comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui loquor barbarus. & qͥ loqͥtur mͥ barbarus. Uerbi gra
Ego sũ grecus. tu es hebrȩus: si tͥ loqͥ cȩpero grece. ui¬
debor barbarus. Similit̾ et te loquente mͥ hȩbraice.
uideberis barbarus. Aliter. Profero simbolũ grece. qr
sic illã repperi scriptã & sũ latinus non grecus: barba¬
rus tͥ sũ. Iterũ si tu greci sermonis aliqͥd didicisti. et
cȩperis similiter loqͥ: qui pͥmũ uidebar tͥ barbarus. cer¬
no te quasi barbaru mͥ. Sic et uos qm̃ ȩmulatores estis
spirituũ .i. qr studiũ habetis sp̾italiũ donoꝵ. ad edifi¬
cationẽ eccłe quęrite ipsa dona spc̃ scĩ habere: ut ha¬
bundetis fructificantes aliis. Qui loqͥtur lingua. sub
ut donet uirtut̾e. int̾prȩtandi: ut qd̃ loqͥtur in una lun¬
gua. possit exponere aliis in alia. Nͥ am si orem lingua.
sub̾ incognita. & in obscuritate sermonis. sp̃c ms orat. meis
autẽ mea sine fructu ẽ. id÷ uis anime meȩ. idest ipsa aĩã

Expanded text:
rus, et qui loquitur mihi, barbarus. Verbi gratia: Ego sum Graecus, tu Hebraeus, si tibi loqui coepero Graece, videbor barbarus: similiter et te loquente mihi Hebraice, videberis barbarus. Aliter: Profero symbolum Graece, quia sic reperi illud scriptum, et sum Latinus, non Graecus, barbarus tibi sum. Iterum si tu Graeci sermonis aliquid didicisti, et coeperis similiter loqui, qui primum videbar tibi barbarus, cerno te quasi barbarum mihi. Sic et vos, quoniam aemulatores estis spirituum, id est, quia studium habetis spiritualium donorum ad aedificationem Ecclesiae, quaerite, ipsa dona Spiritus sancti habere, ut abundetis, fructificantes aliis, quoniam qui loquitur linut det illi virtutem interpretandi, ut quod loquitur in una lingua, possit exponere aliis in alia. Nam si orem lingua, subaudis incognita, et in obscuritate sermonis, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est, id est vis animae meae, id est, ipsa anim
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uocat dñm & dm. E ter idem dicendo. manifestat se loqͥ
de spũ scõ. s non separat inde patrem & filiũ: qr quoꝵ
una ẽ uirtus nature. & substantia una. hoꝵ una ẽ oꝑatio
magna nec minima bona oꝑari possit nra fragilitas. Altiꝰ.
monet apłs in trinitate nullos faciendos gradus. dũ pͥmũ

Expanded text:
 vocat Dominum et Deum, et ter idem dicendo manifestat se loqui de Spiritu sancto, sed non separat inde Patrem et Filium, quia quorum una est virtus naturae, et substantia una, horum una est opermagna, nec minima bona operari possit nostra fragilitas. Altius monet Apostolus in Trinitate nullos faciendos gradus, dum primum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit mͥ dñe dñe. intrabit in regnũ celoꝵ. Aliquando u̾¬
ꝓ ipsa re & facto. sicut ait ez echias rex ad ysaiam. Non
fuit u̾bũ. idest res in domo mea. qđ ñ ostenderĩ eis. Sic
& in hoc loco. ꝓ re & facto ponitur. N emo inquit potest
dicere .i. corde credere. ore confiteri. & digna opera fi¬
fuerit intrinsecus edoctus. Nam ille dicit iħm dñm ẽẽ :
qui credit eũ patri & sp̃ui scõ coequalem & coomĩpoten¬
tẽ:: & hanc fidem confitet᷑ seruando p̾cepta illiꝰ: quib ue

Expanded text:
Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Aliquando pro ipsa re et facto, sicut ait Ezechias rex ad Isaiam: Non fuit verbum, id est res, in domo mea quod non ostenderim eis . Sic et in hoc loco pro re et facto ponitur. Nemo, inquit, potest dicere, id est corde et ore confiteri, et digna opera fifuerit intrinsecus edoctus. Nam ille dicit Jesum Dominum esse, qui credit eum Patri et Spiritui sancto coaequalem et coomnipotentem, et hunc confitetur, servando praecepta illius
Abbreviated transcription (Latin):
sermo intelligi debet : ut possit ad sp̾itale bellũ.xͥ miles
multa ut puta genera linguaꝵ sunt. idest qͦt genera st̃¬
linguaꝵ in hoc mundo. & nicħ sine uoce. ẽ: idr. sic erit
auditori lingua ei incognita si locuti fueritis. quasi õs
linguas ꝓ feratis: qr sicut qd̃ omnib ei loqueret᷑ non ꝓ¬
desset. sic et uos nicħ ꝓdestis una aut duab linguis.

Expanded text:
sermo intelligi debet, usermo intelligi debet, umulta ut puta genera linguarum sunt in hoc mundo. Etlinguarum, in hoc mundo; et nihil sine voce est, id est, sic erit auditori, si lingua ei incognita locuti fueritis, quasi omnes linguas proferatis, quia sicut quod omnibus ei loqueretur, non prodesset, sic et vos nihil prodestis una aut duabus linguis
Abbreviated transcription (Latin):
qr sicut sonitꝰ cytarȩ & tibie insuauis eꝰ nͥ distincte ꝑso¬
nuerit. ita uox p̾dicatoris siuie doctoris nullã utilitatẽ
p̾stat. neq delectat audientes. si non intellexerint quȩ
loquit᷑. Etenĩ si incertã uocem det tuba: qͥs parabit se
parabit se ad bellũ : fuit mos apud uideos. ut in initiis
mensiũ clangerent tubis. & in sollennitate tab̾nacłoꝵ.
Unde & festiuitas tubaꝵ appellat᷑: sicut ait psalmꝰ. Buci¬
nate in neomenia tuba. in insigni die sollennitatis ur̃e.
Erat enĩ mos ut imminente bello. tubis bucinarent. et
erat in sonitu distantia. quando ad bellũ. & quando in¬
uitabant ad diem festiuũ. Si gͦ confuse qͥs tubas non ati¬
disset insonare ut ad aliqͥd se debuisset p̾parare qͦmͦ po¬
terat scire: S ic doctore lingua loquente incognita. aut
Siuox tubȩ incerta fuerit. utrũ sollennitatis uox sit
an belli. nemo discernit. ita et uos si ceꝑitis loqui uariis
lĩguis. ignorabunt auditores urãm p̾dicationem. ur̾ auͭ

Expanded text:
quia sicut sonitus citharae et tibiae insuavis est, nisi distincte personaverit, ita vox praedicatoris sive doctoris nullam utilitatem praestat, neque delectat audientes, si non intellexerint quae loquitur. Etenim si incertam vocem det tuba, quis parabit se ad bellum? Fuit mos apud Judaeos, ut in initiis mensium clangerent tubis, et in solemnitate tabernaculorum. Unde et festivitas tubarum appellatur, sicut ait Psalmista: Buccinate in neomenia tuba in insigni die solemnitatis vestrae . Erat etiam mos ut imminente bello tubis buccinarent, et erat in sonitu differentia, quando ad bellum, et quando invitabant ad diem festum. Si ergo confuse quis tubas audisset insonare, ad quid debuisset se praeparare quomodo poterat scire? sic doctore lingua incognita loquente, aut Sicut cum vox tubae incerta fuerit, utrum solemnitatis vox sit an belli nemo discernit, ita et vos, si coeperitis loqui variis linguis, ignorabunt auditores vestram praedicationem. Vester autem
Abbreviated transcription (Latin):
laurentio qͦ suꝑ craticulam. multisq aliis mr̃ib. Qͥs enĩ
hominũ posset credere. qđ homo mortał talia posset sustine
qualia sustinuit beatus laurentiꝰ ꝑ adiutoriũ dĩ: Quaꝓpt̾
dũ tales ac huiꝰmodi nob̃ temptationes afflictionesq ꝓueni¬
unt. debemꝰ ista ad memoriam reducere. omẽmq spẽ. nr̃am
in dm̃ iactare. ut ipse nob̃ faciat ꝓuentũ euenire. citius
lib̾ando: aut etiam uictorie tollerantiã p̃bendo. Alioquin¬

Expanded text:
Laurentio quoque super craticulam, multisque aliis martyribus. Quis enim Laurentio quoque super craticulam, multisque aliis martyribus. Quis enim hominum posset credere quod homo mortalis talia posset sustinere, quae sustinuit Laurentius per adjutorium Dei? Quapropter, dum tales et hujusmodi nobis tentationes afflictionesque proveniunt, debemus ista ad memoriam reducere, omnemque spem nostram in Deum jactare, ut ipse nobis faciat proventum evenire, citius liberando, aut etiam victoriae tolerantiam praebendo. Ut prude
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis intelligendũ. Fĩdelis aũ ds est. qui non patiet᷑ uos
cemptari suꝑ id qđ potestis sustinere. Fi̾delis dr̃ d̾s esse. qm̃
die: & complebit. ꝓmisit diligentib regna celestia: com¬
plebit illuo. qr dabit eis. Idoꝙ non permitet eos cẽptari
suꝑ id qd humana fragilitas potest ferre: s faciet cũ tẽp¬
catione etiam ꝓuentũ. id auxiliũ ut posint sustinere. id:
illud facit ꝓuenire. qđ potest humana fragilitas ferre.¬
uideł. aut a temptatione & tribulatione totuis lib̾ando. sic̃
legimꝰ factũ de beato abraham. quando lib̾atꝰ est de ur cal¬
deoꝵ : necnon & trib pueris in camino. & de daniele quan¬
do missus eꝰ in lacũ leonũ. & de innumerali multitudine mar¬
tyrũ : aut etiam in te̾ptatione. collerantiam p̾bendo & uic¬
toriam. sic̃ tribuit beato iob. petro qͦ & andree in cruce.

Expanded text:
vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos vitiis intelligendum. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari die, et complebit. Promisit diligentibus se regna coelestia: complebit illud, quia dabit eis. Ideoque non permittit eos tentari supra id quod humana fragilitas potest ferre. Sed faciet cum tentatione etiam proventum, id est auxilium, ut possitis sustinere; id est, illud faciet videlicet a tentatione et tribulatione citius liberando, sicut legimus factum de beato Abraham, quando liberatus de urbe Chaldaeorum, necnon de tribus pueris in camino, et de Daniele, quando missus est in lacum leonum, et de innumerabili multitudine martyrum, aut etiam in tentatione tolerantiam praebendo et victoriam, sicut praebuit beato Job, Petro q
Abbreviated transcription (Latin):
que significat patriã celestem. Siquominꝰ aut aliter ege¬
rimꝰ. geminabit᷑ nob̾ pena illoꝵ. qm̃ maior noticia legis
plus facit hominẽ reũ. Itaq qui se existimat stare. in
rectitudine fidei bonisq oꝑib. & in scientia qua credit
omĩa esse munda. uideat ne cadat in suꝑbiam aut in scan
mundis. recũbebant in idoliis & edebant carnes idolotita.
unde scandalizabant᷑ simpliciores frẽs. qͥ uidentes illos ta¬
lia agere. putabant aliquid numinis & ditatis eẽ in idoł.
atq in cibis eibis illis consecratis. Generalit̾ aũ ad omnes
ꝑficit᷑. T̃ ẽptatio humana ẽ malũ cogitare: & in corde
temptationes multas ꝑpeti. Diabolica uͦ tẽptatio est. cer¬
tamine tẽptationis in opere suꝑari: & malũ ꝑficere. Con¬
cupiscere mulierẽ. humana tẽptatio ẽ. adulteriũ ũ si¬
ue fornicationem ꝑpetrare diabolicũ est. Sic de cȩteris

Expanded text:
quae significat coelestem patriam. Sique minus aut aliter egequae significat coelestem patriam. Sique minus aut aliter egerimus, geminabuntur nobis poenae illorum, quoniam major notitia legis plus facit hominem reum. Itaque qui se existimat stare, in rectitudine fidei, bonisque operibus, et in scientia, qua credit omnia esse munda, videat ne cadat, in superbiam, aut in scandmundis, recumbebant in idoliis, et edebant carnes idolothytas, unde scandalizabantur infirmiores fratres, qui videntes illos talia agere, putabant aliquid numinis esse et deitatis in idolis, atque in cibis illis consecratis. Generaliter autem ad omnes perficitur. Tentatio humana est malum cogitare, et in corde tentationes multas perpeti. Diabolica vero tentatio est certamine tentationis in opere superari et malum perficere. Concupiscere mulierem humana tentatio est: adulterium vero sive fornicationem perpetrare diabolicum est. Sic de caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
debant. xp̃m significat: sicut ipse dix̃. Sicut moyses exalta-¬
uit serpent̾ẽ in deserto. ita exaltari oportet filiũ hominis:
ut omius qͥ credit in ipsũ nͣ pereat. Similitudinẽ gͦ serpen¬
tis habuit ille serpens. s ueneno caruit : qr xp̃c similitu¬
reducunt. & aspiciunt illũ ad hoc ut mortificent mẽbra
sua cũ uitiis & concupiscentiis saluant᷑ a suggestionib de¬
monũ. & ueneno praue delectationis : & insuꝑ a morte ȩcer¬
na. Ignis uͦ ille qui deuorauit murmuratores. significat
ignem et̾nũ: qͥ deuorabit om̃s similia agentes. Scripta s̃
aũ ad correptionẽ nr̃am. id÷ ad em̃dationẽ nr̃ãm & melio¬
r̃t : qr nos iam in fines scłi sumꝰ positi. in ultima scił egate
Non sunt ꝓpt᷑ iloͥs scripta ut ipsi legerent. qͥ talia agentes
talia meruert̾ reciꝑere: qr iam olim mortui erant. s pro nr̃a
salute & utitate: ut si timore hoꝵ in di seruitio manseri¬
mꝰ. głam illis ꝓmissam accipiamꝰ. t̾ram uideł repromissioĩs:

Expanded text:
exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat . Similitudinem ergo serpentis habuit ille serpens, sed veneno caruit, quia Christus similitureducunt et aspiciunt illum, ad hoc ut mortificent corpora sua cum vitiis et concupiscentiis, salvantur a suggestionibus daemonum, et veneno pravae delectationis, et insuper a morte aeterna. Ignis vero ille qui devoravit murmuratores, significat ignem aeternum, qui devorabit omnes similia agentes. Scripta sunt autem ad correptionem nostram, id est, ad emendationem et melio jam nos in fine saeculi positi sumus, in ultima scilicet aetate. Non sunt propter illos scripta ut ipsi legerent, qui talia agentes talia meruerunt recipere, qui jam olim mortui erant, sed pro nostra salute et utilitate, ut si in timore et in servitio Dei manserimus gloriam illis promissam accipiamus, terram videlicet repromissionis,
Abbreviated transcription (Latin):
desset sine caritate. Possunt intelligi & ꝑ angelos
scolasticissime loquentes: qͥ libalib artib instructi. po¬
litis dissert̃ uerbis que norunt: ꝑ homines uͦ simplicit᷑
loquentes. Siue gͦ simplicit᷑ qͥs disputet. qđ multi qͣrt̃.
quia ibi om̃iũ edificatio eẽ potest. siue liberalit̾ quod
multi ambint. caritate̾ auꝰ non habeat. fit uelut es
sonans aut cymbalũ tinniens : qm̃ sicut es cũ sonat
aut cẏmbalũ tinnit. nichilq eis ꝓdest. quia nullam
ucilitat᷑e sibi p̾stant : sic ẽ homo qui loqͥtur linguis.
absq caritate. Reuera sicut sonat es. & sibi nicħ con¬
fert. iuuat aũ. id delectat audientes: ita lingua ca¬
ritate pͥuata. Es qͦ & cymbalũ ñ a se sonant nisi ab
aliquo tangant᷑. aut ab alicuiꝰ rei impulsione. cõmoue¬
antur: sic & qui lingius loquit᷑. non a se loqͥtur. s poten¬
tia spiritus scĩ ꝑ eũ loquit᷑. Qͥ uͦ caritatis p̾ceptũ exer¬

Expanded text:
desset sine charitate. Possunt intelligi et per angelos, scholastissime loquentes, qui liberalibus artibus instructi, politis disserunt verbis quae norunt: per homines vero, simpliciter loquentes. Sive ergo simpliciter quis disputet, quod multi quaerunt, quia ibi omnium aedificatio esse potest, sive liberaliter, quod multi ambiunt, charitatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut cymbalum tinniens, quoniam sicut aes sonat aut cymbalum, nihil eis prodest, quia nullam utilitatem sibi praestant, sic est homo qui loquitur linguis absque charitate. Revera sicut aes sonat, et sibi nihil confert, juvat autem, id est delectat audientes, ita lingua charitate privata. Aes quoque et cymbalum non a se sonant, nisi ab aliquo tangantur, aut alicujus rei impulsione commoveantur. Sic et qui linguis loquitur non a se loquitur, sed potentia Spiritus sancti per eum loquit
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ in meo sanguine : i. hic calix quẽ uob̃ trado. nouũ tes¬
tam̃tũ significat. ut fulgentiꝰ dicit: uel nouu̾ cestam̃tum
confirmat in meo sanguine. suie ꝑ meũ sanguinẽ. Calic̃e
noui testam̃ti dicit. ad distinctionẽ ueteris testam̃ti. qđ
confirmatũ ẽ sanguine hẏrcoꝵ & tauroꝵ. sic̃ habet᷑ in
exodo. dicente moyse ad popu  lũ quando collegit sanguinẽ
hyreoꝵ in calice uel pattna & asꝑsit eundẽ ppłm. dicens. Hic ẽ
sangius cestam̃ti qđ mandauit ad uos d̃s: idest. hic sangͥo

Expanded text:
ntum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Tesntum est in meo sanguine, id est calix quem vobis trado, Novum Testamentum significat, ut Fulgentius dicit, vel Novum Testamentum confirmat in meo sanguine, sive per meum sanguinem. Calicem Novi Testamenti dicit ad distinctionem Veteris Testamenti, quod confirmatum est sanguine hircorum et taurorum, sicut habetur in Exodo, dicente Moyse ad populum quando collegit sanguinem hircorum in calice vel patena, et aspersit eumdem populum. Hic est sanguis Testamenti quod mandavit
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃eq redẽptionis: qr ego uos redemi sanguine meo. Relinqueis
dominꝰ hoc sacram̃tũ saluciferũ om̃ib fidelib. ut illuo in¬
figet cordib & memorie eoꝵ. egit more cuiꝰcũq hominis qͥ¬
adypinquans morti. aliquod munꝰ p̾ciosũ diittit alicui a¬
amice km̃e. & ceneto illud cũ omĩ diligentia penes ce in me¬
moriam mei: ut quotienscũq illuo uideris. recorderis mei.
animo dilexit. non potest ñ dolere & tristari de morte amici
quotienscũq munꝰ sibi dimissũ conspicit. Similit̾̃ nos qͦtieis¬
cũq accedimꝰ ad consecrandũ. ꝑcipiendũ. sacram̃tũ mune¬
ris et̾nu qđ nob̃ dominꝰ piissimꝰ in memoriã sui dimisit tenen¬
dũ. cũ timore & compunctione cordis onũ reuerentia debe¬
mꝰ accipere. recolentes quanto amore nos dilexit. qͥ ꝓ nobis
seipsũ obtulit : ut nos redimeret. Similit̾ & calicem. sub
tradidit eis. postꝗͣ cenauit. dicens. Hic calix nouũ cestam̃¬

Expanded text:
vestraeque redemptionis, quia ego vos redemi sanguine meo. Relinquens Dominus hoc sacramentum salutiferum omnibus infidelibus, ut illud infigeret cordibus et memoriae eopinquans morti aliquod munus pretiosum dimittit alicui aamico, dicens: Habe hoc cum omni diligentia penes te in memoriam mei, ut quotiescunque illud videris, recorderis mei.  toto corde dilexit, non potest non condolere ei et tristari de morte amici, quotiescunque munus sibi dimissum conspicit. Similiter nos quotiescunque accedimus ad consecrandum, vel percipiendum sacramentum muneris aeterni, quod nobis Dominus passurus in memoriam sui dimisit tenendum, cum timore et cumpunctione cordis, omnique reverentia debemus accedere, recolentes quanto amore dilexit nos, qui pro nobis seipsum obtulit ut nos redimeret. Similiter et calicem, subaudis tradidit eis, postquam coenavit, dicens: Hic calix Novum Testame
Abbreviated transcription (Latin):
& qui cottidie celebrat᷑ in eccła. Omne enĩ testam̃tũ. in mor¬
te confirmat᷑ testatoris. Q uod aũ addit. hoc facite. suie.
scĩficate. quotiescũq biberitis in meam cõmemorationem:
idẽ sensus ẽ. ut de corpore supra diximꝰ. Qͦ tiescũq enĩ mar¬
ducaueritif. panem hunc & calicem bibetis. mortẽ domini
annuntiabitis donee ueniat ipse ad iudiciũ. O uob modis

Expanded text:
esia. Omne enim testamentum in morte confirmatur testatoris: quod autem addidit, hoc facite, sive sanctificate quotiescunque biberitis in meam commemorationem, idem sensus est, ut de corpore supra dictum est. Quotiescunque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃m. id: uice xp̃i. reconciliamini do. Hoꝵ uice subro¬
tur transire de regno in regnũ : ep̃i uͦ suis in ecłiis
a ueboritate canonica reside iubentur: ob utilitate̾ cõ ͥ¬
par uulos. Uirtutes. qui demones eiciunt : aliaq mira¬
cula patrant. Gratia curationũ : qui infirmos sanita¬
ti restituunt. Opitulationes. qͥ u̾bis aut factis auxi¬
liant᷑ aliis. Gubnationes: sicut in p̾latis & regib. epis
ac ducib. Genera linguarũ: sicut. in exordio fidei
N ũquid omnes int̾pretant᷑ scripturas ut iheronimꝰ:¬

Expanded text:
 id est vice Christi reconciliamini Deo. Horum vice subrotur transire de regno in regnum: episcopi vero suis in Ecclesiis auctoritate canonica residere jubentur ob utilitatem erudiunt; virtutes, qui daemones ejiciunt, aliaque miracula faciunt; gratias curationum, qui infirmos sanitati restituunt; opitulationes, qui verbis aut factis auxiliantur aliis; gubernationes, sicut in praelatis et regibus, episcopis aut ducibus; genera linguarum, sicut in exordio fidei. Nunquid omnes interpretantur? Scripturas, ut Hieronymus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manꝰ. Aut caput pedib. non estis mͥ necessarii: ił
ille qui p̾est subditis non potest dicere. in temporali diᷤ¬
cursu necessariis. cũ eoꝵ oꝑa indigeat. non estis michi
necessarii. Sed multomagis que uident᷑ me̾bra corpo¬
mẏsteriis deseruiunt. necessariora st̃: qr ꝓ toto corpo¬
re oꝑant᷑. & que putamꝰ ignobiliora mẽbra ẽt eorporis
his honorẽ habundantiore̾ circũdamꝰ. Ignobilia mẽ

Expanded text:
 iterum caput pedibus: Non estis mihi necessarii, et ille qui praeest subditis, non potest dicere in temporali discursu suis subditis, cum eorum opera indigeat: Non estis mihi necessarii. Sed multo magis quae videntur membra corpous quibusque ministeriis deserviunt, necessaria sunt: quia pro toto corpore operantur; et quae putamus ignobiliora esse membra corporis, h
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenientib uob̃ in unũ. idest in excła. iã non ẽ domini¬
cam cenã manducare : i. uob̃ ñ est licitũ dominicã cęnã ta¬
lit̾ manducare. qualit̾ uos manducatis. Cenã aũ domĩcã du¬
quas attulerant. aliis non cõmunicantib : aut eandẽ eucha¬
ristiã post alios cibos sumentes. Uel alio modo. cenã domini ap¬
pellat illas p̾parationes conuiuoꝵ & epulaꝵ quas sine cari¬
tate. sumebant. non dantes inde pauꝑib. Sacram̃tũ corpo
omĩb fidelib s iustis. U no enĩ pane. uniu̾sitas excłe designa¬
tͦ. Per id enĩ qđ unũ sumꝰ : de uno pane om̃s nos sume¬
re oportet. Licet enĩ a multis partib deferat᷑ ille panis
a multis sacerdotib ꝑ uniu̾sũ orbẽ consecret᷑. diuinitas

Expanded text:
esia, jam non est Dominicam coenam manducare, id est non est vobis licitum Dominicam coenam taliter manducare, qualiter vos manducatis. Coenam autem Dominicam duquas attulerant, aliis non communicantibus, aut etiam eamdem Eucharistiam post alios cibos sumentes. Vel alio modo, coenam Domini appellat illas praeparationes conviviorum et epularum, quas sine charitate sumebant, non dantes inde pauperibus. Sacramentum igomnibus fidelibus et justis. Uno enim pane universitas Ecclesiae designatur. Per id enim quod unum sumus, de uno pane omnes nos sumere oportet. Licet enim a multis partibus deferatur ille panis, et a multis sacerdotibus per universum orbem consecretur, divinit
Abbreviated transcription (Latin):
ita ordinauerit sicut mͦ tenetur. Cui respondendũ ẽ. ido
tunc cenatos cõmunicasse apłos. qr necesse erat pascha il¬
sacram̃ti pͥmo nos ieiunos dominice p assionis participati¬
one muniri. pͥmoq sp̃italib epulis. interiꝰ ext̾iusq sacrari.
ac deinde terrenis dapib & uilib escis corpꝰ reficere cũ
gr̃arũ actione e cũ temꝑantia atq sobrietate. Unꝰqͥsq
enĩ suam cenam pͥsumit ad manducandũ. E hoc similit᷑
duplici modo intelligi pocest: ut intellegat᷑ cena sacram̃¬
tũ eucharistie. quod illi singłi sibi uendicabant: uel illa
p̃paratio conuiuioꝵ. quã utrãq illi ut ꝓpria manduca¬
bant. non cõmunicantes exinde. pauꝑib. Diximꝰ suꝑius
breuit̾ cenã uocari a cõmunione uescentiũ. quasi cõmu¬
ne conuiuiũ cõmunẽq escam. atq refectionem. Cenor

Expanded text:
non ordinaverit, sicut modo tenetur? Cui respondendum est, ideo tunc coenatos communicasse apostolos quia necesse erat pascha ilsacramenti, primo nos jejunos Dominicae passionis participatione muniri, primoque spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus et vilibus escis corpus refici, cum gratiarum actione et cum temperantia atque sobrietate. Unusquisque enim sduplici modo intelligi potest, ut intelligatur coena sacramentum Eucharistiae, quod illi singuli sibi vindicabant, vel illa praeparatio conviviorum, quam utramque illi ut propriam manducabant, non communicantes exinde pauperibus. Diximus superius breviter, coenam vocari a communione vescentium quasi commune convivium, commun
Abbreviated transcription (Latin):
unu mẽbrũ. s multa: qr unũ mẽbrũ non facit corpꝰ. sed
multa insimul neruis conglutinata: sic om̃s credentes.
siue sint sublimes uice merito. siue parui. unũ corpus
efficiunt. conglutinante eos uirtute spc̃ scĩ. Si dixerit
pes. non sũ manus. non sũ de corpore. non id̾o ñ ẽ de coe¬
pore: In t̾rogatue. est legendũ: et subaudiendũ. utiq
de. corpore est. caput corporis sui. idest eccłe xpc est
ores st̃ ocłi eius uino: s & predicatores qui sͥ atq aliis. sp̃i¬
talia ꝓͥuident. Aures st̃ fideles auditores. Nares qui uim
discretionis habent inter odores uirtutũ fetoresq uitiorũ.
Os. qui diuina ȩloquia aliis eructant: idest doctores. Manꝰ
qͥ oꝑant᷑ unde alii uiuant. Pedes: qui in negotiis scłarib
ad utilitatẽ cȩteroꝵ discurrunt. Si dixerit talis pes. non
sum manus. qr non sũ manꝰ. quod tribuam. uel ñ possũ o¬
ꝑari unde aliis uictũ tribuam. ꝓpterea non sũ de corpore

Expanded text:
est membrum, sed multa, quia unum membrum non facit corpus, sed multa simul nervis conglutinata: sic omnes credentes, sive sint sublimes vitae merito, sive parvi, unum corpus efficiunt, conglutinante eos virtute Spiritus sancti. Si dixerit pes: Quoniam non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Interrogative est legendum, et subaudiendum utique de corpore est. Caput corporis sui, id est Ecclesiae, Chores sunt oculi ejus vino , sed et praedicatores qui sibi aliisque spiritualia provident; aures sunt fideles auditores; nares, qui vim discretionis habent inter odores virtutum fetoresque vitiorum; os, qui divina eloquia aliis eructant, id est doctores; manus, qui operantur unde alii vivant; pedes, qui in negotiis saecularibus ad utilitatem caeterorum discurrunt. Si dixerit talis pes, non sum manus, quia non habeo quod tribuam, vel non possum operari unde aliis victum tribuam, propterea non sum de corpore
Abbreviated transcription (Latin):
in me manet & ego in euͣ. Qͥ cũq gͦ cenã dñi uult imi¬
tari. ꝑcipiendo corpꝰ illiꝰ. uel etiã in ꝑcipiendis aliis cibis.
cõmunit̃ debet ea uti: qi cena dnĩ om̃ib recũbentib com¬
munis fuit. Non solũ aliis: s etiã ꝓditori uide. S ñ ĩmeri¬
to querit aliqͥs quare saluator nr̃ post cenã corporis &

Expanded text:
go coenam Domini vult imitari percipiendo corpus illius, vel etiam percipiendo alios cibos, communiter debet ea uti: quia coena Domini omnibus recumbentibus communis fuit, non solum bonis, sed etiam proditori Judae. Sed non immerito quaerit aliquis, quare Salvator noster, post coenam co
Abbreviated transcription (Latin):
singłi panẽ & uinũ. & dabant sacerdoti. unde conseyaret
corpus & sanguinẽ domini. Consecratis aũ mysteriis a sa
sumebatq tacito cũ suis. ut suꝑuenientib ñ inuenirent
qd̃ darent. unde cõmunicarent: aut etiam deferebat om̃e
qd̃ attulerat ad domũ suã: ut cũ suis illud sumeret. Ob cuiꝰ
rei causam magne dissensiones int̾ illos erant quas semi¬
nauerant pseudo apłi: ita ut cũ una benedictione om̃iũ
oblationes consecrate eẽnt. singłi suas accipientes que c̃o.¬
munes debuerant esse. maximam uerecũdiam inferebant
his qͥ ut assolet ñ obtulerant licet haberent: aut his etiã
qͥ non habebant qd̃ afferrent. h oc aũ faciebant multi. pꝰ¬
quã aliis cibis erapulati erant: istãq acceptionẽ eucaristie:
dominicã cenã uocauit apłs uno . Alit᷑. Soliti qͦ erant

Expanded text:
singuli panem et vinum, et dabant sacerdoti, unde consecraret corpus et sanguinem Domini. Consecratis autem mysteriis a sacsumebatque tacite cum suis, ut supervenientes non invenirent quod ederent, et unde communicarent; aut etiam deferebat omne quod attulerat ad domum suam, ut cum suis illud sumeret. Ob cujus rei causam magnae dissensiones inter illos erant, quas seminaverant pseudoapostoli, ita ut cum una benedictione omnium oblationes consecratae essent, singuli suas accipientes, quae communes debuerant esse, maximam verecundiam inferrent his qui, ut assolet, non attulerant, licet haberent: aut his etiam qui non habebant quod afferrent. Hoc autem faciebant multi, postquam ab aliis cibi crapulati erant. Istamque acceptionem Eucharistiae, Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
auditoꝵ. ut ferant fructus salutis eterne. Nũqͥd de bub
cura est dõ. utiq deo cura ẽ de bubus : qͥ om̃iũ que fecit
euram habet : sicut ei dr̃. Nicħ odisti hoꝵ que fecisti. O
b . ut inter p̾cepta que homini dedit ob salutẽ sui. p̾ciꝑet
curam boũ habere. Nec enĩ necesse est ꝑ scriptã legem mo¬
nere hominẽ: qͦmͦ boui suo consulat. uel scđm ambrosiũ.¬
enĩ scriptũ est. ꝑ figurã enĩ omĩa dicta ad nos transeus

Expanded text:
auditorum, ut ferant fructus salutis aeternae. Nunquid de bobus auditorum, ut ferant fructus salutis aeternae. Nunquid de bobus cura est Deo? Est utique Deo cura de bobus, qui omnium quae fecit curam habet, sicut ei dicitur: Nihil odisti eorum quae fecisti . Et bus, ut inter praecepta quae homini dedit ad salutem sui, praeciperet curam bovis habere. Nec enim necesse est per scriptam legem monere hominem, quomodo bovi suo consulat. Quoniam debet inos enim scriptum est. Per figuram enim omnia dicta ad nos transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uita regis. ꝓ defensione patrie. suis stipendiis. id÷ ꝓpriiꝰ
substantiis:  subaudis. nullus. Tam̃ ego milito meis stipen¬
diis: labore manuũ meaꝵ. uictũ & uestimentũ adquireis
Qͥs plantauit uineam: & fructus eiꝰ idest racemos eiꝰ non
comedit. uinea apłi. erant corinthii: quos plantauerat
ipse in fide.xp̃i. s fructũ ab eis non suscepit : sumptus
uidelicet unde uiueret. Nomqͥo sed̃m hominẽ dieo.
ista loquor: An & lex heç ñ dicit: Concordare docuit
supͣdicta testimonia docum̃tis duunis: ut ostendat ñ sine
causa utiq nolle se ab aliis suptus accipere. quando tot
exemplis ostendit & dandũ & accipͥendũ esse. Seriptũ ẽ
enĩ in lege moysi. Non alligabis os boui trituranti: idest
os p̾dicatoris alienũ a mercede non facies. Recte gͦ p̾dicato¬
res bobus comparant᷑: quia sicut illi uomere exarant t̾ram
ita p̾dicatores uomere siue ligone uerbi di excolunt corda

Expanded text:
pro vita regis, pro defensione patriae, suis stipendiis unquam? id epro vita regis, pro defensione patriae, suis stipendiis unquam? id est propriis substantiis, subaudis nullus. Tamen ego milito meis stipendiis, labore manuum mearum victum et vestitum acquirens. Quis plantat vineam, et fructus ejus, id est racemos, non edit? Vinea Apostoli, erant Corinthii, quos plantaverat ipse in fide Christi, sed fructum ejus non suscepit: sumptus videlicet unde viveret. Nunquid secundum hominem haec dico? mquid et Lex eadem non dicit? Concordare docuit supradicta testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se ab illis sumptus accipere, quando tot exemplis ostendit et dandum et accipiendum esse. In Lege enim scriptum est: Non alligabis os bovis tros praedicatoris alienum a mercede non facies. Recte ergo praedicatores bobus comparantur, quia sicut illi vomere exarant terram, ita praedicatores vomere sive ligone verbi Dei excolunt corda
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ potestatẽ dedit sicut & aliis apłis: N ũqͥd non habemꝰ
ego & barnabas potestatem sororẽ mulierem. id ÷ quẽlibet
fidelẽ circũducendi. idest de loco ad locũ ducendi ut miniᷤ
rũ ẽ: petrus grecũ & latinũ: symon grecũ. Quidam non
intelligentes ꝓprietatẽ grece lingue fefellit eos ambigui¬
tas greci u̾bi in hoc qđ dicit sororem mulierẽ: quasi uxores
habuerint apłi quas secũ ducerent. Nam oenẽ utrumq
significat : & uxorem & mulierem. Unde gentiũ appellat᷑
locus: ubi plurime resident mulieres. fideles enĩ mulieres
habentes t̾renam substantiam. ibant cũ petro aliisq apłis
iudeoꝵ ministrantes eis de substantia sua que necessaria
erant : sicut maria magdalene & martha. alieq muliereꝰ
que sequute fuerant dñm de galilea. sequebant᷑ illũ mi¬
potestatem haberet. tam̃ non ducebat secũ mulieres. ne.
scandalũ oriretur apuo gentes: quarũ magistri & p̾posi¬
ti hanc consuetudinem non habebant. Qͥs miles militat

Expanded text:
is. Nunquid non habemus, ego et Barnabas, potestatem sororem mulierculam, id est quamlibet fidelem. circumducendi, id est de loco ad locum ducendi, ut minisSyrum, Petrus Graecum et Latinum: Simon Graecum est. Quidam non intelligentes proprietatem Graecae linguae, fefellit eos ambiguitas verbi Graeci, in hoc quod dicit sororem mulierem, quasi uxores habuerint apostoli quas secum ducerent, nam gyne utrumque significat et uxorem et mulierem. Unde gyneceum appellatur locus ubi plurimae resident mulieres. Fideles enim mulieres habentes terrenam substantiam, ibant cum Petro aliisque apostolis Judaeorum, ministrantes eis de substantia sua quae necessaria erant sicut Maria Magdalene, et Martha, aliaeque mulieres quae secutae erant Dominum de Galilaea, sequebantur illum mipotestatem haberet: tamen non ducebat mulieres secum, ne scandalum oriretur apud gentes, quarum magistri et praepositi hanc consuetudinem non habebant. Quis miles militat
Abbreviated transcription (Latin):
di que eugłm habent. Noc aũ p̾cipio. ñ laudans. Cub̃ qd̃
ñ contenditis. Primui qͥdem conuenientib uob̾ in eccła¬
& in conuentu fideliũ in dominicis dieb audio ab his
qͥ st̃ cloes cissuras. idest dissensiones & discordias ẽe int̾
uos. & ex parte credo ita esse uerũ ut audio. Nam opoe¬
oꝑib manifesti sint. & appareat etiam qͥ sint inꝑfecti &
duplices: ẜic̃ & dñs dicit in eugłio. N ecesse ẽ ut ueniant¬

Expanded text:
ium habet. Hoc autem praecipio non laudans, subaudis quod contenditis. Primum quidem convenientibus vobis in ecclesiam, et conventum fidelium in Dominicis diebus, audio, ab his qui sunt Chloens, scissuras, id est dissensiones et discordias, esse inter vos, et ex parte credo, ita esse ut audio. Nam oporoperibus, manifesti fiant, et appareant etiam qui sint imperfecti et duplices. Sic Dominus dicit in E
Abbreviated transcription (Latin):
nite que dicturus sũ. Decet mulierẽ non uelatã orare dm̃:
Hinc est unde suꝑuis illis ꝑ hyroniã sucensit dicens. laudo
qr omnia mea memoria retinetis: & qͦmͦ ubiq trado tradi¬
tiones meas tenetis. Cũ enĩ hec ẽẽt traditionis ratio. ut ue¬
late mulieres ẽẽnt in eccła. ill i contra reuelatas eas in eccła
patiebant᷑ : id̃oq ñ iam auctoritatẽ traditionis quã neglexe¬
rant : s ipsam naturam suadẽ illis nititur ueritatt᷑ diceis
Nec ipsa natura docet uos: quia uir qͥdem si comã nutriat. ig¬
nominia ẽ illi. Hoc scđm leg̃ẽ loquutꝰ ẽ. ꝓhibet enĩ uirũ ẽẽ

Expanded text:
dicate: decetne mulierem non velatam orare Deum? Hinc est unde superius illis per ironiam succenset, dicens: Laudo quia omnia mea memoria retinetis: et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis . Cum enim haec esset traditionis ratio, ut velatae essent mulieres in Ecclesia, illi contra revelatas eas in Ecclesia patiebantur. Ideoque jam non auctoritate traditionis, quam neglexerant, sed per ipsam naturam suadere illis nititur veritatem dicens: . Nec ipsa natura docet vos quia vir quidem, si comam habuerit, ignominia est illi? Hoc secundum Legem locutus
Abbreviated transcription (Latin):
qr facit differentiã int̃ bonu̾ & malu. inter uitia & uirtu¬
dulo suo. Cuiꝰ iiri caput .i. mentis. siue rationabilitatis
qd̃ unũ ẽ. ipsa eiꝰ bona intentio ẽ. quã non debet uelare.
qr ñ debet illã refrenare a contemplatione d̃i: s quanto
ampliꝰ de dõ inteligit. tanto ampliꝰ debet illam ꝑmittere
ut se eleuet ad contemplationẽ d̃i: donec ꝑueniat ad hoc
ut qd̃ mͦ uidet in spe & in specło. quandoq uideat in re
reb ultra modũ: qd̃ caput. id qͣm intentionẽ. debemꝰ ue¬
lare. ꝙr debemꝰ illã refrenare: ne ultra modũ in t̾renis reb
se occupet. Anima ẽ enĩ que uiuificat corpꝰ: & corpꝰ plerũ¬
q ea desid̾at ultra qu̾a necesse sit: in qͥb delectat᷑ corpus
qd̃ t̾rena querit. Ueru̾tam̾ neq uir sine muliere. sub
creatus ẽ in p̾scientia di. neq mulier sine uiro. sub̃. crea¬

Expanded text:
quia facit differentiam inter bonum et malum, inter vitia et virtuquia facit differentiam inter bonum et malum, inter vitia et virtudulo suo. Cujus viri caput, id est mentis sive rationabilitatis, quod unum est, ipsa bona ejus intentio est, quam non debet velare; quia non debet illam refrenare a contemplatione Dei, sed quanto amplius de Deo intelligit, tanto amplius debet illam permittere, ut se elevet ad contemplationem Dei, donec perveniat ad hoc ut quod modo videt in spe et in speculo, quandoque videat in re, rebus ultra modum. Quod caput, id est quam intentionem debemus velare, quia debemus illam refrenare, ne ultra modum in terrenis rebus se occupet. Anima enim quae vivificat corpus, plerumque ea desiderat ultra quam necesse sit, in quibus delectatur corpus quod terrena quaerit. Verumtamen neque vir sine muliere, subaudis creatus est in p
Abbreviated transcription (Latin):
uno modo intelligere quelibet p̾dicatorẽ sp̾italẽ & uiriliter
eiꝰ sapientiam: que sic̃ caput
regit m̃bra. ita illa regit mentẽ. Istud caput. id sap̾iam
lare & abscondere. s aliis manifestare docendo ꝙ p̃dicando
bonisq oꝑib insistendo debet se imitabilem p̾bere. ꝑ mulie¬
rem autẽ debemꝰ intelligere quẽlibet in eccłia muliebrit &¬
stulte agent̾e. cuiͦ caput ẽ ipsa eiꝰ ignorantia & stulticia. qͣm
non debet aliis in ꝓpatulo manifestare. ne se imitabilẽ red¬
dat : s debet illam tegere. & ad angłos qͥ & iuri appellantͤ.
idr ad p̾dicatores referre : ut illoꝵ exortatione & doctrina.
saluari possit. Uel debet suam insipientiam & ignorantiam
uelare ꝓpt̾ p̃dicatores : qr illis se debet humiliare. Aliter.
Homo ex corpore. anima & m̃te consistit. que & rationabi¬
litas anime dr. Cũ unu̾ sit anima & mens. diidamꝰ hic
animã que uiuificat corpus. & m̃tẽ que regit animam:

Expanded text:
italem, et viriliter ientia; quia sicut caput regit caetera membra, ita illa regit mentem. Istud caput, scilicet saplam et abscondere, sed aliis manifestare, docendo, praedicando, bonisque operibus insistendo debet se imitabilem praebere. Per mulierem autem debemus intelligere quemlibet in Ecclesia muliebriter et stulte agentem. Cujus caput est ipsa ejus ignorantia et stultitia, quam non debet aliis in propatulo manifestare, ne se imitabilem reddat, sed debet illam tegere, et ad angelos qui et viri appellantur, id est ad praedicatores referre, ut illorum exhortatione et doctrina salvari possit; vel debet suam insipientiam et ignorantiam velare propter praedicatores, quia illis se debet humiliare. Aliter: Homo ex corpore, anima et mente consistit, quae et rationabilitas animae dicitur. Cum unum sit anima et mens, dividamus hic animam quae vivificat corpus, et mentem quae regit animam,
Abbreviated transcription (Latin):
igniti qͥb illi traditi st̃ in figura fuerunt: & serpens eneus
qui suspensus est a moyse. in ligno. que qͥ aspiciebant sanaban¬
tur. Serpentes illi qͥ mordendo uenenũ infundebant. demo¬
nes significant: qͥ suggerando uenenũ nobis mortiferũ pͣue
delectationis infundunt: quib etiã tradim᷑. si serpent̾ẽ ene

Expanded text:
igniti quibus illi traditi sunt, in figura fuerunt; et serpens aeneus, igniti quibus illi traditi sunt, in figura fuerunt; et serpens aeneus, qui suspensus est a Moyse: quae qui aspiciebant, sanabantur . Serpentes illi qui mordendo venenum infundebant, daemones significabant, qui suggerendo nobis venenum mortiferae delectationis infundunt. Quibus et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ sicut scriptura narrat. uiiii descendunt in infernũ. Socii
uͦ illoꝵ qͥ in ipsa conspiratione similes extiter̃t: ab igne ce¬
lesti ext̾minati st̃. Murrͣari aũ est plerũq falso adinuicẽ
de p̾positis & rectorib queri aut causari. Plerũq eciam
solet murmur fieri & iusta ex causa: quando p̾lati ñ simpli¬
cit̾ recteq erga subieetos incedunt. T̃am̃ quocũq mͦ nascat᷑
& fiat. malũ ẽ. & ue illi quo excitante ꝓuenit: utrũ sit p̾la¬
tꝰ an subiectus. Dicit enĩ beatus augustinꝰ. qr in nulla alia
causa ita offendunt uidei d̃m in heremo. sicut in murmura¬
tione : qm̃ semꝑ murmuratores extitert̃. Q uappt̃ cauendũ
eꝰ omiumͦ ab huiꝰcemodi uitio: ne similia nob̃ eueniant. Hec
aũ omnia suꝑius dicta. de serpentib. & de igne qui eos de¬
uorauit. in figura contingebant illis. Uideamꝰ qͦm serpente

Expanded text:
quoniam sicut Scriptura narrat, vivi descenderunt in infernum; socii quoniam sicut Scriptura narrat, vivi descenderunt in infernum; socii vero illorum, qui in ipsa conspiratione similes exstiterunt, ab igne coelesti exterminati sunt. Murmurare autem est plerumque falso ad invicem de praepositis atque rectoribus queri et causari. Plerumque etiam solet murmur fieri justa ex causa, quando praelati non simpliciter recteque erga subditos incedunt. Tamen quocunque modo nascatur et fiat, malum est; et vae illi quo excitante provenit, utrum sit praelatus an subjectus. Dicit enim beatus Augustinus quia in nulla alia causa ita offenderunt Judaei Deum in eremo, sicut in murmuratione, quoniam semper murmuratores exstiterunt. Quapropter cavendum est omni modo ab hujuscemodi vitio, ne similia nobis eveniant. Haec autem omnia, superius dicta de serpentibus et de igne, qui eos devoravit in figura contingebant illis. Videamus quomodo serpentes
Abbreviated transcription (Latin):
abste : i. qͥ recedunt a te. N eq temptemꝰ. xp̃m. sic̃ qͥdã illoꝵ
temptauert. sub̃. moysen: qͥ xp̃i figurã gerebat. Ulel etiam
ipsũ xp̃m tẽptauert qui erat in moyse: sicut ipse moyses
dicit. Nos quid sumꝰ: non cont᷑ nos ẽ murm᷑ ur̃m: s contͣ
dominũ. x p̃c enĩ qui ẽ u̾bũ dĩ pacris. ipse erat in moyse:
& ipse loquebat᷑ ꝑ os eiꝰ. & quando tẽptabant moysen. &
adẽ causa inuenti tradam᷑ diabolo: cuiꝰ figurã serpentes ha¬
bent. Neq murmuraueritis. sub̃. cont᷑ d̃m. neq contra pͥ¬
latos e rectores. sicut quidam illoꝵ murmurauer̃t datan ui¬
deł & abiron. sociiq eoꝵ contra moysen & aaron. & ꝑierunt ab
ext̃minatore dõ. uel igne. Datan enĩ & abiron cũ om̃i domo
sua extͣminati sunt de suꝑficie t̃re a dõ. qr p̾cipiente deo
uiuos degutiuit eos t̾ra. fuert̃q antea sepulti quã mortui.

Expanded text:
abs te , id est, qui recedunt a te. Neque tentemus Christum, sicut quidam illorum abs te , id est, qui recedunt a te. Neque tentemus Christum, sicut quidam illorum tentaverunt, subaudis Moysen, qui Christi figuram gerebat. Vel etiam ipsum Christum tentaverunt, qui erant in Moyse, sicut ipse Moyses dicit: Nos quid sumus? Non contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Christus enim qui est Verbum Patris ipse erat in Moyse, et ipse loquebatur per os ejus. Et quando tentabant Moysen, etadem causa inventi tradamur diabolo, cujus figuram serpentes habebant. Neque murmuraveritis, subaudis contra Deum, neque contra praelatos et rectores. Sicut quidam illorum murmuraverunt. Dathan videlicet et Abiron, sociique eorum, contra Moysen et Aaron. Et perierunt ab exterminatore, Deo vel igne. Dathan enim et Abiron cum omni domo sua exterminati sunt de superficie terrae a Deo, quia praecipiente Deo, vivos deglutivit eos terra; fueruntque ante sepulti quam mortui,
Abbreviated transcription (Latin):
domoꝵ illaꝵ. Nam balaam ariolus filuis beor. cernens ani¬
mos uidoꝵ ꝓnos ad libidinẽ. & ꝓcliuos ad idola colenda.
seductus & captus amore pecuniarũ. dedit balac regi moa¬
bitarũ at̃ madianitaꝵ consiliũ. ut constitueret puellas
iuuenculas & meretrices in domoꝵ ostiis cõptas ornam̃to
metricio. & ante ostia domoꝵ idola & aras: ut uenientes isrłi¬
te: caꝑent᷑ amore illaꝵ & coirent cũ illis. ita tam̃ ut pͥmũ
adorarent idola: quo facto cognouit ipse iram di contra il¬
los excitandam. Unde factũ est ut .xx.tria milia ab igne ce¬
domini confodisset cuspioe uirũ hebreu̾ eũ madianiti scor¬
to in locis genitalib: cuiꝰ rei causa quieuit ira dñi a ppło.
Notandũ qͦ qr non solũ illi dñr & st̃ fornicatores qͥ quocũꝙ
mͦ libidinẽ suam explent: s etiã illi qͥ ꝑ alia uitia a d̾o rece¬
dunt. De qͥb dicit psalmista. ꝑ didisti om̃s qui fornicant᷑

Expanded text:
domorum illarum. Nam Balaam ariolus filius Beor, cernens anidomorum illarum. Nam Balaam ariolus filius Beor, cernens animos Judaeorum pronos ad libidinem, et proclivos ad idola colenda, seductus et captus amore pecuniarum dedit Balac regi Moabitarum atque Madianitarum consilium, ut constitueret puellas juvenculas et meretrices in domorum ostiis, comptas ornamento meretricio, et ante ostia domorum idola et aras, ut venientes Israelitae, caperentur amore illarum, et coirent cum illis, ita tamen, ut primum adorarent idola: quo facto, cognovit ipse iram Dei contra illos excitandam. Unde factum est ut viginti tria millia ab igne coeelatus zelo Dei, confodisset cuspide virum Hebraeum cum Madianitide scorto in locis genitalibus, cujus rei causa quievit ira Dei a populo. Notandum quoque quia non solum illi dicuntur esse fornicatores, qui quocunque modo libidinem suam explent, sed etiam illi qui per alia vitia a Deo recedunt, de quibus dicit Psalmista: Perdes omnes qui fornicantur
Abbreviated transcription (Latin):
fecit inde uitulũ conflatilẽ. quẽ colebant egyptii: sta¬
timq edificantes ante illũ. immolauert ei hostias dicen¬
tes. hii st̃ dii tui isrł. & cet̾a. Completoq sacrificio. se¬
dert̃ ad manducandũ & bibendũ. ac sic postmodũ sur¬
rexert ludere: ad diu̾sa ioca. ad choros. & insuꝑ ceꝑunt
fornicari. Quappt̾ multitudo illoꝵ int̃fecta ẽ a frĩb
suis. ubente moyse & domino uolente. Q d̃ factũ ideo
replicat apłs. ut ñ se crederent corinthii im munes
esse a crimine. qͥ in idolio epulabant᷑. Idolatra qͦꝙ ẽ
ominis auarus: qui nũmũ quasi dm colit: timens illũ amit¬
tere. Neq fornicem᷑ sicut qͥdam ex ipsis fornicati st̃. sub̃
cũ madianitis: & cecidert᷑ una die. xxͥ tria milia. H oc in t̾¬
ra madian factũ ẽ. & hoc retributũ ẽ illis quando cũ ma¬
dianitis se cõmaculauert: adorantes pͥmo idola ante ostia

Expanded text:
fecit inde vitulum conflatilem, quem colebant Aegyptii, stafecit inde vitulum conflatilem, quem colebant Aegyptii, statimque aedificantes aras ante illum, immolaverunt ei hostias, dicentes: Ii sunt dii tui, Israel, etc. Completoque sacrificio, sederunt ad manducandum et bibendum, ac postmodum surrexerunt ludere ad diversa joca et ad choros, et insuper coeperunt fornicari. Quapropter multitudo illorum interfecta est a fratribus suis, jubente Moyse et Domino volente. Quod factum ideo replicat Apostolus, ut non crederent Corinthii se immunes esse ab hoc crimine, qui in idolio epulabantur. Idololatra quoque est omnis avarus qui nummum quasi Deum colit, timens illum amittere. Neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt, subaudis cum Madianitis, et ceciderunt una die viginti tria millia. Hoc in terra Madian factum est, et hoc retributum est illis quando se cum Madianitis commaculaverunt, adorantes primum idola ante ostia
Abbreviated transcription (Latin):
offendunt dm in heremo. & ꝑierunt. N eq idolatre efficia¬
mini sicut qͥdam illoꝵ. sub̃. qui uitulũ fecert ad montem
synai: quemadmodũ scriptũ ẽ in exodo. I dos grece lati¬
ne dr̾ species suie forma: inde diminutiue r idolũ formu¬
la ex aliquo metallo. siue ex lapidib & lignis. Latriã qͦꝙ
greco uocabulo dr̃ seruitus que omĩpotenti đo soli com
honorẽ & seruitutem quã omĩpotenti do soli debet im¬
pende. idolis impend̾̃. Unde & idolatria ipsa đr res.
Sedit popłs manducare & bibere: & surrexer̃t ludere
Ueterem hystoriam hic tangit apłs. E gressi filii isrł ex
egypto. dũ ꝑuenissent ad sẏna mont̾ẽ. moyse ascendente¬
in monte ad dm̃. & morante aliquantis dieb. conuene¬
rt̃ ad aãron petentes ut faceret eis dõs qͥ illos p̾cedent
dicentes. Fãc nob̃ dos qͥ p̾cedant nos. Moysi enĩ huic qui n¬
eduxit de egẏpto nescimꝰ quid accidĩt. Tunc sic̾ hysto¬
ria narrat accipiens aaron ab eis armillas & maures

Expanded text:
et perierunt. Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam illorum. Subaudis qui vitulum adorabant ad montem Sinai. Quemadmodum scriptum est, in Exodo: Idos Graece, dicitur species sive forma, inde diminutive dicitur idolum formula ex aliquo metallo, sive ex lapidibus vel ignis. Latria quoque Graeco vocabulo dicitur servitus, quae omnipotenti Deo soli comphonorem et servitutem quam omnipotenti Deo soli debet exhibere, idolis impendit. Unde et idololatria ipsa res est. Sedit populus manducare et bibere, et resurrexerunt ludere. Veterem historiam hic tangit Apostolus: Egressi filii Israel de Aegypto dum pervenissent ad Sinai montem, Moyse ascendente montem ad Deum, et morante aliquantis diebus, convenerunt ad Aaron, petentes ut faceret eis deos, qui illos praecederent, dicentes: Fac deos qui praecedant nos. Moysi enim, qui eduxit nos de Aegypto, nescimus quid acciderit . Tunc sicut historia narrat, accipiens Aaron ab eis armillas et inaures,
Abbreviated transcription (Latin):
tudo erat tunc tpris. quia nollebant capillos ligare. ꝙ ca¬
put cooꝑire: & ne ipsa ꝓflusio capilloꝵ ꝓuocet homines ad
amorem libidinis. ido p̾cipit uelare & ligare capillos. Uir¬
ñ debet uelare caput : qm̃ imago & gła dĩ ẽ. ħ omo ymago
di ẽ : qr sicut ab uno d̾o omnia origine̾ sũpsert᷑ & ab illo fac¬
ta st̃. ita ab uno homine adam. ome genus humanu̾ ꝓflux.¬
Gła qͦ dĩ ẽ : qm̃ glorificat᷑ ds ꝑ hoc qd̾ homine̾ rationabilẽ fec̃
id̾oq non debet uelare caput. ut ostendat ñ esse se subditum
mulieri: s potestate habere suꝑ eam. Mulier aũ subiecta
qr ex ipso facta est. uel qr subiecta ẽ ei : & in hoc głam habet
uir. N on enĩ uir pͥmus adam ex muliere ẽ factus: s mulier
ex uiro. Etenĩ non ẽ creatus uir adam ꝓpt̾ mulierem. quia

Expanded text:
tudo erat tunc temporis, quia nolebant capillos ligare et caput cooperire. Et ne ipsa profluxio capillorum provocet homines ad amorem libidinis, ideo praecepit velare capillos n debet velare caput, quoniam imago et gloria Dei est. Homo imago est Dei, quia sicut ab uno Deo omnia originem sumpserunt, et ab illo facta sunt, ita ab uno homine Adam omne genus humanum profluxque Dei est, quia glorificatur Deus per hoc quod hominem rationabilem fecit. Ideoque non debet velare caput, ut ostendat non esse subditum mulieri, sed potestatem habere super eam. Mulier autem subjecta  est, quia ex ipso facta est: vel quia subjecta est ei, et in hoc gloriam habet vir. Non enim vir, primus Adam, ex muliere est, factus, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir, Adam, propter mulierem, quia