comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt galilee. presertim qr et ip̃a capharnaum ita
excellebat in gabilea. ut tanquam metropolis ha
beretur. Quod si prorsus non liceret accipere cu¬
tatem xp̃i. uel ip̃ã gableam in qua erat naza¬
reth. uel ipãm capharnaum que sicut caput gali¬
lec ciuitatib emmebat: diceremus matheum p̾¬
termisisse que gesta sunt postea quam uenit ihs̃
in cuntatem suam donec ueniret capharnaum.
et hoc adninxisse. de sanato paralitico sicut in mł¬
tis ita faciunt. pretermictentes media tanquam
hoc contimo sequatur quod sine ulla p̾t̾missionis
sue significatione subningunt.
nc ergo sequitur matheus dicens. Et cum
transiret inde ih̃s iuidit hommen sedentem
in theloneo matheum nomine. Et ait illi. sequere
me. Et surgens secutus ẽ eum. Hoc marcus ita
narrat. cundem etiam ip̃e ordinem tenens post
illiuis ꝑalitici sanitatem. Et egressus ẽ inquit ad
mare. ominsq turba uemebat ad eum. et docebat

Expanded text:
esset Galilaeae, praesertim quia et ipsa Capharnaum ita esset Galilaeae, praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tanquam metroberetur? quod si prorsus non liceret accipere ciuitatem Christi uel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, uel ipsam Capharnaum, quae sicut caput Galilaeae ciuitatibus eminebat, diceremus Mattheum praetermisisse quae gesta sunt, posteaquam uenit Iesus in ciuitatem suam, donec ueniret et Capharnaum, et hoc adiunxisse de sanato paralytico, sicut in multis ita faciunt praetermittentes media, tamquam hoc continuo sequatur quod sine ulla praetermissionis suae significatione subiungunt. XXVI. Hinc ergo sequitur Mattheus dicens: et cum transiret inde, et ait illi, Sequere me: et surgens secutus est eum . Hoc Marcus ita narrat, eumdem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: Et egressus est, inquit, ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat
Abbreviated transcription (Latin):
supra tectum. et ꝑ tegulas sumniserunt illum cũ
lecto in medium ante ihm̃. Quorum fidem ut
uidit. dixit. homo remictuntur tibi peccata tua.
Et cetera. Remanet igitur queltio inter mar¬
cum et matheum: quod matheus ita scribit.tã¬
quam in ciuitate donini factum sit: marcus
autem in capharnaum. Que difficilius soluer.
si matheus etiam nazareth nommnaret. Nunc uͦ
cum potuerit ip̃a galilea dici ciuitas xp̃i. quia
in galilea erat nazareth sicut uiu̾sum reguum
ni tot cuntatib constitutum dicitur romana ciui¬
tas. cumq in tot gentib constituta sit cuitas de
qua scriptum est. glorisissima dicta sunt de te
ciuitas dei. et cimi ip̃e pͥor populus dei in tot a¬
untatib habitans etiam una domus dictus sit do¬
mis israel: quis dubitauerit in cuntate sua hoc
fecisse ihm̃ cum hoc fecerit in capharnaum ciuin¬
te galilee. quo tranffretando redierat de regione
gerasenorum. ut ueniens in galileam. recte dicere᷑.
uenisse in ciuitatem suam. in quocunq oppido

Expanded text:
erunt illum cum lecto in medium ante Iesum. quorum fidem ut uidit, dixit: homo, dimittuntur tibi peccata tua, et cetera. remanet igitur quaestio inter Marcum et Mattheum, quod Mattheus ita scribit, tamquam in ciuitate domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumque in tot gentibus constituta sit ciuitas, de qua scrcivitas Dei ; et cum ipse prior populus Dei in tot civitatibus habitans, etiam una domus dictus sit domus Israel, quis dubitaverit in civitate sua hoc fecisse Jesum, cum hoc fecerit in Capharnaum civitate Galilaeae, quo tranfretando redierat de regione Gerasenorum, ut veniens in Galilaeam, recte diceretur venisse in civitatem suam, in quocunque oppido
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. sed capharnaum. Quod ita narrat. Et
iterum intrauit capharnaum post dies: et audi¬
tum ẽ quod in domo esset. Et conuenerunt multi.
ita ut non caperet neq ad iamiam. Et ioquebat᷑
eis uerbum. Et uenerũt ferentes ad enm paraantti¬
cum: qui a quatuor portabatur. Et cum non pos¬
sent offerre eum illi preturba: midauerunt tec¬
tum ubi erat. et patefacientes sũmiserunt graba¬
tum in quo paraliticus iacebat. Cum uidisset ãt
iħs fidem illorum. et cetera. Lucas autẽ non cõme¬
morat quo in loco factum sit: sed ita dicit. Et factũ
ẽ in una dierum. et ip̃e sedebat docens. Et erant pha¬
risei sedentes et legis doctores qui uenerant ex om̃i

Expanded text:
uocatur, sed Capharnaum, quod ita narrat: et uocatur, sed Capharnaum, quod ita narrat: et iterum intrauit in Capharnaum post dies, et auditum est quod in domo esset et conuenerunt multi, ita ut non caperet neque ad ianuam, et loquebatur eis uerbum. et uenerunt ferentes ad eum paralyticum, qui a quattuor portabatur. et cum non possent offerre eum illi prae turba, nudauerunt tectum ubi erat et patefacientes summiserunt grabatum, in quo paralyticus iacebat. cum uidisset autem Iesus fidem illorum, et cetera, Lucas autem non commemorat, quo in loco factum sit, sed ita dicit: et factum est in una dierum et ipse sedebat docens, et erant Pharisaei sedentes et legis doctores, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad illud quod ait. Uidentes autem turbe tumuer̃t.
et glorificauerunt deum qui dedit potestatem ta¬
lem hominib. De hoc ꝑalitico: dixerunt etiam
marcus et lucas. Quod ergo matheus dixit dñn
dixisse. confide fili remictunt᷑ tibi pectata tua.
lucas autem non dixit fili sed homo. Sadsentẽ¬
ciam domini expressius insinuandam ualet.
Quia homini diuictebantur pectata: qui hoc
ip̃o quod homo erat non posset ditere non pectaui.
Siul etiam ut ille qui homini dinttebat.
intelligeretur deus. Marcus autem hoc dixit. qd̾
et matheus: sed non dixit confide. Potint quidẽ
⁊ ita dixi. confide homo. dumictunt᷑ tibi pectata
fili. Aut. confide fili. dnuictunt᷑ tibi peccata hõ.
aut quolibet uerborum ordine congruenti. Illud
sa ne potest mouere. quod de isto paralitico maths̃¬
ita uariat. et ascendens in nauiculam transfretauit
et uenit in cuntatem suam. et ecce offerebant ei pa¬
liticum iacentem in lecto. Marcus autem non hoc
in enis cuntate factum dicit que utiq nazareth

Expanded text:
ntes autem turbae, timuerunt et glorificaverunt Deum, qui dedit postestatem talem hominibus . De hoc paralytico dixerunt etiam Marcus et Lucas. Quod ergo Matthaeus dicit Dominum dixisse, Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua; Lucas autem non dixit, Fili, sed, homo, ad sententiam Domini expressius insinuandam valet: quia homini dimittebantur peccata, qui hoc ipso quod homo erat, non posset dicere, Non peccavi; simul etiam ut ille qui homini dimittebat, intelligeretur Deus. Marcus autem hoc dixit quod et Matthaeus; sed non dixit, Confide. Potuit quidem et ita dici: Confide, homo; dimittuntur tibi peccata, fili: aut, Confide, fili; dimittuntur tibi peccata, homo; aut quolibet verborum ordine congruenti. 58. Illud sane potest movere, quod de isto paralytico Matthaita narrat: Et ascendens in naviculam transfretavit, et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacentem in lecto, Marcus autem non hoc in eius ciuitate factum dicit, quae utique Nazareth
Abbreviated transcription (Latin):
theus pretermisit: tunc illum hũisse sermonem quẽ
matheus interposint et lucas tacuit. hoc ẽ in monte.
ac de nide cum descendisset in loco campestri habuisse
alterum similem de quo matheus tacet. lucas non tacet.
et utrunq sermonem eodẽmͦ ẽẽ condusum. Quod ãt
matheus isto sermone termmato sequitur et dicit.
et factum ẽ cum consummasset iħs uerba hec. admi¬
iabãtur turbe suꝑ doctͥna enis: potest uideri discipuloꝵ¬

Expanded text:
tthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem tthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit, et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde cum descealterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet: et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. 46. Quod autem Matthaeus isto sermone terminato sequitur et dicit, Et factum est, cum consummasset Jesus verba haec, admirabantur turbae super doct
Abbreviated transcription (Latin):
in oratione dei. Et cum dies factus ẽẽt: uocauit discipu¬
los suos. et elegit duodecim ex ip̃is. quos et apostolos
nominauit. Symonem quem cognominauit petͫ
et andream frẽm enis. iacobum ⁊ iohannem. philip¬
pum et bartholomeum. matheum et thomam.
iacobum alphei et symonem qui uocatur zelotes.
indam iacobi. et nidam scarioth qui fint proditor. Et
descendens cum illis. stetit in loco campestri: et turba
discipulorum enis. et multitudo copiosa plebis. ab
ommi uidea et ihrlm̃ et maritima. tyri et sidons.
qui uenerunt ut audirent eum. et sanarentur. a
Languorib sius. Et qui uexabantur abspiritibus
mnnundis: curabantur. Et omins turba querebat
eum tangere: quia uirtus de illo exibat et sanabat
onnes. Et ip̃e eleuatis ocitlis in discipilos. dicebat.
eati pauperes: quia uestrum ẽ regnum dei. Et cet̾a.
Pic potest intelligi cum in monte duodecim discipu
boselegit ex plurib quos apostolos nominauit. quod ma¬

Expanded text:
in oratione dei. et cum dies factus esset, uocauit discipuin oratione dei. et cum dies factus esset, uocauit discipulos suos et elegit duodecim ex ipsis, quos et apostolos nominauit, Simonem, quem cognominauit Petrum, et Andream fratrem eius, Iacobum et Iohannem, Philippum et Bartholomeum, Mattheum Mattheum, Iacobum Alphei et Simonem, qui uocatur Zelotes, Iudam Iacobi et ludam Scariotem, qui fuit proditor. et descendens cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusalem et maritima Tyri et Sidonis, qui uenerant, ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis. et qui uexabantur ab spiritibus inmundis curabantur. et omnis turba quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanabat omnes. et ipse eleuatis oculis in discipulos dicebat: beati pauperes, quia uestrum est regnum dei, et cetera. hic potest intellegi, cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos apostolos nominavit, quod Ma
Abbreviated transcription (Latin):
quorum unum maths̃ alterum lucas inseruit lon¬
gua temporis distancia separari huit probabiliter
creditur: quod et ante et postea quedam similia uel
eadem ambo narrarunt. ut non absurde sentiatur
eorum narrationes hec interponentium in eisdẽ
locis et dieb eẽ uersatas. Nam matheus hoc ita
dicit. Et secute sunt eum turbe multe. de galilea. et
de capoli. et de ierosolimis. et iuidea. et de transiorda¬
nem. Uidens autem turbasascendit in montem.
Et cum sedilset accellerunt ad eum discipuli enis. Et
aperiens os suum: docebat eos dicens. Beati paupes
spũ. quonam ip̃oꝵ ẽ regnum celorum. et cetera. Hic
potest uideri multas turbas uitare uoluisse. et ob
hoc ascendisse in montem tanquam secedendo a tur¬
bis: ut solis sius discipulis loqueretur. Cun rei uidet᷑
attestari etiam lucas ita narrans. factum ẽ autẽ.
In illis dieb exnt in montem orare. et erat ꝑ noctaus

Expanded text:
quorum unum Mattheus, alterum Lucas inseruit, lonquorum unum Mattheus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia separari hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia uel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interponentium in eisdem locis et diebus esse uersatas. nam Mattheus hoc ita dicit: et secutae sunt cum turbae multae a Galilaea et Decapoli et Hierosolymis et Iudaea et de trans Iordanen. uidens autem turbas ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli eius. et aperiens os suum docebat eos dicens: beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et cetera. hic potest uideri multas turbas uitare uoluisse et ob hoc ascendisse in montem tamquam secedendo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur. cui rei uidetur adtestari etiam Lucas ita narrans: factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare et erat pernoctans
Abbreviated transcription (Latin):
in luce uarratione similia sunt: et ad extrenum
sermonis ip̃a conclusio. prorsus eadem reperit᷑ de
homme prudente qui edificat suꝑ petram. et destud¬
to qui edificat suꝑ harenam: insi quod ibi flumen
tantum dicit illisum domin. non et pluuiam et uen¬
tos sicut matheus. Posset ergo facillume credi eundẽ t̃
ip̃e domini interposuisse sermionem. aliquas autem
pretermisisse sentencias quas matheus posuit. item
Alias posuisse quas iste non dixit. qualdam etiam
non isdem nerbis. custodita tamen ueritatis inte¬
gritate similiter explicasse. Posset hoc sicut dixi fa¬
allime credi: inisi moueret quod matheus in monte
dicit hũc abitum eẽ sermonem a domino sedente.
lucas autẽ in cãpo campestri a domino stante. Hec
itaq diuersitas facit uideri alium fuisse illum. alium iftñ.
Quid enim prohiberet xp̃m alibi quedam repetere q̃
antea iam dixerat. Aut iterum quedam facere que
antea iam fecerat. Non sane istos duos sermones.

Expanded text:
in Lucae narratione similia sunt. Et ad extremum in Lucae narratione similia sunt. Et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem reperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto qui aedificat super arenam: nisi quod ibi flumen tantum dicit illisum domui, non et pluviam et ventos, sicut Matthaeus. Posset ergo facillime credi eumdem etiam ipse Domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Matthaeus posuit: item alias posuisse, quas iste non dixit; quasdam etiam non iisdem verbis, custodita tamen veritatis integritate, similiter explicasse. 45. Posset hoc, sicut dixi, facillime credi, nisi moveret quod Matthaeus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a Domino sedente; Lucas autem in loco campestri a Domino stante. Haec itaque diversitas facit videri alium fuiquid enim prohiberet Christum alibi quaedam repetere quae antea iam dixerat aut iterum quaedam facere quae ante iam fecerat? non sane istos duos sermones,
Abbreviated transcription (Latin):
frueint ad eum leprosus deprecaus eum. et gemi
flexo dicit. Si ius potes me mundare. Et cet̾a.
De hoc leproso mundato talia conectit. ut ip̃e intel¬
ligatur quen matheus commnemorat tunc eẽ mũ¬
datum. quando post illum sermonem domius de
monte descendit. Sic enm ait matheus. Cum aũt
descendisset de monte : secute sunt eun turbe multe.
Etecte leprosus uemiens adorabat eumi dicens. Dñe
suus potes me mundare. et cetera. Hunis le prosi
etiam lutas menniit. non sane hoc ordine. sed ut
solent pretermissa recordari. uel posterius facta p̾¬
occupari sicut diuinitus suggerebantur. que antea cog¬
inta. postea iecordando conscriberent. Ueruntamen
idem lucas sermonem etiam ip̃e domimi prolixum
narrauit. Ubi etiam sic exorsus est: ut in isto math̃s.
hic enim dixit. Beati pauperes spñ: quonam ip̃o¬
rum ẽ regnum celorum. Et ille. Beati pauperes: qr
urm̃a ẽ regnum dei. Deinde multa que sequuntur etiã

Expanded text:
Et venit ad eum leprosus deprecans eum, etc. Et venit ad eum leprosus deprecans eum, etc. flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellegatur, quem Mattheus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem dominus de monte descendit. sic enim ait Mattheus: cum autem descendisset de monEt ecce leprosus, veniens adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare , et caetera. 44. Hujus leprosi etiam Lucas meminit , non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari, vel posterius facta praeoccupare, sicut divinitus suggerebantur, quae antea cognita, postea recordando conscriberent. Verumtamen idem Lucas sermonem etiam ipse Domini prolixum narravit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Matthaeus. Hic enim dixit, Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum: et ille, Beati pauperes, quia vestrum est regnum Dei. Deinde multa quae sequuntur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tizaret sed discipinli eius: reliquit ndeam et abnt ite¬
rum in galileani. Tunc ergo intelligius tunt
fuisse traditum iohannem. iudeos u̾o audisse quod
plures discipulos faceret et baptizaret. quam fecerat
et haꝑtizauerat iohẽs.
am munc de illo sermone prolixo quem secund̾¬
mnatheum in monte hũit dominus uideamꝰ.
utrum eĩ ceteri enangeliste nichil aduersari uide¬
antur. Matheus quippe non eum cõmemorant
omino. nec aliquid enis simile dixit. insi quasdã
sentencias. non contextĩ. sed sparsmm. quas dñs
locis aliis repetunt. Reliquit tamen locum intex¬
tu narrationis sue: ubi intell igamus hunc dictũ
eẽ sermonem. sed ab eo pretermissum. Et erat in¬
quit predicans in smagogis eorum et om̃i galilea¬
et demona eiciens. In hac predicatione quam dicit
eum habuisse in omm galdea. intelligitur etiam ser¬
moiste hĩtus in monte: cuiꝰ commemorationem
facit matheus. Namq idem marcus ita sequitur.

Expanded text:
tizaret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit itetizaret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipulos faceret et baptizaret, quam fecerat et baptizauerat Iohannes. Iam nunc de illo sermone prolixo, quem secunduMattheum in monte habuit dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in synagogis eorum et omni Galilaet demonia eiciens. in hac praedicatioeum habuisse in omni Galilaea intelligitur etiam sermo ille habitus in monte, cujus commemorationem facit Matthaeus. Namque Marcus ita sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
traditus ẽ inquit iohannes: uenit ihs in galileam. Lu¬
cas etiam nichil quidem dicit de tradito iohanne. sed
tamen et ip̃e post baptisimĩ et temptationem xp̃i dic̾
cum isse in galileam: sicut illi duo. Nam ita conte¬
xit narrationem suam. Et consummata onm temp
gressus ẽ ih̃s in uirtute sp̃us in galileam. et fama
exnt ꝑ uniuersam regionem de illo. Unde intelli¬
gitur hos tres euangelistas non iohanm euange
liste contraria narrasse. sed pret̾misisse pͥmm
donni aduentum in galileam postea baptizata
ẽ. quando illic aquam conuertit in uinum. tunc
enim nondum erat traditus iohannes: eum uero
aduentum enis in galileam contexisse narratio¬
nib sius. qui post iohannem traditum factus est.
De quo enus reditu in galileam etiam ip̃e iohamies
euangelista sic ioquitur. Ut ergo cognouit ihs̃ qr
audierunt pharisei quia ihs̃ plures discipulos facit
et baptizat quam iohannes. quã quam iħs̃ non bap¬

Expanded text:
traditus est, inquit, Iohannes, uenit Iesus in Galilaeam. Lutraditus est, inquit, Iohannes, uenit Iesus in Galilaeam. Lucas etiam nihil quidem dicit de tradito Iohanne, sed tamen et ipse post baptismum et temtationem Christi dicit eum isse in Galilaeam, sicut illi duo. nam ita contexit narrationem sgressus est Jesus in virtute in Galilaeam, et fama exiit per universam regionem de illo. Unde intelligitur hos tres evanlistae contraria narrasse, sed praetermisisse primum domini aduentum in Galilaeam, posteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus Iohannes —, eum uero aduentum eius in Galilaeam conexuisse narrationibus suis, qui post Iohannem traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic loquitur: ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Iohannes, quamquam Iesus non bap
Abbreviated transcription (Latin):
iissit ut eum sequerentur. primo duobus petro ⁊
andree. deinde alns duob falus zebedei. Tunc enim
non subductis ad terram nambus tanquam cura
redeundi : sed ita eum secuti sunt tanquam uocan¬
tem ac iubentem ut sequerentur. Illud ⁊̃ requirend̃
est: quomodo iohannes euangelista antequam iohẽs
baptista missus est in carcerem. dicit isse in galileã.
Postea enim quam cõmemorauit quod in chana gali¬
lee fecit de aqua unnum et descendit capharnaum
cum matre et discipulis. et ibi manserunt nõ multis
dieb: dicit cum deinde ascendisse iosolinam propt̾
pascha. post hec uenisse in nideam terram et discipu¬
los enis. et illic demoratum cum eis. et baptizantem. Ubi
secutus ait. Erat autem et lohannes baptizans in ennon
iuxta salim: quia aque multe erant illit et aduene¬
bant et baptizabantur. Nondum enim missus erat
in carcerem iohannes. Matheus autem dicit. Cum
galleam. Similiter ⁊ marcus. Postea autem quã

Expanded text:
iussit. ut eum sequerentur, primo duobus Petro et iussit. ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis duobus filiis Zebedaei. tunc enim non subductis ad terram nauibus tamquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tamquam uocantem ac iubentem, ut sequerentur.. Illud etiam requirendum est, quomodo Iohannes euangelista, antequam Iohannes baptista missus esset in carcerem, dicit legum isse in Galilaeam - posteaquam enim commemorauit, quod in Cana Galilaeae fecit de aqua uinum et descendit Capharnaum cum matre et discdiebus, dicit eum deinde ascendisse Hierosolymam propter pascha, posthaec venisse in Judaeam terram et discipulos ejus, et illic demoratum cum eis, et baptizantem, ubi secutus ait: Erat autem et Joannes baptjuxta Salim: quia aquae multae erant illic, et adveniebant, et baptizabantur: nondum enim missus fuerat in carcerem Joannes. Facta est autem quaestio Galilaeam. similiter et Marcus: posteaquam autem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo petrum et andream. deinde progressus paululum
ilios duos filios zebedei sicut narrant matheus et mar¬
ais: cum lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas
magna illa captura piscium sotiosq petri conimemo¬
et iacobum et iohannem filios zebedei uocatos ad ad¬
iuandum cum retia extrahere plena non possent.
simulqr miratos tantam multitudinem piscim q̃
capta erat. et cum petro tantum dixisset noli timere
erhoc iam homimes eris capiens. simul eum tamẽ
subductis. ad terram nanib secutos fuisse. Unde in¬
telligendum est hoc pͥmo factum eẽ quod lucas insi¬
miat. nec tunc eos a domino uocatos: sed tantum pet ͤ
et post resurrectionem dñi. legimus eos ẽẽ piscatos.
Dictum ẽ ergo quod deinceps capturus eẽt homines:
non dictum ẽ quod iam non esset capturus pisces.
Unde datur locus intelligi eos ad capturam pisciũ
ex more remeasse: ut postea fieret quod marcus ⁊¬
matheus narrant quando eos binos uocauit. et ip̃e

Expanded text:
mo Petrum et Andream; deinde progressus paululum, alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus: cum Lucas dicat ambas eorum naviculas impletas magna illa captura piscium, sociosque Petri commemoret Jacobum et Joannem filios Zebedaei vocatos ad adjuvandum, cum retia extrahere plena non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, quae capta erat: et cum Petro tantum dixisset, Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens; simul eum tamen subductis ad terram navibus secutos fuisse. Unde intelligendum est hoc primo esse factum quod Lucas insinuat; nec tunc eos a Domino vocatos, sed tantum Petro et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos . Dictum est ergo quod deinceps capturus esset homines; non dictum est quod jam non esset capturus pisces. Unde datur locus intelligere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod MaMarcus narrant, quando eos binos uocauit et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
philippi et petri et andree et filiorum zebedei. et ma¬
thei publicam. qui etiam lem uocabat᷑. Sigillati
tamen abeo nomen. et pͥmus et solus petrus accepit.
Nam filios zebedei non sigillatim: sed simul ambos
appellauit filios tomtrui. Sane ammaduertendum
ẽ. quod scriptura euangelica et apostolica. non solũ
illos duodecii appellat discipulos enis. sed omes
qui in eum credentes magisterio enis ad regnum
celorum erudiebantur. Ex quorum multitudine elegͭ.
duodecim. quos et apostolos nominait. sicut lucas
commemorat. Ip̃e quippe paulopost posuit. Et descen¬
dens cum illis: stetit in loco campestri et turba discipu¬
loruni enis et multitudo copiosa plebis. Non utiq
diceret turbam discipulorum enis. homines duodecĩ.
Alns quo scripturarum locis hoc euident apparet
discipulos omnes appellatos qui ab eo discerent
quod ad eternam intã ꝑtineret. Queri autem p̃t
quomodo binos nocauerit de na uiculis piscator es.¬

Expanded text:
Philippi et Petri et Andreae et filiorum Zebedaei et MatPhilippi et Petri et Andreae et filiorum Zebedaei et Matthei publicani, qui etiam Leui uocabatur. singillatim tamen ab eo nomen et primus et solus Petrus accepit. nam filios Zebedaei non singillatim, sed simul ambos appellauit filios tonitrui. Sane animaduertendum est, quod scriptura euangelica et apostolica non solos illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex quorum multitudine elegit duodecim, quos et apostolos nominauit, sicut Lucas commemorat. ipse quippe paulo post ait: et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis. non utique diceret turbam discipulorum homines duodecim. aliis quoque scripturarum locis hoc euidenter apparet discipulos eius omnes appellatos qui ab eo discerent quod ad aeternam uitam pertineret. Quaeri autem potest, quomodo binos uocauerit de nauiculis piscatores
Abbreviated transcription (Latin):
piuo narrat quod uenerit et habitauerit caphar¬
naum. et postea qd̾ eos de nauibr piscantes no¬
cauerit: iste autem quod cum illo capharnaum uenerĩt
discipuli enus. An forte matheus quod p̾t̾miserat reca¬
pitulauit. Quia non ait ip̃e post hoc ambulans iux¬
ta mare galilee uidit duos fr̃es. sed sine ulla conse¬
quentis temporis differencia. ambitlans autẽ inquit
Proinde fieri potest ut postea narrauerit non qd̾
postea factum erat. sed quod pͥus p̾termiserit: ut
cum illo intelligantur uenisse capharnaum quo
iohannes dicit. et ip̃m̃ et mrẽm enus et disciplõs eꝰ ue¬
nisse. An potius aln discipuli fuerunt. sicut eum iam phi¬
lippus sequebatur. quen sic uocauerat ut diceret ei seq̃¬
re me. Quo enim ordine uocati sunt omnes duodecim
apostoli in euangelistarum narrationib non appa¬
ret. quando quidem non tantum ordo uocationis. sed
nec ip̃a uocatio cõmemorata est omnnum. sed tautũ

Expanded text:
primo narrat, quod uenerit et habitauerit in Capharprimo narrat, quod uenerit et habitauerit in Capharnaum, et postea, quod eos de nauibus piscantes uocauerit, iste autem, quod cum illo Capharnaum uenerint discipuli eius. an forte Mattheus quod praetermiserat recapitulauit, quia non ait ipse post hoc ambulans iuxta mare Galilaeae uidit duos fratres\', sed sine ulla consequentis temporis differentia: ambulans autem, inquit, proinde fieri potest, ut postea narrauerit non quod postea factum erat, sed quod prius praetermiserat, ut cum illo intellegantur uenisse Capharnaum, quo Iohannes dicit et ipsum et matrem et discipulos eius uenisse. an potius alii discipuli fuerunt, sicut eum iam Philippus sequebatur, quem sic uocauerat, ut diceret ei: sequere me? quo enim ordine uocati. sint omnes duodecim apostoli, in euangelistarum narrationibus non apparet, quando quidem non tantum ordo uocationis, sed nec ipsa uocatio commemorata est omnium, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Et die tercio nupcie facte sunt in chana galilee: et
erat mr̃ ihũ ibi. Uocatus ẽ autem et iħs et discipidi
eis adimpcias. Qui utiq si tunc in eum credider̃t
sicut paulopost dicit: nondum erant discipuli cum
ad iipcias uocati sunt. S illo more locutionis hoc
dictum est: quo loquimur. cum dicimus apostolum
paulum. in tarso cilicia natum. Neq enim tunc
iam erat apoꝰ. Ita discipulos xp̃i muitatos ad nup¬
tias cumi audimus: non iam discipulos sed qui futu¬
rierant discipuli intelligere debemus. Iam enm
utiq discipuli xp̃i erant. quando ista narrata at¬
ꝙ conscripta sunt. et ideo sic de illis locutus est tempo¬
um preteritorum narrator. Quod autem dicit ide
iohannes. post hoc descendit capharnaum ip̃e et m̃r
enis. et frẽs enis et discipili. et ibi manserunt non
multis dieb: incertum ẽ utrum iam illi adhese¬
rant petrus et andreas. et fuln zebedei. Matheus eĩ

Expanded text:
et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae et et die tertio nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae et erat mater Iesu ibi. uocatus est autem et Iesus et discipuli eius ad nuptias. qui utique si tunc in eum crediderunt, sicut paulo post dicit, nondum erant discipuli, cum ad nuptias uocati sunt. sed illo more locutionis hoc dictum est, quo loquimur, cum dicimus apostolum Paulum in Tarso Ciliciae natum, neque enim tunc iam erat apostolus. ita discipulos Christi inuitatos ad nuptias cum audimus, non iam discipulos, sed qui futuri erant discipuli intellegere debemus. iam enim utique discipuli Christi erant, quando ista narrata adque conscripta sunt, et ideo sic de illis locutus est temporum praeteritorum narrator. Quod autem dicit idem Iohannes: post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus, incertum est, utrum iam illi adhaeserant etiam Petrus et Andreas et filii Zebedaei. Mattheus enim
Abbreviated transcription (Latin):
capta multitudine ingenti piscium miraretui.
quod lucas insimiauit. et ambob quod illi duo cõmemora¬
ucrunt. Illud ergo quod de iohanne diximus: diligenter
onsiderandum est. Non enim ꝑua repugnancia pu¬
ari potest: cum et locorum plurimum intersit et tẽ¬
poris. et ip̃ius uocationis. Nam si nixta iordanem
intequã ihs̃ isset in galtleam. ad testimonnun iohĩs
baptiste secuti sunt eum duo. quorum erat unꝰ andre
et nomen ut petrus uocaretur accepit: quomodo ab a¬
ins euangelictis dr̃ quod eos in galilea piscantes in¬
uenerit. atq ad discipulatum uocauerit. insi qr in¬
telligenduni ẽ non sic eos uidisse tunc dominum
urta iordanem. ut etiam in separabiliter cohererẽt.
sedetia m cognouisse quis ẽẽt. euniq miratos ad pro¬
pria remeasse. Nam et in chana galilee cum fecis¬
set de aqua uinum. dicit idem iohannes quod cre¬
diderint in eum discipuli enis. Quod ita narrat.

Expanded text:
capta ingenti multitudine piscium miraretur, capta ingenti multitudine piscium miraretur, quod Lucas insinuauit, et ambobus postea, quod illi duo commemorauerunt. illud ergo quod de Iohanne diximus diligenter considerandum est; non enim parua repugnantia putari potest, cum et locorum plurimum intersit et temporis et ipsius uocationis. nam si iuxta Iordanen, antequam Iesus isset in Galilaeam, ad testimonium Iohannis baptistae secuti sunt eum duo, quorum erat unus Andreaet nomen ut Petrus uocaretur accepit, quomodo ab aliis euangelistis dicitur, quod eos in Galilaea piscantes inuenerit adque ad discipulatum uocauerit, nisi quia intellegendum est non sic eos uidisse tunc dominum iuxta Iordanen, ut ei iam inseparabiliter cohaererent, sed tantum cognouisse quis esset eumque miratos ad propria remeasse? Nam et in Cana Galilaeae cum fecisset de aqua uinum, dicit idem Iohannes, quod crediderint in eum discipuli eius. quod ita narrat:
Abbreviated transcription (Latin):
quãius non ommna pretermissa in narrationem
reuocauerit. Sane potest mouere quomodo iohẽs
dicat non in galilea. sed iuxta iordanem pͥmo an¬
dream secutum eẽ dominũ cum abo cuiꝰ nomen ta¬
ceretur. Deinde petrum ab illo nomen accepisse. ter¬
cio philippum uotatum ut eum sequeretur: ceteri
autem tres euangeliste de piscatione uocatos eos
dicant. satis inter se conuementes. maxune matheꝰ
et marcus. Nam lucas andream non noninat. Q
tamen intelligit᷑ in ea nam fuisse secundum matha
et marci narrationem. qui breiit̾ hoc ꝑstringunt
quẽadmodum gestum sit. Quod iucas aꝑcius expl¬
cauit.cõmemorans ibi etiam miraculum suꝑ captu¬
ra piscium. et quod exip̃a naui dommiꝰ pͥus fu̾it locu¬
tus ad turbas. Hoc etiam uidetur distare quod tantũ
petro domino dictum commemorat. ex hoc iam hois
cris capiens. quod illi ambobus fratrib dictũ eẽ nai¬
rarunt. S potuit utiq pͥus hoc petro dici. cum de

Expanded text:
quamuis non omnia praetermissa in narrationem quamuis non omnia praetermissa in narrationem reuocauerit. Sane potest monere, quomodo Iohannes dicat non in Galilaea, sed iuxta Iordanen primo Andream secutum fuisse dominum cum alio, cuius nomen tacetur, deinde Petrum ab illo nomen accepisse, tertio Philippum uocatum, ut eum sequeretur. ceteri autem tres euangelistae de piscatione uocatos eos dicunt satis inter se conuenienter, maxime Mattheus et Marcus. nam Lucas Andream non nominat, qui tamen intellegitur in ea naui fuisse secundum Matthei et Marci narrationem, qui breuiter hoc perstringunt, quemadmodum gestum sit, quod Lucas apertius explicauit commemorans ibi etiam miraculum super captura piscium et quod ex ipsa naui dominus prius fuerit locutus ad turbas. hoc etiam uidetur distare quod tantum Petro a domino dictum commemorat ex hoc iam homines eris capiens, quod illi ambobus fratribus dictum esse narrarunt. sed potuit utique prius hoc Petro dici, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc ip̃e dixit quod ⁊ matheus post illum ꝓlixum sermo¬
nem. quia erat docens cos quasi potestatem habens et
non sicut scribe. Narrauit etiam de homme a quo expu¬
sus est iimundus spũs. De inde de socru petri. In his
autem lucas ei consentit.. Hatheus uero de isto demomo
nichil narrauit. De socru autem petri non tacuit: sed
postea. In hoc autem loco quem mĩc consideramus idẽ
matheus post uocationem discipulorum quib piscan¬
tib nissit ut eum sequerentur. narrat eum circuisse
galleam docentem in sinagogis et predicantem enã¬
gelium. et sanantem omnena languorem. et collec¬
tis ad eum turbis ascendisse in montem. et usum fuis¬
se illo sermone prolixo. Dat ergo locum intelegen¬
di tunc facta que martus post electionẽ eorundem
discipulorum narrat cum circuiret galileam et do¬
ceret ĩ synagogis eorum tunc etiam de socru petͥ.
sedeum postea cominemorasse. quod pretermiserat.

Expanded text:
tunc ipse dixit quod et Mattheus post illum prolixum sermotunc ipse dixit quod et Mattheus post illum prolixum sermonem, quia erat docens eos quasi potestatem habens et non sicut scribae. narrauit etiam de homine, a quo expulsus est spiritus inmundus, deinde de socru Petri — in his autem Lucas ei consentit —, Mattheus uero de isto demonio nihil narrauit; de socru autem Petri non tacuit, sed postea. In hoc autem loco, quem nunc consideramus, idem Mattheus post uocationem discipulorum, quibus piscantibus iussit, ut eum sequerentur, narrat eum circumisse Galilaeam docentem in synagogis et praedicantem euangelium et sanantem omnem languorem et collectis ad illum turbis ascendisse in montem et usum fuisse illo sermone prolixo. dat ergo locum intellegendi tunc facta esse quae Marcus post electionem eorundem discipulorum narrat, cum circumiret Galilaeam et doceret in synagogis eorum, tunc etiam de socru Petri, sed eum postea commemorasse quod praetermiserat,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc accepisse intelligendus ẽ: sed tunt potus quando
ei iohannes dictum eẽ commemorat. tu uocaberis ce¬
phas. quod int̾pretatur petrus: ut eum hoc nomine
appellaret post ea dominus dicens. Tu es petrus. Non
eim ait. tu uocaberis petrus. sed tu es petrus: quod ei
iam dictum erat antea. tu uocaberis. Demde conter᷑
narrationem maths̃ et dicit. Et relicta ciuitate naza¬
reth uenit et habitauit in capharnaum maritima
ĩfimb zabulon et neptalim. Et cetera quousq ser¬
mo terminetur quem habut in monte. In quo con¬
tertu narrationis attestatur ei marcũs de discipii¬
orum uocatione petri et andree. et paulopost iacobi
et iohamus. S cum matheus contimo comũgeret
narrationem prolixi uliuis sermonis quẽ in monte
tapirt.postea quã multos curauit et eum multe
tunte secute sunt: marcus int̾posint alia. quia doce¬
tat eos in siagtorra. et stupebant suꝑ doctna enis.

Expanded text:
tunc accepisse intellegendus est, sed tunc potius, quando tunc accepisse intellegendus est, sed tunc potius, quando ei Iohannes dictum esse commemorat: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, ut eum hoc nomine appellaret postea dominus dicens tu es Petrus. non enim ait \'tu uocaberis Petrus, sed tu es Petrus, quod ei iam dictum erat antea tu uocaberis. Deinde contexit narrationem Mattheus et dicit: et relicta ciuitate Nazareth uenit et habitauit in Capharnaum maritimam in finibus Zabulon et Neptalin, et cetera, quo usque sermo terminetur, quem habuit in monte. in quo contextu narrationis adtestatur ei Marcus de discipulorum uocatione Petri et Andreae et paulo post Iacobi et Iohannis. sed cum Mattheus continuo coniungeret narrationem prolixi illius sermonis, quem in monte habuit, posteaquam multos curauit et eum multae turbae secutae sunt, Marcus interposuit alia, quia docebat eos in synagoga et stupebant super doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
quod iohannes traditus eẽt: secessit in galileam.
six et marcus dicit. hoc et lucas dicit. sed lucas de iohẽ
tadito. nichil hoc loco dicit. Iohannes autem euange¬
lista pͥusquam iret ihs̃ in gabileam: dicit petrum et
andream mansisse cum illo uno die. et tunc petro no¬
men impositum cum antea symon uocaretur. Sequẽ¬
ti autem die iam uolentem exire in galileam: mue¬
nisse philippum. et ei dixisse ut sequeretur eum. Inde
uentum ẽ. ut etiam de nathanael enarraret. Die
autem tercio in galilea constitutum. fecisse illud in
chana de aque in uinum conuersione miraculum. Que
omina ceteri euangeliste pretermiserunt. id conterẽ
Unde intelligitur fuisse int̾positos aliquot dies. quib
illa de discipulis gesta sunt que interponunt᷑ a iohã¬
ne. Non ẽ autem contrarium ei loco ubi math̃s nar¬
rat dominum dixisse petro. Tu es petrus et super hãc
petram edificabo ecclĩam meam. Neq enim hoc noͫ.

Expanded text:
quod Iohannes traditus esset, secessit in Galilaeam. quod Iohannes traditus esset, secessit in Galilaeam. hoc et Marcus dicit, hoc et Lucas; sed Lucas de Iohanne tradito nihil hoc loco dicit. Iohannes autem euangelista, priusquam iret Iesus in Galilaeam, dicit Petrum et Andream mansisse cum illo uno die et tunc Petro nomen inpositum, cum antea Simon uocaretur. sequenti item die iam uolentem exire in Galilaeam inuenisse Philippum et ei dixisse. ut sequeretur eum. inde uentum est, ut etiam de Nathanahele narraret. die autem tertio in Galilaea constitutum fecisse illud in Cana de aquae in uinum conuersione miraculum. quae omnia ceteri euangelistae praetermiserunt id contexenteunde intellegitur fuisse interpositos aliquot dies, quibus illa de discipulis gesta sunt, quae interponuntur a Iohanne. non est autem contrarium ei loco, ubi Mattheu narrat dominum dixisse Petro: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. neque enim hoc nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Si filius dei es: dic ut lapides isti panes fiant. Qͥ
respondens. dixit. Scriptum est. nõ in pane solo uunt
homo. sed i omni uerbo quod procedit de ore dei. Et
cetera usq ad id quod dictum est. Tunc reliquit eũ
diabolus: et ecce angeli accesserunt et miistrabant
ei. Totum hoc similiter lucas narrat: et si non eodẽ
ordine. Unde incertum ẽ quid pͥus factum sit: Utrũ
regna terre pͥus demonstrata sint ei. et postea in
puiam templi leuatus sit: an hoc pͥus et illud pot¬
ea. Richil tamen ad rem: dum omma facta cẽ ma
infestum sit. Et quod aluis uerbis easdem sentencul
lucas explicat: non semꝑ commendandum est. cũ
nichil depereat ueritati. Marcus autẽ attestatur
quidem eum in deserto diabolo ẽẽ temptatum qua¬
dragnita dieb et noctib. sed tacet quid ei dictum
sit. quid ue responderit. Item quod lucas preterm¬
sit iste non tacuit. quod angeli munstrabant il
Iohamies uero totum locum istum pretermusit.
cquitur matheus narrans. Cum autem audisset

Expanded text:
fiant. qui respondens dixit: scriptum est: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo, quod procedit de ore dei, et cetera usque ad id quod dictum est: tunc relinquit eum diabolus et ecce angeli accesserunt et ministrabant ei. totum hoc similiter Lucas narrat, etsi non eodem ordine. unde incertum est, quid prius factum sit, utrum regna terrae prius demonstrata sint ei et postea in pinnam templi leuatus sit, an hoc prius et illud postea. nihil tamen ad rem, dum omnia facta fuisse manifestum sit; et quod aliis uerbis easdem sententias Lucas explicat, non semper commendandum est, quam nihil depereat ueritati? Marcus autem adtestatur quidem eum in deserto a diabolo esse temtatum quadraginta diebus et noctibus; sed tacet, quid ei dictum sit quidue responderit. item quod Lucas praetermisit, iste non tacuit, quod angeli ministrabant illi. Iohannes uero totum istum locum praetermisit. Sequitur narrans Mattheus: cum autem audisset
Abbreviated transcription (Latin):
te nit quisquis etiam uerbis suis ꝑ calciamentoꝵ
cominemorationem. eandem significationem hu¬
militatis expressit. Unde ab eadem uoluntate nõ
errauit. Utilis igitur modus et memorie maxime
commendandus. cum deconiemencia discuus e¬
uangelistarum non eẽ mendatium. cum quisq
etiam dicens aliquid aliud quam etiam ille non di¬
xit de quo aliquid narrat: uoluntatem tamen eꝰ
hano explicat quam etiam ille qui eius u̾ba com¬
memorat. Ita enimi salubriter discimus nchil ad
eẽ querendum: quã quid uelit ille qui loquit᷑.

Expanded text:
tenuit, quisquis etiam uerbis suis per calciamentorum tenuit, quisquis etiam uerbis suis per calciamentorum commemorationem eandem significationem humilitatis expressit, unde ab eadem uoluntate non aberrauit. utilis igitur modus et memoriae maxime commendandus, cum de conuenientia dicimus euangelistarum, non esse mendacium, cum quisque etiam dicens aliquid aliud quod etiam ille non dixit, de quo aliquid narrat, uoluntatem tamen eius hanc explicat, quam etiam ille qui eius umemorat. Ita enim salubriter discimus, nihil aliud esse quaerendum, quam quid velit ille qui loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rare. quod dixit. Qui autem alud: et si non est mẽ¬
titus.certe uel oblitus aluid pro alio dixisse putabit᷑.
Dinnẽ autem falsitatem ab eẽ ab enangelistis decet.
Non solum eam que mentiendo prount᷑. sedetiam
elm que obluuscendo. Itaq si ad rem ꝑtinet adiqͥd
alnid intelligere exeo quod dictum est calciamenta
portare. et aliquid aluid ex eo quod dictum est corrigi¬
eni calciamenti soluere: quid aliuid accipiendũ recte
enstimaueris. nͥ iohannem utrũq dixisse. siue aliud
uo tempore siue contextim. Potint emm sic dicere
souus non sum digmis corrigiam calciamenti
soluere: nec calciamenta portare. t unnis euã¬
selistarum hinc alid. ałn uͥo aliud omnes tamẽ
iserun narrauerinit. Siantem inchil intendit
obaannes cum de calciamentis domim diceret. nisi
eecellenciam enis et hunilitatẽ suã quodlibet hor
dixerit. siue de soluenda corrigia calciamentorum. sue
de portandis calciamentis: eandem tamẽ sentenciã

Expanded text:
rare quod dixit, qui autem aliud, etsi non est menrare quod dixit, qui autem aliud, etsi non est mentitus, certe uel oblitus aliud pro alio dixisse putabitur. omnem autem falsitatem abesse ab euangelistis decet, non solum eam quae mentiendo promitur, sed etiam eam quae obliuiscendo. itaque si ad rem pertinet aliquid aliud intellegere ex eo quod dictum est calciamenta portare et aliquid aliud ex eo quod dictum est corrigiam calciamenti soluere, quid aliud accipiendum recte existimaueris nisi Iohannem utrumque dixisse, siue aliud alio tempore siue contextim? potuit enim sic dicere cuius non sum dignus corrigiam calciamenti soluere nec calciamenta portare\', ut unus euangelistarum hinc aliud, alii uero aliud, omnes tamen uerum narrauerint. si autem nihil intendit Iohannes, cum de calciamentis domini diceret, nisi excellentiam eius et humilitatem suam, quodlibet horum dixerit, siue de soluenda corrigia calciamentorum siue de portandis calciamentis, eandem tamen sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
se uariari aliquorum narrationes inueniremusͤ ut
inter euangelistas uariate sunt. Siul etiam qd̾
ad doctrinam fidelem maxime ꝑtinet intelligeremꝰ
non tam uerborum quã rerum querendã uel ãplec¬
tandam eẽ ueritatem. quando eos qui non eadẽ
locutione utuntur. cum rebz sentencusqz non discre¬
pant. in eadem ueritate constitisse approbamus. Qͥd
ergo in his que de narrationib euangelistarum
collata proposui putandum ẽ ẽẽ contrarium. An qd̾
alius dixit cinꝰ non sum dignus calciamenta porta¬
re. Ain uero corrigiam calciamenti soluere. Non eĩ
uerbis aut uerborum ordine aut aliquo genere lo¬
cutionis. sed etiam re ip̃a uidetur aliud ẽẽ calcia ñ¬
ta portare. aliud corrigiam calciamenti soluere.
Merito ergo queri potest quid iohannes dixerit.
non se dignum eẽ utrũ calciamenta portare. an
corrigiam calciamenti soluere. Si enim alterum
dixit. ille uerum uidetur narrasse qui hoc potuit nar¬

Expanded text:
se uariari aliquorum narrationes inueniremus, ut se uariari aliquorum narrationes inueniremus, ut inter euangelistas uariatae sunt, simul etiam, quod ad doctrinam fidelem maxime pertinet, intellegeremus non tam uerborum quam rerum quaerendam uel amplectendam esse ueritatem, quando eos qui non eadem locutione utuntur, cum rebus sententiisque non discrepant, in eadem ueritate constitisse adprobamus. Quid ergo in his quae de narrationibus euangelistarum conlata proposui putandum est esse contrarium? an quod alius dixit cuius non sum dignus calciamenta portare, alii uero corrigiam calciamenti soluere? non enim uerbis aut uerborum ordine aut aliquo genere locutionis, sed etiam re ipsa uidetur aliud esse calciamenta portare, aliud corrigiam calciamenti soluere. merito ergo quaeri potest, quid Iohannes dixerit non se dignum esse, utrum calciamenta portare an corrigiam calciamenti soluere. si enim alterum horum dixit, ille uerum uidetur narrasse qui hoc potuit nar
Abbreviated transcription (Latin):
quatur quãius id conetur memoriter etiam uerba
que audunt ad integrum enũciare. Quisquis aũt
dicit euangelistis certe ꝑ spus sancti potenciã id
debuisse concedi. ut nec in genere uerboruin nec
in ordine nec in numero disparent. non intellig
quanto amplius euangelistarum excellit a ucto¬
ritas. tantomagis ꝑ eos fuisse firmandam cetero¬
rum honium uera loquentium securitatem. ue
plurib eandem rem forte narrantib nullo modo
quisquam corui de mendatio recte arguatur.si
ab altero ita discrepauerit. ut possit etiam euan¬
gelistarum exemplo precedente defendi. Cum em̃
fas non sit euangelistarum aliqueni mentitum
fuisse uel existimare uel dicere: sic apparebit nes
cum finsse mentitum cui recordanti tale aliquid aci¬
derit quale illis accidisse monstratur. Et quanto
magis ad mores optimos pertiuet cauere iuenda¬
cium. tantomagis tam emmenti auctoritate regi
debebamus. ne putaremus ẽẽ mendatia. cum sic int̾

Expanded text:
quatur, quamuis id conetur, memoriter etiam uerba, quatur, quamuis id conetur, memoriter etiam uerba, quae audiuit, ad integrum enuntiare. quisquis autem dicit euangelistis certe per spiritus sancti potentiam id debuisse concedi, ut nec in genere uerborum nec in ordine nec in numero discreparent, non intellegit, quanto amplius euangelistarum excellit auctoritas, tanto magis per eos fuisse firmandam ceterorum hominum uera loquentium securitatem, ut pluribus eandem rem forte narrantibus nullo modo quisquam eorum de mendacio recte arguatur, si ab altero ita discrepauerit, ut possit etiam euangelistarum exemplo praecedente defendi. cum enim fas non sit euangelistarum aliquem mentitum fuisse uel existimare uel dicere, sic apparebit nec eum fuisse mentitum, cui recordanti tale aliquid acciderit, quale illis accidisse monstratur. et quanto magis ad mores optimos pertinet cauere mendacium, tanto magis tam eminenti auctoritate regi debebamus, ne putaremus esse mendacia, cum sic inter