comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minib illiꝰ teꝑis erant: & inmalis peiorib
quã st̃ ethnici quandoquroẽ in malitia
sodomitis p̃lati st̃. & tam̃ illa sacram̃ta
erant in utrisq integra atq diuma. Nã
& ipsi gentiles si quid diuinũ & rectũ in
detestaudi eent. & nͥ corrigerent᷑ diumo
iuidicio puniendi. Nam &̃ paulꝰ apłsap̃d¬
athenienses cũ dedeo quedã dic̾et: ꝑhibu¬
it testimoniũ qđ quida eoꝵ tale aliqͥd dix¬
crint. qđ utiq si ad xp̃m uenirent. agnos¬
ceret᷑ in eis. ñ iꝑbaret᷑. Et sc̃s cẏpͥanꝰ talib
adu̾sus eofoẽ echnicos utit᷑ testib. Nam cũ
de magis loqueret᷑: quoꝵ tam̃ inquit p̃ci¬
puus ostanes. & formã ueri dĩ negat conspi-¬
ci posse. & angłos ueros dicit sedi eiꝰ assiste¬
re. In quo & plato pari ratione consentit:
& unũ dm̃ seruans. cet̾os angłos uł demo¬
nas dic. Hermes quoq trim egistus unũ
dmñ loquit᷑: & eũ incõphensibilẽ atq in es¬

Expanded text:
minibus illius temporis erant et in malis peioribus minibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio puniendi. nam et Paulus apos de deo quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, quod utique, si ad Christum uenirent, agnosceretur in eis, non improbaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur: tamen, inquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros dicit sedi eius assistere. in quo et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit; Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum incomprehensibilem atque inaes
Abbreviated transcription (Latin):
otest gͦ fieri ut aliquis peior sit hec¬
nico: & tam̃ in eo xp̃i sacram̃tũ ñ so¬
lum sit. s etiã ñ sit peiꝰ quiã in homine scõ
& iusto. & si enĩ quantũ in illo homine ẽ.
ñ eũ seruauit. s animo & uoluntate. uiola¬
uit: tam̃ quantũ ad ipsum attinet sacra¬
m̃tum. & cũ contẽptore &  repudiatore suo
integrũ inuiolatũq ꝑmansit. Nonne sodo¬
mite echnicierant id ÷ gentiles: Pciores gͦ
erant iudei: quib dñs dicit. Tolerabilius
erit sodomis in die iudicii quã uob̾. Et
quib ꝓpħa dic̃ iustificastis sodomã. Io est.
Incõparatione ur̃a: sodoma iustificata ẽ.
Nunqͥd tam̃ ido sacram̃ta diuina quȩ ap̃o
indeos erant. talia erant quales ipsi erant:
Que dñs quoq ipse suscepit. & ad eacele¬
branda lȩpsos quos muno auerat misit.
Et racharie ministranti angłs astitit: cũ¬
q intẽplo sacrificantẽ exauditũ ẽẽ. nun-¬
tiauit. Hec eadẽ sacram̃ta & inbonis ho¬

Expanded text:
otest ergo fieri ut aliquis peior sit ethnico et tamen in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum adtinet sacramentum, et cum contemptore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles? peiores ergo erant Iudaei quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in die iudicii quam uobis et quibus propheta dicit: iustificastis Sodoipam, id est in conparatione uestra Sodoma iusta facta est.\' numquid tamen ideo sacramenta diuina, quae aput Iudaeos erant, talia erant quales ipsi erant, quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda leprosos quos mundauerat misit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit? haec eadem sacramenta et in bonis ho
Abbreviated transcription (Latin):
cur iusserit. S tam̃ ut cansa iussionis huiꝰ
ñ duicꝰ requiramꝰ. si hec ipsa magna ẽ. utili¬
tas homini qđ dõ seruit iubeudo: ds uti¬
le facit qͥcquid iube uoluerit. De quo me¬
tuendũ i ẽ. ne iube qđ inutile ẽ. possit: uec
fier pot̾. ut uoluntas ꝓpͥa ñ grandi ruine
ponde suꝑ hominẽ cadat: si eã uoluntati
supiori ȩxtouendo p̃ponat. Hoc exptꝰ ẽ ho.
ꝯtepuens p̃ceptũ dĩ: & hoc exꝑim̃to didicit
qͥd int eẽt int̃ bonũ & malũ.  onĩ scilicet

Expanded text:
cur iusserit. sed tamen, ut causam iussionis huius cur iusserit. sed tamen, ut causam iussionis huius non diutius requiramus, si haec ipsa magna est utilitas homini, quod deo seruit, iubendo deus utile facit quidquid iubere uoluerit, de quo metuendum non est, ne iubere quod inutile est possit. Nec fieri potest, ut uoluntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam uoluntati superioris extollendo praeponat. hoc expertus est homo contemnens praeceptum dei et hoc experimento didicit, quid interesset inter bonum et malum, bonum sc
Abbreviated transcription (Latin):
niqͣde tangenti s illi qui ꝓhibuit ob ẽit. ue¬
lut si quisꝗͣ in alienã pecunia misisset ma¬
nũ. ꝓhibitꝰ ab eo cuiꝰ erat illa pecuma: id̾o
eẽt ꝓhibito peccatũ. qr ꝓhibenti pot̾at ẽẽ
dampnosum. Cum uͦ illud tangit᷑. qđ uec
tangenti obeẽt si ñ ꝓ hib̾et᷑. nec cuiꝗͣ alteri.
quando libet tangeret᷑ : quare ꝓhibitũ ẽ.
nͥ ut ipsiꝰ ꝑ se bonũ obedientiȩ & ipsiꝰ ꝑse
malũ in obedientiȩ monstraret᷑: Deniq a pec
cante nichil aliud appetitũ est.
nͥ ñ ẽẽ sub dominatione dei: Quan¬
do illud adimssum ẽ. in quo ne admitte¬
ret᷑. sola debuerat iussio dominantis at-¬
tendi. Que si sola adtenderet᷑. qͥd aliud ꝗͣ
dĩ uoluntas attenderet᷑: Quid aliud ꝗͣ dei
uoliuitas amaret᷑: Quid aliud qͣ dĩ uolun¬
tas humanȩ uoluntati p̃poneret᷑: Dñs qͥdẽ :
cur uuisserit uidit: faciendũ ẽ. a scriuende
qđ iussit: & cc forte uidendũ ẽ a ꝓmerente.

Expanded text:
idem tangenti, sed illi qui prohibuit obesset — uelut si quisquam in alienam pecuniam misisset manum prohibitus ab eo cuius erat illa pecunia — ideo esset prohibito peccatum, quia prohibenti poterat esse damnosum. cum uero illud tangitur quod nec tangenti obesset, si non prohiberetur, nec cuiquam alteri quandolibet tangeretur, quare prohibitum est, nisi ut ipsius per se bonum oboedientiae et ipsius per se malum inoboedientiae mcante nihil aliud appetitum est, nisi non esse sub dominatione Dei, quando illud admissum est, in quo ne admitteretur, sola deberet jussio dominantis attendi. Quae si sola attenderetur, quid aliud quam Dei voluntas attenderetur? quid aliud quam Dei voluntas amaretur? quid aliud quam Dei voluntas humanae voluntati praeponeretcur iusserit, uiderit; faciendum est a seruiente quod iussit et tunc forte. uidendum est a promerente,
Abbreviated transcription (Latin):
iacob de sonmo suo: & dix. Quia÷
dñs in loco hoc: ego aut nesciebam. & tuui¬
it: & dixit. Quã t̾ribiłẽ. locus hic. hoc
ad ꝓphetiã ꝑtinent: qr ibi futurũ erat ta
mo popło suo. Portaiceli aut̃ sic intelli¬
gere debemꝰ. tanꝗ inde fiat aditus creden-
oleo ñ aliquid idolatriȩ simile fecisse. Ex

Expanded text:
acob de somno suo, et dixit, Quia est Dominus in loco hoc, ego autem nesciebam: et timuit, et dixit, Quam terribilis locus hic! hoc ad prophetiam pertinent, quia ibi futurum erat taimo populo suo. Portam coeli autem sic intelligere debemus, tanquam inde fiat aditus credentioleo, non aliquid idololatriae simile fecisse; ex
Abbreviated transcription (Latin):
bunt illis quadringentis annis: ñ sic acci¬
piendũ ẽ. tanꝗͣin illa durissima seruitu
no natiuitatis isaac usq ad annũ egres¬
sionis exegypto ꝯputant᷑ anm quadrin¬
genti quinq Cum gͦ de quadringentis
triginta detraxeris iuiginti quinq qui st̃
a ꝓmissione usq ad natũ isaac: ñ mirii :¬
solida quadringentos uoluit appellare
scͥptura: que solet tẽꝑaita nuncu pareait
qđ de sũma ꝑfectioris numeri paululũ
exerescit. aut infra ẽ. non cõputet᷑. Non
itaq qđ ait inseruitutẽ redigent eos. ⁊i no¬
cebunt illis: ad quadringentos annos re
erint inseruitutẽ: s referendi st̃ quadrin¬
siue in egypto ꝑegrinũ erat illud sem̃ an¬
ne dĩ: qđ factũ ẽ pꝰea quã ex egypto liba¬
tisunt: ut hiꝑbaton hic intelligat & or
do u̾boꝵ sit. Sciendo scies qr pegrinũ crit
sem tuũ int̾ra ñ ꝓpͥa quadringentis an¬
nis. Illud aut̃ int̾positũ intelligat᷑ & in
seruitutẽ redigent eos ⁊ nocebunt illis:

Expanded text:
igent eos et nocebunt illis quadringentis annis, non sic accipiendum est, tamquam in illa durissima seruitutno natiuitatis Isaac usque annum egressionis ex Aegypto computantur anni ccccv. cum ergo de quadringentis triginta detraxeris uiginti quinque, qui sunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum esolida quadringentos uoluit appellare scriptura, quae solet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectioris numeri paululum excrescit aut infra est, non computetur. non itaque quod ait: in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ad quadringeerint in seruitute: sed referendi sunt quadrinsiue in Aegypto peregrinum erat illud semen, anne Dei, quod factum est postquam ex Aegypto liberati sunt, ut hyperbaton hic intelligaturdo verborum sit, Sciendo scias, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria quadringentis annis; illud autem interpositum intelligatur, Et in servitutem redigent eos, et nocebunt illis;
Abbreviated transcription (Latin):
uia ille nenit ut exc̃plũ u uendi
demonstrec hominibꝰ: ille ut donũ ipsũ
quo bene uinendo ꝑuenit᷑. sigͥcaret. apparuit.
Utrũq aut̃ uifibilit factũ ẽ: ꝓpt̃ carna¬
les ab his que ocłis corporeis cernunt. ad
ea quȩ m̃te intelligunt᷑. sacram̃tor gra-¬
dibꝰ transferendos. Nam & uha sonant. &
transeunt: nec tam̃ ea quȩ u̾bis sigcan-¬
tur. cũ aliquid diuinũ atq aet̃nũ loq̃ñ¬
do expouit᷑. similit tͣnseunt. De corpore

Expanded text:
uia ille uenit, ut exemplum uiuendi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, quo bene uiuendo peruenitur, significaret, apparuit. utrumque autem uisibiliter factum est propter carnales ab his quae oculis corporeis cernunt, ad ea quae mente intelleguntur sacramentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tamen ea quae uerbis significantur, cum aliquid diuinum atque aeternum loquendo exponitur, similiter transeun
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate: in tanta ñ peccandi facilita¬
te: isti aũt ñ dico t̾rente mundo. s seui¬
ente ne starent. steter̃ in fide̾. Cũ uidet
ille bona p̃sentia que fuerat relicturꝰ.
isti futura que accepti fuerant. ñ uide¬
rent. Unde hoc nisi donante illo a quo
miscđiam consecuti st̃ ut fideles eẽnt̾.
a quo acceꝑunt spm̃ ñ timoris quo ꝑ¬
sequentib credent. s uututis & carita¬
tis & otinentie quo cuncta minantia.
cuncta inuitantia. cuncta cruciantia
suꝑarent: Illi gͦ sine peccato ullo data
÷ cũ qua ꝯditꝰ ÷ uoluntas libã & eamfe¬
cit seruire peccato. hoꝵ uͦ cũ fuisset uo¬
luntas serua peccati. lib̾ata ẽ. ꝑ illtm
qͥ dix. Si uos filiꝰ lib̾auerit: tunc uere
libi eritis. & acceper̃ tantã ꝑ istã gr̃ã
lib̾tatẽ ut quãuis quã diu hic uruuñ
pugnent contͣ cupiscentias peccatoꝵ.
eisq ñ itulla subreᷤpant. ꝓpt̃ quȩ dicant

Expanded text:
felicitate, in tanta non peccandi facilitafelicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant
Abbreviated transcription (Latin):
cere. uerũ etiã dix ñ uos me elegistis sed
ego elegi uos. & posui uos ut eatis & frue¬
tũ afferatis. & fructꝰ ur̃ maneat. Quib
u̾bis eis ñ solũ tusticiã: uerũ eciã in illa ꝑ¬
seuerantiã se dedisse monstrauit. xp̃o eñi
sic eos ponente ut eant & fructũ afferant.
& fructꝰ eoꝵ maneat. qͥs audeat dicere
ñ manebit. quis audeat dicere forsitan
ñ manebit: Sine penitentia enĩ sunt
lante xp̃o ne deficiat fides eoꝵ. sine du¬
bio ñ deficiet usq in finẽ. Ac ꝑ hoc ꝑ-¬
seuerabit usq in finẽ. nec eam nsi ma-¬
nentẽ uite huiꝰ inuenix finis. Maior
quippe lib̾tas ẽ. necessaria ad u̾sris tot
& tantas tẽptationes. que in paradiso
ñ fuerłnt. dono ꝑseuerantie munita
atq firmata: ut cũ om̃ib amoribꝰ trori¬
b errorib suis uincat᷑ hic mrundꝰ. Hoc
scõꝵ martiria docuer̃. Deniq ille ⁊ ter¬
rente nullo. & insuꝑ contͣ dĩ t̾rentis im¬
ꝑiũ. lib̾o usu arbitrio. ñ stetit in tanta

Expanded text:
Non vos me elegistis; sed ego elegi vos, et posui vos, ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . Quibus verbis eis non solum justitiam, verum etiam in illa perseverantiam se dedisse monstravit. Christo enim sic eos ponente ut eant, et fructum afferant, et fructus eorum maneat, quis audeat dicere, Non manebit? quis audeat dicere, Forsitan non manebit? Sine poenitentia sunt enim lante Christo, ne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta
Abbreviated transcription (Latin):
danielis. Tunc uenit cui repositũ erat. ex¬
ultationis. p̃ participib suis. Natus eiñ
herodis maioris tẽpore: passus ẽ. aut mi¬
noris herodis tetraithȩ. Huiꝰ itaq ueni¬
entis ad oues que ꝑierant oomꝰ isrł: si
gurã gessit ipse uidas. cum iret adcon-¬
dendas oues suas in thamina qđ int̃p̃.¬
tat᷑ deficiens. Iam enim defecerat pͥnceps
ex iuda. & om̃e magisteriũ atq unctio
iudeoꝵ: ut ueniret cui repositum erat. Ue¬
nit aut̃ cũ suo pastore odollamite. cͥui
nom̃ erat hiras: & int̾p̃tat᷑ odollamites
testimoniũ in aqͥ. Cũ hoc qui ppe testimo¬
nio diis uenit: habens quidẽ cestimoni¬
um maiꝰ ioħe. S tam̃ ꝓpt̃ oues infirmas:
hoc testimonio ẽ usus in aqua. Hlanri
ipse hiras: qđ nom̃ illiꝰ pastoris fuit: in¬
t̃p̃tat᷑ frĩs mei uisio. Uidit omĩno frẽm

Expanded text:
Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, exDanihelis. tunc uenit cui repositum erat, exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
nis tanqͣ coniuigali federe coherebat: sed
tanꝗ extraneus dominabat᷑. quã potesta¬
tẽ a romanis & acesare acceꝑat. Sic & eiꝰ
filu terrarche: quor erat unꝰ herodes pa-¬
tris nomine appellatꝰ: qui cũ pilato in
passione dñi concordauit. Istigͦ alienige¬
nȩ usq ad eo ñ deputabant᷑ in regno illo
mystico iudeoꝵ: ut ipsi iudei publice cla¬
marent. frendentes adu̾sus xp̃m. Nos ñ
habemꝰ regẽ: nisi cesarem. Neq hoc uerũ:
nͥ illa uniu̾sali dominatione romanoꝵ.
ideo se caliuoce dãpnar. Ilo gͦ tẽpore qiã
de tribu uida regnũ defecerat. ueniendũ
erat xp̃o uero saluatori dño nr̃o: qui ñ ob¬
esset. multũq ꝓdesset. Sic enĩ fuerat ꝓpħa¬
tum. Non deficiet pͥnceps ex iuda. neq
dux de femoribꝰ eiꝰ : donec ueniat cui repo¬
Iam isto tẽpore. om̃e quoq magisteriũ
iudeoꝵ.  mistica unde xp̃i uocabantur.
unctio ipsa defecerat: scdni ꝓphetiã etiã

Expanded text:
nis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed nis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum ; ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iudae regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui reproiam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat secundum prophetiam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sit. atq id ꝑdat in t̾ra: Mauis porro ma¬
lũ ẽ. ablate uitȩ. qđ sig̾cat pellis: quã
ambos occidiñe dictꝰ ẽ: ubi figurat᷑. reg¬
nũ talib hominib abstulisse. Tercius uͦ
filiꝰ iude qđ illi mulier ñ iungit᷑: sig̾cat
tẽpꝰ. ex quo reges plebi iudeoꝵ ceꝑunt de
tribu iuda ñ fieri. Et ideo erat quidẽ filiꝰ
uide. s eum filiũ thaniar naccipiebat:
qr erat eadẽ trib uida. s ia popło inde
nemo regnabat. Unde & nom eiꝰ idẽ sela:
int̃p̃tat᷑ dimissio eiꝰ. Non ꝑtuient sane ad
hanc significationẽ uin scĩ ⁊tusti: qui
licet illo tẽpore fuerint. ad nouũ tam̃ ꝑ¬
tinent testam̃tũ. cui ꝓpħando scienter
utles fuerunt: quał dð̾ fuit. Eosane tẽpore
quo iã iudeiceꝑant reges ex cribu iuda ñ ha¬
b̾e. ñ ẽ. cõputandus hero des maiorin regibꝰ
eiꝰ. tanꝗͣmaritꝰ thamar. Erat eñi alienige¬
nã. Nec ei sacram̃tiͦm illo mistice tinctio¬

Expanded text:
sit atque id perdat in terra. maius porro masit atque id perdat in terra. maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius." non pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctio
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ipsa eñ dño fellis poculũ dedit.
Duo aũt genera pͥncipũ qui ñ recte oꝑa¬
bant᷑ in plebe. unũ eoꝵ qui oberant alte¬
rum eoꝵ qui nichil ꝓd̾ant: sig̾cant᷑ indu¬
ob filiis uide. Quoꝵ unꝰ erat malignꝰ ł
seuus ante dm̃: alt̃ int̾ram fundebat.¬
ne sem̃ daret ad fecundandã thamar.
Nec sunt anipliꝰ quã duo genera homi.¬
nũ. inutilia gen̾i humano: Unũ nocen¬
tiũ. altum p̃stare nolentiũ. Et siquid
boni habent. in hac t̾rena uita ꝑdentiũ.
tanꝗͣ in t̾ra fundentiũ. Et qm̃ in malo
peiorẽ qui nocet. quã ille qui ñ ꝓdest:
ideo maior dicit inaliguꝰ ille. & sequens
qui fundebat intram. Nom̃ quoq ma¬
ioris quiuocabat᷑ er: intp̃ tabat᷑ pes liciꝰ
Qualibꝰ tunicis induti sunt pͥmi homi¬
nes in penã dãpnationis sue: dimissi ex pa¬
radiso. Sequentis aut nom̃ qui uocabat᷑
nichil ꝓdest. cũ habeat unde ꝓdesse pos¬

Expanded text:
tur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. tur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dne semen daret ad fecundandam Thamar. 3. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium, et, si quid boni habent in hac terrena vita, perdentium, tanquam in terra fundentium. Quia in malo prior est qui nocet, quam ille qui non prodest, ideo major dicitur malignus, ille autem sequens, qui fundebat in terram. 4. Nomen quoque majoris, qui vocabatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines, in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen, qui vocabatur nihil prodest, cum habeat, unde prodesse pos
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enmi caifas in euangłio quantũ ad eiꝰ
noxium ꝑnitiosumq animũ ꝑtinebat. qͥn¬
tum deuq ad ipsa u̾ba si ieis uolutatẽ
dicentis attendat quibꝰ agebat ut iustus
iniuste necarẽt utiq mala erant: tam̃
magnũbonum illo nesciente significa-¬
bant. Quando ait. expedit ut unꝰ moriãt.
& ñ tota gens ꝑeat. Dictũq de illo ẽ. hoc
a seipso ñdix. s cum eẽt pontifex ꝓpħauit
qr oportebat ih̾m mori ꝓ gente. Ita factũ
iude scđm illiꝰ libiddinẽ malũ fuit: s illo
nesciente magnũ bonũ sig̾cauit. Aseipso
quippe malum fecit: s ñ a se ipsobonum
significauit.
oc aut̃ qđ necessario ploquendũ
putaui. ñ adhoc tantũmꝰ iude factũ: s
etiã ad cet̾a ualeat. si qua occurrerint ma-¬
la oꝑa hominũ. quib bonũ aliquid anar-¬
rante ꝓpħatatũ e. Inthamar gͦ nuruiu-¬
de intelligit᷑ plebs regni iudeoꝵ: cui de
tribu iuda. reges tanꝗͣ mariti adhibe¬
bant᷑. Merito nom̃ eiꝰ amaricudo int̃p̃ca¬

Expanded text:
io, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedit ut unus moriatur et non tota gens pereat. dictumque de illo est: hoc a se ipso non dixit, sed cum esset pontifex prophetauit, quia oportebat Iesum mori pro gente. ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significauit. hoc autem, quod necessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
tio: quam mutauit confessionis amari-¬
tudo. Post uͦ iam publicis signis anuli.
monił & uirge uicit temere iudicantes
iudeos : quoꝵ iã ꝑsonas udex ipse gesta¬
bat: qui hodieq dicunt ñ hunc ẽẽ popłm
xp̃i: nec hab̾e nos sem̃ abrahȩ. S platis
certissimis docum̃tis nr̃e uocationis. uistifi¬
cationis & glorificationis. sine dubio con¬
fundent: & nos magis quã se iustificatoᷤ
ẽe fatebunt. Enucleatius hec & m̃bratim
qͥdãmͦ aiticulatimq scrutarer. atq dissere¬
reñ quantũ intentionẽ meã dñs adiuua¬
ret : nisi me ab hac laboriosiore diligen¬

Expanded text:
tio quam mutauit confessionis amaritio quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae ueos, quorum jam personam Judas ipse gestabat, qui hodieque dicunt, non hunc esse populum Christi, nec habere nos semen Abrahae, sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis, justificationis et glorificationis, sine dubio confundentur et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Enucleatius haec et membratim quodammodo articulatimque scrutarer atque dissererem quantum intentionem meam Dominus adjuvaret, nisi me ab hac laboriosiore diligen
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ⁊ ipse habitus meretriciꝰ: confessio pec¬
catoꝵ ẽ. Typpũ quippe iam eccłiȩ gerit cha¬
mar. exgentib euocate. sedens cũ hoc habi¬
tu ad portã enan uł ena in quo intp̃tat᷑ fon-¬
tes. Cucurrit enĩ uelut ceruus ad fontes
aquarũ: ꝑuenire ad sem̃ abrahe. Illicañ
cognoscente fetat᷑: qr de illa p̃dictũ ẽ. po¬
płs quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ. Accepit
in oculto anulũ monile:i uirgã: uocatio¬
ne signat᷑: iustificatione decorat᷑: glorifica¬
tione exaltat. Quos eñi p̃ destinauit: illos
& uocanit. Quos aũt uocauit:. illos & ius¬
tificauit. Et quos iustificauit: illos & głi¬
ficauit. S hec ut dixi adhuc inocculto:
ubifit ⁊ ꝯceptio sc̃e ub̾tatis. Mutit᷑ aut̃
ꝓmissꝰ hedus. tanꝗͣ meretrici. Hedus ex pro¬
bratio peccati. ꝑ eundẽ odollamit̾ae. tan¬
quã increpantẽ ⁊ dicentẽ. Generatio upe¬
rarum. S ñ eam inuenit peccati exꝓbra¬

Expanded text:
se habitus meretricius confessio pecse habitus meretricius confessio peccatorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitem tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobra
Abbreviated transcription (Latin):
sic ipse ait explentudine eiꝰ accepit. Uidit
omĩno: ⁊ ido innatis mulierũ maior illes
ñ exsurrexit. Quia gͦ ex om̃ib p̃nunci-¬
exutero: agnouit ꝑfectius ex colũba: ⁊ idõ
tanꝗͣ ad ollamites uerũ testimoniũ ꝑhi¬
buit in aqua. Uenit aut̃ dñs ad oues
tondendas. hoc ẽ exonerandas sarcinis la-¬
boriosis ex quib excłiȩ laudate in canticis
canticoꝵ dentes eẽnt. uelut grex de tonsa¬
rum. Iam thamar habitũ mutet: nã ⁊ cõ¬
mutans int̃p̃cat᷑ chamar:s in ea ꝓrsus
nom̃ a maritudinis. in qua dño fel ministͣ¬
uit.s: illiꝰ. in qua petrꝰ amare fleuit Nã
& iuda: latine confessio ẽ. Confessioni gͦ
amaritudo misceat᷑: ut uera penitentiã
p̃signet᷑. hac penitentia fecundat ęccłia:
in om̃ib gentib ostituta. O portebat enĩ
xp̃m patr& refurgere tercia die: ⁊ p̃dicari
innomine eiꝰ penitentiã. ⁊ remissionẽ pec¬
catoꝵ ꝑ om̃s g̃s: incipientib ab hierłm.

Expanded text:
sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem pecc
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s. & iste flatꝰ aertus qͣuis sit corporeus.
uificet. Estimo qđ ammonitꝰ his quȩ cõ¬
memoraui diumnarũ testimonus pagi¬
narũ. ubi & aĩa pecoris cuin ÷ intellec.
appellata legat᷑ sp̃s: nnegabis ulteriꝰ
Quo cnta si a&e illa quȩ de anima incorpo¬
rea disputata st̃ capis & sapis: ñ ÷ uide
tͥ displiceat qđ eã me scire dixi ñ corpꝰ eẽ.
auda amma mea dñm laudabo
dnm inuita mea: psallã ded meo quam¬
dui fuero. Sc̃a & spĩtał aĩa ipsa se ad lau¬
dandiun dñm cohortãt. & excellentiore sui
parte ea que inse minora sunt incitat. Non
em̃ alia ẽ. quȩ dic le alia citi dic̃:. Aut carnĩ
hec uox ÷ quȩ ab anima & uitã sumit &
sensum. nec sine anima aliquid pot uelle
ł nolle. Quia uͦ ipsꝰ anime dupplices actio¬
nes sunt. & alio officio erigit᷑ ad dm̃. alio in
ad suꝑiores inuitat affectꝰ: Ut rationabili

Expanded text:
spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, spiritus; et iste flatus aerius, quamuis sit corporeus, uificet. aestimo quod admonitus his quae commemoraui diuinarum testimoniis paginarum. ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legatur spiritus, non negabis ulterius. quocirca, si et illa quae de anima incorporea disputata sunt capis et sapis, non est unde tibi displiceat, quod eam me scire dixi non corpus essauda anima mea Dominum, laudabo Dominum in vita mea; psallam Deo meo quandiu sum: sancta et spiritalis anima, ipsa se ad laudandum Dominum cohortatur, et excellentiore sui parte ea quae in se minora sunt, incitat. Non enim alia est quae dicit, et alia cui dicit, aut ut carnis haec vox est, quae ab anima et vitam sumit et sensum, nec sine anima aliquid potest velle, vel nolle. Quia vero ipsius animae duplices actiones sunt, et alio officio erigitur ad Deum, alio inclad superiores invitat affectus, ut rationabili
Abbreviated transcription (Latin):
& de illis dictũ ẽ. Pducant aquę reppentia
animarũ uiuentiũ: & ꝓducat t̾ra aniniã
iuuentẽ. Ut gͦ plenissime ac planissime
noueris. eam quȩ anima ẽ. more diuinoꝵ
eloquioꝵ etiã sp̃m dici: appellat pecoris sp̃s.
& utiq ñ habent petora illĩ sp̃m. quam
tua dilectio discernens ab amna defini¬
int. Unde manfestũ ẽ. qđ generali uoca¬
bulo anima pecoris recte potuit sic uoca¬
ri. sic̃ legit᷑ in libro ecdiaste quis scit fi¬
sp̃s filioꝵ hominis ascendat ipse sursum:
&e sp̃s pecoris fi descendat ipse deorsum in
t̾ram: Itẽq indiluun uastitate scͥptũ est.
& mortua ẽ. omnis caro que mouebat᷑¬
ferarũ: & omis serpens qui mouet᷑ suꝑt̾rã:
& onnis homo. & omiĩa quecũq habent
spm uite. Ubi remotis om̃ib dubitatio¬
nis ambagib: generale anime nom̃ ẽẽ
intelligimiꝰ sp̃m. Cuiꝰ quidẽ nominis sig¬
nificatio tam late patet: ut etiã d̃s uocet᷑

Expanded text:
et de illis dictum est: producant aquae repentia et de illis dictum est: producant aquae repentia animarum uiuentium, et: producat terra animam uiuentem. ut ergo plenissime ac planissime noueris eam quae anima est more diuinorum eloquiorum etiam spiritum dici, appellatur pecoris spiritus. et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua dilectio discernens ab anima definiuit. unde manifestum est, quod generali uocabulo anima pecoris recte potuit sic uocari, sicut legitur in libro Ecclesiaste: quis scit, spiritu sfiliorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? itemque in diluuii uastitate scriptum est: et mortua est omnis caro, quae mouebatferarum; et omnis serpens, qui mouetur super terram, et omnis homo et omnia, quaecumque habent spiritum uitae: ubi remotis omnibus dubitationis ambagibus generale animae nomen esse intellegimus spiritum. cuius quidem nominis significatio tam late patet, ut etiam deus uocetur
Abbreviated transcription (Latin):
rib ꝯꝑasti: ñ utiq habentib intellectũ.
Qđ̃ & alioloco scͥptu ÷. Nolite ẽẽ. si cut
aequus & mulus: in quib ñ ÷ intellectꝰ.
Quȩ cu ita sint: attende etiã quib u̾bis
spm̃n difinieris atq descͥpseris cũ illũ ab
anima distinguere nite̾ris. Hȩc anima
inquis que ex flatu dĩ habet originẽ:
uis anima inquis animet corpꝰ: tam̃
qđ sentit. qđ sapit. qđ uiget. sp̃s sit neces¬
se ẽ. Itẽ paulo pꝰ. Aliud erit inquis a¬
mina: aliuo sp̃s. Sapientia ẽ. sensꝰ animȩ
his u̾bis satis indicas quid eẽ spm̃ ho¬
minis sentias. ⁊id ÷ rationale nrm. qđ sen¬
tit atq intelligit aĩa: Nonsic̃ sentit cor¬
ꝑis sensib ꝯs sic ẽ. ille intimꝰ sensꝰ ex qͦ
appellata sententia. hunc aut̃ pecoribꝰ
sine dubitatione p̃poninꝰ: eo qđ sunt
illa rationis exꝑtia. Non habent itaq
spm̃ pecora . id: intellectũ & rationis ac
sapientiȩ sensũ: s animã tantũ. Nam

Expanded text:
tum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. quae cum ita sint, attende etiam quibus uerbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere niteris: "haec anima" inquis "quae ex flatu dei habet originem, uis anima, inquis, animet corpus, tamen quod sentit, quod sapit, quod uiget, spiritus sit necesse est. item paulo post: aliud erit, inquis, anima et aliud spiritus, sapientia et sensus animae. his uerbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est rationale nostrum, quo sentit atque intellegit anima, non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. non habent itaque spiritum pecora, id est intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. nam
Abbreviated transcription (Latin):
samaria fuer. S quid opꝰ÷ diutiꝰ hic in mo¬
rariꝰ. Iani ñc unde faciliꝰ ostendamꝰ. atten¬
de eã quȩ aĩa ẽ. etiã spm̃ dicĩqua audis
ł legis. Dno moriente quio scͥptũ ẽ. Et in¬
clinato capite tradidit spm̃. itauis intel¬
ligitã ꝗͣ a parte significauerit totũ: ñ qd
ea quȩ animaẽ. possit & sp̃s nuncupari.¬
At ego ut possim ꝓbare expeditiꝰ qđ dico:
te ipsum testem ciciꝰ & ꝯmodiꝰ adhibeo.
Sic enĩ sp̃m definisti: ut pecora appare¬
ant ñ spñi habe. s animã. Irrationabi¬
lia quippe ido dicunt᷑: qđ uim ñ habe¬
ant intelligentiȩ atq rationis. Unde
cũ hominẽ ipsũ ammonere uoluisses
suã nosse natura: ita locutꝰ es. Nam cũ
õs bonum nicħ ñ ratione ꝯdidit. ipsũ¬
q hominẽ animal rationale. intellectꝰ
capacẽ. rationis ꝯpotẽ. sensusq uiuacẽ:
qui omĩa rationis exꝑtia prudentior¬
dinatione distribuat ꝓcreauerit. His

Expanded text:
Samaria fuerunt. sed quid opus est hic diutius immoSamaria fuerunt. sed quid opus est hic diutius immorari? Iam nunc unde facilius ostendamus attende eam quae anima est etiam spiritum dici, quam audis uel legis. domino moriente quid scriptum est? et inclinato capite tradidit spiritum. ita uis intellegi, tamquam a parte significauerit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari.at ego, ut possim probare expeditius quod dico, te ipsum testem citius et commodius adhibeo. sic enim spiritum definisti, ut pecora appareant non spiritum habere, sed animam; inrationabilia quippe ideo dicuntur, quod uim non habeant intellegentiae atque rationis. unde cum hominem ipsum admonere uoluisses suam nosse naturam, ita locutus es: "nam cum deus bonum nihil non ratione condiderit ipsumque hominem, animal rationale, intellectus capacem, rationis compotem sensuque uiuacem, qui omnia rationis expertia prudenti ordinatione distribuat, procreauerit." his
Abbreviated transcription (Latin):
ud quã mensꝰ qͦm corpꝰ carnis nicħ aliud
pot ẽẽ quã caro. Nam & hoc scͥptii ẽ. In
exposit᷑ione corꝑis carnis. ubi carriẽ corpꝰ
appellat. Dicit sane &e aliomͦ sp̃m homi¬
nis. quẽ ꝓrsus a inte discerint. Si enĩ ora¬
uero lingua in quit᷑ sp̃s nis oratꝰ mens
aut mea infructuosa ẽ. Uerũ nc ñ de isto
sp̃u loquim᷑: qui ÷ a m̃te distinctꝰ. habet
iste suã eandemq difficilẽ questionem.
Multis em̃ modis atq diu̾sis significatio¬
nib scͥpture diuine sp̃m nommant sed
de quo nc̃ agimꝰ. quo ratiocinam᷑. intelligi¬
mꝰ. sapimꝰ: Constat int nos sic eũ etiã ꝓpͥe
sp̃m nuncupari. ut ñ sit unu̾sa anuna s
aliquid eiꝰ. Tam̃ animã etiã sp̃m ẽẽ si ꝓpt̃¬
ea negas. qr eiꝰ intelligentia distincte dicit᷑
sp̃s: poteris negare unu̾sum sem̃ iacobap¬
pellari isrł. qm̃ excepto iuda etiã distinc¬
te appellatꝰ ÷ isrł. in tribub decẽquȩ in

Expanded text:
uam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro. nam et hoc scriptum est: in expoliatione corporis carnis, ubi carnem corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa. est. uerum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus – habet iste suam eandemque difficilem quaestionem; multis enim modis atque in diuersis significationibus scripturae diuinae spiritum nominant —, sed de quo nunc agimus, quo ratiocinamur, intellegimus, sapimus, constat inter nos sic cum etiam proprie spiritum nuncupaliquid eius. tamen animam etiam spiritum esse si propterea negas, quia eius intellegentia distincte dicitur spiritus, poteris negare uniuersum semen Iacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
spm. sp̃s aut̃ adu̾sus carne. Ut qđ ibi dix
m̃te hoc intelligat᷑ hic sp̃m dicere : ñ sic̃
tu estimas uniu̾sam m̃tẽ uocari quȩ con
cio. Mentẽ quippe nram: nͥ rationale &
intellectuale nr̃m dicere ñsolemꝰ. Ac ꝑ
hoc qđ ait quidẽ apłs renouamini sp̃u¬

Expanded text:
spiritus autem aduersus carnem, ut quod ibi dixit mentem, hoc intellegatur hic spiritum dicere, non, sicut tu existimas, \'uniuersam mentem uocari, quae conscio. mentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc quod ait idem apos
Abbreviated transcription (Latin):
apłs die. & integer sp̃s uir & anima & corpꝰ
Uł illud multo exp̃ssius in libro iob. Ab¬
soluisti animã meã ab sp̃u ieo. Tam̃ & u¬
niu̾sa anima appellat᷑ hoc nomine: quã¬
uis multomagis hec questio nominũ ui¬
deat᷑ ẽẽ. ñ rerũ. Cum enĩ constet ẽẽ. aliqͥd
tio cinam̃ & intelligimꝰ: Quando ita distine¬
te ita dicunt᷑. quẽ ammodũ apłs ait &¬

Expanded text:
: et integer spiritus uester et anima et cor pus, uel illud multo expressius in libro Iob: absoluisti animam meam ab spiritu meo —, tamen et uniuersa anima appelletur hoc nomine, quamuis multo magis haec quaestio nominum uideatur esse, 11011 rerum. cum enim constet esse aliquid tiocinamur et intelligimus quando ita distincte ista dicuntur, quemadmodum Apost
Abbreviated transcription (Latin):
lo israhele carnali qui ÷ umiꝰ gentis. no¬
uitate gr̃e: ñ nobilitate patrię. & m̃te
ñ gente distinguit: s altitudo ꝓpħica
dũ de illo ł ad ill ũ loquit᷑. latent transit
ad hunc: &̾ cũ iã de isto uił ad istũ loqͥt᷑.
adhuc de illo uł ad illĩ uidet loqͥnin
tellectũ scͥpturarũ nob̃ quasi hostilit̃
inuidens. s exercens medicinalit̾ nr̃m.
Unde & illud qđ ait. & inducã uosin
trã urã. & pauilo post tãꝗͣ id ipsũ repe¬
tens & habitabitis inquit int̾ra quã de
s spĩtalit sit̃ sp̃itał isrł debemiꝰ accipere.
Eccłia quippe sin& macula & ruga ex
om̃ib gentib ꝯgregata. atq in ȩt̃num
regnat᷑a cũ xp̃o: ipsa ẽ. t̾ra beatoꝵ. t̾ra
uiuentiũ: Ipsa intelligenda ẽ. patrib

Expanded text:
lo Israhel ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens medicinaliter nostrum. unde et illud quod ait: et inducam uos in terram uestram, et paulo post, tamquam id ipsum repetensspiritaliter sicut spiritalis Israhel debemus accipere. ecclesia quippe sine macula et ruga, ex omnibus gentibus congregata atque in aeternum regnatura cum Christo, ipsa est terra beatorum, terra uiuentium, ipsa intellegenda est patrib
Abbreviated transcription (Latin):
dr. ut aliud intelligat᷑: & si nom̃ ipsiꝰ
tiopi inloq̃ndi arte ñ iuenit᷑. tropi¬
ca locutio ẽ. Quȩ cũ fit ubi fieri solet:
sine labore sequit᷑ intellect᷑ cũ uͦ uͥ
ñ solet: laborat᷑ ut intelligat᷑ ab alus
magis. ab aliis minꝰ sic mag minꝰue
dona dĩ funt in ingenus hominũ. uł
adiutoria tribuunt᷑. Pinde sit in u̾b̃
ꝓpͥiis de qͥbꝰ suꝑiꝰ disputauimꝰ ubires
ut dicunt᷑ intelligende st̃ sic in trans¬
latis quȩ faciunt tropicas locutiões.¬
ubi aliud ex alio intelligendũ ẽ. de qͥ¬
b hucusq ꝗͣtu uisũ e. satis egimꝰ: Non
solũ ammonendi st̃ studiosi. uenera¬
biliũ luterarũ. ut in scͥptis scĩs gene¬
ralocutionũ sciant̾. ⁊ qͦmꝰ ap̃d eas dici
aliqͥa soleat uigilant̃ adutant. memo¬
rit̃q retineant: uerĩ etiã qđ ẽ. p̃cipitũ
& maxime necessariũ orent ut intelli¬
gant. In eis quippe littis quarũ studi¬

Expanded text:
t aliud intelligatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutioubi aliud ex alio intellegendum est, de quibus huc usque, quantum uisum est, satis egimus, non solum admonendi sunt studiosi uenerabilium litterarum, ut in scripturis sra locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studi
Abbreviated transcription (Latin):
re librũ scͥberemꝰ. Põt etiã sic dici de gr̃a &
mandato. Hec aũt magis mͥ uidet᷑ magna
questio quã regła. quȩ soluendis questio¬
nib adhibendaẽ. Hȩc ẽ. quã ñ intelligẽ¬
tes pelagiani: uł odider̃ suã heresim tił
auxer̃. Laborauit inea difserenda tycho¬
nuꝰbene. s ñ plene. Disputans enĩ de fi¬
de & oꝑib:. oꝑa nob dix̃ ad̃o dari merito
fidĩ. ipsamufidẽ sicẽe ancħ. ut nob ñsit a

Expanded text:
re librum scriberemus. potest etiam sic dici: "de gratia\' et re librum scriberemus. potest etiam sic dici: "de gratia\' et mandato". haec autem magis mihi uidetur magna quaestio quam regula, quae soluendis quaestionibus adhibenda est. haec est, quam non intellegentes Pelagiani uel condiderunt suam haeresem uel auxerunt. laborauit in ea disserenda Tyconius bene, sed non plene. disputans enim de fide et operibus opera nobis dixit a deo dari merito fidei, ipsam uero fidem sic esse a nobis, ut nobis non sit a
Abbreviated transcription (Latin):
ut tab̾nacula cedar. ut pelles salomonis.
Non enĩ ait fusca fui ut tab̾nacula cedar.i
spetiosa sum tt pellis salomonis: s utrĩt¬
q se ẽẽ. dix ꝓpt̃ tẽꝑalẽ unitatẽ. intraima
rethia pisciũ bonoꝵ & maloꝵ. Tab̾nacula
enĩ cedar adhismahelẽ ꝑtinent: qui ñ
erit heres cũ filio libere. Itaq cũ debona
parte ds dicat. ducã cetos inuiã quã ñ
nouer̃. & semitas qͣs ñ nouer̃ calcabunt
& faciã illis tenebras in uicẽ & praua
in directũ. hec u̾ba faciã & ñ derelinquã
eos: mox de alia parte que mala ꝑmixta
ẽ. dicit. ipsi aut ou̾si sunt retro. Quauis
ñ tam̃ sẽꝑ inuno erunt. Ipse ẽ. quippe
ille seruiis omemoratꝰ in euangłio: cutus
dñs cũ uenerit diuidet eũ. & patrẽ eiꝰ cũ
hypocritis ponet. ¶ ꝯercia regła ẽ. ae ꝓ¬
missis & lege que aliomͦ dici pot̃ de sp̃u
& littera: sic̃ eã nos appellauimꝰ cũ de hac

Expanded text:
ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis. ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis. non enim ait: fusca fui ut tabernacula Cedar et speciosa sum ut pelles Salomonis, sed utrumque se esse dixit propter temporalem unitatem intra una retia piscium bonorum et malorum. tabernacula enim Cedar ad Ismahelem pertinent, qui non erit heres cum filie liberae. itaque cum de bona parte dicat deus: ducam caecos in uiam, quam non nouerunt, et semitas, quas non nouerunt, calcabunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuisnon tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum et partem eius cum hypocritis ponet. Tertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera", sicut eam nos appellauimus, cum de hac
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo a capite ad corpꝰ. uł a corꝑe transit᷑ ad
caput: & tam̃ ñ recedit᷑ ab una eadẽq ꝑ¬
sona. Una enĩ ꝑsona loquit᷑ dicens. Sic̃
sponso imposuit mͥmitrã: & sic̃ sponsam
ornauit me ornam̃to & tam̃ qͥd hoꝵ duoꝵ
ueniat: utiq intelligendũ ẽ. Scđa ẽ. de
dñi corꝑe bi ꝑtito: qđ quidẽ ñ ita debuit
appellari: n enĩ reuera dnĩ corpꝰ ẽ. qđ cũ
illo ñ erit in et̃nũ: s dicendũ fuit deonĩ
uł quid aliud: qr ñ solũ in ȩt̾nũ uerũ etia
nc̃ hẏpocrite ñ cũ illo ẽe dicendist. ꝗͣuis
in eiꝰ ẽe uideant᷑ ȩccłia. Unde pot̾at istare¬
gła & sic appellari: ut dicerẽt de ꝑmixta
excłia. Que regła intellectorẽ uigilantem
requirit: qͥndo scͥpt᷑a cũ ad alios iã loqua̾t᷑.
tã ꝗͣ ad eos ipsos ad qͦs ioquebat indetͣ loqͥ:
Uł de ipsis cũ de aliis iã loquãt. tãqͣuiui
& ominionẽ sacram̃toꝵ. Ad hoc ꝑtinec
in cantico canticoꝵ. fusca sum & spetiosa:

Expanded text:
quando a capite ad corpus uel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona. una enim persona loquitur dicens: sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornauit me ornamento, et tamen quid horum duorum iae conueniat, utique intellegendum est. Secunda est "de domini corpore bipertito". quod quidem non ita debuit appellare; non enim re uera domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit: "de domini uel quid aliud, quia non solum in aeternum uerum etiam nunc hypocritae non cum illo esse dicendi sunt, quamuis in eius uideantur esse ecclesia. unde poterat ista regula et sic appellari, ut dice retur: "de permixta ecclesia". quae regula intellectorem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebatur uidetur loqui, uel de ipsis, cum de aliis iam loquatur, tamquam unum et communionem sacramentorum. ad hoc pertinet in Cantico canticorum: fusca sum et speciosa
Abbreviated transcription (Latin):
narrent᷑: cũ ad poła quȩ p̃tinissa st̃ latent̃
narratio reuocet᷑. Qđ nͥ ex hac regła incelli¬
gat᷑. errãt: sic in genesi. Q plantauit in qͥt
dñs dõ paradisum in edem adorientẽ. &
posuit ibi hominẽ quẽ formauit. & ꝓdiyẽ¬

Expanded text:
narrentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narrentur, cum ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produ
Abbreviated transcription (Latin):
uł duodenariir̃& quicũq alii st̃ qͦs legen¬
do studiosi libent agnoscunt. Plerimq enĩ
numeri huiꝰmõi ꝓ uniu̾so tẽpore ponunt᷑:
sic̃ septies in die laudabo te. nicħ ÷ aliud ꝗͣ¬
seꝑ laus eiꝰ inore meo. Lantũdẽ ualent & cũ
inultiplicant᷑ siue ꝑ denariũ sic̃ septuagini¬
ta & septingenti Unde possunt ⁊ septu agn¬
sic detẽ ꝑdecẽ. centũ st. & duodet̃i ꝑduodecĩ
centũ quadraginta. iIII quo numero sig¬
nificat᷑ unu̾isitas scoꝵ inapocalipsi unde
apparet ñ solũ tpoꝵ questiones istis numeris
eẽ soluendas. s latiꝰ patere significationes
eoꝵ. & in nrulta ꝓserpete. Neq enĩ minerꝰ
iste in apocalipsi adtꝑa ꝑtinet s ad homineᷤ.
Sertã regłam tychomiꝰ recapitulationẽ
uocat: in obscuritate scͥpturarũ satis uigi¬
lant̃ unuentã. Sic eñi dicunt᷑ quedã quasi
sequant᷑ in ordine t̃ꝑis. uł rerũ otinuatioe

Expanded text:
uel duodenarium et quicumque alii sunt, quos legenuel duodenarium et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. plerumque enim numeri huius modi pro uniuerso tempore ponuntur, sicut: septies in die laudabo te, nihil est aliud  laus eius in ore meo. tantundem ualent et cum multiplicantur siue per denarium, sicut septuaginta et septingenti — unde possunt et septuaginsicut decem per decem centum sunt et duodecim per duodecim centum XLIIII, quo numero significatur uniuersitas sanctorum in Apocalypsi. unde apparet non solum temporum quaestiones istis numeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. .Sextam regulam Tyconius "recapitulationem" uocat, in obscuritate scripturarum satis uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam, quasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione