comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simulcum illo unusds̃ ẽ : Audite alterum testimonium : nostis quã multi credider̃ quando
omnia quaehabebant ad pedesapostolorũ uendita posuerunt : ut distribuer&ur unicuique
sicutopuserat : & deilla congregationes cõrũ quid dict scriptura : erat illis animauna & cor
unamindño : Si caritas d&otanimis fecit animãunam & detot cordibus fectiorunũquara
Ne caritas interpatrom & filium maiorutique potest esse quaminterillos homines quib userit
corunũ sSiergomultorum fracrum corunum proptercaritatem & multorum faroduni
aon maura proptor caritatem ds̃pater & dr̃ filius disturos es quia duonant ameduo din sit̃
noma ubis umina caritas : siemimhic tanta caritas ẽ. ut animatiã &amimania mectuis unti
animã ifciati quo modo ibi non ẽ unus ds̃ pater & filius s. ab situtbo esemimaesuNmu
nonfast qporor san quiotom nccellat cartas illahincintellegite multae animae safs mie

Expanded text:
erens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando erens Patri simul cum illo unus Deus est? Audite alterum testimonium. Nostis quam multi crediderunt, quando omnia quae habebant, ad pedes Apostolorum vendita posuerunt, ut distribueretur unicuique sicut opus eraunum in Domino . Si charitas de tot animis fecit animam unam, et de tot cordibus fecit cor unum, quanta est charitas inter Patrem et Filium? Major utique potest esse quam inter illos homines quibus erat cor unum. Si ergo multorum fratrum cor unum propter charitatem, et multorum fratrum anima una propter charitatem; Deus Pater et Deus Filius, dicturus es quia duo sunt? Si duo dii sunt, non est ibi summa charitas. Si enim hic tanta charitas est, ut animam tuam et animam amici tui unam animam faciat; quomodo ibi non est unus Deus Pater et Filius? Absit ut hoc sentiat fides non ficta. Prorsus quantum excellat charitas
Abbreviated transcription (Latin):
accepit Deinde tulit se asinistra & aspexitadd exteram & sequutus ait : qui a ccepit testimanũ
eius signabit quia ds̃ uerax ẽ : quid ẽ signabit qui ad s̃uerax.ẽ: nisihomomendax ẽ. & dẽ
uerax ẽ: quianemohominum potest dicere quodueritatis ẽ. e nis uinlumin&ur ab eo qui
inuenis qui enĩ accipit testimoniumeius signabit quia ds̃ uerax .ẽ. quis ipse quidecaelo
uenit & supra omnes ẽ : Ds̃uerax ẽ : sed sinondum illum intellegis dm̃ nondum accepist
ambosunusds̃ Ds uerax missus adõ : Desingulis interrogads̃ & deambobus interroga
nonsingulids̃ & ambodii: sed singulus quis que ds̃ & ambods̃ : tanta enimibie
sps̃ scitanta paxunitatis ut desingulis cuminterrogatur : ds̃ cibirespondeatus : D&rini tate
cuminterrogatur : ds̃ tibirespondeatur : Si enim sp̃s hominis quando inher&dõ unus sp̃s est:

Expanded text:
accipit. Deinde transtulit se a sinistra, et aspexit ad dexteram, et secutus ait, Qui accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quid est, signavit quia Deus verax est, nisi, homo mendax est, et Deus verax est? Quia nemo hominum potest dicere quod veritatis est, nisi illuminetur ab eo qui um ejus, et invenis: Qui enim accepit testimonium ejus, signavit quia Deus verax est. Quis? Ipse qui de coelo venit et supra omnes est, Deus verax est. Sed si nondum illum intelligis Deum, nondum accepisti ambos, unus Deus, Deus verax missus a Deo. De singulis interroga, Deus: et de ambobus interroga, Deus. Non singuli Deus et ambo dii, sed singulus quisque Deus et ambo Deus. Tanta enim ibi est charitas Spiritus sancti, tanta pax unitatis, ut de singulis cum interrogatur, Deus tibi respondeatur; de Trinitate cum interrogatur, Deus tibi respondeatur. Si enim spiritus hominis quando inhaeret Deo unus spiritus est,
Abbreviated transcription (Latin):
& inuenitomnes cum peccato si sicuenit ille ut dimit ter& peccata: ds̃largiatur : homo
confiteatur & enim confessio hominis humil homini smiseratio d̃ altitudo dĩ siergo
homohiumi atem suam & ds̃ faciat
tur : sed de homine dicebat: quantũ ad ipsũ hominẽ pestin& detenir ẽ. & deterraloquitur :
Siautẽ aliqualo quitur diuina inluminatus ẽ adõ : nam sinon e&̃. inluminatus tenit temã loquȩ¬
r&ur : Ergo scorsum ẽ gratiadĩ seorsumnatura hominis : nodonatur a hominis interroganascit᷑
& erescit usitata ista hominũ discit quid nouit nisiterrã : D&errahumanalo quitur. ꝓumana
nouit : humana sapit: Carnalis carnaliter aestimat: carnalitersuspicatur: ecce est totuis
homo ueniat gratiadĩ in luminat tenebrars illiuis sicutdicit : tuin luminabis lucernã meamdñe
ds meus inlumin abis tenebrirsineas : Assumat mentem humanam conuestat adlucem sua mego¬

Expanded text:
et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo et invenit omnes cum peccato. Si sic venit ille ut dimitteret peccata, Deus largiatur, homo confiteatur. Etenim confessio hominis, humilitas hominis: miseratio Dei, altitudo Dei. Si ergohumilitatem suam, et Deus faciat tur? Sed de homine dicebat. Quantum ad ipsum hominem pertinet, de terra est, et de terra loquitur: si autem aliqua loquitur divina, illuminatus est a Deo. Nam si non esset illuminatus, terra terram loqueretur. Ergo seorsum est gratia Dei, seorsum natura hominis. Modo naturam hominis interroga: nascitur et crescit, usitata ista hominum discit. Quid novit nisi terram de terra? Humana loquitur, humana novit, humana sapit; carnalis carnaliter aestimat, carnaliter suspicatur: ecce est totus homo. Veniat gratia Dei, illuminet tenebras illius, sicut dicit, Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas ; assumat mentem humanam, convertat ad lucem suam: i
Abbreviated transcription (Latin):
dematresuxit : Quia creuit ergo ihs a&ate carnis. ideo fostedistum ẽ illum opost& crescere
meautem minui÷ sed quare & hociohannes & ihs̃ quod ad carnem attin& coaeui erant :
Iamabipsa a&ate uergere incipiunt homines & declinare ad greui orem a&atem &inde
mestutem : sed & sipueriessent ambo: non diceret illumopost& crescere me
minui: sed dicer& simul nosopost& crescere : Nuncautem .xxx annorũ ille .xxx. & ille:
Sex menses qui in terenrnt . nullam distingunt a&atem: magis illudinuenit lestio quã aspestio
quid ergo .ẽ. illum opost& crescere meautemminui Magnum hoc sacromentum IN¬
tellegat caritas uñt : Antequam uenir& dñs ib is homines gloriabantur dese: uenit ille
homo ut minuer&ur hominis gloria : & auger&urgloriadi : Etenimuenit illesinepeccato

Expanded text:
de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, de matre suxit: quia crevit ergo Jesus aetate carnis, ideo forte dictum est, Illum oportet crescere, me autem minui. Sed quare et hoc? Joannes et Jesus, quod ad carnem pertinet, coaevi erant: Jam ab ipsa aetate vergere incipiunt homines, et declinare ad graviorem aetatem, et inde ad senectutem. Sed et si pueri essent ambo, non diceret, Illum oportet crescere, me autem minui; sed diceret, Simul nos oportet crescere. Nunc autem triginta annorum ille, triginta et ille: sex menses qui intererant, nullam distinguunt aetatem; magis illud invenit lectio quam aspectio. 5. Quid ergo est, Illum oportet crescere, me autem minui? Magnum hoc sacramentum! intelligat Charitas vestra. Antequam veniret Dominus Jesus, homines gloriabantur de se: venit ille homo, ut minueretur hominis gloria, et augeretur gloria Dei. Etenim venit ille sine peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
in sipiens coreorum : dicentes enim seesse sapientes stulti facti sunt : Sienim dm̃ cognouerant:
il cognouerant qui a non eos fecerat sapientes nisi ds̃: Nonergo sibi tribueren
a se non habebant sed eia quo acceperaent : Non autem agendo gratias insipientes facti sunt :
Ergo ds̃ quod dede rat gratis tulit ingratis: Noluit ẽẽ hoc iohannes gratus. ẽẽ uoluit :
confessus e accepisse & gaudere sedixit propteruo cems ponsi : & ait hocergo gaudiũ
meum impl&um ẽ: Illumoport& crescere me autem inui: quid ẽ hoc illumopost&
ex altari meautẽ humili ari : quomod ocrescit ihs: quomodo crescit ds̃ : ꝑfectus ñ cresut :
Osautem nec cresct Neominuitur: Si enimresut : perfestus non .ẽ: si minuitur ds̃non ẽ:
Ihs autem ds̃ quomodo cresct : si ad a&atem quia dignatus ẽ esse homo & fuit puer &cumsit
uerbum dĩ in fans in prresepe lacuit &cum ipsema tremsuam condiderit lac infantiae

Expanded text:
insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt » . Si enim Deum cognoverant, simul cognoverant quia non eos fecerat sapientes nisi Deus. Non ergo sibi tribuerent quod a se non habebant, sed ei a quo acceperant. Non autem agendo gratias insipientes facti sunt. Ergo Deus quod dederat gratis, tulit ingratis. Noluit esse hoc Joannes, gratus esse voluit: confessus est accepisse se, et gaudere se dixit propter vocem sponsi, et ait, Hoc ergo gaudium meum impletum est. 4. Illum oportet crescere, me autem minui. Quid est hoc? Illum oportet exaltari, me autem humiliari. Quomodo crescit Jesus? quomodo crescit Deus? Perfectus non crescit. Deus autem nec crescit, nec minuitur. Si enim crescit, perfectus non est: si minuitur, Deus non est. Jesus autem Deus quomodo crescit? Si ad aetatem, quia dignatus est esse homo, et fuit puer; et cum sit Verbum Dei, infans in praesepi jacuit, et cum ipse matrem suam condiderit, lac infantiae
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent sicerat iohannes: noueratundegaudebat : non sibiarrogabat quodipsenonerat:
sciebat in luminatumse non in luminatorem : Erat autem lumenuerum ait euangelista
quo dinluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum: Siergoomnem hominem:
& ipsumiohannem : quia & ipsedehominibus : & enim quamuis nemoex surrexit maior
iohanne in natis mulierum : unus tamen &uipse exhis quinati sunt ex mulieribus Num duid
compartendus ẽ ei qui quia uoluit natus ẽ: Rideo nouo pastu quia nouus natus umbaetm̃
gemerationas dñsinusitate sunt : & diuna & humana : Diuina non haberme ai oum aenas

Expanded text:
gaudeat. Sic erat Joannes. Noverat, unde gaudebat. Non sibi arrogabat, quod ipse noverat  Aug., quod ipse non erat: gaudeat. Sic erat Joannes. Noverat, unde gaudebat. Non sibi arrogabat, quod ipse noverat  Aug., quod ipse non erat: sciebat illuminatum se, non illuminatorem. Erat enim lumen verum, ait evangelista, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Si ergo omnem hominem, et ipsum Joannem, quia et ipse de hominibus erat. SequituJoanne in natis mulierum , unus tamen et ipse ex his qui nati sunt ex mulieribus. Numquid comparandus est ei qui, quia voluit, natus est; et ideo novo partu, quia novus natus? Ambae enim gener
Abbreviated transcription (Latin):
es sicut audistis qui acum discipulos multos facer& ihs̃ & perfer&ur ad eum uel
quiinstigar&ur : quasi in uido enimnamtouerunt: Ecceille facit plures discipulos quantu
lle confessus ẽ quid ẽ& : & in demeruit ad ipsum pestinere : quia non est ausus sedicere
uod ẽ ille : hocergo dixit iohannes: non potest homo accipere quicquam nisi fu
rimꝰ ego non sumxp̃s : sed quiamissussum ante illum : quihab& sponsam sponsus ẽ: anicus
autem sponsiquistat & auditeum & gaudiogaud & propteruocem sponsi: Non sibi gaudium
fecit dese quienimuult gauderedese. tristiserit: quiautem dedõ uult gaudere. semper
gaudebit quia ds̃ sempiternus ẽ. : Vis habere gaudium sempiternũ : inhereilli qui sempi¬
ternus ẽ: talem sedixitiohannes: propteruocem sponsi gaud& Amicus sponsiait non prepiꝰ
uocẽ suam &stat &auditeum: si ergo cadit non audit eum : Deillo enim quodam quicetidit
distum .ẽ & in ueritate non st&uit. Dediabo lodictum ẽ: Ergostaredeb& amicus sponsi

Expanded text:
go Christus: quia cum discipulos multos faceret Jesus, et perferretur ad eum, veluti ut instigaretur, quasi invido enim narraverunt: Ecce ille facit plures discipulos quam tu, ille confessus est quid esset, et inde meruit pertinere ad eum, quia non est ausus se dicere, quod est ille. Hoc ergo dicit Joannes, Non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit e illum. Qui habet sponsam, sponsus est, amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi. Non sibi gaudium facit de se. Qui vult gaudere de se, tristis erit; qui autem de Deo vult gaudere, semper gaudebit, quia Deus sempiternus est. Vis ergo habere gaudium sempiternum? inhaere illi qui sempiternus est. Talem se dixit Joannes. Propter vocem sponsi gaudet amicus sponsi, ait, non propter vocem suam; et stat et audit eum: si ergo cadit, non audit eum. De illo enim quondam  Aug., quodam qui cecidit, dictum est: Et in veritate non stetit . De diabolo dictum est. Ergo stare debet amicus sponsi,
Abbreviated transcription (Latin):
& antare intellectus : hab& quose conuestat hab& quopuls& : hab& a quo quaerat.
a quo p&at hab& a quo cipiat : Quidecaelouenit supraomnes ẽ: & quoduidit & audiuit hoc
quidampopulus preeparatus adinamdĩ damnandus cumdiabolo : horum nemo accepit testi¬
monium xp̃i : Namsi omninonemo Nullus homo quid ẽ quod sequitur. Quiaccepit testimoniũ

Expanded text:
anta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet anta re intellectus, habet quo se convertat, habet quo pulset, habet a quo quaerat, habet a quo petat, habet a quo accipiat. 8. Qui de coelo venit, supra omnes est: et quod vidit et audivit, hoc Quidam populus praeparatur ad iram Dei, damnandus cum diabolo, quorum nemo accipit testimonium Christi. Nam si omnino nemo nullus homo, quid est quod sequitur Qui accipit testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
tenebatur : Cu mergo ds̃ loquens linguã non quaerer& & genus elo quutionis non assumer& :
quomod o auditus .ẽ a filio cumipsum filium sit loquutus ds̃ : quomodo enim tuuerbum quod lo¬
queris in cordehabes & apudte est & ipsa conceptio spiritalis ẽ : namsicuit animatua spiritus ẽ :
ita & uerbum quod concepisti spiritus ẽ : nondumenim accepit sonum ut persyllabas diuidatur
sed man& in conceptione cordis : & inspectaculo mentis : Sicds̃ edidit uerbum. hocest genuit filium:
ettu quidem ex tempore gignis uerbum &iamin corde : Ds sine temp̃r genuit silium: perquem
tomniatempora : cumergo uerbum dĩ filius sit filius autemloquutus ẽ nobis nonu
suum sed uerbum patris senobis loqui uoluit : qui uerbum patris loquebatur : Hocergo quomodo
decuit & opostuit dixitiohannes : quomodopotuimus nos ex posuimus : cui ad cornondũ ꝑuenit¬

Expanded text:
tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, tenebatur. Cum ergo Deus loquens, linguam non quaereret, et genus locutionis non assumeret, quomodo auditus est a Filio, cum ipsum Filium sit locutus Deus? Quomodo enim tu verbum quod loqueris, in corde habes, et apud te est, et ipsa conceptio spiritualis est nam sicut anima tua spiritus est; ita et verbum quod concepisti, spiritus est; nondum enim accepit sonum ut per syllabas dividatur, sed manet in conceptione cordis et in speculo mentis: sic Deus edidit Verbum, hoc est, genuit Filium. Et tu quidem ex tempore gignis verbum etiam in corde: Deus sine tempore genuit Filium, per quem creavit omnia tempora. Cum ergo Verbum De Filius sit, Filius autem locutus est nobis, non verbum suum, sed Verbum Patris, se nobis loqui voluit, qui Verbum Patris loquebatur. Hoc ergo quomodo decuit, et oportuit, dixit Joannes: quomodo potuimus, nos exposuimus. Cui ad cor nondum pervenit dignus de t
Abbreviated transcription (Latin):
untia : quid dicimus fracres đscumlo quer&ur adhibuit uocem adhibuit sonos adhibuit sylla¬
besisi adhibuit ista qualingualo quutus ẽ hebrea angreca anlatina ibin ecessaria e linguae :
ubi distinstiogentiũ ibi autẽ nemopotestdicere. illa lingua uelilla loquutum eẽ dm̃ : Cortuũ adtende
quando concipis uerbũ quoddicas : Dicã enĩ si potero qđ in nohis adtendamus nonunde illud conpre¬
bendamus : quando ergo concipis uerbũ quod profera sremuis dicere &ipsarei concoptio in corde
tio lam uerbum ẽ : Nondũ processit sediam natum .ẽ in cordẽ & man& ut procedat : Adtendis
autemad quem procedat᷑ cũ quoloquaris : silatinus ẽ uocẽ latinã quaeris : sigrecus .ẽ uerba greca
meditaris : sipunicus ẽ : ad tendis sinosti linguam punicam: prodiuersi tate ergo auditorũ diuer¬
sas linguas adhibes ut proferas uerbum conceptũ : illud autẽ quod corde conceperrs : Nulla lingua

Expanded text:
untia. Quid dicimus, fratres? Deus cum loqueretur, adhibuit vocem, adhibuit sonos, adhibuit syllabas? Si adhibuit ista, qua lingua locutus est? Hebraea, an graeca, an latina? ibi necessariae linguae, ubi distinctio gentium. Ibi autem nemo potest dicere, illa lingua, vel illa lingua locutum esse Deum. Cor tuum attende. Quando concipis verbum quod dicas: dicam enim, si potero, quod in nobis attendamus, non unde illud comprehendamus: quando ergo concipis verbum quod proferas, rem vis dicere, et ipsa rei conceptio in corde tuo jam verbum est; nondum processit, sed jam natum est in corde, et manet ut procedat: attendis autem ad quem procedat, cum quo loquaris; si Latinus est, vocem latinam quaeris; si Graecus est, verba graeca meditaris; si Punicus est, attendis si nosti linguam punicam; pro diversitate auditorum diversas linguas adhibes, ut proferas verbum conceptum: illud autem quod corde conceperas, nulla lingua
Abbreviated transcription (Latin):
stion snꝰ fapiceuiuant : Dolo re quidem fratres mei multa coastus sumdicere & parua dixi:
unstio nensi nirenon potui: art aderit dñs uto postune finatur: Noluiemimn ampliue:
on curre corda uestra qua euolo uacare gemitibus ee orationibus prohis quiadhucsardisunt
& non intellegunt

Expanded text:
omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicere, et parva dixi: omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicere, et parva dixi: lectionem finire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adhuc surdi sunt, et non intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
caelo : P&rus daemonia exclusit : nescioqua an cilla uiduã nescio quis homo qualiscum que
laicus habens caritatem tenen s integritatem fidei non facit hogp& rus in corpore oculus est:
illein corporedigitus ẽ : In eo tamen corpore ẽ : in quo p &rus : & siminus ual& digitus quã oculus
non .ẽ. tamen praecisus a corpore : melius ẽ essedigitum & essein corpore quames seoculum¬
& euelli de corpore : pro inde fratresmei ne mouos fallat : nemouos seducat : amate pacem xp̃i
qui pro uobis crucifixus ẽ: cumds̃ ess& : Paulus dicit : Neque qui plantat est aliquid neque
sed qui in crementum dat ds̃ : & quis que nr̃m dicit quia aliquid ẽ: Si dixerimus q
aiquid sumus & nonilligloriam dederimus adulteri sumus : Nosamariuolumus nonsponsum :
Vos xp̃mdiligite & nos in illo in quo & uos anobisdiligimin inuicem sediligant membm.: sed

Expanded text:
coelo . Petrus daemonia excludit, nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscunque coelo . Petrus daemonia excludit, nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscunque laicus, habens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc. Petrus in corpore oculus est, ille in corpore digitus est, in eo tamen corpore est in quo Petrus, et si minus valet digitus quam oculus, non est tamen praecisus a corpore. Melius est esse digitum et esse in corpore, quam esse oculum evelli de corpore. 18. Proinde, fratres mei, nemo vos fallat, nemo vos seducat: amate pacem Christi, qui pro vobis crucifixus est, cum Deus esset. Paulus dicit, Neque qui plantat est aliquid, nequesed qui incrementum dat Deus . Et quisquam nostrum dicit quia aliquid est? Si dixerimus quia aliquid sumus, et non illi gloriam dederimus, adulteri sumus; nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligite, et nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed
Abbreviated transcription (Latin):
non uult: tenea musergo unitatem fratresmei : pr&erunitatem & qui facit mira
uihl ẽ : Inunita teenim erat pogulus isiahel: & non faciebant mira cula ꝓraa &erunitatema
Eient magipharaonis : & faciebant similia morsi. populus is urhel ut dixinon faciebant quiena &
salui apud dm̃ qui faciebant an qui non faciebant : p&rus apłs resuscitauit mostuum si monmagus
fecit multa. Erant ibi quidam xp̃iani qui non poterant facere nec quod faciebat p&rus
nec quod faciebat simon: sed unde gaudebant : qui a nominaipsorum scripta erant ini caelo:
Vam & redeuntibus discipilis dñs noster ih s̃ xp̃s propterfidem gentium hoc ait : Dixeruntenim
gloriantes ipsidi scpuli : ecce dñ ein nomine tuo &iam dae monia nobis subiesta sunt : BeNe
quidem confessisunt : d&ulerunt honorem nominixp̃i : & tamen quideis ait : Nolite ir hoc
gloriari quiad aemonia uobis subiecta sunt : Sed gaud &e quia nomina ur̃a scripta sunt iri

Expanded text:
non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo. Nam et redeuntibus discipulis, Dominus noster Jesus Christus propter fidem gentium hoc ait. Dixerunt enim gloriantes ipsi discipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjectquidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quod ait eis: Nolite in hoc 517 gloriari quia daemonia vobis subjecta sunt: sed gaudete quia nomina vestra scripta sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
mansit ad insidiandum non adintellegendum: Et quia ideo mansenrt.
dentibus ex pressit causam quare non credant: Propterea dixiuobis: quia
dacur nobis: Non enimnibil est credere Si autem aliquid magnumest.
gudes ciuia credidisti. sed noli extolli: quidenim habes quod non accopisti
Eoloc multidiscipulieius abierunt r&ro. & non iam cumillo ambulauerunt.

Expanded text:
mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia ideo manserat, dentibus, expressit causam quare ndatur nobis: non enim nihil est credere. Si autem magnum aliquid est, gaude quia credidisti, sed noli extolli: quid enim habes quod non accepisti ? 8. Ex hoc multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Neninse paratura corporexp̃i: nonest membruineius, Sinonest membrum eius : non
dg&atur spũ eius . quisquis autem inquit a postolus spm̃ xp̃inon hab& incnon ẽ. eui
ir ollegenda sunt Intellexisti spiritaliter sp̃s & uita sunt Intellexisti
uinaliter & iamsic illa sp̃s &uita sunt: sed tibi non sunt: Sed suncquidã inquit
quobis quinon credunt: Nondixit sunt quidam in uobis qui non intellegunt.
sedcausaindixit quare non intellegant: Sunt enim quidam in uobis qui noncre¬
int & ideo non in tellegunt. quia non credunt: Proph&a enimdixit
Nis credideritis: non in telleg&is. Perfidem copulamur per intellectũ uiuificamur
Prius hereamus perfidem . ut sit quod uiui fic&ur per intellectum: Nam qui non
her& resistit. Qui resistit: non credit. Nam qui resistit: quomodo uiui
Aduersarius est iediolucis: quo pene titrndus est : Non auestit aciem: sed claudit
mentem Sunt ergoquidam qui non credunt: Credant & aperiant. aperiant

Expanded text:
enim separatur a corpore Christi, non est membrum eius; si non est membrum eius, non vegetatur spiritu eius. Quisquis autem, inquit apostolus, spiritum Christi non habet, intelligenda sunt. Intellexisti spiritualiter? spiritus et vita sunt. Intellexisti carnaliter? etiam sic illa spiritus et vita sunt, sed tibi non sunt. 7. Sed sunt quidam, inquit, in vobis qui non credunt. Non dixit, Sunt quidam in vobis qui non intelligunt; sed causam dixit, quare non intelligant. Sunt enim quidam in vobis qui non credunt; et ideo non intelligunt, quia non credunt. Propheta enim dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Per fidem copulamur, per intellectum vivificamur. Prius haereamus per fidem, ut sit quod vivificetur per intellectum. Nam qui non haeret, resistit; qui resistit, non credit. Nam qui resistit, quomodo vivificatur? Adversarius est radio lucis, quo penetrandus est: non avertit aciem, sed claudit mentem. Sunt ergo quidam qui non credunt. Credant et aperiant, aperiant
Abbreviated transcription (Latin):
nos praesciendo & praedistinando gaudebat. Neq enimullus imllo eius gaudium & eẽ
poterat nefoste nonfier& quod fier& quod sefasturum eẽ praesciebat : sed neq
cumid facere coepit quod sefasturũ ẽẽ praesciuit gaudiũ eius quobeatus ẽ creauit
lio quinbeatior fastus ẽ quia nos fecit. ab sit hoc frisdibe atitudo quia nec minor
rat sine nobis non sit maior ex nobis. Caudiũ igitur eius desalite mostraqđin¬

Expanded text:
nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, qu
Abbreviated transcription (Latin):
udistis caris isimidñm dicentẽ discipulis suis. haec locutus uobis ut gaudiũ meũ in uobis sit
& gaudiũ urm impleatur. Quid ẽ gaudium xp̃i in nobis nisi quod dignatur gau¬
Aderedenobis. & quid ẽ gaudium nr̃m quod dicit implendum nisi eius habe¬
re consostiũ propter quodbeato p&rodixerat si non lauerote non habebis paro¬
tem metũ. Caudiumergocius in nobis gratia ẽ quam praestiat nobis ipsa est
& gaudium nr̃m. Sed de hacille &iam exa &ernitate gaudebat quando nosele¬
git antemundi constitutionem. Ne crestẽ possumus dicere gaudiũ eius plenũ nonerat.
Non enim ds̃inꝑfecte aliquando gaudebat. Sed illud eius gaudium in nobis non erat
qur a nec nosin quib: esseposs& iameramus. Nec quando esse coepimus cũ illo ẽẽ
coepimus. In ipso autem semꝑ erat quinos suos futuros cestissima suae praescientiȩ
ueritate gaudebat. Pro inde gaudium iamipse ꝑfestũ denobis habebat : quando

Expanded text:
is. Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat. Non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat; sed illud ejus gaudium in nobis non erat, quia nec nos, in quibus esse posset, jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certveritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo dicat xp̃ianus libersum in libestatem uocatussum . Seruus eram sed redẽp¬
tussum & ipsa redemptione liber effectus sum : F. aciam quoduolo nemome ꝓhibeat
a uolunta temea silibersum : Sed si ista uoluntate peccatũ facis seruus especcati
lergo libestate abuti adlibere pec candum : sedutere ad nonpeccandũ: E
enim uoluntastua libeno si fueritpia. Eris liber sifueris seruus. Liber peccati
seruus iustitiae dicente a postolo : cum seruies s&is peccati: liberi eratis iustitiae
uncautẽ liberati apeccato: serui autem festidõ. Hab&is frustum ur̃m in scĩficatio¬
uem  finem uero uitã a&cernã : hoc conemur idagamus: Prima libestasbes
nerere griminibus : Intendite fnĩ mei intendite ne foste possim perducere uobis
insumraciq̃ualis modo sit & qualis futura sit istalibestas, quem lib& ual dea

Expanded text:
Non ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redempNon ergo dicat christianus: Liber sum, in libertatem vocatus sum: servus eram, sed redemptus sum, et ipsa redemptione liber effectus sum, faciam quod volo; nemo me prohibeat a voluntate mea, si liber sum. Sed si ista voluntate peccatum facis, servus es peccati. Noli ergo libertate abuti ad libere peccandum, sed utere ad non peccandum. Erit enim voluntas tua libera, si fuerit pia. Eris liber, si fueris servus; liber peccati, servus justitiae: dicente Apostolo, Cum servi essetis peccati, liberi eratis justitiae: nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hoc conemur, id agamus. 9. Prima libertas est carere criminibus. Intendite, fratres mei, intendite; ne forte possim perducere vobis ad sensum et qualis modo sit, et qualis futura sit ista libertas. Quemlibet valde
Abbreviated transcription (Latin):
sua erit xp̃s nullus ibi populus coherebit : cuierit caput si nonerit corpus : An
totum hoc filius caput & corpus: Non enim sine causa terruit & spemdedit:
Ferruit nepeccatum amaremus: spem dedit nedepeccati solutione diffideremus:
inis inquit qui facit peccatũ seruus ẽ peccati seruus autẽ non man& indomo in a&
Quaeergo nobis spes ẽ qui non sumus sine peccato : Audispẽtuã: filius man& in adernum
Siergo filius uos liberauerit : tuncuere liberieritis: Haec spes nr̃a .ẽ. fr̃s ut a libero
remur & liberando seruos nos faciat : Serui enim eramus cupiditatis: libera
serui efficimur caritatis: hoc & apostolus dicit : Vos autem fr̃s in libestatem uocati
estis: tantum nelibestatem in occasionem carnis d&is. sed ꝑ caritatem seruite in uicem :

Expanded text:
sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte sua erit Christus? nullus illi populus cohaerebit? Cui erit caput, si non erit corpus? An forte totum hoc Filius, caput et corpus? Non enim sine causa et terruit, et spem dedit: terruit, ne peccatum amaremus; spem dedit, ne de peccati solutione diffideremus: Omnis, inquit, qui facit peccatum, servus est peccati. Servus autem non manet in domo in aeternum. Quae ergo nobis spes est, qui non sumus sine peccato? Audi spem tuam; Filius manet in aeternum. Si ergo vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. Haec spes nostra est, fratres, ut a libero liberemur, et liberando servos nos faciat: servi enim eramus cupiditatis, liberati servi efficimur charitatis. Hoc et Apostolus dicit: Vos autem fratres in libertatem vocati estis; tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem .
Abbreviated transcription (Latin):
rgite eamushinc : Non inquit mostem mei peccati necessitate persoluo : sed
quod morior uoluntatem patris mei facio: plusque ibi facio quam patior quia
sinollem nom passus essem : Habes illum aliolo codicentem : Potestatem habeo
onendi animam meam & potestatem habeo iterum sumen dieã : Ecceu
in mostus liber: Cum ergo omnis qui facit peccatum seruus sit peccati : quae sit spes
nobis libestatis audite : Seruus autẽ inquit non man& indomo in acernum: Ecle¬
a .ẽ domus seruus peccator ẽ.: Multi intrant in ecclesiã peccatores : Non
dixit seruus non ẽ indomo : sed non man& indomo in a &ernum : Siergo nullus
ibi seruus erit : quis ibi erit : Cum enim rex iustus sederit inthrono sicut scriptur a
quitur : Quis gloriabitur castum sehabere cor : autquis gloriabitur mundun
esse apeccato: Multum nos terruit õfratres mei dicendo seruus non man& indomo
in a Nernum: adiungit autem &dicit filius man& in a&ernum : Ergo solus indo mo

Expanded text:
rgite, eamus hinc. Non, inquit, mortem mei peccati necessitate persolvo, sed in eo quod morior, voluntatem Patris mei facio: plusque ibi facio quam patior, quia si nollem, nec passus essem. Habes illum alio loco dicentem, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. . Ecce vere in mortuis liber. 8. Cum ergo omnis qui facit peccatum, servus sit peccati, quae sit spes nobis libertatis, audite. Servus autem, inquit, non manet in domo in aeternum. Ecclesia est domus, servus peccator est. Intrant multi in Ecclesiam peccatores. Non ergo dixit, Servus non est in domo; sed, non manet in domo in aeternum. Si ergo nullus ibi servus erit, quis ibi erit? Cum enim rex justus sederit in throno, sicut Scriptura loquitur, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato ? Multum nos terruit, o fratres mei, dicendo, Servus non manet in domo in aeternum. Adjungit autem, et dicit, Filius autem manet in aeternum. Ergo solus in domo
Abbreviated transcription (Latin):
tolo quor uobis a meipsonon loquor. Pater autem in memanens facit opera ipse.
ctur uerba eiuserant operaeius. &utique minus est uerba iustitiae praedicare
inquirere quomodo accipiendum sit. quod cumq p&eritis in nomine meo
Eaefaciam propter multa enim quae p&unt fideles eius nec accipiunt. Non parua
hinc eoritur quaestio. sed qnin sermo iamiste claudendus est ei consid
atque tractandãe tribuatur saltim parua dilatio

Expanded text:
ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare,us et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem parva dilatio.
Abbreviated transcription (Latin):
illo sed non sineillo x p̃soperatur. Prorsus maius hoc esse dixerin
est caclum & temax & quaecumq cernuntur in caelo &intera: & caelo
enim & terra transibit. praedestinatorum autem ides
suam : Non hic audeo praecipitare sententiam. intellegat quipotest iudic&
qui po test utrum maiussit iustos creare quamimpiosiustificare: Ceste enim
siae qualis est utrumq potentiae. hoc maioris est miseri cordiae. hoc est enim¬
magnum pi&atis sacramentum quod manifestatum est in carne iustificatum est
inipũ apparuit angelis predicatum est ingentibus. creditum est inmundo adsũp¬
tum est ingloria sedomnia operaxp̃ untellegere ubiait. Maiora horum faci&.
Nulla nos necessitascogit. Horum enim forsitandixit quae illa hora faciebat. tunc
item uerba fidei faciebat & dehis operibus fuerat pracloquutus dicens. Verba quae

Expanded text:
illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecumque cernuntur in coelo et in terra. Et coelum enim et terra transibit ; praedestinatorum autem, id esuam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim pietatis sacramentum, quod manifestum est in carne, justificatum est in Spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria . Sed omnia opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae
Abbreviated transcription (Latin):
uiu&. Qui ergo nonuiu& nonutiq eredit. łtale &iam hocest qui credit in mefaci&.
Nonutiq credit qui non facie. Quid esthoc fnsinum quid intercredentes in xp̃m
non est computandus qui n onfecerit opera maiona quam xp̃s. Durum est
absurdumest ferrinon potest non toleratur nis untellegatur.A postolum
gitur audiamus Credentunquit in eum quiiustificat impium deputatur fides
opus est xp̃i hoc operatur in nobis nonutiq: sine nobis audiergoiam & intellege
quicredit inmeoperaquaeego facio &ipse faci&. prius ego faciodeinde ipse
faci& quia facio ut faciat qua eoperanisiut eximpio iustus fiat & maioro
horum faci& : quorum obsecro num quid nam omnium operum xp̃i maiora n¬
facit quicumtimore & tremores uam ipsius salutem operatur. quodutique l

Expanded text:
vivet : qui ergo non vivet, non utique credit. Tale etiam hoc est, Qui credit in me, faciet: vivet : qui ergo non vivet, non utique credit. Tale etiam hoc est, Qui credit in me, faciet: non utique credit qui non faciet. Quid est hoc, fratres? Numquid inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non potest: non toleratur nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides n Christum, opus est Christi. Hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam, et intellige, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet: prius ego facio, deinde et ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? 3. Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in
Abbreviated transcription (Latin):
quem diuitem perseipsum monuita mabilis eis quos exdiuitibus pauperes pa
fecit: ecce maiora fecit pracedicatus acredentibus quam loquutus audient
uerum hoc adhuc mou& quod haec maiona perapostolos fecit. Nomau
s. edomnes ad suam familiam pestinentes intellegi uolens Qui credit in memqun
opera qua eego facio &ipsefaci& amaiora horum facio siergo qui oredit facio
ncredit utiq: qui non faci& sicutest Quidiligitime mandata mea cufi
Vnde profecto qui noncustodit non diligit. Itemalioloco. qui audit inquit uerba
mea haec & facitea similaboeum uiro prudenti quia edificat domum suam super
nem ꝗuiergo non est ũmilis huic uiro prudenti.Proculdubio autuerl
audit & non facit automninone caudit: Quicredit in memquit lic& moriatur̃

Expanded text:
temptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes pertemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non auietis: sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet: sicuti est, Qui diligit me, mandata mea custodit ; unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco, Qui audit, inquit, verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti qui aedificat domum suam supra petram : qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba haec audit et non facit, aut omnino nec audit. Qui credit, inquit, in me, licet moriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quidutemilli sineipsonisi peccatum. Deniq & hic quod dehacre poterat nos
aihstulit cumemin dixiss&. Quicreditin meo pera qua eego facio
nunc maiqra pereum quiere dit in me quam prac&ereum perme iego ta menipse
prac&ereum ego ipse pereum sed quando prac&en eum non faci& ipse  quando
autem prac&er eum quamuis non persem & ipsum faci& & ipse. Porro autem
maiora percum facere quam pra&ereum non est defectios ed dignatio. Quid enim
reribuant seruid nõ proomnibus quaer&ribuit eis. Quando quidem interc&era
ona &iam hoceis donare dignatus est ut maiora facer& perillos quam pra
illos Nonne abore ipsius diuesille tristis abscessit quando uitae a&ernat consig¬
lium quaesiuit. audiuit abiecit & tamen postea quod abillo auditum non feaant
fecerunt multi. Cum loquer&ur perdiscipulos magisterbonus cont

Expanded text:
Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nosQuid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facionunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porro autem majora facere per eum quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praillos. Nonne ab ore ipsius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit, et tamen postea, quod ab illo auditu non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; con
Abbreviated transcription (Latin):
uid sibi uelit & quomodo accipiendum sit quod dns ait. Quicredit in meopera
quae ego facio &ipse fau&. Non est facile conprehendere &cumhocad
tellegendum difficillimum sit adiecit aliud difficilius. & maiora hos
faci&. Quid esthoc qui facer& operaqua exp̃s fecit non inueniebamus.
qui&iam maiora faciat inuenturi sumus I Sed dixeramus sermone pnistino
quia maius fuit umbraesuae transitu quod discipuli fecerunt quam fi
suae tastu quodipse dñs fecit sanare languentes. & quia plures a postolis quam
tipso peros proprium praedicanted nõ crediderunt . Vt haecuiderentur operoe
uela doptatus unigenito uel homodõsed quod perillos ipse dignar&ur eadem
maiora facere: qui dicitillis alioloco sine menihil potestis facere: Ipsequippe ut
alia omittam quae sunt innumerabilia sin eipsis fecitipsos. sineipsis fecit huno
mundum & quia homo&iam ipse fieri dignatus est sincipsis fecit & seipsum

Expanded text:
velit et quomodo accipiendum sit, quod Dominus ait, Qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet , non est facile comprehendere. Et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficillius: et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui faceret opera, quae Christus fecit, non inveniebamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino, crediderunt, ut haec viderentur opera Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit eis alalia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud quam se creum a. Sedalius est opostunior locu subi nobii dns aliquiddoni
de hocsegruo quantumsuf ficit dicere: Innuitergo si mon pocrus &dicitei nicrte d
loquutio est dio al quid non serando : edtantum modo inuendo: Innuitin quiti aodifre quun
utique mnuendo dicit Sienim cogitando aliquid dicitur sicut scripturox loqultat
ixerunt apudie m upsos : quantomagis innuendo ubuam fonis qua libuicuimq signis
promitor quodeuenit corde conceptum : quidergo diatinnuendo: quidnin quod
sequitur : Qui sest dequodicit Haec uerba parusinnuit : quia non sono uodis i sȩdru
mocucorporisdixit : Ita quecum re cubuis & illesuprapectus ihu ⁊ hicestudiqueo
pectorusitos sapientia e secr&um : Diciter: Dne qui s est ÷ secs ponditihenllao
& postpanem tuncirtroiuit millum satanas: Expressuiestenaditor: q uoda tatich
latebnae tenehnrum: Bonum est quodaccepit sed inalosuo acceprt :ł qo lamale

Expanded text:
ur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: s. Post panem, tunc introivit in illum Satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum: bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male
Abbreviated transcription (Latin):
fons fluit ut reficiat : itad ñ sibs̃ : uid eamusergo quidresponderit iohannes: uenerunt adiohanñ e :¬
& dixeruntei rabbrqui erat tecumtrans i ordanen cuitut estimonium perhibuisti: eccehic
aptitat. &omnes ueniunt adillum: hocest quid dicis: non sunt prohibendi ut ad potius ueni
Dequoputatis dixisse hoc iohannem deseipso: quasi homo accepi ait decaelo : Intendat caritas
r̃a. non potest homo accipere quicquã nisi fuerit ei datum decaelo : Ipsiuos mihi te¬
porhb&is quod dixerim ⁊ egomonsum xp̃s : tam quamdicens: Quiduos fallitis : uosi psimibi
quoddo proposuistis istam questionem quid mihidixistis : rabbiquierat tecumtronsiordanen
itu testimonium perhibuisti: Nosti s ergo quale testimonium illi perhibui: mododi
uonesse illum quem dixiesse : ego quialiquid accepidecaelo ut aliquidessem in anem me uultis

Expanded text:
fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, efons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus 9. Videamus ergo quid responderit Joannes: Venerunt ad Joannem, et dixerunt ei: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad illum: hoc est, Quid dicis? non sunt prohibendi, ut ad te potius veniaDe quo putatis hoc dixisse Joannem? De seipso: Quasi homo accepi, ait, de coelo. Intendat Charitas vestra. Non potest homo quidquam accipere, nisi fuerit ei datum de coeloperhibetis quod dixerim, Ego non sum Christus. Tanquam dicens, quid vos fallitis? vos ipsi mihi quomodo proposuistis istam quaestionem? Quid mihi dixistis? Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti. Nostis ergo quale testimonium illi perhibui: modo dicturus sum non esse illum quem dixi esse? Ergo quia aliquid accepi de coelo ut aliquid essem, inanem me vultis
Abbreviated transcription (Latin):
tenditis baptis mus meus ẽ melior: Namut noueritis quo dbaptismus meus ẽ melior ipsũ ap̃m
agobaptiaui : poterathocdicere lohannes baptizato xp̃o : quantum sesi uell&. extendere habebat
ub scextender& sed melius nouerat apud quem se humiliar& quem senouerat Nascendo antecedere
illi uoluit confitendocedere salutem suam intellegebat in xp̃o. ẽẽ . lamdixerat superius nos
omnes deplenitudine eius accepimus & hocconfiteridm̃ ẽ quomodo enimomnes homines
deplenitudineeius accipiunt . nisulle sit ds̃ : Namsi illehomo & non ds̃ deplenitudinedĩ accepit
&iam ipse & non ds̃ .ẽ. si autem bmnes homines deplenitudine eius accipiunt : ille est fons. illi
bibentes quibibunt fontem & sitirepossunt & bibere : fonsnum quam sitit : fonsseipsononeg&:
fonteegent homines aridis uisceribus aridis faucibus currunt ad fontem : ut reficiantur :

Expanded text:
tenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc confiteri Deum est. Quomodo enim omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, nisi ille sit Deus? Nam si sic ille homo ut non Deus, de plenitudine Dei accipit etiam ipse, et sic non Deus est. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: