comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Audiiam quid est quod mouebat: & quiuident caecifiant. Dixit eis ilis suaeci
ess&is non haber&is peccatum cumsit caecitas ipsa peccatum: si caeci ess&is. id est
siuos caetos aduester&is siuos caecos dicer&is & ad medicum currer&is siergo ita¬
caeti ess&is non haber&is peccatũ quia ego ueni auferre peccatum : Nunc uero dicitis
quia uidemus : peccatum ur̃m man& : quare qui adicendo uidemus medicum non quȩ¬
iius incaecitate uñã reman&is : hoc ẽ. ergo quod paulo ante non intellexeramus
quodait: egoueni ut qui non uident uideant  quid est ut qui non uident uideante
quiso nonuidert confitentur & medicum quaerunt ut uideant : & quiuident caecifiant
quid ẽ quiuident caecifiant : quise putant uidere & medicum non quaerunt insua
caecitate permaneant : Ergo istam discr&ionem uocauit iudicium cumait: Iniudi¬
cium ueni in hunc mundum : quodiscerner& causam credentium & consitentium.
isuperbisse uiden putantibus & ideo guxuius ex caecatis tamquam dixerit ei pecca¬

Expanded text:
Audi jam quid est quod eos movebat: Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum, si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, tis, non haberetis peccatum; quia ego veni auferre peccatum. Sed qui se Quia videmus: peccatum vestrum manet. Quare? Quia dicendo, Videmus, medicum non quaeritis, in caecitate vestra remanetis. Hoc est ergo quod paulo ante non intellexeramus quod ait, Ego veni, ut qui non vident, videant: quid est, ut qui non vident, videant? Qui se non videre confitentur, et medicum quaerunt, ut videant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et confitentium a superbis, se videre putantibus, et ideo gravius excaecatis; tanquam dixerit ei pecca
Abbreviated transcription (Latin):
sed si silius non ẽ patornorintrrt perostium qui filiumdicit patrem uarrisiius dict
aliud ẽ pater alud ẽ filius restedicer& si dicer& alius non aliud : qua ndo enindicit
alud ei conturdicit a quo audit ego & pater unumsumus : Necipseergo perostium
intiut piuce dicat enim x pm̃ qualem sibi fingit n on qualem ueritas dicit Nomenbab&
reninon bab& alicuus rei nomen ẽ xp̃s tene ipsamrem siuis prod eẽ tibinomen alius
nescioundesit sicut fotinis xp̃s homo ẽ in quit ds̃non ẽ : Nec ipse intirrt perostiũ quia

Expanded text:
sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intrat per ostium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uitam quod est xp̃s & perianuam in trex inouile quaerunt ergo plerumq: tales homines
&iam per suadere hominibus ut bene uiuant & xp̃iani non sint : ꝑ aliam pastem
uolunt ascenden npene &occidere non ut pastor conseruare atq saluare
fuerunt ergo quidam philo sophi deiustutibus & uitiis subtilia multa trrstantes diui¬
dentes definientes ratiocinationes acutissimas concludentes libros implentes
sapientiam buccis crepantibus uentilantes: qui&iam dicere auderent ho¬
bus nos sequimim seltam nirt̃m ten&e siuultis beate uiuere sed non intrarant ꝑ on
perdore uole bant. imatare. & occidere : quid deistis dicam: Ecceipsi pharisagi
enin sunt quise uidentes nonsolum iactant sed ax p̃oin iumina tos uiderdiolune : sunt auttẽ
her&uci foste ips perianuam intniruerunt : ab sit: sabellius dicit : quisilius ẽ ipse õ pat̃

Expanded text:
vitam, quod est Christus; et per januam intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines vitam, quod est Christus; et per januam intret in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater:
Abbreviated transcription (Latin):
centes & quasi obseruantes eaquae in lege purecepta sunt deferentes honorem
rentibus suis Non moechantes non homicidium perp&nentes non fustu
quaelege mandata sunt uelut obseruantes xp̃iani non sunt : & plerumq: se
ntꝰ quomodo isti: Numquid &nos caecisumus quiauero ista omnia quis
unt & nesciunt adquem finem refenent inaniter faciunt dñs degregesuo &do
ostio qua intrxtur ad ouile. similitudinem proposuit in hodierna lestione
Dicant ergo pagani: beneuiuimus siper ostium non intrant. quideis prodest unde
gloriantur: ad hocenim deb& unicuiq: prod ẽẽ beneuiuere : ut d&ur ille semper
uiuere. Namcui nondatur semper uiuere quid prod ẽ bene uiuere : quia nec bene
uiuere dicendi sunt qui finem le neui uendi uel caecita ne suunt uel in flatione
contemnunt: Non .ẽ autẽ cuiquã spesueno & cesta semper uiuendi nisi agnoscat

Expanded text:
centes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem centes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat
Abbreviated transcription (Latin):
einluminatu illo quinatus ẽ. caecus sermo adiuda eos dñ exostus ẽ: huicitaq
dent caetifiant : quod eo tempore quando lestum . ẽ ut potiumiis ex posuimus : quidam
expharisa eis dixerunt : num quid & nos cacusumus : quibus respondit : si ca ecies s&is non ha¬
r&is peccatum : Nunc autem dicitis qui auidemus: peccatum ur̃mman& : his u¬
sub iunxit eaquae hodie cumrecitarentur audiuimus: Amen amen dicouobis. qui
noninenat perostium in ouile ouium sed ascendit aliunde ille fur ẽ & latro: Dixerunt
enim se caecos non eẽ : uidere autem tunc possent : sio ues xp̃i essent: un
usur pabant lumen qui furebant contua diem : propter illorum ergo uanam & su¬
perb am & in sanabilem arrogantiam dñs ihs̃ ista contexuit inquibus nossalu¬
briter si aduestamur admonuit: multienim sunt quis ecundum quandam
uitae huius consu&udinem dicuntur boni homines. boniuiri. bonae femine in no¬

Expanded text:
illuminato illo qui natus est caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque , videant; et qui vident, caeci fiant; quod eo tempore, quando lectum est, ut potuimus exposuimus: quidam ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, inno
Abbreviated transcription (Latin):
um anducauertat & benebiborint tam quam illa esca saginatus. & in illo calice ebriu
tormenta non sensiti : Ibienimerrt quidixit Sp̃s est quiuiuificat. Caro enim
ardebat. sed ip̃sanimã ueg& abat. Non cessit & in regnũ successit. Dixeratautẽ
Ep̃senimeratille istediaconus. Noli merere inquit : sequeris me post triduum intrt
Triduũ autẽ dix̃ mediũ interdiem passionis scixysti. & diem hodiernae passionis sc̃ilaurentu:
merere qnm̃ ego praecedo. tusequeris nec consecutiotua diffestur : Triduũ mediũ erie &
mecũeris. Accepit oroculũ uicit diabolũ peruenit adtrium phumrti¬

Expanded text:
manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebrius, manducaverat et bene biberat, tanquam illa esca saginatus et illo calice ebrius, tormenta non sensit. Ibi enim erat qui dixit, Spiritus est qui vivificat. Caro enim ardebat, sed spiritus animam vegetabat. Non cessit, et in regnum successit. Dixerat autem  fili. » Episcopus enim erat ille, iste diaconus. « Noli moerere inquit; sequeris me post triduum. » Triduum autem dixit medium inter diem passionis sancti Xysti, et diem hodiernae passionis sancti Laurentii. ecurus eris: sed, Noli moerere; quo ego praecedo, tu sequeris; nec consecutio tua differtur: triduum medium erit, et mecum eris. Accepit oraculum, vicit diabolum, pervenit ad triumphum. T
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi ue carnenr ep̃i & sanguinem xp̃i non edamus tantum in sac nomento
quod & multimali sedusque adsps pasticipationem manducemus &bibamus:
ut in dñi corpore tam quam membio maneamus ut eius spũ uege temur & non scan¬
dilizemur &iam simultimodo nobis cummanducant & bibunt tempon liter
sacr tomenta: qui habebunt infine aerna tormenta: Modo enim corpus xp̃i
mixtum est tam quam area: sed nouit dñs qui sunt eius: fitu nosti quod tritur ss
quia ibi est latens massa neq consumit tritunttio  quodpurgatura est uentilatio :
Testisumus frs quia omnes quisumus in corpore dñi & manemus in illo ut & ipsemaneat᷑
innobis in hoc saeculo necessehabemus usque in finom intormalos uiuere
darinter ill. sbiemabos  quiblasphemant xp̃m Raro onim iam inueni¬
sed t arde mori compulsusest In illa ergo longa mostẽ iin illis tormentis: qui a bono

Expanded text:
dilectissimi, ut carnem Christi et sanguinem Christi non edamus tantum in Sacramento, dilectissimi, ut carnem Christi et sanguinem Christi non edamus tantum in Sacramento, quod et multi mali; sed usque ad spiritus participationem manducemus et bibamus, ut in Domini corpore tanquam membra maneamus, ut ejus spiritu vegetemur, et non scandalizemur, etiam si multi modo nobiscum manducant et bibunt temporaliter Sacramenta, qui habebunt in fine aeterna tormenta. Modo enim corpus Christi mixtum est tanquam in area: sed novit Dominus qui sunt ejus . Si tu nosti quid trituras, quia ibi est latens massa, nec consumit trituratio quod purgatura est ventilatio; certi sumus, fratres, quia omnes qui sumus in corpore Domini, et manemus in illo, ut et ipse maneat in nobis, in hoc saeculo necesse habemus usque in finem inter malos vivere. Non inter illos dico malos, qui blasphemant Christum: rari enim jam invenised tarde mori compulsus est. In illa ergo longa morte, in illis tormentis, quia bene
Abbreviated transcription (Latin):
numerus ÷ Nonenimquia perit indeunus ideo illius numerihonor demotus est
minlocum pereuntis alius subrogatus est man sit numerus consecrãtusni
duodenarius: Quia peruniuor summundum. hocest perquattuor cardines mundi
trinitatem fuerant adnuntiaturi ideo quaterni Seergo ex terminauit iudas.
illi ad posuit successorem : Hoc totum quod dñs decarne & sanguine suo locutus est
& quod in eius distributionis gretia uitam nobis promisit aernam & quo dlunc uoluit
intellegimanducatores & potato res carnis & sanguinis sui: ut in illomaneant
cupse millis nũ. Et quod non intellexerunt quinon crediderunt & quod spiritalia
carnali ter sapiendo scandalitati sunt   Et quod eis scandali rantibus & pertuntibus
diolatioridñs ad fut discipulis qui remanserantAd quios probandos interrogauit.
qa &uos uultis ire ut responsio permansionis eorum in notescer& nobis
am illenuertat quiae manebant  Hocergo totum adhoc nobis ualeat

Expanded text:
numerus. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor demptus est: numerus. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor demptus est: nam in locum pereuntis, alius subrogatus est . Mansit numerus consecratus, numerus duodenarius; quia per universum mundum, hoc est per quatuor cardines mundi, Trinitatem fuerant annuntiaturi. Ideo ter quaterni. Se ergo exterminavit Judas,  nam Deus illi apposuit successorem. 11. Hoc totum quod Dominus de carne et de sanguine suo locutus est, et quod in ejus distriintelligi, manducatores et potatores carnis et sanguinis sui ut in illo maneant et ipse in illis; et quod non intellexerunt, qui non crediderunt; et quod spiritualia carnaliter sapiendo, scandalizati sunt; et quod eis scandalizatis et pereuntibus, consolationi Dominus adfuit discipulis qui remaNumquid et vos vultis ire? ut responsio permansionis eorum innotesceret nobis; nam ille noverat quia manebant: hoc ergo totum ad hoc nobis valeat,
Abbreviated transcription (Latin):
ned ideo malum est lingua : Opusdiest lingua. sed bono operedi male utitut illa
nequitia quo modo utuntur pedibus quicurrunt adscelepo quo modoutun¬
tur maribus bomicidae Et illis adiacentibus forinsecus bonis creaturis diadanul
mintm on asbo Acito iudicia corrũpunt. in nocentesopprimunt Iuc eista malimlt̃
iudae sedinalo eius heneusus esti. Tnedisepertulit ut redimer& nos  Ece malumiudae
in bonum conuersum estSatanas quantos mastrres persecutus est curun ubnat¬
in aspersequendo cessar& hodie tã gloriosã coronã sc̃i laurentu non celebraore
Cergo ipsiusdiabolimalis operibus beneutitur dr̃ quod facit malus maleaerendo sibi
noc& non bonitatidĩ contito dicit : Astifex illoatitur & magnus asti fex
uos duo decimelegerim, Potest & sic intellegi quod ait duo decimel egi: quia sacratus est

Expanded text:
nec ideo malum est lingua; opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nec ideo malum est lingua; opus Dei est lingua, sed bono opere Dei male utitur illa nequitia. Quomodo utuntur pedibus qui currunt ad scelera, quomodo utuntur manibus homicidae, et illis adjacentibus forinsecus bonis creaturis Dei. Quam male utuntur mali auro, judicia corrumpunt, innocentes opprimunt! Luce ista mali male Judae; sed malo ejus bene usus est Dominus. Tradi se pertulit ut redimeret nos. Ecce malum Judae in bonum conversum est. Satanas quantos martyres persecutus est? Si satanas persequendo cessaret, hodie tam gloriosam coronam sancti Laurentii non celebraremus. Si ergo ipsius diaboli malis operibus bene utitur Deus: quod facit malus, male utendo, sibi nocet; non bonitati Dei contradicit. Artifex illo utitur; et magnus artifex, si ait, cum ego vos duodecim elegerim. Potest et sic intelligi quod ait, duodecim elegi, quia sacratus est
Abbreviated transcription (Latin):
& quid cognouimus. quia tues xp̃s filius dĩ. id est quia ipsa uita a&ernatues: & ñdas
in carne & sanguine cuo nisi quodes. Aitergo dñsibs. Non ne ego uos duo decim elegi
& unus ex uobis diabolus est. Ergo undecimelegidicer& : A nelegitur & diabolus
& inelectis est diabolus. Electi in laude solentdici. A nel ectus est & iste . de quo nlen¬
te & nesciente magnum aliquidboni fier&. hocest propriumdi. contitorium iniquis
icut enim iniquima leutuntur bonisoperibusdi. sic contia ds̃ beneutiturmalis operibi
hominum iniquorũ. Quam bonum est membracorporis ita esse: que mad modum
disponi nom possunt nisi ab astificedo. P&ulantia tamen qua mmale utitur oculus
fallatia quam maleutitur lingua. Palsus testis non ne linguam suã & animaisan
prius trucidat: & alterum laedere seper empto conatur. Maleutitur lingua

Expanded text:
et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei; id est, quia ipsa vita aeterna tu es, et non das in carne et sanguine tuo nisi quod es. 10. Ait ergo Dominus Jesus: Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est? Ergo, Undecim elegi diceret: an eligitur et diabolus, et in electis est diabolus? Electi in laude solent dici: an electus est et iste, de quo nolente et nesciente magnum aliquid boni fieret? Hoc est proprium Dei; contrarium iniquis. Sicut enim iniqui male utuntur bonis operibus Dei; sic contra Deus bene utitur malis operibus hominum iniquorum. Quam bonum est membra corporis ita esse, quemadmodum disponi non possunt nisi ab artifice Deo! Petulantia tamen quam male utitur oculis? Fallacia quam male utitur lingua? Falsus testis nonne lingua sua et animam suam prius trucidat, et alterum laedere se perempto conatur? Male utit
Abbreviated transcription (Latin):
laut iatanan migisquia uolebat purecedore dñmsuum & consilicimdare
nmorer&ur ille qui ueneret ut morer& ur ne nosin a&er num morerem
Ecced ño contingit: Dixit & pordidit imultos. remansit ad paucos. Sed non turba batur
ipse : quia ab initio nouerat & qui credentesessent. & qui non credentes:
dos si nobis contingat. perturba mur: solatium ind nõ inueniamus. & tamen caute ues
dicamus At que ille ad paucos quire manserant: Dixitergo ibs duo decim
id est illis duodecim qui rem anserent: Numquit & uos inquit uultis ire. Nondidest
nec iudas: Sed quia remanebat. dño iamapparebat: nobis postea manifestatus est
Respondit p&rus proomnibus. unus promultis. unitas prouniuersis: Responditer¬
& sanguinis tui : & noscredidimus & cognouimus. Non cognouimus & credidi
credidimus & cognouimus: Credidimus enim: ut cognosceremus: Namsi prius cognose
re & de inde credere uelemus. nec cognoscere nec credere ualeremus. Quid credidimus

Expanded text:
atanam, magis quia volebat praecedere Dominum suum, et consilium dare ne moreretur ille, qui venerat ut moreretur, ne nos in aeternum moreremuEcce Domino contigit; dixit, et perdidit multos, remansit ad paucos. Sed non turbabatur ipse, quia ab initio noverat et qui credentes essent, et qui non credentes: nos si nobis contingat, perturbamur. Solatium in Domino inveniamus, et tamen caute verba dicamus. 9. Atque ille ad paucos qui remanserant: Dixit ergo Jesus duodecim; id est illis duodecim qui remanserunt: Numquid et vos, inquit, vultis ire? Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, DRespondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro unitis  Aug., universis Respondit eret sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus et credidimus; sed credidimus et cognovimus. Credidimus enim ut cognore, et deinde credere vellemus, nec cognoscere nec credere valeremus. Quid credidimus,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis : Vnstilus ÷ unde conscriptio : Ista omnia opent carnis sunt sed a gita nce spũ
tam quamorganum sicum: Sp̃sergo est quiuiuificat ⁊caro autem non prode sen c¬
dnm cominendas se in manducatione carnissuae & potatione sanguins sui ut millo
mancamus&r ip sein nobis ꝓManemus autemimillo eum sumus membra euis i
manumim ipsein nobis cum sumus templumeits ne Vttduten simus embra eiuss¬

Expanded text:
carnis? unde stilus, unde conscriptio? Ista omnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu carnis? unde stilus, unde conscriptio? Ista omnia opera carnis sunt, sed agitante spiritu tanquam organum suum. Spiritus ergo est qui vivificat, caro autem non prodest hoc Dominum commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus, et ipse in nobis. Manemus autem in illo, cum sumus membra ejus; manet autem ipse in nobis, cum sumus templum ejus. Ut autem simus membra ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est caro non prodest quic quam quomado dic tumest scientia inflat.
Iamergo debemus odisse scientiam Absit: Et quid est scientia inflat᷑. sola sine caritate :
Ideo adiunxio. caritasuero aedificat: Adde ergo scientiue caritatẽ. & utiliseric scientia
Non ꝑse sed pcaritate: Sic &iã nunc caro non prodest quicquã : sed solacaro : Accedat spsadea rne
quomodo accedit carita s ad scientiã & ꝓdest plurimũ: Nã sicaro nihilꝓdess&e uerbũ caro
nonfier& ut habitar& in nobis: Siꝑcarnem nobis multũ ꝓfuitxp̃s. quo modo caronihil pdest
Sed percarnom sp̃saliquid psalute nra egit : Caro uas fuit: quod habebat ad tende non qđ
cnot A postolimissi sunt : Numquid caro ipsorũ nihil nobis profuit Sicaro a postolorũ
nobis profuit carodm̃ potuito nibil prodesse Vindeenim adnos sonus uerbi: insi pemuoce

Expanded text:
dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest quidquam, sed sola caro: accedat spiritus ad carnem, quomodo accedit charitas ad scientiam, et prodest plurimum. Nam si caro nihil prodesset, Verbum caro non fieret, ut inhabitaret in nobis. Si per carnem nobis multum profuit Christus, quomodo caro nihil prodest? Sed per carnem Spiritus aliquid pro salute nostra egit. Caro vas fuit; quod habebat attende, non quod erat. Apostoli missi sunt; numquid caro ipsorum nihil nobis profuit? Si caro Apostolorum nobis profuit, caro Domini potuit nihil prodesse? Unde enim ad nos sonus verbi, nisi per vocem
Abbreviated transcription (Latin):
filiusdi semper Filitis hontinis extempore. tamenunus xp̃s secundũ unitatempersomae
Incaelo erut: quando interra loquebaturi: Sicerotfilius hominis incaelo quo modo sihis
dĩ ercot interra. Filius diinterra in suscepta carne. filius hominis incaelo in unitatepsona
Quidestergo quod adiungio iiSp̃s est quiuicficat caro non prodest quicquam
Dicamusei: Patitur enimnos non contrrdicentes : sed nosse cupientes : Odnẽ magi
bone: quo modo caro non prodest quicquam cumͣ dixeris. Nis quis manducaue re
carnemmeam &biberit sanguinem meum non habebit in seuitam: Anuita non prelesti
quicquam Et propterquid sumus quod sumus nsi ut habeamus uitã a&ernã : quamtua
carne promittis : Quid est ergo  non prodest quicquã : Caro non prodese quicquam
Sed quo modo illi intellexerunt. Carnem quippe sic intellexerunt quomodo in cada¬
uere dilaniatur: aut inmacollouenditur non quo modo spũ ueg&acur: Proinde sic

Expanded text:
Filius Dei semper, filius hominis ex tempore; tamen unus Christus secundum unitatem personae. In coelo erat, quando in terra loquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra; Filius Dei in terra in suscepta carne, filius hominis in coelo in unitate personae. 5. Quid est ergo quod adjungit, Spiritus est qui vivificat, caro non prodest quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita non prodest quidquam? et propter quid sumus quod sumus, nisi ut habeamus vitam aeternam, quam tua carne promittis? quid est ergo, non prodest quidquam caro? Non prodest quidquam, sed quomodo illi intellexerunt: carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic
Abbreviated transcription (Latin):
hinc aperuit unde fuerant scandalizati hincplane si intellegerent.
ilienim putabant eum rogaturum compussuum. illeautem dixit se ascensurum incae¬
lum utique integrums Cum uideritis filium hominis ascenden tem ubierat
prius coste uel tuno uidebitis. quia non in eo modo quoputatis erogatcorpus
Costo uel tunc intelleg&is nquia gratia eius non consumitur morsibus: & art
gine muaria Ergo filius hominis hices se coepit intetra ubicarnem ad supst
oibuer ⁊uindeprophoricae dictum enato. Ueritas de cerr astaeem ad supsi

Expanded text:
hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant eum erogaturum corpus suum; ille autem dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius; certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis, erogat corpus suum; certe vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus. 4. Et  virgine Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas d
Abbreviated transcription (Latin):
hinosermo deb&ur a uribus & mentiu¬
bus uestris.  & hodierno dieiir
non in postunus esti: Est enimde
cor poredm̃: quod dicebad sedaro
ad manducandum proptor uitam
ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem. sicut in his uerbis: multuta que
audientes non exinimicis sed exdiscipuliscius dixerunt : Durus est hio sermo
cooperientem: Sed prout uoluerunt ita intellexerunt & more hominum
um distribuere credentibus insen : Durus est inquiunt hic sermo. qui
potest eum audire. Sciens autem ihs apud sem& ipsum quia murmurarent¬
eius discipulideeo.Sic enim apud se ista dixerunt: ut ab illo non audirentur:
edille qui eos nouertot in seipsis audiens. apud sem& ipsum respondit & a
oc uos scandalitat. quia dixi carnem meam do uobis manducare. & sanguinem
meum bibere:Hoc uos nempe scandalizatSiergo uideritis filium hominis
ascendentem ubi etot prius: Quid est hocHinc soluit quod illos nouep pis

Expanded text:
Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternErgo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis: Multi itaque audientes, non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: cooperantem: sed prout voluerunt, ita intellexerunt, et more hominum, qconcisam distribuere credentibus in se. « Durus est, inquiunt, hic sermo, quis potest eum audire? » « Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurabant discipuli ejus de eo. » Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur: sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat?
Abbreviated transcription (Latin):
mendauit fide inostrare: Et enim semper hoc agie dictis & factissuis : ut &dscredatur
omo: Osquinos fecit homoquinos quae siuit : Dscumpatre semꝑ: homonobis cũ
Non enim quaerer& quemfecerat: nisi fier& ipse quod fecerat : Vlerum hoc mementot
& decordibus uestris nolite dimittere sic esse xp̃m hominemfactũ : ut non destiterit res
tentiam perdidisse putandus est: sed exemplum in firmitati prtrebuisse: Illeenim quando
uoluit d&entus est quando uoluit occisus est: Sed qnm futurrerant membraeius. id est fide¬
lescius qui non haberent illam potestatem quamhabebat ipseds̃ noster : quod batebat
quod se tamquam neoccider&ur occultabat hoc indicabat facturto esse membne sua
In quibu s utique membrissuis ipseerat: Nonenim xp̃s in capite & non in corpore
sed xp̃s totus in capite & in corpore: Qquodergo membra eius ipse quod aute ipse non con¬

Expanded text:
mendavit fidei nostrae. Etenim semper hoc agit dictis et factis suis, ut Deus credatur et homo: Deus qui nos fecit, homo qui nos quaesivit; Deus cum Patre semper, homo nobiscum ex tempore. Non enim quaereret quem fecerat, nisi fieret ipse quod fecerat. Verum hoc mementote, et de cordibus vestris nolite dimittere, sic esse Christum hominem factum, ut non destiterit Deus homo, non potentiam perdidisse putandus est, sed exemplum infirmitati praebuisse. Ille enim quando voluit detentus est, quando voluit occisus est. Sed quoniam futura erant membra ejus, id est fideles ejus, qui non haberent illam potestatem quam habebat ipse Deus noster; quod latebat, quod se tanquam ne occideretur occultabat, hoc indicabat factura esse membra sua, in quibus utique membris suis ipse erat. Non enim Christus in capite et non in corpore, sed Christus totus in capite et in corpore. Quod ergo membra ejus, ipse: quod autem ipse, non con
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum male habentes & daemonia habentes & entnt omnisciuitas ad ianuam con¬
gregata &cuntuit multos quiuȩ cabantur uariis languoribus &d aemoniamulta
eiciebat. Idautem com ie inorersr& mattheus &ia testimonium ꝓphaicum
addidit dicens. ut adimpleroctir quod distum .e. ꝑ osaiam ꝓpheam dicentem Ips
infirmitatos nras acpopio & a egritudines posttuuit. Itomalio loodicit marcus

Expanded text:
ad eum omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas ad januam conad eum omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas ad januam congregata: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus, et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepit, et aegritudines po
Abbreviated transcription (Latin):
mniti & alia multa quae commemo utre longum .e. Sed respondaur nobis &alios fe¬
asse q uaeipsenon fecit & qua enemo alius fecit. qui s emimni si morses aegr ptios
olag is tortantisq percussit diui somari populum duxit mannadec aelo esurien¬
iissimp& uruit aquam depeire sitientibus fudit : quis nisi iesis naue popurier¬
iisture ordanis fluenta duuisit & cuuo ntem solem gnssi susgaca popuilo
E quisprer&or sam som ꝓpt suam sitim maxillam moriu a soniocundane
ocuus quis puter tresuiros annanam atariam misa hel inflammis
usst irbitror quibus demonstrecur & aliosscos quaela mope nt mutenda fecisse
quamemoalius fecit sed quitam multa uitia & malas ual&cudines uexationos que
ci talium tanta potostate sanares. Nullu s omnino legitur antiquorum ut enim
taceantur quo siubendo sicut occunebant saluos singulosfecit. Marcus
eu angelista quodam locoait. Vespereautem fasto cumoccidiss& sol ad ferebant

Expanded text:
nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fenati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisqtibus impetravit, aquam de petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transitu Jordanis fluenta divisit, et currentem solem emissa ad Do Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundanteinnocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis  haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate sanaret, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur quos jubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant
Abbreviated transcription (Latin):
ixeurtdñs quime odit & patrem meum odit. utique enim quiodit ueritatm
necesse .ẽ. oderit & a quo ueritas nata est . undeiam quantum datum ẽ lnqui¬
tisumus deinde addidit unde nobis nuncloquendum est. Sio pent non fe¬
cissem ineis qua enemoalius fecit peccatum non haberent peccatu nillu
scilic& magnum de quo & superius ait. sinon uenissem & loquutuse .sfiussen
peccatum non haberent. Hoc .ẽ peccatum quo in eum loquentem &opeitor
non orediderunt neque enim nullum habebanT peccatumamlauei
&cumin suo monumento sepultus iacere nam quidam postantes mostuum cumin¬
ruentibus hostibus eore fugis sent eumq: ibi posuissent continuo rosunexit fecit
timen aliquaxp̃s qua e nemo alius fecit quod quinquemilia hominum dequinq
a quattuor milia deseptem panibus pauit . quod suꝑaquas ambulauit e paro ut
hoc faer& puresticit quod a quam mutauit inunum. quoda poruit oculo s caeci

Expanded text:
inus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequcum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci
Abbreviated transcription (Latin):
de umlt dolenda contingit : ut eum nonniumquam que miustum
pudicus a nobis creditur inpudicus sinedubioenim sĩ pudicum diligo. hocrauip so quo d diliao
Ergo &iamipsum diligo & nescio : & sumpudicum odi non ipsumergoo diciuia nonẽ quod
odi & tamen dilestomeocum quo semꝑ incaritate pudicitiae habitat animarex¬
narus iniuriam non eniens in disor&ione iistutum atq: uitiorum sed incoraeum tenebrus
huma narum ꝓ inde sicut fieri potest ut homobonus hominem bonum ad er onsued
iustus hominem oderit iustum. duma estimat se sui similem imu&
oderunt ergo quam nesciunt. &cumillam oderunt ꝓfesto eieum dequo
non possunt. Ac ꝑ hoc quia ueritatem qua uidicante damantur. depati nuin
uolunt malinolunt esse ueritatem quad amnantur malinolunt enĩ eum eẽ quotia
cum seipsos debeant nolle ẽẽ quod sunt ut ipsamanento mnutentur  meresa uicu¬
SIopeRANoΥ feCΙSSEMINeIS quaenemo alius pecit

Expanded text:
ultum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam quem injustumpudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat animanarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injuspsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quonon possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deoi cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judiSi opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃i su hel qui fecit miur bilia solus Nemo ergo alius fecit quae cumque in eisop
m̃ quisquis alius homo aliquideorum fecit ipsofaciente fecit. haec autemipi¬
ñ sihs in sermone quem loquutus est discipulis suis postcenam ꝓximus pas¬
sioni tam quamiturus & relisturus eos puresentia corpourlicum omnib
autem suis usq in consummationem saeculi futurus prrefentia spiritali
ex hostus .ẽ eos ad perferendis per sequutiones impiorum quosmundi no

Expanded text:
s Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit, quaecunque in eis opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipsus in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi no
Abbreviated transcription (Latin):
supeint aiam cunctiquae fect sed nequeho fastum .ẽ. iniudicis neq contineis & nondum
hoc feceiat quando dicebat sio peurm non fecissemin eis qua e nemo alius fect ondinu
ergo illa sunt qua e in eorum ualitudinibus tantamiurcula salutis ostendit quantam
santea nemodonauit. Haec enimuiderunt & hoc eis ox ꝓbians adiungit &¬
Nunc autem uiderunt &oderunt & me & patremmeum. sed ut adimpler&ur sermo
quim lege eorum scriptłm ẽ. quia odiome habuerunt gutis. Eorum legem diẽ
ion abipsis inuentam sedipsisdatam. sicut dicimus panem nr̃m cotidia nun
tamen adõ p&imus addendo da nobis Guxti s autem odit quinullum ȩcodio commos
quaerit uel in commodum fugit. si coderunt dnm̃impii sicdiligunt i sti. hoc e
gurtis ut alia puc &erillum non ex pestentbona qnm ipseerit in or
quippe inseipsecuncta ꝑseipsum. Nemo autem potest aliquid sine ipso

Expanded text:
super etiam cuncta quae fecit. Sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis: et nondum hoc fecerat, quando dicebat: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. Nimirum ergo illa sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxitNunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: sed ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Eorum Legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam: sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum; quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis . Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit: sic oderunt Dominum impii; sic diligunt justi, hoc est gratis, ut alia praeter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omd fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso
Abbreviated transcription (Latin):
udicia tamen id est desinitas firmasq: sencenitias continer e debemus Neçant&em¬
pus cdicquã uidicare donec uenia ttĩs &inlumin& abscondita tenebiterum & ima

Expanded text:
judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante temjudicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet absco
Abbreviated transcription (Latin):
imimpudicitia &pudicitiam diligamus & sullum uelillum iniustum esse iustũ¬
qintisetiuxis A memus tamen uistitiam & iniustitiã decestemur nonquas nobis
iti e uendo consiigimus sed quas fidelit̃ hanc ad p&endam illamq uitandam
indiueritato conspicimus uc cum deipsis rebis quod ad p&endum e ad p&unus quod
iloni tandum est tleuutamus ignoscatur nobis quod dececultis hominum aliquando
inm̃a adp̃dio nanuer sentimus : Hocenim adhumanam temptationem pestiner
irbieror sinequaduciistu nom potest uita : Itaut a postolus dicer&. temptatiouos
non ad prebendat nisihumana : quid enĩ tam humanũ quam nom posse inspicere cor
humanum : & uleo non eius latebiirs perserutari sed plerumq: aliud quamid quod
ibiagitur suspicari quam quam & inhisrerumta rebris humanarum hocest cogi¬
tadonum alienarum & si suspitianes intelligere non possumus qui a homines sumus

Expanded text:
tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumtamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus;
Abbreviated transcription (Latin):
possent homines odisse quod nesciunt nonuerita s utrumq: dixisse quodeius ptpe
& nesciunt & oderunt : sed quomodo id sieri possit si a diuuante dño pernos denonftrari
potest quia haec disputatio ẽ. lamclaudenda nunc non patest¬
Vtius quosnu quim uidimus oderimus fama quippe aliquo sermocinante
seubene seumalesit nonin merito ut amemus ueloderimus ignotum sed si fama sit
uenix quomodo ẽ. dequo uerte didicimus dicendus ignotus anquia eius faciem nor
udimus quam cum &ipse non uideat Nullitamen potest notior ẽẽ quãsib
eigitu ineiusfaciecorporidi nobis intimatur cuiusque notitia sed cuno
ipsumnosse quisquam potest quiuidere faciem suam nom pocest: sedutiq: tanto
un& autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur ut quia nom pos
inurr indagare conscientiam. deipsis rebus habeamus uenrm cestam que

Expanded text:
possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem possent homines odisse quod nesciunt, non veritas utrumque dixisset, quia ejus Patrem et nesciunt et oderunt. Sed quomodo id fieri possit, si adjuvante Domino per nos demonstrari potest; quia haec disputatio est jam claudenda, nunc non potests quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tuncipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto  mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque s
Abbreviated transcription (Latin):
in suaꝑditione passuros, ille enim periredo dicitur quisquis abilla
sapientia diuina quam conlestunt scrutatur aut effatur humana
ad quosuenit & quibus loquutus ẽ xp̃s non habent demagno inful
illam excusationem qua possint dicere : Nonuidimus non audiuimus siud
ceptar &ur istuexcusatio ab illo cuius in scrutabilia sunt iudicia siuo aco¬
r&ur & si nonut ab omni damnatione libe rarentur: ceste ut aliquantale
damnarentur: quimeodit inquit & patremm eumodit: hic nolis sostasseciuata
quis potest odisse quemnescit: &utique antequam dicer&. si nonuenissem e
useisfuissem peccatum non haberent.: Dixerre discipulissuis hae faciu
uobis quiane sciunt eum quimi sit me. quomodo ergonesciunt &oderunt : sien
quod non ẽ ipse sedne scio quidde illo aliud opinantur nanutique ipsum̃ sedilludi¬
ueniuntur odisse quod fingunt aut enitudo potius suspicantur & tames

Expanded text:
es poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illasapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humanaad quos venit, et quibus locutus est Christus, non habent de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possent dicere: Non vidimus, non audivimus; sive non acceptaretur ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur; et si non ab omni damnatione liberarentur, certe aliquanto levius damnarentur. 5. Qui me odit, inquit, et Patrem meum edit. Hic nobis fortasse dicatur: Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid aliud de illo opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod fingunt, aut errando potius suspicantur. Et tamen nisi
Abbreviated transcription (Latin):
subtenebris sed gratias dõ quieruit nos sicut dicitidem apostolus depotestate
tenebrarum & transtulit in regnũ filii caritatis suae. In quo princeps huius mun¬
dihoc ẽ. tenebrarum harum non habebat quicquam. quianeq: cũ peccato dsuene¬
rat neceuis carnẽ depeccati propagine uirgopepererat. & tam quã ei dicer&ur
Quur ergomoreris si non habes peccatũ. Cuidebeatur mortis suppliciũ continuo sube¬
cit Sedut cognoscat mundus quia diligo patrẽ & sicut mandatũ dedit mihi pateo
sic facio surgite eamus hino. Discũbens enĩ discũbentib: loquebatur ums
dixit. quo nisi adillũ locũ unde fuerat tradendus ad mostem quinuii habeo

Expanded text:
sub tenebris. Sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem Apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : in quo princeps hujus mundi, hoc est tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine Virgo pepererat; et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris, si non habes peccatum, qui debeatur mortis supplicium? continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio; surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dixit, quo, nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat
Abbreviated transcription (Latin):
alibiscriptũ ẽ quicũq uoluerit amicus eẽ saeculihuius inimicusdĩ constitustur. Ab sit ergo
ut sicintellegatur diabolus princeps munditam quã geratuni uersimundi. Id ẽ caeli & terrȩ
creatori ẽ subditus non desestor redemptori non interemptori. liberatori non cap¬
nuatori Dostori nondeceptomi quẽ ad modũ autem sit intellegendus princeps mun
diabolus euidentius aperuit a postolus paulus quicũ dixissos Non ẽ uobis conlustatio ad¬
uersus carnem & sanguinẽ Id .ẽ aduersus homines subiecit atq ait sed aduersus¬

Expanded text:
alibi scriptum est, Quicumque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Absit ergo alibi scriptum est, Quicumque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, creatori est subditus, non desertori; redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quem admodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit Paulus apostolus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
q quoduid& Namipsa fides in epistola quae scribitur adebreos Ita ẽ definita.
qua ecreduntur eademq: fides earũ rerũ ẽ quae non uidentur quidsibiuu
uidentur. Quocirca dilectis simi undenunc mihi sermo ẽ qđ dñs
qđ eũ postmostẽ uisurierant uiuentẽ & ad patrẽ ascendentẽ. quo uiso
ud fuerant credituri. quod ipse ess& xp̃r filius dĩ qui potuit hoc facere cũ praedixiss&
predicere ante quã facer&. Creditur autẽ hoc non fide noua sed aucta. autcerte
debant sed cũ millo factũ ess& quod ante praedixit fides illa quae tunc quando illis loquebatur
fut parua & cũ morer&ur paenei amnulla & reuix̃ &creuit. Dein de quid dicit n¬
an non multa loquar uobiscum uenitenim princeps mundihuius. quis nisidiab
catorũ principem diabolum quos nune nomine mundi huius appellat & quotien scũq mun
romen in mali significatione ponitur . nonostendit nisi mundiistius amatores

Expanded text:
quam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, fides est rerum quae creduntur, eademque fides earum rerum est quae non videntur, quid sibi dantur quae non videntur. Quocirca, dilectissimi, unde nunc mihi sermo est, quod D post mortem viventem, et ad Patrem ascendentem: quo viso illud fuerant credituri, quod ipse esset Christus Filius Dei vivi, qui potuit hoc facere cum praedixisset, et praedicere ante quam faceret: credituri autem hoc non fide nova, sed aucta; aut certedebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit et crevit. 2. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum: venit enim princeps mundi hujus: quis, nisi diacatorum, principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescumque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores; de quibus