comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
screpent. Sane pretermictere non oportet hoc lo¬
co intentum et ad cetera que talia forte occurre¬
rint facere lectorem. quia lucas dixit quinqua¬
genos issos eẽ discumbere: marcus uero et quin¬
quagenos et centenos. Quod hic ideo non mouet :
quia unus ꝑteni dicit. alter totum. Qui enimi eti¬
am de centenis retulit: hoc retulit quod ille pre¬
termisit. Nichil itaq contrariũ est. Uerũtamen
si alius de quinquagenis tantuni cõiemoraret.
alius tantum de centenis: ualde uideretur ẽẽ con¬
trarnm. Nec facile dinosceretur utrũq dictum ẽẽ
unum autẽ ab altero. alterum ab altero eẽ com¬
memoratum. Et tamen attentius consideratum
mueniri debinsse quis non fateatur. hoc ideo dixi
quia eristunt sepe aliqua himis modi que parũ
intendentib. et temre iudicantu: contraria
uideantur et non sint.
equitur matheus ⁊ dicit. Et dimissa turba ascen¬
dit in montem solus orare. Uespere autemfas

Expanded text:
screpent. Sane praetermittere non oportet hoc loscrepent. Sane praetermittere non oportet hoc loco intentum et ad cetera quae talia forte occurrerint facere lectorem, quia Lucas dixit quinquagenos iussos esse discumbere, Marcus uero et quinquagenos et centenos. quod hic ideo non mouet, quia unus partem dixit, alter totum. qui enim etiam de centenis rettulit, hoc rettulit quod ille praetermisit; nihil itaque contrarium est. uerum tamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, ualde uideretur esse contrarium; nec facile dinosceretur utrumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantibus contraria uideantur et non sint. equitur Mattheus et dicit: et dimissa turba ascendit in montem solus orare. uespere
Abbreviated transcription (Latin):
responsionem philippi. et responsionem andree:
in unam sentenciam constrnixit. Quod enm aat. nõ
sunt nobis plusquam quinq panes et duo pisces:
indree retulit responsionem. Quod uero adiuuxit
nisi forte nos eamus et eniannis in omnem hanc
turbam escas: inderetur ad responsionem philppi
ꝑtinere. insi quod de ducentis denarus tacint. Quã¬
quã et in ip̃ius andree sentencia potest hoc intel¬
ligi. Cum enim dixisset est puer inius hic qui habet
quinq panes ordeiceos et duos pisces: adnuxit
etiam ip̃e. Sed hec quid sunt inter tantos: Hoc ẽ
dicere. Nisi forte nos eannuis et emainus in omnẽ
hanc turbam estas. Ex qua unuersa uarietate
uerborum.rerum autem sentenciarumq concor¬
dia: satis apparet salubriter nos doceri nichil que¬
rendum in uerbis. insi loquentium uoluntatem.
Cin demonstrande muignare debent onmes ueri¬
dici narratores: cum de homme uel de angelo uel
de deo alquid narrant. Horum enim uoluntas uͥ¬

Expanded text:
responsionem Philippi, et responsionem Andreae, responsionem Philippi, et responsionem Andreae, in unam sententiam constrinxit. Quod enim ait: Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces; Andreae retulit responsinisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas, uidetur ad responsionem Philippi pertinere, nisi quod de ducentis denariis tacuit. quamquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intellegi; cum enim dixisset: est puer unus hic, qui habet quinque hordiacios et duos pisces. adiunxit etiam ipse: sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narratores, cum de homine uel de angelo uel de deo aliquid narrant; horum enim uoluntas ue
Abbreviated transcription (Latin):
ducare. Cui etiam marcus lucasq consentuint.
tantum hoc preterunctentes quod ait. non habẽt
necesse ire. Intelligitur gͦ post hec uerba domniũ
inspexisse multitudinem: et dixisse philippo quod
iohannes commemorat. isti autem preterumserũt.
Demde quod philippus apud iohẽm respondet. r
marcus a discipulis responsum ẽẽ cõmemorat. uolẽs
Quanquam et pluralem mimerum pro singu¬
lari: usitatissime ponere potuerunt. Quod ergo
ait philippus. ducentorum denariorum panes ñ
sufficiunt eis. ut unusquisq modicum quid accipi¬
at. hoc est dicere quod ait marcus. Euntes einemꝰ
ducentis deuarus panes. et dabinus eis mandu¬
care. Quod anteni commemo: at idem marcus
dixisse dũm quot panes habetis: preterimserũt
ceteri. Quod antem andreas apud iohannem
de qumnq panib et duob piscib su gessit: hoc
ceteri pluralem mimerum pro singulari ponẽtes.
ex discipulorum ꝑsona retiderunt. Et lucas quidẽ

Expanded text:
ducare. Cui etiam Marcus Lucasque consentiunt, ducare. Cui etiam Marcus Lucasque consentiunt, tantum hoc praetermittentes quod ait: Non habent necesse ire. Intelligitur ergo post haec verba Dominum inspexisse multitudinem, et dixisse Philippo, quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud Joannem respondit, hoc Marcus a discipulis responsum esse commemorat, volens quanquam et pluralem numerum pro singulari usitatissime ponere potuerunt. Quid ergo ait Philippus, Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum qudi accipiat; hoc est dicere quod ait Marcus: Euntes ememus ducentis denariis panes et dabimus manducare. Quod autem commemorat idem Marcus, dixisse Dominum: Quot panes habetis? Praetermiserunt caeteri. Quod autem Andreas apud Joannem de quinque panibus 110 et duobus piscibus suggessit, hoc caeteri pluralem numerum, pro singulari ponentes, ex discipulorum persona retulerunt: et Lucas quidem
Abbreviated transcription (Latin):
fragiuentorum: ex quinq panib ordeiceis que su¬
ꝑfuerunt his qui manducauerant. Nou hic queri¬
tur qd̾̃ iste dixit: cuius modi essent panes. Ordeice¬
os enim fuisse non tacuit: quod ceteri tacuerũt.
Aaqr hoe queritur q iste non dirit fiuisse ibi etiam pe
quinq inba uirorum mulieres et ꝑmilos quod dic
matheus. Et om̃o iam certum ẽe debet. et regula¬
riter teneri in talib questionib neminem mouer
oportere cum ab alio dr̃. quod ab alio pretermictitar
S queritur quomodo ea que dixerunt uera sint
omia: ne narrationem alternis. narrans aliud
alter excludat. Si enim dominus secundum nar¬
rationem iohĩs prospectis turbis que sunt a pħi¬
lippo temptans eum. unde illis esce dari possent.
potest mouere quomodo sit uerum quod alu nar¬
rauerunt pͥus dixisse domino discipulos ut dinc¬
teret turbas. quo possent sͥ alimenta emere de
prornius locis. Quib ille respondit secundimi
inatheum. Non hũt necesse nre. date eis uos mã¬

Expanded text:
fragmentorum ex quinque panibus hordiaciis, quae superfuerunt his qui manducauerunt t. Non hic quaeritur quod iste dixit. cuiusmodi essent panes; hordiacios enim fuisse non tacuit, quod ceteri tacuerunt. neque hoc quaeritur quod iste non dixit, fuisse ibi etiam praeter quinque milia uirorum mulieres et paruulos, quod dicit Mattheus. et omnino iam certum esse debet et regulariter teneri in talibus quaestionibus neminem moueri oportere, cum ab alio dicitur quod ab alio praetermittitur. sed quaeritur, quomodo ea quae dixerunt uera sint omalter excludat? Si enim Dominus, secundum narrationem Joannis, perspectis turbis, quaesivit a Philippo, tentans eum, unde illis escae dari possent, potest movere quomodo sit verum quod alii narraverunt, prius dixisse Domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis; quibus ille respondit secundum Matthaeum: Non habent necesse ire, date eis vos man
Abbreviated transcription (Latin):
panib unraculum : ip̃e quo hoc de laborante na¬
incula et de ambulatione dñ suꝑ aquas non
tacet. ita contexens. Ihs̃ ergo cum cognouisset
quia uẽturi essent ut raperent et facerent eum
regem: fugit iterum in montem ip̃e solus. Ut
autem sero factum ẽ: descenderunt discipidi eiꝰ
ad mare. Et ascendissent nauem: uenerunt

Expanded text:
panibus miraculum ipse quoque hoc de laborante napanibus miraculum ipse quoque hoc de laborante nauicula et de ambulatione domini super aquas non tacet ita contexens: Iesus ergo cum cognouisset, quia uenturi essent, ut raperent eum et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. ut autem sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ua usq ad illud ubi ait. Denerunt et adorauerunt eñ
dicentes. uere filius dei es. Marcus quo hoc deni
post narratum post narratum de panib quinq
miraculum. ita sequitur. Et cum sero eẽt: erat na¬
uis in medio mari. et ip̃e solus in terra. Et udens
eos laborantes in renngando. erat enii contrariꝰ
ueat precauendum est. quod marcus dixit dẽ dño
cum ambudlaret suꝑ aquas. et uolebat preterire
quia in diuersum ibat eos uolens tanquam alice¬
nos preterire. a quib ita non agnoscebatur ut
phantasma putaretur. Quod ad misticam sign
ficationem referri. quis usq ad eo tardus est ut
nolit aduertere. Sed tamen turbatis et ex claman¬
tib. subuenit dicens.fidite ego sum: nolite timere.
Quomodo ergo eos uolebat preterire. quos pauen¬
tes ita confirmat. insi quia illa uoluntas pret̾eun¬
di ad eliciendum illum clamorem ualebat. cu sub¬
ueniri oportebat. Iohannes etiam cum iftis aliꝙͣ¬
tum inimoratur. Nam post narratum de qũq

Expanded text:
uenerunt et adorauerunt eum dicentes: uere filius dei es. Marcus quoque hoc idem post narratum de panibus quinque miraculum ita sequitur: et cum sero esset, erat nauis in medio mari et ipse solus in terra. et uidens eos laborantes in remigando, erat enim uentus ueat praecauendum est quod Marcus dixit de domino, cum ambularet super aquas: et uolebat praeterire si quia in diuersum ibat eos uolen tamquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? quod ad mysticam signi. ficationem referri quis usque adeo tardus est, ut nolit aduertere? sed tamen turbatis et exclamantibus subuenit dicens: fidite, ego sum, nolite timere. quomodo ergo eos uolebat praeterire quos pauentes ita confirmat, nisi quia illa uoluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem ualebat, cui subueniri oportebat! Iohannes etiam adhuc cum istis aliquantum inmoratur. nam post narratum de quinque
Abbreviated transcription (Latin):
setur. Nam nec ille omnia. nec
dixerunt ommes: utrum inchͣ
inter se repugnent. tantum uidendũ. cat. Lucas
enim solus quatuor euangelistarum non dicit
a imulierib iusum dominũ. sed tantu inodo ã¬
gelos. Matheus autẽ dicit. quod eis occurrerit
redeuntib a monumento. Marcus quo dicit
pͥmo iusum ẽẽ marie magdalene sicut et iohã¬
nes. led quomodo ei sit msus nõ dicit. quod ex¬
plicatura iohanne. lucas autẽ nõ solum tacet
ut dixi cum apparuisse mulierib. sed etiã duos quor u
firit unus cleophas talia dicit locittos cum illo ante qͣm
agnoscerent eum: tanquam mulieres nichil se aliud quã
angelos udisse nunciauerint. qui dicebant eum uiu̾e.
Ita enini narrat. Ecce duo ex illis ibant in ip̃a die
in castellum. quod erat in spatio stadiorum seragin¬
ta ab irlm̃ noĩe eminaus. Et ip̃i loquebãtur ad in

Expanded text:
adversetur: nam nec ille omnia, nec adversetur: nam nec ille omnia, nec dixerunt omnes utrum nihil inter se repugnent, tantum uidendum est. Lucas enim solus quattuor euangelistarum non dicit a mulieribus uisum dominum. sed tantum modo angelos. Mattheus autem dicit, quod eis occurrerit redeuntibus a monumento. Marcus quoque dicit primo uisum esse Mariae Magdalenae, sicut et Iohannes; sed quomodo ei sit uisus, non dicit. quod explicatur a Iohanne. Lucas autem non solum tacet. ut dixi, eum apparuisse mulieribus, sed etiam duos, quorum fuit unus Cleopas, talia dicit locutos cum illo, antequam agnoscerent eum. tamquam mulieres nihil se aliud quam angelos uidisse nuntiauerint, qui dicebant eum uiuere. ita enim narrat: ecce duo ex ipsis ibant ipsa die in castellum, quod erat in spatio stadiorum sexaginta ab Hierusalem, nomine
Abbreviated transcription (Latin):
am post resurrectionem quemadmodum ap¬
paruerit dominus discipulis considerandum
e.Non solum ut elucescat etiam ex hac re conue¬
mencia quattuor euangelistarum. uerum etiã
ut cum paulo a plõ consonent. qui de hac re in
pͥma ad cormthios eplã ita loquitur. Tradidiã
uos in pͥmis quod et accepi. quia xp̃s mortuus est
pro peccatis nr̃is secundum scripturas. et quia se¬
pultus ẽ. et quia resurrexit tercia die secundum
scͥpturas. et quia apparint cephe. et postea duodeã
Deinde apparit plusquã quingentis fr̃ib simul
ex quib plures manent usq adhuc. quidam ãt
dorimerunt. Postea apparuit iacobo. deinde apo¬
stolis omnib. Nouissime autẽ omnium quasi ab¬
ortiuo. Apparuit ⁊ michi. Hunc autem ordinem.
nullus euangelistarum tenuit. Unde consideran¬
dum ẽ. utrum ordo quẽ illi tenuerunt. chuit non ad¬
uersetur. Nam nec ille ommia nec isti omma
dixerunt. Que autẽ dixerunt omnes: utrum
nnchil inter se repugnent. tantum uidendum

Expanded text:
am post resurrectionem quemadmodum apparuerit dominus discipulis considerandum eat, non solum ut elucescat etiam ex hac re conuenientia quattuor euangelistarum, uerum etiam ut cum Paulo apostolo consonent, qui de hac re in prima ad Corinthios epistula ita loquitur: tradidi enim uobis in primis quod et accepi, quia Christus mortuus est pro peccatis nostris secundum scripturas, et quia sepultus est et quia surrexit tertia die secundum scripturas et quia apparuit Cephae, postea duodecim, deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, ex quibus plures manent usque adhuc, quidam autem dormierunt; postea apparuit Iacobo, deinde apostolis omnibus; nouissimo autem omnium quasi abortiuo apparuit et mihi. hunc autem ordinem nullus euangelistarum tenuit. unde considerandum est, utrum ordo, quem illi tenuerunt, huic non aduersetur. nam nec ille omnia nec isti omnia dixerunt. quae autem dixerunt omnes utrum nihil inter se repugnent, tantum uidendum
Abbreviated transcription (Latin):
commemorant. Remauet igitur ut intelligamꝰ
cundem diem resurrectionis enus id est unam
sabbati. quando eum post diluculum uidit ma¬
ria et adie cum illa mulieres. quando etiam pe¬
trus. quando et illi duo quoꝵ erat ums cleophas
quos iudetur etiam idem marcus cõmemorare.
quando iam circa noctem illi undecim preter
thomam et qui cum eis erant. quando eis et isti
qui inderant narrauerunt: nunc etiam mar¬
cum more suo breuiter commemorare uoluisse.
et ideo dixisse nouissime quia ip̃o die hoc nouissi¬
mun fuit iam incipiente nocturno tempore. pꝰt¬
ea quam illi de castello ubi eumm infractione
pains agnouerant redierunt in thrlm̃ et iue¬
uerunt sicut dicit lucas illos undecim et eos qͥ
cum illis erant iam colloquentes de resurrectõne

Expanded text:
commemorant? remanet igitur, ut intellegamus commemorant? remanet igitur, ut intellegamus eundem diem resurrectionis eius, id est unam sabbati, quando eum post diluculum uidit Maria et aliae cum illa mulieres, quando etiam Petrus, quando et illi duo, quorum erat unus Cleopas. quos uidetur etiam idem Marcus commemorare, quando iam circa noctem illi undecim praeter Thomam et qui cum eis erant, quando eis et isti quod uiderant narrauerunt, nunc etiam Marcum more suo breuiter commemorare uoluisse et ideo dixisse nouissime, quia ipso die hoc nouissimum fuit iam incipiente nocturno tempore, posteaquam illi de castello, ubi eum in fractione panis agnouerant, redierunt in Hierusalem et inuenerunt. sicut dicit Lucas, illos undecim et eos qui cum illis erant iam conloquentes de resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
cum illa erant quando eis et ad monumentum ap¬
paruit. et inde redeuntib in itinere occurit. Nã
ita contexit narrationem idẽ marcus cum com¬
memorasset breuiter de duob illis quib apparu¬
it in ullam einitib. quod ninciassent ceteris
nec illis creditum ẽẽt. Nouissime in quit recũbẽ¬
tib illis undecim. apparunt et ex probrauit in¬
credulitatem illoꝵ et duriciam cordis. quia his
qui uiderant cum resurrexisse non crediderãt.
Quomodo gͦ nouissime. quasi iam ultra eum
nõ uiderint. Nouissimum quippe illud est quo do¬
minum aplĩ in terra iuderunt quando ascend ͭ
in celum. quod factum ẽ quadragesimo die
post cius resurrectionem. Nunquidnã tunc
ex probraturus erat quod non credidissent eis
qui cum uiderant resurrexisse. quando iam et
ip̃i post resurrectionem tociens eum uiderãt.
et maxime ipso die resurrectiomis enis idest una
sabbati iam cirta noctem. sicut lucas iohannesq

Expanded text:
cum illa erant, quando eis et ad monumentum apcum illa erant, quando eis et ad monumentum apparuit et\' inde redeuntibus in itinere occurrit. nam ita contexit narrationem idem Marcus, cum commemorasset breuiter de duobus illis, quibus apparuit in uillam euntibus, quod nuntiassent ceteris nec illis creditum esset: nouissime, inquit, recumbentibus illis undecim apparuit et exprobrauit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qu-l uiderant eum resurrexisse non crediderant. quomodo ergo n\'ouissime, quasi iam ultra eum non uiderint nouissimum quippe illud est, quo dominum apostoli in terra. uiderunt, quando ascendit in caelum, quod factum est quadragensimo die post eius resurrectionem. num quidnam tunc . exprobraturus erat, quod non credidissent eis qui eum uiderant resurrexisse, quando iam et ipsi post resurrectionem totiens eum uiderant et maxime ipso die resurrectionis eius, id est una sabbati iam circa noctem, sicut Lucas Iohannesque
Abbreviated transcription (Latin):
spondit thomas et dixit ei. Dominus meus. et deꝰ
meus. Dicit ei ih̃s. Quia iudisti me credidisti. hea¬
ti qui non uiderunt et crediderunt. Hanc secun¬
dam domun uisionem erga discipulos factam id
c̃ quam secundo loco iohannes commemorat: apͦ
marcum possemus agnoscere breniter eamsicuti
assolet ꝑstringentem. nisi moueret quod tbi ait.
nouissime recumbentib illis ui decim apparint.
Non ideo quia iohanues tacint recumbentes po¬
tuit enm hoc preteructere. sed quia iste dixit no¬
iussime quasi ultra iam non eis apparuerit. cum
adhuc iohannes terciam sit enis nariaturus de¬
monstrationem ad mare tyberiadis. Demde qd̾
dicit idem marcus exprobrans illis increduli¬
tatem illorum et duriciam cordis. quia his qͥ
uiderant eum resurrexisse non crediderant. ilł
iudelicet duob quib in uillam euntib apparint
postea quam resurrexit. et petro cui pͥmitus
eum apparinsse apud lucam muestigatũ est
fortasse et marie magdalene et alns mulieribz que

Expanded text:
ominus meus et deus meus. dicit ei Iesus: quia uidisti, credidisti; beati qui non uiderunt et crediderunt. hanc secundam domini uisionem erga discipulos factam, id est quam secundo loco Iohannes commemorat, aput Marcum possemus agnoscere breuiter eam, sicuti adsolet, perstringentem, nisi moueret, quod ibi ait: nouissime recumbentibus illis undecim apparuit, non ideo quia Iohannes tacuit recumbentes - potuit enim hoc praetermittere —, sed quia iste dixit: nouissime, quasi ultra iam non eis apparuerit, cum adhuc Iohannes tertiam sit eius narraturus demonstrationem ad mare Tiberiadis; deinde, quod dicit idem Marcus, exprobrans illis incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qui uiderant\' eum resurrexisse non crediderant, illis uidelicet duobus, quibus in uillam euntibus apparuit, posteaquam resurrexit, et Petro, cui primitus eum apparuisse aput Lucam inuestigatum est, fortasse et Mariae Magdalenae et aliis mulieribus, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Palpate et indete. quia spũs carnem et ossa nõ
h. sicut me uidetis hr̃e. Et cum hec dixisset ostẽ¬
dit eis manus et pedes. Hanc ostensionẽ dm̃ post
resurrectionẽ. intelligitur et iohẽs commemora¬
re sic loquens. Cum esset ergo sero die illo una sab¬
batorum et fores eeñt clause ubi erant discipu¬
li congregati propter metum ndeoꝵ: uenit ihs
et stetit in medio et dixit eis. Pax uobis. Et hoc
cum dixisset. ostendit eis mamis et latus. Ac per
hoc his uerbis iohanns possunt comungi ca q̃
lucas dicit. idem autem ichannes pret̾mictit. Ita eĩ
lucas sequitur. Ad huc autem illis non credentib
et mirantib pregaudio. dixit. Hẽtis hic aliquid qd̃
manducetur. at illi obtulerunt ei ꝑtem piscis
assi. et fauum mellis. et cum manducasset corã
eis: sumens reliquias dedit eis. His item uerbis
possunt adiuugi que lucas tacet. dicit autem iohẽs.
Gainsi sunt ergo discipuli. uiso donimo. Dixit ergo
eis iterum. Pax uobis. Sicut misit me pr̃.et ego mic¬

Expanded text:
dete, quia spiritus carnum et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et pedes. » Hanc ostensionem Domini post resurrectionem intelligitur et Joannes commemorare, sic loquens: « Cum esset ergo sero die illo una sabbatorum, et fores essent clausae ubi erant discipuli propter metum Iudaeorum, uenit Iesus et stetit in medio et dixit eis: pax uobis. et hoc cum dixisset, ostendit eis manus et latus. ac per hoc his uerbis Iohannis possunt coniungi ea quae Lucas dicit, idem autem Iohannes praetermittit. ita enim Lucas sequitur: adhuc autem illis non credentibus et mirantibus prae gaudio dixit: habetis hic aliquid quod manduceassi et fauum mellis. et cum manducasset coram eis, sumens reliquias dedit eis. his item uerbis possunt adiungi quae Lucas tacet, dicit autem Iohannes: gauisi sunt ergo discipuli uiso domino. dixit ergo eis iterum: pax uobiscum; sicut misit me p
Abbreviated transcription (Latin):
lucam duo illi quorum erat innis cleophas regressi
ihrlm̃ inuenerunt congregatos nudecim. et eos qui
cum ip̃is erant: ꝓculdirbio intelligendum ẽ. qd̾ id
thomas exierit. ante quam eis dominus hec loquen¬
tib appareret. Hinc iam ioharmes aliam cõmedrat
sui demonstrationẽ.a domino discipulis factam past
dies octo. ubi erat et thomas qui prius eum non ide¬
rat. Et post dies octo inquit iterum erant discipi¬
li enis intus. et thomas cum eis. Uennt ihs̃ iamus
clansis. et stetit in medio et dicit. Pax nobis. Dẽi

Expanded text:
Lucam duo illi, quorum erat unus Cleophas, regressi Lucam duo illi, quorum erat unus Cleophas, regressi Jerusalem, invenerint congregatos undecim, et eos qui cum ipsis. erant, procul dubio intellegendum est, quod inde Thomas exierit, antequam eis dominus haec loquentibus appareret. Hinc iam Iohannes aliam commemorat sui demonstrationem a domino discipulis factam post dies octo, ubi erat et Thomas. qui prius eum non uiderat. et post dies octo, inquit, iterum erant discipuli eius intus et Thomas cum eis; uenit Iesus ianuis clausis et stetit in medio et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
predicari in nomine eius peintenciam. et remis¬
sionem peccatorum in omnes gentes. incipien¬
tib ab ihrlm̃. Uos autem testes estis horum. et e¬
go micto ꝓmissum pris mei in uos. Uos autem
sedete in cuctate. quoadusq induaunu uirtu¬
tem exalto. Ecce quomodo commemorauit et
lucas promissionem spũs sancti quam non in¬
uemmus a dño factani insi i euangelio iohĩs.
Quod non pretereunt̾ aduertendum est. ut me¬
imerimus quẽ ad modum sͥ. euangeliste inuicẽ
attestentur de quibdam etiam que ip̃i nõ di¬
cunt et tamẽ dicta nouerunt. Post hec lucas
que gesta sunt ommia p̾t̾mctit. nec om̃mo
cõmemorat. inisi quando ih̃s ascendit in celũ.
Atq id tamen ita connungit quasi hoc sequat᷑
hec uerba que dixit.cum hoc gestum sit una
sabbatorum quo die dommus resurrexit. illud autem
quadragesimo die.sicut idem ip̃e lucas in apłõrumat¬
tib narrat. Quod autem dicit iohannes non cum
illis fuisse tunt a postolum thonam. cum secuns

Expanded text:
tentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem: vos autem estis testes horum. Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate quoadusque induamini virtutem ex alto. » Ecce quLucas promissionem spiritus sancti, quam non inuenimus a domino factam nisi in euangelio Iohannis. quod non praetereunter aduertendum est, ut meminerimus, quemadmodum sibi euangelistae inuicem adtestentur de quibusdam etiam quae ipsi non dicunt et tamen dicta nouerunt. post haec Lucas quae gesta sunt omnia praetermittit nec omnino commemorat, nisi quando Iesus. ascendit atque id tamen ita conjungit quasi hoc sequatur haec verba quae dixit, cum hoc gestum sit una sabbatorum, quo die Dominus resurrexit; illud autem quadragesimo die, sicut idem ipse Lucas in Apostolorum Actibus narrat . Quod autem dicit Joannes, non cum illis fuisse tunc apostolum Thomam, cum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo eum agnouerint ut nunciare possent:
marcus smne dubio pretermisit. Quod ideo me¬
morie commendandum est. ut assuescamus adu̾¬
tere euangelistarum morem ita pret̾unctentiũ
que non cõmemorant. et comungentium que cõ¬
memorant. ut eis qui usum in hac consideratiõe
non hñt. non aliunde maxime error oriatur quo
putent eos non sͥ congruere. Lucas ergo sequit᷑
et dicit. Dum hec autem loquuntur ih̃s stetit ĩ
medio eoꝵ. et dicit eis. Pax uobis. Ego sum. noli¬
te timere. Conturbati ił et conterriti. existima

Expanded text:
modo ergo eum agnoverint, ut nuntiare possent, modo ergo eum agnoverint, ut nuntiare possent, Marcus sine dubio praetermisit. Quod ideo memoriae commendandum est, ut assuescamus advertere Evangelistarum morem ita praetermittentium quae non commemorant, et conjungentium quae commemorant, ut eis qui usum in hac consideratione non habent, non aliunde maxime error oriatur, quo putent eos non sibi congruere. 74. Lucas ergo sequitur, et dicit: « Dum haec autem loquuntur, Jesus stetit in medio eorum, et dicit eis: Pax vobis; ego sum, nolite timere. Conturbati vero et con
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo angelos dixerunt uisos eẽ mulieri¬
b Ignorantes eium cum quo loquerentur. meri¬
to possent ẽẽ solliciti: ne quid passim de xp̃i re¬
surrectione iactantes in mams inciderent in¬
deorum. Quod autẽ ait marcus admĩciauerũt
ceteris nec illis credideri nt. cum hicas dicat qd̃
iam inde loquebantur uere resurrexisse dominum et
symom apparuisse: quid intelligendimi est insi ali¬
quos ibi fuisse qui hoc nollent credere. Cin autem
nõ eluceat pretermisisse martum que lucas narrã¬
do explicauit. Hoc ẽ que cum illis locutus fuerit
ihs̃ antequam agnolcerent. et quomodo eum in
fractione panis agnouerint. quando quidem
mox ut dixit eis apparuisse in alia effigie euntib
ĩ uillam. continuo comunxit. et illi einites ninc¬
auerunt cet̾is nec illis crediderunt quasi possẽt
minciare quẽ non agnouerant. aut possent ag¬
noscere quib alia effĩgies enis apparuerat. Quo

Expanded text:
tantum modo angelos dixerunt uisos esse mulieritantum modo angelos dixerunt uisos esse mulieribus; ignorantes enim, cum quo loquerentur, merito possent esse solliciti, ne quid passim de Christi resurrectione iactantes in manus inciderent Iudaeorum. quod autem ait Marcus: adnuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, cum Lucas dicat, quod iam inde loquebantur uere resurrexisse dominum et Simoni apparuisse, quid intellegendum est nisi aliquos ibi fuisse qui hoc nollent credere? cui autem non eluceat praetermisisse Marcum quae Lucas narrando explicauit, hoc est quae cum illis locutus fuerit Iesus, antequam agnoscerent eum, et quomodo eum in fractione panis agnouerint? quando quidem mox ut dixit eis apparuisse in alia effigie euntibus in uillam continuo coniunxit: et illi euntes nuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, quasi possent nuntiare quem non agnouerant aut possent agnoscere quibus alia effigies eius apparuerat. quo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc npedimentum in oculis eoꝵ a sathana factũ¬
finsse ne agnosceretur ih̃s. sed tamen a xp̃o ẽ facta
ꝑmissio usq ad sacramentum panis: ut unitate
corporis enis ꝑticipata. remoueri intelligatur mi¬
pedimentum inuinci. ut xp̃s pollit agnosa. Nã
ipõs cẽ istos de quib et marcus narrat credendũ
est. quia dicit ip̃os euntes nunciasse ceteris. sicut
lucas eos dicit surgentes eadem hora regressos esse
ihrlm̃. et inuenisse congregatos undecini et eos qͥ
cum ip̃is erant dicentes quod surrexit dominus
uere et apparuit symoni. et tunc etiam ip̃os narras¬
se que gesta erant in uia. et quomodo eum cogno¬
uerunt in fractione panis. Iam ergo erat faina
quoo resurrexerat ihs̃ ab illis mulierib facta. et a
symone petro cui iam apparuerat. Hoc emm isti duo
inuenerunt loquentes. Ad quos in ihrlm uener̃t.
fieri itaq potest. ut timore pͥus in uia noluerint
dicere quodeum audierant resurrexisse. quando

Expanded text:
hoc inpedimentum in oculis eorum a satana fuhoc inpedimentum in oculis eorum a satana fuisse, ne agnosceretur Iesus; sed tamen a Christo est facta permissio usque ad sacramentum panis, ut unitate corporis eius participata remoueri intellegatur inpedimentum inimici, ut Christus possit agnosci. Nam ipsos esse istos, de quibus et Marcus narrat, credendum est, quia dicit ipsos euntes nuntiasse ceteris, sicut Lucas eos dicit surgentes eadem hora regressos esse in Hierusalem et inuenisse congregatos undecim et eos qui cum ipsis erant dicentes, quod surrexit dominus uere et apparuit Simoni, et tunc etiam ipsos narrasse, quae gesta erant in uia et quomodo eum cognouerint in fractione panis. iam ergo erat fama, quod resurrexerat Iesus ab illis mulieribus facta et a Simone Petro, cui iam apparuerat; hoc etenim isti duo inuenerunt loquentes, ad quos in Hierusalem uenerunt. fieri itaque potest, ut timore prius in uia noluerint dicere, quod eum audierant resurrexisse, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dat a poꝰ dicens. Unus panis. unum corpus multi
sumus. Ut cum eis benedictum panem porrige¬
ret a perirentur oculi eoꝵ. et agnoscerent eum.
aperirentur utiq ad enis cogiitionem. remotosa¬
licet impedimento quo tenebantur ne eum agno¬
scerent. Neq enim clausis ocidis ambulabant.
sco merat aliquid quo non smerentur agnoscere quod
Uidebant. quod scilicet et caligo et aliquis humor effic̾e̾¬
solet. Non quia dominus nõ poterat tranfformare
carnem suam ut alia reuera ẽẽt effigies. non quã
solebant illi contueri: quando quidem et ante pas¬
sionem suam tranfformatus ẽ in monte. ut faci¬
es enis claresceret sicut sol. Quale uult enim cor¬
pus de qualicunq corpore uerum de uero facit : qͥ
de aqua uera uerum innum fecit. S nou ita fecit
cum apparuit illis duob in illa effigie. Non enimi
sicut erat apparuit: quoꝵ oculi tenebantur ne agno¬
scerent cum. Non autem incongruent̾ accipimꝰ

Expanded text:
dat Apostolus, dicens, Unus panis, unum corpus multi dat Apostolus, dicens, Unus panis, unum corpus multi sumus : ut cum eis benedictum panem porrigeret, aperirentur oculi eorum, et agnoscerent eum; aperirentur utique ad ejus cognitionem, remoto scilicet impedimento, quo tenebantur ne eum agnoscerent. Neque enim clausis oculis ambulabant; sed inerat aliquid quo non sinerentur agnoscere quod videbant: quod scilicet et caligo et aliquis humor efficsolet. non quia dominus non poterat transformare carnem suam, ut alia re uera esset effigies, non quam solebant illi contueri, quando quidem et ante passionem suam transformatus est in monte, ut facies eius claresceret sicut sol — quale uult enim corpus de qualicumque corpore uerum de uero facit qui de aqua uera uinum uerum fecit —, sed non ita fecerat, cum apparuit illis duobus in alia effigie. non enim sicut erat apparuit eis quorum oculi tenebantur, ne agnoscerent eum. non autem incongruenter accipimus
Abbreviated transcription (Latin):
uillam. Agri autem nomine non castella tantũ.
uerum etiam mumcipia et colonie solent uotar
extra ciuitatem que caput et quasi mr̃ ẽ ceten¬
rum. unde metropolis appellatur. Quod autem
ait marcus eis in alia effigie dnm̃ apparinsse. hxe
lucas dicit quod eorum oculi tenebantur ne agno¬
scerent eum. Oculis quippe eoꝵ acciderat aliquid.
quod ita manere ꝑmissum est usq ad fractionẽ
pams certi iistern causa: ut eis in illo alia ostẽ¬
deretur effigies. et sic euni non nͥ in fractione pa¬
is agnoscerent. sicut luca narrante monstratur.
Pro merito quippe mentis eoꝵ adhuc ignorantis
qd̾ oportebat᷑ xpm̃ mori et resurgere. simule ad
corum car ocitli passi sunt. non ueritate fallente.
sed ip̃is ueritatẽ ꝑciꝑe non ualentib. et aliud qͣ
res ẽ opinantib. ne quisquam se xp̃m agnons¬
se arbitretur si enis corporis ꝑticeps nõ est id est
eccliẽ. ciunus unitatem in sacramento panis cõmẽ¬

Expanded text:
uillam; agri autem nomine non castella tantum. uillam; agri autem nomine non castella tantum. uerum etiam municipia et coloniae solent uocari extra ciuitatem, quae caput et quasi mater est ceterarum, unde metropolis appellatur. Quod autem ait Marcus, eis in alia effigie dominum apparuisse, hoc Lucas dicit, quod eorum oculi tenebantur. ne agnoscerent eum. oculis quippe eorum acciderat aliquid, quod ita manere permissum est usque ad fractionem panis. certi mysterii causa, ut eis in illo alia ostenderetur effigies et sic eum non nisi in fractione panis agnoscerent, sicut Luca narrante monstratur. pro merito quippe mentis eorum adhuc ignorantis, quod oportebat Christum mori et resurgere. simile aliquid eorum oculi passi sunt, non ueritate fallente, sed ipsis ueritatem percipere non ualentibus et aliud quam res est opinantibus, ne quisquam se Christum agnouisse aEcclesiae, cujus unitatem in sacramento panis commen
Abbreviated transcription (Latin):
luerit. quia duodenarius in cis numerus ita mi¬
sticus erat ut non posset in loco iude insi alius id
est mathias ad conseruandum sacramentum eius¬
dem muneri subrogari. quodlt̃ gͦ eorum sit: nicħ
inde exiftit quod ueritati uel istorum alicin ue¬
nlcissimo narratori repugnare uideatur. Pro¬
babiliter tamen coo creditur postea quã petro ap¬
parunt. deide apparuisse istis duob. quorum erat
Unus cleophas de quib lucas totum narrat. marcis
autem brenter ita ꝑstringit. Post hec autem duo¬
b ex eis ambulantib. ostensus ẽ in alia effigie ẽ¬
tib in uislam. Castellum quippe illud. non absir¬
de accipimus etiam uillam potinsse appellari.
quod nunc iam appellat᷑ ip̃a bethleem que cuntaᷤᷤ
antea uocitata est. quãuis nunc fit honoris ãpli¬
oris. nomine donun qui in illa natus est. sic ꝑeccle¬
sias omnium gentium diffamato. Et in codicib
quidem grecis magis agrum inueninius. quam

Expanded text:
luerit, quia duodenarius in eis numerus ita myluerit, quia duodenarius in eis numerus ita mysticus erat ut non posset in locum Iudae nisi alius, id est Matthias, ad conseruandum sacramentum eiusdem numeri subrogari. quodlibet ergo eorum sit, nihil inde existit quod ueritati uel istorum alicui ueracissimo narratori repugnare uideatur. probabiliter tamen creditur, postea quam Petro apparuit, deinde apparuisse istis duobus, quorum erat unus Cleopas. de quibus Lucas totum narrat, Marcus autem breuiter ita perstringit: post haec autembus ex eis ambulantibus ostensus est in alia effigie euntibus in uillam. castellum quippe illud non absurde accipimus etiam uillam potuisse appellari, quod nunc iam appellatur ipsa Bethlem, quae ciuitas antea uocitata est, quamuis nunc sit honoris amplioris nomine domini. qui in illa natus est. sic per ecclesias omnium gentium diffamato. et in codicibus quidem Graecis magis agrum inuenimus quam
Abbreviated transcription (Latin):
rat omnib quos euangeliste quatuor. et paulus
lpostolus cominemorauerunt. Ceterum si appa¬
ruit alicin eorum priusquã petro. quod omnes ta¬
cuerunt. quis uel dicere audeat uel negare. Neq
eni et paulus dixit apparuit pͥmo cephe. sed
apparint in quit cephe. postea duodecim. demde
apparunt plusquam quingentis frĩb simul. Sic
autem non apparet quib duodecim. quẽadmodũ
nec quib quĩgentis. fieri enim potest ut de turba
discipuloꝵ fuerint isti duodecim. nescio qui. Nam
itlos quos apostolos nominauit. non iam duodecĩ
sed undecun diceret. sicut nõmilli etiam codites
habent. Qd̾ credo ꝑturbatos homines emandas¬
se. putantes de illis duodecan aplĩs dictum. qui iã
uida extinto undecim erant. Sed siue illi codices
uerius hẽant qui uudecim hñt. siue alios quosdã
duodecim apostolus paulus uelit intelligi. siue sa¬
cram̃tum illius mimieri etiam in undecam stare uo¬

Expanded text:
xat omnibus quos euangelistae quattuor et Paulus xat omnibus quos euangelistae quattuor et Paulus apostolus commemorauerunt. ceterum si apparuit alicui eorum prius quam Petro, quod omnes tacuerunt, quis uel dicere audeat uel negare? neque enim et Paulus dixit: apparuit primo Cephae,\' sed: apparuit, inquit, Cephae, postea duodecim, deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul. sic autem non apparet quibus duodecim, quemadmodum nec quibus quingentis. fieri enim potest, ut de turba discipulorum fuerint isti duodecim nescio qui. nam illos quos apostolos nominauit non iam duodecim, sed undecim diceret, sicut nonnulli etiam codices habent, quod credo perturbatos homines emendasse putantes de illis duodecim apostolis dictum, qui iam Iuda extincto undecim erant. sed siue illi codices uerius habeant qui undecim habent, siue alios quosdam duodecim apostolus Paulus uelit intellegi, siue sacratum illum numerum etiam in undecim stare uo
Abbreviated transcription (Latin):
petrum non intrantẽ sed procumbentem dicit
idem lucas uidisse sola lintheanuma et discessisse
mirantẽ. cum iohãnes dicat se potius ita uidilse
hoc est discipulum illum quem diligebat ths̃
non intrasse in monumentum quo prior uene¬
rat. sed cum se inclmasset uidisse posita liuithe¬
unina. s et postea se ip̃m dicit intrasse. Ita et pe¬
trus intelligendus ẽ pͥmo procumbens iidisse qd̾
lucas commemorat iohannes tacet. post autem in¬
grefsus. sed ingressus tamen antequam iohannes
intraret: ut onmes uerum dixisse sine ulla sine utͥ¬
ta repugnancia reperiantur. Ordo gͦ uerum qͥ
eẽ potint quẽ admoduni dominus excepto quod iã
imilierib locittus erat. etiam marib discipilis ui¬
sus fuerit. secudum testimona non solum qua¬
tuor euangelistarum. sedetiam pauli apłi conte¬
rendus et demonstrandus ẽ. Ommũ gͦ iurorũ
pͥmo apparuisse intetligitur petro. ex his diunta¬

Expanded text:
Petrum non intrantem, sed procumbentem dicit Petrum non intrantem, sed procumbentem dicit idem Lucas uidisse sola linteamina et discessisse mirantem, cum Iohannes dicat se potius ita uidisse, hoc est discipulum illum, quem diligebat Iesus, non intrasse in monumentum. quo prior uenerat, sed, cum se inclinasset, uidisse posita linteamina; sed et se ipsum postea dicit intrasse. ita et Petrus intellegendus est primo procumbens uidisse, quod Lucas commemorat, Iohannes tacet; post autem ingressus, sed ingressus tamen, antequam Iohannes intraret, ut omnes uerum dixisse sine ulla repugnantia repperiantur. Ordo ergo rerum qui esse potuit, quemadmodum dominus excepto quod iam mulieribus locutus erat etiam maribus discipulis uisus fuerit, secundum testimonia non solum quattuor euangelistarum, sed etiam Pauli apostoli contexendus et demonstrandus est. omnium ergo uirorum primo apparuisse intellegitur Petro, ex his dumta
Abbreviated transcription (Latin):
auulsum a monumento. et postea facta sunt hec
de uisione angelorum atq ip̃ius domim. qui bis
numero appãruerat mulierib semel ad monu¬
mentum. et iterum octurrens reuertentib a no¬
numento. Hoc autem antequã duob illis in uia
uisus fuisset. quoꝵ eratuinis cleophas. nãq et deo¬
phas loquens cum dño quẽ nondum agnoscebat.
non petrum dixit isse ad mominientũ. sed abie¬
runt quidã ex nr̃is in quit ad monumentũ. et ita
muenerunt sicut mulieres dixerunt. quod et ĩp̃e
recapitulando intelligitur dixisse. ilud scilicet
quod pͥmo mulieres mĩciauerant petͦ ⁊ iohĩde ab¬
lato corpore domini.ac ꝑ hoc cum ip̃e lucas pe¬
trum dixerit cucurusse ad monumentum. et de¬
opham dixisse ip̃e retulerit quod quidam eorũ
ierant ad monumentum: intelligitur attestari
iohãm quod duo ierint ad monumentum. Sed
petrum solum pͥmo cominemorauit : quia illi pͥ¬
mitus maria ninciauerat.Itẽ potest mouere qd

Expanded text:
auulsum a monumento; et postea facta sunt haec auulsum a monumento; et postea facta sunt haec de uisione angelorum adque ipsius domini, qui bis numero apparuerat mulieribus, semel ad monumentum et iterum occurrens reuertentibus a monumento. hoc autem antequam duobus illis in uia uisus fuisset, quorum erat unus Cleopas. namque et Cleopas loquens cum domino, quem nondum agnoscebat, non Petrum dixit isse ad monumentum; sed abierunt quidam ex nostris, inquit, ad monumentum et ita inuenerunt, sicut mulieres dixerunt, quod et ipse recapitulando intellegitur dixisse, illud scilicet quod primo mulieres nuntiauerunt Petro et Iohanni de ablato corpore domini. ac per hoc cum ipse Lucas Petrum dixerit cucurrisse ad monumentum et Cleopan dixisse ipse rettulerit, quod quidam eorum ierant ad monumentum, intellegitur adtestari Iohanni, quod duo ierant ad monumentum; sed Petrum solum primo commemorauit, quia illi primitus Maria nuntiauerat. item potest mouere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is ad monumentum. et ita inuenerunt sicut
mudieres dixerunt. ip̃m u̾o nõ niuenerunt. Hec
secundum lucam ita narrant. ut memmisse ac
recoluere potuerunt. quod a mulierib dictum e¬
rat uel a discipulis qui cucurrerant ad mominiẽ¬
tum quando eis nunciatũ ẽ. quod ablatum inde
sit corpus enus. Et ip̃e quidem lucas petrum tã¬
tum dicit cucurrisse ad momimientum. et procũben¬
tem iudisse linthe amina sola posita. et abisse secũ
mirantem quod factum fuerat. Hoc autem de petro cõ¬
memorat priusquam narret de his duob quos m¬
uenit in uia. postea quam narrauit de mulierib
que uiderant angelos. et ab eis audierant quod re¬
surrexisset ths̃ tanquam tunc petrus ad monĩ¬
tum concurrerit. Sed intelligitur hoc lucas reca¬
pitulando posuisse de petro. Tunc emin cu turrit
petrus ad monumentum quando et iohannes. cũ
tantummodo a mulierib precipue maria magda¬
lene nunciatum eis fuerat de corpore ablato. Tũc
autem illa minciauerat. quando uidit lapidem

Expanded text:
ris ad monumentum. et ita inuenerunt sicut mulieres dixerunt, ipsum uero non uiderunt. haec secundum Lucam ita narrant, ut meminisse ac recolere potuerunt quod a mulieribus dictum erat uel a discipulis, qui cucurrerant ad monumentum, quando eis nuntiatum est, quod ablatum inde sit corpus eius. et ipse quidem Lucas Petrum tantum dicit cucurrisse ad monumentum et procumbentem uidisse linteamina sola posita et abisse -secum mirantem quod factum fuerat. hoc autem de Petro commemorat, priusquam narret de his duobus, quos inuenit in uia, posteaquam narrauit de mulieribus, quae uiderant angelos et ab eis audierant, quod resurrexisset Iesus, tamquam tunc Petrus ad monumentum cucurrerit. sed intellegitur hoc Lucas recapitulando posuisse de Petro. tunc enim cucurrit Petrus ad monumentum, quando et Iohannes, cum tantum modo a mulieribus, praecipue a Maria Magdalene, nuntiatum eis fuerat de corpore ablato; tunc autem illa nuntiauerat, quando uidit lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃hic. Populi autem dicebant. hic est ihs̃ prophe¬
ta a nazareth galilee. Et intraunit ihs̃ in templũ
dei. et eitiebat omnes uendentes et ementes in tem¬
plo. Et cetera usq ad eum locum ubi ait. Uos ãt
fecistis illam speluncam iatronũ. Hoc de turbis uẽ¬
dentium eiectis e templo omnes cõmemorant. sed
iohẽs longe diuerso ordine. Nam post testimom¬
un baptiste iohannnis de ihũ cum eum cominemo¬
iasset isse in galileam quando aquam conuertit
in uinum : inde post cominemorationem pauco¬
rum in capharnaum dierum dicit eum ascendisse
in ierosolimam cum ẽẽt pascha nideorum. et facto
flagello de resticulis expulisse de templo uendentes.
Unde maifestum est non semel sed iterum hoc eẽ
A dño factum sed illud pͥmum cominemoratum a
iohanue. hoc ultimum a cet̾is trib.¬

Expanded text:
est hic? populi autem dicebant: hic est Iesus propheest hic? populi autem dicebant: hic est Iesus propheta a Nazareth Galilaeae. et intrauit Iesus in templum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de resticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factum, sed illud primum commemoratum a Iohanne, hoc ultimum a ceteris trib
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei cuius
illa dicta erant. et cin uerba seruire debebant non
recedendo: nichil aliud demonstrare uoluerunt. quam
hec ip̃m quod munc in euangelistarum quattuor cõ¬
cordi quadam diuersitate miramur. Qua nobis o¬
stenditur non ẽẽ mendatium. si quisquam ita di¬
ierso modo aliquid narret: ut abeius uoluntate cui
consonandum et consentiendum est non recedat.
Qd nosse et morib utile est pp̃ cauenda et idican¬
da mendacia. et ip̃i fidei ne putemus quasi consotra¬
tis soms ita muniri ueritatem. tanquam deus
nobis quẽadmodum ipsam rem sic uerba que pp̃
illam sunt dicenda commendet. cum potius ita res
que dicenda est sermonib ꝑ quos discenda est pre¬
feratur. ut iltos om̃ino querere non deberemus: si eã
sine his nosse possemus sicut illam nourt deus et ni
ip̃o angeli eius.
sequitur maths̃ et dicit. Et cum intrasset ioso¬
hinam: cõmota ẽ imu̾sa ciuitas dicens. Qͥs

Expanded text:
eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui consonandum et consentiendum est, non recedat. quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum potius ita res, quae discenda est, sermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso angeli eius. Sequitur Mattheus et dicit: et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitas dicens: quis
Abbreviated transcription (Latin):
S põt mouere quod hoc math̃s sic adhibet: ut asmam
dicat commnemorasse prophetam. non autem ita se
h uel quod iohẽs interponit: uel codices ecclesiastici
interpretationis usitate. Ciniꝰ rei causa illa michi
iudetur: quod matheus hebrea inigua ꝑhibetur e¬
uangelium conscripsisse. Mamfestum ẽ autẽ inter¬
pretationem illam que dr̃ septuagnnta in nomunllis
se aliter habere: quam muemunt in hebreo qui cã
linguam nouerunt. et qui interpretati sunt sin¬
guli eosdem libros hebreos. Hunus item distancie
causa si queratur. cur tanta auctoritas intpretatio¬
nis septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate
que in hebreis codicib inuenitur ÷ nichil occuriere ꝓ¬
babilius existimo quam illos septuagnita eo spũ
interpretatos quo et illa que interpretabant᷑ dicta
fuerant. quod ex ipsa corum mirabiti que predicat᷑
consensione firmatum est. Ergo et ip̃i nõnulla in

Expanded text:
sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi nonnulla in