comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a bono nisi maneat in se illud bonu
unde se auertit. ñ est quo se iterum si uo¬
luerit em̃dare conũtat: Quaꝓpt̃ nulla
ẽẽnt mutabilia bona: nͥ eẽt incommnu¬
tabile bonum: Cum itaq audis bonũ
hoc & bonum illud. quȩ possunt alias
dici etiam bona si potueris sine illis que
participatione boni bona sunt. ꝑspicete
is hoc aut illud bonum: si e

Expanded text:
a bono, nisi maneat in se illud bonum a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si voluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabile bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere gis, cum audis hoc aut illud bonum: si e
Abbreviated transcription (Latin):
arm̃. canorum nũ
et illud et uide ipsum bonum si po
duo sunt uerba. ita ex eis uerbis duo
quedam intelligo aliud quo aminus
est aliua quobonus: Cquidem ut animꝰ
ẽẽt ñ egit ipse aliquid: ñ enim iam erat
qui ageret ut ẽẽt: Ut autem sit bonus a¬
nimus: uideo agendum ẽẽ uoluntate:
Non quia id ipsum quo animus est ñ
est aliquid bom: nam unde iam dicit᷑
et uerissime dicitur corpore melior: sed
ideo ũdum dicitur bonus animus: qr
restat ei actio uoluntatis qua sit p̃stantior:
Quam si neglexerit iure culpatur: recte¬
q dicitur ñ bonus animus Distat enum
ab eo qui hoc agit: Et quia ille lauda-¬
bilis: ꝓfecto iste qui hoc ñ agit uituꝑa-¬
lis est Cum uero agit hoc studio et fit bo¬
nus animus: nisi se ad aliquid conuertat
quod ipse ñ est. ñ potest hoc assequi Quo
se autem conũtit ut fiat bonus animus
nisi ad bonum. cum hoc ainat. & appetit.
et adipiscitur. unde sise rursus auertat
fiatq ñ bonus. hoc ipso quod se auertit

Expanded text:
armen canorum numehoc et illud, et vide ipsum bonum, si poduo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agendum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dicitur corpore melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio voluntatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit
Abbreviated transcription (Latin):
ast: Quamobrem qm̃ trintatis etata¬
tem et equalitatẽ et initatem quantum
datur intelligere cupimus: prius autem
quam intelligamus credere debemusͥ
uigilandumq nob est: ne fic̾ta sit fides
nr̃a. Eadem quippe trinitate fruendum
ẽ: ut beate uiuamus: Si autem falsum
de illa crediderimꝰ: mnanis erit spes & non
casta caritas: Quomͦ igitur eam trintatẽ
quam ñ nouimus credendo diligimus:
An seđdm specialem generalemne noticiã
scđm quam diligimus apłm paulum.
qui etiam si ñ ea facie fuit quȩ nob occur¬
rit de illo cogitantib et hoc penitus ig¬
noiamus nouimus tñ quid sit homo:
Ut enim longe ñ eamus hoc sumus: et
illum hoc fuisse & animam eiꝰ corpori
copulatam mortalit̾ uixisse manifestũ
est: Hoc ergo de illo credimus quod in¬
uenimus in nob̃ iuxta speciem uł genꝰ:
quo humana omnis natura pariter
continetur: Quid igitur de illa excel¬
lentia trmitatis siue specialit̾ sine ge¬
neralit̾ nouinus. quasi multe sint ta¬

Expanded text:
 Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint ta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ paruo miracło mouemur: ita ra¬
ro et pene ñ quam accidit: & tameni
ea firmissime credimui: quia scđm spe¬
ciem generalemq noticiam quȩ certa
nobis est cogitamus Credimus enim
quid sit nasci. et quid sit non¬

Expanded text:
non parvo miraculo movemur; ita ranon parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime credimus, quia secundum specialem generalemque notitiam quae certa nobis est, cogitamus. Credimus enim virgo, et quid sit nasci, et quid sit no
Abbreviated transcription (Latin):
tumelias ꝑ ductus ad mortem. suminum
tumor. et altum sacram̃tum quo prati
uimus quid sit omnipotentia de omnipo
tente dõ credimus: et scđm species & gen̾a
rerum uł natura insita. uł exꝑientia col¬
lecta: de factis huiuscemodi cogitamus:
ut ñ ficta sit fides nra Neq enim nouimꝰ
faciem uirginis mariȩ: exqua ille auiro
intacta. neq in ipso partu corrupta. mi-¬
rabilit̾ natis ẽ: nec quib m̃brorum lini-¬
am̃tis fuerit lazarus. nec bethaniam. nec
sepulchrum. lapidemq illum quem re-¬
moueri iussit cum eum resuscitaret ui-¬
demus : nec moniuñtum nouum ex ci¬
sum inpetra unde ipse resurrexit. nec
montem olueti unde ascendit incelum:
neꝙ ominino scumus quicumq ista non
iudimus. an ita sint ut cogitamus: im¬
mo uero ꝓbabilius existimamꝰ ita ñ eẽ
Namꝙ cum alicinus facies uł loci uł ho-¬
minis. uł cuiuslibet corporis eadem oc¬
currerit ocłis nr̃is quȩ occurrebatꝰ cum
eam pͥusquam uideremꝰ cogitabamus:

Expanded text:
tumelias perductus ad mortem, summum etumor, et cis quid sit omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ic et in animi natura scđm quod
Aicitur magnus animus. ñ scd̃m
hoc dicitur uerus animus: Animum
enim uerum h̃t. etiam qui ñ est magna-¬
nimus: quandoquidem corporis et
anuni eẽntia ñ est ipsius ueritatis eẽntiaͥ
sicuti ẽ trinitas ds̃. umis. solus. magnuᷤ.
uerus. uerax. ueritas: Quem si cogitare
conamur quantum sinit et donat.
nullus cogitetur ꝑ locorum spatia con¬
tractus. aut amplexus. quasi trium
corporum. nulla compago uicture sic̃
tricorporeum gerionem fabule ferunt.
s. quicquid animo tale occurrerit. ut
nauis sit intrib quam in singłis minꝰq
uino quam induobꝰ sine ulla dubi¬
one respuatur: Ita enim respiuti
ecorporeum: Inspiritalib au

Expanded text:
ic et in animi natura, secundum quod dicitur magnus animus, non secundum hoc dicitur verus animus. Animum enim verum habet etiam qui non est magnanimus: quandoquidem corporis et animi essentia, non est ipsius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus au
Abbreviated transcription (Latin):
i autem scđm hoc missus a patre
dicitur. quia ille pater ẽ ille
ñ quia ille maior ẽ & ille minor. s qi
ille pater ẽ ille filiꝰ: Ille genitor: ille geni¬
tus Iue aquo ẽ qui mittitur: ille qui ẽ
ab eo qui mittit: filius enim a patre est
ñ pater a filio: Scđm hoc etiam potest
intelligi ñ tantum idõ dictus rnssus
filins. oma u̾bum cara s¬

Expanded text:
i autem secundum hoc missus a Patre Filius dicitur, quia ille Pater est, illNon quia ille major est, ille minor: sed quia ille Pater, ille Filius; ille genitor, ille genitus; ille a quo est qui mittitur, ille qui est ab eo qui mittit. Filius enim a Patre est, non Pater a Filio. Secundum hoc jam potest intelligi, non tantum ideo dici missus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
insufflans ait accipite sp̃m sc̃m: Neq enĩ
flatus ille corporeus cum sensu corpora¬
liter tangendi ꝓcedens ex corpore substã-¬
cia sp̃s sc̃i fuit: s demonstratio ꝑ congruã
significationẽ non tantum a patre. s et
dixerit a filium fuisse sp̃m quen
iflans dedit. & alium quem potest
ucensionẽ suam misit : Unus enim sp̃s¬
est sp̃s dĩ sp̃s patris & filii. sp̃s sc̃s qui
oꝑatur omĩa inom̃ibꝰ. S quodbis da
est dispensatio. certe significationis f
de qua suo loco quantum dñs dedei
seremus: Quod ergo ait dñs. quem
mitam uob a patre: ostendit sp̃m ei
patris et filii: Qui etiam cum dixisset.
quem mittet pater addidit in nomine
meo ñ tñ dixit quẽ mutet pater ame quẽ¬
ad modum dixit quẽ ego mitam uobis
a patre: uidelicet ostendens quod totius
mumitatis uł si melius der¬

Expanded text:
sufflans ait: Accipite Spiritum sanctum . Neque enim flatus ille corporeus, cum sensu corporaliter tangendi procedens ex corpore, substantia Spiritus sancti fuit: sed demonstratio per congruam significationem, non tantum a Patre, sed etdixerit, alium fuisse Spiritum, quem sufflans dedit, et alium, quem post ascensionem suam misit? Unus enim Spiei, Spiritus Patris et Filii, Spiritus sanctus, qui operatur omnia in omnibus . Sed quod bis datus est, dispensatio certe significationis fuit, de qua suo loco, quantum Dominus dederit, disseremus. Quod ergo ait Dominus, Quem ego mittam vobis a Patre ; ostendit Spiritum et Patris et Filii. Quia etiam cum dixisset, Quem mitmeo"; non tamen dixit "quem mittet Pater a me", quemadmodum dixit: "quem ego mittam Vobis a Patre" uidelicet ostendens, quod totius trinitatis, uel si melius dic
Abbreviated transcription (Latin):
uitis ⁊ uudnisisux ẽ: Et ideo quo etecna
luici de qua luix e ÷ Maliut autem dicere
candei sutis quam lux incis. ne obseurio
anciretur ist quiȩ manat qiam ula
qua manat: Cum enim auditar ce
qus ee ista faciliuis ẽ ut ꝑ hanc lucere. qͥ
aen hes minus lucere credatur. Si qͥa
uemdim ñ erat ne minor lux ila puter¬
ien qrie istam genuit. hoc enum nuillie
ami hereticiis ausus ẽ dicere. nec cre¬
in ẽ aliquem ausuruim: illi cogi¬
n occurrit scͥptura qua possit obrr¬
rior uidi lux ista quȩ manat quain
ila de qͥua manat. quam assumptione
tulit cum ait. canor ẽ illuis dest leiĩs
et̾ne atq dea ostendit equalem. Sienĩ
her mminor e. obscuritas illiꝰ ẽ candor ili
Si auitio maior ẽ ñ ex ea manat. Nonemĩ

Expanded text:
lucis, quid nisi lux est? Et ideo coaeterna luci, de qua lux est. Maluit autem dicere, Candor lucis, quam, Lux lucis; ne obscurior putaretur ista quae manat quam illa de qua manat. Cum enim auditur candor ejus esse ista, facilius est ut per hanc lucere illa, quam haec minus lucere credatur. Sed quia cavendum non erat, ne minor lux illa putaretur quae istam genuit hoc enim nullus unquam haereticus ausus est dicere, nec credendum est aliquem ausurum, illi cogitationi occurrit Scriptura, qua posset videri obscurior lux ista quae manat, quam illa de qua manat: quam suspicionem tulit, cum ait, Candor est illius, id est, lucis aeternae; atque ita ostendit aequalem. Si enim haec minor est, obscuritas illius est, non candor illius. Si autem major est, non ex ea manat: non enim
Abbreviated transcription (Latin):
mo renouatio. remissione omĩum pec-¬
catoꝵ: Neq enim uł tuũ qͣntulũcũq
remanet qd̃ ñ remitat᷑ S quẽ ad modũ
aluid ẽ carere febrib aliud ab infirmita¬
te quȩ febrib facta ẽ reualescereͥ item̃q
aliud ẽ infixum telum de corpore dt
aliud uulmis qd̾ eo factum ẽ scđã
tione sanare: ita pͥma curat

Expanded text:
ium peccatorum: neque enim vel unum quantulumcumque remanet quod non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curat
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscit. sola parens est notitiȩ suȩ Et cog¬
nitum enim. et cognitor ipsa ẽ: Erat aut̃
sibi ipsi noscibilis et antequam se nosser:
s noticia sui ñ erat mea. cum seipsam ñ
iorerat: Quod ergo eognoscit se parem
noticiam sui gignit: quia ñ minus
ur ue umore dicendum ẽ cur ñ et̃¬
se potuisset: ita si ñ sibi eẽt.
An eo quidem manife ste

Expanded text:
gnoscit, sola parens est notitiae suae: et coggnoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cognitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se ergo de amore dicendum est, cur non etse potuisset: ita si non sibi essetAn eo quidem manifeste o
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa nr̃a quasi int̾rio gata respondet. exer-¬
citatoiem m̃cis aciem ab illuminata crea-¬
tura ad lum̃ in cominutabile dirigamus:
si tam̃ ueritas ipsa ꝑsuaserit sicut dĩ uer-¬
bum filium ẽẽ nullus xp̃ianus dubitat.
dam considerandamq redeamꝰ: ubi tem-¬
poralit̾ existens ñ nullarum rerum noti-¬
cia que ante ñ erat. et aliquarũ rerum
amor quȩ antea ñ amabant᷑ ÷ distinctius
nob̃ aꝑit quid dicamus: quia & ipsi lo-¬
cutiomi temporalit̾ digerende facilior ẽ
ad explicandum res quȩ in ordine tempo¬
rum cum rep̃henditur: Primo itaq ma¬
nifestum sit posse fieri. ut sit aliquid scibi¬
le. id est quod sciri possit & tam̃ nesciatur.:
illud autẽ fieri ñ posse ut sciatur quod
scibile ñ fuerit: Unde liquido tenendũ
est quod omne̾s res quancumq cognosci¬
mus. cum generat in nob noticiam sui:
ab utroq eiꝰ noticia paritur. a cogno scen¬
te ce cognito: Itaq mens cum se ipsam co-¬

Expanded text:
ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Filium esse nullus christianus dubitat, dam considerandamque redeamus, ubi temporaliter existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam co
Abbreviated transcription (Latin):
Amor ñ erit imago. ñ uerbum ñ
genitus: Cur enim mens noticiam suã
gignit cum se nouit et amorem suum
ñ gignit cum se amat: Nam si ꝓpt̾ea
est notionis suȩ causa quia noscibilis est:
amoris etiam sui causa ẽ. quia ẽ amabi¬
ficile ẽ dicere: Hȩc enim questio etiam
de ipsa summa triitate ommpotent¬
simo creatore dõ Ad cuius imagin
homo factus ẽ. solet mouere hom

Expanded text:
amor? non erit imago? non verbum? non genitus? Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est amabificile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere hom
Abbreviated transcription (Latin):
am uero malia trinitate eriore quia¬
dem quam ẽ ista insensibilibꝰ & insensiꝰ.
s tñ que inde concepta ẽ cum iam e
corpore sensus corporis. s ex meme
ormatur acies animi. cum in ipsa me¬
noria spẽs inheserit corporis. quod f¬
insecus sensimꝰ: Illam sp̃em quȩ ur¬

Expanded text:
teriore quidem, quam est ista in sensibilibus et sensibus, sed tamen quae inde concepta est, cum jam non ex corpore sensus corporis, sed ex memoria formatur acies animi, cum in ipsa memoria species inhaeserit corporis quod forinsecus sensimus, illam speciem quae
Abbreviated transcription (Latin):
luntas quȩ memoriȩ copulat iusionem:
ñ sit aliciuus eorum siue parens siue ꝓle̾.
Et hanc discretionis difficultatẽ : facit eiꝰdem
nature atq substantiȩ parilitas & equali¬
tas: Neq enimsicut foris facile discerne¬
Inlur i batur formatus sensus a sensibili corpore.
et uoluntas ahutroꝙ ꝓpt̾ naturȩ diũsi¬
Arem quȩ in ẽ ab inuicem om̃ib trib
rua satis sup̃ disseruimꝰ : ita ce hic
 Quamuus enim hȩc trinitas de qͣ¬

Expanded text:
luntas quae memoriae copulat visionem, luntas quae memoriae copulat visionem, non sit alicujus eorum sive parens sive proles: et hanc discretionis difficultatem facit ejusdem naturae atque substantiae parilitas et aequalitas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de q
Abbreviated transcription (Latin):
ut uisio fieret Scu cogiatiur ex illar qͥm
memorna tener ex pͥmitur macie cogitantis:
eiemiiscendo formatur ea sp̃e quȩ quasi
ples ẽ euis quam memoria tenet: S neꝙ
ala uera parens ẽ neq ista uera ꝓles est
Acies quippe animi quȩ formatur ex me¬
monia. cum recordando aliquid cogitamꝰ:
ñ ex ea spẽ ꝓcedit qͣm meminimꝰ uisam.
qͣndoquidem eorum memuinisse ñ posse¬
mus nisi uidissemꝰ: Acies autẽ amnu q̃
reminiscendo formatur: erat etiam pͥus¬
quam corpꝰ qd̾ meminimꝰ uideremus:
Quantomagis pͥusqͣm id memoriȩ man-¬
daremꝰ: Quamquam itaq forma quȩ
fit in acie recordantis. ex ea fiat quȩ in¬
est memoriȩ : ipsa tñ acies ñ inde existit
s erat antea ista: Consequens ẽ autẽ ut si
ñ est illa uera parens: nec ista uera fit ꝓ¬
les. S et illa quasi parens et ista quasi
ꝓles aliquid insinuant : unde interiora
atꝙ ueriora exercitatiꝰ certiꝰq uideant᷑:
Difficiliꝰ iam plane discernitur. utrum uo-¬

Expanded text:
ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemus, nisi vidissemus: acies autem animi quae reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum vo
Abbreviated transcription (Latin):
usibili multorum cerner
sura e. inipsis autẽ ui ioirl n
merus Uotuntas uero ue ista oi¬
iuingit ce ordinat && qualam uu¬
tate copulat nec sentiendi¬
tandi appetitum nisi uihi

Expanded text:
sibili multorum cernentmensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in hi
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia numerose cogitari posi¬
Ni sunt quȩ singillatim sunt in¬
pressa ĩnemoriȩ: uidetur ad memor
iñsura. ad uisionẽ uero mimerus ꝑ¬
tiere: quia licet innumerabilis si
multiplieitas tulnĩ nisionũ ñ sem
tam̃ in meim

Expanded text:
ed quia numerose cogitari possunt quae singillatim sunt impressa memoriae, videtur ad memoriam mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in mem
Abbreviated transcription (Latin):
N corporalem substantiã scio ẽẽ sapientiã:
et lum̃ ẽẽ inquo uident᷑ quȩ odis carnalibꝰ
ñ uident᷑. & tamen uir tantus tamq spi¬
ritalis. udemꝰ nunc inqͥt ꝑspeculũ me
nignate tc̃ autẽ facie ad faciem. Quale
sit & quod sit hoc ꝑspeculum si queramꝰ᷑:

Expanded text:
bstantiam scio esse sapientiam, et lumen esse in quo videntur quae oculis carnalibus non videntur: et tamen vir tantus tamque spiritualis, Videmus nunc, inquit, per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Quale sit et quod sit hoc s
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝑfectum cui ñdesit aliquid. & ars.
AI om̃ipotentis atq sapientis dei.
pleua omĩum rationum uuentium
in commutabilium & oms unum mnei
sicut ipsaimum de uno. cum quo unũ
boit nouit omĩa ds̃ quȩ fecit ꝑ iplam En
etun decedant & succedant emor

Expanded text:
m Verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars m Verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis et sapientis Dei, plena omnium rationum, viventium incommutabilium: et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus, quae fecit per ipsam: et ideo cum decedant vel succedant tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
uidam cum uellet breuissime singla¬
rim ꝑntrmitate ꝑsonarum insiria¬
rẽꝓpria: et̾ntas inquit in patre species
minagine usus minumere: Et quia naine.¬
diocris quccortatis intractatione scptirarõ
et in assertione fidei iir extitit hilariꝰ enuim
hoc inlibris suis possint: horum u̾borum
eoest patris imaginis & mimeris ȩantatĩ.
et speciei. & usus. abditam scrutatꝰ rdelli
gentiam: quantum ualeo ñ eum secutum
artbitror inetuitatis uocabulo nͥ quod pat̾
nñ ht̃. patrem de quo sit filiꝰ autem de pa¬
tre est ut sit. atq ut illi coetmis sit. Imago
enim si ꝓ fecte implet ilud cuꝰ iago est:
ipsa coequatur ei. ñ illud iagii sus:
Inqua imagine speciem nominaurt. credo
nt puleraudmẽ ubi iam ẽ tanta congri¬
entia. et pͥma equalitas. & pͥma sumlitudo
inilla inre dissidens et rillomͦ in equalis.
et nuilla ex parte disimilis. s ad idemtidem
respondens ei cuiꝰ ymago ẽ: ubi ẽ pͥma
et sumina uita: Cui ñ est aliud uiuere.

Expanded text:
uidam cum vellet brevissime singularum in Trinitate personarum insinuare propria, Aeternitas, inquit, in Patre, species in imagine, usus in munere. Et quia non mediocris auctoritatis in tractatione Scripturarum et assertione fidei vir exstitit, Hilarius enim hoc in libris suis posuit, horum verborum, id est patris et imaginis et muneris et aeternitatis et speciei gentiam in quantum valeo, non eum secutum arbitror in aeternitatis vocabulo, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit: Filius autem de Patre est, ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim, si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credoni suae. Ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis et nulla ex parte dissimilis: sed ad identitatem respondens ei cujus imago est. Ubi est prima et summa vita, cui non est aliud vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
fectione. sine caritate. sine gaudio: Illa gͦ
dilectio. delectatio. felicitas. uł beatitudo.
si tñ aliqua humana uoce digne dicitur:
usus ab illo appellatus est breuiter: Et est
intrinitate sp̃s̃ sc̃s̃ non genitus s genitoriᷤ
genitiq suauitas: ingenti largitate atq
ubtate ꝑfundens. oms creaturas ꝓcaptii
earum: ut ordinẽ suum teneant. & lociꝰ
suis ad quiescant: Hȩc igitur omĩa quȩ
arte diuina facta st̃: & unitatẽ qͣndam
in se ostendunt. & speciem & ordinem:
Quicquid enim horum ẽ & unum ali¬
quid ẽ : sicut sunt naturȩ corporum in
geniaꝙ animarum: & aliqua specie
formatur sicut sunt figure uł qualitates
corporum ac doctrine uł artes ammarũ:
et ordinem aliquei.i petit. aut tenet. sic̃
sunt pondera uł collocationes corporũ.
atq amores aut delectationes anima¬
rum Oportet igitur ut & creatorem
ꝑea quȩ facta sunt intellectum conspi¬
cientes: trutatẽ intelligamꝰ cuiꝰ increa¬
tura quomͦ dignum ẽ apparet uestigiũ.

Expanded text:
tione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, usus ab illo appellatus est breviter, et est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitus, sed genitoris, genitique suavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant et locis suis acquiescant. 12. Haec igitur omnia, quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Quidquid enim horum est, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum, et ingenia animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum; et ordinem aliquem petit aut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, atque amores aut delectationes animarum. Oportet igitur ut Creatorem, per ea quae facta sunt, intellectum conspicientes , Trinitatem intelligamus, cujus in creatura, quomodo dignum est, apparet vestigium.
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ uestigia tanqͣm impͥmunt᷑ memoriȩ.
quando hec quȩ foris st̃ corporalia sentumn¬
tur ut etiam cum absunt ista: p̃sto sunt
tñ imagines eoꝵ. cogitantibꝰ. Cognoscat gͦ
semetipsam nec quasi ab sentẽ sequerat. s.
uitentionẽ uoluntatis qua ꝑ alia uagabat᷑
statuat inseipsa: & se cogitet: Ita uidebit
qđ ñ qua n se ñ amauerit. ñ quam nescierti
si aluud secũ amando cũ eo se confundit. &
ereuerit quodammꝰ : atq ita dum sicut
unũ dit̾sa complectit᷑ unum putauni eẽ
que dm̃sa funt

Expanded text:
Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, Quae vestigia tanquam imprimuntur memoriae, quando haec quae foris sunt corporalia sentiuntur, ut etiam cum absunt ista, praesto sint tamen imagines eorum cogitantibus. Cognoscat ergo semetipsam, nec quasi absentem se quaerat, sed intentionem voluntatis qua per alia vagabatur, statuat in semetipsam, et se cogitet. Ita videbit quod nunquam se non amaverit, nunquam nescierit: sed aliud secum amando cum eo se confudit et concrevit quodam modo; atque ita dum sicut unum diversa complectitur, unum putavit esse quae diversa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quo tendat ut querat aut quo ueniat ut in¬
ueniat. Quid enim taminm̃te qͣm mens ẽ:
S quia inhis ẽ quȩ cum amore cogitat: sen¬
sibilib autẽ id est corporaubꝰ cum amore
assuefacta ẽ : ñ ualet sine imaginib eorum
ẽẽ insemetipsa: Hinc ei oboritur erroris de-¬
decus: dum rerum sensarũ imagines secer-¬
nere a se ñ potest. ut se solam uideat: Cohe¬
serunt enim mirabilit̾ glutine amore. & hȩc
ẽ eiꝰ immunditia: q̃m dum se solam nitit᷑
cogitare: hoc se putat ẽẽ sine quo se ñ potest
cogitare: Cum gͥ ei p̃cipitut ut seipsam
cognoscat. ñ se tanquã sibi detracta sit q̃¬
rat.: s id quod sibi ad didit detrahat: In¬
terior ẽ enim ipsa ñ solum qͣm ista sensi¬
bilia. quȩ manifeste foris sunt: s etiam
qͣm unagines eoꝵ quȩ in parte quadam
sc̃ animȩ. qͣm hñt & bestiȩ qͣmuis intelli¬
gentia careant quȩ m̃tis ẽ ꝓpria: Cum
semetipsa. cum in hȩc quasi uestigia mul-¬
tarũ intentionũ exierit amoris affectu:

Expanded text:
quo tendat ut quaerat, aut quo veniat ut inveniat. Quid enim tam in mente quam mens est? Sed quia in iis est quae cum amore cogitat, sensibilibus autem, id est corporalibus, cum amore assuefacta est, non valet sine imaginibus eorum esse in semetipsa. Hinc ei oboritur erroris dedecus, dum rerum sensarum imagines secernere a se non potest, ut se solam videat. Cohaeserunt enim mirabiliter glutino amoris: et haec est ejus immunditia, quoniam dum se solam nititur cogitare, hoc se putat esse sine quo se non potest cogitare. Cum igitur ei praecipitur ut se ipsam cognoscat, non se tanquam sibi detracta sit quaerat; sed id quod sibi addidit detrahat. Interior est enim ipsa, non solum quam ista sensibilia quae manifeste foris sunt, sed etiam quam imagines eorum quae in parte quadam sunt animae, quam habent et bestiae, quamvis intelligentia careant, quae mentis est propria. Cum semetipsa, cum in haec quasi vestigia multarum intentionum exserit amoris affectum.
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ quare clubitasti: suam ciuiqr ẽẽ
significat⁊ S ita d̾r eadem credentuun
Q una. quẽ admodum eadem uolen¬
tium uoluntas una: tum & inipsis qͥ
hoc idem uolunit sua uoluntas sit cu¬
qꝗi consꝑicua ⁊ altemꝰ autẽ lateat qͣmu

Expanded text:
fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse fidei, quare dubitasti ? suam cuique esse significat. Sed ita dicitur eadem credentium fides una, quemadmodum eadem volentium voluntas una: cum et in ipsis qui hoc idem volunt, sua voluntas sit cuique conspicua, alterius autem lateat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
munis ⁊ uidendum omĩum ocłis
ashumana cominunis: Nam hoc ita
d̾r: ut tñ singłi suas habeant: Exuna
sane doctrina imp̃ssam fidem credentiũ
cordib singłorim qui hoc idem creduã
uerissime dicimꝰ: s aliud st̃ ea quȩ cre¬
duntur. aliud fides qua creduntur: Illa
quippe iireb sunt quȩ uł eẽ uł fuisse uł
futura ẽẽ dicuntur: Hȩc autẽ manimo
credentis est ei tautũ conspicua cuiuis ẽ.
quamuis sit & inaliis ñ ipsa s. similis
Non entm numero ẽ una s genere: ꝓpt̃
similitudinẽ tam̃ & nullam diu̾sitate :
magis unam dicimꝰ ẽẽ qͣm multas. Na
et duos homines simillimos cum iude¬
mus: uinam faciem dicimiis. & muam̃
amborum faciliꝰ itaq dicitur multas
animas fuisse. singłas utiq singłorum
de quib legnnꝰ in actib apłoꝵ quodeiꝰ
fuerit anima una: qͣm ubi dixit apłs
una fides. tot eas audet quisqͣm dic̃e
quot fideles: Et tñ qui dicit ꝯmulier
magna ẽ fides tua: et alteri modice

Expanded text:
ad videndum omnium oculis cies humana communis; nam hoc ita dicitur, ut tamen singuli suas habeant. Ex una sane doctrina impressam fidem credentium cordibus singulorum qui hoc idem credunt verissime dicimus: sed aliud sunt ea quae creduntur, aliud fides qua creduntur. Illa quippe in rebus sunt quae vel esse vel fuisse vel futurae esse dicuntur: haec autem in animo credentis est, ei tantum conspicua cujus est; quamvis sit et in aliis, non ipsa, sed similis. Non enim numero est una, sed genere: propter similitudinem tamen et nullam diversitatem magis unam dicimus esse quam multas. Nam et duos homines simillimos cum videmus, unam faciem dicimus et miramur amborum. Facilius itaque dicitur multas animas fuisse singulas utique singulorum, de quibus legimus in Actibus Apostolorum quod eis fuerit anima una ; quam ubi dixit Apostolus, Una fides , tot eas audet quisquam dicere quot fideles. Et tamen qui dicit, O mulier, magna est fides tua ; et alteri, Modicae
Abbreviated transcription (Latin):
et sic aliqui inplius concupiscendo mi¬
niutur urde & m todia dicitur radix
nuin malorum. tot ͣ edo illud ubi
aliqud ꝓpͥum contra leges. q nio uni¬
uesitas ad ministratur agere iticinas
orpus ꝓ prium gerit qd̾ parcilit̾ pos¬
sidet: Atq ita formis & motib corpora¬
lib delectata. quia intus ea secum non
ht̃. cum eonun imaginib quas mem̾o¬
riȩ fixit inuoluitur : et phantastica
fomicatione turpit̾ inquinatur. omĩa
officia sua ad eosfines referens quib
curiose corporalia atq temporalia. ꝑcor¬
poris sensus querie⁊ant tumido fastur
aliis aninis corporeis sensib deditis ẽẽ
affectat excelsior. aut cenoso gurgite car¬
nalis uoluptatis in mestur:

Expanded text:
et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut coenoso gurgite carnalis voluptatis immergitur.
Abbreviated transcription (Latin):
boni. s unus bomis: dequodictum ẽ: Ne-¬
mo bonus: nsi unus ds̃: Et enim dñs iħe
ne ab illo qui dixerat magister bone tanꝗͣ
hominem compellans scđm hominem
tantummꝰ intelligeretur: ideo ñ ait nemo
bonus isi solus pater. s nemo bonis. nͥ
olus ds̃: In patris enimnomir. ipse ꝑlẽ
s transiate &c ꝑsimilitudines dicuntur indõ
Nam & sedere suꝑ cherubin dr̃: quod ad fi¬
tum dicitur. Et abyssum tanquam ues¬
m̃tum amictus: quod ad habitum: E
i tui ñ deficient: quod ad tempus: Et
ascendero incelum tu ibi es: quod ad locũ.
Quod autẽ ad faciendum attinet: fortassis
de solo dõ uerissime d̾r: Solus enim ds̃ fac̃.
et ipse it Eneq patitur. quantum ad eiꝰ
substantiam ꝑtinet quia ds̃ est. Itaꝙ oĩ

Expanded text:
boni, sed unus est bonus, de quo dictum est, Nemo bonus, nisi unus Deus. Etenim Dominus Jesus, ne ab illo qui dixerat, Magister bone , tanquam hominem compellans, secundum hominem tantummodo intelligeretur, ideo non ait, Nemo bonus, nisi solus Pater; sed, Nemo bonus, nisi unus Deus. In Patris enim nomine, ipse per se sed translate ac per similitudines dicuntur in Deo. Nam et sedere super Cherubim dicitur ; quod ad situm dicitur: et abyssum tanquam vestimentum amictus ; quod ad habitum: et, Anni tui non deficient ; quod ad tempus: et, Si ascendero in coelum, tu ibi es ; quod ad locum. Quod autem ad faciendum attinet, fortassis de solo Deo verissime dicatur: solus enim Deus facit et ipse non fit, neque patitur quantum ad ejus substantiam pertinet qua Deus est. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mnagnuin eẽ. ꝓpt̾ea sicut ñ dicimꝰ tres
ntias. sic ñ dicunus tres magnitud¬
quod ẽ latine unam ẽẽntiam. tres suluie¬
stantias s: quia nr̃a loqbendla consue¬
cudoiam obtinuit ut hõc intelligatur
cum dieimins entiam quod intelligitur.
cum ditimus substantiam: ñ audemus
dice unam eẽntiam tres substantias.
autem ꝑsonar.

Expanded text:
magnum esse. Propterea sicut non dicimus tres essentias, sic non dicimus tres magnitudquod est Latine unam essentiam tres substantias. Sed quia nostra loquendi consuetudo jam obtinuit, ut hoc intelligatur cum dicimus essentiam quod intelligitur cum dicimus substantiam, non audemus dicere unam essentiam et tres substantias, autem personas.
Abbreviated transcription (Latin):
oc primum uidendum ẽ hoc signif¬
cari cum dicitur genitus. quod
inficatur cum dicitur filius: Idõ enim.
quia genitus: & quia filius utiq genitus:
Quod ergo dicitur ingenitus: hoc ostendi
tur quod ñ sit filiꝰ S genitus & ingenitus
eꝯmmode dicuntur: filius autem latine d̾i.
ifilius ut dicatur ñ admitit loquendi
iuetudo: Nichil tñ intellectui demitur
licatur ñ filius. quẽ ad modum etiam si
dicatur ñ genitus: ꝓ eo quod dicitur inge¬
nitus. nichil aliud dicitur Sic enm & ui-
cimis &e amicus relatiue dicuntur nec tam̃
potest in incinus dici. quomͦ dicitur inmi¬
cus. Quamobrem ñ ⁊ inreb considandũ
quid nł suat uł ñ sinat dici usus sermoniᷤ¬

Expanded text:
c primum videndum est hoc significari cum dicitur genitus, quod significatur cum dicitur filius. Ideo enim filius, quia genitus; et quia filius, utique genitus. Quod ergo dicitur t quod non sit Filius; sed genitus et ingenitus commode dicuntur; Filius autem Latine dicitur, sed infilius ut dicatur non admittit loquendi consuetudo. Nihil autem intellectui demitur, si dicatur non Filius; quemadmodum etiam, si dicatur non genitus, pro eo dicitur ingenitus, nihil alicinus et amicus relative dicuntur, nec tamen potest invicinus dici quomodo dicitur inimicus. Quamobrem non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermoni
Abbreviated transcription (Latin):
exea re quȩ erat inmemor nuilla
fieret uisio cogitantis s utriusq
fuerit. atq id quod in memona¬
tur destiterit intueri: nich forne
imp̃ssa erat ineadem acie remane
atq inde formabitur quo
ria: quo rursus cum id record
num cum eo fiat unde fo

Expanded text:
ex ea re quae erat in memoria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed utriusque fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quoria, quo rursus cum id recordanum cum eo fiat unde fo
Abbreviated transcription (Latin):
nint. ta formotur: & fit incogitacione
sunilis uisio. Sicut autẽ ratione discerne¬
batur species uisibilis qua sensus corporis
formabatur. & euis similitudo quȩ fiebat
in sensu formato ut eẽt iusio. alioquin ita
rant coniuncte. ut omĩno una eademq
itaretur: sic illa phantasia cum anmꝰ
tat speciem uisi corporis. cum constet
poris similitudine quam memoria

Expanded text:
nuit, ista formetur, et sit in cogitatione nuit, ista formetur, et sit in cogitatione similis visio. Sicut autem ratione discernebatur species visibilis qua sensus corporis formabatur, et ejus similitudo quae fiebat in sensu formato ut esset visio alioquin ita erant conjunctae, ut omnino una eademque putaretur: sic illa phantasia, cum animus cogitat speciem visi corporis, cum constet ex corporis similitudine quam memoria
Abbreviated transcription (Latin):
tq ita fit illa trinitas ex memoria
et interna uisione: & quȩ utrumꝙ
copusat uoluntate: Quȩ tria cum inunum
coguntur: abipso coactu cogitacio dicitur:
nec iam inhis trib diu̾sa substantia est:
Neq enim aut corpus illud sensibile. ibi est
quod omĩno discretum ẽ ab animantis
uatura: aut sensus corporis ibi formatur
ut fiat uisio: aut ipsa uoluntas id agit
ut formandum sensum sensibili corpori
ad moueat. in eoq formatum detineat.
s ꝓ illa specie corporis quȩ sentiebatur ex¬
trinsecus succedit memoria retinens illam
speciem quam ꝑ corporis sensum combi¬
bit anima: ꝑ quȩ illa uisione quȩ foris
erat cum sensus excorpore sensibili forma¬
retur. succedit intus similis uisio. cum
ex eo quod memoria tenet format᷑ acies
animi. & ab sentia corpora cogitantur:
uoluntasq ipsa quomͦ corpora obiecto
formandum sensum ad mouebat forma¬
tumꝙ uingebat:. sic aciem recordantis aĩ
conuertit ad memoriam. ut eo qd̾ illa reti¬

Expanded text:
tque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. Nec jam in his tribus diversa substantia est. Neque enim aut corpus illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit ut formandum sensum sensibili corpori admoveat, in eoque formatum detineat: sed pro illa specie corporis quae sentiebatur extrinsecus, succedit memoria retinens illam speciem quam per corporis sensum combibit anima; proque illa visione quae foris erat cum sensus ex corpore sensibili formaretur, succedit intus similis visio, cum ex eo quod memoria tenet, formatur acies animi, et absentia corpora cogitantur: voluntasque ipsa quomodo foris corpori objecto formandum sensum admovebat, formatumque jungebat, sic aciem recordantis animi convertit ad memoriam, ut ex eo quod illa reti
Abbreviated transcription (Latin):
rumꝰ : aut aliquid notũ amamꝰ ꝓpter quod
ignotũ aliquid querimꝰ. cuiꝰ ignoti amor
nequaqͣmnos tenet s illiꝰ cogniti. quo ꝑ¬
tinere nouimꝰ. ut illud etiam quod ad¬
huc ignotum querimꝰ nouerimꝰ sicut de
in eognto u̾bo paulo ante locutꝰ sũ: aut
ip sum scire quisq amat. quod nulli scire
aliquio cupienti eẽ in cognitũ potest His
ausis uidentur amare in cognita qui scire
i quid uolunt quod uesciunt: & ꝓpt̾ ar¬
tiorẽ querendi appetitũ sine amore esse
dii npossunt S quam se res alit̃ hab

Expanded text:
ruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt. Sed quam se res aliter hab
Abbreviated transcription (Latin):
nere notu: ht̃ quod amat: id quȩ nosse
ex petit egam in aliqua re singła. uł insin¬
gulis : quȩ illi ñ dum note forte laudant᷑.
fngitq animo unaginariã formam qua
xcitetur in amorẽ. unde autẽ fingit nisi
exhis quȩ iam nouerat. cuiꝰ tñ fortͥe anmo
figurate atq. incogitacione notissime. si¬
eam eam quȩ laulabatur dissimilẽ inue¬
nerit fortasse ñ amabit. quod si amau̾tt
ex illo amare incipiet. ex quo didicit. pau-¬
ło ante quippe alia erat quȩ amabat᷑: quã
sibi animus formans exibere consueuerat.
si autẽ illi forme similẽ inuenerit quam fa¬
ma p̃dicauerat. cui uere possit dicere iam te
amabam nec tunc utiq amabat in cognitã.
quam in illa similitudine nouerat: aut
inspecie sempit̾ne rationis uidemꝰ aliquid.
et ibi amamꝰ: quod cum exp̃ssum in aliqͣ
rei temporalis esfigie. illis qui exꝑti st̃ lau-¬
dantib credimꝰ & amamꝰ: ñ aliquid ama¬
mus incognitum. unde iam supra satis disse¬

Expanded text:
nere notum habet quod amat, idque nosse expetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde autem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam quae laudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit quam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; nec tunc utique amabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disse
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in hac uita uide concestin ẽ.
illi sunt qui ea quȩ digessimꝰ & omin¬
Diiumas in suam̃te conspiciunt. illi qͥ
cam tanquam imaginẽ uident. ut pos¬
sisti ad eum cuiꝰ imago ẽ quomͦciunq
ꝑferre qd̾ uident: & ꝑ ymagine quã
ispiciendo uident. etiam alud  de

Expanded text:
icut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod uident, et per imaginem, quam conspiciendo uident, etiam illud uid
Abbreviated transcription (Latin):
ru que potentes intuerentur eo temo¬
poie quo conceperant: m sedintruo
tatm eariors hominis uaten dest
cun adea quȩ sorinsetus sensum corpor
formant. ñ laudabilem uoluntatẽ qr
het aduitile aliquid referat. s tur pe
cupiditatem qua his inherescat
mod at: Quia etiam detracta sp̃e ca

Expanded text:
rum, quae potantes intuerentur eo temrum, quae potantes intuerentur eo tempore quo conceperant . CAPUT est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem cupiditatem qua his inhaerescat, accommodat. Quia etiam detracta specie
Abbreviated transcription (Latin):
duo: ut & sensum formandum ad moueat
ei rei quȩ cernitur. & mea formatũ teneat
Et siuiolenta ẽ ut possit uocari amor. aut
cupiditas. aut libido: etiam ceterũ corpꝰ
animantis i ¶ em̃ter afficiat: Et ubi non
resistit. pigrior duriorq materies: in si¬
milem sp̃em coloremq cominutat: Licet
uidere corpuscłm cameleunitis ad colorẽ
quosuidet facillima conũsione uariari:
Aliorum autẽ aminalium quia non ẽ
ad conũsionem facilis corpulentia fecus
plerumꝙ ꝓddunt libidines matrum
cum quid mnagna delectatione conspere¬
rin. Quam enim teneriora atq ut ita
dixerim formabiliora sunt pͥmordiora.
seminum. tam efficacit & capacũ secun¬
tur. intentionẽ mat̾ne animȩ: & quȩ mea
facta ẽ phantasia ꝑ corpꝰ quod cupide as¬
pexit: Sunt exempla quȩ copiose come¬
memorari possint s imum sufficit defide¬
ussumis ubris quod fecit iacob ut oues ee
capreuariis colonb parerent: saponen¬
doeis uariata nrgulta in canalib aqua¬

Expanded text:
duo, ut et sensum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorque materies, in similem speciem coloremque commutat. Licet videre corpusculum chamaeleontis ad colores quos videt facillima conversione variari. Aliorum autem animalium quia non est ad conversionem facilis corpulentia, fetus plerumque produnt libidines matrum, quid cum magna delectatione conspexerint. Quam enim teneriora, atque, ut ita dixerim, formabiliora sunt primordia seminum, tam efficaciter et capaciter sequuntur intentionem maternae animae, et quae in ea facta est phantasiam per corpus quod cupide aspexit. Sunt exempla quae copiose commemorari possint: sed unum sufficit de fidelissimis Libris, quod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in canalibus aqua
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendiis excipiet᷑ ab angłis sc̃is incorrup¬
tiilecorꝰ infme scłi ñ ad penamsi. ade
glumn teceptiatꝰ. Inhac quuippe unagie
tune ꝑfecta erit dĩ simlitudo. quando.
di ꝓfecta erit uisio Dequa dierenlon¬

Expanded text:
ctis, incorruptibile corpus in fine saeculi non ad poenam, sed ad gloriam recepturus. In hac quippe imagine tunc perfecta erit Dei similitudo, quando Dei perfecta erit visio. De qua di
Abbreviated transcription (Latin):
pfica testimonia quȩ panlo ante memo¬
raui. In agnitione gͥ dĩ. insticiaq. s scor¬
tate ueritatis. qui de die indiem ꝓficien¬
do renouat᷑ : transfeit amor̃ a temꝑalibꝰ
adet̾ina. a uisibilib ad intelligibilia. a car¬
nalib ad spiritalia: atq: abistis cu ꝓrdir¬
tatrmn fienare atq miruere ilsꝙ. se cari¬
tate alligaie diligent isistit: Tautũ autẽ
facit: quantũ aiuinit᷑ ad ipuat᷑. Dei arpe
sententia e: Sine me nicħ potestis fac̃e. Inã

Expanded text:
 paulo ante commemoravi. In agnitione igitur Dei, justitiaque et sanctitate veritatis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenter insistit. Tantum autem facit, quantum divinitus adjuvatur. Dei quippe sententia est: Sine
Abbreviated transcription (Latin):
uotis gͦ paulisꝑ ceteris quor
uens deseipsa certa esti tria
tssnitum consiđata tractem mes¬
tuis: tanto est laudabibola
nł quanto acumine in tellign. s quuesi
meminerit & quid intellice
est. Cum ergo dicantur hec
et intelligentia continentur
aliquid quid ea referat

Expanded text:
otis igitur paulisper caeteris, quorum mens de se ipsa certa est, tria haec potissimum considerata tractemusus, tanto est laudabiliorivel quanto acumine intelligat; sed quid meminerit, et quid intelligat est. Cum ergo dicuntur haecet intelligentia continentur, sive ad aliquid ea referat