comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam suã denegat. eũ indiscrete uni¬
uersis bona multa largit᷑: eosq qͦs meri¬
to subderet penis mauult inuitare be¬
neficiis Dilatio enĩ uindicte: dat locii
penitentiȩ. Hec tamen dici potest. nul¬
la ibi ẽe ultio ubi nulla conuersio ẽ: qͥa
mens dura & ingrata. ĩ a sibi ipsa suppli¬
cium ẽ: & inconseientia sua patit᷑. quic¬
quid dĩ bonitate differtur. Non ita gͥ de¬
linquentes peccata delectent. ut illos in
suis actib uitȩ huius finis inueniat: qͣm
in inferno nulla correctio ẽ. nec datur re¬
mediũ satiffactionis. ubi ĩa ñ suꝑest actio
uoluntatis: dicente ꝓpħa dauid. Qm̃ñ¬
ẽ in morte qui memor sit tui in inferno
autẽ quis confitebit᷑ tibi fugiantur
noxiȩ uoluntates: inimica gaudia & de¬
sideria. ĩa ĩaq ꝑitura. Quis fructus ẽ
quȩ ue utilitas. ea indesinent̃ cupere:
quȩ etiã siñ deserant deserenda st̃ A¬
mor rerum deficientium. ad in corrupti¬

Expanded text:
ricordiam suam denegat, cum indiscrete uniricordiam suam denegat, cum indiscrete universis bona multa largiatur, eosque quos merito subderet poenis, mavult invitare beneficiis. Dilatio enim vindictae dat locum poenitentiae. NEC TAMEN DICI potest nulla ibi esse ultio, ubi nulla conversio est, quia mens dura et ingrata jam sibi ipsa supplicium est, 131 et in conscientia sua patitur quidquid Dei bonitate differtur. Non ita igitur delinquentes peccata delectent, ut illos in suis actibus vitae hujus finis inveniat: quoniam in inferno nulla est correctio, NEC DATUR remedium satisfactionis, ubi jam non superest actio voluntatis, dicente propheta David: Quon in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi ? Fugiantur noxiae voluptates, inimica gaudia et desideria jamjamque peritura. Quis fructus est, quaeve utilitas, ea indesinenter cupere, quae etiamsi non deserant, deserenda sunt? Amor rerum deficientium ad incorrupti
Abbreviated transcription (Latin):
de: & inuenietis requiem ammab ur̃is
lugũ enĩ meũ suaue ẽ: & onus meũ le¬
ue est. Nichil gͦ dilectissimi arduũ est
humilib. nichil asꝑum mitibus:. &
facile omĩa precepta ueniunt in effectũ:
quando & gr̃a pretendit auxiliũ. & o¬
bedientia mollit imꝑium. Indonante
enim cotidie aurib nr̃is eloquio di:om
nis homo quid diuinȩ iustitie placeat.
scire conuincit᷑. Sed quia iudiciũ illud
quo unusquisq recipiet prout gessit si¬
ue bonũ siie malũ. iudicaturi patien¬
tia & bonitate differtur: impunitatẽ
sibi iniquitatis. infideliũ corda ꝓmit.¬
tunt: & putant humanorũ actuũ qua¬
litates. ad diuinȩ prouidentie ñ ꝑtine¬
re censurã ÷ quasi non euidentissimis ple¬
rũq suppliciis malegesta plectantur:
aut ñ sepe cȩlestiũ cõminationũ t̾ror
ostendatꝰ quib utiq & fides monet᷑. & in¬
fidelitas increpatur. Inter hec autẽ ꝑ ma¬
net suꝑ om̃s benignitas di: & nulli mise¬

Expanded text:
 invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve . Nihil ergo, dilectissimi, arduum est humilibus, nihil asperum mitibus, et facile omnia praecepta veniunt in effectum, quando et gratia praetendit auxilium, et obedientia mollit imperium. Intonant enim quotidie auribus nostris eloquia Dei, et omnis homo quid divinae justitiae placeat scire convincitur. Sed quia judicium illud, quo unusquisque recipiet prout gessit, sive bonum, sive malum , judicaturi patientia et bonitate differtur, impunitatem sibi iniquitatis infidelium corda promittunt, et putant humanorum actuum qualitates ad divinae providentiae non pertinere censuram, quasi non evidentissimis plerumque suppliciis male gesta plectantur, aut non saepe coelestium comminationum terror ostendatur: quibus utique et fides monetur, et infidelitas increpatur. CAP. IV. Inter haec autem permanet super omnes benignitas Dei, et nulli mise
Abbreviated transcription (Latin):
firmantib infirmem᷑. & cũ flentibus
defleamus. Speramus enĩ exorandã
miscdiam dĩ multis lacrimis & legi¬
tima satiffactione lapsorũ: quia dũ
in hoc corpore uiuitur. nullius despe¬
randa reparatio & omĩum ẽ optanda
correctio: auxiliante dño qͥ erigit
aisos soluit cõpeditos illuminat eecosi
cui ẽ bonor & gła in scła scłorum amen:¬

Expanded text:
firmantibus infirmemur , et cum flentibus firmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam misericordiam Dei multis lacrymis et legitima satisfactione lapsorum: quia dum hoc in corpore vivitur, nullius desperanda reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos : cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Amen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cũ huiusmodi hominib cõmune sit
cuiquã xp̃iano. nulla cũ talib habea¬
tur societas: nullũq consortiũ. Prosit
uniuerse eccłiȩ. qđ multi ipsorũ dño
miserante detecti sunt: & in quib sacri¬
legiis uiuerent. eorũdẽ confessione pa¬
tefactum ẽ. Neminẽ fallant. discretio¬
nib cyborum. sordib uestiũ: uultuũq
pallorib. Non sunt casta ieiunia: que
ñ de ratione ueniunt continentiȩ. sed de
arte fallatie. Hactenus nocuerint incau¬
tis. hactenus illuserint imꝑitis: pꝰ hȩc
nullius excusabilis erit lapsus. Non ĩã
simplex habendus ẽ sed ualde nequã
atq ꝑuersus: qͥ deinceps reꝑtus fuerit
nefando obstrictus errore. Eecłiasticũ
sane & diuinitus institutum. ñ solũ
ñ ibibemꝰ sed etiã incitamus affectũ.
ut etiã ꝓtalib nobiscũ dño supplicetis:
qm̃ & nos deceptarũ animarũ ruinas
cũ fletu & merore miseram᷑: exequen¬
tes apłicȩ pietatis exemplũ. ut cũ in¬

Expanded text:
go cum hujusmodi hominibus commune sit cuiquam Christiano, nulla cum talibus habeatur societas, nullumque consortium. Prosit universae Ecclesiae, quod multi ipsorum, Domino miserante, detecti sunt, et in quibus sacrilegiis viverent, eorumdem confessione patefactum est. Neminem fallant discretionibus ciborum, sordibus vestium, vultuumque palloribus. Non sunt casta jejunia, quae non de ratione veniunt continentiae, sed de arte fallaciae. Hactenus nocuerint incautis, hactenus illuserint imperitis: post haec nullius excusabilis erit lapsus: nec jam simplex habendus est, sed valde nequam atque perversus, qui deinceps repertus fuerit nefando obstrictus errore. Ecclesiasticum sane atque divinitus institutum non solum non inhibemus, sed etiam incitamus affectum, ut etiam pro talibus nobiscum Domino supplicetis: quoniam et nos deceptarum animarum ruinas cum fletu et moerore miseremur, exsequentes apostolicae pietatis exemplum, ut cum in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ministerio subuectus intulerat: re¬
petens scilicet ebreȩ gentis antiqua cu¬
nabula. et pͥncipatum ueri ioseph maioriᷤᷤ
ꝓuidentiȩ potestate disponens: ut illã
diriorem omni mnedia famem. qua egyp.¬
tioꝵ mentes ueritatis inopia labora¬
bant. ueniens de celo panis uitȩ et
cibus rationis auferret: nec sine illa re¬
gione pararet᷑ singularis hostiȩ sacra¬
mentum : inqua primum occi sione ag.¬
ni salutiferum crucis signum et pascha
diem pͥmiciarum nr̃arum . in cohatiouẽ
uocationis gentium rationabili gaudio
celebremus:: grãs agentes misccłi deo. qͥ

Expanded text:
tum ministerio subvectus intulerat, retum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha diem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
facit ẽe̾ cõmunẽ. Ad orato aut̃ dño ma¬
gi et omni deuotione cõpleta: scdm am¬
monitionẽ somnii. non eoðe quo uene¬
rant itinere reuertuntur. Op ortebat
enim ut iam inxp̃m credentes ñ ꝑ an¬
tiquȩ conuersationis semitas ambula¬
rent: s nouam ingressi uiam. ã relic¬
tis errorib abstinerent: tum ut etiam
herodis uacuarent᷑ insidiȩ. qui ĩ puerũ
iħm impietatẽ doli ꝑ simulationẽ dis¬
ponebat officii. Unde quia spes istius
erat soluta cõmenti: in maiorẽ furorem
iracundia regis ardescit. Nam recolẽs
tempus quod indicauerant magi. in
om̃s betheleẽ pueros rabiem crudeli.¬
tatis effundit. et cede generali uniuer¬
se cuutatis illuis. inęt̃nam głam transi¬
turam trucidat infantiã: estimans
fore ut nullo iuic paruulo ñ oceiso. oc¬
cideret᷑ et xp̃c. At ille qui sanguinẽ
suum ꝓmundi redemptione fundendũ
inaliam ditferret etatẽ. egypto se paren¬

Expanded text:
facit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, mafacit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se paren
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam. uenit quod fuerat ꝓpħatũ.
Ueritas illuminat magos: infidelitas
obcecat magistros. Carnalis isrł ñ
intelligit quod legit: non uidet qd̾ os¬
tendit. Utitur paginis: quarum nõ cre¬
dit elo quiis. Ubi ẽ uidee głiatio tua:
ubi de abrabã patre ducta nobilitas.
Ionne circuncisio tua. p̃puciũ facta est:
Eeçe maior seruis minori: et alienigeniꝰ
uisortẽ tuȩ hereditatis intrantib. eius
testamenti quod insola lutera tenes
recitatione famularis. Intret inpatri¬
archarum familiam gentium plenttu¬
do. et benedictionẽ insemine abrahe
qua se filii carnis abdicant. filii ꝓmis¬
sionis accipiant. Ad orent ĩ trib magi
om̃s popłi unuiersitatis auctorem. nͥ
ñ in uidea tm̃ ds. s in toto orbe sit
notus. ut ubiq in isrł sit magnum
nom̃ euis: qmĩ hanc electi generis dig¬
nitatẽ sic̃ ifidelitas. insiuis posteris cõ¬
uincit. eẽ degenerẽ. ita fides omnibus

Expanded text:
titiam venit quod fuerat prophetatum; titiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
celestis progenies speraret᷑. Ad creanda
de signati. ortu noui sideris excitant᷑:
ut in quo celi fuerat adhibitum te
stimonium. eęli famularet᷑ obsequiũ.
Commnouet magos remotioris orientis
habitatores. stellis ceteris stella fulgen¬
tior. et de mirancli lumninis claritate
iuri ad hec spectanda non inscii. mag̃.¬
nitudinẽ significationis intelligunt:
agente hoc sine dubio in eoꝵ cordib
inspiratione diuina. ut eos tante ui¬
sionis mysterium non lateret: ⁊ qd̾
oculis ostendebatur insolitũ. animis
ñ e̾et obscurum. Deniq officiũ suũ
cum religione disponunt: et his se
instruunt donis. ut ad oraturi unum.
tria se simul credidisse demonstrent:
et in urbe regia ostendi sibi postulãt.
quẽ ad regnandum didicerant procre¬
atum. Conturbat᷑ herodes: tunet sa¬
luti suȩ. metuit potestati. Requrit
a sacerdotibus et doctorib legis. qͥd
de ortu xp̃i scͥptura p̃ dixerit. inno.¬

Expanded text:
coelestis progenies speraretur. Ad creandacoelestis progenies speraretur. Ad creandadesignati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in no
Abbreviated transcription (Latin):
tas hominũ sententiã dampnationis
exciꝑet. S in indulgentiã. ira trans¬
lata est. Et ut clarior fieret exerende
gr̃e magnitudo: tũc placuit abolen¬
dis peccatis hominũ. sac ramentum
remissionis afferri. quando nemo po¬
terat de siis meritis głiari: huius¬
aut̃ in esfabilis misediȩ manifestatio
facta ẽ. herode apud uideos uis regi¬
um tenente. ubi legitima regum᷑
successione cessante ⁊ pontificũ pote.¬
state destructa. alienigena obtinu.¬
erat principatum: ut ueri regis ortꝰ.
illius ꝓpħiȩ ꝓbaret᷑ uoce quȩ dixerat.
Non deficiet᷑ princeps ex uida. neq dux
de femorib euis. donec ueniat cui reposi¬
tum est: et ipse ÷ expectatio gentium.
Dequibus quond̾a beatissimo patri¬
archȩ abrahȩ innumerabilis fuerat
promissa successio. non carnis semine
s fidei fecunditate geuerauda: ⁊ ideo
stellarum multitudim cõparata. ut
ab omniũ gentium pat̾ nõ terrena s

Expanded text:
tas hominum sententiam damnationis tas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari ineffabilis misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
abicere debent oꝑa tenebrarum. Itaq o.¬
dia declinate. mendacia abicite: suꝑbiã
bra conueniant: ut ꝓ missarum beati.¬
tudiuum mereamur esse consortes: ꝑ
uainius
sciam dilectissimi qd̾ sc̃itatẽ
ur̃am hodiernę festiuitatis
dem qd̃ dominus donarit audebo: ut
incõmuni garidio. tanto religiosior sit
omnuun pietas. quanto magis om̃i.¬
bus fuerit intellecta sollempnitas. ꝓ¬
uidentia namq miscđie dĩ dispositũ
habens ꝑeunti mundo in nouissimis
temporib subuenire. saluationẽ om.¬
niu gentiũ prefiniuit in xp̃o: ut
quia et cũctas nationes aueri d̃ĩ cul¬
tu impius dudium error auerterat.¬
⁊ ipse peculiaris dei populus isrł ab
institutis legalib pene totus exciderat.
conclusis om̃ib subpeccato. omnium
misereret᷑. Deficiente enĩ ubiq iusti¬
cia. et toto mundo in uana ⁊⁊ malig¬
na prolapso. nisi iuditium suum
potestas dina differret: uniuersi.¬

Expanded text:
abjicere debent opera tenebrarum. Itaque oabjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbibra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse consortes: per uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis dem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum divina potestas differret, universi
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Ex inde enun ineternã heredita¬
tem cepimus introire. exinde nob̃ xp̃m
loquentia scͥpturarum archana patue¬
runt: et i̾tas quã uideoꝵ obeecatio ñ
recepit. omnib nationibus suũ lumeu
inuexit. Honoret᷑ itaq a nob̃ sacratissi.¬
mus dies in quo salutis nr̃e auctor ap¬
cunabulis. nos omĩpotentẽ ad oremus
inceł. ac sicut illi de thesauris suis mi¬
sticas domino munerũ species obtule¬
runt. ita et nos de cordib nr̃is quȩ do̾
sunt digna promamus. Quãuis enu
omniũ bonoꝵ sit ipse largitor: etiam
nr̃e tamen fructum querit industriȩ.
Non enim dormientib ꝓuenit regnum
celoꝵ. s in mandatis dei laborantib
atq uigilantibus: ut si dona ipsius ñ
irrita fecerimus. ꝑ ea que dedit. merea¬
mur accipere quod promisit. Unde co¬
hortamur dilectionem ur̃am: ut ab.¬
stinentes ab omni oꝑe malo. quȩ sunt
casta et iusta sectemini. Filii enĩ lucis:

Expanded text:
mus. Exinde enim in aeternam haereditamus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor ap sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis
Abbreviated transcription (Latin):
monstrastis: p̃sentiam temporis de celi
et terrȩ attestatione cognoscitis: et ta¬
imen ubi ad ꝑsequendum anunus he¬
rodis exarsit. ibi ad non credendum
ur̃ sensus obduruit. felicior gͥ ignorã¬
tia infantium quos ꝑ secutor occidit:
quã ur̃a scientia quã insua ꝑtubatio¬
ne consuluit. Uos noluistis eius reg.¬
num reciꝑe: cuius oppidum potiustis
ostendere. Iili potuerunt ꝓ eo mori: quẽ
nondum poterant confiteri. Ita xp̃c ut
nullum tempus eĩ ẽẽt absq iniraculo.
ante usum linguȩ potestatẽ uerbi ta¬
citus exerebat. et quasi iam diceret. si¬
nite paruulos uenire adine. taliũ ẽ
enim regnum cęloꝵ. noua głia corona¬
bat infantes: & de uciis siuis. paruuloꝵ
pͥmordia consecrabat. ut disceret᷑ ne-¬
minẽ hominũ diuini incapacẽ esse
sacramenti. quando etiã illa ȩtas gloriȩ
cationis nr̃e fideiq pͥmicias: et exultã¬
tibus animis. beate. spei inicia celebre¬

Expanded text:
monstratis, praesentiam temporis de coeli monstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas gloriae vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebre
Abbreviated transcription (Latin):
ensgenarum corda discebant: cũ udeoꝵ
infidelitas ueritatẽ ore proferret. et
meudatiũ corde retineret. Noluerunt
enim aguoscere oculis. quẽ de sacris ĩ¬
dicauerunt libris: ut quem non adora¬
bant in infantiȩ infirmitate humilẽ.
post ea crucifigerent in uirtutũ subli¬
docta doctrina: Interrogati ubi xp̃c na.
sceretur. ueracit et memorit̾ dicitis
qd̾ legistis. in betheleẽ iude. Sic enim
terra uida. non es minima int prin¬
cipes uida. Exte eiuĩ exiet princeps qͥ
cipem natum. ⁊ pastorib angłi. et uob̃
nuntiauere pastores. hunc pͥncipem
natum longinquȩ orientaliũ gentiũ
nationes insolito noui sideris splendo¬
re didicerunt. et ne de loco editi regis
ambigerent. u̾ra eruditio prodidit qd̾
stella non docuit. Cur uob̾ uiã quam
aliis aꝑitis. obstruitis : Cur in ur̃a infi¬
delitate residet dubiũ: quod ex urã fir
responsione manifestum: Locu na.¬
tiuitatis. de scͥpturarum testimonio de¬

Expanded text:
enigenarum corda discebant: cum Judaeorum enigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublidocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim Iuda, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps qui cipem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio de
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. Merito gͥ dilectissimi dies
iste manifestatione domini consecra¬
tus. specialem in toto mundo obtinu¬
it diguitatẽ. quȩ incordib nr̃is clig.¬
no debet spłendore clarescere: ut re¬
rum gestaꝵ ordinẽ. non solum crede¬
do s etiam intelligendo ueneremur.
Quantam enim grãrum actionẽ debe¬
amus domino. pro illuminatione gẽ¬
tium: probat obcecatio iudeoꝵ. Quid
enim tam cecum quid tam lucis ali¬
enum. quam illi sacerdotes et scribe
israhelitarum fuerunt. qͥ ꝑ cuntan¬
tibus magis et herode querente uͥ
co eloquio. quod indicabat stella de
celo quȩ utiq poterat magos ieroso¬
limis p̃termissis usq ad cunabula
pueri sicut postmodum fecit. sua sig¬
nificatione ꝑducere. nisi ad confuitan¬
dam iudeoꝵ duritiã ꝑtinuisset. ut
non solum ductu sẏderis. s etiam
ipsoꝵ professione in notesceret nati¬
uitas saluatoris. Iam gͦ ad eruditionẽ
geutium ꝓpħicus sermo transibat. et
p̃nuntiatum antiquis oraculis xp̃m. ali¬

Expanded text:
rito igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae Israelitarum fuerunt? qui percontantibus magis, et Herode quaerente, uco eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut postmodum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut non solum ductu sideris, sed etiam ipsorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum ali
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiatum cęlitus domunatoris
ortum. in signior ubiq fama loqueret᷑.
quã ꝓmptiorem ad narrandu diligentiorẽ¬
q faciebat. & suꝑnȩ significationis nouitas. &
cruentissimi ꝑsecutoris ĩpietas. Tunc aut̃ etiã¬
egupto saluator illatus est: ut gens
antiquis errorib dedita. iam ad uici¬
nam salutẽ ꝑ occultã grãm signaret᷑.
et quȩ nondum ab animo eiecerat

Expanded text:
annuntiatum coelitus Dominatoris annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubique fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et quae nondum ejecerat
Abbreviated transcription (Latin):
audete in domino dilectissi.¬
mi. iterum dico gaudete.
quia breui.anteruallo tẽ¬
poris post sollempnitatẽ natiuita.¬
tis xp̃i. festiuitas declarationis eius
illuxit. et quẽ in illo die uirgo pepe¬
rit. in hoc mundus agnouit. U erbũ
enum caro factum. sic susceptionis nr̃e
temꝑauit ex ordia: ut iħc natus. et
credentib manifestus. et ꝑsequentib
esset occultus. Iam tunc gͦ cęli enar¬
rauerunt głiam dĩ. et inomnẽ t̾rã
sonus u̾itatis exiuit. quando et pa¬
storib exercitus angłoꝵ saluatoris
editi annuntiator. apparuit. et ma.¬
gos ad eum adorandum p̃iua stella
ꝑduxit. ut asolis ortu usq ad occa¬
sum. ueri regis generatio coruscaret.
cum rerum fidem. et regna orien¬
tis ꝑ magos discerent. et romanum
imꝑium non lateret. Nam et seuitia
herodis uolens pͥmordia suspecti sibi
regis extinguere. liuic dispensationi
nesciens seruiebat: ut dum atroci in¬
tentus facinori. ignotum sibi puerũ
indiscreta infantum cede ꝑ sequitur.

Expanded text:
audete in Domino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentibus esset occultus. Jam tunc ergo coeli enarraverunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ꝓpħauit y̾saias gentium populus
qui sedebat intenebris. uidit lucẽ mag¬
nam. et qui habitabant in regione uin¬
brȩ mortis. lux orta est eis. De quibus
idem dicit ad dominum. Gentes quȩ te
non nouerunt. in uocabunt te. et popłi
qui te nesciebant. ad te confugient. Hũc
diem abraham uidit et gauisus est. cum
benedicendos fidei suȩ filios insemine
suo quod ẽ xp̃e agnouit. et omnium se
futurum gentium
patrẽ credendo
facere. Hunc diem dd canebat inpsal.¬
mis. diceus. Omnes gentes quascumq fe.¬
cisti. uenient et ad orabunt corã te dñe.
et głificabunt nomen tuũ. Et ulud. No.¬
tum fecit dominus salutare suum: an¬
te conspectum gentium reuelauit iꝰticiã
siiam. Quod utiq exinde fieri nouimus.
ex quo tres magos de longuquitate suȩ
regionis excitatos. ad cognoscendum et
adorandum regem cęli et terre stella

Expanded text:
sicut prophetavit Isaias, Gentium populus, qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo facere . Hunc diem David in psalnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃s celorum altitudines eleuatũ:
lata. nullus metus terreat impios. nul¬
la spes incitet scͥos. negent a xp̃o iuuos
& mortuos iudicandos: ut quos tan¬
torũ satramentorũ uirtute priua¬
runt. doceant in sole & luna colere
lium impietatũ magistrũ adorare
manieheum. Ad confirmanda gͥ dilec¬
ttssimi corda nr̃a in fide & ueritate pro¬
sit om̃ib bodierna festiuitas: & ex testi¬
morio manifestate saluatorisinfantie.
confesio catholica muniat᷑. & nature me
tur impietas. De qua nos beatus iohes
om̃is sp̃s qui  confitetur. xp̃m iẜm in car¬

Expanded text:
super omnes coelorum altitudines elevatusuper omnes coelorum altitudines elevatulata, nullus metus terreat impios, nulla spes incitet sanctos, negent a Christo vivos et mortuos judicandos: ut quos tantorum sacramentorum virtute privaverint, doceant in sole et luna colere lium impietatum magistrum adorare Manichaeum. CAP. V. Ad confirmanda igitur, dilectissimi, corda vestra in fide et veritate, prosit omnibus hodierna festivitas, et ex testimonio manifestatae Salvatoris infantiae confessio catholica muniatur, et naturae tur impietas; de qua nos beatus JoanneOmnis spiritus qui confitetur Christum Jesum in car
Abbreviated transcription (Latin):
ginas quedam auferendo & quedã
inserendo uiolauertꝰ confingentes
sibi sub apłorum nominib & uerbis
ipsius saluatoris multa uolumina fal¬
sitatis. quib erroris sui cõmenta mu¬
nirent: & decipiendorũ mentib mor¬
tiferum uirus infunderent. Uide¬
bant enĩ sibi uniuersa obsistere. om¬
nia reclamare: & ñ solum nouo sed
etiã ueteri destam̃to. sacrilege im¬
pietatis suȩ dementiã confũtari:
& tam en infuriosis mendaciis ꝑsi¬
stentes. eccłiam dĩ deceptationib
suis ꝑturbare ñ desinunt: hoc mi¬
seris quos illaqueare potuerint
suadentes. ut negent a dño ihũ xp̃o
humanã naturam uere esse susceptã:
negent eũ uere pro mundi salute
crũcifixum: negent de eius latere
lancea uulnerãto. sanguinẽ redẽp¬
tionis & aquã fluxisse baptismatis:
negent eũ sepultũ ac die tercio susci¬
tatum. negent eũ in conspectu discipło¬
rum ad consedendũ in dextera patris

Expanded text:
ginas, quaedam auferendo et quaedam ginas, quaedam auferendo et quaedam inserendo violaverunt: confingentes sibi sub apostolorum nominibus, et sub verbis ipsius Salvatoris, multa volumina falsitatis, quibus erroris sui commenta munirent, et decipiendorum mentibus mortiferum virus infunderent. Videbant enim sibi universa obsistere, omnia reclamare, et non solum novo, sed etiam veteri Testamento sacrilegam impietatis suae dementiam confutari. Et tamen in furiosis mendaciis persistentes, Ecclesiam Dei deceptionibus suis perturbare non desinunt: hoc miseris quos illaqueare potuerint persuadentes, ut negent a Domino Jesu Christo humanam naturam vere esse susceptam; negent eum vere pro mundi salute crucifixum; negent de ejus latere lancea vulnerato sanguinem redemptionis et aquam fluxisse baptismatis; negent eum sepultum, ac die tertia suscitatum; negent eum in conspectu discipulorum ad considendum in dextera Patris
Abbreviated transcription (Latin):
corpore nasceret᷑: eum totum hoc opus
non inuiria sit ipsius. s potentia:
nec credenda pollutio. s głiosa digna¬
tio. Si enim lux ista uisibilis. nullis
Immunditiis quibus suꝑ fusa fuerit
uiolatur. nec radioꝵ solis nitorem quẽ
corpoream creaturã ẽẽ non dubium ẽ.
loca ulla sordentia uel cenosa contami¬
nant: quid illius sempiternȩ et ĩ corꝑeȩ
lucis essentiam potuit qualibet sui qͣli¬
tate polluere. quȩ se ei quã ad imaginẽ
suam condidit sociando creaturę. puri¬
ficationem p̃stitit. maculã ñ recepit.
et sic sanauit uulnera infirmitatis. ut
milla pateretur dampna uirtutis ꝗd̾
diuinȩ pietatis magnũ & in effabile
sacramentũ. quia omib sc̃arum scrip¬
turarũ ẽ testificationib nuntiatum:
isti de quib loquimur aduersarii ue¬
ritatis. legem ꝑ moysen datã & inspi¬
rata diuinitus ꝓpħarũ oracula respu¬
ert̃: ipsasq euuanglicas & apłicas pa¬

Expanded text:
corpore nasceretur: cum totum hoc opus corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed gloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus superfusa fuerit, violatur, nec radiorum solis nitorem, quem corpoream esse creaturam non dubium est, loca ulla sordentia vel coenosa contaminant: quid illius sempiternae et incorporeae lucis essentiam potuit qualibet sui qualitate polluere? quae se ei, quam ad imaginem suam condidit, sociando creaturae purificationem 126 praestitit, maculam non recepit; et sic sanavit vulnera infirmitatis, ut nulla pateretur damna virtutis. Quod divinae pietatis magnum et ineffabile sacramentum, quia omnibus sanctarum Scripturarum testificationibus est nuntiatum; isti, de quibus loquimur, adversarii veritatis, legem per Mosen datam et inspirata divinitus prophetarum oracula respuerunt, ipsasque evangelicas et apostolicas pa
Abbreviated transcription (Latin):
ternam illam essentiam filii dei. homi¬
nis uerã suscepisse naturam: ne uel in¬
effabilium oꝑum secutura miracula. ł
excipiendarum supplicia passionũ. sacra¬
mentum fidei exrerum diu̾sitate tur.¬
barent: cum uistificari omnino ñ pos¬
uic singulari fidei dilectissimi. et p̃¬
dicatȩ ꝑ omĩa scła ueritati. diabolica
manicheoꝵ resistit impietas: qui s ad
interficiendas deceptoꝵ animas. nefã¬
di doginatis ferale commnentũ desacri-¬
legis et fabulosis mendatiis texuerunt:
et ꝑ has insanarum opinionũ riunas
eo usq p̃cipites proruerunt. ut sibi falsi
corporis fingerent xp̃m: qui nicħ uise
solidum. nichil uerum oculis hoĩum
actibusq p̃buerit. s simulate carnis
uacuam imnaginẽ demonstrarit. Indig.¬
uum enim uideri uolunt. ut credat᷑
ds cłi filius femineis se ĩ seruisse ui¬
scerib. ⁊ maiestatẽ suã huic contu.¬
meliȩ subdidisse. ut nature carnis im¬
mixtus inuero humane substantie

Expanded text:
ternam illam essentiam Filii Dei, homiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non pos CAP. IV. Huic singulari fidei, dilectissimi, et praedicatae per omnia saecula veritati diabolica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas deceptorum animas nefandi dogmatis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texuerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent Christum, qui nihil in se solidum, nihil verum oculis hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
illuminationẽ fidei ꝑtinebat. potuerũt
illis credita et intellecta sufficere: ut cor¬
porali intuitu non inquirerent. quod
plenissimo uisu mentis inspexerant.
Sed diligentia sagacis officii usq ad ui¬
dendum puerum ꝑ seuerans. futuri
temporis popłis et nr̃i scłi hominib
seruiebat. ut sicut omĩb nobis ꝑfuit
qd̾ post resurrectionẽ domini. uestigia
uulnerum incarne eius. thomȩ apłi ex
plorauit manus: ita ad nr̃am utilitatẽ
ꝓficeret quod in infantia ipsius magoꝵꝵ
probauit aspectus. Uiderunt itaq
magi et ad orauerunt puerũ de tr̃ibu
uida. de semine dauid scd̃m carnem:
factum ex inuliere. factum sub lege:
titate parnulum. alienȩ opis indigum.
fandi impotem. et in nullo abhuma¬
ne infantiȩ generalitate dissimilem:
quia sic̃ fidelia erant testimonia. que
in eo maiestatẽ inuisibilis diuinitatit
assererent: ita probatissimum eẽ dece¬
bat. uerbum carnẽ factum. et sempi.¬

Expanded text:
illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia vulnerum in carne ejus Thomae apostoli 125 exploravit manus; ita ad nostram utilitatem proficeret, quod infantiam ipsius magorum probavit aspectus. Viderunt itaque magi, et adoraverunt puerum de tribu Juda, de semine David secundum carnem , factum ex muliere, factum sub lege ,titate parvulum, alienae opis indigum, fandi impotem, et in nullo ab humanae infantiae generalitate dissimilem. Quia sicut fidelia erant testimonia, quae in eo majestatem invisibilis Deitatis assererent, ita probatissimum esse debebat Verbum carnem factum, et sempi
Abbreviated transcription (Latin):
regem simplicit ad orando uenerare. S
tu uidaicę sequacior cecitatis. non imita¬
ris gentium fidem: corq ꝑuersum. ad
crudeles cõuer. tis insidias: nec illũ
occisure quem metius. nec illis noci
in betheleem magi. stellȩ p̃cedentis obseqͥo.¬
gaudio gauisi sunt magno ualde. sicut
euuangłista narrauit. Et intrantes domũ.
iuuenerunt puerum cum maria matre
eius: et procidentes adorauerunt eum. Et
aꝑtis thesauris suis. obtulerunt ei munera:
aurum. tbus. et inyrram. O ꝑfecte sciencie
hi uiri cum proficiscerent᷑ patria. qui
nondũ uiderant iħm. nec aliqͦ contuitu
euis quod tam ordinate uenerarentur
adu̾terant. hanc deferendoꝵ munerũ
gentior ueritatis radius eoꝵ corda ꝑdo¬
cuit ut prius quã labores itiueriᷤ iucho.¬
arent. eum sibi significari intelligerent.
cui inauro regius honor. inchure diui.¬
na ueneratio. inmirra mortalitatis confeᷤ¬
sio deberet᷑  Et hec quide quantũ ad

Expanded text:
regem suppliciter adorando venerare. Sed regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis nocitin Bethleem magi stellae praecedentis obsequio, gavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt puerum cum Maria matre ejus; et procidentes aapertis thesauris suis, obtulerunt ei munera, aurum, thus et myrrham . O perfectae scientiae hi viri, cum proficiscerentur de patria, qui nondum viderant Jesum, nec aliquid contuitu ejus, quod tam ordinate venerarentur, adverterant, hanc deferendorum munerugentior veritatis radius eorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
et stelle claritas. et ꝓpħiȩ manifestabat
auctoritas. Prolato autẽ diuino oraculo
ꝑ responsa pontificum. et declarata spe
uoce qua dicit. et tu betheleẽ t̾ra uda
ñ es mnima int̾ pͥncipes uida. exte enĩ
exiet dux qui regat populũ meũ isrł:
quã facile et quam consequens fuit.
ut hebreoꝵ proceres crederent qd doce¬
bant: sed apparet illos carnalit cũ hero¬
de sapuisse. et regnum xp̃i cõmune cũ
huius mundi potestatib estunasse: ut
et isti temporalẽ sperarent ducem. ⁊ ter¬
renum netueret ille consortem. Suꝑfluo
herodes ti¬
more turbaris: et fru¬
stra ĩ sus pectum tibi puerum se¬
uire moliris. Non capit xp̃m regia tua:
nec mundi dñs. potestatis tuȩ sceptri ẽ
contentus angustiis Quẽ in iudea regna¬
re non uis. ubiq regnat : et felituis ipse
regnares. si eius imꝑio subdereris. Cur sui¬
cero officio non facis. qd̾ subdola falsita¬
te ꝓmittis: ꝑge cum magis. et uerum

Expanded text:
et stellae claritas et prophetiae manifestabat et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sicut res docuit. huic miraculo
gr̃a dĩ ͥ et cum xp̃i natiuitatẽ nec ip¬
sa adhuc betbeleẽ tota didiciss. iam
illam credituris gentib inferebat. Et
qd̾ nondum poterat humano eloquio
disseri: cęlo faciebat ei uiangłizante
bilis gentib fieret natiuitas salua.¬
toris: ad intelligendum tam̃ miraculũ
signi. potuerunt magi etiam de anti¬
quis balaam p̾nuntiationib cõ mone¬
ri. scientes olim eͥeͥ p̃dictum et celebri
memoria diffamatum. oriet᷑ stella ex
iacob et ex surget homo ex isrł ⁊ dña¬
bitur gentium. Tres itaq iuri fulgore
insoliti syderis diuinitus incitati. pre¬
uium micantis luminis cursum se¬
cuntur. existimantes se significatum¬
sibi pucrum. ierosolimis inciuitate regia
repturos. Sed cum eos hec opimo fefellis¬
set. ꝑ uideoꝵ scribas atq doctores. qd̾
sacra de ortu xp̃i p̃nuntia uerat script᷑a
didi cerunt. ut gemino testimonio con¬
firmati. ardentiori fide expeterent quẽ

Expanded text:
autem, sicut res docuit, huic miraculo autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangelizante bilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem
Abbreviated transcription (Latin):
colitur ad orata in exordiis suis salua¬
toris infantia: ꝑ ipsa originalia docu¬
menta ꝓbaretur ueri in ipso hominis orta
natura. Hoc est enim qd̃ iustificat impios.
hoc est quod expeccatorib facit scõs: si ĩ
uno eodemq domino nr̃o iħu xp̃o et ue¬
ra deitas. et uera credatur humanitas.
Deitas qua ante omĩa scła informa dĩ
equalis est pat̾: humauitas qua nouis¬
simis dieb informa serui unitus est
homini. Ad roborandam gͦ hane fide
que contra om̃s p̃muniebat᷑ errores.
ex magna factum ẽ diuini pietate cõ¬
silii: ut gens in longuiqua orientalis
plagę regione consistens. que spectandoꝵ
siderum arte pollebat. signum nati
pueri qui suꝑ omnem isrł e̾e̾t regua¬
turus. acciꝑet. Noua et enĩ claritas
apud magos stellȩ illustrioris apparuit.
et intuentium animos ita aminirati¬
one sui splendoris impleuit: ut nequa¬
quam sibi crederent negligendum.
qd̾ tanto nuntiabat᷑ inditio. Pre erat

Expanded text:
colitur adorata in exordiis suis Salvacolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoribus facit sanctos, si in uno eodemque Domino nostro Jesu Christo et vera Deitas, et vera credatur humanitas: Deitas, qua ante omnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset regnaturus, acciperet. Nova etenim claritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat
Abbreviated transcription (Latin):
obsequii. ut huic grẽ quȩ om̃s ĩuitat
ad xp̃m. quantum possumus seruiamꝰ.
Quicumq enim in eccłia pie uiuit ⁊ caste.
qui ea que sursum sunt sapit non
quȩ suꝑ terram: cęlestis quodam modo
iustar est lumuus. Et dum ipse sc̃ȩ ui¬
te nitorem seruat: multis uiã ad do.¬
minum quasi stella demonstrat. In
quo studio dilectissimi oñs uob̾ inui¬
cem prodesse debetis: ut in regno d̃i
ad quod recta fide et bonis oꝑibus
ꝑ uenitur. sicut lucis filii splendeatis.
uerȩ pietatis obsequium est.
indieb qui diuinȩ miscđiȩ oꝑa pro¬
testant᷑. toto corde gaudere. ⁊ honorifi¬
ce ea quȩ ad salutẽ nr̃am gesta sunt
celebrare. uocante nos ad hanc deuoti¬
onem ipsa recurrentium tempoꝵ lege.
que nobis post diẽ inquo coeternus
patri filius dei. natus ex uirgine est.
breui interuallo ephiphaniȩ intulit
festum ex apparitione domini conse¬
cratum. In quo fidei nr̃e magnum pre¬
sidium prouidentia diuina constitu¬
it. ut dum sollempni ueneratione re¬

Expanded text:
ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vitae nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: verae pietatis obsequium est, in diebus qui divinae misericordiae opera protestantur, toto corde gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione re
Abbreviated transcription (Latin):
docere quã discere. sicut ait apostolus.
circa fide naufragauerunt. Quorui
prauas conpugnantesq sententias bre¬
ui significatione ꝑstringam: ut erroꝵ
tenebris a u̾itatis luce discretis. ⁊ reli¬
giose honorent᷑ beneficia diuina: et
scient̃ caueantur mundana menda.
ipsum amplius quam hominis filium
crediderunt. non putantes illi ascribẽ¬
dam eẽ ditatem. quẽ et pͥmordia in.¬
fantiȩ et incrementa corporea. et passi.¬
ouum usq ad crucẽ mortẽq conditio.

Expanded text:
docere quam discere, sicut ait Apostolus, docere quam discere, sicut ait Apostolus, circa fidem naufragaverunt ; quorum pravas compugnantesque sententias brevi significatione perstringam: ut errorum tenebris a veritatis luce discretis, et religiose honorentur beneficia divina, et scienter caveantur humana mendacia. ipsum amplius quam hominis filium crediderunt, non putantes ipsi ascribendam esse deitatem, quem et primordia infantiae, et incrementa corporea, et passionum