comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit: da illi potũ. Hoc enĩ faciens:
carbones ignis congeres suꝑ caput
eiꝰ. Qͥ enĩ ipse se uindicat: ultionẽ
am epłȩ tuȩ: expostulare tecũ libet.
uetustissime monachoꝵ: bone pre¬
sbiter: unitator xͥ: fr̾em tuũ potes
occidere. Qũe si tm̃ oderis. homici¬
da es. ħ a saluatore didicisti: ut uer¬
beranti maxillã p̾beres alterã.Sic
ille respondit ꝑcussori suo. Si ma¬
le locutꝰ sũ: testimoniũ ꝑhibe de
malo. Si bñ quid me cedis: Mortẽ
minaris: quã ⁊ serpentes inferre
possunt. Mors oiũ est: homicidiũ
pessimoꝵ. Quid eni: Nisi tu me oc¬
cideris. ego ĩmortalis ero: Qn potiꝰ
habebo gr̃am: quod facis de necessi¬
tate uirtutẽ. Nonne ⁊ apłi saliuis
int̾se amicitiis dissenser̃t: cũ pau¬
lus ⁊ barnabas ꝓpt̾ ioħem cognom̃¬
to marcũ stomachati st̃. ⁊ separa¬
copulabat: Nonne idem paulus
in faciẽ petro restitit: qd ñ recto
pede incederet in eugłio: Et tñp̃
curreret aut cucurrisset. Nonne i¬

Expanded text:
potum da illi. Hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus Qui enim seipsum vindicat, ultionem am epistolae tuae, expostulare tecum libet, vetutissime monachorum, bone presbyter, imitator Christi, fratrem tuum potes occidere, quem si tantum oderis, homicida es? Hoc a Salvatore didicisti, ut verberanti maxillam, praeberes et alteram? Sic ipse respondit percussori suo: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si bene, quid me caedis ? Mortem minaris, quam et serpentes inferre possunt. Mors omnium est, homicidium pessimorum. Quid enim? nisi tu me occideris, ego immortalis ero? Quin potius habeo gratiam, quod facis de necessitate virtutem. Nonne et Apostoli salvis inter se amicitiis dissenserunt; cum Paulus et Barnabas propter Joannem, cognomento Marcum, stomachati sunt, et separacopulabat? Nonne idem Paulus in faciem Cephae restitit, quod non recto pcurrisset aut cu
Abbreviated transcription (Latin):
tiunculam ñ haberent qđ ⁊ hy la¬
ruis in transferendis omeliis eiꝰ¬
fecit: ut ⁊ bona ⁊ mala ñ int̾pti
s suo ĩputarent᷑ auctori. Si non
dixisses amputasse te pessima et
optima reliquisse: uttũq de luto
euades. Hoc ẽ qd̃ destruit stropas
ingenioli tui: ⁊ te hinc inde con¬
strictũ. euade ñ sinit. Nec intm̃
abutare simplicitate lectoris. ⁊
sic om̃s qͥ tuã scͥpturã lecturi st̃.
brutos putes: ut c̃ uulnera pu¬
tre scere sinas. sano corpori te ĩ¬
citatis pura ⁊ aꝑta confessio qͣ
ab om̃ib italie ep̃is asseris ẽẽ su¬
sceptã. Crederẽ dicenti: nͥ me du¬
bitare de te iste liber ñ pãphili fa¬
c̾et. E it̾n miror qͦmͦ ꝓbau̾it italia
qd roma ꝯtẽpsit: epi susceꝑint¬

Expanded text:
tiunculam non haberent. Quod et Hilatiunculam non haberent. Quod et Hilarius in transferendis ejus Homiliis fecit, ut et bona et mala non interpreti, sed suo imputarentur auctori. Si non dixisses, amputasse te pessima, et optima reliquisse, utcumque de luto evaderes. Hoc est quod destruit strophas ingenioli tui, et te hinc 545 inde constrictum evadere non sinit. Nec intantum abutare simplicitate lectoris: et sic omnes qui tuam scripturam lecturi sunt, brutos putes, ut cum vulnera putrescere sinas, sano corpori te imcitatis pura et aperta confessio, quam ab omnibus Italiae episcopis asseris esse susceptam. Crederem dicenti, nisi me dubitare de te iste liber, non Pamphili, faceret. Et tamen miror quomodo probaverit Italia, quod Roma contempsit? Episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
cuũ est qd̃ mala origenis ex parte
sub hereticoꝵ nuncupatione dã¬
naueris. ⁊ ex parte susceperif:Ꝙ
ñ mala s bona. ⁊ tuȩ ẽẽ fidei uidi¬
cabas. Hec st̃ de quib quesiui utrõ
bona essent an mala quȩ in p̾fa¬
tione laudasti. quȩ ãputatis pes¬
simis quasi optima remansisse
confessus es: ⁊ te in uere argum̃¬
tationis appendi eculeo:. ut si bo¬
mala. statĩ audias. Cur ergo quȩ
mala st̾. in p̾fatione laudasti: Et
ñ illud adiunxi. quod tu callide
simulas.Cur quȩ mala erant ad
latinoꝵ notitiã transtulisti: Ma¬
la enĩ ostende in t̾bũ non docentis
ut sequat᷑ errores: ut nota contẽ¬
nat. quȩ ñ nũquã ignota mira¬
culo st̃. ⁊ audes pꝰ hȩc dicere. qđ̃
ego au tor scriptoꝵ taliũ sim.
tu aũ ut int̾pres in quib emen¬
dare aliquid potueris. plus egeriˢ
quam interp̃s : in quib ñ potue¬
ris solũ int̾pres fueris. Rec te ista
diceres.si libri tui ꝑiarchon p̾fa¬

Expanded text:
cuum est, quod mala Origenis ex parte cuum est, quod mala Origenis ex parte sub haereticorum nuncupatione damnaveris, et ex parte susceperis, quia non mala, sed bona, et tuae esse fidei judicabas? Haec sunt de quibus quaesivi, utrum bona essent, an mala, quae in Praefatione laudasti, quae amputatis pessimis, quasi optima remansisse confessus es, et te in verae argumentationis appendi equuleo, ut si bomala, statim audias: Cur ergo quae mala sunt, in Praefatione laudasti? Et non illud adjunxi, quod tu callide simulas: Cur quae mala erant, ad Latinorum notitiam transtulisti? Mala enim ostendere interdum non docentis ut sequatur errores; ut nota contemnat, quae nonnunquam ignota miraculo sunt. Et audes post haec dicere, quod ego auctor talium scriptorum sim: tu autem ut interpres, in quibus emendare aliquid potueris, plus egeris quam interpres; in quibus non potueris, solum interpres fueris. Recte ista diceres, si libri tui περὶ Ἀρχῶν Praefa
Abbreviated transcription (Latin):
addideris. uel mutaris: ⁊ te quasi
in aculeo apensũ int̾rogauerit. bo¬
na st̃ an mala quȩ transtulisti:
Frustra simulas innocentiã: ut
int̾rogatione stulta uerã ꝑcunc¬
tationẽ ex tenues. Ego ñ accusaui
quare origenẽ ꝓ uoluntate tras¬
stuleris. ħ enĩ ⁊ ipse feci. ⁊ añ me
uictorinꝰ. hẏlariꝰ ambrosiꝰq fecer̃t
s quare translationẽ hereticam
p̾fationis tuȩ testimonio robora¬
sti. Cogis me eade rursus iterare
⁊ ꝑ meas lineas incebe. Dicis enro
dem ꝑlogo te ea quȩ ab hereticis
addita fuerant amputasse: ⁊ ꝑ
his reꝑosuisse bona. Si hereticoꝵ
mala abstulist: gͥ quȩ dimisist
uel addidisti. aut origenis erunt
aut tua:. quȩ utiq quasi bona po¬
suisti.S multa in his mala nega¬
re non pot̾is. Quid inquies ad me:
Origeni imputa. Ego enĩ tm̃ ea q̃
ab hereticis addita fuerant cõmu¬
taui. Expone causas quare here¬
ticoꝵ mala tuleris: ⁊ origenis
integra dereliqueris. Nonne ꝑspi¬

Expanded text:
addideris, vel mutaveris, et te quasi in equuleo appensum interrogaverit: bona sunt, an mala 544 quae transtulisti? Frustra simulas innocentiam, ut interrogatione stulta, veram percontationem extenues. Ego non accusavi quare Origenem pro voluntate transtuleris: hoc enim et ipse feci, et ante me Victorinus, Hilarius, Ambrosiusque fecerunt; sed quare translationem haereticam Praefationis tuae testimonio roborasti? Cogis me eadem rursus iterare, et per meas lineas incedere. Dicis enim in eodem Prologo te ea quae ab haereticis addita fuerant, amputasse, et pro his reposuisse bona. Si haereticorum mala abstulisti, ergo quae dimisisti vel addidisti, aut Origenis erunt, aut tua, quae utique quasi bona posuisti. Sed multa in his mala negare non poteris. Quid, inquies, ad me? Origeni imputa: ego enim ea tantum quae ab haereticis addita fuerant, commutavi. Expone causas, quare haereticorum mala tuleris, et Origenis integra dereliqueris? Nonne perspi
Abbreviated transcription (Latin):
ne pytagorȩ: In quib om̃ia eius
breuit̾ dogmata continentur:. ⁊ ĩ
quȩ latissimo opere phylosophuᷤ
cõmentatꝰ e̾ iamblicus. imitatꝰ ex¬
parte moderatũ uirũ eloquentis¬
simum: ⁊ archy ꝓpũ ac lyside py¬
tagore auditores. Quoꝵ archyppꝰ
ac lysides g̾ciȩ idest thebis scolas¬
habuere.qui memorit̾ tenentes
p̾cepta doctoris. ingenio ꝓlibri ute

Expanded text:
montes aureos pollicitus fueris, ne montes aureos pollicitus fueris, ne scorteum quidem nummum de thesauris tuis proferas. Justa contra me odia recognosco, et vera in nos debaccharis insania. Nisi enim ego quod non est, audacter exigerem, tu videbaris habere quod non habes. Pythagorae a me libros flagitas. Quis enim tibi dixit illius exstare volumina? Nonne in epistola mea, quam criminaris, haec verba sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
in te dicta confingis: ⁊ nͥ illis peꝑ¬
cerimꝰ te putas ẽẽ uiolatũ. An ido
panẽ tͥ non damꝰ: qr hereticoꝵ ere
sii simili dicis fraude subnexam:
de qͣ tͥ añ respondi. Qũa si suspica¬
ris ipsiꝰ ñ ẽẽ: habes ubi apud eũ
nos arguas falsitatis. Sin aũ eiꝰ ÷
ris: cũ ex illiꝰ uera
S facme errasse in adolescentia.
⁊ philosophoꝵ idest gentilis stu¬
diis eruditũ in principio fidi ig¬
norasse dogmata xp̃iana: ⁊ ħ pu¬
tasse in apłis qd̃ in pytagora.⁊ pla¬
tone. ⁊ empedocle legerã. De dogma
tib eoꝵ ñ de libris locutꝰ sũ quȩ
potui in cicerone. bruto ac seneca
dicere. Lege ꝓ uaticinio oratum¬
culam: ⁊ alias ubi sodalicioꝵ men¬
tio fit: reuolue dialogos tullii:
respice om̃em or̃a italiȩ. quȩ quos¬
dam magna g̾cia dicebatur. ⁊ py¬
tagoricoꝵ dogmatũ incisa ꝓubli¬
cis literis eRa cognosces. Curos
st̾ enĩ illa crisa paraiseamatã nos

Expanded text:
in te dicta confingis: et nisi illis pepin te dicta confingis: et nisi illis pepercerimus, te putas esse violatum. An ideo panem tibi non damus, quia haereticorum sii simili dicis fraude subnixam, de qua tibi ante respondi: quam si suspicaris ipsius non esse, habes ubi apud eum nos arguas falsitatis. Sin autem ejusris, cum ex illius vera  fac me errasse in adulescentia et philosophorum, id est gentilium, studiis eruditum in principio fidei ignorasse dogmata Christiana et hoc putasse in apostolis, quod in Pythagora et Platone et Empedocle legeram: cur patibus eorum, non de libris locutus sum, quae potui in Cicerone, Bruto, ac Seneca discere. Lege pro Vatinio oratiunculam, et alias ubi sodalitiorum mentio fit. Revolve dialogos Tullii. Respice omnem oram Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur: et Pythagoricorum dogmatum incisa publicis lme denegare, quae in promptu sunt, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
in me fuit sic me defendi. ut te
ñ accusarẽ. Tu nimiũ suspiciosos
⁊ querulus: qui dicta in hereticoᷤ
ad tuã refers contumeliã. Qd̃ si ali¬
ter amicus tuus ẽẽ ñ possũ. nisri
hereticoꝵ amicus fuero: leuiꝰ to¬
as inimicitias quã illoꝵ amici
putas finxisse m̃daciũ. ut epłam
ad te meo nõie cõponerẽ. quasi oli
scriptã. quo bonꝰ e̾e uidear ⁊ mo¬
destus: quã tu nũquã oĩo susce¬
peris. Hȩc res ꝑfacile ꝓbari pot̾.
Multi rome eiꝰ exẽplaria habert:
Añ ħ circit̾ tͥenniu qui tͥ eã mit¬
tere noluert.scientes quȩ de meo
nomine iactitares. ⁊ qũa indigna
ꝓposito xp̃iano ac nefanda confiri¬
confing̾es. Egoscripsi nesciens qua¬
si ad amicũ: illi ñ reddidert̃ ei quẽ
inimicũ nouerant: partentes. ⁊ meo
errori. ⁊ tuȩ conscientie. Et simul
bello multa mala scribe. Hic ẽ totꝰ
error tuuis. ⁊ ħ iusta querimonia:.
qd̃ quȩ nos in hereticos dicimꝰ. tu

Expanded text:
in me fuit, sic me defendi, ut te in me fuit, sic me defendi, ut te non accusarem. 564 Tu nimium suspiciosus et querulus, qui dicta in haereticos ad tuam refers contumeliam. Quod si aliter amicus tuus esse non possum, nisi et haereticorum amicus fuero; levius tuas inimicitias, quam illorum amicitputas finxisse mendacium, ut epistolam ad te meo nomine componerem, quasi olim scriptam, quo bonus esse videar et modestus; quam tu numquam omnino susceperis. Haec res perfacile probari potest. Multi Romae ejus exemplaria habent, ante hoc circiter triennium, qui tibi eam mittere noluerunt, scientes quae de meo nomine jactitares, et quam indigna proposito Christiano ac nefanda confingeres. Ego scripsi nesciens, quasi ad amicum. Illi non reddiderunt ei, quem inimicum noverant: parcentes et meo errori, et tuae conscientiae. Et simul bello multa mala scribere. Hic est totus error tuus, et haec justa querimonia: quod quae nos in haereticos dicimus, tu
Abbreviated transcription (Latin):
in inuiriã tuã tranfferre qđ u̾
lũ demonstrarẽ. Nt uͦ noũ que¬
rimoniȩ genꝰ. Doles tͥ in eo eẽ respos¬
sũ: in quo a te accusatꝰ sũ. Dice¬
batur ad int̾p̾tationẽ tuã roma
subu̾sa. Postulabant a me om̃s
rei huiꝰ:ame remediũ: non quo
ego alicuiꝰ mom̃ti essem. s qͥ pete¬
bant. ẽẽ me aliquid arbitrabant᷑.
Tu amicus eras qͥ ista transtule¬
ras: Qd me iuis facere: Obedire mag
oportet an hõib: dñi custodire sus¬
stantiã. an furtũ celare conserur:
Alt̾ te ñ placabo: nisi ⁊ ego tecũ
accusanda cõmisero: Si nullã fe¬
cisses mei nõis m̃tionẽ. si me ñ or¬
nasses egregiis laudib: potueram
aliqd habere suffragiũ. ⁊ diu̾sa ob¬
tendere ne rursus int̾pretata t̾n¬
ferrẽ. Lu me amice. tu cõpulist.
ut aliqͦt dies in ħ opere ꝑderem:
ut ꝓferrẽ in mediũ qđ caribdis de¬
buit deuorare. Et tñ lesus. amici¬
tiȩ in te uira seruaui: ⁊ quantũ

Expanded text:
in injuriam tuam transferre quod in injuriam tuam transferre quod lum demonstrarem. Nunc vero novum querimoniae genus: doles tibi in eo esse responsum, in quo a te accusatus sum. Dicebatur ad interpretationem tuam Roma subversa, postulabant omnes a me hujus rei remedium. Non quo ego alicujus momenti essem; sed qui petebant, me esse aliquid arbitrabantur. Tu amicus eras, qui illa transtuleras; quid me vis facere? Obedire Deo magis oportet, an hominibus ? Domini custodire substantiam, an furtum celare conservi? Aliter te non placabo, nisi et ego tecum accusanda commisero? Si nullam fecisses mei nominis mentionem: si me non ornasses egregiis laudibus, poteram aliquod habere suffugium, et diversa obtendere, ne rursus interpretata transferrem. Tu me, amice, compulisti, ut aliquot dies in hoc opere perderem, ut proferrem in medium quod Charybdis debuit devorare: et tamen laesus, amicitiae in te jura servavi, et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipuis Responde criminanti.
ne si tacueris consensisse uidea¬
ris. Consona om̃s uoce poscebait.
nena hereticoꝵ romanis aurib
cauenda monstrarẽ. Qd ħ ad in¬
iuriã tuã ꝑtinet: Nũ solus in¬
terp̾tatꝰ es istos libros: ⁊ alios hꝰ
operis ñ habes participes: Nũqͥd
at: Ecce ⁊ ego multos ut dicis li¬
bellos de g̾co in latinũ transtuli.
Habe potestatẽ rursus eos u̾ten¬
di ut uolueris. Et bona enĩ ⁊ ma¬
la suo ĩputant᷑ auctori. Qd̃ ⁊ in
te fieret. nͥ dixisses te ãputasse
heretica ⁊ optima transtulisse. ħ
logetico tuo. quẽ ꝓ origenis scͥꝑ¬
sisti operib: Qͥd de uolumine
eusebii. in qͦ cũ multa mutaue¬
ris. ⁊ sub nõie martyris. hereti¬
ci hõis dicta scripta transtule¬
ris. tñ plura posuisti quȩ eccłia¬
sticȩ fidei ñ conueniunt: Tu et¬
am latinos libros in g̾cũ uerts
nob̾ dare nr̃is ext̾na ꝓhibebis:
Si in alio respondissem opere in
quo me ñ seseras: uidere pot̾a

Expanded text:
ecipuis: Responde criminanti; ne si tacueris, consensisse videaris. Consona omnes voce poscebant, haereticorum Romanis auribus cavenda monstrarem. Quid hoc ad injuriam tuam pertinet? Num solus interpretatus es istos libros, et alios hujus operis non habes participes? Numquidat? Ecce et ego multos, ut dicis, libellos de Graeco in Latinum transtuli: habes potestatem et tu rursum eos vertendi, ut volueris; et bona enim et mala suo imputantur auctori. Quod et in te fieret, nisi dixisses te amputasse haeretica et optima transtulisse. Hic logetico tuo, quem pro Origenis scripsisti operibus? Quid de volumine Eusebii? in quo quum multa mutaveris, et, sub nomine martyris, haeretici hominis scripta transtuleris: tamen plura posuisti, quae Ecclesiasticae fidei non conveniunt. Tu etiam Latinos libros in Graecum vertis, nobis dare nostris externa prohibebis? Si in alio opere respondissem, in quo me non laeseras, videri poteram
Abbreviated transcription (Latin):
dũ nescit inuenit. Sic athanasiꝰ
bere monstratꝰ ẽ. Talia ⁊ condisci¬
puli uł magistri. nc de eiusdẽ ec¬
cłiȩ sacerdote confingunt: ⁊ auro
idest cuis tuoꝵq uirib oppug¬
nant fidei ueritatẽ. Qdloquar
de hereticis: qͥ licet foris sint. tͣn
se nõiant xp̃ianos: Adu̾sũ ĩpiissi

Expanded text:
dum nescit, invenit. Sic Athanasiusdum nescit, invenit. Sic Athanasiusbere monstratus est. Talia et condiscipuli tui et magistri nunc de ejusdem Ecclesiae sacerdote confingunt: et auro, id est, tuis tuorumque viribus oppugnant fidei veritatem. Quid loquar de haereticis, qui licet foris sint, tamen se nominant Christianos? Adversum impiissi
Abbreviated transcription (Latin):
requiro ab eximia censura tua et¬
scĩtate. cuiꝰ tanta e̾ puritas ut
ad sudaria ⁊ semicincia tua demo¬
nes rugiant: cuiꝰ exẽplũ inscriben¬
do sequaris. Qs umꝗͣ catholicoꝵ
in disputatione sectarũ. turpitu¬
dinẽ ei adu̾sũ quẽ disputat obiere¬
rit: Sic te docuert̾ magistri tui.
talib institutꝰ es disciplinis: ut
cui responde ñ potueris caput ab¬
feras: ⁊ lingũa quȩ tac̾e ñ potest
seces: Nec magnoꝑe głeris:si facias
qd̵ scorpiones posst̃ fac̾e. Et tanta¬
lides fecert hȩc: ⁊ fuliua in cicero¬
nem ⁊ herodias in ioħem: qr ueri¬
tatẽ ñ poterant audire: ⁊ lingũa
ueriloquã cͥminali acu confodie¬
runt multi contra marcionẽ. ua¬
lentinũ. arriũ. ⁊ eunomiũ: a qͦ eis
obiecta ẽ turpitudo: Nonne toti
in conuincenda heresi incubuer̃t
Istȩ machinȩ hereticoꝵ. idest ma¬
gistroꝵ tuoꝵ st̃: ut conuicti de
ꝑfidia ad maledicta se conferant.
Sic eustachiꝰ antichenꝰ ep̃e. filium

Expanded text:
requiro ab eximia sanctitate et censura tua cujus tanta est puritas, ut ad sudaria et semicinctia tua daemones rugiant, cujus exemplum in scribendo sequaris? Quis umquam catholicorum in disputatione sectarum, turpitudinem ei, adversum quem disputat, objecit? Sic te docuerunt magistri tui? Talibus institutus es disciplinis, ut cui respondere non potueris, caput auferas; et linguam quae tacere non potest, seces? Nec magnopere glorieris, si facias quod scorpiones possunt facere et cantharides. Fecerunt haec et Fulvia in Ciceronem, et Herodias in Joannem: quia veritatem non poterant audire, et linguam veriloquam discriminali acu confodeipserunt multi contra Marcionem, Valentinum, Arium, et Eunomium. A quo eis objecta est turpitudo? Nonne toti in convincenda haeresi incubuerunt? Istae machinae haereticorum, id est, magistrorum tuorum sunt, ut convicti de perfidia, ad maledicta se conferant. Sic Eustathius Antiochenus episcopus, filios
Abbreviated transcription (Latin):
fecero fr̾ ero ⁊ collega. et uir
eloquentissimꝰ. ac amicus ⁊ sodale.
⁊ qd his maiꝰ e̾ om̃ia que de origene
transtolicatholica uidicabis. Sini
aũ mutiero. ⁊ me cõmouero: ilico¬
⁊ impurus ero. ⁊ hereticus. ⁊ tua
indignꝰ necessitudine. Hȩc st̾ p̾co¬
nia mea: sic me hortaris ad pacẽ:
⁊ ne gemitũ quide ac lacrimas.
dolori liberas ẽẽ concedis. Possem
insanire contra insanientẽ. ⁊ di¬
cere qͥcqͥd uł scio uł nescio: ⁊ eade
licentia ĩmo furore ⁊ am̃tia uł
falsa uł uera congerere:ut et
me loqui ⁊ de puderet audire:
⁊ obicere tͥ quȩ accusantẽ dã na¬
rent aut accusatũ: ut exfron¬
tis duritia fide lectori facerem.
ut dũ alii eoꝵ petunt sanguinẽ.
suũ offerant: ⁊ sine gladio uo¬
luntate homicide sint. Tuȩ
ħ bonitati. tue mansuetudi¬
ni ⁊ simplicitati conuenit:
qui de uno pectoris sterquilinio
⁊ odorẽ rosarũ ⁊ fetorẽ ꝑfers ca¬
dauerũ: ⁊ contͣ sententiã ꝓpħa¬

Expanded text:
fecero, frater ero et collega, et vir eloquentissimus et amicus ac sodalis, et quod his majus est, omnia quae de Origene transtuli, catholica judicabis. Sin autem mutiero, et me commovero, illico impurus ero et haereticus, et tua indignus necessitudine. Haec sunt praeconia mea, sic me hortaris ad pacem, et ne gemitum quidem ac lacrymas dolori liberas esse concedis. 42. Calinsanire contra insanientem; et dicere quidquid vel scio, vel nescio: et eadem licentia, immo furore et amentia, vel falsa, vel vera congerere, ut et me loqui, et te puderet audire: et objicere tibi, quae aut accusantem damnarent, aut accusatum; ut ex frontis duritia, fidem lectori facerem; ut dum aliorum petunt sanguinem, suum offerant; et sine gladio, voluntate homicidae sint. Tuae hoc bonitati, tuaeque mansuetudini et simplicitati convenit, qui de uno pectoris sterquilinio, et odorem rosarum, et fetorem profers cadaverum: et contra sententiam Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qd̃ in meis litteris legeris. Dic.
quis tibi ꝑmisit ut int̾pretans
queda auferres: queda mutares.
quedam adderes: Statĩq tͥ iꝑse
respondes: ⁊ contra me loqueris.
Et tͥ dico. Queso quis ꝑmiserit ut
in cõmentariis tius quedã de ori¬
gene:quedã de apollinare.quȩda
de te ipso scriberes:⁊ ñde origene
totũ. aut de te. aut ex alio: Inte¬
rim dũ aliud agis. crim̃ fortissimũ
ꝑdidist: ⁊ oblit̾ es uetis ꝓuerbii.
mendaces memores ẽe debere. Dies
enim᷑ in cõmentariis meis quȩ dan
de origene quȩda de apollinare. ⁊¬
dam ex me iꝑso posuisse. Si gͦ apol¬
linaris st̃ ⁊ origenis quȩ sub asioꝵ
nõie posui: quomͦ in libris tuis mͥ
crim̃ impingis. qd aliqñ scribo. aliꝰ
hoc dicit. qͥd̃a ħ suspicat᷑. alius iuit.
⁊ quiddaego: Si int̾ apollinarẽ ⁊
didimũ. ⁊ explanationis stilus &
dogma tam magna diu̾sitaᷤ est cũ
in uno capitulo diu̾sas pono sen¬

Expanded text:
enim quod in meis litteris legeris: « Dic enim quod in meis litteris legeris: « Dic quis tibi permisit, ut interpretans quaedam auferres, quaedam mutares, quaedam adderes? » Statimque tibi ipsi respondes, et contra me loqueris: « En tibi dico: Quaeso quis permiserit, ut in Commentariis tuis, quaedam de Origene, quaedam de Apollinario, quaedam de te ipso scriberes, et non de Origene totum, aut ex te, aut ex alio? » Interim in te dum aliud agis, crimen fortissimum prodidisti, et oblitus es veteris proverbii: Mendaces memores esse debere. Dicis enim me in Commentariis meis, quaedam de Origene, quaedam de Apollinario, quaedam ex me ipso posuisse. Si ergo Apollinarii sunt et Origenis, quae sub aliorum nomine posui: quomodo in libris tuis mihi crimen impingis, quod quando scribo: « Alius hoc dicit; Quidam sic suspicatur; » alius ille, et quidam, ego sim. Inter Apollinarium et Didymum explanationis, styli, et dogmatum magna diversitas est. Cum in uno capitulo diversas pono sen
Abbreviated transcription (Latin):
Attñ scito romanã fide apłica uo¬
ce laudatã istiꝰmodi p̾stigias non
recipere: etiã si angelus alit̾ an¬
nuntiet quã semel p̾dicatũ est.
pauli autoritate munitã ñ pos¬
se nutare. Ergo fr̾ siue a te falsa¬
tus e̾ liber ut multi putant. si¬
ue ab altero ut tu forsitan ꝑsua¬
tẏris: muta titulũ: ⁊ romanã sim¬
plicitatẽ tanto periculo libera.
Non tͥ expedit ut clarissimꝰ mar¬
tẏr hereticus iudicet᷑ ut qͥ effu¬
dit ꝓ xp̃o sanguinẽ contrariꝰ fi¬
dei. xp̃i approbet᷑. Dic potiꝰ. Inue¬
ni librũ: putaui martyris. Ne
timeas penitentiã: Iam te urgebo.
Non querã a quo acceperis: uel
mortuoꝵ aliquẽ nõiato: uł u
platea ab ignoto hõie emisse de
dicito. Non enĩ dã nationẽ tuã
querimꝰ: s conu̾sionẽ. Meliꝰ est
ut tu erraueris: quã ut martyr
hereticus fuerit. Interĩ de p̾senti
tẏris contͣ te respondeas querimo
cit: ⁊ dilus qd nullus accusat. dis

Expanded text:
Attamen scito Romanam fidem, Apostolica voAttamen scito Romanam fidem, Apostolica voce laudatam, istiusmodi praestigias non recipere: etiam si Angelus aliter annuntiet, quam semel praedicatum est, Pauli auctoritate munitam non posse mutari. Ergo, frater, sive a te falsatus est 543 liber, ut multi putant: sive ab altero, ut forsitan persuatyris, muta titulum, et Romanam simplicitatem tanto periculo libera. Non tibi expedit, ut per te clarissimus martyr haereticus judicetur; ut qui effudit pro Christo sanguinem, contrarius fidei Christi approbetur. Dic potius, Inveni librum, putavi illum martyris: ne timeas poenitentiam. Jam te non urgebo, non quaeram a quo acceperis: vel mortuorum aliquem nominato, vel in platea ab ignoto homine te emisse dicito. Non enim damnationem tuam quaerimus, sed conversionem. Melius est, ut tu erraveris, quam ut Martyr haereticus fuerit. Interim de praesenttyris contra te respondeas querimoncit, et diluis quod nullus accusat. Ais
Abbreviated transcription (Latin):
quentiã meã fers in celũ. ut fi¬
dem in cenũ depͥmas. Fr̃em ⁊ col¬
legam uocas: ⁊ imitatore te mei
operis confiteris.Cumq a me tͣns¬
latas origenis seꝑtuaginta ome¬
lias. ⁊ ñ nullos thomos in apłm
iactes. in quib sic cuncta limaue¬
rim. ut nichil in illis qd a ca tho¬
lica discrepet latinꝰ lector inueni¬
at: nunc eosdem libros hereticos
criminaris: ⁊ u̾so stilo. quẽ p̾dica¬
ueras qr consortẽ putabas. accusaᷤ
e duob calum. niator ẽ martyri ᷤ:
ego qͥ illũ dico nec hereticũ fuisse.
nec scripsisse librũ qui ab om̃ib
rep̾hendit᷑. an tu qͥ uolum̃ hõis
arriani. titulo cõmutato sub no¬
mine martiris edidisti: Non tibi
sufficit scandalũ g̾ciȩ. nisi illũ ⁊¬
in latinoꝵ aurib ingeraᷤ. ⁊ incli¬
tũ martirẽ tua quantũ in te ẽ.
translatione deformes:Tu quide
gueres.ñ ut me accusares: s ut
origenis ꝑ nos scripta defendere ᷤ.

Expanded text:
quentiam meam fers in coelum, ut fiquentiam meam fers in coelum, ut fidem in coenum deprimas: fratrem et collegam vocas, et imitatorem te mei operis confiteris. Cumque a me translatas Origenis septuaginta homilias, et nonnullos tomos in Apostolum jactes, in quibus sic cuncta limaverim, « ut nihil in illis, quod a fide catholica discrepet, Latinus lector inveniat; nunc eosdem libros, haereticos criminaris: et verso stylo, quem praedicaveras, quia consortem putabas, accusas,e duobus calumniator est martyris? Ego qui illum dico haereticum non fuisse, nec scripsisse librum, qui ab omnibus reprehenditur: an tu, qui volumen hominis Ariani, titulo commutato, sub nomine Martyris edidisti? Non tibi sufficit scandalum Graeciae, nisi illud et Latinorum auribus ingeras, et inclytum Martyrem tua quantum in te est translatione deformes. Tu quidem on ut me accusares, sed ut Origenis per nos scripta defenderes.
Abbreviated transcription (Latin):
me in libris periarchon fecisse con¬
uinceris: maxime cũ idem eusebiꝰ
pamphilũ nichil ꝓprii operis edidi¬
se. Dic gͦ ⁊ tu a quo exemplar acce¬
peris: nec mͥ ad subt̾fugiendũ cri¬
men mortuos aliquos nomines.
ut cũ auctorẽ ostendere ñ potue
scriniis fontẽ habet: quid sequat᷑
etiã me tacente non dubitas. Ue¬
rum fac ab alio quolibet amatore
origenis. libri huiꝰ titulũ. ⁊ au to¬
ris uocabulũ cõmutatũ. Cur hoc
in latinã lingũa uertis: uideli¬
cet ut testimonio martiris. om̃s
origenis scriptis crederent: pre¬
missa unione tanti auctoris et
testis. Nec tͥ sufficit doctissimi ui¬
ri apologiã si scribas. ⁊ ꝓpriũ uo¬
lumen ꝑ defensione eiꝰ: quib ꝑ
multos disseminatis. tuto iã libͦs
p̾fatione cõmendas dicens.ñ nul-¬
la inhis ab hereticis deprauata.q̃
tu de alioꝵ libroꝵ origenis lecti¬
one correxeris. Me quoq laudas.
ne tͥ amicoꝵ meoꝵ quisꝑiã contͣ¬

Expanded text:
me in libris περὶ Ἀρχῶν, fecisse conme in libris περὶ Ἀρχῶν, fecisse convinceris: maxime cum idem EusebiusPamphilum, nihil proprii operis edidisse. Dic ergo et tu, a quo exemplar acceperis, nec mihi ad subterfugiendum 542 crimen, mortuos aliquos nomines: ut cum auctorem ostendere non potuerscriniis fontem habet, quid sequatur, etiam me tacente, non dubitas. Verum fac ab alio quolibet amatore Origenis, libri hujus titulum, et auctoris vocabulum commutatum, cur hoc in Latinam linguam vertis? Videlicet ut testimonio Martyris, omnes Origenis scriptis crederent: praemissa munitione tanti auctoris et testis. Nec tibi sufficit doctissimi viri Apologia, nisi scribas et proprium volumen pro defensione ejus: quibus per multos disseminatis, tuto jam libros Praefatione commendas, dicens nonnulla in his ab haereticis depravata, quae tu de aliorum librorum Origenis lectione correxeris. Me quoque laudas, ne tibi amicorum meorum quispiam contra
Abbreviated transcription (Latin):
dare debueris. ⁊ origenis mala ꝓ¬
ferre inmediũ. S de hoc qr nos
remittis ad codicẽ: ante tibi re¬
spondimꝰ quã tua scripta legeri¬
losa ut tu scribis. s ridicula mͥ
forte res accidit: ut postquã eu¬
sebii asseruerĩ illũ esse ñ pamphili
s extremũ dixerĩ etiã me añ an¬
nos plurimos hoc fortasse putas¬
se quod pãphili fuerit. ⁊ a te exẽ¬
plar huiꝰ uoluminis mutuasse
uide quantũ timeã cachinnos
tuos: ut etiã nc eade ingerã. De
tuo codice quasi pamphili exem¬
ñ putaui tm̃ sceleris ate posse
confingi. Postea uero ꝑ int̾preta¬
tionẽ tuã questione contͣ orige¬
nẽ toto orbe cõmota. in queren¬
dis exemplarib diligentior fui
⁊ in cesariensi bibliotheca euse¬
mũ librũ eũ dep̾hendi. quẽ tu so¬
lum sub nõie martẏris edidisti.
de filio ⁊ sp̃u sc̾o in bonã partem
plerisq blasfemiis cõmutatis.
ficisse nescio que. quod tu aꝑtissi¬

Expanded text:
dare debueras, et Origenis mala pdare debueras, et Origenis mala proferre in medium. Sed de hoc, quia nos remittis ad codicem, ante tibi respondimus, quam tua scripta legerelosa, ut tu scribis, sed ridicula mihi forte res accidit, ut postquam Eusebii asseruerim esse, non Pamphili, ad extremum dixerim, etiam me annos plurimos hoc putasse, quod Pamphili fuerit, et a te exemplar hujus voluminis mutuatum. Vide quantum timeam cachinnos tuos, ut etiam nunc eadem ingeram. De tuo codice quasi Pamphili exemnon putavi tantum sceleris a te posse confingi. Postea vero per interpretationem tuam, quaestione contra Origenem toto orbe commota, in quaerendis exemplaribus diligentior fui, et in Caesariensi Bibliotheca Euseeum librum deprehendi, quem tu solus sub nomine martyris edidisti, de Filio et Spiritu Sancto, in bonam partem plerisque blasphemiis commutatis. fecisse nescio quem, quod tu apertissi
Abbreviated transcription (Latin):
non dicã respondere. s legere mͣea
scripta non occurreris. Ex quo ap¬
paret te illam epłam aut plurib
scripsisse dieb ut stili ipsuis ele¬
gantia ꝓbat: aut si tumultuaria
ui cũ extemporalis talis sis. medita
se de g̾eo quȩ ego priꝰ latino sermo¬
ne transtulerim. ñ satis intelligo
quid uelis dicere:nisi forte adhuc
cõmentarios ad ephesios crimina
dentiam: nec aurib obturatis
uoces recipis incantantis. Nos
sint heretica. quȩ catholica. Hic
est enĩ cõm̃tarioꝵ mos. ⁊ expla¬
nantiũ regula. ut opiniones i
expositione uarias ꝓsequantur:
⁊ quid uł sibi uł aliis uideant᷑.
unt tam latinȩ linguȩ ꝗͣ gre¬
sum obtendere ñ potes. Arguet
enĩ te p̾fatiuncula tua. in qͣ
polliceris detruncatis malis⁊
mansisse: ut quicqͥd uł bonũ uel
malũ dixeris. iã ñ ei imputet᷑ qũe
transfers. s tibi qui int̾pretatꝰ es:
nisi forte hereticoꝵ errores emen¬

Expanded text:
non dicam respondere, sed legere biduo mea non dicam respondere, sed legere biduo mea scripta non potueris. Ex quo apparet te illam epistolam, aut pluribus diebus scripsisse, ut styli ipsius elegantia probat: aut si tumultuaria qui cum extemporalis talis sis, meditatse de Graeco, quae ego prius Latino sermone transtulerim, non satis intelligo quid velis dicere: nisi forte adhuc Commentarios ad Ephesios criminardentiam; nec auribus obturatis, voces recipis incantantis. Nos sunt haeretica, quae catholica. Hic est enim Commentariorum mos, et explanantium regula, ut opiniones in expositione varias persequantur, et quod vel sibi, vel aliis videatur, unt, tam Latinae linguae, quam Graesum obtendere non potes. Arguet enim te Praefatiuncula tua, in qua polliceris, detruncatis malis, mansisse: ut quidquid ibi vel bonum, vel malum dixeris, jam non ei imputetur, quem transfers, sed tibi qui interpretatus es; nisi forte haereticorum errores emen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ studiũ scripturarũ añquã ers
heresim pleniꝰ nossem in iuuenili
etate laudaui: ⁊ ego dabo tͥ ueniã
qd̃ apologiã libroꝵ eiꝰ canoscrip¬
seris capite. Añ biduũ quã ad noᷤ
epłam scriberes. libellos meos in
manꝰ tuas uenisse testaris: ⁊ iecͥco ñ
hũisse spaciũ ex ociorespondendi. Ali¬
oquin si meditatꝰ innos paratꝰ q
dixisses: fulmina iacere ñ crimi¬
na iud̾eris. Et quis tͥ credit hõi
ueracissimo. ut negotiator orien¬
taliũ merciũ. qui ⁊ hinc deporta¬
ta uendere necesse habebat:⁊ ibi
emere quȩ huc rursus adueheret
biduo tm̃ aquileiȩ fuerit: ut rap¬
tim ⁊ ex tempore contra nos epłam
dictare cogereris: Libri enĩ tus
quos lima. sti ꝑ tenniũ. diserti¬
ores st̃ Nisi forte ñ fuit in p̾senti¬
arũ qui tuas em̃daret nenias.
⁊ iccirco om̃e iter dictionis tuȩ
absq palladis arte. salebris: ⁊ ui
tũ temporis mendaciũ est:uetu

Expanded text:
et studium Scripturarum, antequam ejus et studium Scripturarum, antequam ejus haeresim plenius nossem, in juvenili aetate laudavi; et ego tibi dabo veniam, quod Apologiam librorum ejus cano scripseris capite. 10. Ante biduum, quam ad nos Epistolam scriberes, libellos meos in manus tuas venisse testaris, et idcirco non habuisse spatium ex otio respondendi: alioqui si meditatus in nos paratusque dixisses, fulmina jacere, non crimina videreris. Et quis tibi credet homini veracissimo, ut negotiator orientalium mercium, qui et hinc deportata vendere necesse habebat, et ibi emere, quae huc rursus adveheret, biduum tantum Aquileiae fuerit, ut raptim et ex tempore contra nos dictare epistolam cogereris? Libri enim tui quos limasti per triennium, disertiores sunt? Nisi forte non fuit impraesentiarum, qui tuas emendaret naenias: et idcirco omne iter dictionis tuae, absque Palladis arte, salebris et vorapertum temporis mendacium est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
taciturũ fuisse. Beniq. noli accu¬
sare: ⁊ ego cessabo defende. Quȩ ẽ
enĩ audientiũ edificatio duosse¬
nes int̾ se ꝓpt̾ hereticos digladi¬
ari: p̾sertim cũ ambo catholicoᷤ
se uideri uelint: Omittamꝰ here¬
ticoꝵ patrociniũ. ⁊ nulla erit
int̾ nos contentio. Eodem feruore
quo origenẽ ante laudauimꝰ: ñc
dam natũ toto orbe dãrnemꝰ.
Iungamꝰ dexteras: animos copu
incessu. Errauimꝰ uiuenes: em̃de¬
mus senes.Si fr es: me gaude
correctũ. Si amicus sũ: de conu̾¬
sione tua debeo gratulari. Qũa¬
du int̾ nos uirgiũ fuerit: uidebi¬
mur fidem rectã necessitate dic̾e.
bis tollunt testimoniũ uerȩ pe¬
nitentiȩ. Si unũ credimꝰ. si idem
⁊ uolumꝰ ⁊ nolumꝰ. ex quo firmas
nasci amicitias etiã catilina te¬
statur: si hereticos parit̾ odimꝰ.⁊
ueterẽ ȩque damr namꝰ errorem:
quid contra nos tendimꝰ. cũ eaðe
oppugnemꝰ. eade defendamꝰ: Ig¬
nosce mͥ qd origenis eruditionẽ

Expanded text:
taciturum fuisse. Denique noli accusare, et ego cessabo defendere. Quae enim est audientium aedificatio, duos senes inter se propter haereticos digladiari: praesertim cum ambo Catholicos se videri velint? Omittamus haereticorum patrocinium, et nulla erit inter nos contentio. Eodem fervore quo Origenem ante laudavimus, nunc damnatum toto orbe damnemus. Jungamus dextras, animos copulincessu. Erravimus juvenes, emendemur senes. Si frater es, me gaude correctum. Si amicus sum, de conversione tua debeo gratulari. 540 Quamdiu inter nos jurgium fuerit, videbimur rectam fidem necessitate ducere, bis tollunt testimonium verae poenitentiae. Si unum credimus, si idem et volumus et nolumus ex quo firmas nasci amicitias, etiam Catilina testatur, si haereticos pariter odimus, et veterem aeque damnamus errorem, quid contra nos tendimus, cum eadem oppugnemus, eadem defendamus? Ignosce mihi, quod Origenis eruditionem
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ orthodoxus eẽ ñ pot̾is: nͥ me he¬
reticũ cõꝓbaris: Quid tͥ ꝓdest soci¬
etas mea: aut quȩ ẽ ista prudet¬
tia: Accusatꝰ ab aliis. accusas ali¬
um: Ab alio appeteris: ⁊ illi t̾gũ
obuertens. quiescentẽ contͣ te ꝓuo

Expanded text:
aliter orthodoxus esse non poteris, nisi me haealiter orthodoxus esse non poteris, nisi me haereticum comprobaveris? Quid tibi prodest societas mea? Aut quae est ista prudentia? Accusatus ab aliis, accusas alium. Ab alio appeteris; et illi tergum obvertens, quiescentem contra te pro
Abbreviated transcription (Latin):
in hereticos. Irasceris. furis. ⁊ lu
culentissimos libros contͣ me cu¬
dis. Quos cũ legendos ⁊ cantandos
om̃ib tradidisses:certat̃ ad me de
italia ⁊ urbe roma atq dalmatia
scripta uenert quib me lauda¬
tor pͥstinꝰ ornasset p̾coniis. Fateor
ilico ad obiecta respondi:⁊ me ñ
ẽe hereticũ totis uirib ꝓbare co¬
natus sũ: misiq hos ipso ᷤ apolo¬
giȩ meȩ libros ad eos quoᷤ tu uul¬
neraueras:ut uenena tua nr se¬
queret᷑ antidotꝰ. Ob hanc culpam
mittis mͥ pͥores libros: ⁊ recentẽ
epłam. plenã inuiriarũ ⁊ crimi¬
nũ. Quid me us fac̾e bone amice:¬
Si taceã: iudebor crim̃ agnoscere.¬
Si loquar. t̾res me gladiis tuis.⁊
accusationẽ ñ iam eccłiasticã. ẜ
tͥbunaliũ cõminaris. Quid feci. qͥd
si. Quid ad te qͥ ⁊ catholicũ ⁊ ue¬
racẽ te esse iactas. qui libentios
me accusas quã te defendis: Num
mea defensio accusatio tua ẽ: Aut

Expanded text:
in haereticos; irasceris, furis, 539 et in haereticos; irasceris, furis, 539 et luculentissimos libros contra me cudis: quos quum legendos et cantandos omnibus tradidisses, certatim ad me de Italia, et urbe Roma, atque Dalmatia Scripta venerunt, quibus me laudator pristinus ornasses praeconiis. 8. Purecta respondi; et me non esse haereticum, totis viribus probare conatus sum. Misique hos ipsos Apologiae meae libros, ad eos quos tu vulneraveras; ut venena tua, nostra sequeretur antidotus. Ob hanc culpam mittis mihi et priores libros, et recentem epistolam, plenam injuriarum et criminum. Quid me vis facere, bone amice? Taceam? Videbor crimen agnoscere. Loquar? Terres me gladiis tuis, et accusationem non jam Ecclesiasticam, sed tribunalium comminaris. Quid feci? quid si? Quid ad te, qui et catholicum et veracem te esse jactas, qui libentius me accusas quam te defendis? Num mea defensio, accusatio tua est? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
opponã clipeũ pugioni tuo: ⁊ tͥ
humilitatis imponis. ⁊ dicis. Si
errauerã: quare scribis aliis. ⁊ ñ
meipsũ redarguis: Hoc ipsũ in
cisti: Uelut si quis pugnis aliꝙ̃
calcibq collidens:si resistere
uoluerit. dicat ei: ñne tͥ p̾ceptũ
est. qͥ te ꝑcusserit in maxillam.
p̾be ei nalterã: Quid enĩ bone
effodias: Et si paululũ me cõmo¬
uero. eugłii mͥ p̾cepta cantabis:
uis scire totas argutiarũ tuarũ
strophas: ⁊ uulpecularũ insidiaᷤ
quȩ habitant in parietinis: be
quib ⁊ ihezechiel loquit᷑. Quasi
uulpes in deserto ꝓpħe tui isrł.
Ausculta qͥd fec̾is. Ita me in tua
p̃fatione laudasti. ut obicerent᷑ mͣ
laudes tuȩ. ⁊ nisi me alienũ tan¬
to laudatore dixissem.hereticus i¬
dicarer. Postquã reppuli crimina
idest laudes tuas. ⁊ absq inuidia
tui nõis respondi criminib ñ cri¬
minatori. atq ut me catholicũ
a te infamatꝰ ꝓbarem. inuectꝰ sũ

Expanded text:
opponam clypeum pugioni tuo, et tiopponam clypeum pugioni tuo, et tihumilitatis imponis et dicis: « Si erraveram, quare scribis aliis, et non meipsum redarguis? » Hoc ipsum in cisti? Velut si quis pugnis aliquem calcibusque collidens, si resistere voluerit, dicat ei: Nonne tibi praeceptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram ? Quid enim, bone effodias; et si paululum me commovero, Evangelii mihi praecepta cantabis. Vis scire totas  Al. tortas argutiarum tuarum strophas, et vulpecularum insidias, quae habitant in parietinis, de quibus Ezechiel loquitur: Quasi vulpes in deserto Prophetae tui, Israel ? Ausculta quid feceris. Ita me in tua Praefatione laudasti, ut objicerentur mihi laudes tuae, et nisi me alienum a tanto laudatore dixissem, haereticus judicarer. Postquam repuli crimina, id est laudes tuas, et absque invidia tui nominis, respondi criminibus, non criminatori: atque ut me catholicum a te infamatus probarem, invectus sum
Abbreviated transcription (Latin):
dolum. ĩpudentẽ ẽẽ conuincã. Si¬
ad me tm̃ epłam scribis. ut me cõ¬
moneas. ⁊ em̃datũ uelis ne cȩteriˢ
scandalũ facias. ⁊ aliis furentib
uigulent᷑ alii: cur libros contra
me scribis ad alios. ⁊ legendos ꝑ sa¬
tellites tuos toto orbe disꝑgis:
Ubi ẽ sillogismꝰ tuus. qͦ me irreti¬
re conaris ⁊ loqueris: Qũe in hoc
magister optime em̃dare cupiebaꝰ:
Si illos ad quos scribis. nichil deli¬
querant: si me quẽ arguis: ñ ad
me scripseras: ⁊ ego tͥ tius respos¬
debo sermonib. Que emendare
cupiebas magister in docte: Posne
qui ñ peccauerant: an me ad quẽ
non scripseras: Brutos putas ẽẽ
lectores. ⁊ om̃s non intelligere pru¬
dentiam tuã immo malitiã. qua ⁊
serpens prudentior fuit cunctis
bestiis in parady so. ut a me secre¬
tam cõmonitionẽ flagites. quẽ pu¬
blica accusatione ꝑsequeris: &
non te pudet accusationẽ tuam
apologiã uocare. quererisq cur

Expanded text:
dolum, impudentem esse convincam. dolum, impudentem esse convincam. ad me tantum epistolam scribis, ut me commoneas, et emendatum velis, ne caeteris scandalum facias, et aliis furentibus, jugulentur alii: cur libros contra me scribis ad alios, et legendos per satellites tuos toto orbe dispergis? Ubi est syllogismus tuus, quo me irretire conaris, et loqueris? « Quem in hoc, magister optime, emendare cupiebas? si illos, ad quos scribis, nihil deliquerant; si me quem arguis, non ad me scripseras. » Et ego tuis respondebo tibi sermonibus: Quem emendare cupiebas, magister indocte? eosne, qui non peccaverant? an me, ad quem non scripseras? Brutos putas esse lectores, et omnes non intelligere prudentiam tuam, immo malitiam, qua et serpens prudentior fuit cunctis bestiis in paradiso: ut a me secretam admonitionem flagites, quem publica accusatione persequeris; et non te pudet accusationem tuam Apologiam vocare? Quererisque cur
Abbreviated transcription (Latin):
me declamasti. Ubi ẽ gͦ quod mi¬
naris ⁊ dicis: quomͦ uenia donandꝰ
es si erraueris. ⁊ ñ ꝑpetuo pudor
silentio contegendus: Hisi forte
ꝑ angustia temporis ñ potiuisti
ea in ordine digerere: aut aliquẽ
de eruditis conducturus eras. qͥ
in opusculis meis gẽmarũ eloq̃n¬
tiȩ tuȩ ornamenta ꝑquireret.
Supra scribis. gratis a me missũ
codicẽ suscipe. que censu magno
cuperes cõparatũ. ⁊ n̾c humilita¬
tis p̾stigiis loqueris. Imitari te
meabat. malui paucis ad te qũa
ad alios ꝓ tuis maledictis latiꝰ scͥ¬
bere. Et interĩ audacter fruitosim¬
peritia tua. Semel enĩ confessus es
dicens: suꝑflua tͥ rep̾hensio fuit
in paucis. que ꝓfessa nobis habet᷑
in om̃ib. Nec rep̾hendã qđ cõpa¬
ratũ codicẽ ꝓ empto posueris: cũ
cõparatio. equaliũ sit: emptio. p̾¬
cii annumeratio. Et refestinante
eo qͥ ad me remeabat. Sordidissimȩ
soloecistã ac barbarũ: s m̃dacẽ. sub¬

Expanded text:
me declamasti. » Ubi est ergo, quod mime declamasti. » Ubi est ergo, quod minaris, et dicis, « Quomodo donandus es venia, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Nisi forte prae angustia temporis potuisti ea in ordinem digerere: aut aliquem de cruditis conducturus eras, qui in opusculis meis gemmarum eloquentiae tuae ornamenta perquireret. Supra scripsisti: « Gratis a me missum codicem suscipe, quem sensu magno cuperes comparatum, et nunc humilitatis praestigiis loqueris. Imitari te meabat, malui paucis ad te, quam ad alios pro tuis maledictis latius scribere. Et interim audac ter frueris imperitia tua. Semel enim confessus es, dicens: « Superflua tibi reprehensio fuit in paucis, quae professa nobis habetur in omnibus. » Nec reprehendam, quod comparatum codicem, pro empto posueris: cum comparatio aequalium sit; emptio pretii annumeratio: et refestinante eo, qui ad te remeabat, sordidissimae uam soloecistam, ac barbarum, sed 538 mendacem, sub
Abbreviated transcription (Latin):
stende condiscipulis tuis qͥ tec̃ lit
nem: ⁊ maledic̾e om̃ib bonȩ consci¬
entiȩ signũ arbitraris. Nec ut di
cis tibi ferulas adhibeo. neq athe
mus: ⁊ ingenii acumine ꝑstru¬
gis oculos nr̃os. intantũ ut om̃s
tuos inuidos putes: Certatĩ opp̃¬
mere te cupimꝰ. Nisi semel inscriben¬
do optinueris pͥncipatũ. ⁊ in arce elo¬
quentie steteris: cunctis nobis qͥ ali¬
quid scire uolumꝰ mirtire ñ lice¬
at. Ego philosophus: rethor. gr̃ama
tu bilinguis eris: qr tantã habes
gͥci latiniq sermonis scientiã. ut
⁊ g̾ci te latinũ. ⁊ latini g̾cũ putert:
qua temeritate contra tantarũ
artiũ uirũ audeas dic̾e tu qͥ tot
disciplinarũ oculis uigilaᷤ. quomͦ
donandus es uenia si erraueris:
⁊ non ꝑpetuo pudoris silentio cos¬
tegendus: Qd̃ cũ legissem ⁊ me pu¬
tarẽ alicubi in sermone lapsũ: qͥ
ꝓlaturũ ẽẽ uicioꝵ: subito intulit.
bauilus: in manꝰ uenert̾ quȩ u

Expanded text:
stendere condiscipulis tuis, qui stendere condiscipulis tuis, qui nem, et maledicere omnibus, bonae conscientiae signum arbitraris. Nec tibi, ut dicis, ferulas adhibeo, neque athenmus, et ingenii acumine perstringis oculos nostros, intantum ut omnes 537 tuos invidos putes, certatim opprimere te cupimus: ne si semel in scribendo obtinueris principatum, et in eloquentiae arce steteris, cunctis nobis qui aliquid scire volumus, mutire non liceat. Ego philosophus, rhetor, grammattu bilinguis eris, qui tantam habes Graeci Latinique sermonis scientiam, ut et Graeci te Latinum, et Latini te Graecum putent: qua temeritate contra tantarum artium virum audeas dicere: « Tu qui tot disciplinarum oculis vigilas, quomodo venia donandus es, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Quod cum legissem, et me putarem alicubi in sermone lapsum  quprolaturum esse vitiorum, subito intulit: bajulus, in manus venerunt, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
cis amicis tuis ⁊ eusebio ⁊ cęt̾is da¬
ta exemplaria: quȩ ita int̾se con¬
gruunt atq consentiunt: ut
alii possidebant: Sentisne ñ here¬
re int̾ se m̃daciũ: Et qͥd tͥ in arti¬
culo temporis ꝓfuit. ut ep̃oꝵ sen¬
tentias subt̾ fugeres: patere dis¬
cussum. ⁊ tuis te u̾bis redargui:
Ex quo apparet iuxta incliqora
mentiendi: artẽ fingendi ñ habe
locutus es u̾ba subnectã. Eloq̃nti¬
am ut dicis tuã. ⁊ in p̾fatione mea
laudasse me fateor: ⁊ iã n̾c lauda¬
rem. nͭ ẽã contͣ tullii tui senten¬
tiã. multa iactantia fac̾es odiosã.
Ubi iactaui eloquentiã meã: qui
etiã a te laudatã non libent̾ acce¬
pi᷑ An hoc dicis qr ñ uis subdola
p̃dicatione palmari: Aꝑte accusa¬
beris: ut qui laudantẽ respuis.
sentias criminantẽ. Imꝑitiã aũt
tuã ñ tã stultꝰ erã ut rep̃henderẽ
quã nemo potest fortiꝰ accusare
nisi tu ipse dũ scribis. s uolui o¬

Expanded text:
illis amicis tuis, et Eusebio et caeteris daillis amicis tuis, et Eusebio et caeteris data exemplaria; quae ita inter se congruunt, atque consentiunt, ut alii possidebant. Sentisne non haerere inter se mendacium? Et quid tibi in articulo temporis profuit, ut episcoporum sententias subterfugeres, patere discussum, et tuis te verbis redargui? Ex quo apparet juxta inclyti ormentiendi, artem fingendi non habelocutus es, verba subnectam. « Eloquentiam, ut dicis, tuam, et in Praefatione mea laudasse me fateor; et etiam nunc laudarem, nisi tu eam contra Tullii tui sententiam, multa jactantia faceres odiosam. » Ubi jactavi eloquentiam meam, qui etiam a te laudatam non libenter accepi? An hoc dicis, quia non vis subdola praedicatione palpari? Aperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criminantem. Imperitiam autem tuam, non tam stultus eram, ut reprehenderem; quam nemo potest fortius accusare, quam tu ipse dum scribis. Sed volui o
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Si necdũ em̃datȩ nec adpu¬
rum digestȩ erant scedulȩ: error
earũ ñ eusebio imputabit᷑. s mo¬
rȩ ⁊ tarditati tuȩ qͥ em̃dare cessa¬
sti: ⁊ in eo solo erit ille culpabilis
q scripta tua cito disseminauit
in uulgus quȩ tu paulat̃i emen¬
dare decreueras. Sin aũ ut tu ui
⁊ falsauit eusebiꝰ: quid eaus aris
atq p̾tendis inem̃datas ⁊ needũ
ad purũ digestas in publicũ ꝓru
lem recipiunt falsitatẽ. Nullus
inquis eos habebat libros: aut ad¬
modũ ꝑauci. In uno sermone qͣn¬
ta diu̾sitas. Si nullus eos habebat:
quomͦ apud paucos erant:Si pau¬
ci habebant: eur nullũ habuisse
mentiris: Cũ aũ dicas apud pau¬
cos fuisse. ⁊ ipso te confitente sub¬
uersũ sit qd nullus habuerit: uͥ
est illud quod quereris auro redẽp¬
tũ notariũ tuũ: Dic nom̃ notarii:
quantũ auri datũ sit: ubi: ꝑ quẽ:
um a tuo consortio separasti. ui¬
de ne magis illud uerũ sit. a pau

Expanded text:
detur. Si nondum emendatae, nec ad pudetur. Si nondum emendatae, nec ad purum digestae erant schedulae, error earum non Eusebio imputabitur, sed morae et tarditati tuae, qui emendare cessasti. Et in eo solo erit ille culpabilis, quia scripta tua cito disseminavit in vulgus, quae tu paulatim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsavit Eusebius: quid causaris, atque praetendis inemendatas, et necdum ad purum digestas in publicum proruplem recipiunt falsitatem. Nullus, inquis, eos habebat libros, aut admodum pauci. In uno sermone quanta diversitas! Si nullus eos habebat, quomodo apud paucos erant? Si pauci habebant, cur nullum habuisse mentiris? cum autem dicas 536 apud paucos fuisse; et te ipso confitente subversum sit, quod nullus habuerit, ubi est illud, quod quereris, auro redemptum notarium tuum? Dic nomen notarii, quantum auri datum sit, ubi, per quem, um a tuo consortio separasti. Vide ne magis illud verum sit, a paucis