comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monastio Sithiu uł om̃i c̃gregationi fr̃m ur̃oꝵ ibidem ẽsis.¬
tentium. ego Deodatus clericus peccator. dũ et om̃ib ñ ẽ incog¬
nitũ qualit Res portionis meȩ in locis nuncupantib inscm̃
& in ascio suꝑ fluuio uuidolaci & in fresinnio suꝑ fluuio capͥuno
ec hilduualdcurt. et in lonasto suꝑ fluuio abbunfontana in
pago tarutianense. id ẽ in pͣdictis locis tam tͣris. mansis. castitiis.
ȩdificiis. et ȩccłam sc̃ĩ martui quȩ est constructa in honore. ipsiꝰ
pͣdicti domni ꝯ sci Mautini in iam dicto loco sc̃is seu ȩcclesits reli¬
quis. seu qͥcqͥd adiam dictũ locum scis aspectũ uł subiectũ eẽ uide¬
tur. uł reliquis pͣdictis locis mancipia cũ om̃i ethnike et pecu¬
liari eoꝵ. campis. siluis. pratis. pascuis. ꝑuiis. et uuadriscapis.
aquis. aquarũue. decursibus. farinariis. adiacentiis. appendiciis.
cultis et incultis. om̃ia et ex om̃ib qͥcqͥd dici uł nominari potest

Expanded text:
monasterio Sithiu, vel omni congregationi fratrum vestrorum ibidem consistentium, ego Deodatus clericus, peccator, dum et omnibus non est incognitum, qualiter res portionis meæ, in locis nuncupantibus in Sanctum, et in Ascio, super fluvio VVidolaci, et in Fresinnio, super fluvio Capriuno, et Hildvvaldcurt, et in Lonasto, super fluvio Abbunfuntana, in pago Taruanense: id est, in predictis locis, tam terris, mansis, castitiis, ædificiis, et ecclesiam sancti Martini, quæ est constructa in honore ipsius predicti domini et sancti Martini, in jam dicto loco, sanctis seu ecclesiis reliquis, seu quicquid ad jam dictum locum Sanctis aspectum vel subjectum esse videtur, vel reliquis predictis locis; mancipia cum omni ethnike et peculiari eorum, campis, silvis, pratis, pascuis, perviis et wadriscapis, aquis aquarumve decursibus, farinariis, adjacentiis, appendiciis, cultis et incultis, omnia et ex omnibus quicquid dici vel nominari potest,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ẽ. Dadb̾tus abb̃ ut diximꝰ post nanthariũ abbatia ẽ subli¬
matus. De cuius tempore nil in huio monast̾ii narratur gestis ne¬
q ex adqͥsitione regaliũ pͥuilegioꝵ. neq in factione. aliarũ karta¬
rũ sed neq in aliqua huiuscen obii utilitate. nescio an non ꝑmise¬

Expanded text:
autem Dadbertus abbas, ut diximus, post Nantharium abbatia est sublimatus. De cujus tempore nil in hujus monasterii narratur gestis, neque ex acquisitione regalium privilegiorum, neque in factione aliarum cartarum, sed neque in aliqua hujus coenobii utilitate. Nescio annon permise
Abbreviated transcription (Latin):
rios. iiii. ꝓipso usu uobis dare uł transsoluere. debeam. Si qͥs uõ
qđ futuruͣ ẽẽ ñ credo siegometipse. aut. ullus de heredib meis qui
contra hanc donationem uenire. uoluerit. uł eam infringere tep¬
tauerit. inferat uob̃ una cũ distringente fisco auri uncias.iiii.
argenti pondera .u. coactus exoluat. et qđ repetit. eiundicare
ñ ualeat. sed hȩc tradicio om̃i tempore firma ꝑmaneat. cũ stipu¬
latione. subnixa. Actum in Bagingatun ĩ ose apͥlio. annoxl.¬
IIII. Regnante. karolo głoso Rege. ⁊anno.x. imperii eiꝰ. S̾ folb̃ti
qͥ hanc donationẽ fieri rogauit. S folcharii. S Abboni. S̾ in¬
gob̾ti. S uuendelgarii centenarii. EGo Guntb̃tꝰ sac̃ scͥpsi ⁊ subsc&̾.¬

Expanded text:
rios IIII, pro ipso usu, vobis dare vel transsolvere debeam. Si quis vero, rios IIII, pro ipso usu, vobis dare vel transsolvere debeam. Si quis vero, quod futurum esse non credo; si egometipse aut ullus de heredibus meis, qui contra hanc donationem venire voluerit, vel eam infringere temptaverit, inferat vobis, una cum distringente fisco, auri uncias IIII, argenti pondera V coactus exolvat, et quod repetit evindicare non valeat; sed hæc tradicio omni tempore firma permaneat cum stipulatione subnixa. «Actum in Bagingatun, in mense aprilio, anno XLIIII. regnante Karolo glorioso rege, et anno X. imperii ejus. «Signum FOLBERTI, qui hanc donationem fieri rogavit. «Signum FOLCHARII. Sign. ABBONI. Sign. INGOBERTI. Sign. VUENDELGARII, centenarii. «Ego GUNTBERTUS, sacerdos, sc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uenerabili in xp̃o patͥ Nanthario abb̃i de monast̾iosi¬
tlui ubi duo Agi Audomaniis scilicet. et beatus Bertinus pau¬
sant in corpore. Ego folb̃tus ꝑ hanc paginã traditionis constat. me
uob̾ uł ad pͣfatũ monast̾ium ur̃m sarhiu ꝓ remedio animȩ genitͥcis
meȩ ebertanȩ. defunctȩ. hoc est aliqu̾a part̾e hereditatis meȩ..
id st̃ plus minus habent̾e bunaria .u. et unũ pratu cui uocabulũ
ẽ Brattingadala. et qͥcqͥd ad illũ pratũ ꝑtinere. uisũ ẽ in loco nun-¬
cupante. in campanias in pago baruuanense. cũ ꝑuio legitimo
et uua driscapo. hȩc om̃ia iuxta ut suꝑius cõpͣhensum ẽ uob̃ uł
successorib ur̃is dono. trado. atq transfirmo ꝑpetualit᷑ ad possi¬
dendũ. Propterea urãm flagitaui pietatem ut ipsam Rem licuisset.
ad excolendum uł emeliorandũ. et sicut. conuenit nob̃ annis singu¬
lis ad festiuitate sc̃ĩ Bertini quȩ est Nonas septemb censũ. id ẽ dena¬

Expanded text:
no venerabili in Christo patri Nanthario, abbati de monasterio Sithiu, ubi duo agi, Audomarus scilicet et beatus Bertinus, pausant in corpore. Ego Folbertus, per hanc paginam traditionis, constat me vobis vel ad prefatum monasterium vestrum Sithiu, pro remedio ameae, Ebertanae defunctae, hoc est, aliquam partem haereditatis meae, id sunt, plus minus habentem bunaria V, et unum pratum cui vocabulum est Brattingadala et quidquid ad illum pratum pertinere visum est in loco nuncupante in Campanias, in pago Tarnuanense, cum pervio legitimo et wadriscapo: haec omnia, juxta ut superius comprehensum est, vobis vel successoribus vestris dono, trado atque transfirmo perpetualiter ad possidendum. Propterea vestram flagitavi pietatem, ut ipsam rem licuisset ad excolendum et emeliorandum et sicut conuenit nobis annis singulis ad festiuitatem sancti Bertit sicut conuenit nobis annis singu
Abbreviated transcription (Latin):
si. uerbiq incarnati.dcͦ .Lxͦ. placuit uenerabili uiro mu̾mo¬
leno nouiom̃sisep̃o. donoq Bertins abb̃i de sitdiu monasterio.
int̾ se aliqua cõmutare. Locella. Deditq uenerabilis Muͣmo¬
lenꝰ ep̃s. domno Bertino abb̃i. uillam nuncupatam uallis. ꝗͣ
de parte dederat. uiro reuerentissimo fbertramno abb̃t
de sc̃i Quintini cȩ nobio ꝓ alia uilla cognom̃to Tunnio seu
et in brago. et in glindono. uel in selertiago. Hȩc quinq
locella domno concessit. Bertino. Et econtrario uir uene¬
randus Bertinus dedit Mũmolino ep̃o portionem suã de
uilla nuncupante. Uausune. inpago constantino. & locũ
aliud nom ine. Lau nardiaca uilla ad integrum. Qua cõmu¬
tationem regia auctoritate confirmare petierunt. Qd
et fac tum ẽ. Exemplar autẽ regiȩ confirmationis istic¬
ꝓponere placuit.
Exemplar eius dem.

Expanded text:
 Verbique incarnati 660 placuit, venerabili viro Mummoleno Noviomensi episcopo, domnoque Bertino abbati de Sitdiu monasterio inter se aliqua commutare locella: deditque venerabilis Mummolenus episcopus domno Bertino abbati villam nuncupatam Vallis, quam de parte dederat viro reverentissimo Ebertramno abbate de sancti Quintini coenobio, pro alia villa cognomento Tunninio, seu et Inbrago et Inglindono, vel in Selerciaco. Haec quinque locella domno concessit Bertino. Et e contrario vir venerandus Bertinus dedit Mummolino episcopo portionem suam de villa nuncupante Vausune, in pago Constantino, et locum aliud nomine Lauvardiaca villa ad integrum, quam commutationem regia auctoritate confirmare petierunt: quod et factum est. Exemplar autem regiae confirmationis proponere placuit. V. Exemplar ejusdem.
Abbreviated transcription (Latin):
tis eius. Uxor u̾o eiꝰ regina nomine odgiua genere transma-¬
rina. cũ et ipsa multas insecutiones fuisset sub hoc tempore
passa. filium sirũ hludouicũ puerũ. ad anglos direxit tuenduͫ.
nã et ipsũ querebant intͣficiendũ. Regem gͥ suꝑ se franci statu¬
unt. Rodulfũ quenda patre Ricardo genere aluernicũ. Sub cuiꝰ
chi pͣsule consecratus. His dieb northinanni a Rotomago col¬
lecta multitudine nauium. circũiacentia maris littora deuas¬
tabant. Qͦa audiens Rodulfus Rex congregato francoꝵ exerci¬
tu contra hos in pago taruanense pugnaturꝰ accessit. Cognito
hoc northinanni. captiuos quos de diu̾sis locis sumpserant iu¬
gularͣt. Rodulsus autẽ Rex in monte qͥ dr̃ falcoberg insecutis eos
pͣlium cõmisit. fugatisq eis uictoriam est adeptus. licet cũ suoꝵ¬

Expanded text:
tis ejus. Uxor vero ejus, regina, nomine Odgiva, genere transmatis ejus. Uxor vero ejus, regina, nomine Odgiva, genere transmarina, cum et ipsa multas insecutiones fuisset sub hoc tempore passa, filium suum, Ludovicum puerum, ad Anglos direxit tuendum; nam et ipsum quaerebant interficiendum. Regem igitur super se Franci statuunt Rodulfum quemdam patre Ricardo, genere Alvernicum. Sub cujus chipraesule consecratus. His diebus Nordmanni, a Rotomago collecta multitudine navium, circumjacentia maris littora devastabant. Quod audiens Rodulfus rex, congregato Francorum exercitu, contra hos in pago Tarvanense pugnaturus accessit. Cognito hoc, Nordmanni captivos, quos de diversis locis sumpserant, jugularunt. Rodulfus autem rex, in monte qui dicitur Falcoberg insecutus eos, praelium commisit, fugatisque eis, victoriam est adeptus, licet cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictus herib̾tus om̃i dolositate plenus. post rege̾ karolũ nun¬
t̃ios misit uͣbis pacificis in dolo. dicens se om̃imodis penitere. qd̃
contra eũ conatus fuisset agere. unde si reu̾teretur ꝓmisit ei reg¬
nũ francoꝵ ꝑ om̃ia subiugare. Qͦd audiens karolus letus effe.¬
ctus usq sci quintim castrũ uermandis est reu̾sꝰ. Cui occurrens
isdem heribertus intͦduxit eũ in eundẽ castrũ. pͣparauitq ei cͣui¬
uiũ satis lautissimũ. facta aute nocte cũ om̃s uino sepulti qͥesce¬
rent. pͣcepit herib̾tus suis. ut habeuntes om̃ia eoꝵ arma tollerẽt.
ne. in facto qͦd facere. cogitabat. haberẽt unde resistere possent.
Orto gͥ sole accipiens regem tradidit. custodiȩ. Milites aute cũ ad
arma confugientes ñ repperirent.. ad ꝓpria dolentes repatriaue¬
runt. Neribertus aute accipiens karolũ. duxit in castru qͦd dr
Parona scottoꝵ. eratq ibi sub custodia clausꝰ usq ad diem mor¬

Expanded text:
dictus Heribertus, omni dolositate plenus, post regem Carolum nuntios misit verbis pacificis in dolo, dicens se omnimodis poenitere quod contra eum conatus fuisset agere; unde, si reverteretur, promisit ei regnum Francorum per omnia subjugare. Quod audiens Carolus, laetus effectus usque sancti Quintini castrum, Vermandis est reversus. Cui occurrens isdem Heribertus, introduxit eum in eumdem castrum, praeparavitque ei convivium satis lautissimum. Facta autem nocte, cum omnes vino sepulti quiescerent, praecepit Heribertus suis ut, abeuntes, omnia eorum arma tollerent, ne, in facto quod facere cogitabat, haberent unde resistere possent. Orto igitur sole, accipiens regem, tradidit custodiae. Milites autem, cum, ad arma confugientes, non reperirent, ad propria dolentes repatriaverunt. Heribertus autem accipiens Carolum, duxit in castrum quod dicitur Parona Scottorum; eratque ibi sub custodia clausus usque ad diem mor
Abbreviated transcription (Latin):
BBATE autem fridogiso migrante a scło. NuGo uenerabilis
tia successit. anno incarnationis dñi. dccc . xxxiiii. et pͣfati Re¬
gis Hludouici.xx.i. Qui anno regiminis sui.ii. pͣdictũ Regem
adiens rogauit hȩc ab illo regia auctoritate firmari quȩ ante¬
cessores sui francoꝵ Reges regalib pͥuilegiis pͣfato Sichiu mo-¬
nasterio uisi fuerant. confirmasse. Qđ Rex excellentissimiis
tam prompte a dimpleuit. quantũ et rogantem p̃antecessorib
ut potẽ frr cordetenus frͣnali caritate dilexit.

Expanded text:
bbate autem Fridegiso migrante a saeculo sui regiminis tia successit, anno incarnationis Domini 834, et praefati regis Ludovici XXI. Qui, anno regiminis sui II, praedictum regem adiens, rogavit haec ab illo regia auctoritate firmari, quae antecessores sui Francorum reges regalibus privilegiis praefato Sithiu monasterio visi fuerant confirmasse. Quod rex excellentissimus tam prompte adimplevit, quantum et rogantem prae antecessoribus, utpote fratrem corde tenus fraternali charitate dilexit.
Abbreviated transcription (Latin):
me memini. libet adhuc unũ eiꝰ opus hic intexere. qͦd
recolo me agnouisse. Uiuc frido pontifice narrante. Longa in¬
qͥt senectute fessus isdem beatus antistes folqͥnꝰ. utputa qͥ xl.
in episcopatu fere ꝑegerat annũ. cũ iam ñ posset. publice mis¬
sarũ sollempnia celebrare. cognito ħ Rex illo adhuc uiuente.
qͣd ẽtra canones erat successore̾ ei ep̃m destinauit. Quod audiens
sẽs p̾sul. semet episcopali more pͣparauit ad celebrationẽ missȩ.
et om̃e misterium supplantatore astante. impleuit strenuis.¬
sime. At ubi uentũ est ad dandam uti ep̃i mos est benedictio¬
nẽ. u̾so ordine ꝓtulit ilis maledictionem. At illi trepidi cũ
ascensis equitib ad ꝓpͥa cuperent reũti. in media uia supplan¬
tator ep̃i de equo lapsus. relisa ceruice. spͣm efflauit uitȩ. Om̃sq
qui cũ illo uenerant. infra annũ uariis cladib expirarunt. De

Expanded text:
me memini, libet adhuc unum ejus opus hic intexere, quod recolo me agnovisse, Wicfrido pontifice narrante. Longa, inquit, senectute fessus, isdem beatus antistes Folquinus, utputa qui XL in episcopatu fere pergerat annum, cum jam non posset publice missarum solemnia celebrare, cognito hoc, rex, illo adhuc vivente, quod contra canones erat, successorem ei episcopum destinavit. Quod audiens sanctus praesul, semet, episcopali more, praeparavit ad celebrationem missae, et omne mysterium supplantatore astante, implevit strenuissime. At ubi ventum est ad dandam, uti episcopi mos est, benedictionem, verso ordine, protulit illis maledictionem. At illi trepidi, cum, ascensis equitibus, ad propria cuperent reverti, in media via supplantator episcopi de equo lapsus elisa cervice, spiritum efflavit vitae; omnesque qui cum illo venerant, infra annum variis cladibus expirarunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
ipso monasterio Sithiu sit conseruatũ ut hoc ipse habeat. uel
successores sui. habeant. teneant. atq possideant. uei quod
exinde ꝓ utilitate. monasterii sc̃i bełͥ facere uoluerint iure
firmissimo habeant potestatẽ. Et ut hȩc p̃ceptio firmior ha¬
regninr̃i crisciaco palatio.

Expanded text:
ipso monasterio Sithiu sit conservatum, ut hoc ipse habeat vel successores sui habeant, teneant atque possideant, vel quod exinde pro utilitate monasterii sancti Petri facere voluerint iure firmissimam habeant potestatem. Et ut hęc preceptio firmior haregni nostri, Crisciaco palatio.
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ imperium. Et lotharius quidẽ accepit. regnũ Romanoꝵ et
totam Italiam et partem franciȩ orientalem. tot̾aq ꝓuintiam.
Hludouicus uo pͣter Noricam qu̾a habebat. tenuit. regna quȩ patͣ
suus illi dederat. id ẽ alamanniam. turingiam. austrasiam. saxo.
niam. et auaroꝵ id ẽ hunoꝵ regnum. karolus uo medietat᷑e. fran¬
cie ab occidente. et totam Niustriam. britanniam. et maxim̾a
partẽ burgundiȩ. gotiam. uuasconiam. aquitaniam. submoto
inde pippino filio pippini. et in monast̾io sc̃ĩ Medardi attonso.
Ista aute periculosissima discordia. sine requie quinquennii occu-

Expanded text:
corum imperium. Et Lotharius quidem accepit regnum Romanorum et corum imperium. Et Lotharius quidem accepit regnum Romanorum et totam Italiam, et partem Franciae orientalem totamque Proventiam. Ludovicus vero, praeter Noricam, quam habebat, tenuit regna quae pater suus illi dederat, id est Alamanniam, Turingiam, Austrasniam, et Avarorum, id est Hunorum, regnum. Karolus vero medietatem Franciae ab Occidente, et totam Neustriam, Britanniam et maximam partem Burgundiae, Gotiam, Wasconiam, Aquitaniam, submoto unde Pippino, filio Pippini, et in monasterio sancti Medardi attonso; ista autem periculosissima discordia sine requie quinquennii occupa
Abbreviated transcription (Latin):
loriosus te hludouici Regis et diuisione regni int᷑ filios eis.
nis dnĩcȩ. dccc.xl. cũ regnasset annis.xxuii. decessit ã scło. An¬
te cuius obitũ. mirabile qͥddam et inauditũ. accidit in pago
taruennicũ. Nam ipso anno post medium ianuarium meridie
ignei umbones cũ sonitu grandi ab ȩthere lapsi st̃ mirũq spec¬
taculum om̃i populo detulerunt. Defuncto autẽ p̃dicto imperato¬
re. Nludouico. filiꝰ eius Elotariꝰ qui ante obituͣ patris ad imperatore
unctus erat. de italia ueniens monarchiam tenere gestiebat. Sed
fr̃s hludouicus et karolus diuisionẽ regni affectantes. post unu̾
annũ maximo pͣlio inter se conflixerunt. in pago autisi odorense.
in loco qui uocatur fontanetum. In quo loco franci cũ om̃ib nati¬
onibꝰ sibi subiectis mutua se cede ꝓsternentes. ad ultimũ hludo¬
uicus et karolus. lothario fugato triumphum adepti st᷑. Post.
cruentissimũ uͦ pͣlium. pace. inter eos facta diuisert̃ inter se. fran¬

Expanded text:
orte Ludovici regis, et divisione regni inter filios ejusnis Dominicae 840, cum regnasset annis XXVII, decessit a saeculo. Ante cujus obitum mirabile quiddam et inauditum accidit in pago Taruennicum. Nam ipso anno, post medium Januarium meridie, ignei umbones cum sonitu grandi ab aethere lapsi sunt, mirumque spetaculum omni populo detulerunt. Defuncto autem praedicto imperatore Ludovico, filius ejus Lotharius, qui ante obitum patris ad imperatorem unctus erat, de Italia veniens, monarchiam tenere gestiebat. Sed fratres Ludovicus et Carolus divisionem regni affectantes, post unum annum, maximo praelio inter se conflixerunt in pago Autisiodorense, in loco qui vocatur Fontanetum. In quo loco Franci, cum omnibus nationibus sibi subjectis, mutua se caede prosternentes, ad ultimum Ludovicus et Carolus, Lothario fugato, triumphum adepti sunt. Post cruentissimum vero praelium, pace inter eos facta, diviserunt inter se Fran
Abbreviated transcription (Latin):
domarum Taruennensis ȩccłȩ susceperat pontificatũ. hic autẽ p̃fa¬
tus er Renbods ep̃s cũ episcopatu abbatiam tenens. anno .iii. pͥfati Re¬
gis theodici emit a quodam uiro Rigb̾to noĩe. res ꝓpͥetatis suȩ. in
loco nuncupante. sethtiaco suꝑ fluuiũ agniona cũ adiacentia.
Relmias & Strato & infra mempisco leodredingas mansione.
seu Belrinio suꝑ fluuio quantia sitas in pago taruanense. cũ ad¬
iacentia sua qͦd ẽ in pago pontiuo in loco nuncupante morse suꝑ:
flituio Alteia. solidis intͣ aurũ et argentũ mille qͥngentos. cuius
uenditionis carta sub horũ apicũ tenore ẽ facta
Emptio eiusdẽ.

Expanded text:
dus , Taruennensis Ecclesiae susceperat pontificatum. Hic autem praefatus Erchembodus episcopus, cum episcopatu abbatiam tenens, anno III praefati regis Theoderici, emit a quodam viro, Rigoberto nomine, res proprietatis suae in loco nuncupante Sethtiaco, super fluvium Agniona, cum adjacentia Kelmias et Strato; et infra Mempisco Leodredingas mansiones, seu Belrinio, super fluvio Quantia, sitas in pago Taruanense, cum adjacentia sua, quod est in pago Pontivo, in loco nuncupante Monte, super fluvio Alteia, solidis, inter aurum et argentum, mille quingentis, cujus venditionis carta sub horum apicum tenore est facta. XXIX. Emptio ejusde
Abbreviated transcription (Latin):
donatione ex ipsius tam̃ Guntb̾ti adqͥsitione. ad Basilicam dñi
saluatoris in stenedland. firmissima tradidert̃ donatione. et ipsã¬
basilicam atq portam nonast̾ii sẏthiu ad eoꝵ elemosinã faciendã in pau¬
ꝑib et ꝑegͥnis prompsissima concesserunt uoluntate. Quȩ om̃ia in lo¬
cis siuis eũ de elemossia loqͥ cepimꝰ. c̃ cartiᷤ suiᷤᷤ dõ fauente describemꝰ

Expanded text:
donatione, ex ipsius tamen Guntberti acquisitione, ad basilicam Domini donatione, ex ipsius tamen Guntberti acquisitione, ad basilicam Domini Salvatoris in Stenedland, firmissima tradiderunt donatione, et ipsabasilicam atque portam, monasterii Sithiu, ad eorum eleemosynam faciendam in pauperibus et peregrinis, promptissima concesserunt voluntate. Quae omnia in locis suis cum de eleemosyna loqui coepimus, cum cartis suis, Deo favent
Abbreviated transcription (Latin):
Sechii sc̃o Petro scoͣq Bentins monacħu optulit. locũq istum heredi¬
tate. sua nobiliter hereditauit. Concessit. namq ad iam dictũ mo¬
nasterium Sithui monasterium quoddã qͦd ipse in ꝓpͥetate sua
construxerat. nomine. Steneland. ad quod om̃em eius heredita¬
t̃e. saluatori dño. in cuius nomine. eundẽ c̃struxit monasteriũ.
ꝓpetua firmitate. delegauit. Hȩc sunt aut̾s nomina uillarũ quas
cam dñi saluatoris in stenelant. contradidit. In Ricoluingeem
hisdenne cũ mancipiis. In henrikengehem siue. Milnom. Et
in lampanesse. In simpiaco. In Bortheem. In Reka. In strate. In
hortuͣq In ariaco similit᷑. In taruuana mansum. In quentuico
squerda. in uuesarinio. In uostringe: In tingriaco. In uuilere.¬
In mellingasele. In loclesse. In lonastingahem. Ingruonõberg.
In dagmaringahem. Hȩc om̃ia pͣfatus Goib̾tus et. filius eiꝰ Gintb̃tꝰ

Expanded text:
Sithiu sancto Petro sanctoque Bertino monachum obtulit, locumque istum haerediSithiu sancto Petro sanctoque Bertino monachum obtulit, locumque istum haereditate sua nobiliter haereditavit. Concessit namque ad jam dictum monasterium Sithiu, monasterium quoddam quod ipse in proprietate sua construxerat, nomine Steneland ad quod omnem ejus haereditatem Salvatori Domino, in cujus nomine eumdem construxit monasterium, perpetua firmitate delegavit. Haec sunt autem nomina villarum quas cam Domini Salvatoris in Steneland contradidit: In Ricolvingeem, Hisdenne cum main Lampanesse, in Simpiaco, in Burthem, in Reka, in Strate; in hortumque; in Ariaco similiter; in Tarwana mansum; in Quentwico Squerda; in Wesarinio; in Vostringe; in Tingriaco; in Wilere; Mestrugasele; in Loclesse; in Lonastingahem; in Gruonomberg; in Dagmaringahem. Haec omnia praefatus Goibertus et filius ejus Guntbertus,
Abbreviated transcription (Latin):
goibto et matre ebertruda. cuius laus et sapientia. ita hactenus
in om̃ium nroꝵ u̾satur ore. ac si psentaliter in uiuo teneretur
corpore: Et merito. Nam monasterii huius libraria quȩ pene oͬia
uetustate erant demolita. qm̃ peritus erat scriba ꝓpria renouauit.
industria. Insuꝑ et alia adauxit. libroꝵ uolumina ex qͥbꝰ duo
sunt. antiphonarii quos ipse ꝓpͥa manu conscripsit. et alterũ sc̃o
audernaro alterũ uͦ sco iirim eco c̃cessit. Scripsit et tertiũ. qu̾ẽ
lucidiori opere elucidauit.. cuius initium. et in carmine. maioꝵ
sollempnitatũ aureis litteris mirifice decorauit. quͣe qͥa eligan¬
tiorem uidit. scõ Bertins contradidit. Descripsit et. cõpotũ
qu̾e et nob̾ concessit habendum. Insuꝑ et alia quȩ si hic scriban-¬
tur uidebuntur ẽẽ suꝑflua. Hic autͣe in pͥmeua iuuentute.
a patre. Romã ductus. ibiq scõ Betro oblatus et ab eugenio. p̃p.
ẽ clericatus. Quem patͣ exinde domũ reducens. in hoc monast̾io

Expanded text:
hujus ecclesiae; cujus laus et sapientia ita hactenus in omnium nostrorum versatur ore ac si praesentaliter in vivo teneretur corpore et merito; nam monasterii hujus libraria, quae pene omnia vetustate erant demolita, quoniam peritus erat scriba, propria renovavit industria. Insuper et alia adauxit librorum volumina, ex quibus duo sunt antiphonarii, quos ipse propria manu conscripsit; et alterum sancto Audomaro, alterum vero sancto Winnoco concessit. Scripsit et tertium, quem lucidiori opere elucidavit; cujus initium et in carmine majorum solemnitatum, aureis litteris mirifice decoravit; quem, quia elegantiorem vidit, sancto Bertino contradidit. Descripsit et compotum, quem et nobis concessit habendum; insuper et alia, quae si hic scribantur, videbuntur esse superflua. Hic autem, in primaeva juventute, a patre Romam ductus, ibique sancto Petro oblatus et ab Eugenio papa est clericatus. Quem pater exinde domum reducens, in hoc monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
minatam uof uł successores ur̃i habeatis. teneatis atq possideatis.
uł quiqͥd exinde facere uolueritis liberam in om̃ib habeatis po¬
testatem ad faciendum. Si quis uõ qd futurũ ẽẽ nͣ credo. si ego ipse
aut ullus de heredibꝰ ac proheredibus meis uł quislibet ulla oppo¬
sita ꝑsona qui contra hanc uenditionem uenire uoluerit. aut
eam infringere. conatus fuerit. inferamus uob̾ uł successoribus
ur̃is cogente fisco tantũ et. alia tantũ quantũ a uob̃ accepimus. uł
quantũ ipsa portio tunc t̾eporis emeliorata ualuerit. et insuꝑ
duplam pecuniam coactus exoluat. et qđ repetit. euindicare ñ
ualeat. sed hec uenditio om̃i tepore firma ꝑmaneat. cũ stipula¬
tione subnixa. Actũ Therealdo luco. datũ in m̃se lanuario anno.
ii. regni tdõni nr̃i karoli gloriosissimi Regis. S̾ Sigeradi qͥ hanc

Expanded text:
minatam uos uel successores uestri habeatis teneatis atque possideatis minatam uos uel successores uestri habeatis teneatis atque possideatis uel quicquid exinde facere uolueritis liberam in omnibus habeatis potestatem ad faciendum. Si quis uero quod futurum esse non credo si ego ipse aut ullus de heredibus ac proheredibus meis uel quislibet ulla opposita persona qui contra hanc uendicionem uenire uoluerit aut eam infringere conatus fuerit inferamus uobis uel successoribus uestris cogente fisco tantum et alia tantum quantum a uobis accepimus uel quantum ipsa porcio tunc temporis emeliorata ualuerit et insuper duplam pecuniam coactus exsoluat et quod repetit euindicare non ualeat sed hęc uendicio omni tempore firma permaneat cum stipulatione subnixa. Actum Heroaldo. Luco datum in mense ianuario anno II regni domni nostri Karoli gloriosissimi regis. Sigheradi qui hanc u
Abbreviated transcription (Latin):
hardrado abbati de monastio satlini atq emptore. ego Sige¬
radus uenditor ad sacroscãm basilicam sci michaelis. quȩ ẽ cͣstru¬
cta in heraldo luco ubi fugislus pb̃r adẽe uidetur ꝑ hanc epłam
uenditionis constat me nͣ imaginario iure sed ꝓpͥa uoluntate ar-
de pͣsenti tradidi hoc ẽ om̃em rem portionis meȩ in loco nuncu¬
pante. hrocashem in pago flandrinsȩ. id ẽ tam terris qu̾a ⁊ man¬
so cũ om̃ia castitia suꝑposita. pratis. campis. mancipiis. cõmunits.
ꝑuiis. uuadriscapis. peculiis. p̃sidiis. mobilibus et immobilibꝰ
om̃ia et ex om̃ib tam de alode parentũ qu̾a et de cõparato seu de
quolibet adtracto rem in exqͥsita ad integrũ hoc uob̃ uł ȩccłȩ ur̃ȩ
sc̃i Michaelis uendo. trado atq transfirmo ꝑpetualiter ad possi¬
taxato uł dato in quo mͥ bene cõplacuit hoc est intͣ aurũ et ar¬
gentũ solidos . cc. tantũ ita ut ab hac die tpsam rem superius no¬

Expanded text:
Hardrado abbati de monasterio Sithiu atque emptore ego Sigheradus uenditor. Ad sacrosanctam basilicam sancti Michaelis quae est constructa in Heraldo Luco ubi Fulgislus presbiter adesse uidetur per hanc epistolam uendicionis constat me non imaginario iure sed propria uoluntate ade presenti tradidi hoc est omnem rem portionis meę in loco nuncupante Hrocashem in pago Flandrinse id est tam terris quam et manso cum omnia casticia superposita pratis campis mancipiis communiis peruiis uuadriscapis peculiis presidiis mobilibus et immobilibus omnia et ex omnibus tam de alode parentorum quam et de comparato seu de quolibet adtracto rem inexquisitam ad integrum hoc uobis uel ecclesię uestrę sancti Michaelis uendo trado atque transfirmo perpetualiter ad possitaxato uel dato in quo mihi bene complacuit hoc est inter aurum et argentum solidos CC tantum ita ut ab hac die ipsam rem superius no
Abbreviated transcription (Latin):
ertur aut̃e. eundem uirũ dei equum quendam habuisse. qͥ
quotiens iter aliquoties carpere uellet. ad obsequium uiri
dei genua flecteret. ut scilicet absq ullo labore tergo illiꝰ eqͥta¬
turꝯ ascenderet. Hunc autem ferunt. fr̃ibꝰ dandum ante eiꝯ
feretrum preisse. sed om̃em deinceps homin̾e ferre recusasse.
nec passꝰ ẽ post m̃bra tanti pontificis. uoluptatib deserutre
alicuiꝰ hominis. Qui non longo post tempore mortiuis. cũ ca¬
nibus cibus ẽẽt appositus. a nullis illoꝵ est attactus. Et merito cadauer
eius canes non poterant. lacerare. suꝑ quem ymnidica cantica xp̃o de¬
cantata erant. sepissime. Quod uidentes ciues. eũ humano more. se¬
peliert᷑ quem nec bestiȩ nec uolucres tangere p̃sumpseruts. Bre

Expanded text:
ertur autem eumdem virum Dei equum quemdam habuisse, qui, quoties iter aliquoties carpere vellet, ad obsequium viri Dei genua flecteret, ut scilicet absque ullo labore tergo illius equitaturus ascenderet. Hunc autem ferunt fratribus dandum ante ejus feretrum praeisse, sed omnem deinceps hominem ferre recusasse, nec passus est post membra tanti pontificis voluptatibus deservire alicujus hominis. Qui non longo post tempore mortuus, cum canibus cibus esset appositus, a nullis illorum est attactus. Et merito cadaver ejus canes non poterant lacerare, super quem hymnidica cantica Christo decantata erant saepissime. Quod videntes cives, eum humano more sepelierunt, quem nec bestiae nec volucres tangere praesumpserunt. XV
Abbreviated transcription (Latin):
sert uel confirmauert᷑. et de eo tempore usq nc̃ recto tramite
fuit conseruatũ. ita & in ante ꝓ nr̃o pͣcepto plenius in di noĩe
confirmato. inspectas ipsas pͣceptiones suprascͥptoꝵ pͥncipum
sicut. ꝑ easdem declaratur circa ipso abb̃i Bentino. uł successori¬
bus suis aut ipso monastio sithiu om̃i tẽpore ipsis beneficiis con¬
cessis in om̃ibꝰ ualeat ẽẽ conseruatũ. et nulla refragatione. uł
nullo impedim̃to a iudicibꝰ publicis exinde qͦ tempore. hab̃e
ñ ꝑtimescant. Unde ut ipsa confirmatio ꝓ stabilitate. regni
nrͣi uł salute. patͥȩ. dñi miscdiam iugit᷑ debeaNs exorare. &
ut hȩc auctoritas firmior habeatur & in om̃ibꝰ conseruet᷑.
nos & pͣcelsa genitͥx nr̃a chrothechildis regina manꝯ nr̃e sig-¬
Actum sub die .i. kł Iunias. anno .i. regni nr̃i¬
douei & successione. hildeb̃tide pͥuił

Expanded text:
serunt vel confirmaverunt, et de eo tempore usque nunc recto tramite serunt vel confirmaverunt, et de eo tempore usque nunc recto tramite fuit conservatum, ita et inantea pro nostro precepto plenius in Dei nomine confirmato, inspectas ipsas preceptiones suprascribtorum principum, sicut per easdem declaratur, circa ipso abbati Bertino vel successoribus suis aut ipso monasterio Sithiu omni tempore ipsis benificiis concessis in omnibus valeat esse conservatum, et nulla refragatione vel nullo impedimento a iudicibus puplicis exinde quoque tempore habere non pertimescant. Unde et ipsa congregatio pro stabilitate regni nostri vel salute patut haec auctoritas firmior habeatur et in omnibus conservetur, nos et praecelsa genitrice nostra Chrotechildis regina manus nostrae sigActum sub die I Kal. Junias, anno I regni ndovei et successione Hildeberti, et pri
Abbreviated transcription (Latin):
& childerici. seu & genitoris nr̃i theodici quondam regis qua¬
lit᷑ hec uel illa locella quȩ. postea ipse. Bertinus abba ad partes
ipsiꝰ monasterii pro comutationis titulo uel instrumͣta accipere
confirmauerunt nobis in p̾sente ostendit relegendas et ipsis be.¬
neficiis concessis de tempore usq nc̃ asserit conseruatas. sed ꝓ
firmitatis studium petiit memoratꝰ abba celsitudini nr̃ȩ. ut
iccirco ipsũ locũ ꝓnr̃a auctoritate plenius confirmare deb̾emꝰ.
cuiꝰ petitioni ꝓ mercedis nr̃ȩ munere. uł reuerentia ipsiꝰ sci loci
ita pͣstitisse. & ĩ om̃ib ẽfirmasse cognoscite. pͣcipientes enĩ ut
qͥcqͥd constat suprascͥptos auos nr̃os clodoueus quonda Rex de
ipsa emunitate. sicut suꝑiꝰ est conphensũ pͣphato mũm olino.
uł postea ipsi auunculi nr̃i Clothacariꝰ seu childericꝰ seu n
genitoris nr̃i Theodici qͦndam regis iuste et racionabi lit᷑ c̃sen¬

Expanded text:
w et Childerici seu et genitoris nostri Theoderici quondam regis < quaw et Childerici seu et genitoris nostri Theoderici quondam regis < qualiter hęc vel illa locella, quę postea ipse Bertinus abba ad parte ipsius monasterii pro commutationis titulo vel strumenta... accipere confirmaverunt > nobis in presente ostendit relegendas, et ipsis beneficiis concessis de tempore usque nunc asserit conservatas. Sed pro firmitatis studium petiit memoratus abba celsitudini nostrę, ut hoc circa ipsum locum pro nostra auctoritate plenius confirmare deberemus. Cuius petitioni pro mercedis nostrę munere vel reverentia ipsius sancti loci ita prestitisse et in omnibus confirmasse cognoscite. Precipientes enim, ut quicquid constat suprascribtos avos nostros Chlodouius quondam rex de ipsa emunitate, sicut superius est comprehensum, prefato Mummolino vel postea ipsi avunculi nostri Chlothacharius seu Childericus seu et genitoris nostri Theoderici quondam regis iuste et rationabiliter consen
Abbreviated transcription (Latin):
am. clem̃tiȩ regni nr̃i suggessit. eo qͦd auus nr̃ clotarii qͥndam
rex de om̃ib curticellis uł uillas ipsiꝯ monasterii qͥeq d p̃senti
tempore possidebant aut adhuc in antea ex munere regũ.
uel collato populi. seu de comparato aut de qͦlibet recto ad¬
tracto in qͥbuslibet pagis atq t̃ritoriis inibi erat additũ ut
collatũ in tegra emunitate. antecessore suo mnũmolino. qñdo
ibidem ad causas audiendas. freta exigenda. fideiussores tollen-¬
dos. nec mansiones aut paratum faciendo. nec homines ipsiꝰ
monastii tam ingenuos qu̾a et seruientes suꝑ tͣras suas cõma¬
nentes. distringendos. nec nullas redibitiones reqͥrendas nec
exactandas. nec iudiciaria potestas ibidem ingredere. qͦ qͦ tem¬
pore ñ deb̾et nͥ sub emunitatis nom̃ om̃i tẽpore. cuͣ om̃is fre¬
tis cͣcessis pars ipsius monastii debeat possidere. Unde. et p̃cep¬
tionem principũ seu confirmationẽ auunculi nrͣi clothacarii

Expanded text:
am, clementię regni nostri suggessit, eo quod avus noster Chlodouius quondam rex de omnes curticellas vel villas ipsius monasterii, quicquid presenti tempore possidebant aut adhuc inantea ex munere regum vel collato populi seu de comparato aut de quolibet recto adtracto in quibuslibet pagis atque territoriis inibi erat additum vel collatum, integra emunitate antecessore suo Mummolino quondibidem ad causas audiendas, freta exigenda, fideiiussores tollendos, nec mansiones aut paratum faciendo, nec homines ipsius monasterii tam ingenuos quam et servientes super terras suas commanentes distringendos, nec nullas redibitiones requirendas nec exactandas, nec iudiciaria potestas ibidem ingredere quoquo tempore non deberet, nisi sub emunitatis nomen omni tempore cum omnis fretis concessis pars ipsius monasterii debeat possidere. Unde et preceptionem principum seu confirmationem avunculi nostri Chlothacharii
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate ꝑ Regale. Priuilegiũ monast̾ium suũ sithiu ab om̃i
iudiciaria potestate. defensaret: et sicut. constat. antecessores suos
Reges eidem loco concessisse. ita et ipse głosꝰ Rex sua auctoritate
dignaretur cͣfirmare. Quod Rex anno incarnationis dñi. docc.
xxx. ħ mͦ regia auctoritate firmauit

Expanded text:
auctoritate, per regale privilegium, monasterium suum Sithiu ab omni judiciaria potestate defensaret, et, sicut constat antecessores suos reges eidem loco concessisse, ita et ipse gloriosus rex sua auctoritate dignaretur confirmare. Quod rex, anno incarnationis Domini 830, hoc modo regia auctoritate firmavit.
Abbreviated transcription (Latin):
taret populꝰ. Qͦa audiens nimium turbatus. iram dĩ reducentibꝰ
confestim ẽ impcatus. Nec dũ ab eiꝰ ore illicita exciderant uͣba. cũ
repente facietenus in t̾ram ruit. totoq. corpore rigidꝰ. distentis
menbroꝵ neruis semiuiuus emarcuit. Sic tam̃ stupidus ad
scm̃ Bertinũ est deportatꝰ. ibiq qͦd uͭbotenꝰ cͣomisit diutino
languore penituit. Nã uifu et auditu recuperato. sensu ita fine¬
tens ẽ pͥuatus. ut nũqu̾a posset anmadũtere qua in parte. seĩ
Audomari monasteriũ uideretur positũ ẽẽ. Corpus aut̾e. ħi An¬
domari p̃sul folqͥnꝰ t̾ra recondidit. ne. a subsequentib parili
m posset auferri. Post hȩc abbas hugo a karolo Rege. aqͥta
memoraui. qui exinde ꝑ fugam elapsꝰ. aquitaniam est reu̾sꝰ ibiq mul'¬
tis dieb fugitando latuit. Et post hȩc ã Ramnulfo quodam ꝑfidem

Expanded text:
taret populus. Quod audiens nimium turbatus, iram Dei reducentibus taret populus. Quod audiens nimium turbatus, iram Dei reducentibus confestim est imprecatus. Nec dum ab ejus ore illicita exciderant verba, cum repente facietenus in terram ruit, totoque corpore rigidus, distentis membrorum nervis, semivivus emarcuit. Sic tantum stupidus ad sanctum Bertinum est deportatus, ibique quod verbotenus commisit, diutino languore poenituit. Nam visu et auditu recuperato, sensu ita finetenus est privatus, ut nunquam posset animadvertere qua in parte sancti Audomari monasterium videretur positum esse. Corpus autem beati Audomari praesul Folquinus terra recondidit, ne a subsequentibus parili modo posset auferri. Post haec abbas Hugo a Carolo rege suo nememoravi, qui, exinde per fugam elapsus, Aquitaniam est reversus, ibique multis diebus fugitando latuit; et post haec a Ramnulpho quodam per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit tegmine. Progredientesq ꝑ aristifera agroꝵ sata. ne¬
q eni uitare ea poterant t̃a numerosa plebiũ agmina. cũ ueluti
tribulis tonsȩ terratenus curuarentur spicȩ. transacta multi-¬
tudine. ita densabant sulcos. ut patenter agnosceres ꝓtectoris ad¬
uentũ etiam c̃gaudere. campos. Utroꝵq autẽ monasterioꝵ clerici.
stantes anxii euentũ expectabat. rei. Sed postquam datũ ẽ oculis
gũauis ꝓcul cernere. multitudinẽ populi aduentantis. ꝓtractis cã¬
panarũ funib uocẽ laudantiũ om̃s dedert̃ in excelsis. Antedictus
autẽ custos eccłȩ. Morus tcͣ ad m̃sam sederat. epulaturꝰ. Et audito
campanarũ sonitu. int̾rogat quȩ eẽt causa ꝓqua populi tanta ex¬
ultarent letitia. Dictumq ẽ illi a narrantibꝰ qͦd sc̃s audomarus
a folqͥno pontifice ẽẽt reductus et ob hoc letitia tanta cunctus exul-¬

Expanded text:
apparuit tegmine. Progredientesque per aristifera agrorum sata, neapparuit tegmine. Progredientesque per aristifera agrorum sata, neque enim vitare ea poterant tam numerosa plebium agmina, cum veluti tribulis tonsae terra tenus curvarentur spicae, transacta multitudine, ita densabant sulcos, ut patenter agnosceres protectoris adventum etiam congaudere campos. Utrorumque autem monasteriorum clerici stantes, anxii eventum exspectabant rei; sed postquam datum est oculis, quamvis procul, cernere multitudinem populi adventantis, protractis campanarum funibus, vocem laudantium omnes dederunt in excelsis. Antedictus autem custos ecclesiae, Morus, tunc ad mensam sederat epulaturus; et audito campanarum sonitu, interrogabat quae esset causa pro qua populi tanta exsultarent laetitia. Dictumque est illi a narrantibus, quod sanctus Audomarus a Folquino pontifice esset reductus, et ob hoc laetitia tanta cunctus exsul
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine. inseqͥtur pͣdictũ abbat̾e cũ suis usq ad uiliam
superius nominat̾a cum om̃i festinatione. At illi gestientes
corpits sc̃m sustollere fugamq: inire. nulla hoc multitudine.
prorsꝯ ualebant a terra leuare: Cũq: id addita adhuc maiors¬
multitudine. conarentur bis terq: leuare. nichillominus ita manet
immotum. ac si quibusdam radicib terratenus teneretur affixum.
Tunc absq retardatione. ullis comodi accelerant. fugam relicto cor¬
pore sc̃i. Beatus autẽ folquinꝰ dans illis fugiendi locum. accipiens
thesauru illud om̃i auro pͣciosissimũ repetito calle. cũ tota plebi¬
um multitudine. reportat. ad ꝓpͥum unde tultus fuerat. locu. At.
ubi uentũ ẽ taruenna ad fluuium qͦd dr̃ leia. om̃is populi supͣ
memorata multitudo absq aliqua conctatione. pedib transua¬
dans fluminis aqu̾a. exacto amne. nec uniꝰ stillȩ humor in eoꝵ

Expanded text:
multitudine, insequitur praedictum abbatem cum suis, usque ad villam multitudine, insequitur praedictum abbatem cum suis, usque ad villam superius nominatam cum omni festinatione. At illi gestientes corpus sanctum sustollere fugamque inire, nulla hoc multitudine prorsus valebant a terra levare. Cumque id, addita adhuc majormultitudine, conarentur bis terque levare, nihilominus ita manet immotum, acsi quibusdam radicibus terratenus teneretur affixum. Tunc absque retardatione ullius commodi, accelerant fugam, relicto corpore sancti. Beatus autem Folquinus dans illis fugiendi locum, accipiens thesaurum illud omni auro pretiosissimum, repetito calle cum tota plebium multitudine, reportat ad proprium unde tultus fuerat locum. At ubi ventum est Taruenna, ad fluvium quod dicitur Leia, omnis populi supra memorata multitudo, absque aliqua cunctatione, pedibus transvadans fluminis aquam, exacto amne, nec unius stillae humor in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Interea ubi inibi ad m̃sam uentũ est in qua lautissima utitanto
pontifici p̃parabantur obseqͥa. fr̃ ipsis beati p̾sulis aduolitat
nuntians graue et in recuperabile patriȩ si ꝑficeretur excidiũ.
scm scilicet audomarũ ex monasterio suo abstractum. et ni cito
succurrat. ad scm Quintinũ uermandis usq deferendum. Hȩx
audiens sc̃s dñi sacerdos. nimium turbatus intrinsecus uade.
inqͥt ad frẽm et totius episcopii mei ppłi gira curiosius. et
die tertia infra mutros taruennȩ. urbis presto esto cũ om̃ibꝰ et
ego psens ero cũ his quos mecũ xp̃o auxiliante detulero de istis
partib. Tũ demũ si ipse iuuerit. sc̃s. ad excutiendũ eũ om̃i¬
modis sũ paratus. His autẽ scd̾m uͣbum beati pontificis rite ꝑ¬
actis. adest die tertia in urbe Taruenna. multitudo innume¬
rabilis et pene ante inuisa: Tunc sacerdos dñi cũ om̃i hac

Expanded text:
Interea ubi inibi ad mensam ventum est, in qua lautissima, uti tanto Interea ubi inibi ad mensam ventum est, in qua lautissima, uti tanto pontifici, praeparabantur obsequia, frater ipsius beati praesulis advolitat, nuntians grave et irrecuperabile patriae, si perficeretur, excidium: sanctum scilicet Audomarum ex monasterio suo abstractum, et, ni cito succurrat, ad sanctum Quintinum Vermandis usque deferendum. Haec audiens sanctus Domini sacerdos, nimium turbatus intrinsecus: « Vade, inquit, ad fratrem, et totius episcopii mei populum gira curiosius, et die tertio infra muros Taruennae urbis praesto esto cum omnibus, et ego praesens ero cum his quos mecum, Christo auxiliante, detulero de istis partibus. Tum demum, si ipse juverit sanctus, ad excutiendum eum omnimodis sum paratus. » His autem secundum verbum beati pontificis rite peractis, adest die tertia in urbe Taruenna multitudo innumerabilis et pene ante invisa. Tunc sacerdos Domini, cum omni hac
Abbreviated transcription (Latin):
iaculatus cepit excogitare qualiter sci Audomari corpus eurits
ope et auxilio una cum sodali suo Bertino taruennicus gub̾nat᷑
ppłs. uermandis ad scĩ Quintini monasterium qm̃ hoc ipsũ gu¬
bernabat posset deferre quantocius. Metuens tam̃ animositatẽ
plebis. congregata uermandensium multitudine teptat uii
abstrahere si forsan impediretur a plebe. Accessit interim. et
monachosmoro nomine. extante custode sacrum sc̃i p̾sulis ac pa-¬
tronis nr̃i corpus sumens. uillam usq: liegesburth nomine. cũ
sua de portauit multitudine. Dei autẽ ꝓuidentia operante.
triduo in prefata uilla manserunt. cũ sacrato corpore. Acciderat
interea ut p̾clarus taruennȩ. ciuitatis p̃sul folquinus episcopa¬
li more parrochias episcopii sui circuiret. ut sicubi contra scõꝵ
canonũ statuta ageretur curiosus pastor addisceret. et talistu¬
dio cellam usq uuorom hold dictam pia curiositate ꝑueniret.

Expanded text:
jaculatus, coepit excogitare qualiter sancti Audomari corpus, cujus jaculatus, coepit excogitare qualiter sancti Audomari corpus, cujus ope et auxilio, una cum sodali suo Bertino, Taruennicus gubernatur populus, Vermandis, ad sancti Quintini monasterium, quoniam hoc ipsum gubernabat, posset deferre quantocius. Metuens tamen animositatem plebis, congregata Vermandensium multitudine tentat vi abstrahere, si forsan impediretur a plebe. Accessit interim, et monacho quodam, Moro nomine, exstante custode, sacrum sancti praesulis ac patroni nostri corpus sumens, villam usque Liegesburch nomine cum sua deportavit multitudine. Dei autem providentia operante, triduo in praefata villa manserunt cum sacrato corpore. Acciderat interea, ut praeclarus Taruennae civitatis praesul Folquinus, episcopali more, parrochias episcopii sui circuiret, ut, sicubi contra sanctorum canonum statuta ageretur, curiosus pastor addisceret, et tali studio cellam usque Worumhold dictam, pia curiositate perveniret.
Abbreviated transcription (Latin):
UI. scĩ audomari corpus de uilla liegesbordh refertur ad locũ
situm. Sollempnitasq illius transiationis in m̃se lunio deuote. a
ppło celebratur taruennico. sed pleriq ignorant ẽ uulgarib ꝓ
qua re. statuta sit. inprimitus. E quu aute̾ arbitror ẽẽ et ȩccłȩ ꝓ
uenire. si causas illius sollempnitatif in hoc codice. qũauis impo¬
lito digeram sermone: maxime cũ tobiam angelus ammoneat.
dicens. Opera dñi narrare. et. confiteri honorificũ ẽ. Est enim
in hoc facto si referatur unde dñi laudetur magnificentia. et
unde. ipsius sc̃i amplificetur reuerentia. Aggrediar gͦ dicere.
excepta causa quam refero uir ꝑ cuncta laudabilis. postqu̾a
locu hunc sua constitutione laudabiliter stabiliuit. qua et
canonicos sc̃ĩ audomari monachis sc̃ĩ bertini. etiam ꝑ descriptionẽ
capitularem iuste subiugauit. monachũq ab inferius monaste¬
rium ad sc̃i audomari custodiam deputauit. diabolica sagitta

Expanded text:
ne VI, sancti Audomari corpus de villa Liegesburch refertur ad locum Situm. Solemnitasque illius translationis in mense Junio devote a populo celebratur Taruennico; sed plerique ignorant e vulgaribus pro qua re statuta sit in primitus. Aequum autem arbitror esse et Ecclesiae provenire, si causas illius solemnitatis in hoc codice, quamvis impolito, digeram sermone, maxime cum Tobiam angelus admoneat, dicens: Opera Domini narrare et confiteri honorificum est. Est enim in hoc facto, si referatur unde Domini laudetur magnificentia, et unde ipsius sancti amplificetur reverentia. Aggrediar ergo dicere, memoratus, excepta causa quam refero, vir per cuncta laudabilis, postquam locum hunc sua constitutione laudabiliter stabilivit, qua et canonicos sancti Audomari monachis sancti Bertini, etiam per descriptionem capitularem, juste subjugavit, monachumque ab inferius monasterium ad sancti Audomari custodiam deputavit, diabolica sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
habuit sc̃s Bertinꝰ quanda t̾rã in pago Beluacensim dictã humb̾¬
tutsin suꝑ fluuiolũ tera. suꝑ ꝗ pͣpositus erat. qͥdã monachus milo
nomine qͥde sc̃i b̾tini. archidiaconꝰ ȩccłȩ taruanensis. qͥ scłari pompe
nimis inseruiens. et ꝓpter hoc eidem di fidelitatẽ negligens. accep¬
ta pecuna Ramardo de baledin ipsam t̾rã dedit. ea scilicet c̃ditio¬
ne ut om̃i anno ꝓcensu.cc. soł. beluacensis monetȩ ꝑsolueret. qͦ¬
aduiueret. Hoc aut̾e debitũ qͦ aduixit ꝑ quend̾a ioħem eiꝰ de t̾rȩ

Expanded text:
andam terram in pago Belvacensi, dictam Humbertutsin, super fluviolum Tera; super quam præpositus erat quidam monachus Milo, nomine quidem, sancti Bertini, archidiaconus ecclesiæ Taruanensis, qui, sæculari pompæ nimis inserviens, et propter hoc eidem Dei fidelitatem negligens, accepta pecunia, Rainardo de Baledin ipsam terram dedit, ea scilicet conditione, ut omni anno, pro censu CC solidos Belvacensis monetæ persolveret, quoad viveret. Hoc autem debitum quoad vixit
Abbreviated transcription (Latin):
niores seu successores ur̃i memorato uiro uenerabili fridogrso
abb̃i atq successorib suis. seu hominib eoꝵ. ꝓ hac causa inqͥetare.
aut calumpniã generare aut. aliqͥd ab eis ꝓ hoc reqͥrere. aut. exac¬
tare nec om̃ino contradicere p̃sumatis. nͥ liceat eoꝵ hominib sic̃
supͣdiximꝰ ex nr̃a indulgentia in eoꝵ ꝓpͥis silus uenationẽ exer¬
cere. Et ut hec auctoritas firmior habeatur et ꝑ tempora melius
conseruetur. de Anulo nr̃o subter iussimus¬

Expanded text:
i seu successores memorato viro venerabili Audlando abbati aut successoribus suis seu hominibus eorum pro hac causa inquietare aut calumpniam generare aut aliquid pro hoc requirere ab eis aut exactare nec omnino contradicere presumatis nisi liceat eorum hominibus ut supra diximus ex nostra indulgentia in eorum proprias silvas venationem exercere Et ut hęc auctoritas firmior habeatur et per tempora melius conservetur de anulo nostro subter
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo regiminis sui iam dictũ Regem ludouicũ adiens peti¬
it ab eo licentiam in sepedicti monastii sui Sathu siluas uenatio¬
nem exercere. sub occasione libroꝵ tegendoꝵ uł manicarũ ad
usus fr̃m faciendarũ. sed qͦd credibiluis est. ad suȩ. uanitatis lu-¬
dibrium exercendum. Qđ Rex sine. mora c̃cessit. regali aucto¬
ritate pͥuilegium ob hoc fieri iussit. qđ et ipse sigilli sui impres.¬
sione signauit. in hȩc uerba. UN¬

Expanded text:
mo regiminis sui, jam dictum regem Ludovicum adiens, petiit ab eo licentiam in saepe dicti monasterii sui Sithiu sylvas venationem exercere, sub occasione librorum legendorum vel manicharum ad usus fratrum faciendarum, sed quod credibilius est, ad suae vanitatis ludibrium exercendum. Quod rex sine mora concessit; regali auctoritate privilegium ob hoc fieri jussit, quod et ipse sigilli sui impressione signavit in haec verba.
Abbreviated transcription (Latin):
et insuꝑ inferat distringente fisco auri lib.c. argenti pondera.¬
cec. coactus exoluat. et qđ repetit nichil ualeat. sed hȩc traditio fir¬
ma ꝑmaneat cum stipulatione subnixa. Actum in eadem basilica

Expanded text:
et insuper inferat, distringente fisco, auri libras C, argenti ponderaet insuper inferat, distringente fisco, auri libras C, argenti ponderaCCC, coactus exolvat; et quod repetit nichil valeat, sed hæc traditio firma permaneat, cum stipulatione subnixa. «Actum in eadem basilica