comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domun tuã. & eris anathema sicut &
illud ẽ. & offensione offendes. & coinqui¬
natione inquinaberis ab ominatione illa
qͥa ab ominatio ẽ.: satis apparet aut ipsos
priuatos usus in talib eẽ ꝓhibitos. aut ne
sic aliqͥd inferat᷑ indomũ ut honoret᷑. Tc̃
ẽ enĩ ab ominatio ꝙ execratio: ñ eũ taliũ
sacrilegus htnor aꝑtissima destructione
sub uertit᷑. De ȩseis aũ idoloꝵ nichil ampli¬
us nos debere obseruare. quã qͦd p̃cipit
apłs certꝰ esto.  ideo de hac re uerba eius
recole. Que si obscura eẽnt:. ꝓ modulo nr̃o
exponeremꝰ. Non aũ peccat qͥ cibũ postea
nesciens manducauerit. quẽ prius tanꝙͣ.
idolatitũ respuit. Olus uͦ uł qͥslibet fruc¬
tus in quolibet agro natus eiꝰ ẽ qͥ creauit:
qͥa dñi ẽ t̾ra & plenitudo eiꝰ. & omnis erea¬
tura di bona ẽ. S si illud qͦd in agris nas¬
cit᷑ c̃secrat᷑ i dolo uł sacrificat᷑. tc̃ int̾ ido¬

Expanded text:
domum tuam, et eris anathema, sicut et domum tuam, et eris anathema, sicut et illud est, et offensione offendes, et coinquinatione inquinaberis abominatione illa, quia anathema est ; satis apparet aut ipsos privatos usus in talibus esse prohibitos, aut ne sic inde aliquid inferatur in domum, ut honoretur; tunc est enim abominatio et execratio, non cum in talibus sacrilegus honor apertissima destructione subuertitur. De escis autem idolorum nihil amplius nos debere obseruare, quam quod praecepit apostolus, certus esto. et ideo de hac re uerba eius recole, quae si obscura essent, pro modulo nostro exponeremus. non autem peccat, qui cibum postea nesciens manducauerit, quem prius tamquam idolothytum respuit. holus uel quilibet fructus in quolibet agro natus eius est, qui creauit, quia domini est terra et plenitudo eius et omnis creatura dei bona est. sed si illud, quod in agris nascitur, consecratur idolo uel sacrificatur, tunc inter ido
Abbreviated transcription (Latin):
namus eos. tam̃ qͥ nr̃m animũ ignorant.
ad hec honoranda edificemus. Et cum
templa. idola. luci. & si qͥd huiꝰmodi data
potestate uertunt᷑. quãuis manifestum
ẽ cũ idagimꝰ ñ ea nos honorare. s potius
detestari:. ideo tam̃ inusus nr̃os priuatos
dũ taxat & ꝓprios ñ debenus inde aliqͥd
usurpare: ut appareat nos pietate ista
destruere: ñ auaricia. Cum uͦ inusus cõ¬
munes ñ ꝓprios ac priuatos. uł in hono¬
rem cui ueri conuertunt᷑: hoc de illis fit
qđ de ipsis hominib. cũ ex sacrilegis &amn¬
pus inueram religionẽ mutantur. Hoc
ads intelligit᷑ dociusse illis testimoniis
que ipse posiusti. cũ de luco alienoꝵ doꝵ
ussit ligna ad holocaustum adhiberi. &.
dde iericho ut omne aurũ argentũ & era¬
mentũ inferret᷑ inthesauros dñi. Sua
propt᷑ etiã illud qͦd in deuteronomio
scriptũ ẽ s̃ concupisces argentũ uł au¬
rũ illoꝵ. nec accipies nee inde tibi ne exce

Expanded text:
namus, eos tamen, qui nostrum animum ignorant, namus, eos tamen, qui nostrum animum ignorant, ad haec honoranda aedificemus. et cum templa, idola, luci et si quid huius modi data potestate euertuntur, quamuis manifestum est, cum id agimus, non ea nos honorare, sed potius detestari, ideo tamen in usus nostros priuatos dum taxat et proprios non debemus inde aliquid usurpare, ut appareat nos pietate ista destruere, non auaritia. cum uero in usus communes, non proprios ac priuatos, uel in honorem dei ueri conuertuntur, hoc de illis fit, quod de ipsis hominibus, cum ex sacrilegis et impiis in ueram religionem mutantur. hoc deus intellegitur docuisse illis testimoniis, quae ipse posuisti, cum de luco alienorum deorum iussit ligna ad holocaustum adhiberi et de Hiericho, ut omne aurum, argentum et aeramentum inferretur in thesauros domini. quaiam illud quod in Deuteronomio scriptum est: Non concupisces argentum vel aurum illorum, nec accipies inde tibi, ne exce
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ que ab eis eustodiunt᷑ qͥ ꝑ deos fal¬
sos uirauert̃. s ubiq in qͥnata sint oĩa
que ipsa pace mumi untur. quã iuratio
illa confirmat. Quod si absurdissimum
ẽ dicere. nec illa te moueant que mo¬
uebant. Item si de area uł torculari tol¬
latur aliqͥd ad sacrificia demonioꝵ sci¬
ente xp̃iano. ideo peccat si fieri ꝑmitrit:
ubi ꝓhibendi potestas ẽ. Quod si factum
cõperit. aut ꝓ hibendi potestatẽ ñ habu¬
it. utit᷑ mundis reliquis fructib unde
illa ablata st̃. sic̃ fontib utin᷑. de qui¬
b haurire aquã ad usum sacrificioꝵ cer¬
tissime scunus. E adem ẽ: ratio lauacroꝵ. etia
Neq enĩ sp̃m deducere de aere dubitamꝰ:
u quẽ scimꝰ ire fumũ ex aris omnib &
incensis demonioꝵ. Inde apparet illud
eẽ. ꝓhibitũ. ne in honorẽ alienoꝵ deoꝵ
aliqua re utamur. aut ut ex istimemur
sic eã accipiendo. ut quãuis animo contẽp¬

Expanded text:
tantum, quae ab eis custodiuntur, qui per deos faltantum, quae ab eis custodiuntur, qui per deos falsos iurauerunt, sed ubique inquinata sint omnia, quae ipsa pace muniuntur, quam iuratio illa confirmat. quod si absurdissimum est dicere, nec illa te moueant, quae mouebant. Item si de area uel torculari tollatur aliquid ad sacrificia daemoniorum sciente Christiano, ideo peccat, si fieri permittit, ubi prohibendi potestas est. quod si factum comperit aut prohibendi potestatem non habuit, utitur mundis reliquis fructibus, unde illa sublata sunt, sicut fontibus utimur, de quibus hauriri aquam ad usum sacrificiorum certissime scimus. eadem est etiam ratio lauacrorum. neque enim spiritum deducere de aere dubitamus, in quem scimus ire fumum ex aris omnibus et incensis daemoniorum. unde apparet illud esse prohibitum, ne in honorem alienorum deorum aliqua re utamur aut uti existimemur sic eam accipiendo, ut, quamuis animo contem
Abbreviated transcription (Latin):
la exempla occurrissent de isaac & lacob.
& si qua alia possunt inueniri. si tam̃ illd̃
ñ ad huc mouet qdđ in nouo testam̃to dic¬
dictũ uidet᷑. ñ quia uerũ iurare pecẽm
ẽ s qͥa peierare ĩmane pecẽm ẽ: aquo nos
longe ẽẽ uoluit. qͥ omnimͦ ne uiremꝰ ad¬
monuit. S ubi aliud uideri scio. unde
nc̃ disputandũ ñ ẽ. ut illud potius agamꝰ.
unde me consulendũ putasti. Prouide
sic̃ ñ uiras. ita nec aliũ si hoc placet uira¬
re cõpellas. quãuis dictum sit ne uire¬
mus. Nusquã aũ inscripturis scĩs legi me¬
minerim. neabalio uirationem accipia¬
mus. alia uͦ questio ẽ utrũ ea pace debe¬
amus uti. que in ter alios inuicem uirm¬
tes facta ẽ. Nd si noluerimus.: ubi uiuamꝰ
in terris. nescio utrũ inuenire possimꝰ.
Neq enĩ tantũ mͦ militi. s uniuersis ꝓ¬
uinciis pax conciliatur: uiratione bar¬
barica. Unde & illud sequit᷑. ut ñ fruges

Expanded text:
la exempla occurrissent de Isaac et Iacob la exempla occurrissent de Isaac et Iacob et si qua alia possunt inueniri, si tamen illud non adhuc mouet, quod in nouo testamento dicdictum uidetur, non quia uerum iurare peccatum est, sed quia periurare immane peccatum est, a quo nos longe esse uoluit, qui omni modo ne iuremus admonuit.. sed tibi aliud uideri scio, unde nunc disputandum non est, ut illud potius agamus, unde me consulendum putasti. proinde sicut non iuras, ita nec alium, si hoc placet, iurare compellas, quamuis dictum sit, ne iuremus, nusquam autem in scripturis sanctis legi meminerim, ne ab alio iurationem accipiamus. alia uero quaestio est, utrum ea pace debeamus uti, quae inter alios inuicem iurantes facta est. quod si noluerimus, ubi uiuamus in terris, nescio utrum inuenire possimus. neque enim tantum modo limiti sed uniuersis prouinciis pax conciliatur iuratione barbarica. unde et illud sequetur, ut non fruges
Abbreviated transcription (Latin):
per hoc qͥ utit᷑ fide illius quẽ constat ui¬
rasse ꝑ deos falsos. & utit᷑ ñ ad małii. s ad
licitũ & bonũ. ñ peccato euis se sociat qđ
ꝑ demonia uirauit. s bono pacto eius qđ
fidem seruauit. Neq hic eandem fidem
dico seruari. qua fideles uocant᷑. qͥ bapti¬
zant᷑ in xp̃o. Illa enĩ longe alia ẽ. longeq
discreta a fide humanoꝵ placitoꝵ atq
pactionũ. Herũtam̃ sine ulla dubitatio¬
ne minus malum ẽ ꝑ d̾m falsum uirare ue¬
racit̾. quã ꝑ dm uerum falla citer. Quanto
enĩ ꝑ qđ iurat᷑ magis ẽ scm̃: tantomagis ẽ
penale ꝑuiruĩ. Alia gͦ questio ẽ utrũ non
peccet qui ꝑ falsos deos sibi uirari facit. cũ
ille qͥ ei iurat deos falsos colit. Cui questio¬
ni possunt illa testimonia suffragari que
ipse cõmemorasti. de laban & ab unelech. si
tam̃ abimelech ꝑ deos suos uirauit. sicut
laban ꝑ đm iacob. Hec ut dixi alia questi¬
o ẽ. que merito ine fortassis moueret. nͥ il¬

Expanded text:
lius, quem constat iurasse per deos falsos, et utitur non ad malam sed ad licitam et bonam rem, non peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruauit. neque hic eam fidem dico seruari, qua fideles uocantur, qui baptizantur in Christo. illa enim longe alia est longeque discreta a fide humanorum placitorum atque pactorum. uerum tamen sine ulla dubitatione minus malum est per deum falsum iurare ueraciter quam per deum uerum fallaciter. quanto enim, per quod iuratur, magis est sanctum, tanto magis est poenale periurium. alia ergo quaestio est, utrum non peccet, qui per falsos deos sibi iurari fecit, quoniam ille, qui ei iurat, deos falsos colit. cui quaestioni possunt illa testimonia suffragari, quae ipse commemorasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per deos suos iurauit sicut. Laban per deum Nachor. haec, ut dixi, alia quaestio est, quae me merito fortassis moueret, nisi il
Abbreviated transcription (Latin):
per demonia iurauerit. Ubi te uolo prius
considerare. utrũ si quispiam ꝑ deos falsos
iurauerit se fid̾e seruaturũ & eã ñ serua¬
uerit. ñ tͥ uideatur bis peccasse: Si enĩ ta¬
li iuratione ꝓmissam custodiret fide. ido
tantũ peccasse iudicaret᷑. quia ꝑtales deoᷤ
iurauit. Ilłu aũ nemo recte roprehende̾t.
quia ficde seruauit. Nc̃ uͦ quia & uirauit
ꝑ quos ñ debuit. &s contͣ pollicitã fidem

Expanded text:
per daemonia iurauerit. ubi te uolo prius per daemonia iurauerit. ubi te uolo prius considerare, utrum, si quispiam per deos falsos iurauerit se fidem seruaturum et eam non seruauerit, non tibi uideatur bis peccasse. si enim tali iuratione promissam custodiret fidem, ideo tantum peccasse iudicaretur, quia per tales deos iurauit; illud autem nemo recte reprehenderet, quia fidem seruauit. nunc uero, quia et iurauit, per quos non debuit, et contra pollicitam fide
Abbreviated transcription (Latin):
libro iudicũ. ut de uitulo quẽ occid̾at holo¬
caustũ faceret. & in iesunaue de iericho. ut
omne aurũ argentũ & eramentũ inferret᷑
ĩ thesauris dñi. & scm̃ uocatũ ẽ de ciuita¬
te que anathema ẽ. & qͥd ẽ illud qđ indeu¬
teronomio positũ ẽ. ñ inferes abominatio¬
nẽ uidomum tuã. & anathema eris. sicut
hoc ip̃m ẽ. Dñs te ẽseruet. Saluto te. Ora
ONORAPUI & dilectissimo. filio
animi tui postea quã didici litt̾is tuis en
or estuaui. maxime quia petis ut diffini¬
tiue tͥ rescriberẽ ne in maiores dubitati¬
oues ucideres. quã ante quã int̾rogasses.
łloc enĩ uideo. ñ eẽ in mea potestate. Nã
certior. Non aũ sic̃ mͥ adiacet suadere: eo
modo adiacet etiã ꝑsuadere cuilibet.
Nerũtam̃ ne tuȩ dilectioni negarẽ ope¬
ruła meã: post aliquartã deliberati onẽ
rescribendũ putaui. oouet te certe
utrũ eius fide utendũ sit. qui ut eã seruet

Expanded text:
libro iudicum, ut de uitulo, quem occiderat, hololibro iudicum, ut de uitulo, quem occiderat, holocaustum faceret; et in Iesu Naue de Hiericho, ut omne aurum, argentum et aeramentum inferretur in thesauris domini, et sanctum uocatum est de ciuitate, quae anathema est; et quid est illud, quod in Deuteronomio positum est: Non inferes abominationem in domum tuam et anathema eris, sicut hoc ipsum est? Dominus te seruet; saluto te; ora IET DILECTISSIMO FILIO animi tui postea quam didici litteris tuis, eor, aestuaui, maxime quia petis, ut definitiue tibi rescriberem, ne in maiores dubitationes incideres, quam antequam interrogasses. hoc enim uideo non esse in mea potestate. nam certior. non autem sicut mihi adiacet suadere, eo modo adiacet etiam persuadere cuilibet. uerum tamen ne tuae dilectioni negarem operulam meam, post aliquantam deliberationem rescribendum putaui. Mouet te certe, utrum eius fide utendum sit, qui, ut eam seruet,
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit eã. postea aũ ab aliquo trans la¬
tã ipsam carnẽ aliqͦ casu inuenerit ue¬
nalem & emerit eã. aut appositã habue¬
rit ab aliqͦ alio inuitatꝰ. & ñ cognouerit
eã & manducauerit. si peccat. Si de orto
uł de possessione idoloꝵ. uł sacerdotum
eoꝵ. debet xp̃ianꝰ sciens. olus emere. uł
aliquẽ fructũ. & inde edere. Sane de iu¬
ramento. uł deidolis ut laborẽ ñ patiaris
in requirendo. que dñs donauit ut in ue¬
niremus ante oculos tuos uolui ꝓponere.
Si qͥd aũ aliud apertius aut melius inscrip¬
turis inueneris dignare mͥ significare.
IInde que inuenimus hec sunt᷑. ubi laban
dixit ad iacob. d̾s abrahã &s nachor.
quẽ aũ dm ñ significauit scriptura. Et ire¬
rũ ad abimelechꝰ quando uenit ad ysaac
ubi iurauit. uł qui cũ illo erant. s quale ui¬
ramentũ ñ significauit scriptura. Iterũ
de idolis ubi ad gedeon dictum ẽ. a dño ĩ

Expanded text:
cauerit eam; postea autem ad aliquem translacauerit eam; postea autem ad aliquem translatam ipsam carnem aliquo casu inuenerit uenalem et emerit eam aut adpositam habuerit ab aliquo alio inuitatus et non cognouerit eam et manducauerit, si peccat? XVIII. Si de horto uel de possessione idolorum uel sacerdotum eorum debet Christianus sciens holus emere uel aliquem fructum et inde edere? Sane de iuramento uel de idolis, ut laborem non patiaris in requirendo, quae dominus donauit, ut inuenerimus, ante oculos tuos uolui proponere; si quid autem aliud apertius aut melius in scripturis inueneris, dignare mihi significare. unde, quae inuenimus, haec sunt, ubi Laban dixit ad Iacob: Deus Abraham et deus Nachor, quem autem deum, non significauit scriptura; et iterum Abimelech quando uenit ad Isaac, ubi iurauit uel qui cum illo erant, sed quale iuramentum, non significauit scriptura; iterum de idolis, ubi ad Gedeon dictum est a domino in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus facere ꝓpt̾ hostem. & si ille xp̃ia¬
nus qui fecerit murũ causa ñ existit homi¬
cidii. eũ inde aliqui cȩꝑint pugnare &
int̾ficere hostes. Si licet de fonte bibere
uł de puteo. ubi de sacrificio aliqͥd mis¬
sum ẽ. Si de puteo qđ in templo ẽ & deser¬
tũ factum ẽ. debet unde xp̃ianus bibere.
Si intemplo quo colttur idolũ. puteus i¬
bi sit uł fons. & nichil ibi factum sit in eo¬
de puteo uł fonte. si debet haurire hauri
debet inbalneis lauare. uł intermis. inqͥ¬
bus sacrificat᷑ simulac̾ris. Si xp̃ianus de¬
bet inbalneis quib in die festo suo pagani
loti st̃. lauare. siue c̃u ipsis. siue sine ipsis.
Siinsolio ubi descender̃t pagani ab ido¬
lis uenientes indie festo suo. & aliqͥd illie
in solio sacrilegii sui fecerint. & scierit
xp̃ianꝰ. si debet in eod̾e solio descendere.
habuerit carnẽ in escam de qua dictum
fuerit illi qͥa immolaricia ẽ & ñ mandu¬

Expanded text:
Christianus facere propter hostem et si ille ChristiaChristianus facere propter hostem et si ille Christianus, qui fecerit murum, causa non existit homicidii, cum inde aliqui coeperint pugnare et interficere hostes? XIV. Si licet de fonte bibere uel de puteo, ubi de sacrificio aliquid missum est? si de puteo, quod in templo est et desertum factum est, debet inde Christianus bibere? si in templo, quod colitur, idoli puteus ibi sit uel fons et nihil ibi factum sit in eodem puteo uel fonte, si debet haurire aquam us debet in balneis lauare uel in thermis, in quibus sacrificatur simulacris? si Christianus debet in balneis, quibus in die festo suo pagani loti sunt, lauare siue cum ipsis siue sine ipsis? XVI. Si in solio, ubi descenderunt pagani ab idolis uenientes in die festo suo et aliquid illic in solio sacrilegii sui fecerint et scierit Christianus, si debet in eodem solio descendere? habuerit carnem in escam, de qua dictum fuerit illi, quia immolaticia est, et non mandu
Abbreviated transcription (Latin):
łu emat carnem que ñ sit immolaticia.
& cogitationes duas habuerit inde. qđ
immolata sit. & ñ sit unmolata. & illam
rem de qua dubitat. aut bona aut mala
sit faciat. putat bonã cũ tam̃ putasset
&. mała. si pecc̃m ascribat᷑ ei. Siqͥs dixerit
qđ ummolaticiũ ẽ mentiens. & postea dixe¬
rit iterũ qͥa mentitꝰ ẽ. & ad fid̾e uere m̃¬
titus ẽ. si licet xp̃ianũ inde manducare
necessitatẽ uictus fame unius diei uel
bidui uł multoꝵ dierũ ut iã durare ñ pos¬
sit. ita occurrerit ut in ipsa necessitate
famis in qua sibi uidet iã mortẽ ꝓrimare ã¬
uenerit cibũ inidoliopositũ ubi nullus sit
hominũ & ñ possit inuenire aliũ cibũ. deber
mori aut ex inde cibari. Si xp̃ianus uideat
se abarbaro. uł a romano uelle interfici. de¬
bet eos xp̃ianus ipse interficere ne ab illis
int̾ficiatur: uel si licet sine ĩterfectione eoᷤᷤ
siftere malo. Si murũ possessioni debet

Expanded text:
lum emat carnem, quae non sit immolaticia, lum emat carnem, quae non sit immolaticia, et cogitationes duas habuerit in corde, quod immolata sit et non sit immolata, et illam rem, de qua dubitat, an bona aut mala sit, faciat, cum putat bonam, cum tamen putasset et malam, si peccatum adscribatur ei? X. Si quis dixerit, quod immolaticium est, mentiens et postea dixerit iterum, quia mentitus est, et ad fidem uere mentitus est, si licet Christianum inde manducare necessitatem uictus fame unius diei uel bidui uel multorum dierum, ut iam durare non possit, ita occurrerit, ut in ipsa necessitate famis, in qua sibi uidet iam mortem proximare, inuenerit cibum in idolio positum, ubi nullus sit hominum, et non possit inuenire alium cibum, debet mori aut exinde cibari? XII. Si Christianus uideat se a barbaro uel a Romano uelle interfici, debet eos ipse Christianus interficere, ne ab illis interficiatur? uel si licet sine interfectione eos sistere malo? XIII. Si murum possessioni debet
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥ dirit qͥa ñ iurat᷑ conductori. Si barba¬
rus qui ꝑ uramentũ suũ iurat mału fece¬
rit. illum xp̃ianũ conductorẽ uł tribunũ
qͥ militi p̃est uirare sibi ꝓfide illi seruan¬
Da. ꝓ custodiendis frugib ꝑ ip̃m iuramen¬
tũ mortale ꝑ qđ ipse uirat. si solus ille xp̃i¬
anus coinquinatus. si ñ & illa quoꝵ causa
iurat. A ut si paganus qͥ militi preẽ iura¬
uerit barbaro. ꝓ fide illi seruanda ꝑ mor¬
tale iuramentum. si ñ inquinat ꝓ quibus
iurat. Si quẽ misero ad arxuges. si licet ei
iuramentum accipere abarbaro illud mor¬
tale. &. si ñ couiqͥnat᷑ si susceperit tale ui¬
ramentũ xp̃i anus. Si dearea trituratoria
tritici uł euiuscũq leguminis. aut torcu¬
lari. de qua demoni oblatũ ẽ. si licet inde
manducare xp̃ianũ scientẽ. de luco sci
licet ad aliquẽ usum suũ xp̃ianũ scien¬
tẽ ligna tollere. Si qͥs uadens ad macel¬

Expanded text:
ille, qui dixit, quia non iuratur conductori? V. Si barbaille, qui dixit, quia non iuratur conductori? V. Si barbarus, qui per iuramentum suum iurat malum, fecerit illum Christianum conductorem uel tribunum, qui limiti praeest, iurare sibi pro fide illi seruanda pro custodiendis frugibus per ipsum iuramentum mortale, per quod ipse iurat, si solus ille Christianus coinquinatur? si non et illa, quorum causa iurat? aut si paganus, qui limiti praeest, iurauerit barbaro pro fide illi seruanda per mortale iuramentum, si non inquinat, pro quibus iurat? si quem misero ad Arzuges, si licet ei iuramentum accipere a barbaro illud mortale et si non coinquinatur, si susceperit tale iuramentum Christianus? VI. Si de area trituratoria tritici uel cuiuscumque leguminis aut torculari, de qua daemoni oblatum est, si licet inde manducare Christianum scientem? VII. De luco si licet ad aliquem usum suum Christianum scientem ligna tollere? VIII. Si quis uadens ad macel
Abbreviated transcription (Latin):
ut si inde manducauerit xꝑianus sciens.
uł de p̾cio ipsarũ rerũ fuerit coinquina¬
tus. significare dignare. Item ab alio au¬
diui. qđ conductori ñ uirat᷑ a barbaro. &
alt̾ dixit qͥa uirat᷑ conductori. Si etiã fal¬
sum mͥ dixit ille. qͥa dixit urari conduc¬
tori. si iã ꝓ hoc qͦd sołu audiui ñ debeo u¬
ti de  ipsis frugibi. uł de p̾cio ipsarũ ꝓp¬
ter auditum solum. quia dictũ ẽ: siquis aũ
dixerit hoc immolaticiũ ẽ idolis. nolite
mem hec causa similis ẽ causȩ de unmo¬
laticioNuod si ita ẽ. qͥd debeo de ipsis fru¬
gib. uł de p̃cio ipsarũ facere. si debeo
requirere de utroq qͥ mͥ dixit. quia ñ u¬
ratur conductori. aut qui dixit qͥa uirat᷑
conductori .ꝙ. dictum unuisciuusq ꝓbare
per testes qui uerũ dixit de illis duob. &
tãdui ñ contingere de ipsis frugib uł de
p̃cio. quãdu mͥ ꝓbatum fuerit. si uerũ diẽ

Expanded text:
ut, si inde manducauerit Christianus sciens ut, si inde manducauerit Christianus sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, coinquinetur, significare dignare. III. Item ab alio audini, quod conductori non iuratur a barbaro, et alter dixit, quia iuratur conductori. si etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit iurari conductori, si iam pro hoc, quod solum audiui, non debeo uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter auditum solum, quia dictum est: Si quis autem dixerit: \'Hoc immolaticium est idolis,\' nolite iam haec causa similis est causae de immolaticio? quod si ita est. quid debeo de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum facere? IV. Si debeo requirere de utroque, qui mihi dixit, quia non iuratur conductori, aut qui dixit, quia iuratur conductori, et dictum uniuscuiusque probare per testes, qui uerum dixit de illis duobus, et tam diu non contingere de ipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi probatum fuerit, si uerum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
barbaro. S hoc debes scire. qr qui uirat bar¬
barus. apossessore ꝓseruandis frugib ac¬
cipiat aurũ. uł auiatore deductor. S tam̃
cũ hac uelut. mercede que solet dari apo¬
ssessore. uł a uiatore. iuram̃tũ etiã illud ĩ
medio ẽ mortale. datũ decurioni uł tri¬
buno. Q perturbat me. ne polluat illcun
qui suscipit barbari iuramentũ. uł illa que
custodit barbarus. Quacũq enĩ conditio¬
ne etiã aurodato & obsidib datis. ut audi¬
ui tam̃ uiramentũ iniquũ mediũ int̾cessit.
Dignare mͥ aũ diffinitiue rescribere . &. non
suspense. Quod si ipse scribas dubitanter.
ego maiores dubitaciones incidere possũ.
quã ante quã int̾rogassem. Hoc etiã audi¬
ii. quia ipsi homines conductores qͥ p̃sunt
rei meȩ. uiramentũ ꝑ demones suos uran¬
tib barbaris accipiunt ꝓ reseruandis fru¬
gib. Si cũ illi uirant ꝑ demones suos ut
custodiant fruges ñ polluant ipsas fruges.

Expanded text:
barbaro. sed hoc debes scire, quia, qui iurat barbarbaro. sed hoc debes scire, quia, qui iurat barbarus, a possessore pro seruandis frugibus accipiat aurum uel a uiatore deductor; sed tamen cum hac ueluti mercede, quae solet dari a possessore uel a uiatore, iuramentum etiam illud in medio est mortale datum decurioni uel tribuno. quod perturbat me, ne polluat illum, qui suscepit barbari iuramentum, uel illa, quae custodit barbarus. quacumque enim condicione etiam auro dato et obsidibus datis, ut audiui. tamen iuramentum iniquum medium intercessit. dignare mihi autem definitiue rescribere et non suspense, quod, si ipse scribas dubitanter, ego in maiores dubitationes incidere possum, quam antequam interrogassem. II. Hoc etiam audiui, quia ipsi homines conductores, qui praesunt rei meae, iuramentum per daemones suos iurantibus barbaris accipiunt pro reseruandis frugibus. si, cum illi ergo iurant per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges,
Abbreviated transcription (Latin):
Me ots & uen̾abili patri aucus¬
tino ep̃o: publicola. Scriptũ ẽ.
int̾roga patrem tuũ & indica¬
bit tibi. seniores tuos & dicent tͥ. Unde &
mͥ ex quirendã legẽ de ore sacerdoris udi¬
caui in eausa taliꝰ que qualis sit ꝑ litteras
expono. simul etiã ut et eggo instruar ĩ
diuersis causis. Singulas aũ questiones
& diuersas ꝑ capitula designari fȩciꝰ ad
quas singillatĩ dignare respondere
In arzutib ut audiui decurioni qͥ mili¬
ti p̾ẽ. uł tribuno. solent uirare barba¬
ri urantes ꝑ demones suos qͥ ad dedu¬
cendas bastagas pacti fuerint. uł aliqͥ
adseruandas fruges ipsas singnli pos¬
sesores. uł conductores. solent ad eusto di¬
endas fruges suscipere quasi iã fideles ȩpłam
decurione mittente. uł singuli transeuntes
nata ẽ. si ille possessor qui susceperit barba¬
rũ cuius fides ꝑdemonum uiracionẽ fir¬
ma iusa ẽ ñ comquinatur: uł ipse uł illa
que custodit. uł ille qͥ deducit᷑ a deductore

Expanded text:
 ET VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO PUBLICOLA. Scriptum est: Interroga patrem tuum et indicabit tibi, seniores tuos et dicent tibi. unde et mihi exquirendam legem de ore sacerdotis iudicaui in causa tali, quae qualis sit, per litteras expono, simul etiam ut et ego instruar in diuersis causis. singulas autem quaestiones et diuersas per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere. I. In Arzugibus, ut audiui, decurioni, qui limiti praeest, uel tribuno solent iurare barbari iurantes per daemones suos. qui ad deducendas bastagas pacti fuerint uel aliqui ad seruandas fruges ipsas, singuli possessores uel conductores solent ad custodiendas fruges suscipere quasi iam fideles epistulam decurione mittente uel singuli transeuntes,nata est, si ille possessor, qui susceperit barbarum, cuius fides per daemonum iurationem firma uisa est, non coinquinatur uel ipse uel illa, quae custodit, uel ille, qui deducitur a deductore
Abbreviated transcription (Latin):
tati consenseritis. de ur̃a correctione
gaudebimus. & sacram̃ta xp̃i que in sa¬
erilegio scismatis ad uidicium habetis.
utilia & salubria uob̃ erunt. cũ in catho¬
lica pace habueritis caput xp̃m. ubi ca¬
ritas cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ: hec
ad uos scripsimꝰ.xuiii. kł uilias. piissimo
honorio augusto nouies consulto. ut qͣn¬
do possent. ad quosq ur̃m istȩ litterȩ ꝑue¬

Expanded text:
tati consenseritis, de uestra; correctione tati consenseritis, de uestra; correctione gaudebimus et sacramenta Christi, quae in sacrilegio schismatis ad iudicium habetis, utilia et salubria nobis erunt, cum in catholica pace habueritis caput Christum, ubi caritas cooperit multitudinem peccatorum. Haec ad uos scripsimus XVIII Kal. Iulias piissimo Honorio Augusto VIIII cons., ut, quando possunt, ad quosque uestrum istae litterae perue
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent. uerũ etiã recitarent: Anforte
uolunt ut eis apud uos gr̃as agamꝰ. quia
cũ dicant udicẽ p̃mio a nob̾ ẽẽ corrup¬
tũ. ipsi tam̃ multa que ꝓ nob̾ contra seip¬
sos dixer̃t & recitauerunt. gratissima no¬
b omĩa p̃stitert̃:᷑ Aut certe si ꝓpterea di¬
cunt qđ nos uicerint: qr melius egeruͣt¬
causam ceciliani quã nos: hoc plane cre¬
datis illis. Nos enĩ duas lectiones ꝓ illo su¬
fficere putaueramꝰ. illi aũ quatuor ꝓtu¬
lert̃. S qͥd plurib. litt̾as oneremus : Si
uultis nob̾ ered̾e credite. & teneamꝰ pari
aut uob̾ ut legant᷑ ad mittite. & anuera
sint que seripsimꝰ ipsi uob̾ ꝓbate. Si auͣ
nichil hoꝵ facere uultis. & manifestissi¬
ma ueritate conuctam partis donati fal¬
sitatẽ adhuc seqͥ desid̾atis. mundi essemꝰ
a pena ur̃a: quando uos sero penitebit. p̾ea
tã diligenter manifestatã. ꝑuersam con¬
suetudinẽ relinquentes paci xp̃i & uni¬

Expanded text:
dicerent, verum etiam recitarent? An forte dicerent, verum etiam recitarent? An forte volunt ut eis apud vos gratias agamus, quia cum dicant judicem praemio a nobis esse corruptum, ipsi tam multa, quae pro nobis contra seipsos dixerunt et recitaverunt, gratis nobis omnia praestiterunt? Aut certe si propterea dicunt qcausam Caeciliani quam nos, hoc plane credite illis; nos enim duas lectiones pro illo sufficere putaueramus, illi autem quattuor protulerunt. Sed quid pluribus litteras oneremus? si uultis nobis credere, credite et teneamus paritaut, uobis ut legantur, admittite et, an uera sint, quae scripsimus, ipsi uobis probate. si autem nihil horum facere uultis et manifestissima ueritate conuictam partis Donati falsitatem adhuc sequi desideratis, mundi sumus a poena uestra, quando uos sero postea paenitebitam diligenter manifestatam peruersam consuetudinem relinquentes paci Christi et uni
Abbreviated transcription (Latin):
atq finiuit. in qua cognitione cecilianũ
innocentẽ. illos aũ calumpniosissimos u¬
dicauit. In qͦ ordine c̃sułu & dierũ satis
ostendit᷑. fallacit̾ eos & całupniose dixisse
qͦd ĩꝑator misso ad comitatũ ingentio ui¬
diciũ suũ mutauit. & cecilianũ quẽ pri¬
us puregauerat postea cõdempnauit.
Non solũ aũ nichil de hac re legere potu¬
ert̃: & contra seipsos tanta leger̃t. s etiã
ꝑ ordinẽ c̃sulũ eiudentius c̃uincunt᷑. pꝰ
causã felicis ꝓcsulari iudicio t̾minatã.
in qua iussum ẽ ut ad comitatũ ingenti¬
us mit teret᷑. nec paruo int̾uallo s longe
postea. memorati imꝑatoris iudicio in¬
t̃ partes habito. cecilianũ fuisse purga¬
tũ. Non gͦ uob̾ dicant. qͥ a p̃mio corrupimꝰ
uidicẽ. Quid enĩ aliud solent uicti honu¬
nes dicere: Aut si aliqͥd dedimꝰ iudici. ut
contra illos ꝓ nob̃ ꝓnunciaret. ipsis qͥd
dedimꝰ. ut contra se ꝓ nob̾ tanta ñ solum

Expanded text:
atque finiuit. in qua cognitione Caecilianum atque finiuit. in qua cognitione Caecilianum innocentem illos autem calumniosissimos iudicauit. in quo ordine consulum et dierum satis ostenditur fallaciter eos et calumniose dixisse, quod imperator misso ad comitatum Ingentio iudicium suum mutauit et Caecilianum, quem prius purgauerat, postea condemnauit. non solum autem nihil de hac re legere potuerunt et contra se ipsos tanta legerunt, sed etiam per ordinem consulum euidentius conuincuntur post causam Felicis proconsulari iudicio terminatam, in qua iussum est, ut ad comitatum Ingentius mitteretur, nec paruo interuallo sed longe postea memorati imperatoris iudicio inter partes habito Caecilianum fuisse purgatum. Non ergo uobis dicant, quia praemio corrupimus iudicem. quid enim aliud solent uicti hones dicere? Aut si aliquid dedimus judici, ut contra illos pro nobis pronuntiaret; ipsis quid dedimus, ut contra se pro nobis tanta non solum
Abbreviated transcription (Latin):
a crimine traditionis innocentẽ fuisse
ẽstiterit. s ingentiũ ad comitatũ suum
ꝓpterea iubere transmitti. ut illis qui
ibi erant & eũ diuturnis dieb eũ int̾pel¬
lare ñ desinebant. apparere & intimari
posset. ꝙ frustra eos ceciliano inuidiam
cõparare. & aduersus eũ iuolent̾ insurge¬
re uoluisse. Iuis eos credet ẽtra se ista reci¬
tasse ꝓ nob̾. nͥ dĩ om̃potentis nutu factũ
eẽt. ut ñ sołu uerba eoꝵ gestis tenerent᷑.
s etiã manus subscribentiũ legerentur:
Nã & ordine c̃sułu & dierũ qͥ gestis expres¬
sus ẽ. siqͥs nc̃ diligent̾ aduertat. inueni¬
at primo cecilianũ episcopali uidieio
fuisse purgatũ. deinde ñ multo post fe¬
licis aptungensis causam ab heliano pro¬
consule examinatã ẽẽ ubi eũ constinit
innocentẽ: in qua causa ad comitatum
mitri uissus ẽ ingentius & longe postea
ipse ĩꝑator causam int̾ partes cognouit

Expanded text:
a crimine traditionis innocentem fuisse a crimine traditionis innocentem fuisse constiterit; sed Ingentium ad comitatum suum propterea iubere transmitti, ut illis, qui ibi erant et diurnis diebus eum interpellare non desinebant, apparere et intimare posset et frustra eos Caeciliano inuidiam comparare et aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. Quis eos crederet contra se ista recitasse pro nobis, nisi dei omnipotentis nutu factum esset, ut non solum uerba eorum gestis tenerentur, sed etiam manus subscribentium legerentur? nam et ordinem consulum et dierum, qui gestis expressus est, si quis nunc diligenter aduertat, inueniet primo Caecilianum episcopali iudicio fuisse purgatum. deinde non multo post Felicis Aptungensis causa ab Aeliano proconsule examinata est, ubi eum constitit innocentem. in qua causa ad comitatum mitti iussus Ingentius et longe postea ipse imperator causam inter partes cognouit
Abbreviated transcription (Latin):
ad comitatũ suũ mitteret ingentium.
Iste aũ ingentiꝰ c̃fessus fuerat in cogniti¬
one heliani ꝓconsulis falsũ se fecissead¬
uersus felicẽ ceciliani ordinatorẽ. Picebãt
gͦ itti. ñ sine causa uoluisse ĩꝑatorẽ ut ad
se mitteret᷑ ingentus. nͥ qr ceciliani ad¬
huc causa pendebat. & conabant᷑ ĩ nuite¬
re suspicionẽ uanissimã. qđ postea quã
ingentius ad comitatũ directus ẽ. tẽ un¬
ꝑator contra cecilianũ ꝓtulerit iudica¬
re. & illud uidiciũ suũ qđ nos recitaue¬
ramꝰ ubi ut̾ partes cognouerat. cerilia¬
nũq purgauerat sententia posteriore
rescindere. S dicebat᷑ eis ut hoc potius
legerent: & nichil omnino ꝓferebant.
Ille aũ litt̾ȩ ĩperatoris quib ad se nutti
iussit ingentiũ quas contra seipsos pro
ceciliano recitauert̃. hoc c̃tinent: qđ
helianꝰ ꝓconsul in causa felicis audienti¬
ã pͣbuerit cõpetentẽ. eundẽq felicem

Expanded text:
ad comitatum suum mitteretur Ingentius. ad comitatum suum mitteretur Ingentius. iste autem Ingentius confessus fuerat in cognitione Aeliani proconsulis falsum se fecisse aduersus Felicem, Caeciliani ordinatorem. dicebant ergo isti non sine causa uoluisse imperatorem, ut ad se mitteretur Ingentius, nisi quia Caeciliani adhuc causa pendebat, et conabantur inmittere suspicionem uanissimam, quod, posteaquam Ingentius ad comitatum directus est, tunc imperator contra Caecilianum praetulerit iudicare et illud iudicium suum, quod nos recitaueramus, ubi inter partes cognouerat Caecilianumque purgauerat, sententia posteriore rescindere. sed dicebatur eis, ut hoc potius legerent, et nihil omnino proferebant. illae autem litterae imperatoris, quibus ad se mitti iussit Ingentium, quas contra se ipsos pro Caeciliano recitauerunt, hoc continent, quod Aelianus pro consule in causa Felicis audientiam praebuerit competentem eundemque Felicem
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ persequeret᷑. ac sic eode libello mani¬
festart̃ se apud ĩꝑatorẽ a ceciliano fuisse
suꝑatos. falsumq eẽ qđ dixer̃t̃ eũ ab ĩꝑa¬
tore dampͥtũ. Ter eio ꝓtulerunt litteras
eiusde constantini ad uicariũ uerinum
datas. ubi eos gͣuit̾ detestat᷑. & ꝓpterea di¬
eit de exilio relaxando s. & furori suo di
Ac sic etiã istis imꝑatoris litt̾is c̃firma¬
uert̃ falsũ se dixisse qđ cecilianiis ab im¬
peratore dãpnatus sit: cũ potius ĩꝑator
ipsos a cecillano uictos ẽẽ monstrauerit.
quando eos uehem̃ter execratus. ideo
iussit de ex ilio dimiterent᷑. ut dõ uidice
sic̃ etiã cȩperat punirent᷑. Postea felicis
abtungensis ordinatoris ceciliani ĩ me¬
diam causã inisert̃. dicentes eundem
felieẽ fuisse traditorem a quocecilianꝰ
fuerat ordinatus. & eiusdem c̃stantini
ĩpatoris ꝓceciliano contra seipsos lutte¬
ras ꝓtulert̃. ubi ad ꝓconsułe scripsit. ut

Expanded text:
uiter persequeretur, ae sic eodem libello maniuiter persequeretur, ae sic eodem libello manifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano fuisse superatos falsumque esse, quod dixerunt, eum ab imperatore damnatum. tertio protulerunt litteras eiusdem Constantini ad uicarium Verinum datas, ubi eos grauiter detestatur et propterea dicit de exilio relaxandos et furori suo dimac sic etiam istis imperatoris litteris confirmarunt falsum se dixisse, quod Caecilianus ab imperatore damnatus sit, cum potius imperator ipsos a Caeciliano uictos esse monstrauerit, quando eos uehementer execratus ideo iussit, ut de exilio dimitterentur, ut deo iudice, sicut etiam coeperant, punirentur. Postea Felicis Aptungensis, ordinatoris Caeciliani, in medium causam miserunt dicentes eundem Felicem fuisse traditorem, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, et eiusdem Constantini imperatoris pro Caeciliano contra se ipsos litteras protulerunt, ubi ad proconsulem scripsit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatore fuisse purgatum. Noc etiã ipsi con¬
firmauerunt. talia postea quasi ꝓ causa su
a ꝓferendo ut magis contra ipsos ẽẽ inue¬
nirent᷑. & ꝓ causa ceciliani etiã illa que
ꝓtulert̃ recitarent᷑. Quoscũq gͦ accusa¬
re uoluert̃. nullis certis docum̃tis ꝓbare
potuert. Quicqͥd aũ nos & ꝓ eccłȩ causa &
ꝓ ceciliani causa diximusꝰ & uerbis suis &
lectionib a se ꝓlatis etiã ipsi confirmaue¬
rt̃. Nã ꝓtulerunt primo codicem optati:
unde quasi ꝓbarent cecilianũ ab imꝑa¬
tore dampnatũ. Qui codex eũ contra illoᷤᷤ
legeret᷑. & magis ostend̾et cecilianũ fuis¬
se purgatũ: ab omnib risi st̃. S quia
ipse risus ñ potuit ab exceptorib excipi.
uerbis suis acta risos se ẽẽ testati sunt.
Iterũ ꝓtulert̃ & recitauer̃t libellũ imꝑa¬
tori constantino a suis maiorib datũ: ubi
questi sunt qđ eos memoratus imꝑator gra¬

Expanded text:
ostea Imperatore fuisse purgatum. Hoc etiam ipsi conostea Imperatore fuisse purgatum. Hoc etiam ipsi confirmaverunt, talia postea, quasi pro causa sua, proferendo, ut magis contra ipsos esse invenirentur, et pro causa Caeciliani etiam illa quae protulerunt, recitarentur. Quoscumque ergo accusare voluerunt, nullis certis documentis probare potuerunt: quidquid autem nos et pro Ecclesiae causa, et pro Caeciliani causa diximus, et verbis suis et lectionibus a se prolatis etiam ipsi confirmaverunt. 9. Nam protulerunt primo codicem Optati, unde quasi probarent Caecilianum ab Imperatore damnatum: qui codex cum contra illos legeretur, et magis ostenderet Caecilianum fuisse purgatum, ab omnibus risi sunt. Sed quia ipse risus uerbis suis apud acta risos se esse testati sunt. iterum protulerunt et recitauerunt libellum imperatori Constantino a suis maioribus datum, ubi questi sunt, quod eos memoratus imperator gra
Abbreviated transcription (Latin):
& in odiũ ur̃m nos adducentes. qͥ eccłȩ cau¬
sam apud ĩꝑatores agimꝰ. Ecce maiores eoꝵ
gert̃ apud ĩꝑatorem. ꝑsecuti st̃ accusan¬
do cecilianum. apud imꝑatorem damp¬
natũ dixert. Iã ñ uos inducant uanissimiᷤᷤ
& mendacissimis uerbis. Redite ad cor ur̃m.
rimete dñm. cogitate ueritatẽ. relinqui¬
te falsitatẽ. Quicqͥd enĩ iã passi fueritis
ĩperialib legib. qdđ ñ ꝓ iusticia s pro in¬
iquitate patimini. ñ poteritis dicere id̃o
nos ẽẽ in ustos. qͥa sic uobiscũ agi ñ debu¬
it. ut ĩꝑator uos ab ista iniquitate com¬
pesceret. Ep̃i enĩ ur̃i confessi st̃ maio¬
res suos sic egisse cũ ceciliano qͦmͦ uobis¬
cũ agi ñ uultis: & tam̃ qđ cecilianum
apud imperatorẽ ꝑsecuti fuerint. etiã ipsis
confitentib & ꝓfitentib satis constitit. Id
omĩno ñ constitit: unmo etiã constitit eum
accusantib & persequentib maiorib eoꝵ.

Expanded text:
et in odium uestrum nos adducentes, quia ecclesiae cauet in odium uestrum nos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperatores agimus. ecce maiores eorugerunt apud imperatorem, persecuti sunt accusando Caecilianum apud imperatorem, damnatum dixerunt. iam non uos inducant uanissimis et mendacissimis uerbis; redite ad cor uestrum, timete dominum, cogitate ueritatem, relinquite falsitatem. quicquid enim iam passi fueritis imperialibus legibus, quod non pro iustitia sed pro iniquitate patimini, non poteritis dicere ideo nos esse iniustos, quia sic uobiscum agi non debuit, ut imperator uos ab ista iniquitate compesceret. episcopi enim uestri confessi sunt maiores suos sic egisse cum Caeciliano, quo modo uobiscum agi non uultis. et tamen, quod Caecilianum apud imperatorem persecuti fuerint, econfitentibus et profitentibus satis constitit: quod omnino non constitit; imo etiam constitit eum, accusantibus et persequentibus majoribus eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ger̃t̃. subscripserunt. nec causa cause p̃uu¬
adicat. nec ꝑsona ꝑsone. Nã & in ipsa eausa
ceciliani. quã licet ad eccłe causam ñ ꝑti¬
nentẽ tam̃ defendendã suscepimꝰ. ut etiam
ibi całupniȩ manifestarent᷑ ipsoꝵ. aꝑtissume
uicti sunt. nichilq eoꝵ que in cecilianum
intendebant ꝓbare potuert̃. Insuꝑ etiam
decriminib traditionis nos episcopalia
gesta ꝓtulimꝰ unde recitauimus aliqͦs eoꝵ
cecilianũ. manifestissimos fuisse traditores.
Cont᷑ ipsa gesta illi quia ñ habebant qͥd
dic̾ent. falsa ẽẽ dixert̃. s nullomͦ ꝓbare
potuert. Insuꝑ etiã c̃fessi st̃. uł potus ꝓ¬
magna gła ꝓfessi st̃. cecilianũ apud constan¬
tinum imꝑatorẽ a siuis p̃cessorib ac cusatũ.
& addiderunt mendaciũ. qđ illis accusan¬
tib fuerit ab imperatore dampnatus. Ecce
ꝙ hinc uicti sunt: unde nob̾ solent nebulas
erroris offundere. c̾citantes nobis inuidiã

Expanded text:
gerunt, subscripserunt, nec causa causae praegerunt, subscripserunt, nec causa causae praeiudicat nec persona personae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae causam non pertinentem tamen defendendam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime uicti sunt, nihil eorum, quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia gesta protulimus. unde recitauimus aliquos eorCaecilianum, manifestissimos fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia non habebant, quod dicerent, falsa esse dixerunt, sed nullo modo probare potuerunt. Insuper etiam confessi sunt uecilianum apud Constantinum imperatorem a suis praecessoribus accusatum et addiderunt mendacium, quod illis accusantibus fuerit ab imperatore damnatus. ecce et hinc uicti sunt, unde uobis solent nebulas erroris offundere concitantes nobis inuidiam
Abbreviated transcription (Latin):
fessi st̃ ñ habere qͥd dicerent. uerũ etiã
catholicȩ affricanȩ que illi unitatis com¬
munione c̃iungitur:. causa & ꝑsona cecili¬
ani qualiscũq fuisset p̃iudicare ñ posset.
si maximianus qͥ cũ ceteris sociis suis pri
miani adonati parte dampnatꝰ ẽ. ñ p̃iudi¬
fuerat receptus. adiungit᷑. si etiã ipsis so¬
ciis suis maximianus ñ p̾iuidicant quib is¬
ti dilationẽ dedert̃. dicentes eos ab illo cũ
qͦ fuert̃ ñ fuisse pollutos: qͥa nec causa cau¬
sȩ p̃uidicat. nec ꝑsona ꝑsone. Quid gͦ que¬
ritis amplius: Multis quidẽ uerbis super
fluis gesta onerauert̃. & quia ñ potuerunt
efficere ut causa ñ ageret᷑. hoc fecerunt
multũ loquendo. ut qđ acdũ ẽ difficile
leget᷑. S debent uob̾ etiã ista eoꝵ pauca
uerba sufficere. ne ꝓpt̾ nescio que nescio
quoꝵ hominũ crimina oderitis unitatẽ
catholicȩ eccłȩ: quia sic̃ ipsi dixert̃. rele¬

Expanded text:
fessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam fessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catholicae Africanae, quae illi unitatis communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiudicare non posset, si Maximianus. qui cum ceteris sociis suis Primmiani a Donati parte damnatus est, non praeiudifuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dilationem dederunt dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse pollutos, quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quid ergo quaeritis amplius? multis quidem uerbis super- Suis gesta onerauerunt et, quia non potuerunt efficere, ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut, quod actum est, difficile legeretur. sed debent uobis etiam ista eorum pauca uerba sufficere, ne propter nescio qua, nescio quorum hominum crimina oderitis unitatem catholicae ecclesiae, quia, sicut ipsi dixerunt, rele
Abbreviated transcription (Latin):
ñ obeẽ illud epoꝵ conciliũ ab senti cecili¬
ano. quẽ admodu ñ obfuit plurium ep̃ oꝵ
partis donati conciliũ absenti prumano.
quando eũ inmaximiani causa plus mi¬
nus centũ ep̃i dampnauerant. Tune illi
nominata causa maximiani unde sciuĩt
se etiã quos dampnauerant in honore in¬
tegro suscepisse. & baptismũ in sacrilego
marimiani scismate datũ se confirma¬
sse & ñ destruxisse & insua uagattana
sententia qua eos dãpnauerunt. quibus¬
dam qui in ipso scismate fuert̃ dilatio¬
nem dedisse. & dixisse qͦd eos ñ polluerĩt
sacrilegi surculi maximiani plantaria.
ista gͦ causa postea quã eoꝵ aures ꝑcussit.
ex pauescentes & ꝑturbati. & obliti unde
suꝑius contra nos contendebant. continu¬
o dixert̃. nec causa causȩ nec ꝑsona ꝑsone
p̃udicat. & confirmauer̃t uerbis suis qđ
nos antea de ȩccła dicebamus. qui ñ so lũ
catholicȩ transmarinȩ contra quã se con¬

Expanded text:
non obesse illud episcoporum concilium absenti Caecilinon obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano, quem ad modum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnauerant. tunc illi nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam, quos damnauerant, in honore integro suscepisse et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse et non destruxisse et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnauerunt, quibusdam, qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria, — ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expauescentes et perturbati et obliti, unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\' et confirmauerunt uerbis . suis, quod nos antea de ecclesia dicebamus, quia non solum catholicae transmarinae, contra quam se con
Abbreviated transcription (Latin):
scribit. Cũ aũ iudiciũ sibi manducat. satiᷤ
ostendit quia ñ alteri uidiciũ manducat.
s sibi. Hoc nos egimus. & ostendimus. ꝙ
obtiniumꝰ: quia cõmunio maloꝵ ñ macu¬
lat aliquẽ participatione sacramentoꝵ.
s consensione factoꝵ. Nã si in factis malis
ñ eis qͥsq c̃sentiat: portat malus causam
suã. & ꝑsonã suã. nec p̃iudicat alteri. quẽ
inconseᷤsione mali oꝑis. sociũ ñ ħt crimi¬
nis. Hoc etiã ipsi uoce apertissima coacti
sunt c̃fiteri. ñ tc̃ quando ista dicebamus.
s postea cũ aliud ageret᷑. Nã cũ uentum
fuiss ad causam etiã ceciliam. quã nos ab
eccłȩ causa distinguebamꝰ. ut si forte malꝰ
cui per malam causam suã p̃iudicare ñ
posset. cũ gͦ etiã ad ipsam ceciliã causã
uentũ fuisset. & legissent illic̃ciliũ car¬
thaginense. ubi recitabant septuaginta
plus minus ep̃oꝵ sententias contͣ cecilia¬
nũ absentẽ ꝓlatas. respondimus eis sic

Expanded text:
cit \'iudicium sibi manducat\', satis ostendit, quia non alteri iudicium manducat sed sibi. hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat aliquem participatione sacramentorum sed consensione factorum. nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distinguebamus, ut, si forte malus ueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam uentum fuisset et legissent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas. respondimus eis sic
Abbreviated transcription (Latin):
toria. sum enĩ confirmant ȩccłam eui nos
cõmunicare. ipsos aũ ñ cõmunicare mani¬
festum ẽ: olim se uictos eẽ testant᷑. & uos̾
si sapiatis apertissime indicant. qͥd aumnit¬
tere & quid tenere debeatis. ñ inea falsitate
qua uob̾ ñ cessant ad huc usq mentiri. s
in illa ueritate quã uicti coacti sunt ẽfite¬
ri. Suisqͥs gͦ ab hac catholica ȩccła fuerit
seꝑatus. quantũlibet laudabilit̾ se iuue¬
re eristimet. hoc solo scelere qđ a xp̃i uni¬
tate disiunctus ẽ. ñ habebit uitã. s ira dĩ
manebit suꝑ eũ. Qiusqͥs aũ in hac ȩccła be

Expanded text:
toria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos toria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communicare ipsos autem non communicare manifestum est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hac