comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ad dexteram patris: ñ ut
dexteram eorpoream habeat pat̾.
s dextera patris beatitudo ẽ: sic̃
sinistra miseria: x
omĩpotentis uiuificauit me:¬
Sp̃c scs̃ patris et filii ẽ Et inde
unũ sunt pat̾ & filiꝰ: qͥa nichil
habet pater qd̃ ñ habeat filius:
Non enĩ res una et cluorũ consub¬
stantialis pot̾it semel abeis ꝓce¬
clere. et simul in eẽ: insi unum
dentes. ꝑquem pat̾ et filiꝰ unũ
eẽntialiter st̃: ipso saluatore ad
patrẽ licente. ut sint unum. sic̃
sum testatur: dicente ꝓpħa: Ac¬
ceclite ad me: et auclite. Non apͥn¬
cipio in abscondito loquutꝰ sum
extempore: autequã fieret ibi erã:
raclitꝰ ñcupat᷑: Nam latine para¬
clisis consolatio dicit᷑. Et reuera
dum dona sacramentorũ distri¬
buit: consolationẽ anime p̾bet:
Credo equidem qd̃ magnam ie¬
ticiam sentit: qui aliquid reue
diuidit᷑: & in singulis singła do¬
na tribuunt᷑. Xp̃c autẽ omnem
plenitudinẽ gratiaꝵ habuit: de

Expanded text:
 ad dexteram Patris, non ut dexteram corpoream habeat Pater; sed dextera Patris beatitudo est, sicut sinistra miseria. CAomnipotentis vivificavit mesanctus Patris et Filii est; et inde unum sunt Pater et Filius, quia nihil habet Pater quod non habet Filius. Non enim res una et duorum consubstantialis poterit simul ab eis procedere et simul inesse, nisi unum dentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum, sicutsum testatur, dicente propheta: Accedite ad me, et audite hoc: Non a principio in abscondito locutus sum: ex tempore, antequam fieret, ibi eram;racletus nuncupatur. Nam latine paraclesis consolatio dicitur. Et re vera, dum dona sacramentorum distribuit, consolationem animae praebet. Credo equidem quod magnam laetitiam sentit, qui aliquid, revedividitur, et in singulis singula dona tribuuntur. Christus autem omnem plenitudinem gratiarum habuit, de
Abbreviated transcription (Latin):
cenclit. ut his qui abeo ñ penali¬
ter cdetinebant᷑. uiam aꝑiret re¬
uertend ad celos: scłm testimo¬
niũ ẏsaie ꝓpħe dicentis: Posiusti
ꝓfunclum maris uiam: ut tran¬
sirent liberati. Uiam quippe xp̃t̃
in ꝓfunclum maris posuit: qnͣdo
in infernum cdescendens. scĩs iter
ad celos reuertendi monstrauit:
Scĩ extempore resurrections xp̃ĩ
statim ut cle corpore exeunt. mox
ad celestem habitationẽ ascenclũt:
cd̾ antiquis patrib ñ clabatur.
Nam ante aduentũ saluatoris
quamquã sine pena supplicii:
tamen sĩ incelo s in inferno scõꝵ
anime tenebantur: ꝓquib ab¬
soluendis cdñs in infernum dec¬
cenclit: Xp̃c in celum ascendẽs

Expanded text:
cendit, ut his qui ab eo non poenalicendit, ut his qui ab eo non poenaliter detinebantur viam aperiret revertendi ad coelos, secundum testimonium Isaiae dicentis: Posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati. Viam quippe Christus in profundum maris posuit, quando, in infernum descendens, sanctis iter ad coelos revertendi monstravit. 16. Sancti ex tempore resurrectionis Christi, statim ut de corpore exeunt, mox ad coelestem habitationem ascendunt, quod antiquis Patribus non dabatur. Nam ante adventum Salvatoris, quanquam sine poena supplicii, tamen non in coelo, sed in inferno sanctorum animae tenebantur, pro quibus absolvendis Dominus in infernum descen
Abbreviated transcription (Latin):
Xpc̃ sic̃ peccatum qd̾ pena dig¬
num ẽ ñ admisit.: ita penam
peccat nr̃i suscepit: ut ꝑ inclebi¬
tam penam suam. debitam ab¬
lueret culpam nr̃am ⁊ ut ꝑ hoc
amitteret cliabolus quos reos te¬
nebat. clum unũ interfecit qͥ
nichil peccati admiserat: ideoq
quos quasi iuste tenuit amisit :
quia iniuste redemptorẽ nr̃m
occidit: Illusus ẽ diabolus mor¬
te dni: quasi auis: Nam osten¬
sa xp̃c sue carnis mortalitate.
quam interimenclam ille appe¬
tebat. abscondit diuinitatem
ut laqueum: quo eum uelut
auem in ꝓuidam prudenti ir¬
retiret cdecipula: Nam si in noxi¬
ñ absolueret᷑. Diaobolus dum
in xp̃o carnẽ humanitatis ap¬
petiit. que patebat: quasi ha¬
mo diuinitatis eiꝰ captus ẽ qui
nea genealogia que ex euange¬
am generationis xpĩ abimis
ad sũma contexens. inchoat a
ioseph. & consũmat intłm. dũ
dicit. qui fuit heli: et ꝑficiens¬
lineam generis dicit. qui fuit
clei ⁊ idureo clñs in inferno cdles¬

Expanded text:
 sicut peccatum, quod poena dignum est, non admisit; ita poenam peccati nostri suscepit, ut per indebitam poenam suam debitam aboleret culpam nostram, ut per hoc amitteret diabolus quos reos tenebat, dum unum interfecit, qui nihil peccati admiserat. Ideoque quos quasi juste tenuit amisit, quia injuste Redemptorem nostrum occidit. 13. Illusus est diabolus morte Domini, quasi avis. Nam ostensa Christus suae carnis mortalitate, quam interimendam ille appetebat, abscondit divinitatem, ut laqueum quo eum, velut avem improvidam, prudenti irretiret non absolveretur. Diabolus, dum in Christo carnem humanitatis impetit, quae patebat, quasi hamo divinitatis ejus captus est, qui nea genealogia quae ex Evangeam generationis Christi ab imis ad summa contexens, inchoat a Joseph, et consummat in Deum, dum dicit: Qui fuit Heli; et lineam generis, ait: Qui fuit Dei. 15. Idcirco Dominus in inferno des
Abbreviated transcription (Latin):
nit: s qd̃ sua idem nos morte
redimeret ignorauit: unde et
eum occidit: Nam si ille xp̃m
ꝑmortẽ redim̃e humanũ genus
sciret: ñ eum utiq ꝑemisset:
Qd̾ nouerit diabolus ꝓsalute
humam generis xp̃m uenisse::
euangelii testimonio clocet᷑: quẽ

Expanded text:
nerit: sed quod sua nos morte redimeret, ignoravit, unde et eum occidit. Nam si ille Christum per mortem redimere humanum genus sciret, non eum utique peremisset. Quod noverint diaboli pro salute humani generis Christum venisse, Evangelii testimo
Abbreviated transcription (Latin):
fortioresq effecti: cybũ solidũ
id. ẽ uerum cłm cum patre sem¬
piternũ contemplando ut an¬
geli saciem᷑ Prima dei clona
eẽ. quib nos nob̾ reos eẽ osten¬
lit: qui dum iaceremꝰ sub rea
composuit semetipsũ. & cle sua
morte nobis meclicinam apta¬
uit: ut ñ eẽt ostensor tantum
uulneris. s sanator: Orimũ ad

Expanded text:
fortioresque effecti, cibum solidum, fortioresque effecti, cibum solidum, id est, verbum Domini cum Patre sempiternum contemplando, ut angeli satiemur. 8. Prima Dei dona esse, quibus nos nobis reos esse ostendit. Qui dum jaceremus sub reatcomposuit semetipsum, et de sua morte 150 nobis medicinam aptavit, ut non esset ostensor tantum vulneris, sed et sanator. 9. Primum ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui factus ẽ: ipse cle patre sine
matre: ipse de matre sine pa¬
tre: Ipse conditoris templum:
ipse conclitor templi: Ipse auc¬
tor oꝑis: ipse opus auctoris: Ma¬
nens unus de utroq et in utͣq
natura: nec naturarũ copula¬
tione confusus. nec naturaꝵ
distinctione geminatus: Ideo
ds in homine uenit: qͥa ꝑse¬
ipsum ab hominib cognosci
ñ potuit: S unde nobis consu¬
luit . inde clespectionẽ ꝑtu¬
lit: qͥa infirmitatẽ quam ꝓ no¬
bis suscepit: ħo suꝑb clespexit:
Obhoc ya infirma et stulta ele¬
git: ut fortiora et sapientiora.
ꝑ que ñ cognoscebat᷑ confunde¬
ret: Sicut cybum fortẽ in ua¬
lidus in fans caꝑe ñ pot̃. nisi
amatre pri esus inlactis sue¬
cum uertatur.: ut qd̃ in cybo
ñ potuit uti suggendo potet᷑ ĩ
lacte ꝑcarnẽ: ita & nos dum ẽẽ¬
mus infirmi ad conspiciendã
uerbi eternitatẽ.⁊ factũ ẽ ipsum
uerbũ caro: ut enutriti ꝑcarnẽ

Expanded text:
qui factus est; ipse de Patre sine qui factus est; ipse de Patre sine matre, ipse de matre sine Patre; ipse conditoris templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus Auctoris; manens unus de utroque, et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum distinctione geminatus. 6. Ideo Deus in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Sed unde nobis consuluit, inde despectionem tulit, quia infirmitatem quam pro nobis suscepit, homo superbus despexit. Ob hoc infirma et stulta mundi elegit, ut fortiora et sapientiora per quae non cognoscebatur confunderet. 7. Sicut cibum fortem invalidus infans capere non potest, nisi a matre prius editus, in lactis succum vertatur, ut quod in cibo non potuit uti, sugendo potetur in lacte per carnem; ita et nos, dum essemus infirmi ad conspiciendam Verbi aeternitalem, factum est ipsum Verbum caro, ut enutriti per carnem,
Abbreviated transcription (Latin):
sit si desiit:: & ne inꝑfecta sit
ad huc si fit: s sic̃ et̾na. sic & ꝑ¬
fecta: quatinus mnea natiuita¬
te et̾nitas & ꝑfectio habeat᷑:. Ex
utero uirginis minor dicit᷑ pa¬
tre xp̃c: uidelicet iuxta huma
uus: In forma quippe serui. dñi
seruus: informa serm. hominũ¬
ceptionis excellentiam dñs ẽ ho¬
minũ: qͥa & si suscepit carnẽ.
ñ tamen ex carins libiclin.osa
nitate. alt̾ indeitate ẽ. s in
utraq natura iclem unꝰ ẽ: nec
purus homo conceptus ẽ. nec
purꝰ homo eclitus ẽ. nec postea
meritum ut ds eẽt accepit:⁊ s
cłs uerbũ manente incõmuta¬
bili essentia que illi cum patre
et spũ scõ ẽ coeterna. assumpsie
carnem ꝓsalute humana: inqͣ
et inpassibilis pati. et immorta¬
lis mori. et et̾uus ante scła. tem¬
poralis posset ostendi: Mecliator
quamius aliud sit ex patre. ali¬
ud ex uirgine: ñ tamen alius
ex patre. alius ex uirgine: s ipse
eternus expatre⁊ ipse tempora¬
lis exmatre: ipse qui fecit:÷ ipse

Expanded text:
ne imperfecta sit, si adhuc fit; sed sicut aeterna, sic et perfecta, quatenus in ea nativitate aeternitas et perfectio habeatur. 2. Ex utero Virginis minor dicitur Patre Christus, videlicet juxta humani non servus. In forma quippe servi Domini servus; in forma servi omnceptionis excellentiam, Dominus est omnium, quia etsi suscepit carnem, non tamen ex carnis libidinosa cnitate, alter in deitate est, sed in utraque natura 149 idem unus est. Nec purus homo conceptus est, nec purus homo editus est, nec postea meritum ut Deus esset, accepit; sed Deus Verbum, manente incommutabili essentia, quae illi cum Patre, et Spiritu sancto, est coaeterna, assumpsit carnem pro salute humana, in qua et impassibilis pati, immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis posset ostendi. 5. Mediatosus, quamvis aliud sit ex Patre, aliud ex Virgine; non tamen alius ex Patre, alius ex Virgine; sed ipse aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre; ipse qui fecit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tium ueteri popło latebat: s tam̃
in consilio clei erat ut fieret: Et
predicabat᷑ aduentus xp̃i: sic̃ di¬
cit ꝓph̃a: Cum ad ꝓpinquauerint
anni cognoceris: dum aduenerit
tempꝰ ostenderis: Nunc uͦ reuelatũ
patet. qd̃ tune carnalib latebat:
spiritalib n̾otum uͦ erat. Nondũ
tamen manifeste clicebat᷑: eo qd
tempꝰ ostensionis ñ eẽt: xui. De

Expanded text:
tium veteri populo latebat, sed tamen in consilio Dei erat ut fieret; et abatur adventus Christi, sicut dicit propheta: Cum appropinquaverunt anni, cognosceris; dum advenerit tempus, ostenderis. Nunc vero revelatum patet, quod tunc carnalibus latebat, spiritualibus vero notum erat, nondum tamen manifeste dicebatur, eo quod tempus ostensionis non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
tudines respicit: de se autem
tanta ueri ignorantia inficit᷑ :
ut inhis om̃ib nichil certius
contemplet᷑. Homo qui miraris
siderũ altitudinẽ & maris ꝓfĩ¬
ditatẽ: animi tui abyssum intͣ
et mirare si potes: Multa cogi¬
tantes sine sensu carnis & sine
umaginib uiuis. animo tantũ
cenentes irituemur: memoriaq
mente sͥ eas fingente tenemꝰ:
Multa quoq intelligimꝰ sensu:
que lingua explicare ñ possumꝰ:
innoxios cogitatione: quia mo¬
tum quẽ gerunt mente. nũdũ
possunt explere inoꝑe: Ae ꝑhoc
iillis etas ẽ inbecillis: ñ animꝰ:
Ad nutũ eñ uoluntatis ñdum

Expanded text:
tudines perspicit; de se autem tudines perspicit; de se autem tanta veri ignorantia inficitur, ut in his omnibus nihil incertius contempletur. 5. Homo, qui miraris siderum altitudinem, et maris profunditatem, animi tui abyssum intra, et mirare, si potes. Multa cogitantes 147 sine sensu carnis, et sine imaginibus vivis, animo tantum cernentes intuemur, memoriaque mente sibi eas figente, tenemus. Multa quoque intelligimus sensu quae lingua explere non possumus. innoxios cogitatione, quia motum quem gerunt mente nondum possunt explere opere, ac per hoc in illis aetas est imbecillis, non animus. Ad nutum enim voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
dis. sufficit sensus carnis: ñ ꝓspi¬
ritalib capienclis: Illecti autẽ ho¬
mines usu corporeax rerum. ni¬
chil putant aliter eẽ: nisi pret̾
quam carnis sensu concipiunt:
Sic̃ precellunt sͥ corporei sensus
diuersitate locoꝵ: ita sibimet¬
et uirtute sentiendi precellunt.
Nam prestantior ẽ ocloratus sa¬
pore: et positione loci. et senti¬
endi longinquitate: Sie auris
odoratu: longus enĩ audimus
quam odoramus: Sic oculi auribꝰ:
longiꝰ enĩ uidemus quã audimꝰ:
Qnimꝰ autẽ et loco et merito his
uniuersis sensib suꝑfert᷑: In ar¬
che enĩ capitis constitutꝰ.⁊ qd̾ illi
corporaliter ñ attingunt: iste in¬
tellectualiter contuet᷑. Amplius
excellit oculoꝵ sensus cet̾is sen¬
lios ꝑtinent sensus. uide di¬
camus: ueluti cum clicimꝰ. uide
quomͦ sonat: ÷ uicle quomͦ sa¬
pit: sic et cetera: Quẽadinoclũ
oculus. ita et animus cet̾a iudet:
sese ñ intuet᷑. Aliarum enĩ re¬
rũ origines. species. et magni¬

Expanded text:
dis sufficit sensus carnis, non pro spiritualibus capiendis. Illecti autem homines usu corporearum rerum nihil putant aliter esse praeterquam quod carnis sensu concipiunt. Sicut praecellunt sibi corporei sensus diversitate locorum, ita sibimet virtute sentiendi praecellunt; nam sicut praestantior est odoratus sapore, et positione loci, et sentiendi longinquitate, sic auris odoratu. Longius enim audimus quam odoramus; et sic oculi auribus: longius enim videmus quam audimus. 3. Animus autem et loco, et merito his universis sensibus superfertur. In arce enim capitis constitutus, quod illi corporaliter non attingunt, iste intellectualiter contuetur. Amplius excellit oculorum sensus caeteris senlios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus oculus, ita et animus caetera videt, sese non intuetur. Aliarum enim rerum origines, species, et magni
Abbreviated transcription (Latin):
lia sunt precepta. que choꝵ.
cdantur fidelib communem
in scło uitam clegentib: atq alia
huic scl̃o renunciantib: Illis enĩ
dicit᷑. ut sua omnia bene gerant:
istis ut sua omnia derelinquant
Illi preceptis generalib astringũ¬
tur: isti precepta generalia ꝑfec¬
tius uiuendo transcenclunt:
Ad ꝑfectum ñ sufficit: nisi abne¬
gatis suis omnib etiam seipsum
quisq abneget: S qͥd ẽ seipsum
sit humilis: qui iracundus. eẽ
studeat mansuetus: Nam si
ita qͥsq renuntiet quib pos¬
siclet omnib ut suis ñ renun¬
tiet morib: ñ est xp̃i discipłs:
Qui enim renuntiat reb suis.
sua abnegat: qui uͦrenuntiat
Unde et dñs: Si quis uult in¬
quit post me uenire: abneget
semetipsum:¬

Expanded text:
lia sunt enim praecepta quae dantur fidelibus communem in saeculo vitam degentibus, atque alia saeculo renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuuntur; isti praecepta generalia, perfectius vivendo, transcendunt. Ad perfectum non sufficit, nisi abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat Unde et Dominus: Qui vult, inquit, post me venire, abneget semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: Initium uite hominis: aqͣ
& panis & uestimentũ: Uita ne¬
qͣm hospitandi de domo in do¬
mum: Melior ẽ mors qͣm uita
a mara: et requies eterna ꝗͣ
lan.  guor ꝑseuerans:
Omnẽ escam manducat
uenter: & ẽ cib cibo melior: Int¬
tium necessarie rei. uite homi¬
num: a qua. ignis. & ferrum.
lac & panis similagius: mel &¬
& uestimentũ: Hec ẽ omĩa sicut¬

Expanded text:
. Initium vitae hominis, aqua et panis, et vestimentum . Vita nequam hospitatur de domo in domum . Melior est mors quam vita amara, et requies aeterna quam languor perseverans . Omnem escam manducabit venter, et est cibus cibo melior . Initium necessariae rei vitae hominum, aqua, ignis, et ferrum, lac et panis similagineus, mel et vestimentum . Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ratur frequent̾: qd̾ ex uoluntade
datur: Qõ ex ꝓpria uoluntate
p̾statur: cum omni uoluntate
donatur. Gregoriꝰ dic̃: Tanto gͦ
eẽ humilior. quisq debet ex
munere: qnͣto se obligatiorem
ẽẽ conspicit in reddenda ratione:
Qui gͦ sacros ordines tribuit.
tunc ab omni munere mainis
excutit: qͣndo in diuinis reb ñ
solum nullam peccuntam. s
etiam humanam grãm ñ re¬
quirit. Iosephus diẽ: Non
debemus recusare uite istius
hominis clata reiciamus. con¬
tumeliosi sumꝰ: qntomagis ser¬
uare debenius qd̃ a deo nr̃o ac¬
cepimus:

Expanded text:
antur frequenter, quod non ex voluntate datur: quod enim ex propria voluntate praestatur, cum omni voluntate donatur. GREGORIUS. Tantum ergo esse humilior quisque debet ex munere, quantum obligatiorem esse se conspicit in reddenda ratione. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit: quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gloriam non requirit. JOSEPHUS. Non debemus recusare vitae istius hominibus data rejiciamus, contumeliosi sumus; quanto magis servare debemus quod a Deo nostro accipimus?
Abbreviated transcription (Latin):
Mimera excecant oculos sa¬
pientium: & mutant uerba iꝰtoꝵ:
Salomon dic̃ Munera de sinu
impiꝰ accipit: ut ꝑuertat semitas
iudicii: Non des alienis honorẽ
accipiant osculantur manꝰ dantiᷤ:
q in ꝓmissionib humiliant uo¬
ces suas. In tempore redemptio¬
nis postulabit tempus
ne describez. Cum dederis ne

Expanded text:
Munera excaecant oculos sapientum, et immulant verba justorum SALOMON. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii . Non des alieno honorem accipiant, osculantur manus dantis, et in promissionibus suis humiliant voces suas, et in tempore redditionis postulabit tempus ne describe. Cum dederis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
noris uenerint: amicos habere cles¬
picunt:
tiunt: xxx. De amicitia mu
cio adiungit᷑: Non st̃ ficleles in aii¬
citia: qͦs munꝰ ñ grã copulat: Nam
cito desert̃ nͥ semꝑ acceperint: Di¬
lectio enĩ q̃ mun̾e glutinat᷑: eodem
suspenso dissoluitur: Illa uera ẽ ami¬
citia que nich̾ querit ex reb amici.
n solam bemiuolentiam: scilicet ut
gratis amet amentem: Plerumq
amicitia ex necessitate uł in digen¬
tia uascit᷑: ut sit ꝑquẽ qͥsq qd̾ de¬
sicłat consequatur. Ille autẽ eã
ueracit̾ querit: qͥ nichilo egen¬
clo eam appetit: Nam illa ex in

Expanded text:
noris venerint, amicos habere desnoris venerint, amicos habere despiciunt. CAPUT XXX. De amicitia ex cio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam cito deserunt, nisi semper acceperint. Dilectio enim quae munere glutinatur eodem suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat consequatur. Ille autem eam veraciter quaerit, qui nihil egendo eam appetit. Nam illa ex ino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aduersa fraudulentꝰ patet
amicus: Nam inꝓsꝑitatib in cer¬
ta ẽ amicitia: nec scit᷑ utrum ꝑ¬
sona an felicitas diligat᷑: Sepe ꝑ
simulationem amicrtia colitur:
ut qͥ ñ potuit aꝑte deciꝑe. decipi
gis fit pietati iusticieq diuine cõ¬
trariꝰ: qnͣdo despicit amicũ. aliqͣ
adu̾sitate ꝑcussum: Qua inre &
sͥ occasionem mercedis tollit: et
erga ꝑcussionem ꝓximi crudelis
existit: uelut actum ẽ int̾ diuitẽ¬
suꝑbum. et lazarum ulcerosum:¬
uere diligat᷑ ds et ꝓximꝰ: qͥa dum
adu̾sa ꝓcedunt. amicꝰ fraudulentꝰ
de tegit᷑ statimq despicit. quẽ se
diligere simulabat: Anucitia certa
nulla ui excluditur: nullo tempore
abolet᷑. Ubicũq enim se u̾terit tempꝰ:
existant cari: Nam multos a carita¬
te aut adu̾sitas temporis: aut con¬
tentio q̃libet actionis au̾tit: Sepe &
ꝑhonorem quoꝵdam mutant᷑ & mo¬
res: et quos ante conglutinatos ca¬
ritate habuert̃. pꝰ qͣm ad culmen ho¬

Expanded text:
 adversa fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiagis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosumvere diligatur Deus, et proximus; nam dum adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, existant chari. Multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertit. 6. Saepe per honorem quorumdam mutantur et mores; et quos ante conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen ho
Abbreviated transcription (Latin):
eo hostias & iminaculati accedar.¬
mundi scilicet corpore. ꝙ immia¬
culati pudore: Tales enĩ decet dnm
habere ministros. qui nullo
carnis corrumpant᷑ contagio: s
potiꝰ eminentia castitatis splende¬
ant: Quales autẽ cliaconi ordi¬
nent᷑: apl̾s paulus plenissime ser¬
bit & describit ad timotheum: Au¬
ulti st̃ penitentie fructꝰ. gͦtinꝰ.
ꝑquos ad expiationem cri¬
minum ꝑuenit᷑: Non enĩ tantũ
ingremueris: saluus eris: ꝓpt̾
illum midum gemitũ. & ꝓpter
illud nuclum nomen penitentie.
nullus saluabit᷑: s ꝑueram con¬
fessionẽ. & sacerdotis intelligen¬
tis consilium. & ꝑ caritatis affec¬
tum. ꝟ ꝑ elemosinarum fructũ.
peccatoꝵ moles obruit᷑: Ui¬

Expanded text:
ad hostias et imad hostias et immundi scilicet corpore et incorrupti pudore. Tales enim decet Dominum habere ministros qui nullo carnis corrumpantur contagio, sed potius eminentia castitatis splendeant. Quales enim diaconi ordinentur Paulus apostolus plenissime scribit ad Timotheum ulti sunt poenitentiae fructus per quos ad expiationem criminum pervenitur. Non enim tantum ingemueris tunc salvus eris, propter illum nudum gemitum, et propter illud nudum nomen poenitentiae, nullus salvabitur, sed per veram confessionem, et sacerdotis intelligentis consilium, et per charitatis affectum, et per eleemosynarum fructum, peccatorum moles subruitu
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui sublimiori gradu eent ce
altari a sisterent: & ñ sine aliquo
septenarii numeri mysterio: Hii
enĩ st̃ quos in apocalipsi legimꝰ.
septem angłi tubis canentes: hii
septẽ candelabra aurea: hii uoces
tonitruoꝵ. Ipsi enĩ clara uoce in
modum preconis ainmonent cunc¬
tos siue in orando. siue inflectendo
amus ad dnm̃ clamant: ipsi quo¬
q euangelitant: Sine ipsis sacer¬
dos nomen habet. officium ñ ha¬
bet: Nam sic̃ in sacerdote consecra¬
tio: ita in ministro dispensatio sa¬
cramenti ẽ: Ille orare: Hic psalle¬
re mandat. Ille oblata scĩficat:
hic scĩficata cdispensat: Ipsis eciã
sacerdotib ꝓpter p̾sumptionem
ñ licet de mensa diũ tollere cali¬
cem nisi eis traditꝰ fuerit adia¬
cono Leuite inferunt oblationes
uident alta mysterioꝵ que oꝑi¬
unt᷑ aleuitis: ne uideant qui ui¬
dere ñ debent. & sumant qui ser¬
uare ñ possunt: quiq ꝓpt̾ alta¬
ria albis induti assistunt. ut ce¬
lestem uitam habeant: candidiq

Expanded text:
nos, qui sublimiori gradu essent caltaris assisterent, et non sine aliquo septenarsunt enim, quos in Apocalypsi legimus, septem angeli tubis canentes . Hi sunt septem candelebra aurea, hi voces tonitruorum. Ipsi enim clara voce in modum praeconis admonent cunctos, sive in orando, sive in flectendiamus ad Dominum, clamant. Ipsi quoque evangelizant. Sine ipsis sacerdos nomen habet, officium non habet. Nam sicut in sacerdotio consecratio, ita et in ministro dispensatio sacramenti est. Ille orare, hic psallere mandat. Ille oblata sanctificat, hic sanctificata dispensat. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem n licet de mensa Domini tollere calicem, nisi eis traditus fuerit a diacono. Levitae inferunt oblationes vident alta mysteriorum quae operiuntur a levitis, ne videant quii videre non debent, et sumant qui servare non possunt. Qui propterea altari albis induti assistunt, ut coelestem vitam habeant, candidique
Abbreviated transcription (Latin):
li duo in aoulterio incul s.
alter negat. qͥd inde agendum sit.¬
decretum ẽ a scõ concilio. ut ille qͥ
negauerit ꝓbabili se iudicio exprir¬
get. & qͥ ꝓfessus fuerit. dignam
penitentiam agat:¬

Expanded text:
si duo de adulterio inculpati tetur, et alter negat, quid inde agendum sit.cretum est a sancto concilio, ut ille, qui negaverit, probabili se judicio expurget, et qui professus fuerit dignam poenitentiam agat
Abbreviated transcription (Latin):
nec consuetudine unuierse eccł̃ie
roborant᷑. s diuersorũ locoꝵ diu̾sis
motib in numerabilit̾ uariant᷑
ita ut uix aut nullatenꝰ inueniri
possint cause quas in eis constitu¬
endis homines secuti st̃: ubi facul¬
tas tribuitur sine ulla dubitatio¬
ne resecanda existimo: Qmͣuis
enĩ neq hoc inueniri possit. qͦmͦ
contra fidem sint: ipsam tam̃ re¬
ligionem qͣm paucissimis & ma¬
nifestissimis celebrationũ sacram̃tiᷤ
miscłia clĩ eẽ liberam uoluit ser¬
uilib onerib p̾munt. ut tolerabi¬
tam̃ sarcinis. ñ humanis p̾sump¬
tionib subiciunt᷑:¬

Expanded text:
onsuetudine uniuersae ecclesiae roborata sunt, sed diuersorum locorum diuersis motibus innumerabiliter uariantur, ita ut uix aut omnino numquam inueniri possint causae, quas in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existimo. quamuis enim neque hoc inueniri possit, quo modo contra fidem sint, ipsam tamen religionem, quam paucissimis et manifestissimis celebrationum sacramentis misericordia dei esse liberam uoluit, seruilibus oneribus premunt, ut tolerabitamen sarcinis, non humanis praesumptionibus subiciunt
Abbreviated transcription (Latin):
mox incuilibet peccati corruit fo¬
ueam: Omnis suꝑbia tantum mni¬
ma iacet. qͣntum in altum se erigit:
tantoq ꝓ fundius labit᷑. qͣnto ex¬
celsius eleuat᷑. Qui enĩ ꝑ ꝓpriam
suꝑbiam attollit᷑ ⁊ ꝑ clei iusticiam
no uitandum ẽ. qͣm suꝑbia q̃ iram
clei ꝓuocat:. Nam suꝑbia ex angłis
demones fecit: Humilitas aut̃: ho¬
mines scĩs angłis similes recddit.
Suꝑbi cupiunt in se predicari qd̃
ñ faciunt: humiles refugiunt
quicquid boni oꝑant᷑ agnosci:
Non eleuet᷑ homo in bono suo:
nec laudem sͥ querat. qͣmius
aliqͥd boni faciat: s dm lauda¬
re cupiat indonis suis: qͥui
nichil bomi fecit nͥ qd̃ cłs clona¬
uit ei facere:

Expanded text:
mox in cujuslibet peccati corruit foveam; nam omnis superbia tanto in imo jacet quanto in altum se erigit, tantoque profundius labitur quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam no vitandum est quam superbia, quae iram Dei provocat. Nam superbia ex angelis daemones fecit, humilitas autem homines sanctis angelis similes reddidit. Superbi cupiunt in se praedicari quod non faciunt, humiles refugiunt quidquid boni operantur agnosci. Non elevetur ergo homo in bono suo, nec laudem sibi quaerat quamvis aliquid boni faciat, sed Deum laudari cupiat in donis suis qui nihil boni facit nisi quod Deus donavit ei facere:
Abbreviated transcription (Latin):
Uꝑbis uͦ ds resistit:
hunuilib aut̃ clat grãn: Maxi¬
mum diaboli peccatum fuit suꝑbia:
Qua ꝓpt̾ omni uitio deterior ẽ suꝑ
homo in suis bonis oꝑib suꝑbit: ꝙ¬
ꝑ hoc ꝑdit ꝑsuꝑbiam qd̃ habuit
ꝑ caritatẽ: Omĩum uitioꝵ nouissi¬
mum ẽ suꝑbia: clum homo uirtutibꝰ¬

Expanded text:
bis Deus resistit, humilibus autem dat gratiam . Maximum diaboli peccatum fuit superbia. Quapropter omni vitio deterior  Ms., ibus, dum homo in suis bonis operibus superbit: et hoc perdit per superbiam, quod habuit per charitatem. Omnium vitiorum novissimum est su
Abbreviated transcription (Latin):
doginatis. sub specie ꝑsuacdere ue¬
ritatis: Plerumq sub nomine ca
scribunt: ut indubitant᷑ lecta cre¬
dant᷑. Non numqm etiam blasph¬
phemias suas latenti dolo in libris
adulterando corrumpunt: scilicet
uł adiciendo que impia sunt. uł
auferendo q̃ pia st̃: Caute mecki¬
tanda cautoq sensu ꝓbancla st̃. que
legunt᷑: ut iuxta apłica monita
teneamus q̃ recta sunt. et refutemꝰ
q̃ contͣma ueritati existunt: sicq

Expanded text:
dogmatis sub specie persuadere vedogmatis sub specie persuadere veritatis. 7. Plerumque sub nomine catscribunt, ut indubitanter lecta credantur. Nonnunquam etiam 295 blasphemias suas latenti dolo in libris adulterando corrumpunt, scilicet vel adjicendo quae impia sunt, vel auferendo quae pia sunt. 8. Caute meditanda cautoque sensu probanda sunt quae leguntur, ut, juxta apostolica monita , et teneamus quae recta sunt, et refutemus quae contraria veritati existunt; sicque in
Abbreviated transcription (Latin):
interioris intelligentie ꝑspicit: Nã
qui litteram legis intendunt: eiꝰ
occulta penetrare ñ possunt: Multi
enĩ ũ intelligendo spãliter script᷑as:
nec eas recte sentiendo: in heresim
deuoluti st̃: atq in multis errorib
defluxerunt: In solis fidelib reli¬
telligat aut hereticus: qͥa ñ ẽ xp̃i
discipłs: Unitatẽ quippe pacis. qmͣ
xp̃c docuit: ñ sequunt᷑:. De qua
idem dñs dicit: In hoc cognoscent
om̃s qͥa mei estis discipłi: si clilec¬
tionem inter uos habueritis. Scͥp¬
turas heretici sano sensu sĩ sapiunt:
s eas ad errorem praue intelligen¬
tie ducunt: Neq semetipsos eaꝵ
rum prauis ꝑsuasionib ita ꝑar¬
gumenta fraudulentie illigant
auditores: ut eos quasi in laberin¬
to implicent. a quo uix exire ua
lent: Tanta ẽ hereticoꝵ calliclitas.
ut falsa ueris malaq bonis ꝑmis¬
ceant: salutaribq reb plerumq
erroris sui uirus interserant: qͦ
facilius possint prauitatem ꝑu̾si

Expanded text:
interioris intelligentiae perspicit. Nam qui litteram legis intendunt, ejus occulta penetrare non possunt. 2. Multi enim non intelligendo spiritualiter Scripturas, nec eas recte sentiendo, in haeresim devoluti sunt, atque in multis erroribus defluxerunt. 3. In solis fidelibus relitelligat, aut haereticus, quia non est Christi discipulus. Unitatem quippe pacis, quam Christus docuit, non sequuntur; de qua 294 idem Dominus dicit: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem inter vos habueritis. 4. Scripturas haeretici sano sensu non sapiunt, sed eas ad errorem pravae intelligentiae ducunt; neque semetipsos earurum pravis persuasionibus ita per argumenta fraudulentiae illigant auditores, ut eos quasi in labyrinthum implicent, a quo exire vix valeant. 6. Tanta est haereticorum calliditas, ut falsa veris, malaque bonis permisceant, salutaribusque rebus plerumque erroris sui virus interserant, quo facilius possint pravitatem perversi
Abbreviated transcription (Latin):
quacumq malignitate nocuert̃:
Npa  cientia .xx. De pacientia.
dicit᷑ in euangłio: possicdebi¬
tis  animas ur̃as: In omni enĩ
uita humana: pacientia neces¬
saria ẽ. Sic̃ itaq pacient̾ suffer¬
re clebemius iniurias ab aliis ĩ
nos illatas: ita & pacient̾ tribu¬
lationes que nobis euenunt
sufferre necesse ẽ Sepissime in
hoc scło boni a reꝓbis tͥbulatio¬
nes paciunt᷑: Iclo̾ si quislibet pꝰ¬
post bona oꝑa tͥbulationes pati¬
et᷑. ñ clebet in cogitatione cdice¬
re: ꝑdidi oꝑa mea bona que fa¬
ciebam: Qñi enĩ hoc dixerit:
ñ ꝓ amore cłĩ. s ꝓ mercede feli¬
citatis huiꝰ uite. aut ꝓlaude
humana. opꝰ bonũ fecisse cognoᷤᷤ¬
cit᷑. ꝓbabit᷑ enĩ ħo flagellis clĩ. qͦ
animo benefaciat: uł qͣ fortitudi¬
ne sufferat tẽptationes sͥ suꝑ¬
uenientes: Temptat enĩ cłs uos

Expanded text:
quacunque malignitate nocuerunt. quacunque malignitate nocuerunt. 132 CAPUT IX. De patientia.dicitur in Evangelio, possidebitis animas vestras . In omni enim vita humana patientia necessaria est. Sicut itaque patienter sufferre debemus injurias ab aliis in nos delatas, ita et patienter tribulationes quae nobis evenient, sufferre necesse est. Saepissime in hoc saeculo boni a reprobis tribulationes patiuntur. Ideo si quislibet post bona opera tribulationes patitur, non debet in cogitatione dicere: Perdidi opera mea bona quae faciebam. Qui enim hoc dixerit, non pro amore Dei, sed pro mercede felicitatis hujus vitae, aut pro laude humana opus bonum fecisse cognoscitur. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo benefaciat, vel qua fortitudine sufferat tentationes sibi supervenientes. Tentat enim vos Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
sonat: his qͥ eam recte intellig̾e
possunt: Igitur ex nr̃o indicio
iudicat nos cłs: et quodammodo
inpotestate nr̃a ẽ quomͦ iudice¬
mur auidice deo: Si mi sericor¬
diter iudicamus in nos clelin¬
quentib: misericorditer i udi¬
cat ds de nobis in se pec canti¬
b: Intenclamus exemplum illiꝰ:
sic̃ doctor gentium ait: Donate
uobis metipsis: siqͥs adu̾sus ali¬
quem habet querelam: Sĩẽ cłs¬
facite. Quomͦ cls in xp̃o nobis
nr̃a peccata clonauit: sic etiam
nos qͥ in nos peccant cdimittamꝰ:
Item: Nulli malum ꝓmalo red¬
dentes: Eb alio loco: Noli uinci
amalo: s uince in bono malum:
Sciendum ẽ certissime. ⁊ qd̃ unꝰ¬
qͥsq talem indulgentiam accep¬
turus ẽ acło: qualem & ipse de¬
derit ꝓximo suo: Illa oratio ꝓ
peccatis nr̃is ad aures omĩpoten¬
tis dei cito ꝑuemiet: si delinquen
peccantib ignoscere nouit: clem̃¬
tiam diuine pietatis certissime
accipiet: Sic enim remittet᷑ no¬
bis ut nos remiserimꝰ eis. qͥ nob̃

Expanded text:
sonat his, qui eam recte intelligere possunt. Igitur ex nostro judicio judicat nos Deus, et quodammodo in potestate nostra est, quomodo judicemur a judice Deo. Si misericorditer judicamus de in nos delinquentibus, misericorditer judicabit Deus de nobis in se peccantibus. Intendamus exemplum illius, sicut Doctor gentium ait: Donate in vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam. Sicfacite . Quomodo Deus in Christo nobis nostra peccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dimittamus. Item: Nulli malum pro malo reddentes. Et alio loco: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Sciendum est certissime quod unusquisque talem indulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. Illa oratio pro peccatis nostris ad aures omnipotentis Dei cito perveniet, si delinquentpeccantibus ignoscere novit, clementiam divinae pietatis certissime accipiet. Sic enim remittetur nobis, ut nos remiseremus eis qui nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uir qͥ suffert temptationẽ: qm̃ cum
ꝓ batus fuerit accipiet coronam ui¬
te.⁊ qm reꝑmisit d̃s diligentib se:
Nemo bene sapiens ẽ: qͥ pacientiã
expugnatore urbium: In pacientia
uͦ querenda ẽ ignoscendi facultas:
ñ uinclicandi oportuntas: Tales st̃
quidem. qͥ tẽpore ĩ niriaꝵ pacient̾

Expanded text:
 suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se . Nemo bene sapiens est, qui patientiam expugnatore urbium . In patientia vero quaerenda est ignoscendi facultas, non vindicandi opportunitas. Tales sunt quidam, qui tempo
Abbreviated transcription (Latin):
pacientiam: Pacientia uera ẽ in fa¬
cie fortiter sustinere in iurias: &
infut᷑o uindictam ñ querere: s ex
corde ignoscere. Sine ferro uł flã¬
mis martyres eẽ possumꝰ: si paci¬
entiam ueraciter in auimo seruamꝰ.
cum ꝓximis nr̃is: Laudabiliꝰ ẽ in
iuiuriam tacendo declinare: qm
responclendo superare: Qui pacient̾
tolerat mala: infut᷑o coronam me¬
rebit᷑ sempiternam:¬

Expanded text:
ntiam. Patientia vera est in faciem fortiter sustinere injurias, et in futuro vindictam non quaerere, sed ex corde ignoscere. Sine ferro vel flammis martyres esse possumus, si patientiam veraciter in animo servamus cum proximis nostris. Laudabilius est injuriam tacendo declinare, quam respondendo superare. Qui patienter tolerat mala, in futuro coronam merebitur sempiternam
Abbreviated transcription (Latin):
pħa ꝑcussisti eos &. ñ doluert᷑:
attriuisti & renuert susciꝑe dis¬
ciplinam: Non nulli uiri sclares
elatione mentis tumentes: p̾mo¬
dum conu̾si ad cłm religiosa se¬
quunt᷑ obedientia xp̃m: et qui
ante celsitucline mundiali tume¬
bant: pꝰea ipsam elationẽ stucdio
humilitatis cõmutant: Quidã
st̃ qͥ iam secretĩ conu̾si st̃: quoꝵ
conu̾sio qͥa ñ ꝓcedit ad publicum:
apd̾ estimnationẽ humanum qͣ¬
les fuerint tales adhuc eẽ putan¬
tur: iam tamen indi oculis sur¬
rexert̃: Item qͥdam. ad huc hu¬
mano iudicio stare cernunt᷑: iã
tamen in dei ocłis cecidert̃: ¶lt
apud homines repbi st̃: & apud
cim electi: Atq item multi apud
homines electi putant᷑: & apd̾̃¬
cłm repbi existunt: salomone
clicente: Nidi inqͥt impios sepul¬
tos: qͥ cum ad huc uiuerent. in
loco scõ erant & lauclabant᷑ in
ciuitate quasi iustoꝵ oꝑũ: Aul¬

Expanded text:
Percussisti eos, et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt suscipere disciplinam 11. Nonnulli viri saeculares elatione mentis tumentes, postmodum conversi ad Deum, religiosa sequuntur obedientia Christum; et qui antea celsitudine mundiali tumebant, postea ipsam elationem in studio humilitatis commutant. 12. Quidam sunt qui jam secrete conversi sunt, quorum conversio, quia non procedit ad publicum, apud aestimationem humanam, quales fuerunt, tales adhuc esse putantur; jam tamen in Dei oculis surrexerunt. Item quidam adhuc humano judicio stare cernuntur; jam tamen in Dei oculis ceciderunt. 13. Multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi; atque item multi apud homines electi putantur, et apud Deum reprobi existunt, Salomone dicente: Vidi, inquit, impios sepultos, qui cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate quasi justorum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ nͥ cũ iudet᷑. Iuliciũ
qd̾ in hominis potestate con¬
sistit. conu̾sionis ẽ grã: ꝑquã
nosmetipsos iudicamus. qnͣ¬
do flentes mala nr̃a punimus::
et bono qd̵ tło nob̃ ẽ solidius in¬
tes: mali ẽ em̃datio: Qd̃ uͦ adiecit.
frange esurienti panẽ tuũ: oꝑis
boni ẽactio: In eouͦ qd̃ subunxit.
tunc erumpet matutinũ lum̃
tuũ oꝑis boni ẽ retributio: Erꝰ¬
go ñ ꝓficit fac̾e bonũ: nͥ correc¬
tum fuerit malũ. Nec pot̾it qͥs¬
piam ad contemplationẽ cdei
ꝓfic̾e: nͥ sepriꝰ inbonis accib¬
studuerit exercere: Multis mo¬
clis terret qͦs homines ut uł se¬
ro conu̾tant᷑: atq exincle ma¬
gis erubescant. qd̾ tandiu ex¬
pectati st̃ ut redirent: Nam nẽ
miniꝰ nc̃ plagis. nẽ reuelationib
quos clã concutit: ut qͥ uolun¬
tate conu̾t despiciunt : como¬
ti t̾rorib corrigant᷑. Pleriq ex
sola mentis deuotione conu̾¬
tunt᷑ ad cłm: ñ nulli uͦ coacti

Expanded text:
. Judicium quod in hominis potestate consistit conversionis est gratia, per quam nosmetipsos judicamus, quando flentes mala nostra punimus, et bono quod ex Deo nobis est solidius intes , mali est emendatio: Quod vero adjecit: Frange esurienti panem tuum, operis boni est actio. In eo vero quod subjungit: Tunc erumpet matutinum lumen tuum, operis boni est retributio. Ergo non proficit facere bonum, nisi correctum fuerit malum. Non poterit quisquam ad contemplationem Dei proficere, nisi se prius in bonis studuerit acrret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque exinde magis erubescant, quod tandiu exspectati sunt ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. 9. Plerique ex sola mentis devotione convertuntur ad Deum; nonnulli vero coacti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ opꝰ bonũ ñ consũmauert̃. In¬
dulgentia peccatoꝵ sciendũ ẽ uͥ.¬
uł qnͣdo. uł qualib dat᷑. Ubi qͥꝑ¬
pe: nͥ intra eccłiam catholicam:
Quando: nͥ ante uenturi exitꝰ diẽ:
Qa ecte nc̃ tempꝰ acceptabile: ecce
sit ponderis in iusticia. uł qnͣti
fulgoris radio iustitia clareat: nͥ
trat᷑. u suam feclitatẽ cognoscat:
& lumen qd̾ ceco corde ñ intue¬
bat᷑ intelligat: Cunc autẽ in

Expanded text:
. Indulgentia peccatorum, sciendum, ubi, quando, vel qualibus datur. Ubi quippe? nisi intra Ecclesiam catholicam? Quando, nisi ante venturi exitus diem? Quia ecce nunc tempus acceptabile, ecce sit ponderis in justitia, vel quanti fulgoris radio justitia clareat, nistratur et suam foeditatem agnoscat, et lumen quod caeco corde non intuebatur intelligat. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
adhibere delicta sccłm psalmi sen¬
tentiam: & peccatum meũ contra
me ẽ semꝑ Sĩc̃ enĩ ñ oportet remi¬
nisq peccat affectũ: sic semꝑ ne¬
cesse ẽ unumquẽq suum indeflen¬
do cõmemorare peccatum: Apud
iustum: recordatio peceati facit te¬
dum animi: Qui autẽ lipcurie &
cupiditat subcditisunt: contima¬
debet eẽ peccati: ut ea que gesfit
semꝑ lacrimans confiteat᷑: Unde
& psalmꝰ dicit: Conu̾sus sum in
erumpna mea clum configit᷑ spi¬
na Peccatũ meũ cognitũ tͥ feci:
dixi. ꝓnuntiabo ad u̾sum me in¬
iusticias meas clño: Supra enĩ dixe
inueterauert̃ omĩa ossa mea dum
clamarem tota diez. Quid gͦ tacuis¬
se se penitet: nͥ confessionem pecta¬
toꝵ: Quid clamasse se dolet: nis
defensionẽ malorũ: Qui eiũ pecca¬
toꝵ suoꝵ defensor extitit: neceẽ
ẽ ut penitendo accuset: qd̾ suꝑbi¬
ens praue amisit

Expanded text:
adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in flendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaesse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sm configitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: Pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim dixerinveteraverunt omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave admisit
Abbreviated transcription (Latin):
ne culpa ñ potes: Sublimitas
honorũ: magnitudo scelerum
tum bonũ possessio presentiũ
rerum: si uitam reficiat mise
ille nos uiuentes deserunt: Po¬
testas: cito ruinam patit᷑. Nũꝙͣ
mentis requiem habet: qui cu¬
ris t̾renis se subdit: Semꝑ nĩ¬
ẽ: ut qui diuitias possident. ad
requiem tendant: Est elatio pau¬
ꝑum quos ñ diuitie eleuant: &
uoluntas meis sola suꝑba ẽ His
& si opes desunt: ꝓpter mentis
tamen tumorem plusqͣm suꝑ¬
bi diuites condempnant᷑: Iose

Expanded text:
tenere non potes. Sublimitas tenere non potes. Sublimitas honorum, magnitudo scelerum men bonum possessio praesentium rerum, si vitam reficiat miserillae nos morientes deserunt. Potestas cito ruinam patitur. Nunquam mentis requiem habet qui curis terrenis se subdit. Semper reqest, ut qui divitias possident, ad requiem tendant. Est elatio pauperum quos nec divitiae elevant, et voluntas in eis sola superbia est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem, plus quam superbi divites condemnantur. Pote
Abbreviated transcription (Latin):
uix ualet peccata animꝰ deui¬
tare quietus: qutomagis occupa¬
tione scłi deuinctus: Qui in
sine fine inꝑpetuum regnat: ꝙ de
riam. Qui praue uͦ regnum ex
ercent: post uestem fulgentem
seri adinferna torquendi descen¬
dunt: ꝓ malicia plebis. etiam
reges mutantur: & qui ante in¬
debant᷑ eẽ boni: accepto regno
fiunt miqui.. Quosdam suꝑ¬
elatos: Non st̃ opes inuitio:
s uoluntas: Nam crimen in
reb ñ ẽ s inusu agentis: Bonis¬
donis bene utuntur: qui diui¬
tiis sͥ concessis in reb salutarib
ꝑfruunt᷑: Bonis male uturt᷑.
qui aut in iuste ꝓtemporali lu¬
cro iudicant: aut aliquid bo¬
ni ꝓ uane głe appetitu faciunt:
Malis male utunt᷑: qui noxias
cogitationes oꝑib prauis ꝑfici¬
unt: Bene malis utunt᷑: qui lux¬
uriam carnis comugali hones¬
tate restringunt: Grauider ĩ
dõ delinquunt: qui diuitiis
a do concessis. ñ in reb saluta¬
rib. s in usib prauis utunt᷑:
Caue honores: quos tenere si

Expanded text:
vix valet peccata animus devitare quietus, quanto magis occupatione saeculari detentus? Qui hoc sine fine in perpetuum regnat, et de riam. Qui vero regnum prave exercent, propter vestem fulgentem, seri ad inferna torquendi descendunt. Pro malitia plebis etiam reges mutantur: et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui. Quosdam supelatos. Non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentis. Bonis bene utuntur, qui divitias sibi concessas in rebus salutaribus perfruuntur. Bonis male utuntur qui aut juste pro temporali lucro judicant, aut aliquid boni pro vanae gloriae appetitu faciunt. Malis male utuntur qui noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate restringunt. Graviter in Deum delinquunt qui divitiis a Deo concessis non in rebus salutaribus, sed in usibus pravis utuntur. Cave honores quos sine culpa
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sufficiens uita: Noli auxius
eẽ in cliuitiis in iustis: nichil
eñ ꝓlerunt tͥ in die obductio¬
ius & uindicte: Noli fenerari
homini fortiorite: Qd̃ si fene¬
raueris: tanqͣm ꝑditum habe:
Qui głatur in sustantia: pau¬
ꝑtatem uereat᷑:. fili ne in mul¬
tis sint actus tui: etiam si di¬
ues fueris. ñ eris in munis a de¬
licto: Bona ẽ substantia: cui ñ ẽ
peccatum in conscientia: Diuitis
autẽ & pauꝑis cor bonum: & in
omni tempore uultus illoꝵ hi¬
laris: Qui querit locupletari:
auertit oculum suum. Bonus
diues: qui inuentus ẽ sine ma¬
cula. Substantie in iustoꝵ sicut
fluuiꝰ siccabunt᷑: & sic̃ tonitruũ
magnum in pluuia ꝑtransibunt:
Est nequissima pauꝑtas in ore
impii. Laborauit pauꝑ in di¬
minutione uictus: & in fine fit
ĩ ops. Bona. ꝙ mala. uita & mors:
pauꝑtas. & honestas. a do st̃
Memento pauꝑtatis in tempore
abundantie: &. necessitatẽ pauꝑ¬
tatis indie diuitiaꝵ: Augusti¬
nus dĩc: plus ẽ pauꝑi uidere ce¬

Expanded text:
ns vita . Noli anxius esse in divitiis injustis: nihil enim proderunt tibi in die ultionis et vindictae. Noli fenerari homini fortiori te: quod si feneraveris, tanquam perditum habe . Qui gloriatur in substantia, paupertatem vereatur. . Fili, ne in multis sint actus tui etiam si dives fueris, non eris immunis a delicto . Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia . Divitis autem et pauperis cor bonum, in omni tempore vultus eorum hilaris . Qui quaerit locupletari, avertit oculum suum . Bonus dives, qui inventus est sine macula . Substantiae injustorum sicut fluvius siccabuntur, et sicut tonitruum magnum in pluvia pertransivit . Est nequissima paupertas in ore impii . Laborabit pauper in diminutione victus ejus, et in fine fit inops . Bona et mala, vita et mors, paupertas et honestas, a Deo sunt . Memento paupertatis in tempore abundantiae, et necessitatem paupertatis in die divitiarum . AUGUSTINUS. Plus est pauperi videre coe
Abbreviated transcription (Latin):
tes: multos autẽ locupletantes:
Tanqͣm nichil habentes: & omĩa
possidentes: Salomon dic̃. Be¬
nedictio diũ diuites facit: nec
sociabit᷑ eis afflictio:. Non ꝓcdert̃
diuitie in die ultionis: Iustitia
uero liberabit a morte: Qui con¬
fidit in diuitiis suis corruet
Custodiet᷑ iustis substantia pec¬
catoris. Qui congregat thesau¬
ros lingua mencdatii: uanus ẽ
& impinget᷑ ad laqueos mortis:
Melior ẽ pauꝑ sufficiens sͥ: qͣm
ui głosus & indigens pane:¬
despicit pauꝑem: ex ꝓbrat facto

Expanded text:
tes, multos autem locupletantes: tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. SALOMON. Benedictio Domini divites facit, nec sociabitur eis afflictio. Non proderunt divitiae in die ultionis, justitia vero liberabit a morte . Qui confidit in divitiis suis, corruet . Custoditur justo substantia peccatoris . Qui congregat thesauros lingua mendacii, vanus est, et impingetur ad laqueos mortis . Melior est pauper et sufficiens sibi, quam vir gloriosus et indigens pandespicit pau