comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ nobis. quasda feminas desidiose.
quasdã uͦ fraudulent̃. ut auiris suis sepa¬
rentur: ꝓpͥos filios coram ep̃is ad confirmã¬
dum tenuisse. Uñ nos dignum duximꝰ. ut
siqua mulier filium suũ desidia aut fraude
aliqua. coram ep̃o tenuit ad confirmandum:
ioħes pp̃. Ad limina beati pet̾ homo noĩe
stepħs ueniens. nr̃o p̃sulatui in notuit
qd̃ filiũ suũ in extremo uite positum necdũ
baptismi unda lotum. absentia sac̃dotum co¬
gente baptizauit: eũq ꝓpriis manib susce¬
pit: atq ꝓ huiusmodi negotio. reuerentia
tua p̃fatum hominẽ a sua coniuge uidica¬
uit eẽ seꝑandũ qd̾ fieri nullatenꝰ debet di¬
&ẜ̾ dominus: ñ dimittẽ uxorem nͥ causa for¬
nicationis uibet. & nos tanta auctoritate
freti. dicimus dimittendum eẽ. & inculpa¬
bile iudicandũ: qd̾ necessitas intulit. Nã
baptizandi opus laicis fidelib sitam̃ neces¬
se fuĩt lib̾e concedit᷑. Uñ si supradictꝰ homo

Expanded text:
Dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraude aliqua coram episcopo tenuerit ad confirmandum, Ad limina: Ad limina sancti Petri homo nomine Stephanus veniens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua praefatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus debet, diEt Dominus non dimittere uxorem, nisi causa fornicationis, jubet. Et nos tanta auctoritate freti dicimus non dimittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo
Abbreviated transcription (Latin):
passio inquantum ipsa patim᷑ puditas pec̃em ẽ.¬
ñ ẽ peccatũ: ita &e de timore. Non enim conse¬
quens est. ut si patim̃ timore. ido ñ sit peccatũ
quȩa multa st̃ peccata que patimur. s ñ inqͣn¬
tum patimur eis

Expanded text:
passio in quantum ipsa patimur, non est peccatum; ita et de timore. Non enim consequens est ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis.
Abbreviated transcription (Latin):
ienim sacram̃ta ñ haberent Cap̃. ii¬
similitudinem retum quarum sacͣm̃ta
sunt ꝓprie sacram̃ta ñ dicerentur. Sacram̃tum
enim ꝓprie dicitur. quod ita signum grẽ ẽ dĩ.
&e iniusibilis grẽ forma: ut ipsis gerat imagi¬
nem &e causa existat. Non gͥ significandi tantũ
grã. sacramenta instituta sunt: s etiam scĩfi¬
candi. Que enim significandi grã tantum in-¬
stituta sunt sola signa sunt oe ñ sacram̃ta. sic̃
fuerunt sacrificia carnaua. & obseruantie ceri¬
moniales uetĩs legis: que numquam poterant
iustos facere offerentes. Quia ut ait apłs. san¬

Expanded text:
enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramentum enim proprie dicitur quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, sed etiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerentes, quia, ut ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
expositionem querat a nobis. Non enim aꝑ¬
tius quicquam possumus dicẽ. Ds gͦ cari¬
tas eff. Exp̃dictis clarescit quod sp̃c sc̃s ca¬
ritas est qua diliguus dm ce ꝓximum: uñ
facilius est nobis ostendere quomodo sp̃c
sc̃s mittatur siue detur nobie

Expanded text:
expositionem quaerat a nobis. Non enim apexpositionem quaerat a nobis. Non enim apertius quidquam possumus dicere; Deus ergo charitas est. Ex praedictis clarescit quod Spiritus sanctus charitas est, qua diligimus Deum et proximum; unde facilius est nobis ostendere quomodo Spiritus sanctus mittatur sive detur nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne forte aliquis dicat illud dictũee
ꝑ exp̃ssionem cause. d̃s caritas est. eo
scilicet quod caritas sit ex deo. et ñ sit ip̃e
d̃s. sicut dicitur d̃s nr̃a patientia et spes.
non quod ipse sit ista. s quia ista ex eo sunt:
occurrit ausꝰ. ostendens non hoc ẽẽ dictum
ꝑ causam. sicut illa. inquintodecimo libro
de trinitate ita dicens. Non dicturi sumus.
caritatem non ꝓpterea ẽẽ dictam dm̃. qd̃
ipsa caritas sit ulla substantia. que d̃i dig¬
na sit nomine sed quod donum sit di: sic̃¬
quoddictũ ẽ deo: tu es patientia mea non
Unde aubi. ab ipso est patientia mea. Hc̃
enim sensum facile refellit scripturarum
ipsa locutio. Tale enim est. Tues patien¬
tia mea. quale ẽ. dñe spes mea. et d̃s m̃s
miscd̃ia mea: et multa similia. Non ẽ. autẽ
dictum. dñe caritas mea. aut tues caritas
mea. aut cd̃s caritas mea: s itadictum est.
Ds̃ caritas ẽ sicut dictum ẽ. d̃s sp̃c est. hoc¬
quinondiscernit: intellectum adomino. ñ

Expanded text:
ed ne forte aliquis dicat, illud donum esse per expressionem causae, Deus charitas est , eo scilicet quod charitas sit ex Deo, et non sit ipse Deus; sicut dicitur, Deus nostra patientia et spes, non quod ipse sit ista, sed quia ista ex eo sunt, occurrit Augustinus ostendens non hoc dictum esse per causam, sicut illa, in quinto decimo libro De Trinitate dicens: Non dicturi sumus haritatem non praeterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit illa substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei, sicut dictum est de eo: Tu es patienUnde psal. 61. Ab ipso est patientia mea. Hunc enim sensum facile ipsa locutio. tale est enim: tu es patientia mea quale est: domine, spes mea et: deus meus misericordia mea et multa similia. non est autem dictum: "domine, caritas mea" aut: "tu es caritas mea" aut: "deus, caritas mea," sed ita dictum est: deus caritas est, sicut dictum est: deus spqui non discernit intellectum a Domino, non
Abbreviated transcription (Latin):
Colet etiam querrutrum post hanc
Quitã aliqua peccã remittantur.
Od̃ aliqua post hanc uitã remittant᷑.
dominꝰ ostendit in euangłio uͥ ait. Qui
cata infuturo dimittent᷑. Q uedam enĩ
culpe in hoc scł̃o laxantur: qued̃a uͦ
parue etiam infuturo: que post mortẽ
grauant: s dimittuntur si digni sunt.
si bonis actib in hac uita meruerunt
ut dimitat᷑ eis

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum post hanc vitam aliqua peccata remittantur. Quod aliqua post hanc vitam remittantur Christus ostendit in Evang., ubi ait: Qui cata in futuro dimittentur. Quaedam enim culpae in hoc seculo relaxantur; quaedam vero parvae etiam in futuro, quae quidem post mortem gravant; sed dimittuntur si digni sunt, si bonis actibus in hac vita meruerunt ut dimittantur eis.
Abbreviated transcription (Latin):
otandũ etiam qd̃ decimus ordo legit᷑
de hominib restaurandꝰ. S cum ñsint
nisi nouem ordines. nec plures fuissent etiam
lectores. quomodo scriptura dicat. decimum
ordinem compleri ex hominib. Gregorius
angłorum: quorum alii assumunt᷑ in ordi¬
ne suꝑiorum. qui scilicet magis ardent cari¬
tate: alii in ordine inferiorum. qui scilicet
minꝰ ꝑfecti sunt. Ex quo apparet ñ ẽẽ de ho¬
minib formandum decimum ordinẽ. tamꝙͣ
nouem sint angłorum. & decimus hominĩr
s homines ꝓ qualitate meritoꝵ statuendoᷤ
in ordinib angłorum. Od̾ gͦ legitur decimꝰ
ordo complendꝰ de hominib. ex tali sensu
dictum fore accipi pot̃. quia de hominib res-
taurabitur quod in anglis lapsum est. de quib
tot corruerunt unde posset fieri decimꝰ ordo:
ꝓpt̾ quod apłs dicit restaurari omnia inxp̃o.
tum ẽ. humanum genꝰ. de quo fit reparatio rui¬
ne angłice: tam̃ ñ minꝰ saluaretur homo & si an¬
gls non cecidisset
Quod homines assumunt᷑

Expanded text:
otandum etiam quod decimus ordo legitur de hominibus restaurandus. Sed cum non sint nisi novem ordines, nec plures fuissent etiam lectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem compleri ex hominibus. Gregorius angelorum; quorum alii assumuntur in ordine superiorum, qui scilicet magis ardent charitate; alii in ordine inferiorum, qui scilicet minus perfecti sunt. Ex quo apparet non esse de hominibus formandum decimum ordinem, tanquam novem sint angelorum et decimus hominum, sed homines pro qualitate meritorum statuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur decimus ordo complendus de hominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potaurabitur, quod de angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, unde posset fieri decimus ordo. Propter quod Apostolus dicit, restaurari omnia in Christo, tum est genus humanum, de quo fit reparatio ruinae angelicae; tamen non minus salvaretur homo si angelus non cecidisset. 8. Quod homines assumuntur
Abbreviated transcription (Latin):
fit gͥ substantia illa ista: sine augm̃to huiꝰ. Nec
tam̃ concedunt quidam qͦd sub̃a panis ali¬
quando sit caro xp̃i & si fiat caro xp̃i. Sicut
farma facta est panis. & aqua facta ẽ umum:
nec tam̃ dicit᷑ farina ẽ panis. & aqua ẽ uinũ.
Alii uͦ concedunt illud qd̃ erat panis uł uinũ
post consecrationem eẽ corpꝰ &e sanguinem:
nec tam̃ sequit᷑ panis ẽ caro xp̃i. ut uinũ est

Expanded text:
rgo substantia illa sine ejus augmento. Nec rgo substantia illa sine ejus augmento. Nec tamen concedunt quidam quod substantia panis aliquando fit caro Christi, etsi fiat caro Christi: sicut farina facta est panis, et aqua facta est vinum, nec tamen dicitur: Farina est panis, et aqua vinum. Alii vero concedunt, illud quod erat panis vel vinum, post consecrationem esse corpus et sanguinem; non tamen sequitur: Panis est caro
Abbreviated transcription (Latin):
nitur ab auis. Si substantia panis inqͥ¬
unt uł uini conũtitur sub̾alit̾ in corpꝰ uł san¬
guinem xp̃i cotidie fit aliqua sub̃a corpꝰ uel
sanguis xp̃i que ante nonerat: ce hodie ẽ ali¬
quid corpus xp̃i quod heri ñ erat: ce cotidie au¬
getur corpꝰ xp̃i. atq formatur de mat̾ĩa de qͣ¬
inconceptione ñ fuit factum. Ouib hoc modo
responderi pot̃. Quia ñ earatione dr corpꝰ xp̃i¬
confici ũbo celesti. quod ipsum corpꝰ in concep¬
tu uirginis formatum deinceps formetur:
s quia sub̃a panis uł uini. que ante ñ fuerat
corpus xp̃i uł sanguis. ũbo celestifit corpꝰ &
sanguis: & ido saceudotes dicunt᷑ conficere
corpus xͥ ce sanguinem. quia eorum ministĩo
sub̃a panis fit caro. & substantiauim fit san¬
guis ꝓp̃rnec tam̃ aliquid aodit᷑ cmrpori uel
sanguini. nec augetur corpus xp̃i uł sanguis.
respondeo. Myst̾ĩum fidĩ credi salubrit̃ pot̃
inuestigari salubrit̃ ñ pot̾. Quod gͣcorpus xp̃i¬

Expanded text:
nitur ab aliis: Si substantia panis, inquiunt, vel vini convertitur substantialiter in corpus vel sanguinem Christi. quotidie fit aliqua substantia corpus vel sanguis Christi, quae ante non erat corpus; et hodie est aliquid corpus Christi, quod heri non erat: et quotidie augetur corpus Christi atque formatur de materia, de qua conceptione non fuit factum. Quibus hoc modo responderi potest: quia non ea ratione dicconfici verbo coelesti, quod ipsum corpus in conceptu Virginis formatum deinceps formetur, sed quia substantia panis vel vini, quae ante non fuerat corpus Christi vel sanguis, verbo coelesti fit corpus et sanguis. Et ideo sacerdotes dicuntur conficere corpus Christi et sanguinem, quia eorum ministerio substantia panis fit caro, et substantia vini fit sanguis Christi; nec tamen aliquid additur corpori vel sanguini, nec augetur corpus Christi vel sangurespondeo: Mysterium fidei credi salubriter potest, investigari salubriter non potest. Quod ergo corpus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ẽ corpꝰ xͥ. manens enim panis. nonẽ. corpꝰ xp̃i:
s mutata. idẽ. id qd̾ facta ẽ. est corpꝰ xͥ. Nec di
format᷑ corpꝰ. s ipsa formatur in illud. & efficit᷑
ex fructib t̾re acceptum. et p̃ce mistica conse¬
cratum sumimꝰ ininemoriam dñice passionis.
Quod cũ ꝑ manꝰ hominis ad illam uisibilem
speciẽ ꝑducat᷑: ñ sc̃ĩficat᷑ ut sit tam dignum
sacram̃tum: nͥ oꝑante inuisibilit̾ spu di. Asse¬
it̃ dictũ panem.

Expanded text:
orpus Christi. Manens enim panis non est corpus Christi, sed mutata in id quod facta est, est corpus Christi. Nec dicconformatur corpus; sed ipsa formatur in illud, et efficitur ex fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum sumimus in memoriam dominicae passionis. Quod cum per manus hominis ad illam visibilem speciem perducatur, non sanctificatur ut sit tam dignum sacramentum, nisi operante invisibiliter Spiritu Dequidam dictum panem
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet curd̾s hominem temptari
ꝑmiserit. quẽ decipiendum eẽ p̃sciebat. S
ñ eẽt laudabue homini si ideo bene uiuere
posset. qͥa nemo male uiu̾e suaderet. cũ in
natura posse. & inpotestate haberet uelle
ñ consentire suadenti deo uiuante. & est glo¬
riosius ñ consentire. quã temptari non posse
Mouent᷑ etiã quidã dicentes. cur creauit d̃s

Expanded text:
quaeri solet cur Deus hominem tentari permiserit, quem decipiendum fore praesciebat. Sed non esset laudabile homini, si ideo bene vivere posset, quia nemo male vivere suaderet, cum in natura posse, et in potestate habere vellet non consentire suadenti, Deo juvante; et est gloriosius non consentire quam tentari non posse. Moventur etiam quidam dicentes: Cur creavit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatur. mnungunt᷑ ei manus: ut intel¬
ligat se accepisse grãm consecrandi: &
caritatis oꝑa debere ad om̃s extendere.
Accipit & stoiam. que tenet utrumq latꝰ.
qͥa debet ẽẽ munitus armis iusticie. contͣ
se accepisse potestatẽ. placabiles dõ hosti¬
as offerendi hic ordoa fitiis aaron sũpsit
uitium. Summos enim pontifices & mi¬
nores saẽdotes instituit ds̃ instituit ds̃¬
ꝑ moysen: qui exp̃cepto dĩ aaron insũ¬
mum pontificẽ. filios uͦ eiꝰ unxit inmino
quos & apostoios uocauit: quorum uc̃ẽ
quorum uicẽ in eccłia tenent prb̃ri. Unus
autẽ int̾ apłos princeps fent extitit petrus:.
cuius uicarius & successor ẽ. pontifex summꝰ
undedicitur aplicus. qui etiam papa uocat᷑.
scił pat̾ patrum. Qualis autẽ eligi debeat
prb̃r. apłs scribens timotheo ostendit: ubi
officio usus ẽ ꝓp̃c cum seipsum in ara crucis
obtulit: idem sac̃dos & hostia: & quando

Expanded text:
ordinatur, inunguntur ei manus, ut intelordinatur, inunguntur ei manus, ut intelligat se accepisse graciam consecrandi / et caritatis opera debere ad omnes extendere. Accipit et stolam, que tenet utrumque latus, quia debet esse munitus armis iusticie contra se accepisse potestatem deo placabiles hostias initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus unxit in minoquos et apostolos vocavit, quorum vicem quorum vicem in Ecclesia tenent presbyteri. Unus autem inter apostolos princeps extitit Petrus, cujus vicarius et successor est Pontifex summus, unde dicitur apostolicus, qui et papa vocatur, scilicet, pater patrum. Qualis autem eligi debeat presbyter, Apostolus scribens Timotheo ostendit, ubi officio usus est Christus, cum seipsum in ara crucis obtulit, idem sacerdos et hostia, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
tatur latine. pec mͦ ꝓ etate uł decrepita
senectute s ꝓpt̃ honorem & dignitatẽ
quam acceꝑunt. p̃sb̾ri nom inantur
qui morum prudentia & maturitate
conũsationis. p̃cellere debent in populo:
sic̃ scͥptum ẽ. Senectus uenerabilis ẽ. ñ
diuturna: nec annoꝵ num̃o computata.
Cani enim sunt sensus hominis: ce eras se¬
nectutis uita immaculata. Ido autẽ et
pb̃ri sac̃dotes uocantur: quia sacrũ dant
Qui licet sint sac̃dotes. tam̃ pontificatus
apicẽ ñ hñt sic̃ ep̃i: quia nec crismate
frontem signant. nec paraclitum dant.
dignitatis. ñ etatis. Sacerdos nom̃ ht̃
compositum ex greco & latino:qui ẽ. sa¬
crum dans. siue sacer dux. Sic̃ enim rex
a regendo. ita sacerdos ascificando dictꝰ
ẽ consecͣt i et scĩficat. Antistes sacerdos
dictus est ab eo quod ante stat. Primus
est enim mnordine eccłie. Ad prb̃rm aut̃ẽ
ꝑtinet. sacram̃tum corꝑis & sanguinis
dominis inaitari dĩ conficere orationes
dicere: & dona di benedicere. Quicum

Expanded text:
aetate vel decrepita enectute, sed propter honorem et dignitatem quam acceperunt, presbyteri nominantur; qui morum prudentia et maturitate conversationis praecellere debent in populo. Unde scriptum est: Senectus venerabilis est, non diuturna, nec annorum numero computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata. Ideo autem etiam presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum qui, licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent, quia nec crismfrontem signant, nec Paracletum Spiritdignitatis compositum ex Graeco et Latino, quod est sacrum dans, sive sacer dux. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrando dictus est; consecrat enim et sanctificat. Antistes vero sacerdos dictus est ab eo quod ante stat, primus enim est in ordine Ecclesiae. Ad presbyterum autem tinet sacramentum corporis et sanguinis domini in altari conficere, oraciones dicere et dona dei benedicere. Qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
filium aut ñ potũit aut ñ uoluerit. Si ñ potu¬
it. infirmus: si noluit. inuenitur inuidus. S
utrumq hoc falsum ẽ. Patri gͦ filius uerꝰ eqͣlis
est. Genuit gͦ pat̃ sibi equalem filium et ab u¬
troq ꝓcedit. utriq equalis sp̃c sc̃s. Sĩ ẽnim
it. nec tam̃ plenam genuit. S minorem: cogi¬
mini patrem inuidum dicere. Plenumgͦ dm̃¬

Expanded text:
Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non potuit, infirmus, si noluit invidus invenitur; sed utrumque hoc falsum est. Patri igitur Filius vere aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque procedit utrique aequalis Spiritus sanctus. Si enim it, nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Deus
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. neq aliud filius d̃t U̾bum enum ca-¬
ro factum ẽ & cum qui filius dĩ ẽ ipse ce fuius
sit hominis: requiro. quis in hoc filio homins¬
glificatus siteuident̃ dicit. ñ aliud ẽẽ fuiũ d̃i.
& aliud filium hominis: ex quo p̃missa robo.¬
rat᷑ & approbat᷑ det̾minatio
Alia etiã ũba
auctoritatũ adnotat: ut det̾minet.

Expanded text:
hominis, neque aliud Filius Dei: Verbum enim caro factum est; et cum, qui Filius Dei, ipse et hominis sit Filius, requiro, quis in hoc Filio hominglorificatus sit? Evidenter dicit non aliud esse Filium Dei, et aliud filium hominis. Ex quo praemissa roboratur et approbatur determinatio. 8. Alia etiam verba auctoritatum adnotat ut determinet.
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ. quid sit baptismus: &e que sit for¬
m̃a. &e quando institutus: ce causa inffitutionis.
Baptismus dicit᷑ tinctio. idẽ. ablutio corꝑis extĩor
facta sub forma ũborum p̃scripta. Si enim fiat¬
ablutio sine ũbo. non ẽ ibi sacram̃tũ. s acedente.
ũbo adelem̃tũ. sit sacram̃tum: ñ utiq ipsũ ele.¬
mentum fit sacram̃tum: s ablutio facta mele
detrahe ũbũ: Et quid est aqua nͥ aqua: accedit
ũbum ad elem̃tum: & fit sacram̃tum. Unoe est
hec tanta iuitꝰ aque. ut corpꝰ tangat &e corabiua
nͥ faciente ũbo: Nonquia dr. s. quia credit᷑. NIa
& imipso ũbo aliud ẽ sonus transiens: aliud ẽ uir
t iimanens. In duob gͥ consistit sacram̃un
ad decorem sacram̃ti instituta sunt. ñ id̾o minꝰ est
uerum sacram̃tum. &e scm̃: si ũbum sit ibr ce elem̃¬
tum. Nam te in hoc sacram̃to. & in auis. quedam
solent fieri ad decorem & honestatẽ sacram̃ti: q̃dã
ad sub̃am &e causam sacram̃ti ꝑtinentia. De sub̾a

Expanded text:
dum est quid sit Baptismus, et quae sit forma, et quando institutus, et causa institutionis. Baptismus dicitur intinctio, id est, ablutio corporis exterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum, fit sacramentum, non utique ipsum elementum fit sacramentum, sed ablutio facta in eldetrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Unde est haec tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In duobus ergo consistit sacramentuad decorem sacramenti instituta sunt, non ideo minus est verum sacramentum et sanctum, si verbum sit ibi et elementum. Nam et in hoc sacramento et in aliis quaedam solent fieri ad decorem et honestatem sacramenti, quaedam ad substantiam et causam sacramenti pertinentia. De substantia
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ. Ouia ioħes baptizans. homines ad
penitentiã uocabat: ce quos baptizabat. peni¬
tere docebat scd̃m illud. Ueniebant ad iohannẽ
iniordanem: confitentes peccata sua ce in baptis.¬
mo iohantus ñ dabatur peccatoꝵ. remissio: que
data est in xp̃i baptismo. Ob itt¬
Ob utilitatis habet iohiᷤ

Expanded text:
remissionem. Quia Joannes baptizans homines, ad poenitentiam vocabat; et quos baptizabat, poenitere docebat; secundum illud: Veniebant ad Joannem in Jordanem, confitentes peccata sua. Sed in baptismo Joannis non dabatur peccatorum remissio, quae data est in Christi Baptismo. 5. Quid utilitatis habe
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. in adam fuisse omnes ho¬
mines quidam u̾borum sectatores sie obici¬
unt: dicentes. Non omnis caro que ab ad̾a
traducta est. in eo simul existere poturtqͥa
multo maioris quantitatis est. quam fuerit
corpus ade: inquonectot etiam athomi fue¬
runt. quot ab eo homines descendeit̃. Quo¬
circa. uerum ñ eẽ asserunt substantiam uniꝰ¬
cuiuisq in primo fuisse parente.

Expanded text:
iximus, in Adam fuisse omnes homines, quidam verborum sectatores sic objiciunt, dicentes: Non omnis caro quae ab Adam traducta est, in eo simul existere potuit, quia multo majoris quantitatis est, quam fuerit corpus Adae. In quo nec tot etiam atomi fuerunt, quot ab eo homines descenderunt. Quocirca verum non esse asserunt substantiam uniuscujusque in primo fuisse parente.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Intemplo inquit suo habitat ds̃. scilicet
inscĩs qui sunt templum d̾̃i. mͦ scd̾m fidem
ambulantes: &e templum d̾i erunt alq̃ñ
etiam scd̃m speciem: qualt̃ etiam nc̃ tẽplũ
d̃i sunt angłi. S dic̃it auquis. Anteqͣm face¬
ret d̃s celum &e t̾ram: antequam facẽt scõs. ubi
habitabat: Inse habitabat d̾c apud te ba¬
bitat: et apud se est. Nongͦ scĩsic sunt do¬
mus di: ut ea subtracta cadat s. Immosie
habitat ds̃ inscĩs: ut sipse discesserit ca¬
ant᷑. Multa hic b̾uit̃ docet. q̃ ꝯfirmant pre

Expanded text:
n templo, inquit, suo habitat Deus, scilicet in sanctis, qui sunt templum Dei modo secundum fidem ambulantes: et templum Dei erant aliquando et secundum speciem, qualiter etiam nunc templum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te hbitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. 4. Multa hic breviter docet quae confirmant
Abbreviated transcription (Latin):
natus sit &e damnet᷑. Intelligentia enim condi¬
tionis implicite: uĩtatẽ facit indicto. & impoᷤ.¬
sibilitatem inuero. Si autẽ simplicit̃ intelli¬
gatur: impossibilitas ñ ad mittitur: ut cum
d̾r. p̃destinatus potest uł ñ pot̃ damnari. & re¬
ꝓbus pot̃ saluari. In his enim ce huiꝰmodi lo¬
cutionib ex ratione dicti: duudicanda ẽ. sen¬
tentia dictionis. Alia namq fit intelligentia.
si ꝑ coniunctionẽ hec accipiantur dicta. atq
alia. si ꝑ disiunctionẽ: ut supra cumde p̃scĩa
agebatur. p̃taxatum ẽ. Si enim cum dicis p̃¬
destinatus ñ pot̃ damnari. intelligas ita. id
est ñ pot̃ ẽẽ ut p̃destinatus sit. & damnetur.
uerum dicis. quia coniunctim intelligis: fal¬
sum autem si disiunctim: ut suntellgas istũ
ñ posse damnari. quem dico p̃destinatum.
Potuit enim ñ eẽ p̃destinatꝰ &e itadamnaret᷑.¬
Quomͦ adhuc instent q̃omi.

Expanded text:
natus sit et damnetur. Intelligentia enim conjunatus sit et damnetur. Intelligentia enim conjunctionis implicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas ita, id est, non potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretQuomodo adhuc instant q
Abbreviated transcription (Latin):
redestinatorum nullus udet᷑ posse
damnari: nec repborum aliquis posse
accipiat coronam tuam. Si alius ñ ẽ. accep¬
turus nͥ iste ꝑdidit. ceitꝰ est electoꝵ numerus:
idest ñ pot̾ augeri uł minus. Adhoc autẽ obi¬
ciunt quidam nitentes ꝓbare numerũ electo¬
rum posse miniui uł augerr: sic. fosset ds ñ
apponere grãm quib apponit: et posset sub¬
trahere quib nonsubtrahit. quod si faceret:
utiq damnarentur. Possent g̾ damnarusti.
qui tam̃ saiuabunt᷑. Posset itaq minu ele¬
torum numerus. Itaetiã posset augeri:qura
posset apponi gr̃a quib ñ apponit. ꝑ quam
saluarentur. Possent gͦ saluari. habita gt̃ã:
qui tam̃ sine ea damnabuntur: Posset itaq
augeri numerus electoꝵ. Quib respondemꝰ.
ex ea ratione dictum eẽ. & uerum ẽẽ. numerum
electorum non posse augeri uł minui: quia ñ
pot̾̃ utrumq simul ẽẽ scilicet ut aliquis sal¬
uetur & ñ sit p̃destinatꝰ. uł ut aliquis p̾desti-¬

Expanded text:
edestinatorum nullus videtur posse damnari, nec reproborum aliquis posse accipiat coronam tuam. Si alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est electorum numerus, id est, non potest augeri vel minui. Ad hoc autem objiciunt quidam, nitentes probare numerum electorum posse augeri et minui, sic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; posset itaque augeri numerus electorum. Quibus respondemus ex ea ratione dictum esse et verum esse numerum electorum non posse augeri vel minui, quia non potest utrumque simul esse: scilicet ut aliquis salvetur et non sit praedestinatus, vel ut aliquis praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
obiecerint se ñ consecrationes em̾e.
s res ipsas que exconsecratione ꝓueni-¬
unt: penitus desipere ꝓbantur. Nãm
quisquis hoꝵ altm̃ uendit. sine quo
alterum ñ habetur: neutrum uendere
derelinquit
Distinctio simoniacorum.
Isis. triꝑtita ẽ distinctio. Alii enĩ
simoniace a simoniacis ordinantur: aui
niace a simoniacis. Uñ nicholaus papa.
Stͣatiumus decretum de simoniaca tri¬
ꝑtita heresi: ioest de simoniacis simoni¬
ace ordinatoribus uł ordinatis: & de
simoniacis simomace añ simoniacis:
&e simoniacis ñ simoniace a simoniacis.
Simoniaci simoniace ordinati uł or¬
dinatores: scđm canones aꝓprio gra¬
du decidant. Simoniaci etiam simo¬
niace añ simomiacis ordinati:similit̃
ab officio remoueantur

Expanded text:
objecerint, se non consecrationes emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere probantur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum non habetur, neutrum vendere derelinquit. 7. Distinctio simoniacorum. sis tripartita est distinctio, Alii enim simoniace a simoniace a simoniacis. Unde Nicolaus papa, 1, q. 1: Statuimus decretum de simoniaca tripartita haeresi, id est, de simoniacis simoniace ordinantibus vel ordinatis, et de simoniacis simoniace a non simoniacis, et de simoniacis non simoniace a simoniacis. Simoniaci simoniace ordinati vel ordinatores, secundum canones, a proprio gradu decidant. Simoniaci etiam simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab officio removeantur.
Abbreviated transcription (Latin):
gilant̃ dixit. non est uolentis neq currentis
s miserentis d̃i: & ñ econũso. ñ ẽ. miserentis
di. s uolentis. & currentis. Nam si ut qͥbꝰdam
placuit. quod dictum est ita accipiatur.
ñ est uolentis neq currentis s miserentis
d̃ĩ. tamquam diceretur. Non sufficit sola
uoluntas hominis si ñ sit etiam miscd̃ia
di: econtradicitur. ñ sufficit etiam miscd̃ia
di. si ñ sit uoluntas hominis. Ac ꝑhoc si
recte dictum ẽ illud. quia id uoluntas hoĩs
sola ñ implet. cur ñ etiam acontrario recte dr
ñ miserentis est cd̃i. s uolentis est hominis:
cum id misccł̃ia dĩ sola ñ impleat: homo eñ
credere uł sꝑare ñ potĩt nisi uelit: nec ꝑue¬
nire ad palmam nisi uoluntate currat. Res¬
tat gͦ ut ideo ita recte dictum intelligaur
ut totũ detur do qui hominis uoluntatem
tem subsequitur ne frustra uelit. Ecce his
ũbis &e aliis p̃missis euident̃ traditur. qͥa
uoluntas hominis p̃parat᷑ & p̃uenitur gr̃a

Expanded text:
est volentis neque currentis, sed Dei miserentis; et non e converso: Non est miserentis Dei, sed volentis et currentis . Nam si ut quibusdam placuit quod dictum est ita accipiatur: Non est volentis, neque currentis, sed miserentis Dei; tanquam diceretur: Non sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei; contra dicitur: Non sufficit etiam misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis. Ac per hoc si recte dictum est illud, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non etiam a contrario recte dicitur: Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, cum id misericordia Dei sola non impleat? Homo enim credere vel sperare non poterit, nisi velit; nec pervenire ad palmam, nisi voluntate currat. Restat ergo ut ideo ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voluntatem tem subsequitur ne frustra velit. Ecce his verbis et aliis praemissis evidenter traditur, quia voluntas hominis praeparatur et praevenitur gratia
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus quidem potest ẽẽ ubi conũsio cor¬
dis defuerit:. conũsio autem cordis pot̾ quid̾e
inẽẽ ñ ꝑcepto baptismo. s contempto baptis¬
mo ñ pot̾. nec ullo modo dicenda ẽ. conũsio cor¬

Expanded text:
Baptismus quidem potest esse ubi conversio corBaptismus quidem potest esse ubi conversio cordis defuerit; conversio autem cordis potest quidem inesse non percepto Baptismo; sed contempto Baptismo non potest, nec ullo modo dicenda est conversio cor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑcepto regenerationis lauacro. ꝓconfessione
xp̃i moriuntur: tantum esualet addimittenda
peccata. quantum si abluerent᷑ sãcro fonte bap-
supplet uicem baptismi. Nec tantum passio ium
baptismmi implet: s etam fides ce contritio. ubi ne¬
cessitas excludit sacram̃tum: sic̃ aꝑte docet auoꝰ.
dicens. Bap̃tismi uicem aliquando implere pas¬
sionem. de iatrone ilo cuiñ baptizato dictumẽ
fudem & conũsionẽ cordis. si forte ao ce¬
lebrandum myst̾ium baptismi inangustiis
temporum succurri ñ pot̃. Neq enimlatro
ille ꝓ nomine xp̃i crucifixus ẽs ꝓm̃itis faci¬
nor suoꝵ nec qͥa credidit passus ẽ s dũpatit᷑
credit. Quantum gͥ uaieat etiam sine uisibili
baptismi sacram̃to qd̾ ait apłs. Corde enim cre¬
dit᷑ adiusticiam ore autem confessio fit ad sa¬
lutem. in illo latrone declaratum ẽ. s tr̃ implet᷑
inuisibilit̾. cum myst̾̃ium baptisim ñ contẽptꝰ
religionis. s articuius necessitatis excludit. Et¬

Expanded text:
cepto regenerationis lavacro pro confessione Christi moriuntur, tantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptisupplet vicem Baptismi. Nec tantum passio vicem Baptismi implet, sed etiam fides et contritio, ubi necessitas excludit sacramentum, sicut aperte docet Aug, dicens Baptismi vicem aliquando implere passionem. De latrone illo cui non baptizato dictum esfidem conversionemque cordis, si forte ad celebrandum ministerium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. Neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, si pro meritis facinorum suorum, nec quia credidit, passus est, sed dum patitur, credit. Quantum itaque valeat etiam sine visibili baptismi sacramento quod ait Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , in illo latrone declaratum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum mysterium baptismi non contemptus religionis
Abbreviated transcription (Latin):
tis est xp̃iano rerum creatarum causam
dere bonitatem creatoris. qui ẽ deus unus
ce uerus. nullamq ẽẽ naturam que non aut
ipse sit. aut ab ipso: eumq scilicet deum esse
trinitatem: patrem scilicet &e filium &e spiri
tum sc̃m. Item augustinus insermone de fi-
de. Crẽdimus unum dm̃. unam eẽ diuini no¬
minis trinitatem̃. Item in sexto libro de tri¬
nitate. Dicimus dm̃ solum eẽ ipsam trinita¬

Expanded text:
tis est christiano rerum creatarum causam,itatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinitatum sanctum. Item Aug. in sermone de Fide, cap. 7: Credimus unum Deum unam esse divini nominis Trinitatem. Idem in lib. 6 de Trin.: Dicimus Deum solum e
Abbreviated transcription (Latin):
cce ostñsum ẽ. ubi angłi fuerint mox ut
creatist. nc consequensẽ inuestigare qͣles
facti fuerint impso pͥmordio sue conditionis.
Et quatuor quid̃e angłis uidñt᷑ ẽẽ attributa.
minitio subsistentie sue: scił. eẽntia simplex. idẽ.
indiuisibilis & in mat̾ialis. &e discretio ꝑsonał:
& ꝑ rationẽ naturalit̃ insitam. intelligentia
memoria &e uoluntas. sine diectio. Liberũ quoq
arbitrium: i dest libera inclinande uoluntatis
siue adbonũ sine ad malũ facultas. Pot̾ãnt enĩ
ꝑ liberũ arbitrium. sine uolentia & coactione

Expanded text:
cce ostensum est ubi angeli fuerint mox ut creati sunt. Nunc consequens est investigare quales facti fuerunt in ipso primordio suae conditionis; et quatuor quidem angelis videntur esse attributa in initio subsistentiae suae, scilicet, essentia simplex, id est, indivisibilis et immaterialis, et discretio personalis, et per rationem naturaliter insitam intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia
Abbreviated transcription (Latin):
breui temꝑe gestã. ñ respuit penitentiam:
suscipit etiam ipsam nec patit᷑ qmͣuis exi-¬
gue conũsionis ꝑdere mercedẽ. Exempliᷤ
etiam hoc idem astrui pot̾. Dauid enim ꝑ
penitentiã. adult̃ii simul & homicidii ue¬
niam impetrauit: & tñ grauit̃ postea de¬
liquit. inpopuli enumeratione: qđ ppłi
multitudo ꝓstrata ostendit. Iiud autem
mirabile ẽ qd̾ angło ferienti plebem se ob-
tua in me: & indomum patris mei. Ouo fac¬
to. statim sac̾ficio dignus uidicatus ẽ: qui
ad solutione estimabatur indignꝰ. Nec mi-¬
rum si tali sua oblatione ꝓ ppło. pecc̃i sui
adeptus ẽ ueniam: cum moyses offeren¬
do se ꝓ plebis errore. peccata diluerit᷑. his

Expanded text:
breui tempore gestam non respuit paenitentiam; breui tempore gestam non respuit paenitentiam; suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conversionis perdere mercedem. Exemplis etiam hoc idem astrui potest. David enim, per poenitentiam, adulterii simul et homicidii veniam impetravit; et graviter tamen postea deliquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtutua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His
Abbreviated transcription (Latin):
Dicite utrum alidd m̃ ꝓsit aduitã futu¬
rãsi in ista uita illecebrosissime uoluptatiᷤ
blandim̃ta contempsero. si me penitendo
uehem̃tius quam prius excruciauero. si
ub̾ius fleuerosi melius uixero. si paupes
largus sustentauero. si caritate ardentꝰ
fiagrauero: Quis ur̃m ita desipit ut huic
homini dicat nichil tͥ ista inposterum ꝓ-¬
ereAũtat deus tã immanem sacrilegã¬
q cdem̃tiam̃. Item ioħs crisostomꝰ: de repa¬
ratione lapsi. Talis mͥ crede: talis ẽ apud ho¬
mines pictas dĩ. Numqͣm sꝑnt penitenti¬
am si ei sincere & simplicit̾ offeratur. Etiã¬
si ad summum qͥs ꝑueniat malorum. & in¬
de tam̃ uelit reũti ad uirtutis uiã illam
suscipit. libent̃ amplectetur. fac̃ omnia. qͣti¬
nꝰ ad priorem reuocet statum. Qd̾q ẽ ad¬
huc p̃stantius. Et eminentius. etiam si ñ
potuerit qͥs explere omnẽ satisfactionis
ordinem. quãtulam cũq tam̃ & qualibet

Expanded text:
dicite, utrum mihi aliquid prosit ad uitam futudicite, utrum mihi aliquid prosit ad uitam futuram, si in ista uita inlecebrosissimae uoluptatis blandimenta cvehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum prere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur, etiamsi ad summum quis perveniat malorum, et inde tamen velit reverti ad virtutis viam; suscipit libenter et amplectitur, et facit omnia qnus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi modum, quantulamcumque tamen et quamlibet
Abbreviated transcription (Latin):
contra quosdam hereticos qui peccantib
post baptismum. semel tantum dicebant
utilem eẽ penitentiam. ita. Ad hiic instant
ꝑfidi quoniã sapiunt plusquam oportet.
ñ sobrii. s excedentes m̃suram dicunt: &¬
si semel peccantib post baptismũ ualeat
penitentia: ñ tam̃ sepe peccantib ꝓderit
iterata. Alioquin remissio ad peccatum
eẽt incitatio. Dicunt enim. Quis ñ semꝑ
dñm incitatorem mali. si semꝑ peccanti¬
b subuenit: & ei placere peccata quibus
semꝑ p̃sto ẽ gr̃a. Errant autem. Constat
enim ei multum pecc̃a displicere: qui sẽꝑ
p̃sto est ea destruere. Siea amaret: ñ ita¬
semꝑ destrueret. Idem ad macedonum.
am. pt᷑ altaris reconciliationẽ. uł similia
etiam suꝑ tales oriri solem suum: nec mi¬
nꝰ tribuit qũa ante attribuerat. ⁊ argis¬
sima munera uite ac salutis & quamuis eis
in eccłia locꝰ ille penitentie ñ concedatur.
d̃s̃ tam̃ suꝑ eos sue patientie ñ obliuiscit᷑.
Ex quorum numero siquis nobis dicat.

Expanded text:
contra quosdam haereticos, qui peccantibus post Baptismum semel tantum dicebant utilem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccandum esset incitatio. Dicunt enim: Quis non semper Dominum incitatorem mali, si semper peccantibus subvenit; et ei peccata placere, quibus semper praesto est gratia. Errant autem. Constat enim multum ei peccata displicere, qui semper praesto est ea destruere. Sed si ea amaret, non semper ea destrueret. Item ad Macedonium,am, et post altaris reconciliationem, vel similia etiam super tales oriri solem suum, nec minus tribuit quam ante tribuerat largissima munera vitae et salutis. Et quamvis eis in Ecclesia locus ille Poenitentiae non concedatur, Deus tamen super eos suae patientiae non obliviscitur. Ex quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Sinos aliqua culꝑa mortalis inuenĩt
que ñ incrimine mortali. ñ inblasphemia⁊
fidi. s. insermonis uł in morum uitio con¬
sistat: hec culpa semꝑ reparari pot̾ pon
int̾dicitur aliqnͣdo de huiꝰmodi penitentiã
agere: s ñ ita de grauiorib criminib. In
grauiorib criminib ẽnĩ semel tantum pe-¬
nitentia conceditur locꝰ. Communia que
frequent̾ incurrimus semꝑ penitentiã reci¬
piunt: & semꝑ redimuñt᷑. Cõmmunia dic̃
uenialia peccata. & forte mortalia q̃d̾a ali¬
is minꝰ grauia: q̃ sic̃ sepe committunt᷑. ita
tentia. scił souemnis. Nam & de illis si tte¬
rentur. iteratur penitentia: s ñ sollemni.¬

Expanded text:
ait: Si nos aliqua culpa mortalis invenerit, quae non in crimine mortali, vel in blasphemia fidei, sed in sermonis vel in morum vitio consistat; haec culpa semper reparari potest, nec interdicitur aliquando de hujusmodi poenitentiam agere; sed non ita de gravioribus criminibus. In gravioribus enim criminibus semel tantum poenitentiae conceditur locus. Communia quae frequenter incurrimus, semper poenitentiam recipiunt, et semper redimuntur. Communia dicit venialia peccata, et forte mortalia qis minus gravia, quae sicut saepe committuntur, itatentia solemnis: nam et de illis, si iterentur, iteratur poenitentia, sed non solemni
Abbreviated transcription (Latin):
me singularum intrinitate ꝑsonarum in¬
sinuare ꝓpria Et̃nitas est inquit in patre
sp̃es inimagine. usus inmunere. Et quia ñ
mediocris auctoritatis intractatione scrip¬
turarum. & assertione fidei uir extitit. hy¬
larius enim hoc in libris suis posuit. horũ
secutum arbitror in et̃nitatiᷤ hic docet auoꝰ: &e

Expanded text:
me singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in Imagine, usus in Munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum, et assertione fidei vir exstitit; Hilarius enim hoc in libris suis posuit ; horumsecutum arbitror in aeternitatis vocabulo,
Abbreviated transcription (Latin):
namq passio est causa nr̃e salutis: qd̃ ñ ẽ passi¬
o alicuius sc̃i. Nullius enim passione redempꝰ
sunt. uerũ &e aius fidelib. ipsoꝵ passiones.
Uerumptam̃ nr̃a redemptio ñ sut. hoc em̃
illius sola passio potuit qui d̃s ẽ & homo. Iusꝰ
gͦ passionem credentium pie m̃tes uoluerunt
ce optauerunt fieri: sic̃ futurum credebant¬
luntate: si rectos nobis ꝓpona uelle ce nolle ce

Expanded text:
namque passio causa est nostrae salutis, quod non est passio alicujus sancti. Nullius enim passione redemptisunt, verum etiam aliis fidelibus ipsorum passiones, verumtamen nostra redemptio non sunt; hoc enim passio illius sola potuit qui Deus est et homo. Illius ergo passionem credentium piae mentes voluerunt et optaverunt fieri sicut futurum credebantluntate si rectos nobis proponamus fines. C
Abbreviated transcription (Latin):
upra dictum est. quod angl̃i qui ꝑstitert̃
Iꝑ grãm confirmati sunt. & quiceciderunt
agrã di desertist̃: et boni quidem intantum
confirmati sunt ꝑgrãm. quod peccare neque¬
unt. Mali uero ꝑ malitiam adeo sunt. obstina¬
ti quod bonam uoluntatẽ habere. siue bene
uelle nonualent: & si bonum sit. qd̾ aliquando
uolt̃. Uolt enĩ aliqñ aliqͥd fieri qd̾ d̾s uult fieri &
utiq illud bonum est & iustum fieri: nec ta m̃ bo¬

Expanded text:
upra dictum est quod angeli qui perstiterunt, per gratiam confirmati sunt; et qui ceciderunt, a gratia Dei deserti sunt. Et boni quidem in tantum confirmati sunt per gratiam, quod peccare nequeunt. Mali vero per malitiam adeo sunt obstinati, quod bonam voluntatem habere, sive bene velle non valent, etsi bonum sit quod aliquando volunt. Volunt enim aliquando aliquid fieri quod Deus vult fieri, et utique illud bonum est
Abbreviated transcription (Latin):
reterea inuestigari opportet utrum ca-
ro xp̃i ce anma. una eademq cum u̾do
bebeant adoratione adorari: iulla scił. que latͥa
dicitur. Si enim anime uł carni xp̃i exhibe-¬
tur latria. que intelligit᷑ seruitꝰ siue cultꝰ
soli creatori debitus: cum anima xp̃i uł caro
creatura tantum sit. creature exhibetur. quod
soli cieatori debetur: quod facienti inydolatriã
deputatur. Id̃oqͥbusdam uidetur ñ uia adora¬
tione que latria est. carnem xp̃i uł animam
et̃ adorandam. s ulia que dulia ẽ: cuius duas
species uł modos ẽẽ dicunt. Est enĩ cuiꝰdãmo¬
di dulia: que cieature cuilibet exhiberi pot̃.
Et ẽ quedam soli humanitatixͥ exhibenda. ñ
alii creature: quia xͥ humanitas suꝑ omnẽ crea¬
turam ẽ ueneranda &e diligenda: ñ tam̃ adeo
ut cultus diumitati debitus ei exbibeatur qͥ
cuitꝰ indilectione & sacrificis exbibitione atq
reuerentia consistit: qͥ latine dicitur pietas.
grece autẽ theosebia. idẽ d̃i cultꝰ. uł eusebia.

Expanded text:
eterea investigari oportet utrum caro Christi et anima una eademque cum Verbo debeat adoratione adorari, illa, scilicet, quae latria dicitur. Si enim animae vel carni exhibetur latria, quae intelligitur servitus sive cultus soli Creatori debitis, cum anima Christi vel caro creatura tantum sit, creaturae exhibetur quod soli Creatori debetur; quod facienti in idololatriam deputatur. Ideo quibusdam videtur non illa adoratione quae latria est carnem Christi, vel animam esse adorandam; sed illa quae est dulia, cujus duas species vel modos esse dicunt. Est enim cujusdadi dulia, quae creaturae cuilibet exhiberi potest; et est quaedam soli humanitati Christi exhibenda, non alii creaturae; quia Christi humanitas super omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Graece autem theosebia, id est, Dei cultus, et eusebia,
Abbreviated transcription (Latin):
sane potest accipi ꝑsona inp̃missis lo¬
cutionib cum dicitur. alia ẽ ꝑsona patris.
ꝓprietates intelligere uolunt. cum dicuntur
tres ꝑsone. s meluis ẽ. ut subsistentias uel

Expanded text:
sane potest accipi persona in praemissis locutionibus cum dicitur: Alia est persona Patris, proprietatem intelligere volunt, cum dicuntur tres personae; sed melius est ut subsistentias vel
Abbreviated transcription (Latin):
nulla. Si de nuua: ergo de nichilo: quod
nec tamen de patris substantia: non ẽ ue
eiusdemq substantiȩ sunt. pater &e filius.
Nos autem nec filium de patris substantia
genitum uultis: & tamen eum nec ex ni¬
chilo nec ex aliqua materia: sed ex patre
ẽẽ conceditis. Nec uidetis quam necesse
sit. ut qui non est ex nichilo. nec ex ali¬
qua re alia. sed ex deo: nisi ex dei substan
tia ẽẽ non possit: et hoc eẽ. quod deus est
de quo est. idest deus de deo natus quia
nonalius prius fuit. sed natura coeterna de
est. Colligens summam p̃dictorum:
aꝑit ex quo sensu accipienda sint.

Expanded text:
nulla. Si de nulla, ergo de nihilo; quod nulla. Si de nulla, ergo de nihilo; quod nec tamen de Patris, non verus ejusdemque substantiae sunt PVos autem nec Filium de Patris substantia genitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, tia esse non possit, et hoc esse quod Deus est, de quo est, id est, Deus de Deo natus, quia non alius prius fuit, sed natura coaeterna de Deo est. 10. Colligens summam praedictorum, aperit ex quo sensu accipienda sint.
Abbreviated transcription (Latin):
chilo. aut de aliqua substantia natus est.
Sed ne crederemus uos putare de nichilo
ẽẽ dei filium: affirmatis nonuos dicere. de¬
nichilo ẽẽ dei filium. De aliqua ergo substa¬
tia est. Et si nonde patris: de qua sit dici-¬
tez sed non inuenitis. Iam igitur unigeni-
stantia nonuos nobiscum pigeat confite¬
inuero filio eius iħuxp̃o. Dicite ergo no¬
bis. utrum iste uerus dei filius ab eis qui
gr̃a filii sunt quadam ꝓprietate discretus.
de nulla substantia sit: ande aliqua. non
dico inquis de nulla: ne dicam de nichi-¬
lo: ergo de aliqua substantia est. quero de
qua. Si non de patris substantia est: aliã
quere. si aliam non inuenis. patris agno¬
sce substantiam: et filium cum patre homo¬
usion confiterẽ. Item in eodem. Confiteor
dm patrem omnino incorruptibiliter ge¬
nuisse: Sed quod est ipse genuisse. Item di¬
co quod sepe dicendum est:aut de alqua
substantia natus est dei filius. aut de

Expanded text:
hilo, aut de aliqua substantia natus est. hilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmatis nonnihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia est. Si non de Patris; de qua? Dicite. Sed non invenitis. Jam igitur unigenitustantia non vos nobiscum pigeat confitein vero Filio ejus Jesu Christo. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua substantia est. Quaero, de qua? si non de Patris substantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dico quod saepe dicensubstantia natus est Dei Filius, aut de