comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Eo quippe tempore disputatur quo modo un¬
unus greccorum occisus sit. a quo scripsit seditione
cundi libri fine duxisset: ut in fidibus & tibuis
atque cantu ip̃o. ac uocibus concentus est & ꝗdã
tenendus ex distinctis sonis: quem immutatum
& discrepantem aures erudite ferre non possũt
is ꝙ concentus: & dissimillimarum uocum mode¬
ratione concors cantum effecit. & congruens: sic
ex summis: & mediis. & insimis interiectis ordini¬
bus. & sonis moderatam ratione ciuitatem consen¬
su dissimillimorum concinere. Et quae armomia a
multis dicitur incantu eam esse inciuitate concor¬
diam arctissimum atq optimum omni in rep. uin¬
culum incolumitatis: Eamq sine iustitia nullo pacto
esse posse. Scipio tunc ad intermissa reuertitur.
repetitq suam: atq commendat breuem rcip. dif
finitionem: qua dixerat. eam esse rem populi.po¬
pulum autem non omnem coetum multitudinis
sed coctum uiris consenso: & utilitatis communio¬

Expanded text:
a. Eo quippe tempore disputatur, quo iam unus Gracchorum occisus fuit, a quo scribit seditiones cundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatiex summis et infimis et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione civitatem consensu dissimillimorum dicunt concinere; et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in civitate concordiam, artissimum atque Optimum omni in re publica vinculum incolumitatis, eamque sine iustitia nullo pacto esse posse. Populum recolitque suam adque commendat breuem rei publicae definitionem, qua dixerat eam esse rem populi. Populum autem non omnem coetum multitudinis, sed coetum iuris consensu et utilitatis communio
Abbreviated transcription (Latin):
dis rerum ex ternarum curis nero frumentum
plebis uetustate corrupstum intyberim iecit quo
securitatem aunonȩ sustentaret: cuius prętio ni¬
hil additum est. quanuis ducentas ferme naues
portu in ip̃o uiolentia tempestatis: & centum alias
intyberim subuectas fortuitus ignis absumpsisset¬

Expanded text:
dis rerum externarum curis Nero frumentum plebis vetustate corruptum in Tiberim iecit quo securitatem annonae sustentaret. cuius pretio nihil additum est, quamvis ducentas ferme navis portu in ipso violentia tempestatis et centum alias Tiberi subvectas fortuitus ignis absumpsisset
Abbreviated transcription (Latin):
rium populo frequenter dedit: sed diuersae fuerut
suminȩ modo quadraginta: modo triginta nonnũ¬
minores quidem pueros praeteriit: quanuis nõ
nisi ab undecimo aetatis anno accipe consueuissẽt.
idem frumentum in annonae difficultatibus se¬
pe leuissimo interdum nullo praetio uiritim ad¬
no quadringenties:tribubus terities quinquies
sestertium: praetorianis militibus singula milia
num morum cohortibus urbanis quingentos. Le¬
tionariis trecentos nummos: quam suinmam re¬
presentari iussit. Nam confiscatam semꝑ reposi¬

Expanded text:
ria populo frequenter dedit, sed diuersae fere summae: modo quadringenos, modo trecenos, nonnumminores quidem pueros praeteriit, quamuis non nisi ab undecimo aetatis anno accipere consuessent. frumentum quoque in annonae difficultatibus saepe leuissimo, interdum nullo pretio uiritim ad. quadringenties, tribubus tricies quinquies sestertium, praetorianis militibus singula milia nummorum, cohortibus urbanis quingenos, legionaris trecenos nummos; quam summam repraesentari iussit, nam et confiscatam semper reposi
Abbreviated transcription (Latin):
unciae. duȩ sexralȩ sunt tertia ꝑs uncia idest
scrupuli octo. Sicilicus scrupuli sex. Sextula scru¬
puli octo quattuor: dimidia setula: scrupuli duo¬
cit heredem exdeuncia : & semiuncia cecinnam
exduabus sextulis. M. fulcinium libertum suꝑio¬
ris uiri. Ebutio sexxtulam asꝑgit. Satis ꝑ numeros

Expanded text:
unciae; duae sextulae sunt tertia pars unciae, id est scripuli octo; sicilicus scripuli sex; sextula scripuli quattuor; dimidia sextula scripuli duocit heredem ex deunce et semuncia Caecinam, ex duabus sextulis M. Fulcinium, libertum superioris viri, Aebutio sextulam aspergit. hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
Cum Censores ob inopiam erarii se iam locatio¬
nibus abstinerent aedium sacram sacrarum tuen¬
darum:ciuiliumq equorum prabendorum: ac
similium his rerum conueniunt ad eos frequentes
qui haste huius generis assueuerant: hortantinꝙ
censores: uti omnia ꝑ inde agerent locarent: ac si
pecunia inaerario esset: neminem nisi bello confec¬
to pecuniam abaerario petiturum esse. Fuerunt ãt¬

Expanded text:
cum censores ob inopiam aerarii se iam locationibus abstinerent aedium sacrarum tuendarum curuliumque equorum praebendorum ac similium his rerum, convenire ad eos frequentes qui hastae huius generis adsueverant, hortarique censores ut omnia per inde agerent locarent ac si pecunia in aerario esset: neminem nisi bello confecto pecuniam ab aerario petiturum esse. con
Abbreviated transcription (Latin):
que inuestibulo aedium kalendarum die: ad cap¬
tandas stipes: quas plenis ante eum manibus ac
tiatoribus certa luera proposuit. suscepto in se
damno: sicui quid ꝑ tempestatem accidisset: & na¬
ues mercature causa fabricantibus magna commo¬
da constituit: pro conditione cuiusq ciuis. Nero¬
populo uiritim quadragenos nummos: Senatorumq:
nobilissimo cuiq se dare familiari destituto annua
salaria : & quibusdam quingena constituisse. Deq¬

Expanded text:
que in uestibulo aedium Kal. Ian. ad captandas stipes, quas plenis ante eum manibus ac tiatoribus certa lucra proposuit suscepto in se damno, si cui quid per tempestates accidisset, et naues mercaturae causa fabricantibus magna commoda constituit pro condicione cuiusque: ciuis populo uiritim quadringenis nummis senatorum nobilissimo cuique, sed a re familiari destituto annua salaria et quibusdam quingena constituit,
Abbreviated transcription (Latin):
laboribus frangeret: nec totcuris: uigiliisq auge¬
retui. nec totiens de ip̃a uita dimicaret. Nunc re¬
sidet inoptimo quoq uirtus: quie uoetes etiam dics
animum glorie studiis concitat. atq admonet:
non cum uite tempore esse dimiuendam comie¬
morationem nomuns nostri. sed cum omni posteri¬
tate ad equandam. Ego uero omnia: quae gerebam¬
iam tum ingerendo spargere me. ac disseminare
arbitrabarꝰ. in orbis terre memoriam sempiternã
haec uero siue a meo sensu post mortem ab futura.
est. siue ut sapientissimi homines putauerunt ad
aliquam animi mei ꝑtem ꝑtinebunt. Pliniuo etiã
& mansure famae praesumptione ꝑfruitur. certusq
posteritatis cun futtra gloria uiuit. & cornelio¬

Expanded text:
laboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angelaboribus frangeret neque tot curis vigiliisque angeretur nec totiens de ipsa vita dimicaret. nunc insidet quaedam in optimo quoque virtus, quae noctes ac dies animum gloriae stimulis concitat atque admonet non cum vitae tempore esse dimittendam commemorationem nominis nostri, sed cum omni posteritate adaequandam. an vero iam tum in gerendo spargere me ac disseminare arbitrabar in orbis terrae memoriam sempiternam. haec vero sive a meo sensu post mortem afutura est, sive, ut sapientissimi homines putaverunt, ad aliquam animi mei partem pertinebit, nunc e mansuraeque famae praesumptione perfruitur, certusque posteritatis cum futura gloria vivit. Ac mi
Abbreviated transcription (Latin):
gloria est illustris: ac ꝑuagata magnorum uł in suos¬
ciues ues in patriam: uel inomne genus humanum
multis ascensus: ut is gloria maxiie excellat: qui
nostrum in reip. ꝑiculis cum laude: ac uirtute
uersatur: qui non spe posteritatis: fructuq ducat
ltaq cum in mustis asus de causis uirorum bonorũ
mentes diuinae mihi: atq eterne uidentur esse
tum maxime quod optimi: & sapientissimi cuiusq
animus ita prȩsentit ĩn posterum: ut nihil nisi sempi¬
ternum spectare uideatur. Et enim quirites exĩ
guum nobis uite curricusum natura circumscripsit
immensum gloriae. Et pro archia Cicero: trahimur
dem laborum periculorumꝰ desyderat. praeter hac̃
landis: & gloriae: qua quidem detracta iudices
quid est quod hoc tam exiguo uite curriculo: &
tam breui: tantis nos laboribus exerceamus.: certe¬
si nihil animus praesentiret in posterum: & siquibus
regionibus uitae spatium circumscriptum est: usdẽ
omnes cogitationes determiuaret suas: nec tantis se

Expanded text:
Gloria est illustris civis vel in patriam vel in omne genus hominum multi sunt adscensus, ut is maxime gloria excellat qui nostrum in rei publicae periculis cum laude ac virtute versatur quin spe posteritatis fructuque ducatur. itaque cum multis aliis de causis virorum bonorum mentes divinae mihi atque aeternae videntur esse, tum maxime quod optimi et sapientissimi cuiusque animus ita praesentit in posterum ut nihil nisi sempiternum spectare videatur. guum nobis vitae curriculum natura circumscripsit, immensum gloriae. dem laborum periculorumque desiderat praeter hanc laudis et gloriae; qua quidem detracta, iudices, quid est quod in hoc tam exiguo vitae curriculo et tam brevi tantis nos in laboribus exerceamus? certesi nihil animus praesentiret in posterum, et si, quibus regionibus vitae spatium circumscriptum est, isdem omnis cogitationes terminaret suas, nec tantis se
Abbreviated transcription (Latin):
Uectigal etiam nouum: & salaria annua statuerũt
Sextante sal. & romae & ꝑ totam itasiam erat. Et sex
ris ni foris: & conciliabulis: & alio alibi pretio pre¬
bendum locauerunt. Id uectigal commentum alteriꝰ
ex sensoribus satis credebant populi : quod iniquo
iudicio d amnatus esset. Inpretio sasis maxime one¬
ratis tribus quarum oꝑa damnatus erat credebant

Expanded text:
ectigal etiam novum ex salaria annona statuerunt. sextante sal et Romae et per totam Italiam erat. Romae ris in foris et conciliabulis et alio alibi pretio praebendum locauerunt. id uectigal commentum alterum ex censoribus satis credebant populo iratum quod iniquo iudicio quondam damnatus esset, et in pretio salis maxime oneratas tribus quarum opera damnatus erat credebant;
Abbreviated transcription (Latin):
quam lauder atq honestatem. & iusra quare
sires hȩ quas gessimus orbis terre regionibus dif¬
finiuntur euꝑe debemus quo manuum nostrarum
tela ꝑ uenerunt. eodem gloriam famamq penetrare
quod cum ip̃is populis de quorum rebue scribitur
haec ampla sunt: tum his certe. qui de uita glorie:
causa dunicant hoc maximum & piculorum inci¬
tamentum est & laborum. Quibus etiam amplectẽ¬

Expanded text:
nisi laudem atque honestatem, in ea nisi laudem atque honestatem, in ea si res eae, quas gessimus, orbis terrae regionibus, definiuntur: capere debemus, quo manuum nostrarum tela pervenerint, eodem gloriam famamque penetrare: quod, cum ipsis populis de quorum rebus scribitur, haec ampla sunt: tum iis certe, qui de vita, gloriae causa, dimicant, hoc maximum et periculorum incitamentum est, et laborum. Quam mult
Abbreviated transcription (Latin):
Rufoni. omnes ego qui magnum aliquid memo¬
randumq fecere non modo uenia uerum etiam
laude dignissimos iudico. si inmortalitatem quã
meruere sectantur uicturiq nominis famam supre¬
mis etiam titulis prorogare nituntur. unde de
nelu taciti. Marrabat sedisse circensibus proxi¬
mis equitem Romanum: hunc post uarios eruelitos¬
que sermones quęsisse. italicus es an prouinciał
nominis mei gaudere non debeo Ego uero & ga¬
udeo: & gaudere me dico: neque enim uercor ne iac¬
tantior uidear cum de me aliorum iudicium non me¬
ne habita pro milone. addit hic quae certe uera
sunt fortes: & sapientes uiros uon tam premia seq
solere recte factorum ꝗͣ ip̃a recte facta. sed ex oĩb¬
premiis uirtutis si esset habenda ratio premiorum
amplissumuim esset praemium gloria: esset hauc unã
quae breuitatem uite posteritatis memoria consolet
quae efsiciat. ut ab sentes ad essemus: mortui iuuere¬
mus: hanc deniq esse cuius gradibus etiam homĩes

Expanded text:
. Omnes ego qui magnum aliquid memorandumque fecerunt, non modo venia verum etiam laude dignissimos iudico, si immortalitatem quam meruere sectantur, victurique nominis famam supremis etiam titulis prorogare nituntur. Nec neli Taciti. Narrabat sedisse secum circensibus proximis equitem Romanum. Hunc post varios eruditosque sermones requisisse: 'Italicus es an provincialinominis mei gaudere non debeo? Ego vero et gaudeo et gaudere me dico. Neque enim vereor ne iactantior videar, cum de me aliorum iudicium non men obstare. addit haec, quae certe vera sunt, fortis et sapientis viros non tam praemia sequi solere recte factorum quam ipsa recte facta; se nipraemiis virtutis, si esset habenda ratio praemiorum, amplissimum esse praemium gloriam; esse hanc unam quae brevitatem vitae posteritatis memoria consolaretur, quae efficeret ut absentes adessemus, mortui viveremus; hanc denique esse cuius gradibus etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
An obliti estis italico bello amissis cęteris uectiga¬
sibus. quantos agri campani fructisius exxercitus
alueritis. Anignoratis cetera illa. magnifica popu¬
I romani uectigalia ꝑ leui saepe momento forrunae
inclinatione temporis penderẽ: quid nos asiae por¬
tus quid syrie rura quid omnia transmarina uec¬
tigałia iuuabunt. tenuissima suspitione praedonum
aut hostium iniecta. at uero hoc agri campani uec
Adiis oppidorum regatur. cum neq bellis infestum
nec fructibus uarium. nec caelo aut loco calamitosũ
esse solet: maiores nostri non solum id: quod campa¬
nis ceꝑant non imminuerint: uerum etiam: quod
& tenebant aquibus adimi de iure non poterat co¬
scribit: portorus italiȩ sublatis. agro campano di¬
uiso: quod uectigal suꝑ est domesticum: praeter uice¬
simam: quae uidetur una conciuncula clamore pe¬
dissequorum nostrorum esse ꝑitura: quod autem¬

Expanded text:
an obliti estis Italico bello amissis ceteris vectigalibus quantos agri Campani fructibus exercitus alueritis? an ignoratis cetera illa magnifica populi Romani vectigalia perlevi saepe momento fortunae inclinatione temporis pendere? quid nos Asiae portus, quid Syriae ora, quid omnia transmarina vectigalia iuvabunt tenuissima suspicione praedonum aut hostium iniecta? at vero hoc agri Campani vectaesidiis oppidorum tegatur, tum neque bellis infestum nec fructibus varium nec caelo ac loco calamitosum esse soleat. maiores nostri non solum id quod de Campanis ceperant non imminuerunt verum etiam quod ei tenebant quibus adimi iure non poterat cos quod portoriis Italiae sublatis, agro Campano diviso, quod vectigal superest domesticum praeter vicensimam? quae mihi videtur una contiuncula clamore pedisequorum nostrorum esse peritura. Gnae
Abbreviated transcription (Latin):
bis dedit tricenis sextertus. totiensq abundan¬
tissimum epulum senatui equestriq ordini etiam
coniugibus. & liberis utriusq sexus posteriori e¬
pulo forentia: insup uiris foeminis ac pueris fa¬
scias purpure ac conchylu distribuit. Et ne fae

Expanded text:
bis dedit trecenos sestertios, totiens abundantissimum epulum senatui equestrique ordini, etiam coniugibus ac liberis utrorumque; posteriore epulo forensia insuper uiris, feminis ac pueris fascias purpurae ac conchylii distribuit. et ut lae
Abbreviated transcription (Latin):
obdurescunt enim magis quotidie boni uiri aduo¬
cem tributi: quod centesima collatutum impudẽ¬
ti censu locupletum uiduarum legionum praemis
omne consumitur. Impendent autem infiuiti sumpꝰ¬
tus: cum inhos exercitus: quibus nunc defendim
Et quia non dum argentum signatum erat. &es
graue plaustris quidam ad aerarium conueben¬
tes speciosam etiam collationem faciebant: cum
senatus summa fide excensu contulisset. primo¬
res plebis nobilium amici ex composito conferre
incipiunt: quos cum apatribus cõllaudari: & ami¬
litari aetate tanquam bonos ciues conspici uulgꝰ
hominum uidit: repente spreto tribimitio auxi¬
lio certamen conferendi est ortum. Et libro pos¬

Expanded text:
obdurescunt enim magis cotidie boni viri ad vocem tributi; quod ex centesima conlatum impudenti censu locupletium in duarum legionum praemiis omne consumitur. impendent autem infiniti sumptus cum in hos exercitus quibus nunc defendimur et quia nondum argentum signatum erat, aes graue plaustris quidam ad aerarium conuehentes speciosam etiam conlationem faciebant. cum senatus summa fide ex censu contulisset, primores plebis, nobilium amici, ex composito conferre incipiunt. quos cum et a patribus conlaudari et a militari aetate tamquam bonos ciues conspici uolgus hominum uidit, repente, spreto tribunicio auxilio, certamen conferendi est ortum. et lege p
Abbreviated transcription (Latin):
Quorum quidem omnia commoda. oinesq facus¬
tates quibus & sacia conficere. & sacra tecta
aedium sacrarui locorumq communium tueri
possint. consistunt in his uectigalibus: que habẽt
in prouincia gallia. Adea uisenda. pecuniasque

Expanded text:
quorum quidem omnia commoda omnesque facultates, quibus et sacra conficere et sarta tecta aedium sacrarum locorumque communium tueri possint, consistunt in iis vectigalibus, quae habent in provincia Gallia. ad ea visenda pecuniasque,
Abbreviated transcription (Latin):
pes sunt publicanorum principes romani homines
qui questus sui causa decimas redimunt: & Cicero ip̃e¬
quinta in uerrem actione. Quid est uerres ne illam ꝗđ
tibi defensionem reliquam fecisti. Mancipes inistis
rebus esse uersatos. mancipes frumentum improbas¬
se: mancipes pretio cum ciuitatibus decidisse: & a¬
tabellariis publicauorum poteris ꝑ magistros scripꝰ¬
tur&: & ponti : & nostrarum diocesum. tributum un

Expanded text:
pes sunt publicanorum principes, Romani homines, qui quaestus sui causa si decumas redimunt, decumaniIDI, MAEVIO. quid est, Verres? ne illam quidem tibi defensionem reliquam fecisti, mancipes in istis rebus esse versatos, mancipes frumentum improbasse, mancipes pretio cum civitatibus decidisse, tabellariis publicanorum poteris per magistros scripturae et portus nostrarum dioecesium. etsi in
Abbreviated transcription (Latin):
preficeretur suadens. iau uero publicanos miseros¬
me etiam miserum. illorum ita de me meritorum
Proximus est huic dignitati ordo equester: omnes om¬
nium publicanorum societates de meo consulatu: ac
de rebus meis gestis amplissima decreta fecerunt. Et¬
laudans: huius pater caius curius princeps ordinis
equestris fortissimus: & maximus publicanus.Nec

Expanded text:
emenda esse clamaret. iam vero publicanos miseros—me etiam miserum illorum ita de me meritorum proximus est huic dignitati ordo equester: omnes omnium publicorum societates de meo consulatu ac de meis rebus gestis amplissima atque ornatissima decreta fecerunt. ss huius pater, C. Curtius, princeps ordinis equestris, fortissimus et maximus publicanus, c
Abbreviated transcription (Latin):
Planco ꝗ publicanorum ordo quanto adiumento lit
in honore quis nescit. Hos enim equitum Romano¬
rum ornamentum ciuitatati firmamentum reipu
publicanorum ordine continetur.Cicero item ꝗu
quod & fecisti ꝑgregie. & facis: ut commemores
quanta sit inpublicanis dignitas: quantum nos illi
ordini debeamus. Ut remoto imperio: ac ui potesta¬
tis: & fascium publicanis tamen graecis gratia &
auctoritate coniungas. Et sentulo scribens Cicero¬

Expanded text:
patrem publicanum; qui ordo quanto adiumento sit in honore quis nescit? Flos enim equitum Romanorum, ornamentum civitatis, firmamentum rei publicae publicanorum ordine continetur. ququod et fecisti egregie et facis, ut commemores quanta sit in publicanis dignitas, quantum nos illi ordini debeamus, ut remoto imperio ac vi potestatis et fascium publicanos cum Graecis gratia atque auctoritate coniungas sed et ab iis de
Abbreviated transcription (Latin):
Simul & illud asia cogĩtet: nullam ab se neq
belli ex terni: neq discordiarum domesticarum
calamitatem obfututam fuisse. si hoc impio nõ
teneretur. Id autem imperium cum retineri
siue uectigalibus nullo modo possit. &e quo amimo
pte aliqua suorum fructuum pacem sibi sempiter¬

Expanded text:
illud Asia cogitet, nullam ab se neque belli externi neque domesticarum discordiarum calamitatem afuturam fuisse, si hoc imperio non teneretur. id autem imperium cum retineri sine vectigalibus nullo modo possit, aequo animo parte aliqua suorum fructuum pacem sibi sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
portorius quoq & tributo plebs liberata: ut diui¬
tes conferrent: qui oneri ferendo essent. Pauꝑes
satis stipendii pendere si liberos educarent. Et¬
uenio duos solos ad libellos aLucio camuleio mis¬
sos sociis exportu syracusis inquibus erat ratio¬
scripta mensium complurimarum rerum ex por¬
tatarum istius nomine sine portorio. Salis item¬

Expanded text:
portoriisque et tributo plebes liberata, ut diuites conferrent qui oneri ferendo essent: pauperes satis stipendii pendere, si liberos educent. itveni duos solos libellos a L. Canuleio missos sociis ex portu Syracusis, in quibus erat scripta ratio mensuum complurium rerum exportatarum istius nomine sine portorio: it
Abbreviated transcription (Latin):
tione secunda in hac causa frumentaria cognoscen¬
da hoc uobis proponite iudices. Uos de rebus: for¬
tunisq siculorum omnium: de ciuium romanorum
qui erant insicilia: bonis de uectigasibus a maiorih
traditis & de uita &actuq populi romani cognitu¬

Expanded text:
ti. in hac causa frumentaria cognoscenda haec vobis proponite, iudices, vos de rebus fortunisque Siculorum omnium, de civium Romanorum qui arant in Sicilia bonis, de vectigalibus a maioribus traditis, de vita victuque populi Romani cognitu
Abbreviated transcription (Latin):
homines gnaui: & industrii. partim in Asia negociã¬
tur: quibus uos absentibus consuluere debetis. ꝑtĩ
eorum in ea prouincia pecunias magnas collatas ha¬
amiserant scimus. Romae solutione impedita fidem
concidisse. haec fides atq ratio: pecunarum: quae
Romae: que inforo uersatur. implicita est cum illis
pecuniis asiaticis: & coheret:Unde Cicero pro llã¬

Expanded text:
homines gnavi atque industrii partim ipsi in Asia negotiantur, quibus vos absentibus consulere debetis, partim eorum in ea provincia pecunias magnas conlocatas hares amiserunt, scimus Romae solutione impedita fidem concidisse. Romae, quae in foro versatur, implicata est cum illis pecuniis Asiaticis et cohaeret; ruere illa
Abbreviated transcription (Latin):
missis. & pacis ornamenta. & subsidia belli requi¬
lunt: ut his ad ip̃as prouincias tutandas uix con¬
tenti esse possimus. Asia uero tam optima est &
fertilis ut & ħ ubertate agrorum. & uarietate sruc¬
tuum. & magnitudine pensionis: & multitudine
carum: erum: quae expetuntur facile omnibus

Expanded text:
missis et pacis ornamenta et subsidia belli requisunt ut eis ad ipsas provincias tuendas vix contenti esse possimus, Asia vero tam opima est ac fertilis ut et ubertate agrorum et varietate fructuum et magnitudine pastionis et multitudine earum rerum quae exportentur facile omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ca inter habentur non sacra: nec religiosa: nec ꝗ̃
publicis usibus destinata sunt: sed siqua sunt ciui¬
tatum ueluti bona: seu peculia seruorum ciuitatũ
procul dubio publica habentur: publica uectiga¬
lia intelligere debeius ex quibus uectigalia. fis¬
cus accipitꝰ: quale est uectigal portus: uel uenaliũ
rerum. Item salinarium: & metallorum: & piscario¬
uectigalibus publicis primus locatur emendus:
omnis honi gratia: ut indelectu censusue primi
mam censoribus uectigalia locare nisi in conspec¬
tu populi somani non licet. Et infra uectigalia¬

Expanded text:
ca' habemus non sacra nec religiosa nec quae publicis usibus destinata sunt: sed si qua sunt ciuitatium uelut bona. sed peculia seruorum ciuitatium procul dubio publica habentur. 'Publica' uectigalia intellegere debemus, ex quibus uectigal fiscus capit: quale est uectigal portus uel uenalium rerum, item salinarum et metallorum et picariavectigalibus publicis primus locatur eruendus ominis boni gratia, ut in dilectu censuve primi  censoribus vectigalia locare nisi in conspectu populi Romani non licet; his ve
Abbreviated transcription (Latin):
babet.M. Antonium magnum uirum & ingenii nobi¬
lis quem alia res ꝑdidit. & in externos mores ac ui¬
tia non romana transiecit. ꝗͣ ebrietas. nec minor uino
cleopatrȩ amor. hȩc illum res hostem reip. hec hostib
suis imgarem reddidit. hac crudelem fecit: cum
capita principum ciuitatis coenanti referrentur: cũ
inter apparitissimas epulas luxusq regales: ora ac
manus proscriptorum recognosceret. cum uino gra¬
uis sitiret sanguinem: intolerabile erat quođd facie
ebrietate faciebat fere semꝑ uinolentiam crudesitas
nimam offensionem haberes: ita ebrietates continue
efferant animos. uam cum sȩpe apud se non sunt
consuetudo iusaniae durata uitia uino concepta:

Expanded text:
M. Antonium, magnum virum et ingenii nobilis, quae alia res perdidit et in externos mores ac vitia non Romana traiecit quam ebrietas nec minor vino Cleopatrae amor? Haec illum res hostem rei publicae, haec hostibus suis imparem reddidit; haec crudelem fecit, cum capita principum civitatis cenanti referrentur, cum inter apparatissimas epulas luxusque regales ora ac manus proscriptorum recognosceret, cum vino gravis sitiret tamen sanguinem. Intolerabile erat, quod ebriusebrietate faciebat! Fere vinolentiam crudelitas bidos offensionem, ita ebrietates continuae efferant animos. Nam eum saepe apud se non sint, consuetudo insaniae durat et vitia vino concepta
Abbreviated transcription (Latin):
orator studebat in corna tempus: super hanc liber
legebatur: ad notabatur: & quidem cursim. cana
bens ip̃e Plinus Ueniam ad coenam. sed iam paciscor
sit expedita: sit parca: socraticis tantum sermo¬
nibus abundet. inhis quoq teneat modum qua¬
fuerit cum caput ebrii retaxissent. erubuisse¬
dicit: deinde adicit: non ab illis Catonem. sed

Expanded text:
o die studebat in cenae tempus. Super hanc liber legebatur adnotabatur, et quidem cursim. Memini s. Veniam ad cenam, sed iam nunc paciscor, sit expedita sit parca, Socraticis tantum sermonibus abundet, in his quoque teneat modumuerit, cum caput ebrii retexissent, erubuisse; deinde adicit: 'Putares non ab illis Catonem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lactucas. decem auri sibras. Sed & ad sortem sceni¬
cos uocauit: cum & canes mortuos: & sibram bubu¬
le carnis haberet insortem: & item centum aureos
& tot argenteos. & centum folles eris. & alia talia¬
quae populus libenter accepit: ut postea impetrar̃
grotularentur. Fertur in euripis currentibus scilicet
idem nunquam minus centum sestertiis caenauit
hoc est argenti libris triguita: aliquando autem
etreatro. cde tudio. de circo: de omnibus socis &
balneis meretrices coliegit inpublicas aedes: & apđ

Expanded text:
tuit, quem nunc videmus. Sed vere ad sortem scaenicos vocavit, cum et canes mortuos et libram bubulae carnis haberet in sorte et item centum aureos et mille argenteos et centum folles aeris et alia talia.Quae populus tam libenter accepit, ut eum postea imperare gratularentur. Fertur in euripis vino plenis idem numquam minus centum sestertiis cenavit, hoc est argenti libris triginta, aliquando autem theatro, de stadio et omnibus locis et balneis meretrices collegit in aedes publicas et apud
Abbreviated transcription (Latin):
genus: quod in gallia & bispania nascitur sunile
no: hic Uarro a. M. Pippio pisone uidisti adbucinã
inflatam certo tempore apros: & capreas conue¬
uire ad pabusum: cum esuperiore loco e palestra
apris effunderetur glans: capreis uitia. aut quid
aliud. Ego uero inouit ille apud. Q hortensium
cum in agro laurenti essem ibi istuc magis ma¬
gnificum uidi. Nam silua erat ut dicebat supra
quinquaginta iugerum maceria septa: quod non
leporarium: sed thoronophium appellabant. Ibi erat
locus excessus. ubi triclinio posito coenabamus.
quod orphea uocari iussit qui cum eo uenisset cum
siola & cythara canere esset iussus bucina inflauit
ut tantum circum fluxerit inox ceruorum aprorum
& caeterarum quadrupedum mnultitudo: ut non minus

Expanded text:
est, quod in Hispania nascitur, similis emit hic Varro a M. Pupio Pisone, vidisti ad bucinam inflatam certo tempore apros et capreas convenire ad pabulum, cum ex superiore loco e palaestra apris effunderetur glans, capreis victa aut quid aliud. Ego vero, inquit ille, apud Q. Hortensium cum in agro Laurenti essem. Ibi istuc magis thraikikos fieri vidi. Nam silva erat, ut dicebat, supra quinquaginta iugerum maceria saepta, quod non leporarium, sed therotrophium appellabat. Ibi erat locus excelsus, ubi triclinio posito cenabamus, quo Orphea vocari iussit. Qui cum eo venisset cum stola et cithara cantare esset iussus, bucina inflavit, ut tanta circumfluxerit nos cervorum aprorum et ceterarum quadripedum multitudo, ut non minus
Abbreviated transcription (Latin):
nem semen. gratissimum esse cibum quam obce¬
uenire oportet ꝑ fistulam. & eam percanales an¬
gustos serpere. qui facile aostergi possint de pa
pti & ueniere magno. Exhis. M aufidius iudio
supra seccaginta milia nummos in amos dicitur
legatis. anseres. phasiani. galline & auiaria de¬
uiaria debentur. phasianarii autem: & pastores
anserum non contiuentur. Alex andrum seue¬

Expanded text:
neni semen gratissimus cibus, quam ob cavenire oportet per fistulam et eam potius per canales angustas serpere, quae facile extergeri possint si pti et venire magno. Ex iis M. Aufidius Lurco supra sexagena milia nummum in anno diciturlegatis anseres phasiani et gallinae et aviaria debebuntur: phasianarii autem et pastores anserum non continentur, nisi id te
Abbreviated transcription (Latin):
uientes senatores stans excepit: semperq aut pallio tec¬
tus discubuit: aut toga summissa. inconuinioq semp¬
poctas poetas pro re semper exhibuit. Adquam bo¬
no. Apponitur coena non minus nitida quam frugi
in argento puro & antiquo: sunt inusu & corithia

Expanded text:
nientes senatores stans excepit semperque aut pallio tectus discubuit aut toga summissa.Diligens poetas pro re semper exhibuit. Tibnt. Apponitur cena non minus nitida quam frugi, in argento puro et antiquo; sunt in usu et Corinthia,
Abbreviated transcription (Latin):
sar legem precipue sumptuariam exercuit disposi¬
tis circa macellum custodibus: qui obsonia ementiũ
retinerent: de portarentq adse summissis aliquan¬
do lictoribus atq militibus: qui siqui custodes fefes¬
lissent iam apposita triclinio auferrent. Modestia

Expanded text:
it. legem praecipue sumptuariam exercuit dispositis circa macellum custodibus, qui obsonia contra uetitum retinerent deportarentque ad se, submissis nonnumquam lictoribus atque militibus, qui, si qua custodes fefellissent, iam adposita e triclinio auferrent. Na
Abbreviated transcription (Latin):
usq sexus accipere debemus: sed in infinitum quae¬
ritur: & quidam parentes ad tritauum appellari a¬
iunt: superiores maiores dici. hoc ueteres existi¬
masse Pomponius refert. Sed C. cassius omnes in
infinitum parentes dicit: quod & honestius est:

Expanded text:
usque sexus accipe: sed an in infinitum, quaeritur. quidam parentem usque ad tritauum appellari aiunt, superiores maiores dici: hoc ueteres existimasse Pomponius refert: sed Gaius Cassius omnes in infinitum parentes dicit, quod et honestius est
Abbreviated transcription (Latin):
crotala gestantes saltare discebant. Matronȩ salta¬
inoratione quaritur docentur praestigias in bonestas
cum cynedulis & sambuca & psalterus eunt inludum
histrionum: discunt cantare quae maiores nostri in¬
genuis probo datum uoluerunt: eunt inquam inter

Expanded text:
illic crotala gestantes saltare discebant. Adeo Gracchi sic ait: Docentur praestigias inhonestas: cum cinaedulis et sambuca psalterioque eunt in ludum histrionum, discunt cantare, quae maiores nostri ingenuis probro ducier voluerunt: eunt, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
calices singulis ꝑsingulas potiones myrrhinos &
crystallinos & alex andrinos quotiens libitum est¬
niulionibus. & mulabus cum iuncturis argenteis
ut ita conuiuio rediret omne autem conuiuium &e¬
stimatum dicitur sex agies sexcentum millibus sester¬
equos stratos. mulos: basternas. rhedas dedit. & au¬
reos millenos: & Centena ponodo argenti. Sortes
conuiuales scriptas incoclẽaribus habuit tales. Ut
alius haberet decem camellos. alius decem strutio¬
nes: alius decem muscas. alius decem libras auri. ali

Expanded text:
calices singulis per singulas potiones, myrrinos et crystallinos Alexandrinos, quotiens bibitum estmulabus ac mulionibus cum iuncturis argenteis, ut ita de convivio redirent, omne autem convivium aestimatum dicitur sexagies centenis milibus sesterequos stratos, mulos, basternas, et raedas, dedit et aureos millenos et centena pondo argenti, sortes sane convivales scriptas in coclearibus habuit tales ut alius exierit decem camelos, alius decem muss’, alius ‘decem muscas’, alius ‘decem libras auri’, alius
Abbreviated transcription (Latin):
tus uinum siquis legauerit omne continetur qđ
ex uinea natum est uimimqꝗ ꝑ mansit. sed si mł
nisi forte pater familias etiam de hoc sentit. Certe
zicum quod in quibus dam prouinciis ex tritico &
hordeo ues ex pane conficitur non continebitur si¬
mili mode: nec̃ canium nec ceruisia continebitur
nec hydromesli quidem conditum. Nec hoc pacto
nisi alia mens testatoris fuerit. Oenomessi plane i.
tinebitur. quod potius conditure loco fuit. Acci¬
naticum cum plane uino continetur. Passum uua

Expanded text:
is vinum legaverit, omne continetur, quod ex vinea natum vinum permansit. sed si mulur proprie, nisi forte pater familias etiam de hoc sensit. certe zythum, quod in quibusdam provinciis ex tritico vel ex hordeo uel ex pane conficitur, non continebitur: simili modo nec camum nec ceruesia continebitur nec hydromeli. quid conditum? nec hoc puto, nisi alia mens testantis fuit. oenomeli plane id est tinebitur, quod potius conditurae loco fuit. acinaticium plane uino continebitur. cydoneum
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. dignitas quam dicam de antiquis islustrissi¬
mus quisque pastor erat: ut ostendit & greca & la¬
tina historia: & ueteres poete: qui alios uocant po¬
siarcias: alios polimelas: alios polibata: qui ipãs pecu¬
des ꝑꝑ caritatatem aureas fuisse pelles tradiderunt

Expanded text:
dixi; dignitas, quam dicam. De antiquis illustrissimus quisque pastor erat, ut ostendit et Graeca et Latina lingua et veteres poetae, qui alios vocant polyarnas, alios polymelos, alios polybutas; qui ipsas pecudes propter caritatem aureas habuisse pelles tradiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
efficerent. Nec sine causa inquestione est. quis p¬
mus tantum bonum inuenerit. Scipio: an meteslus
pedum ex anseribus terrere atq patinis cum galli¬
ex eo uidimus in appas sordibus exustis splendescen¬
sertis adustisq sole indie: ubi non cadunt imbres
assuescuntq uiuere ardendo. Rarum inuentu dif¬
colori unguentis madida caenatur: hunc habet exi¬

Expanded text:
etur. nec sine causa in quaestione est, quis tantum bonum invenerit, Scipio Metellus pedum ex iis torrere atque patinis cum galliex eo vidimus mappas sordibus exustis splendescensertis adustisque sole Indiae, ubi non cadunt imbresadsuescitque vivere ardendo, rarum inventu, difcolori, unguentis madida. hunc habet novi
Abbreviated transcription (Latin):
nes leporaria: piscine. ornithones dico omnium
alitum: quae inter parietes uillae solent pasci: ex¬
cit greges magnos anserum galliuarum: cosum¬
barum. gruum: pauonum: nec non glirium. Ex ꝗb
plus quinquaginta milia capere dicebat. Et in eo¬
re mee fundum insabinis qui est ad xxiiii. Capidẽ
uia salaria a roma. In hac uilla: qui est ornithon
ex eo me quinque millia scio uenisse turdorum

Expanded text:
nes, leporaria, piscinae. Nunc ornithonas dico omnium alitum quae intra parietes villaevillage solent pasci. di greges magnos anserum, gallinarum, columbarum, gruum, pavonum, nec non glirium, pisciuplus quinquagena milia e villa capere dicebat. Axio arae meae fundum, in Sabinis qui est ad quartum vicesimum lapidem via Salaria a Roma. Quiex eo uno quinque milia scio venisse turdorum
Abbreviated transcription (Latin):
se esse. Et Cornelius tacitus. Mos habebat᷑ princi¬
pum liberos: cum caeteris id cetatis pueris id sedẽ¬
tes uesci in aspecto propinquorum: propria: & par¬
Ad hibebat omin cenȩ & liberos suos cum pueris¬
& puellis nobilibus: qui more ueteri ad fuschra
lectorum sedentes uescerentur: pueriq: quos pa¬

Expanded text:
s antea venenis rapidum. Mos habebatur principum liberos cum ceteris idem aetatis nobilibus sedentis vesci in aspectu propinquorum propria et paradhibebat omni cenae et liberos suos cum pueris puellisque nobilibus, qui more ueteri ad fulcra lectorum sedentes uescerentur. conuiuae, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
Et xxii. Liuius conuenerat inter duces romanũ
reciꝑet ꝗͣ daret: argenti pondo bina: & sẽmilibrã
tum sepe iactatum in senatu re quam tunc consului
sent: patres tardius erogaretur in uiosatum ab hos¬
te agrum fabius misso romam filio uendidit: fidẽ¬
que publicam impendio priuato exoluit: sicq¬

Expanded text:
 erat, convenerat inter duces Romanum reciperet quam daret argenti pondo bina et selibras in tum saepe iactata isset patres, tardius erogaretur, inuiolatum ab hoste agrum misso Romam Quinto filio uendidit, fidemque publicam impendio priuato exsoluit. Han
Abbreviated transcription (Latin):
cato. cures lustrare ianum. uiuonemq uino prasa¬
turus sic dicito. Mars pater te praecor: quaesoque
ut sciens uolens propitius mihi sis. domui. familie¬
que nostrȩ. Boues teriis coniungere licet. hec lic¬
facere. ad uehant ligna. fabalia. frumentum: qđ
in quit uarro: quae non paratur. ue exhis capiat᷑

Expanded text:
ti cures lustrare." Ianum Iovemque vino praefamino, sic dicito, "Mars pater, te precor quaesoque uti sies volens propitius mihi domo familiaeque nostrae, quoius facere: arvehant ligna, fabalia, frumentum, quoin pecuaria quae non parantur, ut ex iis capiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ce satis dicens prouisum agenero suo agrippa: ꝑ
Spartianus. hic erga milites tanta fuit censura
ponderit. Nilum habetis: & uinum peritis: si qđ
tanta est aquae illius dulcedo. ut accole uinum
non quaerant. Item tunultuantibus iis qui a sa¬
racenis uicti fuerant. & dicentibus uinum non accepi¬
mus: & ideo pugnare non possumus: erubescit inꝗt

Expanded text:
ce: satis prouisum accipere.Hic erga milites tanta fuit censura,ponderit: ‘Nilum habetis et vinum quaeritis?’, si quidem tanta illius fluminis dulcitudo, ut accolae vina non quaerant.Idem tumultuantibus his, qui a Saracenis victi fuerant, et dicentibus: ‘vinum non accepimus, pugnare non possumus’, ‘erubescite’, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pocratis interpres athletas quorum uita & ars sa¬
gina est dicit in exhortatione medicinae nec posse
uiuere diu: nec sanos esse: Animasq eorum ita nimio
sanguine & adipibus quasi luto inuolutas: nihil tenue
nihil celeste. semꝑq decarnibus & ructu & uentris

Expanded text:
pocratis interpres, athletas, quorum vita et ars sagina est, dicit in exhortatione medicinae, nec vivere posse diu, nec sanos esse: animasque eorum ita nimio sanguine et adipibus quasi luto involutas, nihil tenue, nihil coeleste; sed semper de carnibus et ructu et ventris
Abbreviated transcription (Latin):
sar e duobus consulatus comperitoribus. Lucio luc¬
cio A ꝗ hibuo luceium sibi adinit pactus ut is
quoriainferior gratia esset. pecuinoq posieret
nuninos de suo comruni nomme ꝑ centurias pro¬
nuntiaret. qua cognitare optimates quos inetus
fuerunt tantundem pollicendi: ac pleriq pecunas
contulerunt ne Catone quidem abnuente eam

Expanded text:
 e duobus consulatus competitoribus, Lucio Lucceio Marcoque Bibulo, Lucceium sibi adiunxit, pactus ut is, quoniam inferior gratia esset pecuniaque polleret, nummos de suo communi nomine per centurias pronuntiaret. qua cognita re optimates, quos metus fuerunt tantundem pollicendi, ac plerique pecunias contulerunt, ne Catone quidem abnuente eam
Abbreviated transcription (Latin):
luit interfectori patris sui. M. Antonio. Is enim añ
eum auidissime apprehenderat hanc ebrietatis¬
paliam: aedito etiam uolumnine de sua ebrietate
quo patrocinari sibi est ausus. Exiguo tempore¬
ante bellum actiacum id uolumen euomuĩ: quo
facile intelligatur ebrium iam sanguinem ciuium
ut bibendo consuetudo augeat auiditatem. Et¬

Expanded text:
luit interfectori patris sui M. Antonio. is enim ante eum avidissime adprehenderat hanc palmam edito etiam volumine de sua ebrietate, quo patrocinari sibi ausus adprante proelium Actiacum id volumen evomuit, quo facile intellegatur ebrius iam sanguine civium eut bibendi consuetudo augeat aviditatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nasset sic acidit. Sed nostro potius uitio. qui rem
rusticam peximo cuiꝙ seruorum uelut cariuficino¬
xe. dedimus: quam maiorum nostrorum optimus
omni crine caret. Superest: ut dixi. uinungenus
liberale. & ingenuum rei familiaris augendȩ qđ
plurinis monumentis scripstorum adioneor as
antiquos nostros fuisse gloriae curam rusticationis
Ex qua.q. cinrinnatus obsessi consusis: & exer¬
citus liberator ab aratro uocatus ad dictaturam.
uenit. ac rursus fascibus depositis quos festinã¬
tius uictor reddiderat: quam sumpserat ad eosđ
redierit. Item C. fabritus. & curius dentatus.
alter pyrrho finibus italie pulso domitis aster
sabinis accepta: quae uiritim diuidebantur cass¬
tiui agri septem iugera non minus industriae co¬
luit qua fortiter armis quaesierat. Et ł sinius ipso¬
rum tunc manibus triumphatorum colebantur
agri: ut fas sit credere gaudentem tunc terram
li enim eadem cura curabant semina: qua trac

Expanded text:
obis ista, sed nostro potius accidere vitio, qui rem rusticam pessimo cuique servorum velut carnifici noxae dedimus, quam maiorum nostrorum optimus onis fugienda sunt, superest, ut dixi, unum genus liberale et ingenuum rei familiaris augendae, quod plurimis monumentis scriptorum admonear apud antiquos nostros fuisse gloriae curam rustica- tionis, ex qua Quinctius Cincinnatus, obsessi consulis et exercitus liberator, ab aratro vocatus ad dictaturam venerit ac rursus fascibus depositis, quos festinantius victor reddiderat quam sumpserat imperatoredierit, itemque C. Fabricius et Curius Dentatus, alter Pyrrho finibus Italiae pulso, domitis alter Sabinis, accepta, quae viritim dividebantur, captivi agri septem iugera non minus industrie coluerit, quam fortiter armis quaesierat; et ne singurum tunc manibus imperatorum colebantur agri, ut fas est credere, gaudente terra sive illi eadem cura semina
Abbreviated transcription (Latin):
tet: quae cibaria: quae uestimenta familiae dario¬
portet: eadẽ uti curet: faciatq moneo: dumq dicto
mini: quae opus sit parentur: curenturos disigẽ¬
dederit uxorem ea esto contentus. ea te metuat fa¬
cito: ne nimiui luxuriosa siet. Uicinas. asiasq mu¬
leres ꝗͣ minimum utatur: ne ue domum ad se reci¬
piat. Ad aram ne quo eat: ne ue ambulatrix sit

Expanded text:
tet, quo modoque cibaria, vestimenta familiae dari oportet, eadem uti curet faciatque moneo dominoque dicto mini quae opus s tibi dederit dominus uxorem, ea esto contentus. Ea te metuat facito. Ne nimium luxuriosa siet. Vicinas aliasque mulieres quam minimum utatur neve domum neve ad sese recipiat. Ad cenam nequo eat neve ambulatrix siet
Abbreviated transcription (Latin):
bonum quo modo laudabant bonum agricolam: Bo¬
numq colonum amplissime laudari existimabatur
bilissimusq consequitur: minimeq inuidiosus: mini¬
meq male cogitationes sunt: qui in eo studio occupa¬
tarunt: & in agro eolendo uixerunt: quae uita maxi¬
me disiuncta acupicditate. & cum officio coniuncta
illo & de caeteris talibus uiris existimabant itaque
ex minima tenuissimaq rep. maximam & florentis¬
simam reliquerunt nobis. Suos enim agros studiose
colebant: non alieno cupide appetebant. & item ĩ¬
fra: uita autem hȩc nostra: quam tu agrestem uocas
ꝑsimoniae: diligentiae iustitiae magistra est. Columes¬

Expanded text:
bonum quom laudabant, ita laudabant, bonum agricolam bonumque colonum. Amplissime laudari existimabatur bilissimusque consequitur minimeque invidiosus, minimeque male cogitantes sunt qui in eo studio occupatarit et in agro colendo vixerit? quae vita maxime disiuncta a cupiditate et cum officio coniuncta illo et de ceteris talibus viris existimabant itaque ex minima tenuissimaque re publica maximam et florentissimam nobis reliquerunt. suos enim agros studiose colebant, non alienos cupide appetebant; quibus r; vita autem haec rustica quam tu agrestem vocas parsimoniae, diligentiae, iustitiae magistra est. verum
Abbreviated transcription (Latin):
equidem coepi. ip̃e inquis: ip̃e non tamen ut omnĩo
ab inertia mea: & quiete discederem. Ad retia sede¬
bam:eraut mihi proxima: non uenabusum: aut lancca
sed stilus & pugilares. meditabar aliquid: enotabã¬
que: ut simanus uacuas: plenas tamen cęras reporta

Expanded text:
 cepi. 'Ipse?' inquis. Ipse; non tamen ut omnino ab inertia mea et quiete discederem. Ad retia sedebam; erat in proximo non venabulum aut lancea, sed stilus et pugillares; meditabar aliquid enotabamque, ut si manus vacuas, plenas tamen ceras reporta
Abbreviated transcription (Latin):
lico Multum ubiq sibrorum habebat: inustum sta¬
tuarum: multum imaginum: quas non habebat
modo uerum etiam uenerabatur. Et lulio seuero
Herenius seuerus uir doctissimus inagni existima¬
bat in bibliotheca sua ponere ymagines munici¬
pum tuorum. Cornelu nepotis: & titu actii. proxĩẽ¬

Expanded text:
 Multum ubique librorum, multum statuarum, multum imaginum, quas non habebat modo, verum etiam venerabatur, Vergili ante oHerennius Severus vir doctissimus magni aestimat in bibliotheca sua ponere imagines municipum tuorum Corneli Nepotis et Titi Cati pe
Abbreviated transcription (Latin):
riciam: cum efferis atq agrestibus arboribus. &
uirgultis. & de carpendo glandem: arbustum mo¬
ra poma: colligerent adusum. Sic ex animasibus
simae aduitam hominum. Ad cibum enim lac & cascũ
adhibent ad corporis uestitum pelses aitolluntur ad¬

Expanded text:
riciam, e feris atque agrestibus ut arboribus ac riciam, e feris atque agrestibus ut arboribus ac virgultis decerpendo glandem, arbutum, mora, poma colligerent ad usum, sic ex animalibus simae ad vitam hominum. Ad cibum enim lacte et caseum adhibitum, ad corpus vestitum et pelles adtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Cun duae uitae inquit uarro tradite sit hominũ
Rustica & urbana quid indubium non est quin
he non solum loco discretȩ sint. Sed etiam in¬
tempore diuersam originem habeant. Antiquior
enim multo rustica: nam fuit tempus cum ruro
colerent homines: neq urbes haberent: & in
fra urbanis agriocole prestant. nec mirum. qđ
diuina natura dedit agros. Ars humana adifica¬
uit urbes. cum arte omnes dicantur ingraecia in¬
tra mille annos reꝑte. agri nunquam non fuert
interris: qui coli possint. Neq solum antiquior
pultura agri. sed etiam melior. itaq non sine causa
maiores nostri ex urbe in agro redigebant ciues
suos. quod & inpace a rusticis Romanis alebant̃¬
& in bello ab his defendebantur. Et uarro item
notum est humanae uitȩ summam minorem grada¬
tim descendisse ad hanc aetatem ut scribit dicear¬
cus: & summum gradum fuisse naturasem cum
uiuerent homines exhis rebus quas uiolata fer¬
ret terra ex hac uita insecundam ascendisse pasto¬

Expanded text:
Cum duae vitae traditae sint hominum, rustica et urbana, quidni, Pinni, dubium non est quin hae non solum loco discretae sint, sed etiam tempore diversam originem habeant. Antiquior enim multo rustica, quod fuit tempus, cum rura colerent homines neque urbem haberent. Eten urbanos agricolae praestant. Nec mirum, quod divina natura dedit agros, ars humana aedificavit urbes, cum artes omnes dicantur in Graecia intra mille annorum repertae, agri numquam non fuerint in terris qui coli possint. Neque solum antiquior cultura agri, sed etiam melior. Itaque non sine causa maiores nostri ex urbe in agros redigebant suos cives, quod et in pace a rusticis Romanis alebantur et in bello ab his allevabantur. Nec sine  est humanae vitae ab summa memoria gradatim descendisse ad hanc aetatem, ut scribit Dicaearchus, et summum gradum fuisse naturalem, cum viverent homines ex his rebus, quae inviolata ultro ferret terra, ex hac vita in secundam descendisse pasto