comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus : Gemimꝰ in re. consolamur inspe.
Cum transierit res: de gemitu gaudium
ueniet ȩternũ. ubi non opꝰ erit consolatu
quia nulla miseria sauciabimur. Quare
autem uelut consolati ait. & non ait con¬
similitudinem. Modo ad ꝓprietatemie¬
latum ÷. Sed exempla nobis etiam de
communi locutione hominũ dandi fi¬
ut facile intelligatur. Quando dicimus
sicut uixit pat̃ ita & filius: ad similitu¬
dinem hoc dicimus. Et sicut pecus morit᷑
ta homo moritur: ad similitudinẽ hoc
dr̃. Quando aut̃ dicimꝰ fecit sic̃ uir bonꝰ.
qinquid ñ ÷ uir bonꝰ sed similitudinem
habet uiri boni :. Fecit tanꝗͣ iustus. hoc
tanꝗͣ non negat eũ iustũ eẽ. sed ꝓpͥetatẽ
eus ostendit. Fecisti sic̃ senator. Ergo
Immo quia es: sic̃ senator fecisti. & quia
nistus es sic̃ iustus fecisti. & quia bonus
es sicut bonꝰ fecisti. Ergo quia & isti uere
consolati erant: sicut consolati gaude¬
bant. id ÷ magnũ erat gaudiũ ipsorum

Expanded text:
mus. Gemimus in re, consolamur in spe: mus. Gemimus in re, consolamur in spe: cum transierit res, de gemitu gaudium veniet aeternum, ubi non opus erit consolatione, quia nulla miseria sauciabimur. Quare autem «velut consolati» ait, et non ait, consimilitudinem; modo ad proprietatem relatum est. Sed exempla nobis etiam de communi locutione hominum danda suut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo moritur; ad similitudinem hoc dicitur. Quando autem dicimus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum,
Abbreviated transcription (Latin):
iudei mimagine: infigura fuit incartur
significant om̃e tẽpꝰ. qđ septẽ dieb udup
rediit a captiuitate babiloniȩ. Babilona
⁊ enĩ mundus iste. Babilonia eni int̾pret
confusio. Uidete si ñ ÷ c̃fusio: tota himan
uita. Quicquid agunt homines inspe uun
quando cogno uerint quid agunt
erubescunt. Quase laborant ⁊ Cuilidi¬
rant ÷ Filiis meis inqͥt. Et ipsi cui: suis
suis. Et ipsi qͥb : Filiis suis. Nemoģ sb
Ab ista gͦ confusione iam conuerserant
quib dicit apłs. Quam enĩ głam habe¬
batis iniis in quib nc̃ erubescitis: Con¬
fusio ⁊ gͦ ista tota uita rerum humanqũ
non ꝑtinens ad dm̃. In hac confusione at
inista babilonia: captiua tenet᷑ syond
conuertit dñs captiuitatẽ syon. & facti
sumus inquit sicut consolati. id ÷ gausi
sumus. tanquam consolationem accipi¬
entes. Consolatio non ÷ nisi miserorĩ.
consolatio ñ ÷ nisi gementiũ. lugentium
Quare qirasi consolati. nͥ quia ad hue gemi¬

Expanded text:
i in imagine, in figura fuit in captivsignificant omne tempus quod septem diebus volvitur: rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusione jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sumus,» inquit, «sicut consolati:» id est, gavisi sumus, tanquam consolationem accipientes. Consolatio non est nisi miserorum, consolatio non est nisi gementium, lugentium, Quare «quasi consolati,» nisi quia adhuc gemi
Abbreviated transcription (Latin):
cantant istũ psalmũ. Cum conoerte¬
rit oũs captiuitatem syoni facti sumꝰ
Sicut consolati. Hoc uoluit dicere.
Facti sumus gaudentes. Quando : Cum
conuerterit dñs captiuitatẽ syon. Quȩ
syon: ipsa ierusalem. et̾na syon. Quomͦ¬
gelis ȩterna. in hominib captiua. Non
enĩ om̃s illiꝰ ciuitatis ciues captiu suit
sed qui inde peregrinant᷑ ipsi carust

Expanded text:
cantant istum psalmum. 3. «Cum convertecantant istum psalmum. 3. «Cum converteret» «Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati.» Hoc voluit dicere, Facti sumus gaudentes. Quando? «Cum converteret Dominus captivitatem Sion.» Quae Sion? Ipsa Jerusalem, et aeterna Sion. Quomgelis aeterna, in hominibus captiva. Non enim omnes illius civitatis cives captivi sunt, sed qui inde peregrinantur ipsi capt
Abbreviated transcription (Latin):
derunt. Quomodo aut̃ facti fuimꝰ captiui.
obliti fuimus: sed ꝑ scripturã cõmemoram᷑
Paulum ipsum apłm interrogemꝰ. Ait eni.
Scimus quia lex sp̃ualis ÷. ego aut̃ carnalĩ
sum. uenundatus sub peccato. Ecce unsde
facti sumꝰ captiui: quia uenundati sumus
sub peccato. Quis nos uendidit : Nos ipsi
qͥc̃ sensimꝰ se ductori. Uendere nos potui¬
mus: sed redimere nos non possumus.
Uendidimꝰ nos c̃ sensione peccati. redimi¬
mur infide iusticiȩ. Sanguis eñi in no¬
cens datus ÷ ꝓnob̾: ut redimeremur.
Quencunq sanguinẽ ille fudit ꝑseqͣndo
iustos. qualẽ sanguinẽ fudit : Iustorũ¬
nr̃oꝵ iustum sanguinem fudit & mar¬
tyrum. tamen om̃s de ꝓpagine peccati
uenientes. Unum sanguinem fudit. eiꝰ qui
non solum iustificatꝰ sed iustꝰ natꝰ ÷. Illo
sanguine fuso: ꝑdidit quos tenebat.
Pro quib enim datus ÷ in nocens sanguiꝰ
redempti sunt. & conuersi a captiuitate

Expanded text:
derunt; quomodo autem facti sumus captivi, derunt; quomodo autem facti sumus captivi, obliti fuimus, sed per Scripturam commemoramur: Paulum ipsum Apostolum interrogemus; ait enim, «Scimus enim quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato» . Ecce unde facti sumus captivi, quia venundati sumus sub peccato. Quis nos vendidit? Nos ipsi, qui consensimus seductori. Vendere nos potuimus, redimere nos non possumus. Vendidimus nos consensione peccati, redimimur in fide justitiae. Sanguis enim innocens datus est pro nobis, ut redimeremur. Quemcumque sanguinem ille fudit persequendo justos, qualem sanguinem fuditorum, justorum sanguinem fudit et martyrum: tamen omnes de propagine peccati venientes. Unum sanguinem fudit ejus qui non justificatus, sed justus natus est: illo sanguine fuso, perdidit quos tenebat. Pro quibus enim datus est innocens sanguis, redempti sunt; et conversi a captivitate,
Abbreviated transcription (Latin):
donec teneanius in tẽpore suspiramus.
quia de sideramꝰ qđ non dũ tenemus.
Quare : Quia spe salui facti sumus. lã
caro sumpta de nob̾ in dño: non spes
re salua facta ÷. Resurrexit enim &
ascendit. In capite nr̃o caro nr̃a salua.
in membris ad huc saluanda ÷. Secura
gaudeant m̃bra quia acapite suo ñ sunt
de serta. Dixit enim m̃bris laborantib.
Ecce ego uob̾cũ sum usq ad c̃sũ mationem
scłi. Ita factũ ÷ ut c̃uerteremur
addm̃. Spem non habebamus
habentes ad scłm . dorsum c̃tra dm̃. Cũ uero
conuerterit nos ds̃. ut iam incipiamus faciẽ
hab̾e addm̃. & dorsum ad scłm. quia ad huc
inuia sumꝰ. tam̃ patriam attendimus.
Et quando forte aliquam tribulationẽ pati¬
mur. sed tamen tenemꝰ uiam & ligno por¬
tamur: asꝑ quidem. uentus ÷ sed uentus
nr̃ ÷. Cum labore quidem: sed cito ducit.¬
& cito ꝑlucit. Quia gͦ de captiuitate nr̃a
gemebamus: gemunt aũt & illi qͥ iã credi¬

Expanded text:
donec teneamus, in tempore suspiramus, donec teneamus, in tempore suspiramus, quia desideramus, quod nondum tenemus. Quare? Quia «spe salvi facti sumus.» Jam caro sumpta de nobis in Domino, non spe, sed re salva facta est. Resurrexit enim et ascendit in capite nostro caro nostra salva; in membris adhuc salvanda est. Secura gaudeant membra, quia a capite suo non sunt deserta. Dixit enim membris laborantibus: «Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem culi» . Ita factum est ut converteremur ad Deum. Spem enim non habebamus,habentes ad saeculum, dorsum contra Deum. Cum vero converterit nos Dominus, ut jam incipiamus faciem habere ad Deum, et dorsum ad saeculum, qui adhuc in via sumus, tamen patriam attendimus: et quando forte aliquam tribulationem patimur, sed tamen tenemus viam, et ligno portamur; asper quidem ventus, sed ventus prosper est; cum labore quidem, sed cito ducit, cito perducit. Quia ergo de captivitate nostra gemebamus, gemunt autem et illi qui jam credi
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ met ipsis in gemiscimus. ad optionem
expectantes redemptionẽ corporis nr̃i. Geme¬
bat gͦ & ipse. & gemunt om̃s fideles. ad optio¬
nem expectantes redẽptionẽ corporis sui.
Ubi gemunt: In ista mortalitate. Quam
redemptionẽ expectant e Corporis sui
quȩ prȩcessit indño. qui resurrexit
amortuis & ascendit incęlum. h oc nob̾
antequam reddatur : necesse ÷ ut gemamꝰ.
etiam fideles. etiam sꝑantes. Idõ sequit᷑
ibi & dicit. Cum diceret. & ipsi in nob̾¬
metipsis ingemiscimꝰ. ad optionẽ expe¬
ctantes redemptionẽ corporis nr̃i: quasi
diceretur ei. quid tͥ ergo ꝓfuit xp̃s. si ad huc
gemis. & quomͦ saluator saluum te fecit.
qui gemit adhuc ȩgrotat: subiunxit
& aitꝰ. Spe enim salui facti sumus. Spes
autem quȩ uidetur non ÷ spes. Qđ enim
uidet quis. quid sꝑat :. Si autem quod
non uidemꝰ sꝑamus: perpatientiã expecta¬
mus. Ecce quare gemimus. Et quomͦ
gemimꝰ :. Quia quod sꝑamus iam quidem
expectamus : sed nondum tenemus. Et

Expanded text:
gemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri.» Gemebat ergo et ipse, et gemunt omnes fideles, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis sui. Ubi gemunt? In ista mortalitate. Quam redemptionem exspectant? Corporis sui, quae praecessit in Domino, qui resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum. Hoc nobis antequam reddatur, necesse est gemamus, etiam fideles, etiam sperantes. Ideo sequitur ibi, et dicit; cum diceret, «Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri;» quasi diceretur ei, Quid tibi ergo profuit Christus, si adhuc gemis; et quomodo Salvator salvum te fecit? qui gemit, adhuc aegrotat: subjunxit et ait, «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare gemimus, et quomodo gemimus; quia quod speramus, jam quidem exspectamus, sed nondum tenemus, et
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a. Insultatũ ÷ dño quia ñ lotis
manib discpłi eiꝰ mandurarent. respondit
illis dñs sicut oportebat. Et uocatis turb̾
ait. Audite om̃s & intelligite. Om̃e quod
intrat inos. non co inquinat hominẽ. sed
qđ exit. Quid ÷ hoc : Cum dix̃ qđ intrat
in os. non nisi os corporis uoluit ostendere.
ntrant enim cibi. & non comquinant
homines cibi. quia om̃a munda mundis.
Et om̃is creatura dĩ bona ÷ & nichil abici¬
endum. qđ cum gr̃arum actione ꝑcipitur.
nfigura iudeis posita erant quȩdam. & in¬
munda dicta sunt. Sed postea quã figu¬
rarum lux ipsa uenit & remotȩ sunt um¬
brȩ : non sumus retenti in littera. sed uiui¬
fic̾ati in sp̃u. Et non ÷ impositum iugũ
obseruationis xp̃ianis qđ impositum erat
iudeis. quia dñs dixit. Iugũ enim meũ¬

Expanded text:
t Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos uenit. Illis mansit in maiestate. ad
nos uenit in carne. Eramꝰ aut̃ ubi:. Sire-¬
demptor nr̃ ille dr̃: captiui tenebamur.
Ubi gͦ tenebamur. ut ille ueniret redimere
captiuos : Ubi tenebam᷑ : Forte apud bar¬
baros. Peior ÷ barbaris diabolus. & angłieiꝰ
Ips antea tenebant genus humanum.
bhis redemit nos. qui non aurum neq ar¬
gentum. sed sanguinem suum ꝓ nob̾ dedit.
Quomodo aut̃ homo uenerat incaptiuitate :
paulum apłm interrogemus. Et eni ipse
precipue gemit in ista captiuitate suspirans
eternam ierłm. & docuit nos gemere exipso
sp̃u quo & ille impletus gemebat. Hoc eñi
ait. Om̃is creatura congemiscit. & par
turit usq ad hue. Et iterum. Panitati
enim creatura sub iecta ÷ ait non sponte:
sed ꝓpter eum qui subiecit inspe. Om̃em

Expanded text:
ad nos venit; illis mansit in majestate, ad ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed p
Abbreviated transcription (Latin):
natrem om̃ium nr̃m quȩ ÷ in celis: Quȩ
uperna : ipsa ÷ & ȩterna. hȩc autem quȩ
nterra fuit: umbram habebat illius.
taq ista cecidit. illa permanet. Hȩc im¬
pleuit tempꝰ prȩdicationis. illa tenet et̾ni
utem reparationis nr̃ȩ. Ab illa ꝑ egrinam᷑
spiramus tam diu miseri & laborantes:
donec ad illam redeamꝰ. Nec ciues nr̃i angłi
dimiserunt nos in peregrinatione. sed
amnuntiauer̃t nobis ipsum regẽ uenturũ
id nos. Et uenit ad nos. & contẽptꝰ ÷ int̾
os a nobis. & postea nob̾cũ. & docuit nos
antemni. quia contẽptꝰ ÷. Docuit tolerire
quia tolerauit. docuit pati quia passus
est & promisit resurrecturos quia resur.¬
rexit. in se ipso ostendens quid sperare.
in carne. antequam mortuus resurrexisset
& a scendisset in cęlum. suspirabant tunc
illi ciuitati. quantum oportet nos deside¬
rare quo nos ipse p̃cessit. & unde nunqͣm¬
recessit : Non enim dñs sic uenit ad nos
ut desereret angłos. Et in illis mansit. &

Expanded text:
matrem omnium nostrum, quae est in coelis ? Quae superna est, ipsa et aeterna: haec autem quae in terra fuit, umbram habebat illius. Itaque ista cecidit, illa permanet: haec implevit tempus praedicationis, illa tenet aeternie reparationis. Ab illa peregrinamur spiramus: tamdiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus. Nec cives nostri Angeli dimiserunt nos in peregrinatione, sed annuntiaverunt nobis ipsum Regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum: et docuit noscontemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare det in carne, antequam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati, quantum nos oporteat desiderare quo nos ipse praecessit, et unde nunqrecessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uidia agentes ab hominabiles. inincem ods
habentes. Cum autem benignitas & humn
spiciuntur incȩlo. Sp̃uales enim sunt
& om̃a iudicant. sed tamen humiles ne
deiecti uidicentur. Quid de seipso singi¬
lariters. Non ne talia sunt quȩ cõmeno¬

Expanded text:
nvidia agentes, abominabiles, invicem odio nvidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes: cum autem benignitas et humaspiciuntur in coelo. Spirituales enim sunt, et omnia judicant; sed tamen humiles, ne dejecti judicentur. Quid de seipso singulariter? nonne talia sunt quae commemo
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinem benedictoꝵ qui c̃stituent᷑
addexteram. ut per opera miscđe collau-¬
dati. recipiantur ab eis intabnacula ȩt̾na.
quos amicos sibi de mãmona iniquitatis
in huius uitȩ mortalitate fececerunt.
potest. Si nos uobis cȩlestia seminauimꝰ.
magnum est si terrena ur̃a metamus e¬
ncęlo gͦ respicit cęlestia seminantes.
interra autem terrena reddentes:. tam̃
humiles. & hos & illos. humilia enim
respicit incęlo & in terra:. quia meminert
utriq quid fuerint per suam malitiã.
quid facti sint ꝑ dñi gr̃am. Neq enĩ
illis tantũmͦ dicit uas electionis. fuistis
enim aliquando tenebrȩ. nẽ autem
tollatur: sed etiam se ipsum adiungit.
consequenter dicens. Ipsius eñĩ sumus
fignientum creati in oꝑb bonis. Dicit
etiam seorsum de ipsis. qui respiciuntur
in celo. Euimus enim & nos inquit natiis
do & mcreduli. errantes. seruientes de sde¬
riis & uoluptatib uariis. inmalitia & m¬

Expanded text:
multitudinem benedictorum, qui constituentur multitudinem benedictorum, qui constituentur ad dexteram, ut per opera misericordiae collaudati recipiantur ab eis in tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sint per Domini gratiam. Neque enim illis tantummodo dicit Vas electionis, «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem tollatur»: sed etiam seipsum adjungit consequenter, dicens, «Illius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis.» Dicit etiam seorsum de se et ipsis qui respiciuntur in coelo: «Fuimus enim», inquit, «et nos do et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et i
Abbreviated transcription (Latin):
inquit propter uos. Pro inde quisqͥs
intelligit & conuersationem apłi inceliꝰ.
& in carne mansionem in terris. simul
tamen eosdem scõs humiles sibi & in
cȩlo respiciat. qm̃ quȩ sursum sunt sa¬
piunt. qui spe resurrexerunt cum xp̃o :¬
Siuͦ alia dñs ds̃ nr̃ humilia respicit incelo
& alia in terra: eredo qđ incęlo iam respi¬
cit quos uocauit & habitat ineis interra
autem respicit quos uocat ut habitet ĩ
eis. Istos enim possidet cęlestia cogitanteᷤᷤ.
illos excitat terrena somniantes. Sed
quia difficile obtinemus. ut possint &
ipsi iam humiles dici qui nondum suaui
iugo dñi pia colla iunxerunt. quando¬
quidem humilia isto loco ut scã intelli¬
gamus. pertotum textum psalmi diume
ad monent littere : ÷ & alius intellectus.
quem mecum caritas ur̃a consideret.
Cȩlos nẽ significari arbitror eos. qui sede¬
bunt super duodecim thronos. & cũ dño
iudicabunt. Terrȩ autem nomine. cȩterã

Expanded text:
inquit, «propter vos» . Proinde quisquis inquit, «propter vos» . Proinde quisquis intelligit et conversationem Apostoli in coelis, et in carne mansionem in terris; simul tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt, qui spe resurrexerunt cum s noster humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae autem nomine caeteram
Abbreviated transcription (Latin):
utiq magnanimitatem. excelsos facit.
inquib requiem habens in excelsis habi¬
tat. Sed quia pusillanimis dat magna¬
nimitatem:. eadem excelsa inquibus
habitat. humilia respicit. Sed humilia
inquit respicit in cęlo & in terra. & exci¬
tauit nos etiam quȩ̨rere utrum eadem
incȩlo quȩ interra. an alia in cęlo alia
interra humilia respiciat dñs ds̃ ñr.
Sienim eadem: uideo quem ad modum
in carne enim ambulantes. non scđm car¬
nem militamꝰ. Arma enim militiȩ nr̃e.
non carnalia. sed potentia dõ. Unde gͦ
potentia. nisi quia sp̃ualia:. Cum itaq
apłs & incarne ambulet. & sp̃ualiter
militet : non mirum si humilitas eius
& in cęlo respicitur ꝓpter sp̃s libertatẽ.
& in terra ꝓpter corporis seruitutẽ. Idem
quippe alio loco dicit. Nr̃a enim con¬
uersatio in cęlis est. Ipse item dicit.
optimum sibi ẽẽ diss olui & ẽẽ cum
xp̃o. manere autem in carne necessariũ

Expanded text:
utique magnanimitatem excelsos facit, utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an alia in coelo, alia in terra humilia respiciat Dominus Deus noster. Si enim eadem, video quemadmodum «In carne enim ambulantes, non secundum carnem militamus: arma enim militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo» . Unde ergo potentia, nisi quia spiritualia? Cum itaque Apostolus et in carne ambulet, et spiritualiter militet, non mirum si humilitas ejus et in coelo respicitur propter spiritus libertatem, et in terra propter corporis servitutem. Idem quippe alio loco dicit, «Nostra enim conversatio in coelis est» : ipse item dicit, «optimum» sibi «esse dissolvi et esse cum Christo, manere autem in carne necessarium,»
Abbreviated transcription (Latin):
respicit incelo & in terra. In quibus gͦ
altis habitxta uuda i utiare¬
spiciat in cęlo & in terra s An in quib
altis habitat. etiam ipsa humilia re¬
spicit : Sic enim exaltat humiles : non
faciat superbos. Itaq & in altis habitat
quos exaltat. facitq sibi eos celum. Hoc
÷ sedem suam. & eos tamen ñ superbos sed
semꝑ subditos intuendo. etiam in ipso
cȩlo humilia respicit. inquib excelsis
habitat. Sp̃s pͣisaiam ita loquitur. Hec
dicit altissimus in excelsis habitans. in
ȩternum nomen eius. dñs altissimus
in sc̃is requiem habens. Exposuit quid
dixerit. in excelsis habitans. hoc enim
planius e locutus. In scĩs inquit requiẽ
habens. Sed qui sunt sc̃inisi humiles. qͥ
pueri laudant dñm. Itaq ad iungit
Et pusillanimis dans magnanimitatẽ.
& dans uitam qui inhumilitate cordis
sunt. Inquib scĩs requiem habet: his
pusillanimis dat magnanimitatẽ. Dans

Expanded text:
respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus altissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans
Abbreviated transcription (Latin):
senes & usq in scłm: quia senectus ur̃a
albescet quidem canis sapientiȩ. sed
qm hoc loco humilitatem potius ui¬
detur significare pueritia. eui contͣria
÷ uana & falsa suꝑbiȩ magnitudo. &
idõ dñm isi pueri non laudant. quia
superbi eum laudare non possunt: sit
senectus ur̃a puerilis. & pueritia senilis.
Id ÷ ut nec sapientia ur̃a sit cum suꝑbia.
nec humilitas sine sapientia. ut laudetis
si suꝑ homines excelsus ÷ dñs. Illi super
se excelsos quos colunt. oculis uident
incȩlo fulgere. solam & lunam &stellas.
cui creaturȩ seruiunt. deserentes creatorẽ.
sed non solum excelsus super om̃s gentes
dñs uerum etiam supra celos gła eius.
Celi supͣ se suscipiunt eum. & humiles eũ
secum habent constituti carne infracelũ.
qui ꝓillo non colunt cęlum. Ouis enim¬
putaret qđ in altis cęlis habitet. unde
humilia terrena respiciat: humilia

Expanded text:
senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra albescet quidem canis sapientiae, sed quoniam hoc loco humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis si super homines excelsus est Dominus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eum secum habent, constituti carne infra coelum, qui pro illo non colunt coelum. 4. putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia
Abbreviated transcription (Latin):
et um exhoc nunc &usq inscłm.
elbiq prȩdicetur. Asolis orto os
ad occasum. laborite Noooen oÑi
Querat ex me aliquis pueroꝵ scõrum
Laudantium nomen dñi. & dicat michi.
Ecce usq in scłm accipio usq ineternũ.
Cur autem ex hoc. & non ante hoc.
& ante om̃a scła. sit nomen dñi bene¬
dictum : Respondebo paruulo. qui
non contumaciter quęrit. Uob̃ dicit᷑
dñici pueri. uobis dicitur. laudate
nomen dñi. sit nomen dñi benedictũ
Sit auobis nomen dñi benedictum:
ex hoc utiq ex quo uob̾ dr̃. Incipitis eni
laudare sed sine fine laudate. Ex hoc
catis. Incipimus quidem laudare dñim:
quia pueri sumus. sed cum creuerimus
magniq fuerimus nos ipsos laudabimius.
Non sie pueri non sic. Propterea dicit dñs
per isaiam. Ego sum. & usq dum sene¬
scatis ego sum. Ille semper laudandus
est qui ÷. laudate pueri ex hoc. laudate

Expanded text:
ctum, ex hoc et usque in saeculum.» ctum, ex hoc et usque in saeculum.» Ubique praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis puerorum sanctorum laudantium nomen Domini, et dicat mihi: Ecce «usque in saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciter quaerit: Vobis dicitur, domini et pueri, vobis dicitur, «Laudate nomen Domini: sit nomen Domini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. «Ex hoccatis: Incipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate,
Abbreviated transcription (Latin):
uult hab̾e nec dm̃: Nam scriptum est
Initium suꝑbiȩ hominis: apostatare ado.
ceruicibus erigentem. & suaui iugo dñi
resistentem deicite. frangite. cõminuite
atq consumite & laudate pueri dnm.
lauoate NoceN oÑi. Illa enim ꝓstrati
& extincta: ex ore infantium & lactentũ
perficitur laus. Ila oppressa atq delti
qui głatur in dño głetur. Non cantant
ista: qui se magnos putant. Non cantant
ista: qui cognos centes dm̃. non sicut an
głificauerunt aut gr̃as egerunt. Se lau¬
dant illi non dm̃. non enim pueri sunt
Nomen suum potius prȩdicari uolunt.
& non laudant nomen dñi. Itaq eua¬
nuerunt incogitationib suis. & obscura
tum est in sipiens cor eorum & dicentes
se eẽ. sapientes. stulti facti sunt.
Uoluerunt nomen suum altissime &
latissime diffamari. cito ipsi in angu¬
stias transituri. Dm̃ decet. dñm nrm
decet semper & ubiq prȩdicari. Seꝑ
gͦ prȩdicetur. SIT NocEN DNI BeΠedi¬

Expanded text:
vult habere nec Deum? Nam scriptum est, vult habere nec Deum? Nam scriptum est, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa enim prostrata et exstincta, ex ore infantium et lactentium perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, in Domino glorietur . Non cantant ista qui se magnos putant; non cantant ista qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant illi, non Deum; non enim pueri sunt. Nomen suum potius praedicari volunt, et non laudant nomen Domini. Itaque evanuerunt in cogitationibus suis, et obscurens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decet, Dominum decet et semper et ubique praedicari. Semper ergo praedicetur: «Sit nomen Domini benedi
Abbreviated transcription (Latin):
os⁊is tl̃s e⁊ sepissmme
audistis in eugło dñm di¬
cere. Sinite pueros ue¬
nire ad me talium est
enim regnum cęlorum
Et iterum. Siquis non
receperit regnum dei sicut puer. non
superbiam ueteris hominis ad in nouan¬
dam humiliter uitam. similitudine
puerilis etatis accusat. Qua propter di
lectissimi cum cantari auditis inpsalmis
LAUDATE PUERI DÑM: ne arbitremini
ad uos istam exhortationem non ꝑtinere.
qui iam corporis pueritiam super gressi.
uel iuuenili decore uirescitie.
uł senili honore canescitis. Om̃ib enim
uobis dicit apłs. Nolite pueri effici sen
sibus sed malitia paruuli estote. ut
mentibus ꝑfecti sitis. Qua malitia maxi¬
me. nisi superbia:: Ipsa enim de uana gran¬
tate pręsumens. non sinit hominem ambia¬
re per artam uiam. & intrare ꝑ angustam
portam. Puer autem facile intrat ꝑ angus
& idõ nemo nisi ut puer intrat iN
regnum celorum. Quid autem superbie
malitia deterius. quȩ prȩpositum non

Expanded text:
ostis, fratres, et saepissime audistis in Evangelio Dominum dicere, «Sinite pueros venire ad me; talium est enim regnum coelorum;» et iterum, «Si quis non receperit regnum Dei, sicut puer, non superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibus enim vobis dicit Apostolus, «Nolite effici pueri mentibus; sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis» . Qua malitia maxime, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coelorum. Quid autem superbiae malitia deterius, quae praepositum non
Abbreviated transcription (Latin):
esurire ac sitire in pauperibus digna¬
batur in terra. Non mirum estͦqͥ.
si iustitia eius manet inscłm scłi
custode illo qui condidit scła.
Coriio eius exaltasitor in oła.¬
cuius humilitas a superbis contẽnebatur
DecCaTOR UIDEGΙT ET IRaSCΕΤΟR sera
illa scilicet atq infructuosa penitentia.
Nam irascetur. Cui magis quam sibi cũ
dicet quid nobis superbia ꝑfuit. & diui¬
tiarum iactantia quid contulit nobis :
Uidens cornu eius exaltari ingła qui spar¬
sit & dedit pauperib: dent᷑ib suis fren¬
det & tabescet. quia illic erit ploratus
& stridor dentium. Non enim frendet
& reuirescet : sicut fieret si opportuno
eum tempore peniteret. Sed tc̃ pęnite¬
bit : cum de sidesiderium peccatorum ꝑ¬
ibit nullo succedente solatio. Feribit desi¬
derium peccatorum. cum transient om̃a
tanquam umbra. cum feno arescente flos
decidet. uerbum autem dñi qđ manet
in eternum. sicut falsorum beatorum uani¬

Expanded text:
esurire et sitire in pauperibus dignaesurire et sitire in pauperibus dignabatur in terra. Non mirum est igitur si «Justitia ejus manet in saeculum saeculi:» custode illo qui condidit saecula. «Cornu ejus exaltabitur in glorcujus humilitas a superbis contemnebatureccator videbit, et irascetur:» sera illa scilicet atque infructuosa poenitentia. Nam «irascetur» cui magis quam sibi, cum dicet: «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis?» videns cornu ejus exaltari in gloria, qui sparsit et dedit pauperibus. «Dentibus suis frendet, et tabescet:» quia illic erit ploratus et stridor dentium. Non enim frondebit , et virescet, sicut fieret si opportuno eum tempore poeniteret; sed tunc poenitebit, cum «desiderium peccatorum peribit:» nullo succedente solatio. Peribit desiderium peccatorum, cum transient omnia tanquam umbra , cum feno arescente flos decidet. Verbum autem Domini quod manet in aeternum , sicut falsorum beatorum vani
Abbreviated transcription (Latin):
ullis temptationib: frangitur. ConFirora¬
uideat soꝑ inriooieos suos. Inimici
eius hic uidere bona uoluerunt. &
cum eis inuisibilia ꝓmitterentur:
dicebant. Quis ostendit nob̾ bona e
Confir metur gͦ cor nr̃m. ne cõmoueat᷑
donec uideamus suꝑ inimicos nr̃os.
Illi enim uolunt uidere bona hominũ
in terra morentium. nos credimus
uidere bona dñi in terra uiuentiũ.
Sed magnum est hab̾e confirmatũ
cor & non cõmoueri. cum illi gaudent
qui amant quod uident. & insultant
ei qui quod non uidet sperat. & non
commouebitur doneo uideat & ipse.
non de orsum quod mimici eius. sed
sursum super mimicos suos. quod
oculus non uidit. nec auris audiuit.
nec in cor hominis: quod preparauit
d̾s diligentibus eum. Quanti ualet
hoc quod non uidetur & emitur:
Tanti: quantum quisq hab̾e potuerit.
Propter hoc & ille sparsit. dedit pau¬
peribus. Non uidebat & emebat. Sed
ille thesaurum seruabat in cęlo: qui

Expanded text:
ullis tentationibus frangitur: «Confirmaullis tentationibus frangitur: «Confirmavideat super inimicos suos.» Inimici ejus hic videre bona voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis bona» . Confirmetur ergo cor nostrum, nec commoveamur, donec videamus super inimicos nostros. Illi enim volunt videre bona hominum in terra morientium; nos credimus videre bona Domini in terra viventium . 7. Sed magnum est, confirmatum habere cor et non commoveri, cum illi gaudent qui amant quod vident, et insultant ei qui quod non videt sperat: et «non commovebitur donec videat» et ipse, non deorsum quod inimici ejus, sed sursum «super inimicos suos,» quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quod praeparavit Deus diligentibus eum . Quanti valet hoc quod non videtur, et emitur tanti quantum quisque habere potuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et emebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inglorius ignoscendo: quia de ira ui-¬
cta laudabilius triumphatur. Non
egenus tribuendo: quia thesaurus
cęlestis certius possidetur. I unc uersũ
parturiebat ille superior: gła & diui¬
tiȩ in domo enis. Qui hȩc itaq facit:
DISPONIT SEROOtres SGOS IN idiciO.
Facta ipsa sermones sunt quibus iniu¬
dicio defendetur: qđ ei non erit sine
miscđa. quia & ipse fecit miscđiam.¬
quia addexteram segregatus audiet.
Uenite benedicti patris mei ꝑcipite
regnum: qđ uob̾ paratum ÷ ab origine
mundi. Neq enim aliqua illic eorũ:
ent qͦ uenite benedicti patris mei:
quia generatio rectoꝵ benedicetur. Sic
inmemoria ȩterna erit iustus. et as
AUOrTO Malo Non nonesit̃. Quid dici
habet eis qui asinistris st̃: Ite in ignẽ
eternum. qui preparatus ẽ diaboło &
angłis eius. Itaq qui hic non sua quęrit
sed quȩ iħu xp̃i. labores patientissime
sustinet ꝓmissa fidenter expectat.

Expanded text:
inglorius ignoscendo; quia de ira viinglorius ignoscendo; quia de ira victa laudabilius triumphatur: non egenus tribuendo; quia thesaurus coelestis certius possidetur. Hunc versum parturiebat ille superior, «Gloria et divitiae in domo ejus.» 5. Qui haec itaque facit, «Disponet sermones suos in judicio.» Facta ipsa sermones sunt quibus in judicio defendetur; quod ei non erit sine misericordia, quia et ipse fecit misericqui ad dexteram segregatus audiet, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Neque enim aliqua illic eorum, ergo, «Venite, benedicti Patris mei;» quia «generatio rectorum benedicetur.» Sic, «In memoria aeterna erit justus: et ab auditu malo non timebit;» quod dici audiet iis qui a sinistris erunt, «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» . 6. Itaque qui hic non sua quaerit, sed quae Jesu Christi; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat:
Abbreviated transcription (Latin):
euomet dñs exore suo tanquam infur¬
auem: Dimitate inquit & dimittetur
uobis date & dabitur uobis. In eo qđ di¬
mitts ut dimittatur tibi: misereris. In
eo qđ das ut detur tibi cõmodas. Quãuis
enim generali nomine omnis miscdã
dicatur qua misero subuenitur: in ter¬
est tamen ubi non impendis nec sũptũ
pecumȩ. nec corporalis laboris industriã.
sed ignoscendo qđ inte quisq peccauit.¬
& tuorum gratis comparas ueniam pecca¬
torum. Hȩc duo berignitatis
officia. ignoscendorum peccatorum
& beneficiorum erogandorum. sicut
meugło qđ cõmemorauimus. dimittitȩ
& dimittetur uob. date & dabitur uob:
sic in isto uersi arbitror ẽẽ distincta.
Suauis uir qui miseretur & cõmodat.
N ec pigri ad hȩc simus fr̾s. Głam quȩrit.
qui desiderat uindicari. Sed attende
qđ Escriptum ÷: melior est qui
uincit iram. quam qui capit ciuitatẽ.¬
Diuitias quęrit : qui non uult dare pau¬
peribus. Attende qđ scriptum ÷. habe¬
bis thesaurum in cęlo. Non gͦ eris

Expanded text:
quam insuavem. «Dimittite,» inquit, «et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvis enim generali nomine omnis misericordia dicatur qua misero subvenitur, interest tamen ubi non impendis nec sumptum pecuniae, nec corporalis laboris industriam, sed ignoscendo quod in te quisque peccavit, et tuorum gratis comparas veniam peccatorum. Haec duo benignitatis officia, ignoscendorum peccatorum et beneficiorum erogandorum, sicutcommemoravimus, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis;» sic in isto versu arbitror esse distincta, «Suavis vir qui miseretur et commodat.» Ne pigri ad haec simus, fratres. Gloriam quaerit qui desiderat vindicari se; sed attende quod scriptum est: «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatequaerit qui non vult dare pauperibus; attende quod scriptum est: «Habebis thesaurum in coelo» . Non ergo eris
Abbreviated transcription (Latin):
timet dñm. & intemplum scm dĩ con¬
uersione recti cordis aptatur: nec głam
hominum querit. nec terrenas diuitias
concupiscit. & t̾ameni Gła et dioine in
docoo eios. Domus enim eius cor eiꝰs
ubi dõ laudante opulentius habitat
cum spe uitȩ eternȩ. quam hominibus
ad ulantibus in marmoratis laqueatisq¬
tectis cum timore mortis ȩternȩ. Huuss
& bissus & epulȩ splendȩ & cum presto
sunt transeunt: & cum ad finem uenerint.
aque guttam exdigito stillantem deside¬
rans. ardens lingua clamabit. Exoriõ
Merito dirigunt cor indm̃ suum. merito
ambulantꝰ recti cum dõ suo. prȩponenteᷤᷤ
eius uoluntatem sibi. neq de suia quicquã
suꝑbe prȩsumentes. Meminerunt enim
se aliquando fuisse tenebras. nc̃ aũt lucẽ
indño. misericors et miserator ei
IUSTOS DÑs Ds̃. Delectat qͦd misericors
& miserator: sed terret fortasse. qđ iustus
dñs ds̃. Hulla desꝑatione formides bete

Expanded text:
timet Dominum, et in templum sanctum Dei contimet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, Gloria et divitiae in domo ejus. Domus enim ejus cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisqtectis cum timore mortis aeternae. Hujus et byssus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua clamabit . 4. «veMerito dirigunt cor in Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim fuisse se aliquando tenebras, nunc autem lucem in Domino . «Misericors et miserator et justus Dominus Deus.» Delectat quod «misericors et miserator,» sed terret fortasse quod «justus Dominus Deus.» Nulla desperatione formides, beate
Abbreviated transcription (Latin):
ins⁊erra erri seoneq eios. Semen futurȩ
cit. Bonum facientes nondeficiamus.
tempore enim ꝓprio metemus. Etiterũ.
Hoc autẽ inquitꝰ : qui parce seminat parce
& metet. Quid aut̃ fr̾s potentius. quã
ut regnum̃ cęloꝵ non solum zacheus
ematꝰ dimidio rerum suarum. sed &
uidua duob minutis. & tantundem
ibi uterq possideat : Quid potentius.
quan ut idem regnum & thesauris di¬
uiti. & calice aque frigide pauꝑi ualeat:
Sunt autem qui ista faciunt. dum tersẽ¬
na conquirunt. aut hic mercedem sꝑan¬
tes adño. aut hominibus placere cupientes
Sed Gegeratio Rectorum ergedice ⁊on
Id ÷ oꝑa eorum: quorum bonus ds̃ ispł qͥ
recto sunt corde. rectum autem cor est.
non resistere patri emendanti. &credere
pollicenti. non eorum quibus commouent᷑
pedes & effunduntur gressus ac labuntur
sicut in alio psalmo canitur. dum zelant
in peccatorib pacem peccatoꝵ uidentes.
& putant perire oꝑa sua quia non eis
merces redditur ꝑitura. At iste uir qui

Expanded text:
e cit, Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio metemus : et iterum, Hoc autem, inquit, qui parce seminat, parce et metet . Quid autem, fratres, potentius, quam ut regnum coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum scriptum ÷: qm̃ corpus qđ cor¬
rumpitur aggrauat animam & depri¬
mit terrena in habitatio sensum multa
cogitantem. Qui autem diuidicat nos.
dñs ÷. Nec ante tempiis diuidicare de¬
bemus : donec ueniat dñs & illuminet
abscondita tenebrarum. & manifestet
cogitationes cordis. & tunc laus erit uni¬
cuiq adõ. Uiderit gͦ ille. quantum qͥsq
ꝓficiat. in mandatis talmen eius uolet
nimis. qui pacem illius coȩdificationis ad¬
amauerit. Nec iam desꝑare debet. qm̃
in mandatis eius uolet nimis. & pax int̾ra

Expanded text:
uoniam corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Qui autem judicat nos, Dominus est: nec ante tempus judicare debemus, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Viderit ergo ille quantum quisque proficiat in mandatis ejus: tamen volet nimis qui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam in mandatis ejus volet nimis, et p
Abbreviated transcription (Latin):
ceptas dõ per iħm xp̃m. quia continet scri-¬
ptura. Escce pono in syon lapidem angu-¬
larem. electum. pretiosum. & qui crediderit
in illum non confundetur. Ergo ut fiat
quisq lapis uiuus ad talem fabricã iloneus:
sp̃ualiter intelligat templi renouationẽ
exruina uetere quȩ in adam facta est.
reparationem noui popłi scđm nouuum
hominem atq cęlestem. ut sicut portauimus
imaginem terreni. portemus &imaginem eius
qui de celo ÷ quo possimus post om̃s huius scłi
ȩtates tanquam post septuaginta annos. qui
mistico ꝑ fectionis numero prȩsignantur. &
tanquam post captiuitatem longinquȩ ꝑe¬
griationis. non ruitura mole construi. sed ȩ¬
terna immortalitate solidari. Spũalem qͥppe
ierłm: non magis iudeoꝵ. quam uram ẽe de¬
putetis. Sicut enim dicit apłs: iam ñ estis ꝑe¬

Expanded text:
ceptas Deo per Jesum Christum: quia continet Scriptura, Ecce pono in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum, et qui crediderit in illum, non confundetur» . Ergo ut fiat quisque lapis vivus ad talem fabricam idoneus, spiritualiter intelligat templi renovationem ex ruina vetere quae in Adam facta est, reparationem novi populi secundum novum hominem atque coelestem: ut sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est , quo possimus post omnes saeculi hujus aetates tanquam post septuaginta annos, qui mystico perfectionis numero praesignantur, et tanquam post captivitatem longinquae peregrinationis, non ruitura mole construi, sed aeterna immortalitate solidari. Spiritualem quippe Jerusalem, non magis Judaeorum, quam vestram esse deputetis. Sicut enim dicit Apostolus, «Jam non est
Abbreviated transcription (Latin):
semen abraham sicuti stellas cęli. sc̃itate
sullime. insupernis sedibus collocat. &
sicut arenam in ora maris miscđem atq
mnnumeram multitudinem asinistris
fluctib atq amaritudine impia segregat.¬

Expanded text:
semen Abraham sicut stellas coeli, sanctitatem semen Abraham sicut stellas coeli, sanctitatem sublimem in supernis sedibus collocatam, et sicut arenam in ora maris, misericordem atque innumeram multitudinem a sinistris fluctibus atque amaritudine impia segrega
Abbreviated transcription (Latin):
÷ apud isaiam uidete. quasi omnino
non matris. nec eius quȩ peperit ali-¬
quem. Et tamen quid ei dr̃ c Dicent
inquit in auribus tuis filii tui quos
amiseras. Angustia nobis ÷ inisto
loco. Facite itaq nobis & nunc
locum: inquo commoremur. Tuuero
dices incorde tuo. Quis generauit mͥ
istos. cum sciam ẽe meꝰ sine filuis & ui¬
duam : Quis gͦ istos educauit michi c
Ego enim derelicta fui sola. hi autem
michi ubi erant: Ex ea gͦ parte ista
dicit ȩccła qua uidetur nichil parere
in istis turbis. quȩ non dimiserunt
om̃a sua ut sequerentur dñm & sede.¬
rent suꝑ duodecim thronos. Sed quã
multi m eadem turba facientes sibi
amicos de mammona iniquitatis. per
opera miscđiȩ ad dexteram stabunt.
Non solum gͦ erigit destercore quẽ collo¬
cet cum principib popłi sui: sed etiam
haeriare facit sterilem i domo matree
filiorum letantem. Qui in altis habitat
& humilia respicit in cęlo & in terra :

Expanded text:
est apud Isaiam, videte: quasi omnino est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem. Et tamen quid ei dicitur? «Dicent», inquit, «in auribus tuis filii tui quos amiseras: Angustia nobis est in isto loco, facite itaque nobis et nunc locum in quo commoremur. Tu vero dices in corde tuo: Quis generavit mihi istos, cum sciam me esse sine filiis et viduam? Quis ergo istos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur Dominum, et sederent super duodecim thronos. Sed quam multi in eadem turba facientes sibi amicos de mammona iniquitatis, per opera misericordiae ad dexteram stabunt? Non solum ergo erigit de stercore, quem collocet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem:» qui in altis habitat, et humilia respicit in coelo et in terra,