comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equs. ⁊ quatam tuslatione a brucis ani-¬
malib tnffertur ad hoĩes.
cura ntum oris similia hiis que furnt
iumẽtis aspitate frenoꝵ.
sepe fruatur curia. proprie quidẽ frequens
d̾r qui assidius est in curia. ⁊ sepe ea frui¬
tur. Uñ ⁊ frequens dr qi fruens curia
sepe. ⁊ est ethia. frequens comparatur.
frequentior sumꝰ. uñ frequeter cuio
ssune. adu̾bum. ⁊ hec frequentia ⁊ cõe
Eo trequento tais. u̾bum actũm ⁊ corr̃¬

Expanded text:
et, quadam translatione, a brutis animalibus transferuntur ad homines. circa rictum oris, similia his que fiunt iumentis asperitate frenorum. sepe fruatur curia: proprie quidem frequens dicitur qui assiduus est in curia et sepe ea fruitur, unde frequens dicitur quasi fruens curia sepe, et est ethymologia. Frequens comparatur -tior -simus, unde frequenter -tius -sime adverbium, et hec frequentia -e, et frequento -a
Abbreviated transcription (Latin):
fugere. uł fugdore implere. Uñ frigdeo. gdes
a .i. fuigescere. frigdo componitur infrigdo.
.das. Et est frigdo actĩm cum om̃ib suis cõ¬
positis. pro fugdore implere.
fos egeo. Et est etħpa . ⁊ sepe ponitur pro
cessare. sicut econtrario. feruere pro frequẽ¬
tare. Uñ t̾encius in eunucho. Sine cerere¬

Expanded text:
frigere vel frigore implere, unde frigideo -es idest frigescere. Frigido componitur infrigido -as, et est activum cum omnibus suis compositis pro frigore implerfos egeo, et est ethymologia; et sepe ponitur pro cessare, sicut, e contrario, fervere ponitur pro frequentare, unde Terentius in Eunucho 268. E
Abbreviated transcription (Latin):
re. tumultuare. furore mentis usq ad
fremo componitur confremo. mis .i. simił
de uł intus ficmere. refremo. ms. Et ab
istis inchoatua. fremisco. miscis. Con¬
tra. ⁊ facumt pret̾ituan in .ui. diuisas. et¬

Expanded text:
re, tumultuari, furore mentis usque adFremo componitur confremo -is, idest simude vel intus fremere; refremo -is. Et ab istis inchoativa fremisco, consunt et faciunt preteritum in -mui
Abbreviated transcription (Latin):
Lrico. cas. fricui. frictum est unã rem¬
suꝑ adoucendo exasperare cum alia. sicũt
fit cum sal quadam iu suꝑducitur carm
Et componitur confrico. cas .i. simł frica¬
fricare. uł reu̾se fricare. Et ponitur pio resi¬
stere uł contradr̃e. Frico ⁊ eius composita¬

Expanded text:
FRICO -as -ui frictum est unam rem exasperare cum alia, sicut fit cum sal quadam vi superducitur carni. Et componitur confrico -as, idest simul fricafricare vel reverse fricare, et ponitur pro resistere vel contradice
Abbreviated transcription (Latin):
renesis. a fren d᷑ hec frenesis. sis .i. ip̃a
rabies. uñ freneticus . ca. cum. qui freue¬
sim habet. qr dentes concutiat. uł frene¬
sis dr᷑ ab impedimento mentis. qr greci
frenas mentem dñt. ⁊ ut dicit magister¬

Expanded text:
ens; unde hec frenesis -sis, idest ipsa rabies, et freneticus -a -um, qui frenesim habet, quia dentes excutiat, vel frenesis dicitur ab impedimento mentis, quia Greci frenas mentem dicunt. It
Abbreviated transcription (Latin):
a fremendo. ⁊ est proprie fretum ip̃e feruor
maris. S poniaur pro mari. Itẽ. fretũ est
angustum. ⁊ qiͣ flucus mare ab undarum
feruore dcm. ut gaditanũ. ⁊ siculum. uñ
uarro ait. freta dc̃a qi feruida .i. feruentia

Expanded text:
a fremendo; et est proprie fretum ipse fervor maris sed ponitur pro mari ; item fretum est angustum et quasi fluens mare, ab undarum fervore dictum, ut gaditanum, siculum ; unde Varro ait freta dicta quasi fervida, idest ferventia
Abbreviated transcription (Latin):
a frendore cessare. uł ualde frendere. Itẽ in
frendeo. des. ꝑfecte frendere. Itẽ. refrendeo.
des .i. it̾um frendere.uł uetro atali actu de¬
siscere. ffrendeo ⁊ eius composita omĩa sũt
actiua. ⁊ faciunt pret̾itum in. dui. ⁊ carẽt
supnus. Inuenitur ⁊̃ frendo dis. tercie con

Expanded text:
a frendere cessare vel valde frendere, unde deffrendeo -es, idest perfecte frendere; refrendeo, idest iterum frendere vel retro, a tali actu desistere. Frendeo et eius composita omnia sunt activa et faciunt preteritum in -dui et carent supino.
Abbreviated transcription (Latin):
ledit ita ⁊ sb̾tilis q̃o multũ ledit eũ quinio
est promptus ni discernẽdo. niquisitio ei
⁊ questioreꝵ sb̾tiliuĩ młtũ solent lecẽ. Et
las .i. solicitare molestare i scruplosus.
asper. anxius. dubius. disficił. nodosꝰ
obscurus. Et comꝑatur. uñ ħscrupulosi¬
tas. anxictas difficultas⁊
tes. scrutinio.

Expanded text:
ledit eum qui non est promptus in discernendo, inquisitio enim et questio rerum subtilium multum solent ledere. Et -as, idest sollicitare, molestare, et scrupulosus asper, anxius, dubius, difficilis, nodosus, obscurus, et comparatur; unde hec scrupulositas, anxietas, difficultas et tes scrutinio’,
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ scribe. int̾ponere uł de medio scͥptẽ
aliqͥd auferre. ꝑscribo. bis ꝑft̃e scribe̾.
prescribo bis. añ scuibere. p̾dic̾e pstru̾e¬
uł ab aliquo spacio tẽporis auquid pos¬
sidendo acquitere. uñ ħ prescriptio ꝓro¬
bis it̾um uł retro cicta scriptũ scubere.
Qͥ primo mutit epłam scubit. qͥ remit¬
tit rescribit. Subscribo. bis .i. parr uł post
uł subtus scribere. tnscribo. bis. ultra scrib̾e
uł pͥscribere. Scubo ⁊ eius compõita ac¬
in ꝑtumi. ⁊ ꝓducu̾t hnͣc silłam. scri. te p̃

Expanded text:
aliqua scribere, interponere vel de medio scripture aliquid auferre, perscribo -is, perfecte scribere. Prescribo, ante scribere, predocere, prestruere vel aliquo spatio temporis aliquid possidendo acquirere; unde hec prescriptio -is, iterum vel retro contra scriptum scribere: qui primo mittit epistulam scribit, qui remittit rescribit; subscribo -is, idest parum vel post vel subtus scribere, transcribo -is, ultra scribere vel post scribere. Scribo et eius composita suin -ptum
Abbreviated transcription (Latin):
ria re. est suffocatio uesice ita ut urma
pio. pionis. qddam aĩal uenenosũ. ⁊ dr᷑
scorpio qi scorte poio. qr ab ant̾iori ꝑte¬
smꝙ blandicias. S aposteriore pungit
ccpite enĩ blandr᷑. s ccuida pungit. uel
dĩ scorpius ab arcu. uł ab arꝑe ce est in¬
cutiius gladius. Inde scorpio qr caudam
figat uł arcuata uenenata diffundat.
Uñ scorpio di᷑ quidã piscis uł u̾mus qr ledit
dũ manu tollitur. scorpio ⁊̃ di sagitta
uenenata cucu uł tormentis extussa. que¬

Expanded text:
ria est suffocatio vesice ita ut urina pio -nis, quoddam animal venenosum, et dicitur scorpio quasi scortepoio, quod ab anteriori fingit blanditias, sed a posteriori pungit: capite enim blanditur, sed cauda pungit; vel dicitur scorpio ab arcu vel arpe, quod est incurvus gladius, inde scorpio, quia caudam figat vel arcuato venena diffundat. Unde scorpius dicitur quidam piscis quia ledit dum manu tollitur; scorpio etiam dicitur sagitta venenata
Abbreviated transcription (Latin):
ducta qr loris caret. solis enim circlis
ferreis conteritur. uñ dr᷑ lorica qͣi loris
carens. ⁊ est ethia. Et inde loriccitus. ta
tum. qui habet loricam. Et lorico. cas.
loricam induere. ⁊ componitur collori¬
cas .i. lorica induere. prelorico. cas.i.
cum om̃ib sius compõitis lorico. Et

Expanded text:
quia loris careat: solis enim circulis ferreis contexitur, unde dicitur lorica quasi loris carens et est ethimologia; unde loricatus -a -um, qui habet loricam, et lorico -as, loricam induere; et componitur collori-as, loricam induere, prelorico -as, idecum omnibus suis compositis. It
Abbreviated transcription (Latin):
pediculus płt corr̃. illud qd̾ sustinet fiu¬
ctũ ad ranũ. ⁊ ⁊̃ pediculus dr᷑ u̾mis cu¬
tis. qr niunimos ⁊ multos habeat pe¬
des. uñ pedicłosus. sa. sũ. pleuus pedi¬
culis. Et comꝑatur. uñ pedicłose. sius.

Expanded text:
pediculus dicitur illud quod sustinet fructum ad ramum, et pediculus dicitur vermis cutis, quia minimos et multos habeat pedes; unde pediculosus -a -um, plenus pediculis, et comparatur, unde pediculose -ius
Abbreviated transcription (Latin):
unũ. ducamus per trigonũ quinqͣ guita ⁊
unũ. ⁊ fiũt centũ qͥnquagnita tres. qr gͥ
omĩis nr̃a operatio in fide trmitatis exhĩ¬
ta ad iubileũ .i. requiẽ. tendit. decẽ ⁊ sep¬
tẽ ter ducimus ut ad qͥnqͣginta ⁊ unum
uenire debeamꝰ ⁊ uera nr̃a requies tũc ẽ
cũ ip̃am iam claritatẽ trinitatis agnos
ciius qm in unitate dĩtatis ẽe ctũtene¬
mus qͥnquaginita Nonũ ter ducimus ele
um nũm tenemũs.tii¬

Expanded text:
. Ducamus ergo per trigonum quinquaginta et unum, ut fiant centum quinquaginta tres. Quia ergo omnis nostra operatio in fide Trinitatis exhibita ad requiem tendit, decem et septem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus. Et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis acimus, quam in Unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et um numerum tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
sutils intel ligentia ⁊ sublimis eor contẽ¬
plano iguatur. Ciuctaꝵ quipet aiuai
usin acies aiquile suꝑat Ita ut solis ue¬
duiotrcos en se eius oculos nulla lucio sue
couiscutione reu̾beratos claudat. Et hec¬

Expanded text:
um intelligentia et sublimis eorum contemplatio figuratur. Cunctarum quippe avium visum acies aquilae superat, ita ut solis radius fixos in se ejus oculos nulla lucis suae coruscatione reverberans claudat. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
nubent neq nubẽtur. m.xxii. s modo
esd neutrũ passiuũ. ⁊ propue ꝑtinet ad
nuilieres. ut nubo tibi .i. manco tibi. uł
ducor a te innuptã. Itẽ nubere .i. tegere.
Et ab hac significatione tracta ẽ prima
significatio. qr tũc cũ femine nubũt. pri¬

Expanded text:
nubent neque nubentur’; sed modo est neutrum passivum, et proprie pertinet ad mulieres, ut ‘nubo tibi’, idest ‘maritor tibi’ vel ‘ducor a te in nuptam’. Item nubere, idest tegere, et ab hac significatione tracta est prima significatio, quia tunc cum femine nubunt pri
Abbreviated transcription (Latin):
uł obscuntas. uñ nubilus. la lũ obscus
spissus uñ Ouiꝰ. tristiũ. Cũ fueris felix.
multos uurinabis amicos. Tempora si
fuerint nubila solus eris. uñ nubilosus
face. Et compo᷑ anubilo. las. cõnubilo.
las. denubilo. las. ualde nubilare. uł nu¬
bila auferre. enubilo. las. in eodem sẽ¬
su. innubilo. las ꝑnubilo. las. obiu¬
bilo. las. obscurare. Et est actuiũ cũ om¬
nib sius compõitis

Expanded text:
vel obscuritas; unde nubilus -a -um, obscurus, spissus; unde Ovidius Tristium ‘cum fueris felix multos mirabis amicos, tempora si fuerint nubila solus eris’; unde nubilosus facere; et componitur annubilo -as, connubilo -as, denubilo -as, valde nubilare vel nubila auferre; enubilo -as, in eodem sensu; innubilo -as, pernubilo -as, obnubilo -as, obscurare; et est activum cum omnibus suis compositis
Abbreviated transcription (Latin):
ab humana genatione cepit: iure ꝑ
hoĩem matheus. qr a clamore in deser¬
uitate ũbi cepit. Digne per aquilam
cunctis auib altius uolar. ⁊ irreubera¬
tis oculis solis radios intuetur. sic iste
altius cetis ascendit. Qͥ dicens. In pͥn¬

Expanded text:
ab humana generatione coepit, jure per hominem Matthaeus; quia per clamorem in desernitate Verbi coepit, digne per aquilam cunctis avibus altius volat et reverberatis occulis solis radios intuetur, sic iste altius ascendit dicendo: In prin
Abbreviated transcription (Latin):
rationem hõ. ꝑ sacrificiũ mortifiatio¬
nis suc uitulus. Per fortitudinem secĩ¬
tatis leo. per contemplationẽ uo effici¬
tur aquila. Recte per Hec sc̃a ammalia
significari unusquisq ꝑfectus potest

Expanded text:
rationem homo, per sacrificium mortificationis suae vitulus, per fortitudinem securitatis leo, per contemplationem vero efficitur aquila, recte per haec et caetera animalia signari unusquisque perfectus potest
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Qm ciutatem cũ lucullus deleuis-¬
set quoddam genus pomi. Inde aduexit
et dc̃a est arbor. ħ cerasus ⁊ fructus eiꝰ¬
ħ cerasum. uł dr̃ cerasus a certe oppi
media pars oboli hũs siliqͣm unam ⁊
ceratim grece. latine siliqua cornumi
⁊ diffeit a cereus. rea. reum. qr cereũ
est qd totum ex cera constat. ceratum
ꝙ linitũ. uł incrustatum est cera. uñ
et cerate dicuntur tabule in guib
scribitur

Expanded text:
ti; quam civitatem cum Lucullus delevisset, quoddam genus pomi inde advexit; et dicta est arbor hec cerasus, fructus hoc cerasum, vel dicitur cerasus a Cerite oppimedia pars oboli habens siliquam unam et ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum et differt a cereus -a -um: cereum est quod totum ex cera constat, ceratum quod litum vel incrustatum est cera, unde et cerate dicuntur tabule in quibus scribitur;
Abbreviated transcription (Latin):
gis. acciuũ est. ⁊ ht̃ significationẽ contin¬
nam sue uoci. In actiua enĩ uoce signifi¬
enĩ est fugio te qd fugior a te. Et idẽ est
fugior ate. qd̾ fugio te. Itẽ. omĩa eius
composita sunt actiua. m ullus miret᷑
si dicimus fugio cẽ actĩm. Nam sic est
prccul dubio. nam auctoritas p̾sc̃. ⁊ eius
significatio ⁊ constructio hoc protestatur
Item. fugio ⁊ om̃ia eius composita faci¬
ut preteritũ i. fugi. ⁊ supmũ in fugi¬

Expanded text:
gio activum est et habet significationem contrariam sue voci: in activa enim voce signifionem. Idem enim est ‘fugio te’ quod ‘fugor a te’ et idem est ‘fugior a te’ quod ‘fugo te’. Item composita eius omnia sunt activa, et nullus abhorreat quod dicimus fugio esse activum, nam sic est procul dubio. Nam et auctoritas Prisciani et eius significatio et constructio hoc protestantur. Item fugio et eius composita omnia faciunt preteritum in -gi et supinum in -gi
Abbreviated transcription (Latin):
Lulcio. cis .i. sustentare. supportare. sb̃¬
leuare. nunire. firmare. adiuuare. Et
fticit pret̾itum. fulsi. uł fulsiui. uñ fultũ
hoc nomen fulcimentũ. Nam noĩa in
mentum. desmentia a u̾bis uenientia
solent formari a pret̾ito ꝑfecto .ui. miu¬
tatani. mentũ. ut fulciui. fulcimentũ.
Et inde fultus.ta. tum. ⁊ fulcitus. ta.
tum. ⁊ hoc fulcimen. ⁊ hec fulcimentura¬

Expanded text:
FULCIO -cis, sustentare, supportare, sublevare, munire, firmare, adiuvare, et facit preteritum fulsi vel fulcivi, unde fultum hoc nomen fulcimentum: nam nomina in -mentum desinentia a verbis venientia solent formari a preterito, sillaba -vi mutata in -mentum, ut fulcivi fulcimentum, et inde fultus -a -um, et fulcitus -a -um, et hoc fulcimen, et hoc fulcimentu
Abbreviated transcription (Latin):
tugam conutere. fugo componitur au¬
fugo sas. a se longe fugare ex ab. et¬
glis. simł fugare. Itẽ diffugo. gas .i.
diu̾sis modis uł in diu̾sas partes fuga¬
re Itẽ defugo. gas .i. de uno loco ad aliũ
uł ualde fugtut. Itẽ. esfugo. gas. exͣ fu

Expanded text:
fugo. Fugo componitur aufugo -as, ab se longe fugare; const simul fugare; diffugo -gas, idest diversis modis vel in diversas partes fugare; defugo -as, idest de uno loco ad alium, vel valde f
Abbreviated transcription (Latin):
qr alienos labores edat. Non enĩ mellifi¬
cat. s aliax mel comedit. De quo uirgili¬
us. Ignanũ fucos pecus ap̾sepib arcet.
Et hinc ħͥ fucus. ⁊ genus herbe. uñ fit
quedam tinctura que similiter dr᷑ fucus
Et pro quolz colore matiali supposito dr
fucus. qr alieuũ mẽtitur colorem. sapĩe¬

Expanded text:
quia alienos labores edat; non enim mellificat sed aliarum mel comedit; Virgilius ‘ignavum fucos pecus a presepibus arcet’; et hinc hic fucus, genus herbe unde fit quedam tinctura que similiter dicitur fucus, et pro quolibet colore naturali superposito dicitur fucus quia alienum mentitur colorem; et i
Abbreviated transcription (Latin):
ticor. caris .i. frutices emittere. multiplica¬
ri. abundare. pululare. crescere ad modũ
te pilo negleta ⁊squalida cura
tuius deficit in usu. et scias ꝙ segetes di¬
cuntur dum senimantur a sero. tis mes¬
ses dum colliguntur a meto .tis. fruges
anstas. fruges u̾o reliqua

Expanded text:
ticor -aris, idest fructices emittere et multiplicari, abundare, pullulare, crescere ad modum te pilo neglecta et squalida crurativus deficit in usu. Segetes dicuntur dum seruntur, a sero -ris, messes dum colliguntur, a meto -tis, fruges aristas, fruges reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Nugillus. lli. ferrum quo extrahitur ig
.llas .i. ignẽ de petra fugillo extrnhere. uñ¬
hic fugillator. toris. Et hinc per figam
sigillatores dũr umbre demonum. qui
cum . ab. ⁊ nuitato .b. in .u. dr᷑ ausugio
gis. longe fugere. Itẽ. cutũ fugio. gis.¬
Itẽ. confugio. gis .i. simul fugere. uł ad
aliquem fug̾e causa securitatis. ⁊ auxili¬
um habendi. Itẽ. diffugio. gis .i. diu̾sis
modis. uł in diu̾sas partes fugere. Itẽ. de
fugio. gis .i. ualde. uł deorsum. uł de uno

Expanded text:
UGILLUS -li, ferrum quo extrahitur ign-as, idest ignem de petra fugillo extrahere, unde fugillator -oris, et hinc, per figuram, fugillatores dicuntur umbre demonum que cum ab, et, mutata b in u, dicitur aufugio -gis, longe fugere; circumfugio -gis; confugio -gis, idest simul fugere vel ad aliquem fugere, causa securitatis et auxilium habendi, unde modis vel in diversas partes fugere, undefugio -is, idest valde vel deorsum vel de uno
Abbreviated transcription (Latin):
rotenus adu̾bium leci. Et est compoĩtum a
prope. uł procul ⁊ tenus. Et sigͣt longe ut
dicatur protenus qiͣ procul a tenus .i ꝓcul
am intendit uccẽ qua protenus om̃e. con¬
tremuit nemus

Expanded text:
licet adverbium loci, et est compositum a pro vel procul et tenus, et significat longe, ut dicatur protenus quasi procul a tenus, idest procul am intendit uocem, qua protinus omne intremuit nemus
Abbreviated transcription (Latin):
Thalamus. thalamos grece cubiculum
uł conuigalis lectus. uñ hic thalamus dr
apd̾ nos cubicłm uł camera. uł coniuigał
amar int̾pretatur amaritudo prouiris
mortius eadem ⁊ cõnuitans mucauit eiũ
se in hĩtum meretricis qñ cũ socero suo con¬

Expanded text:
T 20 TALAMUS grece, cubiculum vel coniugalis lectus, unde hic talamus dicitur apud nos cubiculum vel camera vel coniugalis  THAMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo con
Abbreviated transcription (Latin):
susurrat nõ in facie alicuius s in aure
loquitur de altero detrahendo. uñ hic su¬
surro. ronis .i. murm̾ator. sententõsus
Qd̾ ⁊̃ hic susurrus dr̃. uñ uugiliꝰ Et leto
sonũ suadebit mire susurro. Et susurrus

Expanded text:
susurrat non in facie alicuius sed in aure loquitur de altero detrahendo. Unde hic susurro -nis, murmurator, sententiosus, hic susurrus dicitur; Virgilius ‘et leto somnum suadebit inire susurro’; et susurrus
Abbreviated transcription (Latin):
insidiosus. Et comꝑatur. uñ hec mali¬
tiositas. tatis¬
gna. gnũ .i. malus. rixosus. Et comꝑa¬
tur. un maligne. guius. me. adu̾buim
maligne facere. uł pocius malignũ fa¬
cere. ⁊ molestare. Et in eodem sensu mue¬
nitur malignor. guaris. deponens. Et¬

Expanded text:
us, et comparatur; unde hec malitiositas -tis-a -um, idest malus, rixosus, et comparatur; unde maligne -ius -me adverbium, maligne facere vel potius malignum facere et molestare, et in eodem sensu invenitur malig-nor -aris deponens; q
Abbreviated transcription (Latin):
cus .i secretus. Dr̃ etiã auticularis res
i auirm ꝑtinens. et pro eodẽ. auncula¬
rus ria. rium ut auncłarius amu¬
lus uł aurculatius qui in aure fert᷑
et inc auricularius .i. secretus consili¬
ator. ⁊ hec aurcłaria q̃ est secreta cõsi¬

Expanded text:
cus’, idest secretus; dicitur etiam auricularis res ad aurem pertinens; et pro eodem auricularius -a -um, ut ‘auricularis anulus’ vel auricularius, qui in aure fertur, et hic auricularius secretus consiliator, et hec auricularia, que est secreta consi
Abbreviated transcription (Latin):
sare. mutare. uñ hec flexura .re. ⁊ hic
flexus. xus .xiii. Flecto componitur
conflecto. ctis. circũflecto. ctis. defle¬
cto.ctis de uno loco ad alium uł deor¬
sum flectere. Inflecto. ctis .i. ualde uł
cto accim est ⁊ composita ab eo omiu¬
infernalis totus ardeus. a fos qd est ig¬
nis. uł flegi ꝙ est inflamans ⁊ totus. uñ
flegetonteus. tea. teum
tuor principalib humorib humani cor¬
poris sic dc̃m qr sit frigidum. Greci eniu
rigorem flegmonem dũt. uñ flegmnaticꝰ
.ca. cum. in quo dominatur flegnia. Et
uenit ex flegiate. ⁊ flegmatiro. zas.i.
fleginate habundare. uł flegina enc̾e̾.
multũ saliuuare ⁊ spuere. uide in elem̃tũ.¬

Expanded text:
sare, mutare; unde hec flexura -e et hic flexus -xus -xui, conflecto -tis; circumflecto -tis, deflecto -tis, idest de uno loco ad alium vel deorsum flectere; inflecto -tis, idest valde vel cto activum est et composita ab eo,infernalis, totus ardens, a fos quod est ignis vel flegi quod est inflammans, et totus; unde flegetonteus -a -um. atuor principalibus humoribus humani corporis, sic dictum quia sit frigidum: Greci enim rigorem flegmonem dicunt; unde flegmaticus -a -um, in quo dominatur flegma, et qvenit ex flegmate; et flegmatizo -as, idest flegmate abundare vel flegma eicere, multum salivare, spuere.
Abbreviated transcription (Latin):
Et componitur inflamo. mas .i. incẽ¬
dere. manimare. Et est neutrum cũ
omib sus compositis. licet qͣndo mue¬
niatur absolute positum pro flama¬
re uł resplendere¬

Expanded text:
mo componitur inflammo -as idest incendere, inanimare, et est activum cum omnibus suis compositis, licet quandoque inveniatur absolute positum pro flammere vel resplendere
Abbreviated transcription (Latin):
ra sangume. Item flegnua cũ in ma¬
nib ⁊ pedib callosi sulci sunt
qui enun flet lacrimis fluit. Flere enĩ
est ubercun lacrimas fundere qͣiͣ fluere.
s plorare est cum uoce flere. plangere
est cum lacrinus pectus aut faciem tũ¬
dere. lugere est cum aliquib dictis mi¬
serabilib ⁊ habitus mutatione flere.
merere est cumi silentio dolere. uñ ⁊ me¬
rere qͣiͣ mente carere. ⁊ lugere qiͣ luce
⁊ hec flebilis. ⁊ hoc flebile. ⁊ flebiliter ad¬
flebile principium melius fortuma se¬

Expanded text:
ra sanguine; plemina, cum in manibus uel pedibus callosi sulci suntqui enim flet, lacrimis fluit. Flere enim est ubertim lacrimas fundere, unde flens quasi fluens; plorare est cum voce flere; plangere est cum lacrimis pectus aut faciem tundere; lugere est cum aliquibus dictis miserabilibus et habitus mutatione flere; merere est cum silentio dolere, unde et merere quasi mente carere, et lugere quasi luce ic et hec flebilis et hoc -le, et flebiliter ad7, 518 ‘flebile principium melior fortuna se
Abbreviated transcription (Latin):
uũ .i. albus uł rubeus. S proprie fia
uus est qui nulgo dr blundus. flaiui
sunt ergo anglici. teutonici. flandrẽ¬
ses. Item flaua est arena. flaua est
spica que est matura. Flauus comꝑa¬
tur. flauior. ssimus. uñ flaue. uius.¬

Expanded text:
-um, idest albus vel rubeus, sed proprie est flavus qui vulgo dicitur blundus. Flavi ergo sunt Anglici, Teutonici, Flandrenses; item flava est arena, flava est spica cum est matura. Flavus comparatur -vior -simus, unde flave -vius
Abbreviated transcription (Latin):
citabłm. ⁊ proprie ad acetũ ferendum.
lon qd est lignũ. qr ligneus sit ⁊ corr̃. fa¬
Urigonium. ab oxri qd̾ est acutũ ⁊ gonos
qd est angulus. dr̃ ħ oxigoniũ .iiii. in
quo tres anguli sunt acuti ⁊ origonꝰ.
cutum. ⁊ dr᷑ ħ oximel. uł oximellũ. scil
aceni ⁊ mellis ꝑmixtio. duas ꝑtes hñs
aceti. ⁊ t̾ciam mellis. uñ talis cõfectio
dulcedĩem retin ⁊ acorẽ.¬

Expanded text:
citabulum, et proprie ad acetum ferendum; falon, quod est lignum, quia ligneus sit; et hoc Item ab oxi quod est acutum et gonos295, quod est angulus, dicitur hoc oxigonium, in quo tres anguli sunt acuti, et oxigonucitur hoc oximel vel oximellum, scilicet aceti et mellis permixtio duas habens partes aceti et tertiam mellis, unde talis confectio dulcedinem retinet et acore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ acutũ ⁊ uelocẽ sigͣt
uñ oxus. oxa. oxum .i. acutus uł ue¬
lox uñ ⁊ qd̾dam genus teli acuti dr hic
orus. oxi. Et morboꝵ quidam dñr oxi.
quid̃ cronici. oxi sunt qui cito int̾ticiũt
uł tñseunt. Cronici sunt qui diu lan¬
guere faciunt. Itẽ. ab oti qd̾ est acutũ¬

Expanded text:
 acutum et velocem significat; unde oxus -a -um, idest acutus vel velox; unde et quoddam genus teli acuti dicitur hic oxus -xi, et morborum quidam dicuntur oxi, quidam cronici: oxi sunt qui cito interficiunt vel transeunt, cronici sunt qui diu languere faciunt. Item ab oxi quod est acutu
Abbreviated transcription (Latin):
tudo uł robur. uñ orias dcũs est q in¬
terp̾tatur fortitudo dñi. Ip̃e est qui a
rarias duplici nõie. iste est qui illici¬
tum sibi sacerdotiũ uendicare conatus
lepra in fronte ꝑcussus est ut dr᷑ in ẜo

Expanded text:
tur robur; unde Ozias dictus est, qui interpretatur fortitudo domini: ipse est qui et Azarias, duplici nomine. Iste est qui, illicitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra in fronte percussus est. Et hoc o
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter colere. Item. a colo componitur
cte colere. precolo. lis .i. pre aliis colere.
memorare. recordari. ad memoriam re¬
ducere. uł it̾um colere. Colo actum est
i omni sua significatione nisi pro hĩ¬
tare. uł arare. tunc enim est neutrum
Composita uo ab eo si redoleant alteru
ficationib omnia sunt actiua. Itẽ om̃ĩa¬
composita ab eo retinent litteraturam
sui simplicis ubiq preter ceculo. lis. Itẽ
omia facunt pret̾itum in lui. ⁊ suꝑinũ
in cultum. Et hec sillaba .co. ubiq cor¬
ripitur in eis

Expanded text:
habitant. Item colo componitur cte colere; precolo -lis, idest pre aliis colere; rememorari, recordari, ad memoriam reducere vel iterum colere. Colo activum est in omni sua significatione, nisi pro habitare vel arare; tunc est neutrum. Composita vero ab eo si redoleant alterutficationibus omnia sunt activa, quod dicomposita ab eo retinent literaturam sui simplicis ubique preter occulo -lis. Item omnia faciunt preteritum in -lui et supinum in -cultum et hec sillaba co ubique corripitur in eis
Abbreviated transcription (Latin):
Colo. colis. liu. celere. quinq habet signi¬
ficationes. colo cuutatem .i. habito. colo
terram .i. aro. colo formam .i. orno. colo
deum .i. ueneror. Colo parentes .i. diligo.
sib. agros. ius. formam. suꝑos colit. at¬
q parentes. hos arat. ħ hĩtat. oruat hono¬

Expanded text:
COLO -lis -lui colere cultum quinque habet significationes: colo civitatem idest habito; colo terram idest aro; colo formam idest orno; colo deum idest veneror; colo parentes idest diligo.rsus: Agros, rus, formam, superos colit atque parentes, Hos arat, hoc habitat, ornat, hono
Abbreviated transcription (Latin):
erueo. a formis qd̾ est feruens dr fer¬
bullire. scatere. calefieri. estuare. Et po¬
iitur sepe feruere pro frequẽtare. sicut¬
e contrario frigere pro cessare. qr cum lo¬
cus aliquis frequentatur calcando. uͣ¬

Expanded text:
em a formo quod est fervens ferbullire, scaturire, calefieri, estuare, et ponitur sepe fervere pro frequentari, sicut contra frigere pro cessare, quia cum locus aliquis frequentatur calcando
Abbreviated transcription (Latin):
ud ũbum ĩ eo intelligit᷑ potest eus ps¬
siuũ ĩ in pͥma ꝑsona iueniti. nõ miꝰ
tũ est neutrũ. Sicut ⁊ inuideo. licet ⁊¬
sepe mueĩatur inuideor. Despo ab eo cõ¬
põitimi siliter neutrũ est. Itẽ. ꝯ̃pero prunã¬

Expanded text:
in eo intelligitur, potest eius passivum etiam in prima persona inveniri, non minus tamen neutrum est, sicut et invideo, licet sepe inveniatur invideor; despero ab eo compositum similiter neutrum est; item spero prima
Abbreviated transcription (Latin):
yana a dyan ⁊ neos qd̾ est nomen.
dr̃ hec dẏana qi noua luxuł claritas.
Est enum luna que singłis mensib fc̃a
hebes singulis mensib a sole lumen ac¬
cipit. Et sic semper uidetur eius lux ⁊ cla¬
ritas noua. siuilicer hor nomen ei con
gna claritate. qr flore uirginitatos. uel qr¬
ip̃a est luminare minus qd̾ preest nocti¬
qdͣ preest in qua discuisum suũ habent
uuita cũalia. sicut homo in die. uñ dicit¬
tur ol dyana di adyaneon ꝙ est diui

Expanded text:
 a dian et neos quod est novum dicitur Diana, quasi nova lux vel claritas: est enim luna que, singulis mensibus facta hebes, singulis mensibus a sole lumen accipit et sic semper videtur lux et claritas nova; similiter hoc nomen ei conggna claritate, quasi flore virginitatis, vel ipsa est luminare minus quod preest nocti in qua discursum suum habent bruta animalia, sicut homo in die, unde dicittur
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. In eoꝵ sane qui tunc futi sunt scõꝵ
atq ficelium comparatione quid nos¬
sumus. qñquidem ad illos probandos
soluetur tantus nimicus cum quonos
ligatos periculis tantis dimicamꝰ ui¬

Expanded text:
iciat. In eorum sane, qui tunc futuri sunt, sanctorum atque fidelium comparatione quid sumus? quandoquidem ad illos probandos tantus solvetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamu
Abbreviated transcription (Latin):
ponentẽ ⁊ respondentem uõ tm̃ est ibi
neccessarius. uidex t̾cius ut in causis
agendis. uł dr̃ dyaletica a dya ꝙ est
de. ⁊ lectos ꝙ est dictio qr in ea disputat᷑
ꝙ est disputare inde dyaletica qiͣ ars dis¬
putatoria. uñ dyaleticus. ca. cum¬

Expanded text:
st ibi necessarius tertius iudex ut in causis agendis. Vel dicitur dialetica a dia quod est de et lectos quod est dictio quia in ea disputaturquod est disputare, inde dialetica, quasi ars disputatoria; unde dialeticus -a -um
Abbreviated transcription (Latin):
nnustrare in onũib que aguntur m
sacramentis xp̃i .s. in baptismo. m ẽs¬
mate. in patena ⁊ in calice. oblatõnes
quoq inferre ⁊ disponere in altan cõ¬
positione etiam mensam dei ⁊ uestire
mentum. Ita dyaconib nouũ predica¬
ie preceptum est Non pedic¬
Dyadema. a dya qd̾ est duo. ⁊ demo¬
nus. componitur. ħ dyadema. tis.
.i. regia corona. qr duo demat .s. prin¬
cipium ⁊ finem. Et differo a ferro. eo¬
a corona. qr sertum est qd̾ fit de florib
insertis. corona di quilibes cutulus ca¬
pitis de quocũq metallo. dyadema u̾o¬
tm̃ de auro ⁊ lapidib pretiosis. uł dy¬
adema componitur a dya. ⁊ demas
qd̾ est ornans. qr utitinq ꝑtem caipi

Expanded text:
nistrare in omnibus quae aguntur in sacramentis Christi in baptismo vel in chrismate, in patena et in calice. Oblationes quoque inferre et disponere in altare, componere etiam mensam Domini atque vestire, mentum, ita diaconus Novum praedicare praeceptum est. Adem a dia quod est duo et demo componitur hoc diadema -tis, idest regia corona, quia duo demat, idest principium et finem; et differt a serto et corona quia sertum est quod fit de floribus insertis, corona quilibet circulus capitis de quocumque metallo, diadema tantum de auro et lapidibus pretiosis; vel diadema componitur a dia et demas q
Abbreviated transcription (Latin):
componitur ħ dẏapsalma .i. diuisio
psalmi. Et uolunt quidam hoc esse he
sempit̾na ẽe confumat. alii uolunt
esse grecum ⁊ sigt int̾uallum psallen¬
di ut psalma sit᷑ qd̾ psallitur. dyapsal¬
ma u̾o int̾positum psallendo silentiũ
ut sicut simpsalma dr̃ uocis copulatio
in cantando. Ita dyapsalma disuracti¬
o eius nisi quedam requies distincte
continuationis ostendr̃. s. pausatio
uñ cassiodorus. Est dyapsalma s̾mo¬
nũ rupta continuatio docens ubicũq
reptum fuerit ꝑsonarũ fieri mutatio

Expanded text:
citur diapsalma, idest divisio psalmi; et volunt quidam esse hebreumsempiterna esse confirmet; alii volunt esse grecum et significat intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis copulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum ubi quedam requies distincte continuationis ostenditur, scilicet pausatio. Unde Cassiodorus: ‘est diapsalma sermonum rupta continuatio, docens ubicumque repertum fuerit personarum fieri mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
aua. qr ipse est lana. ⁊ luna die ac no¬
cto cipparet ipa est ⁊ lucina qr lucecccob
qr lucem prebeat nascentib. Etalem ⁊
Uñ es trib fingitur figuris. Est enmm
dyana mn̾ silius. luna in celo. prospi¬

Expanded text:
ia ipsa est luna et luna die et nocte apparet. Ipsa est et Lucina, quia luceat vel quia lucem prebeat nascentibus. Eadem di, unde tribus fingitur figuris: est enim Diana in silvis, Luna in celo, Proserpi
Abbreviated transcription (Latin):
hebetes. ut fornudare nesciant uisi qd̾ cor¬
porciliter uident. Uñ fit ut deum non me¬
tuant quẽ uidere non possunt. s quis
de deo ista uł desipiens suspicetur. Qui
nimirũ cum sit semper omĩpotens. sic
intendit om̃ib ut assit singłis. Sic ad-¬
est singulis ut simł ominib nũqͣm de¬
sit. Nt ami si quosdam peccantes deserit
eistem tñ ipsis ad est per indicium q¬
bus deesse cernitur adumentũ. Sic itaz
extiora cicundat ut int̾iora impleat.
dic int̾iora iplet. ut ext̾iora circũdet
Sic suma regit ut yma non deserat.s
mus presens est. ut a suꝑiorib non re¬
cedat. Sic lacet in sua spetie ut tũ cegno¬
scatur in operatione. sic cognoscitur ĩ
suo opere ut tñ comprehendendi nõ ua-¬
leat a cognoscentis extimatione. uide¬

Expanded text:
hebetes ut formidare nesciant, nisi quod corporaliter vident: unde fit ut Deum non metuant, quem videre non possunt. de Deo ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit semper Omnipotens, sic intendit omnibus, ut adsit singulis; sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit? Nam etsi quosdam peccantes deserit, eisdem tamen ipsis adest per judicium, quibus deesse cernitur per adjumentum. Sic itaque exteriora circumdat, ut interiora impleat; sic interiora implet ut exteriora circumdet; sic summa regit, ut ima non deserat; sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat; sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione; sic cognoscitur in suo opere, ut tamen comprehendi non valeat a cognoscentis aestimatione; si
Abbreviated transcription (Latin):
ya apud grecos plures habet signi¬
ficationes. Em enim ꝙ scribitur per. p
grecum nomen est eiusdẽ signifitatio¬
ius cuius est hoc nomen duo. sed qͣndo
scribr̃ pet Ioca potest ẽẽ casualis conuĩ¬
ctio. unde sepe ponitur ubi nos ponimꝰ
causam. Et potest esse prepositio greca¬
eiusdem significationis cunis est cuius
est de apud latinos ẜm ugut. dya ergo

Expanded text:
A apud Grecos plures habet significationes. Secundum quod scribitur per y grecum nomen est eiusdem significationis cuius est hoc nomen duo; sed quando scribitur per i iotam potest esse causalis coniunctio, unde sepe ponitur ubi nos ponimus causam, et potest esse prepositio eiusdem significationis cuius est de apud Latinos. A dia
Abbreviated transcription (Latin):
dñr inducie qiͣ inducta ocia. uł compo
ab. in ⁊ dies. ⁊ ocium. uñ inducie qͣsi
in dies ocia. ⁊ sunt inducie ꝑtes federis
uñ induciarius .ria tumm. ⁊ hic ⁊ hec
inducianis ⁊ hic . le. ut tempus induci¬
ale in quo habentur uł debent haberi
differre per inducias. uł inducias fac̾e
⁊ constituere.¬

Expanded text:
i inducta otia, vel componitur ab in et dies et otium, inde indutie quasi in dies otia, et sunt indutie partes federis, unde indutiarius -a -um et hic et hec indutialis et hoc -le, ut ‘tempus indutiale’ in quo habentur vel debent haberi differre per indutias vel indutias facere et constituere
Abbreviated transcription (Latin):
componit᷑ indiuiduus .a. iii. Unde hec
duũ dĩ trib modis. uł carentia ꝑtium
ut athomus. uł duricia. ut adamas .ul
qr per inferiora suc nature philosophice di¬
udi non potest ut socrates

Expanded text:
compositionem individuus -a -um, unde hec duus dicitur tribus modis, vel carentia partium ut atomus, vel duritia ut adamas, vel quia per inferiora sue nature philosophice dividi non potest, ut Socrates
Abbreviated transcription (Latin):
potest loqui. uł qd̾ quis potest loqui cũ dif¬
ficultate. uñ ⁊ deus est mesfabilis non qr
dici non potest. s qr finri sensu ⁊ intelle¬
ctu humano nullatenus potest. Et idõ qr
deco nichil digne dici potest mesfapłis dr
Similiter ⁊ eadem ratione qd̾dam nomen

Expanded text:
potest loqui vel quod potest quis loqui cum difficultate, unde et Deus ineffabilis non quia dici non potest sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo quia de Deo nil digne dici potest ineffabilis dicitur, et similiter eadem ratione quoddam nomen
Abbreviated transcription (Latin):
hũc ⁊ hec indiges. nidigetis .i. deificatus
proprie quidem indigetes dñr de hõibus
facti dei ⁊ mimortales. ⁊ dũr indigetes
per contrariũ ab indigeo qr nullius rei
inter deos agentes .i. conu̾santes uł qͣi
geniti .i. ex term. Ge. enĩ terra dr᷑. sed
omnes iste sunt ethĩe. Et d̾iuatur ab in

Expanded text:
hic et hec indiges -tis, idest deificatus; proprie quidem indigetes dicuntur de hominibus facti dei et immortales, et dicuntur indigetes per contrarium ab indigeo, quia nullius rei inter deos agentes, idest conversantes, vel quasi geniti, idest ex terra, ge enim terra dicitur; sed iste sunt ethimologie; et derivatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ndulgeo. algeo. ges. compo᷑ cum inde
pr᷑ pro gratis conced̾e̾. ut papa indulsit mͥ
hanc potestatem. Itẽ indulgere .i. opm
dare. ut indulg̾e gule noli que uentus
indulgere .i. renuttere. ut mdulge nobis
inde algere .i. posdea cessare a noticia. ⁊
nemoria foreft̃i ⁊ in prima significatõe

Expanded text:
em algeo componitur cum inde pitur pro gratis concedere ut ‘papa indulsit michi hanc potestatem’; et indulgere pro operam dare ut ‘indulgere gule noli, que ventris pro remittere ut ‘indulge nobis, inde algere, idest postea cessare a notitia et memoria forifacti, et in prima significatione
Abbreviated transcription (Latin):
amus. Distinctio est clausule uiuꝰ
nicegrum membrum dc̃ĩones debita
ordinatione contexens ⁊ sentẽçias a
neru dubitatõnus expediens. Et huius
cũ uirgula sursum ducta. qñ nec sen¬
tencia. nec constructio est ꝓfecta. Et talis
distnictio dr̃ suspensiua. ¶De colo¬
Olum est punctum sine ulla uirgu¬
la qndo uidel construccio est ꝑfecta
s ad huc pendet intentio dictatoris. Et
talis distinctio uecatur media siue con¬
eriodus est punctũ cum uirgula de¬
orsum deducta. qñ uec constructio nͣ
sententia plus dependet. Et talis distin¬
ccio uocatur finitiua. ¶De hus trib
distinctionib familiare tradit᷑ hoc ex¬
emplum. cũ inter uiitutes caritas obti¬
neat principatũ. Eoce coma nõ est sine
ip̃a uirtutum cerra possessio. ecce colum
in qua est oĩr illar posita certitudo q
ecce periodus ¶Notand̾ est ergo ꝙ unũ
coma per se stare non potest. colum u̾o
sic. ut si dicam per exhibitõnem oꝑum
ꝑfecta dilectio demonstratur. Siengo ex

Expanded text:
am ex distinctionibus clausule est integrum membrum, dictiones debita ordinatione contexens et sententias a nexu dubitationis expediens; et hec cum virgula sursum ducta, quando nec sententia nec constructio est perfecta; et. talis distinctio dicitur «suspensiva». Colum est punctum sine ulla virgula, quando videlicet constructio est perfecta sed adhuc pendet intentio dictatoris; et talis distinctio vocatur «media» sive «coneriodus est puctum cum virgula deorsum ducta, quando constructio nec sententia plus dependet; et talis distinctio dicitur «finitiva». De his tribus distinctionibus familiare traditur hoc exemplum: Cum inter omnes virtutes caritas obtineat principatum , ecce com a; non est sine ipsa virtutum certa possessio , ecce colum; in qua est omnium illarum posita certitudo : ecce periodus. Notandum tamen est quod unum coma per se stare non potest, colum vero sic, ut si dicam: Per exibitionem operum perfecta dilectio demonstratur . Si ergo ex
Abbreviated transcription (Latin):
nit de dño ⁊ eius corpore bispartito. Tera¬
am de promissis ⁊ lege. Quarcam de speci¬
e ⁊ genere. Quintam de temporib. Sex¬
tam de recapitulatione. septimam de dy¬
abolo ⁊ eius corpore. Que quid̃ considera¬
ta sicut ab illo aperiũtur non parum ad¬
iuiuant ad penetranda que tecta sunt
diumnoꝵ eloquioꝵ¬
ad caput. Et tñ non receditur ab una
eadem q persona
cda regula est de dnũi corpore uiꝑtito
qd̃ quidem. ita non debuit appella¬
re non enim re u̾a diũ corpus est qd̃
cum illo nou erit met̾nũ. S dñdũ fuit¬

Expanded text:
 De Domini corpore bipartito; tertiam, De promissis et Lege; quartam, De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquioad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona Secunda est "de domini corpore bipertito". quod quidem non ita debuit appellare; non enim re uera domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
colum ⁊ coma sunt duo colores rechori¬
ci. Et est colum nomen nothũ. colon eĩ
dicunt greci. ⁊ int̾pretatur membrũ.¬
Et est colum in rechorica punctata pro¬
latio alicuius or̃onis ꝑ maiores derisi¬
oues .i. per clausulas quasdam constan¬
tes ex duab dcĩonib uł plurib. ut mͥ
notiusti tibi non profiusti. Om̃ib displi¬
ciusti. uñ inuenitur colum .i. precisus sen
sus. uł sentencia longa. Coma int̾preta¬
tur articulus. ⁊ dr̃ coma. tis. in recho¬
rica punctata prolatio alicuius orõis
per minores decisiones ut uoce. uultu

Expanded text:
colum et coma duo colores rethorici et est colum nomen nothum. Colon enim dicunt Greci et interpretatur membruEst ergo colum in rethorica punctata prolatio alicuius orationis per maiores decisiones, idest per clausulas quasdam constantes ex duabus dictionibus vel pluribus, ut ‘michi nocuisti, tibi non profuisti, omnibus displicuisti’; unde invenitur colum, sus vel sententia longa. Coma interpretatur articulus, et dicitur coma in rethorica punctata prolatio alicuius orationis per minores decisiones, sicut ‘voce, vultu
Abbreviated transcription (Latin):
inueruri uł coma possit latens in scrip¬
turis sacris qnͣtitas tempor. Suob au¬
tem modis uingere dicit huͣc regulã
aut tropo synodoche. aut legntims nu¬
meris. Tropo synodoche. aut a ꝑte totũ.
aut a toto partem facit intelligi hoc mo¬
stio. pars enim nouissima diei quo pas¬
sus est nisi pro toto die accipiatur. adiũ
cta eciam nocte pret̾ira. ⁊ nox in cuius
ꝑte ultima resurrexit. nisi totus dies ac¬
cipiatur. adiuncto etiam die illucescen¬
te .s. diũco non possunt esse tres dies ⁊ tres
noctes quib se in corde t̾re predixit se esse
futurũ. legitimos aũt nunicros dicit
quos emmencius diuina scriptura cõ¬
mendat. Sicut septenariũ. uł denarium
ui duodenanum. ⁊ quicũq alii sunt qͦs
legendo studiosi libenter agnoscunt. ple
pore ponuntur. sicut septies in die lau
dabo te. nichil est alud qm semper laus
eus in ore meo. tm̃dem ualent. ⁊ cũ mł¬
tiplicantur siue per denariũ sicut septua¬
tempor questiones istis nuis eẽ soluẽdas

Expanded text:
inveniri vel conjici possit latens in Scripturis sanctis quantitas temporum. Duobus autem modis vigere dicit hanc regulam; aut tropo synecdoche, aut legitimis numeris. Tropus synecdoche, aut a parte totum, aut a toto partem facit intelligisolvitur quaestio. Pars enim novissima diei quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est, adjuncta etiam nocte praeterita; et nox in cujus parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur, adjuncto scilicet die illucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum . 51. Legitimos autem numeros dicit, quos eminentius divina Scriptura commendat, sicut septenarium, vel denarium, vel duodenarium, et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. Plerpore ponuntudabo te, nihil est aliud quam: semper laus eius in ore meo. tantundem ualent et cum multiplicantur siue per denarium, sicut septuatemporum quaestiones istis numeris esse solvendas,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa comprchendi. Nam ubicũq uelut a¬
liud dr̃. ut aliud intelligatur. et si nom̃
ip̃ius tropi in loquendi arte non inueni¬
tur tropica locutio est. que cum fit ubi fi¬
eri solet. sine labore sequitur intellectus.
cum u̾o ubi non solet. laboratur ut intel¬
ligatur. ab aliis magis. ab aliis mmꝰ.
sicut magis minus ue doua dei sunt in
genus hoim. uł adiutoria tubiuntur.
dicuntur intelligende sunt. sic in trrms¬
latis que faciunt tropicas locutiones.
ubi aliud ex alio incelligendum est.¬

Expanded text:
sa comprehendi. nam ubicumque uelut aliud dicitur, ut aliud intellegatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non inuenitur, tropica locutio est. quae cum fit, ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum uero, ubi non solet, laboratur, ut intellegatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusue dona dei sunt in ingeniis hominum uel adiutoria tribuuntur. dicuntur intellegendae sunt, sic in translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intellegendum est
Abbreviated transcription (Latin):
uarta regulci est de specie ⁊ genere. Sic
cium eam notat uolens intelligi
speciem ꝑtem geueris aut totum cuius
ea pars est qͣm nũcupat speciem. sicut u¬
tis gentium. hnͣc illo notat speciem ge¬
nus aũt gentes omnes

Expanded text:
 regula est de specie et genere. Sic enim eam vocat, volens intelligi speciem partem, genus autem totum, cujus ea pars est quam nuncupat speciem, sicut utis gentium: hanc ille vocat speciem; genus autem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
u regula est eadem que
quodam modo corpus. ituri cum illo ĩ sup¬
in regno ⁊ gloria sempit̾ua. Sicut ergo
in prima regła qͣm uocat de dño ⁊ eius cor¬
pore iugilandũ est. ut intelligatur cum
in ista nouissima aliqñ in dyabolum dr̃
qd̾ non inip̃o. s pocius in eius corpore pos
qui cum ad ip̃m ꝑtineant. cũ ad tempꝰ
miscentur eccłie. donec unusquisq de hͣc
uita exect. uł a frumento ꝑalea uentila¬
bro ultimo separetur. ¶Sce aũt õs

Expanded text:
 regula est eademque pquodammodo corpus, ituri cum illo in supin regno et gloria sempiterna. Siin prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum in ista nouissima aliquando in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed potius in eius corpore possqui, cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur ecclesiae, donec unusquisque de hac uita exeat uel a frumento palea uentilabro ultimo separetur. quod enim s
Abbreviated transcription (Latin):
tis. di hec sententia. cie. meci̾n uel litis
derisio uł firma ⁊ indubituta iãĩsio.
uel aĩadusio. uł sensus sine intellectus
Itẽ sentẽcia quidam color rechoricus o
raliter comp hendeus. ut ob sequium a

Expanded text:
litis decisio vel firma et indubitata responsio vel animadversio, vel sensus sive intellectus. Item sententia quidam color rethoricus dicraliter comprehendens, ut Ter. A
Abbreviated transcription (Latin):
indonute oĩo n ͨ est ita ut si qñ cap¬
tus fuerit ten̾i nullatenus possit. Im¬
paciens quippe ut fertur ilicomorit᷑
Eius u̾o nomẽ in latina lingua inter¬
pretatũ sonat in nare cornũ. ⁊ ꝙ alud
in nare insi fatuitas. quid in cornu nͥ
elatio designatur. Rmoceros iste qui ⁊̃¬
moncceros grecis exẽplarib noĩatur
tante esse fortitudĩs dr᷑ ut nulla uenã
tiũ uirtute capiatur. S sic̃ hi asserũt
qui mñ scribendis naturis aĩalium la¬
boriosa inuestigatõne sudaunt uirgo
ei puella p̾ponit᷑ que ueniẽti sinũ aꝑit
in quo ille om̃i ferocitate post poĩta ca¬
put deponit. Sic q ab eis a quib capi
queritur soporatus uelut en̾us mucĩ¬
tur buxei quo coloris ẽẽ describrͣ. Qui
etiã cum elephantis qͥñ certamẽ aggre¬
dit᷑. eo cornu qd̾ in nare singlariter ges¬
tut uentiem adu̾santiũ ferire ꝑhibetur
ut cũ ca que molliora sunt uulnerat mi¬
puguatem se facile sternat. Potest eciai

Expanded text:
indomitae omnino naturae est; ita ut si quando captus fuerit, teneri nullatenus possit. Impatiens quippe, ut fertur, illico moritur. Ejus vero nomen Latina lingua interpretatum sonat, in nare cornu. Et quid aliud in nare nisi fatuitas, quid in cornu nisi elatio designatur? monocerus Graecis exemplaribus nominatur, tantae esse fortitudinis dtium uirtute capiatur. Sed sicut hi asserunt, qui describendis staturis animalium laboriosa inuestigatione sudauerunt, uirgo ei puella proponitur. Quae uenienti sinum aperit, in quo ille omni ferocitate deposita caput deponit. Sicque ab eis, a quibus capi quaeritur, repente uelut eneruus inuenitur. Buxei quoque coloris esse describitur. Qui etiam cum elephantis quando certamen ingreditur, eo cornu quod in nare singulariter gestat, uentrem aduersantium ferire perhibetur; ut cum ea quae molliora sunt uulnerat, impugnantes se facile sternat. Potest ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
itargiriũ a lidos ꝙ est lapis ⁊ argi¬
ros ꝙ est argentũ dr᷑ hoc litargiiũ .rii.
puigamentũ argenti qd̾ spuma ar-¬
genti uocatur ⁊ fit ex argento ⁊ plũ¬
bo. idem ⁊ hoc litargirũ. xi. dĩ. Et m̃
litargiricus. ca. cũ q fit litargio. uł qd̾
ꝑtinet ad litargirum.

Expanded text:
Item a litos, quod est lapis, et argiros, quod est argentum, dicitur hoc litargirium, idest purgamentum argenti quod spuma argenti vocatur, et fit ex argento et plumbo; idem et hoc litargirum dicitur, unde litargiricus -a -um, quod fit de litargiro vel quod pertinet ad litargirum.