comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illius suꝑbiȩ. Iitium peccati
hominis: apostatare a dõ. Et
initium om̃is peccati suꝑbia: ꝓpt̾¬
ea ipsum peccatũ prius dixit.
Qui cũ cognouissent d̾̃m. ñ ut
d̾m głificauerunt. aut grãs ege¬
runt: s euanuerunt in cogitã

Expanded text:
illius superbiae: Initium peccati illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis peccati superbia . Propterea ipsum peccatum prius dixit: Qui cum cognovissent Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit pͥmam penam suꝑbiam.
immo non penam. s primum pec¬
catum suꝑbiam. Primũ peccatũ
suꝑbia ẽ: ultuna pena ẽ. ignis
eternus. aut ignis infernus. Iam
enim dampnatorũ int̾ illud primũ
peccatum. & hanc ultimã penam.
media que sunt: & peccata sunt
& pene. Tam multa enĩ ait apłs
fieri ab eis. que peccata sunt dete¬
stabilia: & tam̃ penas eas dicit.
Propt̃ hoc inquit tradidit illos ds̃¬
in concupiscentias cordis eoꝵ in
immundiciam: ut faciant que
non conueniunt. E ne putaret
quis quam ipsis penis tantum se
affligi. quib modo delectatur. &
non tinieret qd uenturum ẽ. in fine.:
qui ea agunt digni sunt morte.:
queq suꝑius qui ea faciunt. s etiã
qui consentiunt facientib. qui ea
agunt digni sunt moite
eẽ. Nam tradidit illos d̾s in con¬
cupiscentias cordis eoꝵ: ut hec
faciant que non conueniunt. Yt
adulter sit iam pena ẽ: ut mendax.
ut auarus. ut fraudulentus. ut
homicida: iam pene sunt. Cuius
peccati pene: Prioris apostasiȩ:

Expanded text:
biam: imo non poenam, sed primum peccatum superbiam. Primum peccatum superbia est: ultima poena est ignis aeternus, aut ignis infernus; jam enim damnatorum. Inter illud primum peccatum et hanc ultimam poenam, media quae sunt, et peccata sunt et poenae. Tam multa enim dicit Apostolus fieri ab eis, quae peccata sunt detestabilia; et tamen poenas eas dicit. Propter hoc, inquit, Deus tradidit eos in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt. Et ne putaret quisquam ipsis poenis tantum se affligi quibus modo delectatur, et non timeret quod venturum est in fine, cqui ea agunt, digni sunt morte; non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus. Qui ea ague: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tiones quasdã corꝑis aduerti
& inspicite: sanitatem. stuporen
immortalitatem. Sanitas egrit¬
dinem non habet: s tam̃ quiss
tangitur & molestatur. dolet. Si¬
por autem non dolet: amisit sial¬
sum doloris. tanto insensabilia
quanto peior. Rursus immod¬
tas non dolet: absumpta ẽ. enim
omnis corruptio. & corruptibile
hoc induet incorruptionem. &
mortale hoc induet immortalita¬
tem. Nullus gͦ dolor in corpore
immortali: nullus dolor in corꝑe
stupido: Dolor. non se putet stupidꝰ
iam immortalem. Uicinor est
immortalitati sanitas dolentis:
quã stupor non sentientis. Inue¬
nimus gͦ hominem suꝑbum. ty¬
pho arrogantissimo. qui sibi ꝑsua¬
serit nichil timere: fortiorem pu¬
tas illo qui ait. foris pugne. intꝰ
anima mea usq ad mortem.
indutus: s sensu exutus ẽ. Tu uero
habeto anuã non sine affectu. Re¬

Expanded text:
ectiones quasdam corporis advertite et inspicite: sanitatem, stuporem, immortalitatem. Sanitas aegritudinem non habet; sed tamen quando tangitur et molestatur, dolet. Stupor autem non dolet; amisit sensum doloris, tanto insensibilior, quanto pejor. Rursus immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio, et corruptibile hoc induit incorruptionem, et mortale hoc induit immortalitatem . Nullus ergo dolor in corpore immortali, nullus dolor in corpore stupido. Non se putet stupidus jam immortalem: vicinior est immortalitati sanitas dolentis, quam stupor non sentientis. Invenis ergo hominem superbum typho arrogantissimo, qui sibi persuaserit nihil timere: fortiorem putas illo, qui ait, Foris pugnae, intus anima mea usque ad mortem indutus, sed sensu exutus est. Tu vero habeto animam non sine affectu, re
Abbreviated transcription (Latin):
obscuratio cordis. S unde coutigit:¬
Dicentes enu se ẽẽ sapientes. stul¬
ti facti sunt: quia se habere dice¬
bant quod a d̾o acceꝑant. Aut si
cognouerunt a quo aeceꝑant. ñ
eum głificauerunt: a quo se acce¬
pisse cognouerant. Parua ista pena¬
ratio cordis. excecatio mentis. parua
ẽ. pena. Siquis furtum faciens
statim oculum ꝑdidisset: om̃s di¬
cerent dm̃ presentem iudicasse.
Oculum cordis amisit: & ñ ipsũ¬

Expanded text:
ordis. Sed unde contigitDicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quia a se habere dicebant quod a Deo acceperant; aut si cognoverunt a quo acceperunt, non eum glorificaverunt a quo se accepisse cognoverunt; hoc est, Dicentratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse. Oculum cordis amisit, et ei pe
Abbreviated transcription (Latin):
ercedem miituam quã oparta
erroris sui in semecipsis recipienti
Oportuisse quippe non ẽ. ueritus.
dicere apłs: ut qui creature potu
quã creatori seruierunt: errons si
mercedem ñ inuit. hec turpia pi¬
tiendo. s libent̾ faci endo recipen
udicio scilicet ñ alicuiꝰ homini
immundissimi quem talia delet¬
tarent: s iustissimi dĩ. qui tra¬
didit illos in passiones ignom¬
niȩ. ut crimina criminib uia¬
dicentur: & supplicia peccantiũ
ñ sint tormenta s incrementa
uitioꝵ. S apiens autẽ cum ha
audit. ipsam magis in hac uiti
iram d̃i timet. qua homo ñ pan
Qd̾ acrit̾ dolet: s facit qd̾ tur¬

Expanded text:
ercedem mutuam quam oportuit erroris sui, in semetipsis recipientes? Oportuisse quippe non est veritus dicere Apostolus, ut qui creaturae potius quam Creatori servierunt, erroris sui mercedem, non inviti haec turpia patiendo, sed libenter faciendo, reciperent: judicio scilicet, non alicujus hominis immundissimi, quem talia delectarent, sed justissimi Dei, qui tradidit eos in passiones ignominiae; ut crimina criminibus vindicentur, et supplicia peccantium non sint tormenta, sed incrementa vitiorum. Sapiens autem cum haec audit, ipsam magis in hac vita iram Dei timet, qua homo non patitur quod acriter dolet, sed facit quod tur
Abbreviated transcription (Latin):
dare sp̃e dĩ. Audite penã impioꝵ.
Sicut cera inquit liquefacta au¬
ferentur. Dixit ꝑ concupiscentias
suas hoc eis fieri. Concupiscentia
mala: quasi ardor ẽ. ignis. Ignis
consumit uestem: libido adul¬
terii non consumit animam:
De cogitato adulterio cum loque¬
retur scriptura. ait. Alligabit
qͥs ignem in sinum: & uestim̃ta
sua non comburet Gestas in
simi prunas. ꝑforatur tunica.
Gestas in cogitatione adultertum:
& integra ẽ. anima S istas penas
pauci uident: ꝓpt̾ea eas maxune
commnendat spe dĩ. Audi apłm
dicentem. Tradidit illos d̾s in con¬
cupiscentias cordis eorum. Ecce
ignis a cuiꝰ facie tanquã cera li¬
quescunt. Soluuntur enĩ a qua¬
dam constantia castitatis: ꝓpt̾ea
& ipsi euntes in libidines suas.
soluti & fluxi dicuntur. Unde
fluxi. unde soluti: Ab igne con¬
cupiscentiarum. Tradidit illos
d̾s in concupiscentias cordis eoꝵ.
ut faciant que non conueniunt:
repletos om̃i iniquitate. & enu

Expanded text:
delectent. Audite poenam impiorum: Sicut cera, inquit, liquefacta auferentur. Dixi per concupiscentias suas hoc eis fieri. Concupiscentia mala, quasi ardor est et ignis. Ignis consumit vestem, libido adulterii non consumit animam? De cogitato adulterio cum loqueretur Scriptura ait: Alligabit quis ignem in sinu suo, et vestimenta sua non comburet? Gestas in sinu prunas, perforatur tunica: gestas in cogitatione adulterium, et integra est anima ? 18. Sed istas poenas pauci vident: propterea eas maxime commendat Sdicentem: Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum. Ecce ignis, a cujus facie tanquam cera liquescunt: solvuntur enim a quadam constantia castitatis; propterea et ipsi euntes in libidines suas, soluti et fluxi dicuntur. Unde fluxi? unde soluti? Ab igne concupiscentiarum. Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt, repletos omni iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis sic̃ dictum ẽ. Dedit il
d̾s in reprobum sensum. Nam
ea ẽ. cecitas mentis. In ea qͥsqͥ
datus fuerit. ab interiore di
luce secluditur: s nondũ pen
cũ in hac uita ẽ. Sunt enun ti¬
nebre exteriores. quen
gis ad diem iudicii

Expanded text:
ravi, quod dictum est, Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit, ab interiori Dei luce secluditur: sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii
Abbreviated transcription (Latin):
penas inferorum. non penas illius
pꝰ resurrectionem ignis eterni. ñ
penas istas que adhuc in hoc scło
ꝓmiscue sunt iustis & inuistis.
& plerumq grauiores iustorum
quã iniustorum: s nescio quam

Expanded text:
enas inferorum, non poenas illius post resurrectionem ignis aeterni, non poenas istas quae adhuc in hoc saeculo promiscuae sunt justis et injustis, et plerumque graviores justorum quam injustorum: sed nescio q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. aꝑiam in parabolis os meum.
ꝑ malos angłos exerceri meos. qui
illis diuina equitate subduntur.
conuenientissue creditur. Neq
enim cum fit qd̾ ait apłs. tradidit
illos ds̃ in concupis¬
centias coidis eorum. ut faciant
que non conueniunt: non illi
mali angłi. tanquã in materia
sui oꝑis uersantur & gaudent:
quib iustissime subdita ẽ. iuicio¬
sitas humana. pret̾ eos quos li¬
berat grã. Ab hac potestate ma¬
loꝵ angłoꝵ: non liberat hominẽ
nͥ grã dĩ de qua dic̃ apłs. Qui e¬
ruit nos de potestate tenebrarũ:
& transtulit in regnum filii clari Ertet p̃¬
tatis suȩ. Cuiꝰ rei popłs iste figu¬
ram gerebat. cũ esset ereptus de
potestate egyptiorum. & translatꝰ
in regnum terrȩ ꝓmissionis flu¬
entis lac & mel: qd̾ suauitatem

Expanded text:
eriam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gralorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Iniat᷑ etori. Qui ꝓfccto quem ad¬
nadũ uanntatẽ existimant ueritatẽ
le supors acpitant samntatem ig¬
norantes sic hominis animũ. quẽ ad¬
modum corꝑis menbrũ desꝑatus egͦ¬
tare. quando & doloris amiscrit sen¬

Expanded text:
ori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sen
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dicit᷑ sapientia. ab usione uerbi: &
imala consuetudine quidem scͥptu¬
rarum nr̃arũ. Nam quemadinodum
loquant᷑ auctores mundi quid ad nos:
Habes in genesis libro. Erat ibi ser¬
pens sapientior om̃ib bestiis. Iste sa-¬
pientior om̃ib bestiis: acutus & astutꝰ
ad decipiendum agnoscit᷑. Pere¬

Expanded text:
vero dicitur sapientia abusione verbi et in malo, consuetudine quidem Scripturarum nostrarum, nam quemadmodum loquantur auctores mundi, quid ad nos? habes in eodem libro, Erat ibi serpens sapientior omnibus bestiis . Iste sapientior omnibus bestiis, astutus et acutus ad decipiendum agnoscitur. P
Abbreviated transcription (Latin):
aturam c̃ẽ culpabilem. s mobedien-¬
tiam contumacẽ. & inordinatã cupi¬
ditatem: non ꝓpt̾ porcum s ꝓpt̾ po¬
mum mortẽ homo primus inue-¬
nit. & esau pͥmatus suos non ꝓp¬
ter gallinam. s ꝓpt̾ lenticuła ꝑdidit.¬

Expanded text:
aturam esse culpabilem, sed inobedienaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo invenit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
a petiuerunt: Concupierant onm
carnib uesci: quib pluebat᷑ manna
de cęlo. fastidiebant quippe quod ha¬
bebant. & quod non habebant impu¬
denter petebant quasi non melius pe¬
terent. non ut cib qui deerat inde¬
centi desiderio prestaret᷑: s ut ille qui
aderat sanato fastidio sumeret᷑. Quan¬
do enim nos delectant mala & ñ de¬
lectant bona rogare potius debemꝰ
dm̃ ut delectent bona. quam ut con¬
cedant᷑ mala. ñ quia malum est carne
uesci cum de hac re loquens apłs di¬
cat om̃is creatura dĩ bona est & ni-¬
chil abiciendum. quod cum gr̃arũ
actione ꝑcipitur: s quia sicut ipse i¬
tem ait malum est homini qui ꝑ
offendiculum manducat. & si ꝑ ho-¬
minis offensionem. quantomagis di:
cuius in israelitis non parua erat of¬
fensio. repudiare quod dabat sapi¬
entia. & petere id quod inhiabat c̃¬
cupiscentia : Quamuis illi non pe-¬
terent. s quia deerat murmura-¬
rent. Sed ut sciremus non dĩ cre-¬

Expanded text:
a petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parfensio repudiare quod dabat sapientia, et petere in quod inhiabat concupiscentia, quamvis illi nec peterent, sed, quia deerat, murmurarent. Sed ut sciremus non Dei cre
Abbreviated transcription (Latin):
uere conexiones ratiocinationis fal doctna¬
sas habentes sententias. quȩ consecũ axp̃ian a¬
air errorem illus cum quo agit᷑. Quȩ
tamen ad hoc infcrunt᷑ a bono & dos¬
to homine ut in his erubescens ille cꝰ
errorem. quia si in eodem manere uolu-¬
erit. necesse ẽ otiam illa que dampnat
bat apłs cum diceret neq xͦ resurrex̃.
ꝙ illa alia manis ẽ p̃dicatio nr̃a. in¬
anis c̃ & fides ur̃a & deinceps alła qͦ
oũio falsa sunt: quia &. xͦ resur¬
rexit & non erat inanis p̃dicatio eo¬
rum qui hoc annuntiabant. nec fi¬
des eoꝵ qui hoc crediderant. Sed is¬
ta falsa uerissime conectebant᷑ illi sen-¬
intiȩ. qua dicebat᷑ non ẽẽ resurrecti-¬
onem inortuoꝵs: istis autem falsis re¬
pudiatis qm̃ uera erunt si mortui
non resurgunt. consequens erit re¬
surrectio mortuoꝵ. Nunc autem

Expanded text:
e connexiones ratiocinationis, fasas habentes sententias, quae consequur errorem illius cum quo agitur; quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cujerrorem; quia si in eodem manere voluerit, necesse etiam ut illa quae damnat  resurrexit, et illa alia: inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra et deinceps alia. quae omnino falsa sunt, quia et Christus resurrexit et non erat inanis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum. cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent ad adam: Om̃s qui nati
sunt ex adam. Qui ad xp̃m: Om̾s
qui renati sunt ꝑxp̃m. Quare om̃s
in peccato: Quia nemo natus c̃ p̃t̾
adam. Ut autem nascerent᷑ ex adam:
necessitatis fuit ex dampnatione. Na¬
cogunt᷑ homines nasci ꝑ xp̃m. non
quia uoluerunt nati sunt ex adam:
om̃s tñ qui ex adam cum peccato pec
nusti non in se s in illo. Nam in se int̾¬
roges adam sunt. in illo si introges xͥ
sunt. Quare. Quia ille caput dñs
nit. s tamen uenit cum carne poor
cati. Homo & homo s ille ñ nͥ hõ.
iste d̃s & homo. Ille homo peccati. is¬
te iustitiȩ. Mortuus. ẽs in adam. re-¬
surgere in xp̃m. Nam utrumq de¬
betur tibi. Iam credidisti in xp̃m. red¬
des tamen qđ̃ debes de adam. S ed ñ
te in et̾num tenebit uincłm peccati
quia mortem tuam et̃nã. occidit mors

Expanded text:
pertinent ad Adam? Omnes qui nati sunt de Adam. Qui ad Christum? Omnes qui nati sunt per Christum. Quare omnes in peccato? Quia nemo natus est praeter Adam. Ut autem nascerentur ex Adam, necessitatis fuit ex damnatione: nacoguntur homines nasci per Christum: non quia voluerunt, nati sunt ex Adam. Omnes tamen qui ex Adam, cum peccato peccati et justi, non in se, sed in illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. Quare? Quia ille caput Dominnit: sed tamen venit cum carne mortat. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia mortem tuam aeternam occidit mors
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. Si quis huic diceret. qudi
hoc m̃dacio ꝑhorrescis. cum id dex
ris. qd falsum sit ad laud̾̃c d̃i maxi¬
me ꝑtinet. nonne hunis decestart
insaniam. & quib posset uerbis
significationib in lucem penetalia
siu cordis aꝑiret. clamans ñ minors
aut fortasse etiam maiore scelart il
d̾o laudari falsitatẽ quam ueritalll

Expanded text:
tauit. si quis huic diceret: \'quid in hoc mendacio perhorrescis, cum id dixeris, quod, etiamsi falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet" nonne huius detestatus insaniam, quibus posset, uerbis et significationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
o manans. ait apłs. Quisquis uobis
eugłirauerit p̃t̃ quam qđ accepistis. a¬
nathema sit. & uide quemadmodũ
noluerit de monte p̃sumi. ne forte
mons discedat ab aquis ꝑ mediũ cͦ
uale eius damen hoc uolerat lo ar¬
dius int̾ montes curreret s sbi. te

Expanded text:
ait Apostolus: «Quisquis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Et vide quemadmodum noluerit de monte praesumi: ne forte mons discedat ab aquis per medium calle ejus! Tamen hoc volebat ut medios inter montes curreret, et ibi esset
Abbreviated transcription (Latin):
dio sui cominune ẽ illis. audi aquas
int̾ medium montium. quia cõmu¬
nis illis fides erat. nec quisꝗͣ aquas
quasi ꝓprias & suas habebat. Si enim
non sunt in medio quasi priuatȩ st̃
non publice fluunt. & ego habeo me¬
ꝑe in inuicem. & iterũ. It id ipsum
uob̃. Quod sentio sentis. in medio
fluit aqua. Non habeo quasi pͥuatam
meam. nec tu pͥuatã tuam. Heritas
.xi. quia int̾ medium montiũ ꝑtransi¬
bunt aque. Siue autẽ ego siue illi sic
p̃dicamꝰ. & sic credidistis. Securꝰ dix̃.¬
Nulla de aquis discordia. s pax con¬
sensionis. ꝙ societas caritatis. Si quis
autẽ uellet aliud predicare iam de
suo p̃dicaret non de medio. & audi
quid de illo dicatur. ab illo qui emit¬
tit fontes in conuallib. Qui loquit᷑
mendaciũ de suo loquit᷑. Itaq ne acci-

Expanded text:
dio sui? Commune est illis. Audi aquas inter medium montium. Quia communis illis fides erat, nec quisque aquas quasi proprias et suas habebat. Si enim non sunt in medio, quasi privatae sunt, non publice fluunt; et ego habeo mepere in invicem» . Et iterum: «Ut idipsum chismata» . Quod sentio, sentis; in medio fluit aqua: non habeo quasi privatum meum, nec tu privatum tuum. Veritas xi, quia «inter medium montium pertransibunt aquae. Sive autem ego, sive illi, sic praedicamus, et sic credidistis» . Securus dixnulla de aquis discordia montium, sed pax consensionis, et societas charitatis: si quis autem vellet aliud praedicare, jam de suo praedicaret, non de medio. Et audi quid de illo dicatur ab ipso qui emisit fontes in convallibus: «Qui loquitur mendacium, de suo loquitur» . Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
tar sciretis. Ille qui om̃ĩa scit: quan¬
do dicit foesitan non dubitat. s meͣ¬
pat. Attende enim quomͦ increpati¬
ue dicatur ipsũ forsitan. quod uidet᷑
eẽ uerbum dubitationis. s dubitatio¬
nis uerbum est quando dicit᷑ ab homi¬
ne ideo dubitante quia nesciente. Cũ
arguitur infidelitas. ñ opinat᷑ diuinitas.
Homines de his rebꝰ quas certas habent
uerbum dubitationis ponunt cum corde
non dubitent. uelut si indigneris seruo
tuo. & dicas. contempnis me. considera
forsitan dñs tuus sum. Hinc & a u płs
ad quosdam contemptores suos loquets
ait. Puto autem & ego sp̃m di habco. Qͥ
dicit puto dubitare uidetur. s ille in¬
xͦ alio loco increpans infidelitatẽ fut᷑¬
am generis humani cum uenerit inqͥt
filius hominis putas inuemet fidem
habemus. Humilium iurtus ẽ de sci-¬
entia ñ głari. quia commnunis est omi¬
b. sicut usus lucis ita participatio ue¬

Expanded text:
tan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est, quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente; cum arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent,verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas: Contemnis me; considera, forsitan Dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit puto, dubitare videtur; sed ille inJesus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas inveniet fidem a. Humilium virtus est de scientia non gloriari: quia communis est omnibus; sicut usus lucis, ita participatio ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc fieri non potest. ut eis qui cru¬
ce. xp̃i informant᷑ ꝓfessa adulteria ꝑ-¬
mittant᷑. Nam & apłs petrus de sacͣ¬
mento ipsus crucis. hoc est passioniꝰ
xp̃i ammonet ut qui ca consecrant᷑
peccare desistant: ita loquens. Ap̃o gͦ
passo ꝑ carnem & uos eadem cogitati¬
one armamin. quia qui mortuus. c̃.
carue desunt peccare. ut iam non ho¬
minum desideriis. s. uoluntate dñ d̃.
reliquum in carne uiuat. & cetera qui¬
bus consequenter ostendit eum ꝑtine¬
re ad xp̃m crucifixum hoc est ꝑ carnem
passum qui in enis corꝑe crucifixis car¬
nalibus desideriis. bñ uiuit ꝑ eugłiũ.

Expanded text:
per hoc fieri non potest, ut eis, qui cruper hoc fieri non potest, ut eis, qui cruce Christi formantur, professa adulteria permittantur. nam et apostolus Petrus de sacramento ipsius crucis, hoc est passionis Christi, admonet, ut qui ea consecrantur peccare desinant, ita loquens: Christo ergo passo in carne et uos eadem cogitatione armamini, quia qui mortuus est carne desinit peccare, ut iam non hominum desideriis, sed uoluntate domini dei reliquum in carne uiuat et cetera, quibus consequenter ostendit eum pertinere ad Christum crucifixum, hoc est per carnem passum, qui in eius corpore crucifixis carnalibus desideriis bene uiuit per euangelium.
Abbreviated transcription (Latin):
baptirauerit nisi crispum & gaium &
stephane domum. nichil cos amplius
docuit quam xp̃m crucifixum. quid
si dicat aliquis nec resurixxisse xp̃m eoᷤ
audisse quando ꝑ eũgłium geniti st̃
Unde est igitur quod eis dicit. tradi¬
di enim uobis in primis quia xp̃c
mortuus est scđm scripturas. & quia
scpultus est & quia resurrexit tercia
ta intelligunt. s hoc quoq ad xp̃m
crucifixum ꝑtinere concedunt. sci¬
ant in xp̃o crucifixo multa homines
discere. & maxime quod uetus homo
nr̃ simul crucifixꝰ est ut euacuctur
corpus peccati. & ultra non scruiamꝰ
peccato. Unde etiam de scipso dicit
Michi autem absit głari nͥ in cruce
dꝰ crucisixus est & ego mundo. Pinde
atcendant & uideant auemadmodũ
doccatur atq discatur xp̃c crucifixꝰ.
& ad cius crucem nouerimus ꝑtinere
quod etiam nos in euis corꝑe crucifi¬
giur mundo. ubi intelligit᷑ om̃is co¬
hertio malaꝵ concupiscentiarum. ac

Expanded text:
baptizauerit nisi Crispum et Gaium et baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum, nihil eos amplius docuit quam Christum crucifixum, quid? si dicat aliquis nec resurrexisse Christum eos audisse, quando per euangelium geniti sunt? unde est igitur, quod eis dicit: tradidi enim uobis in primis, quia Christus mortuus est secundum scripturas, et quia sepultus est, et quia resurrexit ta intellegunt, sed hoc quoque ad Christum crucifixum pertinere contendunt, sciant in Christo crucifixo multa homines discere et maxime, quod uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, et ultra non seruiamus peccato. unde etiam de se ipso dicit: mihi autem absit gloriari nisi in crucedus crucifixus est et ego mundo. proinde adtendant et uideant, quemadmodum doceatur atque discatur Christus crucifixus, et ad eius crucem nouerint pertinere, quod etiam nos in eius corpore crucifigimur mundo: ubi intellegitur omnis cohercitio malarum concupiscentiarum. ac
Abbreviated transcription (Latin):
głrare xp̃m. ñ tantum dicere quȩ sut
ciedenda dexͦ: s etiam que obseruan¬
da ei quȩ accedit ad compagem coe¬
pis xp̃i. immo uͦ cuncta dicere quȩ st̃
credenda de xͦ. non solum cuiꝰ iide
sit uirtus resurrectionis eius. quod do¬
num sp̃s ꝓmiserit deditq fidelib s
etam qualia menbra: quib sit cap̃t
querat. instituat. diligat. liberet. atq
ad ct̃nam uitam honoremq ꝑducat
Hec cum dicunt᷑ aliquando breuiꝰ
atq constrictius. aliquando latius &
ad amores fidelium ꝑtinet non pre¬
detmitit᷑. Hoc intelligi potest etiã
Ieo quod commemorant dixisse a¬
plmn paulum. nichil me dixi scire in
cum. Quod illi putant ita dictum
tanqͣ nichil aliud eis insinatum
̃t ut pͥmitus crederent. ac deinde
baptrati quicquid ad uitam moresq
Mlod ꝓ s multos peclagogos haberẽt
łl apo s non multos paties. quia e
set. Si gͦ ille qui ꝑ cuugłium genuit
quamuis gr̃as quod neminẽ ipsorũ

Expanded text:
ristum, non tantum dicere, quae sunt credenda de Christo, sed etiam quae obseruanda ei, qui accedit ad conpagem corporis Christi, immo uero cuncta dicere, quae sunt credenda de Christo, non solum cuius sit erpessus et quare, quae sit uirtus resurrectionis eius, quod donum spiritus promiserit dederitque fidelibus, sed etiam qualia membra, quibus sit caput, quaerat, instituat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando breuius atque constrictius, aliquando ■ latius ad mores fidelium pertinet, non praetermittitur. Hoc intellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse apostolum Paulum: nihil me dixi scire in crucifixum. quod illi putant ita dictum, tamquam nihil aliud eis insinuatum esset, ut primitus crederent ac deinde baptizati quidquid ad uitam moresque quod et si multos paedagogos haberent in Christo, sed non multos patres, quia eoset. si ergo ille, qui per euangelium genuit, quamuis gratias agat, quod neminem ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
impudentiam questionis. ita tetundt
apłs. O homo tu quis es qui responde¬
as do: Sic enim respondet deo cum
ei displicet quod de peccatoribꝰ cmaͥ¬
ritur ds. quasi quemꝗͣ d̾s peccare a¬
s tantumm᷑ quibꝰdam peccantib Ml¬
scdiam iustificationis suȩ non largꝰ
& ob hoc dicatur obdurare pecand
quosd̃a quia non corum miseret̃
quia impellit ut peccent: Caũ al¬
ab humanis sentib remotissima iudi
at & s hoc mouet quod uoluntati eiꝰ
milus refistit. quia cui uult subue¬
nis. &e quem uult deserit. cum & ille
cui subuent & ille quem deserit exe¬
adem massa sint peccatoꝵ. & quaĩus
debrat ut̃q supplicium. ab uno tam̃
grgat alteri donetur. Sigͦ hoc mouet
Nonne homines estis. & scđd̃m homi¬

Expanded text:
impudentiam quaestionis ita retundit Apostolus: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Sic enim respondet Deo, cum ei displicet quod de peccatoribus conqueritur Deus, quasi quemquam Deus peccare ctummodo quibusdam peccantibus misericordiam justificationis suae non largiatur, et ob hoc dicatur obdurare peccantes quosdam, quia non eorum miseretur, non quia impellit ut peccent. Eorum auab humanis sensibus remotissima judi si hoc movet, quod voluntati ejus nullus resistit, quia cui vult subvenit, et quem vult deserit; cum et ille cui subvenit, et ille quem deserit, ex eadem massa sint peccatorum, et quamvis debeat uterque supplicium, ab uno tamen exigatur, alteri donetur: si hoc ergo movet;Nonne homines estis, et secundum homi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium est. Neꝙ enim quomes
tis s miserentis ẽ dĩ. ita etiam didu
tis est dĩ. Unde datur inteligi qus
infra utrumq posuit. gͦ cuius uuilt ii¬
seret & quem uult obdurat. sta senti¬
tiȩ suꝑiori posse congruere. ut obau¬
ratio di sit nolle misereri. ut non ab
illo irroget᷑ aliquid quo sit homo desi¬
or. s tantum quo sit melior non er¬
getur. Quod si fit nulla distinctione
meritorũ quis ñ erumpat in eam uo¬
cem quam sibi ipse obiecit apłs: bi
cis itaq michi. Quid adhuc conqu¬
ritur:  Nam uoluntati euis quis n¬
sistit.: Conquerit᷑ enim sepe d̃s de
hominib sicut ꝑ innumerabiles ap¬
paret scripturarũ locos. quos noliuit
credere & recte uuere. Unde & sbe¬
les & facientes uoluntates eius con-¬

Expanded text:
judicium judicium tis, sed miserentis est Dei; sic etiam dictum tis est Dei. Unde datur intelligi, quod infra utrumque posuit, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat, ita sententiae superiori posse congruere, ut obduratio Dei sit nolle misereri: ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Quod si fit nulla distinctione meritorum, quis non erumpat in eam vocem, quam sibi ipse objecit Apostolus? Dicis itaque mihi: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? Conqueritur enim Deus saepe de hominibus, sicut per innumerabiles apparet Scripturarum locos, quod nolint credere et recte vivere. Unde fideles et facientes voluntatem Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
rentis est dĩ. Non gͦ ideo misertus ẽ
d̾s quia uoluit & cucurrit iacob. sed
ideo uoluit & cucurrit iacob. quia
misertus est ds. Paratur enim uo
luntas a dño. & a dño gressus homi¬
nis dirigentur. & uam eius uolet.
Deinde quia ꝓpt̾ iacob dicta est ista
sententia generalis. non uolentis neq
currentis s miserentis dĩ est dat᷑ etiã
exemplum de pharaone ꝓpt̾̃ id quod
dictum est esau autem odio habui.
ꝙ subdit᷑. Dicit enim scriptura phara¬
on. Quia adhoc te excitaui ut osten¬
dam in te uututem meam. & anñti¬
et᷑ nomen meum in uiuersa terra
Posthȩc ad utrumq concludit᷑. Eigo
cunus uult miscret᷑ & quem uult
obdurat. S miseret᷑ utiq scd̾m grãm
quia gratis datur non meritis reddi¬
tur. Obdurat autem scd̃m iudiciũ.
quod meritis reddit᷑. De massa quip¬
pe dampnata facere uas in honorẽ
manifesta ẽ grã. facere autẽ inde¬
uas inide uas in contumeliam: ⁊usuim

Expanded text:
rentis est Dei. Non ergo ideo misertus est rentis est Dei. Non ergo ideo misertus est Deus, quia voluit et cucurrit Jacob; sed ideo voluit et cucurrit Jacob, quia misertus est Dluntas a Domino, et a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ; deinde quia propter Jacob dicta est ista sententia generalis, non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei, datur etiam exemplum de Pharaone, propter id quod dictum est, Esau autem odio habui, et subjicitur, Dicit enim Scriptura Pharaoni, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. Post haec ad utrumque concluditur, Ergo cujus vult miseretur, et quem vult obdurat: sed miseretur utique secundum gratiam, quae gratis datur, non meritis redditur; obdurat autem secundum judicium, quod meritis redditur. De massa quippe damnata facere vas in honorem, manifesta est gratia: facere autem inde vas in contumeliam, justum
Abbreviated transcription (Latin):
uiet minori nemo fere nr̃oꝵ alit̾ intel¬
lexit quam maiorẽ ppłm iudcorũ. mino¬
ri xp̃iano ppło seruiturũ. Et reuera
quamius in gente idumeorum quȩ
nata est de maiore cui duo nomina
erant. nam & esau uocabat᷑ & edom
unde & idumei. hoc uideri possit im¬
pletum quia postea suꝑanda erat a
ppło qui ortus est ex minore id est is¬
iaelitico eiq fuerat futura subiecta
tamen aliquid mauis intentam fuisse
istam ꝓpħiam qua dictum est ppłs¬
ppłm suꝑabit. & maior scruiet mino¬
ri conuenientiꝰ creditur. Q quid est ep̃¬
hoc nisi quod in uideis &
Quid gͦ dicemus inquit: Numquid
iniquitas apud dm̃ . Absit. Sed qua-¬
re absit: An ꝓpt̾ oꝑa quȩ futura pre¬
uidebat amborum. Inmo & hoc ab¬
sit. Moyses enim dicit. Miscrebor cui
sericors fuero. lgit᷑ non uolentis neq
ciurentis s miserentis est dĩ. Hoc
si attenderes non extenderes contra
grãm merita uoluntatis. ubi audis.
neq uolentis neq currentis s mise¬

Expanded text:
uiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, qua dictum est: Pulum superabit et maior seruiet minori, conuenientius creditur. Et quid est hoc, nisi quod in Iudaeis et Quid ergo dicemus, inquit, nunquid iniquitas est apud Deum? Absit. Sed quare, absit? An propter opera quae futura presciebat amborum? Imo et hoc absit? Moses enim dicit: Miserebor cui sericors fuero. Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei. Hoc si attenderes, non extolleres contra gratiam merita voluntatis; ubi audis, Non volentis, neque currentis, sed mise
Abbreviated transcription (Latin):
nere non sineris. & putas tibi aliquid
ꝓdesse si te ipse precipites in interitũ
cum tͥ nichil ꝓdesset etiam si alt̃ te oc-¬
cidisset caritatis inunicũ. foris autẽ
ab ȩccłia constitutus & seꝑatus a com¬
page unitatis & uincło caritatis eter¬
no supplicio puniceris. etiam si ꝓ xp̃i
nomine uiuus incendereris. Hoc ẽ
enim quod ait apłs. & si tradidero
corpꝰ meum ut ardeam caritatẽ au¬
tem ñ habeam: nichil michi prodest.

Expanded text:
re non sineris et putas tibi aliquid re non sineris et putas tibi aliquid prodesse, si te « ipse praecipites in interitum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occideret caritatis inimicum. foris autem ab ecclesia constitutus et separatus a compage unitatis et uinculo caritatis aeterno supplicio punireris. etiamsi pro Christi nomine uiuus incendereris. hoc est enim. quod ait apostolus: Et si tradidero corpus meum. ut ardeam, caritatem autem non habeam. nihil mihi prodest.
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. & rerum suarum distributio
pauꝑib. ideo ui det̃ tibi etiam hoc
int̾ bona numerasse ut sibi quisq
inferat mortẽ. S attende diligenter
& cognosce quemadmodũ dicat scͥptu¬
ra quod tradat quisq suum corpꝰ. ut
ardeat non utiq ut ip̃se se in ignem
mittat quando ꝑsequentẽ patit᷑ inimi¬
cum. s quando ei ꝓponit᷑. ut aut ma¬
li aliquid faciat aut mali aliquid pa¬
tiatur eligat non facere mala quam
non pati mala. atq ita corpus suum
tradat in potestatẽ interfectoris. sicut
illi tres uiri fecerunt qui aureã statu¬
am cogebant᷑ adorare. & nisi facerent
minabatur eis ille qui cogebat cami¬
num ignis argentem. Idolum adora-¬
re noluerunt. non ipsi se in ignem
miserunt & tamen etiam de illis scͥp¬
tum. ẽ. qd tradiderunt corꝑa sua. ut
neq seruirent neq adorarent ullũ
quod autem sequit᷑ uide. Si caritatẽ
non habeam nichil mͥ prodest. Ad istã
uocem uocaris. ad istam caritatẽ ꝑti-¬

Expanded text:
rantur, et rerum suarum distributio rantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo uidetur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. sed adtende diligenter et cognosce, quem ad modum dicat scriptura, quod tradat quisque suum corpus, ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum. sed, quando ei proponitur, ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi uiri fecerunt, qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille, qui cogebat. caminum ignis ardentem. idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est. quod tradiderunt corpora sua, ut neque seruirent neque adorarent ullum Quod autem sequitur, uide: Si caritatem non habeam, nihil mihi prodest. ad istam caritatem uocaris, ab ista caritate peri
Abbreviated transcription (Latin):
ie honum ẽ caritas ista fr̃s  Quid p̃ci¬
Multa sunt didona quȩ tamen ha-¬
bent & mali qui dicturi sunt. dñe in
nomine tuo ꝓpħauimꝰ. in nomine tu¬
o demonia ciecimus. in nomine tuo
unrtutes multas fecimus. nec respon¬
debit ille non fecistis. Non enim in c̃¬
spectu tanti iudicis mentiri audebt̃.
aut iactare quȩ non feceit̾. S quia ca¬
ritatẽ non habuerunt: respondet om¬
nib illis. Non noui uos. Quomͦ autẽ
habetł exiguam caritatẽ. qui etiã con-¬
uictus non amat unitatẽ. Et si nĩ¬
corꝑis unitatẽ. ñ ad scãm & indiuidu.
caritatẽ. s ad mala aliqua cogereris. nasti
nec tibi sic ipse mortem inferre debu¬
sti. Audiui qd̃ dixeris apłm paulũ
significasse hoc fieri debere uͥ ait. & si
tradidero corpus meum ut ardeã. qͥa
uidelicet om̃ia bona dicebat. quȩ sũ
caritate nichil prosunt. sicut sunt lin¬
gue hominũ & angłoꝵ. & omĩa sacra¬
menta & om̃is scientia & om̃is ꝓpħia.
& om̃is fides. ita ut montes transfe¬

Expanded text:
e bonum est charitas ista, fratres? quid pretiMulta sunt Dei dona; quae tamen habent et multi qui dicturi sunt: Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine tuo virtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem? Hanporis unitatem, non ad sanctam et individuam charitatem, sed ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mortem inferre debunt. audiui, quod dixeris apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. quia uidelicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita, ut montes transfe
Abbreviated transcription (Latin):
mor fr̃nus ẽẽ ñ potest. Intendat cari¬
tas ur̃a. qui inuidet non amat. Pecca
inuidet stanti. Non ideo uoluit deice-¬
re ut ipse staret. s ne solus caderet. Te¬
nete in animo ex hoc quod subiecit. in¬
uidiam ñ posse ẽẽ in caritate. Habes
aꝑte cum laudaret᷑ ipsa caritas. cari¬
tas non emulat᷑. Non fuit caritas in ca¬
in. Q nͥ cẽt caritas ĩͣ abel non acci¬
peret d̃s sacͥficium enis. Haritas nõ¬

Expanded text:
mor fraternus esse non potest. Intendat Charitas vestra. Qui invidet, non amat. Peccatinvidit stanti. Non ideo voluit dejicere ut ipse staret, sed ne solus caderet. Tenete in animo ex hoc quod subjecit, invidiam non posse esse in charitate. Habes aperte cum laularetur ipsa charitas, Charitas non aemulatur . Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
omc̃m ꝓpħiam. & omnẽ fidem. ita ut
montes transferã. caritatem autt̃ non
habeam nichil sũ. Magna gͦ resẽ ꝰ.¬
tremo fides moutes transferens. Il
quidem magna sunt. Sea si ego hit
sine caritate habeam inquit. ñ slis
ego nichil sum. S ahuc istos ñ tu¬
git qui falso martirii nomine mped
mo potius ut transfodiat. Si disth¬
ero inquit om̃ia mea paupib e n
didero corpus meum ut ardcã. mud¬
iam nichil sum: Sed uide quid sipd̃

Expanded text:
 omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in pa tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam. Jam ipsi sunt. Sed vide qui
Abbreviated transcription (Latin):
nonne mr̃es se iactant. ut hoc palo
dealbati faciliꝰ furent̃ quia lupi sinte
Si autem scire uultis. in quo numnitro
habendi sunt. pastorẽ bonum pailin
apł̃m audite. qm̃ non om̃s qui crpui
sua in passione etiam ignib tradint
timandi sunt. sangumiẽ fudisse iar
bus. s potius contra oues. Silingusla¬

Expanded text:
nomine martyrii se jactant, ut hoc pallio dealbati facilius furentur, quia lupi sunt. Si autem scire vultis in quo numero habendi sunt, pastorem bonum Paulum apostolum audite: quoniam non omnes qui corpora sua in passione etiam ignibus tradunt, aestimandi sunt sanginem fudisse pro ovibus, sed potius contra oves. Si lingu
Abbreviated transcription (Latin):
qui facilius onũa sua pauꝑibꝰ distribuut.
quam ipsi pauꝑes cũ fiunt. Inflati st̃
cium iactantia qua putant sibi ẽẽ tͥbu¬
endum non gr̃ẽ cĩ qd bñ uiuunt. Ei
deo iam nec bñ uiuunt. quantacũq o-
ꝑa facere uideant᷑. De suo quippe habere
se putant. & głantur quasi ñ acceꝑint.
diuites fibi non pauꝑes dĩ. habundan-¬
tes sibi ñ egentes deo. Sed ait apłs. Si
distribuero omĩa mea pauꝑib & tradi¬
dero corpꝰ meum ut ardeã. caritatem aũ
ñ habeam. nichil mͥ prodest. Tamꝗͣ si di¬
ceret: Si distribuero om̃a mea paupibꝰ
ritas enim non inflatur: nec ẽ uera dĩ
caritas in eo qui ingratus ẽ scõ sp̃ni eiꝰ¬

Expanded text:
qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt; et ideo jam nec bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. De suo quippe habere se putant, et gloriantur quasi non acceperint : divites sui, non pauperes Dei; abundantes sibi, non egentes Deo. Sed ait Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest. Tanquam si diceret: Si distribuero omnia mea pauperidest. Charitas enim non inflatur ; nec est vera Dei charitas in eo qui ingratus est sancto Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
culta & Qm̃ ꝓpter te mortificannr to¬
tadie. deputati sumus ut oues occisio¬
nis. Potes enim uidere mortificari ho-¬
minem. quare mortificari hominẽ.¬
Res in occulto est. S dic̃ michi aliqͥs.¬
tetur. Nonne & heretici nomenxͥ con-
tur. Prorsus in ipsa eccłia dicam catho¬
lica putatis defuisse aut de ẽẽ posse qͥ
causa uanȩ głe paterent᷑ ⁊ d si non es¬
sent huiusmodi homines. ñ diceret apłs.
si dedero corpus meum ut ardeam. cari¬
tatem autẽ non habeam: nichil michi
pdest. S ciebat gͦ posse eẽ quosd̃ã qui
hoc iactatione facerent. non dilectione i¬
deo obscurum est. Ds hoc solus uidet.
nos non possumꝰ. Ipse solus potest uidi¬
care. qui nouit occulta cordis. G alaad¬

Expanded text:
am propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Potes enim videre mortificari hominem; quare mortificeres in occulto est. Sed dicit mihi aliqtetur. Quare non et haeretici nomen Christitur? Prorsus in ipsa Ecclesia, dicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Sciebat ergo esse posse quosdam qui hoc jactatione facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulta cordis. Quonia
Abbreviated transcription (Latin):
pe in scũariũ di. & intellerat in nouissi¬
ma. Om̃is consuminatio autẽ mͥ uidet᷑
hoc loco intelligenda usq ad mortẽ pro
ueritate certare. & ꝓ uero ac summo bo¬
no mala omĩa tolerare. cuius consũma¬
tionis fimis. ẽ. excellere in regno. xͥ qđ ñ
dolore. & cum magno honore uitam. mor¬
te huius uite ac ddolorib & obprobriis ac¬
quisitã. Quod autem addidit. latum
mandatũ tuum ualde: ñ intelligo nͥ cari¬
tatem. Quid enim ꝓfuisset quacumq
morte unmmente & int̾ quanta c̃q tor¬
menta illa martyria confiteri. si caritaᷤ
in confitente non eẽt: Audiamus apł̃m.

Expanded text:
pe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, qdolore, et cum magno honore vitam, morte hujus vitae ac doloribus et opprobriis acquisitam. Quod autem addidit, «Latum mandatum tuum valde;» non intelligo nisi charitatem. Quid enim profuisset quacumque morte imminente, et inter quantacumque tormenta illa martyria confiteri, si charitas in confitente non esset? Audiamus Apostolum:
Abbreviated transcription (Latin):
ntṙrium. Confitetur & suꝑbia. auc̃
martͥrium. Ille habet caritatẽ. ille nõ
habet caritatem. Sed audiat ab apło
ile qui ñ habet caritatẽ. Si distrilluero
onña mea pauꝑib & si tradidero corpꝰ
meum ut ardeam. caritatẽ autẽ non
habeam nichil mͥ ꝓdest. Ergo scͥptura.
dnuna intro nos reuocat a iactantia
huius faciei forinsecus. & ab ista suꝑfi¬
cie quȩ iactatur ante homines reuocat
nos uitro. Redi ad conscientiã tuam.
ipsam int̾roga. Noli attendere quod
floret foris. s quȩ radix est interna. Ra-¬
dicata.c̃. cupiditas. species potest ẽẽ bo¬
noꝵ factoꝵ. uere oꝑa bona esse non pos¬
sunt. Radicata. ẽ. caritas. securꝰ esto. ni¬
chil mali ꝓcedere potest. Ipse no ertct᷑ ps

Expanded text:
tyrium; confitetur et superbia, ducit et martyrium. Ille habet charitatem, ille non habet charitatem. Sed audiat ab Apostolo ille qui non habet charitatem: Si distribuero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Ergo Scriptura divina intro nos revocat a jactatione hujus faciei forinsecus; et ab ista superficie quae jactatur ante homines, revocat nos intro. Redi ad conscientiam tuam, ipsam interroga. Noli attendere quod floret foris, sed quae radix est in terra. Radicata est cupiditas? species potest esse bonorum factorum, vere opera bona esse non possunt. Radicata est charitas? securus esto, nihil mali procedere potest. Blanditur s
Abbreviated transcription (Latin):
fructus. diuitiȩ pauꝑum. uita mo-¬
rientiũ. Ꝙd tam magnamimũ quã
ꝓ impiis mori: Quid tam benignũ¬
quam & inimicos diligere Sola est
inflatur. Sola ẽ quam conscientia ma-¬
la non pungit. quia non agit perperã.
Int̾ obprobria secura ẽ. int̾ odia bñfica
est. uit̾ iras placida ẽ. int̾ insidias in exł de¬
nocens. int̾ iniquitates gemens in ueri t̾nitate¬
tate respirans. Quid illa fortius non ad uiii.¬
retribuendas. s ad non curandas in ui¬
rias. Quid illa fidelius. non uanitati.
s et̾nitati: Nam iło tolerat om̃ia in p̃¬
senti uita quia credit oñia de futura
uita. & suffert omia quȩ hic innuttun¬
tur. quia sꝑat omĩa quȩ ibi ꝓmittunt᷑.¬

Expanded text:
fructus, divitiae pauperum, vita morientium! Quid tam magnanimum quam pro impiis mori! Quid tam benignuquam et inimicos diligere! Sola estinflatur; sola est quam conscientia mala non compungit, quia non agit perperam: inter opprobria secura, inter odia benefica est; inter injuriosos placida est, inter insidias innocens est: inter iniquitates gemens, in veritate respirans. Quid illa fortius, non ad retribuendas, sed ad sufferendas injurias? Quid illa fidelius, non vanitati, sed aeternitati. Nam ideo tolerat omnia in praesenti vita, quia credit omnia de futura vita, et suffert omnia quae hic immittuntur, quia sperat omnia quae ibi promittunt
Abbreviated transcription (Latin):
In hac diffusione latitudo ẽ. in qua fñ
angustiis uia quoq ambulat᷑ angusta:
donante illo cui dictũ ẽ. Dilatasti gͣss̃
meos subtus me & non funt infirma-¬
ta uestigia mea. Pastor ego bonus

Expanded text:
In hac diffusione latitudo est, in qua sine angustiis via quoque ambulatur angusta, donante illo cui dictum est, «Dilatasti gressus meos subter me, et non sunt infirmata vestigia mea» . Latum es
Abbreviated transcription (Latin):
ł̃ in lege sed̾m legẽ agit. qui ẽ sub lege
sdm legem agitur. Ile gͦ lib̾ ẽ. iste ser¬
uus. Deinde aliud est lex quȩ scribit᷑¬
lla ꝙ imponit᷑ seruienti. aliud lex qͦ
mente conspicit᷑ ab eo qui ñ indig
Iinteris.

Expanded text:
 in lege, secundum legem agit; qui est sub lege, secundum legem agitur. Ille ergo liber est, iste servus. Deinde aliud est lex quae scribitur, et imponitur servienti; aliud lex quae mente conspicitur, ab eo qui non indiget litteris.