comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̾ ꝑ se homo ñ sufficit excutere a peccato. siue miseria
t̃ libi arbitͥi signat destructionẽ. s duarũ reliqͣrũ lib̃i¬
tũ pͥuationẽ. Neq eĩ ad lib̾ũ arbitũ quantũ uise ẽ ꝑture
aut aliꝗͣdo ꝑtinuit posse ł saꝑe. s tam̃ uellei nec potentẽ
facit creat᷑a nec sapientẽ. s tantũ uolentẽ. Non gͦ n potens
aut sapiens. s tantũ si uolens e̾e̾ desierit. libu̾ arbitͥũ am¬
sisse putanda erit. U̾ enĩ ñ ẽ uoluntas: nec lib̾tas. Non dico
fi uelle bonũ. s si uelle oĩno ereata᷑ desierit. fatẽdũ si ne
ꝯtͣflictiõe uͥ ñ iã ex uoluntate bonitas. s ex toto ipsa uolũ¬
tas perit. ⁊̃ lib̾ũ deꝑire arbitͥũ. Qd̾ si uelle bonũ tantr̃ ñ
poterit: signũ ẽ qd ei desit lib̃u ñ arbitͥũ s ꝯsiliũ. Siaũ ñ
qͥde uelle. ħ ad id qd̾ iã uult bonũ ei posse defuerit. nou̾it
s̃ de e̾e̾ lib̃ũ cõplacitũ. ñ lib̾ũ ꝑisse arbitͥũ. Sigͦ lib̃ũ arbi¬

Expanded text:
 per se homo non sufficit excutere a peccato sive miseria, non liberi arbitrii signat destructionem, sed duarum reliquarum libertatum privationem. Neque enim ad liberum arbitrium, quantum in se eaut aliquando pertinuit posse vel sapere, sed tantum velle, nec potentem facit creaturam, nec sapientem, sed tantum volentem. Non ergo si potens, aut sapiens, sed si volens esse desierit, liberum arbitrium amisisse putanda erit. Ubi enim non est voluntas, nec libertas. Non dico, si velle bonum, sed si velle omnino creatura desierit, fatendum sine contradictione, ubi jam non ex voluntate bonitas, sed ipsa ex toto voluntas perit, etiam liberum deperire arbitrium. Quod si velle bonum tamen non poterit, signum est, quod ei desit liberum non arbitrium, sed consilium. Si autem non quidem velle, sed ad id quod jam vult bonum, ei posse defuerit, noverit sibi deesse liberum complacitum, non liberum periisse arbitrium. Si ergo liberum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥdnã ĩt̾ ista. locꝰ ullus ẽ huiꝰcemodi lib̃tati : Qd
re uidet᷑ miseria. Neq̃ enĩ ł innocentia seu iꝰticia
qͦadinddũ a peccato ita ⁊̃ a miseria tuta ẽẽ poter̃t
bic. uͥ iustꝰ exclamat. Infelix ego homo qͥs me lib̃abu
de corꝑe mortis huiꝰ . Et itẽ. facte s̃ mͥ lacͥme meȩ
panes die ac nocte. Uͥ noctes diesq in merore ꝯtinu¬
antur: nullũ ꝓfecto tẽꝑis spatiũ. cõplacito uacuum
si magis ꝑsecutionẽ patiunt᷑. qm̃ iudiciũ a domo
di incipit. Qd̾ ⁊ p̃cepit. a meis inquiens incipite.
parte. frui potest cõplacito. cauere miseriã: Absit.
Nã qͥ letant᷑ cũ male fecerint. ⁊ exultant in reb pessimiᷤ.
tale ẽ qd̾ faciunt. qͣle cũ rident frenetici. Hulla ue¬
rior miseria. ꝗͣ falsa leticia. Deniq in tantũ mise¬
ria ẽ qd̾ uidet᷑ felicitas in hoc scło. ut sapiens dicat.
Meliꝰ est ire ad domũ luctꝰ. ꝙͣ. ad domũ ꝯuiuis Est qͥdẽ

Expanded text:
locus est hujuscemodi libertati? Quid occupare miseria? Neque enim vel innocentia, seu justitia, quemadmodum a peccato, ita etiam a miseria tutae esse poterunt. Hic ubi justus exclamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et item: Factae sunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Ubi noctes diesque in moerore continuantur, nullum profecto temporis spatium complacito vacuum si magis persecutionem patiuntur ; quoniam judicium a domo Dei incipit. Quod et praecipit: A meis, inquiens, incipite aliqua interim ex parte frui potest complacito, cavere miseriam. Absit. Nam qui laetantur cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis, tale est quod faciunt, quale cum rident frenetici. Nulla autem verior miseria, quam falsa laetitia. Denique in tantum miseria est, quod videtur felicitas in hoc saeculo, ut Sapiens dicat: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Est quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tura. Prima gͦ lib̃tas hab multũ honoris. scd̾a pluri¬
mũ ⁊ uirtutis: nouissima cumulũ iocunditatis. Ex
pͥma quippe p̾stamꝰ cet̾is animantib. in scd̾a carnẽ.: ꝑ
terciã mortẽ subicimꝰ. Uel certe sic̃ in pͥma subiecit

Expanded text:
tura. Prima ergo libertas habet multum honoris, secunda pluritura. Prima ergo libertas habet multum honoris, secunda plurimum et virtutis, novissima cumulum jucunditatis. Ex prima quippe praestamus caeteris animantibus, in secunda carnem, per tertiam mortem subjici
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. finẽ uͦ uitã et̾nã. Quis uͦ in carne ꝓeccati: a peccato
si biuendicat lib̃tatẽ: hac ꝗͥ lib̃tate neqͦꝗͣ dictum meri
de qͣ itidẽ apłs. ⁊ ipsa inquit creat᷑a lib̃abit᷑ a seruitu¬
te corruptionis. in lib̃tatẽ głe filioꝵ di. S nũqͥd ⁊¬
istã sibi qͥspiã in hac mortalitate p̃sumit. ⁊ Et hac
itaq lib̃um nominari arbitͥum. non ĩmerito abnu¬
mꝰ. Est uͦ quã magis ei ꝯgruere arbitror lib̾tatẽ.
qͣ. dicere possumꝰ a necessitate. eo qd̵ necessariũ uolun¬
potuit occurrere nob̃. tͥplex sit ꝓposita lib̾tas. ã pec¬
cato.a miseria. a necessitate. hanc in ultimo loco po¬
sitã. ꝯtulit nob̃ in ꝯditioẽ nat᷑a. in pͥmã restauramur
a gr̃a. media nob̃ reseruat᷑ in patͥa Dicat᷑ gͥ pͥma lib̃taᷤ
uoluntate̾ ac uoluntariã lib̾tatẽ. ꝯditi sumꝰ nobilis d̾o¬
creat᷑a. scd̾o reformam᷑ in innocentiã noua in xp̃o
creat᷑a. tercio sublimamͦ in głam. ꝑfecta in sp̃ũ crea¬

Expanded text:
tionem, finem vero vitam aeternam . Quis vero in carne peccati a peccato sibi vindicat libertatem? Hac ergo libertate dictum meritde qua itidem Apostolus: Et ipsa, inquit, creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filioistam sibi quispiam in hac mortalitate praesumit? Et hac itaque liberum nominari arbitrium non immerito abnuimus. Est ergo quam magis ei congruere arbitror, libertas, quam dicere possumus a necessitate, eo quod necessarium volunpotuit occurrere nobis, triplex sit nobis proposita libertas, a peccato, a miseria, a necessitate; hanc ultimo loco positam contulit nobis in conditione natura, in primam restauramur a gratia, media nobis reservatur in patria. Dicatur igitur prima libertas libertatem conditi sumus nobilis creatura. Secundo, reformamur in innocentia nova in Christo creatura. Tertio, sublimamur in gloria perfecta in spiritu crea
Abbreviated transcription (Latin):
Si pot̾it homo aliꝗͣdo aut nicħ oĩno uelle. aut uelle
aliqͥd ⁊ ñ uoluntate. pot̾it ⁊ carere lib̾tate uoluntas
Hmc ẽ qd̾ insanis infantib itẽq dormientib nicħ qd̾
faciant ł bonũ ł malũ ĩputat᷑. q nimirũ sic̃ suȩ ñ st̃
ac ꝑ hoc. nec iudiciũ lib̃tatis. Cũ gͥ uoluntas nicħ lib¬
ũ habeat nͥ se. merito ñ iudicat᷑ nͥ ex se. Siqͥde̾ nec
tardũ ingeniũ. nec labilis memoria. nec inqͥetꝰ appe¬
titꝰ. nec sensus obtunsus. nec uta languens. reũ ꝑ
non ob aliud. nͥ qp hec necessarie ac p̃t̾ uoluntatẽ pos¬

Expanded text:
Si poterit homo aliquando, aut nihil omnino velle, aut velle Si poterit homo aliquando, aut nihil omnino velle, aut velle aliquid, et non voluntate; poterit et carere libertate voluntas. Hinc est quod insanis, infantibus, itemque dormientibus, nihil quod faciant, vel bonum, vel malum, imputatur: quia nimirum sicut suae non sunt ur voluntas nil liberum habeat nisi se, merito non judicatur nisi ex se. Siquidem nec tardum ingenium, nec labilis memoria, nec inquietus appetitus, nec sensus obtusus, nec vita languens, reum penon ob aliud, nisi quia haec necessarie, ac praeter voluntatem pos
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ necessitas ẽ: lib̾tas ñ ẽ. S lib̾tas ñ ẽ. nec meritũ. ac ꝑ hoc
nec iudiciũ. Excepto sane ꝑ or̃a originali peccato. qd̾ aliã
ꝯstat hab̾e rationẽ. de cet̃o quidqͥd hanc ñ habet uolũ¬
tarii ꝯsensus lib̾tatẽ. ꝓculdubio ⁊ merito caret ⁊ udi
cio. froinde uniu̾sa q̃ hominis st̃ p̃ter solam uoluntatẽ.
ab utͦq liłia st̃. qr sui liba ñ st̃. Hita. sensus. appetitꝰ. memo¬
ria. ingeniũ. ⁊ si qͣ st̃ talia: eo ipso subiacent necessitati.
qͦ ñ plenȩ st̃ subdita uoluntati. Ipsam uͦ qr ĩpossibile ẽ
de se ipsa sibi ñ obedire. nemo qͥ ppe aut ñ uult qd uult.
aut ult qd̾ ñ uult. ⁊̃ ĩpossibile ẽ sua pͥuari lib̾tate. Po¬
test qͥdẽ mutari uoluntas. s ñ nͥ ĩ aliã uolũtatẽ. ut nũꝗͣ
amittat lib̾tatẽ. Tam gͦ ñ potest pͥuari illa: ꝙͣ nec se ip̃sa

Expanded text:
ubi necessitas est, libertas non est: ubi libertas non est, nec meritum, ac per hoc ubi necessitas est, libertas non est: ubi libertas non est, nec meritum, ac per hoc nec judicium. Excepto sane per omnia originali peccato, quod aliam constat habere rationem. De caetero quidquid hanc non habet voluntario. Proinde universa quae sunt hominis, praeter solam voluntatem, ab utroque libera sunt, quia sui libera non sunt. Vita, sensus, appetitus, memoria, ingenium, et si qua talia sunt, eo ipso subjacent necessitati, quo non plene subdita sunt voluntati. Ipsam vero quia impossibile est de se ipsa sibi non obedire nemo quippe aut non vult quod vult, aut vult quod non vult, etiam impossibile est sua privari libertate. Potest quidem mutari voluntas, sed nonnisi in aliam voluntatem, ut nunquam amittat libertatem. Tam ergo non potest privari illa, quam nec se ipsa.
Abbreviated transcription (Latin):
uitã cũ peccorib. id qd̾ dicit᷑ uoluntas nos ab utͥsq dĩsc̾nit.
cuiꝰ uoluntatis ꝯsensus utiq uoluntariꝰ ñ necessariꝰ. dũ
aut ĩtos ꝓbat aut mitos. ⁊̃ merito beatos fac̃ ł iniseres
Is gͦ talis ꝯsensus ob uoluntatis in amissibilẽ lib̾tatẽ
⁊ ratioĩs qd̾ secũ semꝑ ⁊ uͥq portat in dedinabile iu¬
diciũ. ñ in ꝯgrue dicitur ut arbitor lib̾ũ arbitͥũ. ipsi
liber sui ꝓpter uoluntatẽ. ipse uidex sui ꝓpt̾ rationẽ.
Et merito lib̾tatẽ comitat᷑ iudiciũ. qm̃quidẽ. qđ libũ
sui ẽ. ꝓfecto uͥ peccat. ibi se uidicat. ẽ aũ iudiciũ. ꝙ
ĩte ꝓfecto si peccat patitur qd̾ nolit. qͥ non peccat nͥ ue¬
lit. Cetͥũ qd̾ sui lib̃ũ ñ e̾ẽ cognoscit᷑. qͦ pacto ł bonũ ei
ł malũ ĩputat᷑ . Excusat nempe utrũq necessitas. Porro

Expanded text:
vitam cum pecoribus; id quod dicitur voluntas, nos ab utrisque discernit. vitam cum pecoribus; id quod dicitur voluntas, nos ab utrisque discernit. Cujus voluntatis consensus, utique voluntarius, non necessarius, dum aut justos probat, aut injustos, etiam merito beatos facit vel miseros. Is ergo talis consensus ob voluntatis inamissibilem libertatem, et rationis quod secum semper et ubique portat, indeclinabile judicium, non incongrue dicetur, ut arbitror, liberum arbitrium, ipse liber sui propter voluntatem, ipse judex sui propter rationem. Et merito libertatem comitatur judicium: quoniam quidem quod liberum sui est, profecto ubi peccat, ibi se judicat. Est autem judicium, quia juste profecto, si peccat, patitur quod nolit, qui non peccat nisi velit. 5. Caeterum quod sui liberum non esse cognoscitur, quo pacto vel bonum ei, vel malum imputatur? Excusat nempe utrumque necessitas. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
illud. Prudentiores s̃ filii scłi huiꝰ. filiis lucis in genera¬
tiõe sua. Et rursũ. Sapientes s̃ ut faciant mala. Neq̃
enĩ prudentia seu sapientia. in e̾eᷤᷤ create potest ł ĩ ma¬
at illã ñ destruat. Destrueret aũ si necessitatẽ ei ullã ĩ¬
poneret. qͦminꝰ lib̾e qͦlib ꝓ arbitͥo sese uolueret. su in
malũ ꝯsentiens appetitui. aut neꝗͣ. spui. ut sit animalis
mine iudicet᷑. Si inꝗͣ hoꝵ quodlib phibente ratiõe uo¬
luntas ñ posset: uoluntas iã ñ e̾e̾t. Ubi qͥppe necessitasꝰ
ñ poss . cui nimirũ in utͣuis parte id dee̾e̾t. qd̾ solũ ĩ ea
miseriȩ. siue beatitudinis capax ẽ. id÷ uoluntas. Ceta si¬
qͥdẽ q̃ supͣ memorata s̃. uita. sensus. uel appetitꝰ nec mi¬
serum ꝑ se faciunt. nec beatũ. Alioqͥn. ⁊ arbores ex uita.
⁊ pecudes ⁊̃ ex reliqͥs duob. ł miseriȩ possent e̾e̾ obneriȩ.
habentes uitã qͥdẽ cũ arborib. sensũ uͦ ⁊ appetitũ ⁊ eq̃

Expanded text:
illud: Prudentiores filii saeculi hujus filiis lucis in generatione sua . Et iterum: Sapientes sunt ut faciant mala . Neque enim prudentia seu sapientia inesse creaturae potest vel in ma si necessitatem ei ullam imponeret, quominus libere pro arbitrio sese volveret, sive in malum consentiens appetitui, aut nequam spiritui; ut sit animalis, mine judicetur. Si, inquam, horum quodlibet prohibente ratione voluntas non posset, 605 voluntas jam non esset. Ubi quippe necessitas, non posset, cui nimirum in utravis parte id deesset, quod solum in ea miseriae, sive beatitudinis capax est, id est voluntas. Caetera siquidem, quae supra memorata sunt, vita, sensus, vel appetitus, nec miserum per se faciunt, nec beatum. Alioquin et arbores ex vita, et pecudes etiam ex reliquis duobus, vel miseriae possent esse obnoxiae, habentes, vitam quidem cum arboribus, sensum vero et appetitum, et aeque
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ ⁊ ñ possũ. neqͣꝗͣ huic p̃scribit lib̾tati. ut qͣsi
uĩ aut necessitatẽ in hac parte uoluntas patiat᷑. s pla¬
ne illa lib̾tate que dicit᷑ a peccato se carere testatur.
hã qͥ uult hab̾e bonã uoluntatẽ: ꝓbat se hab̾e uolun¬
tatẽ: ñ enim uult hab̾e bonã. nͥ ꝑ uoluntatẽ. Qd̾ si uolũ

Expanded text:
luntatem, et non possum, nequaquam huic praescribit libertati, ut quasi vim, aut necessitatem in hac parte voluntas patiatur, sed plane illa libertate, de qua dicitur, a peccato, se carere testatur. Nam qui vult habere bonam voluntatem, habet voluntatem; non enim vult habere bonam, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ne & illic scriptũ ẽ. Post hec dã ꝑcͦsit cor suum: eo qd abscidisset
oram clamidis saul. facta quippe p̃positoꝵ. oris gladio ferienda ñ
st̃. & iã dum recte rep̃bendenda iudicant᷑. Si qͣndo uͦ contͣ eos ł in
minimis sic liugua labit᷑. necesse est ut sẽꝑ ꝑ ałflictionẽ penitenti¬
ȩ corp̃mat᷑. qͣtinus ad semet ipsum redeat: & cũ p̃posite potestati
deliquerit. eiꝰ contͣ se iudiciũ a quo sibi p̃lata est ꝑ horrescat. Nã
cum p̃positis delinqͥmꝰ: ordinationi ciꝰ qͥ nob̾ eos p̃tulit obuiamꝰ.¬

Expanded text:
ne illic scriptum est: « Post haec David percussit cor suum eo quod abscidisset ne illic scriptum est: « Post haec David percussit cor suum eo quod abscidisset oram chlamidis Saul . » Facta quippe praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est, ut per afflictionem poenitentiae comprimatur, quatinus ad semetipum redeat, et cum praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a quo sibi praelatus est, perhorrescat. Nam cum praepositis delinquimus, ordin
Abbreviated transcription (Latin):
manum nuctere in xp̃m domini ñ deberet᷑. Qui tam̃ occulte sur¬
gare est. pͣuos p̃positos conceptam in corde maliciam usq ad oꝑa¬
miseri odoris exdendere: & cogitata ap̃ud senoxia. factis ext̾riori¬
bus ex sequendo monstͣre. Quem tam̃ dd̾ ferire metuit: q pie sub¬
ditoꝵ m̃tes ab om̃i sepeste obtrectionis abstinentes. p̃positoꝵ uitã
nulłs lingue gladio ꝑcutiunt. & iã cũ de inꝑfecione eos rep̃ben
dunt. Qui & si qͣnilo ꝓ infirmitate sese abstinere ux possunt.
utͥ extrema quedã atq ext̾iora p̃positoꝵ mala set cam̃ humili
loquant᷑. qͣsi oram clamidis silent᷑ incidunt. Quia uidelicet
dũ p̾late dignitati saltim in noxie & latent̃ derogãt. qͣsi regis
suꝑ positi uestẽ fedat. S tam̃ ad semet ipsos redeunt. seq uehem̃¬
tissime. ł detenuissima ũbi laceratione. rep̃hendũt. Unde be

Expanded text:
manum mittere in Christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surmanum mittere in Christum Domini non deberent. Qui tamen occulte surgare est pravos pmiseri odoris extendere, et cogitata apud se noxia factis deterioribus exsequendo monstrare. Quem tamen David ferire metuit, quia subditorum mentes ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladidunt. Qui et si quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt ut non extrema quaedam, atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter loquantur, quasi oram clamidis silenter incidunt, videlicet dum praelatae dignitati saltim innoxie, et latenter derogant, quasi regis superpositi vestem secant: sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime, vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde b
Abbreviated transcription (Latin):
deant. & exempla uite exterius p̃bentes. ea &iã que in alũs st̃ corri¬
genda dep̃bendãt. Ammonendi st̃ subditi. nep̃positoꝵ suoꝵ uitã
emere uidicẽt. siqͥd eos fortasse agere rep̃hensibilit uide nt. neund
recde mala redarguunt. inde ꝑelationis impulsum in ꝓfundiora mer¬
gant᷑. Aminonendi st̃. ne cũ culpas p̃positorũ suoꝵ c̃siderant. ẽtra eõ
audatiores fiãt. Sec sic siqͣ ualde st̃ eoꝵ pͣua apd̾ semet ipsos diuidi
ent. uc tam̃ diuino timore consticti. ferre sub eis iugũ reueren¬
tiȩ uon recusant. Quod melius ostendimꝰ: si dauid factum ad medi¬
um deducamus. Saul qͥppe ꝑsecutor. cũ ad purgandũ uentrem
speluncã fuisset ingressus. illic cũ uiris sius cdauid merat. qͥ iã
am longo tẽpore ꝑsecutionis eus mala dolerabat. Cũq eũ uiri
sui adferiendum saulem acce derẽt. fregit eos responsionibꝰ quia

Expanded text:
deant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrideant, et exempla vitae exterius praebentes, ea etiam quae in aliis sunt corrigenda deprehendant. Admonendi sunt subditi, ne praepositorum suorum vitam temere judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde mala recte redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant, sed sic cent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Quod melius ostendimus, si David factum ad medium deducamus. Saul quippe persecutor cum ad purgandum ventrem speluncam fuisset ingream longo tempore persecutionis ejus mala tolerabat. Cumque eum viri sui ad
Abbreviated transcription (Latin):
ben̾e uiuendo ñ sufficit siñ & illũ cui p̃ ẽ apeccati corpore dis¬
ungit. ħ ene autẽ dr̃. Ne dederis sõnũ ocłis cuis: neq dormitẽt
palpehe tue. Somnũ quippe oculis dare ẽ. intentione cessante:
subditoꝵ curã om̃ino neglegere. Palpebrȩ uͦ dormitant: cũ cogita¬
ciones nr̃t eaque insubditis arguemla cognoscunt. pgredine d¬
pͥm̃te dissimulant. Piene enim dormire est: cõmissoꝵ acta nesci¬
re. nec corregre. Non autẽ dormire s dormitare ẽ: que quidẽ. re¬
crepationibus non em̃dare. Dormitando uͦ oculus ad plenissimũ
sõnum ducit᷑: quia dũ plerũq qͥ p̃ est malum qd cognoseit non
rẽsecat. ad hoc quandoq neglegentiȩ suȩ merito ꝑuenit: ut qd̾
oculis plena describunt᷑. Dignũq ẽ ut cuncti qͥ p̃ st̃ intꝰ atq incir¬
cuitu ocłos habeant. qͣtinus & int̾no uidici in semet ipsis placere stu¬

Expanded text:
bene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disbene vivendo non sufficit, si non et illum cui praeest, a peccati torpore disjunpalpebrae tuae. » Somnum quippe oculis dare est intentione cessante, subditorum curam omnino negligere. Palpebrae vero dormitant, cum cogitationes nostrae ea quae in subditis arguenda cognoscunt, pinguedine deprimente dissimulant. Plene enim dormire est commissorum acta nescire nec corrigere. Non autem dormire, sed dormitare est, quae quidem recrepationibus non emendare. Dormitando vero oculus ad plenissimum somnum ducitur, quia dum plerumque qui praeest malum quod cognoscit non resecat, ad hoc quandoque negligentiae suae merito pervenit, ut quod oculis plena describuntur . Dignum quippe est ut cuncti qui praesunt intus atque in circuitu oculos habeant, quatenus et interno judici in semetipsis placere stu
Abbreviated transcription (Latin):
pondere nãq ꝓamico. ẽ alicnã animã inꝑiculo suȩ c̃uersatiõis acci¬
ꝑe. Unde & apud extͣneũ manꝰ defigit᷑: q apud curã sollicitudinis
que ante de erat mens ligat᷑. Uerbis uͦ oris sui inlaqueat᷑ c̃. ac ꝓpͥis
sermonibus captus: qi dũ cõmissis sibi cogit᷑ bona dicere. ipsum pri
necesse est qͦ dixerit custodire. In laqueatus ẽ igit᷑ uerbis oris su
dũ ratione exigente. constngit᷑. ne eiꝰ uita ad aliud quã ãmonet
relaxet᷑. Unde apud distictũ iudicẽ cogit᷑ tanta in oꝑe ex soluere:
quanta eũ constat aliis uoce p̃cepisse. Ubi & bene mox exortatio
subdit᷑ ut dicat᷑. fac gͦ qd̾ dico filimi: & temet ipsũ libera: quia i
cidisti inmanũ ꝓximi tui. Discurre. festina. suscita amicũ tuũ.
ne dederis somnum oculis tuis. nec dormitent palpebrȩ tue. Quis
quis enim aduidendum aliis in exemplo p̃ponit᷑ ñ solum ut ipse
iugilet. s etiam ut amicũ suscitet ad monetur. fi nãq uigilar

Expanded text:
iculo suae conversationis accipere. Unde et apud extraneum defigitur, quia apud curam sollicitudinis quae ante deerat mens ligatur. Verbis oris sui illaqueatus est, ac propriis sermonibus captus, quia, dum commissis sibi cogitur bona dicere, ipsum prius necesse est quae dixerit custodire. Illaqueatur igitur verbis oris sui, dum ratione exigente constringitur, ne ejus vita ad aliud quam admonet relaxetur. Unde apud districtum judicem cogitur tanta in opere exsolvere, quanta eum constat aliis voce praecepisse. Ubi et bene mox exhortatio subditur, ut dicatur: « Fac ergo quod dico, fili mi; et temetipsum lncidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum: ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae. Eruere quis enim ad vivendum aliis in exemplo praeponitur, non solum ut ipse vigilet, sed etiam ut amicum suscitet admonetur. Ei namque vigilare
Abbreviated transcription (Latin):
lidi incircũ spectas & qͣsi inc̃phensibiles insidias p̃dic̃. atq arietes in
gero ponit. cũ tẽptationũ aculeos in hac uita nos undiꝙ circũdan¬
tes. & uirtutũ murũ ꝑforantes innotescit. Set cuncta hec licet
subcilit̃ rector insinuet: nͥ c̃tͣ delicta singłoꝵ emulatiõis sp̃u ferue¬
at. nullã sͥ ĩꝑpetuũ absolucionẽ parat. Wn illic adbuc recte sub

Expanded text:
circumspectas et quasi incomprehensibiles insidias praedicit. Atque arietes in gyro ponit, cum tentationum aculeos in hac vita nos undique circumdantes, et virtutum murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. Unde illi
Abbreviated transcription (Latin):
cit: murũ ꝓ domo isrł hstib opponit. hinc rursũ delinquẽti
popło dr̃. Propħe tui uideriuit tͥ falsa & stulta. nec aꝑiebant
iniquitatẽ tuã ut te ad penitentiã ꝓuocarent. Epħȩ quupe¬
in sacro eloqͥo. ñnũꝙͣ doctores uocant᷑. Qdũ fugitiua p̃sentia¬
ẽẽ indicant. que st̃ uent᷑a manifestat̃. Quos diuinꝰ sermo falsa
uidere redarguit.q dũ corriꝑe culpas metuũt. ĩ cãsum delu¬
quencib ꝓmuissa securitate blandiunt᷑. Qui iniquitatẽ peccan¬
tiũ nequaquã aꝑtũt: quia ab increpatiõis uoce conticesẽt. Clauᷤ¬
quippe aꝑtioĩs ẽ sermo correptioĩs: qr iicrepando culpã deteg̃.
quã spe nescit ipse etiã qͥ ꝑpet̾uit. Hinc paulus ait. Ht poce̾s
sit & exhortari in doct̾na sana: & eos qͥ contͣdic̃t redarguere¬

Expanded text:
cit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursus delinquenti cit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursus delinquenti populo dicitur: Prophetae tui viderunt tibi falsa et stulta, nec aperiebant nunc iniquitatem tua doctores vocantur, qui dum fugitiva esse praesentia indicant, quae sunt ventura manifestant. Quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia dum corripere culpas metuunt, incassum delinquentibus promissa securitate blandiuntur. Qui iniquitatem peccantium nequaquam aquippe apertionis est sermo correptionis, quia increpando culpam detegit, quam saepe nescit ipse etiam qui perpetravit. Hinc Paulus ait: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Uĩt siector discretus in silentio. utilis in uerbo. ne aut tacẽ¬
da ꝓferat. aut ꝓferenda reticescat. Nam sic̃ in cauta locutio
merrorẽ ꝑtrahit᷑. ita in diseretũ filentiũ. hos qͥ erudiri poterãt
mn errore derelinquit. Sepe nanq rectores imꝑuidi humanã a¬
mittere grãm formidantes. loqͥ lib̾e recta ꝑtimescunt. & uu¬
ta ueritatis uocẽ neqͦꝗͣ iã gregis custodię pastoꝵ studio.
s mercennarioꝵ uice deseruiunt. q ueniente lupo fugiunt.
crepat dicens. Canes muti ñ ualentes lat᷑re. Hinc rursũ queri¬
tͣ dicens. Non ascendistis ex aduerso neq opposustis murũ p
domo isrł. ut staretis in p̃lio in die dñ. Ex aduerso qͥrpe
scend̾e ẽ. ꝓ defensione gregis. uoce liła huiꝰ mundi potest.¬
tib cont᷑ ire. Q in die dm̃ in p̃lio stare ẽ. pͣuis decertantib
ex iusticie amore resistere. Pastori enĩ recta timuisse dicere. qͥd

Expanded text:
ut et discretus sit in silentio, et utilis in verbo, ne aut tacenut et discretus sit in silentio, et utilis in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium hos qui erudiri poterant in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi humanam amittere gratiam formidantes, loqui recta libere eritatis vocem, nequaquam jam gregis custodiae pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo fugiunt, hetam increpat, dicens: Canes muti non valentes latrare. Hinc rursum queritur, dicens: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini. Ex adversndi potestatibus contraire. Et in die Domini in praelio stare, est pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastori etenim recta timuisse dicere, quid
Abbreviated transcription (Latin):
flãma ĩtimi amoris accendat. Quȩ scilicet caritas. qu dm̃ simul
ac ꝑrimũ dilig̃. qͣsi ex duplici tincta fulgescit. Qͥgͥ sic ad auc¬
toris speciẽ anhelat. ut ꝓrimoꝵ curã negligat. ł sic ꝑximoꝵ
curã exeqͥt᷑. ut a diuino amore torpescat. qr unũ hoꝵ qdlib
negligit. in suꝑhumeralis ornam̃to. hab̾e eoccũ bistinctũ nes
cit. S cũ mens ad p̃cepta caritatis tendit᷑. restat ꝓculdubio
ut ꝑ abitinentiã caro maceret᷑. uñ & bistincto cocco. torta bysł
adiungit᷑. de t̾ra & enĩ byssus. nitenti specie orit᷑. Et qͥd ꝑbissũ:
nisi candens decore munditię corꝑalis castitas designat᷑. Qtię
iudelicet torta pulcͥtudini suꝑhumeralis innectit᷑ qu tc̃ castimo¬
nia ad ꝑfectũ mundiciȩ candorẽ ducit᷑.cũ ꝑ abstinenciã caro
fatigat᷑. Cũq int̾ uirtutes cet̾as enã afflic̃tę carnis meritũ ꝓfic̾.
qͣsi ĩ deu̾sa suꝑhumeralis specie. bẏssus torta candescit:

Expanded text:
timi amoris accendat. Quae scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciem anhelat, ut proximorum curam negligat; vel sic proximorum curam exsequitur, ut a divino amore torpescat: qui unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. Sed cum mens ad praecepta charitatis tenditur, restat procul dubio ut per abstinentiam caro maceretur. Unde et bis tincto cocco torta byssus adjungitur, de terra enim byssus nitenti specie, oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore munditiae corporalis castitas designatur? Quae videlicet torta pulchritudini superhumeralis innectitur, quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro fatigatur. Cumque inter virtutes caeteras etiam afflictae carnis meritum proficit, quasi in diversa superhumeralis specie byssus torta candescit.
Abbreviated transcription (Latin):
a signat᷑. ꝑ parietẽ duricia subditoꝵ. Et qͥdẽ parietẽ fodere. nͥ acutis
inqͥsitiõib duriciã cord̃ aperire: Quẽ cũ ꝑfodisset apparuit ostiũ: q
cũ cordis duritia ł studiosis ꝑcunctatiõib ł maturis correptiõibꝰ scin¬
dit᷑. qͣsi quedã ianua ostendit᷑. ex qͣ om̃ia in eo qͥ corripit᷑ cogitationũ
ĩteriora uid̾ant᷑. Uñ bñ & illic seqͥt᷑. Ingredere & uide ab hominatioẽs
pessimas quas isti faciunt hic. Quasi ĩgredit᷑ ut abhomunatiornes aspi¬
tiat: qͥ discussis qͥb̾dã signis ext̃ius apparentibꝰ. ita corda subditoꝵ pene¬
trat. ut cuncta ei q̃ in licite cogitant᷑ innocescat. Uñ & subdit᷑. E in¬
gressus uidi. & ecce om̃is similitudo reptiliũ & animaliũ ab homina

Expanded text:
natur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi asperis correptionibus duritiam cordis aperire? Quem cum perfodisset, apparuit ostium. Quia cum cordis duritia, vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur, cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic sequitur: Ingredere et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic . Quasi ingreditur ut abominationes aspiciat, qui, discussis quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicite cogitantur innotescant. Unde et subdidit: Et ingressus vidi; et ecce omnis similitudo repti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam uͦ ueritas dic̃. Lata & spatiosa uia ẽ quȩ ducit ad ꝑdi¬
tionẽ. Aurũ gͥ obscurat᷑: cũ t̃renis actib scitatis uita pollu¬
tur. Color optimꝰ cõmutat᷑. cũ quoꝵdã qͥ degere religiose e¬
debant᷑. estimatio ante acta minuit᷑. Namꝰ cũ qͥlibet post scĩ¬
tatis habitũ t̾renis se actib inserit. qͣsi colore ꝑmutato ante
oculos humanos eiꝰ reuerentia despecta pallescit. Scũarii qͦa
lapides in plateas disꝑgunt᷑. cũ causaꝵ scłariũ foras lata itiner.
expetunt hii qͥ ad oenam̃tũ ȩccłie int̾nis mist̾ĩis. qͣsi in secretis
scu̾arii uacare debuer̃. Ad hoc qͥppe scũarii lapides fiebant.
ut int᷑ sc̃a sc̃oꝵ in uestim̃to sacerdotis apparerent. sũmi. Cũ¬
uͦ minist᷑ religionis a subditis honorẽ redẽptoris sui ex meri
uitȩ ñ exigunt. scũarii lapides in ornam̃to pontificis ñ st̃.
Q nimirũ sc̾uarii lapides disꝑsi ꝑ plateas iacent: cũ ꝑsone sacroꝵ

Expanded text:
patiosa via est, quae ducit ad perditionem . » Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam, qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateis disperguntur, cum causa saecularium, foras lata itinera expetunt, hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimirum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ se animꝰ extollit᷑ꝰ et dũ foris ĩmenso fauore circũdat᷑.
intꝰ ueritate uacuat᷑ atq oblitꝰ sui. in uoces se spargit
alienasꝰ & talem sese credit. qͣlem foris audit. ñ qͣlẽ se dis¬
ernere intus debuit. Subiectos despicit. eosq eqͣles sibi
nat᷑e ordine ñ agnoscit: & quos sorte potestatis excesserit.
tͣnscendisse se etiã uite meritis credit. Cunctis se estimat
pliꝰ saꝑe: qͥb se uidet ãpliꝰ posse. In quodã quippe se con¬
stituit culmine apud semetipsũ. & qui ȩque ce̾t̾is nate
conditione constringit᷑. ex ȩqͦ respicere c̾et̾os dedignatur.
uidet: & ipse ẽ rex suꝑ uniu̾isos filios suꝑbiȩ. Q singulare
culm̃ appetens. & socialẽ angłoꝵ uitã despiciens. ait. Ponã se¬
dem meã ad aqͥlonẽ. & ero similis altissimo. Aliro gͦ iuditio¬
i intꝰ foueã deiectionis inuenit. dũ foris se in culmine pote
tatis extollit. Apostate qͥpꝑe angło similis efficit᷑. dũ homo ho¬

Expanded text:
animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur; atque oblitus sui, in voces se spargit alienas; talemque se credit, qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit; subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit; cunctis se aestimat amplius sapere, quibus se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum; et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur, 833 ex aequo respicere caeteros dedignatur; videt, et ipse est rex super universos filios superbiae . Qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionisstatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo ho
Abbreviated transcription (Latin):
ixta uocẽ pauli. ꝑ arma uisticię adextͥs sinutͥsq gͣdiens. cũ ad
sola quȩ ĩtiora st̃ nitit᷑. in nullo delectationis ĩfimę lat̾ẽ flectat᷑.
Ñ hunc ꝓsꝑa eleuent. ñ aduersa ꝑtͣbent. ñ blanda usq ad uolũ¬
tatẽ demulceant. ñ asꝑa ad desꝑationẽ p̃mant: ut dũ nullis
passionib ĩtencionẽ m̃tis humiliat. qͣnta ĩutͦq humero si¬
humeralis pulcͥtudo tegat᷑. ostendat. Qd recte etiã suphuine¬
tate debeat demõstret᷑. In sac̾dotis qͥppe habitu ante oĩa aurũ
fulgeat: ut in eo intellectꝰ sapientię pͥncipalit᷑ emicet. s ui
intelligendo ꝑnetrat. ñ ad fauores infimos. s ad amorẽ cȩles¬
tiũ surgat: ne dũ suis in cautus laudib capit᷑. ipso etiã ue¬
ritatis incellectu uacuet᷑. Auro qͦq ac bysso atq iacinc̾to
purpura ꝑmiscet᷑. ut uidelicet sac̾dotale cor cũ sũma quę
p̃dicat sꝑat. in semetipso etiã suggestiones uitioꝵ repͥmat.

Expanded text:
i vocem, Per arma justitiae a sextris sinistrisque gradiens, cum ad sola quae anteriora sunt nititur, in nullo delectationis infimae latere flectatur. Non hunc prospera elevent, non adversa perturbent, non blanda usque ad voluptatem demulceant, non aspera ad desperationem premant; ut dum nullis passionibus intentionem humiliat, quanta in utroque humero superhumeralis pulchritudine tegatur, ostendat. Quod recte etiam superhumetate debeat demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui intelligendo penetrat, non ad favores infimos, sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautius laudibus pascitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro quoque et hyacintho purpura permiscetur, ut videlicet sacerdotale cor cum summa, quae praedicat, sperat; in semetipso etiam suggestiones vitiorum reprimat,
Abbreviated transcription (Latin):
popłos uiuicas fidei c̃ceg̃: qͦs intꝰ diũsitas meritoꝵ cenet. Ne igit
Ac si figurace ꝑ habitũ sac̃dotis dicat. Mala puinica tintinnabuł
iungite: tit per om̃e qd dicitis. tinitatẽ fidei cauta obseruatioe¬

Expanded text:
populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igitupopulos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igituac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, provida
Abbreviated transcription (Latin):
tante qͥ ait. Sac̾dotes tu induant᷑ iusticia. Nestim̃tis itaq illiꝰ
tintinabula inherent. ut uitȩ uiã cũ linguę sonitu ipsa qͦq¬
oꝑa sac̾dotis clament. S cũ rector se ad loquendũ p̃parat. sub
quanto captelȩ studio loqͣtur actendat: ne simordinate ad loqu¬
endiĩ rapit᷑. erroris tulnere audientiũ corda feriant᷑ & cũ fori¬
se sapiens uideri desiderat. unitatis cõpagẽ insipient̾ abscidat.
Ninc namq ueritas dicit. Nabete sal in uobis: & pacẽ habete
int̾ uos. ꝑ sal quippe. uerbi sapientia designat᷑. Qͥgͥ loqͥ sapi
ent̾ ntit᷑ magnoꝵe metuat: ne eiꝰ eloqͥo audientiũ unitas
confundatur. Nmc paulus ait. Non plus saꝑe ꝙͣ oportet saꝑe
s sapere ad sobrietatẽ. Hinc in sacerdotis ueste iuixta diuinã
nica: nisi fidei unicas designat᷑ : Nã sicut ĩmalo ꝓunico ui
ext̃ius cortice multa ĩteriꝰ głana muniunt᷑. sic ĩnum̃os sc̃ẽ eccłe

Expanded text:
Sacerdotes tui induantur justitiam . Vestimentis itaque illius tintinnabula inhaerent, ut vitae viam cum linguae sonitu ipsa quoque sacerdotis opera clament. Sed cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur attendat, ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscidat. Hinc namque Veritas dicit: Habete sal in vobis, et pacem habete inenter nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Hinc Paulus ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem. Hinc in sacerdotis veste juxta divinam vnica, nisi fidei unitas designatur? Nam sicut in malo punico una exterius cortice multa interius grana muniuntur, si
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ eis uehem̃t̾ ĩcũbere. sac̾dotes recte caput ꝓhibent᷑ rad̾e. &
comã nut̾re. ut cogitationes carnis de uita subditoꝵ nec a se fũ¬
ditꝰ ãputẽt. nec rursus ad crescẽdũ nimis relaxẽt. U & bene dr̃.
tendentes condẽt capita sua. ut uidelicet curȩ tẽꝑalis sollicitu¬
dines & qͣntũ necee̾ ẽ ꝓuideãt. & tam̃ recidant᷑ citiꝰ. ne ĩ modatiꝰ

Expanded text:
ibentur radere, et comam nutrire, ut cogitationes carnales de vita subditorum, nec a se funditus amputent, nec rursus ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua, ut videlicet curae temporalis sollicitudines, et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne
Abbreviated transcription (Latin):
malia t̾rę p̃cipit᷑. ꝓfecto e̾e̾ suꝑ homines ꝓhibet᷑. homo
qͥspe brutis aũlib ñ autẽ hominib cet̾is nat᷑a p̃latꝰ ẽ &
iccirço ei dr̃ ut ab animalib & ñ ab homine timeat᷑. ꝙ
cont᷑ naturã suꝑbire ẽ. ab equali uelle timeri. Et tam̃ ne¬
ce̾e̾ ẽ ut rectores a subdatis timeant᷑. quando ab eis dm̃ muu¬
me timere dep̾hendunt: ut humana saltim formidine pecca¬
re metuant. qui duuna iuditia ñ formidant. Neqͦqͣ nanq p̃¬
positi ex hoc quesito timore suꝑbiant: in qͦ ñ suã głam.
subditoꝵ iusticiã quer̃. In eo enĩ qd̾ metũ sibi a ꝑuerse
iuuentib exigunt. qͣsi ñ hominib s aĩalib dnãnt᷑. qu ui¬
delicet ex qͣ parte bestiales st̃ subditi ex ea debent etiã
ormidini iacere substͣti. S plerunq rector eo ipso qͦ cet̾is
p̃minet. elatione cogitationis intumescit: & dũ ad usũ cunc¬
ta subiacent. dũ ad uotũ uelocit̾ iussa cõplent᷑ dũ om̃s¬

Expanded text:
mines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet 21 ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit, et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complent
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑. ut cũ portare arca oporcunitas exigit. de int̾mittendis
uectibꝰ porcandi carditas nulla generet . Quia uidelicet cũ sp̃uia¬
le aliqͥd asubdicis pastor ĩqͥrit᷑. ig̾nominiosũ ualde ẽ si t̃c querat
ant. ut doctores sẽꝑ insius cordibꝰ sacͣ eloqͥa meditantes. testam̃ti
archã sine mora eleuent: si qͥ qͥd necesse ẽ ꝓtinꝰ docẽt. Uñ bñ pͥmus
pastor ecłe. pastores ceteros admonet dicẽs. Parati sẽꝑ ad satis facti¬
oñc omni poscenti uos rationẽ: de eaque in uobis ẽ spe. Ac si aꝑte di
cat. Ut portandã arcam mora nula p̃pediat. uectes a circłis nũ ꝗͣ re¬

Expanded text:
bentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur: quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis pastor inquiritur, ignominiosum valde est, si tunc quaerat ant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati semper estote ad satisfactionem de ea, quae in nobis est, spe . Ac scat: ut portandam arcam nulla mora praepediat, vectes a circulis
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtꝰ: aut hoc qd̾ agi recte ac glit̾ potuit in matȩ p̃ueniens le¬
iuget. aut bone actionis meritũ differendo. ad detĩora ꝑͥmutet :
ꝓuoris ⁊ mansuetudini:
ciendũ qͦq ẽ qd̵ aliqͣndo subiectoꝵ uitia prudẽt᷑ dissimulãda st̃. s¬

Expanded text:
quat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens lequat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora permutet.voris et mansuetudinis. ciendum quoque est quod aliquando subjectoru
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽs. Sic̃ ego ꝑ om̃ia om̃ib placeo. Q tam̃ rursus dic̃ Si adhuc
hõib placerẽ xp̃i seruus ñ ee̾m. Placet gͦ paulꝰ & ñ placet: qu
plerũq uitia uirtutes se eͥe m̃tiunt᷑. Nã sepe sub parsimo¬
nȩ noĩe. se tenatia palliat. c̃tđ esfusio sub appellatione largita¬
tis occultat. Sepe in ordinate᷑ remissio pietas: credit᷑i & effrena¬
ta ira. spũalis xeli uirtꝰ estimat᷑ Seꝑe p̃cipitata actio uelocita¬
tis c̃ efficatia: atq agendi tarditas. g̾uitatis c̃siliũ putat᷑. uñ
nece̾ẽ ẽ. ut rector animaꝵ uirtutes ac uitia iugilãti cura
discernat. ne aut cor tenatia occupet. & parcũ se uidi in dis¬
pensationib exultet. aut cũ effuse qͥd ꝑdit᷑. largũ se qͣsi misi¬
rando głet᷑ꝰ aut remictẽdo qd̾ ferre debuit. ad et̾na supꝑlicia
subditos ꝑtͣhat. aut ĩmanit̃ feriẽdo qd̾ deliudt᷑ ipse gͣuiꝰ delin¬

Expanded text:
dicens: « Sicut et ego per omnia omnibus placdicens: « Sicut et ego per omnia omnibus plachominibus placerem, Christi servus non essem . Placet ergo Paulus, et non placet, quia plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delin
Abbreviated transcription (Latin):
tis credunt. S int̾ hec nece̾e̾ ẽ ut cura regiminis tanti mode¬
raminis arte tẽꝑet᷑. qͣtinꝰ subditoꝵ mens. cũ quedã rec̾te sen¬
tire potuerit. sic in uocis lib̃tatẽ ꝓdeat. ut tam̃ lib̾tas in suꝑh¬
ã ñ erũpat: ne dũ fortasse ĩmoderatiꝰ linguȩ eis lib̃tas c̃cedit᷑
uitȩ ab his humilitas amittat᷑. Sciendũ qͦuoq qd̃ oporteat ut
rectores boni placere hõib appetant. s ut suȩ estimationis d¬
cedine ꝓximos in affectũ caritatis & ueritatis t᷑hant: ñ ut se
amaridesiderent. s ut dilectionẽ suã qͣsi quandã uiã faciãt.
ꝑ ꝙͣ corda audientiũ ad amorẽ ẽditoris intͦducãt. Difficile qͥppe
amorẽ suum ñ ꝓsemetipso querere. ne inueniat᷑ ei cui serure
ꝑ officiũ cernitur. occulta cogitationis tẏrantude resultare.
Qd bene paulꝰ insinuat: cũ suo nob̃ studio occulta manifestat

Expanded text:
tis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta modetis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officiQuod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat,
Abbreviated transcription (Latin):
te sẽꝑ rigide inuectionis p̃munt. Nũ ꝗͣ clem̃t̾ ãmonẽt: ẜ pas¬
toralis mansuetudinis obliti. uire dñacionis t̾rẽt. Os rec̾te
ꝑ ꝓpħam diuina uox increpat dicẽs. Uos aũ cũ aust̾itate ĩꝑaba¬
tis eis. & cũ potentia. Pius enĩ se suo auc̾tore diligẽtes. iac̾tãt᷑
erga subiectos erigunt. nec qͥd agere debeant. s qͥd ualeãt
adtẽdunt. Hil de subsequẽti iuditio metũt. ĩpbe de cẽꝑali
potestate głant᷑. Libet ut licẽt᷑ & illicita faciãt. & subdicoꝵ
se ñ uult defendi. blemo qͥppe ẽ qͥ ita uiuat. ut aliqͣtenꝰ ñ de¬
linqͦt. Iile gͦ seipso ãpliꝰ ueritatẽ desid̾at am̃
a nullo uult c̃t᷑ ueritatẽ parci. Hlinc &¬
enĩ petrꝰ
increpationẽ pauli libent̃ accepit. Itinc dauid correptionẽ sub¬
diti humilit̾ audiũ: qu rectores honi dũ pͥuato amore diligere
se nesciunt. libere puritatis uerbũ a subditis obseqͥo humilita¬

Expanded text:
e semper invectionis premunt, nunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorse non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilita
Abbreviated transcription (Latin):
accedat. Ille si oĩno renititur. eaueat ne acceptã peccunã ĩ
sudario ligans. de eiꝰ occultatione uidicet᷑. Peccuniã qͥppe in
fudario ligare ẽ: ꝑcepta dona sub otiolenti torporis abscond̾e.
t c̃t᷑ iste cũ regim̃ appetit. adtendat ne ꝑ exẽplũ p᷑ui oꝑis. pha¬
riseoꝵ more ad ingressũ regni tendentib obstacłm fiat: qͥ

Expanded text:
accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudario ligans,de ejus occultatione judicetur. Pecuniam quippe in sudario ligare, est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. At contra iste, cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis, pharisaeorum more, a
Abbreviated transcription (Latin):
sit: qr neqͦꝗͣ ualet in culmine humilitatẽ discere. qͥ in imis
positꝰ ñ desiit suꝑbire. Nescit laudẽ cũ suppetit fugere: qͥ
ad hanc didicit cũ deee̾t anhelare. Neqͥͦꝗͣ unicere auariciã potest.
qñ ad multoꝵ sustentationẽ tendit᷑ ls. eiu sufficere ꝓpͥa nec
soli potuerunt. Ex anteacta gͦ uita se qͥsq inueniat. ne ĩ apeti.¬
tu se culminis. imago cogitationis ĩludat. ꝗͣuis plerũq moc¬
cupatione regiminis ipse qͦq boni oꝑis usus ꝑdat᷑. qͥ ĩtͣnqͥllitate
tenebat᷑: qr qͥeto mare recte nauĩ & ĩperitꝰ nauta dirig̃. tͦba
testas culminis. nͥ tẽpestas m̃tis. in qͣ cogitationũ sẽꝑ ꝓcellis.
nauis cordis qͣtit᷑. huc illucq incessint᷑ impellit᷑: ut᷑ ꝑ repen¬
tinos excessus oris & oꝑis qͣsi ꝑ obiuantiantia saxa frangat᷑.
lens. coactꝰ ad regim̃ ueniat: uirtutib uacuus. nec coac̾tus

Expanded text:
sit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis sit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit laudem cum suppetit, fugere, qui ad hanc didicit, cum deesset, anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tendit is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex ante acta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Plerumque in occupatione regiminis, ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquillitate tenebatur: quia quieto mari recte navem et imperitus nauta dirigit, turbd est potestas culminis, nisi tempestas mentis, in qua dum cogitationum semper procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis, quasi per obviantia saxa frangatur?lens, coactus ad regimen veniat; virtutibus vacuus, nec coactus