comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
preceptorum ut liberum riohãs
ep̃o in archiep̃m rauenatẽ electo.
Ost translationẽtuã ad eccłia
rauennatẽ cum ppositus ⁊ cano.
inci fauentim in .i. corũ canoni
cum libam cligendi auc̃tatem
ampriore suꝑ hoc requisito et ob
tempto consensu p̃positus ⁊ alii¬
¶effectus. uuixt nund nonẽ leueturut egerquia qu

Expanded text:
quam presul ad monachatum descendrem pastoralis regiminis non recuses, ne fortassis ad pedes suos cum Maria sperneret te recipere, qui sibi apud te divertenti sprevisses cum Martha um liberam eligendi auctoritatem utilem et honestam in huiusmodi proposito perseveres, de licencia nostra cedas. Alioquin cedendi licentiam
Abbreviated transcription (Latin):
postulatõem eandemapprolun
anob hinliter petierunt uerum
postulatõi huiusmõi urdebatur
concilii constantinopoł capitubỹ
descenderit nequaquã ult̾ius ad
cite rursum põt ad ep̃atum assu¬
misienm quisqua ꝓsccutiõis
rabic seruente uł ppedierite ĩua¬
litudine corporis cum ꝓficẽ ne¬
queat in regimine pastorali.de
supioris auctoritate ad measti¬
cam uitam descendat ꝑsecutõis
nl egritudinis impedim̃tocessã¬
te ad ep̃alem resurgere pot̾itdigͥ
tatem. ¶Itẽ si quis pplitt̾ature de¬
fectum netamquam cecus ceco¬

Expanded text:
postulationem eamdem approbari a nobis humiliter petierunt. Verum postulationi hujusmodi videbatur concilii Constantinopolitani capitae locum descenderit, nequaquam ulterius ad cite rursum potest ad episcopatum assumi. Si enim quisquam, persecutionis rabie saeviente vel praepediente invaletudine corporis, cum proficere nequeat in regimine pastorali, de superioris auctoritate ad monasticam vitam descendat, persecutionis vel aegritudinis impedimento cessante, ad eitatem. Item, si quis propter litteraturae defectum, ne tanquam caecus
Abbreviated transcription (Latin):
nuo uocatus adno cathedrã rea¬
scendere pastoralem. ¶Rursussi
quis cupiditate parentu eo tn
ẜuantiã elegerit reglarem. et si
dum nequeat iuxta canonicas
sanctiones ad alium tñ licite po¬
terit reassumi. ¶ Quãquã autẽ

Expanded text:
nuo vocatus a Domino cathedram reascendere pastoralem. Rursus si quis cupiditate parentum, eo tamen servantiam elegerit regularem, etsi dum nequeat juxta canonicas sanctiones, ad alium tamen licite poterit reassumi. Quanquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
scortonatus spurins decon¬
ter ministrauit cedendi licentia
indulgeri. utpote si de legitimo
matrimomonosit natus.quia
licet irregłartatẽ huiusmodiñ
potuent subticere. si tn ⁊ culpala¬
tẽt⁊ ca cum eo qui landabiliter

Expanded text:
scorto natus; spurius de conter ministraverit, cedendi licentia indulgeri, ut, puta, si de legitimo matrimonio non sit natus; quia, licet irregularitatem hujusmodi non debuerit subticere, si tamen et culpa latet, et causa, cum eo, qui laudabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
inlupos ⁊ qui debuerãt humilit̾
obedire iam inreuocabilit contͣ¬
procrimine pumendi. sunt tñꝑ
tp̃r utilit̾ tollerandi qr sanguine̾
clicit qui nimis cnuigit. ¶Pro
graui quoq scandalo cintando
c̾um alit̾ sedan nõ põt licet epo pe¬
tere cessioem. ne plus temporalez
honorem quam et̾nam uideatur
affectare salutem. memorillĩ qḋ

Expanded text:
lupos, et qui debuerant humiliter obedire, jam irrevocabiliter contrpro crimine puniendi, sint tamen pro tempore utiliter tolerandi, quia sanguinem elicit, qui nimis emungat. Pro gravi quoque scandalo evitando, cum aliter sedari non potest, licet episcopo petere cessionem, ne plus temporalem honorem quam aeternam videatur affectare salutem, memor illius quod
Abbreviated transcription (Latin):
cuius fien baiulus recusabat. ta¬
culminequens pontificali ḋscẽ¬
dere. eo ip̃o uideris humilitatise¬
rigere male u̾ticem ꝙ te nimis
inresignandiꝓposito exhibes pe¬
tinacem. quia tunc inte ueram
humilitatem custolies. cumet
peam locum sublimẽ ñ fugies
et ꝑobeclientiã nõ dittes. In
tuenteitaq uolumus ꝙ hec sut
illa ꝑ que cedendi ep̾s põt licẽtia
postulare conscĩa cuminis. debi¬
litas corporis defectusscie mali¬
tia plebis grauescañdalum ir

Expanded text:
 fieri bajulus recusabat, taculmine quaeris pontificali descen eo ipso videris humilitatis erigere male verticem, quo te nimis in resignandi proposito exhibes pertinacem, quia tunc in te veram humilitatem custodies, cum et per eam locum sublimem fugies, et per obedientiam non dimittes. Inutique volumus quod hec sunt illa per que cedendi episcopus potest licentiam postulare: conscientia criminis, debilitas corporis, defectus scientie, malicia plebis, grave scandalum, ir
Abbreviated transcription (Latin):
git eomagis iusto indicio defi¬
cere poqutatur dicente drĩo per¬
ꝓpham linguam tuam adsxrere
se iudeis ecce conũtimurad gt̃s
quia u̾bi dei uos indignos fecis

Expanded text:
git, eo magis justo judicio deficere permittatur, dicente Domino ad prophetam: « Linguam tuam adhaerere se Judaeis: « Ecee convertimur ad gentes, quia verbi Dei vos fecis
Abbreviated transcription (Latin):
tum scĩe supplere põt ꝑfectio cari¬
tatis. ¶ Propt̾ malitiã aũt ple¬
bis cegitur int̾dum prelatus b
ip̃ius regimine declinare quãdo
pleb adeo dure c̾uicis existit ut

Expanded text:
supplere potest perfectio charitatis. Propter malitiam quoque plebis cogitur interdum praelatus ab ipsius regimine declinare, quando plebs adeo durae cervicis existit, et
Abbreviated transcription (Latin):
te regia ac concessiõe tua ĩ ep̃atu
kareoli. ⁊ eccłia de maleborum ẽ
illi collatũ ad substentatiõne
quam metropolitano reuentiã
et obedientiam impensur. dẽ¬

Expanded text:
tris, ac concessione tua, in episcopatu Carleoli, et ecclesia de Maleborn. est illi collatum, ad sustentationem cquam metropolitano reverentiam et obedientiam impensur
Abbreviated transcription (Latin):
resurgere ualeat ad offitium pa
pñe cadescendit uñ quidã in co
cãuloqui dixerunt capitulum
supradẽm. cum quis ꝓ crimux
de quo conictus fuerat ulcon¬
fessus ab ep̾ali dignitate deposi¬
tus inmonast̾io extitit ad pem¬
tentiã agendã inclisus uelcu
aliquis ꝓpt̃ grane qlin pro qyo¬

Expanded text:
resurgere valeat ad officium pas descendit. Unde quidam in eo casu loqui dixerunt capitulum supradictum, cum quis pro crimine de quo convinctus fuerit vel confessus ab episcopali dignitate depositus, in monasterio exstitit ad poenitentiam agendam inclusus, vel cum aliquis p
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uult sprrat᷑. ⁊ nescis ũ ueĩat.
aut quo uadat. ⁊ ideo no ẽ qui pꝰ¬
sicedenditibilicentia ab hõie da¬
ta nõ fiñt nichominus tncedes.
quia data ẽ tibi ecrendi abertas

Expanded text:
ubi vult spirat, et nescis unde veniat, aut quo vadat, » et ideo non est qui posi cedendi licentia tibi ab homine data non fuerit, nihilominus tamen cedes, quia data est tibi cedendi libertas
Abbreviated transcription (Latin):
lis aũt quide loco ad
locumiter faciunt⁊
ibi rapinas ⁊ tep̾da¬
tioes pagunt. placu¬
itut abillins loci prelato excõicet
Nec añ exparrochia illa exeant ꝙ̃
digne queppetrarunt emendẽt. qͣꝵ
excoĩcatio pprio ep̃osignificanda ẽ
ne eos recipiat antequã illac rede¬
ant ubi rapinãfecerunt. et omĩa

Expanded text:
lis autem qui de loco ad locum iter faciunt et ibi rapinas et depredationes faciunt, placuit ut ab illius loci prelato excommunicentur, nec ante ex parochia illa exeant, quam digne que perpetrarunt emendent. Quorum excommunicatio proprio episcopo significanda est, ne eos recipiat, antequam illuc redeant ubi rapinam fecerunt et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
cetero quocũq pretextu iudci axp̃i¬
anis graues imoderatas ne usuras
extorsernt xp̃ianorũ eis ꝑticipiu
subtrahatur. donec demioderato
grauamine satisfecennt cõpetẽter

Expanded text:
cetero, quocumque pretextu Iudei a Christianis graves seu immoderatas usuras extorserint, Christianorum eis participium subtrahatur, donec de immoderato gravamine satisfecerint competenter
Abbreviated transcription (Latin):
eccliarum incendium diaboloi¬
nosepelliti ⁊ brdes eiusmoneas et
cõpellas ut biis quib ille ꝑincẽdi¬
um uł alio m̃o dampna ꝯ̃iustitia
irogauãt iuxtafacultates suas ꝯ¬
digne satisfaciant. ut sicapeccato

Expanded text:
el incendium, diabolo irio sepeliri et heredes eius moneas et compellas, ut quibus ille per incendium vel alio modo damna contra iustitiam irrogaverat, iuxta facultates suas condigne satisfaciant, ut sic a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
Rmus. ꝙ licet contra eos ñ appãeat.
accator. sitñ aliis argum̃tis illos cõ¬
stit̾it ẽc usurarios manifestos.icos
Alubrit.iĩ. Sane generũ ad fructr
pellendum. cum frequenter dotis
fructus nõ sufficiantad onera ma¬

Expanded text:
 Licet contra eos non appareat accusator, si tamen aliis argumentis illos constiterit esse usurarios manifestos, in eos us III: Sane generum, ad fructus pellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimon
Abbreviated transcription (Latin):
x.solidos ut alio tempore totidems
grani. uini. uł oleim̃sine rodant.
quelicet tũc plus ualeant. utrum
plus ułminus solomis tp̃r fuerint
ualiture uensiłr dubitatur nõ d¬
dubuhuĩmõi ⁊ excusatur. qui pan¬
nos. granũ uimim oleum. uł aliaᷤ
mcesuendit ut amplius quãtũc
ualeant inctot̾mino recipiat ꝓ eis¬
dem. sitñ ea tp̃r contractus ñ fuẽat

Expanded text:
solidos ut alio tempore totidem sibi grani, vini et olei mensure reddantur, que licet tunc plus valent, utrum tamen plus vel minus solutionis tempore fuerint valiture, verisimiliter dubitatur; non ddubii etiam excusatur, qui pannos, granum, vinum, oleum, vel alias merces vendit, ut amplius quam tunc valeant, in certo termino recipiat pro eisdem, si tamen ea tempore contractus non fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
siquis alicinus possonc data
pecuma subhac sp̃e inpignus.
acceperit. si sortem suã decuctiᷤᷤ
expensis de fructib iam ꝑcepit.
absolute põnem restituat dbi¬
toriSi aut aliquid minus he
standis usurarum lucris insistat

Expanded text:
us alicujus possessionem data pecunia sub hac spe in pignus accepit, si sortem suam, deductis expensis, de fructibus jam recepit, absolute possessionem restituat debitori. Si autem aliquod munus habet, standis usurarum lucris insistat,
Abbreviated transcription (Latin):
raru manifestinec ad cõĩonem ad¬
mittantur altaris nec xp̃ianamsi
in hoc pecc̃o decesẜint accipiat. seprl¬
turam s nec oblatões eorum quis:¬
quam accipiat Quiañt accepit
aut xp̃iane tradiderit sepulture ⁊¬

Expanded text:
rarii manifesti nec ad communionem admittantur altaris nec christianam, si in hoc peccato decesserint, accipiant sepulturam, sed nec oblationes eorum quisquam accipiat. Qui autem acceperit aut christiane tradiderit sepulture
Abbreviated transcription (Latin):
disunt maleagere ⁊ ad ea que talit̾¬
sũt acceptarestituenda. inaĩarũ in¬
dicio efficacit᷑ inducẽdi. In noc̃ . iiiͦ.¬
stosusuranos maxime quos usuris
publice remintiasse constiterit. cu

Expanded text:
di sunt male agere et ad ea que taliter accepta sunt restituenda, in animarum iudicio efficaciter inducendi . Guios, eos maxime quos usuris publice renuntiasse constiterit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
niseste fũit deprchensus nisiprius
usq ad obitum instumaciasuade¬
umpnĩe humiłi postulaũt sicmẽ¬
concedantur Qui aut in sanitate.
obstinata m̃te nõ penituitulem̃e¬
dauerit ⁊ in morte securitatẽ p̾sta¬

Expanded text:
iarum fuerit deprehensus, nisi prius usque ad obitum in contumacia suantie humiliter postulaverit, si emenconcedatur. Qui autem in sanitate, obstinata mente non penituerit vel emendaverit et in morte securitatem
Abbreviated transcription (Latin):
quendam in eccłia minus caute
et exinde ecclesie ciius calixfũat¬
infamia manifesta respersus post
peractam penitentiam aut cõgru¬
am partem penitentiedum mo

Expanded text:
em in ecclesia minus caute et exinde ecclesie satiinfamia respersus, post peractam penitentiam aut congruam partem penitentie, o
Abbreviated transcription (Latin):
Ropt̾ cius ingratitudine inqͣue
lib̃alitas ẽ collata donatoris ꝑsona
de rigore iuris campotuit reuocare
si forte inip̃m impias manus ucc̃
culuminferre psumpsit ꝙ tn ad do¬

Expanded text:
ropter eius ingratitudinem in quem liberalitas est collata, donatoris persona secundum rigorem iuris eam potuit revocare. Si forte in ipsum impias manus iniecculum inferre presumpsit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
usus fuisse eonecssa ułius tĩnmo s
cipiat portione incorum usus illa
portio ꝯũtatur ꝙ si ex ip̃ius ꝓuẽti¬
b nullam debeat portionem habere
om̃s ꝓuentus pret̾ cathedrati cus
incorumnsus credimus ꝯu̾tẽdos.

Expanded text:
usus fuisse concessa, vel jus tantummodo percipiat portionem, in eorum usus illa portio convertatur. Quod si ex ipsius proventibus nullam debeat episcopus portionem habere, omnes proventus praeter cathedraticum in eorum usus credimus convertendos.
Abbreviated transcription (Latin):
dereb excłie em presidet ip dotare
nõ ampliusibidem quã quin qua¬
lgesimam. Ecclie uõ quã moasticis
rgłis informare uł psius magni¬
p̃ care uoluerit sepultumeñ ampũ
quã centesimã partẽ çensis eccile
cmpreest debeat elarg̾m Quiatũa
conferat ⁊ cui tollit dãpna grama.
nõ infligat es quidẽ cautela ẜuata
ut unam tm̃mõ que placĩt exhii
duab remineratõem assumat Goc

Expanded text:
e cui praesidet ipse ditare, non amplius ibidem quam quinquagesimam, Ecclesiae vero quam monasticis regulis informare vel pro suis magnificare voluerit sepulturis, non amplius quam centesimam partem census Ecclesiae cui praeest debeat elargiri. Quia tamen in conferat, et cui tollit damna gravia non infligat; ea quidem cautela servata, ut unam tantummodo, quae placuerit, ex iis duabus remunerationem assumat, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
criacfres hospitalis scĩ al lutu suꝓpeo¬
hospitalari suꝑ possõrio ꝙ semel et
iterum ex cãistndissimilib inten¬
tarunt contraria sm̃am reportassẽt.
dem̃ ad petitoriũ recursentes ꝓponẽ¬
curauerunt. ꝙ cum .G. quonda rc.¬
bassent hospitale ip̃m hospitalariis
supponere supradictis comiscrunt.
tuerunt ut adip̃m hospitale aliqyi

Expanded text:
ratres Hospitalis Sancti Allucii quaeHospitalarii super possessorio quod semel et iterum, ex causis tamen dissimilibus, intentarunt contrariam sententiam reportassent, demum ad petitorium recurrentes pecuraverunt quod cum B. quondam recberassent hospitale ipsum Hospitalariis supponere supradictis, commiserunt ituerunt, ut ad ipsum hospitale aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalariis feampum̃ acsiplice
extitisse quianõ deceptorib set de¬
ceptis iura subueniunt. eñ pea qre
suꝑius sunt ꝓpõrta se contra factum
pprium legutimx defende ñ ualehãt

Expanded text:
Hospitalariis factam puram ac simplicem exstitisse, quia non deceptoribus, sed deceptis jura subveniunt, unde per ea quae superius sunt proposita se contra factum proprium legitime defendere non valebant
Abbreviated transcription (Latin):
tino decano ⁊ eius sequacib pꝰt
spectabat ad eos ꝓcedere adelecti¬
onẽ cantoris neglex̾ant electio¬
nem supradc̃i ꝓ minus canoni¬
ce celebratam. eandẽ dec̾nmu
iritam ⁊ inanẽ⁊ appellationez
adecano ⁊ suis fauctorib int̾po¬
sitam fc̃m archiep̃i ad queiam¬

Expanded text:
icto decano et ejus sequacibus post spectabat ad eos, procedere ad cantoris electionem neglexerant, electionem supradicti P. minus canonice celebratam, eamdem decrevimus irritam et inanem, et appellationem ab eodem decano et suis fautoribus interpositam, factum archiepi
Abbreviated transcription (Latin):
musdum tñ contra conscĩam ñ
terit ꝯsecrandi. Si aut illũ indi¬
gnum ẽẽ cognoscis metro polita:
no priusquam ad huimodiscru¬
tinũ ueniatur sec̾tostudcas nỹ¬

Expanded text:
mus, dummodo contra conscientiam non lterit consecrandi. Si autem illum indignum esse cognoscas, metropolitano secrete, priusquam ad hujusmodi scrutinium veniatur, studeas n
Abbreviated transcription (Latin):
minico otinuato ieiuionpsa¬
biterum ordinauit in quo quã¬
tum ut̾q deliquerit euidenter
intelligit qui prudent᷑ actẽdit.
Sicnim utrumq ordiñc codez
die illi conferre nõlicuit. pari ñ
licuit rõe unum ordinemuno
diem ꝑtinere dicctur nãsi quã¬

Expanded text:
minica continuato jejunio in presbyterum ordinavit: in quo quantum uterque deliquerit, evidenter intelligit qui prudenter attendit. Si enim utrumque ordinem eodem die illi conferri non licuit, pari non licuit ratione unum ordinem uno diem pertinere dicetur. Nam si, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tutius ẽ subiectio debitam p̃poĩ¬
tis obedientiã impendendo min
feriori minist̾io deẜuire. quã cũ
ĩpositorum scandalo graduum
appetere cdignitatẽ net ẽ in hacꝑ
te subiectorum desidenum cõfo¬

Expanded text:
tutius est subjectis, debitam praepositis obedientiam impendendo, in inferiori ministerio deservire, quam cum praepositorum scandalo graduum appetere dignitatem; nec est in hac parte subjectorum desiderium confo
Abbreviated transcription (Latin):
bntes ꝓpris nsib deputare m¬
potius occ̃one concessiõis quoꝵꝰ¬
dam ep̃orum ucarios meis propa
sua instituunt ⁊ destituunt uo¬
luntate ad missor. ita cͥtispẽsiõib
hõerantes. ꝙ nec eccłus cõpetent᷑
possunt in pauptate nimia desẽ¬

Expanded text:
ntes propriis usibus deputare npotius occasione concessionis quorumdam episcoporum vicarios in eis pro sua instituunt et destituunt voluntate, admissos ita pensionibus onerantes quod nec ecclesiis competenter possunt prae paupertate nimia deser
Abbreviated transcription (Latin):
dẽm ep̃m inplurib deliꝗsse tu
quia sine mandato archiepi ut
satio acanone minime sit ꝓmris
partecum etiam quia rcatump¬
iurũ sepius uariam̃t iurãdo prĩ
illudnomandauerat ĩ iudicio
ñam meruerit gram optincre.

Expanded text:
pum in pluribus deliquisse, tum quia sine mandato archiepiscopsatio a canone minime sit permisparte; tum etiam quia cum reatu perjurii saepius variavit, jurando prius illud non mandaverat in judicio nostram meruerit gratiam obtinere.
Abbreviated transcription (Latin):
iure cmlisit eautũ iduenut in
iudicium. nõ iolam dequoactr̃
ẽutueniret. s id nouentre dqro
rum ad cathedr alrũ ecctiatmm
cłicos regłant᷑ ꝑtinere noscãtur
nisi alibi secus obtineat de con¬
suetudiñe sp̃ali. nec ex eo ꝙ cłici
an̾dc̃iseint̾ eligentes sutrines
ep̃os ꝓbauerunt t̾tĩo extitisse iii
eligendippt̃ breuitatẽ temporiᷤᷤ
usq ad pres criptoem legittimã

Expanded text:
ure civili sit cautum id venire in judicium, non de quo actum est ut veniret, sed id non venire de quo rum ad cathedralium ecclesiarum clericos regulariter pertinere noscuntur, nisi forte alibi secus obtineat de consuetudine speciali, nec ex eo quod clerici antedicti se inter eligentes Sutrin. episcopos probaverunt tertio exstitisse, jus eligendi propter brevitatem temporis usque ad praescriptionem legi
Abbreviated transcription (Latin):
lotiaman nelites atib ĩculcent
cisãpossorio no erit ut endũ nisi
idex qui de ea cognoscit. hcip̃m
exiusta cã inderit expedire puta
cumexpspicitis indacnis facileã¬
gratur iniquitas muasoris ⁊ sis¬
subtrax̾it facłtatẽ Gnsigit ⁊ ala¬

Expanded text:
i, ne lites litibus inculcentur cisa, posessorio non erit utendum, nisi judex qui de causa cognoscit, hoc ipsum ex justa causa viderit expedire, puta cum ex perspicuis indiciis facile arguitur iniquitas invasoris et sposubtrax
Abbreviated transcription (Latin):
intimastistingitaliqñ ut cũis
qui se asẜit spoliatũ suum trahit
spoliatore in cam int̾ ip̃a nuris ay¬
spitia requisitus quomalit exꝑ¬
in iudiciolitem ꝓprietatis ingre¬
ditur de illata sibi uiolentia nul¬
lamfaciensm̃tionẽ cum autez¬
clusum inꝓprictatis iudicio pri¬
itus instituto agipot abeo ꝗ
remcepit uendicare cum legali
sit ꝓuisi cẽ statutum cũ ꝯ fundy
nendicauerit abeocum quo ĩt̾¬
dc̃o uñ ui potint exꝑir pentente᷑
iundicio int̾dictum po̾sie nichilo¬
minus intentare alus possõrus
indicus suo robore duraturis q̃

Expanded text:
intimasti, contingit aliquando ut, cum is qui se asserit spoliatum, suum trahit spoliatorem in causam, inter ipsa juris auspicia requisitus quo malit experiri judicio, litem proprietatis ingreditur, de illata sibi violentia nullam faciens mentionem. Cum auteclusum in proprietatis judicio primitus instituto, agi potest ab eo qui rem coeperit vindicare, cum legali sit provisione statutum, eum qui fundum vindicaverit ab eo, cum quo interdicto Unde vi, potuit experiri, pendente judicio interdictum posse nihilominus intentari, aliis possessoriis judiciis suo robore duraturis,
Abbreviated transcription (Latin):
uos uritantes pcessum eorum ĩ
abbas amotusuletiãsialiquasr̃
ta tñ iporum deueritatedicenda
supstatu ip̃ius domus recipipo
tucꝓbatum noneẽt cos ꝯspirato¬

Expanded text:
ritantes processum eorum, inabbas amotus, vel etiam si aliqua tamen ipsorum de veritate dicenda super statu ipsius domus recipi potunc probatum non esset eos conspirato
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃rm ⁊ fr̃es ip̃ius ꝓcedente tp̃r de
fidelitate ⁊ obedientia manuali
ꝯtrou̾sia fint exorta. Ad queduo
⁊ suꝑhus testes ꝓdncti fucrũt. tay¬
demprefatus .t ueroñ. ep̃s quẽdã¬

Expanded text:
ratres ipsius, procedente tempore, de fidelitate et obedientia manuali controversia fuit exorta, ad quae duet super his testes producti fuerunt. Tandem praefatus T. Veronen. episcopus ra
Abbreviated transcription (Latin):
catam.⁊Quãnis forte dicto in¬
stro donationis nosit plimumi¬
nitendum. nec confirmationib
ul prilus que de ip̃o causam ⁊
driginem accepunt. Attendẽtes
tñꝙͦ quantũ adlitigantes ip̃os
ius ꝯstitutiõis exp̃sse lata nõ fu

Expanded text:
quamvis forte dicto instrumento donationis non sit plurimum innitendum nec confirmationibus vel privilegiis quae de ipso causam et originem acceperunt; attendentes quod quantum ad litigantes ipsos jus constitutionis expresse lata non fu
Abbreviated transcription (Latin):
¶stulastintrũ applłoni sit clici defe¬
rendum qui purgatiõem in dc̃a
sibi ꝑ sniam ⁊ ad ip̃ius receptõe
t̾minum cõpetentem. puta .xx. d
es uł amplius sine contradictoe
recipiens ⁊ ad dicmueniens ꝯse¬
quent appellat c̾am nõ exprim̃s
appellandi. nec sit locũsnisi susci
sm̃amanctoritatẽ reitranseat ap¬
dicate qui ad prou ocatiois sub¬
sidiuminfraidtempus nõ recur¬
prestimubi cãno redditurappel
agendum quadrimestre tp̃s re¬
gularit̾ sit statutũ. quia id arta¬
ripõt nõ nũquã asedente inme¬
indeaturamplius bnfitiũ ꝯtẽp¬
sisse Eñtał nõ audictur. appellas.
nisiforteadu̾sus cum modusex

Expanded text:
stulasti, utrum appellationi sit clerici deferendum, qui purgationem indictam sibi per sententiam et ad ipsius receptionem terminum competentem, puta viginti dies vel amplius, sine contradictione recipiens et ad diem veniens, consequenter appellat, causam non exprimens appellandi, nec sit locus nisi susciin auctoritatem rei transeat judicatae, qui ad provocationis subsidium infra id temporis non recurpraesertim ubi causa non redditur appelagendum quadrimestre tempus regulariter sit statutum; quia id arctari potest nonnunquam a sedente in mevideatur amplius beneficium contempsisse. Unde talis non audietur appellans, nisi forte adversus eum modus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ultima reuocatamcũ quia cae
suspitionis iniure ꝓpoĩte friuole
uidebantur. quas etiam tãqua
dilatorias antelitis ingressum
oponere debuissent. quib cora
delegatis eis dẽ subcundo iudĩciy
insedis litteris dicebatur ꝙ si fu¬
iss exp̾ssum optineni minime
potuissent non obstantesmaq̃¬

Expanded text:
ultimam revocatam, tum quia causae suspicionis in jure propositae frivolae videbantur, quas etiam tanquam dilatorias ante litis ingressum opponere debuissent, quibus coram delegatis eisdem subeundo judicium in secundis litteris dicebatur, quod si fuisset expressum, obtineri minime potuissent, non obstante
Abbreviated transcription (Latin):
uendicare. quã exꝑmutationis
cã farfeñ. monasten ũobtiebat.
Ad hoc ꝓbandũ ꝙ damexhibens
instim in quo ꝯtinen prima fa¬
cie iudebatir ꝙ theodosius ep̃s
cum suorũ sacdotum assensu p̃¬
eccłus ⁊ reb alus in cambium
ur̃o duxit moastio ꝯcedendam
pars ur̃a senderit se dc̃am eccłia¬

Expanded text:
vindicare, quam ex permutationis causa Farfense monasterium obtinebat, ad hoc probandum quoddam exhibens instrumentum, in quo contineri prima facie videbatur quod Theodo episcopus cum suorum sacerdotum assensu precclesiis et rebus aliis in concambium vestro duxerat monasterio concedendam.pars vestra responderit se dictam ecc
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fuit nõ preuidicet ma¬
triciecẽe. s liceat cũ locus
ad catholicamfidem ex dõatipte
conu̾sus no ei prciudicet prefimi¬
tum tp̃s S ex quo die conu̾sus

Expanded text:
non fuit, non praejudicetur matrici, sed liceat, cum locus ad catholicam ex Donati parte conversus, non ei praejudicet praefinitum tempus; sed ex quo die conversu
Abbreviated transcription (Latin):
qd imudicio apte parti defertũ
retusanpossit licite ac refertiree
liceat conuento actre fam̃osa re¬
ferre huiusmõi ius iurandum.
Sanesi actor oĩo mꝓbatiõe defer¬
cerit reus debet ⁊ si nicħ prestitit
optinere presumptioe uõ facien¬
te pilloreo defem pot adosteden¬
dam suã innocentia iuram̃tum
insi uidex inspectis ꝑsonarum ⁊
cãe cutum stantus. illud actori
⁊ĩ. Si crimina tes
stes absq ulla infania uł suspi¬
toẽulmanifesta macula ułĩfe¬
rendotestimonio requirantur.
Q sisola crimina de quib alio
tp̃r conuuictiuł confessi fuerunt
testib obicuinturatestimomo
repellipossunt. Quia sic̃ stepħs
testantur. nõ ẽ credẽdumcont
alios eorum confessiom nisi pꝰ
fuerint suie  confessipena ordiã¬
niã mulctannodebent. cumacc̃ã

Expanded text:
 iudicio a parte parti defertur, recusari possit licite ac referri. Nec liceat conventui, accusatione famosa, referre huiusmodi iuramentum. Sane si actor omnino in probatione defecerit, reus debet, etsi nihil prestiterit, obtinere. Presumptionem vero facientem pro illo, reo deferri potest ad ostendendam suam innocentiam iuramentum, nisi iudex respectis personarum et cause circumstantiis, i si crimina teststes absque ulla infamia, vel suspicione, vel manifesta macula, in ferendo testimonio, requiritur quod si sola illa crimina, de quibus alio tempore convicti, vel confessi fuerint, testibus objiciuntur, a testimonio repelli possunt, quia sicut Stephanus testantur, non est credendum contra alios eorufuerint vel confessi, pena ordinaria mulctari non debent, cum accusa
Abbreviated transcription (Latin):
teret. sic ablata cognita igitur
contumelia ualde doluimus as¬
serentes ip̃m ep̃mnulliusiuxa¬
m̃ti uinculis suꝑhoc posse ostr̃i¬
gi. quẽ tñabbsolurnus qr nefã¬
dissima coactõe iurauit. ¶uem

Expanded text:
teret sic ablata. Cognita igitur contumelia valde doluimus, asserentes ipsum episcopum nullius iuramenti vinculis super hoc posse constringi, quem tamen absolvimus, quia nefandissima coactione iuravit. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
dammoneas ⁊ inducas Quasi
promittere uoluerint ⁊ ẜuare ut̾¬
q dimittas  sincalio cõmorar.
Alioqnsiuir noluent ꝯtinere. tu
illam ut reu̾tatũr ad ip̃m ⁊ tãꝙ̃
uxorcum iro moretur ꝑ excoĩs
meranum fuerit hiꝰ auram̃tum
⁊ adult̾ium sit utriq cõmissu¬
rass qñ contraxit cumilla ꝙ eaz
semꝑ ꝑ legittimateneret uxoreꝰ
pro fornic̾atioe quã mulrantea

Expanded text:
dam moneas et inducas, quam si promittere voluerint et servare, utrumque dimittas sine alio commorari. Alioquin si vir noluerit continere, tu illam ut revertatur ad ipsum et tamquam uxor cum viro moretur, per excommerarium fuerit huiusmodi iuramentum et adulterium sit utrinque commissurasset, quando contraxit cum illa, quod eam pro legitima teneret uxore, pro fornicatione, quam mulier antea
Abbreviated transcription (Latin):
rint seimimunes ⁊ silongissuno
tp̃r pcuratois obsequiu non ĩpė¬
derint.cum intalib prescriptio
sibilocũ nequeat uendicare. ip̃os
adꝓcuratioms saremã ordine

Expanded text:
rint se immunes, etiamsi longissimo tempore procurationis obsequium non impenderint, cum in talibus sibi praescriptio locum nequeat vindicare, ipsos ad procurationis sarcinam ordine
Abbreviated transcription (Latin):
pclictis ut reuocent mandatum
mandatiobsuatõem illius der̃¬
Ua nos duxit frnitas ꝯsulendos
se numquã mutuo petitos. Idez
uõnũc repetit illaminstant ea¬

Expanded text:
ii ut revocent mandatum mandati observationem illiusTua nos duxit fraternitas consulendos,se nunquam mutuo petituros. Idem vero nunc repetit illam instante
Abbreviated transcription (Latin):
tores antiqua metropol ꝯsuetu¬
dineculit archiep̾s memoratus
usq ad satisfactionẽcondigna¬
quispualia seminat. nõ ẽ magnỹ
simetat carnalia. cum nemo co¬
gatur sins stipendiis militare si
quidenim aliud qua suꝑius fue¬
rit allegatũ contraitentione¬

Expanded text:
 antiqua metropolitica consuetudine, tulit archiepiscopus memoratus, usque ad satisfactionem condignairitualiter seminat, non est magnum si metat carnalia, cum nemo cogatur suis stipendiis militare. Si quid enim aliud quam superius fuerit allegatum, contra intentione
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in hac excepticẽ sp̃ciliter obẜnã¬
dum nequis inpiculu aĩe suc
excoĩcato coicare cogatur. quisi
camom̃ifit ut actorlaborib et
sumptib fatigetur inexpensis
ẽ legitumis condepnandus. Ex¬

Expanded text:
 in hac exceptione specialiter observandum, ne quis in periculum anime sue excommunicato communicare cogatur, qui si eam omiserit, ut actor laboribus et sumptibus fatigetur, in expensis est legitimis condemnandus
Abbreviated transcription (Latin):
adse intẽporalib ptinebat quos¬
dam testes induxit ꝑquos nite¬
baturostendere. ꝙ tam dc̃a ecc̃a
quam molendina tras ⁊ aliabo¬
na cius sabinesis ep̃i diutius pꝰ¬
sederunt de illis prosue uolũta¬

Expanded text:
ad se in temporalibus pertinebat, quosdam testes induxit, per quos nitebatur ostendere quod tam dictam ecclesiam quam molendina, terras et alia bona ejus Sabinenses episcopi diutius possederunt, de illis pro suae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
cepticẽs malitiose no niquam
carum t̾minatio progatur. Inq¬
sitõi tue Rndendo decernimus
ut infra ctum tps auidice assig¬
nandum om̃s dilatorieppona¬
tur. itaꝙ si partes extuĩc aliqua
uolucrint orponere quas nõ fue

Expanded text:
ceptiones malitiose nonnunquam causarum terminatio prorogatur, inquisitioni tuae respondendo decernimus, ut infra certum tempus a judice assignandum omnes dilatoriae proponantur; ita, quod si partes extunc aliquas voluerint proponere, quas non fue
Abbreviated transcription (Latin):
freq̃ntes infirmitates. sic ꝓfecto¬
cum neccitas exigit ꝓreueralicita
et honesta pot secire uiran. quia
cessantẽca cessat effectus ¶acet gͦ
debeatis eẽ uripfecti. ut quantu
potestis iuramtiuinculum enite¬
tis uolentes tñindepnitati uri¬

Expanded text:
frequentes tuas infirmitates . cum necessitas exigit, pro re vera, licita et honesta potest secure jurari, quia cessante causa cessat effectus. Licet ergo debeatis esse viri perfecti, ut, quantum potestis, juramenti vinculum evitetis, volentes tamen indemnitati
Abbreviated transcription (Latin):
oĩo dimitteret ẜin canonicas
sanctiones ꝙ si expresse iuirasser
ꝙ eamsuꝑ adulteno nõ ĩpetert
ẽet neẜuandum huiusmoi nira¬
intum cum scriptura testetur ꝙ
patronusc turpitudinis qui ce
scere nollet. dicendumẽet ecclie
ut tãquã ethnica ⁊ publicana de¬
inde initaretur. ne ꝑ hoc hib̾a prebet
ci peccandi facultas ppĩpunitatẽ¬

Expanded text:
cas sanctiones. Quod si expresse jurasset quod eam super adulterio non impeteret, essetne servandum hujusmodi juramentum, cum Scriptura testetur quod patronus est turpitudinis qui celscere nollet, dicendum esset Ecclesiae, ut tanquam ethnica et publicana deinde vitaretur, neve per hoc libera praeberetur ei peccandi facultas, propter impunitate
Abbreviated transcription (Latin):
iuramntotalis debet conditio sub¬
intelligi. si indelicet illa ꝯ̃ regłam
desposationis nõuenerit alioquĩ
si posthĩ. iuram̃tumpublicame¬
retrix fieret teñetur eam ducere ĩ
uxorẽ. ꝙ c̃prsus absurdum nari
si post contractum ꝯingium uir
ꝓpt̾ formcatiõem licite põt uxo¬
rem a sua cohabitatõe dimttere
nõ admittere sponsam quia tuz
cauuincło iuramti ꝙ quidẽ ꝓp¬
ut is qui iurauit adutrũq sine
trãsgressioẽ se possit habe ꝙ sipost
hunismochuuram̃tum mulier
auxorẽ ꝓfecto  ductã nõ poss
dimittere. S nũquid no ductã
admittere teneretur. quanis int̾¬

Expanded text:
juramento talis debet conditio subintelligi, si videlicet illa contra regulam desponsationis non venerit. Alioquin, smodi juramentum publica meretrix fieret, teneretur eam ducere in uxorem. quod est prorsus absurdum. Nam si post contractum conjugium vir propter fornicationem licite potest uxorem a sua cohabitatione dimittere, non admittere sponsam; quia turcasu vinculo juramenti; quod ut is, qui iuravit, ad utrumque sine transgressione se possit habere. Quod si post huiusmodi iuramentum mulier in uxorem? Profecto ductam non posset dimittere, sed nunquam non ductam admittere teneretur, quia int
Abbreviated transcription (Latin):
dẽs abbas sufficient ostendit mo
batem ip̃m ab inpetiti õe tua sr̃
soluendum. supillis tibippetu¬
um silentium imponẽdo. super
alus om̃ibz que adius ep̃a le spec¬
tare noscuntur iuixta tenoremã¬
bitrucundẽ abbatem quoadple¬
bem ⁊ capellas pdictas sententia¬
liter condempnantes. ¶dem.¬

Expanded text:
aedictus abbas sufficienter ostendit monbatem ipsum ab impetitione tua super solvendum, super illis tibi perpetuum silentium imponendo, super aliis omnibus quae ad jus episcopale spectare noscuntur juxta tenorem arbitrii eumdem abbatem quoad plebem et capellas praedictas sententialiter condemnantes.
Abbreviated transcription (Latin):
exaduso exhiditu cumin eot he¬
odosius eps a quo ꝑmutatio frã
pponitur.nodicatur ep̃s sabmẽ¬
sis quamquã intras cripto quo
procuratorudebaturappositum
fuerit sabinensis ꝑ iruin falñ¬
tatis.Liceraut nimis excesẜit
quitranscriptũ illuo instri fal¬
post ohici põt exceptiofalsiratis.
cum falsorum instrorum prete

Expanded text:
ex adverso exhibitum, cum in eo Theodo episcopus, a quo permutatio facta proponitur, non dicatur episcopus Sabinensis, quanquam in transcripto quo procurator utebatur appositum fuerit Sabinen. per vitium falsitatis. Licet autem nimis excesserit qui transcriptum illius instrumenti falpost, objici potest exceptio falsitatis, cum falsorum instrumentorum p
Abbreviated transcription (Latin):
caĩs ordinem iudiciaum obs¬
ẜuabis ⁊ instituta canomca nõ
A te credimus discretioe ingen
in prouide soluit᷑ ꝙ aliĩ ex tebito
sidrlitatis sicut a nob mandatũ
acceꝑat exegiss illud exibere mei
manib distulisti. asẜens ꝙ pisão
ate nob̃ tamqua debitum ẽ pre¬
debitopetitur exibebis nl sipre¬
stitum prestando contranũ no
existit. illud sine dificultate p̃¬

Expanded text:
is ordinem judiciarium obsservabis et instituta canonica non a te credimus discretione vigerimprovide solvitur, quod alii ex debito fidelitatis, sicut a nobis in mandatis acceperat, exegisset, illud exhibere in ejus manibus distulisti, asserens quote nobis tanquam debitum est praedebito petitur exhibebis; vel, si praestitum praestando contrarium non existit, illud sine difficultate pr
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ recolitur. ꝙ cłici qui coacti mĩ¬
sterium ecce abiurarunt de iuã¬
mto absolonis benefitiũ meru¬
crunt. Et ad cohercendamimꝗ¬
tatem eorum qui eccłiasticosyi¬
ros ad prandumillud cõpule¬
rant.pmissisunt in eadẽ eccłia

Expanded text:
e recolitur, quod clerici, qui coacti ministerium ecclesie abiurarunt, de iuramento absolutionis beneficium meruerunt et ad coercendam iniquitatem eorum, qui ecclesiasticos viros ad prestandum illud compulerant, permissi sunt in eadem ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
consili aritu: mmmo pocius de¬
cẽptores trum animum inau¬
xerurit ut iuraree inreqsito as¬
sensu Pł usq ad c̾tum tempu
patristin oẜuare monetã que
tn circa nortẽ ano fũatl egitiio
pondere defraudãta Cum autẽ¬

Expanded text:
consiliarii tui, quin imo potius deceptores, tuum animum induxerunt ut jurares, irrequisito assensu populi, usque ad certum tempus patris tui conservare monetam, quae tamen circa mortem ipsius fuerat legitimo pondere de
Abbreviated transcription (Latin):
ut agatur consultius ⁊ auferat
matena deierandi. nõ cisita exps¬
se dicaturut iuram̃ta non ẜuet
S sino ea attenderint. no obhoc
sunt tãqua ꝓmortalicrimie pu¬

Expanded text:
ut agatur consultius et auferatur materia peierandi, non eis ita expresse dicatur, ut iuramenta non servent, sed, si non ea attenderint, non ob hoc sunt tamquam pro mortali crimine pun
Abbreviated transcription (Latin):
indigẽt. net incis ẽ ordo indicia¬
nus ooẜuandũs qui debet ĩ aliiᷤᷤ
obẜuar. neq tu qñ sub pmisso
tenore iurasti habebas inmente
ut ꝓpt̾ea uenires contra canom
iuramtumtuum benign̾ius ĩt̾¬
pretanuolentes ita ꝙ consonet
canonicis constitutis. fr̾̃t auẽt.¬

Expanded text:
indigent, nec in eis est ordo iudiciarius observandus, qui debet in aliis observari, neque tu, quando sub premisso tenore iurasti, habebas in mente ut propterea venires contra canoniiuramentum tuum benignius interpretari volentes, ita quod consonet canonicis institutis, frat
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam insi s̃peditus fuero care
insius noc̃citatib adrauabo. a¬
postolorum uñimna singlio anii
aut ꝑme ant pctom nuntiũ in
sitabonisi eorum absoluarlicẽ¬

Expanded text:
eniam nisi prepeditus fuero canonin suis necessitatibus adiuvabo Apostolorum limina singulis trienniis aut per me aut per nuntium meum visitabo nisi eorum absolvat licen
Abbreviated transcription (Latin):
in menus illio cõmutat. necty
eietiam si ꝓmissum tuũ uiramẽ¬
touł fidei obligatioẽ int̾posita ꝯc¬
dicicẽ firmasses ali quatenus te¬
neris si constater condictiõi mi¬

Expanded text:
in melius illud commutat. Nec tu etiam ei, si promissum tuum iuramento vel fidei obligatione, interposita conditione firmasses, aliquatenus teneris, si constat, eum conditione mi
Abbreviated transcription (Latin):
consensus intalib nindeatux
obligatorius sca̾m legittima sac¬
t̃ dolo spõte prestita. cum mal¬
terius preuidiciũ nõ redundent
necobsuatau̾ gant in clispẽdiỹ
salutis et̾ne. ¶deroroa ia denia

Expanded text:
consensus in talibus non videatur obligatori secundum legittimas sancet dolo sponte prestita, cum in alterius prejudicium omnino redundantur nec observata vergant in dispendium salutis
Abbreviated transcription (Latin):
nõ. ut affirmatio ul negatio sic̃
procecdit exore itaꝓcedat᷑ excorde.
quia tñhominum exc̾scete ma¬
litia simplici asẜtiomiuł negati.¬
om iux creditur id circo prudent̾
adiuncxit ꝙ amplius ẽ amaloẽ
Malo quidemnõtam culpequa
dixit malũs dixit amalo. licet eͥ
iuram̃tum ꝓhibuisse dominus
indeatur nusquã tñ ꝑcreatorẽ. s
Quare cum ineuanglio p̾misis

Expanded text:
 ut affirmatio vel negatio, sicut procedit ex ore, ita procedat ex corde; quia tamen, hominum excrescente malitia, simplici affirmationi, vel negationi vix creditur, idcirco prudenter adjunxit: Quod amplius est, a malo est; malo quidem non tam culpae, quam dixit, malum, sed dixit, a malo. Licet enim juramentum prohibuisse Dominus videatur, nusquam tamen per Creatorem, sed Quare, cum in Evangelio praemisis
Abbreviated transcription (Latin):
ostulasti supplicit̃ a nobabsol
erat absolutio necc̃ia quã inter¬
pretatio itquirenda. Qm̃ cũ iu¬
ram̃tum fecistimonetã ant sal¬
sam. ant legittmãce credebas si

Expanded text:
ostulasti suppliciter a nobis aberat absolutio necessaria quam interpretatio requirenda. Quoniam cum juramentum fecisti, monetam aut falsam aut legitimam esse credebas. Si
Abbreviated transcription (Latin):
copłasupplicatum. quod cum adcõ
letꝰ nubere ꝓtestans ꝯsiliũ accepit
ab eis. ꝙ notumemitteret castita
domoppria cumomĩsua subarena
neret. Sanc ineiusdẽ ordinis bĩty
biennio post ꝑmansit. licet se idm¬
meturegio quã parentũ.⁊i.Tãde

Expanded text:
copula supplicatum. Quod cum ad conlet nubere protestante, consilium accepit ab eis quod votum emitteret castitatdomo propria cum omni sua substantia remaneret. Sane in ejusdem ordinis habitu biennio post mansit, licet id se invmetu regio quam parentum. Post haec
Abbreviated transcription (Latin):
erit homini satis
cui totus non suffi̾cit or¬
bis. diicias non habemꝰ
quarum cupiditate non
debeas erpugnare. Legẽ¬
uilis. et rara uestis. Fe
genda pulchritudine nes¬
ciunt amplius affectare¬
nobis duꝑlicem usum
nulla fit inuisticia. Hhiis
uerbis motus alexander
nullamq ratus uictoriã
si eorum ꝑacem perturba

Expanded text:
erit hujusmodi satis, cui totus non sufficit orbis? Divitias non habemus, quarum cupiditate nos debeas expugnare, omvilis et rara vestis. Femgenda pulchritudine plus affectarenobis duplicem usum nulla fit injustitia? » His verbis motus Alexander, nullam ratus victoriam, si eorum pacem perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Qui uiderit mulierẽ
ad concupiscendam eam
iam mechatus est in corde
suo. Quia enim uerbo gre¬
co. mecus adulter dicitur.
mulier uideri prohibeatur
cpiscitur adulteriũ perpe¬

Expanded text:
dicat: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Quia enim Graeco verbo moechus adulter dicitur, mulier videri prohibetur, iscitur, adulterium perpe
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil infelicius fencras
peccancium qua penall
nutritur impunitas.
mala uoluntas uelut l¬
stis incerior roboratur.¬

Expanded text:
Nihil infelicius est felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas, et mala voluntas velut hostis interior roboratur.
Abbreviated transcription (Latin):
cencie scelcris. Nam si ad
tenena adipisdenda cori¬
tenus eẽ potest. Q uia
aut non labita concu¬
us piscit ut rabcat. ut mẽ¬

Expanded text:
aecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor itenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adep
Abbreviated transcription (Latin):
firmatur quis ex uob̾
inducat presbiteros et¬
clesie et orent super eum
unguentes cum oleo ĩ
nomine domini. Et o¬
ratio fidei saluabit in¬
firmum et alleiuabit
eum dominus. Et si in
peccatis sic dimittũtur

Expanded text:
firmatur quis ex uobis? inducat presbyteros ecclesiae,. et orent super eum, unguentes eum oleo in nomine domini. et oratio fidei saluabit infirmum, et alleuabit eum dominus: et si in peccatis sit, dimittuntur
Abbreviated transcription (French):
me et sa manrẽ et sacomplexion etaquel
bice il est enclus ou par nature ou par cou¬
stumãce et de celle ꝑt il lassault plus fort
et de luxure le flemmatieque de gloutõme
et depeste la meleucolie deuuie et de t̾cesce¬
Et pour ce doit chũns deffendre de celle ꝑt
ouil uoit que ses hostieulx est plus foibles¬

Expanded text:
maniere d'omme et sa complexion, et en quel vice il est plus enclin, ou par nature ou par acoustumance, et d'icelle partie il assault plus fort:de joliveté et de luxure, le fleumatique de gloutonnie et de paresce, le melencolieux d'envie et de tristresse. Pour ce doit chascun deffendre de ceste part ou il scet que son chasteau est plus foibl
Abbreviated transcription (French):
quatre considerations par ma¬
niere de questions se font. La
premiere est. Ceste essence engen¬
die et produit essence. La secon¬
de est. Ceste essence genre persõe
La tierce est. Ceste personne genre
essence. La quarte est. Ceste per-¬
sonne genre personne. De ces
quatre propositions les trois pre¬
mieres sont faulses. La iii ͤ est
uraie. ¶¶Une rigle est en theo¬
logie que lessence diuine ne gen-¬
dre ne est gendree. Touteuoies
nous pouons dire que le pere
par la uertu et pouoir de son es-¬
sence enfant en lui engendie. poͬ
ce que au filz par generation com¬
munique et domne essence comme
ui saint esperit par procession.
Cestadire que le saint esperit a
son essence cõmune aux trois
personnes par ce quil procede
du pere et du filz.
Cy preuue que le filz est.

Expanded text:
quatre considerations par maquatre considerations par maniere de questions se font. La premiere est ceste: essence engendre et produit essence. La seconde est ceste: essence genre persone. La tierce est ceste: personne genre essence. La quarte est ceste: personne genre personne. De ces quatre propositions, les trois premieres sont faulses, la  IIIJe. est vraie. Une rigle est en theologie que l'essence divine ne gendre ne est gendree. Toutevoies nous pouons dire que le Pere par la vertu et pouoir de son essence enfant en lui engendre, pour ce que au Filz par generation communique et donne essence comme au Saint Esperit par procession, c'est a dire que le Saint Esperit a son essence commune aux troix personnes, par ce qu'il procede du Pere et du Filz. Cy preuve que le Filz est.
Abbreviated transcription (French):
¶ Selon la quatriesmt maniere
de prendre te nom pere a cause de
redemption non seulement, faite
de fait. mais aussi qui se fait par
mistere sacramnerital. et par le
moyen des sacremens seulement
compete a la personne du filz.
Car la maniere de nostre re¬
demption fu faite par la mort
de la personne du filz.
Toutes les aultres manieres et
acceptions de ce nom pere com¬
petent ensemble aux trois per¬
sonnes. Car les euures de la tri¬
nite sont inseparablee. Car ce
que fait lune des trois persdẽs
toutes les trois ensemble font
Si non que l une des dictes ma¬
nieres destre apelle pere conuien¬
gne et compete a lune des per¬
sonnes par approbation.
Au regard de la generation di¬
uine on puer considerer quatre
generations. Par lesquelles on
porra ueoir se lessence ou la
fubstance diuine est generee
ou selle engendre. Cest adire se
lestre de la diuinite est produit
ou produit acciuement ou pas¬
siuement. Et pour ce entendre

Expanded text:
. Selon la quatriesme maniere . Selon la quatriesme maniere de prendre ce nom Pere a cause de redemption non seulement faite de fait, mais aussi qui se fait par mistere sacramental et par le moyen des sacremens seulement compete a la personne du Filz, car la maniere de nostre redemption fu faite par la mort de la personne du Filz. Toutes les aultres manieres et acceptions de ce nom Pere competent ensemble aux trois personnes, car les euvres de la trinité sont inseparables. Car ce que fait l'une des trois persones, toutes les trois ensemble font, si non que l'une desdictes manieres d'estre apellé Pere conviengne et compete a l'une des personnes par approbation. Au regard de la generation divine on puet considerer quatre generations par lesquelles on porra veoir se l'essence ou la substance divine est generee ou s'elle engendre, c'est a dire se l'estre de la divinité est produit ou produit activement ou passivement. Et pour ce entendre,
Abbreviated transcription (French):
gile. Il nous a donne pouoir de
estre fais et reputez filz de dieu
a ceulz qui croient ou nom de
lui. ¶tem par adoption de
grace comme dist saint pol ou
ui. ͤ chapitle en lepistle aux rom¬
mains. uous auez receut lespe¬
rit des filz qui sont fais par a¬
doption. Cesta dire Par amour
et par par faite dilection. Auq̃l
nous clamons disant abba.
Cestadire pere. IItem est
apelle pere a tause quil est col¬
lateur de glore. Cõme dist lapo¬
stle en lepistle a ceulz de galace.
doresenauant uous nestes serfz.
Mais estes enfans filz et hoirs par
dieu. Cestadire par les euures
et ayde de dieu. Car noz bonnes
eiuires plus sont a reputer a
dieu que a nous. Car combien
que nous les faisons dieu toute¬
uoies les fait par nous quant a
estre meritores. et pour desserpur
la uie eternele sans fin ¶Se¬
lon la premiere acception de ce
nom pere il sentent personne¬
lement de la personne de dieu
le pere et a lui compete seulement¬

Expanded text:
gile:« Il nous a donné pouoir de gile:« Il nous a donné pouoir de estre fais et reputéz filz de Dieu a ceulz qui croient ou nom de lui. »Item par adoption de grace. Comme dist Saint Pol ou VJe. chapitle en l'epistle aux ROMMAINS:« Vous avez receut l'esperit des filz qui sont fais par adoption, c'est a dire par amour et par parfaite dilection, auquel nous clamons disant »Abba« , c'est a dire »Pere« . »Item est apellé Pere a cause qu'il est collateur de glore. Comme dist l'Apostle en l'epistle a ceulz de GALATE: « Doresenavant vous n'estes serfz, mais estes enfans, filz et hoirs par Dieu », c'est a dire par les euvres et ayde de Dieu. Car noz bonnes euvres plus sont a reputer a Dieu que a nous, car combien que nous les faisons, Dieu toutevoies les fait par nous quant a estre meritores et pour desservir la vie eternele sans fin. Selon la premiere acception de ce nom Pere, il s'entent personnelement de la personne de Dieu le Pere et a lui compete seulement