comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nocuerunt romani gentib quib sub iuga¬
tis imposuerunt leges suas. nͥqͥa id factumẽ.
meliore successu: s nulla eẽt gła triumphanti¬
um. Neq enim & romani ñ uiuebant sub le¬
gib sius. quas ceteris imponebant. Hoc si fieret
sine marce & bellona. ut nec uictoria locum
haberet nemine iuncente ubi nemo pugna¬
uerat: nonne romanis & cȩteris gentib una
eẽt eademq conditio. p̃sercim si mox fieret qd̾
postea gratissime atq humanissime factumẽ.
ut om̃s ad romanum imꝑium ꝑtinentes soci¬
etatem acciꝑent ciuitatis & romani ciues eẽnt.
ac si eẽt. om̃ium qđ erat ante paucorũ. tantũ
ut plebs illa quȩ suos agros non haberet: de
publico uiueret: qui pastus eiꝰ ꝑbonos admi¬
nistratores rei.p. gratis a concordib p̃staret᷑
qͣm uictis extorqueret᷑: Namquid int̃ sit ad
in columitatem bonosq mores ad ipsas certe
hominum dignitates. qđ alii uicerunt alii

Expanded text:
nocuerunt Romani gentibus, quibus subiuganocuerunt Romani gentibus, quibus subiugatis inposuerunt leges suas, nisi quia id factum est meliore successu; sed nulla esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani non uiuebant sub legibus suis, quas ceteris inponebant. Hoc si fieret sine Marte et Bellona, ut nec Victoria locum haberet, nemine uincente ubi nemo pugnauerat: nonne Romanis et ceteris gentibus una esset eademque condicio? praesertim si mox fieret, quod postea gratissime adque humanissime factum est, ut omnes ad Romanum imperium pertinentes societatem acciperent ciuitatis et Romani ciues essent, ac sic esset omnium, quod erat ante paucorum; tantum quod plebs illa, quae suos agros non haberet, de publico uiueret; qui pastus eius per bonos administratores rei publicae gratius a concordibus praestaretur quam uictis extorqueretur. Nam quid intersit ad incolumitatem bonosque mores, ipsas certe hominum dignitates, quod alii uicerunt, alii
Abbreviated transcription (Latin):
terna ẽ: ubi nullus orit᷑ quia nullus mo¬
rit᷑ Ubiẽ uera & plena felicitas: ñ dea. s
donum dĩ. In fide pignus accepimꝰ qͣm¬
diu ꝑegrinantes eiꝰ pulchritudini suspira¬
mus. Ibi non orit᷑ sol suꝑ bonos &e malos. s
sol iusticiȩ solos ꝓtegit bonos. Ibi non erit
magna industria ditare publicũ erarium.
pͥuatis reb angustis: ubi thesaurus commu¬
nis ẽ ueritatis.  inde non solum ut talis
merces talib hominib redderetur roma¬
num imꝑium adhumanã głam dilata¬
tum ẽ uerumetiã ut ciues ȩt̃nȩ illius ciui¬
tatis quam dui hic ꝑegrinant᷑ diligent̃
ae sobrie illa intueantur exempla. & uide¬
ant quanta dilectio debeatur suꝑnȩ patriȩ
ꝓpt̃ uitam ȩt̃nã. si tantũ asus citub t̃rena
enim adhanc uitã mortalium quȩ paucis
dieb ducit᷑ & finit᷑: quid int̾ ẽ. sub cuiꝰ imꝑio
uiuat homo moriturus. si illi qui imꝑant
ad impia & miqua ñ cogant: Aut uͦ aliqͥd

Expanded text:
llus moritur; ibi est uera et plena felicitas, non dea, sed donum Dei; inde fidei pignus accepimus, quamdiu peregrinantes eius pulchritudini suspiramus; ibi non oritur sol super bonos et malos, sed sol iustitiae solos protegit bonos; ibi non erit magna industria ditare publicum aerarium priuatis rebus angustis, ubi thensaurus communis est ueritatis. Proinde non solum ut talis merces talibus hominibus redderetur Romanum imperium ad humanam gloriam dilatatum est; uerum etiam ut ciues aeternae illius ciuitatis, quamdiu hic peregrinantur, diligenter et sobrie illa intueantur exempla et uideant quanta dilectio debeatur supernae patriae propter uitam aeternam, si tantum a suis ciuibus terrena ad hanc uitam mortalium, quae paucis diebus ducitur et finitur, quid interest sub cuius imperio uiuat homo moriturus, si illi qui imperant ad inpia et iniqua non cogant? Aut uero aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
quib eorum factis tanqͣm diis sacra fuerint
instituta. Absit ut eos quanuis dõs habeant:
sc̃is martẏtib nr̃is quos tm̃dõs ñ habemus
ulla ex parte audeant comparare. Sicenim
non constituimus sacerdotes. nec offerimꝰ sa¬
crificia martyrib nr̃is quia in congruum
indebitum illicitumẽ: atq uni dõ tantũ mͦ
debitum: ut nec criminib suis nec ludis eos
turpissimis oblectemus. ubi uł flagitia illi
celebrant dõꝵ suoꝵ sicum homines eẽnt.
talia commiserunt uł conficta delecram̃ta
demonum noxiorum. Si homines non fu.¬
erunt Ex isto genere demonidꝵ socraes ñ
faciendi dõs alieno et in nocenti illi impor¬
tauerint talem dm̃. qui eadem ate excelle
uoluerunt. Quid gͦ plurae ñ eẽ sp̃s istos co¬
lendos ꝓꝑter uitam beatã quȩ post mortẽ
futura ẽ. nullus uł mediocrit̃ prudens am¬
bigit. S fortasse dicturi sunt. dõs qͥden ẽẽ. om̃s
bonos. Denones autẽ alios malos alios bonos:

Expanded text:
quibus eorum factis tamquam dis sacra fuerint instituta. Absit ut eos, quamuis deos habeant, sanctis martyribus nostris, quos tamen deos non habemus, ulla ex parte audeant conparare. Sic enim non constituimus sacerdotes nec offerimus sacrificia martyribus nostris, quia incongruum indebitum inlicitum est adque uni Deo tantummodo debitum, ut nec criminibus suis nec ludis eos turpissimis oblectemus, ubi uel flagitia isti celebrant deorum suorum, si, cum homines essent, talia commiserunt, uel conficta delectamenta daemonum noxiorum, si homines non fuerunt. Ex isto genere daemonum Socrates nofaciendi deos alieno et innocenti illi inportauerint talem deum, qui eadem arte excellere uoluerunt. Quid ergo plura? Non esse spiritus istos colendos propter uitam beatam, quae post mortem futura est, nullus uel mediocriter prudens ambigit. Sed fortasse dicturi sunt deos quidem esse omnes bonos, daemones autem alios malos, alios bonos,
Abbreviated transcription (Latin):
d finteas denuntiat fallit᷑ qi plerq̃
& impis uẽ lumen psperitatis cerniq
& pios tenebrȩ ignobilitatis ac pauꝑtꝰ¬
tis abscondunt: Sin uͦ ad hoc eiꝰ sermo
dirigit᷑ ut ostendat quid impii insuo
fine patiant᷑: ueracit᷑ dicat᷑: Nonne
lux impii ex tinguet᷑: Nec splendebit
flãma ignis eiꝰ : Quod si dici deimpio
recte potuit . ẽtra scm̃ tam̃ uirũ infla¬
gello constitutũ dici ñ debuit: Sed nos
iures brachioꝵ illius insuis sententus
ꝑpendentes: pensemꝰ quã ualide iacula
intorquet. & desinamꝰ aspicere intor¬
quendo quẽ impecit: Nimirũ scientes:
tatẽ scilicet uitȩ p̃sentis: Sedlux im¬
piex tinguet᷑ : qr fugitiuȩ uite ꝓspe¬
rias cũ psa citius uita terminat᷑:
Ubi apte subdit᷑: Nec spendebit flãma¬
ignis ciꝰ. Omñis nãq impius: habet flã¬
mã ignis ꝓprii. Quẽ incorde suoex
feruore desiderioꝵ tẽporaliũ accen¬
dit : dũ modo istis modo aliis cupidi¬
tatib estuit: c̃ogitationes suas ꝑmul¬

Expanded text:
definitione denuntiat, fallitur; quia plerumque et impiis inesse lumen prosperitatis cernitur, et pios tenebrae ignobilitatis ac paupertatis abscondunt. Sin vero ad hoc ejus sermo dirigitur, ut ostendat quid impii in suo fine patiantur, veraciter dicitur: Nonne lux impii exstinguetur, nec splendebit flamma ignis ejus? Quod si dici de impio recte potuit, contra sanctum tamen virum in flagellis constitutum dici non debuit. Sed nos vires brachiorum illius in suis sententiis perpendentes, pensemus quam valide jacula intorquet, et desinamus aspicere intorquendo quem impetit, nimirum scientes, tatem scilicet vitae praesentis. Sed lux impii exstinguetur; quia fugitivae vitae prosperitas cum ipsa citius vita terminatur. Unde apte subditur: Nec spnt. --Omnis namque impius habet flammam ignis proprii, quem in corde suo ex fervore desideriorum temporalium accendit, dum modo istis, modo illis cupiditatibus aestuat, et cogitationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
uissuȩ obtinet & seu inpotestate cal¬
uinis. seu indiuitus multiplicationis
qasi ꝑ exteriorẽ głam lucet : Sed ñ
silendebit flãma ignis eiꝰ. cũ indie exi¬
tus om̃is exterior decor subtrabitur.
& solo suo intrinsecꝰ ardore c̃erematꝰ:
Flãma gͦ abigne subtrahit᷑: cũ gła ex¬
terior ab int̃no eiꝰ ardore separatur:
Habent &iã & iusti flãmã ignis sui. sed
nimirũ quȩ resplendeat : qr uidelicet
eoꝵ desideria in bonis operib lucent:
Iniquoꝵ uͦ flãma minime splendent: quia
ꝑ hoc qđ male appetunt. ad tenebras ꝑ¬
ciꝑe gaudiũ debemꝰ: Lux gͦ in tab̾naculo
illius tenebrescit : qr eiꝰ conscientia quã
male in habitat gaudiũ qđ detẽpora¬
lib reb fuerat deficit Vnde &apte¬
suoꝵ retributio impiũ sequit᷑ in eius
mente gaudiũ carnale dissilitur:¬

Expanded text:
is suae obtinet, et sive in potestate culminis, sive in divitiis multiplicationis, quasi per exteriorem gloriam lucet. Sed non splendebit flamma ignis ejus; cum in die exitus, omnis exterior decor subtrahitur, et solo suo intrinsecus ardore concrematur. Flamma ergo ab igne subtrahitur cum gloria exterior ab interno ejus ardore separatur. Habent etiam et justi flammam ignis sui, sed nimirum quae resplendeat, quia videlicet eorum desideria in bonis operibus lucent. Iniquorum vero flamma minime splendet, quia per hoc quod mala appetunt; ad tenebras pcipere gaudium debemus. Lux ergo in tabernaculo illius obtenebrescit, quia in ejus conscientia quam male inhabitat gaudium, quod de temporalibus rebus fuerat, deficit. Sequitum retributio impium sequitur, in ejus mente gaudium carnale dissipatur
Abbreviated transcription (Latin):
upes uocant eos quos sublimib: in humano
genere excedere sensib estimant. quos ꝓ¬
fecto doctores se habere gloriant᷑: Cũ uͦ
sinũ rectȩ fidei colligere studet. quid ali¬
ud quã delocis ꝓpriuis rupes mouet: Vt
intra eã recta sentientes humilit̃ iaceans:
qͥ in ꝑuersis suis sensib: prius rigidistabant:
Sed hoc fieri heretici omnino c̃ tradicunt:
& ꝓpt̃ eiꝰ uocẽ rupes deloco ꝓprio trans¬
ferri renitunt᷑: Quia uidelicet nolunt
ut ad eã uenientes uera humilit̃ sentiant.
hi qͥ apud eosclatis sensib falsa sapiebant:¬
Plerũq uͦheretici cũ quosdã intra scãm
eccłam uł inopia uł flagellis laborantes
aspitiunt. semet ipsos mox in arrogan¬
tiã iustitiȩ ex tollunt: & quicquid ad¬
uersõ fidelib euenisse conspiciunt. hoc

Expanded text:
rupes vocant eos quos sublimibus in humano genere excedere sensibus aestimant, quos profecto doctores se habere gloriantur. Cum vesinum rectae fidei colligere studet, quid aliud quam de locis propriis rupes movet, ut intra eam recta sentientes humiliter jaceant, qui in perversis suis sensibus prius rigidi stabant? Sed hoc fieri haeretici omnino contradicunt, et propter ejus vocem rupes de loco proprio transferri renituntur, quia videlicet nolunt ut ad eam venientes vera humiliter sentiant hi qui apud eos elati sensibus falsa sapiebantero haeretici, cum quosdam intra sanctam Ecclesiam vel inopia, vel flagellis laborantes aspiciunt, semetipsos mox in arrogantiam justitiae extollunt; et quidquid adversum fidelibus evenisse considerant, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ignoraui: mecũ erit ignorot u mea:
Habent hoc heretic ꝓpriũ. ut deinani sci¬
entiç suȩ arrogantia inflentꝰ᷑ & recde
credentiũ simplicitatẽ sepe derideant. &
At c̃tra scã eccła in omẽ qđ ueraciter
sapit. sensũ humilit̃ de primit. ne insci¬
entia infletꝰ. neuirequisitione occultoꝵ
tumeat. & ꝑscrutari aliqua que ultra
uires sunt illius p̃sumat Utilius & enĩ¬
ftudet nescire quȩ ꝓscrutari ñ uale: qua
audacter definire quenes it Scriptũ quip¬
cessceumitꝰ. unde delectatur inde
uita comedentis necat᷑. Dulcis qͦq: ẽ requ¬
sitio maiestatis: sed qͥ pluslanc scrutari
appetit. quã humanitatis cogriitio ꝑmit¬
tit: ipsa hunc eiꝰ gła opprimit. qr uelut
immoderate mel suptũ ꝑscrutantis sen¬
sum dũ ñ capit᷑ rumpit Nobiscũ uͦ eẽ

Expanded text:
ignoravi, mecum erit ignorantia mea. - Habent hoc haeretici proprium, ut de inani scientiae suae arrogantia inflentur, et recte credentium simplicitatem saepe derideant, et At contra, sancta Ecclesia in omni quod veraciter sapit, sensum suum humiliter deprimit, ne scientia infletur, ne inquisitione occultorum tumeat, et perscrutari aliqua quae ultra vires sunt illius pstudet nescire quae perscrutari non valet quam audacter definire quae nescit. Scriptum quipcesse est, sumitur, unde delectatur os, inde vita comedentis necatur. Dulcis quoque est requisitio majestatis, sed qui hanc plus scrutari appetit, quam humanitatis cognitio permittit, ipsa hunc ejus gloria opprimit, quia velut immoderate mel sumptum perscrutantis sensum, dum non capitur, rumpit. Nobiscum vero esse
Abbreviated transcription (Latin):
manementis ẽ ꝓpriũ : hoc sibi fieri suspi¬
care qđ facit : Arbitrant᷑ enĩ se despici qͥ
ostendit ȩccła rationabile ñ eẽ qđ astru¬
unt: estimarĩ se ab eiꝰ iudicio uelut iumen¬
ta suspicantꝰ: exqua despectus sin suspi¬
tione ꝓtinꝰ ad detdignationẽ ꝓsiliunt : atq
adeiusdẽ ȩccłȩ c̃tumelias excitant᷑: Unde
Heretici uł zelũ rectitudinis. uł spiritalẽ
grãm scȩ̃ p̃dicationis ñ uirtutis pondussed
insaniã furoris existimant : Quo funore uide¬
licet ꝑire fideliũ aninas arpitrant : qr inde
interire eccłȩ uitã credunt. unde eã Mase
totũ mindũ existimant occupasse
Quid÷ gͦ licere. nũquid ꝓpt̃ te derelinquet
terra ns hoc sepe fidelib dicunt. qi siho
adm̃ uenacit̃ nisi
intra se col ñ posse asserens qđ om̃s qͥ agra ip¬
sam sunt minime saluabunt᷑  c̃trad
adesse ꝓfitentꝰ: Unde dicun: Nũqud ꝓpt̃
te derelinquet᷑ terra : Id ÷ ut squis extra

Expanded text:
manae mentis est proprium hoc sibi fieri suspicari quod facit. Arbitrantur enim se despici, qui ostendit Ecclesia rationabile non esse quod astruunt, aestimari se ab ejus judicio velut jumenta suspicantur. Ex qua despectus sui suspicione protinus ad dedignationem prosiliunt, atque ad ejusdem Ecclesiae contumelias excitantur. Unde lum rectitudinis, vel spiritalem gratiam sanctae praedicationis, non virtutis pondus, sed insaniam furoris aestimant. Quo furore videlicet perire fidelium animas arbitrantur quia inde interire Ecclesiae vitam credunt, unde eam contra se totum mundum existimant occupasse. Quid est ergo dicere: Nunquid propter te derelinquetur terra, nisi hoc quod saepe fidelibus dicunt, quia si hoeum veraciter nisi intra se coli non posse, asserens quod omnes qui extra ipsam sunt minime salvabuntur. At conadesse profitentur. Unde dicunt: Nunquid propter te derelinquetur terra? id est, ut quisquis extr
Abbreviated transcription (Latin):
sepbireputant. quȩdã uͦ nec intelligeres
suspicant᷑: Unde baldach suites beatũ io
quasi insi ꝑbiã astruit erupisse: quẽ fat
uera iactare: Sed sigrat ipse quanta elao¬
ne tumuerat: qͥb eatũ iobloqui qđ ñ inel¬
ligeret putabat: & quia om̃s heretici
inestimatione sua ascã ȩccła despici con¬
quirunt᷑ : apte subiungit: Quare reputa¬

Expanded text:
bire putant, quaedam vero nec intelligere suspicantur. Unde Baldad Suhites beatum Job quasi in superbiam astruit erupisse, quem fatetur verba jactare. Sed signat ipse quanta elatione tumuerat, qui beatum Job loqui quae non intelligeret putabat. Et quia omnes haeretici in aestimatione sua a sancta Ecclesia despici conqueruntur, apte subjungitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
anma : scilicet ꝑ exteriro
cundiã interiorẽ cułpa : & suit
uidã qͥ postquã dm̃ inmente c̃tepserint.
multomagis humana iuditia sꝑnunt:
Eeq om̃e malũ qđ appetunt. audacter
pagere ñ erubescunt : Quos ad ꝑpetran¬
dũ malũ occulta iniquitas inuitat:
& nulla aꝑta uerecundia retardat:
Sicut & dequodã inquo iudice dicit᷑: Deũ
ñ timebat : & hominẽ ñ reuerebatur:
Hinc ÷ &iã qđ de quibusdã mnpudenti fron¬
te peccantib dictũ. ẽ: &peccatũ suũ
quasi sodoma p̃dicauer̃: Plerũq gͦ tales s̃
aduersarii sc̃ȩ eccłe qͥa ꝑpetrandis malis
nec timore dñi nec hominũ pudore re

Expanded text:
ma, scilicet per exteriorem verecundiam interiorem culpam. Et sunt quidam qui postquam Deum in mente contempserint, multo magis humana judicia spernunt, atque omne malum quod appetunt, audacter peragere non erubescunt. Quos ad perpetrandum malum occulta iniquitas invitat, et nulla aperta verecundia retardat; sicut et de quodam iniquo judice dicitur: Deum non timebat, et hominem non verebatur . Hinc est etiam quod de quibusdam impudenti fronte peccantibus dictum est: Et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt . Plerumque ergo tales sunt adversarii sanctae Eccnec Dei timore, nec hominum pudore re
Abbreviated transcription (Latin):
biinus et amnabimus. amabimus et laudabimꝰ: Ecce qđ
erit infuie sine fine: Nam quis alius nr̃ ẽ. fuus nisi
ꝑuenire ad regnum. cuiꝰ nullus ẽ. finis Uideor mͥ
Quib autemsatis ẽ non michi sed dõ mecum gr̃as
congratulantes agarit::¬

Expanded text:
bimus, et amabimus; amabimus, et laudabimus. Ecce quod bimus, et amabimus; amabimus, et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius noster est finis, nisi pervenire ad regnum, cujus nullus est finis? 6. Videor mihi quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum gratias congratulantes agant
Abbreviated transcription (Latin):
s numerogenerationum: Dena
untur. hinc iam sicut matheus euangbist etmina
tres ȩrates usq ad xp̃i subsecuntus aduenta egȩ su¬
głȩ denis et quat̃nis generationib explicant᷑. Ub abia¬
hamusq ad dauid una. altera indͥeusq: ad transnigͣti¬
onem in babiloniam: teia inde uie drp̃i caruas uñ
naciuitatem: Fiunt itaq om̃s quinq Dexta nude
agit᷑: nullo generationum numero metienda ꝓpc̃ ið
qđ elictunẽ. ñ ẽ. ur̃m seire temꝑa quȩ pater posuit in
sua potestate: Post harc tanqͣm indie septimo requi¬
escetcus̃: cum eundẽ diem se pcimum qđ nos erimꝰ in se
ipio dõ faciet requiescere: Beistis porro ȩtatib singłis
nunc diligent̃ longum ẽ. disputare: Hȩc tam̃ septua
erit sabbatum nr̃m: cuiꝰ finis non erit uesꝑa. sdomi¬
incus dies uelut octauus ȩt̃nus quixp̃i resurrectione
sacratus ẽ. ec̃nam non solum sp̃suerum etiam corporis
requiem p̃figurans Ibi uacabimꝰ et iudebimus. uide¬

Expanded text:
 numero generationum; denasre reperiuntur. hinc iam, sicut Matthaeus euangelista determinat, tres aetates usque ad Christi subsequuntur aduentum, quae singulae denis et quaternis generationibus explicantur: ab Abraham usque ad Dauid una, altera inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, tertia inde usque ad Christi carnalem natiuitatem. Fiunt itaque omnes quinque. Sexta nunc agitur nullo generationum numero metienda propter id quod dictum est: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Post hanc tamquam in die septimo requiescet Deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso Deo faciet requiescere. De istis porro aetatibus singulis nunc diligenter longum est disputare; haec tamen septima erit sabbatum nostrum, cuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, qui Christi resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem p
Abbreviated transcription (Latin):
enim aligulido scripeuti penib multos ꝓ pt̃ea
et al abe dictumẽ. pattem multarũ gentium po¬
suice Cuitamen &io loco: insemine inquit tuo be¬
nedicentur om̃s gentes De taliã autem resurrecci¬
pletionem consum mationis: et requiesces et resur
in sorte tua infine dierum:¬

Expanded text:
do Scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est, Patrem multarum gentium posui te; cui tamen alio loco, In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes . De tali autem resurrectipletionem consummationis; et requiesces, et resurges in sorte tua in fine dierum
Abbreviated transcription (Latin):
eorum mortalium m̃tib quo mͦ inimortales sc̃i iam
facta tunc nescient: cum dĩ erit om̃ia mom̃ib:
Stabit gͦ i illa beatitudine sc̃orum. senĩ et nom̃
Sem̃ scilicet de quo ioħ annes ait: et semen eiꝰ in ipso¬
ȩt̃nun dabo eis Et erit ei nĩsis ex mense: et sabbatum
ex sabbato: Tamqͣm luna ex luna: et requies exrequie:
Quorum utumq ipsierunt: cum exhis umibris ue¬
terib et temporalib in illa ilumina noua ac sampe¬
t̃na cransibunt: Inpenis autem malorum: et ui ex¬
tinguibił ignis. et uiuacissimꝰ ũmis abaliis atq aliis
alit᷑ atq alit̾ ẽ. expositus: Aliĩ quippe utrumq ad¬
corpus: alii utrumq adanimum reculerint: Alii
ꝓpͥe adcorprsignem: ttopice acl animum uermẽm.
qđ eẽ creclibilus uidet᷑ Sed nunc de hac dserentia
nonẽ cemꝑis disputare Deiudiciona. q ułtimo
qđ fiet direm̃ptio bonorum et ny ꝓr urr. hoc uo¬

Expanded text:
eorum mortalium mentibus: quo modo inmortales sancti iam eorum mortalium mentibus: quo modo inmortales sancti iam facta tunc nescient, cum Deus erit omnia in omnibus? Stabit ergo in illa beatitudine sanctorum semen in nomen; semen scilicet de quo Ioaeternum dabo eis . Et erit eis mensis ex mense et sabbatum ex sabbato, tanquam luna ex luna et requies ex requie: quorum utrumque ipsi erunt, cum ex his umbris veteribus et temporalibus in illa lumina nova ac sempiterna transibunt. In poenis autem malorum et inexstinguibilis ignis et vivacissimus vermis, ab aliis atque aliis aliter atque aliter est expositus. Alii quippe utrumqcorpus, alii utrumque ad animum rettulerunt; alii proprie ad corpus ignem, tropice ad animum uermem, quod esse credibilius uidetur. Sed nunc de hac differentia non est temporis disputare. De iudicio namque ultimo, quo fiet diremtio bonorum et malorum, hoc uo
Abbreviated transcription (Latin):
Negredientur boni aduidendas pęnas. num¬
quid corporis motu beatas illas relictuti sunt sedes
et ad loca pęnalia ꝓfecturi ut malorum torm̃ta
conspiciant p̃sentia corporali: Fbsig̾ egredient᷑
ꝑscientiam Hoc enim ũbo significatum ẽ. eos qui
cruciabuntur extra futuros: ꝓpt̃ qđ et dñs ea loca
denebras exteriores uocat: Quib contrariꝰ ẽ. ille in¬
gressus: de quo dr̃ seruo bono intra ingaudium
dñi tiu Ne illuc mali putentur ingredi ut sciant᷑.
s ad illos pocius egredi scientia qua eos cognituti sunt
boni: quia id qđ extra ẽ. cognituri sunt Qui enim
erunt in penis: quid agatur intꝰ ingaudio dñi nesci.¬
ent: Iui uͦ erunt in illo gaudio quid agatur forif
i illis tenebris exteriorib sẽent: Ideo dictum ẽ. eg̃¬
dientur quia eos etiã quȩ foris ab eis erunt: utiq ñ
latebunt Si enim hȩc ꝓpħȩ nondum facta nosse
potuerunt ꝑ hoc qđ erat dĩ quantulum cumq in

Expanded text:
egredientur boni ad uidendas poenas malorum? Numquid corporis motu beatas illas relicturi sunt sedes et ad loca poenalia perrecturi, ut malorum tormenta conspiciant praesentia corporali? Absit; sed egredientur per scientiam. Hoc enim uerbo significatum est eos qui cruciabuntur extra futuros. Propter quod et Dominus ea loca tenebras exteriores uocat, quibus contrarius est ille ingressus, de quo dicitur seruo bono: Intra in gaudium Domini tui; ne illuc mali putentur ingredi, ut sciantur, sed ad illos potius uelut egredi scientia, qua eos cognituri sunt, boni, quia id quod extra est cognituri sunt. Qui enim erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui uero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribus scient. Ideo dictum est: Egredientur, quia eos etiam qui foris ab eis erunt utique non latebunt. Si enim haec prophetae nondum facta nosse potuerunt per hoc, quod erat Deus, quantulumcumque erat, in
Abbreviated transcription (Latin):
saltim pꝰmulta atq ꝓlixa quantũ libet scła lib̃an.¬
dos. curusq uniũsam naturã manat humanam.
et cum ad angłicam uentum fuerit mox aresett: Non
audent tamen se ulteriuis miserando porrigere: etad
liberationem ipsius quoq diaboli ꝑuenire Uertim
si aliquis audeat. uincit nempe istos et tam̃ tanto in¬
quanto sibi uidet᷑ sentire elementius:¬

Expanded text:
saltem post multa adque prolixa quantumlibet saecula liberansaltem post multa adque prolixa quantumlibet saecula liberandos. Quur usque uniuersam naturam manat humanam, et cum ad angelicam uentum fuerit, mox arescit? Non audent tamen se ulterius miserando porrigere et ad liberationem ipsius quoque diaboli peruenire. Verum si aliquis audeat, uincit nempe istos. Et tamen tanto inus, quanto sibi uidetur sentire clementius
Abbreviated transcription (Latin):
atq angłos eiꝰ post grauior a ꝓmeritis et duiturniora
supplicia ex illis cruciatib etuendos et sociandos
sc̃is angłis credidit: S illum et ꝓpt̃ hoc et ꝓpt̃ alia
uallis abistis adillas at abille actatasicus ac redit.
int̾minabiles ñ immerico rȩꝓbaũdacła: quaa et
hoc qđ misericors uidebaturamisit. faciendo scĩs ue¬
ras miserias quib pęnas luerent et falsas beatitu¬
dines inquib uerum ac securum hocẽ. sine timore
cercũ sempitmi boni gaudiũ non haberent
Longe autem alit̃ istorum miscdia humano erat
affectu: qui hominum illo uidicio dampnatorum
miserias temꝑales. om̃ium uͦ qui uł citius uł tardiꝰ
liberantur ȩtnam felicitatem: Quȩ sententia si ꝓp.¬
terea bona et uera quia miseeors ẽ. tanto erit melior
et uerior. quanto misericordior: Extendat᷑ gͦ ac ꝓfun¬
datur fons huiꝰ miscdiȩ usq ad dampnatos angłos:

Expanded text:
atque angelos ejus post graviora pro meritis et diuturniora atque angelos ejus post graviora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos atque sociandos sanctis Angelis credidit. Sed illum et propter hoc, et propter alia culorum intervallis ab istis ad illas, atque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito reprobauit ecclesia; quia et hoc, quod misericors uidebatur, amisit faciendo sanctis ueras miserias, quibus poenas luerent. et falsas beatitudines, in quibus uerum ac securum, hoc est sine timore certum, sempiterni boni gaudium non haberent. Longe autem aliter istorum misericordia humano errat adfectu, qui hominum illo iudicio damnatorum miserias temporales, omnium uero qui uel citius uel tardius liberantur aeternam felicitatem putant. Quae sententia si propterea bona et uera quia misericors est, tanto erit melior et uerior quanto misericordior. Extendatur ergo ac profundatur fons huius misericordiae usque ad damnatos angelos
Abbreviated transcription (Latin):
ita carni p̃posita m̃te uictores: Quis quis gͥ cupit pȩ¬
nas euadere sempit̃nas: non solum baptitetur: ue¬
rum etiã iustificet᷑ in xp̃o. acsi uͤͭ transeat adiabolo
ad xp̃m Purgatorias autem pęnas nullas futuras
opinecur: nͥante illud ultimum tremendumq
uidicium: Ne quaqͣm tam̃ negandum ẽ. etiam
ipsum et̃num ignem ꝓdiũsitate mentorum ꝗͣuis
malorum aliaͣ leuiorem: aliis futurum eẽ. grauiorẽ.
siue ipsiusuis atq ardor ꝓpęna digna cuiꝰq uariet᷑.
siue ipse ȩqualit̃ arcdeat. s ñ equali molestia sentiat᷑
qui uł om̃ib illis hominib quos iustissimus uidex di¬
gnos gehenne supplicio uidicabit uł quibdam corum
nolunt credere pęnam sempit̾nam futurã s pꝰcerti
temporis metas ꝓcuiꝰq peccati quancitate longioressiue
breuiores eosinde existimant libandos Qua inremi¬
scdior ꝓfecto fuit origines: qui et ipsum diabolum¬

Expanded text:
ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poeita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque iudicium. Nequaquam tamen negandum est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malorum aliis leuiorem, aliis futurum esse grauiorem, siue ipsius uis adque ardor pro poena digna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur.qui uel omnibus illis hominibus. quos iustissimus iudex dignos gehennae supplicio iudicabit, uel quibusdam eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate longioris siue breuioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Orig
Abbreviated transcription (Latin):
eriam ir dis p̃uaricationis accedit Nũnumqͣm sane
apciana uitia alũs uituis uincunt᷑ occulcis quȩ pu¬
tur eẽ. urcutes in quib regnat suꝑbia et quȩdã
sibi placendi altitudo ruinosa Tunc itaq uicta
uitia deputanda sunt: cumdĩ amore uincunt᷑. Quẽ
ds ipse nonclonat: nec alit̃ nͥ ꝑ mediatorem dĩ ut
nos participes faceret diunitatis suȩ: Pacissimi autẽ
sunt cantȩ felicitatis. ut ab ipsa in eunte adolescen¬
tia nulla cdampnabilia peccata cominittant. uł infla¬
gitũs uł infacinorib. uł uinefariȩ cuiꝰqͣm impietatis
errore: sed magna sp̃s ł argitate oppͥmant quicqͥdeis
posset carnali delectatione dominari Plurimi uͦ
p̃cepto legis accepto cum pͥusuicti fuerint᷑ p̃ ualenti¬
b uitus et p̃uaricatores eius effecti. tunc ad grãm
confugiint adiuiuantẽ. qua ftant et amarius peni¬
tendo uehementiꝰ pugnando pͥus dõ subditi atq

Expanded text:
etiam reatus praevaricationis accedit. Nonnunquam sane etiam reatus praevaricationis accedit. Nonnunquam sane apertissima vitia aliis vitiis vincuntur occultantur esse uirtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaque uicta uitia deputanda sunt, cum Dei amore uincuntur, quem nisi Deus ipse non donat nec aliter nisi per mediatorem Dei nos participes faceret divinitatis suae. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adolescentia nulla damnabilia peccata committant, vel in flagitiis uel in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta mecdiatoris acceꝑit. etiam si hancin eis annis
uitam finiat translata scilicet apocestate tenebrarum
in regnum xp̃i non solum pęnis non p̃paretur ȩtnis. s
ne ulla quidaem pꝰ mortem purgatoria tormenta pati¬
atur Sufficit enim solaspitalis regeneratio: ne pꝰ mor¬
temobsit qđ carnat generatio cum morte contraxit
Cum autem uentum fuerit adecatem ques p̾ceptum
iam capit et subli potest. legis imꝑio: suscipiendumẽ.
bellum contra uitia. et gerendum acrit ne ad dampna¬
bilia percata ꝑ ducat: Et siquidem numdũ uictoriarũ
consuecudie coborata sunt: facilꝰ uincunt᷑ et cȩdume.
Silautem uincere atq imate consueuerunt: labonosa
difficultae suꝑas. Neq id fit ueracit̃ atq sincerit.
ausi ugi delectaio ne iusticie bȩc c̃ autem in fide xp̃i
mlinsilex ubns ad sit et sp̃s uiuans dest. ꝑ ipsam
ꝑ hibitione n desidĩo crescente atq uincente peccati.

Expanded text:
sacramenta Medsacramenta Meduitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritalis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem uentum fuerit ad aetatem, quae praeceptum iam capit et subdi potest legis imperio, suscipiendum est bellum contra uitia et gerendum acriter, ne ad damnabilia peccata perducat. Et si quidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque imperare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit ueraciter adque sinceriter nisi uerae delectatione iustitiae; haec est autem in fide ChriNam si lex jubens adsit, et spiritus juvans desit per ipsam prohihitionem desiderio crescente atque vincente peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm pͥora uicȩ huiꝰ Melius confligitur quippecũ
utiis qͣm sine ulla conflictione dominant᷑. Meluis
ẽ in quam bellum cum spe pacis et̃nȩ qͣm sine ulla
libationis cogicatione captiuitas: Cupimus quidem
etiam hoc bello carere: et ad capessendam ordinatissit¬
mam pacem ubi firmissima stabilitate potiorib infe¬
riora sub dantur igne diuini amoris accendim̃: Sed
si qđ absit illiꝰ canti boni spes nulla eet. malle debuimꝰ
in huius conflictionis molestia remanere. quã iutiis in
nos ddoninationem non eis resistendo ꝑmittere.xui.
p̃parauit ingłam: ut etiam pͥmahoninis etas.
idẽ. infantia quȩ sine ullo renisii subiacet carni ec scdã
quȩ pueritia nuncupatur ubi nondum ratio suscepit.u
hanc pugnam. et fere fub om̃ib uiciosis delectationib
iacet quia licet fari iam ualeat. & ideo infantiam cransissẽ
uideat᷑ numdum in eaẽ. p̃cepti capax infirmitas m̃tissi

Expanded text:
quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne divini amoris accendimur. Sed si, quod absit, illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictationis molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere . CApraeparavit in gloriam, ut etiam prima hominis aetas, id est, infantia quae sine ullo renisu subjacet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet jam fari valeat, et ideo infantiam transisse videatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis; si
Abbreviated transcription (Latin):
cis suȩ nr̃ȩ infirmitatis particeps factus ẽ ut nos in
melius commutati qđ peceatores mortalesq sumus
eus immortalis et uisti participatior mitamus:
Et qđ in natura br̃a bonum fecit: impletum summo
bono in eius naturȩ bonitate seruemus: Sicut ꝑͥ tintm
hominem peccantem in hoctam graue inalum deue¬
nimus: tta ꝑunum hominem eundemq dm̃ ustifi¬
cantem adilludbonum tam sublime uenienius
Nec quisqͣm se debet abisto adillum transisse con¬
fidere: nͥ cum ibi fuerit. ubi temptatio aulla erte ͥ
pacem tenuerit qͣm belli huiꝰ inquo caro concupiscit.
ad ũsus sp̃m et sp̃s adũsus carnem multis et uariis
certaminib querit Hoc autem bellum nũqͣmullũ
eẽc. si natura humana ꝑ lib̾um arbitrium inirotitu¬
dine in qua facta ẽ. ꝑstitisset: Niunc uͦ quȩ pacem
felix cumdõ habere noluit. secum pugnat infelix
Et cum sit hoc malum miserabile: meluis ẽ. tamen

Expanded text:
tis suae nostrae infirmitatis particeps factus est; ut nos in tis suae nostrae infirmitatis particeps factus est; ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, eius inmortalis et iusti participatione amittamus et, quod in natura nostra bonum fecit, inpletum summo bono in eius naturae bonitate seruemus. Sicut enim per unum hominem peccantem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit; nisi pacem tenuerit, quam belli huius, in quo caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, multis et uariis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
incursus sp̃uum malignaꝵ aliquando patiantur
Quȩ quidem passio absit ut eis obsit. si hanc iutam
in illa ȩtate etiam ipsa passione ingrauescente. et
animam de corpore excludente finierunt
usq indiem sepulturȩ in matrem om̃ium: etiã hoc
malum miserabile repꝑitur ut sobrii simꝰ atq intel¬
ligamus hanc uitam de peccãto illonimis nefario
qđ in paradiso ꝑpetratum ẽ. factam nob ẽe penalem.
Totumq qđ nob̾cum agitur ꝑtestam̃tum nouum:
non ꝑtinere nͥ adnoui scłi hereditatẽ nouam. ut hic
pignore accepto illud cuiꝰ hoc pignus ẽ. suocemꝑe
consequamur: Nunc autẽ ambulemus inspe et ꝓfi¬
cientes dedie indiem sp̃u facta carnis: mortificemus
ꝓpt̃ nos miscdia factus ẽ. hominis filius: ut uos
natura filii hominis filii di. ꝑ illum gra fieremus:
Manens quippe ille immutabilis: naturam niãm
inquanos susciꝑet suscepit a nob Et tenax diunita¬

Expanded text:
incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc vitam in illa aetate, etiam ipsa passione ingravescente et animam de corpore excludente, finierint. usque in diem sepulturae in matrem omnium, etiam hoc malum mirabile reperitur, ut sobrii simus adque intellegamus hanc uitam de peccato illo nimis nefario, quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam, ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est suo tempore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de die in diem spiritu facta carnis mortificemus. propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos, natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille inmutabilis naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis et tenax diuinita
Abbreviated transcription (Latin):
naleẽ eis. ut nannqͣm ipsas pęnas ꝑquas compellunt᷑
tlisoerenialint ferie qͣm disoere Quis autem ñ exhorreat
et moriei gat si er ꝓponatut aut mors ꝑpetienda aut
rursus infantia: Quȩ qͥdepi qđiñarisu s afletu ordit.
hanc sucem qui malorim ingressa sit uesciens ꝓpħat
quodam modo: Solum quando natus ẽ ferunt᷑ risisse
toroastiem Nec ei boni aliquid monstrosus risus ille.
portendit: Nam magicarũ artium fuisse ꝑ hibetur
inuencor: Quȩ quidem illi nec ad p̃sentis uitȩ uanã
felicitatem contra suos inimicos ꝓdesse potuerunt:
Aniño quippe rege assiriorum eum eẽt ipse battria¬
norum bello suꝑatus ẽ. ꝑrsus qđ scriptum ẽ. gtaue
iugum suꝑ filios aqdam adie exitꝰ deuentte matris
eiłsq indiem sep ultutȩ inmatiem om̃ium usqad¬
eo impleri necesse est ut ipsi paruuili ꝑ lauacrũ rege¬
nerationis ab originał peccati quo solo tenebant᷑ uin¬
culo iam soluti mala malta patientes. non nulli etiã

Expanded text:
nale est eis, ut nonnunquam ipsas poenas per quas compelluntur discere, malint ferre, quam discere. Quis autem non exhorreat, et mori eligat, si ei proponatur, aut mors perpetienda, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit, nesciens prophetat quodammodo. Solum, quando natus est, ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstrosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inventor: quae quidem illi nec ad praesentis vitae vanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt. A Nino quippe rege Assyriorum, cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium , usque adeo impleri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, vinculo jam soluti, mala multa patientes, nonnulli et
Abbreviated transcription (Latin):
inqui luadhue tumꝰ cuis temptationes. mmo quã totam
temptationem qͣm clui inea sumꝰ quantũ libet ꝓficiamͦ
ꝑpeti non desmimus quȩ sint indicla circa genꝰ huma.¬
numbonitatis dĩ quis pocerit explicare:¬

Expanded text:
in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumuperpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit explicare
Abbreviated transcription (Latin):
carnem s utiq scđm sp̃m ca̾nales erant quib ait
apłs: Non potui uobis loqui quasi spiritalib: s qͣsi
carnalib: Et homo spiritał sic in hac uita dicit᷑: ut
tam̃ corpore adhuc carnat sit et udeat aliam legẽ
in m̃bris suis repugnantem legi m̃tis suȩ: Etit autera
etiam corpore spiritał: cum eadẽ caro sic resurrȩxerit
ut fiat qđ scriptum ẽ Seminat᷑ corpꝰ animale. resur¬
merariũ sitom̃e qđ de illa ꝓfert̃ eloquiin Uerum
tam̃ quia sp̃ei nr̃e gaudium ꝓpt̃ dĩ laudem nẽ. ta¬
cendum et deintimis ardentis sc̃ĩ amoris medullis
dutum ẽ Dñe dilexi decorem. domus tue. et de donis
es quȩ in hacerumpnosi ssima uita bonis mał q lar¬
gitur ipso eduiuantt unicieitisut possumus qͣn¬
u aleaii Omitto enim qua ido fecit homine rettii.
onitao uitam illa ui duoꝵ coniagum inparadisi foe¬
enidi it anicem. qalõt in breuis fuit. ut ad nascen¬
tiuas sensum net ꝑ la ꝑueuerit inhacqͣm nouimuts

Expanded text:
m carnales erant, quibus ait apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cum eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: Seminatur corpus animale, resurmerarium sit omne, quod de illa profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quanualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus,
Abbreviated transcription (Latin):
nouitatem exanimalis corꝑis uetustate mutatum.
resurget incorruptione atq immortalitate uestitun
Secl et si uł casu aliquo graui uł inmicorum immani.¬
tate totum pęnitꝰ conterat᷑ inpuluerẽ aiq in auras uł i
aquas disꝑsum. quantũ fieri potest. nusqͣm eẽ. sinatur
om̃ino: Nullo mͦ subtrahi poterit om̃ipocentiȩ creato¬
ris s capillus in eocapitis ñ ꝑibit Erte gͦ sp̃iu subdita
caro sꝑitalis: s tam̃ caro ñ sp̃s Sicut carni subditꝰ fuit

Expanded text:
nouitatem ex animalis corporis uetustate mutatum resurget incorruptione adque inmortalitate uestitum. Sed etsi uel casu aliquo graui uel inimicorum inmanitate totum penitus conteratur in puluerem adque in auras uel in aquas dispersum, quantum fieri potest. nusquam esse sinatur omnino: nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae Creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. Erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
uasceret. Si autem siuis eriminib etiam fie¬
tis delectabat᷑ quando coleretur nͥ diabolo
seruiret᷑: Ita ne iste romanum conderet
dilataret. conseruaret imꝑium. quo uis
romano cui talia displicebant homine abie¬
cdior: Iste daret felicitatem. qui tam infe¬
licit̾ colebat᷑ & nͥ ita coleret᷑ in felicius iras¬
pontificem sceuolam disputasse triagenera
tradita dõrũ. unum a poetis. alterum aphy¬
losophis ĩtium a pͥncipib ciuitatis Pri¬
mũ genꝰ negatoruim dicit eẽ qđ multa de
diis fingantur indigna. Secundũ ñ cone¬
gruere ciuitatib qđ habet aliqua suꝑ¬
uacua. aliqua etiam quȩ obsit popłos
posse de mouacui non magna caeiẽ

Expanded text:
irasceretur; si autem suis criminibus etiam ficirasceretur; si autem suis criminibus etiam fictis delectabatur, quando coleretur, nisi diabolo seruiretur? Itane iste Romanum conderet dilataret conseruaret imperium, quouis Romano, cui talia displicebant, homine abiectior? Iste daret felicitatem, qui tam infeliciter colebatur, et nisi ita coleretur, infelicius iraspontificem Scevolam disputasse tria genera tradita deorum, unum a poetis, alterum a philosophis, 3 a principibus civitatis. Primum genus nugatorum dicit esse, eo quod multa de diis fingantur indigna, 2 non congrue civitatibus, eo quod habeat aliqua supervacua, aliqua eciam, que obsint populis nosce. De supervacuis non magna causa est;
Abbreviated transcription (Latin):
rursus seueruis imꝑatum ẽ. Amisit filium.
quia non fecit. Tercia nocte dictum ẽ homii¬
ni qđ maior ei pęna si non faceret immine.¬
rec. Cum etiam sic non auderet: in morbum
incidit acrem & horribilem Tum uͦ ex ami¬
corum sententia ad magitratꝰ rem deculit
atq in lectica allatus ẽ in senatũ. Exposito¬
q somnio: recepta continuo ualitudine pe¬
lib suis sanus abscessit. Tanto stupe factꝰ
miracło senatꝰ quad riplicata peciunialu.¬
dos cẽsuit instaurari. Quis non uideat qui
sanum sapit. subitos homines malignis de¬
monib aquorũ dominatione ñ liberat hͥ¬
exhibe talib diis quȩ recto consilio potue¬
runt int̾ turpia uidicarie In illis cerce lu:¬
dis poetica numinũ crimina frequentant᷑.
qui ludi cogentib numinib uissu senatus
instaurabant᷑. In ił ludis corruptore pudi¬
citie iouem turpissimi histriones cantabat
agebant p lacebant. Si illud fingebat ille

Expanded text:
rursus severius imperatum est: amisit filium, rursus severius imperatum est: amisit filium, quia non fecit. Tertia nocte dictum est homini, quod major ei poena, si non faceret, immineret. Cum etiam sic non auderet, in morbum incidit acrem et horribilem. Tum vero ex amicorum sententia ad magistratus rem detulit, atque in lectica allatus est in senatum: expositoque somnio, recepta continuo valetudine, pedibus suis sanus abscessit. Tanto stupefactus miraculo senatus quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non videat, qui sanum sapit, subditos homines malignis daemonibus, a quorum dominatione non liberat exhibere talibus dis, quae recto consilio poterant turpia iudicari? In illis certe ludis poetica numinum crimina frequentantur, qui ludi cogentibus numinibus iussu senatus instaurabantur. In illis ludis corruptorem pudicitiae Iouem turpissimi histriones cantabant agebant placebant. Si illud fingebatur, ille
Abbreviated transcription (Latin):
actitant᷑ dõrum honorib exhibent᷑. int̃
res diuinas adoctissimis conscribunt᷑: hic
exclamet cicero. non contra figm̃ta poetarũ
s contra instituta maiorũ. An exclamarent
& illi: quid nos fecimus. ipsi dii ista suis ho¬
norib exhibenda flagitauerunt. atrocit̃
imꝑarunt. dadem nͥ fierent ꝓnuntiarunt.
quia neglectumẽ. aliquid. seuerissime uin¬
dicarunt. quia id qđ neglectũ fuerat fac¬
tum ẽ. placatos seeẽ. monstrarunt: Int̾ eoꝵ
comiemorat᷑ iurcutes & miranda facta:
qđ dicam. Tito latinio rustico romano patrl
familias dictũ ẽ in somnis ut senatui ñtiaret
rinl adi romani instaurarent᷑: quod pͥmo eo¬
rumdie in quodã scelerato qui popto sp̃ee¬
tante ad suppliciũ duci uissus ẽ numinib
uidelicet ex ludis hilaritatem querentib
teiste displiciuss imꝑium. Cum gͦ ille qui
somnio commonitꝰ erat postero die ussa fa¬
cere non ausus eẽt: scđa nocte hoc idem

Expanded text:
actitantur, deorum honoribus exhibentur, inter actitantur, deorum honoribus exhibentur, inter res divinas a doctissimis conscribuntur? Hic exclamet Cicero, non contra figmenta poetarum, sed contra instituta maiorum; an exclamarent et illi: Quid nos fecimus! Ipsi di ista suis honoribus exhibenda flagitauerunt, atrociter imperarunt, cladem nisi fieret praenuntiarunt, quia neglectum est aliquid, seuerissime uindicarunt, quia id quod neglectum fuerat factum est, placatos se esse monstrarunt. Inter eorum commemoratur uirtutes et miranda facta quod dicam. Tito Latinio rustico Romano patri familias dictum est in somnis, in senatum nuntiaret, ut ludi Romani instaurarentur, quod primo eorum die in quodam scelerato, qui populo spectante ad supplicium duci iussus est, numinibus uitriste displicuisset imperium. Cum ergo ille, qui somnio commonitus erat, postero die jussa facere non ausus esset, secunda nocte hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
dari felicitatem. Ipse gͦ querat᷑. ipse colat᷑: & suf¬
ficit. Repudietur strepitꝰ innumerabilium
demonioꝵ. Illi non sufficiat hic ds̃. cui ñ suf¬
ficit munus eiꝰ. Illi inquã ñ sufficiat ad colen¬
dum ds̃ dator felicitatis. cui ñ sufficit ad ac¬
cipiendum ipsa felicitas. Cui autẽ ñ sufficit.
non enim habet homo quid ampliꝰ optare
debeat: seruiat uni dõ datori felicitatis.
Non ẽ ipse quem nominant iouẽ. Nam si
eum datorem felicitatis agnoscerent: non
utiq alium uł aliam a qua daret᷑ felicitas
nomine ipsius felicitatis inquirerent. neq ip¬
sum iouem cum tantis inuiriis colendum
putarent. Iste alienarũ dr̃ adulter uxorũ:
iste pueri pulchri impudicus amator & ra¬
& humana ad dõs transferebat. Diuina mal-¬
lem ad nos. Merito displicuit uiro gͣui di¬
uinorũ criminum poeca confictor. Cur gͦ
ludi scȩ̨nici ubi hȩc dictitant᷑. cantitantur.

Expanded text:
dari felicitatem: ipse ergo quaeratur, ipse colatur, et sufdari felicitatem: ipse ergo quaeratur, ipse colatur, et sufficit. Repudietur strepitus innumerabilium daemoniorum; illi non sufficiat hic deus, cui non sufficit munus eius. Illi, inquam, non sufficiat ad colendum Deus dator felicitatis, cui non sufficit ad accipiendum ipsa felicitas. Cui autem sufficit non enim habet homo quid amplius optare debeat, seruiat uni Deo datori felicitatis. Non est ipse, quem nominant Iouem. Nam si eum datorem felicitatis agnoscerent, non utique alium uel aliam, a qua daretur felicitas, nomine ipsius felicitatis inquirerent, neque ipsum Iouem cum tantis iniuriis colendum putarent. Iste alienarum dicitur adulter uxorum, iste pueri pulchri inpudicus amator et raet humana ad deos transferebat: divina mallem ad nos. Merito displicuit viro gravi divinorum criminum poeta confictor. Cur ergo ludi scenici, ubi haec dictitantur, cantitantur,