comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bis dierũ exercitatio medẽretur in qͥ¬
b aliorũ temporũ culpas & piaoꝑa re¬
dimerent. & ieuinia casta.  dexoque¬
cis obedire curemꝰ. emundantes nõsio
ab omĩ inquinam̃to carnis ac sp̃e ut
castigatis colluctationib quȩ st̃ inter
utraq substantiã. animus quẽ sub dĩ
gubernaculis constitutũ corporis sui de¬
cet ẽẽ rectorem. dn̾ationis suȩ obtineat
cibi stat nr̃i sũma ieiunii: aut fruc̃¬
tuose corpori esca subtrahit᷑. nisi mens
ab iniquitate reuocat᷑: & ab obtrectati¬
onib lingua cohibet᷑. Sic gͦ nobis edendi
ẽ moderanda lib̾tas: ut eciã aliȩ cupi¬
ditates ea dẽ lege frenent᷑. Mansuetudi¬
nis & patientię. pacis & tranquillitatis
hoctempꝰ ẽ: in quo exclusa om̃iũ conta¬
minatione uitior. ꝑpetuitas nobis
ẽ obtinenda uirtutum. Nunc piarũ
mentiũ fortitudo. donare culpas. ne¬
gligere contumelias: et obliuisci as¬
suescat iniurias. Hunc fidelis animus

Expanded text:
bis dierum exercitatio mederetur, in qubis dierum exercitatio mederetur, in quibus aliorum temporum culpas et pia opera redimerent, et jejunia casta decoquecis obedire curemus, emundantes nos ab omni inquinamento carnis ac spiritus : ut castigatis colluctationibus quae sunt inter utramque substantiam, animus, quem sub Dei gubernaculis constitutum corporis sui decet esse rectorem, dominationis suae obtineat cibi stat nostri summa jejunii, aut fructuose corpori esca subtrahitur, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur. Sic ergo nobis edendi est castiganda libertas, ut etiam aliae cupiditates eadem lege frenentur. Mansuetudinis et patientiae, pacis et tranquillitatis hoc tempus est: in quo exclusa omnium contaminatione vitiorum, perpetuitas nobis est acquirenda virtutum. Nunc piarum mentium fortitudo donare culpas, negligere contumelias, et oblivisci assuescat injurias. Nunc fidelis animus
Abbreviated transcription (Latin):
lasint demplꝵ a qͥtie diumis ñ sut plena
munerib & semꝑ nobis ad miscdiam dĩ
ꝑ ipsus grãm prestet᷑ a ccessus ñe dam̃
omĩum mentes maiori studio ad spirita¬
les profectus moueri. & amplion fidutia
oportet anumart ⁊quando ad uniuersa
pletatis offitia illi nos diei in quo redẽp¬
ti sumꝰ recursus itiustat: ut excellens
suꝑ omĩa passiõnis dñice sacram̃tũ. pu¬
rificatis & corporibꝰ & animis cęlebremꝰ.
Debebatur quidẽ tantis misteriis ita
incessabilis deuotio. & extenuata re¬
uerentia. ut tales ꝑmaneremꝰ inconspe¬
ctu dĩ: quales nos in ipso paschali festo
dignũ est inueniri. Sed quia hec for¬
titudo paucorũ ẽ. & dũ carnis fragi¬
litate austerior obseruantia relaxatur.
dũq ꝑ uarias actiones uitȩ huius sol¬
licitudo distendit᷑: necesse ẽ de munda.¬
no puluere etiã religiosa corda sordes¬
cere: magna diuinȩ institutionis sa¬
lubritate prouisum ẽ. ut ad reparan¬
dã mentiũ puritatẽ quadraginta no¬

Expanded text:
a muneribus, et semper nobis ad misericordiam Dei per ipsius gratiam praestetur accessus, nunc tamen omnium mentes majori studio ad spiritales profectus moveri, et ampliori fiducia oportet animari, quando ad universa pietatis officia, illius nos diei, in quo redempti sumus, recursus invitat: ut excellens super omnia passionis Dominicae sacramentum purificatis et corporibus et animis celebremus. Debebatur quidem tantis mysteriis ita incessabilis devotio et continuata reverentia, ut tales permaneremus in conspectu Dei, quales nos in ipso paschali festo dignum est inveniri. Sed quia haec fortitudo paucorum est, et dum carnis fragilitati austerior observantia relaxatur, dumque per varias actiones vitae hujus sollicitudo distenditur, necesse est de mundano pulvere etiam religiosa corda sordescere; magna divinae institutionis salubritate provisum est, ut ad reparandam mentium puritatem quadraginta no
Abbreviated transcription (Latin):
cuius regunt᷑ imꝑio. Scientes gͥ dile¬
ctissimi qm̃ caritas ds̃ ẽ. qui oꝑatur
omĩa in om̃ib. sectamini caritatẽ. ita
ut in unũ caste dilectionis affectũ. u¬
niu̾sorum fideliũ corda concurrant.
Transeuntia nos & uana ñ occupent.
constanti desiderio ad ea que sunt sẽꝑ
mansura tendamꝰ. Sacram̃tũ enĩ p̃sen¬
tis festi oportet in nobis e̾e ꝑpetuũ:
qđ utiq sine fine celebrabitur si in
reat. qui cũ patre & spu sc̃o uiuit &

Expanded text:
io. Scientes igitur, dilectissimi, quoniam charitas Deus est , qui operatur omnia in omnibus , sectamini charitatem, ita ut in unum castae dilectionis affectum universorum fidelium corda concurrant. Transeuntia nos et vana non occupent; constanti desiderio ad ea quae sunt semper mansura tendamus. Sacramentum enim praesentis festi oportet in nobis esse perpetuum; quod utique sine fine celebrabitur, si inreat: qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
stos & inustos. Qñauis gͦ sideliũ p̃cipue
sit adiuuanda pauꝑta⁊ Letiã illitam̃ qͥ
ñdum euligłiũ receꝑunt in suo labore mi¬
serandit. quiain omĩb hominibꝰ na¬
ture ẽ diligindaõ muno. quȩ nos etiã
his benignos debi re. qui nobis qua¬
cũq st̃ conditione seibi maxime si ea¬
cio st̃ redẽpti. Simul enĩ qaeu istis habemᷤᷤ
qđ ad imaginẽ dĩ conditi sumꝰ. nec carna¬
li origine anobis nec spptitali natiuitate
diuisi sunt. Fodẽ spũ sc̾ificam. eadẽ fide
uiuimꝰ. ad eadẽ sacram̃ta concurrimus.
Non sꝑnatur hȩc unitas. nec uilis nobis
sit tanta cõmunio: sed hoc ipsũnos ꝑ omĩa
faciat mitiores. qđ iorũ utim᷑ subiectione
uũ quib uni dũ e subicim᷑ seruitute.
si qui gͦ horũ gramiorib dn̾os suos offen¬
dere delietu lulgentiã nc̃ indieb re¬
conciliatioms ipiant. Auferat mise

Expanded text:
stos et injustos . Quamvis ergo fidelium praecipue sit adjuvanda paupertas, etiam illi tamen, qui nondum Evangelium receperunt, in suo labore miserandi sunt: quia in omnibus hominibus naturae est diligenda communio, quae nos etiam iis benignos debet efficere, qui nobis quacumque sunt conditione subjecti, maxime si eapretio sunt redempti. Simul enim et cum istis habemus, quod ad imaginem Dei conditi sumus, nec carnali origine a nobis, nec spiritali nativitate divisi sunt. Eodem Spiritu sanctificamur, eadem fide vivimus, ad eadem sacramenta concurrimus. Non spernatur haec unitas, nec vilis nobis sit tanta communio; sed hoc ipsum nos per omnia faciat mitiores, quod eorum utimur subjectione, cum quibus uni Domino eadem subjicimur servitute. Si qui ergo horum gravioribus dominos suos offendere delictis, indulgentiam nunc in diebus reconciliationis accipiant. Auferat miser
Abbreviated transcription (Latin):
& ab illa cui dñabat᷑ origine in noua cre¬
aturã diuina regeneratione transuimꝰ:
Unde quia dũ mortali carne circũdamͣ. ũ
desinit nobis hostis antiquus laqueos pec¬
cati ubiq p̃tendere. & t̃c maxime adu̾sus
xp̃i m̃bra seire. quando ab eissacratiora¬
sunt celebranda misteria: merito doctͥua
sp̾c sc̃i. hac eruditione inbuuit põpł p¬

Expanded text:
et ab illa cui dominabatur origine, in novam creet ab illa cui dominabatur origine, in novam creaturam divina regeneratione transivimus! Unde quia dum mortali carne circumdamur, non desinit nobis hostis antiquus laqueos peccati ubique praetendere, et tunc maxime adversus Christi membra saevire, quando ab eis sunt sacratiora celebranda mysteria, merito doctrina Spiritus sancti hac eruditione imbuit pop
Abbreviated transcription (Latin):
diligtissimi nemodeciput: neq ita quis¬
quã decilis paritato. enfidat. ut putet
se nullis tẽptationũ ꝑiculis subiacere:
cũ ꝑuigil ille temptator. eos acriorib pul¬
set insidiis. quos maxime uiderit abstine¬
re a peccatis. Nam ã quo dolos suos contine¬
at: qui ipsum quoq dñm maiestatis ausus
ẽ calliditatis sue fraude temptare: Uide¬
rat suꝑbiã suã baptitati ihũ dñi hum ili¬
tate calcatam: intellexerat quadraginta
dierũ ieiunio omnẽ concupiscentiã car¬
nis exclusa: & tam̃ ñ desꝑauit de artib
sue malitiȩ spiritalis imꝓbitas: tantũq
sibi denaturȩ nr̃ȩ mutabilitate ꝓmisit.
ut quẽ uerũ exꝑiebat᷑ hominẽ. p̃sumeret
posse fieri peccatorẽ. Sigͦ ab ipso dño & sal¬
uatore nr̃o deceptionũ suarũ diabolus ñ
reuocauit insidias: quanto magis fragili¬
tatẽ nr̃am impugnare p̃sumit. quos ex¬
inde uehem̃tiore odio & inuidia seuiore
ꝑsequit᷑. ex qͦ ei in baptismo renuntiauimꝰ.

Expanded text:
dilectissimi, nemo se decipiat; neque ita quisquam de cordis sui puritate confidat, ut putet se nullis tentationum periculis subjacere; cum pervigil ille tentator eos acrioribus pulset insidiis, quos maxime viderit abstinere a peccatis. Nam a quo dolos suos contineat, qui ipsum quoque Dominum majestatis ausus est calliditatis suae fraude tentare? Viderat superbiam suam baptizati Domini Jesu humilitate calcatam; intellexerat quadraginta dierum jejunio omnem cupiditatem carnis exclusam, et tamen non desperavit de artibus suae malitiae spiritalis improbitas; tantumque sibi de naturae nostrae mutabilitate promisit, ut quem verum experiebatur hominem, praesumeret posse fieri peccatorem. Si ergo ab ipso Domino et Salvatore nostro deceptionum suarum diabolus non revocavit insidias, quanto magis fragilitatem nostram impugnare praesumet, quos exinde vehementiore odio et invidia saeviore persequitur, ex quo ei in baptismo renuntiavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
salubritatis inuitat: & du colus
sanctius quisq hosdies iuomet᷑ egisse.
tanto ꝓbabit᷑ pascha ilm̃ religiosius ho¬
tis oꝑa quib semꝑ studendũ ẽ ab undan¬
tius ex equam᷑ misericordes simꝰ ad om̃s.
maxime autẽ ad domesticos fidei. ut in
ipsis quoq: elemosinatũ distributiombꝰ
borit e patris imite

Expanded text:
salubritatis invitat, et diligentsanctius quisque hos dies invenietur egisse, tanto probabitur Pascha Domini religiosius hotis opera, quibus semper studendum est, 155 abundantius exsequamur: Misericordes simus ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei : ut in ipsis quoque eleemosynarum distributionibus, bonitatem Patris coe
Abbreviated transcription (Latin):
cipes suosr e ad domesticam indulgen¬
tiã regiis incitentur exemplis. Non ẽnĩ
blicas. Remitcant᷑ culꝑ uincla soluant᷑:
deleantur offense pereint ultiones: ut
sacra festitutas ꝑ diuinmatq humanã be¬
nignitatẽ om̃s. letantes. op̃s habeat inno¬

Expanded text:
cipes suos, et ad domesticam indulgentiam regiis incitentur exemplis. Non enim blicas. Remittantur culpae, vincula solvantur, deleantur offensae, pereant ultiones: ut sacra festivitas per divinam atque humanam gratiam, omnes laetantes, omnes habeat inno
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex ploraret potentiã quã timebat: si
filius inquit dĩ es. dic ut lapides isti pa¬
nes fiant. Poterat utiq istud ompͥs : & fa¬
cile erat ut ad creatoris imꝑiũ in quã iu¬
beretur speciem cuiꝰlibet generis cre¬
atura transiret: sicut cũ uoluit in con¬
uiuio nuptiali aquã mutauit in ui¬
nũ. Sed hoc magis salutiferis dispen¬
sationib congruebat: ut nequissimi
hostis astutĩa. ñ potentia ditatis sed

Expanded text:
ut exploraret potentiam, quam timebat: Si ut exploraret potentiam, quam timebat: Si Filius Dei, inquit, es, dic ut lapides isti panes fiant . Poterat utique istud Omnipotens, et facile erat ut ad Creatoris imperium, in quam juberetur speciem cujuslibet generis creatura transiret; sicut, cum voluit, in convivio nuptiali aquam mutavit in vinum : sed hoc magis salutiferis dispositionibus congruebat, ut superbissimi hostis astutia, non potentia Deitatis a D
Abbreviated transcription (Latin):
omiũq linguarũ: & nullũ iã genus
hominũ repitur qđ ñ tyrannicis le¬
gib reluctet᷑. dũ ꝑ om̃s fines terre re¬
generanda in xp̃omultoꝵꝓ milium
milia p̃parant᷑ ÷ & appropinquante
noue creaturȩ ortil spiritalis neqͥtia
abhis quos possidebat extruditur fr̃e¬
mit gͦ despoliati hostis impius furor:
e nõuũ querit lucrũ quia ius ꝑdit
antiquũ. Captat indefessus & ꝑuigil si
quas reꝑiat oues asacris gregib negli¬
gentius euagantes: quas ꝑ procliuia
uoluptatũ & ꝑ deuexa luxuriȩ. in diu̾¬
soria mortis inducat. Inflãmat itaq i¬
ras. nutrit odia: mouet cupiditates
irridet continentiã: incitat gulam.
dis abstinuit. Nã sicut euugłica pa¬
tefecit hystoria. cũ saluator nr̃ post
quadraginta dierũ noctiũq ieiuniũ
infirmĩtatis nr̃e in se recepisset esuriẽ:
gauisus diabolus signũ se in eo passi¬
bilis atq mortalis inuenisse nature.

Expanded text:
omniumque linguarum, et nullum jam genus omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat extruditur. Fremit ergo exspoliati hostis impius furor, et novum quaerit lucrum, quia jus perdidit antiquum. Captat indefessus et pervigil, si quas reperiat oves a sacris gregibus negligentius evagantes, quas per procliva voluptatum et per devexa luxuriae in diversoria mortis inducat. Inflammat itaque iras, nutrit odia, acuit cupiditates, irridet continentiam, incitat gulam. dis abstinuit? Nam, sicut 150 evangelica patefecit historia, cum Salvator nostquadraginta dierum noctiumque jejunium, infirmitatis nostrae in se recepisset esuriem, gavisus diabolus signum se in eo passibilis atque mortalis invenisse naturae,
Abbreviated transcription (Latin):
meritorũ. ab his in que ꝑuenimꝰ in ea q̃
nondũ apprehendimꝰ. pia auiditate
eurramꝰ: & ad mensurã consuetudinis
nr̃e. necessarii aliquid addamꝰ augiñti.
ẜarũ enĩ religiosus alio tẽpore demon¬
stratur: qui in his dieb ñ religiosior
inuenitur. Unde oportune aurib no¬
stris lectio apłicȩ p̃dicationis insonuit
dicens. Fece nunc tẽpus acceptum: ecce
nunc dies salutis. Quid enĩ acceptius hoc
tempore.Quid salubrius his diebus:
iurtutũ profectus auget᷑: Semꝑqͥdẽ
tͥ o anima xp̃iana ugilandũ contra sa¬
lutis tuȩ aduersarium fuit. ne ullus
pateret locus tẽptatoris insidiis: sed
modo tͥ maior cautio & sollicitior ẽ as¬
sust̃da prudentia: quando ide hostis
tuus acriore seuit inuidia. Nunc enĩ
in toto mundo potestas ei antique dña¬
tionis aufert᷑: & innumera illi captiui¬
tatis uasa rapiunt᷑. Renuntiat᷑ atro¬
cissimo predoni a popłis omĩũ nationũ

Expanded text:
meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc tempus acceptum, ecce nunc dies salutis . Quid enim acceptius hoc tempore, quid salubrius his diebus, virtutum profectus augetur? Semper quidem tibi, o anima Christiana, vigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo tibi major cautio et sollicitior est adhibenda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum,
Abbreviated transcription (Latin):
icet nobis dilectissimi scd̃s. lxxx.¬
appropinquante festiuitate paschali. ie¬
uiniũ quadragesime ipse legitimi tẽpo¬
ris recursus indicat: cohortatio tñetiã nr̃isermo¬
nis adhibenda ẽ: quȩ auxiliante dñonec
inutilis sit pigris. nec onerosa deuotis.
Nam cũ omnẽ obseruantiã nrãm. ratio
istorũ dierũ poscat augeri: nemo ẽ ut
confido deuobis qui se ad opꝰhor ñ gau.¬
deat incitari. Natura enĩnr̃a matiente
adhuc mortalitate mutabilis. etiã si ad
sũma queq uirtutũ studio ꝓuehatur:
semꝑ tam̃ sicut potest habere qͦ recidat.
ita potest habere qͦ crescat: & hec ẽ ꝑfec¬
torum uera iustitia. ut nũquã prẽsu¬
mant se ẽe ꝑfectos: ne ab itineris nondũ
finiti intentione cessantes. ibi incidant
deficiendi ꝑiculũ. ubi proficiendi de¬
posuerint appetitũ. Quia gͦ nemo nr̃m
dilectissimi tã ꝑfectus & sc̃s ẽ. ut ꝑfe¬
ctior sanetiorq eẽ ñ possit: om̃s simul
sine differentia graduũ. sine diseretione

Expanded text:
icet nobis, dilectissimi, appropinquante festivitate paschali jejunium quadragesimale ipse legitimi temporis recursus indicat, cohortatio tamen etiam nostri sermonis adhibenda est, quae, auxiliante Domino, nec inutilis sit pigris, nec onerosa devotis. Nam cum omnem observantiam nostram ratio istorum dierum poscat augeri, nemo est ut confido de vobis, qui se ad opus bonum non gaudeat incitari. Natura enim nostra, manente adhuc mortalitate, mutabilis, etiamsi ad summa quaeque virtutum studia provehatur, semper tamen sicut potest habere quo recidat, ita potest habere quo crescat. ET HAEC EST perfectorum vera justitia, ut numquam praesumant se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint appetitum. Quia ergo nemo nostrum, dilectissimi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione
Abbreviated transcription (Latin):
gfiui aiaboli atq discipłi ⁊ qui repleti
in spiratione uiperta simplices quosq
decipiunt. negantes inxp̃o utrãq uerã
ẽe naturã. dum aut ditatẽ homine.
aut hominẽ ditate despoliant. cũ uniꝰ
t̾eporis gemino documento. utraq fal¬
sitas sit ꝑempta : quia & ꝑ fam̃ corporis
ꝑfecta hũmanitas. & ꝑ famulantes an
głos demonstrata ẽ manifesta diuini¬

Expanded text:
ii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Divini
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃opta deuotione & aladei fide suscipia¬
mꝰ sollẽpneieiunũ. ñ insterili inedia qu̾ã
plerũq & imbecillitas corporis & auari¬
tie morbꝰindicit sed in larga bemuolen¬
amur. Letemͣ in refectionib pauꝑum
quos impẽdia nr̃a satiauerint locunde¬
mur in uestitu eorũ: quorũ nũditatẽ in¬
dumentis necessariis texerimꝰ. Sentiant
humanitatẽ nr̃am egritudines decum¬
bentiũ. imbecillitates debiliũ. labores
exulum destitutio pupillorũ. & desola¬
dis. nemo ẽ qͥ ñ aliquã possit ex̃equi be¬
niuolentie portionẽ. Nulli enĩ paruus ẽ
census. cuimagnus ẽ animꝰ: nec derei fa-¬
minora medioerũ: sed ñ discrepat fru
darum oportunitate uirtutũ. st̃ & alia¬
rũ insignia uirtutũ que nullo horre¬
ab dicetur ebrietas. & carnalis concupis¬
centia castitatis legib edomet᷑. si odia
transeant indilectionẽ. si inimicicie
conuertant᷑ in pacem: si tranquillitas
extinguat irã. si mansuetudo remittat

Expanded text:
prompta devotione et alacri fide suscipiamus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benevolenamur. Laetemur in refectionibus pauperum, quos impendia nostra satiaverint. Jucundemur in vestitu eorum quorum nuditatem indumentis necessariis texerimus. Sentiant humanitatem nostram aegritudines decumbentium, imbecillitates debilium, labores exsulum, destitutio pupillorum, et desoladis nemo est qui non aliquam possit exsequi benevolentiae portionem. NULLI enim parvus est census, cui magnus est animus; nec de rei faminora mediocrum; sed non discrepat frucdarum opportunitate virtutum, sunt et aliarum insignia coronarum, quae nullo horreabdicetur ebrietas, et carnalis concupiscentia 152 castitatis legibus edometur; si odia transeant in dilectionem, si inimicitiae convertantur in pacem, si tranquillitas exstinguat iram, si mansuetudo remittat
Abbreviated transcription (Latin):
boretur. Circũspiciat se omĩs amma. xp̃i¬
ata. & seuero examine cordis sui inter¬
na discutiat: uideat ne quid ibi discor¬
die inheserit. nequid cupiditatis inse
cõminuantur i acula noxarũ & obtrec¬
tatio lingne frenet᷑. Sessent uindicte: &
oblimomi mandent᷑ in uiris. Om̃is postre¬
mo plantatio quã ñ plantauit pater cȩ¬
lestis: radicitus auferat᷑. Tunc eñĩ in no¬
bis bene uirtutũ semina nutriunt᷑: qͣn¬
do de agrocordis nr̃i om̃e germ̃ externũ
euellitur. Siqtus gͥ inquẽpiã ita cupidi¬
tate ultionis exarsit. ut eũ aut carceri
traderet ant iunculis illigaret: abso¬
lutionẽ ñ solum in sontis. sed etiã eius
qui pena dignus uidetur acceleret:
ut illa dñicȩ orationis regula fident̃
utatur dicens. dimitte nõbis debita

Expanded text:
boretur. Circumspiciat se omnis anima Christiboretur. Circumspiciat se omnis anima Christiana, et severo examine cordis sui interna discutiat. Videat ne quid ibi discordiae inhaeserit, ne quid cupiditatis insedcomminuantur jacula noxarum, et obtrectatio linguae frenetur. Cessent vindictae, et oblivioni mandentur injuriae. Omnis postremo plantatio quam non plantavit Pater coelestis, radicitus auferatur . Tunc enim in nobis bene virtutum semina nutriuntur, quando de agro cordis nostri omne germen externum evellitur. Si quis ergo in quempiam ita cupiditate ultionis exarsit, ut eum aut carceri tradiderit, aut vinculis illigaverit, absolutionem non solum insontis, sed etiam ejus qui poena dignus videtur acceleret: ut illa Dominicae orationis regula fidenter utatur, dicens: Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ uerbũ dĩ. Widete dilectissimi qu̾a
potentib nos telis qͣm insuꝑabilib mu¬
miñitis. dux muttis in signis triũphis. &
inuictus xp̃iane inititie magister arma¬
uerit. Succuxit lũbos balcheo castita¬
tis. calciauit pedes unculis pacis quia
e auscinetus miles rito abimpudretas
ser pende mordet᷑. Scutũs si ad procigt¬
oñe totius corporis dedit: capiti galeã salu¬
tis imposuit: aextera gladio id ẽ uerboue¬
ritatis instruxit: ut spiritalis p̃liator
ñ solũ sit tutus auulnere: sed & repug¬
nantẽ ualeat uulnerare. his gͥ dilectis
simi freti armis. impigre atq intrepide
ꝓpositũ nobis certamenaneamꝰ: ut in iste
ieuimorũ studio ñ eõ tantũ simus fina cos¬
tenti. ut solã eyborũ abstinentiã putem
ẽe sectandã. Parũ ẽ enĩ si carnis substan¬
tia tenuat᷑. & amme fortitudo ñ alitur.
Afflicto paululũ exteriore homine refi¬
ciat᷑ interior: & subtracta carm saturi¬
tate corporea spiritalib mens deliciis ro¬

Expanded text:
 verbum Dei . Videte, dilectissimi, quam potentibus nos telis, quam insuperabilibus munimentis dux multis insignis triumphis, et invictus Christianae militiae magister armaverit. Succinxit lumbos balteo castitatis, calceavit pedes vinculis pacis: quia et discinctus miles cito, ab impudicitiae serpente mordetur. Scutum fidei ad protectionem totius corporis dedit, capiti galeam salutis imposuit, dexteram gladio, id est verbo veritatis, instruxit: ut spiritalis praeliator non solum sit tutus a vulnere, sed et repugnantem valeat vulnerare. CAP. V. His  intrepide propositum nobis certamen ineamus: ut in isto jejuniorum stadio, non eo tantum simus fine contenti, ut solam ciborum abstinentiam putemus esse sectandam. Parum enim est si carnis substantia tenuatur, et animae fortitudo non alitur. Afflicto paululum exteriore homine, reficiatur interior; et subtracta carni saturitate corporea, spiritalibus mens deliciis ro
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ tenebrarũ contra spiritalia nequi¬
tiȩ incelestibꝰ. & ñ ignoremꝰ qđ hi hostes
nr̃i contra se geri omia sentiunt. quecũq
nos ꝓnr̃a salute agere tẽptamꝰ: & hoc ip
so qđ aliquid boni appetimꝰ. aduersari¬
os prouocamꝰ. Hec enĩ int̃ nos atq illos
ꝑ diabolicȩ inuidie fomitẽ inueterata
nos dõ auxiliante prouehim᷑. nr̃is iusti¬
ficationib torqueantur: Si gͦ nos erigim᷑
illi corruunt: si nos conualescimꝰ. illi infir¬
mantur. Remedia nr̃a. plagȩ ipsorũ st̃
quia curatione nr̃orum nuluctũ uus¬
nerant᷑. State gͦ dilectissimi at apłs ait.
succineti lũbos mentis ułȩ incieritate

Expanded text:
ebrarum harum, contra spiritalia nequitiae, in coelestibus ; et non ignoremus quod hi hostes nostri contra se geri omnia sentiunt, quaecumque nos pro nostra salute agere tentamus; et hoc ipso quod boni aliquid appetimus, adversarios provocamus. Haec enim inter nos atque illos 146 per diabolicae invidiae fomitem inveterata nos Deo auxiliante provehimur, nostris justificationibus torqueantur. Si ergo nos erigimur, illi corruunt; si nos convalescimus, illi infirmantur. Remedia nostra plagae ipsorum sunt, quia curatione nostrorum vulnerum vulnerantur. State ergo, dilectissimi, ut Apostolus ait, succincti lumbos mentis ve
Abbreviated transcription (Latin):
sis oꝑibus pietatis elati deserant᷑ ope
gr̃e: & remaneant in infirmitate nat᷑e.
bitet de quo dicitur mirabilis ds̃ in sc̃is
suis: sincero examine cordis sui interigia
diseutiat. & sagaert̃ querat qua humi¬
litate resistat iuꝑbiȩ: quã bemĩnolen¬
tia obluctet᷑ intudie quã ñ capiatur
adulantiũ linguis. q q bonis deler¬
ctetur alienis⁊ au pro maloũ cupiat
malũ reddere. malitq multas oblitusti
inuirias quã imaginem & similitudinẽ
sui conditoris amittere. qui om̃s ad co¬
gnitionẽ sui generalib incitans do¬
nis. pluit suꝑiustos & iniustos. & solẽ
suũ oriri facit suꝑbonos & malos. ac
ne in multis laboret sollicitȩ discre.¬
tioms inspectio. ipsam matrẽ uirtutũ
omin caritatẽ insecretis sus mentis in¬
quirat᷑ & si in ea dilectionẽ dĩ & ꝓximi
toto corde intente reppererit. ita ut e¬
tiam inimicis suis eadẽ uelit tribui
que sibi optat impendi⁊ qͥsquis huius

Expanded text:
sis operibus pietatis elati deserantur ope sis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae, et remaneant in infirmitate naturaebitet, de quo dicitur, Mirabilis Deus in sanctis suis ; sincero examine cordis sui interiora discutiat, et sagaciter quaerat qua humilitate repugnet superbiae, qua benevolentia obluctetur invidiae, quam non capiatur adulantium linguis, quamque bonis delectetur alienis; an pro malo non cupiat malum reddere, malitque inultas oblivisci injurias, quam imaginem et similitudinem sui Conditoris amittere, qui omnes ad cognitionem sui generalibus incitans donis, pluit super justos et injustos, et solem suum oriri facit super bonos et malos . Ac ne in multis laboret sollicitae discretionis inspectio, ipsam matrem virtutum omnium charitatem in secretis suae mentis inquirat: et si eam dilectioni Dei et proximi toto intentam corde repererit, ita ut etiam inimicis suis eadem velit tribui, quae sibi optat impendi; quisquis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
signa uirtutum: quia tali auxilio &
nãtura nr̃a indigebat & causa & repara¬
re humanũ genus. nec sine maiestate po¬
set humilitas. nec sine humilitate maie
pleturq qđ dictũ ẽ. sic luceat lux ur̃a co¬
rã hominibꝰ ut uideant oꝑaur̃abona &¬
magnificent patrẽ ur̃m qui incęlis ẽ.: qͥs
illic ñ presentẽ intelligat maiestatẽ.u¬
bi uerã uidet apparere uirtutẽ: quȩ uti¬
q sine dõ nulla ẽ. nec ꝓprietatẽ optinet
d̾itatis. nͥ spn sui uegetetur auctoris: Di¬
cente enĩ discipłis suis dño. sine me nieħ
potestis facere: dubiũ ñ ẽ. hominẽ bo¬
na agentẽ ex dõ habere & effectũ oꝑis.
& initiũ uoluntatis. Unde & apłs copi¬
osissimus fideliũ cohortator: cũ timore
inquit & tremore. urãm salutẽ oꝑami¬
ni. Ds̃ ẽ enĩ qui oꝑatur in nobis & uelle
& oꝑari probona uoluntate. Et hȩc sc̃is
causa ẽ tremendi atq metuendi. ne ip¬

Expanded text:
signa virtutum: quia tali auxilio et signa virtutum: quia tali auxilio et natura nostra indigebat et causa, ut reparare humanum genus nec sine majestate posset humilitas, nec sine humilitate majespleturque quod dictum est, Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant operamagnificent Patrem vestrum qui in coelis est ; quis illic non praesentem intelligat deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet deitatis, nisi Spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere , dubium non est hominem bona agentem, ex Deo habere et effectum operis, et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem operamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Et haec sanctis causa est tremendi atque metuendi, ne ip
Abbreviated transcription (Latin):
ad sublimiora ꝓficere necesse e tam̃ infu¬
mitatẽ mentis humanȩ dũ uerũ hominẽ
one trepidare. & ꝑmnitia uel increm̃ta
corporea ad agnitionẽ uniꝰ cũ patre dita¬
tis difficult̾ accedere: sed ubi int̾ caligan¬
tes cogitationes radus suꝑne lucisre¬
fulserit. cunctantes fidei moras splendor
ueritatis abrũpat: ut cor liberũ & aui¬
sibilib ab solutũ. lumen intelligentie
tanquã dicẽ steslam sequatur:: quia sic̃
lacentẽ. ipsũ sine diffidentia adoret cũ
patre regnantẽ. Hȩc autẽ manifestatio
dilectissimi quȩ hesttantiũ nebulas dis¬
soluit animarũ. & ita facit innotescere
di filiũ ut de boc qđ idẽ etiã hominis
filius nichil patiantur obstaculi. ad
p̃sentis festi ꝑtinet diguitatẽ: & uera
ẽ infantia saluatoris. declaratio deita¬
tis. quando carnis sensus ab humanis
ad diuina transfertur: ut qͦs dẽ pri¬
munte cepunenta insit mitatũ. erigant

Expanded text:
ad sublimiora proficere; necesse est tamen infiad sublimiora proficere; necesse est tamen infirmitatem mentis humanae, dum verum hominem one trepidare, et per initia vel incrementa corporea ad agnitionem unius cum Patre deitatis difficulter accedere. Sed ubi inter caligantes cogitationes radius supernae lucis refulserit, cunctantis fidei moras splendor veritatis abrumpat: ut cor liberum et a visibilibus absolutum, lumen intelligentiae tanquam ducem stellam sequatur; quia, sicutjacentem, ipsum sine differentia adoret cum Patre regnantem. Haec autem manifestatio, dilectissimi, quae haesitantium nebulas dissolvit animarum, et ita facit innotescere Dei Filium, ut de hoc quod idem est etiam hominis filius, nihil patiantur obstaculi, ad praesentis festi pertinet dignitatem. et vera est infantia Salvatoris declaratio deitatis, quando carnis sensus ab humanis ad divina transfertur; ut quos deprimunt experimenta infirmitatum, erigant
Abbreviated transcription (Latin):
& rationẽ sollẽ nitatis hodi¬
ernȩ sepe uobis & euugłica
narratio & obseruantiȩ consuetudo pa¬
tefecit: nec necesse ẽ ita ñc̃ quȩ int̾ sal¬
uatoris nr̃i humana pͥmordia gesta ft̃
replicari. ut de splendore noui syderis
demagis magorũq muneribꝰ. desciutia
herodis & de int̾fectione infantiũ disse¬
ramꝰ cũ sicut nostis. & in stellȩ fulgo¬
redĩ gr̾a. & intrib uiris uocatio gentiũ.
& in rege impio crudelitas paganorũ. &
Ioccisione infantiũ cunctoꝵ martyrũ
forina precesserit. Sed quia in saeratise¬
modie reddendũ expectationiur̃e ẽ sacer¬
uo alis sermonis officiũ. ntamur uit pos¬
sumus ad iuuante sp̃u di eo ꝑ intelligen¬
die semitas ꝑuenire. ut cognoscam̃ sacra¬
m̃tum presentis festi ad om̃iũ fideliũ
tepora ꝑtinere. nec ullom habeat᷑ in soli¬
tũ qd in dispensationũ ordine adoratͤ
maiestate sentire. & transcensis incipt¬
entis fidei rudim̃tis oporteat uniiqueq¬

Expanded text:
 rationem solemnitatis hodiernae saepe vobis et evangelica narratio, et observantiae consuetudo patefecit; nec necesse est ita nunc, quae inter Salvatoris nostri humana primordia sunt gesta, replicari, ut de splendore novi sideris, de magis magorumque muneribus, de saevitia Herodis et de interfectione infantium disseramus; cum, sicut nostis, et in stellae fulgoDei gratia, et in tribus viris vocatio Gentium, et in rege impio crudelitas Paganorum, et in occisione infantium, cunctorum martyrum forma praecesserit. Sed quia in sacratissimo die reddendum exspectationi vestrae est sacerdotalis sermonis officium, nitamur ut possumus adjuvante Spiritu Dei, et per intelligentiae semitas pervenire, ut cognoscamus sacramentum praesentis festi ad omnium fidelium tempora pertinere; nec ullo modo habeatur insolitum, quod in dispensationum ordine adoraturmajestate sentire, et transcensis incipientis fidei rudimentis, oporteat unumque
Abbreviated transcription (Latin):
Uos autẽ dilectissimi catholicȩ matris
se̾a generatio. quos in scola ueritatis
spͥe se̾̃s erudinut libertatẽ uram congru¬
aratione modetapini: scientes q̃m bo¬
num ẽ etiã aliotts abstinere. & cũ casti¬
gatius uiuendũ ẽ ita disceruere cibos.¬

Expanded text:
os autem, dilectissimi, catholicae matris sancta generatio, quos in schola veritatis Dei Spiritus erudivit, libertatem vestram congrua ratione moderamini, scientes quoniam bonum est etiam a licitis abstinere, et cum castigatius vivendum e
Abbreviated transcription (Latin):
lo reddere. xp̃ianȩ ẽ equanimitatis in¬
fantia ad hanc uos dilectissimi similitu
dinẽ paruulorũ. misteriũ hodiernȩ festi¬
uitatis inuitat: & hanc uob̃ humilitatis
formã. adoratus amagis puer saluator
insinuat: qui ut imitatorib suis quid
głe pararet ostenderet. ortus sui tẽpore
editos martyrio consecrauit: ut in beth¬
leem ubi xp̾c natus ẽ geniti. ꝑ cõmuni¬
onẽ etatis consortes fierent passionis.
ametur gͦ humilitas: & omis a fidelib ui¬
tetur elatio. Alter alterum sibi pferat.
& nemo qđ suũ ẽ querat. sed qđ alterius.
ut cũ in om̃ib abundauerit affectus be¬
niuolentiȩ. in nullo uirus inueniat᷑ in

Expanded text:
malo reddere, Christianae est aequanimitatis inmalo reddere, Christianae est aequanimitatis infadinem parvulorum mysterium hodiernae festivitatis invitat; et hanc vobis humilitatis formam adoratus a magis puer Salvator insinuat: qui ut imitatoribus suis quid gloriae pararet ostenderet, ortus sui tempore editos martyrio consecravit: ut in Bethleem, ubi Christus natus est, geniti, per communionem aetatis consortes fierent passionis. Ametur igitur humilitas, et omnis a fidelibus vitetur elatio. Alter alterum sibi praeferat, et nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius: ut cum in omnibus abundaverit affectus benevolen
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾si fueritis & efficiamini sicut
paruuli: ñ intrabitis in regnũ celorũ.
Quicũq gͦ humiliauerit se sicut puer
iste: hic maior erit in regno celorum:
amat. xp̾c infantiã: qua prima & ani¬
mosuscepit & corpore.Amat xp̾e infan¬
tiam: humilitatis magistrã. innocen¬
tie regulã: mansuetudinis formam
agnoscere. quomͦ apprehendi possit tã
mira confessio. & inpuerilẽ gradũqua
nobis mutatione redeundũ sit: doceat
nos beatus paulus & dicat. Holite pue¬
ri effici sensibus: sed malitia paruuli
estote. Nongͦ ad lubrica infantiȩ & im¬
ꝑfecta nobis pͥmordia reuertendum:
sed aliquid qđ etiã graues annos deceat
indesumendũ ẽ: udox cõmutationũ tran¬
situs. eitus ad pacem recursus. Nulla me
mona offensionis: nulla cupiditas dis¬
nitatis. Amor sociȩ dilectionis equali¬
tas naturalis. Magnũ enĩ bonum ẽ. no¬
cere ñ nosse. & ad maligna ñ sapere: qa
inferre acreferre inuiriã mundi huius
prudentia ẽ. nemini autẽ malũ ꝓma

Expanded text:
si fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum. Quicumque ergo humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum . Amat Christus infantiam, quam primum et animo suscepit et corpore. Amat Christus infantiam, humilitatis magistram, innocentiae regulam, mansuetudinis formam.agnoscere quomodo apprehendi possit tam mira conversio, et in puerilem gradum qua nobis mutatione redeundum sit, doceat nos beatus Paulus, et dicat: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote . Non ergo ad ludicra infantiae et imperfecta nobis primordia revertendum est, sed aliquid quod etiam graves annos deceat, inde sumendum, ut velox sit commotionum transitus, citus ad pacem recursus: nulla sit memoria offensionis, nulla cupiditas dignitatis; amor sociae communionis, aequalitas naturalis. Magnum enim 139 bonum est nocere non nosse et maligna non sapere: quia inferre ac referre injuriam, mundi hujus prudentia est; nemini autem malum pro
Abbreviated transcription (Latin):
p ꝓpriaqui recusisset aliena. Dis
t pacifiri. qm̃ silii dĩuocabunt᷑. nec solũ
filiised eã heredes coheredes autẽ xp̃i de
qui iuinit & regnat. eode sermo. qͣrtꝰ.s.xxxuiii.
redicaturus uobis dilectissimi
sacratissimũ maximũq ieiunt¬
um: quo aptius utar exordio qua ut u̾¬

Expanded text:
propria, qui remisisset aliena . Dism pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur ; nec solum filii, sed etiam haeredes, cohaeredes autem Christi , quiedicaturus vobis, dilectissimi, sacratissimum maximumque jejunium, quo aptius utar exordio, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
xit inortem & mortis auctorẽ. quia om¬
nia quȩ ꝑsecutores intulere ñ renuit.
sed obediens patri crudelitates seuien¬
tiũ mitissima lenitate tolerauit ⁊
quantũ nos humiles quantũ oportet
es patientes: quisiquid laboris incidimꝰ.
numquã nisi nr̃o merito sustinemus. ui¬
Eutus enim głabitur castũ sebabere cor
aut miundũ se ee apeccato: & dicente bea
iohe si dicerimꝰ quia peccatũ ñ habe¬
muis nosipsos seducimꝰ & ueritas ñ ẽ in
nobis: quis inueniet᷑ ita immunis acuil¬
pa. ut in eoñ habeat uel iustitia qđ ar-¬
guat. uel miscdia qđ remittat Inde
tota dilectissimi xp̃iane sapientiȩ disci¬
plina. ñ in abundantia uerbi. ñ in astu¬
tia disputandi. neq in appetitu laudis
& głe. sed in uera & uoluntaria humili
matris usq ad suppliciũ crucis ꝓ om̃i
fortitudine & elegit & docuit Nã eũ
discipłi int̾ se ut ait euugłista disquire¬

Expanded text:
xit mortem et mortis auctorem, quia omxit mortem et mortis auctorem, quia omnia quae persecutores intulere non renuit, sed obediens Patri crudelitates saevientium mitissima lenitate toleravit; quantum nos humiles, quantum oportet esse patientes, qui si quid laboris incidimus, numquam nisi nostro merito sustinemus! Quis enim gloriabitur castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato ? et dicente bea Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est ; quis invenietur ita immunis a culpa, ut in eo non habeat vel justitia quod arguat, vel misericordia quod remittat? Unde tota, dilectissimi, Christianae sapientiae disciplina, non in abundantia verbi, non in astutia 138 disputandi, neque in appetitu laudis et gloriae, sed in vera et voluntaria humilitmatris usque ad supplicium crucis, pro omni fortitudine et elegit et docuit. Nam cum discipuli ejus inter se, ut ait e
Abbreviated transcription (Latin):
dedurisset: ñ eũ imꝑant̃ẽ demonibꝰ. ñ
mortuos suseitantẽ. nec cecis uisum. aut
claudis gressum. aut mutis eloquium
reformantẽ. uel in aliqua diuinarũ uir¬
tcitũ actione uidert̃: sed puerũ silentẽ.
quietum. & submatris sollicitudine con¬
stitutũ. In qͦ nullum qͥdẽ apparet de po¬
testate signũ: sed magnũ prebet᷑ de hu¬
militate miraculũ. Ipsa itaq species sa¬
erȩ infantiȩ. cui sed̾s di filius aptarat. p̃¬
dicationẽ aurib intimandã ocłisq gere¬
bat: & qđ adhuc uocis ñ proferebat sonꝰ
uisionis iã docebat effectus Tota enĩ
uictoria saluatoris. quȩ & diabolũ su¬
perauit & mundũ: humilitate ẽ eon¬
cepta. humilitate ẽ confecta. Dispositos
tol erantia passionis. nec passuro defu¬
it mansuetudo puerilis: quia unige¬
nitus dĩ subuna maiestatis sue incli¬
natione suscepit. ut homo uellet nas
tis priuilegio bonã fecit: & ido destru¬

Expanded text:
deduxisset, non eum imperantem daemonibus, non deduxisset, non eum imperantem daemonibus, non mortuos suscitantem, non caecis visum, aut claudis gressum, aut mutis eloquium reformantem, nec in aliqua divinarum virtutum actione viderunt; sed puerum silentem, quietum, et sub matris sollicitudine constitutum; in quo nullum 137 quidem appareret de potestate signum, sed magnum praeberetur de humilitate miraculum. Ipsa itaque species sacrae infantiae, cui se Deus Dei Filius aptarat, praedicationem auribus intimandam, oculis ingerebat, ut quod adhuc vocis non proferebat sonus, visionis jam doceret effectus. Tota enim victoria Salvatoris, quae et diabolum superavit et mundum, humilitate coepta, humilitate confecta est. Dispositos tolerantia passionis, nec passuro defuit mansuetudo puerilis: quia unigenitus Dei Filius sub una majestatis suae inclinatione suscepit, ut et homo vellet nasctis privilegio bonam fecit, et ideo destru
Abbreviated transcription (Latin):
ab humani generis salua¬
tore gestarũ magnã nobis
slectissimi confert utilitatẽ: si quȩ
ueneramur credita. suscipiamꝰ imi¬
tanda. In dispensationib eñt sacram̃¬
ta doctrinȩ: ut qũe confitem fi dei spu.
oꝑum quoq sequam᷑ exemplo. Nã etĩã
ipsa pͥmordia quȩ dĩ filius ꝑ matrẽ uir¬
ginem nascendo suscepit: ad prouectũ
nos pietatis instituunt. Simul enim
apparet cordib rectis. inuna eadẽq
ꝑsona. & humana humilitas: & diuma
maiestas. Quẽ cunȩ testant᷑ infantẽ:
celũ & celestia suũ loquunt᷑ auctore.
Puer corporis parui. dñs & rector ẽ
mundi: & genitricis gremio continet᷑. qͥ
nullo fine concludit᷑. Sed in his nrorum
uulnerũ ẽ curatio: & nr̃ȩ deiectionis e¬
rectio: quia nͥ inunum tanta diuersitas
conueniret: reconciliari dõ natura hu
media nobis nr̃a sanxerunt: & inde data
ẽ morib forma: unde mortuis ẽ impen¬
sa medicina. Nec immerito cũ tres magos
ad adorandũ iħ̾m noui syderis claritas

Expanded text:
ab humani generis Salvatore gestarum, magnam nobis, dilectissimi, confert utilitatem, si quae veneramur credita, suscipiamus imitanda. In dispensationibus enim sacramenta doctrinae: ut quem confitemur fidei spiritu, operum quoque sequamur exemplo. Nam etiam ipsa primordia, quae Dei Filius per matrem Virginem nascendo suscepit, ad provectum nos pietatis instituunt. Simul enim apparet cordibus rectis in una eademque persona et humana humilitas, et divina majestas. Quem cunae testantur infantem, coelum et coelestia suum loquuntur auctorem. Puer corporis parvi, Dominus et Rector est mundi; et genitricis gremio continetur, qui nullo fine concluditur. Sed in his nostrorum vulnerum est curatio, et nostrae dejectionis erectio: quia nisi in unum tanta diversitas conveniret, reconciliari Deo humana natmedia nobis nostra sanxerunt: et inde data est moribus forma, unde mortuis est impensa medicina. Nec immerito, cum tres magos ad adorandum Jesum novi sideris claritas
Abbreviated transcription (Latin):
censura uidicii. uideat si insecreto cordis
sui illã quã xp̾cdat. inuenit pace. si de¬
sideriũ sp̃e ulla concupiscentia carnis
impugnat. si humilia ñ sꝑnit. si alta ñ
appetit: si iniquoñ delectatur lucro. si
immoderato rerũ suarũ ñ gaudet aug¬
m̃to: si deniq aliena felicitate ñ urit᷑.
aut inimici miseria ñ letatur: & cũ ha¬
rũ ꝑturbationũ nichil in se forte repꝑit.
sincero disquirat ex amine qualiũ cogita¬
tionũ specte tequentet᷑: & utrũ nullis
bonittũ imagnum ac quiescat. uel quã
eiti aunũ abhis que noxie blandiunt᷑
abdign.ł Iã apllis illecebris moueri
nullis cupiditatib titillari ñ ẽ istiꝰ uite

Expanded text:
censura judicii. Videat, si in secreto cordis censura judicii. Videat, si in secreto cordis sui illam, quam Christus dat , invenit pacem, si desiderium spiritus nulla concupiscentia carnis impugnat, si humilia non spernit, si alta non appetit, si iniquo non delectatur lucro, si immoderato rerum suarum non gaudet augmento, si denique aliena felicitate non uritur, aut inimici miseria non laetatur. Et cum harum perturbationum nihil in se forte repererit sincero disquirat examine qualium cogitationum specie frequentetur; et utrum nullis vanitatum imaginibus acquiescat, vel quam cito animum ab iis quae noxie blandiuntur 154 abducat. Nam nullis illecebris commoveri, nullis cupiditatibus titillari, non est istius vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
danda st᷑. & studiositus exercenda ẽ discipli¬
na uirtutũ: ut sicat ipsa mistẽria qua¬
dã sui parte maiora si ita e nr̃a obseruan¬
tia suꝑet in aliquoconsuietudine stia E
cui festiuitas ẽ celebranda sublimior ipse
quoq in ea repiatur ornatior Sienĩ ratio¬
nabile & quodam religiosum uidetur. ꝑ
diem festum inuestitu nitidiore prodire.
& habitu corporali hylaritatẽ mentis osten¬
dere: si ipsam quoq orationis domũ ꝓpen¬
siore tune cura & amp̃liore cultu quan¬
tũ possumꝰ adornamꝰ: nonne dignum ẽ
templũ ẽ. speciẽ suã prudent̃ exornet:
& redẽptionis suȩ celebratura sacram̃tũ
om̃t eireĩspectione p̃caueat ne ulla eam
macula iniquitatis obfuscet. aut duppli¬
eis cordis ruga dedecoret: Nã quid ꝓdest
honestatis formã preferens cultus exte¬
rior: si interiora hominis aliqͦrũ sorde¬
ant contaminatione uitiorũ: Omĩa gͥ
que animi puritatẽ & speculũ ĩntis ob¬
nubilant: abstergenda sedulo. & quadã

Expanded text:
danda, et studiosius exercenda est disciplina virtutum: ut sicut ipsa mysteria quadam sui parte majora sunt, ita et nostra observantia superet in aliquo consuetudinem suam; et cui festivitas est celebranda sublimior, ipse quoque in ea reperiatur ornatior. Si enim rationabile et quodammodo religiosum videtur per diem festum in vestitu nitidiore prodire, et habitu corporis hilaritatem mentis ostendere; si ipsam quoque orationis domum propensiore tunc cura et ampliore cultu, quantum possumus, adornamus, nonne dignum est templum est, speciem suam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione praecaveat ne ulla eam macula iniquitatis offuscet, aut duplicis cordis ruga dedecoret? Nam quid prodest honestatis formam praeferens cultus exterior, si interiora hominis aliquorum sordeant contaminatione vitiorum? Omnia igitur quae animi puritatem et speculum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et quadam
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Prouidẽ dilectissimi memores infir¬
initatis nr̃ȩ. quia facile in quęlibet delicta
plabimͣ hoc potentissimrim remediũ. &
fita emfeaeissimã uplierũ nr̃orum eurati¬
oñe nullatemis hegligamꝰ. Remittamus.
tit remittatur nobis Demꝰ ueniã qũa ro¬
gam: & ã studeamlis iundicari. qui nobis
precamͣ ignosei Paupum gemitus. surdo
ñ transeamꝰ anditu: & misediam indi¬
gentib prõpta benignitate prestemus.
Ad quã ꝑfectionẽ qui studiũ suñ grã
dĩ aduitus intenderit. hic scm ieuinũ
fidelit̃ ꝑaget hic aferm̃to malitie uete¬
ris alienus. in arimis sinceritatis & ueri¬
tatis ad beatũ pascha ꝑueniet. & ꝑ no¬
uitatẽ uitȩ. digne lȩtabitur insacram̃¬
toreformationis humane. E xp̃m dñm

Expanded text:
. Proinde, dilectissimi, memores infirmitatis nostrae, quia facile in quaelibet delicta prolabimur, hoc potissimum remedium, et istam efficacissimam vulnerum nostrorum curationem nullatenus negligamus. Remittamus, ut remittatur nobis; demus veniam, quam rogamus; et non studeamus vindicari, qui nobis precamur ignosci. Pauperum gemitus surdo non transeamus auditu, et misericordiam indigentibus prompta benignitate praestemus, Ad quam perfectionem qui studium suum gratia Dei adjutus intenderit, hic sanctum jejunium fideliter peraget , hic a fermento malitiae veteris alienus, in azymis sinceritatis et veritatis ad beatum Pascha perveniet, et per novitatem vitae digne laetabitur in sacramento reformationis humanae: per
Abbreviated transcription (Latin):
tum facile potuerat d eelinare ⁊ nec
de sepultis cinerib tediila tẽpta¬
ret incendia cõmouere. utin eorum
transisset consortiũ. quo secutus
ẽet exẽplum. głosissima augusta. Li

Expanded text:
tum facile potuerat declinare, ne de sepultis cineribus rediviva tentaret incendia commovere, ut in eorum transiret consortium quorum secutus esset exemplum, gloriosissima Augusta. Lib
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat. debeat p̃caueri.
ne uniquã ab imꝑitis & impiis. uerita¬
tis eu angłio resistatur: pietatẽ ur̃am
scire ñ dubito. Et idõ eũ salutationis
pestinã monachorũ fuerant corda tur¬
bata. magis magisq faciat adiuuare. ut
tantũ qd̃ pietat᷑is tue studio fieri potest.
hertice ꝑuersitati omĩs fidutia subtra¬
hat᷑. Quos enĩ nec ratio sacram̃torũ. nec
auctoritas scriptorũ nec ipsa sacratorũ
locorũ testimonia cõmouebant: qͥd eis. nͥ
alitiptũ ꝑiculũ timerem.ͦ Prosit ergo
ri humano. in uerbis dĩ ur̃am ibi esse

Expanded text:
adjuvat, debeam praecavere adjuvat, debeam praecavere ne umquam ab imperitis aut impiis veritatis Evangelio resistatur, pietatem vestram scire non dubito. Et ideo cum salutationis Palaestinam monachorum fuerant corda turbata, magis magisque per vos faciat adjuvari: ut quantum pietatis tuae studio fieri potest, haereticae hatur. Quos enim nec ratio sacramentorum, nec auctoritas scriptorum, nec ipsa sacratorum locorum testimonia commovebant, quid eis nisi abruptum periculum timeretur? Prosit ergo ri humano, in verbis Dei vestram ibi esse