comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uno humiliatus. de alt̾o robo¬
ratus. fortitudinis suȩ humerum
ad omnem laborem libenter incli
tbutum ꝑsoluit. Uultis autem¬
aũdire & alterũ simili ratione s
uiluisse. a ad omnem nichilominus
laborem contialuisse: Ut iumentũ
inquit fãctus sum apud te. E alibi
Qpter te inquit mortificamur totã die
cce quam uilis. ecce quam fortis. Ui¬
lis ut iumentum: fortis ad se mortu¬
ficandum. U̾sachar asmus fortis has¬
bitans int̾ terminos. uidit requiem
quõd eẽt bona. & t̾ram quõd eẽt oꝑ¬
tima. Pene gͦ non plane hanc moꝵ¬
entium t̾ram deseruerat: pene nopͥ
plane illam uiuentium t̾ram app̃¬
heñderat. qui int̾ t̾minos habita¬
bat. Quia uilissimis quia paucissi¬
mis huius uitȩ bonis conten ꝑtus
erat. huius terrȩ miserȩ extrema
tenebat. Quia ꝑ frequentes mentis
excessus. ꝑheminis uitȩ bona p̃gu¬
stabat. illius beate t̾re micia tan¬
gebat. Ysachar asiniis fortis habi¬
tans inter t̾mmos: quia huius ui¬

Expanded text:
uno humiliatus, de altero robouno humiliatus, de altero roboratus, fortitudinis suae humerum ad omnem laborem libenter inclintributum persolvit. Vultis audire, et alterum simili ratione sibi viluisse, et ad omnem nihilominus laborem convaluisse? Ut jumentum, inquit David, factus sum apud te . Et alibi: Propter te, inquit, mortificamur tota die . Ecce quam vilis, ecce quam fortis. Vilis ut jumentum, fortis ad se mortificandum. Issachar, asinus fortis, habitans inter terminos vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. Pene ergo, non plene, hanc morientium terram deseruerat; pene, non plene, illam viventium terram apprehenderat, qui inter terminos habitabat. Quia vilissimis, quia paucissimis hujus vitae bonis contentus erat, hujus terrae miserae extrema tenebat. Quia per frequentes mentis excessus perennis vitae bona praegustabat, illius beatae terrae initia tangebat. Issachar asinus fortis, habitans inter terminos, quia hujus vi
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra in t̾rami. de t̾ra aliena ad
terram ppriam. de exilio ad pa¬
triam. de gente ad genteni de re¬
gno ad ppłm alterum: de t̾ra mos¬
rientium ad t̾ram uiuentium. si
uolumus experiendo nosse uerũ
& internum gaudium. Concupi¬
scamus & nos t̾ram illam: quam
ysachar iste uidit et concupiuit.
Sienim non uidiss non cognouis¬
see: & si non cognouiss non con¬
cupiss Pro hac t̾ra asmus factus
& fortis effectus. libent̾ supposuit
humerum suũ ad portandum
& factus est tͥbutis seruiens. Mul¬
tum sibi subito iuluerat: qui se¬
asinum animal iudelicet p̃ ce
t̾is pene uilius. se reputabat. Mł¬
tum concupiuit terram quam
iũdit. ꝑro qua ad omnem labo¬
rem fortis ꝑdurauit. Uiderat sa¬
ne quod ad pulccitũdinem t̾re
illius. omnes iusticie nr̃e. erant
ut pannus mulieris menstrua¬
te. Uiderat nichilominus quõd
non sunt condigne passiones hu¬
uis temꝑis. ad futuram glãm qͦ
reuelabit᷑ in nobis. In uno gͥsͥ
uilis. in aldero fortis effectus: de

Expanded text:
de terra ad terram, de terra aliena ad terram propriam, de exsilio ad patriam, de gente ad gentem, de regno ad populum alterum, de terra morientium ad terram viventium, si volumus experiendo nosse verum et internum gaudium. Concupiscamus et nos terram illam, quam Issachar iste vidit et concupivit. Si enim non vidisset, non cognovisset; et si non cognovisset, non concupisset . Pro hac terra asinus factus et fortis effectus libenter supposuit humerum suum ad portandum, et factus est tributis serviens. Multum sibi subito asinum, animal videlicet pene prae caeteris vilius reputabat. Multum concupivit terram quam vidit, pro qua ad omnem laborem fortis perduravit. Viderat sane quod ad pulchritudinem terrae illius omnes justitiae nostrae erant ut pannus mulieris menstruatae . Viderat nihilominus quod non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram glrevelabitur in nobis . In uno igitur sibi vilis, in altero fortis effectus; de
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ liscedunt: ut dum multi¬
plicium reuelationum. alia
ingeritur. alia subthitur.
speculantis animꝰ multifor¬
mit̾ illumietur: ut que
simul ꝓ intelligentie suȩ
exiguitate. caꝑe non pot̾at:
suecedenter & ꝓ morarum in¬
tualla. singillatim intelligat
Ecce quid inueniunt: qui in
hoc lapide obdormiunt. fe¬
lices quib u̾titur in scalam:
quod aliis solet eẽ in ruinã.
felices quib ext̾ioꝵ scientia
fit scala ascensionis. ñ riuna
felices quib illa scientia que
inflat non est ad inflationẽ:
s ad inflãmationem eius que
edifficat. felices quib tempo¬
ralium pulcritudo: fit et̾ni¬
tatis instigatio. Oportet gͦ
ut animadu̾tis caput in lapi¬
de reclinare. & in huuis specu¬
lationis desid̾io. animum ob¬
durare: ce huic studio ꝑtina¬
cit᷑ insist̾e̾. qui cupit hanc
ascensionis scalã iuenire:¬
Tertitudinẽ disce̾tionis un

Expanded text:
 discedunt, ut dum multiplicium revelationum alia ingeritur, alia subtrahitur, speculantis animus multiformiter illuminetur, ut quae simul pro intelligentiae suae exiguitate capere non poterat, succedenter et per morarum intervalla sigillatim intelligat. Ecce quid inveniunt, qui in hoc lapide obdormiunt. Felices quibus vertitur in scalam, quod aliis solet esse in ruinam. Felices quibus exteriorum scientia fit scala ascensionis, non Felices quibus scientia illa quae inflat, non est ad inflationem, sed ad inflammationem ejus quae aedificat. Felices quibus temporalium pulchritudo fit aeternitatis instigatio. Oportet ergo, ut animadvertis, caput in lapide reclinare, et in hujus speculationis desiderio animum obdurare, et huic studio pertinaciter insistere, qui cupit hanc ascensionis scalam invenirecertitudine discretionis
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑ maliciã comitit᷑.
Recte autẽ ei qui peccat in
sp̃m scm̃. non remititt᷑ ui hoc
scło ueq in futuro: quia qui
ꝑ inaliciã peccat. si in p̃senti
penitet. recte erigit᷑ ab eo ple¬
na satisfactio: non peuitenti
uero debetur plena dãpnatio
i futuro. Qui uero peceant
ex infirmitate uel ignorantia.
sicut aliquã excusationẽ hñt
in culpa sic aliquid remissi¬
onis habere debent in pena.
Recte crum eis uel in p̃senti
satiffactione. uel in futura
dampnatione remissius agit᷑.
quoꝵ culpa ꝑ impotentie.
uel iguorantie excusationem
leuigat᷑. Recte nichilominus
qui inculpa niehil hñt ex¬
cusationis. in pena similit̃
niebil accipiunt remissio¬
nis. Miro itaq modo qui
de uoluntariis peccatis pe¬
ntentiã agunt: ui hac uita
remissionẽ sine remissione
accipiunt. Accipiunt uamq
plenã remissionẽ cõmissi cri¬
minis. siue ulla remissione
condigne satisfactionis. Pec¬
care itaq inpatrẽ ut dictũ

Expanded text:
quod per malitiam committitur. quod per malitiam committitur. Recte autem ei qui peccat in Spiritum sanctum non remittitur in hoc saeculo, nec in futuro; quia, qui per malitiam peccat, si in praesenti poenitet, recte ab eo exigitur plena satisfactio, non poenitenti vero debetur plena damnatio in futuro. Qui vero peccant ex infirmitate vel ignorantia, sicut aliquam excusationem habent in culpa, sic aliquid remissionis habere debent in poena. Recte cum eis vel in praesenti satisfactione, vel in futura damnatione remissius agitur quorum culpa per impotentiae, vel ignorantiae excusationem levigatur. Recte nihilominus qui in culpa nihil habent excusationis, in poena similiter nihil accipiunt remissionis. Miro itaque modo qui de voluntariis peccatis poenitentiam agunt in hac vita, remissionem sine remissione accipiunt. Accipiunt namque plenam remissionem commissi criminis, sine ulla remissione condignae satisfactionis. Peccare itaque in Patrem, ut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sistunꝰ. ad plenũ tñ uitare non
possumꝰ. Quando malũ cõmit¬
tiiꝰ. quia bonũ putamꝰ: ꝑ erro¬
rem & ignorantiã peccamus.
Qui autẽ quod malũ nouit &
uitare potuit. ex iudustͥa com¬
mittit: ex sola malicia. quia
ex solo amore & concupiscentia
mali delinquit. Sedm hune
tͥplicẽ peccandi modũ. dicimur
peccare in patrẽ. peccare in fili¬
um. peccare in sp̃m sc̃m. Nam
quãius una eademq sit poten¬
tia. sapientia. bonitas patris.
scripture locis poteutia patͥ.
sapientia filio. benignitas sp̃ui
scõ. quasi specialit uident᷑ as¬
signari. Quigͥ ꝑ infirmitatẽ
ei utiq ualde contrariꝰ ẽ. qui
sũina sapientia ẽ. Qui autẽ
ꝑ solam maliciã offendit: q̃¬
modo magis ei aduersari
potest. qui sũma bonitas ẽ s
Sed̾m hunc itaq considera¬
tionis modum. specialiter
iudetur agere contra patrẽ.
qui peccat᷑ ꝑ infiruitatem:
Specialit contra filitm agit
qui ꝑ ignorantiã delinquit.
Specialit̃ spũi sc̃o aduersat᷑.

Expanded text:
enum tamen vitare non possumus. Quando malum committimus, quia bonum putamus, per errorem et ignorantiam peccamus. Qui autem quod malum novit, et vitare potuit ex industria committit, ex sola malitia, quia ex solo amore, et concupiscentia mali delinquit. Secundum hunc triplicem peccandi modum dicimur peccare in Patrem, peccare in Filium, peccare in Spiritum sanctum. Nam quamvis una eademque sit potentia, sapientia et bonitas Patris, Scripturae locis, potentia Patri, sapientia Filio, benignitas Spiritui sancto quasi specialiter videntur assignari. Qui igitur per infirmitatem ei utique valde contrarius est qui summa sapientia est. Qui autem per solam malitiam offendit, quomodo ei magis adversari potest qui summa bonitas est? Secundum hunc itaque considerationis modum, specialiter videtur agere contra Patrem, qui peccat per infirmitatem; specialiter contra Filium agit, qui per ignorantiam delinquit; specialiter Spiritui sancto adversatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ase distent uiciũ & pecc̃m: scđm
quẽ distinctionis mnodũ ostendi¬
inus triplex iuiciũ & triplex pec¬
catũ. fastidiũ bonidesideriũ ma¬
li. & ambiguitas utriꝰq discer¬
nendi. Ecce tͥplex uiciũ: de quib
ẽ suꝑiꝰ iam dictũ. In languore
ce enĩ capitis. ostensũ ẽ homo
quã sit torpens. immno quã sit
ipotens. ad bonũ: ĩ infirmita¬
te corꝑis. quã sit feruens. & inqͥ¬
etus aqͥ malũ. in merore cordis.
quã sit hebes. & lippus ad utrũq

Expanded text:
a se distent vitium et peccatum, secundum a se distent vitium et peccatum, secundum quem distinctionis modum ostendimus, triplex vitium, et triplex peccatum. Fastidium boni, desiderium mali, ambiguitas utriusque discernendi. Ecce triplex vitium, de quibus est superius jam dictum. In languore etenim capitis ostensum est homo quam sit torpens imo quam sit impotens ad bonum; in infirmitate corporis quam sit fervens, et inquietus ad malum; in moerore cordis quam sit he
Abbreviated transcription (Latin):
su. qñ quod iustũ ẽ uidet᷑ nob̾
amarũ. & quod in iustũ ẽ uide¬
tur ẽẽ iocuudũ. uiciũ ẽ in af.¬
fectu. S cum false opimoni fi¬
dem adhibemꝰ. iam sensus nr̃i
uiciũ transit in pecc̃m. sic cũ
praue delectationi adquiescimꝰ.
affectꝰ nr̃i uiciũ. similit̃ tran¬
sit in reatum. In hunc modũ
uicla inpecc̃a transeunt. & con¬
sentientẽ reum constituunt.
Uicium itaq sensuũ fit origo er¬
roꝵ: uiciũ uͦ affectuũ. radix
iniquitatũ. Sensũ autẽ non coi¬
ꝑis s coridis hic intelligimuꝰ: uũ
&e senteutiã dici uon ambiginꝰ.
Hebes itaq sensus. & mordinatꝰ
affectꝰ. omniũ inaloꝵ origo sunt.
ut diximꝰ. In hunc itaq modũ
uicrũ dũatur sensui. & affectui.
& cum consensũ allicit. uel etiã
in effectũ transit. fit causa pecc̃i:
Consensũ autẽ non sẽꝑ effectꝰ con¬
sequit᷑. s cum necessitate p̾pedit᷑.
solo consensu peccati culpa con¬
su̾matur. Ecce iam diximꝰ. quia

Expanded text:
 nobis amarum, et quod injustum est videtur esse jucundum, vitium est in affectu. Sed cum falsae opinioni fidem adhibemus, jam sensus nostri vitium transit in peccatum. Sic cum pravae delectationi acquiescimus, affectus nostri vitium similiter transit in reatum. In hunc modum vitia in peccata transeunt, et consentientem reum constituunt. Vitium itaque sensuum fit origo errorum, vitium vero affectuum radix iniquitatum. Sensum autem non corporis, sed cordis hic intelligimus, unde et sententiam dici non ambigimus, hebes itaque sensus et exordinatus affectus omnium malorum origo sunt, ut diximus. In hunc itaque modum vitium dominatur sensui, et affectui, et cum consensum allicit, vel etiam in effectum transit, fit causa peccati. Consensum autem non semper effectus consequitur; sed cum necessitate praepeditur, solo consensu peccati culpa consummatur. Ecce jam distinximus quid
Abbreviated transcription (Latin):
atq aliud ẽ uuluꝰ: sie ꝓcul
dubio aliud ẽ uiciũ atq aliud
ẽ pecc̃m. Sicut in corpoie uide¬
ius. sic & de corde intelligere
debemus: quia aliud ẽ ex oc¬
culto ꝓdiens iuit̾na coiruptio:
atq aliud extͥusecꝰ infucta
manifesta contͥcio. Sic aliud
ẽ qñ malũ insola cogitatione.
etiã ab inuito sentitur: atq a¬
liud quod mutu spontaneo ex
deliberatione cõmittitur.
Illud quasi abintꝰ uascitur:
istud quasi extͥuseꝰ ĩfligit᷑.
Uiciũ itaq ẽ ipsa infirmitas
naturalis. corruprionis: pecca¬
tum uero ẽ ipsa praua assen
cium ẽ ipse appetitꝰ mali: qui
solet p̃cedere uel ꝓuocare. con¬
sensũ: pecc̃m̃n ẽ autẽ ipse consen¬
sus mali: qui solet sepe subse¬
qui uel comitari appetitũ. Pro¬
fecto aliud ẽ prauũ motũ incor¬
de sentrre: atq aliud ⁊ prauo
motui consentire. Quod pra

Expanded text:
atque aliud est vulnus, sic procul dubio aliud est vitium atque aliud est peccatum. Sicut in corpore videmus, sic et de corde intelligere debemus, quia aliud est ex occulto prodiens interna corruptio, atque aliud extrinsecus inflicta manifesta contritio. Sic aliud est quando malum in sola cogitatione, etiam ab initio sentitur, atque aliud quod nutu spontaneo ex deliberatione committitur. Illud quasi ab intus nascitur, istud quasi extrinsecus infligitur. Vitium itaque est ipsa infirmitas naturalis corruptionis, peccatum vero est ipsa prava assenttium est ipse appetitus mali, qui solet praecedere vel provocare consensum, peccatum autem ipse est consensus mali, qui solet saepe subsequi vel comitari appetitum. Profecto aliud est pravum motum in corde sentire, atque aliud pravo motui consentire. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦtiens in lectione sacra sp̃alis
intelligentia indagatur. Sẽd
ꝗͣ du adhuc ad sublimia pene¬
tranda minime sufficimꝰ: diu
cupitã diligent̃ quesitã rac̾el
nondũ inuenimꝰ. Incipinꝰ gͦ ge¬
mere. suspirare : nr̃am cecitatẽ
ñ solũ plangere. s & erubescere.
Dolentib gͦ nobis & querentib
unde hanc cecitatẽ meruimꝰ :¬
occurrunt mala quȩ fecimus. Qn¬
immo ipsa cliuina lectio nobis
nolentib. & aliud qͥddam in ea mo¬
lientib. feclitatem nrãm frequen¬
ter ingerit: & corda nr̃a in eius
consideratione compungit. Qͦti¬
ens gͥ in diuina lectione ꝓ contẽ¬
platione compunctionẽ repperi¬
mus: in cubiculo rachel non ipsã
s liam nos inuenisse ñ dubite¬
mus. Nam sicut rachelis est me¬
ditari. contemplari. discernere.
intelligere: sic ꝓfecto ꝑtinet ad
lyam flere. dolere. gemere. suspi¬
rare. Nam lẏa ut dictum ẽ affec¬
tio est diuina aspiratione inflã¬

Expanded text:
quoties in lectione sacra spiritualis quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimusoccurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molientibus, foeditatem nostram frequenter ingerit, et corda nostra in ejus consideratione compungit. Quoties ergo in divina lectione, pro contemplatione, compunctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflam
Abbreviated transcription (Latin):
achel uisũ pͥncipiũ ł oius
int̃p̃tatur. It gͦ tali no¬
mine digna sit: impleat qͦd
scriptũ inuenit. Sentite de dño
in bonitate: & in simplicitate
cordis querite illũ. Utiq qͥ de
qui ẽ pͥncipiũ omniũ fidei ocło
cernit. S & ouis ueracit̃ ẽ: si
in simplicitate querit. Tides¬
ne quẽadmõdũ ñ quelibet sed
summa sap̃ia simplicit᷑ quesita
facit ẽe̾ rachel : Iam ut arbi¬
tror ñ miraris qd̾ rachel tantũ
diligit᷑: cum eiꝰ etiã pedissequa.
sap̃iam mundi loquor. quȩ in
domine suȩ cõparatione stulti¬
cia reputat᷑. tanto ut cernimꝰ
amore a mundi phylosophis
facile recognoseunt: qui hoc qͣ
seꝑe contingat ñ tam audien¬
do ꝗͣ exꝑiendo dĩdicert. Seꝑe
otingit ut ãimꝰ antiqͣ ou̾sationis
ãplexꝰ totũ parat. dũ illã iãiã sese
tenere putat: subito & mopi¬
nate int̾ amplexus lye se esse
centi allegoriarũ uelamine la¬
titare ñ dubi tamꝰ: In tali
cubiculo rachel totiens querit᷑:

Expanded text:
achel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomine digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Utique qui de qui est principium omnium, fidei oculo cernit. Sed et ovis veraciter est, si in simplicitate quaerit. Videsne quemadmodum non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita facit esse Rachel. Jam, ut arbitror, non miraris quod Rachel tantum diligitur, cum ejus etiam pedissequa sapientia mundi loquor, quae in dominae suae comparatione, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philosophis facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse centi allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
at usus peccandi. seruitusq
peccati. S licet ista de sin¬
głis specialit assiguau̾imus:
slinglas tñ spetic ad dolons
leuamen utiles multũq effi¬
caces. usu cotuliano ꝓbare pos¬
sumus. Quam enĩ queso tan¬
lam doloris acerbitatẽ pot̾imꝰ
inueurre: quam tanta illa
diuinaꝵ ꝓmissionũ dulcedo
non possit leuire ͤ De tͥplici le

Expanded text:
at usus peccandi, servitusque at usus peccandi, servitusque peccati . Sed licet ista de singulis specialiter assignavimus, singulas tamen species ad doloris levamen utiles, multumque efficaces, usu quotidiano probare possumus. Quam enim, quaeso, tantam doloris cujusque acerbitatem poterimus invenire, quam tanta illa divinarum promissionum dulcedo non possit lenire? CAPUT VI. De
Abbreviated transcription (Latin):
cce habes tres species ole¬
i: singulos utiq non ui¬
lis. uel medieris p̃cii. Om̃s
sane p̃ciose & in diuersos u¬
sus necessarie: siue ad ciba¬
ria condienda. siue ad lu¬
minaria concinnanda. si¬
ue ad uulnera mede nõa
ꝓficit in usum unctionis:
scd̃m in usum luminis. t̃ci¬
um in usum refectionis.
Primũ quidde fouet salubriꝰ:
scdm̃ ardet clarius. t̾cium sa¬
pit dulcius. Illud sane p̃ce
teris uidet᷑ p̃eet̾is dulcius
tura oleum leticie: quod qͥo
aliud ẽ quã participatio głe:
ardere clarius. & illummina¬
re efficatiꝰ: de quo quicł̃e legi¬
mus. quod uuctio eius docet
nos de omnib: quia sicut si¬
ue gr̃e illuminatione non pos¬
sumus uiam u̾itatis uel ad
modicũ tenere: sic sane sub¬
eius ducatu non possumꝰ uite
uiam ꝑdere: uel uspiam ab.¬
errare. Sic sane p̾ceteris illud
genus olei uidet᷑ meliꝰ ꝓficere
ad curam medendi. de quo
habes. quod putrescat ingũ
a facie olei: eo quod diuine re¬
nussionis miseratione pere¬

Expanded text:
cce habes tres species olei, singulas utique non vilis, vel mediocris pretii. Omnes sane pretiosae et in diversos usus necessariae, sive ad cibaria condienda, sive ad luminaria continuanda, sive ad vulnera medenda. proficit in usum unctionis; secundum in usum luminis; tertium in usum refectionis. Primum siquidem fovet salubrius, secundum ardet clarius, tertium sapit dulcius. Illud sane olei genus videtur prae caeteris dulcius tura oleum laetitiae , quod quid aliud est quam participatio gloriae? ardere clarius, et illuminare efficacius, de quo quidem legimus, quod unctio ejus docet nos de omnibus; quia, sicut sine gratiae illustratione non possumus viam veritatis, vel ad modicum tenere, sic sine ejus ducatu, non possumus vitae viam perdere, vel uspiam aberrare. Sic sane prae caeteris illud genus olei videtur melius proficere ad curam medendi, de quo habes quod putrescit jugum a facie olei, eo quod divinae remissionis miseratione pere
Abbreviated transcription (Latin):
iuuitꝰ aliquando non torpeat:
Quis tenebras iguorantie con¬
tra uoluntatẽ suã quandoq
non incidat: Quis concupi¬
scentie laqueos ita penitꝰ eua¬
dat: ut eos etiã qũq sollicite
fugiens. & fortĩt reuitens.
non ucuriat. S illa que ꝑ
consensũ admittimꝰ quasi ix¬

Expanded text:
invitus, aliquando non torpeat? invitus, aliquando non torpeat? Quis in tenebras ignorantiae contra voluntatem quandoque non incidat? Quis concupiscentiae laqueos ita penitus evadat, ut eos etiam quandoque sollicite fugiens, et fortiter retinens non incurrat? Sed illa quae per consensum admittim
Abbreviated transcription (Latin):
aduingͥit. uulnus uidelicet.
liuorẽ & plagam tumentẽ.
Tria illa que superiꝰ posuit qͣsi
abintꝰ generant᷑: nam tria
illa que modo adiungunt᷑
quasi a foris infligantur.
langor capitis. meror cordis.
dolor infirmi corꝑis. quasi
abintꝰ surg̃t ex defectu na¬
ture ualuus & liuor & plaga
tumens. quasi deforis oceur¬
runt. ex suꝑuenienti occasio¬
ne. ꝑlanguorẽ capitis ut dic¬
tum ẽ intelligimꝰ debilitatẽ
liberi arbitrii. ad bonrm.
ꝑ infirmitatẽ corꝑis inqͥe¬
tudinẽ desiderii. ad malũ:
ꝑ merorẽ cordis. caliginẽ &
ambiguitatẽ iudicii. ad utrũ¬
q discernendũ. In languore
boui: uiuexatione infirmita¬
tis. concupiscentia mali. ĩ nu¬
bilo meroris. ignorantia boni
& mnall. Quis autẽ sibi non iri¬
deat hec tria mala iniuscera¬
ta eẽ. ut quantũcumq sibi
ꝓspiciat. quauilibet caute a¬
gat. non possit homo his ma¬
lis carere. que abuitꝰ surgiuit.
ex defectu nature: Ouis enĩ
ẽ qui ad bonũ agendũ. etiam

Expanded text:
t, vulnus videlicet, livorem et plagam tumentem. Tria illa quae superius posuit quasi ab intus generantur: nam tria illa quae modo adjunguntur, quasi a foris infliguntur. Languor capitis, moeror cordis, dolor infirmi corporis, quasi ab intus surgunt ex defectu naturae. Vulnus, et livor, et plaga tumens quasi de foris occurrunt ex supervenienti occasione. Per languorem capitis, ut dictum est, intelligimus debilitatem liberi arbitrii ad bonum, per infirmitatem corporis, inquietudinem desiderii ad malum, per moerorem cordis caliginem, et ambiguitatem judicii ad utrumque discernendum. In languore boni, in vexatione infirmitatis, concupiscentia mali. In nubilo moeroris, ignorantia boni et mali. Quis autem non videat haec tria mala ita inviscerata esse, ut quantumcunque sibi prospiciat, quantumlibet caute agat, non possit homo his malis carere, quae ab intus surgunt ex defectu naturae? Quis enim est, qui ad bonum agendum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
more in parte aꝑit᷑ exͥnsecꝰ.
rentias habere quib tñcon¬
stat ẽẽ cõmune extͥnsecꝰ infli¬
giex suꝑuenienti contricioẽ:
sicut illis pͥmis abitꝰ surg̾e.
ex int̾ua corruptione. Recte
itaq tria illa que pͥmo loco
posita sunt generalit referi¬
mus ad omnia. & sola uitia:
tria ista que modo adiungã¬
tur. ad sola peccata: sicut ta
illa que ultimo loco ponurit᷑.
ad utroꝵq remedia. ꝑlan¬
guorẽ itaq capitis. ꝑ merorẽ
cordis. ꝑ infirmitatem corꝑis.
intelligamꝰ triplex uicium:

Expanded text:
more in parte aperitur extrinsecus. more in parte aperitur extrinsecus. rentias habere, quibus tamen constat commune extrinsecus infligi ex supervenienti contritione, sicut illis primis ab intus surgere ex interna corruptione. Recte itaque tria illa quae primo loco posita sunt, generaliter referimus ad omnia, et sola vitia tria ista quae modo adjungtur ad sola peccata, sicut tria illa quae ultimo loco ponuntur ad utrorumque remedia. Per languorem itaque capitis, per moerorem cordis, per infirmitatem corporis, inte
Abbreviated transcription (Latin):
ad iniituntur. quasi quedam
nuluera amine nature uifli¬
gunt᷑. Nam illa que inuiti
etiã to leramꝰ. & quib uulla pru¬
dentia. nulla industria resiste¬
re ualemꝰ. potiꝰ ut dictũ ẽ nat᷑e
unata quam ext̾ius sunt in¬
fucta. Hec itaq tͥa mala q̃ qua¬
seaforis honuni uifliguntur
audi quomodo deseribunt᷑.
Uulnus & liuor. & plaga tum̃s.
non ẽ circumligata. neq eu¬
rata medicamine neq fota
oleo. Primo illud con sidere¬
mus: quid int̃ se differre uo¬
luit. plagam & uulnꝰ. S for¬
te quod querimꝰ in eo innuit᷑
quod cum plaga ponit᷑. tum̃s
adiungit᷑᷑ ut plaga intelliga¬
tur que tumet. & uulnꝰ. quod
onim tumore caret. Uuluuis
itaq ẽ ubi m̃brum non ledit᷑
uit̾ius: nisi quantũ aꝑitur
exteriꝰ: liuor autẽ ẽ ubi ex con¬
tricione uit̾ius corrũpitur.
nec t̾n ad uulneris similitu¬
dinẽ ext̾ius aꝑit᷑. Plaga aut̃
tuinens ẽ. ubi & latius cont̾i¬
tur uitͥusecus: & tam̃ uulris

Expanded text:
untur, quasi quaedam vulnera animae naturae infliguntur. Nam illa quae inviti etiam toleramus, et quibus nulla prudentia, nulla industria resistere valemus, potius, ut dictum est, naturae innata quam exterius sunt inflicta. Haec itaque tria mala quae quasi a foris homini infliguntur, audi quomodo describuntur. Vulnus, et livor, et plaga tumens non est circumligata, neque curata medicamine, neque fota oleo. Primo illud consideremus quid inter se differre voluit plagam et vulnus. Sed forte quod quaerimus in eo innuitur, quod cum plaga ponitur, tumens adjungitur, ut plaga intelligatur quae tumet, et vulnus quod omni tumore caret. Vulnus itaque est, ubi membrum non laeditur interius, nisi quantum aperitur exterius. Livor autem est, ubi ex contritione interius corrumpitur, nec tamen ad vulneris similitudinem exterius aperitur. Plaga autem tumens est, ubi et latius conteritur intrinsecus, et tamen vulneris
Abbreviated transcription (Latin):
mala abonis. postea autẽ bo¬
na a meliorib & mala apeio¬
rib: taurlem uero meliora ab
optimis. & pelora. apessimis.
In huue sane modum scd̾m
sapientis sententiã. semita
iustoꝵ quasi lum̃ ꝓcedit. &
crescit usq ad ꝑfectũ diem:
impleturq quod dicit᷑. & e¬
ducet quasi lum̃ iusticiam
tuam. & iudiciũ tuũ tan¬
quam ineridiẽ. Lumen ac¬
ceptum paulatĩ procedit.
Ausq ad ꝑfectum diem ex eͤs¬
cit quando accepta uerita¬
tis intelligentia paulatim
alius iudicat omuem ddiem.
Quale putas dei donuĩ: dare
udicium facere. ei qui filius
hominis est: Et pͥmum qui¬
dem ẽ ut sciat homo iudi¬
care inter diem & noctem:
ultimũ autẽ & hoc ipsum
summũ: ut sciat iudicare
onmiẽ diem. Debemus itaq
certis quibusã eognitionis

Expanded text:
mala a bonis; postea autem bomala a bonis; postea autem bona a melioribus, et mala a pejoribus; tandem vero meliora ab optimis, et pejora a pessimis. In hunc sane modum, secundum Sapientis sententiam, semita justorum quasi lumen procedit, et crescit usque ad perfectum diem . Impleturque quod dicitur: Et educet quasi lumen justitiam tuam, et judicium tuum tanquam meridiem . Lumen acceptum paulatim procedit, usque ad perfectum diem excrescit, quando accepta veritatis intelligentia paulatim alius judicat omnem diem . Quale putas Dei donum dare, judicium facere ei qui Filius hominis est? et primum quidem est, ut sciat homo judicare inter diem et noctem, ultimum autem et hoc ipsum summum ut sciat judicare omnem diem. Debemus itaque certis quibusdam cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ab hominabile dño.
Quo contra in lege p̃cipitur.
Sit iustus modius: equusq
funiculo distributionis diui¬
dunt: ut una queq uirtus
in sua actione iuste equitatis
metas minime excedat. Quis
michi iuueniat homiueni qͥ
nunquã erret in estunatione
qualitatis. aut quantitatis:
qui nunquã circũueniat᷑ a
negotio ꝑambulante in tene¬
bris: Optunus negotiator qͥ
in estimanda rerum qualita¬
te uel quantitate: nunquam
ualeat falli. uiuiquã uelit
fallere. S quando hoc poterit
homo iuuolutꝰ teneb̾s: habi¬
tans iu regione umnbre mortis:
Impossibile ẽ sane hoc omi ho¬
numi quamdui teuebre sunt
suꝑ faciem abyssi: douec ille qͥ
dixit. de teuebris lumen splen¬
descere. emitteus lucem suam
q̃ ueritatẽ suam incipiat lucẽ
a teuebris diuidere: & fiat ues¬
pere & maue. Emissa namq &
accepta iutelligentia ueritatis.
incipit statim homo diuide¬
re lucein a tenebͥs. & disceru̾e
pͥmo quidẽ bona a malis: &

Expanded text:
utrumque abominabile Deo . utrumque abominabile Deo . Quo contra in lege praecipitur: Sit justus modius, aequusque funiculo distributionis dividunt, ut unaquaeque virtus in sua actione justae aequitatimetas minime excedat. Quis mihi inveniat hominem, qui nunquam erret in aestimatione qualitatis aut quantitatis, qui nunquam circumveniatur a negotio perambulante in tenebris? Optimus negotiator, qui in aestimanda rerum qualitate vel quantitate nunquam valeat falli, nunquam velit fallere. Sed quando hoc poterit homo involutus tenebris, habitans in regione umbrae mortis? Impossibile sane est hoc omni homini, quandiu tenebrae sunt super faciem abyssi, donec ille, qui dixit de tenebris lumen splendescere, emittens lucem suam, et veritatem suam, incipiat lucem a tenebris dividere, et fiat vespere, et mane. Emissa namque et accepta intelligentia veritatis, incipit statim homo videre lucem a tenebris, et discernere primo quidem bona a malis, et
Abbreviated transcription (Latin):
guitate: De gemiuo errore iu¬
in iudicii nr̃i examine
peccamus. dum adhuc frequen¬
ter sub tante ambiguitatis
nubilo uiam carpimus. Erra¬
nius enim modo in disceruen¬
da qualitate: modo in exami¬
nanda quantitate. Qui dicit
bonũ inalũ uel malũ bonũ.
i rexum qualitate errat: &
qui dicit quod maius ẽ esse
ui quantite peccat. Qualitas
oꝑuin ꝓfecto eos fefellit. quos
qui dicitis bonũ malũ. & ma¬
lum bonum: ponentes teue¬
bras lucem & lucem tenebras:
ponentes amarũ in dulce. et
dulce ui amarum. In quantis
examinis error ille dep̃henda¬
tur: qui ꝑ ꝓph̾am redargutt᷑.
cum dicitur. Mendaces filii
homunũ istateris: ut decipi¬
ant ipsi de uanitate in id ip¬
statera appendit᷑: ut eius quan¬
titas non ignoret᷑. Sic auri sic
argenti pondus querinꝰ: ut
eoꝵ p̃cium recte estimemꝰ S
nemo in statera mendax eĩt.
sinemo aliũ deciꝑet. si nemo
ab alio deceptꝰ eẽt. Hinc ẽ illud
quod ꝑ sapientẽ dicit᷑. State¬
ra dolosa pondus & pondus.

Expanded text:
UT XXV. De gemino errore juin judicii nostri examine peccamus, dum adhuc frequenter sub tantae ambiguitatis nubilo viam carpimus. Erramus enim modo in discernenda qualitate, modo in examinanda quantitate. Qui dicit bonum malum, vel malum bonum, in rerum qualitate errat; et qui dicit quod majus est esse in quantitate peccat. Qualitas operum profecto eos fefellerat, quos qui dicitis bonum malum, et malum bonum, ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras, ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum . In quantitatis examinatione error ille esse deprehenditur, qui per Prophetam redarguitur, cum dicitur; Mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipstatera appenditur, ut ejus quantitas non ignoretur. Sic auri, sic argenti pondus quaerimus, ut eorum pretium recte aestimemus. Sed nemo in statera mendax esset, si nemo alium deciperet, si nemo ab alio deceptus fuisset, hinc est illud quod per sapientem dicitur: Statera dolosa pondus, et pondus,
Abbreviated transcription (Latin):
simus uł diximus ad memori¬
am reuocat: & que ipsa iam
enarrando explicau̾it eadẽ
tt̃m atq it̾m replicare ñ ces¬
sat. Et sepe etim nulla uolun¬
tas cordis ei audiendi assen¬
sum p̃beat: ipsa nichilominꝰ
qmuis nullo quasi audien¬
te narrationem suam expli¬
eat. Sic utiq dec repiti senes
et inueterate anus solent qͥ¬
libet absq omni auditore re¬
ferre: & quasi aliquib pre¬
sentib eum eis sermonem
conferre. Ynde ñ unm̃ito bala
hoc est inueterata dicit᷑: quȩ
inueteratoꝵ morem imitatur.
S de garrulitate bale. seu te¬
mulentia ⁊ elphȩ quis nesei¬
at. nisi forte qui seipsum ig
et pͥus de filiis lye dicendum
iudetur: nam e ipsa por pe¬
perisse legit. Filii iacob ex lya
ut diximus: nichil aliud sĩ
quam ordinati affectus. Nã
si inordinati sunt: eius utiq
filii dici ñ possunt. Septenaria
itaq lye ꝓles: septem sunt
uirtutes. Si qͥdem nichil aliud
est uirtus qm animi affect

Expanded text:
simus vel diximus, ad memorisimus vel diximus, ad memoriam revocat, et quae ipsa jam enarrando explicaverit, eadem iterum atque iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis sermonem conferre. Unde non immerito Bala hoc est inveterata  dicitur, quae inveteratorum morem imitatur. Sed de garrulitate Balae, et temulentia Zelphae quis nesciat, nisi forte qui seipsum ignet prius de filiis Liae dicendum videtur: nam et ipsa prior peperisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus
Abbreviated transcription (Latin):
lenta. Bale namq loqͣcitatẽ
nec ipsa eius dña rachel compes¬
cere potest: s & zelphe quidem
sitim domine suȩ copia tanta õ¬
nino extinguere ñ potest. U̾inũ
quod zelpha sitit. gaudium est
uoluptatis. De quo quanto plꝰ
bibit. tanto amplrus sitit: nam
ad satiandum sensualitatis ap¬
petitum totus mundus ñ suffi¬
cit. Quia gͦ quantumcumq bi¬
bat. semꝑ ad bibendum inhiat:
recte zelpha hoc est os inhians
uocatur. sitis euius numquam
extinguit᷑. Imaginatio autem
cum tantã importunitate in cor¬
dis aurib ꝑstrepit: quatinus
eius clamorem ut diximus ip¬
sa rachel uix uł omĩno cohibe¬
re non possit. Hinc est q̃d sepe
dum psallimus itł oramus:
phantasias cogitationum uel
quaslibet imagines rerum ab
oculis cordis amouere uolumꝰ
multus cotidie etiam inuiti pa¬
timir: qualis uł quanta sit ba¬
le garrulitas cotidiano exꝑim̃¬
to. docemur. Queq etenim uisa
uł audita qnͣdoq. quȩ ipsi ges¬

Expanded text:
lenta. Bala namque loquacitatem lenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel compescere potest; sed et Zelphae quidem sitim dominae suae copia tanta omnino exstinguere non potest. Vinum, quod Zelpha sitit, gaudium est voluptatis. De quo quanto plus bibit, tanto amplius sitit: nam ad satiandum sensualitatis appetitum, totus mundus non sufficit. Quia ergo quantumcunque bibat, semper ad bibendum inhiat, recte Zelpha, hoc est os inhians, vocatur, sitis cujus nunquam exstinguitur. Imaginatio autem cum tanta importunitate in auribus cordis perstrepit, quatenus ejus clamorem, ut diximus, ipsa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus, phantasias cogitationum vel quaslibet imagines rerum ab oculis cordis amovere volumusm quotidie etiam inviti patimur, qualis vel quanta sit Balae garrulitas quotidiano experimento docemur. Quaeque etenim visa, vel audita, quandoque quae ipsi ges
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ &e in omĩb imagina¬
tio presto ẽ: & eius obseqͥo
ubiq ratio uti potest. Sed
et senfualitas nichilominꝰ
que illi solet carnalium dele¬
ctationum cibos condire et
apponere: & ad earum usum
ante horam inuitare. & ultra
mensuram ꝓuocare. Que enĩ
alia ẽ qm sensualitas. que ani¬
mi affectionem carnaliũ uo¬
luptatum desiderio inflãmãt:
et earum delectatione inebri¬
at: Hec est quȩ laboriosam illã
dnãm suam egdientem prece¬
dit: & huc illuc q cireumducit.
Nam quia lya lippa ẽ ce parũ
uidet: illius manuductionẽ
sequi eam ñ pudet. Hinc ẽ qd
lya animi udelicet affectio nẽ
contempnenda diligit. nunc
diligenda contemꝑnit: quia
dum eius oculus in rerum u¬
dicio caligat. carnis appetitũ
sequi ñ erubescit.
De sunt duarum uxorum
iacob ancillȩ duȩ. quas
seriptura nominat zelpham
et balam: balam rachelis et
obsequio: s nec de earum ui¬
tio silendum puto. Est enim
bala garrula: zelpha temu¬

Expanded text:
semper et in omnibus imaginasemper et in omnibus imaginatio praesto est, et ejus obsequio ubique ratio uti potest. Sed et sensualitas nihilominus quae illi solet carnalium delectationem cibos condire, et apponere, et ad earum usum ante horam invitare, et ultra mensuram provocare. Quae enim alia est quam sensualitas, quae animi affectionem carnalium voluptatum desiderio inflammat, et earum delectatione inebriat. Haec est quae laboriosam illam dominam suam egredientem praecedit, et huc illucque circumducit. Nam quia Lia lippa est et parum videt, illius manuductionem sequi eam non pudet. Hinc est quod Lia animi videlicet affectio nunc contemnenda diligit, nunc diligenda contemnit; quia, dum ejus oculus in rerum judicio caligat, carnis appetitum sequi non erubescit. Haec sunt duarum uxorum Jacob ancillae duae, quas Scriptura nominat Zelpham et Balam, Balam Rachelis, et obsequio, sed nec de earum vitio silendum puto. Est enim Bala, garrula; Zelpha, tumu
Abbreviated transcription (Latin):
dinem. d constat quia sine
iaginatione corꝑalia nesei¬
ret: sine quorũ cognitione ad
celestium contemplationem
ñ ascenderet. Uifibilia enim
solus intuetur sensus carnis:
cordis. Eat gͥ sensus a ͭ is
totus extrinsecus: sensus uͦ cor
dis intrinsecus. Ratio foras
exire ñ potest: sensus corpore¬
us ad illam intrare non potest.
Non enim decebat filiam deli¬
catam & teneram & singłarit᷑
formosam foris ꝑ plateas dis¬
currere: s nec seruum conue¬
niebat dñe suȩ penetralia secre¬
tiora irreuerenter irrumpere.
Discurrit gͦ imaginatio ut po¬
te ancilla inter cdnãm & seruũ.
inter rationem & sensum: et
quicquid extrinsecus haurit
ꝑ sensum carnis. int᷑ rep̾sentat
ad obseqͥum rationis. Semꝑgͦ
imaginatio rationi assistit: nec
ad mom̃itum quidem ab eius
famulatu se subtrahit. nã
sensu etiam deficiente ipsa
ministrare non desinit. Nã
in tenebris positus nicħ
uideo: s quelibet illic ima¬
ginari possum si uolo. Sic

Expanded text:
dinem. Sed constat quia sine dinem. Sed constat quia sine imaginatione corporalia nesciret, sine quorum cognitione ad coelestium contemplationem non ascenderet. Visibilia enim solus intuetur sensus carnis, cordis. Est ergo sensus carnis totus extrinsecus, sensus vero cordis totus intrinsecus. Ratio foras exire non potest, sensus corporeus ad illam intrare non valet. Non enim decebat filiam delicatam, et teneram, et singulariter formosam foris per plateas discurrere, sed nec servum conveniebat dominae suae penetralia secretoria irreverenter irrumpere. Discurrit ergo imaginatio utpote ancilla inter dominam et servum, inter rationem et sensum; et quidquid extrinsecus haurit per sensum carnis, intus repraesentat ad obsequium rationis. Semper ergo imaginatio rationi assistit, nec ad momentum quidem ab ejus famulatu se subtrahit. Nam sensu etiam deficiente, ipsa ministrare non desinit. Nam in tenebris positus, nihil video, sed quaelibet illic imaginari possum, si volo. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ccepit gͦ utraꝙ illarum ani¬
cillam suam: Affectio sẽ¬
sualitatem. ratio imnaginatio¬
nem. Obsequitur sensualitas
affectioni: imaginatio famulat᷑
rationi. In tantum. unaqueq
aucillarum dñe sus necessaria
ẽẽ cognoscitur: ut sine illis mũ¬
dus totus nil eis posse confer¬
re uideretur. Nam sine imagi¬
natione racio nichil sciret: si¬
ne sensualitate affectio nil
saꝑet. Ytquid enim lẏa circa
labentium rerum amorem tã
uehement̃ afficitur. nisi quiã
m eis ꝑ ancille sue hoc ẽ sen¬
sualitatis obseqͥum mulcifor¬
miter delectatur: Item cum
scriptum sit. quia inuisibilia
dei a ereatura mundi ꝑ ea que
facta sunt intellecta conspieuin¬
tur. inde manifeste colligitur
quia ad inuisibilium cogniti¬
onem numqm racio assurg̾et
nisi ei ancilla sua imaginatio
idelicet. rerum uisibilium for¬
mam rep̃sentaret. ꝑ rerum
enim uisibilium spẽm surgit
ad rerum inuisibilium cog¬
nitionem: quotiens ex his ad
illa quandam trahit similitu¬

Expanded text:
ccepit ergo utraque illarum ancillam suam. Affectio, sensualitatem; ratio, imaginationem. Obsequitur sensualitas affectioni; imaginatio famulatur rationi. Intantum unaquaeque ancillarum dominae suae necessaria esse cognoscitur, ut sine illis tmundus nil eis posse conferre videretur. Nam sine imaginatione, ratio nihil sciret; sine sensualitate, affectio nil saperet. Utquid enim Lia circa labentium rerum amorem tam vehementer afficitur, nisi quia in eis, per ancillae suae hoc est sensualitatis obsequium, multiformiter delectatur. Item, cum scriptum sit: Quia invisibilia Dei, a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , inde manifeste colligitur quia ad invisibilium cognitionem nunquam ratio assurgeret, nisi ei ancilla sua, imaginatio videlicet, rerum visibilium formam repraesentaret. Per rerum enim visibilium speciem surgit ad rerum invisibilium cognitionem, quoties ex his ad illam quamdam trahit similitu
Abbreviated transcription (Latin):
ciam plene reformat: quam
sua scelera flendo cdamꝑnare.
et dampnando flere consicle
familiaritas int̾ cłm & ani¬
mam fieri. & amicitia confe¬
derari: eo qd hec se sentiat ab
illo sepius uisitari: & ex eius
aduentu ñ tm̃ iam consolari.
immo aliquotiens qͦdam in¬
effabili gaudio repleri. Hanc
amicitiȩ confederationẽ nisi
fallor lẏa p̾senserat: quͣdo iã
nato leui cum magna exulta¬
tione ꝓclamabat. Nunc copu¬
labitur mͥ uir m̃s.

Expanded text:
ciam plene reformat, quam ciam plene reformat, quam sua scelera flendo damnare, et damnando flere considerafamiliaritas inter Deum et animam fieri, et amicitia confoederari, eo quod haec se sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur mihi vir m
Abbreviated transcription (Latin):
qui icrirco leui hoc est addi
suꝑadoitur. Non datum sed
additum sermo diuinus ħe
filium nominat: ne ante ti¬
morem &e condignum penitẽ¬
tie dolorem quis de spe ue¬
nie presumat. Qui enim pꝰ
ꝑpetrata scelera sine satisfac¬
tione sibi de impunitate blã¬
ditur: ñ tam spe erigit᷑ qm
p̃sumptione eliditur. Ex tali
g nomine uoluit nos serip¬
tura diuina certos efficere:
hunc nos uidelicet filium
nec ante duos illos pͥores
posse habere: nec post illos
precedentes. hunc t̾cium pos¬
se deesse. Yere enimi & absq
dubio. qnto quis frequenti
qnͣtoq uehem̃tius de suo
reatu interno dolore affici¬
tur: tanto cercior tanto se¬
curior de indulgentiȩ uenia
efficitur. Scdm multitudinẽ
q est qͣd sp̃s sc̃s. paraclytus
hoc est consolator clicit᷑: quia
animam penitentiȩ lacrimis
afflictam. tam frequent̾ qmͣ
libenter consolat᷑. Illam nãq
frequent̃ uisitat. illam liben¬
ter confortat. & ad uenie fidu¬

Expanded text:
qui idcirco Levi, hoc est additqui idcirco Levi, hoc est additsuperadditur. Non datum, sed additum sermo divinus hunc filium nominat, ne ante timorem et condignum poenitentiae dolorem quis de spe veniae praesumat. Qui enim post perpetrata scelera sine satisfactione sibi impunitate blanditur, non tam spe erigitur, quam praesumptione eliditur. Ex tali itaque nomine voluit nos Scriptura divina certos efficere, hunc nos videlicet filium, nec ante duos illos priores posse habere, nec post illos praecedentes hunc tertium posse deesse. Vere enim et absque dubio quanto quis frequentius, quantoque vehementius de suo reatu interno dolore afficitur, tanto certior, tanto securior per indulgentiae veniam efficitur: Secundum multitudinem, que est quod Spiritus sanctus Paracletus, hoc est Consolator dicitur, quia animam poenitentiae lacrymis afflictam tam frequenter quam libenter consolatur. Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fidu
Abbreviated transcription (Latin):
ter eius exclamat. Uidit ds hu¬
militatem meam: eo qͣd tune
ueraciter incipiat uidere et
uideri: dm̃ agnoscere & a cleo
cognosei: uidere dm̃ ꝑ intui¬
tum formidinis. uideria deo
filio nato & paulatim crescen¬
te secłs nascitur: quia mag¬
num timorem necesse ẽ it do¬
lor sequat᷑. Quanto enim qͥs¬
uehem̃tius metuit penam
quam meruit: tanto acerbiꝰ
plangit culpam quam fecit.
Cor contritum & humiliatũ
ds ñ despieies. Quid tͥ iuidet᷑
Nonne merito talis filius
symeon id est exauditio uoca¬
tur: Qui enim uere penitet.
qui ueraciter dolet: absq du¬
bio & absꝙ mora indulgen¬
tiam accipiet. Oratio que ex
corde contrito & humiliato
ꝓfertur: eitius exauditur. Hu¬
miliato ꝑ timorem: contrito
ꝑ dolorem. ꝑ ruben hu¬
miliatur: ꝑ symeon
conteritur. & in fletu com¬
pungitur. S beati qui lu
solatio potest ẽẽ penitentib
uere. & lugentib amare: ni¬
si una spes uenie: Hic est
ille tercius filiorum iacob:

Expanded text:
ter ejus exclamat: Vidit Deus huter ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat videre, et videri; Deum cognoscere, et a Deo cognosci; videre Deum per intuitum formidinis, videri a Deo filio nato, et paulatim crescente, secundus nascitur, quia magnum timorem necesse est ut dolor sequatur. Quanto enim vehementius quis metuit poenam quam meruit, tanto acerbius plangit culpam quam fecit. Cor contritum et humiliatum, Deus, non despicies . Quid tibi videtur? Nonne merito talis filius Simeon, id est exauditio, vocatur. Qui enim vere poenitet, qui veraciter dolet, absque dubio et absque mora indulgentiam accipiet. Oratio quae ex corde contrito et humiliato profertur, citius exauditur: humiliato per timorem, contrito per dolorem. Per Ruben humiliatur, per Simeonem conteritur, et in fletu compungitur: sed Beati qui luonsolatio potest esse poenitentibus vere, et lugentibus amare, nisi una spes veniae? Hic est ille tertius filiorum Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
Similiter debemus & de a¬
liis affectib intelligere: aliꝗͣ¬
do ordinatos & iocirco bonos:
aliqnͣdo mordinatos. & iocir¬
co malos eẽ. De boms autem
quos ⁊ iacob filios ẽẽ diximꝰ:
nunc quo ordine generentur
um sapientie timor dñĩ. Hec
est gͣ prima uirtutum ꝓles:
sine qua ceteras habere non
potes. Qui talem filium hab̾e
desiderat: mala que fecit ñ
solum frequent᷑ s ⁊ diligent
atcendat. Hinc magnitũdinẽ
sui sceleris. illinc potentiam
iudicantis. Ex tali enim con¬
sideratione timor nascitur:
scilicet filius ille qui iure ru¬
ben hoc est uisionis filius
uocat. Quodamm etenm ce¬
eus est ⁊ minime uidet. qui
peccare ñ timet. qui futura
mala non p̾uidet: qui non
erubescit prauitatem suam.
qui ñ expauescit potestatem
diuinam. Sͣ incipiat ista ui¬
dere. incipiet parit̾ ⁊ timere:
et qnͣto ꝑfectius cognouerit.
tanto uehem̃tius timebit.
Uides ut arbitror qmͣ iuste ru¬
ben uocetur qui ex tali uisio¬
ne generatur. Recte eo nato: ma¬

Expanded text:
militer debemus et de aliis affectibus intelligere, aldo ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinatos, et idcirco malos esse. De bonis autem, quos et Jacob filios esse diximus, nunc quo ordine generentur um sapientiae timor Domini . Haec ergo est prima virtutum proles, sine qua caeteras habere non potes. Qui talem filium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet filius ille qui jure Ruben, hoc est filius visionis vocatur. Quodammodo etenim cst, et minime videt, qui peccare non timet, qui futura mala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Recte, eo nato, ma
Abbreviated transcription (Latin):
pe etiã illud. beatꝰ uir qui con¬
fidit in dño: c erit dñs fidu¬
cia rius. Beatꝰ uir qui dm̃ h̾t
adiutorẽ eruditorẽ. ꝓtectorem
beatꝰ quẽ dñs adiuuat. erudit
ꝓtegit Adiuuat adbonũ. de¬
fendit contra malũ: erudit
ad utrumq discernendum.
Aduiuare erudire defrndere.
totum est gr̃e. Primũ itaq cont᷑
defectum fortitudinis: scdm con

Expanded text:
vir qui confidit in Domino; erit Dominus fiducia ejus . Beatus vir qui Dominum habet adjutorem, eruditorem, protectorem. Beatus quem Dominus adjuvat, erudit et protegit; adjuvat ad bonum, defendit contra malum, erudit ad utrumque discernendum. Adjuvare, erudire, defendere, totum est gratiae. Primum itaque est contra defectum fortitudinis, secundum con