comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus nc̃ ꝑ speculũ in enigmate. Cũ uͦ ȩqͣles angelis dĩ fueri¬
mus: tc̃ quẽadmodũ ⁊ ipsi uidebimꝰ facie ad faciem. Tantãq paq̃
habebimus erga eos: qͣntã ⁊ ipsi erga nos. quia tantũ eos di¬
lecturi sumꝰ: qͣntũ ab eis diligimur. Itaq pax eoꝵ nota nob
erit: qr ⁊ nr̃a tał ac tanta erit. nec p̾cellec tc̃ intellectũ nrm.
Dei uͦ pax q̃ illic ÷ erga eos ⁊ nrm̃ ⁊ illoꝵ intellectũ. sine dubi¬
tatione p̾cellet: de ipso qͥppe beata ÷ rationał creatura q̃cũq
beata ÷ nõ ipse de illa. Unde scdm hoc meliꝰ accipẽ itur qđ
scriptũ : pax dei q̃ p̾cellet omnẽ intellectũ ut in eo qđ dix̃¬

Expanded text:
 speculum in aenigmate: cum vero aequales Angelis Dei fuerimus ; tunc quemadmodum et ipsi, videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis ac tanta erit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dix
Abbreviated transcription (Latin):
nõ agitur: Qm̃ filii dĩ ꝗͣdiu mortaliter uiuunt: cũ mort
cõfligunt. Et ꝗͣuis de illis sit ueratit̾ dictũ: qͦ qͦt spũ dei
aguntur hii filii st̃ dei. sic tam̃ spũ dei excitantur. ⁊ tãꝗͣ
filii dei ꝓficiunt ad dm̃: ut etiã spũ suo maxime aggra¬
uante corruptibili corpore cãquã filii hominis ĩ qͥb Sam
humanis motib deficiant ad se ipsos: ⁊ ideo peccent. Int̃:
on etiam om̃e peccatũ. Itaq scõꝵ hominũ uita ꝗͣ diu in

Expanded text:
unt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant ad se ipsos, et ideo peccent. Interest est etiam omne peccatum. Itaque s
Abbreviated transcription (Latin):
missio peccatoꝵ. ꝑ hanc enĩ stat ecclesia q̃ in t̾ris ÷: ꝑ hanc nõ
generatione acitractũ : regeneratione detrahat᷑: ⁊ tamen
actiua qͦ peccata q̃cũq corde. ore. oꝑe. cõmissam ĩuene¬
rit collit. hac gͦ excepta magna idulgẽtia unde ĩcipit ho¬
minis renouatio. ĩ qua soluit᷑ oĩs reatus. ⁊ ĩgeneratus ec
addictꝰ: ipsa etiã uita cet̾a iã ratione utẽtis ętatis. qͣnta

Expanded text:
missio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non generatione attractum est, regeneratione detrahatur; et tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ ĩtellectũ: neq sciri a nob̃ nͥ cũ ad eandẽ uenerimꝰ pocest.
Quomͦ enĩ pacificantur celestia. nͥ in nob̃. id : c̃cordando nob̃cuore
Nam ibi semꝑ: pax. et ĩter se uniuersis intellectualib creatu¬
ris. & cũ suo creatore. que pax p̃cellit ut dictũ ÷ omnẽ intel¬
lectũ. s utiq nr̃m: nõ eoꝵ qͥ semꝑ uident faciẽ patͥs. Nos aũ

Expanded text:
sciri a nobis, nisi cum ad ea venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia nisi nobis, id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo Creatore. Quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utiq
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ. studeat etiã hic intelligibilit̃ deũ uidere ꝑfidẽ:
ut eũ plenius uideat cũ ꝑuenerit munere ipsius¬
sui conditoris ad speciẽ.Adtende ꝗͣ diuine sc̃s apłs.
speciem fidẽq distĩxit: ut diceret ꝑ fidẽ ambulamꝰ.
nõ ꝑspeciem. fides gͦ: ꝑ quã ambulatur. ⁊ species
q̃ uidetur. Quiai hac uita uͥ ꝑ fidem bone iuuẽdo
lamꝰ. In futuro aũ ꝑuenẽtes ad speciem: iã nõ
erit. qͦuelut ꝓficiendo ulterius ambulemꝰ. s ipsã
speciem ad quã ꝑfidem spãlit̾ ambul ando ꝑueni¬
mus. insaciabili delectatione iudebimꝰ. Qe¬

Expanded text:
ginem, studeat etiam hic intelligibiliter Deum videre per fidem, ginem, studeat etiam hic intelligibiliter Deum videre per fidem, ut eum plenius videat, cum pervenerit munere ipsius Conditoris sui ad speciem. Attende quam divine sanctus Apostolus speciem fidemque distinxit, ut diceret: Per fidem ambulamus, non per speciem . Fides ergo est per quam ambulatur, et species quae videtur: quia in hac vita, ubi per fidem bene vivendo lamus; in futuro autem pervenientes ad speciem jam non erit quo velut proficiendo ulterius ambulemus, sed ipsam speciem, ad quam per fidem spiritalem ambulamus, pervenimus, insatiabili delectatione videbimus.
Abbreviated transcription (Latin):
cienda: p̃dicaui ut ĩ p̃senti eam us
posse ab omĩb mundi cõteptorib adp̃hendi. si mͦ
se ad eam tota deuotione conuertant: si deside¬
rio eiꝰ accensi p̃sentia blandim̃ta fastidiant:¬
⁊ longe fortiores effecti : ꝗͣ ut eos t̾rene occupatio¬
nem in quo int̾ eam scientiã q̃ hic : ⁊ eam q̃ ibi
futura ÷ discͥminans ait. Ex parte scimꝰ.⁊ ex parte
ꝓphetamꝰ. cõtemplationem diuinã. q̃ in hac uita:
illi future conferre nec possumus nec debemus.
qͣndo idem apłs adiungat ⁊ dicat. Cũ aũ uene¬
rit qd̾ ꝑfectũ ÷ in illa uita significans. tẽ euacua¬
bitꝰ qd̾ ex parte: est. Ac sic qd̾ mͦ ex parte sentimꝰ:
noticia. nõ ꝑ partes. s simul ⁊ tota uidebit᷑: ideo
saltim qͣliscumq in hoc fragili corpore desꝑatur.
Et si enĩcorpꝰ qd̾ corrũpit᷑ adgͣuat animã ⁊ depͥmit t̾rena
inhabitatio sensũ multa cogitantẽ: tam̃ in qnͣtũ ua¬
let humana mens quã suus creator fec̃ ad suã in ma¬

Expanded text:
raedicavi, ut in praesenti eam negarem posse ab omnibus mundi contemptoribus apprehendi: si modo se ad eam tota devotione convertant; si desiderio ejus accensi, praesentia blandimenta fastidiant, et longe fortiores effecti, quam ut eos terrenae occupationem, quo inter eam scientiam quae hic est, et eam quae ibi futura est, discriminans ait: Ex parte scimus et ex parte prophetamus ; contemplationem divinam quae in hac vita est, illi futurae conferre nec possumus, nec debemus; quando idem apostolus adjungat et dicat: Cum autem venerit quod perfectum est, in illa vita significans, tunc evacuabitur quod ex parte est : ac sic quod modo ex parte sentimus, notitia non per partes, sed simul et tota videbitur, ideo saltem qualiscunque in hoc fragili corumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; tamen in quantum potest humana mens, quam suus Creator ad suam fecit ima
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ comtẽp̾serat delectari. His et talib uiciosa consi¬
tudoͥdubium sc̃ẽ diffinicionis affligit᷑: uirtus eossl
que cõtineneia nominat᷑. Morantẽ cõfident̃ obiussł¬
ad delectaciones puras castasq delicias qͥb fruuitlł
om̃s sui amatores inuicat. Offert nudo iusticie uest¬
mentũ. illuminato sui apparatꝰ demonstrat ornatil
⁊i ꝓuocat: ut diffinicionis sue ambiguitatẽ ꝯepossa
propsitũ sp̃ale suscipiat. Perseueratur̾ se in suscepto
labore ꝓpositi sui: nõ sua possibilitate s dnĩ miseracione
cõfidat. Nec sius uirib s gre̾ omĩpotentis fretꝰ auxilio
contra oiabolicas impugnaciões uictricia arma corri-¬
piat. Cogitet et quanti et quante potuer̾ et possunt:
qd se posse desperat. Unde illi uei ille potuerut: inde
se posse firmiter credat. Certa spe spĩtalia carnalib
ac terrenis celestia et futura p̾sentib ante ponat.xuii.¬

Expanded text:
situm contempserat, delectari. 3. His et talibus vitiosa consuetudo, dubium sanctae definitionis affligit. Virtus contra quae continentia nominatur, morantem confidenter objurgaomnes sui amatores, invitat, offert nudo justitiae vestimentum, illuminato sui apparatus demonstrat ornatum,  Hortatur et provocat ut, diffinitionis ambiguitate deposita, propositum spiritale suscipiat, perseveraturum se in suscepto labore propositi sui; non sua possibilitate, sed Domini miseratione confidat, nec suis viribus, sed gratiae omnipotentis fretus auxilio, contra diabolicas impugnationes victoriae arma corripiat, cogitet et quanti et quantae potuerunt et possunt, quod se posse desperat. Unde illi vel illae potuerunt, inde se posse firmiter credat certa spe, spiritalia carnalibus ac terrenis coelestia et futura praesentibus anteponat.
Abbreviated transcription (Latin):
pietate portandi st̃: qui increpari ꝓ sua infirmitate nõ
possunt. Et reuera si peccanti salubrem pudorem. dum
ꝓeo erubescis incutias. ao uerecundiã quam ꝓ peccatis eiꝰ
adsumis in eũ pia animi cõpassione tranffundas : facile in-
illo repͥmis omẽm peccandi licentiam⁊ atq ei cotã inpu¬
dentiam demis: licentiose turpitudinis hortatricem. Cu-
mores eiꝰ uerecundia custos integͥtatis ornabit: ut ei pla¬
ceat qd̃ ante sordebat : quando sordidꝰ erat : ⁊ sordeat quod
ante placebat. quando ipse bonis omĩb displicebat. Scõs
uiros amando sectabitur: et soctando. in eoꝵ similitudinẽ
paulatim uite prioris enĩdatione formĩdabitur: ut ei
quam laboriosũ fuit in sublimitatẽ uircutis euadere:
tam deforme sit in uicia rursus qͥb se gaudet caruisse
descendere : quia sic̃ uirtꝰ honerosa ÷ uicioso. ita irtutis
amico. uiciosa uoluntas amara ÷. Ecce quomodo peceantes

Expanded text:
pietate portandi sunt, qui increpari pro sua infirmitate non pietate portandi sunt, qui increpari pro sua infirmitate non possunt, Et revera, si peccanti salubrem pudorem, dum pro eo erubescis, incutias, ac verecundiam quam pro peccatis ejus assumis, in eum pia animi compassione transfundas; facile in illo reprimis omnem peccandi licentiam, atque ei totam impudentiam demis licentiosae turpitudinis hortatricem. Tunc mores ejus verecundia custos integritatis ornabit, ut ei placeat quod ante sordebat, quando sordibus erat; et sordeat quod ante placebat, quando ipse bonis omnibus displicebat. Sanctos viros amando sectabitur, et sectando in eorum similitudinem paulatim vitae prioris emendatione formabitur, ut ei quam laboriosum fuit in sublimitatem virtutis evadere, tam deforme sit in vitia rursus quibus se gaudet caruisse, descendere. Quia sicut virtus onerosa est vitioso, ita virtutis amico vitiosa voluptas amara est. Ecce quomodo peccantes
Abbreviated transcription (Latin):
s alte prudentie pfermutunt. Et alios latere cupientis
bonorant.⁊ ut eis aditũ ad maiores ꝓfectꝰ aꝑiant. Eos qͦs
ꝓbant increpationem posse pati castigant: et in patiema
obiurgationis ut languidos palpant. Non eos adulando
qd̃ tales st̃: sed infirmitatib taliũ conpaciendo. si forte
alit̾ sanari nõ possunt. Ceterũ si eccłie cõmunione pn¬
uent᷑ infirmi. qͥ curari adhibita incropatione nõ poss̾
aut intolorabiliᷤᷤ mole tristic̾e̾ cͥsticie. supra modũ grauo
subcũbut̃. ⁊ scõꝵ omĩũ uultus ꝑ qͦs possunt restitui deo
refugiunt. ⁊ aut certe ad omẽm peceandi ipudentiã
si fuerit᷑ erac̾bati ꝓsiliunt: ⁊ qͥcqͥo mali occulte facie
publice ꝑpetrabt̃ : in tantã uesaniã reparande saluts
desperatione ꝓlapsi. ut seria uerba corripientiũ in hꝰ
erioiabiles impudenti urbanitate cõuertant. ⁊ ac
dica in se ex ipsa lactacionis sue turpitudineͥᷤ turpisꝰ
uiuentiũ maliuolas lecicias pascãt. ꝓpt̾ hoc gͦ blanda

Expanded text:
silio praetermittunt, et alios latere cupientes honorant, ut eis aditum ad majores profectus aperiant. Eos quos probant increpationem posse pati castigant, et impatientes objurgationis ut languidos palpant; non eis adulando, quod tales sunt, sed infirmitatibus talium compatiendo, si forte aliter sanari non possunt. 2. Caeterum si Ecclesiae communione priventur infirmi, qui curari adhibita increpatione non possunt, aut intolerabilis mole tristitiae supra modum gravati succumbunt, et sanctorum omnium vultus, per quos possent restitui Deo, refugiunt; aut certe ad omnem peccandi impudentiam, si fuerint exacerbati, prosiliunt, et quidquid mali occulte faciebant publice perpetrabunt, in tantam vesaniam reparandae salutis desperatione prolapsi, ut seria verba corripientium in jocos exitiabiles impudenti urbanitate convertant, ac male dicaces in se ex ipsa jactatione turpitudinis suae, turpiter viventium malevolas laetitias pascant. Propter hoc ergo, blanda
Abbreviated transcription (Latin):
sui corporis. s mutare. nec ꝓ abstinentia s uelut ꝓ nescio
qua immnundicia ł certe qd̃ ÷ uerius ꝓpt̾ stomachi nause.¬
antis ceneritudinẽ delicatas illas cõmunes ac iules carnes
abicere : qͦ possit aliis nõ solũ carnib s eciã delicatiorib
ac p̃ciosiorib carnib suas uoluptates explere. cũ sicut
supͣ iam patuit. nõ aliquarũ carniũ. que usui humano
concesse st᷑. nobis nature dap̾nãde st̃ qͣs ds̃ instituit : seo
carnales cõcupiscentie fugiende. qͣs sensiũ carnis diabolꝰ

Expanded text:
sui corporis, sed mutare; nec pro abstinentia, sed velut pro nescio qua immunditia, vel certe, quod verius est, pro stomachi nauseantis teneritudine delicias illas communes ac viles carnes abjicere, quo possint aliis non solum carnibus, sed etiam delicatioribus ac pretiosioribus suas voluptates explere, cum, sicut supra jam patuit, non aliquarum carnium quae usui humano concessae sunt, nobis naturae damnandae sint, quas Deus instituit; sed carnales concupiscentiae fugiendae, quas se
Abbreviated transcription (Latin):
certe qr alienũ bonũ suũ fac̃ inuidendo.
suppliciũ : nulla uidet᷑ ad inuidendũ c̃cupiscentia pro¬
uocari : s tantũ suꝑbie morbo uexari. Sed si animi iꝰ
pestẽ qua precipitatur incensus subtilit᷑. alteq rime¬
mini: inuenietis eu ꝑdicionis eiꝰ cupidũ. cuiꝰ cupit
interitũ : et suꝑbie malo ceneri. qͦ uigit̾ sibi ingemiscit
meliorẽ cui inuidet anteferri. Quis facile potest. qͣle
sit hoc malũ uerbis expͥmere : qd inuidus hominis.
ꝑseqͥtur diuinũ munus ui homine. cũ potius amari
homo debeat. etiã ꝓ sui meriti sc̃itate. Tantos inuilꝰ
habet iusta pena cortores: qͣntos inuidiosus habuent
laudatores. Siqͥdẽ inuidiosũ fac̃ excellencia meriti
inuidũ pena peccati. Nec ei ab homine potest adhi¬

Expanded text:
certe, qui alienum bonum, suum facit invidendo supplicium, nulla videtur ad invidendum concupiscentia provocari, sed tantum superbiae morbo vexari. Sed si animi ejus pestem qua praecipitatur incensus, subtiliter alteque rimemini, invenietis eum et perditionis ejus cupidine, cujus cupit interitum, et superbiae malo teneri, quo sibi jugiter ingemiscit meliorem cui invidet, anteferri. Quis facile potest quale sit hoc malum verbis exprimere, quo invidus odio hominis persequitur divinum munus in homine, cum potius amari homo debeat, etiam pro sui meriti sanctitate? Tantos invidus habet justa poena tortores, quantos invidiosus habuerit laudatores. Siquidem invidiosum facit excellentia meriti, invidum poena peccati: nec ei ab homine potest adhi
Abbreviated transcription (Latin):
ille de uirgine nasceretur. eũq falso. qđ absit natũ de uir¬
gine maria. tota cõfiteretur ȩclesia: que imitans ełꝰ matrẽ.
cotidie parit m̃bra eiꝰ: ⁊ uirgd: Lege si placet de uirginitate
scẽ marie meas litteras: ad illustrẽ uirũ quẽ cũ honore aodilec¬
tione nomino u olusianuoꝵ:¬

Expanded text:
ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusianu
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝗuo mediatore longũ ÷ ut qͣnta dignũ : tanta
dicantur: ꝗͣuis ab homine dici digne nõ possint:
Iuisenim hoc solũ cõgruentib explicet uerbis. qđ uerbũ caro
factũ ÷ ⁊ habitauit in nob̃. ut crederemꝰ ĩ dei patͥs onipĩs
unicũ filiũ natũ de spũ scõ. ⁊ uirgine maria: Ita qͥppe
uerbũ caro factũ ÷ a diuinitate carne suscepta: nõ in car-¬
ne diuinitate mutata. Carnẽ qͥppe hic hominẽ debemꝰ
accipere: a parte totũ significante locutione sic̃ dictũ est
Qmͣ ex oꝑib legis nõ iustificabitur omĩs caro: id omi̾s homos
Nam nioħil nature humane ĩ illa susceptione fas : dicere
defuisse: s nature ab omi peccati nexu om̃imꝰ libere: Non
qͥlis de utroq seru nascitur ꝑc̃cupiscentiã carnis cũ obliga¬
tione delicti. cuiꝰ reatiis ꝑ regenerationẽ diluitur: s qͣlẽ
de uirgine nasci oportebat. quẽ fides matris nõ libido con¬
ceꝑat: quo si uel nascente corrũꝑetur eiꝰ integͥtas: nõ iam

Expanded text:
uo mediatore longum est, ut quanta dignum est, tanta dicantur, quamvis ab homine dici digne non possint. Quis enim hoc solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis , ut crederemus in Dei P virgine? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata. Carnem porro hic hominem debemus accipere, a parte totum significante locutione: sicut dictum est, Quoniam ex operibus Legis non justificabitur omnis caro , id est omnis homo. Nam nihil naturae humanae in illa susceptione fas est dicere defuisse; sed naturae ab omni peccati nexu omni modo liberae: non qualis de utroque sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam
Abbreviated transcription (Latin):
uocem tuam inquit audiui et tunui eo quod nudus e̾e̾m
& abscondi me. O quantũ securitatis habent qͥ sibi bene
sunt conscii: ẽt quantũ ꝑt̾batos humiliat ꝑpetracio pu-¬
denda peccati. Sic̃ isti qui se abscondert᷑ a facie dei de
sua t̃pitudine nõ de nuditate cõfusi. Qui nõ idõ erubes¬
cebant quia ueste erant extrĩsecꝰ nudi: s qr intrinsecus
ꝓtectione diuina nudati. Deniq ⁊ ante peccatũ nudi
erant. et nõ erubescebat᷑: qi̾ nichil ꝯtra uolũtatẽ dei u̾de
confunderentur admiserant
xx. De peccato pͥmi hominis
et de malis q̃ illo peccante deo uidicante secuta

Expanded text:
Vocem tuam, inquit, audivi, et timui; eo quod nudus essem, Vocem tuam, inquit, audivi, et timui; eo quod nudus essem, et abscondi me . O quantum securitatis habent qui sibi bene sunt conscii! et quantum perturbatos humiliat perpetratio pudenda peccati, sicut isti qui se absconderunt a facie Domini, de sua turpitudine, non de nuditate confusi! qui non ideo erubescebant, quia veste erant extrinsecus nudi, sed quia intrinsecus protectione divina nudati. Denique et ante peccatum nudi erant, et non erubescebant, quia nihil contra voluntatem Dei unde confunderentur admiserant. CAPUT XIX. De peccato primi hominis, et de malis quae illum peccantem, Deo judicante, secuta
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰdam latentis figurata significatione seruaret: it
eũ nec ulla infirmitate corrũpi. nec aetate mutari aut
senescere. nec dissolui morte ꝑmuteret. Non inqͥetalis
molesta sollicitudo quietũ : nõ fatigabat labor anrius
ociosũ : nõ sop̃nus obpͥmebat inuitũ. nõ amittende iuite
timor angebat. De inmobilitate securũ habebat facile
uictũ: corpꝰ ex om̃ĩb partib sanũ: tranqͥllũ motũ cor
mundũ. Ignarus penalis mali: habitator paradisi
expers peccati. capax dei. Postremo qͥd eo felieiꝰ fuit cui
erat. orb̾ subiectꝰ nullꝰ infestꝰ lib̾ animꝰ. ⁊ uisibitꝰ Sse qͣr¬
qͥdem nͥ ante peccatũ dm̃ uidere in assup̃tione uisibił
creature soleret: qͦmͦ se iã peccator effec Ra facie dei qlꝰ
peccaret adam: sic̃ eũ patͥarche uidert᷑. S quando as
uocẽ cuã audiui et timui ex illa iã uidendi deum sẽt s
ceciderat: iam se indignũ udendi deum reddideras

Expanded text:
cujusdam latentis figurata significatione, servaret; ut cujusdam latentis figurata significatione, servaret; ut eum nec ulla infirmitate corrumpi, nec aetate mutari et senescere, nec dissolvi morte permitteret. Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat labor anxius otiosum, non somnus opprimebat invitum, non amittendae vitae timor angebat de immortalitate securum. Habebat facilem victum corpus ex omni parte sanum, tranquillum motum, cor mundum, ignarus poenalis mali, habitator paradisi, expers peccati, capax Dei. 2. Postremo quid eo felicius fuit, cui erat orbis subjectus, nullus infestus, liber animus, et visibilis dem nisi ante peccatum Deum videre in assumptione visibilis creaturae soleret, quomodo se jam peccator effectus, a facie Dominpeccaret Adam, sicut eum patriarchae viderunt; sed quando ait: Vocem tuam audivi, et timui ; ex illa jam videndi Deum sanctitate ceciderat, jam se indignum videndi Deum reddiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
uod si pͥmus homo uoluisset in illa paradisi beat¬
tudine custodire. ut a fructu unius int̾dicte an¬
ris ieu̾inasset. nec statũ illũ tante felicitatis
amitteret. nec eũ uoluntaria salutaris p̃cepti transgrs
necessitati corruptionis ac mortalitatis ab̾ diceret. ut ca¬
ta beneficia sua dei sui que in natura sue condicions
acceperat. aut corrũperet peccato corruptꝰ. aut pderet.
Qiuis enĩ sufficient᷑ enumeret. q̃ ⁊ qͣnta bona illiꝰ abfrqe
cõtep̾tꝰ ademerit: Quod intellectuał m̃tis dignitatedoe¬
natꝰ ĩmaginẽ sui creatoris accepit. Quod soli suo deo
subiectꝰ: omĩa uisibilia sibi subiecta cõspexit: quos
ei aduiiendi usus affatĩ lignoꝵ omĩum q̃ erant in para¬
diso feracitas diuina ussione serui̾uĩt. Quos arbor ult
misticũ cibũ nõ unde uiueret. sed unde uitã corporis
nõ finiret. sui creatoris munere mĩnistrauit. Qui cibus
ꝗͣ du ꝑciperet᷑. ita ꝑcipientem se in uno statu sacramẽti

Expanded text:
uod si primus homo voluisset se in illa paradisi beattudine custodire, ut a fructu unius interdictae arboris jejunasset; nec statum illum tantae felicitatis amitteret, nec eum voluntaria salutaris praecepti transgressio necessitati corruptionis ac mortalitatis addiceret: ut tanta beneficia Dei sui, quae in natura suae conditionis acceperat, aut corrumperet peccato corruptus, aut perderet. Quis enim sufficienter enumeret quae et quanta bona illi abstinentiae contemptus ademerit? quod intellectualis mentis dignitate donatus, imaginem sui Creatoris accepit: quod soli Deo suo subjectus, omnia visibilia sibi subjecta conspexit; quod ei ad vivendi usus affatim lignorum omnium quae erant in paradiso , feracitas divina jussione servivit; quod arbor vitae mysticum cibum non unde viveret, sed unde vitam corporis non finiret, sui Creatoris munere ministravit; qui cibus quandiu perciperetur, ita percipientem se in uno statu, sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
uasa et cetera que in sacro usu ministerii erant. sc̃a uoca¬
bant᷑: nec in usus humanos reuocari iam poterant. diui¬
nis semel ministeriis conseerata. quomͦ nõ ea q̃ conferunt᷑.
eccłie sacra credenda st̃. quib nõ ut scłi reb luxuriose. s
scẽ ut deo consecratis utunt᷑. ad necessaria sacerdotes: Ut
illis omĩb qͥ se ꝑfectionis amore sub uno constituunt. et
sua sibi nõ uendicant. ecclesie facultas ad hoc ipsũ col¬
lecta sufficie̾t. Et qͥcqͥd omĩb occupationib ab soluti ꝓsi¬
cunt. fructꝰ illius qui unus pro multis occupatꝰ ÷ fiat.
Acq ita ille qui sollicitudines omĩum sub se uiuentium
portat: in congretatione sua ꝓficiente ꝓficiet. Ut sicus
illius occupatio omĩum suoꝵ facta : fructuosa uacatio
ita umĩum discipuloꝵ ꝑfectio głosa. magistri honor ha¬
beat᷑ et gloria.

Expanded text:
asa, et caetera quae in sacris usui ministrantibus erant, sancta vocabantur, nec in usus humanos revocari jam poterant, divinis semel ministeriis consecrata, quomodo non ea quae conferuntur ecclesiae, sacra credenda sunt, quibus, non ut saeculi rebus, luxuriose, sed sancte, ut Deo consecratis, utuntur ad necessaria sacerdotes: ut illis omnibus qui se perfectionis amore sub uno constituunt, et sua sibi non vindicant, ecclesiae facultates ad hoc ipsum collectae sufficiant; et quidquid omnibus occupationibus absoluti proficiunt, fructus illius, qui unus pro multis occupatus est, fiat; atque ita ille, qui sollicitudines omnium sub se viventium portat, in congregatione sua proficiente proficiat: ut sicut illius occupatio omnium suorum facta est fructuosa vacatio, ita omnium discipulorum perfectio gloriosa magistri honor habeatur et gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
mittigari. Etiã sic qͥppe intelligi potest manere in
illis ira dei: hoc ÷ ipsa dap̃natio. hec enĩ uocat᷑ ira dĩ.
nõ diuini animi ꝑturbatio. ut in ira sua hoc ÷ ma¬
nente ira sua. non tam̃ contineat miserationes su¬
uel post iram suam s ĩ ira sua. Que si sola ẽẽt. qͣnca
ibi nimia cogitari potest ꝑire a regno dĩ. exulare
a ciuitate dei. alienari a uita dĩ. carere tam magna
multitudine dulcedinis dĩ. quã ab scõdit timentib se.
ꝑficit aũ sperantib in se : tam grandis ÷ pęna. ut ei
nulla possint torm̃ta q̃ nouimus cõparati: si illa sic̃
et̃na. ista ¶ Aũ quãlibet multis secułi̾s longa finiendi
alienatio a uita dĩ.⁊ omĩb erit ipsa cõmunis. quãl¬
bet homines de uarietate penar̾. de doloꝵ releuationi
uel int̾missione. ꝓ suis humanis motib suspicentur.
sione que breuiter symbolo cõtinet᷑. ⁊ carnalit̃ cogi¬

Expanded text:
mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suvel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet multis saeculis longa. alienatio a vita Dei, et omnibus erit ipsa communis, quaelibet homines de varietate poenarum, de dolorum relevatione vel intermissione pro suis humanis moribus suspicentur; sione, quae breviter Symbolo continetur, et carnaliter cogi
Abbreviated transcription (Latin):
inimo quãplurimi ȩc̃nam dap̃natorũ
pęnã. ⁊ cruciatus sine intermissione
perpetuos. humano miserant᷑ affectu: atq ita futur̃
eẽ nõ credunt. Non qͥdẽ scripturis aduersando diui-¬
nis. s pro suo motu dura queq molliendo ⁊ in lenio¬
rem flectendo sententiã: que putant in eis t̃ribili¬
us e̾e̾ dicta .ꝗͣ. uerius. Non enĩ obliuiscetur inquiũt
miserereri ds̃. aut cõtinebit in ira sua miserationes
suas. hoc qͥdem in psalmo legit᷑ scõ⁊ sed de his sine ulla
scrupulositate intelligit᷑ qui uasa nuscd̾ie nũ cupã¬
tur: qr ⁊ ipsi nõ ꝓ mericis suis. s deo miserante de
miseria liberantur. Ait si hoc ad om̃s existimant
ꝑtinere : nõ ideo necẽe ÷ ut dampnationẽ opinentur
posse finiri eoꝵ de qͥb dictũ ÷. et ibunt hii in suppli-¬
iusti aũ in uitam ȩc̃nã. S pęnas dap̾natoꝵ certis tẽ¬
poꝵ interuallis existimẽt si hoc eis placet. aliqͣtenus

Expanded text:
imo quam plurimi, aeternam damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis divinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deomiseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum, de quibus dictum est sic: Ibunt isti in suppliJusti autem in vitam aeternam . Sed poenas damnatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
ut quia noluert̃ ꝑ seuerare cũ possent: nec uelint
reparari ultra nec possit. Siquidẽ p̃uaricationis
ꝑcussi st̃. ⁊ ad dap̾nationem iustissimã ꝓfecto ꝑtinu-¬
it quod uolũtatem redeundi ac facultatẽ penitus
amisert̃. Sic̃ e cõtrario uolũtatis scõꝵ angłoꝵ fuit:
qd̃ malis sponte cadentib ipsi in sua dignitate man¬
sert̃. Et diuino iustoq uidicio factũ ÷ ut q̃ fuit cũ
deo suo manendi uoluntas: fieret ꝑmanendi uolũ¬
taria felixq necessitas. Et ideo quia nec peccaue-¬
rt̃ umꝗͣ nec peccare iam possut᷑. illius contempla-¬
tiue uitę semel facti participes. in explebilit̾ aueto¬
rem sue beatituoinis cõspiciunt. Et merito sue
stabilitatis uiet̾nũ felices effecti. de sua ꝑmansio¬
ne securi st̃: qͥ sũmũ solidũq gaudiũ quo insacia¬
tiliẽ pfruuntur. de diuina c̃templatione ꝑcipiũt.
ac deo suo ĩfatigabilit̃ ⁊ amant̃ inseruiunt᷑. Ita

Expanded text:
ut quia noluerunt perseverare, cum possent, nec velint ut quia noluerunt perseverare, cum possent, nec velint reparari, nec possint. Siquidem praevaricationis percussi sunt; et ad damnationem justissimam profecto pertinuit, quod voluntatem redeundi ac facultatem penitus amiserunt; sicut econtrario voluntatis sanctorum angelorum fuit, quod malis sponte cadentibus, ipsi in sua dignitate manserunt, et divino justoque judicio actum est, ut quae fuit cum Deo suo manendi voluntas, fieret permanendi voluntaria felixque necessitas. Et ideo, quia nec peccaverunt unquam, nec peccare jam possunt, illius contemplativae vitae semel facti participes, inexplebiliter auctorem beatitudinis suae conspiciunt, et merito suae stabilitatis in aeternum felices effecti, de sua permansione securi sunt. Qui summum solidumque gaudium, quo insatiabiliter perfruuntur, de divina contemplatione percipiunt, ac Deo suo infatigabiliter et amanter inserviunt; ita
Abbreviated transcription (Latin):
P iustũ dei iudicium in quo nõ solum ib¬
ritis s etiã locis. sic ab iniquis iusti ses¬
parandi sut̃ in ęc̃nũ : ut iã nec remunerati p̃mi
finiant. nec dap̃nati suppliciũ. Quandoqͥdeu
ꝓptẽa incorruptio ⁊ inmortalitas dabit᷑ eciã corporib
miseroꝵ: ut nec ipsi et̾nã penã finiant. nec ipsos
consumat mortalis pena s puniat. Ideo aũ beata
incorruptione ⁊ inmortalitate iustoꝵ corpora donabũt᷑.
ut ⁊ ipsi ĩ gła. ⁊ in ipsis gła ecerna ꝑnaneat. Hoc
iudiciũ qd int̾ ustos homines iniustosq futurum
dicimus : ⁊ int̾ scõs angelos. ⁊ inmundos credimus
factum. Nam cũ e̾e̾nt utriq sine peccato creati: et
ad seruiendũ deo suo feliciter instituti: eoꝵ qͥdẽ uo¬
lũtate ꝓpͥa deprauati noluert̃ ꝑmanere qd̾ facti st̃.
Et cũ se contra creatorẽ suum typ o suꝑbie letalis
hostilit̾ exculissent : de suꝑna cȩli regione ꝓiecti ft̃.
Quos diuina sententia eo sub iudicio comdẽp̃nauit.

Expanded text:
 justum Dei judicium, in quo non solum meritis, sed etiam locis sic ab iniquis justi separandi sunt in aeternum, ut jam nec remunerati praemium finiant, nec damnati supplicium; quandoquidem propterea incorruptio et immortalitas dabitur etiam corporibus miserorum, ut nec ipsi aeternam poenam finiant, nec ipsos consumat immortalis poena, sed puniat. Ideo autem beata incorruptione et immortalitate justorum corpora donabuntur; ut et ipsi in gloria, et in ipsis gloria aeterna permaneat. 2. Hoc judicium, quod inter justos homines injustosque futurum dicimus, inter sanctos angelos et immundos credimus factum. Nam cum essent utrique sine peccato creati, et ad serviendum Deo suo feliciter instituti, eorum quidam voluntate propria depravati noluerunt permanere quod facti sunt; et cum se contra Creatorem suum typho superbiae lethalis hostiliter extulissent, de superna coeli regione projecti sunt . Quos divina sententia eo supplicio condemnavit,
Abbreviated transcription (Latin):
hinc enĩ probare eeperat nõ ẽe nob̾ ꝑmanendũ ĩ peccato.
ut grã habundaret. et dixerat. Gi mortui sumus peccato.
qͦmͦ uiuemꝰ in eo : atq ut ostenderet mortuos nos e̾e̾ peccato:
clausit ut cepit. Mortẽ qͥppe xp̃i sic ĩsinuauit: ut ȩtiam
ipsũ mortuũ diceret ee̾. peccato. Cui peccato nͥ carnis. in
qua erat nõ peccatũ. s similitudo peccati. et ideo nomine
appellata peccati:᷑ ẜaptitatis itaq ĩ morte. xp̃i. ĩ qua non
solũ maiores. uer̾ etiã pariuili baptitantur: ait. Mic ⁊ uos

Expanded text:
Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli b
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ peccato qr ĩ morte xp̃i bapciaci sumus: ꝓfecto ⁊ pas¬
uuli qͥ baptizantur ĩ xp̃o. peccato morũtur. qr ĩ morti
ipsius baptirantur. Nullo enĩ excepto dictũ ÷ qͥẽq bapi¬
tati sumꝰ ĩ. xp̃o tħu. in morte ipsius bapteati sumus. Et
ideo dictũ :: ut ꝓbaretur mortuos nos eẽ peccato. Cui pce
cato paruuli renascendo moriĩtur. nͥ qđ nascendo trar¬
rt̃: Ac ꝑ hoc etiã ad ipsos ꝑtinet qł seqͥtur dicens: conse¬
pulti enĩ sumꝰ illi ꝑ baptismũ in mortẽ. ut quẽ ad modũ
surrex̃. xp̃s a mortuis ꝑ głam patͥs. ita ⁊ nos ĩ nouitate

Expanded text:
ptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, i
Abbreviated transcription (Latin):
miseri neglexert̃ : qͥd int̾ee̾ int̾ bonũ qd̾ amisert̃ et ma¬
lum qd incurrerãt ipsa pena discernerẽt. Qui si amisso
tanto bono nullũ malũ incurrerẽt. qͣle ꝑdidissent be¬
nũ forte nescirent. Pulcior enĩ fit salus cũ dolor ercru¬
ciat: ⁊ sanitas amisse dulcedinẽ langoris amaritudo cõ¬
mendat. Ac sic ad hoc illi malũ nõ discendo s experiendo
sentire ceperut̃. qd meliꝰ ignorarent ut ex ipsa miseria
sua sentirent qͣntã beatitudinẽ ꝑdidissent. atq ita qͦꝰ
nõ mouorat fortassis boni naturał amissio: moueres
saltĩ mali penał ĩusta ꝑpessio. hec ꝑ excessũ nec essaria
dicta sũt: Nobis de pͥmis homĩnib : ut qͥ nolut᷑ dap¬
nationis eoꝵ subire suppliciũ: caueant ꝓlapsionis
enim ex adam simus carnalit᷑ nati: nõ ipsũ

Expanded text:
miseri neglexerunt, quid interesset inter bonum quod amiserant, et mamiseri neglexerunt, quid interesset inter bonum quod amiserant, et malum quod incurrerant, ipsa poena sua discernerent: qui si amisso tanto bono, nullum malum incurrerent, quale perdidissent bonum forte nescirent. Dulcior enim fit salus, cum dolor excruciat; et sanitatis amissae dulcedinem languoris amaritudo commendat: ac sic, ad hoc illi malum non discendo, sed experiendo, sentire coeperunt quod melius ignorarent; ut ex ipsa miseria sua sentirent quantam beatitudinem perdidissent, atque ita quos non moverat fortassis boni naturalis amissio, moveret saltem mali poenalis justa perpessio. Haec per excessum necessarium dicta sunt nobis de primis hominibus; ut qui nolunt damnationis eorum subire supplicium, caveant prolapsionis . Quamvis enim ex Adam simus carnaliter nati, non ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
est in mundo: concupiscentia carnis et concupiscentia
occuloꝵ ÷ et ambicio secłi. q̃ non ÷ ex patre s ex mundo
÷. Que nͥ illi qͥ dilectione dei iam defecerant diligere
consilio credidissent. Itaq concupiscentia carnis ab
eis impleta ÷: quod de uigno uẽtito gustauert̃. Concu-¬
piscentia occuloꝵ: qd sibi aperireͥ occulos cupierunt.
Et ambicio seculi: quod se fieri posse quod ds̃ ÷ credidert᷑.
Proinde dilectione carnis & occuloꝵ curiositate. ac scłi ambi¬
cione corrupti: a ligno uite ex qͦ eis arcende mortis ac sa¬
lutis continuande gr̾a p̃st abat᷑ abscisi st̃. Et morbidã
qͣlitatẽ eoꝵ corpora contraxert̃ ut iusta sentenciam dei
eo die credant᷑ mortui. quo in eis penalit̾ facta ÷ neces¬
sitas moriendi. Et ꝑ illus lignũ qd̃ scientia boni et
mali ex causa nomen accepit. a qͦ se abstinete cũ possit

Expanded text:
uod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia uod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae non est ex Patre, sed ex mundo est . Quae nisi illi qui a dilectione Dei jam defecerant diligere consilio credidissent. 2. Itaque concupiscentia carnis ab eis impleta est, quod de ligno vetito gustaverunt; concupiscentia oculorum, quod sibi aperiri oculos cupierunt; et ambitio saeculi, quod se fieri posse quod Deus est crediderunt. Proinde delectatione carnis, et oculorum curiositate, ac saeculi ambitione corrupti, a ligno vitae, ex quo eis arcendae mortis, ac salutis continuandae gratia praestabatur, abscisi sunt; et morbidam qualitatem eorum corpora contraxerunt, ut juxta sententiam Dei, eo die credantur mortui quo in eis poenaliter facta est necessitas moriendi, et per lignum illud quod scientiae boni et mali ex causa nomen accepit, a quo se abstinere cum possent,
Abbreviated transcription (Latin):
illi homi̾nes pͥmi cõmiserit tam grande peccatũ:
quod et ipsos de paradiso ꝓiec̃. in hoc uite penał
exilium. et in eis originalit᷑ cotũ dap̾nauit genus he¬
manũ. Q mͥ qͥoem uidec᷑ qđ nõ ederent de ligno ꝓhibito¬
nisi concupissent. Nec cõcupissent: nͥ temptati Nec
tẽptarentur: nͥ deserti. Nec deserent᷑ a deo: nͥ dm̃ ipsi
ẽe̾nt sine corporis morte. si sub deo suo uiuentes p̃ceptũ
q uod acceperut᷑ eustodissent. ut qͥ posse nõ mori accepe¬
rant ui natura: nõ posse mori consequerent᷑ ingła. Et
ibi accepturi e̾e̾nt. p̃mit̃ non posse peccare. si hic eoꝵ
meritũ fuisset. peccare nolusse. Non gͥ a creatore suo
in ereaturam diuinitatis affectione coslapsos moueret.
apta concupiscentia: nͥ eos ante corrupisset oceulia su¬
perbia. Nec eis ꝑ serpentem diabolus ꝓpinarettam se¬
palȩ cõsiluĩ: nͥ prius eoꝵ dep̃hendere t appettum. Se
diligere mundũ: neq ea q̃ in mundo sunt. Quia om̃e qd¬

Expanded text:
illi homines primi commiserint tam grande peccatum, quod et ipsos de paradiso projecit in hoc vitae poenalis exsilium, et in eis originaliter totum damnavit genus humanum. Et mihi quidem videtur quod non ederent de ligno nisi concupissent; nec concupissent nisi tentati, nec tentarentur nisi deserti, nec desererentur a Deo, nisi ipsi essent, sine corporis morte, si sub Deo suo viventes, praeceptum quod acceperant custodissent; ut qui posse non mori acceperant in natura, non posse mori consequerentur in gloria; et ibi accepturi essent praemium non posse peccare, si hic eorum meritum fuisset peccare noluisse. Non igitur a Creatore suo in creaturam divinitatis affectatione collapsos moveret aperta concupiscentia, nisi eos ante corrupisset occulta superbia; nec eis per serpentem diabolus propinaret tam ferale consilium, nisi prius eorum deprehenderet appetitum. Si, diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt; quia omne q
Abbreviated transcription (Latin):
bono. falli. nõ ipsũ errorẽ dico nullũ malũ ł nõnullũ
bonũ: s malũ qͦ uenitur. uel bonũ qͦ uenitur errãdo:
id ÷ ex ipso errore qͥd nõ eueniat .: ł qͥd ꝓueniat: Nã ipse
per seipsũ error aut magnũ in re magna. aut paruũ
in re parua: tam̃ semꝑ ÷ malũ: quis enĩ nͥ errans malũ
neges approbari falsisa ꝓ ueris. aut inprobare uera ꝓfal¬
malo. aliud malũ nõ pati. si nichil noceat homo inalꝰ qui
est putatiis bonꝰ: Itẽq aliud: ipsã uiã putare. que nonꝰ
ipsa. ⁊ aliud÷ ex hoc erroris malo. aliqͥd boni cõsequi: ue¬
lud ÷ ab ĩsidiis maloꝵ hominũ liberari:¬

Expanded text:
bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro fal et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis patientia: cõuertit eas in usũ bonũ Ueluti si qͥsꝙͣ
bonũ hominẽ putãdo qui malus est: aliqͥd ab eo patiatur
mali: qui uͦ malũ hominẽ ita bonũ credit. ut nichil ab
eo aliquis mali patiatur: nullo malo fallitur. nec in
eũ cadit illa. ꝓphica decestatio. ue his qui dicunt qđ
malũ: bonumi. De ipsis enĩ reb qͥb homines malist̃.
non de hominib dictũ intelligẽdũ est: Unde qui adulter
dicit bonũ: recte arguitur illa uoce ꝓpħica: qui uero uͦ¬
ipsũ hominẽ dic̃ bonũ quẽ putat castũ nescit allulter̃.
nõ in doctrina rer̃ bonar᷑ ⁊ malar̾. s in eccultis humane
bonũ dicens. nesciendo adulter̃ e̾e̾ nõ castũ. Porro si ꝓertore
euadit qͥsq pernitiẽ sic̃ suꝑius dixi nob̃ in itinere cõti¬
gisie: etiam boni aliqͥd homini errore cõfertur. Sec cũ
dico ĩ quibꝰã reb nullo malo aliquem uel ñnullo etiã

Expanded text:
fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit, ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
siue mentiatur: ut cũ falli ꝗͣ. mentiri minus sit
malum. qͣntũ ꝑtinet ad hominis uoluntatẽ: tamen sit¬
longe tolerabiliꝰ ĩ his que a peligione sũt seluncta men¬
tiri ꝗͣ ĩhis sine quoꝵ fide. noticia. ds̃ coli nõ potest: falli.
Uod̾ illustretur erẽplis: intuęmur qͣle sit. Si
qͥspiam dũ mentitur. uiuere nuntiet aliquẽ
mortuũm. ⁊ alius dũ fallitur credat iter̃ xp̃m post qͣ lib̾et
longua tẽpora moritur᷑ nõne illo mͦ mentiri ꝗ istom
falli ĩ cõparabilit̾ p̃stat : multoq minoris mali: in
ulũ errorẽ aliquẽ ĩducere: ꝗͣ. in istũ ab aliquo ĩdluci
n qͥbdã gͦ reb magno ĩ qͥbꝰdam paruo: in quibdã nullo
malo. i qͥb̾dã ñnullo etiam bono fallimurꝰ. Nam inagno
malo fallitur homo. cũ hoc nõ credit qđ ad uitã duere
eternam: uel hoc credit quod ad morten auat ecerueã.
Paruo aũ malo fallitur: qui falsũ ꝑ uero approtado
incidit ĩ aliquas molestias tẽꝑales: quib tamen adhibita

Expanded text:
sive mentiatur, utcunque falli quam mentiri minus est malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem; tamen longe tolerabilius est in his, quae a religione sejuncta sunt, mentiri, quam in his, sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli.Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam in istum ab aliquo inducin quibusdam ergo rebus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita
Abbreviated transcription (Latin):
sua nõ annũtiaueris: si eũ nõ argueris. ut ab impietate
sua conuertatur ⁊ uiuat: ⁊ te qͥ nõ increpasti. ⁊ ipsũ
qͥ te tacente peccauit: flaminis ꝑhennib dadam. Quis
gͦ tam saxei pectoris. quis tam ferreus erit. quẽ sentẽ¬
tia ista nõ terreat: Qtã alienus a fide. qui sententie
Luc tuosa descriptio carnalium uiuenti¬
um sacerdotum: eramura

Expanded text:
sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua convertatur, et vivat; et te, qui non increpasti, et ipsum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam alienus a fide, qui sententiaeCAPUT XIX. Luctuosa descriptio carnaliter viventium sacerdotum.
Abbreviated transcription (Latin):
debet e̾e̾ ꝓpositi sublimitate celsior cunctis. ac maioris
scientiȩ habere grãm qua possit sub se uiuentes instru¬
ero. Uideamus iam qͥd diuinus sermo cõtinuet. Au¬
diens inqͥt ex ore meo sermonẽ: annũciabiseis ex me.
ut hoc di cat sacerdos qd̾ ex diuina lectione didicerit.
qd̃ illi os̃ inspirauerit: nõ qd̾ p̃sumptione humani senb¬
sinuenerit
a nnunciabis eis inqͥt ex me. Ex me nõ ex te uerba loqueris.
Non÷ qd ex eis camꝗͣ de tuis infleris: ex me inqͥt eis adnũ¬
cia. S iam qͥd adnũtiet audiamꝰ. Si me dicente ad ĩpiũ
impie morte morieris: nõ fueris loqutus ut se custodiat
impius a uia sua ipse impius in iniqͥtate sua morietur:
sanguinẽ uero eiꝰ de manu tua reqͥram. Quid potuit
exp̃ssius qͥd aꝑtius potest dici : Su impio inqͥt loqutus
nõ fueris. ut se ab unpietate custodiat. ⁊ ille ꝑierit: san¬
guinẽ eiꝰ de manu tua reqͥram. hoc ÷ dicere. Si ei peccata

Expanded text:
debet esse propositus sublimitate celsior cunctis, ac majoris debet esse propositus sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo continuet. Audies, inquit, ex ore meo sermonem, et annuntiabis eis ex me: ut hoc dicat sacerdos quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me; ex me, non ex te. Mea verba loqueris: non est quod ex eis, tanquam Deus, infleris. Ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicente ad impium, Impie, morieris, non fueris locutus ut se custodiat impius a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Quid potuit expressius, quid apertius potest dici? Si impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit, sanguinem ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere ꝓpt̾ exemplũ: ⁊ docere ꝓpt̾ sue administratio
nis officiũ. Certꝰ qd̾ ei nichil sua iusticia suffragetur.
de cuius manu anima ꝑeuntis exigit᷑. Quando qͥcũq
alius ꝑierit. quẽ nulla docendi necessitas manet: solus
penas sui sceleris dabit. Ille aũ cui dispensatio uerbi
cõmissa :: etiã si scẽ uiuat. ⁊ tam̃ ꝑdite uiuentes argu¬
ere aut erubescat. aut metuat: cũ omĩb qͥ eo tacente
ꝑierint : perit. Et qͥd ei ꝓderit nõ puniri suo. qͥ puni¬
endus ÷ alieno peccato: Wentior nisi hoc dñs ꝑ iere¬
chielem ꝓpħam sub cuiusdã terroris denũtiatione loqͥ
dicens ad eum. Et tu fili hominis. speculatorẽ dedi te do¬
mui isrb. Nec hoc transeũter debemꝰ audire : qd̾ sacerdo¬
tem speculatorẽ appellat. ut sic̃ speculatoris : de loco ei¬
editiore ꝓspicere. ⁊ plus omĩb cõtemplari: ita sacerdos

Expanded text:
vivere propter exemplum: et docere, propter suvivere propter exemplum: et docere, propter sunis officium; certus quod ei nihil sua justitia suffragetur: de cujus manu anima pereuntis exigitur. Quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Ille autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat, aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierint, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitur, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Nec hoc transeunter debemus audire, quod sacerdotem speculatorem appellat; ut sicut speculatoris est de loco editiore prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sace