comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ uerbũ mutauerunt & paucas litteras: ut
falsũ testimonium molirent᷑. S cui mutas
uerbũ o humana uanitas. ohumana infirmi¬
tas: Uerbo in cõmutabili: uerbũ mutas. Mu¬
Unde alio loco dr̃. Et mentita ẽ. iniquitas sibi
Quare gͦ mentiti sunt tibi inimici tui odnẽ cui
iubilat omĩs tr᷑a : Inmultitudine potentiȩ tus
mentient᷑ tibi inimici tui. Dicunt soluã: cuꝰ
tu dixeris soluite. Quare te dixerunt dixisse
soluã. & ñ dixerunt qđ dixisti soluite: Ut qͣui
ipsi se acrimine soluti templi defenderent. Sine
uos occidistis. Ecce concedimꝰ uob̃ omendaces. ipsa
soluit templũ. Dictũ ẽ. enĩ abapło. Qui me dile.
dendo se ipsum ꝓ nob̃: fecit bene. Eradendo
iudas magistrũ ꝓ auaricia sua: fecit male
Non enĩ qđ nob̃ prestitũ ẽ. de passione xpĩ

Expanded text:
Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o humana infirmitas? Verbo incommutabili verbum mutas! MuUnde alio loco dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Quare ergo tibi mentiti sunt inimici tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. Quare te dixerunt dixisse, Solvam; et non dixerunt quod tu dixisti, Solvite? Ut quasi ipsi se a crimine soluti templi defenderent sine c et tamen vos occidistis. Ecce concedimus vobis, o mendaces; ipse solvit templum. Dictum est enim ab Apostolo: Qui me dilexidendo seipsum pro nobis, fecit bene: tradendo Judas magistrum pro avaritia sua, fecit male. Non enim quod nobis praesti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dꝑperat deiona ꝑaliam similitudinẽ.
illi aixerenit. Qua dragnita & sex annis edi¬
ficatũ ẽ. templũ hoc: & tu intriduo excitabis
illud: ⁊t ȩuargłista quid illud ẽet. exponens:
hoc autẽ inqͥd dicebat iħe de tẽplo corꝑis fui
Ecce hanc potentiam suam hominib demonstra¬
turũ se dicebat. unde similitudinẽ detẽplo de¬
derat: ꝓpt̾ carnẽ suam que erat tẽplũ latentis
intꝰ diumitatis. Unde iudei tẽplũ uidebant. lu¬
men in habitans ñ uidebant. Fxistis uerbis diũ
concinnauerunt falsi testes mendacium qđ con¬
tra eum dicerent. exhis ipsis ubi cõmendauit
resurrectionẽ suam futurã. loquens detẽplo.
Iixerunt enĩ falsi testes adũsus eũ cũ querere.¬
t᷑ abeis qͥd illum dixisse audissent. Audiuimꝰ
eum dicente̾. Soluã templũ hoc: & p triduum
resuscitabo illud. Post triduum resuscitabo au¬
dierant: soluã ñ audierant. s audicrant soluito.

Expanded text:
quod dixerat de Jona, per aliam similitudinem quod dixerat de Jona, per aliam similitudinem illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc; et tu in triduo excitabis illud? Et evangelista, quid illud esset exponens: Hoc autem, inquit, dicebat Jesus de templo corporis sui . Ecce hanc potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat, unde similitudinem de templo dederat, propter carnem suam quae erat templum latentis intus divinitatis. Unde Judaei templum foris videbant; numen intus habitans non videbant. Ex istis verbis Domini concinnaverunt falsi testes mendacium, quod contra eum dicerent, ex his ipsis ubi commendavit resurrectionem suam futuram, loquens de templo. Dixerunt enim falsi testes adversus eum, cum quaereretur ab eis quid illum audissent dixisse: Audivimus eum dicentem, Solvam templum hoc, et post triduum resuscitabo illud . Post triduum resuscitabo, audierant: Solvam, non audierant; sed audierant, Solvite.
Abbreviated transcription (Latin):
que ex lege ẽ: s eam quȩ ẽ ꝑfidẽ xp̃i. Quȩ est
ex deo iusticia infide ad agnoscendũ eum:
Et untꝰ resurrectionis eiꝰ. sic co̾mendat᷑ alio
loco. Et si crucifixus ẽ. ex infirmitate: sed
uiuit ex uirtute dĩ. Cũ gͦ ista magna po¬
tentia dnĩ inresurrectione intelligat᷑. unde
titulũ iste psatmꝰ cepit: qͥd sibi uult inmul¬
titudine potentie tuȩ mentient᷑ tͥ inimici
tui. nͥ ut sic intelligas ideo tibi mentient᷑
mimici tui. ut crucifigaris. ideo crucifige.¬
ris ut resurgas : Mendatiũ gͦ illoꝵ: ad cõ¬
mendandã multã potentiam tuam ualebit.
Quare solent in muci mentiri ᷑ Ut potentiã
cuiꝰq miniant deqͦ mentiunt᷑. Tibi enĩ con¬
tra accidit. Nã minꝰ apparer& potentia tua:
si tibi illi nͣ mentirent᷑. Attendite & ipsum
mendatiũ falsoꝵ testium in ęuangłio. & ui¬
dete qr deresurrectione ẽ. Cũ enĩ ei dictũ. eet
qł signũ ostendis nob̃ qr hec facis. excepto eo

Expanded text:
i, quae est ex Deo justitia in fide, ad cognoscendum eum, et virtutem resurrectionis ejus . Sic commandatur et alio loco: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei . Cum ergo ista magna potentia Domini in resurrectione intelligatur, unde titulum psalmus iste accepit; quid sibi vult, In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui, nisi ut sic intelligas: Ideo tibi mentientur inimici tui ut crucifigaris; ideo crucifigeris ut resurgas? Mendacium ergo illorum ad commendandam multam potentiam tuam valebit. Quare solent inimici mentiri? Ut potentiam cujusque minuant de quo mentiuntur. Tibi, inquit, contra accidit. Nam minus appareret potentia tua, si tibi illi non mentirentur. 7. Attendite et ipsum mendacium falsorum testium in Evangelio, et videte quia de resurrectione est. Cum enim Domino dictum esset, Quod signum ostendis nobis, quia ista facis? excepto eo
Abbreviated transcription (Latin):
ti trib dieb & trib nodtibꝰ. sicerit & filius
hominis incorde tiȩ trib diebꝰ & trib noctibꝰ
Quomͦ fuit ionas inuentre ceti: Nonne ut prea
cuomeret᷑ uitus: hoc fuit infernꝰ dño: qđ
ionȩ cȩtus. Hoc signũ ꝓpriȩ cõmendauit:
hocẽ. potentissimũ. Potentiꝰ ẽ. reuixisse mor¬
tiuũ: quã ñ fusse mortuũ. Magnitudo

Expanded text:
ribus noctibus; sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus, et tribus noctibus . Quomodo fuit Jonas in ventre ceti? Nonne ut postea vivus evomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortuum, quam non fuisse mort
Abbreviated transcription (Latin):
etna ꝓmttit᷑. resurrectio mortuoꝵ ꝓmittit᷑:
ibi caro nrã iam ñ erit flumen. flumen enim
mnͦ ẽ qͣndo mortalitas ẽ Nidete sĩ stat aliqua
atas. fueri crescere uolunt: & nesciunt spactũ
uite suȩ aniris accedentib miniti. Non eni addim¬
tͣ anni. s subtrahunt᷑ crescentib sicut aque
flumini ꝓrsus accedinit: s afonte recedint.
Et uolunt crescere pueri: ut careant dñatu
maiorũ. fcce crescunt agitur cito ꝑueniunt.
adiuuentute̾: qui excesserunt puericiam. Si
possint: teneant nuientute̾. Transit & ipsa:
senactꝰ succedit. Uel senectꝰ etn̾a sit: moite aufe¬
rebͣ. ł igo fluuꝰ ẽ. caro nascentis. Hunc mor¬
talitatis stiuitum ne mortaltum rerũ concu¬
sit. duce illo qui prior transuf: qui humili
bibit usq admort̾e ꝓpt̾ea exaltauit caput.
Transcuntes gͦ pede flutuium istũ. id ÷ facile tran¬
scuntes mortalitate̾ istã fluente̾: ibi iocunda
sius: Et si enĩ iocundamͣ mͦ: inspe iocundam᷑

Expanded text:
erna promittitur, resurrectio promittitur; ibi caro nostra jam non erit flumen: flumen enim modo est, quando mortalitas est. Videte si stat aliqua aetas. Pueri crescere volunt; et nesciunt spatium vitae suae annis succedentibus minui. Non enim adduntur anni, sed subtrahuntur crescentibus: sicut aqua fluminis prorsus accedit, sed a fonte recedit. Et volunt crescere pueri, ut careant dominatu majorum; ecce crescunt, agitur cito, perveniunt ad juventutem: qui excesserunt pueritiam, si possunt teneant juventutem; transit et ipsa. Senectus succedit; vel senectus aeterna sit: morte aufertur. Ergo fluvius est carnis nascentis. Hunc fluvium mortalitatis, ne mortalium rerum concusit, duce illo qui prior transiit, qui de bibit, propterea exaltavit caput . Transeuntes ergo pede fluvium istum, id est facile transeuntes mortalitatem istam fluentem, ibi jucundabsius? Etsi enim jucundamur modo, in spe jucundamur;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate suscepit: quo nos meritũ nrm̾
deiecit. Qui dnatur iniurtute sila in ętium.
Eiuis participes efficiam᷑ in cuiꝰ uirtute nos ermꝰ
fortes: ilie autẽ msua. Nos illtmminati: ille lum̃
Altiminans. Nos auersi abillo contenebram᷑:
ilie aute auͣti a se ñ potest. Calore ipsiꝰ accendunͣ:
unde recedentes frigueram̃us. Accedentes rin sũ
tute sua mȩcñũ. S n hoc solis uideis prestat cre.¬
dentib. qr multũ se extulertint uidei deitr¬
tite fua p̃sumentes. Postea cognotierunt in cuiꝰ
untute fuerunt salubriter fortes. & quidam
eoꝵ credidert̾ s ñ sufficit xpo. Multũ ẽ. qđ
dedit. magnt̃ precium decdit. ñ ꝓsolis iudeis¬

Expanded text:
nos meritum nostrum dejecit, Qui dominatur in virtute sua in aeternum. Ejus participes efficiamur, in cujus virtute nos erimus fortes; ille autem in sua. Nos illuminati; ille lumen illuminans: nos aversi ab illo, contenebramur; ille averti a se non potest. Calore ipsius accendimur; unde recedentes frigueramus, accedentes rursum aeternum. 14. Sed non hoc solis Judaeis praestat credentibus, Quia multum se extulerunt Judaei de virtute sua praesumentes, postea cognoverunt in cujus virtute fuerunt salubriter fortes, et quidam eorum crediderunt: sed non sufficit Christo; multum est quod dedit, magnum pretium dedit, no
Abbreviated transcription (Latin):
Et uere uidebant. & facti sunt ceci. ñ uidebant.
s uidere sibi uidebant᷑. Nlam ecce uidete fĩs niꝰ
dicerent ipsi iudei. ñ sitmꝰ ceci: ait illis dñs.
Si ceci c̾etis: peccatũ non haberetis. Modo auten
costiria. semꝑtu cecꝰ remanebis. Confite: ẽ a i
ut illuminari merearis. Atten de tridos. atcen¬
de gentes. Qui ñ uident uideant. ideo inqus
ueni ut qui uident ceci fiant. Ipsũ anm a pͥlli

Expanded text:
ci? Non videbant, sed videre sibi videbantur. Nam ecce videte, fratres: cum dicerent ipsi Judaei, Num sumus caeci? ait illis Dominus; Si caeci essetis, peccatum non haberetis: modo autem collyria; semper caecus remanebis: confitere te caecum, ut illuminari mercaris. Attende Judaeos; attende Gentes. Qui non vident, videant, inquit: ideo veni, ut qui vident, caeci fiant. Ipsum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uar laudis eiꝰ: Quia grã esꝰ sumꝰ: qͥcquid boni
sumꝰ. Qui posuit animã ieam aduitã. Ecce
uox laudis eiꝰ: qui posuit animã meã in ui¬
tã. frgo inmorte erat. Erat in moite: erat in
te. Inde c̃. qđ ñ debustis exaltari in uob ipsis.
Ecce inmoite erat inte. Ubi erit inuita. nͥ in
ipso qui dixit. ego sum uia & ueritas & uita :
Quomͦ quibꝰdam crecdentib ait apłs. fiustis¬

Expanded text:
boni sumus. Qui posuit animam meam in vitam. Ecce vox laudis ejus: Qui posuit animam meam in vitam. Ergo in morte erat; in morte erat in te. Inde est quod non debuistis exaltari in vobis ipsis. Ecce in morte erat in te: ubi erit in vita, nisi in illo qui dixit, Ego sum via, veritas, et vita ? Quomodo quibusdam credentibus ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ẽ. ut romã cũ uenerit imperator depo¬
sito diademate plor& admemoriam piscato¬
ris: quã ut piscator plor& admemoriam im¬
ꝑatoris. Infirma enĩ mundi elegit ut con¬
ftindat forcia: ignobilia mundi elegit & ea
que non sunt tamꝗͣ ea quȩ funt: ut ea quȩ

Expanded text:
melius est ut Romam cum venerit imperator, depomelius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad memoriam piscatoris, quam ut piscator ploret ad memoriam imperatoris. Infirma enim mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi elegit, et ea quae non sunt, tanquam quae sun
Abbreviated transcription (Latin):
legis & bene ꝓpħas inspererat. Noui ẽẽ. in ilł
uerb̾ aliam ꝓnuntiationẽ. s aprudentiorib
ñ ẽ. approbata: ut quasi desperasse. uideret᷑
ille cũ audiens dxiss&. Anarar& potest ali¬
quid bon cẽe Idẽ. nũquid potest: Sic ꝓnini
ñ credens anarare potest aliquid boni eẽ :
Respondet᷑ ueni & uide. qđ ñ credis. Rursus
si dicas confirmans anarar&e potest aliquid
boni cẽ. respondet᷑ ueni & uide. quã uere
sit bonũ qđ nuncio anazane: & quã recte. cre¬
das ueni & expertre. Hinc tam̃ existimat᷑ do¬
ctꝰ in lege. ille fuisse. qr non ÷ electꝰ int̾ disci¬
pulos. abillo qui stulta mundi elegit priꝰ.
cũ tantũ ei ꝑhibuerit testimoniũ dnis dicens.
ecce uere isrłita in quo dolus non÷. Flegit gͦ
dñs p ea & oratores. s illi suꝑbirent si npriꝰ
eliger& piscatores. Elegit diuutes: s dicerent
merito diuitiarũ suiarũ se electos eẽ. nͥ primo
elegiss& pauꝑes. Flegit imꝑatores prea: sed

Expanded text:
is, et bene Prophetas inspexerat. Novi esse in illis verbis aliam pronuntiationem; sed a prudentioribus non est approbata: ut quasi desperasse videretur ille, cum audiens dixisset, A Nazareth potest aliquid boni esse? id est, numquid potest? Sic pronunnon credens, A Nazareth potest aliquid boni esse? respondetur, Veni, et vide quod non credis. Rursus si dicas confirmans, A Nazareth potest aliquid boni esse; respondetur, Veni, et vide quam vere sit bonum quod nuntio a Nazareth; et quam recte credas, veni, et experire. Hinc tamen existimatur doctus ille in Lege fuisse, quia non est electus inter discipulos ab illo qui stulta mundi prius elegit; cum tantum el perhibuerit testimonium Dominus dicens: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Elegit ergo Dominus postea et oratores; sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite imitari uideos. qui quasi meritis siis
uolebant tribuere iustificationes suas: & intu.¬
debant gentib accedentib ad giãm ȩuangłicã
ut peccata oni̾ia donarent᷑ eis: quasi illiñ habe¬
rent qđ sibi donaret᷑. iam quasi boni oꝑarq̃ mer¬
cedem expectantes. Et cũ adhuc agroti eẽnit:
sanos seputabant. inde ꝑ icłosiꝰ egrotabant.
& ñ amanda᷑ Atidi aliam uocẽ psalmi. Seriti
te dño intimore: & exultate ei cũ tremore. Qta

Expanded text:
Nolite imitari Judaeos, qui quasi meritis suis volebant tribuere justificationes suas, et invidebant Gentibus accedentibus ad gratiam evangelicam, ut peccata omnia donarentur eis; quasi illi non haberent quod sibi donaretur; jam, quasi boni operarii, mercedem exspectantes. Et cum adhuc aegroti essent, sanos se esse putabant, et inde periculosius aegrotabant. et non amanda? Audi aliam vocem psalmi: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore
Abbreviated transcription (Latin):
ate głam laudi eiꝰ. Totã intentionẽ nr̃am
in laudẽ dei mittit. nichil nob̃ relinquid
unde laudem᷑. Głemͣ inde magis: & gau¬
deamꝰ. Illi inhereamꝰ: in illo laudem̃. Audistis
cũ legeret᷑ apłs. Uidete uocationẽ ura̾m fr̃s:¬

Expanded text:
4. Date gloriam laudi ejus. Totam intentionem nostram 4. Date gloriam laudi ejus. Totam intentionem nostram in laudem Dei mittit; nihil nobis relinquit unde laudemur. Gloriemur inde magis, et gaudeamus; illi inhaereamus, in illo laudemur. Audistis cum legeretur Apostolus: Videte vocationem ves
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis ẽ. Uideant bona facta urã. & głi¬
ficent ñ uos s dm̃. Nlã si ꝓpt̾ uos głificandos
facitis oꝑa bona: respondet᷑ qđ ipse dixit de
quibꝰ dã talib. Amen dico uob̾: receꝑunt mer¬
cede suam. Et iterũ. Alioqͥn merrede nĩ habebi¬
tis apđ urm qui incelis ẽ. Ergo inquies debco
abscondere oꝑa mea. nefaciam cora hominibꝰ:
Non.d quid ait: luceant oꝑa ur̃ã corã homi¬
uibꝰ. Anceps gͦ remanebo. hacmͥ dicis cauete
dicis luceant oꝑa ur̃a bona corã hominibꝰ: Quid̃
obseruabo: quid faciam. quid relinquã: Tam
fine facias uide. Si ideo facis ut tugłificeris:
hoc ꝓhibu. Si aut̾e̾ ideo ut ds̃ głificet᷑: hoc
iussi. Psallite gͦ ñ nomini uro: s nomini dñi
dĩ ur̾i. Uos psallite: illȩ laudet᷑. Uos uiuite
bene: ille głificet᷑ Unde enĩ habetis ipsum
bene uiuere: Si aet̾nitatẽ haberetis: nũ quã
male uixissetis. Siauob̃ hab̾eretis: nũquam
bene uixissetis. Psallite aut̾e nomini eius:

Expanded text:
qui in coelis est . Videant bona facta vestra, et glorificent, non vos, sed Deum. Nam si propter vos glorificandos facitis opera bona, respondetur quod ipse dixit de quibusdam talibus: Amen dico vobis; perceperunt mercedem suam. Et iterum: Alioquin mercedem non habebitisabscondere opera mea, ne faciam coram hominibus? Non. Sed quid ait? Luceant opera vestra coram hominibus. Anceps ergo remanebo: hac mihi dicis, Cavete dicis, Luceant opera vestra bona coram hominibus; quid observabo? quid faciam? quid relinquam? Tam fine facias, vide. Si ideo facis ut tu glorificeris, hoc prohibui; si autem ideo ut Deus glorificetur, hoc jussi. Psallite ergo, non nomini vestro, sed nomini Domini Dei vestri. Vos psallite; ille laudetur: vos bene vivite; ille glorificetur. Unde enim habetis ipsum bene vivere? Si aeternum haberetis, nunquam male vixissetis; si a vobis haberetis, nunquam non bene vixissetis: Psallite autem nomini ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
dolet᷑ decessio. Ibi quia decessores ñ erunt: nec
successores querenitir. Adhoc enĩ subiecit: ñ et
incipient mori. Ueruntamen qr uidei tens.¬
bant. & si carnalit̾ spẽ resurrectionis future.
gauisi sunt responsũ eẽ. saduceis. cũ quib
illis erat dehac ancipiti & obscura question
certamen. Tenebant gͦ uidei spem resitrrecti¬
onis mortuoꝵ: & soli se adbettã uitã resur¬
recturos putabant ꝓpt̾ op legis ꝓpt̾ iustifi¬

Expanded text:
doletur decessio: ibi quia decessores non erunt, nec doletur decessio: ibi quia decessores non erunt, nec successores quaerentur. Ad hoc enim subjecit: Non enim incipient mori. Verumtamen quia Judaei tenebant, etsi carnaliter, spem resurrectionis futurae, gavisi sunt responsum esse Sadducaeis, cum quibus illis erat de hac ancipiti et obscura quaestione certamen. Tenebant ergo Judaei spem resurrectionis mortuorum; et solos se ad beatam vitam resurrecturos sperabant p
Abbreviated transcription (Latin):
soluente mirati sunt. dponebant gͦ saducei
questionẽ dequadã muliere que habuit.vii.
iuros ñ simul: s succedentes sibi. Erat enĩ hoc
legis ad ppłm ꝓpagandũ decretũ: ut qͥ fonte
sine liberis defungeret᷑. fr̾ eꝰ sĩ habere accipe
uxorẽ eiꝰ adresuscitandũ sem̃ fr̃i suo. ꝓposita
gͦ illa muliere. quȩ habuit uii utros om̃s
mortuos sine lib̾is. ⁊ adhoc officiũ implenet
ducentes frĩs uxorẽ: dixert̾. quȩrentes. In rtehi¬
rectione cuiꝰ eoꝵ erit uxor: dcul dubio iudu
ñ fatigarent᷑: nec deficerent inista questiont
si ñ talia sibi inrestrrectione sꝑarent: qua¬
lia agebant in hac uita. Dñs̾ aut̾e &qualiti¬
te̾ angłoꝵ ꝓmitens. ñ humanã carnis cortꝙ¬
tionẽ: ait illis. Erratis nescientes scripturas
neq uitutẽ dĩ. In resurrectione enĩ neq nu¬
bent neq uxores ducent. neq enĩ ultra mon
poterunt: sed erunt aquales angłis dĩ. De¬
monstrauit qđ ibi sit necessaria successio: ubi

Expanded text:
ti sunt. Proponebant ergo Sadducaei quaestionem de quadam muliere, quae habuit septem viros; non simul, sed succedentes sibi. Erat enim hoc legis ad populum propagandum, ut qui forte sine liberis defungeretur, frater ejus, si haberet, acciperet uxorem ejus, ad suscitandum semen fratri suo . Proposita ergo illa muliere, quae habuit septem viros omnes mortuos sine liberis, et ad hoc officium implendum ducentes fratris uxorem, dixerunt quaerentes: In resurrectione cujus eorum erit uxor? Procul dubio Judaei non fatigarentur, non deficerent in ista quaestione, si non talia sibi in resurrectione sperarent, qualia agebant in hac vita. Dominus autem aequalitatem Angelorum promittens, non humanam carnis corruptionem, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent: neque enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis Dei . Demonstravit quod ibi sit necessaria successio, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣli oꝑib legis se tustificantium. & id eo cadlen¬
tium: dicit aliꝰ psalmꝰ. Hn incurrib & hii in
equis. quasi insius quibꝰdã passib & instrim¬
tis aderectionẽ suam: nos aute̾ inqͥt innomins
isti głabant᷑ in deo. cłpt̃ ea quid sequittꝰ est:
Illis obligati sunt pedes: & ceciderunt. nos an¬
tc̃ surreximꝰ & erecti sumꝰ. Audi ipsũ dnm
nrm. hoc idem dicentẽ. Ego ueni inqͥt: ut qui
ñ uident uideant. & qui uident. ceci fiant. Inss
muna parte bonitatẽ: malia quasi malician.
Sed quid millo meliꝰ. quid miscłius. quiduttis
Quare gͦ qui ñ uident tudeant : cłpt᷑ bonitatem.¬

Expanded text:
ibus Legis justificantium, et ideo cadentium, dicit alius psalmus: Hi in curribus, et hi in equis, quasi in suis quibusdam passibus et instrumentis ad erectionem suam; nos autem, inquit, in nomine isti gloriabantur in Deo. Propterea quid secutum est? Illis obligati sunt pedes, et ceciderunt; nos autem surreximus, et erecti sumus . Audi ipsum Dominum nostrum hoc idem dicentem: Ego inquit, veni; ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Vide in una parte bonitatem; in alia quasi malitiam. Sed quid illo melius? quid misericordius? quid justius? Quare ergo, qui non vident
Abbreviated transcription (Latin):
NSCRIBIIIR In Piłolo psalmꝰ iste. Infinẽ
canticũ psalmi resurrectionis. Infine̾ cum
auditis. qͣndo psalmi ꝓnutiant᷑: in apm
resutrrectio. ⁊ cuiꝰ resurreccio: Qnͣtũ ipse aꝑi¬
re & donare dignet᷑: audictis. Resurrectio¬
nẽ enĩ xp̃iani. nouimꝰ incapite nd̾ iã factã:
in corꝑe. Hec ẽ. spes nrã. adhoc credimꝰ. adhoc
duramꝰ & ꝑseueramꝰ intanta malignitate.
huiꝰ scłi consolante nos sp̃e anteꝗͣ spes fiat res.
Res enĩ erit: cũ & nos resurrȩx̾imꝰ. & incȩlestũ
habitũ cõmutati: &quales angłis facti fueri¬
mꝰ. Quii hoc sꝑare auder&. nisi ueritas ꝓmit¬
ter& : hanc aute̾ spem ꝓmissam sibi uidei te¬
nebant. & debonis. & quasi derustis oꝑib
multũ głabant᷑: qđ acceꝑant legẽ scłm quã
iuuendo & hic haberent. carnalia bona: & in
restrrectione mortuoꝵ talia sꝑabant de qua¬
lib hic gaudebant. dptẽa saduceis qui ne¬
gabant futurã resurrectionẽ: uidei respon¬

Expanded text:
nscribitur in titulo psalmus iste, In finem, canticum Psalmi resurrectionis. In finem cum auditis, quando Psalmi pronuntiantur, in Christum resurrectio, et cujus resurrectio, quantum ipse donare et aperire dignatur, audietis. Resurrectionem enim Christiani novimus in capite nostro jam factam, in corpore. Haec est spes nostra: ad hoc credimus, ad hoc duramus, et perseveramus in tanta malignitate hujus saeculi, consolante nos spe, antequam spes fiat res. Res enim erit cum et nos resurrexerimus, et in coelestem habitum commutati, aequales Angelis facti fuerimus. Quis hoc sperare auderet, nisi veritas promitteret? Hanc autem spem promissam sibi Judaei tenebanacceperant Legem secundum quam vivendo et hic haberent bona carnalia, et in resurrectione mortuorum talia sperabant de qualibus hic gaudebant. Propterea Sadducaeis, qui negabant futuram resurrectionem, Judaei respon
Abbreviated transcription (Latin):
& gentes ñ habebant. Crucistrus ẽ. xp̃c. cectas
exparte mifrł facta ẽ: ut plenitudo genti¬
um intrar&. Hoc apło dicente. & cȩpit eciam
gentibꝰ ꝓmitti resurrectio mortuoꝵ. credent
istȩ ẽ. aduersũ p̃sit̾ptionẽ ⁊ suꝑbiam uidoꝵ¬

Expanded text:
as ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium intraret : hoc Apostolo dicente. Coepit etiam Gentibus promitti resurrectio mortuorum, credeniste est adversus praesumptionem et superbiam Jud
Abbreviated transcription (Latin):
mundi elegit ds & ea quȩ ñ sunt tãꝗͣ ea quȩ
funt: ut ea quȩ sunt euacuent᷑. Quid uoluit
ctꝰ: etiam illȩ nathanael. Quid enĩ cibi ui¬
det᷑ ut publicanũ intheloneum sedente̾ eli¬
gen& matheim. ⁊ ñ eliger& nathanael cui
ꝑhibuit cestimontũ ipsȩ dñs dicens. &cce uere
isrłita inquo dolus ñ est: Intelligit᷑ gͦ iste na
thanad doctꝰ fuisse lege. Hon qr doctos ñ erat
electurꝰ s supsos pͥmo elegiss&: doctrine suę
merito se electos putarent. Ita illoꝵ scientia
nͨ erat. s tamen eum a sfupsit inter illos disci¬
mꝰ qđ ille peritꝰ erat legis: Quando audant
abimo ereis qui sequiti crant dnm̃ dicente.

Expanded text:
ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur . Quid voluit ctus etiam ille Nathanael. Quid enim tibi videtur, ut publicanum in telonio sedentem eligeret Matthaeum , et non eligeret Nathanael cui perhibuit testimonium ipse Dominus, dicens: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est? Intelligitur ergo Nte doctus fuisse in Lege. Non quia doctos non erat electurus: sed si ipsos primo elegisset, doctrinae suae merito se electos putarent; ita illorum scientinon erat; sed tamen eum non assumpsit inter illos discimus quod ille peritus erat Legis? Quando audivit ab uno ex eis qui secuti erant Dominum, dicente,
Abbreviated transcription (Latin):
dea. Uidete frs quẽ admodũ cõmendet᷑ uniũ¬
sitas ȩccłiȩ toto orbe diffuse. Etnͣ solũ dolete
udeos. qͥ grãm istã gentib inuidebant: sed
plꝰ hereticos plangite: dienĩ dolendi sunt qͥ
collecti ñ sunt: qͣnto ampliꝰ qui collecti diuisi
sunt: Iubilate dõ omĩs tr̃a. Quid ÷ iubilate :
Inuocẽ erũpite gaudioꝵ: siñ potestis u̾borũ.
Non enĩ uerbis iubilat᷑: s solus gaudentiũ so
Lubilate deo omĩs tr̃a. Nlemo ubil& inparte.
nemo inquã itibil& inparte. omis t̾ra iubil&.
Catholica iubil&. catholica totũ ten&. Quicũq
bis: Benedicat᷑ nom̃ eiꝰ. Quid sit autẽ psalle¬
re heri dixi. & credo meminisse caritat̾e ur̃am
P sallere ẽ. etiam organu assumere. qđ psalte.¬
riũ dr̃: & pulsu atq oꝑe manirum uocib
concordare. Si gͦ iubilatis qđ ds audiat. psal

Expanded text:
endetur universitas Ecclesiae toto orbe diffusae; et non solum dolete Judaeos qui gratiam istam Gentibus invidebant, sed plus haereticos plangite. Si enim dolendi sunt qui collecti non sunt, quanto amplius qui collecti divisi sunt? Jubilate Deo, omnis terra. Quid est, Jubilate? In vocem erumpite gaudiorum, si non potestis verborum. Non enim verbis jubilatur; sed solus gaudentium sonJubilate Deo, omnis terra: nemo jubilet in parte. Nemo, inquam, jubilet in parte: omnis terra jubilet, Catholica jubilet. Catholica totum tenet: quicumqubis benedicatur nomen ejus. Quid sit autem psallere, heri dixi, et credo meminisse Charitatem Vestram. Psallere, est organum etiam assumere quod psalterium dicitur, et pulsu atque opere manuum vocibus concordare. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uit stellas. non hab& qͥdtͥ respondeat: ñ ds̃. Restat
gꝰ ut siue ꝑtransennã. siue ꝑ cannã longa̾. siue ꝑ
ꝓximũ dm̃ accus&. et cũ ds puniat peccata. dm̃
faciat auctore̾ peccatoꝵ suoꝵ. Nor potest enĩ fie¬
r: ut puniat qđ fecit. Punit qđ facis: ut lib̾&
qđ fecit. Aliqndo aut̾e: dimissis om̃ibꝰ omĩno di¬
ractȩ eunt indm̃. ⁊ qͣndo peccant dicunt. Ds̾ hoc
uoluit. Sinoll& ds: ñpeccarẽ. Adhoc mon&: ut.
ñ solũ ñ audiat᷑ ut ñpecces. s accuset᷑ qr peccas.
Quidgͦ nos doc& ꝓsalmꝰ iste:¬

Expanded text:
vit stellas; non habet vit stellas; non habet ergo ut sive per transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, Deum accuset; et cum Deus puniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt in Deum; et quando peccant, dicunt: Deus hoc voluit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste
Abbreviated transcription (Latin):
sares. Modo aures tue posite sunt int̃ monente̾
dm̃: ⁊ suggerente̾ serpent̾e. Quare huc flectum¬
tur. hinc auertunt᷑: Non cessat sathanas suade¬
re malũ. s nec ds cessat admorerẽ bonũ. S atha¬
nas aut̾ẽ: ñ cogit inuitũ. Intua potestate ÷ im¬
sentire. aut ñ consentire. Si aliqͥd ꝑsuadente
sathana malifeceris: dimitte sathanã. accusa
te. ut accusatione tua dĩ miscłiam merearis.
E xpectas illũ accusare qͥ ñ hab& ueniam. te accu¬
sa: ⁊ accipis indutgentiam. Demde multi ñ accu¬
sant sathanã: s accusant fatũ. fãtũ meuꝰ me
dipeit: dicit. Cũ dpceris illi quare fecisti quat
pecasti: Et illȩ. fãto malo. Ne dicat egofeci:
iã manꝰ ad dm̃ tendit lingua biasphema. Hor¬
dũ quidẽ hoc apte dict: s tam̃ adtende ⁊ ull
qr hoc diit. Queris abillo quid sit fatũ: & dicit.
Scelle male. Queris ab illo qui fecit stellas. qͥs ordina¬

Expanded text:
sares: modo aures tuae positae sunt inter monentem sares: modo aures tuae positae sunt inter monentem Deum, et suggerentem serpentem. Quare huc flectuntur, hinc avertuntur? Non cessat satanas suadere malum; sed nec Deus cessat admonere bonum. Satanas autem non cogit invitum: in tua potestate est consentire, aut non consentire. Si aliquid persuadente satana mali feceris; dimitte satanam, accusa te, ut accusatione tua Dei misericordiam merearis. Expetis illum accusare qui non habet veniam? Te accusa, et accipis indulgentiam. Deinde multi non accusant satanam, sed accusant fatum. Fatum meum me duxit, dicit. Cum dixeris illi, Quare fecisti? quare peccasti? Et ille: Fato meo malo. Ne dicat, Ego feci, jam manus ad Deum tendit; lingua blasphemat. Nondum quidem hoc aperte dicit, sed tamen attende, et vide quia hoc dicit. Quaeris ab illo quid sit fatum; et dicit, Stellae malae. Quaeris ab illo quis fecit stellas, quis ordina
Abbreviated transcription (Latin):
corctis sui: id÷ inuacatione & tranqͥllitate. & se.¬
renitate conscientiȩ suȩ: ñ ꝑturbatꝰ. lnde dict
hic: unde solent ꝑturbari homines: & doc&e te
agere sabbatũ incorde tuo. Primũ ÷ ut tiu ipse¬
si aliqͥd ꝓfecisti: deo confitearis. exeo qđ ꝓfecisti.
qi munera ipsiꝰ sunt: ñ merita tua. Nmc inei.¬
pe sabbatũ. ñ tibi tribuendo quasi ñ acceꝑis.
qđ accepisti. neq excusando te abeo qđ facis
mala. qr ipsa sunt tua. Peruersi eniꝰ homines
ipturbati. qui ñ agunt sabbatũ: mala sua
do cribuunt. bona sua sibi. Siqͥd boni feccrit:
ego feci dicit. Si qͥd mali fecerit:: querit quẽ.
accusae ne confiteat᷑ deo. Et qͥd ÷ querit quẽ
accus&: Si ñ ÷ ualde impiꝰ admanũ hab& sa¬
thanã: quẽ accus&e. Sathanas fecit dicit: ipse
mͥ ꝑsuasit. quasi sathanas habeat potestatẽ
cogendi. Astutiam suadendi hab&. S si satha¬
nas loqueret᷑ ⁊ tacer& dẽ: haberes unde te excu¬

Expanded text:
cordis sui, id est, in vacatione et tranquillitate et secordis sui, id est, in vacatione et tranquillitate et serenitate conscientiae suae non perturbatus. Inde dicit hic, unde solent perturbari homines, et docet te agere sabbatum in corde tuo. 3. «vers.» 2. Psi aliquid profecisti, Deo confitearis ex eo quod profecisti, quia munera ipsius sunt, non merita tua. Hinc incipe sabbatum, non tibi tribuendo quasi non acceperis quod accepisti ; neque excusando te ab eo quod facis mali, quia ipsa sunt tua. Perversi enim homines et perturbati, qui non agunt sabbatum, mala sua Deo tribuunt, bona sua sibi. Si quid boni fecerit, Ego feci, dicit: si quid mali fecerit, quaerit quem accuset, ne confiteatur Deo. Et quid est, Quaerit quem accuset? Si non est valde impius, ad manum habet satanam quem accuset: Satanas fecit, dicit, ipse mihi persuasit: quasi satanas habeat potestatem cogendi. Astutiam suadendi habet. Sed si satanas loqueretur, et taceret Deus, haberes unde te excu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalit̃ larguido. ⁊ flixo. & ligcurioso. cele¬
brant nidei. Uacant enĩ: adnugas. Et cum
ds ꝓhib& exercent sabbatũ. Uacatio nr̃a a
malis oꝑib. uacatio illoꝵ abonis oꝑibꝰ ÷.
Meliꝰ ÷ enĩ arare: quã saltare. Illi abono oꝑe
uacant: ab oꝑe nugatorio ñ uacant. Nob̾
sabbatũ indicit ds. Quale: łrimo ubi fit
uidete. Intꝰ. incorde ÷: sabbatũ nr̃m. Mutti enĩ
uacant m̾ebris: ⁊ tumuttuant᷑ conscientia. Omĩs
hõ malus: sabbatũ habere ñpotest. Nusquã enĩ
illi conquiescit conscientia. & necesse est. ut in ꝑ¬
turbationib uiat. Cui aut̾e bona ÷ conscientia:
tranquillus ÷ Et ipsa tranqͥllitas: sabbatum÷
cordis. Attendit erũ ꝓmissorẽ dnm̃: & si laborat
inp̃senti. euͣsidit᷑ spe futuri: & serenat᷑ omẽ.
nubilũ tristiciȩ. sicut dicit apłs: spe gauden¬
tes. Ipsũ autẽ gaudium intranqͥllitate spei nũ:
uristo psalmo. qͦmͦ sit homo ap̾ranꝰ in sabbato

Expanded text:
poraliter languido et fluxo et luxurioso celeporaliter languido et fluxo et luxurioso celebrant Judaei. Vacant enim ad nugas; et cum Deus prohibet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam saltare. Illi ab opere bono vacant; ab opere nugatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuantur conscientia. Omnis homo malus, sabbatum habere non potest: nusquam enim illi conquiescit conscientia; necesse est in perturbationibus vivat. Cui autem bona est conscientia, tranquillus est; et ipsa tranquillitas sabbatum est cordis. Attendit enim promissorem Dominum; et si laborat in praesenti, extenditur spe futuri, et serenatur omne nubilum tristitiae; sicut dicit Apostolus, «Spe gaudentes» . Ipsum autem gaudium in tranquillitate spei nostrin isto psalmo, quomodo sit homo christianus in sabbato
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ tt̃ia nob̾ adiungit᷑ ad fidẽ. ⁊ adspẽ. ma¬
dent᷑. Trunt aut̾e species: cũ uise fuerint. Et
spes rei ÷: que ñ cenet᷑. Adueniente ipsa re:
tas aut̃ ñ nouit nͥ crescere: magis magisq
Si enĩ amamꝰ quẽ ñ iudemꝰ. qͦmͦ amgturi su¬
mꝰ cũ uderimꝰ: Desidertum gͦ nr̃m crescat:
p̃seritia bona sꝑ&: nemo sibi ꝓmittat feli
te p̃senti. ut potest. qͦmͦ potest. qͣndo potest.
qͣntũ potest. Cũ adest consolatiora dĩ gras
agat. cũ de ÷ tusticiȩ di gras agat. Ubiq
sit gratꝰ: nusꝗͣ sit igratꝰ. Et patri consõ lan¬
ti ⁊blandienti gratꝰ sit: ⁊ patri emendanti.
⁊ flagellanti & disciplinã cdarai gratꝰ sit.
A mat enĩ illȩ semꝑ. siue blandiat᷑ siue mine¬
t̃: ⁊ dicat qđ audistis inpsalmo. Bonũ ÷
ci indie sabbati. Etce ⁊hodiernꝰ dies: sabba¬
ti ÷. hunc inp̃senti temꝑe: ocio quodã cor¬

Expanded text:
quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, maquae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, madentur; erit autem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non tenetur; quae adveniente ipsa re, tas autem non novit nisi crescere magis magisque. Si enim amamus quem non videmus, quomodo amaturi sumus cum viderimus? Desiderium ergo nostrum crescat. praesentia bona speret, nemo sibi promittat felicfelicitate praesenti, ut potest, quomodo potest, quando potest, quantum potest. Cum adest, consolationi Dei gratias agat: cum deest, justitiae Dei gratias agat. Ubique sit gratus, nusquam ingratus: et Patri consolanti et blandienti gratus sit; et Patri emendanti et flagellanti et disciplinam danti gratus sit; amat enim ille semper, sive blandiatur, sive minetur: et dicat quod audistis in Psalmo, «Bonum eci in diem» «sabbati.» Ecce et hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam cor
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑamꝰ: ꝑpatientiam expectamꝰ. Modo gͦ patien¬
tia necessinria ÷: quãdui ueniat qđ ꝓmissũ ÷.
Nemo autẽ patiens est inbonis. Qnͣdo autẽ exi¬
git᷑ dehonine patientia: in malis agit:
Quando dr̾ patiens esto: tolera fustme molestia ÷ sub
qua te ds uilt. eẽ forte. tolerantẽ longanimẽ. patien¬
tẽ. S nũquid decipit qui ꝓmisit: Medicꝰ ererit.
ferrũ adsecanda uuiltiera. & diat ei quẽ secturꝰ
est patiens esto. sustine. tolera. Indolorib exigit
patientiam: s post dolores ꝓititit salitẽ. Et
illȩ qui tolerat dolores inferro medici. nͥ sibi
ꝓponat sanitate: quã nondiꝰ hab&e. deficit in
dolore. quẽ patit᷑. Mutta gͦ mala sunt misto
scło. intꝰ foris ꝓrsus ñ cessant. Habundant
scandala. nemo illa sentit: nisi qui gradit᷑ ui¬
am dĩ. Eĩ dr̃ in omĩb diuinis paginis ut
tolere p̃sentia: sꝑ& futura. amet quẽ ñ ut¬
d&. ut amplectat᷑ cũ uiderit. Caritas enĩ

Expanded text:
patientiam exspectamus» . Modo ergo patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia est, sub qua te Deus vult esse fortem, tolerantem, longanimem, patientem. Sed numquid decipit qui promisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a firma sit mipso. quãdiu illũ ñ iudemꝰ:
credentes ineũ quẽ ñ uidemꝰ ut gaudeamꝰ
cũ uiderimꝰ: ⁊ fidei nrẽ. succedat species lucis
eiꝰ. ubi iã nob̃ dicet᷑ crede qđ ñ tudes: s gaude
qr uides. Spes etiam nra incõmutabilis sit:
ifigat᷑ in illo. ⁊ ñ nut&e et fluctu& ñ agitet᷑
sicut ipse. ds in qͦ figit᷑: ñ potest agitari. Spes

Expanded text:
so, quamdiu non illum videmus, credentes in eum quem non videmus, ut gaudeamus cum viderimus, et fidei nostrae succedat species lucis ejus, ubi jam non nobis dicetur, Crede quod non vides; sed, gaude quia vides. Spes etiam nostra incommutabilis sit, et figatur in illo, et non nutet et fluctuet, non agitetur; sicut ipse Deus in quo figi
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres posst̾. iuiri ñ posft̃: Et si hoc potuit
mulier iuidea. ñ poterit eccłia xp̃iana : hoc
gͦ dexertm caritati ur̃ȩ. diuitie si affiuant
ne apponatis cor. Habundent liox et seqͣ
si abundent calca eas: & suspendere exdõ
tuo. Cũ enĩ eas subt̾ habueris. & exillo sus¬
penderis cũ fuerint subtractȩ ñ cades ne

Expanded text:
mulieres possunt, viri non possunt? Et si haec potuit mulieres possunt, viri non possunt? Et si haec potuit mulier Judaea, non poterit Ecclesia christiana? Hoc ergo dixerim Charitati Vestrae: Divitiae si affluant, ne apponatis cor . Abundent licet, et seqsi abundent, calca eas, et suspendere ex Deo tuo. Cum enim eas subter te habueris, et ex illo pependeris, cum fuerint subtractae, non cades. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
contulit nob: Transiert̾ omia illa tãꝗͣ
umbra. Oriphei ad sinistr̃a stantes. sero
pentt& uos in umbrã floruisse. Quare dd̃
que ꝓ debatis int̾ uos latere ñ agnosce¬
batis : Tunc enĩ si corrigeremini: dolor
iste infructuosus ñ. ẽet. Est eni dolor frtic¬
tuofus: est & infructuosus. Fructuosus
dolor nc ẽ. cu te acusas. cũ rep̃hendis ma¬
los mores tuos. cũ rep̃hensos ꝑsequeris ꝑse¬
cutos excludis. Iuisq excliisis: mutaris. exu
Porro si tibi contigerit habenti in occulto
bonu̾ tuũ & satenti int̾ ⁊ ipheos. habenti
etiam in occutto ꝓmisslon̾e mercedis tuȩ.
aliqͣ sublimitate scłi noli excolli. Fa si
elatꝰ exilla fueris : cades inflor̾e ⁊ipheoꝵ
Sic eni mulier quedã scã hester in illo t̾c
ppło udeoꝵ cũ ẽet. uxor regis aliengenȩ.
ꝓctiub suis: cepit orare & in ipsa oratione.
confessa ẽ. illa omĩa insigniu regatia sic
sibi eẽ. uelut pannũ menstruate. Sih ac

Expanded text:
contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . O Ziphaei ad sinistram stantes, sero poenitet vos in umbra floruisse! Quare David, quem prodebatis inter vos latere, non agnoscebatis? Tunc enim si corrigeremini, dolor iste infructuosus non esset. Est enim dolor fructuosus, est infructuosus; fructuosus dolor nunc est cum te accusas, cum in te reprehendis malos mores tuos, cum reprehensos persequeris, persecutos excludis, illisque exclusis mutaris, exueeorum. Porro si tibi contigerit habenti in occulto bonum tuum et latenti inter Ziphaeos, habenti etiam in occulto promissionem mercedis tuae, aliqua sublimitas saeculi, noli extolli: nam si elatus ex illa fueris, cades in florem Ziphaeorum. Sic enim mulier quaedam sancta Esther in illo tunc populo Judaeorum, cum esset uxor regis alienigenae, pro civibus suis; coepit orare, et in ipsa oratione confessa est illa omnia insignia regalia sic sibi esse velut pannum menstruatae . Si haec
Abbreviated transcription (Latin):
cis: Mci aut̾e in qͥt pene cõmoti sut pedes.
Unde: Quia telaui inpeccatorib: pacẽ pecca¬
toꝵ uidens. Confirmatist̾ aut̃ gressus eiꝰ:
pꝰea ꝗͣ intellexit innoussima. Qd enĩ
meode psalmo paulop dicit. hoc la¬
bor ẽ. ante me: id ẽ. magna mͥ questio
furrexit incorde qͣre homines mala fa¬
ciunt. & in hoc scło florent Multi autẽ be¬
ne agunt. & in hac t̾ra laborant. Questio
gͦ ista cũ magna eẽt. ante ocłos meos. & la¬
boriosa addmuestigandũ: labor ẽ. inquit
ante me: donec intre in scu̾ariũ dĩ. & in¬
ante cũ om̃s gentes. & seꝑabit eos sicut pa¬
stor segregat oues abhedis. Oues pon& ad
dextera. hedos ad sinistr̾a. fcce iã illi xipbei
seꝑabunt᷑ fłama sequit᷑ seꝑationẽ. Ubiẽ.
flos eoꝵ qͥ iã adsinistra stabunt: Nonne
titne ingemiscent: Nonne tunc sera peni¬
tentias. ⁊ orquebunt᷑ & dicent. Quid nob̾
ꝓfuit suꝑbia. & diuitiarũ iactantia quid

Expanded text:
cis? Mei autem, inquit, pene commoti sunt pedes. cis? Mei autem, inquit, pene commoti sunt pedes. Unde? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Confirmati sunt autem gressus ejus, postea quam intellexit in novissima. Quod enim in eodem psalmo paulo post dicit, Hoc labor est ante me: id est, magna mihi quaestio surrexit in corde, quare homines male faciunt, et in saeculo florent; multi autem bene agunt, et in hac terra laborant. Quaestio ergo ista cum magna esset ante oculos meos, et laboriosa ad investigandum; Labor est, inquit, ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et inante eum omnes gentes; et separabit eos, sicut pastor segregat oves ab haedis: oves ponet ad dseparabuntur: flamma sequitur separationem. Ubi est flos eorum qui jam ad sinistram stabunt? Nonne tunc ingemiscent? nonne tunc sera poenitentia torquebuntur, et dicent: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid
Abbreviated transcription (Latin):
florere. & dicere pontio pilato int̾rogan¬
ti tãꝗͣ & ipsi flori ⁊ipheorũ & suspecto
deregno eiꝰ: regnu̾ meu̾ ñ ẽ. dehoc mun¬
do. Ergo hic latebat. Et om̃s boni laterł
hic: qͥa bonũ eoꝵ intꝰ. ẽ: absconditũ ẽ.
in corde.ẽ. ubi fides. ubi fides. ubi caritas.
ubi spes. ubi thesaurꝰ illorũ. Nũqͥd hec bo¬
na apparent inscło Et bec bona latent:
& hoꝵ bonoꝵ merces lat&. At uͦ dignitas
sẽꝑ nitebite Nerba ẽ. hiemalis. usq ad
estat̾e uiret. Nũ gͦ fi& manimo. qͥd in
alio psalmo inuentmꝰ: conftcet᷑ enĩ qͥdã
ꝓpe se cecidisse nitant̾e & labasse gressus
suos ambulantes mitia dei. dũ aspicer&
florẽ quẽdã felicitat̾eq iniquorũ. Et
postea ꝗͣ cognouit qͥd iniqͥs seruar& ds̃ infine.
& qͥd nistis saborantib ꝓmitter&e: qͥ falli
ñ potest agens gras dehac cognitione ait.
Qtia bonꝰ ifrł ds̃: rectis corde. Quare hoc di¬

Expanded text:
latere, et dicere Pontio Pilato interroganlatere, et dicere Pontio Pilato interroganti, tanquam et ipsi flori Ziphaeorum, et suspecto de regno ejus: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo hic latebat: et omnes boni latent hic, quia bonum eorum intus est, absconditum est, in corde est, ubi fides, ubi charitas, ubi spes, ubi thesaurus illorum. Numquid haec bona apparent in saeculo? Et haec bona latent, et horum bonorum merces latet. At vero dignitas semper nitebiaestatem viret. Non ergo fiat in animo quod in alio psalmo invenimus. Confitetur enim quidam prope se cecidisse nutantem, et labasse gressus suos ambulantes in via Dei, dum aspiceret florem quemdam felicitatemque iniquorum: et posteaquam cognovit quid i quid justis laborantibus promitteret qui fallere non potest, agens gratias de hac cognitione, ait: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Quare hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
cimiam tẽꝑalẽ illi appͤllant diuitias. qui
nͥ tẽꝑalit̃ florere ñ posst̾. Nec in ȩtnũ sibi
ex his amicos sibi facere uolunt: qr ueras
diuitias ñ nouerunt. has gͦ diuitias sola
miquitas putat: florens ad tẽp ut fęnũ
Hi sunt tiphei inimici dauid: florentes in
scło. Hos aliqͣndo attendunt etiam filii
lucis. infirmi. & nutant cis pedes cũ uide¬
rint malos felicitate florere. dicunt apd̃
se ipsos. Quid mͥ ꝓdẽ. innocentia: Qa mͥ
confert qͥd deo seruio. qđ mandata eiꝰ custo¬
dio. qͥd nemine p̃mo. nemini aliqͥd rapio.
nulli noceo. qͥd possũ presto: Ecce haec oĩa
facio. & florent illi: ego laboro. Quid enĩ:
& tu ⁊ ipheus uelis. ẽt: florent in scłõ. ares¬
cent inuidicio. Etp ariditatẽ: mignẽ
qͥd tͥ ꝓmiserit. qui adte uenit: qͥd in se¬
ipso hic ostenderit: Si floxripheoꝵ appe¬
tendus: eet. ipse dñs tuus n̾ne & in hoc
scło floritiss&: Aut uͦ de erat illi ut hic
poss& florere: S maluit int̾ ⁊ipheos ñ¬

Expanded text:
cuniam temporalem illi appellant divitias, qui nisi temporaliter florere non possunt, nec in aeternum sibi ex his amicos facere volunt, quia veras divitias non noverunt. Has ergo divitias sola iniquitas putat, florens ad tempus ut fenum. Hi sunt Ziphaei inimici David, florentes in saeculo. 3. Hos aliquando attendunt etiam filii lucis infirmi, et nutant eis pedes, cum viderint malos felicitate florere; et dicunt apud seipsos: Quid mihi prodest innocentia? Quid mihi confert quod Deo servio, quod mandata ejus custodio, quod neminem premo, nemini aliquid rapio, nulli noceo, quod possum praesto? ecce haec omnia facio, et florent illi, ego laboro. Quid enim? Et tu Ziphaeus velles esse? Florent in saeculo, arescent in judicio, et post ariditatem in tibi promiserit qui ad te venit, quid in seipso hic ostenderit? Si flos Ziphaeorum appetendus esset, ipse Dominus tuus nonne et in hoc saeculo floruisset? Aut vero deerat illi hic posse florere? Sed hic maluit inter Ziphaeos
Abbreviated transcription (Latin):
uenert̾ ⁊ipħti & dixert̾ ad saul. Nonne
ecce duuid absconditꝰ ẽ. apd̃ nos: Q̾ d sa¬
ul ꝑsecutor erat sci uiri dauid: optimȩ
nouimꝰ. Qd̾ figura gerat saul tẽꝑalis reg¬
ni ñ aduitã sed ad mortẽ ꝑtinentis: sed &̾¬
hoc ur̃ȩ caritati nos cõmendasse memi¬
nimꝰ. Itẽq qͥd ipse dauid figura gerebat.

Expanded text:
venerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Quod Saül persecutor erat sancti viri David, optime novimus: quod figuram gerebat Saül temporalis regni, non ad vitam, sed ad mortem pertinentis, et hoc Vestrae Charitati nos commendasse meminimus. Itemque quod ipse David figuram ger
Abbreviated transcription (Latin):
hymnas hoc ẽ. in laudib. Quibꝰ laudibꝰe
Dñs dedit dñs abstulit. sic̃ dño placuit ita
factũ ẽ. sit nom̃ dñi benedictũ. Quasi aru¬
isse uidebat᷑ ꝑdita omi substantia: Absit.
Folia cecidert : radix uiuebat. Ergo infinẽ
in hẏmnis. Qͥd e Intellectꝰ ipsi dauid.
Intellectꝰ contͣ illud̃. uir inprudens ñ cog

Expanded text:
Quibus laudibus? Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Quasi aruisse videbatur, perdita omni substantia? Absit. Folia ceciderant, radix vivebat. Ergo, In finem, in hymnis. Quid, Intellectus ipsi David? Intellectus contra illud:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c inqͥt apparuerit uita ur̃a: tunc & uos
cũ illo apparebitis in gła. Qnͣdo ert̃ istiflo¬
rentes: tunc ert̾ illi ⁊iphei arescentes. Cui
nãq flori illoꝵ cõparet᷑ głã: attendite.
ꝓdẽ. si eligere piger es : Ẽ quidẽ nc̃ eligen¬
di potestas adiac&. Ueni& tẽp qnͣdo tͥ
potestas deerit eligendi: cũ iam ds senten¬
tiam ñ differ& iudicandi. Qui funt eni¬

Expanded text:
 inquit, apparuerit vita vestra, tunc et vos cum illo apparebitis in gloria . Quando erunt isti florentes, tunc erunt illi Ziphaei arescentes. Cui namque flori illorum comparetur gloria, attendite: odest nosse, si eligere piger es? Et quidem nunc eligendi potestas adjacet: veniet tempus quando tibi potestas decrit eligendi, cum jam Deus sententiam non differ
Abbreviated transcription (Latin):
catores sic̃ fęnũ. & ꝓlongati fuerint õs
qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ. ut intereant in scłm
scłi: delectabit eos flos maloꝵ. Dyxert̾
apd̃ se. Ecce mali florent. Puto malos a¬
mat ds. Et delectati tẽꝑali flore miqͣ᷑
conu̾si st̃ adiniqͥtate̾ ut interirent. Noi
adtẽp sic̾ illi florent: secd in scłm scłi.
Unde hocꝰ Qa uir inprudens ñ cognoscit.
& stultꝰ ñ intelligit hȩc. Non intrans iri¬
scu̾ariũ dĩ: ut intelligat innouissima
Et qr difficilis ẽ. aliqnͣtulũ intellectꝰ. hic
inde cepit psalmꝰ iste: ut dauid later&
int̾ ripheos. nec delectaret᷑ flore ⁊ ipheoꝵ:

Expanded text:
atores sicut fenum, et prospexerint omnes qui operantur iniquitatem, ut intereant in saeculum saeculi . Delectavit eos flos malorum: dixerunt apud se, Ecce mali florent, puto malos amat Deus: et delectati temporali flore iniquorum, conversi sunt ad iniquitatem, ut interirent. Non ad tempus sicut illi florent, sed in saeculum saeculi. Unde hoc? Quia vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec, non intrans sanctuarium Dei, ut intelligat in novissima. Et quia difficilis est aliquantulum intellectus hic inde coepit psalmus iste, ut David lateret in
Abbreviated transcription (Latin):
salor huiꝰ titulus: hab&
fructũ ꝓlixitatis sue. si in¬
inmora tituli. q̃d inpsalmo ñ in morabi¬
t̃. Inde eni pend&: omis uersus qͥ cantat᷑.
Siqͥs itaq cognoscat qͥd indomꝰ fronte p̃fi

Expanded text:
salmi hujus titulus habet fructum prolixitatis suae, si inin mora tituli quod in Psalmo non immorabimur. Inde enim pendet omnis versus qui cantatur. Si quis itaque agnoscat quod in