comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
face̾ uoluit: sub num̾is suis singłas
posui. S adhuc cõmeniorare debeo
siue qͣs apud alios repꝑi. siue qͣs ipse
reminiscor. Ñẽ gͦ addo qͣs filaster
posuit: nec posuit epyphanius. Cãp̃
Cetangismonite dici possunt Luiii.
inetangismonii asser̃t dicentes sic
esse in patre filiũ quomͦ uas in uase:
qͣsi duo corꝑa carnalit opinantes. ita
ut filius intret in patrẽ tanquã uaᷤᷤ
minus in uas maiꝰ: uñ ⁊ tale nomen
g̃oe diceret᷑. Angion qͥppe illa lingua
uas dr̾ : sed uititus uniꝰ uasis in alt̾mꝰ
latine uno nomĩe nõ pot÷ dici: sicut
eleutiani st̃ uł ermiani ab auctori¬
Ib seleuco uł hermia: qui elem̃toꝵ
materiã de qua factus ÷ mundus.
nõ ã d̾o factam dñt. s d̾o coxt̃nam:
nec aĩam d̾o tͥbuunt creatori. s cre¬
atores ẽẽ aĩarum angłos uolunt de
igni et spũ. Malũ aũ asser̃t eẽ: ali¬
quando aũ a do. aliqñ a materia:
Negant saluatorẽ in carne sedere ad

Expanded text:
facere voluit, sub numeris suis singulas facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse reminiscor. Nunc ergo addo quas Philaster posuit, nec posuit Epiphanius. LVIII. METANGISMONITAE dici possunt, qui Metangismon asserunt, dicentes sic esse in Patre Filium, quomodo vas in vase, quasi duo corpora carnaliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen aece diceretur: ἀγγεἶον quippe illa lingua vas dicitur: sed introitus unius vasis in alterum, latine uno nomine non potest dici, sicut SELEUCIANI sunt vel Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elementorum materiam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sed Deo coaeternam. Nec animam Deo tatores esse animarum angelos volunt de igni et de spiritu. Malum autem asserunt esse aliquando a Deo, aliquando a materia. Negant Salvatorem in carne sedere ad
Abbreviated transcription (Latin):
et aͥ multis in catholicȩ fid̾i sanita¬
te laudatꝰ. Cuiꝰ ego in cõmemoran¬
dis ħeticis. nõ modũ s ordinẽ sum
secutꝰ. Nam ⁊ aliqua ex aliis posui.
que ipse nõ posuit: et aliqua non
posui: quȩ ipse posuit. Itaq alia
latius quã ipse. alia ꝙ̃ breuiꝰ ex¬
plicui. Paremq in ĩullis exͣbui
breuitatẽ: om̃a mod̾ans sicut
intentionis mee ratio postulabat.
ꝓuide ille de octo guita heresib.
separatis uiginti quas añ dñi ad¬
uentũ extitisse sicut ei uisum ÷
computauit: reliqͣs pꝰ dñi ascen¬
sum natas sexaginta. biussimis
libris quinq comp̃hendit: atq om̃ᷤ
sex libros totius eiusdẽ sui oꝑis fecit.
reses memorare istitui. quȩ pꝰ głifi¬
cationẽ xp̃i se adu̾sus doct̾nã xp̃i &̃¬
sub uelamine xp̃iani nomĩs extuł¬
unt: qͥnqͣginta septẽ ex epyphanii ip¬
sius oꝑe in meũ tͣnͣstuli. duas in unã
referens. uͥ nullã diffrãm potui re¬
ꝑire. Et rursus uͥ ille unã ex dualę

Expanded text:
fidei sanitate laudatus. Cujus ego in commemorandis haereticis non modum, sed ordinem sum secutus. Nam et aliqua ex aliis posui quae ipse non posuit, et aliqua non posui, quae ipse posuit: itaque alia latius quam ipse, alia etiam brevius explicavi, paremque in nonnullis exhibui brevitatem, omnia moderans sicut intentionis meae ratio postulabat. Proinde ille de octoginta haeresibus, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque comprehendit, atque omnes sex libros totius ejusdem sui operis fecit. reses memorare institui, quae post glorificationem Christi se adversus doctrinam Chrisub velamine christiani nominis extulerunt, quinquaginta septem ex Epiphanii ipsius opere in meum transtuli, duas in unam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam
Abbreviated transcription (Latin):
ntidicomarite appellatilui
sũt ħetici. qͥ mariȩ u̾ginitat
usq ad eo contͣdiẽt: ut affirment
eã pꝰ xp̃m natũ uiro suo fuisse
ab orando sic appellati. Tantũii
orant ut eis qui qui hoc de illis
audiunt incredibͥle uideat᷑. hã
ut nullo die int̃mittant᷑ certa
tempora grandi: isti ita nimis hoc
faciunt. ct hine iudicarent᷑ int he¬
ticos nommnandi: ꝙͣuis ñnulli dicãt¬
cos de purgatione animar nescio
quȩ fantastica ⁊ ridicle fabulosa
narrare. Porcam scił eum porcellis
uid̾i extre de ore hom̃is qñ pͣgat᷑
et in eũ similit uisibili specie ignẽ
qui nõ comburat intͣre. Nis adiun¬
git eprphauiꝰ euphemitas. marcy¬
rianos ⁊ sathanianos: et hos om̃s cũ
te opinari. monachos nõ licere su¬
stentande uitȩ sue causa aliquid
ouari. atq ita seipsos monachos ꝓ¬
sceri. ut om̃ino ab oꝑib uacent.
Usq ad istos gͦ de ħesib opus suũ
ꝓduxit supͣdictus epyphaniꝰ ep̃c¬

Expanded text:
NTIDICOMARITAE appellati sunt haeretici, qui Mariae virginitati usque adeo contradicunt, ut affirment eam post Christum natum viro suo fuisse ὐχίται, ab orando sic appellati. Tantum enim orant, ut eis qui hoc de illis audiunt incredibile videatur. Namut nullo die intermittantur certa tempora orandi: isti ita nimis hoc faciunt, ut hinc judicarentur inter haereticos nominandi. Quamvis nonnulli eos dicant de purgatione animarum nescio quam phantasticam et ridiculam fabulam narrare , porcam scilicet cum porcellis videri exire de ore hominis quando purgatur, et in eum visibili similiter specie ignem, qui non comburat, intrare. His adjungit Epiphanius Euphemitas, Martyrianos, et Satanianos, et hos omnes cumcuntur Euchitae opinari, monachis non licere sustentandae vitae suae causa aliquid operari, atque ita se ipsos monachos profiteri, ut omnino ab operibus vacent. Usque ad istos ergo de haeresibus opus suum perduxit supra dictus ep
Abbreviated transcription (Latin):
ego redolere iudeor uereor: dum
ista sic dissero. S male doctis homi¬
nib respondendũ fuit ⁊ qui nr̃oᷤᷤ
auctores contemnendos putant:
non quia ñ habent. s quia non
ostentant quã nimis isti diligunt
eloquentiam. S forte qͥs putet.
tamqͣm eloquentẽ. nr̃m elegisse
me apłm paulũ. Uidetur enim
ubi ait. & si imꝑitꝰ sermone s ñ
scientia: quasi concedendo obtre¬
ctatorib sit locutꝰ. non tamqͣm
id uerũ agnosceret confitendo.
Si aut̃ dixisset. imperitꝰ quidẽ
sermone s ñ scientia: nullomͦ a
luid posset intelligi. Scientiam
plane non cunctatꝰ est ꝓfiteri:
sine qua esse doctor gentiũ non
ualeret. Certe siquid eius ꝓferi¬
mus ad exemplũ eloquentie ⁊ ex

Expanded text:
ego redolere vereor, dum ista sic dissero. Sed male doctis hominibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, non quia non habent, sed quia non ostentant, quam nimis isti diligunt, eloquentiam. 15. Sed forte quis putat, tanquam eloquentem nostrum elegisse me apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone, sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex
Abbreviated transcription (Latin):
quã sedat᷑um presciit ds. Hiscipͥa¬
ni u̾bis ꝓcul dubio p̃destinatio p̃diea¬
ta ẽ : que si ciprianũ a p̃dicatione obe¬
hortam adeam. S illis qui uerita¬
tis exhortationẽ obedienter audruit.
ipsũ dĩdonũ datũ ẽ: hoc ẽ obedien¬
ter audire. Illis aut̃ qui ñ sic audi
s̃i fuerit ei datum a patre meo. &.¬
U obis datũ est nosse mysteriũ regnie¬
loꝵ : illis aut̃ ñ est datũ. Et de eo¬
ẽẽ sicut me ipsum. s unꝰquisq ꝓpriũ
dom̃i habet a do. Aliꝰ sie. alius aut̃e
sic. Ubi satis ostendit ñ tm̃ continen¬
tiam donũ di esse: s conuigatoꝵ eti¬
am castitatẽ. Quȩ cũ uera sint: hor¬
tam᷑ tam̃ ad hȩc quantũ euiq nr̃m
datum ẽ ut possit hortari. qr & hoc
eiꝰ donũ est ineuꝰ manu st̃ & nos & ser¬

Expanded text:
am praescivit Deus, his Cypriani verbis procul dubio praedestinatio praedicata est: quae si Cyprianum a praedicatione obehortamur ad eam. Sed illis qui veritatis exhortationem obedienter audiunt, ipsum donum Dei datum est, hoc est, obedienter audire: illis autem qui non sic audiusi fuerit ei datum a Patre meo : et, Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non est datum . Et de coesse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et ser
Abbreviated transcription (Latin):
entia scilieet & p̃paratio bñsi¬
cĩoꝵ di. quib certissime liberanꝰ
quicũq liberant᷑. Ceteri aut̃e ubi
nisi inmassa ꝑditionis iusto diuino
iudicio relinquunt᷑. ubi tẏrii reli¬
cti st̃ & sydonii. qui etiã eredert
potuert̃ simira illa xꝑi signau
dissent e S qͣm ut erederent ñ tra
eis datũ. et̾iam unde crederent ĩ
negatũ. ex quo apparet habert
quosda in ipso ingenio duunũ na¬
turaliter munꝰ intelligentis quo
moueant᷑ ad fidem. si congrua sus
m̃tib uł audiant uerba ubsigia
conspiciant. & tñ si cd̃i altiori iudi¬
cio a ꝑditionis massa ñ sunt gr̃e pre¬
destinatione disereti: nec ipsa eis ad¬
hiberent᷑ uł dicta diuina uł facta ꝑq̃
possent eredere si audirent utiq
talia uł uiderent. In eãde ꝑditionis
massa relicti sunt etiã uidei: qui ñ po¬
tuert̃ credere factis in conspectu suo
tam magnis elarisq uirtutib. Cur
enĩ ñ poterant credere ñtacuit euan¬
geliũ dicens. Cũ aut̃ẽ tanta signa fe-

Expanded text:
tia scilicet, et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur, quicumque liberantur. Caeteri autem ubi nisi in massa perditionis justo divino judicio relinquuntur? Ubi Tyrii relicti sunt et Sidonii, qui etiam credere potuerunt, si mira illa Christi signa vidissent. Sed quoniam ut crederent, non erat eis datum, etiam unde crederent est negatum. Ex quo apparet habere quosdam in ipso ingenio divinum naturaliter munus intelligentiae, quo moveantur ad fidem, si congrua suis mentibus, vel audiant verba, vel signa conspiciant: et tamen si Dei altiore judicio, a perditionis massa non sunt gratiae praedestinatione discreti, nec ipsa eis adhibentur vel dicta divina vel facta, per quae possent credere, si audirent utique talia vel viderent. In eadem perditionis massa relicti sunt etiam Judaei, qui non potuerunt credere factis in conspectu suo tam magnis clarisque virtutibus. Cur enim non poterant credere, non tacuit Evangelium, dicens: Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio. qui corripientib fr̃ib eur
queda ñ facienda faceret & facienda ñ
faceret. respondebat. Qualiscũq nẽ
sim : talisero qualem ds me futurũ
esse p̃senitt. Qui ꝓfecto uerũ dice¬
bat: & hoc uero ñ ꝓficiebat inbonũ
s usq adeo ꝓfecit in malũ. ut deser¬
t̾a monasterii societate fieret canis
reuersus ad suũ uomitũ. & tñ adhuc
qualis fut᷑us sit incertũ est. Nũ

Expanded text:
monasterio qui corripientibus fratribus cur monasterio qui corripientibus fratribus cur quaedam non facienda faceret, et facienda non faceret, respondebat. Qualiscunque nunc sim, talis ero qualem Deus me futurum esse praescivit, qui profecto et verum dicebat, et hoc vero non proficiebat in bonum: sed usque adeo profecit in malum; ut, deserta monasterii societate, fieret canis reversus ad suum vomitum ; et tamen adhuc qualis sit futurus incertum est. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
needũ uocati quos gr̃asua p̃destina¬
uerit eligendos. accipietis eandem
grãm qua uelitis & sitis electi: Q siqͥ
obedientes. si p̃destinati estis reicien¬
di. subtrahent᷑ obediendi uires ut
obedire cessetis. Ista cũdicunt. ita
nos a confitenda uera qłi gr̃a id est q̃
confitenda p̃scientia d̾i. siqͥs de illa
ppło sic loquat᷑ ut dicat. siue ñe re¬
ete uiuatis siue ñ recte. tales eritis
postea quales uos d̃s fut᷑os esse p̃sei¬
uit. uł boni si bonos. uł mali simalos.
umqͥd eñi si hoc audito ñ nulli intor¬
porem segnitiẽ q uertant᷑ & a labo¬
re ꝑcliues aqdlibidiñe poĩt concupi¬
scentias suas eant: ꝓpterea de p̃scien¬
tia ddi falsum putandũ est esse qđdi
ctum est  ñ ne sids illos bonos fut᷑os
esse p̃seiuit boni ert̃: in quantalibet
ñe malignitate uersent᷑: Si autem
malos mali ert̾ in quantalibet ñẽ bo¬
nitate cernant᷑ : fuit quidã in nr̃o

Expanded text:
nondum vocati, quos gratia sua praedestinanondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam qua velitis obeditis, si praedestinati estis rejiciendi, subtrahentur obediendi vires, ut obedire cessetis. Ista cum dicunt, ita nos a confitenda vera Dei gratia, id est confitenda praescientia Dei, si quis de illa populo sic loquatur, ut dicat: sive nunc recte vivatis sive non recte, tales eritis postea quales vos Deus futuros esse praescivit, vel boni si bonos, vel mali si malos. Nunquid enim, si hoc audito nonnulli in torporem segnitiamque vertantur, et a labore proclives ad libidinem post concupiscentias suas eant, propterea de praescientia Dei falsum putandum est esse quod dictum est? Nonne si Deus illos bonos futuros esse praescivit, boni erunt, in quantalibet nunc malignitate versentur; si autem malos, mali erunt in quantalibet nunc bonitate cernantur? Fuit quidam in nostro
Abbreviated transcription (Latin):
aures auddiendi illi ñ habeant. hoc
ẽ illis datũ sit a patre ut ueniant
addfiliũ. illis aut̃ ñ sit datum. qͥs co¬
gnouit sensum dñi. aut qͥs cõnsilia¬
rius eiꝰ fuit. aut tuqͥses o homo qͥ re¬
spondeas deo: Numqͥd ido negan¬
dum ẽ qd aꝑtum ẽ. qr. cõprehendi
ñ potest qđ occultum est: Num¬
qͥd inquã ꝓpt̾ea dicturi sumꝰ qđ i
ta esse ꝑspieimꝰ ñ ita esse: qm̃ eur i¬
ta est ñ possumꝰ inuenire S aiunt
ut seribitis nemiñe posse correptio¬
nis stimulis excitari. si ddicat᷑ in eoN¬
uentu eccłe audientib multis: ita
se habet de predestinatione p̃finita
sententia uoluntatis d̃i. ut alii ex uo¬
bis de infidelitate. accepta obȩdiendi
lloluntate ueneritis adfide. uł acce¬
pta ꝑseuerantia maneatis infide
Ceteri uͦ qui inpeccatoꝵ. delectati¬
one remoramim. ido ñdum surre¬
xistis. qr necdum uos adiutoriũ gr̃ȩ
miserantis erexit. Uerũ tñ siqͥestis

Expanded text:
aures audiendi, illi non habeant, hoc aures audiendi, illi non habeant, hoc est, cur illis datum sit a Patre ut veniant ad Filium, illis autem non sit datum, quis cognovit sensum Domini, aut quis ejus consilarius fuit ? aut tu quis es, o homo, qui respondeas Deo ? Numquid ideo negandum est quod apertum est, quia comprehendi non potest quod occultum est? numquid, inquam, propterea dicturi sumus quod ita esse perspicimus, non ita esse, quoniam cur ita sit non possumus invenire? CAPUTut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis
Abbreviated transcription (Latin):
tum dedit. Itaq neq qui plantat ẽ
aliqͥd neq qui rigat: s qui increm̃¬
tũ dat d̃s. Ae ꝑ hoe sicut exhortat᷑
& p̃dicat recte. s ille qui accepit hoc
donũ: ita exhortantem recte atq p̃¬
dicantẽ ꝑfecto ille obedienter audit
qui accepit hoc donũ. Hinc ẽ qđ dñs
cũ eis loqueret᷑ qui carnis aures aꝑ¬
tas haberent. dicebat tñ. qui habet
aures audiendi audiat. quas ñom̃s
habere ꝓculdubio nouerat. A quo
aut̾ habeant quicũq habent. ipst
dñs ostendit ubi ait. Dabo eis cor
cognoscendi me: ⁊ aures audientes
Aures gͦ audiendi ipsum ẽ donũ obe¬
diendi: ut qui id haberent uenirent
adeũ. ad̾ qũe nemo uenit nͥ fuerit
ei datum a patre ipsiꝰ. Exhortamͦ
qͦ aiq predicamꝰ: s qui habent aures
dudiendi obedienter nos audiunt. Qͥ
uͥ eas ñ habent. fit ineis qđ scriptum
t̃. ut audientes ñ audiant. audientes
uidelicet corporis sensu. ñ audiant
cordis assensu. Cur aut̃e illi habeant

Expanded text:
tum dedit. Itaque neque qui plantat, aliquid est, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ac per hoc sicut exhortatur et praedicat recte, sed ille qui accepit hoc donum: ita exhortantem recte atque praedicantem profecto ille obedienter audit, qui accepit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum est donum obediendi, ut qui id haberent, venirent ad eum, ad quem nemo venit, nisi fuerit ei datum a Patre ipsius. Exhortamur ergo atque praedicamus: sed qui habent aures audiendi, obedienter nos audiunt: qui vero eas non habent, fit in eis quod scriptum est, ut audientes non audiant ; audientes videlicet corporis sensu, non audiant cordis assensu. Cur autem illi habeant
Abbreviated transcription (Latin):
uidit fidelissime ciprianꝰ & fidentis¬
sime definiuit: ꝑ qd utiq p̃destina¬
tionẽ certissimã ꝓnuntiauit. Nam
tissima głandũ ẽ. ñ hec ita nr̃a tamꝗͣ
ñsit nobis desuꝑ donata dicenda est.
& ipsa gͥ didonum ẽ. Qdđ se dat᷑um d̾s uo¬
catis sius illa uocatione de qua dictũ
est. sine penitentia eñĩ st̃ dona & uo¬
catio d̃i. om̃i .xꝑiano confitente pre
Nec tñ idem doctor & factor qͥ & iN

Expanded text:
dit fidelissime Cyprianus, et fidentissime definivit , per quod utique praedestinationem certissimam pronuntiavit. Nam tissima gloriandum est; nec ita nostra, tanquam non sit nobis desuper donata, dicenda est. Et ipsa igitur Dei donum est, quod se daturum Deus vocatis suis illa vocatione, de qua dictum est, Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei , omni christiano confitente praeNec tamen idem doctor et factor, qui et in
Abbreviated transcription (Latin):
incipiendũ dicere qdđ paulo ant̃e cõ¬
memoraui. credite indm̃ & in me
credite: & ꝓpter ꝑseuerandũ oportet
semꝑ orare & ñ deficere. audiunt e¬
nĩ hec & faciunt quib datũ ẽ: ñ au¬
t̃e faciunt siue audiant siue ñ audi¬
ant quib datũ ñ est. Quoꝵ alde¬

Expanded text:
 paulo ante com paulo ante commemoravi, Cre, dite in Deum, et in me credite: et propter perseverandum, Oportet semper orare, et non deficere . Audiunt enim haec et faciunt, quibus datum est: non autem faciunt, sive audiant, sive non audiant, quibus non datum est. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
saias. Excecauit ocłos eoꝵ. &̾ indura¬
uit cor illoꝵ ut ñ uideant ocłis nec
intelligant corde. & conuertant᷑ et
sanem illos. Non erant gͦ sic exeecati
ocłi nec sic induratũ cor tẏrioꝵ &
sidoniore: qͣm credidissent siqualia
uidert̃ isti signa uidissent. S nec il¬
lis ꝓfuit qd poterant credere. qr. p̃¬
destinati ñ erant ab eo euiꝰ inseruta¬
bilia sunt uidicia & inuestigabi¬
les uiȩ. nec istis obfuisset qđ ñ pote¬
rant eredere. si ita p̃destinati essent
ut eos cecos d̾s illuminaret. & indu¬
ratis eor lapideũ uellet auferre.
Utrũ qđ uixit dñs dde tẏriis & sidoni¬
is: alio aliquo mod̾o potest fortassis
intelligi. Nemiñe tnuenire aa
in eo eleeti st̃ ante constitutionẽ mun¬
di: peul dubio confitet᷑ a quo ñ sur¬
dis aurib cordis eloquiũ diuinum
aurib carnis audit᷑. & tñ hȩc p̃desti¬
natio q̃ satis aꝑte etiã uerbis eilangłi¬
eis explicat᷑. ñ ꝑhibuit dñm & ꝓꝑter¬

Expanded text:
ecavit oculos eorum, et induravit cor illorum; ut non videant oculis, nec intelligant corde, et convertantur, et sanem illos . Non erant ergo sic excaecati oculi, nec sic induratum cor Tyriorum et Sidoniorum: quoniam credidissent, si qualia viderunt isti signa vidissent. Sed nec illis profuit quod poterant credere, quia praedestinati non erant ab eo, cujus inscrutabilia sunt judicia, et investigabiles viae; nec istis obfuisset quod non poterant credere, si ita praedestinati essent, ut eos caecos Deus illuminaret, et induratis cor lapideum vellet auferre. Verum quod dixit Dominus de Tyriis et Sidoniis, aliquo alio modo potest fortassis intelligi: neminem tamen venirein illo electi sunt ante constitutionem mundi, procul dubio confitetur, a quo non surdis auribus cordis eloquium divinum auribus carnis auditur. Et tamen haec praedestinatio, quae satis aperte etiam verbis evangelicis explicatur, non prohibuit Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Lec p̃destinationis gͥ p̃dicatione im¬
pedienda ẽ predicatio fidi ꝑseue¬
rantis & ꝑficientis: ut qđ oportet
audiant quib datui ẽ ut obediant.
Quomodo enĩ audient sine p̃dicante:
Nec rursus p̃dicatione fid̃i ꝓficientis
&usq adultimũ ꝑmanentis impe¬
dienda ẽ predicatio p̃destinationis.
ut qui fideliter uiuit et obedien¬
ter. ñde ipsa obedientia tamquã
de suo ñ accepto bono extollat᷑. s

Expanded text:
ec praedestinationis igitur praedicatione impedienda est praedicatio fidei perseverantis et proficientis, ut quod oportet audiant, quibus datum est ut obediant: quomodo enim audient sine praedicante ? Nec rursus, praedicatione fidei proficientis et usque ad ultimum permanentis, impedienda est praedicatio praedestinationis, ut qui fideliter et obedienter vivit, non de ipsa obedientia tanquam de suo non accepto bono extollatur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
rit pecc̃a contexere: in ipso statim
mundi pͥmordio ubi ñ nͥ quatuor
homines erant. qͥd inquit dicimꝰ:
eur ñ omniũ uoluerit delicta me¬
morare: utrĩtne ingentis multi¬
tudinis causa q̃ nondũ erat: an
qr illoꝵ tm̃ qui cõmiserant memi¬
nit: illiꝰ uero qͥ nulla cõmiserat
meminisse ñpotuit:

Expanded text:
rit peccata contexere; in ipso statim rit peccata contexere; in ipso statim mundi primordio, ubi non nisi quattuor homines erant, quid, inquit, dicimus, cur non omnium noluerit delicta memorare? utrumne ingentis multitudinis causa, quae nondum erat, an quia illorum tantum qui commiserant meminit, illius uero qui nulla commiserat meminisse non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥd ualidũ uideo respondisse. quã¬
ius uideã tacere noluisse. Qͥd eñi
dixerit queso attendite. Hoc inqͥt
recte dici potest de his quoꝵ neq
bonoꝵ neq malorũ seript᷑a sit me¬
mor. De illis uͦ quoꝵ iusticiȩ me¬
minit: & pecc̃oꝵ sine dubio memi¬
nisset. siqua eos peccasse sensisset.
Dicat gͦ ñ ꝑtinuisse ad iusticiã tan¬
tã illoꝵ fidem qͥ magna multitu¬
diue p̃cedentes & consequentes cũ
laudib dñi asellũ etiã inter frem̃¬
tes quare hoc facerenti¬
na fili dauid. bñdictus qͥ uenit
in nomine dñi. Audeat gͦ iste dicere
si pot̾ neminẽ fuisse in tanta illa mul¬
titudine qͥ ullũ haberet omino pec¬
catũ. Q si absurdissimũ ẽ dicere:
eur nulla pecc̃a eoꝵ seript᷑a cõme¬
morauit. q̃ tantũ bonũ fidi eorum
cõmemorare curauit: S hoc etiã
ipse forsitan uidit: & ido subiecit
atq ait. S esto aliis tẽꝑib turbȩ
numerositate. omniũ dissimulaue¬

Expanded text:
liquid ualidum uideo respondisse, quamliquid ualidum uideo respondisse, quamuis uideam tacere noluisse. quid enim dixerit, quaeso, adtendite. hoc, inquit, recte dici potest de his, quorum neque honorum neque malorum scriptura sit memor; de illis uero, quorum iustitiae meminit, et peccatorum sine dubio meminisset, si qua eos peccasse sensisset. dicat ergo non pertinuisse ad iustitiam tantam illorum fidem, qui magna multitudine praecedentes et sequentes cum laudibus domini asellum etiam inter frementes quare hoc facerent ina, fili Dauid, benedictus qui uenit in nomine domini! audeat ergo iste dicere, si potest, neminem fuisse in tanta illa multitudine, qui ullum haberet omnino peccatum. quod si absurdissimum est dicere, cur nulla peccata eorum scriptura commemorauit, quae tantum bonum fidei eorum commemorare curauit? Sed hoc etiam ipse forsitan uidit et ideo subiecit atque ait: sed esto, aliis temporibus turbae numerositate omnium dissimulaue
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i ex parte pecc̃m q̃ conciꝑe &
parere meruit quẽ constat nullũ
habuisse pecc̃m: hacgͦ uirgine ex
uiuerent cong̾gare possemꝰ & int̾ro¬
gare utrũ essent sine peccõ. qͥd fu¬
isse responsuros putamꝰ. utrũ hoc
go uos qͣuantalibet fuerint in hoc
corꝑe excellentia scĩtatis. si hoc ur̃¬
rogari potuissent una uoce clamas¬
sent : si dixerimꝰ qr pecẽm ñ habem
nos ipsos decipimꝰ: & ueritas in nobis
ñ ẽ. An id humiliꝰ responderent for¬
tasse. quã ueriꝰ: S huic iã placit &
recte placet laudem humilitatis in
parte ñ ponere falsitatis. Ita hoesi
uerũ dicerent haberent pecẽm. qđͣ
humilit̾ q faterent᷑ ueritas iness es¬
set: si aut̾ hoc mentirent᷑ niehilomi¬
nus haberent pecc̃m. qr ueritas in
eis noN Iesset. Dicent forsitan inqͥt.
nũqͥd omniũ potuit script᷑a cõme¬
morare peccata: E uerũ eis dicent
quicũq dicent: nec eũ contra hoc a¬

Expanded text:
omni ex parte peccatum, quae concipere ac omni ex parte peccatum, quae concipere ac parere meruit, quem constat nullum habuisse pecatum? — hac ergo uirgine excuiuerent, congregare possemus et interrogare, utrum essent sine peccato, quid fuisse responsuros putamus? utrum hoc tolus, rogo nos. quantalibet fuerint in hoc corpore excellentia sanctitatis, si hoc interrogari potuissent, una uoce clamassent: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. an id humilius responderent fortasse quam uerius? sed huic iam placet et recte placet \'laudem humilitatis in parte noti ponere falsitatis\'. ita hoc si uerum dicerent, haberent peccatum; quod humiliter quia faterentur, ueritas in eis esset; si autem hoc mentirentur, nihilominus haberent peccatum, quia ueritas in eis non esset. Dicent forsitan, inquit: numquid omnium potuit scriptura commemorare peccata? et uerum eis dicent quicumque dicent. nec eum contra hoc a
Abbreviated transcription (Latin):
dis qđ sursum habere admonemͣ in¬
fertur : etiamsi ñ hic uiuat᷑ sñ peccõ
licet mori sine peccõ: dũ subinde
uenia delet᷑: qđ subinde ignoran¬
tia uł infirmitate cõmittitur. Be¬
inde cõmemorat eos qui ñ mͦ ñ pec¬
casse uerũetiã iuste uixisse refe¬
runt᷑ : abel. enoch. melchisedech. ab¬
raham. ysaac. lacob. loseph. iesus
naue. finees. samuhel. nathan. heli¬
AS. heliseus. micheas. danihel.
ananias. azarias. misahel. eze¬
chiel. mardocheus. symeon. io¬
seph eui desponsata erat uirgo ma¬
ria. ioħes. Adiungit etiã feminas
debborã. annã samuhelis matrem.
udith. hester. alterã annã filiam fa¬
nuhel. elẏsabeth: ipsam etiã dñi ac
saluatoris nr̃i matrem: quã dicit
sine pecc̃o confiteri necesse ẽẽ pieta¬
ti. Excepta itaq sc̃a uirgine maria.¬
de qua ꝓpt̾ honorem dñi nullã ꝓr¬
sus cũ de peccatis agit᷑. haberi uolo
questionẽ. unde enĩ scimꝰ qͥd ei plus
gr̃ȩ collatũ fuerit ad uncendum

Expanded text:
dis, quod sursum habere admonemur, infertur, etiamsi non hic uiuatur sine peccato, licet mori sine peccato, dum subinde uenia deletur. quod subinde ignorantia uel infirmitate committitur. Deinde commemorat eos, \'qui non modo non peccasse, uerum etiam iuste uixisse referuntur: Abel, Enoch, Melchisedech, Abraham, Isaac, lacob, Ioseph, Iesu Xaue, Finees. Samuhel, Nathan. Helias. Heliseus, Micheas, Danihel, Ananias. Azarias. Misael, Ezechiel. Mardocheus, Simeon, Ioseph. cui desponsata erat uirgo Maria. Iohannes\'. adiungit etiam feminas: \'Debboram, Annam Samuhelis matrem, Iudith, Hester, alteram Annam filiam Fanuel, Elisabeth\'. ipsam etiam domini ac saluatoris nostri matrem, \'quam\' dicit \'sine peccato confiteri necesse esse pietati\'. excepta itaque sancta uirgine Maria qua propter honorem domini nullam prorsus, cum de pereatis agitur, haberi uolo quaestionem — unde enim scimus quid ci plus gratiae conlatum fuerit ad uincendum
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a diuina facere iussa diina. Illã
uͦ grãm di sine qua nicħ boni pos¬
sumꝰ facere. nõ ẽẽ dicunt nͥ in lib̾o
arbito. qd̃ nullis suis p̃cedentib
meritis ab illo accepit nr̃a natura.
ad hoc tantũ existimantes ipsum
adiuuantẽ ꝑ suã legẽ atq doctͥnã.
ut discamꝰ que facere ⁊ quȩ sꝑare
debeamꝰ. nõ autẽ ad hoc ꝑ donum
sp̃c sui ut quȩ didicerimꝰ facienda¬
ẽẽ faciamꝰ : ac ꝑ hoc diuinitꝰ nobis
dari scientiã confitent᷑. qua igno¬
rantia pellit̾. caritatẽ aũ darine¬
gant qua pie uiuit᷑: ut scił cũ sit
di donũ scĩa q̃ sñcaritate inflat: ñ sit
d̃i donum ipsa caritas. quȩ ut scien¬
tia nõ inflet edificat. Destruunt
ꝙ̃ orationes quas faeit ȩccłã suie
ꝓ infidelib ⁊ doctͥne dĩ resistenti¬
b ut conu̾tant᷑ ad eũ: siue ꝓ fid̾

Expanded text:
gratia diuina facere iussa diuina. illam gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem ad hoc, per donum spiritus sui ut quae didicerimus esse facienda faciamus. ac per hoc diuinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiuitur, I ut scilicet, cum sit dei donum scientia, quae sine caritate inflat, non sit dei donum ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad e
Abbreviated transcription (Latin):
elagianoꝵ est heresis hoc tẽpore
omĩum recentissima a pelagio
monacho exorta: quẽ magistrũ
celestius sic secutꝰ est: ut sectato¬
res eoꝵ celestiani etiam nuncupent᷑.
ait nemo uenit ad me nͥ fuerit
ei datũ ã patre meo. et qua diffu¬
dit᷑ caritas in cordib nr̃is. ut fideᷤ
ꝑ dilectionem oꝑet᷑. in tantũ inimu¬
ci sunt. ut sine hac credant posse
hominẽ facere om̃ã diuina man¬
data: cum si hoc uerũ esset. fru¬
stra dñs dixisse uid̾etur sine me
nicħ potestis facere. Deniq pelagiꝰ
a frĩb increpatus. qd̾ nicħ tͥbue¬
ret adiutorio gr̃ȩ di. ad eius man¬
data facienda: correptioni eorum
actenus cessit. ut nõ eam libero
arbitrio p̃poneret. s infideli callidi¬
tate supponeret: dicens ad hoc eã
dari hominib ut que facere ꝑ li¬
berũ iubent᷑ arbitriũ: facilius poᷤᷤ¬
sint impłe ꝑ grãm. Dicendo utiq
ut facilius possint: uoluit credis̃
si difficilus. tam̃ posse homineᷤ sme

Expanded text:
elagianorum est haeresis hoc tempore omnium recentissima, Pelagio monacho exorta. quem magistrum Caelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Caelestiani etiam nuncupentur.ait: nemo uenit ad me, nisi fuerit ei datum a patre meo — et qua diffunditur caritas in cordibus nostris, ut fides per dilectionem operetur, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant posse hominem facere omnia diuina mandata, cum, si hoc uerum esset, frustra dominus dixisse uideretur: sine me nihil potestis facere. denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adiutorio gratiae dei ad eius mandata facienda, correctioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate subponeret, dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum iubentur arbitrium facilius possint implere per gratiam. dicendo utique: "ut facilius possint t" uoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ est: ut cum hoc dño adiuu¬
ante uitamꝰ. nõ solum ea quȩ sci¬
mus. uerũ etiam quȩ nescimꝰ. siue
quȩ iam orta sunt siue adhuc ori¬
ri poterunt. heretica uenena ui¬
temꝰ. huiꝰ aũ sit iam uoluminis fi¬
nis: qd̵ ꝓpterea uob̾ anteꝙͣ totum
hoc opus ꝑficerem credidi ẽẽ mit¬
tendũ: ut illud quicumq legeri¬
tis. ad id qd restat implendũ. quod
tam magnũ esse cernitis. me ora¬

Expanded text:
rendum est: ut, cum hoc Domino adjuvrendum est: ut, cum hoc Domino adjuvante vitamus, non solum ea quae scimus, verum etiam quae nescimus, sive quae jam orta sunt, sive quae adhuc oriri poterunt, haeretica venena vitemus. Hujus autem sit jam voluminis finis, quod propterea vobis, antequam totum hoc opus perficerem, credidi esse mittendum, ut illud quicumque legeritis, ad id quod restat implendum, quod tam magnum esse cernitis, me ora
Abbreviated transcription (Latin):
mata me dixisse uł didicisse ꝓfiteor.
Quis enĩ nõ uideat quantã res ista
oꝑam: et ꝙͣ multas litt̾as flagitec.
Nec ideo tam̃ parum ꝓdest errores
ustos quos huic oꝑr intexui lectos cog¬
nitos ꝙ uitare. Quid enĩ contͣ ista
ꝑfluo querit᷑. cum ꝑꝑ hoc scire suffici¬
at. eam contͣ sentire: nec aliqͥd hoꝵ
in fide quẽꝙͣ debere reciꝑe. Quomͦ
aũ quȩ contͣ hȩc ueritas ht asseren¬
da ac defendenda sint. modulũ huiꝰ
oꝑis excedit: s multũ aduiuat cor
fidele. nosse qͥd credendũ nõ sit. &̃ si
disputandi facultate. id refutare
nõ possit. Om̃is itaq xp̃ianus catho¬
licus ista nõ deb⁊ cred̾e: s nõ om̃is
qui ista nõ credit consequent̃ de¬
tare uł dicere. Possunt enĩ et here¬
ses aliȩ quȩ in hoc oꝑe nr̃o com¬
memoratȩ nõ sunt. uł esse uł fieri
quarũ aliquã quisqͥs tenuerit. ca¬
faciat herẽticum. deinceps requi¬

Expanded text:
mata me dixisse vel didicisse profiteor. mata me dixisse vel didicisse profiteor. Quis enim non videat quantam res ista operam, et quam multas litteras flagitet? Nec ideo tamen parum prodest errores istos, quos huic operi intexui, lectos cognitosque vitare. Quid enim contra ista perfluo quaeritur: cum propter hoc scire sufficiat eam contra ista sentire, nec aliquid horum in fidem quemquam debere recipere. Quomodo autem quae contra haec veritas habet, asserenda ac defendenda sint, modulum operis hujus excedit. Sed multum adjuvat cor fidele, nosse quid credendum non sit, etiamsi disputandi facultate id refutare non possit. Omnis itaque christianus catholicus ista non debet credere: sed non omnis qui ista non credit, consequenter deel dicere. Possunt enim et haereses aliae, quae in hoc opere nostro commemoratae non sunt, vel esse vel fieri, quarum aliquam quisquis tenuerit, chfaciat haereticum, deinceps requi
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ꝙͣ hoc nr̃m: quãuis nec ipsũ
licet hoĩem doctissimũ om̃s hereseᷤᷤ
arbitror indagare potuisse. Et cer¬
te abeloitas nr̃e regionis ħeticos.
quãtũ existimo ille nesciuit. Sic
forte ⁊ alibi alios in obscurissimis
locis reconditos. eiꝰq noticiã ipsa
locoꝵ obscuritate fugientes. Iam uͦ
illud qd̾ hñt tue litt̃ȩ ut om̃a õĩno
dicamꝰ. quib heretici a u̾itate dissen¬
qͣntominꝰ possum qͥa om̃a scire nõ
possũ  Sunt n heretici qd fatendũ
est. qui singłis nõ multo amplius
dogmatib oppugnant regłam ue¬
ritatis: sicut macedoniani uł foti¬
nianiatq alii quic̃q se ita habent.
Illi aũ ut ita dixerĩ fabulones. id ÷
qui fabulas uanas. easde̾̃ q longas
pplexas q contexunt. tã multis dog¬
matib falsis pleni sc̃: ut ipsi qͦ illa
num̾are nõ possint. aut difficillime
possuit. Nec ulli alieno ulla heresis
facile sic innoteseit ut suis. Uñ nec
earũ quas cõmemoraui. om̃a dog¬

Expanded text:
quam hoc nostrum: quamvis nec ipsum, licet hominem doctissimum, omnes haereses arbitrer indagare potuisse. Et certe Abeloitas nostrae regionis haereticos, quantum existimo, ille nescivit: sic forte et alibi alios in obscurissimis locis reconditos, ejus notitiam ipsa locorum suorum obscuritate fugientes. Jamvero illud quod habent tuae litterae, ut omnia omnino dicamus, quibus haeretici a veritate dissenquanto minus possum, qui omnia scire non possum? Sunt enim haeretici, quod fatendum est, qui singulis, vel non multo amplius, dogmatibus oppugnant regulam veritatis: sicut Macedoniani vel Photiniani, atque alii quicumque ita se habent. Illi autem, ut ita dixerim, fabulones, id est, qui fabulas vanas easdemque longas perplexasque contexunt, tam multis falsis dogmatibus pleni sunt, ut ipsi quoque illa numerare non possint, aut difficillime possint. Nec ulli alieno ulla haeresis facile sic innotescit, ut suis: unde nec earum quas commemoravi, omnia dog
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nõ puto. utrũ om̃s sint utiq
nescio: ⁊ ideo qduis me loquente
fuuri: nõ saltẽ potest me cognoscen¬
te comp̃hendi. Audiui scͥpsisse de
heresib scm̃ iħeronimũ: s ipsum
eiꝰ opꝰsculũ nec in nr̃a bibliotheca
inuenire poteramꝰ: nec uñ possit

Expanded text:
quod non puto, utrum omnes sint utique quod non puto, utrum omnes sint utique nescio. Et ideo quod vis me loquente finiri, non saltem potest me cognoscente comprehendi. Audivi scripsisse de haeresibus sanctum Hieronymum, sed ipsum ejus opusculum nec in nostra bibliotheca invenire potuimus, nec unde possit
Abbreviated transcription (Latin):
etiam si nõ peccass fuisse corpore
moriturũ: neq ita mortuũ me¬
rito culpe s conditione naturȩ.
Obiciut᷑ eis et alia ñnulla̾ s ista
st̾ maxima: ex quib intelligunt᷑
& illa uł cuncta uł pene cuncta
pend̾e. Ecce gͣmultas cõmemora¬
uimꝰ hereses: nec tñ modũ tuȩ
postulationis impleuimꝰ. Ex quo
eiũ xp̃iana religio. ut tuis utar.
hereditatis ꝓmissȩ nom̃ accepit.
quȩ hereses ortȩ sunt. quomͦ cõ¬
memorare om̃s potui: qui om̃s
nosse nõ potui: Qd̾ id̾o existimo
quia nullꝰ eoꝵ quoꝵ de hac re scͥ¬
pta legi. om̃s posuit: qnqͥdeminue¬
ni apud aliũ quas ap̃ aliũ nõ in¬
ueni: ⁊ rursus ap̃ istũ quas ille ñ
posuit. Ego aũ ꝑꝑea plures quã
ip̃se recolens. ap̃ ullũ eoꝵ inuenire
nõ potui. Uñ merito credo nec me
potuisse om̃s. quia nec om̃s qui de
hac re scͥpserunt legere potui: neq
hoc quẽꝙͣ eoꝵ uideo fecisse qͦs legi.
postremo etiã si om̃s forsitan posui

Expanded text:
 peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa vel cuncta, vel pene cuncta pendere. Ecce quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promissae nomen accepit, quae haereses ortae sint, quomodo commemorare omnes potui, qui omnes nosse non potui? Quod ideo existimo, quia nullus eorum quorum de hac re scripta legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere potui, neque hoc quemquam eorum video fecisse quos legi. Postremo etiamsi omnes forsitan posui,
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ pelagiꝰ in episcopali iudicio
palestino dãnari metuens. dam¬
nare cõpulsus ÷: s in post̾ioribuᷤ
suis scriptis hoc inuenit᷑ docere.
iustoꝵ in hoc scło nullũ õm̃o hr̃e
pecc̃m: ⁊ ex his eccłam xp̃i in hac
mortalitate ꝑfici. ut sit oĩno sine
dimitte nob̾ debita nr̃a. Paruu¬
los .q̃ negant scd̾m adam carnali¬
ter natos contagiũ mortis antiq̃
pͥma natiuitate contͣhere. Sic ꝑ
eos sine ullo pecc̃i originał uincło
asserunt nasci. ut ꝓrsus nõ sit qd̾
eis oporteat scd̾a natiuitate duit¬
ti: s eos ꝓpt̾ea baptixari. ut rege¬
gationis uet̾is absolui. Nã ꝙ̃ si nõ
baptixent᷑ ꝓmitunt eis extͣ regnũ

Expanded text:
 in episcopali iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docere. iustorum in hoc saeculo nullum omnino habere peccatum et ex his ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut Dimitte nobis debita nostra. Parvulos etiam negant secundum Adam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda nativitate dimitti; sed eos propterea baptizari ut, regegationis veteris absoluti: nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum
Abbreviated transcription (Latin):
inanib cogitationib ad terrena ple¬
rũq deicim᷑. Non itaq in homi¬
num s indi ẽ potestate : ut habe¬
ant homines potestatẽ filii d̃i fieri.
Ab ipso quippe accipiunt eam quidd
cordi humano cogitationes pias. ꝓ
infiñe ꝓficiendum. ñ sumꝰ idonci eo¬
gitare aliqͥd quasi ex nobis met¬
ipsis. s sufficientia nr̃a exdo ẽ im¬

Expanded text:
inanibus cogitationibus ad terrena pleinanibus cogitationibus ad terrena plerumque dejicimur . Non itaque in hominum, sed in Dei est potestate, ut habeant homines potestatem filii Dei fieri . Ab ipso quippe accipiunt eam, qui dat cordi humano cogitationes pias, per in finem proficiendum, non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia n
Abbreviated transcription (Latin):
quebat᷑ que de fuga scłi scripsit:
docens hoc scłm ñ corpore s corde
fugiendũ: qđ nisi auxilio di fieri
ñ posse disseruit. Ait eñĩ. Frequens
nobis de fugiendo scło isto sermo: atq
utiña quã facilis sermo tam cautus
& sollicitus affectus. S qđ peiꝰ est
frequenter irrepit terrenaꝵ. illece¬
bra cupiditatũ. & uanitatũ o: f¬
fusio mente occupat: ut qđ stude-¬
as uitare. hoc cogites animoq uol¬
uas. Qđ eauere difficile ẽ homi¬
ni: exuere aute impossibile. De¬
uiq uoti magis eã esse rem quã effe¬
ctus testat᷑ ꝓpħa dicendo. Declina
cor meũ in testimonia tua : & ñ in a¬
uariciã. Non eni in potestate nr̃a
eor nr̃m & nr̃e cogitationes. q̃ im
ꝓuise obfusȩ mente animũq con¬
fundunt. atq alio trahunt ꝗͣ tu
ꝓposueris. Ad scłaria reuocant. mun¬
dana inserunt. uoluptariaingert̃.
illecebrosa intexunt. ipsoq tẽpore
quo eleuare mente paramꝰ. inserti

Expanded text:
quebatur quem de Fuga saeculi scripsit, quebatur quem de Fuga saeculi scripsit, docens, hoc saeculum non corpore, sed corde fugiendum: quod nisi auxilio Dei fieri non posse disseruit. Ait enim: Frequens nobis de fugiendo saeculo isto sermo; atque utinam quam facilis sermo, tam cautus et sollicitus affectus: sed, quod pejus est, frequenter irrepit terrenarum illecebra cupiditatum, et vanitatum offusio mentem occupat; ut quod studeas vitare, hoc cogites animoque volvas. Quod cavere difficile est homini, exuere autem impossibile. Denique voti magis eam esse rem quam effectus, testatur propheta dicendo, « Declina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam » . Non enim in potestate nostra cor nostrum et cogitationesiso offusae mentem animumque confundunt, atque alio trahunt quam tu proposueris: ad saecularia revocant, mundana inserunt, voluptuaria ingerunt, illecebrosa intexunt, ipsoque in tempore quo elevare mentem paramus, inserti
Abbreviated transcription (Latin):
si fuissent ex nob̃is mansissent utiq
nobiscum: Numqͥd gͦ hominum
nat᷑e due sunt: Absit. Si duȩ na¬
ture essent: gr̃a ulla ñesset. Nul¬
la eñi daret᷑ gratuta liberatio:
les. ꝑ seuerantiã usq infiñe acciꝑe
debiusse. Ds̃ aut̃ meliꝰ esse iudica¬
uit. miscere quosda ñ ꝑseuerat᷑os
certo numero scõꝵ suoꝵ: ut qͥb
ñ expedit in huiꝰ uitȩ temptatione
securitas. ñ possint esse securi.
Multos enĩ a ꝑniciosa elatione repri
& uoluntate di stat quistat. Potens
ẽ eñi ds statuere illũ. Non ergo se
ipsum. s d̾s. Herũtam̃ bonũ est ñ
altum saꝑe: s timere. In cogitatione
aut̃ sua uel eadit qͥsq uł stat. Si¬
eut aut̃ apłs ait. qđ in libro suꝑi¬
ori memoraui. ñsumꝰ idonei eogi¬
tare aliqͥd quasi ex nobismet ipsis.
s sufficientia nr̃a ex dõ est. Quem
secutus beatus ambrosiꝰ: audet
esse uerissimũ sentit. Hoc autem
ambrosiꝰ ut diceret in eo libro lo¬

Expanded text:
si fuissent ex nobis, mansissent utique si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum ? Numquid ergo hominum naturae duae sunt? Absit. Si duae naturae essent, gratia ulla non esset: nulli enim daretur gratuita liberatio, les, perseverantiam usque in finem accipere debuisse. Deus autem melius esse judicavit, miscere quosdam non perseveraturos certo numero sanctorum suorum; ut quibus non expedit in hujus vitae tentatione securitas, non possint esse securi. Multos enim a perniciosa elatione reprimet voluntate Dei stat, qui stat. Potens est enim Deus statuere illum : non ergo se ipse, sed Deus. Verumtamen bonum est non altum sapere, sed timere . In cogitatione autem sua vel cadit quisque, vel stat. Sicut autem Apostolus ait, quod in libro superiore memoravi, Non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Quem secutus et beatus Ambrosius audet esse verissimum sentit. 20. Hoc autem Ambrosius ut diceret, in eo libro lo
Abbreviated transcription (Latin):
in bonis st̃. Uerũ tam̃ quantum
ad iusticiã spectat & gr̃am: potest
qđuolo: An ocłs tuus nequã
est. qr ego bonꝰ sum: Hic ille si
dicat. eur ñ et mͥ: merito audi¬
et. O homoͥ tu qͥs es qui respon¬
deas do: Qũe certe in uno ur̃m
benignissimũ largitorẽ: in te uͦ
exactorem iustissimũ: innullo t̃n
cernis iniustũ. Cũ enĩ iustus esset
etiã si utrũq puniret: qui libe¬
rat᷑. habet unde gr̃as agat: qui
damnatis ñ om̃ibus quid om̃ib
deberet᷑ ostenderet. atq ita gr̃a¬
tis suam gr̃am uasis misedĩe cõ¬
mendaretͥ eur in eande causam¬
equã illum potiꝰ puniet. aut illũ
quã me potiꝰ liberabit: Hoc ñ
dico. si queris quare: qr fateor
me ñ inuenire qͥd dicam. Si & hoc
queris quart: Quia in hac re si¬
eut iusta ẽ ira eiꝰ. sicut magna ẽ.
miscd̃ia eiꝰ : ita inscrutabilia udicia
putas. nͥ qr ñ mentit᷑ qui dicit: ex
nobis exiert̃ s ñerant ex nobis. nã

Expanded text:
in bonis sunt: verumtamen quantum in bonis sunt: verumtamen quantum ad justitiam spectat et gratiam, potesvolo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? Hic ille si dicat, Cur non et mihi? merito audiet, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Quem certe in uno vestrum benignissimum largitorem, in te vero exactorem justissimum, in nullo tamen cernis injustum. Cum enim justus esset, etiamsi utrumque puniret: qui liberatur, habet unde gratias agat; qui damnatis non omnibus, quid omnibus deberetur ostenderet, atque ita gratius suam gratiam vasis misericordiae commendaret; cur in eadem causa me quam illum potius puniet, aut illum quam me potius liberabit? » Hoc non dico: si quaeris quare; quia fateor me non invenire quid dicam. Si et hoc quaeris quare; quia in hac re sicut justa est ira ejus, sicut magna est misericordia ejus, ita inscrutabilia judiciaputas, nisi quia non mentitur qui dicit, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ inquit ñ om̃ib : & hic respondeo.
qm̃ d̾s iudex ẽ. Ae ꝑ hoc & gratis
ab eo dat᷑ gr̃a: & iusto eiꝰ in aliis in¬
dicio demonstrat᷑ qͥd in eis quib da¬
tur conferat gr̃a. Non itaq simꝰ in¬
grati qđ sed̾m placitũ uoluntatis
suȩ in laude głe gr̃e suȩ tam multes
liberat misericors d̾s de tam debita
ꝑditione : ut sunde neminẽ liberarit
ñ esset iniustus. Ex uno quippe om̃s
in condemnationẽ ñ iniustã iudicati
st̾ ire: s iustã. Qi gͦ liberat᷑ gr̃am di¬
ligat: qui ñ liberat᷑ debitũ agnoscat.
Si in remittendo debito bonitas. inexi¬
uerũ etiã in geminoꝵ una atq
tade causa tam diuersum iudiciũ:
Nonne similis questio ẽ. eur indiu̾sa
causa idem iudicium: Recolamꝰ gͥ
illos oꝑarios in uinea qui toto die
laborauerunt: & eos qui hora una.
Nempe causa diuersa ẽ impensi labo
Ita quippe eiꝰ erga alios fuit lar¬
gitas: ut erga alios nulla esset
iniquitas. & isti quide utriq

Expanded text:
 inquit, « non omnibus? » Et hic respondeo, Quoniam Deus judex est. Ac per hoc et gratis ab eo datur gratia; et justo ejus in aliis judicio demonstratur, quid in eis quibus datur conferat gratia. Non itaque simus ingrati, quod secundum placitum voluntatis suae, in laudem gloriae gratiae suae tam multos liberat misericors Deus de tam debita perditione, ut si inde neminem liberaret, non esset injustus. Ex uno quippe omnes in condemnationem non injustam judicati sunt ire, sed justam. Qui ergo liberatur, gratiam diligat, qui non liberatur, debitum agnoscat. Si in remittendo debito bonitas, in exiverum etiam in geminorum una atque eadem causa, tam diversum judicium? » Nonne similis quaestio est, cur in diversa causa idem judicium? Recolamus igitur illos operarios in vinea qui toto die laboraverunt, et eos qui hora una: nempe causa diversa est impensi laborIta quippe ejus erga alios fuit largitas, ut erga alios nulla esset iniquitas. Et isti quidem utrique