comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpͥm̃da. Dñ qͥcła uolũt qd̾ anteꝗͣ.cecłe̾t temptatori
qd̾ añ peccau̾it qͣ temptacioni cederet. Nõ gͥ sugge¬
cione pͥꝰ peccass cũ auctoritas dicat. qd iõ peccatũ diabo
li incurabile. qi nõ suggetione s ꝓpͥa suꝑbia cecidit.¬
homo uͦ qr ñ ꝑse cecidit.s ꝑ aliũ. surg̾e pocuit ꝑ medi¬
acorem. uo illa a uctoritas sic pot̾ exponi. ħoñ erat

Expanded text:
entationi, quod ante peccaverit quam tentationi cederet. Non igitur suggestione prius peccasset, cum auctoritas dicat quod ideo peccatum diaboli sit incurabile; quia non suggestione sed propria ceciditon per se cecidit, sed per alium, surgere potuit per mediatorem. Et ideo illa auctoritas sic potest exponi: Non erat
Abbreviated transcription (Latin):
nec tñ uolebat qd̃ iusticiã leseret. s uolebat illd ꝓ¬
pt̾ qd̃ iusticiã deserebat. Wolu̾̃tate itaq usticiã dese¬
tas mali peccatũ sit. s de actu illd̃ dr̃. qd̃ ome malũ ex
uolũtate ꝓcedit.sic̃ ille actꝰ uidelicet comestio pomi.
no enĩ peceato ireatꝰ. ẽ. iactꝰ. nec dicũt᷑ duo peceata

Expanded text:
lebat illud propter quod justitiam deserebat. Voluntate enim justitiam deset ipsa voluntas mali peccatum sit, sed de actu illud dicitur, quod omne malum ex voluntate procedit, sicut ille actus, videlicet comestio pomi, no enim peccato et reatus est et actus, nec dicuntur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
habuiss. Pot̾ ⁊̃ dici qd̃ n eiat. ħẽ deiecturꝰ ĩ actũ illiꝰ
peceati. ut solꝰ pomũ uetitũ comederet: nͥ elacio
p̾cesiss. Est enĩ suꝑbia radix omis peccati. Audiens
rat ꝯpͥmenda ꝑpenas. illud peccatũ secuturas. Sed
cũ natitra hoĩs sine iuicio ee̾t. sol& queri En ille ꝯse¬
sus mali ꝓcessit. ad qd uidendũ ÷ qd̃ ds ĩ pͥmo homie
duos posuit appetitꝰ. udelicet appetitũ iti. ⁊ appetitũ
ꝯmodi. appeticii iusti sccłm̃ uolu̾tatẽ. ut ĩ eobono ꝓ¬
mereri posset. siue bene retinendo cũ poss desere
siue male deserendo. c̃ poss retinere. Appeticũ ꝯmodi
scdm necessitatẽ. ñ eni pot̾ ho ͥ aꝓpet̾e ꝯmodũ suum
⁊ io ista cũ necessitate posuit ihoĩe ut ĩ eo rȩmunera¬

Expanded text:
tum illius peccati, ut scilicet pomum vetitum comederet, nisi elatio praecessisset. Est enim superbia radix omnis peccati. Audiens rat comprimenda per poenas illud peccatum secuturas. Sed cum natura hominis sine vitio esset, solet quaeri unde ille consensus mali processerit? Ad quod videndum est quod Deus in primo homine duos posuit appetitus; videlicet appetitum justi et appetitum commodi. Appetitum justi secundum voluntatem; ut in eo homo promereri posset, sive bene retinendo cum posset deserere, sive male deserendo cum posset retinere. Appetitum commodi secundum necessitatem; non enim potest homo non appetere commodum suum, et ideo istum cum necessitate pos
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ peccauit. Opponit᷑ dehoc qd̾ dicit ꝙsidorꝰ. T̃r̾ibꝰ modis
peceatũ gert᷑. ignorancia. infirmitace. induferia. Igno
pec cauit eua. quia ut apłs ait seclucta fuit. Ada m
dustria peccauit. quia ñ seductꝰ ÷ s sciens. iprudens pec¬
cauit. Petrus infirmitate peccauit. Grauiꝰ. e. ifirmitate
ꝗͣ ignorancia peccare. grauiꝰq industria ꝙͣ. infirmitate.
Idustria peccat qͥstudio ⁊ cdeliberacione malũ ꝑpetrat. In¬
firmitate qͥ casu uł ꝑcurbacione delinqͥt. Ex his u̾bis uidr̾

Expanded text:
modis peccatum geritur: ignorantia, infirmitate, industria. Ignorantia peccavit Eva; quia, ut ait Apostolus, seducta fuit . Adam industria peccavit; quia non seductus , sed sciens et prudens peccavit. Petrus infirmitate deliquit. Gravius est infirmitate quam ignorantia peccare; gravius quoque industria quam infirmitate. Industria peccat qui studio et deliberatione malum perpetrat; infirmitate qui casu vel perturbatione delinquit. Ex his verbis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ cõminaciones carnales. ⁊ ꝓmissiones. ⁊ pene tẽ¬
mo ex̾c̃itatis suffic̃ ad exercitacioñ odiu mali ⁊ amor
tura aut cognicio iu̾tatis q̃rẽda. ẽ. aut forma uͥtistis
pͥmo studio historia ⁊ allegoria ꝓ ponr. scd̾o tͦpologi¬
a. et ipsa tropologia diplex similr̾ lectio. ꝑͥma : q̃
plana narracione mores ĩstruit. Seda q̃ exortacio ẽ

Expanded text:
carnales, et promissiones et poenae temmo exercitatis sufficit ad exhortationem odium mali et amor tura aut cognitio veritatis quaerenda est, aut forma virtutis. Primo studio historia et allegoria proponitur, secundo tropologia et plana narratione mores instruit; secunda, quae exhortatione
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbꝰ oppom̾r. qd si illd̾.ẽ. Fallr sensꝰ nr̃. cũ dicat. AmRo. wichil
falsũ putandũ. ẽ. ĩ sacͥficio u̾itatis. ł sic̾ fit ĩmagoꝵ p̾stigiis uͥ
delusione qͣda fallunt᷑ occłi ut uideat᷑. eẽ. qd̾ ñ .e. omĩ no. s dnt̃
nõ fallit᷑ uisus nec fallit nos ad̾.eet. si crederet᷑ sic frangi ut
uidr̃ nec illusio. ẽ. qd̃ ad utilitate. s. ñ ad decepcionẽ fit. sic̃
nec illd̾ qd̃ xͦ. ostendit. se duobꝰ discipłis ĩ forma ꝑ egͥmi. alii dm̃

Expanded text:
cum dicat Ambrosius: Nihil falsum putandum esse in sacrificio veritatis, vel sicut in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi ut videatur esse quod non est omnino. Sed dicunt: non fallit nos visus nec fallitur. Quod esset si crederetur sic frangi ut videtur. Nec illusio est quod ad utilitatem et non ad deceptionem fit, sicut nec illud quod Christus ostendit se duobus discipulis in forma peregrini. Alii dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m c̾atũ eod mͦ tã sũmo bono uniri posse Idõ aetiam
aĩe s̃ associate corꝑibꝰ: ut in eis dõ famulẽt᷑. ⁊ uerum
⁊ sumũ bonũ ꝓm̾eant᷑. Cũ itaq in angłos ⁊ in hõies¬

Expanded text:
spiritum creatum eodem modo tam summo bono uniri posse. Ideo etiam spiritum creatum eodem modo tam summo bono uniri posse. Ideo etiam animae sunt associatae corporibus; ut in eis Domino famulentur, et verum et summum bonum promereantur. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
alios participes ẽẽ. sue beatitudinis Et quia ñ potest
eiꝰ beatitudo participari nͥ ꝑ intellectũ: ⁊ quãto magis
in telligit᷑. tanto magis haberet᷑ : fecit rationabilẽ cre¬
aturã ut intelligẽt. intelligendo amaret: amando
possidet. possidendo frueret᷑: ⁊ eã hoc mͦ distinxit. ut
pars in sui puritate ꝑmanẽt: scilicet ãgłi. pars corpori
iungẽt᷑ ut anime. Quer̃ cur ita factũ sit. cũ maioris
dignitatis esset anima si in sui puritate ꝑmansisset.
Ad quod potest dici. quod licet anima dignior esset
sine corpore. tam̃ eã corpori uoluit ds̃ sociari: ut in
humana conditione ostendet nouũ exẽplũ et̾ne uniõis
q̃ ẽ. int̾ sp̃m ⁊ dñ. Uidebat᷑ enĩ creat̾e qd ñ posset uni.¬
ri suo creatori: S cũ sp̃s qui ẽ. excellentior creat᷑a tam
uifime creat᷑e sic̃ ẽ. corpꝰ in tanta dilectiõe uniatur ut
ñ possit coartari ad hoc ut uelit eã relinquẽ: patet

Expanded text:
alios participes esse etiam sue beatitudinis. Et quia non potest eius beatitudo participari nisi per intellectum, et quanto magis intelligitur tanto magis habetur; fecit rationalem creaturam ut intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, possidendo frueretur; et eam hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret scilicet angeli; pars corpori jungeretur ut animae. Quaeritur cur ita factum sit; cum majoris dignitatis esset anima si in sua puritate et simplicitate permansisset. Ad quod potest dici quod licet anima dignior esset sine corpore; tamen corpori voluit Deus eam sociari, ut in humana conditione ostenderet novum exemplum aeternae unionis, quae est inter spiritum et Deum. Videbatur enim creaturae quod non posset uniri suo Creatori. Sed cum spiritus qui excellentior creatura est tam infimae creaturae sicut est corpus in tanta dilectione uniatur, ut non possit coarctari ad hoc ut velit eam relinquere; patet
Abbreviated transcription (Latin):
pletũ ẽ. angłis. illã scł suꝑiorẽ partẽ usq ad qͣm machina illa ele¬
m̃toꝵ. ad huc indistincta porrigebat᷑. Simł enĩ ut diximꝰ c̾ati st̃
angłi. ⁊ illa corporea matĩa. Uñ aug̾. ita expon̾ loc̃ illũ. In pͥn¬
nã. in cuius suꝑiori parte facti st̃ angłi. S si in celo erant.
qͦm̾ ut leg̾r in isaia dic̾et lucifer. ascendã incelũ. ponã sedẽ

Expanded text:
pletum est angelis, illam scilicet superiorem partem usque ad quam machina illa elementorum adhuc indistincta porrigebatur. Simul enim, ut diximus, creati sunt angeli et illa corporea materia. Unde Augustinus exponit ita locum illum: « In prinream, in cujus superiori parte facti sunt angeli; sed, si in coelo erant, quomodo ut legitur in Isaia, diceret Lucifer: « Ascendam in coelum; ponam sedem
Abbreviated transcription (Latin):
dia. q̃ .ẽ. odiũ aliene felicitatis. Cũ enĩ suꝑbꝰ uidi̾t ꝓxi¬
mũ ĩ eodẽ bono equalit̾ uł p̾se exalcatũ incipit in uide̾
illi. um̃ exleui imuria incitat᷑ ad irã erga proximũ.
lra ÷ int̾ni doloris inpaciencia. Ista tͥa omĩ int̾ͥiori bono
hoĩe spoliant. T̾ria eni st̃ diligenda. ds̃. ꝓximꝰ. nos ipsi.
Suꝑbia collit dm. Inuidia ꝓrimũ. Ira se ipsũ. dein̾ seqr̾ acci¬
dia. que. ẽ. mentis confusio sine iut̾na iͤsticia. iquia mens
humana sine aliquo gaudio uiu̾e ñ pot̾. amisso int̾ori ua¬
gat᷑ adert̾ioru. qd fac̃ auaricia que.ẽ. ĩmocdatꝰ amor hũdi

Expanded text:
dia; quae est odium alienae felicitatis. Cum enim superbus videat proximum in eodem loco aequaliter vel prae se exaltatum, incipit invidere illi. Et inde ex levi injuria incitatur ad iram erga proximum. Ira est interni doloris impatientia. Ista tria omni interiori bono hominem spoliant. Tria enim sunt diligenda: Deus, proximus, nosipsi. Superbia tollit Deum; invidia proximum; ira seipsum. Deinde sequitur acidia, id est mentis confusio sive interna tristitia. Et, quia mens humana sine aliquo gaudio vivere non potest, amisso interiori evagatur ad exteriora; quod facit avaritia, quae est immoderatus amor habendi.
Abbreviated transcription (Latin):
focti. alii mediocres. alii pessimi. Peri fectis ĩ sigñ fuit data
sic̃ ⁊c̃ ꝯcisio ab he. Mediocͥbꝰ in peclagogũ ut facienda docet
uitancia ꝓ hbet. eruta piunendo corrigeret. Pessimis al
rato udice iiũdictã data ẽ. ut qͥi sordibꝰ.ẽ. sordescat ã pliꝰ. E ꝯtͣ
bonis adis patre ꝓuisa .ẽ. ut it᷑ iustificet᷑ ampliꝰ. Añ data ÷

Expanded text:
erfecti aliqui, mediocres, pessimi, perfectis in signum fuit data, sicut circumcisio Abrahae; mediocribus in paedagogum, ut facienda doceret, vitanda prohiberet, errata puniendo corrigeret; pessimis ab irato judice in vindictam data est, ut qui in sordibus est sordescat adhuc . Econtrario bonis a patre pi
Abbreviated transcription (Latin):
ari ut subiciat᷑ cłe̾. qr iħ añ pecc̾m debebat pꝰquod plꝰ fa¬
ce̾ oporcet. Et icdo ꝓlꝰ sunt sacramẽta istituta ut ñ solũ
do subiciam᷑. s ĩ inferiori nat᷑e ut in istis querat homo sa¬
salutẽ s nabistis. Magna enĩ humilicatis ex̾ibicio. e̾. ĩ istis
uisibilibꝰ.⁊ hoiẽ multũ ĩ ferioribꝰ salutẽ querere. ꝓpt̾ ex̾ci
remou̾et᷑ amala excitacione  isuꝑflua ⁊ ex ceret se in
bona consticuit ds sacnxa̾ta ⁊ eoꝵ certa loca. Ut meccłia
auebat᷑ missa. n ibicł sac̾eloti confessio fiat isimilia. ⁊  gna

Expanded text:
facere oportet. Et ideo sunt instituta sacramenta ut non solum Deo subjiciamur, sed etiam inferiori naturae, ut in istis quaerat homo salutem sed non ab istis. Magna enim humilitatis exhibitio, in istis visibilibus et homine multum inferioribus salutem quaerere. Premoveretur a mala exercitatione et superflua, et exerceret se in bona, instituit Deus sacramenta et eorum certa loca, ut in ecclesia audiatur missa et ibidem sacerdoti confessio fiat, et similia. Tria
Abbreviated transcription (Latin):
lel. factis. dietis. Ne̾ͥ. ut aqua oleĩ. isimilia. factis uit
mersio ĩ sufflacio. dictis ut in uocacio tͥnitatis. hic
quare ab inicio ñ fuer̃ ĩsticuta : ut ab inicio eẽt sacͣ¬
mentũ bapt̾. sacͣm̃tũ ꝯfirmacionis ⁊c̾. ad qd̃ pot̾ dici
qd̃ sic̃ paulatĩ creuit ꝑ ĩt̾ualla tꝑm agnicio ficłi ita¬
ꝯgruebat ut tuc ob̾cura sacͣm̃ta ee̾nt modo qr u̾itas ĩ
lucẽ uenerat manifesta. Cũ enĩ cirẽcisio ⁊ bapᷤ tismꝰ
signa sint eiꝰ gr̾e intꝰ apecc̾o lib̾antis manifestiꝰ ħ ĩ bap¬
cifmo fig̾at᷑ qd̃ abluit totũ corpꝰ: qmͣ ĩ circũbisione que
uniꝰ partis tm̃ pellicłam auferebat. Itaq abinicio
midi ⁊ intemꝑe naturał legis. ⁊ intẽꝑre scripte le¬

Expanded text:
 dictis. Rebus, ut sunt aqua, oleum et similia. Factis, ut submersio, insufflatio. Dictis, ut est invocatio Trinitatis. Hic lus consistat. quare ab initio non fuerunt constituta ut ab initio esset sacramentum baptismi, sacramentum confirmationis, etc. Ad quod potest dici quod sicut paulatim crecongruebat ut tunc obscura essent sacramenta; modo quia veritas in lucem venerat manifesta. Cum enim circumcisio et baptismus signa sint ejusdem gratiae intus a peccato liberantis, manifestius hoc in baptismo significatur quod abluit totum corpus, quam in circumcisione quae unius partis tantum pelliculam auferebat. Itaque ab initio mundi, et in tempore naturalis legis et in tempore scriptae le
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ. excercitacionẽ. ꝓpt̾ erudicionẽ. qr c̃ homo an
pecem h̾ret cogitacione u̾itatis. ⁊ tuc sine medio posset dm̃
ria sunt uisibilia hec. ꝑ quȩ erudit᷑ mens ad intelligenda
ĩuisibilia. ꝓpt̾ humiliacionẽ: qr cũ rõnał creat᷑a cante dig¬
nitatis e̾e̾t. ut ñ ipsa sibi bonũ ẽẽt. s id ipsũ qd̾ ẽ sũmũ bo¬
nũ cũ aliis rebꝰ ħ qd sut sit bonũ suũ. ut lapidi. ligno. ut
illd̃ obcin̾e̾t anͥ pecem. ñ aliud orportebat nͥ ut de siderabde
Quia si desiderarce: cognoteret suũ bon̾ eẽ. Si au̾t sciroe

Expanded text:
miliationem, exercitationem. Propter eruditionem; quia cum homo ante peccatum haberet cognitionem veritatis et tunc sine medio posset Deumria sunt haec visibilia per quae eruditur mens ad intelligenda invisibilia. Propter humiliationem quia cum rationalis creatura tantae dignitatis esset ut non ipsa sibi bonum esset, sed id solum quod est summum bonum cum aliis rebus hoc quod sunt sit bonum suum, ut lapidi ligno, ut illud obtineret ante peccatum non aliud oportebat nisi ut desideraret; quia si desideraret, cognosceret bonum suum esse; si autem sciret
Abbreviated transcription (Latin):
cessat᷑ amalo ⁊hic. S ille timor fac̾ cessare amalo oꝑe iñ uo
lũtate iste oꝑe ⁊ uolũtate. Becla suꝑ ꝑabolas dicit. quod
pimiri s separari. ħ eni cinent ꝑfecti puniri gehennali
pena s seꝑari ĩp̾sento ꝑ aliqͣm culpã. Infuturo uͦ nec puni¬
ri nec seꝑari cimebut. etim̃ erit ibi cimor. ireuerencia
duo eni ĩ ipso do̾ accẽdĩt.⁊ maiestate ⁊ pietatẽ. Ex maiesta¬
ce reuerẽcit. Expietate dilectio. Itaq maiestatẽ cimebũt
.i. ei ẽ reuerẽcia subditi er̃t. Solet quer utrũ ĩ xpo ut̾q:¬

Expanded text:
cessatur a malo et hic. Sed ille timor facit cesvoluntate; iste et opere et voluntate. Beda super parabolas dicit quod puniri sed separari. Non enim timent perfecti puniri gehennali poena, sed separari in praesenti per aliquam culpam. In futuro vero nec puniri nec separari timebunt; et tamen erit ibi timor, scilicet reverentia. Duo enim in ipso Deo attendent, majestatem et pietatem; ex majestate reverentia, ex pietate dilectio. Itaque majestatem timebunt, id est ei cum reverentia subditi erunt. Solet quaeri utrum in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
tristicia. auaricia. Gula. Auxuria. de istis quasi septe fontib¬
om̃s animar̃ corrupciones emanant. nec dnr hec ca¬
pitalia. qđ maiora sut aliis. ciĩ ialia eque magna uł
maiora. s capitalia ex qͥbꝰ oriunt᷑ oiã abia. Hullũ enĩ
ẽ. ꝗd ab aliqͦ eorũ ñ sit erortũ. Suꝑbia ÷ amor ꝓpͥe excel

Expanded text:
tristitia, avaritia, gula, luxuria. De istis quasi septem fontibomnes animarum corruptiones emanant. Nec dicuntur haec capitalia quod majora sint aliis, cum alia aeque magna sint vel majora, sed capitalia a quibus oriuntur omnia alia. Nullum enim est quod ab aliquo horum non exort
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ dm̃ patrẽ ñ sut obediendo ⁊ ĩ necessicatibꝰ sius qͣntũ
ligua. ꝯsensu. Iucłi eiũ qͣmuis manu. rp̃m ñ occiderũt
lĩgis tam̃ occider̃. Consensu qͦ uolũtatis multi homicide
sũt. Wñ ꝗ odit frẽm suũ homicida : Iudici licet occidere
isi relo iꝰticie ħ fac̾ ñ ꝯmittit homicidiũ Terciũ p̾cept̾:

Expanded text:
summum non sunt: obediendo et in necessitatibus suis quantum lingua, consensu. Judaei enim, quamvis manu Christum non occiderunt, linguis suis tamen occiderunt. Consensu quoque voluntatis multi homicidae sunt; unde: Qui odit fratrem suum homicida est . Judici licet occidere, et si zelo justitiae hoc facit non committit homicidium. Tertium praeceptum:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥus solũ solũ sine incͤto fuit. Sigͦ nilerescẽ pot̾ nisi ad¬
datur ei qd̾ prius ñ habuit. pat& qr nullares crescenꝰ
ꝑse inerem̃tũ sumit.& gͦ cͤescentib dat cͣm̃tũ. ip̃e exiᷤᷤ¬
tentib dedit initiũ. Ndõmotꝰ locał ꝓbat. quasdã naq
ereatas ꝑpecuo motu agatari cernimus. q̃sdã uõ scd̃m
ꝗ certa lege cuncta modatur. Qua rõne gͦ negamus
ꝓuidentiã si oĩs natãł appecitꝰ natalit sibi p̃patã¬
inuenit alimoniã. neq uiꝗͣ õmo hoc fieri contigat.
ut qd̃ inuno natã appecit. in alto natã ñ habeat. Simłit̃
c̃motus ⁊ increm̃tũ ita uarie ⁊ dissimilit̾ foris currẽtia
nusꝗͣ tam̃ confundant ordinẽ. qͦm negare possumꝰ¬

Expanded text:
us solum sine incremento fuit. Si ergo nil crescere potest nisi addatur ei quod prius non habuerit, Pater quod nulla res crescens per se incrementum sumit. Qui ergo crescentibus dat crementum, ipse non existentibus dedit initium. Idem motus localis probat. Quasdam namque creaturas perpetuo motu agitari cernimus, quasdam vero secundum qui certa lege cuncta moderatur. Qua ratione ergo negamus providentiam si omnis rationalis appetitus naturaliter sibi praeparatinvenit alimoniam; neque unquam omnino hoc fieri contingat, ut quod in uno natura appetit, in altero natura non habeat? Similiter cum motus et incrementum ita varie et dissimiliter foris currentia, nunquam tamen confundant ordine
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt oculus. nec alius tibi eec̃. eẽ. ⁊ aliud uidere. qͦcũq se reᷤᷤ
uerter.& p̃sens tͥ ñ eẽ. ñposs&. ⁊ sub uno uisiones ictu im¬
mobilis ꝑmanens ep̃henderes ꝗc ꝗd quaqͣ uersũ in respatu
haberes. immo ñ nisi ante te cerneres. qͥc qͥd circũ quaq
cc positũ haberes. Res transires ⁊ starex uisio. ⁊ qͥcumq
sua mobilitate u̾teree. statim ñ nisi p̃sens eẽt. Nc̃ autẽ
quia exparte uides mutabilit uides. ⁊ cũ res uidenti tͣn¬
sit. aut uideri desinit. aut secum mutabilit᷑ uisionẽ tͥhit.
od̾ si tocus oculus eẽs. sic mutabilit̾ ñ inderes. Quie qͥs gͥ
exparde ẽ. mutabile ẽ. ⁊ quic quid exparte ñ ẽ. immuta¬
bile ẽ. Qs̃ aut̃ eui idẽ ẽ. et̃ uiuere ⁊ intelligẽ. c̃ꝑ eentiam

Expanded text:
ibi esset esse et aliud videre, quocunque se res verteret, praesens tibi non esse non posset, et sub uno visionis ictu immobilis permanens comprehenderes quidquid quoquoversum in conspectu haberes; imo non nisi ante te cerneres quidquid circumquaque contra te positum haberes. Res transiret et staret visio, et quocunque sua se mobilitate verteret, stanti non nisi praesens esset. Nunc autem quia ex parte vides, mutabiliter non vides, et cum res videnti transit, aut videri desinit, aut secum mutabiliter visionem trahit. Quod si totus oculus esses, sic mutabiliter non videres. Quidquid igitur ex parte est, mutabile est; et quidquid ex parte non est, mutabile non
Abbreviated transcription (Latin):
feci. ⁊ tanto amplius inrũ qđ q̃ opus ineũ diligo. quãto
ꝑfectius illud pͥme difpositiomi cõ cordare uideo. Nolite
putare qd̾ tpse tantũ sit mediator in rec̃ciliacioe hõiũ.¬
qr ꝑ ipsum ⁊ cõm̃dabił ⁊ placita sit aspectui c̃ ditio o̾iũ
amare neqõ. qd̾ intueor simile illi quẽ amo Soł ille
me offendit. ꝗ abeiꝰ similitudine recedit. Sigͦ uultis
mͥ placẽ. ei similes estote. ipsũ audite. ⁊ siforte ab euiᷤ
similitudine recedit male agendo discessistis. ipsum
imitando redite. In ipso dat᷑ p̃ceptũ. intpso dat᷑ ꝯ siliũ.
p̃ceptũ ut ꝑsistatis. c̃siliũ ut redeatis. Ytinã tenuissas
p̃ceptũ s ꝗa tͥnsgressi estis p̃ceptũ: saltẽ auditeꝯ siliũ.
psũ audite. Magni cõsilu angłs uobis mutit᷑. ut ꝗ
conditus datꝰ fuit ad głam. idẽ ꝑditis ueniat admedel.
Ipsũ audite. Ipse cõditor. ipse ẽ. ⁊ redemptor. Ipse deus
mecũ uos c̃didit. qui uohiscũ homo solus aduosueñ.

Expanded text:
feci. Et tanto amplius unum quoque opus meum diligo, quanto perfectius illud primae dispositioni concordare video. Nolite putare quod ipse tantum sit mediator in reconciliatione homir ipsum etiam commendabilis et placita fit aspectui meo conditio omnium amare nequeo quod intueor simile illi quem amo. Solus ille me offendit, qui ab ejus similitudine recedit. Si ergo vultis mihi placere, ei similes estote, ipsum audite. Et si forte ab ejus similitudine male agendo discessistis, ipsum imitando ad ipsum redite. In ipso datur praeceptum, in ipso datur consilium. Praeceptum ut persistatis, consilium ut redeatis. Utinam tenuissetis praeceptum, sed quia transgressi estis praeceptum, saltem audite consilium, ipsum audite! Magni consilii Angelus nobis mittitur, et qui conditis datus fuit ad gloriam, idem perditis veniat ad medelam. Ipsum audite. Ipse conditor, ipse est et redemptor; ipse Deus mecum vos condidit, qui vobiscum homo, solus ad vos venit.
Abbreviated transcription (Latin):
nũc tͥstes. nẽ hilares. Scd̃m cognitionẽ ut nc̃ minus. nc̃
amplius sapientes. Duo uõ sunt p̃cipue q̃ affectũ oꝑanti
mutare solent. ideͣ. siue ꝗa aliquid penitendũ fecerit
inp̃t̾ito. siue ꝗa aliꝗd inordinatũ ꝓponat de futo. S⁊ qd̾
ds d̾facto ñpeniteat. satis euident᷑ ostendit inmutabił
iste cursus reꝵ omiũ. ꝗ sic lege perpetua pͥme ĩstitutiõiᷤ
modũ ñdeserit. Qd̾ uõ nil mordinatũ ꝓponit rõabilis

Expanded text:
nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc nunc tristes, nunc hilares. Secundum cognitionem, ut nunc minus, nunc amplius sapientes. Duo vero sunt praecipua quae affectum operantis mutare solent, id est, sive quia aliquid poenitendum fecerit in praeterito, sive aliquid inordinatum proponat de futuro. Sed quod Deus de facto non poeniteat satis evidenter ostendit immutabilis iste cursus rerum omnium, qui sic lege perpetua primae institutionis modum non deserit. Quod vero nil inordinatum proponat rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
qõñ ht̃ accipiat. cũ om̃e qd existit abeo ꝓcedat: Non
pot̾ gͥ crescẽ. qui sem& ipso amplius nil pot̾ recipere
sleq̃ minu pot̃. ꝙ cquid enĩ sema tpso minꝰ fieri pot̃.
uere uniuĩ ñ ẽ. quia id qd̵ inseꝑatiõe se diuidit. ĩ c̃iunctiõe¬
idõ n fuit᷑. ds gͥ cui totũ unũ ẽ. oẽ qd ẽ. nullomͦ sem&s¬
ip so minor fieri pot̃. neq gͥ ꝑfectio augeri. neq imnitaᷤᷤ
miniii. neq inm̃sitas c̃ p̃ heridi. neq qui p̃sens ubiq̃ ẽ.
localit᷑ pot̾ uariari. Nunc desola altãtione restat.
ut ꝯstondamus qͣlit̾ diuine nat̾e ñ cõueniat. ꝗa alia¬
spm̃ eẽ. c̃ dedõ loꝙnur. ñ necesse ẽ de alt̾atiõe corporũ
multa disserere hreuit̃ tañ ea attingainus. ut cõpetentiꝰ
ad altationẽ spͣiũi ꝑueniamus. Altatio corpoꝵ fit intͣns¬
positione partiũ ⁊ uicissitudine qͣlitatum. Alt̾atio spͣĩ
ꝑ cognitionẽ ⁊ affectũ. Scdm affectuĩ mutãtur sp̃c. ut

Expanded text:
on habet accipiat, cum omne quod existit ab ipso procedat? Non potest igitur crescere qui semetipso amplius nil potest recipere, neque minui potest. Quidquid enim semetipso minus fieri potest, vere unum non est, quia id qidem non fuit. Deus igitur cui totum unum est esse quod est, nullo modo semetipso minor fieri potest. Neque igitur perfectio augeri, neque unitas minui, neque immensitas comprehendi, neque qui praesens utrumque est localiter potest variari. Nunc de sola alteratione restat, ut ostendamus qualiter divinae naturae non conveniat. Et quiaatione corporum multa disserere. Breviter tamen eam attingimus, ut competentius ad alterationem spiritum perveniamus. Alteratio corporum fit in transpositione partium, et vicissitudine qualitatum. Alteratio spirituum per cognitionem et affectum. Secundum affectum mutantur spiritus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ anime q̃ unũ sunt eeñtialit̾. s unũ ñ sunt ĩuariabłit̃.
Restat sͦ ut sidm̃ uẽ unũ eẽ. credimus. utrũne ⁊ sũme
unus dici possit. in qramus. ad̾ tunc uacit̃ ostendimus.
si eũ omo inuariabilẽ eẽ cõprobamus. S aͥ sers nõn
possumiis q̾mͦ ds̃ in uariabilis sit: nisi prius agno acꝰ
qͦt modis res q̃lib uariari possit. pͥmũ nos oporte
oñs mutabilitatis modos descͥb̾ẽ. ac deins̃ ꝑ singła qͣlit̃
adõ remoueant᷑ ostendẽ. Trib modis fit o̾is mutabilita.
loco forma. ⁊ tp̃r. Localit̾ mutat᷑ res qͣlib qno de loco
rpsius re cẽntia qr si ẽ. desinit ubi fuit. ñ tam̃ ꝗ fuit
cẽ. desinit. ⁊ si eẽ incipit ubi ñfuit. ñ tam̃ qd̾ ñ fuit

Expanded text:
. Restat ergo ut si Deum vere unum esse credimus, utrumne etiam summe unus dici possit, inquiramus. Quod tunc veraciter ostendimus, si eum omnino invariabilem esse comprobamus. Sed quia scire non possumus quomodo Deus invariabilis sit, nisi prius agnoscamus quot modis res quaelibet variari possit, primum nos oportet omnes mutabilitatis modos describere; ac deinde per singulas qualiter a Deo removeantur ostendere. Tribus modis fit omnis mutabilitas, loco, forma, et tempore. Localiter mutatur res quaelibet quando de loco ipsius rei essentia, quia si esse desinit ubi fuit, non tamen quod fuit esse desinit, etsi esse incipit ubi non fuit, non tamen quod non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia extitisse. Semꝑ gͦ mn illo sapientia. semper
abillo sapientia. semꝑ cũ illo sapientia fuit. Seꝑer
in illo sapientia. quia semꝑ sapientiam habuit. qui¬
semꝑ sapiens fuit. Semꝑ abillo sapientia. quia sapi¬
eritiã quam ht̃ ipse genuit. Semꝑ cũ illo sapientia.
ꝗa genita se agignente ñdiuidit. Semꝑ genita ÷ et
senꝑ gignitur. nec cumgignit᷑ inchoans. nec cum
genita ẽ cessans Semꝑ gignitur. ꝗa aetͣna. seꝑ genita
ẽ. ꝗa ꝑfecta. Est gͦ qui genunit. ⁊ ẽ. qui genitꝰ ÷. & ge¬
nuit: pat̾ ẽ. qui genitus ẽ. filiꝰ ÷ & qr qui genui semꝑ¬

Expanded text:
sapientia exstitisse. Semper ergo in illo sapientia, semper sapientia exstitisse. Semper ergo in illo sapientia, semper ab illo sapientia, semper cum ipso sapientia fuit. Semper in illo sapientia, quia semper sapientiam habuit; semper sapiens fuit. Semper ab illo sapientia, quia sapientiam quam habet, ipse genuit. Semper cum illo sapientia, quia genita se a gignente non dividit. Semper genita est, et semper gignitur, nec cum gignitur inchoans, nec cum genita est cessans; semper gignitur, quia aeterna; semper genita est, quia perfecta. Est ergo qui genuit, et est qui genitus est. Qui genuit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ẽ. qd extra illud q̃ritur. ꝗa iħ illo totũ amat᷑.
in illo cõtemplatio ueritatis adiud endũ d lectabilis.
adhabenctũ suauis. ad fruendũ dulcis. Cũ illo secum
mens requiesc̃. nec unꝗescit. nec umꝗͣ. secreti sui tedio
nascit᷑. dem̃te parit̾ ⁊ intellectu amor oritur. dsola m̃te
dsola mente. nec d̃ solo intellectui. quia abutͥsq procedit.
Prius mens. d̃iñ mens ⁊ intellectꝰ. pꝰea mens intellectus ⁊
amor. ⁊ hoc ꝗd̾ innobis sic ẽ. Ueꝵ increatore longe alit̾
suad ratio. Quia enĩ ipsũ fuisse semꝑ credimꝰ. semꝑ
qͦ sapientiã habuisse oportet cõfiteamur. Nã si aliqnõ
sine sapientia fuisse dr̃. quis eũ pꝰmodũ sapientem
fecerit. aut aquo sapientiã acceperit. nullomꝰ ĩuenit᷑.
cũ: hoc absurdissimũ sit ⁊ aboĩ itoẽ alienũ. credere
eum qui ẽ. fons ⁊ origo om̃is sapientie. aliqũo sine

Expanded text:
aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. aliquid est quod extra illud quaeritur, quia in illo totum amatur. In illo contemplatio veritatis ad videndum delectabilis, ad habendum suavis, ad fruendum dulcis. Cum illo secum mens requiescit, nec unquam secreti snascitur, de mente pariter et intellectu amor nascitur: de sola mente de sola mente, nec de solo intellectu, quia de utroque prPrius mens, deinde mens et intellectus, postea mens et intellectus et amor. Et hoc quidem in nobis sic est. Verum in Creatore esse longe aliter suadet ratio. Quia enim ipsum fuisse semper credimus, semper quoque sapientiam habuisse oportet confiteamur. Nam, si aliquando sine sapientia fuisse dicitur, quis eum postmodum sapientem fecerit, aut a quo sapientiam acceperit nullo modo invenitur, cum et hoc absurdissimum sit, et ab omni ratione alienum credere, eum qui est fons et origo sapientiae, aliquando sine
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit. p̃scientia ꝗa p̃uenit. prouidentia qa dispo¬
nit.
Dequib młte cafficiles ⁊ ꝑplexe q̃stiones oriunt᷑ qͣs huic
cõpendio int̃polare timeinus. Igͥ adea q̃restant tnseamuᷤᷤ.
Ex quo pridẽ deuisibilib ad inuisibiliꝰ oculo c̃teplationis
ingressi sumus ad hoc usq uia in uestigationis petͣuimꝰ.
ut iam creatorẽ reꝵ unũ sine pͥncipio. sine fine sine
mutabilitate eẽ n ubitemus. ⁊ hoc quidẽ ñ extra noᷤᷤ
s innobism& ipsis inuenimus. Consid̾emus gͦ si adhuc
amplius aliꝗd. en dẽ rpsa natã nr̃a dͦ creatore nr̃o nos do¬
ccat. ꝗa fortassis ñ solũ unũ s& ⁊ tͥnũ ostendit. Certe mẽs
raõalis. una ẽ. ⁊ generit dese intellectum. una unũ. Quẽ
ñ nũꝗͣ dũ c̾spicit. quã subtilis quã uerꝰ. quã c̃ueniens.
quã io cũdus mox diligit eum ⁊ cõplac sibi in ipso. Uid
parit̃ ⁊ stud&. n setale aliꝗd inuenisse potuisse mirat᷑.

Expanded text:
intelligit, praescientia quia praevenit, providentia quia disponit. De quibus multae difficiles et perplexae quaestiones oriuntur, quas huic compendio interpolare timemus. Igitur ad ea quae restant transeamus. Ex quo pridem de visibilibus ad invisibilia oculo contemplationis ingressi sumus, ad hoc usque via investigationis penetravimus, ut jam Creatorem rerum omnium sine principio, sine fine, sine mutabilitate esse non dubitemus, et hoc quidem non extra nos, sed in nobismetipsis invenimus. Consideremus ergo so nos doceat, quia fortassis non solum unum, sed et trinum ostendat. Certe mens rationalis una est, et generat de se intellectum, una unum. Quem nonnunquam dum conspicit quam subtilis, quam verus, quam conveniens, quam jucundus sit, mox diligit eum, et complacet sibi in ipso. Videt pariter et stupet, et se tale aliquid invenire potuisse miratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̃. quia aliũde ñ ẽ quic quid ẽ. s idẽ ipsuisi ꝗc ꝗd ẽ. ab ip̃o
ẽ. a buno ⁊ unũ totũ qd̾ eͣ. &d deuicissitudine dicã: quomͦ
uicissitudinẽ reciꝑe possit sapientia q̃ oĩa simul ⁊ semel
subuno uisionis radio cõp̃hendit: Sunł qr om̃em eẽntiã.
om̃em formã. omĩa loca. omĩa tp̃ra. Semel quia uisionẽ
nec int̾ missã rectp̃. nec habitã int̾mittit. s qd̾ semel ẽ. sc̃ꝑ¬

Expanded text:
d est, ab ipso est, ab uno et unum totum quod est. Quid de vicissitudine dicam? Quomodo vicissitudinem recipere possit sapientia, quae omnia simul et semel sub uno visionis radio comprehendit? Simul, quia omnem essentiam, omnem formam, omnia loca, omnia tempora. Semel, quia visionem nec intermissam recipit, nec habitam intermittit; sed quod semel est s
Abbreviated transcription (Latin):
sepe solent asligẽ scientiã suam. ꝓpt̾ opꝰ. ñ opus ꝓpter
scientiã Sic̃ ẽ s̃cientia agͥcolandi. scientia texendi. scieũa
nisi cõseqͣtur inoꝑe fructꝰ utilitatis. Qd̾ si desapientiad¬
ñ li oc ẽ. ex uiditio ueritatis s exerrore hominis. S aplen
eni uita c̃⁊ amor sapientiȩ ẽ felicitas uitȩ. Qua ꝓpiẽ¬
P ropterea enũ dix̃ hic ẽ filuis m̃s dilectus. in quo m̃ i plit

Expanded text:
epe solent diligere scientiam suam propter opus, non opus propter scientiam. Sicut est scientia colendi; scientia texendi, scientianisi consequatur in opere fructus utilitatis. Quod si de sapientiaur, non hoc est ex judicio veritatis, sed ex errore hominis. Sapientia enim vita, et amor sapientiae est felicitas vitae. QuapPropterea enim dixit: Hic est Filius meus dilectus, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
pinũ corpoea creatura q̃ uisibił ẽ. in cognitiõe occ̾rit.
deine a copoea creatura ad incorꝑoeã cogiuitio tñsit.
Postremo uia inuestigationis aꝑta usq ad cõditorem.
utriusq puenit. Inc̾ditiõe uõ pͥmo gradu ad imaginẽ
di rõnał ereatura facta ẽ dinõ creatura corꝑoea ut
cregtura ronał in ea foris agnoscer&e ꝗd acreatore

Expanded text:
ea creatura, quae visibilis est in cognitione occurrit; deinde a corporea creatura ad incorpoream cognitio transit; postremo via investigationis aperta, usque ad conditorem utriusque pervenit. In conditione vero primo gradu ad imaginem Dei rationalis creatura facta est; deinde creatura corporea, ut creatura rationalis in ea foris agnosceret
Abbreviated transcription (Latin):
subiat humana cognitio. ꝑ augm̃tũ. ꝑdiminutionẽ.
ꝑuicissitudinẽ ꝑ augm̃tũ. ut quo discimus qđ nescimꝰ.
Perdiminutionẽ qño qd̵ scimus obliuiscim̃. Uicissitudo
autẽ q̃driptita ẽ. Inceñtia. informa. in loco. intp̃r. It
ceñtia incissitudinẽ patit᷑ humana cognitio qno nunc
hoc. uc̃ illud cogitamus qr simul om̃ia nr̃o sensu eõ¬
p̃hend̾e ñ possumus. Informa ut quõ id ipsũ. nc̃ talle.

Expanded text:
m, per diminutionem, per vicissitudinem. Per augmentum, ut quando dicimus quod nescimus. Per diminutionem, quando quod scimus obliviscimur. Vicissitudo autem quadripertita est, in essentia, in forma, in loco, in tempore. In essentia vicissitudinem patitur humana cognitio, quando nunc hoc, nunc illud cogitamus; quia simul omnia nostro sensu comprehendere non possumus. In forma, quando idipsum nunc tale,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ natura ipsa docꝰ. unũ scilic ẽẽ reꝵ oĩum opificẽ.
unuĩ eẽ. rectorẽ. Nã sidiu̾sa intꝰ consilia p̃sidentium
ceñt. tpsi se foris reꝵ cursus abinuicẽ aliquo diuid̾et̃.
Nunc aut̃ om̃ia dũ sic cõcordit̃ adunũ finẽ currt̃.
ꝓfecto indicant. ꝙ. unus ẽ. fons ⁊ origo un ꝓcedũt.
Sn qr unũ diu̾sis modis accipit᷑. c̃sid̾andũ ẽ. qmodo
creator reꝵ unus dicat᷑. Nã ⁊ unũ ÷ collectiõe.⁊ unũ

Expanded text:
scilicet esse rerum omnium opificem; unum esse rectorem. Nam si diversa intus consilia praesidentium essent, ipsi se foris rerum cursus ab invicem aliquando dividerent. Nunc autem omnia dum sic concorditer ad unum finem currunt, profecto indicant quod unus est fons et origo unde procedunt. Sed quia unum diversis modis accipitur, considerandum est quomodo Cr
Abbreviated transcription (Latin):
corpus aiffundit᷑. dignũ ñ ẽ ut ille creator sp̃c qui om̃ia
regit ⁊ possid. uno aliqͦ uiloco coartari. ⁊ n oĩa potius
implere credat᷑. Nã ⁊ ipsi reꝵ motus. qui tã certo ⁊ tam
rtionabili ubiq mod̾amine curr̃. uitã intrinsecꝰ mouẽtẽ
eẽ. oftendunt. Nec tam̃ ullom᷑ credendũ ÷ qd̾ sic̃ spc hõis
c̃ corpore qd̵ sensificat ꝑ sonalit᷑ c̃iungit᷑. ita qq̃ creator
ille sp̃c cũ corꝑe huiꝰ sensilis mũdi ꝑ sonalit᷑ cõuingatur
quia alit̃ impl mũdũ ds̃.⁊ alit̾ aĩa corpꝰ. Aiã iipl corpꝰ

Expanded text:
corpus diffunditur, dignum non est ut ille Creator qui omnia regit et possidet, uno aliquo in loco coarctari, et non omnia potius implere credatur. Nam et ipsi rerum motus, qui tam certo et tam rationabili ubique moderamine currunt, vitam intrinsecus moventem esse ostendunt. Nec tamen ullo modo credendum est quod sicut s corpore quod sensificat personaliter conjungitur, ita quoque Creator ille spiritus cum corpore hujus sensibilis mundi personaliter conjungatur, quia aliter implent mundum Deus, et aliter anima corpus. Anima implet corpus et
Abbreviated transcription (Latin):
afferre poterimus: Quid: nisi lucẽ de regione
lucis uenientes. hoc enĩ ⁊ dͤcens. ⁊ necessariũ ẽ. ut si
alucis rogione uenimus. ad fugandas nr̃aᷤ tenebͣs
nobiscũ lucẽ apportemus. Et quis scire poterit. qd
ibi fuimus. si illuminati ñ redinꝰ: Appareat gͦ
qd ibi fuimꝰ. appar&. qd̵ ibi iudimꝰ. Si ibi indimꝰ
potentiã appoitemus lucẽ diuni timor. si ibi indimꝰ
sapientiã apportemus lucẽ uĩtatis. si ibi udimdis
benigniatẽ. apportemus lucẽ dileccionis. Potentiae
tonpenies adtimorẽ excitet. sapientia. ignor antie
tenebras cecatos illumur. benignitas frĩos calore
sariteries in flãm&. Uidete q̃so quid lux sit. nlec.¬

Expanded text:
afferre poterimus? quid nisi lucem de regione afferre poterimus? quid nisi lucem de regione lucis venientes? Hoc enim decens et necessarium est, ut si a lucis regione venimus, ad fugandas nostras tenebras nobiscum lucem apportemus. Et quis scire poterit quod ibi fuimus, si illuminati non redimus? Appareat ergo quod ibi fuimus, appareat quod ibi vidimus. Si ibi vidimus potentiam, apportemus lucem divini timoris. Si ibi vidimus sapientiam, apportemus lucem veritatis. Si ibi vidimus benignitatem, apportemus lucem dilectionis. Potentia torpentes ad amorem excitet; sapientia ignorantiae tenebris caecatos illuminet; benignitas frigidos calore charitatis inflammet. Videte, quaeso, quid lux sit, nis
Abbreviated transcription (Latin):
uise ꝑturb similitidinẽ. Quis quis gͦ uia inuestiga¬
tionis deuisibilib adinuisibilia tnsit. pͥmũ a corꝑoea
Reuertentes aut̃ d̾ inuisibilib aduisibilia. pͥmũ acatore
adrationalẽ creaturã dͦ indͤ araonali creatãtiad corꝑoeã
creatãm descend̃. Ordo autẽ cognitiois inm̃te humana
seꝑ p̃cedit: ordinẽ cõditionis ꝗã nos qui foris sumusᷤ
redire abintimis np̃ossumꝰ. nͥ prius oculo m̃tis ĩtima
penetremus. Seqr̃ autͣ semꝑ ordo conditiõis ordinẽ
coraitiõis. qr si aliquõ humana infirmitas ad intͣna
cõtẽplanda ł tenuit᷑ admissa fuerit. diu ibidẽ stare
hanc suȩ mutabilitatis fluxiis nꝑmittit. S ẜostꝗͣ gͥ¬
sem&. ipsã redeat ⁊ ꝗd ipsi oxhac cognitioẽ utilitatiᷤ
ꝓ uenire possit attendit. Ꝙd enĩ nobis ꝓd ÷ si indeo
cognoscimus maiestatis celsitudine.⁊ nullã nobis
ind coglligimꝰ utilitatẽ. S ecce dũ de illo intimo
diuine cõtemplationis secreco reu̾timur. ꝗd nob̾cun

Expanded text:
similitudinem. Quisquis ergo via investigationis de visibilibus ad invisibilia transit, primum a corporea Revertens autem de invisibilibus ad visibilia primum a Creatore ad rationalem creaturam, deinde a rationali creatura ad corpoream creaturam descendit. Ordo autem cognitionis in mente humana semper praecedit ordinem conditionis; quia nos qui foris sumus redire ab intimis non possumus, nisi prius oculo mentis intima penetremus. Sequitur autem semper ordo conditionis ordinem cognitionis; quia, etsi aliquando humana infirmitas ad interna contemplanda vel tenuiter admissa fuerit, diu tamen ibidem stare hanc suae mutabilitatis fluxus non permittit. Cmetipsam redeat et quid sibi ex hac cognitione utilitatis provenire possit attendat. Quid enim nobis prodest, si in Deo cognoscimus majestatis celsitudinem, et nullam nobis inde colligimus utilitatem? Sed ecce, dum de illo intimo divinae contemplationis secreto revertimur, quid nobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
Unũ similitudine. quẽ admodũ c̃ uocẽ unã dicimus.
q̃ amultis eͣ ꝓlata. S horũ om̃iũ nichil uere unũ est.
Scdm aliquẽ tam̃ respectum unũ dicta sunt qr qͦdãm
adimitatẽ accedunt. Fas gͦ ñ ẽ. ut existimemus catorẽ
reꝵ. aut collectioẽ diuersoꝵ. aut conpositiõe partium.
aut similitudine pluriũ unũ eẽ. cũ illud eiam qͥd̾
in nobis rationale ẽ. hoꝵ om̃iũ insem& ipso nichil
possit inuenire. Illud enĩ nr̃m qd̾ partiũ multitudine
cõpositũ cernit᷑. ñ rationale sed raõali cõ iunctũ eẽ.

Expanded text:
vocem unam dicimus quae a multis est prolata. Sed horum omnium nihil vere unum est. Secundum aliquem tamen respectum unum dicta sunt, quia quodammodo ad unitatem accedunt. Fas ergo non est ut existimemus Creatorem rerum, aut collectione diversorum, aut compositione partium, aut similitudine plurium unum esse, cum illud etiam quod in nobis rationale est, horum omnium in semetipso nihil possit invenire. Illud enim nostrum quod partium multitudine compositum cernitur, non rationale sed rationali conjunctum esse
Abbreviated transcription (Latin):
euis attende. uñ maior ẽ. copia ramorũ & ponderosior: inde
casuram ne dubites. si tam̃ fuerit excisa. Rami nr̃i: desideria
nra sunt. quib ad austrum excendimur: si spualia fuerint.
Si carnalia: ad aquilonẽ. Que uͦ p̃ponderent: mediũ corpus in¬
dicat. Ea namq p̃pond̾ant que secũ traxerit corpus. Sic enim
ẽ corpus nr̃m inter spm cui seruire debet. & carnalia desidia
que militant aduersus aĩam. siue potestates tenebrarum.
ac si uacca sit int̾ raptorem ⁊ rusticũ constituta. Quic quid
ille minetur. quic quid intendat. si uacea nduxerit. rustie
uieit. Sic quantũcumq seuiat malignus. quantũeũq pͣua
desideria crucient si uas suũ sibi uendicat aĩa uicisse cre¬
denda est. ut quẽ admodum ait apłs ñ regnet peccatũ in
ur̃o mortali corꝑe: Sic̃ exibuimus m̃bra nr̃a seruire in

Expanded text:
ejus attende. Unde major est copia ramorum et ponderosior, inde ejus attende. Unde major est copia ramorum et ponderosior, inde casuram ne dubites, si tamen fuerit tunc excisa. Rami nostri, desideria nostra sunt: quibus ad austrum extendimur, si spiritualia fuerint; si carnalia, ad aquilonem. Quae vero praeponderent, medium corpus indicat. Ea namque praeponderant, quae secum traxerint corpus. Sic enim est corpus nostrum inter spiritum cui servire debet, et carnalia desideria quae militant adversus animam, sive potestates tenebrarum, ac si vacca sit inter raptorem et rusticum constituta. Quidquid ille minetur, 1206 quidquid intendat, si vaccam non duxerit, rusticus vicit. Sic quantumcunque saeviat malignus, quamtumcunque prava desideria crucient: si vas suum sibi vindicat anima, vicisse credenda est, ut, quemadmodum ait Apostolus, Non regnet peccatum in nostro mortali corpore: sed sicut exhibuimus membra nostra serviro in
Abbreviated transcription (Latin):
caremur. Contͣ recordationẽ delectationẽ q̃ ꝓcedit de re¬
cordatione ptitoꝵ peccatorũ: frequentia lectionis. sontra
instantiã tep̃tationis instantia supplicis orationis. sontͣ
frm̃ inquietudinẽ: pacientia &. cõpassio. Aduersus obedi¬
eutium frm. feruorem: cõgͣtulatio & discrectio. Cõgculatio
enĩ expellit inuidiam: discrecit nuiã emulationem:¬
iue ad austrum. siue ad aqͥlonẽ
arbor cecidit. ibi erit. Austrum calor ⁊ leratas in
sacra scͥptura bonam solet hr̃e siguificationẽ. Ab aqͥlone
uͦ panditur om̃e malũ. Porro homines sic̃ arbores uidit
aliquis. Excidit᷑ gͦ arbor in morte & quacũq cecideris ibi
erit: qr ibi te iudicabit deus ubi inuenerit. Ibi inꝗͣ erit in¬
mutabit᷑ & in retractabilit᷑. Uideat quo casura sit antequã
radat. quia postiruam ceciderit ñ adicia̾t ut resurgat s nec
ut se uertat. Qua uͦ casura sit arbor siscire uolueris: ramos

Expanded text:
caremur . Contra delectationem, quae procedit de recaremur . Contra delectationem, quae procedit de recordatione praeteritorum peccatorum, frequentia lectionis: contra instantiam tentationis, instantia supplicis orationis: contra fratrum inquietudinem, patientia et compassio: adversus obedientium fratrum fervorem, congratulatio et discretio. Congratulatio enim expellit invidiam, discretio nimiam aemulationemive ad austrum, sive ad aquilonem arbor ceciderit, ibi erit . Austri calor et lenitas in sacra Scriptura bonam solet habere significationem: ab aquilone vero panditur omne malum . Porro homines sicut arbores vidit aliquis . Exciditur autem arbor in morte: et quocunque ceciderit, ibi erit; quia ibi te judicabit Deus ubi invenerit. Ibi, inquam, erit immutabiliter et irretractabiliter. Videat quo casura sit antequam cadat; quia postquam ceciderit, non adjiciet ut resurgat, sed nec ut se vertat. Quo vero casura sit arbor, si scire volueris, ramos
Abbreviated transcription (Latin):
exipso ꝓcedit S castruĩ istud int̾ra inunicoꝵ sitũ. undiq im¬
pugnatur. &e iccͥco om̃i custodia id ÷ exom̃ĩ parte uigilanti
militat aduersus aĩãm. quia caro concupiscit aduersu
spm. Supus inmin& iuditium dĩ. horrendũ ẽ emicide
uimanus dĩ uiuentis. Sollicite satis hac parce cor suum¬
custo dierat qui dicebat. Semꝑ enĩ quasi tum̃tes suꝑme fluct.
tunu dm̃. Recro mortifera delactutio est. que oritur exrecorda¬
tione pͣteritoꝵ peccatoꝵ. Ante: instantia tep̃tationũ. Asmistͥs
uero arrogantium frͣm & murmurantiũ inquietudo. ad extͥs
obedientiũ feruor atq deuocio. Pot̃ enĩ hic quoq nisi caueat᷑
duob nocẽ modis aut honis eorum actib inuidendꝰ. aut
siigłarem grãm emulando. Uigilet qͦ aduersus carnem.
rigor discipline. Cont᷑ uiditiũ dĩ: uiditiũ ꝓpͥe confessionis.
& hoc sit ditplex. Manifestum defestis. occultum de occultis.
uñ ait apłs. Sinosinet ipsos di udicaremus: ñ utiq uidi¬

Expanded text:
trum in terra inimicorum situm undique impugnatur, et idcirco omni custodia, id est ex omni parte vigilanti militat adversus animam, quia caro concupiscit adversus spiritum. Superius imminet judicium Dei horrendum; horrein manus Dei viventis . Sollicite satis hac parte cor suumcustodierat, qui dicebat: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Deum . Retro mortifera delectatio est, quae oritur ex recordatione praeteritorum peccatorum: ante, instantia tentationum: a sinistris vero arrogantium fratrum et murmurantium inquietudo: a dextris obedientium fratrum devotio. Possunt enim hi quoque, nisi caveatur, duobus nocere modis: aut bonis eorum actibus invidendo, aut singularem gratiam aemulando. 3. Vigilet ergo adversus carnem rigor disciplinae: contra judicium Dei, judicium propriae confessionis; et hoc sit duplex, manifestum de manifestis, occultum de occultis. Unde ait Apostolus: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique judi
Abbreviated transcription (Latin):
icut enĩ aaron erranti pͦpło.
ndy dolum fabricaudum ñ c̃ cessit iuductus sed
cessit obstrictus. nec salomonẽ credibile ẽ. errare. putare
ẏdolã. cẽ. seruiendũ. s b landiciis femineis. ad illa sacͥ legia
fuisse cõpulsum. ita credendũ illum pͥmũ uirũ sue
femine. unii unũ. hominẽ homini. cniugem cõuigi.
ad di lege trans grediendam. ñ tanquã uerũ loquenti cre¬
didisse seductum. sed sociali necessitudine paruisse:¬

Expanded text:
icut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus ; nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse serviendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse compulsum : ita credendum est, illum virum suae feminae, uni unum, hominem homini, conjugem conjugi, ad Dei legem transgrediendam, non tanquam verum loquenti credidisse seductum, sed sociali necessitudine paruisse
Abbreviated transcription (Latin):
ł crux xp̃i. ⁊ idõ de isto tam magno¬
recdas: Quid ꝓdẽ si signũ xp̃i infronte & inore ponimus
et intus in aĩa nr̃a crimina & peccata recondimus : qui enĩ
male cogitat male loquitur. male oꝑatur. si emdare nolue¬
rit. qͣndo se signat peccatũ illiꝰ ñ minuit᷑ s auget᷑. Mult
enĩ aut ad furtum aut ad adulteriũ uadunt si uł pedẽ in¬
pegerint signant se. &tam̃ demalo oꝑe se ñ reuocant et
nesciunt miseri qr includunt magis demones quã exclu¬
dant. Qui aut̃ dese cũdi adutorio uicia &. peccata repellẽ
& qd̾ bonũ ẽ cogitare. simul & implere festinat. iuste labiiᷤᷤ
suis signũ crucis apponit. qui talia oꝑa conat᷑ agere.
que iuste signũ xpͣi mereantur acciꝑe. qr scͥptum ẽ. quod¬

Expanded text:
 crux Christi: et ideo de isto tamrecondas? Quid prodest si signum Christi in fronte et in ore gestamus; et intus in anima crimina et peccata recondimus? Qui enim male cogitat, male loquitur, male operatur, si se emendare noluerit, quando se signat, peccatum illius non minuitur, sed augetur. Multi enim dum ad furtum aut ad adulterium vadunt, si pedem impegerint, signant se, et tamen de malo opere non revocant se: et nesciunt miseri, quia includunt in se magis daemones quam excludunt. Qui autem a se cum Dei adjutorio vitia et peccata repellit, et quod bonum est cogitare simul et implere contenderit; juste signum crucis labiis suis apponit: quia talia opera conatur agere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
oues sunt qui oꝑe dĩ strenue exercentur.
qui seminant in lacͥmis sed ingaudio metent. Isti sane
quecuniq huiꝰ mũdi. arbitrant᷑ utst̾cora. Piger uero euius
sabbata uidentes hostes derident. de honestatur ab hostibus
in ocio suo: sicut boues strenui inlaborib siuis honestantur
ado. Quẽ eũ maligui sp̃c pigrum uident ad fp̃ualia exer¬
aicia: ineogiationib eius ingerunt inportune t̾rena. uelut
de steruib boũ massas coangulantes & pigrũ sic digliele¬
lapidãtes.

Expanded text:
oves sunt qui in opere Dei strenue exercentur; qui seminant in lacrymis, sed in gaudio metent. Isti sane quaecunque sunt mundi hujus arbitrantur ut stercora. Piger vero, cujus sabbata videntes hostes derident, dehonestatur ab hostibus in olio suo, sicut boves strenui in laboribus suis honestantur a Deo. Quem enim maligni spiritus pigrum vident ad spiritualia exercitia, in cogitationibus ejus ingerunt importune terrena: velut de stercoribus boum massas coagulantes, et pigrum, sicut diglapidantes.
Abbreviated transcription (Latin):
habebat. Nunc aut̃ ubi thesaurum hunc repꝑit. quomodo
querit bonas margaritas. ⁊ ꝓuna om̃ia uendit: Ego unã
hanc nichil aliud ꝙͣ unitatem arbitror eẽ. Querit autem
bonas margaritas qui moꝑe salutis sue ñ ẽ. cõtentꝰ. iferiorbꝰ¬

Expanded text:
habebat. Nunc autem, ubi thesaurum hunc reperit, quomodo habebat. Nunc autem, ubi thesaurum hunc reperit, quomodo quaerit bonas margaritas, et pro una omnia vendidit? Ego unam hanc nihil aliud quam unitatem arbitror esse. Quaerit autem bonas margaritas, qui in opere salutis suae non est contentus inferior