comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu agitabãt ĩꝑiũ. ⁊ accepta ĩunia ignosc̾e qã ꝑseꝗana¬
lebãt. Siubi labore. attuistitia.res .p. cͤuit. reges magni
bello domiti. natione̾ fere. ⁊ pͥingentes. ui subacti. Har¬
tago emula imꝑii romani. astirpe t̃tit. cuncta maria
traq patebãt. seuire fortima. acmiscẽ oĩacep̃. ꝗl ab ore̾.
picula. dubias ãttꝑ aspait̾. facile tolerauãnt. hi otiũ d̾iuutie.
oĩa uenalia habẽ do cuit. ⁊ ãbitio multomortale̾ falsoᷤᷤ
sieri sub eg̃. aliud clausũ inpectore. aliud ꝓmtũ ĩlingua habẽ.¬

Expanded text:
 agitabant et accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant. Sed ubi labore atque iustitia res publica crevit, reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago, aemula imperi Romani, ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. Qui labores, pericula, dubias atque asperas res facile toleraverant, iis otium divitiaeque omnia venalia habere edocuit. Ambitio multos mortalis falsos fieri subegit, aliud clausum in pectore, aliud in lingua
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse. pͥmo cõmotus metu. atq libidine.diu̾sis
agiabat᷑: timebat irã senatꝰ: nisi parusset legatis.
Porro aĩus cupidine cecus adinceptũ sceł rapiebat᷑.
Uicit tm̃ in auido in genio pͣuũ csiliũ. G exercitu
cͥeũdato sũma ui cirtã irrũꝑe nititur. Maxime
suꝑans ducta manu hostiũ. aut ui aut dol̃. sese casũ
uictorie inuentuꝵ. Qd ubi secus ꝓcedit neq quod
intenderat efficere  potest. ut pͥus quã legatos c̃nemẽt
aderbał potiret᷑. ne ampliꝰ morando scaurũ q̃ plurimũ
metuebat incendet. cũ paucis entib inꝓuinciam
uenit. Ac tam ⁊ si senatus uerb̃ graues minime nun¬
tiabantur. ꝙ ab oppugnatioẽ ñ desisterent. multa tñ
oratioẽ c̃supta legati frustra discesere. Ca pꝰ quã
cirte audite sunt. italici quoꝵ uirtute menia.
defensabant᷑. c̃fisi deditione facta: ꝓpt̾ magnini
uti sese: ⁊ oppidũ iugurte tradat. tantũ ab eo uitã
pascat. Deceñs senaim. cure fore. At ille tã si omĩa

Expanded text:
enisse, primo commotus metu atque libidine diuersus agitabatur: timebat iram senatus, ni paruisset legatis; porro animus cupidine caecus ad inceptum scelus rapiebat. vicit tamen in auido ingenio prauum consilium. Igitur exercitu circumdato summa vi Cirtam irrumpere nititur, maxime sperans diducta manu hostium aut vi aut dolis sese casum victoriae inventurum. Quod ubi secus procedit neque quod intenderat efficere potest, ut, prius quam legatos conveniret, Adherbalis potiretur, ne amplius morando Scaurum, quem plurimum metuebat, incenderet, cum paucis equitibus in prouinciam venit. Ac tametsi senati verbis graues minae nuntiabantur, quod ab oppugnatione non desisteret, multa tamen oratione consumpta legati frustra discessere. Ea postquam Cirtae audita sunt, Italici, quorum virtute moenia defensabantur, confisi deditione facta propter magnituti seque et oppidum Iugurthae tradat, tantum ab eo vitam paciscatur; de ceteris senatui curae fore. At ille, tametsi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
si aduͣsaret᷑: cogendi potestas erat: ita ͣ censuerãt
italici. dedictione fecit. Iugurtha inpmis adther¬
ualẽ excruciatũ necat. Demn. om̃s pub̃es numidaᷤ.
atꝙ õis negotiatores. ꝓmi̾scue : uti esꝙ armatꝰ.
⁊ res in senatu agitari cepit. idẽ illi ministri
regis: int̃pellando ac sepe gr̃a. int̃tdũ uirgiis.
thendo tẽpꝰ. atͦcitatẽ facti liniebant. At ii. 6
M. tribunꝰ. pleb designatꝰ. uͭ acer.⁊ infestus. po
ut ꝑpaucos factiosos: iugurthe ñ scelus. condona¬
ret̾ ꝓfecto oĩs inurora ꝓ latanois consultait oĩb
dil apsa foret. tanta uis grẽ atq pecunie regis
erat. S ubi senat᷑. delicti c̃seientia pͥp timet. Lege
sepnia: ꝓuincie. fut̃is c̃sulib numidia atꝙ italia
deciete r̃. C̃sules delarati.p. scipio nasica .l. bestia.
calfurnius: numida calfarnio. scipioni. italia. obue¬
nit. Dem̃ exercitꝰ. ꝗ in africa portaret᷑ scribitur. stipen¬
diũ. aliaꝙ quȩ bello usui forent decernunt᷑. At uigur¬

Expanded text:
si aduersaretur, cogendi potestas erat, ita, uti censuerant Italici, deditionem facit. Iugurtha in primis Adherbalem excruciatum necat, deinde omnis puberes Numidas atque negotiatores promiscue, utet res in senatu agitari coepta, idem illi ministri regis interpellando ac saepe gratia, interdum iurgiis trahendo tempus atrocitatem facti leniebant. Ac ni C. Memmius tribunus plebis designatus, vir acer et infestus poteut per paucos factiosos Iugurthae scelus condonaretur, profecto omnis invidia prolatandis consultationibus dilapsa foret: tanta vis gratiae atque pecuniae regis erat. Sed ubi senatus dilicti conscientia populum timet, lege Sempronia prouinciae futuris consulibus Numidia atque Italia decretae; consules declarati P. Scipio Nasica, L. Bestia Calpurnius; Calpurnio Numidia, Scipioni Italia obuenit. Deinde exercitus, qui in Africam portaretur, scribitur; stipendium aliaque, quae bello usui forent, decernuntur. At Iugur
Abbreviated transcription (Latin):
ca fines ht̃.
ab occielente.
fretũ nr̃i maris
⁊ oceam. ab ortu
solis decliuẽ lantudi¬
nem. quẽ. Locũ catabathmon incole appellant
mare seuũ inpõtuosum. ager frugũ fertilis. bonꝰ
pecori. arboꝵ infecundꝰ. celo t̃raq  penuria aqͣꝵ

Expanded text:
a finis habet ab occidente fretum nostri maris et Oceani, ab ortu solis decliuem latitudinem, quem locum Catabathmon incolae appellant. mare saevum, importuosum; ager frugum fertilis, bonus pecori, arbori infecundus; caelo terraque penuria aq
Abbreviated transcription (Latin):
rat̾ ap̃.G. flaminiũ ĩagro rea tino. dũ uicinitatẽ antea
sollicitatã. armiᷤ erornat. cũ fãscib atq aliis imꝑii in¬
statuit. ante quã sine fraude liceri ab ariis discedere.

Expanded text:
ratus apud C. Flaminium in agro Arretino, dum vicinitatem antea sollicitatam armis exornat, cum fascibus atque aliis imperi instatuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere
Abbreviated transcription (Latin):
industriȩq meȩ pͥuat̃. statũ mee dignitatiᷤᷤ ñ obtinebã.
publicã miseroꝵ causã ꝓmea c̃suetudine suscepi
No ꝗnȩs alienũ mei̾ nõib sũptũ expossessionib soluẽ po̾se¬
cũ ȩs alienis no minib lib̾alitas orestillȩ suiꝰ silie copii
meq falsa suspitione: alienatũ eẽ sentiebã. ħ nonecaula¬
sati̾ honesta̾ ꝓmeo casu spe̾ reliꝙ̃ dignitat̾i c̃ẜuande
orestillã tͥ cõm̃do.tueq sidĩ trado. eã ab ĩuria defendas¬
plibos tuos rogatus. AueT S⁊ ipe pauco dies cõmo

Expanded text:
ndustriaeque meae privatus statum dignitatis non obtinebam, publicam miserorum causam pro mea consuetudine suscepi, non quin aes alienum meis nominibus ex possessionibus solvere non possem — et alienis nominibus liberalitas Orestillae suis filiaeque comeque falsa suspicione alienatum esse sentiebam. hoc nosatis honesOrestillam commendo tuaeque fidei trado; eam ab iniuria defendasliberos tuos rogatus. haveto.' Sed ipse paucos dies conmo
Abbreviated transcription (Latin):
hoiẽs sceleratissimi: cruentis manil: in mani auaritia.
nocentissimi. Idẽꝙ suꝑbissimi: ꝗb fides. decꝰ. pietas.
ꝓmunim̃to hñt. Ita qͣntũ qꝙ pessime fec̃: tatũ maxime

Expanded text:
Homines sceleratissimi, cruentis manibus, immani auaritia, nocentissimi et idem superbissimi, quibus fides decus pietas, munimento habent. Ita quam quisque pessime fecit, tam maxime
Abbreviated transcription (Latin):
muniti erat. Nulliꝰ it onee rer egens. armis iurĩq
opulentũ. S̾ metellus ꝓ tp̃e. Attͦ loco paratis reb cuncta
niȩ nia exercini cͥcũ uenit legatis ĩꝑatͥ ubͥi qꝙ euraret
D eĩ signo dato undiq simul clamor ĩgens exoritur.
neꝙ ea res numidas t̾ret s ĩfensi intentiꝙ siñe tumultu

Expanded text:
munitum erat, nullius idoneae rei egens, armis virisque opulentum. igitur Metellus pro tempore atque loco paratis rebus cuncta moenia exercitu circumvenit, legatis imperat, ubi quisque curaret. deinde signo dato undique simul clamor ingens oritur, neque ea res Numidas terret: infensi intentique sine tumultu
Abbreviated transcription (Latin):
nobilitas freta ipsa dissimilib morib nos aioꝵ emulos cõtẽpnit
⁊ õs honores ñ ex merito s quasi debitos auob̾ repetit. Cet̾ũ hoiẽs
suꝑbissimi ꝓcul erant. maiores eoꝵ oiã quę licebat illis reliqu̾ere
D iuitias. imagines. memoriã suã p̃clarã. uͥtutem ñ reliquert. neq
poterant. ea sola uͥt̾ neꝙ dat̃ dono. neꝙ accipit᷑. Sordidũ me in
occultis morib auint. ꝗa paꝵ scite ẽuiuũ exorno. neq istrionẽ.

Expanded text:
nobilitas freta, ipsa dissimilis moribus, nos illorum aemulos contemnit et omnis honores non ex merito, sed quasi debitos a vobis repetit. Ceterum homines superbissimi procul errant. maiores eorum omnia quae licebat illis reliquere: divitias, imagines, memoriam sui praeclaram; virtutem non reliquere, neque poterant: ea sola neque datur dono neque accipitur. Sordidum me et incultis moribus aiunt, quia parum scite convivium exorno neque histrione
Abbreviated transcription (Latin):
uillas expugnare. pec̾oris ⁊ mancipioꝵ p̃das certan¬
tes agere. Eaq mutae̾ cũ mercatorib uino attp pro¬
auenticio. ⁊ aliis talib. Pretea frum̃tũ publice
datũ uende: panes indies mercari. pꝰremo q̃eũq dici
ercitu cunͣcta fuere. Etiã ampli alia.S in ea dif¬
ficultate metellũ: ñ minꝰ quã in reb hostiͥb magnũ
⁊ sapientẽ iurũ fuisse cõꝑio. taͣnta tẽꝑantia int̃
amibitione. seutiãꝙ moderatũ. Nãq in edicto pͥmo
adiumnta ignauie sustulisse. ne ꝗquã in castris panẽ
agmine seruũ aut ium̃tũ hab̾et. Cet̃is arte modũ
statuisse. Pretẽa t̃nũsis itinerib cotidie castra mouebũt.
iuxtã acsi hostes adeẽt uallo attꝑ fossa munire: uigilias

Expanded text:
illas expugnare, pecoris et mancipiorum praedas certantes agere eaque mutare cum mercatoribus vino advecticio et aliis talibus; praeterea frumentum publice datum vendere, panem in dies mercari; postremo quaecumque dici ercitu cuncta fuere et alia amplius. sed in ea difficultate Metellum non minus quam in rebus hostilibus magnum et sapientem virum fuisse comperior: tanta temperantia inter ambadjumenta ignaviae sustulisse: Ne quisquam in castris panem agmine servum aut jumentum haberet; ceteris arte modum statuisse. Praeterea transversis itineribus cotidie castra movere, juxta ac si hostes adessent vallo atque fossa munire, vigilias
Abbreviated transcription (Latin):
t̃mas ⁊ manipulos cͥcuiens. mon atꝙ obtestat᷑. uti memores pͥstine
uͥtutis ⁊ uictorie: sese regnũq suũ ab romanoꝵ auaritia: defen¬
dant. Cũ his certam̃ fore: qͦs antea uietos sub iugũ miserat Ducẽ

Expanded text:
mas et manipulos circumiens monet atque obtestatur, uti memores pristinae virtutis et victoriae sese regnumque suum ab Romanorum auaritia defendant: cum iis certamen fore, quos antea victos sub iugum miserint; duce
Abbreviated transcription (Latin):
iugurta pꝰquã amissa deditione. bellũ inpit. eũ magna cura.
parare omĩa. festinare. cogẽ exercitũ: cinitates que a se defecerãt
formdine aut ostendendo p̃mia affectare. circũmunire

Expanded text:
Iugurtha, postquam omissa deditione bellum incipit, cum magna cura parare omnia, festinare: cogere exercitum; civitatis, quae ab se defecerant, formidine aut ostentando praemia affectare; communire
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ur̃i ordinis młn mõtales in caree̾ necati s̃. Utiꝰꝙ cladĩ
ñ lex: s libido eoꝵ finẽ fec̃. S sane fuerit regni hec¬
raparatio: plebi sua uira restituere. Ꝙcꝗ̾ sine sanguine
ciuiũ uleisi neqꝑ: uire factũ sit. Suꝑiorib annis taeni.

Expanded text:
item vostri ordinis multi mortales in carcere necati sunt: utriusque cladis non lex, verum lubido eorum finem fecit. sed sane fuerit regni paratio plebi sua restituere; quicquid sine sanguine civium ulcisci nequitur, iure factum sit. superioribus annis taci
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa: ⁊ dem̃ aliaᷤ moe᷑ causã sacẽ. pollicen deditionẽ. ac dem̃ metũ sin¬
mulaẽ : cedẽ ĩ senatu ⁊i paulopꝰ ne sui diffid̾ent. ĩstaẽ. Ita belli m̃ paeis mͣ¬
mora c̃sulẽ ludificare: ac fuere ꝗ tũ albinũ ha̾nt ignarũ

Expanded text:
alias morae causas facere; polliceri deditionem ac deinde metum simulare; cedere instanti et paulo post, ne sui diffiderent, instare: ita belli modo, modo pacis mora consulem ludificare. ac fuere qui tum Albinum haud ignaru
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit. scdo mari pͥma cireneẽ: uł colonia ethe¬
iton. ac deinceps. due sirtes. Int quas erat leptis.
D eiñ philemonͥ ᷤ s̃ are. quẽ locũ. egiptum uͣsus. sinẽ
imꝑi i habuere: cartãginenses. Postea alie sunt pu¬
nice. urbes. ceta loca usq ad marit̾anã numide
tenent. ꝑxime hispaniã mauri ĩ. Suꝑ numi

Expanded text:
dividit, secundo mari prima Cyrene est, colonia Theraeon, ac deinceps duae Syrtes interque eas Leptis, deinde Philaenon arae, quem locum Aegyptum versus finem imperi habuere Carthaginienses, post aliae Punicae urbes. Cetera loca usque ad Mauretaniam Numidae tenent, proximi Hisp
Abbreviated transcription (Latin):
His litis recitatis: fuere ᷑ ꝗ exercitũ in africã muten¬
dũ censere. Et quã pͥmũ adĩbali subueniendum
De iugarta intĩ uti c̃sulerer̃. qm̃ legatis ñ paruiss.
S abeĩdẽ illis regis fautorib. sũma ope enisũ ẽ: ne
tale decͦtũ fieret. Ita honũ publicũ ut implerisꝙ fieri

Expanded text:
His litteris recitatis fuere qui exercitum in Africam mittendum censerent et quam primum Adherbali subueniendum; de Iugurtha interim uti consuleretur, quoniam legatis non paruisset. Sed ab isdem illis regis fautoribus summa ope enisum, ne tale decretum fieret. Ita bonum publicum, uti in plerisque
Abbreviated transcription (Latin):
decꝰ. atꝙ pudicitia suit. Pecinię. anfamȩ minꝰ parce̾t
haud facile clec̾neres: libidine sic accensa. ut sep̃i per̾et

Expanded text:
decus atque pudicitia fuit; pecuniae an famae minus parceret, haud facile discerneres; libido sic accensa, ut saepius pet
Abbreviated transcription (Latin):
uti desererẽt. Quȩ qͣuã ex̾ententia instruit intẽpesta nocte
de in ꝓuiso. cũ multitudine numidaꝵ auli castra crũuenit.
Milites romani tumultu ꝑculsi insolito arma caꝑe. ali ĩ
se abdẽ. pars t̾ritos c̃firmae̾. tpidare : oĩb locis: uis magna
hostiũ: celũ nubib att nocte obscuratũ: ꝑiculũ anceps.
Postremo fugare an manẽ tutiꝰ foret. inuĩcerto erat. S ex eo
nũo qͦr paulo añ corruptos cdiximꝰ. cohors una ligutũ.
cũ duab t̾mis tͣchũ: ⁊ paucis ex ggariis miliub tͣnsiẽ
aoregẽ.⁊ centurio pͥmi pili t̃tie legionis. ꝑmunitionẽ
quã ut defendẽt acceꝑat locũ hostiluuis int̾eundi declit.
Eaꝙ numide cẽti ĩ ruꝑe. Nr̃i feda fuga pleriq ab iectis
ãmis ꝓximũ collẽ occupauẽ. Nox atꝙ p̃da castroꝵ: hostes

Expanded text:
uti desererent. quae postquam ex sententia instruit, intempesta nocte de inproviso multitudine Numidarum Auli castra circumvenit. milites Romani, perculsi tumultu insolito, arma capere alii, alii se abdere, pars territos confirmare, trepidare omnibus locis. vis magna hostium, caelum nocte atque nubibus obscuratum, periculum anceps; postremo fugere an manere tutius foret, in incerto erat. sed ex eo numero, quos paulo ante corruptos diximus, cohors una Ligurum cum duabus turmis Thracum et paucis gregariis militibus transiere ad regem, et centurio primi pili tertiae legionis per munitionem, quam uti defenderet acceperat, locum hostibus introeundi dedit, eaque Numidae cuncti inrupere. nostri foeda fuga, plerique abiectis armis, proxumum collem occupaverunt. nox atque praeda castrorum hostis,
Abbreviated transcription (Latin):
uos existimate facta an dieta pluris sint. c̃tẽpnunt nouitatẽ meã
ego eoꝵ ignauiã mͥ fortuna illis ꝓbra obiectant᷑. Quã quam
ego natirã unã. ⁊ cõmunẽ oiũ existimo s fortissimũ c̃ queꝙ
genero.  ee. ac si iã expat̾b albini aut bestie queri posset me¬
ne an illos ex se gingi maluerint. ꝙ responsuros creditis.
nͥ sese liberos quã obtissimos uoluisse. Ꝙ suure me despieuis
honori meo gͦ in uideant labori. ⁊ innocentiȩ ꝑieuł etiã meis

Expanded text:
os existimate, facta an dicta pluris sint. Contemnunt novitatem meam, ego illorum ignaviam; mihi fortuna, illis probra obiectantur. Quamquam ego naturam unam et communem omnium existimo, sed fortissimum quemque generosissimum. Ac si iam ex patribus Albini aut Bestiae quaeri posset, mene an illos ex se gigni maluerint, quid responsuros creditis nisi sese liberos quam optimos voluisse? quod si iure me despiciunthonori meo: ergo invideant labori, innocentiae, periculis etiam meis
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ris idnom̃ iꝑii pͥmũ suit. diũsi pars ingeniũ. aliĩ coroꝰ ex¬
ertebãt etiã itc̃ uita hõiũ sine cupi ditate agnabat. sua cu¬
iꝙ sati placebãt. Post uͦ̾qua ĩa sya cyrꝰ ingrena lacedemonũ
⁊ athenienses ceꝑe urbes: atq natiões subigẽ. uͥb ͥ  inẽ chñan

Expanded text:
ri id primum fuit— divorsi pars ingenium, alii corpus exercebant: etiam tum vita hominum sine cupiditate agitabatur; sua quoique satis placebant. postea vero quam in Asia Cyrus, in Graecia Lacedaemonii et Athenienses coe
Abbreviated transcription (Latin):
frĩ mĩsi. ꝗb nom̃ filenes erat. maturau̾e. at̃ ꝑge̾. Cirenenses tardius
iere. Idsocordia ne ancasu accidit poꝵ cognoni. Cetũ solet ĩ illis
locis tepestas. haud secꝰ attp ĩ mari ret̾inẽ. Nã ubi ꝑ loca equalia:
ninaginent uũ uentꝰ eohortꝰ. arenã humo excitaũ. ea agitata mag¬
nani: oraꝰ culosꝙ ĩplere solet ita ꝓspectu ĩpedio morabrat᷑. Post quã
curenenses aliquanto posteriores se eẽ uidẽt. ⁊ obrẽ corruptã domi penã
metuunt. cͥminari cartaginenses añt tẽpꝰ domo digͣssos ẽt̾bare iẽ.
Deniꝙ cuã malle quã uilcͥtiᷤ abire: s eũ peni. aliã c̃ditionẽ tautũmꝰ

Expanded text:
fratres missi, quibus nomen Philaenis erat, maturauere iter pergere, Cyrenenses tardius iere. Id socordiane an casu acciderit, parum cognovi. Ceterum solet in illis locis tempestas haud secus atque in mari retinere. Nam ubi per loca aequalia et nuda gignentium ventus coortus harenam humo excitauit, ea magna vi agitata ora oculosque implere solet: ita prospectu impedito morari iter. Postquam Cyrenenses aliquanto posteriores se esse vident et ob rem corruptam domi poenas metuont, criminari Carthaginiensis ante tempus domo digressos, conturbare rem, denique omnia malle quam victi abire. Sed cum Poeni aliam condicionem, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
peterẽt ibi uiui obruerent᷑: uł eadẽ ẽditione sese quẽ in locum
aras ẽseeͤuẽ : ali i ꝙ domi honoreᷤ institut᷑i. Nẽ adrẽ reddeo.
ugurtha pꝰquã amissa thala: nichil satis firmũ ẽtͣ meteltũ
putat . ꝑ magnas sollicitudines cũ paueis ꝓfect᷑. ꝑuenit ad
getulos ferũ genꝰ hõiũ incultũꝙ ⁊ eo tp̃e ignaꝵ noũs romani.

Expanded text:
peterent, ibi viui obruerentur, vel eadem condicione sese quem in locum aras consecrauere, aliique illis domi honores instituti. Nunc ad rem redeo. Iugurtha postquam amissa Thala nihil satis firmum contra Metellum putat, per magnas solitudines cum paucis profectus pervenit ad Gaetulos, genus h
Abbreviated transcription (Latin):
gotiũ poscebat uigurthã laborantib suis auxiliũ uentũ.
ibi ꝙ p̃liũ. fore. Atͣ ille q̃ parabant̃ aꝑfugis edoctus.
magnis itinerib. metellũ añuenit: o̾pidamos ortat᷑. ut menia
defendant. aoditis aurilio ꝑfugis. ꝙ genꝰ exeopi is regͣis ꝗͣ

Expanded text:
 poscebat, Iugurtham laborantibus suis auxilio venturum ibique proelium fore. at ille, quae parabantur a perfugis edoctus, magnis itineribus Metellum antevenit. oppidanos hortatur, moenia defendant, additis auxilio perfugis, quod genus ex copiis regis
Abbreviated transcription (Latin):
tͥplicib subsidiis aciẽ instrux̃. Int̾ manipulos. funditores. ⁊
sagittarios disꝑtit. eꝗtatatũ õẽ.: in cornib locat. ac pauca
ꝓ tp̃e milites oͣrtatꝰ aciẽ sicuti instruxerat . tͣmĩsis pͥcipi is
in planũ deduc̃. S ubi numidas ꝗetos neq colle digredi
auĩaduͣtit: ueritꝰ exannu tpe. ⁊ in opia aquae ne siti confice¬
ret᷑ exercitꝰ: rupuiliũ legatũ eũ ex peditis eohortib ⁊ pat̾e
eꝗtũ p̃misit. at flum̃. ut locũ castris añteaperent. existimã
hostes erebro impetũ tͣnsuersis p̃liis it̃ suũ rememoratur oᷤᷤ.
qmͣ armis diffiderent. lasitudinẽ ac sitĩ militũ tẽptaturo.

Expanded text:
 erat, triplicibus subsidiis aciem instruxit, inter manipulos funditores et sagittarios dispertit, equitatum omnem in cornibus locat, ac pauca pro tempore milites hortatus aciem, sicuti instruxerat, transuersis principiis in planum deducit. Sed ubi Numidas quietos neque colli degredi animaduertit, veritus ex anni tempore et inopia aquae, ne siti conficeretur exercitus, Rutilium legatum cum expeditis cohortibus et parte equitum praemisit ad flumen, uti locum castris antecaperet, existumans hostis crebro impetu et transvorsis proeliis iter suom remoraturos et, quoniam armis diffiderent, lassitudinem et sitim militum temptaturo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ c̾cessit: seꝑ illiꝰ reges. tetrarchȩ. uetigales eẽ. pͥp. na¬
tiones: stipencdia pendẽ: cet̃i om̃s strenui. boni. nobiles

Expanded text:
nem concessit, semper illis reges, tetrarchae vectigales tiones stipendia pendere; ceteri omnes, strenui, boni, nobiles
Abbreviated transcription (Latin):
alia clade.opp̃ssit. capti ab iugurta. pͤat̾s in crucẽ actiͣ.
pars bestiis obiecti s̃. paucis ꝙ relicta ẽ aĩa. elausi

Expanded text:
alia clades oppressit: capti ab Iugurtha pars in crucem acti, pars bestiis obiecti sunt, pauci, quibus relicta est anima, clausi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗntꝰ catulꝰ.⁊G. piso. neq p̃cib: neq p̃tio. neq gr̃a. ciceronẽ
impellere potuer. uti ꝑ allobroges. aut ꝑaliũ in decem
G. cesar salso noĩaret᷑. Nã uĩꝙ cũ illo graues inimuritã
exercebat. Piso obpugnat̾ ĩ uiditio peccimiꝵ repetũ¬
et catulꝰ. expetitione pontisicatꝰ odio ĩcemsꝰ. ꝙ ĩ exi̾ma
etate marinus honorib usꝰ ab adolescentulo cesare disce¬
serat. Nes aũt oportima udebat᷑ ꝗͦ. is pͥuatĩ publiq

Expanded text:
t C. Piso neque precibus neque pretio neque gratia Ciceronem inpellere potuere, uti per Allobroges aut alium indicem C. Caesar falso nominaretur. nam uterque cum illo gravis inimicitias exercebat: Piso oppugnatus in iudicio pecuniarum repetu Catulus ex petitione pontificatus odio incensus, quod extrema aetate, maxumis honoribus usus, ab adulescentulo Caesare victserat. res autem opportuna videbatur, quod is privatim
Abbreviated transcription (Latin):
qua audatia. necreticere pot̾at quȩ audieãt. neq suia
niet sclera occultae: ꝓrꝰs neq diceͤ.neꝙ face. ꝗcqũã ꝑesi
habebat. Erat ei cũsuluia muliere nobili. supͥ uet c̃su¬
etudo. Cui cũmiñ grat̾ eẽt. ꝗa exinopia min̾largri
pot̾at. repente glans. maria. mõtẽꝙ polliceri cepit.

Expanded text:
quam audacia: neque reticere, quae audierat, neque suamet ipse scelera occultare, prorsus neque dicere neque facere quicquam pensi habebat. Erat ei cum Fulvia, muliere nobili, stupri vetus consuetudo. Cui cum minus gratus esset, quia inopia minus largiri poterat, repente glorians maria montisque polliceri coepit
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Sepe maiore̾ nr̃i miserti plebiꝰ romane. decͤti ñs ĩo pie
eiꝰ ꝗopifei lalist. acnorussime memõia nr̃a ꝓpt magnitudinẽ
alieni eris. uolentib om̃ib bonis argentũ cõmimi ȩre solutũ:
Sepe ip̃a pleps aut dnandi sludio ꝑmora dait suꝑbia magi¬
stratiii. armata apatͥb secessit. at nõ ñ ĩꝑiũ neq diuitia
petimꝰ: quan reꝵ causa. bella aitycerramina onũa int̃̾mor¬
tale̾ s̃: silibertatẽ quã nemo bon̾ nͥcuaia suł amttit¬

Expanded text:
inopiae eius opitulati sunt, ac novissume memoria nostra propter magnitudinem aeris alieni volentibus omnibus bonis argentum aere solutum est. saepe ipsa plebs, aut dominandi studio permota aut superbia magistratuum, armata a patribus secessit. at nos non imperium neque divitias petimus, quarum rerum causa bella atque certamina omnia inter mortalis sunt, sed libertatem, quam nemo bonus nisi cum ani
Abbreviated transcription (Latin):
appellare: benigne hr̃e: it ẽ ãbob polliceri illi parit̃ leti: ac
spei bone pleni ẽẽ. S nocte ea. que ꝓxima fuit añ diẽ colloꝗũ
dec̾tũ: maurꝰ adhibitis amicis.ec statĩ ĩmut̾ata uoluntate.
am̃ postremo silla accersin uib. ex illiꝰ sententia npnide in¬
sidias tendit. Dem̃ ubi dies aduenit: et ei nuntiatũ ẽ. iugħam
haud ꝓcul abẽẽ: eũ paucis amicis et q̃store nr̃o qͥs ouiꝰ honoris
causa ꝓcedit. Intumulũ facillimũ uisu ĩsidiãtib. eodẽ numida cũ
plerꝰꝙ necessarũ suiᷤ ĩhermis uti dictũ erat accedit. Ac statĩ signo

Expanded text:
appellare, benigne habere, idem ambobus polliceri. Illi pariter laeti ac spei bonae pleni esse. Sed nocte ea, quae proxima fuit ante diem colloquio decretum, Maurus adhibitis amicis ac statim immutata voluntate Tamen postremo Sullam accersi iubet et ex illius sententia Numidae insidias tendit. Deinde ubi dies advenit et ei nuntiatum est Iugurtham haud procul abesse, cum paucis amicis et quaestore nostro quasi obvius honoris causa procedit in tumulum facillimum visu insidiantibus. Eodem Numida cum plerisque necessariis suis inermis, uti dictum erat, accedit, ac statim signo
Abbreviated transcription (Latin):
ad opidũ suthul. ubi regis thesauri erant. Q quãquani
ob seuitia tp̃is.⁊ opot̾unitate loci: netp capi. neq obsidi
pot̃añt: tiã cirtũ miꝵ sitũ inp̃rupti montis extͣmo pla¬
nitiẽ. limosa hiemalib aꝗ paludẽ fecerat: tñ aut si¬
milandi gr̃ã. qͦ regi formidinẽ addẽt. aut cupidine cecꝰ
obthesauros oppidi potiundi uineas agere. iacere. aggerẽ.
alia q̃ incepto usui forent p̃parare. At iuigurta cognita
nunibite  atꝙ ĩꝑitia segati. subdole eiꝰ augere am̃tiam.
Missitae supplicantes legatos. Ipse qͣsi uitabundꝰ ꝑ saltuosa
loca. ⁊ tͣmites exẽcitũ ductaẽ. Deniq aliũ spe pactionis
ꝑpulit. uti relicto suthule ĩ abditas regiones. sese uelun
cedẽtẽ ĩ seq̃ret᷑. ita delicta occultiora fuere. Int̾ea ꝑ hoĩes
ẽcitũ tẽptabat. Centuriones ducesꝙ

Expanded text:
ad oppidum Suthul, ubi regis thesauri erant. Quod quamquam et saevitia temporis et opportunitate loci neque capi neque obsideri poterat—nam circum murum situm in praerupti montis extremo planities limosa hiemalibus aquis paludem fecerat—, tamen aut simulandi gratia, quo regi formidinem adderet, aut cupidine caecus ob thesauros oppidi potiendi vineas agere, aggerem iacere aliaque, quae incepto usui forent, properare. At Iugurtha cognita uanitate atque imperitia legati subdole eius augere amentiam, missitare supplicantis legatos, ipse quasi vitabundus per saltuosa loca et tramites exercitum ductare. Denique Aulum spe pactionis perpulit, uti relicto Suthule in abditas regiones sese ueluti cedentem insequeretur: ita delicta occultiora fuere. Interea per homines ercitum temptabat, centuriones duces
Abbreviated transcription (Latin):
estimãt ro sẽꝑ. faciãt. amẽt. potent. ubi adolescentiã habuere ibi
senectutẽ agãt ĩ c̃uiuiis dediti uentͥ. ⁊ t̾pi̾sime pãti cõꝑis. Sudo¬
rẽ puluerẽ. ⁊ alia talia relĩquãt nob̾ ꝗb illa eput iocundiora ĩ
Ueꝵ ñ ita ẽ. nã ubi flagitiis se dedecoraũ̾e t̃piꝰsum uiri bonoꝵ p̃nua
ereptũ eunt. Ita ĩ instissime lixcuna.⁊ ignauia pessune artes.:
mores mei ñ illoꝵ flagitia poscebãt esponca pauea de. R .r. loquar. Princẽ

Expanded text:
estimant, id semper faciant: ament, potent; ubi adulescentiam habuere, ibi senectutem agant, in conviviis, dediti ventri et turpissimae parti corporis; sudorem, puluerem et alia talia relinquant nobis, quibus illa epulis iucundiora sunt. verum non ita est. Nam ubi se flagitiis dedecorauere turpissimi viri, bonorum praemia ereptum eunt. Ita iniustissime luxuria et ignavia, pessimae artes, mores, non illorum flagitia poscebant, respondi, pauca de re publica loquar. Primum
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. s africã
in europam.¬
ea fines ht̃.
ab occidente
fretũ nr̃i marie
⁊ oceam. ab ortu
solis decliuẽ lantudi¬

Expanded text:
e, sed Africam in EuropaEa finis habet ab occidente fretum nostri maris et Oceani, ab ortu solis decliuem latitudi
Abbreviated transcription (Latin):
Mĩs hoĩes ꝗ sese fiudẽt̃ pre¬
stre cẽtis aĩalib sũma ope
niti decz. neuitã cũ silontio tnͣ¬
seant ueluti pecora: quȩ nat̾a
pna atꝙuent obedientia fintit.
Anum ipio. copis seuino magiuim̃. aitũ cudiis. aliũ cũ

Expanded text:
mnes homines qui sese student prestare ceteris animalibus summa ope niti decet, ne vitam silentio transeant veluti pecora, que natura prona atque ventri obedientia finxit. animi imperio, corporis servitio m
Abbreviated transcription (Latin):
dicioni sine causa. deceptoĩ ⁊ reuocatoĩ. cui¬
lib. Ceti̾s q actoĩb ⁊ exceptõib genalitet
Unusis que contͣ p̾sentes lut̾as ⁊ fcm huiꝰmo¬
dipossent ab aliquo obici seu dici. ñ nõ et oĩ
auxilio ⁊ bñficio tociꝰ Iuris tũ canoniai tũ ci¬

Expanded text:
ditioni sine causa, deceptioni et revocationi cuilibet, ceterisque actionibus et exceptionibus generaliter universis, que contra presentes literas et factum hujusmodi possent ab aliquo objici seu dici; necnon et omni auxilio et beneficio totius juris, tum canonici tum ci
Abbreviated transcription (Latin):
e de sideria carius amputare festinetl est¬
met se homs de celis semꝑ ades respir omm
hera. et facta sua mõĩ loco ab aspectu diui¬
pute oñdit dicens. Otrtalis corda et re¬
nes deus. Et item. Dñs nouit cegitatoes
hõiuz. Et item dicit. Intellex isti rogitatoes
meas a longe. Et qi cogitatio hõis ꝯfitebr
tibi. Nam ut sollicitus sit circa cogitatoes
suas ꝑu̾sas. dicat semp hĩlis fr̃ in corde
suo. Truit ero ĩuaculatus toxan eo ÷ si obs¬

Expanded text:
et desideria carnis amputare festinet. Aestimet se homo de coelis semper a Deo respici omni hora, et facta sua in omni loco ab aspectu Diviostendit dicens: Scrutans corda et renes Deus . Et item: Dominus novit cogitationes hominum . Et item dicit: Intellexisti cogitationes meas a longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogitationes perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si obs
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa bona et delectatione uirtatum: q̃ dus
iam in oꝑario suo mundo a uitiis et pctis
spũ sancto dignabitur demonstrare.
agenda: ut par nssimo ĩtuallo quo fres
ad uccia nature exeant custodito: mox ma¬
tutin qui ĩcipiẽte luce agendi suñt subseꝙͣt᷑¬

Expanded text:
ipsa bona et delectatione virtutum, quae jam Deus in operarium suum mundum a vitiis et peccatis Spiritu sancto dignabitur demonstrare. agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt, subsequan
Abbreviated transcription (Latin):
Toit ꝓpheta. Wepties in dix landẽ
dixi tiba. Qui septenar ius sarra¬
tus numerꝯ̃ a nobiẽ sit ĩplebitur. si matutie
tempore nre shututis officia ꝑsoluamus.
Qũia de hñs horis dicit ꝓpheta: septies in
die landem dixi tibi. Mam de nocturins bi¬
giliis idem ipse ꝓpbeta ait. NNedia nocte sur¬
gebam ad ꝯfitendum tibi. Ergo his tempo¬
rib referanus laudes c̾atori ireo suꝑ iudi
tia iusticie sue:i matutuus prima tectia sexta
nona/ uespera ꝯpletorio. et nocte surganiꝰ¬

Expanded text:
opheta: Septies in die laudem dixi tibi . Qui septenarius sacratus numerus a nobis sic implebitur, si matutino, tempore nostrae servitutis officia persolvamus. Quia de his horis dixit Propheta: Septies in die laudem dixi tibi . Nam de nocturnis vigiliis idem ipse Propheta ait: Media nocte surgebam ad confitendum tibi. Ergo his temporibus referamus laudes Creatori nostro, id est matutinis, prima, tertia, sexta, nona,
Abbreviated transcription (Latin):
mõchi.⁊ ut honore se ĩuicez p̾ueniat. Infir¬
mitates suas sue corporũ siue morit patie¬
tissime tolerent. obedia sibi c̾tatim ĩpendant
Nullus qd̾ sibi unle iudicat sequatur: s qd̾
magis alii. Charitatem fraternitatis casto ĩpẽ¬
dant amore; deum trueãt: abbez suũ sincera
et hili charitate diligant. A p̃o omo nithil

Expanded text:
 ut honore se invicem praeveniant. Infirmitates suas sive corporum, sive morum, patientissime tolerent; obedientiam sibi certatim impendant. Nullus quod sibi utile judicat sequatur, sed quod magis alio. Charitatem fraternitatis casto impendant amore, Deum timeant, abbatem suum sincera et humili charitate diligant; Christo omnino nihil
Abbreviated transcription (Latin):
panca subiũgit᷑. Inpossibile ẽ hoĩes fideliter fige̾ in
uno aĩmu suũ qui nõ ꝑrius̾ ĩ aliquo loco ꝑseuerãter
aff ixerĩt corpus suũ. Nam qͥ egritudinẽ aĩ de loco
ad locũ migrãdo effugere iitit᷑. sic ẽ sicut qͥ fugit
umbrã corꝑis sui seipsum fugit. se ip̃ crecũfext
locũ mutat: nõ aĩuz. eundẽ ubiq se ĩuenit ubͥq
deteriorẽ facit ip̃a mobilitar sicut ledere solet egrũ

Expanded text:
aec scribit : « Impossibile est hominem fideliter figere in uno animum suum, qui non prius aliquo loco perseveranter affixerit corpus suum. Nam qui per aegritudinem animi migrando de loco ad locum fugere nititur, sic est sicut qui fugit umbram corporis sui: seipsum fugit, seipsum circumfert, locum mutat, non animum: eumdem ubique se invenit, nisi quod deteriorem facit ipsa mobili
Abbreviated transcription (Latin):
I quis de ordine sacdotum i moͣst̾io se
suscipi rogau̾it: non ei ticius quidez asse¬
ciat᷑. Tñ si õmo ꝑstiterit ĩ hac supplicatione
sciat se oez regle disciplinaz ẜuaturu; nec ali¬
qͥd ei relaxabitur ut sit sicut scriptu ẽ. Amnice
ad quid uenisti: Concedatur ei in pꝰ abbe sta¬
exẽpla oĩb det. Si forte ordiatiois aut alicuiꝰ
rei cã fu̾it ĩ mon ͦ ͤ illum locu accedat qñ ĩg̾ssꝰ
e i mosterm: no illum qͥ ei ꝓ reuerecia sac̾docii¬
mõsterio sociari uoluerit loco mediorxi collocet᷑:¬

Expanded text:
i quis de ordine sacerdotum in monasterio se suscipi rogaverit, non quidem citius ei assentiatur. Tamen si omnino perstiterit in hac supplicatione, sciat se omnem Regulae disciplinam servaturum. Nec aliquid ei relaxabitur, ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti ? Concedatur tamen ei post abbatem staexempla omnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; nomonasterio sociari desiderat, loco mediocri collocet
Abbreviated transcription (Latin):
audieris uocem dñi dei tui. ut facias et custodias
oĩa mãdata eiꝰ. q̃ ego p̾cipio tͣ hodie. fatiet te dñs
deus tuus excelsiorem cũctis gẽtibz q̃ usantur suꝑ lxã¬
ĩtem ĩ eodem. Custodiet te dñs ĩ caput et nõ ĩ caudam:
et eris suꝑ et non subtꝰ. Si audiexis p̾cepta dñ dei
tui q̃ ego pͥcipio tͥ hodie et custodieris et feceris ac nõ

Expanded text:
audieris vocem Domini Dei tui, ut facias atque custodias omnia mandata ejus, quae ego praecipio tibi hodie, faciatque te Dominus Deus tuus excelsiorem cunctis gentibus, quafenus accipies constituet te Dominus in caput et non in caudam et eris semper supra et non subter si audieris mandata Domini Dei tui quae ego praecipio tibi hodie et custodieris et feceris ac non
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis dum pnũtiat psal num aut respon¬
sox ium/ aut anthan uel bettionẽ falitur
in si ꝑ satiffactione ibi tora oĩb ħilatue fuerit.
maiori uundicte subiãceat quippe qͥ noluet hĩ lita¬
te corrigere/ qd neglia deliquit. Infantes uero¬
pro fali culxa uapulent.

Expanded text:
quis dum pronuntiat psalmum, responsorium, antiphonam vel lectionem, fallitur, nisi satisfactione ibi coram omnibus humiliatus fuerit, majori emendationi subjaceat: quippe qui noluit humilitate corrigere quod negligentia deliquit. Infantes pro tali culpa vapulent.
Abbreviated transcription (Latin):
Equit dum in labore quoius ĩ coquina in
Itellario in misterio in pistrino ĩ horto
⁊ axte aliqua/ diui laborat uel in qͦtũq loco aliqͥd
deliquerit aut fregerit quippiauz aut ꝑdiderit
uel quid excesserit ubiubi: et nõ uenĩẽs ꝯtinmus
aute abhez uel ꝯg̾gatõez/ ipse ultro satiffec̾ it
et ꝓdiderit delictum suum : dum ꝑ alui tognit
nera et alieua non detegere aut publicare

Expanded text:
quis dum in labore quovis in coquina, in cellario, in ministerio, in pistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque loco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum nera, et aliena non detegere vel publicare
Abbreviated transcription (Latin):
Ui prograuiorib culpis ab ocator io
et amensa excoĩcantur hora qua opus
dei in oratorio ꝑcelebratux aute fores oxa¬
torii prostratus iaceat nichil dicens: insi bñ
posito in t̾ram capite ꝓstratuẽ ꝓnus oim
esse. Quidum iussus ab abbe uenerit ; pro¬
uoluat se arite pẽdes ipsins abbis : de inde
oiz uestigiis fratrum ut orent ꝓ eo. Et tũc
si iusserit abbas reripiatur in thoro uel¬
or dine quo abbas decreuerit: ita sane ut
psalmum aut lectione uel aliud quid nõ pͥsũ
uiat in oratono ĩponexe: insi itum abbas
iubeat. EEt gĩb horie̾ dum ħpletur opus dei
ꝓñtiit se in fram in loco quo stat: et sic sa¬
asfacias usq diurei iubeat abbas bi qͥestat
iam ab hac sa tiffactionr ¶ Qui uero ꝓculpis¬

Expanded text:
ui pro gravi culpa ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora qua opus Dei in oratorio celebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens: nisi tantum posito in terra capite prostratus pronus, omesse. Qui dum jussus ante abbatem venerit, provolvat se pedibus ipsius abbatis, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro eo. Et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choroordine quo abbas decreverit; ita sane ut psalmum vel lectionem, vel aumat in oratorio imponere, nisi iterum abbas jusserit. Et omnibus horis dum completur opus Dei, projiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero p
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃m fri aliqua forte grania aut ĩ passibilia ĩiũgãt᷑:
suscipiat quidem iubentis ĩ ꝑuiz cum oi mãsuetudie
et obedia. Qd̾ si õmo uixiuz suaꝵ mẽsuraz uidexit
pondus oneris ex cede: ĩpossibuitatis sue causas ei
qͥ sibi pre est paneter et oppor tune suggerat; non
suꝑbiendo aut resistendo uel cõtradicendo. Qd̃ si post
suggestionem suam in sua sia prioris ĩꝑiu ꝑdura¬
uerit: sciat iunior ita sibr expedice ⁊ et ex charitate
cofidens de adiutorio dei obedicit.

Expanded text:
ri aliqua forte gravia aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo aut resistendo vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam, in sua sententia prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei obediat.
Abbreviated transcription (Latin):
comendent; et semper ad oroez ultuna oꝑis
dei cõmemoratio oĩs absencius fiat. Reuextẽtes at
de uia fres ip̃o die quo redeunt ꝑ os canonicas horas
dum expletur opus dei ꝓstrati solo oratorii ab
oĩbz petant oroez ꝓpter excessus: ne quid forte
sabripuerit ĩ uia uisus aut auditus male rei
qr plurxima destructio est. Q d̾ si quis p̾sumpẜr
uindite regulari subiateat/ Simltex et qui p̾¬
sumppit claustra mõstern egcẽdi bel qͣtqz ire

Expanded text:
et semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant orationem propter excessus, ne qui forte subripuerint in via visus aut auditus malae reiquia plurima destructio est. Quod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egre
Abbreviated transcription (Latin):
Ensis frm edentium lectio deesse nõ d.
Nec fortiuto cħiiu quatripuerit codites
onem petar ab oib pro se orari: Ut auertat ab
ipso deus spixitum elationis. Et dicatur hic usq
in oratorio tertio ab oĩb: ipso in ĩapiente
Domme labia mea aꝑies : et os meum ãnũcubit
laudem tuam. Et sic accepta benedictio ne in¬
grediatur ad legendum. Sũmũq silẽtiũ fiat
ad mensam: ut nullus mũssitatio uel uox insi
soluus legentis ibi audiatur. Que uero nẽnia
sunt cõmedentib et bibentib sic sibiĩuice
mistrent fres: ut nullus ĩdigeat pet̾e ali¬
quid. Si quid tn opus fuerit sonitu tꝰcũq
signi potuis petatur ꝙͣ uoce. Nec p̾sumat
ibi aliquis de ipsa lectione aut aliũde quitꝙͣ
refferre ne detur occasio maligno: nisi prirr
forte ꝓ edificatione uoluexit aliquit breui tex
dicere. Exater at ebdomadarius accipiat
nux tum priusꝙͣ ĩcipiat legere ꝓpt̾ coione
sanctain: et ne forte graue sit ei ieumiũ

Expanded text:
ensis fratrum edentium lectio deesse non debeNec fortuitu casu, qui arripuerit codicem onem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam; et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. Summumque fiat silentium ad mensam, ut nullius mussitatio vel vox, nisi solius legentis, ibi audiatur. Quae vero necessaria sunt comedentibus et bibentibus sic sibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere ne detur occasio; nisi forte prior pro aedificatione voluerit aliquid breviter dicere. Frater autem hebdomadarius accipiat mixtum, priusquam incipiat legere propter communionem sanctam, et ne forte grave sit ei jejunium
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uolinius culmen atiug̾e : er ad ex alta¬
toe illaz celestem/ ad quã ꝑ pntis uite hili¬
tate ascenditur uolumas spelociter ꝑueni¬
re actib nr̃is astendetib scala illa erigẽda
bantur. Non aliud sme dubio destensus ille
et ascensus a nobis ĩtelligitur iusi exaltatoe
uel discipline enocatio diuina astẽdẽdos¬

Expanded text:
tatis volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter pervenire; actibus nostris ascendentibus scala illa erigenda bantur. Non aliud sine dubio descensus ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltationem vel disciplinae evocatio divina
Abbreviated transcription (Latin):
enda exit discussio. Uciatqz abbas culpe
pastoris ĩtumbere. quicqͥd ĩ ouib p̃r fanuilias
utrlitatis minus potuerit ĩuenire. Taictur
iterũ liber erit. ut si ĩquieto uel ĩobediẽti
gregi pastorie fuerit õt diligẽtia attribrta :
et morbidit̾ eaꝵ actib uniu̾sa fuerit tura
exhibita. pastor eaꝵ ĩ iudinio dñi absolutuis
dicat cum ꝓpħa dño. husticiã tua nõ absc̃o¬
di in corde mio. ueritatem tuauret salutaxe
tuum Arxi. hpsi at ꝯtẽpnẽtes spreue eut ue.
t tunc de mui ĩopediẽtib cure sue ouib¬
pena sit eis pualene ipa mort sum gͦ aliqͥs
suscipit nomen abbis: duppliti d dectrina

Expanded text:
enda erit discussio. Sciatque abbas culpae pastoris incumbere quidquid in ovibus paterfamilias utilitatis minus potuerit invenire. Tantum iterum erit liber, ut si inquieto vel inobedienti gregi pastoris fuerit omnis diligentia attributa, et morbidis earum actibus universa fuerit cura exhibita, pastor earum in judicio Domini absolutus dicat cum Propheta Domino: Justitiam tuam non abscondi in corde meo, veritemnentes spreverunt me. Et tunc demum inobedientibus curae suae ovibena sit eis praevalens ipsa mors. Ergo cum aliquis suscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
at uestimẽta qͥb exuitur. reponatur ĩ uestia¬
rio ꝯstuãda ꝑt si aliquãdo suadẽte dyabolo ꝯse¬
ẜit ut eg̾diatur de mõst̾io qd̾ absit tunt ex utus
rebus mõsterii ꝓiiciatur. Illam iñ petitionez
quã de suꝑaltare abbas fulit: nõ recipiat s ĩ
mõsterio reẜuetur.

Expanded text:
menta quibus exutus est reponantur in vestiario conservanda, ut si aliquando suadente diabolo consenserit, ut egrediatur de monasterio quod absit tunc exutus rebus monasterii projiciatur. Illam tamen petitionem, quam desuper altari abbas tulit, non recipiat, sed in monasterio servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
de nõtione supplicadam est. Et nõ in mł¬
tiloquio: s in puritate cordis et ꝯpũctione
la chrimai nos exaudiri sciamus. Et ideo
bxeius d eẽ et pura or̃o: insi forte ex affitu
ĩspiratois diuine gre protendatur. In quẽ¬
tu tñ oĩno bceuiẽtur or̃o ͥ et facto signo a
paigre omues pariter surgant
¶ Capitulum uicesmium primum de deca¬
super decanias suas in oĩb sedm mãdata
dei et prepta abbatis sui. Qui decam tales
eligãtux in qͥb securus abbas partatux
onera sua. Et non eligãtur ꝑ ordinem
somel et itum atq t̾cio si emẽdare mlu¬
erit denciatur. et alter in leco enꝰ qͥ dignꝰ
est succedat. Et de p̾posito eadem ꝯstitui¬
mue¬

Expanded text:
otione supplicandum est. Et non in multiloquio, sed in puritate cordis, et compunctione lacrymarum nos exaudiri sciamus. Et ideo brevis debet esse et pura oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu autem omnino brevietur oratio; et facto signo a priore, omnes pariter surgantDE DECAsuper decanias suas in omnibus secundum mandata Dei et praecepta abbatis sui. Qui decani tales eligantur, quibus securus abbas partiat onera sua. Et non eligantur per ordinem, semel et iterum, atque tertio, si emendare noluerit, dejiciatur, et alter in loco ejus, qui dignus est, subrogetur. Et de praeposito eadem constituimu
Abbreviated transcription (Latin):
Biq e̾d mius diuinam ee pnciam. et uilosi
dñi in oĩ loco sperulati bonos et males.
maynue in hot sine aliqua dubitatione credanus
cum ad opus diuinus assistimus. Ides semper
memores simue qd ait ꝓpheta. Sexinte gño
ĩ tmore. Et iterum. Psallite sapieter. Et
in ꝯspectu angeloꝵ psallam tibi. Srgo ꝯfide¬
remus qualiter o nos in ꝯspectu diuinitatis

Expanded text:
m, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos: maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus quod ait Propheta: Servite Domino in timore , et iterum: Psallite sapienter ; et: In conspectu angelorum psallam tibi . Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu divinita
Abbreviated transcription (Latin):
mum ustionez ex coicationis/ uel plagar̃
uirgaxum. et iai si uidexit nichil suam
preualere ĩdustriam. adhibeat etiam quod
maius e suam et oium fr̃m ꝓ eo oratione
ut dus qui oia p̃t oꝑetur salutem cirta ĩ ficiu
frez. Qe si nec isto modo sanatus fuerit:¬

Expanded text:
mum ustionem excommunicationis, vel plagas virgae, etiam si viderit nihil suam praevalere industriam: adhibeat etiam, quod majus est, suam et omnium fratrum pro eo orationem, ut Dominus, qui omnia potest, operetur salutem circa infirmum fratrem. Quod si nec isto modo sanatus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
aiaꝵ. non suꝑ sanas tyrãmdem. et metu
sum uidebatis assume batis : et qd̾ debile e¬
rat ꝓmiebatis. Et pastoris bon pui imite¬
tur exẽpluz qͥ relictis nanagĩta nonem onib
ĩ mõtib abiit una ouem q̃ extauerat q̃rere
tiuꝰ ĩfirmitati ĩ tm̃ cõpassus est. Ut ea in sa¬
cris humeris suis dignaretur ĩpouere ⁊ et sic
reportare ad gregem.

Expanded text:
arum, non super sanas tyrannidem, et metuaeus: Quod crassum videbatis, assumebatis; et quod debile erat, projiciebatis . Et pastoris boni pium imitetur exemplum, qui, relictis nonaginta novem ovibus in montibus, abiit unam ovem quae erraverat quaerere : cujus infirmitati in tantum compassus est, ut eam in sacris humeris suis dignaretur imponere, et sic reportare ad gregem.
Abbreviated transcription (Latin):
in corde suo: qui non egit dolian in hugna
sua. Qui non fecit prexno fuo malum.
Lm opprobriu non accepit aduersũs prolono¬
xinuuz. Qui malignũm dyabolum aliqua sua¬
dentem sibi cum ipsa suasione fua a ꝯspectib
cordis suni respuens/ deducit ad mehilum:
et par uulos cogitatue̾ enis tenuit et allisit ͭ adꝰ

Expanded text:
in corde suo; qui non egit dolum in lingua sua; qui non fecit proximo suo malum; qui opprobrium non accepit adversus proximum suum : qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione a conspectibus cordis sui respuens, deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit, et allisit ad
Abbreviated transcription (Latin):
An uescie qr patientia dei ad pemitẽtiam.
te ad duçit. Nai piue dus dicit. Nolo mõs¬
tem p̾ctoxis : sediot couer talux et smat᷑
Cum gͦ ĩtrogassemus dum fres de hitatore
tabernaculi eiꝰ. audnunuis hĩtandi p̾ceptu.¬
Ded et si ꝯpleanius huatris officiũ: eumꝰ

Expanded text:
An nescis, quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit . Nam pius Dominus dicit: Nolo motem peccatoris, sed magis convertatur et vivat ergo interrogassemus Dominum, fratres, de habitatore tabernaculi ejus, audivimus habitandi praeceptu compleamus habitatoris officiu