comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ adtemplũ dĩ: thalami quoq &
tres erant hinc & tres mae. m̃sure
umiꝰ id ẽ calamo uno. qͥ sex cubita
& unũ palinũ habebat de qͥbꝰ supͣ
in longũ. & uno calamo inlatum.
& int̾ thalamios qͥnq cubitos. Ne gͥ
putaremꝰ duos tantũ ẽẽ thalamos.
t̾nos exutraq parte posuit. ut se¬
nariũ numerũ demonstraret: qͥ
& inhydriis euangłii indicatur.
in quibꝰ aquȩ inuma mutatȩ st̃.
& cotidie iudaici latices ũtuntir
inuinũ qd̾ letificat cor hominis.
& xp̃i cruore fit dulciꝰ. Mensus ẽ
quoq latitudine hminis porte¬
rus. & uł decalago continet᷑. ut
euangłoꝵ quatuor sacͣm̃to.:qͥ abu¬
no incipiens. ita ad quatuor ꝑue¬
uit ut denariũ impleat mimerũ.
Cuiꝰ longitudo habebat tredecim
iniuno loco latitudine & rursũ
latitudinẽ decẽ uł tredecĩ cubitoꝵ
scͥptura dixisset. Pot̃ aut̃ portalim¬
nis in quo sacratus ẽ numerus.
dñs intelligi. qui dic̃. ego sũ osti
uos. Tredec̃ĩ autẽ cubiti. post oe¬

Expanded text:
 ad templum Dei. Thalami quoque, tres erant hinc, et tres inde, mensurae unius, id est, calamo uno, qui sex cubita, et unum palmum habebat, de quibus supra in longum, et uno calamo in latum, et inter thalamos quinque cubitos. Ne igitur putaremus duos tantum esse thalamos, ternos ex utraque parte posuit: ut senarium numerum demonstraret, qui et in hydriis Evangelii indicatur , in quibus aquae in vina mutatae sunt, et quotidie Judaici latices vertuntur in vinum, quod laetificat cor hominis: et Christi cruore fit dulcius. Mensus est quoque latitudinem liminis rus, et vel Decalogo continetur, vel Evangeliorum quatuor sacramento. Qui ab uno incipiens, ita ad quatuor pervenit, ut denarium impleat numerum. Cujus longitudo habebat tredecim in uno loco latitudinem, et rursum latitudinem decem, vel tredecim cubitorum Scriptura dixisset. Potest autem porta liminis, in quo sacratus est numerus Dominus intevos . » Tredecim autem cubiti post oc
Abbreviated transcription (Latin):
uitias scͥpturȩ scẽ obscuritate u̾bis¬
cui oriens nom̃ ẽ ꝑporta orienta¬
lem :ut illuminet eos quos inpͥ¬
ma uestibuli fronte repꝑerit. siue
inipso introitii porte. Ingͥdit᷑ aut̃¬
siletur uumerꝰ. ut ascensionis ap¬
tͥ ꝓposueris. scias minus eẽ ab eo
qͣd dubiũ derelinquit᷑. Istam ar¬
bitror portam: de qua & in psal¬
inis canit᷑. Hec porta dñi: iusti in¬
trabunt ꝑ eã. Mensus ꝙ ẽ limen
porte: ut scire ualeamꝰ omĩa patere
noticiȩ dĩ. Qd̃ limen nnlatitudine
uniꝰ dr calami. & de altitudine si¬
letur ac longitudine. uia ẽ em̃ &
introitus. & ꝑ eam adinteriora ꝑ¬
gendum ẽ. licet in hoc loco.lix.
risq codicib continet᷑ altitudinẽ
dixerint. Cubicula autẽ id ẽ tha¬
lami & parastades tam in longum
qͣm inlatũ singulos hñt calamos:
s inter thalamũ & thalamũ qͥnq
tantũ sunt cubita. ut int̾iora cubi¬
culoꝵ plenã habeant m̃surã cala¬

Expanded text:
vitia, sed Scripturae sanctae obscuritatem quibusvitia, sed Scripturae sanctae obscuritatem quibuscui Oriens nomen est, per portam Orientalem, ut illuminet eos, quos in prima vestibuli fronte repererit, sive in ipso introitu portae: non per usiletur numerus, ut ascensionis apus tibi proposueris, scias minus esse ab eo, quod dubium derelinquitur. Istam arbitror portam, de qua et in Psalmis canitur: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Mensusque est limen portae, ut scire valeamus omnia patere notitiae Dei. Quod limen in latitudine unius dicitur calami, et de altitudine siletur ac longitudine. Via enim est et introitus, et per eam ad interiora pergendum est licet in hoc loco Septurisque codicibus continetur, altitudinem dixerint; cubicula autem, id est, thalami et παραστάδες tam in longum, quam in latum singulos habeant calamos, sed inter thalamum et thalamum, quinque tantum sunt cubita, ut interiora cubiculorum plenam habeant mensuram cala
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ẽ dñm saluatorẽ qui uerus ar¬
chitectus ẽ ꝓbare lapides. qui pos¬
sint imponi uitempli fundam̃tis.
Non ẽ eñ parui roboris nec min¬
me firimitatis: impositos desuꝑ
lapides sustinere. Unde scͥbit apłs
ad credentes. Inuicem honera ur̃a
portantes. Et in alio loco scͥptum
ẽ. ñ debere nos pondus assumere
quod ferre ñ possumꝰ. Calamus
autẽ m̃sure qͥ habebat sex cubita
& palmũ unũ. illud significat no¬
tam ẽẽ dõ conu̾satione nr̃am. quȩ
insex diebꝰ in quibꝰ mundus factus
ẽ continet᷑ notã eẽ & ratioñẽ oꝑum
singłoꝵ. ut aliud ad oꝑa ꝑtineat.
aliud adm̃tem. Uñ & latitudo eqͣ
cia altiudo: quoꝵ latitudo adoꝑa
ut diximꝰ. altitudo refertur ad ani¬
mũ. qui ad alta festinat. Iilud aũt
semel monusse sufficiat. nosse me
cubitũ & cubita neutrali appella¬
rigenere: s ꝓsimplicitate & fact li¬
tade intelligentiȩ uulgiq consue¬
tudine pone & genere masculino.
Nonem̃ cure nob̾ ẽ uitare sermonũ

Expanded text:
um est, Dominum Salvatorem, qui verus architectus est, probare lapides qui possint poni in templi fundamentis, Non est enim parvi roboris nec minimae firmitatis, impositos desuper lapides sustinere. Unde scribit Apostolus ad credentes: Invicem onera vestra portantes . Et in alio loco scriptum est: non debere nos pondus assumere, quod ferre non possumus. Calamus autem mensurae, qui habebat sex cubita, et palmum unum, illud significat, notam esse Deo conversationem nostram, quae in sex diebus in quibus mundus factus est continetur, et notam esse rationem operum singulorum, ut aliud ad opera pertineat, aliud ad mentem. Unde et latitudo aequa est altitudini: quorum latitudo ad opera, ut diximus; altitudo refertur ad animum, qui ad alta festinat. Illud autem semel monuisse sufficiat: nosse me cubitum, et cubita neutrali appellari genere, sed pro simplicitate, et facilitate intelligentiae, vulgique consuetudine, ponere et genere masculino. Non enim curae nobis est vitare sermonum
Abbreviated transcription (Latin):
talem. Et ut sciamꝰ qđ̵ fuerint tha¬
lami. iungit᷑ tres hinc & tres inde:
ad septẽtrionẽ uidelicet & admeri¬
diem respicientes ad orientalem
uiam. Unaq mensura frontium
erat exutͣq parte. Mensus ẽ quoq
m̃suram inlatum limnis portȩ.
moꝵ uł ut syminachus tͣnstulit¬
habebat cubitos. Thalami autẽ si¬
suere cheelatha: exutraq parte sena
habebant cubita. Mensus q ẽ portã
ad tectum siue ad parietem eiꝰ. & in-¬
uenit int̾ tectum & tectum latitudi
spatii int̾ ostiũ & ostium. siue int̃
portam & portã. Hȩc breuit diuinan¬
tis magis qmͣ explanantis aĩo dixeri¬
mꝰ: uolentes iuxta litt̃am obscurã
& pene ñ apparentem adumbrare
picturam. Cȩt̾um pauca quȩ possu¬
ephesios sacratiora cognoscere. im¬
p̃cat᷑ eis ut repleant᷑ sapientia & ca¬
ritate dñi: & radicati atqfundatiscire
ualeant & cõprehendere quȩ sit lati¬
tudo & longitudo & altitudo & pro¬

Expanded text:
talem. Et ut sciamus quot fuerint 471 thatalem. Et ut sciamus quot fuerint 471 thalami, jungitur, tres hinc, et tres inde: ad Septentrionem videlicet et ad Meridiem respicientes, et ad Orientalem viam: unaque mensura frontium erat ex utraque parte. Mensus est quoque mensuram in latum liminis portae, morum, vel ut Symmachus transtulithabebat cubitos. Thalami autem, sisuere θεηλὰθ, ex utraque parte sena habebant cubita. Mensusque est portam ad tectum sive ad parietem ejus, et invenit inter tectum et tectum, latitudispatii inter ostium et ostium, sive inter portam et portam. Haec breviter divinantis magis, quam explanantis animo dixerimus, volentes juxta litteram obscuram, et pene non apparentem adumbrare picturam. Caeterum pauca, quae possuEphesios sacratiora cognoscere, imprecatur eis, ut repleantur sapientia et charitate Domini, ut radicati atque fundati, scire valeant, et comprehendere quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
& latina ẽẽ ñ ceꝑunit. Limen gͥ por¬
te siue theẽ imo sephi. qd̾ sym¬
machuis õydon. aquila & theodo¬
dio ptyron int̾pretati sunt. habe¬
bat calamũ imũ. hoc ẽ sex cubitos
& paliũ inlatitudine: ꝓ quo
nescio qͥd uolentes.lxx. addidere
dde suo. sexinde & sex inde. Post li¬
men aut̃ portȩ iuxta hebraicum.
mensus ẽ thalamũ siue cubicu¬
lum. & ut symmnachus tͣnstulit.
te calamo uno tam in longum
quam inlatũ. qd̾ & ipsum.lxx.
uit᷑pretatus ẽ. Int̃ thalamos aũt
erant qͥnq cubiti: & aliud ꝓpe.¬
limen portȩ iuxta uestibulum
intͥnseciis calamo uno. Terciũ
qͦq uestibulum porte octo habe¬
bat cubitos: & infronte eiꝰdem
siue nn marginibꝰ duos cubitos.
Quod uestibulũ nequis putet
idem ẽẽ qd supͣ. addidit. Uestibu¬
lum aut̃ erat portȩ interioris:
uestibuiũ tͣnstulert̃. Thalami¬
aut̃ẽ id ẽ cubicula quȩ post portã
orientalem erant ȩdificata niues¬
tibulis: respiciebant adiuã orien¬

Expanded text:
t. Limen igitur portae, sive θεὲ, immo seph, quod Symmachus οὐδὸν: Aquila et Theodotio πρόθυρον interpretati sunt, habebat calamum unum, hoc est, sex cubitos et palmum in latitudine: pro quo nescio quid volentes LXX addidere de suo, sex hinc et sex inde. Post limen autem portae, juxta Hebraicum, mensus est thalamum sive cubiculum, ut Symmachus transtulit, te calamo uno, tam in longum, quam in latum. Quod et ipsum LXX ainterpretatus est. Inter thalamos autem erant quinque cubiti, et aliud prolimen portae juxta vestibulum intrinsecus calamo uno. Tertium quoque vestibulum portae octo habebat cubitos, et in fronte ejusdem, sive in marginibus duos cubitos. Quod vestibulum ne quis putet idem esse quod supra, addidit: Vestibulum autem erat portae interioris: estibulum transtulerunt. Thalamautem, id est, cubicula, quae post portam Orientalem erant aedificata in vestibulis, respiciebant ad viam Orien
Abbreviated transcription (Latin):
silongitudo uite eiꝰ qͥnquagena¬
rii auni hoc ẽ iubelei misterio
fuerit ꝓtelata. & addiuinioris
sensus latitudinẽ potuerit ꝑue¬
ntre. inqua latitudine & plateis
agit sapientia confident̾ & cũ
sublum uoce clamitat: septeq
gradibꝰ ingreditur. ut ꝑueniat
aduestibulũ. & ꝑpalmas ꝓpositi
sui atq conatus. iuctoriã teneat
sempit̾nã. Et neputaremꝰ unũ
ẽe ad australem parte atͥum. de
scdõ dr atrio. & portȩ atͥii int̾ioris
niuia australi. & mñsus ẽ aporta¬

Expanded text:
si longitudo vitae ejus quinquagenasi longitudo vitae ejus quinquagenarii anni, hoc est, jubilaei mysterio fuerit protelata, et ad divinioris sensus latitudinem potuerit pervenire. In qua latitudine et plateis agit sapientia confidenter, et cum sublimi voce clamitat: septemque gradibus ingreditur, ut perveniat ad vestibulum, et per palmas propositi sui atque conatus, victoriam teneat sempiternam. Et ne putaremus unum esse ad Australem partem atrium, de secundo dicitur atrio: Et porta atrii interioris in via 484 Australi:
Abbreviated transcription (Latin):
ecce porta quȩ respiciebat austrũ.
ꝑ singłos gͥ introitus ierechiel quẽ
confortauit d̾s. hoc eñi nomen eiꝰ
sonat. ducit᷑ & deporta aquilonis
transit adport̾a australem. cuius
tibula. fenestrȩq ꝑcirtuitũ simi¬
les habebant mensuras .l. cubi¬
ascendebatur adeam. id ẽ ad por¬
tam australem: & uestibulũ eiꝰ
hoc ẽ ãẽlaim̃o ch ante fores eiꝰ.
duiȩ quoq palme celatȩ. de qͥbꝰ
inseptentrio naliᷤ plaga portȩ
diximꝰ. Et hoc tantum monuisse
sufficiat. qd̾ quȩcũq ibi ponunt᷑
iuxta incelligentiã uiliorem. hoc
ẽ iuxta liccerã: inmeridiana porta
intelligimꝰ ⁊ uxta sp̾alem sensum.
isdem em̃ uneis & hystoria cur¬
rit. & tropologia: s illa humili-¬
or ẽ. ista sublimior. Illa heret t̾re:
ista adcȩlestia subuolat. Et in
circuitu ꝑ fenestras cuncta plena
erant luminis. singła eñi pro¬
blemata habent t̾minos suos.
& ꝓpͥum ꝑilla ad anumã creden¬
tis lumen ingreditur: p̾sertu

Expanded text:
quae respiciebat ad Austrum. Per singulos igitur introitus Ezechiel, quem confortavit Deus, hoc enim nomen ejus sonat, ducitur, et de porta Aquilonis transit ad portam Australem, cujus tibula fenestraeque per circuitum similes habebant mensuras, quiascendebatur ad eam, id est, ad portam Australem, et vestibulum ejus, hoc est, elamoth, ante fores ejus: duae quoque palmae caelatae, de quibus in Septentrionalis plagae porta diximus. Et hoc tantum admonuisse sufficiat, quod quaecumque ibi ponuntur, juxta intelligentiam viliorem, hoc est, juxta litteram, in meridiana porta intelligimus juxta spiritualem sensum. Eisdem enim lineis, et historia currit et tropologia: sed illa humilior est, ista sublimior: illa haeret terrae, ista ad coelestia subvolat. Et in circuitu per fenestras cuncta plena erant luminis. Singula enim προβλήματα habent terminos suos, et proprium per illa ad animam credentis lumen ingreditur: praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m cõꝑbamus. putant edifican¬
dũ. & nos ad xp̃i referimꝰ eccłam.
& cotidie in sc̃is eiꝰ edificari cerno
accidere. Ubicumq eñi ocłs cordis
aꝑit᷑ & me aliquid uidere estima¬
uero & tenere sponsũ. & gaudens
dixero. inueni quem quesiuit am¬
ina mea. tenebo eũ & ñ dimitt̃a
eũ rursum me deserit sermo di¬
uinus. fugitq sponsus ẽmanib
& claudunt᷑ ocłi cecitate.: ut cogar
dicere. O ꝓfundum diuitiarũ sa¬
pientiȩ & scientiȩ di. qͣm iuscruta¬
bilia iudicia eiꝰ & inuestigabiles

Expanded text:
christum comprobamus, putant aedificanchristum comprobamus, putant aedificandum, et nos ad Christi referimus Ecclesiam, et quotidie in sanctis ejus aedificari cernimus accidit, ubicumque oculus cordis aperitur, et me aliquid videre aestimavero et tenere sponsum, et gaudens dixere: Inveni quem quaesivit anima mea, tenebo eum, et non dimittam eum ; rursum me deserit sermo divinus, fugitque sponsus e manibus, et 469 clauduntur oculi caecitate, ita ut cogar dicere: O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrustabilia sunt judicia ejus, et investigabiles
Abbreviated transcription (Latin):
ro desuꝑ lum̃ ad missũ horrorem
temꝑet tenebrarũ. ut ñ tam fenes¬
tram quã foramen dimissi lium¬
nis putes: rursumq pedetentim
inceditur. & ceca nocte encũdatis
illud uirgilianũ ꝓponit᷑. horror
ubiq aĩo. simul ip̃sa silentia ter¬
rent. Hoc in dictum sit. ut pru¬
dens lector intelligat quã habeã
sententiam suꝑ explanationem
templi di inierechiel de quo scͥptũ
ẽ. Nubes & caligo subpedibꝰ eiꝰ. Et
rursũ. tenebre latibulum ciꝰ. Un
& moyses nubem ingressus ẽ &
caliginem. ut posset dm̃i myst̾ia
contemplari: quȩ ppłs longe posit̾.¬
& deorsum manens uidere ñ pot̾at.
Demq post quadraginta dies uru¬
tũ moysi uulgus ignobile cali¬
gantibꝰ ocłis ñ uidebat: quia glo¬
rificata erat. siue ut in hebreo con¬
tinetur. cornuta facies moysi. Ita
& mͥ legenti descͥptionẽ templi
mystici. qd̾ iudĩ scdm litt̾am in
aduentu xp̃i sui quẽ nos ẽẽ auti¬

Expanded text:
ro desuper lumen admissum, horrorem ro desuper lumen admissum, horrorem temperet tenebrarum, ut non tam fenestram, quam foramen demissi luminis putes: rursumque pedetentim acceditur, et caeca nocte circumdatis illud Virgilianum proponitur : Horror ubique animos, simul ipsa silentia terrent. Hoc mihi dictum sit, ut prudens lector intelligat, quam habeam sententiam super explanatione templi Dei in Ezechiel, de quo scriptum est: Nubes et caligo sub pedibus ejus . Et rursum: Tenebrae latibulum ejus : Unde et Moyses nubem ingressus est et caliginem, ut posset Domini mysteria contemplari, quae populus longe positus, et deorsum manens, videre non poterat . Denique post quadraginta dies, vultum Moysi vulgus ignobile, caligantibus oculis, non videbat, quia glorificata erat, sive ut in Hebraico continetur, cornuta facies Moysi. Ita et mihi legenti descriptionem templi mystici quod Judaei secundum litteram in adventu Christi sui, quem nos esse Anti
Abbreviated transcription (Latin):
equałe inlatitudine tͥum: & eqͣle
calamo nlongitudine tͥum. Et
ãelam portȩ qui iuxta aelam
porte octo cubitoꝵ & ãelau duo
cubitoꝵ. Et aẽlaũ portȩ intͥnsecus.
& thẽe porte eregione tres hinc
& tres inde. & m̃sura una tͥum. in¬
sura una aelam hinc & inde. Et¬
ĩnsus ẽ latitudiñe introitus portȩ
decem cubitoꝵ. & latitudinẽ porte
cubitoꝵ tredecim: & cubitus unꝰ
redigebat᷑ in conspectu the̾ri cu¬
biti uniꝰ. & cubiti uniꝰ t̾minꝰ hinc¬
Et mĩsus ẽ porta amuro tħẽe usq
ad parietem thee latitudine uigii¬
ti quinq cubitoꝵ. hec porta contͣ
portam. Qum essem romȩ puer
& lib̾alib studiis erudirer. soleb̾a
cũ cȩt̾is eiꝰdem etatis & ꝓpositi. dieb
dñicis sepulchra apłoꝵ & marty¬
rum circĩure. crebroq criptas
ingredi. quȩ int̾rarũ ꝓfunda de¬
fosse exutraq parte ingredientiũ
ꝑparietes habent corꝑa sepultoꝵ:
dum illud ꝓpħicum cõpleat᷑. desceu¬
dant ad infernum uiuentes. & ra¬

Expanded text:
in latitudine trium, et aequalem calamo in longitudine trium, et aelam portae qui juxta aelam portae octo cubitorum, et aelam duorum cubitorum, et aelam portae intrinsecus, et thee portae e 468 regione, tres hinc, et tres inde, et mensura una trium: mensura una aelam hinc et inde. Mensus est latitudinem introitus portae decem cubitorum, et latitudinem portae cubitorum tredecim, et cubitus unus redigebatur in conspectu theeri cubiti unius, et cubiti unius terminus hincEt mensus est portam a muro thee, usque ad parietem thee, latitudinem viginti quinque cubitorum. Haec porta contra portam. » Dum essem Romae puer, et liberalibus studiis erudirer, solebam cum caeteris ejusdem aetatis et propositi, diebus Dominicis sepulcra apostolorum et martyrum circuire; crebroque cryptas ingredi, quae in terrarum profunda defossae, ex utraque parte ingredientium per parietes habent corpora sepultorum, dum illud propheticum compleatur: Descendant ad infernum viventes : et ra
Abbreviated transcription (Latin):
erait species quasi species exis. non
tinctione palmã. porro p̃ala estẽni
palmum appellare consuerunt
Hoc ꝙͥ ealamo m̃sus ẽ latituduĩe
a ałtitudiũe muri: & utrumq
hoc ẽ latitudo & altitudo uno fue¬
re calamo. hoc ẽ senis cubitis &
palmo uno. Cuniq eẽnt porte plu¬
rime. noluit ꝑ alias intͣre portas.¬

Expanded text:
erat species quasi species aeris, non erat species quasi species aeris, non tinctione palmam: porro παλαιστὴν, palmum appellare consueverunt. Hoc igitur calamo mensus est latitudinem et altitudinem muri, et utrumque, hoc est, latitudo et altitudo uno fuere calamo, hoc est, senis cubitis et palmo uno. Cumque essent portae plurimae, noluit per alias intrare portas
Abbreviated transcription (Latin):
quebat᷑ dicens. Pat̃ pater. currꝰ isit
& auriga eiꝰ. Simplicit̾ gͥ ẽ fatendũ.
me templũ beati ierechielis qd scla
cuncta tacuerit ñ temeritate uel¬
le disserere. s fide & tumore di con¬
iecturam anum mei citꝑe legenti¬
bus demonstrare: ut si ego iutab̾¬
nacło d̾i pelles capͣrũ pilosq ob¬
tulero. unde peccatoꝵ spine acu¬
lei ꝓtegantur. & arceant̃ pluue
tempestatũ. aliꝰ qui diues ẽ ꝑqua¬
argentum aurumq & p̃ciosissi¬
mos lapides offerat. & ñ nĩa quia
st̃ mminora contemnat. s ꝓpͥis gau¬
deat opibꝰ. Nisi em̃ ima fuerint
sinma ẽẽ ñ potert: & ut maiora
laudent᷑. minoꝵ cõparatione suc¬
crescunt. Uideamꝰ gͥ. qũi ingres¬
sus ierechiel edificium ciuitatis
uergentis ad austrũ. pͥmũ uide¬
rit. deinde audierit. Et ecce inqͥt
murus forisecus: in circuitu
domꝰ undiq ꝓmuro quẽ aquila
& theodotio int̃pretati st̃. symina¬
parte domũ hoc ẽ templum dei
caritis dabat. habebatq iir cuiꝰ

Expanded text:
 Pater, pater: currus Israel et auriga ejus . Simpliciter igitur est fatendum me templum beati Ezechielis, quod saecula cuncta tacuerunt, non temeritate velle disserere, sed fide et timore Dei, conjecturam animi mei cupere legentibus demonstrare; ut si ego in tabernaculum Dei pelles caprarum pilosque obtulero, unde peccatorum spinae et aculei protegantur, et arceantur pluviae et tempestates: alius qui dives est, pro quaargentum, aurumque et pretiosissimos lapides offerat, et non nostra, quia sunt minora, contemnat; sed propriis gaudeat opibus. Nisi enim ima fuerint, summa esse non poterunt: et ut majora laudentur, minorum comparatione succrescunt. Videamus igitur, quid ingressus Ezechiel aedificium civitatis vergentis ad Austrum primum viderit, deinde audierit: Et ecce, inquit, murus forinsecus in circuitu domus undique. Pro muro, quem Aquila et Theodotio interpretati sunt, Symmaparte domum, hoc est, templum Domini circumdabat, habebatque vir, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
mirus em̃ ꝑcircuitum. & ipse
ȩdes dĩ in excelsioribꝰ locis edifica¬
te erant ꝓptẽa ꝑgradus ingredit᷑
immo conseend̃it. quos soli.lxx.
septem noĩant :.& inhebreo & in
cetis tͣnslatoribꝰ gradus tantum
absq mimeto legerimꝰ. Ingressiis¬
q portam statĩ mensus ẽ lim̃ portȩ.

Expanded text:
m per circuitum, et ipsa aedes Dei in excelsioribus locis aedificata erat, propterea per gradus ingreditur, immo conscendit: quos soli LXX septem nominant, cum et in Hebraeo, et in caeteris translatoribus gradus tantum absque numero legerimus. Ingressusque portam, statim mensus est limen portae,
Abbreviated transcription (Latin):
adedificiũ eiuitatisut in cuncta
que erant intrinsecus de monstra¬
ret. Ecce inquit uir cuiꝰ erat speci¬
es siue uisio. quasi species exis ful¬
gentis. ille uidelicet de quo scͥptũ
e. ecce uir oriens nom̃ eiꝰ. habebat
autẽ speciem nequaqͣm electri ut
inpͥncipio huiꝰ uoluminis dr. neq
accictus erat zona aurea ut in
ioł̃ns apocalypsi continet᷑. s habe¬
bat speciem uirta hebraicũ quasi
eris. hec em̃ mat̾ia cunctis metallis
uocalior ẽ & tinnitu longe resonat.
nde & in damiel inimagine quȩ
erat ex auro & argento. ere ferroq
compacta. regnum alȩxandri atq
grecoꝵ ineris similitudine demoss¬
trat᷑. ut grecȩ lingue eloquentia
signaretur. ꝑ qͣm manifestũ ẽ ad¬
huc eos iudigere doctrina. qui tẽ¬
pli sp᷑alit edificandi necdum pleua
nouere nnsteria. fumculus quoq
erat lineus siue cem̃tariorum in
maii eiꝰ. dequo & in zacharia scͥp¬
tum ẽ. quod fumculũ habuerit
geometͥeũ. ut latitudine & longi¬

Expanded text:
ad aedificium civitatis, ut mihi cuncta quae erant intrinsecus demonstraret. Et ecce, inquit, vir, cujus erat species sive visio, quasi species aeris fulgentis, ille videlicet, de quo scriptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus . Habebat autem speciem nequaquam electri, ut in principio hujus voluminis dicitur, neque accinctus erat zona aurea, ut in Joannis Apocalypsi continetur : sed habebat speciem juxta Hebraicum quasi aeris. Haec enim materia cunctis metallis vocalior est, et tinnitu longe resonat. Unde et in Daniel, in imagine quae erat ex auro, argento, aere, ferroque compacta, regnum Alexandri atque Graecorum in aeris similitudine demonstratur ; ut Graecae linguae eloquentia signaretur: per quam manifestum est, adhuc eos indigere doctrina, qui templi spiritualiter aedificandi necdum plene novere mysteria. Funiculus quoque erat lineus, sive caementariorum in manu ejus, de quo in Zacharia scriptum est , quod funiculum habuerit geometricum, ut latitudinem et longi
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ uir ncuiꝰ manu erat fumculus
& calannis. a facie portȩ inferioris.
ad frontem at̾ii uł portȩ int̾ioris.
centum cubitos ad orientẽ. & ut
inhebraico dr ad aquilonẽ: ex qͥbꝰ
inteĩligimꝰ illud euangłicũ qd ã
saluatore narrat᷑. misse inagrũ sem̃¬
tis int̾ram bonam. quȩ multiplicet
fruges ꝓuarietate uirtutũ intͥcena¬
riũ & sexagenariũ & centenarium
numerũ. huiꝰ loci uaticimo cõuemi

Expanded text:
idem vir, in cujus manu erat funiculus idem vir, in cujus manu erat funiculus et calamus, a facie portae inferioris, ad frontem atrii vel portae interioris, centum cubitos ad Orientem, et ut in Hebraico dicitur, et ad Aquilonem. Ex quibus intelligimus illud Evangelicum quod a Salvatore narratur , missae in agrum sementis in terram bonam, quae multiplicet fruges pro varietate virtutum in tricenarium, et in sexagenarium, et centenarium numerum, hujus loci vaticinio conveni
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ centũ cubitoꝵ tendat᷑
spaciis: nͥ forte uixta misticos intel¬
letus & ꝓfectus iugͥdientiũ que
int̾iora indoctruns fuerint. latiora
sunt. Introductus autẽ inatͥum
int̾ius. siue ductus adext̾rus atͥum.
ut inhebraico continet᷑. statĩ intuitꝰ
ut sẏminachꝰ int̾ pretatꝰ ẽ exẽdr̃as.
quȩ habitationi leuitarũ atq sacer¬
dotũ fuerant preparata: & paium̃¬
tũ uiuis stratũ lapidibꝰ. siue inter¬
columnia: ut ostendat᷑ int̾ius atͥũ
uł extiꝰ habere ante or dmẽ columnaꝵ.
& pauim̃tũ infronte portaꝵ. siue por¬
ticus post t̾gum portaꝵ. In quibꝰ por¬
ticibꝰ puto coluinnas ordine fuisse
dispositas: ut ante gazophilatia es¬
sent porticꝰ. & infrontibꝰ porticuum
columnȩ porticꝰ sustinentes. Pauim̃¬
tum aut qd̃ stratum erat lapidibꝰ.
& ante porticꝰ atͥii tendebat᷑. inferiꝰ e
iar ascensione porticuũ: & eande ha¬
bebat longitudinẽ qm thalamoꝵ
ec̃ificatio possid̃ebat. Mensiisq est

Expanded text:
centum cubitorum tendatur spatiis: nisi forte juxta mysticos intellectus, et profectus ingredientium, quae interiora in doctrinis fuerint, latiora sint. Introductus autem in atrium interius, sive ductus ad exterius atrium, ut in Hebraico continetur, statim intuitus ut Symmaquae habitationi Levitarum atque sacerdotum fuerant praeparatae, et pavimentum vivis stratum lapidibus, sive intercolumnia ut ostendatur interius atrium vel exterius habere ante fores ordinem columnarum,  pavimentum in fronte portarum, sive porticus post tergum portarum. In quibus porticibus puto columnas ordine fuisse dispositas, ut ante gazophylacia essent porticus, et in frontibus porticuum columnae porticus sustinentes. Pavimentum autem quod stratum erat lapidibus, et ante porticus atrii tendebatur, inferius erat in ascensione porticuum, et eamdem habebat longitudinem quam thalamorum aedificatio possidebat. Mensusque est
Abbreviated transcription (Latin):
merũ supͣ diximꝰ. Post hec ingredi¬
entibꝰ nob̃ atͥum int̾ius. occurrunt
ante ipsũ uestibulũ porte int̾ioris
thalami cũ obliquis fenestris qui.¬
l. cubitoꝵ tenent spaciũ qui & ipse
sacratus ẽ numerꝰ: & post septem
ebdomadas plenas festiuitatis &
gaudii. õgloadis pͥma incipit dies
que ẽ resurrectionis. &R introducit
uos aduiciniã templi. Cũ em̃ oĩa
fecerimꝰ agentes pͥoris erroris peni¬
tentiã. tunc uicimi & ꝓximi effici¬
inur do: ut in ext̾iori atrio noticiã
creatoris creaturarũ ordo nos doceat
atq constantia: & in int̾iori uerus
iubileus in quo omĩa nob debita
introducat ad sc̃a scõꝵ. Notandũqͦ
quod int̾ius atͥum plures fenestras
habeat ñ directas & equales. s obli¬
quas & angustas ext̾ius & se intrin¬
secus dilatantes: ut ꝑparua qued̾a
foramina possimꝰ ad int̾iora penet᷑¬
re. & ad clarissimi luminis qd u̾sat᷑
intemplo. plenitudiñe ꝑuenire.

Expanded text:
merum supra diximus. Post haec ingredimerum supra diximus. Post haec ingredientibus nobis atrium interius, occurrunt ante ipsum vestibulum portae interioris thalami cum obliquis fenestris, quinquaginta cubitorum tenentes spatium, qui et ipse sacratus est numerus. Et post septem hebdomadas plenas festivitatis et gaudii, Ogdoadis prima incipit dies, quae est resurrectionis, et introducit nos ad viciniam templi. Cum enim omnia fecerimus, 477 agentes prioris erroris poenitentiam: tunc vicini et proximi efficimur Deo, ut in exteriori atrio, notitiam Creatoris creaturarum ordo nos doceat atque constantia, et in interiori verus jubilaeus, in quo omnia nobis debita introducat ad Sancta sanctorum. Notandum quoque quod interius atrium plures fenestras habeat, non directas et aequales, sed obliquas, et angustas exterius, et se intrinsecus dilatantes, ut per parva quaedam foramina possimus ad interiora penetrare, et ad clarissimi luminis, quod versatur in templo, plenitudinem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
mirtuitu eiꝰ.: & dñs incirtintu
popti sui. De quo & ysaie dr. In
monte excelsum ascende qui
euangliras sẏon. Suꝑhunc mon¬
tem ostendit᷑ edificium eiuitatis.
uirta.lxx. & aquilam ẽ regione
sol iusticie insũmo cęli u̾tice po¬
situs. Unde & incantico d̾r canti¬
corum. Exurge aquilo & ueni
auster:ꝑfla ortum meũ & flu¬
ant a romata mea. fugatur eñi
de orto dm̃ aqͥlo uentꝰ durissimꝰ:
ne refrigeret᷑ dilectionis calor
floresq marcescant. Qndo autẽ dr
quasi edificiũ ciuitatis. ñ uere ci¬
uitas s ciuitatis similitudo mors
ticipacio eiꝰ in id ipsum. & inqua
magnus dñs & laudabilis nimis.
inciuitate di ñi inmonte sc̃õ eiꝰ.
& inturribꝰ ciuitatis istiꝰ ds cognos

Expanded text:
nus in circuitu populi sui . De quo et Isaiae dicitur: In montem excelsum ascende tu, qui evangelizas Sion . Super hunc montem ostenditur aedificium civitatis, juxta LXX et Aquilam, e regione, sol justitiae in summo coeli vertice positus. Unde et in Cantico dicitur Canticorum: Exsurge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluent aromata illius . Fugatur enim de horto Domini Aquilo ventus durissimus, ne refrigeretur 465 dilectionis calor, floresque marcescant. Quando autem dicitur: Quasi aedificium civitatis, non vere civitas, sed civitatis similitudo monstticipatio ejus in idipsum, et in qua magnus Dominus et laudabilis nimis, in civitate Dei nostri, in monte sancto ejus . Et in turribus civitatis istius Deus cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ficium ciuitatis uergentis ad aus¬
titu: nulli dribiũ ẽ. qͥndecem &
uouem arnis. nouemꝙ mensibꝰ
& quinq diebus aum ucesumi
completis. om̃is illius ꝓpħia con¬
texta sit. Qd̃ si iuxta theo dotionẽ.
qui in eoloco ubi nos posuimꝰ. ii
exordio anm. int̾p̃tatus ẽ. in no¬
uo anno. decuna mensis. nouus
autẽ anuus apud hebreos uocat᷑
m̃sis septimus. qui apud eos uo
septum sit tubarum clangor. &
nȩ orbis expletur. dies scenophe¬
giaꝵ: dat᷑ intelligi. qd̃ .xͣ. die placa¬
tionis dñicȩ. monstratũ fuerit ie¬
rechieli edificiũ ciuitatis. Et qͦmͦ
restitutionẽ ppłi mimo uiuificati¬
oñẽ. mossib campi suhresurrecti¬
onis imagine demonstraint: sic
nc̃ instaurationẽ urbis que baby¬
lonio fuerat ante annos quatuor¬
decim igne deleta. sub descͥptione
eiꝰ dñs pollicet᷑: ut sic̃ captiuitatẽ
& eu̾sionẽ. ollȩ succense afacie aqͥ¬
lonis monstrauerat typus. & ꝓphe

Expanded text:
tis ad Austrum, nulli dubium est, quin decem et novem annis, novemque mensibus et quinque diebus anni vicesimi completis, omnis illius prophetia contexta sit. Quod si juxta Theodotionem, qui in eo loco ubi nos posuimus, in exordio anni, interpretatus est, in novo anno, decima mensis novus autem annus apud Hebraeos vocatur mensis septimus, qui apud eos habseptimi, sit tubarum clangor, et quando totus lunae orbis expletur, dies scenopegiarum datur intelligi, quod decima die placationis Dominicae monstratum ferat Ezechieli aedificium civitatis. Et quomodo restitutionem populi, immo vivificationem in ossibus campi sub resurrectionis imagine demonstravit: sic nunc instaurationem urbis quae Babylonio fuerat ante annos quatuordecim igne deleta, sub descriptione ejus Dominus pollicetur, ut sicut captivitatem et eversionem, ollae succensae a facie Aquilonis mon
Abbreviated transcription (Latin):
orum uolunt: qͣndo sub roroba¬
bel. & sub iesu filio iosedech sacer¬
dote magno templũ extructũ ẽ.
ꝓphetantib aggeo & ⁊acharia.
hoc eñi templũ qd nunc descͥbit᷑.¬
& ordo sacerdotii. t̃req diuisio &
fertilitas. multo augustius ẽ qͣm
fuit qđ salomon extruxerat. Iluo
autẽ qd edificatũ ẽ sub ⁊orobabes
intantũ paruũ erat. & pͥoris com¬
paratione nichili: ut qui prius
templũ uiderant. & postea hoc
aspiciebant. eularent. dolorem¬
q suũ lacͥmis testarentur. & mul¬
to maior esset clamor ululantiũ
qͣi clangor tubax. Lege etrelibrũ.
significat geuerationes. quibꝰ com¬
pletis a dauid usq ad natiuitatẽ
xp̃i. urbis restitutio ꝓmittit᷑ ab eo
de quo scͥptum ẽ. Ipse edificabit
ciuitatem meã: & captiuitatem
popłi mei reduceret. Et it̾um.
Uenit ut p̃dicaret captiuif remis¬
sionẽ. & cecis uisum: dicens his
qui erant inuincłis exite. & qui
erant nitenebris reuelamim.
Fuit autẽ suꝑ eum manus dñiut

Expanded text:
orum volunt, quando sub Zorobabel et sub Jesu, filio Josedec, sacerdote magno, templum exstructum est, prophetantibus Aggaeo et Zacharia. Hoc enim templum quod nunc describituet ordo sacerdotii, terraeque divisio et fertilitas, multo augustius est, quam fuit quod Salomon exstruxerat. Illud autem quod aedificatum est sub Zorobabel, in tantum parvum erat, et prioris comparatione nihili: ut qui prius templum viderant, et postea hoc aspiciebant, ejularent, doloremque suum lacrymis testarentur, et multo major esset clamor ululantium, quam clangor tubarum. Lege Ezrae librum. significat generationes: quibus completis a David usque ad nativitatem Christi, urbis restitutio promittitur ab eo, de quo scriptum est: Ipse aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet . Et iterum: Venit ut praedicaret captivis remissionem, et caecis visum: dicens his qui erant in vinculis, exite, et qui erant in tenebris, revelamini . Fit autem super eum manus Domini, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uisione dĩ. adduxitq me in t̾ram
isrł: & dimisit siue posuit me suꝑ
montẽ excelsum nimis. suꝑ quem
erat quasi edificiũ ciuitatis uer¬
gentis ad austrũ. siue eregione. &
introduxit me illuc. Et ecce uir
ciuiꝰ erat species quasi species eris
siue eris splendentis: & funcłs line¬
us siue cementarioꝵ ininauu eiꝰ.
& calamus mensure in manueiꝰ.
Stabat autem inporta: & locutus ẽ
ad ine idem uir. fili hominis uide
ocłis tuis. & auribus tuis audi. &
pone cor tuũ inomnia quȩ ego os¬
tendam tͥ. siue pone in cortuum
oĩa quȩ ostendero tͥ. quia ut osten¬
dant᷑ tͥ. ad ductus siue ingressus es
huc: & annuntia siue mnonstrabis
oinĩa quȩ tu uides domui isrł.
Si quinto anno captiuitatis siue
tnsinigrationis regis ioachim. in qͣr

Expanded text:
visione Dei, adduxit 463 me in terram Israel, et dimisit sive posuit me super montem excelsum nimis, super quem erat quasi aedificium civitatis, vergentis ad Austrum sive e regione. Et introduxit me illuc: et ecce vir, cujus erat species quasi species aeris sive aeris splendentis; et funiculus lineus sive caementarit calamus mensurae in manus ejus: Stabat autem in porta: et locutus est ad me idem vir: Fili hominis, vide oculis tuis, et auribus tuis audi: et pone cor tuum in omnia, quae ego ostendam tibi sive pone in cor tuum omnia, quae ostendero tibi: quia ut ostendantur tibi adductus sive ingressus es huc: et annuntia sive monstrabis omnia, quae tu vides domui Israel. » Si quinto anno captivitatis, sive transmigrationis regis Joachin, in
Abbreviated transcription (Latin):
immo animo ꝑduelli nr̃a lecturo.
illud inexplanatione templi totali¬
b̾tate denuntior ut siueritatem de¬
siderat: querat eã ab aliis. Nos aĩt
ea quȩ in oꝑe difficillimo possumꝰ
suspicari. simplit confitem᷑. atq
dictamꝰ: gr̃as acturi dño. sinon in
ominib quod impossibile ẽ. s in
plerisq nob̃ aꝑuerit fores scientiȩ.
Prima eñi ut ait sublimis orator q̃q
sectanti. honestum ẽ etiam in scđis

Expanded text:
immo animo perduelli nostra lecturo, immo animo perduelli nostra lecturo, illud in explanatione templi tota libertate denuntio, ut si veritatem desiderat, quaerat eam ab aliis. Nos autem ea, quae in opere difficillimo possumus suspicari, simpliciter confitemur atque dictamus, gratias acturi Domino, si non in omnibus, quod impossibile est, sed in plerisque nobis aperuerit fores scientiae. Prima enim, ut ait sublimis orator, « Quaeque sectanti, honestum est etiam in secundis
Abbreviated transcription (Latin):
pli iezechiel immo
tacendi ꝑ seuerantiã.
tuȩ filia eustochiũ p̃ces & dñi ꝓmis¬
sa suꝑarunt dicentis. petite & acci¬
pietis. querite & inuenietis. pulsa¬
te & aꝑietur uob̾. Et qua nos ex¬
cusatione ufi sumꝰ. ut incalce an¬
cerioris uoluminis diceremꝰ. meliꝰ
ẽ nichil quam parum dicere. tu eã
ũtisti incontriũ. ut referre putes
saltem parũ quã nichil dicere. quia
in altero uoluirtas prompta inalt̾o
tocius oꝑis desꝑatio ẽ. Naturamq
uꝰcemodi hominũ ẽẽ cõmemoras:
ut ñ tantam gr̃am habeant ꝓ his
quȩ tribueris. qͣntũ dolorem suꝑ
his quȩ negaueris. Mmore eñ stu¬
dio uirtutes laudamꝰ quã uitia
rep̃hendinꝰ: & quãius pulchra sins
corpora. unius prauitate ac defor¬
mitate membri insigniora fiunt.
Obsequar gͥ uoluntati tuȩ. & flanti
sp̃m sco uela suspendam. ignorans
acͥ quȩ sim litora ꝑuenturus. & cũ
hoc eodem ꝓpħa clamitans. a qͣtuor
uentis ueni sp̃c. Fastidiosoq lectori.

Expanded text:
pli Ezechiel, immo tacendi perseverantiam, tuae, filia Eustochium, preces et Domini promissa superarunt, dicentis: Petite, et accipietis: quaerite, et invenietis, pulsate, et aperietur vobis . Et qua nos excusatione usi sumus, ut in calce anterioris voluminis diceremus, melius est nihil, quam parum dicere; tu eam vertisti in contrarium, ut referre putes saltem parum, quam nihil dicere: quia in altero voluntas prompta, in altero totius operis desperatio est: naturamque hujuscemodi hominum esse commemoras, ut non tantam gratiam habeant pro his quae tribueris, quantum dolorem super his, quae negaveris. Minore enim studio virtutes laudamus, quam vitia reprehendimus: et quamvis pulchra sint corpora, unius pravitate ac deformitate membri insigniora fiunt. Obsequar igitur voluntati tuae, et flante Spiritu sancto, vela suspendam, ignorans ad quae sim littora perventurus, et cum hoc eodem propheta clamitans, A quatuor ventis veni, spiritus; fastidiosoque lectori,
Abbreviated transcription (Latin):
& corpus ꝑdere ingehenña. Et
mortalia ur̃a corpora ꝓpt̃ in ha¬
bitantẽ sp̃m eiꝰ in uobis. Et mul¬
ta alia ex quo ꝑspicuum ẽ non
nos resurrectionẽ negare. s hȩc
non scͥpta de resurrectione con¬
tendere: & ꝑ resurrectionis para¬
bolam de restitutione isrł ꝓpħa¬
ri. qui eo temꝑe captiuus erat
inbabylone. Nec statim here¬
ticis occasionem dabimꝰ. si hec
de surrectione cõmuni intel¬
ligi denegemꝰ. Numꝙͣ. eñi po¬
neretur similitudo resurrecti¬
onis ad restitutionẽ isrłitici
ppłi significandã. nisi staret ip¬
sa resurrectio. & futura crede¬
ret᷑: quia nemo de rebꝰ ñ ex tan¬
tibꝰ incerta confirmat. Totaq
nr̃a illo tendit assertio. qd̃ qͦmͦ
uidet᷑ incredulũ qd̃ ossib ari¬
dis & multa uetustate confectis
futura resurrectio ꝓmittat᷑. C̃.
tam̃ futurũ ẽ qd ꝓmittit᷑: sic &
restitutio ppłi isrł qui ductus
ẽ incaptiuitatẽ & in toto orbe

Expanded text:
gehennam . Et mortalia vestra corpora propter inhabitantem spiritum ejus in vobis , et multa alia. Ex quo perspicuum est, non nos resurrectionem negare, sed haec non scripta de resurrectione contendere, et per resurrectionis parabolam, de restitutione Israel prophetari qui eo tempore captivus erat in Babylone. Nec statim haereticis occasionem dabimus, si haec de resurrectione communi intelligi denegemus. Numquam enim poneretur similitudo resurrectionis ad restitutionem Israelitici populi significandam, nisi staret ipsa resurrectio, et futura crederetur: quia nemo de rebus non exstantibus incerta confirmat. Totaque nostra illo tendit assertio, quod quomodo videtur incredulum, quod ossibus aridis, et multa vetustate confectis, futura resurrectio promittatur: et tamen futurum est quod promittitur; sic et restitutio populi Israel, qui ductus est in cap
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Pures filii desertȩ: magis
quã eiꝰ quȩ habet uirũ. Ista sunt
deserta & inaquosa inquib dia¬
bolus locum inuenire ñ potuit.
quȩ uocata fuerant ad salutem:
& postea assumptis aliis .uii. de¬
monib nequiorib se reu̾sus est
iudoinum suã. ad gentem ude¬
licet isrł. Hȩc inquit deppłis e¬
ducta ẽ. subauditur t̾ra. siue hic
de gentib eductus ẽ ut intelliga¬
tur credentiũ popłs. qui habi¬
tat inpace & confidit in dño.
Ascendens aũt gog cum omni
exercitu suo. quasi tempestas
ueniet: & quasi nubes ut oꝑiat
t̃ram eredentiũ. Qͥs em̃ hereticoꝵ
quoꝵ pͥnceps diabolus ẽ. ñ qͣsi te¬

Expanded text:
dicitur: Plures filii desertae magis dicitur: Plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Ista sunt deserta et inaquosa, in quibus diabolus locum 448 invenire non poterat, quia vocati fuerant ad salutem, et postea assumptis aliis septem daemonibus nequioribus se, reversus est in domum suam , ad gentem videlicet Israel. Haec, inquit, de populis educta est, subauditur terra; sive hic de gentibus eductus est, ut intelligatur credentium populus qui habitavit in pace, et confidit in Domino. Ascendens autem Gog cum omni exercitu suo, quasi tempestas veniet, et quasi nubes, ut operiat terram credentium. Quis enim haereticorum, quorum princeps diabolus e
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. gomer quoq & domus
thogorma. qui ueniunt de lat̾ib
aquilonis qui ẽ uentus frigidis¬
simus. & nomine dexter uocatur.
totumq robur magog. & om̃s
qͥ subiecti st̃ ei ppłi uenient cum
illo ad p̃lium. Cui dr̃ ꝑ yroniã.
Preꝑa tẽ. & instrue. & omnem
multitudinẽ tuam quȩ tuis
paret imꝑiis coacerua ad te: sed
scito quod post dies multos iisita¬
beris iuxta illud qd̾ scͥptum ẽ. Ui¬
sitabo in uirga iniquitates eoꝵ:
& in u̾berib peccata eoꝵ. In nouis¬
& ioħ̃s loquit᷑. filioli mei nouis¬
sima hora ẽ. & popłs gentium
hora undecuna ad oꝑanda con¬
fert centenos & sexagenos & tͥcenos
fructusuenit gog expugnanda.
quȩ reu̾sa ẽ siue au̾sa agladio.
scit eñi scͥptum. Dissipa gentes
que bella uolunt. & inpace con¬
sistit. & cong̾gata ẽ de popłis .e
gentib multis: ut nationũ erro¬
re contempto ueniret ad montes
qui fuert qͦndam deserti iugit̃.
sine lege & p̃ceptis di. cui postea

Expanded text:
rantur Gomer quoque et domus rantur Gomer quoque et domus Thogorma, qui veniunt de lateribus Aquilonis, qui est ventus frigidissimus, et nomine Dexter vocatur, totumque robur Magog, et omnes qui subjecti sunt ei populi, venient cum illo ad praelium. Cui dicitur per ironiam: praepara te, instrue, et omnem multitudinem tuam quae tuis paret imperiis coacerva ad te; et scito quod post dies multos visitaberis, juxta illud quod scriptum est: Visitabo in virga iniquitates eorum et in verberibet Joannes loquitur: Filioli mei, novissima hora est . Et populus gentium hora undecima ad operandam confert centenos, et sexagenos, et tricenos fructus, venit Gog expugnandam, quae reversa est, sive aversa a gladio. Scit enim scriptum: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Et in pace consistit, et congregata est de populis et gentibus multis; ut nationum errore contempto, veniret ad montes qui fuerunt quondam deserti jugiter sine lege et praeceptis Dei: cui postea
Abbreviated transcription (Latin):
us atq lasciuiens & corruens ꝑp̾
cipitia freno dm̃ subiugetur. ad
quẽ ꝓpħa dic̃. Ascendes suꝑ equos
tuos: & equitatio tua salus. Et ad
iobꝑmibes & turbinem dicitur.
Tu circũ dedisti equo fortitudinẽ:
Tales erant equi & equites: quoꝵ
multitudinẽ ioħes uidit incȩlo
Diẽ gͦ adgog. E ducam siue cong̃¬
gabo de & onnĩe exercitum uł
fortitudinem tuam. Qͥ educit᷑
& dedisꝑsione cong̾gat᷑. retrahi¬
t᷑ ad salutẽ: iuxta illud quod in
lege ꝓmittitur. Si fuerit disꝑ¬
sio tua a sũmitate cęli usq ad
sũmitatẽ eiꝰ: in de cong̾gabo te.
Equos quoq & equites uestitos
loricis. Qͥintant᷑ armaturam
apłi. & loricam iusticie habere
seiactant. mulcitudo nimia ẽ.
om̃sq arripiunt contra ȩccłiam
clipeum & gladium: & sunt gen¬
tes se uissime. & inimice ifrł. Per¬
sȩ etyopes & libies. quoꝵ adu̾sũ
ppłm di inscͥpturis scĩs bella nar¬

Expanded text:
us atque lasciviens et corruens per us atque lasciviens et corruens per praecipitia freno Domini subjugetur. Ad quem propheta dicit: « Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . » Et ad Job per nubes et turbinem dicitur: « Tu circumdedisti equo fortitudinem . » Tales erant equi et equites quorum multitudinem Joannes vidit in coelo. Dicit ergo ad Gog: « Educam, sive congregabo te et omnem exercitum vel fortitudinem tuam. » Qui educitur, et de dispersione congregatur, retrahitur ad salutem. Juxta illud quod in Lege promittitur: « Si fuerit dispersio tua a summitate coeli usque ad summitatem ejus inde congregabo te . » Equos quoque ejus et equites vestitos loricis, qui imitantur armaturam Apostoli , et loricas justitiae habere se jactant, multitudo nimia est, omnesque arripiunt contra ecclesiam clypeum et gladium. Et sunt gentes saevissimae et inimicae Israel, Persae, Aethiopes, et Libyes: quorum adversum populum Dei in Scripturis sanctis bella nar
Abbreviated transcription (Latin):
req scõꝵ egrediunt᷑ ab angulis
tre. rectam lineam relinquentes.
& dispositionẽ castroꝵ dĩquȩ nar¬
ratur innumeris. & illud testi¬
moniũ nescientes. Multi deori¬
ente & occidente & septemtrione
& meridie uement: & discumbent
cũ abraham ysaac & iacob in reg¬
nodi. Et in alio loco: dicam aqͥlo¬
ni. affer. & affrico. noli ꝓhibere.
Adluc filios meos de tra longinqͣ.
& filias meas ab extremo t̃re: om̃s
qui foricati sunt nomine meo.
diunt᷑ gog & magog: iuxta qͦs
angulos stat meretrix in ꝓu̾biis.
quȩ p̾tereuntes stultos iuuenes
ꝑplateas. ꝑlatam uidelicet & spa¬
ciosam uiam quȩ ducit ad mor¬
tem deciꝑe festinat. Scribȩ quoq
& pharisei orant inangulis pla¬
tearum ut
qui re¬
ceꝑunt mercedem. suam.
Quȩ ẽ gͥ contra gog cõminatios
Circumagam te siue conu̾tam: &
ponam frenum in maxillis tuis.
Primũ a sententia tua fluctuare
te faciam atq conu̾ti. & ponam
frenũ inmaxillis tuis de quo scͥp

Expanded text:
rum egrediuntur ab angulis terrae, rectam lineam relinquentes et dispositionem castrorum Dei quae narratur in Numeris. Et illud testimonium nescientes: « Multi de oriente et occidente et septentrione et meridie venient, et discumbent cum Abraham, Isaac et Jacob, in regno Dei . » Et in alio loco: « Dicam Aquiloni Affer; et Africo, Noli prohibere. Adduc filios meos de terra longinqua, et filias meas ab extremo terrae, omnes qui vocati sunt nomine meo diuntur Gog et Magog, juxta quos angulos stat meretrix in Proverbiis , quae praetereuntes stultos juvenes per plateas, per latam videlicet et spatiosam viam, quae ducit ad mortem , decipere festinat: scribae quoque et Pharisaei orant in angulis pltearum ut qui receperunt mercedem. Quae est igitur contra Gog comminatio? « Circumagam te, sive convertam, et ponam frenum in maxillis tuis. » Primum a sententia tua fluctuare te faciam atque converti. « Et ponam frenum in maxillis tuis. » De quo sc
Abbreviated transcription (Latin):
que oppugnat᷑. & de qua in euan¬
gelio scriptum ẽ. non potest qui¬
tas abscondi suꝑ montem posita.
Et pleniꝰ inpsalmo. Ierłin quȩ edi¬
ficatur ut eiuitas: cuiꝰ partici¬
patio eiꝰ in idipsum. Montes
incircuitu eiꝰ: & dñs incircuitu
ceps ẽ rõs mosoch & tubal. pͥmã
gentem rõs aquila int̃pretatur
caput. quẽ & nos secuti sumꝰ ut
sit sensus pͥncipem capitis mosoch
& chubal. Et reuera nec ingene¬
si nec in alio scͥpture loco. nec in
iosepho quidẽ qui omĩm hebra¬
icarũ gentium. in pͥmo antiqͥta¬
tum libro exponit nomina. hanc
gentem potuimꝰ inuenire. Exqͦ
manifestum rõs non gentẽ sig¬
nificare s caput. Illud qͦq breuit
annotandũ. qd̃ iniezechiel gog
pͥnceps t̾re magog ẽẽ dicat᷑: a po¬

Expanded text:
quae oppugnatur . Et de qua in Evanquae oppugnatur . Et de qua in Evangelio scriptum est: Non potest civitas abscondi super montem posita . Et plenius in psalmo: Jerusalem quae aedificatur ut civitas, cujus participatio ejus in idipsum . Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu ceps est Ros, Mosoch, et Thubal: primam gentem Ros, Aquila interpretatur caput, quem et nos secuti sumus, ut sit sensus: Principem capitis Mosoch, et Thubal. Et revera, nec in Genesi, nec in alio ScripturJosepho quidem qui omnium Hebraicarum gentium in primo antiquitatum libro exponit nomina hanc gentem potuimus invenire. Ex quo manifestum est, ros non gentem significare, sed caput. Illud quoque breviter adnotandum quod in Hiezechiel Gog princeps terrae, Magog esse dicatur: Apo
Abbreviated transcription (Latin):
& falsi nomĩs scientia quȩ erigit
se contͣ noticiam ueritatis. hisno¬
miub demonstrat᷑. Ista sunt tecta:
de quib & ysaias loquit᷑ inuisiõe
contra uallem syon. Qd tͥ factum
ẽnunc. qm̃ ascendisti oĩs in tecta
uanae Tectumq int̃pretabim᷑
h̾eticoꝵ pͥncipes: & de tecto eos
qui illoꝵ susceꝑe doctrinas. Et
pulchre post multas & misticas
inhoc uolumine ꝓpħias. extre¬
mum uaticiniũ est contra gog
& magog. Si em̃ tempꝰ iudicii ẽ
ruxta petrũ ut incipiat a domo
dei. & suxta hunc eundẽ iezechi
elem qui ait. & ascĩs meis inci-¬
pite. & nouissimꝰ inimicꝰ destru¬
itur mors. in ysaia quoq pͥmꝰ
sermo fit contra uideam inqua
confessio dñi ẽ & extremus contͣ
quadrupedes quȩ in deserto st̃:
recte & hic nouissimꝰ sermo fit
contra gog & magog. qui oppug¬
nant ciuitatem di quam flumi¬
nis impetus letificat. & quȩ in y.¬
saia dic̃. ego cuitas firma. ciuitas¬

Expanded text:
et falsi nominis scientia, quae erigit et falsi nominis scientia, quae erigit se contra notitiam veritatis, his nominibus demonstratur. Ista sunt tecta, de quibus et Isaias loquitur in visione contra vallem Sion: Quid tibi factum est nunc, quoniam ascendistis omnes in tectvana? » Tectumque interpretabimur haereticorum principes, et de tecto eos qui illorum suscepere doctrinas. Et pulchre post multas et mysticas in hoc volumine prophetias, extremum vaticinium est contra Gog et Magog. Si enim tempus judicii est, juxta Petrum, « ut incipiat a domo Dei , » et juxta hunc eumdem Ezechis meis incipite , » et novissimus inimicus destruetur mors. In Isaia quoque primus sermo fit contra Judaeam in qua confessio Domini est, et extremus contra quadrupedes quae in deserto sunt. Recte et hic novissimus sermo fit contra Gog et Magog, qui oppugnant civitatem Dei, quam fluminis impetus laetificat, et quae in Isaia dicit, « Ego civitas firma qua