comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minister et gr̃e. uͥcũq oportum¬
tas se p̾bebat: religionis ꝓfectibꝰ
et pudicitie delectabat᷑ augm̃tis:.
ntuens u̾no abbas ĩ uiro dei.
uͥtutũ copiam habundantiã
gr̃arum dignũ eũ altiori gͣ¬
cdu ꝓnũtians deceruit offi¬
cio sacerdotis: sacris altaribꝰ
ꝓmouendũ. Reclamantẽ ꝓ
uiribꝰ et nolentẽ: extrema obe¬
dientie necessitate cõpellit. Ad¬
uocato besiuitionensi archi¬
ep̃o. et sollẽpni consecratione p̃mis¬
sa: sacerdotis induit clignitatẽ
Diem ꝯsecrationis ei ꝯ ĩsequta uox
fuerat in qua uir clni post qͥetẽ eui¬
gilans: et sue ꝯsecrationis nͨ memor.
stolã sacercdotalem collo suo reppe¬
rit circumflexã. Timore diriguit
et tanto uecũdie rubore suffusꝯ est.
ut ip̃m claustralis hostii ymlt̾es
es reueret᷑ ingressũ. Ingͣue eciã
tũ se delit. et oculis suis nõ ꝑtẽs. qͥsi
sinistrũ ei aliqͥd accidisset. solueba¬
tur ĩ lacͥmas. Taudẽ occrit occasio

Expanded text:
minister et gratiae, ubicunque opportunminister et gratiae, ubicunque opportunitas se praebebat, religionis profectibus et pudicitiae delectabatur augmentis.Intuens Berno abbas in viro Dei virtutum copiam, abundantiam gratiarum, dignum eum altiori gradu pronuntians, decernit officio sacerdotis sacris altaribus ad promovendum. Reclamantem pro viribus et nolentem extrema obedientiae necessitate compellit. Advocato Bisuntinensi archiepiscopo et solemni consecratione praemissa, sacerdotis induit dignitatem. Diem consecrationis ejus insecuta nox fuerat, in qua vir Domini post quietem evigilans, et suae consecrationis nec memor, stolam sacerdotalem collo suo reperit circumflexam. Timore diriguit, et tanto verecundiae rubore suffusus est, ut ipsum claustralis ostii per multos dies revereretur ingressum. In grave etiam lamentum se dedit, et oculis suis non parcens, quia sinistrum ei aliquando accidisset, solvebatur in lacrymas. Tandem occurrit occasio,
Abbreviated transcription (Latin):
us sue relationis titulo p̃ponebat
et uolente deo quod stucliosio eui¬
tauit. ne patrator miraculi crede̾¬
tur: eo fc̃m est ut ĩ facie om̃ium
oꝑis buiꝯ actor clarissimꝰ habe̾tur.
abbas uͦ p̃missas ad miracłm mar¬
garitas aureo textui uissit affigi:
ne tante nouitatis memoria ca¬
su aliquo deleretur:
ut ꝑentibꝰ quos ꝑiculis
mundi huiꝯ reliq̃rat in¬
natantes: debitũ sue uisitationis of¬
ferret. Querens licenciam ĩpetra¬
uit. et accepta bñdictione. ꝓfectꝰ
est. Direxit dñs it illiꝯ: et tantã
contulit efficatiam u̾bis eiꝯ: ut pͥ¬
nio collocutionis occͤsu patrẽ mo¬
nachũ faceret: matrẽ uero mo¬
nialiũ nu̾o traderet sociandam.
uirginẽ qͦ cuiusdã hospitis sui fi¬
liam cũ p̃cibꝰ eiꝯ et lacͥmis sese ex¬
pedire nõ posset: laudabili furto
collegit et rapuit. et sir uͥginita¬
tis pͥmicias dño dedicantẽ: moni¬
ali ꝓposito consignauit. Ita uͥtutiꝰ

Expanded text:
us suae rationis titulo proponebat, us suae rationis titulo proponebat, et volente Deo quo studiosius evitavit, ne patrator miraculi crederetur, eo factum est ut in facie omnium operis hujus actor clarissimus haberetur. Abbas vero praemissas ad miraculum margaritas aureo textui jussit affigi, ne tantae novitatis memoria casu aliquo deleretur. ut parentibus quos periculis mundi hujus reliquerat innatantes, debitum suae visitationis offerret. Quaerens licentiam impetravit, et accepta benedictione profectus est. Direxit Dominus iter illius, et tantam contulit efficaciam verbis ejus, ut primo collocutionis occursu patrem monachum faceret, matrem vero monalium numero traderet sociandam. Virginem quoque cujusdam hospitis sui filiam cum precibus ejus, lacrymis sese expedire non posset, laudabili furto collegit et rapuit, et suae virginitatis primitias Domino dedicantem moniali proposito consignavit. Ita virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ aderant rei cognita u̾itate: negli¬
genciam mutari miraculo: diui¬
nis uocibꝰ insonabant. Omutatõ
dext̾e: s excelsi. In manu oddonis
uilia qͣm et minima u̾tunt᷑. ĩ pre¬
ciũ: et minutie fragm̃torũ ĩ p̃ciosoᷤ
lapides ꝯformantur. Uere iustus
et multe grẽ apud deũ: q̃ dũ se co¬
nat᷑ ostenłe negligentẽ et reũ: iustꝰ
et ĩnocens deste miraculo cõꝓbatur.
uirtus humilitatis ei ꝯ expiat ĩ eo
culpam. purgat reatũ: et fragm̃ta
nulliꝯ p̃cii madinirabiles marga¬
ritas mirabili nouitate tranffori¬
at. Ꝙ miracłm duo nob̾ ĩnuit nõ
sꝑnenda. et bñdictõis reliqͥas colli¬
gendas ne ꝑeant: et uiri bissimi scĩ¬
tatẽ successuris setulis p̃dicandã.
Ip̃e autem uir dñi ꝯtẽptor tẽporaliũ:
et appetitor egregio futurorũ ne ĩ
p̃senti eũ aliqͣ remuneratio głe se¬
q̃ret᷑ tranffe rebat ĩ aliũ ꝙ suũ erat.
Suppresso qͥppe noĩe suo ꝑsonã alt̾i¬

Expanded text:
 aderant, rei cognita veritate negli aderant, rei cognita veritate negligentiam mutari miraculo divinis vocibus insonabant. O mutatio dexterae, sed Excelsi! In manu Odonis vilia quaeque et minima vertuntur in pretium, et minutiae fragmentorum in pretiosos lapides formantur. Vere justus et multae gratiae apud Deum, qui dum se conatur ostendere negligentem et reum, justus et innocens teste miraculo comprobatur. Virtus humilitatis ejus expiat in eo culpam, purgat reatum, et fragmenta nullius pretii in admirabiles margaritas mirabili novitate transformantur. Quod miraculum duo nobis innuit non spernenda, et benedictionis reliquias colligendas ne pereant, et viri beatissimi sanctitatem successuris saeculis praedicandam. Ipse autem vir Domini contemptor temporalium et appetitor egregius futurorum, ne in praesenti eum aliqua remuneratio gloriae sequeretur, transferebat in alium quod suum erat. Suppresso quippe nomine personam alteri
Abbreviated transcription (Latin):
ut inanit̾ estuantes et illicita susur¬
rantes deinceps conqͥescant. et ult̾i ꝯ
nõ loqͣnt᷑. Nunc ad actorem libertatiᷤ
nr̃e b̾issimũ prẽm nr̃m oddonem
humilis recurrat stilus:
eccła. et qͣi ꝓ iure seruabat᷑
in loco: ut micas illas que discũben¬
q̃dam ut b̾s uir ad mensam sedẽs.
anta dulcedine lectionis trabet᷑.
se. finis lectionis eũ reuocauerat
ab excessu. cũ ip̃e uidens ie antepo¬
sitas micas exꝑauit. Excipere eas ꝓ
lum impleuit: uersu dco ꝓ negligẽ¬
cia satiffcũrꝰ abbati. et eas in testi¬
moniũ reatus sui: ꝯmuni p̃sencie
illaturꝰ. Exeuntium de oratorio pe¬
dibo: scũs aduoluit᷑. animadũsũ
est. eũ in aliqͦ deliquisse. Duct ꝯ in
p̃senciã abbatis sui: culpã suã ꝓstͣ¬
to corpore ꝯfitetur. Porrigit manũ
et uegligentie signa daturꝰ: pugil¬
lum aperuit. Quod dͥcũ qͦ nunꝯ
credibile uideatur. micas ostensu¬
rꝰ: ꝓtulit margaritas. Extͣ se fcĩ

Expanded text:
ut inaniter aestuantes et illicita susurut inaniter aestuantes et illicita susurrantes, deinceps conquiescant, et ulterius non loquantur. Nunc ad actorem libertatis nostrae beatissimum patrem nostrum Odonem humilis recurrat stylus. ecclesia, et quasi pro jure servabatur in loco, ut micas illas quae discumbenquadam ut beatus vir ad mensam sedens tanta dulcedine lectionis traheretuse. Finis lectionis eum revocaverat ab excessu, cum ipse videns se antepositas micas expavit. Excipere eas prlum implevit. Versu dicto, pro negligentia satisfacturus abbati, et ejus in testimonium reatus sui communi praesentiae illaturus, exeuntium de oratorio pedibus sanctus advolvitur: animadversum est eum in aliquo deliquisse. Ductus in praesentiam abbatis sui, culpam prostrato corpore confitetur, porrigit manum, et negligentiae signa daturus pugillum aperuit. Quod dictu quoque minus credibile videatur, micas ostensurus protulit margaritas. Extra se facti
Abbreviated transcription (Latin):
inflari. ut iusticie romane sedis
p̃sũptorio spu contraclicant. Bonũ
qͥppe ẽẽ qͥeti ꝓuidere bonorũ. nͥ lice¬
at insanire. nõ negant et iniustas
ẽẽ sedis apłice sanctiones: et si ꝑũse
senciant ꝓferre ĩ mediũ reformidãt.
In pͥmo igit᷑ caueant. ne si ex bono
senciant. heticos esse oporteat. qͥ roma¬
ne iusticie nõ concordant. Cuiꝯ acto¬
ritas pͥncipalibꝰ eccłiis nõ detrahit.
ut ip̃i garriunt s bene disponat
et ordinat houorẽ suũ. Nam ĩ sp̃u
rectitudinis minorẽ eccłam aliq̃n¬
maiori subicit aliqñ eam qͣm subẽẽ
contigerat. altiori grauitate cõsilii¬
suꝑponit. Licuit illi semper ꝙ licebit.
ꝙ nulli alii licuit uel licebit. Om̃s a¬
lie filie sunt nõ matres: obtẽꝑantes
nõ imꝑantes. uocate ĩ sollicitudinis.
nõ in plenitudinẽ potestatis. Argu¬
mento gemino ꝯfutatis: nõ ip̃a ꝯclu¬
sio. s inductiuũ ꝯclusionis hoc erit

Expanded text:
inflari ut justitiae Romanae sedis inflari ut justitiae Romanae sedis praesumptorio spiritu contradicant, bonum quippe esse quieti providere bonorum, nisi libeat insanire, non negant, et injustas esse sedis apostolicae sanctiones, etsi perverse sentiant, proferre in medium reformidant. In primis igitur caveant, ne si ex bono sentiant, haereticos esse oporteat qui Romanae justitiae non concordant cujus auctoritas principalibus ecclesiis non detrahit, ut ipsi garriunt, sed bene disponit et ordinat honorem suum. Nam in spiritu rectitudinis minorem ecclesiam aliquanmajori subjiciunt, aliquando eam quam subesse contigerat, altiori gravitate superponit. Licuit illi semper quod licebit, quod nulli alii licuit, vel licebit. Omnes aliae filiae sunt in matres obtemperantes, non imperantes, vocatae in partem sollicitudinis, non in plenitudinem potestatis. Argumento gemino confutatis, non ipsa conclusio sed inductum conclusionis hoc erit,
Abbreviated transcription (Latin):
tem: quetũq uellent ydoneũ re¬
gularit subrogandi. Acta res est
publice .uii. Idus septembris apl̃
bituricũ ĩ cõspectu ep̃oꝵ et ꝓcerum
quos ad sua negocia tminancla pͥ¬
Ençiꝑis dignitas inuitarat:
nõgentesimo detimo
głosus dux aqͥtanorum.
uenandis apłis petro et paulo ue¬
n̾abile construxit monast̾i̾ũ in
ualle que dicitur cluniacha: ibi¬
batem. Cuius cenobii plenã et ĩte¬
gram lib̾tatem et egregiꝯ funda¬
tor eiꝯ ĩ ip̃is posuit fundam̃tis: et
felicis memorie gregoriꝰ septimꝰ.¬
et urbanꝯ sccl̃s apłicis pͥuilegiis fir¬
mauerunt. In qͦ moueri se dicũt
deuotissimi susurrones. qͥ iacturis
ep̃alibꝰ u̾bi gr̃a condescendũt. Se¬
cularibꝰ et diuinis rõibꝰ obuium
ẽẽ dicentes: ꝙ pontificales eccłe dy
ccesaneis eccłiis subductis: sui uiris
dignitate pͥuentur. Qbꝰ duo b̾uit̾
obiecta reponimꝰ. Bono xp̃i clore
nõ debere eos mori: ut libertati mino

Expanded text:
tem quemcunque vellent idoneum retem quemcunque vellent idoneum regulariter subrogandi. Acta res est publice septimo Idus Septembris apud Bituricum, in conspectu episcoporum et procerum, quos ad sua negotia terminanda principis dignitas invitarat. nongentesimo decimo, gloriosus dux Aquitanorum venerandis apostolis Petro et Paulo venerabile construxit monasterium in valle quae dicitur Cluniaca, ibibatem, cujus coenobii plenam et integram libertatem et egregius fundator eis in ipsis posuit fundamentis, et felicis memoriae Gregorius septimus, Urbanus secundus amplissimis privilegiis firmaverunt. In quo moveri se dicunt devotissimi susurrones, qui jacturis episcopalibus verbi gratia condescendunt, saecularibus et divinis rationibus obvium esse dicentes, quod pontificales ecclesiae dioecesaneis ecclesiis sibi subditis sui juris dignitate priventur. Quibus duo breviter objecta reponimus: bono Christi odore non debere eos mori, ut libertati eccle
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ut post curã corporis rerũ affluẽ¬
tia ministratã: sue qͦ aĩe redẽptio
nõ neget᷑. Bonũ ẽẽ ut nõ omĩa caro
insufficiens cõsũpsisse: s ad solatiũ
necessitatis extreme. sͥ aliqͥd gau¬
deat reseruasse. Fauor ep̃orũ et tocius
curie assensio: ꝓseqͥtur et attollit.
pͥncipalis consilii pietatẽ. Dux will̾¬
mꝰ b̾nonẽ abb̃em ĩ oculis om̃ium
aduocat et ĩmanu eio cluniacã ual¬
lem cũ acdiacentiis q̃ in t̾ritorio
masticonensi aloclii iure possedãt.
sollẽpni donatione repouit. Testa¬
mentalibꝰ eciam litt̾is p̾missã do¬
nationẽ: et ab om̃i ꝑsona tã eccłas¬
tica qͣm munclana: qͥetissimã lib̾¬
tatem: pͥuilegii more consignat.
accełe̾t᷑ opus. fundam̃ta iaciant᷑:
ecdificia conficiant᷑. ut desiłii sui
post tẽpora longa complendi. uel
inicia uniꝯ aspiciat. Buonẽ alb̾em
qͦ aduiie̾t fut᷑ͣm cluniacensi ceno¬
bio constituit ꝓuisorẽ: quo sub¬
lato liberam ẽẽ monachis faculta¬

Expanded text:
nem, ut post curam corporis rerum affluentia ministratam, sua quoque animae redemptio non negetur: bonum esse ut non omnia caro insufficiens consumpsisset, sed ad solatium necessitatis extremae sibi aliquid gaudeat reservasse. Favor episcoporum et totius curiae assensio prosequitur et attollit principalis consilii pietatem. Dux Guillermus Bernonem abbatem in oculis omnium advocat, et in manu ejus Cluniacam vallem cum adjacentiis quae in territorio Matisconensi alodii jure possederat, solemni donatione reponit. Testamentalibus etiam litteris praemissam donationem et ab omni persona tam ecclesiastica quam mundana quietissimam libertatem privilegii more consignat. Acceleratur opus, fundamenta jactantur, aedificia conficiuntur ut desiderii sui post tempora longa complendi vel initia unius aspiciat. Bernonem abbatem, quoad viveret, futurum Cluniacensi coenobio constituit provisorem; quo sublato liberam esse monachis faculta
Abbreviated transcription (Latin):
fosuã ad misse celebrationẽ reci¬
nuit. cluniacũ cetera transmit¬
tens filios suos qͥ assistebant ei
ut ĩ deo ꝓsice̾nt exhortatus.: las¬
tͥmas eoꝵ ⁊ suspiria ꝯpensatio¬
ne seq̃ntis głe temperabat. Ma¬
rtinũ suũ mente referens ore so¬
nans. ũbis ĩgeminans: illud fa¬
miliariꝰ ĩculcabat: tu xp̃e parce
reclemptis. Tandem manũ b̃ncli¬
dionis emisit ĩ filios ⁊ astantibꝰ
ultimũ uale dixit. Ita sp̃c ille fe¬
lix spiritali munitus uiatico: qͣ¬
rto tecimo kalenclas decembris
corporis mole deposita: liber exteᷤ¬
sit ad celum. Sepultus est autẽ
ĩ ectłia beati iuliam qͣm tp̃e afũ¬
cdam̃tis construxerat: uͥ dñs qͣnta
sit ab eo gła coronatus: ꝗͣta aꝑcł
hõies reuerentia excolendus. sig¬
nis ꝑspicuis declarauit. Migra¬
uit itaq gloriosus p̃r oddo. An¬
no ab ĩcarnatione dñi nongen¬

Expanded text:
suam ad missae celebrationem retisuam ad missae celebrationem retinuit, Cluniacum caetera retransmittens. Filios suos qui assistebant ei, ut in Deo proficerent exhortatur: lacrymas eorum et suspiria compensatione sequentis gloriae temperabat. Martinum sua mente referens, ore sonans, verbis ingeminans, illud familiarius inculcabat: Tu Christe, parce redemptis. Tandem manum benedictionis emisit in filios, et astantibus ultimum vale dixit. Ita spiritus ille felix spirituali munitus viatico, quartodecimo Kalendas Decembris, corporis mole deposita, liber excessit ad coelum. Sepultus est autem in ecclesia beati Juliani, quam ipse a fundamentis construxerat: ubi Dominus quanta sit ab eo gloria coronatus, quanta apud homines reverentia excolendus, signis perspicuis declaravit. Migravit itaque gloriosus Pater Odo anno ab incarnatione Domini nongen
Abbreviated transcription (Latin):
głe p̃ferens candidatũ. Insinuat¬
ei tempo sue uocatioĩs instare: sed
martini p̃cibꝰ illud clifferri. Resu¬
mat sp̃m. uires exacuet. it̾ accełet
uͥ se p̃sentẽ dedit p̾ceptori. dit᷑nis
eiꝰ laboribꝰ quies dabit᷑ ⁊ corona. Si¬
gna secuta sunt uisũ. ut ficles ac¬
cecleret uisioni: fic remissior egri¬
tudo: sc̃s aĩo magis qͣm corpore cõ¬
ualescit. Aggressus it̾ in festo b̾i
martini turonis affuit: ⁊ diem
letũ ex obitu b̃i pontificis: gemin¬
ata leticia reddidit clariorẽ. Gau¬
dio ⁊ lacͥmis decinuit diẽ illũ: ⁊
uiuã hostiã ĩmolans semet ip̃m.
ad horã sue discessionis ad dñm
suspenso cdesicłio aspirabat. Bies
qͣrta post festiuitatẽ illiꝑcerat. cũ
rediuiua febris ĩcaluit: q̃ uirum
dĩi cõpulit ĩ extrema. Erẽs euocat.
mõast̾ia sͥ ꝯmissa lisponit: cluui¬
acense cenobiũ deo qͥ eiꝰ fun̾dator
cõmittit. Capellam solũ modo

Expanded text:
gloriae praeferens candidatum. Insinuatgloriae praeferens candidatum. Insinuat tempus suae vocationis instare, sed Martini precibus illud differri: resumat spiritum, vires exacuet, iter acceleret; ubi se praesentem dederit praeceptori, diuturnis ejus laboribus quies dabitur et corona. Signa secuta sunt visum, ut fides accederet visioni. Fit remissior aegritudo, sanctus animo magis quam corpore convalescit. Aggressus iter in festo beati Martini Turonis adfuit, et diem laetum ex obitu beati pontificis geminata laetitia reddidit clariorem. Gaudio et lacrymis detinuit diem illum, et vivam hostiam immolans semetipsum, ad horam suae discessionis ad Dominum suspenso desiderio aspirabat. Dies quarta post festivitatem rediviva febris incaluit, quae virum Domini compulit in extrema. Fratres evocat, monasteria sibi commissa disponit. Cluniacense coenobium Deo, qui ejus fundator commitit. Capellam solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
eatissimus pat̾ odelo. plenꝰ
dierũ ⁊ uite uit̾ exerticia
Sc̃imonie ⁊ uͥtutis. cõsum¬
mauerat cursum: ⁊ uitã deduxa̾t
tẽporalẽ. Aderat tempus dies ĩstab¬
at: in quo sublatus de exilio ⁊ erũp¬
na. ĩ colatũ patria. laborẽ reqͥe. mi¬
seriã gła cõmutaret. Rome positus
acri febre corripit᷑. ⁊ int̾ acutos ig¬
nis seuientis accessus: in iocens et
reus del: duris passionũ molestiis a¬
gitatur. Alii int̾precant᷑ ad libitũ p̃¬
sentem dolorẽ successure salutis ga¬
udio temꝑantes: ilie hoc genꝰ sola¬
cu egre ferens se ĩ ꝓrimo nũciat dis¬
soluendũ. Cangitur p̃cordiali me¬
moria martim sui. cuisamorẽ ⁊ gr̾ã
fere cũ ip̃o lacte carnis meruerat e¬
bibisse. Martini sepulchrũ uisitare
disponit: ut cui uixerat ei eciam mo¬
r̾et᷑. ⁊ cui declicau̾at sp̃m: exuuias
caruis ⁊ cine̾s consignaret. Adest
ei ĩuisu ꝑsona cõspicabilis celestis

Expanded text:
eatissimus Pater Odo, plenus eatissimus Pater Odo, plenus dierum et vitae, inter exercitia sanctimoniae et virtutis consummaverat cursum, et vitam deduxerat temporalem. Aderat tempus, dies instabat, in quo sublatus de exsilio et aerumna, incolatum patria, laborem requie, miseriam gloria commutaret. Romae positus acri febre corripitur, et inter acutos ignes saevientis accessus, innocens et reus Dei, duris passionum molestiis agitatur. Alii interpretantur ad libitum, praesentem dolorem successurae salutis gaudio temperantes. Ille hoc genus solatii aegre ferens, se in proximo nuntiat dissolvendum. Tangitur praecordiali memoria Martini sui, cujus amorem et gratiam fere cum ipso lacte carnis meruerat ebibisse. Martini sepulcrum visitare disponit, ut cui vixerat, etiam moreretur; et cui dedicaverat spiritum, exuvias carnis et cineres consignaret. Adest et in visu persona conspicabilis, coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
nedictus p̃r qui de loco illo sese ꝓmise¬
rat migraturũ. oddonis gr̃a reuo¬
catus. signa declit ydonea se uenis¬
se. In quo fc̃o oddonis m̾itũ puriꝰ
elucescit: qui habundancia uͥtu¬
tis sue. ⁊ filiis abudicans bñcdc̃m
ĩ grãm reformaret: ⁊ tanta morboꝵ
uarictate dep̃ssis. celeste leuamen¬
magis apibus seriẽ uite
suc continuans beatus odclo: mltis
⁊ necessariis argum̃tis ⁊ deo carissi¬
mus ⁊ apud hoĩes honore colendus
et gr̃a cõpbatus. Ita qͥppe uixit ut ei
uiuere deus esset: tanta oꝑatus est ut
per eñ ⁊ ĩco deñ oꝑari: dubiũ nulli ẽẽt.
De plurima dicenda restarent: nͥ fasti¬
dio ꝓlixitas ꝓhiberet. Plura eñi aꝑatꝰ
est: qũa nr̃e relationis orto ꝯtineat
que uel ip̃e supp̾ssit ut głam fugeret.
uel humana diligentia p̃t̾misit ne
notam suꝑstitionis ĩ curreret. Pauta
que diximus ⁊ beato uiro ad glam:
et nobis sufficiant ad exemplum :¬

Expanded text:
nedictus pater, qui de loco illo sese promisenedictus pater, qui de loco illo sese promiserat migraturum, Odonis gratia revocatus, signa dedit idonea se venisse. In quo facto Odonis meritum purius elucescit, qui abundantia virtutis suae, et filiis abdicatis Benedictum in gratiam reformavit, et tanta morborum varietate depressis coeleste levamenmagnis operibus seriem vitae suae continuans beatus Odo, multis et necessariis argumentis, et Deo charissimus, et apud homines honore colendus et gratia comprobatur. Ita quippe vixit, ut ei vivere Deus esset: tanta operatus est, ut per eum et in eo Deum operari dubium nulli esset. De quo plurima dicenda restarent, nisi fastidiosa prolixitas prohiberet. Plurima enim operatus est, quam nostrae relationis ordo contineat, quae vel ipse suppressit, ut gloriam fugeret, vel humana diligentia praetermisit, ne notam superstitionis incurreret. Pauca quae diximus, et beato viro ad gloriam, et nobis sufficiant ad exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
numõsa languentiũ multitudo. qͥ
morbis diu̾sis ⁊ uariis molestiis
aggrauati. ad b̾i bñdai suffragi
a ꝓmenda confluxerant. Beatus
oddo qui toti cenobio abb̾is p̾erat
dignitate. sollẽpne sacͥficiũ oblat᷑s
ingredit᷑. Ponit edictũ ut unin̾si
qui aduenerant ⁊ p̾cipue morbi
opp̃ssi: ieium sacrificiis int̾essent.
Ingressis om̃ibꝰ. ⁊ ad mistĩa cdiuĩa
suspensis. hymnũ angelicũ gła ĩ
excelsis deo uenabilis albas ĩposu¬
it. Concuciunt᷑ ingenti strepitu fo¬
res eccłie sere soluunt᷑: munimina
disiecta resiluĩt. lampades accendũ¬
tur. calamitosi ⁊ languidi sospita¬
te integra cõualescũt. Eit t̾ror ĩ po¬
pulo t̾ror subitus om̃s ĩuasit. ⁊ od sõ¬
done int̾prete beati bñdc̃i p̾sentiã
affuisse cognoscũt. Canta deuocio
fint. tantus gr̃e feruor om̃iun cor¬
da repleuit: ut fere se nullus a la¬
cͥmus temperaret. Odignitas celesteᷤᷤ
aĩos tanta sͥ nouitate cocilians. De¬

Expanded text:
numerosa languentium multitudo, qui numerosa languentium multitudo, qui morbis diversis et variis molestiis aggravati, ad beati Benedicti suffragia promerenda confluxerant. Beatus Odo, qui toti coenobio abbatis praeerat dignitate, solemne sacrificium oblaturus ingreditur. Ponit edictum, ut universi qui advenerant, et praecipue morbis oppressi, jejuni sacrificiis interessent. Ingressis omnibus ad mysteria divina suspensis hymnum angelicum Gloria in excelsis Deo venerabilis abbas imposuit. Concutiuntur ingenti strepitu fores ecclesiae, serae solvuntur, munimenta disjecta resiliunt, lampades accenduntur, calamitosi et languidi sospitate integra convalescunt. Fit terror in populo, stupor subitus omnes invasit, et Odone interprete beati Benedicti praesentiam adfuisse cognoscunt. Tanta fuit devotio, tantus gratiae fervor omnium corda replevit, ut fere nullus a lacrymis temperaret. O dignitas! coelestes animos tanta sibi novitate concilians Be
Abbreviated transcription (Latin):
tu religionis exciderat. Refet̾at
sbi uͥtus iusticia recesserat de loco
illo intantũ u etiam beatus bñdõs
relinquere sales illas ⁊ alias se
tranfferre: accturnis uisionibus
⁊ diurnis manifestationibꝰ min¬
itaret. Quod prudent̃ adutens uir
nobilis elisiardus: datũ sͥ manu
regia monast̾iũ floriacense oddoni
bissimo tradidit: regularit᷑ orclinã¬
dũ. Qui ĩ manu forti ep̃oꝵ ⁊ ꝓcerũ
aditus negaretur. tandem solus ĩ¬
trans p̃sentem se obtulit: ⁊ ex sola
humilitatis spẽ quã gerebat tur¬
bulentã insaniam monachorum
domesticã reddidit ⁊ quietã. Pene
om̃s eius pedibus aduoluti. ut eis
p̾esse ⁊ ꝓdesse uir dm̃ dignaretur
intensius obsetrabant. Ita om̃ibꝰ
plena honestate cõpositis: locus eĩ¬
dus filioꝵ aĩos aclhuc rudes diui¬
nis institutionibꝰ exercebat:
ies erat ĩ quo beati bñdc̃i
festiuitas. uotiuo cõcur¬
su ⁊ celebri frequencia po¬
puloꝵ: publice colebat᷑. Int̾erat

Expanded text:
tu religionis exciderat. Defecerat tu religionis exciderat. Defecerat ibi virtus: justitia recesserat de loco illo in tantum, ut etiam beatus Benedictus relinquere sedes illas, et alias se conferre nocturnis visionibus et diurnis manifestationibus monstraret. Quod prudenter advertens vir nobilis Elisiardus, datum sibi manu regia monasterium Floriacense Odoni beatissimo tradidit regulariter ordinandum. Qui in manu forti episcoporum et triduum aditus negaretur, tandem solus intrans, praesentem se obtulit, et ex sola humilitatis specie quam gerebat, turbulentam insaniam monachorum domesticam reddidit et quietam. Pene omnes ejus pedibus advoluti, ut eis praeesse et prodesse vir Domini dignaretur intensius obsecrabant. Ita omnibus plena honestate compositis locus edus filiorum animos adhuc rudes divinies erat, in qua beati Benedicti festivitas votivo concursu et celebri frequentia populorum publice colebatur. Intererat
Abbreviated transcription (Latin):
de momordit. s morsũ nͨ ĩse tͣicere
nec rcic̾e a se ualens: ifclicẽ uitã
misera morte finiuit. Alius gallz¬
nã quã ip̃e ecciderat sͥ appositã nuimia
gulositate tẽptauit. sed bucellam
glutire nõ ualens: miserũ uiuendi
finem excepit:
nasterium s ꝯmendatũ exceꝑat
beatissimꝰ oddo. Fres admonuit
ut uite ortline custodito: sccłm
regulam ab esu carmũ abstin¬
erent. Cui cũ fre̾s oppone̾nt pisceᷤ
apud cos ĩueniri nõ posse. mitis
bi uiri uiuariũ pisciũ formauit
eũ diuina pietas ĩ hũc inclũ. Tor¬
rens exiguus defluens pereã uallẽ
que monast̾io subiacet: dñ nõ ĩuenͭ
eritũ montibꝰ sͥ oppositis collectus
ĩ lacũ. uiuariũ effectus est. In quo
uno dei miseratio duo p̾clara fecit.
dũ echonomi laborẽ minuit: ⁊ frĩ¬
bus murmuris occasionẽ exemit..
loriacense monast̾ium ĩ qͦ¬
scm qͥescere bñdc̃m celebris
habet opinio: penitus acul¬

Expanded text:
de momordit, sed morsum nec in se trajicere, de momordit, sed morsum nec in se trajicere, nec rejicere valens, infelicem vitam misera morte finivit. Alius gallinam, quam ipse occiderat, sibi appositam nimia gulositate tentavit, sed buccellam glutire non valens, miserum vivendi finem excepit. nasterium sibi commendatum exceperat beatissimus Odo. Fratres admonuit, ut, vitae ordine custodito, secundum regulam ab esu carnium abstinerent. Cui cum fratres opponerent, pisces apud eos inveniri non posse, meritis beati viri vivarium piscium formavit eis divina pietas in hunc modum. Torrens exiguus defluens per illam vallem quae monasterio subjacet, dum non invenit exitum, montibus sibi oppositis collectus in lacum, vivarium effectus est. In quo uno die miseratio duo praeclara fecit, dum oeconomi laborem minuit, et fratribus murmuris occasionem exemit. Floriacense monasterium m quiescere celebris habet opinio, penitus a cul
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uoluit aut p̾cepit. Cũq fr̾ cui
hec dicebant᷑ signo humili respon¬
sum daret: ille crudelit̾ efferatu
cõuiciis lacessere: ⁊ maledc̃a cepͥ
euonie ĩ insontẽ. Seq̃nti capło cũ
eum argue̾t suꝑ hoc uir beatus: et
ille ĩpacientius responde̾t qr dies
dñica erat ꝓcrastinauit sentenciã.
ne ĩ die leticie aliqͥs tͥstaret᷑. Dñs
autẽ quẽ ille ĩ seruo suo nõ timu¬
it ꝓuocare. suã minime diftulit
ultionẽ. ⁊ cõtẽptorẽ illum offi¬
cio lingue pͥuans. t̾tia de hinc
die sine confessionis remeclio la¬
intabili morte dãpnauit :
suũ ilico sentiebat exces¬
sum. cliina ultione multari.
Erat̾ qͥdam cũ sine licencia san¬
guinẽ minuisset: uir beatissimꝰ
egre tulit. Presũptorẽ ilico pena
sequta ẽ: et uena ĩordinate deci¬
sa ita diruta ẽ: ut nullo meclica¬
te ingliuue nõ expectãs ꝑticulã
prunis u̾ectam ⁊ minꝰ coctã aui¬

Expanded text:
fieri voluit, aut praecepit? Cumque frater, cui fieri voluit, aut praecepit? Cumque frater, cui haec dicebantur, signo humili responsum daret, ille crudeliter efferatus, conviciis lacessere, et maledicta coepit evomere in insontem. Sequenti capitulo, cum eum argueret super hoc vir beatus, et ille impatientius responderet, quia dies Dominica erat, procrastinavit sententiam, ne in die laetitiae aliquis tristaretur. Dominus autem, quem ille in servo suo non timuit provocare, suam minime distulit ultionem, et contemptorem illum officio linguae privans, tertia dehinc die sine confessionis remedio lamentabili morte damnavit. Itsuum illico sentiebat excessum divina ultione multari. Frater quidam cum sine licentia sanguinem minuisset, vir beatissimus aegre tulit, praesumptorem illico poena secuta est, et vena inordinate decisa ita dirupta est, ut nullo medicate ingluvie non exspectans, particulam prunis injectam et minus coctam avi
Abbreviated transcription (Latin):
nat. ⁊ oꝑe. et ei ĩdiffe̾nt᷑ adh̾ens: in¬
discreta miracula sepe cũ eo uisꝰ est
opari. Ad cuiꝰ memoriam ampli¬
anlam ⁊ amorẽ fidelibꝰ ĩserenclũ
sollempnes illas antiphonas ĩ tran¬
situ beati martini dicendas tp̃e cõ¬
posuit. que fere ꝑ omẽn eccł̾iam
celebri tripudio frequentantur:
fidei que mirabilit claru¬
erant ĩ oddone dilataba¬
tur ubiq et ampliabat᷑ ĩ dies. Con¬
ferebant se ad eum monastia mo¬
nachor que a sui ꝓpositi iugore
defecerant: ut ꝑeũ ad ĩtegͥtatẽ
sute ⁊ discipline ordinẽ formarentur.
In qͣlam ex monast̾iis cõmendatum.
ip̃e cũ suis aduen̾at. Hespascente sa¬
bbato regulare mandatũ ex cõsuetu
parabat᷑. uidit unꝯ de fr̃ibꝰ loci illi ꝯ
de scciis oddonis unũ: calciaria sua
ex clumacensi traditione lauantẽ.
Indigne tulit. ⁊ sp̃m elationis i blas¬
phemie u̾ba resoluens: cũ ibi oĩa
fierent ĩ silencio. nõ inqͥens ablutio¬
nẽ sotulariũ: bndc̃s unqͣm aut

Expanded text:
nabat et opere, et ei indifferenter adhaerens, indiscreta miracula saepe cum eo visus est operari. Ad cujus memoriam ampliandam, et amorem fidelibus inserendum, solemnes illas antiphonas in transitu beati Martini dicendas ipse composuit, quae fere per omnem Ecclesiam celebri tripudio frequentantur. fidei, quae mirabiliter claruerat in Odone, dilatabatur ubique, et ampliabatur in dies. Conferebant se ad eum monasteria monachorum, quae a sui propositi rigore defecerant, ut per eum ad integritatem vitae et disciplinae ordinem formarentur. In quodam ex monasteriis commendatis ipse cum suis advenerat; vesperascente Sabbato regulare mandatum ex consuetudine parabatur. Vidit unus ex fratribus loci illius de sociis Odonis unum, calcearia sua ex Cluniacensi traditione lavantem. Indigne tulit, et spiritum elationis in blasphemiae verba resolvens, cum ibi omnia fierent in silentio: Num, inquiens, ablutionem sotularium Benedictus unquam aut
Abbreviated transcription (Latin):
litudine locus esset: respoirdit ad ca¬
strũ ꝙ dicit᷑ pastorale. sub luce diei
se facile peruenturũ. Dies uero cla¬
udebatur ĩ nectẽ ⁊ spaciũ illud itine¬
ris. ꝙ pauꝑ sub hora una se spopond̾at
exacturũ. totodiei spacio uix ip̃i cõ¬
fecerant. Habitudinẽ ⁊ uultũ pau¬
peris nec tũc ille de quo dicimus ioh¬
annes aduert̾e: nec postea ut ipse re¬
ferebat potuit meminisse. Unde il es¬
lum qͥ apparuit qͥddã maius qͣm ho¬

Expanded text:
litudine locus esset, respondit ad calitudine locus esset, respondit ad castrum quod dicitur Pastorale sub luce diei se facile perventurum. Dies vero claudebatur in noctem, et spatium illud itineris quod pauper sub hora una se spoponderat exacturum, toto diei spatio vix ipsi confecerant. Habitudinem et vultum pauperis nec tunc ille de quo dicimus Joannes advertere, nec postea ut ipse referebat potuit meminisse. Unde illum qui apparuit quiddam majus
Abbreviated transcription (Latin):
esto est enun ⁊ qͣsi ad manũ de cuius
facultatibus pusillanimis sp̃c nost̃
debeat animari. Pixerat ⁊ ĩantea¬
gressum tendens: petrũ habet obui
sacerdotẽ. cuiꝰ oblationẽ suscipiens ⁊
fratrũ fidem modicã roborauit. ⁊ con¬
ficiendo itineri larga stipendia mi
timos reditum maturabat. ue¬
nerat ad locũ qͥ burianũ dicitur:
cũ ei pauꝑ obuiat seminudus.
Grauis inhorruerat hyems. et initer
alpes ĩ ĩmensos agge̾s niuis extre¬
uerat multitudo. Pauꝑ ueste carẽs
int̾ horrida montiũ niuiũq discͥ¬
mina. qͦ se tueret᷑ muiumine ñ ha¬
bebat. Substicit uir beatissimus
uiso illo et sociis uie p̃missis. exuit¬
se tunica sua et pauperẽ induens
nũmorũ p̾cium unde sue benignita¬
ti consuleret benignus a diecit. unꝰ
ex sociis qui taliũ cautissimꝰ discus¬
sor erat: reflexit pecdem. ⁊ pauperem
ꝑcuntatus ubi ea nocte mansionẽ
acciꝑet. cũ nullus diuertendi in so¬

Expanded text:
aesto est ei et quasi ad manum, de cujus aesto est ei et quasi ad manum, de cujus facultatibus pusillanimes spiritus debent animam. Dixerat, et inantegressum tendens, Petrum habet obvium sacerdotem, cujus oblationem suscipiens, et fratrum fidem modicam roboravit, et conficiendo itineri larga stipendia mintimos reditum maturabat. Venerat ad locum qui Burianum dicitur, cum ei pauper obviat semivivus. Gravis inhorruerat hiems, et inter Alpes in immensos aggeres nivis excreverat multitudo. Pauper veste carens inter horrida montium niviumque discrimina quo se tueretur munimine non habebat. Substitit vir beatissimus viso illo, et sociis viae praemissis exuitse tunica sua, et pauperem induens, nummorum pretium, unde suae necessitati consuleret, benignus adjecit. Unus ex sociis qui talium cautissimus discussor erat, reflexit pedem, et pauperem percunctatus, ubi ea nocte mansionem acciperet, cum nullus divertendi in so
Abbreviated transcription (Latin):
tei ꝓspiceret ꝯm̃date ciuitatẽ exce¬
deus necessitati pauperũ se subduxit.
egeni tirtũuenerant beatũ uirũ. et
ad hostiũ miserationis eiꝰ sublato
clamore pulsantes misericordie
ip̃ius uiscera cõmouebant. Uocatus
economus respond̾e nõ potuit qͥ nõ
erat: Incellexit ilico uir beatus. ĩpr¬
udentẽ dispensoris cautelam. et em¬
issa manu pauꝑibꝯ ĩnuit ut p̾uiũ
se seqͣnt᷑. Uidens etiã tres uiros ꝑso¬
nali p̾ditos honestate. qͥ ⁊ cõmuni
p̃mebant᷑ ĩ edia ⁊ m̃dicare ñ noue¬
rant pre pudore. scutellas baccis ple¬
nas que anteposite illis erant sub p̃cu
estunatione suscepit. baccis nõ egens
sed hac arte cupiens subuenire men¬
dicis. Consequto economo ⁊ egentibꝰ
stipem bñdictionis indulsit. ⁊ adui¬
ros quos supra tetigimus bactas cum
p̃cio retransmisit. Deinde cõq̃rentibꝰ
expensas uictualiũ defecisse. ñ deficie¬
mus inqͥt: sed sufficiemꝰ ad oĩa. Pr¬

Expanded text:
rei prospiceret commendatae, civitatem excerei prospiceret commendatae, civitatem excedens necessitate pauperum se subduxit. Egeni circumvenerant beatum virum, et ad ostium miserationis ejus sublato clamore pulsantes, misericordiae ipsius viscera commovebant. Vocatus oeconomus respondere non potuit qui non erat. Intellexit illico vir beatus imprudentem dispensatoris cautelam, et emissa manu pauperibus innuit ut praevium se sequantur. Videns etiam tres viros personali praeditos honestate, qui et communi premebantur inedia, et mendicare non noverant prae pudore, scutulas baccis plenas, quae antepositae illis erant, sub pretii aestimatione suscepit, baccis non egens, sed hac arte cupiens subvenire mendicis. Consecuto oeconomo egentibus stipem benedictionis indulsit, et ad viros quos supra tetigimus, baccas cum pretio retransmisit. Demum conquerentibus expensas victualium defecisse: Non deficiemus, inquit, sed sufficiemus ad omnia. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ad apłoꝵ limina uisit̾ada:
profectus est. Alpiũ iuga transcen¬
derat. cũ inter illa p̾rupta qͥbus in
ytaliã sit descensus. mulieit̃ que a de¬
monir miserabilit̾ uexabat᷑ offendit.
Impleuerat notiuis hospes uiscera in¬
auilieris insane et qͣsi extribunali re¬
gio membra ĩferiora disponens ꝓut
libebat subiecto mancipio crudelit
utebatur. Condoluit uir beatus¬
tante miserie ⁊ p̃misse orõnis sus¬
fragio. captiuatorẽ extussit: ⁊ cap¬
tiuã mulierẽ ab ĩuasite̾ tyrannica
liberauit :
tifex romane sedis aplice
legationis uicem ĩum¬
xerat beato uiro. ut inter hugo¬
nẽ longobardorũ regem. et albe¬
ricũ romane sedis principẽ bo¬
nũ pacis coponere laboraret. Senã
multitudine pauperũ qͥ panis
pͥinebant᷑ ĩoꝑia. undiq cingebatur.
Economus uiri dei qͥuictuale mar¬
supiũ susceꝑat ĩ sua fide: cũ suis sũ¬
ptibꝰ uix .xxx. solidi suꝑẽent quasi

Expanded text:
ad apostolorum limina visitanda ad apostolorum limina visitanda profectus est. Alpium juga transcenderat, cum inter illa praerupta quibus in Italiam fit descensus, mulierem quae a daemonio miserabiliter vexabatur, offendit. Impleverat nocivus hospes viscera mulieris insanae, et quasi ex tribunali regio membra inferiora disponens, prout libebat, subjecto mancipio crudeliter utebatur. Condoluit vir beatustantae miseriae, et praemisso orationis suffragio, captivatorem excussit, et captivam mulierem ab invasione tyrannica liberavit. Ltifex Romanae sedis apostolicae legationis vicem injunxerat beato viro, ut inter Hugonem Langobardorum regem et Albertum Romanae rei principem bonum pacis componere laboraret. Senam multitudine pauperum qui panis premebantur inopia, undique cingebatur. Oeconomus viri Dei qui victuale marsupium susceperat in sua fide, cum suis sumptibus vix triginta solidi superessent, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
cio cocoꝵ p̃parate. et deliciis ep̃alibꝰ
nichil deest nũꝙͣ de fuiti
beato uiro. unde ⁊ fra¬
stũ curã gereret. ⁊⁊ mistrprũ ino¬
piam subleuaret. Afflictorũ paupi¬
es q̃si qͥdã caminꝯ illierat: in quo ad
pietatẽ ⁊ miscricordiã illis uiscera
conflarent᷑. Sieut expet̾e uidebãt᷑
uel egestas ĩ misero uł possibilitas ĩ
sũptu suo latgitatis sue finũ. peten¬
tibus ex soluebat. Nemo uaciuis
uacuũ illũ inuenit. qͥppe cui p̃cipu¬
e fuit ĩ studio supplere uacua. ⁊ in¬
ania cumulare. ꝑriuata eorũ susur¬
tia qui eius amplissimã largitatẽ in¬
discretã esfusionẽ uotabant: modestię
u̾bis. et exẽplis ueterũ datis ĩ mediũ
cõpescebat. Inestimabilis amplitudo
cordis illiuis formabat sͥ eccasiones et
mat̾ias largiencli. Om̃ibꝯ om̃ia factus
ut om̃ibus om̃ino prodesset uotis sol¬
lempnibus ambiebat:¬
onsuete or̃onis optentu
aliqͣndo uir beatus romã

Expanded text:
cio coquorum praeparatae, et deliciis episcopalibus cio coquorum praeparatae, et deliciis episcopalibus nihil deest, nunquam defuit beato viro, unde et fratrum curam gereret, et miserorum inopiam sublevaret. Afflictorum pauperies quasi quidam caminus erat illi, in quo ad pietatem et miseriam illius viscera conflarentur. Sicut expetere videbatur vel egestas in misero, vel possibilitas in sumptu suo, largitatis suae sinum petentibus exsolvebat. Nemo vacuus vacuum illum invenit: quippe cui praecipue fuit in studio supplere vacua, et inania cumulare. Privata eorum susurria qui ejus amplissimam largitatem indiscretam effusionem vocabant, modestiae verbis et exemplis veterum datis in medium compescebat. Inaestimabilis amplitudo cordis illius formabat sibi occasiones et materias largiendi. Omnibus omnia factus, ut omnibus omnino prodesset votis solemnibus ambiebatonsuetae orationis obtentu aliquando vir beatus Romam
Abbreviated transcription (Latin):
barbaries: delicias quas hõibꝯ deli¬
catis appone̾nt: nõ habebãt. Nuxi¬
etas et uerecundia. beati animum
distraebant. Refert tamen an¬
choram spei sue ad dñm. cuiꝰ mu¬
nificencia seruis suis aliqͥd deesse
nõ patitur. In crepusculũ dies cõ¬
secrationis eruperat cũ ĩmanis aꝑ
ꝓtimã siluã egressus ad monafti¬
um cursu integro ꝑtendebat. Cus¬
cos eccłie bestie illuis feritate tur¬
batus. intra hostium se recepit. qd̾
post se clausum admotis repaculis
obserauit. Aper autem deposita feri
ec̃ce portas obsedit. Ianuam pede
pulsat ⁊ foribus ꝑseuerant assistens.
suo more liq̃ndi aditũ precabat᷑. In¬
terim ep̃alis familia lectis exceclenꝰ
dũ ad officia diuina contende̾t: ia¬
centem ad portã ecc̃e aprũ ĩcurrit.
Insurgunt pariter acclamiant om¬
nes. et ex uicinis domibus fustibus
cõpulatis. ultro se offerentẽ beluã
morti addicunt. Cuis carnes artifi¬

Expanded text:
barbaries, delicias quas hominibus delibarbaries, delicias quas hominibus delicatis apponerent non habebant; anxietas et verecundia beati viri animum distrahebant. Refert tamen anchoram spei suae ad Dominum, cujus munificentia servis suis aliquid deesse non patitur. In crepusculum dies consecrationis eruperat, cum immanis aper proximam silvam egressus, ad monasterium cursu integro pertendebat. Custos ecclesiae bestiae illius feritate turbatus, intra ostium se recepit, quod post se clausum admotis repagulis obseravit. Aper autem deposita feritcens, ecclesiae portas obsedit, januam pede pulsat, et foribus perseveranter assistens, suo more loquendi aditum precabatur. Interim episcopalis familia lectis excedens, dum ad officia divina contenderet, jacentem ad portam ecclesiae aprum incurrit. Insurgunt pariter, acclamant omnes, et vicinis domibus fustibus copulatis, ultro se offerentem belluam morti addicunt. Cujus carnes artifi
Abbreviated transcription (Latin):
dorñ ip̃a qͦ successio semoꝵ nr̃orũ
duniacensiũ. que ꝑuenit usq ad
uoce libera referre solet. uix aut
ne qͣm deinceps ꝑtransisse sui ꝓca¬
coris octanũ. qͥn aliquid bñdictiõis
ineos ex martini bñficio redũdas¬
set: Ita per ducentos fere annos op¬
timus ꝓuisor nr̃ et ĩ clumacensem
eccłiã ostendit gr̃e sue u̾itatẽ et
cirta suũ alũpnũ oddonẽ cuiꝰ meri¬
tis niuimris: amoris sui plenitu¬
diuẽ declarauit.
luniacensis eccłia ĩa per¬
fecta. suisq ꝑtibꝰ absolu¬
ta consecrationis gr̃am
postulabat. Hir dm̃ sacerdotẽ ep̃m
qui eccłiam consecrare deberet: in¬
uitat. Rogatus ep̃s sicut moris di¬
uitibus ẽẽ solet: ut stipatis lat̾ibꝰ
gloriosi ꝯ semꝑ ĩcedant. suã secum
copiosam adduxerat clientelam.
Concursus ub̃ior. et ep̃aliũ in solen¬
tia ministroꝵ: exigebant habũtã¬
tes et splendidos apparatus. Recẽs
abbas. et uallis aride minꝯ culta

Expanded text:
dorum. Ipsa quoque successio seniorum virorum dorum. Ipsa quoque successio seniorum virorum Cluniacensium quae pervenit usque ad nos, voce libera referre solet, vix autem nunquam deinceps pertransisse sui procuratoris octavam, quin aliquid benedictionis in eos ex Martini beneficio redundasset. Ita per ducentos fere annos optimus provisor noster et in Cluniacensem ecclesiam ostendit gratiae suae veritatem, et circa suum alumnum Odonem, cujus meritis vivimus, amoris sui plenitudinem declaravit. Cluniacensis ecclesia jam perfecta, suisque partibus absoluta, consecrationis gratiam postulabat. Vir Domini sacerdotem episcopum, qui ecclesiam dedicare deberet, invitat. Rogatus episcopus, sicut moris divitibus esse solet, ut stipatis lateribus gloriosius semper incedant, suam secum copiosam adduxerat clientelam. Concursus uberior et episcopalium insolentia ministrorum exigebat abundantes et splendidos apparatus. Recens abbas, et vallis aridae minus culta
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e oculos ĩstructurã ⁊ posita edificia
qua ratione sederent: uicimꝰ ĩtue¬
ri. Conu̾sus deinde ad eũ: qͥ sese emi¬
nus ꝓspectabat: uidebat᷑ u̾ũge ut ex
p̃cepto ip̃ius ad consũmanda edifici¬
a que cepta erant frm̃ suorũ indus¬
triam excitaret. Nec sͥ sũptus crede¬
rent defuturos: quia ip̃e eis ad cõfici¬
endũ opus. sufficientes ministraret
expensas. Roma qͥipe rediens per go¬
ciam et aqͥtaniam tͣnsitũ fc̾urus e¬
rat. unde illis bñdictionẽ remitrẽt:
copiosam. Exꝑgefactus abbas uisro¬
nẽ qͣm uiderat sr̃ibus retulit. non
omissa qͣm cõsueuerat: cautela no¬
minis suppͥmendi. Leti fr̾es de ꝓ¬
missione martini suꝑ uisitatione
illius ⁊ beniuolentia cuta eos: maio¬
ri leticia triu̾phabant. Uec distulit
bonus ꝓmissor sed sponsioni sue sub¬
intulir uicinã ueritatẽ. Intra breue
siqͥdem spaciũ teporis allata sunt
frĩbus de Gocia circit᷑ tͥa milia soli¬

Expanded text:
cere oculos in structuram, et posita aedificia cere oculos in structuram, et posita aedificia qua ratione sederent vicinius intueri. Conversus demum ad eum qui sese eminus prospectabat, videbatur injungere, ut ex praecepto ipsius ad consummanda aedificia quae coepta erant, fratrum suorum industriam excitaret: nec sibi sumptus crederent defuturos, quia ipse eis ad conficiendum opus sufficientes ministraret expensas. Roma quippe rediens, per Gothiam et Aquitaniam transitum facturus erat, unde illis benedictionem remitteret copiosam. Expergefactus abbas, visionem quam viderat fratribus retulit, non omissa quam consueverat cautela nominis supprimendi. Laeti fratres de promissione Martini, super visitationis illius benevolentia circa eos majori laetitia triumphabant. Nec distulit bonus promissor, sed sponsioni suae vicinam subintulit veritatem. Intra breve siquidem spatium temporis, allata sunt fratribus de Go
Abbreviated transcription (Latin):
um in extruendis regula¬
ribus officirus diligentiã
suam insumeret beatus
oddo: solatia sumptuum defecer̃t.
Exinanitũ om̃ino erariũ pauper¬
tatis quid ĩmanus largissimi da¬
toris refunderet: nõ habebat. Estua¬
bat animus beati uiri ⁊ anxietate
duplici torquebatur dũ ⁊ operari¬
os ĩmuneratos dimitt̾e. ⁊ ceptum
opus int̾mitt̾e uerebatur. Nec ta¬
men ĩ diffidentiam est elapsus. sed
ad nota returrens p̾sidia: ex thesau¬
ro bonitatis diuine stipendiũ bene¬
dictionis expectat. Octauus dies: a
transitu sc̃i martini more eccłiastico
colebatur. Nocturnas laudes frat̾na¬
deuotio ꝑsoluerat. tamen idemab¬
bas ad stratũ rediens lectulo se re¬
cepit: ⁊ euanuit ĩ soporẽ. uidet ĩ sõp¬
nis uirũ ꝑsonalem. matura canici¬
e florescentẽ. stola etiam puriore
pluuiali pallio utebat᷑. Inqͥsitus
cũ reuerentia qͥs nã eẽt: ep̃m illũ
se ẽẽ cuius festiuitatis celebaretur
octanũ asseruit. Cepit erĩ cei circũ du¬

Expanded text:
um in exstruendis regulribus officinis diligentiam suam insumeret beatus Odo, solatia sumptuum defecerunt. Exinanitum omnino aerarium paupertatis, quid in manus largissimi datoris refunderet non habebat. Aestuabat animus beati viri, et anxietate duplici torquebatur, dum et operarios irremuneratos dimitteret, et coeptum opus intermittere verebatur. Nec tamen in diffidentiam est elapsus, sed ad nota recurrens praesidia, ex thesauro bonitatis divinae stipendium benedictionis exspectat. Octavus dies a transitu beati Martini more ecclesiastico colebatur, nocturnas Laudes fraternadevotio persolverat, cum idem abbas ad stratum rediens, lectulo se recepit, et evanuit in soporem. Videt in somnis virum personalem, matura canitie florescentem, stola etiam puriore pluviali pallio utebatur. Inquisitus cum reverentia quisnam esset, episcopum illum se esse, cujus festivitatis celebraretur octavum, asseruit. Coepit etiam circumdu
Abbreviated transcription (Latin):
Setreto uocati hospites cautissue de¬
ducunt᷑ in partem: et ut consiliũ sa¬
lutis pacienciꝯ aucliant. simulacio
uenenata de poscit. Prudentes uiros
rerum exitus debe metiri: ne si aliqͣ ꝑu̾¬
sos exitus ħiti tẽptau̾int. ignomini¬
osum et turꝑe sit ĩcepisse. Difficili¬
mũ ẽẽ ꝙ ambiũt ĩ t̾ra aliena et sil¬
uestri. sub hoĩc barbaro et ĩmiti.
monachatũ incluere: qũe cũ eos pe¬
nitu̾it assumpsisse. depon̾e ip̃i nõ pos¬
sunt. Ita ẽẽ in humanã et crudã b̾no¬
nis illiꝯ barbariem. ut p̃do nõ mona¬

Expanded text:
Secrete vocati hospites cautissime deSecrete vocati hospites cautissime deducuntur in partem, et ut consilium salutis suae patientius audiant simulatio venenata deposcit. Prudentes viros rerum exitus debere metiri, ne si aliqua perversos exitus habituri tentaverint, ignominiosum et turpe sit incoepisse. Difficillimum quod ambiunt, in terra aliena et silvestri. Sub homine barbaro et immiti monachatum induere: quem cum eos poenituerit assumpsisse, deponere ipsi non possint. Ita esse inhumanam et crudam Bernonis illius barbariam, ut praedo, non mona
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ susceꝑat successor uͥtutis illiꝯ: egͣ¬
gie seq̃bat᷑. Erat magni nõis locus ille:
ibiꝙ cenobialis ordĩs feru̾e censurã: et
młtã ẽẽ habitanciũ honestatẽ: senten¬
cia ꝯmunis erat. Suscepti more hospitũ
exploratores uͥtutũ: qͣlitatẽ discipline
et orlĩs uitatem. tũ fidelibꝰ cculis cũ
iũdicis assertionibꝰ hauriebant. Q d̾
palam quer̃e u̾ecundie illis fuit: fa¬
miliaribꝰ scrutiniis extorq̃bant. Bo¬
ua uisa est et secreta loci positõ: s honeͤ¬
tas habitanciũ et censoriꝯ ordĩs rigor:
ip̃a positione plus placuit. Utͥusq de¬
lib̾atio data est ĩ ꝯsensum: ut ibi per¬
petuo militaturi celeste cingulũ qͥ as
hostis. et eis ĩuidens ꝙ iam erant.
et fut᷑am in eis glam egre ferens.
uires acuit. astus explicat uenena
diffundit: et satellites iniqͥtatis su¬
e qͦsclã ex monachis ut neophitos
illos aꝓposito reuocare nitant᷑: instigat.

Expanded text:
re susceperat, successor virtutis illius egrre susceperat, successor virtutis illius egregie sequebatur. Erat magni nominis locus ille: ubique coenobialis ordinis et fervere censuram, et mutuam esse habitantium honestatem, sententia communis erat. Suscepti more hospitum exploratores virtutum, qualitatem disciplinae et ordinis veritatem cum fidelibus oculis, cum veridicis assertionibus hauriebant. Quod palam quaerere verecundiae illis fuit, familiaribus scrutiniis extorquebant. Bona visa est et secreta loci positio. Sed honestas habitantium et censorius ordinis rigor ipsa positione plus placuit. Utriusque deliberatio data est in consensum, ut ubi perpetuo militaturi, coeleste cingulum sibi ahostis, et eum invidens quod jam erant et futuram in ejus gloriam aegre ferens, vires acuit, actus explicat, venena diffundit: et satalites  sic  iniquitatis suae quosdam ex monachis, ut neophytos illos a proposito revocare nitantur, instigat.