comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ascha quod hebraice dicctur phase. nõ apassione ut pleriq
arbitrutur. sed a transctu nominatur. eoquod ext̾mina¬
tor uidens sangͥnẽ in forib israhelitarũ. ꝑtransientt. nec ꝑcusse
rit eos. uel ipse dñs prebens auxiliũ ppło suo desuꝑ ambulari. Unꝰ
sacram̃tum uocabuli sublimmus exponens euuglta ioh̃ns: ait. Ante
diẽ autẽ fetũ pasche sciens ih̾c quia uenit eius hora ut transent
ex hoc mido ad patrẽ. ubi manifete declarat ideo sollemnita¬
tis huiꝰ diẽ ꝑ lege̾ mystiee trausitũ ẽe. uocatũ. quod agnus dei qͥ
peccata mundi tolleret in ea de hoc mundo siue ipse transitur.¬
rus. Hoc sane iuxta ueteris instrum̾ti scͥpturã int̾ pascha et
arima distat: quod pascha ipse solus dies appellat᷑ in quo agnꝰ occi¬
debat᷑ ad uesꝑã. hoc ẽ. quarta decima lia pͥmi mensis. Qiuinta¬
decina luua quando egrellum ẽ. de eguyͥpto. succedebat festiui¬

Expanded text:
Pascha, quod Hebraice dicitur PHASE  , non a 211 passione ut plerique arbitrantur, sed a transitu nominatur: eo quod exterminator videns sanguinem, in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusseipse Dominus praebens auxilium populo suo desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturrus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est quartadecima luna primi mensis. Quintadecima au
Abbreviated transcription (Latin):
scientie absconditi. Quare absconditi᷑ Post resurrectionẽ uic̾to¬
rogatus abaplis de die iuditi manifestuis respondit. Non ẽ. llestrũ
scire tͣꝑra uel mom̾ta q̃ pat̾ posuit insua pocetate. Quando dieit
non ẽ. urm̃ scire: ostendit quod ipse sciat sed nõ expediat: nolłe
alia chie iudicandi siit. Deniq et conseqnͣs cuugelii sermo idip¬
sum cogit intelligi. docens qͦq patrẽ solum nosse: inpatre con¬
prehendit filium. Omius enĩ pater: filii nomen est. Uidete utgila¬
te et orate. Nescitis enim quando tempus sit. Sicut homo qͥ ꝑegn
ꝓfer tus. reliquit domũ suam: et dedit seruis suis poceᷤtatẽ cuiuisq oꝑiᷤ.

Expanded text:
scientiae absconditi . Quare absconditi? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis de die judicii, manifestius respondit: Non est vestrum scire tempora et momenta, quae Pater posuit innon est vestrum scire, ostendit quod ipse sciat, sed quod non expediret nosse die illa judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi. Docens quoque patrem solum nosse, in patre comprehendit et filium. Omnis enim pater, filii nomen est. Videte, vigilate, et orate. Nescitis enim quando tempus sit. Sicut homo qui peregre profectus r
Abbreviated transcription (Latin):
si mͥbonum odorem sue fidei dederit: cum ego pro ea fusurus sim
istudinuniu̾sũ mundũ. et qd̾ fec̾ hȩc enarrabitur in memoriam eius.
I Dtende notieiã futuroꝵ quod passuriis post dies paueos sciat eiu̾¬
głin suũ toto orbe celebrandum. Notandum aut̃ quia siẽmana
głam fitam addepta ẽ. toto orbe quocũq ȩccłã scã diffusa est de obseqͥo
quod dnõ piȩ deuocionis exhibuit: ita econtrario ille qͥ obseqͥo eiꝰ detci¬
here temeraria lirgua nõ timuit: ꝑfidig nota longe lateq infamatꝰ.
et deo simuil atq hominib mito faebis ẽ. exosus. Sed dñs bouũ laude
digna remunerans: futuras impii contumelias tacendo preterit. Et ui¬
das scariothis imus de duodecim abiit ad sum mos sacerdotes ut pro
Icleret eum illis.
difelix uidas cdaminũ quod effusione unrguenti se fecisse credebat uult
magistri p̾tio conpensare. Nec certam poltulat summã ut saltẽ lucro¬
sa uiderecur ꝓditio. sed quasi uilȩ tiadens mancipiũ inpotetate em̃

Expanded text:
i bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus simsum mundum, et quod fecit haec narrabitur in memoriam ejus. Attende notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos sciat, Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem quod sicut Maria gloriam adepta est toto orbe, quocunque Ecclesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit, ita e contrario ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. Et Judas Scariothis unus de duodecim abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. » Infelix Judas, quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare. Nec certe jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur priditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate e
Abbreviated transcription (Latin):
suit malachiȩ quã ẏsaig. quid opus erat ut emẽ¬
darec marcus. cũ aliud palio sibi nom̃ occurrenꝰ
ase seriptũ legilsec᷑. Ac non potius sequens auc
nobis ille utiq sentiebat: ita hoc scriptum relinqͥ¬
rec sic̃ eum ammonendo consticuerat ei dominꝰ.

Expanded text:
sint Malachiae quam Isaisint Malachiae quam Isaidaret Matthaeus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset, et non potius sequens auctnobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut etiam admonendo constituerat ei Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sentencia similit̾ panda uia diuĩ prelieatur
alcoq non fallitur enuglta qui hoc dietũ abi sada
seribit. quod et sinõ essclem uerbis : eodem tanen
sensu ab ipso seripcum inuenitur. Potut aut̾ fie¬
ri ut animo marei euugłm conseribenti s ꝓmala¬
chia p saias occurrerit. ut fieri solet. Quod tuiisine
ulla dubitacione emendaret saltẽ ab aliis ammoni¬
tus: qͥ ipso atlhue in carne uinente hoc legere po
regebatur: nõ frustra occurrisse aliud. palio nom̃
ita constituerit domunus: pͥma illa causa utilissi¬
ma debec facillime eogitari. Etiam sic e̾ẽ insinuatã
łta om̃s s cõs ꝓpħas uno spu locuto s: mirabilr. int̾se
consensione constare. ut hoc multo amplius sit. quã
sĩ oniniũ om̃itio ꝓpħ̾arũ uno uñus hõis ore dieẽnt᷑.
Et ideo indubitant᷑ accipi debere quȩcumq ꝑ cos sc̃s
sꝑs dixit. et singula esse ominũ. et omiia siugu¬
loꝵ. Cum igitur et quȩ dixta sunt ꝑ ysaiam tam

Expanded text:
autem sententia similiter paranda via Domini praedicatur. Ideoque non fallitur evangelista, qui hoc dictum ab Isaia scribit: quod etsi non eisdem verbis, eodem tamen sensu ab ipso scriptum invenit. Potuit autem fieri ut animo Marci Evangelium conscribentis pro Malachia Isaias occurreret, ut fieri solet. Quod tamen sine ulla dubitatione emendaret, saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne vivente hoc legere potiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomita constituerit Dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari, etiam sic esse insinuatum, ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consentione constare, ut hoc multo amplius sit, quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur. Et ideo indubitanter accipi debere quaecunque per eos sanctus Spiritus dixit, et singula esse omnium, et omnia singulorum. Cum ergo et quae dicta sunt per Isaiam tam
Abbreviated transcription (Latin):
rode capite ẽe̾ᷤ trunicatum. iohñs aut̾ ꝓpͥa morte uitã finierit.
Sed silegimis gocłasticas historias inquibus fertur ꝗa et ipse ꝓpcer
martiriũ sit milsus inferuentis olei doliũ. et inde adsuscipien¬

Expanded text:
Herode capite truncatum , Joannes autem propria morte vitam finierit. Herode capite truncatum , Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis respondic. Nescitis inquit quid petatis. Potestis bibe̾ ca¬
licẽ quẽ ego bibo. aut bapcismo quo ego bapneor bapcran᷑
At illi dixerunt ei. Possumus.
escuint quid petant qͥ sedem glȩ adomino quã nondũ
merebantur inquirt̃. Iani n. delectabat eos culiñ honoriᷤ.
sed prius uia habebat ex̾cere laboris. Desiderabant᷑ sublunit᷑
erum calicis sinc bapcismi: palłionẽ designat marcirii. quo et
et illos et ip̃sum dicebat consĩmar. Unde et alibi desua
passione loquitur. P aptisma habeo baptirar et quom co
artor usq dum ꝑficiatur:. Et eidem passiom appropians.
orbat dicens. Pater siuis: cransfer calicẽ istim. lħc autẽ¬
ego baptior baptizabimim.
uerteur quomͦ calicẽ martirii tebedei filii ia cobusuidelie
et ipħ̾ns biberint. aut qͦmͦ baptismo domini fuerint bap¬
trati. cum scrptura narret iacobum tantum apostolum abb

Expanded text:
ipsis respondit: Nescitis quid petatis. Potestis bibere caipsis respondit: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego baptizor baptizari? At illi dixerunt ei: Possumus. Nesciunt quid petant, qui sedem gloriae a Domino quam nondum merebantur inquirunt. Jam enim delectabat eos culmen honoris, sed prius viam habebant exercere laboris. Desiderabant regnare subo. Nomine enim calicis sive baptismi, passionem designat martyrii, qua et ipsum, et illos decebat consummari. Unde et alibi de sua passione loquitur: Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coarctor usque dum perficiatur ? Et eidem passioni appropians, orabat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a meego baptizor, baptizabimini. Quaeritur quomodo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus, videlicet, et Joannes biberint, aut quomodo baptismo Domini fuerint baptizati, cum Scriptura narret Jacobum tantum apostolum ab
Abbreviated transcription (Latin):
edemptor nr̃ p̾udens ex passione sua discipuloꝵ auimos
ꝑturbandos. longe ante et eiusdẽ passionis penam et re¬
surreehionis sue głam p̾dicit. ut eũ eum morientẽ sic̃ p̾dietũ
ẽẽt cernerent: etiam gesurrecturum non dubitarent. Nbi paga¬
noꝵ quoq demenciã qua enis crucẽ deridere solent: aꝑtissime
confutat. cuni ꝓxime sue passionis et tempus quasi futuroꝵ p̾sciꝰ
osteudit. et locum mortis quasi intrepidus adire. Et aecedunt
ad eum iaeobus et iohannes filii ⁊ ebedei dicentes. M agister uo¬
lumuis ut quodeũq petierimus facias nobis. At ille dixit eis. Quid
uultis ut faciam uobis: Et dixert̃. Da nobis ut uinis ad dexce¬
ram tuã salius adsinistrã sedeamus ingloria tua.
atheus seribit hȩc matrẽ filioꝵ ⁊ ebedei dominũ postulasse
aꝑire legentib: tacet de int̾ueniente matre. et ipsos potuis di¬
cit postulare: quod ipsoꝵ rogatu ꝑ matrẽ nouerat ee̾. postu¬
latum. Deniq dominus scd̾m utrumq euugltam ñ mat sed

Expanded text:
edemptor noster praevidens ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem sicut praedictum esset cernerent, etiam resurrecturum non dubitarent. Ubi paganorum quoque dementiam, qua ejus crucem deridere solent, apertissime confutat, cum proximae suae passionis et tempus quasi futurorum praescius ostendit, et locum mortis quasi intrepidus adiit. Et accedunt ad eum Jacobus et Joannes filii Zebedaei dicentes: Magister, volumuvultis ut faciam vobis? Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistram tuam sedeamus in gloria tua. atthaeus scribit, haec matrem filiorum Zebedaei Dominum postulasse aperire legentibus, tacet de interveniente matre, et ipsos potius dicit postulare, quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secundum utrumque evangelistam, non matri, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Iobanues p̾cipua deuocione dm̃n amans: ideoq rͤeclamar dignꝰ
exeludendũ bñficio putauit eũ qͥ nõ utatur ołfitio. seq̾ docetur
neminẽ abono quod ex parce habet arcendũ: sedadhoc potius

Expanded text:
Joannes praecipua devotione Dominum amans, ideoque redamari dignus, Joannes praecipua devotione Dominum amans, ideoque redamari dignus, excludendum beneficio putavit eum qui non utatur obsequio. Sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius,
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ sine arrogancia. caritatẽ sine inuidia. deuotionẽ sine ira¬
cumdia conseruet. Quod ant̾ cõplectitur ꝓuerũ: significat hu¬
miles suo dignos eẽ. complexu ac dilectione. talesq cũ impleue¬
rut q̃ p̾cepit. discite ame ꝗa mitissum et humilis corde: iure pos¬
se głariac dic̾ẽ. Leua eius sub capite meo: et dextra illius ample
xabitur me. B ene autẽ cum dixisset quisꝗs unũ ex huiusmodi
pueris receꝑte: addidit in nomine meo. ut iudelicet formã uircu¬
tis quã natura duce puer obseruat: ipsi ꝓ nomine .xͥ. uuante
racionis industria sequantur. Sed qͥ se inpuers recipi docebat
uidt̃. quasi caput in menbris suis. ne putarecur hoc e̾e̾. solũ qdꝰ
uidebatur: adiunxit atq ait. Et quicumq me susceperit: non
me susecpit: secdeum qui me misit.¬
Alem se utiq ar tantum eredi uolens: qualis et quantus ẽ.¬
quancus pater. Usq adeo enĩ in quit nich clistat int̾ me
et eum. ut qui me recipit: recipit et eum qui me misit. Res

Expanded text:
charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Quod autem complectitur puerum, significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectione, talesque cum impleverint quod praecepit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dexteraxabitur me . Bene autem cum dixisset: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit, addidit in nomine meo, ut, videlicet, formam virtutis, quam natura duce puer observat, ipsi pro nomine Christi, juvante rationis industria, sequantur. Sed quia se in pueris recipi docebat, videlicet, quasi caput in membris suis, ne putaretur hoc esse solum quod videbatur, adjunxit, atque ait: Et quicunque me susceperit, non me suscipit, sed eum qui me misit . Talem se utique ac tantum credi volens, qualis et quantus est Pater. Usque adeo enim, inquit, nihil distat inter me et eum, ut qui me receperit, recipiat et eum qui misit me.
Abbreviated transcription (Latin):
Mac doctus sentencia: dicit apostolus. d siue occasione siue
u̾itate .xͥ. adñtietur: et in hoc gaudeo. sed & gaudebo. d licet
quando in nomine. xꝑi signa facientes: ob alioꝵ salutẽ censeant᷑
nõ eẽ. ꝓhibendi. nõ tam̃ ipsis ꝑ talia signa secura sua consciente
multas u̾tutes fecimus: responsum accipient ꝗa ñquã nom uos.
Discedite anie oñs qͥ oꝑamini inqͥtatem. Itaq inbereticis et in ma
lis catholicis nõ sacramenta conmunia in quib nob̃cũ sunt. et ad¬

Expanded text:
 dicit Apostolus: Sed sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Sed licet quando in nomine Christi signa facientes ob aliorum salutem censeantur non esse prohibendi; non tamen ipsis per talia signa, secura sua conscientia virtutes multas fecimus ? Responsum accipient: Quia nunquam novi vos; discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Itaque in haereticis ac lis catholicis, non sacramenta communia in quibus nobiscum sunt, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ium docet apostolos quomͦ demon nequissimus debeat expel¬
i: om̃s instruit ad uitam. ut scilicet nouerimus grauiora q̃q
uel ii mundoꝵ spuum uel hominũ tempcaita ieuiniss et ordibus
sa scelerũ: hoc remedio singulari posse placcari. leuniũ autem
generale ẽ. nõ solum ab escis ses et acunctis illecebris abstinere

Expanded text:
um docet apostolos quomodo daemon nequissimus debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut scilicet noverimus gravissima quaeque vel immundorum spirituum vel hominum tentamenta, jejuniis et orationibus sa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed et a cunctis illecebris abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
dam scandalũ grece. latine scrupulũ dicunt. Ille gͦ scandalirat
frẽm: qͥ ei dicto facto ue minus recto occasionẽ ruinx dederit.
Potest et simplicit̾ diei. Si quis ita necessaruis nobis uidetur uc
manus pes et occulus. utilis iudelie et atq sollicitus & acutuᷤ ad
ꝑspitiendũ. scandalũ aut̃ nobis facit. et ꝑ dissonanciã moꝵ nos
trahit ingehennã: ne sic quidẽ iꝑralib eius commodis uti cũ¬
ꝑiculo animarũ nr̃arum ac refoueri debemus. Quia uͦ dominuᷤᷤ
tercio mentionẽ uermis et ignis fectt et̾ni: restac dicẽ quomodo
fetorẽ uermis et ignis ualeamus eiutare torm̃tum. Seqr̃. Omnis N.

Expanded text:
dam, scandalum Graece, Latine scrupulum dicunt. Ille ergo scandalizat dam, scandalum Graece, Latine scrupulum dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae dederit. Potest et simpliciter dici: Si quis ita necessarius nobis esse videtur, ut manus, pes, et oculus, utilis videlicet atque sollicitus et acutus ad perspiciendum, scandalum autem nobis facit, et per dissonantiam morum nos trahit in gehennam, ne sic quidem temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nostrarum uti ac refoveri debemus. Quia vero Dominus tertio mentionem vermis et ignis fecit aeterni, restat dicere quomodo fetorem vermis, et ignis valeamus evitare tormentum. Sequitur: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
infut᷑a cũ illo ꝑeamus. Quod aut̃ subditur. Ubi uermis eorum
nõ moritur. & ignis nõ excingͥcur.
N uermem putredinẽ gehenue: sicut in ignem ardorẽ: desit¬
na exͥcusecus seiuens. uerinis cdolor intͥnsecus accusans. Et si pes tu¬
us scandalizat ce: amputa illum. B onĩ ẽ. tͥ elaudũ introire
in uitã et̾nam: quã duos pedes babentẽ mitti ingehenuam
ignis in extingibilis. & cecera.
ri pede siẽ etinmanu: caros et inemendabiles docet abienandos anobis.
ne ꝑimundiciã eoꝵ quos castigare neqͥmus: et ipsi polluti ꝑ eamus.
Sed manus ꝓpt̾ opus necessariũ nobis. pes sunt dicti tales ꝓpter ministe¬
riũ. cliscursusq in nr̃is usib acconmodos. Quod si oceulus tiuiᷤᷤ sean¬
dalizauit ie: erue eum. Bonũ est tibi luscum incͦire in reguum dei
quam duos occulos habentẽ micti ingehennam ignis.
nos offendiculũ uel rumã et inpactionẽ dice̾ possumus pedis. Q¬

Expanded text:
in futura cum illo pereamus. Quod aut subditur: Ubi vermis eorum in futura cum illo pereamus. Quod aut subditur: Ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguetur. In verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem designa extrinsecus saeviens, vermis dolor interius accusans. Et si pes tuus scandalizat te, amputa illum. Bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes habentem mitti in gehennam ignis inexstinguibilis, etc. In pede sicut et in manu charos, inemendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum quos castigare nequimus, et ipsi polluti pereamus. Sed manus propter opus necessarium nobis, pes sunt dicti tales propter ministerium discursusque in nostris usibus accommodos. Quod si oculus tuus scandalizat te, ejice eum. Bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. nos offendiculum, vel ruinam et impacti pedis dicere possumus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
secularis uite cͥcuitus ac labor expͥmitur. & ꝑprofundũ maris:
extrema damnatio designatur. Iui gͦ ad scĩtatis spetiẽ deductᷤ
uel uerbo ceteros destruit uel exemplo: meluis ꝓfecto erat ut
huuc ad mortẽ sub exc̾iori habitu terrena acta constringent:
quã saera offitia inculpa ceteris imitabilẽ demonstrarent. qͥ¬
lem intrare inuitã: quã duas manus habentẽ muti ingehen¬
nam. intguẽ in excin guibilem.
uia supra docuerat ne seandalitemus eos qͥ eredunt in
eum: nc̃ consequent̾ ammionet quantũ cauere debea¬
mus eos qͥ scandalizare nos. id÷ uerbo uel exemplo ad riuuã
peccati ꝓpellẽ certant. Manũ quippe nrãm appellat necelłariũ¬
nec amicũ cinius oꝑe atq auxilio cotidiano opus habemus.
sed talis si nos ledere in causa aĩe uoluerit: excludendus ẽ. a nr̃a
societate. ne si cũ ꝑdito inhac uita partẽ habere uolumus: simul

Expanded text:
saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris, saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris, extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo; melius profecto erat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent. Qulem introire in vitam, quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexstinguibilem. Quia supra docuerat, ne scandalizemus eos qui credunt in eum, nunc consequenter admonet quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere voluerimus, simul
Abbreviated transcription (Latin):
melius ẽ in noxiũ pena quamins atͦcissima iꝑrali cam̃ uitã finire cor¬
poreã: quã ledendo fr̾em mortẽ animȩ mereri ꝑpetuã. R ecte aut̃
qui scandalitari potest pusillus appellatur. Qui .i. magnus ẽ. quȩc̃q
iudent quȩ c̃q passus fuerit nõ declinat afide. Eni aut̃ pusillus est
animo et paruus. occasiones quęrit qͦmͦ scandalirecur. Propce̾a
cdeniq oporeet nos maxime his consulere qͥ parui sunt infide.
ne occasione nr̃i offendantur: et recedant afide ac detidant a sa
lte. Notandũ sane quod in nr̃o bono oꝑe aliquando alicauen¬
dum ẽ scaudalũ ꝓximi. aliquando nͨ ꝓniehilo contemnendum.
Inquantũ .i. sine peccato possumus uitare ꝓximoꝵ scandalũ debe¬
mus. Si aut̃ deueritate scandalum ponitur᷑ utilius ꝑmittitur¬
scaudalũ nasci quã ui̾tas relinquatur. Item ꝑ molam asinariã

Expanded text:
melius est innoxium, poena quamvis atrocissima temporali, tamen vitam finire cormelius est innoxium, poena quamvis atrocissima temporali, tamen vitam finire corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest, pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quaecunque viderit, quaecunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere, qui parvi sunt in fide, ne occasione nostri offendalute. Notandum sane, quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum ponitur, utilius scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Item per molam asinariam,
Abbreviated transcription (Latin):
dere pauꝑtatẽ. et p̾ceptum eludere. pͥusquã illud ꝓponat: iminen
tẽ questionẽ soluit dicens. Nolite errare: deus nõ deridetur.
Quȩ enĩ seminauit hõ. hec et metet. Et quisꝗs seandalizauĩt
unum ex his pusilis credentib in me: bonũ est ei magis si cͥcum¬
daret᷑ mola asinaria collo euis: et in mare muteretur:
uamquã hȩc generalis possit e̾ẽ. sentencia adu̾sus omnes
qͥ aliquẽ scandalitant: cam̃ uixca consequentiã sermo¬
nis etiã contra apłos dic̾tum intelligi potest: qui inter se
disputarices quis ee̾t illoꝵ maior uidebantur inucẽ de dignitate contendere.
et si inboc iuitio ꝑmansissent: poterant eos quos ad fidem uocabant ꝑsuum
scanddalũ ꝑdere: dum aplis uiderent int̾se de honore pugnare. Quod autẽ
dixit bonum est ei magis si cͥcumdaretur mola asinaria collo euis:
os pęna fuerit ut in ꝓfundũ ligato saxo clemergerentur. & reuera

Expanded text:
dere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem dere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem solvit quaestionem dicens: Nolite errare; Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Et quisquis scandalizaverit unum ex his pusillis credentibus in me, bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus, et in mare mitteretur. Quanquam haec generalis possit esse sententia adversum omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis, etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui inter se disputantes, quis esset illorum major, videbantur invicem de dignitate contendere. Et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum Apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus, os poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera
Abbreviated transcription (Latin):
mine meo ꝗax. estis: am̃ dico uobis: non ꝑdet mercedem suam.
Legimis inꝓpba clauid. ad excusandas exensationes inpeecatiᷤ
Quod multi peccatoꝵ suoꝵ quasi iustas pretendant oecasiones.
ut quod uoluntate delinquunt: incleantur necellitate peccare
Dominus serutator cordis et renum: futuras cogitaciones inłm¬
gulis contuetur. Dix̃at: quisqs unũ paruulũ recipit in nõie
meo: mne recipit. Poterat aliqͥs causari et dicere. ł anꝑtate ꝓhi¬
beor. tenuicas me retinet ut hospitalis eẽ. non possim. & hac ex¬
cusationẽ leuissimo p̾cepto diluit. ut ealicẽ aquȩ et hẽ frrgids
urxta matheum coto anuno porrigamus. Ingide inqͥt aquȩ ñ
calidȩ. ne et incalida pauꝑtatis et penuriȩ lignoꝵ occasio q̃¬
rerccur. Tale quid et apl̃s ad galatas precepit. Conmunieet is
qͥ cathecizatur ei qͥ se cathecizat in omĩb bonis. & discipulos
ad magistroꝵ refrigeria cohortatur. Et ꝗa poterat qͥlibet p̾ten¬

Expanded text:
ia christi estis, amen dico vobis, non perdet mercedem suam . Legimus in propheta David: Ad excusandas excusationes in peccatis, quod multi peccatorum suorum quasi justas praetendebant occasiones, ut quod voluntate delinquunt, videantur necessitate peccare. Dominus scrutator cordis et renum, qui futuras cogitationes in singulis contuetur, dixerat: Quisquis unum parvulum receperit in nomine meo, me recipit. Poterat aliquis causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae, et hunc frigidae, juxta Matthaeum, toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ad Galatas praecipit, Communicetis qui catechizatur ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obten
Abbreviated transcription (Latin):
ex buiꝰ modi pueris recepent in nomine meo: me recipit.
idens cogitaciones discipuloꝵ dñs: curat desideriũ gloriȩ
humilicatis contentione sanare. pͥmatũq nõ eẽ. querendum:¬
Et prius simplici bumilitatis conmonet imꝑio. et mox puerilis mno¬
centiȩ clocet exemplo. Iuod .n. ait. Quisquis unũ ex huiꝰ modi pue¬
ris receꝑit in nomine ineo me recipit: uel suplicit̾ pauꝑes xͥ. abhiᷤ

Expanded text:
ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit. ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit. Videns cogitationes discipulorum Dominus curat desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare, primatumque non esse quaerendum:et prius simplici humilitatis commonet imperio, et mox puerilis innocentiae docet exemplo. Quod enim ait: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine me
Abbreviated transcription (Latin):
quã de amore nascitur saluatoris. Qui carnales adhuc et
mist̾i̾ crucis ignari. ꝗa dm̃ uerũ cognouerant: moriturũ crede
nequibant. Et ꝗa ꝑ siguras eum sepe loquentẽ audire solebant:
horrentes euentũ morcis enis. &̃ meis q̃ de sua traditione et
passione aꝑce loquebatur: sigurate aliud significare uolebant.
Nde orta iudetur disputatio discipuloꝵ de pͥmatu: ꝗa iuiderant
petrũ et iacobũ et iohannẽ seorsum ductos in montẽ. secrecũq
eis ibi aliquod ẽẽ.creditũ. Ded ec petrũ suꝑnus uxca quod ma¬
theus narrat. claues regni cȩloꝵ ꝓmilłas. ȩccłamq domini
supra petrã fidei aqua ipse nom̃ acceꝑat edificandã eẽ. Reuere¬
bantur gͦ uel ipsos tres ceceris. uel om̃ib apłis pecrũ ẽe̾. p̾latum.
Et residens: uocauit duodecim et ait illis. Si qͥs uult pͥmus esse.
statuit eũ inmedio eoꝵ. Iuẽ cũ eomplexus e̾e̾t. ait illis. Qnisqͥs unũ¬

Expanded text:
quam de amore nascitur Salvatoris, qui carnales adhuc et quam de amore nascitur Salvatoris, qui carnales adhuc et mysterii crucis ignari, quem Deum verum cognoverant, moriturum credere nequibant. Et quia per figuras eum saepe loquentem audire solebant, horrentes eventum mortis ejus, etiam in eis quae de sua traditione et passione aperte loquebatur, figurate aliud significari volebant. jor. Inde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum. Sed et Petro superius juxta quod Matthaeus narrat, claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque Domini super petram fidei a qua ipse nomen acceperat, aedificandam esse. Querebantur ergo vel ipsos tres caeteris, vel omnibus apostolis Petrum esse praelatum. Et residens vocavit duodecim, et ait illis: Si quis vult primus esse st
Abbreviated transcription (Latin):
rimuł Teste apostolo qui ait. ðemꝑ gaudece: sine int̾missione o¬
rate. Iuomꝰ  quis om̃ibus horis atq inom̃cis sine int̾missione
deum pocest in uocare sermonib Sed tunc sine int̾missione oramꝰ
cum ea solum oꝑa gerimus. quȩ nos piecati nr̃i conmendent auẽlo¬
ris. Iuo nimirũ ieuinio et qua oratione uiuante domno euuclas
antiqͥ hostis debellabimus et ꝓpulsabimus insidias. Et inde ꝓfecti:
pret̾grediebantur galileã: nec uolebat quem quã scire. Docebat
autem discipulos suos: et dicebat illis. Quoniam filius hominis in
tradetur in manus hominũ: et occident eum. Et occisus: t̾cia die resurget.
emꝑ prosꝑis miscec tͥstia. ut eum repente uenerint nõ t̾reant xxix¬
apostolos: sedpmeditatis ferantur animis. Si enim contristat
eos quod occidendus ẽ: debet lȩcificare quod die t̾cio resurrec¬
turus ẽ. At illi ignorabant uerbũ istud. ec tunebant int̾rogare eñ.
aec ignoratio discipuloꝵ nõ tam de tarditate ingen sui¬

Expanded text:
qui ait: Semper gaudentes, sine intermissione orate . Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus, cum ea solum opera gerimus quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio, et qua oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus ac propulsabimus insidias. CAPUT IX. Et inde profecti praetergrediebantur Galilaeam, nec volebat quemquam scire. Docebat autem discipulos suos, et dicebat illis: Quoniam Filius hresurget. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, sed a praemeditatis ferantur animis. Si enim contristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio resurrecturus est. At ignorabant verbum istud, et timebant interrogare eum. Haec ignoratio discipulorum, non tam de tarditate ingenii eor
Abbreviated transcription (Latin):
Uiturus ab hõie inmundus sꝑc discerpit eũ. ac furenticla¬
iore terruit intuentes: quia pleruimq diabolus dum de
corde expellitur acriores in ed temptationes generat: quam ptu
excitauertit quaudo hoc quietus pollidebat. Et fac̾tus est sicue
mortuus: ita ut inulci dicerent ua mortuns ẽ. Ihesus autem ce¬
nens manum eius: eleuauit illum et surtexit.
uem hostis impuis iã fugere compulsus strauit. ac morcu¬
similẽ reddidit: hẽ puis saluator mitis suȩ ddexcre tacbi le¬
uauit. Sui sic̃ uerum se e̾̃ẽ. Dm̃ potencia saluandi docuit: ita cẽ se

Expanded text:
iturus ab homine spiritus immundus discerpit eum, ac furenti claore terruit intuentes. Quia plerumque diabolus dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam prius excitaverat quando hoc quietus possidebat. Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus elevavit illum, et surrexit. Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortusimilem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactu levavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam v
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is electus sapiencia debet sꝑali a corruptione coneupiseen¬
ciȩ carnalis expurgari: ut uieꝰtima dininis altarib apta polsit
effici. Unde bene cum dixisset omĩs enĩ iggne salietur: addidit.
Et omĩs iuetuna salietur. Ille et enĩ ueraeit̃ me tima cl̃ existit.
mitur. qm̃ nõ peccati tantum contagio pellitur. sed ab electoꝵ
mente ipsa etiã uite pͥsentis quȩ in carne est delectatio tollitur.
et future magis uitȩ conu̾satio indenta mente suspiratur Salita
sacro igne erãt amͣ hostia qui dicebant nr̃ã aut̃ conu̾satio incelis:
untde etiã saluatorẽ expexcamus dnm̃ ih̃m xꝑm qͥ reformauit¬

Expanded text:
omnis electus, sapientia debet spiritali a corruptione concupiscenomnis electus, sapientia debet spiritali a corruptione concupiscentiae carnalis expurgari, ut victima divinis altaribus apta possit effici. Unde bene, cum dixisset, Omnis enim igne salietur, addidit: Et omnis victima sale salietur. Ille etenim veraciter victima Domini existit mitur, quando non peccati tantum contagio pellitur, sed ab electorum mente ipsa etiam vitae praesentis quae in carne est delectatio, tollitur, et futurae magis vitae conversatio intenta mente suspiratur. An non hostia sacro igne salita erat qui dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Unde etiam Salvatorem exspectamus D
Abbreviated transcription (Latin):
igne saliecur: et omnis uictima salietur.
etor quippe uermiũ de corruptione solet nasei carnis et
sanguinis. ideoq caro recens sale conditur. ut gxsiccato¬
humore sangͥneo uesmescere nequeat. Caro gͦ et sangͥs uermes
ereat. ꝗa delec tacio carualis eui condim̾tũ continencie ñ resis¬
bit: penã luxuriosis generat ȩt̾nam. Cuius fecorẽ ꝗsqͥs uitare de¬
siderat: et corpus sale continentiȩ. et mentẽ studeat condut̾ico
sapienciȩ ab erroris et uitioꝵ labe castigare. Muen ͭͤ dicꝰlum
est. Omnis enĩ igne salietur. Quȩ enĩ sale salitur: uerms pu¬
tredinẽ arcet. Iue uͦ igne salietur. id ÷ ignib sale asꝑsis conditur:
nõ solum omnẽ uermiũ concagronẽ longe abigit. s ipsã quoc
quȩ ita salitur carnem consumit. Quod in hostiis quȩ in altari
cremabantur fieri solere diune legis scita declarant. uͥ in omĩ
me tuna et sacͥfitio sal offerri p̾cepcũ est.dal gͦ: dulcedinem sa

Expanded text:
igne satietur, et omnis victima sale salietur. Fetor quippe vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis. Ideoqhumore sanguineo, vermis esse nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, et corpus sale continentiae, et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe constringere. Mire autem dictum est: Omnis enim igne salietur. Quod enim sale salitur, vermis putredinem arcet. Quod vero igne salitur, id est, ignibus sale aspersis conditur, non solum omnem vermium contagionem longe abigit, sed ipsam quoque quae ita salitur carnem consumit. Quod in hostiis quae in altari cremabantur, fieri solere divinae legis scita declarant, ubi in omni victima et sacrificio sal offerri praeceptum est. Sal ergo dulcedinem sap
Abbreviated transcription (Latin):
inmͦutabili eogitacione mutabilia cuneta chisponẽ. Qui gͦ uocespecentiᷤ
transiens audiuit: stans lum̃ reddidit:. Iuia et si ꝓpt̾ nos temporalia ꝑtulit.
inde tam̃ nobis lucem tͥbuit. unde habere mutabilitatĩ transitũ nescit.
Sed qͥ deum quẽ colebat erebris precib ut sese illuminare dignaretur
orabat. Qui cũ audissec ꝗa iħe natarenus ẽ: cepit clamare ac dicere.
fili dauid ihu miserere mei. Et conminabantur ei multi ut cac̾et. lpse
uͦ elamabat multo dicens. fili dauid̾ miserere mei.
udiens ih̾m egeus miserere sui p̾catur. nec multis licet ꝓhibentibus¬
Lacclamando desistie. ꝗa ppłus gentiũ aguita fama nominuis&
particeps eins fieri quȩrebat. Contradicebant muloi: pͥmo uidȩiut in
apłoꝵ actibus legimius. Deinde &ẽ genciles acori ac forciori ꝑsecutione
frequent̾ instabant. ue illuminandus sanandusq xꝑm mundus inuo¬

Expanded text:
incommutabili cogitatione mutabilia cuncta disponere. Qui ergo voces petentis transiens audivit, stans lumen reddidit. Quia etsi propter nos temporalia pertulit, inde tamen nobis lucem tribuit, unde habere mutabilitatis transitum nescit. Sed qui Deum quem colebat, crebris precibus, ut sese illuminare dignaretur, orabat. Cum audisset quia Jesus Nazarenus est, coepit clamare ac dicere: Fili David Jesu miserere mei. Et comminabantur ei multi ut taceret. At ille magis clamabat multo dicens, Fili David miserere mei. Audiens Jesum caecus, misereri sui precatur, nec multis licet prohibentibusa clamando desistit. Quia populus gentium agnita fama nominis Christi, particeps ejus fieri quaerebat; contradicebant multi, primo Judaei, ut in apostolorum Actibus legimusfrequenter instabant, ne illuminandus sanandusque Christum mundus invo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta ꝑdux̾t. tnis tẽpralẽ uitã ꝑ emissam sententiã incidit: ut
granũ suũ ad exlestia horrea ꝑducat. Cum gͥ cdesidena bona con¬
cipunus: sem̾ int̾ram mittunus. Cum uõ oꝑari recta incipimus:
herba suimis. Cñ aut̃ acͥpfec tũ bom opis crescunus: adspicam ꝑ¬
uenimus. Cum eiusclem oꝑationis ꝑfec tione solidamur: iã ple-¬
nmi frun̾tum inspica ꝓferimus. Nullus itaq qui ad bonum¬
ꝓpositũ adhuc in mentis teneittudine ẽẽ. conspicitur: despitia¬
tur quia frumꝰtũ dei abherba incipit ut grauum fiat. Et¬

Expanded text:
perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut granum suum ad coelestia horrea perducat. Cum ergo desideria bona concipimus, semen in terram mittimus. Cum vero operari recta incipimus, herba sumus. Cum autem ad perfectum boni operis crescimus, ad spicam pervenimus. Cum in ejusdem operationis perfectione solidamur, jam plenum frumentum in spica proferimus. Nullus itaqpropositum adhuc in mentis teneritudine esse conspicitur, despiciatur, quia frumentum Dei ab herba incipit ut granum fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Cm eu homio iactat int̾ra cũ cordi suo bonã intentionẽ insert
et sem̃ germinat et ereseit: dum ille nescit. quia et eum adhue
meqri ineremi̾ta sua nõ ualet: semel concepta urcus ad ꝓfecꝰ tum
dueitur. & ultro terra fruelificat. quia p̾ueniente se gr̃a mens
hõis spontanea adfrue̾ tũ boni oꝑis adsurgit. deo hȩc eadẽ t̾ra
pͥmum herbã. deinde spicã. deinde plenum frum̃tũ producit
in spiea. Flerbam ꝯpe ꝓduce̾ ẽ. ieboationił bone adbuc tenẽ¬
ritudinẽ babere. Ad spicã uõ herba ꝑuenit. eũ se uirtus animo
concepta adꝓfecꝰ tum boni oꝑis ꝑtrahit. Plenũ uo̾ frum̾tum in
spica fruc hficat: quando iã intantũ uirtus ꝓficit. ut e̾ẽ robusti
et ꝑfecti oꝑis possit. Et cum ꝓdux̾it fruetus. statĩ mittit faleẽ.
cem mitit et messem suã desecat. quia cum unũ quẽq ad oꝑa

Expanded text:
emen homo jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit. emen homo jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit. Et semen germinat et crescit, dum ille nescit; quia et cum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultro terra fructificat, quia praeveniente se gratia, mens hominis spontanea ad fructum boni operis assurgit. Sed haec eadem terra primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum producit in spica. Herbam quippe producere, est inchoationis bonae adhuc teneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum se virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum vero frumentum in spica fructificat, quando jam in tantum virtus proficit, ut esse robusti et perfecti operis possit. Et cum se produxerit fructus, statim mittit falcem, falcem, et messem suam desecat, quia cum unumquemque ad opera
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendi quod amat. Atqͥ amorẽ nõ ħt uerbi audiendi: etiãsi
uel naturali ingenio uel litterarũ sibi callere udetur ex̾citio:
nulla uerȩ sapientiȩ dulcedine gaudebit. Quod ec si specialiter
dicꝰtũ uidetur ẽe. de apłis quib caritate fideq potus datũ est
seue misteriũ regni dei. et deꝑfidis udeis qͥ inꝑabolis uidentes ñ
iudebant et audientes nõ intelligebant. quod iudelieet litt̾am
legis inqua głabantur ee̾nt amissuri: potest tam̃ etge neraliter
accipi. quod utimiñquã lector ingenosus negligendo se priuet
sapientia. quã tardus ingenio. seo studiosus elaborando degustat.
Et dicebat. Sic ẽ. regnũ dei: quẽad modũ si homo iactet sementem
interra: et dormiat. et exurgat nocte ac die. et sem̃ germinet et
increscat dum nescit ille. uliro enĩ terra fruelificat. Primũ herbã.
Deinde spicã. Deinde plenũ fram̾tũ inspica. Et cum seꝓduxerit¬

Expanded text:
intelligendi quod amat. At qui verbi amorem non habet audiendi, etiam si intelligendi quod amat. At qui verbi amorem non habet audiendi, etiam si vel naturali ingenio vel litterarum sibi callere videtur exercitio, nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit. Quod etsi specialiter dictum esse videtur de apostolis, quibus charitate fideque potius datum est scire mysterium regni Dei, et de perfidis Judaeis, qui in parabolis videntes, non videbant; et audientes, non intelligebant; quod videlicet litteram legis in qua gloriabantur, essent amissuri: potest tamen et generaliter accipi quod nonnunquam lector ingeniosus negligendo se privet sapientia, quam tardus ingenio, sed studiosus, elaborando degustat. Et dicebat illis: Sic est regnum Dei, quemadmodum si homo jactet semen in terram et dormiat; et exsurgat nocte ac die, et semen germinet et increscat dum nescit ille. Ultro enim terra fructificat, primum herbam, deinde spicam, deinde plenu
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ lum̃ uerbi supra ur̃ĩ eorporis caudelabiũ leuate. fixa
mente retinentes illũ retͥbutionis excremȩ diem qͦ illuminabit
deus abscondita tenebrarũ et manifestabit cogitationes cor¬
dium. Tunc .n. et uos adeo laus: et adu̾sarios ueritatis pena¬
manet et̾na. Diqͥs habet aures aucliendi audiat.
iquis habet sensum intelligendi uerbũ dĩ nõ se subtra¬
hat. nõ auditũ ad fabulaᷤ conu̾tat. sed seritandis eis
quȩ uicas dix̃ diligent᷑ aurẽ accõmodet: diligent̾ manus im¬
plendis eis quȩ iã intellex̃. diligent̾ linguã predicandis opor¬
tune importune subitiat. Et dicebat illis. Uidete ꝗd audierit
inqua mensura mensi fueritis remetietur uob̃. et adifietur nob.
⁊ sollert̾ inqͥt oĩa q̃ uidecis bona face̾ ar pximus intimare
stucdeatis: aderit diuma pietas q̃ uob̃ et iupresenti sensum a¬
tiora capiendi ac potiora gerendi effecꝰtũ conferat. et infuturo
do operã date. quia qͥ amorẽ ħt uerbi: dabitur illi d̃ sensꝰ

Expanded text:
i corporis candelabrum levate, fixa mente retinentes illum retributionis extremae diem, quo illuminabit Deus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium . Tunc enim et manet aeterna. Si quis habet aures audiendi, audiat. Si quis habet sensum intelligendi verbum Dei, non se subtrahat, non auditum ad fabulas convertat, sed scrutandis eis quae veritas dixit diligenter aurem accommodet, diligenter manus implendis eis quae jam intellexit, diligenter linguam praedicandis opportune importuneque subjiciat. Et dicebat illis: Vii fueritis, remetietur vobis, et adjicietur vobis. Si solerter inquit omnia quae valetis bona facere, ac proximis intimare studetis: aderit divina pietas quae vobis, et in praesenti, sensum altiora capiendi, ac potiora gerendi, effectum conferat; et in futuro, ando operam date: quia qui amorem habet verbi, dabitur illi etiam sensus
Abbreviated transcription (Latin):
di fastus cercatĩ post terga iac̾tantibus. tempus subito dũice
palłionis aduenit. unde bene hoc sero facto gestũ fuisse ꝑhi¬
betur. ut ueri solis occubitũ nõ sola dnĩ dormetio. sed et ipsa
decedentis lucis hora sit significet. Ascendente autẽ illo pup¬
pim erucis qua somnũ mortis carꝑet. fluctus blasfeman¬
tiũ ꝑsecutoꝵ dñicis excitati ꝓcellis assurgunt. Quibus tamen
nõ ipsuis patientia turbatur. sed discipuloꝵ inbecillitas cõentit᷑
te pertinet quia perimus:

Expanded text:
di fastus certatim post terga jactantibus, tempus subito dominicae di fastus certatim post terga jactantibus, tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene hoc sero facto gestum fuisse perhibetur, ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Ascendente autem illo puppim crucis, qua somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium persecutorum daemoniacis excitati procellis, assurgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, te pertinet, quia perimus
Abbreviated transcription (Latin):
necchum turbine tͥbulationũ pulsati tantũ inpace xecłe suscep.¬
ta fidei mistĩa conseruent. Uelcerte eosqui post crebras temiptatio¬
num ꝓcellas: aliquantula ad cempus serenitate concesse paeis u.¬
tiuitur. Ineertũ namq ẽ. uaues illȩ utrũ nuꝑ facte inportum.
deduete sint: anpost exꝑta maris ꝑicula adportũ peduele. Aln¬
de utrosq rec te possunt designare. et eos uidelicet qͥ uec sunt
tẽptationib ꝓbati. et illos qui examinationẽ erebiã tͥ bulatio¬
num ꝓpepo aliquaita sopĩtis temptatio nuib siuit rerũ fuqlhtate
potiti.
Et facta ẽ. procella magna uenti et flucbas mittebat ninauẽ.
ita ut impleretur nauis. Et erat ipse inpuppi supͣ ceruical dormtieᷤ.
iscipulis naurgantib xꝑc obdormiuit. ꝗa calcantib sclm
fidelibus futuriq regni quietẽ animo meditantib. et łe¬
uel secundo sꝑe scĩ flatu. uel remtgio ꝓpͥi conatuis infidos mii¬

Expanded text:
necdum turbine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclesiae suscepnecdum turbine tribulationum pulsati, tantum in pace Ecclesiae suscepta fidei mysteria conservent; vel certe qui post crebras tentationum procellas aliquantula ad tempus serenitate concessae pacis utuntur. Incertum namque est naves illae utrum nuper factae in portum deductae sint, an post experta maris pericula ad portum reductae. Unde utrosque recte possunt designare, et eos videlicet qui necdum sunt tentationibus probati, et illos qui post examinationem crebram tribulationum pro Christo aliquantum sopitis tentationibus, sunt rerum tranquillitate potiti. Et facta est procella magna venti, et fluctus mittebatur in navem, ita ut impleretur navis. Et erat ipse in puppi super cervical dormiens. Discipulis navigantibus Christus obdormivit: quia calcantibus saeculum fidelibus futurique regni quietem animo meditantibus, et vel secundo Spiritus sancti flatu, vel remigio proprii conatus, infidos mun
Abbreviated transcription (Latin):
solãtio cdesticuta subicei. et gaudiũ aspeclus ac p̾sentis illruos
dulee cordi neo ꝗequid extra illum ẽ me contẽpue imofalli¬
nem fecerit. sed ꝑ solas ꝑabolas eis loeutus fueri. uerũita
Transeamis eontra. Et dimtttentes turban: assumunt eum ita
ut erant in naui: et aliȩ uaues erant cum illo.
⁊ har nauigatione domiis utramq unius eiusdemq sue pło¬
ue naturã dignatur ostendẽ. Dum ipse qui ut hõ doenut mu
nauĩ furorẽ maris uerbo compeseit ut deus. Porro iuxta allegoriã
mare quod eũ suis transire desicł̾at: tenebrosus amarusq selĩpresen¬
tis estus accipitur. Nameula aut̾ quã ascendit: nulla melius quã
saeratissime passionis ipłius intelligitur arbor. Cunis bnfic̾o qͥq
fideles adiuti trauscensis mundi flueꝰ tibus: ad habitationem
pate eelestis quasi adstabilitatẽ securi littoris ꝑuęniunt. aliȩ au¬
tem naues q̃ fuisse dieuntur cũ domino nec tam̾ in altũ duelẽ

Expanded text:
solatio destitutam subjeci, et gaudium aspectus ac praesentia illius dulcis cordi meo, quidquid extra illum est me contemnere, imo fastinem fecerit, sed per solas parabolas locutus eis fuerit: verum ita Transeamus contra. Et dimittentes turbam, assumunt eum, ita ut erat in navi, et aliae naves erant cum illo. In hac navigatione Dominus, utramque, unius ejusdemque suae personae naturam dignatur ostendere, dum ipse qui ut homo dormit in navi, furorem maris verbo compescit ut Deus. Porro, juxta allegoriam mare quod cum suis transire desiderat, tenebrosus amarusque saeculi praesentis aestus accipitur. Navicula autem quam ascendit, nulla melius quam sacratissimae passionis ipsius intelligitur arbor. Cujus beneficio quique fideles adjuti, transcensis mundi fluctibus, ad habitationem patriae coelestis, quasi ad stabilitatem securi littoris perveniunt. Aliae autem naves quae fuisse dicuntur cum Domino, nec tamen in altum ductae
Abbreviated transcription (Latin):
heludiũ. nec filis ioseph ex alia uxore ureta quosoa̾ pil¬
ad matit̃ fr̃s q roggatus ab offit̾io uerbi dissimulat egredi:
nõ mat̾nȩ refutat obsequia pietatis. cnus p̾ceptũ est honora patri
et matrẽ. secd pat̾nis se nmisteriss amplius quã mat̾is debere

Expanded text:
Helvidium, nec filii Joseph ex alia uxore, juxta quosdam, puHelvidium, nec filii Joseph ex alia uxore, juxta quosdam, puad matrem fratresque rogatus, ab officio verbi dissimulat egredi, non maternae refutat obsequia pietatis, cujus praeceptum est, Honora patrem et matrem ; sed paternis se mysteriis amplius quam mater