comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
interpretans uerbũ hebraicũ saha ha ꝓ ignorantia a Roycioñ
transtulit. io est ñ spõtaneũ. Si enĩ inqͥt ꝰ dͦisxeris: dm̃ ꝓuocas qͣsi
auctorẽ mali atq peccati. ut iratꝰ si qͥd uideris boni habere
auferat de manib cuis: uel certe te talia sentientẽ. tradat
in repbũ sensũ ut facias ea q̃ non conueniunt: quia in multitu¬
dine sonniꝙꝵ & uanitates & uerba plurima. s dm̃ time. Et
hunc locũ hebrei ita edisserunt. Nec suꝑiora facias de qͥb iã dictũ est:
nec facile sonniis eredas. Cũ enĩ diuersa uideris. & ꝑ nocturnã quietẽ
uariis anima exagitata fuerit terrorib siue incitata ꝓmissis: tu ea
riteuanitatib & ineptiis se trad&. Alit̃. Quia dixi atq p̃cepi nõ
des os tuꝙ̃ ut peccare facias carnẽ tuã. & queras uanas excusa¬
ne putes absentẽ dm̃. s eũ timeas & scias cunctis oꝑib tuis

Expanded text:
interpretans verbum Hebraicum SEGAGA, pro ignorantia, ἀκούσιον interpretans verbum Hebraicum SEGAGA, pro ignorantia, ἀκούσιον transtulit, id est, non spontaneum. Si enim, inquit, hoc dixeris, Deum provocas quasi auctorem mali atque peccati, ut iratus, si quid videris boni habere, auferat de manibus tuis. Vel certe talia sentientem, tradat in reprobum sensum, ut facias ea quae non conveniunt. Quia in multitudine somniorum et vanitates, et verba plurima. Sed Deum time. Et hunc locum ita Hebraei edisserunt. Nec superiora facias, de quibus jam dictum est, ne facile somniis credas. Cum enim diversa videris per noariis anima fuerit exagitata terroribus, sive incitata promissis, tu ea rit, vanitatibus se et ineptiis tradet. Aliter: Quia dixi atque praecepi: Non des os tuum, ut peccare facias carnem tuam, et quaeras varias excusane putes absentem Deum, sed eum timeas, et scias cunctis operibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu angłi q ignorantia est: ne irascat᷑ ds suꝑ uoce tua. &
dissipa&e opꝰ manuũ tuarũ. Hebreꝰ ita sensit. Quod ñ potes facere
non ꝓmittas. Non enĩ dicta in uentũ transeunt. s a p̾senti an¬
tu qͥ putas dm̃ ignorare qͦd pollicitꝰ es: ꝓuocas eũ ad iracũdiã:
ut omiã oꝑa tua dissipent᷑. S in eo qͦd ait ut peccare faciat
carnẽ tuã. non diligenter euentilans: ita intellexit qͣsi dixsssa
non des os tuũ ut ñ pecces. Nobis uͦ alt̃ sensus iuidet᷑. quod
arguant᷑ hi qͥ de ui carnis q̃runt᷑. & aiunt se corporis neces¬
sitate cõpulsos ea facere ꝗͣ nolunt. scd̃m illud apłi. non enĩ
qͦo uolo hoc ago. s qͦd nolo & cet̾a. Noli itaq ait uanas excusati¬
ones qͣrere & dare occasionẽ carnt tuȩ ad peccandũ & dicere.
non ego pecco s qͦd habitat in mea carne peccatũ. Deniq in
eo loco ubi ait. & ne oixeris corã angło q ignorantia ẽ: aquila

Expanded text:
onspectu angeli, quia ignorantia est; ne irascatur Deus super vocem tuam, et disperdat opera manuum tuarum. Hebraeus ita sensit: Quod non potes facere, ne promittas. Non enim in ventum dicta transeunt, sed a praesenti antu qui putas ignorare Deum, quod pollicitus es, provocas eum ad iracundiam, ut omnia opera tua dissipentur. Sed in eo quod ait: Ut non peccare facias carnem tuam, Non diligenter eventilans, ita intellexit, quasi dixisset: Non des os tuum, ut non pecces. Nobis vero alter sensus videtur, quod arguantur hi, qui de vitio carnis queruntur et aiunt, se corporis necessitate compulsos ea facere, quae nolint, secundum illud Apostoli : Non enim, quod volo, hoc ago, sed quod nolo, et caetera. Noli itaque, ait, vanas excusationes quaerere, et dare occasionem carni tuae ad peccandum, et dicere: Non ego pecco, sed quod habitat in carne mea peccatum. Denique in eo loco ubi ait: Ne dixeris coram angelo, quia ignorantia est: Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
impiũ ꝓsuo scelere puniri: & econtrario repperi quod putabam.
uidi enĩ & iustũ multaꝰ mala ꝑpeti: & impiũ regnare ꝓ scelere: Post.¬
ea uͦ cũ corde meo colloquens & reputans. intellexi non ꝑ parces
ut om̃s pariter iudicent᷑. & scd̃m uoluntatẽ & oꝑa sua recipiant
Hoc ẽ enĩ qͦd ait. & tẽpꝰ om̃i uoluntati & suꝑ om̃e factũ ibi. id est

Expanded text:
puniri: et e contrario reperi, quam putabam. Vidi enim et justum multa mala hic perpeti, et impium regnare pro scelere. Postea vero cum corde meo colloquens et reputans, intellexi, non per partut omnes pariter judicentur, et secundum voluntatem et opera sua ibi recipiant. Hoc est enim quod ait: Et tempus omni vo
Abbreviated transcription (Latin):
neri. Recurramꝰ ad singula: & cominatico genere dicendi iuxta
filioꝵ hominũ. ut eliger& eos di. Hoc solũ uiqͥt iit̾ homines. et
iumienta ds̃ esse uoluit: qr nos loqͥm᷑ illa sur muta. Nos uolun

Expanded text:
neri. Recurramus ad singula, et commatico genere dicendi, juxta neri. Recurramus ad singula, et commatico genere dicendi, juxta filiorum hominis, ut eligeret eos Deus. Hoc solum, inquit, inter homines et jumenta Deus esse voluit, quia nos loq
Abbreviated transcription (Latin):
uolutari: cũ xiã int̾ pecudes & hominẽ scd̃m corporis uilitatem
nichil referre uideat᷑. s sit eadẽ corporis conditio. sors una mo¬
riendi. similit᷑. ꝓcedamꝰ ad lucẽ. ȩque dissoluam᷑ in puluerem.
Si aut̃ uidet᷑ hec esse distantia quod sp̃s hominis ascendat in
celũ. & sp̃c pecoris descendat in terrã. quo istud certo auctore
cognouimꝰ: Quis potest nosse utrũ uerũ sit an falsũ qͦd sꝑat᷑:¬
Hoc aut̃ dicit ñ quo animã pute ꝑire cũ corꝑe. uel unũ bestus
& homini p̃parari locũ. s quo ante aduentũ xp̃i omĩa parit᷑
ad inferos ducerent᷑. Uñ & ia cob ad inferos descensurũ se dicit
ẽẽ. & iob pios nimpios in inferno querit᷑ retentari. & eugłm
rotã & igneã rompheã. & paradisi forẽ xp̃c cũ latrone rese¬
uilitas coartabat. Et lic& uideret᷑ dissolui aliud. aliud reseruari
tam̃ ñ multũ int̾erat ꝑire cũ corꝑe. uel inferni tenebris deti¬

Expanded text:
iam inter pecudes et hominem, secundum corporis vilitatem nihil differre videatur, et sit eadem nascendi conditio, sors una moriendi: similiter 416 procedamus ad lucem, aeque dissolvamur in pulverem. Si autem videtur haec esse distantia, quod spiritus hominis ascendat in coelum, et spiritus pecoris descendat in terram, quo istud certo auctore cognovimus? Quis potest nosse, utrum verum an falsum sitHoc autem dicit, non quod animam putet perire cum corpore, vel unum bestiis et homini praeparari locum, sed quod ante adventum Christi omnia ad inferos pariter ducerentur. Unde et Jacob ad inferos descensurum se dicit . Et Job pios et impios in inferno queritur retentari . Et Evanrotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseequalis vilitas coarctabat. Et licet aliud videretur dissolvi, aliud reservari; tamen non multum intererat perire cum corpore, vel inferni tenebris deti
Abbreviated transcription (Latin):
magnis atq ꝑpetuis delectatur. Et post diuersa q̃ solãẽ homini
accidere in uita sua atq mutari. quasi generalẽ infert senten
& transeat: uno qͦq in loco suo aliũ relinquente. & rursũ sueces¬
sore moriente. Origenes & uictormꝰ ñ multũ inter se diuersa
senserunt. Post generalẽ illã sententiã q̃ om̃ib patee. qͦd melior
sit adolescens pauꝑ & sapiens. quã rex senex & insipiens. & qͦd fre¬
quent̃ eueniat. ut ille ꝑ sapientiã suã &iã de carcere regis egre

Expanded text:
magnis atque perpetuis delectatur. Et post diversa, quae solent hominibus magnis atque perpetuis delectatur. Et post diversa, quae solent hominibus accidere in vita sua, atque mutari, quasi generalem infert de mortet transeat, unoquoque in suo loco alium relinquente, et rursum alium, successore moriente. » Origenes et Victorinus non multum inter se diversa senserunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omnibus patet: quod msit adolescens pauper et sapiens, quam rex senex et insipiens, et quod frequenter eveniat, ut ille per sapientiam suam etiam de carcere regis egred
Abbreviated transcription (Latin):
illud uel illud. uir sc̃s gregoriꝰ ponti episcopꝰ origenis auditi
in metafrasi eccłastis ita hunc locũ intellexit. Ego uͦ p̃fero
adolescentulũ pauꝑẽ & sapientẽ regi seni & stulto. cui nũꝙͣ.
uenit in mentẽ quod possibile sit quẽpiã de his qͦs uinxerat
ad regnũ exire de carcere. & sema& oeinceps de iniqͣ potestate
corruere. Quenit enĩ interdũ ut hi qͥ sub adolescentulo sa¬
piente fuerunit absq merore sint: ita tam̃ ut sub sene rege
ante uersati sint. Qui enĩ postea nati st̃: qr mala p̃terita
nesciert᷑. nec adolescentulũ laudare possunt qͥ postea consure¬
xit. abducti opinione ꝑuersa. & inpetu sp̃s aduersantis. Liao¬
dicenꝰ interpres res magnas breui sermone exprimere concu¬
ens. more sibi solito &iã hic locutꝰ est. De cõmutatione inquiens
bonoꝵ in mala nc̃ eccłastiᷤ sermo est: insipientẽ hominẽ expͥ

Expanded text:
illud vel illud . Vir sanctus Gregorius Ponti Episcopus, Origenis auditor illud vel illud . Vir sanctus Gregorius Ponti Episcopus, Origenis auditor in Metaphrasi Ecclesiastae, ita hunc locum intellexit: « Ego vero praefero adolescentulum pauperem et sapientem, regi seni et stulto, cui numquam 425 venit in mentem, quod possibile sit, quemquam de his, quos vinxerat, ad regnum exire de carcere, et seipsum de iniqua deinceps potestate sua corruere. Evenit enim interdum ut hi qui sub adolescentulo sapiente fuerint, absque moerore sint: ita tamen ut sub sene rege ante versati sint. Qui enim postea nati sunt, quia mala praeterita nescierunt, nec adolescentulum laudare possunt, qui postea consurrexit, abducti opinione perversa et impetu spiritus adversantis. » Laodicenus Interpres res magnas brevi sermone exprimere contendens, more sibi solito etiam hic locutus est: « De commutatione, inquiens, bonorum in mala nunc Ecclesiastae sermo est, insipientem hominem conan
Abbreviated transcription (Latin):
uenti. Hebreꝰ meꝰ cuiꝰ facio mentionẽ cũ eccłasten mecũ legerae:
hec barachiã quẽ unũ uel maxime ammirant᷑. suꝑ p̾senti
loco tradidisse testatꝰ ẽ. Mlelior ẽ interior homo qͥ post quar¬
tũ decimũ annũ pubertatis in nobis exorit᷑. ab exteriore ho¬
mine qͥ de matͥs aluo natꝰ ẽ qͥ nescit recedere a uitio. & qͥ de
domo uinctoꝵ de utero uidelic& materno ad hoc exiuit ut
omĩa ꝑpetrando. uidi eos qͥ in pͥori homine uixerc̃ & cũ sedo
homine postea uersati sunt eo udelic&e qͥ ꝓpiore decessore
generatꝰ est. intellexi q om̃s homines in homine pͥore peccas¬
se ante quã scd̃o nascente ouo homines fiercẽ. Qui uͦ ad meli¬
ora conuersi. & litterã philosophoꝵ sinistro tramite derelicto
ad dextrũ apicẽ contenderunt. & scd̃m id est nouissimũ homi¬
nẽ st̃ secuti: ñ letabunt᷑ in eo id est in pͥore. Hos duos homineᷤᷤ
& apłs contestat᷑. & leuiticũ ñ cac&. Homo homo si uouerit

Expanded text:
us saepe facio mentionem, cum Ecclesiasten mecum legeret, haec Baracibam, quem unum vel maxime admirantur, super praesenti loco tradidisse testatus est. Melior est interior homo, qui post quartum decimum pubertatis annum in nobis exoritur, exteriore homine, qui de matris alvo natus est, qui nescit recedere a vitio, et qui de domo vinctorum, de utero videlicet materno, ad hoc exivit, utomnia perpetrando. Vidi eos, qui in priore homine vixerunt, et cum secundo homine postea versati sunt, eo videlicet, qui pro priore decessore generatus est: intellexique omnes in homine priore peccasse, antequam, secundo nascente, duo homines fierent. Quia vero ad meliora conversi, et post Y litteram philosophorum, sinistro tramite derelicto, ad dextrum apicem contenderunt, et secundum, id est, novissimum hominem sunt secuti, non laetabuntur in eo, id est, in priore. Hos duos homines et Apostolus contestatur et Leviticus non tacet: Homo, homo si voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
appellatione dignꝰ ẽ ascendat in celũ. & utrũ peccator qͥ ium̃tũ
uocat᷑ dscendat in terrã : fieri enĩ potest ꝓ incerto uite huiꝰ
& lubrico statu. ͣͤ iustꝰ concidat. & peccator exurgat. Et ñ nuͣꝗͣ
euenit. ut rationabilior & eruditꝰ in scripturis idem homo ñ
circuispecte & ut dignũ est scientia sua uiuat. & deducat᷑ ad¬
ratione dicatur. meliꝰ uiuat. & martyrio coronet᷑. & paradysi sit

Expanded text:
um, et utrum peccator, qui jumentum vocatur, descendat in terram? Fieri enim potest pro incerto vitae hujus, et lubrico statu, ut et justus concidat, et peccator exsurgat, et nonnumquam evenit, ut rationabilior, et eruditus in Scripturis, id est, homo, non circumspecte, et ut scientia sua dignum ratione dicatur melius vivat et martyrio coronetur et paradisi sit
Abbreviated transcription (Latin):
liciorẽ uiderit tanto ipse ampliꝰ contabescit & deperit: & paulatĩ
fier&e sermo dei. Huic congruit ⁊ illud dauid. qui docce manus
meas ad pͣliũ. Stultꝰ gͥ amplexus ẽ manꝰ suas. id est contraxit
& extendere noluit. Uñ nec comed& labores manuũ suarũ qͦs
nec hab&e: s carnes suas. uiuens uixta sapientiã carnis. & carnis oꝑib
uescitans. Mlelior ẽ plenꝰ pugillus cũ reqͥe. qͣ plenitudo manuũ
laboris & p̃sũptionis sp̃s. Aseliꝰ ẽ modicũ habere iustũ. ꝙͣ diuitiaᷤᷤ
peccatoꝵ multas. Et in ꝓuerbus. Melior ẽ parua acceptio cũ iusti¬
tia. ꝙͣ. multa genimina cũ iniqͥtate. Alit̃. Iusticia reqͥẽ habe.
iniqͥtas laborẽ. Et qi singularis numerꝰ in bono sẽꝑ accipit᷑. duplex

Expanded text:
liciorem viderit, tanto ipse amplius contabescit et deperit, et paulatim liciorem viderit, tanto ipse amplius contabescit et deperit, et paulatim fieret sermo Domini. Huic congruit et illud David: Qui docet manus meas ad praelium . Stultus igitur complexus est manus suas, id est, contraxit, et extendere noluit, unde non comedit labores manuum suarum 421 quos nec habet; sed carnes suas, vivens juxta sapientiam carnis, et carnis operibus vescitans. Melior est plenus pugillus cum requie, quam plenitudo manuum laboris et praesumptionis spiritus. Melius est modicum habere justum, quam divitias peccatorum multas. Et in Proverbiis: Melior est parva acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate . Eleganter justitia requiem habet, iniquitas laborem. Et quia singularis numerus in bono semper ac
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate torquet᷑. & pat& infidus gloriosus. Quiꝰ enĩ uaniꝰ.
ꝓpria lugere peccata. s meliorib inuidere: Stultꝰ cõplexus
est manꝰ suas. ⁊ comedit carnes suas. Hic ẽ qͥ & in ꝓuerbus pi¬
ger describit᷑. continens manib pectus suũ cui tãꝗͣ citꝰ cur¬
sor uenit in opia: & qͥ ꝓpt̃ nimiã famen. yꝑbolice aut̃ dictũ
sit: comedit carnes suas: & qͥ meliꝰ putat eẽ unũ pugillũ ha¬
bere farris & ociosũ torpentẽ q uiuere qͣ laborantẽ manum
utrãq cõplere. Cotũ aut̃ qͦd diserit hoc est: ut ostendat eũ qͥ
uiuere uult qͥetꝰ mopia rerũ opprimi: & ẽẽ utrũq miserabilẽ.
dũ ali ꝓpt̃ opes ꝑiclitat᷑ ali ꝓpt̃ mnopiã egestate conficit᷑. Uel
certe sic. Qui alienȩ felicitati in uid&: & qͣsi sp̃s furore raptat᷑.
& inuidiã in sinũ suũ receꝑit nutrieritq eã in pectore: iste
comedit & anunã & carnes suas. Quanto enĩ eũ cui inuid&. fe¬

Expanded text:
gloriosus. Quid enim vanius, propria lugere peccata, sed melioribus invidere? Stultus complexus est manus suas, et comedit carnes suas . Hic est qui et in Proverbiis piger describitur, continens manibus pectus suum. Cui, tamquam citus cursor, venit inopia, et qui propter nimiam famem hyperbolice autem dictum sit comedit carnes suas. Qui melius putat esse unum pugillum habere farris, et otiosum torpentemque vivere, quam laborantem manum utramque complere. Totum autem quod disserit, hoc est, ut ostendat, et eum qui esse utrumque miserabilem, dum alius propter opes periclitatur, alius propter inopiam egestate conficitur. Vel certe sic. Qui alienae felicitati invidet, et quasi spiritus furore raptatur, et invidiam in sinum suum receperit, nutrieritque eam in pectore: iste comedit animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, cui invidet, fe
Abbreviated transcription (Latin):
Et iccirco ds certa ratione cuncta moderatꝰ ẽ. ⁊ iussit humanis
usib elementa seruire. ut homines hȩc uidentes intelligant
ordine. atq constantia: intelligunt creatorẽ. In uisibilia enĩ a crea
tura mundi ꝑ ea que facta st̃ intellecta conspiciunt᷑. semptterna
qͦq uirtꝰ eiꝰ & diuinitas. Quod si uoluerimꝰ pͥori sensu fintto qͥsi
a capite legere. i ds fecit ut timeant a facie eiꝰ: hic sensus est.
Deus fecit hec omĩa. ut timeant homines ab eo qͦd semel d̃s dispo¬
suit in aliud declinare. Pulc̾re aut̃ tẽꝑauit dicens. ut timeant
a facie eiꝰ. uultꝰ qͥppe dñi suꝑ facientes mala. Quid ẽ quod fuit:
Ipsũ qͦd est. Et que futura st̃ iã fuerunt. ⁊ ds̃ quer& eũ qͥ ꝑsecu¬
tionẽ patit᷑. Uel p̃terita uel p̃sentia uel futura ipsa & fuerũt.

Expanded text:
Et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis Et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis usibus elementa servire, ut homines haec videntes, intelligant ordine, atque constantia intelligunt creatorem. 414 Invisibilia enim Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur: sempiterna quoque virtus ejus et divinitas . Quod si voluerimus, priori sensu finito, quasi a capite legere: Et Deus fecit, ut timeant a facie ejus, hic sensus est: Deus omnia fecit, ut timeant homines ab eo, quod semel Deus disposuit, in aliud declinare. Pulchre autem temperavit, dicens: Ut timeant a facie ejus . Vultus quippe Domini super facientes mala. Quid est quod fuit? ipsum quod est et quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus quaeret eum qui persecutionem patit
Abbreviated transcription (Latin):
Nec put& aliqͥs illud quod a balaam ꝓphetat᷑. ñ erit labor in iacob.
neq dolor in isrł. huic ẽẽ contrariũ qͦd muneris dei ẽẽ dicitur.
si qͥs comedat ⁊bibat ⁊ ostendat᷑ m omĩ labore suo. Mlulte qͥppe
tribulationes iustoꝵ: ⁊ de his apłs querit᷑. in labore u dolore su¬
dasse se dicens. S cũ ab his dñs in futuro nos liberauerit: non
erit labor in iacob. neq dolor in isrł. Et qͦmͦ illud legimꝰ. beati
flentes qm̃ ipsi ridebunt. n risus nrͣ iob ꝓphetantis uerba sectabit᷑.
ꝓ que coangustam᷑ n p̃mim᷑. ut postea laborare cessemꝰ. Cognoui
quia omĩa qͣ fecit ds ipsa erunt in ȩternũ. Suꝑ illa non potest
addi. ⁊ ab illis ñ potest auferri: ⁊ ds fecit ut tuneant a facie eiꝰ.
Nichil ẽ in mundo qͦd nouũ sit. Solis cursus ⁊ lune uices. ⁊ terrȩ
arboꝵ q siccitas ⁊ uiror. cũ ipso mundo nata stͣ atq creata.

Expanded text:
s illud a Balaam prophetatum: Non erit labor Jacob, s illud a Balaam prophetatum: Non erit labor Jacob, neque dolor in Israel . Huic contrarium esse, quod muneris Dei esse dicitur: Si quis comedat et bibat, et ostendat bonum in omni labore suo. Multae quippe tribulationes justorum. Et de his Apostolus queritur, in labore et dolore sudasse se dicens . Sed cum de his nos in futuro Dominus liberaverit: Non erit labor in Jacob, neque dolor in Israel. Et quomodo illud legimus: Beati flentes, quoniam ipsi ridebunt : et risus noster Job prophetantis verba sectabitur: eribus, per quem coangustamur et premimur, ut postea laborare cessemus. Cognovi quia omnia quae fecit Deus, ipsa erunt in aeternum, super illa non potest addi, et ab illis non potest auferri: et Deus fecit, ut timeant a facie ejus. Nihil est in mundo quod novum sit. Solis cursus, et lunae vices, et terrae, arborumque siccitas, vel viror, cum ipso mundo nata sunt atque concreta.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ut breui uitę suȩ fruat᷑ tempore: & spe ꝓlixioris ȩtatis
benefaciat in uita sua. Nec frustra ob congregandas opes cogita¬
tionib torqueat᷑. neq se puta plus de suo labore lucrari posse ꝙͣ.
cibũ ⁊ potũ. n si qͥd de opib suis in bonis oꝑib expenderit. hoc solũ
donũ dei ẽ. Ex qͥb ñ ut qͥdã estimant ad luxuriã. ad delicias. et
ad desperationẽ. scd̃m illud ysaie. manducemꝰ ⁊ bibamꝰ cras enĩ
& uestimentũ his contẽpti simꝰ. ⁊ qͥc qͥd supra habere possumꝰ in
pauperib nutriendis & egentiũ largitate consumamꝰ. Porro qr
caro dñi uerꝰ ẽ cib ⁊ sanguis eiꝰ uerꝰ ẽ potꝰ: iuxta anagogeñ hoc
solũ habemꝰ in hoc scło bonũ. si uescamur carne eiꝰ ⁊ cruore po¬
tem᷑. ñ solũ in mysterio s etiã in scripturarũ lectione. uerus
enĩ cib ⁊ potꝰ qͥ ex uerbo dĩ sumit᷑. scientia scripturarũ est.

Expanded text:
est, ut brevi vitae suae fruatur tempore, et spe prolixioris aetatis est, ut brevi vitae suae fruatur tempore, et spe prolixioris aetatis bene faciat in vita sua: nec frustra ob congregandas opes, cogitationibus torqueatur. Neque se putet plus de suo labore lucrari posse, quam cibum et potum, et si quid de opibus suis in bonis operibus expenderit, hoc solum donum 413 Dei est. Ex quibus, non, ut quidam aestimant, ad luxuriam et delicias, et ad desperationem, secundum illud Isaiae: Manducemus et bibamus, cras enim et vestitum his contenti simus , et quidquid supra habere possumus, in pauperibus nutriendis, et egentium largitate consumamus. Porro quia caro Domini verus est cibus, et sanguis ejus verus est potus , juxta anagogen, hoc solum habemus in hoc saeculo bonum, si vescamur carne ejus, et cruore potamur, non solum in mysterio, sed etiam in Scripturarum lectione, verus enim cibus et potus, qui ex Verbo Dei sumitur, scientia Scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
& tendimꝰ. n breuis uitȩ labores putamꝰ esse ꝑpetuos. nec cõtẽpti¬
enĩ plus possumꝰ habere in hoc scło ampliꝰ laborando: in quo id
hominib cantũ a dõ datũ ẽ ut aliis alia sectando haberae in qͥb
erudire & exercere se poss&: Ds̃ enĩ omẽ quod fecit bonũ ẽ: s
bonũ in tẽpore suo. Bonũ ẽ uigilare atq dormire. nec tam̃ sẽꝑ
uigilare atq dormire bonũ ẽ. qr uicissim iuxta dispositionẽ dei
bonũ ẽ unũ quodq cũ opꝰ ẽ. Pedit qͦq ds mundũ ad in habitãdũ
naturaliũ. qͦmͦ creata st̃ omĩa: quare hoc uel illud ab initio
mundi usq ad consũ mationẽ fecerit crescere. mauere. mutari.
Cognoui qm nͣ ẽ bonũ mͥ nͥ leteͣri. ⁊ facere bonu̾̃ in uita mea
Et qͥdẽ om̃is homo qͥ comedit & bibit & ostendit bonũ in labore
suo. ex dono dei ẽ. Propterea colonꝰ ⁊ hospes mundi homo dat̃

Expanded text:
extendere; et breves vitae labores putamus extendere; et breves vitae labores putamus Quid enim possumus habere in hoc saeculo amplius laborando, in quo id tantum hominibus a Deo datum est, ut alius alia sectando haberet, in quibus erudiri, et exercere se posset? Deus enim omne quod fecit, bonum est, sed bonum in tempore suo. Bonum est vigilare atque dormire: nec tamen semper vigilare aut dormire bonum est, quia vicissim juxta dispositionem Dei bonum est unumquodque, cum opus est. Dedit quoque Deus mundum ad naturalium quomodo creata sint omnia: quare hoc vel illud ab initio mundi usque ad consummationem fecerit crescere, manere, mutari. Cognovi quia non est bonum, nisi laetari, et facere bonum in vita sua. Et quidem omnis homo qui comedit, et bibit, et ostendit bonum in omni labore suo, ex dono Dei est. Propterea colonus et hospes mundi homo datus
Abbreviated transcription (Latin):
uenia. In pace enĩ locꝰ dei ẽ ⁊ ciuitas nr̃a ierłm de pace sortita e
dũ ẽ & apostolica arma tractanda. ut uictoꝵꝵ qͦndã reqͥescamꝰ in pace
q̃ habundantia ẽ facienti in qͥb ipse laborat. uidi occupationem
quã dedit d̃s filiis hominũ ut occuparent᷑ in ea. Uniuersa fecit
bona in tẽpore suo: ⁊ qͥdẽ scłm dedit in corda eoꝵ ut ñ inueniat
homo opꝰ quod fecit ds̃ ab inicio usq ad finẽ. Non me fugit quod
a plerisq in hoc loco dictũ sit. qͦd ꝓpterea ds̃ in p̾senti scło etiã
ꝑuersoꝵ dogmatũ magistris concesserit occupationẽ ne mens homi¬
nis otio torpescer&e: ⁊ hocẽe bonũ qͦd fecit ds̃ in tẽpore suo. ⁊ ni¬
chilominꝰ neqͥre eos naturȩ rerũ scientiã cõprebendere. Michi uͦ
ab hehreo qͥ me in scripturis erudiuit ita expositũ ẽ. Cũ omĩa

Expanded text:
veniet. In pace enim locus est Dei, et civitas nostra Jerusalem, de pace sortita esveniet. In pace enim locus est Dei, et civitas nostra Jerusalem, de pace sortita esdum est, et arma tractanda, ut victores quondam requiescamus in pace. Quae abundantia est facienti, in quibus ipse laborat. Vidi occupationem, quam dedit Deus filiis hominum, ut occupentur in ea. Universa fecit bona in tempore suo et quidem saeculum dedit in corda eorum, ut non inveniat homo opus quod fecit Deus ab initio usque in finem. Non me fugit quid a plerisque in hoc loco dictum sit, 412 quod propterea Deus in praesenti saeculo etiam perversorum dogmatum magistris concesserit occupationem, ne mens hominis otiosa torpesceret, et hoc esse bonum, quod fecit Deus in tempore suo, et nihilominus nequire eos naturam et rerum scientiam comprehendere. Mihi vero ab Hebraeo, qui me in Scripturis erudivit, ita expositum est: Cum om
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ sui traxisse decreti. Discamꝰ n nos priꝰ loqͥ. ut postea ad lo¬
quendũ ora reseremꝰ: Sileamꝰ certo tẽpore: ad p̃ceptoris eloqͥa
peius cotidie labentiũ. uitio docemꝰ in eccłis quȩ nescimꝰ. Et si
cõpositione uerboꝵ uel instinctu diaboli qͥ fautor erroꝵ ẽ plau¬
sus popłi excitauerimꝰ: contra conscientiã nr̃ã scire nos arbi¬
tram᷑. de quo aliis potuimꝰ ꝑ suadere. Om̃s arces absq doctore
ñ discunꝰ. sola hec tã uilis ⁊ facilis ẽ ut ñ indigeat pͣceptore:
Tẽpꝰ amandi. ⁊ tẽpꝰ odiendi. Tẽpꝰ amandi post dm̃ liberos uxorẽ
ꝓpinqͦs: & cẽpꝰ odiendi eos in martyrio. cũ ꝓ xp̃i confessione
rigidos pietas oppugnat inimica. uel certe tẽpꝰ amandi legẽ
& ea que alege fuerant inꝑata. circũcisionẽ. hostias. sabbatũ.
cernentes facie ad faciẽ ⁊ in meliꝰ ꝓficientes. uicipiemus
odisse ⁊ despicere qͦd amamꝰ. Tẽpꝰ belli: ⁊ tẽpꝰ pacis. Quã diu

Expanded text:
ginem sui traxisse decreti. Discamus itaque et nos prius tacere, ut postea ad loquendum ora reseramus. Sileamus certo tempore, ad praeceptoris eloquia pejus labentium vitio, docemus in Ecclesiis, quod nescimus. Et si compositione verborum, vel instinctu diaboli, qui fautor errorum est, plausus populi excitaverimus, contra conscientiam nostram scire nos arbitramur, de quo aliis potuimus persuadere. Omnes artes absque doctore non discimus: sola haec tam vilis et facilis est, ut non indigeat praeceptore. Tempus amandi, et tempus odiendi. Tempus amandi post Deum, liberos, uxorem, propinquos, et tempus odiendi eos in martyrio, cum pro Christi confessione rigidos pietas oppugnat inimica. Vel certe tempus amandi Legem, et ea quae a Lege fuerant imperata, circumcisionem, hostias, sabbathum, cernentes facie ad faciem, et in melius proficientes, incipiemus odisse, et despicere quod amavimus. Tempus belli, et tempus pacis. Quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
yto Aya. Rooenoor. id est qͦd p̃teriit. qͦd expulsũ est. quod esse ces¬
sauit. Si autẽ de cunctis istud que in mundo st̃ dicit᷑ de homiẽ
nulla dubitatio est qͥn mortuus renascat᷑. Si cui aut̃ plac& qͣsi
a ꝓprio legere pͥncipio. & ds̃ quer& eũ qͥ ꝑsecutionẽ patitur:
utat᷑ hoc testimonio in ꝑsecutione gentiliũ ad consolandũ eũ
qͥ in martyrio ꝑseuerat. Et q om̃s uixta apłm qͥ pie uolunt¬

Expanded text:
τὸν διωκόμενον, id est, quod praeteriit, quod expulsum est, quod esse cessavit. Si autem istud de cunctis quae in mundo sunt, dicitur, de homine nulla dubitatio est, quin mortuus renascatur. Si cui autem placet quasi proprio legere principio: Et Deus quaeret eum qui persecutionem patitur, utatur hoc testimonio in persecutione gentilium, ad consolandum eum, qui in martyrio perseverat. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ ñ possunt occidere. Uerba ẽgregantis. fi lii uom̾tis
Iyc usq parabolȩ salomonis. qͦs transtulert᷑ uiri er¬
chie regis uida. Ninc rursus uerba salomonis ab
Aecclia enĩ congregatio uocat. UIisio quam loquutꝰ
ẽ uir cũ qͦ ẽ deus: i qͥ do secũ morante ẽfortatus ait hi

Expanded text:
omentis. Huc usque parabolae Salomonis quas transtulerunt viri Ezechiae regis Juda. Hinc rursus verba Salomonis ab Ecclesia enim congregatio vocatur. Visio quam locutus est vir cum quo est Deus, et qui Deo secum mora
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiũ. Hir iracundus ꝓuocat rixas. ⁊ qͥ ad indig¬
nandũ facilis ẽ erit ad peccata ꝓcliuior. lanuia om̃iũ
uitioꝵ. iracundia ẽ. Qͣ clausa uirtutib intrinsecus
fure partit᷑ odit animã suã. adiurantẽ audit. iñ
indicat auditorẽ suũ. Sapientia ñ solum a peccatis
abstinere. s ⁊ apeccantiũ se c̃tubernio docet eohibe¬
re. ne forte a districto iudice mereat᷑ audire. Si iuide¬
lus furẽ eurrebas cũ eosimul. ⁊ cũ adulteris portio¬
nem tuã ponebas. Non enĩ fur solummͦ. s. etiã ille re
tenet᷑. qͥ c̃scuis furti querente possessore peceuniã ꝙͣ
ꝑdidit. ñ uult indicare cũ ualet. uerũ ne qͥs causet᷑
netu se ꝑsone potentioris. ueq a furũ c̃sortio separari

Expanded text:
prudentium. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad indigprudentium. Vir iracundus provocat rixas: et qui ad indignandum facilis est, erit ad peccata proclivior. Januaundia est, qua clausa, virtutibus intrinsecus fure partitur, odit animam suam; adjurantem odit et non indicat. Auditorem suum sapientia non solum a peccatis abstinere, sed a peccantum se contubernio docet cohibere, ne forte a districto judice mereatur audire: Si videbas furem, simul currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas. Non enim fur solummodo, sed etiam ille reus tenetur, qui conscius furti, quaerente possessore pecuniam quam perdidit, non vult indicare cum valet. Verum ne quis causetur metu se personae potentioris neque a furum consortio separari,
Abbreviated transcription (Latin):
daẽ ꝙͣ. ulliꝰ correptio Graue qͥdẽ ẽ uitiũ stultitiȩ. s ñle¬
uiꝰ ẽ uerbositatis. Nã sepe c̾tingit. ut hebes aliqͥs: ⁊ ipsaꝵ
qͦq nesciꝰ literarũ. citiꝰ uerba salutifere correptionis
accipiat.ꝗͦ. is qͥ affluentĩa p̾ditus sermonis. magis
sua quę nouit. uł quȩ se nosse autumat iactant᷑ ꝓfer¬
re.ꝗͣ dicta sapientiũ audire c̾tendit. Q delicate a pu¬
eritia nutrit seruũ suũ postea illũ sentiet c̃tuia cẽ
Qͥ delicate a pueritia nutrit corpꝰ suũ. qd anieno debuerat
subiuigare. is uͥ ad annos adolescentiȩ ꝑuenerit. lascuiũ
hoc undomabile sentiet. Hunc uersũ alia translatio
pulchre habet. Q delitiat᷑ a pueritia seruus erit. no¬
uissime aut̃ c̃tristabit᷑ in se. Contristabit᷑ nãq sero
maloꝵ penitens in se. qͥ se meminit noluisse in tene¬
ra adhuc etate a suis uoluptatib ad regulã ẽtinere

Expanded text:
da est quam illius correptio. Grave quidem vitium stultitiae, sed non leda est quam illius correptio. Grave quidem vitium stultitiae, sed non levius est verbositatis, nam saepe contigit, ut hebes aliquis et ipsarum quoque nescius litterarum, citius verba salutiferae correptionis accipiat, quamvis qui affluentia praeditus sermonis magis sua quae novit vel quae se nosse autumat jactanter proferre, quam dicta sapientium audire contendit. Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea illum sentiet contumacem. Qui delicate a pueritia nutrit corpus suum, quod animo debuerat subjugare, is ubi ad annos adolescentiae pervenerit, lascivum hoc, et indomabile sentiet, hunc versum alia translatio pulchre habet; qui delicatus a pueritia servus erit, novissime autem contristabitur in se. Contristabitur namque sero malorum poenitens in se, qui se meminit noluisse in tenera adhuc aetate a suis voluptatibus ad regulam continere
Abbreviated transcription (Latin):
thironꝰ eiꝰ uieternũ fundabit᷑. t psalmista de xp̃o rege.
hedes tuad̃s in scłm scłi. uirga equitatis uirga regni¬
tui. Uirga atq correptio tribuet sapientiã. ꝓuerqͥ
uirga apłs ait ad corinthios. An uultis in urga ue¬
niã ad uos. an in sp̃u mansuetudinis: Puer nãq quẽ
frequentissime corripiendũ ⁊ erudiendũ admonet.
popłs dĩ ẽ. qͥ si ñ assidius monitis ⁊ increpationib sa¬
cerdotũ fuerit castigatꝰ c̃susionem generat ȩccłiȩ. detͦ¬
hentib his qͥ foris sunt religioni xp̃iane fidei. Unde¬
recte subiungit᷑ cn ꝓpħtia de fecrrit. dissipabit᷑ popłs.
a eustodit legẽ beatus ẽ qr nimirũ cũ cessauerit sacer¬
dotalis cruditio. soluet᷑ ẽtinuo disciplina diuinȩ legis.
qͣpopłs ad beatitudinis p̃mia ꝑtingere debuerat hhidis¬
tihominẽ uelocem adloquendũ. stultitia magis sꝑan¬

Expanded text:
thronus ejus in aeternum fundabitur. Et Psalmista de Christo rege: thronus ejus in aeternum fundabitur. Et Psalmista de Christo rege: Sedes tuatui . Virga atque correptio tribuet sapientiam; puer auvirga Apostolus ait ad Corinthios: An vultis in virga venium ad vos, an in spiritu mansuetudinis? . Puer namque, quem frequentissime corripiendum et erudiendum admonet, populus Dei est, qui si non assiduis monitis et increpationibus sacerdotum fuerit castigatus, confusionem generat Ecclesiae, detrahentibus his qui foris sunt religioni fidei defecerit, dissipabitur populus, qui custodit legem beatus est. Quia nimirum cum cessaverit sacerdotalis eruditio, solvetur continuo disciplina divinae legis, qua populus ad beatitudinis praemia pertingere debuerat. Vidisti hominem velocem ad loquendum, stultitia magis speran
Abbreviated transcription (Latin):
lerans parci optat: s tam̃ uindicari om̃ia extrenio
uiditio ñ ignorat. Hunc locũ antiqͣ translatiosic
habet. Totam irã suã ꝓfert impiꝰ. sapiens aut̃ paula¬
tim dispensat eã ꝑ partes. qr. nimirũ stultus ad ulti¬
onẽ sui irȩ ꝑtͣbatione succendit᷑. sapiens aut̃ paula¬
tim eã matͣitate c̾silii ac moderationis extenuat. ⁊ex¬
pellit. Pauꝑ ⁊ creditor obuiauert᷑ sibi. utriꝰq illumi¬
nator ẽ dñs. Pauꝑ ẽ humilis uerbi dĩ auditor: creditor
aut᷑. qͥ ei uerbi eiꝰdẽ pecuniã p̃dicando cõmittit. & ohu¬
ant sibi. cũ in unã eandemq pietatis grãm c̃ueniunt.
ẜt utriꝰq illuminator. ẽ dñs. qr neq ille sine diuinȩ pie¬
tatis inunere p̃dicare. neq iste potuit credere. Ueridi¬
cauãq inanet ueritatis sententia qͣ dieit. qr sine me
ncb potestis facere. Rex qͥ uidicat pauꝑes in ueritate

Expanded text:
lerans parci optat; sed tamen vindicari omnia extremo lerans parci optat; sed tamen vindicari omnia extremo judicio non ignorat. Hunc locum antiqua translatio sic habet: Totam iram suam profert impius, sapiens autem eam paulatim dispensat per partes. Quia nimirum stultus ad ultionem sui irae perturbatione succenditur; sapiens autem paulatim eam maturitate consilii ac moderationis extenuat et expellit. Pauper et creditor obviaverunt sibi, utriusque illuminator est Dominus. Pauper est humilis verbi Dei auditor, creditor autem qui ei verbi ejusdem pecuniam praedicando committit, qui obviant sibi cum in unam eamdemque pietatis gratiam conveniunt, et utriusque illuminator est Dominus, quia neque ille sine divinae munere pietatis praedicare, neque iste potuit credere. Veridica namque manet veritatis sententia, qua dicit, quia sine me nihil potestis facere . Rex qui judicat pauperes in veritate,
Abbreviated transcription (Latin):
clausulam pͥoris uersiculi. antiqͣ editiomanifeste po¬
suit. Retia circundat pedib suis. Ex ambiguo enĩ gre¬
co qd̃ ẽ ar̃tr. utrũq interp̃tari potest. Nã qͥfodit fouei
primo suo. incidet in cã ipse. ut alibi dictũ ẽ. Hir sapi¬
eus sicũ sti̾sto ẽtenderit. siue irascat᷑ siue rideat ñ in¬
ueniet reqͥem. Poctor sapiens si cũ infideli ⁊ c̃tumace
c̃tenderit. siue torm̃ta repboꝵ. seu gaudia narret bo¬
noꝵ. frust᷑ grga insensatũ laborat. Siue lam̃ta pęm¬
tentie suadeat. seu bonę oꝑationis que sint p̃mia di¬
Cotũ sp̃m suũ ꝓfert stultus. Imnpatientia impellente
agit᷑ ut totus foras sp̃e ꝓferatur. quẽ iccireo citiꝰ ꝑtͣ¬
batio eieit. qr nulla interiꝰ disciplina sapientiȩ cir¬
cũ cludit. Sapiens aut̃ differt. ⁊ reseruat in poste
rũ lesus enĩ. in pͣsenti se ulcisei ñ desiderat. qr etiã to¬

Expanded text:
clausulam prioris versiculi, antiqua editio manifeste poclausulam prioris versiculi, antiqua editio manifeste posuit, retia circumdat suis pedibus, ex ambiguo enim Graeco quod est αὐτοῦ utrumque interpretari potest. Nam qui fodit foveam proximo suo, incidet in eam ipse, ut alibi dictum est. Vir, sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur, sive rideat, non inveniet requiem. Doctor sapiens si cum infideli et contumaci contenderit, sive tormenta reproborum, seu gaudia narret bonorum, frustra erga insensatum laborat, sive lamenta poenitentiae suadeat, seu bonae operationis quae sint praemia diTotum spiritum suum profert stultus. Impatientia impellente agitur ut totus foras spiritus proferatur. Quem idcirco citius perturbatio ejicit, quia nulla interius disciplina sapientiae circumclrum. Laesus enim in praesens ulcisci se non desiderat, quia etiam to
Abbreviated transcription (Latin):
in aliã. Ubi aut̃ ꝑditis auctorib ꝑsequutio cessauerit
augustior. p̃ p̃ssura fideliũ gla clarescit. s ⁊ infideliũ
plurimi uisa infidelitatis dãpnatione fidei grãm suscipi¬
unt uixta id qd̃ scriptũ ẽ. Pestilente flagellato. sapientior
erit paruulus. Homo qͥblandis fictisq sermonib loqͥt᷑¬
amico suo. rete expandit gressib eiꝰ. Q fictis sermonib
oꝑis aut uerbi securior factꝰ incidat. S uideamꝰ utrũ retia
fraudulenta cũ cuiꝰ gressib expandunt᷑. an potiꝰ illũ a qͦ
expandunt᷑ inuoluant. Seqͥt᷑ Peccantẽ uirũ iniquũ inuol¬
uet laqueꝰ iiustus laudabit atq gaudebit. Nongͦ iusto
laqueus peccantiũ etiã si corporalit̾ ꝑimat nocet. ipsos¬
aut̃ reꝓbos insidię quas ꝓrimis parant. in ꝑpetuũ dãp¬
nant. gaudentib iustis ac rectũ ẽditoris uiditiũ laudmn¬
tib uł de sua ereptione. uł de ꝑditione pͥuoꝵ. Deniq

Expanded text:
in aliam . Ubi autem, perditis auctoribus, persecutio cessaverit, in aliam . Ubi autem, perditis auctoribus, persecutio cessaverit, augustior post pressuras fidelium gloria clarescit. Sed et infidelium plurimi, visa infidelitatis damnatione, fidei gratiam suscipiunt, juxta id quod scriptum est: Pestilente flagellato, sapientior erit parvulus . amico suo, rete expandit gressibus ejus. Qui fictis sermonibus  incauti operis aut verbi securior factus incidat. Sed videamus utrum retia fraudulenti eum cujus gressibus expanduntur, an potius illum a quo expanduntur involvant, sequitur. Peccantem virum iniquum involvet laqueus, et justus laudabit atque gaudebit. Non ergo justo laquens peccantium etiamsi corporaliter perimat nocet, ipsosautem reprobos insidiae, quas proximis parant, in perpetuum damnant gaudentibus justis, ac rectum conditoris judicium laudantibus vel de sua ereptione vel de perditione pravorum. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
plebit᷑ egestate. Uir qͥ festinat ditari. ⁊ aliis inuidet.
ignorat qd egestas suꝑueniat ei. Profecto enĩ. qͥ auge¬
re opes ambit. peccatum neglegit. more auiũ captus cũ
escam t̾renarũ rerum auidus inspic̃. qͦ tͣngulet᷑ peccati
liqueo ñ agnoscit. Cũ quelibet p̾sentis mundibona desi¬
derat. quȩ in futuro dampna patit᷑ ignorat. Cũ sur¬
rexerunt impii. abscondent᷑ homines. cũ illi ꝑierut.
multiplicabiuit᷑ iusti. Cõscł̃e homines. qͦs iustos ap¬
pellat. qr. uidelicet ustũ statutũq a dõ humanȩ
c̃ditionis ordinem seruent. Unde in libro beati iob de
pęnitente qͦlibet ꝑuerso dicit᷑. Respiciet homines
⁊ dicet. peccaui. Qd̾ ẽ aꝑte dicere. Respicet eos qͥ na¬
t᷑ͣam humanȩ creationis recte custodiunt. ⁊ se pec¬
cando ium̃tis assimilatũ eẽ cognoscet. Patet gͦsensus
qr. feruente impioꝵ ꝑsequutione abscondent᷑ sepe
te dño. Si uos ꝑsequuti fuerint in ciutate ista. fugite

Expanded text:
plebitur egestate. Vir qui festinat ditari, et aliis invidet, ignorat quod egestas superveniat ei. Profecto enim qui augere opes ambit, peccatum negligit, more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus inspicit quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit, cum quilibet praesentis mundi bona desiderat, et quae de futuro damna patiatur ignorat. Cum surrexerunt impii, abscondentur homines: cum illi perierint, multiplicabuntur justi. Eosdem homines, quos justos appellan libro beati Job de poenitente quolibet perverso dicitur, Respiciet homines et dicet: Peccavi . Quod est aperte dicere: respiciet eos, qui naturam humanae creationis recte custodiunt, et se peccando jumentis assimilatos esse cognoscent Patet ergo sensus, quia fervente impiorum persecutione abscondentur saepe te Domino: Si vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃to: De ipso ⁊ psalmista. Congregans sic̃ inutrẽ
aqͦs maris. Qs suscitauit om̃s t̾minos t̾rȩ: Et̃ nc̃ om̃ia
quȩ ꝑ orbem uiunt ⁊ crescunt. homines animantia.
germina. dñs ut sua quęq uita subsistant excitat. ⁊in
die iudicii cunctũ a qͣtuor uentis cęli genꝰ humanũ a mor¬
te suscitabit. Qd̾ nom̃ eiꝰ. ⁊ qd̾ nom̃ filii eiꝰ uͥosti : De dĩ patͥs

Expanded text:
ongregans sicut in utrem aquas maris . Quis suscitavit omnes terminos terrae? et nunc omnia, quae per orbem vivunt et crescunt, homines, animantia, germina, Dominus ut sua quaeque vita subsistant excitat, et in die judicii cunctum a quatuor ventis coeli genus humanum a morte suscitabit. Quod nomen ejus, et quod nomen filii ejus, si
Abbreviated transcription (Latin):
scire ñ potest: quãuis unũ ẽẽ diñ qͥ om̃ĩa fecerit. ꝑ ea quę
nurabilit᷑ facta uidet intelligere pocest. Si nosti in qͥt
subaudit᷑ tu qͥde tua te iactas sapientia. nr̃ȩ fidei mps¬
teria stultitiã ñ cupare p̃sumis. Omis sermo dĩ elẏpe¬
qͥ dõ secũ morante. t̾renȩ sapientiş fastũ ẽtempnunt.
qr nimirũ om̃is sermo diuinȩ auctoritatis. corda elec
hostiũ insidiis sꝑantes in se cunc̃tisq defendit ad u̾sis.
uerũ sollertiꝰ intuendũ qr ꝓpͥetatem greci sermonis

Expanded text:
 potest, quamvis unum esse Deum, qui omnia fecerit per ea, quae mirabiliter facta videt, intelligere potest. Si nosti, inquit, subauditur, tu qui de tua te jactans sapientia, nostrae fidei mysteria, stultitiam nuncupare praesumis. Omnis sermo Dqui Deo secum morante terrenae sapientiae fastum contemnunt, quia nimirum omnis sermo divinae auctoritatis corda electohostium insidiis sperantes in se cunctisque defendit adversis. Verum solertius intuendum, quia proprietatem Graeci sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
i malis catholicis. recte potest accipi. Beatus homo
qͥ semꝑ ẽ pauidus. qͥ uͦ m̃tis ẽ durę corruet in malũ.
Sequentis ira udicii tanto tẽ districtior. portabit᷑ qͦnti
nc̃ i int̾ culpas minime timet᷑ inde alibi scrpptũẽ
In die bonoꝵ ne ĩmemor sis maloꝵ: ⁊ in die maloꝵ
ne immemorsis bonoꝵ. Sic gͦ utraq uingenda st̃
ut unũ semꝑ ex altero fulciat᷑. leo rugeens ⁊ ursus
cipib paganis. ⁊ de hereticis potest intellegi. qͥ popłi
pauꝑis id ẽ sc̃ȩ ȩccłiȩ uł patientiam. uł sapientiã fe¬
rina sepe seuitia temptant. Hominẽ qͥ calum pniat᷑

Expanded text:
de malis catholicis recte potest accipi. Beatus homo de malis catholicis recte potest accipi. Beatus homo qui semper est pavidus: qui vero mentis est durae corruet in malum. Sequentis ira nunc inter culpas minime timetur. Unde alibi dictum est, In die bonorum, ne immemor sis malorum; et in die malorum, ne immemor sis bonorum . Sic ergo utraque jungenda sunt, ut unum semper ex altero fulciatur.-- Leo rugiens, et ursus ibus paganis et haereticis potest intelligi, qui populi pauperis, id est sanctae Ecclesiae, vel patientiam vel sapientiam, ferina saepe saevitia t
Abbreviated transcription (Latin):
reticam decipit amatores iustitię ut a ueritate de¬
uient. ipse qͥdem ꝓ malis sius pęnã quã meretꝰ
incurrit. bona aut᷑ si qua gerebat uł utilia scriben¬
do. uł c̃tiuenter uiuendo. aliis in aduitoriũ cedunt.
eis nimirũ qͥ hȩc legentes siue audientes. exempla
sibi salutis etiã ab eo quẽ ꝑisse norunt assumunt.¬
s In exultatione iustoꝵ multa gła: qr uidelicet ñ de
p̃sentib diuitiis. s de ęt̾nis in futuro bonis exultatͥ.
ñ de reb mundi quẽ uident. s de creatore mundi
cuiꝰ uisionem sꝑant lȩtant᷑. dicente psalmogͣpho.
Lȩtamini in dño ⁊ exultate usti. Nel certe in exul
multa dño gła ex plurimoꝵ fide ac pis oꝑib datur.
Regnantib impiis ruinȩ hominũ. Sic̃ multi głam
dõ dare incipiunt. cũ iustos in ꝓfectu uirtutũ gau¬
dere c̃speciunt. ita qͦtiens reꝓbi regnũ tenent. multos
suȩ ꝑfidiȩ cõplices exhibent. Qd̾ ⁊ de paganis ⁊ hereticiᷤᷤ

Expanded text:
reticam decipit amatores justitiae ut a veritate devient, ipse quidem pro malis suis poenam quam meretur incurrit; bona autem si qua gerebat, vel utilia scribendo, vel continenter vivendo, aliis in adjutorium cedunt: eis nimirum qui haec legentes sive audientes, exempla sibi salutis etiam ab eo quem perisse norunt, assumunt.- In exsultatione justorum multa gloria. Quia videlicet non de praesentibus divitiis, sed de aeterninon de rebus mundi, quem vident, sed de creatore mundi, cujus visionem sperant laetantur, dicente Psalmographo: Laetamini in Domino et exsultate, justi ; vel certe in exsulmulta Domino gloria ex plurimorum fide ac piis operibus datur. Regnantibus impiis ruinae hominum. Sicut multi gloriam Deo dare incipiunt, cum justos in profectu virtutum gaudere conspiciunt, ita quoties reprobi regnum tenent, multos suae perfidiae complices exhibent. Quod et de paganis, et de haereticis et
Abbreviated transcription (Latin):
huiiꝰ scłi. neq pͥncipũ huiꝰ scłi qͥ destruunt᷑. Qs ascendit
in cȩlũ atq descendit : Hȩc ẽ scõꝵ scientia. quȩ asapi¬
entib scli stuititia putat᷑. qr uidelicet dĩ fuiꝰ in assũpta
carne post mortẽ ⁊ resurrectionẽ suã ascendit i cel
ac nr̃ȩ resurrectionis tempore descensurus eͣ de cȩlo.
ad iudicandos uiuos ⁊ mortuos. Qs c̃tinuit sp̃m manib¬

Expanded text:
struuntur. Quis ascendit in coelum atque descendit. Haec sanctorum scientia quae a sapientibus saeculi stultitia putatur, quia videlicet Dei Filius in assumpta carne post mortem et resurrectionem suam ascendit in coelum, ac nostrae resurrectionis tempore descensurus est de coelo ad judicandos vivos et mortuos. Quis continuit spi
Abbreviated transcription (Latin):
quutor insistat. ñnũ quã sponte fidẽ deserit qͣndo uł
latrociniis. uł ꝑuiriis. uł fornicationib uel ueneficiis.
aliisq huiꝰmodi scelerib se infideli similem reddit.
lustus aut̃ qͣsi leo c̃fidens. absq terrore erit. In occur¬
sum bestiarũ iccirco leo minime trepidat. qr. p̃ualere
se om̃ib ñ ignorat. Unde iustiuiri securitas leouirec¬
te cõparat᷑. qr ẽtra se dũ quoslibet insurgere c̃spic̃.
ad m̃tis suȩ c̃fidentiã redit: q̃ scit qr cunctos aduer¬
santes suꝑat. qͥ illũ solũ diligit. quẽ inuitus nullo mͦ

Expanded text:
onte fidem deserit, quando vel latrociniis, vel perjuriis, vel fornicationibus, vel veneficiis aliisque hujusmodi sceleribus se in infideli similem reddit. Justus autem quasi leo confidens absque terrore erit. In occursum bestiarum idcirco leo non trepidat, quia praevalere se omnibus non ignorat, unde justi viri securitas leoni recte comparatur, quia contra se cum quoslibet insurgere conspicit, ad mentis suae confidentiam redit, et scit, quia cunctos adversantes superat, quia illum solum
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ docendi ꝓuehas. qͣtinꝰ ꝑ illos qͥ pͥdem ꝓfeditate iut¬
oꝵ ad sinistram iudicis uidebant᷑ eẽ ponendi. mͦ ratio¬
nabile ⁊ sine dolo lac uerbi paruuilis sensu ministre¬
t᷑ fit enĩ lac caprum ad uictum ancillis. qͣndo hiqͥ
ñ dũ amore ꝑfecto s ad huc timore seruili. dño deser¬
iuiunt. ꝑ exemplũ uł uerba eoꝵ qͥ ꝑ pęnitentiã salui
facti st̃ uiuificis uerbi epulis reficiunt᷑ atq ut adma¬
iora uirtutũ ꝓficiant increm̃ta uiuant᷑. Qdã hoc qd̾
dictũ ẽ aꝑta st̃ pͣta ⁊i apparuert̾ herbȩ uirentes. ⁊ collec¬
ta sunt fena de montib. agni ad uestim̃tũ tuũ. ⁊ hedi
ad agri p̾tiũ ita erposuit aꝑta it̃ monum̃ta. apparuert̃
corpora rediuiua. sequestrati sunt peccatores a scĩs. fe¬
nũ ad comburendum de locis excelsis. Sequestrati
sunt agni ad dexteram. hȩdi ad sinistrã. agni ad ues¬

Expanded text:
cium docendi provehas; quatenus per illos, qui pridem pro foeditate vitcium docendi provehas; quatenus per illos, qui pridem pro foeditate vitiorum ad sinistram judicis videbantur esse ponendi, modo rationabile, et sine dolo lac verbi parvulis sensu ministretur. Fit autem lac caprarum ad victum ancillis, quando hi qui nondum amore perfecto, sed adhuc timore servili Domino deserviunt per exemplum; vel verba eorum qui per poenitentiam salvi facti sunt, vivificis jora virtutum proficiant incrementa juvantur. Quidam hoc quod dictum est, aperta sunt prata et apparuerunt herbae virentes, et collecta sunt  agri pretium, ita exposuit: Aperta sunt monumenta, apparuerunt corpora rediviva, sequestrati sunt peccatores a sanctis. fenum ad comburendum de locis excelsis. Sequestrati sunt agni ad dexteram, haedi ad sinistram, agni ad. ves