comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diaconũ uisuã suscep̃ fidẽ. Quẽ nocte media cũ langobardos om̃s
sõno graui depressos aspiceret. excitauit et ait. Surge et concitꝰ
fuge: liberet te omp̃s ds. Sed idem diaconꝰ ꝓmissionis eiꝰ ñ in¬
memor: respondit dicens. fugere pat̾ ñ possũ. quia si ego fugero
ꝓ me sine dubio morieris ipse. Quẽ uir dñi sanctulus ad fugi
ego in manu eiꝰ sũ: tantũ in me possunt facere. quantũ ipse ꝑmise¬
rit. fugit itaq diaconus: et quasi deceptꝰ in medio fide ussor
remansit. Facto igitur mane langobardi qͥdiaconũ ad custodien¬
dum ded̾ant uenerunt: quẽ ded̾ant petierunt. Sed hunc uene
fugisse respondit. Tunc illi inquiunt.
lius quid conuenit. Seruus autẽ dnĩ. ait
constant̃. Scio. Cui dixerunt. Bonus homo es: nolumus te
ꝑ uarios cruciatꝰ mori: elige tibi mortẽ quã uis. Quib uir dñi

Expanded text:
diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes diaconum in suam suscepit fidem; quem nocte media cum Langobardos omnes somno gravi depressos aspiceret, excitavit et ait: Surge, et concitus fuge, liberet te omnipotens Deus. Sed idem diaconus 364 promissionis ejus non immemor, respondit dicens: Fugere, Pater, non possum, quia si ego fugero, pro me sine dubio ipse morieris. Quem vir Domini Sanctulus ad fugieego in manu ejus sum, tantum in me possunt facere, quantum ipse permiserit. Fugit itaque diaconus, et quasi deceptus in medio fidejussor remansit. Facto igitur mane Langobardi, qui diaconum ad custodiendum dederant, venerunt, quem dederant petierunt; sed hunc venerandus presbyter fugisse respondit. Tunc illi inquiunt: Scis ipse melius quid convenit. Servus autem Domini constanter ait: Scio. Cui dixerunt: Bonus homo es, nolumus te per varios cruciatus mori, elige tibi mortem quam vis. Quibus vir Domini
Abbreviated transcription (Latin):
exquiiq panib quinq milia hominũ satiauit. ꝑsemet¬
ipsum quinq pauca senunũ grana in innumera segetũ frum̃ta
multiplicat. qui ipsa quoq semina ꝓduxit e terra: et simul oĩa
creauit ex nichilo. Sed ne diutiꝰ mireris. qͦd uiuirtute dni
uenerandus uir sanctulus fecerit ex teriꝰ: audi ex uirtute dñi
qualis interius fuit. Die et enĩ quadã a langobardis captus
quidam diaconus tenebat᷑ ligatꝰ: eumq ipsi qui tenuerant
intͣficere cogitabant. Aduesꝑascente autẽ die. uir dñi sanctu¬
lus ab eisdẽ langobardis petut: ut relaxari. eiq uita concedi
debuisset. Quod posse se facere omnino negauerunt. Lũq
mortẽ illius deliberasse eos cerneret: petuit ut sibi ad
custodiendum tradi debuisset. Cui ꝓtunꝰ responderunt. Tibi qͥdem
eũ ad custodiendũ damus: sed ea conditione intposita: ut si iste
fugerit. ꝓeo ipse moriaris. Quod ur dĩ libent̃ accipiens. p̃dictũ

Expanded text:
ex quinque panibus quinque millia hominum satiavit per semetipsum, qui pauca seminis grana in innumera segetum frumenta multiplicat, qui ipsa quoque semina produxit ex terra et simul omnia creavit ex nihilo. Sed ne diutius mireris quid in virtute Domini venerandus vir Sanctulus exterius fecerit, audi ex virtute Domini qualis interius fuit. Die etenim quadam a Langobardis captus quidam diaconus tenebatur ligatus, eumque ipsi qui tenuerant, interficere cogitabant. Advesperascente autem die, vir Dei Sanctulus ab eisdem Langobardis petiit ut relaxari eique vita concedi debuisset, quod posse se facere omnino negaverunt. Cumque mortem illius deliberasse eos cerneret, petiit ut sibi ad custodiam tradi debuisset. Cui protinus responderunt: Tibi quidem eum ad custodiendum damus, sed ea conditione interposita, ut si iste fugerit, pro eo ipse moriaris. Quod vir Domini libenter accipiens, praedictum
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent oblationes om̃iũ deportatȩ. uir dĩ tacitꝰ sedit: sigil¬
lati om̃s considerare studuit: et om̃s alias eligens atq se orsum
ponens. oblatones quas idem carterius transmiserat ꝑ spiritũ
scm̃ cognouit: spreuit et abiecit dicens. Ite. et dicite ei. Obla¬
tionẽ suã onũpotenti dõ tulisti: et michi tuas oblationes
transmittis: Ego tuã obationẽ ñ accipio: quia suã abstulisti
dõ. Qua ex re actũ ẽ. ut p̃sentes quoq magnus timor inua¬
deret : cum uir domini tam scienter de absentibu
iudicaret. Perris.o
ultos horum suspicor. martirium subire potuisse: si eos eo¬
tempore ꝑsecutionis tẽpestas inuenisset. Gregorns.
uo sunt petre martẏrii genera: unũ in occulto. alterũ qͦq¬
inpublico. Nam et si ꝑsecutio desit ȩcteriꝰ. martyrii meritũ
inocculto ẽ: cũ uirtꝰ ad passionẽ prompta flagrat in animo. Quia

Expanded text:
fuissent oblationes omnium deportatae, vir Dei tacitus sedit, sigilfuissent oblationes omnium deportatae, vir Dei tacitus sedit, sigillatim omnes considerare studuit, et omnes alias eligens atque seorsum ponens, oblationes quas idem Carterius transmiserat cognovit per spiritum, sprevit atque abjecit, dicens: Ite et dicite ei: Oblationem suam omnipotenti Domino abstulisti, et mihi tuas oblationes transmittis? Ego oblationem tuam non accipio, quia suam abstulisti Deo. Qua ex re factum est ut praesentes quosque magnus timor invaderet, cum vir Domini tam scienter de absentibus judicaret. PETR. Multos horum suspicor martyrium subire potuisse, si eos tempus persecutionis invenisset. GREGOR. Duo sunt, Petre, martyrii genera, unum in occulto, alterum in publico. Nam etsi persecutio desit exterius, martyrii meritum in occulto est, cum virtus ad passionem prompta flagrat in animo. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nũquã ab increpatione parceret: sed amoris igne succensus. stu¬
debat uieis uehementer ꝑ linguã seuire. Consuetudinẽ uero
uicini uel longe positi eiusdẽ loci accolȩ fecerant. ut diebus
singulis ꝑ ebdomadã unus quisq ei oblationes suas transmit¬
teret: ut esset quod ipse aduenientib offerre potuisset.
Quodã uero tẽpore possessor quidã carterius nomine. in mun¬
do desidio deuictus. quandã scĩmonialẽ feminã rapuit: sibiq
illicito matrimonio conuuixit. Quod mox ut uir dnĩ cognouuit:
ei ꝑ quos potuit quȩ fuerat dignus audire mandauit. Cũq
ille sceleris sui conscius timeret. atq ad uirũ dĩ accedere ne
quaqua p̾sumeret. ne forte se aspere ut delinquentes solebat
increparet: fecit oblationes suas. easq inter alioꝵ oblationes mi¬
sit: ut eius munera saltẽ nesciendo susciꝑet. Sed cũ coram eo

Expanded text:
nunquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, stununquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, studebat in eis vehementer per linguam saevire. Consuetudinem vero vicini vel longe positi ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitteret, ut esset quod ipse ad se venientibus offerre potuisset. Quodam vero tempore possessor quidam, Carterius nomine, immundo desiderio devictus, quamdam sanctimonialem feminam rapuit, sibique illicito matrimonio conjunxit. Quod mox ut vir Domini cognovit, ei per quos potuit quae fuerat dignus audire mandavit. Cumque ille 337 sceleris sui conscius timeret, atque advirum Dei nequaquam accedere praesumeret, ne forte hunc aspere, ut delinquentes solebat, increparet, fecit oblationes suas, easque inter oblationes aliorum misit, ut ejus munera saltem nesciendo susciperet. Sed cum coram eo
Abbreviated transcription (Latin):
suũ aliud: nisi pauca apũ uascula possidebat. Nu it cũ lango¬
bardus quidã in eisdẽ apib rapinã uoluisset ingerere. prius
abeodẽ uiro uerbo correptus ẽ: et mox ꝑ malignũ sp̃m ante
eius uestigia uexatus. Qua ex re factũ ẽ: ut sicut apud omnes
in colas. ita etiã apud eandẽ barbarã gentẽ. eius celebre nomen
haberetur: nullusq ultra p̾sumeret eius cellulã nisi hu¬
milis intrate. Sepe uero ex uicina silua uenientes ursi: a¬
pes eius comedere conabant᷑. Quos ille de prehensos. ferula
quã portare manu consueuerat cedebat. Ante cuius uerbera
immanissime bestiz rugiebant et fugiebant: et quȩ gladios
formidare uix poterant: ex eius manu ictus ferulȩ ꝑtimescebant.
Huius studiũ fuit nichil in hoc mundo habere: nichil querere.
Om̃s qͥ ad se caritatis causa ueniebant: ad ȩt̾nȩ uitȩ desideria ac-¬
cendere curabat: Si quando autẽ quoꝵ libet culpas agnosceret.

Expanded text:
suum aliud, nisi pauca apum vascula possidebat. Huic cum Langosuum aliud, nisi pauca apum vascula possidebat. Huic cum Langobardus quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius ab eodem viro verbo correptus est, et mox per malignum spiritum ante ejus vestigia vexatus. Qua ex re factum est ut sicut apud omnes incolas, ita etiam apud eamdem barbaram gentem ejus celebre nomen haberetur, nullusque ultra praesumeret ejus cellulam nisi humilis intrare. Saepe vero ex vicina silva venientes ursi, apes ejus comedere conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera immanissimae bestiae rugiebant, et fugiebant; et quae gladios formidare vix poterant, ex ejus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret,
Abbreviated transcription (Latin):
Pastor et nutritor nr̃ beatꝰ petrus apłs adte me misit: ut ab infir¬
mitate ista liberas me debeas. Cui ille respondit. Si ab ipso missa
es: surge. Eiusq manũ tenuit: et eã instatu suo protinus erexit.
Sicq ex illa hoca om̃s in eius corpore nerui ac menbra solidata st̃.
ut solutionis illius signa ulterius nulla remanerent. Sed si
cuncta quȩ in eius ȩccła gesta cognouimus. e uoluere conamur:
ab omniũ iã ꝓcul dubio narratione conticescimus. Unde necesse
ẽ ut ad modernos patres quoꝵ uita ꝑ itali e ꝓuincias claruit:
narratio se nr̃a retorqueat.
uꝑ insannii ꝓiuntia quidã uenerandus uir menas no¬
mine. solitariã uitã ducebat: qui nr̃oꝵ multis cognitus
ante hoc fere ẽ decenniũ de functꝰ. De cuius oꝑis narratione.
unũ auctorẽ non infero: quia pene tot michi in eius uita testes
sunt. quot saninu ꝓuintiã nouerunt. Hic itaq uichil ad usũ

Expanded text:
Pastor et nutritor noster beatus Petrus apostolus ad te me misit, ut ab infirPastor et nutritor noster beatus Petrus apostolus ad te me misit, ut ab infirmitate ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipso missa es, surge. Manumque ejus tenuit, et eam in statum suum protinus erexit. Sicque ex illa hora omnes in ejus corpore nervi ac membra solidata sunt, ut solutionis illius signa ulterius nulla remanerent. Sed si cuncta quae in ejus ecclesia gesta cognovimus, evolvere conamur, ab omnium jam proculdubio narratione conticescimus. Unde necesse est ut ad modernos Patres, quorum vita per Italiae provincias claruit, narratio se nostra retorqueat. in Samnii provincia quidam venerabilis vir, Menas nomine, solitariam vitam ducebat, qui nostrorum multis cognitus, ante hoc fere decennium defunctus est. De cujus operis narratione unum auctorem non infero, quia pene tot mihi in ejus vita testes sunt, quot Samnii provinciam noverunt. Hic itaque nihil ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i seniores referunt custos ȩccłȩ a contius dictus est.
magnȩ humilitatis atq grauitatis uir : ita omnipotenti dõ
fidelit̾ seruiens: ut idẽ beatꝰ petrus apłs signis ostenderet.
quã de illo haberet ȩstimationẽ. Nam cũ quȩdã puella parali¬
tica in eius ȩccła ꝑmanens manib reperet. et dissolutis renib
corpus ꝑ t̾rã traheret : diuq ab eodẽ beato petro apł̃o peteret
ut sanari mereret᷑: nocte quadã ei ꝑuisionẽ astitit et dixit.
Uade ad acontiũ mansionariũ. et roga illũ: atq ipse te saluti
restituet. Cumq illa de tanta uisione certa esset. sed qͥs esset
acontius ignoraret : cepit huc illucq ꝑ ȩccłȩ loca se trahere. ut
quis esset acontiꝰ inuestigaret. Cui repente ipse factus est
obuiam quẽ querebat: eiq dixit. Rogo ce pat̃ indica michi¬
quis est acontius custos. Cui ille respondit. Ego sum. At illa inquit.

Expanded text:
tri seniores referunt, custos ecclesiae Acontius dictus est, tri seniores referunt, custos ecclesiae Acontius dictus est, magnae humilitatis atque gravitatis vir, ita omnipotenti Deo fideliter serviens, ut idem beatus Petrus apostolus signis ostenderet quam de illo haberet aestimationem. Nam cum quaedam puella paralytica, in ejus ecclesia permanens, manibus reperet, et dissolutis renibus corpus per terram traheret, diuque ab eodem beato Petro apostolo peteret ut sanari mereretur, nocte quadam ei per visionem astitit, et dixit: Vade ad Acontium mansionarium, et roga illum, et ipse te saluti restituet. Cumque illa de tanta visione certa esset, sed quis esset Acontius 336 ignoraret, coepit huc illucque per ecclesiae loca se trahere, ut quis esset Acontius investigaret. Cui repente ipse factus est obvius, quem quaerebat, eique dixit: Rogo te, Pater, indica mihquis est Acontius custos? Cui ille respondit: Ego sum: At illa inquit:
Abbreviated transcription (Latin):
suo surgere nonualeret. Qua in re quid idẽ beatꝰ apłs
seruientib sibi uoluit. nisi presentiã sui respectꝰ ostendẽ:¬
quia quicquid pro eius ueneratione agerent. ipse hoc pro merce¬
de retributionis sine intermissione semꝑ uideret : petrus.
ichi hoc non tam apparet mirum quia uisus est: sed
quia is qui eum uidit. cũ sanus esset egrotauit. G̃regoriꝰ.
uid suꝑ hac re miraris petre : Numqͥd nã menti excidit.
quia cũ danihel ꝓpħa magnã illã ac terribilẽ uisionem
uidit. ex qua etiã uisione contremuit. ꝓtinus ad iunrit: &¬
ego elangui et egrotaui ꝑdies plurimos: Caro enĩ ea quȩ st̃
sp̃s caꝑe ñ ualet. Et ic curco nunnumquã cũ mens humana
ultra se ad uidendũ ducitur: necesse ẽ ut hoc carneũ uascu¬
lum. qͦd ferre talenti pondus ñ ualet. infirmet᷑. petrus..
crupulum cogitationis meȩ aperta narratio dissoluit.
lius illic non ante longa tẽpora sicut Gregoriꝰ. odi¬

Expanded text:
suo surgere non valeret. Qua in re quid idem beatus apostolus suo surgere non valeret. Qua in re quid idem beatus apostolus servientibus sibi voluit, nisi praesentiam sui respectus ostendequia quidquid pro ejus veneratione agerent, ipse hoc pro mercede retributionis sine intermissione semper videret? PETR. Mihi hoc non tam apparet mirum quia visus est; sed quia is qui eum vidit, cum sanus esset, aegrotavit. GREGOR. Quid super hac re miraris, Petre? Nunquidnam menti excidit, quia cum Daniel propheta magnam illam ac terribilem visionem vidit, ex qua etiam visione contremuit, protinus adjunxit: Et ego elangui, et aegrotavi per dies plurimos ? Caro enim ea quae sunt spiritus capere non valet; et idcirco nonnunquam cum mens humana ultra se ad videndum ducitur, necesse est ut hoc carneum vasculum, quod ferre talenti pondus non valet, infirmetur. PETR. Scrupulum cogitationis meae aperta ratio dissolvit. lius illic non ante longa tempora, sicut nos
Abbreviated transcription (Latin):
subito cunctis uidentib abbatis corpus quod illic ałite fuerãt
utrosq locus ille caꝑet. sicut uiuꝰ ꝓmiserat mortuus ĩpleũ.
Sed quia hoc quod p̃dixi. apud prenestinã urbem in beati pe¬
tri apłi monasterio gestũ est.uis ne ętiã aliquid inbac urbe
de eiꝰ eccłȩ custodib ubi sacratissimũ corpꝰ illiꝰ ẽ positũ audire:
dhuc suꝑ sunt aliqͥ qui theodorum Gregorius.xxiiii
Ieiꝰ ȩccłȩ custodẽ nouerunt: cuius narratione uino¬
tͣuit. res que ei contigit ualde memorabilis: qͦd quadam
nocte dũ citiꝰ ad melioranda iuxta ianuã lumina surrexis¬
set: ex more ligneis gradib sublampade positis stabat. et
lampadis refouebat lumen: cũ repente beatꝰ petrus apłs
instola candida deorsũ in pauimento constitit. eiq dixit.
Colliberte. quare tam citiꝰ surrexisti: Quo dicto ab ocłis aspi¬
cientis euanuit: sed tantus in eũ pauor inruit: ut tota in
illo corporis uirtus deficeret: et ꝑdies multos de stratu

Expanded text:
subito, cunctis videntibus abbatis corpus, quod illic ante positum utrosque ille locus caperet, sicut vivus promiserat, mortuus implevit. Sed quia hoc quod praedixi apud Praenestinam urbem in beati Petri apostoli monasterio gestum est, visne aliquid etiam in hac urbe de ejus ecclesiae custodibus, ubi sacratissimum corpus illius est posAdhuc supersunt aliqui qui Theodorum ejus ecclesiae custodem noverunt, cujus narratione innotuit res quae ei contigit, valde memorabilis: quod quadam nocte dum citius ad melioranda juxta januam luminaria surrexisset, ex more in ligneis gradibus sub lampade positis stabat, et lampadis refovebat lumen. Tunc repente beatus Petrus apostolus in stola candida deorsum in pavimento constitit, eique dixit: Conliberte, quare tam citius surrexisti? Quo dicto, ab oculis aspicientis evanuit. Sed tantus in eum pavor irruit, ut tota in illo corporis virtus deficeret, et per dies multos de stratu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpħas uidit.XXIUI. Quod etiam ignotȩ animȩ non¬
numꝙͣ uexitu cognoscunt quȩ uł ꝓculpis tormenta. uł ꝓbonis actib
similia sunt pręmia accepturi: et de morte iohannis et ursi: eumorfis
tatione scephani: ac de uisione cuiusdam militis .xxX UIII..¬
Quod quorumdam anunę adhue in
corpore positę. penale aliiio de spitalib uident. et theodoro puero: et
de morte crisauris et monachi cuiusdam isiurixli. In post¬

Expanded text:
 CAPUT XXXV. Quod se etiam ignotae animae nonnunquam in exitu recognoscunt, quae vel pro culpis tormenta, vel pro bonis actibus similia sunt praemia recepturae; et de morte Joannis et Ursi, Eumorphii, tatione Stephani, ac de visione cujusdam militis. Quod quorumdam animae adhuc in corpore positae poenale aliquid de spiritalibus vident; et de Theodoro puero; ac de morte Chrysaorii, et monachi cujusdam Iconii. GREGO
Abbreviated transcription (Latin):
Calicẽ quidẽ meũ bibetis: sedere autẽ addexterã meã uel ad¬
sinistrã ñ ẽ meũ dare uobis. Quid autẽ calicis nomen. nisi pas-¬
sionis pocłm signat. &cũ nimirũ constet. quia iacob inpassi¬
one occubuit. ioħs uero in pace ȩccłȩ quieuit: incunctant᷑
colligit᷑ esse et sine aꝑta passione martẏriũ: quando et ille
calicẽ dñi bibere dictꝰ ẽ. qui exꝑsecutione mortuus non est.
De his autẽ talib tantisq uiris quoꝵ suꝑiꝰ memoriã feci. cur
dicamꝰ quia si ꝑsecutionis tẽpꝰ existeret. martyres esse potu¬
issent: qui occulti hostis insidias tolerantes. suosq in hoc
mundo aduersarios diligentes. cunctis carnalib desideriis
resistentes. ꝑ hoc quod se omĩpotenti dõ incorde mactauert̃.
etiã pacis tẽpore martires fuert̃: dũ nr̃is modo temporibꝰ
ules quoq et scłaris uite ꝑsonas de quib nil cȩlestis głȩ¬

Expanded text:
uidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel sinistram, non est meum dare vobis . Quid autem calicis nomen, nisi passionis poculum signat? Et cum nimirum constet quia Jacobus in passione occubuit, Joannes vero in pace Ecclesiae quievit, incunctanter colligitur, esse et sine aperta passione martyrium, quando et ille calicem Domini bibere dictus est, qui ex persecutione mortuus non est. De his autem talibus tantisque viris, quorum superius memoriam feci, cur dicamus quia si persecutionis tempus exstitisset, martyres esse potuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt, dum nostris modo temporibus viles quoque et saecularis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
multa iam bona oꝑa fatiunt: sed tamen adhiic çarnalibꝰ
uitiis in cogitationib delectatione tangunt᷑. E iustum
ualde ẽ. ut illic nebula fetoris assideat: quos ad huc hic
carnalis fȩtor delectat. Unde & eandem delestationẽ
carnis esse beatꝰ iob in fȩtore conspitiens: de luxurioso
ic lubrico sententiam ꝓtulit dicens. Dulcedo illius uermis
Qui autem ꝑfecte cor ab omni delectatione carnis excuti¬
unit: constat nimirum quia eoꝵ habitada fȩtoris nebula
non tanguntur. & notandum quod idem fȩtor esse & ne¬
bula uisa sit: quia nimirum carnalis delectatio mentem qͣm
in ficit obscurat. ut ueri luminis claritatẽ ñ uideat: sed unde
delectat᷑ inferius: inde caliginẽ ad suꝑna patit᷑ t. ui e
utamus ne hoc auctoritate sacri eloquii posse monstra

Expanded text:
multa jam bona opera faciunt, sed tamen adhuc carnalibus multa jam bona opera faciunt, sed tamen adhuc carnalibus vitiis in cogitationis delectatione tanguntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis 437 esse beatus Job in fetore conspiciens, de luxurioso c lubrico sententiam protulit, dicens: Dulcedo illius vermes . Qui autem perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde caliginem ad superna patiatur. PETR. Putamusne hoc auctoritate sacri eloquii posse monstra
Abbreviated transcription (Latin):
dieb singłis laborabat. quicquid ex uictu atq uestitu su¬
ꝑ esse potuisset: die sabbato ad beati petri ȩccłam de ferre
consueuerat. atq indigentib erogare. Qua ex re ꝑ pende
qͥa ñ ĩmerito doniꝰ ipsius fabrica die sabbato crescebat.
ac de re michi idonee uideo satisfactum. petrus.¬
Sed queso te quid esse dicimus. quod quorumdam
habitacła fetoris nebula tangebantur. quorumdã uero
tangi non poterant: uel quid quod pontem. quid est
quod fluuium uidit. Gregorius.
Ex rerum petre imaginib. pensamus merita causarum:
ꝑ pontem quippẽ ad amȩna loca transire iustos
asperit: quia angusta ualde ẽ semita quȩ ducit ad uitã
& fȩtentem fluuium decurrentem uidit: quia ad ima
cotidie de fluit carnalium hic putredo uitiorũ. Et
quorumdam habitacła fȩtoris nebula tangebat: qͦrda
uero ab ea tangi non poterant: quia sunt pleriq qui

Expanded text:
diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu sudiebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam habitacula foetoris nebula tangebantur, quorumdam vero tangi non poterant: vel quid quod pontem, quid est quod fluvium vidit? GREGOR. Ex rerum, Petre, imaginibus pensamus merita causarum. Per pontem quippe ad amoena loca transire justos aspexit: Quia angusta valde est semita quae ducit ad vitam . Et foetentem fluvium decurrentem vidit, quia ad ima defluit quotidie carnalium hic putredo vitiorum. Et quorumdam habitacula fetoris nebula tangebat, quorumdam vero ab ea tangi non poterant: quia sunt plerique qui
Abbreviated transcription (Latin):
metallis talibus egeamus. Gregoruis. .XXXIX..
uis hoc si sanum sapit intelligat: sed er eo quod
illic ostensũ ẽ. quisqͥs ille ẽ. cui mansio ita constru¬
itur : aꝑte datur intelligi. quid ẽ. quod hic ꝯperat᷑.
Nam qm̃ p̾mium lucis ȩternȩ elemosinarũ largitate
ꝓmerebitur: nimirũ constat. quia auro ȩdificat
mansionẽ suã. Quod enim suꝑiꝰ memoriam fugit
ut dicerem: Idem miles qui hȩc uiderat. narrabat. qͦd
eosdem latercłos aureos ad ȩdificationem domus. se¬
nes ac iuuenes. puellȩ. & pueri firebant. Qua ex re
colligitur. quia hi quibus hic pietas facta est. iosi
illic operatores esse uidebantut..
Mic etiam quidam ureta nos drus dedit
nomine religiosiis habitabat. qui caltiamenta solebat
oꝑari: dequo alter ꝑ reuelationem uidit. quod eius
domus edificabatur: sed in ea constructores sui solo
die sabbati uidebantur oꝑari. Qui eiusdem uiri post¬
modum subtiliter uitam requirens. inueni quia ex his q

Expanded text:
metallis talibus egeamus. ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. metallis talibus egeamus. ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. uis hoc, si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. Nam qui praemium aeternae lucis eleemosynarum largitate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat, narrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse videbantur. Hic etiam quidam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae
Abbreviated transcription (Latin):
Qua in re de eiusdem stephani uita datur intelligi:
quia in eo mala carnis cũ elemosinarũ oꝑatione cer¬
tabant. Qui eiũ ꝑ cexas de orsum ꝑ brachia traheba¬
tur sursum: patet nimirum quia elemosinas ama-¬
uerat. et carnis uitiis ꝑfecte non restiterat: quȩ eũ
deorsum trahebãt. Sed in illo occulti arbitrs era¬
mine. quid in eo uicerit: et nos et eum qui uidit. et re.¬
uocatus ẽ. latet. Constat tamen quia idem stephanus. pͦꝙͣ.
sicut suꝑius narraui. & infemi loca uidit. et ad corpus
redi it ꝑfecte uitã minime correrit: qͥ pꝰ multos annos
de corpore ad huc ad certamen uitȩ & mortis exiit. Qua
de re colligitur. quia ipsa quoq in ferni supplitia cũ
de monstrant᷑. aliis hoc ad ad uitoriũ. aliis uͦ ad testi¬
monium fit: ut isti uideant mala quȩ caueant: illi
domus laterculis aureis ȩdificari uidebat᷑ꝰ Ridi¬
culum ẽ ualde: si credimus. quod in illa uita ad huc

Expanded text:
Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachia trahebatur sursum, patet nimirum, quia et eleemosynas amaverat, et carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, perfecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi domus laterculis aureis aedificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
namq ẽ Hȩc ic circo patitur:̃ quia siqͥd ei ꝓfacienda ułti¬
one uidebatur : ad inferendas plagas plusꝰ ex crudelitatis
desiãio. quã obȩdientia seruiebat. Quod sic fuisse: nullus
qͥ illum nouit ignorat. Ibi se etiã quendã ꝑegrinum
prb̾rm uidisse fatebatur: qui ad predictũ pontẽ ueniens.
tanta ꝑ eum auctoritate transiit : quanta et hic sinceri¬
tate uixit. In eodem quoq ponte hunc quem predixi: ste¬
phanum se recognouisse testatꝰ ẽ. Quidum transire uo¬
lit isset. eius pes lapsus ẽ: & ex medio corpore iam extra
pontem de iectus. aquibusdã teterrimis uiris ex flu¬
mine surgentib. ꝑ caras deorsum: atq aquibdã alba¬
tis & speciosis uiris cȩpit ꝑ brachia sursum trahi. Cũqꝙ
hoc luctamen esset. & hunc boni sp̃s sursum. mali de¬
orsum traherent: ipse qui hȩc uidebat ad corpꝰ reils
ẽ: & quid de eo plenius gestum sit. minime cognoii.

Expanded text:
namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultinamque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte hunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
tesq satiaret. Ibi mansiones diu̾soꝵ singłȩ magnitudine
lucis plenȩ: ibi quȩdam mirȩ potentiȩ ȩdificabat᷑ domus.
quȩ aureis uidebatur laterculis construi: sed cuiuis esset
non potuit agnosci. Erant uͦ suꝑ ripam predicti flu¬
minis non nulla habitacła: sed alia exurgentis fetoris¬
nebula tangebant᷑: alia aut̃ exurgens fetor aflumine nui-¬
nune tangebat. Hȩc uͦ erat in predicto ponte ꝓbatio.¬
fetentiq fluuio laberetur. Iusti uero quib culpa non
obsisteret: securo ꝑ eum gressu ac libero ad loca amena
ꝑuenirent. Ibi se etiam petrum ȩxclesiasticȩ famillȩ
matorem qui ante quadriennium ẽ defunctꝰ. deorsum posi¬
tum in locis teterrimis. magno ferri pondere ligatum ac
de pressum uidisse confessus ẽ. Qui dum requireret. qus
ita essit: ea se dixit audisse quȩ nos qui cum in hac ȩcclasti¬
ca domo nouimus. scientes eius acta recolimus. Dictum

Expanded text:
tesque satiaret. Ibi mansiones diversorum singulae, magnitudine tesque satiaret. Ibi mansiones diversorum singulae, magnitudine lucis plenae. Ibi quaedam mirae potentiae aedificabatur domus, quae aureis videbatur laterculis construi, sed cujus esset, non potuit agnosci. Erant vero super ripam praedicti fluminis nonnulla habitacnebula tangebantur, alia autem exsurgens fetor a flumine minime tangebat. Haec vero erat in praedicto ponte foetentemque fluvium laberetur: justi vero quibus culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena pervenirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum
Abbreviated transcription (Latin):
rarius qui uixta eum habitabat. eadem hora defũ¬
ctus est. Sicq ꝓbatum ẽ uera esse uerba quȩ audi¬
erat. dum hȩc effectus mortis stephani de monstrauit.
ante tͥennium quoq in hac pestilentia. quȩ hanc ur¬
bem clade uehementissima de populauit. in qua etiam
corporali uisu sagittȩ cȩ̨litus uenire. & singłos quosq
ferire uidebantur: sicut nosti. idem stephanus de func
cussus: ad extrema ꝑuenit. Qui eductus e corpore ex¬
animis iacuit. sed citius rediit: et quȩ cum eo fuerãt
etiam multis innotuit: quia pons erat sub qͦ niger atq
caligosus fetoris in tolerabilis. nebula ex alans. fluuius
decurrebat. Transacto autẽ ponte. amena erant
prata atq uirentia. odoriferis herbarum floribus
exornata. in quib albatoꝵ hominũ conuenticła esse ui-¬
debantur: tantusq in loco eodem odor suauitatis in erat.
ut ipsa suauitatis fraglantia. illic de ambulantes habitã¬

Expanded text:
rarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunrarius qui juxta eum habitabat, eadem hora defunctus est. Sicque probatum est vera fuisse verba quae audierat, dum haec effectus mortis Stephani demonstravit. Ante triennium quoque in hac pestilentia quae hanc urbem clade vehementissima depopulavit, in qua etiam corporali visu sagittae coelitus venire, et singulos quosque ferire videbantur, sicut nosti, Stephcussus ad extrema pervenit. Qui eductus e corpore exanimis jacuit, sed citius rediit, et quae cum eo in illo etiam multis innotuit, quia pons erat, sub quo niger atque caliginosus fetoris intoledecurrebat. Transacto autem ponte, amoena erant prata atque virentia, odoriferis 433 herbarum floribus exornata, in quibus albatorum hominum conventicula esse videbantur. Tantusque in eodem loco odor suavitatis inerat, ut ipsa suavitatis fragrantia illic deambulantes habitan
Abbreviated transcription (Latin):
uidisse. & ꝑtimuisse tormenta: etiã si taceret lingua. cõ¬
uersatio loqueretur. Quippe cui omĩpotentis dĩ mira
largitate in morte actum ẽ: ne mori debuisset. Sed qr
humanun cor grauis ualde duritiȩ ẽ: ipsa quoq pęna¬
rum ostensio. eque omib utilis non ẽ. Nam illustris uir
stephanus quem bene nosti de semet ipso mͥ narrare cõ¬
sueuerat: quia inconstantinopolitana urbe ꝓ quadã
causa de moratus. molestia corporis suꝑ ueniente de¬
functus ẽ. Cumq medicus atq pigmentarius. ad ape¬
riendum eũ. atq condiendũ esset quesitꝰ. & die eodem
minime inuentus: subsequenti nocte iacuit corpus in¬
humatũ. Qui ductꝰ ad inferni loca: uidit multa q̃
prius audita non credidit. Sed cum presidenti illic
iudici presentatꝰ fuisset. abeo receptus non ẽ : ita ut
diceret. non hunc deduci. sed stephanũ ferrarium
uissi. Qui statim reductꝰ incorpore ẽ. & stephaius fe r¬

Expanded text:
vidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, convidisse et pertimuisse tormenta, etiamsi taceret lingua, conversatio loqueretur: quippe cui omnipotentis Dei mira largitate in morte actum est ne mori debuisset. Sed quia humanum cor gravis valde duritiae est, ipsa quoque poenarum ostensio non aeque omnibus utilis est. Nam illustris vir Stephanus, quem bene nosti, de semetipso mihi narrare consueverat, quia in Constantinopolitana urbe pro quadam causa demoratus, molestia corporis superveniente defunctus est. Cumque medicus atque pigmentarius ad aperiendum eum atque condiendum esset quaesitus, et die eodem minime inventus, subsequente nocte corpus jacuit inhumatum. Qui ductus ad inferni loca, vidit multa quae prius audita non credidit. Sed cum praesidenti illic judici praesentatus fuisset, ab eo receptus non est, ita ut diceret: Non hunc deduci, sed Stephanum ferrarium jussi. Qui statim reductus in corpore est, et Stephanus fer
Abbreviated transcription (Latin):
cum ad huc in heremo moraret᷑. agnouerit quod petrus
quidã inonachus ex regione ortus hiberiȩ. qui ei in lo¬
co uastȩ solitudinis cui euasa nomen ẽ. in herebat: si¬
cut ipso narrante didicerat. priusquã heremum
peteret. molestia corꝑis interueniente de functus ẽ.
Sed ꝓtinus corpori restitutꝰ: inferni. supplitia. atq
innumera loca flãmarũ se uidisse testabat᷑. Qui etiam
quosdã huius scłi potentes: in eisdem flãmis suspen-¬
sos uidisse narrauit. Qui cum iam deduc tꝰ esset. ut
illo & ipse mergeretur: subito angłm chorusci habitus
apparuisse fatebatur: qui eum in ĩgnem mergi ꝓhib̾et.
sui etiam dixit. Egredere: & qualiter tibi post hȩc ui¬
uendum sit: cautissime attende. Post ꝙͣ uocẽ paulatum
recalescentib meubris. ab ȩternȩ mortis somno eiugilãs.
cuncta quȩ circa illũ fuerant gesta narrauit: tantisq se
pꝰmodũ uigiliis. ieniniiisq construxit: ut inferni eum

Expanded text:
cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus cum adhuc in eremo moraretur, agnoverit quod Petrus quidam monachus ex regione ortus Iberiae, qui ei in loco vastae solitudinis, cui Evasa nomen est, inhaerebat, sicut ipso narrante didicerat, priusquam eremum peteret, molestia corporis interveniente defunctus est: sed protinus corpori restitutus, inferni supplicia atque innumera loca flammarum se vidisse testabatur. Qui etiam quosdam hujus saeculi potentes in eisdem flammis suspensos se vidisse narrabat. Qui cum jam ductus esset ut in illas et ipse mergeretur, subito angelum corusci habitus apparuisse fatebatur, qui eum in ignem mergi prohiberet. Cui etiam dixit: Egredere, et qualiter tibi posthac vivendum sit, cautissime attende. Post quam vocem paulatim recalescentibus membris, ab aeternae mortis somno evigilans, cuncta quae circa illum fuerant gesta narravit. Tantisque se postmodum jejuniis vigiliisque constrinxit, ut inferni eum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ infidelib ardeant. Cũ gͦ similes inculpa ad torm̃ta similia
adducuntur. quia eos in locis pęnalib angłi deputãt
quasi riraniorũ fascicłos ad cõburendum ligant. Petrus.
d inquisitionẽ meam responsionis satisfãtione
Ipatuit causa rationis. Sed queso te qͥdnam ẽ.
quod non nulli quasi ꝑ errorem ex trahuntur ẽ corꝑe
ita ut facti exanimes redeant: & eorum quisq audisse
se dicat. quia ipse ñ fuerit qͥ erat iussus deduciꝰ uõ¬
oc cum fit petre si bene ꝑpenditur:xxxuiii.¬
ñ error sed ad monitio ẽ. Suꝑna enim pietas. ex
magua iniscđiȩ suę largitate disponit. ut non nulli etiã
pꝰ exitũ repente ad corpus redeant: & tormenta inferi quȩ
audita ñ crediderant: saltem uisa ꝑtunescant. Nam qͥd̾ã
ilicianus monachus qͥ in hac urbe mecũ in monasterio ui
uebat. michi narrare consueuerat: quia quodã tẽpore

Expanded text:
cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia cum infidelibus ardeant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR. Ad inquisitionem meam responsionis satisfactione patuit causa rationis. Sed quidnam est, quaeso te, quod nonnulli quasi per errorem extra huntur e corpore, ita ut facti exanimes redeant, et eorum quisque audisse se dicat, quia ipse non fuerit qui erat jussus deduci? oc cum fit, Petre, si bene perpenditur, non error, sed admonitio est. Superna enim pietas ex magna misericordiae suae largitate disponit, ut nonnulli etiam post exitum repente ad corpus redeant, et tormenta inferni, quae audita non crediderant, saltem visa pertimescant. Nam quidam Illiricianus monachus, qui in hac urbe in monasterio mecum vivebat, mihi narrare consueverat, quia 432 quodam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
i mansiones multȩ sunt. Si enim dispar retributio
in illa beatitudine ȩterna ñ esset. una potiꝰ mansio qͣm
multȩ essent. Multȩ gͦ mansiones sunt. in quib et dis¬
tincti bonoꝵ ordines. ꝓpter meritoꝵ consortiũ comunit̃
letentur: & tamen unum denariũ om̃s laborantes acci-¬
piunt. qui in multis mansionib distingunt᷑: quia et
una ẽ beatitudo quã illic ꝑcipiunt: & dispar retribu¬
tionis qualitas. quã ꝑ oꝑa diu̾sa consequunt᷑. Quȩ ni¬
nirũ uęritas. udicii sui diem denuntians ait. Tunc
dicam messorib. Colligite primum ⁊ itania: & liga¬
te ea fasciculos ad comburendũ. Messores quippe
angłi. tizania ad comburendum in fasciculos ligãt:
cumpares parib intormentis similib sociantur : ut
suꝑbi cum suꝑbis: luxuriosi cumnluxuriosis: auari cum a¬
uaris: fallaces cum fallacib: inuidi cũ inuidis: infideles

Expanded text:
i mansiones multae sunt . Si enim dispar retributio i mansiones multae sunt . Si enim dispar retributio in illa aeterna beatitudine non esset, una potius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus distincti bonorum ordines, et propter meritorum consortia communiter laetantur, et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt . Qui multis mansionibus distinguuntur; quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas, quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians, ait: Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea in jasciculos ad comburendum . Messores quippe angeli zizania ad comburendum in fasciculos ligant, cum pares paribus in tormentis similibus sociant, ut perbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles
Abbreviated transcription (Latin):
nima uehiculo non eget. Sed mirum non ẽ. si ad huc
homini incorpore posito illud apparuit. qͦd ꝑ corpꝰ
anima spiritaliter duci potuisset. Quod uero se ad siciliã
duci testatꝰ est. quid sentir ⁊ aliud potest: nisi qͦd pre cȩt̾is
locis in eiꝰ terrȩ in sulis eructu ante igne. tormentoꝵ olle pa¬
tuerunt: Quȩ ut solent narrare qui uouerinit. laxatis co¬
tidie sinib ex crescunt. ut mundi termino ꝓpinquante quã¬
to certũ ẽ illuc amplius exurendos colligi: tanto et eadem
tormentoꝵ loca ampliꝰ uideant᷑ apparere. Quod omp̃s ds̃ ad
correptionẽ uiuentiũ in hoc mundo uoluit ostendi: ut mentes
infidelium quȩ inferni tormenta esse ñ credunt. tormento¬
rum loca uideant quȩ audita credere recusant. Quod
uͦ siue electi seu reꝓbi quorum cõmunis causa in oꝑe fuerit.
ad loca etiam cõmunia deducuntur. lieritatis nobis u̾ba
satisfacerent etiã si exempla de essent. Ipia quippe
ꝓpter electos in eugło ueritas dicit. In domo patris me¬

Expanded text:
nima vehiculo non eget: sed mirum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, quod per corpus anima spiritualiter duci potuisset. Quod vero se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperiri. Quod omnipotens Deus ad correptionem viventium in hoc mundo voluit ostendi; ut mentes infidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos in Evangelio dicit: In domo Patris me
Abbreviated transcription (Latin):
&ͦ di timore nudatã. ita in quã diuersis passionib inebriat
mentẽ. ut quando aut maledicumꝰ. aut irascim᷑. aut obtrecta¬
mus: quãdo hȩc agimus aliis nos nocere credamꝰ: sed ñ ita ẽ.
Nam unius cuit: uitii malũ in suũ recurrit auctorẽ: sicut
dicit sermo diuinus. Fili si malus fueris: solus hauries
mala tua. Suam linguã maliloquus maculat. suum cor
obtrectator ex ulcerat̃: sue mentis lumen iracũdus excẽcat:
suã inuidus animã uelut tinea corrũpit. Et sic̃ exulcera¬
tis parentib nascuntur uiperę. sicut inquã nasci uiperei
precordia ipsis primitꝰ quas conceꝑĩt passionib dilacerã¬
tur. Illa inquã precordia de quib uitioꝵ generatio ser¬
pentina ꝓfertur: ipsa primitus monstr osa partꝰ
fecunditate iuolant᷑. De tali partu dicit sermo diuinꝰ.
Ec̃ce parturit in iusticiã: concepit dolorẽ & peꝑit iniqͥ¬

Expanded text:
et Dei timore nudatam, ita diversis passionibus inebriat et Dei timore nudatam, ita diversis passionibus inebriat mentem, ut quando maledicimus, aut irascimur, aut obtrectamus, quando haec agimus, aliis nos nocere non nobis credamus. Sed non ita est. Nam uniuscujusque vitii malum in suum recurrit auctorem, sicut dicit sermo divinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. Suam linguam maliloquus maculat, suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcaecat, suam invidus animam velut tinea corrumpit. Et sicut exulceratis parentibus nascuntur viperae, sicut, inquam, nasci viperei praecordia ipsis primitus quas conceperint passionibus dilacerantur. Illa inquam praecordia, de quibus vitiorum generatio serpentina profertur, ipsa primitus monstruosa partus fecunditate violantur. De tali partu dicit sermo divinus: Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
bositates ad murmurationes egrẽdimur. Nam qui se
ae choro psallentiũ ad cõmessationes in honestas et bibitio¬
sione sed ammirabili uilitate sub aucit: multũ esset leuius
si sobrtietate dominante dormiret. & ille qͥ ueuinans onera¬
tũ et p̃grauatũ pectus iracundiȩ uel indignationis destrue¬
tione circumfert. qͥ auino se abstinet et insensib urus a
marissimȩ discordiş ebrietate turbatur: qͥ iiquã ex teriori
saluttifera poculoꝵ parcitate se macerat. et inceriora e:̃ mor¬
tiferũ uirus odioꝵ uiscera infectus eructat. nonne in se
ꝓpheticas uoces airigi iam etiã in presenci uita pidãp¬
natus intelligit. ñ tale itiunium elegi dicit dominus
uel illud. ex uinea eium sodomoꝵ uinea eoꝵ et uitis eoꝵ ergo¬
morra. uua eoꝵ uua fellis et botrus amaritudius in ip̃sis:
Ita autẽ diabolus uiterdũ cũ aduertit animã fide uacuam.

Expanded text:
bositatis, ad murmuratbositatis, ad murmuratde choro psallentium ad comessationes inhonestas potatiosione, seiolentia  dominante dormiret. Et ille qui jejunans oneratum et praegravatum pectus iracundiae vel indignationis districtione circumfert, quia vino se abstinet, et in sensibus virus amarum amarissimae discordiae ebrietate turbatur; qui, inquam, exteriori et salutifera poculorum parcitate se macerat, et interiora ejus mortiferum virus odiorum eructant, nonne in se propheticas voces dirigi, jam etiam in praesenti vita praedamnatus, intelligit: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus Vel illud: Ex vinea enim Sodomorum vinum eorum, et vites eorum ex Gomorrha; uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis in ipsis . Ita autem interdum diabolus cum advertit animam fide vacuam
Abbreviated transcription (Latin):
uersetur: si uibabitatione silentiũ sit. et in habitatoribus
uicioꝵ sit tumultus. et colluctatio passionũ. si exteriora nr̃a
serenitas teneat. & ui teriora tempestas: Solemus annos
ur̃os et spatia tempoꝵ quibus nunc uiuimus supputare.
Nonte falat quicumq es numerus dicrũ: quos bis relicto
copori lit seło consupsisti. Iilũ tantũ diem uirisse de cõpu¬
ta in quo uoluntates ꝓprias ab negasti.: inquo malis de
sideris restitsti: quẽ sine ulla regulȩ transgressione du¬
xisti. Illum diem uixisse te cõputa. que ñ malicia irin
uidia ñsupbia contaminauit: quẽ ñ mendatis. ñ ꝑuri
Iiuui diem uixisse te cõputa: qͥ puritatis et soͭ mediatio¬
nis babuit lucẽ: que ñ conuersatio tenebrosa inutauit
innoctẽ. Ilũ uiqua diem applica ad uitam sua ⁊ cus uõ
ꝑuenit ad animã cuã. Solemus etiã nobis de corporaliũ
ieiunioꝵ acuisibiliũ iugiliarũ. assiduitate blandiri.: qui
pꝰ uigisias ac forte de ipsis iugiluis ad obtrestationes aduer¬

Expanded text:
st si in habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora tempestas? Non ideo nostros et spatia temporum quibus nunc vivimus supputare: non te fallat, quicunque ille es, numerus dierum quos hic relicto corporaliter saeculo consumpsisti. Illum tantum diem vixisse te computa in quo sideriis restitisti, quem sine ulla regulae transgressione duxisti. Illum diem vixisse te computa quem non malitia, non invidia, non superbia contaminavit, quem non mendacii, non perjurii Illum diem vixisse te computa, qui paritatis et sanctae meditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illum, inquam, diem applica ad vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam tuam. Solemus etiam nobis de corporalium jejuniorum ac visibilium vigiliarum assiduitate blandiri, qui post vigilias ac de ipsis forte vigiliis ad obtrectationis, ad ver
Abbreviated transcription (Latin):
ne inuidia. sine obtrectatione ac murmuratione transegi.
destruxi: hodie seniori meo in obediens fui: mentitus sũ.
peruraui. ira uł gula uictꝰ sũ. Piꝰ hodie risui. plus cibo aut
potui. plus ocio ac somno quã decebat indulsi: minus legi.
minus oraui quã debiu. Quis mͥ reddat hunc diẽ: quem
in anib fabulis ꝑdidiꝰ. Ac si ͤ frẽs de omĩb negligentiis nos¬
tris conpungamur incubilibꝰ: id est incordib nr̃is. Si i.¬
ta egeritis. nos quidẽ de ꝓfectu ur̃o letificabitis: et uos
de acquisita salute gaudebitis: nos uobis ꝓsalutis ur̃ȩ
ac quifitione subdetis. Donet autẽ illius pietas ut
ita de sermone nr̃o ꝓficiatis. ut nos uicissim ur̃is meritis ad¬
iuuetis: nobisq sitis et inpresenti uita ornamentũ. &ͦ in

Expanded text:
ne invidia, sine obtrectatione ac murmuratione transegi. ne invidia, sine obtrectatione ac murmuratione transegi. destruxi, hodie seniori meo inobediens fui, mentitus sum, perjuravi; ira vel gula victus sum. Plus hodie risi, plus cibo ac potu, plus otio ac somno quam decebat indulsi. Minus legi, minus oravi quam debui. Quis mihi reddat hunc diem, quem in vanis fabulis perdidi? Ac sic, fratres, de omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus; id est in cordibus nostris. Si ita egeritis, nos quidem de profectu vestro laetificabimur, sed vos de acquisita salute gaudebitis. Nos vobis pro salutis vestrae acquisitione subdetis. Docet autem illius qui potens est pietas ut ita de sermone nostro proficiatis, ut nos vicissim vestris meritis adjuvetis, nobisque sitis et in praesenti saeculo ornamentum, et in