comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
leges. contenderat. Quib om̃ib instructus: ad cro¬
tonioꝵ. urbẽ applicuit. om̃ino resolutã. & soliꝰ uir¬
tutis oꝑa indigentẽ. Fortune siquidẽ indignantes
odetant arma que adu̾sus locrenses infeliciter sũp¬
serant. mutassentq uitã luxuria nͥ eis pithagoras
philosophus obstitisset. Ex quo patet: quantũ homo
p̃stet homini cũ unius ꝑsone auctoritas iam lapsũ
ad frugẽ melioris uite reuocauerit popłm. Laudabat
gͦ uirtutẽ cotidie. & uicia luxurie denudabat. &
casũ urbiũ ꝑditarũ enuntiabat & causã. Tantũ
quoq studii ad frugalitatẽ multitudinis ꝓuocabat.
ut aliquos ex his luxuriatos ẽe. incredibile uid̾et᷑.
Matronarũ uͦ seꝑatã auiris doctrinã. & puerorũ
a parentib frequent̾ habuit. Docebat nunc has
pudiciciã & obsequia in uros: nc̃ illos modestiã
& litterarũ studiũ. Inter hec uelut genitricẽ

Expanded text:
leges, contenderat. Quibus omnibus instructus, ad Croleges, contenderat. Quibus omnibus instructus, ad Crotonicorum urbem applicuit omnino resolutam, et solius virtutis opera indigentem. Fortunae siquidem indignantes oderant arma, quae adversus Locrenses infeliciter sumpserant, mutassentque vitam luxuria, nisi eis Pythagoras philosophus obstitisset. Ex quo patet, quantum homo praestet homini, cum unius personae auctoritas, jam lapsum ad frugem melioris vitae revocaverit populum. Laudabat ergo virtutem quotidie, et vitia luxuriae denudabat, et casuum urbium perditarum enuntiabat causas. Tantum quoque studii ad frugalitatem multitudinis provocabat, ut aliquos ex his luxuriatos esse incredibile videretur. Matronarum vero separatam a viris doctrinam, et puerorum a parentibus, frequenter habuit. Docebat nunc has pudicitiam et obsequia in viros, nunc illos modestiam et litterarum studium. Inter haec, velut genitricem
Abbreviated transcription (Latin):
dispensat᷑: & philosophandi pͥma st̾nit᷑ &e disponit᷑
uia siqͥdẽ scͥptũ ẽ. qͥa initiũ sapientie e finus modestie
apithagora italico inueutũ est: qͥ tante fuit aucto¬
ritatis apud antiquos. ut preuidiciali opinione.
sententias omniũ suꝑaret: essetq satis ad qualibet
sententiã roborandam. si hoc ipse dixisse doceret᷑.
Ipsa nanq uox ꝓnominis: usurpatione quadam
ꝓprii nominis explebat officiũ. Fuit autem hic
natione samius. negotiatoris diuitis filiꝰ. cui nom̃
maratus erat: s parente longe dicior. eo qdꝰ negotia¬
tio patris tanta nequiuit adquirere. quanta filius
contepnĩe maluit quã habere. Magnis itaq sap̃ie
formatus incrementis. egyptũ pͥmo. mox babylomi¬
am ad ꝑdiscendos syderũ motus originẽq mundi
spectandã ꝓfectus. sũmam scientiam consecutus
erat. Inde regressus: cretam & lacedemona. ad cog¬
noscendas minois & ligurgi. inclitas ea tempestate

Expanded text:
dispensatur, et philosophandi prima sternitur et disponitur dispensatur, et philosophandi prima sternitur et disponitur via. Siquidem scriptPythagora Italico inventum est, qui tantae fuit auctoritatis apud antiquos, ut praejudiciali opinione, sententias omnium superaret, essetque satis ad quamlibet sententiam roborandam, si hoc ipse dixisse diceretur. Ipsa namque vox pronominis, usurpatione quadam, proprii nominis explebat officium. Fuit autem hic natione Samius, negotiatoris divitis filius, cui nomen Maratus erat; sed parente longe ditior erat, eo quod negotiatio patris tanta nequivit acquirere, quanta filius contemnere maluit, quam habere. Magnis itaque sapientiae formatus incrementis, Aegyptum primo, mox Babyloniam, ad perdiscendos siderum motus, originemque mundi spectandam, profectus, summam scientiam consecutus erat. Inde regressus Cretam et Lacedaemona, ad cognoscendas Minoïs et Lycurgi inclytas ea tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
trepidet. tristicia contrahat᷑. dilatetur leticia.
cupiditatib ioueatur: tanquã his passionibus
preuenientib rationis & mentis officiũ. nec tñ
ideo conscientiã mali in mente uersari. nec ap¬
ꝓbari ista. aut eis aliquẽ indulgeri consensũ.
Hoc enĩ esse uolunt in potestate. idq intereẽ
censent inter animũ sapientis & stutti qd̾ stultꝰ
consensu mentis. passionib cedit: Sapiens autẽ
licet eas necessitate patiatur: retinet tam̃ deratio¬
nabiliter appetendis uel fugiendis uerã & firmã
inconcussa mente sententiam. Hec quidẽ illi au¬
ctore agellio. & ꝓparte eleganter. & uere. Prrant
tam̃ si istarũ passionũ que necessarie st̃ rep̃ssionẽ
e castigationẽ. citra gr̃am urib suis ascribunt.
eo qd̾ solius miserentis dei ẽ ñ utiq currentis hõis
aut uolentis: ut hee inusũ iusticie conuectantur.
Hoc autẽ sufficiat demonstrare qd̾ timore inodestia

Expanded text:
trepidet, tristitia contrahatur, dilatetur laetitia, trepidet, tristitia contrahatur, dilatetur laetitia, cupiditatibus moveatur, tanquam his passionibus praevenientibus rationis et mentis officium, nec tamen ideo conscientiam mali in mente versari, nec approbari ista, aut eis aliquem indulgeri consensum. Hoc enim esse volunt in potestate: idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stultus consensu mentis passionibus cedit, sapiens autem, licet eas necessitate patiatur, retinet tamen de rationabiliter appetendis vel fugiendis, veram et firmam inconcussa mente sententiam. Haec quidem illi auctore A. Gellio, et pro parte eleganter et vere. Errant tamen, si istarum passionum, quae necessariae sunt, repressionem et castigationem citra gratiam viribus suis ascribunt, eo quod solius miserentis Dei est, non utique currentis hominis ant volentis, ut hae in usum justitiae convertantur. Hoc autem sufficiat demonstrare, quod timore modestia
Abbreviated transcription (Latin):
li argueret᷑: respondit illũ ꝓ anima nequissimi
nebulonis merito ñ fuisse sollicitũ. se aute debuis¬
se timere ꝓ anima aristippi. Diuitis gͦ questione
depulsa: accessit agellius ñ exagitandi animos
discendi. familiarit᷑ querens que nam eẽt causa
timoris sui. cũ preceptũ sit discipline stoicorũ
ne mortis timeat᷑ aduentus. quã constat esse in¬
dubiũ terminũ uite. Ille autẽ cũ discendi acui¬
ditate gnauiter accensũ uidisset hominẽ: librũ
epitecti stoici de mantica ꝓtulit. in quo scripta
erant ea que congruebant decretis denonis &
crisippi: qui dicuntur fuisse principes stoicor
Cũ gͥ librũ in manib agellius tenuisset: inue¬
uit stoicis placusse. ũ esse in potestate homini.
ut iusa quas phantasias appellant in animum
ueniant aut recedant: & cũ uenerint ex ter¬
ribilib reb aut contra. necesse asserunt mo¬
ueri animũ etiã sapientis: ut paulisꝑ metu

Expanded text:
li argueretur, respondit: illum pro anima nequissimi li argueretur, respondit: illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum: se autem debuisse timere pro anima Aristippi. Divitis ergo quaestione depulsa, accessit Aulus Gellius, non exagitandi animo, sed discendi, familiariter quaerens, quaenam esset causa timoris sui, cum praeceptum sit disciplinae Stoicorum ne mortis timeatur adventus, quam constat esse indubium terminum vitae. Ille autem, cum discendi aviditate gnaviter accensum vidisset hominem, librum Epicteti Stoici de mantica protulit, in quo scripta erant ea, quae congruebant decretis Zenonis et Chrysippi, qui dicuntur fuisse principes Stoicorum. Cum ergo librum in manibus Aulus Gellius tenuisset, invenit Stoicis placuisse, non esse in potestate hominis, ut visa, quae phantasias appellant, in animum veniant, aut recedant, et cum venerint ex terribilibus rebus, aut contra, necesse asserunt moveri animum etiam sapientis, ut paulisper metu
Abbreviated transcription (Latin):
lutẽ ex magna parte insententiã sedit. timori
boss iñ esse in animo sapientis: cũ om̃ia ex ne¬
sissitate ꝓueniant. stultũq sit timere qd̾ uitari
s ptsne econtra unicũ sit remediũ. ut uir
ptiltis forticuduus uires p̃pet ce roboie pacrentie
quasi solidissimo animi inuicti cdipeo om̃ia tela
necessitatis excipiat. Cũ gͦ nauigiũ turbato mari
uentoꝵ uehementia. celoq iniuaci ꝑieulosissime
iactaretur: philosophus uitimoris expalluit. De¬
inde cũ tempestate transacta securitas p̃buisset
colloquendi ut fit & congarriendi locũ: sociorũ
unus diues. luxuriosus. asiaticus. cepit cõpellare
philosophũ. & illudere ei eo qd̾ contra ꝓfessionem
suã timore palluerat: cũ ipse qui minime philo¬
sophabatur mansisset intrepidus. in eo qd̾ impen¬
debat exitio. At ille: aristippi socratici responsũ
retulit. Qui cũ in re simili similiter & aconsimi¬

Expanded text:
autem ex magna parte in sententiam sedit, timori autem ex magna parte in sententiam sedit, timori locum non esse in animo sapientis, cum omnia ex necessitate proveniant, stultumque sit timere, quod vitari non potest: et econtra unicum sit remedium, ut vir prudens fortitudinis vires praeparet, et robore patientiae, quasi solidissimo animo invicti clypeo, omnia tela necessitatis excipiat. Cum ergo navigium turbato mari, ventorum vehementia, coeloque minaci periculosissime jactaretur, philosophus vi timoris expalluit. Deinde cum tempestate transacta securitas praebuisset colloquendi, ut fit, et congarriendi locum, sociorum unus dives, luxuriosus, Asiaticus, coepit compellare philosophum, et illudere ei, eo quod contra professionem suam timore palluerat, cum ipse, qui minime philosophabatur, mansisset intrepidus in eo, quod impendebat, exitio. At ille Aristippi Socratici responsum retulit, qui cum in re simili similiter, et a consimi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt temerarie diffinitionis subire notam. &.
precipicium falsitatis.i.
chademici quidẽ dicti sunt ab achademia:
unde plato extitit oriundus: qui eundẽ
sue natiuitatis locũ & studendi usu et
disciploꝵ frequentia meritoꝵq suoꝵ. celebritate
att uisignẽ. Illũ uero locũ ceteris p̃tulit. eo quod
adincutiendũ timorẽ quo uicia reprimerent᷑ &¬
agnita conditione sui modestia fidelius seruaret᷑:
maxime usus est ex frequenti t̾remotu quo sepe
olliditur ẽẽ idoneus. Timor enĩ sicut modestie
anguatꝰ ẽ. ita familiaris est sapienti: Non ule ta¬
nen qui mentẽ turbat. & quasi turbine quodã
lationis &e intelligentie p̃stringit oculũ: s qͥ cõpo¬
uit animũ. & quasi hunulitatis fomes hominem
rddit ad om̃ia uirtutis officia aptiorẽ. Unde in
Beis noctiũ athicarũ scribit agellius uir elegan¬
as eloquii & multe scientie: se aliquando naui
ssse cũ quodã pħo eoq nobili inter stoicos. Illis

Expanded text:
sunt temerariae definitionis subire notam, et sunt temerariae definitionis subire notam, et praecipitium falsitatis. CAunde Plato exstitit oriundus, qui eumdem suae nativitatis locum, et studendi usu, et discipulorum frequentia, meritorumque suorum celebritate fecit insignem. Illum vero locum caeteris praetulit, eo quod ad incutiendum timorem, quo vitia reprimerentur, et agnita conditione sui, modestia fidelius reservaretur, maxime visus est ex frequenti terrae motu, quo saepe colliditur, esse idoneus. Timor enim sicut modestiae cognatus est, ita familiaris est sapienti. Non ille tamen qui mentem turbat, et quasi turbine quodam rationis et intelligentiae praestringit oculum, sed qui componit animum, et quasi humilitatis fomes, hominem reddit ad omnia virtutis officia aptiorem. Unde in libris Noctium Atticarum scribit Aulus Gellius, vir elegantis eloquii, et multae scientiae, se aliqusopho, eoque nobili inter Stoicos. Illis
Abbreviated transcription (Latin):
ficus. aut quasi maleficus. aut aluis rerũ formis ua¬
tie oriuntur. de natura & operib eiꝰ. de ueritate
eprimis rerũ inicus. in quib humanũ ingeniũ
deficit. an angeli omnino sua ñ habeant. aut qͣlia
habeant corpora. & que pie queruntur de ipsodeo.
qui tociꝰ nature rationalis exocedit inuestigationẽ.
e suꝑomĩa que mente possunt concipi exaltat᷑.
possent in hunc modũ enarrari quã plurima. que
sic dubitationẽ sapientis adnuttunt: ut tamen
dubitatio ipsa uulgũ p̃tereat. In his itaq facile cre¬
diderim achademicos tanto modestius dubitasse.
quanto eos tem̾itatis p̃cipiciũ diligentiꝰ p̃cauisse
repperio. Adeo quidẽ. ut cũ apud scriptores in lociꝰ
ñ passim dubus u̾ba quodãmodo ambigua q̃lia
sunt hec. si forte. fortasse. & forsitan ꝓferuntur.
achademico dicantur usi temperam̃to. eo qd̾ tempe¬
tatiores aliis achademici fuerint: qui omnẽ ueriti

Expanded text:
ficiis, aut quasi maleficiis, aut aliis rerum formis vaficiis, aut quasi maleficiis, aut aliis rerum formis varie oriuntur, de natura et operibus ejus: de veritate, et primis rerum initiis, in quibus humanum ingenium deficit, an angeli omnino sua non habeant, aut qualia habeant corpora, et quae pie quaeruntur de ipso Deo, qui totius naturae rationalis excedit investigationem, et super omnia, quae mente possunt concipi, exaltatur. Possent in hunc modum enarrari quamplurima, quae sic dubitationem sapientis admittunt, ut tamen dubitatio ipsa vulgum praetereat. In his itaque facile crediderim academicos tanto modestius dubitasse, quanto eos temeritatis praecipitium diligentius praecavisse reperio. Adeo quidem, ut cum apud scriptores in locis non passim dubiis, verba quodammodo ambigua, qualia sunt haec, si forte, fortasse, et forsitan, proferuntur, academico dicantur usi temperamento, eo quod temperatiores aliis academici fuerint, qui omnem veriti
Abbreviated transcription (Latin):
que querunt᷑ de ꝓuidentia. de sub̾a. quanital.
uirib. efficatia. & origine anime. de fato & fal¬
litate nature. casi e libero arbitrio. de mat̾il
& motu & pͥncipiis corporũ. de ꝓgressu muli¬
tudinis & magnitudinis sectione. ant̾minds
om̃ino non habeam: aneos dũtaxat a logos d¬
dem inurtuãt. De tempore & loco. de miuis
& oratione: de eodem & diuerso in quo plit
inticio est: de diuiduo & indiiuduo. de substantia
forma uocis. de statu uniuersaliũ. de usu &e fine
atuq uirtutũ & uicioꝵ.. an om̃s uirtutes habeat
pumenda. Item de causis rerũ & adiunctione earũ
ul repugnantia. de effluxione & de fluxione occe¬
ani. de artu nili. de humoꝵ in animaliũ corporib
igniento & diminutione ad motũ lune. de uarus
latentis uat᷑e secretis. de officiis & uarus figuris cau¬
sarũ que in contractib aut quasi contractib male¬

Expanded text:
quae quaeruntur de providentia, de substantia, quantitate, quae quaeruntur de providentia, de substantia, quantitate, viribus, efficacia, et origine animae; de fato, de facilitate naturae, casu, et libero arbitrio; de materia et motu, et principiis corporum, de progressu multitudinis, et magnitudinis sectione; an terminos omnino non habeant, an eos duntaxat ἀλόγους tandem inveniant. De tempore et loco, de numero et oratione, de eodem et diverso, in quo plurima attritio est, de dividuo et individuo, de substantia et forma vocis, de statu universalium, de usu et fine, ortuque virtutum et vitiorum: an omnes virtutes habeat, punienda. Item de causis rerum et adjunctione earum, vel repugnantia, de affluxione et defluxione Oceani, de ortu Nili, de humorum in animalibus corporibus augmento et diminutione ad motum lunae, de variis latentis naturae secretis: de officiis et figuris causarum, quae in contractibus, aut quasi contractibus, male
Abbreviated transcription (Latin):
inuestigatione ꝓficiet. cui ratio nichil ꝑsuadet.
qd̾ teneat aut sequatur: s est ad omĩa semper in¬
certus: Talis utiq achademicus cũ nec brutis
animalib ualeat adequari: nec dignus est homi
sus istor ineptias magnus pat̾ & fidelis doctor
eccłe augutinꝰ. s & cicero ualidis rationib & sec¬
mone esegantissimo copiosius disputant. uerun¬
tam̃ ad illos qui de singulis dubitant q̃ sapienti
faciunt questionẽ. cicero seipso teste transunt.
& sub ambiguitate ꝓponat multa q̃ alii confideni.
ne magis temerarie disputanti. non uiderent᷑
habere questionẽ. Michi tam̃ ñ uidetur quisꝗͣ
eo loqui securiꝰ. qui ita circũ spectus est in u̾bo
ne ꝓlabi possit ad falsa. Sunt autẽ dubitabila
sapienti que nec fidei nec sensus aut rationis
manifeste ꝑsuadet auctoritas: & que suis iissl¬
q partẽ nitunt᷑ firmamentis. Talia quidẽ sũt.

Expanded text:
investigatione proficiet, cui ratio nihil persuadeat, investigatione proficiet, cui ratio nihil persuadeat, quod teneat, aut sequatur, sed est ad omnia semper incertus? Talis utique academicus, cum nec brutis animalibus valeat adaequari, nec dignus est hominrsus istorum ineptias, magnus pariter et fidelis doctor Ecclesiae Augustinus, sed et Cicero, validis rationibus et sermone elegantissimo copiosius disputant. Verumtamen ad illos, qui de singulis dubitant, quae sapienti faciunt quaestionem, Cicero, se ipso teste, transivitet sub ambiguitate proponant multa, quae alii confidentius, nec magis temerarie disputanti, non viderentur habere quaestionem. Mihi tamen non videtur quisquam eo loqui securius, qui ita circumspectus est in verbo, ne prolabi possit ad falsa. Sunt autem dubitabilia sapienti, quae nec fidei, nec sensus, aut rationis manifestae persuadet auctoritas, et quae suis in utramque partem nituntur firmamentis. Talia quidem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic & ratio ab eo qd̾ ratũ est idest certũ & firinum
gr̃atnatice de nominatur. e ꝓfecto inanis est iatis
hominis eui nichil ꝑsuaderi potest. quin sempes
e in om̃ib opimionũ lubrico uacillet. Quideñ ei
philosophia confert. qui semꝑ fluctuat opinionit¬
& cui in ostendenda felicitatis ua tationis lumen
extinguit. & quasi oculũ eruit dut cautiꝰ & rectis
ꝑgat uiator. cui ostensura ẽ uiam: Nonue & plur¬
mũ obest illi qui excecatur: Quid potiꝰ sequetur.
qui tanta contrarietate distrabitur. Saue adpat¬
am nemo ꝑuenit nisi qui unã sequit᷑ uiam: ⁊ qui
om̃i u̾bo aurẽ accõmodat. nunquã quietus ert.
Nonne similior est lethargico aut insipienti siue
iusano quã pħo. qui cũ somnii memitterit. an
dormierit dubitat. & cũ cibo saciatꝰ est anieumis
sit nescit: & nullius eoꝵ que egit. uel in ꝑximo
scientiã habet: Deinde qua nam ua in p̾hilosoph

Expanded text:
sic et ratio ab eo, quod ratum est, id est certum et firmum, sic et ratio ab eo, quod ratum est, id est certum et firmum, grammatice denominatur. Et profecto inanis est ratio hominis, cui nihil persuaderi potest, quin semper et in omnibus opinionum lubrico vacillet. Quid enim ei philosophia confert, qui semper fluctuat opinionibus; et cui, in ostendenda felicitatis via, rationis lumen exstinguit, et quasi oculum eruit, ut cautius et rectius pergat viator, cui ostensura est viam? Nonne et plurimum obest illi qui excaecatur? Quid potius sequetur, qui tanta contrarietate distrahitur? Sane ad patriam nemo pervenit, nisi qui unam sequitur viam; et qui omni verbo aurem accommodat, nunquam quietus erit. Nonne similior est lethargico, aut insipienti, sive insano, quam philosopho, qui cum somnii meminerit, an dormierit dubitat, et cum cibo satiatus est, an jejunus sit, nescit, et nullius eorum quae egit vel in proximo, scientiam habet? Deinde, quanam vir in philosophiae
Abbreviated transcription (Latin):
familiaritatẽ cũ homine ab exꝑientia rerũ &
usu contrahit: & amicicie p̃ceteris quasi fidẽ
familiarib exibens: rationis & intellectꝰ quodã
nobilitatur ingenio. Sed & iniuriarũ memoria
camelo tenacit̾ residet & rinocerus qui & uni¬
cornis ẽ uirginis integritatẽ sic agnoscit. ut
dũtaxat illius tere amplexib capiatur. Oborẽ
pãthere cetera sequuntur animalia⁊ &e quod
mirabiliꝰ est. pisces in gurgitib ad sp̃em auri
conueniunt: unde & seuientis luxurie im¬
ꝑator nero. atireis ut dr̃ retib piscabat᷑. Qd
multa: T̃orualeena lupũ sequit᷑. lupus ipse
capellam. Norentẽ scithisũ sequitur lasciua
capella. &. in hunc modũ uoluptate sua trabus
plurina. qd̾ ut credo euenire ñ posset: sid
affectib sins Pbruta animalia dubitaee
Qui ergo ad singła nescii sunt: qua temerttat
uel imꝑudentia
philosophandi ꝓfessionẽ
arripuint: Nam sic̃¬

Expanded text:
familiaritatem cum homine ab experientia rerum et familiaritatem cum homine ab experientia rerum et usu contrahit, et amicitiae prae caeteris, quasi fidem familiaribus exhibens, rationis et intellectus quodam nobilitatur ingenio. Sed et injuriarum memoria camelo tenaciter residet, et rhinoceros, qui et unicornis est, virginis integritatem sic agnoscit, ut duntaxat illius fere amplexibus capiatur. Odorem pantherae caetera sequuntur animalia; et quod mirabilius est, pisces in gurgitibus ad speciem auri conveniunt: unde et saevientis luxuriae imperator Nero, aureis, ut dicitur, retibus piscabatur. Quid multa? Torva leaena lupum sequitur, lupus ipse capellam, Florentem cytisum sequitur lasciva capella. Et in hunc modum voluptate sua trahuntur plurima: quod, ut credo, evenire non posset, si de affectibus suis vel bruta animalia dubitarent. Qui ergo ad singula nescii sunt, qua temeritate vel impudentia, philosophandi professionem arripiunt? Nam sic
Abbreviated transcription (Latin):
singulis achademicus dubitat de nullo certus
est: nisi forte & hoc ipsũ ui certũ habeat. ancon¬
trariis existentib in eodẽ. circa idẽ possit & du¬
bius & certus ẽẽ. Sed andubitat incertũ ht̃: dũ
hoc ipsũ nescit. an nesciat. Cũ uero homo un eo ce¬
deris animalib pr̃et qd̾ ratione uiget & intelli¬
gentia: nam in sensib qui licet anime sint. cor¬
poris ẽẽ dicunt᷑ facile suꝑat᷑: neq linei ualeat
equari ꝑspicatia oculoꝵ  sus auditu preualeat:
uultur aut canis odoratu. gustu simia. aranea
tactu: cũ in quã discernendi & intelligendi uri¬
bus homo p̃cedat: qͥs pr̃antiorẽ bestus. aut pociꝰ
quis ñ inferiorẽ. & ut ita dicã quis ñ brutiorem
credat hominẽ eui ratio ñ discerit. intellectus
ñ sapit: cũ & bruta ad quandã rationis imaginẽ
quodãmodo uideantur assurgere: Nam & canis
luos discernit affectus. beneficioꝵ memor est:

Expanded text:
singulis academicus dubitat, de nullo certus singulis academicus dubitat, de nullo certus est, nisi forte et hoc ipsum incertum habeat, an contrariis existentibus, in eodem, circa idem, posset et dubius et certus esse. Sed an dubitet, incertum habet, dum hoc ipsum nescit, an nesciat. Cum vero in eo homo caeteris animalibus praestet, quod ratione viget, et intelligentia nam in sensibus, qui licet animae sint, corporis esse dicuntur, facile superatur, neque lynci valeat aequari perspicacia oculorum; sus auditu praevalet, vultur aut canis odoratu, gustu simia, aranea tactu. Cum, inquam, discernendi et intelligendi viribus homo praecedat, quis praestantiorem bestiis, aut potius quis non inferiorem, et, ut ita dicam, quis brutiorem non credat hominem, cui ratio non discernit, intellectus non sapit; cum et bruta ad quamdam rationis imaginem quodammodo videantur assurgere? Nam et canis suos discernit affectus, beneficiorum memor est,
Abbreviated transcription (Latin):
longe tuciꝰ est: quã incerta temere diffinire.
Achademicoꝵ. quoq uiuat opinionẽ qd̾ ñ modo
eraclides ponticus & cicero nost̾ in sũma ingetuosoꝵ
iuroꝵ laude recepti tandem adeos transiert: sed
.& alii plures quos ꝑcurrere longũ est. Nonne gͦ
p̃ferendi st̃ aliis: quos & asserendi modestia &
tantoꝵ. uiroꝵ cõmendat auctoritas:¬
ontam̃ om̃s qui achademicoꝵ censentur
nomine haue dico modestie reguiã tenu¬
isse: cũ & ꝓtessio scissa sit. & ꝓ parte tã
risui pateat quã errori. Quid enĩ meꝑtius quã
fluctuare in singulis. & nulliꝰ rei hr̾e certitudi¬
nem: & notũ philosophi ꝓfiteri: Nam qui de
om̃ib dubitant eo qd̾ nichil habent certũ: tam
a fide quã ascientia alieni sunt. Licet enĩ fides
a scientie brauiũ ñ ꝑueniat. dũ quasi ꝑ specu¬
lũ ueritatẽ absentiũ contuetur: ht̃ tam̃ certitu¬
dinẽ caligine ambiguitatis exclusa. Porro si de

Expanded text:
longe tutius est, quam incerta temere definire. longe tutius est, quam incerta temere definire. Academicorum quoque juvat opinionem, quod non modo Heraclides Ponticus, et Cicero noster, in summa ingeniosorum virorum laude recepti, tandem ad eos transierunt; sed et alii plures, quos percurrere longum est. Nonne ergo praeferendi sunt aliis, quos et asserendi modestia, et tantorum virorum commendat auctoritason tamen omnes, qui academicorum censentur nomine, hanc dico modestiae regulam tenuisse; cum et professio scissa sit, et pro parte tam risui pateat, quam errori. Quid enim ineptius quam fluctuare in singulis, et nullius rei habere certitudinem, et nomen philosophi profiteri? Nam qui de omnibus dubitant, eo quod nihil habeant certum, tam a fide, quam a scientia alieni sunt. Licet enim fides ad scientiae bravium non perveniat, dum quasi per speculum veritatem absentium contuetur, habet tamen certitudinem, caligine ambiguitatis exclusa. Porro si de
Abbreviated transcription (Latin):
.& singulari u̾itate uera sunt. maximã noticiã
ꝑdiderunt: ut in sensũ reprobũ dati ẽẽ coniunce¬
rentur ab oꝑib suis. & tanquã recedente duce
ris & in sanias falsas. Et eo quidẽ miseriores et¬
fecti sunt: qd̾ in his defectũ suũ minime agnos¬
cebant. Hinc est qd̾ dũ ꝓnoen suã stoieꝰ uenerat᷑.
omĩa necessitatis lege constringit. Epicurꝰ econt᷑
dũ rerũ tuetur libertatẽ. dispositionẽ euacuat:
& om̃ia casib fluctuare contendit. E regione
consistunt utriꝰq cultores. & de singulis fere
rerũ articulis dunicant: & quasi palladis sa¬
cram̃to astricti solas paradoxas loquunt᷑. aut
Ryrriadoxas: et eas usquequaq ueras ẽẽ confir¬
mant. Achademici uero uitantes precipiciũ
falsitatis in eo ꝯuidẽ modestiores sunt. q̾ defec¬
tũ suũ minine difficentur: & in recũ ignoran¬
tia positi. fere de singulis dubitant. Qd̾ quidẽ

Expanded text:
et singulari veritate vera sunt, maximam notitiam et singulari veritate vera sunt, maximam notitiam perdiderunt, uti in sensum reprobum dati esse convincerentur ab operibus suis, et tanquam recedente duce,ris, et insanias falsas. Et eo quidem miseriores effecti sunt, quod in his defectum suum minime agnoscebant. Hinc est, quod dum Pronoen suam Stoicus veneratur, omnia necessitatis lege constringit. Epicurus econtra, dum rerum tuetur libertatem, dispositionem evacuat, et omnia casibus fluctuare contendit. E regione consistunt utriusque cultores, et de singulis fere rerum articulis dimicant; et quasi Palladis sacramento astricti, solas paradoxas loquuntur, aut κυρὶας δόξας, et eas usquequaque veras esse confirmant. Academici vero vitantes praecipitium falsitatis, in eo quidem modestiores sunt, defectum suum minime diffitentur, et in rerum ignorantia positi, fere de singulis dubitant. Quod quidem
Abbreviated transcription (Latin):
entes stulti facti sunt. & obscuratũ est insipiens
cor eoꝵ: ut qui om̃ia fere ꝑnouerant. ꝑniciosissi¬
me errarent in maximis. & uariis distracti opi¬
nionib. etiam minima ignorarent. Si eui uero
fabularũ instrum̃ta uilescunt: licet & ab hoste
doceri sapientis animus non detrectet: cũ pecu¬
liaris popłs dei auro & argento. uestib. & toto
egyptioꝵ ornatu resplendeat. si gentiliũ in quã
figinenta uilescunt: sic dũ in campo sennaat futi¬
damenta babylonis iacit impietas. dũ tͣris elatio¬
uis & contradictionis machina in celũ erigitur
de alto p̃cipicii a deo facta ẽ linguarũ diuisio sub¬
tractoq impus uerbi cõmercio. ex necessitate se¬
cuta ẽ secessio populoꝵ. Sic & philosophi dum
ingenu sui machinas suo quodã theoinachie
genere in altũ erexerunt: eis uere in cõmuta¬
bilis & indeficientis ueritatis subtracta ẽ unitas:
& ignorantie nebulis obuoluti. eoꝵ que ab utia

Expanded text:
entes, stulti facti sunt; et obscuratum est insipiens entes, stulti facti sunt; et obscuratum est insipiens cor eorum, ut qui omnia fere pernoverant, perniciosissime errarent in maximis; et variis distracti opinionibus, etiam numina ignorarent. Si cui vero fabularum instrumenta vilescunt licet et ab hoste doceri sapientis animus non detrectet, cum peculiaris populus Dei auro, argento, vestibus, et toto Aegyptiorum ornatu resplendeat; si gentilium, inquam, figmenta vilescunt, sic dum in campo Sennaar fundamenta Babylonis jacit impietas, dum turris elationis, et contradictionis machina in coelum erigitur, de alto praecipitii a Deo facta est linguarum divisio, subtractoque impiis verbi commercio, ex necessitate secuta est secessio populorum. Sic et philosophi, dum ingenii sui machinas, suo quodam theomachiae genere in altum erexerunt, vere eis incommutabilis et indeficientis veritatis subtracta est unitas; et ignorantiae nebulis obvoluti, eorum quae ab una
Abbreviated transcription (Latin):
lordas iuecus posint ꝓficere uit probentur. S hec
hactenus. Cur autẽ a chademicas p̃ceteris place¬
at imitari. sermo succinctus aperiet. In cip̃ li¬
geniis & studio ꝓfecisse. iam ñ celebris o¬
pinio est: sed om̃ib in cõmune ꝑsuasa
sententia. Ad res enĩ ex natura fere incõprehensi¬
biles studio & exercitatione uiã sibi fecit ingeniũ:
& illoꝵ beneficio płima publicata sunt posteris:
quib gaudemus & miramur uuentis. Mundũ
dim̾si sunt: celũ sius regnlis subiecerunt. Dat᷑e
uarias serutati st̃ causas: & uniu̾sitatis opificẽ
defecatis quodãmͦ st̃ oculis contemplati. Quasi gͦ
mole gigantea subiecti & iam nonhumanis
iurib roborati inturuerunt. indixeruntq bel¬
lũ gr̃e dei: de uigore rationis & libero confisi ar¬
bitrio. ac si scđm fabulas essent celo captiuo uir¬
tutũ quib efferebant᷑ brachia iniecturi. Deiecti
sunt itaq dũ alleuarent᷑. & dicentes se esse sapi

Expanded text:
notatis vitiis possint proficere, ut probentur. Sed haec notatis vitiis possint proficere, ut probentur. Sed haec hactenus. Cur autem academicos prae caeteris placeat imitari, sermo succinctus aperiet. CAP. Igeniis, et studio profecisse, jam non celebris opinio est, sed omnibus in commune persuasa sententia. Ad res enim ex natura fere incomprehensibiles, studio et exercitatione viam sibi fecit ingenium, et illorum beneficio plurima publicata sunt posteris, quibus gaudemus et miramur inventis. Mundum dimensi sunt, coelum suis regulis subjecerunt, naturae varias scrutati sunt causas, et universitatis opificem, defaecatis quodam modo sunt oculis contemplati. Quasi ergo mole Gigantea subvecti, et jam non humanis viribus roborati, intumuerunt, indixeruntque bellum gratiae Dei, de vigore rationis libero confisi arbitrio, ac si secundum fabulas, essent coelo captivo virtutum, quibus efferebantur, brachia injecturi. Dejecti sunt itaq
Abbreviated transcription (Latin):
fidei catholice ñ concordat. Quedã uͦ que in ubris
auctorũ non repperi ex usu cotidiano & rerũ expe¬
cientia quasi de quadã morũ historia excerpsi. Si qͣ
li ad grauioris phie exercitationẽ uident᷑ accedere
asudemicoꝵ more inuestigandi animo ꝗ̃ ꝑuicacia
ontendendi sic constet eẽ ꝓposita. ut in examinati¬
one ueri suũ cuiq iudiciũ liberũ reseruet᷑: & in u¬
ilis scribentiũ censeatur auctoritas.: ubi sententia
ptior refragatur. Propositũ tam̃ est in his p̃cipue
usari unde ꝑnitiem error ñ contrahit: & ad illorũ
dffinitionẽ p̃sũptione temeraria ñ assurgere: in
luib sine ꝑiculo ñ erratur. Nemo autẽ in inuiriã
siã teputet quippiã dici: cũ nulla sit derogatio ꝑ¬
uarĩ s fugiendoꝵ sola concussio uicioꝵ In quo
ause mẽ p̃stitũ ire obseqͥũ tam malis quã bonis
aeiteo dũ in his approbatur qd̾ faciunt. &. hii

Expanded text:
fidei catholicae non concordat. Quaedam vero quae in libris fidei catholicae non concordat. Quaedam vero quae in libris auctorum non reperi, ex usu quotidiano et rerum experientia, quasi de quadam morum historia excerpsi. Si qua vero ad gravioris philosophiae exercitationem videntur accedere, academicorum more investigandi animo potius, quam pervicacia contendendi, sic constet esse proposita, ut in examinatione veri, suum cuique judicium liberum reservetur, et inutilis scribentium censeatur auctoritas, ubi sententia potior refragatur. Propositum tamen est, in his praecipue versari, unde perniciem error non contrahit, et ad illorum definitionem praesumptione temeraria non assurgere, in quibus sine periculo non erratur. Nemo autem in injuriam suam reputet quidpiam dici, cum nulla sit derogatio personarum, sed fugiendorum sola concussio vitiorum. In quo quidem me praestitum ire obsequium, tam malis quam bonis arbitror, dum in his approbatur quod faciunt, et hi
Abbreviated transcription (Latin):
plicitas: & ñ quẽ sensũ pͥma facie u̾ba significent.
sedex quo sensu. ł ad quẽ sensũ fiant. fidelis lector
attendes. Sic enĩ nugis seria in miscentur. & falsa
ueris: ut ad sũme ueritatis cultũ om̃ia expposito re¬
ferantur. Nec moueat si qua eoꝵ que hic seribunt᷑
alit iuueniunt᷑ alibiꝰ eũ & historie in dui̾sis gestoꝵ
calib sibi inuicẽ reꝑiantur contrarie: sed ad unum
utilitatis & houestatis ꝓficiunt fructũ. Nam ꝑieu¬
lũ ueri statuendi michi ñ facio. s que apud diuersos
auctores legi: ad utilitatẽ legentũ sine inuidia cõ¬
municare ꝓposui. Nam & apostolus ñ quecũq scͥpta
sunt uera sunt ait. s quecũq scripta st̃ ad nr̃am do¬
drinã scripta st̃. Licet uniuersitas eor de quibus
lquit᷑ ad illa sola possit artari. que in lege scͥpta
s̃ e ꝓpħis. de quoꝵ ueritate nemo ambigit. trsi qͥ

Expanded text:
plicitas, et non quem sensum prima facie verba significent, plicitas, et non quem sensum prima facie verba significent, sed ex quo sensu, vel ad quem sensum fiant, fidelis lector, attendes. Sic enim nugis seria immiscentur, et falsa veris, ut ad summae veritatis cultum, omnia ex proposito referantur. Nec moveat, si qua eorum, quae hic scribuntur, aliter inveniantur alibi, cum et historiae in diversis gestorum casibus sibi invicem reperiantur contrariae, sed ad unum utilitatis et honestatis proficiunt fructum. Nam periculum veri statuendi mihi non facio; sed quae apud diversos auctores legi, ad utilitatem legentium, sine invidia communicare proposui. Nam et Apostolus, non quaecunque scripta sunt, vera sunt, ait, sed: Quaecunque scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt , licet universitas eorum, de quibus loquitur, ad illa sola possit arctari, quae in lege scripta sunt et prophetis, de quorum veritate nemo ambigit, nisi qui
Abbreviated transcription (Latin):
af. nisi forte de peccati corruptione languidus
ingemiscat: nundũ philosophantis ingressus
est uiam. De ine quidẽ merito queri possum
qu exigentib culpis : meis in id miserie ꝓiectꝰ
li: ut in flagella paratus uidear. & os meũ nocte do¬
leib ꝑforetur. & qui me comedunt non quiescant.
Cũ gͦ dobor m̃s in conspectu meo sit semꝑ. putas ne
possit calami uel stridentis fistule suauitate mulceri.
faciam tam̃ utcũq auctore dño qd̃ hortaris: &e inter
narias opes & delicias nationũ quib affluis. ieunt
pectoris & aride lingue qualiacũq munuscula tuo
nomini consecrabo. Non enĩ de subtilitate sententi¬
arũ aut uerboꝵ uenustate p̃sumo: s de sinc̾itate
deuotionis inte cũ quouis oratore contendam. certus
qd eam p̾auro sapientũ & eloquentiũ argento accep¬
tabis. discipłs illius qui duo minuta udue ponposis
oblationib diuitũ p̃tulit. Erit etiã fauore digna sim¬

Expanded text:
tur, nisi forte de peccati corruptione languidus tur, nisi forte de peccati corruptione languidus ingemiscat, nondum philosophantis ingressus est viam. De me quidem merito queri possum, qui exigentibus culpis meis, in id miseriae projectus sum, ut in flagella paratus videar, et os meum nocte doloribus perforetur, et qui me comedunt, non quiescant. Cum ergo dolor meus in conspectu meo sit semper, putasne possit calami, vel stridentis fistulae suavitate mulceri? Faciam tamen utrumque, auctore Domino, quod hortaris, et inter varias opes et delicias nationum, quibus affluis, jejuni pectoris, et aridae linguae qualiacunque munuscula tuo nomini consecrabo. Non enim de subtilitate sententiarum, aut verborum venustate praesumo, sed de sinceritate devotionis vitae, cum quovis oratore contendam: certus quod eam prae auro sapientum, et eloquentium argento acceptabis, discipulus illius, qui duo minuta viduae, pomposis oblationibus divitum praetulit. Erit etiam favore digna sim
Abbreviated transcription (Latin):
si poscat sibi ponatus arator: luciferi rudis. exclamat
melicerta ꝑisse frontẽ de reb. Si itaq uis ut scbam
da uł potius abeo qui scientiarũ dñs est. scientiam
impetra unde scribã. da tempus expeditũ. & recisste¬
tum domesticarũ exclude molestias. Nam si iuegida
puer aetolerabile desit hospiciũ: caderent om̃s ata¬
bus ydri. Pret̾ea uereor ne dũ ad obsequiũ deuocdl
aceingor: dispendiũ pudoris faciens. emuloꝵ pis¬
uocẽ linguas. qui mala aliena facillime carpiis.
& bona difficilime imitantur. Quod autẽ si aludron
licet uis ut de fortune calculo michi & musis querar
suadente quidẽ mentis angustia facillimũ est. dll
teste gregorio nazaneno uichil suauiꝰ uideat᷑ hõbui
quã aliena loqui uel aliena curare. s a cõposie ñl
arbitrio uidetur alienũ. Decet enĩ sapientẽ mentẽ
ꝯpponat. Qui enĩ cũ status sui
qualitate rixa¬

Expanded text:
si poscat sibi peronatus arator, Luciferi rudis, exclamet si poscat sibi peronatus arator, Luciferi rudis, exclamet Melicerta perisse Frontem de rebus. Si itaque vis ut scribam, da, vel potius ab eo qui scientiarum dominus est, scientiam impetra, unde scribam, da tempus expeditum, et necessitatum domesticarum exclude molestias. Nam si Virgilio puer et tolerabile desit Hospitium, caderent omnes a crinibus hydri. Praeterea vereor ne dum ad obsequium devotus accingor, dispendium pudoris faciens, aemulorum provocem linguas, qui mala aliena facillime carpunt, et bona difficillime imitantur. Quod autem, si aliud non licet, vis ut de fortunae calculo, mihi et Musis querar, suadente quidem mentis angustia, facillimum est, cum, teste Gregorio Nazianzeno, nihil suavius videatur hominibus quam aliena loqui, vel aliena curare, sed a compositae mentis arbitrio videatur alienum. Decet enim sapientem mentem hilosophantis opponat. Qui enim cum status sui qualitate rixa
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autẽ si hic sis: aliter sentias. Sicsie a captiuatis
quorũ organa in salicib suspensa st̃ querunt᷑ uerla
cantionũ. que cantari om̃ino nequeunt aut non se¬
lent int̾ra aliena. Licet enĩ uirtus inuirias captiu¬
tatis ignorat. aut suo pͥuari ñ possit officio dtarusẽ
admodũ qui philosophicis & curialib officiis suffici¬
at morẽ gerere: cũ hec sibi plerũq constet plimurt
adu̾sari. Unde rem fere impossibilẽ uideris imꝑare
p̃sertim cũ ego homo sũ su potestate constitutus. ue
inuitus faciam płima necessitate obsequendi. & iu
his que ꝓprie uoluntatis & sapientie instinctu gara¬
da sunt: michi uix tempus indulgeatur ad pauea.
Dies &e nox necessariis e alienis occupationib transi¬
guntur: ut uet rei familiari curã impend̾e̾ liceat. &¬
tu hortaris ut scribam: Homo quidẽ imꝑttus sũ scĩa
&e sermone: & unde qd̾ non accepi aliis erogabo. Haiẽ

Expanded text:
Tu autem si hic sis aliter sentias. Sic, sic a captivatis, Tu autem si hic sis aliter sentias. Sic, sic a captivatis, quorum organa in salicibus suspensa sunt, quaeruntur verba cantionum, quae cantari omnino nequeunt, aut non solent in terra aliena. Licet enim virtus injurias captivitatis ignoret, aut suo privari non possit officio, rarus est admodum, qui philosophicis et curialibus officiis sufficiat morem gerere, cum haec sibi plerumque constet plurimum adversari. Unde rem fere impossibilem videris imperare, praesertim cum ego sim homo sub potestate constitutus, et invitus faciam plurima necessitate obsequendi, et in his quae propriae voluntatis et sapientiae instinctu gerenda sunt, mihi vix tempus indulgeatur ad pauca. Dies et nox necessariis et alienis occupationibus transiguntur, ut nec rei familiari curam impendere liceat; et tu hortaris ut scribam? Homo quidem imperitus sum scientia et sermone, et unum quod non accepi aliis erogabo? Navem
Abbreviated transcription (Latin):
curialiũ declinassem consortia nugat¬
rũ: nisi me in ipsolimine ab euntem.
tue p̃ceptionis detinuisset auctoritas
Cũ enĩ tibi cordis mei angustias deni¬
darem. & de temporis & uite iactura conquererer.:
ot̾a me qͦ ad dõ aliud reuelaret. statũq meũ reformare
in meliuis. forti animo ꝑferre p̃cepisti: suadens ut mor
laborantiũ qui cantilenis & uocũ dulcedine laboris
tedia ꝓpulsant aut minuunt: rerũ temporisq dis¬
pendia compessarẽ. Nam & itinerantib uia facilior
uidetur & breuior: si iocunde narrationis sensib ait
uocis dulcisone modulis recreet᷑. Sic & me lections
aut alterius officui studio iubes insistere: & si aliud
non conceditur. de meipso & uariis fortune formis
cotiqueri. saltẽ michi & musis. Graudis etũ ꝓfectus
ẽ ad philosophiã aspiranti: uirtutis in se deplorare de¬
fectũ. Ad hec qui tibi respondeam comicus suggenit.
quia om̃s cĩe ualemus. recta consilia egrotis damꝰ.

Expanded text:
curialium, declinassem consortia nugatorum, nisi me in ipso limine abeuntem, tuae praeceptionis detinuisset auctoritas. Cum enim tibi cordis mei angustias denudarem, et de temporis ac vitae jactura conquererer, omnia me, quoad Deus aliud revelaret, statumque meum reformaret in melius, forti animo perferre praecepisti, suadens ut more laborantium, qui cantilenis et vocum dulcedine, laboris taedia propulsant aut minuunt, rerum temporisque dispendia compensarem. Nam et itinerantibus via facilior videtur et brevior, si jucundae narrationis sensibus, aut vocis dulcissimae modulis recreetur. Sic et me lectionis, aut alterius officii studio jubes insistere, et si aliud non conceditur, de me ipso, et variis fortunae formis conqueri, saltem mihi et Musis. Grandis enim profectus est ad philosophiam aspiranti, virtutis in se deplorare defectum. Ad haec quid tibi respondeam, comicus suggerit, quia Omnes cum valemus, recta consilia aegrotis damus.
Abbreviated transcription (Latin):
aere pares. Utinã secuti essent qui ea uider̃t
t̃pora. consiliũ bruti: a quo eũ iniminente bel¬
li ciuili. catonis au̾tit auctoritas. Decreuerat
nĩ manus suas ab armis continere cuulibus:
quibꝰ quanto quisq libentiꝰ & fortiꝰ inmiscetur.
anto & iniquior & ĩmanior est. Ait gͦ. Nunc
neq pompeii brutũ nec cesaris hostẽ: post bes¬
lũ uictoris habes. Si gͦ sapiant hu ꝓ quorum
dĩio scismatici litigant. ens solos concurrere paci¬
antur. alt̾utri metuant opem ferre. incerti quis
uictor futurꝰ sit. ẽtiq quanta quã grauis ruina
uictis ĩmineat. Mulla manus belli. mutato iudi¬
ce pura est. Nam & uichc causa deo placuit. sed
ucta catoni. Gaudeat plane mundus cũ alter
solus uicerit: s ꝓpensiori letet᷑ gaudio. si uicerit
utq uel neuter. Conueniant gͦ si placet in insula
licaonia. atit alio si quis tam̃ locus bellis siue
duellis ẽ aptior: nam antiquiteste quintiliano. bel¬

Expanded text:
odere pares. » Utinam secuti essent, qui ea viderunt odere pares. » Utinam secuti essent, qui ea viderunt tempora, consilium Bruti, a quo eum, imminente bello civili, Catonis avertit auctoritas. Decreverat enim manus suas ab armis continere civilibus, quibus quanto quisque libentius et fortius immiscetur, tanto iniquior et immanior est. Ait ergo: Nunc neque Pompeii Brutum, nec Caesaris hostem, Sed bellum victoris habes. Si ergo sapiant hi, pro quorum dominio schismatici litigant, eos solos concurrere patiantur, alterutri metuant opem ferre, incerti quis victor futurus sit, certique quanta, quam gravis ruina, victis immineat. Nulla manus, belli mutuato judice, pura est. Nam et Victrix causa Deo diis placuit, sed victa Catoni. Gaudeat plane mundus, cum alter solus vicerit, sed propensiori laetetur gaudio, si vicerit uterque, vel neuter. Conveniant ergo, si placet, in insula Lycaonia, aut alio, si quis tamen locus bellis, sive duellis est aptior: nam antiqui, teste Quintiliano, bel
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾so nichil homini ꝑtutiosiꝰ homine: & in eis
tirannus scłaris aut eoclesiasticꝰ antecedit. Sal tũ¬
infatuatũ adnichil om̃itio ualet. nisi ut ꝓiciatur
foras : & conculcet᷑ ab hominib. Porro usqrads
solus. ferrũ mortẽq timere auri uescit amarꝰ pe¬
integretas scindat᷑. sinceritas corrũ pat᷑. maulet᷑
&e scitas. mundi nouũ iudiciũ celebret᷑: epri
imperet orbi: Uix tanti fuerat eiuilia bella
mouere: ut neut̾. Rectissimã eminendi uiamn
ieuit xp̃c. qui discipulos suos regib gentium
uoluit conformari. ut dominent᷑ in subditis. &
qui potestatẽ exercent. benefici dicant᷑: s qͥ maior
ĩ ministrandi. At isti aliã p̾tulert̃ ascendenteᷤᷤ
ꝵ adu̾so fr̃m: & ministrandi humilitate reiecta
ipetunt p̃ regib gentiũ dñari. Nec dubiũ qͥn
fgescente immo exticta caritate: sedẽ suã
cipsi ponant ad aquilonẽ. Siquidẽ ꝓductes

Expanded text:
diverso nihil homini perniciosius homine, et in eis diverso nihil homini perniciosius homine, et in eis tyrannus saecularis, aut ecclesiasticinfatuatum ad nihil omnino valet, nisi ut projiciatur foras, et conculcetur ab hominibus. Porro Usque adeo solus ferrum mortemque timere Auri nescit amor, peintegritas scindatur, sinceritas corrumpatur, maculetur et sanctitas, mundi novum judicium celebretur, et pimperet orbi? Vix tanti fuerat civilia bella movere, Ut neuter. Rectissimam eminendi viam docuit Christus, qui discipulos suos regibus gentium noluit conformari, ut dominentur in subditis, et qui potestatem exercent, benefici dicantur, sed qui major um ministrandi. At isti aliam praetulerunt, ascendentes ex adverso fratrum, et ministrandi humilitate rejecta, appetunt prae regibus gentium dominari. Nec dubium quin refrigescente, imo exstincta charitate, sedem suam et ipsi ponant ad aquilonem. Siquidem « productos
Abbreviated transcription (Latin):
& pompeiũ. & quieqͥd phillippis. leucade. mutu
in egẏpco. hispania ue p̃sũptũ est. quicqͥd impie
gestũ. pugna sacerdotalis absoluit. Nunqͥd xͥani
sangunis ꝓcurant effusionẽ: ut eis p̃ceteris lar
diruunt. ꝓphanant sc̃a: ut sit qd̾ edificari &e sãs¬
cari oporteat: Concuciunt popłos. regna sollictã
ecclesiarũ diripiunt facultates. forte: forte ut iͥ
faciant mat̾iam ꝓm̾endi. ut cõponant om̃ia at
pauꝑib miserendi & ꝓuidendi. alus coneurren¬
bus necessitatẽ p̃ripiant. Si enĩ ut plura sibũpi¬
ne liceat. si ut pecuniã congregent. si ut cariuẽ
& sangunẽ foueant. dilatent. & corrumpant.
si ut familiã nobilitent. si deniq ut głam suam
querant. inclero dñantes. ñ forma facti gregil
ex animo. licet labus & simtilatione officu pato¬
rem uiduant: tiranius quã pͥncipib faciliꝰ ace¬
pͥncipe ecclesiastico. uł mundano nemo utilior. łꝰ

Expanded text:
et Pompeium, et quidquid Philippis, Leucade, Mutinae, et Pompeium, et quidquid Philippis, Leucade, Mutinae, in Aegypto, Hispaniave praesumptum est, quidquid impie gestum, pugna sacerdotalis absolvit. Nunquid Christiani sanguinis procurant effusionem, ut eis prae caeteris diruunt, profanant sancta, ut sit quod aedificari et sanctificari oporteat? Concutiunt populos, regna sollicitant, ecclesiarum diripiunt facultates, forte ut sibi faciant materiam promerendi, ut componant omnia, ut pauperibus miserendi et providendi, aliis concurrentibus necessitatem praeripiant. Si enim ut plura sibi impune liceant, si ut pecuniam congregent, si ut carnem et sanguinem foveant, dilatent et corrumpant, si ut familiam nobilitent, si denique ut gloriam suam quaerant in clero dominantes non forma facti gregis ex animo, licet labiis et simulatione officii pastorem induant, tyrannis quam principibus facilius acceprincipe ecclesiastico vel mundano, nemo utilior. E
Abbreviated transcription (Latin):
tate &e popło cui p̃est: debet ꝓfecto suffic̾e p̃fidẽti.¬
ed esto ut hus liceat qui carnales .xxii.¬
sunt contendere de pͥmatu: iuris ecclesi¬
asticis hoc usqueqͣq arbitror ẽẽ illicitũ.
Garnaliũ tam̃ exemplo subimagine religionis
obrepit impietas: & iam ñ modo contenditur
ꝓsacetdotio s pugnatur. Antiqui qͣndã trahebar
inuiti. & ꝑꝓni ad martiriũ. pͥmas cathednas carcere
penis & cruce fugiebant. Contra iã palam locainti
sacerdotes. & ꝓũbiũ nullũ dicunt. Holumꝰ itiqurus
martẏres eẽ. sed sediũ nr̃arũ głam ñ damus alter
Misera quidẽ & miserabilis uox in ore sacerdotis
Dubitari poterit anuerus moriat᷑ confessor: qͥ ꝑseci¬
rẽ si opus fuerit ñ expectat. Ait enĩ cipͥanus. sp̃
quibusdã & uerũ ẽ qd̾ suꝑ romano pontificatu.
Ab ambitiosis qñq ĩmo sepe litigatũ: & non sire
citata sunt iterũ bella plus ꝗ ciuilia: & cesaren

Expanded text:
itate, et populo cui praeest, debet profecto sufficere praesidentiitate, et populo cui praeest, debet profecto sufficere praesidentied esto ut bis liceat, qui carnales sunt, contendere de primatu, viris ecclesiasticis hoc usquequaque arbitror esse illicitum. Carnalium tamen exemplo, sub imagine religionis obrepit impietas, et jam non modo contenditur pro sacerdotio, sed pugnatur. Antiqui quondam trahebantur inviti, et proni ad martyrium, primas cathedras, carcere pejus et cruce, fugiebant. Contra jam palam loquuntur sacerdotes et proverbium nullum dicunt. « Nolumus, inquiunt, martyres esse, sed sedium nostrarum gloriam non damus alteri. » Misera quidem et miserabilis vox in ore sacerdotis,Dubitari poterit an verus moriatur confessor, qui persecutorem, si opus fuerit, non exspectat? Ait enim Cyprianus: « Ea quibusdam, et verum est, quod super Romano pontificatu ab ambitiosis quandoque, imo saepe litigatum, et non sinencitata sunt iterum bella, plus quam civilia, inter Caesarem