comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Dicens Illa q̃ ẽ inmedio ẽ thesifone. Il¬
la q̃ est asinistris ẽ Megera. Illa u̾o q̃ ẽ ade¬
xtris ẽ alecto. Et sic pͥma ẽ Ulecto. Seda
thesyphone. Tertia u̾o Megera. Et hii di¬
ctis siluit uirgilius. Ideo ait autor ĩtexti.
¶Aegna medusa sil farem dismalto. Furie ĩ¬
females uidentes descendere ad ꝯsideratio¬
nem inferni hominem sapientem medusã
inuocant alta uoce ut suo a spectu hõ cãne¬
us inlapidem commutetur ne secreta que
sunt in illa ciuitate sepulta uideat/ ⁊ nec
aliis reuelare queat. Ubi notandũ e ꝙ qui
damnRex noĩe Phorcus huit quandamfi¬
liam que dicta ẽ Medusa siue Gorgon. Hu¬
ie meduse par regnum reliquit que sua
pulcritudine intuentes totaliter demẽta¬
bat. Uñ fabulose ponit ouidiꝰ ipam me¬
dusam homines in lapidẽ ꝯu̾tisse. S re
u̾a quedam lasciua mulier fuit. que tã¬
ta puleritudine pollebat ꝙ ꝗcunq eam
aspiciebat extramentẽ statim fiebat.

Expanded text:
ti, dicens: illa que est in medio est Thesifone; ilti, dicens: illa que est in medio est Thesifone; illa que est a sinistris est Megera; illa vero que est a dextris est Alecto. Et sic prima est Alecto, secunda Thesyphone, tertia vero Megera. Et hiis dictis, siluit Virgilius. Ideo ait autor in textu:. vv. 52-54 Vegna Medusa, sì 'l farem di smalto. Furie infernales, videntes descendere ad considerationem Inferni hominem sapientem, Medusam invocant alta voce, ut suo aspectu homo carneus in lapidem commutetur, ne secreta que sunt in illa civitate sepulta videat, et nec aliis revelare queat. Ubi notandum est quod quidam rex nomine Phorcus habuit quandam filiam que dicta est Medusa, sive Gorgon. Huic Meduse pater regnum reliquit, que sua pulcritudine intuentes totaliter dementabat. Unde fabulose ponit Ovidius ipsam Medusam homines in lapides convertisse. Sed re vera quedam lasciva mulier fuit, que tanta pulcritudine pollebat quod quicunque eam aspiciebat extra mentem statim fiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
isti ẜpentes cornuti uenenosã heͬticorũ
guarda midisse le feroci crine
Questa e megera. Põt hie mento quen
cum sint tres fune.s. alecto. thesiphone
maius tanto maiorem penam ⁊ luctũ in
inferno mẽtur. iuxͣ illus. Quãtũ se głifi¬
licti erit ⁊ plagarm modus. Cumitaq
Megera peccatum inique oꝑationis ĩpor¬
tet m̾ito et̾m luctus regina uocatur. Int̾p̃¬
tatur eĩ ut dictum ẽ magna inmalo ꝯstan¬
tia. Non eͥ praua cogitatio nec p̃ua locutio
s praua oꝑatio hominẽ hr̃ticum facit. Uñ
beatus augustinus. Etror nõ fac̃hr̃ticum
s erroris defensio. Et iõ bñ claudianus
ip̃am Megerã tanꝙͣ Reginam dic̃ iinfer¬
no sedere. Ait cͥ de ip̃a sibro pͦ. Improba ⁊¬
mox surgit tͥsti de sede megera.
¶ Et tacqueatanto. Aerba sunt Uãtis lo q̃¬
tis de uirgilio. Quamquidem clausulam
sie expone. Airgilius enĩdemonstrauit
ae ⁊ denominauit illas tres furias ip̃i uã¬

Expanded text:
isti serpentes cornuti venenosam hereticorumisti serpentes cornuti venenosam hereticorum«Guarda», mi disse, «le feroci Erine. Questa è Megera. Potest hic merito queri, cum sint tres Furie, scilicet Alecto, Thesiphone,maius, tanto maiorem penam et luctum in Inferno meretur; iuxta illud: Quantum se glorifilicti erit et plagarum modus. Cum itaque Megera peccatum inique operationis importet, merito eterni luctus regina vocatur. Interpretatur enim, ut dictum est, <magna in malo constantia>. Non enim prava cogitatio nec prava locutio, sed prava operatio hominem hereticum facit. Unde beatus Augustinus: Error non facit hereticum, sed erroris defensio. Et ideo bene Claudianus ipsam Megeram, tanquam reginam, dicit in Inferno sedere. Ait enim de ipsa, libro primo: Improba mox surgit tristi de sede Megera. vv. 46-48 Et tacque a tanto. Verba sunt Dantis loquentis de Virgilio. Quam quidem clausulam sic expone: Virgilius enim demonstravit ac etiam denominavit illas tres Furias ipsi Dan
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Et contore uetdissime eneinte. ydre
sunt ẜpentes aquosi. Namydor grece. la¬
tine dicitur a qua. Et signant isti ẜpẽtes
aquosi duo peccata principalit̾ in heretici.
¶Primum ẽ uenenosa locutio. qr ẜpens ue¬
ua et luxuosa oꝑatio qua quidem cicti
⁊ cucuncincti sunt hr̃tiei ⁊ maxiẽ epycũi
qui summam felicitatẽ ponunt ĩ delecta¬
tione carnali. Contͣ quos ait dñs in euan¬
gelio. Sint lumbi ur̃i precineti. Ubi ait
mus.
Serpentelli censte aue ꝑcrine. Cerastes
tit statius ubi soquitur de thesiphone pͦ
libro thebaydos dicens. Centum illi stan¬
tes umbrabant hora ceniste. ¶ Et seneca
pͦ libro tragediarũ. Seua thesiphone/ cap̃
uallata ẜpentib. Et claudiamis libro pͦ
uͥ soquitur de Ulecto ait. Alecto stetit in
mediis uulgusq tacere uissit. ⁊ obstan¬
tes incegrum repulit angues. ꝑque hy¬
meros ermre dedit. Et eodem sibro ubi i¬
loquitur de meger ait. Illa uͥ ceruleo
erines conneyuit angne. Et signant

Expanded text:
 Et con idre verdissime eran cinte. Ydre sunt serpentes aquosi; nam ydor grece, latine dicitur <aqua>. Et signant isti serpentes aquosi duo peccata principaliter in hereticis: primum est venenosa locutio, quia serpens veva et luxuriosa operatio, qua quidem cincti et circumcincti sunt heretici, et maxime epycurei, qui summam felicitatem ponunt in delectatione carnali. Contra quos ait Dominus in Evangelio: Sint lumbi vestri precincti. Ubi ait mus». Serpentelli ceraste aven per crine. Cerastes ntit Statius ubi loquitur de Thesiphone, primo libro Thebaydos, dicens: Centum illi stantes umbrabant hora ceraste. Et Seneca, primo libro Tragediarum: Seva Thesyphone caput / vallata serpentibus. Et Claudianus libro primo, ubi loquitur de Alecto, ait: Alecto stetit in mediis vulgusque tacere iussit, et obstantes integrum repulit angues; per que humeros errare dedit. Et eodem libro, ubi loquitur de Megera ait: Illa ubi ceruleo erines connexuit angue. Et signant
Abbreviated transcription (Latin):
deuorauit. Tuc hercuses eum claua de¬
sccndit adinferos ꝓliberatione thesei ⁊
a carone nauigio est deduetꝰ. Cerberꝰ ãt
uidẽs ꝙ carõ hoĩem carne uestitũ inna¬
uigio duceret ip̃m caronẽ graui morsu
momordit. Quod uidẽs hercules cerbe¬
nuntrax foras ⁊ adeo ipsum elaua per¬
cussit ꝙ fecit ei spumam uomere uene¬
nosam. ⁊ sic theseum abinfens libauit.
Ideo fure dicunt. Malnõ uengiamo ĩ the¬
seo lassalto .i. male fuit factum ꝙ nõ uĩ¬
dicauimus intheseum in sultum quem
fecit quia si ipm conu̾tissemus ĩ lapidẽ
Pyntous ꝓ auxilio hereulis nõ uusset.
Et iõ ante ꝙͣ isti aliquis ueniat in succũ¬
sum ip̃m ꝑ aspectum meduse in lapidem
mirate la doetrina che sasconde
sottoluelame delluiersi strani. Doctͥna
ista que abscondit᷑ sub uelamine liet̾ali
non est aliud nͥ allegorieus intellectus
qui ingorgonis fabula continetur quã
qui dem fabulam ⁊ eiꝰ allegoriã ẽ suꝑuis
exanita.

Expanded text:
devoravit. Tunc Hercules cum clava dedevoravit. Tunc Hercules cum clava descendit ad inferos pro liberatione Thesei, et a Carone navigio est deductus. Cerberus autem, videns quod Caron hominem carne vestitum in navigio duceret, ipsum Caronem gravi morsu momordit. Quod videns Hercules Cerberum traxit foras et adeo ipsum clava percussit quod fecit ei spumam vomere venenosam; et sic Theseum ab inferis liberavit. Ideo Furie dicunt: «Mal non vengiamo in Theseo l'assalto», idest male fuit factum quod non vindicavimus in Theseum insultum quem fecit; quia si ipsum convertissemus in lapidem, Pyritous pro auxilio Herculis non ivisset. Et ideo, antequam isti aliquis veniat in succursum, ipsum per aspectum Meduse in lapidem mirate la doctrina che s'asconde sotto 'l velame delli versi strani. Doctrina ista que absconditur sub velamine licterali non est aliud nisi allegoricus intellectus qui in Gorgonis fabula continetur, que quidem fabula et eius allegoria est superius exarata.
Abbreviated transcription (Latin):
runt se ꝙ nõ nisi filias Iouis duee̾nt in
uxores. Qua ꝑꝑ theseus elenam reginã
grecorum gͥmanam.s. castoris ⁊ polluciᷤᷤ
rapuit. s castor ⁊ pollux capta matre
thesei suam sorore rehabuerunt. Pirito¬
us u̾o cũ nussã filiam Iouis inuemẽ pos¬
set int̾ris descendir ad inferos cũ theseo
ut raꝑet in ꝓẜpinam ⁊ suo matiimoĩo
copularet. Iste eĩ due helena.s. ⁊ ꝓẜpĩa¬
a poetis fingunt filie Ious fuisse. De pͥ
ait Ouidius in libro epłaꝵ. Ouiro digna
matre ip̃ius ꝓẜpine loquentẽ cũ Ioue.
Añ Iouensparsis stetit iudiosa capillis.
ꝑꝙ tuo supplex uemi tͥ iupit̾ in quit
Sanguine yq tuo si nlla e gramatrs.
Nata patrem moueat. Illi aut ambo .s.
theseus ⁊ Piritous fuerunt ibi retẽti ⁊
gnaui ⁊ diro supplicio cruciati. Tandem
Pintous absoluit᷑. ⁊ lib̾ sñ coniuge abire
in ꝑmutitur. ¶Qui ad herculem iuit ⁊¬
theseum religatum a furiis nuntiauit.
ẜ magr ystoriarũ die ꝙ Pyntoũ c̾berũ

Expanded text:
runt se quod non nisi filias Iovis ducerent in uxores. Qua propter Theseus Elenam reginam Grecorum, germanam scilicet Castoris et Pollucis, rapuit; sed Castor et Pollux, capta matre Thesei, suam sororem rehabuerunt. Piritous vero cum nullam filiam Iovis invenire posset in terris, descendit ad inferos cum Theseo, ut raperet inde Proserpinam et suo matrimonio copularet. Iste enim due, Helena scia poetis finguntur filie Iovis fuisse. De prima ait Ovidius in libro Epistularum: O viro digna matrem ipsius Proserpine loquentem cum Iove: Ante Iovem sparsis stetit invidiosa capillis. / Pro que tuo supplex veni tibi Iupiter, inquit, / sanguine proque tuo: si nulla est gratia matris / Nata patrem moveat. Illi autem ambo, scilicet Theseus et Piritous, fuerunt ibi retenti et gravi et diro supplicio cruciati. Tandem Piritous absolvitur et liber, sine coniuge, abire inde permittitur. Qui ad Herculem ivit et Theseum religatum a Furiis nuntiavit. Sed magister ystoriarum dicit quod Pyritoum Cerberus
Abbreviated transcription (Latin):
qd sit uerecundia dignum calor interi¬
or ad ext̾iora ꝓcedit ut illum u̾ecundũ a
dius eodemlibro. Nays abħis tacuit pu¬
eri rubor ora notauit. Nescit quid sit a¬
mor sed erbiusse decebat. Quia nãq
puer ille deturpi requirebat᷑ a Nay ideo
totus in facie aꝑꝑuit rubicundus.
comincio ei seno tal ne soferse ⁊c. uir¬
gilius sic turpit̾ a demonib debellatuᷤ
decelo auxilium expectabat/ ⁊ ideo dice¬
bat. Puninoi conuerra uincer la pũga
sin aut talis fuit punitus. Ault hie di¬
cere ugilius.Sinos nõ uincemꝰ isti qui
clauẜunt portas t̾ribiliter pumientur.
qr cerberus nõ tin peccauit in ĩpediendo
theseũ qu momordit Caronem quãtũ
peccauerunt isti quando elauẜũt ianu¬
as ciuitatis. Et nichominus erit nobis
quãto tardame caltri qui gunnga.¬

Expanded text:
quod sit verecundia dignum, calor interiquod sit verecundia dignum, calor interior ad exteriora procedit, ut illum verecundum a dius, eodem libro: «Nays ab his tacuit pueri rubor ora notavit; / nescit quid sit amor, sed erubuisse decebat». Quia nanque puer ille de turpi requirebatur a Nay, ideo totus in facie apparuit rubicundus. cominciò ei, «se non... Tal ne soferse, etc. Virgilius sic turpiter a demonibus debellatus, de celo auxilium expectabat, et ideo dicebat: «Pur a noi converrà vincer la punga», sin autem talis fuit punitus. Vult hic dicere Virgilius: Si nos non vincemus, isti qui clauserunt portas terribiliter punientur, quia Cerberus non tantum peccavit in impediendo Theseum, quando momordit Caronem, quantum peccaverunt isti quando clauserunt ianuas civitatis. Et nichilominus erit nobis quanto tard'a me c'altri qui giunga
Abbreviated transcription (Latin):
Nel color che uilta di fuor mi pinse
Iste color quem pusillanimitas
Ainfaciẽ uantis pinx̃ est color pal¬
timorem. ¶Secunda ẽ qn concip̃ amo¬
nem anime commouetur. Nam ad ꝯ¬
ceptoem rei terribilis totus hõ pallescit.
Et rõ huiꝰ est quia quando hõtimer to¬
tus ealor natural fugit ad int̾iora. et
sie ext̾ius remanet passidus ac ⁊ cõge¬
latus. Añ pocta. Calor ext̾iora reliqt.
Et ꝑ istum modum uidens autor suum
ducem a demonib sie derisum ⁊ quodã¬
modo debellatum quia erat ei suũiter
ita rustice impedurientum ad conceptõ¬
nem rei tam terribilis totus pauidus
ẽ effectus. sic̃ solẽt fie̾i milites pauidi
dum uident suum duceni fugere uł timͣe
inp̃lio ¶ Simiłr qñ concipit amorem
interius totus pallescir/ et frigescit ext̾i.
tam. Unde ouidius. Pallear omnis
amans hic e color aptus amanti. ¶Si¬
milit̾ adcõceptionem rei uerecunde hõ
exterius crubescit. ⁊ ratio huiꝰ est. Qñ
cnim ho facit uł recipit aliquod turpe

Expanded text:
el color che viltà di fuor mi pinse Iste color, quem pusillanimitas in faciem Dantis pinxit, est color paltimorem; secunda est quando concipit amonem anime commovetur; nam ad conceptionem rei terribilis totus homo pallescit. Et ratio huius est quia quando homo timet, totus calor naturalis fugit ad interiora, et sic exterius remanet pallidus ac etiam congelatus. Unde poeta: «Calor exteriora reliquit». Et per istum modum videns autor suum ducem a demonibus sic derisum, et quodammodo debellatum, quia erat ei suum iter ita rustice impedimentum ad conceptionem rei tam terribilis, totus pavidus est effectus. Sicut solent fieri milites pavidi dum vident suum ducem fugere vel timere in prelio, similiter quando concipit amorem, interius totus pallescit et frigescit exteriutam. Unde Ovidius: «Palleat omnis amans, hic est color aptus amanti». Similiter, ad conceptionem rei verecunde, homo exterius erubescit. Et ratio huius est: Quando enim homo facit vel recipit aliquod turpe,
Abbreviated transcription (Latin):
qua mediante de ambob senib filius
gñatur sie exabraham nonagenaĩo ⁊
Sarmi oetogenaria natus est filius.s. ysa¬
ach. Et de his duab spebus ait apłs lo¬
quens de abraham qui ꝯtra spem inspez
spẽ nature inspem gratie credrdit abrahã
ut eẽt pater multarum gentium .i. ut he¬
ret filium multarum gentium genitorẽ.
priuatos omnino se sentiunt sꝑant ĩspẽ

Expanded text:
qua mediante, de ambobus senibus filius generatur; sicut ex Abraham nonagenario et Sarra octagenaria natus est filius, scilicet Ysaach. Et de his duabus spebus ait Apostolus, loquens de Abraham, qui contra spem in spem st contra spem nature in spem gratie credidit Abraham ut esset pater multarum gentium, idest ut haberet filium multarum gentium genitorem. privatos omnino se sentiunt, sperant in spem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid taces: Pudore anstupore siliusti:
Mallẽ pudore. s teut uideo stupor opp̃ssit.
tuse signore ⁊ sai chinõmiparto
dastuuolere ⁊ sai quel chesitace
sunt magr̃o beneplacita sunt ⁊ sibi ¶Ma¬
gist in eo ꝙ nõ solum intellit ea q̃ cͥ adiscipr¬
ignorantiam occultant. Multa eͥ in corde
ab scõsa tenemus q̃ ꝑꝑtimorẽ siue u̾ecun¬
diam ꝓpalare u̾emur. uel ꝑꝑ ignorantiã
manifestare nescimꝰ. Ille igit᷑ prudentis¬
simus ẽ auditor qui nõ solũ intelligit id
qd audit sed ꝯsiderat ⁊̃ id quod occultut

Expanded text:
«Quid taces? Pudore an stupore siluisti? «Quid taces? Pudore an stupore siluisti? Mallem pudore, sed te ut video stupor oppressit»tu se' signore, et sai ch'i' non mi parto dal tu' volere, et sai quel che si tace». sunt magistro, beneplacita sunt et sibi; magister, in eo quod non solum intelligit ea que sibi a discipuignorantiam, occultantur. Multa enim in corde absconsa tenemus, que propter timorem sive verecundiam propalare veremur, vel propter ignorantiam manifestare nescimus. Ille igitur prudentissimus est auditor qui non solum intelligit id quod audit, sed considerat etiam id quod occultat
Abbreviated transcription (Latin):
porẽ. ¶ Pudor eĩ siue u̾ecũdia cãtur ĩ hoĩe
qũ manifestatur ĩ eo aliquid quod uellet
cesan siẽ quando inadust̾io ꝯp̃henditur
siue furto ⁊ tunc extali u̾ecundia oĩa m̃¬
bra mouent᷑ suo modo ad façinus occul¬
tandum. qr oeuli deprimunt᷑ facies adu̾¬
tit᷑ ⁊ extali u̾ecundia colorat᷑. Et rõ ẽ qr
sãgus cunit ad faciẽ ad illã u̾ecundiã
expessendã. Lingua ⁊ ne aliquid ĩ dicet
cossigat᷑ ¶ Scupor at̃ est passio subito ꝑ¬
turbans. Et ideo scupet hõ in subitis de
quib ymaginationẽ primitus nõ habe¬
bat ⁊ tũc efficit᷑ pallidus in facie. Et rõ
ẽ qr sanguis sentiens timorem sũ tremo¬
re incorde totuo fugit illue ad ipĩ cõro¬
borandum ⁊ ꝯfortandũ. Ista quidẽ talis
passio innadit aliqñ ⁊̃ mifiteo bellicosoᷤᷤ.
Uñ Ierꝰ at augustinum. fortissiõs quosq
milites subita bella conturbant. ⁊ añ co¬
qin duaꝵ passionũ sit peior ẜm boetiũ dr̃

Expanded text:
. Pudor enim, sive verecundia, causatur in homine quando manifestatur in eo aliquid quod vellet celari, sicut quando in adulterio comprehenditur sive furto, et tunc ex tali verecundia omnia membra moventur suo modo ad facinus occultandum: quia oculi deprimuntur, facies avertitur, et ex tali verecundia coloratur. Et ratio est, quia sanguis currit ad faciem ad illam verecundiam expellendam. Lingua etiam, ne aliquid indicet, colligatur. Stupor autem est passio subito perturbans. Et ideo stupet homo in subitis, de quibus ymaginationem primitus non habebat, et tunc efficitur pallidus in facie. Et ratio est quia sanguis, sentiens timorem sive tremorem in corde, totus fugit illuc ad ipsum corroborandum et confortandum. Ista quidem talis passio invadit aliquando etiam milites bellicosos. Unde Ieronimus ad Augustinum: Fortissimos quosque milites subita bella conturbant, et ante corum duarum passionum sit peior, secu
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qual suole il fiammegiar de lecose unte
inuouersi pur su ꝑ lastrema buecia
talera si dacalcagni alepunte.
Comꝑatio talis est. Sieut qñ aliquod ũ¬
ctuosum accenditur uł eremat᷑ nonstati¬
comburit sed flammig̾ ignis lãbit pͥmo
illa suꝑfiiẽ unctuo sam sicille aĩe trans¬

Expanded text:
Qual suole il fiammegiar de le cose unte muoversi pur sù per la strema buccia, tal era lì da' calcagni a le punte. Comparatio talis est: Sicut quando aliquod unctuosum accenditur vel crematur, non staticomburitur, sed flammiger ignis lambit primo illam superficiem unctuosam, sic
Abbreviated transcription (Latin):
¶ostaua comel frate che confessa
lopfido assessin che poĩ che fitto
nchiama lui ⁊ c̃. Uult hic diee autor
ꝙ ĩp̃ẽ stabat uxͣ illam aĩam sic eu̾sã sic̃
e solitus stare fr̾ ꝗ audit ꝯfessionem ꝑ¬
fidi assessini. Et illa aĩa q̃ stabat eu̾sa
ita loquebar ⁊ respõdebat autor quẽadmo¬
dum assessinus suoloquit ꝯfessori qui
pͥtiuã est infixus int̾ra clamat ad eũ
ei ħe qr mortem refugit quãtum põt.
ꝑnon intender cio chelor risposto ꝯpati
quasi scornati ⁊ risponder nõ sanno.
Seipe sep̃ius acẽĩt ꝙ qñ quis cũ alio loꝗt̾
ꝙ responsionẽ ͥ factamnõ intellig̃. Et
tune stapor siue pudor inuadit eũ q̃ quidẽ

Expanded text:
Io stava come 'l frate che confessa lo perfido assessin, che, poi ch'è fitto, richiama lui, etc. Vult hic dicere autor quod ipse stabat iuxta illam animam sic eversa, sicut est solitus stare frater qui audit confessionem perfidi assessini. Et illa anima que stabat eversa, ita loquebatur et respondebat autori quemadmodum assessinus suo loquitur confessori, qui postquam est infixus in terra clamat ad eum, et hoc quia mortem refugit quantum potestnon intender ciò ch'è lor risposto, quasi scornati, et risponder non sanno. Sepe sepius accidit quod quando quis cum alio loquitur, quod responsionem sibi factam non intelligit: et tunc stupor sive pudor i
Abbreviated transcription (Latin):
mix̃ fluuiũ brente qui descẽdit dealpib
carnchie. Cũ eͥ alpes a lamanie sint ꝑ
totam hyemẽ inuib cooꝑte. cũ ueĩt ex¬
tiuũ tp̃s qñ soldcas niues resoluit ĩ aqͣs
tunc dictus fluuius brente redundat ĩ
⁊ castra padue dissiparet. Ideo ait autor
intextu.
Et qual ipadouã lungo labrẽta
ꝑ difender lor uille ⁊ lor castelli
ançi che chiarentana il caldo sẽta.
¶ Qñ incontramo daĩe una sohien
cheuenia lũgo largine ⁊ c̾. Ista acies 9¬
tinet clencos ⁊ licteratos ꝗ in hor munde
sodomie uitio laborarnt. Inq̃ ꝗdẽ acie
inueĩt autor q̃dã suũ magr̃m florẽtinũ

Expanded text:
iuxta fluvium Brente, qui descendit de Alpibus iuxta fluvium Brente, qui descendit de Alpibus Carinthie. Cum enim Alpes Alamanie sint per totam hyemem nivibus cooperte, cum venit extivum tempus, quando sol dictas nives resolvit in aquas, tunc dictus fluvius Brente redundat intet castra Padue dissiparet. Ideo ait autor in textu: vv. 7-9 et qual i Padovan per difender lor ville e lor castelli, anzi che Carentana il caldo senta: incontramo d'anime una schiera che venia lungo l'argine, etc. Ista acies continet clericos et licteratos qui in hoc mundo sodomie vitio laborarunt; in qua quidem acie invenit aut
Abbreviated transcription (Latin):
Or a cẽporta lun de duri margini.
ctat autor de a bominabili scelere
sodomoꝵ. S qristud pec̃m totũ qĩ genꝰ
huãnũ corrump̃ qr tã cłicos ꝙͣ laycos.
pͦ tinetat de clericis ⁊ lict̾atis. sic̃ patet
inisto cantu. So tractat de laycis sic̃ pa¬
tebit clanꝰ in sequẽti.
¶Quali fiamighitragrazãte ⁊ brugia.
Designat hie autor formamaggerũ ꝗ st̃
uix fluuiũ flegetontis ꝑ quos ingirone
t̾tium ꝑtransunt. Et diẽ ꝙ illiaggeres st̃
ita facti sicut illi quos faciunt flamĩghi
iuxta litora mans inter illas duas .s. ci
uitates suꝑius nominatas. Nã inꝑtib
illis mare occeanũ sẽꝑ fluit ⁊ refluit ⁊
tal fluxus uocat᷑ ab habitatorib t̾re fi¬
otto. Uñ ait autor intextu.
Temendolfiotto chenuerlor sauentu.
facunt at istos aggeres ne fluxꝰ maris
ueniens loca culta deuastet. Poĩt ⁊ aliã
silitudine dicẽs ꝙ ita erant factu illiagge¬
res sic̃ sunt illi quos faciunt paduani

Expanded text:
ora cen porta l'un de' duri margini;  in qua tractat autor de abominabili scelere sodomorum. Sed quia istud peccatum totum quasi genus humanum corrumpit, quia tam clericos quam laycos, primo tractat de clericis et licteratis, sicut patet in isto cantu; secundo tractat de laycis, sicut patebit clarius in sequenti. vv. 4-6 Qual i Fiamminghi tra Guizante et Brugia, Designat hic autor formam aggerum qui sunt iuxta fluvium Flegetontis, per quos in gironem tertium pertransivit. Et dicit quod illi aggeres sunt ita facti sicut illi quos faciunt Flamminghi iuxta litora maris, inter illas duas scilicet civitates superius nominatas. Nam in partibus illis mare occeanum semper fluit et refluit, et talis fluxus vocatur ab habitatoribus terre <fiotto>. Unde ait autor in textu: temendo 'l fiotto che 'nver lor s'aventa, Faciunt autem istos aggeres ne fluxus maris veniens loca culta devastet. Ponit etiam aliam similitudinem dicens quod ita erant facti illi aggeres sicut sunt illi quos faciunt Paduani
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Doi chela canta delnatio loco. In hoc no¬
tabili edocemur ꝙ locus uͥ hõ nasat᷑ ẽ cã
amoris ⁊ iõ diligendus. Ideo seneca.9.
libro tragediaꝵ loquẽs adneronẽ ait. sy¬
os ciues Roma comm̃dat. tͥ¬

Expanded text:
 Poi che la carità del natio loco. In hoc notabili edocemur quod locus ubi homo nascitur est causa amoris, et ideo diligendus. Ideo Seneca, 9 libro Tragediarum, loquens ad Neronem ait: Suos cives Roma commendat t
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Pluto. grece. latine diespiter ul diciᷤ
pater. quem alii orcum uocant quasi re¬
ceptorem mortium. Ab antiquis au¬
tem poetis presul uocabatur terrarum.⁊
Et ideo autor subistiuis episcopatu poĩt¬
⁊ subicit Clercos et laycos prodigos et¬
⁊ auaros. Qui quide pluto dum uiditi
ad ꝯsiderationem sui regni hoĩem descen¬
dere sapientẽ uidens suum it̾ imꝑedire
non posse tnabreuiter facit. ¶a primo

Expanded text:
ait: Pluto grece, latine <Diespiter> vel <Ditis pater>, quem alii Orcum vocant, quasi receptorem mortium. Ab antiquis autem poetis presul vocabatur terrarum. Et ideo autor sub istius episcopatu ponit et subicit clericos et laycos prodigos et avaros. Qui quidem Pluto, dum vidit ad considerationem sui regni hominem descendere sapientem, videns suum iter impedire non posse, tria breviter facit: Nam primo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siuengo non rimango. Int̾rogatus autõ
a domino phylippo argenti dicente. Chi
se tu cheuieni ançiora. Hoc ẽ quis es tu
qui ante horam mortis ad inferna descẽ¬
dis. Ait. Siuengo non rimangõ. In qua
responsione unum pulcrimum notabile
⁊ ualde morale breuiter continetur. Ho
eͥ sapiens licet peccet nõ tñ in illo peccato
ꝑseuerare ꝓponit. Ideo ait. Si ego uenio
non remaneo. Uł aliter multotiens acci¬
dit ꝙ homo sapiens atq bonus alioruz
peceata ꝯsiderat scrutatur ⁊ uidet. nõ ut
peccet sedut abipis caueat. uł peccãtes
abeisdem peccatis erigat ad salute.
hoe notabili demonstratur ꝙͣ sit uilis cõ¬
dicio hominis arrogantis in hoc ꝙ nulla
memoranda memoria de ipso remanet
in hoc mundo. Ideo ait ubi loquitur de
domino phylippo. Nulla bonitas meõri¬
amsuamornat.¬

Expanded text:
engo, non rimango. Interrogatus autor a domino Phylippo Argenti dicente: «Chi se' tu che vieni anzi ora»? Hoc est, quis es tu qui ante horam mortis ad inferna descendis? ait: «S'i' vengo, non rimango». In qua responsione unum pulcerrimum notabile et valde morale breviter continetur. Homo enim sapiens, licet peccet, non tamen in illo peccato perseverare proponit. Ideo ait: «Si ego venio, non remaneo». Vel aliter, multotiens accidit quod homo sapiens atque bonus aliorum peccata considerat, scrutatur, et videt, non ut peccet, sed ut ab ipsis caveat, vel peccantes ab eisdem peccatis erigat ad salutem.hoc notabili demonstratur quam sit vilis conditio hominis arrogantis, in hoc quod nulla memoranda memoria de ipso remanet in hoc mundo. Ideo ait, ubi loquitur de domino Phylippo: «Nulla bonitas memoriam suam ornat
Abbreviated transcription (Latin):
¶Se lungam̃te laĩa conduca
lemẽbra cuenspose quelli allora
⁊ se la fama cua dipo te luca.
Inisto notabili duo magna bonã Iacob
nisticuecii imp̃eatur autori. Primumẽ
songa iita. Secundum uͦ ẽ post mortẽ
clara ⁊ lucida fama.

Expanded text:
«Se lungamente l'anima conduca le membra tue», rispose quelli allora, «et se la fama tua dipo' te luca», In isto notabili duo magna bona Iacobus Rusticuccii imprecatur autori: primum est longa vita; secundum vero, est post mortem clara et lucida fama.
Abbreviated transcription (Latin):
Uantdinqua mifur le ẜpi amiche
ꝑcuna lisauolse allora alcollo
come dicesse nonuochepu diche.
Nichil certe intota reꝑ natura est tã pla¬
aibile ⁊ delectabile sient uutus. qr nõso¬
lum in se ip̃a delectabilis ⁊ placibilis reꝑ¬
itur. unde allicit ad amãdum. ẜ ꝙ mauiᷤᷤ
mus ⁊ quod mirabilius est in illis quoᷤᷤ
odinus ip̃a ⁊̃ nobis placet ⁊ ꝓpter ip̃am
aliquãdo diligimus ⁊̃ inimicos. Et hoc
manifeste inhor notabili innuit nobis ar¬
tor dicens ꝙ serpentes quos naturaliter
h̾o odit quia naturalt odium ẽ int̾ hoiẽm
⁊ ẜpentem iuxta snĩam dei qua dicitur ad
ẜpentem ut habetur in libro genesis. Ini¬
micitiam ponaminter te ⁊ mulierẽ. ⁊ ĩt̾
semen tuum ci semen illius. amore illui
spentis qui se iactauit ad gulam illiuo
qui diuinam excellentiã blasphemabar.
ab ilło tp̃r eitra sibi amici fuerunt.

Expanded text:
nd'in qua mi fur le serpi amiche, perc'una li s'avolse allora al collo, come dicesse: «Non vo' che più diche»; Nichil certe in tota rerum natura est tam placibile et delectabile sicut virtus, quia non solum in se ipsa delectabilis et placibilis reperitur, unde allicit ad amandum, sed, quod mmus; et, quod mirabilius est, in illis quos odimus ipsa etiam nobis placet, et propter ipsam aliquando diligimus etiam inimicos. Et hoc manifeste in hoc notabili innuit nobis autor, dicens quod serpentes, quos naturaliter homo odit, quia naturaliter odium est inter hominem et serpentem, iuxta sententiam Dei qua dicitur ad serpentem, ut habetur in libro Genesis: Inimicitiam ponam inter te et mulierem, et inter semen tuum et semen illius, a more illius serpentis qui se iactavit ad gulam illius qui divinam excellentiam blasphemabat. Ab illo tempore citra sibi amici fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Chele lagnme prime fanno groppo
⁊ si comẽuisiere dicristallo
rõpen sottoscillio tuito coppo. Lict̾a pła¬

Expanded text:
chè le lagrime prime fanno groppo, et sì come visiere di cristallo, rompen sotto 'l cillio tutto coppo. Lictera pla
Abbreviated transcription (Latin):
dammagnoꝵ comitũ ꝗ sunt comites ĩ tu¬
scia palatini. Uulgo autem dur comites i
la lega suggellata delhaptista
ꝑchiolcorpo suso arso lasciai. Romena ẽ
quodda castrũ indcĩs ꝑtib casẽtim inqͦ ca¬
stroiste magradamus falsifieauit flore¬
nos auri ad petitionẽ trium comitũ de no¬
Masiuedesse qui la nima trista

Expanded text:
dam magnorum comitum qui sunt comites in Tudam magnorum comitum qui sunt comites in Tuscia palatini. Vulgo autem dicuntur comitla lega suggellata del Baptista; per ch'io 'l corpo suso arso lasciai. Romena est quoddam castrum in dictis partibus Casentini, in quo castro iste magister Adamus falsificavit florenos auri ad petitionem trium comitum de RoMa s'i' vedesse qui l'anima trista
Abbreviated transcription (Latin):
ultima q̃ dr̃ tympanites que ita disparia
m̃bra facit. Con lomor che mal conuerte
qr bona digestio inepate non ẽ facta.
Chel iuso non risponde a lauentraia. Qͥa
uent̾ mala pinguedine pinguis ⁊ facies
erat mae̾. Faceua alui .i. illi ydropico tene¬
insu riute. ¶ Etyra ẽ febris que consumit
nalẽ huĩtatẽ incorpe ⁊ totum cutẽ fac̃ ari¬
dam ⁊ durami ⁊ quasi dissoluit ꝯpages m̃¬
siciunt. Uñ ouidus inpͥmo libro de fausti.
Sie ꝗb intumuit suffusa uẽt̾ ab ũda
delcasetn discendongiuso inamo
Sempre mistãno innãçi ⁊ nõ indamo.⁊c.
Hͥ dicit magr̾ a damus ꝙ liruscelletti .i. tõ
renticuli siue a q̃ qui uł que de uindibus
collib casentimi descendunt in fluuiũ ar¬
ni faciendo suos alueos frigidos atq mol¬
les sẽꝑ stant oͥ añ. ⁊ hoc non frustra qr in
illis ꝑtib falsitatis pecẽa cõmisit ¶Casẽti¬
num ẽ quidam nobilis comitatus quorũ¬

Expanded text:
ultima que dicitur tympanites, que ita disparia ultima que dicitur tympanites, que ita disparia membra facit. Con l'omor che mal converte, – quia bona digestio in epate non est facta. Che 'l viso non risponde a la ventraia, – quia venter mala pinguedine pinguis et facies erat macra. Faceva a lui, idest illi ydropico, – tenein sù riverte. Ethyca est febris que consumit naturalem humiditatem in corpore et totam cutem facit aridam et duram, et quasi dissolvit compages memsitiunt. Unde Ovidius, in primo libro De Faustis. Sic quibus intumuit suffusa venter ab unda,del Casentin discendon giuso in Arno, sempre mi stanno innanzi, et non indarno, etc. Hic dicit magister Adamus quod li ruscelletti, id est torrenticuli sive aque qui vel que de viridibus collibus Casentini descendunt in fluvium Arni, faciendo suos alveos frigidos atque molles, semper stant sibi ante; et hoc non frustra, quia in illis partibus falsitatis peccata commisit. Casentinum est quidam nobilis comitatus quorun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ int̾ omnia musica instrumenta uentrẽ
obtinet grossiorem. ⁊ uocatur pat̾ om̃iu
musicoꝵ. Et ꝑꝑ grauẽ ydropisim que sie
dispana m̃bra facit dicit autor ꝙiste ĩ fla¬
tus tenebat labia sic apta sic̃ facit ethycus
ꝑꝑ sium. E aũt ydropisis defectus uirtutis
digestiue inepate inflationẽ m̃broꝵ gnͣans.
Prima nãq di gestio fit instõaco ubi seꝑat᷑
malum a bono. Sa in epate/ ⁊ intransinit¬
tit᷑ nutrim̃tũ ad ałia mẽbra. Et dr̃ ydropisi¬
¶Pͣ dĩ leutoflegmatica q̃ ẽ totius corꝑis mol¬
lis inflacio cedes digitorum ĩpressiõi. Et dĩ
sie ab albo colore ⁊ humido humore. Leuton
enim ꝯsumptio camium cũ respiratiõe ma¬
li odoris ¶Tertia uocat a schytes abaschos
ꝙ uenter ꝑcussus sonat admodum tỹpani
Et hoe facit uentositas q̃ ẽ inclusa inuẽtre.
Que ꝓpter sui siecitatem qnͣat magnã sitim.
sta ultima spe magr laborabat a eamus
Iõ sequit intextu.

Expanded text:
quod inter omnia musica instrumenta ventrem quod inter omnia musica instrumenta ventrem obtinet grossiorem; et vocatur pater omnium musicorum. Et propter gravem ydropisim que sic disparia membra facit, dicit autor quod iste inflatus tenebat labia sic aperta sicut facit ethycus propter sitim. Est autem ydropisis defectus virtutis digestive in epate, inflationem membrorum generans. Prima nanque digestio fit in stomaco, ubi separatur malum a bono; secunda in epate, et inde transmittitur nutrimentum ad alia membra. Et dicitur ydropisi leuto flegmatica, que est totius corporis mollis inflatio, cedens digitorum impressioni. Et dicitur sic ab albo colore et humido humore. Leuton enim consumptio carnium cum respiratione mali odoris. Tertia vocatur aschytes, ab aschoquod venter percussus sonat ad modum tympani; et hoc facit ventositas que est inclusa in ventre, que propter sui siccitatem generat magnam sitim. Ista ultima spetie magister laborabat Adamus. Ideo sequitur in textu:
Abbreviated transcription (Latin):
introiuit lectũ patris ascendit. cũ patre
ꝯcubuit ⁊ exeo scelerata ꝯcep̃. Iõ ait au¬
tor intextu.
Qlle lanimantica
di mirra scelerata che diuenne
alꝑadre fuor del dricto amore amica
Postꝙͣ u̾o autor inp̃cedentib de duob lecti
falsatorib ꝑtraetauit nũc intendit insequẽ¬
tib dequibusdã aliis falsariis ꝑtractare. ⁊
spalit̾ de magr̃o adamo ꝗ ad petitõem qͦꝵdã
comitũ de tuscia florenos aun falsificauir
⁊ de illa muliẽ egyptiaca q̃ uiro suo falsuz
retulit de Ioseph. Ae ci de sinone greco qui
ad petitionem grecoꝵ de requisitione equi
Iuidi un facto aguisa dilento
pur chelli auessauura laguinaia
trõca dallato cheluomo e forcuto. Uerba st̃
aucoris ad nos loquentis atq dicẽtis ꝙ ui¬
dit unum inista bulgia ad modũ leiuti fc̃m.
Hoc ẽ ꝙ hẽbat uẽtrem ualde inflatũ admo¬
dum leuiti. Leiutum ẽ illud instrum̃tum

Expanded text:
introivit, lectum patris ascendit, cum patre introivit, lectum patris ascendit, cum patre concubuit, et ex eo, scelerata, concepit. Ideo ait autor in textu: «Quell'è l'anim'antica di Mirra scellerata, che divenne al padre fuor del dricto amore amica. Postquam vero autor in precedentibus de duobus lecti falsatoribus pertractavit, nunc intendit in sequentibus de quibusdam aliis falsariis pertractare, et specialiter de magistro Adamo, qui ad petitionem quorundam comitum de Tuscia florenos auri falsificavit; et de illa muliere egyptiaca, que viro suo falsum retulit de Ioseph. Ac etiam de Sinone greco, qui ad petitionem Grecorum, de requisitione equi I' vidi un, facto a guisa di leuto, pur ch'elli avess'avuta l'anguinaia tronca dal lato che l'uomo è forcuto. Verba sunt autoris ad nos loquentis atque dicentis quod vidit unum in ista bulgia ad modum leiuti factum; hoc est quod habebat ventrem valde inflatum ad modum leiuti. Leiutum est illud instrumentum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de mortis laq̃o extraxisset/ cam sue de¬
sꝑatois sͥ rogitat reuelari. Cui illa u̾ecun¬
datandẽ facie ⁊ u̾bis tremul sic respondit.
Amo heu miẜa cinaram patremincum.
Q cũ anꝰ audisset/ i pani suo gremio lacri¬
mantẽ recep̃. sibiq ꝑmisit oꝑam se datu¬
ram ꝙ ip̃a in breui mãplexꝰ cĩnare deueĩ¬
ret. Et accedens ad cinaram sic ore ficto
mñtit᷑. Inueni puellã uirquniẽ etatis ⁊ prl¬
critudis filie tuemure/ que ĩtuos ãplexꝰ
uenire desiderat una nocte. Cuille man¬
dauit ut nocte seq̃ti ĩ suũ thalamũ illa du¬
cat. Factis itaq tenebris anꝰ mirram ad
cĩnarã introdux̃. Cui cũ uithamum in¬
troiret duo sͥ mala anguria euenerunt.
¶Primũ fuit ꝙ pede lun hostii ter ꝑcussit.
bubo. Ouidiꝰ.
¶Ter pedis offẽsi sigͦ ẽ reuocata ter om̃
funereus bubo letali canniẽ fec̃.
Ip̃a u̾o nõ obstantib istis signis/ camerã

Expanded text:
cum de mortis laqueo extraxisset, causam sue decum de mortis laqueo extraxisset, causam sue desperationis sibi rogitat revelari. Cui illa verecunda tandem, facie et verbis tremulis, sic respondit: «Amo, heu misera, Cinnaram patrem meum». Quod cum anus audisset, ipsam suo gremio lacrimante recepit, sibique promisit operam se daturam quod ipsa in brevi in amplexus Cinnare deveniret. Et accedens ad Cinnaram sic ore ficto mentitur: «Inveni puellam virginem etatis et pulcritudinis filie tue Mirre, que in tuos amplexus venire desiderat una nocte». Cui ille mandavit ut nocte sequenti in suum thalamum illam ducat. Factis itaque tenebris, anus Mirram ad Cinnaram introduxit; cui cum in thalamum introiret, duo sibi mala auguria evenerunt. Primum fuit quod pede limen hostii ter percussitbubo. Ovidius: Ter pedis offensi signo est revocata, ter omen funereus bubo letali carmine fecit. Ipsa vero, non obstantibus istis signis, cameram
Abbreviated transcription (Latin):
quida homo pulcherrimus ꝗ cinnara uo¬
cabatur. Hic hẽbat unã filiam mirabilit̾
speciosam q̃ maligno igne uexata patris
meidit inamorẽ. Iõ oui diuo istã ystoriaz
descripturus ait.
Uira canã ꝓcul hinc nate ꝓcul este ꝑentes.
Amãs itaq mirra cinarã patrẽ suum cogi¬
tauit ĩpͥncipio sui amoris ꝙͣ tipe ⁊ abonu¬
nabile erat ꝙ filia patre amore polluto di¬
ligeret. Et tam fedo ut poterat amori repu¬
gnans secũ colloquẽs sie aiebat.
Heumiẜa qͦ mẽte feror ꝗd faceͣ tento:
Tandẽ cũ exeemabiles flamas extingue̾ nõ
ualeret una nocte laq̃ũ p̃pauit in qd̾ collũ
ĩmittens sussurrando ꝓtulit istã uocẽ.
Careuale cĩnara eãmq ĩtelligemortis.
Cuiꝰ sussurrũ cũ ad sue nutricis aures sidis¬
simas ꝑuenisset. Surgit anus reẜatq fo¬
res/ mortisq ꝑate. Instrumtauidẽs. Pec¬
tora dilaniat mirrãq deponẽ curat. Quã

Expanded text:
quidam homo pulcherrimus qui Cinnara voquidam homo pulcherrimus qui Cinnara vocabatur. Hic habebat unam filiam mirabiliter speciosam que, maligno igne vexata, patris incidit in amorem. Ideo Ovidius istam ystoriam descripturus ait: Dira canam; procul hinc nate, procul este parentes, Amans itaque Mirra Cinaram patrem suum, cogitavit in principio sui amoris quam turpe et abominabile erat quod filia patrem amorem polluto diligeret. Et tam fedo ut poterat amori repugnans, secum colloquens sic aiebat: «Heu misera, quo mente feror, quid facere tento?» Tandem, cum execrabiles flammas extinguere non valeret, una nocte laqueum preparavit in quod, collum immittens, sussurrando protulit istam vocem: «Care, vale Cinnara, causamque intellige mortis». Cuius sussurrum cum ad sue nutricis aures fidissimas pervenisset, surgit anus reseratque fores mortisque parate, instrumenta videns, pectora dilaniat Mirramque deponere curat. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
tur nullũ sͥ ꝑmisit condẽ testam̃tũ. Mõ¬
morꝰ ip̃ius/ corpꝰ dẽi sui patris iste dns sy¬
mon sub lecto abscondit. Et cũ quodam
florẽtino ꝗ uocabat Giannu schiechi cõpo¬
suit ut ipse dñi Buosi lectum intraret
⁊ uice ⁊ noĩe ip̃ius dñ Buosi condẽt᷑ te¬
stam̃tum. Ille u̾o Gianni schiechi ut crat
hõ falsanus lectum intrare ⁊ testamẽtũ
condere ad uoluntatẽ istius dñi symoĩs
ista ꝯditõe spopondit ut una pulccrrima
equa q̃ fuerat dei domini buosi sͥ testamẽ¬
talit̾ remaueret. Q cũ dominus symon
hoe sibi ꝑtinus ãnuisset ille lectum intra¬
uit. ⁊ uice ⁊ noĩe dñi Buosi ꝗ mortuus sib
eode lecto iacebar ꝯdidit testam̃tum. Io dr̃
guadagnar ladonna delatorma
falsificar uise buoso donati
testando cidando astestam̃to norma .i. ut
lucraret equã q̃ turme .i. aliaꝵ equaꝵ do¬
mina dicebatur sustinuit subaudi in lec¬

Expanded text:
tur, nullum sibi permisit condere testamentum. Mortur, nullum sibi permisit condere testamentum. Mormors ipsius, corpus dicti sui patris iste dominus Symon sub lecto abscondit. Et cum quodam Florentino, qui vocabatur Gianni Schicchi, composuit ut ipse domini Buosi lectum intraret et vice et nomine ipsius domini Buosi conderet testamentum. Ille vero Gianni Schicchi, ut erat homo falsarius, lectum intrare et testamentum condere ad voluntatem istius domini Symonis ista conditione spopondit, ut una pulcerrima equa que fuerat dicti domini Buosi sibi testamentaliter remaneret. Quod cum dominus Symon hoc sibi protinus annuisset, ille lectum intravit, et vice et nomine domini Buosi, qui mortuus sub eodem lecto iacebat, condidit testamentum. Ideo guadagnar la donna de la torma, falsificar in sè Buoso Donati, testando et dando al testamento norma, – idest ut lucraret equam que turme, idest aliarum equarum domina, dicebatur, sustinuit – subaudi in lec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ troye posuit in exẽplum ꝯcludit ꝙ nulle
unquam furie neq inthebio n ĩtroia ita
enide uise fuerunt sic̃ ip̃e uidit inistabrl¬
gia duas furiosas umbras .i. aĩas illos
si uider mai ui nessũ tanto cnude
non punger bestie nõ chem̃bra humane
midisse quel folletto e giãni schicchi.
⁊ uarbiosaltri cosi conciando ⁊ c̾ ysibi.
Testando c⁊dando altestamẽto norma.
Uerba sũt mgn Griffoli ad autorẽ. Inꝗb
quidem u̾bis diẽ illas umbras adeo furio¬
sas unã eẽ Iohem schicchi de florẽtia. a li¬
amu̾o murã. Qideo simul una societate
⁊ uno actu cõiuncte ponũt᷑ / qr utraq istaꝵ
duaꝵ umbraꝵ oꝑate sunt inlecto maxi¬
mam falsitatem. Ꝙ sic de pͦ pacet. Inflo¬
rentia eĩ fuit qdã nobilis miles de donati
noĩe symõ ꝗ dum pat̾ suus ꝗuocabatur
dominuo buosus uenisset ad mortẽ timẽ
ne testamĩtum face̾t ꝙ insuũ ꝑiculũ u̾tere¬

Expanded text:
et Troye posuit in exemplum, concludit quod nulle et Troye posuit in exemplum, concludit quod nulle unquam furie neque in Thebis neque in Troia ita crude vise fuerunt, sicut ipse vidit in ista bulgia duas furiosas umbras, idest animas, illos si vider mai in nessun tanto crude, non punger bestie, nonchè membra humane, mi disse: «Quel folletto è Gianni Schicchi; et va rabios'altrui così conciando, etc. Usque ibi: «testando et dando al testamento norma». Verba sunt magistri Griffoli ad autorem; in quibus quidem verbis dicit illas umbras adeo furiosas unam esse Iohannem Schicchi de Florentia, aliam vero Mirram. Que ideo simul una societate et uno actu coniuncte ponuntur, quia utraque istarum duarum umbrarum operate sunt in lecto maximam falsitatem. Quod sic de primo patet: In Florentia enim fuit quidam nobilis miles de Donatis, nomine Symon, qui dum pater sdominus Buosus, venisset ad mortem, timens ne testamentum faceret quod in suum periculum vertere
Abbreviated transcription (Latin):
uidissent ullulare ceꝑũt. Eucuba uero si¬
millima saxo fc̃a iuit ad polinestorẽ ta¬
cens filium mortuu inuenisse ⁊ ait ad cr̃.
Siẽ fortune placuit Pamꝰ uir mõ simul
cũ regno defecit. Ego at̃ tanto uiro tãtisq
filiis ut cernis orbata ad te uenio uolens
tĩbi thaurum maximũ reuelare ut illud ꝓ
meo filio quẽ tͥmisit pat̾ custodias ⁊ ꝯser¬
ues. Q audiẽs polinestor desiderio potiũ¬
dithauri heueubam ĩ camerã introduxit.
Illa u̾o ut locũ uidit ⁊ tp̃s inpolinestorẽ ir¬
rnt furibunda illũq unguib excecauit
⁊ tota faciẽ depilauit. ¶ Ppt ista itaq tria
dolorosa infortuna heucuba intãtam furi
Pdidit infelix hoĩs pꝰr omia formam
Ext̾nasq nouo latratu t̾ruit auras. Et se¬
neca .uiii. tͣgediaꝵ. Heucuba illa tot reguĩ
mat̾ ⁊ regĩm̃ fugum induit uultus feros
⁊ cͥca numas suãs rabida latͣuit ut canis.
¶Pcꝙy igͥ autor funbundas furas thebarũ

Expanded text:
vidissent, ullulare ceperunt. Eucuba vero, sividissent, ullulare ceperunt. Eucuba vero, simillima saxo facta, ivit ad Polinestorem, tacens filium mortuum invenisse, et ait ad eum: «Sicut fortune placuit, Priamus vir meus simul cum regno defecit. Ego autem tanto viro tantisque filiis ut cernis orbata, ad te venio volens tibi thesaurum maximum revelare, ut illud pro meo filio quem tibi misit pater custodias et conserves». Quod audiens Polinestor, desiderio potiundi thesauri, Heucubam in cameram introduxit. Illa vero, ut locum vidit et tempus, in Polinestorem irruit furibunda illumque unguibus excecavit et totam faciem depilavit. Propter ista itaque tria dolorosa infortunia Heucuba in tantam furiaPerdidit infelix hominis post omnia formam Externasque novo latratu terruit auras. Et Seneca VIII Tragediarum: Heucuba illa tot regum mater et regimen frigum induit vultus feros et circa ruinas suas rabida latravit ut canis. Postquam igitur autor furibundas furias Thebarum
Abbreviated transcription (Latin):
amicus suus quendam filium suũ ꝑuu¬
lũ ꝗ dicebatur polidorꝰ cũ multitudiẽ thau¬
roꝵ ur ip̃m aleret custodiret ⁊ instruerer
⁊ ꝙ si regnũ troye deficerer thaurã illi ꝑ¬
uulo assignarer. Polinestor u̾o audiens
troyã captam ⁊ prianũ int̾fectũ amiciti¬
a oblitus. ⁊⁊ auro excecatꝰ illũ ꝑuulũ poli¬
t̾tio eneid̾.¬
¶ Hũc polidorũ auri qͦndã cũ põdere magͦ
Infelix pͥamꝰ furã mandarat alendum.
Breicio regi cũ iã diffideret armis
Mardamie aĩgiq urbẽ obsidione u
Ille nr opes fracte teuerũ ⁊ fõtuna recessit
Res agamenoĩas uictͥcaaq arma secutꝰ
fas oe obrupit. polidoꝵ obtrũcat. ⁊ auro
Ui potit. Quid nõ mortalia pectora cogis
Aunisac̃fames. Euchuba u̾o capra ⁊ ĩ¬
censa troya Priamo detrũcato. Polixe¬
naq defuncta dũ atroia recederet iuxta
mare deambulãs inueĩt corpꝰ sui filii de¬
truncatũ. Qd̾ matrone q̃ cum eueuba erat

Expanded text:
amicus suus, quendam filium suum parvuamicus suus, quendam filium suum parvulum, qui dicebatur Polidorus, cum multitudine thesaurorum, ut ipsum aleret, custodiret, et instrueret; et quod, si regnum Troye deficeret, thesaurum illi parvulo assignaret. Polinestor vero, audiens Troyam captam et Priamum interfectum, amicitia oblitus et auro excecatus, illum parvulum Politio Eneidorum: Hunc Polidorum auri quondam cum pondere magno Infelix Priamus furtim mandarat alendum Treicio regi, cum iam diffideret armis Dardanie cingique urbem obsidione videret. Ille, ut opes fracte Teucrum et fortuna recessit, Res Agamenonias victriciaque arma secutus Fas omne obrupit; Polidorum obtruncat, et auro Vi potitur. Quid non mortalia pectora cogis, Auri sacra fames? Euchuba vero, capta et incensa Troya, Priamo detruncato, Polixenaque defuncta, dum a Troya recederet, iuxta mare deambulans, invenit corpus sui filii detruncatum. Quod matrone que cum Eucuba erant
Abbreviated transcription (Latin):
ter q̃ sie feã ẽ funalit̾ furibunda ¶ Pri¬
mũ fuit captio troye qñ .s. uir suus Rex
pͥamus un a nocte regnũ ꝑdidit acq ui¬
tam. ¶ S fuit mors polixene filie sue
quã Pyrrus filius acchillis deĩpius gre¬
nno matris trax ⁊ supra sui patris achil¬
lis tumulum ĩmolauit. ¶ Certium fuit a¬
uara yditio ⁊ crudele homicidiũ polinesto¬
ris regis tracie qui filium suũ polidorum
sie crudelit̾ interfecit. ¶Primam historiã
xiiͦi meth̾. ¶Prima ystoria ẽ ista. Illa nãq
nocte q̃ greci troyam ceꝑũt. Pyrrus filius
achillis eum multitudine militũ robustoꝵ
ĩ areẽ troyanam q̃ ylion dicebat potẽt̾ intra¬
uit. priamũq regem tenẽtẽ altaria corã u
Pgama. tot qͦndã ppłio t̾nsq suꝑbum
Begnatorẽ asie iacet ingẽs litore trũcꝰ.
Auulsũq hum̾is caput / ⁊ sñ noĩe corpꝰ.
mi sit ad polinestorẽ regem tracie qui erat

Expanded text:
ter que sic facta est furialiter furibunda. Priter que sic facta est furialiter furibunda. Primum fuit captio Troye, quando scilicet vir suus rex Priamus una nocte regnum perdidit atque vitam. Secundum fuit mors Polixene filie sue, quam Pyrrus filius Achillis de ipsius gremio matris traxit, et supra sui patris Achillis tumulum immolavit. Tertium fuit avara proditio et crudele homicidium Polinestoris regis Tracie, qui filium suum Polidorum sic crudeliter interfecit. Primam historiam XIII Meth. Prima ystoria est ista: Illa nanque nocte qua Greci Troyam ceperunt, Pyrrus filius Achillis cum multitudine militum robustorum in arcem troyanam, que Ylion dicebatur, potenter intravit, Priamumque regem tenentem altaria, coram uPergama, tot quondam populis terrisque superbum Regnatorem Asie. Iacet ingens litore truncus. Avulsumque humeris caput et sine nomine corpus. r, misit ad Polinestorem, regem Tracie, qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
liber pat̾. Et ꝙ concepto baccho semeles
mortua ẽ. Q u̾o ponit ip̃o concepto / ip̃a
fuisse ꝯbusta fabulosũ ⁊ fictum ẽ. Et hoe
ideo qr uinum mordinate potatũ ꝓpt̾ sui
feruorẽ ẽ cãmortis. Et iõ antiꝗ uinũ no¬
cabant uenenũ sic̃ .xx. libro etħ scribit
ysid. ¶ystoria u̾o athamantis atq Ino
tesi phonẽ descendisse/ ⁊ ꝙ ipa thesiphon
uenena infernalia sꝑsent inaula regia
thebanorum. S hoc ideo fingit᷑ qr itu fc̃i
sunt furiosi athamas atq iuno ut in
ystoria continer.
lalteça detroianchetutto ardiua
siche insieme colregno il re fu casso
Echuba trista miẜa ⁊ cattiua
ꝑoscia che uide polixena morta
⁊ del suo polidoro insulanua
Delmar si fu ladoloro saccorta
forsennata la tro sicome cane
tauto lefe ildolor lamente torta.
Hͥ tangit autor ystoriam hecube regine
troyane q̃ fuit in furiã ita u̾sa ꝙ la trayit
ut canis. Et poĩt hic autor tria in textu ꝓp¬

Expanded text:
liber pater; et quod concepto Baccho Semeles liber pater; et quod concepto Baccho Semeles mortua est. Quod vero ponitur ipso concepto, ipsa fuisse combusta, fabulosum et fictum est. Et hoc ideo quia vinum inordinate potatum, propter sui fervorem est causa mortis. Et ideo antiqui vinum vocabant venenum, sicut XX libro Eth. scribit Ysidorus. Ystoria vero Athamantis atque IunTesiphonem descendisse, et quod ipsa Thesiphon venena infernalia sparserit in aula regia Thebanorum. Sed hoc ideo fingitur quia ita facti sunt furiosi Athamas atque Iuno, ut in ystoria contineturl'altezza de' Troian che tutto ardiva, sì che insieme col regno il re fu casso, Echuba trista, misera et cattiva, poscia che vide Polixena morta, et del suo Polidoro in su la riva del mar si fu la doloros'accorta, forsennata latrò sì come cane; tanto le fè il dolor la mente torta. Hic tangit autor ystoriam Hecube regine troyane, que fuit in furiam ita versa, quod latravit ut canis. Et ponit hic autor tria in textu prop