comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saurus tuus. illic erit & cor tuũ: ẜ utiq
cũ audimꝰ ut cor sursũ habeaniꝰ ñ meu¬
dacit̾ respond̾e debemꝰ. qͦd nosti qͥa
respondemꝰ. Et inhis qͥdẽ bene stuidiosũ
te cognoui. & fama tua multũ delector.
multũq tͥ in dño gͣtulor. ita ut hec ȩpła
magis tͥ sit speculũ ubi qͣlis sis uideas.
quam ubi discas qualis eẽ debeas. Herũ
tam̃ qͥc qͥd siue ĩ ista. siue ĩscͥpturis seĩs
inueneris qđ tͥ ad bonã uitam qđ ad
huc minꝰ ẽ. insta ut acqͥras. & agendo
&. orando. E ex his que habes grãs age
do tanqͣm fontibonitatis unde habes.
atq ĩ omnib bonis actib tuis illi da
claritatẽ. tͥ humilitatẽ. Sic̃ enĩ scͥptũ
ẽ. om̃e datũ optimũ. &. oẽ donũ ꝑfectũ
desursũ ẽ. descendens apatre luminũ.¬

Expanded text:
saurus tuus, illic erit et cor tuum. et utique. saurus tuus, illic erit et cor tuum. et utique. cum audimus. ut cor sursum habeamus, non mendaciter respondere debemus. quod nosti quia respondemus. Et in his quidem bene studiosum te esse cognoui et fama tua multum delector multumque tibi in domino gratulor. ita ut haec epistula magis tibi sit speculum, ubi, qualis sis. uideas. quam ubi discas, qualis esse debeas. uerum tamen quicquid sine in ista sine in scripturis sanctis inueneris. quod tibi ad bonam uitam huc minus est, insta ut acquiras et agendo et orando; et ex iis quae habes gratias age Deo tanquam fonti bonitatis unde habes; atque in omnibus bonis actibus tuis illi da claritatem, tibi humilitatem. Sicut enim scriptum est, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum e
Abbreviated transcription (Latin):
tas. belłu necessitas. ut liberet d̾s a neces¬
sitate .& c̃seruet ĩ pace. Non enĩ pax que
ut eos quos expugnas. ad pacis utilita¬
tẽ uncendo ꝑducas. Beati enĩ pacifici
ait dñs. qm ipsi filii dĩ nocabunt᷑. Si aũ
pax humana tã dulcis ẽ ꝓtẽꝑali salu¬
te mortaliũ. qͣnto ẽ dulcior pax diuina ꝓ
et̾na salute angeloꝵ: Itaq hostem pug¬
nantẽ necessitas ꝑimat. ñ uoluntas. Sic̃
rebellanti & resistenti iolentia reddi¬
t᷑. ita uicto uł capto micdia iã debet᷑.
maxime ĩqͦ pacis ꝑtͦbatio ñ timet᷑. Ox¬
net mores tuos pudicicia c̃uigalis. ornet
sobrietas & frugalitas. Nalde enĩ turpe
ẽ ut quẽ ñ uincit homo. uincat libi¬
do. &. obruat᷑ uino. qͥ ñ uincit᷑ ferro.
Diuitiȩ scłares si dest̃. ñ ꝑ mala oꝑa
querant᷑ in mundo. Si aũ asst̃. ꝑ bona
oꝑa seruent᷑ ĩ cȩlo. Animũ uiriłe & xp̃i¬
anũ nec debent si accedunt extollere.
nec debent frangere si reced̾t. Illud

Expanded text:
tas, bellum necessitas, ut liberet deus a necessitate et conseruet in pace. non enim pax quaeut eos, quos expugnas, ad pacis utilitatem uincendo perducas: beati enim pacifici, ait dominus. quoniam ipsi filii dei uocabuntur. si autem pax humana tam dulcis est pro temporali salute mortalium, quanto est dulcior pax diuina pro aeterna salute angelorum! itaque hostem pugnantem necessitas perimat, non uoluntas. sicut rebellanti et resistenti uiolentia redditur, ita uicto uel capto misericordia iam debetur. maxime in quo pacis perturbatio non timetur. Ornet mores tuos pudicitia coniugalis, ornet sobrietas et frugalitas; ualde enim turpe est, ut, quem non uincit homo, uincat libido et obruatur uino, qui non uincitur ferro. diuitiae saeculares si desunt, non per mala opera quaerantur in mundo: si autem adsunt, per bona opera seruentur in caelo. animum uirilem et Christianum nec debent, si accedunt, extollere nec debent frangere, si recedunt. illud
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ & nos qͥurititimꝰ debitorib nr̃is. me¬
m̃to eito agnoscere siqͥs inte peccau̾it.
& ate ueniã postulau̾it. ut ueraciter
possis orare. &. peccatis tius ueniã ualeas
impetrare. Hec dilectioni tuȩ sestinan¬
t̃ quide scͥpsi. qm̃ me festinatio ꝑlato¬
ris urgebat. s o gr̃as ago. qm bono
desidio tuo qualitercũq ñ defui. Sem

Expanded text:
os dimittimus debitoribus nostris. memento cito ignoscere, si quis in te peccauerit et a te ueniam postulauerit, ut ueraciter possis orare et peccatis tuis ueniani ualeas impetrare. haec dilectioni tuae festinanter quidem scripsi, quoniam me festinatio perlatoris urgebat. sed deo gratias ago. quoniam bono desiderio tuo qualitercumque non defui. sem
Abbreviated transcription (Latin):
Nnoeentiꝰ aurelio & augusti ep̃m. Lx Liiii¬
no ȩp̃is. Acceptissimi mͥ germani
conpbri. illo recursus uacuus offi¬
cio nr̃o eẽ ñ debuit ꝑ karos enĩ salu¬
tare carissimos naturale qͦdãmͦ uidet᷑
manitatẽ amantissimi cupimꝰ. & ꝓ no¬
bis paria ad dm uota repend̾e p̾cam᷑.
qr ut bene nostis. cõmunib & alt̾nis
plus agimꝰ orationib. quã singularib

Expanded text:
NNOCENTIUS AURELIO ET AUGUSTINO EPISCOPIS. Acceptissimi mihi Germani conpresbyteri illo recursus uacuus officio nostro esse non debuit. per caros enim salutare carissimos naturale quodam modo nobmanitatem amantissimi cupimus et pro nobis paria ad deum uota rependere precamur, quia, ut bene nostis, communibus et alternis plus agimus orationibus quam singularib
Abbreviated transcription (Latin):
do. In hac om̃s ueri martyres usq
ad sanguinẽ contͣ diabolũ certauer̃t.
& qr in eis ñ refriguit nec defecitꝰ. ido
uicert̃. In hac omnes fideles boni con¬
die ꝓficiunt ꝑuenire cupientes. ñ ad
regnũ mortaliũ. s ad regnũ cęlorũ.
ñ ad tẽꝑałe. s ad sempiternã heredi¬
tatẽ. Non ad aurũ & argentũ. s ad di¬
uicias ĩcorruptibiles angłoꝵ. Non
ritur. s ad uidendũ dm cuiꝰ suaui¬
tas & delectacio ex cedit omnẽ ñ
sołu t̾restriũ. uerũ etiã cȩlestiũ cor¬
poꝵ pulchritudinẽ. excedit omnẽ
decorẽ animaꝵ qͣntũlibet iustarũ

Expanded text:
Deo. In hac omnes veri martyres usque ad sanguinem contra diabolum certaverunt; et quia in eis non refriguit nec defecit, ideo vicerunt. In hac omnes fideles boni quotidie proficiunt, pervenire cupientes non ad regnum mortalium, sed ad regnum coelorum; non ad temporalem sed ad sempiternam hereditatem. non ad aurum et argentum sed ad diuitias incorruptibiles angelorum, nritur, sed ad uidendum deum. cuius suauitas et delectatio excedit omnem non solum terrestrium uerum etiam caelestium corporum pulchritudinem, excedit omnem decorem anim
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ ut ererceant᷑. &. tanquã ĩ fornacesic̃
aurũ ꝓbent᷑.: ñ debemꝰ ante tẽpꝰ uelle
cũ solis scĩs &. iustis iuiuere. ut hoc suo
tẽꝑe meream᷑ acciꝑe. Hoc gͦ primũ co¬
gita qͣndo armaris ad pugnã. qͥa uirtꝰ
tua etiã ipsa corꝑalis donũ di ẽ. sic enĩ
cogitabis de dono di. ñ fac̾e contͣ qm.fi¬

Expanded text:
ntur et tamquam in fornace sicut aurum probentur, non debemus ante tempus uelle cum solis sanctis et iustis uiuere, ut hoc suo tempore mereamur accipere. Hoc ergo primum cogita, quando armaris ad pugnam, quia nirtus tua etiam ipsa corporalis donum dei est; sic enim cogitabis de dono dei non facere cont
Abbreviated transcription (Latin):
pugnant. contͣ ĩuisibiles ĩunicos. uos ꝓ
eis pugnando łaboratis. contͣ uisibiles¬
uiros barbaros. Utinã una fides eẽt
ĩ om̃ib. Na & minꝰ laborare t᷑ & faciliꝰ
diabolus cũ angelis suis uinceret᷑. S qͥa¬

Expanded text:
pugnant contra invisibiles inimicos: vos pro eis pugnando laboratis contra visibiles barbaros. Utinam una fides esset in omnibus, quia et minus laboraretur, et facilius diabolus cum suis angelis vinceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti ẽ. Noli existimare neminẽ do
placere posse. qͥ in armis bellicis mili¬
tat. In his erat sẽs dauid. cuidũs tã mag¬
nũ ꝑhibuit testimoniũ. In his etiã plu¬
rimi illiꝰ temꝑis iusti. In hiserat &. ille
centurio qͥ dño dix̃. ñ sũ dignꝰ ut intres

Expanded text:
te . Noli existimare neminem Deo placere posse qui in armis bellicis militat. In his erat sanctus David , cui Dominus tam magnum perhibuit testimonium; etiam in his plurimi illius temporis justi. In his erat et ille centurio qui Domino dixit: Non sum dignus ut intres
Abbreviated transcription (Latin):
dñs suꝑ t̾rã dicens ĩ eugło. in his duob
p̃ceptis. tota lex pendet &. ꝓpħȩ. In hac
gͦ dilectione cotidie ꝓfice orando & be¬
ne agendo. ut ipso aduiuante qͥ tͥ eam
p̃cepit atq donauit nutriat᷑ & crescat.
donec hec inte ꝑfecta ꝓficiat. Ipsa est

Expanded text:
o: In his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . io hac ergo dilectione cotidie profice et orando et bene agendo. ut ipso adiuuante, qui tibi eam praecepit atque donauit. nutriatur et crescat, donec haec te perfecta perficiat. ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
currat in quo potiꝰ appareat uoluntas
di ad mutandã sententiã nos uocan¬
tis. ñ qͥa nr̃a mala erat. s in qͣ recte ꝑ¬
maneret. nͥ ab illo in alterã uocare¬
in. Neq enĩ mału fuit abrahȩ nu¬
trire & educare filiũ quo ad posset
qͣntũ in ipso eẽt usq ad fine̾ uitȩ suȩ.
s repente uissus occid̾e. mutaũ utiq
ñ prius mała sententiã. s que ma¬

Expanded text:
currat, in quo potius appareat voluntas currat, in quo potius appareat voluntas Dei ad mutandam sententiam nos vocantis, non quia nostra mala erat, sed in qua recte permaneretur, nisi ab illo in alteram vocaremur. Neque enim malum fuit Abrahae nutrire et educare filium, quoad posset, quantum in ipso esset, usque ad finem vitae suae; sed repente jussus occidere, mutavit utique non prius ma
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is sensib ad essemꝰ. Ecce ilła questi¬
uncuła quã nuꝑ ꝓposuerã tanquam
si p̃sens p̃senti int̾ dulces loquelas obe¬
dirẽ. plane. xp̃iano ĩtellectu & deuo¬
tione soluisti. s nimis cursim & breui¬
t̾. Posset qͥppe aliqͣnto diucius & uberi¬
us habitare gr̃a oris tui. si cũ dixis¬
ses ita te illo quo felicit̾ uteris loco
ꝑseuerare decreuisse. ut si qͥd de te aliud
dño placuerit. eiꝰ uoluntatẽ p̃feras tuȩ
Id ip̃m aliqͣnto aꝑtiꝰ explicares. qͦnãmͦ
uoluntatẽ dĩ que nr̃e uoluntati p̃po¬
nenda ẽ nouerunꝰ. utrũ tantũ ĩ ea re
quia & ĩuiti coterem᷑ Ibi enĩ fit qui¬
dẽ qđ nolumꝰ. s ideo nos corrigunꝰ ut
uelimꝰ: qͥa ille uult cuiꝰ uoluntatis nec
excellentiã fas ẽ recusare. nec om̃ipo¬
tentiã licet euitare. sic̃ petrũ alter
cinxit & tulit qͦ noluerat. Herũtam̃
qͦ nollet iit. s uolens mortẽ sub egit.
asꝑa manet ibi ubi ẽ potestas non
mutare sententiã. quãuis aliud oc¬

Expanded text:
ris sensibus adessemus. ecce illam quaestiunculam, quam nuper proposueram, tamquam si praesens praesenti inter dulces loquelas obderem. plane Christiano intellectu et deuotione soluisti sed nimis cursim et breuiter. posset quippe ibi aliquanto diutius et uberius habitare gratia oris tui, si, cum dixisses ita te illo. quo feliciter uteris, loco perseuerare decreuisse, ut, si quid de te aliud domino placuerit, eius uoluntatem praeferas tuae. id ipsum aliquanto apertius explicares, quonam modo uoluntatem dei, quae nostrae uoluntati praeponenda est, nouerimus. utrum tantum in ea re, quia et inviti cogeremur. Ibi enim fit quidem quod nolumus: sed ideo nos corrigimus ut velimus, quia ille vult, cujus voluntatis nec excellentiam fas est recusare, nec omnipotentiam licet evitare; sicut Petrum alter cinxit et tulit quo noluerat , verumtamen quo nollet iit, et volens mortem subegit asperam. An et ibi ubi est potestas, non mutare sententiam, quamvis aliud oc
Abbreviated transcription (Latin):
Ño exinuo & merito ĩsigni atq
honorabili filio bonefatio. aus̃
nit dilectissimꝰ filiꝰ m̃s faustus. ꝑgen
ad eximietatẽ tuã. Sui cũ ipsas lit¬
teras qͣs iã fecerã accepisset tuȩ beni¬
uolentiȩ ꝑferendas. suggessit mͥ mul
uis mͥ occupato. tantũ institit ut fa¬
cere ñ differrẽ. qͣntũ scis qd te sin¬
cerit̾ diligat. Festinantiͤ aũ ut occur¬
rerẽ malui festinant᷑ aliqͥd scrib̾e.
quã religiosũ tuũ desideriũ retar.¬
dare. dne ex unie & merito ĩsignis
atq honorabilis fili. Id̃ gͦ breuiter
possũ dicere. dilige dĩm dm̃ ruum
intoto corde tuo. & ĩ tota aĩa tua. & ĩ to¬
ta uͥtute tua. & dilige ꝓximũ tuũ sic̃

Expanded text:
NO EXIMIO ET MEEITO INSIGNI ATQVE HONORABILI FILIO BONIFATIO AUGUSTnit dilectissimus filius meus Faustus pergens ad eximietatem tuam. qui cum ipsas litteras, quas iam feceram, accepisset tuae beniuolentiae perferendas, suggessit mihi mu et quamuis mihi occupato tantum institit, ut facere non differrem, quantum scis, quod te sinceriter diligat. festinanti ergo ut occurrerem, malui festinanter aliquid scribere quam religiosum tuum desiderium retardare, domine eximie et merito insignis atque honorabilis fili. Quod ergo breuiter possum dicere: Dilige dominum deum tuum in toto corde tuo et in tota anima tua et in tota uirtute tua, et: Dilige proximum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
indño sał. Carissimꝰ fr̃ celsus cũ rescͥp¬
ta repet̾et debitũ redde festinaui. s
uere festinaui. sũ enĩ eũ putarẽ aliqͦt
dies nobiscũ remoraturũ repente cõꝑ¬
ta occasione nauigii mͥ ꝓdianã suam
ꝓfectionẽ iã nocte suggessit. qͥd face¬
rẽ cũ eũ tenere ñ possem . & quia
ad uos cũ qͥb ei melius eẽt ꝓperabat.
nec si possem deberẽ:.uide pauca
hec illico arripui dictanda atq mit¬
tenda. plixioris ȩpłȩ me c̃fitens debi
ad nos ĩ eoꝵ pectorib & orib uos esse
uenturos. iamiãq ĩ xp̃i nomine atq
adiutorio speramꝰ. Eũ hec scͥberemus:
& ꝑ unammẽ filiũ nr̃m thagastensis
b iã dederã. Nc̃ gͦ qđ soleo rogo ut
qd̃ soletis faciatis. oretis ꝓ nob̾ ut ui¬
deat d̾s humilitatẽ nrãm & laborem
nr̃m. & dimittat oĩa pecca nr̃a. Collo¬
qui aĩt uobiscũ talia cupio sidigne¬

Expanded text:
Celsus cum rescripta repeteret, debitum reddere festinaui, sed uere festinaui; cum enim eum putarem adhuc aliquot dies nobiscum remoraturum, repente comperta occasione nauigii mihi pridianam suam profectionem iam nocte suggessit. quid facerem, cum eum tenere non possem et. quia ad uos, cum quibus ei melius esset, properabat, nec si possem, deberem. proinde pauca haec ilico arripui dictanda atque mittenda prolixioris epistulae me confitens debitad nos in eorum pectoribus et oribus uos esse uenturos iam iamque in Christi nomine atque adiutorio speramus. cum haec scriberemus, et per unanimem filium nostrum Tagastensis bus iam dederam. nunc ergo, quod soleo, rogo, ut, quod soletis. faciatis: oretis pro nobis, ut uideat dominus humilitatem nostram et laborem nostrum et dimittat omnia peccata nostra. Conloqui a
Abbreviated transcription (Latin):
nr᷑a. Sa si ꝓficisci statueremus.
& aliqͥd oriret᷑ qdđ c̃sulta de officio nr̃o ueri¬
tas uetaret deserere. aut deceruentib
ĩmanere nunciaret᷑ aliqͥd. qͦd eadẽ ueri¬
tate c̃sulta nos cõpelleret ꝓficisci. ex
hoc t̾cio genere causarũ mutandȩ sen¬
tentiȩ qͥd tͥ uideat᷑ peto mecũ pleniꝰ
& enodatiꝰ colloquaris. Sepe nos qͥppe¬
conturbat & diffirile ẽ ñ aliqͥd qđ ma¬
gis faciendu erat omittere. dũ illud
mutare nolumꝰ inqͦ priꝰ ꝑmanere statu¬
eramꝰ. ñ quid̾e mału. uerũ iã ideo mału.
qr id qđ potiꝰ agendu ẽ occurrens dese¬
rit᷑. qđ si n̾ occurreret. ñ sołu sine uitu¬
ꝑatione. s etiã cñ laude in illo pͥore ꝑdu¬
raret᷑. Hic ñ falli difficile ẽ. Hic om̃ino
uox ꝓphetica p̾ualet. delicta qͥs ĩtelli¬
git: Ninc oro participẽ me facias o gita¬
tionũ tuarũ. qͥd ĩtalib uł facere sole¬
as. uł faciendu eẽ reperias. Ex plic̾ ad

Expanded text:
am si proficisci statueremus et aliquid oreretur, quod consulta de officio nostro ueritas uetaret deserere, aut decernentibus inmanere nuntiaretur aliquid, quod eadem ueritate consulta nos compelleret proficisci. ex hoc tertio genere causarum mutandae sententiae quid tibi uideatur peto mecum plenius et enodaticonturbat, et difficile est non aliquid quod magis faciendum erat omittere, dum illud mutare nolumus in quo prius permanere statueramus, non quidem malum, uerum iam ideo malum. quia id, quod potius agendum est, occurrens deseritur, quod si non occurreret, non solum sine uituperatione sed etiam cum laude in illo priore perduraretur. hic non falli difficile est, hic omnino uox prophetica praeualet: Delicta quis intellegit? hinc, oro, participem me facias cogitationum tuarum, quid in talibus uel facere soleas uel faciendum esse reperias. LXXXI. D
Abbreviated transcription (Latin):
ła całupniã timiusti. Ecce ostendisti ue¬
rũ eẽ qđ dico. ñ ideo te sic̃ placuerat
cũ siul eẽmꝰ u̾ba tua dictare noluisse.
qr całupniã tuebas. s quia de ueritate
ñ confidebas. Alodo qͥa iã tͥ placuit dic¬
tare. an triformẽ &i ꝑsonã credã. respon¬
deo ñ me ita cred̾e. Una qͥppe forma ẽ.
ris breuit᷑ respond̾e. qͦmͦ accipias qđ ait
apłs. qͥ ad heret meretriri unũ corpus

Expanded text:
lam calumniam timuisti; ecce ostendisti uelam calumniam timuisti; ecce ostendisti uerum esse. quod dico, non ideo te. sicut placuerat, cum simul essemus, uerba tua dictare noluisse. quia calumniam timebas. sed quia de ueritate non confidebas. et modo quia iam tibi placuit dictare, an triformem dei personam credam. respondeo non me ita credere; una quippe forma est, ris breuiter respondere, quo modo accipias. quod ait apostolus: Qui adhaeret meretrici, unum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃siliũ meũ arborẽ curuã & nodosã que
niclil inse rectũ haber & aciem ꝑuer¬
tit oculoꝵ. Quidin me diceres. siapla¬
cito qđ int̾ nos statueramꝰ ego recessis¬
sem. & in re facilluna que recte placue¬
rat. curuã refragationẽ. &. nodos difficul¬
tatis posuissem. Neq enĩ aqua cȩnosa ĩ¬
gurgitatũ me iudicares. s ꝑfidiȩ qđ
multo peuis ẽ ebrietate sub mersum. siũ
talis post prandiũ redissem. qͣlis ante ꝓͣn¬
diũ recessissem. S ecce. nũqͥd ñ rescͥpti qd̾
uoluisti. & nulła całupniã formidasti:
Sic gͦ potes &. cet̾a. ut sit qͦd uł nos ipsi
uł alii possint c̃sidare & iudicare. Idenĩ
dicis triformẽ dĩ ꝑsonã me cred̾e. si legere
dignatꝰ fuisses qđ aliud aliqͣnto ꝓlixius
misi. & ad ea que ibi scͥpta ft̃ respondere
uoluisses: hoc fortasse ñ diceres. S tam̃
ecce ꝙ hoc ip̃m qd triformẽ di ꝑsonã
dicã. & dictasti. & c̃scͥpiũ misisti. & nul¬

Expanded text:
silium meum arborem curvam et nodosam, quae nihil in se rectum habet, et aciem pervertit oculorum. Quid in me diceres, si a placito quod inter nos mane statueramus, ego recessissem, et in refacillima quae recte placuerat, curvam refragationem et nodos difficultatis posuissem? Neque enim aqua coenosa ingurgitatum me judicares, sed perfidiae, quod multo pejus est, ebrietate submersum, si non talis post prandium rediissem, qualis ante prandium recessissem. Sed ecce numquid non rescripsisti quod voluisti, et nullam calumniam formidasti? Sic ergo potes et caetera, ut sit quod vel nos ipsi, vel alii possint considerare et judicare. Quod enim dicis triformem Dei personam me credere, si legere dignatus fuisses quod aliud aliquanto prolixius misi, et ad ea quae ibi scripta sunt respondere voluisses; hoc fortasse non diceros. Sed tamen ecce et hoc ipsum quod triformem Dei personam dicam, et dictasti et conscriptum misisti et nul
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uerissime dix̃ ego & pat̾ unuĩ sumus.
quia ĩseꝑabiliter patri coheret. ipse &.
pat̾ unus d̾s ẽ: Si tam̃ uł hoc u̾bum
admittit᷑ in illa diuuntate. ut dicamꝰ
coheret. qͦd nũquã om̃ino uł fuit uł
ẽẽ poterit. ulla distantia seꝑatũ. ad
hoc responde utrũ tͥ placeat biformẽ
de habeo dignationi & beniuolentie tuȩ.
s sic̃ iã mͥ aliud qͦd uoluisti rescribere dig¬
natꝰ es. ita dignare rescribere dictaturos
nos ẽẽ que dicturi sumꝰ. & ñ deero uolunta
do recenseamus: dugustuiꝰ hec dictaur&.
relectis subscͥpsi. Abstineamꝰ nos a c̃iuciis ne
tempꝰ inaniter ĩpendamꝰ. & ad id qͦd agit᷑

Expanded text:
qui uerissime dixit: Ego et pater unum sumus. quia inseparabiliter patri cohaeret, ipse et pater unus deus est, si tamen uel hoc uerbum admittitur in illa diuinitate. ut dicamus \'cohaeret\', quod numquam omnino uel fuit uel esse poterit ulla distantia separatum! ad hoc responde, utrum tibi placeat biformem dem habeo dignationi et beniuolentiae tuae. sed sicut iam mihi aliud, quod uoluisti, rescribere dignatus es, ita dignare rescribere dictaturos nos esse, quae dicturi sumus, et non deero uoluntatdo recenseamus? Augustinus haec dictaui et relectis subscripsi. abstineamus nos a conuiciis, ne tempus inaniter inpendamus, et ad id, quod agitur
Abbreviated transcription (Latin):
manũ conubiũ płẽ ꝓpagatura sublimẽ.
Generosius qͥppe elegit aniciana posteri¬
tas tã illustrẽ familiam beare. nuptias te¬
sciendo: quã multiplicare pariendo. &
ĩ carne iã imitari tutã angłoꝵ. qͣm ex carne
numerũ ad huc augere mortaliũ. Nec est
uberior fecundiorq felicitas. ñ uentre gra¬
uescere. s m̃te gͣndescere. ñ lactescere pecto¬
re.s corde candescere. ñ uiscerib
t̾rã. s cȩłu orationib parturi¬
re. Dñarũ honore dignissimȩ fi¬
usq infinẽ. adherens coniugio qđ ñ habet
finẽ. Imctent᷑ eã multȩ famulȩ dña̾m. ig¬
nobiles nobiłe. fragilit̾ excelsȩ. excelsius
humiłe. Uirgines que sibi optant anicioꝵ
claritatẽ. eligant sc̃itatẽ. Illud enĩ qͣnta
libet cupiditate qͣndo assequent᷑: Noc
aũ si plene cupierint mox habebunt. Ite¬
gat uos incolumes & feliciores dextera
altissimi. dñȩ honore dignissimȩ ꝙ p̃stan¬

Expanded text:
manum conubium prolem propagatura sublimem. manum conubium prolem propagatura sublimem. generosius quippe elegit Aniciana posteritas tam inlustrem familiam beare nuptias nesciendo quam multiplicare pariendo et in carne iam imitari uitam angelorum quam ex carne numerum adhuc augere mortalium. haec est uberior fecundiorque felicitas non uentre grauescere sed mente grandescere, non lactescere pectore sed corde candescere, non uisceribus terram sed caelum orationibus parturire. dominarum honore dignissimusque in finem adhaerens coniugio, quod non habet finem. imitentur eam multae famulae dominam ignobiles nobilem, fragiliter excelsae excelsius humilem; uirgines, quae sibi optant Aniciorum claritatem, eligant sanctitatem. illud enim quanta libet cupiditate quando adsequentur? hoc autem, si plene cupierint! mox habebunt. protegat uos incolumes et feliciores dextera altissimi. dominae honore dignissimae et praestan
Abbreviated transcription (Latin):
ominaꝵ honore dignissimis demetͥadis¬
merito illustrib & p̃stantissimis fi
gaudio cor nr̃m. tanto iocundiuis quanto
cariꝰ. tanto gͣcius qͣnto cicius. Ur̃e nãq
stirpis scĩmoniã uirginałe. qm̃ quocũq
ĩnotiustis ac ꝑ hoc ubiq fama celeberrima
p̃dicat. uelocissimũ uolatũ eiꝰ fideliore
prius nos fecistis exultare de cognito tã
excellenti bono: quã dubitare deaudi¬
to. Iuis u̾bis explicet. qͥs digno p̃eonio
ꝓseqͣtur qͣntũ ĩcõꝑabilit᷑ gloriosius atq
fructuosius habeat ex ur̃o sangune fe¬
minas uirgines xp̃e. quã uiros c̃sules
mundꝰ: Nã uolumina tẽ poꝵ si magnũ
atq p̃clarũ ẽ nominis dignitate signa¬
re. qͣnto ẽ maius atq p̾clariꝰ cordis ꝙ. cor¬
poris integͥtate tͣnscend̾e̾: Magis itaq
gaudeat puella nobilis genere. nobilior
sc̃itate. qͦd sit ꝑ diuinũ ẽsortiũ p̃cipuã in
cȩlis c̃secutura sublimitatẽ. qͣm si eẽt ꝑ hu¬

Expanded text:
OMINARUM HONORE DIGNISSIMIS MERITO INLUSTRIBUS ET PRAESTANTISSIMIS FILLUTEM. Implestis gaudio cor nostrum tanto iucundius quanto carius, tanto gratius quanto citius. uestrae namque stirpis sanctimoniam uirginalem quoniam quacumque innotuistis ac per hoc ubique fama celeberrima praedicat, uelocissimum uolatum eius fideliore is et prius nos fecistis exultare de cognito tam excellentissimo bono quam dubitare de audito. quis uerbis explicet, quis digno praeconio prosequatur, quantum incomparabiliter gloriosius atque fructuosius habeat ex uestro sanguine feminas uirgines Christus quam uiros consules mundus? nam uolumina temporum si magnum atque praeclarum est nominis dignitate signare, quanto est maius atque praeclarius cordis et corporis integritate transcendere! magis itaque gaudeat puella nobilis genere, nobilior sanctitate, quod sit per diuinum consortium praecipuam in caelis consecutura sublimitatem, quam si esset per hu
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ dicã : Ep̃ianꝰ es cor habes. dm ti¬
mes. tu ipse c̃sid̾a. que nolo dicere. & ĩ¬
uenies de qͣntis malis debeas agere pe¬
nitentiã. ꝓpt̾ qͣm tͥ credo dñm parcere.
& aꝑicłis omnib liberare. ut agas eã sicut
agenda ẽ. s si illud audias qdđ scͥptũ ẽ. ne
tardes ẽu̾ti ad dũm . &. ne differas de die ĩ
diem. Iustã dicis habere causam. cuius iu
dex ego ñ sũ. qm̃ partes ambas audire ñ
possum. S qͣlis cũq sit tua causa. de qͣ mͦ
querere uł disputare ñ opꝰ ẽ. nũquid corã
do potes negare. qͦd in istam necessitatem
ñ ꝑuenisses. nisibona scłi huiꝰ dilexisses:
Iue tanqͣm seruus di quẽ te ante nouera¬
mꝰ. c̃tẽpnere om̃ino & ꝓnichilo hab̾e debu¬
isti. & oblata quide sumere. ut eis utere¬
ris ad pietatẽ. ñ aũ negata uł delegata
sic querere. ut ꝓpt̾ illa in istã necessitatẽ
ꝑducereris. ubi cũ amant᷑ uana ꝑpetren¬

Expanded text:
quid ego dicam? Christianus es, cor habes, deum tiquid ego dicam? Christianus es, cor habes, deum times. tu ipse considera, quae nolo dicere, et inuenies, de quantis malis debeas agere paenitentiam, propter quam tibi credo dominum parcere et a periculis omnibus liberare, ut agas eam, sicut agenda est, sed si llud audias, quod scriptum est: Ne tardes conuerti ad dominum neque differas de die in diem. iustam quidem dicis habere te causam, cuius ego iudex non sum, quoniam partes ambas audire non possum; sed qualiscumque sit tua causa, de qua modo quaerere uel disputare non opus est, numquid coram deo potes negare, quod in istam necessitatem non peruenisses, nisi bona huius saeculi dilexisses. quae tamquam seruus dei, quem te ante noueramus, contemnere omnino et pro nihilo habere debuisti et oblata quidem sumere, ut eis utereris ad pietatem, non autem negata uel delegata sic quaerere, ut propter illa in istam necessitatem perducereris, ubi, cum amantur uana, perpetran
Abbreviated transcription (Latin):
deremꝰ: nauigasti. uxorẽq duxisti.S na
debebas sublimiorib potestatib. uxorem
aũ ñ duxisses. nͥ susceptã deserens ẽtinen¬
tiã. c̃cupiscentia uictus esses. Id ego cum
cõꝑissem: fateor miratus obstupui. Dolorẽ
aũ meũ ex aliqͣ parte c̃solabatur: qđ au¬
diui te ilła ducere nolluisse: nͥ pͥus fuisset
catholica facta. & tam̃ heresis eoꝵ qͥ uerũ
filiũ di negant. tantũ p̾ualuit ĩ domo
tua: ut ab ipsis filia tuabaptizaret᷑. Iã uͦ
si ad nos ñ falsa ꝑlata st̃. que utiã falsa
sint. qd̾ ab ipsis hereticis etiã ancillȩ ado
datȩ rebaptizate sint. qͣnis tantũ mału
plange ndu ẽ fontib lacrimarũ. Ipsã
quoq uxorẽ ñ tͥ suffecisse. s concubinarũ
nescio quaꝵ cõmixtione pollutũ locun¬
t᷑ homines. & forsitan mentiunt᷑. Ista
omnib patent. tot & tanta mala. que te
postea quã ẽiugatus es c̃secuta sunt.

Expanded text:
deremus, nauigasti uxoremque duxisti. sed nauderemus, nauigasti uxoremque duxisti. sed naudebebas sublimioribus potestatibus: uxorem autem non duxisses, nisi susceptam deserens continentiam concupiscentia uictus esses. quod ego cum comperissem. fateor. miratus obstipui; dolorem autem meum ex aliqua parte consolabatur, quod audiui te illam ducere noluisse, nisi prius catholica fuisset facta. et tamen haeresis eorum, qui uerum filium dtua, ut ab ipsis filia tua baptizaretur. Jamvero, si ad nos non falsa perlata sunt, quae utinam falsa sint, quod ab ipsis haereticis etiam ancillae Deo dicatae rebaptizatae sint, quantis tantum malum plangendum est fontibus lacrimarum ! ipsam quoque uxorem non tibi suffecisse, sed concubinarum nescio quarum commixtione pollutum loquuntur homines et forsitan mentiuntur. Ista, quae omnibus patent, tot et tanta mala, quae a te, posteaquam coniugatus es, consecuta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Soli tecũ eramꝰ. ego & fr̃ alipiꝰ ħ enĩ ex¬
istimo tantũ ualuisse t̾renas curas qͥb ĩpletꝰ¬
es. ut hoc de memoria tua penitus delere po¬
tuerint. Nẽpe actus publicos qͥb occupatus
eras relinquere cupiebas. & te ĩ ociũ scm con¬
ferre. atq ĩ ea uita uiuere. in qͣ seruidi mona¬
chi uiuunt. Ut aũ ñ faceres. qͥd te reuocauit.
nͥ q c̃ sid̾asti ostendentib nob̾ quantũ ꝓdesset
xp̃i eccłiis qđ agebas. si ea sola ĩtentione age¬
res. ut defensȩ ab ĩfestationib barbaroꝵ qͥe¬
tã & tͣnquilła uitã agerent. sic̃ dic̃ apłs. ĩ
om̃i pietate &. castitate. tu aũ ex hoc mun
do nicħ quereres: nͥ ea que necessaria eẽnt
hiuc uitȩ sustentande tuȩ. ac tuoꝵ. accine¬
tus balteo castissime ẽtinentiȩ. & int̾ ar¬
ma corꝑalia sp̃italib armis tutius forti¬
usq munitus: Cũ gͦ te ẽẽ ĩ hoc ꝓposito gau¬

Expanded text:
Soli tecum eramus, ego et frater Alypius. Non enim exSoli tecum eramus, ego et frater Alypius. Non enim existimo tantum valuisse tes, ut hoc de memoria tua penitus delere potuerint. nempe omnes actus publicos, quibus occupatus eras, relinquere cupiebas et te in otium sanctum conferre atque in ea uita uiuere, in qua serui dei monachi uiuunt. ut autem non faceres, quid te reuocauit. nisi quia considerasti ostendentibus nobis, quantum prodesset Christi ecclesiis. quod agebas, si ea sola intentione ageres, ut defensae ab infestationibus barbarorum quietam et tranquillam uitam agerent, sicut dicit apostolus, in omni pietate et castitate, tu autedo nihil quaereres, nisi ea quae necessaria essent huic vitae sustentandae tuae ac tuorum, accinctus balteo castissimae continentiae, et inter arma corporalia spiritalibus armis tutius fortiusque munitus? Cum ergo te esse in hoc proposito gau
Abbreviated transcription (Latin):
difficile ẽ inuenire qͣndo tecũ ista possĩt
loqͥ. Nã & ego semꝑ desid̾aui. & nũquã in¬
ueni locũ uł tempꝰ. ut agerẽ tecũ. qđ me
agere oportebat. cũ homine quẽ multũ
diligo ĩ xp̃o. Scis aũ qͣłe me apud yppo¬
nẽ uideris. qͣndo ad me uenire dignatus
es. qͥa uix loquebar inbecillitate corꝑis
fatigatus. Nc̃ gͦ fili audi me saltẽ ꝑ litte¬
ras ł sermocinantẽ. qͣs ĩ ꝑiculis tuis nũ¬
qͣm tͥ mittere potui. ꝑicłm cogitans ꝑ¬
latoris. & cauens ne ad eos ad qͦs nolłe mea
ȩpła ꝑueniret᷑. Unde peto: ut ignoscas
si putas me plus tumuisse qͣm debui. tam̃
fueris ad huc ĩ corꝑe c̃stitura religiosȩ me¬
moriȩ pͥore c̃iuge tua. & recenti eiꝰ obitu
quo mͦ tͥ uanitas scłi huiꝰ horruerit. &. qͦmͦ
concupieris seruitutẽ di. Nos nouimꝰ. noᷤ
testes sumꝰ. qͥd nobiscũ apud tubunas de
animo & uoluntate tua fueris collocutꝰ.

Expanded text:
difficile est inuenire, quando tecum ista possint difficile est inuenire, quando tecum ista possint loqui. nam et ego semper desideraui et numquam inueni locum uel tempus, ut agerem tecum, quod me agere oportebat cum homine. quem multum diligo in Christo. scis autem, qualem me apud Hipponem uideris, quando ad me uenire dignatus es, quia uix loquebar inbecillitate corporis fatigatus. nunc ergo, fili, audi me saltem per litteras tibi sermocinantem, quas in periculis tuis numquam tibi mittere potui periculum cogitans perlatoris et cauens, ne ad eos, ad quos nollem, mea epistula perueniret. unde peto, ut ignoscas, si putas me plus timuisse quam debui; tamen fueris adhuc in corpore constituta religiosae memoriae priore coniuge tua et recenti eius obitu quo modo tibi uanitas concupieris servitutem Dei. Nos novimus, nos testes sumus quid nobiscum apud Tubunas de animo et voluntate tua fueris collocutus.
Abbreviated transcription (Latin):
di micđia ꝓtegendo & regendo
bonefatio. augustiuꝰ. fideliorẽ hommnẽ
q qͥ faciliores haberet accessus ad au¬
res tuas ferens litt̾as meas. nũquã
bob nob̾ carisimũ. ut aliqͥd tͥ loquerer.
ñ ꝓ potentia tua & honore quẽ geris ĩ isto
scło maligno. nec ꝓ ĩ columitate carnis
tue corruptibił atq mortalis. qr & ipsa trans¬
itoria ẽ. & qͣm diu sit. semꝑ incertum ẽ.
ꝓpterea hic ex honoratus atq crucifixus
est. ut doceret nos bona huiꝰ scłi magis
contẽpnere. qͣm diligere. & hoc amare
& sꝑare ab illo. qđ in sua resurrectione
monstrauit. Resurrexit enĩ a mortuis.
nec iã moriturus. & mors ei ultͣ ei ñ dñabi¬
t᷑. Scio ñ deeẽ homines qͥ te scđ̾m uitam
mundi huiꝰ diligunt. & scam ipsã tͥ dant
c̃silia aliqͣndo utilia. aliqͣndo in utilia. qͥa
homines st̃. & sic̃ posst̃ ad p̃sens sapiunt. ne¬
scientes qͥd c̃tingat sequenti die. Sedm
qͣm c̃sulit. ñ qͥa dest̃ qͥ hoc faciant. s quia

Expanded text:
DIA PROTEGENDO ET REGENDO BONIFATIO AUGUSTINUS. Fideliorem hominem et qui faciliores haberet accessus ad aures tuas ferens litteras meas, numquam bobus nobis carissimum, ut aliquid tibi loquerer non pro potentia tua et honore, quem geris in isto saeculo maligno. nec pro incolumitate carnis tuae corruptibilis atque mortalis. quia et ipsa transitoria est et, quam diu sit, semper incertum est, us, qui propterea hic exhonoratus atque crucifixus est, ut doceret nos bona saeculi huius magis contemnere quam diligere et hoc amare et sperare ab illo, quod in sua resurrectione monstrauit; resurrexit enim a mortuis nec iam moritur et mors ei ultra non dominabitur. Scio non deesse homines, qui te secundum uitam mundi huius diligunt et secundum ipsam tibi dant consilia aliquando utilia aliquando inutilia, quia homines sunt et. sicut possunt, ad praesens sapiunt nescientes, quid contingat sequenti diei. secuquam consulit, non quia desunt, qui hoc faciant, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
q. roga d̾m qͥ te de necessitatib eruat.
ut qͦa ñ potes mͦ possis aliqͣndo. Herũ
tam̃ ut am diligas. ñ diligas mundum.
Nt in ipsis bellis si ad huc ĩ eis te u̾sari
opꝰ ẽ. fide teneas. pacẽ queras. ut ex¬
mundi bonis facias oꝑa bona. & ꝓpt̾ mun¬
di bona. ñ facias oꝑa mala. Aut ñ ĩpedit
coniunx. aut ĩpedire ñ debet. Hec ad te fili
dilectissime ut scͥberẽ caritas iussit. qͣ te
gitans qͦd scͥptũ ẽ. corripe sapientẽ & ama¬
bit te. corripe stultũ & adiciet odisse te.
ũ te utiq stultũ. s sapientẽ debui cogitare:

Expanded text:
oga deum, qui te de necessitatibus eruat, ut, quod non potes modo, possis aliquando. uerum tamen, ut deum diligas, non diligas mundum; ut in ipsis bellis, si adhuc in eis te uersari opus est, fidem teneas, pacem quaeras; ut exmundi bonis facias opera bona et propter mundi bona non facias opera mala, aut non impedit coniunx aut impedire non debet. haec ad te, fili dilectissime, ut scriberem, caritas iussit, qua te gitans quod scriptum est, Corripe sapientem, et amabit te; corripe stultum, et adjiciet odisse te ; non te utique stultum, sed sapientem debui cogitare
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃. & tam̃ qͦs ñ uident uincunt: ista
uincendo qͣ sentiunt. S ut te ad istã uitã
ñ ex horter: coniunx ĩpedim̃to ẽ.: sine
euiꝰ consensione ẽtinent᷑ tͥ ñ licet uiue¬
re. qͥa & si tu eã post illa tua u̾ba tubu¬
nensia ducere ñ debebas. illa tͥ tamen
nicħ eoꝵ sciens ĩnocent̾ & simplicit᷑ nup¬
sit. Atq utinã posses ei ꝑsuadere c̃ti¬
nentiã. ut sine ĩpeduñto redaeres do
qdđ te deb̾e cognoscis. S si cũ illa agere

Expanded text:
possunt; et tamen, quos non uident, uincunt ista possunt; et tamen, quos non uident, uincunt ista uincendo, quae sentiunt. sed ut te ad istam uitam non exhorter, coniunx impedimento est, sine cuius consensione continenter tibi non liceat uiuere. quia, etsi tu eam post illa tua uerba Tubunensia ducere non debebas, illa tibi tamen nihil eorum sciens innocenter et simpliciter nupsit. atque utinam posses ei persuadere continentiam, ut sine impedimento redderes deo, quod te debere cognoscis! s
Abbreviated transcription (Latin):
concupisce. ista modis omnib quere. ꝓpt̾
hec acquirenda & optinenda. fac ȩlemosi¬
nas. funde orationes. exerce ieiuria qͣn¬
tũ sine lesione tui corꝑis potes. Bona uͦ
illa t̾rena noli diligere. Quantalibet tibi
abiundent sic eis ittere: ut boca multa
ex illis. nulłu aũ mału facias ꝓpt̾ illa. Om¬
nia qͥppe talia ꝑibunt. S bona oꝑa ñ ꝑeut̃.
etiã que de bonis pereuntib fiunt. Si
enĩ coniugẽ ñ haberes. dicerẽ tͥ qͦd ꝙ. tu¬
binis dixintꝰ. ut ĩ castitate c̃tinentie uiue¬
res. ad derẽ qd tẽ fieri ꝓhibumꝰ. ut iã
te qͣntũ rerũ humanaꝵ salua pace po¬
tuisses. ab reb bellicis abstraheres: &.
ei uitȩ uacares ĩ societate scoꝵ cui tc̃
uacare cupiebas: uͥ ĩ silentio pugnant mi¬
lites xp̃i. Non ut occidant homines. s ut
expugnent pͥncipes & potestates &. spiri¬
talia nequiciȩ. idẽ diabołu & angelos eius.
bos enĩ hostes scĩ uincunt. qͦs uidere ñ

Expanded text:
concupisce, ista modis omnibus quaere. propter concupisce, ista modis omnibus quaere. propter haec adquirenda et obtinenda fac elemosynas, funde orationes, exerce ieiunia. quantum sine laesione tui corporis potes. bona uero illa terrena noli diligere, quanta libet tibi abundent. sic eis utere, ut bona multa ex illis nullum autem malum facias propter illa. omnia quippe talia peribunt, sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunt. Si enim coniugem non haberes, dicerem tibi, quod et Tnbunis diximus, ut in castitate continentiae uiueres; adderem. quod tunc fieri prohibuimus, ut iam te, quantum rerum humanarum salua pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstraheres et ei uitae uacares in societate sanctorum, cui tunc uacare cupiebas ubi in silentio pugnant milites Christi, non ut occidant homines, sed ut expugnent principes et potestates et spiritalia nequitiae, id est diabolum et angelos eius. hos enim hostes sancti uincunt, quos uidere non
Abbreviated transcription (Latin):
ditatib captiua teneat᷑. ipse te exaudi¬
et. ut ĩteriores & ĩuisibiles hostes idẽ ip¬
sas cupiditates ĩuisibilit̾ & sp̃italit̾ uin¬
cas. & sic utaris hoc mundo tanqͣm non
utens. ut ex bonis eiꝰ bona facias: ñ ma¬
lus fiaas. Quia & ipsa bona sunt. nec dau¬
t᷑ͦ hominib. nͥ ab illo qͥ habet omniũ cȩle¬
stiũ & t̾restriũ potestatẽ.S ne putent᷑
mala. dant᷑ ꝙ. bonis. Ne putent᷑ magna
ut crucient᷑. Suis enĩ nesciat. qͥs ita sit
stultus. ut ũ uudeat qđ salus huiꝰ morta¬
ł corꝑis. & m̃broꝵ corruptibiliũ uirtus.
& uictoria de hominib municis. & honor
atq potentia tp̃rał. & cet̾a istiꝰmo di bona
t̾rena. & bonis dant᷑ & malis. ⁊ bonis au¬
ferant᷑ & mał. salus uͦ animȩ cũ ĩmorta¬
te corpis. uirtꝰq iusticiȩ. & uic̾toria de cu¬
piditatib ĩunicis: & gła & honor & par i
et̾nũ ñ dent᷑ nͥ bonis: Ista cͦ dilige. ista

Expanded text:
ditatibus captiua teneatur, ipse te exaudiditatibus captiua teneatur, ipse te exaudiet, ut interiores et inuisibiles hostes, id est ipsas cupiditates inuisibiliter et spiritaliter uincas et sic utaris hoc mundo tamquam non utens, ut ex bonis eius bona facias, non malus fias, quia et ipsa bona sunt nec dantur hominibus nisi ab illo, qui habet omnium caelestium et terrestrium potestatem. sed ne putentur mala, dantur et bonis; ne putentur magna ut crucientur. Quis enim nesciat, quis ita sit stultns, ut non uideat. quod salus huius mortalis corporis et membrorum corruptibilium uirtus et uictoria de hominibus inimicis et honor atque potentia temporalis et cetera ista bona terrena et bonis dentur et malis et bonis auferantur et malis? salus uero animae cum inmortalitate corporis uirtusque iustitiae et uictoria de cupiditatibus inimicis et gloria et honor et pax in aeternum non dantur nisi bonis. ista ergo dilige, ista
Abbreviated transcription (Latin):
dus tͣnsit & concupiscentia eiꝰ. Iui aũ fece¬
rit uoluntatẽ di manet ĩet̾nũ. sic̃ & ds ma¬
net ĩȩt̾nũ. Ecce ẽsiliũ. arripe & age. Hic ap¬
pareat si uir fortis es. Nice cupiditates.
qͥb iste diligit᷑ mundꝰ. Age penitentian
de p̃teritis malis. qͣndo ab eis eupiditatib
uictus ꝑ desideria bona thebaris. Noc ẽsi¬
liũ si acceperis. si tenueris atq seruaue¬
ris. & ad bona illa certa ꝑuenies. & cũ salu¬
te animȩ tuȩ. int̾ ista ĩcerta u̾saberis.
S forte iterũ queris a me: qͦmͦ ista faci¬
as. tantis mundi huiꝰ necessitatib ĩplica¬
tus. Ora fortit̾. & dic d̾o qd habes in psal¬
mo. Innecessitatib meis erue mẽ. Tẽ e¬
nĩ finiunt᷑ iste necessitates. qͣndo iun¬
cunt᷑ illȩ cupiditates. Qui exaudiuit
te ꝙ nos ꝑ te ut lib̾areris de tot tantiᷤ¬
q ꝑiculis. uisibiliũ corꝑaliũq belloꝵ.
ubi sola tuta ista qͣndoq simienda ꝑielita¬
tur. aninia uͦ ñ perit si ñ malignis cupi¬

Expanded text:
qui autem fecerit uoluntatem dei, manet in aeternum, sicut et deus manet in aeternum : ecce consilium; arripe et age. hic appareat, si nir fortis es; uince cupiditates, quibus iste diligitur mundus, age paenitentiam de praeteritis malis, quando ab eis cupiditatibus uictus per desideria uana trahebaris. hoc consilium si acceperis, si tenueris atque seruaueris, et ad bona illa certa peruenies et cum salute animae tuae inter ista incerta uersaberis. Sed forte iterum quaeris a me, quo modo ista facias tantis mundi huius necessitatibus implicatus. ora fortiter et dic deo, quod habes in psalmo: De necessitatibus meis erue me. tunc enim finiuntur istae necessitates, quando uincuntur illae cupiditates. qui exaudiuit te et nos pro te, ut libereris de tot tantisque periculis uisibilium corporaliumque bellorum, ubi sola ista uita quandoque finienda periclitatur, anima uero non perit, si non malignis cupi
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑbonis. Si aũ mala tͥ irrogata st̃. noli
redde̾ mala ꝓ malis. Cuid istoꝵ duoꝵ sit.
nec discutere uolo. nec ualeo iudicare.
Ego xp̃iano loquor noli redd̾e uł mala
ꝓbonis. uł mala ꝓ mał. Bicis mͥ fortasse.
In tanta necessitate qͥd uis ut faciam. Si
consiliũ a me scd̾m hoc scłm queris. qͦmͦ
ista salus tua tͣnsitoria tuta sit . &. poten¬
tia atq opulentia uł ista seruet᷑ qͣm nẽ
habes. uł etiã maior addat᷑. qͥd tͥ respon¬
deã nescio. Incerta qͥppe ista: certum
ẽsiliũ hab̾e ñ posst̃. Si aũ scd̾m d̾m me
c̃sulis. ne anima tua ꝑeat. & times u̾ba
ueritatis dicentis. qͥd ꝓdest homini si
totũ mundu lucretur: animȩ aũ suȩ
ẽ apud me c̃siliũ qͦd a me audias. Iuid
aũ opꝰ ẽ ut aliud dicã. qͣm illud qđ supͣ
dixi : Noli diligere mundu. nec ea que
ĩ mundo st̃. Si qͥs enĩ dilexerit
mundu: ñ ẽ caritas patͥs ĩ illo.

Expanded text:
pro bonis: si autem mala tibi inrogata sunt, noli pro bonis: si autem mala tibi inrogata sunt, noli reddere mala pro malis. quid istorum duorum sit, nec discutere uolo nec ualeo iudicare; ego Christiano loquor: noli reddere uel mala pro bonis uel mala pro malis. Dicis mihi fortasse: \'In tanta necessitate quid nis ut faciam?\' si consilium a me secundum hoc saeculum quaeris, quo modo ista salus tua transitoria tuta sit et potentia atque opulentia uel ista seruetur, quam nunc habes, uel etiam maior addatur, quid tibi respondeam, nescio: incerta quippe ista certum consilium habere non possunt. si autem secundum deum me consulis, ne anima tua pereat, et times uerba ueritatis dicentis: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem est apud me consilium quod a me audias. Quid autem opus est ut aliud dicam, quam illud quod supra dixi? Noli diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt. Si quis enim dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩputare peccatis. HNerũtam̃ noli te ad eoꝵ
numerũ ꝑtinere: ꝑ quos malos & ĩiqͦsds
flacgellat. penis tẽpalib quos uoluerit.
Ipsis nãq iniquis si correcti ñ fuerint. ser¬
uat ȩt̾na supplicia. qui eoꝵ malitia iuste u¬
titur. ut aliis mala ĩgerat tp̃ralia. Tu d̾m
attende. tu xp̃m ẽsid̾a. qͥ tanta bona p̃sti¬
tit. & tanta mala ꝑtulit. Iuicũq ad eius
regnũ cupiunt ꝑtinere. ꝙ eũ illo ac sub
illo semꝑ beate uiuere. diligunt etiã mi¬
micos suos. benefaciunt ulis qͥ eos ode¬
r̃t. & orãt ꝓ eis a qͥb ꝑsecutionẽ pati¬
unt᷑. & si qͣndo adhibent ꝓ disciplina
molestã seueritatẽ. ñ tamen amittunt
sincerissimã caritatẽ. Si gͦ bona tͥ sunt
p̃stita quãuis t̾rena. tͣnsitoria. ab ĩꝑio
romano. qͥa & ip̃m t̾renũ ẽ. ñ cȩleste. nec
potest p̃stare nͥ qd̾ habet ĩ potestate. si
gͦ bona ĩ te collata st̃. noli mala redde

Expanded text:
imputare peccatis. Verumtamen nolim te ad eorum imputare peccatis. Verumtamen nolim te ad eorum numerum pertinere, per quos malos et iniquos Deus flagellat poenis temporalibus quos voluerit. Ipsis namque iniquis, si correcti non fuerint, servat aeterna supplicia, qui eorum malitia juste utitur, ut aliis mala ingerat temporalia. Tu Deum attende, tu Christum considera, qui tanta bona praestitit et tanta mala pertulit. quicumque ad eius regnum cupiunt pertinere et cum illo ac sub illo semper beate uiuere, diligunt etiam inimicos suos, bene faciunt illis, qui eos oderunt, et orant pro eis, a quibus persecutionem patiuntur, et, si quando adhibent pro disciplina molestam seueritatem, non tamen amittunt sincerissimam caritatem. si ergo bona tibi sunt praestita quamuis terrena transitoria ab imperio Romano. quia et ipsum terrenum est non caeleste nec potest praestare, nisi quod habet in potestate, si ergo bona in te conlata sunt, noli reddere mala
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝓgressuros. tanta uastaturos. tanta
rapturos. tanta loca que plena ppłis fue¬
rant. deserta facturos : Iui ñ dicebant.
qͣndocũq tu comitiuã sumeres potesta¬
tẽ. afros barbaros ñ sołu domitos. s eriã
tributarios futuros. romane rei publicȩ:
Q nc̃ qͣm ĩc̃trariũ uersa sit spes homi¬
nũ uides. Nec duitius hinc tecũ loquen¬
dũ ẽ. quia plus ea tu potes cogitare.
qͣm nos dicere. S forte ad ista respondes
illis hoc ẽẽ potius ĩputandũ quite le¬
ser̾̃t. qui tuis officiosis uirtutib ñ pa¬
ria. s contraria reddidert̃. Iuas cau¬
sas ego audire & iudicare ñ possum.
Tuam causã potnis aspice & ĩspice.
qͣm ñ cũ hominib qͣłibet. s cñ do ha¬
bere te cognoscis. Quia ĩ xp̃o fidelit̾
uutis. ip̃m debes timere ne offendas.
Nã causas suꝑiores ego potiꝰ atten¬
do. qͥa ut affrica tanta mala
patiat᷑ suis debent honineˢᷤ

Expanded text:
tum progressuros, tanta uastaturos. tanta tum progressuros, tanta uastaturos. tanta rapturos, tanta loca, quae plena populis fuerant. deserta facturos? qui non dicebant, quandocumque tu comitiuam sumeres potestatem, Afros barbaros non solum domitos sed etiam tributarios futuros Romanae rei publicae? et nunc quam in contrarium uersa sit spes hominum, uides. nec diutius hinc tecum loquendum est, quia plus ea tu potes cogitare quam nos dicere. Sed forte ad ista respondes illis hoc esse potius inputandum, qui te laeserunt, qui tuis officiosis uirtutibus non paria sed contraria reddiderunt. quas causas ego audire et inspice non possum; tuam causam potius aspice et inspice, quam non cum hominibus quibuslibet sed cum deo habere te cognvivis, ipsum debes timere ne offendas. Nam causas ego superiores potius attendo, quia ut Africa tanta mala patiatur, suis debent homines
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ transit & concupiscentia eiꝰ. Qui aut̃
facit uoluntatẽ di manet ĩ et̾nũ. sic̃
ris tot hominĩ armatoꝵ quoꝵ fouen¬
da ẽ cupiditas. timet᷑ atrocitas: qͣndo
inquã poteris eoꝵ c̃cupiscentiã qͥ dili-¬
gunt munđu ñ dico saciare. qđ fieri
nullo mͦ potest. s aliq̃ ex parte pascere. ne
uniu̾sa plus pereat. nͥ tn facias que ds
ꝓhibet.&. facientib cõminat᷑. . ꝓpt̾ qđ ui¬
des tã multa c̃trita. ut iã uile aliquid qđ
rapiat᷑. uix ĩueniat᷑. Quid aũ dicã de uasta¬
tione affricȩ. qͣn faciunt afri. barbari
resistente nullo. dũ tutalis tus necessi¬
tatib occuparis. nec aliqͥd ordinas unde¬
ista calamitas au̾tat᷑: Quis aũ crederet.
qͥs aũ tueret. bonefacio domesticoꝵ &.
affrice conute ĩ affrica ẽstituto. cũ tam
m agno exercitu & potestate. qͥ tribu¬
nos cũ paucis federatis. om̃s ipsas gen¬
tes expugnando & t̾rendo pacauerat.
nc̃ tantũ fuisse barbaros ausuros. tan¬

Expanded text:
piscentia ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut ris tot hominum armatorum, quorum fovenda est cupiditas, timetur atrocitas; quando, inquam, poteris eorum concupiscentiam, qui diligunt mundum, non dico satiare, quod fieri nullo modo poteeant. nisi tu facias, quae deus prohibet et facientibus comminatur? propter quod uides tam multa contrita, ut iam uile aliquid, quod rapiatur, uix inueniatur. Quid autem dicam de uastatione Africae, quam faciunt Afri barbari resistente nullo, dum tu talis tuis necessitatibus occuparis nec aliqista calamitas avertatur? Quis autem crederet, quis timeret, Bonifacio domesticorum et Africae comite in Africa constituto cum tam magno exercitu et potestate, qui tribunus cum paucis foederatis omtes expugnando et terrendo pacauerat, nunc tantum fuisse barbaros ausuros, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ te cupiunt ꝑuenire. Ac ꝑ hoc qͥ refrena¬
re ꝙ cõpescere debiusti cupiditates tuas.
ex plere cogeris alienas. Id ut fiat. necesse
ẽ multa que do displicent fiant. Nec sie
tam ex plent᷑. tales cupiditates. Nã faci¬
lius resecant᷑ ĩ eis qͥ dm diligt̃. qͣm ĩ eis mun
du diligunt. aliqͣndo saciant᷑. ꝓpt̾ qđ dic̃¬

Expanded text:
per te cupiunt pervenire; ac per hoc qui refrenare et compescere debuisti cupiditates tuas, explere cogeris alienas? Quod ut fiat, necesse est multa quae Deo displicent, fiant: nec sic tamen explentur tales cupiditates; nam facilius resecantur in eis qui Deum diligunt, quam in eis qui mundum diligunt, aliquando satiantur. P