comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ. Religiosus
simulq stũdios
animus tue germanitatis dũ
plenitũdinẽ celestiũ nossẽ de¬
sideras scripturarũ. cunctas
bibliothecas eccłiasticas. &e eaꝵ
qui fuu̾nt ꝯditores. crebris lec¬
tionib inuestigans: ꝑuenit
tandem ad exameriꝰ scĩ ac ue¬
netabilis ep̃i basilii greco ser¬
mone oscriptam. Quam dũ
monimentis inserere lingue
lacialis affectat: mͥ hanc cu¬
ram censuit ẽẽ mandañdã.
S ego ꝯsiderans quia hoc a¬
more potiꝰ quã iudicio prece¬
pisti: festinabam quidem
simplicib uissis obseqͥ. tua
commonitꝰ caritate. s ꝓmit¬
tere ñ audebam: ꝓpͥam dtem¬
platus infantiã. Itaq gemina
cogitatione distractus: qͥd age¬
rẽ nesciebam. Uerebar enĩ sĩ
negare maluissem. mentẽ pie
de me p̃sumentis offenderem:
si parere susceptũ officiũ no¬
uare ñ possem. Que cum ita
ẽẽnt statui oꝑam meam fideli¬
ter explere: quã sermonẽ ꝑti¬
nacit̾ excusare: dfidens quia
si displicuero. dabis ueniã que

Expanded text:
to. Religiosus, simulque studiosus animus tuae germanitatis, dum plenitudinem coelestium nosse desiderat Scripturarum, cunctas bibliothecas ecclesiasticas et earum qui fuerint conditores, crebris lectionibus investigans, perveni tandem ad Hexaemeron sancti ac venerabilis episcopi Basilii, Graeco sermone conscriptum: quod dum monumentis inserere linguae Latialis affectat, mihi hanc curam censuit esse mandandam. Sed ego considerans, quia hoc amore potius quam judicio praecepisti: festinabam quidem simplicibus jussis obsequi, tua commonitus caritate: sed promittere non audebam, propriam contemplatus infantiam. Itaque gemina cogitatione distractus quid agerem nesciebam: verebar enim si negare maluissem, mentem pie de me praesumentis offendere. Si parere, susceptum officium navare non posse. Quae cum ita essent, statui magis operam meam fideliter exhibere, quam sermonem pertinaciter excusare: confidens quia si displicuero, dabis veniam quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicõ cũcta assistente celestis curie mis¬
t̾io illo hostis dẏabolus bellua crudelis
a fortis ĩmedio captiꝰ ad ducetur ⁊
cũsuo toto corꝑe et̾ns iehenne ĩcẽdi¬
is mãcipabitur ubi utiq ĩ auditum
erit spͥtaculũ qñ ħ ĩ manissima
bellua electoꝵ ocłis oñdet᷑. ẜ pauca de ꝓ¬

Expanded text:
iudicio, cuncto assistente celestis curie ministerio, ille hostis dyabolus bellua crudelis et fortis in medio captus adducetur; et cum suo toto corpore eternis gehenne incendiis mancipabitur. Ubi utique inauditum erit spectaculum, quando hec immanissima bellua electorum oculis ostendetur. Pena
Abbreviated transcription (Latin):
bñ i sandaracha fit tñ qñz ex
ccrã ad usta rubrica mollis noius lu¬
to cͥcũlitis q̃ qnͣto mag̃ ĩ camino
a coloris pulcri ⁊ aerei nuxturam
purpuree ⁊ cerulei mirabile redens
est alt̾m genꝰ ĩ purpurariis officus

Expanded text:
bi et sandaracha. Fit quoque et ochra, exusta rubrica, in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino autem coloris cyanei, mixturam purpurae caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officini
Abbreviated transcription (Latin):
red bellicis aptũ est In hiis . n. ałi¬
locatis tãꝙͣ demuro iaculis dimi¬
iugẽt. gͥgatĩ ĩcedũt inotu qͦ ualẽt
mcrẽ fugiũt. ad u̾si ghesiͥ. In aqͥs
cantur. ⁊ ab ip̃is ĩplicati necant᷑.

Expanded text:
rebus bellicis aptum est; in eis enim Perlocatis, tamquam de muro iaculis dimivigent. Gregatim incedunt; motu, quo valents ci sunt et ab eis inplicati necantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ut auĩt uer̾es .iiii. spẽctantur .i. for¬
ma pulcritudo m̾itũ at iołor foͣꝵ
ut sit ualid̾ corꝰ. ⁊ solid̾ ⁊ roborig
ens altitudo latus longũ ⁊ sb̃strictũ
maximi ⁊ rotũdi climes. pestus la
ua solidatus płcritudo arrẽdit urr
sit exiguũ caput ⁊ sic cũpelle ꝓ¬
pe ossib ad hente aures baenes
acute ocł̃i magnis nares patule.
erata cͥuex. soma tensa ⁊ cauda
ũgulaꝵ solidi ͭ ͤ fixa rotũditas at

Expanded text:
 spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus latvo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rot
Abbreviated transcription (Latin):
eo ꝙ solid̾ fiat tremissis: Sextula
bis assipta duellã facit. ter pos ita
¶ Stater ẽ medietas uncie appendes
dis stet hic ⁊ semiuncia qr semis h
deuncia hec isemissis qr pond̾is seĩt

Expanded text:
uod solidum faciat termissus. Sextula bis assumpta duellam facit; ter posita : stater autem medietas uncie est, appedis stet. Hic et semiuncia, quia semis habet de uncia; hic et semissis, quia ponderis semis
Abbreviated transcription (Latin):
corrigimus simmp̃a ire cõmotione de¬
clinamus.Pturbati enim quod audi¬
rectum dicit᷑ peruersum uidet᷑ hñ
⁊ nabal ebrio culpam suam laudabi¬
lit̾ tacuit abigail quam digesto ui¬
no laudabłr dixit. Malum eñi quod
fecãt ptꝰ nosse potuit quod ebrius

Expanded text:
corrigimus, si in ipsa irae commotione declinamus; perturbati enim, quid audirectum quod dicitur, perversum videtur: unde et Nabal ebrio culpam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Malum enim quod fecerat nocere potuit, quia ebrius
Abbreviated transcription (Latin):
inseq̃na ait. Tues tronus salomo¬
nis cui nullus par intronis ar
teł materia. Ebur candens castita¬
tis aurum fuluum caritatis p̃

Expanded text:
inem. Tu thronus es Salomonis: Cui nullus par in thronis Arte vel materia. Ebur candens castitatis. Aureum fulvum, charitatis P
Abbreviated transcription (Latin):
bonos se habere ostendant seqͣces.
Apud iudicia hominum excusãt
mala que agunt ⁊ subditorum
uitam mortiferam extingunt ꝑ
salomonis gladius inuente quia
at extremo examine ueri uidiciᷤ¬
Et notandum quod uiuens filiꝰ
prius diuidi precipit᷑ u soli pt̾¬
modum matri reddat᷑ quia in hac
uita quasi partiri concedit᷑ uita
meritum. alter apud homines
laudem habere ꝑmittitur. s fal¬
samat̾ que ñ genuit occidi non
metuit.quia arrogantes magi¬
stri ⁊ caritatis ignari si plenissi¬
mum nom̃ laudis ex aliens di¬
scrpłis consequi nequeunt eoꝵ
uitam crudelit̾ insecunt᷑. Inuidi
cia enum succensi nolunt aliis ui¬
uere quos se conspiciunt siposse
apuo extraneam sit ⁊ uiuat qi
concedunt ueraces magistri ut
exeorum liscipli̾s alterius ma¬
gisterii laudem habeant. si tñm
ra mat̾ solatotum recipere meru¬
it que qiͣtotum concessit. quiafi¬

Expanded text:
bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi subditorum vitam mortifera negligentia Salomonis gladius invenit, quiaat, extremo examine ira diest intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia in hac vita quasi partiri conceditur vita er apud Deum meritum, alter apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater eum quem non genuit, occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur; invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos se conspiciunt non possapud concedunt veraces magistri ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant, si tamen r, et sola totum recipere meruit, quae quasi totum concessit, quia fi
Abbreviated transcription (Latin):
erat ceteris. medium supremo la
professio uirtutis artiorem debet
tẽ domino consecrant:mores ut
oportet uirginitate cõdignos oftẽ¬
dant. abstineantq ab ociosis uer¬
bis. ira. rixa.dettactione. habitu
impudico. cõmessationib. potatio

Expanded text:
angustius, medium supremo latprofessio virtutis altiorem debetsuam Domino consecraverunt, mores simul oportet virginitati condignos ostendant, abstineant ab otiosis eloquiis, ira, rixa, detractione, habitu impudico, comessationibus, potatio
Abbreviated transcription (Latin):
tium societatem desiderant sicq
simul ale duodecĩ cubit̾ implẽt
cum ingemine caritatis exibi¬
tione de conditoris presentia le¬
tantur. Ecce geminas habent

Expanded text:
tium societatem desiderant; sicque simul alae decem cubitos complent, cum in gemina charitatis exhibitione angeli de Conditoris praesentia laet
Abbreviated transcription (Latin):
ymagine conditoris ad quam cõ¬
ditisunt semꝑ manent. ⁊ electi
homines ymaginẽ quam peccã¬
do amiserant recipiunt. Unde.
Cũ apparuerit similes ei erimꝰ¬

Expanded text:
imagine conditoris ad quam facti sunt, semper manent, et electi homines, imaginem quam peccando amiserunt, recipiunt, unde: Cum apparuerit, similes ei erim
Abbreviated transcription (Latin):
omi sollertia debent insistere
ut qͣnͣto gradu preminent cece¬
ris tanto precellunt merito
palmarum species cũ suꝑnã
meditationẽ fixa mente consi
derant. Palma enim uictoris.
manus est ornata. habent a¬
naglipha. ualde ꝓminentia cũ
certissima bonorum oꝑm docu¬
m̃ta ⁊ que nemo sinistre intͦ¬
pretari. ualeat oftendit ⁊ no¬

Expanded text:
 solertia insistere, ut quantum gradu praeeminent caeteris, tantum praecellant merito palmarum species, cum supernam retributionem fixa intentione meditantur. Palma enim victricis manus ornatus est. Habent anaglyfa valde proeminentia, cum certissima bonorum operum documenta, et quae nemo sinistre interpretari valeat, ostendunt. Fe
Abbreviated transcription (Latin):
quia paride domino atestatione
consentiunt. Itẽ alis ext̾iorib iste
unum parietẽ ille alterum contĩ¬
gebant quia uet̾ testam̃tũ ꝓprie
onali recte comꝑamur. quib pt
frigora ⁊ tenebras ỹdolatrie lucẽ
ueritatis agnoscere datum ẽ. Itẽ¬

Expanded text:
a pari de Domino attestatione consentiunt. Item alis exterioribus iste unum parietum, ille alterum contingebat quia Vetus Testamentum proprie onali, recte comparamur, quibus post figuram ac tenebras idololatriae lucem veritatis cognoscere datum est
Abbreviated transcription (Latin):
positi. desertis infimis delecta¬
tionib ad solum regni celestis¬
ingressum curam intẽlunt
Uñ inhoc altari ñ carnes iucti¬
marum s sola incendebantur
tymiamatha. quia tales ñ ad¬
huc pecc̃a carnis. ⁊ illecebras co¬
gitationum inse mactare opus
habent. s tm̃ or̃onum ⁊ deside¬
riorũ sp̃ualium õdoramenta ꝑ
ignem enim amoris inconspec¬
tuconditoris offerunt uestiuit

Expanded text:
positi, desertis infimis delectationibus, ad solum regni ingressum curam intendunt. Unde in hoc altari non carnes victimarum, sed sola incendebant thymiamata; quia tales non adhuc peccata carnis, et illecebras cogitationum in se mactare opus habent, sed tantum orationum et desideriorum spiritualium odoramenta per ignem aeterni amoris in conspectu Conditoris offerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ad laquearia. hoc ẽ cumelecti ã
primis fidei rudimentis usq ad
ꝑfectionem bone conu̾sationis.
⁊usq ad ingressum patrie cele¬
stis insudant oꝑib bonis. Itexti¬

Expanded text:
ad laquearia, cum electi a primis fidei rudimentis usque ad perfectionem bonae actionis, et usque ad ingressum patriae coelestis insudant operibus bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
te domine ⁊si sint qui dicantur
dii mulu. ⁊ domini multi nullus
tñ eorum naturalit̾ est. ĩd quod do¬
minus quia ip̃e ẽ solus qui ait E¬
alius. Umbra ad comparationem
corꝑis nichil ẽ fumus ad comꝑa¬

Expanded text:
te, et si sint, qui dicuntur dii multi, et Domini multi, nullus tamen eorum naturaliter est id quod Deus est; quia ipse est solus, qui ait: Enim ad comparationem corporis non est, vel fumus ad compa
Abbreviated transcription (Latin):
cepit medicis ut condirent eum aro¬
matib ⁊ custodirent eum egyptii.
quadraginta dieb. Mos erat egypti¬
orum incondita seruare corꝑa noue
tdieb. Nota quod dicit augustinus.¬
quia a fidelib dieᷤ tercia ⁊ septima
post mortẽ celebrantur. Tercia ad¬
memoriam anime que tͥplicis na

Expanded text:
cepit medicis, ut condirent eum aromatibus, et custodirent eum Aegyptii quadraginta diebus . Mos enim erat ethnicorum incondita servare corpora novem diebus, et singulisepit medicis, ut condirent eum aromatibus, et custodirent eum Aegyptii quadraginta diebus . Mos enim erat ethnicorum incondita servare corpora novem
Abbreviated transcription (Latin):
bet enim pontifex hr̃e mat̃nam pi¬
etatem ⁊ patris seueritatẽ. Yn sit
fortis suꝑbis ⁊ suauis modestis ut
ñ habens timoris angulum nec ela¬
tionis suꝑcilium. urat ⁊ luceat. Uñ
in ueste legalis pontificis erat coc¬
cus bistinctus. qui habebat speciẽ
ignis. Ignis aũ duo facit urit ⁊ lu¬
cet ita ⁊ pontifex gladio predicatio¬
nis .s. ignito eloquio urere debet mor¬
⁊ delectabilia promiitendo.Ponti
ficalis baculus ab inferiori pungit
⁊ insummo inanteriã extenditur
inse rediens quia eccłiasticus doc¬
tor gladio uerbi pungere debet .i.
aspere redarguere pecc̃ores ⁊correc
ad ꝓpriam conscientiam sui conside¬
ratione redeat. si forte inse habeat q̃
aliis anmuntiat. Ioseph dixit ꝑincer¬

Expanded text:
bet enim pontifex habere maternam pietatem, et paternam severitatem: ut sit fortis superbis, et suavis modestis: nec habens timoris angulum, nec elationis supercilium. Urat et luceat: unde in veste legalis pontificis erat coccus bis tinctus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit: urit, et lucet; ita et pontifex gladio praedicationis, scilicet ignito eloquio, urere debet mort delectabilia promittendo. Ificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora extenditur, in se rediens, quia ecclesiasticus doctor gladio verbi pungere debet, id est aspere redarguere peccantes: quod esad propriam conscientiam sui consideratione redeat, si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur inte
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terit uistos: inqua ñ uacent piis
oꝑib uel sermonib uł cogitatiõib
Coronulas inse sculptas hñt cũ ad
ingressum ꝑhennis uite in satiabi¬
li desiderio hanelant. Plectas hñt c̃
int̾ desideria utte celestis ardore fla¬

Expanded text:
aeterit, in qua non vacent piis operibus, vel sermonibus, vel cogitationibus. Coronulas in se sculptas habent, cum ad ingressum perennis vitae infatigabili desiderio anhelant. Plectas habent, cum inter desideria vitae coelestis quae
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ maris inqͦ sacerdotes lauabant᷑.
qͣi labrũ fuit calicis ⁊ folrũ repandi
lilii qͥa baptismus qͦ m̃bra summi
sacerdotis efficim᷑ ⁊ fides passionis eiꝰ
nos apeccatis purificat. ⁊ purifica¬
tos ad uisionem fute głe introdu¬

Expanded text:
ergo maris in quo sacerdotes labantur, quasi labium fuit calicis, et folium repandi lilii; quia baptismus quo membra summi sacerdotis mundantur, in fide passionis ejus nos a peccatis purificat, et purificatos ad visionem gloriae suae introdu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itate distͥctõis qua pecc̃ores iudicãt¬
⁊̃ in mansuetudine lenitatis qua
penitentib remittunt. timẽt uidi¬
cium dei ne inuiste soluendo atꝙ li¬
gando iuste ligent᷑ ab eo cuiꝰ neqͥt

Expanded text:
veritate districtionis qua peccatores judicant, et mansuetudine lenitatis qua poenitentibus remittunt, timent judicium Dei, ne injuste ligando atque solvendo juste ligentur ab eo cujus nequit
Abbreviated transcription (Latin):
tares ᷑ Urͣ qͥdam doctores ⁊ sac̾dotes¬
fidei ad contẽnendas scł̃i pompas. ⁊
desideranda bona inuisibłia nichil
habeant roboris ad corrigendos. ni¬
chil industͥe saltẽ ad intelligendos
eoꝵ qͥb p̃lati sunt errores. Notant

Expanded text:
 quidam doctores, sacerdotesfidei ad contemnendas saeculi pompas et desideranda bona invisibilia; nihil habeant roboris ad corrigendos, nihil industriae saltem ad intelligendos eorum quibus praelati sunt, errores Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
matib malarum cogitatõnum qͦ¬
damm᷑ cor hominis fugit ase nec
inuenit cancellos quib se includat
aut obices quib retineat auolati¬
ones suas ⁊ uagos motus. contraqͥs
dixit dauid. Inueni cor meum qͦd¬
solum orarem ad te quod solum au¬
dit d̾s. In uenisse se dixit cor suum̃
fugitiuum. quod inuenit homo
qñ morientib muscis eiectis que
ꝑdunt suauitatem unguenti totꝰ
affectus cordis ad adorandum deũ

Expanded text:
matibus malarum cogitationum quodammodo cor hominis fugit a se, nec invenit cancellos, quibus se includat, aut obices quibus retineat avolationes suas et vagos motus. Contra quod David dicit: Inveni cor meum ut orarem ad te . Quod solum audit Deus. Invenisse se dicit cor suum, fugitivum quod invenit homo, quando morientibus muscis ejectis, quae perdunt suavitatem unguenti totus affectus cordis ad orandum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
tenere contingeret se melius a
⁊c̃ Uñ rectores minus prudent᷑
que agenda sunt uident qui a
eorum ocłs nebła elationis obscu¬
fuerat arguebat. Si aũ magistroꝵ

Expanded text:
contingeret, se potuisse t ut rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscufue
Abbreviated transcription (Latin):
bẽt᷑. Descendunt inputeum qui
erat in uestibło cũ penitentie se
humilit̾ subiciunt que cunctis
suꝑ os putei. cũ eccl̃ia precum as¬
siduitate delicta iuuentutis ⁊ ig¬
Qĩ siccans typsanas .s. carnis la

Expanded text:
t. Descendunt in puteum, qui erant in vestibulo, » cum poenitentiae se humiliter subjiciunt, quae cunctis super os putei, » cum Ecclesia precum assiduitate delicta juventutis et igi siccan
Abbreviated transcription (Latin):
bis uerus salomon. habitantibus
ierłm ne umquam egrediamur
Qd si fugerent nos nobis subiecti
ñ ideo egrediamur ut sequamin
fugitiuorum uestigia ne dumuo¬
lumus saluare fugientes. ip̃i ꝑe¬
amus.quin potis mortui sepe¬
liant mortuos. ⁊scandalizantem
ocłm manum pedem dumlicet
eruamus.⁊abscidamus anobis.

Expanded text:
bis verus Salomon habitantibus in Jerusalem, ne unquam egrediamur. Quod si fugerint nos nobis ante subjecti, non ideo egrediamur, ut sequamur fugitivorum vestigia, ne dum volumus salvare fugientes, ipsi pereamus, quin potius mortui sepeliant mortuos, et scandalizantem oculum, manum, pedem, dum licet, eruamus et abscindamus a nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
exosam eam habuit.Glosa.tta et
nos admissum facinꝰ magis odio
dilexeramus. ⁊ ob hoc citius conse¬
quemur ueniam. si tñ inalio uiti¬
o denuo ñ offendamus. sicut am

Expanded text:
exosam eam habuit, etc. Et nos admissum facinus odio habeadilexeramus, et ob hoc citius consequemur veniam, si tamen in alio vitio denuo non offendamus sicut Amno
Abbreviated transcription (Latin):
fensio.⁊dũ rectitudo incaute di¬
rigitur magistra rectitudins hu¬
milicas amittatur. ne eũ p̃eẽ qͥs¬
tes nr̃as ueracit̃ examinare negli¬
gimus.⁊quia de nobis fortia cre
sepe a subditis in prelatis.sepe a
prelatis insubditis committurtͤ

Expanded text:
fensio; ne dum rectitudo incaute dirigitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur; ne eum vires nostras veraciter examinare negligimus; et quia de nobis fortiora crsaepe a subditis in praelatos, saepe a praelatis in subditos committuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia alit̾ ds ñ placatur ab ho¬
mine nisi in archa cordis ꝑ lu¬
men recte fidei. ⁊uere dilectionis
constituat altare humilitatis.
in quo offerat sacrificium obla¬
tionis ⁊ laudis. Unde Sacrificiũ
honorificabit me. ⁊ sacrificium
deo spiritus contribulatus. D̾s¬

Expanded text:
quia aliter non placatur Deus ab homine, nisi in area cordis per lumen rectae fidei et verae dilectionis constituat altare humilitatis in quo offerat sacrificium oblationis et laudis, unde: Sacrificium laudis honorificabit me, etc. . Sacrificium Deo spiritus contribulatus,
Abbreviated transcription (Latin):
Edificauit ibi altare. Sic notatur
factum est autẽ in illo tempore ut
amrafel rex sennaar et arioch rex
ponti. ce chotlor lahomor rex elami¬
tarum. ⁊ thadal rex gentium in ir̃et
bellum contra bala regem sodomo¬
rum. & contra bersa regem gomor¬
re et contra sennaar regem adame
& contra semeber regem seboim cõ¬
traꝙ regem bale ipsa est segor. hii¬

Expanded text:
edificavitque ibi altare Domino. Factum est autem in illo tempore, ut Amraphel, Rex Sennaar, et Arioch rex Ponti, et Chodorlahomor, rex Elamitarum, et Thadal, rex Gentium, inirent bellum contra Bara, regem Sodomorum, et contra Bersa, regem Gomorrhae, et contra Sennaab, regem Adamae, et contra Semeber, regem Seboim, contraque regem Balae, ipsa est Segor.
Abbreviated transcription (Latin):
miles quia humilit̾ fecit excelsus.
Magna ẽ in hoc commendatio humi¬
litatis si faciunt sibi hoc inuicem fr̃s.
xp̃ianus. Quienim ad pedes frĩs incli¬
natur ei deuotio incorde uel excitat᷑
uel si iam ierit confirmatur. ħ hũi¬
litaris affectus uel dequolibet iuro ito

Expanded text:
miles, quod humiliter fecit Excelsus. Magna est haec commendatio humilitatis: et faciunt sibi hoc invicem fratres, ere Christianus. Qui enim ad pedes fratrum inclinatur, ei in corde vel excitatur, vel si jam inerat confirmatur humilitatis affe
Abbreviated transcription (Latin):
tem puisatur nr̃am concessis uͥ¬
titibus.respectus interne largi
subleuata inmenso munere ex¬
ultat. a temptatone pulsa quid
sit inueniat. Sic elias usitatus
fugiens unam mulierem.Sic pa

Expanded text:
tem nostram concessis virtutibus respectus intimae largitsublevata immenso munere exaltatur, etiam tentatione pulsata, quid sit, inveniat. Sic Elias et visitatus fugiens, unam mulierem expa
Abbreviated transcription (Latin):
mili Puritatem dilectionis qͣ
sc̃i insecreto cordis coram dñore¬
fulgent.inspit̾e nequimus.⁊
tñ ex eis que loquendo. agendo
patiendo foris ostendunt. inue¬
Claritas trabium aurea. illisqͥ
quia quã magna sit multitũdo
dulcedinis quam abscondit tm̃¬
tib se ⁊ perfecit sperantib inse:
illi soli nouerunt qui regnum
⁊ qĩm capitib trabium foris
apparentib a terra subleuam̃.¬

Expanded text:
m puritatem dilectionis, qua in secreto cordis coram Domino refulgent, inspicere nequimus; attamen ex eis quae loquendo, vel agendo, vel patiendo foris ostendunt, auxclaritas trabium aurearum illis quia quam sit magna multitudo dulcedinis Dei, quam abscondit timentibus se , et perfecit sperantibus in se, soli norunt illi qui regnum quasi in capitibus trabium foris apparentium a terra sublevam
Abbreviated transcription (Latin):
intus latiores fuisse ꝑhibent qͥa
qui ubar suꝑne contemplatio¬
nis uel ad momentum ꝑcipit
mox sinum cordis amplius ca¬
stigando dilatat ⁊ ad maiora cã¬
pessanda. sollerti ex̾citat̃oe se p̃¬

Expanded text:
intus latiores fuisse perhibentur: quia qui jubar supernae contemplationis vel ad momentum percipit, mox sinum cordis amplius castigando dilatat, et ad majora capessenda solerti exercitatione prae
Abbreviated transcription (Latin):
entes. auditores suos quos ꝑui.
gilias predicationis nutriunt dũ
que dicunt facere negligunt. ꝑ
somnum torporis occidunt ⁊ ne¬
gligendo opprimunt quos u̾boꝵ¬

Expanded text:
entes, auditores suos quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt facere negligunt, per somnum torporis occidunt; et negligendo opprimunt, quos
Abbreviated transcription (Latin):
bonos se habere ostendant seqͣces.
Apud iudicia hominum excusãt
negligentiam. Unde mulier que
filium extinxit porium quesi¬
uit alienum.s matrein ueram.
salomonis gladius inuente quia
at extremo examine ueri uidiciᷤ¬
Et notandum quod uiuens filiꝰ
prius diuidi precipit᷑ u soli pt̾¬
modum matri reddat᷑ quia in hac
uita quasi partiri concedit᷑ uita
meritum. alter apud homines
laudem habere ꝑmittitur. s fal¬
samat̾ que ñ genuit occidi non
metuit.quia arrogantes magi¬
stri ⁊ caritatis ignari si plenissi¬
mum nom̃ laudis ex aliens di¬
scrpłis consequi nequeunt eoꝵ
uitam crudelit̾ insecunt᷑. Inuidi
cia enum succensi nolunt aliis ui¬
uere quos se conspiciunt siposse
apuo extraneam sit ⁊ uiuat qi
concedunt ueraces magistri ut
exeorum liscipli̾s alterius ma¬
gisterii laudem habeant. si tñm
ra mat̾ solatotum recipere meru¬

Expanded text:
bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent negligentiam. Unde et illic mulier, quae filium exstinxit proprium, quaesivit alienum: sed tamen Salomonis gladius invenit, quiaat, extremo examine, ira diest intuendum, quod vivens filius prius dividi praecipitur, ut soli postmodum matri reddatur: quia in hac vita quasi partiri conceditur vita er apud Deum meritum, alter apud homines laudem habere permittitur. Sed falsa mater eum quem non genuit, occidi non metuit, quia arrogantes magistri et charitatis ignari, si plenissimum nomen laudis ex alienis discipulis consequi nequeunt, eorum vitam crudeliter insequuntur; invidiae enim face succensi, nolunt aliis vivere, quos se conspiciunt non possapud concedunt veraces magistri, ut ex eorum discipulis alii quidem magisterii laudem habeant; si tamen r, et sola totum recipere meru
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ. Uuenatio diuersorum anĩa¬
lium sunt qui ex diu̾sis gentib
cotidie retib euuangłii ꝑ spũ ale
uenatores capiuntur ⁊ inpastũ
saluatoris rediguntur. Atapsa us¬

Expanded text:
. Venatione diversorum animalium sunt qui ex diversis gentibus quotidie retibus Evangelii per spirituales venatores capiuntur, et in pastum Salvatoris rediguntur. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑadiso quã d̃s contingere ue¬
tuit. s ut ꝑobedientie meritũ hõ¬
fuit ut hunc ⁊̃ abono ꝓhiberet.No¬
ta ⁊̃ quod ibi dixit. Ex omni ligno
paradisi edite ⁊c̾. Q enim ab uno qͦli¬
bet bono subditos uetat necesse ẽ ut
multa concẽdat ne mens abonis
omnib repulsa quasi ieuma inte¬
reat Sciendum ẽ quod obedientia
aliqñ si de suo aliquid habeat nul¬
laẽ aliqñ si de suo aliqd ñ habeat
minima. Qñ enim locus suꝑior
imꝑat᷑ obedientie sibi uirtutem
euacuat. qui adhũc ꝓpͥo desiderio
anhelat. Cum u ꝓbra contumelie
imꝑant᷑ nisi exsemetip̃o animus
appetat obedientie sibimeritũ mi¬
uint. quia ad hec inuitus desc̾edit.
hinc moyses pͥncipatũ ppli humi¬
lit̃ recusat. Paulus aũ audact̾ dicit.
Ego non solum ligari inierłm s eti¬
am mori paratꝰ sum. ꝑ eo quod ab¬

Expanded text:
diso, quam Deus contingere vetuit, ut per obedientiae meritum hofuit ut hunc a bono prohiberet. Notandum vero quod ibi dicitur: Ex omni ligno paradisi comede , etc., qui enim ab uno bono subditos vetat, necesse est ut multa concedat, ne mens ab omnibus repulsa, quasi jejuna inteia. Sciendum summopere quod obedientia aliquando si de suo aliquid habeat, nulla est; si de suo aliquid non habeat, minima. Cum imperatur, obedientiae sibi virtutem evacuat, qui ad hunc proprio desiderio anhelat. Cum autem propria contumeliae imperantur, nisi haec ex semetipso animus appetat, obedientia sibi meritum minuit, quia ad haec invitus descendit. Hinc Moyses principatum populi humiliter recusat . Paulus audacter dicit: Ego non solum alligari in Jerusalem, sed etiam mori paratus sum . Ruth
Abbreviated transcription (Latin):
clinamus.Pturbati enim quod audi¬
rectum dicit᷑ peruersum uidet᷑ hñ
⁊ nabal ebrio culpam suam laudabi¬
lit̾ tacuit abigail quam digesto ui¬
no laudabłr dixit. Malum eñi quod
fecãt ptꝰ nosse potuit quod ebrius

Expanded text:
clinamus? Perturbati quippe quid audirectum quod dicitur, perversum videtur: unde et Nabal ebrio culpam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit. Malum enim quod fecerat nocere potuit, quia ebrius
Abbreviated transcription (Latin):
ta dei suscipiunt.⁊ posteriora huiꝰ
uite diligunt ex ip̃is iuste in po¬
steriora crutiabuntur. que deberẽt
estimare sicut st̾cora. Q enim te¬
stamentum dei assumunt ⁊ inpo¬
steriora respicientes mundi se ua¬

Expanded text:
ntum Dei suscipiunt et posteriora hujus vitae diligunt, ex ipsis juste in posteriora cruciabuntur, quae debent aestimare sicut stercora. Qui enim testamentum Dei assumunt, et in posteriora respicientes, veteri se va
Abbreviated transcription (Latin):
coinquinata que nescunt thorum
indelicto habebit enim fructum in
resurrectione animarũ sc̃arum. Et
spado qui ñ est operatꝰ inmanu sua
iniquitatem ⁊ non cogitauit apud

Expanded text:
coinquinata quae non scivit torum in delicto habebit fructum in respectione animarum et spado qui non operatus est per manus suas iniquitatem nec cogitavit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad hoc dat᷑ ut danti ex bona acc̃oe
tuo acceꝑam. Electi uero si qñ offẽ¬
dunt ad cor uelociter redeunt. et
ute inspiciunt ñ solum mala que
commiserͣint s que ex accepto mu¬
ram. Ac si dicat. Istud ꝑ dissoluno¬
ñe negligentie ꝑdidi quia ut ꝑ bõa
oꝑa redderem ex gr̃a saluatoris ac¬
cepi s nunquam d̾s̃ m̃tem deserie.
que in peccatis se ueracit̾ agnoscit.
Uñ helyseus lignum deorsum mi¬
sit ⁊ ferrum in suꝑficiẽ ãnatauit qr
redemptor cor pecc̃is humiliat.⁊ eã
quam amiserat. uim intellectiuam
reformat. Nñ in alia tnͣslatione drͣ
qͦd confregit lignum ⁊ iactauit ⁊ sic
ferrum sustulit. Lignum frangere
ẽ cor ab elatione conterere.⁊ ab imoͣ
lactare. cogitatione ꝓpͥe infirmitatiˢ¬
sẽ humiliare ⁊ tunc ilico ferrum
rẽdit qui ad usum exciͣtionis pͥsti¬

Expanded text:
ona actione tuo acceperam . Electi vero si quando offendunt, ad cor velociter redeunt, et ute inspiciunt, non solum quae mala commiserunt sed etiam quae ex accepto muram. Ac si dicat: Illum per dissolutionem negligentiae perdidi, quod ut per bona opera redderem, ex gratia Redemptoris accepi: sed nunquam Deus mentem deserit, quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde Elisaeus lignum deorsum misit, et ferrum in superficie attulit, quia Redemptor cor peccatoris humiliat, et eam quam amiserat intelligentiam reformat. Unde in alia translatione dicitur: Quod confregit lignum et jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum frangere est cor ab elatione conterere, ad ima jactare, cogitatione propriae infirmitatis humiliare. Illico ferrum re
Abbreviated transcription (Latin):
uasa oleo uacua tenebant continẽ¬
lebant qui frustra sr̃ belligerato¬
res constituunt᷑ cum arrogantiã.
ñ precauent. Et qnq uros de hiis
qui steterant coram rege .i. illos qͥ¬

Expanded text:
ua in manibus tenebant, continenlebant. Qui frustra super bellatores constituuntur cum arrogantiam non praecaveant. Quinque viros de his qui steterant coram rege , id
Abbreviated transcription (Latin):
ferrum in manubrio intellectꝰ est
incorde. hoc lignacedunt᷑: cum p̃ue
cogitationes increpant᷑. quod tũc
eluxe agit᷑ cum lapsꝰ uane głe ñ ui¬
tat᷑. ferrum in aqua ꝑditur qͥa ex

Expanded text:
Ferrum in manubrio, intellectus est in corde: hoc ligna caeduntur, cum prave agentes increpantur. Quod dum fluxe agitur, dum lapsus vanae gloriae non vitatur; fe
Abbreviated transcription (Latin):
demporales sunt. ea autẽ de quib
loquimur. tractatu quidẽ sermonis
temporalit̾ nominant᷑. natura aũ
sui omẽm intelligentiã sensus tempo¬
ralis excedunt. Rectum tñ uidetur
inquirere quid cause sit qd̾ qui re¬
generat᷑ ꝑ dñ salutẽ. optis habet &
salutẽ nisi sit integra trinitas: nec
possibile sit participem fieri patris
uł filii sine spũ scõ. De quib dis¬
cutientes sine dubio necessariũ erit
ut oꝑationẽ specialem sp̃s scĩ: & spe¬
cialem patris ac filii describamus.
Arbitror igit᷑ oꝑationẽ quidẽ eẽ pat̾s
& filii cam in sanctis qmͣ in pecc̃ous
Inom nib rationabilib & in mitio

Expanded text:
temporales sunt, ea autem de quibus temporales sunt, ea autem de quibus loquimur, tractatu quidem sermonis temporaliter nominantur, natura autem sui omnem intelligentiam sensus temporalis excedunt. V. Rectum tamen videtur inquirere quid causæ sit, quod qui regeneratur per Deum in salutem, opus habet et salutem nisi sit integra Trinitas; nec possibile sit participem fieri Patris vel Filii sine Spiritu sancto. De quibus discutientes sine dubio necessarium erit ut operationem specialem Spiritus sancti, et specialem Patris ac Filii describamus. Arbitror ergo operationem quidem esse Patris et Filii tam in sanctis quam in peccatoribus, in hominibus rational
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis ac profundiorib doctriis
commemorans saluator q̃ nondũ ca¬
pere poterant discipuli sui itaait
ad apłos. Adhuc multa habeo q̃ uo¬
bis dicama: s non potestis illa mo¬
do capere. Cum autẽ uenerit con¬
dit: ille uos docebit omĩa & cõmo¬
nebit omĩa q̃ dixi nobis. Et ita
sentiendũ est. qd̃ sicut filius qui
solus cognoscit patrẽ. reuelat euui
uult: ita & sp̃s sẽs qui solus scru¬
tat᷑ ꝙ̃ alta di reuelat dm̃ cui uult.
putandum est: qͥd etiã sp̃s sc̃s filio
reuelante cognoscit. Si enim reuelan¬
te filio cognoscit patrem sp̃s sẽs: ergo
ex ignorantia ad scientiã uenit. qd̾
utiq & impium ꝑariter & stultũ ẽ¬
spm̃ sem̃ confiteri. & ignorantiã ei
adscribere. Non enĩ cũ aliud aliquid
audeat dicere quia tunc quidẽ cũ
postea uͦ qmͣ recepit scientiã sp̃s sc̃s
nom̃ ad sciscimus: simplicit᷑ & cum
uenia accipiendũ est. qm̃ nomi¬
nũ quudẽ horum significationes

Expanded text:
divinis ac profundioribus doctrinis divinis ac profundioribus doctrinis commemorans Salvator quas nondum capere poterant discipuli sui, ita ait ad Apostolos: «Adhuc multa habeo quæ vobis dicam, sed non potestis illa modo capere: cum autem venerit contus, ille vos docebit omnia, et commonebit omnia quæ dixi vobis.» Et ita sentiendum est quod sicut Filius, qui solus cognoscit Patrem, revelat cui vult: ita Spiritus sanctus, qui solus scrutatur etiam alta Dei, revelat Deum cui vult. putandum est quod etiam Spiritus Filio revelante cognoscit. Si enim revelante Filio cognoscit Patrem Spiritus sanctus, ergo ex ignorantia ad scientiam venit: quod utique et impium pariter et stultum esanctum confiteri, et ignorantiam ei ascribere. Non enim cum aliud aliquid audeat dicere, quia tunc quidem cum postea vero quam recepit scientiam, Spiritus nomen asciscimus, simpliciter et cum venia accipiendum est: quoniam nominum quidem horum significationes
Abbreviated transcription (Latin):
stinctionẽ istã posse seruari. sicut
eum diect. qui dat spm̃ ppło qui est
suꝑ terramꝰ & spm̃ his qͥui caleant
eam. Sine dubio enĩ om̃is qui calcas
terrã idest terrena & corporalia. par¬
ticeps est sp̃s scĩ: a deo eum accipiens.
Dicebat autẽ & hebreus magister
qd duo illa seraphin q̃ in ysaia senis
alis describunt᷑. clamantia adinui
baoth: de unigentto filio d̃ĩ. &e de
spũ scõ eeñt intelligenda. Nos uͦ pu¬
tamus etiã illud qd̾ in cantico aba¬
cuch dictum est. in mẽdio duorũ ut
aninialiũ uł duarũ uitarũ cognos
bere. Omĩs enĩ scientia de patre re¬
uelante filio in spũ scõ cognoseit᷑.
ut ambo hec q̃ secundũ propħam
ił animantia uł uite dn᷑r. causa
seientie dei patris existant. Sient
enĩ de filio dr᷑. quia nemo nouit
patrẽ nisi filius. & cui uoluerit
filius reuelare: hec eadẽ etiã de
spũ scõ dicit apłs. cum ait. nobis¬
dei. S ae rursus in enuangłio de

Expanded text:
stinctionem istam posse servari: sicut stinctionem istam posse servari: sicut cum dicit, Qui dat Spiritum populo qui est super terram, et Speam.» Sine dubio enim omnis qui calcat terram, id est terrena et corporalia, particeps est Spiritus sancti a Deo eum accipiens. Dicebat autem et Hebræus magister, quod duo illa Seraphim quæ in Esaia senis alis describuntur clamantia adinvicbaoth, de unigenito Filio Dei et Spiritu sancto essent intelligenda. Nos vero putamus etiam illud quod in cantico Abacuc dictum est: «In medio vel duorum animalium, vel duarum vitarum cognoscbere. Omnis enim scientia de Patre revelante Filio in Spiritu sancto cognoscitur, ut ambo hæc quæ secundum Prophetam vel animantia vel vitæ dicuntur, causa scientiæ Dei Patris existant. Sicut enim de Filio dicitur, quia «nemo novit Patrem nisi Filius,» et cui voluerit Filius revelare:» hæc eadem etiam de Spiritu sancto dicit ApDei.» Sed et rursus in Evangelio de
Abbreviated transcription (Latin):
Drimo om̃iũ crede quia unus est ds
qui omĩa ereauit. atq comꝑostua.
qui eum nichil eẽt prtus eẽ focit omĩa
qui est ontia capiens ipẽ uͦ a nemine
capitur. S i enoch libro similia des¬
cribuntur. Uerũtii usq ad presens
nullum sermonẽ in seripturis sełs
quidem modo quo de sapientia refer¬
te salomonẽ supra ẽdocuimus: uł q̃
de uita uł uerbo. aliis q appella¬
tionib filii d̾i intelligenda eẽ trac¬
tauimus. Sp̃s igit᷑ dĩ qui suꝑ aquas
ferebatur sicut scriptũ est. in p̾rinci¬
possum: sieut & cum ip̃a loca expo¬
neremus. ostendimus. ñ tñ sedm hy¬
storiam. s scłm intelligentiã sp̃alẽ
Quidam sane ex precessorib nrĩs in
nouo testam̃to obseruarunt. qd̾ si¬
cubi sp̃s nominat᷑ smne adiectione:
ea q̃ designet qualis sit sp̃s. de spũ
tus autẽ sp̃s est: oaritas. gaudiũ.
pax & cetera. Itẽ & ibi cum ceperitis
in ueteri testamento putamus di¬

Expanded text:
«Primo omnium crede, quia unus est Deus «Primo omnium crede, quia unus est Deus qui omnia creavit atque composuit: qui cum nihil esset prius, esse fecit omnia: qui est omnia capiens, ipse vero» a nemine capitur.» Sed et in Enoch libro his similia describuntur. Verumtamen usque ad præsens nullum sermonem in Scriptis sanctisquidem modo quo de Sapientia referre Salomonem supra edocuimus, vel quæ de Vita, vel Verbo, aliisque appellationibus Filii Dei intelligenda esse tractavimus. Spiritus igitur Dei qui super aquas ferebatur, sicut scriptum est, in principossum: sicut et cum ipsa loca exponeremus, ostendimus, non tamen secundum historiam, sed secundum intelligentiam spiritualem. Quidam sane ex praedecessoribus nostris, in Novo Testamento observaverunt, quod sicubi spiritus nominatur sine adjectione ea quae designet qualis sit spiritus, de Stus autem Spiritus est, charitas, gaudium, pax , etc. Item et ibi, Cum coeperitis in Vetere Testamento putamus di
Abbreviated transcription (Latin):
tisma ñ alit̾ nisi excellentissime omi¬
ũ trinitatis auctoritate idest patris
& filii & sp̃s scĩ cognominatione com¬
pleatur: & ingenito dõ patri & unige¬
nito eius filio. nom̃ quoq scĩ sp̃s¬
copuletur. Quis ergo ñ obstupes cat
quanta maiestas sit sp̃s scĩ. cũ eũ qͥ
dixerit uerbũ in filiũ hominis. audi¬
at sperare ueniam posse: eũ uͦ qui in
spm̃ scm̃ blasphemauerit ueniã ñ
habere. neꝗ in presenti secuso. neq
in futuro: Qd̃ aũ a d̾o uniuersa ere¬
ata sunt nec sit ulla substantia q̃
ñ ab eo hoc ip̃m ut eẽt acceꝑit. ex mul¬
tis tocius scripture assertionib cõ¬
probatur. repudiatis atq depulsis
his q̃ a quibrdam falso perhibent᷑.
uł de materia d̾o coeterna uł de inge¬
nitis animab quib ñ tã subsisten¬
di naturã quiã equalitatẽ atꝙ ordinẽ
a deo insitum uolunt. Nam & in eo li¬
bello qui pastoris dr᷑ angłi peniten¬
tie quem hermas conscripsit: ita refertꝰ

Expanded text:
tisma non aliter nisi excellentissimae omnium Trinitatis auctoritate, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione compleatur, et ingenito Deo Patri et unigenito esancti copuletur. Quis ergo non obstupescat quanta majestas sit Spiritus sancti, cum eum qui dixerit verbum in Filium hominis, audiat sperare veniam posse; eum vero qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, veniam non habere neque in præsenti sæculo, neque in futuro? ata sint, nec sit ulla creatura quæ non ab eo hoc ipsum ut esset acceperit, ex multis Scripturæ assertionibus comprobatur, repudiatis atque depulsis his quæ a quibusdam falso perhibentur, vel de materia Deo coæterna, vel de ingenitis animabus, quibus non tam subsistendi naturam, quam æqualitatem atque ordinem a Deo insitum volunt. Nam et in eo libello qui Pastoris dicitur angeli pœnitentiæ, quem Hermas conscripsit, ita refertur:
Abbreviated transcription (Latin):
fabulas eorũ qui prolationes quas dã
sibi ipĩs depingunt. ut diuinã na¬
turã in partes uocet. & dm̃ patrẽ qnͣ¬
tũ in se est diuidant: cum hoc de in¬
corporea natura uł leuit suspicari
non solum extreme impietatis sit.
uerũctiã ultime insipientie. nec omĩ¬
no ad intelligentiã consequens ut
incorporee nature substantialis di¬
uisio possit intelligi. Magis ergo
sicut uoluntas procedit e mente. &
neq partẽ aliquã m̃tis secat. neꝙ
ab ea separat᷑ aut diuidit᷑. tali qͣ¬
dam sp̃e ꝑutandus est pat̾ filiũ
genuisse. imaginẽ scilicet suã. ut
sicut est inuisibilis ip̃e ꝑ naturã.
ita imaginẽ quoq inuisibilẽ genu¬
erit. Uerbuna enĩ est filius: & ideo
uichil in eo sensibile intelligendũ ẽ.
sapientia est. & in sapientia nichil
corporeum suspicandtm est. Lum̃ ẽ
uerum. qd illuminat omẽm homi¬
nẽ uenientẽ in hunc mundũ: s
nichil habet commune ad solis hꝰ

Expanded text:
fabulas eorum qui prolationes quasdam fabulas eorum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent, et Deum patrem quantum in se est dividant, cum hoc de incorporea natura vel leviter suspicari, non solum extremæ impietatis sit, verum etiam ultimæ insipientiæ, nec omnino ad intelligentiam consequens ut incorporeæ naturæ substantialis divisio possit intelligi. Magis ergo sicut voluntas procedit e mente, et neque partem aliquam mentis secat, neque ab ea separatur aut dividitur, tali quadam specie putandus est Pater Filium genuisse imaginem scilicet suam, ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ita imaginem quoque invisibilem genuerit. Verbum enim est Filius, et ideo nihil in eo sensibile intelligendum est. Sapientia est, et in sapientia nihil corporeum suspicandum est. Lumen est verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; sed nihil habet commune ad solis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
parationi imago filii dei de quo
nẽ sermo est comparari potest.
etiam scd̃m hoc qd̾ inuisibilis di ima¬
go inuisibilis est: sieut scdm hysto¬
riam dicimus imaginem ade eẽ filiũ
eius sech Ita enĩ scriptũ est. Et genuit
adam sech scdm imagine suam. & se¬
cundum spẽm suã. Que imago etiã
nature ac substantie patris & filui
continet unitatem. Si enĩ omĩa q̃
facit pat̾ hec & filius facit similit:
in eo qd̃ omĩa ita facit filius sic̃ ꝑat̾̃
utiq natus ex eo est uelut q̃dam uo¬
luntas eius ex mente procedens. Et
ido ego arbitror qd̃ sufficere debeat
uoluntas patris ad subsistendũ hoc
qd̃ uult pater. Uolens enĩ ñ alia ui¬
Autitur: nisi qua consilio uoluntas
profert᷑. Ita ergo & filii ab eo subsisten¬
tia generat᷑. Qd̾ necesse est in primis
suscipi ab his qui nichil ingenitum
idest innatũ p̃ter solum dm̃ patrẽ fa¬
tentur. Obsertiandum namq est.
nequis incurrat in illas absurdas

Expanded text:
parationi imago Filii Dei, de quo parationi imago Filii Dei, de quo nunc sermo est, comparari potest, etiam secundum hoc quod invisibilis Dei invisibilis imago est. Sicut secundum historiam dicimus imaginem Adae esse filium ejus Seth. Ita enim scriptum est, Et genuit Adam Seth secundum imaginem suam, et secundum speciem suam . Quae imago etiam naturae ac substantiae Patris ac Filii cofacit Pater, hæc et Filius facit similiter, in eo quod omnia ita facit Filius sicut Pater qui utique natus ex eo est velut quædam voluntas ejus ex mente procedens. Et ideo ego arbitror quod sufficere debeat voluntas Patris ad subsistendum hoc quod vult Pater. Volens enim non alia via utitur, nisi quæ consilio voluntatis profertur. Ita ergo et Filii subsistentia generatur ab eo. Quod necesse est in primis suscipi ab his qui nihil ingenitum, id est innatum, præter solum Deum patrem fatentur. Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationis d̾i. & imago bonitatis eiꝰ.
Sapientiã uͦ didicimus sicut suꝑiꝰ
diximus slibsiftentiam habentẽ ñ
alibi nisi in eo qui est mitiũ om̃i¬
um. ex quo & nata est queq sapien¬
tia: quia ipẽ ẽ qͥ ẽ solus natura filiꝰ
iocuro & uinigenitus drͦ. Uideamus
sane quid intelligi debeat etiã de
hoc qd̾ imago inuisibilis dr̃. nt &¬
ꝑ hoc aduercamus quomodo d̾s
recte ꝑater dr̃ filii sui. & considere¬
mus ꝑrimo ex his q̃ consuetudine
hominũ imagines appellari solent.
mago interdum dr̃. eã q̃ in mate¬
ria aliqua idest ligni ⁊ laꝑidis de¬
ꝑingi uł extulpi solet. Interdum
imago dr᷑ eius qui geniuit is qui
natus est: eum in nullo similitu¬
dinum linamĩta eius qui genuit
in eo qui natus est mentuntur.
Puto ergo posse priori quidẽ exem
ꝑlo aptari eum qui ad ymaginẽ
ce similitudinẽ dei factꝰ est hominẽ :
de quo diligentius d̾o fauente cum
socum ip̃m in genesi exponere cepe¬
rimus uidebimus. Secunde uͦ com̃¬

Expanded text:
i, et imago bonitatis ejus. Sapientiam vero dicimus, sicut superius diximus, subsistentiam habentem non alibi, nisi in eo qui est initium omnium ex quo et nata est quæque sapientia, quia ipse est qui est solus natura filius, idcirco et unigenitus dicitur. VI. Videamus sane quid intelligi debeat etiam de hoc quod imago invisibilis dicit hoc advertamus quomodo Deus recte pater dicitur filii sui: et consideremus primo ex his quæ consuetudine hominum imagines appellari solent. Imago interdum dicitur ea quæ in materia aliqua, id est ligni vel lapidis, depingi vel exculpi solet. Interdum imago dicitur ejus qui genuit is qui natus est, cum in nullo similitudinem lineamenta ejus qui genuit in eo qui natus est mentiuntur. Puto ergo posse priori quidem exemplo aptari eum qui ad imaginem et similitudinem Dei primus factus est hominum, de quo diligentius, Deo favente, cum locum ipsum in Genesi exponere coeperimus, videbimus. Secundae vero com
Abbreviated transcription (Latin):
głam dixit eẽ omĩpotentis euius
głe aporroea est sapientia: boc intel¬
ligi datur. qd̃ etiã in omĩpotentie
gła societatẽ habeat sapientia. ꝑ
quam d̾̃s omipotens dr᷑. ꝑ sapienti¬
potentatũ: ñ solum dominantis au
ctoritate ueruetiã subiectorũ sponta¬
neo famulatu. Ut autẽ unã eandẽ q
onĩpotentiam patris. & filii ẽẽ cog¬
noseas. sicut unus acꝙ idem est cñ
patre ds ce dñs: audi hoc modo io¬
hannem. in apocalipsi dicentẽ.
hec dicit dñs d̾s. qui est. & qui erat.
&e qui uenturus est. omp̃s. Qui e¬
nĩ uenturus est. qͥs est alius nisixͦ ͤ
Et sicut nemo debet offendi cum d̾s
bet offendi. qd̃ etiã filius di omipo¬
illud qd̾ ipẽ dixit ad patrẽ: quia omĩa

Expanded text:
am dixit esse Omnipotentis, cujus gloriae aporrhoea est sapientia, hoc intelligi datur, quod etiam in omnipotentiae gloria societatem habeat sapientia, per quam Deus omnipotens dicitur. Per sapientipotentatum, non soctoritate, verum etiam subjectorum spontaneo famulatu. Ut autem unam et eamdem omnipotentiam Patris ac Filii esse cognoscas, sicut unus atque idem est cum Patre Deus et Dominus, audi hoc modo Joannem in Apocalypsi dicentem: «Hæc dicit Dominus» Deus qui est, et qui erat, et qui venturus est omnipotens» Qui enim venturus est, qui est alius nisi Christus? Et sicut nemo debet offendi cum Deusbet offendi quod etiam Filius Dei omnipoillud quod ipse dicit ad Patrem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ingeniti filii. Est namq ita eterna ac
sempiterna generatio: sicut splendor
generatur ex luce. Non eni ꝑ adoptio¬
nem sp̃s filius fit extrinsecus: si na¬
tura filius est. Uideamus tñ quomͦ
hec que dicimus etiã diuine scripture
auctoritate muniantur. Ait apłs

Expanded text:
nigeniti Filii. Est ita namque aeterna ac nigeniti Filii. Est ita namque aeterna ac sempiterna generageneratur ex luce. Non enim per adoptionem spiritus filius fit extrinsecus, sed natura filius est. V. Videamus tamen quomodo hæc quæ dicimus etiam divinæ Scripturæ auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt᷑ etiã ꝓ eo qd̃ filius di
uita est. &e ꝓ eo qd uerbũ est. & ꝓ eo
qd tieritas est. & ꝓ eo qd resurrectio est:
quia hee om̃s appellationes ex ope¬
rib eius ac utrtutib nominate sunt¬
& in nulla harum uł leui opinione
intelligi corꝑora le aliquid potest: qͥd
uł magnitudinem designare iudet
ceterorum animalium: semini corũ
a quib semmati sunt respondent.
uł earum in quarũ utero format᷑i
nutriunt᷑ habent ex his quicquid il¬
lud est. qd̃ in lucem hanc assistunt
ac deferunt processuri. Infandum
autẽ est & illicitum dm̃ patrẽ in ge¬
ueratione unigeniti filii siti: atq in
subssdentia enus exequare alieui itł
hominũ uł aliorum ammantium
generanti. S necesse est exceptumn
aliquid eẽ ce deo dignum ciuus nuiͥ¬
ia prorsus comparatio non in rebͦ
solum. s ne in cogitatione quidem
uel sensu inueniri potest: ut huma¬
na cogitatio possit apprehendere quo¬
modo ingenitus ds pat̾ efficrtur u¬

Expanded text:
 etiam pro eo quod Filius Dei vita est, et pro eo quod verbum est, et pro eo quod veritas est, et pro eo quod resurrectio est: quia hæ omnes appellationes ex operibus ejus ac virtutibus nominatæ sunt, et in nulla harum vel levi opinione intelligi corporale aliquid potest, quod vel magnitudinem designare videatur, caeterorum animalium, semini eorum a quibus seminati sunt, respondent. vel etiam earum in quarum utero formantur ac nutriuntur, habentes ex his quidquid illud est quod in lucem hanc assumunt ac deferunt processuri: infandum est et illicitum, Deum Patrem in generatione unigeniti Filii sui, atque in substantia ejus exaequare alicui vel hominum vel aliorum animantium generanti. Sed necesse est exceptum aliquid esse, et Deo dignum, cujus nulla prorsus comparatio, non in rebus solum, sed ne in cogitatione quidem vel sensu inveniri potest, ut humana cogitatio possit apprehendere, quomodo ingenitus Deus Pater efficitur u
Abbreviated transcription (Latin):
figura expressa substantie eius Iͥn
uenimus nichilominus etiã in sa¬
pientia q̃ dr᷑ salomonis descrip¬
tionem quandam de d̾i sapientia:
hoc modo scriptam. Uapor est enĩ

Expanded text:
figura expressa substantiæ ejus.» venimus nihilominus etiam in Sapientia quæ dicitur Salomonis, descriptionem quamdam de Dei Sapientia hoc modo scriptam: «Vapor est enim,