comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
isrł uexatur & ꝓbat᷑ insolitudine.
& post multos labores t̾ram reꝑmis¬
sionis ing̾dit᷑: & dñs atq saluator
ministrent ei. Cum autẽ post tͥbu¬
lationẽ & angustias potuerimꝰ dic̾e̾
illud apłicũ. in oĩbꝰ tͥbulati s ñ co¬
introitꝰ. qui .xx. cubitoꝵ ht̃ latitu¬
dinẽ: ut suꝑatis mundi certamini¬
bus atq t̾renis. qui & ipse dualis ẽ
numerꝰ. ing̾diam᷑ templi penetralia.
& audiamꝰ imꝑantẽ discipłis diim.
confidite ego uici mundũ.Et
introgressus intrinsecus.siue ina¬

Expanded text:
robatur in solitudine, et per multos labores terram repromissionis ingreditur: et Dominus atque Salvator ministrent ei : Cum autem per tribulationes, et angustias poterimus dicere illud Apostolicum: In omnibus tribulati, sed non cointroitus, qui viginti cubitorum habet latitudinem: ut superatis mundi certaminibus atque terrenis, qui et ipse dualis est numerus, ingrediatur templi penetralia, et audiamus imperantem discipulis Dominum: « Confidite, ego vici mundum. » « Et ingressus intrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
agmus assumit᷑. Septimo gͥ m̃se
decimȩ offerunt᷑ indĩ horrea. siue
ut scͥptura appellare consueuit
ingͥssus: exutiaq parte porte ipsiꝰ
latera. sineut ꝓpͥe inhebraico dr.
humeri m̃surent᷑. qui semꝑ refe¬
runt᷑ adoꝑa. Unde & isachar de¬
siderauit bonũ. requiescens int̃
medios cleros: uidensq reqͥem qr
bonaẽ. & t̾ram qr pinguis. suppo¬
suit humerũ adlaborandũ. & fac̃¬
tus ẽ uir agͥcola. Et mueste ponti¬
ficis humerale cũ rationali strin¬
git᷑. ut rationi oꝑa copulent᷑ : &
possit dicere uir eccłiasticus. aman¬
datis tuis intellexi. Qui humeri
porte exutraq parte qui nos habe¬
bant cubitos: ut ꝑt̾renos sensus
atq diuinos suꝑ quoꝵ differentia
sepe scͥpsimꝰ. ingͥdiam᷑ adita tem¬
pli.cuiꝰ m̃sus ẽ uir ille qui ductor
tudinẽ ac latitudinẽ. quia supͣ
tantum de latitudine & humeris
eiꝰ dixerat. Qd̃ autẽ uicies .xl. octin
gentesimũ numerũ faciant. qui
uicinis ẽ octonario. nilli dubiũ

Expanded text:
us assumitur. Septimo igitur mense decimae offeruntur in Dei horrea, sive, ut Scriptura appellari consuevit, ingressus, ex utraque parte portae ipsius latera, sive ut proprie in Hebraico dicitur, humeri mensurentur qui semper referuntur ad opera. Unde et Isachar desideravit bonum , requiescens inter medios cleros, vidensque requiem, quia bona est, et terram, quia pinguis, supposuit humerum ad laborandum, et factus est vir agricola. Et in veste pontificis, humerale cum rationale stringitur, ut rationi opera copulentur, et possit dicere vir Ecclesiasticus: A mandatis tuis intellexi . Qui humeri portae, ex utraque parte, quinas habebant porticus, ut per terrenos sensus atque divinos, super quorum differentia saepe scripsimus, ingrediamur adyta templi, cujus mensus est vir ille, qui ductor tudinem ac latitudinem: quia supra tantum de latitudine, et humeris ejus dixerat. Quod autem vicies quadragingentesimum numerum faciat, qui vicinus est octonario, nulli dubium
Abbreviated transcription (Latin):
gradibꝰ in qͥbꝰ ascendebat᷑ ad eam: ut
uł iurta consuetudinẽ pͥoꝵ portarũ
octo intelligamꝰ gradꝰ. sic̃ intellexit
& syminachus. uł certe quos habe¬
bat porta int̾ior. quoꝵ numerũ scͥp¬
tura ñ dixit. Pro quo in hebreo posi
qd̃ si ita legat᷑. undecĩ sig̾cat: sin autẽ
ꝓhesre hoc est decem legamꝰ ħeser.
ñ sign̾icat decem. s ꝓ nom̃ quibꝰ. hec
hebrei sermonis exꝑtibꝰ deliram̃ta
aut orationes inquibꝰ ludi solet
cõpositione u̾boꝵ: s explanationes
& com̃tarios hebreoꝵ uoluminũ.
Uerum redeamꝰ adceptũ. Octo siue
decem gradibꝰ qui ꝑfectus ẽnumetꝰ
aut undecim de quo iam diximꝰ.
ascendit᷑ ad portam scõꝵ fincuiꝰ fron¬
tib columnȩ erant. unahinc & al
t̾a inde. Non dixit duȩ. neindua¬
lem incurreret numerũ: s una e
una: qui ꝑfectus ẽ numerus. &um¬
one sui imitat᷑ dm̃. Illȩ autẽ erant
columne due: de quibꝰ & mãpõcã¬

Expanded text:
gradibus in quibus ascendebatur ad eam: ut gradibus in quibus ascendebatur ad eam: ut vel juxta consuetudinem priorum portarum, octo intelligamus gradus, sicut intellexit et Symmachus, vel certe quos habebat porta interior, quorum numerum Scriptura non dixit pro quo in Hebraeo posi  . Quod si ita legatur, undecim significat: 493 sin autem pro ESRE, hoc est, decem, legamus ESER  , non significat decem, sed pronomen qui . Haec Hebraei sermonis expertibus deliramenta aut orationes, in quibus ludi solet compositione verborum, sed explanationes, et commentarios Hebraeorum voluminum. Verum redeamus ad coeptum. Octo sive decem gradibus qui perfectus est numerus, aut undecim, de quo jam diximus, ascenditur ad portam sanctorum, in cujus frontibus ctera inde. Non dixit duae, ne in dualem incurreret numerum, sed una et una, qui perfectus est numerus, et unione sui imitatur Deum. Illae autem erant columnae duae, de quibus et in Apoca
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ facere questionẽ. quomͦ duał
numerꝰ qui refert᷑ ad duaᷤᷤ decadãs &
undecimꝰ qui unoindiget insacrũ
numerũ expleat duodecimi. in
uestibulo tẽpli ẽẽ dicat᷑. Qd̾ pleriq
sic soluunt. Qͣmuis sc̃i sint sacerdotes &
in templi mist̾iis collocati & cotidie¬
e
uictimas offerant xp̃o: tam̃ quia in
hoc mortali fragiliq corpusculo.
& qd egrotationibꝰ uitiisq subiectũ¬
ẽ cõmorant᷑. uicenariũ habent nu¬
merum & undecimũi: unde dicebat
& apłs. miser ego quis me liberabit
de corꝑe mortis huiꝰ. ñ qd iuxta seuis¬
simã heresim abolenda corꝑa ẽẽ cre¬
spoliari. & mortale hoc acciꝑe ĩ mor¬
talitatẽ. & corruptiuũ induere in¬
& uIII. gradibꝰ ascendebat᷑ ad eam.
id ẽ ad portam int̾iorem: scientibꝰ he¬
bream linguam fac̃ magnã difficul¬
tatẽ. Deniq symiachus quẽ in hoc
loco secuti sumꝰ octo gradus posuit.
editio undecim. p̾mũ autẽ. nullum
numerũ posuit. s absolute ait. &

Expanded text:
videtur facere quaestionem, quomodo dualis numerus, qui refertur ad duas decadas, et undecimus, qui uno indiget ut sacrum numerum expleat duodecimum in vestibulo templi esse dicatur: Quod plerique sic solvunt. Quamvis sancti sint sacerdotes, et in templi ministeriis collocati, et quotidie victimas offerant Christo, tamen quia in hoc mortali fragilique corpusculo, et aegrotationibus vitiisque subjecto commorantur, vicenarium habent numero, et und « Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus . » Non quod juxta saevissimam haeresim abolenda corpora esse crespoliari, et mortale hoc accipere immortalitatem, et corruptivum induere inEt octo gradibus ascendebatur ad eam , id est, ad portam interiorem, scientibus Hebraeam linguam, facit magnam difficultatem. Denique Symmachus, quem in hoc loco secuti sumus, octo gradus posuit: editio, undecim; prima autem nullum numerum posuit, sed absolute ait, et
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ eduxit me matũ
ext̾ius aduiã ducen¬
tẽ adaqͥlonẽ. & in¬
duxit me ingaro¬
philatiũ qd̾ erat contͣ separatũ
edificiũ. & contͣ edem uerge. itẽ
adaqͥlonem infaciem longitu¬
dinis .c. cubitos ostii aqͥlonis. &

Expanded text:
t eduxit me in atrium exterius per viam ducentem ad aquilonem, et induxit me in gazophylacium, quod erat contra separatum aedificium, et contra aedem vergentem ad aquilonem. In facie longitudinis centum cubitos ostii aquilonis, et
Abbreviated transcription (Latin):
bus: in quibꝰ ostiis templi siue sc̃i
scoꝵ. celata erant cherubin. de
quibꝰ supͣdiximꝰ. & sculpture pal¬
marũ: ut post scientiȩ multitudi¬
nem. uictoria intrantibꝰ p̾beretur:
quȩ sculptiuȩ palmarũ inom̃ibꝰ
quoq parietibꝰ templi erant. Red¬
ditq causas quare celata fuerint¬

Expanded text:
bus. In quibus ostiis templi, sive sancti bus. In quibus ostiis templi, sive sancti sanctorum caelata erant Cherubim, de quibus supra diximus, et sculpturae palmarum, ut post scientiae multitudinem, victoria intrantibus praeberetur. Quae sculptura palmarum in omnibus quoque parietibus Templi erat. Redditque causas quare caelatae
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgͥ ille qui ꝓpħam inadita tẽpli
introduxerat. & int̾ cȩt̾a ostendãt
os: dixit ei. hoc altare qd̃ respicis.
ipsa ẽ m̃sa coram dño. quȩ insimili¬
tudinem rubi ardet & ñ c̾oburit᷑:
dequa sc̃s loquit᷑ ad dm̃. Parasti in
conspectu meo mnsam. adu̾sus eos qͥ
tribulant me. Duo quoq ostia erãt
intemplo & inipso scũario ꝑ quȩ
utͥusq instrum̃ti sacram̃ta mon¬
strant᷑. Et induobꝰ ostiis exutraq
parte bina erant ostiola. quȩ inse
inuicem plicabant᷑: ut & inhistoria
sp̾alem habeas intelligentiam. &
intropologia historie uitatẽ: quoꝵ
utrũq altero indiget: & si unum
de fuerit. ꝑfecta caret scientia. Qd̾
autẽ sequit᷑. bina ostia erant exutra¬
q parte ostioꝵ iuxta litt̾am ꝑspicu¬
umẽ. Solent eñi inmaioribꝰ tricli¬
niis bina sibi herere ostia atq con¬
iungi:. ut maior introitus nequa¬
qm duobꝰ & ingentibꝰ s quatuor
minoribꝰ claudat᷑ uł aꝑiatur fori¬

Expanded text:
rgo ille qui prophetam in abdita templi introduxerat, et inter caetera ostenderat os, dixit ei: Hoc altare quod respicis ipsa est mensa coram Domino, quae in similitudine rubi ardet et non comburitur. De qua sanctus loquitur ad Deum: « Parasti in conspectu meo mensam, adversus eos qui tribulant me . » Duo quoque ostia erant in templo, et in ipso sanctuario, per quae utriusque instrumenti sacramenta monstrantur. Et in duobus ostiis ex utraque parte bina erant ostiola, quae in se invicem plicabantur: ut et in historia spiritalem habeas intelligentiam, et in tropologia historiae veritatem, quorum utrumque altero indigdefuerit, perfecta caret scientia. Quod autem sequitur: « Bina ostia erant ex utraque parte ostiorum, » juxta litteram perspicuum est. Solent enim in majoribus tricliniis bina sibi haerere atque conjungi, ut major introitus nequaquam duobus et ingentibus, sed quatuor minoribus claudatur
Abbreviated transcription (Latin):
lo porte formsecus: ut & firmitat̃e
hrent. & celaturã possent reciꝑe.
Pulchreq iuxta intelligentiã spiri¬
tałẽ firmiora & celatasunt ostia.
ut & firmitatẽ habeant & pulcͥ¬
tudiñe: nequis ad sc̃a scõꝵ similis
orie possit irrumꝑe. & sibi sacer-¬

Expanded text:
rmitatem haberent, et coelaturam possent recipere. Pulchreque juxta intelligentiam spiritalem firmiora et caelata sunt ostia, ut et firmitatem habeant et pulchritudinem, ne quis ad Sancta sanctorum similis Oziae possit irrumpere, et sibi sacer
Abbreviated transcription (Latin):
adaquilonẽ duȩ mense: & ad
latus alterum ante uestibulũ
porte duȩ m̃se. Quatuor m̃sȩ
hinc: & quatuor m̃sȩ inde. Per
latera portȩ octo m̃sȩ erunt. suꝑ
quas immolabunt.. Qͣtuor aũ
m̃sȩ ad holocaustum. de lapidibꝰ
quadris extructȩ. longitudine
cubiti unius & dimidii. & altitu¬
dine cubiti unius. suꝑquas po

Expanded text:
em duae mensae et ad latus alterum ante vestibulum portae duae mensae quattuor mensae hinc et quattuor mensae inde per latera portae octo mensae erunt super quas immolabunt quattuor autem mensae ad holocaustum de lapidibus quadris extructae longitudine cubiti unius et dimidii et latitudine cubiti unius et
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa teneant᷑ inclusa. scđm illud qd̃
scͥptum ẽ. Nec ẽ qui se abscondat
a calore eiꝰ. Sin autẽ & externis & in
infusus. dicens ꝑ ꝓpħam. Qui tenet
cęlum palmo. & tram pugillo. ut
omĩa abillo uideant᷑ includi &
scabellũ pedum meoꝵ ut intra¬

Expanded text:
 inclusa, secundum illud, quod scriptum est: Nec est, qui se abscondat a calore ejus. Sin autem et exterius et intinfusus, dicens per prophetam, « qui tenet coelum palmo et terram pugillo , » ut omnia ab illo videantur includi. Et scabellum pedum meorum
Abbreviated transcription (Latin):
& manus nr̃e palpauer̃t deu̾bo
uite. Et adextremum nequaꝗͣ. it
inseptẽtͥonali plaga septẽ tantũ
gradus sufficiunt. s post sept̃e
octonarius point᷑ numerus: ut
desynagoga ad eccłam. deuet̾i
instrum̃to ad nouum. de tͥrems
ad cȩ̨lestia transeamꝰ. Et intro¬
duxit me matrium int̾ius ꝑuiã

Expanded text:
et manus nostrae palpaverunt, de verbo vitae ; » et ad extremum nequaquam, ut in septentrionali plaga septem tantum gradus sufficiunt, sed post septem octonarius ponitur numerus, ut de Synagoga ad Ecclesiam, de veteri instrumento ad novum, de terrenis ad coelestia transeamus. « Et introduxit me in atrium int
Abbreviated transcription (Latin):
silongitudo uite eiꝰ qͥnquagena¬
rii auni hoc ẽ iubelei misterio
fuerit ꝓtelata. & addiuinioris
sensus latitudinẽ potuerit ꝑue¬
ntre. inqua latitudine & plateis
agit sapientia confident̾ & cũ
sublum uoce clamitat: septeq
gradibꝰ ingreditur. ut ꝑueniat
aduestibulũ. & ꝑpalmas ꝓpositi
sui atq conatus. iuctoriã teneat
sempit̾nã. Et neputaremꝰ unũ
ẽe ad australem parte atͥum. de
scdõ dr atrio. & portȩ atͥii int̾ioris
niuia australi. & mñsus ẽ aporta

Expanded text:
si longitudo vitae ejus quinquagenasi longitudo vitae ejus quinquagenarii anni, hoc est, Jubilaei mysterio fuerit protelata, et ad divinioris sensus latitudinem potuerit pervenire. In qua latitudine et plateis agit sapientia confidenter, et cum sublimi voce clamitat, septemque gradibus ingreditur, ut perveniat ad vestibulum, et per palmas propositi sui atque conatus victoriam teneat sempiternam. Et ne putaremus unum esse ad australem partem atrium, de secundo dicitur atrio, et portae atrii interioris in via australi,
Abbreviated transcription (Latin):
ecce porta quȩ respiciebat austrũ.
ꝑ singłos gͥ introitus ierechiel quẽ
confortauit d̾s. hoc eñi nomen eiꝰ
sonat. ducit᷑ & deporta aquilonis
transit adport̾a australem. cuius
tibula. fenestrȩq ꝑcirtuitũ simi¬
les habebant mensuras .l. cubi¬
ascendebatur adeam. id ẽ ad por¬
tam australem: & uestibulũ eiꝰ
hoc ẽ ãẽlaim̃o ch ante fores eiꝰ.
duiȩ quoq palme celatȩ. de qͥbꝰ
inseptentrio naliᷤ plaga portȩ
diximꝰ. Et hoc tantum monuisse
sufficiat. qd̾ quȩcũq ibi ponunt᷑
iuxta incelligentiã uiliorem. hoc
ẽ iuxta liccerã: inmeridiana porta
intelligimꝰ ⁊ uxta sp̾alem sensum.
isdem em̃ uneis & hystoria cur¬
rit. & tropologia: s illa humili-¬
or ẽ. ista sublimior. Illa heret t̾re:
ista adcȩlestia subuolat. Et in
circuitu ꝑ fenestras cuncta plena
erant luminis. singła eñi pro
blemata habent t̾minos suos.
& ꝓpͥum ꝑilla ad anumã creden¬
tis lumen ingreditur: p̾sertu

Expanded text:
quae respiciebat ad Austrum. Per singulos igitur introitus Ezechiel, quem confortavit Deus, hoc enim nomen ejus sonat, ducitur, et de porta Aquilonis transit ad portam Australem, cujus tibula fenestraeque per circuitum similes habebant mensuras, quiascendebatur ad eam, id est, ad portam Australem, et vestibulum ejus, hoc est, elamoth, ante fores ejus: duae quoque palmae caelatae, de quibus in Septentrionalis plagae porta diximus. Et hoc tantum admonsufficiat, quod quaecunque ibi ponuntur, juxta intelligentiam viliorem, hoc est, juxta litteram in meridiana porta intelligimus, juxta spiritalem sensum: iisdem enim lineis et historia currit et tropologia, sed illa humilior est, ista sublimior. Illa haeret terrae, ista ad coelestia subvolat. « Et in circuitu per fenestras cuncta plena erant luminis. » Singula enim πρόβατα habent terminos suos, et proprium per illa ad animam credentis lumen ingreditur: praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
suerunt: & palmȩ celate infronte
eiꝰ hinc & inde. Et mocto gradibꝰ
ascensus eiꝰ. De septemtrionali
plaga incuiꝰ atͥum septẽ tantum
ascendebat᷑ gradibꝰ. tͣnsit ad austra¬
lem portam & atͥum eiꝰdem plagi
ad quod non solũ septẽ ut supͣ
s octo gradibꝰ ascenditur. uideli¬
cet ut ꝑuetera tͣnseamꝰ ad noua:
& ut loquar manifestiꝰ ꝑpatri¬
archas & ꝓpħas ueniamus ad
apłos. ut in altero ebdom̃as.
inaltero õgdõas sit. Nẽ aut̃e uenit
adultimũ immo adsũmũ: & intͦ¬
ducit ꝓpħam ꝑuiam porte int̾io¬
ris. siue ꝑatrium ad qd̾ itur ꝑuiã
orieutalem. Uia nixta .lxx. in hoc
cantũ habet᷑ loco. inseptẽtͥonali &
australi plaga. omĩno tacita ẽ: ut
P  ossimꝰ intelligere uiorientali
tantũ porta illam intelligendam
uiam quȩ dicit. ego sum uia & uita
& ueritas. Per ipsũ em̃ uenimꝰ ad
patrẽ: & de ipso scͥptũ ẽ. Beati ĩma¬
culati inuia. qui nichil dexp̃o si¬
nistrũ sapiunt: s fides eoꝵ pura ẽ &

Expanded text:
Et palmae caelatae in fronte ejus hinc et inde, et in octo gradibus ascensus ejus. » De septentrionali plaga, in cujus atrium septem tantum ascendebatur gradibus, transit ad australem portam et atrium ejusdem plagae: ad quod non solum septem, ut supra, sed et octo gradibus ascenditur: videlicet ut per vetera transeamus ad nova: et ut loquar manifestius, per patriarchas et prophetas veniamus ad apostolos, ut in altero hebdomas in altero ogdoas sit. Nunc autem venit ad ultimum, imo ad summum, et introducit prophetam per viam portae interioris, sive per atrium, ad quod itur per viam orientalem. Via juxta Septuaginta in hoc tantum habetur loco, in septentrionali et australi plaga omnino tacita est: ut possimus intelligere in orientali tantum porta illam intelligendam viam, quae dicit: « Ego sum via, et vita, et veritas . » Per ipsum enim venimus ad Patrem. Et de ipso scriptum est: « Beati immaculati in via , qui nihil de Christo sinistrum sapiunt, sed fides eorum pura est, et
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥnq ponant᷑. S tollit ambigui¬
tatẽ illud quod sequit᷑. & uestibu¬
lum eiꝰ ad atͥum ext̾ius & palinas
eiꝰ infronte: ut scilicet hoc atͥum
qd̃ habebat in longitudine .xxu.¬
ext̾ioris atrii possia̾eat longitudo:
& mlatitudine .u. cubitos teneat.
delicet. auditum. gustum. & o¬
doratum & tactum. Quos si ad
altiora conscendimꝰ. qͥnqͥes dupli¬
camꝰ. de carnalibꝰ sensibꝰ facimus
spiritales: ut ẽ illud. Leuate ocu¬
albȩ sunt admetendũ: & qui
habet aures audiendi audiat:

Expanded text:
et quinque ponantur: sed tollit ambiguitatem illud, quod sequitur, « et vestibulum ejus ad atrium exterius, et palmas ejus in fronte, » ut scilicet hoc atrium, quod habebat in longitudine exterioris atrii possideat longitudo, et in latitudine quinque cubitos teneat. delicet, et auditum, gustum, et odoratum, et tactum, quas si ad altiora conscendimus, quinquies duplicamus, et de carnalibus sensibus facimus spirituales, ut est illud: Levate ocualbae sunt ad metendum , Et: Qui hab
Abbreviated transcription (Latin):
lum ante fores eiꝰ: & celatȩ palmȩ
erant una hinc & altera inde
infronte eiꝰ. Et porta atͥii int̾io¬
ris in uia australi: & m̃sus ẽ a
porta usq adportam inuia aus¬
trali. centum cubitos. Et int̾

Expanded text:
lum ante fores ejus: et caelatae palmae erant, una hinc, et altera inde in fronte ejus. Et porta atrii interioris in via australi: et mensus est a porta usque ad portam in via austr
Abbreviated transcription (Latin):
& fenestras plurimas ꝑ circuitũ.
palmarũ nob̃ celatura uł pictu¬
ra monstrat᷑: ut demundo uicto¬
riã possidentes digni efficiamur
palinas uidere uirtutũ. Et e¬
duxit me ad atͥum ext̾uis: & ecce
garõphilatia & pauim̃tũ stratum
lapide inatͥo ꝑcircuitum. Trigin¬
ta garophilatia incircuitu paui¬
m̃ti: & paium̃tũ infronte portarũ
feriꝰ. Et insus ẽ latitudine a faciepoe
tȩ inferioris. usq ad front̾ẽ atrii i.¬
terioris extruisecus: centũ cribitos.
adorientẽ. & ad aquilonẽ.Lxx.
Et introduxit me inatriũ int̾ius:
& ecce thalami & inter columnia a¬
trii ꝑcircuitũ. Triginta chalami
inter columnas. & porticus post ia¬
nuas: inlongitudiñe iamarũ an¬
te columnas inferius. Et m̃sus ẽ
latitudinẽ atrii. ab eo loco qui erat
sub diuo portȩ exterioris. usq adint̾¬
iꝰ subdiuũ portȩ int̾ioris q̃ respiciebat

Expanded text:
et fenestras plurimas per circuitum, et fenestras plurimas per circuitum, palmarum nobis caelatura vel pictura monstratur, ut de mundo victoriam possidentes, digni efficiamur palmas videre virtutum. « Et eduxit me ad atrium exterius, et ecce gazophylacia, et pavimentum stratum lapide in atrio per circuitum: triginta gazophylacia in circuitu pavimenti. Et pavimentum in fronte portarum rius. Et mensus est latitudinem a facie tae inferioris usque ad frontem atrii interioris extrinsecus, centum cubitos ad Orientem, et ad Aquilonem. LXX: Et introduxit me in atrium interius, et ecce thalami, et intercolumnia atrii per circuitum, triginta thalami per columnas, et porticus post januas in longitudinem januarum ante columnas inferius. Et mensus est latitudinem atrii ab eo loco qui erat sub divo portae exterioris usque ad interius: sub divo portae interioris quae respiciebat
Abbreviated transcription (Latin):
merũ supͣ diximꝰ. Post hec ingredi¬
entibꝰ nob̃ atͥum int̾ius. occurrunt
ante ipsũ uestibulũ porte int̾ioris
thalami cũ obliquis fenestris qui.¬
l. cubitoꝵ tenent spaciũ qui & ipse
sacratus ẽ numerꝰ: & post septem
ebdomadas plenas festiuitatis &
gaudii. õgloadis pͥma incipit dies
que ẽ resurrectionis. &R introducit
uos aduiciniã templi. Cũ em̃ oĩa
fecerimꝰ agentes pͥoris erroris peni
tentiã. tunc uicimi & ꝓximi effici¬
inur do: ut in ext̾iori atrio noticiã
creatoris creaturarũ ordo nos doceat
atq constantia: & in int̾iori uerus
iubileus in quo omĩa nob debita
introducat ad sc̃a scõꝵ. Notandũqͦ
quod int̾ius atͥum plures fenestras
habeat ñ directas & equales. s obli¬
quas & angustas ext̾ius & se intrin¬
secus dilatantes: ut ꝑparua qued̾a
foramina possimꝰ ad int̾iora penet᷑¬
re. & ad clarissimi luminis qd u̾sat᷑
intemplo. plenitudiñe ꝑuenire.

Expanded text:
merum supra diximus. Post haec ingredimerum supra diximus. Post haec ingredientibus nobis atrium interius, occurrunt ante ipsum vestibulum portae interioris thalami cum obliquis fenestris, quinquaginta cubitorum tenentes spatium, qui et ipse sacratus est numerus. Et post septem hebdomadas plenas festivitatis et gaudii, Ogdoadis prima incipit dies, quae est resurrectionis, et introducit nos ad viciniam templi. Cum enim omnia fecerimus, 477 agentes prtentiam, tunc vicini et proximi efficimur Deo, ut in exteriori atrio notitiam Creatoris creaturarum ordo nos doceat atque constantia, et in interiori, verus Jubilaeus, in quo omnia nobis debita introducat ad sancta sanctorum. Notandum quoque quod interius atrium plures fenestras habeat, non directas et aequales, sed obliquas et angustas exterius, et se intrinsecus dilatantes, ut per parva quaedam foramina possimus ad interiora penetrare, et ad clarissimi luminis, quod versatur in templo, plenitudinem pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
spatium: rursumq egredientibꝰ
deporta int̾iori ad faciem uestibu¬
li quodrespiciebat port̾a exteriorẽ
caut. Et hȩ fenestrȩ erant intala¬
mis hoc ẽ incubicłis singłis: & in
porticibꝰ quȩ ante cubicula tende¬
bant᷑. obtinentes cubitos .l. Que
a sagittis uocabulũ ꝑceꝑunt. qd̾ in¬
star sagittarũ angustum medes
lum̃ ĩmittant. & intͥnsecꝰ dilatant᷑.
Omiãq ꝑcircuitũ plena erant huiꝰ¬
cemodi fenestris. Et ante frontes
inqͥt porticuũ pictura siue cęlat᷑a
palmarũ. ꝑquȩ ostendit᷑ inintro¬
itu portȩ. statimq ingredientibꝰ
murum .lx. occurrere cubita cũ
uariis ornam̃tis: quȩ referunt᷑ ad
conditionẽ mundi. ut excreaturis
creator intelligat᷑: & omĩa ordiue
& ratione currentia. ostendant mu̾¬
di uarietatem.: apud grecos cõsmõs
abornatu nom̃ accepit. & in sex diebꝰ
factus ẽ. ut ꝑsingłos dies decadȩ sin¬
gulȩ supputent᷑. quẽ ꝑfectum nu¬

Expanded text:
spatium. Rursumque egredientibus spatium. Rursumque egredientibus de porta interiori ad faciem vestibuli, quod respiciebat portam exteriorem,cat. Et hac fenestrae erant in thalamis, hoc est, in cubiculis singulis, et porticibus quae ante cubicula tendebantur, obtinentes cubitos quinquaga sagittis vocabulum perceperunt, quod instar sagittarum angustum in aedes lumen immittant, et intrinsecus dilatentur: omniaque per circuitum plena erant hujuscemodi fenestris. Et ante frontes, inquit, porticuum, pictura sive caelatura palmarum: per quae ostenditur in introitu portae, statimque ingredientibus murum, sexaginta occurrere cubita cum variis ornamentis, quae referuntur ad conditionem mundi, ut ex creaturis Creator intelligatur: et omnia ordine, et ratione currentia, ostendant mundi varietatem, qui apud Graecos κόσμος, ab ornatu nomen accepit: et in sex diebus factus est, ut per singulos dies, decades singulae supputentur, quem perfectum nu
Abbreviated transcription (Latin):
milit̃ tͣnstuler̃t. syminachꝰ circũ¬
stantias. aqͥla. frontes int̃p̃tati st̃:
ãelam autẽ. ꝑ quo in hebraico scͥp¬
tum ẽ. uli. uł ostium uł portie. uis
appellat᷑. Ppalmis qͦq inhebraico
scͥptum ẽ thamarim numero plu¬
rali: quia singłaris numerꝰ palmã
thamar uocat. hec fastidioso lecto¬
ri scio molesta fore:s uolui breuit
ostendere. qnͣtũ temꝑis longitudi¬
ne. immo scͥptoꝵ uitio & ut aꝑtiꝰlo¬
quar. imꝑitia. abhebraͥca ueritate
discrepet antiqua tͣnslatio: p̃cipue¬
q inhebraicis nominibꝰ quȩ nos
de alioꝵ editionibꝰ in latinũ ser¬
monẽ expressimꝰ: ñ tam explanati¬
onem dictoꝵ quã suspicionem
nr̃am simplicit indicantes. Puto
autẽ int̾ murũ templi extͥnsecus
ꝑ circuitum & ipsam edem. inato
hoc ẽ inmedio quedam fuisse ꝓpt̃
ornatum posita quȩ symmachꝰ int̃¬
p̾tat᷑ circũstantias. id ẽ stantia quę¬
dam. & de t̾re solo erecta insublime:
& hȩc sexaginta cubitoꝵ obtinere

Expanded text:
militer transtulerunt; Symmachus circumstantias, Aquila frontes, interpretati sunt. Aelam autem, pro quo in Hebraeo scriptum est EL  Mss. UL, ostium vel porticus appellatur. Pro palmis quoque in Hebraico scriptum est THAMARIM , numero plurali: quia singularis numerus, palmam, THAMAR vocat. 476 Haec fastidioso lectori scio molesta fore: sed volui breviter ostendere, quantum temporis longitudine, immo scriptorum vitio, et ut apertius loquar, imperitia ab Hebraica veritate discrepet antiqua translatio: praecipueque in Hebraicis nominibus, quae nos de aliorum editionibus in Latinum sermonem expressimus, non tam explanationem dictionum, quam suspicionem nostram simpliciter indicantes. Puto autem inter murum templi extrinsecus per circuitum, et ipsam aedem in hoc est, in medio, quaedam fuisse propter ornatum posita, quae Symmachus interpretatur circumstantias, id est, stantia quaedam, et de terrae solo erecta in sublime, et haec sexaginta cubitorum obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
fidei resti ngunt᷑. Et ad aqͥlonẽ
ext̾ius atͥum nominat᷑: ad meri¬
diem uͦ hoc ẽ ad austrum. ñ ext̾iꝰ
s int̾ius. Dic̃ eñi scͥptura. Et intͦ¬
duxit me ad atͥum int̾us ad por¬
tam austrałe: qd̃ & inorientali atͥo
scͥptum similit̾ inuenit᷑. Primꝰ
eñ ad untutẽ ingressus ẽ. aqͥlo¬
nẽ calcare pedib. & ꝑ qͥnqͣgenari¬
um & uicesimũ qͥntũ numerũ
ad sũmitatẽ centenarii ꝑuenire:
demnde introduci ad australem

Expanded text:
lonem exterius atrium nominatur: ad meridiem vero, hoc est ad austrum, non exterius sed interius. Dicit enim Scriptura: « Et introduxit me ad atrium interius, ad portam australem; » quod et in orientali atrio scriptum similiter invenitur. Primus enim ad virtutem ingressus est, aquilonem calcare pedibus, et per quinquagenarium et vigesimum quintum numerum ad summitatem centenarii pervenire. Deinde introduc
Abbreviated transcription (Latin):
porte octo cubitorũ ealamo uus:
& frontẽ eiꝰ duobꝰ cubitis. Uestibu¬
lũ autẽ porte erat intͥnsecus. Porro.
thalami portȩ aduiam orientalem
tres huic & tres inde:m̃sura una
triũ. & m̃isura una frontiũ exltra¬
q parte. Et m̃sus ẽ latitudinem li¬
minis portȩ decem cubitoꝵ. & longi¬
tudiñẽ portȩ tredecĩ cubitorũ. & mar¬
ginen aute thalamos cubitiumꝰ:
& cubitus unꝰ finis utrimq. Tala¬
i aut̃e sex cubitoꝵ erant hinc &
inde. Et m̃sus ẽ portam a tecto tha¬
lai usq ad tectum eiꝰ. latitudinẽ
uginiti & qͥnq cubitorũ: ostium
contra ostium. Lxx. Et ecce mu¬

Expanded text:
portae octo cubitoportae octo cubitot frontem ejus duobus cubitis: vestibulum autem portae erat intrinsecus. Porro thalami portae ad viam orientalem, tres hinc et tres inde: mensura una trium, et mensura una frontium ex utraque parte. Et mensus est latitudinem liminis portae decem cubitorum, et longitudinem portae tredecim cubitorum et marginem ante thalamos cubiti unius et cubitus unus finis utrimque thalami autem sex cubitorum erant hinc et inde et mensus est portam a tecto thalami usque ad tectum eius latitudinem viginti et quinque cubitorum ostium contra ostium et fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tem templum eiꝰ. Unde iungit
& loquitur. Dñe dilexi decorem do¬
mꝰ tue: & locum habitationis głe
tue Annuntia in qͥt oĩa quȩ tu ui¬
des domui isrł. ut qͥ ꝑse uidere
ñ posst̃. ꝑ te discant que ł a diio
demonstnt᷑. domui autẽ isrł. his
qui m̃te conspiciunt dĩn. de qͥb
erat & nathanahel qͥ xp̃m studio¬
fissime reqͥrebat. & meruit audire.
Ecce uerꝰ israhelita. in quo dolus ñ
est. Et ecce murus formsecus
incireuitu domꝰ undiq. Et irima¬
mi uiri calamꝰ m̃nsure sex cubitoꝵ
& palmo. Et mensus latitudiñe
edificii calamo uno: altitudinem.
quoq calamo uno.Et uenit ad
portam quȩ respiciebat uiam ori
entalem. & ascendit ꝑ gradus eiꝰ:
& mensus luen porte calamo uno.
latitudiñe: id ẽ lim unum
calamo uno mluidinẽ. Et
thalamum uno calamo iulongũ:
& uno calamo inlatũ. Et int̾ tha¬
lamos qͥnq cubitos. Et lim̃ portȩ
iuxta uestibulum portȩ intͥnsecꝰ.
calamo uno. Et mñsus ẽ uestibulũ

Expanded text:
tem templum ejus . » Unde jungit et loquitur: « Domine, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae . » Annuntia, inquit, omnia, quae tu vides, domui Israel, ut qui per se videre non possunt, per te discant quae tibi a Domino demonstrantur. Domui autem Israel, his qui mente conspiciunt Deum, de quibus erat et Nathanael, qui Christum studiosissime requirebat, et meruit audire: Ecce verus Israelita, in quo dolus non est . « Et ecce murus forinsecus in circuitu domus undique, et in manu viri calamus mensurae sex cubitorum et palmo, et mensus est latitudinem aedificii calamo uno, altitudinem quoque calamo uno. Et venit ad portam quae respicentalem et ascendit per gradus eius et mensus est limen portae calamo uno latitudinem id est limen unum calamo uno in latitudine et thalamum uno calamo in longum et uno calamo in latum et inter thalamos quinque cubitos et limen portae iuxta vestibulum portae intrinsecus calamo uno et mensus est vestibulum
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ uir ncuiꝰ manu erat fumculus
centum cubitos ad orientẽ. & ut
inhebraico dr ad aquilonẽ: ex qͥbꝰ
inteĩligimꝰ illud euangłicũ qd ã
saluatore narrat᷑. misse inagrũ sem̃¬
tis int̾ram bonam. quȩ multiplicet
fruges ꝓuarietate uirtutũ intͥcena¬
riũ & sexagenariũ & centenarium
numerũ. huiꝰ loci uaticimo cõuemi

Expanded text:
idem vir in cujus maun erat funiculus idem vir in cujus maun erat funiculus centum cubitos ad orientem, et ut in Hebraico dicitur, et ad aquilonem. Ex quibus intelligimus illud evangelicum quod a Salvatore narratur, missae in agrum sementis in terram bonam quae multiplicet fruges pro varietate virtutum in tricenarium, et in sexagenarium et centenarium numerum, hujus loci vaticinio conveni
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ centũ cubitoꝵ tendat᷑
spaciis: nͥ forte uixta misticos intel¬
letus & ꝓfectus iugͥdientiũ que
int̾iora indoctruns fuerint. latiora
sunt. Introductus autẽ inatͥum
int̾ius. siue ductus adext̾rus atͥum.
ut inhebraico continet᷑. statĩ intuitꝰ
ut sẏminachꝰ int̾ pretatꝰ ẽ exẽdr̃as.
quȩ habitationi leuitarũ atq sacer¬
dotũ fuerant preparata: & paium̃¬
tũ uiuis stratũ lapidibꝰ. siue inter¬
columnia: ut ostendat᷑ int̾ius atͥũ
uł extiꝰ habere ante or dmẽ columnaꝵ.
& pauim̃tũ infronte portaꝵ. siue por¬
ticus post t̾gum portaꝵ. In quibꝰ por¬
ticibꝰ puto coluinnas ordine fuisse
dispositas: ut ante gazophilatia es¬
sent porticꝰ. & infrontibꝰ porticuum
columnȩ porticꝰ sustinentes. Pauim̃¬
tum aut qd̃ stratum erat lapidibꝰ.
& ante porticꝰ atͥii tendebat᷑. inferiꝰ e¬
iar ascensione porticuũ: & eande ha¬
bebat longitudinẽ qm thalamoꝵ
ec̃ificatio possid̃ebat. Mensiisq est

Expanded text:
centum cubitorum tendatur spatiis: nisi forte juxta mysticos intellectus, et profectus ingredientium quae interiora in doctrinis fuerint, latiora sint. Introductus autem in atrium interius, sive ductus ad exterius atrium, ut in Hebraico continetur, statim intuitus ut Symmachus interpretatus est exedras, quae habitationi Levitarum atque sacerdotum fuerant praeparatae, et pavimentum vivis stratum lapidibus, sive intercolumnia ut ostendatur interius atrium vel exterius habere ante fores ordinem columnarum, et pavimentum in fronte portarum, sive porticus post tergum portarum. In quibus porticibus puto columnas ordine fuisse dispositas: ut ante gazophylacia essent porticus, et in frontibus porticuum columnae porticus sustinentes. Pavimentum autem quod stratum erat lapidibus, et ante porticus atrii tendebatur, inferius erat ascensione porticuum, et eamdem habebat longitudinem quam thalamorum aedificatio possidebat. Mensusque est
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾iũ a ltaris. Isti sunt filii sa¬
doch: qui accedunt de filiis leui ad
dñm ut ministrent ei. Et m̃sus ẽ
dux me inuestibulũ tẽpli: & m̃fus
ẽ uestibulũ qͥnq cubitis hinc. & qͥnq
cubitis inde: & lacitudine portȩ tͥũ

Expanded text:
ltaris. Isti sunt filii Sadoc, qui accedunt de filiis Levi ad Dominum ut ministrent ei. Et mensus est duxit me in vestibulum templi: et mensus est vestibulum quinque cubitis hinc, et quinque cubitis inde: et la
Abbreviated transcription (Latin):
faceret: & fam̃ iudaici ppłi audi¬
endi sermonis di saturaret eo pa¬
ne qui decȩlo descendit. Qͦmͦ aũt
centum cubiti ñ solum ad port̃a
orientałe fuerint. s & ad portam
aquilonis: seq̃ns testimoniũ de¬
monstrabit. Portam qͦq quȩ res¬
piciebat uiam aqͥlonis atͥii ext̾io¬
ris. m̃sus ẽ tam in longitudine ꝙͣ
in latitudine: & thalamos eiꝰ tres

Expanded text:
faceret , et famem Judaici populi audifaceret , et famem Judaici populi audiendi sermonis Dei, saturaret eo pane qui de coelo descendit . Quomodo autem centum cubiti non solum ad portam Orientalem fuerint, sed et ad portam Aquilonis, sequens testimonium demonstrabit. « Portam quoque, quae respiciebat viam Aquilonis atrii exterioris mensus est, tam in longitudine quam in latitudin
Abbreviated transcription (Latin):
lus apłs scͥbit. Dexteras dederunt
in & barnabe petrus & ioħs qui
uidebant᷑ columne eẽ. Et in alio
loco. Columna & firmam̃tũ ueri¬
tatis. Et in ioħis apocalypsi legimꝰ.
Qui uicerit. faciã eũ colummã in
templo dei mei: & foras ñ eg̾diet᷑
anplius. Pauim̃tũ gͦ qd erat in
fronte portarũ de quo iam diximꝰ.
siue porticus post tergũ portarũ.
quȩ habitatores thalamoꝵ abym¬
bribꝰ defendebant. erat inferius.
Semꝑ em̃ quȩ inferiora st̃ in altio¬
rib collocantur: ut admystica
atq secreta & plena duitiis spiri¬
raubꝰ. ascensu & gradibꝰ ꝑuenire
possimꝰ. Plenusq numerꝰ atq ꝑ¬
fectus indecem decadarũ nume¬
ro ẽ. qui & sem̃tem ysaac centena
fruge multiplicat: s quia int̾ra
erat & adhuc dicere poterat. adue
tres mei. hordeũ seuisse & centesi¬
mã frugem messuisse narratur.
Necdum en̾i granũ tritici mortu¬
ũ fuerat int̾ra qd multas fruges

Expanded text:
lus apostolus scribit: Dexteras dederunt lus apostolus scribit: Dexteras dederunt mihi et Barnabae, Petrus et Joannes qui videbantur columnae esse . Et in alio loco: Columna et firmamentum veritatis . Et in Joannis Apocalypsi legimus: Qui vicerit, faciam eum columnam in templo Dei mei, et foras non egredietur amplius . Pavimentum ergo qfronte portarum, de quo jam diximus, sive porticus post tergum portarum, quae habitatores thalamorum ab imbribus defendebant, erat inferius. Semper enim quae inferiora sunt, in altioribus collocantur, ut ad mystica atque secreta et plena divitiis spiritualibus, ascensu et gradibus pervenire possimus. Plenusque numerus atque perfectus in decem decadarum numero est, qui et sementem Isaac centena fruge multiplicat . Sed quia in terra erat, et adhuc dicere poterat: Advena tres mei , hordeum sevisse, et centesimam frugem messuisse narratur. Necdum enim granum tritici mortuum fuerat in terra, quod multas fruges
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑. ut his quasi gradibꝰ ad ꝑfectã
scientiam ꝑuenire ualeamꝰ: ita dũ¬
taxat ut ad int̾iorem edem qͥnqua¬
genariꝰ nos ꝑducat numer: qͥ sini¬
to septem ebdomadarũ sabbato
indiem resurrectionis erumpit.
Garophilatia aute appellant᷑. quȩ
plena sunt spiritalibꝰ diuitiis. de
qͥbꝰ scͥptum ẽ. redemptio animę
apłs gratulat᷑ discipłis suis qd̾ ple¬
n sint inom̃i u̾bo & in om̃i scientia.
Gaza autẽ. lingua ꝑsarũ diuitiȩ
nuncupant᷑. Uel certe thalami. qͤ
grece dicunt᷑ pastoforia. ostendunt
sponsi aduentui cubicula p̃pata:
quȩ fuere.xxx. numero: ut ꝑfectã
ȩtatẽ habitantiũ demonstrarent.
Et paium̃tũ stratũ erat lapide. ne
luto & t̃ra & puluere peccatoꝵ. ha¬
bitantiũ polluerent᷑ uestigia: s ut
suꝑ uiuos incederent lapides. qͥbꝰ
edificat᷑ templũ dĩ. Siue int̃ colũ¬
ma erant ante thalamoꝵ fores:qͣ
ĩpositũ de suꝑ edificium sustenta¬
reut. Iste st̃ columnȩ de qͥbꝰ & pau¬

Expanded text:
ponitur, ut his quasi gradibus ad perfectam scientiam pervenire valeamus, ita duntaxat ut ad interiorem aedem quinquagenarius nos perducat numerus, qui finito septem hebdomadarum sabbato in diem resurrectionis erumpit. Gazophylacia autem appellantur, quae plena sunt spiritualibus divitiis, de quibus scriptum est: « Redemptio animae s gratulatur 479 discipulis suis, quod pleni sint omni verbo et omni scientia . Gaza autem lingua Persarum divitiae nuncupantur. Vel certe thalami, qui Graece dicuntur παστοφόρια, ostendunt sponsi adventui cubicula praeparata, quae fuere triginta numero, ut perfectam aetatem habitantium demonstrarent. Et pavimentum stratum erat lapide: ne luto, et terra, et pulvere peccatorum habitantium polluerentur vestigia; sed ut super vivos incederent lapides, quibus aedificatur templum Dei: Sive intercolumnia erant ante thalamorum fores, quae impositum desuper aedificium sustentarent. Istae sunt columnae, de quibus et Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ut in .lxx. continet᷑. scdi uestibuli
Post qd uestibulum eiꝰ hoc ẽ lim̃ et
porte introitũ. octo ponunt᷑ cubita:
ut interiora uestibuli neqͣqͣm sep¬
tenariũ numerũ. & sex cubita &
palmum unũ. s octonariũ tene¬
ant: qui ad resurrectionis & diei
dñicȩ ꝑtinent sacram̃tum. Et in
sronte inqͥt eiꝰdẽ uestibuli duo e¬
rant cubita: quȩ uł adutrumq ꝑ¬
y saia dealtari carbo cõp̾henditur.
& defertur ad ꝓpħȩ labia purgan¬
da. Et ut sciamꝰ qd̾ sit hoc uestibulũ
qd̾ octo & duobꝰ cubitis t̃minat᷑. po¬
nit manifestius. Uestibulũ autẽ¬

Expanded text:
di vestibuli Post quod vestibulum ejus, hoc est, limen portae, in introitu octo ponuntur cubita, ut interiora vestibuli nequaquam septenarium numerum, et sex cubita, et palmum unum, sed octonarium teneant, qui ad resurrectionis et diei Dominicae pertinent sacramentum. Et in fronte, inquit, ejusdem vestibuli duo erant cubita, quae vel ad utrumque pIsaia de altari carbo comprehenditur, et defertur ad prophetae labia purganda. Et ut sciamus, quod sit hoc vestibulum, quod octo et duobus cubitis terminatur, ponit manifestius: Vestibulum aute
Abbreviated transcription (Latin):
habet aures audiendi audiat.
Uidet᷑ aũt ȩdificatio ciuitatis: &
audit᷑ ordo cerimoniarũ & sacer¬
dotũ t̾req descriptio. Nec sufficit
p̃cepisse ut cerneret ocłis & audi¬
ret aurib: s adiecit. Et pone cor
tuũ inoĩa. siue & pone incorde
tuo oĩa quȩ ego ostendam tͥ. Ni¬
chil eñi ꝓdest uidisse & audisse:
nisi ea quȩ uideris atq audieris.
inmeinoriȩ reposueris thesauro.
Qnͣdo autẽ dicit. omnia quȩ ego
ostendam tͥ. intentum auditore
facit. & cordis ocłis p̃paratũ: ut
memorit teneat quȩ sibi osten¬
denda st̃. Quia ut omĩa osten¬
dant᷑ tͥ adductus es huic. Quo dic̃¬
to ostendit specialit nichil theõ¬
rĩa & scientia dulcius: qͣm ꝓpħa
desiderat dicens. Unũ pecii a do¬
mino hoc requirã ut inhabitem

Expanded text:
endi audiat . » Videtur autem aedificatio civitatis, et auditur ordo caeremoniarum, et sacerdotum terraeque descriptio. Nec sufficit praecepisse ut cerneret oculis, et audiret auribus: sed adjecit, « et pone cor tuum in omnia; sive, et pone in corde tuo omnia quae ego ostendam tibi. Nihil enim prodest vidisse et audisse, nisi ea quae videris et audieris, in memoriae reposueris thesauro. Quando autem dicit, omnia quae ego ostendam tibi, intentum facit auditorem, facit et cordis oculis praeparatum, memoriter teneat quae sibi ostendenda sunt, quia ut omnia ostendantur tibi, adductus es huc. Quo dicto ostendit specialiter nihil theoria et scientia dulcius quam propheta desiderat, dicens: « Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem
Abbreviated transcription (Latin):
orum uolunt: qͣndo sub roroba¬
bel. & sub iesu filio iosedech sacer¬
dote magno templũ extructũ ẽ.
ꝓphetantib aggeo & ⁊acharia.
hoc eñi templũ qd nunc descͥbit᷑.¬
& ordo sacerdotii. t̃req diuisio &
fertilitas. multo augustius ẽ qͣm
fuit qđ salomon extruxerat. Iluo
autẽ qd edificatũ ẽ sub ⁊orobabes
intantũ paruũ erat. & pͥoris com¬
paratione nichili: ut qui prius
templũ uiderant. & postea hoc
aspiciebant. eularent. dolorem¬
q suũ lacͥmis testarentur. & mul¬
to maior esset clamor ululantiũ
qͣi clangor tubax. Lege etrelibrũ.
significat geuerationes. quibꝰ com¬
pletis a dauid usq ad natiuitatẽ
xp̃i. urbis restitutio ꝓmittit᷑ ab eo
de quo scͥptum ẽ. Ipse edificabit
ciuitatem meã: & captiuitatem
popłi mei reduceret. Et it̾um.
Uenit ut p̃dicaret captiuif remis¬
sionẽ. & cecis uisum: dicens his
qui erant inuincłis exite. & qui
erant nitenebris reuelamim.

Expanded text:
orum volunt, quando sub Zorobabel et sub Jesu filio Josedech sacerdote magno templum exstructum est, prophetantibus Aggaeo et Zacharia. Hoc enim templum quod nunc describituet ordo sacerdotii terraeque divisio, et fertilitas, multo augustius est quam fuit quod Salomon exstruxerat. Illud autem quod aedificatum est sub Zorobabel in tantum parvum erat, et prioris comparatione nihili, ut qui prius templum viderant, et postea hoc aspiciebant, ejularent doloremque suum lacrymis testarentur: et multo major esset clamor ululantium quam clangor tubarum, lege Esdrae librum. significat generationes, quibus completis a David usque ad nativitatem Christi, urbis restitutio promittitur ab eo de quo scriptum est: « Ipse aedificabit civitatem meam, et captivitatem populi mei reducet . » Et iterum: « Venit ut praedicaret captivis remissionem, et caecis visum, dicens his qui erant in vinculis, Exite, et qui erant in tenebris, Revelamini
Abbreviated transcription (Latin):
par te eiꝰdem psalmi dicit᷑. Can¬
tate dõ. psallite dño qui ascen¬
dit suꝑ celum cęli adorientem.
Qd̃ autẽ dicunt᷑ thalami tres
hinc & tres inde: hoc docet qd̾
tam littera qͣm sp̃c. & utraq
intelligentia. & hystoriȩ & tro¬
p̃olõgie. ad trinitatis sacͣm enta
ꝑtineat. Illudq qd̃ addit᷑. & fron-¬
tem eiꝰ & uestibulũ scđm m̃surã
porte pͥoris. orientalem portam

Expanded text:
lmi dicitur: « Cantate Deo, psallite Domino, qui ascendit super coelum coeli ad orientem. Quod autem dicuntur thalami tres hinc et tres inde, hoc docet: quod tam littera quam spiritus et utraque intelligentia et historiae tropologiae ad Trinitatis sacramenta pertineant. Illud quod additur, « Et frontem ejus et vestibulum secundum mensuram portae pri
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitate isrł quȩ facta ẽ sub
rege phacee usq adundecimũ
annum sedechiȩ quo templum
osee & omĩs subu̾sa samaria an
Qui additi pͥme captiuitati: faciunt
annos ducentos triginta & qͣtuor.
Inscdo eñi darii regis ꝑsarũ anno
tẽplum extructum ẽ a zorobabel
filio salatyel. & ĩu filio iosedech.
ꝓph̃antib aggeo & zacharia: qui
regnauit annis trigintasex: unoq
sublato addunt᷑ anni eiꝰ triguita
quinq. Post quẽ regnauit xerses
filiꝰ darii annis uiguiti. Post quẽ
draginta. Post quẽ xerses mensib
duob: & sogdianꝰ mensib septẽ.
Cui successit dariꝰ cognom̃to nothus:
qͥ regnauit annis decem & nouem.
ost quẽ artaxerses cognom̃to men¬
non darii & parysatidis filiꝰ. reg¬
nauit annis quadraginta. qͥ ab he¬
breis assuerus appellat᷑. sub qͦ mar¬
dochei & hester narrat᷑ historia:
qͣndo omĩs popłs iudeorũ de mor¬
tis ꝑicło liberatꝰ recepit pristinã

Expanded text:
captivitate Israel, quae facta est sub captivitate Israel, quae facta est sub rege Phacee usque ad undecimum annum Sedeciae, quo Templum Osee, et omnis subversa Samaria, anqui additi primae captivitati, faciunt annos ducentos triginta quatuor. In secundo enim Darii regis Persarum anno templum exstructum est a Zorobabel filio Salathielprophetantibus Aggaeo et Zacharia, qui regnavit annis triginta sex, unoque sublato adduntur anni ejus triginta quinque. Post quem regnavit Xerxes filius Darii annis viginti. Post quem draginta. Post quem Xerces mensibus duobus, et Sogdianus mensibus quatuor. Cui successit Darius cognomento Nothus, qui regnavit annis decem et novem. Post quem Artaxerxes cognomento Mnemon, Darii et Parisatidis filius, regnavit annis quadraginta, qui ab Hebraeis Assuerus appellatur, sub quo Mardochaei et Esther narratur historia, quando omnis populus Judaeorum de mortis periculo libe
Abbreviated transcription (Latin):
neptalĩ: & tͣnstulit eos in assirios.
Post quẽ regnauit in isrł osee filiꝰ
hela annis nouem: capt᷑q ẽ cũ
omni samaria asalmanassar
rege assyriorũ: & tͣnͣlatus in hala
& habor fluuios goran inciuita¬
tib medorũ. Sexto autẽ erechiȩ
regis anno ut sc̃a regũ narrat
historia: captus ẽ osee. Aquo si
ꝑordinem supputemꝰ quot an¬
nis isrł fuerit inangustia. & iu¬
go pressus captiuitatis: sic inue¬
nire poterimꝰ. Asexto anno usq
ad uicesimũ. tot em̃ erechias
regnauit annis: supputant᷑ an
ni quatuordecim. Cui successit
manasses: regnauitq annis qͥn¬
quaginta qͣͣnq. Post hunc amon
regnauit annis duob. Post quẽ
iosias annis triginta duob. Cui
successit ioachim qui & heliachim
cognominatus ẽ: & regnauit an¬
nis undeci. Post quẽ ioachum
cognom̃to iechonias. qui statim
ductꝰ ẽ in captiuitatẽ: regnauitq
ꝓeo sedechias annis undeci: sub
quo capta ẽ ierłm templumq
destructũ. Fiunt itaq a pͥma

Expanded text:
Nephthalim, et transtulit eos in Assyrios. Post quem regnavit in Israel Osee filius Ela annis novem, captusque est cum omni Samaria a Salmanassar rege Assyriorum, et translatus est in Elam, et Abor fluvios Gozam in civitatibus Medorum. Sexto autem Ezechiae regis anno, ut sancta Regum narrat historia , captus est Osee: a quo si per ordinem supputemus, quot annis Israel fuerit in angustia et jugo pressus captivitatis, sic invenire poterimus. A sexto anno usque ad vicesimum nonum tot enim Ezechias regnavit annis supputantur anni viginti quatuor: cui successit Manasses, regnavitque annis quinquaginta quinque. Post hunc Amon regnavit annis duobus. Post quem Josias annis triginta et duobus. Cui successit Joacim, qui et Eliacim cognominatus est, et regnavit annis undecim. Post quem Joachin cognomento Jechonias, qui statim ductus est in captivitatem, regnavitque pro eo Sedecias annis undecim, sub quo capta est Jerusalem templumque destructum. Fiunt itaque a prima
Abbreviated transcription (Latin):
rii usq adextremũ assuerianm
centũ quinqͣginta qͥnq. m̃ses qͣtu¬
or:qͥ additi suꝑiorib annis du¬
centiᷤ triginta qͣtuor. faciunt annos
trecentos octoginta triginta nouẽ.
& m̃ses qͣtuor. Dextri autẽ lateris
dormitio. id ẽ annorũ qͣdraginta.
facile supputat᷑. Post heliachim
eñi qͥ cognominatꝰ ẽ ioachim:
regnauit filiꝰ eiꝰ ioachim cognom̃¬
to iechonias. insib trib. Quoreg.¬
nante ascenderunt serui nabuꝰ¬
chodonosor regis babilonis in ierłm.
& circuindata ẽ munitionib: ue
nitq nabuchodonosor rex babilo

Expanded text:
 Assueri anni centum quinquaginta quinque, menses quatuor. Qui additi superioribus annis ducentis triginta quatuor, faciunt annos trecentos octoginta novem, menses quatuor. Dextri autem lateris dormitio, id est, annorum quadraginta, facile supputatur. Post Eliacim enim, qui cognominatus est Joachim, regnavit filius ejus Joachin cognomento Jechonias mensibus tribus, quo regnante ascenderunt servi Nabuchodonosor regis Babylonis in Jerusalem, et circumdata est urbs munitionibus, « venitque Nabu