comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meum ser Duabit. Et pater m̃s diliget
eum. & ad eum ueniemus. & mansionem
apud eum faciemus. Qui ñ diligit me.
sermones meos ñ seruat. Ecce exposita est
causa. quare suis se manifestacurus ẽ non
aliis. quos mundi nomine appellat. & iꝑsa
me ds̃ & discerne causam meã de gente non
scã. Quienim diligunt: qͥa diligunt eligun¬
tur. Qui uͦ non diligunt. si linguis hominũ
loquantur ꝙ angloꝵ. fiunt eramentũ: s cym¬
balum tinniens: Et si habuerint ꝓphetiam
& scierint omnia sacram̃ta. &. omnem scientiã:
& habuerint omnẽ fidem ut montes transfe¬
rant. nichil sunt. Et si distribuerint omnẽ
substantiam suam: o tradiderint corpus suũ
ut ardeant. nichil eis ꝓdest. Dilectio scõs dis¬
cernit a muncdo: quȩ facit unanimes habi¬
tare in domo. In qua domo facit pater in qͦa¬
& filius mansionẽ. qui donant & ipsamͦ
dilectionem: quib donent in fine etiam suã
manifestationẽ. de qua discipłs interrogauit
magistrum. ut ñ solum illi qui tunc audiebat̃

Expanded text:
iget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsame, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacramenta, et omnem scientiam, et habuerint omnem fidem ut montes transferant, nihil sunt; et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fide etiam suam manifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant
Abbreviated transcription (Latin):
& mundiis me iam ñ uidet. uos aũt uidistis
me. Int̾rogauit eum de hoc ipso uidas. non
ille traditor eius qui scariothis cognominatꝰ
ẽ. s cuius & epłã inter scripturas canonicas
legitur.
Domine quid factum ẽ. quia nob̾
manifestaturus es teipsum.q ñ mundo:
Simus cum ipsis tanqͣm interrogantes discipli.
cõmunemq magistrum audiamus & nos.
Iudas enim sc̃s. non immundus. ñ insectator
dni s sectator. causam quesiuit quare se ñ
mundo. s suis manifestaturus eẽt ihs. qua¬
re adhuc modicum & mundus ñ uideret eũ.¬

Expanded text:
et mundus me jam non videt, vos autem videtis me: interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur. Domine, quid factum est quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus? quare adhuc modicum, et mundus non videret eu
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia nr̃a. cũ uidebimus ꝑspẽm. Modo ñ relin¬
quamus eam iusticiam quȩ est ex fide. qm̃ iustꝰ
ex fide uiuit: sic̃ ait apłs. Om̃is qͥ manet in ipso
nõ peccat. nã oĩsqͥpeceat ñ uidit eũ neq cogno¬
uit eũt Nõ credidit iste. qͥ peccat. Si aũt credidit.

Expanded text:
ustitia, cum videbimus per speciem Modo non relinquamus eam justitiam quae est ex fide, quoniam justus ex fide vivit , sicut ait Apostolus. Omnis qui manet in ipso, non peccat. Nam omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non credit iste qui peccat: si aut
Abbreviated transcription (Latin):
siussit in corde. sit in sollicitudine cor siciẽs:
& ñ habens fontes qͥbus irrigetur. Int̾ioi qͦ ma¬
arborem forinsecus oꝑat᷑ꝰ adhibet aquam. &
diligentiam culturȩ. Quȩlibet forinsetus adhi-¬
bet: nũqͥd poma format: Nũqͥd nuditatẽ lig¬
norũ. uestit umbrã folior Nũqͥd tale quid ĩ¬
trinsecus agit. Sed qͥs agit hoc: Audite agͥco¬
lam paulum. & uidete quid sumus: & audite
magistrũ interiorem. Ego plantaui. apollo ri-¬
gauit: ds aũt incrementũ dedit. Heq qͥ plan-¬
tat est aliquid. neq qui rigat: s qui incremen
tum dat ds̃ Siue plantemus siue rigemꝰ. loꝗ̃
do ñ sumus aliquid. sed ille qui incrementum

Expanded text:
sius sit in corde, ne sit in solitudine cor sitiens, sius sit in corde, ne sit in solitudine cor sitiens, et non habens fontes quibus irrigetur. Interior ergo maarborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid nuditatem lignorum vestit umbra foliorum? numquid tale aliquid intrinsecus agit? Sed quis agit hoc? audite agricolam Apostolum, et videte quid sumus, et audite magistrum interiorem: Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed ille qui incrementum
Abbreviated transcription (Latin):
habetis necessitatẽ ut aliqͥs doceat uos. de om̃ibꝰ.
docet uos de omnib quasi nos sine causa labora¬
mus. & ut qͥd tm̃ clamamꝰ: Dimittamꝰ uos unc¬
tioni ipsiꝰ. & doceat uos unctio ipsius. Sed mͦ fa
cio mͥ questionem. & illi ipsi apło facio. Dignetͣ
audire paruulũ: querentẽ a se. Ipsi ioħi dico. Unẽ¬
tionẽ hebebant: qͥbus loquebaris: Qͥd instruẽbas.¬
Quid edificabas: Iã hic uidete magnũ sacram̃tũ
intꝰ est. Nolite putare quẽꝗͣ hominem aliqͥd
discere ab homine. Ad monere possus: ꝑstrepi¬
monem istũ om̃s audistis. Quã multi in docti¬
hinc exituri sunt. Quantũ ad me ꝑtinet. õib
locutus sũ. Sed qͥbus unctio illa intꝰ ñ loqͥtur:
gisteria forinsecus. ad uitoria quȩdã sunt: & ã¬
moniciones. Cathedram in celo h̃t: qui corda
docet. Propt̾ea ait & ipse in eugłio. Nolite uob̃
dicere magistrũ in terra. Unus est gͦ magister.

Expanded text:
habetis necessitatem ut aliquis vos doceat, habetis necessitatem ut aliquis vos doceat, docet vos de omnibus, quasi nos sine causa laboramus. Et utquid tantum clamamus? Dimittamus vos unctioni illius, et doceat vos unctio ipsius. Sed modo mihi facio quaestionem, et illi ipsi apostolo facio: dignetur audire parvulum quaerentem a se; ipsi Joanni dico, Unctionem habebant quibus loquebaris? quid aedificabas? Jam hic videte magnum sacramentumintus est. Nolite putare quemquam aliquid discere ab homine. Admonere possumus per strepimonem istum omnes audistis? Quam multi hinc indocti exituri sunt? Quantum ad me pertinet, omnibus locutus sum; sed quibus unctio illa intus non loquitugisteria forinsecus, adjutoria quaedam sunt, et admonitiones. Cathedram in coelo habet qui corda docet. Propterea ait et ipse in Evangelio: Nolite vobis dicere magistrum in terra: unus est magister vest
Abbreviated transcription (Latin):
bis: de  qui uos seducunt. Hemo uossedueat
ad mortẽ. ꝓmissionẽ uite et̾nȩ desirͣate. Qͥdpo¬
test mundus ꝓmittere : Qcqͥd licet ꝓmittat.
fortassis cras morituro ꝓmittit. Et qua fronte
ad illũ qui manet in et̾nũ exiturꝰ es : Et mi¬
natur mͥ potens homo: ut aliqͥd mali faciat.
Quid minat᷑ : Carceres. catenas: ĩgnes tormenta
bestias. Nũqͥd ignẽ ȩt̾nũ: Exorresce qͦd minat᷑
om̃pts: ama qͦd pollicet᷑ om̃ips. & uilescit om̃is
mundus. siue ꝓmittens. siue t̾rens. Hec seribo
uobis de his qui uos seducunt. ut seiatis qͥa une¬
tionem habetis. Et nos unctionem quam accepi-¬
mus ab eo: maneat in nobis. Uuntionis sacram̃-¬
tum ẽ: uirtꝰ ipsa inuisibilis. Uunctio inuisibi¬
lis. spc̃ sc̃s. Unctio inusibilis caritas illa est. ꝗͣ
in qͦcũq fuerit. tãꝗͣ radix illi erit. Quamuis
ardente sole. arescere non potest. Om̃e qͦdra¬
dicatum est. nuͥttur a sole. ñ arescit. Et non

Expanded text:
bis de his qui vos seducunt. Nemo vos seducat ad mortem; promissionem vitae aeternae desiderate. Quid potest mundus promittere? Quidquid libet promittat, fortassis crastina morituro promittit. Et qua fronte ad illum qui manet in aeternum, exiturus es? Sed minatur mihi potens homo, ut aliquid mali faciam. Quid minatur? Carceres, catenas, ignes, tormenta, bestias: numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur Omnipotens, ama quod pollicetur Omnipotens; et vilescit omnis mundus, sive promittens, sive terrens. Haec scripsi vobis de his qui vos seducunt; ut sciatis quia unctionem habetis, et unctio quam accepimus ab eo, permaneat in nobis. Unctionis sacramentum est, virtus ipsa invisibilis, unctio invisibilis, Spiritus sanctus; unctio invisibilis, charitas illa est quae in quocumque fuerit, tanquam radix illi erit, quamvis ardente sole arescere non potest. Omne quod radicatum est, nutritur calore solis, non arescit. 13. Et non
Abbreviated transcription (Latin):
cas sic̃ inuenit᷑ inspalmo. Aduitor m̃s esto: ne
derelinquas me. Si dicis. ad uitoi m̃s esto. agis
aliqͥd. Nãsi nichil agis: qͦmͦ ille ad uiuat:
Om̃is enĩ qui facit peccatũ: & iniqͥtatẽ facit.
Nemo enĩ dicat. aliud est peccatũ. aliud iniqͥtas.
Nemodicat. ego peccator sum. ħo s iniquus ñ
sũ. Om̃is enĩ qui facit peccatũ & iniqͥtatem
fac̃. Peccatũ: iniqͥtas est. Quid qͦ facimꝰ de pecca

Expanded text:
cas sicut in Psalmo, Adjutor meus esto, ne cas sicut in Psalmo, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Si dicis, Adjutor meus esto, aliquid agis: nam si nihil agis, quomodo ille adjuvat? 8. Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Nemo dicat, Aliud est peccatum, aliud iniquitas: nemo dicat, Ego peccator homo sum, sed iniquus non sum. Omnis enim qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Peccatum est iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
di quod sequitur. Scimus. quia cum apparu¬
erit similes ei erimus: qm̃ uidebimus eum
siciti est. Iam illud attendite. quod uocat᷑¬
est. Hostis. qͦd uocatur est. Qͦ d uocatur. &
non solum uocat᷑. s ue re est. Incõmutabilis
est. semꝑmanet: in utari nescit: nulla ex-
parte corrũpit᷑: nec ꝓficit quia ꝑfectũ est. nec
deficit quia ęt̾nũ est.E qͥdest hoc: In pͥncipio
erat uerbum. & uerbũ erat apud dm̃. & ds
erat uerbũ. Et qͥd est hocͦ. Qa cũ in forma dĩ es
set. ñ rapinam arbitratꝰ est esse se ȩqualem cłõ.
hoc mͦ xp̃m in forma dĩ. uerbũ dĩ unicũ pat. eqͣ¬
lem patͥ: ñ possunt uidere mali. Sedm id uͦ qͦd
uerbũ carofactũ est. potuerunt & mali: quia in
die uidicii uidebunt et mali. quia sic ueniet
iudicatu rus qͦmͦ uenerat uidicandꝰ in ipsa
forma ho mo s deus. Nam maledictus om̃is. qui
spemsiram ponit in hõie homo uenit ut iudi-¬

Expanded text:
dite quid sequitur: « Scimus quia cum apparudite quid sequitur: « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus cum sicut est. est. Nostis quid vocatur. Est quod vocatur, et non solum vocatur, sed vere est, incommutabile est; semper manet, mutari nescit, nulla ex parte corrumpitur: nec proficit, quia perfectum est; nec deficit, quia aeternum est. Et quid est hoc? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quid est hoc? Qui cum in forma t esse aequalis Deo . Hoc modo Christum in forma Dei, Verbum Dei, Unicum Patri, aequalem Patri, non possunt videre mali. Secundum id vero quod Verbum caro factum est, poterunt et mali: quia in die judicii videbunt et mali; quia sic veniet judicaturus quomodo venerat judicandus. In ipsa forma homo, sed Deus: nam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Homo venit ut judi
Abbreviated transcription (Latin):
dus eum ñ agnoscit. Q est mundus: Illi ha-¬
bitatores mundi. Quomͦ dr̃ domꝰ. habitato¬
res eius. Iã ista sepe dicta sunt: & ñ ea uobiscũ
hodie repetimus. lã cum auditis mundus in
mala significatione. ñ intelligatis nisi dilec¬
tores mundi. quia ꝑ dilectionem in habitãt.
& ꝑ qͦd in habitant. nom̃ habere meruerunt.
ꝓ pt̾ quod munclus non cognouit nos:. qͥa ñ cos¬
nouit eum. Ambulabat & ipse dñs iħc xp̃c.¬
in carne erat ds. latebat ĩ infirmitate. E ũn
ñ est cognitꝰ: Qͥa om̃ia peccata arguebat in ho¬
minib. Illi amando delectationes peccatoꝵ:
ñ agnoscebant dm̃. mando qͦd febris suadebat¬
U in uiriam medico faciebant. Qͥ d gͦ nos:
Lam nati sumꝰ ex ipso. Sed qͥa in spe sumus. Di¬
lectisimi inqͥt. nunc filii sumus. iam nunc
Quid est gͦ quod expectamus. si iamfilis sumus d̃i
Et nondum inquit manifestum est: quideri-¬
mus. Quid aũt aliud erit quã filii dĩ: Au¬

Expanded text:
dus eum non agnoscit. Quis est mundus? Illi hadus eum non agnoscit. Quis est mundus? Illi habitatores mundi, quomodo dicitur domus, habitatores ejus. Jam ista saepe dicta sunt, et non ea vobis cum odio repetimus. Jam cum auditis mundum in mala significatione, non intelligatis nisi dilectores mundi; quia per dilectionem inhabitant, et per quod inhabitant, nomen habere meruerunt. Propter hoc mundus non cognovit nos, quia non cognovit eum. Ambulabat et ipse Domiin carne erat Deus, latebat in infirmitate. Et unde non est cognitus? Quia omnia peccata arguebat in hominibus. Illi amando delectationes peccatorum, non agnoscebant Deum: amando quod febris suadebat, injuriam medico faciebant. 5. Quid ergo nos? Jam nati sumus ex ipso; sed quia in spe sumus, Dilectissimi, inquit, nunc filii Dei sumus. Jam nunc? Quid est ergo quod exspectamus, si jam filii Dei sumus? Et nondum, inquit, manifestatum est quid erimus. Quid autem erimus aliud, quam filii Dei? Au
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt. qͥd illis ꝓdest nom̃: ubi res non est᷑. Quam
multi uocantur medici qͥ curare ñ norunt:
ꝙͣ multi uocant᷑ uigiles: qui tota nocte dormi
ta. in moribus. in fide. in spe. incaritate. Hoc
aũt quod audistis fr̃s. Eoce qualẽ dilectionem
dedit nobis pater. ut filii dĩ uocemur ⁊ simꝰ.
ꝓpter hoc muncdus nõ cognoscit uos. quia nõ¬
coqnouit eum: & uos non cognoscit mundꝰ.
Totus mundus xp̃ianꝰ. & totus mundus ĩpius.
ꝑ totum enĩ mundũ ĩpii: & ꝑtotũ mundũ
pii. Illi. illos non cognoscunt. Qͦ mͦ putamus
quia non cognoscunt:. Insultant bene uiuen-¬
tibus. Attendite & uidete : qͥa forte sunt int̾
uult inebriari. quasi sollẽpnit. & qͦd est gra-¬
uius accedente patͦcinio scoꝵ dierũ fieri in¬
mundus. qui ista fac̾e noluerit: qͦmͦ ei insul¬
tatur ab hisqͥ faciunt᷑. Nũqͥd ĩsultaretur ei.
si agnosceretur. Quare aũt ñ agnoscit᷑: Mun¬

Expanded text:
non sunt, quid illis prodest nomen ubi res non est? Quam non sunt, quid illis prodest nomen ubi res non est? Quam multi vocantur medici, qui curare non norunt? quam multi vocantur vigiles, qui tota nocte dormiuta, in moribus, in fide, in spe, in charitate. Hic autem quid audistis, fratres? « Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Propter hoc mundus noscit mundus. » Totus mundus christianus, et totus mundus impius; per totum enim mundum impii, et per totum mundum pii: illi illos non cognoscunt. Quomodo putamus quia non cognoscunt? Insultant bene viventibus. Attendite et videte, quia forte sunt et invult se inebriare quasi solemniter, et, quod est gravius, accedente patrocinio, sanctorum dierum fieri immundus; qui ista facere noluerit, quomodo ei insultatur ab his qui faciunt? Numquid insultaretur ei si agnosceretur? Quare autem non agnoscitur? Mun
Abbreviated transcription (Latin):
qui uincere solet. S qͦs nͥ inqͥbus ñ habitat d̃s. nã
ut noueritis fr̃s. contẽpsit adam in paradiso posi¬
tus p̃ceptũ dĩ. & erexit ceruicem ueluti potesta¬
te sua esse cupiens & nolens subdi uoluntatidi.
& lapsus est ab illa ĩmortalitate: ab illa beatitu¬
dine. Homo aũt qͥdã iam exercitatꝰ. natꝰ mortał.
cũ sederet instercore. putͥs uermibus diabolum
uicit. Nicit ipse adã. & in iob ipse uictus est. qͥa
degen̾e ipsius iob. Ergo adam uictius in paradiso:
uicit instercore. In paradiso cumesset. audiuit
ꝑsuasionem mulieris: quã illi inmiserat diabolus.
Instercore aũt cum esset: ait euȩ. Tamquã una
posuit: hic responsũ dedit. Cũ esset letꝰ audiuit:
qͥdẽ uincamꝰ s ñ ex nobis. Siscitis qm̃ ustus es
tatur nos. Iã gͦ quia nati ex illo sumꝰ ꝑfecti sumus.
Audite qualẽ dilectionem dedit nobis pater ut
filii dĩ uocemur: & simus. Nam qui uocantur⁊

Expanded text:
qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, ut noveritis, fratres, contempsit Adam in paradiso positus praeceptum Dei, et erexit cervicem veluti in potestate sua esse cupiens, et nolens subdi voluntati Dei, et lapsus est ab illa immortalitate, ab illa beatitudine . Homo autem quidam jam exercitatus, natus mortalis, cum sederet in stercore putris vermibus, diabolum vicit: vicit et ipse Adam, et in Job ipse; quia de genere ipsius, Job. Ergo Adam victus in paradiso, vicit in stercore. In paradiso cum esset, audivit persuasionem mulieris, quam illi immiserat diabolus: in stercore autem cum esset, ait Evae, Tanquam una posuit; hic responsum dedit: cum esset laetus, audiviquidem vincamus, sed non ex nobis. Si scitis quia justus est, tatur nos. Jam ergo quia nati ex illo sumus, perfecti sumus. 4. Audite: Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Nam qui vocantur et
Abbreviated transcription (Latin):
Cepisti ñ defendere peccatũ tuũ. iã inchoastiuis
ticiam. Perficietur aũt in te qñ nichil aliud de-
lectabitur. quando absorbebitur mors in uic¬
toriã. quando nulla ꝯsciencia titillabit. qñ nõ
erit lucta cũ carne & sanguine. qñ erit corona
uictoriȩ. & tumphus de inimico: tunc erit ꝑfecta
iusticia. Modo ad huc pugnamꝰ. Si pugnamusin
stadio sumus. ferimus & ferim᷑. s qͥ uincat expec¬
tatur. Ille aũt uincit. qͥ & quod fecit de uiri¬
bus suis ñp̃sumit: s de ꝓtectore dõ. Solus dia¬
bolus aduersũ nospugnat: nos cũ dõ siimꝰ & dia-¬
bolũ uincimus. Nã si solus cũ diabolo pugnaue¬
ris. uinceris. Exercitatꝰ est hostis. Eͦt palmarũ:
Considerate qͦmͦ deiecerit: ut moitales nascerem᷑.
Primo ipsam originẽ nr̃am de paradiso deiecit.
Qͥd gͦ faciendũ est᷑. quia ille exercitatus estꝰ. In uo¬
cetur om̃ps. aduersus exercitatũ. diabolũ. habi¬
tet in te qui ñ potest uinci. & securꝰ uinces eum:

Expanded text:
atum tuum, jam inchoasti titiam: perficietur autem in te, quando nihil aliud facere delectabit, quando absorbebitur mors in victoriam , quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, triumphus de inimico; tunc erit perfecta justitia. Modo adhuc pugnamus: si pugnamus, in stadio sumus; ferimus, et ferimur: sed qui vincat, exspectatur. Ille autem vincit, qui et quod ferit, non de viribus suis praesumit, sed de hortatore Deo. Solus diabolus adversum nos pugnat. Nos si cum Deo sumus, diabolum vincimus: nam et si tu solus cum diabolo pugnaveris, vinceris. Exercitatus hostis est: quot palmarum? Considerate quo dejecerit: ut mortales nasceremur, primo ipsam originem nostram de paradiso dejecit. Quid ergo faciendum est, quia ipse exercitatus est? Invocetur Omnipotens adversus exercitatum diabolum. Habitet in te qui non potest vinci, et securus vinces eum
Abbreviated transcription (Latin):
dã uisionem fr̃s. quã nec oculus uidit. nec auris
audiuit: nec ĩ cor hõis ascendit. Uisionẽ quan¬
dam. uisionẽ p̃cellentẽ om̃s pulchritudinester¬
renas. auri. argenti. nemoꝵ atq cãpoꝵ. pulchri¬
tudinẽ. Maris. atq aeris. pulchritudinẽ solis atꝙ
lunȩ. pulchritudinẽ stellaꝵ pulchritudinẽ an-¬
Q uomͦ potiit lingua sonuit: cetera corde cogi¬
tentur. Quidenĩ uel ipse iohes dixit ad ꝯpara¬
tionem rei quȩ est. uel qͥd a nobis anobis dici

Expanded text:
uris audivit, nec in cor hominis ascendit : visionem quamdam, visionem praecellentem omnes pulchritudines terrenas, auri, argenti, nemorum atque camporum, pulchritudinem maris et aeris, pulchritudinem solis et lunae, pulchritudinem stellarum, pulchritudinem Angest. Quomodo potuit, lingua sonuit; caetera corde cogitentur. Quid enim vel ipse Joannes dixit ad comparationem ejus qui est, vel quid a nobis potest dici
Abbreviated transcription (Latin):
fortior esse debes in agro dĩ. qñ promisit ueri¬
tas: cui nec succedi potest. nec mori. nec fallẽ
potest eum. cui ꝓmissum estͥ E. quid ẽ ꝓmis-¬
sum: Uideamꝰ. quid ꝓmisit. durũ est. qͦd hic
multũ amant homines. an argentũ. an posses.¬
siones. ad quas fundunt homines aurũ: quãuis
multũ ament aurũ. an amena p̃dia ãplȩ do¬
mus: multa mancipiaꝰ animalia nume rosa
Hon hec est merces quedã ad quã nos hortat᷑ ut ĩ
labore duremꝰ. Qd dicit᷑ merces ista
audistis & liberamini a laborib ur̃is in reqͥẽ
uitȩ et̾nȩ. Ecce qͥd ꝓmittit ds uitã ȩt̾nã. Ecce
qͥd minat᷑ ds̃ ignẽ et̾nũ. Qͥd illis ad cdexterã¬

Expanded text:
fortior esse debes in agro Dei, quando promisit verifortior esse debes in agro Dei, quando promisit veritas, cui nec succedi potest, nec mori, nec fallere potest eum cui promissum est? Et quid est promissum? Videamus quid promisit. Aurum est, quod hic multum amant homines, an argentum? An possessiones, ad quas fundunt homines aurum, quamvis multum ament aurum? An amoena praedia, amplae domus, multa mancipia, animalia numerosa? Non haec est quaedam merces ad quam nos hortatur, ut in labore duremus. Quid dicitur merces ista?audistis, et liberamini a laboribus vestris in requiem vitae aeternae. Ecce quid promittit Deus, vitam aeternam. Ecce quid minatur Deus, ignem aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
uobis manserit. quod ab in icio audistis. &.
uos in filio ⁊ patre manebitis. hec est polli¬
cio quã ipse pollicitꝰ est nobis. forte enĩ quę¬
reres mercedem & diceres. Ecce in me qͦd ab
mercede. Qdm̃ postea dabit. quia in hoc seło
me uideo laborare int̾ tẽptationes: hõ ui¬
dles hic redͥem ẽẽ aliquã In ortalitas ipsa agqͣ¬
uat animam & corpus qͦd corrũpit᷑ prȩmit
ad inferiora. Sed tolero om̃ia. ut illud qͦd abĩ¬
icio audiui maneat in me. & dicam dõ meo
Propt̃ uerba labioꝵ tuoꝵ ego custodiui uias
duras. Ad quã ꝗͦ mercedẽ: &udi & noli defic̾e.
Si deficiebas in laborib ꝓmissa mercede. fortis
esto. QIuis est qͥ oꝑet᷑ in uinea. & recedat illi de
corde quod accepturus est᷑: fac illũ oblitum
mercedem suam: deficiunt manꝰ. Memoria
ꝓmissȩ mercedis. ꝑseuerantẽ facit in oꝑe. Et
homo ꝓmisit. qui te potest fallere. Quanto

Expanded text:
vobis manserit quod ab initio audistis; et vobis manserit quod ab initio audistis; et vos in Filio et Patre manebitis. Haec est pollicitatio quam ipse pollicitus est nobis. Forte enim mercedem quaereres, et diceres: Ecce in me quod ab mercede? Quid mihi postea dabit, quia in hoc saeculo me video laborare inter tentationes? Non video hic requiem esse aliquam; mortalitas ipsa aggravat animam, et corpus quod corrumpitur premit ad inferiora: sed tolero omnia, ut illud quod ab initio audivi, maneat in me; et dicam Deo meo, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Ad quam ergo mercedem? Audi, et noli deficere. Si deficiebas in laboribus, promissa mercede fortis esto. Quis est qui operetur in vinea, et recedat illi de corde quod accepturus est? Fac illum oblitum mercedem suam, deficiunt manus. Memoria promissae mercedis perseverantem facit in opere: et homo promisit qui te potest fallere. Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ebriositas: quia laudat luxuria. laudat nu
ds̃ fecit. Si aũt ñ uis & amas ⁊ ãplecteris pecea
quare foris ñ es: Quia oceasionẽ uenti. nõ inue¬
nisti. Iã ista manifesta st̃ fr̃s. Neqͥs dieat xp̃mñ
filium: nec filũmec patrẽ habẽt &. qui con¬
sitet᷑ filiũ. & filiũ ⁊ patrẽ ht̃. Uosgrana alloqͥ¬
tur. ut qͥ palea erant audiant. & granafiãt.
Unus qͥsq ꝯsiderãs cõscientiã suam. si mundi ama-¬
torẽ. mutet᷑: fiat amator xp̃i. ne sit antixͦ.
Siqͥs ei dixerit qͦd anticristꝰ sit. irascit᷑ iniuri¬
am sibi factam putat. fõitassis inscriptionẽ
minat᷑. si audiat alitigante qͦd anticp̃s sit.
Dicit ei xp̃c. Paciens estosi falsum audistĩ. gau¬
de mecũ. qͥa & ego falsa ab antix̃pis audio Si
aũt uerũ audisti: ꝯueni ꝯscienciã tuã. Etsi
audire times: esse plus time. Ergo uos quod
ab inicio aucdistis. in uobis maneat. Quodsi m

Expanded text:
ebriositas; quia laudat luxuria, laudat nugebriositas; quia laudat luxuria, laudat nugDeus fecit. Si autem non vis, et amas et amplecteris peccatquare foris non es? Quia occasionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Filium, nec Filium nec Patrem habet: et qui confitetur Filium, et Filium et Patrem habet. Vos grana alloquitur; et qui palea erant, audiant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur; fiat amator Christi, ne sit antichristus. Si quis ei dixerit quod antichristus sit, irascitur, injuriam sibi factam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem verum audisti, conveni conscientiam tuam; et si audire times, esse plus time. 11. Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod si in
Abbreviated transcription (Latin):
tis nosse qͣm aꝑte isti resistant. xp̃o: Aliquando
ueniat. ut aliqͥd mali faciant. & incipiant corripi
qi xp̃m ñ audent blasphemare. ministros eius
blasphemant a quib corripiuntur. Si autẽ
tales nos fecit: Nonne dicunt hoc cotidie homi¬
nes. conuicti de factis suis: Praua uoluntate.
ꝑuerse artificẽ accusant. Clamat illis artifex de
cęlo. quia ipse nos fecit: qui nos refecit. Quid
te fecit : Ego hominem feci: ñ latͦciniũ. Ego
hominẽ feci. ñ auariciã. E go hõiem feci. nõ
adulteriũ. Audistis quia laudant me oꝑa
mea: ex ore triũ pueroꝵ. Ipse ymnꝰ erat. qui
ab ignibus defendebat. Laudant oꝑa dñi do¬
minũ: laudant cȩlũ. t̾ra. mare. Laudant oĩa :
quȩ sunt in gelo. laudant angłi. laudant stel¬
lȩ. laudant luminaria laudat qͥcqͥd natat. qͥc¬
quid uolat. qͥcqͥd ãbulat. qͥcqͥd repit. Aaudat̃
ista om̃ia dñm. Hũqͥd audistis quia laudat a
uaricia dñm: Nũqͥd audistis qͥa laudat dñm

Expanded text:
tis nosse quam aperte resistant isti Christo? Aliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant corripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus blasphemant, a quibus corripiuntur: si autem tales nos fecit? Nonne dicunt hoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? Ego hominem feci, non avaritiam; ego hominem feci, non latrocinium; ego hominem feci; non adulterium. Audisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus erat qui ab ignibus defendebat . Laudant opera Domini Dominum; laudat coelum, terra, mare; laudant omnia quae sunt in coelo; laudant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; laudat quidquid natat, quidquid volat, quidquid ambulat, quidquid repit, laudam ista omnia Dominum. Numquid audisti quia laudat Dominum avaritia? numquid audisti quia laudat Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ille manifestatꝰ est. ut peccatũ auferat.
& peccatũ in ipso ñ est. In qͦ ñ est peccatũ: ipse ue¬
nit auferre peccatũ. Nã si esset in illo peccatũ.
auferendũ illi esset. ñ ipse auferr&. Om̃is qui
in ipso manet: nõ peccat. In quantũ in ipso ma-¬
net: in tantũ nõ peccat. Om̃is qui peccat nõ
uidit eum: neq cognouit eum. Magna ista
questio. Om̃is qͥ peccat nõ uidit eum neq cogno¬
uit eum. Hõ est mirũ. Nõ enĩ uidimus: sed uisu¬
ri sumꝰ. Non eũ cognouiinus. s cognituri sumꝰ.
Credimus in eũ quem cognouimꝰ : Anforte exfide
nouimꝰ: sed infide & uidemꝰ. & cognouimꝰ. Si enĩ

Expanded text:
ille manifestatus est, ut peccatum auferat; et peccatum in ipso non est. In quo non est peccatum, ipse venit auferre peccatum. Nam si esset et in illo peccatum, auferendum esset illi, non ipse auferret. Omnis qui in ipso manet, non peccat. In quantum in ipso manet, in tantum non peccat. Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Magna ista quaestio: Omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non est mirum. Non eum vidimus, sed visuri sumus; non eum cognovimus, sed cognituri sumus: credimus in eum quem non cognovimus. An forte ex fide n
Abbreviated transcription (Latin):
inangłis sc̃is. iustis. bonis nullo lapsi auersis.
nulla suꝑbia cadentibus s manentib semꝑĩ
contẽplatione uerbi dĩ .&. nichil dulce haben-¬
tib nͥ a qͦ creati sunt: in ipsis ꝑfecta usticia ẽ.
In nobis aũt exfide cȩpitꝰ. scdm sp̃m. Audistis:

Expanded text:
anctis, justis, bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione Verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus, nisi a quo creati sunt; in ipsis perfecta justitia est: in nobis autem ex fide coepit esse secundum S
Abbreviated transcription (Latin):
ni in desicdi est. Qͦd aũt desideras ñ dũ uides
s descłando capqx efficeris: ut cũ uen̾it qͦd iuisde
as. ĩplearis. Sicuti enim si uelles implere aliquẽ
sinũ. & nosti ꝗͣ magnũ est qͦddabit᷑. extendessi¬
nũ uelsacci. ł utris ł alicꝰ rei. nosti quantũ mis-¬
surus es. & uides quia angustꝰ : sinus. extenden¬
do facis capatiorem: si cd̃s differendo extendit
desidĩum. desidãndo extendit animũ. exten¬
sumus. Uidete paulũ extendentẽ sinũ: ut poᷤ.¬

Expanded text:
desiderium est. Quod autem desideras, nondum vides; sed desiderando capax efficeris, ut cum venerit quod as, implearis. Sicuti enim si velis implere aliquem sinum, et nosti quam magnum est quod dabitur, extendis sinum vel sacci vel utris vel alicujus rei: nosti quantum missurus es, et vides quia angustus est sinus; extendendo facis capaciorem: sic Deus differendo extendit desiderium, desiderando extendit animum, extensumus. Videte Paulum extendentem sinum, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
uerba reqͥrimus: Quis enĩ malus. & bene ñ uult
loqui: S quid dicit de talib dñs: Ypocritȩ: quo¬
modo potestis bona loqui cũ fitis maliͦ Uoces
urãs ad aures meas affertis: ego cogitationes ur̃a
inspicio. Uoluntatẽ ibi malã uideo: & falsos
fructus ostenditis: Noui qͥd. unde colligam.
Non colligo de tribulis ficus: ñ colligo de spuus¬
uuas. Una quȩq arbor: de fruetu cognoseitur.
ñ solum multos inuenimus antixp̃os foras exisse.
s multos ñdum manifestos. Q foras exierint.
Quotqͦt enim habet ȩccłia ꝑiuros. fraudatores
maleficos. sortilogoꝵ inquisitores. adulteros.
ebriosos. feneratores. mangones. & omĩa quȩ
numerari ñ possunt. si contrarii sunt doctrmȩ¬

Expanded text:
verba requirimus. Quis enim malus non vult bene verba requirimus. Quis enim malus non vult bene loqui? Sed quid dicit de talibus Dominus? 'Ypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Voces vestras ad aures meas affertis, ego cogitationes vestras inspicio; voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid inde colligam. Non colligo de tribulis ficus, nuvas. Unaquaeque enim arbor a fructu cognoscitur . non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim habet Ecclesia perjuros, fraudatores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebriosos, foeneratores, mangones, et omnia quae numerare non possumus; contraria sunt doctr
Abbreviated transcription (Latin):
nos angustus intellectus: in hac epłã. Uidetis
certe questionẽ. Hec questio & nos & ipsos tͣbat.
si ñ incelligatur. Aut nos sumus antixp̃i: aut
illi sunt antixp̃i. Illi nos antixp̃os uocant: &
dicunt qͦd exiuimus ab eis: nos illos similiter.
S designauit hec epłã antixp̃os. Quicũq negat
quod iħs ñ sit xp̃s: ipse est antixp̃s. Iam ergo
queramus qͥs neget: ꝙ ñ attendamus ad linguã
s ad facta. Si enĩ omnes int̾rogentur: om̃s
uno ore conficentur. ihm̃ esse. xp̃m. Quiescat
paululum lingua: uitam int̾roga. Si inue¬
neris hoc. si ipsa scriptura nob̃ dixerit. qr negatio¬
ñ tantum lingua sit. s & factis: certe inuenimꝰ
morib dissentiunt a xp̃o. Ubi inuenimus hoc
loqueretur ait. Confitentur enĩ nosse deum:
factis aut̃ negant. Inuenimus & ipsos antixpõs
Quisqͥs factis negat xp̃m: antixp̃s est. Non auclio¬
qͥd sonet s uideo qͥd uiuat. Oꝑa locuntur. &

Expanded text:
nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, si non intelligatur. Aut nos sumus antichristi, aut illi sunt antichristi: illi nos antichristos vocant, et dicunt quod exivimus ab eis; nos illos similiter: Sed designavit haec epistola antichristos. Quicumque negat, quod Iesus non sit Christus, ipse est antichristus. lam ergo quaeramus, quis neget, et non attendamus ad linguam, sed ad facta. Si enim omnes interrogentur, omnes uno ore confitentur Iesum esse Christum. Quiescat paululum lingua, vitam interroga. Si invenerimus hoc, si ipsa scriptura nobis dixerit, quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis, certe invenimus moribus dissentiunt a Christo. Ubi invenimus hoc?libus cum loqueretur, ait: 'Confitentur se nosse Deum, factis autem negant'. Invenimus et istos antichristos, quisquis factis negat quid sonet, sed video quid vivat. Opera locuntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ab ipsis. Habemus enĩ testam̃tum dñicȩ here¬
ditatis: recitemus: & ibi nos inueniemus. Dabo
tͥ gentes hereditatẽ tuam: & possessionẽ tuam
t̃minos terrȩ. Tenemus hereditatẽ. xp̃i: illi eã
ñ tenent᷑ non cõmunicant orbi t̾rarum: ñ com¬
municant uniuersitati. redempte sanguine. xp̃i.¬
Habemus ipsũ dñm resurgentẽ a mortuis : qui
se dubitantiũ manib discipuloꝵ p̃buit palpan¬
dum. Et cũ adhuc illi dubitarent: ait illis. Opor¬
tebat. xp̃m pati. & resurgere t̾cia die: & p̃dicari
in nomine eius penicentiã & remissionẽ pecca-¬
toꝵ. ubi: quart: quibus: ꝑom̃s gentes. incipi¬
ens ab iherłm. Securi sumus de unitate heredi-¬
tatis: qͥsquis huic hereditati ñ cõmunicat: foras
exiit. S ñ contristemur. Ex nob̾ exierunt: s ñ
sent utiq nob̾cum. Si gͦ ex nob̾ exierunt: anti¬
xp̃i sunt. Si antxp̃i sunt: m̃daces sunt. Si
m̃daces sunt: negant ihm esse. xp̃m. Coartat

Expanded text:
ab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereab ipsis: habemus enim testamentum dominicae haereditatis, recitamus, et ibi nos invenimus, Dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus hereditatem Christi, illi autem non tenent nec communicant orbi terrarum, non communicant universitati redemptae sanguine Habemus ipsum Dominum resurgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non communicat, foras exiit. 8. Sed non contristemur: Ex nobis exierunt, sed non Et post pauca: Si ergo ex nobis exierunt, antichristi sunt, si antichristi sunt, mendaces sunt, si mendaces sunt, negant Iesum Chr
Abbreviated transcription (Latin):
de ȩccłia. & ab unitate ȩccłiȩ p̃ciduntur: antixp̃i st̃.
Nemo dubitat. Ipse enĩ designauit. Ex nob̾ exiert̃:
s ñ erant ex nobis. Nam si fuissent ex nob̃: ꝑman¬
sissent utiq nob̃cum. Quicũq gͦ ñ manent nob̃cũ¬
s exeunt ex nob̃: manifestum ẽ quod antixp̃i sunt.
Et quomͦ ꝓbantur antixp̃i : Ex m̃dacio. Et quis ẽ
est xp̃s. Uideat caritas ur̃a magnũ sacramentũ:
attendite qͥd inspirauerit nobis dñs d̾s: ꝙ qͥd insinu¬
are nobis uelit. Ecce exierunt a nobis. & facti st̃
donatistȩ. Int̾rogamus eos utrum iħs xp̃s sit.:
illi dicere antixpõs. nec nos illos: qr & nos confite
illi a nob̃ exterius. nec nos ab ipsis. Si gͦ a nob̃
ñ exiuimus: in unitate sumus. Si in unitate
sumus: qͥd faciunt in hac ciuitate duo altaria:
Quid faciunt diuisȩ domus: diuisa coniugia:
Quid facit cõmunis lectusꝰ & diuisus. xp̃s: Am
monet nos. uult nos fateri qͦd uerum ẽ. an ipsi
a nob̾ exierint. an nos ab ipsis. S absit ut nos

Expanded text:
de ecclesia et ab unitate ecclesiae praeciduntur, antichristi sunt: nemo dubitat. Ipse enim designavit, ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. Nam si fuissent ex nobis, permansissent utiqsed exeunt ex nobis, manifestum est quod antichristi sunt. Et quomodo probantur antichristi? Ex mendacio. Et quis est a magnum sacramentum. Attendite quid inspiraverit nobis Dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Donatistae: interrogamus eos utrum Jesus sit Chrisilli dicere antichristos, nec nos illos; quia et nos confiilli a nobis exierunt, nec nos ab ipsis. Si ergo non a nobis exivimus, in unitate sumus: si in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? quid facit communis lectus, et divisus Christus? Admonet nos, vult nos fateri quod verum est. Aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis. Sed absit ut nos
Abbreviated transcription (Latin):
bant que uiderant. Credimꝰ in eũ quẽ ñ uidi¬
mus. & uenturũ eũ expectamꝰ. Q cũq illũ fide
expectant: cũ uenerit gaudebunt: Qͥsine fide
st̃. cũ uen̾it. qͦd ñc  uident. erubescẽtͦ. Et con¬
fusio illa ñ erit uniꝰ diei. & transiet. qͦmͦ solent cõ-¬
fundi qͥ inueniunt᷑ in aliqua culpa: & eis insulta¬
tur ab hominibus. Confusio illa traducet consu-¬
sos ad sinistrã: ut audiant. Ite in ignem et̾nũ: qͣ
paratꝰ ÷ diabolo & angłis eiꝰ. Maneamꝰ gͦ in uerbiᷤ
eiꝰ ne ꝯfundam᷑ cũ uenerit. Ipse enĩ dicit in euglo
eis. qͥ in eũ credidãnt. Stmanseritis in uerbo me¬
o: uere discipiili mei estis. Et quasi dicerent qͦfruc-¬
tu. & cognoscetis inqͥt ueritatẽ: ⁊ ueritas libera¬
bit uos. Modo enĩ salus nr̃a inspe. ñdũ in re. ñ¬
delis est aũt qͥ promisit: ñ te fallet. Tantũ noli
deficere: s expecta ꝓmissorẽ. Non enĩ nouit fal¬

Expanded text:
bant quae viderant. Et credimus in eum quem non vidibant quae viderant. Et credimus in eum quem non vidimus, et venturum eum exspectamus. Quicumque illum fide exspectant, cum venerit gaudebunt: qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis ejus, ne confundamur cum venerit. Ipse enim dicit in Evangelio eis qui in eum crediderant: Si permanseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Et quasi dicerent, Quo fructu? Et cognoscetis, inquit, veritatem, et veritas liberavit vos . Modo enim salus nostra in spe, nondum in re: ndelis autem est qui promisit; non te fallit: tantum tu noli deficere, sed exspecta promissionem. Non enim novit fal
Abbreviated transcription (Latin):
est foras. Uñ missus est᷑. nũqͥd extͣ cȩlum & terrãᷤ
N ũqͥd extra fabricã mundi S extra corda fideli¬
um fõras misso inuasore. habitet redẽptor: quia
ipse redemit qͥ creauit. Et diabolus iam forinse¬
cus oppugnat: ñ uincit illũ qui intꝰ possidet
F orinsecꝰ aũt oppugnat ĩmittendo uarias tẽptatio¬
nes S ille ñ ꝯsentit cui ds̃ intꝰ loqͥt᷑. & unctioꝙͣ
ficduciam in conspectu eiꝰ: ut ñ confundamur ab
eo in aduentu eius. Nidete fr̃s. Credimus in ihm
quẽ non uidimus. Annuntiauerunt eũ qui
uiderunt. qͥ contractauerunt: qui uerbũ ex
ore ipsiꝰ audierunt. Et ut ꝑsuaderent generi
humano. ab illo missisunt: ñ a se ipsis ire ausi
st̃. Ex quomissi st̃. Audistis cũ eugłium legere-¬
tur. Ite p̃dicate eugłiũ uniuersȩ creature. quȩ
sub celo est. ubiq gͦ discipłi missi st̃. attestantib
signis & ꝓdigiis ut crederetur illis: quia ea dice¬

Expanded text:
est foras . Unde missus est? numquid extra coelum et terram? est foras . Unde missus est? numquid extra coelum et terram? numquid extra fabricam mundi? Sed extra corda credentium. Foras misso invasore, habitet redemptor; quia ipse redemit qui creavit. Et diabolus jam forinsecus oppugnat, non vincit illum qui intus possidet. Forinsecus autem oppugnat, immittendo varias tentationes: sed ille non consentit cui Deus intus loquitur, et unctio quam fiduciam in conspectu ejus, ut non confundamur ab eo in adventu ejus. » Videtis, fratres; credimus in Jesum quem non vidimus: annuntiaverunt eum qui viderunt. qui contrectaverunt, qui verbum ex ore ipsius audierunt; et ut haec persuaderent generi humano, ab illo missi sunt, non a seipsis ire ausi sunt. Et quo missi sunt? Audistis cum Evangelium legeretur, Ite, praedicate Evangelium universae creaturae quae sub coelo est . Ubique ergo discipuli missi sunt, attestantibus signis et prodigiis ut crederetur illis, quia ea dice
Abbreviated transcription (Latin):
em II ISTis. fr̃s. hesternã locuei.¬
onem ad hoc terminatam. quia ñ
habetis necessitatem ut quis doce¬
¶ at uos. sed ipsa unctio docet uos
de om̃ib Hoc aũt sicut recorda¬
ri certus sũ. sic exposuimꝰ uobis. quia nos qui
fõrinsecus loqͥmur. ad aures ur̃as transimus.
quasi oꝑarii adhibentes curam forinsecus ad ar¬
borem: s incremẽtũ dare non possumꝰ: nec frucꝰ¬
tus formare. Ille aũt̃ qui nos creauit & rede¬
mit ⁊ uocauit per fidẽ & spm̃ suũ habitans
in nobis nisi loquat᷑ uobis intꝰ: sine causa nosꝑ.¬
strepimus. Unde hoc apparet:. Quia cũ multi
audiunt ñ om̃ibus intꝰ ꝑsuadet᷑ quod dicit᷑. s il¬
lis solis qͥb intꝰ loqͥt᷑ ds̃ . Illis aũt intꝰ loqͥtur. qͥ
ei locũ p̃bent. Illi aũt dõ locũ prebent: qͥ diabolo
locũ ñ prebentꝰ. Habitare enĩ uult ds cordahoa¬
minũ: & loqͥ ibi om̃ia quȩ ualent ad seatetiee
Sed qͥd ait dñs iħs: Princeps huiꝰ mundi misus

Expanded text:
eministis, fratres, hesternam lectionem ad hoc terminatam, quia non habetis necessitatem ut quis doceat vos, sed ipsa unctio docet vos de omnibus. Hoc autem, sicut vos recordari certus sum, sic exposuimus vobis, quia nos qui forinsecus loquimur ad aures vestras, ita sumus quasi operarii, adhibentes culturam forinsecus ad arborem, sed incrementum dare non possumus, nec fructus formare: ille autem qui vos creavit, et redemit, et vocavit, per fidem et Spiritum suum habitans in vobis, nisi loquatur vobis intus, sine causa nos perstrepimus. Unde hoc apparet? Quia cum multi audiant, non omnibus persuadetur quod dicitur; sed illis solis quibus intus loquitur Deus. Illis autem intus loquitur, qui ei locum praebent: illi autem Deo locum praebent, qui diabolo locum non praebent. Habitare enim vult diabolus corda hominum, et loqui ibi omnia quae valent ad seductionem. Sed quid ait Dominus Jesus? Princeps hujus mundi missus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs nr̃. ih̃s. Ap̃s aut̃ sacram̃ti nomen ẽ. quomͦ si
dicatur ꝓpħa. quomͦ si dicatur sacerdos: sic xp̃s cõ¬
mendatur unctus. in quo eẽt redemptio totius po¬
puli isrł. Iste xp̃s sꝑabatur futurus a popło iude¬
orum. Et qi humilis uenit ñ est agnitus. qr lapis
paruus erat offendert̃ in illum . & fracti sunt. S:
creuit lapis. & factus ẽ mons magnus. Et qͥd ait
scriptura: Quicũq offenderit in lapidẽ istum con¬
qͣsabitur. &. suꝑ quẽ uenerit lapis iste. conceret eũ
Biscernenda sunt uerba. Offendentẽ dixit con¬
quassari: suꝑ quẽ aut̃ uenerit. conteri. Primo qr
humilis ilenit. offenderunt in illũ homines: qͥa
excelsus uenturus ẽ ad udiciũ: suꝑ quẽ uenerit
conteret eũ. S illum Ñ conteret uenturus: quẽ

Expanded text:
Jesus: Christus autem sacramenti nomen est. Quomodo si dicatur propheta, quomodo si dicatur sacerdos; sic Christus commendatur unctus, in quo esset redemptio totius populi Israel. Iste Christus sperabatur venturus a populo Judaeorum; et quia humilis venit, non est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt verba: offendentem dixit conquassari; super quem autem venerit, conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illu
Abbreviated transcription (Latin):
capientes metretas. aliȩ binas. alie ternas. s ip¬
se sex hydrie capiebant metretas binas uł ter¬
nas. tanquã diceret. & quando dico binas. etiã
spm̃ patris & filii cum his intelligi uolo. Et
quando dico ternas. ipsam trinitatẽ manifes¬
tius enuntio. Quisquis autẽ nominat patiẽ
& filiũ. oportet ut ibi intelligat tanquã ca¬
ritatem inuicẽ patris & filii. quod est sp̃s
sc̃s. Fortassis enim discusse scripture. quod
ñ sic dico ut hodie docere possim. aut quasi
aliud inueniri possit. s tam̃ fortasse scritta
Et ne putetis uilem ẽẽ caritatem. quomͦ autẽ
iulis est quando omĩa quȩ dicunt᷑ non uilia.¬
datur ipsa caritas ab apło. ut dicat suꝑ emi¬
nentiorem uiã uobis demonstro. Si linguis
hominum loquar & angłoꝵ. caritatẽ autẽ
non habeam. factus sum eramentum sonãs.

Expanded text:
capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipcapientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam diceret, Et quando dico binas, etiam Spiritum Patris et Filii cum his intelligi volo: et quando dico ternas, ipsam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem Patris et Filii, quod est Spiritus sanctus. Fortassis enim discussae Scripturae: quod non sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutataEt ne putetis vilem esse charitatem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae dicuntur non vilia,ndatur charitas ab Apostolo, ut dicat: « Supereminentiorem viam vobis demonstro. Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ligat᷑. Quid est gͦ capientes metretas bi¬
nas uł ternas: Oẏsteriũ nob̃ marime lo
cutio ista cõmendat. Aletretas enĩ dieit
mensuras quasdam. tanꝗͣ si diceret urnas. am¬
phoras. uel si quid eiusmodi nomen mensure
est. Metreta tamen a mensura accepit nom̃¬
ista mensura. Metron enim mensurã dicunt
greci. inde appellate metrete. sapiebant gͦ me¬
tretas binas uel ternas. Quid dicimus fr̃s
Si ternas tantum dice̾t. ñ curreret animus
noster nisi ad nusterium trinitatis. s forte
nec sic debemꝰ uide eito iam sensum auertere.
qr dix̃ binas uł ternas. qi nominato patre uł
lii tantũmͦ sp̃s. s patris & filii sp̃s. Scriptũ
ẽ eñĩ. Si quis dilexerit mundum. ñ est sp̃s pa¬
tris millo. Item scriptum est Quisquis autem
sp̃m rp̃i non habet. hic non ẽ eius. Idem au¬
tem sp̃s ẽ patris & filii. Nominato itaq patre
due metrete nominant᷑. Cum autẽ ibi intelli¬
gitur sp̃s sẽs. tres metrete. Ideo non dictum ẽ

Expanded text:
Quid est ergo, Capiebant metretas binas vel ternas? Mysterium nobis maxime ista locutio commendat. Metretas enim dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et lii tantummodo Spiritus; sed Patris et Filii Spiritus. Scriptum est enim, Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo : item scriptum est, Quisquis autem Spiritum Christi non habet, hic non est ejus . Idem autem Spiritus Patris et Filii. Nominato itaque Patreduae metretae nominantur. cum autem ibi intelligitur Spiritus sanctus, tres metretae. Ideo non dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
distribuero omĩa mea pauperibꝰ s tradidero cor¬
pus meuin ut ardeã. caritatẽ autẽ non habeã.
nichil michi ꝓdest. Quanta est gͦ carttas. que
si desit frustra habent᷑ cetera. si adsit habent᷑
omĩa camen caritatem laudans apłs paulus
copiosissime atq uberrime. minus de illa dir̃
angelium. neq enim dubitauit dicere d̃s cari¬
tas est. Seriptum ẽ eñĩ quia caritas dei diffusa
est incoulibus nr̃is ꝑ sp̃m scm̃ qui datus est
nobis. Quis gͦ nominet patrem & filiũ. & non
ibi intelligat caritatem patris & filii. quã cũ
bebit. Quam si non habuerit. sine spu sc̃o erit.
Et quomͦ corpus tuum sine sp̃ũ qͦd ẽ anima
tua si fuerit mortuũ est. sic anima tua sine
sp̃u scõ id est sine caritate si fuerit. mortua
deputabit᷑. Ergo metretas binas capiebant
hydrie. quia inom̃iũ tempoꝵ ꝓphetia. pater &
filius p̃dicatur. s ibi est & sp̃c sẽs. ideoq ad uinc

Expanded text:
omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixitst hoc Evangelium. Neque enim dubitavit dicere, Deus charitas est . Scriptum est etiam, Quia charitas Dei diffusa est in cordibu non ibi intelligat charitatem Patris et Filii? Quam cum bebit: quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, si fuerit, mortuum est; sic anima tua sine Spiritu sancto, id est, sine charitate si fuerit, mortua deputabitur. Ergo metretas binas capiebant hydriae, quia in omnium temporum prophetia Pater et Filius praedicatur: s