comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatus. Lib̃ uͦ diuine sapientie. qui ẽ ab et̾no
scͥptus a deo. ñquam ẽ corruptus : semꝑ idẽ ꝑma¬
net. nec ullius m̃datii maculam in se habet.
Cum aliquis cogitat quid age̾ debeat⁊ hoc
racionabilit̃ disponit. quasi in libro rationis
legit. Cum uero peccat ai correptus penitet.
quasi in libro correctionis legendo studet. Si
autem accusatus ab aliquo. audiat a magistro.
ubi sunt qui te accusabant. uade ⁊ amplius
noli peccare: legit in libro gr̃e. Iħe aũt incli¬
nans se deorsum. digito scͥbebat in t̾̃ra. habes
nunc scͥptorem libri ⁊ titulum. hẽs pennam
⁊ calamum: habes etiam pargamenum. Incli
.i. saluator. Concurrunt ħomnia. ut qui se in¬
clinat saluet: quatinus qui comdescendit. salu¬
tem p̃stet. Titulus in hoc oꝑe. incipit lib̾ gr̃e.
Non enim p̃cesserant merita. ut dimitt̾ent᷑
peccata: s dimittuntur p̃cedente gr̃a. Pen¬
hoc calamo scͥbunt᷑ tabule moysi. de eodem
dixerunt in egypto magi: hic ẽ digitus dei.

Expanded text:
probatus. Liber vero divinae sapientiae, qui est ab aeterno scriptus a Deo, nunquam est corruptus, semper idem permanet, nec mendacii maculam in se habet. Cum aliquis cogitat quid agere debeat, et hoc rationabiliter disponit, quasi in libro rationis legit. Cum vero peccat, et correptus poenitet, quasi in libro correctionis legendo studet. Si autem accusatus ab aliquo audit a Magistro: Ubi sunt qui te accusabant? vade, et jam noli amplius peccare ; legit in libro gratiae: Jesus autem inclinans se deorsum digito scribebat in terram . Habes nunc scriptorem libri et titulum, habes pennam et calamum, habes etiam pergamenum. Inclins, id est Salvator. Concurrunt haec omnia, ut qui se inclinat salvet, quatenus qui condescendit salutem praestet. Titulus in hoc opere incipit: Liber gratiae. Non enim praecesserant merita, ut dimitterentur peccata, sed dimittuntur, praecedente gratia. PenHoc calamo scribuntur tabulae Moysi. De eodem dixerunt in Aegypto magi: Hic est digitus Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
cifica uͦ : quia ꝑ elationem minime se aꝓxi¬
mi sui societate disrungit. Qui gͥ sapientiã
que de sursum uenit diligit. quasi in libro
uite legit. Cum autem ad claustrum. ꝑfec¬
te beatitudinis ꝑuenerit. in eo assidue le¬
gens: in scientia diuine legis ꝑfectus erit.
De hoc libro quidam sapiens dicit. quod euiꝰ
origo sit ȩt̃na. in corptruptibilis eẽntia: cog¬
nicio uita. Scriptura in delebilis. in spectus
desid̾abilis. doctrina facilis. scientia dulcis.
ꝓfunditas in ꝑscrutabilis. u̾ba innumera¬
bilia: ⁊ tam̃ unum u̾bum omnia. huiꝰ libri
litt̾e: incausto humanitatis xͥ sunt scͥpte.
s auro diuinitatis illuminate. Qui gͥ ad

Expanded text:
cifica vero, quia per elationem minime se a proxicifica vero, quia per elationem minime se a proximi sui societate disjungit. Qui igitur sapientiam, quae desursum venit, diligit, quasi in libro vitae legit. Cum autem ad claustrum perfectae beatitudinis pervenerit, in eo assidue legens, in scientia divinae legis perfectus erit. De hoc libro quidam sapiens dixit quod « ejus origo sit aeterna, incorruptibilis essentia, cognitio vita, scriptura indelebilis, inspectus desiderabilis, doctrina facilis, scientia dulcis, profunditas instructibilis, verba innumerabilia: et tamen unum verbum omnia. » Hujus libri litterae in claustra humanitatis Christi sunt scriptae, sed auro di
Abbreviated transcription (Latin):
quibus mandata celestia oꝑe suo exp̃ssa cer¬
murtur. Et iudicati sunt mortui ex his q̃
scͥpta erant in libris. qm̃ in ostensa uita
iu̾storum. quasi in expansione libroꝵ legt̃
bonum qd face̾ noluerunt: atq dãpnãt᷑ exͣ
eoꝵ cõparatione qui fecerunt. Et alius iber
aꝑtus est. qui ẽ uite. Uñ beatus gͥgoriꝰ. Lib̾ ui¬
do ẽ. ipsa uisio iudicis aduenientis. in quo
quasi scriptum ẽ omne mandatum. qr qͥsqͥs
eum uidit. mox teste conscientia. qͥcquid ñ¬
ñ fecit intelligit. Lib̾ ẽẽ dicitur. quia iustus
inlibro diuine sapientie studens. a uiciis li¬
b̾atur. Dicitur etiam lib̾ uite. quia iustum libe¬
rat ab et̃na morte. ⁊ in futuro remunerat ꝑ¬
petua lib̾tate. Et quos in p̾senti liberat a cul¬
pa. in futuro reddet immunes a pena. Uñ be¬
atus iacobꝰ. Sapientia que de sursum ẽ. pͥmũ
quidem pudica ẽ: dem̃ pacifica. Iudioa. sicut
in pastorali legitur. quia caste indłigit. Pa-¬

Expanded text:
ata coelestia opere sic expressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quoniam in ostensa vita justorum quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt, atque damnantur ex eorum comparatione qui fecerunt. Ne erapertus est, qui est vitae . Unde beatus Gregorius: « Liber vitae, est ipsa visio judicis advenientis: » in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox teste conscientia quidquid non fecit intelligit. Liber esse dicitur, quia justus in libro divinae sapientiae studens a vitiis liberatur. Dicitur etiam liber vitae, quia justum liberat ab aeterna morte, et in futuro remunerat perpetua libertate. Et quos in praesenti liberat a culpa, in futuro reddet immunes a poena. Unde beatus Jacobus: Sapientia, quae desursum est, primum quidem pudica est, deinde pacifica . Pudica, sicut in Pastorali legitur, quia caste intelligit; pa
Abbreviated transcription (Latin):
ui in claustro ꝑfecte beatitudinis resi-¬
dent. ꝓculdubio diuine sapientie lec¬
tioni student. Nec retrahit eos aliqua necessi¬
tas corporis. nec aliquod impedimentum la¬
boris. Qui enim inclaustro ꝑfecte beatitudi-¬
nis manent: nullo indigent. s pꝰpositis omni¬
bus curis. attend̾e legunt in libro uite. Qua¬
tuor sunt libri uite. Unus scͥptus fuit in
paradiso. alius in deserto. terciꝰ in templo.
quartꝰ scͥptus ab et̾̃no. ad huc habet᷑ in celesti
claustro. Primus scͥptus ẽ a deo in corde ho¬
minis. scd̃s a moyse in tabulis lapideis. terciꝰ
a xp̃o in t̾ra. quartus in p̃scientia diuina.
Primꝰ ẽ liber rationis. scd̃s correctionis. t̾ctus
gr̃e : quartus diuine sapientie. Lib̾ qui in pa

Expanded text:
ui in claustro perfectae beatitudinis resident procul dubio divinae sapientiae lectioni student. Nec retrahit eos aliqua necessitas corporis, nec aliquod impedimentum laboris. Qui enim in claustro perfectae beatitudinis manent, nullo indigent, sed postpositis omnibus curis attende legunt in libro vitae. Quatuor sunt libri vitae: primus scriptus fuit in paradiso, secundus in deserto, tertius in templo, quartus scriptus ab aeterno, et adhuc habetur in coelesti claustro. Primus scriptus est a Deo in corde hominis, secundus a Moyse in tabulis lapideis, tertius a Christo in terra, quartus in praescientia divina. Prima est liber generationis, secundus correctionis, tertius gratiae, quartus divinae sapien
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem portas. exhortaciones uidelicet
scõꝵ patrum discretas. ꝑ quas ingredim᷑ ĩ
ȩccłiam. ⁊ egredimur ad et̾̃nam uitam.
Attollite inquit portas pͥncipes ur̃as.⁊ ele¬
uamini porte et̃nales: ⁊ introibit reẜ głie.
P rincipes. sunt boni uel mali doctores. Ma¬
loꝵ porte sunt ꝓu̾se subgestiones. bonoꝵ
uͦ. scẽ exhortationes. ꝑ istas itur ad celum.
ꝑ illas descenditur ad infernum. Iste grauã.¬
tur. ille eleuantur. Iste et̃nales sunt:quia ad
et̃nitatem ꝑpetue felicitatis ducunt. Ille st̃
porde mortis. qr ꝑducunt ad abyssum ꝑpetu¬
e dampnationis. P istas introibit rex głie. ꝑ il¬
las. diabolus rex suꝑbie. Lefixe sunt inquit

Expanded text:
rusalem portas, exhortationes videlicet sanctorum Patrum discretas, per quas ingredimur in Ecclesiam et egredimur ad aeternam vitam. Attollite, inquit, portas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit Rex gloriae . Principes sunt boni vel mali doctores. Malorum portae sunt perversae suggestiones; bonorum vero sanctae exhortationes. Per istas itur in coelum, per illas descenditur ad infernum. Istae gravantur, illae elevantur. Istae aeternales sunt, quia ad aeternitatem perpetuae felicitatis ducunt; illae sunt portae mortis, quia perducunt ad abyssum perpetuae damnationis. Per istas introibit rex gloriae, per illas diabolus rex superbiae. Defixae sunt in t
Abbreviated transcription (Latin):
narum rerum p̾lati eccłie delectantur Crec¬
te funt: quociens celestia querunt. Uñ ꝑ ere¬
chielem ꝓpħam dicitur. P orta inquit respici¬
ebat urãm aquilonis. Uta aquilonis. ẽ uita pec¬
catoris. Uiam aquilonis porta respicit . qñ qͥli-¬
bet doctor spiritalis consid̾at ⁊ rephendit uitã
peccatoris. Porta enim doctor ẽẽ dicitur. quia
ꝑ ip̃m ad et̃nã uitam recto tramite ꝑuerͥtur.
S ⁊ portas anime designare possumus. diu̾soᷤᷤ
corporis sensus. Porte enim sunt: quia ꝑ eas in¬
trant ⁊ exeunt qui ciuitatem subu̾tunt. Exe¬
unt ⁊ intrant: qui ciues eiꝰdem ciuitatis q̃n¬
q muniunt ⁊ conseruant. Heȩ siquid̃ porte
tc̃ int̾ra defixe iacent. qñ sensus corporis t̾remꝰ¬

Expanded text:
rerum praelati Ecclesiae delectantur. Et erectae sunt, quoties coelestia quaerunt. Unde per Ezechielem prophetam dicitur: Porta, inquit, respiciebat viam aquilonis . Via aquilonis est vita peccatoris. Viam aquilonis porta respicit, quando quilibet doctor spiritualis considerat, et reprehendit vitam peccatoris. Porta enim doctor esse dicitur, quia per ipsum ad aeternam vitam recto tramite pervenitur. Sed et per portas animae designare possumus diversos corporis sensus. Portae enim sunt, quia per eas intrant, et exeunt, qui civitatem subvertunt. Exeunt et intrant, qui cives ejusdem civitatis quandoque muniunt et conservant. Hae siquidem portae tunc in terra defixae jacent, q
Abbreviated transcription (Latin):
duo brachia diuicie & delite uoluptatis: due maniss
quib st̾ngit. st̃ rapacitas. & tenacitas cupiditatis: duo
labia st̃ captacio benuolentie. &. ostensio carnalis ami¬
citie. que ꝑtinent ad adulatõnẽ: duo oscłi ft̃ societas m
consanqͥnitas. que respiciunt carius affectionẽ. Hec st̃
ut habeas pacẽ.: uade cũ iacob. cũ eo enĩ pariuili ambulãt.
Qui em̃ uitia supplantant: humilitatis societatẽ semꝑ
amant. Q uere ꝗͣ lectũ iacob. ip̃e enĩ sp̃itali indormito¬
rio lectũ suũ posuit. ibi dormit samuel. ibi dormit
loseph. Ioseph doriit indomo. samuel int̾eplo. iacob mnd
tine Uidet ioseph anꝗłm sibi in somnis apporentẽ audt
samuel dñm sibi colloquent̾ȩ. Iacob uꝰ ñ t̾m̃ uidoe anałos

Expanded text:
Duo brachia deliciae et divitiae voluptatis. Duae manus Duo brachia deliciae et divitiae voluptatis. Duae manus quibus stringit, sunt rapacitas et tenacitas cupiditatis. Duo labia, sunt captatio benevolentiae et ostensio carnalis amicitiae, quae pertinent ad adulationem. Duo oculi, sunt societas et consanguinitas quae respiciunt carnis affectionem. Haec sunt, ut habeas pacem, vade cum Jacob: cum eo enim parvuli ambulant. Qui enim vitia supplantant, humilitatis societatem semper amant. Quaere ergo lectum Jacob: ipse enim spirituali dormitorio lectum suum posuit. Ibi dormit Samuel, ibi dormit Joseph. Joseph dormit in domo , Samuel in templo , Jacob in itinere . Videt Joseph angelum sibi in somnis apparentem; audit Samuel Dominum sibi colloquentem; Jacob vero non tantum videt angelos
Abbreviated transcription (Latin):
seruiunt: qui d̃o obediunt. hȩc tͥa enim fec̃ iacob ut a¬
it beatꝰ ambrosiꝰ. obediũ matͥ. cessit fr̃i. seruiunt auu̾¬
cło. Quam dulcẽ ẽ morari in domo laban. ⁊ laboranti.
nichil ẽ amanti difficile. nichil qͣue desid̾a̾nt̾e uenire in
amplexꝰ racheł. Uidentur ⁊ pauci dies laboris: p̃ amoriᷤᷤ
magnitudine. Recipit qͥ iacob ꝯ rachal. ⁊ liam. idẽ acti
uium: dũ bonis oꝑibꝰ habundat & multitudine sĩpliciũ
cogitat̾onũ. S huic reu̾tenti ad patͥam. quẽ pͥus fug̾at
& plorat. Ambulatio sp̃ital iacob. ⁊ carnał esau. est aninu
uoluptas. amplexꝰ uoluptas. strictio. cupiditas: oscłm ad¬
ulatio: fletꝰ carnalis affectio. Ambulat itaq pedibus: ã¬
plectitur brachiis. manib strinq̃ labiis oscłatur. oscłis
plorat. duo pedes quibus esau ambulat id ẽ carnalis
affectus cũ aĩo sp̃itali st̃ leuitas ⁊ uanitas uoluntatis:

Expanded text:
serviunt, qui Deo obediunt. « Haec enim tria fecit Jacob, ut aserviunt, qui Deo obediunt. « Haec enim tria fecit Jacob, ut ait beatus Ambrosius, obedivit matri, cessit fratri, servivit avunculo. » Quam dulce est commorari in domo Laban etiam laboranti? Nihil est amanti difficile, nihil est grave desiranti venire in amplexus Rachelis: videntur enim pauci dies laboris prae amoris magnitudine. Recepit ergo Jacob et Liam , id est, activam vium, dum bonis operibus abundat, et multitudine simplicium cogitationum. Sed huic revertenti, ad patriam, quem prius fugerat  plorat? . Ambulatio spiritualis Jacob et carnale, Esau est animi voluntas, amplexus voluptas, strictio cupiditas, osculum, adulatio, fletus carnalis affectio. Ambulat itaque pedibus, amplectitur brachiis, manibus stringit, labiis osculatur, oculis plorat. Duo pedes quibus Esau ambulat, id est, carnalis affectus cum animo spirituali sunt levitas et vanitas voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ. ħye n rachelis utaris ꝯiugio. nͭ libi̾s ⁊ ouiũ g̾gib
ditatus reu̾taris ad patͥam. Si u reu̾tenti tͥ occurre̾it
esau. si amplexabitur te stringens colłũ tuũ ⁊ oscu¬
lans fleu̾it caue ne decipiaris: si duerit tͥ ꝗͣdiamͦ si¬
mł ne consentias ip̃e enĩ cũ inpetu qͣditut. par¬
uulos aũ tuos ⁊ ouiũ qͥges suauit̾ oportae inced̾e.
Rebecca: multa patientia int̾p̃tat᷑. Consiliũ siͥd̾
rebecce ẽ exortato patientie: ut ab his in qͥb aĩe
ꝑicłm times: cedens declines. duo enĩ rebecca p¬
cep̃ iacob uideł ut recede̾t ab esau ⁊ seruire la¬
bam. Hoc idẽ p̾cip̃ dd̾. diu̾te inqͥt a malo ⁊ fac bo¬
nũ. ꝑ esau uͦ designatur carnalis affectus. Ab esau
qͥ desceditt qui carnalibus desidi̾s ñ ꝯsentit. Cũ iacob uͦ
gͣditur. qui ꝯtra uitia luctando ambulans in uia in¬
macl̾ata in lege dñi meditat᷑ die ac nocte. laban siquid̾e

Expanded text:
dem Liae et Rachelis utaris conjugio, ut liberis et ovium gregibus dem Liae et Rachelis utaris conjugio, ut liberis et ovium gregibus ditatus revertaris ad patriam . Si vero revertenti tibi occurrerit Esau, si amplexabitur stringens collum tuum, et osculatus fleverit, cave, ne decipiaris . Si dixerit tibi: Gradiamur simul, ne consentias ; ipse enim cum impetu graditur, parvulos autem tuos et ovium greges suaviter oportet incedere. Rebecca, multa patientia interpretatur. Consilium siquidem Rebeccae est exhortatio patientiae ut ab his, in quibus animae periculum times, cedens declines. Duo enim Rebecca praecepit Jacob, videlicet ut recederet ab Esau, et serviret Laban. Hoc idem praecepit David: Diverte, inquit, a malo, et fac bonum . Per Esau sero designatur carnalis affectus. Ab Esau igitur discedit, qui carnalibus desideriis non consentit. Cum Jacob vero graditur, qui contra vitia luctando, ambulans in via immaculata, in lege Domini meditatur die ac nocte. Laban siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
amisit effectũ uͥtutis. Nichil enĩ m̃tẽ cituis eneruat:
qmͣ cũ aliquis ad lixuriã affetũ cordis in dinat.
Petrꝰ uͦ dornit in carce̾id ẽ in oblunone sui ⁊ igno¬
rantie cecitate. Inter duos aũ nulites doriit. iudel
int̾ uicia carnis ⁊ uicia m̃tis. que adu̾sus aĩam mi¬
litant: quia ꝯtͣ u̾ͥtutes semꝑ uicia pugnant. Para¬
licicꝰ siquidẽ iac in gͣbato dissolutus om̃i m̃boꝵ conpa¬
ꝗe: id ẽ dissipatꝰ in om̃i actu suo ⁊ cogitatõne. Uides
ne fr̃ kiñe. qͦm ad nĩm doctnã scͥpta st̃ hec om̃ia:
Uides ne qͦmͦ ꝑ puluerẽ designat᷑ leuitas ꝑ g̃nium
mulieris uoluptas. ꝑ ꝓfundum carc̾is ignorantie ceci¬
tas ꝑ qͣbatũ paralitici conturbatio fr̃is dissoluti: Exru
ue uincla colli tui:tolle qͣbatũ tuũ ⁊ ambula. Siaũ
queras quo ꝑꝗe̾ debeas. ut̾e ꝯsilio rebecce. discede
ab esau. uade cũ iacob diu̾te ad domũ lab̾a ut ibi¬

Expanded text:
amiserit affectum virtutis. Nihil enim mentem citius enervat, amiserit affectum virtutis. Nihil enim mentem citius enervat, quam cum aliquis ad luxuriam affectum cordis inclinat. Petrus vero dormit in carcere, id est, in oblivione sui et ignorantiae caecitate. Inter duos autem milites dormit, videlicet inter vitia carnis, et vitia mentis, quae adversus animam militant, quia contra virtutes semper vitia pugnant. Paralyticus jacet in grabato dissolutus omni membrorum compage, id est, dissipatus in omni actu suo et cogitatione. Videsam scripta sunt haec omnia? Videsne quod per pulverem designatur levitas, per gremium mulieris voluptas, per profundum carceris ignorantiae caecitas, per grabatum paralytici conturbatio fratris dissoluti? Excutve vincula colli tui, tolle grabatum tuum et ambula. Si autem quaeras quo pergere debeas, utere consilio Rebeccae, discedo ab Esau, vade cum Jacob, diverte ad domum Laban, ut ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tus tuũ dextrũ. Cũ enĩ uicia succibunt. dũ uͥtuctes
tro. lat̾e in dextrũ latꝰ se u̾tit. ⁊ cui uitia pͥus resis¬
tebant. amanti quietẽ uͥtutes obsequia p̃stant. Fę¬
lix anima cui uitia seruunt: cui ututes obediũ.
Que in dormitorio tnͣquillitatis ordinaut lecdalum
m̃tis ut sonno frueret᷑ pacis. que ñ eq̾dit᷑ sub obscu¬
ritate noctis. id ẽ ñ recedit tꝑe tempͤtat̾onis. Queñ
discurrit ꝑ plateas leuitatis: nec intrat lupanar
libidinose uolũptatis. quȩ capta ñ tͣhitur ad obscu¬
ritatẽ carc̾is. id est ad obliuionẽ m̃tis. nͥ iacq in ꝗͣba¬
to dissolitioinis. in uoluptate uidelic. dissoluteca¬
Ad hoc forsian ꝑtinq qd̾ scͥpt᷑a sac᷑ quosdã dormire
dicit inpulue quosdã ingͥmio mulieris quosdã uicar¬
mulieris. petrus in ꝓfundo carci̾s paraliticu̾s inꝗͣ¬
bato iacuisse referunt᷑. Ait enĩ b̾atus Iob. Ecce nc̃
inpulu̾e dorimo. dormit in pulu̾e̾: qui gaud leui

Expanded text:
s tuum dextrum. Cum enim vitia succumbunt, dum virtutes tro latere in dextrum se vertit, et cui vitia prius resistebant, amanti quietem virtutes obsequia praestant. Felix anima, cui vitia serviunt, virtutes obediunt, quae in dormitorio tranquillitatis ordinavit lectulum mentis, ut somno frueretur pacis, quae non egreditur sub obscuritate noctis, id est, non recedit tempore tentationis, quae non discurrit per plateas civitatis, nec intrat lupanar luxuriosae voluptatis, quae capta non trahitur ad obscuritatem carceris, id est, ad oblivionem mentis, nec jacet in grabbato dissolutionis, in voluptate videlicet dissolutae caAd hoc forsitan pertinet, quod Scriptura sacra quosdam dormire dicit in pulvere, quosdam in gremio mulieris, quosdam in grmulieris , Petrus in profundo carceris . Paralyticus in grabbato jacuisse refertur . Ait enim beatus Job: Ecce nunc in pulvere dormiam . Dormit in pulvere, qui gaudet levi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatutꝰ essem domũ eius inet̾nũ ꝓpt̾ iniquitatẽ: eo qd̾
indigne aꝗe filios suos noiu̾t. ⁊ ñ corrĩpuit eos. Audit iacob
muhel ꝓficientiũ. in iacob ꝑfectoꝵ. Monetur incipiens ut
fugiat docet᷑ ꝓsiciens ut corpiat. inuitat᷑ ꝑfectus ut reci¬
piat. Ioseph dr̃ accrescens: id ẽ incipiens. Tunc enĩ incipiẽs

Expanded text:
dicaturus essem domum ejus in aeternum propter iniquitatem, eo quod indigne agere filiios suos noverat, et non corripuit eos. Audit Jacob: muele proficientium, in Jacob perfectorum. Monetur incipiens ut fugiat, docetur proficiens ut corripiat, invitatur perfectus ut recipiat. Joseph dicitur accrescens, id est, incipiens. Tunc enim incipiens
Abbreviated transcription (Latin):
talli sp̃es cͥcũpositis folibus ponitur in igne. fit tu¬
mulus folliũ a tracto n emisso aere ꝯmouentur ciie¬
res: crescit fłama. uolant scintille. Sic in quibꝰ dã
eccłis euenire solett dũ siniul in aliquo loco ꝯue¬
niunt ociosi fr̃s. Ponunt ꝗͥ in medio metallũ: id ẽ
mat̾iam rumoꝵ. Aerẽ folles emutunt.⁊ attͣhunt:
c̃ rumnores audiunt fr̃s ꝯ dicunt. Auditur ibi tumul¬
tus folliũ. id ẽ dissentio in pacientiũ: ꝯmouentut
cine̾s. quia cito tͣbant᷑ leuiores. cresscit flamina
dũ succendr̃ ira. uolant sointille. id ẽ u̾ba discor¬
die. Sic cũ aaron feciss uitulũ conflatile̾ a filiis
ifrł petiit in aures. In aures sunt rumores: qr
sicut in auris imponit᷑ auri. sic rumor audiũi.
Ex his qͥ ꝓcedit uitulus petulantie : qui si p̃ced¬
at aufert᷑ nobis rectitudinẽ uie. Non enũ qͣuit᷑ in¬
cedit: s ludendo discurrit. Cũ ꝗͥ aliqui de scło ad

Expanded text:
talli species circumpositis follibus ponitur in igne, fit tutalli species circumpositis follibus ponitur in igne, fit tumultus follium attracto et emisso aere, commoventur cineres, crescit flamma, volant scintillae. Sic in quibusdam ecclesiis evenire solet, dum simul in aliquem locum conveniunt otiosi fratres. Ponunt igitur in medio metallum, id est, materiam rumorum. Aerem folles attrahunt et emittunt, cum rumores audiunt fratres et dicunt. Auditur ibi tumulus follium, id est, dissensio impatientium, commoventur cineres, quia cito turbantur leviores, crescit flamma dum succenditur ira, volant scintillae, id est, verba discordiae. Sic Aaron, ut faciat vitulum conflatilem, a filiis Israel petiit inaures . Inaures sunt rumores; quia, sicut inauris imponitur auri, sic rumor auditui. Ex his igitur procedit vitulus petulantiae, qui si praecedat, aufert a nobis rectitudinem viae. Non enim graviter incedit, sed ludendo discurrit. Cum igitur aliqui de saeculo ad
Abbreviated transcription (Latin):
musatone loqͦuntiti. Dicuntꝰ enĩ qñq linꝗua:
habitꝰ pax. par si aũ requirat᷑ aĩus. respondet
qd ñ fu par. An u̾a̾ enĩ sit pax animi assidue co¬
babitatonis spaciũ demonstrabit: ut sit pax in oꝑe
ñ inore. Linꝗua qñq pacẽ p̃dicat s sepius t̾bat. sũ aũ
habitus. cor. & linꝗua concordant: pac̃ẽ seruant. Ubi
uͦ linꝗua dissoluta discurriti pacẽ soluit. Ad hoc ꝑ
ut in ea habitar&: usq ad illũ enĩ diẽit inter cetͥas
tbus sortẽ ñ accaꝑiat: uenerunt de filsis dan ad do¬
mũ miche. ⁊ inuenerunt ibi ephod ⁊ sculptile atq ꝯ¬
flatile.dan int̾p̃tat᷑ udiciũ: iustꝰ enĩ ininino accusa. liis¬
tor est sui filii dan ꝓuidentes sibi soitẽ herediratis: de dai¬
signãt qͦsdã de scło ꝓuidentes sibi ad habitandũ do¬
mũ cõu̾sionis. Inuenei ũt ibi ephot qñq id ẽ habitũ qͥ
religionis: ⁊ cũ eo scultile ꝑu̾si oꝑis. ⁊ cõflatile ꝯfa¬

Expanded text:
nt enim quandoque lingua et habitus, pax pax; si autem requiratur animus, respondet quod non sit pax. An vera enim sit pax animi, assiduae cohabitationis spatium demonstrat, ut sit pax in opere non in ore. Lingua quandoque pacem praedicat, sed saepius turbat. Cum autem habitus, cor et lingua concordant, pacem servant. Ubi vero lingua dissoluta discurrit, pacem solvit. Ad hoc peut in ea habitaret usque ad illum enim diem inter caeteras tribus sortem non acceperat venerunt de filiis Dan ad domum Michae, et inverunt ibi ephod, et sculptile, atque conflatile . Dan interpretatur judicium. Justus enim in initio accusator est sui . Filii Dan quaerentes sibi sortem haereditatis, designant quosdam de saeculo providentes sibi ab habitandum domum conversionis. Ireligionis, et cum eo sculptile perversi operis, et conflatile confa
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑͥat᷑ a ñ tenentibꝰ U̾e siquid̾ pacis tres spẽseẽ
ꝑhibent᷑ Est enĩ ꝑax ꝓbata pax confirimata.
ƿax c̾ta. pax enĩ dĩ. hominib ã d̃o qñq datui
data ꝓbatur ꝓbata confirmat᷑. ꝯfiriata certi¬
ficatur. ꝓ batur tẽptatone: confirmatur tͥbula¬
tͥone. certificat᷑ cohabitatone. Cohabrtaciõe si quid

Expanded text:
imperatur a non tenentibus. Verae siquidem pacis tres esse species imperatur a non tenentibus. Verae siquidem pacis tres esse species perhibentur. Est enim pax probata, pax confirmata, pax certa. Pax enim Dei hominibus quandoque datur, data probatur, probata confirmatur, confirmata certificatur. Probatur tentatione, confirmatur tribulatione, certificatur cohabitatione. Cohabitatione siqu
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ ꝓsꝑis. hec ẽ ua̾ pax. Est enĩ ua̾ pax. ꝙ falsa par
de falsa parͤe dr̃. Par pax: ⁊ ñ erat pax. de ua̾ autẽ p¬
ce dicit abisai ad dauit. Pax pax dd̾: & pax adiuton¬
bus tius. False enĩ pacis: tres st̃ spẽs. Est eni pax esti¬
res pacẽ querimꝰ: dũ discordes ad ꝯcordiã reuoca¬
mus. estimant scłares qd̾ pacẽ int̾ nos habeansꝰ
dum in uestim̃tis ꝯuiu̾ foras exmꝰ: ꝙ. intus quasi
lupi rapaces qͥgem simpliiũ fr̃m lac̾ando disꝑgunꝰ
pace̾ simulamus. s ñ habemus dũ uͦ p̃lati pacẽ
subditis imꝑant. ⁊ eos discipline leꝗib ñ coartã
solũmͦ pacẽ docent. s ñ tenent. Nonͣ enĩ sufficit
ut ait beatꝰ qͥgoriꝰ ut pacẽ tantũ doceas u̾bis. nͥ
ad inbeas ⁊ monũ corretto̾nis. Uides ne quomc̃
ñ sit in nõbis estiment pacẽ scłares. simulent pu̾¬
si claustrales: imꝑent: ñ teneant tepidi doctoress
Sic ͥ estimat᷑ a nestientib simulat᷑ a ñ habentib

Expanded text:
is. Haec est vera pax. Est enim vera pax, et falsa pax. De falsa pace dicitur: Pax, pax, et non erat pax . De pace vera dicitur ab Abisai ad David: Pax, pax tibi et pax adjutoribus tuis . Falsae vero pacis tres species sunt. Est enim pax opiiam revocamus, opinantur saeculares, quod pacem inter nos habeamus, dum in vestimentis ovium foris incedimus, et intus quasi lupi rapaces gregem simplicium fratrum lacerando dispergimus , pacem simulamus, sed non habemus. Dum vero praelati pacem subditis imperant, et eos disciplinae legibus non coarctant, solummodo pacem docent, sed ndoceas verbis, nisi adhibeas etiam manum correctioni. » Videsne quomodo cum non sit in nobis, opinentur pacem saeculares, simulent perversi claustrales, imperent et non teneant tepidi doctores? Sic igitur existimatur a nescientibus, simulatura non habentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum sinistru. Cũ hec ꝓpħa dicit. ꝑsonã ciuꝰlib
nouit̃ comisi moralit inducit. Suꝑ latꝰ enã sinis¬
tr̃u dormit. qui quelib sibi adt̾isantia sub se eqͣn¬
nt̃ p̃mit. S c̃ iniqͥtates domꝰ isrł suꝑ se portat:¬
id ẽ m̾itis suis asscͥbens peccata que fec̾at. ñ elatio.¬

Expanded text:
nistrum . Cum hoc propheta dicit, personam cujuslibet noviter conversi moraliter inducit. Super latus enim sinistrum dormit, qui quaelibet sibi adversantia sub se aequanimiter premit. Sed cum iniquitates domus Israel super se portat, et meritis suis ascribens peccata quae fecerat, elatio
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnquillitas anime dormitoriũ ꝑsimilitudinẽ
ñ cupari: in qua ponit᷑ lectus ꝯscientie: sub¬
stnitur fenuĩ carnis. cirpitur pacis sonnus. In his
siquidẽ dormit aĩa: dormit. ⁊ requiescit. Custodi
q fm̃e ne dormitorii tectũ discooꝑiat᷑ tͣbidine tẽp¬
sstatõnũ: ꝯpone lectũ conscientie. ne mñs in com¬
posita cess aqͥete: subst̾ne fenũ carnis. ut aĩalitas
subiaceat raõi m̃tis. ꝯpesce t᷑bam uitioꝵ. ne im¬
pediant quiescentis somnũ. Ordo siqͥde̾ dorini
toris tał ẽẽ deb: ut claustłiũ nullus aliqͥd ꝓpͥũ
circa lectũ repositũ seruet. Sic ⁊ ꝯscientie lect
talis fit si requirat᷑. ut nichil in ea ꝓpͥe uolu̾¬
tatis inueniat᷑. Oport etiã ne sub feno catnis
ab sconditũ lateat. qd ocłos abbatis om̾ia uioen¬
tis offendat. Ut aũ in pace ⁊ in ip̃m dormias qe
itu nitis. Quatuor ꝗͥ st̃ atrendenda que solent
inquietare pacis sonnũ: uidelic& hostis. seruus.

Expanded text:
nquillitas animae dormitorium per similitudinem nuncupari, in qua ponitur lectus conscientiae, substernitur fenum carnis, carpitur pacis somnus. In his siquidem dormit anima, dormit et quiescit. Custodi igitur, charissime, ne dormitorii tectum discooperiatur turbine tentationum; compone lectum conscientiae, ne mens incomposita cessat a quiete. Substerne fenum carnis, ut animalitas subjaceat rationi mentis; compesce turbam vitiorum, ne impedidebet, ut claustralium nullus aliquid proprium circa lectum repositum servet. Sic et conscientiae lectus talis sit, si requiratur, ut nihil in ea propriae voluntatis inveniatur. Oportet etiam ne sub feno carnis absconditum lateat, quod oculos abbatis omnia videntis offendat. Ut autem in pace et in idipsum dormias et itu mentis. Quatuor igitur sunt attendenda, quae solent inquietare pacis somnum, videlicet hostis, servus,
Abbreviated transcription (Latin):
onis ẽ optima religio. Bonos facit rerũ distͥbutio melio¬
res mundi renuntiatio. optimos autẽ religionis chohabi¬
facit enĩ qu̾q de malo bonũ de bono meliorẽ. de meliori
optimũ. ⁊ ħ fit qn̾ uisitat impiũ ds̃. ñ psalmista: Uisi¬
tasti t̾ram. ⁊ inebriasti eam. Nisitat ds̃ malã ⁊ bonã t̾ram

Expanded text:
onis est optima religio. Bonos facit rerum distributio, meliores mundi renuntiatio, optimos autem, religionis cohabiFacit enim quandoque de malo bonum, de bono meliorem, de meliori optimum, et hoc fit quando visitat impium Deus. Unde Psalmista: Visitasti terram et inebriasti eam . Visitat Deus et bonam et m
Abbreviated transcription (Latin):
designat. cocus doctores. pulm̾tũ u̾bum dei. farmaca¬
eidatẽ. Ponre. gͥ eliseus farinã in pulmito. qũ aliqͥs ꝑhabuu¬
dantẽ uaritatẽ uisitat᷑ adño. ut cui gllior eib pstidio

Expanded text:
ristum designat, cocus doctores, pulmentum verbum Dei, farina charistum designat, cocus doctores, pulmentum verbum Dei, farina charitatem. Ponit ergo Eliseus farinam in pulmento, quando aliquis per abundantem charitatem visitatur a Domino, ut cui grossior cibus fastidio
Abbreviated transcription (Latin):
bonã ꝑ incipientẽ karitatẽ. meliorem ꝑ habundantẽ. op¬
timã ꝑ ꝑfectam. Uisitat gͥ t̾rã malam. qñ aliqͥs timore iu¬
dicii ꝯpungit᷑.⁊ abillicitis abstinet. Bonã uͦ ꝑ incipien¬
tẽ karitatẽ uisitat. qñ sua distͥbuit aliqͥs. ren̾tiat miui¬
irascit᷑ ⁊ odit. Claustri tediũ ñ equanimit̾ portat. uilitatẽ
⁊ idemtitatẽ ciboꝵ. ab ominat᷑. Sibũ uͦ animȩ qd̾ ẽ u̾bum dĩ
amarũ uidet᷑ ei.si aliquotiens artius corrigat᷑. Sic filii ꝓpha¬
rũ cũ uenissent ad domũ elisei. p̾cepit eliseus coco suo ut eis¬
refectionẽ pararet. Cũ aut̃ gustassent illi pulm̾tũ. cũ her¬
bis coctũ. ⁊ inuenissent amarissimũ. ceꝑunt clamare. mors
in olla hõ dei. mors inolla homodi. Olla elisei differt abe¬
pinguiũ condiunt᷑ uñ ꝓcedit iniqͥtas. hec elisei farma dul¬
rinã quã ipse habebat. ⁊ posuit inolla. ⁊ sic factũ ÷ duloe.
qͦd pͥꝰ amarũ extiterat. eliseus qͥsolaris int̾pretat᷑ xpm̃

Expanded text:
dantem, optimam per perfectam. Visitat Deus terram malam, quando aliquis timore judicii compungitur, et ab illicitis abstinet. Bonam vero per incipientem charitatem visitat, quando sua distribuit aliquis, renuntiat munportat, vilitatem et identitatem ciborum abominatur. Cibus vero animae, quod est verbum Dei amarus videtur ei, si aliquoties arctius corrigatur. Sic filii prophetarum cum venissent ad domum Elisei, praecepit Eliseus coquo suo ut refectionem eis pararet. Cum autem gustassent illi pulmentum in herbis coctum, et invenissent amarissimum, coeperunt clamare: Mors est in olla homo Dei, mors est in olla homo Dei . Olla Elisei differt ab Aepinguium condiuntur, unde procedit iniquitas, haec Elisei farina dulrinam quam ipse habebat, et posuit in ollam, et sic factum est dulce, quod prius amarum exstiterat. Eliseus qui solaris interpretatur. Ch
Abbreviated transcription (Latin):
magistrum nouiciorum. Ipse enum docet noᷤᷤ
ordinem celestis ierłm. Qui gͥ pacem diligit
cui quod ht̃ sufficit. qui satiari celesti desid̾io
nititur. ⁊ in eo totis medullis cordis delectat᷑.
qui cum gr̃aꝵ actione etiam adu̾sa sustinet:
talis dico adhuc in domo ꝓbationis positul
ordinem ꝑfecte beatitudinis ex parte tenet.
S cum ad illud claustrum ꝑuenerit. non
ex parte. s ex integro regulam ꝑfectionis ob¬
tinebit.
mebit. De columpnis claustri celestis iełm.

Expanded text:
magistrum novitiorum, Ipse enim docet nos magistrum novitiorum, Ipse enim docet nos ordinem coelestis Hierusalem. Qui igitur pacem diligit, cui quod habet sufficit, qui satiari coelesti desiderio nititur, et in eo totis medullis cordis delectatur, qui cum gratiarum actione etiam adversa sustinet: talis, dico, adhuc in domo probationis positus, ordinem perfectae beatitudinis ex parte tenet. Sed cum ad illud claustrum pervenerit, non ex parte, sed ex integro regulam perfectionis obtinebit CAP. XXX. De columnis claustri coelestis Hie
Abbreviated transcription (Latin):
sine fastidio. qui es sine tedio. Uides ne qualit̃
pax ꝑtineat ad oratorium. habundantia
ad cellarium. satietas ad refectorium. qͥ es
ad dormitorium: Ad tende etiam qd̾ oratori
o .i. et̾ne paci: ad iacet securitas quasi latus
claustri.Cellario uͦ habundantie: qtiasi latus
claustri ad iacet uircus sufficientie. Satieta¬
tis refectorio: adiacet delectatio. Dormitorio qͥe¬
tis: uirtus gratitudinis. Ut sit pax secura ha¬
bundantia sufficians. satietas delectabilis
quies grata. Excludit gͥ quies laborem satie¬
tas famem. habundantia pauꝑtatẽ. pax rapo¬
citatẽ. Qui gͥ ad illud claustrum ꝑfecte beati¬
tudinis ꝑuenire desid̾at. necẽe ẽ. lit adhuc in
domo ꝓbationis manens. ordinem p̃dicti. cla¬
ustri diligent̃ addiscat. Domus siqtudẽ ꝓba¬
tionis: ẽ uita regularis. In hac domo dicimuᷤ.
quid in futura facere debeamꝰ. hic ꝓbamur.
ut ibi recipiamur. In hac domo habenꝰ xp̃m

Expanded text:
sine fastidio, quies sine taedio. Videsne qualiter sine fastidio, quies sine taedio. Videsne qualiter pax pertineat ad oratorium, abundantia ad cellarium, satietas ad refectorium, quies ad dormitorium? Attende etiam quod oratorio, id est aeternae paci, adjacet securitas quasi latus claustri. Cellario vero abundantiae quasi latus claustri adjacet virtus sufficientiae. Satietatis refectorio adjacet delectatio. Dormitorio quietis virtus gratitudinis. Ut sit pax secura, abundantia sufficiens, satietas delectabilis, quies grata. Excludit igitur quies laborem, satietas famem, abundantia paupertatem, pax rapacitatem. Qui igitur ad illud claustrum perfectae beatitudinis pervenire desiderat, necesse est ut adhuc in domo probationis manens, ordinem praedicti claustri diligenter addiscat. Domus siquidem probationis est vita regularis. In hac domo discimus quid in futura facere debeamus. Hic probamur, ut ibi reficiamur. In hac domo habemus Christum
Abbreviated transcription (Latin):
fecte beatitudinis ponitur. quod quatuor gene¬
ralibus officinis undiq munit᷑. In uno siquidẽ
latere : ponitur oratorrum: in alio: cellarium
in t̾cio. refectornim. in quarto: dormitornĩ:
ut ores. ut habundes. ut reficiaris. ut requies¬
cere possis. Pax et̃na ꝑ similitudinem. quasi ora¬
tornim ẽẽ dicit᷑. quia qui uincła sen carceres mũ¬
di huiꝰ euaserunt: ad illud confugrunt. ut saluen¬
tur. huic oradorio ꝑfecte pacis: iungitur cella-¬
ririm habundantie diuine suauitatis. Cellariũ
uͦ habundantie suauitatis diuine: sequitur
refectorrum satietatis et̃nȩ. S licet in pacesis.
licet habunde̾t diuiticiis. licet fruaris ad libitũ
possessis. nicħ tñ ꝓderit: insi quiescas in dormito¬
rio tranquille mentis. Nota quod huiꝰmodi offi¬
cine: non discooꝑiuntur uentorium tͣbine.
non ad nichilantur uetustate. s incolumes ⁊ in¬
tegre ꝑmanent absq fine. Ut sit pax sine ꝑt᷑ba¬
tione. habundãtia sine diminutione. satietaᷤ.

Expanded text:
fectae beatudinis ponitur, quod quatuor generalibus officinis undique munitur. In uno siquidem latere ponitur oratorium, in alio cellarium, in tertio refectorium, in quarto dormitorium, ut ores, ut abundes, ut reficiaris, ut quiescere possis. Pax aeterna per similitudinem quasi oratorium dicitur, quia qui vincula seu carcerem hujus mundi evaserunt, ad illud confugiunt ut salventur. Hic oratorio perfectae pacis jungitur cellarium abundantiae divinae suavitatis. Cellarium vero abundantiae divinae divinitatis sequitur refectorium satietatis aeternae. Sed licet in pace sis, licet abundes divitiis, licet fruaris ad libitum possessis; nihil tamen proderit, nisi quiescas in dormitorio tranquillae mentis. Nota quod hujusmodi officinae non discooperiuntur ventorum turbine, non annihilantur vetustate, sed incolumes et integrae permanent absque fine, ut sit pax sine perturbatione, abundantia sine diminutione, satietas
Abbreviated transcription (Latin):
cordiã moꝵ ͥ ͭ⁊ ascensus. ⁊ descensus uirtutũ. Nota qͦmͦ
ꝯcordet humilitas mortificationi. mortificatio ꝯpassi¬
oni. cõpassio c̾solationi. consolatio orationi. oratio de¬
rationẽ. oratio ad ꝯsolationẽ. ꝯsolatio ad cõpassionem.
compassio ad mortificationẽ. mortificatio ad humilita¬
tẽ. In his sex uocib cantat᷑ canticũ nouũ. canticum
caritatis. In his audit᷑ iubilũ unitatis. ꝯsonũ melos de

Expanded text:
cordia morum sunt descensus et ascensus virtutum. Nota quomodo concordet humilitas mortificationi, mortificatio compassioni, compassio consolationi, consolatio orationi, oratio derationem, oratio ad consolationem, consolatio ad compassionem, compassio ad mortificationem, mortificatio ad humilitatem. In his sex vocibus cantatur canticum novum, canticum charitat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliis angłis canticũ ꝑpetue felicitatis. Descendens uͦ d celo
inchoauit antiphonã suggestionis inꝑadiso. desꝑatio¬
nis in inferno. Differt itaq musyca xp̃i. amusica dia¬
boli. Illa enĩ auoce sublimiori iucipit. hec aũ ab humi¬
liori. Audi gͥ doctorem musica spũali. doct᷑nam nobis
faciendẽ. Discite inquit ame qͥa mreis sũ ⁊ humilis cor¬
de. ⁊ inuenietis reqͥem animab uris̾. Hides ne qͦmͦ mu

Expanded text:
anticum perpetuae felicitatis. Descendens vero de coelo inchoavit antiphonam suggestionis in paradiso, desperationis in inferno. Differt itaque musica Christi a musica diaboli: illa enim incipit a voce sublimiori, haec autem ab humiliori. Audi igitur doctorem de musica spirituali doctrinam nobis facientem: Discite, inquit, a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Vid
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ fuerit. huniͥanitatis honestas diligentiꝰ obseruet᷑.
ut qͥ in eccła ante ꝯspectũ di ꝯuenimꝰ. ne ibi det̾iores simus.
Sunt enũ qͥdam qͥ m̃te uagi. attoniti oculis. habitu disso¬
luti. plana parietũ ꝓspicientes plustrant. aliud cantat᷑.
rint foras curiosi. psalmodie u̾ba ꝓfert̾. s psalmodie.
modie oũ ꝑ intentionẽ cordis agit᷑. ꝑ hanc omĩpotenti

Expanded text:
ventum fuerit, humilitatis honestas diligentius observetur, ventum fuerit, humilitatis honestas diligentius observetur, ut qui in ecclesiam ante conspectum Dei convenimus, ne ibidem deteriores simus. Sunt enim quidam, qui mente vagi, attoniti oculis, habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrant, aliud cantant, rint foras curiosi. Psalmodiae verba proferunt, sed psalmodiae modiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qđ deceat. In his tribꝰ ꝑsonis. designa potest forma
ꝑfecte religionis. In marcha ministrantiũ. in ma¬
ria claustraliũ. in xp̃o p̾latoꝵ. Incapitło itaq inqͦ
discreti p̾ualet auctoriras p̾lati. nemo nͥ iussus lo¬
quat᷑. uł uisi clamet aliquẽ. uł de ordine querat. uł culpã
suã humilit̾ ꝯfiteat᷑. In his si qͥdem seruandis sũmus ÷ me¬
dicus. ⁊ ꝑfecta medicina. seuerus magister n̾crudelis. ⁊
rationabilis disciplina. Sienĩ aliqͥs emĩdatoriam uindic¬
tam ferre recus auerit. nec tantũ frs̾ s etiam magistrum
clamosus ⁊ impudens ꝯtẽpserit. etiam si n̾ abscesserit. de
ura societate ꝓiciatur. Non enĩ ut ait beatꝰ augustinus.
m n̾solum inceti̾s offinarũ locis. uerũ etiam inom̾ib
motib nris. nichil fiat qd̾ cuiꝰqͣm offendat aspectum.
congruũ mͥ fore uidet᷑. ut maxime in eccła. cũ ad opus di

Expanded text:
et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria claustralium, in Christo praelatorum. In capitulo itaque, in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi jussus loquatur, nisi vel proclamet aliquem, vel de ordine quaerat, vel culpam suam humiliter confiteatur. In his siquidem servandis summus est medicrationabilis disciplina. Si enim aliquis emendatoriam vindictam ferre recusaverit, nec tantum fratres sed etiam magistrum clamosus et impudens contempserit, etiam si non abscesserit, de vestra societate projiciatur. « Non enim, ut ait beatus Augustinus, solum in caeteris officinarum locis, verum etiam in omnibus motibus nihil fiat, quod cujusquam offendat aspectum, congruum mihi fore videtur, ut maxime in ecclesia cum ad opus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tas chscipline. oriunt᷑ uirgia. crescunt rixe. locuntur
de extiorib negociis indomo confessionis. adducunt
oues ⁊ boues incapło. ut ubi haberi debetur sermo de
animab. habeat᷑ de bobꝰ. Conmouent᷑ int̾ huiꝰ modi
u̾ba. simpliciores frs̃. turbant᷑ discreti. habent iracũ¬
di locũ. ꝑu̾si tempus loqñdi. Conquerit᷑ m archa. respon¬
det maria. qͥa ñ ÷ qui respondeat ꝓ ea. Ubienĩ nunia ꝑ¬
u̾sitas simplicitas platoꝵ. ñ seruat pace̾ claustralium.
uł ñ increpat culpas ministrantiũ. ibi nec martha cõ¬
pescitur. nec marie silentium custodit᷑. Lego questum
m arthe s ñ lego responsionẽ marie. lego tam̃ xpin ꝓ
hac ad illam respondisse. In responsione siqͥdem xͥ. do¬
ceri posst̾ p̾lati. Horcatur eiũ marchan. laudat maria.
illam cdesistat abona oꝑatione. istam ut ꝑseueret in
ꝯtemplatione. Pulcher ordo recte uiuentiũ. ut inca¬
pitło turbato frĩ ñ respondeat. nisi qͥ scit qd̾ debet.

Expanded text:
tas disciplinae, oriuntur jurgia, crescunt rixae. Loquuntur de exterioribus negotiis in domo confessionis, adducunt oves et boves in capitulum, ut ubi haberi deberet sermo de animabus, habeatur cura de bobus. Commoventur inter hujusmodi verba simpliciores fratres, turbantur discreti, habent iracundi locum, perversi tempus loquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat pro ea. Ubi enim nimia simplicitas praelatorum non servat pacem claustralium, vel non increpat culpas ministrantium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, sed non lego responsionem Mariae; lego tamen Christum pro hac ad illam respondisse. In responsione siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Martham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet
Abbreviated transcription (Latin):
eiciens emĩtes ⁊ uendentes de eocemplo. Eiciens uen¬
dentes datam gram̾. ⁊ em̃tes uanã głam Cantꝰ diaboli
cupiditas. cantꝰ pͥmi hominis uoluptas. sedĩ caritas. In
anitu ⁊ enĩ diaboli. sunt tres false uaces. ⁊ in cantu pͥmi
hominis tres dissone & discordes. In cantu ⁊ enĩ diaboli
pͥma uox ÷ elationis. scd̾a suggestionis. t̾cia desꝑacionis.
Similitꝰ ⁊ in cantu pͥmi hominis. pͥma uox est delecta¬
tio. scd̃a c̾sensus. t̾cia exxusatio. Ex his sex uocibꝰ. constat
dis cordie cantꝰ. Musica diaboli. ab altiori uoce incepit¬
qͣm debuit. Inchoauit enĩ in celo antiphonã elationis
dicens. Ponã sedem meã adaquilonẽ. Sero similis altis

Expanded text:
ejiciens vendentes et ementes ex eo , ejiciens venejiciens vendentes et ementes ex eo , ejiciens vendentes datam gratiam, et ementes vanam gloriam. Cantus diaboli cupiditas, cantus primi hominis voluptas, secundi charitas. In cantu diaboli sunt tres falsae voces, et in cantu primi hominis tres dissonae et discordes. In cantu etenim diaboli prima vox est elationis, secunda suggestionis, tertia desperationis. Similiter et in cantu primi hominis prima vox est delectatio, secunda consensus, tertia excusatio. Ex his sex vocibus constat discordiae cantus. Musica diaboli ab altiori voce cantare coepit; inchoavit enim in coelo antiphonam elationis, dicens: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tres species sonoꝵ. quȩ fuint pulsu. flatu. ⁊ can¬
tu. Adsytharam ꝑtinet pulsus. ad organũ flatus. ad
uocẽ cantus. Assignari pot̾. hec ꝯsonantia sonoꝵ con¬
cordie moꝵ.si referat᷑ adpulsum cythare. manuũ oꝑa¬
tio. ad flatũ organi. m̃tis deuotio. ad cantũ uocis. ser¬
monis exhortacio. ꝑcute gͥ pordas ꝙythare. manu bo¬
ne oꝑationis. ut concordes ꝓximo ꝑ exemplũ mortifi¬
pirationis. ut reddas dõ dulcẽ sonũ pie deuotionis.
IIt icm̃ concordes magistro. canta canticũ nouu̾. can¬
cis. sine dulcedine m̃tis: Sic̾ gͥ ꝑ ascensus ⁊ descensus
musice. frangis ⁊ eleuas uocẽ. sio ꝑ ascensus ⁊ descensus
uirtutũ. frangas ⁊ eleuas nĩtem. fr̾angas descendens
ad compassionẽ ꝓrimi. eleues adscendens ad ꝯtẽpla¬
tionẽ dei. Noli cantare cũ lucifero iucelo. seu cum
pͥmo homine in paradyso. s cantes in templo cũ xpõ

Expanded text:
etiam tres species sonorum, quae fiunt pulsu, flatu et canetiam tres species sonorum, quae fiunt pulsu, flatu et cantu. Ad citharam pertinet pulsus, ad organum flatus, et ad vocem cantus. Assignari potest haec consonantia sonorum, concordiae morum: si referatur ad pulsum citharae, manuum operatio; ad flatum organi, mentis devotio; ad cantum vocis sermonis exhortatio. Percute igitur chordas citharae manu bonae operationis, ut concordes proximo per exemplum mortifictae inspirationis, ut reddas Deo dulcem sonum piae devotionis. Ut iterum concordes magistro, canta canticum novum, cancis sine dulcedine cordis? Sicut per ascensus musicae frangis et elevas vocem, sic per ascensus et descensus virtutum frangas et eleves mentem. Frangas descendens ad compassionem proximi, eleves ascendens ad contemplationem Dei. Noli cantare cum Lucifero in coelo, seu cum primo homine in paradiso, sed cantes in templo cum Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
uocis modulatione głant᷑. nec taitũ gre̾ de dono gau¬
dent. s etiam alios sꝑnunt. tumentes elatione. aliud
cantant qͣm libri habeant. ⁊ aliud forsitan iterum
dicturi er sint illud idem iterũ cantaturi. qͣnta
leuitas uocis. tanta forsitan ⁊ m̾tis. Cantarit forsitan
ut placeant ppło magis quã deo. Qui sic cantant. n
cantant inchoro cũ maria sorore moysi. s inpalatio
cũ herodiade. ut placeant discũbentibꝰ uł herodi. Timeo
autẽ ne sic̃ delectantur altitudine uocis. delectantur
etiam elatione m̃tis. Nemo tam̃ altius cantat eo ꝗͥ dñs
audire ꝯsueuit. de monte scõ suo. nemo dulcius quam
s suam. Caue ne monasteriũ u̾tas intheatrũ. Habes in
pocestate tua uocẽ tuam. habeto ⁊ animũ tuũ : frangis uo¬
cem. frange uoluntatẽ. seruas ꝯsonantiã uocũ. serua et
concordiã moꝵ. ut ꝑ exemplũ ꝯcordes ꝓximo. ꝑ uolun¬
tatẽ deo. ꝑ obedientiã magistro. hec ÷ ꝯcordia moꝵ. St̃

Expanded text:
vocis suae modulatione gloriantur, nec tantum gaudent de dono gratiae, sed etiam alios spernunt tumentes elatione, aliud cantant quam libri habeant, et aliud forsitan iterum dicturi, si sint illud idem iterum cantaturi. Tanta est levitas vocis, forsitan et mentis. Cantant forsitan, ut placeant populo magis quam Deo. Qui sic cantant, non cantant cum Maria sorore Moysi, sed in palatio cum Herodiade, ut placeant discumbentibus vel Herodi. Timeo autem, ne sicut delectantur altitudine vocis, delectentur etiam elatione mentis. Nemo tamen altius cantat eo, quem Dominus exaudire consuevit de monte sancto suo, nemo dulcius quam am sed ementi suam. Cave ne monasterium vertas in theatrum. Habes in potestate tua vocem tuam, habeto et animum, frangis vocem, frange et voluntatem, servas consonantiam vocum, serva et concordiam morum, ut per exemplum concordes proximo, et per voluntatem Deo, per obedientiam magistro: haec est concordia morum. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc deputatis expectant. donec ad illud ma¬
gni uidicii capitulum ꝑuenire queant. ut iͥ
recepturi uestem ꝑfecte religionis audiant:
uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnum
quod uob̾ paratum ẽ ab origine mundi.¬

Expanded text:
ad hoc deputatis exspectant, donec ad illud maad hoc deputatis exspectant, donec ad illud magni judicii capitulum pervenire queant, ut ibi recepturi vestem perfectae religionis audiant: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi
Abbreviated transcription (Latin):
gła p̃dicatur. In hac ciuitate ierusalem. que
int̃p̃tatur uisio pacis. fundat᷑ claustrum ꝑfe¬
cte beatitudinis. Hoc claustrum hr̃e dicit᷑ fir¬
me stabilitatis quadraturam. equitatis lat̾a
ꝑseuerantie bases. columpnas uirtutum. diuine
ꝓtectionis capitella. In hoc claustro angłoꝵ
conuentus residet. ⁊ in eo ꝑfecte caritatis or¬
dinem tenet. Ibi diu̾sis angłoꝵ sꝑitibus diu̾sa
commendantur officia. singuł singła. St̃ enim
ibi angłi. archangłi. troni. ⁊ dommationes.
pͥncipatꝰ ei potestates. uirtutes. cherubin. ⁊⁊ se¬
rapħin. Huic angłoꝵ conuentui. ds̃ pat̃ omni¬
potens. abbatis more p̃ponit᷑. Hic ꝯuentus ꝑ
sapientiam filii qui minor ẽ patre scdm huma¬
Ad hoc claustrum iusti relictis omnibus que
possident ꝑuenire ꝓꝑant. ut in eo ꝑfecte re-¬
ligionis habitum .i. inmortalitatis ⁊ inno-¬
centie uestem sumant. Ad huc tam̃ in ldcis.

Expanded text:
gloria praedicatur . In hac civitate Hierusalem quae gloria praedicatur . In hac civitate Hierusalem quae interpretatur visio pacis, fundatur claustrum perfectae beatitudinis. Hoc claustrum habere dicitur firmae stabilitatis quadraturam, aequitatis latera, perseverantiae bases, columnas virtutum, divinae protectionis capitella. In hoc claustro angelorum conventus residet, et in eo perfectae charitatis ordinem tenet. Ibi diversis angelorum spiritibus diversa commendantur officia, singulis singula. Sunt enim ibi angeli, archangeli, throni et dominationes, principatus et potestates, virtutes, cherubin et seraphin. Huic angelorum conventui Deus Pater omnipotens abbatis more praeponitur. Hic conventus per sapientiam Filii qui minor est Patre secundum humatia moderatur. Ad hoc claustrum justi relictis omnibus quae possident, pervenire properant, ut in eo perfectae religionis habitum, id est immortalitatis et innocentiae vestem sumant. Adhuc tamen in locis