comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pictis donum sꝑc scĩ. Item in eodem libro le¬
gitur. symonem magũ apłis dare uoluisse ⁊̃¬
petuniam ut ab eis acciꝑet potestatem qua
ꝑ impositõe n manus eiꝰ daretur sꝑc santꝰ.
Cui petrus ulem. Pecunia aũ tua tecum sre
in ꝑditõeni: qr donum tłi estimaiti te ꝑ petu¬
niam possudere. ¶ Et alio loco eiꝰtem libri
cum pecrꝰ cornelio ⁊ eis qui cũ illo fu̾ant lo¬
queretur annuntiano ⁊ predicans xꝑm:
ant stpͥtura. adhuc loqñte petro u̾ba h̃. tead¬
sꝑc sc̃s suꝑ om̃s qui audiebant u̾btim. ⁊ ob¬
stupuerũt qui ex c̾consitõe fidelos simił tũ
petro uen̾ant : qr ⁊ in natões donum sꝑc
scĩ effusum est. Audiebat enini illos loquẽ¬
tes lingͥs : ⁊ magͥficantes am̃. De qruo facto

Expanded text:
itus sancti . Itemque in eodem libro legitur, Simonem Magum Apostolis dare voluisse pecuniam, ut ab eis acciperet potestatem, qua per impositionem manus ejus daretur Spiritus sanctus. cui Petrus idem: pecunia, inquit, tua tecum sit in perditione, quia donum dei aestimasti pecunia possidere. et alio eiusdem libri loco, cum Petrus Cornelio et eis qui cum illo fuerant loqueretur annuntians et praedicans Christum, ait scriptura: ad huc loquente Petro uerba ham, et obstipuerunt qui ex circumcisione fideles simul cum Petro uenerant, quia et in nationes donum spiritus sancti effusum est. audiebant enim illos loquentes linguis et magnificantes deum. de quo facto
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomen sꝑui sco hoc compecit sicut ta¬
Uilco me de sꝑu scõ tu isto libro sccł̃m scͥptãs
fudelib sufficit iam stientib dm̃ eẽ sꝑm scm̃:¬
ñ alt̾ius sub̾e. ñ minoreni qmͣ est pr̃ ⁊ filius:
quod in suꝑiorib libris sitbm casdem stͥptit¬
ras sanctas ueꝵ ẽẽ ibotunnus. De creatura
⁊̾ quam fecit ds̃ qͣntum ualuimus admono¬
innus eos quir tõem de talib poscunt reb
ut inuisibilia eiꝰ ꝑ ea que fc̃a sunt sicut pos¬
sent intellecta conspic̾ent: ⁊ max̾ĩe ꝑ rõi¬
lem uł intelleñalem t̾aturam que fc̃a ÷ ail
ymaginem łĩ. ꝑ quam ueluil ꝑ speculum
qͣntum possent: si possent t̾nerent tͥnita¬
tem tlm̃ in tr̃a memoria. intelliã. uolunta¬
te. Q̃ tria in sua mente nat᷑aͣlr̾ duunitꝰ
instituta. quisqͥs uuatiter ꝑspicit : ⁊ tr̃m
magnum sit in ea unde potest ⁊̾ sempit̾na
immutabili q nat᷑a retoli. conspiti. amplec¬
li. concupisci. reminiscit᷑ ꝑ memoriam. in¬

Expanded text:
ut caVideo me de spiritu sancto in isto libro secundum scripturas fidelibus sufficit iam scientibus deum esse s alterius substantiae nec minorem, quam est pater et filius, quod in superioribus libris secundum easdem scripturas sanctas uerum esse docuimus. de creatura etiam, quam fecit deus, quantum ualuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut inuisibilia eius per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent, et maxime per rationalem uel intellectualem creaturam, quae facta est ad imaginem dei, per quod uelut speculum, quantum possent, si possent, cernerent trinitatem deum in nostra memoria, intellegentia, uoluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, in
Abbreviated transcription (Latin):
post resurretõen a mortuis ascendisset in
d̾aut : linguis om̃im loquebantur gentã¬
Nec inoueat qł ait. Dona. non donum. Ia
enim testimonium de psalmo posuit. Han
in pialmo legr̃ ita. Ascendisti in altum cap¬
tiuasti captiuitatem: accepisti dona in ho¬
nimib. Sic enim ple̾s conditões hñt ⁊ in¬
iie greci: ⁊ ex hebreo sic int̾pretatum hẽ

Expanded text:
post resurrectionem a mortuis ascendisset in derunt linguis omnium gentium loquebantur. nec moueat quod ait: dona, non "donum". id enim testimonium de psalmo posuit; hoc autem in psalmo ita legitur: ascendisti in altum, captiuasti captiuitatem, accepisti dona in hominibus. sic enim plures codices habent, maxime graeci, et ex hebraeo sic
Abbreviated transcription (Latin):
consilii uł uolũtatis tli idlic̾ent unggenitum
u̾bum:. ip̃m consiluin sen uoluitatem pr̃is
um uł uoluntatem. ¶ Acute sane quidam
Qudit hr̃tito u̾sutissime in t̾roganti. Utis
łs filium uolens an nolens gen̾uit: ut sil¬
ce̾tur nolens. absur dissimum miseria sãps¬
tur. Si aũ uolens: continuo qd̃ intende¬
bat uelud iniuicta rõe contlatłe̾t non natẽ ã
filium ÷ s uoluntatis. At ille iugilantisiẽ
uicissim quesiuit ab eo ⁊ utꝵ tłs pr̃ uolens
an nolens sit ł̾s ÷ ut si send̾e̾t nolens: seq̃¬
retur illa miserta tritam de tło tr edere nis¬
na insania est. Si aũ iltc̾et uolens: send̾e¬
tur ei. gͦ ⁊ ip̃e in uoluntate sua iłs÷ nor
natã.¶ Quid gͦ restabat nͥ ut obmitele¬

Expanded text:
voluntatis Dei dicerent unigenitum Verbum, ipsum consilium seu voluntatem Patris ium vel voluntatem. respondit haeretico uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, diceretur nolens, absurdissima dei miseria sequeretur, si autem nolens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, responderetur ei: "ergo et ipse uoluntate sua deus est, non natura". quid ergo restabat, n
Abbreviated transcription (Latin):
sicut p̃s canit. Edifitatur ptꝰ taptinitatem
mus appellatur ecc̃a. Hnͣc aũ captiuitatem
captiuauit ip̃e qui dyabolum uicit. E neiꝰ
que futa᷑ erant stĩ capitis menbra in et̾num
supplictum secum trah̾et ÷ eum tusticie priꝰ.
deinde potentie uinculis alligauit. Ip̃e itaq
diabolus ÷ appellata captiuitas : quam tapti¬
uauit ip̃e qui astendit in altum. ⁊ dedit do¬
na in hominib: uł accepit in hominibus.
Petris aũ apło sicut in co libro canonicole¬
commotis corde iulers ⁊ dicentib. Qͥa ergo
facicinus fr̃s monstc̃e nobis: dixit ad coes.
Agite pñiam. ⁊ baptizetur unusqͥsq ur̃m

Expanded text:
sicut psalmus canit, aedificatur post captiuitatem, mus appellatur ecclesia. hanc autem captiuitatem ipse captiuauit, quia diabolum uicit. et ne illa quae futura erant sancti capitis membra in aeternum supr plicium secum traheret, eum iustitiae prius, deinde potentiae uinculis alligauit. ipse itaque diabolus est appellata captiuitas, quam captiuauit qui ascendit in altum et dedit dona hominibus uel accepit in hominibus. Petrus autem apostolus, sicut in eodem libro canonico lecommotis corde Iudaeis et dicentibus: quid ergo faciemus, fratres? monstrate nobis, dixit ad eos: agite paenitentiam, et baptizetu
Abbreviated transcription (Latin):
na que sint quib q̃ ꝓpria aiuidunt᷑. Nõ
enim singłi quiq hñt om̃ia. s hii illa: alii
illa. qͣmuis ip̃m donum a quo tͥq ꝓpͥa diui¬
duntur : om̃s hẽant il est sꝑni scm̃. Nam et
alibi. cũ multa dona commemor asset ⁊ om̃ĩa
in epła que ad hebreos est : inuenit᷑ ubi scͥp¬
tum est. Artestante tlõ signis. ⁊ ostentis. et

Expanded text:
sunt quibusque propria, diuiduntur. non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa et alii illa, quamuis ipsum donum, a quo cuique propria diuiduntur, omnes habent, id est spiritum sanctum. nam et alibi cum multa dona commemorasset: omnia, inin epistula, quae ad Hebraeos est, inuenitur, ubi scriptum est: attestante deo signis et ostentis et
Abbreviated transcription (Latin):
tre eiꝰ fluent aque uiue. Porro eũngelista
sequtus acltuxit. ħ aũ dixit de spiritue
quem acceptiri erant tredentes in eum. Unde
minus uł trñ tum samoritana mrũliere ad po¬
tenni loquebatur: tui dix̾at. Da mͥ bibere. tũ

Expanded text:
nt aquae uiuae. porro euangelista secutus adiunxit: hoc autem dixit de spiritu sancto, quem accepturi erant credentes in eum. unde minus idem quando cum Samaritana muliere ad puteum loquebatur, cui dixerat: da m
Abbreviated transcription (Latin):
Ne p̾mo occͣrit de abortiuis fetib
questio ÷ qui iam quidem uati sunt
en ut̾is matrum s nundum ita ut iam
possint renasci. ¶ Si enim resurret
mes u̾o abortus quis non ꝓcliuiꝰ s ꝑire
arbitretur. ⁊ sicut semina que concepta
non fu̾int: s quis negure audeat et si
affi̾nare non audeat id actam resurrͤ¬
⁊ionemt ut quided forme defuit ĩple¬
atur: atz ita non desit ꝑfectio que acces¬
aptum ⁊ congruum dies allaturi fue
sed integretur qđ uundum erat iuteq
sicut instaurabitur quod fuerat u¬
tiatum

Expanded text:
e primo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrectmes vero abortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accesaptum et congruum dies allaturi fuersed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quod fuerat vitiatum.
Abbreviated transcription (Latin):
a ẜpente in ꝑacdyso: modo loqutoĩs ꝑ effi¬
cientem tl td̾ efficitur tlemonstite. gͦ u̾¬
ga in serpentem ⁊ xꝑc in mortem. Et
ne temꝑis erit : quem ẜpentis cauda sigͥfi¬
cat. quam moyses tenuit: ut retiret in u̾¬
gam. Serpentes añ magoꝵ tanqͣm mortui
seculi nͥ credentes in xꝑm tanqͣm leuora¬
ti in corꝰ eiꝰ intrau̾nt: resurg̾e̾ aũ in illo ñ¬
ñ pot̾u̾int. ¶Lapis gͦ iacob ut tlixi me¬
lius aͥd sig̾ficauit : qͣm ẜpentes magoꝵ. at
eͥ̃ fcm̃ magoꝵ in ulto inirabiltus. Uerumli
Sic̃ infantes ñ uorunt qd in altari poniꝰ
⁊ ꝑacta pietatis celebratõe osumr᷑: unde ł
quomodo eꝰfficiatur ⁊ unde in usum religio¬
nis assumatur. Et si nunqͣm discant ex¬
ꝑ imĩto uł suo uł alioꝵ: ⁊ nunqͣm illam spe¬
tiem rr̃ indeant nͥ int̾ celebratõem sacram̃¬

Expanded text:
n paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et ne temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum sicut infantes non noverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacram
Abbreviated transcription (Latin):
toritate gͣnissima cꝰ corꝰ ⁊ sangͥs sit : nich
aliud t̾dent nͥ om̃ino in iꝰ sp̃c tdñtu oculis
apparunse mortalis̃. ⁊ de lat̾e tali ꝑcusso li¬
quorem illum omĩno fluxisse. ¶ Michi aũ
om̃ino utile ÷ ut memin̾im uirium meaꝵ
fr̃s q meos admoneam ut ⁊ ip̃i memine
do ex occulta secle altissimi imꝑii sui: ñ ocu¬
loꝵ acie penetre. ñ fudutia rõis emicleare
nͨ ꝓuectu nĩtis oprehendẽ ualeo: ut tam cer

Expanded text:
s sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum, fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerdo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes magoꝵ. Nam sicut unctio lapielis
xꝑm in carne in qua unctus ÷ oleo exultatõ¬
nis pre ꝑtictuibus sius: ĩ u̾ga moysi ou̾sa
filium hõis. Ut om̃is qui tͥclit in eum ñ ꝑeat:
s hc̃at uitam et̾nam. sic̃ intuentes illum
serpentem exaltatum ii h̾emo ẜpentum
morsib sĩ ꝑibant. ¶ Uetus enim homo nr̃
confixus ÷ cruci cũ illo ÷ ut euacuaret᷑ corꝰ¬

Expanded text:
etera: « Nam sicut unctio lapidis, Christum in carne in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis, ita virga Moysi conversa Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur cor
Abbreviated transcription (Latin):
a quecon ht̃ pr̃ mea sunt. pp̃ea dixi. Qr
de meo accipiet ꝙ annuntiabit nõbis. tre¬
detur fortasse ita natus de xꝑo sꝑc scũs:
erit. Mea doct̾na non est mea: s eius qui

Expanded text:
abet Pater, mea sunt: propterea dixi, Quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis ; crederetur fortasse ita natus de Christo Spirituerat, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui
Abbreviated transcription (Latin):
hor elegiss dei uoluntas fieret. Ieit ⁊̃
ab illo. Aut c̾ce de illo. ꝓuide qr suam ma¬
luit fac̾e̾ qm cli̾. de alo fc̃a ÷ uoluntas de¬
i: qui ex eadem massa ꝑditõis que de il¬
lius stẏrpe ꝓfluxit : fac̃ aliud uas ĩ ho¬
norem: aliud in contumeliamr. In hono¬
rem ꝑ miscłiam. In contumeliam per
iudicuum. Ut nemo glorietur in hoĩe
ac pet hoc in se.

Expanded text:
horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem, per misericordiam; in contumeliam, per judicium: ut nemo glorietur in homine; ac per hoc, nec in se.
Abbreviated transcription (Latin):
Nde ⁊ ip̃am uitam et̾nam que c̾te
tuerces est oĩn bonoꝵ oꝑm. grãm
dei appellat apłs. St ipendium inquit
milicie debitum redlr̃ : non donatur. põ
dix̃. Slypendium pcci mors÷: ut mor¬
tem pc̃co non m̾ito illatam: s debitam
demonstret. Gratia u̾o nisi gt̃is est: gr̃a

Expanded text:
nde et ipsam vitam aeternam, quae certe merces est operum bonorum, gratiam Dei appellat Apostolus. Stipendium, inquitmilitiae debitum redditur, non donatur. Ideo dixit: stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret; gratia autem nisi gratis est, gratia
Abbreviated transcription (Latin):
gem uolens uin̾e. uincitur. ⁊ sciens pͤ¬
cat ÷ pcc̃o q sũblitus ẜuit. A quo enĩ
quis denictus est. huic ⁊ ẜuus adludtꝰ
est id agente scĩa mandati ut pccm o¬
ꝑetur in homine omnem concupisce¬
tiam cumulo p̾uaricatoĩs adiecto. Atq
ita quod sc̾ptum est: impleatur. lex
sub int̃iuit ut hũndaret delictum. E
sunt scla̾ hominis.
Si aũ respex̃
ało ut ad impleuda que mandat ip̃e ad¬
iuuare tredatur ⁊ ⁊ agi homo ceꝑit dli̾
sꝑu. tontupiscit adu̾sus carnem fordio¬
ri robore caritatis. ⁊ qrmuis adhut sit
qd̃ hõi repugnet ex homine nundum
tota inf̾mitate sanata: ex file tam̃ uis¬
male ocupiscentie uincẽte delectat̃one
tusticie. ħ st̃ t̾cia bone spei hõis in qͥb
si pia ꝑ seu̾antia quisq ꝓficiat. Posꝰ¬
nis implebr̃. ¶ Haꝵ aũ qͣtuor diffe¬
rentiaꝵ pͥma ÷ añ legeni. scdã sub le¬
ge. t̾cia sub gr̃a. gpͣca urpace plena at
ra ⁊ nu̾o ⁊ pondere cuncta disponit
Nam fuit primitus añ legem. scdo

Expanded text:
citur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est impleatur, Lex subintravit, ut abundaret delictum . Haec sunt secunda hominis. Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credatur, et agi homo coeperit Dei Spiritu, concupiscitur adversus carnem fortiore robore charitatis ; ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen jusmalae concupiscentiae, vincente delectatione justitiae. Haec sunt tertia bonae spei hominis; in quibus si pia perseverantia quisque proficiat, posnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima est ante Legem, secunda sub Lege, tertia sub gratia, quarta in pace plena atqura et numero et pondere cuncta disponit . Nam fuit primitus ante Legem; secundo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ter xꝑi fidem sałm potinit inuẽire.
at u̾o nisi ⁊ illis cognitus fuiss : potu¬
isset nob̾ ꝑ coꝵ mynist̾tum alias aꝑtĩ
alias occultius ꝓpħ̾ari
capłm .cxxii.

Expanded text:
ti fidem salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apertius, alias occultius prophetari. CAPUT CXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
enim ⁊ furando aliqñ ꝓdẽe: si pauper
tui palam datur sentit ꝯmocbum: ⁊ di¬
ues cui tlam tolłr ñ sentit incommo¬
tlum. ñ ideo tale furtum qͥsqmͣ dixerit
non ẽẽ pc̃cm. ¶ Possumus ⁊ adult̾au¬
do: si aliqͣ nͥ ad ħ ei osentiatur aꝑpeat a¬
mando moritura: ⁊ si ux̾it penitendo
fendr u̾itas : ut p̃p alienam utilitateni
iꝰ non iuoletur adult̾ando ⁊ uioletur ista
mñtiendo. Plurimum qͥdem ad bonum ꝓ¬
fecisse hoĩes qui non nͥ ꝓ salute hõis m̃¬
tiuntur : non ÷ negandum. s u eoꝵ taͥ¬
noscatur satis÷. non ut ⁊̃ predicetur
max̃ie in h̃rdib testam̃ti nout quibus
dr᷑. Sit in ore nr̃o est. est. non. non. qd̾
eĩm ampliꝰ ÷ a malo est. pp̃ quod malũ
qr sũbriꝑe in hc̃ mortalitate sĩ desinit:

Expanded text:
enim et furando, si pauper, cui palam datur, sentit commodum, et dives, cui clam tollitur, non sentit incommodum, nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo fendit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non violetur adulterando, et violetur ista mentiendo? Plurimum quidem ad bonum profecisse homines, qui non nisi pro salute hominis mentiuntur, non est negandum: sed in eorum tanoscatur sat est, non ut etiam praedicetur, maxime in haeredibus Testamenti Novi, quibus dicitur, Sit in ore vestro, Est, est; Non, non: quod enim amplius est, a malo est . Propter quod malum, quia subrepere in hac mortalitate non desini
Abbreviated transcription (Latin):
Inc post pcc̃m exul effcus styrpẽ
quo suam trm peccando in se tan¬
qͣm in radice uitiau̾at : pena mortis ⁊
dampnatõis obstuxit : ut tͥalqͥl prolis
ex illo ⁊ simul dampnata ꝑ quam pecta
u̾at ꝯuige ꝑ carnalem ꝯcupiscentiam ĩ
tur. trah̾et originale pc̃t̃n: quo trahe¬
tur ꝑ errores dolores q cliu̾sos ad illud
ext̾mum cum desertorĩb angłis uitia¬
torib ⁊ possessorĩb ⁊ osortib suis sñ
fine supplicium. ¶ Sic ꝑ unum hõi¬
nem pcc̃m intͣuit in mundum. ⁊ per
hnͣnum. Ita gͦ res se hẽbat.
Alcebat in malis uel ⁊ͥ uoluebatur ⁊ de
malis in mala p̾capitabatur tocius ge¬
n̾s humani massa dampnata ⁊ acliuncta
ꝑti eoꝵ qui pectau̾ant angłoꝵ. Luebat im¬
pie desercõĩs digͥssimas penas. Ad iram
quippe cli ꝑtinet iustam. quidqͥd ecca ⁊ in¬
domita ꝯcupic̾entia faciũt libent̾ mali: et
non sane t̾atoris desistente bonitate et
malis angłis submnustre uitam uiuacẽ¬

Expanded text:
inc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis et damnationis obstrinxit, ut quidquid prolis ex illo, et simul damnata, per quam peccaentiam, in tur, traheret originale peccatum, quo traheretur, per errores doloresque diversos, ad illud extremum cum desertoribus angelis, vitiatoribus, et possessoribus, et consortibus suis, sine fine supplicium. Sicut per unum hominem humanum. Ita ergo se res habebat: jacebat in malis, vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius generis humani massa damnata; et adjuncta parti eorum, qui peccaverant, angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter mali, et non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacem
Abbreviated transcription (Latin):
tia hẽtis uobiscum. ⁊ ne quisqͣm ita ħ
extusaret ⁊ clret iustum se hr̃e nego¬
ciim. s in iqͥtatem se pati qm uellet
a se uiditum smĩa remou̾i : continuo
talib cogitatõib uł excationib occur¬
rit atz ait. Quare non magis inqͥta¬
tem pra imini: quare non poꝰ frauda¬
minie. ¶Ut ad illuil redeatur qł
dñs ait. Siquis uolu̾it tunicam tu¬
am tollẽ ⁊ iudicio tecum contendere:
dimitte illi ⁊ pallium ⁊ alio loco qui
abstuli̾t inquit tua. Noli repet̾e. ꝓᷤ¬
hibuit ita suos de secularibus rebus
ecta talia uitlicia fimiri inter fratres fͣ¬
trib uidicantib ⁊ exͣ ecc̃am u̾o t̾ribilit᷑
uetat. manifestum est ⁊̃ ħ quid ẜm ue¬
niam concetlat᷑ infirmis. ¶ Propter
bus apło iacobo confitente atq dicẽte.
In multis enimi offendimus ot̃s : o
ut cotidie trebro q oremus deum
at dicamus. Dininte nobis debita
nr̃a : Ne in eo qd̾ seqͣtur mentiamur.
Sicut et nos cimittiius debitorib
nostrio.

Expanded text:
ia habetis vobiscum . Et ne quisquam hoc ita excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur, quod Dominus ait, Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus Ecclesia talia judicia finiri inter fratres fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat; manifestum est etiam niam concedatur infirmis. Propter habus, apostolo Jacobo confitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremus Deum, atque dicamus: Dimitte nobis debita nostra , nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris .
Abbreviated transcription (Latin):
Ue suit aũ leiia que grauia pcca
non humano sed diuino sunt
pensanda uidicio. ¶ Nidinius entn q̃¬
dam ab ip̃is quo apłis ignoscendo fuis¬
se concessa: quale illud est qł ait uen̾a¬
bilis paulus conugib. Nolite fraudare
inuicem a ex consensu ad tꝑc. ut uacetis
temptet sathanas pp̃ innocentiam ues¬
ꝙ bonum est nuptiale ⁊ s carnalis co¬
quo potest temptante sathana libido
ꝑtrah̾e: incontinentium d̾eiuter ĩfir¬
nutas. ¶Posset gͦ ut dixi hoc puta¬
ri non ẽẽ pcc̃m nͥ adlidisset hoc siłm
dico ẜm indulgñiam.: non ẜm imꝑiũ.¬
ueniam facientib apłi̾ta auctoritas fa¬
teatur e Tale quiclam ÷ ubi clĩt. Aud
quisqm ur̃m adu̾sus alterum negoci¬
umi hñs uitlicari apud unquos ⁊ non
apud scõs. ⁊ paulo post. Secularia gͥ
iudicia si hũeritis inqͥt eos qui contẽ

Expanded text:
e sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis tentet Satanas propter incontinentiam vesum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis  est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secuveniam facientibus apostolica auctoritas fateatur? Tale quiddam est ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens, judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Et paulo post: Saecularia igitur judicia, si habueritis
Abbreviated transcription (Latin):
mus cũ ita nobis placet. ut eum om̃i
⁊ luci corꝑee cum bñ intelligimus p̾fe¬
ramus: ñ in se nobis placet s in illa⁊
⁊ simp̃ bonum. ñ enim est acd alud ꝙͣ¬
anunus sit. Tunc gͦ uoluntas nate̾ cõ¬
gruit : ut ꝑficiatur in bono animus.
sum illud bonum diligr᷑ conu̾sione uo¬
luuitatis. unde ÷ ⁊ illud qd̾ ñ amittur. ñ
au̾sione uoluntatis. ¶Au̾tendo enĩ sese
a sũmo bono amittit animꝰ: ut sit bonꝰ
animus. Non aũ amictit ut sit animꝰ:
tum ⁊ hoc iam bonum sit corꝑe melius
B gͦ amittit uoluntas: trl uoluntas ad¬
ipiscit᷑. Iam enim erat animꝰ qui conu̾ti
añqͣm eẽt nuntlum erat. E hoc ÷ boniuy

Expanded text:
mus, cum ita nobis placet ut eum omni mus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa aet simplex bonum: non enim est aliud alanimus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat animus, qui converti antequam esset nondum erat. Et hoc est bonu
Abbreviated transcription (Latin):
Et qr ille laudabilis: ꝓftõ iste qui hoc
si agit uituꝑabilis est. ¶ Cum u̾o ag̃
hoc stidio ⁊ fit bonus animus: sͥ se aͥd
qui. Quo se aũ du̾tit ut fiat bonus
animus nͥ ad bonũ⁊ cum ħ amat et
appetit ⁊ adipiscitur. Uñ si rursus
se au̾tat : fiat q ñ bonus. hoc ip̃o qd̾
se autit a bono: fi maneat in se aluci
tabilia bona: nͥ eẽt incõmitabile bonunt
Cum itaz aulis hoc bonũ ⁊ bonum illud:
que possunt alias diti ⁊ non bona si po¬
tueris sine illis que participatõe boni:
bona st̃ ꝑspice̾ ip̃m bonum. eꝰ ꝑticipat̃o¬
ne bona sunt. simul ⁊ e̾ ip̃m intelligis:
tum audis hoc aut illud bonũ. si gͦ po¬
tueris illis detractis ꝑ se ip̃m ꝑspicere
bonum ꝑspex̾is łm. & si amor in hese¬
ris: ot inuo bĩficaberis. Pudeat aũ cum
alia sĩ ament᷑ nͥ qr bona sunt: eis inh̾endo
sĩ amare bonum ip̃in unde bona sunt.
ad incõmutabile bonũ: s ut dixi tm̃ aĩ¬

Expanded text:
et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se adqui. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud tabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum ani
Abbreviated transcription (Latin):
s bontm om̃is botu. Neq enim in hiis
om̃ib bonis ł que omemoraui uł que
alia c̾nuntur siue cogitant᷑ tlic̾emius ali¬
ud alio melius. tũ u̾e iudicamꝰ: nͥ eẽt no¬
bis imp̾ssa notio ip̃ius boni scł̾m qd̾ ⁊
Sic amandus tłs: ñ hoc ⁊ illul bonũ
s ip̃m bonum. ¶Qrendum e̾ bonum
aiẽ ñ tui sr̃uolutet iudicando÷ s cui he¬
at amando. R quit hoc ñ cłs: Nonbo¬
nus auirꝰ aut bonus angłs aut bonũ
celum ⁊ sed bonũ bonum. Si enim for
bonus: sic̃ duo aba st̃. ita ex eis u̾bied
aluo qruedam intelligo. Aliud quo animꝰ
est : aliud quo bonus. Et qͥdem ut ani¬
mus ẽẽt : ħ egit ip̃e alud. Non iam e¬
rat qui ag̾et ut ess. Ut aũ sit bonus
animus : uideo agendum ẽẽ uolũtate.
Non qr ichp̃m guo animꝰ est ñ ÷ aliqͥd
boni. Nam unde iam dr̃ ⁊ u̾issime dr᷑¬
qua sit p̾stantior. Qm si neglexit: ii¬
re culpatur÷ recte q drͣ non bonus
animus. Distat enim gab eo qui ħag̃

Expanded text:
s boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, secundum quSic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim fortbonus, sicut duo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dqua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit:
Abbreviated transcription (Latin):
Cce it̾m uide si potes. Non amas
c̾te nͥ bonum. qr bona ⁊ t̾ra altitu¬
dine montiũ: ⁊ temꝑam̃to colliũ. ⁊ pla¬
nitie campoꝵ: ⁊ bonũ prediũ. amenum
⁊ fc̾ile. R bona domus parib m̃bris ⁊¬
lisposita. ampla. ⁊ lucida. ⁊ bona ali̾a

Expanded text:
cce iterum vide, si potes. Non amas certe nisi bonum, quia bona est terra altitudine montium et temperamento collium et planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, et bona animalia
Abbreviated transcription (Latin):
utrum quematłm filius ñ hoc tm ht̃ nas¬
sc̃s eo quo datur hẽat non tm̃ ut donũ sit
quo daturus erat eum łs.Iam donũ erat.
⁊ anteqͣm daretitr. S si non ꝓcedit nͥ cũ
datur nec ꝓcecłet utiq p̾usqm ẽẽt cum

Expanded text:
utrum, quemadmodum filius non hoc tantum habet nasiritus sanctus eo quo datur habeat non tantum, ut donum sit, quo daturus erat eum deus, iam donum erat, et antequam daretur? sed si non procedit, nisi cum datur, nec procederet utique, priusquam e
Abbreviated transcription (Latin):
lis ÷: sꝑ ex quo condita est tohesit deo
net ulłm malum sui casus exꝑta est.
¶H in scĩs angłis beata ꝑsistit: ⁊ sue ꝑ¬
ti ꝑegͥnanti sicut o opitulatur. quia
utra una erit consortio et̾nitatis ⁊ ic̃
Una est uinculo caritatis que tota in¬
stituta est ad cõlendum dm̃. Unde nͣ to¬
ta nͨ ulla pars eiꝰ uult se toli pro leo:
nec tuiqͣm eẽ tłs ꝑtinenti ad templũ
cłi quod edificatur ex tliis quos non

Expanded text:
, ex quo condita est, cohaesit Deo, nec ullum malum sui casus experta est. Haec in sanctis Angelis beata persistit, et suae parti peregrinanti sicut oportet opitulatur; quia utraque una erit consortio aeternitatis, et nunc una est vinculo charitatis, quae tota instituta est ad colendum unum Deum. Unde nec tota, nec ulla pars ejus vult se coli pro Deo, nec cuiquam esse Deus pertinenti ad templum Dei, quod aedificatur ex diis quos facit non
Abbreviated transcription (Latin):
plum h̃t : Neq eĩm aliud templumeꝰ¬
⁊ aliud templum tłi est. cum idem licat
apłs. łlescitis qr templum dĩ estro: q
in homĩb est ut sit in om̃ib ip̃e pͥncipa¬
tum tenens: Ait. Soluite templum hoc
⁊ in tͥduo suscitabo illud. Templum gͦ¬

Expanded text:
plum habet? Neque enim aliud templum ejus, aliud templum Dei est, cum idem dicat Apostolus, Nescitis quia templum Dei estis: quod in hominibus est, ut sit ipse in omnibus primatum tenens , ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Templum er
Abbreviated transcription (Latin):
cominemoratur ect̃a. Unde datur intł¬
ligi rõualem cͥaturam ad ihrłm libe¬
ram ꝑtinentem. post comine moratio¬
nem t̾atoris .i. summe illius tͥnitatis
fuisse subdendam. q̃m quidquil de ho¬
mine xꝑo dcm̃ est: ad unitatem ꝑso¬
ne unigentti ꝑtinet. ¶ Rectus traq
confessionis ordo poscebat : ut tͥnitati sũb¬
iuug̾etur ec̃c̃a tanqͣm hĩtori domus sua.
⁊ deo templum suum. ⁊ couclitori tuntas
sua. que tota hͥ accipienda÷. non solum ex
ꝑte qua ꝑegͥnatur in t̾ris. a solis ortu¬

Expanded text:
commemoratur Ecclesia. Unde datur intelligi rationalem creaturam ad Jerusalem liberam pertinentem , post commemorationem Creatoris, id est summae illius Trinitatis, fuisse subdendam. Quoniam quidquid de homine Christo dictum est, ad unitatem personae Unigeniti pertinet. Rectus itaque Confessionis ordo poscebat, ut Trinitati subjungeretur Ecclesia, tanquam habitatori domus sua, et Deo templum suum, et conditori civitas sua. Quae tota hic accipienda est, non solum ex parte qua pe
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. petit ut accipiat. querit ut inuent¬
at. pulsat ut aꝑiatur. Fides maniz un¬
re. ⁊ p̾uaricatorem in suꝑ face̾ qͥ de igno¬
rantia se excusare non possit. Regnat
enun carnalis cupiditas: ubi non est
dei caritae.

Expanded text:
t, Petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei. Quid re; et praevaricatorem insuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Uͣngeluta u̾o Lucas in or̃one tlo¬
ininica petitões non septem: s
qͥu conplexus est. Nec ab isto utiq
discrepauit ⁊ s quomodo ista septen
sint intelłnda : ip̃e sua breuitate cõ¬
monuit. Nomen quippe tl̃i scĩficatur
in sꝑui. Dei aũ regnum in carnis resur¬
rectione uentin est. ¶ Esteutlens
gͦ Lucas t̾ciam petitõem cluaꝵ sr̃ioꝵ
ẽẽ quodammodo repetitõem magis
eam pret̾mittendo fecit iuntlłigi. De¬
inde tres alias acliungit. De pane co¬
posuit. Sedd libera nos a malo. Iste ũ
posuit ut intelligeremus ad illud su
petitõem ẽẽ demonstnͣs. noli hoc sed hoc
Ut sciat nnustriq in eo se liberari a ma¬
lo quod non infertur i temptatõem.
quam duab cathoistis id est fide ac spe
enim qrͣ utrum quisq sit homo bonus:
tur ꝑtin̾e que sꝑat. nͥ ad hoc tredat ac
sꝑet quod sibi petenti tdonari possit ut
amet. qmuis enim sꝑare sine amore ñ
possit: fieri tñ pot̃ ut id non amet sñ

Expanded text:
ngelista vero Lucas in oratione Dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est, nec ab ipso utique discrepavit, sed quomodo ista septem sunt intelligenda, ipse sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praemittendo fecit intelligi; deinde tres alias adjungit de pane quoposuit, Sed libera nos a malo; iste non posuit, ut intelligeremus ad illud suppetitionem esse demonstrans noli hoc, sed hoc: ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem.quam duabus istis, id est, fide ac spe enim quaeritur, utrum quisque sit homo bonus, tur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine
Abbreviated transcription (Latin):
nescio trͣm uenantiũ hĩtum motithilem truẽ
nem apostate ꝑdiiranti. Uel sanctus augustinꝰ
coniugii legi uotum truodaminodo subitiat ꝯ¬
tinentie ita ut in libro de u̾ginitate asserere
uideatur. nec eelibis quidem uite ꝓpositõnum
copule posse prescr ib̾e coniugali quominꝰ in¬
tlissolubile maneat ⁊̃ qr a continentib fallẽ¬
te dẏabolo fracto scĩtatis nodo initium fuerit
matͥmonium. ⁊ ad ħ nil ad presens c̾tius bre¬
uius ꝙ sndendum octrit: nͥ ꝙ ita scĩ antisti¬
tes sapuerunt recte ñ ip̃i uiderũt. Nam ego ĩ¬

Expanded text:
ue nem apostatae perduranti , vel sanctus Augustinus conjugii legi votum quodammodo subjiciat continentiae; ita ut in libro de Virginitate asserere videatur, nec caelibis quidem vitae propositum copulae posse praescribere conjugali, quominus indissolubile maneat, etiam quod a continentibus, fallente diabolo, fracto sanctitatis voto, initum fuerit matrimonium. Et ad haec nihil ad praesens certius breviusque respondendum occurrit, nisi quod ita sancti antistites sapue
Abbreviated transcription (Latin):
nosse uult. Quoid si artleuter atz instant̾
studere dicteur quoil maxime in asseꝙ̃¬
dis atq adipiscendis quib q doct̾nis
diti solet. Partum ergo mentis antece¬
dit appetitus quidam. quo ul quod uos¬
se uolumus querendo et inueniendo
nascitur proles ip̃a noticia: ac ꝑ hoc
appetitus ille quo concipitur paritur¬
q notitia : partus ⁊ proles recte dici
non potest. Ilemq appetitus quo
in iatuer rei cognoscende: fit amor cog¬
nite tlum tenet atq amplectitur pla¬
titam prolem il est noticiam: gignẽ¬
ti q coniungit. Et est quetlam yma¬
go trinitatis ipsa mens ⁊ noticia eiꝰ
quol est proles eius: ac cle ipsa uer¬
bum. eiuus. et amor tercius. S hec tͥa
unum ⁊ una substantia. ¶Nec mi¬
nor proles clum tantam se nouit in¬
mens quanta est. Nec minor amor:
dum tantum se tliligit quantum
nouit. et quanta est̾.¬

Expanded text:
nosse vult. Quod si ardenter atque instanter nosse vult. Quod si ardenter atque instanter studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est quod partum. uł reꝑtum tlicit᷑.
quod sepe p̾tedit in quisitio eo fine quie¬
tura. Nam in quisitõ est appetitus inuẽi¬
endi qł udem ualet si dicas reperiendi
Que aũ reꝑuntur: qͣs paruintur. Uñ
proli similia s̾unt. Ubi. nisi in ip̃a notitia:
Ibi enimi qͣsi expressa formantur. Natu
si iam erant tes quas querendo inueni¬
inus : noticia tñ ipsa non erat quam sit̃
prolem nascentem leputamus. ¶Po¬
ro appetitus ille qui est inq̾renlo ꝓte¬
dit a querente. ⁊ pendet quodamino¬
to. neq rehescit fine quo intenditur.
tusi id qͥd queritur inuentum: q̃ren¬
ti copuletur. Qui appetitus ieł est inqͥ¬
sitio qͣmuis amor non esse uideat᷑: quo
tl quod notum est amatui. Hoc enim
atlhuc ut cognoscatur: agitur. tam̃ ex
eodem gen̾e quidlam est. Nam uolũtas
iam ilici potest. quia om̃is qui querit:
inuenire uult. E si ia queritur quoel
ad noticiam ꝑtineat: om̃is qui querit

Expanded text:
tum est, quod partum vel repertum dicitur, tum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti copuletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
minus se noute trͣm est: nec alteriꝰ cẽn¬
tie est notitia cius. non solum quia ipsa
nouit: s ⁊̃̾ quia se ip̃am sicut supradix¬
imuo. ¶Quid igitur de amore idicen¬
dum este sur non t̾ cum se amat. ipsum
quoq amorem sui genuisse uidoatur:
Erat enim amabilis sibi. ⁊ auteqͣm se
amaret qr pot̾at se amare sicut erat sͥ
noscibilis. ⁊ antetͣma se noscet: qr poterat
se nosse. Nam si non eẽt nostibilis: nunꝙͣ
se nosse potuisset. Ita si non sibi eẽt ama¬
bilis: nunqͣm se amare potuisset. Cur
itaq amanto se non genuisse dicat᷑ amo¬
rem suuim ⁊ sicut cognostendo se genuit
noticiam suam: In eo quilem manifeste
ostendr hoc anoris eẽ p̾ncipium unde
procedit. Ab ip̃a quippe mente ꝓcedit que
sibi est amabilis antetͣm se amet. Atq iͣ
pͥncipiuni est amoris sui quo se aniz. Sed
ĩdeo non recte dr᷑ genitus ab ea sicut noti¬
tia sui qua se nouit ⁊ qr noticia iam inuẽ¬

Expanded text:
minus se novit quam est, nec alterius essenminus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inven
Abbreviated transcription (Latin):
temporalit̾ existens non nullaꝵ rerum no¬
ticia que añ non erat : ⁊ aliquaꝵ rerum a¬
mor que antea non amabantur. istinctius
nobis aꝑit quid dicamus: tr ⁊ ip̃i loqutõ¬
ni temporali tlegerende. fatilior est ad expli¬
cantlum res que in ordine tempoꝵ compre¬
henlit᷑. ¶ Pinum ita manifestum sit
posse fi̾: ut ĩcit aliqͥd scibile id ÷ quotl scri
possit:⁊ tam̃ nesciatur illud añ fieri non
posse ut sciatur quoil stibile non fuerit.
Unde lituilo tenendũ est. ꝙ om̃is res qͦm-¬
conq cognoscimus : congen̾at in nobis su¬
am noticram. Ab utroq erim noticia pa¬
ritur a cognoscente et cognito. Itaq nens
tum se ip̃am cognoscit: sola parens est no¬
ticie sue. et cognitum enim et cognitor ip¬
sa est. Erat añ sibi ipsa noscibilis ⁊ añ qͣm
se nosset: sen notitia sui non eiit in en tũ
se ip̃a non nouerait. Quoil ergo cognostͤ
se: parem s noticiam sui gignit. qꝑ nõ

Expanded text:
temporaliter existens nonnullarum rerum notemporaliter existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Uid gͦ amor  Non erit ymago: Nõ
uerbum: Non genitus: Cur enun
ieus notitiam suam gignit tum se nouit.
⁊ amorem suum ñ gignit tuui se amat: Nã
si pp̃a est notõnis sue cã qr nostibilis ÷ amo¬
ris t̾ sui causa est. qe est amabiles. ¶ Cur
B enim qõ etiam de ip̃a sumina trinitate
omni potentissimo cn̾tore tleo: ad tuiꝰ yma¬
ginem homo fc̃s est. solet mou̾e homines
quos u̾itas dei ꝑ humanam loqutionem
inuitat ad fidem. Cur non sꝑc quoq sc̃s
a pr̃e deo genitus uel t̾ditur uel intelligi¬
tur : ut filius ⁊̾ ip̃e ditatur. Qͦd nunc ĩ
mente humana ut cũq uestigare conam̃᷑:
ut ex infr̾ore ymagine in qua nobis fami¬
liarius nat᷑a ipsa nr̃a quasi int̾rogatare¬
spondet exc̾citatam mentis aciem ab illũi¬
nata treatura ad lumen in cominutabile
dirigamus. Si tam̃ ueritas ip̃a ꝑsuasit:
sicut tlei u̾bum filium eẽ nullus xꝑianus
rõnalem mentem diligentius ide hac re int̾¬
rogandam considandam que redeamus. ubi

Expanded text:
uid ergo amor? non erit imago? non verbum? non genitus? Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est amabilis. Cur Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere homines, quos veritas Dei per humanam locutionem invitat ad fidem, cur non Spiritus quoque sanctus a Patre Deo genitus vel creditur vel intelligitur, ut filius etiam ipse dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus  hoc est, ad rationalem mentem diligentius de hac re interrogandam considerandamque redeamus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
repperire non possum
Eq enu ⁊ monstra que nascun᷑
Et uiuunt. quauilib cito moriant᷑.
Aut resurrectã negabuntut. lut ita
resurrectura credenda sunt. ac non poꝰ
correcta em̃data q natura. ¶ Assit eĩm
ut illum bimenbrem qui nuꝑ natus est
moriente. De quo fr̃es fidelissimi quie
resur recturos existimemus. Ita cet̾a q̃
singuli quiq ꝑtus uł amplius uel mi¬

Expanded text:
reperire non possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui resurrecturos aestimemus! Ita et caetera quae singuli quique partus vel amplius, vel mi
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝑ hoc scrupulosissime quidem iu¬
ter doctissimos queri ac disputari
potest. qđ utrum ab hõie inueniri po̾¬
sit: ignoro. qñ incipiat homo in utero
uini̾e. utrum sit quedam uita ⁊ occul¬
ta que nuntdum motib inuentis ap¬
ꝑeat. ¶ Blam negare uixisse puerpe¬
ria que pp̃ea mĩbratim ex secantur ÷ ut
eiciantur ex ut̾is p̾gnantium ne ma¬
tres quo si mortua ibi relinqͣntur oc¬
cidant : inpudentia uinia ut̃. Ex quo
aũ incipit homo uiu̾e : ex illo utiq mo
ri iam potest. Mortuus u̾o u̾con illi¬

Expanded text:
er hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ta fu̾ant: s seorsum sibi singulis sua
m̃bra gestantib quib humani corꝑis
oplet᷑ integͥtas.

Expanded text:
ta fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus, quibus humani corporis completur integritas.
Abbreviated transcription (Latin):
non ignoret ac ꝓinde sͥ qd̾ absit suꝑbe ar¬
roget. Bñficia t̾atoris uult hominẽ isclẽ
conditor alto quidem salubͥ q consilio tri¬
bulatõis ext̾ceri. ut tũ defec̾it homo ⁊ sb̾¬
uen̾it tłs. dum homo liberat᷑ a deo ⁊ its ab
homine ut dignũ est honoretur. Hinc
enim ditit. In uoca me in die tribulatõis
eruam te ⁊ honorificabis me. Eit ita
hoc tali modo ut homo alis ⁊ carnalis qui
rum ut se exꝑtus ÷ om̃ia possit queta¬
men posse prosit: ⁊ sine ip̃o possit nicħ.¬

Expanded text:
ura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arura ignoret, ac proinde sibi quod absit superbe arroget beneficia creatoris, vult hominem idem conditor alto quidem salubrique consilio tribulationibus exerceri: ut cum defecerit homo, et subvenerit Deus, dum homo liberatur a Deo, Deus ab homine, ut dignum est, honoretur. Hoc enim dicit: Invoca me in die tribulationis, eruam te, et honorificabis me . Fit itaque hoc tali modo, ut homo animalis et carnalis, quirum, ut saepe expertus est, omnia possit, quae posse tamen prosit; et sine ipso possit ni