comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦ annuntiẽ. ipsã grͣam. onĩ g̾n̾ati¬
oni suꝑuenturȩ. Dicã omĩ nascittiro¬
hoĩ nicħ es ꝑ te. dm̃ inuoca. tua pec¬
cata st̃. m̾ita dĩ stͣ. suppliciũ tͥ debet᷑
⁊ cũ p̃miũ uenerit sua dona corona¬
bit ñ m̾ita tua. Dicã onũ gn̾ationi
suꝑuenturȩ. De captiuitate uenisti.
ad adam ꝑtinebas. Dicã hoc omĩ g̾n̾a¬
tiom. suꝑuenture: nullas uires meas.
nullã ustitiã mea̾. s potentiã tuã
⁊ iustitiã tuã. Ds̃ usq in altissima
quȩ fecisti magnalia. Rotentiã tu

Expanded text:
nuntiem, ipsam gratiam omni generationi superventurae; dicam omni homini nascituro: Nihil es per te, Deum invoca; tua peccata sunt, merita Dei sunt; supplicium tibi debetur, et cum praemium venerit, sua dona coronabit, non merita tua, Dicam omni generationi superventurae: De captivitate venisti; ad Adam pertinebas. Dicam hoc omni generationi superventurae, nullas vires meas, nullam justitiam meam; sed potentiam tuam et justitiam tuam, Deus, usque in altissima quae fecisti magnalia.
Abbreviated transcription (Latin):
bis. Ergo iã resurreximus. mͣte fidẽ
spe caritate: s restat ut resurga¬
mus corpore: Audisti unũ iterum.
Quid restat in re: Multiplicasti
iustitiã tuã. iam in credentib:
iã in illis. qui pͥmo resurrexert᷑
in spe: Multiplicasti iustitiã tuã.
ad ipsã iustitiã ꝑtinet ⁊ flagellũ.
qr tempus ẽ ut iudiciũ incipiat.
a domo dĩ ait petrꝰ : id eͣ a scis eiꝰ.
Flagellat auͣ omnẽ filiũ quẽ reci¬
pit. Multiplicasti iustitiã tuã. qr
iã nec filiis ꝑeꝑcisti: s quib here¬
ditatẽ᷑ ȩ tͣnam seruabas. disciplina
nͣ deseriusti. Multiplicasti iustitiã
tuã: ⁊ conu̾sus ꝯsolatꝰ es me: Et

Expanded text:
bis » ? Ergo jam resurreximus mente, fide, spe, charitate; sed restat ut resurgamus corpore. Audisti unum iterum; quod restat in re. Multiplicasti justitiam tuam: jam in credentibus, jam in illis qui primo resurrexerunt in spe. Multiplicasti justitiam tuam. Ad ipsam justitiam pertinet et flagellum; quia tempus est ut judicium incipiat a domo Dei , ait Petrus; id est a sanctis ejus. Flagellat autem omnem filium quem recipit . Multiplicasti justitiam tuam: quia jam nec filiis pepercisti; sed quibus haereditatem aeternam servabas, disciplina non deseruisti. Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me: et
Abbreviated transcription (Latin):
te subicit morti: qr ꝓhibita tetigisti.
Idõ arbor illa appellata ẽ scientia dinos
ma pendebant. s quiequid ee̾t arbor
illa cuiꝰ libet pomi. euiꝰlibet frucꝰtꝰ eẽt.
idõ sic uocata ẽ: qr hõ qui nollet bonũ
a malo disce̾nere ꝑ p̾ceptũ. discreturus
erat ꝑ ex ꝑiñtũ : ut tangendo uetitum.
inueniret suppliciũ. Quare. aũ tetigit
frẽs mei ᷤ Quid illi deerat: Dicatur mͥ.
Quid illi deerat in paradyso constituto.
in media opulentia. mediciisq deliciis:
cui magnȩ deliciȩ erant: ipsa uisio dei:
cuiꝰ faciẽ quasi inimici timuit post pec¬
catũ. Iuid illi deerat ut tang̾et: nͥ qr
sua potestate uti uoluit pͣceptũ rũ¬
ꝑe delecꝰtauit: ut nullo sͥ dominante
fieret sic̃ ds̃. qr dõ nullus utiq dñat᷑:
male uagus. male. pͣsumens: futurus
mortuus. recedendo a uia iustitig:
E cce soluit p̃ceptũ. excussit a ceruice
iugũ disciplinȩ: habenas regiminis

Expanded text:
te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo qui nollet bonum a malo discernere per praeceptum, discreturus erat per experimentum; ut tangendo vetitum, inveniret supplicium. Quare autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum disciplinae, hab nas regiminis
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ipse fecit oĩa. in quib ⁊ te fec̃:
Obsequere mͥ dicturus eͣtͥ. siue ad lec¬
reficio: siue ad balneas cũ lauo.qr gͦ
nullo abs te indiget ds̃: nicħ tͥ debu¬
it iubere:Si aũ debuit aliqͥd iubere:
ut te qd̵ tͥ expedit sentires ẽẽ subdũo.
ab aliqua re ꝓhibendus eras: ñ ipter
illiꝰ arboris maliciã. s ꝓpt̾ tua̾ obȩdi¬
entiã. Non potuit ds̃ ꝑfectiꝰ demonst᷑¬
re qͣntũ sit bonũ obedientiȩ : nͥ cũ ꝓ¬
hibuerit ab ea re quȩ ñ erat mala.
Sola ibi obȩdientia tenet ⁊ palmã: sola
ibi inobedientia iuenit pȩnã. Bonũ
ẽ: nolo tangas: ñ enĩ ñ tangendo mo¬
riturus es. Nũquid qͥ hanc ꝓhibuit:
alias subtraxit  Nonne ẽ paradẏsꝰ
fructuosis plenꝰ arborib: Qd tͥ deest:
Hoc nolo tangas. hoc nolo gustes. Bonũ
ẽ. s obedientia melior est. Proide
cũ tetig̾is. nũquid arbor illa malum
erit. ut moriarisꝰ S mobȩdientia

Expanded text:
Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad lecreficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propter tuam obedientiam. Non potuit Deus perfectius demonstrare quantum sit bonum obedientiae, nisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht̃ a quo regat᷑. sic ipse uelit sua po¬
testate uti. ut qͦmͦ ds̃ nullo formante
nullo regente uiuat: qͥd restat frẽs:
nͥ ut recedens ab eiꝰ calore. torpescat:
recedens a ueritate uanescat: recedens
ab eo qđ sũme atq incõmutabiłr ẽ. in
deteriꝰ mutatꝰ deficiat: hoc diabolus
arbore᷑. Iuid ẽ enĩ illa arborͦ Si bo¬
na e qrͣ nͣ tango: Si mala eͣ quid fa¬
cit in paradyso.Ersus idõ in paradyso¬
est. qr bona eͣ. s nolo tangas. Iuare nͣ
tango Qͥa obedientẽ te uolo. nͣ contͣ¬
dicentẽ. serue: Ad hoc serue. s noli ma¬
le serue: Serue audi pͥus dnĩ iussũ:⁊
tẽ iubentis disce consiliũ. bona eͣ arbor.
Nolo tangas. Iuare: Quia dñs sũ: ⁊ tu
seruus es. hec tota causa ẽ. Si parua es
dedignaris ẽẽ seruus.uid aũ tͥ expe¬
dit. nͥ ẽẽ sub dño: Quomͦ eris sub dño.
nͥ fueris sub pͣcepto. Porro sic expedit
surus erat ds̃ : Aliquid enĩ querit abs
te: offer mͥ sacrificiũ dicturus est tͥ:

Expanded text:
non habet a quo regatur, sic ipse velit sua potestate uti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Servi ad hoc, serve; sed noli male, serve. Serve, audi prius Domini jussum, et tunc jubentis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit surus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi?
Abbreviated transcription (Latin):
tas ostendisti mͥ tribulationes mul¬
tus eras ad maginẽ dni tui. bene tͥ
uelles ut eet recedenti ab illo bono:
cPrsus dicit tͥ ds̃. Si recedis a me: ⁊ bñ
ẽ tͥ: ego ñ sũ bonũ tuũ. Proinde si
ille bonꝰ ⁊ sũme bonꝰ. ⁊ de se sibi bo¬
nꝰ. ⁊ nullo alieno bono bonꝰ. ⁊ ipse
nrm̃ sũmũ bonũꝰ recedent᷑e te inde
qͥd eris nisi malus: Item si ipse ẽ bea¬
titudo nr̃a: quid erit recedenti nͥ mise
ria ᷤ Redi gͦ post miseriã ⁊ dic. dñe qͥs
similis tui. Quantas ostendisti mͥ tribu¬
lationes multas ⁊ malas. S disciplina fu¬

Expanded text:
tas ostendisti mihi tribulationes multus eras ad imaginem Domini tui. Bene tibi velles ut esset recedenti ab illo bono? Prorsus dicit tibi Deus: Si recedis a me, et bene est tibi, ego non sum bonum tuum. Proinde si ille bonus, et summe bonus, et de se sibi bonus, et nullo alieno bono bonus, et ipse nostrum summum bonum; recedendo inde, quid eris, nisi malus? Item, si ipse est beatitudo nria? Redi ergo post miseriam, et dic: Domine, quis similis tui? Quantas ostendisti mihi tribulationes multas et malas: et con
Abbreviated transcription (Latin):
facite eis qui uos odert᷑ ħ dicens ad
similitudinẽ dĩ nos at᷑. Der.q qͥd
adiungit. Ut sitis filii patris urĩ qui
in ceł ẽ᷑. Qͥd enĩ ipse facit: Hoc facit
certe. qui solem suũ oriri facit suꝑ
bonos ⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ uistos ⁊ in¬
uistos. Sui gͦ bene uilt munico suo dõ

Expanded text:
facite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad facite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad similitudinem Dei nos hortatur. Denique quid adjungit? Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est. Quid enim ipse facit? Hoc facit certe: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Qui ergo bene vult
Abbreviated transcription (Latin):
debent qd̾ beate uiuunt. Potentiã
tuã ⁊ iustitiã. tuã. usq quo: Isq in
altissima qͣ fecisti magnalia. Ne putes
hominẽ solũ ꝑtinere ad grãm dĩ. Qͥd
erat angłs anteꝗͣ fieret: Qͥd ẽ an¬
głs si deserat qui creauit Ergo poten¬
tiã tuã ⁊ iustitiã tuã usq in altissi¬
ma quȩ fecisti magnalia. Et̃ homo
se extollit. ⁊ ut ꝑtineat ad pͥmã cap¬
tuutatẽ audiuit serpentẽ suggerẽ¬
tem. gustate ⁊ eritis sicͣdi. hoies siõ
di. Ds̃ quis similis tͥ: Non in abys¬
so. nͣ in inferno. ñ in t̾ra. nͣ in celo: oĩaͣ
eniͣ tu fecisti. Iuid contendit opꝰ cum
artifice:Ns̃ quis similis tibi ᷤᷤ Ego autͣ
ait adam miser. ⁊ in adam omĩs homo.
cũ uolo ee ꝑu̾se simił tibi: ecce qͥd fac¬
tus sũ ut de captiuitate ad e clame̾.
Cui bñ erat sub łege bono. captuuis fac¬
tus sũ sub meo seductore: ⁊ clamo ad te.
Nonne ipse eͣ qui dicit diligite inimicos
urõs. orate ꝓ eis qui uos ꝑsequunt᷑. bñ¬

Expanded text:
debent quod beate vivunt, Potentiam tuam et justitiam tuam, usquequo? Usque in altissima quae fecisti magnalia. Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit serpentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! Homines sicut dii! Deus, quis similis tibi? Non in abysso, non in inferno, non in terra, non in coelo; omnia enim tu fecisti. Quid contendit opus cum artifice? Deus, quis similis tibi? Ego autem, ait Adam miser, et in Adam omnis homo, cum volo esse perverse similis tibi, ecce quid factus sum, ut de captivitate ad te clamem: cui bene erat sub rege bono, captivus factus sum sub meo seductore; et clamo ad te, Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui vos persequuntur; bene
Abbreviated transcription (Latin):
in consũmationẽ scłi qr ista oportebat
ut dicerent᷑ in scripturis. Qͥa futuri
erant inimici xp̃iane fidĩ. qͥ dicerent
⁊ redibt̃ ydola: rediet qd̃ autea erat.
Quãdiui ert̃. xp̃iani: Isq ad senecꝰtam
&e seniũ. id eͣ usq in finẽ scłi. Tu cum
ex pectas miser infideł. ut transeañ
ani usq infine̾ scłi ꝑmanebt᷑. Et tu
ꝑ infidelitatẽ tuã cũ finieris breuem
uitã tuã: qua fronte exis ad iudicem.
qͦmͦ dicunt inimici mei. usq ad tp̃s
erit: ne derelinquas me donec annͣ¬
tiem brachiũ tuũ generationi omĩ
suꝑuenturȩ. Et brachiũ dñi cui re¬
uelatũ ẽ: Brachiũ dnĩ xp̃c. Noli gͦ

Expanded text:
in consummationem saeculi ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant stiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revela
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ: organũ ligneũ cũ cordis.
Iuid significat. Intẽst aliquid.
ut̃ ipsũ ⁊ cytharã Intee dict
qui norunt. eo qd̃ concauũ illud
lignũ. eui corde suꝑ extendunt᷑.
ut resonent. in suꝑiore parte ha¬
bet psalteriũ: cithara in inferiore:
nr̃as ab abyssis terre. unã scđm sp̃m
in sp̃e. alterã scđm corpus in rez audi
eas duas. Etenĩ ego confitebor tͥ. in
uasis psalmi u̾itatẽ tuã ds̃. Hoc scđm
spm̃. Quid de corpore.ᷤ Psallã tͥ in
iterũ ⁊ iterũ. Exultabt̃ labia mea
cũ psallã tͥ. S labia solent dici ⁊ in¬
terioris hominis:⁊ exterioris. Incer¬
tũ eͣ. quomͦ posita sint labia. Seqr̃ gͦ.
& aĩa mea quã redemisti. Ergo de
labiis interiorib saluacti. in spe: re¬
ducti ab abyssis t̃rȩ in fide & cari¬
tate. ex pectantes tam̃ adhuc redẽp¬
tionẽ corp̾is nr̃i. quid dicimꝰ: lam dixͣ.
et aĩa mea quã red̾. S ne solã animã
redemptã putares in qͣ nẽ audisti u¬

Expanded text:
terium? Organum ligneum cum chordis. Quid significat? Interest aliquid inter ipsum et citharam: interesse dicunt qui norunt, eo quod concavum illud lignum cui chordae supertenduntur ut resonent, in superiore parte habet psalterium, cithara in inferiore. nostras ab abyssis terrae; unam secundum spiritum in spe, alteram secundum corpus in re; audi eas duas: Etenim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum spiritum: quid de corpore? Psallam tibi in iterum et iterum. Exsultabunt labia mea, cum psallam tibi. Quia labia solent dici et interioris hominis et exterioris, incertum est quomodo posita sint labia: sequitur ergo, Et anima mea quam redemisti. Ergo de labiis interioribus salvati in spe, reducti ab abyssis terrae in fide et charitate, exspectantes tamen adhuc redemptionem corporis nostri, quid dicimus? Jam dixit: Et anima mea quam redemisti. Sed ne solam animam redemptam putares, in qua nunc audisti u
Abbreviated transcription (Latin):
multis aliis testimoniis dñs xpͨc paci¬
ficus e̾ẽ monstrat᷑. Non scdđ̾m pacẽ ꝗͣ.
nouit ⁊ querit hic mundus: s illam
uerũ: pace̾ suꝑ pace̾. Cui scił paci recͣ¬
ciliationis: addit᷑ pax immortalita¬
tis. Nã post oĩa reddita quȩ ꝓmisit.
ds̃. nouissimã pace̾ nos expectare de¬
bere qͣ cũ dõ uiuamꝰ in ętͣnum: idẽ
da nob̃: oĩa enĩ dedisti nob̾. Pax erit
plane illa ꝑfecta: qnͣ nouissima inz¬
mica destruet᷑ mors. Et in qͦ erit hoc
nisi in pacifico illo reconciliatore nr̃o:
Sic̃ enĩ in adã om̃s moriunt᷑. ita &

Expanded text:
multis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit et quaerit hic mundus; sed illamverum, pacem super pacem ; cum scilicet paci reconciliationis additur pax immortalitatis. Nam post omnia reddita quae promisit Deus, novissimam pacem nos exspectare debere, qua cum Deo vivamus in aeternum, idem da nobis; omnia enim dedisti nobis . Pax erit plane illa perfecta, quando novissima inimica destruetur mors. Et in quo erit hoc, nisi in pacifico illo reconciliatore nostro? Sicut enim in Adam omnes moriuntur; sic et
Abbreviated transcription (Latin):
postea: &e usq in senectã ⁊ seniũ. Duo is¬
ta noĩa senectutis st̃. ⁊ discernuntur a
grecis. Grauitas enĩ post iuuentutẽ ali¬
ud nom̃ habet apud grecos: ⁊ post ipsã
toꝵ noĩm distincꝰtio defecit. de senectute
ambo st̃ posita. senecta ⁊ seniũ. Sciatis aũ
duas eẽ ętates. Dociusti me gr̃am tuã a
uiuentute mea ⁊ usq neͣ : post iuuen¬

Expanded text:
t usque in senectam et senium. Duo ista nomina senectutis sunt, et discernuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam torum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea
Abbreviated transcription (Latin):
qr mecũ es ut nͣ moriar. qr uenisti ut
surgã. ⁊ usq in senectã &e seniũ. id eͣ usq
ad ultimũ meũ. ñ mecũ fueris ñ erit
ille. ego. Tͥa uͦ uox ista. uniꝰ euiꝰdã mag¬
ni hominis ẽ hoc ẽ ipsiꝰ unitatis. uox

Expanded text:
t surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox
Abbreviated transcription (Latin):
rł scdm carne̾. uixta ea quȩ de illo sc̃ã
seriptura loquit᷑. conuenire: dño aut̃¬
iħu. xp̃o aptissime possunt. Unͣ intelli¬
git᷑ etiã ipsi id uocabłm salomonis. ad
figuratã significationẽ adhibitũ. ut
in eo xp̃c accipiat᷑. Salomon qͥppe intͣ¬
p̃tat᷑ pacificus. Ac ꝑ hoc tale uocabłm
illi u̾issime atq optime congruit. ꝑ
quẽ mediatorẽ ex inunicitiis accepta
remissione peccatoꝵ reronciliam᷑ deo.
Ctenĩ cũ ininici e̾e̾mus : reconciliati

Expanded text:
m carnem, juxta ea quae de illo sancta Scriptura loquitur, convenire: Domino autem Christo aptissime possunt. Unde intelligitur etiam ipsum vocabulum Salomonis ad figuratam significationem adhibitum, ut in eo Christus accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. xp̃c mortiuis eͣ crucifixus ẽ sur¬
rexit. uocauit gentes. ceꝑunt conu̾ti.
facti st̃ mrͣes fortes in xp̃o. fusus eͣ san¬
guis fideł. surrexit seges eccłie. hȩc
iuuentus. Progredientib aũ temporibꝰ.
confiteat᷑ xcłia. dicat. usq ncͣ annun¬
tiabo mirabilia tua. Non tantũ in iu¬
uentute. qnͣ paulus. qnͣ petrꝰ. qnͣ pri¬
mi apłi nuntiauert᷑. Precedente etiã
ģtate: ego ego ipse idẽ unitas tua:

Expanded text:
urrexit, vocavit gentes; coeperunt converti, facti sunt martyres fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, eg
Abbreviated transcription (Latin):
solu̾e geminatũ Iã ipsũ iterũ gemi¬
natio ẽ: ⁊ rursuᷤᷤ positũ ẽ iterũ. Ad sit
ille a quo grã. adsit ⁊ brachiũ. qd̾ an¬
sit ⁊ ipse ⁊ tãꝗͣ. clauo crucis sue clau¬
sũ sacram̃tũ aꝑiat. Neq enĩ frustra
illo crucifixo uelũ templi mediũ eͣ
ipse transeuntib ad eũ. auferat᷑ ue¬

Expanded text:
solvere geminatum? Jam ipsum iterum geminatio est, et rursum positum est iterum. Adsit ille a quo gratia: adsit et brachium quod ansit ipse, et tanquam clave crucis suae clausum sacramentum aperiat. Neque enim frustra, illo crucifixo, velum templi medium scidsit ergo ipse transeuntibus ad eum; auferatur ve
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Omĩa
ꝑ ipsũ facta sunt. ⁊ sine ipso facꝰtum
est nichil. Grande hoc. magnũ hoc.
Tu quid captiues Ibi iaces: In carne
sub morte. Quis gͦ ille:ᷤ Iuis tu ͦ & qͥd
ille postea:.ꝓpt̃ quẽ Iuis ille. nisi
qs dictũ ẽ u̾bũ Quod u̾bũ ne for¬
te sonat. & transit: Werbũ ds̃ ap̃
dm̃. Uerbũ ꝑ qd̾ facta st̃ omĩa. Quid
ꝓpt̃ te: sᷤ e ũbum caro facꝰtũ ẽ. & ha

Expanded text:
hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Grande hoc! magnum hoc! Tu quid, captive? ubi jaces? In carne, sub morte. Quis ergo ille? quis tu? et quid ille postea? Propter quem? Quis ille, nisi quod dictum est, Verbum? Quod Verbum? ne forte sonat et transit? Verbum Deus apud Deum; Verbum per quod facta sunt omnia. Quid propter te? Et Verbum caro fact
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ animale. postea qd̃ spĩtale. Propt̾ pri¬
mũ hominẽ: pͥmi captiui: ꝓptͣ scdm ho¬
minẽ sccłi redempti. Nã ⁊ ipsa redẽptio
clamat ipsam captiuitatẽ nram. Unde
enĩ redempti. si ñ antea captiui : & eam
captiuitatẽ exp̃ssiꝰ ab apło insinuatam.

Expanded text:
d animale postea spirituale . Propter primum hominem primi captivi: propter secundum hominem secundi redempti. Nam et ipsa redemptio clamat captivitatem nostram. Unde enim redempti, si non antea captivi? Et eam captivitatem expressius ab Apostolo insinuatam
Abbreviated transcription (Latin):
sione. ⁊ ꝓfunditate peccati. S quare
iterũ. qnͣ iã facꝰtũ erat: Sequamur
ne forte posteriora psalmi ipsuis ex¬
ponant nobis qd̃ hic nͣdum intelligi¬
mꝰ. quid dixerit it̾m. Ergo audiamus.
qͣntas ostendisti mͥ tribuł. mult̾. ⁊ m̃.¬

Expanded text:
sione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes m
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bris meis. repugnantẽ legi m̃tis meȩ:
⁊ captiuũ me ducentẽ in lege peccati q̃
ẽ in mbͥs mĩs. Ipsa ẽ pͥma captiuitas nr̃a.
qua concupiscit adu̾sus spm̃ caro. henit
aũ hoc de pena peccati. ut hõ adu̾sus
seipsũ duideret᷑: qr uni subditꝰ ee no¬
luit. Nicħ enĩ tã expedit aĩȩ. quã obȩ¬
dire. Et si expedit aĩe obedire. in seruo
ut obediat dño. in filio ut obediat pa¬
tri. in uxore ut obediat uiro: qͣntoma¬
gis in hoĩe ut obediat dõ  Exꝑtꝰ gͦ ma¬
lũ adam. om̃is aũ hõ adã. siẽ in his qui

Expanded text:
egi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Ipsa est prima captivitas nostra, qua concupiscit adversus spiritum caro . Venit autem hoc de poena peccati, ut homo adversus seipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. Nihil enim tam expedit animae quam obedire. Et si expedit animae obedire in servo ut obediat domino, in filio ut obediat patri, in uxore ut obediat viro; quanto magis in homine ut obediat Deo? Expertus ergo malum Adam: omnis autem homo Adam; sicut in h
Abbreviated transcription (Latin):
tis. s illiꝰ grã ẽ. Illũ gͦ laudemꝰ: illi totũ qd̃
sumꝰ. ⁊ qd̃ salui efficim᷑ debemꝰ. Ad qd̃ con¬
clusit. cũ multa dixisset dicens. Dñe me¬
morabor iustitie tuȩ soliꝰ. Ad istũ u̾sum.
conclusa ẽ hest̃na tractatio. Primi gͦ
captiui. ideͣ ꝑtinentes ad pͥmũ hominẽ.
ꝓpt᷑ hoc enĩ captiui. ꝓpt᷑ pͥmũ hominem.

Expanded text:
tis, sed illius gratia est. Illum ergo laudemus; illi totum quod sumus, et quod salvi efficimur, debeamus. Ad quod conclusit, cum multa dixisset, dicens: Domine, memorabor justitiae tuae solius. Ad istum versum conclusa est hesterna tractactio. Primi ergo captivi, id est, pertinentes ad primum hominem: propter hoc enim captivi, p
Abbreviated transcription (Latin):
Rãm dĩ qua gratis salui
facti sumꝰ. nullis nr̃is me¬
ritis p̃cedentib nͥ quib
suppliciũ debebat᷑. isto cõ¬
m̃dari psalmo hestͣno die
in sinuauimꝰ. caritati ur̃ȩ : eũq trac¬
tando qm̃ finire. nequiuimꝰ: extremã
partẽ eiꝰ in hodiernũ diẽ distulimus.
ꝓmittentes nos in noĩe diũ. nos debitũ
soluturos. Qd̃ soluendi qm̃ tp̃s ẽ: ad¬
estote aĩo. tãꝗͣ agro fertili: uͥ ⁊ sem̃
multiplicetis. ⁊ pluuiȩ ingrati ñ sitis.
innouandã intentionẽ uram. ⁊ his in¬
timandũ qͥ heri absentes fuert᷑ breuit̃
cõmemoramꝰ. Qd̃ recolant qͥ audiert᷑ :
audiant qͥ nesciert᷑. filioꝵ ionadap ps̃¬
ẽ. Iaͣ nom̃ int᷑p̾tat᷑ dnũ spontaneus.
Qm̃ spontanea hoc ẽ bona pura sincera
⁊ ꝑfecꝰta uoluntate. ñ ficꝰto corde dño
seruiendũ ẽ. Id̃ etiã ilłd indicat ubi
dicꝰtũ eͣ uoluntarie sacͥficabotͥ. filiis hu¬
iꝰ. id ẽ filiis obedientiȩ cantat᷑ p̃s: ⁊ his

Expanded text:
gratis salvi facti sumus, nullis nostris meritis praecedentibus. nisi quibus supplicium debebatur, isto commendari psalmo, hesterna die insinuavimus Charitati Vestrae: eumque tractando quoniam finire nequivimus, extremam ejus partem in hodiernam diem distulimus, promittentes in nomine Domini nos debitum soluturos. Quod solvendi quoniam tempus est, adestote animo, tanquam agro fertili, ubi et semen multiplicetis, et pluviae ingrati non sitis. renovandam intentionem vestram, et his intimandum qui heri absentes fuerunt, breviter commemoramus quod recolant qui audierunt, audiant qui nescierunt. Filiorum Jonadab Ps nomen interpretatur Domini Spontaneus: quoniam spontanea, hoc est bona, pura, sincera et perfecta voluntate, non ficto corde Domino serviendum est; quod etiam illud indicat ubi dictum est, Voluntarie sacrificabo tibi . Filiis hujus, id est, filiis obedientiae cantatur Psalmus, et his
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑtꝰ gͦ malũ qd̃ ñ debuit exꝑiri. si
crederet dicenti. noli tange̾. ex ꝑtus
gͦ malũ. postea saltẽ obtẽꝑet p̃ceptis
medici. ut surgat: qͥ noluit eredere
medico. ut ñ egrotaret. Nã ⁊ sanis bo¬
nꝰ ⁊ fideł medicꝰ dat p̃ceptũ: ne sit eis
necessariꝰ. Non ẽ enĩ sanis necessarius
medicus. s male. habentib boni aut̃
amici medici. qui nolunt uende arteͣ
suã. ⁊ plus gaudent ad sanos quã ad e¬
grotos: dant q̃dam p̃cepta sanis. quȩ
obseruando in egritudinẽ ñ cadant.
Porro aũ illi si p̃cepta contempserut.
⁊ i egritudinẽ inciderint. supplicant
medico: queͣ contẽpsert᷑ sani. rogant
egroti. Utinã salutẽ rogent: ne ꝑ fe¬
brẽ m̃te ꝑdita medicũ cedant. Audis
m illos dicta sit parabola. Mentis sa¬
ne erant qui dixert᷑. hic ẽ heres. ue¬
nite occidamꝰ eũ. ⁊ nr̃a erit hereditas:
Ustiq non. Puta qr occidert᷑ filiũ. ⁊ pa

Expanded text:
 ergo malum quod non debuit experiri, si crederet dicenti, Noli tangere ; expertus ergo malum, postea saltem obtemperet praeceptis medici ut surgat, qui noluit credere medico ut non aegrotaret. Nam et sano bonus et fidelis medicus dat praeceptum, ne sit illi necessarius. Non est enim sanis necessarius medicus, sed male habentibus . Boni autem amici medici, qui nolunt vendere artem suam, et plus gaudent ad sanos quam ad aegrotos, dant quaedam praecepta sanis, quae observando in aegritudinem non cadant. Porro autem illi si praecepta contempserint, et in aegritudinem inciderint, supplicant medico: quem contempserunt sani, rogant aegroti. Utinam saltem rogent! ne per febrem mente perdita et medicum caedant. Audistdmodum in illos dicta sit parabola. Mentis sanae erant qui dixerunt: Hic est haeres; venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas ? Utique non: puta qui occiderunt fili
Abbreviated transcription (Latin):
Latitudinẽ uͦ p̃stat. caritatis in corde
diffusio. Nlã consũmata caritas. foras mit¬
tit timorẽ. Suitunor torm̃tũ habet:
ꝑ aĩȩ angustias. Principes gͣ puida duce ᷤᷤ
eoꝵ. Quoꝵ ᷤ Iui in eccłiis bñdiẽt dñm.
Principes ⁊ abulon. pͥncipes neptalim:
pͥncipes confessionis. fortitudinis. lati¬
tudiuisꝰ pͥncipes fidei spei. ⁊ caritatis.

Expanded text:
Latitudinem vero praestat charitatis in corde Latitudinem vero praestat charitatis in corde diffusio: nam consummata charitas foras mittit timorem ; qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fidei, spei, charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
clarescit. Nebrea qͥ ppe st̃ nomina. Quoꝵ
iuda. confessio drͣ int̃p̃tari: ⁊abuloN
habitacłm fortitudinis: neptalĩ dilata¬
tio mea. Iuȩ omĩa uerissimos nob̾ it¬
sinuant pͥncipes eccłiaꝵ. dignos dͥu¬
catu. dignos habitatione: dignos ho¬
norib. Sartyres nãq in eccłiis locũ
sũmũ tenent:. atq apice̾ scę dignita¬
tis excellunt. Iam uͦ in martyrio pri¬
ma confessio ẽ: ⁊ ꝑ illa quicquid acci¬
derit.tołandi sequens assumit᷑ forti¬
tudo. Deuide. post omĩa tolerata: fi¬
nitis angustiis. latitudo consequit᷑ in
p̃mio. Potest ⁊ sic intelligi: ut qmͣ¬
tria hec p̃cipue cõm̃dat apłs. fidem.
spẽ. caritatẽ: confessio sit in fide: for¬
titudo in spe. latitudo in caritate.
Fidei qͥppe res ẽ: ut corde credat᷑ ad
iustitiã: ore. aũ confessio fiat ad sał.
In passionib aũ tribulationũ res tris¬
tis ẽ: s spes fortis ẽi Si enĩ qđ ñ uide¬
mus sꝑamus. ꝑ patientiã expecꝰtamus.

Expanded text:
sunt quippe ista nomina, quorum Juda, confessio dicitur interpretari: Zabulon habitaculum fortitudinis: Nephthali dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus: Martyres namque in Ecclesiis locum suum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima confessio est: et pro illa quidquid acciderit, tolerandi, sequens assumitur fortitudo. Deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo sequitur in praemiis. Potest et sic intelligi: ut tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum res tristis est, sed spes fortis est: Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus .
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus ẽ ad iudicandos uiuos ⁊ mor¬
S tuos. attende qd̃ sequit᷑ Eoce dabit uo¬
N cem suã. uocẽ uirtutis. Ille qui sicut
agnus fuit coram tondente sine. uoce:
ecce dabit uocẽ suã. N ec uocẽ infirmi¬
tatis. tãquã iudicandus: s uoce̾ uir¬
tutis tamquã udicaturus. Non enim
ds̃ occultꝰ sicut pͥus ⁊ in hominũ iudi¬
CIO ñ aꝑiens ossuũ: s ds manifestus
ueniet. ds̾ nr̃ ⁊ ñ silebit Iuid despera¬
tis infideles: Quid irridetis: Iuid di¬
cit seruus malus: Tardat dñs mͣs ue¬
nire. Ecce dabit uocẽ suã: uoce̾ uirtu

Expanded text:
venturus est ad judicandos vivos et mortuos, attende quod sequitur: Ecce dabit vocem suam, vocem virtutis. Ille qui sicut agnus coram tondente se fuit sine voce , ecce dabit vocem suam: nec vocem infirmitatis, tanquam judicandus; sed vocem virtutis, tanquam judicaturus. Non enim Deus occultus, sicut prius, et in hominum judicio non aperiens os suum; sed Deus manifestus veniet; Deus ntis, infideles? quid irridetis? Quid dicit servus malus: Tardat Dominus meus venire ? Ecce dabit vocem suam, vocem virtu
Abbreviated transcription (Latin):
U idete isrł scđm carne̾. slon aut̃ qui
filii carnis hii filii dĩ: s filii ꝓmissioĩs
deputant᷑ in semine: Tunc gͦ quando
erit sine ulla maloꝵ cõmixtione. po
tamꝗͣ. isrł in quo dolus ñ ẽ: tẽ emine̾¬
tissima erit suꝑ isrł magnificentia eiꝰ.
⁊ uirtꝰ eiꝰ in nubib. Non enĩ solus ue.¬
niet ad iudiciũ. s cũ seniorib popłi

Expanded text:
Videte Israel secundum carnem . Non autem qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Tunc ergo quando erit sine ulla malorum commixtione poputanquam Israel in quo dolus non est , tunc eminentissima erit super Israel magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Non enim solus veniet ad judicium, sed cum senio
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑. Deniq ne aluuid nubes intelli¬
gerent᷑ : sequutꝰ adunxit. Mirabilis
ds̃ in sc̃is sius: ds̃ isrł. Teͣ enĩ ⁊ nomen
ipsũ uerissime ac plenissime imple¬
mꝰ dm̃ sicuti ẽ. Ipse dabit uirtutẽ.
fortitudinẽ plebis sug. bñdic̾tus deus.
Nunc fragiles ⁊ infirmi. habemꝰ thes¬
aurũ istũ in uasis fictilib: tunc ue¬
ro etiã corꝑũ głosissima cõmutatione
ipse dabit uirtutẽ ⁊ fortitudinẽ ple¬
bis suȩ. Seminat᷑ enĩ hoc corpꝰ in infir¬
mitate: surget in uirtutẽ. Ipse gͦ da

Expanded text:
 Denique ne aliud nubes intelligerentur, secutus adjunxit: Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel. Tunc enim et nomen ipsum verissime ac plenissime implemus eum sicuti est . Ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus: nunc fragili et infirmae. Habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus . Tunc vero, etiam corporum gloriosissima commutatione, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae. Seminatur enim hoc corpus in infirmitate; surget in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
bent: qui ascendit suꝑ celũ celi ado¬
riente᷑. In his u̾bis ille ñ intelligit
xpmͣ: qui eiꝰ resurrectionẽ ascensio¬
nẽq ñ credit. Adorientẽ uͦ qd̾ adddidit:
nonne etiã ipsũ locũ qmͣ in partibꝰ
orientis ẽ uͥ surrexit ⁊ unde ascen¬
dit exp̃ssit : E rgo suꝑ elũ celi. sedet
ad dexterã patris. Hoc ẽ qd diẽ apłs.¬

Expanded text:
elum coeli ad orientem. In his verbis ille non intelligit Christum, qui ejus resurrectionem ascensionemque non credit. Ad orientem vero quod addidit, nonne etiam ipsum locum, quoniam in partibus orientis est ubi resurrexit et unde ascendit, expressit? Ergo super coelum coeli sedet ad dexteram Patris. Hoc est quod dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ inquit apłs iustificari hominẽ
ꝑ fidẽ sine oꝑib legis. An udeoꝵ ds̃
tantũ: Nonne ⁊ gentiũ: Sic gͦ ethi¬
opia quȩ uidet᷑ extrema gentiũ: us¬
tificat᷑ ꝑ fidẽ sine oꝑib legis. Non e¬
nĩ ut iustificet᷑ de legis oꝑib głat᷑:
nec p̃ponit fidĩ merita sua. s fide p̾¬
uenit oꝑa sua. Plures sane codices. ñ
habent manꝰ. s manũ. Ił tantũdẽ ua

Expanded text:
ominem per fidem sine operibus Legis. An Judaeorum Deus tantum? nonne et Gentium  ? Sic ergo Aethiopia, quae videtur extrema Gentium, justificatur per fidem sine operibus Legis. Non enim, ut justificetur, de Legis operibus gloriatur; nec praeponit fidei merita sua, sed fide praevenit opera sua. Plures sane codices non habent, manus, sed, manum; quod tantumdem va
Abbreviated transcription (Latin):
pͣdicatores. Pro. xp̃o enĩ legatione fungi¬
mͣ. tãquã dõ ex hortante ꝑ nos: obsecra¬
mus ꝓ. xp̃o reconciliari dõ. Non gͦ de so¬
lis isrłitis unde apłi electi st̃. s etiã de
cet̾is gentib futuros p̃dicatores xp̃iane
pacis. hoc mͦ mistice ꝓpħatũ ẽi. Id uͦ ait

Expanded text:
 legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystice prophetatum est. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ egyptũ ⁊ ethiopiã totiꝰ orbis gentes sig¬
nificauit. cõtinuo subuuixͣ. Bõ regna t̃¬
rȩ Nͥon sabellio. ñ arrio. nͣ donato. non
ceteris tauris ceruicatis: s dõ regna t̃¬
rȩ. Plures aũ codices latini ⁊ maxiuie
ut ñ sit in eis unꝰ uersiculiis dõ reg¬
na t̾rȩ. s dõ in fine sit u̾sus suꝑioris:
atq ita dicat᷑. ethiopia p̃ueniet ma¬
nus euis dõ. ac deinde sequat᷑ in alio
u̾su. regna t̾re cantate dõ psallite.
dño. Qua distinctione multoꝵ codi¬
eũ. ⁊ auc̾toritate dignioꝵ consonan¬
tia: sine dubio p̃ferenda fides cõmen¬
dari mͥ uidet᷑. quȩ oꝑa p̃cedit: qr si¬
ne: bonoꝵ oꝑum meritis ꝑ fide̾ uis¬
tificat᷑ impius. sic̃ dic̃ apłs. Creden¬
ti in eũ qui iustificat impiũ. depu¬
tat᷑ fides eiꝰ ad iustitiã: ut deinde ip¬
sa fides. ꝑ dilectionẽ incipiat oꝑari.
Ea qͥppe sola bona oꝑa dicenda stͣ: quȩ
fiunt ꝑ dilec̾tionẽ dĩ. He aũ necesse

Expanded text:
 atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides commendari mihi videtur, quae opera praecedit: quia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse
Abbreviated transcription (Latin):
a diuina ꝑmittit tauros congregari in¬
ter uaccas ppłoꝵ: ut exeludant᷑. id est
ut emineant. qui ꝓbati suuit argento.
Ad hoc enĩ hereses sinunt᷑ ẽẽ. ut ꝓbati
manifesti fiant: quãꝗͣ ⁊ sic possit intel¬
ligi congregatio tauroꝵ. int̾ uagas po¬
płoꝵ. ut ab eis uaccis excludant᷑ qui ꝓba¬
ti sunt argento. hanc enĩ habent intẽ¬
tionẽ heretiei docꝰtores. ut ab aurib ani¬
maꝵ quas seduc̾e moliunt᷑. excludant
ale huꝰ u̾bi. siue iste sit sensus. sequit᷑
Disꝑge gentes quȩ bella uolt̃. Non enĩ
correctioni. s ꝯtentioni student. Hoc gͦ
ꝓfert ut ipsi potiꝰ disꝑgant᷑ qui corrigi
nolunt: qui gregẽ. xp̃i disꝑgere affec¬
tant. Sentes appellauit. ñ ꝓptͣ g̾n̾atioes¬

Expanded text:
a divina permittit tauros congregari ina divina permittit tauros congregari inter vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant. Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant ille hujus verbi, sive iste sit sensus; sequitur: Disperge gentes quae bella volunt. Non enim correctioni, sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propte
Abbreviated transcription (Latin):
fusa. ⁊ de maloꝵ cõmixtione usq in fin̾e
scłi. qd̃ bonis in sacram̃toꝵ eiꝰ societate ñ
obsint. adu̾sus donatistas. ⁊ luciferianos.
aliosq si qui st̃. qui simili errore a ueri¬
tate dissentiunt. ⁊ qͣm multi contra ce¬
teros heticos. quos enumerare ut cõme¬
morare nimis longũ ẽ. ⁊ p̃senti oꝑi non
necessariũ. Quoꝵ tamͣ sensuũ ꝓbati as¬
sertores. aut ꝓrsus laterent. Aut ñ ita
eminerent. ut eos eminere. fecert᷑ suꝑboꝵ
rontradictiones: qͦs uelut tauros. idẽ ui¬
go disciplinȩ pacifico leniq ñ subditos.
cõmemorat apłs. ubi talẽ diẽ eligendũ
ad epͣatũ. ut potens sit exhortari in doc¬
trina sana. ⁊ contradicentes redarguere.
St̃ enĩ multi ñ subditi: ut sunt tauri.
elatione ceruicis impatientes. aratri atq
iuncturȩ. uaniloqui. ⁊ m̃tis seductores.
has m̃tes significauit iste p̃s. appellatiõe.
uaccarũ. Ad hanc gͦ utilitatẽ ꝓuidenti¬

Expanded text:
fusa, et de malorum commixtione usque in finem fusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providenti
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓbati st̃ eloquiis dnĩ. ł loquia qͥipe
dnĩ. eloquia casta. argentũ igne ꝓbatũ
t̃rȩ. Nã excludant᷑ dictũ ẽ. appareant.
emineant: qd̃ ait apłs ut manifesti fiant.
Unde ⁊ in arte argentaria. exclusores uo¬
cant᷑: qui de confusione masse nouerunt
formã uasis exprim̾e. Nulti enĩ sensus scͥp¬
turarũ scãꝵ latent: ⁊ paucis intelligenti¬
bus noti st̃: nec asserunt᷑ cõmodiꝰ atq ac¬
ceptabiliꝰ. nͥ cũ respondendi hereticis eu¬
ra compellit. Tẽ enĩ etiã qui negligt̃ stu¬
dia doctrinȩ. sopore. discusso. ad audien¬
di excitant᷑ diligentiã: ut adu̾sarii re.¬
fellant᷑. Deniq quã multi scripturarũ
scaͣꝵ sensus de:xp̃o dõ asserti st̃ contra fo¬
tinũ. qͣm multi de. homine. xp̃o cont᷑ ma¬
nicheũ. quã multi de tͥnitate cont᷑ sabel¬
liũ. qͣm multi de unitate tͥnitatis contra
arrianos. eunominianos. machedonianos:
qͣm multi de catholica eccłia toto orbe. dif¬

Expanded text:
ini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptabilius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe dif
Abbreviated transcription (Latin):
etpũ om̃s significent᷑ in eccłiis excellen¬
tes. atq iitatione dignissimi. quid sibi
uolunt hec nomina tribuũ isrłiticaꝵͦ
Si enĩ iudȩ tm mentio fieret. qmͣ ex hac
ratos etiã pͥncipes testam̃ti noui. Cũ uͦ
adiungit pͥncipes ⁊ abulon. pͥncipes nep¬
talim. quisꝙͣ forsitan dicat. ex his tribubꝰ
apłos fuisse. ex aliis aũ ñ fuisse. Qđ licet
unde. hoc ꝓbari possit ñ uideam. tamͣ
qr nec unͣ refellat᷑ inuenio. ⁊ hoc loco

Expanded text:
cipum omnes significentur in Ecclesiis excellencipum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum Judae mentio fieret, quoniam ex hac ratos etiam principes Testamenti Novi: cum vero adjungit, principes Zabulon, principes Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ẽ m̃tis excessus: qd̾ aliqñ pauore
contingit. ñnũ quã uͦ ꝑ aliquã reuelati¬
onẽ aut alienationẽ m̃tis a sensibus
corporis. ut sp̃u qͦd demonstrandũ ẽ
demonstret᷑. Unde intelligi etiã sic po¬
test. qd hic positũ ẽ in extasi. qr cũ ei
ie quid me ꝑsequeris. adempto lumi¬
ne ocłoꝵ carnaliũ: respondebat dño.
quẽ spũ uidebat. At qui cũ illo erant
uocẽ. respondentis audierant. neminẽ̾
tam̃ uidentes eu loqueret᷑. Potest hic ex¬
tasis etiã illa eiꝰ intelligi. de qua ipse lo
quens ait scire se hominẽ raptũ usq ĩ
t̾eiũ orlũ: siue. aũ in corpore siue extra
corpꝰ nescire. s raptũ in paradysũ. audis¬
se ineffabilia u̾ba. quȩ ñ liceret homini
loqui. Principes pida duces eoꝵ. pͥncipes
⁊abulon. pͥncipes neptalim. Cũ apłos
significent pͥncipes. ibi ẽ ⁊ beniamun ad¬
olescentior in exthasi. quib u̾bis paulũ
significari nemo ambigit. uł noĩe pͥn¬

Expanded text:
excessus: quod aliquando pavore contingit; nonnunquam vero per aliquam revelationem alienatione mentis a sensibus corporis, ut spiritui quod demonstrandum est demonstretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi; quia cum ei le, quid me persequeris, adempto lumine oculorum carnalium, respondebat Domino quem spiritu videbat; qui autem cum illo erant, vocem respondentis audiebant, neminem tamen videntes cui loqueretur . Potest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua raptum usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paradisum audisse ineffabilia verba, quae non liceret homini loqui . Principes Juda, duces eorum; principes Zabulon, principes Nephthalim. Cum Apostolos significet principes, ubi est et Benjamin adolescentior in ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine prin
Abbreviated transcription (Latin):
nes rep̃hensi sunt a ꝓpħa ẏsaia: non
idõ qđ canes ee̾nt. s quod latrare. nes¬
cirent. ⁊ dormitare. amarent. Ubi uti¬
q demonstrauit. qr si iugilarent ⁊ ꝑ
dño suo latrarent. laudabiles canes es¬
sent: sic̃ laudant᷑ isti. de quibꝰ dr̃ͣ lun¬
gua canũ tuoꝵ. Suos tnͣ ꝓpha ex inimi¬
cis futuros e̾e. p̃dixit. ꝑ illã scił ꝯu̾sio¬

Expanded text:
nes reprehensi sunt a propheta Isaia, non nes reprehensi sunt a propheta Isaia, non ideo quod canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scili
Abbreviated transcription (Latin):
nomine tuo ducentes martyriũ. usq
ad sanguinẽ certent. Sic enĩ ut arbit᷑ꝵ
ꝯuenientiꝰ intelligit᷑ pes tius tincꝰtꝰ in
sanguine. Deniq quid adungit Lingͣ¬
N canũ tuoꝵ ex inimicis ab ipso. Eõsdem
tãquã ꝓ suo dño latrantes: ñ illos canes
audire. Omulier magna ẽ fides tua. fi¬
at tͥ sic̃ ius. Canes laudabiles. ñ detesta¬
biles: fidẽ seruantes dño suo: ⁊ ꝓ eiꝰ do¬
mocontra inunicos latrantes. Nͥon eniͣ
tantumͦ canũ dixit. s canũ tuoꝵ: nec
eoꝵ dentes. s lingua laudata ẽ: qmͣ
ñ utiq frustra nec sine magno sacra¬
m̃to. gedeon solos eos iuissus ẽ ducere: qͥ
fluminis aquã sic̃ canes lamberent.
talesq ñ ampliꝰ quã trecenti. in tan¬
ta multitudine inuenti sunt. In qͦ nu¬
mero crucis signũ ẽi : ꝓpt̾ thau litterã.
que in grecis numeroꝵ notis trecen¬
tos significat. De talib canib ⁊ in alio
men patient᷑ ut canes. Nã ⁊ quidã ca¬

Expanded text:
nomine tuo diu ducentes martyrium, usque nomine tuo diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem itanquam pro suo Domino latrantes. Non illos canes,audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidem servantes domino suo, et pro ejus domo contra inimicos latrantes. Non enim tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos significat. De talibus canibus et in alio mem patientur ut canes . Nam et quidam ca
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ m ꝓfundũ. qd̃ ẽ ꝓfunde: Non enim
ille se conu̾tit: s ibi conu̾tit eos qui iN
ꝓfundo huiꝰ scłi iacent dem̾si pondere
peccatoꝵ. ũ conu̾sus ille dicit. De ꝓfund
lib̾andos qui e̾ent etiã desꝑatissimi. pec¬
catores. Quãꝗͣ. in aliquo greco inuene¬
enͣ bitheos. qd pͥorẽ sensũ confirmat:
qd̾ etiã ibi ds̃ conu̾tat ad se. de ꝓfun¬
dis clamantes. Iui ⁊ si intelligatur ibi
se conu̾ti ad lib̾andos etiã tales. ñ est
incongruũ: ⁊ ita eos coni̾tit. uł ad eos
lib̾andos ita conu̾titur. Ult intinguat᷑
pes tuus in sanguine. Qd ad ipsũ dñm
propħa dicit. ut intinguat᷑ pes taus
in sanguine: ideͣ᷑ ut ipsi qui ad te con¬
ũtunt᷑. uł ad qͦs lib̾andos conu̾teris. licae
in ꝓfundũ maris onere iniqͥtatis dep̃s¬
si fueruit. intantũ gr̃a tua ꝓficiant:
qr uͥ abundauit peccatũ suꝑabunda¬
uit gr̃a: ut fiant pes tuus. int̾ m̃bra
tua. ad annuntiandũ eugłm tuũ. & p

Expanded text:
t, in profundum, quod est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos qui in profundo hujus saeculi jacent demersi pondere peccatorum, ubi conversus ille dicit: De profunliberandos qui essent etiam desperatissimi peccatores. Quanquam in aliquo graeco invened priorem sensum confirmat, quod etiam ibi Deus convertat ad se de profundis clamantes. Qui et si intelligatur ibi ipse converti ad liberandos etiam tales, non est incongruum: et ita eos convertit, vel ad eos liberandos ita convertitur, ut tinguatur pes ejus in sanguine. Quod ad ipsum Dominum Propheta dicit: Ut tinguatur pes tuus in sanguine: id est, ut ipsi qui ad te convertuntur, vel ad quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere iniquitatis depressi fuerint, in tantum gratia tua proficiant, quoniam ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Ut fiant pes tuus inter membra tua, ad annuntiandum Evangelium tuum, et pro