comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it. Uolauit suꝑ pennas uentoꝵ
quia scientiam transcendit ani.¬
tibulũ suũ: quia dũ caligine ñ
infirmitatis obscuram᷑: ꝑ igno.¬
rantiã nr̃am nobis absconditur
ne a nobis mͦ in ȩt̾na & intima
claritate uideatur. Unde ei & in
canticiᷤᷤ canticoꝵ ab sponsa dicttꝰ
fuge dilecte mi: fuge. fugit nos
reminisci uolumꝰ. non occurris
fugit nos dicimꝰ: quando id qđ
uolumꝰ. memoria non tenemus
Sc̃a gͦ eccła postquã mortẽ ac re.¬
surrectionẽ dñi ascensionẽq de¬
scripsit: clamat ei. ꝓpħico ple¬¬
na spũ. fuge dilecte mi: fuge
Ac si dicer&. Tu qui ex carne
comp̃hensibilis factus es. ex di¬
uinitate tua intelligentiã nr̃i
sensus excede: & in teipso nobis
incomprehensibilis ꝑmane. Te.¬
statis suȩ potentiã. mortalibꝰ ab¬
scondit. Sed si eius soliũ. angelicas
uirtutes accipimus: ipsis quippe
uelut sedi regiȩ p̃sid&: sui nobis
solii uultũ ten&: quia qͣndiu

Expanded text:
it. Volavit super pennas ventorum, it. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit anitibulum suum, quia dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo in aeterna et intima claritate videatur. Unde ei et in Canticis canticorum a sponsa dicitur: Fuge, dilecte mi, fuge . Vet. reminisci volumus non occurrit. Fugit nos, dicimus, quando id quod volumus memoria non tenemus. Sancta ergo Ecclesia postquam mortem ac resurrectionem Domini, ascensionemque describit, clamat ei prophetico plena spiritu: Fuge, dilecte mi, fuge. Ac si diceret: Tu qui ex carne comprehensibilis factus es, ex divinitate tua intelligentiam nostri sensus excede, et in teipso nobis incomprehensibilis permare. Tenstatis suae potentiam mortalibus abscondit. Sed si ejus solium angelicas virtutes accipimus, ipsis quoque velut sedi regiae praesidet, sui nobis vultum solii tenet: quia quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
pandit suꝑ illud nebulam suam
In uultu. sol& cognitio demon.¬
strari. Solii gͦ eius uultus tenẽ.¬
tur: quia a nobis in hac uita
trinsecus habet᷑. agnoscitur
Suꝑ quo recte expandi nebili
dicit᷑: quia sicut. ẽ. illa celestic
regni gła non uidet᷑. Nã corpꝰ
quod corrũpit᷑. aggrauat ani.
mã: & depͥmit terrena in habi¬
tatio. sensum multa cogitantiꝰ
Auidendo gͦ eo. nebula asꝑgi¬
mur: quia ipsa nr̃ȩ ignorantę
obscuritate. caligamus. Nnde
recte ꝑ psalmistam dicit᷑. Cal¬
go sub pedibus eius: & ascęn¬
dit suꝑ cherubin & uolauit.
Et posuit tenebras latibulũ
suum. Caligo est nãq ei sub
pedibus: quia non ea claritate
ab inferioribus cernit᷑: qua in
suꝑioribus dominat᷑. Ascendit
enim suꝑ cherubin. & uolauit
Cherubin qͥppe plenitudo scien.¬
tiȩ dicit᷑. Proinde suꝑ plenitu.¬
dine̾ scientiȩ ascendisse ꝑhibet᷑
& uolasse: quia maiestatis eius
in altũ ab intellectu nr̃o se rapu.¬

Expanded text:
pandit super illud nebulam suam. pandit super illud nebulam suam. - In vultu solet cognitio demonstrari. Solii ergo ejus vultus tenetur, quia a nobis in hac vita trinsecus habetur, agnoscitur: super quod recte expandi nebula dicitur, quia sicut est, illa coelestis regni gloria non videtur. Nam, « corpus quod corrumpitur aggravatmam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . A videndo ergo eo nebula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit super cherubim, et volavit, et posuit tenebras latibulum suum . Caligo est namque ei sub pedibus, quia non ea claritate ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Ascendit enim super Cherubim et volavit. Cherubim quippe plenitudinem scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scientiae ascendisse perhibetur et volasse, quia majestatis ejus in altum ab intellectu nostro sese rapu
Abbreviated transcription (Latin):
non erumpant partt̾ deorsum
coram infirmis auditoribus. qͣn¬
ta est scientia. ex ore loquentis
emanar&: si simul se om̃is ple-¬
nitudo predicationis effunde¬
r&: & nil sibi cũ ꝓficientibꝰ re-¬
seruar&e. Dignum quippe est.
ut qui p̃dicat. audientis motum
consider&: quatinus ipsa p̃dica.¬
tio cũ auditoris sui incrementis.
crescat. Sic qͥppe agere unꝰqͥsq
p̃dicator deb&. sicut cũ illo di¬
uinitus agit᷑: ut nequaquam
cuncta quȩ sentit infirmis insi.¬
nu&: quia & qͦusq ipse carne
mortalitatis infirmꝰ est. ea quȩ
suꝑna sunt cuncta non sentit
Predicare gͦ rudibus ñ debet
quantũ cognoscit: quia & ipse
de suꝑnis mysteriis cognoscere
non ualet quanta sint Hinc est
enĩ qđ paulus apłs postquã my.¬
steriis cęlestibus interfuit: di¬
cit. Nidemꝰ n̾c ꝑ speculũ in enig.¬
mate: tunc autẽ facie ad faciẽ
Unde & hic continuo sequit᷑.¬
ui ten& uultũ solii sui: & ex.

Expanded text:
non erumpant pariter deorsum. non erumpant pariter deorsum. coram infirmis auditoribus, quanta est scientia ex ore loquentis emanaret, si simul se omnis plenitudo praedicationis effunderet, et nil sibi cum proficientibus reservaret. Dignum quippe est ut qui praedicat audientis modum consideret, quatenus ipsa praedicatio cum auditoris sui incremen tis crescat. Sic quippe agere unusquisque praedicator debet, sicut cum illo divinitus agitur, ut nequaquam cuncta quae sentit infirmis insinuet, quia et quousque ipse carne mortalitatis infirmus est, ea quae superna sunt cuncta non sentit. Praedicare ergo rudibus non debet quantum cognoscit, quia et ipse de supernis mysteriis cognoscere non valet quanta sint. Hinc est enim quod Paulus apostolus, postquam mysteriis coelestibus interfuit, dicit: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Unde et continuo hic sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
ex delectatione sociant᷑. Ipsa aũt
occupatio scłariũ dignitatũ. tan¬
to facilioribus uiciis p̾mit᷑: qͣntõ
maioribus curis grauatur. Huma.¬
nus nãq animꝰ uidere & deuitare
peccata. itinã ualeat. uel quietꝰ.
Quia ergo uidit desideratas rerũ
celsitudines. absq peccatis minis.¬
trari non posse: & quia diuinę
irȩ non abscondit᷑. quicqͥd illicitũ
ꝑpetrat᷑: apte sequutꝰ adiunxit¬
udus est inferus coram illo: et
nullum est operimentũ ꝑditio¬
ni. Quod paulus quoq ait¬
apłs. Omĩa enĩ nuda & aꝑta suẽ
oculis eius. Inferni uͦ & ꝑditionis
nomine: diabolũ om̃sq dãpna.¬
qͥa illud scilic& amisisse conuin¬
citur: unde ad agendam pęni.¬
tentiam reus tenetur. Oꝑien.¬
da est itaq cisterna: quia corã
paruulis mentibus tegenda ẽ.
alta scientia: ne unde cor do¬
centium ad sũma at collitur:
inde infirmitas auditoꝵ ad ima
delabat᷑. Dicatur igit᷑ recte
Qui ligat aquas in nubibꝰ: ut

Expanded text:
e sociantur. Ipsa autem occupatio saecularium dignitatum tanto facilioribus vitiis premitur, quanto majoribus curis gravatur. Humanus namque animus videre et devitare peccata utinam valeat vel quietus. Quia ergo vidit desideratas rerum celsitudines absque peccatis ministrari non posse, et quia divinae irae non absconditur quidquid illicitum perpetratur, apte secutus adudus est infernus coram illo, et nullum operimentum est perditioni. - Quod Paulus quoque ait: « Omnia enim nuda et aperta sunt oculis ejus . » Inferni vero et perditionis nomine diabolum et omnes damnaquia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam reus tenetur. Operienda est itaque cparvulis mentibus tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attollitur, inde infdilabatur. Dicatur igitur recte: Qui ligat aquas in nubibus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sustin&: quantos suppositos re.¬
git Hi autẽ qui talibus sociant᷑.
ipsi etiã laboris eoꝵ participatio¬
ne deprimunt᷑. Nam cũ eis labo.¬
rem etiã tolerant ponderis: dum
parit̾ głam affectant honoris. Un.¬
de cum dicer&. ecce gigantes ge¬
muñ sub aqͥs: ꝓtinuᷤ adiunxitꝰ¬

Expanded text:
sustinet, quantos suppositos resustinet, quantos suppositos regit. Hi autem qui talibus sociantur, ipsi etiam laboris eorum participatione deprimuntur. Nam cum eis laborem etiam tolerant ponderis, dum pariter gloriam affectant honoris. Unde cum diceret: Ecce gigantes gemunt sub aquis, protinus adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ contra elatos dicit᷑: ecce gi¬
gantes gemunt sub aquis. Aesi
aꝑte diceretur. Cur de scientia
homo suꝑbiat: cũ ignorantiȩ a.¬
byssus & ipsos suꝑbissimos ange.¬
loꝵ sp̃c p̃mat: Si autẽ gigantũ
nomine potentes huiꝰ scłi desig¬
nant᷑. in aquis possunt populi
figurari: iohanne at testante qui
ait. Aquȩ enĩ sunt popłi. Bene
aut̃ẽ contra suꝑbientẽ dicit᷑: ecce
gigantes gemunt sub aquis
quia elati om̃s. dũ in hac uita asseqͥ
honoꝵ celsitudinẽ cupiunt᷑. sub
ponderibus populoꝵ gemunt
Nam quanto quisq hic altiꝰ erigit᷑
tanto curis grauioribꝰ oneratur:
eisq ipsis populis mente & cogi-¬
tatione supponit᷑. quibꝰ suꝑponit᷑
dignitate. Et bene his uerbis. ac¬
breuit̃ indicat᷑: quia om̃is suꝑbia
eo ipso in imo iacet: quo in alta
se erigit: ut inde magis cunctis
supposita sit. unde cunctis appe.¬
tit suꝑesse. Homo quippe in sub.¬
limibus eleuatus. tantos suꝑ se

Expanded text:
autem contra elatos dicitur: Ecce giautem contra elatos dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Ac si aperte diceretur: homo superbiat, cum ignorantiae abyssus et ipsos superbissimos angelorum spiritus premat? Si autem gigantum nomine potentes hujus saeculi designantur, in aquis possunt populi signari, Joanne attestante, qui ait: « Aquae sunt populi . » Bene autem contra superbientem dicitur: Ecce gigantes gemunt sub aquis. Quia elati omnes dum in hac vita assequi honorum celsitudinem cupiunt, sub ponderibus populorum gemunt. Nam quantum quis hic altius erigitur, tanto curis gravioribus oneratur, eisqtatione supponitur, quibus superponitur dignitate. Et bene his verbis breviter indicatur quia omnis superbia eo ipso in imo jacet quo in alta se erigit, ut inde magis cunctis supposita sit, unde cunctis expetit superesse. Homo quippe in sublimibus elevatus, tantos super se
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ latitudinẽ. ꝑ sententias ex-¬
munt sub aquis. Dignũ quippe
erat ut ꝑ increpationẽ priꝰ tumo¬
rem sapientiȩ terrenȩ retuider&:
& ꝑ doctrinã postmodum ad ple.¬
na mysteriis uerba transir&. Gi¬
gantes enĩ uel apostatas angelos.
uel suꝑbos quosq homines. nil ob¬
stat intelligi. Hinc enĩ ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Mortui non uiuunt: gi¬
gantes non resurgunt. Quos nãq
mortuos: nisi peccatores nominat:
Et quos gigantes: nisi eos qui de
peccato etiã suꝑbiunt. appellat :
Illi autẽ non uiuuntꝰ. quia peccan.¬
do uitam iusticiȩ ꝑdider̃: isti etiã
resurgere post mortẽ nequeunt:
qui post culpã suam. inflati per
suꝑbiã. ad pęnitentiȩ remedia ñ
recurrunt. Hinc rursũ scriptũ
est. Uir qui errauerit a uia doc.¬
trinȩ. in cȩtu gigantiũ cõmorã.¬
bitur: quia quisquis iter rectitu¬
dinis deserit: quoꝵ se numȩro.
nisi suꝑboꝵ spĩũ iungit:. Bene

Expanded text:
suae latitudinem per sententias exsuae latitudinem per sententias exmunt sub aquis. - Dignum quippe erat, ut per increpationem prius tumorem sapientiae terrenae retunderet, et per doctrinam postmodum ad plena mysteriis verba transiret. Gigantes autem vel apostatas angelos, vel superbos quosque homines nil obstat intelligi. Hinc enim per prophetam dicitur: Mortui non vivent, gigantes non resurgent . Quos namque mortuos nisi peccatores nominat? Et quos gigantes nisi eos qui de peccato etiam superbiunt appellat? Illi autem non vivunt, quia peccando vitam justitiae perdiderunt. Isti etiam resurgere post mortem nequeunt, quia post culpam suam inflati per superbiam, ad poenitentiae remedia non recurrunt. Hinc rursum scriptum est: Vir qui erraverit a via doctrinae, in coetu gigantum commorabitur ; quia quisquis iter rectitudinis deserit, quorum se numero nisi superborum spirituum jungit? Bene
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne eum qui fȩcit spiram̃tum
Per spiramentũ uiuimꝰ: ꝑ pruden.¬
tiam sapientes sumus. Prius autẽ
nr̃m est uiuere: postmodũ saꝑe:
quia ut sapientes esse ualeamus
priꝰ agit᷑. ut simus. Qui gͦ uitam
dedit: ipsȩ ꝓculdubio & pruden¬
tiam contulit. Baldach autẽ qui
credidit: occultũ dei iudicium
quod uenerari humilit̃ debuit:
suꝑba nisus est temeritate pene.¬
trare. Ipsi gͦ se ꝑ prudentiã p̃tu.¬
lit: cuiꝰ iudicium non intelligen.¬
do iudicauit. Ipsi se ꝑ prudentũ
p̃tulit: a quo uiuendi spiraculũ
accępit: ac si plus ipso sapiens esse
a quo habebat ut essae. Sed quii
beatus iob scẽ eccłȩ tẏpũ tenens
pauca in suꝑboꝵ correptione pr.¬
tulit. quos tenere hereticoꝵ spe¬
ciem non ignorauit. sicut superiꝰ
dixit᷑ disputare cũ deo cupio. pi
uos ostendens fabricatores menl¬
cii. & cultores ꝑuersoꝵ dogmatũ:
repente se ad doctrinã erigit: &
contra elatoꝵ imperitiã. scientiȩ

Expanded text:
nonne eum qui fecit spiramentum? nonne eum qui fecit spiramentum? - Per spiramentum vivimus, per prudentiam sapientes sumus. Prius autem nostrum est vivere, postmodum sapere, quia ut sapientes esse possimus, prius agitur ut simus. Qui ergo vitam dedit, ipse procul dubio et prudentiam contulit. Baldath autem, quitum credidit, occultum Dei judicium, quod venerari humiliter debuit, superba nisus est temeritate penetrare. Ipsi ergo se per prudentiam praetulit, cujus judicium non intelligendo judicavit. Ipsi se per prudentiam praetulit, a quo vivendi spiraculum accepit; 546 ac si plus ipso esset sapiens a quo habebat ut esset. Sed quia beatus Job, sanctae Ecclesiae typum tenens, pauca in superborum correptione protulit, quos tenere haereticorum speciem non ignoravit, sicut superius dixit: Disputare cum Deo cupio, prius vos ostendens fabricatores mendacii, et cultores perversorum dogmatum ; repente se ad doctrinam erigit, et contra elatorum imperitiam scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
de & ueritatis uoce discipulis dr̃
Cum fȩceritis om̃ia quȩ p̾cepta st̃
uobis: dicite. serui inutiles sumꝰ:
quod debuimꝰ facere fecimꝰ. Seqͥt᷑
ui dedisti consilium: Forsitan illi
qui non hab& sapientiã. Dare stul.¬
to consiliũ. caritatis est: dare sapi.
enti. ostentationis: dare uͦ ipsi
sapientiȩ. ꝑuersitatis. Et quia hi
quos tenere hereticoꝵ speciẽ dixi.¬
mus: ꝑ loquutionẽ suam. osten¬
tationi potius quã utilitati ser-¬
uiebant: recte adhuc contraba
cui prudentia recta est pluirima
non est: quia iuxta pauli uocẽ.
non plus appetit sapere quã opor¬
t& sapere. Cui uͦ est plurima. ñ
est recta: quia dum ultra modũ
tenditur: in quolib& latere cul.¬
pȩ declinat᷑. Prudentiã uͦ suã plu¬
rimã ostendunt: qui uideri prę
aliis prudentiores appetunt:
Unde fit plerunq: ut dũ mode¬
rate sapere nesciunt: & fatua lo.¬
quantur. Pro qua re ipse adhucȩ¬
cessus prudentiȩ subiungit᷑: ut

Expanded text:
de et Veritatis voce discipulis dicitur: de et Veritatis voce discipulis dicitur: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus, quod debuimus facui dedisti consilium? forsitan illi qui non habet sapientiam. - Dare stulto consilium, charienti, ostentationis. Dare vero ipsi sapientiae, perversitatis, et quia hi quos tenere haereticorum speciem diximus, per locutionem suam ostentationi potius quam utilitati serviebant, recte adhuc contra Bacui prudentia recta est, plurima non est, quia, juxta Pauli vocem, non plus appetit sapere quam oportet sapere . Cui vero est plurima, non est recta, quia dum ultra modum tenditur, in quolibet latere culpae declinatur. Prudentiam vero suam plurimam ostendunt qui videri prae aliis prudentiores appetunt. Unde fit plerumque ut cum moderate sapere nesciunt, etiam fatua loquantur. Pro qua re ipse adhuc excessus prudentiae subjungitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Dum eum iuuare niteris: sub cuiꝰ
magnitudine succũbis: omne
quod impendis solatium. de os¬
tentatione. ẽ. non de pietate. Sed
inter hȩc sciendum est: qͥa plerũq
etiã deũ qui uidelicet imbecillis
non est. humilit̾ agentes. adiuua¬
mus. Unde & ꝑ paulũ dicit᷑. Ad¬
utores enĩ dei sumus. Nam cũ ei
quem ipse ꝑ internã grãm infun-¬
dit. nos exhortationis uoce con-¬
currimus: hoc quod ille ꝑ sp̃m̃
agit intrinsecus: nos exteriꝰ. mi.¬
nisterio uocis adiuuamꝰ. Et t̾e
solum nr̃a exhortatio ad ꝑfectio¬
nẽ ducit᷑: cũ in corde deus fuerit
qui adiuuetur. Unde & alias di¬
cit. Neq qui plantat. ẽ. aliquid.
neq qui rigat: sed qui increm̃tũ
dat deus. Plantare quippe & riga.¬
re: adiuuare est. Quod utrunq
uacuũ erit ministeriũ: si in corde
deus non dat incrementũ. Sed qͥ
de sensu suo alta sapiuntꝰ: esse hu¬
milit̾ adiutores dei nolunt: quia
dum se deo utiles esse ȩstimant: a
fructu se utilitatis alienant. Un¬

Expanded text:
Dum eum juvare niteris sub cujus magnitudine succumbis, omne quod impendis solatium, de ostentatione est, non de pietate. Sed inter haec sciendum est, quia plerumque etiam Deum, qui videlicet imbecillis non est humiliter agentes adjuvamus. Unde et per Paulum dicitur: « Adjutores enim Dei sumus . » Nam cum quem ipse per internam gratiam infundit nos exhortationis voce concurrimus, hoc quod ille per spiritum agit intrinsecus nos exterius ministerio vobis adjuvamus, et tunc solum nostra exhortatio ad perfectionem ducitur, cum in corde Deus fuerit qui adjuvetur. Unde et alias dicit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Plantare quippe et rigare, adjuvare est. Quod utrumque vacuum erit ministerium, si in corde Deus non dat incrementum. Sed qui de sensu suo alia sapiunt, esse humiliter Dei adjutores nolunt, quia dum se Deo utiles esse aestimant, a fructu se utilitatis alienant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
rus quasi definitꝰ. ministrantiũ
uero indefinitus ostendit᷑. An¬
gelicos uero sp̃c recte dei milites
dicimus: quia decertare eos con¬
tra potestates aerias. ñ ignorãmꝰ.
Quȩ tam̃ certamina non in la¬
bore sed imperio ꝑagunt: quia
quicquid agendo contra inmun-¬
dos sp̃c appetunt᷑: ex ad iutorio
cuncta regentis possunt. De hac
nanq militia nascente rege nr̃o.
scriptũ est. Subito facta est cũ
angelo multitudo militiȩ cęle.¬
stis. Cui tam̃ militiȩ. electorũ
quoq hominũ numerus iungit᷑:
qui ꝑ sublime mentis desideriũ.
a terrene conuersationis serui¬
tiite liberant᷑. De quibꝰ ꝑ pau¬
lum dicit᷑. Nemo militans deo:
implicat se negociis scłaribꝰ. Qui
lic& non pauci appareantꝰ. in
inuisibili tamen patria innume.¬
rabiles regnant: quia & si ex cõ-¬
paratione prauoꝵ pauci sunt.
in congregationis suȩ frequentia
metiri nequaquã possunt. Quia
uero eoru̾dem militum uirtus

Expanded text:
rus quasi definitus, ministrantium rus quasi definitus, ministrantium vero infinitus ostenditur. Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus: quia decertare eos contra potestates aerias non ignoramus. Quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt: quia quidquid agendo contra immundos spiritus appetunt, ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque 543 militia, nascente rege nostro, scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . Cui tamen militiae electorum quoque hominum numerus jungitur, qui per sublime mentis desiderium, a terrenae conversationis servitute liberantur. De quibus per Paulum dicitur: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Qui licet nunc pauci appareant, in invisibili tamen patria innumerabiles regnant, quia etsi ex comparatione pravorum pauci sunt, in congregationis suae frequentia metiri nequaquam possunt. Quia vero eorumdem militum virtus
Abbreviated transcription (Latin):
tamen oinniũ una uictoria est
sui suꝑ se opificis uoluntas sũma:¬
quam dũ semꝑ aspiciunt: quod
optinere non ualent. nunquã uo
unquid est numerus militum
eius: In cognitione humanȩ ra.¬
tionis. suꝑnoꝵ spuũ numerus ñ
est: quia quanta sit illa frequen.¬
tia inuisibilis exercitus. nescit
De quo ꝑdanihelem dicit᷑. Milia
milium ministrabant ei: & decies
milies centena milia assistebant
ei. Suꝑnoꝵ ciuium numerus in.¬
finitus & definitus exprimitur:
ut qui deo est numerabilis: esse
nobis innumerabilis demonstre.¬
tur. Quãuis aliud est assistere:
aliud ministrare. Assistunt enĩ
ille ꝓculdubio potestates. quȩ
ad quȩdam hominibꝰ nuncianda
non exeunt. Ministrant uero hi.
qui ad explenda officia nuncioꝵ
ueniunt: sed tam̃ ipsi quoq con¬
templatione ab intimis utriq ñ
recedunt. Et quia plures sunt qͥ
ministrant: quã hi qui pͥncipa¬
liter assistunt: assistentiũ nie.¬

Expanded text:
tamen omnium una victoria est tamen omnium una victoria est sui suquem dum semper aspiciunt, quod obtinere non valent, nunquam volunquid est numerus militum um. In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit, de qua recte dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabinobis innumerabilis demonstretur, quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuncianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia nunciorum veniunt, sed tamen ipsi quoque a contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant quam hi qui principaliter assistunt, assistentium nume
Abbreviated transcription (Latin):
causa ereptioni illiꝰ resistebat.
P pħe gͥ p̃ces. angłs exaudit: s ꝑsa.¬
rũ pͥncepᷤᷤ resistit: qͥa & si ĩa uita
iusti dep̾cantis. ereptionẽ ppłi
exigit: eiusdẽ tamen ppłi ad.
huc uita contradicit: ut qͥa na¬
dũ plene hi qui in captiuitatẽ
fuerant ducti. purgati sunt iu¬
re eis adhuc ꝑsȩ dominent᷑. Mi.¬
chael adiuuat: sed grecorũ pͥn.¬
ceps ad preliũ uenit: qͥa meren
qͥdem ueniã tam longa oppris¬
soꝵ captiuitas poteratꝰ sed eres¬
tionis eoꝵ beneficio. hoc quos
quod in grecos deliquerant ol¬
uiabat. Recte ergo dicit᷑ quod
contra se angeli ueniunt: quia
subiectarũ sibi gentiũ uicissim
merita contradicunt. Nã subli¬
tibus decertant : sed eorũ facta
iuste iudicantes exãminant. Cũq
uniuscuiꝰq gentis uel culpa. uel
iusticia. ad suꝑnȩ curiȩ consiliũ
ducit᷑: eiusdem gentis p̃positus
uel optinuisse in certamine. uel
non optinuisse ꝑhibet᷑. Quorũ

Expanded text:
causa ereptioni illius resistebat.causa ereptioni illius resistebat. preces angelus exaudit, sed Persarum princeps resistit, quia etsi jam vita justi deprecantis ereptionem populi exegit, ejusdem tamen populi hanc vita contradicit, ut quia necdum plene ii qui in captivitatem fuerant ducti purgati sunt, jure eis adhuc Persae dominentur. Michael adjuvat, sed Graecorum princeps ad praelium venit, quia mereri quidem veniam tam longa oppressorum captivitas poterat, sed ereptionis eorum beneficio hoc quoque quod in Graecos deliquerant obviabat. Recte ergo dicitur quod contra se angeli veniunt, quia subjectarum sibi gentium vicissim merita contradicunt. Nam sublimebus decertant; sed eorum facta juste judicantes examinant. Cumque uniuscujusque gentis vel culpa vel justitia ad supernae curiae consilium ducitur, ejusdem gentis praepositus vel obtinuisse in certamine, vel non obtinuisse perhibetur. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
princeps uester. De quo & hoc
quod p̾misimꝰ dicit. Et ecce mi¬
chael unus de principibꝰ pͥmis.
uenit in adiutoriũ mͥ. Qui dũ
nequaquã simul esse. sed uenire
in adiutoriũ dicit᷑: aꝑte ei po.¬
pulo prelatus agnoscit᷑: qui cap¬
tus in alia parte tenebat᷑. Quid
est gͦ angelum dicere ego uen
ꝓpter sermones tuos. pͥnceps ait
regni ꝑsarum restitit mͥ nisi
sua subditis opera nunciare :
Ac si aꝑte dicat. Precũ qͥdem
tuarum merita exigunt᷑: ut
israheliticus populus a iugo
suȩ captiuitatis exuatur: sed
est adhuc quod in eodem po¬
pulo. ꝑsarum dominio purga¬
ri debeat: unde ereptionis ill
dicat: quãuis p̃ces tuas eorũ
quoq lacrimȩ qui in iudȩa
relicti sunt. adiuuent. Unde
hoc quoq quod diximꝰ adiun.¬
git. Michael princeps uester.
p̾lietur. egreditur: grecorum
sibi princeps adueniens appa.¬
r&. Qua ex re inniitt᷑. quod
aduersum gręcos quoq aliquid
iudȩa cõmiserat: quoꝵ ꝓfecto

Expanded text:
princeps vester . De quo et hoc, princeps vester . De quo et hoc, quod praemisimus, dicit: Et ecce Michael unus de principibus primis venit in adjutorium mihi . Qui dum nequaquam simul esse, sed venire in adjutorium dicitur, 542 aperte ei populo praelatus agnoscitur, qui captivus in alia parte tenebatur. Quid est ergo angelum dicere: Ego veni propter sermones tuos, princeps autem regni Persarum restitit mihi , nisi sua subditis opera nuntiare? Ac si aperte dicat: Precum quidem tuarum merita exigunt ut Israeliticus populus a jugo suae captivitatis exuatur, sed est adhuc quod in eodem populo Persarum dominio purgari debeat, ut de ereptione illius dicat, quamvis preces tuas eorum quoque lacrymae qui in Judaea relicti sunt adjuvent. Unde hoc quoque quod diximus subjungit: Michael princeps vester vrum praelietur egreditur, Graecorum sibi princeps adveniens apparet. Qua ex re innuitur quod adversum Graecos quoque aliquid Judaea commiserat, quorum profecto
Abbreviated transcription (Latin):
lõpost. Nunc autẽ reuertar: ut
prelier aduersus principẽ ꝑsa¬
rũ. Cum enĩ egrederer: appa-¬
ruit princeps grȩcoꝵ adueni¬
ens. Quositaq alios principes
gentium. nisi angelos appellat :
qui sibi resistere exeunti potuis.¬
sent: Quȩ gͦ esse pax in sublimi.¬
bus potest᷑. u uiter ipsos quoq
angelicos sp̃s p̃liandi certamen
agitur. qui semꝑ conspectui ue¬
ritatis assistunt : Sed quia cer¬
ta angeloꝵ ministeria. dispensan¬
dis singulis quibusq gentibus
sunt prelata: cũ subiectoꝵ mo¬
res aduersum se uicissim p̃posi¬
toꝵ sp̃uũ opem merent᷑: ipsi qͥ
presunt sp̃s contra se uenisse re-¬
ferunt᷑. Is nanq angelus qͥ da-¬
niheli loquebatur: captiuis isra¬
helitici popłi in ꝑside constitu¬
tis. prelatus agnoscit᷑. Michael
autẽ eorũ qui ex eadem plebe
in iudeȩ terra remanserãt: p̃po¬
situs inuenit᷑. Unde ab hoc eõ¬
dem angelo. paulopost damhe¬
li dicitur. Nemo est ad iutor me¬
us in om̃ibus his: ni si michael

Expanded text:
revertar ut praelier adversus principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens. Quos itaque alios principes gentium nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis, quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur captivis Israelitici populi in Perside constitutis praelatus agnoscitur. Michael autem eorum qui ex eadem plebe in Judaeae terra remanserant praepositus invenitur. Unde et ab hoc eodem angelo paulo post Danieli dicitur: Nemo est adjutor meus in omnibus his, nisi Michael
Abbreviated transcription (Latin):
iste suꝑiꝰ a beato iob dicit᷑: & nc̃¬
in eius exꝓbratione replicat᷑
Om̃is nãq: uir iustus dei illustra-¬
tione iustus est: non cõparatio¬
ne. Humana quippe iusticia
auctori cõparata. in iusticia. ẽ:
quia & si in ipsa sua conditione
homo ꝑsisterae: creatori ñ pos¬
soe ȩquari creatura. Cui tam̃
ad grauiora defectus pondera
accessit: & culpa quã serpens
insidians intulit: mulier infir.¬
mata ꝑsuasit. Unde nẽ qͥa homo
ꝑ mulierẽ culpȩ subditã. nascit᷑.
reatus primi infirmitas in ꝓle
ꝓpagatur. Et quia in radice
putruit. humani generis ramꝰ:
in conditionis suȩ uiriditate mi¬
nime subsistit. Unde recte nc̃ dr̾:
Nũqͥd iustificari potest homõ cõpa.¬
ratꝰ dõ: Aut apparere mundꝰ: natꝰ
de muliere: Ac si aꝑte diceret᷑. Ne
contͣ auctorẽ suũ homo suꝑbiat. con¬
sidet unde huc uenit: & intelli¬
git quid sit. S ecce ñ nulli ꝑ donũ
sp̃s aditi. contra infirmitatẽm
suae carnis erigunt᷑: uirtutibuᷤ

Expanded text:
iste superius a beato Job dicitur, et nuin ejus exprobratione replicatur. Omnis namque vir justus, Dei illustratione justus est, non comparatione. Humana quippe justitia auctori comparata injustitia est, quia etsi in ipsa sua condhomo persisteret, creatori non posset aequari creatura . Cui tamen ad graviora defectus pondera, accessit et culpa, quam serpens insidians intulit, et mulier infirmata persuasit . Unde nunc quia homo per mulierem culpae subditam nascitur, reatus primi infirmitas in prole propagatur. Et quia in radice putruit humani generis ramus, in conditionis suae viriditate minime subsistit. Unde recte nunc dicitur: Nunquid justificari potest homo comparatus Deo, aut apparere mundus natus de muliere? Ac si aperte diceretur: Ne contra auctorem suum homo superbiat, consideret unde huc venit, et intelligat quid sit. Sed ecce nonnulli per donum spiritus adjuti contra infirmitatem suae carnis eriguntur, virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
longinquitate compescit᷑᷑ hȩc
ipsa uitȩ longinquitas quã ꝑ
miscdiam accep̾it. ei ad cumułu
maledictionis crescit. Unde ne.¬
cesse est ut cum nos duitiꝰ expe¬
ctari conspicimꝰ: ipsa p̃rogatȩ pi¬
etatis tempora quasi dampnatio.¬
nis argumenta timeamꝰ: ne ex
clementia uidicis. crescat suppli¬
ciũ peccatoris: & unde quisq
eripi a morte poterat. inde grã¬
uius ad mortem tendat. Quod
iccirco plerũq agitur: qͥa neqͣ.¬
quã a presentibus mentis oculus
separatur. Considerare nãq pec¬
cator redemptoris uias negligit:
& iccirco in suis itineribꝰ sine ces¬
satione ueterescit. Unde & sub.¬
ditur. Nculi enĩ eius sunt in¬
intuetur: quia sola cogitare. sola
cernere nititur. quȩ sĩbi ad com¬
modum temporale suffragent᷑.¬

Expanded text:
longinquitate compescitur, haec longinquitate compescitur, haec ipsa vitae longinquitas, quam per misericordiam accepit, ei ad cumulum maledictionis crescit. Unde necesse est ut cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa praerogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus, ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit. Unde et subditur: intuetur, quia sola cogitare, sola cernere nititur, quae sibi ad commodum temporale suffragent
Abbreviated transcription (Latin):
in suꝑbiam. Quisquis delinqͥt
& uiuit: iccirco hunc diuina dis.¬
pensatio in iniquitate tolerat:
ut ab iniquitate compescat. Sed
qui diutius tolerat᷑: nec tamen
ab iniquitate compescit᷑: munꝰ
qͥdem suꝑnȩ patientiȩ ꝑcipit:
sed reatus sui uinculis ex ipso se
munere artius adstringit. Nam
qui accepta pęnitentiȩ tempora
diuertit ad culpã: districtus in
ultimis iudex. impensa argumen.¬
ta misccłiȩ conuertit ad pęnam
hinc nanq ꝑ paulũ dicitur. An
ignoras quia patientia dei ad pę-¬
nitentiam te adducit: Tu aũt
scđm duriciã tuã & cor impeni.¬
tens. thesaurizas tibi iram. in
die irȩ: & reuelationis iusti iu¬
dicii dei. Hinc ysaias ait. Puer
centũ annoꝵ morietur: & pec.¬
cator centũ annoꝵ maledictus
erit. Ac si aꝑte nos deterreat
dicens. Uita qͥdem pueri in lon¬
gum trahitur ut a factis pue¬
rilibus corrigatur: sed si a pec¬¬
cati ꝑpetratione. nec temporis

Expanded text:
in superbiam. - Quisquis delinquit in superbiam. - Quisquis delinquit et vivit, idcirco hunc divina dispensatio in iniquitatut ab iniquitate compescat. Sed qui diutius toleratur, nec tamen ab iniquitate compescitur, munus quidem supernae patientiae percipit, sed reatus sui vinculis, ex ipso se munere arctius astringit. Nam quia accepta poenitentiae tempora divertit ad culpam, districtus in ultimis judex impensa argumenta misericordiae convertit ad poenam. Hinc namque per Paulum dicitur: An ignoras quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem secundum duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Isaias ait: Puer centum annorum morietur, et peccator centum annorum maledictus erit . Ac si aperte nos deterreat, dicens: Vita quidem pueri in longum trahitur, ut a factis puerilibus corrigatur; sed si a peccati perpetratione nec temporis
Abbreviated transcription (Latin):
erroris p̾dicatorẽ. intellectũ uer¬
timus. Unde sciendum est. qͥa
sic ad speciem ducim᷑: ut neqͣqu̾
tamen a genere funditus euel.¬
lamur. Nam ꝑuersus quisq
etiã si rectam fidem in sinu uni.¬
uersalis ȩccłȩ tenere uideatur
stat. & uitȩ suȩ non credit: qͥa
recta qͥdem sunt quȩ ꝑ fidem
de conditore intelligit: sed tam̃
fidei opera tenere contempnit
Et incredulitatis redarguit᷑. qͥ
ab eo qd se ostendit credere .iii.¬
uendo reꝓbat᷑. Hinc enĩ ꝑ iohen
dicit᷑. Qui dicit se nosse deu &
mandata eius non custodit: men-¬
dax est. Hinc paulus ait. Confi.¬
tentur se nosse deum: factis aut̃
negant. Hinc iacobus dicit. Fi¬
des sine oꝑibꝰ mortua est. Sed
inter hȩc conditor mira dispen¬
satione consilii. & culpas respicitꝰ
& uiuendi tempora impendit:
muneris: aut non conuerso. ad
augmentũ dampnationis. Vn¬
de adhuc subditur. Dedit ei ds̃¬
locũ pęnitentiȩ: & ille abiitit᷑ eo

Expanded text:
erroris praedicatorem intellectum vererroris praedicatorem intellectum vertimus. Unde sciendum est quia sic ad speciem ducimur, ut nequaquam tamen a genere funditus evellamur. Nam perversus quisque etiam si rectam fidem in sinu universalis Ecclesiae tenere videatur, stat, 537 et vitae suae non credit, quia recta quidem sunt quae per fidem de conditore intelligit, sed tamen fidei opera tenere contemnit; et incredulitatis redarguitur, quia ab eo quod se ostendit credere, vivendo reprobatur. Hinc enim per Joannem dicitur: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Hinc Paulus ait: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus dicit: Fides sine operibus mortua est . Sed inter haec conditor mira dispensatione consilii et culpas respicit, et vivendi tempora impendit, muneris, aut non converso ad augmentum damnationis. Unde adhuc subditur: CAPUT VI locum poenitentiae, et ille abutitur eo
Abbreviated transcription (Latin):
queo sine labore capiuntur
tes in fortitudine sua. In forti.¬
tudine quippe suȩ prauitatis
fortes quosq detrahit: cum ꝑ
sui erroris astitiã mundi huꝰ
potentes rapit.Quos contra
ꝑ paulũ dicit᷑. Infirma mundi
elegit deus: ut confunderet
fortia. Fortitudo autẽ ꝑuersi
p̃dicatoris est elata scientia lo¬
quutionis: qua inflatus cȩte¬
ros despicit: atq in contẽptu
om̃iũ quasi singularit̾ apud se
peritus intumescit. Qui mag¬
na de se sentiens: sed uera de co
ignorans. longe a fidei cognttii¬
ne disiungitur: & tam̃ uider
fidei p̾dicator conatur. Unde
non credit uitȩ suȩ. Stat in ha
mundo ꝑuersus quisq p̾dica.¬
torꝰ quousq terreno uiuit in
corpore: sed uitȩ suȩ credere
renuit: quia de deo uera cognos.¬
cere contempnit. Uitȩ enĩ suȩ
creder&: si de conditoris sui sub.¬
stantia recta sentir&s. Hȩc itaq
superius de quolib& iniquo ꝓ.¬
lata dicebamus: sed repente ad

Expanded text:
queo sine labore capiuntur. queo sine labore capiuntur. tes in fortitudine sua. - In fortitudine quippe suae pravitatis fortes quosque dsui erroris astutiam mundi hujus potentes rapit. Quos contra per Paulum dicitur: Infirma mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Fortitudo autem perversi praedicatoris est elata scientia locutionis, qua inflatus, caeteros despicit, atque in contemptu omnium quasi singulariter apud se peritus intumescit. Qui magna de se sentiens, sed vera de Domino ignorans, longe a fidei cognitione disjungitur, et tamen videri fidei praedicator conatur. Unde at in hoc mundo perversus quisque praedicator, quousque terreno vivit in corpore. Sed vitae suae credere renuit, quia de Deo vera cognoscere contemnit. Vitae enim suae crederet, si de conditoris sui substantia recte sentiret. Haec itaque superius de quolibet iniquo prolata dicebamus, sed repente ad
Abbreviated transcription (Latin):
extra unitatẽ eccłȩ positã doc&e:
ꝓfecto sterilem. & eam quȩ pa¬¬
rere non ual&. pascit: quia ei
usum sui laboris impendit:
quȩ spiritales fructus neqͣquã
reddit. Bene autẽ uiduȩ non
facit: quia uidelic& sc̃ę uniuer¬
sali ȩccłȩ cuiꝰ uir aduersa mor.¬
tis ꝑtulit: uiuere ac deseruire
contempnit. Uiduȩ enĩ benefa¬
cere est: in eius quȩ mortui ui.¬
ri sui amore atterit᷑ consolatio.¬
ne laborare. Unde & psalmistȩ
uoce hȩc eadem uidua. scilicet
scã ȩccła: querit᷑ dicens. Conso¬
lantẽ me quesiui: & ñ inueni
Tunc solum qͥppe consolantem
inuenit: cũ ex ea morte quã
uir eius ꝑtulit: multos intra
sem& ipsam surgere ad uitam
cernit. Sȩpe aut̃e p̾dicator er¬
roris. huiꝰ mundi diuitibꝰ un.¬
git᷑: qui ꝓ eo quod terrenis oc¬
cupationibus incubant: dictoꝵ
deprehendere astiitias ignorañ:
& cũ potentes esse exteriꝰ am¬
biunt: ꝑuersȩ p̾dicationis la.¬

Expanded text:
extra unitatem Ecclesiae positam docet, extra unitatem Ecclesiae positam docet, profecto sterilem, et eam quae parere non valet, pascit, quia et ei usum sui laboris impendit, quae spiritales fructus nequaquam reddit. Bene autem viduae non facit, quia videlicet sanctae universali Ecclesiae, cujus vir adversa mortis pertulit, vivere ac deservire contemnit. Viduae enim benefacere est in ejus quae mortui viri sui amore conteritur consolatione laborare. Unde et Psalmistae voce haec eadem vidua, scilicet sancta Ecclesia queritur, dicens: Consolantem me quaesivi, et non inveni . Tunc solum quippe consolantem invenit, cum ex ea morte quam vir ejus pertulit multos intra semetipsam surgere ad vitam cernit. Saepe autem praedicator erroris hujus mundi divitibus jungitur, qui pro eo quod terrenis occupationibus incubant, dictorum deprehendere astutias ignorant; et cum potentes esse exterius ambiunt, perversae praedicationis la
Abbreviated transcription (Latin):
in beatitudine ꝓculdubio in ꝑ.¬
petuũ uiuit. Recte aut̾ẽ cũ dice.¬
retur pauit sterilem: ꝓtinꝰ ad¬
iungitur. & quȩ non p̾arit. Quas.¬
dam nãq ex sacra historia femi.¬
nas nouimus steriles extitisse:
sedtam̃ in tempore extremo pe¬
perisse. Caro autẽ non solũ ste.¬
rilis sed etiã quȩ non parit dicit᷑
quia suo sensu bonas cogitationeᷤᷤ
gignere nec in ultimis ual&. A
uigore enĩ ꝓprio iam defecit:
& tam̃ adhuc transitoria concu.¬
piscere non desistit. Iamq a pri.¬
stino robore lassata. pene ab ip.¬
so quẽ diligit mundo repellit᷑:
& tam̃ adhũc annisu imꝓbo op.
tinere temporalia conatur. A¬
gere iam ꝑuersa non sufficit:
sed tam̃ cogitare uel quȩ ñ agit
nequaquã desistit. Recte gͦ non
solum sterilis. sed etiã ñ pariens
dicit᷑: quȩ suo sensu ut diximus
ad bonȩ cogitationis ꝓlem. nec
cũ infirmata fuerit fętat᷑. Qđ̃
enĩ p̃dicator erroris. dũ plebẽ

Expanded text:
in beatitudine procul dubio in pein beatitudine procul dubio in perpetuum vivit. Recte autem cum diceretur: Pavit sterilem, protinus adjungitur: Et quae non parit. Quasdam namque ex sacra historia feminas novimus 536 steriles exstitisse, sed tamen in tempore extremo peperisse. Caro autem non solum sterilis, sed etiam quae non parit dicitur, quia suo sensu bonas cogitationes gignere nec in ultimis valet. A vigore enim jam proprio deficit, et tamen adhuc transitoria concupiscere non desistit, jamque a pristino robore lassata, pene ab ipso quem diligit mundo repellitur, et tamen adhuc annisu improbo tinere temporalia conatur. Agere jam perversa non sufficit, sed tamen cogitare vel quae non agit nequaquam desistit. Recte ergo non solum sterilis, sed etiam non pariens dicitur, quae suo sensu, ut diximus, ad bonae cogitationis prolem, nec cum infirmata fuerit, fetatur. 5. enim praedicator erroris, dum plebem
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ ad culpã recurrit᷑: ut ex
iniusticiȩ immensitate edoceat.
quod tanta eius dampnatio ñ
sit iniusta. Sequit᷑. Pauit enĩ¬
sterilem. & quȩ non parit: &
loco sterilis. nisi caro nominat᷑¬
bonas gignere cogitationes ne¬
scit. Quȩ aut̾ẽ uidua: nisi ani.¬
ma nuncupatur : Quã qͥa sibi
conditor conuingere uoluit:
ad thalamũ utteri carnalis ue.¬
nit: psalmista testante qui ait
Et ipse tanquã sponsus proce.¬
dens de thalamo suo. Quȩ recte
uidua dicit᷑: quia eius uir pro
ea mortẽ ꝑ̃tulit᷑ & nunc in cȩ̨li
penetralibus ab eius oculis occul.¬
tatus. quasi in parte alteriꝰ regi.¬
onis uiuit. Iniquus ergo sterilẽ
pascit: & uiduȩ benefacere ne-¬
gligit: quia carnis desideriis ser¬¬
uiens. curã animȩ. uitãq cont̾e.¬
pnit. Tota nãq intentione om¬
niq studio cõgitat: quã sine ul¬
lis necessitatibus caro moritura
subsistat: & curare animȩ uitã
despicit: quȩ uel in morte uel

Expanded text:
otinus ad culpam recurrit, ut ex otinus ad culpam recurrit, ut ex injustitiae immensitate edoceat quod tanta ejus damnatio non sit injusta. Sequitur: CAPUT Isterilem, et quae non parit, et loco sterilis, nisi caro nominatbonas gignere cogitationes nescit. Quae autem vidua, nisi anima nuncupatur, quam quia Conditor sibi jungere voluit, ab thalamum uteri carnalis venit, Psalmista attestante, qui ait: « Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . » Quae recte vidua dicitur, quia ejus vir pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regi II. Iniquus ergo sterllem pascit, et viduae benefacere negligit, quia carnis desideriis serviens, curam animae vitamque contemnit. Tota namque intentione omnique studio cogitat, quam sine ullis necessitatibus caro moritura subsistat, et curare animae vitam despicit, quae vel in morte vel
Abbreviated transcription (Latin):
Qui qm̃ in eius recordatiõnem
non ueniunt: quasi infructuo¬
sum lignũ ex eius iudicio con-¬
teruntur. Terra qͥppe eos tem.¬
porali sumptu aluit: p̃dicatio¬
nis desuꝑ pluuia infudit: sed
quia eoꝵ uita nequaquã fruc-¬
tum boni oꝑis ꝓtulit: iratus
hanc agricola abscidit: ut iux¬
ta ueritatis sententiã locum ñ
occup&: quẽ tenẽre alius ad
fructum ualet. De hoc infruc¬
tuoso ligno. ꝑ ioħ̃em dicit᷑. Iam
securis ad radicem arboris posi.¬
ta est. Om̃is ergo arbor quȩ ñ
facit fructũ bonũ: excidet᷑ &
in igne̾ mittet᷑. Hoc autẽ loco
ut ęterna reprobis supplicia
designent᷑: nequaquã lignum
dicitur abscidi sed conteri: qͥa
uidelic& reprobos mors qͥdem
carnis abscidit᷑. sed pęna subse.¬
quens conterit. Quasi eni hic
incidit᷑ cum a p̃senti uita sepa.¬
ratur: sed in gehenna conterit᷑.
cũ ꝑpetua dampnatione eruei.¬
atur. Uir autẽ sanctus. qui a
districtã ꝑuersi pęnã ꝓtulit ꝓ.¬

Expanded text:
iam in ejus recordationem non veniunt, quasi infructuosum lignum ex cujus judicio conteruntur. Terra quippe eos temporali sumptu aluit, praedicationis desuper pluvia infudit. Sed quia eorum vita nequaquam fructum boni operis protulit, iratus hanc agricola abscidit, ut juxta Veritatis sententiam locum non occupet quem tenere alius ad fructum valet . De hoc infructuoso ligno per Joannem dicitur: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Hoc autem loco, ut aeterna reprobi supplicia designentur, nequaquam lignum dicitur abscidi, sed conteri, quia videlicet reprobos mors quidem carnis abscindit, sed poena subsequens conterit. Quasi enim hic inciditur, cum a praesenti vita separatur. Sed in gehenna conteritur, cum perpetua damnatione cruciatur. Vir autem sanctus, quia districtam perversi poenam protulit, pr
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis homo putredo: & filiꝰ
hominis uermis: Ac si aꝑte di-¬
ceretur. Si ipsi quoq esse sine
contagione non ualent. qͥ int̾
presentis uitȩ tenebras. uirti¬
tibus lucent: quanto reatu
iniquitatis obstricti sunt. qui
adhuc carnalit̾ uiuunt: Si a
peccato liberi esse nequeunt qͥ
iam in cȩlestibus desideriis con-¬
uersantur: quȩ peccatoꝵ pon-¬
dera tolerant qui carnis suȩ uo¬
luptatibus dediti. adhuc putre.¬
dinis iugum portant: Hinc pe¬¬
trus ait. Si iustus uix saluabit᷑:
impius & peccator ubi parebt̃:¬

Expanded text:
to magis homo putredo, et filius hominis vermis? - Ac si aperte diceretur: Si ipsi quoque esse sine contagio non valent, qui inter praesentis vitae tenebras virtutibus lucent, quanto reatu iniquitatis obstricti sunt qui adhuc carnaliter vivunt? Si a peccato liberi esse nequeunt qui jam in coelestibus desideriis conversantur, quae peccatorum pondera tolerant qui carnis suae voluptatibus dediti, adhuc putredinis jugum portant? Hinc Petrus ait: « Si justus vix salvabitur, impius et peccator ubi pareb
Abbreviated transcription (Latin):
infimis reꝓboꝵ mores suis nii-¬
tibus aduersantes. portat. Sed
inter hȩc libae inquirere: si pax¬
in sublimibꝰ sũma retinetur: qͥd
est quod ꝑ angelum daniheli dr̃
ego ueni ꝓpter sermones tuos.
princeps autẽ autẽ regni ꝑsarũ¬

Expanded text:
infimis reproborum mores suis nuinfimis reproborum mores suis nutibus adversantes portat. Sed inter haec libet inquirere, si paxin sublimibus summa retinetur, quid est quod per angelum Danieli dicitur: « Ego veni propter sermones tuos. Princeps autem regni
Abbreviated transcription (Latin):
contra eos ꝓtulit. qui fugitiua
potestate suꝑbiunt: & uento¬
sis honoribus intumescunt:
baldach suites ex eius correptiõ¬
ne ꝓficiens: apud quẽ uera sit
qui facit concordiam in subli.
Solus corda mortalium uera¬
citer terr&e: qui hȩc ex diui¬
nitatis suȩ potentia ueracit᷑
possid&. Humana enĩ poten.¬
tia. quẽ terrorẽ incutit. quȩ
iure eiusdem potentiȩ. quan¬
do careat. nescit: Recte aut̃
dicit᷑. qui facit concordiã in
sublimibus suis: quia multa si¬
bime inferiꝰ dissident: sed ad
concordem suꝑnoꝵ plenitudi.¬
ne̾ currunt: & ex internȩ pa.¬
cis causa agitur ut sȩpe ea quȩ
sunt exterius. sine pace dispo¬
nantur. Nam bonos om̃pe ds̃
ad meritũ ꝓuehit: cũ contra
eoꝵ uitam malos sȩuire ꝑmit¬
tit: atq in concordiã compo¬
nunt᷑ summaꝰ dum confundun-¬
tur infima: quia inde in cę̧les.¬
tibus electos suos angłorũ cho¬
ris sociat. unde in terrenis &

Expanded text:
contra eos protulit qui fugitiva contra eos protulit qui fugitiva potestate superbiunt, et ventosis honoribus intumescunt Baldad Suhites ex ejus correptione proficiens, apud quem vera sit qui facit concordiam in sublimiSolus corda mortalium veraciter terret, qui ex divinitatis suae potentia veraciter haec possidet. Humana enim potentia quem terrorem incutit, quae jure ejusdem potentiae quando careat nescit? Recte autem dicitur: Qui facit concordiam in sublimibus suis, quia multa sibimet inferius dissident, sed ad concordem supernorum plenitudinem currunt; et ex internae pacis causa agitur, ut saepe ea quae sunt exterius sine pace disponantur. Nam bonos omnipotens Deus ad meritum provehit, cum contra eorum vitam malos saevire permittit. Atque in concordia componuntur summa, dum confunduntur infima, quia inde in ctibus, electos suos angelorum choris sociat, unde in terrenis et
Abbreviated transcription (Latin):
& apte subdit᷑. Et ponere an¬
te deum uerba mea. Quisqͥs
enĩ dicta fallacia ueraciter re¬
prehendit: audita cogitans:
atq hȩc ex regula ueritatis
pensans uerba ante dnm po.¬
nit: quia apud se in conspec¬
tu ueritatis examinatꝰ quid
foris contra fallaciã decernat.
Ante deum qͥppe uerba pone¬
re est: considerato intimo ui.¬
dice: exteriora dicta pensare
Uir igit᷑ sanctus. ab amicis su.¬
ꝑbientibus uerba sua ante dm̃
poni posse. non ȩstimat. Ac si
aꝑte dicat. Iccirco quȩ loquor
ante iudicem ponere non ua-¬
letis: quia eius uobis faciẽ pec.¬
cantes absconditis. Quod tam̃
& ex typo scȩ eccłȩ nil obstat
intelligi: quȩ cũ de infirmis
suis ab hereticoꝵ irrisione re¬
prehendit᷑: ipsam irrisionis e.¬
oꝵ astiitiam dedignat᷑: quia
tolerabilius deo est. ut in infir¬
mitate quis atq ignorantia
cũ humilitate iaceat: quã cũ
elatione alta comprehendat
Sed quia sanctus uir multa

Expanded text:
 apte subditur: Et ponere an apte subditur: Et ponere ante Deum verba mea. Quisquis enim dicta fallacia veraciter reprehendit, audita cogitans, atque haec ex regula veritatis pensans, verba ante Deum ponit: quia 541 apud se in conspectu veritatis examinat, quid foris contra fallaciam decernat. Ante Deum quippe verba ponere est considerato intimo judice, exteriora dicta pensare. Vir igitur sanctus ab amicis superbientibus verba sua ante Deum poni posse non aestimat. Ac si aperte dicat: Idcirco quae loquor ponere ante judicem non valetis, quia ejus vobis faciem peccantes absconditis. Quod tamen et ex typo sanctae Ecclesiae nil obstat intelligi, quae cum de infirmis suis ab haereticorum irrisione reprehenditur, ipsam irrisionis eorum astutiam dedignatur, quia tolerabilius Deo est ut in infirmitate quis atque ignorantia cum humilitate jaceat, quam cum elatione alta comprehendat. Sed quia sanctus vir multa