comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
radiis solis opponi. Ql firme con¬
tẽplatus fuerit. filiꝰ agnoscit᷑: si a¬
cie palpitauerit. tamquã adulte¬
rinus ab ungue dimittitur. Iam
gͦ uidete quam sublimia loqui de¬
buit: qui est aquile cõparatus. E
tam̃ etiam nos humi repentes in¬
firmi. & uix ullius momenti inter
homines. audemꝰ tractare ista. et
ista exponere: et putamus nos aut
capere posse cũ cogitamꝰ. aut capi
cũ dicimus. Quare ista dixi : forte
enim post hec uerba. quisquã mͥ
iuste dicat. Pone gͦ codicem. Quod
excedit mensuram tuã: quid sumiꝰ
in manũ tuam: quid ei cõmittis
linguã tuã: ad hoc respondeo.
Multi heretici habundant: et ad hoc
łs eos habundare. ꝑmisit. ne semꝑ
lacte nutriamur. et in bruta rema¬
neamꝰ infantia. Quia enĩ non intel¬
lexert̃ quomodo cõmendaret᷑ diui¬
nitas xp̃i: sapuerunt sicut uoluer̃t.
Non aut̃ẽ recte sapiendo. fidelib ca¬
tholicis questiones molestissimas in¬

Expanded text:
radiis solis opponi: qui firme conradiis solis opponi: qui firme contemplatus fuerit, filius agnoscitur; si acie palpitaverit, tanquam adulterinus ab ungue dimittitur. Jam ergo videte quam sublimia loqui debuit, qui est aquilae comparatus: et tamen etiam nos humi repentes, infirmi et vix ullius momenti inter homines, audemus tractare ista, et ista exponere; et putamus nos aut capere posse cum cogitamus, aut capi dum dicimus. 6. Quare ista dixi? Forte enim post haec verba quisquam mihi juste dicat: Pone ergo codicem. Quod excedit mensuram tuam, quid sumis in manum tuam? quid ei committis linguam tuam? Ad hoc respondeo: Multi haeretici abundant, et ad hoc eos Deus abundare permisit, ne semper lacte nutriamur, et in bruta infantia remaneamus. Quia enim non intellexerunt quomodo commendaretur divinitas Christi, sapuerunt sicut voluerunt: non autem recte sapiendo, fidelibus catholicis quaestiones molestissimas in
Abbreviated transcription (Latin):
esse quodãmodo bestiarũ. ꝓpt̃ po¬
tentiam et terribilem foctitudin̾e.
Hȩc ꝑsona tributa ẽ matheo: qr
in generationib dnĩ regiã seriẽ
ꝓsequutꝰ est. quẽ admodum esset
dñs ꝑ stirpẽ regiam de semine
dauid regis. Hucas autẽ qm̃ cepit
a sacerdotio ⁊acharie. sacerdotis.
faciens mentionẽ. patris iohannꝰ
baptiste. uitulo deputatus ẽ: quia
magna uicti.ma uitulus erat in sa¬
crificiis sacerdotũ. Marco homo xͦ
merito adsignatus ẽ: qr neq de re¬
gia potestate aliquid dixit. neq de
sacerdotali cȩpit: sed tantũ ab ho¬
mine. xp̃o exorsus est. Hi om̃s ꝓpe
de terrenis id ẽ de his que in ter
serunt. de diuinitate eiꝰ ꝑ pauca
loquuti st̃: tamquã in terra cũ il¬
lo ambulantes. Restat aquila. ip¬
se ẽ iohes sublimiũ predicator: et
lucis int̃ne atq eterne fixis ocłis
contemplator. Dicuntur enĩ et pul¬
li aquilaꝵ a parentib sic ꝓbari.
patris scilice ungue suspendi: et

Expanded text:
esse quodammodo bestiarum, propter poesse quodammodo bestiarum, propter potentiam et terribilem fortitudinem. Haec persona tributa est Matthaeo, quia in generationibus Domini regiam seriem prosecutus est, quemadmodum esset Dominus per stirpem regiam de semine David regis. Lucas autem quoniam coepit a sacerdotio Zachariae sacerdotis, faciens mentionem patris Joannis Baptistae, vitulo deputatus est; quia magna victima vitulus erat in sacrificio sacerdotum. Marco homo Christus merito assignatus est, quia neque de regia potestate aliquid dixit, neque de sacerdotali coepit, sed tantum ab homine Christo exorsus est. Hi omnes prope de terrenis, id est de iis quae in terrserunt: de divinitate ejus perpauca locuti sunt, tanquam in terra cum illo ambulantes. Restat aquila: ipse est Joannes, sublimium praedicator, et lucis internae atque aeternae fixis oculis contemplator. Dicuntur enim et pulli aquilarum a parentibus sic probari, patris scilicet ungue suspendi, et
Abbreviated transcription (Latin):
dũ s saluare mundũ. dixit ego ñ
iudico quẽquã: siue quemadmodũ
cõmemoraui. qm̃ dixerat. uos scdm
carnẽ iudicatis. addidit. ego ñ ui
dico quẽquã: ut intelligamꝰ xp̃m.
ab hominib iudicatus est. Nam ut
agnoscatis iam et iudicẽ. xp̃m: au¬
dite quod sequit᷑. Et si uidico ego.:
iudiciũ meũ uerũ est. Coce habes
et iudiciũ: sed agnosce saluatorẽ.
ne sentias uidicem. Quare. autem
dixit. iudiciũ suũ uerũ ẽẽ: Quia
solus inquit ñ sũ: sed ego & qui
misit me pater. Dixi uobis frẽs. q
hendere. Mysteriũ autẽ altius uo¬
lantis opus ẽ ut cõmemorẽ cari¬
tati ur̃e. et apud iherechielem
ꝓpham. et in apocalypsi ipsus
iohannis. cuiꝰ est hoc eugłm cõme¬
mor atur anunal quadruplex ha¬
bens quatuor ꝑsonas: hominis. in¬
tuli. leonis. aquile. Qui ante nos
scripturaꝵ scãꝵ mysteria tracta¬
uerunt. pleriq in hoc animali.
uel potius in his animalib qua¬
tuor eugłistas intellexert. Leonẽ

Expanded text:
mundum, dixit, Ego non judico quemquam: sive quemadmodum commemoravi, quoniam dixerat, Vos secundum carnem judicatis, addidit, Ego non judico quemquam, ut intelligamus Chrisab hominibus judicatus est. 5. Nam ut agnoscatis jam et judicem Christum, audite quod sequitur: Et si judico ego, judicium meum verum est. Ecce habes et judicem, sed agnosce salvatorem, ne sentias judicem. Quare autem dixit judicium suum verum esse? Quia solus, inquit, non sum, sed ego et qui misit me Pater. Dixi vobis, fratres,hendere. Mysterium autem altius volantis opus est ut commemorem Charitatem vestram. Et apud Ezechielem prophetam, et in Apocalypsi ipsius Joannis, cujus est hoc Evangelium, commemoratur animal quadruplex, habens quatuor personas; hominis, vituli, leonis, aquilae . Qui ante nos Scripturarum sanctarum mysteria tractaverunt, plerique in hoc animali, vel potius in his animalibus quatuor Evangelistas intellexerunt. Leonem
Abbreviated transcription (Latin):
et sinu capatiore querat cõprehen¬
dere quod ocłs non uidit. nec auri
audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit. Desiderari potest. concupisci
potest. suspirari in illud potest:
digne cogitari & uerb̃ explicari
non potest. Ergo frẽs mei qm̃ dñs¬
breuit ait. ego sũ lum̃ mundi. qui
me sequit᷑ non ambulabit in tene¬
bris s habebit lum̃ uite. quib uer¬
bis aliud ẽ qd̃ uissit. aliud qđ ꝓ
misit. faciamus qd̃ ussit: ne impu¬
denti fronte desideremꝰ qđ̃ ꝓmisit:
ne dicat nobis in uidiciosuo. fecis
ti  qd̾ iussi: ut expectares qd̃ ꝓmi¬
si: ᷤ quid gͦ iussisti dñe d̃s nr̃: di¬
cit tibi: ut sequereris me. Consili
Tristis abscessit ñ est sequutus. qͦ¬
siui magistrũ bonũ interpellauit
doctorem: et cont̾epsit docentẽ.
Tristis abscessit: ligatus cupidi¬
tatib suis. Tristis abscessit: habeis
grandem sarcinã auaricie super
humeros suos. Laborabat. estua¬
bat. & qͥ ab illo sarcinã depone

Expanded text:
et sinu capaciore quaerat comprehenet sinu capaciore quaerat comprehendere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Desiderari potest, concupisci potest, suspirari in illud potest: digne cogitari, et verbis explicari non potest. 8. Ergo, fratres mei, quon ait, Ego sum lux mundi; qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae: quibus verbis aliud est quod jussit, aliud quod promisit: faciamus quod jussit, ne impudenti fronte desideremus, quod promisit; ne dicat nobis in judicio suo, Fecisti enim quod jussi, ut expetas quod promisi? Quid ergo jussisti, Domine Deus noster? Dicit tibi, Ut sequereris me. ConsiliuTristis abscessit, non est secutus: quaesivit magistrum bonum, interpellavit doctorem, et contempsit docentem: tristis abscessit, ligatus cupiditatibus suis; tristis abscessit, habens grandem sarcinam avaritiae super humeros suos . Laborabat, aestuabat; et qui ab illo sarcinam deponer
Abbreviated transcription (Latin):
acta nocte scłi huiꝰ. transactis terro¬
grib temptationũ: suꝑato illo leo¬
ne qui nocte rugiens circuit que
tibi et contemplabor. Nunc uͦ qͥd
putamꝰ frẽs huic tempori congru¬
ere. nisi quod rursus in psalmo
d̾r. lauabo ꝑ singłas noctes lectum
meũ: in lacrimis meis stratũ meũ
rigabo:Per singłas noctes inquit
flebo: desiderio lucis ardebo. Nidet
dñs desideriũ meũ: qm̃ dicit illi
alter psalmꝰ. Ante te ẽ ome deside¬
rium meũ: et gemitꝰ meus ñ est
absconditus a te. Desideras aurũ:
iuderi potes. Querens enĩ mani¬
festus eris hominib. Desideras fru¬
mentũ. int̃rogas qui habeat: & eu
piens ꝑuenire ad id quod deside¬
ras. indicaᷤᷤ te: Desideras dm̃: qͥs ui¬
det nisi d̾s:  a quo enĩ petis dm̃.
sicut panẽ. sicut aquã. sicut au¬
rũ et argentũ: sicut frum̃tum:
A quo petis dm̃: nisi a deo: ipse pe¬
titur a seipso: qui ꝓmittit seipsũ.
Extendat anima cupiditatẽ suam:

Expanded text:
acta nocte saeculi hujus, transactis tertoacta nocte saeculi hujus, transactis tertoribus tentationum, superato illo leone qui nocte rugiens circuit, quem tibi, et contemplabor. Nunc vero quid putamus, fratres huic tempori congruere, nisi quod rursus in Psalmo dicitur, Lavabo per singulas noctes lectum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo ? Per singulas noctes, inquit, flebo: desiderio lucis ardebo. Videt Dominus desiderium meum; quoniam dicit illi alter psalmus, Ante te est omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus . Desideras aurum? videri potes; quaerens enim aurum manifestus eris hominibus. Desideras frumentum? interrogas qui habeat; cui et cupiens pervenire ad id quod desideras, indicas. Desideras Deum? quis videt, nisi Deus? A quo enim petis Deum, sicut panem, sicut aquam, sicut aurum, sicut argentum, sicut frumentum? A quo petis Deum, nisi a Deo? Ipse petitur a seipso, qui promittit seipsum. Extendat anima cupiditatem suam;
Abbreviated transcription (Latin):
tur: errabit. Postremo uidet᷑ tibi
sequendũ ẽẽ solem: et tendis etiam
ipse ad occidentem. quo et ille ten¬
dit. uideamꝰ cũ occiderit. si non am¬
bulabis in tenebris. Uide quẽadmo¬
dũ et si nolueris eũ tu deserere. ip̃
non omĩb apparebat : ꝑ sapientie
potestatem omĩa tenebat. Deus tuus
ubiq totus ẽ. Si ñ ab illo facias ca¬
sũ: nũquã a te ipse facit occasum.
ris uerbo posuit. Non enĩ ait ha¬
bet : s habebit inquit lum̃ uite.
misit facientib: futuri temporis
uerbo significauit. Qͥ sequit᷑: habe
bit. Modo sequit᷑ ꝑ fidem: post ha¬
bebit ꝑ speciem. Quandui enĩ sumꝰ
in corpore ait apłs: peregrinamur
a dño. ꝑ fidem enĩ ambulamꝰ: ñ ꝑ
speciem. Quando ꝑ speciẽ: cũ ha¬
buerimꝰ lumen uite: cũ ad illam ui¬
sionem uenerimꝰ. quando nox transi¬
erit ista. De illo quippe die qui exor¬
turus ẽ. dictum ẽ. Mlane astabo tibi
et concẽplabor. Qͥ d ẽ mane : trans¬

Expanded text:
tur, errabit. Postremo videtur tibi tur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipsenon omnibus apparebat, per sapientiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique totus est: si non ab illo facias casum, nunquam a te ipse facit occasum. ris verbo posuit: non enim ait, habet; sed, habebit, inquit, lumen vitae. misit facientibus, futuri temporis verbo significavit. Qui sequibit: modo sequitur per fidem, post habebit per speciem. Quamdiu enim sumus in corpore, ait Apostolus, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Quando per speciem? Cum habuerimus lumen vitae, cum ad illam visionem venerimus, quando nox ista transierit. De illo quippe die qui exorturus est, dictum est, Mane astabo tibi, et contemplabor . Quid est, mane? Trans
Abbreviated transcription (Latin):
mi. E ibi lumen positũ ẽ cũ fonte
uite : & a dno dictum ẽ lum̃ uite.
In istis autẽ usib corporalib: aliud
ẽ lumen. aliud fons. fontẽ fauces
querunt: lum̃ ocłi. Quando sitimꝰ:
querimꝰ fontem. Quando in tenebriˢ
sumꝰ: querimꝰ lumen. Ee si forte noc¬
te sitiamꝰ: lum̃ accendimꝰ. ut ad fon¬
tem ueniamus. Non ẽ sic apud dm̃.
Quod lum̃ est. hoc ẽ. fons. Qͥ tibi lu¬
cet ut uideas: ipse tibi manat ut
bibas. Uidetis gͦ frt̃s mei. uidete¬
hoc lumen ẽ. de quo dñs dicit. qͥ me
sequitur non ambulabit in tenebris.
Sequere istũ solem. Uideamꝰ si ñ ambu¬
labis in tenebris. Eece oriundo exit
a te. Ille cursu suo ad occidentẽ ꝑ¬
git. tibi forte ad orientẽ ꝓfectio ẽ.
nisi cu in contrariam partem ꝑgas.
non qua ille tendit. sequendo eum
ꝓfecto errabis: et ꝓ oriente occiden¬
tem tenebis. Tu eũ in t̾ra si seque̾ris.
errabis. Nauta si eũ in mari sequa¬

Expanded text:
et ibi lumen positum est cum fonte et ibi lumen positum est cum fonte vitae, et a Domino dictum est lumen vitae. In istis autem usibus corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi manat ut bibas. 6. Videtis ergo, fratres mei, videthoc lumen est de quo Dominus dicit, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris. Sequere istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequa
Abbreviated transcription (Latin):
de lumine dicebamꝰ. Sequere ergo
Nam ꝓpħa cũ dixisset apud te ẽ¬
fons uite: sequutꝰ adiunxit. In lumi¬
ne tuo uidebimꝰ lum̃. Dm̃ de dõ: lum̃
de lummine. ꝑ hoc lum̃. factũ est solis
lum̃: et lumen quod fecit solem sub
quo fecit et nos. factum ẽ sub sole
ꝓpt̃ nos. Tactum ẽ inquã. ꝓpt̾ nos
sub sole: lum̃ quod fecit solem:
Noli contempnere nubem carni.
Nube tegitur: ñ ut obscuret᷑. sed
ut temꝑetur. Loquens gͦ ꝑ nubẽ
carnis lumen indeficiens. lum̃ sapi¬
entie: ait hominib. Ego sum lux
mundi. Qͥ me sequitur ñ ambu¬
labit in tenebris: sed habebit lum̃
uite. uomodo te abstulit ab o¬
cłis carnis: & reuocauit ad ocłos
cordis: N on enĩ sufficit dicere. qui
me sequitur ñ ambulabit in te¬
nebris. s habebit lum̃: addidit e¬
nim uite. sicut ibi dictum ẽ: qm̃
apud te est fons uite. Hidete ita¬
q frẽs mei quomodo uerba domini.
cũ illius ueritate concordent psal

Expanded text:
de lumine dicebamus. Sequere ergo: de lumine dicebamus. Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum est, Quoniam apud te fons vitae: Videte itaque fratres mei, quomodo verba Domini cum illius psalmi veritate concordant:
Abbreviated transcription (Latin):
bunt:ͦ Inebriabunt᷑ ab ubertate
domꝰ tue : et torrente. uoluptatis
tue potabis eos. Quale uinũ est lin¬
de inebriari laudabile ẽ. Quale in¬
nũ est: qd̃ non turbat s dirigit m̃¬
tem. Quale uinũ est quod. facit ꝑ¬
petuo sanũ: non inebriando facit
insanũ. In ebriabunt᷑. Unde : ab u¬
b̾tate domꝰ tue : et torrente uolup¬
tatis tue potabis eos. Unde: qm̃
apud te est fons uite. Ipse fons ui¬
te : ambulabat in terra. Ipse dicebat.
Qͥ sitit: ueniat ad me. Ecce fons. d
nos de lumine loqui ceperamꝰ. & ꝓ
positã ex exgłio questionẽ de lumi¬
ne tractabamꝰ. Lecta ẽ enĩ nob̃ di¬
cente dño. Ego sũ lux mundi. Inde
questio. ne quis carnalit̃ sapiens.
solem istũ incelligendũ putaret.
uenunꝰ inde ad psalmũ. Quo con¬
sid̾ato: inuenimꝰ interim fontem
uite dnm. Bibe. et uiue. Apud te¬
ẽ inquit fons uite. ideo sub u̾bra
alaꝵ tuaꝵ sperant filii hominũ:
inebriari isto fonte quexentes. S

Expanded text:
bunt? Inebriabuntur ab ubertate bunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, unde inebriari laudabile est? quale vinum est, quod non turbat, sed dirigit mentem? quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne habent homines aliqͥd aliud qđ eis
d̃s p̾stet creator. qd uim̃tis non p̃s¬
tat. ᷤᷤ nulla ne discretio ẽ int̾ animal
factũ ad ymaginẽ dĩ: et animal sub¬
ditũ ymagini dĩ : est plane. Preter
salutem istam cõmunem nobis et ani¬
mantib mutis. est quod nob̃ p̾̃stat
ds: illis autẽ non p̾stat. Qͥd est hoc :
Sequere in eodem psalmo. filii autẽ
hominũ sub tegmine alaꝵ tuaꝵ spe¬
rabunt. Habentes mͦ salutem cõmunẽ
cũ pecorib siuis. filii hominũ sub teg¬
mine alaꝵ tuaꝵ sꝑabunt. Aliã salu¬
tem habent in re: aliã in spe. Salus
ista que in p̃senti ẽ : hominib peco¬
ribq cõmunis est. S est alia quã
sperant homines. & accipiunt qui
sperant: non accipiunt qͥ ñ sperant.
filii enĩ hominũ sub tegmine inqͥt
alaꝵ tuaꝵ sperabunt: qi ut ꝑseuera¬
ter sꝑent a te ꝓteguntur. Ne de
spe a diabolo deiciantur: sub tegni
qͥd sperabt̃. nisi quod pecora ñ habe¬

Expanded text:
ne homines habent aliquid aliud quod eis ne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc? Sequere in eodem psalmo: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub tegmine, inquit, alarum tuarum sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegminquid sperabunt, nisi quod pecora non habe
Abbreviated transcription (Latin):
¶m̃ enĩ deus es et habes multiplicẽ
miscłiam. ꝑuenit eadem multiplici
quos creasti ad ymaginẽ tuam: leo
etiam ad pecora que hominibus
subdidisti. A quo enĩ salus hominis.
ab illo salus et pecoris. Non erubes¬
cas hoc sentire de dño do tuo. im¬
mo p̃sumas et fidas. et caueas ne ali¬
ter sentias. Qͥ saluũ facit te: ipse
saluũ facit equũ cuũ. ipse ouẽ tuã.
Ad minima omĩno ueniamꝰ: ipse gal¬
linã tuam. Bnĩ est salus. E ista deus
saluat. Mouet: Int̾rogas.: miror qr
dubitas. Dedignabitur saluare: qui
dignatus ẽ creare: dnĩ est salus: an¬
głoꝵ. hominũ. pecoꝵ. Dnĩ est salus.
Sicut nemo est a seipso: ita nemo est¬
saluus a seipso. Proinde uerissime in¬
quit psalmꝰ atq optime: homines
et iumenta saluos facies dñe. Quare:
Sicut multiplicata ẽ miscdia tua d̾s.
Tu es enĩ ds. tu creasti. tu saluas. tu
dedisti ẽẽ : cu das sanũ esse. Si gͦ sic̃
multiplicata est miscdia di. ab illo
homines et iumenta saluant᷑: non¬

Expanded text:
m enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitquos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde verissime Psalmus atque optime ait, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quare? Sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Tu enim es Deus, tu creasti, tu salvas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab illo homines et jumenta salvantur; non
Abbreviated transcription (Latin):
et nẽ ammonemus. non hoc ideo
dictum. qr pat̾ non erit cũ filio ui¬
dicante: s quia bonis et malis in ui¬
dicio solus filius apparebit. in ea
torma in qua passus ẽ. et resurrex̃.
et ascendit in celũ. Discipłis quip¬
pe tunc conspicientib ascendentem:
uox angłica sonuit. Sic ueniet. qũe¬
admodum eum uidistis euntẽ. in
celum: idẽ in forma hominis in qͣ
iudicatꝰ est uidicabit: ut etiã ꝓpbi
cũ illud ĩpleatur. Nidebunt in qũe
pupugerunt. Cũ uero euntib ius¬
tis in uitam et̃nam uidebimꝰ eum
sicuti ẽ s non erit illud iudicium
uiuoꝵ et mortuoꝵ: sed p̃mium tan
ait. in lege ur̃a scriptũ est quia
duoꝵ hominũ testimoniũ uerũ
est: et ideo quisquam existimet
non fuisse illam legem dei. quia
non dictum est in lege dei: sciat
ita ẽẽ dictum in lege ura. tãquã
diceret in lege que uobis ẽ data.
a quo: nisi a deo: sicut dicimꝰ.
panem nr̃m coctidianũ: et tam̃
dicimus da nobis hodie. Expł.

Expanded text:
et nunc admonemus, non hoc ideo dictum, quia Pater non erit cum Filio judicante; sed quoniam bonis et malis in judicio solus Filius apparebit, in ea forma in qua passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Discipulis quippe tunc conspicientibus ascendentem, vox angelica sonuit, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum : id est, in forma hominis in qua judicatus est judicabit, ut etiam illud propheticum impleatur, Videbunt in quem pupugerunt . Cum vero euntibus justis in vitam aeternam, videbimus eum sicuti est; non erit illud judicium vivorum et mortuorum, sed praemium tantait, In Lege vestra scriptum est quia duorum hominum testimonium verum est, et ideo quisquam existimet non fuisse illam legem Dei, quia non dictum est, In lege Dei: sciat ita dictum esse, In Lege vestra, tanquam diceret, in Lege quae vobis est data; a quo, nisi a Deo? Sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum: et tamen dicimus, Da nobis hodie .
Abbreviated transcription (Latin):
dies lucescat. et lucifer oriatur
in cordib ur̃is. Quando gͦ dñs ie
sus xp̃e uenerit. et sicut dicit etiã
apłs paulus illuminauerit abscon¬
dita tenebraꝵ. et manifestauerit
cogitationes cordis. ut laus sit u¬
nicuiq a deo: tunc p̃sentͤ ͥ tali die.¬
tales lucerne non erunt necessarie. Ñ
iohannis: ñ ipso indigebimꝰ eugło.
Ergo om̃s scripture collent᷑ de
medio. que nob̃ in huiꝰ scłi nocte
tamquã lucerne accendebantur:
ne in cenbris remaneremꝰ. Istis
om̃ib sublatis ne quasi nobis lu¬
ceant indigentib. et ipsis homi¬
nib dei ꝑ quos hec ministrata s̃.
uidentib: remotis gͦ his adium̃tis.

Expanded text:
dies lucescat, et lucifer oriatur dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . 9. Quandous venerit, et, sicut dicit etiam apostolus Paulus, illuminaverit occulta tenebrarum, et manifestaverit cogitationes cordis, ut laus sit unicuique a Deo ; tunc praesente tali die lucernae non erunt necessariae: noJoannis, non ipso indigebimus Evangelio. Ergo omnes Scripturae tollentur de medio, quae nobis in hujus saeculi nocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, videntibus, remotis ergo his
Abbreviated transcription (Latin):
arma lucis. sic ut in die honeste
ambulemus. Tam̃ quia in cõpara¬
tione lucis illius ad quã uenturi
sumꝰ adhuc nox est etiã dies in quo
sumꝰ: audi petrũ apłm. Delatã dic̃
dnõ xp̃o uocem de magnifica po¬
testate. Tu es filius meus dilectus:
in quo bene sensi. Hanc uocẽ inqͥt
mus cũ illo in monte scõ. S quia
nos non ibi fuimꝰ. et istam uocem
de celo cunc non audiuimꝰ. ait ad
nos ipse petrus: et habemꝰ certio¬
rem ꝓphecicũ sermonẽ. Non audiꝰ¬
tis uocem de celo delatam: s certi¬
quosdam futuros. qͥ miraculis eiꝰ
calũpniarent᷑. magicis artib t᷑ri¬
buendo: ꝓphetas ante. premisit.
Numquid enĩ si magus erat. & ma¬
gicis artib fecit ut coleret᷑ et mor¬
tuus : magus erat antequã natus:
ꝓpħas audio. Homo mortue. & u¬
mescendo calũpniose: ꝓpħas audi.
Lego. Audi qui ante dnm uene¬
runt. habemꝰ inquit apłs petrus
certiorem ꝓpheticũ sermonẽ: cui
benefacitis attendentes. sicut luc̃¬

Expanded text:
is; sicut in die honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum apostolum: delatam dicit Domino Christo vocem de magnifica potestate, Tu es Filius meus dilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem, inquit, mus cum illo in monte sancto. Sed quia nos non ibi fuimus, et istam vocem de coelo tunc non audivimus; ait ad nos ipse Petrus, Et habemus certiorem propheticum sermonem. Non audistis vocem de coelo delatam, sed certiquosdam futuros, qui miraculis ejus calumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, sicut luc
Abbreviated transcription (Latin):
seiunctus: et in illius luce iusticie
coniunctus. Ergo testimoniũ sibi
perhibet lux. Aperit sanos ocłos:
et sibi ipsa testis ẽ ut cognoscat᷑
lux. Sed quid agimus de infidelib:
Nũquid illis non est presens: Preseis¬
est et ipsis: sed quib eam uideant
ocłos non habent cordis. Audi de ill
ex eugło ipso ꝓlatam sententiam. et
lux in tenebris lucet et tenebrȩ eã
non comp̃henderunt. Ergo ait do

Expanded text:
sejunctus, et in illius justitiae luce sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa testis est, ut cognoscatur lux. Sed quid agimus de infidelibus? numquid illis non est praesens? Est praesens et illis sed quibus eam videant, oculos non habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso prolatam sententiam: Et lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt E
Abbreviated transcription (Latin):
pe ardens idonea ẽ et alia que
tenebris operiebant᷑ nudare: & se¬
ipsam tuis ocłis demonstrare. Sic
et dñs xp̃c et inter fideles suos et
inimicos udeos tamquã inter lu¬
cem et tenebras distinguebat: tã¬
quã inter illos quos radio fidei ꝑ¬
fundebat. et illos quoꝵ clausos o¬
cłos circũfundebat. Nam etiã solis¬
te. et uidentis faciem illustrat: et
ceci. Ambo parit̃ stantes. et faciẽ
ad solem habentes. illustrant᷑ in car¬
ne: sed non ambo illuminant᷑ in
acie. uidet ille: ille. ñ uidet. Ambo¬
b sol presens est. Sed p̃senti soli:
unus est absens. Sic et sapientia
ubiq ẽ sapientia. Incelligit quis
in oriente iusticiam: intelligit aliꝰ
in occidente iusticiam. Nũquid a¬
lia ẽ iusticia quã intelligit: alia
quã iste: separati st̃ corpore: et
in uno habent acies mentiũ suaꝵ
Quã uideo iusticiam hic constitutꝰ.
si uisticia ẽ: ipsam uidet ustus nes¬
cio quot mansionib a me carne

Expanded text:
pe ardens idonea est et alia quae pe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis demonstrare. Sic et Dominus Christus et inter fideles suos, et inimicos Judaeos, tanquam inter lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sic et Sapientia ubique est sapientia. Intelligit quis in oriente justitiam; intelligit alius in occidente justitiam: numquid alia est justitia quam ille intelligit, alia quam iste? Separati sunt corpore, et in uno habent acies mentium suarum. Quam video justitiam hic constitutus, si justitia est, ipsam videt justus nescio quot mansionibus a me carne
Abbreviated transcription (Latin):
offendat in uia: cui ñ lucet lum̃:
de ꝑ hoc in tali uia uidere opꝰ est:
in tali uia uidere magnũ est. Nã
tobis in facie ocłos clausos habe¬
bat. et filus patri manũ dabat:
pat̾ filio uiam p̃cipiendo monstra¬
bat. Respondunt gͦ iudei. Tu de
te testimoniũ dicis: testimonium
tuũ non ẽ uerũ. Uideamꝰ quid au¬
diant: audiamꝰ et nos: s non siẽ
illi. Illi contepnentes: nos creden¬
tes. Illi occidere. xp̃m uolentes: no
per. xp̃m uiuere cupientes. Inte¬
tia distinguat aures mentesq nos¬
tras: et audiamꝰ quid uideis respon¬
derit dñs. Respondit ihc & dixit
eis. E si ego testimoniũ de me ꝑhi¬
beo. uerũ est testimoniũ meũ: q¬
scio unde ueni et quo uado. Lum̃
et alia demonstrat: et seipsũ. de¬
cendis lucernã. uerbi grã. ut que¬
ras cunicã: et p̃stat tibi ardens
lucerna. ut inuenias tunicam. Nũ¬
quid accendis lucernã: ut uideas
ardentẽ lucernam: Aucerna qͥp¬

Expanded text:
offendat in via, cui non lucet lumen? offendat in via, cui non lucet lumen? Ac per hoc in tali via videre opus est, in tali via videre magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidere Christum volentes, nos per Christum vivere cupientes. Intestinguat aures mentesque nostras, et audiamus quid Judaeis responderit Dominus. Respondit Jesus, et dixit eis: Etsi ego de me testimonium perhibeo, ado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiat mens ur̃a in fide xp̃i: ne sẽꝑ
infantes sitis ubera querentes. & a
cibo solido resilientes. Debetis apud
lactari. et ad escas solidiores accede¬
re: mente. non uentre. Hoc gͦ discer¬
nite. alud eẽ lum̃ quod illuminat:
aliud ẽẽ lũ qđ illuminat᷑. Nã et
ocłi nr̃i lumina dicunt᷑: et unusqͥs¬
q ita uirat tangens ocłos suos ꝑ lu¬
mina sua. Sic uiuant lumina mea:
usitata iuratio ẽ. Que lumina si
lumina st̃: ñ desit lum̃ in cubiculo
tuo clauso: pateant et luceant tibi.
Non utiq possunt. Quomodo gͦ ista
in faciem quȩ habemus et lumina
nuncupamꝰ. et quando sana sunt.
lato aut non illato. sana st̃. aper¬
ta sunt. nec tam̃ uident. sic meis
nostra que est ocłs anime. nisi
ueritatis lumine radieturꝰ et ab
illo qui illuminãt nec illumina¬
tur mirabilit̃ illustretur. nec ad
sapientiam nec ad iusticiam pote¬
rit ꝑuenire. Ipsa ẽ enĩ uia nostra.
iuste uiuere. Quomodo autẽ ñ

Expanded text:
proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. Debetis apud lactari, et ad escas solidiores accedere, mente, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumina nuncupamus, et quando sana sunt, lato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: sic mens nostra, qui est oculus animae, nisi veritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa est enim via nostra juste vivere. Quomodo autem non
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs eis. Nec ego dico uobis. in qͤ
potestate ista facio. Non uob̃ dico
qd̃ scio: quia ñ uultis fateri quod
scitis. Iustissime repulsi: utiq con¬
fusi abscessert̃: et impletũ ẽ quod
in psalmi ꝓphecia dicit ds pater.
Paraui lucernã xp̃o meo: id ẽ ipsũ
Habebat gͦ dñs iħc xp̃c testimoniũ
ꝓphecaꝵ ante se p̃missoꝵ p̃conum:
iudicẽ precedentiũ. Habebat testi¬
moniũ a iohanne. Sed ipse maius
testimoniũ erat: quod sibi ꝑhibebat.
Illi autẽ infirmis ocłis lucernas que¬
rebant: quia diem ferre ñ poterans.
missus a deo: cui nom̃ erat iohanneᷤ.
Hic uenit ut testimoniũ ꝑhiberet de
lumine: ut om̃s crederent per eum.
Non erat ille lum̃. sed ut testimoni¬
ũ ꝑhiberet de lumine. Erat lumen
uerũ quod illuminat omẽm homi¬
nẽ uenientem in hunc mundũ. Si
omẽm: ergo et ioħem. Unde dicit &
ipse ioh̾es. Nos om̃s de plenitudine
eius accepimꝰ. Discernite gͦ ista. ut

Expanded text:
Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum testimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: missus a Deo, cui nomen erat Joannes: ium, ut testimonium per perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. Iet Joannem. Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: cuius non sum dignus calciam̃¬
tũ soluere. uidete quẽadmodũ se¬
lucerna diei sũmictat. Lucernã uͦ
ipsũ ioħem fuisse. ipse dñs testat᷑. Ille
erat inquit lucerna ardens et lucens:
et uos uoluistis ad horam exultare in
lumine eiꝰ. Quando autẽ dixerunt
iudei dnõ. dic nobis in qua pocestate
ista facis. sciens dñs qr ioh̾em baptis¬
tã ꝓ magno habebant. et qd̃ ipse quẽ
ꝓ magno habebant eis de dño cesti¬
moniũ ꝑhibuisset: respondit eis. In¬
t̃rogo uos et ego unũ sermonẽ. Diei¬
te michi. Baptismꝰ ioħis unde ẽ: de
celo an ex hominib: curbati illi in¬
tra semetipsos cogitabant. qr si dice¬
reut ab hominib lapidari possent a
debant. Si dicerent de celo: respon¬
deret eis ille. Quẽ confitemini de ce¬
lo habuisse ꝓphetiam. mͥ testimoni¬
ũ ꝑhibuit: et ab illo audistis in qͣ
ego ista faciam potestate. Uidert̃ gͦ
quodlibet hoꝵ responderent. in la¬
queũ se casuros: et dixert̃. Nescimꝰ.

Expanded text:
us non sum dignus calceamentum solvere . Videte quemadmodulucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidari possent a debat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista faciam potestate. Viderunt ergo, quodlibet horum respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ficium mundũ: conuinco te ĩmun¬
dum. Ecce lucerne ꝑhibent testimo¬
nium diei. ꝓpter infirmitatẽ nr̃am:
quia diei claritatẽ tolerare & uide¬
re non possumus. Nam et nosipsi xͥ¬
ani: in comparatione quidem infi¬
fuistis enĩ aliquando tenebre. nẽ
autẽ lux in dño: sicut filii lucis am¬

Expanded text:
ficium mundum; convinco te immundum. 8. Ecce et lucernae perhibent testimonium diei propter infirmitatem nostram, quia diei claritatem tolerare et videre non possumus. Nam et nos ipsi Christiani in comparatione quidem infiFuistis enim aliquando tenebrae; nunc aute
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpitur aggrauat animam:
et deprimit terrena inhabitatio
sensũ multa cogitantã. Depositu¬
rus sũ et ego codicẽ istũ. Disces¬
suri estis et uos qͥsq ad sua. bene
nobis fuit in luce cõmuni. bene
gauisi sumꝰ. bene exultauimꝰ: sed
cũ abinuic̃e recedimꝰ. ab illo ñ re¬

Expanded text:
rumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedimus, ab illo non re
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit nob̃ alioꝵ testimonium
inimicoꝵ. Proferimus codices a ui¬
deis: et respondemꝰ. Nempe et uos
et illi. fidei nr̃e estis inimici. Ideo
sparsi sunt ꝑ gentes: ut alios exa¬
liis conuincamus inimicos. Quod¬
ex esaya ꝓferat᷑ a iudeis. uideamꝰ
si non ibi lego. sicut ouis ad immo¬
landũ ductus est. et sicut agnus
coram tondente se fuit sine uoce. sic
non aperuit os suũ. In humilitate

Expanded text:
occurrit nobis aliorum testimonium occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce, sic non ap
Abbreviated transcription (Latin):
te nra posset uideri: S ñ poteramꝰ.
nfirmus factus ẽ infirmis: ꝑ infir¬
mam infirmitatẽ. sanauit infir¬
mitatem. Per mortalem carnẽ. car¬
nis abstulit mortem. Be corpore suo
colliriũ fecit luminib nr̃is. Quia
gͦ d̾s uenit. et in nocte scłi adhuc
sumꝰ: oportet ut et ꝓphetias audi¬
amꝰ. Nam de ꝓphetia conuincimꝰ
contradicentes paganos. Qͥs ẽ. xp̃c.
dicit paganꝰ. Cui respondemꝰ: quẽ
p̃nunciauerunt ꝓpħe. E ille. Qui
ꝓpħe es recitamus esayam. danihe¬
lem. ieremiam. alios scõs ꝓphetas.
Dicimus quã longe ante illũ uene¬
rint: quanto tempore aduentũ
eius precesserint. Hoc gͦ responde¬
mus: p̃uenerunt eum ꝓpħȩ. pre¬
tamus: qui nobis cottidie recitan¬
tur. E ille. Qͥ sunt hi ꝓpħȩ: uos
respondemꝰ. Qͥ ea p̃dixert̃: que fie¬
ri uidemꝰ. E ille. Nos inquit uo¬
bis ista finxistis: uidetis ea fieri.
et quasi uentura p̃dicta eẽnt. in
libris quib uoluistis conseripsis¬
tis. Hic contra inimicos paganos

Expanded text:
osset videri? Sed non poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Quia ergo Dominus venit, et in nocte saeculi adhuc sumus, oportet ut et prophetias audiamus. 7. Nam de prophetia convincimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuntiaverunt Prophetae. Et ille: Qui Prophetae? Recitamus Isaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praetamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri, et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicos Paganos
Abbreviated transcription (Latin):
tiamꝰ. Qͥd tunc uidebimꝰ: dicat nẽ
eugłm. In principio erat uerbum.
et uerbũ erat apud dm̃. et deus
erat uerbũ. Unde tibi ros insꝑsus
ẽ. ad fontẽ uenies. Unde radius
ꝑ obliqua et ꝑ amfractuosid. trbm
ad cor tenebrosum missus es. lucẽ.
daris. Dilectissimi qđ et hest̾no cõ¬
memoraui: iohes ipse dicit. filii
d̾i sumꝰ : et nondũ apparuit qͥd
erimꝰ. Scimꝰ quia cũ apparuerit
similes ei erimꝰ : qm̃ uidebimꝰ eũ¬

Expanded text:
videbimus? Dicat nunc Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Unde tibi ros inspersus est, ad fontem venies: unde radius per obliqua et per anfractuosa tibi ad cor tenebrosum missus est, nudam daris. Dilectissimi, quod et hesterno commemoravi, Joannes ipse dicit, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, q
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. Ergo uerũ est cestimoniũ lumi¬
nis: siue se ostendat. siue alia: quia
sine lumine ñ potes uidere lumen.
sine lumine non potes uidere quod¬
libet aliud qd̃ non ẽ lumen. Si ido¬
neũ est lum̃ ad demonstranda ea qͣ
non sunt lumina: nũquid in se de¬
ficit. nũquid se non aperit. sine qͦ
alia patere ñ possunt: loquutus
est ꝓpħa uerũ: sed unde baberet. nͥ
de fonte ueritatis hauriret: locu¬
tus ẽ iohes uerũ: sed unde loquu¬
tus ẽ ipsum int̾roga. Nos om̃s in¬
quit de plenitudine eiꝰ accepimus.
mei in nocte huiꝰ scłi audiamꝰ & ꝓ
phetiã intente. Modo enĩ ad fragi¬
cordis nr̃i tenebras: humilis uoluit
uenire dñs nr̃. Homo uenit contẽp¬
nendus et honorandus: uenit negan¬
dus et conficendus. Contẽpnendus
et negandus a uideis: honorandus et
conficendꝰ a nobis. Iudicandus: sed
iudicaturus. Iudicandus iuste : s ui¬
dicaturus. uiste. Talis gͦ uenit: ut¬

Expanded text:
saeculi . 6. Ergo verum est testimonium lumisaeculi . 6. Ergo verum est testimonium luminis, sive se ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accepimus. mei, in nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragistri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ meũ: qr scio unde ueni.
et quo uado. Patrem uolebat intel¬
ligi: patri głam dabatꝰ. filius equa¬
lis glorificat eũ a quo ẽ missus: qͣn¬
tũ debet homo glorificare eũ a quo
est creatus:s cio unde ueni: et quo
uado. Iste qui in p̾sentia uob̃ loqui¬
tur. habet qd̃ non deseruit: s tam̃
uenit. Non enĩ ueniendo inde disces¬
sit: aut redeundo nos dereliquit.
Qͥd miramini:ᷤ d̃s est. Non potest
hoc fieri ab homine: non potest ħ
fieri ab ipso sole. Quando ꝑgit ad
occidentem deserit orientem: & do¬
nec oriturus redeat ad oriente. non
Audi ipsũ eugłistam alio loco dicen¬
tem : et si potes cape: si ñ potes. cre¬
de. Bm̃ inquit nemo uidit umquã:
nisi unigenitus filiꝰ qui ẽ in sinu
patris. ipse enarrauit. Non dixit
fuit in sinu patris: quasi uenien¬
do deseruerit sinũ patris. Hi loque¬
bat᷑: et ibi se eẽ. dicebat: qͥ et hine
discessurus quid dixit: ecce ego uo¬
biscũ sum usq ad consũmationem

Expanded text:
testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad orientem, nonAudi ipsum evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem
Abbreviated transcription (Latin):
me om̃s qui laboratis et onerati es¬
tis. et ego uos reficiam: collite iu¬
gũ meũ suꝑ uos et discite a me qr
mittis sum et humilis corde. quã
multi fecerunt audito exgło. qd̃ ex
ore ipsius au. ditũ diues ille ñ fecit.
Ergo modo faciamꝰ. sequam᷑ dñm:
soluamꝰ compedes quib impedim᷑
sequi. & quis idoneus soluere ta¬
les nodos: nisi ille adiuuet cui dietũ
est. dirupisti uincula mea: de quo
alius psalmꝰ dicit : dñs soluit cõpedi¬
tos. dñs erigit elisos. E quid secun¬
tur soluti et erecti. nisi lum̃ a quo
audiunt. ego sũ lum̃ mundi. qui
me sequitur non ambulabit in ce¬
nebris: quia dñs illuminat cecos.
Illuminemur gͦ modo frẽs: haben¬
tes colliriũ fidei. Precessit enĩ eius
saliua cũ terra: unde inungeretur
qui cȩcus ẽ natus. Et nos de adam
cȩci uati sumꝰ: illo illuminante opꝰ
habemꝰ. Miscuit saluiã cũ terra:
uerbũ caro factũ est et habitauit
in nobis. Miscuit saluiã cũ terra:

Expanded text:
ati estis, et ego vos reficiam; tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde : quam multi fecerunt audito Evangelio, quod ex ore ipsius auditum dives ille non fecit? Ergo modo faciamus, sequamur Dominum; solvamus compedes quibus impedimur sequi. Et quis idoneus solvere tales nodos, nisi ille adjuvet cui dictum est, Disrupisti vincula mea ? De quo alius psalmus dicit, Dominus solvit compeditos, Dominus erigit elisos . 9. Et quid sequuntur soluti et erecti, nisi lumen a quo audiunt, Ego sum lumen mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris? quia Dominus illuminat caecos. Illuminamur ergo modo, fratres, habentes collyrium fidei. Praecessit enim ejus saliva cum terra, unde inungeretur qui caecus est natus . Et nos de Adam caeci nati sumus, et illo illuminante opus habemus. Miscuit salivam cum terra: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Miscuit salivam cum terra;
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt cognoscit. Nec solũ cognoscit cre
putando. Imꝓbemꝰ ĩtaq huiꝰmodi
errorem: quẽ scã abinicio anathe¬
matizauit eccła. Non arbitremur
occidente. Cuiꝰ cursui nox suecedit.
cuiꝰ radii nube obũbrant᷑: qui cer¬
te de loco ad locũ motione cõmigrat.
enĩ ꝑ ipsũ facta st̃: et sine ipso fac¬
tũ est nicbil. Est gͦ lux que fecit
hanc lucem. Hanc amemꝰ. hanc intel¬
ligere cupiamꝰ. Ipsam sitiamꝰ: ut ad
ipsam duce ipsa aliquando ueniamꝰ:
et in illa ita uiuamus. ut omĩno nũ¬
quã moriamur. Ista enĩ lux ẽ de qua
ꝓphetia olim p̃missa. ita in psalmo
cecinit. Hoĩes & ium̃ta saluoᷤ facies
dñe : sicut multiplicata ẽ mĩã tua¬

Expanded text:
esse cognoscit: nec solum agnoscit credesse cognoscit: nec solum agnoscit credputando. Improbemus itaque hujusmodi errorem, quem sancta ab initio anathematizavit Ecclesia. Non arbitremur occidente; cujus cursui nox succedit, cujus radii nube obumbrantur, qui certa de loco in locum motione commigrat: enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . 3. Est ergo lux quae fecit hanc lucem: hanc amemus, hanc intelligere cupiamus, ipsam sitiamus; ut ad ipsam duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est mi