia minor quam in tota; et totum mundi corpus quod duabus plerumque partibus appellari
Abbreviated transcription (Latin):
aut si solius uxorislim
heres cit sicut creatura cra
illa fit maior quam erat : non ile:
Inhisenim quȩ non mole magna
sunt hoc e. maius et̃: quod est
melius eẽ : Melior ficautem sp̃s
alicuius creaturȩ cum adher&

Expanded text:
aut solius uxoris. Inhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaer
Abbreviated transcription (Latin):
dõ eẽ & aliud magnum
minus magna est ibi caritas
quam sapientia : minusquã ẽ
diligitur sapientia: Aequalis
ẽ. igitur ut quanta est sapien¬
tia tantum diligatur estautẽ
.pentia aequalis patri sicut
anputauimus aequalis

Expanded text:
Deo esse, et aliud magnum minus magna est ibi charitas quam sapientia, minus quam est diligitur sapientia: aequalis est igitur, ut quanta est sapientia tantum diligatur: est autem pientia aequalis Patri, sicut supra disputavimus: aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
funero quid si homo quod nom̃
speciale : sufuli quiq: hũmnesq
sunt indiuida eadem definicione
continentur nec aliquid ad eã per¬
tinet : quod homo non sit: Cum
ueruaui: definiero: uon sola esta¬
tue si auree suerint sedinol

Expanded text:
finiero quid sit homo, quod est nomen speciale, singuli quique homines qui sunt individua eadem definitione continentur, nec aliquid ad eam pertinet quod homo non sit. Cum vero aurum definiero, non solae statuae, si aureae fuerint, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cationi qua intellegnu ni¬
tas: neo minno taceremus
interrogati quid ares untres
es se strrintu nam signus .e
es senciae: species autem subs¬
tantia siue per sona ut non nalli
senciunt: oimitto illud quodiam
dixi: oportere apellar treses¬
sencias ut apellanturtres subs¬
tartu uel personae. sicut apel¬
lautur tros equi eademque
imialia tria: cum sit spenies
dicunt substinia

Expanded text:
cationi, qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogati, quid tres, cum tres esse fateremur? Nam si genus est essentia, species autem substantia sive persona, ut nonnulli sentiunt, omitto illud quod jam dixi, oportere appellari tres essentias, ut appellantur tres substantiae vel personae, sicut appellantur tres equi, eademque animalia tria, cum sit species dicunt substantia
Abbreviated transcription (Latin):
entrs̃ peciem & indiuiduum
etiantistadis serius nonitai di¬
cumturtres es sencie ut ressubs¬
tantiȩ seu persone iet noc ũtdi¬
xi omicto: illud dico siessencia
genus est una essencia ium non
ẽ. animal: unumanimal iam
non haba species. non spni
ergo tres species uniustesser
cutspecies est homo tresuera

Expanded text:
et speciem et individuum etiam ista disserimus, non ita dicuntur tres essentiae, ut tres substantiae seu personae? Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non est animal, unum animal jam non habet species. Non sunt ergo tres species unius essentcut species est homo, tres ver
Abbreviated transcription (Latin):
simdabus quibus uam rebus
lorgorinterserdiuersi cots
hoc diciquiderumtamili sum
quammanimnus &iorpi
poresttam endici. a nanuser

Expanded text:
si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? Potest tamen dici, Animus erat
Abbreviated transcription (Latin):
comiindauim nonab honrore
reb emim pertempusoros illa
ueritas recte tribanur diuigbo
quod uero ider ipsene unigrni¬
tus apatre plenus gratiat u
ricatis: Id accume. ut idermp¬
scsit mirebus pronob teporala
gestis cinpeandeim fidem mun¬
damur utcums tabulitor cona¬
p̾leniur mrebus aeternis. Illi

Expanded text:
commendavimus, non abhorrere. In rebus enim per tempus ortis, illa veritas recte tribuitur Dei Verbo. Quod vero idem ipse est Unigenitus a Patre plenus gratiae et veritatis, id actum est ut idem ipse sit in rebus pro nobis temporaliter gestis, cui per eamdem fidem mundamur, ut eum stabiliter contemplemur in rebus aeternis. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
pres ÷ Ipsenndis fidem derab.¬
sicmporalibus inserit ipse dese¬
iunt om̃s ⁊ hesaum sa pientiao
a staritiae abisconditi. Sed numo
de scientia loquimiur posede
sapientia quantũ ipse donaue¬
rit lacuturi. Neristaduo sicacoi¬
ĩamus quasinorlirat dicero
uelistam saprerta quat imrebisu

Expanded text:
est. Ipse nobis fidem de rebus temporalibus inserit, ipse de sesunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Sed nunc de scientia loquimur, post de sapientia, quantum ipse donaverit, locuturi. Nec ista duo sic accipiamus, quasi non liceat dicere, vel istam sapientiam quae in rebu
Abbreviated transcription (Latin):
quoquie hominis &innobis ipsis
ralem quidem sulcorporasiu¬
dulinus pulcritud surin secus
pracsio est &uspitabus¬
ex terioras hominis ꝑtinentibus
iam satis inundecimo libro loqua¬
tisumus i Nunc autem agimnus
uidio quasi orum est temperali
ainarta bilium: Incuius intrnuen
cam as sumitur aliquidetiam a
lus udexteriorem homminne ptue

Expanded text:
quoque hominis et in nobis ipsis poralem quidem, sed corpori simmirabilis pulchritudo forinsecus praesto est, et aspectibusexterioris hominis pertinentibus, jam satis in undecimo libro locuti sumus. Nunc autem agimus ea quae rerum est temporalium et mutabilium: in cujus intentionem cum assumitur aliquid, etiam de rebus ad exteriorem hominem pe
Abbreviated transcription (Latin):
inng ine id ẽ poculos carnis
mmandos quippe quauitum notus
osa indintibus notus est
Adhoc uerbum quacuor silla¬
barum quod ẽ credidon sono suo
qm̃ corpus est ꝑ aurem carnis
mlibitur: Quod autẽ significat
mullacer poris sensu sedamirat¬
n cognoscitur: Nistenim quid
sut crediderunt ꝑ amiunum nos

Expanded text:
it, id est, per oculos carnis. Mundus quippe in quantum notus est, videntibus notus est. At hoc verbum quatuor syllabarum quod est, Crediderunt, sono suo, quoniam corpus est, per aurem carnis illabitur: quod autem significat, nullo corporis sensu, sed animi ratione cognoscitur. Nisi enim quid sit, Cr
Abbreviated transcription (Latin):
n indignum : ait siquid
uer ligrauia de pacre dicinius
quod prgri praprie nun tenue¬
non congruat: Ntm cogru¬
at patri aut spiu  auttra

Expanded text:
indignum dicamus. Ut si quid, verbi gratia, de Patre dicimus, quod Patri proprie non convenon congruat, saltem congruat Patri, aut Spiritui sa
Abbreviated transcription (Latin):
scoperue uocationis di ma
& ex quo extendimtr Sedea
ta intentio est quat profico
sacieniad faciem : Hocergo s¬
amus ut nouerimus tutiors e
affectum uera quaerendidam
in cognita procogintis pisu¬
mendi: Sicergo quaeros
tam quam inuenturi: a me
mamus: tamquam qus¬

Expanded text:
ima us et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur facie ad faciem . Hoc ergo sapiamus, ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam qua
Abbreviated transcription (Latin):
querimus non
quam lili&: sedil¬
lam trinitaten
quȩ dĩ est: uerusq:
oac summme solus dĩ
Experta ergo quisquis haccau¬
.dis ad huc enim quatrimus
Etalia quacrentem nemoius
c aut eloqui difficilli
esi. Adsirmantem uer
iusteq reprebenchit quis
melius ueluid& uel doc&¬

Expanded text:
quaerimus, non quamlibet, sed illam Trinitatem quae Deus est, verusque ac summus et solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo jusnosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis melius vel videt vel doc
Abbreviated transcription (Latin):
tificainor in ep̃i sangigine cu
premissionẽ pectaioiũ eruir
incarne mortali nexi mortali
quoc infirmu i dũfortim st
omeitaq: difficile uud

Expanded text:
tificamur in Christi sanguine, cum per remissionem peccatorum eruimur in carne mortali, non ex immortali Quod infirmum est Dei, fortius est itaque difficile
Abbreviated transcription (Latin):
aderigendã suer nrãi mies¬
que mortaliur Condrati
stas inontalitatis abiectas ab
immortalitatis disperation
liberandas. qua udemonstra¬
rasũr nb quantinos pemleri
ir. quanituq. diliger& quiduer
huĩ rei amisto indicio mari¬
fesnus inque p̃elarius quamm

Expanded text:
ad erigendam spem nostram, mentesque mortalium conditione ipsius mortalitatis abjectas, ab immortalitatis desperatione liberandas, quam ut demonstraretur nobis quanti nos penderet Deus, quantumque diligeret? Quid vero hujus rei tanto isto indicio manifestius atque praeclarius, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
omnis noticia
raquendinus: so
concepta nec parta dicenꝰda
animo quae nobis dis plicent
non onim omnia quae quoda
ut tantum nota sint non tamo
uerba dicantur: sicut istado
lus nunc agimus: Alitere
dicuntur uerba quae spao
poram syllalis tenent slid¬

Expanded text:
mata notitia. quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. Non enim omnia quae quoquo : sed alia ut tantum nota sint, non tamen verba dicantur; sicut ista de quibus nunc agimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, si
Abbreviated transcription (Latin):
n quati sunt in arte nia
citia cum dis cernie cognito
spciem pruacionem que uir¬
s sicutiagere & negare
ẽẽ & non.i eẽ : attamien uircute
riuari atque inicio deficere
lamnabile ost & definire inte¬
ierantiam uerbumq: eius dicere
ertin& ad artemmorum: Es
cautem intemperantem adid
run& quod illa arte culpatur

Expanded text:
Sicuti sunt in arte notaur eorum notitia, cum discernit cognitor speciem privationemque virtutis, sicut aiere et negare, esse et non esse: attamen virtute privari atque in vitium deficere, damnabile est. Et definire intemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Srgo aut cupiditate auna
ꝗritate : Non quo non sit
amanda creatura: sed
Asi adereatenen refertur
illeamor÷ noniam cupidiras
sed caruas erio tunc enim est
cupiditas cum propter se ama¬
tur creatura tuno non uuenũ
adiuuat sedcorrumpit fruon¬
tem. cuinergo aut par nobis
aut inferior creatum s
tiore utendum est
frui debos sidinte quiseci
sic eciam illoquam diligis
quam teipsum Qnou¬

Expanded text:
rgo aut cupiditate, aut charitate: non quo non sit amanda creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ecarnaluo¬
ablonceptur
utem uerbũ
didipsumest
m̃ uoluntas impsa
notiqi conquiescit: quod fit
indinore spiritalium : Qui e nĩ
uerbi gratia per fecte.ouit
penfecteq amat iusticiam:
iam iustus est etiam sinulla
existat secundum eam forinse¬
cus por membra corporis ope¬
tandi necos sitas inamore autẽ
carnabumtemporalitimq rerũ
sicut in ipsis animalium fecibus
alius est cancoptus uerbi alius
parts. illic enim quodeupien
doucipitur: adipiscendonas

Expanded text:
carnalium. Conceptum autem verbum idipsum est, m voluntas in ipsa notitia conquiescit, quod fit in amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nas
Abbreviated transcription (Latin):
arbores & illa
ria animalia hc uero ub inulla ẽ.
es sencia e diuersitas oport& & spe¬
ciale nomen habeant baectria qđ
tamen non inuentur nam persona
generale nomen est in tantum ut
etiam homo possit hoc dici cim
tancum inter sit inter bominem
& łm̃ deinde in ipsogenerali bocabo¬
lo sipro paea diennus tres persenas
qunia commnune est eis d quod per¬
sona ẽ: alioquin uulloruo poss

Expanded text:
arbores; et illa, tria animalia. Hic vero ubi nulla est essentiae diversitas, oportet ut speciale nomen habeant haec tria, quod tamen non invenitur. Nam persona generale nomen est, in tantum ut etiam homo possit hoc dici, cum tantum intersit inter hominem et Deum. 8. Deinde in ipso generali vocabulo, si propterea dicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est alioquin nullo modo possunt
Abbreviated transcription (Latin):
quomnodo natu¬
datur : & non dicitur
quia neq natus ẽ sicut unigi¬
nitus neque factus : ut pergra¬
tia in adoptionem nasceret᷑
cut nos. Quodemm de patre
natumie ad patdem solum
orur cumdicitur filius

Expanded text:
quomodo datuet ideo non dicitur quia neque natus est sicut unigenitus, neque factus, ut per gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. quod enim de patre natum est, ad patrem solum refertur, cum dicitur filius
Abbreviated transcription (Latin):
scm rente dici priniipium : quia
non eum separamus ab appel¬
latione creatoris: & siriptuõe
deillo quodopereiur & utigi
inseranens oporr¬

Expanded text:
m recte dici principium; quia non eum separamus ab appellatione creatoris: et scriptum est de illo quod operetur, et in se utique manens oper
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum quod sibi
ssim respondeant quae ad
eferuntur: Quid enim tam
manifeste relatiue dicitur quã
pinus: Adid quippe refertur
cuius pignus .ẽ : & semperpig¬
nus alicuius rei prgnuss
N umergo cumdicimus p

Expanded text:
bulum, quo sibi vicissim respondeant quae ad se referuntur. Quid enim tam manifeste relative dicitur quam pignus? Ad id quippe refertur cujus est pignus, et semper pignus alicujus rei pignus est. Num ergo cum dicimus pignus