comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit : proinde uide quoddas situum .ẽ. pocestate : si autem accepisti c̃onfitere cum̃ amico
sponsi ⁊ non potesthomo accipere quicquam nisidatum fuerit eidecaelo, Confiterecũ amico
sponsi : Quihab & sponsams ponsus ẽ : amicus autem sponsi stat & auditeum : sedõ sistares & audi
oncaderes ut audireste : audiendo enim eum : stares & audires : nam loqueris & ti
caput in flas : ego inquit eccła sis ponsa sumsi artis accepi si pr&io sanguinis illius redempta sum
audio uocem sponsi : & uocem amici sponsi : tunc audio : sis ponsomeo d& gloriam

Expanded text:
dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum amico dixit. Proinde vide si tuum est quod das, potestate. Si autem accepisti, confitere cum amico sponsi, Non potest homo accipere quidquam, nisi datum fuerit ei de coelo. Confitere cum amico sponsi, Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat et audit eum. Sed o si stares et audires eum, et non caderes ut audires te! Audiendo enim eum, stares et audires: nam loqueris, et tibi caput inflas. Ego, inquit Ecclesia, si sponsa sum, si arrhas accepi, si pretio sanguinis illius redempta sum, audio vocem sponsi; et vocem amici sponsi tunc audio, si sponso meo det gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fratres mei nihil prodest istisseruare uirginitatem. habere continentiam ele
dare omnia illa quae laudanturin ecclesia nihilillis prosunt: Quia conscindunt unitatem idest
tunicam illam caritatis : quid faciunt᷑ disesti sunt multiinterillos magnȩ linguae. flumina
linguarum : Numquid angelicae loquuntur: audant amicũ sponsitelantẽ spo
silinguis hominumloquar & angelorum. caritatem autem non habeam : factus suma era mextum
sonans aut crmbalum tinniens : sed quid dicunt᷑ habemus baptis mum: habes sed nontuum : aliud
abere : aliud dominari : baptismum habes. quia accepisti ut baptitatussis : accepistito
inluminatus sitamenate non tenebratus : & quando das ministerdas non possessor : precoclamas
noniudex : perpreconem loquituriudex : & in actistamen non scribitur Precodixit. sediudex

Expanded text:
ergo, fratres mei, nihil prodest istis servare virginitatem, habere continentiam, eleemosynas ergo, fratres mei, nihil prodest istis servare virginitatem, habere continentiam, eleemosynas dare; omnia illa quae laudantur in Ecclesia, nihil illis prosunt: quia conscindunt unitatem, id est, tunicam illam charitatis. Quid faciunt? Diserti sunt multi inter illos, magnae linguae, flumina linguarum. Numquid angelice loquuntur? Audiant amicum sponsi zelantem spoar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum ut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . 16. Sed quid dicunt? Habemus Baptismum. Habes, sed non tuum. Aliud est habere, aliud dominari. Baptismum habes, quia accepisti ut baptizatus sis, accepisti tanquam illuminatus; si tamen a te non tenebratus: et quando das, minister das, non possessor; praeco clamas, non judex. Per praeconem loquitur judex, et in actis tamen non scribitur, Praeco dixit; sed, Judex
Abbreviated transcription (Latin):
passio ne xp̃i & apudnos & apud illos pialmus istelegitur : Intenditefratres inei quidibienit
rectentur tabulȩ commestiales quid ibiemit audite commemorabunturtesscomues arten
ad dñm uniuersi finesterrae & ad onebunt in conspestueius un mersae pacriaegentium
m̃ ipsius ẽ regnũ & ipsedomin abitur gentium : eccequidemit̃  ecceqm̃ dsrexomnisterrae :̃ẽ
sponsustuus: quidergo ad pannosuis deducitalem diuitem Agnosce cotumemit: &tũdicis pasdẽ
hichabes : Oplaceresponso : õsi non corruptaloquereris & corrupta quod peius ẽ cordenon cor¬
re : amas hominem proxpo amas dicente megobaptito amitum sponsino n audis di
hicest quibaptizat: ponaudistidicentẽ qui hab& sponsam sponsus e: ego non habeo sponsam dixt:
sed quid sum: Amicus autem sponsi quistat & auditeum gaudio gaud& propteruocem sponsi: euiden

Expanded text:
passione Christi, et apud nos, et apud illos psalmus iste legitur. Intendite, fratres, quid ibi emit; recitentur tabulae commerciales; quid ibi emit, audite: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae; et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium: quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium . Ecce quid emit. Ecce quoniam rex omnis terrae Deus est sponsus tuus. Quid ergo ad pannos vis deduci talem divitem? Agnosce: totum emit, et tu dicis, Partem hic habes. O si placeres sponso, o si non corrupta loquereris, et corrupta, quod pejus est, corde, non corpore! Amas hominem pro Christo, amas dicentem, Ego baptizo: amicum sponsi non audis dicentem, Hic est qui baptizat; non audis dicentem, Qui habet sponsam, sponsus est. Ego non habeo sponsam, dixit: sed quid sum? Amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . 15. Evidenter
Abbreviated transcription (Latin):
entemomnium corda & omnium secr&ca rimantem÷ existit aliquis ber&icus & dicit egodo
ego sũfico ego iustifico nolo eas a dillam sestam: bene quidem telat: sedui decui noneas
adidola relat᷑ non ad sostilogos benetelat᷑ uid eamus cuitelat̃. Ego quoddo scm estus
quia egodo: ego quembaptito baptitatus ẽ: Quem non baptit ononest bapti tgus
Cudiamicum sponsi : Disce telare amicotuo: audiuocem illius hicest quibaptiti
quare abiuis arrogare quodtuum non est : usqueadeo absens ẽ: quihiereli auit sr oman
suam: pescis quiaille qui a mostuis resurrexit addex cerrm patris sed& : siccontem prerun
eum iud a ei in lignopendentem : tu contemnis in caelo sedentem: Nouerit carita suestra
magnium dolorem mepati dehacre: sedutdixidimitto c&ent cogitationibus uestris
Tonenindico siloquar tota diet siplangam totadie nonsufficionondico sibabeansiut
dicit proph&a fontem lacrimarum sed si conuertar un linguas & lingu. efiam parum est¬

Expanded text:
entem omnium corda, et omnium secreta rimantem? Existit aliquis haereticus, et dicit: Ego do, ego sanctifico, ego justifico, nolo eas ad illam sectam. Bene quidem zelat, sed vide cui. Non eas ad idola, bene zelat: non ad sortilegos, bene zelat. Videamus cui zelat: Ego quod do sanctum est, quia ego do; ego quem baptizo baptizatus est, quem non baptizo non est baptizatus. Audi amicum sponsi, disce zelare amico tuo: audi vocem illius, Hic est qui baptizat. Quare tibi vis arrogare quod tuum non est? Usque adeo absens est qui hic reliquit sponsam suam? Nescis quia ille qui a mortuis resurrexit, ad dexteram Patris sedet? Si contempserunt eum Judaei in ligno pendentem, tu contemnis in coelo sedentem? Noverit Charitas vestra magnum dolorem me pati de hac re: sed, ut dixi, dimitto caetera cogitationibus vestris. Non enim dico, si loquar tota die; si plangam tota die, non sufficio: non dico, si habeam, sicut dicit propheta, fontem lacrymarum ; sed si convertar in lacrymas, et lacrymae
Abbreviated transcription (Latin):
oriis : foderunt manus meas & pedes dinumȩra uerunt omnia ossamea Ipsiuero
conside¬
rauerunt & conspexerunt me: diuiserunt sibi uestimenta mea & super
meum miserunt sostem: Spon saes agnosce uestem sponsitui super¬
uestem inissa est sars interro ga eu angelium: Videcui desponsata sis¬

Expanded text:
orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero orbis: Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero considraverunt, et conspexerunt me; diviserunt sibi vestimenta mea, et super meam miserunt sortem? Sponsa es, agnosce vestem sponsi tui. Supervestem missa est sors? Interroga Evangelium; vide cui desponsata sis
Abbreviated transcription (Latin):
habentuirgines. & multae sunt uirgines hereticorum : Vid eamus sisponsum amant
utuirginitas ista custodiatur : cuicustoditur : xp̃o Inqur uideamus si xp̃onondonato
uideamus cuiseruatur ista uirginitas: cito probare pateritis : Ecceostendo sponsum:
quia ipse seostendit : perhib&illi testimoniumio hannes: hicest quibaptitat : D tuuirgo
sis ponso huicseruas uirginitatem tuam quare curris ad eum quidicit egobaptiro
cumamicussponsi tuidicat. hic est quibaptizat. De indesponsustuus totumorbem
ten& quaretuin paste corrumperis quis ẽ sponsus : qm̃ rexomnistentred s̃ ꝓpse
sponsustuus totumten & : quia totumemit : uide quantiemerit : ut intellegasqui d
emerit ⁊ quod pr&ium dedit sanguinem dedit : ubidedit : ubi fudit sanguinem suum
in passione. Nonnes ponsotuo cantas aut cantare tefingis quando emptus t̃. totus

Expanded text:
habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, habent virgines, et multae sunt virgines haereticorum. Videamus si sponsum amant, ut virginitas ista custodiatur. Cui custoditur? Christo, inquit. Videamus si Christo, non Donato: videamus cui servetur ista virginitas; cito probare poteritis. Ecce ostendo sponsum, quia ipse se ostendit: perhibet illi testimonium Joannes, Hic est qui baptizat. O tu virgo, si sponso huic servas virginitatem tuam, quare curris ad eum qui dicit, Ego baptizo; cum amicus sponsi tui dicat, Hic est qui baptizat? Deinde sponsus tuus totum orbem tenet; quare tu in parte corrumperis? Quis est sponsus? Quoniam rex omnis terrae Deus . Ipse sponsus tuus totum tenet, quia totum emit. Vide quanti emerit, ut intelligas quid emerit: quod pretium dedit? Sanguinem dedit. Ubi dedit, ubi fudit sanguinem suum? In passione. Nonne sponso tuo cantas, aut cantare te fingis, quando emptus est totus
Abbreviated transcription (Latin):
diueris donis pollere uid &is. at quȩ gaudere : alii coniugati : aliae coniugatae alii uidu¬
nixoribus ultra non quaerunt᷑  : alia euiduatae maritis ultra nonquaerunt᷑ ÷ Aliunte¬
gricatem ab in eunte a& ate conseruant : Aliae uirginitatem suam dõuouerunt:
Siuersa sunt munera sed omnesistiuna uirgo ẽ: ubi ist a uirginitas : Nonenimin corpore
in corpore paucarum feminarum .ẽ. & sidici uirginitas in uiris potest paucorũ uirorũ
sC̃Α integritas &iam corporis ẽ in ecclesia & honorabilius membrum .ẽ  Alia autẽ
nembra: non in corpore sed omniaimente seruant uirginitatem: Qua e est uirgini¬
tasmentis integrafides solidaspes: sinceno caritas: hancuirginitatemtimebat
ille qui telabat̃ sponse a serpente corrumpi: sicutenim membrum corporis uiolatur
dam loco : sic sedustio linguȩ uiolat uirginitatem cordis: Inmente non corr
qua e non uult sinecaus a tenere corporis uirginitatem : Quidergodicam fr̃s: & her&ici

Expanded text:
diversis donis pollere videtis atque gaudere: alii conjugati, aliae conjugatae, alii viduati uxores ultra non quaerunt, aliae viduatae maritos ultra non quaerunt, alii integritatem ab ineunte aetate conservant, aliae virginitatem suam Deo voverunt; diversa sunt munera, sed omnes isti una virgo est. Ubi est ista virginitas? non enim in corporein corpore. Paucarum feminarum est, et si dici virginitas in viris potest, paucorum virorum sancta integritas etiam corporis est in Ecclesia, et honorabilius membrum est: alia autem membra non in corpore, sed omnia in mente servant virginitatem. Quae est virginitas mentis? Integra fides, solida spes, sincera charitas. Hanc virginitatem timebat ille, qui zelabat sponso, a serpente corrumpi. Sicut enim membrum corporis violatur in quodam loco, sic seductio linguae violat virginitatem cordis. In mente non corrumpatur, quae non vult sine causa tenere corporis virginitatem. 13. Quid ergo dicam, fratres? Et haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induerit in corruptionem & mostale hocinduerit in mostalitatem : Omni apossuat
dicidedõ : & nihil digne dicitur dedõ : Nihillatius hacinopia : quaeris congruum nomens
non inuenis : quaeris quo quomodo dicere omnia inuenis: Quidsimile agnus & leo
dexp̃o utrumque diftum ẽ: ecceagnus dĩ: quomodoleo: uicitleo d&ribu
quomodo dñs quomodo dĩfilius. quomodo uerbum sed uerbum caro factum est:¬

Expanded text:
hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu qu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam qn mipsisatunrbuntur: Cibus quemmanducas tu : percarnem ut reficiaristũ:
illedeficit : ut repar&te : consumitur: manducaiustitiam. & tureficeris : & illa integra
euerat quo modo uidendo lucemistam corpoream reficiuntur istioculinri : &res .ẽ.
cerporea qua euid&ur oculis corporeis : multi enim cum fuerint diutius in tenebris
infirmatur acies ipsorum : quasi iei uni olucis fraudatioculi cibosuo lucequippe pascunt᷑
efatiganturi eiunio & debilitantur : It aut ipsam lucem quare ficiuntur. uideren on
possint & sidiutius fuerit extinguntur tamquam moritur in eis ipsa acies lucis:
uidergo quia tot oculi cotidie luce ist pascuntur. minorfit & illire ficiuntur &ipsa
ex hibas munu cor

Expanded text:
tiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, tiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo videndo istam lucem corpoream reficiuntur isti oculi nostri, et res est corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa exhi
Abbreviated transcription (Latin):
Noa cobaptismnobaptitabat quobaptitatus ẽ  Ditbaptis num dũs baptu datusasoro
oeodens hummilitatisuiam & perducens ad baptis mumdñ: hocest baptisimun suum pitre¬
serdo humilitatis exemplumꝰ quia ipsenonrespuit haptis inum serui: & in bapais mnosersa nua¬
omrad arbatusr dh̃o : &baptitatus dñsuiam fecit᷑ seuenientibus : Ipsum audiamus egosam uis
suito Queritas :S iueritatem quaerisuiamtene : Namipsa estua quae ẽ ueritas ipsa est quo is
pinem angelorum manducauit homo : Quis est panis angelorum in principio erat
uerbum & uerbumerat apud dm̃ & ds̃ eratuerbum : quomodo paneman gelorũm andu¬
cauithomo : E tuerbum caro factum .ẽ. & habitauit in nobis: Sed quia diximus mari¬
ducare angelos fratres: neput&is morsibus fieri : Namsi hoc intellexeritis quasi dilania¬
turds̃ quem manducant angeli : quisdilaniat iustitiam s ed rursummihi aliquis
dicit & quis est quimanducat iustitiam: Vndeergo beatiquie suriunt & sitiunt iusti¬

Expanded text:
eo baptismo baptizabat quo baptizatus est. Dat baptismum Dominus baptizatus a servo, ostendens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismoatus Dominus viam se fecit venientibus. Ipsum audiamus: Ego sum via, veritas et vita . Si veritatem quaeris, viam tene: nam ipsa est via quae est veritas. Ipsa est quo is, ngelorum manducavit homo . Quis est panis Angelorum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui manducat justitiam? Unde ergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justi
Abbreviated transcription (Latin):
Num quid tantum haberepotestis quantumego quidedi : & tamenego baptitatus sum
ureduo uos dedignamimnia dño : hocestutim pleatur omnis iustitia ⁊ Sed dic& aliou
quo d molioren habeb ae baptis mumichannes quam dñs : Dicerentenimus que adeo

Expanded text:
Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo
Abbreviated transcription (Latin):
quialacus erat quia aquae multae erant ibi. & ueniebant & baptizabantur:
nondum enimmissuserat in carcerẽ iohannes : Si meministis ecce Iterum dico:
Sixi quare bapti tat lohannes : quia opostebat ut dñs bapti t ar&ur: quare o postebat
ut dñs bapti tar&ur: quia multi contempturierant baptis mum eo quodiam
maio regratia pnrediti uiderentur : quamuiderent alios fideles: uerbigratia. lam
continenteruiuens cathscuminus contempner& coniugatum : & dicer&se meliorẽ
quamille sit fidelis : illecathecuminus potest dicere in corde suo: quid mihiopus ẽ
baptis mumaccipere : ut hochabeam quod & iste quo iam meliorsum: neergo ceruix
ista praecipitar& quos dam demeritis iustitiae suae plurimumelatos : Bapoi tari
uoluit dñs a seruo tamquam alloquens filios capitales: quiduos ex tollitis quiderigitis
quiahab&is ille prudentiam illedo etrinam ille castitatem ille fostitudin ẽpatientin

Expanded text:
quia lacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae?
Abbreviated transcription (Latin):
ulegentes defendebant baptis mumiohannis : Ventum ẽ ad ipsumiohannem ut soluer&
iuestionem : Intellegat caritas uestro & hicutilitas ipsa humilitatis agnosutur &ostenditꝰ
uttum in ipsa questione cumemterent homines fostas seenim dixit : uerum dicitis reste con

Expanded text:
lligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apu
Abbreviated transcription (Latin):
psallite. psallite reginostro psallite intellegenter: ne in una paste uelis intelle
cuipsallis qm̃ rexomnistemre ds̃ : & quomodo est omnis temte rex quiuisus ẽ. In una
paste tenirrum in hiero solima iniuda ea ambulans interhomines natus sugens crescens
manducans bibens uigilans dormiens fatigatus ad puteum sedens. conprehensus. fla¬
ellatus sputis inlitus spinis coronatus. lignosuspensus. lance apercussus mostu
Quomod oergo rexomnis temire : quod uidebatur in loca caro erat : oculis carneis caro appa¬
rebat: in carnemostali maiestas in mostalis occultabatur : & quibus oculis maiestas in mor¬
calis pen&rata conpage carnis poterit intueri : est alius oculus est interior
none nimnullos oculos habaho &s thisecus oculis corporeis filiodabiiiũ
prrecepta uitae: ille pa

Expanded text:
psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere psallite: psallite regi nostro, psallite intelligenter. Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat epraecepta vitae . Ille pa
Abbreviated transcription (Latin):
hibuisse nemoilli ad pedescader& : cum enimquaedam in apocalypsi angelus osti¬
lo hanni qui scripsit hoceugłm: conterritus magnitudine uisionis lohannescecidit adpedes angeli:
& ille : surge : uidene feceris hoc : illum adora id ẽ dm̃: Namego conseruus tuus sum: &
fratrumtuorum : Cadereergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Non nemanifestũ
ẽ quia superomnes angelos ẽ cuitales homo quomaior nemosurrexit innatis mulierum
& deillo cantauimus regnauit ds̃ suꝑ omnem tenam : Contra quod surdi sunt qu iputañ
eum in africa sola regnare : non enim non dictum ẽ. dexp̃o cumdictum ẽ regnauit ds
suꝑ omnem terram: quis estenim alius rexnoster nisi dñs nosterihs̃ xp̃s. ipse est rexnoster:
& quid audistis in ipsopsalmo recenti uersumodo cantato. psallite dõnostro piallite
psallitereginostro psallite : quem dixit dm̃ ipsumdixit regem nr̃m psallitedõ pro

Expanded text:
hibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis homo, quo major nemo surrexit in natis mulierumet de illo cantavimus, Regnavit Deus super omnem terram: contra quod surdi sunt, qui putant eum in Africa sola regnare. Non enim non dictum est de Christo, cum dictum est, Regnavit Deus super omnem terram. Quis est enim alius rex noster, nisi Dominus noster Jesus Christus? Ipse est rex noster. Et quid audistis in ipso Psalmo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite. Quem dixit Deum, ipsum dixit regem nostrum: Psallite Deo nostro,
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti in deincipiunt bon aoperatua quia accusas malao peratua. Initium o
bonorum: confessio ẽ operum malorum : facis ueritatem & uenis adlucem
Quid ẽ facis ueritatem : nontepalpas non tibiblandiris. nont adular pondicis iustus
sumcum sis iniquus : & incipis facere ueritatem : uenis autem ad lucem ut mani¬
festentur operatua quia indõ sunt fasta : quia & in hocipsum quod tibidis plicuit
peccatumtuum non tibi displicer& nisi ds̃ tibilucer& & eius ueritas tibioster der&:
sed qui& am monitus diligit peccata sua  odit am monentem lucem & fugit eam.
ut non arguantur openteius mala quae diligit : Quiautem facit ueritatem accusat
In semala sua non sibi parut. non sibignoscit ut ds̃ ignoscat : quia quoduult utds̃ ignoscat
ipse a gnoscit & uenit adlucem: cui gratias agit: quod illi quid in seo diss& ostenderit

Expanded text:
fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum fecisti, inde incipiunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta; quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui et admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat: quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid in se odisset ostenderit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores inuenit & omnes apeccato sanat. & serpens illein quo figurata ẽ mors dñ
eossanat quimorsi fuerant & proptermorsum serpentis erestus .ẽ. serpens id ẽ mors đni
proptermostales homines quosinuenit in iustos. quo modo intelleger&ur. hocest iudicium
qñmn luxuenit in mundum & dilexerunt homines magis tenebras quam lucem : erante nĩ mala
operaeorum : Quid ẽ hoc quorumenimerant bonaopera : non neuen isti ut iustifices
sed dilexerunt inquit tenebras magis quam lucem ibiposuituim: multieriim
dilexerunt peccata sua multi confessi sunt peccata sua quia qui confit&ur peccata sua
& accusat peccata sua : lamcumdõ facit : Accusat ds̃ peccatatua: si& tu accusas. coniuni¬
ris dõ : quasi duaeres sunt. homo & peccator: quod audis homo ds̃ fecit: q
uudis peccator: ipse homofect : Delequod fecisti ut ds̃ salu& quodfeat opost&
ut oderis inte opustuum & a mes inte o pusdĩ . Cumautem coeperit tibi displicere quod

Expanded text:
peccatores invenit, et omnes a peccato sanat, et serpens ille in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant, et propter morsum serpentis erectus est serpens, id est mors Domini, propter mortales homines, quos invenit injustos; quomodo intelligitur, Hoc est judicium, quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quaopera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerundilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod
Abbreviated transcription (Latin):
cantabimus: ubi est mors aculeus tuus. ubi est morsintentiotua : Interim modo fratres
ut apeccato sapemur: xp̃mcrucifixum intue amur : quia sicut morses inquit ex altauit¬
serpentem inberemo sic ex altari opost& filium hominis : utomnis quicredit in eum
nompereat sed habeat uitam a&ernam : quo modo qui in tuebantur illum serpentem
nonperi bant morsibus serpentum sic quuintuentur fide mostem xp̃i: sanantur
a norsibus peccatorum : sedillis anabantur a moste: aduitam temponlem : hic autem
uetinithabeant uitam a&ernam : hoceniminter ẽ. Interfiguratam imaginem &
remipsam figunt pracestabat uitamtem porrlem: resipsacuius illa figuraerat.

Expanded text:
cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intueamur; quia sicut Moserpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat,
Abbreviated transcription (Latin):
t aliud interpr&lari quam quo dipsaueritas descindicat : Distum est enim adma
adño ut facer& aeneum serpentem & ex altar& in lignoberemo & ad moner& populũ is rł
ut siquis morsus ess& a serpente illum serpentem in ligno ex altatum adtender& : factũ ẽ :
mordebanturbomines . inuebantur : sanabantur : quidsunt serpentes mordentes peccata de
mostalitate carnis : quis est serpens exaltatus : mors dñi in cruce : quia enim aserpentemorr :
persorpentis effigiem figurata est : morsus serpentis lo& alis mors dñiuitalis : aqdtenditur
serpens ut nihilu aleat serpens : quid ẽ hoc : adtenditurmors ut nihiluale
mors : morsuitae : si dicipetest morsuitae. immoquia dicipotest mrabiliterdicitur:
Sednum quid nonerit dicendum quod fuit faciendum: ego dubitem dicere qđ dñs prome
ẽ mors in xp̃i corpore : sic & nos dicemus in resurrestione : quando iam trium phantes

Expanded text:
t aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro meest mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes
Abbreviated transcription (Latin):
do lectionis euangelicae secundum iohannem sicut potestis meminisse quicun
geritis profectus uestri ita sequitur : ut haec quaemodo lesta est hodie nobis tractanda
proponatur : abipso principio usque ad hodiernam lectionem quae su pradicta sunt :¬
ministis lam esse trastata: & si foste in demulta estis obliti. ceste uel officium
man & in ur̃a memoria : quae hinc audieritis debaptis moiohannis : & si nonten&is omnia :
audisseuos tamen credo quod teneatis quaedicta sunt &iam quare sp̃sscs̃ in columbae
specie apparuit : & quo modo illa nodo sissima quaestio soluta sit : quia nescio
quod non nouerat didicit iohannes in dño percolumbam cumeum iam noss& quan do
uenientinthaptitarrait Ea  hoienis adme : quando eid r̃s

Expanded text:
do lectionis evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie apparuerit; et quomodo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit Joannes in Domino per columbam, cum jam eum nosset, quando venienti ut bap
Abbreviated transcription (Latin):
neglesta quod facit fluctus inruens: paulatim persentinam intrat: sed diu intrando
a ponex hauriendo mergit nauem : quid estautem exhaurice. nisi bonis operibus agere
neobruant peccata gemendo ieiunanno tribuen daignoscendo: Iterautem huius saecul
molestum .ẽ. plenum ẽ. temptationibus inrebus prosperis neextollat in rebus aduersis
nofiangat quitibi dedit fel atatem huius saeculi ad consolationem tuam dedit
nos adcorruptionemPursus que quite flagel abat in isto saeculo ademenda¬
tonem non ad damnatio emfacit: festo patrem erudientem : nesentias iudicem
punientem: haec coti diedicimus uobis & sae pedicenda sunt qui abona & salutaria sunt:
TRACTATUS. XII¬
IH̃SETDIS CIPULI EIUS INIUDAEAM TERRAMETILLMC
RABATUR CUM EIS ETBAPTITABAI:US QUE QUI HABEI¬

Expanded text:
neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et salutaria sunt. TRACTATUS XIesus et discipuli eius in iudaeam terram et illic demorabatur cum eis et baptizabat erat a
Abbreviated transcription (Latin):
audiamus quiddixerint: In ensihinc & uade in iudaeã : ut & discipulitui uideant operatua
quae tufacis: Operto dñĩ discipulos non latebant. sedistos latebant: Istienim fr̃s idẽ con¬
anguinei xp̃mconsanguineuhaberepotuer: credere autem in eum ipsa ꝓpinqui tate
faistidiorunt. Dictum est in euangelio. Nonenimhoc nos aude musopinari.
missusest: quando oposeuituenit: Quid est tempus meũ nondumuenit Intellegia
fr̃s: quo animo illilo quebantur. qui quasi frae tremsuum monere uidebantur:
Dabant illi consiliũ consequenda egloriae: ueluti saecularit & terre noaffectu. monentes
nees s& ignobilis & latitar&. Quodergoait dñs tempusmeã nondũuenit. illis respondit
quiei consilium degloria dabant : Tempusgloriae meae nondumuenit: Vid & equam
profundum sit : Degloria illi admonebant. sed ille uoluit altitudinẽ humilitate prarece:¬
dere & adipsam celsitudinem ꝑ humilitatem uia mstornere : Nam & illi discipuli utique

Expanded text:
audiamus quid dixerint. Transi hinc, et vade in Judaeam, ut et discipuli tui videant opera tua, quae tu facis. Opera Domini discipulos non latebant, sed istos latebant. Isti enim fratres, id est consanguinei, Christum consanguineum habere potuerunt, credere autem in eum ipsa propinquitate fastidierunt. Dictum est in Evangelio: non enim hoc nos audemus opinari, missus est, quando oportuit venit: quid est, Tempus meum nondum venit? Intelligite, fratres, quo animo illi loquebantur, qui quasi fratrem suum monere videbantur. Dabant ei consilium consequendae gloriae, veluti saeculariter et terreno affectu monentes, ne esset ignobilis et latitaret: quod ergo ait Dominus, Tempus meum nondum venit, illis respondit qui ei consilium de gloria dabant, Tempus gloriae meae nondum venit. Videte quam profundum sit: de gloria illi admonebant, sed ille voluit altitudinem humilitate praecedere, et ad ipsam celsitudinem per humilitatem viam sternere. Nam et illi discipuli utique
Abbreviated transcription (Latin):
me cunicamea quomodo induameam: Recipi&ur quidemilla tunica & in
is quiiamexuti sunt. rursus carne uesti&ur ecdesia: nonta mennunc qua¬
do feruescendisunt frigidi: sed tuncquando resurrecturi sunt mostui : Passa
ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum & recolens illa sua
nembri sana sermonibus scã moribus. sediamexuta corporibus. ingemit
dicitecdesia : Exuime tuni cammeam quomodo induameam: membrtilla
mea qua e xp̃o aperire euangelitando excellentissime potuerunt quo modo
d corpone quibus exuta sunt redirenun possunt: Deinderespiciens adeo
qui predicare & populos adquirere a cregere acsicxpo aperite ut cumque
possunt sed in his difficultatibus actionum peccare meuunt: Lauiinquit
pedesr¬

Expanded text:
me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in me tunica mea; quomodo induam eam? Recipietur quidem illa tunica, et in eis qui jam exuti sunt, rursus vestietur carne Ecclesia: non tamen nunc quando fervefaciendi sunt frigidi, sed tunc quando resurrecturi sunt mortui. Passa ergo difficultatem propter inopiam praedicatorum, et recolens illa sua membra sana sermonibus, sancta moribus, sed jam exuta corporibus, ingemit et dicit Ecclesia, Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Membra illa mea quae Christo aperire evangelizando excellentissime potuerunt, quomodo ad corpora quibus exuta sunt, redire nunc possunt? 6. Deinde respiciens ad eos qui praedicare, et populos acquirere ac regere, ac sic Christo aperire utcumque possunt, sed in his difficultatibus actionum peccare metuunt, Lavi, inquit, pedes
Abbreviated transcription (Latin):
id est in sacramentis ui sibilibus tolenentur: Nequaquam interiora sensus ad¬
tingunt : Pulsa tergo ut excutiat qui&em scis otiosis &clamat : A perimihi
e sanguine meo sorormea. De accessumeo proxima mea: Despũmeo columba
ea De sermone meo quemplenius exotio didicisti perfestamea: aperimihi
inedicamea deos quic lauserunt coneneme : Quomodo intrabosine
aperiente : quomodo enim audient si nepraedicante Hinefit ut &iam hiqui
amant otium studiorum bonorum & nolunt perp&i laboriosa rum molestias
astionumeo quod minus idoneos adha ecministrrenda &sinereprehensione
agenda sesentiunt: Mallent si fieripossent scõ apostolos & predicatores
ueritatis antiquos excitari aduersus abundantiam iniquitatis qua feruor
friguit caritatis. Sedineis quiam decorpore exierunt. & carnis indumento
expoliatisunt neque enimabea separtti sunt. Nespond& ecdesia : exui

Expanded text:
id est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus atid est, in sacramentis visibilibus tolerantur: nequaquam interiora sensus attingunt. Pulsat ergo ut excutiat quietem sanctis otiosis, et clamat, Aperi mihi, de sanguine meo soror mea, de accessu meo proxima mea, de spiritu meo columba mea, de sermone meo quem plenius ex otio didicisti perfecta mea; aperi mihi, praedica me. Ad eos quippe qui clauserunt contra me, quomodo intrabo sine aperiente? quomodo enim audient sine praedicante ? 5. Hinc fit ut etiam hi qui amant otium studiorum bonorum, et nolunt perpeti laboriosarum molestias actionum, eo quod minus idoneos ad haec ministranda, et sine reprehensione agenda se sentiunt; mallent, si fieri posset, sanctos apostolos et praedicatores veritatis antiquos excitari adversus abundantiam iniquitatis, qua fervor friguit charitatis. Sed in eis qui jam de corpore exierunt, et carnis indumento exspoliati sunt neque enim ab ea separati sunt, respondet Ecclesia, Exui
Abbreviated transcription (Latin):
eo sauditlibenter &pie non hab& locum iaetandi sein laboribus alienis. & non
inflatis ossibus humilitatis : gaudio gaud& propter uocem dominica e ueritats
corequie sco a negotions astibus & animus meus diuinis seintendit ad fedibu
sedinhisquustomodo suauiter & humiliter requieseunt dumotiose oblestatur
ecclesia : Eccepulsat illequiait : qua edicouobis intenebris. dicite inlumine:
a quod in aure auditis. priredicate supertesta : Voxergo eiuspulsat adianuam
& dicit : Aperimihi soror mea proximimea. columbamea perfesta mea quia
caput meum repl&um est rore. & crines mei nostos guttis : Celut sidicer &
uuacas. & contrame clausumest : tustudes otiopaucorum. & abundante iniqu¬
tate refriescit carita smultorum: Nox quippe iniquitas est : ros uero eius
a guttae hiunt quire frigescunt & cadunt. & faciunt refrigescere caput

Expanded text:
qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non qui eos audit libenter et pie, non habet locum jactandi se in laboribus alienis; et non inflatis ossibus, sed humiliatis gaudio gaudet propter vocem dominicae veritatis. ego requiesco a negotiosis actibus, et animus meus divinis se intendit affectibus. 4. Sed in iis qui isto modo suaviter et humiliter requiescunt, dum otiose oblectatur Ecclesia, ecce pulsat ille qui ait: « Quae dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta » . Vox ergo ejus pulsat ad januam, et dicit: « Aperi mihi, soror mea, proxima mea, columba mea, perfecta mea; quia caput meum repletum est rore, et crines mei noa me ostium clausum est: tu studes otio paucorum, et abundante iniquitate refrigescit charitas multorum . Nox quippe, iniquitas est: ros vero ejus et guttae, hi sunt qui refrigescunt et cadunt, et faciunt refrigescere caput
Abbreviated transcription (Latin):
dicit cumdeliberant ut rumministerium tale suscipiant cui sȩ minus idone
timant ut sineculpa imoleant ne fostealiis pracedicantes ipsire prob fias
Tutius enimueritas auditur quam predicatur : qnincum auditur. humilita scustodo
umautem praedicatat Ouix non subrepit cuiułs hominum quantula cumqut
iastantia in quautique in quinantur pedes:. Ergouta postolus ia cobusd
tur : dicit & alius : Amicus autem sponsi stat & auditeum & gaudigaud&
propter uocem s ponsi: fruamur auditu sinestrepitu. nobis loquente d¬
intrinsecus ueritate quamquam &iam cumforinsecus insonat perlegentem i
peradnuntiantem: perpraedicantem perdisputantero : perprcepie
perconsolantem per ex hostantem peripsum&iam cantantem atque
psallentem : Ipsi quihaecagunt in quinare pedessuos timeant: cumplacere
hominibus subripente amore humanae laudis asdfectant : Colerun

Expanded text:
dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos dicit, cum deliberant utrum ministerium tale suscipiant, cui se minus idoneos existimant, ut sine culpa impleant, ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi fiant . Tutius enim veritas auditur quam praedicatur: quoniam eum auditur, humilitas custoditur; cum autem praedicatur, vix non subrepit cuivis hominum quantulacumque jactantia, in qua utique inquinantur pedes. 3. Ergo, ut apostolus Jacobus tur. Dicit et alius, Amicus autem sponsi stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi . Fruamur auditu, sine strepitu nobis loquente intrinsecus veritate. Quanquam etiam cum forinsecus insonat per legentem, per annuntiantem, per praedicantem, per disputantem, per praecipientem, per consolantem, per exhortantem, per ipsum etiam cantantem atque psallentem; ipsi qui haec agunt, inquinare pedes suos timeant, cum placere hominibus subrepente amore humanae laudis affectant. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo in quina boeos : Cumuell&ire &aperire ei quiuenerit adea m& pul sa uen
sibiq: a periripoposcerat. Illespeciosus forma price filis hominum : hincquestio natat:
quamcoastare noluimus angustis temporis id eoq distulimus iuoriammodo ecclesia
enimait : Egodormio & cormeumuigilat. Vox fretruelis meipulsatadi
d&illã : exuime tuni cammeam quo modo induam eam : lauipedes meos
quo modo in quin aboeos : O ad mirabile sacramentum ogrande misterium
er geneime in quinare pedes ueniendo ad eum quilauit suorum discipularum peiss
im&ceste quia pesterramuenit adeum qui &iaminterraest. quia suo inen¬
dentes & descendentes adfilium hominis: Sia scendunta deum propterea
ua sursumest quo modo adeum descendunt si non oiam hic est : Diciterg
ecclesia : lauipedesmeos quomodo inquinaboeos : &eis hocdicit qui pntedicat

Expanded text:
quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, quomodo inquinabo eos? cum vellet ire, et aperire ei qui venerat ad eam, et pulsaverat, sibique aperiri poposcerat, ille speciosus forma prae filiis hominum . Hinc quaestio nata est quam coarctare noluimus angustiis temporis, ideoque distulimus, quonam modo Ecclesia  2. Sic enim ait: « Ego dormio, et cor meum vigilat; vox fratndet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » ? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constidentes et descendentes ad Filium hominis ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt
Abbreviated transcription (Latin):
oninie mormei debiti. ia mreddendi tempus agnosco : don &
unde reddam. quidon auit ut debeam: Don auitenim dileeto¬
nem de quadistumest : nemini quicquam debeatis nisiut in¬
uicem diligatis : Don&&uiam sermonem : que muideo medebere
lestis : Expestationem uestrum ad hoc nempe distuleram. ut explicare
sicut possem que madmodum &iamperternam ueniatur ad xp̃m. cum potius
iubeamur quaesur sumsunt quaerere non quae superterrm Sursumenim
xp̃sest sedens addex te nim patris Sed profosto & hicest : propterquod saulo
intetrasa euientidicit: quid mepersequeris : Vt autem hoc quaerendum
susciperemus: hic trrestabatur quod pedes dns discipulis lauit cumiamipsi
discipuli lotiessent. Necopus haberent nisi pedes lauare: ubiui sumest
intellegendum quod baptismo quidem homo totus abluitur :
sed dumisto ꝑostex uiuit in saeculo. humanis ad festibus terraem
Acsic&iam inde mundatur
hic occurrerunt excantico canticorum ecde ñae uerba dicentis : Lauipede snes

Expanded text:
on immemor mei debiti, jam reddendi tempus agnosco. Donet unde reddam, qui donavit ut debeam. Donavit enim dilectionem, de qua dictum est, Nemini quidquam debentis, nisi ut invicem diligatis ; donet etiam sermonem, quem video me debere dilectis. Exspectationem vestram ad hoc nempe distuleram, ut explicarem sicut possem, quemadmodum etiam per terram veniatur ad Christum; cum potius jubeamur quae sursum sunt quaerere, non quae super terram . Sursum enim Christus est sedens ad dexteram Patris: sed profecto et hic est; propter quod et Saulo in terra saevienti dicit, Quid me persequeris ? Ut autem hoc quaerendum susciperemus, id tractabatur quod pedes Dominus discipulis lavit, cum jam ipsi discipuli loti essent, nec opus haberent, nisi pedes lavare. Ubi visum est intelligendum quod Baptismo quidem homo totus abluitur; sed dum isto postea vivit in saeculo, humanis affectibus terramAc sic etiam inde mundatur . Hinc occurrerunt ex Cantico canticorum Ecclesiae verba dicentis, Lavi pedes meos;
Abbreviated transcription (Latin):
maius iudicium sumitis : in multis enim offendimus omnes: Laui pede smeo squo¬
modoin quinaboeos : Sedecce surgo & aperio : xpelaua eos. dimit tenobis debita
uando texudimus. exultant tecum incaeleftbus ossa humiliata: sed quando
tepraedicamus. ternam calcamus ut tibia periamus : Et ideosire prehen¬
dimur. pesturbamur : si laudamur inflamur : Laua pedes nostros antemun¬
datos sed cumada periendum tibi ternam pergimus inquinatos: Haec uobis
hodie satis sint dilestissimi siquid secus quamopostuit dicentes fostassis offen¬
dimus. uel laudibusuris immoderatius quamopostuit eleuati sumus inpi
mundationem pedibusnris. dõplacentibus orationibus uestris

Expanded text:
majus judicium sumitis: in multis enim offendimus omnes . Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? Sed ecce surgo, et aperio. Christe, lava eos, Dimitte nobis debitaQuando te audimus, exsultant tecum in coelestibus ossa humiliata . Sed quando te praedicamus, terram calcamus ut tibi aperiamus: et ideo si reprehendimur, perturbamur; si laudamur, inflamur. Lava pedes nostros ante mundatos, sed cum ad aperiendum tibi per terram pergimus, inquinatos. Haec vobis hodie satis sint, dilectissimi. Si quid secus quam oportuit dicentes fortassis offendimus, vel laudibus vestris immoderatius quam oportuit elevati sumus; impetrate mundationem pedibus nostris, Deo placentibus orationibus vestris.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi columbam & manentem suꝑcum ondico sequentia in terimadtendita
uperquemuideris sp̃mdescendentem tam quam columbam & manentem
su peumi pseest. Sed qui dipse est : quid meuoluit percolumbam docere
quimemisit : quia ipseentt dñs : Iamno uentma quomis susenum. lamnouene¬
um cuidixi Tua dmeuenis baptitari: egoate debeobaptizari usquea d
Ergonouenum dñmut egoabeo uellem baptitari: Nonuta meuosebaptita¬

Expanded text:
quasi columbam, et manentem super eum. Non dico sequentia; interim attendite: Super quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, ipse est. Sed quid ipse est? quid me voluit per columbam docere qui me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
inuno & semin &uo quod est xp̃s. Sicut ergo qui aibinonait in seminibus docere
noninnominibus quo modo ibiin semine non in seminibus probatur unus
uquo nomine baptitemus ministros nosfecisti & dixistinobis: Itebaptitate
in nomine patris & filii & sp̃s sci: quoibimus quo non audistis: adhereditatẽ
meam
Interrogatis quoibimus: adidquodemi sanguine meo: quo ergo
ad gentes inquit putauiquia dixitltebaptirate afros in nomine patris
& filii & sp̃s scĩ: Dõ gratias. soluit ds̃ quaestionem. docuit columba
sp̃ssos diuisur in linguis. unitus in columba: ac linguae

Expanded text:
in uno, Et semine tuo, quod est Christus . Sicut ergo quia ibi non dicit, in seminibus, docere non, in nominibus; quomodo ibi, in semine, non, in seminibus; probatur unus in quo nomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: quo ibimus? Quo? non audistis? Ad haereditatem meam. Interrogatis, Quo ibimus? Ad id quod emi sanguine meo. Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptizate Afros in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Deo gratias: solvit Dominus quaestionem, docuit columba.sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae