comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uincimꝰ tẽptationẽ: eximꝰ dia
introitũ: audi exiitũ. Uasa figuli ꝓbe
fornax ait scriptura: & homines ustoz
tẽptatio tribulationis Si sic st homues
iusti. qͦmͦ uasa figuli: necesse ẽ: ut uasi
figuli. fornacẽ intrent Et ñ qͥndo intat
iã securꝰ ẽ figulꝰ: s cũ exierint. Dñs ait
securꝰ ẽ: qͥa nouit qͥ st̃ eiꝰ ÷ & nouit qui
infornace ñ crepent: luȩ ñ crepant: qui
ñ habent uentũ suꝑbiȩ Humilitas ergo
custodit in omĩ tẽptatione: qͥa aconuale
plorationis ascendimꝰ. cantantes canticũ
nouũ Et custodit dñs introitũ. ut silus
intremꝰ: sana fide simꝰ. qndo acidit te¬
nulla concupiscentia saltẽ sollicitabit
Audi apłm id ipsũ cõmemorantẽ: qd̾ peis
ante cõmemoraui. Fidelis ds̃: qͥ ñ us p¬

Expanded text:
quando vincimus tentationem, eximus. Audi, «introitum;» audi, «exitum. Vasa figuli probat fornax,» ait Scriptura, «et homines justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa figuli; necesse est ut vasa figuli fornacem intrent. Et non quando intrant, jam securus est figulus, sed cum exierint. Dominus autem securus est, quia novit qui sunt ejus , et novit qui in fornace non crepent. Illi non crepant, qui non habent ventum superbiae. Humilitas ergo custodit in omni tentatione: quia a convalle plorationis ascendimus cantantes Canticum graduum; et custodit Dominus introitum, ut salvi intremus. Sana fide simus quando accidit tenulla concupiscentia saltem sollicitabit. Audi Apostolum idipsum commemorantem, quod paulo ante commemoravi: «Fidelis Deus, qui non p
Abbreviated transcription (Latin):
animã tuã dñs: qͥa de anima ñ cesser̃ mar¬
tyres. & seuiebant ꝑsecutores: In crispinã
cuiꝰ hodie natalicia celebramꝰ seuiebant: in
feminã diuitẽ & delicatã. Sed fortis erat:
qͥa dñs tegum̃tũ eiꝰ suꝑ manũ dextere eiꝰ:
ille qͥ eã custodiebat. Hȩc enĩ fr̃s. nũqd est
qͥ in africa ignoret : Clarissuma enĩ fuit.
nobilis genere : abundans diuitus. S hȩc
omia sinistra erant: subcapite erant. Uenit
inimicꝰ qͥ feriret capt̃: & sinistra illi obiec¬
ta ẽ. qͤ erat subcapite. Capt̃ supͣ erat: dex¬
tra de suꝑ cõplectebat᷑. Qͥd poterat facere
ꝑ secutor: quãuis delicate femine : Erat
qͥdẽ illa sexii infirma: & diuitiis forte.
languidior: & consuetudine corporali infir¬
mior.S qͥd adtanta mununta: qͥd ad
illũ sponsũ mittentẽ sinistrã sub caput.
& dextera sua cõplectentẽ: Qndo sic muni¬
tã ꝑcuteret inimicꝰ: Et tam̃ ꝑcussit: sed
incorpꝰ Qͥd aut̃ dicit psalmꝰ: Custodiat¬

Expanded text:
anima non cesserunt martyres. Et saeviebant persecutores in Crispinam, cujus hodie natalitia celebramus; saeviebant in feminam divitem et delicatam: sed fortis erat, quia Dominus tegumentum ejus super manum dexterae ejus, ille qui eam custodiebat. Hanc enim, fratres, numquid est qui in Africa ignoret? Clarissima enim fuit, nobilis genere, abundans divitiis: sed haec omnia sinistra erant, sub capite erant. Venit inimicus qui feriret caput, et sinistra illi objecta est, quae erat sub capite. Caput supra erat, dextera desuper complectebatur. Quid poterat facere persecutor, quamvis delicatae feminae? Erat quidem illa sexu infirma, et divitiis forte languidior, et consuetudine corporali infirmior; sed quid ad tanta munimenta? quid ad illum sponsum mittentem sinistram sub caput, et dextera sua complectentem? Quando sic munitam percuteret inimicus? Et tamen percussit, sed in corpus. Quid autem dicit Psalmus? «Custodiat
Abbreviated transcription (Latin):
capt̃ eẽ eccłe: p̃buit corpꝰ suũ adcẽpꝰ per¬
eutiendũ S carnẽ suã ille triduo resuscita¬
uit: carne nrãm infine resuscitaturus ẽ.
I dõ suscitatũ ẽ capt̃: qd̾ adtenderet corpꝰ
ut ñ deficeret. Custodiat animã tuam dũs.
I psa ñ cȩdat: ipsa ñ frangat᷑ scandalis in
ꝑsecutionib: intribulationib : ipsa ñ cadat
deficiendo: sic̃ dñs dic̃ nolite timor on

Expanded text:
caput Ecclesiae, praebuit corpus suum ad tempus percutiendum: sed carnem suam ille triduo resuscitavit; carnem nostram in fine resuscitaturus est. Ideo suscitatum est caput, quod attenderet corpus, ut non deficeret. «Custodiat animam tuam Dominus.» Ipsa non cedat, ipsa non frangatur scandalis; in persecutionibus, in tribulationibus, ipsa non cedat deficiendo: sicut Dominus dic
Abbreviated transcription (Latin):
luna ꝑ noctẽ Quare : uia dñs custo¬
diet te ab om̃i malo. Abscandalis in sole.
abscandalis inluna Ab om̃i malo te custo¬
diet. qͥ ẽ tegum̃tũ tuũ suꝑ manũ dexte¬
re tuȩ: qͥ ñ dormit neq dormitabit. Et
ad quã rẽ : qͥa intẽptationib sumꝰ. Dñs
custodiet te ab om̃i malo ustodiat
animã tuã dñs Etiã ipsã animãusto

Expanded text:
luna per noctem.» Quare? Quia «Dominus custodiet» «te ab omni malo.» A scandalis in sole, a scandalis in luna, ab omni malo te custodiet, qui est tegumentum tuum super manum dexterae tuae, qui non dormit, neque dormitabit. Et ad quam rem? Quia in tentationibus sumus: «Dominus custodiet te ab omni malo. Custodiat animam tuam Dominus:» etia
Abbreviated transcription (Latin):
Qẽ unde motꝰ ẽ. pes illi qͥ erat inparadi
d priuis adtende unde motꝰ ẽ illi qͥ
inter angłos: & moto pede cecidit: &
indio factus ẽ diabolus. Moto eni pe
madit. Iuere unde cecidit Suꝑbia ce¬

Expanded text:
des? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. des? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia ce
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ: patuerunt onĩa sacram̃ta: consis¬
sum ẽ uelũ: patuit secretũ tẽpli lã tande
leuent ocłos inmontes: unde ueniet auxliu
illis. Hoc enĩ p̃cipit iste psalmꝰ. scds delis
qͥ scribuntur canticũ graduũ S ñ rursis
p̃sumant demontibꝰ: qͥa ipsi montes non
ase lucent: sed ab illtͦ. lucent de qͦ dictũ ẽ
Erat lum̃ uerũ: quod illuminat omne honi¬
nẽ uenientẽ iuhunc mundũ Montes post̃
intelligi: homines magni: homines ela
nemo exurrexit maior ioħe baptista: U
des certe istũ magnũ montẽ lucentẽ: a¬
di confitentẽ Quidd̃ confitentẽ : nos ono
inqͥt. deplenitudine eiꝰ accepimꝰ. De cuꝰ qͥ¬
plenitudine accepert̃ montes. ab illo ẽ tibl
auxiliũ: ñ amontibꝰ. Inqͦs tam̃ nͥ leuauensꝰ
ocłos ꝑscripturas: ñ ad moneberis it ab
audire ut firmissime ponas pedes ingra¬
dib : ne in illa ascensione: aut fatigeris. al
lapsus cadas: dic qd̃ seqͥt᷑:ͫ e des as
mouendũ pedes meos: Unde mouenas¬

Expanded text:
Scripturae, patuerunt omnia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem levent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. nemo exsurrexit major Joanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine eo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut ab audire ut firmissime ponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.» Unde moventu
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes parentib. senescunt inhac terra:
multi aut̃ obsequentes parentib. cito eunt
ad dñm Nũqͥd gͦ implet᷑. ut longeuus
te illa positũ ẽ. longͥ uita ẽ in deatera
eiꝰ At uͦ dituitię & gła id ẽ sufficienti¬
a uite huiꝰ: ẽa quȩ bona existimant᷑
abbominib: sinistra ẽ. Nescio qͥs uenit
& uult tͥ ꝑcutere dexterã: id ẽ tollere
tͥ fidẽ Iu accepisti alapã indexteram:
p̃be & sinistrã: id ẽ. ut illud tollat qd̃
tẽporale ẽ: & ñ ea quȩ ȩt̾na habes Au
romanꝰ sum ait Dextrã contẽpnebant
illi: & desinistra terrebat ille: quia illi dex¬
terã eiꝰ timere ñ poterant: Nondũ eñi xp̃o
crediderant Quid gͦ si dextera amplectitur
bonũ interra ꝓpt̃ea feceris: ut terrena
tͥ habundent: scit sinistra tua. qͥd faciat
dextera tua. Misciusti dexterã & sinistrã. Ui¬
N oli facere: nisi ꝓp̾t uitã et̃nã: Ido fac: &

Expanded text:
dicentes parentibus, senescunt in hac terra; dicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus te illa positum est. Longaevitas est in dextera ejus; at vero divitiae et gloria, id est sufficientia vitae hujus, ea quae bona existimantur ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. AudRomanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur,bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et
Abbreviated transcription (Latin):
sta dant Ite multi petunt ado. & non
habent t duit ule dispensart sinistram.
qͣ uori addexterã. Ergo si ẽ sintłra: sit
sinistra: s sub capite Supra illã sit capt̃
tuu: id e supra illã sit fides tua ubu
habitat axp̃c. Noli tẽporalia p̃ponere fider
tue : & ñ erit sinistra saꝑ ciput tuũ. Sed
onĩa tepotilia sub de faei tue. afidlẽ aã
p̃pone om̃ib temporalib: & erit sinistra
sub capite tuo: & recte dextera eiꝰ cõplec¬
tia diceret: longitudo inqͥt dierũ & anni
uitȩ. indextera eiꝰ: insinistra aut̃ eiꝰ. diui¬
ẽ. Hoc enĩ ꝓpͥo mͦ dicit scriptura longũ.
qd̃ et̾nũ est. Nãq qd̾ finẽ habet: breue
ẽ. Alio loco longuitudine inqͥt dierum
replebo eũ. Et nũqͥd alit̃ ꝓmagno diceret᷑:
honora patr̃e tuũ & matrẽ tuã. ut longe¬
uus sis suꝑ t̾rã: Suꝑ quã enĩ t̾rã. nͥ de
qͣ dicit : spes mea es tu. portio mea in
ibi uiuere inet̃nũ : Nã hic ẽẽ longeuum

Expanded text:
multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejus diviest. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dicibi vivere in aeternum? Nam hic esse longaevum
Abbreviated transcription (Latin):
duptꝰ ẽ uersutia hereticoꝵ. maxime arri¬
aioꝵ ÷ si aliqͥd minꝰ infilio aut minus
iispu scõ quã inpatre crediderit: passus
ełam inuna parte ẽẽ. & ñ eã cognouerit
offusam toto orbe t̾rarũ: & crediderit. eis
nͥ audistis cũ eugłm legeret᷑: cũ ille totũ
otbe emerit. qͥa tantũ p̾eiũ dedit: ille
tiqua in ꝑacimo scandaliratꝰ. a luna urit᷑
Iusqͥs gͥ errat in substantia ueritatis: asole
diequa dictũ ẽ. dies diei eructat u̾bũ

Expanded text:
deceptus est versutia haereticorum, maxime Arianorum. Si aliquid minus in Filio, aut minus in Spiritu sancto quam in Patre crediderit, passus Ecclesiam in una parte esse, et non eam cognoverit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit eis qmodo audistis cum Evangelium legeretur; cum ille totum orbem emerit, quia tantum pretium dedit: ille tanquam in proximo scandalizatur; a luna uritur. Quisquis ergo errat in ipsa substantia veritatis, a solede qua dictum est, «Dies diei eructat verbum:»
Abbreviated transcription (Latin):
fides tua. manꝰ dextere tuę: id ẽ potestas
quȩ tibi data ẽ. ut sis int̾ filios di. manus
dexterȩ tuȩ. S qd ualet ipsa potestas qul
int suggestiones cupiditatis: int̾ uer¬
s̃ elaqueos inimici Qͥd ualet gͦ quia
i potestatẽ : Credidit in xp̃m: ut

Expanded text:
 dexterae tuae; id est, potestas  dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
nali sensu adhuc cogites. qͥa m̃bris asict
ẽ d̾s: audi euident. qͦmͦ dicat᷑ maiꝰ. pits¬
tas. Ait qͦdã loco scriptura. Mors & ulti.
inmanib lingue Nouimnꝰ ling̾s F rusta
quedã carnis. inore mouentur: & pcuten¬
do palatũ & dentes. distingunt sonos qui
habet manꝰ: s habet manꝰ. Quȩ ft̃ manus
linguȩ : potestas linguȩ. Qd ẽ mors &ui¬
ta inmanib linguȩ: Ex ore tuo iustificaben
& ex ore tuo condempnaberis: Ergo si minꝰ
potestas: qͥd ẽ manꝰ dexterȩ: Nichil arbi¬
qͥb dicet᷑. Uenite benedicti patris mer ꝑu¬
pite: regnũ. qd̾ uob̾ paratũ ẽ aboriginie mus¬
di. Ut aut̃ sis adextris. id ẽ ut possis de
filiꝰ fieri: potestatẽ accepisti. Quã potestit̃
De qͥ dicit ioħs. Dedit eis potestatẽ filios dl
fieri Unde accepisti hanc potestatẽ: Craim¬
tib inqͥt innomine eiꝰ. Si gͦ credis: ipsa ibs
potestas data ẽ. ut sis int̾ filios di. Esse at
uit̃ filios dĩ: hoc ẽ ad dexterã ꝑtinere: Cigo¬

Expanded text:
adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbiquibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundfilius fieri, potestatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa suꝑbi fuer̃: humilit̃ ascende. ut dicas.
Stantes erant pedes nr̃i. in atruis iherłm
Cogita. qͦlis ibi futurꝰ sis Et quãuis ad huc
inuia sis. hoc tͥ pone ante ocłos qͣsi ibi ste.
qͣsi iã int̾ angłos indeficiens gaudeas: &

Expanded text:
quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos inde
Abbreviated transcription (Latin):
erant pedes nr̃i: in atriis ierłm Ecce habes
domũ dñi: si querebas qͥd sit. domũ dñi.
In illa domo dñi : laudat᷑ qͥ condidit domũ
Ipsȩ. deliciȩ om̃iũ habitantiũ in domo: ipse
sola spes hic. & res ibi. Ergo qͥ curr̃. qͥd de¬
bent cogitare : qͣsi ibi iamꝰ sint: & ibi stent:
Magnũ enĩ ẽ ibi stare int̾ angłos: & ñ defice¬
re Qui enĩ inde lapsus ẽ: inueritate non
stetit Quicũq ñ sunt lapsi. inueritate stant.¬
& ille stat qͥ do fruit᷑. Qͥ aut̃ se frui uolu¬
erit: cadit Quis aut̃ se frui uult: qͥ suꝑb
ẽ. Idõ ille qͥ sẽꝑ stare uolebat in atrus ierłm.
inlumine tuo inqͥt uidebimꝰ lum̃ : non in
lumine meo Et apud te inqͥt fons uitę:
ñ apud me Et qͥd adiecit: Non ueniat mͥ
pes suꝑbie: & manꝰ peccatoꝵ ñ moueat me
Ibi cecider om̃s qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ: expulsi¬
st̃. nec potuer̃ stare. Si gͦ illi idõ ñ potuer̃stare.

Expanded text:
erant pedes nostri in atriis» «Jerusalem.» Ecce habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusalem, «In lumine tuo,» inquit, «videbimuss lumen;» non, in lumine meo: et, «Apud te,» inquit, «fon vitae;» non, apud me. Et quid adjecit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt omnes qui operantsunt, non potuerunt stare» . Si ergo illi non potuerunt stare,
Abbreviated transcription (Latin):
dict: eamꝰ camꝰ. Et quer̃. qͦ eamꝰ: & dicitur:
A dillũ locu: ad scm locũ. Inuicẽ sibi locunt᷑.
& tãquã incensi singillatĩ. faciunt unam
flama & ipsa una flãma. facta exconlo¬
cutione sese accendentiũ. rapit illos adlo¬
cũ sc̃m: & cogitatio scã sc̃ificat eos Si gͦ
ad socis tẽporale sic rapit amor sc̃s:⁊ qualis
amor debet sẽ qͥ c̃cordes rapit incelũ. & di ui¬
centes sibi in domũ dñi ibimꝰ : Curramꝰ &¬

Expanded text:
 eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium rapit illos ad locum sanctum, et cogitatio sancta sanctificat eos. Si ergo ad locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?»
Abbreviated transcription (Latin):
cuit ita factũ ẽ: sit nom̃ dñi benedictũ:
hec erat dextera ipsi: ipse añs. ipsa uita
eterna: illa lucis possessio: fons uitȩ: lumñ
inlumine Inebriabunt᷑ abubertate domꝰ tuę
I psa erat dectera: Sinistra uͦ erat ꝓadiuito¬
rio consolationis: ñ ad firmam̃tũ feliectatis
Nam felicitas eiꝰ utraq germana: As erat
Isti aut̃ dͥequib dicit dauid qͥa os coꝵ
locutũ ẽ uanitatẽ. & dextera eoꝵ. dextera
iniqͥtatis: ñ hinc eos rep̃bendit. qͥa his

Expanded text:
cuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque germana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non h
Abbreviated transcription (Latin):
U Et si breuis psalmꝰ ẽ: long̾ tam̃ tracta
hoc uob̾ fieri. siqͥs uos militaris inuita¬
N & ad m̃sa sine m̃sura bibere cogeret
inuori gaudio nos s sineret ire ad locũ
arrũ: sic̃ hesterno die promiseramus
Um martyres: sine labore hic st̃ nob̾cũ.

Expanded text:
meum.» 15. Etsi brevis Psalmus est, longa tamen tractatio, hoc vobis fieri, si quis vos militaris invitaret, et ad mensam sine mensura bibere cogeret?cum majore gaudio nos sineret ire ad locum martyrum, sicut hesterno die promiseramus. Illi enim martyres sine labore hic sunt nobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Et qͦmͦ uidet᷑ as : Primo ꝑfidẽ: postea
ꝑspeciem Si ꝑspeciẽ ñdũ potes: ꝑfidẽ uide¬
Si eiꝰ faciẽ uidere ñ potes qͦmͦ ibi species.
posteriora eiꝰ uide hoc dictũ ẽ moysi adño
Non potes uidere faciẽ meã: posteriora mea
uidebis cũ ꝑtransiero Expectas forte ut
transeat: ia transut: tu uide posteriora
ipsi. Ubi transiit: aAuddi ioħem. Cũ uenisset
transitꝰ interp̾tat᷑. Nã u̾bũ ẽ hebreũ. &
putant homines grecũ. eẽ. qͥsi passionem.

Expanded text:
r fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem,
Abbreviated transcription (Latin):
uibilat: s̃ ꝓdextera. Nã dextera ñ babe
t ħ apud dm ꝑpetuã & sempiternam
fucitatẽ. Idͥo concessa ẽ ꝑcutienda sinistra.
esificit ei dexitra. Quomͦ ꝑcussa ẽ sinistra:
tptitionib diaboli. Abstulit subito diabolꝰ.
sitr: abstulit omĩa. S ĩob qͥ nouerat sinistrã.
duit a dderterã. & exultauit indno: conso

Expanded text:
 dextera; nam dexteram non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; retur; abstulit omnia: sed Job qui noverat sinistram tenuit ad dexter
Abbreviated transcription (Latin):
& nos demorte aduitã, Non magnum ẽ.
credere: qͥa mortuus ẽ xxp̃e. Hoc & pagani
credimꝰ resurrexisse Ergo tunc se uoluit
uideri cũ transiret: hoc ẽ cũ resurrexisset.
Tunc inse uoluit credi cũ transiret: quia
traditꝰ ẽ ꝓpt̃ delicta nr̃a: & resurreaxit ꝓpt̃̾
iustificationẽ nrãm Et ipsã fidẽ. uiresurtec

Expanded text:
de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam fidem in resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
dns tegumtu tuũ suꝑ manũ dextere tue:
I ao eñi cũ dixisset dñs teguitũ tuũ super
manũ dextere tuȩ: qͣsi quesisset ille &
cxisset. iã ecce ẽ manꝰ dextere meȩ: ia
elegi credere in xp̃m: accepi potestatem
int filios dĩ eẽ: qͥd ẽ qd̃ as tegumentu
meũ eꝰ adhuc supra. id ẽ suꝑ manũ dex
ee  Seqͥt᷑ er diẽ sol ñ uret
tere neqe luna ꝑ noctẽ. Adhoc gͥ tegum̃tũ
tuũ ẽ suꝑ manũ dextere tus: uit non te
urat sol ꝑdiẽ. neq luna ꝑ noctẽ. Nam
hinc intelligite fr̃s: qͥa figurate dictũ ẽ.
Et enĩ reuera sole iusibilẽ si cogitemꝰ. urit
ꝑdiẽ: Nũqͥd luna urit ꝑnoctẽ : S qͣd est

Expanded text:
 super manum dexterae tuae». Ideo enim cum dixisset, «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae;» quasi quaesisset ille et dixisset, Jam ecce est manus dexterae meae, jam elegi credere in Christum, accepi potestatem inter filios Dei esse, quid est quod Deus tegumentum meum est adhuc supra, id est, «super manum dexer diem sol non uret te, neque luna per noctem.» Ad hoc igitur tegumentum tuum est super manum dexterae tuae, ut non te urat sol per diem, neque luna per noctem. Nam hinc intelligite, fratres, quia figurate dictum est. Etenim revera, solem visibilem si cogitemus, urit diem: numquid luna urit per
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ase satiant᷑: ut beati sint Sed qͥd se
Inebriabunt᷑ ab ubertate domꝰ tuae:
itrrente deliciaꝵ tuaꝵ potabis eos.
i stentes: ecce in ebriati Ecce sitiunt:
⁊ bibunt. Sed ñ ase bibunt: nec sibi ipsi
auimꝰ lum̃: qͥs cadit alumine. nisi cui
use ñ ẽ lum̃. & uoluerit sibi ẽẽ lumen:
Ist taidit alumine. qͦ illuminat᷑: Idõ sciens.
n cidere nͥ eũ qͥ sibi uult lucere. cum sit̃
s tenebrȩ: statim subiecit Non ueniat
pes suꝑbie: & manꝰ peccatoꝵ ñ moueat
. ld ẽ. imitatio peccatoꝵ ñ moueat me.
it cadã ate. Quare timiusti: & dixisti. ñ
ueniat mn pes suꝑbiȩ : Seqͥt᷑. lbi cecider̃
ons qͥ opant᷑ iniqͥtatẽ. Iuos mͦ uides oꝑari¬
inqͥtatẽ. iã dãpnati st̃: s ut dãpnarentur.
ili crcider̃: eũ illis uenit pes suꝑbie: Recte
Sͥ iste audiens ut ascendat & ñ cadat: ut
lonualle plorationis ꝓficiat. ñ intumore
siubiȩ defitiat: ait dõ: ñ des admouen¬
dũ pedẽ meũ. Et dñs ili. Neq dormitet

Expanded text:
 sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi debimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjepes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quostatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dormitabit nec obdormiet : & cũ queris
nt homines. faleris: nĩquã inuenturꝰ es
Noli gͦ p̃sumere. deqͦ quã homine Onĩs ho
dormit: & dormitabit. Indo dormitat :
Cũ portat carnẽ infirmitatis. Iuando dor¬
miet : cũ fuerit mortuus Noli gͦ p̃sumere
de homine: Potest dormitare mortalis :

Expanded text:
quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis:
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃. & ds erat u̾bũ: Posteriora
eiꝰ que st̃ & uerbũ caro factũ ẽ: & habita¬
uit in nob Sũ gͦ credis inhoc qd̾ ꝓte factũ
ẽ uerbũ: & resurrex incarne: ne tu de tua
carne desperares: efficeris isrł. Factꝰ aut̃ ifrł
cũ fueris: ñ dormitabit neq obdornuet qͥ
custodit te qͥa iã isrł es. & aucdisti inpsalmo:
Quid enĩ ait ipse inpsalmo  Ego doriniui.
& somnũ cepi Nuquid remansit insomno:

Expanded text:
 et Deus erat Verbum.» Posteriora ejus quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo,Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno?
Abbreviated transcription (Latin):
in corde tuo. qͥa ds̃ illũ suscitauit amortuis.
saluus eris. Hoc credere: hoc ẽ eẽ ifct. hoc
ẽ uidere dm̃ Quãuis adhuc inposteriora esꝰ:
tam̃ cũ cradideris inposteriora. ꝑuenies adui¬
sione faciei. Quid ẽ hoc: cũ credideris in id

Expanded text:
in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc posteriora ejus, tamen cum credideris in posteriora, pervenies ad visionem faciei. Quid est hoc? Cum credideris in id
Abbreviated transcription (Latin):
rã. ipse fecit & sinistrã : P ostreno he
pulsantio ꝑueniremꝰ absconderat: Dent
enĩ aut dñs custodiet te & mehs aat¬
ret: aut si dexterã addere uolut in dos¬
todiet te suꝑ dexterã tuã: aut ant qͥ
addidit manũ. hoc diceret. dñs custidit
te suꝑ manũ dexterã tuã: ñ suꝑ manun
dextere tuȩ. Id̾ dñs ipse suggetire digut
dicimꝰ: s uos ipsi agnoscetis. ueri ẽ qq
dicimnꝰ. Unde aut̃ agnoscetis: nͥ demonta¬
te illo qͥ inuob habitat qͣntũ de illo nuns¬

Expanded text:
ram, ipse fecit et sinistram? Postremo si placuit pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, «Dominus custodiet te,» et nihil adderet; aut, si dexteram addere voluit, Dominus custodiet te super dexteram tuam; aut certe, quia addidit «manum,» hoc diceret, Dominus custodiet te super manum dexteram tuam, non, «super manum dexterae tuae.» Quod Dominus ipse suggerere dignatdicimus, sed vos ipsi agnoscetis verum esse quod dicimus. Unde autem agnoscetis, nisi demonstrante illo qui in vobis habitat, in quantum de illo nume
Abbreviated transcription (Latin):
rit aut̃ ille: Nũqͥd in potestate mea ẽ. ut
ñ dormitet qui custodit me : Uolo: ut ñ
qormiat neq dormitet Ergo tibi illũ elige
qͥ ñ dormiet neq dormitabit: & ñ mouebit᷑
pes tuus. D̃s nũquã ẽ dormiens Siuis
habere custodẽ ñ dormientẽ: dm̃ elige cus¬
todẽ Nedes admouendũ pedẽ meũ dicis
tu: bene: optime Sed & ille dicit tͥ. Neq
dormi tet qͥ custodit te: Tu forte conuersurꝰ
te eras adhomines custodes: & dicturus:
Quẽ sũ inuenturꝰ ñ dormientẽ : Quis homo
n dormt tabit: Iuẽ inuenio: Suo ibo:
Quo reuertar: lue tͥ ostendit. Ecce non
dormitabit neq obdoͬmiet: qͥ custodit isrł
Uis habere gͦ custodẽ ñ dormientẽ nec dor¬
mitantẽ : Ecce ñ dormiet neq dormitabit:¬

Expanded text:
rit autem ille: Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitante
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa nisi in conspectu dñi eẽt. uia iusta non
eẽt. Nã hẽ timorẽ & tremorẽ: apłs etiã pau¬
lus imponit eis qͥb dicit. Cũ timore & tre¬
more: urãm ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. Et cur
hoc dixerit aꝑiens: ds ẽ enĩ inqͥt qͥ oꝑatur

Expanded text:
quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem et tremorem apostolus etiam Paulus imponit eis quibus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini:» et cur hoc dixerit aperiens, «Deus est enim,» inquit, «qui operatur
Abbreviated transcription (Latin):
rmata. sed coronis martyrũ glorificata ẽ:
ex multa inqͥt ailigentib legẽ tuã: & ñ
es scandalũ Utrũ ipsa lex diligentibus
sendalũ nẽ. an diligentib eã nullũ ẽ unde¬
tiꝵ seimaalũ: Sed utrũq recte intelligitur

Expanded text:
ate, sed coronis martyrum gloriata est. 463 Pax multa diligentibus Legem tuam, et non est eis scandalum. Ipsa Lex diligentibus se scandalum non est? an diligentibus eam nullum est undecumque scandalum? Sed utrumque recte intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
uerba minantia: expello: ꝓscribo: otib.
unguib torqueo: ignib torreo: bestis sbe¬
m̃bra dilanio: sed tua ine potiꝰ urba tati¬
erunt: Nolite tunere eos qui corpꝰ oaeiqut
& postea ñ habent qͥd faciant: sed eĩ ine
qͥ habet potestatẽ & corpꝰ & auimã ꝑder is
gehennã. Abhis uerbis tuis formidant q
domũ fortis. ut uasa eiꝰ diripiat: nͥ alig
uerit priꝰ fortẽ. S spolia multa sunt in¬

Expanded text:
erba minacia, Expello, proscribo, occido, ungulis torqueo, ignibus torreo, bestiis subrigo, membra dilanio: sed tua me potius verba terruerunt, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam» . «Ab» his «verbis tuis formidavit cor domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» . Sed spolia multa in
Abbreviated transcription (Latin):
seruantes pactũ: & hoc plures babent
S ed qͥ st̃ qͥpactũ ñ seruauer̃⁊ nisi qͥ declinauer̃
atestimoniis dei. tribulationes multoꝵ ꝑseqn¬
tiũ ñ ferentes: Hoc ẽ aut̃ pactũ: ut qui ui¬
cerit coronet᷑. Hoc pactũ ñ obseruauerunt
qui ꝑsecutionẽ ñ tolerantes: atestimoniis dĩ
negando declinauer̃. Hos gͦ iste uidit. & ta¬
bescebat: qͥa diligebat. ⁊elus ille ẽ enĩ bonꝰ.
de amore uenientis: ñ liuore Inqͦ eni non
seruauer̃ pactũ: secutꝰ adiunxit. Quia elo¬
qͥa tua non custodier̃. Ea quippe in tribu
ab eis: ac dicit. U ide qm̃ mandata tua
dilexi: Non ait eloqͥa tua ut testimonia
ñ negaui. qd̾ martyres facere eogebantur.
& ñ facientes intolerabidia patiebant᷑: s hoc
dixit. ubi fructꝰ ẽ om̃iũ passionũ: qͥa si tra¬
didero corpꝰ meũ ut ardeã cantatẽ autẽ
ñ habeã÷ nichil mͥ ꝓdest. Hanc iste cõm̃daas:
ait Uide qm̃ mandata tua dilexi Deinde
postulat p̃miũ: Dñe intua miscdia ui¬

Expanded text:
servantes pactum;» et hoc plures habent. Sed qui sunt qui pactum non servaverunt, nisi qui declinaverunt a testimoniis Dei, tribulationes multorum persequentium non ferentes? Hoc est autem pactum, ut qui vicerit, coronetur. Hoc pactum non servaverunt qui persecutionem non tolerantes, a testimoniis Dei negando declinaverunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» Ea quippe in tribulab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Deinde postulavit praemium: «Domine, in tua misericordia vi
Abbreviated transcription (Latin):
frib qͥb sũ debitor huiꝰ officii. Quod autem
de alfabeto hebreo ubi octoni uersus singulis
subiacent litteris. atq ita psalmꝰ totꝰ contexit᷑.
nichil dixi. ñ sit mirũ: qm̃ nichil qd̾ adistud
ꝓpͥe ꝑtineret inueni Non enĩ solꝰ habet has
litteras. Illud sane sciant. qͥ hoc ingreca & latina
scriptura qđ ñ illic seruatũ ẽ. inuenire ñ posst:
om̃s octo uersus inhebraicis codicib ab ea qͦ
ilis p̃ponit᷑ littera inciꝑe: sic̃ nob abeis qui
illas nouerunt litteras. indicatũ ẽ: Qd multo
diligentiꝰ factũ ẽ: quã nr̃i uł latinȩ  punicȩ
quos abecedarios uocant psalmos facere con¬
suerunt. Non eni onis uersus donee claudat᷑
ꝑ y odꝰ: sed solos pͥmos ab eadẽ luttera inci¬
piunt quã preponunt: EXEIICIT Kac

Expanded text:
ibus sum debitor hujus officii. Quod autem de alphabeto hebraeo, ubi octoni versus singulis subjacent litteris, atque ita Psalmus totus contexitur, nihil dixi, non sit mirum, quoniam nihil quod ad istum proprie pertineret inveni: non enim solus habet has litteras. Illud sane sciant qui hoc in graeca et latina scriptura, quoniam non illic servatum est, invenire non possunt, omnes octonos versus in hebraicis codicibus ab ea quae illis praeponitur, littera incipere; sicut nobis ab eis qui illas noverunt litteras, indicatum est. Quod multo diligentius factum est, quam nostri vel latine vel punice, quos abecedarios vocant psalmos, facere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos ab eadem littera incipiun
Abbreviated transcription (Latin):
dinsit in montib: & eã querens uidaicis la¬
aratꝰ ueprib ẽ S adhuc querit᷑. adhuc que¬
nt᷑: exparte inuenta adhuc querat᷑: Ea ea
iiq parte qͥ dicit iste mandata tua ñsum
dlitꝰ inuenta ẽ : s ꝑ eos qͥ mandata dĩ eligt̃
caligt. diligt̃. adhuc querit᷑: & ꝑsui pastoris

Expanded text:
in montibus, et eam quaerens , Judaicis laceratus est vepribus. Sed adhuc quaeritur, adhuc quaeratur, ex parte inventa adhuc quaeratur. Ex ea namque parte, qua dicit iste, «Mandata tua non sum oblitus,» inventa est; sed per eos qui mandata Dei eligunt, colligunt, diligunt, adhuc quaeritur, et
Abbreviated transcription (Latin):
gandũ. Scit aut̃ ꝙͣ ꝑicula secutura sn
acontradicentib & ꝑsequentib cũ fueit
ne cor meũ teneret. sed lingua etum ꝓnuli¬
tiaret eloqͥa tua. mandata tua elegi: tino¬
rẽq amore compressi Fiat gͦ manꝰ tuaris
saluũ me de manu facias aliena Sic autin
dͥs saluos martyres fecit: cũ eos ianna
ñ ꝑmisit occidi Nã scđ̃m carñe uana sia
hominis. Potest & sic accipi fiat manꝰ tuaꝰ

Expanded text:
 Scit autem quae pericula secutura sint a contradicentibus et persequentibus, cum fuerit olum cor meum teneret, sed lingua etiam pronuntiaret eloquia tua; «mandata tua elegi,» timoremque amore compressi. Fiat ergo manus tua, ut salvum me de manu facias aliena. Sic autem Deus salvos martyres fecit, cum eos in anima non permisit occidi: nam secundum carnem vana salus hominis . Potest et sic accipi. «Fiat manus tua,»
Abbreviated transcription (Latin):
nu÷ occiqͥat᷑ certe caro. dũ p̃dicat te:
Iut anima mea & laudabit te: & udicia
Ausiuuabt̃ me ludicia qͥppe illa sunt.
q iperat ut inciꝑent adomo dñi: sed ad
u me inqͥt Et qͥs ñ uideat quantum
uuit ecelia. sanguis ęccłȩ: Quanta ex
a hnte seges toto orbe surrexit: Nouiꝰ¬

Expanded text:
inania , occidatur certe caro dum praedicat te: «Vivet anima mea, et laudabit te, et judicia tua adjuvabunt me.» Judicia quippe illa sunt, quae tempus erat ut inciperent a domo Domini . Sed «ad me,» inquit. Et quis non videat quantum adjuverit Ecclesiam sanguis Ecclesiae? quanta ex illa semente seges toto orbe surrexeri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostenderet. quo fructu uias quȩ adextris
st̃. id ẽ iustoꝵ nouerit dñs: continuo subieit.
Ipse enũ rectos faciet cursus tuos: & itine¬
ra tua in pace ꝓdiicet. Ecce quare ait etiam
iste custodiui mandata & testimonia tua.
Et uelut quereremꝰ hoc unde potuerit: quia
om̃s inqͥt uiȩ meȩ in conspectu tuo. Exeli¬

Expanded text:
dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace producet» . Ecce quare ait etiam iste, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Et velut quaereremus hoc unde potuerit: «Quia omnes,» inquit, «viae meae in conspectu tuo, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
nouit dñs uias iustoꝵ: & sicut ait moysi.
scio te p̃ om̃ibꝰ. Nam si hoc eũ ñ adiuuaret
gradientẽ. qd̾ eiꝰ uie sunt inconspectu dei:
non diceret idõ se custodisse mandata & testi¬
monia eiꝰ: quia om̃s uię suę in conspectu st̃¬
dñi. Nouit gͦ audire. seruite dño intimore.

Expanded text:
novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» . Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo se custodisse mandata et testimonia ejus, quia omnes viae suae sunt in conspectu Domini. Novit enim au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtestimoniis dĩ etiã flãmis concremari. sine
caritate. nichil ꝓdest: idõ addidit. & dilexit
ea ualde Supra aut̃ dixerat mandata tua
ipse ueraciter libent̾q custodit Pierũq eni
dũ manddata di custodiunt᷑: fiunt inimici:
contra quoꝵ uoluntatẽ custodiunt᷑. Tunc uͦ
fortit & testimonia custodienda st̃: ne ꝑseqͣn¬
tib inimicis negent᷑ Cũ gͦ se iste utrumq
fecisse dixisset: dõ tribuit᷑ unde fecit: ad¬
iungendo atq dicendo. qͥa om̃s uie meȩ in
conspectu tuo dnẽ. I deo inqͥt custodiui
mandata tua & testimonia tua: quia om̃s
uiȩ meȩ in conspectu tuo Tamquã diceret.
Si auertisses ame faciẽ tuã fierẽ conturbatꝰ.
nec tua mandata & testimonia custodirem:
Custodiui gͦ: quia om̃s uiȩ meȩ in conspectu tuo
P ropitio qͥppe & adiuuante conspectu uoluit.
intelligi dm̃ uidere uias suas: sic̃ orauit qui
dat deterra memoriã eoꝵ. Non sic ꝓfecto
iste dixit. uias suas ab illo uideri: sed sicut

Expanded text:
testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, «Mandata tua ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur. 8. Cum ergo se iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde fecit, adjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine.» Ideo, inquit, «custodivi madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui erdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
scȩ cuiꝰq ꝓfessionis adtendamꝰ. ut fideles eiꝰ
ex eoꝵ morib pendeant: ne aliqͥb cadentib
qͦs ꝓmagno habebat ipse scandalo pereat: sed
ipsa legẽ dĩ diligat. & erit ei pax multa.
nullũq scandalũ. Securꝰ enĩ diligit eã: inqͥ
etiã si multi peccant. peccare ipse ñ nouit:¬
Expectabã inqͥt salutare tuũ dñe: & man¬
data tua dilexi Iuid enĩ iustis ꝓfuisset. si¬
ab antiquis. dĩ dilexissent mandata. nisi eos
xp̃e qui ẽ. di salutare liberasset: cuiꝰ etiã
spu imꝑtito mandata dĩ chiligere potuerunt:
Si gͦ expectabant salutare dĩ qͥ mandata eiꝰ
dilexerant: qntomagis necessariꝰ erat xp̃c. qͥ ẽ¬
iħc. hoc ẽ salutare dĩ saluis faciendis eis.
qͥ mandata eiꝰ ñ dilexerunt : Potest ista etiã
p̃dicatur: congruere ꝓphetia Expectant
apparuerit uita nr̃a. tc̃ & nos appareamus

Expanded text:
 professionis attendat, ut fides ejus ex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalum. Securus enim diligit eam, in qua etiamsi multi peccant, peccare ipsa non novitlutare tuum;» «Domine, et mandata tua dilexi.» Quid enim justis profuisset antiquis Dei dilexisse mandata, nisi cos Christus qui est Dei salutare, liberasset; cujus etiam spiritu impertito mandata Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto magis necessarius erat Jesus, hoc est salutare Dei, salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam praedicatur, congruere prophetia: exspectant apparuerit vita nostra, tunc et nos appareamus
Abbreviated transcription (Latin):
pht dies currentes & recurrentes: tempora
missa uoluunt᷑ Nec obaliud dictũ ẽ septi¬
s om̃ib humiliatꝰ : sed ñ p̃uaricatꝰ. Alioquin:¬
unt iustꝰ Na ꝓomi genere tribulationis
nconspestũ hominũ deicit᷑: positũ ẽ sep¬
us cadit Et ꝓeo qd̾ ex ipsis om̃ib tribulati¬
mbi ꝓficit: positũ ẽ resurget Satis illustrat
mo libro consequens sententia p̃cedentem:
b añ seqͥt᷑. Impii aut̃ infirmabunt᷑ inmalis:
D& ẽ itaq iusto septies cadere & resurgere:
mom̃ib malis ñ infirmari Merito gͥ septi¬
es maie laudauit eccła dm̃. suꝑ iudicia ius¬

Expanded text:
em dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septidis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquinustus. Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia jus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecuti st̃ me gratis: & auerbis tuis formida¬
uit cor meũ Quid enĩ xp̃iani leserant reg¬
na terrena: quãuis eis regna cȩloꝵ ꝓmise¬
rit rex eoꝵ: Quid inquã leserant regna
t̾rena: Nũqͥd eoꝵ rex milites suos ꝓhibuit
impendere. & exbibere quȩ debebant᷑ regib
tre: Nonne deboc sibi caliniã molientib
piscis. etiã ipse ꝑsoluit: Nonci a¬

Expanded text:
bis tuis formidavit cor meum.» Quid enim Christiani laeserant regna terrena, quamvis eis regnum coelorum promiserit rex eorum? quid, inquam, laeserant regna terrena? Numquid eorum rex milites suos prohibuit impendere et exhibere quae debentur regibus terrae? Nonne de hoc sibi calumniam molientibus ore piscis etiam ipse persolvit ? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ: Purpurata ẽ uniuersa terra sanguine
martyrũ : floret cęlũ coronis martyrũ:
ornatȩ sunt ęccłe memorus martyrum:
insignita sunt tẽpora natalib martyrum:
crebrescunt sanitates meritis martyrum:
Unde hoc. nͥ qͥa impletũ ẽ. qd̾ p̃dictum ẽ.
de homine isto toto terrarũ orbe diffuso:
multi ꝑsequentes me. & tribulantes mne.
a testimoniis tuis n delinaui: Agnoscimꝰ:
tu in alio psalmo tu ipse dixisti: nisi qͥa
añs erat in nob. fortasse uiuos absorbius¬
sent nos. Ecce qͥre abeiꝰ testimoniis non
declinasti: & ad palmã suꝑnę uocationis
uit manꝰ multoꝵ ꝑsequentiũ tribulati rũq

Expanded text:
est universa terra sanguine martyrum; floret coelum coronis martyrum, ornatae sunt Ecclesiae memoriis martyrum, insignita sunt tempora natalibus martyrum, crebrescunt sanitates meritis martyrum. Unde hoc, nisi quia completum est quod praedictum est de homine isto toto terrarum orbe diffuso, «Multi persequentes me et tribulantes me; a testimoniis tuis non declinavi?» Agnoscimus, tu in alio psalmo, tu ipse dixisti: «Nisi quia Dominus erat in nobis, fortasse vivos absorbuissent nos» . Ecce quare ab ejus testimoniis non declinasti, et ad palmam supernae vocationis inter manus multorum persequentium tribulantiumque
Abbreviated transcription (Latin):
ego uiderẽ: nͥ in ipso eẽm Corporis eñ ap̃i
uerba ista st̃. cuiꝰ m̃bra sumꝰ. Uidit hoc inꝗͣ.¬
& continuo subiecit. Qiserationes tuae
multe dñe. Etia hoc gͦ qd̃ exqͥrimꝰ iustifi.¬
cationes tuas: ꝑtinet admiserationes tuas,
cđm udiciũ tuũ uiuifica me Noui enĩ:
quia & iudiciũ tuũ sine tua miseratione

Expanded text:
em. Corporis enim Christi em. Corporis enim Christi verba ista sunt, cujus membra sumus. Vidit hoc, inquam, continuoque subjecit: «Miserationes tuae multae, Domine.» Etiam hoc ergo quod exquirimus justificationes tuas, pertinet ad miserationes tuas. «Secundum judicium tuum vivifica me.» Novi enim quia et judicium tuum sine tua miseratione
Abbreviated transcription (Latin):
me: qd̵ uͦ supra dictũ ẽ. qͥa legẽ tuã ñ sum
alitꝰ. huic congruit qd̾ infra ẽ. ꝓpt̃ eloqͥũ
tuũ uiuifica me Ipsũ enĩ eloqͥũ ẽ lex dei:
quã ñ ẽ oblitꝰ. ut se exaltandus humiliaret.
Adipsã uͦ exaltationẽ ꝑtinet qd̃ ait. iuiuifica
me: qͥa scõꝵ exaltatio uita ȩterna ẽ Longe
ẽ inqͥt apeccatorib salꝰ: qͥa iustificationes tuaˢ
ñ exqͥsierunt. Quis eiũ te discernit. o tu qui
dixisti. longe ẽ apeccatorib salꝰ: qͥs te discer¬
nit apeccatorib. ut ñ ate longe sed tecũ sit
salus: Hoc te nẽpe discernit qͥa id qđ isti
ñ egerunt ipse fecisti: hoc ẽ di iustificationes
exquisisti. Iuid enĩ habes qd̾ ñ accepisti: Nne
tu es qͥ paulo ante dicebas. clamauii in toto.
corde exaudi me dñe: iustificationes tuas
reqͥrã: Ergo abillo adquẽ clamasti: ut eas
ex qͥreres accepisti Ipse te gͥ discernit abeis:
aqͥb ꝓptea longe ẽ salꝰ. qͥa iustificationes dei

Expanded text:
 supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium tuum vivifica me.» Ipsum enim eloquium est lex Dei, quam non est oblitus, ut se exaltandus humiliaret. Ad ipsam vero exaltationem pertinet quod ait, «Vivifica me;» quia sanctorum exaltatio vita aeterna eest,» inquit, «a peccatoribus salus; quia justificationes tuas non exquisierunt.» Quis enim te discernit, o tu qui dixisti, «Longe est a peccatoribus salus?» quis te discernit a peccatoribus, ut non a te longe, sed tecum sit salus? Hoc te nempe discernit, quia id quod isti non egerunt, ipse fecisti, hoc est, Dei justificationes exquisisti. Quid autem habes quod non accepisti ? Nonne tu es qui paulo ante dicebas, «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram?» Ergo ab illo ad quem clamasti, ut eas exquireres accepisti. Ipse te igitur discernit ab eis a quibus propterea longe est salus, quia justificationes Dei
Abbreviated transcription (Latin):
eMO inxp̃i corpore constitutus
in hac humilitate positũ dicit:
unde & psalmi huiꝰ incipit lectio.
ds nc disputare suscepimꝰ. Side humili¬
ait mcã & eripe me: qͥa legẽ tuã ñ sũ oblitꝰ.¬
M: nͥ qͦ immobilit fixũ ẽ. ut om̃is qui se
haltat humiliaetrir: & omĩs qͥ se humiliat
taltet᷑. Suꝑb gͦ malis ut bumilietur in¬
Supior qͦdãmͦ sententia repetita ẽ Id enim
at. uide humilitatẽ meã hoc ẽ iudiciũ¬

Expanded text:
emo in Christi corpore constitutus in hac humilitate positum dicit, unde psalmi hujus incipit lectio, de qua nunc disputare suscepimus: «Vide humilitatem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus. fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur . Superbus ergo malis, ut humilietur, inSuperior quodammodo sententia repetita est. Quod enim ait, «Vide humilitatem meam;» hoc est, «Judic
Abbreviated transcription (Latin):
spũ p̃uidebant Suod gͦ uerbũ ad eos fiebat de
illo: etiã hoc bene hic intelligit᷑ uerbũ: si & ipsoꝵ
accipimꝰ istã uocẽ Deqͦ uerbo dictũ ẽ. memento
u̾bi tui seruo tuo. inqͦ mͥ sp̃e dedisti: hec me con

Expanded text:
spiritu praevidebant. Quod ergo verbum ad eos fiebat de spiritu praevidebant. Quod ergo verbum ad eos fiebat de illo, etiam hoc bene hic intelligitur verbum, si et ipsorum accipimus istam vocem; de quo verbo dictum est, «Memento verbi tui servo t