comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñe uirtutũ. Erat in tabernaculis
quib dãm idest in torcularibus. sed deside¬
rabat talia tab̾nacula ubi nulla pressura
est. In his illuc suspirabat. ab illis in illa ꝑ
desideriũ carnale quodã modo defluebat
Et quid sequit᷑: Concupiscit & desicit
anima mea in atria dñi. Parũ est concupi¬
scit & deficit. Sed quo deficit: In atria
dñi. Deficit uua pressa. Sed quo deficit:
In uinũ & lac. & in apotecȩ requiẽ seruan¬
da in quiete magna. Hic desiderat᷑. ibi
capit᷑. Hic suspirat᷑. ibi gaudetur. Hic
orat᷑. ibi laudat᷑. Hic gemit᷑. ibi exultat᷑
Ea quȩ dixi quasi dura hic nemo auerset᷑.
nemo quasi nolle pati Metuendum est ne
uua dũ torcular timet ab auibus uel a
feris comedatur. In magna uidet᷑ tristitia
esse cum dicit. concupiscit & desicit anima
mea in atria dñi. Non enĩ habet qđ desi¬
derat. Sed numquid sine gaudio est:
Ibi etiam re gaudebit. modo adhuc spe
Ideoq qui spe gaudent. quia certi sunt se

Expanded text:
Domine virtutum!» Erat in tabernaculis quibusdam, id est, in torcularibus; sed desiderabat alia tabernacula, ubi nulla pressura est: in his illuc suspirabat, ab his in illa per desiderii canalem quodam modo defluebatEt quid sequitur? «Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini.» Parum est, «Concupiscit et deficit;» sed quo deficit? «In atria Domini.» Defecit uva pressa; sed quo defecit? In vinum et in lacum, et in apothecae requiem, servanda in quiete magna. Hic desideratur, ibi capitur, hic suspiratur, ibi gaudetur; hic oratur, ibi laudatur; hic gemitur, ibi exsultatur. Ea quae dixi quasi dura hic nemo aversetur; nemo quasi nolit pati. Metuendum est ne uva, dum torcular timet, ab avibus vel a feris comedatur. In magna videtur tristitia esse, cum dicit, «Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se
Abbreviated transcription (Latin):
Non ueniat mͥ pes suꝑbiȩ. neq manꝰ peccat&ꝵ
dimoueant me Ibi ceciderunt qui operan¬
tur iniquitatem. expulsi sunt nec potuert̃
stare Si ergo illi einon potuerunt stare.
quia suꝑbi fuerunt. humiliter ascende ut dica.
stantes erant pedes nr̃i in atriis tuis hierłm
Cogita qualis ibi futurussis. & quamuis adinic
in uia sis. hoc tͥ pone ante. ocalos quasi ibistes
quasi iam int̃ angłos indeficiens gaudens. et
fiat in te qđ dictum est beati qui habitant

Expanded text:
 et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem; expulsi sunt, non potuerunt stare» . Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
Fundamentũ quando ponit᷑ in terra. desuꝑ
ȩdificant᷑ parietes. & pondus pariȩtũ ad ima
tendit. quia in imo positũ est Fundam̃tũ¬
nr̃m in cȩlũ. ad cȩlũ ȩdificet᷑ Corpora
ȩdificauerunt istam structurã. quã uidedᷤ
amplam surrexisse huius basilicȩ. Et
quia corpora ȩdificauerunt: fundamentũ
in imo posuerunt. quia uͦ sp̃ualit̃ ȩdi¬
ficam᷑: fundamentũ nr̃m in sũmo positũ
est Illuc ergo curramꝰ ubi ȩdificemur
quia de ipsa hierłra dictũ est. stantes
erant pedes nr̃i in atrus herłm. Sed qͥa

Expanded text:
Fundamentum quando ponitur in terra, desuper aedificantur parietes, et pondus parietum ad ima tendit, quia in imo positum est fundamentunostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aedificemur; quia de ipsa Jerusalem dictum est, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
uiui de quib dicit petrus. & uos tamquã
lapides uini coȩdificamini in domũ spualẽ
idest templũ dĩ scm̃. Quid est
dis efficeris templũ dĩ. quia dicit paulus
apłs templum enĩ dĩ scm̃ est. qđ estis uos
psa ergo modo ciuitas ȩdificat᷑. prȩcidun¬
tur de montibus lapides ꝑ manꝰ predican¬
tium ueritate conquadrati. ut intrent
in structurã sempiternã. Adhuc multi
lapides in manibus artificis sunt. non ca¬
dant de manibus artificis. ut possint per¬
fecti ȩdificari in structura templi. Eist gͦ
ista hierłm quȩ edificat᷑ ut ciuitas. funda¬
mentum eius xp̃c est. Dicit apłs paulus

Expanded text:
 dicit Petrus: «Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in domum spiritualem» , id est, templum sanctum Dei. Quid est,dis, efficeris templum Dei; quia dicit apostolus Paulus, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.» Ipsa ergo modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» fundamentum ipsius Christus est. Dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
uit imagnẽ cuiusdam syon de qua modo
dicitur cȩlestis illa hierłm. de quã dicit apł̃s
quȩ est mater omniũ nr̃m ne ergo illi non
ꝑtinere dicerent᷑ ad syon quia non erant
de popło uidȩoꝵ. hoceis dixit Igit᷑ ia non
estis peregrini & inquilini. sed estis ciue scꝙ¬
& domestici dĩ suꝑedificati suꝑ fundamentũ
apłoꝵ & ꝓphetarum. Habes constructionẽ
tantȩ ciuitatis. Sed om̃is ista cõpages ubi
nititur. ubi incumbit. ut numquam cadat:
ris lapis est xp̃c itĩc : in illo quidem duo
parietes compaginant᷑. neq enĩ angulum
faciunt nisi duo parietes in unũ de. diuerso
uenientes. sicut popłi duo ex circ̃ucisione
& pręputio ad pacẽ xp̃ianam sibimet co¬
nexi in una fide. una spe. una caritate. sed
damenita & posterior lapis angularis: potest
ergo aliquis dicere. quia magis xp̃c super
ꝓphetas & apłos incumbit. non illi super illũ
si illi sunt in fandamento. ipse in angulo

Expanded text:
vit imaginem cujusdam Sion de qua modo vit imaginem cujusdam Sion de qua modo dicitur, coelestis illius Jerusalem de qua dicit Apostolus, «Quae est mater omnium nostrum» : ne ergo illi non pertinere dicerentur ad Sion, quia non erant de populo Judaeorum, hoc eis dixit, «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives domestici Dei, superaedificati super fundamentum Apostolum et Prophetarum.» Habes constructionem tantae civitatis. Sed omnis ista compages ubi innititur, ubi incumbit, ut nusquam cadat? ris lapis est Christus Jesus, in illo quidem duo parietes compaginantur. Neque enim angulum faciunt, nisi duo parietes in unum de diverso venientes: sic et populi duo ex circumcisione et ex praeputio, ad pacem christianam sibimet connexi in una fide, una spe, una charitate. Sed damenta et posterior lapis angularis. Potest ergo aliquis dicere quia magis Christus super Prophetas et Apostolos incumbit, non illi super illum, si illi sunt in fundamento, ipse in angulo.
Abbreviated transcription (Latin):
portas sicut consequent̃ dicit diligit suꝑ om̃a
tab̾nacula iacob Sed quid est fundamenta
eius in montib scĩs: Qui sunt montes sci.
super quos fundata est ista ciuitas: Alter
quidam ciuis planius hoc dixit paulus apł̃s
Ciuis inde ꝓpheta. cuiis inde apłs. Et hi prop¬
terea loqͥuebant᷑. ut cęteros cuies exhortarent᷑
tasse. ita ut ipsi sint montes suꝑ quos fundata¬
sunt fundamenta huius ciuitatis. cuius portaᷤᷤ
diligit dñs. Dicat ergo alius ciuis hoc aperte:
ne nos suspicari uideamur. loquens ad gente ᷤᷤ
& cominemorans ut redirent & quasi constru¬
erent᷑ in fabricam scãm. suꝑȩdificati inquit
suꝑ fundamentũ apłoꝵ & prophetarum
Et quia nec ipsi apłi & prophetȩ in quibus
fundamentum est ciuitatis se tenerent in se:
secutꝰ ibi ait. ipso summo existente. lapide.
angulari xp̃o itiu. Ne itaq putarent gen¬
tes non se ꝑtinere ad syon. erat enĩ quędã
ciuitas syon terrena quȩ per umbrã gesta¬

Expanded text:
igit, sicut consequenter dicit, «super omnia tabernacula Jacob,» Sed quid est, «Fundamenta ejus in montibus sanctis?» qui sunt montes sancti super quos fundata est ista civitas? Alter quidam civis planius hoc dixit, apostolus Paulus. Civis inde Propheta, civis inde Apostolus: et hi propterea loquebantur, ut caeteros cives exhortarentur. tasse ita ut etiam ipsi sint montes, super quos fundamenta sunt hujus civitatis, cujus portas diligit Dominus. Dicat ergo alius civis hoc aperte ne nos suspicari videamur. Loquens ad Gentes, et commemorans ut redirent, et quasi construerentur in fabricam sanctam, «Superaedificati,» inquit, «super fundamentum Apostolorum et Prophetarum.» Et quia nec ipsi Apostoli aut Prophetae, in quibus fundamentum est civitatis, se tenerent in se; secutus ibi ait, «Ipso summo existente lapide angulari Christo Jesu.» Ne itaque putarent Gentes non se pertinere ad Sion: erat enim quaedam civitas Sion terrena, quae per umbram gesta
Abbreviated transcription (Latin):
redẽp̾toris & adiutoris decantant
Beuedicentes inquit regi ꝓfecti sunt in tab̾¬
nacula sua letantes & alacri corde suꝑ
om̃ibus bonis quȩ fecerat dñs dauid ser¬
uo suo. & isrł popło suo Lȩtantes qͥppe
iusti suꝑ bonis quȩ. adño accipiunt tab¬
nacula introeunt cilestiũ mansionum
Aur & leue totũ. quicquid aeterna
be titudine finit᷑ Vnde oportet kĩi
ut n edificatione dom̃ dĩ unusquisq
nr̃m exhortando. obsecrando. increpando.
ipse piis actib desud ando. quantũ ual&
insistat. ne si quempiã rex celestis nunc
desidẽ in opere sui tẽpli conspexerit:
hunc in tẽpore futurȩ dedicationiᷤᷤ mag¬
nȩ. suȩ sollẽpnitatis reddat exsortem
Satagamꝰ mutuo caritatis auxilio. ut om̃s
nos alacri corde & indefessos in operib

Expanded text:
Redemptoris et adjutoris decantant. Redemptoris et adjutoris decantant. Benedicentes, inquit, regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo suo. Laetantes quippe 100 justi super bonis quae a Domino accipiunt, tabernacula introeunt coelestium mansionum;detur et leve totum quidquid aeterna beatitudine finitur. Unde oportet, carissimi, ut in aedificatione domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos in operibus
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis munere. dñs electos suos
in ȩterna tab̃nacula letantes. non cos
ulterius a sua presentia remouens sed
a discrimine iuidicii qđ in dere futurũ
Apło docente nouimꝰ ad inhabitationẽ.
patriȩ cęlestis inmittens. ut ꝓsuis quisq
meritis ꝓmissã regni sedem percipiat
Qđ enĩ ħic popłi in tab̾nacula sua ꝓfecti
quia benedicentes regi ꝓfecti sunt in
tabernacula sua. quia hȩc est nimirum
sola actio quietissima ac felicissima ciui¬
um supernoꝵ. ymnos gr̃arũ suos dicere
conditori Hinc & enĩ psalmista ait
Beati qui habitant in domo tua. in scłm
scłi laudabunt te Hinc idem ꝓpheta
ultinos septem psalmos. in laudis diui¬
ne. suauitate cõpleuit porro octauũ
ante fiuẽ psalterii de uictoria pugnae
qua gigantẽ. strauerat. dñm benedicen¬
do confecit. Ulbi aꝑte indicat. quia
om̃s qui hic maligni hostis certamina su¬
perant illic in requie uer̃a laudem sui

Expanded text:
resurrectionis munere Dominus electos suos resurrectionis munere Dominus electos suos in aeterna tabernacula laetantes; non eos utique ulterius a sua praesentia removens, sed a discrimine judicii, quod in aere futurum Apostolo docente novimus, ad inhabitationem patriae coelestis immittens, unde pro suis quisque meritis promissam regni sedem percipiat. Quod enim hic populi in tabernacula sua profecti qui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula; quia haec est nimirum sola actio quietissima ac felicissima civium supernorum hymnos gratiarum suo dicere Conditori. Hinc etenim scriptum est: Beati qui habitant in domo tua; in saeculum saeculi laudabunt te . Hinc idem propheta ultimos septem psalmos in laudes divinae suavitatis complevit. Porro octavum ante finem Psalterii de victoria pugnae qua gigantem straverat, Deum benedicendo complevit. Ubi aperte indicat quia omnes qui hic maligni hostis certamina superant, illic in requie vera laudem sui
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeant. habentes & ꝓrimos quorum
felicitati sempiternę congaudeant. ubi
illud primũ & maximum dni mandatũ
ad integrũ ꝑficiet᷑. ad cuius ꝑfectionem
in hac uita iusti ꝓ suis quiq uirib Accin
gunt᷑. diliges dñm đm̃ tuũ ex coto corde
tuo & ex tota anima tua & in tota m̃te
tua. & diliges pximũ tuũ sicut teipsũ.
quia qͦ uicinius presentẽ. di uultũ cernunt:
eo se. ardentius eiꝰ dilectioni toto ĩpendunt
quo ꝓximos suos om̃s esse clectos de dõ
dilectos agnoscunt. quo corda illo. non
minus quã sua sincero amore referta ꝑ¬
spiciunt: eo illos non minꝰ ipsi quam se¬
ipsos amare delectant᷑ Sed & hoc
notandũ. quia exposita dedicatione. de
festiuitate subsecuta. ita scriptura con¬
qui benedicentes regi ꝓfecti sunt in tab̾¬
nacula sua lȩtantes. & alacri corde suꝑ
om̃ib bonis quę fecerat dñs dauid seruo
suo & isrł popło suo Dimittet eni ꝑacto

Expanded text:
gaudeant; habentes et proximos, quorum gaudeant; habentes et proximos, quorum felicitate sempiterne congaudeant, ubi illud primum et maximum mandatum Domini ad integrum perficietur. Ad cujus perfectionem in hac vita justi pro suisoto corde tuo et ex tota anima tua et in tota mente tua; et diliges proximum tuum, sicut te ipsum: quia quo vicinius presentem Domini vultum cernunt, eo se ardentius eius diquo proximos suos omnes esse electos ac Deo dilectos agnoscunt, quo corda illorum non minus quam sua sincero amore referta perspiciunt, eo illos ipsi non minus quam seipsos amare delectantur. Sed et hoc notandum, qui exposita dedicatione ac festivitate subsecuta, ita Scriptura conqui benedicentes regi profecti sunt in tabernacula sua laetantes et alacri corde, super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel populo . Dimittet enim peracto
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qđ quȩdam cȩlestiũ uirtutum agmina
quȩ ex singulari ꝓpinquitate conditoris
sui incõparabili ardent amore. speciali no¬
mine seraphim idest ardentes uel incenden¬
tes uocantur Completa ergo dedicatione
templi ignis de. celo descendens oblatas dño ho¬
stias deuorat. quia expleto tẽpore. nr̃e refur¬
rectionis. cũ introierint in gaudium đm sui
nunc angłicȩ uirtutes inflaminant᷑. corum
quoq mentes iusa specie sui redeptoris absor¬
bet. qua quidẽ face dilectionis etiam nunc
plurimos clectorũ in suꝑna illa ciui¬
tate plene absortos esse nondubiũ est
Sed tunc nimirũ hoc multo ꝑfectius
Adimplebit᷑. cũ recepta sua carne. ĩmor¬
tali. receptis in cadem beatitudine con¬
seruis suis & frĩbus cunctis quos adhuc
in terris certare conspiciunt. non habent
ultra quo intuitũ cognitionis suȩ forã
uel ad modicũ inittant. habentes secũ
uitꝰ dm̃ de cuius uisione. sempiterna

Expanded text:
enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, enim quod quaedam coelestium virtutum agmina, quae ex singulari propinquitate Conditoris sui incomparabili ardent amore speciali nomine Seraphim, id est ardentes vel incendentes vocantur. Completa ergo dedicatione templi ignis e coelo descendens oblatas Domino hostias devorat, quia expleto tempore nostrae resurrectionis, cum introierint in gaudium Domini nunc angelicae virtutes inflammantur, eorum quoque mentes visa specie sui Redemptoris absorbentur. Qua quidem facie dilectionis etiam nunc plurimos electorum in superna civitate plene absorptos esse non dubium est. Sed tunc nimirum hoc multo perfectius adimplebitur, cum recepta sua carne immortali, receptis in eadem beatitudine servis suis et fratribus cunctis quos adhuc in terris certare conspicimus, non habebunt ultra, quo intuitum cogitationis suae foras vel ad modicum mittant, habentes secum intus Deum, de cujus visione sempiterna
Abbreviated transcription (Latin):
annos celebrari sanccitum est. hoc ꝓfecto
nos admonet. ut memoriã & dñice resur¬
rectionis quã iam factã credimꝰ. & nostrae
quã futuram speramꝰ semper animo retine¬
Amus. taliterq nos agamꝰ. ut non ad iudiciũ
sed sicut dñis his qui bona egerint promisit
resurgere meream᷑ ad uitam. Nec sine.
discussione prȩtereundũ est: qđ dedicans
templum salomon ubi compleuit preces.
descendit ignis de cęlo. & deuorauit holo¬
causta & uictimas. Holo causta namq et
uictimȩ ueri salomonis nos sumꝰ. Holocau¬
sta & uictimȩ sũmi regis. om̃s clecti eius sunt
de quib ait apłs petrus. quia & xp̃c semel
pro peccatis nr̃is mortuus est iustus ꝓ in iustis
ut nos offerret do. mortificatos quidem
carne. uiuificatos autẽ sp̃ii Ignis autem
pernę ciues patriȩ. & in sua alterutrum
beatitudine. & insui conditoris conspecta
claritate semꝑ ardere. lȩtant᷑. Hinc est

Expanded text:
annos celebrari statutum est, hoc profecto annos celebrari statutum est, hoc profecto nos admonet ut memoriam dominicae Resurrectionis, quam jam factam credimus, et nostrae, quam futuram speramus, semper in animo retineamus; taliterque nos agamus, ut non ad judicium, sed, sicut Dominus his qui bona egerunt promisit, resurgere mereamur ad vitam. Nec sine discussione praetereundum quod dedicans templum Salomon, ubi complevit preces, descendit ignis de coelo, et devoravit holocausta et victimas. Holocausta namque et victimae veri Salomonis nos sumus; holocausta et victimae summi Regis omnes electi ejus sunt; de quibus ait apostolus Petrus: Quia et Christus semel pro peccatis nostris mortuus est, justus pro injustis, ut nos offerret Deo; mortificatus autem carne, vivificatus quidem spiritu . Ignis autem pernae cives patriae, et in sua alterutrum beatitudine, et in sui Conditoris conspecta claritate semper ardere laetantur. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
infidelium ꝑsecutione premit᷑. nunc a
ꝑsecutionibus reddita liberi or. tran
quibusdã suis menbris hostis antiqui pe¬
riditat᷑ insidiis. nunc instante sollertia
doctorũ fidelium quos ad horã ꝑdere
uidebat᷑. per penitentiã iam castigatos
recipit. Quod uero templũ secundo
quadraginta & sex annis ȩdificatũ est
ad significationẽ dnci corporis qđ de
uirgine assũpsit sp̃ualiter respicit. de
quo ipse iudeis. soluite inquit templũ
hoc. & in tribus diebus excitabo illud.
quia uidelicet solutũ passione corpiᷤᷤ suũ
ipse die tertia resuscitauit ad uita. Fertur
siquidem. quia corpus quadragesimo sexto
die post conceptionis initium. in menbroꝵ.
distinctione formetur Atq ideo non casu
gestum sed diuinitꝰ procuratũ est. ut eo
annorũ numero templum ȩdificaret᷑. quo
dierũ numero corpus dñncum qđ pertẽ¬
plum figurabat᷑ in utero uirginali perfici
oportebat Quod autẽ encenia per om̃s

Expanded text:
infidelium persecutione premitur, nunc autem, infidelium persecutione premitur, nunc autem, persecutoribus reddita liberior, tranququibusdam suis membris hostis antiqui periclitatur insidiis, nunc instante solertia doctorum fidelium, quos ad horam perdere videbatur, per poenitentiam jam castigatos recipit. Quod vero templum secundum quadraginta et sex annis aedificatum est, ad significationem Dominici corporis, quod de Virgine assumpsit, specialiter respicit. De quo ipse Judaeis: Solvite, inquit, templum hoc, in tribus diebus excitabo illud . Quia videlicet solutum passione corpus suum ipse die tertia resuscitavit ad vitam. Ferunt siquidem qui corpus hominis quadragesimo sexto die post conceptionis initium in membrorum distinctione formetur; atque ideo non casu gestum, sed divinitus procuratum est, ut in eo annorum numero templum aedificaretur, 98 quo dierum numero corpus Dominicum, quod per templum figurabatur, in utero virginali perfici oportebat. Quod autem Encaenia per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
edificatum est templũ : significat quia
per totũ huius scł̃i tempis qđ septẽ dieb
euoluit᷑. sca structura ȩcłae crescere
numquã desinit. Quod octauo anno
dedicatum est: & celeberrima Ac magna
sollep̃nitas a salomone rege cunctis
filus isrł tem.pore complecę dedicationiᷤ
exhbita: insinuat mystice qđ perfecto
in fine mundi numero electoꝵ diu deside¬
ratȩ immortalitatis est secutura festiuitaᷤᷤ
& ꝑacto uniuersalis resurrectionis mi¬
raculo. mox om̃s qui ad pacisici regis¬
scilicet salomonis regnũ ꝑtinent cũ eo¬
aeterna gaudia patriȩ çȩlestis intrabunt
Nam quia dns nr̃ octaua die idest post
septimã sabbati resuscitari a morte uo¬
luit: recte numerus octonarius nrãe
quoq resurrectionis festa uentura de¬
signat. Quod templũ ab hostib incen¬
sum rursum miserante dño construitus.
qđ ab idolatriis comquinatũ denuo su¬
pernȩ pietatis auxilio mundat᷑: uarios

Expanded text:
aedificatum est templum, significat quia aedificatum est templum, significat quia per totum hujus saeculi tempus, quod septem diebus evolvitur, sanctae structura Ecclesiae crescere nunquam desinit. Quod octavo autem anno dedicatum es templum et celeberrima illa ac maxima solemnitas a Salomone rege cum filiis Israel completo tempore dedicationis exhibita; insinuat mystice quia perfecto in fine mundi numero electorum, diu desideratae immortalitatis secutura est festivitas; et peracto universalis resurrectionis miraculo, mox omscilicet Salomonis, regnum pertinent, aeterna cum eo gaudia patriae coelestis intrabunt. Nam quia Dominus noster octava die, id est, post septimam sabbati, resuscitari a morte voluit, recte numerus octonarius nostrae quoque resurrectionis festa ventura designat. Quod templum ab hostibus incensum rursum Domino miserante construitur; quod ab idololatris coinquinatum denuo, supernae pietatis auxilio, mundatur; varios
Abbreviated transcription (Latin):
sus antiochi duces arma corripiens. eosq
de. iudea expellens. ꝑsecutioni seuissimae
sinẽ imposuit. Is templũ ab idolorum
imaginibus emundans. noua rusus altaria
& cȩtera uasa uel ornamenta faciens. atq
in templo reponens: dedicauit ea simul¬
cũ templo qđ purificauit & renonauit.
iugesima quinta die mensis nom qui apud
nos appellat᷑ december. & ad hieniem
ꝑtinere nulli dubiũ constat statuitq
orum idest inuocationis ac dedicationis
sunt nr̃i & propternos utiq scripta. iđoq
nobis sollertius sp̃uali ratione discutienda
Salomon quippe rex qui int̾pretatur pa
cificus ipsum redẽptorem nr̃m typiee de¬
signat de quo isaias ait. multiplicabitur
eius imperiũ. & pacis non erit finis
Templum quod ȩdificauit catholica eius
aeccła est. quam de uniuersis per orbem
credentibus. quasi de uiuis lapidibus in
unam suȩ fidei caritatisq compagem
aggregat. Quod autem septem annis

Expanded text:
sus Antiochi duces arma arripiens, eosque sus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac templum ab idolorum imaginibus emundans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicacum templo. Quod purificavit et renovavit vicesima quinta die mensis noni, qui apud nos appellatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuitquorum, id est, innovationis et dedicationis sunt nostri, et propter nos utique scripta, imoque nobis solertius spiritali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pcificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis ejus non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus Ecclesia est, quam de universis per orbem credentibus, quasi de vivis lapidibus in unam suae fidei et caritatis compagem aggregat. Quod autem septem annis
Abbreviated transcription (Latin):
operi prefuerunt duces plebis strenuissi¬
mi ut diximꝰ torobabel de regio genere
& ihesus sacerdos magnus. sed & ꝓphetȩ
Aggeus & racharias adiuuantes eos atq
aduersus insidias impedientiũ opus hos¬
tium cor popłi roborantes. Inde. post
annos fere trecentos & quinquaginta
sex rex nefandissimus grecorũ antiochuᷤ
fraude capta hierusalem templũ idẽ
sordibus idolorũ profanauit. Auferens
inde & confringens altare dñi aureum.
mensam ꝓpositionis. candelabrũ luminis
& cȩterã uasa templi aurea quȩ inuenire
potuit. sed & in templo ious simulachrũ
statuens. popłmq tormentis ad sacrifican¬
dũ idolis cogens. Qua ꝑsecutione multi
de popło pro diuine legis custodia trucidati
sunt Inter quos & mater illa septẽ filiꝙ
merito famosa & nobilissima ꝓ dño sua
cum sobole martyrii coronam meruit
Sed iudas machabeus cũ esset de genere
sacerdotali collecto exercitu iustoꝵ. aduer¬

Expanded text:
operi praefuerunt duces plebis strenuissioperi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio genere, et Jesus, sacerdos magnus; sed et prophetae Aggaeus et Zacharias adjuvantes eos atque adversus insidias impedientium opus nostium cor populi roborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex rex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Dmensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas Machabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adver
Abbreviated transcription (Latin):
officiis Iuxta qđ ad tempus usq dnicae
incarnationis obseruatũ fuisse. modo cum
autem fuit causa scđȩ & tertiȩ dedicationiᷤᷤ.
quia salomon quidem templi opus qđ dño
condidit septẽ annis ꝑfecit. otauo autem hoc
anno decima die mensis apud illos septimi
qui a nobis october appellat᷑ in magna gła
legem erat statuta sollẽpnis. ita ut in ea
tabernaculũ om̃e per singulos annos maio¬
rib hostus expiari deberet Deniq racha¬
rias pater beati baptistȩ iohannis eisdem
expiationibus ad altare. deseruiens uemente
angło de dnicȩ misterio natiuitatis. gau¬
dioq humanȩ saluationis instruitur
Sed hoc templum post annos quadringentos
triginta incenderunt chaldei. & hieruso¬
limoꝵ urbe destructa popłm ifrahel in
quib post annos septuaginta regnantib¬
est templũ per annos quadraginta sex.
& tertia die mensis duodecum quen
nos uocamꝰ martium opus ad finẽ usq
perductum est. Qui udelicet tunc

Expanded text:
officiis, juxta quod ad tempus dominicae officiis, juxta quod ad tempus dominicae incarnationis observatum fuisse, modo cum autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis, quia Salomon quidem templi opus, quod Domino Deo condidit, septem annis perfecit; octavo autem anno, hoc est, decima die mensis septimi, qui a nobis October appellatur, in magna relegem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in qui post annos septuaginta, regnantibest templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis duodecimi, quem nos vocamus Martium, opus ad finem usque perductum. Cum videlicet tunc
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego & pater de una ꝑsona dici non
potuit. sumus de uno dici non congruit.
Quapropter etiã sabelli errore cũ cȩteris
abiecto: sequenda est nobis apłica beati
petri fides. qua dñm confessus ait. tues
aec de lectione euangelica prout dñs
donanit explananda transcurrimus. sed
libet adhuc de enceniorũ sollẽpnitate
quã & tunc hicrusolimitȩ & nos hodie
celebramꝰ. fraternitati ur̃ȩ latius disserere
Hoc autem in primis notandũ est. quod en
cema quȩ in lectione e uangelica facta
cognouimꝰ. non ad primã templi dedicati¬
onẽ. sed ad ultimã pertinent. Quod ex
eo facile colligit᷑. quia hicmne facta refe¬
runtur. Prima siquidẽ eius dedicatio a
salomone tempore autunni. media a
torobabel & iesũ sacerdote tempore
uerni. ultima a iuda machabeo tempore
hieinis est facta. quando specialiter con¬
stitutũ esse legitur. ut eadem dedicatio
per om̃s annos in memoriã reuocaretur¬

Expanded text:
que: Ego et Pater, de una persona dici non que: Ego et Pater, de una persona dici non potuit; sumus, de uno dici non congruit. Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es . Haec de lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus Sed libet adhuc de Encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem imprimis notandum caenia haec quae lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur quia hieme facta feruntur. Prima siquidem ejus dedicatio a Salomone tempore autumni; media autem, Zorobabel et Jesu sacerdote, tempore veris; ultima autem, Juda Machabaeo, tempore hiemis, est facta: quando specialiter constitutum esse legitur ut eadem dedicatio per om
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ questionem. qua an ipse esset. xp̃c
int̃rogabant explicuit. sed etiã hereticoꝵ.
ꝑfidiam quã futurã prȩuidit quantũ sit
execranda monstrauit. Fotinus enĩ dicit
X p̃c̃ homo est tantũ. ds non est At cũ
ipse dicat ego & pater unũ sumꝰ: manife¬
ste patet. quia unũ cum dõ patre substan
tialiter homo purus esse non potest. et
quia idem xp̃c quod pater est. Cauen¬
da ergo est heresis fotini. qui hunc credi
patre minor credendus. Cui contradicenᷤ
ipse ego inquit & pater unũ sumꝰ. Quis
enim non facile uiderit quia nulla creatura
unum cum illo qui om̃a creauit naturalit̃
existere possit: Et quia xp̃c naturaliter
unũ cũ patre est: dapnanda est arru ꝑiuca¬
tia. que. illũ esse creaturã affirmat Porro
sabellus non sunt inquit duȩ ꝑsonȩ patris¬
& silu confitendȩ. sed ipse pater quando
uult pater est. quando uult filius. idem
silius ipse condẽpnat. Constat namq¬

Expanded text:
Judaeorum quaestionem quam an ipse esset Christus Judaeorum quaestionem quam an ipse esset Christus interrogabant, explicavit; sed etiam haereticorum perfidia, quam futuram praevidit, quantum sit exsecranda, monstravit. Solus Arius enim dicit: Christus homo est tantum, Deus non est; at cum ipse dicat: Ego et Pater unum sumus, manifeste patet quia unum cum Deo Patre substantialiter homo purus esse non potest. Et quia Christus idem quod Pater est, cavenda haeresis Fotini, qui hunc credi Patre est credendus. Qui contradicens ipse: Ego, inquit, et Pater unum sumus; quis enim non facile videret quia nulla creatura unum cum illo, qui cuncta creavit, naturaliter existere possit? Et quia Christus naturaliter unum cum Patre est, damnanda est Arii perfidia, quae illum creaturam esse affirmat. Porro Sabellius: Non sunt, inquit, duae personae Pater et Filius confitendae; sed ipse Pater, quando vult, Pater est, quando vult Filius est; idem ilius ipse condemnat. Constat nam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. ut sit unigenitꝰ eius filius. in nullo
gignenti uel natura dissimilis uel uirtute
inferior. uel tempore posterior. Quam
uidelicet ȩqualitatẽ ipse dns in dnimitate
habuit priusquã mundus esset apud patrẽ¬
hanc ipse in humilitate ex tempore incar¬
nationis accepit. Et nemo potest rapere
de manu patris mei. Supra de ouib suis
dicit non rapiet eas quisquã de manu mea
& nunc subiungit. nemo potest rapere de
manu patris mei. aꝑte dans intelligi un am
atq indissimilem esse manũ hoc est uirtutẽ
suam & patris. atq ideo xp̃m se esse cre¬
dendũ. quia non sicut ceteri sanctificatus
per grãm ex tempore. sed uerus semper
extiterit filius dĩ. Quod etiã sequente. sen¬
tentia luce clarius aperit dicens. ego & pat̃
unũ sumꝰ. Unũ inquit sum. una nobis
substantia. una est diuinitas. una ȩternitaᷤᷤ
ꝑfecta ȩqualitas. dissimilitudo nulla. Quib
profecto uerbis non presentẽ. solummodo

Expanded text:
hoc est, ut sit unigenitus ejus Filius in nullo hoc est, ut sit unigenitus ejus Filius in nullo gignenti vel natura dissimilis, vel virtute inferior, vel tempore posterior. Quam videlicet aequalitatem ipse Dominus in divinitate habuit priusquam mundus esset apud Patrem, ipse in humanitate ex tempore incarnationis accepit. Et nemo potest rapere de manu Patris mei. Supra de ovibus suis dicit: Non rapiet eas quisquam de manu mea; et nunc subjungit: Et nemo potest rapere de manu Patris mei; aperte dans intelligi, unam atque indissimilem esse manum, hoc est virtutem suam et Patris; atque ideo Christum se esse credendum, qui non sicut caeteri sanctificatus per gratiam ex tempore, sed verus semper exstiterit Filius Dei. Quod etiam sequenti sententia luce clarius aperit, dicens: Ego et Pater unum sumus . Unus, inquit, sumus. Una nobis substantia, una est divinitas, una est aeternitas, perfecta aequalitas, dissimilitudo nulla. Quibus profecto verbis non praesentem solummodo 96
Abbreviated transcription (Latin):
entibus uicti nhilominꝰ examinia eoꝵ cor¬
pora aut in aquis dissoluenda. Aut in ignẽ
comburenda iactabant ut quasi xp̃o resu¬
scitandi ea facultatẽ tollerent Sed nemo
rapiet eos de manu eiꝰ. cui sicut ipse alibi
ait. om̃a tradita sunt sibi a patre. quia &
certantes ut iuncant adiuuat. & uictores
ut ꝑpetuo regnent coronat. & cisdem
etiam carnem in qua certauerunt immor¬
talem suo tempore reddet. Quibus
uerbis eorũ quoq temeritatẽ qui sibi
laqueos mortis parabant redarguit. mani¬
festissime insinuans. quia stultissime de
enis ꝑditione dolis agerent. qui uitam
dare posset immortalem. cui nemo rape¬
ret aliquem de hns quos suos esse. ante scła
prȩnosset Sed ne hȩc loquendo suam
uideret᷑ głam quęrere : totã suã poten¬
tiam ad patris głam refert. cũ subiungu
Pater m̃s qđ dedit mͥ. mauis om̃ibus est̾
Uaius autẽ om̃ibus quod mediatori dĩ &
hominũ homini ñu xp̃o pater dedit

Expanded text:
entibus victi nihilominus exanima eorum corentibus victi nihilominus exanima eorum corpora, aut in aquas dissolvenda, aut in ignem comburenda, jactabant, ut quasi Christo resuscitandi ea facultatem tollerent. Sed nemo rapiebat eas de manu ejus, cui sicut ipsait: Omnia tradita sunt a Patre meo , quia et certantes ut vincant adjuvat, et victores ut perpetuo regnent coronat; et eisdem etiam carnem in qua certaverunt immortalem suo tempore reddet. Quibus verbis eorum quoque temeritatem qui sibi laqueos mortis parabant redarguit, manifeste insinuans, qui stultissime de ejus perditione dolis agerent, qui vitam dare posset immortalem; cui nemo raperet aliquid de his quos suos esse ante saecula praenoscet. Sed ne haec loquendo suam videretur gloriam quaerere, totam suam potentiam ad Patris gloriam refert, cum subjungit: Pater meus quod dedit mihi majus omnibus est . Majus autem omnibus, quod mediatori Dei et hominum homini Jesu Christo Pater dedit;
Abbreviated transcription (Latin):
credendo. sed et bene iuuendo sequatur
Quod autẽ se ones suas cognoscere dicit:
eligere utiq & ad regnũ celeste prȩdes¬
tinare significat. Unde salomon ait
Cias enĩ quȩ adextris sunt nouit dñs
Et econtrario de reprobis apłs. qui autẽ
ignorat inquit ignorabitur Pulchre
autẽ de eis qui audirent uocẽ suam et
sequerent᷑. Ait. & ego uitã aeternã do eis.
& non peribunt in ęternũ. Uisi st̃ namq
martyres oculis insipientiũ mori. uisi sunt
perire cũ mortalem uitã diuersis pena¬
rum generibus subacti amitterent. sed non
peribunt in eternũ. Non uidebunt mor¬
tem in ęternũ. qui mox soluti carcere car¬
nis. debita suo certamini pręmia sortiunt᷑
De quibus adhuc apte subditur. non rapiet
eas quisquã de manu mea. Nitebantur
quippe ꝑsecutores impii rapere pios xp̃i
confessores de manu eiꝰ. quando uel ad ne¬
gandã fidem tormentis cogebant ut animã
eorũ alienas redderent axp̃o. uel a mori¬

Expanded text:
credendo, sed et bene vivendo sequatur. credendo, sed et bene vivendo sequatur. Quod autem se oves suas cognoscere dicit, eligere utique, et ad regnum coeleste praedestinare significat. Unde Salomon ait: Vias quae a dextris sunt, novit Dominus . Et e contrario de reprobis Apostolus: Qui autem ignorat, inquit, ignorabitur . Pulchre autem de his qui audirent vocem ejus, et sequerentur, ait: Et ego vitam aeternam do eis, et non peribunt in aeternum . Visi sunt namque martyres oculis insipientium mori, visi sunt perire, cum mortalem vitam diversis poenarum generibus subacti amitterent: sed non peribant in aeternum, non videbant mortem in aeternum: qui mox soluti carcere carnis, debita suo certamini praemia sortiuntur; de quibus adhuc aperte subditur: Non rapiet eas quisquam de manu mea. Nitebantur quippe persecutores impii rapere pios Christi confessores de manu ejus, quando vel eos ad negandam fidem tormentis cogebant, ut animas eorum alienas redderent a Christo, vel a mori
Abbreviated transcription (Latin):
creditis Opera quȩ ego facio in nomi¬
ne. patris mei. hȩc testimoniũ perhibent
de me Sed uos non creditis. quia non
estis ex ouibus meis. Qui ergo se in no¬
mine patris opera sua facere testatur:
ꝓfecto quia filius dĩ sit credendꝰ insinuat
ed illi duplici reatu tenent᷑ obnoxii.
qui nec uerbis quȩ locutꝰ est nec factis
quib ueritatẽ uerborũ adstruebat. ad
fidem poterant inuitari. Meritoq ex
ouibus eius non esse dicunt᷑. qui non ouina
simplicitate pastorẽ bonum sequi. sed
ferina potius rabie satagebant persequi
Uerum quia sunt nonnulli qui fidem uer¬
botenus obseruant. & habitu ouium
beluina corda pretexunt: subsequenter
ipse pastor quȩ ouiuĩ suarũ uita. quae
sit merces edocet. Oues mede uocem
meã audiunt. & ego cognosco eas & se¬
quunt᷑ me. & ego uitã ȩternã do eis.
ergo aeternũ declinare interitũ. uel
uitam desiderat uidere perpetuã: uocẽ
xp̃i necesse est non solum audiendo et

Expanded text:
creditis. Opera quae ego facio in nomicreditis. Opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimonium perhibent de me. Sed vos non creditis, quia non estis ex ovibus meis . Qui ergo se in nomine Patris opera sua facere testatur, profecto quia Filius Dei sit credendus insinuat. Sed illi duplici reatu tenentur 95 obnoxii; qui nec verbis quae locutus est, nec factis quibus veritatem verborum astruebat, ad fidem poterant invitari; meritoque ex ovibus ejus non esse dicuntur, qui non ovina simplicitate pastorem bonum sequi, sed ferina potius rabie satagebant persequi. Verum quia sunt nonnulli qui fidem verbo tenus observant, et habitu ovium belluina corda praetexunt; subsequenter ipse pastor, quae ovium suarum vita, quae sit merces, edocet. Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, ergo aeternum declinare interitum, ac vitam desiderat videre perpetuam, vocem Christi necesse est non solum audiendo et
Abbreviated transcription (Latin):
dulis & contradicentibus aꝑte suę maiestatiᷤ
archana reserauit. sed ut scriptura ad mo¬
net sentiendo de illo in bonicate & in
simplicitate cordis quęrendo illũ. qm̃
inuenit᷑ ab his qui non tẽptant illum.
apparet autẽ his qui fidẽ habent in illũ
Dicamꝰ ei supplices. quia tu es xp̃c. te filiũ
factũ esse cognouimꝰ. da ut qđ interim
pia fide ueneram᷑. plena in futuro uisio¬
ne speculem᷑. Hec est & enĩ unica animȩ
nr̃ȩ salus & uita. tuũ perpetuum
uultũ. tuam cernere lucem. Nec
dubitandũ quia rogantes exaudit nos
quando qđ ipse prȩcepit rogamus. quod
dare ipse desiderat si intenta mente po¬
scimus. Quomodo enĩ pie supplicantib
famulis negare crelendus est dona. quȩ
etiam rebellibus ultra quã petebant
aperire non renuit: Qui cum illum
eis non hominẽ tantũ. sed etiam dm̃ xp̃m
&e dĩ filium se esse non tacuit. Respon¬
dit enĩ eis dicens. Lioquor uobis. et ñ

Expanded text:
dulis et contradicentibus aperte suae majestatis dulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum; apparetDicamus ei supplices, quia tu es Christus, te Filfactum esse cognovimus, da ut quod interim pia fide veneramur, plena in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita, tuum perpetuum vultum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat, intenta mente poscimus. Quomodo enim pie supplicantibus famulis negare credendus est bona  Al., dona, quae etiam rebellibus ultra quam petebant, aperire non renuit? Qui cum illum eis non hominem tantum, sed etiam Deum Christum et Dei Filium se esse non tacuit: Respondit enim eis dicens, loquor vobis et non
Abbreviated transcription (Latin):
etiam dementia posteri eoꝵ. usq in
cipiant. errare non cessant. Et si se
bant eũ tradere. potestati presidis pu¬
niendũ. quasi contra augustũ repugnanᷤ
inlicitũ sibi usurparet imperiũ Sed
ipse nrȩ. saluti consulens propter quoᷤ hȩc
scribenda erant. ita responsũ tempeiauit
suũ. ut & calũpinatoꝵ ora concluderet.
& quia xp̃c est fidelibus aꝑta uoce ꝓderet
lli enĩ de. homine. xp̃o quęrebant᷑. ipse.
Autẽ diuinitatis suȩ qua ęqualis est patri
palã mysteria narrat Circumdemus
ergo & nos eũ fr̃s km̃i non ficut iudȩi
insidus appetendo. sed ut fidelissina domꝰ
de quib merito dicat᷑. sc̃isicauit taber¬
naculũ suũ altissimꝰ. ds in medio eiꝰ non
cõmouebit᷑. Petamus eũ non ut illi uesa¬
niendo quousq animã nr̃am tollis. si tu
es xp̃e dic nobis palam. quid eni uesanuis
quam ut magistrũ ueritatis ideo sibi ani¬
mã tollere quererent᷑. quia non eis incre¬

Expanded text:
etiam dementia posteri eorum usque in etiam dementia posteri eorum usque in to suscipiant, errare non cessant. Etsi se Dbant eum tradere potestati praesidis puniendum; quasi contra Augustum repugnans illicitum sibi usurparet imperium. Sed ipse nostrae saluti consulens, propter quos haec scribenda erant, ita responsum temperavit suum, ut et calumniatorum ora concluderet, et quia Christus fidelibus aperta voce procederet; illi enim de homine Christo quaerebant; ipse autem divinitatis suae, quae aequalis est Patri, palam mysteria narrabat. Circumdemus ergo et nos eum, carissimi; non sicut Judaei insidiis appetendo, sed ut fidelissima domus de quibus merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incre
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ per asperitatẽ aurarũ uoluit
designare brumaliũ. & quia plurimis
eorũ quos tunc in templo inuenit. con
gruebat sermo quẽ dixit. & qm̃ habun
torum. sicut etiã subsequenter aperte
denuntiat dicens. Circũ dederunt ergo
eũ iudei. & dicebant. Quousq anim̃a
nr̃am tollis: Si tues xp̃c. dic nobiᷤ palã
Non enĩ hec ueritatẽ fidei quęrendo. sed
illi quem interrogabant insidiando. &
calumnias struendo dicebant. Xp̃m
namq quẽ fides ortodoxa uerũ dm
uerũ confitetur & hominẽ. illi purũ¬
mur̃ tantũ modo futurũ non autẽ & dm
esse credebant. memores uidelicet quia
de humanitate illius iurauit dñs dauid
de fructu uentris eius sedere suꝑ sedem
suam. sed obliti quod ipse de sua diui¬
nitate ꝑ eundem dauid cecinit dicens.¬
đns dixit ad me silius m̃s estu Cre¬
debant ergo xp̃m de stirpe. daud
nasciturũ. & regem cęteris omiubus
excellentiorem esse uenturum. Qua

Expanded text:
Judaeorum per asperitatem aurarum voluit Judaeorum per asperitatem aurarum voluit designare brumalium? Et quia plurimis eorum gruebat sermo quem dixit: Quoniam abuntorum ? Sicut etiam subsequenter aperte denuntiat, dicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum; non autem et Deum esse credebant. Memores videlicet quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus se sedere super sedem suam; sed obliti quod ipsi de sua divinitate per eumdem David cecinit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Credebant ergo Christum de stirpe David nasciturum, et regem caeteris omnibus excellentiorem esse venturum. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
quondam mortalis ac terrenus quauis
potentissimus ac sapientissimus ad oran¬
dum stare solebat. quantonagis penitra¬
lia cordiũ nr̃orum inuisere atq illustrare.
desiderat. si tamen ea porticũ esse salo¬
monis. hoc est si ea timorẽ suum qđ est
initiũ sapientię habere perspexerit
Neq enim putandũ est. quia domus
solummodo in qua ad orandũ uel ad
mysteria celebranda conuenimꝰ templũ
sit dñi. & non ipsi qui in nomine dñi
conuenimꝰ. multo amplius templum eius
appellemur & simus. cum manifeste dicat
ambulabo. Si ergo templũ dĩ sumus:
curemꝰ sollerter & bonis satagamꝰ actib
ut in eodẽ suo templo sepius ipse. et ue¬
nire & mansionẽ facere dignetur
Caueamꝰ hnemis exemplũ. ne uidelicet
corda nr̃a dñs adueniens a caritatis ar¬
dore torpentia reperiat. ideoq ea ci¬
tius auersatꝰ relinquat Quid enim
ꝑtinuit ad euangelistam hiemis tempus
c̃omemorare. nisi quia duritiã perfidiȩ

Expanded text:
quondam mortalis ac terrenus, quamvis quondam mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus, ac sapientissimus ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum, quod est initium sapientiae, habere perspexerit: neque enim putandum est quia domus solummodo in qua ad orandum vel ad mysteria celebranda convenimus, templum sit Domini; et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus appellemur et simus; cum maniambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tempus commemorare, nisi quia duritiam perfidiae
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃s km̃i quia facta sunt encenia
in hnerusolimis. Encenia uoca¬
bant᷑ sollẽpnia dedicationis
templi. quȩ popłs dĩ ex antiqua patrũ
traditione per Annos singulos celebrare.
consueuerat. Quorũ uestigia nos hodie
iuxta morẽ. xp̃iani orbis sequentes. An¬
nuam dedicationis aeccłe. nr̃ȩ diẽ diuimiꝰ
laudibus & uigilus studuinius agere sol¬
lempnem. Et hanc nobis festiuitatẽ eo
maiori deuotione celebrare oportet. quo
etiã redemptori nr̃o gratissimam esse
cognouimꝰ. adeo ut in ipsa ille templum
ingredi & sermonẽ facere ad popłm ac
diuinitatis suȩ sacramenta pandere dig
natus sit Facta sunt inquit encenia in
hicrusolimis & hiemps erat. et ambulabat
ifle in templo. in porticu salomonis. Si
ergo ambulare uoluit in templo in quo
caro & sanguis brutoꝵ. animaliũ offerebat᷑.
multoniagis nr̃am orationis domum. ubi
carnis ipsius ac sanguinis sacramenta cẽ¬
lebrant᷑ uisitare gaudebit. Si ꝑambu¬
lare non despexit porticũ in qua rex

Expanded text:
ta sunt encaenia in Hierosolymis. Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi, quae populus Dei ex antiqua Patrum traditione per annos singulos celebrare consueverat. Quorum vestigia nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationis ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem. Et hanc nos festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo eam Redemptori nostro gratissimam esse cognovimus, adeo ut in illa ipse templum ingredi, et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dinatus sit. Facta sunt, inquit, Encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo in porticu Salomonis. Si ergo voluit ambulare in templo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatur, multo magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambulare non despexit porticum, in qua rex