comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Desinat enim suꝑbire: terra id est homo: cui
dictum est terra es. Et quid suꝑbit terra et cinis.
cum cognoscit cdnm esse altissimum suꝑ om̃em
terram: id est nullius hominis cogitationes
ualere aduersus eos qui scđm ꝓpositum uocati
sunt scĩ. et de quibus dicitur. si ds̃ ꝓ nobis quis

Expanded text:
tur. Desinit enim superbire terra, id est homo, cui tur. Desinit enim superbire terra, id est homo, cui dictum est, «Terra es» ; et, «Quid superbit terra et cinis» ? cum cognoscit Dominum esse altissimum super omnem terram, id est, nullius hominis cogitationes valere adversus eos qui secundum propositum vocati sunt, et de quibus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
al hoc confuncdendi sunt ne confundantur
merernum: et ad hoc ꝑclencli in quantum
malisunt. ut boni facti inueniantur in eter-¬
num. De his enim cum clixisset et confuncdant᷑
it ꝑeant: statim subiecit. Et cognoscant qui.
nomen tibi dñs: tu solus altissimus in om̃i terra.
Ao hanc cognitionem uenientes sic confundant᷑
it placeant: sic ꝑeant ut ꝑmaneant. Cognoscan
inquit quia nomen tibi dr̃s: tanquam nec uero
nesuio nomine nuncupentur quicumꝙ alii dm̃
nominantur: quoniam seruiliter cdñant᷑. et uero
dĩ comparati neo drũ sunt: sicut dictum est.
gosum qui sum. tanquam non sint ea quȩ fac¬
tasuit. si comparentur ei a quo facta sunt.
uoduero a duxit tu solus altissimus in om̃i
terra. uel sicut alii cochces habent suꝑ om̃em ter¬
ram: utiꝙ et in om̃i cȩlo uel suꝑ om̃e celum. Sed
hoc dicere maluit: quo terrena suꝑbia premere.¬

Expanded text:
ad hoc confundendi sunt, ne confundantur ad hoc confundendi sunt, ne confundantur in aeternum; et ad hoc perdendi in quantum mali sunt, ut boni facti inveniantur in aeternum. De his enim cum dixisset, «Et confundantur, et pereant;» statim subjecit, «Et cognoscant quia nomen tibi Dominus; tu solus altissimus in omni terra:» ad hanc cognitionem venientes sic confundantur, ut placeant; sic pereant, ut permaneant. «Cognoscant,» inquit, «quia nomen tibi Dominus:» tanquam non vero nec suo nomine nuncupentur quicumque alii domini nominantur; quoniam serviliter dominantur, et vero Domino comparati nec domini sunt: sicut dictum est, «Ego sum qui sum» ; tanquam non sint ea quae facta sunt, si comparentur ei a quo facta sunt. Quod vero adjunxit, «tu solus altissimus in omni terra,» vel, sicut alii codices habent, «super omnem terram;» utique et in omni coelo, vel super omne coelum: sed hoc dicere maluit, quo terrena superbia premere
Abbreviated transcription (Latin):
ppli dĩ etiam tales homines quibus hoc asti
ganum iudicium prestaretur: quia et nunc
e demipsi sunt. et ipsum corpus est inmicoꝵ
enuinc ubi possunt et sonant et leuant caput:
Nputiculatim non uniuer saliter. sicut in fi¬
um sełi nouissimo imminente uidicio. tamen
Sim corpus est: et in his qui incle credituri st̃
ay mn corpus aliud transituri. Horum enim
aces salubriter impletur ignominia. ut que.¬
cit nomen dĩ: et in illis qui usꝙ in finem in
edenimalicia ꝑseuerant:. qui ponuntur ut
sipula ante faciem uenti: et siluȩ montibus¬
qu infructuosis similes sunt comburuntur.
da quos denuo reuertitur dicens rubescan
taonturbentur in scłm scłi. Non en᷑im in scłm
sl conturbantur qui querunt nomen chñi:
sdrespicientes ignominiam peccatorum su¬
oum. ad hoc conturbantur ut querant nom̃
dũr ꝑ quod non conturbentur. Rursusq ad
hsedit qui in eaclem societate inumicorum

Expanded text:
populi Dei etiam tales homines, quibus hoc ante populi Dei etiam tales homines, quibus hoc ante ultimum judicium praestaretur; quia et nunc idem ipsi sunt, et ipsum corpus est inimicorEt nunc, ubi possunt, et sonant et levant caput; sed particulatim, non universaliter, sicut in fine saeculi, novissimo imminente judicio. Tamen ipsum corpus est et in his qui inde credituri sunt, atque in corpus aliud transituri horum enim facies salubriter impletur ignominia, ut quaerant nomen Domini; et in illis qui usque in finem in eadem malitia perseverant, qui ponuntur ut stipula ante faciem venti, et silvae montibusque infructuosis similes comburuntur. Ad quos denuo revertitur, dicens: «Erubescant, et conturbentur in saeculum saeculi.» Non enim in saeculum saeculi conturbantur qui quaerunt nomen Domini; sed respicientes ignominiam peccatorum suorum, ad hoc conturbantur, ut quaerant nomen Domini, per quod non conturbentur. 14. Rursusque ad hos redit, qui in eadem societate inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ temptatione: qua leuia et mania corda
titur ad mala: grauis sequitur cruciatus. hi¬
de deinceps licitur. Sicut ignis qui conti¬
rit siluam. sicut flamma comburens montis
ta ꝑsequeris illos in tempestate tua et inr
tua turbabis eos. Siluam dixit ꝓpter sterista¬
tem: montes ꝓpter elationem. Tales enimif
inimici ppłi cdĩ: in anes iusticiȩ. pleni supbis
Ignem uero et flaminam dicens hoc idem
alio nomine repetiuit: quocl intelligi uolut
iudicantem atꝙ punientem dm̃. Quodaitẽ
ait in tempestate tuar hoc idem consequent᷑
exposuit dicens in ira tua: et quod supra dyit
ꝑsequeris eosa hoc postea conturbabiseos. Memi¬
nerimus sane iram cli: sine ulla affectatione
turbulentam nos debere intelligere. Ira quipe
eius licitur ratio iusta iundictȩ: tanquamsi
lex dicatur irasci⁊ cum ministri etus sed̃mean
ignominia: et querent nomen tuum diehde
retur nisi essent in ea societate mimicoum

Expanded text:
pro tentatione, qua levia et inania corda pro tentatione, qua levia et inania corda titur ad mala, gravis sequitur cruciatus; unde deinceps dicitur: «Sicut ignis qui comburit silvam, sicut flamma comburens montes; ita persequeris illos in tempestate tua, et in ira tua conturbabis eos.» Silvam dixit propter sterilitatem, montes propter elationem: tales enim sunt inimici populi Dei; inanes justitiae, pleni superbia. Ignem vero et flammam dicens, hoc idem alio nomine repetivit, quo intelligi voluit judicantem atque punientem Deum. Quod autem ait, «in tempestate tua;» hoc idem consequenter exposuit dicens, «in ira tua:» et quod supra dixit, «persequeris eos;» hoc postea, «conturbabis eos.» Meminerimus sane iram Dei sine ulla affectione turbulenta intelligere: ira quippe ejus dicitur, ratio justa vindictae; tanquam si lex dicatur irasci, cum ministri ejus secundum eam ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine.» Hoc ophetaretur, nisi essent in ea societate inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
est facti sunt ut stereus terrȩ: de quibus m¬
chil ꝓpagatum est. nisi terrena fecunditas.
Sicut ergo illiin figura om̃s suꝑati sunt
a ppło di: sic istos inimicos precatur in ueri
arium dĩ. Ipse est sonitus in anis: quo ut suꝑͣ
dictum est ininici tui sonuerunt. Sc̃uaruĩ
autem dĩ quid intelligendum est nisi tem
inunici nisi ppłm dĩ possidere idest subiugare
moliuntur: ut ceclat in eorum impias uolun.
tur: ut nonsint in eo quod cogitant sabls
Heriuntamen etiam sic recce posse nrello
existimo pone illos ut rotam: quo dnotiois
quȩ retro sunt extollitur⁊ et ex hisqu̧ aitre
deicitur. Sic fiunt om̃s iimici ppliqi.d
enim hȩc optatio: secd ꝓpħatio est. Aclungt
etiam. sicut stipulam ante faciem uenti fia¬
em dicit presentiam. Nam quȩ facies est ue¬
ti. cui nulla liniamenta sunt corporis⁊ eumnst
motus id est quasi fluctus aeris: Pontur auitimn

Expanded text:
est, «Facti sunt ut stercus terrae;» de quibus nest, «Facti sunt ut stercus terrae;» de quibus nihil propagatum est, nisi terrena fecunditas. Sicut ergo illi omnes in figura superati sunt a populo Dei; sic istos inimicos precatur in veriteamus sanctuarium Dei.» Ipse est sonitus inanis, quo, ut supra dictum est, «inimici tui sonuerunt.» Sanctuarium autem Dei quid intelligendum est, nisi tempinimici, nisi populum Dei possidere, id est, subjugare moliuntur, ut cedat in eorum impias voluntatur, ut non sint in eo quod cogitant stabiles; verumtamen etiam sic recte posse intelligi existimo, «Pone illos ut rotam,» quod rota ex his quae retro sunt extollitur, ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt omnes inimici populi Dei. Non enim haec optatio, sed prophetatio est. Adjungit etiam: «Sicut stipulam ante faciem venti.» Faciem dicit praesentiam: nam quae facies est venti, cui nulla lineamenta sunt corporis; cum sit motus, id est, quasi fluctus aeris? Ponitur autem
Abbreviated transcription (Latin):
hos om̃s inquit sełm historiam ppłs isrł qui
tunc erat ppłs dĩ debellauit et uicit: sicut etiã
illos quos deiceps cominemor at dicens d̾ne
principes eorum sicut oreb. reb. tebeȩ. et psai¬
mana. Interpretationes autem eorum nomi¬
num istȩ sunt. Madian interpretatur decli.¬
nans uiclicium. Sisara: gauclii exclusio. Iabin:
sapiens. Sed inbis inumicis appło clĩ suꝑatis.
ille intelligendus est sapiens de quo apłsdicit.
Ubi sapiens ubi seriba: ubi conquisitor huiꝰ
scli: Oreb siccitasa zeb lupus: zebeȩ iuctima
sed lupi: habet et ipse uictimas suas. ssalma¬
na umbra cominotionis. Hȩc omĩa congru¬
unt inalis: quos in bono iuncit ppłs cdĩ. Porro
autem chison in quo torrente uicti sunt: in¬
terpretatur duricia eorum. Endor ubi ꝑie¬¬
runt interpretatur fons generationis sed
utiꝙ carnalis: cui dediti ꝑierunt. non cu¬
rantes regerationem quȩ ꝑducit ad uitam:
ubi non nubent neꝙ uxores ducent: non enĩ
incipient mori. Merito ergo de his dictum

Expanded text:
Hos omnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat populus Dei, debellavit et vicit; sicut etiam illos quos deinceps commemorat, dicens, «Pone principes eorum sicut Oreb, et Zeb, et Zebee, et Salmana» . Interpretationes autem eorum nominum istae sunt: Madian interpretatur Declinans judicium; Sisara, Gaudii exclusio; Jabin, Sapiens. Sed in his inimicis a populo Dei superatis, ille intelligendus est sapiens, de quo Apostolus dicit: «Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? Oreb, Siccitas: Zeb, Lupus: Zebee, Victima, sed lupi; habet enim et ipse victimas suas: Salmana, Umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit populus Dei. Porro autem Cison, in quo torrente victi sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor, ubi perierunt, interpretatur Fons generationis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae perducit ad vitam, ubi non nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori . Merito ergo de his dictum
Abbreviated transcription (Latin):
causam quare sint inimici ppło dĩ: adiungit
et dicit Et enim assuruenit cum eis. Assur
autem ꝓip̃so diabolo sigurate intelligi solet.
qui oꝑatur in filiis diffidentiȩ. tanquam inua-¬
sis suis: ut oppugnent ppłm dĩ. ¶cti sunt in¬
quit in acdiutorium filiis loth. Qui om̃s inuici
oꝑante inse principe suo diabolo: facti sunt
in adiutorium filiissoth: qui interpretatur
declinans. Angłi autem a postatici bene in-¬
telliguntur: tanquam filii declinationis.
Aueritate quippe declinando: insatellicium
diaboli discesserunt. Hii sunt de quibus dicit
apłs. Non est nobis colluctatio aduersus car.¬
nem et sanguinem: sed aduersus principes
et potestates et rectores muncli tenebrarum
harum aduersus sp̃alia nequitiȩ in cȩlestibus:
quia ꝓpter istos inuisibiles inimicos. adiuuant
homines inficdeles in quibus oꝑantur ad oppug¬

Expanded text:
causam quare sint inimici populo Dei, adjungit causam quare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Dei. «Facti sunt,» inquit, «in adjutorium filiis Lot:» quia omnes inimici, operante in se principe suo diabolo, «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt de quibus dicit Apostolus: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus» . Quapropter istos invisibiles inimicos adjuvant homines infideles, in quibus operantur ad oppug
Abbreviated transcription (Latin):
luo nomine significantur inter mnimicos ppłi
di non illi qui ciues fiunt: secl qui in animo
aleno atꝙ aluenticio ꝑseuerant: et nocencli
occasione inuenta. se ostencdunt. Gebal uallis
uanar id est fallaciter humilis. Amon ppłs
cdurbidus: uel ppłs meroris. Amalech ppłs lin.¬
gense unde alibi clictum est. et inimici eius ter¬
lam lingent. Alienigenȩ quamuis ex ipso
lomine latino se mclicent alienos. et obhoc
consequenter mnumicos: tamen in hebreo dicunt᷑
phylistiim. quod interpretantur cadentes po¬
tione: uelut quos fecit hebrios luxuria scłaris.
Tyrus lingua hebrea dicitur sors. Quod siue
angustia siue tribulatio inter pretetur: sccłmm
illucd accipiendum est in his inimicis ppłi dĩ
quod ait apłs tribulatio et angustia in om̃em
animam hominis oꝑantis malum. Om̃s ergo
hii: sic enumerantur in hoc psalmo. Saber¬
nacła idumeorum et ismahelitȩ. Mo ab et aga¬
reni gebal. et amon et amalech alienigenȩ cũ

Expanded text:
quo nomine significantur inter inimicos populi quo nomine significantur inter inimicos populi Dei, non illi qui cives fiunt; sed qui in animo alieno atque adventitio perseverant, et nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis vana, id est, fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, vel Populus moeroris: Amalech, Populus linguens; unde alibi dictum est, «Et inimici ejus terram linguent» . Alienigenae, quamvis et ipso nomine latino se indicent alienos, et ob hoc consequenter inimicos, tamen in hebraeo dicuntur Philistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua hebraea dicitur Sor; quod sive Angustia sive Tribulatio interpretetur, secundum illud accipiendum est in his inimicis populi Dei, quod ait Apostolus: «Tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum» . Omnes ergo hi sic enumerantur in hoc psalmo: «Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitae, Moab et Agareni, Gebal et Amon et Amalech, et alienigenae cum
Abbreviated transcription (Latin):
atauerunt unanimiter sinul aduersus de
aimentum disposuierunt: quasi possent esse
atires. Testamentum sane in seripturis non
du solum cheitur. quod non ualet nisi testa¬
cnbus mnortuis: secl om̃e pactum et placitum
astimentum uocabant. Nam laban et iacob
astamentum fecerunt: quod utiꝙ etiam int̾
mos ualeret: et innumerabilia talia in cliui¬
ap̃ cominemorare sub quibusclam uocabulis
gntium: quorum uocabulorum inter pretatio
stis inclicat quicd uelit intelligi. Talibus enim
amnibus: conuenientissi me figurantur ueri.¬
ttis mimici. Idumei quippe: inter pretantur
us sanguinei uel terreni. Ismabelitȩ obeclientes
sitiꝙ non dõ secl sibi. Mloab ex patre. Quocd
nnalo non intelligitur meluis: nisi cum ipsa
iistria cogitatur. quod pater loth filiȩ suȩ illi.¬
cte se utenti ꝑmixtus: eum genuit qui ex ipsa
re talenomen accepit. Bonus autem pater:
selsieut lex ait. si quis ea legitue utatur. non
neste et illicite. Agareni ꝓseliti: icl est aduenȩ.

Expanded text:
taverunt unanimiter, simul adversus te testamentum disposuerunt:» quasi possent esse fortiores. Testamentum sane in Scripturis non illud solum dicitur, quod non valet nisi testatoribus mortuis; sed omne pactum et placitum testamentum vocabant. Nam Laban et Jacob testamentum fecerunt , quod utique etiam inter vivos valeret: et innumerabilia talia in diviChristi commemorare sub quibusdam vocabulis Gentium: quorum vocabulorum interpretatio satis indicat quid velit intelligi. Talibus enim nominibus convenientissime figurantur veritatis inimici. Idumaei quippe interpretantur, vel Sanguinei, vel Terreni: Ismaelitae, Obedientes sibi; utique non Deo: sed sibi. Moab, Ex patre: quod in malo non intelligitur melius, nisi cum ipsa historia cogitatur, quod pater Lot filiae suae illicite se utenti permixtus eum genuit; quia ex ipsa re tale nomen accepit . Bonus autem pater, sed sicut Lex, si quis ea legitime utatur ; non inceste et illicite. Agareni, Proselyti, id est, advenae:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pecus. etiam si de grege interrogetur: et i¬
telliguntur pecora. Deniq alii codices degen¬
tibus habent ubi magis interpretes intellectũ
quam uerbum secuti sunt: tienite dispclamus
eos de gente. Ipse est ille sonus quo sonuerunt
magis quam locuti sunt: quoniam in anter
mania strepuerunt  non memoretur no.¬
men isrł ultra. Hoc alłi planius dixerunt. et
non sit memoria nominis isrł adhue: quia ne¬
moretur nominis. in latina lingua pustata
locutio est. Potius enim dici solet memoreau
nomen: sed eadem ipsa sententia est. Nanql
dyxit memoretur nominis: grec am trmnlẽ
rationem. Isi t autem hic debet inteligiutiꝵ

Expanded text:
hoc pecus, etiamsi de grege interrogetur, et ihoc pecus, etiamsi de grege interrogetur, et intelliguntur pecora: denique alii codices, «de gentibus,» habent; ubi magis interpretes intellectum quam verbum secuti sunt. «Venite, et disperdamus eos de gente.» Ipse est ille sonus quo sonuerunt magis quam locuti sunt, quoniam inaniter inania strepuerunt. «Et non memoretur nominis Israel ultra.» Hoc alii planius dixerunt, «Et non sit memoria nominis Israel adhuc.» Quia «memoretur nominis,» in latina lingua inusitata locutio est; potius enim dici solet, memoretur nomen: sed eadem ipsa sententia est; nam qui dixit, «memoretur nominis,» graecam transtulit locutionem. «Israel» autem hic debet intelligi utique
Abbreviated transcription (Latin):
quando hȩe quȩ nunc metu comprintutur
in liberam uocem eriptura sunt: sechplater¬
tionabilem: ut sonitus magis quam locito
sermo dicendus sit. Non itaꝙ cunc oclisere
pient: sed qui o derunt cunc leuabunt capt
nec capita seel caputs quando eo puentinisis
ut etiam illul caput habeãt quod extolau
suꝑ om̃e quod dieitur clꝰ et quod coliturit
in illo maxime impleatur quise exaltat hunli.¬
abitur: cum eum ille cui clicitur. ne taceas ne
mitescas dĩ. interficiet spũ oris sui: et euacui¬
bit illustratione presentie suȩ. Suy pplntius¬
malignauerunt consilium: uelsicut aliciti.¬
ces habent. astute cogitauerunt consiliumnt
et cogitauerunt aduersus scõs tuos. Irrideant
ista cdicuntur. Quando enim ualerent noci
ppło uel plebi dĩ uel scĩs eius: qui nouerunt
dicere. si ds̃ ꝓ nobis quis contra nos¶¶ nit̾¬
uenite et disꝑclamus eos de gente. Siligilint᷑
numerũ posuit ꝓ plurali: sicut dicitur euuisest

Expanded text:
quando haec quae nunc metu comprimuntur, in liberam vocem eruptura sunt, sed plane irrationabilem, ut sonitus magis quam locutio vel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisse incipient, sed qui oderunt te, tunc levabunt caput. Nec capita, sed «caput;» quando eo perventuri sunt, ut etiam illud caput habeant quod extollitur super omne quod dicitur Deus et quod colitur: ut in illo maxime impleatur, «qui se exaltat, humiliabitur» ; et cum eum ille cui dicitur, «Ne taceas, neque mitescas Deus,» interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae suae . 4. malignaverunt consilium;» vel, sicut alii codices habent, «astute cogitaverunt consilium, et cogitaverunt adversus sanctos tuos.» Irridenter ista dicuntur: quando enim valerent nocere populo vel plebi Dei, vel sanctis ejus qui noverunt dicere, «Si Deus pro nobis, quis contra nos» enite, et disperdamus eos de gente.» Singularem numerum posuit pro plurali; sicut dicitur, Cujus est
Abbreviated transcription (Latin):
pescuit potestatem. Quam ut se compescere
ostenderet: ad illam eius uocem qua cdixit ego
sum. hii qui eum apprehendendum querebant.
redierunt retro et cecicderunt. Quando ergo de¬
neretur atꝙ pateretur: nisi se ipse cohiberet.
atq compesceret. et quodammͦ mitigaret:
Nam et sic quicdam interpretati sunt quod
hic positum est neꝙ compescaris: ut dicerent
neꝙ mitescas ds̃. Ipse alibi dicit. Tacui. Nun¬
quid semꝑ tacebo: Cui dicitur hic ne taceas:
de illo alibi dicitur. Dĩ manifeste ueniet. dt̃
noster et non silebit. Cui dicitur hic ne taceas:
tacuit enim ut udicaretur quando uenit oo.¬
cultus: non autem tacebit ut iudicet. quan¬

Expanded text:
pescuit potestatem. Quam ut se compescere pescuit potestatem. Quam ut se compescere ostenderet, ad illam ejus vocem qua dixit, «Ego sum,» hi qui eum apprehendendum quaerebant, redierunt retro, et ceciderunt . Quando ergo teneretur atque pateretur, nisi se ipse cohiberet atque compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam interpretati sunt quod hic positum est, «Neque compescaris Deus,» ut dicerent, «Neque mitescas Deus.» Ipse alibi dicit, «Tacui; numquid semper tacebo» ? Cui dicitur hic, «ne taceas;» de illo alibi dicitur, «Deus manifestus veniet, Deus noster, et non silebit» . Dicitur hic, «Ne taceas:» tacuit enim, ut judicaretur, quando venit occultus; non autem tacebit, ut judicet, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ga regni tui. Dilexisti iusticiam. et odisti iniqui¬
tatem: ꝓpterea uixit te dĩ ds̃ tuus oleo exulta-¬
tionis pre participibus tius. Huic ergo et nunc
dicitur. Dĩ quis similis erit tibi: Nultis enimsumi¬
lis in humilitate esse uoluisti: usq et latronibus
qui tecum sunt crucifixi. Sed in claritate cum
uenies: quis similis erit tibi: Quiclenim maguũ
dicitur. cum de dõ dicitur: dĩ quis similis erit tibi:
nisi licatur qui similis esse hominibus uoluit. for¬
mani serui accipiens. in similituclinem hominũ
factus. et habitu inuentus ut homo: Et idõ ñ
ait quis similis est tibi: quod utiꝙ recte cliceret᷑:
si hoc ad diuinitatem referretur. Quia uero ad
formam serui relatum est: tunc eius a ceteris
hominibus dissimilitudo apparebit: quando
apparebit in gła. Iclõ sequitur netaceas neq com¬
pescaris ds̃: quia primo tacuit ut iudicaret᷑:
quando sicut agnus coram tondente se fuit.
sine uoce. sic non aꝑuit os suum: et suam com¬

Expanded text:
iam, et odisti iniquitatem; propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis» . Huic ergo et nunc dicitur, «Deus, quis similis erit tibi?» Multis enim similis in humilitate esse voluisti, usque et latronibus qui tecum sunt crucifixi ; sed in claritate cum venies, «quis similis erit tibi?» Quid enim magnum dicitur, cum Deo dicitur, «Quis similis erit tibi;» nisi illi dicatur, qui similis esse hominibus voluit, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? Et ideo non ait, Quis similis est tibi? quod utique recte diceretur, si hoc ad divinitatem referretur. Quia vero ad formam servi relatum est, tunc ejus a caeteris hominibus dissimilitudo apparebit, quando apparebit in gloria. Ideo sequitur, «Ne taceas, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judicaretur; quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum , et suam com
Abbreviated transcription (Latin):
erit tibi: Quocd ego arbitror accomino¬
datius accipi in xp̃o: quia insimilitudi¬
Nem hominum factus. putatus est ab eis a quibus
contemptus est. ceteris hominibus comparan.¬
dus. Nam et inter iniquos deputatus est: sed hoc
ut iudicaretur. Cum autem ueniet iucdicatu.¬
rus: tunc fiet quod hic dicitur. Dĩ quis similis
erit tibi: Si enum psalmi non solerent loqui

Expanded text:
erit tibi?» Quod ego arbitror accommodatius accipi in Christo, quia in similitudine hominum factus, putatus est ab eis a quibus contemptus est, caeteris hominibus comparandus: nam et inter iniquos deputatus est ; sed ad hoc ut judicaretur. Cum autem veniet judicaturus, tunc fiet quod hic dicitur, «Deus, quis similis erit tibi?» Si enim Psalmi non solerent loqui
Abbreviated transcription (Latin):
et ex contracdictore fidelis esslciebatur. Ibi
tamen magna flãma: ibi mardyres eilati
pane lacrimarum. et potatiin lacrums
sed inmensura: non amplius quam potir¬
rant ferre: ut post mensuram lacrimans̃
sequeretur corona gaucdiorum Q p
sub salhauerunt: Dui clietum est. Qui sut
isti colentes mortuumr a dor antes eruefirie
Diu clictum est. Ubi est nasus subsamanti¬
uin: Nonne nunc qui reprehencluntt. inea¬
uernis confugiunt ne uicdeanture Et in¬
mici nr̃i subsan auerunt nos. Sed uidetis

Expanded text:
et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et isubsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas fugiunt, ne videantur? Et inimici nostri subsannaverunt nos. 8. vers
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternum: flagellat autem non pareit. quia
flagellat om̃em filium quem recipit. Si fla¬
gellari detrectas: recipi quare desideras:
flagellat ome̾m filium quem recipit. Fla¬
gellat om̃em: qui et unico non peꝑeit. Sel
tamen quamdu irasceris in orationem
serui tui: Non iam inuici tui: sed irasceris
in orationem serui tui. Quamduis Sequit᷑.
mensura: Apłm audi. fidelis dĩ: qui non
ꝑmitait uos temptari supra quam potestis
ferre. Ipsa est enim mensura ꝓuiribus tuis:
ipsa est mensura ut erudiaris. ut non op.
Electi sunt qui irent ad gentes. et predica¬
rent. xp̃m: et diceretur eis. Quis est iste no.¬
uorum demoniorum nuntiator : Posuisti
nos in contradictionem uicinis nr̃is. Eum
enim predicabant: cui contradicebatur.
Quem predicabant: Mortuum resurrexis
sexp̃m̃. Quis hoc audiat: quis hoc nouerit:
Nouares. Sed signa consequebantur: et in¬
credibili rei fidem miracula faciebant. Con¬
tradicebatur. sed contrachetor uincebatur:

Expanded text:
aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepercit. Sed tamen quamdiu irasceris in orationem servi tui? non jam inimici tui; sed irasceris in orationem servi tui. Quamdiu? 6. vers.mensura? Apostolum audi: Fidelis Deus qui non vos permittit tentari supra quam potestis ferre . Ipsa est mensura, pro viribus tuis: ipsa est mensura, ut erudiaris, non ut opprelecti sunt qui irent ad Gentes, et praedicarent Christum, et diceretur eis: Quis est iste novorum daemoniorum annuntiator ? Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
habet obscuram faciem. sed apposuit ei nu¬¬
bem carnis. et tanquam uelum infirmi¬
tatis: et non est putatus ipse cum penderet
in ligno: agnoscendus cum sederit in cȩlo.
Nam ita factum factum est. Presentem in t᷑¬
ra xp̃m. et miracula facientem. non agnouit
asaph: mortuum tamen postea cum resurre¬
xxit. et ascendit in cęlum agnouit. Compunc¬
tus est clixerit et de illo totum hoc testimo¬
nium. quomodo agnoscumus in hoc psalmo:
illumina faciem tuam et salui erimus. Ob¬
tegisti faciem tuam et grotaiumus: illumina
usquequo irasceris suꝑ orationem serui tui:
Iam serui tui. Irascebaris in orationem ini¬
miei tuił adhuc uasceris in orationem ser¬
ui tui: Conuertistinos agnouimus: et ad¬
huc irasceris in orationem serui tui; Ita pla
ad seruitutem di̾: sta in iusticia et timore:
et prepara anunam tuam ad temptatio¬
nem. Ne putes iam transisse iram dĩ. Quia
conuersus est transiit: sed ne clampuet in

Expanded text:
habet obscuram faciem, sed apposuit ei nuhabet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sederet in coelo. Nam ita factum est. Praesentem in terra Christum et miracula facientem non agnovit Asaph; mortuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et salvi erimus. Obtexisti faciem tuam, et aegrotavimus: illumina usquequo irasceris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convertisti nos, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita planad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es; transiit, sed ne damnet in
Abbreviated transcription (Latin):
it in angulo eum seriptum sit reliquiȩ sal¬
us sient Eeeita potentiam tuam: nam in¬
somus eras quando dicebatur. si filius dĩ es.
aescende de cruce: nil ualere uidebaris.
srmualuit suꝑ te ꝑsentor. et clemonstrastihoe
ualuit homo. et uictus est angłs: et uictor
homo tenet angłin: et dicit non te clumit
tam nisi benedixeris me. Magnum sacram̃¬
tum. Et stat uictus: et benedieit uictorem.
Nictus quia uoluit carne infirmus. maiestate
fortis: et benedixit. Nocaberis inquit isrł.
Tetigit tamen et femoris latitudinem. et
aruit: eundem hominem unum fecit. et be¬
nedictum et claudum. Uides claudicas¬
se ppłm iucdeorum: uide ibi et benedietum
genus apłorum. Excita ergo potentiam
tuam. Quamcdiu uideris infirmus: Cruci¬
fixus ex infirmitate: resurge in uirtute. Ex.
mus a te. Nisi conuertas: non conuertemur.
Et illumina faciem tuam: et salui erunus.
Nunquid ille obseuram habet faciem: Non

Expanded text:
at in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstrasti hoc  praevaluit homo, et victus est Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides claudicasse populum Judaeorum: vide ibi et benedictum genus Apostolorum. Excita ergo potentiam tuam: quamdiu videris infirmus? Crucifixus ex infirmitate, resurge in virtute : Excmus a te, et nisi tu convertas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non
Abbreviated transcription (Latin):
qus. fienttudo legis: caritas. Noli ꝑmutta ire
ay chisendi: terret te ramorum diffusio: tene
acicem: et de magnitudine arboris noli cogita¬
⁊. Sit inte caritas: et necesse est plenitulo scien¬
a onsequatur. Quid enim nescit. qui caritatem
sit quancdoquidem dictumest. cds̃ caritas est:¬
isdis suꝑ cherubm appare. Idõ enim erratumus:
quinon apparebas ipare coram effrem:
elmamin et man̾asse. Appare inquit coram
qntem ucleorum. coram ppło urł. Ibi enim
isrem ibi manasses. ibi beniamin: secl interpre¬
ationem uicleamus. E ffrem fructificatio:
beniamin filius dexterȩ: manasses oblitus.
Appare enuim coram fruetificato: coram filio
dexterȩ: appare coram oblito: ut iam non sis
obltus secl illis inmentem qui liberasti. Si enĩ
commemor abuntur et conuertentur ad dñm
inuersi fines terrȩ: ppłs ipse de abraham ue¬
mlens on habebit pariedem suum qui gaude¬

Expanded text:
leas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire leas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem scit, quandoquidem dictum est: Deus charitas estdes super Cherubim, appare. Ideo enim erravimus, quia non apparebas. Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaude
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse ioseph est ouis. dudito ioseph quamqua
et interpretatio nominis eius multum tuuet.
significat enim augmentum: et utiꝙ idõuena
ret. hoc est augeretur ppłs dĩ: tamen ȩx eo q
iam nostis contigisse de ioseph ueniat in men¬
te a fr̃ibus uenditus: ueniat a suis exhonora¬
tus. apud alienigenas exaltatus: et intellgcis
in cuius grege esse debeamus simul cumils¬
q uancor dirigunt suum: ut lapis iepbatus ab
asientibus siat in caput anguli: denens duos
sites de chuerso uenientes. sed in angulo concor¬
ain Iuisecles suꝑ cherubisi. Cherubin sedes
q et ũster̃prẽtatur plenitucio seientiȩ. Ioi se¬
at as in plcnituctine scientiȩ. Licet intelligamꝰ
genbi sublimes esse cȩlorum potestates atq uir-¬
cs taimen si uiseris cherubui. Si enim cherubin
ꝑaset dĩ. audi quid dicat seriptura. Anma
disedes sapientiȩ. Quomodo inquis ero plemi¬
ado seientiȩ. Quis hoc implet: Habes unde imn¬

Expanded text:
et ipse Joseph ovis est. Audito Joseph, quanquam et ipse Joseph ovis est. Audito Joseph, quanquam et interpretatio ejus nominis multum juvet; significat enim Augmentum, et ideo utique veret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illqui jam dirigunt cor suum, ut lapis reprobatus ab aedificantibus fiat in caput anguli , tenens duos parietes de diverso venientes, sed in angulo concordantes. Qui sedes super Cherubim. Cherubim sedesterpretatur Plenitudo scientiae. Ibi sedet Deus in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde imp
Abbreviated transcription (Latin):
on adeo multa sunt in hoc psalmo in
quibus sermo noster patiatur clifficul¬
tatem: uel intentio auditorum intel¬
ligendi impeclimentum. Proinde adiuante
dnõ cũ affectu audiendi et uidendi iam quȩ
ꝓpb̃ata et preclicta sunt. tanquam eruditi
in scola xp̃i. currere debemus quȩ plana st̃:
ut ii fore obscura erigiuit ofle umnntet pres¬
disea quȩ plana sunt legencdiosieionano
debeant fiagitare. Cantatur ho de carti
paret illuminatus atꝙ correptus ciuis re¬
ne nostis significari syuagogam. Denio tal
ipsiꝰ asaph: bonum testimonium uerttats.
Demꝙ hoc testimonium et xpm̃ et iuntan
confitetur: hoc est caput et corpus regen
et plebem: pastorem et gregems et tortum
Assirii interpretantur cdirigentes. Iam epo
non sit generatio quę cor non direxit siumi
sed generatio iam dirigens. Ergo audianꝰ
quid dicat in hoc testimonio.u
inueniat. Qni dectucis inquit uelut oues iosepb.
Ipsum iosepħ. uelut oues. Ipse iosephoues sunt:

Expanded text:
on adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et videndi jam quae prophetata et praedicta sunt, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Cantatur hic de advenapparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus ipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc testimonium et Christum et vineam confitetur; hoc est caput et corpus, regem et plebem, pastorem et gregem, et totum oAssyrii interpretantur, Dirigentes. Jam ergo non sit generatio quae cor non direxit suum , sed generatio jam dirigens. Ergo audiamus quid dicat in hoc testimonio. 2inveniat: Qui deducis, inquit, velut oves Joseph: ipsum Joseph velut oves. Ipse Joseph oves sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sine molestia. Bonum est quod uis. sed tolera
quod non uis: ut consequaris quoduis. Prõm¬
de illius facies delens peccata quid faciet:
Quȩ sunt peccata:: Succensa igni et effossa.
Quid fecerat amor malus: Tanquam ignem
succenderat. Quid fecerat timor malus: Tan¬
quam foderat. Amor quppe inflaminat: tnnor
humiliat. Idõ peccata mali amoris igne succen¬
sa sunt: peccata mali timoris effossa sunt. Hu¬
Nam et colonus intercedens ꝓ arbore quȩ fru¬
ctus non labat: ne subuerteretur ait. Circum¬
fodiam eam: et adhibeo cophinum stercoris.
fossa significat piam humilitatem timentis: et
stercoris cophinus sordes utiles penitentis. De
igne autem boni amoris cdñs dicit. Ignem ueni
mittere in terram: quo igne in ardescant
spũ feruentes et dĩ ac ꝓxiii caritate flagran¬
tes. Ac ꝑ hoc sicut om̃ia iusta oꝑa bono tumore
et bono amore fuint: sic malotimore et malo
amore peccata om̃ia cominittuntur. Ergo

Expanded text:
sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. HuNam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem boni amoris Dominus dicit, Ignem veni mittere in mundum . Quo igne inardescant spiritu ferventes, et Dei ac proximi charitate flagrantes. Ac per hoc, sicut omnia justa opera bono timore et bono amore fiunt; sic malo amore et malo timore omnia peccata committuntur. Ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
imum animam occidis. Audi scripturam.
l quodmentitur occidit animam. Itaꝙ fr̃s
Ut facias bene amas dm̃: et times dĩ. Ut facias
niale amas mundum: et times mundum. Hȩc
duoconuertantur ad bonum. Amabas terram:
ina uitam ȩternam. Timebas mortem: time ge¬
lennam. Quicquid tibi iniquo ꝓmiserit mun.¬
duse nunquid potest cdare. quantum dabit iu¬
sods: Quicquid tibi iusto minatus fuerit mun-¬
dus nunquid potest facere quod facit iniquo
dsꝰ: His uidere quid daturus est dĩ si uiste uixe¬
n enite benedicti patris mei: ꝑcipite regnũ
Quod uobis paratum est ab origine mundi.
uisiudere quid facturus est impiis: Ite in ig¬
en ger num: qui paratus est cliabolo et anglis
eius. Bene quidem nichil tu aliudus: quam ut¬
ibi bene tibi sit. Nam in eo quod amas ius ut bene
tibi sit: et in eo quod times non uis ut male tibisit.
Sednon in ea regione queris: in qua querendũ
est. Festinas. Nam et sine incdigentia uis esse: et

Expanded text:
monium animam occidis. Audi Scripturam: monium animam occidis. Audi Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Itaque, fUt facias bene, amas Deum, et times Deum: ut autem facias male, amas mundum, et times mundum. Haec duo convertantur ad bonum: amabas terram, ama vitam aeternam; timebas mortem, time gehennam. Quidquid tibi iniquo promiserit mundus, numquid potest dare quantum dabit justo Deus? Quidquid tibi justo minatus fuerit mundus, numquid potest facere quod facit iniquo Deus? Vis videre quid daturus est Deus, si juste vixeris? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Vis videre quid facturus est impiis? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Bene quidem nihil tu aliud vis, quam ut bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et
Abbreviated transcription (Latin):
atur: Non adducor premio: ut plam ail¬
an niam ꝓ lucro pecuniȩ. Conuertat se ale.
sucutiencum metum. Qui premio corrum
non potuit: incipit minari clampniun: ex¬
pulioneme cedes: fortassis et inortem. Ibi iam
scapiditas non ualuit.: forte timor ualebit ut
peeis. Porro autem si de seripturis contra cu¬
pdtatem uenit tibi inmentem. quid prodest
pmmisi cotum mundum lucretur: animȩ autẽ
ie detrimentum patiatur: ueniat autem con¬
ditimorem in mentem. nolite timere eos qui.
apus occidunt. animam autem non possunt
rndere. Quicumꝙ te uult occidere. usq ad cor¬
sei licet: usꝙ ad animam non licet. Anima
manonmorietur: nisi tu uolueris eam occidere.
sinmat aliena iniquitas carnem tuam: dum
seruat ueritas animam tuam. Si autem a ueri¬
tate resilieris: quid tibi facturus est inimicus.
nantutibi ipse facis: Inimicus seuiens carnẽ
ytist occidere: tu autem dicendo falsum testi¬

Expanded text:
atur ? Non adducor praemio, ut perdam animatur ? Non adducor praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit tibi in mentem, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur; veniat etiam contra timorem in mentem, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius facturus est inimicus, quam tu tibi ipse facis? Inimicus saeviens carnem potest occidere: tu autem dicendo falsum testi
Abbreviated transcription (Latin):
censa igni et effossa: ab increpatione uultus
tui ꝑibunt. Quȩ sunt succensa igni et efoste
quȩ ꝑibunt ab increpatione uultus eiuis. I¬
deamus et intelligamus: quȩ sint igni sucrm¬
sa et effossa. Quid increpauit. xp̃c̃: Peccata.
Ab increpatione uultus eius peccata ꝑierunt.
Quare ergo peccata igni succensa et effossa:
Omĩa peccata duȩ res faciunt in homine: eu.¬
pilitas et timor. Cogitate. discutite. interro.¬
gate corcla urã : ꝑscrutamini conscientias:
uidete utrum possint esse peccata. nisi aut
cupiendo aut timendo. Proponitur tibi¬
premium ut pecces: id est quod te delectat
facis. ꝓpter quod cupis: sed forte duceris do¬
nis: terreris minis: facis ꝓpter quod times.
Corrumpere te uult aliquis: ut dicas uerbi
grã falsum testimonium. Innumerabilia sunt.
sed planiora ꝓpono: de quibus cetera conieua¬
tis. Ad tendisti tu dm̃: et dixisti in animo tus.
Quid prodest homini si totum mundum lu¬
creturꝰ animȩ autem suȩ detrimentum pad¬

Expanded text:
censa igni et effossa, ab increpatione vultus tui peribunt. Quae sunt succensa igni et effossa, quae peribunt ab increpatione vultus ejus? Videamus et intelligamus quae sint igni succensa et effossa. Quid increpavit Christus? Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, de quibus caetera conjiciatis. Attendisti tu Deum, et dixisti in animo tuo: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum pati
Abbreviated transcription (Latin):
non potius uobiscum actmirando clamenus ꝙ¬
sice uineam istam quam plantauit dexteratiu
Et suꝑ filium hominis eam ꝑfice. Quemfilum
hominis: Quem confirmasti tibi. Magnam si.¬
mamentum: ȩdificat quantum potest. funda¬
mentum enim aliud nemo potest ponere prt

Expanded text:
non potius vobiscum admirando clamemus: Pnon potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium hominis? Quem confirmasti tibi. Magnum firmamentum! aedifica quantum potes. Fundamentum eni
Abbreviated transcription (Latin):
aper. Quid enim aper. nisi porcus seuus por¬
cus suꝑbus: Aper de silua uastauit eam. De
silua: de gentibus. Et enim illa uinea erat:
gentes autem siluȩ erant. Sed quando crecli¬
derunt gentes quid dictum est : Cunc exul¬
tabunt omĩa ligna siluarum. Deuastauit eum
aper de silua: et singularis ferus depastus est
eam. Quid est singularis ferus: Ipse aper qui
deuastauit: singularis ferus. Singularis: qr
suꝑbus. Hoc enim dicit om̃is suꝑbus. ego sum.
conuertere uero. Respice de cȩlo et uide et uisi¬
ta uineam istam: et ꝑfice eam quam planta¬
uit dextera tua. Non aliam institue: seel hano
ꝑfice. Ipsum est enim semen abrabam: ipsum
est enim semen in quo bene clicuntar an gratos
Ioi est radix ibi portatur ol easter inse ras seas
ce uuneam istam: quam plantauit dieatereta.
Sedubi ꝑfice. Et suꝑ filium homiis ouem
consirmastitibi. Quid eudentius Vndan.
expectutis ut uobis disputando exponamis e

Expanded text:
aper fuit. Quid enim aper, nisi porcus saevus, poraper fuit. Quid enim aper, nisi porcus saevus, porcus superbus? Aper de silva vastavit eam. De silva: de Gentibus. Etenim illa vinea erat; Gentes autem silvae erant. Sed quando crediderunt Gentes, quid dictum est? « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum . Devastavit eam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam. » Quid est, « singularis ferus? » Ipse aper qui devastavit eam, singularis ferus. Singularis, quia superbus. Hoc enim dicit omnis superbus: Ego sum; « convertere vero. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. » Non aliam institue, sed hanc perfice. Ipsum est enim semen Abraham, ipsum est semen in quo benedicuntur omnes Gentes : ibi est radix, ubi portatce vineam istam quam plantavit dextera tua. Sed ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
possidet unde ꝓiectus est. Sic enim ei minat᷑
ꝑ ysaiam. Destruam maceriam eius. Quare:
Expectaui enim ut faceret uuam: fecit autem
spinas. Expectaui inde fructum: et inueni pecca¬
tum. Quid ergo queris o asaph: Ut quid destru.¬
xisti maceriam eius: Tu enim nescis. Quare :
Expectaui ut faceret iudicium: fecit autem
iniquitatem. Non erat destruencla maceria eiꝰ:
Et uenerunt gentes. Destructa maceria: mua¬
sa est uinea. Deletum regnum iudeorum est. Hoc
primo plangit: sed non sine spe. De directione
enim cordis iam loquitur: id est ꝓ assiriis ꝓ di¬
rigentibus psalmus est. Ut quid destruxisti ma¬
ceriam eius. et uindemiant eam om̃s transeun¬
tes uiam. Quid est transeuntes uiam: Tempo
A prum de silua quid intelligimus: Iudeis por¬
cus aduersus est: et in porco ponunt tanquam
inmundiciam gentium. A gentibus autem
euersa est gens iudea. Sed rex ille qui euertit:
non tantum porcus immundus fuit: sed etiã

Expanded text:
possedit unde projectus est. Sic enim ei minatur possedit unde projectus est. Sic enim ei minatur per Isaiam: Destruam maceriam ejus. Quare? Exspectavi enim ut faceret uvam; fecit autem spinas: exspectavi inde fructum, et inveni peccatum. Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem : non erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria, invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine spe. De directione enim cordis jam loquitur, id est, pro Assyriis, pro dirigentibus Psalmus est. Utquid destruxisti maceriam ejus; et vindemiant eam omnes transeuntes viam? Quid est, viam transeuntes? TeAprum de silva quid intelligimus? Judaeis porcus adversus est, et in porco ponunt tanquam immunditiam Gentium. A Gentibus autem eversa est gens Judaea: sed rex ille qui evertit, non tantum porcus immundus, sed etiam