comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sgodeus apropinq̃ns eis quim appro pinqͥnt
fide. ae longe recedens abhis qui a me procuil¬
in infidelitate discedunt. Ppt que dicit and
eredentes. appropinquate des: de appropinqꝰ¬
bit uob̾. Aene hoc putaremꝰ posse sufficere
statim subiungit. Resistite diabols. & fugi¬
et a uob. de quo supra diperat. Adũsaruis
uester diabolis sicut leo circĩuens querit
quẽ deuoret. adu̾sus quẽ resistite fortes in
dum prope est. Nisi reliquerit impiꝰ uias
ignoscendũ: cũ cogitationes & uias pͥstinas
relinquemꝰ. ut postea meream audire.
Beati quoꝵ remisse sunt iniquitates: &
quoꝵ tecta sunt peccata ¶Uon eni cogi¬
tationes mee cogitationes ur̃e. dicit dñs:¬

Expanded text:
Appropinquans eis, qui mihi appropinquant fide, et longe recedens ab his, qui a me procul infidelitate discedunt. Propter quae dicitur ad credentes: Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis. Ac ne hoc putaremus posse sufficere, statim subjungit: Resistite diabolo, et fugiet a vobis . De quo supra dixerat: Adversarius vester diabolus sicut leo circumiens, quaerit quem devoret. Adversum quem resistite confortati vocare eum dum prope est, nisi reliquerit impius vias ignoscendum, cum cogitationes et vias pristinas reliquerimus, ut postea mereamur audire: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Non enim cogitationes meae, cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
uentu xp̃i dr ad uirgã. que abscisa fuerat.
Noli timere. nec erubescas. neq: ora pudore
suffundas. Nequaquã enĩ ultra confunde¬
ris ut pͥus confusa eras. nec cõfusionis adoleᷤ¬
centie tue memor eris. & uiduitatis tue
nõ recordaberis. ꝑ quã relicta es a deo. Na
factor tuus. ipse dñabit᷑ tui cuiꝰ nom̃ omp̃e
est. qui nõ regnat in una gente iudea. sed
in uniu̾so orbe terrarũ. Deniq sequit᷑. Qui
te fecerat ipse te redemit sanguine suo. &
dñs om̃is terre uocabit᷑ pro eo qd̾ est omĩũ
qui morãt᷑ in terra. Ex quo ꝑspicue patet
neqͣquã dici ad ierłm. que nũquã ui toto or¬
be. dñata est. sed ad eccłiam xp̃i. cuiꝰ here¬
ditas mũdi possessio est. Quia ut mulierẽ

Expanded text:
ti dicitur ad virgam, quae abscissa fuerat: Noli timere, nec crubescas, neque ora pudore suffundas. Nequaquam enim ultra confunderis, ut prius confusa fueras, nec confusionis adolescentiae tuae memor eris, et viduitatis tuae non recordaberis, per quam relicta es a Deo: quia factor tuus ipse dominabitur tui, cujus nomen Omnipotens est, qui regnat, non in una gente Judaea, sed in universo orbe terrarum. Denique sequitur: Qui te fecerat, ipse te redemit sanguine suo: et Deus omnis terrae vocabitur: pro eo quod est, omnium qui morantur in terra. Ex quo perspicue patet, nequaquam dici ad Jerusalem, quae numquam in toto orbe dominata est: sed ad Ecclesiam Christi, cujus haereditas, mundi possessio est. Quia ut mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
de dño inbonitate: & in simplicitate. cordis
querite illũ: qr inuenit᷑ ab his. qui nõ tẽp¬
tant illũ. & apparet eis qui nõ sunt euis
mereduli. Unde. &e. nos scientes illud die¬
tum de peccatoribꝰ. qui lõge. recedunt a

Expanded text:
ordis quaerite eum: quia invenitur ab his qui non tentant eum: et apparet his, qui non sunt ei increduli . Unde et nos scientes illud dictum de peccatoribus: Qui longe recedunt a
Abbreviated transcription (Latin):
o. miscdiã dñi sempit᷑nã. & ideo ad punctũ. &
breue eos ẽẽ desertos. ut amicicie dei eterno
federe iungerent᷑ ponit exempla maloꝵ di¬
cens. Quom uniũso orbi peccanti postqͣm cor
leta sunt. & in uno homine noe humanũ ser
uatũ est genus. cui iuraui. nequaqͣm terris
inducendũ ẽẽ diluuiũ. &e sponsio mea. hucusq
seruata est. nec unqͣm irrita fiet. sic iuro ec¬
clesie mee quã mͥ redemi sanguine meo. neqͣtim
me iratũ fore his quoꝵ misertꝰ sũ. nec meã ele¬
mentiã ulla increpationis duritia. cõmutãdã.
facilius enĩ montes mouebunt᷑ &e colles. quã
mea sententia cõmutabit᷑. iurta qd̾ in eugłio
loquit᷑. Celũ & terra transibunt: uerba autẽ
mea nõ p̃teribunt. Nec est autẽ inqͥt mi¬
sericordia mea: ut fedus pacis. quo mͥ recon¬
ciliatus est mũdus. nõ merito quibꝰ datũ est.
fusus est sensus. & sic turbata sunt omĩa. ut

Expanded text:
o misericordiam Domini sempiternam, et ideo ad punctum, et o misericordiam Domini sempiternam, et ideo ad punctum, et breve nos esse desertos, ut in amicitiam Dei, aeterno foedere jungerentur, ponit exempla majorum, dicens: Quomodo universo orbe peccante, postquam corrleta sunt, et in uvatum est genus: cui juravi nequaquam terris inducendum esse diluvium: et sponsio mea hucusque servata est, nec umquam irrita fiet ; sic juro Ecclesiae meae, quam mihi redemi sanguine meo, nequaquam me iratum fore his quorum misertus sum, nec meam clementiam ulla increpationis duritia commutandam. Facilius enim montes movebuntur et colles, quam mea sententia commutabitur. Juxta quod et in Evangelio loquitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Haec est, autem, inquit, misericordia mea, ut foedus pacis, quo mihi reconciliatus est mundus, non merito eorum quibus datum est, fusus est sensus, et sic turbata sunt omnia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
indignationis abscondi faciẽ meã. parũꝑ a
de. & in mised̾ia sempit᷑na misertus sũ tui
dixit redemptor tuus dñs . Ixx. Nonut
multerẽ derelictã. & pusillanimẽ uocauit
te dñs. neq ut inulierẽ. que ab adolescẽtia
odiosa est. dixit dñs d̾s tuus. Tẽpore modi¬
co reliquite: & cũ miscðia tata iniserebor tui
In furore paruo. aũtifaciẽ meã ate: &x in
miseðia sempiterna misere bor tui: dixit qui
erem de relictam. & uxorẽ ab adolescentia
abiectã. quã ad punctũ & in modico dereli.¬
quit dñs. iersm ẽẽ dicentes. qui abscõdens¬

Expanded text:
ndi faciem meam parumper a te: et in misericordia sempiterna misertus sum tui, dixit redemptor tuus Dominus. LXX: Non ut mulierem derelictam et pusillanimem vocavit te Dominus, neque ut mulierem, quae ab adolescentia odiosa est, dixit Deus tuus. Tempore modico reliqui te: et cum misericordia magna miserebor tui. In furore parvo averti faciem meam a te: et in misericordia sempiterna miserebor tui: dixit qui erem derelictam et uxorem ab adolescentia abjectam, quam ad punctum et ad modicum dereliquit D
Abbreviated transcription (Latin):
runt sibi lacus contritos. qui nõ possunt aqͥs
continere. Has aquas spargunt nubes. ad qͦs
ꝑuenit ueritas dei sicut sc̃ptũ est. De nubes
Spargunt iusticiã. Precipit᷑ q sitientibꝰ. ut
ne qua qͣm bibant. aquas syor. tͣbidas. & tum̃¬
tes ꝗurgites aissirioꝵ. sed ꝑgant ad aquas sy¬
loe que uadunt cũ silentis. Ne timeant elo¬
quii pauꝑtatẽ. si argentũ forte nõ habeant.
sed audiart apłm dicentẽ. Gr̃a salui fac̾ties¬
tis. &. dnm ad discipłos. Gratis aecepistis. gra¬
tis date. Mirũ q in modũ. emunt aquas ab¬
Sq peccunia: & nõ bibunt eas. sed comedt̃.
Ipse eñĩ e aqua &e patus est. qui de. celo des¬
Cendit. Ergo qd̾ in quibdeꝰ eremplarib legit᷑
emite. & bibite: ab imꝑitis seͥptorib immuta¬
tum est. qui putauerunt ẽẽ consequentꝰ.
si biberent᷑ potiꝰ ique quã eomederent᷑. Est
autem & pec cunia pessima. siue argentũ
quod reprobat seriptura dicens. Pec cun

Expanded text:
runt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas runt sibi lacus contritos, qui non possunt aquas continere . Has aquas spargunt nubes, ad quas pervenit veritas Dei. Sicut scriptum est: Et nubes spargant justitiam . Praecipiturque sitientibus, ut nequaquam bibant aquas Sior turbidas, et tumentes gurgites Assyriorum; sed pergant ad aquas Siloe, quae vadunt cum silentio; nec timeant eloquii paupertatem, si argentum forte non habeant , sed audiant Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit . Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, et bibite, ab imperitis scriptoribus immutatum est, qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Script
Abbreviated transcription (Latin):
int enĩ tropologicũ. diluuiũ. qd̵ inter p̃tat᷑
in bab̾tismo saluatoris. cõgerens erẽ pla quã plu¬
rima. ut est illud. dñs diliuiũ inhabitare faeit.
Et iterũ. Suauis dñs expectantibꝰ se. in die
tribulationis. & sciens timentes se. in diluui¬
oitineris cõsũmationẽ facit. qd̾ scilicet om̃i¬
a peccata in babtisino deleuerit. dicens in a¬
lio loco. Ego sũ. ego sũ. qui deleo om̃s iniqͥta¬
tes tuas. dm̃s eñi declinauerunt simł mu¬
tiles facti sunt. nõ erat qui faceret mised̾iam.

Expanded text:
it enim tropologicum diluvium, quod interpretatur in baptismo Salvatoris, congerens exempla quamplurima, ut est illud: Dominus diluvium inhabitare facit . Et iterum: Suavis Dominus exspectantibus se in die tribulationis: et sciens timentes se, in diluvio itineris consummationem facit : quod scilicet universa peccata in baptismo deleverit, dicens in alio loco: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Omnes enim declinaverunt, simul inutiles facti erant . N
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ oculi. auresq sunt. clause. si aꝑtã nõ
uideant ueritatẽ. De. xp̃ianis qͥd loquar nes¬
cio. qui dicente apło. que sunt allegoriea.&
ad duo testam̃ta uetus & nouũ. sarã agarq
referente uideis tradunt manus. terrenaꝵ
locũ tentorii tui. ee pelles tabernaculoꝵ tu¬
oꝵ extende. ne parcas. lougos fae funiculos
tuos. & clauos tuos consolida. Ad dexterã enĩ

Expanded text:
quorum oculi auresque sunt clausae, si apertam non quorum oculi auresque sunt clausae, si apertam non videant veritatem. De Christianis quid loquar, nescio, qui dicente Apostolo, quae sunt allegorica et ad duo Testamenta, vetus et novum, Saram Agarque referente, Judaeis tradunt manus, terrenarua locum tentorii tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende: ne parcas: longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolid
Abbreviated transcription (Latin):
tue tues que dereliqͥsti uirũ tuũ .&. iterũ
Nõ ut dum̃ me uocasti. neq ut patrẽ. & pͥn¬
cipẽ uirginitatis tue: propterea in hoc eo¬
dem ꝓpħa plangit᷑. Quom fac̾ta est mere¬
trix ciuitas fidelis syon plena uidieu. inqua
iusticia dormuuit in ea. nũc autẽ latrones.
ded & hoc notandũ. qd̾ quando dicit. plu¬
res filii deserte. magis quã eius que habe¬
bat uirũ. nõ penitꝰ sinagoga excludat᷑
a partu sed multitudo ei gentiũ p̃ferat᷑. W.
agmina sibi credentiũ. in xp̃o cireuncisionis
Rgentiũ. diuiserũt. ut ex utroq popło .d̾.¬
sertã pͥus atq pauꝑeula. edificarent ierłi.¬
gaudi significat magnitudinẽ: in similitudi¬
nem hinmentis equi aduictoriã. de. quo in iob
demee que pͥus habuit uirũ &e postea desie¬
rit multoq plures habitura sit filios post re¬
pudiũ. quã prius habuit. sub uiro: cũ ꝑspi¬
cue duarũ mulierũ ponat᷑ cõparatio eius

Expanded text:
tuae tu es, quae dereliquisti virum tuum . Et iterum: tuae tu es, quae dereliquisti virum tuum . Et iterum: Non ut Dominum me vocasti: neque ut patrem et principem virginitatis tuae : propterea in hoc eodem Propheta plangitur: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, Sion plena judicii: in qua justitia dormivit in ea, nunc autem latrones . Sed et hoc notandum quod quando dicit: Plures filii desertae, magis quam ejus, quae habet virum, non penitus synagoga excludatur a partu; sed multitudo ei gentium praeferatur. agmina sibi credentium in Christo, Circumcisionis et Gentium diviserunt, ut ex utroque populo desertam prius atque paugaudii significat magnitudinem, in similitudinem hinnientis equi ad victoriam. De quo in Job dem esse quae prius habuit virum, et postea habere desierit, multoque plures habitura sit filios post repudium, quam prius habuit suo viro. Cum perspicue duarum mulierum ponatur comparatio, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
precessons.& deserta eã dice. de qua supra
legunꝰ. letare deserta. & reliqua his similia. S
qua & in ieremia scͥptũ est. ex ꝑsona dei. llacu¬
a facta est. que pariebat septem. defecit a
nima eiꝰ. oc̃cidit ei sol adhuc meridie: De in
samuelis uolumine. Sterilis peꝑit. septem.
&e que habebat filios plures. infirmata est. d
ui psaliis. Qͥ habitare facit sterilẽ in domo.
matrẽ filioꝵ letantẽ. Septẽ autẽ filios dR
genuisse synagoga. ꝓpt̃ nusteriũ ebdomia¬
dis ce sabb̃i sui. quibꝰ prior popłs fuerat obli¬
gatus. Siue ꝑ septẽ plures intelligendi st̃.
uixta sermonis hebrei ambiguitatẽ. quo o
sabbatũ significat᷑. & plures. de. quo & in he¬
braycarũ questionũ libro. quẽ in genesi sc̃p¬
simus pleniꝰ dictũ est. Nec gͦ que quã diu ui¬
rum habebat dm̃i. sermone̾ q diuinũ. &e legi
uiucta erat. generabat deo plurimos filios.
quẽ accepit libellũ repudii. & uocanti iuro
noluit respondere. & audiuit. filia matͥs

Expanded text:
upra legimus: Laetare, deserta, et reliqua his similia. De qua et in Jeremia scriptum est ex persona Dei: Vacua facta est quae pariebat septem, defecit et anima ejus. Occidit ei sol adhuc meridie . Et in Samuelis volumine: Sterilis peperit septem, et quae habebat filios plures, infirmata est . Et in Psalmis: Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Septem autem filios dicitur genuisse synagoga, propter mysterium hebdomadis et sabbati, cui prior populus fuerat obligatus. Sive pro septem, plures intelligendi sunt, juxta Hebraei sermonis ambiguitatem, quo et sabbatum significatur et plures. De quo in Hebraicarum Quaestionum libro, quem in Genesim scripsimus, plenius dictum est. Haec ergo quae quamdiu virum habebat Deum, sermonem divinum, et Legi juncta erat, generabat Deo plurimos filios: quando autem accepit libellum repudii, et vocanti viro noluit respondere, et audivit: Filia matris
Abbreviated transcription (Latin):
& coloni tui erunt .&. ad te confugient
Et hec iudei putant. ad ierłm dici. qd̾ multi
de gentib proseliti sint futuri. quilegẽ moy¬
si cerimonias q suscipiant. Qđ nos iuxta in¬
& est mater om̃iũ credentiũ. Ad quos pro¬
selitos & aduenas congregandos. misit dñs
discipłos suos dicens. Docete om̃s gentes.
ut cõfugiant ad eugłium. & nouã legem.
suscipiant. ut habitatores quondã ydola¬
trie. fianit coloni eccłe. de quibꝰ in psalmis
dicit᷑. Dñs sapientes facit cecos. suie ut in
latinis eodiciblegit᷑. Dñs illuminat cecos.
Diligit aduenas. ut postquã cecilum̃ rece¬
perint ueritatis. &e stulti sapientiã didice¬
rint. tẽ ad eccłam transeũtes. diligant᷑ a
drĩo. & audiant ꝑ propħam: uocabo nõ po¬
pulũ meũ popłm meũ: & qđ intrantes tẽ¬

Expanded text:
et coloni erunt tui, et ad te confugient. et coloni erunt tui, et ad te confugient. Et haec Judaei putant ad Jerusalem dici, quod multi de gentibus proselyti sint futuri, et legem Moysi caeremoniasque suscipiant. Quod nos juxta c et mater omnium credentium . Ad quos proselytos et advenas congregandos, misit Dominus discipulos suos, dicens: Docete omnes gentes , ut confugiant ad Evangelium, et novam Legem suscipiant, ut habitatores quondam idololatriae, fiant coloni Ecclesiae. De quibus in psalmis dicitur: Dominus sapientes facit caecos. Sive ut in Latinis codicibus legitur: Dominus illuminat caecos, Dominus diligit advenas : ut postquam caeci lumen receperint veritatis, et stulti sapientiam didicerint, tunc ad Ecclesiam transeuntes diligantur a Domino, et audiant per prophetam: Vocabo non populum meum, pop
Abbreviated transcription (Latin):
appropinquabit tibi. Ordo pulcherrimꝰ. Pau¬
pecculã. & humilẽ fuerat cõsolatꝰ. promitteis
ei grãs spirituales. Nẽ dicit qͥd facere debeat.
si nolit adu̾sarioꝵ ĩpetꝰ formidare. Et est sen¬
sus. Non uis timere inimicos tuos: fae ista
que dico. Recede ꝓcul a calũpnia: siue ab in¬
quitate: qr om̃is iniqͥtas & rapina. de calũp¬
tua nascit᷑. & nõ timebis. tremorq &e pauor.
non appropinquabit tibi. ut neqͦquã homi¬
nes sed dm̃ timeas dicens eũ moyse. Trenis
sum & meticulosus. Et cũ uno amicoꝵ iob.
Horror & tremor uenerunt suꝑ me. & mul¬
tum mea ossa concussit & cũ propha. Auoce
orationis mee intͣuit tremor in ossa mea .W.
suꝑ quẽ dñs reqescet nisi suꝑ humilẽ ox. qui¬
etum & trem̃tẽ uerba eius: Porro alius est
impioꝵ tremor. qui ex metu supplicii nascit᷑.
de quo seriptũ est. Tremor apprehendit un¬
pios. Exce accola ueni.&. qui nõ erat me
Ter Ecce proseliti accedent ad te ꝑme.

Expanded text:
. Pauperculam et humilem fuerat consolatus, promittens ei gratias spirituales. Nunc docet quid facere debeat, si nolit adversariorum impetus formidare. Et est sensus: Non vis timere inimicos tuos, fac ista quae dico: Recede procul a calumnia, sive ab iniquitate: quia omnis iniquitas et rapina de calumnia nascitur; et non timebis, tremorque et pavor non appropinquabunt tibi, ut nequaquam homines, sed Deum timeas, dicens cum Moyse: Tremens sum ego et meticulosus ; et cum uno amicorum Job: Horror et tremor venerunt super me; et multum mea ossa concussit ; et cum propheta: A voce orationis meae intravit tremor in ossa mea ; et: Super quem Dominus requiescit, nisi super humilem et quietum, et trementem verba ejus ? Porro alius est impiorum tremor, qui ex metu supplicii nascitur. De quo scriptum est: Tremor apprehendit impios . Ecce accola veniet, qui non erat mec LXX: Ecce proselyti accedent ad te per me,
Abbreviated transcription (Latin):
dextera accipit᷑. Deniq de sapientia dei
dicit᷑ cui nichil p̃ciosũ cõparari potest. qd̃
in dextera sua uite habeat longitudinẽ.
ce annos plurimos. in sinistra autẽ. diuitias
& głam. ut diuitie ille accipiant᷑ que in
presenti scientia st̃ ex bonis oꝑib̾ & gła.¬
quã accipit is ꝑ euius oꝑa deus glifieat᷑
ingentibꝰ. longitudo autẽ uite. & ann plurimi
eternã uitã significant. que p̃sentia negligens.
ad futura festinat. Noli tunere qr nõ confũde¬
ris ueq erubesces. Non enĩ te pudebit. qr confu¬
sionis adolescentie tue obliuisceris. & obprobrii
iuiduitatis tue nõ recordaberis amplius qr do
minabit᷑ tui qui fecit te. dñs exercituũ nom̃
eius & redẽptor tuus sc̃s isrł. d̾s omĩs terre
uocabit᷑ l .xx. Nolitimere quia confusaes.
ne cõfundaris. quia exprobratũ est tibi. con¬
fusionẽ eternã obliuisceris. & obprobrii uidus¬
tatis tue memor nõ eris. quia dñs sabaoth no

Expanded text:
ccipitur . Denique de sapientia Dei dicitur, cui nihil pretiosum comparari potest, quod in dextera sua vitae habeat longitudinem, et annos plurimos; in sinistra autem divitias et gloriam, ut divitiae illae accipiantur, quae in praesenti scientia sunt et bonis operibus, a Deus glorificatur in gentibus, longitudo autem vitae et anni plurimi, aeternam vitam significent, quae praesentia negligens, ad futura festinat. Noli timere, quia non confunderis, neque erubesces: non enim te pudebit, quia confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non reco tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen ejus: et redemptor tuus Sanctus Israel, Deus omnis terrae vocabitur. LXX: Noli timere, quia confusa es: neque confundaris, quia exprobratum tibi est: confusionem enim aeternam oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae, memor non eris:
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt. Hoc de eccłaꝵ magnitudine. quȩ
pro uno uidee loco. & angustissimo in toto
orbe terraꝵ. suos terminos dilatabunt. Ue¬
niamꝰ ad intelligentiã sp̃uale. Qui in tab̾na¬
Culo est firmã atq ꝑpetuã nõ possidet man¬
sionẽ. sedsemꝑ mutat loca & ad ulteriora
festinat. dicens u psalmo. ꝑtransibo in locũ
tab̾naculi admirabilis. p̃teritoꝵ obliuiseeis.
er infuturũ se extendens. donec ꝑueniat

Expanded text:
tae sunt . Hoc de Ecclesiarum magnitudine, quae pro uno Judaeae loco et ipso angustissimo, in toto orbe terrarum suos terminos dilatabunt. Veniamus ad intelligentiam spiritualem. Qui in tabernaculo est, firmam atque perpetuam non possidet mansionem; sed semper mutat loca, et ad ulteriora festinat, dicens in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis , praeteritorum obliviscens, et in futurum se ext
Abbreviated transcription (Latin):
hunc locũ. ita interp̃tatꝰ est. Letare sterilis.
que nõ peꝑisti. gaude in exultatione & hin¬
ni: que nõ parturisti. plures enĩ filii dissipare.
magis quã que erat sub uiro. a quo theodo¬
tio & aquila. p̃ter pauca uerba non disere part

Expanded text:
hunc locum ita interpretatus est: Laetare, sterilis, quae non peperisti. Gaude in exultatione, et hinni, quae non parturisti: Plures enim filii dissipatae, magis quam ejus quae erat sub viro. A quo Theodotio et Aquila praeter pauca verba non
Abbreviated transcription (Latin):
lea tua fige ne pareas. ꝓtende. funiculos tuos¬
&e clauos conforta: adhuc in dextris tuis. &e.
in sinistris dilata: ce semen tuũ possidebit
gentes. & ciuitates desertas habitare facies.
ui dixerat. lauda sterilis que nõ paris. rũpe
funic ulos. quibꝰ prius tenebaris astric̃ta. o.
clama in confessione. dñi. que liberos nõ ha¬
bebas: nẽ eidẽ p̃cipit᷑. in similitudinẽ taber.¬
naculi moysi qd̃ quondam habuit in deser.¬
to: ut dilacet tentoriũ suũ. pellesq dis¬
tentet: & funiculos faciat longiores .&.
c lauos quibꝰ firmat᷑ om̃e tentoriũ. in altũ
defigat oe roboret. ue uentoꝵ. flatibꝰ dissi
quaqͣm taber naculi iudaici unitet᷑ angustias.
qd̾ centũ longitudinis cubita &e qͥnqͦginta la¬
titudinis ambiebat. nec tẽpli breuitate elau¬
dat᷑ qd̾ sexaginta eubita habebat in longũ.
de uiginti in latũ. sed ad dexterã ee sinistr̃a lo¬
cum caꝑe nõ cesset. Ac ne putemꝰ hoc uixta
friuoła hebreoꝵ contentionẽ. dici de syon

Expanded text:
um fige, ne parcas. Protende funiculos, et clavos tuos conforta adhuc in dextris, et in sinistris dilata, et semen tuum possidebit gentes, et civitates desertas habitare facies. Cui dixerat: Lauda, sterilis, quae non paris; rumpe vincula, quibus prius tenebaris astricta, et clama in confessionem Domini, quae liberos non habebas, nunc eidem praecipitur in similitudinem tabernaculi Moysi, quod quondam habuit in deserto, ut dilatet tentorium suum, pellesque distentet; et funiculos faciat longiores, et clavos, quibus formatur omne tentorium, in altum defigat, et roboret, ne ventorum flatibus dissiJudaici tabernaculi imitetur angustias, quod centum longitudinis cubitorum, et quinquaginta latitudinis ambiebat, nec Templi brevitate claudatur, quod sexaginta cubita habebat in longum, et viginti in latum. Sed ad dexteram et ad sinistram locum capere ne cesset . Ac ne putemus hoc juxta frivolam Hebraeorum con
Abbreviated transcription (Latin):
ficauit plurimos. & fortiũ diuisit spolla. &
pro transgressoribꝰ rogauit daus locũ peni¬
tentie: trausit aduocationẽ gentiũ. & qui
in illo sint credituri. pleno sermone deseribit
Quẽ quide locũ & apls paulus sub nomine
sare oe ysaac refert ad eccłam. qd̾ pͥor popłs
de monte syua sit. & agar seruiat eũ filuis
siuis. Sequens autẽ liber sit. de. quo dicit ysa¬
yas. letare sterilis que nõ paris. erũpe & ela¬
ina que nõ parturis. quia plures filui deserte.

Expanded text:
isit spolia, et pro transgressoribus rogavit, dans locum poenitentiae, transit ad vocationem gentium, et qui in illo sint credituri, pleno sermone describit. Quem quidem locum et apostolus Paulus sub nomine Sarae et Isaac, refert ad Ecclesiam , quod prior populus de monte Sina et Agar serviat cum filiis suis; sequens autem liber sit, de quo dicit Isaias: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis: quia plures fi
Abbreviated transcription (Latin):
rebro eustochi¬
uin dixisse me
ugłistas. ubicũq de ueteri in¬
pretes seqͥ. Deniq ut nos multa ostendinꝰ.
mus. ꝙ pͣsens capitulũ cũ in sensu unũ sit.
in uerbis diserepat. a cuius explanatione¬
s quintꝰ post decimũ. in ẏsayam liber incipit.

Expanded text:
rebro, Eustochium, dixisse me et Evangelistas ubicumque de veteri Inpretes sequi. Denique, ut nos multa ostendimus mus, quia praesens capitulum cum in sensu unum sit, in verbis discrepat. A cujus explanatione quintus post decimum in Isaiam liber incipit.
Abbreviated transcription (Latin):
ri uobis. nõ solũ euglium xp̃i. sed & animas
nr̃as. Alioqͥun ridiculũ est more uidaico gͣn¬
deuos filios & filias. in ulnis humeris q por.¬
tari. Reges autẽ nutricios. & regine pͥnci¬
ostendunt uiros. qualis fuit abrahã adq̃m
dicit᷑. Rex a deo tu in nobis es .X. quoꝵ cor
in manudeiest: qui dicunt credentibꝰ. Qua¬
simodo nati pariuili. racionabile. & absq do¬

Expanded text:
non solum Evangelium Christi, sed et animas nostras . Alioquin ridiculum est more Judaico grandaevos filios et filias in ulnis humerisque portari. Reges autem nutricii, et reginae princiostendunt viros: qualis fuit et Abraham, ad quem dicitur: Rex a Deo tu in nobis es ; et quorum cor in manu Dei est : qui dicunt credentibsi modo nati parvuli rationabile et sine do
Abbreviated transcription (Latin):
in deuteronomii cantico ego decida.&.ẽ
go uuificabo ꝑcutĩã. & ego sanabo freqͥn¬
tibꝰ morbis. meam quoq terrã facit cõtre¬
miscere. cui dicꝰtũ est. terra es .& inter¬
ram ibis & oblitũ conditionis humane
crebro aminonet. ut hominẽ & senẽ.
de qui subito me lauguore ꝑcusserat. in¬
credibili uelocitate sanauit. ut terreret po¬
tius quã affligeret. & eñidaret magis quam
uerberaret. Itaq sciens cuiꝰ sit om̃e qd uiuo.
& qd̃ id curco forsitan mea dormitio disferat᷑
ut ceptũ in prophetas opus expleã. totũ
me huic tradidi studio. e quasi in quoda spe¬
culo constitutus. mundi huius turbines atq
uaufragia. nõ absq gemitu & dolore cõtẽ¬
plor nequaquã p̃sentia cogitans sed futura
nec homiriu fam̃a. atq rumusculos sed dei
iudiciũ ꝑtimescens. Eu quoq uirgo xp̃i eusto¬
chium. que egrotantẽ tius orationibꝰ. aidiu
eod̾e sp̃u quo pphe futura cecinerunt. pos¬
sim innubem eoꝵ ingredi . & caliginẽ.&

Expanded text:
in Deuteronomii cantico: Ego occidam, et ego vivificabo: percutiam et ego sanabo , frequentibus morbis meam quoque terram fecit contremiscere, cui dictum est: Terra es, et in terram ibis . Et oblitum conditionis humanae, crebro admonet, ut hominem et senem,de qui me subito languore percusserat, incredibili velocitate sanavit: ut terreret potius, quam affligeret, et emendaret magis quam verberaret. Itaque sciens cujus sit omne quod vivo, et quod idcirco forsitan mea dormitio differatur, ut coeptum in Prophetas opus expleam, totum me huic trado studio, et quasi in quadam specula constitutus, mundi hujus turbines atque naufragia, non absque gemitu et dolore contemplor; nequaquam praesentia cogitans, sed futura: nec hominum famam atque rumusculos, sed Dei judicium pertremiscens. Tuque, Virgo Christi Eustochium, quae aegrotantem tuis orationibus adjueodem spiritu, quo Prophetae futura cecinerunt, possim in nubem eorum ingredi et caliginem, et
Abbreviated transcription (Latin):
ds meus. quare me dereliqͥsti: &seruauit
eum. siue plasinauit: morte suꝑat.i. Dedit¬
q in fedus popłi uideoꝵ. His uidelicet qui
ex illis credere uoluerunt. Ut suscitarxe
terrã. que in ydolatrie iacebat errorib.
& possideroe hereditates dissipatas. siue de¬
sertas: que habitatorẽ nõ habebant d̾m.
&e dicent his qui erant in uinculis exite.
qui peccatoꝵ uinculis stringebant᷑. ꝙ
funibꝰ peccatoꝵ suoꝵ. unusqͥsq constrĩ¬
git᷑. & qui erant in tenebris releuamini:
qui sedebant in tenebͥs. &x ũbra mortis.
ce lucẽ uidere nõ poterant. Q postqu̾a cõ¬
uersi fuerunt. & clarũ xp̃i lumen aspexe.

Expanded text:
Deus meus, quare me dereliquisti ? Et servavit Deus meus, quare me dereliquisti ? Et servavit eum, sive plasmavit, morte superata, deditque in foedus populi Judaeorum, his videlicet, qui ex illis credere voluerunt: ut suscitaret terram, quae in idololatriae jacebat erroribus, et possideret haereditates dissipatas, sive desertas, quae habitatorem non habebat Deum, et diceret his qui erant in vinculis, exite, qui peccatorum vinculis stringebantur, quia funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur ; et qui erant in tenebris, revelamini. Qui sedebant in tenebris, et in umbra mortis, et lucem videre non poterant. Qui postquam conversi fuerint, et cl
Abbreviated transcription (Latin):
oportuno exaudiui te: & in die salutis au¬
xiliatus sũ tui. & plasinaui te. & dedite
in testamentũ gentiũ. ut constitueres ter¬
ram. & possideres hereditates desertas. diceres¬
q: his qͥ in uinculis sunt. exite .&. qui in te:¬
nebris releuanuni. In om̃ibꝰ uiis pascent᷑
rum ducet illos. Ponã q om̃em mont̾ẽ in
uiam & omẽm semitã in pascuã eis. Ee¬
ce. isti delonge ueniunt. isti ab aquilone
& mari. alii. autẽ de terra ꝑsaꝵ. letami¬
ni celi. & exultet terra. erumpant mon
dicens. Tempore oportuno exaudiui te. &
in die salutis auxiliatus sum tui. Cece
ñc tẽpus acceptabile. eccx ñẽ tẽpus salutss¬
Si gͦ uas electionis. ad pͥmi aduentus refert
intelligentiã que dicunt᷑ & nos sequamͣ ex¬
positionis eius uestigia .&. iustar paruuloꝵ
suꝑ adũbratas lineas preceptoris. litteras
imprimamus. Tempus placitũ &x oppor¬
tunũ &r dies salutis. passio saluatoris est.
& resurrectio. quando orabat in eruce d̃s.

Expanded text:
i te, et in die salutis auxiliatus sum tui. Et plasmavi te, et dedi te in testamentum gentium, ut constitueres terram, et possideres haereditates desertas. Diceresque his qui in vinculis sunt, Exite, et qui in tenebris, Revelamini: in omnibus viis pascentur, rum ducet illos. Ponamque omnem montem in viam, et omnem semitam in pascua eis. Ecce isti de longe venient, isti ab Aquilone et mari: alii autem de terra Persarum. Laetamini, coeli, et exsuliet terra, erumpant montdicens: Tempore opportuno exaudivi te: et in die salutis auxiliatus sum tui. Ecce nunc tempus acceptabile, etc. rt intelligentiam quae dicuntur, et nos sequamur expositionis ejus vestigia, et instar parvulorum, super adumbratas lineas praeceptoris, litteras imprimamus. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis, passio Salvatoris est et resurrectio, quando orabat in cruce: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
se: post mlta beneficia corpus humanũ assũ¬
psi.&. nequaquã ꝑ ꝓphas. sed p̃sens locutus
sum. Uenioe. nõ erͣat uir: siue homo Om̃s e¬
nun uiri & homines. ymaginẽ di relinqͣntes.
bestiaꝵ &e serpentiũ. sũpsere ymaginẽ. un¬
peraꝵ. & ad libidinosos. x qui insamentes. in
feminas facti sunt. & de uoluptuosis. Noli¬
te mittere margaritas ur̃as. ante. porcos.¬
& de impudentibꝰ. Neq scm̃ detis canbꝰ. &
in cõmune de om̃ibꝰ. Uisio quadrupedũ. que

Expanded text:
se, post multa beneficia humanum corpus assumse, post multa beneficia humanum corpus assumpsi, et nequaquam per Prophetas, sed praesens locutus sum. Veni, et non erat vir, sive homo. Omnes enim viri et hominis imaginem relinquentes, bestiaperarum . Et ad libidinosos: Equi insanientes in feminas facti sunt . Et de voluptuosis: Nolite mittere margaritas vestras ante porcos. Et impudentibus: Neque sanctum detis canibus . Et in communi de
Abbreviated transcription (Latin):
ris me. Sed forsitan libellũ repudii osten¬
dere nõ potestis. & aliqͥs creditor. m̃s. exi.¬
gens peceuniã. me nõ habente qd̃ redde¬
rem. nos indebiti cõpensatione. sus cepit:
Nõ est ita. Sed ego ostendã uobis. quã¬
obrẽ matrẽ cũ filis dereliq̃rĩ. Selera ur̃a
atq peccata. uos demonibꝰ uendiderunt. ut
p̃sentis scłi uoluptatibꝰ irretiti. & uos paren¬
tem .&. illa cõuigem de relinqueret. Unde
adulterã matrem ur̃am. ultra tenere nõ po¬
tui. sed uolentem abire ꝑmisi. Qd̃ autẽ. pec¬
catis suis unusquisq uendat᷑. dũ propͥo arbi¬
trio derelicti. nr̃a uoluntate: uel adbonũ uł
ad malũ ducuͣ .&e paulus apls docet. Ego
autẽ carualis sum: uenundatus sub pec¬
cato. Qͥ eñ facit peccatũ: seruus est pecca¬
ti & quomͦ auari. atq raptores. serui sunt
li corꝑe. Ut autẽ sciatis. nõ a me repudiatã
matrẽ urãm. seduoluntate propria recessis¬

Expanded text:
ris me. Sed forsitan libellum repudii ostenris me. Sed forsitan libellum repudii ostendere non potestis, et aliquis creditor meus exigens pecuniam, me non habente quod redderem, vos in debiti compensationem suscipit? Non est ita: sed ego ostendam vobis, quamobrem matrem cum filiis dereliquerim. Scelera vestra atque peccata vos daemonibus vendiderunt, ut praesentis saeculi voluptatibus irretiti, et vos parentem, et illa conjugem derelinqueret. Unde adulteram matrem vestram ultra tenere non potui, sed volentem abire permisi. Quod autem peccatis suis unusquisque venundatur, dum proprio arbitrio derelicti, nostra voluntate, vel ad bonum, vel ad malum ducimur, et Paulus apostolus docet: Ego autem 576 carnalis sum, venundatus sub peccato . Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Et quomodo avaripore . Ut autem sciatis, non a me repudiatam matrem vestram; sed voluntate propria recessis
Abbreviated transcription (Latin):
duisi matrẽ ur̃am: qr ueni & nõ erat ho¬
mo. uocaui. &. nõ erat qui obediror. Post
uocationẽ gentiũ. ac reges. &x pͥncipes. nu¬
tricios ac nutrices. & captiuitatem fortis pͥus
atq robusti. cuiiꝰ p̃da apłis distributa estͥ.
ee post demonũ uesaniã. qͥ suis saturaticar¬
nibus. suoq inebriati sunt sanguine. qñ
om̃is caro cognouit. qd̵ redẽptor & fortis
ipse d̾s esset iacob: loquit᷑ ad popłm uide¬
oꝵ. suꝑ syon que pͥus dixat de reliqͥt me
dũs. er dominꝰ oblitꝰ es̾t mei. Putatis me¬
ei libellũ repudui. & nõ potius qd uerũ est
intelligitis. illan suo uicio. ame. recessisse
Dicente eñ me ad eam. quiescite inique
agere. discite benefacere. audire me nolu¬
it. sed uertit contra me sc apulã recedentẽ.
Unde locutus sum filuis eius. Ue illis qm̃
recessert̃ a me. manifestisunt quia un¬
pie egerunt in me. & ad ipsan. E rudi¬
et te abcessio tua . &x lualicia tua corripi¬
et te .&. scies qũĩ malũ tibisit. qd relique¬

Expanded text:
 veni, et non erat homo: vocavi, et non erat qui obediret. Post vocationem gentium, et reges ac principes, nutricios et notrices, et captivitatem fortis prius atque robusti, cujus praeda Apostolis distributa est, et post daemonum vesaniam, qui suis saturati carnibus, suoque inebriati sunt sanguine: quando omnis cognovit caro, quod Redemptor et fortis ipse esset Deus Jacob, loquitur ad populum Judaeorum super Sion, quae prius dixerat: Dereliquit me Dominus, et Dominus oblitus est mei. Putatis meei libellum repudii, et non potius, quod verum est, intelligitis, illam suo a me vitio recessisse? Dicente enim me ad eam: Quiescite inique agere, discite bonum facere, audire me noluit; sed vertit contra me scapulam recedentem: Unde locutus sum filiis ejus: Vae illis, quoniam recesserunt a me. Manifesti sunt qui impie egerunt in me. Et ad ipsam, Erudiet te abscessio tua, et malitia tua corripiet te; et scies quoniam malum tibi sit quod relique
Abbreviated transcription (Latin):
pulum suũ eos qui ex uideis credere uolueruis.
&e paupm hamiliũ ꝙ suoꝵ misertus est: siue
omĩs popłi sui qui de oriente & occidente. aqͥ¬
sone & austro. ad eum uocatus est. nõ habens le¬
gem nec ꝓphas. nec diuitias sp̃u illes. s desertꝰ
pauuꝑ &̃ humilis cunctis demonib. subiacebat.
⁊ dixit syon. Dereliqͥt me dñs & dñs obli¬
& si illa oblita fuerit. ego tamen nõ obliuscar

Expanded text:
lum suum, eos qui ex Judaeis credere voluerunt. Et pauperum humiliumque suorum misertus est: sive omnis populi sui, qui de Oriente et Occidente, Aquilone et Austro ad eum vocatus est, non habens Legem nec Prophetas, nec divitias spirituales: sed desertus, pauper et humilis, cunctis daemonibus subjacebat. Et dixit Sion: Dereliquit me Dominus, et Dominus obli& si illa oblita fuerit, ego tamen non obliuiscar
Abbreviated transcription (Latin):
deus isrł. scĩfica eũ qui despicit anim̃a su¬
am. qui abhominatiomi ẽ gentiũ. qͥ seriuuis
Sanctꝰ isrł & elegit te. Pro eo qd̃ nos dixi¬
mus ad contẽptibilẽ animam. ad abhomi¬
nata gentẽ. adseruũ dñoꝵ. theodotio tran¬
stulit. ox qui despicit animã. qui abhonu¬
nationi est genti. qui seruus est pͥncipũ. Qd
manifeste xp̃i ꝑsone cõuenit. Ipse eñĩ bonꝰ
pastor. posuit animã suã ꝓ ouibus. & cõtẽp¬
sit eani. Q abħominatiõni est genti uideo¬
rum: cui ter ꝑ singłos dies sub nomine na¬
Darenoꝵ. maledicunt in synagogis suis.
Qͥ seruus fuit pͥncipũ. &t tã humilis. ut sta¬
ret aũ anna &e chaypham. &x crucifigend̾
pilato & herodi mitteret᷑. Cui intͣp̃tatio¬
ni aquila cõsentit. &x ex parte lxx. Licet in
eo mutauunt sensũ. & extenuauerint. qd̃
pro gente gentes ꝓseruo seruos interp̃ta¬
tisunt. Alui uero hoc dici arbitrant᷑. ad gen¬
tem udeoꝵ: que cõtẽpsit anim̃a suã. &

Expanded text:
Deus Israel. Sanctificate eum qui despicit animam suam, qui abominationi est gentium, qui servus Sanctus Israel, et elegit te. Pro eo quod nos diximus: ad contemptibilem animam, ad abominatam gentem, ad servum dominorum, Theodotio transtulit: ei qui despicit animam, qui abominationi est genti, qui servus est principum: quod manifeste Christi personae convenit. Ipse enim bonus pastor posuit animam suam pro ovibus suisit eam, qui abominationi est genti Judaeorum, cui ter per singulos dies sub nomine Nazarenorum maledicunt in synagogis suis. Qui servus fuit principum, et tam humilis ut staret ante Annam et Caipham; et crucifigendus Pilato et Herodi mitteretur. Cui interpretationi Aquila consensit, et ex parte Septuaginta, licet in eo mutaverint sensum, et extenuaverint, quod pro gente, gentes; et pro servo, servos interpretati sunt. Alii vero hoc dici arbitrantur ad gentem Judaeorum, quae contempsit animam suam, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiaꝵ uero ñ solũ de utero & uulua scͥp¬
tũ est. hoc ẽ mebeten .x. merehem. s meni.
Que p̃positio significat ex meo ut̃o. siue ex
mea uulua. & est sñsus. Qͥuos genui ab in¬
fantia .x. meo ut̃o uulua ꝙ portaui ipse us¬
q ad senectutẽ protegã. ñ meã s ur̃am. ut
eos doceat diuina miscdia ẽe: saluandos.
Creator. eñĩ om̃iũ parcit creature sue.
ex pastor bonꝰ anim̃a suã ponit ꝓ ouib sui.
qui aut̃ẽ meennariꝰ est. euiꝰ ñ Sunt oues.
qui portamini exrut̾o. et erudimini. abui¬
fantia usq ad senectutẽ. hoc significat
qd frustra legem dei. die. ac nocte meditñ
Eñ habentes noticiã dei. s hominũ ac bes¬
tiaꝵ symulachra uenerantes. intm ut

Expanded text:
sentiarum vero non solum de utero, et de vulva scriptum est, hoc est, MEBETEN et MEREHEM sed MENNI quae praepositio significat ex meo utero, sive ex mea vulva. Et est sensus: Qui vos genui ab infantia, et meo utero vulvaque gestavi, ipse usque ad senectutem protegam, non meam, sed vestram, ut eos doceat divina misericordia esse salvandos. Creator enim omnium parcit creaturae suae, et pastor bonus ponit animam suam pro ovibus suis . Qui autem mercenarius est, cujus non sunt oves, Qui portamini ex utero, et erudimini ab infantia usque ad senectutem, hoc significat, quod frustra legem Dei die ac nocte meditentur, non habentes notitiam Dei, sed hominum ac bestiarum simulacra venerantes
Abbreviated transcription (Latin):
cepit inuitã. Unde manifestiꝰ interp̃tat᷑
est sẏminachus. sed ce captiuitas fortis au¬
feret᷑ & rapina horribilis saluaerit. fortẽ
atq horribilẽ. diabolũ uolens intelligi. qui
dm̃i uirtute suꝑatꝰ est. Ergo dñs iudicass
eos. qui opp̃sserant syon: sirie iudicaus iudi¬
ciũ eius. liberauit filios isrl. qui capti fue¬
rant a gẏgante. atq saluauit. & adũsa¬
rias potestates. cibauit de carnibꝰ suis &
mebriauit quasi musto. ut nequaqͣm ali¬
oꝵ nece. sed sua morte saturent᷑. Ꝙ quicar¬
nes sunt. quia d̾i sp̃m ꝑdiderunt. sis ues¬
cant᷑ carnibꝰ. Qd qͥd̾e ox sc̃s loqͥt᷑ in psalmis.
Cũ appropinquarent inqͥ affligebant. ut
comederent carnes meas. Non eñi sp̃s qui
incorporalis est. sed caro comedit᷑. ferociũ
bestiaꝵ morsibꝰ patens. Or tune dicet syon
immo omĩs caro. que uidebit salutare. dei.

Expanded text:
recepit in vitam. Unde manifestius interpretatus recepit in vitam. Unde manifestius interpretatus est Symmachus: Sed et captivitas fortis auferetur, et rapinae horribilis salva erit. Fortem atque horribilem diabolum volens intelligi, qui Domini virteos qui oppresserant Sion, sive judicans judicium ejus, liberabit filios illius qui capti fuerant a gigante, atque salvabit, et adversarias potestates cibabit carnibus suis, et inebriabit quasi musto, ut nequaquam aliorum nece, sed sua morte saturentur. Et qui carnes sunt, quia Dei spiritum perdiderunt, suis vescantur carnibus. Quod quidem et Sanctus loquitur in Psalmis: Cum appropinquarent mihi qui affligebant, ut comederent carnes meas . Non enim spiritus qui incorporalis est, sed caro comeditur, ferocium bestiarum morsibus patens. Et tunc dicet Sion: immo omnis caro quae videbit salutare De
Abbreviated transcription (Latin):
sum repetit. Quomͦ potest aliqͥs intrare. ĩ
domũ fortis. & uasa eius diripere: nisi pͥmũ
ligauerit fortẽ. & tunc domũ eiꝰ diripiet:
fortis & gygas diabolus est. quiomĩs gen¬
tes suo subiugarat imꝑio. audens dic̃e sal¬
uatori. Hlec om̃ia mͥ tradita sunt .&. dabo
tibi ea. si peidens adorauis me: Ilund̃ eñi
in maligno positus est. Quẽ nullus ustoꝵ
uinc̾e potuit. nec uxta amos ꝓpħam. de o¬
re leonis auferre. Proposita gͥ questione. qd̃
nullus possit fortem & gygantẽ uince. nec
saluare qd̵ ab eo raptũ erat. respondit dñs
suo aduentu. omĩa ꝑpetranda. qd̃ scilieet
capte prius gentes. a gygante tollant᷑.
&. om̃is illiꝰ siupellex. uniũsaq familia. a¬
postolis diuidat᷑ impleto illo qd̾ scͥptũ est.
Rex uirtutũ dilecti .&. speciei domꝰ diuidere
spolia. Iste est enĩ qui ascendens in altũ cap¬
tiuã duxit captiuitatẽ. dedit dona hominibꝰ.
eos uidelicet qui pͥus capti erant in mortẽ.

Expanded text:
liquis intrare in domum fortis, et vasa ejus diripere, nisi primum ligaverit fortem, et tunc domum ejus diripiet ? Fortis et gigas, diabolus est, qui omnes gentes suo subjugarat imperio, audens dicere Salvatori: Haec omnia mihi tradita sunt, et dabo tibi ea, si procidens adoraveris me . Mundus enim in maligno positus est , quem nullus justorum vincere potuit: nec juxta Amos, praedam de ore leonis auferre . Proposita igitur quaestione, quod nullus possit fortem et gigantem vincere, nec salvare quod ab eo raptum erat, respondit Dominus, suo adventu omnia perpetranda: quod scilicet captae prius gentes a gigante tollantur, et omnis illius supellex, universaque familia Apostolis dividatur. Impleto illo quod scriptum est: Rex virtutum dilecti, et speciei domus dividere spolia. Iste est enim qui ascendens in altum, captivam duxit captivitatem, dedit dona in hominibus : eos videlicet qui prius capti erant in mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
atq captiua. in popło uideoꝵ: filios habere
desier̃a. multo temꝑe nõ pepererã. post ag¬
am. nullos alios ꝓpħas usq ad iohem þab¬
tistam uiderã. & quomͦ que fuerã sola. &
uiri auxilio destituta. tantos filios habe¬
re nõcepi: ut autẽ sciamꝰ suꝑ petrã or
fundaintũ xp̃i. ex utroq peꝰ ułs edifica¬
risyon: ad credentes paulus apłs loquit᷑. E di

Expanded text:
atque captiva in populo Judaeorum, filios habere atque captiva in populo Judaeorum, filios habere desieram, multo tempore non pepereram. Post Agam, nullos alios Prophetas usque ad Joannem Baptistam videram; et quomodo quae fueram sola, et viri auxilio destituta, tantos filios habere nunc coepi? Ut autem sciamus super petram et fundamentum Christi ex utroque populo aedificari Sion,
Abbreviated transcription (Latin):
namentũ dicat᷑ eccłẽ. Puto autẽ diu̾sas sig¬
nificari gr̃as spirit᷑ales. ꝑquas sponse ornat᷑
ambitio. de qua &e in quadragesimo.iiii. psal¬
mo canit᷑. Astitit regina a dextris tuis. in
uestitu deaurata circũ amicta uarietate.
Que enĩpͥus deserta fuerant. & dilapsa in
solitudines & ruinas: adueniente xp̃i eugli¬
o instaurabũt᷑. & tant᷑a habebt habitatoꝵ
multitudinẽ. ut eos cap̾e nõ possint. ita dũi¬
taxat ut ꝑsequutores fugent᷑ procul. uł
hi de quib supra diximꝰ. qui destruebant
oe dissipabant. exibunt ate. filiiq sterilita¬
te esse uiduat᷑a. Dicent in auribꝰ tuis. Ang̾¬
tus mͥ est locus in synagogis. fac mͥ spaciũ
in ecclesus. ut habitẽ latius. ut nõ cõpͥmar
blasphemiis iudeoꝵ. ut totũ orbẽ tua me¬
cum capiat latitudo. Tu aut̃e leticie mag¬
nitudinẽ. nõ ualens ore ꝑferre: in tuo cor¬
istos: Ego eram sterilis & uidua. deserta

Expanded text:
namentum dicatur Ecclesiae. Puto autem has diversas signamentum dicatur Ecclesiae. Puto autem has diversas significari gratias spirituales, per quas sponsae ornatur ambitio. De qua et in quadragesimo quarto psalmo canitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Quae enim prius deserta fuerant, et dilapsa in solitudines et ruinas, adveniente Christi Evangelio, instaurabuntur et tantam habebunt habitatorum multitudinem, ut eos capere non possint. Ita dumtaxat, ut persecutores fugentur procul, vel hi de quibus supra diximus: Qui destruebant te, et dissipabant, exibunt a te. Filiique sterilitate esse viduatam, dicent in auribus tuis: Angustus mihi est locus in synagogis, fac mihi spatium in Ecclesiis, ut habitem latius, ut non comprimar blasphemiis Judaeorum, ut totum orbem tua mecum capiat latitudo. Tu autem laetitiae magnitudinem non valens ore proferre, in tuo cortos genuit? Ego eram sterilis et vidua, deserta
Abbreviated transcription (Latin):
tibus utat᷑ pluuiis. & raritatẽ fontiũ.
cisternatũ extructione solet᷑. sed in dei ma¬
nibus adquã dicit᷑. festinauerunt struc¬
tores cui. Siue uixta .lxx. cito edificabĩs.
a quibꝰ destructa fueras. Abiudeis enĩ
destructa. a iudeis edificata est . qr ob
culpam scͥbarũ phariseoꝵq deserta. ad
tam de iudeis. quã de gentibꝰ. Seqͥtur.
& qui dextruxerant .& dissi pauerant .e¬
gredient᷑ ex te. doctores pessimi. ut ne¬
quaqͣm mandata. & traditiones seq̃ris
hominũ. sedlegem dei. Dicit᷑ ꝙ ad eam. ut
leuet oeulos in cireuitu. &x uideat filios
bat᷑. leuate oculos ur̃os ex uidete. qi iam al¬
be sunt segetes. ad metendũ. Wut securos nd̃
faciat. uiuo ego inqͥt dñs. qd̃ iuxta uetꝰ testa¬
mentũ. iurandi dicit᷑ consuetudine. q om̃ibꝰ
his uelut ornam̃to uestieris. & circũdabis tibi
eos. quasi sponsa circundat monile sibi. felix
qui tanti meriti est: tante q uirtutis. ut or¬

Expanded text:
tibus utatur pluviis, et raritatem fontium tibus utatur pluviis, et raritatem fontium cisternarum exstructione soletur; sed in Dei manibus, ad quam dicitur: Festinaverunt structores tui. Sive juxta LXX: Cito aedificaberis a quibus destructa fueras. A Judaeis enim destructa, a Judaeis aedificata est. Quae ob culpam Scribarum Pharisaeorumque deserta, ad tam de Judaeis, quam de gentibus. Sequitur: Et qui te destruxerant et dissipaverant, egredientur ex te: doctores pessimi; ut nequaquam mandata et traditiones sequaris hominum , sed legem Dei. Diciturque ad eam, ut elevet oculos suos in circuitu, et videat filios ebatur: Levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt segetes ad metendum . Et ut securos nos faciat: Vivo ego, inquit Dominus quod juxta vetus Testamentum, 571 jurandi dicitur consuetudine, quia omnibus his velut ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos, quasi sponsa circumdat monile sibi. Felix qui tanti meriti est, tantaeque virtutis, ut or
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor. dixerit syon. de reliqͥt me dñs .&
dñs oblitꝰ est mei. llec dubiũ est qͥn cõgre¬
gatio sc̃oꝵ que pͥor fuerat in iudeis. & a do¬
mino derelicta est. ista cõmemoret.&. uo¬
ce lacrunabili cõquerat᷑ se esse desertã.
&e dñi auxilio destitutã. Qui dũs respon
dit. naturaliutens similitudine. Si pot̾ fi¬
eri ut matẽr ͫ obliuiscat᷑ infantis. & ad
partũ uiscerum suoꝵ nonflectat᷑ miseði¬
a. & ego obliuiscar. tui. Plus aliqͥd dic̃ã .W¬
si illa oblita fuerit. uincens mentis duri¬
cia iura uature. ego tam̃ nõ obliuiscar eͤre¬
aturam meã. & scõꝵ animas semꝑ incor
de meo retinebo. Scito enĩ tu que te ar¬
criptã. manibꝰ esse atq depictã. & muros
tuos cora oculis meis iugiter ꝑmanere.
Ex quo discimꝰ nequaqͣm iherłm. in pales¬
tine regione querendã. que tocius ꝓuin¬
perat᷑. & penuriã patit᷑ sitis. itaut celes¬

Expanded text:
quatuor dixerit Sion, Dereliquit me Dominus, et quatuor dixerit Sion, Dereliquit me Dominus, et Dominus oblitus est mei. Nec dubium est quin congregatio Sanctorum, quae prior fuerat in Judaeis, et a Domino derelicta est, ista commemoret, et voce lacrymabili conqueratur se esse desertam, et Domini auxilio destitutam. Cui respondit Deus, naturali utens similitudine: Si potest fieri, ut mater sui obliviscatur infantis, et ad partum viscerum suorum non flectatur misericordia, et ego obliviscar tui. Plus aliquid dicam: etsi illa oblita fuerit, vincens mentis duritia jura naturae; ego tamen non obliviscar creaturam meam, et Sanctorum animas semper in meo corde retinebo. Scito enim tu, quae te pecriptam esse manibus atque depictam; et muros tuos coram oculis meis jugiter permanere. Ex quo discimus, nequaquam Jerusalem in Palaestinae regione quaerendam, quae totius provinperatur, et penuriam patitur sitis, ita ut coeles