comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scet illos iã ueteres aranearũ casses c̃texe¬
uit :÷ q sempit᷑ni ñ st̃ recentes st̃. hoc depa-¬
aunis Hescio qͥs aliꝰ inuanitatẽ accipiens nom̃
aliud cogitasti in corde tuo. Dm̃ recentẽ
hosuisti. fecit sibi aliꝰ dm̃ pugnantẽ c̃tͣgentẽ
tenebrarũ. tim̃tẽ ne inuadatur. satagentẽ
ne corrũpat᷑. ex parte tam̃ corruptum
ut possit. eẽ. totꝰ saluis. s ñ totꝰ: qr exparte
corruptꝰ. Manichei ista dicunt. faciunt
sibi &isti in corde recentẽ dm̃. Non÷ taliꝰ
celũ & t̾rã ipse ÷ ds̃ tuus. qͥ ñ eget bonis.
qui ñtimet amalis. Multi gͦ hereticicũ
paganis alios & alios deos sibi fecert̃.¬
&eos etiã siñ intẽplis: tam̃ qđ ÷ peius
insuo corde posuerunt. & falsorum
ridendorũq simulacroꝵ tẽpla ipsi
facti sunt. Alagnũ opꝰ ÷ intꝰ hȩc idola
frangere. & locum dõ uiuenti ñ recenti
mundare. Om̃s enĩ isti aliud atq aliud
sentientes. alios atq alios deos sibi faci¬

Expanded text:
casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in vanitatem accipiens nomen Domini aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est tacoelum et terram, ipse est Deus tuus; qui non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et alios deos sibi et eos etiamsi non in templis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi faci
Abbreviated transcription (Latin):
tiqͦ uide cũqͦ. Si gͦ omĩa illa oꝑa regnum
dĩ ñ possidebt̃. immo ñ oꝑa sed qͥtalia aquã
nã oꝑa talia in igne ñerunt. ñ eñi illoiqne
ardentes furaturi sunt & adulteraturi
s qͥ talia agunt regnũ dĩ ñ possidebunt. n
gͦ erunt adextris cũ illis qͥb dicet᷑. uenite
benedicti patris mei ꝑcipite regnũ: qr qͥtala
agunt regnũ dĩ ñ possidebt̃. Si gͦ adextris
non erunt: ñ restat nͥ ut sint asinistris.

Expanded text:
ti quo, vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum ti quo, vide cum quo. Si ergo opera illa omnia regnum Dei non possidebunt; imo non opera, sed qui talia agunt; nam opera talia in igne non erunt: non enim illo igne ardentes furaturi sunt et adulteraturi; sed «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt:» non ergo erunt a dextris cum illis qbenedicti Patris mei, percipite regnum;» quia «qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Si ergo a dextris non erunt, non restat nisi ut sint a sinistris:
Abbreviated transcription (Latin):
Dicꝰ mͥ it̾umꝰ. Ouid es: Xp̃ianꝰ sũ in quis.
Int̾ im tͣnsi. quid aluid ÷ Raptor. ad ult̃.
ñ correctus. detalib cõmissis penitentiã
ñ agens. regnũ cęloꝵ speras : Non opinor:
qr quitalia agunt. regnũ dĩ ñpossidebt̃.
Et ignoras qr pꝰatientia dĩ ad pęnitentiã
te adducit : Tunescio qͥd tͥ pollicens:
scđm duritiã tuã & cor impenitens.
thesaurizas tͥ irã indie irȩ. & reuelatiomiꝰ
sua. Attende gͦ ipsũ iudicẽ uenientẽ. Be
dõ gr̃as. ñ tacuit sententiã definitiuam
Non misit foras reos & duxit uelũ. Ante
uoluit p̃nuntiare. qͦd disposuit facere.
Nẽpe congregabunt᷑ ante eũ om̃s gentes.
Quid de illis faciet : Separabit eas. & alios
ponet addexterã. alios ad sinistrã. hunqd
medius locus seruat᷑: Quid dextris dicturꝰ
÷Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite
regnũ. Quid sinistris : Ite inignẽ et̾num
qͥparatꝰ ÷ diabolo & angłis eiꝰ. Siñ tines mit¬

Expanded text:
Dic mihi iterum, Quid es? Christianus, inquis. Interim transi. Quid aliud? Raptor, adulter, non correctus, de talibus commissis poenitentiam non agens, regnum coelorum speras? Non opinor; «quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt.» Et ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu nescio quid tibi pollicens, secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelatisua. Attende ergo ipsum judicem venientem. Bene; Deo gratias: non tacuit sententiam definitivam, non misit foras reos et duxit velum. Ante voluit praenuntiare quod disposuit facere. Nempe «congregabuntur ante eum omnes gentes.» Quid de illis faciet? «Separabit eos; et alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram.» Numquid medius locus servatus est? Quid dextris dicturus est? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum.» Quid sinistris? «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Si non times mit
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet. Hoc ÷ si suꝑ fundam̃tũ iusta opa
ȩdificat. aurum. argentũ lapides p̾ciosos.
Si aut̃ peccata. lign̾a. fenũ stipulam:
tam̃ ꝓpt̃ fundam̃tum ĩpse saluus erit.
sic tamen tanquã ꝑ ignẽ. Fr̃s. nimis timidꝰ
eẽ. uolo. Meliꝰ ÷ eñi ñ uob̾ dare securitatẽ
malã. Nondabo qđ ñ accipio. timens t̾reo.
Securos uos facerẽ: si securꝰ fierem. Ego
ignẽ et̾nũ timeo. Eterit tempꝰ eorum inȩt̾nũ.
Non accipio nͥ ignẽ et̾num : de quo alio loco
scriptura dicit. Ignis eoꝵ ñ extinguetur.
& uermis eoꝵ non moriet᷑.S de ĩpus dix̃
ait aliqͥs. ñdixit deme : qr quamus peccator
sim. quãuis adult̃. quãuis fraudator qͣm.¬
iis raptor. quãuis ꝑiurꝰ: habeo tam̃ funda

Expanded text:
 fundamentum justa opera aedificavit; «aurum, argentum, lapides pretiosos.» Si autem peccata; «lignum, fenum, stipulam:» tamen propter fundamentum «ipse salvus erit; sic tamen tanquam per ignem» . Fratres, nimis timidus esse volo: melius est enim non vobis dare securitatem malam. Non dabo quod non accipio, timens terreo: securos vos facerem, si securus fierem; ego ignem aeternum timeo. «Et erit tempus eorum in aeternum,» non accipio nisi ignem aeternum; de quo alio loco Scriptura dicit: «Ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur» . Sed de impiis dixit, ait aliquis, non de me; qui quamvis peccator sim, quamvis adulter, quamvis fraudator, quamvis raptor, quamvis perjurus; habeo tamen in funda
Abbreviated transcription (Latin):
leo ille uiro forti sanson uenienti ad
ducendam dealienigenis uxorem.
xp̃o scilicet descendenti adhabendã
ȩccłam degentib: fremens ibat in
obuiam. S qͥd egit : Accepit. tenuit.
fregit. dissipauit leonẽ. factꝰ: in mani¬
bus eius uelut edus caprarũ. Quid
enĩ fieret ꝓopłs fremens. nͥ languidꝰ
peccator : Occisa autͣ illa ferita̾te.
iã nͣ sic fremit regia potestas. ñ sic
fremit populꝰ gentiũ. ñ it in obuiam
xp̃o. immo uͦ in ipso regno gentiũ
inuenimꝰ leges pȩccła. tanquã fauũ
more leonis. Quid gͦ iã metuã aqu
contradictionis quȩ ꝓpe ia totase¬
cata ÷: Illa pene iam silet. same¬

Expanded text:
leo ille viro forti Samson venienti ad leo ille viro forti Samson venienti ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam Ecclesiam de Gentibus, fremens ibat in obviam. Sed quid egit? Accepit, tenuit, fregit, dissipavit leonem; factus est in manibus ejus velut haedus caprarum. Quid enim fieret populus fremens, nisi languidus peccator? Occisa autem illa feritate, jam non sic fremit regia potestas, non sic fremit populus Gentium in obviam Christo: imo vero in ipso regno Gentium in venimus leges pro Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, s
Abbreviated transcription (Latin):
raꝑe adcircũ. & ad nescio quas hodierne
festiuitatis nugas. forte ipsi illos addu¬
xerunt adȩccłam. S siue illi illos addu¬
xerunt. siue ab eis ad circũ ab duci non
potuert̃: inaqua c̃tͣdictionis ꝓbati sun.
Non gͦ erubescas p̃dicare qđ nosti. defen¬
dere & int̾blasphemos qđ crẽdisti. Sieñi
exaudiris in absc̾dito tẽpestatis: corde
credit᷑ ad iustitiã. Si ꝓbaris in aqͣ ẽtra¬
dictronis: ore confessio fit ad salutẽ.
Qͣnta ⁊ eni ipsa aqua c̃tͣdictionis :
Iam pene siccata ÷. Sensert᷑ illã maioreᷤᷤ
nr̃i. quando uerbo dĩ qͣndo mysterio
xp̃i acrit᷑ resistebant gentes. Turbat᷑
aqua. Aquas enim ꝓpopłis aliquando
intelligendas: euidenter a pocalipsis
seriptura demonstrat. ubi aquȩ multe
cũ uiderent᷑. & quererent᷑ qͥd essent : re
gentes & popłi meditati sunt in ania.
quando astitert᷑ reges t̾rȩ. & pͥncipes
xp̃m eiꝰ. Quando fremuert̃ gentes: tẽ

Expanded text:
rapere ad circum, et ad nescio quas hodiernae rapere ad circum, et ad nescio quas hodiernae festivitatis nugas: forte ipsi illos adduxerunt ad ecclesiam. Sed sive ipsi illos adduxerunt, sive ab eis ad circum abduci non potuerunt, in aqua contradictionis probati sunt. Non ergo erubescas praedicare quod nosti, defendere et inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestatis, corde creditur ad justitiam; si probaris in aqua contradictionis, ore confessio fit ad salutem . Quanta est enim ipsa aqua, contradictionis? jam pene siccata est. Senserunt illam majores nostri, quando verbo Dei, quando mysterio Christi acriter resistebant gentes; turbabatur aqua aquas enim pro populis aliquando intelligendas evidenter Apocalypsis scriptura demonstrat, ubi aquae multae cum viderentur, et quaereretur quid essent, respgentes, et populi meditati sunt inania; quando astiterunt reges terrae, et principes  . Quando fremuerunt gentes, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Exauditꝰ es intribulatione. mem̃to
tribulationis tuȩ. Antequã accedereᷤᷤ
ad aquã. qͥd sollicitudinis gerebas :
Quid ieiunioꝵ exhibebas.  Ouid tribu¬
lationũ incorde gestabas. orationũ
int̾narũ piarũ. deuotarũ: Occisi suÑ
hostes tui. om̃ia peccata tua deleta
in tẽpestate cordis. Ex audiuite iNab¬
scondito tẽpestatis. Prosaui ⁊e inaꝗͣ
conrt radietionis. Reuera fr̃s. reuera
qͥ ex auditus ÷ in abscondito tẽpestatis
debet ꝓbari in aqua ẽtradictioris
Cũ eñi crediderit. cũ baptizatꝰ fuerit.
cũ uiã dĩ carꝑe ceꝑit. cũ ingẽmellariũ
eliquari intenderit. & ab onurca pub¬
lice currentẽ se extraxerit: habit
multos exagitatores. inultos in sultatore.¬
multos detractoreᷤ. de hortatoreᷤᷤ. mi¬
nantes etiã ubi possunt. de t̾rentes.
depͥmentes. Hȩc tota aqua ẽtradicti-
onis ÷. Puto. eẽ hic hodie sic. Arbitror
.eẽ. hic ñ nullos. qͦs amici sui uolebant

Expanded text:
Exauditus es in tribulatione; memento Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum, piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta in tempestate cordis. «Exaudivi te in abscondito tempestatis; probavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exauradictionis. Cum enim crediderit, cum baptizatus fuerit, cum viam Dei carpere coeperit, cum in gemellarium eliquari intenderit, et ab amurca publice currente se extraxerit; habebit multos exagitatores, multos insultatoremultos detractores, dehortatores, minantes etiam ubi possunt, deterrentes, deprimentes: haec tota aqua contradiPuto hodie esse hic sic; arbitror esse hic nonnullos quos amici sui volebant
Abbreviated transcription (Latin):
Auertit ab onerib dorsũ eiꝰ. Et quasi
diceres. Quib onerib: Muniꝰ eios IN
cophitõ seruieret. ꝑcophinũ signifi¬
cant᷑ oꝑa seruilia. Mundare. stercorare.
trã portare. cophino fit. Seruilia sunt
oꝑa. qr om̃is qͥfacit peccatũ. seruus ÷
peccati &. Siuos filius lib̾auerit : tc̃
uere libi eritis. Merito & abiecta mundi.
quasi cophini deputant᷑. S & cophinoᷤ
ds bucellis impleuit. Duodeci cophinõ
bucellarũ impleuit : qr abiecta mundi
elegit. ut confunderet fortia. S qͣndo
incophino seruiebat ioseph: t̾rã ibi
se una quȩque c̃scientia xp̃iana. Side
uote tͣnsut marerubrum.sicũ
fide credendi & obseruandi linguã
quãñ nouerat audiuit: recognoscat᷑ꝰ
se intribulatione exaudita. Ipsa eñĩ
magna tribulatio erat. p̾mi sarcinis
peccatoꝵ. Ouantũ gaudet releuata
conscientia. Ecce baptizatꝰ es c̃scientia
quȩ heri p̃mebat᷑. hodie gratulatur.

Expanded text:
«Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi diceres, Quibus oneribus? «Manus ejus in cophino servierunt.» Per cophinum significantur opera servilia. Mundare, stercorare, terram portare, cophino fit; servilia sunt opera; quia omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecim cophinos buccellarum implevit ; quia abjecta hujusmundi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quando in cophino serviebat Joseph, terram ibi se unaquaeque conscientia christiana, si vote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet relevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid: rubrũ: Sanguine dñi consecratũ.
quidtimes uenire Conscientia forte
aliqͥrũ immaniũ delictoꝵ stimulat. &
exeruciat inte animũ. & dicit tͥ tãmagnũ
esse illud qd cõmisisti. ut desꝑes tͥ dimitti.
sme neremaneat aliqͥd peccatoꝵ: siuixit
aliqͥs egiptioꝵ. Cũ aut̃ transieris rubrũ
mare. cu eductus fueris adelictis tuis
ininanu potenti & brachio forti: ꝑcepturꝰ
es mysteria quȩ ñnoueras. qr & ipse io¬
seph cũ exiret det̾ra egipti. linouam
quã NoNNouerat auornt. Audies lin¬
guam quam ñ noueras. quã mͦ audiuN
& recognoseunt. testantes & scientes
qͥnorunt. Audiesubi debeas hab̾e cor.
Qđ mͦ cum dicerẽ multi intellexerunt.
& acclamauert᷑. reliqͥ muti steterunt.
qui ñdũ linguã quã ñ nouerant audier.
Accelerent ergo tͣnseant. discant. Lin
guam quam non nouerat audiuit.
significatur. Qdđ faciebat in secutio
egiptioꝵ: hoc faciunt sarcinȩ peccatoꝵ

Expanded text:
Quid est rubrum? Sanguine Domini consecratum. Quid times venire? Conscientia forte aliquorum immanium delictorum stimulat, et excruciat in te animum, et dicit tibi tam magnum esse illud quod commisisti, ut desperes tibi dimitti: time ne remaneat aliquid peccatorum, si vixit aliquis Aegyptiorum. Cum autem transieris rubrum mare, cum eductus fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio forti , percepturus es mysteria quae non noveras; quia et ipse Joseph, «cum exiret de terra Aegypti, linguam quam non noverat, audivit.» Audies linguam quam non noveras: quam modo audiunt et recognoscunt, testantes et scientes qui norunt. Audies ubi debeas habere cor: quod modo cum dicerem, multi intellexerunt, et acclamaverunt; reliqui muti steterunt, quia nondum linguam quam non noverant, audierunt. Accelerent ergo, transeant, discant: «Linguam quam non noverat, audivit.significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ulteriis. sacrilegus. sacris ab hominan¬
dis. curiositatib : his om̃ib renuntias.
& rursus his inflexus suꝑaris. Facta st̃
tͥ posteriora deteriora pͥoribꝰ Canis re-¬
uersus ad suũ uomitũ. & sus lota iN
uolitabis ceni. Inimici dñi m̃titi sunt¬
sunt ei . Et quanta patientia dñi : Quare
ñ ꝓsteriiunt᷑ : Quare ñtrucidant᷑: q̃uare
ñterra dehiscente sorbent᷑ : Quare nͦ
cęlo flagrante incendunt᷑ : Quia magna
patientia dñi. Eterunt impuniti:. Absit.
Non sibi tantũ dedĩ miscđia blandiant᷑ :
ut sibi eius inustitiã polliceattur.
Ignoras qr patientia dĩ ad penitentiam
te adduc̃: Tuautẽ scdm̃ duritiã cordis
tui. & cor impęnitens: thesaurizas

Expanded text:
ulteriis, sacrilegiis, sacris abominanulteriis, sacrilegiis, sacris abominandis, curiositatibus? His omnibus renuntias, et rursus his inflexus superaris. Facta sunt tibi posteriora deteriora prioribus: canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabris coeni . «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Et quanta patientia Domini! Quare non prosternuntur? quare non trucidantur? quare non terra dehiscente sorbentur? quare non coelo flagrante incenduntur? Quia magna patientia Domini. Et erunt impuniti? Absit. Non sibi tantum de Dei misericordia blandiantur, ut sibi ejus injustitiam polliceantur. Ignoras quia Dei patientia ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, t
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ad amastis: inde ÷ qđ horretis. Alii
defendunt circũ. alii anphitheatrum.
alii cãsas inuicis. alii theatra. alii illud alii
illudalii postremo deos recentes suos. Ibunt
nifestũ ÷ eo pꝰ affectiones cordis mei. S qͥd
facio : Diabolus hoc facit. de mones hoc
faciunt. Quis ÷ diabolus : Qui sunt de¬
mones : Certe inimici tui. Isrł siuuus
meis ambulasset: i Nichilõ ooq̃s iiooico
forum huooilias seoo. Ergo siplebs mea
audisset me. Quare eni mea. si non audit
me : Si plebs mea audisset me. Quis ÷
plebs mea : Isrł. Quid ÷ audisset me ÷
Simutis meis ambulasset. Quęrit᷑ & gemit
inimici. Quomͦ enĩ: Quid seqͥt᷑ : De ini¬
micis querimini. uos qͥd estis: Iiriodici
DNI MeNTITI SUIT EI. Renuntias: Re¬
nuntio. Et redit ad qͦd renuntiatur.
Utiq quib renuntias. nͥ factis malis.
factis diabolicis. factis adõ dãnandis.
furtis. rapinis. ꝑ iuris. homicidiis. ad¬

Expanded text:
ejus adamastis, inde est quod horretis. Alii ejus adamastis, inde est quod horretis. Alii defendunt circum, alii amphitheatrum, alii casas in vicis, alii theatra, alii illud, alii illud; alii postremo deos recentes suos: «Ibuntnifestum est; eo post affectiones cordis mei: sed quid facio? Diabolus hoc facit, daemones hoc faciunt. Quid est diabolus? qui sunt daemones? Certe inimici tui. «Israel si in viis meis ambulasset; in nihilum omnes inimicos eorum humiliassem.» Ergo, «Si plebs mea, audisset me:» quare enim «mea,» si non audit me? «Si plebs mea, audisset me.» Quid est, «plebs mea? Israel.» Quid est, «audisset me? Si in viis meis ambulasset.» Queritur, et gemit inimici. Quomodo enim? quid sequitur? De inimicis querimini; vos quid estis? «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Renuntias? Renuntio: et redit ad quod renuntiat. Utique quibus rebus renuntias, nisi factis malis, factis diabolicis, factis a Deo damnandis; furtis, rapinis, perjuriis, homicidiis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
& fabricemus in nob̾ dm̃ recedentẽ.
Qui eduxite det̾ra egipti. Loqͥtur
ds̃. Dilata os toc̃ et ad iorplero ills
num simulacrũ. deice dec̃scientia tul
fictũ idolũ. Dilata ostuũ c̃fitendo.
amando. & ad implebo illud: qm̃ qpid
quoꝰseqͥt᷑: E⁊ non or auoioit eoeulos cõs
uocem mrã. Non enĩ loqueret᷑ ista nͥ
popło suo.Scimꝰ enĩ qr quȩcunq lex
dicit his qͥmlege st̃ dicit. Et ñ ob audi¬
uit popłs m̃s uocẽ meam: Et is Rł Non
III teNDit mͥ. Quis. cui: Isrł mͥ. Oin grata
anima. per me anima. ame uocata anima.
ame inspem reducta. ame apeccatis ab-¬
luta. Et isrł ñ intendit mͥ. Baptizantur
eñ & transeunt ꝑ mare rubrũ. s inuia
murmurant. contͣdicunt. c̃queruntur.
seditionibus contͣbant᷑. ingrati ei qͥlibauit
apsequentib hostibus. qͥducit ꝑsiccũ. ꝑhere¬
mum. cũ cibo tam̃ & potu. cũ lumine noct᷑no
ramina. currit amurca. Et̾ dimisi eos
mellaria abscondita dñi. sitam̃ apothecaᷤᷤ

Expanded text:
nobis deum recentem. «Qui eduxi te de terra Aegypti:» loquitur Deus. «Dilata os tuum, et adimplebo illud.» num simulacrum, dejice de conscientia tua fictum idolum: «dilata os tuum,» confitendo, amando; «et adimplebo illud,» quoniam apud on obaudivit populus meus vocem meam.» Non enim loqueretur ista, nisi populo suo: scimus enim quia quaecumque Lex dicit, his qui in Lege sunt dicit . «Et non obaudivit populus meus vocem meam; et Israel non intendit mihi.» Quis? cui? «Israel mihi.» O ingrata anima! per me anima, a me vocata anima, a me in spem reducta, a me a peccatis abluta: «Et Israel non intendit mihi.» Baptizantur enim et transeunt per mare Rubrum; sed in via murmurant, contradicunt, conqueruntur, seditionibus conturbantur, ingrati ei qui liberavit a persequentibus hostibus, qui ducit per siccum, per eremum, cum cibo tamen et potu, cum lumine nocturno ramina, currit amurca. «Et dimisi eos,mellaria abscondita Domini, si tamen apothecas
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbire. unde deberent ampliꝰ sippli¬
care. eligentes blasphenare quilorire
cũ gͦ ista cõmemorant. cũ ista actant
cũ ista dicunt. & contumacit᷑ dicunt.
ñcũ timore sed cũ elatione: ñuos per¬
turbent. Puta eñi qr p̾ssurȩ abundas
tu oleũ esto. ingra tenebris ignoran¬
tiȩ amurca insultet. Et illa tanquã
ꝑplateas ꝓiecta publice insultet tu
apud te in corde tuo. ubi qͥuidet in
occulto reddet tͥ: liqͣ te ingẽ mella¬
riũ. Oliua in arbore qͥb dã cocaoa¬
qͥdem tẽpestatib agitatur. ñ tam̃ p̃s¬
& p̾ssuras uentũ fuerit: ut runq di¬
scernitur dirimitur. & aliud appeat᷑.
aliud respuitur. Uultis nosse ium tor¬
culariũ istorũ : Ut unũ aliqͥd dican
unde & ipsi murmurant qͥea faciunt:
quante inqͥunt rapinȩ tẽporib nr̃i:
quantȩ p̃ssure in nocentiũ quantȩ
expoliationes rerũ alienarũ lta

Expanded text:
superbire, unde deberent amplius supplicare; eligentes blasphemare quam orare. Cum ergo ista commemorant, cum ista jactant, cum ista dicunt, et contumaciter dicunt, non cum timore, sed cum elatione; non vos perturbent. Puta enim quia pressurae abundant, tu oleum esto. Nigra tenebris ignorantiae amurca insultet, et illa tanquam per plateas projecta publice insultet: tu apud te in corde tuo, ubi qui videt in occulto reddet tibi , liquare in gemellarium. Oliva in arbore quibusdam quidem tempestatibus agitatur, non tamen preset pressuras ventum fuerit, utrumque discernitur, dirimitur; et aliud appetitur, aliud respuitur. Vultis nosse vim torcularium istorum? Ut unum aliquid dicam, unde et ipsi murmurant qui ea faciunt: Quantae, inquiunt, rapinae temporibus nostris, quantae pressurae innocentium, quantae exspoliationes rerum alienarum! Ita
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Et si mͦ ñ reddit : tc̃ reddet. Sieni
mͦ reddit: ad tẽpꝰ reddit. Nonẽuerso aut̃
nec correcto: inet̾nũ reddet. Uide gͦ
qr ñerunt impuniti. attende qđ sequit᷑.
Inimici dñi m̃titi st̃ ei. Dicturus es. Et
quid eis fecit : Non uiuunt: Non auras
carpunt: Non lucẽ hauriunt: Non
fontes potant: Non fructus t̾re edunt:
ꝑtinet. Bonum ÷ illi ut ad oleũ intorcu¬
lari ꝑtineat. Nonsibi polliceat᷑ unus¬
qͥsq habens facta nefaria quȩ regnũ dĩ
non possidebunt. & dicat sibi. qm̃ habeo
signum xp̃i & sacram̃ta xp̃i: non delebor
mȩternũ. Et si purgor ꝑ igne̾. & saluus

Expanded text:
sua . Et si modo non reddit, tunc reddet: si enim modo reddit, ad tempus reddit; non converso autem nec correcto, in aeternum reddet. Vide ergo quia non erunt impuniti; attende quod sequitur: «Inimici Domini mentiti sunt ei.» Dicturus es, Et quid eis fecit? Non vivunt? non auras carpunt? non lucem hauriunt? non fontes potant? non fructus terrae eduntpertinet: bonum est illi, si ad oleum in torculari pertineat. Non sibi polliceatur unusuisque habens facta nefaria, quae regnum Dei non possidebunt, et dicat sibi: Quoniam habeo signum Christi et Sacramenta Christi, non delebor in aeternum; et si purgor, per ignem salvus
Abbreviated transcription (Latin):
Non eñĩ deserit ds̃ dare nob: qđ cũni¬
gno gaudio spectemꝰ. aut cirei in sana
huic spectaculo cõparanda ÷ Ilada
amurcã ꝑtinet. hoc ad oleũ. Qu¬
do gͦ auditis contumacit̾ garrire iliso¬
mos & dicere abundare p̃ssuras tȩ ponsi
xp̃ianis. scitis enĩ qr hoc amant ad cpoꝰ
& uetus quidem s atẽporib xp̃ians.

Expanded text:
Non enim desinit Deus edere nobis quod cum mNon enim desinit Deus edere nobis quod cum magno gaudio spectemus: aut circi insania huic spectaculo comparanda est? Illa ad amurcam pertinet, hoc ad oleum. Quando ergo auditis contumaciter garrire blasphemos, et dicere, abundare pressuras temporibus christianis; scitis enim quia hoc amant dicere: et vetus quidem, sed a temporibus christianis
Abbreviated transcription (Latin):
oeyi adyos. sep̾s etin psallmo
suscepimꝰ. adiuuet uocẽ ur̃am qͥes
ur̃a. Et eñi aliquanto ÷ obtunsior. Babit
ei uires intentio audientiũ. & aduitoriũ
iubentis ut loquar. Atulum habet psalmꝰ
iste. INFINEM ꝓTORCULARIB QUINTA SABBATI
ps aͥoꝰ ipsi asaph. Inunũ titulũ multa
sunt congesta mẏsteria. ita tam̃ ut linĩ
psalmi indicet interiora. Cũ de torcu
de p̾lo. defiscinis. qr nec ipse psalmus
hoc habet. & ideo magis indicat myste¬
riũ. Nã si aliqͥd tale psalmi textꝰ c̃tineret:
ñ deesset qͥputaret adlitterã ẽẽ. accipi¬
enda torcularia. nec aliqͥd illie ampli
reqͥrendũ nec mistice aliquid positũ
tale audistis. cũ legeret᷑. Ergo accipite
Pressurã. & de p̃ssura duo quȩ dam unĩ
recondendũ. alterũ ꝓiciendũ. fĩt gͦn
torculari conculcatio. tribulatio. pon¬
dus. & in his oleũ eliquat᷑ occulte in qỹ¬
mellariũ. amurca publice ꝑplateas eir¬
rit. Intendite admagnũ hoc spectacis

Expanded text:
oqui ad vos de praesenti psalmo suscepimus: adjuvet vocem nostram quies vestra; etenim aliquanto est obtunsior: dabit ei vires intentio audientium, et adjutorium jubentis ut loquar. Titulum habet psalmus iste: «In finem pro torcularibus, quinta sabbati, Psalmus ipsi Asaph.» In unum titulum multa sunt congesta mysteria; ita tamen ut limen Psalmi indicet interiora. Cum de torculde prelo, de fiscinis; quia nec ipse psalmus hoc habet, et ideo magis indicat mysterium. Nam et si aliquid tale Psalmi textus contineret, non deesset qui putaret ad litteram esse accipienda torcularia, nec aliquid illic amplius requirendum, nec mystice aliquid positum, tale audistis, cum legeretur. Ergo accipite pressuram, et de pressura quaedam duo; unum recondendum, alterum projiciendum. Fit ergo in torculari conculcatio, tribulatio, pondus: et in his oleum eliquatur occulte in gemellarium; amurca publice per plateas currit. Intendite ad magnum hoc spectaculum.
Abbreviated transcription (Latin):
ctͣdictionis. hoc totũ abinitio psalni
usq adhunc uersũ: deoleo torcular
audiuimꝰ. Oͦd restat. magis dolendum
⁊ & cauendũ. Adamurca eñĩ toreula¬
ris ꝑtinet usq ad finẽ. fortasse ñfrusts
interposito diapsalmate. S etiã hoc
audire utile ÷ Ut qͥ iã se inoleo uidet
gaudeat. qͥꝑiclitat᷑ ne in amurcã cur¬
rat caueat. Utrunq audi. Unũ diligi
inqͥt intͣme & uineã meã. Audi popłs
m̃s & loquar. & testificabor tͥ IsNł sior

Expanded text:
 Hoc totum ab initio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, inquit, «inter me et vineam meam» . «Audi populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» 13.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ ipsi a saph. exultate dõ adiutori nr̃o.
Exultant alii circo. uosdõ. Exultant alii.
deceptori suo. exultate uos adiutoriur̃o
Exultant alii dõ suo. uentri suo. exultate
Quia & uos ꝑtinetis ad iacob. immo uos
estis iacob minor popłs cui seruit maior.
Iubilate dõ iacob Ouicqͥd uerb explicare
ñ poteritis: ñ idõ tam̃ ab exultatione cessetiꝰ
Qł poteriti explicare clamate. qđ ñ potestiꝰ
iubilate. Et eñi ex undantia gaudioꝵ cui
uerba sufficere ñ possunt: iniubilationẽ
solet erũꝑe. Iubilate do iacob. Accipite

Expanded text:
Psalmus, ipsi Asaph, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Psalmus, ipsi Asaph, «Exsultate Deo adjutori nostro.» Exsultant alii circo, vos Deo: exsultant alii deceptori suo; exsultate vos adjutori vestro: exsultant alii Deo suo ventri suo; exsultate quia et vos pertinetis ad Jacob; imo vos est«Jubilate Deo Jacob.» Quidquid verbis explicare non poteritis, non ideo tamen ab exsultatione cessetis: quod poteritis explicare, clamate; quod non potestis, «jubilate.» Etenim ex abundantia gaudiorum, cui verba sufficere non possunt, in jubilationem solet erumpere: «Jubilate Deo Jacob.» 4. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmꝰ aut̃ iste ꝓtorcularib & qͥnta sabbati.
in p̃ssura discretionis & in sacram̃to baptis¬
matis cantat᷑ ipsi a saph. A saph fuit qͥdam
homo hoc nomine appellatꝰ : sicut idithun.
sicut chore. sicut alia nomina. quȩ inuenimꝰ
intitulis psalmoꝵ. Int̾p̃tatio tam̃ nominiꝰ.
mysteriũ intimat occultȩ ueritatis. Asaph
qͥppe. latine dr̃ c̃gregatio Ergo ꝓtorcu¬
id ÷ ꝓssura discernente baptizatis & exaqͣ
renatis cantat᷑ psalmꝰ dñicȩ c̃gregationis.
Titulũ in limine legimus: & in his p̃diis
qͥd sibi uelit intelleximꝰ. lam siplacet etiã
ipsam domũ oꝑis id ÷ ipsius torcularis in-¬
teriora uideamus. Intremꝰ. inspiciamꝰ gau¬
deamꝰ. timeamꝰ. appetamꝰ. fugiamꝰ. Omĩa
enĩ hec inuenturi estis inhac interiore
domo. id ÷ intextu ipsius psalmi. cũ legere
põ ADUTORI NR̃O Nos qͥ c̃ gregati estis hodie.
uos hodie asaph dñi. siqͥdemꝰ uob̾ canit᷑

Expanded text:
Psalmus autem iste «pro torcularibus» et «quinta sabbati,» Psalmus autem iste «pro torcularibus» et «quinta sabbati,» in pressura discretionis, et in sacramento Baptismi, cantatur «ipsi Asaph.» Asaph homo quidam fuit hoc nomine appellatus, sicut Idithun, sicut Core, sicut alia nomina quae invenimus in titulis Psalmorum: interpretatio tamen nominis mysterium intimat occultae veritatis. Asaph quippe latine dicitur Congregatio. Ergo «pro torcu est, pro pressura discernente, baptizatis ex aqua renatis, cantatur Psalmus dominicae congregationi. Titulum in limine legimus, et in his prelis quid sibi velit, intelleximus: jam si placet etiam ipsam domum operis, id est, ipsius torcularis interiora videamus. Intremus, inspiciamus, gaudeamus, timeamus, appetamus, fugiamus. Omnia enim haec inventuri estis in hac interiore domo, id est, in textu ipsius psalmi, cum legere,Deo adjutori nostro.» Vos qui congregati estis hodie, vos hodie Asaph Domini, si quidem vobis canitur
Abbreviated transcription (Latin):
septimus dies ÷: qͦ reqͥeuit ds̃ ab om̃ib
oꝑib suis. magnũ intimans mysteriũ
qͥetis nr̃ȩ futurȩ ab om̃ib oꝑib nr̃is.
prima sabbati dr̃ pͥmꝰ dies: quẽ dñicum
etiã nominamꝰ. Scđa sabbati scd̾s dies.
quẽ sexta sabbati sextꝰ dies: & ipsũ sabbatũ
septimꝰ dies. Uidete itaq qͥb loquatur
hic psalmꝰ. Uidetur enĩ m qm̃ baptizatiᷤᷤ
loqͥtur. Quinto enĩ die: ds̃ exaqͥs creauit
ammalia. Quinto die id ÷ qͥnta sabbati:
dix̃ ds̃ ꝓducant aquȩ reptilia animarũ
aquȩ reptilia animarũ uiuarũ. Uos eñi
ad torcularia ꝑtinetis. & in uob̃ qͦd ꝓduxer̃
aquȩ aliud eliquat᷑. aliud ꝓicit᷑. Sunt
enim multi. ñ digne uiuentes baptisio
qđ ꝑceꝑunt. Quam multi eñi baptizati
hodie circũ implere. quã ista basilicam
maluert᷑. Quã multi baptizati aut causas
inuicid faciunt. aut ñ fieri c̃querunt᷑.

Expanded text:
septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabbati, secundus dies; quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est, «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum aquae reptilia animarum vivarum. Vos enim ad torcularia pertinetis; et in vobis quos produxerunt aquae, aliud eliquatur, aliud projicitur. Sunt enim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati, aut casas in vicis faciunt, aut non fieri conqueruntur!
Abbreviated transcription (Latin):
cales donatores rerũ suarũ. Aliqͣnto esto
curiosior intorculari. noli hoc solum
indere qͥđ publicȩ fluit. ÷ aliqͥd qđ quȩ¬
pendũ inuenias. Piscute. audi. cognosce.
quimulti faciunt. qͦd exore dñi cum au¬
Aisset unꝰ diues tristis abscessit. Exeuan-¬
gelio multi audiunt uade omĩa quȩ¬
posid es uende. da pauꝑib & habebis thes¬
uuruꝰ incelis. & ueni sequere me. Ronat¬
tendis quã multi iel facuid̃. Pauci in¬
quiunt st̃. Ipsi tam̃ paoci: oleũ sunt.
Et qͥ bene utunt᷑iis reb quas possident :
adoleũ ꝑtinent. Adiunge om̃ia. & uideb̾
patris familias tui plenas apothiecas.
Uides raptorẽ qualem nunquã uidisti. uide
contẽptorẽ rerũ suarũ qualẽ nunquam
uidisti. Iauda torcularia. impletur ꝓ-¬
phetia deapocalipsi. Iustꝰ iustior fiat. &
sordidus sordescat ad huc̃ Nuare & qͥnta¬
sabbati: Quid ÷ hoc : Recurramꝰ ad pͥma
oꝑa dĩ. ne forte ibi aliqͥd inueniamꝰ. quo
& sacram̃tũ intelligamus. Sabbatũ enĩ

Expanded text:
ales donatores rerum suarum. Aliquanto esto curiosior in torculari; noli hoc solum videre quod publice fluit: est aliquid quod quaerendo invenias. Discute, audi, cognosce quam multi faciunt quod ex ore Domini cum audisset unus dives, tristis abscessit. Ex Evangelio multi audiunt, «Vade, veet da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» : non attendis quam multi id faciunt? Pauci, inquiunt, sunt. Ipsi tamen pauci oleum sunt; et qui bene utuntur his rebus quas possident, ad oleum pertinent: adjunge omnia, et videbis patrisfamilias tui plenas apothecas. Vides raptorem qualem nunquam vidisti; vide contemptorem rerum suarum qualem nunquam vidisti. Lauda torcularia, impletur prophetia de Apocalypsi: «Justus justior fiat, et sordidus sordescat adhuc» Apoc sabbati?» quid est hoc? Recurramus ad prima opera Dei, ne forte ibi aliquid inveniamus quo et sacramentum intelligamus. Sabbatum enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ÷: Ioseph int̃p̃tat᷑ augm̃tatio Me-¬
ministis. nostis ioseph inegiptũ uenditã¬
transiens. Ibi ioseph pꝰ tribulationes ex
ꝑtinent. Et ideo augm̃tatio: qr multi
filii de serte. magisquã eiꝰ quȩ habet
uirũ. Testimoniu̾ in ioseph posuit illud:
dũ exiret de tͣra egipti. Uidete & hic
significari qͥntã sabbati. Quando exut
det̾ra egipti ioseph. id ÷ popłs multipli

Expanded text:
 Joseph interpretatur Augmentatio. Meministis, nostis Joseph in Aegyptum vendittransiens. Ibi Joseph post tribulationes exapertinent: et ideo augmentatio; quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . «Testimonium in Joseph posuit illud, dum exiret de terra Aegypti.» Videte et hic significari quintam sabbati: Quando exiit de terra Aegypti Josep
Abbreviated transcription (Latin):
factũ÷: ut habitaret in nob̾. Absit gͦ
it sit in aliqͦ ds̃ recens. Ps eñi recens: aut
lapis. aut fantasma ÷ Non÷ inqͥt lapis ego
argenteũ habeo &aureũ. Merito ipsa p̾ciosa
aoluit numerare qͥdix̃ idola gentiũ argentũ
uolirũ. Magna st̃. qi argentea &aurea st̃ p̃ciosa

Expanded text:
factum, ut habitaret in nobis . Absit ergo ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gentium argentum et aurum.» Magna s
Abbreviated transcription (Latin):
posita ÷. hoc tam̃ ad moniti sumꝰ: ut p̃¬
dicationi uerbi dĩ corporalib responde
amꝰ opͥb Tuea cagite. hoc ÷ clariboue
fidentiꝰ p̃dicate. ne t̾reamini sicut at
tuba caneretur. Et hoc usq nẽ iude
corporalit̾ faciunt. sp̃ualit̃ ñ inteligs
Initiũ enĩ m̃sis. noua luna ÷. Houali
noua uita ÷. Ouid ÷ noua luna: Siq̃ m

Expanded text:
posita est. Hoc tamen admoniti sumus, ut prposita est. Hoc tamen admoniti sumus, ut praedicationi verbi Dei corporalibus resp 4. Tuba canite.» Hoc est, clarius et fidentius praedicate; ne terreamini: sicut ait tuba caneretur; et hoc usque nunc Judaei corporaliter faciunt, spiritualiter non intelligunt. Initium enim mensis, nova luna est; no
Abbreviated transcription (Latin):
carnalib erogandis. Accipite psalmum.
& date tẏmphanũ ł xigitis uocẽ nr̃am
reddite manꝰ ur̃as. Psalteriũ iocundum
cũ cythara. Memini me aliquando dif¬
ferentiã psalterii & cythare. intimasse
caritati ur̃ȩ. Studiosi qͥ meminerunt re¬
cognoscant. qͥ uł ñ audier̃ uł ñ meminer̾t
discant. Istorũ duoꝵ organoꝵ musicorũ.
psalterii & cytharȩ. hȩc differentiest. qd
psalteriũ lignũ illud c̃cauũ. unde canorȩ
cordȩ reddunt᷑ insuꝑiore parte habet.
de orsum feriunt᷑ corde ut desuꝑ sonent.
Incythara uͦ hȩc eadẽ c̃cauitas ligni partẽ
inferiorẽ tenet: tanquã illud sit decelo.
hoc det̾ra. Cȩlestis enĩ ÷ p̃dicatio uerbi d̃.
S si expectamꝰ cȩlestia: ñ simꝰ pigri ad
oꝑanda t̾rena. qr psalteriũ iocundum.
s cũ cythara. hoc alio mͦ dictũ ÷ qđ supͣ.
accipite psalmũ. & date tẏmphanũ. hic
ꝓpsalmo psalteriũ: ꝓtrmphano eythara

Expanded text:
carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, carnalibus erogandis. «Accipite psalmum, et date tympanum:» accipite vocem nostram, reddite manus vestras. 5. «Psalterium jucundum cum cithara.» Memini nos aliquando differentiam psalterii et citharae intimasse Charitati vestrae: studiosi qui meminerunt, recognoscant; qui vel non audierunt, vel non meminerunt, discant. Istorum duorum organorum musicorum, et psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde canorae chordae redduntur, in superiore parte habet; deorsum feriuntur chordae, ut desuper sonent: in cithara vero haec eadem concavitas ligni partem inferiorem tenet; tanquam illud sit de coelo, hoc de terra. Coelestis enim est praedicatio verbi Dei; sed si exspectamus coelestia, non simus pigri ad operanda terrena; quia «psalterium jucundum,» sed «cum cithara.» Hoc alio modo dictum est quod supra, «Accipite psalmum, et date tympanum:» hic pro psalmo psalterium, pro tympano cithara
Abbreviated transcription (Latin):
psalmomo. Et Date tẏmphanom. Dicit
quodã loco apłs paulus. rep̃hendens
& dolens qđ nemo illi cõmunicauerit
inratione dati & accepti. Quid ÷ mn ratione
dati & accepti. nͥ qͦd alio loco aꝑte expo¬
suit. si nos uob̾ sp̃ualia seminauimꝰ magnũ¬
÷ si ur̃a carnalia metamꝰ: Et uerũ ÷ quod
tymphanũ qđ decorio fit : ad carnẽ ꝑtinet.
ꝑsalmꝰ gͦ sp̃ualis ÷ tẏmphanũ carnale.
Ergo plebs dĩ. congregatio dĩ accipite
psalmũ. & date tymphanũ accipite sp̃ualia:
& date carnalia. hoc ÷ qͦd uos & illã msam
beati martyris exhortati sumꝰ. ut accipien¬
tss sp̃ualia: daretis carnalia. hȩc eñi quȩ
extruunt᷑ ad tẽpꝰ: adrecipienda corpora
uiuorum uł mortuoꝵ necessaria sunt.
sed tẽpore p̃ter eunti. Nũqͥd post uidiciũ
dĩ istas fabricas in cȩlũ leuabimꝰ ÷ Sine his
tamꝰ hoc tẽpore agere quȩ adpossidendũ
celum ꝑtinent: ñ poterimꝰ. Si gͦ auidi estĩ
insp̃ualib accipiendis: deuoti estote in

Expanded text:
psalmum, et date tympanum.» Dicit quodam loco apostolus Paulus, reprehendens et dolens, quod nemo illi communicaverit «in ratione dati et accepti» . Quid est, «in ratione dati et accepti,» nisi quod alio loco aperte exposuit: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnustra carnalia metamus» ? Et verum est quod tympanum quod de corio fit, ad carnem pertinet. Psalmus ergo spiritualis est, tympanum carnale. Ergo plebs Dei, congregatio Dei, «accipite psalmum, et date tympanum:» accipite spiritualia, et date carnalia. Hoc est quod vos et ad illam mensam beati Martyris exhortati sumus, ut accipientes spiritualia, daretis carnalia. Haec enim quae exstruuntur ad tempus, ad recipienda corpora vel vivorum vel mortuorum necessaria sunt, sed tempore praetereunti. Numquid post judicium Dei istas fabricas in coelum levabimus? Sine his tamen hoc tempore agere quae ad possidendum coelum pertinent non poterimus. Si ergo avidi estis in spiritualibus accipiendis, devoti estote in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa titulus scriptꝰ erat. rex iudeoꝵ.
Puduit illos habere regõ. quẽ erucifi¬
gere potuerunt Non enim uiderunt
quia ipsa erux inqua eũ crucificeru
futura erat infrontib regũ. Eligins
dignarentur ex illo titulo: adierunt
pilatũ iudicẽ eui obtulerant oceiden¬
dũ e p̃m. & dixert̃ ad eũ. Noli sc̃ribere
duli inscriptionẽ : respondit eispilatꝰ
Qe scripsi: scripsi Quid m suggeritis fal¬
sitatẽ: Ego ñ corrũpo ueritatẽ Audi¬
uimꝰ gͦ quid sibi uelit. necorrũpas tituli
inscriptionẽ. Quid. gͦ÷ cũ fugeret a facie
saul inspelunca: Ga quidem & dauid
ille fecit. Sed qr in illo non inuenimus
tituli inscriptionẽ. in hoc inuenianius
fugã inspeluncã Fĩgurabat eñi aliqͥd
illa spelunca qua se texit ipse dauidd.
Quare aut setexit: Ut occultaretur.
ut ñ inueniretur. Quid ÷ c̃tegi speluncas¬
Contegi terra. Qui eñ fugitꝰ inspeluno
tra c̃tegitur ne uideat᷑. Port ab ac aurt
terrã iħs carnẽ quã acceperat detra.

Expanded text:
 Rex Judaeorum: puduit illos habere regem quem crucifigere potuerunt. Non enim viderunt quia ipsa crux, in qua eum fixerunt, futura erat in frontibus regum. Cum ergo indignarentur ex illo titulo, adierunt Pilatum judicem, cui obtulerant occidendum Christum, et dixerunt ad eum: Noli scribere in tituli inscriptionem, respondit eis Pilatus, Quod scripsi scripsi : quid mihi suggeritis falsitatem? Ego non corrumpo veritatem. 4. Audivimus ergo quid sibi velit, Ne corrumpas in tituli inscriptionem. Quid ergo est, Cum fugeret a facie Saül in speluncam? Quod quidem et David ille fecit: sed quia in illo non invenimus tituli inscriptionem, in hoc inveniamus fugam in speluncam. Figurabat enim aliquid illa speluncam, qua se texit David. Quare autem se texit? Ut occultaretur, et non inveniretur. Quid contegi terra? qui enim fugit in speluncam, terra tegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus, carnem, quam acceperat de terra,
Abbreviated transcription (Latin):
patris mei. ꝑcipite regnũ qđ uob̾ paratũ
est ab origine mundi. Et qr multi despe
illa iudicandi cecidert᷑. multi aut̃ & multo
plures de spe illa dexterȩ cecider̃t: ideo
dictũ ÷ xp̃o. Cadent alatere tuo mille.
& decẽ milia ad extris tuis. Et qr multi ert̃
cũ illo qͥomĩa illã ñcurarunt. cũ quib tã-
ñ appropinquabit : Nonutiq. sed nec ad
petrũ. nec ad paulũ. nec ad om̃s apłos. nec
ad om̃s martrreᷤᷤ qͥ intorm̃tis ñ defecerunt.
quomͦ gͦ ñ appropinquauit cũ sic torti sunt:
ꝓpinquauit carni torm̃tũ. s ñ ꝑuenit ad
locũ fidei. Itaq longe erat fides ipsorum.
at̾rore torquentiũ. Torquentnec appropm-¬
quabit terror s irridebunt torm̃tum
p̃sum̃tes in illo qͥ pͥor uicit. ut cȩterium¬
cerent. Et qui uincunt. nͥ qui dese ñ p̃sũ¬
pserunt : Intendat caritas ur̃a. Ad hoc

Expanded text:
Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Et quia multi de spe illa judicandi ceciderunt, multi autem et multo plures de spe illa dexterae ceciderunt, ideo dictum est Christo: «Cadent a latere tuo mille, et dena millia a dextris tuis.» Et quia multi erunt cum illo, qui omnia illa non curarunt, cum quibus tanq«non appropinquabit?» Non utique; sed nec ad Petrum, nec ad Paulum, nec ad omnes Apostolos, nec ad omnes martyres, qui in tormentis non defecerunt. Quomodo ergo «non appropinquabit?» cur sic torti sunt. Propinquavit carni tormentum, sed non pervenit ad locum fidei. Itaque longe erat fides ipsorum a terrore torquentium. Torqueant, nec appropinquabit terror; torqueant, sed irridebunt tormentum, praesumentes in illo qui prior vicit, ut caeteri vincerent. Et qui vincunt, nisi qui de se non praesumpserunt? Intendat Charita
Abbreviated transcription (Latin):
s pauciores ert̃ quã illi qui ante tribu¬
nal stabunt. Quia illi tãquã mille. illi
tãquã denamilia. Adextris positis. quid
dicturus ÷: łsuriui & dedistis mͥ man¬
ducare. hospes fui. & suscepistiᷤ me. Mani.¬
festũ ÷ qr his dicet qͥ habent substantiam
huiꝰ scł̃i unde ista humana faciant. lam̃
pugnat aduersus diabolũ. deuotꝰ ꝓ uincialtꝰ
annonã tribuit militib Intelligat caritas
ur̃a. Et audiunt infine addexterã positi.
Uenite benedicti patris mei. ꝑcipite regnũ
qđ uob̾ paratũ ÷ ab origine mundi. frant
ferbuerat sol ꝑsecutionis & demonium
meridianũ. erant qͥ sibi ꝓmittebant. quia
iudicaturi erant cũ xp̃õ. Non potuerunt
ferre estũ ꝑsecutionis. & ceciderunt ala.¬
tere ipsius. Erant ibi alii qͥ ñ sibi ꝓmitte¬
bant sedes iudicantiũ. s ꝑelemosinas pro¬
mittebant sibi. qr ad dexterã futuri erant:.
qͥbus dicturus erat xp̃c. Uenite benedicti

Expanded text:
sed pauciores erunt quam illi qui ante tribused pauciores erunt quam illi qui ante tribunal stabunt: quia illi tanquam mille, illi tanquam dena millia. A dextris positis quid dicturus est? «Esurivi, et dedistis mihi manducare; hospes fui, et suscepistis me.» Manifestum est quia his dicet qui habent substantiam hujus saeculi, unde ista humana faciant. Tamen pugnat adversus diabolum, dovotus provincialis annonam tribuit militibus. Intelligat Charitas vestra. Et audient in fine ad dexteram positi: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Erant secutionis et daemonium meridianum, erant qui sibi promittebant quia judicaturi erant cum Christo; non potuerunt ferre aestum persecutionis, et ceciderunt a latere ipsius: erant ibi alii, qui non sibi promittebant sedes judicantium; sed per eleemosynas promittebant sibi quia ad dexteram futuri erant, quibus dicturus erat Christus, «Venite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝑfectꝰ : Uis mecũ iudicare. & ñ iudicari.
Ile eñi contristatꝰ abscessit. s multi hoc
fecert᷑ & multi hoc faciunt. frgo isti cũ
illo iudicabunt. S multi ꝓmittunt sibi.
ds̃ solus potest nosse. & non possunt eui-¬
tare demoniũ meridianũ. id÷ casũ feruen¬
tis caloris. nimiȩ ꝑsecutionis. Tales multi
cũ essent illo tẽpore. qͥ distribuerant om̃ia
sua pauꝑib & sibi iã ꝑmittebant qr sessuri
erant cum xp̃o & iudicaturi gentes: fer¬
uente calore ꝑsecutionis: tãquã ademonio
meridiano defecert intormentis. & nega-¬
uerunt xp̃m Ipsi sunt qͥ alatere cecidert.
lamquam sessuri cũ xp̃o admundũ iudi¬
candũ: cecidert̃. Adextris aut̃ dicã. qͥcaduÑ.
Nostis qr cũ apparuerit ipsũ tribunal.
nio meridiano: hoc ait dñs. congregabunt᷑
ante eũ om̃s gentes. & diuidet illos ab in¬
uicẽ. sicut pastor diuidit oues abhedis.
et oues ponet adextris. hedos aut̃ asinistriꝰ.
& iudicabunt᷑. Multi er̃t qui iudicabt̃.

Expanded text:
erfectus?» Vis mecum judicare, et non judicari. Ille contristatus abscessit ; sed multi hoc fecerunt, et multi hoc faciunt: ergo isti cum illo judicabunt. Sed multi promittunt sibi qDeus solus potest nosse, et non possunt evitare daemonium meridianum, id est, casum ferventis caloris nimiae persecutionis. Tales multi cum essent illo tempore, qui distribuerant omnia sua pauperibus, et sibi jam promittebant quia sessuri erant cum Christo, et judicaturi gentes, fervente calore persecutionis tanquam a daemonio meridiano defecerunt in tormentis, et negaverunt Christum. Ipsi sunt qui a latere ceciderunt: tanquam sessuri cum Christo ad mundum judicandum, ceciderunt. 10. A dextris autem dicam qui cadunt. Nostis quia cum apparuerit ipsum tribunal, nio meridiano, hoc ait Dominus, «Congregabuntur ante eum omnes gentes, et dividet illos ab invicem, sicut pastor dividit oves ab haedis; et oves ponet a dextris, haedos autem a sinistris;» et judicabuntur. Multi erunt qui judicabunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃: Oͥa licuit impus suꝑbire in seruos tuo.
tuos : Non erit impune. Quãius eñĩ tuꝑmi¬
seris. & magis inde tui coronati sunt. uerun-¬
tam̃ oculis tuis c̃siderab̃. & retributionem
peccatorũ uidebis. Malũ eñi qđ uoluerunt.
ñ bonũ qđ ꝑnescientes actũ ÷: eis retribuet᷑.
Modo opꝰ ÷ ut oculos fidei habeamꝰ. & uideamꝰ
qr exaltant᷑ ad tẽpꝰ. & plangent inet̾nũ Et qͥb
dat᷑ potestas inseruos dĩ tẽporalit᷑: dicẽt᷑ eis.

Expanded text:
licuit impiis persequi servos tuos. tuos? Non erit impune. Quamvis enim tu permiseris, et magis inde tui coronati sint; «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Malum enim quod voluerunt, non bonum quod per nescientes actum est, eis retribuetur. Modo opus est ut oculos fidei habeamus, et videamus quia exaltantur ad tempus, et plangent in aeternum; et quibus datur potestas in servos Dei temporal
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb si erubuerit cadit in muscipulã uenan.¬
tium : sic int̾ xp̃ianos qͥ uoluerit᷑ ẽẽ diligen¬
tiores & meliores: ab ipsis xp̃ianis audituri
sunt insultationes. Et qͥd ꝓdest fr̃s qͦd ali-¬
quando inuenis ciuitatẽ. ubi nullus : pa¬
ganꝰ : Nemo ibi insultat xp̃iano qͦd xp̃ianꝰ..¬

Expanded text:
quibus si erubuerit, cadit in muscipulam venanquibus si erubuerit, cadit in muscipulam venantium: sic inter Christianos qui voluerint esse diligentiores et meliores, ab ipsis Christianis audituri sunt insultationes. Et quid prodest, frater, quod aliquando invenis civitatem, ubi nullus est paganus? Nemo ibi insultat christiano quod chri