comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i miꝰ uos ꝓ tanti oꝑis suscepti¬
one feruere cõꝑissemꝰ: hortandꝰ
nob suꝑ hoc & obsecrandꝰ essetis.
Nunc uͦ cũ pͥma inuitauẽrit nos ur̃a
p̃currens deuotio: restat ut ei a qͦ bo¬
na cuncta ꝓcedunt. & referãmꝰ grates
ꝓ bono qͦd dedit uelle: & fundamꝰ p̃ces
ut adiciat & ꝑficere ꝓ bona uoluntate.
Tam̃ gaudiũ meũ ñ tacebo uob̃. Quas
nẽpe putatis delicias cordi meo afferat
ur̃a huiꝰcemõdi intentio: Delectabit᷑
in crassitudine aĩa mea: si infatigabilẽ
cognouero uos in studis salutarib &
honestis. Gaudeo enĩ ñ qi quero donũ:
s reqͥro fructũ. Libent̾ recipio benefi¬
ciũ: qͦd ꝓsit danti. Alioqͥn ñ ambulo
in caritate illa: quȩ ñ querit quȩ sua
st̃. Ee qͥdem nob̃ in hoc benefacitis s uob̃
meliꝰ: nͥ forte excidit uob̃ illa sententia.
beatiꝰ ẽ dare qͣm ãcciꝑe. Hoc plane decet
ep̃m. hoc sacerdotiũ ur̃m cõmendat.
ornat corõnã. nobilitat dignitatẽ: si

Expanded text:
Si minus vos pro tanti operis susceptione fervere comperissemus, hortandus nobis super hoc et obsecrandus essetis. Nunc vero cum prima invitaverit nos vestra praecurrens devotio, restat ut ei a quo bona cuncta procedunt, et referamus grates pro bono quod dedit velle; et fundamus preces, ut adjiciat et perficere pro bona voluntate. Tamen gaudium meum non tacebo vobis. Quas nempe putatis delicias cordi meo afferat vestra hujuscemodi intentio? Delectabitur in crassitudine anima mea, si infatigabilem cognovero vos in studiis salutaribus et honestis. Gaudeo enim, non quia quaero donum, sed requiro fructum. Libenter accipio beneficium quod prosit danti; alioquin non ambulo in charitate illa quae non quaerit quae sua sunt . Et quidem nobis in hoc bene facitis, sed vobis melius: nisi forte excidit vobis illa sententia, Beatius est dare quam accipere . Hoc plane decet episcopum, hoc sacerdotium vestrum commendat, ornat coronam, nobilitat dignitatem, si
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ: aĩȩ aut̃ suȩ detrimentũ pati¬
at᷑: Aut quã dabit hõ cõmutationẽ
ꝓ aĩa sua: Nec totus mundꝰ sufficeret.
Magna res aĩa: quȩ xp̃i sanguine re¬
dẽpta ẽ. Grauis aĩe casus: que ñ nͥ x̃p̃i
eruce potuit reparari.Si rursũ cor¬
ruerit peccato dũtaxat ad mortem:
unde iã reparabit᷑ : Nlunqͥd aut alter
xp̃c. aut idem iterũ crucifigi habet
ꝓ illa : Suꝑ hoc uellẽ uos nunqͣm obli¬
iusci illud sapientis consiliũ. Fili me¬
morare nouissima tua: & in ȩternũ

Expanded text:
ur, animae autem suae detrimentum patiatur? aut quam dabit homo commutationem pro anima sua? Nec totus mundus sufficeret. Magna res anima quae Christi sanguine redempta est. Gravis animae casus, quae non nisi Christi cruce potuit reparari. Si rursum corruerit peccato duntaxat ad mortem, unde jam reparabitur? Nunquid aut alter Christus, aut idem iterum crucifigi habet pro illa? Super hoc vellem vos nunquam oblivisci illud Sapientis consilium: Fili, memorare novissima tua, et in aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nos ẽẽ noueritis: ñ pari sc̃itate qͣ
ambob ego inferior sũ: s eade uolun¬
tate & sũma concortlia animoꝵ. Cur
enĩ unitatẽ hanc int̾ diu̾sos ñ faciat
cõpago caritatis in uno sp̃u: si carna¬
lis copula efficit. ut sint duo in carne
una: Quartũ uos addi uelim si dig¬
nũ iudicatis: & in eande concurrere
unitatẽ dilectionis. Qͦd facile si ñ con¬
temnitis obtinebitis: tantũ id uos ne¬
quaꝗͣ contemnere eis cognitũ faciatis.

Expanded text:
num nos esse noveritis, non pari sanctitate, qua num nos esse noveritis, non pari sanctitate, qua ambobus ego inferior sum, sed eadem voluntate, et summa concordia animorum. Cur enim unitatem hanc inter diversos non faciat compago charitatis in uno spiritu, si carnalis copula efficit ut sint duo in carne una? Quartum vos addi velim, si dignum judicatis et in eamdem concurrere unitatem dilectionis. Quod facile, si non contemnitis, obtinebitis: tantum id vos nequaquam contemnere eis cognitum faciatis.
Abbreviated transcription (Latin):
multos memini me scripsisse
ad uos: s ñc ipse qͥ loquebar ec¬
ce adsum. Tres in duob conspicitis:
qͣm absq me ẽẽ ñ posst̾ in quoꝵ iugit
pectorib reqͥesco: & qͥdem securiꝰ atq
suauiꝰ qͣm in ꝓpͥo. Mentiri iudeor:s
ei qͥ amicitiȩ nim nunqͣm sensit. qui
uirtutẽ caritatis ignorat: qͥ ñ credit
multitudinis credentiũ fuisse cor u¬
nũ & aĩam unã. Qui gͦ uidet eos uidet
& me: & si ñ in meo corpore. & qͦd lo¬
cunt᷑ ipsi. ego parit̾ loquor: s eoꝵ lin¬
guis. Corpore fateor absum: s hec est
exigua portio mei. Porro qͥ uidit fa¬
ciẽ meã tantũ. sine culpa & sine nota
mendacii asserit se uidisse ñ partem
mei s me: eũ tam̃ ñ nͥ partẽ. & partẽ
modicã uiderit. Quanto itaq ueriꝰ
ẽe me dixerĩ etiã sine p̾sentia corpo¬
ris. ubi meã sentio uoluntatẽ  meũ
sp̃m & amorẽ: quȩ utiq ẽ pars potior
digniorq mei: Trib gͦ in corporib u¬

Expanded text:
multos memini me scripsisse ad vos; sed nunc ipse qui loquebar, ecce adsum. Tres in duobus conspicitis, quoniam absque me esse non possunt, in quorum jugiter pectoribus requiesco, et quidem securius atque suavius quam in proprio. Mentiri videor, sed ei qui amicitiae vim nunquam sensit, qui virtutem charitatis ignorat, qui non credit multitudinis credentium fuisse cor unum, et animam unam . Qui ergo videt eos, videt et me, etsi non in meo corpore: et quod loquuntur ipsi, ego pariter loquor, sed eorum linguis. Corpore, fateor, absum: sed haec est exigua portio mei. Porro qui vidit faciem meam tantum, sine culpa et sine nota mendacii asserit se vidisse non partem mei, sed me: cum tamen nonnisi partem, et partem modicam viderit. Quanto itaque verius esse me dixerim, etiam sine praesentia corporis, ubi meam sentio voluntatem, meum spiritum et amorem, quae utique est pars potior digniorque mei? Tribus ergo in corporibus u
Abbreviated transcription (Latin):
idelissimo ac prudentissimo .lu.¬
seruo dei Gaufrido carnotensi
tũ uob̾ honoris ur̃a laudabilis uita:
tantũ affert & oneris laudans fama.
Ecce enĩ is ꝑ quẽ & ꝓ quo p̃sentes litt̾as
accipitis. exẽplo ceteroꝵ qͦs sepe tales
ñ paucos exꝑimini. motus & ipse bono
odore nr̃i quẽ delonge sensit: tam cõ¬
munẽ cũ fiducia pietatẽ reqͥrit: spe
utiq ductus inueniendi ñ solũ consi¬
liũ qͥd agere debeat: s & auxiliũ qͦ
ꝑficere ualeat. Est aut̃ hȩc causa eius.
Quadã se cella ꝓ amore dei ex ꝓposito
incluserat. Egressionis atq transg̃ssi¬
onis suȩ. uob̾ ipse causas exponet. Et
qͥdem ad ꝓpositũ redire cupit: s per
uos implere ꝓposuit: si tam̃ nr̃is hoc
p̃cib quib se p̾munire curauit obti¬
nere potuerit. Facite gͦ morẽ ur̃m:
ferte opem misero: ĩmo qr uos sapien¬
tib & insipientib debitorẽ agnoscitis.
erroneã xp̃i ouiculã de faucib luꝑi
festinate eriꝑe: & ad pastũ reducendo

Expanded text:
idelissimo ac prudentissimo servo Dei GAUFRIDO Carnotensi tum vobis honoris vestra laudabilis vita, tantum affert et oneris laudans fama. Ecce enim 60 is per quem et pro quo praesentes litteras accipitis, exemplo caeterorum, quos saepe tales non paucos experimini, motus et ipse bono odore vestri, quem de longe sensit, tam communem cum fiducia pietatem requirit, spe utique ductus inveniendi non solum consilium quid agere debeat, sed et auxilium quo perficere valeat. Est autem haec causa ejus. Quadam se cella pro amore Dei ex proposito incluserat. Egressionis atque transgressionis suae vobis ipse causas exponet. Et quidem ad propositum redire cupit; sed per vos implere proposuit, si tamen nostris hoc precibus, quibus se praemunire curavit, obtinere potuerit. Facite ergo morem vestrum: ferte opem misero; imo quia vos sapientibus et insipientibus debitorem agnoscitis, erroneam Christi oviculam de faucibus lupi festinate eripere; et ad pastum reducendo
Abbreviated transcription (Latin):
petrare neqͥuerint. De qua re si& nr̃a
querit᷑ aut curat᷑ sententia: nouimꝰ
hoĩem sanȩ fidei & doctrinȩ hactenꝰ
extitisse: in diuinis parit̾ & humanis
prudentẽ ẽe: & sꝑamꝰ in domo dei si tã¬
men ipse elegit eũ fore uas in honorẽ:
& utilẽ futurũ ñ solũ illi. s & om̃i gal¬
licanȩ eccłiȩ. Ur̃ȩ iã discretionis ẽ iu¬
dicare: an merito flagitet᷑ a uob̃ facien¬
da dispensatio. undẽ talis potest sꝑari

Expanded text:
t. De qua re si et nostra quaeritur aut curatur sententia, novimus hominem sanae fidei et doctrinae hactenus exstitisse; in divinis pariter et humanis prudentem esse; et speramus in domo Dei si tamen ipse elegit eum fore vas in honorem, et utilem futurum non solum illi, sed et omni Gallicanae Ecclesiae. Vestrae jam discretionis est judicare, an merito flagitetur a vobis facienda dispensatio, unde talis potest sperari
Abbreviated transcription (Latin):
quantillus ẽ. Auint apud nos plus
ualere pauꝑis p̃cem: qͣm potentis uul¬
tũ. De qua ur̃a singłari dignatione
tã scã opinio facit me dignitatis celsi¬
tudinẽ ñ uereri. quo minꝰ audeam lo¬
qui ad uos: id p̃sertĩ qͦd caritas sugge¬
rit. De eccłia dico dñe cathalaunensi:
cuiꝰ quantũ u me ẽ nec ualeo nec debeo
dissimulare ꝑicłm. Uidemꝰ nimirũ iã¬
iamq ĩminere sentimꝰ nos qui uicini
sumꝰ pacẽ iudelicet memoratȩ eccłiȩ¬

Expanded text:
unt apud vos plus valere pauperis precem, quam potentis vultum. De qua vestra singulari dignatione tam sancta opinio facit me dignitatis celsitudinem non vereri, quo minus audeam loqui ad vos, id praesertim quod charitas suggerit. De Ecclesia dico, domine, Catalaunensi, cujus, quantum in me est, nec valeo, nec debeo dissimulare periculum. Videmus nimirum, jamjamque imminere sentimus, nos qui vicini sumus, pacem videlicet memorat
Abbreviated transcription (Latin):
ueni ad uos: ñ pũtet᷑ incuria. laxxi.¬
Curamꝰ siqͥdem uos: tanquã nis¬
cera nr̃a. Si mat̾ ꝑotest filii uteri sui
negligere curã: possũ & ego forsan in
suspicionẽ duci: & argui negligentiȩ.
Itaq oportunitatẽ exrpectauimꝰ & expec¬
tamꝰ: ut cũ uenerimꝰ uisitatio nr̃a ñ
sit sine fructu. Interĩ de abscessu patͥs
bit aliũ sicut sꝑamꝰ ꝓ eo idoneũ: s nec
istũ ꝑdetis. Nã &si tr̃ans latus ẽ: ñ t̾n
ablatus. Tam̃ qͥ uob̃ fuerat specialis:
erit cõmunis & nob̃. Donec gͦ uenio. ui¬
rilit̾ agite. & confortet᷑ cor ur̃m: ꝙ oĩa¬

Expanded text:
eni ad vos, non putetur incuria. Curamus siquidem vos tanquam viscera nostra. Si mater potest filii uteri sui negligere curam, possum et ego forsan in suspicionem duci et argui negligentiae. Itaque opportunitatem exspectavimus et exspectamus, ut, cum venerimus, visitatio nostra non sit sine fructu. Interim de abscessu patris bit alium, sicut speramus, pro eo idoneum; sed nec istum perdetis. Nam etsi translatus est, non tamen ablatus. Tantum qui vobis fuerat specialis, erit communis et nobis. Donec ergo venio, viriliter agite, 73 et confortetur cor vestrum, et o
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eẽc misereri. & si multũ uellẽ ñ pos¬
sem tam̃ ñ misereri. Potest qͥdem ratio
uł uoluntas affectui effectũ subtrabe¬
re: s nunqͥd ipsũ affectũ euellere:
Discedant a me qͥ me consolant᷑ & diẽt
qr oratio mea in sinũ meo reu̾tet᷑: dũ
is ꝓ quo emissa ẽ nondũ conu̾tit᷑. Nec
audio illos qͥ mͥ blandientes affer̃t. ui¬
sticia iusti suꝑ̃ eũ erit : dũ impius in
sua adhuc ĩpietate remorat᷑. Non inꝗͣ
recipio consolationẽ: ubi fr̃is uideo
desolationẽ. Si gͦ dulcissime fili tua

Expanded text:
tum esset misereri, etsi multum vellem, non postum esset misereri, etsi multum vellem, non possem non misereri. Potest quidem ratio vel voluntas aflectui effectum subtrahere; sed nunquid ipsum affectum evellere? Discedant a me qui me consolantur, et dicunt quia oratio mea in sinu meo revertetur, dum is pro quo emissa est, nondum convertitur. Nec audio illos qui mihi blandientes afferunt, Justitia justi super eum erit, , dum impius in sua adhuc impietate remoratur. Non, inquam, recipio consolationem ubi fratris video desolationem. Si ergo, dulcissime fili, tua
Abbreviated transcription (Latin):
consecrationẽ placuisset aliqͣndui int̾¬
mittere. aut certe penitꝰ omittere: ni
nec factis facienda p̾scriberent. Nec
nego panẽ & uinũ aqua qͥdem mixtũ
simul debere apponi: qͥn potiꝰ assero
haud alit̾ debere fieri. S aliud ẽ cul¬
pare negligentiã: aliud negare effica¬
ciã. Aliud inquã ẽ qͦd causam᷑ ñ bene
qͥppiã fieri: & aliud qͦd mentim᷑ nec
fieri. Hȩc interĩ de hac redixerĩ et
senserĩ absq p̾iudicio uł tuȩ senten¬
tiȩ siqͥd meliꝰ sãpis: uł cuiiis libet sa¬
nius sapientis. ad eundem. laxxx.
onsiderans miseri huiꝰ miserabilẽ
conditionẽ. misereor qͥdem: s uere¬
or ne frustra. Neq enĩ ñ ideo mͥ
uideor frustra misereri. qͦd ipso licet
remanente in sua miseria. mea tam̃
& fraternꝰ dolor inflixit. Miscdia qͥppe
affectio ẽ. quȩ nec̃ uoluntate coercet᷑.
mentes ad cõpassionẽ dolentiũ neces¬
sario cogit affectu: ita ut etiã si pecca¬

Expanded text:
consecrationem placuisset aliquandiu inteconsecrationem placuisset aliquandiu intermittere, aut certe penitus omittere, nihnec factis facienda praescriberent. Nec nego panem et vinum, aqua quidem mixtum, simul debere apponi, quin potius assero haud aliter debere fieri; sed aliud est culpare negligentiam, aliud negare efficaciam. Aliud, inquam, est quod causamur non bene quidpiam fieri, et aliud quod mentimur nec fieri. Haec interim de hac re dixerim et senserim, absque praejudicio vel tuae sententiae, si quid melius sapis, vel cujuslibet sanius sapieonsiderans miseri hujus miserabilem conditionem, misereor quidem, sed vereor ne frustra. Neque enim non ideo mihi videor frustra misereri, quod, ipso licet remanente in sua miseria, mea tamen et fraternus dolor inflixit. Misericordia quippe affectio est, quae nec voluntate coercetur,mentes ad compassionem dolentium necessario cogit affectu, ita ut, etiam si pecca
Abbreviated transcription (Latin):
contigerit. reliqua ñ scĩficent᷑. S de
huiꝰmodi unꝰqͥsq ĩn suo sensu abun¬
dat. Ego aut̃ ꝓ meo fatuo sensu. si mͥ
idem contigisset qͦd tͥ. uellẽ ad reme¬
diũ mali unũ e duob egisse. aut ipsũ
qͦd fecisti: aut certe ab illo loco ubi di¬
cit᷑. simili modo postea qͣm cenatũ ẽ.
uerba sc̃a iterasse: & sic cõplesse qͦd re¬
stabat de sacͥficio. Neq enĩ dubitaue¬
rim de corpore iã consecrato: qͥ utiq
iuxta ritũ eccłiȩ didici ab ipsa qͦd &
ipsa accepit a dño. panẽ scilicet ac uinũ¬
& si simul apponere: ñ simul tam̃ ex
his sacra conficere. Cũ gͦ pͥus de pane
corpꝰ. qͣm de uino sanguis more ȩccłasti¬
co conficiat᷑: si ꝑ obliuionẽ tardiꝰ. qͦd
posteriꝰ sacrandũ ẽ apponat᷑: ñ uideo
qͥd sacris p̾cedentib. tarditas possit
p̃riꝑe consequentiũ. Puto enĩ qͦd si
dño post factũ de pane suũ corpꝰ. uinz

Expanded text:
contigerit, reliqua non sanctificentur. Sed de contigerit, reliqua non sanctificentur. Sed de hujusmodi unusquisque in suo sensu abundat. 3. Ego autem pro meo fatuo sensu, si mihi idem contigisset quod tibi, vellem ad remedium mali unum e duobus egisse: aut ipsum quod fecisti, aut certe, ab illo loco ubi dicitur, « Simili modo postquam coenatum est, » verba sancta iterasse; et sic complesse quod restabat de sacrificio. Neque enim dubitaverim de Corpore jam consecrato, qui utique juxta ritum Ecclesiae didici ab ipsa quod et ipsa accepit a Domino, panem scilicet ac vinum, et simul apponere, non simul tamen ex his sacra conficere. Cum ergo prius de pane Corpus, quam de vino Sanguis more ecclesiastico conficiatur, si per oblivionem tardius quod posterius sacrandum est, apponatur, non video quid sacris praecedentibus tarditas possit praeripere consequentium. Puto enim quod si Domino post factum de pane suum Corpus, vini
Abbreviated transcription (Latin):
modũ satisfaciat & ille: qui tͥ ad illã
missã ministrauit. De illo aut̃ qͥ sibi
ante apparauerat. & oblitus ẽ mittere
uinũ in calicẽ. cuiꝰ & maiorẽ in hoc es¬
t̃imamꝰ culpã. si tam̃ & tu ita putas:
tuo arbitrio derelinquimꝰ. Sane si ser¬
mo exiit int̾ fr̃es. & ipsi om̃s singłi sin¬
głas accipiant disciplinas: ut fiat qͦd
legit᷑. Alt̾ alteriꝰ onera portate. Dem̃
qͦd coꝑta sero licet negligentia. uinũ
fudisti in calicẽ suꝑ hostiȩ sacratȩ par¬
ticulã laudamꝰ. nec sub tanto articłõ
meliꝰ fieri potuisse putamꝰ: arbitran¬
tes liquorẽ & si ñ ex consecratione ꝓpͥa
atq sollemni in sanguinẽ xxp̃i mutatũ:
sacrũ tam̃ fuisse ex contactu corporis
sacri. Aiunt t̾n nescio quẽ aliũ aliud
sensisse scriptorẽ. ñ posse uidelicet
absq trib id est panẽ. uino & aqua
hoc sacrificiũ ẽẽ : ita ut si qͦdlibet deesse

Expanded text:
modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam modum satisfaciat et ille qui tibi ad illam Missam ministravit. De illo autem qui sibi ante apparuerat, et oblitus est mittere vinum in calicem, cujus et majorem in hoc aestimamus culpam, si tamen et tu ita putas, tuo arbitrio derelinquimus. Sane si sermo exiit inter fratres, et ipsi omnes singuli singulas accipiant disciplinas, ut fiat quod legitur, Alter alterius onera portate . Deinde quod comperta, sero licet, negligentia, vinum fudisti in calicem super hostiae sacratae particulam, laudamus, nec sub tanto articulo melius fieri potuisse putamus, arbitrantes liquorem, etsi non ex consecratione propria atque solemni in Sanguinem Christi mutatum, sacrum tamen fuisse ex contactu Corporis sacri. Aiunt tamen nescio quem alium aliud sensisse scriptorem, non posse videlicet absque tribus, id est pane, vino, et aqua, hoc sacrificium esse, ita ut si quodlibet horum deesse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ attendenda maiestas. qͣm ꝓpͥa inten¬
tio discutienda. Porro ego & prior ñr
multũ rem ipsã & intra nos pensantes.
& int̾ nos conferentes. tuã qͥdem ibi
dep̃hendimꝰ ignorantiã. ministrantiũ
qͦq negligentiã: s plane nullius mali¬
ciã. & certe optime nosti nullũ ẽe bonũ
nisi fuerit spontaneũ. Malũ gͦ poterit
ẽẽ magnũ: qͦd constat uoluntariũ ñ
fuisse: Alioqͥn si qͦd fit a ñ uolente bo¬
nũ qͥdem nullã gr̃am. malũ aut̃ mul¬
tã consequit᷑ pęnã: hoc ẽ si circa unã
eandẽq causã & malũ imputat᷑ E bo¬
nũ ñ suscipit᷑: qͥsqͥs ita sentit asserat
si uult. & qͦd ñ sapientia maliciã. sed
malicia uincit sapientiã. Ut tam̃ faci¬
amꝰ satis inqͥetiori conscientiȩ tuȩ. &
ne forte malũ hoc mali cuiꝰpiã graui¬
oris latentis adhuc in monast̾io fu̾it
ad pascha septies ꝓsternendo te decan¬
tare: septẽ disciplinas acciꝑe. In hunc

Expanded text:
est attendenda majestas, quam propria intenest attendenda majestas, quam propria intentio discutienda. Porro ego et Prior noster multum rem ipsam et intra nos pensantes, et inter nos conferentes, tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, ministrantium quoque negligentiam, sed plane nullius malitiam. Et certe optime nosti nullum esse bonum, nisi fuerit spontaneum. Malum ergo poterit esse magnum, quod constat voluntarium non fuisse? Alioquin si quod fit a non volente, bonum quidem nullam gratiam, malum autem multam consequitur poenam, hoc est si circa unam eamdemque causam, et malum imputatur, et bonum non suscipitur, quisquis ita sentit, asserat, si vult, quod non sapientia malitiam, sed malitia vincit sapientiam. 2. Ut tamen faciamus satis inquietiori conscientiae tuae, et ne forte malum hoc mali cujuspiam gravioris latentis adhuc in monasterio fueriidie usque ad Pascha, septies prosternendo te, decantare, septem disciplinas accipere. In hunc
Abbreviated transcription (Latin):
nde te contristatũ cognouimꝰ.
contͥstatũ qͥdem ẽẽ laudamus:
conu̾ti qͣndoq in gaudiũ. Itaq dilec¬
tissime irascerẽ: & noli peccare. Pecca¬
bis aut̃ ñ minꝰ nimis irascendo: quã
õino ñ irascendo. Siqͥdem ñ irasci ubi
irascendũ sit: nolle emendare peccatũ
ẽ. Plus uͦ irasci qͣm irascendũ sit: pec¬
catũ peccato addere ẽ. Q d si malũ ẽ pec¬
catũ ñ emendare: quomͦ malũ ñ erit
augm̃tare: Si ex rerũ euentib rea¬
tuũ penderet iudiciũ: ñ foret culpan¬
da tua etiã ingens tristicia: ubi nimi¬
rũ constitisset qͦd ingens c eulpa. Tan¬
to qͥppe culpa grauior: qͣnto res sacrior
appareret. Nunc uͦ qr rerũ causa ñ ma¬
teria. nec exitus actuũ s intentionis
ꝓpositũ culpas discernit & merita di¬
cente dño. si ocłs tuus simplex suerit
totũ corpus lũcidũ erit: si neqͣm. totũ
corpꝰ tenebrosũ erit: in tui qͦq exrami¬
natione cõmissi ñ tã ut arbitror saeroꝵ

Expanded text:
nde te contristatum cognovimus, contristatum quidem te esse laudamus, converti quandoque in gaudium. Itaque, dilectissime, irascere, et noli peccare. Peccabis autem non minus nimis irascendo, quam omnino non irascendo. Siquidem non irasci ubi irascendum sit, nolle emendare, peccatum est: plus vero irasci quam irascendum sit, peccatum peccato addere est, Quod si malum est peccatum non emendare, quomodo malum non erit augmentare? Si ex rerum eventibus reatuum penderet judicium, non foret culpanda tua etiam ingens tristitia, ubi nimirum constitisset quod ingens fuisset et culpa. Tanto quippe culpa gravior, quanto res sacrior appareret. Nunc vero quia rerum causa, non materia, nec exitus actuum, sed intentionis propositum culpas discernit et merita, dicente 71 Domino, Si oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si nequam, totum corpus tuum tenebrosunatione commissi, non tam, ut arbitror, sacrorum
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ in hoĩe isto quẽ uidetis.
pauꝑtatẽ & religionẽ: ut si um
ñ cõpatimini. alterũ in eo reu̾eamini:
qͦ millatenꝰ id ei negare possitis. ꝓpt̾
qͥd uos cũ tanto labore delonge reqͥ¬
rere curauit. Itaq &si ñ ꝓpt̾ ipsũ. cer¬
te ꝓpt̾ uos ei succurrite: qr quantũ
uos illi sua pauꝑtas. tantũ ĩmo ampliꝰ
uob illũ necessariũ facit sua eque re¬
ligiositas. Deniq de multis qͦs iã eadẽ
de causa ad uos misiꝰ: nullũ fuisse
recolimꝰ. de quo magis deo placere sei

Expanded text:
us in homine isto quem videtis, paupertatem et religionem, ut si uni non compatimini, alterum in eo revereamini: quo nullatenus id ei negare possitis, propter quod vos cum tanto labore de longe requirere curavit. Itaque etsi non propter ipsum, certe propter vos ei succurrite: quia quantum vos illi sua paupertas, tantum, imo amplius, vobis illum necessarium facit sua aeque religiositas. Denique de multis quos eadem de causa jam ad vos misimus, nullum fuisse recolimus, de quo magis Deo placere sci
Abbreviated transcription (Latin):
iter direximꝰ: & ꝑuenientes. õmo sicut
audiuimꝰ. sic̃ uidimꝰ. Parabant᷑ illa ñ
festa: s infausta sollemnia. Decanus
tam̃ & maxima in fallor pars lugdu¬
nensiũ canonicoꝵ: constant̾ aꝑteq
contradicebant. S & rumor pudendꝰ
dolendꝰq passim crebrescens & inuales¬
cens: ciuitatẽ repleuerat. Qͥd facerẽ:
Conueni archiep̃m reuerent̾ qͥdem
suꝑ pacto qͦd fecerat. & suꝑ mandato
qͦd acceꝑat: & nichil horũ negauit.
Causã uͦ p̃uaricationis referens in fi¬
liũ ducis qͥ a constituto resilierat. ne
ille turbaret᷑ in id se mutabilitatis
incidisse dicebat: pacis uidelicẽt intu¬
itu. E intulit qr qͥcqͥd hactenꝰ egerit:
iã ꝓ nr̃o deinceps arbitͥo se facturũ.
Tum ego gr̃as agens. absit inquã tam̃:
ñ nr̃a s d̃i potiꝰ uolũntas fiat. Quȩ ita
forsitan cognoscet᷑: si res in consilio po¬

Expanded text:
iter direximus, et pervenientes, omnino sicut iter direximus, et pervenientes, omnino sicut audivimus, sic vidimus. Parabantur illa, non festa, sed infausta solemnia. Decanus tamen, et maxima, ni fallor, pars Lugdunensium canonicorum constanter aperteque contradicebant. Sed et rumor pudendus dolendusque passim crebrescens et invalescens civitatem repleverat. 3. Quid facerem? Conveni archiepiscopum, reverenter quidem, super pacto quod fecerat, et super mandato quod acceperat: et nihil horum negavit. Causam vero praevaricationis referens in filium ducis, qui a constituto resilierat; ne ille turbaretur, in id se mutabilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet intuitu. Et intulit, quia quidquid hactenus egerit, jam pro nostro deinceps arbitrio se facturum. Tum ego gratias agens: Absit! inquam; tamen non nostra, sed Dei potius voluntas fiat: quae ita forsitan cognoscetur, si res ponatur i
Abbreviated transcription (Latin):
post discessũ eoꝵ dies paucos in urbe
faciens ubi a dño meo impetrare po¬
tui facultatẽ redeundi ad fres: iter
arripuimꝰ. & transalpinantes cõꝑimꝰ
instare diẽ qua foret sacrandꝰ homo
in ep̃m lingonensẽ: de qͦ utinã meliora
atq honestiora audiuissemꝰ. Nolo autẽ
dicere: quȩ inuitus audiui. Qͥd plura:
A religiosis uiris ñ paucis qͥ nob̃ salutan¬
di gr̃a occurrerant. ꝑsuasi sumꝰ diuer¬
tere ꝑ lũgdinũ: quatinꝰ si fieri posset
rem nefariã ne fieret ꝓhiberemꝰ. Nã
ego aliunde ob uiȩ cõpẽndiũ ire sta¬
tuerã. consulens ualitudini & lassitu¬
dini corporis: p̃sertĩ qͦd ñ liquido fa¬
teor credebã rumorib. Quis enĩ cre¬
deret tantũ uirũ tanta uti leuitate:
ut postposita tã recente ꝓmissione sua.
insuꝑ dñi sui mandato. ꝑsonȩ notabili
manũ im̃ponere ñ timeret: Itaq con¬
silio religiosoꝵ adqͥescentes. lugdinũ

Expanded text:
post discessum eorum dies paucos in Urbe post discessum eorum dies paucos in Urbe faciens, ubi a domino meo impetrare potui facultatem redeundi, ad fratres iter arripuimus. 2. Et transalpinantes comperimus instare diem, qua foret sacrandus homo in episcopum Lingonensem: de quo utinam meliora atque honestiora audivissemus! Nolo autem dicere quae invitus audivi. Quid plura? A religiosis viris non paucis, qui nobis salutandi gratia occurrerant, persuasi sumus divertere per Lugdunum, quatenus, si fieri posset, rem nefariam, ne fieret, prohiberemus. Nam ego aliunde ob viae compendium ire statueram, consulens valetudini et lassitudini corporis, praesertim quod non liquido, fateor, credebam rumoribus. Quis enim crederet tantum virum tanta uti levitate, ut postposita tam recente promissione sua, insuper domini sui mandato, personae notabili manum imponere non timeret? Itaque consilio religiosorum acquiescentes, Lugdunum
Abbreviated transcription (Latin):
pendere arbitrio: nec aliud se facturos
nͥ qͦd ego consulerẽ. & spoponder̃t. Ue¬
rũ me ñ satis fidem accõmodante. acces¬
sit ad ꝑsuadendũ archie p̃s: pollicens
firmit̾ id ipsũ. E addidit. qͦd si secus
clerici agere molirent᷑: qͥcqͥd aliud fa¬
cerent minime se confirmaturũ. nec ra-¬
tũ habiturũ. Adductus ẽ & dñs cancel¬
lariꝰ in testimoniũ. Nec contenti adiuimꝰ
etiã p̾sentiã dñi papȩ. ut eiꝰ fauore ꝙ
auctoritate qͦd int̾ nõs conuenerat
confirmaret᷑: pͥus tam̃ habita int̾ nos
collatione mutua ac duturna suꝑ faei¬
enda electione : & de multis ꝑsonis quaꝵ
ibi mentio facta ẽ. duab tandẽ noĩatis.
a quib nullus nr̃m penitꝰ dissentiret:
quãlibet illarũ eligi placuisset. Itaq qͦd
nob̃ c̃oplacuit. dñs papa ĩmutabilit̾ ob¬
seruari p̃cepit: & tã archiep̃s qͣm cleri¬
ci firmit̾ ꝓmiser̃t. Illis abeuntib ego

Expanded text:
pendere arbitrio, nec aliud se facturos, pendere arbitrio, nec aliud se facturos, nisi quod ego consulerem. Et spoponderunt. Verum me non satis fidem accommodante, accessit ad persuadendum archiepiscopus, pollicens firmiter idipsum. Et addidit, quod si secus clerici agere molirentur, quidquid aliud facerent, minime se confirmaturum, nec ratum habiturum. Adductus est et dominus cancellarius in testimonium. Nec contenti, adivimus etiam praesentiam domini papae, ut ejus favore et auctoritate quod inter nos convenerat confirmaretur: prius tamen habita inter nos collatione mutua ac diuturna super facienda electione, et de multis personis, quarum ibi mentio facta est, duabus tandem nominatis, a quibus nullus nostrum penitus dissentiret, quamlibet illarum eligi placuisset. Itaque quod nobis complacuit, dominus papa immutabiliter observari praecepit: et tam archiepiscopus, quam clerici firmiter promiserunt. 162 Illis abeuntibus, ego
Abbreviated transcription (Latin):
liuiscar. Penitentiã & conu̾sionẽ ur̃am.¬
de qua iã angelis colletatus sũ & con¬
delectatꝰ dignos facere fructus opto
iugit̾: & oro frẽquent̾. & n̾c maxime
ipsos nr̃a ista gallicana ȩccłia mecũ ex¬
pectat: credo ñ iñtẽpestiuos. Interest
ur̃ȩ parit̾ & meȩ famȩ : ut ñ confundar
in uob̃. Sic gͦ clareat om̃ib zelũ apud
uos ueritatis iusticiȩq feruere contra
int̾fectores clericoꝵ & instigatores
eoꝵ : ut ñ me pigeat głatũ fuisse de
essemꝰ: contigit illo uenire dñm
archiep̃m lugdunensẽ. Uener̃t
& cũ eo. rob̾tus decanꝰ eccłiȩ lingonen¬
sis. & olricus canonicꝰ: querentes licere
sibi & capło lingonensi eligere sͥ ep̃m.
Mandatũ siqͥdem a dño papa acceꝑant
nequaꝗͣ p̃sumere hoc: nisi ad consiliũ¬
& peterent obtinere: absit inquã nisi
sciã & certus sim: qͦd bonã idoneamq
ꝑsonã intendatis eligere. Responder̃t
ꝓpositũ suũ atq intentionẽ de nr̃o

Expanded text:
liviscar. Poenitentiam et conversionemde qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat omnibus, zelum apud vos veritatis justitiaeque fervere contra interfectores clericorum, et instigatores eorum, ut non me pigeat gloriatum fuisse de it illo venire dominum archiepiscopum Lugdunensem. Venerunt et cum eo Robertus decanus Ecclesiae Lingonensis et Olricus canonicus, quaerentes licere sibi et capitulo Lingonensi eligere sibi episcopum. Mandatum siquidem a domino papa acceperant, nequaquam praesumere hoc, nisi ad consiliu peterent obtinere: Absit, inquam, nisi sciam et certus sim quod bonam idoneamque personam intendatis eligere! Responderunt propositum suum atque intentionem de nostro
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sũ uos qͦq: adu̾sum se ipsos: contra
dm. contra omnẽ eqͥtatẽ & honestatem.
Deniq imposuer̃t hoĩem suꝑ capita nr̃a:¬
quẽ ꝓhpudor & boni horrent. & mali
rident. Quo ordine ĩmo qͣm extra ordi¬
narie. uideat ds & iudicet: uideat et
romana curia. Uideat & doleat: mise¬
reat᷑ & accingat᷑ ad iuindictã malefacto¬
rũ: laudẽ uͦ bonoꝵ. Qͥd enĩ: Placet tͥ
dña mundi. uniu̾sitati constituta uin¬
dex in irã. iudex in miscđiam: placet
inquã tͥ qͦd dũ suꝑbĩt impiꝰ incendit᷑
pauꝑ: & ille pauꝑ qͥ ꝓ tuo seruitio. cũ
ñ haberet censũ quẽ effuderet. san¬
gutini ñ peꝑcit: Dignũ ne tͥ uidet᷑ tua
ꝑfrui pace & nr̃am ñ curare: nec reci¬
ꝑe in sortẽ consolationis. qͦs habuisti
consortes laboris: Si iueni grãm in
ocłis ur̃is: eripite inopẽ de manu for¬
tioꝵ eiꝰ : egenũ & pauꝑem a diripientib
eũ. Alioqͥn. ego qͥdem ut potero labora¬

Expanded text:
adversum vos quoque, adversum se ipsos, contra adversum vos quoque, adversum se ipsos, contra Deum, contra omnem aequitatem et honestatem. 2. Denique imposuerunt hominem super capita n pudor! et boni horrent et mali rident. Quo ordine, imo quam extraordinarie, videat Deus et judicet; videat et Romana curia: videat et doleat, misereatur et accingatur ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Quid enim? placet tibi, domina mundi, universitati constituta vindex in iram, judex in misericordiam; placet, inquam, tibi quod, dum superbit impius, incenditur pauper et ille pauper, qui pro tuo servitio, cum non haberet censum quem effunderet, sanguini non pepercit? Dignumne tibi videtur tua perfrui pace et nostram non curare, nec recipere in sortem consolationis, quos habuisti consortes laboris? Si inveni gratiam in oculis vestris, eripite inopem de manu fortiorum ejus, egenum et pauperem a diripientibus eum. Alioquin ego quidem, ut potero, labora
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑtũ regis: ꝑsistens ac ꝑmanens uob̃cũ
in tẽptationib ur̃is: ita ut consũptis
pene uirib corporis. uix post redditã
cȩlitꝰ pacẽ eccłiȩ repatͥare potuerĩ. Et
recolo hoc ñ głians aut impꝑans: s ꝓ¬
uocans & efflagitans. mouens ꝙ repos¬
cens debitũ ur̃ȩ miserationis affectũ.
Urget necessitas mͦ om̃s rẽpetere debi¬
tores. Ego uͦ si feci qͦd facere debui:
haud aliud me ex eo qͣm seruũ mutilẽ
reputõ. iuxta sermonẽ dñi. Ueru̾tam̃
si feci qͦd oportuit. aut qͦd faciendum
fuit: nunqͥd merui uapulare : ꝙ ecce
rediens a uob̃ tribulationẽ ꝙ dolorem
dii fortes t̾rȩ uehement̾ eleuati st̾: lug¬
dunẽnsis scilicet archiep̃s. & cluniacen¬
sis abbas. Hii confidentes in uͥtute sua.
& in multitudine diuitiarũ suaꝵ głi¬
antes: aduersũ me apppinquauer̃t q
steter̃t. E ñ adu̾sum me tantũ: s ꝙ ad¬
uersũ magnã multitudinẽ seruoꝵ dĩ

Expanded text:
imperium regis, persistens ac permanens vobiscum imperium regis, persistens ac permanens vobiscum in tentationibus vestris, ita ut, consumptis pene viribus corporis, vix post redditam coelitus pacem Ecclesiae repatriare potuerim. Et recolo hoc, non glorians aut improperans, sed provocans et efflagitans, monens et reposcens debitum vestrae miserationis affectum. Urget necessitas modo omnes repetere debitores. Ego vero si feci quod facere debui, haud aliud me ex eo quam servum inutilem reputo, juxta sermonem Domini . Verumtamen si feci quod oportuit, aut quod faciendum fuit, nunquid merui vapulare? Et ecce rediens a vobis, tribulationem et dolorem dii fortes terrae vehementer elevati sunt, Lugdunensis scilicet archiepiscopus, et Cluniacensis abbas. Hi confidentes in virtute sua, et in multitudine divitiarum suarum gloriantes, adversum me appropinquaverunt et steterunt. Et non adversum me tantum, sed adversum magnam multitudinem servorum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
uit. E qͥd dicã : Tr̾istis ẽ aĩa mea usq ad
fugã. & iam forsitan fugissẽ: nͥ me re¬
tinuisset consolationis spes. quã de ius¬
cerib ur̃is expecto. Uolebã scribere ꝑ
ordinẽ ꝑlacͥmabilẽ miseriȩ nr̃e hysto¬
riã: s pre tristic̃ia languet manꝰ. sensus
hebescit: horret lingua eloqui malignã
fraudẽ: s surreptionẽ. s cĩrcũuentionẽ.
s temeritatẽ: s ꝑfidiã. Qͥa gͦ: Filiꝰ tiuis
pontiꝰ archidiaconꝰ. qͥ & in hac causa con¬
stant̾ fidelit̾q se habuit. cuncta tͥ pat̾
narrabit: ꝙ qͥd factũ doleamꝰ. & qͥd faci¬
endũ flagitemꝰ. Ipsi crede tanqͣm michi.
Ego aut̾ hoc unũ ut parturiens loquor.
Nisi isti a tã scelerato tã q temerario
ausu deficiant. ut me ipsũ n̾c sentio.
deficiet in dolore uita mea: & anni mei
si dignũ ducitis recordari. qualit̾
uob̾cũ in tẽpor̃e malo conu̾satus
sim: egrediens & reg̾diens. & ꝑgens ad

Expanded text:
vit. Et quid dicam? Tristis est anima mea usque ad vit. Et quid dicam? Tristis est anima mea usque ad fugam. Et jam forsitan fugissem, nisi me retinuisset consolationis spes, quam de visceribus vestris exspecto. Volebam scribere per ordinem perlacrymabilem miseriae nostrae historiam: sed prae tristitia languet manus, sensus hebescit, horret lingua eloqui malignam fraudem, sed subreptionem, sed circumventionem, sed temeritatem, sed perfidiam. Quid ergo? Filius tuus Pontius archidiaconus, qui et in hac causa constanter fideliterque se habuit, cuncta tibi, Pater, narrabit, et quid factum doleamus, et quid faciendum flagitemus. Ipsi crede tanquam mihi. Ego autem hoc unum ut parturiens loquor: nisi isti a tam scelerato tamque temerario ausu deficiant, ut me ipsum nunc sentio, deficiet in dolore vita mea, et anni meisi dignum ducitis recordari, qualiter vobiscum in tempore malo conversatus sim, egrediens et regrediens, et pergens ad
Abbreviated transcription (Latin):
lementissime pat̾. nonne claxui.¬
p̃cipiendo p̾cepisti in lingonensi
eccłia ꝑsonã eligi religiosã atq
idoneã : & ad consiliũ pueri tui: Non¬
ne dñs lugdunenfis hoc ipsũ manda¬
tũ ex apłico ore tuo p̾sens excepit. tã
sideliter ex equendũ. qͣm firmiter in¬
tunctũ ac frequent̾ inculcatũ: slonne
deniq & spopondit: Qͥd gͦ uisũ est ei
mutare uoluisse qͦd utilissime & con¬
sultissime statutũ fuerat. aliudq sua
p̃sũptione moliri. qͦd ñ conueniebat
in ur̃ȩ ipsus maiestatis contẽptũ: &
in nr̃ȩ pusillanĩitatis scandalum:
Quomͦ ñ erubuit bonꝰ ille uir apud
se ẽ & ñ inueniri: tẽptans imponere
tã indignũ iugũ ceruicib tã innu
suũ : Inquire pat̾. inqͥre diligent̾ qua¬
le hõ ille cui festinat manũ imponere
testimoniũ habeat. & ab his qͥ ꝓpe ft̾:
ꝙ ab ħis qͥ longe sc̃. Michi enĩ int̾dicit
dicere pudor qͥd publica fama de eo di¬
cit: ĩmo infamatio celeb̃rima diuulga¬

Expanded text:
Clementissime Pater, nonne praecipiendo praecepisti in Lingonensi Ecclesia personam eligi religiosam atque idoneam, et ad consilium pueri tui? Nonne dominus Lugdunensis hoc ipsum mandatum ex apostolico ore tuo praesens excepit tam fideliter exsecuturum, quam firmiter injunctum, ac frequenter inculcatum nonne denique et spopondit! Quid ergo visum est ei, mutare voluisse quod utilissime et consultissime statutum fuerat, aliudque sua praesumptione moliri quod non conveniebat, in vestrae ipsius Majestatis contemptum, et in nostrae pusillanimitatis scandalum? Quomodo non erubuit bonus ille vir apud se Est et Non inveniri, tentans imponere tam indignum jugum cervicibus tam numesuum? Inquire, Pater, inquire diligenter, quale homo ille, cui festinat manum imponere, testimonium habeat, et ab his qui prope sunt et ab his qui longe. Mihi enim interdicit dicere pudor quod publica fama de eo dicit, imo infamatio celeberrima divulga
Abbreviated transcription (Latin):
& thorũ ĩmacłatũ: qͦd de tali & talit̾
sactũ ẽ: Sine lege. sine õrdine. sine
ratione. sic confusa st̃ oĩa: ĩmo ita cun¬
cta in fraude & temeritate p̃repta & p̃¬
sũpta fuisse constat: ut ñ dico ep̃m. s
ne uillicũ qͥdem̃ aut teloneartũ quẽ¬
piã in hunc modũ decuerit ordinari.
Quib uos laudib efferã dilectissimi.
qͥ soli condolustis afflictȩ: & tam in
pͥma qͣm in scd̾a sua defensione opp̃sse
astitistis. ascendentes ex adu̾so. & oppo¬
nentes uos murũ ꝓ domo isrł: Nonẽ
inuentus similis uob̃ in illo conuentu.
qͥ conseruaret legẽ excelsi: qͥ sacris ob¬
tẽꝑaret canonib : qͥ deniq se indueret
zelũ finees: & linguȩ muerone confo¬
deret fornicantes. Quȩ cũ ita de uob̾
ad dĩ & urãm ipsoꝵ głam ubiq clares¬
cant: restat ut pͥncipio tã laudabili
condignũ exitũ dare: & hostiȩ capiti
caudam ungere satagatis. ad dñm p̃p̃¬

Expanded text:
et thorum immaculatum, quod de tali et taliter et thorum immaculatum, quod de tali et taliter factum est? Sine lege, sine ordine, sine ratione sic confusa sunt omnia; imo ita cuncta in fraude et temeritate praecepta et praesumpta fuisse constat, ut non dico episcopum, sed ne villicum quidem, aut teloniarium quempiam in hunc modum decuerit ordinari. Quibus vos laudibus efferam, dilectissimi, qui soli condoluistis afflictae, ei tam in prima, quam in secunda sua defensione oppressae 164 astitistis, ascendentes ex adverso, et opponentes vos murum pro domo Israel? Non est inventus similis vobis in illo conventu, qui conservaret legem Excelsi, qui sacris obtemperaret canonibus: qui denique se induceret zelum Phinees, et linguae mucrone confoderet fornicantes . Quae cum ita de vobis ad Dei et vestram ipsorum gloriam ubique clarescant, restat ut principio tam laudabili condignum exitum dare, et hostiae capiti caudam jungere satagatis. EP
Abbreviated transcription (Latin):
magna ẽ: & multa eget cura.
Nec mͦ multa s eita: ita ut assi¬
due cũ lacͥmis medico cȩlesti instemꝰ
dicentes. Dñe descende: pͥusquã mori-¬
at᷑. Unũ ẽ qͦd magis exacerbat dolorẽ.
& pene desꝑat curationẽ: qr nimirũ
inde orta ẽ tͥbulatio: undẽ consolatio
sꝑari debuerat. Quisnã enĩ o misera
malũ hoc qͦd plangis induxit suꝑ te:
ꝓfecto ñ inimicꝰ. ñ is qͥ oderat te: s hõ
unanimis. dux tuus. & metropolitanꝰ
tuus. Quomͦ ab austro & ñ iã ab aqͥ¬
lone pandit᷑ om̃e malũ: Merito ꝓinde
ñ ẽ dolor sicũt dolor meus: q̃m de qͥb
potissimũ p̾sumebamꝰ. ab ipsis passi su¬
mus: & ñ ab aliis. O lugdunensis piã
mat̾ eccł̃ia: cuiꝰce modi ñ sponsum s
monstrũ tuȩ filiȩ ꝓcurasti ñc: Non
plane mãtrẽ te in hoc: s nouercam
sensimꝰ. Gener hic tuus qͣm longe a
nobili illa tua antiqua honestate. gra¬
uitate. ꝓbitãte degenerat. Qͥd enim:
Ego ne id dixerĩ honõrabile conubiũ

Expanded text:
magna est, et multa eget cura; nec modo multa, sed cita, ita ut assidue cum lacrymis medico coelesti instemus dicentes: Domine, descende priusquam moriatur . Unum est quod magis exacerbat dolorem et pene desperat curationem: quia nimirum inde est orta tribulatio, unde consolatio sperari debuerat. Quisnam enim, o misera, malum hoc quod plangis, induxit super te? Profecto non inimicus, non is qui oderat te: sed homo unanimis, dux tuus et metropolitanus tuus. Quomodo ab austro, et non jam ab aquilone panditur omne malum? Merito proinde non est dolor sicut dolor meus, quoniam de quibus potissimum praesumebamus, ab ipsis passi sumus, et non ab aliis. O Lugdunensis pia mater Ecclesia! cujusmodi non sponsum, sed monstrum tuae filiae procurasti nunc! non plane matrem te in hoc, sed novercam sensimus. Gener hic tuus quam longe a nobili illa tua antiqua honestate, gravitate, probitate, degenerat! Quid enim? egone id dixerim honorabile connubium,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ib nr̃is brunone atq gaufrido. ig¬
norantib qͥdem o̾ib his p̾parationẽ
cordis eoꝵ: s casu suꝑuenientib baud
dubiũ quin di ꝓuida uoluntate. Tan¬
ta siqͥdem fuit breuitas t̾mini. ut uix
ex qͦ rescuumꝰ diem. spacio quatuor di¬
erũ nuncius ñr cũ litt̾is accurrere
potuerit: quatinꝰ p̃ueniret qͦd para¬
bat᷑ ñ sacram̃entũ s sacrilegiũ. & is qͦq
nichilominꝰ contradirit: & tã conseeran¬
dũ qͣm consecraturos ad sedem apłicam
appellauit. & ipse erat lingonensis cano¬
nicus. Ueritatẽ d̃ĩco ñ mentior: nichil
a me hic dictũ ꝑsonȩ odio. s solo ueri¬
tatis amore ueracit̾ oĩa posita: teste

Expanded text:
fratribus nostris Brunone atque Gaufrido, igfratribus nostris Brunone atque Gaufrido, ignorantibus quidem omnibus his praeparationem cordis eorum, sed casu supervenientibus, haud dubium quin Dei provida voluntate. Tanta si quidem fuit brevitas termini, ut vix, ex quo rescivimus diem, spatio quatuor dierum nuntius noster cum litteris accurrere potuerit, quatenus praeveniret quod parabatur, non sacramentum, sed sacrilegium. Et is quoque nihilominus contradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad Sedem apostolicam appellavit. Et ipse erat Lingonensis canonicus. Veritatem dico, non mentior: nihil a me hic dictum personae odio, sed solo veritatis amore veraciter omnia posita, teste
Abbreviated transcription (Latin):
S eccẽ litt̾ȩ contra litt̾as: mandatũ ad¬
u̾sus mandatũ: ita ut ñ iã quẽ admo¬
dũ in ꝓpb̃a. manda remanda: s man¬
da demanda potiꝰ inculcet᷑. Interim
nẽpe h̃o qͥ & consecrationẽ fugerat. &
electionẽ refutarat. festinauit ad re¬
gem: regaliũ inuestiturã obtinuit:
quib meritis ipse uiderit. Mox direc¬
tis epłis & locus qͥ assignatꝰ fuerat ests
mũtatꝰ. & dies anticipatꝰ: ut loci tem¬
porisq oportunitate subtracta. ꝙ co¬
pia agendi parit̾ subtrabat᷑ contradi¬
cturis: & contradictionis dies surripi¬
at᷑ appellaturis. Ceterũ ñ ẽ consilium
contra c̃onsiliũ dñi. Cuiꝰ ꝓuidentia fac¬
tũ ẽ: ut nec contradictores defuerint.
nec appellatores. Appellatũ ẽ a falcone
decano lugdunensis eccłiȩ. appellatũ
& a pontio archidiacono lingonensi:
appellatũ a bono amico sac̾dote & cano¬
nico ȩque lingonensi: appellatum & a

Expanded text:
Sed ecce litterae contra litteras, mandatum adSed ecce litterae contra litteras, mandatum adversus mandatum: ita ut non jam, quemadmodum in propheta, Manda, remanda , sed Manda, demanda, potius inculcetur. 5. Interim nempe homo qui et consecrationem fugerat, et electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtinuit; quibus meritis, ipse viderit. Mox directis epistolis, et locus qui assignatus fuerat, est mutatus, et dies anticipatus: ut loci temporisque opportunitate subtracta, et copia agendi pariter subtrahatur contradicturis, et consecrationis dies subripiatur appellaturis. Caeterum non est consilium contra consilium Domini, cujus providentia factum est ut nec contradictores defuerint, nec appellatores. Appellatum est a Falcone decano Lugdunensis Ecclesiae; appellatum et a Pontio archidiacono Lingonensi; appellatum a Bono-Amico sacerdote et canonico aeque Lingonensi; appellatum et a
Abbreviated transcription (Latin):
tis & lectis. ꝓhpudor in continenti le¬
gunt᷑ aliȩ ꝑ oĩa contrariȩ illis: asseren¬
tes utiq consecrationẽ dilatã ñ dimis¬
sam: assignantes diẽ & locũ ad causã
decidendã. quã litt̾ȩ pͥores nunciabant
decisã. Putares in litt̾is ñ mͦ diu̾sas. s
& adu̾sas sibi loqui ꝑsonas. adu̾sum se
inuicẽ contendentes. nͥ qͦd una ẽadẽ q
imnago impssa cẽris. unũ idemq nom̃
p̃signatũ in scedulis manifeste de uno¬
eodẽ q fonte dulce & amarũ illud ma¬
nare. cunctis qͥ aderant mirantib de-¬
clarabant. Tenent᷑ in manib contradi¬
ctoriȩ litt̾e: utrislibet obedire decre-¬
ueris: inobediẽns necesse est tenearis.
Aut enĩ pͥorẽ te recipientẽ epłam poste¬
rior condemnabit: aut si posteriorẽ se¬
qui eligas. pͥor murmurabit. E utinã
scd̃a epła sicut potuit eu̾tere pͥmã: ita
posset sese uł ipsa tueri adu̾sus terciã.

Expanded text:
tis et lectis, proh pudor! incontinenti letis et lectis, proh pudor! incontinenti leguntur aliae per omnia contrariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non dimissam; assignantes diem et locum ad causam decidendam, quam litterae priores nuntiabant decisam. Putares in litteris non modo diversas, sed et adversas sibi loquentes personas, adversum se invicem contendentes: nisi quod una eademque imago impressa ceris, unum idemque nomen praesignatum in schedulis, manifeste de uno fonte dulce et amarum illud manare cunctis qui aderant 163 mirantibus declarabant. Tenentur in manibus contradictoriae litterae: utris libet obedire decreveris, inobediens necesse est tenearis. Aut enim priorem te recipientem epistolam posterior condemnabit: aut si posteriorem sequi eligas prior murmurabit. Et utinam secunda epistola, sicut potuit evertere primam, ita posset sese vel ipsa tueri adversus tertiam.
Abbreviated transcription (Latin):
si inuocato sc̃o sp̃u consensus ommũ
uos ad ꝓcedendũ in cepto oꝑe anima¬
uerit: ꝓcedite ut cepistis. Sin aut̃: ad¬
qͥescendũ apło dicenti. Nemini cito ma¬
nũ imponas. Uisum ẽ consiliũ placuis¬
se. Interĩ homo ille uenisse nuntiatur:
s in hospitiũ. ñ in palatiũ. Uesꝑe sextȩ
feriȩ uenit: sabbatõ mane recessit.
Non ẽ meũ dicere uob̃. eur nec in eu¬
ria apparere uoluerit: ad quã ei curȩ
fuit long̃o itinere ꝑuenire. Nisi qͦd ue¬
recundia monachalis. honorisq con¬
tẽptus forsan putari posset: si ñ aliud
alia quȩ secuta st̃ indicarent. & reuera
qͥd aliud t̾c suspicari debutimꝰ: qͣndo ar¬
chiep̃s rediens ab illo testatus ẽ coram
õib nullomͦ eñ uoluisse adqͥescere: sed
qͥcqͥd de eo factũ fuerat penitꝰ refutare:
deniq & mandauit moxr electionẽ fieri.
hoc ꝑ qͦsdã lingonenses canonicos tunc
p̾sentes: hoc & ꝑ litteras quȩ adbuc ex¬
tant. Quib in capło lingonensi obla¬

Expanded text:
us omnium vos ad procedendum in coepto opere animaverit procedite ut coepisti: sin autem, acquiescendum Apostolo dicenti, Nemini cito manum imponas . Visum est consilium placuisse. Interim homo ille venisse nuntiatur, sed in hospitium, non in palatium. Vespere sextae feriae venit; sabbato mane recessit. Non est mecum dicere, cur nec in curia apparere voluerit, ad quam ei curae fuit longo itinere pervenire: nisi quod verecundia monachalis, honorisque contemptus forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta sunt, indicarent. Et revera quid aliud tunc suspicari debuimus, quando archiepiscopus rediens ab illo testatus est coram omnibus, nullo modo eum voluisse acquiescere, sed quidquid de eo factum fuerat, penitus refutare? 4. Denique et mandavit mox electionem fieri. Hoc per quosdam Lingonenses canonicos tunc praesentes, hoc et per litteras, quae adhuc exstant. Quibus in capitulo Lingonensi obla
Abbreviated transcription (Latin):
& merore consumere residuũ dierũ
meoꝵ: & nichilominꝰ ꝑiculũ salutis in¬
cidere. At ds uob̃ potiꝰ inspiret qͦd po¬
tius ẽ: reducere uidelicet ad memoriã
si dignũ iudicatis qualit̾ uobcũ egerĩ:
& ponere ocłos pietãtis suꝑ puerũ ur̃m:
& liberare afflictũ de angustia. Qͥnpo¬
tius ñ obliuisci qͣnta ds ipse fecerit
uob̾: & in qͣntulȩ cũq uicẽ recõpensa

Expanded text:
t moerore consumere residuum dierum t moerore consumere residuum dierum meorum, et nihilominus in periculum salutis incidere. At Deus vobis potius inspiret quod potius est; reducere videlicet ad memoriam si dignum judicatis qualiter vobiscum egerim, et ponere oculos pietatis super puerum vestrum, et liberare afflictum de angustia. Quin potius non oblivisci quanta Deus ipse fecerit vobis, et in quantulaecumque vicem reco