comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rus. cecee. quã .ł. Inde deniq ⁊ in para¬
bola eugłii quã supͣ posuimꝰ saluator
elearar sac̾dos ñ scribit᷑ ad omẽm po¬
deunt. Ait enĩ. Et dixͣ elearar sac̃dos
ad uiros uirtiitis. qͥ reu̾tebant᷑ de p̃¬
lio. Uides gͦ qͦm ad uiros uirtutis lo¬
quat᷑ sermo dñi. Piri enĩ uirtutis ft̃.
qͥ ad bellũ ꝓcedt᷑. Si qͥ uͦ pugnare nõ

Expanded text:
 quinquaginta. Inde denique et in parabola Evangelii quam supra exposuimus, Salvator Eleazar sacerdos non scribitur ad omnem podeunt. Ait enim: Et dixit Eleazar sacerdos ad viros virtutis qui revertebantur de praelio. Vides ergo quomodo ad viros virtutis loquitur sermo Domini: viri enim virtutis sunt qui ad bella procedunt. Si quis vero pugnare non
Abbreviated transcription (Latin):
todi Est.⁊ aliꝰ rex madian. hue: ⁊ hic in¬
ep̃tat᷑ irritatio. Uides quales st̃. qͥ reg¬
ant quã uitioꝵ nomina q̃ regnant in homini¬
Qi oferunt in lege:⁊ ñ tã gentiũ bel¬
ua quã c̃cupiscentiarũ carnaliũ q militañ
adusus animã describunt᷑. Peniq hiiqͥ in
utis regnant. qͥnq reges ẽe dicunt᷑. Et ut
eudentissime doceam̃. qr om̃e uitiũ qd¬
utũ regnat in corpore: ex quinq sensib pen
madianitarũ: ut ultra uitia ñ regnet̃
peos s iustitia: nec scandalũ uideant s̃
udeant s ad edificationẽ: Ap̃ madiani

Expanded text:
t et alius rex Madian Ur, et hic interpretatur irritatio. Vides quales sunt qui regm quam vitiorum nomina quae regnant in hominibus, referuntur in lege; et non tam gentium bella quam concupiscentiarum carnalium quae militant adversus animam describuntur. Denique hi qui in vitiis regnant, quinque reges esse dicuntur: ut evidentissime doceamur quia omne vitium, quod regnat in corpore, ex quinque sensibus peMadianitarum, ut ultra vitia non regnent per eos, sed justitia, nec ad scandalum vileant quae vident, sed ad aedificatione
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ acceꝑat: Cũ aut̃ transiuit in egyptũ
i stetit ante pharaonẽ: cõmutauit nom̃¬
fanec: qd̃ lingua sua pharao de secretoꝵ
sar nominat᷑. Et̃ ananias atq ararias. &
misael: sydrac misach:⁊ abdenago uoci¬
tant᷑. Uides gͦ. qr tã isrłiticoꝵ quã etiã
barbaroꝵ hominũ noĩa ñ fortuitu. s p
reb ⁊ causis aptant᷑ in lege. Igit᷑ ma¬
dianitarũ regẽ̾ moyses appellaũ ꝓut
ipse censuit appellandũ. Beluina inqͥt
feritas ẽ. q̃ regnat in madianitis. Et
anitas. Regnat gͦ ⁊ in anitas in ma¬
hanitarũ gente. Est enĩ reuera. multa in¬
anitas. ⁊⁊ uanitas in hoc mundo. immo &¬
uinitas uanitatũ ⁊ oĩa uanitas. quã dei
mles supare debet ⁊ uincere. Nmeit aut̃¬

Expanded text:
 acceperat? Cum autem transivit in Aegyptum, et stetit ante Pharaonem, commutavit nomφανήχ, quod lingua sua Pharao de secretorusar nominatur, et Ananias atque Azarias et Misahel, Sidrac, Misac, Abdenago vocitantur. Vides ergo, quia tam Israeliticorum quam etiam barbarorum nomina hominum, non fortuitu, sed pro rebus et causis aptantur in lege. Igitur Madianitarum regem Moyses appellavit, prout ipse censuit appellandum, Belluina, inquit, feritas est, quae regnat in Madianitis. Et anitas. Regnat ergo inanitas in Madianitarum gente. Est enim revera multa inanitas et vanitas in hoc mundo, imo vanitas vanitatum, et omnia vanitas , quam Dei miles superare debet et sincere. Vincit aut
Abbreviated transcription (Latin):
filii gad ⁊ dimidie trib manasses
hereditatẽ capiant a moyse trans
iordanẽ: qr erant illis peccora mul¬
ta p̃ ceteris tribub: ⁊ qr dic̃ ad eos
moyses uid̾ete ne exacerbetis dm̃. si¬
cut ⁊ illi . xͤ. qui missi st̃ cũ iħu & ca¬
leph explorare t̾rã: ⁊ dicebant quia

Expanded text:
filii Gad, et dimidia tribus Manasse, haereditatem capiunt a Moyse trans Jordanem, quia erant illis pecora multa prae caeteris tribubus? et quia dicit ad eos Moyses: Videte ne exacerbetis Deum, sicut et illi decem qui missi sunt cum Jesu et Caleb explorare terram et dicebant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tis intelligi. S ⁊ illud in loco memorare
aptissimũ duco. qd abraham cũ audir&.
illũ diuitẽ positũ in torm̃tis. rogare
se ut dimitteret᷑ ⁊ ueniens moneret
illos. Non utiq homines aliqͦs dicebat
moyses ea nominauit. Dicat gͦ aliqͥs. cũ:
ħ ita scripta sint. si abrahã me ad moi¬
ysi dicta transmittit ut legens ea eua¬

Expanded text:
tis intelligi. Sed et illud in loco commemorare aptissimum duco quod Abraham cum audisset illum divitem positum in tormentis rogare se ut dimitteretur, et veniens moneret  illos . Non utique homines aliquos dicebat Moysen ea nominavit. Dicat aliquis: Cum haec ita scripta sunt, si Abraham me ad Moysi dicta transmittit, ut legens ea
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ d̾s. ut intellectũ dare dignet᷑ se dig
nũ. quo hȩc ut decet de dĩ u̾bis intelligẽ¬
possimꝰ ⁊ adu̾tere. Om̃s qui sub lege dei
uiuimꝰ. ⁊ in ȩccłia eiꝰ habem᷑: aliqui sub
patrib. aliqui sub uiris agimꝰ. Et si qͥdẽ
paruula eͣ aĩa. ⁊ mitia ht in eruditio¬
nib diuinis: hȩc sub patre agere credẽ¬
da e. Si uͦ iã adultior facta ẽ. ita ut ui
ri potens sit ad cͣcipiendũ sem̃ u̾bi dĩ &¬

Expanded text:
est Deus, ut intellectum dare dignetur, si dignum est: quo haec ut decet, de Dei verbis intelligipossimus advertere. Omnes qui sub lege Dei vivimus et in Ecclesia ejus habemus, aliqui sub patribus, aliqui sub viris agimur. Et siquidem parvulo est anima, et initia habet in eruditionibus divinis, haec sub patre agere credenda est. Si vero jam adultior facta est ut viri, ita potens sit ad concipiendum semen verbi Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tͣrȩ : ⁊ imaginẽ eoꝵ extͣminauert᷑ de ci¬
ũsas hominũ gtͣs. Nisi enĩ uicissent eas.
nͣ potuissent caꝑe ex eis captiuos omnẽ
hẽ credentiũ numerũ: ⁊ ꝑducere eos ad
obedientia xͥ. ⁊ subdere eos iugo eiꝰ sua¬
ui: ⁊ imponere eis onꝰ eiꝰ leue:. Quis gͦ ita
beatꝰ ẽ qui succedat eis in his p̾liis: ⁊ in¬
tͣficiat om̃s madianitas: ⁊ iustificetur
ex sanguine eoꝵ: Sanguinẽ enĩ demo¬
nũ fundere dr̃: qui eripit eos quib il¬
li dominant᷑. Lauabit᷑ autͣ ab hoc san¬
guine: ⁊ purificabit᷑ in regnodĩ: ut
purificatus ⁊ mundus effectꝰ possit
ingredi scãm euiitatẽ dĩ. aꝑiente sibi

Expanded text:
em eorum exterminaverunt de civersas daemonum gentes. Nisi enim vicissent eas, non potuissent capere ex eis captivos, omnem hunc credentium numerum, et perducere eos ad obedientiam Christi et subdere eos jugo ejus suavi, et imponere eis onus ejus leve. Quis ergo ita beatus est, qui succedat eis in his praeliis, et interficiat omnes Madianitas, et justificetur ex sanguine eorum? Sanguinem enim daemonum fundere dicitur, qui eripit eos quibus illi dominantur. Lavabitur autem ab hoc sanguine et purificabitur in regno Dei, ut purificatus et mundus effectus possit ingredi sanctam civitatem Dei, aperiente sibi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ inquit dñs ad moysen dicens. Uleisce¬
ee ultionẽ filioꝵ isrł de madianidis.¬
Igit᷑ scandiala q̃ acciderant isrłitis. qm̃
tgiuersatione madianitarũ acciderañ.
ipsi enĩ subornauerant mulieres qͣ eos de¬
eipent ut peccarent corã dño. illi quidẽ
q peccato suo ꝑtulert̃ uindietã. medio¬
erius tam̃ & partiꝰ: hii uͦ qͥ eis fuerant
eausa peccandi multo uehemͣtiori subia¬
uus cent ultioni. linde edocem᷑. qr longe¬
is sit grauiꝰ. aliis causã p̃bere peccati. quã:¬
prt ipsũ unũ quẽq peccare. sic̃ ⁊ dñs desig¬
nat cũ dic̃. qr meliꝰ fuerat hoĩ illi non.¬
nis nasci. aut molã asinariã ligari circa¬
÷ collũ eiꝰ. ⁊ p̃cipitari in ꝓfundũ maris. Qͣ.
ut scandaliz et unũ de pusillis istis. si
illud dici: uͥ recto itinere ambulanti de¬
ceptio struit᷑ ad peccatũ. ⁊ subicit᷑ causa
peccandi: sic̃ ⁊ madianite ambulantib¬

Expanded text:
cere prius filios Israel de Madianitis,Igitur scandala quae acciderant Israelitis, quoniam tergiversatione Madianitarum acciderant ipsi enim subornaverant mulieres, quae eos deceperant ut peccarent coram Domino, illi quidem pro peccato suo pertulerunt vindictam, mediocrius tamen et parcius; hi vero qui eis fuerant causa peccandi, multo vehementiori subjacent ultioni. Unde edocemur, quia longe sit gravius causam praebere peccati, quam ipsum unumquemque peccare. Sic et Dominus designat cum dicit, quia melius fuerat hominem non nasci, aut molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari in profundum maris, quam ut scandalizet unum de pusillis istis . Sidalum dico, ubi recto itinere ambulandi deceptio aliqua struitur ad peccatum, et subjicitur causa peccandi: sicut et Madianitae ambulantib
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝓpħis ñ eredunt samarite. ex qͥb uossit
resurrectionis mortuoꝵ fides latiꝰ apꝓbari.
ex his saltĩ moysi libris qͦs recipiunt ⁊ ꝙͦ
auctoritatẽ fatent᷑ c̃uincendi st̃ ⁊ curandi.
si tam̃ oportet ⁊ babyloniã curari. Est gͦ
locus hic. resurrectionẽ mortuoꝵ eiudent᷑
ostendens. Designat enĩ ẽẽ popłm. eui post
obitũ suũ moyses adungendus sit. ⁊ ad qͦs
ꝓ sius meritis transferendus. Post ħ le quu

Expanded text:
ergo prophetis non credunt Samaritae, ex quibus resurrectionis mortuorum fides latius approbatur, ex his saltem Moysi libris quos recipiunt et quorum auctoritatem confitentur, convincendi sunt et curandi, si tamen oportet et Babyloniam curari. Est ergo locus hic resurrectionem mortuorum evidenter ostendens. Designat enim esse et populum, cui post obitum suum Moyses adjungendus est, et ad quos pro suis meritis transferen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eminentiores hoꝵ. de illis ñ dr̃ qd̾ sub
uiro sirit : s audi quomͦ de semetipso sui¬
q similib ꝓnuntiet paulus. Donec oc¬
curramꝰ inquit om̃s in uirũ ꝑfectũ. in
mñsurã etatis plenitudinis xp̃i. fluie gͦ¬

Expanded text:
et eminentiores, hoc de illis non dicitur, quod sub viro sint. Sed audi quomodo de semetipso suique similibus pronuntiet et Paulus: Donec occurramus, inquit, omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi
Abbreviated transcription (Latin):
minuit᷑ c̃sequent᷑ etiã iuimerus hostia¬
rũ. Sic etiã ꝓ dispentione totiꝰ mundi.
rationẽ purificationis inellige. Indigeñ
enuĩ purificatione: ñ solũ ꝗ̃ in t̾ris ft̃. s
ei qͣ mn celis. Imminet nãq ⁊ celis ꝑditio

Expanded text:
minuuntur consequentes etiam numeri hostiaminuuntur consequentes etiam numeri hostiarum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rationem purificationis intellige. Indiget enim purificatio non solum quae in terra sunt, sed et quae in coelis. Imminet namque et coelis perditio.
Abbreviated transcription (Latin):
peceati ipsus diu̾se nꝰ uariȩ qualitates
fuert᷑. diu̾soꝵ animaliũ mandant᷑ hostiȩ:
ꝓculdubio q̃ cͣuenirent uarietatib pecca¬
toꝵ. Sic gͦ efficit᷑ alius quidẽ scõꝵ siue an
głoꝵ ut diximꝰ siue hoĩm uitulus qͥ in illa
festiuitate int̾ueniat ꝓ p̾płi delictis a¬
ieͣ aũ aries in alia festiuitate: quoꝵ int̾res¬
sione fiat purificatio ꝓpeccatis. Iđ si pu¬
rificari potuerint hoĩes a peccatis ⁊ esse
puriores. minuunt᷑ ⁊ hostie. Si aut̃ ꝓpec¬
catis stͣ hostiȩ ⁊ ꝓ multitudine. peccator
multitudines st̃ sine dubio ⁊ ꝓ exigui¬
tate miniunt᷑. huiꝰ aũ rei in pͣsentib lo¬
cis seripture habemꝰ indicia: id ẽ in ulti¬
ma festiuitate scrnophegie cũ ꝑ ocꝰto dies
hostie iubent᷑ offerri. Et pͥma quidẽ die
quasi adhue in abundantia peccatoꝵ xiii
nutis ut pote peccatis imminuunt᷑ ⁊ hos
b deficiente ꝑ dies multit idine peccatoꝵ.

Expanded text:
peccati ipsius diversae et variae qualitates peccati ipsius diversae et variae qualitates fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae, procul dubio quae convenirent varietatibus peccatorum. Sic egelorum, ut diximus, sive hominum vitulus, qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autem aries in alia festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari potuerint homines a peccatis et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio tate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorum, qunutis ut pote peccatis, minuuntur et hosbus deficiente per dies multitudine peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
one diuina uelut aries. aut uitulus. aut
hyrcus oblatꝰ ẽẽ sacͥficiũ. ob purificatio¬
ne pͥpło impetrandã accipi potest. Aut
n t uidet᷑ ut aries aut hyreꝰ. holocaus¬
tũ se optulisse. paulus ꝓ pͦpło isrł eũ di¬
cebat. optabã ⁊ ego ipse ẽẽ anathema a¬
carne: uis aut̃ scire. qͥ se hostiã paulus
offerat uigulandã: audi enĩ ⁊ in aliis
⁊ festiuitate tabnacłoꝵ quasi hyreus.
aut uitulus. aut aries offerat᷑. ad recõ¬
ciliandũ hoĩb dm̃. Donec enĩ st̃ peccata.
necesse ẽ requiri n hostias ꝓ peccatis. Nã
pone ũbi grã ñ fuisse peccatũ. Si ñ fu¬
isset peccatũ. ñ necesse fuerat filiũ dĩ¬
agnũ fieri: nec opꝰ fuerat eũ in carne
positũ iugulari. s mansisset hoc qd̾ in
principio erat dĩ u̾bũ. Yerũ qm̃ intro¬
uit peccatũ in hc̃ mundũ. peccati au¬
tẽ necessitas ꝓpitiationẽ requirit: &
ꝓpitiatio ñ fit nͥ ꝑ hostiã: necessariũ
fuit ꝓuideri hostias ꝓ peccato. Et qmͣ̃

Expanded text:
one divina velut aries, aut vitulus, aut hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulum pro populo Israel, cum dicebat: Optabam autem ego ipse anathema carnem ? » Vis autem scire, quod se hostiam etiam Paulus offerat jugulandam? Audi eum et in aliis pro festivitate Tabernaculorum, quasi hircus aut vitulus, aut aries offeratur, ad reconciliandum hominibus Deum. Donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam pone, verbi gratia, non fuisse peccatum. Si non fuisset peccatuagnum fieri, nec opus fuerat eum in carne positum jugulari, sed mansisset hoc, quod in principio erat Deus verbum. Verum quoniam introivit peccatum in hunc mundum, peccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam, necessarium fuit provideri hostias pro peccato. Et quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
magis ht̃ in se qd̃ offerat dõ. In illo nã¬
q ẽ habitacłm uirtutũ. in illo oĩs intel¬
lectus scientiȩ : in illo ẽ duinȩ imagi¬
nis innouatio. Qͥ eũ spociẽ suã q̃ ex ini¬
tio a d̾o factus ẽ recuꝑauerit. ⁊ uirtutũ¬
⁊ tẽ iã ñ hõ solũ. s homo homo dicet᷑. slã
qͥ nt̾iorẽ hominẽ ñ excolit qͥ illiꝰ curam
ñ gerit. qͥ uirtutib eũ ñ instruit. mori¬
b ñ adornat. duinis institutionib ñ ex¬
ercet. sapientiã dĩ ñ quęrit. scientiȩ serip¬
turarũ oꝑam ñ impendit. hic ñ potest

Expanded text:
o. In illo namque est habitaculum virtutum; in illo omnis intellectus scientiae; in illo est imaginis innovatio: qui cum speciem suam, quae ex initio a Deo facta est, recupaverit, et virtutused homo dicetur. Nam qui interiorem hominem non excolit, qui illius curam non gerit, qui virtutibus eum non instruit, moribus non ornat, divinis institutionibus non exercet, sapientiam Dei non quaerit, scientiae Scripturarum operam non impendit, hic non potest
Abbreviated transcription (Latin):
Inde nascet᷑ generosa ꝓgenies. inde
pacientia. inde mansuetudo. ⁊ cari¬
tas: atq omĩũ uirtutũ ples uene¬
randa succedet. Qđ si infelix aĩadi¬
uini u̾bi dereliquerit sc̃a conubia.
⁊ in adulterinos se cõplexus diaboli.
alioꝵq demonũ illecebris decepta
tradiderit. generabit sine dubio eti¬
Omĩa gͦ peccata. filii st̃ adulteri. ⁊ filiis
nicationis. unde ostendit᷑ qd̾ ꝑ singula

Expanded text:
Inde nascetur generosa progenies; inde itia; inde mansuetudo et charitas, atque omnium virtutum proles veneranda succedet. Quod si infelix anima divini verbi dereliquerit sancta connubia, et in adulterinos se complexus diaboli, aliorumque daemonum illecebris decepta tradiderit, generabit sine dubio etiOmnia ergo peccata, filii sunt adulterii, et filii fornicationis. Unde ostenditur quod per singula
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ ⁊ saluatoris nr̃i refert᷑. consequens
uidet᷑ qd̾ etiã cetera animalia. qͣ his eisdẽ
purificationib deputata st̃. referri de¬
beant similit᷑ ad aliquas ꝑsonas. q̃ pu¬
rificationis aliquid humano generi cõ¬
ferant. Uide gͦ ne forte sic̃ dñs ⁊ sal¬
uator nr̃ qͣsi agnꝰ ad occisionẽ duc̾tus.

Expanded text:
ri refertur, consequens videtur, quod etiam caetera animalia, quae his ejusdem purificationis usibus deputata sunt, referri debeant, similiter ad aliquas personas, quae purificationis aliquid humano generi conferant. Vide ergo ne forte sicut Dominus et Salvator noster « quasi agnus ad occisionem ductus
Abbreviated transcription (Latin):
uolues eos ⁊ mutabunt᷑. Intuere gͥ totiꝰ
mundi id ẽ celestiũ a. trestriũ ⁊ infer¬
noꝵ purificationẽ uide quantis ista oĩa
indigeant hostiis. qͣntos requirant ui¬
tudos qͣntos arietes. qͥntos hẏrcos: s in
his om̃b unꝰ ẽ agnꝰ. qͥ totiꝰ mundi
tuit auferre. peccatũ. Et idõ cessauert̃
exters hostie: qr talis fuit ħ hostia.
ut una sola sufficeret ꝓ tetiꝰ mundi. sa¬
uite deteri enĩ p̃cib percata. hic solꝰ
potestate dimisit. Dicebat enĩ. fiu. re¬
missa st̃ tͥ peccata tua. Sic gͦ imbuitur
mundus pͥmꝰ ꝑ diu̾sas hostias remissionẽ
querere peccatoꝵ donec ueniat ad hostiã
ꝑfectã. ad hostiã consũmatã. agniculũ ꝑ¬

Expanded text:
es eos et mutabuntur . Intuere igitur mundi, id est, coelestium, ac terrestrium, et infernorum purificationem. Vide quantis indigent ista omnia hostiis, quantos requirant vitulos, quantos arietes, quantos hircos. Sed in his omnibus unus est agnus, qui totius mundi potuit auferre peccatum. Et ideo cessaverunt caeterae hostiae, quia talis fuit haec hostia, ut una sola sufficeret pro totius mundi salute. Caeteri enim precibus peccata, hic solus potestate dimisit. Dicebat enim: Fili, remissa sunt tibi peccata . Sic ergo imbuitur mundus, primo per diversas hostias remissionem perquirere peccatorum, donec veniat ad hostiam perfectam, ad hostiam consummatam, agnum ann
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ut oues occisionis referenda uide¬
ant᷑. siue etiã ad suꝑiores uirtutes qͥb
ꝓcuratio humani gnis data ẽ. qͥ faci¬
le audeat affirmare: Neq enĩ ħ ani¬
malia ꝑ speciẽ. s ꝑ figurã referri.
mutatꝰ sit ⁊ conu̾sus in speciẽ agni. Di¬
gentiã dedit: tat extitit humano gnĩ
quasi agni hostia immaculata ⁊ inno¬
cens qua placari hoĩb diuina credunt᷑.
Sie gͥ fortassis ⁊ si qͥs ẽ angłoꝵ celestiũq
uirtutũ. aut si qͥ iustoꝵ hominũ: uł eti¬

Expanded text:
sumus sicut oves occisionis , referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis facile audeat affirmare? Neque enim haec animalia per speciem, sed per figuram referri amutatus sit et conversus in speciem agni. Digentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina creduntur. Sic ergo fortassis et si quis est angelorum coelestiumque virtutum, aut si qui justo
Abbreviated transcription (Latin):
magistri ẽe̾ ꝓpt̾ tẽpus. rursus indige¬
tis ut doceamini q̃ stͣ elem̃ta exordii ser¬
monũ dĩ. ⁊ facti estis qͥb lacte sit opꝰ
ñ cibo sorti. Oĩs enĩ qui lacte alit᷑. ex¬
pers ẽ sermonis uistitiȩ. Paruulus enĩ:.
Perfectoꝵ uͦ ẽ cibus solidus. qͥ ꝓ possi¬
bilitate sum̃di. exercitatos habent sen¬
sus ad discretionẽ boni uł mali. Et itũ
in aliis. litterã legis omne̾q huiꝰ mun

Expanded text:
magistri esse propter tempus, rursus indigetis ut doceamini quae sint elementa exordii sermonum Dei, et facti estis quibus lacte opus sit non cibo forti. Omnis enim qui lacte alitur, expers est sermonis justitiae: parvulus enim est. Perfectorum vero est cibus solidus, qui pro possibilitate sumendi, exercitatos habent sensus, ad discretionem boni et mali . Et iterum in al
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ cedit ista q̃ ex parte ẽ: ita ⁊ ꝑfectȩ
ꝓphetie cedit ista qͣ ex parte. ẽ: ita ⁊ ꝑfectȩ
festiuitati cedit ista q̃ ex parte ẽ festiuitas.
Neq enĩ qd̃ ꝑfectũ ẽ mundus iste caꝑe po¬
test: uͥ ut diximꝰ necessitas corporis. nẽ cibũ
nc̃ potũ nc̃ somnũ suggerit : nc̃ etiã quan

Expanded text:
e cedit ista, quae ex parte est, et perfectae prophetiae cedit ista, quae ex parte est: ita et perfectae festivitati, cedit ista, quae ex parte est festivitas. Neque enim, quod perfectum est, mundus iste capere potest; ubi, ut diximus, necessitas corporis, nunc cibum, nunc potum, nunc somnum suggerit, nunc etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nda illi mundo qͥ uenturꝰ eͣ solis huuis
septuplũ lum̃ immo potiꝰ sedm scriptu¬
re. auctoritatẽ ipsũ ei da dnm̃ lum̃. pone
des. dominationes. atq ome nom̃ claris¬
simarũ celestiũq uirtutũ. ñ solũ qd in
p̃senti scło nominat᷑. s qđ in futuro. In

Expanded text:
 venturus est, solis hujus septuplum lumen: imo potius secundum Scripturae auctoritatem ipsum ei da Dominum. Lucem pone, des, dominationes, atque omne nomen clarissimarum coelestiumque virtutum, non solum, quod in praesenti saeculo nomin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: uelut auctorẽ scandali qd̃ immissũ ẽ
adhuc euidentiꝰ hoc mͦ. Et ait ad eos moy¬
ses. Cur uiuã reseruastis omnẽ feminã
Ipse enĩ st̃ q̃ filios isrł scdm ũbũ balaam
apostatas fecert᷑. Int̾ficiunt᷑ aũ ⁊ reges
madianitarũ. atq illi qͥ pͥus a mulierib
uicti st̃ nc̃ expiatione habita ⁊ gesta pe¬
nitentia etiã reges uincunt. Ex hoc intelli¬
gamꝰ qͣntũ ualeant cu̾si ad dñm: qͣntũ ꝓ¬
sit enĩdatio peccatoꝵ. Om̃s masculi. omnes
reges madianitarũ uincunt᷑ ⁊ ꝑimunt᷑

Expanded text:
, velut auctorem scandali quod immissum e, velut auctorem scandali quod immissum eadhuc evidenter hoc modo: Et ait ad eos Moyses: Cur vivam reservastis omnem feminam? Ipsae enim sunt quae filios Israel secundum verbum Balaam apostatare fecerunt. Interficiuntur et reges madianitarum atque illi qui prius a mulieribus victi sunt, nunc expiatione habita, et gesta poenitentia, etiam reges vincunt. Ex hoc intelligamus quantum valet conversio ad Deum, quantum prosit emendatio peccatorum. Omne masculinum, omnes reg
Abbreviated transcription (Latin):
ualet unꝰ sc̃s orando: quã pecratores miu¬
meri p̃liando. Oratio sc̃a penetrat celum.
modis studendũ ẽ querere pͥmo ⁊ eusto¬
dire. iustitiã dĩ: quã si optinueris ⁊ ser ua¬
ueris. om̃s tͥ hostes ipsa subiciet. Si fue
in quo possis oĩa iacula maligni igrita
extinguere. talib enĩ instructus armis u¬
niu̾sa diaboli castra. omnẽ q eiꝰ fugabis ex¬
ercitũ: ⁊ cũ fiducia cantabis. Si c̃sistant
adũsũ me castra. ñ timebit cor meũ. di in¬
surgat in me pͣliũ: in hoc ego sꝑabo. Cõ¬
gre diunt᷑ gͦ.xii. adũsũ madianitas. &
int̾ficiunt inqͥt omẽ masculinũ eoꝵ: &
reges eoꝵ. ⁊ balaã filiũ beor int̾fecerunt
gladio cũ reliquis uulneratis eoꝵ. Qd̾in
suꝑiorib querebam᷑ qͦmͦ ꝓbari de scriptu¬
ris possit balaam c̃silio subornatas eẽ mu¬
lieres madianitarũ. q̃ deciꝑent filios isrł.
ad fornicandũ. p̃sens hic scripture. locus
euident᷑ ostendit dic̃s eũ ꝑemptũ gladio¬

Expanded text:
valet unus sanctus orando, quam peccatores innumeri praeliando. Oratio sancti penetrat coelum: modis studendum est quaerere primo et custodire justitiam Dei. Quam si obtuleris et observaveris, omnes tibi hostes ipsa subjiciet. Si fuerin quo possis omnia jacula maligni ignita exstinguere . Talibus enim instructus armis universa diaboli castra omnemque ejus fugabis exerciturm; et cum fiducia cantabis: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum; si insurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo us madianitas, et interficiunt, inquit, omnem masculum eorum, et reges eorum, et Balaam filium Beor interfecerunt gladio, cum reliquis vulneratis eorum. Quod in superioribus quaerebamus, quomodo probari de Scripturis possit, Balaam consilio subornatas esse mulieres Madianitarum, quae deciperent filios Israel ad fornicationem, praesens hic Scripturae locus evidenter ostendit, dicens eum peremptum esse gladio
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt.⁊ Rachon. ⁊ Sur. ⁊ hu& ⁊ Roboch.
Isti st̃ qͥ regnabant ap̃ madianitas. qͥs su¬
ꝑare. ⁊ penitꝰ debet extinguere. om̃ĩs qu
militat dõ. E uum nãq belu inꝰ uł feri¬
nꝰ int̾p̃tat᷑. Et qͦm poteris placere. ei qͥ te
ꝓbabit: si ñ abscideris a te ⁊ penitꝰ ꝑe¬
meris beluinos ⁊ fermos mores: Quo¬
m̃ poteris ad mansuetoꝵ beatitudinem
ꝑuenire: nͥ pͥus int̾ficias euumn: ⁊ morti
tradas totiꝰ iracundiȩ feritatẽ. Ego puto
ria narrauerit. s ꝓ causis ⁊ reb aptaue¬
rit. Nã putas. fuerit aliqͥs ita stultꝰ qui
hoc arbitror magis. qd̾ institutioni ani¬
marũ ꝓspexerit sermo huinꝰ: uolensos
tendere nob̾ qd̃ adu̾sus huiꝰmodi utia¬

Expanded text:
Raon, et Sur, et Ur, et Roboc. Isti sunt qui regnant apud Madianitas, quos superare et penitus debet exstinguere omnis qui militat Deo. Evim quoque belluinus vel ferinus interpretatur. Et quomodo poteris placere ei qui te probavit, si non abscideris a te et penitus peremeris belluinos et ferinos mores? Quomodo poteris ad mansuetorum beatitudinem pervenire, nisi prius interficias Evim, et morti tradas totius iracundiae feritatem? Ego puto ria narraverit, sed pro causis et rebus aptaverit. Nam putas fuerit aliquis ita stultus, qui hoc arbitror magis quod institutioni animarum prospexerit sermo divinus, volens nobis ostendere, quod adversus hujusmodi vitia
Abbreviated transcription (Latin):
dr sabba sabboꝵ. ⁊ fit in die pͥma m̃sis
memoria tubarũ. S qͥs ẽ qͥ festiuitatem
dare memoriȩ : ⁊ intra thesaurũ cordis
sui recondere: Qͥ gͦ hȩc fac̃. ⁊ in lege dĩ
meditat᷑ die ac nocͦte: iste festuitatẽ
gerit memoriȩ tubarũ.S ⁊ siqui potͤ
st̃ ꝓpħȩ ⁊ psallens dicere: canite ini¬
tio m̃sis tuba in die insigni festiuurta¬
tis eiꝰ. ⁊ qͥ seit in psalmis iubilare ei:
digne dõ agit sollẽpnitatẽ tubas ym.
Est ⁊ adhuc alia festiuitas. cũ affligt̃ ͥ
animas suas: ⁊ humiliant sȩ dõ festace iii¬
lebrantes. Omira festiuitas. Dies festꝰ. uo tii¬
cat᷑ afflictio aĩe. Hic enĩ inqͥt dies ẽ ꝓpi atid¬
tiationis. decima dies m̃sis septimi. Uide
gͦ. si uis diẽ festũ ag̾e. si uis ut letet᷑ ds̃
suꝑ te: afflige aĩam tuã. ⁊ humilia eã. Non
ei ꝑmittas explere desidia sua. nec c̾cedas
lasciuus euagari: s in qͣntũ fieri potest
afflige ⁊ humilia eã. Deniq ⁊ pasche fes¬

Expanded text:
r Sabbata sabbatorum, et fit in die prima mensis memoria tubarum. Sed quis est qui festivitatem dare memoriae, et intra thesaurum cordis sui recondere? Qui ergo haec facit et in lege Domini meditatur die ac nocte , iste festivitatem gerit memoriae tubarum. Sed et si qui potest  et psallens dicere: Canite in initio mensis tuba, in die insigni solemnitatis ejus , et qui scit in psalmis jubilare ei, digne Deo agit solemnitatem Tubarum.alia festivitas cum affligunt animas suas et humiliant, sed non festa celebrantes. O mira festivitas! Dies festus vocatur afflictio animae. « Hic enim, inquit, dies est propitiationis, decima die mensis septimi. » Vides ergo, si vis diem festum agere, si vis ut laetetur Deus super te, afflige animam tuam et humilia eam. Non ei permittas explere desideria sua, nec concedas ei lascivius evagari, sed in quantum fieri potest, afflige et humilia eam. Denique et Paschae fes
Abbreviated transcription (Latin):
cat de die in diẽ. iste sibi innouat noua¬
lia. ⁊ ñ seminat suꝑ spinas s suꝑ t̾rã bo¬
nã. q̃ reddat ei fructũ tricesimũ. aut se¬
xagesimũ. aut centesimũ. Iste gͦ ẽ qͥ iN
spũ seminat. ⁊ colligit fructꝰ spũs. Fruc¬
tus aut̃ sp̃c pͥmꝰ omĩũ ẽ gaudiũ. Et me¬
rito diẽ festũ nouoꝵ fructuũ agit. qͥ a
gaudiũ metit. Precipue si simul metat
&e pacẽ & patientiã ⁊ bonitatẽ ⁊ mansu¬
etudinẽ: aliosq hoꝵ similes fructꝰ si col¬
ligat. dignissime nouoꝵ fructuũ festi¬

Expanded text:
vat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas; sed super terram bonam, quae reddat ei fructum trigesimum, aut sexagesimum, aut centesimum. Iste ergo est qui in spiritu seminat, et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primum omnium est gaudium. Et merito diem festum novorum fructuum agit, qui gaudium metit. Praecipue qui simul metat et pacem, patientiam et bonitatem, et mansuetudinem, aliosque horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festi
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. nicħ uoluptuosũ. aut luxuriosũ uo¬
lt̃: s afflictionẽ aĩe. ⁊ amaritudine̾ hu¬
militatẽq deposcunt: qr qͥ se humiliat
ipse exaltabit᷑ ap̃ dm̃. Hoc gͦ deposcit
ꝓpitiationis dies. Cũ enĩ afflicta fuerit
aĩa. ⁊ humiliata ĩ c̾spectu dnĩ. tẽ ei reꝓ¬

Expanded text:
um, aut luxuriosum volunt, sed afflictionem animae, et amaritudinem, humilitatemque deposcunt: quia « qui se humiliat, ipse exaltabitur » apud Deum. Hoc ergo deposcit et propitiationis dies. Cum enim afflicta fuerit anima et humiliata in conspectu Domini, tunc ei pro
Abbreviated transcription (Latin):
totã se sapientiȩ lumini. totã calori
scĩ spͣc mancipauerit. subtilis ⁊ spũa¬
lis effecꝰta. quomͦ cerni ab hominibus
hendi: Animał nãq homo intelligere
⁊ discernere ñ potest sp̃ualẽ. ⁊ idõ dig¬
nissime diẽ festũ agit: ⁊ hostiã neo¬
fes meniȩ dño ut pote ꝑ ipsũ innouata¬
utas iugulabit. Quarto in loco int̾ festi
in qua festiuitate. agnꝰ occidit᷑. S ui¬
de tu agnũ uerũ. agnũ dĩ: agnũ qui
tollit peccata mundi. ⁊ dicito qr pas
li sensu comedant carnes agni: nos aũ
comedamꝰ carne̾ u̾bi dĩ. Ipse enĩ dixit.
Nisi comederitis carnes meas: ñ habe¬
bitis uitã in uob̃metipsis. Hec qd̾ mo¬
do loquim. carnes st̃ uͣbi dĩ. si tam̃ nõ
quasi infirmis olera: aut quasi pue¬
ris lactis alimoniã ꝓferamꝰ. Si ꝑfec¬
ta loquim᷑. si robusfa. si fortia: carneᷤ
uob ũbi dĩ apponimꝰ comedendas.
Ybi enĩ misticus sermo. uͥ dogmati¬
b ⁊ trinitatis fide repletꝰ ꝓfert᷑ ac

Expanded text:
totam se sapientiae lumini, totam calori sancti Spiritus mancipaverit, subtilis et spiritalis effecta, quomodo cerni ab hominibus rehendi? Animalis namque homo intelligere et discernere non potest spiritalem. Et ideo dignissime diem festum aget et hostiam neomeniae Domino, utpote per ipsum innovata jugulabit. Quarto in loco ponitur inter in qua festivitate agnus occiditur. Sed vide tu Agnum verum, Agnum Dei, Agnum qui tollit peccata mundi, et dicitli sensu comedant carnes agni, nos autem comedamus carnem verbi Dei. Ipse enim dixit: « Nisi comederitis carnes meas, non habebitis vitam in vobis ipsis . » Hoc quod modo loquimur carnes sunt verbi Dei, si tamen non quasi infirmis olera, aut quasi pueris lactis alimoniam praeferam: si perfecta loquimur, si robusta, si fortia, carnes vobis verbi Dei apponimus comedendas. Ubi enim mysticus sermo, ubi dogmaticus et Trinitatis fide repletus profertur ac
Abbreviated transcription (Latin):
uouit dõ fructũ uentris sui. ⁊ samuelẽ
c̃secrauit in tẽplo. Aliꝰ qđcũq sibi post
uictoriã redeunti occurrisset uouit dõ.
occurrente filia. uota lacrimanda ꝑ¬
soluit. Alii uitulos aut arietes. aut do¬
mos. aut alia huiꝰ modi ratione carentia
uota offert᷑ dõ. llle uͦ qͥ appellat᷑ narare¬
us: semetipsũ deuouit dõ. hoc ẽ enĩ uotũ
nazarei. qd̾ ẽ suꝑ omẽ uotũ. Nã filiũ offer¬

Expanded text:
vovit Deo fructum ventris sui, et Samuelem consecravit in templo . Alius quodcunque sibi post victoriam redeunti occurrisset, vovit Deo: et occurrente filia, vota lacrymanda persolvit . Alii vitulos aut arietes, aut domos, aut alia hujusmodi ratione carentia vota offerunt Deo. Ille vero qui appellatur Nazaraeus, semetipsum devovit Deo . Hoc est enim votum Nazaraei, quod est super omne votum. Nam si filium offer
Abbreviated transcription (Latin):
dala generet popło dĩ. ⁊ offensionẽ. diui¬
nã. atq iracundiã cȩlestẽ ꝓuocet ꝓlebi.
ut idoloꝵ sacͥficiis cõmunieando. uł stu¬
pris ac libidini seruendo: hic docꝰtranã
balaã tenere: dicendus ẽ. Est gͦ execra¬
uilis etiã corporis fornicatio. Quid enĩ
tã execrabile. quã tẽplũ dĩ uiolare de
tollere m̃bra xp̃i. ⁊ facere m̃bra mere¬
tricis muito tam̃ magis execrabil est
generalis illa fornicatio. in qua om̃e ge¬
nus peccati parit᷑ ctinet᷑. Generał aũ
fornicatio dirͣ. cũ aĩa quȩ in consortiũ
ũbi dĩ asscita ẽ ⁊ matrimonio eiꝰ quo¬
dã mͦ sociata: ab ullo alio alieno scilice¬
⁊ adu̾sario uiri illiꝰ. qͥ eã sibi despon.¬
dit in fide corrũpit᷑ ⁊ uiolat᷑. Est gͦ¬
⁊ sponsus ⁊ uir animȩ mundȩ ⁊ pudi¬

Expanded text:
ffensionem divinam atque iracundiam coelestem provocet plebi vel idolorum sacrificiis communicando, vel stupris ac libidini serviendo, hic doctrinam Balaam tenere dicendus est. Est ergo exsecrabilis etiam corporis fornicatio. Quid enim ita exsecrabile quam templum Dei violare, ac tollere membra Christi, et facere membra meretricis? Multo tamen magis exsecrabilis est generalis illa fornicatio, in qua omne genus peccati pariter continetur. Generalis autem fornicatio dicitur, cum anima, quae in consortium verbi Dei adscita est, et matrimonio ejus quodam modo sociata, ab ullo alio alieno, scilicet adversario illius viri qui eam sibi despondit, in fide corrumpitur et violatur. Est ergo sponsus et vir animae mundae et pudi
Abbreviated transcription (Latin):
nos uinei. lixuria ẽ. ⁊ libido. auaricia
hystoriȩ textꝰ edocuit. Uerũ qm̃ ioħes in
reuelatione sua ea q̃ in lege scđm hystori¬
am seripta st̃ adducit ad misteria diuina.
quoq ab illo datã expositionis regulã seqͥ.
nent doctrinã balaã. qͥ docuit balach mit¬
tere seandalũ in cͣspectu filioꝵ isrł: ut mã¬
ducarent iddoł unmolata ⁊ fornicarentus.
Ergo tẽporib ioħis apłi. erant quidã in ec¬
cłia ula ad quã scribebat docentes doct̾na
balaã. Putas ne ita accipiendũ ẽ. qd̃ fuerit̃s
debemꝰ adũtere: qd̾ si quis faciat opus
qdͣ ferit balach. is docꝰtrinã balaã doce
uideat᷑: Sic̃ ⁊ docꝰtrina iherabel in eadẽ
reuelatione memorat᷑. ñ qͦ aliquis ex
disciplinis iherabel doceat quȩ illa tradi¬
derit s qđ si qͥs ũbi eausa aut ꝓphas dĩ
ꝑsequat᷑ ut illa fecit. aut ad idola nl¬
quos decipiat. uł falsis cireũseriptionib¬

Expanded text:
a historiae textus edocuit. Verum quoniam Joannes in revelatione sua, ea quae in lege secundum historiam scripta sunt, adducit ad mysteria divina, et quoque ab illo datam expositionis regulam sequi, nent doctrinam Balaam: qui docuit Balac mittere scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ergo temporibus Joannis apostoli erant quidam in Ecclesia illa ad quam scribebat, docentes doctrinam Balaam. Putas-ne ita accipiendum est, quod fuerintdebemus advertere, quod si qui faciat opus quod fecit Balaam, is doctrinam Balaam docere videatur? Sicut et doctrina Jezabel in eadem Revelatione memoratur, non quo aliquis ex disciplinis Jezabel doceat quae illa tradiderit, sed quod si quis verbi causa aut prophetas Dei persequatur ut illa facit, aut idolis aliquos decipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
prent᷑ pͥus beelphegor qđ ẽ idolũ turpi¬
cudinis: Elec fuert̃ cͣsilia balaã. E b accep¬
Naex halach parat cͣtinuo exereitĩ. nõ
armis uixilib s femineo nitore cõpositũ.
⁊ furore bellico s libidinis flãma suecen¬

Expanded text:
secrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpisecrentur prius Beelphegor, quod est idolum turpitudinis. Haec fuerunt consilia Balaam. Quibus acceptis, Balac rex parat continuo exercitum, non armis, non viribus, sed femineo nitore compositum. Non furore bellico, sed libidinis flamma succen
Abbreviated transcription (Latin):
ut manducarent idolis immolata ⁊ for¬
nicarent᷑. Ex hoc gͦ apparet. qd̾ nequitia
usus sit balaã:⁊ csiliũ dederit regi talia
q̃dã dic̃s ad eũ. Popłs hic ñ ꝓpͥis uirib
s dm̃ colendo uinc̃. ⁊ pudicitiã c̃seruan¬
do. Si uis eũ uincere. pͥmo eoꝵ pudicitiã
deice. ⁊ sponte uincent᷑. S adu̾sũ ħ non
uirtute militũ. s mulierũ decore pug¬
nandũ ẽ: nec armoꝵ rigore. s mollicie
feminarũ. Procul hinc ꝓcul amoue ma¬
nũ armatoꝵ. ⁊ elecꝰtã congrega speciem
puellarũ. ludentes pedib eant. manib¬
q plaudentes. forma uinc̾ armatos. fer¬
rũ pulchritudo captiuat. Uincent᷑ ad spe¬
ciẽ. qͥ ñ uincunt᷑ ad pͣliũ. uerũ uͥ sen¬
serint eos mulieres moabitȩ uł madi¬
anitȩ manꝰ dedisse libidini. ⁊ peccato in¬
clinasse ceruices. ñ pͥus semetipsas cupi¬
entib p̾beant qͣm de sacͥficiis idoloꝵ
adquieuerint degustare. ut cogente
uibidine: c̃siliis obtemꝑent feminarũ ri cõ¬

Expanded text:
ut manducarent idolis immolata, et fornicarentur . Ex hoc ergo apparet, quod nequitia usus sit Balaam, et consilium dederit regi talia quaedam dicens ad eum: Populus hic non propriis viribus, sed Deum colendo vincit, et pudicitiam conservando. Si videjice, et sponte vincentur. Sed adversum haec non virtute militum, sed mulierum decore pugnandum est; nec armorum rigore, sed mollitie feminarum. Procul ergo hinc, procul amove armatorum manum, et electam congrega speciem puellarum. Ludentes pedibus erant, manibusque plaudentes. Forma vincit armatos, ferrum pulchritudo captivat. Vincentur a specie, qui non vincuntur ad praelium. Verum ubi senserint eos mulieres Moabitae vel Madianitae manus dedisse libidini, et peccato inclinasse cervices, non prius semetipsas cupientibus praebeant, quam de sacrificiis idolorum acquieverint degustare, ut cogente libidine, consiliis obtemperent feminarum, et con
Abbreviated transcription (Latin):
te enĩ ⁊ ñ ex integro. diẽ festũ in ħ mun¬
do positi celebramꝰ. Intͣpellam᷑ enĩ etiã si
nolumꝰ: ab onere carnis pulsam᷑: c̃cupiscẽ¬
tiis eiꝰ curisq ⁊ sollicitudinib tereb amur.
Corpus enĩ corruptibile ut ait ille sapien¬
tissimꝰ aggrauat animã. ⁊ depͥmit sensũ mul¬
ta cogitantẽ. Ex parte gͦ in hoc mundo scĩ

Expanded text:
e enim, et non ex integro, diem festum in hoc mundo celebramus. Interpellamur etiam si nolumus ab onere carnis, pulsamur a concupiscentiis ejus, curisque et sollicitudinibus terebramur. Corpus enim corruptibile, ut ait sapientissimus, aggravat animam, et deprimit sensum multa cogitantem . Ex parte enim in hoc mund
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ut ex parte die̾ festũ geramꝰ. Ut au¬
tẽ scias ħ̃ ita eẽ. redeamꝰ ad ipsius pau¬
li sermonẽ. quẽ de dieb festis ⁊ neome¬
niis posuit: ⁊ uide qͦmͦ obseruant᷑ di¬
xit. Nemo gͦ uos ait iudicet in cibo.

Expanded text:
est, ut ex parte diem festum geramus. Ut autem scias haec ita esse, redeamus ad ipsius Pauli sermonem, qui de diebus festis et de neomeniis posuit. Et vide quomodo observantem dixit: Nemo ergo, ait, ju
Abbreviated transcription (Latin):
płs. ⁊ fornicatꝰ ẽ in filias moab. ⁊ mui
tauert᷑ eos ad sacrificia idoloꝵ suoꝵ: ⁊
manducauit pͦpłs de sacͥficiis eoꝵ. ⁊ ado¬
rauert̃ idola eoꝵ. ⁊ c̃secratꝰ ẽ beelphego
⁊ iratꝰ eͣ furore dñs contra isrł. In his os¬
tendit᷑ illd̾ qd̃ sepe cõmemorauimꝰ. qr
balaã postquã dĩ uirtute c̾strictus ñ eͣ
ꝑmissus maledicere isrł. uolens tam̃ ba¬
ibi nͣ apparuit. in posteriorib tam̃ ipsiꝰ
libri numeroꝵ seriptũ refert᷑. s plenius

Expanded text:
pulus fornicans in filias Moab, quae vocaverunt eos ad sacrificia idolorum suorum; et manducavit populus de sacrificiis eorum, et adoraverunt idola eorum. Et consecratus est Beelphego. In his ostenditur illud quod saepe memoravimus: quia Balaam posteaquam Dei virtute constrictus, non est permissus maledicere Israel, volens tamibi non aperuit. In posterioribus tamen istius libri Numerorum scriptum refertur, sed plenius
Abbreviated transcription (Latin):
lio malignantiũ: sed ut tantũ ꝑ mandatiᷤᷤ
di circũeant. Circũcidit᷑ et ocłs. ne concu¬
piscat alienũ: ne uideat ad concupiscendũ
mulierẽ. Cui enĩ erga mulierũ formas las¬
qiuus et curiosus oberrat aspectus: iste in¬
circũcisus ẽ ocłis. S et si qͥs ẽ qui sic man¬
ducet et sic bibat sic̃ apłs precipit. ad glo¬
riã di manducat et bibit: iste circũcisus
ẽ gustu. Cuiꝰ aut̃ d̾s uent̃ est. et suauita¬
tib gule deseruit: huiꝰ incircũcisũ dixerĩ

Expanded text:
lium malignantium, sed ut tantum pro mandatis lium malignantium, sed ut tantum pro mandatis Dei circumeant. Circumcidatur et oculus, ne concupiscat alienum, ne videat ad concupiscendam mulierem. Cujus enim circa feminarum formas lascivus et curiosus oberrat aspectus, iste incircumcisus est oculis. Sed et si quis est, qui sive manducet, sive bibat, sicut Apostolus praecepit, ad gloriam Dei manducet et bibat , iste circumcisus est gustu. Cujus Deus venter est, et suavitatibus gul
Abbreviated transcription (Latin):
riis et fedis cupiditatib estuat. et ut bre¬
uit dicam. qͥ mecat᷑ in corde: hic incircũ¬
cisus ẽ corde. s & qͥhereticos m̃te sens ẽti¬
net. et blasphemas assertiones contͣ scien¬
tiam xp̃i disponit in corde: hic incircũcis
est corde. Qͥ uͦ purã fidem in conscientiȩ sin¬
ceritate custodit: iste circũcis ẽ corde: de qͦ
dici potest. Beati mundo corde: qr ipsi dm̃
uidebunt. Ego uͦ audeo ex simili etiã hec
ꝓpħicis uocib addere: qi sicut oportet auri¬
b et labiis. et corde. et carnis p̃putio scđ
ea que supͣ diximꝰ circũcidi: ita fortassis et
manus nr̃e indigent circũcisione. et pedes.
et uisus. & odoratus. et tactus. Ut enĩ ꝑfectꝰ
sit homo dĩ in omĩb: cuncta circũciden¬
da st̃ membra. Manus qͥdem a rapinis. a
furtis. a cedib: & ad sola oꝑa cł̃i pandende.
Circũcidendi st̃ pedes. ne ueloces sint ad ef¬
fundũ sanguinem. et ne intrent in consi¬

Expanded text:
riis et foedis cupiditatibus aestuat, et, ut breriis et foedis cupiditatibus aestuat, et, ut breviter dicam, qui moechatur corde, hic incircumcisus est corde. Sed et qui haereticos sensus mente retinet, et blasphemas assertiones contra scientiam Christi disponit in corde, hic incircumcisus est corde. Qui vero puram fidem in conscientiae sinceritate custodit, iste circumcisus est corde, de quo dici potest: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ego vero audeo ex simili, etiam haec propheticis vocibus addere, quia sicut oportet auribus et labiis et corde, carnis praeputio secundum ea quae supra diximus circumcidi, ita fortassis et manus nostrae indigent circumcisione, et pedes, et visus, et odoratus, et tactus. Ut enim perfectus sit homo Dei in omnibus, cuncta circumcidenda sunt membra: manus quidem a rapinis, a furtis, ac caedibus, et ad sola opera Dei pandendae. Circumcidendi sunt pedes, ne veloces sint ad effundendum sanguinem, et ne intrent in conci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃putiũ uidet᷑ esse: officiis naturalib eoi¬
tus et generationis deseruire. nemo quiꝰ
aubitet. siqͥs gͥ erga huiuscemodi motꝰ
non importunꝰ existat. nec statutos legib
tminos suꝑet. nec aliam feminã quã con¬
uigem legitimã nouerit. et in ea quoc
ipsa posteritatis tantũ modo eausa certis
et legitimis temporib agat: iste circũei¬
sus pputio carnis sue dicendus ẽ. Q sun
omem lascuuã ꝓruit. et ꝑ diu̾sos et illi¬
citos passim pendet amplexus. acꝙ a&l
omẽm libidinis gurgitẽ fert᷑ infrense
roborata. non solũ ab illicitis nefandisq
cubilib uerũ etiã a concessis et licitis tẽ¬
ꝑat. et tamquã uirgo sponsa xp̃i. castis
et pudicis uirginib floret: in quib uera
circũcisio carnis p̃putii facta ẽ. et uere
testam̃tum d̃ĩ et testam̃tũ eternũ in eoꝵ
carne seruat᷑. suꝑest nob̃ designare cirẽ¬
cisionẽ cordis. Siquis ẽ qui obscenis deside¬

Expanded text:
praeputium videtur esse, officiis naturalibus coipraeputium videtur esse, officiis naturalibus coitus et generationis deservire, nemo est qui dubitet. Si quis igitur erga hujuscemodi motus non importunus existat, nec statutos legibus terminos superet, nec aliam feminam quam conjugem legitimam noverit, et nec quoque ipsa nisi posteritatis tantummodo causa certis et legitimis temporibus agat, iste circumcisus praeputio carnis suae dicendus est. Qui vero in omnem lasciviam proruit, et per diversos et illicitos passim pendet amplexus, atque in omnem libidinis gurgitem fertur infrenis, se crucifixus est roborata, non solum ab illicitis nefandisque cubilibus, verum etiam a concessis et licitis temperat, et tanquam virgo sponsa Christi, castis et pudicis virginibus floret, in quibus vera circumcisio carnis praeputii facta est, et vere testamentum Dei et testamentum aeternum in eorum carne servatur. Superest designare etiam circumcisionem cordis. Si quis est qui obscenis deside
Abbreviated transcription (Latin):
enus sit labuis: qui nondũ cessauit abstul¬
tiloquio. ab scurrilitate: qui bonis dero¬
gat. qui eriminatur ꝑximos. qui instigat¬
lites. qui calumpnias mouet. qͥ frẽs ent se
falla loquendo cõmouet. qͥ uana. inepta.
scłaria. impudica. turpia. in iuiriosa. ꝓt̃ua.
blasphema: et cetera que indigna st̃ xp̃i¬
ano ploqͥtur. Si qui uͦ ab his om̃ib continet
oł suum. et disponit sermones suos inuidi¬
cio uerbositatẽ repͥmit. linguã tempat.
uba moderatur: iste merito circũcisus la¬
buis ds̃ Sed et qͥ inqͥtatẽ in excelso loquan¬
tur. et extendunt in celũ linguã suã sieut
heretici faciunt. in cireũcis et ĩmundi la¬
Diis dicendi st̃: circũcisus uͦ et mundus.
qͥ semꝑ u̾bũ dĩ loquit᷑. & sanã doctriña
eugłicis et apłicis munitã regulis. ꝓfert.
Hoc gͦ modo et circũcisio labioꝵ datur.
cipi debeat uideamꝰ. Membrũ hoc in quo

Expanded text:
cisus sit labiis, qui nondum cessavit a stulcisus sit labiis, qui nondum cessavit a stultiloquio, a scurrilitate, qui bonis derogat, qui criminatur proximos, qui lites instigat, qui calumnias movet, qui fratres inter se falsa loquendo committit, qui vana et inepta, saecularia et impudica, turpia et injuriosa, proterva, blasphema, et caetera quae indigna sunt Christiano, proloquitur. Si quis vero ab his omnibus continet os suum, et disponit sermones suos in judicio, verbositatem reprimit, linguam temperat, verba moderatur, iste merito circumcisus labiis dicitur. Sed et qui iniquitatem in excelsum loquuntur, et extendunt in coelum linguam suam sicut haeretici faciunt, incircumcisi et immundi labiis dicendi sunt. Circumcisus vero et mundus, qui semper verbum Dei loquitur, et sanam doctrinam evangelicis et apostolicis munitam regulis profert. Hoc ergo modo et circumcisio labiorum datur icipi debeat, videamus. Membrum hoc in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aut̃ o popłs c̃i. & popłs in adqsitio¬
nem electus ad en arrandas uirtutes
dñi. suscipite dignã circũcisionẽ ubi
et in p̃putis carnis ur̃e: e in om̃ib omi¬
no membris ur̃is. Circũcise namq sint
aures ur̃e scđm uerbũ dĩ. Et uocẽ non
recipiant obtrectantis. ut maledici &e blaᷤᷤ
phemi uiba non audiant: ut falsis erimi¬
nationib. m̃datio. irritationi. ñ pateant.¬
Orpllent᷑ et clause sint ne iudiciũ sangͥnis
audiant: aut impudicis canticis & theat᷑¬
lib sonis pateant. Nichil obscenũ recipi¬
ant: s ab omi scena corruptionis auerse
sint. Nec est circũcisio:. ꝗͣ eccła xp̃i. aureᷤ
suoꝵ circũcidit infantũ. Iste credo sunt
aures: quas in auditorib suis dñs reqͥre¬
bat dicens. Q habet audiendi audiat. Ne¬
mo enim pocest circũcisus aurib et ne¬
munddus: munda uerba sapientie et ueri¬
tatis audire. Ueniamꝰ si uultis et a&l labi¬
or circũcisionẽ. Ego puto quol icireũ¬

Expanded text:
os autem, o populus Dei, et populus in acquisitionem electus, ad enarrandas virtutes Domini, suscipite dignam circumcisionem verbet in praeputio carnis vestrae, et in omnibus omnino membris vestris. Circumcisae namque sint aures vestrae secundum verbum Dei, ut vocem non recipiant obphemi verba non audiunt, falsis criminationibus, mendacio, irritationi, impOppilentur et clausae sint, ne judicium sanguinis audiant, aut impudicis canticis et theatralibus sonis pateant. Nihil obscenum recipiant; sed ab omni scena corruptionis aversae sint. Haec est circumcisio qua Ecclesia Christi aures suorum circumcidit infantum. Istae, credo, sunt aures quas in auditoribus suis Dominus requirebat dicens: Qui habet aures audiendi, audiat . Nemo enim potest incircumcisis auribus et immundis munda verba sapientiae et veritatis audire. Veniamorum circumcisionem. Ego puto quod incircum
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Audite gͦ. quomodo paulus doctor
gentiũ in fide et ueritate: de circũcisiõis
mysterio xp̃i eccl̃am docet. Nidece inquit¬
circũcisionẽ. de iudeis loquens. qui circũ¬
cidunt᷑ in carne: nos enĩ sumꝰ ait circũci¬
sio qͥ spũ d̃o seruimꝰ. et ñ in carne fiduci¬
am habemꝰ. Hec una pauli de circũcisiõe
sententia. Audi et aliam. Non enĩ qui in
manifesto iudeus est inquit. neq quȩ ma.¬
nifesta est in carne circũcisio: s qui in oc¬
cũcisio dicenda in scĩs et amicis dei: quã
carnis detrũcatio: Sed sermonis noui
det᷑ paulus p̃sumere: qui circũcisionẽ
cordis inducit. Qͦmͦ enĩ fieri poterit ut
circũcidat᷑ membrũ quod int̾nis uisce¬
rib obtectũ. etiã a conspectib ipsis hõiũ

Expanded text:
. Audite ergo quomodo Paulus doctor gentium in fide et veritate de circumcisionis mysterio, Christi Ecclesiam docet. Videte, inquit, concisionem, de Judaeis loquens, qui conciduntur in carne. Nos enim sumus, ait, circumcisio, qui spiritu Deo servimus, et non in carne fiduciam habemus . Haec una Pauli de circumcisione sententia. Audi et aliam. Non enim qui in manifesto Judaeus est, inquit, neque quae manifestecumcisio dicenda in sanctis et amicis Dei, quam earnis obtruncatio? Sed sermonis novitdetur Paulus praesumere, qui circumcisionem cordis inducit. Quomodo enim fieri potuerit ut circumcidatur membrum quod internis visceribus obtectum, etiam a conspectibus ipsis hominum