comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
decem annos fundum uictorianensẽ.
Et hoc falsum est. S fuit unde ru¬
mor nasceretur. Fecit debita redden¬
da. A nobis reddita sunt. partim un¬
de potuerunt. Reman.sit aliquĩd
qd̾ non debebatur: etiam monaste¬
rio illi qd̃ ꝑ ipsum d̾s instituit. Cum
ergo remansisset cepimus querere un¬
de debitum redderemus. Ad conduc¬
tionem ipsius fundi nullus accessit.
nisi quadraginta solidos offerens pen¬
sionem. S uidimus fundum am¬
pluis posse dare. ut celerius debitũ
redderetur. et commisi fidei eiꝰ. ut
de ipsa conductione lucra non reqͥ¬
rerent. srẽs. s quicquid daret fundus
de ipsis fructib. imputarent ad de¬
bitum. fide agitur. Paratus est pb̃r:
ut alium constituam. qͥ de fructib
aliquis cui hoc commutam ex nu¬
mero ipsorum qui ad nos talia ꝑtu¬
lerunt. Sunt enim in uobis homi¬
nes religiosi. Siqui eum rumorem
falso rep̾hensum esse doluerunt. et
tamen crediderunt factum ex ipsis

Expanded text:
decem annos fundum Victorianensem: decem annos fundum Victorianensem: et hoc falsum est; sed fuit unde rumor nasceretur. Fecit debita reddenda, a nobis reddita sunt partim, unde potuerunt. Remansit aliquid quod non debebatur etiam monasterio illi, quod per ipsum Deus instituit. Cum ergo remansisset, coepimus quaerere unde debitum redderemus. Ad conductionem ipsius fundi nullus accessit, nisi quadraginta solidorum offerens pensionem. Sed vidimus fundum amplius posse dare, ut celerius debitum redderetur, et commisi fidei ejus, ut de ipsa conductione lucra non requirerent fratres: sed quidquid daret fundus, de ipsis fructibus imputarent ad debitum. Fide agitur. Paratus est presbyter, ut alium constituam qui de fructibusaliquis cui hoc committam, ex numero ipsorum qui ad nos talia pertulerunt. Sunt enim in vobis homines religiosi, si qui eum rumorem falso reprehensum esse doluerunt, et tamen crediderunt factum. Ex ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
ro in dm̃ nr̃m et miscd̃iam eius.
quia sicut dispositionem meã istã
hylariter acceperunt. sic eam pure
fideliterq seruabunt. Dixi aliquid
suum non habere pb̃ros cohabitato¬
res meos. inter quos est et pb̃r bar¬
nabas. S de illo audiui quedam fu¬
isse iactata. Ante omĩa: quia emit
illam a dilecto et honorabili et filio
meo eleusino. hoc falsum est. Mona¬
sterio donauit ille: non uendidit.
Ego sum testis. Quid amplius que¬
ratis. ignoro. Ego sum testis. Donauit
ille non uendidit. S dum non cre¬
ditur donare potuisse: creditꝰ est uen¬
didisse. Beatus homo qui tam bonũ
opus fecit: ut non crederet᷑. Lamen
uel modo credite: et detractores audi¬
re libenter desinite. Iam dixi. ego sũ
testis. Dictum est de illo. qd̾ anno p̃¬
positure sue ꝑ industriam de¬
bita fecerit. Ut dum uolo ego reddi
debita. darem illi poscendi fundum.
uictorianensem tanquam dixisset
mͥ ut reddam debita mea: da mͥ in

Expanded text:
ro in Deum nostrum et misericordiam ejus, ro in Deum nostrum et misericordiam ejus, quia sicut dispositionem meam istam hilariter acceperunt, sic eam pure fideliterque servabunt. Dixi aliquid suum non habere presbyteros cohabitatores meos inter quos est et presbyter Barnabas. Sed et de illo audivi quaedam fuisse jactata. Ante omnia, quia emit villam a dilecto et honorabili filio meo Eleusino. Hoc falsum est. Monasterio donavit ille, non vendidit. Ego sum testis. Quid amplius quaeratis ignoro. Ego sum testis. Donavit ille, non vendidit. Sed dum non creditur donare potuisse, creditus est vendidisse. Beatus homo qui tam bonum opus fecit, ut non crederetur. Tamen vel modo credite, et detractores audire libenter desinite. Jam dixi, ego sum testis. Dictum est de illo, quod anno praepositurae suae per industriam debita fecerit, ut dum volo ego reddi debita, dari illi licentiam poscendi fundum Victorianensem, tanquam dixisset mihi, Ut reddam debita mea, da mihi in
Abbreviated transcription (Latin):
facere: parum est ut dicam non
metum manebit. s clericus ñ erit.
Dixeram enim et scio me dixisse.
ut si nollent suscipere socialem ui¬
tam mecum: non illis tollerem cle¬
ricatum. Seorsum manerent. seor¬
sum iuiuerent. Quomodo nossent.
deo uiuerent. Et tamen ante oculos
posui: quantum mali sit a ꝓposito
cadere. Malui enim habere uł clau¬
dos: quam plangere mortuos. Qui
enim hypochrita est: mortuus est.
Quomodo ergo quicumq uoluis¬
set extra manere. et de suo uiuere.
non ei tollerem clericatum.ita mo¬
do quib placuit illis deo ꝓpitio socia¬
lis hec uita quisquis cum hypochri¬
si iuxerit. quisquis inuentus fuerit
habens ꝓprium. non illi ꝑmuto ut
inde faciat testamentum: s delebo eũ
de tabula clericorum. Int̾pellẽt con¬
tra me mille concilia. nauiget contra
me quo uoluerit. sic certe ubi potue¬
rit. Adiuuabit me dominus. ut ubi
ego ep̃c sum: ille clericus esse non
possit. Audistis. audierunt. S spe¬

Expanded text:
facere, parum est ut dicam, non facere, parum est ut dicam, non mecum manebit, sed nec clericus erit. Dixeram enim, et scio me dixisse, ut si nollent suscipere socialem vitam mecum, non illis tollerem clericatum: sed seorsum manerent, et seorsum viverent, quomodo nossent, Deo viverent, et tamen ante oculos posui, quantum mali sit a proposito cadere. Malui enim habere caecos vel claudos, quam plangere mortuos. Qui enim hypocrita est, mortuus est. Quomodo ergo quicunque voluisset extra manere, et de suo vivere, non ei tollerem clericatum: ita modo, quia placuit illis, Deo propitio, socialis haec vita, quisquis cum hypocrisi vixerit, quisquis inventus fuerit habens proprium, non illi permitto, ut inde faciat testamentum, sed delebo eum de tabula clericorum. Interpellet contra me mille concilia, naviget contra me quo voluerit, sit certe ubi potuerit. Adjuvabit me Dominus, ut ubi ego episcopus sum, ille clericus esse non possit. Audistis? audierunt. Sed spe
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Qualem potest habere pb̃r.
qualem potest habere decenter
diaconus. et subdiaconus talem
uolo acciꝑe: quia incommune ac¬
cipio. Siquis meliorem ded̾it uen¬
do: qd̾ et facere soleo. Ut quando
ñ potest uestis esse cominunis. p̾¬
tium uestis possit esse commune.
uendo. et erogo pauꝑib. Si hoc
eum delectat᷑ ut ego habeam. ta¬
lem det de quo ñ erubescam. fa¬
teor enim uobis. De pretiosa ue¬
ste erubesco. quia non decet hanc
ꝓfessionem. non decet hanc am¬
monitionem. non decet hec mem¬
bra. non decet. hos canos. Etiam il¬
lud dico. si forte in nr̃a domo. in nr̃a
societate eger est aliquis. uł egritudi¬
nem in necesse sit eum ante horam
prandii reficere. non ꝓhibeo religio.¬
sos uł religiosas mutere eis qd eis
uidetur ut mittant. Prandium ta¬
men et cenam: extra nemo habebit.
Etce dico. audistis. audiunt. Qui ha¬
bere uoluerit ꝓprium. et de ꝓprio
uiuere. et contra ista p̾cepta nostra

Expanded text:
dare; qualem potest habere presbyter, dare; qualem potest habere presbyter, qualem potest habere decenter diaconus et subdiaconus, talem volo accipere, quia in commune accipio. Si quis meliorem dederit, vendo: quod et facere soleo, ut quando non potest vestis esse communis, pretium vestis sit commune, vendo et erogo pauperibus. Si hoc eum delectat, ut ego habeam; talem det, de qua non erubescam. Fateor enim vobis, de pretiosa veste erubesco, quia non decet hanc professionem, non decet hanc admonitionem, non decet haec membra, non decet hos canos. Etiam illud dico, si forte in nostra domo, in nostra societate aeger est aliquis, vel post aegritudinem, ut necesse sit eum ante horam prandii reficere, non prohibeo religiosos vel religiosas mittere eis quod videtur ut mittant. Prandium tamen et coenam extra nemo habebit. Ecce dico auditis? audiunt. Qui habere voluerit proprium et de proprio vivere et contra ista praecepta nostra
Abbreviated transcription (Latin):
exhortor frẽs mei si aliquid uultis
dericis dare. sciatis. quia nõ debetis¬
Omnib offerte qd uultis. offerte
de uoluntate ur̃a. Qd̃ cõmune erit.
distribuetur unicuiq sicut cuiq opꝰ
erat. Garofilatium attendite: et
om̃s habebimus. Ualde me delec¬
tat si ipsum fuerit p̾sepe nr̃m: ut
nos simus iumenta dei: uos ager
dei. Nemo det byrrum. lineam
tunicam. nisi in commune. De cõ¬
muni accepi et mͥ ipsi. Cum sciam
commune me uelle quicquid ha¬
beo. nolo talia offerat scĩtas ur̃a.
quib ego solus. quasi detentiꝰ utar.
Offeratur mͥ uerbi gr̃ã. byrrum
p̾tiosum. Forte decer ep̃m qͣmuis
non deceat augustinum. id est ho¬
minem pauꝑem. de pauꝑib natũ.
Modo dicturi sunt homines qͥa
mueni p̾tiosas uestes quas nõ pos¬
sem habere. uel in domo patͥs mei.
uł in illa seculari ꝓfessione mea.
non decet. Calem debeo. qualẽ pos¬
sim si non habuerit: fratri meo

Expanded text:
exhortor, fratres mei, si aliquid vultis exhortor, fratres mei, si aliquid vultis clericis dare, sciatis quia non debetiOmne offerte quod vultis, offerte de voluntate vestra. Quod commune erit, distribuetur unicuique prout cuique opus erit. Gazophylacium attendite, et omnes habebimus. Valde me delectat, si ipsum fuerit praesepe nostrum, ut nos simus jumenta Dei, vos ager Dei. Nemo det birrum, vel lineam tunicam, seu aliquid, nisi in commune. De communi accipiam mihi ipsi, cum sciam commune me velle habere quidquid habeo. Nolo talia offerat sanctitas vestra, quibus ego solus quasi decentius utar. Offeratur mihi, verbi gratia, birrum pretiosum. Forte decet episcopum, quamvis non deceat Augustinum, id est, hominem pauperem de pauperibus natum. Modo dicturi sunt homines, quia inveni pretiosas vestes, quas non potuissem habere vel in domo patris mei, vel in illa saeculari professione mea. Non decet. Talem debeo habere, qualem possum; si non habuerit, fratri meo
Abbreviated transcription (Latin):
meas. Et si fuerit tale ut sit nos ite¬
rum necesse purgare. respondebo ma¬
ledicis. respondebo detractorib. respor¬
debo incredulis. non nobis credentib
p̃positis suis. respondebo ut potero qd
dominus dederit. Interim modo. nõ
est necesse. quia nichil forte dicturi
sunt. Qui nos amant: libere gau¬
deant. Qui nos oderunt: tacite dole¬
bunt. Camen si linguas exeruerint.
sionem meam. non litem meã. Non
enim homines nominaturus sum
et dicturus ille hoc dixit. ille sic de¬
traxit. cũ fortasse etiam ad me falsa
quia et hoc potest fieri ꝑferantur.
Ueruintamen quetumq plata fue¬
rint. si oportere uidebitur lequar in¬
de caritati ur̃e. Ante oculos uestros
uolo sit uita nr̃a. Scio quia queren¬
te licentiam malefaciendi. querunt
sibi exempla maleuiuentium. & mul¬
tos infamant. ut socios inuenisse
faciamus. non habemus. Ante ur̃os
oculos sumus. Sullius aliquid de¬
sideramus. nisi bona oꝑa ur̃a. Et uos

Expanded text:
meas: et si tale fuerit, ut sit itemeas: et si tale fuerit, ut sit iterum necesse nos purgare, respondebo maledicis, respondebo detractoribus, respondebo incredulis, non nobis credentibus praepositis suis. Respondebo, ut potero, quod Dominus dederit. Interim modo non est necesse, quia nihil forte dicturi sunt. Qui nos amant, libere gaudebunt: qui nos oderunt, tacite dolebunt: tamen si linguas exercuerint sionem meam, non litem meam. Non enim homines nominaturus sum et dicturus, Ille hoc dixit, iste sic detraxit: cum fortasse etiam ad me falsa, quia et hoc potest fieri, perferantur. Verumtamen quaecunque perlata fuerint, si oportere videbitur, loquar inde charitati vestrae. Ante oculos vestros volo sit vita nostra. Scio quia quaerentes licentiam male faciendi, quaerunt sibi exempla male viventium et multos infamant, ut socios invenisse faciamus non habemus. Ante vestros oculos sumus, nullius aliquid desideramus, nisi bona opera vestra. Et vos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuturam. D lapides eius domus.
fabrice necessarii non fuerunt. qm̃
aliunde prouisi sunt. Domus ergo
ipsa sic remansit. Pensionem p̾stat
cat. in domum presbiterii ante domũ
mus pb̃ri. Alibi non habet domum.
ni etiam ꝓmisisse. ut ad uos perfer¬
rem quid egissem inter uos. fratrẽ
uidelicet et sororem filios ianuaria
ni pbri. quia orta inter illos fuerat
controuersia pecumaria. S tamen
sicut inter frẽs salua deo ꝓpitio ca¬
ritate ꝓmiseram ego audirem int̾
illos. et quicquid esset iudicando fi¬
nirem. Paraueram me iudicem.
S antequam iuidicarem: ipsi unde
iudicaturus fueram finerunt. Non
inueni unde uidicarem: s unde leta¬
rer. Ad quieuerunt omnino concor¬
diter uoluntati mẽe et consilio meo
ut pares essent in pecunia quam re
liquit pater eorum. eccłia renuntian¬
te post sermonem meum. Locuturi ft̃
homines. S et quodlibet homines
loquantur qualecumq aura flante.
ꝑduceretur inde aliquid ad aures

Expanded text:
profuturam; sed lapides ejus domus profuturam; sed lapides ejus domus fabricae necessarii non fuerunt, quoniam aliunde provisi sunt. Domus ergo ipsa sic remansit, pensionem praestacat: In domum presbyteri, ante domum mus presbyteri: alibi non habet domum; ni etiam promisisse, ut ad vos perferrem quid egissem inter duos, fratrem videlicet et sororem, filios Januarii presbyteri, quia orta inter illos fuerat controversia pecuniaria: sed tamen sicut inter fratres, salva, Deo propitio, charitate. Promiseram ergo audire, ut inter illos quidquid esset, judicando finirem. Paraveram me judicem: sed antequam judicarem, ipsi unde judicaturus fueram, finierunt. Non inveni unde judicarem, sed unde laetarer. Acquieverunt omnino concorditer voluntati meae et consilio meo, ut pares essent in pecunia, quam reliquit pater eorum, ecclesia renuntiante, post sermonem meum. Locuturi sunt homines. Sed et quodlibet homines loquantur, qualicunque aura flante perducetur inde aliquid ad aures
Abbreviated transcription (Latin):
sic se illi transigant quam iste iam
de seculo exierit. Numquid enĩ
cum obierit ip̃se illis dispensatu¬
rus est aliquid. Melius est ut ui¬
deant illos bene uersantes regente
deo. in disciplina xp̃i sic uiuentes:
ut de illis tantummodo gaudeat.
Non eorum necessitatib occupetur. Pe¬
cuniam non habet: quam suam dice¬
re possit. Habebat xenodoxium edi¬
ficandum: qd̾ modo uidetis edificatũ
Ego illi inunxi: ego iussi. Obtem¬
perauit mͥ libentissime: et sicut ui¬
detis operatus est. Quomodo meo
uissu ettam basilicam ad octo mar¬
tyres fabricauit. de his que ꝑ uos d̾s
donat. Cepit enim de pecuma que
desiderantes oꝑa sua in celo scribi.
adiuuerunt ꝓͥut quisq uoluit et fa¬
bricauit. Opus ante oculos habemꝰ.
Omnis homo quid factum sit ui¬
det. De pecunia quia non habet. mͥ
credat. Dentem compescant: ne fran¬
gant. Emerat de ipsa pecunia xeno¬
doxii quanidam domum in carraria
quam sibi existimabat ꝓpter lapides

Expanded text:
sic se illi transigant, quasi iste jam sic se illi transigant, quasi iste jam de saeculo exierit. Numquid enim cum obierit ipse, illis dispensaturus est aliquid? Melius est ut videat illos ibi bene conversantes, et regente Deo in disciplina Christi sic viventes, ut de illis tantummodo gaudeat, non eorum necessitatibus occupetur. Pecuniam non habet, quam suam dicere possit: habebat xenodochium aedificandum, quod modo videtis aedificatum. Ego illi injunxi, ego jussi. Obtemperavit mihi libentissime, et sicut videtis, operatus est: quomodo meo jussu etiam basilicam ad octo Martyres fabricavit, de his quae per vos Deus donavit. Coepit enim de pecunia quae desiderantes opera sua in coelo scribi, adjuverunt prout quisque voluit, et fabricavit. Opus ante oculos habemus: omnis homo quid factum sit videt. De pecunia, quia non habet, mihi credant, dentem compescant, non frangant. Emerat de ipsa pecunia xenodochii quamdam domum in Carraria, quam sibi existimabat propter lapides
Abbreviated transcription (Latin):
qui forte nescitis. Nam ur̃m pluri¬
mi sciunt pb̃rm leporium. qͣmuis
scł̃i natalib clarum. et apud suos
honestissimo loco natum. tamen
iam deo seruientem. cunctis que
habebat relictis. in opem suscepi.
Non quia nichil habuit: s quia
iam fecerat qd̃ lectio ista ꝑsuadet.
Hic non fecit: s nos scimus & ubi
fecit. Unitas xp̃i est. eccłia una
est. Ubicumq fecit opus bonum.
ꝑtinet et ad nos si congaudeamus.
Hortus est unus ubi nostis. ubi
monasterium suum constituit. qͥa
et ipsi deo seruiunt. Ille hortus
eccłiam non ꝑtinet: nec ad ipsum.
Et ad quem dixerit aliquis. ad il
lud qd̾ ibi est monasterium. S qd̾
uerum est usq ad hoc tempus cu¬
ram pro illis ita gerebat: ut sump¬
ticulos quib sustentantur apud se
haberet. et eis ipse ut debebatur im¬
penderet. S ne ꝓpter hoc daretur
locus hominib suspitiones suas
reddentib. et uentrem ñ implen¬
tib. hoc placuit et mͥ et ipsi. ut

Expanded text:
qui forte nescitis: nam et vestrum pluriqui forte nescitis: nam et vestrum plurimi sciunt. Praesbyterum Leporium, quamvis saeculi natalibus clarum, et apud suos honestissimo loco natum, tamen jam Deo servientem, cunctis quae habebat relictis, inopem suscepi. Non quia nihil habuit, sed quia jam fecerat quod lectio ista persuadet. Hic non fecit, sed nos scimus et ubi fecit. Unitas Christi est, ecclesia una est. Ubicunque fecit opus bonum, pertinet et ad nos, si congaudeamus. Hortus est unus, ubi nostis ibi monasterium suis constituit, quia et ipsi Deo serviunt. Ille hortus ad ecclesiam non pertinet, nec ad ipsum. Et ad quem? dixerit alud quod ibi est monasterium. Sed quod verum est, usque ad hoc tempus curam pro illis ita gerebat, ut sumpticulos, quibus sustentantur, apud se haberet, et eis ipse, ut videbatur, impenderet. Sed ne propter hoc daretur locus hominibus, suspiciones suas rodentibus, et ventrem non implentibus, hoc placuit et mihi et ipsi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quidem in monasterio uiuentes. qͦs
tamen gestis eccl̃asticis manu missu¬
rus est hodie. Nemo ergo dicat di¬
ues est. nemo existimet. nemo ma¬
le loquatur. nemo se ipsum et ani¬
mam suam suis dentib lanet. Pe¬
cuniam nullam habet seruatam.
Ytinam. quam debet restituat. Ce¬
teri. idest subdiacones pauꝑes sunt.
deo ꝓpitio miscłiam dei expectant.
Unde et ipsi faciant non habent.
Nullas habentes facultates. finie¬
runt mundi cupiditates. Uiuunt
nobiscum in societate communi.
Nemo eos distinguit ab eis qui
aliquid attulerunt. Caritatis uni¬
tas. p̾ponenda est terrene commo¬
do hereditatis. Restant presbiteri.
Sic enim ad eos gradatim ascen¬
dere uolui. Cito dixerim. pauꝑes
dei sunt. Nichil ad domum societa¬
tis nr̃e attulerint. nisi ipsam qua
naichil est carius caritatem. Uerun¬
tamen qm̃ scio natos fuisse rumo¬
res de diuitiis ipsorum. non a me ad
aliquid compellendi s uobis meo
sermone purgandi sunt. Uobis dico.

Expanded text:
quidem in monasterio viventes, quos quidem in monasterio viventes, quos tamen gestis ecclesiasticis manumissurus est hodie. Nemo ergo dicat, Dives est, nemo existimet, nemo male loquatur, nemo seipsum et animam suam suis dentibus laniet. Pecuniam nullam habet servatam, utinam quam debet restituat. Caeteri, id est subdiacones, pauperes sunt; Deo propitio, misericordiam Dei exspectant. Unde ipsi faciant, non habent: nullas habentes facultates, finierunt mundi cupiditates. Vivunt nobiscum in societate communi. Nemo eos distinguit ab eis qui aliquid attulerunt. Charitatis unitas praeponenda est terrenae commodo haereditatis. Restant presbyteri: sic enim ad eos gradatim ascendere volui. Cito dixerim, pauperes Dei sunt, nihil ad domum societatis nostrae attulerunt, nisi ipsam, qua nihil est charius, charitatem. Verumtamen quoniam scio natos fuisse rumores de divitiis ipsorum, non a me ad aliquid compellendi, sed vobis meo sermone purgandi sunt. Vobis dico,
Abbreviated transcription (Latin):
homines matri eiꝰ hoc displiceret
et diceret. inductum a me fuisse
adolescentem. ut bona eius paterna
consumerem. et eum egentem re¬
linquerem. Ideo eius uolui pecuni¬
am in illa possessione seruari. ut si
aliquid qd̾ deus auertat aliter qͣm
uolumus euenisset: redderetur uil¬
la. ne culparetur ep̃i fama. Scio em̃
quantum uobis sit necessaria fama
mea : Nam mͥ sufficit conscientia
mea. Emit etiam spatium ab ista
postera eccł̃ia notum uobis et sua
pecunia edificauit domum: et hoc
nostis. Ante paucos dies priusqͣm
biscum: eam donauit eccłie. Expec¬
tabat enim ut eam ꝑficeret. et ꝑfec¬
tam donaret. Fabricandi autem do¬
mum necessitas illi nulla erat. nisi
quia cogitauit matrem suam huc
esse uenturam.Si ante uenisset:
in re filii sui habitaret modo si ue¬
nerit. in opere filii sui habitabit. Te¬
stimonium eius ꝑhibeo. pauꝑ reman¬
sit: s in caritatis possessione ꝑmansit.
Aliqui seruuli ei reliqui fuerant iam

Expanded text:
homines, matri ejus hoc displiceret, homines, matri ejus hoc displiceret, et diceret inductum a me fuisse adolescentem, ut bona ejus paterna consumerem, et eum egentem relinquerem. Ideo volui ejus pecuniam in illa possessione servari, ut si aliquid quod Deus avertat aliter quam volumus evenisset, redderetur villa, ne culparetur episcopi fama. Scio enim quantum vobis sit necessaria fama mea. Nam mihi sufficit conscientia mea. Emit etiam spatium ab ista postea ecclesia, notum vobis; et sua pecunia aedificavit domum, et hoc nostis. Ante paucos dies, priusquam biscum, eam donavit ecclesiae. Exspectabat enim ut eam perficeret, et perfectam donaret. Fabricandi autem domum necessitas illi nulla erat, nisi quia cogitavit matrem suam huc esse venturam. Si ante venisset, in re filii sui habitaret: modo si venerit, in opere filii sui habitabit. Testimonium ei perhibeo: pauper remansit, sed in charitatis possessione permansit. Aliqui servuli ei reliqui fuerant, jam
Abbreviated transcription (Latin):
eus lucent coram oculis nr̃is. De oꝑe
eius expensam pecuniam. memoriam
scĩ martyris habemus. De pecunia
sua emit etiam possessionem ex con¬
silio meo. Nam ipsam pecumam
uolebat ꝑ manus meas erogari: si¬
cuti mͥ placeret. Ego si pecunie aui¬
dus essem. aut necessitates ipsas
meas quas ꝓ pauꝑib habeo. in hac
causa plus curarem pecuniam ac¬
ciperem. Quare dicit aliquis. qͥa
possessio illa que ab illo empta et
eccłie donata est. adhuc nichil p̾stat
eccłie: minus enim habebat ad pre¬
cium. Et quia mutuatus fuerat
hoc de eius adhuc fructib reddit᷑.
Homo sum senex. Quantus mͥ
de illa possessione potest fructibus
accedere: Numquid ꝓmitto mͥ
tot annos esse uicturum. donec su¬
um p̾cium illa ꝑsoluat: Qd̃ ergo
iux diu partib reddit. de proximo
haberem totum si acciꝑe uoluissẽ.
Non feci alud attendi. fateor enim
uobis. Et ipsi suspecta mͥ adhuc eiꝰ
etas fuit. et uerebar ne forte ut st̃

Expanded text:
ejus lucent coram oculis nostris: de opere ejus lucent coram oculis nostris: de opere ejus et expensa pecunia memoriam sancti martyris habemus. De pecunia sua emit etiam possessionem ex consilio meo. Nam ipsam pecuniam volebat per manus meas erogari, sicut mihi placeret: ego si pecuniae avidus essem, aut necessitates ipsas meas, quas pro pauperibus habeo, in hac causa plus curarem, pecuniam acciperem. Quare? dicit aliquis: quia possessio illa, quae ab illo empta, et ecclesiae donata est, adhuc nihil praestat ecclesiae. Minus enim habebat ad pretium. Et quia mutuatus fuerat, hoc de ejus adhuc fructibus redditur. Homo sum senex: quatenus mihi de illa possessione potest fructus accedere? Nunquid promitto mihi tot annos esse victurum, donec suum pretium illa persolvat? Quod ergo vix diu partibus reddit, de proximo haberem totum, si accipere voluissem. Non feci, aliud attendi. Fateor enim vobis, et ipsa suspecta mihi adhuc ejus aetas fuit: ac verebar, ne forte, ut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem non sua pecunia quam nõ
habebat. s ex collatione religiosoꝵ
uiroꝵ quos m querenti etiam no¬
minans indicauit. De ipso non pos¬
sunt dicere quid fecerit aut quid
disponat. nisi quia totum et ipse
in mea posuit uoluntate. ut quic¬
quid ipse uellem: hoc inde fieret
S habet quasdam causas cũ ma¬
tre sua. quarum causarum me in¬
dicem poscit. ut cum ille cause
fuerint terminate: fiat de ipsa
domo qd ego uoluero. Quid autẽ
uelle potero d̾o regente nisi qd̃ iu¬
sticia iubet. et pietas postulat: ha¬
bet etiam in patria sua aliqͦs agel¬
los. Disponit eos sic distribuere. ut
etiam illic in ip̃so loco posite. pauꝑi
largiatur eccłie. Diaconus hyppom̃i¬
ensis. homo pauꝑ est. Quĩd alicui est¬
conferat: non haber. Tamen de labo.¬
rib suis antequam clericus esset. eme¬
rat aliquos seruulos. Hodie illos in
conspectu ur̃o manumissurus est.
Episcopalib gestis. Diaconus hera¬
clius ante ur̃os cculos uersatur. oꝑa

Expanded text:
autem, non sua pecunia, quam non autem, non sua pecunia, quam non habebat, sed ex consolatione religiosorum virorum, quos mihi quaerenti etiam nominans indicavit. De ipsa non possum dicere quid fecerit, aut quid disponet, nisi quia ipse totum in mea posuit voluntate, ut quidquid ipse vellem, hoc inde fieret. Sed habet quasdam causas cum matre sua, quarum causarum me judicem poscit: cum illae causae fuerint terminatae, fiat de ipsa domo quod ego voluero. Quid autem velle potero, Deo regente, nisi quod justitia jubet et pietas postulat? Habet etiam in patria sua aliquos agellos: disponit eos sic distribuere, ut etiam illic in ipso loco positae pauperi largiatur ecclesiae. Diaconus Hipponensis homo pauper est: quid alicui conferat, non habet: tamen de laboribus suis, antequam esset clericus, emerat aliquos servulos, hodie illos in conspectu vestro manumissurus est episcopalibus gestis. Diaconus Eradius ante vestros oculos versatur; opera
Abbreviated transcription (Latin):
eius sunt quedam in xp̃i adiuto¬
rio cito finienda. ut et ipse faciat
qd̾ dei seruum decet. qd̾ ipsa profes¬
sio. et ista exigit lectio. Diaconus
faustinus sicut pene om̃s nostis.
hic de militia seculi ad monasteriũ
conuersus est. Hic baptizatus: inde
diaconus ordinatus. S qͥa exiguũ
est. quia uidetur possidere sicut iu¬
ris periti loquuntur. iuire non cor¬
pore reliquerat illud. et ab eius fra¬
trib est tenebatur. Numquam
inde cogitauit. ex quo conuersus est.
Nec ipse aliquid quesiuit a fratrib
suis: nec ab illo aliquid est quesitũ.
Modo quia uentum est ad hunc
articulum temporis. cum consilio
meo diuisit ipsam rem. et dimidiã
donauit fratrib suis. dimidiam ec¬
clesie pauꝑi. in loco eodem constituit
Diaconus seuerus sub qua dei disci¬
plina et flagello sit nostis. Lum̃
tamen non ꝑdidit mentis. Uuam
domum hic emerat ꝓꝑter mauem.
et sororem suam. quãs de sua patria
huc desiderabat adducere. Emerat

Expanded text:
ejus sunt quaedam, in Christi adjutoejus sunt quaedam, in Christi adjutorio cito finienda, ut et ipse faciat quod Dei servum decet, et quod ipsa professio et ista exigit lectio. Diaconus Faustinus sicut pene omnes nostis hic de militia saeculi ad monasterium conversus est, hic baptizatus, inde diaconus ordinatur. Sed quia exiguum est quod videtur possidere, sicut juris periti loquuntur, jure, non corpore, reliquerat illud, et ab ejus fratribus tenebatur. Nunquam inde cogitavit, ex quo conversus est, nec ipse aliquid quaesivit a fratribus suis, nec ab illo aliquid est quaesitum. Modo quia ventum est ad hunc articulum temporis, cum consilio meo divisit ipsam rem: et dimidiam donavit fratribus suis, dimidiam Ecclesiae pauperi in loco eodem constitutae. Diaconus Severus sub qua Dei disciplina et flagello sit, nostis: lumen tamen non perdidit mentis. Unam domum hic emerat propter matrem et sororem suam, quas de sua patria huc desiderabat adducere. Emerat
Abbreviated transcription (Latin):
lantur qui sunt in ꝓposito sanctita¬
tis quousq in hac uita degunt. scͥp¬
tum est enim et hoc apłs loquitur.
Quisquis autem suis et maxime
domesticis non ꝓuidet: fidem dene¬
gat. et est infideli deterior. Hec au¬
tem mancipia sunt ei similit̾ cũ
fratre communia: nondum diui.¬
sa.Disponit ea manu mittere non
potest. antequam diuidantur. Qd
enim: ad que ꝑtinent adhuc igno¬
rat. Ad ipsum sane quia ad maio
rem ꝑtinet diuisio. et ad fratrem
eius electio: et ipse frater eius do
seruit. Subdiaconus est cum scõ
fratre meo et coep̃õ seuero. in eccłia
mileuitana. Hõc agitur. Hoc sine
dilatione ꝑagendum est: ut illi ser¬
uuli diuidantur manumutant᷑.
et sic det eccł̃ie ut eoꝵ excipiat ali¬
mentum. Nepos autem meus
ex quo conuersus est et mecum es¬
se cepit. impediebatur et ipse aliqͥd
de agellulis suis agere. uita usu.¬
frutuarie matris sue hoc anno de¬
functa est. Inter ipsum et sorores

Expanded text:
lantur qui sunt in proposito sanctitalantur qui sunt in proposito sanctitatis, quousque in hac vita degunt. Scriptum est enim, et hoc Apostolus loquitur: Quisquis autem suis, et maxime domesticis, non providet, fidem denegat, et est infideli deterior . Adhuc autem mancipia sunt ei similiter cum fratre communia, nondum divisa. Disponit ea manumittere: non potest antequam dividantur. Quid enim ad se pertineat, adhuc ignorat. Ad ipsum sane, quia major est, pertinet divisio et ad fratrem ejus electio: et ipse frater ejus Deo servit, et subdiaconus est cum sancto fratre meo, et coepiscopo Severo in ecclesia Milevitana. Hoc agitur, hoc sine dilatione peragendum est, ut illi servuli dividantur, et manumittantur, et sic det Ecclesiae, ut eorum excipiat alimentum. Nepos autem meus, ex quo conversus est, et mecum esse coepit, impediebatur et ipse aliquid de agellulis suis agere invita usufructuaria matre sua, quae hoc anno defuncta est. Inter ipsum et sorores
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. et qd̾ habuit quomodo uoluit
disposuit et reliquit. Certe omnia
ibi sunt communia:certe nemo
dicit aliquid suum. Sub his uer¬
bis quid ageret laudator m̃s: Non¬
ne os eius quasi plumbo opilaret
ille detractor: Nonne illum lau¬
dasse peniteret. nonne reuerentia
ꝑfusus. et illius sermone confusus.
uł nobis uł testatori illi maledic̾et:
Hec fuit necessitas: ut ad istam di¬
ligentiam ueniremus. Nuntio er¬
go uobis unde gaudeatis. Omnes
frẽs et clericos meos qui mecum
habitant p̾sbiteroᷤ. diaconos. sub¬
diaconos. et patrici Ium nepotem
meum. tales inueni. quales deside¬
raui. S quia de sua qualicumq
pauptate qd statuerant. nondum
fecerunt: hii duo sunt. Ualens subdi
inde uiuebat. Expectabatur in illo
et iam legitime etatis accessus. ut
qd̃ faceret. firmissime faceret. Non¬
dum autem fecit. quia ipsos agel¬
los habet cum fratre suo communes
et sub indiuisos possident. Si autẽ
eos cupit eccłie conferre ut inde a¬

Expanded text:
fecit, et quod habuit, quomodo voluit, fecit, et quod habuit, quomodo voluit, disposuit et reliquit? Certe omnia ibi sunt communia, certe nemo dicit aliquid suum. Sub his verbis quid ageret laudator meus? Nonne os ejus quasi plumbo oppilaret ille detractor? nonne illum laudasse poeniteret? nonne reverentia perfusus, et illius sermone confusus, vel nobis, vel testatori illi malediceret? Haec fuit necessitas, ut ad istam diligentiam veniremus. Nuntio ergo vobis unde gaudeatis. Omnes fratres et clericos meos, qui mecum habitant, presbyteros, diaconos, subdiaconos, et Patricium nepotem meum, tales inveni, quales desideravi. Sed sunt qui de sua qualicunque paupertate quod statuerant, nondum fecerunt. Hi sunt, Valens subdiainde vivebat. Exspectabatur in illo etiam legitimae aetatis accessus, ut quod faceret firmissime faceret. Nondum autem fecit, quia ipsos agellos habet cum suo fratre communes, et subindivisos eos possident. Sic autem eos cupit Ecclesiae conferre, ut inde a
Abbreviated transcription (Latin):
des apostolorum. distribuebant᷑
autem uniciiq ꝓut cuiq opus
erat. Cumq ep̃c legeret: dixit. Au¬
distis quid uelimus: oratẽ ut pos¬
simus. Contigit autem quedam
necessitas: ut̃ hec diligentius age¬
rem. Qm̃ sicut iam nostis pb̃r in
nr̃a societate constitutus. quali soci-¬
tati ꝑhibet testimonium lectio. Quã
modo cum recitaremus audistis. mo¬
riens testamentum fecit: quia ha¬
buit unde faceret. Erat qd̃ diceret
suum. cum mea societate iuueret.
ubi nemim licebat dicere aliquid
suum. s esse illis omnia commnu¬
nia. Siquis dilector et laudator
nr̃ apud detractorem nr̃m p̾dicaret
istam societatem. et diceret cum ep̃o
augustino sic uiuunt omnes coha¬
bitatores eius. quomodo scriptũ est
in actib apostolorum: continuo ille
detractor caput mouens. dentem ꝓ¬
mouens diceret. Ita uero sic tibi u¬
uiur quomodo dicis. Quare men¬
tiris: quare falsa laude honoras in¬
dignos: Sonne ibi modo in eoꝵ
societate positus pbr testamentum

Expanded text:
orum, distribuebatur autem singulis, prout cuique opus erat. Cumque episcopus legisset, dixit: Audistis quid velimus, orate ut possimus. Contigit autem quaedam necessitas, ut haec diligentius agerem. Quoniam sicut jam nostis, presbyter in nostra societate constitutus, quali societati perhibet testimonium lectio, quam modo cum recitaremus, audistis; moriens testamentum fecit, quia habuit unde faceret. Erat quod diceret suum, cum in ea societate viveret, ubi nemini licebat dicere aliquid suum, sed esse illis omnia communia. Si quis dilector et laudator noster apud detractorem nostrum praedicaret istam societatem, et diceret, Cum episcopo Augustino sic vivunt omnes cohabitatores ejus, quomodo scriptum est in Actibus apostolorum, continuo ille detractor caput movens, dentem promovens, diceret: Ita vero, sic ibi vivitur quomodo dicis? Quare mentiris? quare falsa laude honoras indignos? Nonne ibi modo in eorum societate positus presbyter testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
tiis. aut exorbitando ydoloꝵ cultib
aut heresum errorib implicatur.
Quia ergo sicut scriptum est corpꝰ
qd corrumpitur aggrauat animã.
et depͥmit terrena in habitatio sen¬
sum multa cogitantem. et fragili¬
tas humana post baptismi grãm
peccatoꝵ sordidatur illecebris. ea¬
demq peccata baptismatis iteratio¬
ne nequaqͣm deleri possunt. necesse
est ut penitentie lamentis. et ele¬
mosinarum largitionib. & cete.¬
ris bonoꝵ operum exsecutionib
qͣm celerrime deleri ꝓcurent᷑. Et
quia unus est pater nr̃ et magister
& dñs. una fides. unum baptisma.
una mater scã eccłia. instanter et
iugilanter ab omnib certandum
est quam qͣm diuersoꝵ donoꝵ mo¬
dis eurratur. qualiter una ad scãm
et suꝑnam ierłm matrem nr̃am
tendamus. quo sine fine cum dño
iuiuere mereamur. Illud quoq scien¬
dum quia quanto quisq se in p̾senti
seculo ꝓ. xp̃i amore abiectiorem fece¬

Expanded text:
tiis, aut a fide exorbitando, idolorum cultibus, tiis, aut a fide exorbitando, idolorum cultibus, aut haeresum erroribus implicatur. Quia ergo, sicut scriptum est , corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, et fragilitas humana post baptismi gratiam peccatorum sordidatur illecebris, eademque peccata baptismatis iteratione nequaquam deleri possunt: necesse est ut poenitentiae lamentis, et eleemosynarum largitionibus, et caeteris bonorum operum exsecutionibus, quam celerrime deleri procurentur. Et quia unus est pater noster, et magister et Dominus, una fides, unum baptisma, una mater sancta Ecclesia, instanter et vigilanter ab omnibus certandum est, quanquam diversorum donorum modis curratur, qualiter una ad sanctam et supernam Jerusalem matrem nostram tendamus, quo sine fine cum Domino vivere mereamur. Illud quoque sciendum quia quanto quisque se in praesenti saeculo pro Christi amore ab jectiorem fece
Abbreviated transcription (Latin):
merare studiumus. qui insipient
asserunt solos monachos artam sec¬
tari debere uitam. Cum utiq dñs
artam et angustam uiam dicat es¬
se. que ducit ad uitam. Et nemo
nisi ꝑ eam in uitam ingredi pos¬
sit eternam. Non solum igit᷑ mo¬
nachis et dericis: uerum etiam om¬
nib qui xp̃ĩano censentur uocabu¬
lo. ꝑ hanc artam et angustam in¬
trandum est uam. Quid ergo
artius quam id qd̃ precipitur. diligi¬
te inimicos ur̃os. et nolite resistere
malo. et qui irascitur fratri suo re¬
us erit uidicio. et qui uiderit mu¬
lierem ad concupiscendum eam:
iam mechatus est in corde suo. et te¬
teratalia. Hec quippe arta sunt: s
saluberrima. Et quanto artiora:
tanto potiora et eminentiora. O por
mus. in nouitate uite ambulare.
semꝑq ante oculos ponere pactum
qd̃ cum deo in baptismate fecimus.
ubi abrenuntiauimus sathane et
omnib pompis eius. et omnib oꝑib
eius. Qd̃ pactum tunc irritum fit.
cum infidelis quis ꝑmanendo in ui¬

Expanded text:
merare studuimus, qui insipienter merare studuimus, qui insipienter asserunt solos monachos arctam sectari debere viam, cum utique Dominus arctam et angustam viam dicat esse quae ducit ad vitam, et nemo nisi per eam in vitam ingredi possit aeternam. Non solum igitur monachis et clericis, verum etiam omnibus qui Christiano censentur vocabulo, per hanc arctam et angustam intrandum est viam. Quid ergo arctius, quam id quod praecipitur. Diligite inimicos vestros, et, nolite resistere malo, et, qui irascitur fratri suo, reus erit judico, et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo , et caetera talia? Haec quippe arcta sunt, sed saluberrima: et quanto arctiora, tanto potiora et eminentiora. Oportemus, in novitate vitae ambulare, semperque ante oculos ponere pactum quod cum Deo in baptismate fecimus, ubi abrenuntiavimus Satanae, et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus. Quod pactum tunc irritum fit, cum in fide quis permanendo, vi
Abbreviated transcription (Latin):
nis fornicator aut immundus. aut
auarus: non habet hereditatem in
regno xp̃i et dei. Item idem. Imita¬
tores mei estote: sicut et ego xp̃i. Itẽ
ĩdem. Pacem seqͥmini cum omnib
et scĩmoniam: sine qua nemo uide¬
bit deum. Item idem ad tymotheum
Discedat inquit omnis ab miqͥtate:
iohannes ait. Nolite dilig̾e mun¬
dum: neq ea que in mundo sunt.
Quia siquis diligit mundum: non
est caritas patris in eo. Item idem. Qͥ
dicit se in xp̃o manere: debet qͦmodo
ipse ambulauit et ipse ambulare.
Item ipse. Omnis qui odit fratrem
suum: homicida est. Et omnns ho¬
micida non habet uitam eternam
in se manentem. Iacobus autẽ apłs
ait. Quicumq uoluerit amicus
esse seculi huius: inmicus dei con¬
stituetur. Multa quidem et innum̾a
legalia ꝓphetica et euuangelica atq
apłica poterant ꝓferri documenta.
Quib infatigabiliter atq excusa¬
biliter deuotio famulari debet xp̃ia¬
na. S ꝓpter eos quos supramemo¬
rauimus hec pauca breuiter annu¬

Expanded text:
nis fornicator, aut immundus, aut avarus, non habet haereditatem in regno Christi et Dei . Item idem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Item idem: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Dominum . Item idem ad Timotheum: Discedat, inquit, omnis ab iniquitate, us quoque Joannes ait: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt: quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Item idem: Qui dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare . Item ipse: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est: et omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem . Jacobus autem apostolus ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur Multa quidem et innumera legalia prophetica, et evangelica, atque apostolica poterant proferri documenta, quibus infatigabiliter atque inexcusabiliter devotio famulari debet Christiana: sed propter eos quos supra memoravimus, haec pauca breviter annu
Abbreviated transcription (Latin):
diuiti. Si inquit uis ad uitam ingre¬
di: serua mandata. Id est non homici¬
dium facies. non adulterabis. non
furtum facies. non falsum testimo¬
nium dices: non concupisces rem
proxum tui. Honora patrem tuũ
et matrem. Et diliges proximum
tuum sicut te ipsum. Et cuidam le¬
gis doctori se interroganti: qd̵ esset
mandatum magnum in lege: ait.
Diliges dñm deum tuum ex toto
corde tuo. et ex tota anima tua: et
ex tota mente tua. Hoc est maximũ

Expanded text:
diviti: Si, inquit, vis ad vitam ingrediviti: Si, inquit, vis ad vitam ingredi, serva mandata, id est, non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui; honora patrem tuum et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum . Et cuidam legis doctori, se interroganti, quod esset mandatum magnum in lege, ait: Diliges Dominum Deum tuum ex toto cordetuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua: hoc est maximum
Abbreviated transcription (Latin):
bis thesauros in celo: ubi nec erugo
nec tinea demolitur. Item. Atten¬
dite uobis. ne forte grauentur cor¬
da ur̃a in crapula et ebrietate: et
curis huiꝰ uite. Item. Dico autem
nobis: nolite resistere malo. Et di¬
ligite mimicos ur̃o: et benefacite
hĩs qui uo oderunt. Et orate pro
ꝑsequentib et calumpniantib uos.
Item. Omnis qui irascitur fratri suo:
reus erir gehenne ignis. Item. Noli¬
te iurare neq ꝑ celum. neq ꝑ terrã.
Sit autem sermo ur̃ est: non. non.
Item. Omne u̾bum otiosum qd locuti
fuerint homines: reddent de eo ratio¬
nem in die iudicii. Item. Siquis te ꝑ¬
cusserit in dextera maxilla: prebe ei
et alteram. Item. Estote ergo miseri¬
cordes: sicut et pater ur̃ misericors
est. Item. Si peccauerit in te frater
miseritis hominib de cordib ur̃is:
nec pater ur̃ celestis dimitter uobis pec¬
cata ur̃a. Item. Querite primũ reg¬
num dei et iusticiam eius: et hec om¬
nia adicientur uobis. Et cuidam

Expanded text:
bis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur . Item: Attendite vobis, ne forte graventur cordavestra in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae . Item: Dico autem vobis: Nolite resistere malo; et: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui vos oderunt, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Item: Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit gehennae ignis. Item: Nolite jurare, neque per coelum, neque per terram. Sit autem sermo vester, Est est, Non non . Item: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Item: Si quis te percusserit in dextera maxilla, praebe illi et alteram . Item: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Item: Si peccaverit in te frater miseritis hominibus de cordibus vestris, nec Pater vester coelestis dimittet vobis peccata vestra. Item: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis . Et cuidam
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Item. Idem. Patientes estote: ad
omnes: nequis malum ꝓ malo alicui
reddat. Sed semꝑ qd̃ bonum est. sec¬
tamini inuicem et in omnes. Hec est
enim uoluntas dei. Omnia autem
probate qd̵ bonum est tenete: ab om¬
ni spetie mala abstinete uos. Item
ĩdem. Mortificate membra ur̃a que
sunt suꝑ terram. Fornicationem. un¬
mundiciam. libidinem. concupiscen¬
tiam malam: et auariciam. Item dici¬
tur. Nunc autem deponite et uos iram.
indignationem. malitiam. blasphemi-¬
am. et turpis sermo de ore ur̃o non ꝓce¬
dat. Item ipse. Induite uos iuscera mi¬
sericordie. benignitatem. humilitatẽ.
modestiam. parientiam. supportantes
inuicem. Item idem. Si conresurrexi¬
stis cum xp̃o que sursum sunt que¬
rite. Item idem. Estote inuicem benig¬
ni. misericordes. donantes iuicem. si¬
cut et d̾s in xp̃o donauit uobis. Item.
idem. Omnis amaritudo. et ira. et in¬
dignatio. et clamor. et blasphemia.
tollatur a uobis: cum omni malitia.
Item. idem. fornicatio et ominis im¬

Expanded text:
tes estote ad omnes, videte ne quis malum pro malo alicui reddat, sed semper quod bonum est sectamini invicem et in omnes. Haec enim est voluntas Dei. Omnia autem probate, quod bonum est tenete, ab omni specie mala abstinete vos . Item idem: Morificate membra vestra, quae sunt super terram: fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam . Item idem: Nunc autem deponite et vos iram, indignationem, malitiam, blasphemiam, et turpis sermo de ore vestro non procedat. Item idem: Induite vos viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam, patientiam, supporinvicem. Item idem: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite Item idem: Estote invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit vobis . Item idem: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis, cum omni malitia . Item idem: Fornicatio, et omnis im
Abbreviated transcription (Latin):
quantum est anima in hoc corpore
et qualescumq uires suppetunt:
in uerbo dei seruiant uobis. Amen.¬
Item sermo secundus. de uita et morib¬
hodie de nobis ipsis sermo red¬
dendus est. Qd̃ enim ait apostolus.
spectaculum facti sumus mundo et
angelis et hominib. Qui nos amant.
querunt qd̾ laudent in nobiꝰ. Qui au¬
tem nos oderunt. detrahunt nobis.
Nos autem in utroq medio consti¬
.tũti. adiuuante domino deo nostro
et uitam nr̃am. et famam nr̃am sic
custodire debemus: ut non erubescart
detractorib laudatores. Quomodo
autem uiuere uelimus. quomodo
deo ꝓpitio iam uiuamus. quamuis
de scriptura scã multi nouernis. ta¬
men ad commemorandos uos ipsa de
libro actuum apłoꝵ uobis lectio re¬
citabitur. ut uideatis ubi descripta
sit forma: quam desideramꝰ implere.
Dum ergo recitatur. uos intentissi
mos uolo. ut post eius recitationem
qd̃ institui. loquar dño donante in¬
tentioni ur̃e. Cumq diaconꝰ lazarus

Expanded text:
quantum inest anima in hoc corpore, quantum inest anima in hoc corpore, et qualescumque vires suppetunt, in verbo Dei serviam vobis. SERMO CCCLVI . De Vita et Moribhodie de nobis ipsis sermo reddendus est. Quia enim, ut ait Apostolus, Spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et hominibus , qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Domino Deo nostro, et vitam nostram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos intentissimos esse volo, ut post ejus recitationem, quod constitui loquar, Domino donante, intentioni vestrae. Cumque diaconus Lazarus
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatem simulandi. Scio qͦmodo
homines ament clericatum. Nemini
eum tollo. Nolenti mecum commu¬
niter uiuere: habet dm̃ qui metum
manere uult. Si paratus est pasci
a deo ꝑ eccł̃iam. ipsius non habere
aliquid ꝓprium. s aut erogare pau¬
perib. aut in communem mittere.
maneat mecum. Qui hoc non uult.
habeat libertatem: s uideat utrum
habere possit felicitatis eternitatem.
ro enim bona: qd̃ omnes mͥ libenter
obediant. Et inuenturus sum aliqͦs
habere aliquid. nisi aliqua necessi¬
tate religionis: non occasione cupi¬
ditatis. Qd̃ er  go egero. post epipha¬
niam caritati ur̃e in dñi uoluntate
nuntiabo. Et quomodo litem fimero
inter duos fres filios pb̾it ianuari.
non uobis tacebo. Multa locutus sum.
Date ueniam loquaci senectuti: s timi¬
de infirmitati. Ego sicut uidetis ꝑ eta¬
tem modo senui: ꝑ infirmitatem cor¬
poris olim sum senex. Tamen si deo
placet qd dixi modo: ipse dat uires.
Non uos desero. Orate pro me ut

Expanded text:
cessitatem simulandi. Scio quomodo cessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum: nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere. Habet Deum, qui mecum manere vult. Si paratus est pasci a Deo per Ecclesiam ipsius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat utrum habere possit felicitatis aeternitatem.ro enim bona. Omnes mihi libenter obediunt: nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero post Epiphaniam, Charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo; et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam loquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui, sed per infirmitatem corporis olim sum senex. Tamen si Deo placet, quod dixi modo, ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut