comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trans tẏberim apđ quancda clarissimã inui-¬
tatus sacrificiũ in domo offerret: quędã bal¬
neatrix que paralytica in lecto iacebat. cum
coguouisset ibide esse dñi sacerdotẽ. in sellu¬
la se ad eande domũ ad quã ille iuitatus
aduenerat. portari fecit: atq oranti & un¬
ponenti manꝰ uestimenta attigit. Que cũ
exoscularet᷑. statĩ sanitate recepta ambula¬
re cepit: ut impleret᷑ illud dĩcũ qđ dictũ
ẽ ad apłos. etiã maiora his facietis. creden¬
tes in nomine meo. Qđ tñ signũ sanitatis
ut mirabile fuit: ita etiã nec occultũ. Nã
ego hoc in eade regione post annos pluri¬
mos scĩs uiris referentibꝰ: positꝰ in urbe
cognoui. Sirmiũ uͦ cũ ad ordinandũ ep̃m
anenmiũ ꝑrexisset. ibi q iustine tunc tempo¬
ris reginȩ potentia. & multitudine coaduna¬
ta. de eccła pelleret᷑. ut ñ ab ipsos ab here¬
ticis arrianis. ep̃s in eadẽ eccła ordinaretur.

Expanded text:
trans Tiberim apud quamdam clarissimam invitrans Tiberim apud quamdam clarissimam invitatus, sacrificium in domo offerret, quaedam balneatrix quae paralytica in lecto jacebat, cum cognovisset ibidem esse Domini Sacerdotem, in sellula se ad eamdem domum, ad quam ille invitatus venerat, portari fecit, atque orantis et imponentis manus vestimenta attigit. Quae cum exoscularetur, statim sanitate recepta, ambulare coepit; ut impleretur illud Dominicum dictum ad apostolos: Etiam majora his facietis, credentes in nomine meo . Quod tamen signum sanitatis ut mirabile fuit, ita etiam nec occultum; nam ego hoc in eadem regione post annos plurimos, sanctis viris referentibus, positus in Urbe cognovi. 11. Sirmium vero cum ad ordinandum episcopum Anemium perrexisset, ibique Justinae tunc temporis reginae potentia et multitudine coadunata de Ecclesia pelleretur; ut non ab ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ imuncta sibi cũ uellet implere. ꝓposito
edicto conuenit om̃s: ut si uellent sibi con¬
sulere rebusq suis. ꝓderent uirũ. Pditus
itaq & adductꝰ mediolanũ. cũ intelligeret
circa se dĩ uoluntatẽ. nec se diutiꝰ posse resi¬
stere: postulauit ñ se nisi a catholico ep̃o de¬
bere baptizari. Sollicite em̃ cauebat ꝑfidiã
arrianoꝵ. Baptizatꝰ itaq fert᷑ omĩa eccłã¬
stica officia implesse: atq octauo die ep̃e or
dinatꝰ ẽ cũ sumina gr̃a & leticia cunctorum.
Igitur post annos aliquot ordinationis sue. ad
urbẽ romã hoc ẽ ad ppriũ solũ ꝑrexit: ibiq
scãm puellã de qua supra memorauimꝰ cui ma¬
nũ offerre solitꝰ erat. in domo ppria cũ ger¬
mana sicut reliquerat iuenit. iã matre de¬
functa. Atq cũ illa dexterã illiꝰ oscularet᷑:
subridens ait illi. Ecce ut dicebã tibi: sacer¬
dotis manꝰ oscularis. Per idem tempus cum

Expanded text:
qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito qui injuncta sibi cum vellet implere, proposito edicto, convenit omnes, ut si vellent sibi consulere, rebusque suis, proderent virum. Proditus itaque et adductus Mediolanum, cum intelligeret circa se Dei voluntatem, nec se diutius posse resistere, postulavit non se nisi a catholico episcopo baptizari; sollicite enim cavebat perfidiam Arianorum. Baptizatus itaque fertur omnia ecclesiastica officia implesse, atque octava die episcopus ordinatus est summa cum gratia et laetitia cunctorum. Igitur post annos aliquot ordinationis suae ad urbem Romam, hoc est, ad proprium solum perrexit, ibique sanctam puellam, de qua supra memoravimus, cui manum offerre solitus erat, in domo propria cum germana, sicut reliquerat, invenit, jam matre defuncta. Atque cum illa dexteram illius oscularetur, subridens ait illi: Ecce ut dicebam tibi, sacerdotis manum oscularis. 10. Per idem tempus cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc tm̃ ut uisis his popłs ab intentione
reuocaret᷑. At uͦ popłs magis magis q cla¬
mabat: peccatũ tuũ suꝑ nos. At ille cũ uide
parauit: egressus q noctis medio ciuitatẽ.
cũ ticinũ se ꝑgere putaret. mane ad portã
ciuitatis mediolauensis que romana dr. in¬
uenit᷑. Ds̃ enĩ qui eccłẽ sue catholice murũ
parabat aduersus inimicos suos. & turrẽ
erigebat dauid contra faciẽ damasci. hoc
latio ẽ ad clementissimũ imꝑatorẽ tunc
ualentinianũ. Qͥ summo gaudio accepit:
qđ iudices a se directi ad saceraotiũ ꝑete¬
rent᷑. Cerabat᷑ etiã ꝓbus prefectꝰ: qr uerbũ
eiꝰ impleretur in ambrosio. Dixerat enĩ ꝓfi¬
dente itaq relatione. iterũ fugã parauit:
atq in possessione cuiusda leontii clarissim ui¬
ri. aliquandui delituit. S ubi relauomi res¬
ponsũ ẽ : ab eode leontio ꝓditͣ: Preceptũ enĩ
erat uicario: ut insisteret rebus ꝑficiendis.

Expanded text:
ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tuum super nos. 8. At ille paravit, egressusque noctis medio civitatem cum Ticinum se pergere putaret, mane ad portam civitatis Mediolanensis quae divenitur; Deus enim qui Ecclesiae suae catholicae murum parabat adversus inimicos suos, et turrem erigebat David contra faciem Damasci, hoc latio est ad clementissimum imperatorem tunc Valentinianum, qui summo gaudio accepit quod judex a se directus ad sacerdotium peteretur. Laetabatur etiam Probus praefectus, quod verbum ejus impleretur in Ambrosio; dixerat enim profidente itaque relatione, iterum fugam paravit, atque in possessione cujusdam Leontii clarissimi viri aliquamdiu delituit. Sed ubi relationi responsum est, ab eodem Leontio proditur; praeceptum enim erat vicario ut insisteret rebus perficiendis:
Abbreviated transcription (Latin):
cit: quippe mox futurꝰ ep̃s. altiora cons¬
cendit. Tunc contra consuetudinẽ suã: torm̃¬
ta ꝑsonis iussit adhiberi. Qđ cũ face̾t: popłs
nichilominꝰ acclamabat. peccatũ tuũ suꝑ
nos. S ñ similiter hic ꝑopłs tunc clamauit:
sic̃ popłs iudeoꝵ. Illi enĩ uocibꝰ sius sanguinẽ
dñicũ effudert̃ dicentes. sanguis huiꝰ suꝑ noᷤ :
isti uero cathecuminũ scientes. fideli uoce
remissionẽ illi peccatoꝵ omĩum ꝑ baptismatis
grãm ꝓmittebant. Tunc ille turbatꝰ. reuersus
domũ philosophiã ꝑfiteri uoluit. futurꝰ sed
uerꝰ philosophꝰ xꝑi: qui contemptis scłaribꝰ
pompis. piscatoꝵ secuturꝰ esset uestigia. qui
xp̃o popłos congregarunt. ñ fucis uerborũ
ss simplici sermone. & uere fidei ratione: mis¬
si sine pera. sine uirga. etiã ipsos philosophos
conuerterunt. Qđ ubi ne facẽt reuocatꝰ ẽ.
publicas mulieres publice ad se ingredi fecit:

Expanded text:
cit; quippe mox futurus episcopus, altiora concit; quippe mox futurus episcopus, altiora conendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed non similiter is populus tunc clamavit, sicut populus Judaeorum; illi enim vocibus suis sanguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domum, philosophiam profiteri voluit, futurus sed verus philosophus Christi, qui contemptis saecularibus pompis, piscatorum secuturus esset vestigia, qui Christo populos congregarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
pretorii. ad consiliũ tribuendũ. Post qđ con-¬
sularitatis suscepit insignia. ut regẽt ligu¬
riã. emiliã q ꝓuincias: uenitq mediolanũ.
ꝑidem tempus mortuo auxentio arriane
ꝑfidie ep̃o. qui dionisio beate memorie confes¬
sore ad exiliũ destinato. incubabat eccłe: cũ
popłs ad seditionẽ surgẽt in petendo ep̃o.
esset q illi cura sedande seditionis. ne popłs
ciuitatis in ꝑicłm sui uertet᷑. ꝑrexit ad ec¬
clesiã: ibi q cũ alloqueret᷑ plebẽ. subito
uox fert᷑ infantis in popło sonuisse. ambro¬
siũ ep̃m. Na cuiꝰ uocis sonitũ totiꝰ ꝑopłi ora
conuersa st̃: acclamantis ambrosiũ ep̃m.
Itaq qui antea turbulentissime disside¬
bant. ꝙr & arriani sibi & catholici sibi ep̃m
cupiebant suꝑatis alterutris ordinari:
repente in hunc unũ mirabili & incredibi¬
li concordia consensert̃. Quo ille cõgnito.
egressus excłam. tribunal sibi parari fe¬

Expanded text:
praetorii, ad consilium tribuendum. Post haec conpraetorii, ad consilium tribuendum. Post haec consularitatis suscepit insignia, ut regeret Liguriam, Aemiliamque provincias, venitque Mediolanum. 6. Per idem tempus, mortuo Auxentio Arianae perfidiae episcopo qui Dionysio beatae memoriae confessore ad exsilium destinato, incubabat Ecclesiam cum populus ad seditionem surgeret in petendo episcopo, essetque illi cura sedandae seditionis, ne populus civitatis in periculum sui verteretur, perrexit ad Ecclesiam: ibique cum alloqueretur plebem, subito vox fertur infantis in populo sonuisse Ambrosium episcopum. Ad cujus vocis sonum totius populi ora conversa sunt, acclamantis Ambrosium episcopum; ita qui antea turbulentissime dissidebant, quia et Ariani sibi et Catholici sibi episcopum cupiebant, superatis alterutris, ordinari, repente in hunc unum mirabili et incredibili concordia consenserunt. 7. Quo ille cognito, egressus Ecclesiam, tribunal sibi parari fe
Abbreviated transcription (Latin):
nerabat fauos: qui cȩlestia dona annim¬
tiarent: & mentes hominũ de terrenis ad cȩlũ
erigerent. Postea uͦ cũ adoleuisset. & esset in
urbe roma constitutꝰ. cũ matre uidua & soro¬
re. que uirginitatẽ iã fuerat ꝓfessa. comite
alia uirgine. cuiꝰ uirginis soror candidã. &
ipsa eiusdẽ ꝓfessionis. que nunc cartagine
degit iã anus. cũ uidẽt sacerdotibꝰ a domesti¬
ca sororis uł matris manꝰ osculari: ipse lu¬
dens offerebat dext̾am dicens. & sibi aiebat
fieri oportere: si quidẽ se op̃m cuturũ esse me¬
moraret. Loquebat᷑ enĩ in illo sꝑc sc̃s: qui il¬
lum ad sacerdotiũ nutriebat. Illa uͦ ut ado¬
lescentẽ & nescientẽ quid dicẽt: respuebat.
S postꝗͣ edoctꝰ ẽ liberalibꝰ disciplinis. ex ur¬
be egressus ẽ. ꝓfessus q in auditorio prefec-¬
ture pretorii. ita splendide causas ꝑorauit:
ut eligeret᷑ a uiro illustri ꝓbo tunc prefecto

Expanded text:
nerabat favos, qui coelestia dona annunnerabat favos, qui coelestia dona annuntiarent, et mentes hominum de terrenis ad coelum erigerent. 4. Postea vero cum adolevisset, et esset in urbe Roma constitutus cum matre vidua et sorore, quae virginitatem jam fuerat professa, comite alia virgine, cujus virginis soror Candida, et ipsa ejusdem professionis, quae nunc Carthagine degit jam anus; cum videret sacerdotibus a domestica, sorore, vel matre manus osculari, ipse ludens offerebat dexteram, dicens et sibi id ab ea fieri oportere, siquidem episcopum se futurum esse memorabat; loquebatur enit: illa vero ut adolescentem et nescientem quid diceret, respuebat. 5. Sed postquam edoctus liberalibus disciplinis, ex Urbe egressus est, professusque in auditorio praefecturae praetorii, ita splendide causas peroravit; ut eligeretur a viro illustri Probo, tunc praefecto
Abbreviated transcription (Latin):
gitur posito in administratione prefecture
galliarũ. patre eiꝰ ambrosio: natꝰ ẽ ambrosiꝰ.
Qui infans in area pretorii in cunabulis po¬
situs. cũ dormiret aꝑto ore: subito examen
apum adueniens. faciem eiꝰ atq ora comple¬
uit: ita ut ingrediendi in os egrediendi q
frequentarent uices. Que pater qui ꝓptẽa
cũ matre uł filia deambulabat. ne abige¬
rent᷑ ab ancilla. que curã nutriendi infan¬
tis susceꝑat. phibens: sollicita enĩ erat ne
infanti nocerent: expec tabat tñ patrio af¬
fectu. quo fine illud miracłm̃ clauderetur.
At ille post aliquandui eu. lantes. in tantã
aeris altitudinẽ subleuate sunt: ut huma¬
nis ocłis minime uiderent᷑. Quo facto. terri¬
tus pater: ait. Si uixerit infantulꝰ iste: ali¬
quid magni erit. Oꝑabat᷑ enim iã tunc do¬
minꝰ in seruuli sui infantia: ut impleret᷑
qđ scͥptũ ẽ: fauus mellis sermones boni.
Illud enĩ examen apũ. scͥptorꝑ ipsiꝰ nob ge¬

Expanded text:
gitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii in cuna positus, cum dormiret aperto ore, subito examen apum adveniens, faciem ejus atque ora complevit; ita ut ingrediendi in os, egrediendique vices frequentarent. Quae pater, qui propter cum matre vel filia deambulabat, ne abigerentur ab ancilla, quae curam nutriendi infantis susceperat, prohibens sollicita enim erat ne infanti nocerent exspectabat patrio affectu, quo fine illud miraculum clauderetur. At illae post aliquamdiu evolantes, in tantam aeris altitudinem sublevatae sunt, ut humanis oculis minime viderentur. Quo facto territus pater ait: Si vixerit infantulus iste, aliquid magni erit. Operabatur enim jam tunc Dominus in servuli sui infantia, ut impleretur quod dictum est: Favi mellis sermones boni ; illud enim examen apum scriptorum ipsius nobis ge
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sitiunt. ꝗͣ ꝓfluentis fontis riuos. quoꝵ
copiã sitis tempore reperire ñ possunt:¬
& hordeaceus panis dulcis solet esse. etiã
his qui centenis uicibꝰ ferculoꝵ. cotidia¬
ni conuiuii copias ructare consuerunt. S &
hortoꝵ a. nena mirantibꝰ: herbe agrestes pla¬
cere consuerunt. Quã obrẽ obsecro uos om̃s.
in quoꝵ manibꝰ liber iste uersabit᷑. ut creda¬
tis uera esse que scͥpsimꝰ: nec putet me qͥs qͣmͣ
studio amoris aliquid qđ fide careat posuisse:
quandoquidẽ meliꝰ sit penitꝰ nicħ dicẽ. qm
aliquid falsi ꝓferre: cũ sciamꝰ nos omĩum ser¬
monũ nr̃oꝵ reddituros esse rationẽ: nec dubi¬
tem & si ñ ab omibꝰ. omĩa tñ a diuersis diuersa
sciri: & ea cognita nonnullis esse. que etiam
ininꝰ ipse aut audire aut uidere potiu. Unde
a die uatiuitatis eiꝰ. narrandi initiũ sumam:
ut gr̃a uiri ab incunabulis que fuerit cogno¬

Expanded text:
cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum cum sitiunt, quam profluentis fontis rivos, quorum copiam sitis tempore reperire non possunt. Et hordeaceus panis dulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrem obsecro vos omnes, in quorum manibus liber iste versabitur, ut credatis vera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, et ea cognita nonnullis esse, quae etiam minus ipse aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agno
Abbreviated transcription (Latin):
contexuit: ita etiã ego beati ambrosii ep̃i
mediolanensis eccłe. meo ꝓsequar stilo. Sed
ego ut meritis tantoꝵ uiroꝵ. qui muri ec¬
clesiaꝵ st̃. & eloquentie fontes: ita etiã ser¬
mone me imparẽ noui. Tñ qr absurdũ esse
opinor qđ precipis declinare: ea quȩ a ꝓba¬
tissimis uiris. qui illi ante me astiterunt.
& maxime a sorore ipsiꝰ uenãbili marcelli¬
na didici. uł que ipse uidi cũ illi astarẽ. uł
que ab his agnoui. qui illũ in diuersis ꝓum¬
ciis post obitũ ipsiꝰ se uidisse narrarunt.
uł que ad illũ scͥpta sunt. cũ adhuc obis¬
se nesciretur : aduitꝰ orationibꝰ tus. & me¬
ritis tanti uiri. licet inculto sermone. bre¬
uiter strictim q describã: ut lectoris ani¬
mũ & si sermo offendit. tñ breuitas ad
legendũ ꝓuocet: nec uerboꝵ fucis ueri¬
tatẽ obducã: ne dũ scͥptor elegantie pom¬
pam requirit. lector tantarũ uirtutum
amittat scientiã: quẽ ñ magis uerboꝵ¬
habere aquã breui uena stillantẽ forte

Expanded text:
contexuit; sic etiam ego beatissimi Ambrosii episcopi Mediolanensis Ecclesiae meo prosequar stylo. Sed ego ut meritis tantorum virorum, qui muri Ecclesiarum sunt, et eloquentiae fontes; ita etiam sermone me imparem novi. Tamen quia absurdum esse opinor, quod praecipis, declinare, ea quae a probatissimis viris, qui illi ante me astiterunt, et maxime ab sorore ipsius venerabili Marcellina didici, vel quae ipse vidi, cum illi astarem, vel quae ab iis cognovi, qui illum in diversis provinciis post obitum ipsius se vidisse narrarunt, vel quae ad illum scripta sunt, cum adhuc obiisse nesciretur: adjutus orationibus tuis, et meritis tanti viri, licet inculto sermone, breviter strictimque describam; ut lectoris animum etsi sermo offenderit, brevitas tamen ad legendum provocet: nec verborum fucis veritatem obducam, ne dum scriptor elegantiae pompam requirit, lector tantarum virtutum amittat scientiam, quem non magis phhabere aquam brevi vena stillantem, forte
Abbreviated transcription (Latin):
r̾at ligandi & soluendi in cȩlo & in terra
collata potestas. ab herodis capite dia¬
bolo peccati iunculis alligatũ: & ob

Expanded text:
rat ligandi et solvendi in caelo et in terra collata potestas, ab Herodis capite diabolo peccati vinculis alligatum et ob
Abbreviated transcription (Latin):
nos catholicoꝵ uidelicet scismaticoꝵ q
diuisa sit : neq potusset postmodũ li¬
cet om̃s generaliter ad unitatẽ de scis¬
mate repedauerint. ad pristine: conum¬
ctionis unionẽ usq hactenꝰ reformari.

Expanded text:
nos, catholicorum videlicet, schismaticorumque nos, catholicorum videlicet, schismaticorumque divisa sit, neque potuit postmodum, licet omnes generaliter ad unitatem de schismate repedaverint, ad pristinae conjunctionis unionem usque hactenus reformari.
Abbreviated transcription (Latin):
nate quo inheserat resipiscens. atq ad u¬
nitatẽ mat sͥ eccłe rediens. nr̃is ẽ epłis con¬
firmatꝰ: quatinꝰ in uere qđ aguouerat
sinũ mats eccłe fortitudine animi fixus
ac stabilis ꝑmaneret. Quo audito seuerꝰ
gradensis ep̃s eiusde caput scismatis:
eũ diuersis primũ cepit si posset suasioni¬
biis a bono reuocare ꝓposito. Qđ dũ ꝑfi¬
cere autore dõ minime ualuisset: seditio¬
ac ueraciꝰ e uicino poteritis agnoscere.
Directis itaq excellentie ur̃e iussionib
his qui in histrie partibus locũ ur̃m age¬
re dõ autore noscunt᷑. districtiꝰ iubetõte.
beant defensare molestiis: & quietẽ illiꝰ
multis ad imitandũ ꝓfuturã modis om̃i-¬
soꝵ sit optata securitas: & occasio aꝑta
scẽ uniuersalis eccłe redire ñ meruit. ad
scindendũ qͦq suȩ ipsiꝰ dioceseos unita¬
tẽ romanũ pontificẽ sua uecordia suscita¬
uit: adeo ut ab ipso illiꝰ obitus tempore
aquileiensis diocesis in duos metropolita¬

Expanded text:
iscens, atque ad unitatem matris Ecclesiae rediens, nostris est epistolis confirmatus, quatenus in vero quem cognoverat sinu matris Ecclesiae, fortitudine animi fixus ac stabilis permaneret. Quo audito Severus, Gradensis episcopus, ejusdem caput schismatis, eum diversis primum coepit, si posset, suasionibus a bono revocare proposito. Quod dum perficere Deo auctore minime valuisset, seditioac veracius e vicino poteritis agnoscere. Directis itaque excellentiae vestrae jussionibus his qui in Istriae partibus 1241 locum vestrum agere, Deo auctore, noscuntur, districtius jubetote, qbeant defensare molestiis, et quietem illius multis ad imitandum profuturam modis omnirsorum sit optata securitas, et occasio apta sanctae universalis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam quoque suae ipsius dioeceseos unitatem Romanum pontificem sua vecordia suscitavit, adeo ut ab ipso illius obitus tempore, Aquileiensis dioecesis in duos metropolita
Abbreviated transcription (Latin):
defensore. rauennã ꝑducitur. Ubi ue¬
ritꝰ cũ gregorio synodalẽ subire con¬
flictũ: ad unitatẽ sc̃e uniuersalis ec¬
clesie mediante ioħe rauennati ꝑon¬
tifice remeauit. S cũ post anni spa¬
ciũ ad ꝓpria redisset. ab aliis scisma¬
ticis ꝑsuasus. ñ solũ ad pristinũ uomitũ
rediit: uerũ etiã magricii do semper
auersi iussione surrepta. qua iubeba¬
tur ut scismatici redire ad unitatẽ ex¬
dȩ minime cogerent᷑. reliquis ep̃is
eccłȩ se iungentib. maximas seditio¬
nes conflabat. Quaꝑꝑ gregoriꝰ neminẽ
iã reuertentiũ. sine cautione iuratoria
penitꝰ susciꝑe satagebat. Qua presti¬
ta: huiꝰmodi litteris eidẽ patricio &¬
exarcho commendabat. firminꝰ fr̃¬

Expanded text:
defensore, Ravennam perducitur. Ubi vedefensore, Ravennam perducitur. Ubi veritus cum Gregorio synodalem subire conflictum, ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae, mediante Joanne Ravennati pontifice, remeavit. Sed cum post anni spatium ad propria rediisset, ab aliis schismaticis persuasus, non solum ad pristinum vomitum rediit, verum etiam Mauricii, Deo semper adversi, jussione surrepta qua jubebatur ut schismatici redire ad unitatem Ecclesiae minime cogerentur, reliquis episcopis Ecclesiae se jungentibus, maximas seditiones conflabat. Quapropter Gregorius neminem jam revertentium sine cautione juratoria penitus suscipere satagebat. Qua praestita hujusmodi litteris eidem Patricio exarcho commendabat: « Firminus, fr
Abbreviated transcription (Latin):
scismatis existentẽ. romã uenire
compellit dicens. Sic̃ gradientem ꝑ
aua. carpentẽ denuo rectũ tramitẽ
tota dñs auiditate complectie: ita demũ
deserentẽ cognitã ueritatis uiã. maiori
merore quã gaudio quo de conuertente
letatꝰ fuerat cont̾stat᷑: qr minoris exces¬
sus ẽ ueritatẽ ñ cognoscere. ꝗͣ in eade ag¬
nita ñ manere: aliud q ẽ qđ ab errante
cõmittit᷑: aliud qđ ꝑ scientiã ꝑpetrat᷑.
& nos si quidẽ qnͣto incorporatũ te iam¬
pride fuisse in unitatẽ eccłe gauisi fue¬
ramꝰ: abundantiꝰ nunc dissociatũ a ca¬
tholica societate confundimur. ꝓ qua
re imminente latore presentiũ. iuxta
xꝑianissimi & serenissimi rerũ domini
iussionẽ. ad beati ꝑetri apłi limina cũ
tius sequacib uenire te uolumꝰ: ut au¬
tore do aggregata sẏnodo.de ea que
At seuerꝰ apłica simul imꝑiali q iussi¬
one coactꝰ imminente smaragdo exar¬
cho. simulq antonino eccłȩ romane

Expanded text:
schismatis existentem, Romam venire compellit, dicens: « Sicut gradientem per devia, carpentem denuo rectum tramitem, tota Dominus aviditate complectitur, ita demum de deserente cognitam veritatis viam majori moerore quam gaudio quo de convertente laetatus fuerat contristatur, quia minoris excessus est veritatem non cognoscere quam in eadem agnita non manere, aliudque est quod ab errante committitur, aliud quod per scientiam perpetratur. Et nos si quidem quantum incorporatum te jampridem fuisse in unitate Ecclesiae gavisi fueramus, abundantius nunc dissociatum a catholica societate confundimur. Pro qua re imminente latore praesentium, juxta christia nissimi et serenissimi rerum domini jussionem, ad beati Petri apostoli limina, cum tuis sequacibus venire te volumus, ut auctore DAt Severus, apostolica simul imperialique jussione coactus, imminente Smaragdo exarcho, simulque Antonino, Ecclesiae Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
donã uisus. quẽ ad modũ sibi denunciatũ fu¬
erat decollat᷑. & qr oratio gregorii qua il¬
lum petierat in terribili dĩ iudicio liberũ
a delictis omĩb inueniri. uacua esse ñ po¬
tuit. idem mauriciꝰ hic recepit qđ meru¬
it : & in cunctis suis incõmodis dñm bñ¬
dicens. a sempit̃no supplicio meruit liberari.
Gitur seꝑtimo kalendarũ maiarũ. indictio¬
ne sexta. imago foce & leontiȩ augustorũ
cũ eorundẽ fauoralib litteris romã delata
est: & postquã a clero & senatu acclama¬
tũ ẽ eis in basilica iulii: iussu gregorii in
oratorio sc̃i cesarii lateranensi palatio con¬
stituto reponit᷑. Qͥ etiã phoce imꝑatori ita
respondit. Gta in excelsis dõ. qui iuxta qđ
scͥptũ ẽ mutat tempora & transfert reg

Expanded text:
doniam jussus, quemadmodum sibi denuntiatum fudoniam jussus, quemadmodum sibi denuntiatum fuerat, decollatur. Et quia oratio Gregorii qua illum petierat in terribili Dei judicio liberum ab omnibus delictis inveniri vacua esse non potuit, idem Mauricius id recepit quod meruit, et in cunctis suis incommodis Deum benedicens, a sempiterno supplicio merui liberari. 20. Igitur septimo kalendarum Maiarum, indictione sexta, imago Phocae et Leontiae, augustorum, cum eorumdem favorabilibus litteris Romam delata est, 136 Et postquam a clero et senatu acclamatum est eis in basilica Julii, jussu Gregorii in oratorio sancti Caesarii Lateranensi palatio constituto reponitur. Qui etiam Phocae imperatori ita rescripsit: « Gloria in excelsis Deo, qui, juxta quod scriptum est, Mutat tempor
Abbreviated transcription (Latin):
sa romanis efficit᷑. Exercitꝰ itaq hoc ꝑ
taxiarchas audito. ad seditionẽ ꝯuerti¬
tur : exaltatum q suꝑ clipeũ focã cen
turionẽ ex archũ acclamauer̃t. Fuga¬
toq pretore. theodosio filio imꝑatoris
& germano socero eiꝰ dirigunt: ut alt̃
eorp sibi imꝑare studeret. Illi nullo modo
consenserunt: immo hoc mauricio retus¬
lert̃. At ille germanũ ꝑdere uoluit:
qui qm̃ in eccłam fugerat. filũ tanꝗͣ ꝑdi¬
torẽ sui ꝯsilii flagellauit: multos q
hunc ab eade eccła extrahendũ trans¬
conuitiis a popło saceratꝰ. marcionista
hereticꝰ appellat᷑. & cõmoto intra con¬
stantinopolim graui tumultu. mauri¬
cius dissimulato habitu. cũ uxore & fi
liis nochi dromonẽ conscendit: fugiens apc̃ sc̃m
antonomon uenit. At uero focas cũ exerci¬
tu in septimũ ueniens imꝑator efficit᷑: a quo
mauriciꝰ cũ filiis uxore ac filiab penes calce¬

Expanded text:
sa Romanis efficitur. » Exercitus itaque, hoc per sa Romanis efficitur. » Exercitus itaque, hoc per taxiarchas audito, ad seditionem convertitur, exaltatumque super clypeum Phocam per centurionem, exarchum acclamaverunt, fugatoque praetore, Theodosio filio imperatoris et Germano socero ejus, dirigunt ut alter eorum sibi imperare studeret. Illi nullo modo consenserunt, imo hoc Mauricio retulerunt. At ille Germanum perdere voluit, qui quoniam in Ecclesiam fugerat, filium tanquam proditorem sui consilii flagellavit, multosque ad hunc ab eadem ecclesia extrahendum transconviciis a populo laceratus, Marcionista haereticus appellatur. Et commoto intra Constantinopolim gravi tumultu, Mauricius, dissimulato habitu, cum uxore et liis noctu dromonem conscendit; et fugiens, apud sanctum Antonomum venit. At vero Phocas cum exercitu in septimum veniens, imperator efficitur; a quo Mauricius cum uxore, filiis et filiabus penes Chalce
Abbreviated transcription (Latin):
magistrianꝰ ab heremitis quibꝰ imꝑa¬
toris preces portauerat rediens. responsũ
retulit dicens. Ds recepta penitentia tua
saluabit animã tuã: & cũ sc̃is te cũ tota do¬
mo tua constituet ÷ ab imꝑio uero cũ igno¬
minia & discrimine decides.
uib auditis mauriciꝰ dm̃ głificans pe¬
itentiã tenuit: s a cupiditatis aua¬
ricia usq adeo ñ recessit: ut exercitꝰ in
ꝑicłosis locis hẏemare. & transito danu¬
bio uictus sibi de sclauoꝵ regione ꝑiclita¬
bundi querere. ne uidelicet alimenta ꝑub¬
lica manducarent. petͦ pretori ferali¬
buis litteris immineret. Qͥ taxiarchis
uocatis ait. Nimis michi uident᷑ grauia
imꝑatoris precepta: romanos in aliena
terra hẏemare iubentia. Nã illi ñ obe¬
dire seuũ ẽ : & rursus obedire seuissimũ.
Nullũ bonũ parit auaricia: qr mater
omĩum maloꝵ consistit. Qua imꝑator
languens: horũ maximoꝵ malorũ cau¬

Expanded text:
magistrianus ab eremitis, quibus imperamagistrianus ab eremitis, quibus imperatoris preces portaverat, rediens, responsum retulit dicens: Deus, recepta poenitentia tua, salvabit animam tuam, et cum sanctis te cum tota domo tua constituet; ab imperio vero cum ignominia et discrimine decides. 19. Quibus auditis, Mauricius Deum glorificans, poenitentiam tenuit; sed a cupiditatis avaritia usque adeo non recessit, ut exercitus in periculosis locis hyemare, et transito Danubio victum sibi de Sclavorum regione periclitabundi quaerere, ne videlicet alimenta publica manducarent, Petro praetori feralibus litteris immineret. Qui taxiarchis vocatis, ait: « Nimis mihi videntur gravia imperatoris praecepta, Romanos in aliena terra hyemare jubentia. Nam illi non obedire saevum est, et rursus obedire saevissimum. Nullum bonum parit avaritia, quia mater omnium malorum consistit, qua Imperator languens, horum maximorum malorum cau
Abbreviated transcription (Latin):
tione ipsiꝰ: foce militi. Euigilans gͦ mauriciꝰ
misit ꝑarrocenũ. & uocauit ad se philiꝑ¬
picũ generũ suũ: quẽ dudũ suspicatꝰ fue¬
rat imꝑium sibi uelle surriꝑe. At ille pro
cepto. ad palatiũ uenit: cubiculũ imꝑa¬
toris ingrediens ad pedes ꝓcidit. Cui mmi¬
perator assurgens. ad pedes nichilominꝰ
corruit dicens. Ignosce deprecor michi: ꝗr
nunc ꝓfecto diuina reuelatione doctus
cognoui. qđ nicħ in me unde suspicabar
cõmiseris: s si quẽ in agminib nr̃is cog¬
noscis qui focas soleat uocitari. dicito
michi. & ꝑhilipꝑicꝰ dui apd se recogitas
ait. Unũ focã cognosco : qui nuꝑ ꝓcu¬
rator ab exercitu nuncupatꝰ. contra¬
dicebat tuo imꝑio. Cũ uero mauriciꝰ
de qualitate illiꝰ inquireret: philippicꝰ
ait. Est quide iuuenis & temerariꝰ: at¬
tñ timidus. & mauriciꝰ. Si timidus in¬
quit: ꝓfecto & homicida. Dumqz suꝑ
huiusmodi re titubaret: in crastinũ

Expanded text:
tione ipsius, Phocae militi. Evigilans ergo Mauricius tione ipsius, Phocae militi. Evigilans ergo Mauricius misit paracoemomenum, et vocavit ad se Philippicum generum suum, quem dudum suspicatus fuerat imperium sibi velle subripere. At ille pro cepto, ad palatium venit, et cubiculum imperatoris 135 ingrediens, ad pedes ejus procidit. Cui imperator assurgens, ad pedes ejus nihilominus corruit, dicens: Ignosce, deprecor, mihi, quia nunc profecto divina revelatione doctus cognovi quod nihil in me unde suspicabar commiseris. Sed si quem in agminibus nostris cognoscis qui Phocas soleat vocitari, dicito mihi. Et Philippicus, diu apud se recogitans, ait: Unum Phocam cognosco, qui nuper procurator ab exercitu nuncupatus contradicebat tuo imperio. Cum vero Mauricius de qualitate illius inquireret, Philippicus ait: Est quidem juvenis, et temerarius, attamen timidus. Et Mauricius: Si timidus, inquit, profecto et homicida. Dumque super hujusmodi titubaret, in crastinum
Abbreviated transcription (Latin):
sͥpto preces compositas tã eide ꝗͣ cunc¬
tis patriarchis. ep̃is. & monachis ciuita¬
tum siue solitudinũ. pecunias multas.
cereos. & thymiamata destinauit: hoc
potissimũ deprecans. ut dño supplicarent.
quatinꝰ in hoc scło merita suoꝵ maloꝵ
meruisset. Cũ qz hoc & ipse uehementiꝰ
ꝑ multa tempora cũ lacrimis postula¬
ret: quada nocte dormiens uidet apđ
eneã palatii port̾a. se corã multo ꝑopło en ee
statue saluatoris assistere. Tunc uox terri¬
bilis facta ẽ ex ipso incarnati uerbi carac¬
tere. dicens. Date mauriciũ. & capientes
eũ iudiciorũ ministri : posuerunt uixta pue¬
rum umbilicũ qui illic erat. Cui eaqde uox
caracteris ait. Ubi uis redda tib mala que
in hoc scło ꝑpetrasti: Ille respondit. Amator
chi. & ñ in scło futuro retribue. Statĩ diui¬
na uox iussit tradi mauriciũ & constanti¬
nã uxorẽ eiꝰ. cũ filiis & filiab. om̃i q cogna¬

Expanded text:
scripto preces compositas tam eidem quam cuncscripto preces compositas tam eidem quam cunctis patriarchis, episcopis et monachis civitatum sive solitudinum, pecunias multas, cereos et thymiamata destinavit, hoc potissimum deprecans ut Domino supplicarent, quatenus in hoc saeculo merita suorum malomeruisset. Cumque hoc et ipse vehementius per multa tempora cum lacrymis postularet, quadam nocte dormiens, videt apud aeneam palatii portam se coram multo populo aeneae statuae Salvatoris assistere. Tunc vox terribilis facta est ex ipso incarnati Verbi charactere, dicens: Date Mauricium. Et capientes eum judiciorum ministri, posuerunt juxta pueri umbilicum qui illic erat. Cui eadem vox characteris ait: Ubi vis reddam tibi mala, quae in hoc saeculo perpetrasti? Ille respondit: Amator hi, et non in saeculo futuro, retribue. Statim divina vox jussit tradi Mauricium et Constantinam uxorem ejus, cum filiis et filiabus, omnique cogna
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis iusticia presumo. & st̃ multa que
de iudicio illiꝰ homines ignorant: qr fortas¬
se que uos laudatis ille reprehendet: & que
uos reprehenditis ille laudabit. Inter om̃ia¬
gͦ incerta ad solas lacrimas redeo: petens
dicio liberũ ab om̃ib delictis inueniat: &¬
me ita placere si necesse ẽ hominib faciat:
ut eternã eiꝰ grãm ñ offendam.
eniq mauriciꝰ imꝑator libertatẽ uocis
tanti pontificis reprehensionis qz con¬
stantiã admiratꝰ. qr de futuro cłi iudicio se
terruerat. ad exercendã in eũ tyrannidẽ
ꝓdire nitebat᷑: cũ ꝓtinꝰ eođẽ anno uir qui
pit: quã uidelicet a foro usq ad eneã sta¬
tuã gladiatoris nudã circumferens. imꝑa¬
torẽ gladio cunctis moriturũ predixit.
Qqđ mauriciꝰ ut audiuit. a tẏrannide
gregorio inferenda semet continuit: &
iudiciũ om̃e qđ ei minatꝰ fuerat. cito se
subiturũ tantomagis timuit: qͣnto gre¬
goriũ credidit ñ posse mentiri. Mox itaq

Expanded text:
pietatis justitia praesumo; et sunt multa quae de judicio illius homines ignorant, quia fortasse quae vos laudatis ille reprehendet, et quae vos reprehenditis, ille laudabit. Inter ego omnia incerta, ad solas lacrymas redeo, petens dicio liberum ab omnibus delictis inveniat; et me ita placere, si necesse est, hominibus faciat, ut aeternam ejus gratiam non offendam. » 17. Denique Mauricius imperator libertatem vocis tanti pontificis, reprehensionisque constantiam admiratus, quia de futuro Dei judicio se terruerat, ad exercendam in eum tyrannidem prodire nitebatur, cum protinus eodem anno vir quidpit, quam videlicet a foro usque ad aeneam statuam gladiatoris nudam circumferens, imperatorem gladio cunctis moriturum praedixit. Quod Mauricius ut audivit, a tyrannide Gregorio inferenda semet continuit, et judicium divinum quod ei minatus fuerat cito se subiturum tanto magis timuit, quanto Gregorium credidit non posse mentiri. 18. Mox itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mire. & quousq ita do placuerit. hic
mecũ uiuere concedant: quatinꝰ dum
uos uidere meruero: ꝑegrinationis
nr̃e tediũ de eterna patria inuice loquen¬
do releuemꝰ. Demiq studiosissimꝰ pater
gregoriꝰ tam diu penes mauriciũ im¬
peratore suggestionib suis imminuit :
donec post multoꝵ annoꝵp eurricula
magnꝰ anastasiꝰ throno ꝓṗo redder et᷑.
Cu congratulabundus rescͥbit dicens.
Gła in excelsis do & in terra pax hõibꝰ
bone uoluntatis: qr magnꝰ ille fluuiꝰ
qui quondã arentia antiochie saxare
ut unũ tricesimũ. aliud sexagesimũ.
aliud uero centesimũ fructum ferat.

Expanded text:
nire, et quousque ita Deo placuerit, hic nire, et quousque ita Deo placuerit, hic mecum vivere concedant, quatenus dum vos videre meruero, peregrinationis nostrae taedium, de aeterna patria invicem loquendo, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius tandiu penes Mauricium imperatorem suggestionibus suis imminuit, donec post multorum annorum curricula magnus Anastasius in throno proprio redderetur. Cui congratulabundus rescripsit, dicens: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis, quia magnus ille fluvius qui quoet unum tricesimum, et aliud sexagesimum, aliud vero centesimum fructum ferat.
Abbreviated transcription (Latin):
toritate faciat consecrari.
Ib aduersis potestatib pregrauatos
fortissimꝰ miles xꝑi gregoriꝰ uirihit̃
defendebat: iniuste q deiectos ñ solũ
int̃ depositos ñ habebat: uerũetiã pͥsti¬
nis gradib autoritatis sue priuilegio
reformabat. Nã anastasiũ antioche¬
nũ patriarchã. qui qđ ioh̃em constan¬
tinopolitanł presulẽ uoce libera repre¬
benderit. imꝑatoris iustim iissu detru¬
sus in exiliũ. ab ipsis ioħis pape temꝑo¬
rib usq ad sui pontificatꝰ tempora
ꝑmanebat : mox ut suminũ sacerdo¬
tium meruit. inter patriarchas eum
reꝑutans. scͥptis talib aminauit. Pre¬
terea inquit sicuti patriarchis aliis
ũ qđ ex uoluntate hoĩum putamini ñ esse.
t̾e eide in alia epła. post ñ nulla scri¬
bens ait. fr̃ntati tue indico.qr a seye¬
nissimis dñis qnͣtis ualui precib postu¬
laui: ut uos honori ꝓprio resti tutos.
ad sc̃i petri apłoꝵ principis limina ue¬

Expanded text:
ctoritate, faciat consecrari. » 25. ctoritate, faciat consecrari. » 25. Ab adversis potestatibus praegravatos fortissimus miles Christi Gregorius viriliter defendebat, injusteque dejectos non solum inter depositos non habebat, verum etiam pristinis gradibus auctoritatis suae privilegio reformabat. Nam Anastasium, Antiochenum patriarcham, qui Joannem Constantinopolitanum praesulem voce libera reprehendens, imperatoris Justini jussu detrusus in exilium, ab ipsis Joannis papae temporibus, usque ad sui pontificatus tempora permanebat, mox ut summum sacerdotium meruit; inter patriarchas eum reputans, scriptis talibus animavit: « Praeterea, inquit, sicut patriarchis aliis non quod ex voluntate hominum putamini non esse. » Item eidem in alia epistola post nonnulla scribens: « Fraternitati tuae indico quia a serenissimis dominis, quantis valui precibus, postulavi ut vos, honore restituto, ad sancti Petri apostolorum principis limina ve
Abbreviated transcription (Latin):
aliis sua uira ñ minuat. S cũ post annos
aliquot constantiꝰ functo insiginter ꝑon¬
tificio dormisset in dño: clerꝰ & plebs me¬
diolanensis deusledit diaconẽ eligentes.
ab agilulfo rege terrent᷑: quatiꝰ illũ eli¬
gerent. quẽ langobardoꝵ barbaries uo¬
liusset. At illi decretũ suũ gregorio diri¬
gentes: consiliũ & licentiã petunt. Qui¬
bus ipse int̾ cet̾a sic rescͥpsit. Illud qđ uo¬
bis ab agilulfo indicastis scͥptũ: dilectio¬
nẽ urãm ñ moueat. Nã nos in homine qͥ
ñ a catholicis & maxime a langobardis
eligit᷑. nulla prebebimꝰ ratione consen¬
sum: qr uicariꝰ sc̃i ambrosii indignꝰ eui¬
denter ostendit᷑: si electꝰ a talib ordina¬
tur. &e pꝰ pauca. Ut igitur in ordinan¬
do deuscdedit diaconẽ qui a uob̃ electꝰ
ẽ. nulla possit mora contingere. panta¬
leonẽ notariũ nr̃m tnͣsinisimꝰ : qui eũ
ut moris ẽ adnitente consensus nr̃i au¬

Expanded text:
aliis sua iura non minuat'. Sed cum post annos aliis sua iura non minuat'. Sed cum post annos aliquot Constantius functo insigniter pontificio dormisset in Domino, clerus et plebs Mediolanensis Deusdedit diaconem eligentes ab Agilulfo rege terrerentur, quatinus illum eligerent, quem Languobardorum barbaries voluisset; at illi decretum suum Gregorio dirigentes consilium et licentiam petunt; quibus ipse inter cetera sic rescripsit: 'Illud, quod vobis ab Agilulfo indicatis scriptum, dilectionem vestram non moveat. Nam nos in homine, qui non a catholicis et maxime a Laneligitur nulla praebemus ratione consensum, quia vicarius sancti Ambrosii indignus evidenter ostenditur, si electus a talibus ordinatur. » Et post pauca: « Ut igitur in ordinando Deusdedit diacono, qui a vobis electus est, nulla possit mora contingere, Pantaleonem notarium nostrum transmisimus, qui eum, ut moris est, annuente consensus nostri au
Abbreviated transcription (Latin):
tat. ubi ad consecrandũ antistitẽ nr̃m
expectat᷑ arbitriũ. Defuncto igitur lau¬
rentio eccłȩ mediolanensis ep̃o : sua nob̃
relatione clerꝰ innotuit. in electione se
filii nr̃i constantii diaconi sui unanimi¬
ter consensisse. S qm̃ eadẽ ñ fuit subscͥp¬
ta relatio: ne quid qđ ad cautelã ꝑti¬
net omittamꝰ: iccirco huiꝰ precepti au¬
toritate suffultũ genuam te ꝓficisci
necesse ẽ. & qr multi illic mediolanen¬
siũ coacti langobardorũ barbarica fe¬
ritate consistunt. eoꝵ te uoluntates o¬
portet conuocatis eis in cõmune ꝑscru¬
tari: & si nulla eos diuersitas ab electiomiᷤ
unitate disterminat. si quidẽ in predic¬
to filio nr̃o constantio om̃iũ uoluntates
atq consensus ꝑdurare cognoscis: tunc
eum a ꝓpriis ep̃is sicut antiquitatis mos
exigit. cũ nr̃e autoritatis assensu solaci
modi seruata consuetudine. & apłica se¬
des ꝓpriũ uigorẽ retineat: & a se concessa

Expanded text:
tat, ubi ad consecrandum antistitem, nostrum tat, ubi ad consecrandum antistitem, nostrum exspectatur arbitrium. Defuncto igitur Laurentio, Ecclesiae Mediolanensis episcopo, sua nobis relatione clerus innotuit in electione se filii nostri Constantii, diaconi sui, unanimiter consensisse. Sed quoniam eadem non fuit subscripta relatio, ne quid quod ad cautelam pertinet omittamus, idcirco hujus praecepti auctoritate suffultum, Genuam te proficisci necesse est. Et quia illic multi Mediolanensium coacti Langobardorum barbarica feritate consistunt, eorum te voluntates oportet, convocatis eis in commune, perscrutari. Et si nulla eos diversitas ab electionis unitate disterminat, si quidem in praedicto filio nostro Constantio omnium voluntates atque consensum perdurare cognoscis, tunc eum a propriis episcopis, sicut antiquitatis mos exigit, cum nostrae auctoritatis assensu, solatismodi servata consuetudine, et apostolica sedes proprium vigorem retineat, et a se co
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i loco ordinatꝰ ẽ :÷ nr̃a uoluimꝰ scripta tͣns¬
mittere. S qr ñ ẽ consuetudo ut priꝰquã
ad nos eiꝰ synodica deferat᷑. ei scͥbere debea¬
inus. iccirco nunc distulimnis: postea aũ in
dicabimꝰ. Quã uidelicet consuetudinẽ sic̃
nr̃i qͦq qui ante bienniũ ab adriano libe¬
ralissimo papa in sc̃a octaua sẏnodo pre¬
fuere testant᷑. ita orientales precipue reti¬
nent usq hac henus sedes. ut in suis dẏꝑticis
milliꝰ pontificis nomen describant. quousq
sẏnodica ipsius suscipiant: & tã diu defun¬
clum pontificẽ inter uiuentes ad numerent:
quã du successor illiꝰ suas hiteras studue¬
rit destinare. Hinc ẽ nimirũ qđ gregoriꝰ a
consuetudine prisca ñ discrepans : ioħi sub¬
diacono rectori patrimonii ligirie sc̾bit
dicens. Quanto apłica sedes do autore cẽ¬
tis prelata constat ecclesiis : tanto inter
multiplices curas & illa nos ualde sollici¬

Expanded text:
episcopi loco ordinatus est, nostra voluimus scripta transepiscopi loco ordinatus est, nostra voluimus scripta transmittere; sed quia non est consuetudo ut prius quam ad nos ejus synodica deferatur ei scribere debeamus, idcirco nunc distulimus, postea autem 138 indicabimus. » Quam videlicet consuetudinem, sicut nostri quoque qui ante biennium ab Hadriano liberalissimo papa in sancta octava synodo praefuere testantur, ita Orientales praecipue retinent usque hactenus sedes, ut in suis dyptichis nullius pontificis nomen scribant, quousque synodicam ipsius suscipiant, et tandiu defunctum pontificem inter viventes annumerent, quandiu successor illius suas litteras studuerit destinare. 24. Hinc est nimirum quod Gregorius a consuetudine prisca non discrepans, Joanni, subdiacono rectori patrimonii Liguriae, scribit dicens: « Quanto apostolica sedes, Deo auctore, cunctis praelata constat ecclesiis, tanto inter multiplices curas et illa nos valde sollici
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. cuniꝰ tot criminib inuoluta tẽ¬
pora cognoscebant: aut qr eos sibi sue¬
q eccłe deuotissimos cernens. ñ eos ad
tyrannide ruituros esse putabat. Qͥ sic̃
quorũ libet uicia liberis uocib argue¬
bat. & contra canones priscas ue con¬
suetudines uenire neminẽ ꝑmittebat:
ita quȩ consuetudinis fuerant nulli
penitus denegabat. Nã mox ut ep̃s
apsice sedis enituit. patriarchalibs se¬
dib suã synodicã destinauit: ut post¬
modũ secundo seruo dĩ melauso int̃
cet̾a scͥbens dicit. Hinc ẽ ut quotiens¬
in iiͦii. precipus sedib antistites ordi¬
nant᷑. synodales sbi epłas uicissi mit¬
tant: in quib se scãm calcedonensem sẏno¬
dũ cũ aliis generalib sẏnodis custodire fateat᷑.
Itẽ auastasio pb̃ro de isauria post multa.
frĩ nr̃o cẏriaco constantinopolitane ciuita¬
tis antistiti. qui nuꝑ in ioħ̃is reuerentissimi

Expanded text:
fuerat, cujus tot criminibus involuta temfuerat, cujus tot criminibus involuta tempora cognoscebant; aut quia eos sibi suaeque ecclesiae devotissimos cernens, non eos ad tyrannidem ruituros esse putabat. Qui sicut quorumlibet vitia liberis vocibus arguebat, et contra canones priscasve consuetudines venire neminem permittebat, ita quae consuetudinis fuerant nulli penitus denegabat. Nam mox ut episcopus apostolicae sedis enituit, patriarchalibus sedibus suam synodicam destinavit, et postmodum Secundino, servo Dei incluso, inter caetera scin quatuor praecipuis sedibus antistites ordinatur, synodales sibi epistolas vicissim mittant, in quibus se sanctam Chalcedonensem synodum cum aliis generalibus synodis custodire fateantur. » Item Athanasio, presbytero de Isauria, post multa: « Fratri nostro Cyriaco, Constantinopolitanae civitatis antistiti, qui nuper in Joannis reverendissimi
Abbreviated transcription (Latin):
Reddat᷑ gͦ creatori om̃ium ab ẏmindicis an¬
głoꝵ choris gła in cęlo: ꝑsoluat᷑ ab hominib
grãꝵ acho in terra: qr uiuersa res publi¬
ea quȩ inulta meroris ꝑtulit uulnera. ĩ a
munc consolationis ur̃e ꝑia iuenit fomen¬
ta. Unde nob̾ necesse ẽ omipotentis qdi mi¬
sccd̃iam enixiꝰ exorare. ut cor ur̃e pietatis
sua semꝑ dextera teneat. eusq cogita¬
tiones celestis gr̃e ope dispenset: quatinꝰ
tranquillitas nr̃a tanto rectiꝰ ualeat
sibi sermentes regere: qnͣto dñatori om¬
niũ nouerit ueriꝰ deseruire. In amore ca¬
tholice fidei faciat defensores suos quos
fecit ex benigno oꝑe imꝑatores nr̃os:
infundat in ur̃is mentib ⁊elũ simul &
mansuetudiñe: ut ꝑio semꝑ feruore ua¬
leatis & quicqͥd in do excedit᷑. ñ multũ
relinquere: & si qͥd in uob̃ delinquit᷑ par¬
demulcebat. ut audientes quales esse
debeant. fierent mnitiores quã mauriciꝰ

Expanded text:
Reddatur ergo Creatori omnium ab hymnidicis anReddatur ergo Creatori omnium ab hymnidicis angelorum choris gloria in coelo, persolvatur ab hominibus gratiarum actio in terra, quia universa respublica, quae multa moeroris pertulit vulnera, jam nunc consolationis vestrae invenit fomenta. Unde nobis necesse est omnipotentis Dei misericordiam enixius exorare, ut cor vestrae pietatis sua semper dextera teneat, ejusque cogitationes coelestis gratiae ope dispenset, quatenus tranquillitas vestra tanto rectius valeat sibi servientes regere, quanto dominatori omnium noverit verius deservire. In amore catholicae fidei faciat defensores suos, quos fecit ex benigno opere imperatores nostros. Infundat in vestris mentibus zelum simul et mansuetudinem, ut semper pio fervore valeatis et quidquid in Deo excedrelinquere, et si quid in vobis delinquiturdemulcebat, ut audientes quales esse debebant, fierent mitiores quam Mauricius
Abbreviated transcription (Latin):
qui cuncta que in bis partib agunt᷑.
inuento oportuno tempore ualeat cle¬
mentiȩ ur̃e suggerere. Cui rogo ut se¬
renitas ur̃a pias aures melinare digne¬
tur: ut tanto nob celeriꝰ ualeat mise¬
reri. qnͣto afflictionẽ nr̃am ueriꝰ ex eiꝰ
relatione cognouerit. Qualiter enĩ cot¬
dianis gladiis. & qnͣtis langobardorũ
incursionib. ecce iã ꝑ triginta & ꝙͥnq
anuorũ longitudinẽ premimur: nullis
ex plere suggestionis uocib ualemꝰ. S in
om̃ĩpotente do confidimꝰ. qr ea que ce¬
pit consolationis sue nob bona ꝑficiet:
& qui suscitauit in re publica pios do¬
minos: extinguet crudeles inimicos.
tẽ leontie auguste. Quȩ lingua eloqui¬
I qui ammus cogitare sufficiat. qͣntas
de serenitate ur̃i imperii omĩpotenti
do grãs debemꝰ: qđ tã dura longi tẽ¬
poris pondera ceruicib nr̃is amota
st̃. & imperialis culminis lene ugũ
redit. qđ libeat portare subiectis

Expanded text:
qui cuncta quae in iis partibus aguntur, qui cuncta quae in iis partibus aguntur, invento opportuno tempore, valeat clementiae vestrae suggerere. Cui rogo ut serenitas vestra pias aures inclinare dignetur, ut tanto nobis celerius valeat misereri, quanto afflictionem nostram verius ejus relatione cognoverit. Qualiter enim quotidianis gladiis et quantis Longobardorum incursionibus ecce jam per triginta et quinque annorum longitudinem premimur, nullis explere suggestionum vocibus valemus. Sed in omnipotente Deo confidimus, quia ea quae coepit, consolationis suae nobis bona perficiet; et qui suscitavit in republica pios dominos, etiam exstinguet crudeles inimicos. » 22. Item Leontiae Augustae: « Quae lingua eloqui, quis animus cogitare sufficiat, quantas de serenitate vestri imperii omnipotenti Deo gratias debemus, quod tam dura longi temporis pondera cervicibus nostris amota sunt, et imperialis culminis leve jugum rediit, quod libeat portare subjectis?