comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliqͥs utile putamiꝰ qd̾ mutile ẽ nec em̃ om̃a mebra autc lare¬
ra conuersatiois Numane descripta habemꝰ⁊ ab his aũ que gra¬
uia sunt aꝑte: phibiti suuꝰ : nã quedã cause nos fallere. solent
ex causis aliquib orte. ut qd̃ ñ ẽ utile putemꝰ utile. quod non leue
quidẽ ẽ qr ꝓpositũ liberũ ẽ. Itaq uolite ante t̾epus iudicare: donec
ueniat dominꝰ : monet illos ne iudicent cũ iudicandi s̃. et habeant
duplex pec̾m sicut ait dommꝰ nolite uidicare ut ñ iudicemini. sed
ex pectate. diẽ iudicii di ac si fideles et boni sint. inuiria enĩ uidi¬
cis ẽ si ante cognitionẽ eiꝰ a seruo ꝓcedat iudiciũ aut sententia
Qͥn illumiiabit abscondita cenebrarũ. n manifestabit consilia coe¬
diũ: et t̾c laus erit unicuiq a deo: hoc dicit qr in die iudicii ni¬
chil occultũ erit eoꝵ quȩ gesta aut cogitata st̃. et simplicitas et
hẏpoc̾sis illic apparebit. ut et qͥ despectus habebat᷑ forte appareat

Expanded text:
enim aliquid utile putamus, quod inutile est; nec enim omnia membra aut latera conversationis humanae descripta habemus: ab iis autem quae gravia sunt, aperte prohibiti sumus. Nam quaedam causae nos fallere solent ex causis aliquibus ortae; ut quod non est utile, putemus utile: quod leve quidem est; quia propositum liberum est. Itaque nolite ante tempus judicare, donec veniat Dominus. Monet illos ne judicent, cum judicandi sint, et habeant duplex peccatum, sicut ait Dominus: Nolite judicare, ut non judicemini ; sed exspectate diem judicii Dei, ac si fideles et boni sint. Injuria enim judicis est, si ante cognitionem ejus a servo procedat judicium aut sententia. Qui et illuminabit occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo. Hoc dicit, quia in die judicii nihil occultum erit eorum, quae gesta aut cogitata sunt: et simplicitas et hypocrisis illic apparebit; ut etqui despectus habebatur, forte appareat
Abbreviated transcription (Latin):
tuit᷑ ad̾o & dño suo cui cecidit putans aliqͥd inmundũ. ecce infide firmatur.
slam aliꝰ iudicat iliẽ int̾ cdiẽ. Ile iudicat. id est discernit et differentiã facit
int̃ cdiẽ & diẽ. qͥ alt̾nis dieb a carne łuino abstinet. alt̾nis ñ abstinet. Uerbi grã.¬

Expanded text:
atuitur a Deo et Domino suo cui cecidit putans aliquid immundum, ecce in fide firmatur. atuitur a Deo et Domino suo cui cecidit putans aliquid immundum, ecce in fide firmatur. Nam alius judicat diem inter diem. Ille judicat, id est discernit, et differentiam facit inter diem et diem, qui alternis diebus a carne vel vino abstinet, alternis non abstinet, verbi gra
Abbreviated transcription (Latin):
satione sua rep̃hendis: Itest tñ & hec sententia ad uideũ infide assũptũ re¬
ferri scd̃m qd̵ sequentia manifestant. ut dicat᷑. d̾s assũpsit uideũ adfidem
suã. licet ille quędã inmunda adhuc putet & reicit. bui qͥs es o gentilis fide¬
si ꝑfecꝰtꝰ ẽ & si omĩa credit munda. qr infide dñi sui stat. Si aũt cadit ñ ere¬
dens oĩa munda. ñ tibi cadit ogentilis qͥ ñpotes eũ releuare. s suo dño quem
offendit. qͥ potens ẽ eũ erig̾e & solidare infide. Nos cadere sponte possumꝰ. sed
Quare. Spotens es d̾s cui cecidit staruere illũ. et in recta fide firmare. Uerbi
grã. Uenit mͦ uideus ad baptismũ: transit adgrãm eugłii. numquã comedit
carnẽ suillã neq anguillã. aut naupredã. abstinet adhuc quasi a carne inmũ¬
da. adhuc nouellus xp̃ianꝰ ẽ. Hic talis dũ ꝑinter ualla tẽporũ ꝑfectiꝰ eruditur.
dũ discit qd̵ nichil sit inmundũ qd afidelib cũ gr̃aꝵ. actione sumit᷑. ecce st¬

Expanded text:
a reprehendis? Potest tamen et haec sententia ad Judaeum in fide assumptum referri, secundum quod sequentia manifestant ut dicatur: Deus assumpsit Judaeum ad fidem suam, licet ille quaedam immunda adhuc putet et rejiciat, tu quis es, o gentilis fides est, et si omnia credit munda, quia in fide Domini sui stat. Si autem cadit, non credens omnia munda, non tibi cadit, o gentilis, qui non potes eum relevare, sed suo Domino quem offendit, qui potens est eum erigere et solidare in fide. Nam cadere sponte possumus, sedQuare? Potens est enim Deus, cui cecidit, statuere illum, et in recta fide firmare. Verbi gratia: venit modo Judaeus ad baptismum, transit ad gratiam Evangelii, nunquam comedit carnem suillam, aut anguillam, neque naupraedam, abstinet adhuc quasi a carne immunda, adhuc novellus Christianus est. Hic talis, dum per intervalla temporum perfectius eruditur, dum discit quod nihil sit immundum, quod a fidelibus cum gratiarum actione sumitur, ecce st
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : Itaq neq qui plantat ẽ aliqͥd neq qui rigat. s qͥ merementũ
dat d̾s. Et plantata enĩ solent emori. & rigata ad effectũ fecundi¬
tatis minune ꝑuenire : nͥ det ds uegetata uitã. Quancũ gͦ ad ho¬
norificentiã ꝑtinet nichil ẽ homo: quantũ aũ ad ministeriũ ꝑtinet
necessariꝰ ÷ ut honorificet᷑ quasi seruuis. ñ ut aliqͥd de illo speretur
ad iniuiriã d̃ĩ. Qͥ autẽ plantat & qͥ rigat: unũ ẽ. U nũ s̃. quia
ambo mercennarii s̃. quãuis diuersa sint illoꝵ officia. Unꝰ¬
quisq aũ ꝓpriã mercedẽ accipiet scđm suũ laborẽ. Q uãuis
enĩ unũ sint. s qr maior ẽ qui engłirat quã qͥ baptitat. ideo discre¬
uit mercedes illoꝵ. Et non solũ ad hoc. s ad doctrine sinceritatẽ ꝑtinet
ut his dignus mercede sit qui inuiolatã tradit doctrinã. Dei enĩ sumꝰ

Expanded text:
est? Itaque neque qui plantat, est aliquid; neque qui rigat: sed qui incrementum est? Itaque neque qui plantat, est aliquid; neque qui rigat: sed qui incrementum dat Deus. Et plantata enim solent emori, et rigata ad effectum fecunditatis minime pervenire, nisi det Deus vegetam vitam. Quantum ergo ad honorificentiam Dei pertinet, nihil est homo: quantum autem ad ministerium pertinet, necessarius est; ut honorificetur quasi servus, non ut aliquid de illo speretur ad injuriam Dei. Qui enim plantat, et qui rigat, unum sunt. Unum sunt, quia ambo mercenarii sunt; quamvis diversa sint illorum officia. Unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. Quamvis enim unum sint, s et non solum ad hoc, sed ad doctrinae sinceritatem pertinet: ut majori mercede sit dignus, qui inviolatam tradit doctrinam. Dei enim sumus
Abbreviated transcription (Latin):
credidistis: Nt qi ministri s̃ sies m bes ñ fit. s m ei cutꝰ minist̾ s̃.
Ili enĩ gr̃arũ actio deferenda ẽ. cuiꝰ donũ ẽ: hi uͦ serui qͦs etiã iniuitoᷤᷤ
oportet dispensare. A ũquid non moyses ooactus ÷ ire ad pharaonem.
et iona inuitus missus ẽ predicare ninuetis: et ananias contradicen.
missus ẽ saulo manũ imponere: et uncuq siẽ dñs dedit: id÷ sicut
uoluit ⁊ sciuuit. diuisit singłis officia mynisterii. Ego plantaui apollo
rigauit: s d̾s merementũ dedit. P lantare ẽ eugłirare n ad fidẽ attra¬
here. Rigare uͦ. baptuare sollempnib uerbis. Yeccata aũ dimittere
et sp̃m dare dĩ solius. Si gͦ effectũ salutis d̾s dat. nulla gła in hac
re hominis ẽ. Scimꝰ enĩ et sp̃m scm sine manꝰ impositione datũ
a deo: n ñ baptiratũ consequutũ remissionẽ peccatoꝵ. Aũquid ñ
hic inuisibilit baptiratus ẽ: quando donũ baptismatis consequutꝰ

Expanded text:
credidistis. Ut quia ministri sunt, spes in his non sit, sed in Deo, cujus ministri sunt. Illi enim gratiarum actio deferenda est, cujus donum est; hi vero servi, quos etiam invitos oportet dispensare. Numquid non Moyses coactus est ire ad Pharaonem; et Jonas invitus missus est praedicare Ninivitis, et Ananias contradicens missus est Saulo manum imponere? Et unicuique sicut Dominus dedit: id est, sicut voluit, et scivit, divisit singulis officia ministerii. Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit. Plantare est evangelizare, et ad fidem attrahere: rigare vero, baptizare solemnibus verbis: peccata autem dimittere, et Spiritum dare, Dei solius. Si ergo effectum salutis Deus dat, nulla gloria in hac re hominis est . Scimus enim et Spiritum sanctum sine manus impositione datum a Deo , et non baptizatum consecutum remissionem peccatorum. Numquid non hic invisibiliter baptizatus e
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ et adultera doctrina iocireo in ligno ⁊ in feno ⁊ stipula siguifiea¬
ta ẽ: ut ostenderet᷑ ignis esse esca. Si cuiꝰ opus manxerit qd̃ super¬
eaificarit mercedẽ accipiet. Cũ eni nichil in illo sordis inuentum
fuerit praue doctrme ut in bono auro. ita erit ut tres fres mei
mino ignis mercedẽ in uitã et̾nã cũ gła accepturus: om̃ siei atisũ
margentũ ⁊ lapides quos ignis non consumit. ita et bonus madit
ribunt sic̃ iter impioꝵ: qͥa ͣ s̃ substantie s asseuerationes ꝑuerseur.
Dampnũ aũ pati ẽ: penas ꝑpeti. Quis eñ in pena positus iactura¬
fit merito suo ab igni ñ combustꝰ saliius fiat examinatus u gitu¬

Expanded text:
enim et adultera doctrina idcirco in ligno, feno, et stipula significaenim et adultera doctrina idcirco in ligno, feno, et stipula significata est, ut ostenderetur ignis esse esca. Si cujus opus manserit, quod superaedificaverit; mercedem accipiet. Cum enim nihil in illo sordis inventum fuerit pravae doctrinae, ut in bono auro; ita erit ut tres fratres in camino ignis , mercedem vitam aeternam cum gloria accepturus; quia sicut aurum et argentum, et lapides, quos ignis non consumit: ita et bonus magistribunt, sicut iter impiorum; quia non sunt substantiae, sed asseverationes perversae. Damnum autem pati est poenas per ignem; ut merito suo ab igni non combustus, salvus fiat examinatus
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ xp̃e iħie. Ideo nenio potest ponere aliud fundam̃tũ. q qͣuis
heretici sint aliqui. non tam̃ docent nͥ sub xp̃i nomine. Alit̾ eñ cõmenta
erroris comm̃dare non possunt. nͥ int̾posito saluatoris nomine p̾dicent :
ut res contrarias & absurcdas nominis cdignitas acceptabiles faciat. Si
quis autẽ suꝑedificat suꝑ fundlam̃ tũ hoc. aurũ agontũ lcrees p̾aio¬
sos. Lapides preciosi sunt quos non corrũpit ignis. Qria genera posuit
preclara in mundo. in qͥb bonã doctrmã significauit. Ang̾ta senn.
stipulã. E ria alia genera posuit. s friuola. In his ocerupta ⁊ uana
doctͥna designata dmoscitur. Q facit hoe opus manifestus etre . dies¬
enĩ domini declarabit: qr in igne reuelabitur. ho mala doctrma m
igne om̃ib apparebit. Nẽ em̃ quosdã faluit Et uni̾cuiꝰaq opus qua¬
le sitagnis ꝓbabit. Q uia enĩ ꝑ igĩe examinatio fiec:. si et aliquo
ñ inuenerit quod exurat. manifestat illũ bonũ fuisse doctore.i dhala

Expanded text:
us Jesus. Ideo nemo potest ponere aliud fundamentum, quia quamvis haeretici sint aliqui, non tamen docent, nisi sub Christi nomine. Aliter enim commenta erroris commendare non possunt, nisi interposito Salvatoris nomine praedicent; ut res contrarias et absurdas nominis dignitas faciat acceptabiles. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos. Lapides pretiosi sunt, quos non corrumpit ignis. Tria genera posuit praeclara in mundo, in quibus bonam doctrinam significavit, Ligna, fenum, stipulam: tria alia genera posuit, sed frivola. In his corrupta et vana doctrina designata dignoscitur. Qui facit hoc opus, manifestus er mala doctrina in igne omnibus apparebit; nunc enim quosdam fallit. Et uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Quia enim per ignem examinatio fiet, si in aliquo non invenerit, quod exurat, manifestat illum bonum fuisse doctorem; mala
Abbreviated transcription (Latin):
extitit. qi antequã ueniret innundũ ꝑ incarnationis misteriũ. ipse qͥ eͣ uer¬
ũ patris cl̃i muustrauit illã dando ⁊ p̃cipiendo ut obseruaret᷑ q ipse loqueba¬
tur ꝑ anglł̃m ad scõs patres sic̃ inlibris ꝓpħicis sepissime manifrstat᷑ ubi dr̃. Os
siue uerbũ dei locutũ ẽ. Ueniens etiã incarne minister extitit circũcisionis qꝑ
illã insemet ipso suscepit ñ ut illã pͣciꝑet seruari ⁊ custodiri pꝰ suũ aduentũ.

Expanded text:
niret in mundum per Incarnationis mysterium, ipse qui est Verbum Patris, ministravit illam dando et praecipiendo ut observaretur, quia ipse qui loquebatur per angelum ad sanctos patres, sicut in libris propheticis saepissime manifestatur, ubi dicitur: Os, sive verbum Domini locutum est, veniens in carne etiam minister exstitit circumcisionis, quia illam in semetipso suscepit, non ut illam praeciperet servari et custodiri post suum adventum,
Abbreviated transcription (Latin):
accipunt in aduersitatib ꝯstituti. Ms inquit patientiȩ ⁊ solatii det uobis
sapere in alt̾utrũ. ut unũ sentiatis de fide. spe. ⁊ caritate. ⁊ qd unꝰ credit
hoc sꝑet aliũ cred̾e. ⁊ qd inse. ẽ boni hoc in alio. idẽ qd sibi uult euenire¬
hoc oportet ꝓocimo. ⁊ sic̃ diligait illũ. ita credat se diligi ab illo. Et bene ad
d̃i dilig̃t̃ alios. s preꝑt᷑ bencficia tẽꝑalia q̃ abillis captant. ł qi in mali¬
tia ctĩ cordant cũ eis. Et unanimes idẽ uno intellectu atq consenfu. ł u
na fide. ⁊ uno ore. idẽ una confessione honorificetis dm̃ et patrẽ oñi nr̃i

Expanded text:
ti. Deus autem, inquit, patientiae et solatii, det vobis idipsum sapere in alterutrum, ut unum sentiatis de fide, spe, et charitate: et quod unus credit, hoc speret alium credere, et quod in se est boni, hoc in alio, vel idipsum hoc optet proximo suo; et sicut diligit illum, ita credat se diligi ab illo. Et bene addDei diligunt alios, sed propter beneficia temporalia quae ab illis captant, vel quia in malitia concordant cum eis. Ut unanimes, id est uno intellectu, atque uno consensu, vel una fide
Abbreviated transcription (Latin):
mbulatione. dimilit̃ dũ legimꝰ bertũ iob grauit᷑ ce ꝑcussũ et Nagellatũ intautũ
ut filis ae filiab om̃ĩq substantia priuatꝰ interquilinio sedet testa saniem ra¬
de is qͥ quondã fuerat utpote potentissimꝰ regũ. & quomͦi omĩa aeu̾sa
patientissime sustinuerit ꝓ qua iteriĩ meruit sanitatẽ reciꝑs .&.
omĩa duplicata quȩ amiserat. ⁊ insuꝑ futura pͣmia. debemꝰ ex hoc
magnã ẽsolationẽ reciꝑx. Et si forte aliquando talia nob̃ euenerĩt debemꝰ ista al
memoriã recliic̾e &. patienti x eiꝰ untatores existe. dicentes cũ illo. sic̃ dño placu¬
it sie factũ ẽ sit nom̃ dũi benedictũ Calia et his similia sedulo animo reuol¬
uentes. debemꝰ spẽ firmã tene expectantes gaudia futuroꝵ. bono Is autem
patientie & solatii.det uob̾ io ipsũ sapere in alt̾utrũ sed̾m iħu xꝑm. More

Expanded text:
Job graviter esse percussum et flagellatum, in tantum ut filiis et filiabus omnique substantia privatus, in sterquilinio sederet testa saniem radens, qui quondam erat utpote potentissimus regum, et quomodo omnia adversa patientissime sustinuerit, pro qua iterum meruit sanitatem recipere, et omnia duplicata quae amiserat, et insuper futura praemia, debemus ex hoc magnam consolationem recipere: et si forte aliquando talia evenerint nobis, debemus ista ad memoriam reducit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Talia et his similia sedulo animo revolventes, debemus spem firmam tenere, exspectantes gaudia futurorum bonorum. Deus autem patientiae et solatii det vobis idipsum sapere in alterutrum secundum Je
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ qͥ ẽ incel. Ipt̃ qd̾ subaiudis decꝰ honoris. fuscipite inuieẽ sic̃ ⁊ xp̃c fuscepit uos in
honorẽ dei. Id ea q̃ p. nilo suꝑiꝰ dixit apls. de infirmis adł uc fr̃ĩb infide loquens¬
⁊ de differentia eiboꝵ. qͦs p̃cepit suscipi in affectũ caritatis eũ tranquillitate in¬
quiens. Infirmũ aut̃ infide assiuuite: ꝑtinent ista p̃sentia. Et ẽ sensus. fropter
noc talia dico. ut suscipiatis in caritatis affectũ fr̃s adhuc infirmos uifide.
neq scandalizetis fuadentes ut comedant cibus quos ipsi detestant᷑ quasi inn¬
dos. Et ita fuscipite illos eũ caritate. sic̃ ⁊ xp̃c suscepit uos adfidẽ suã in honorẽ
phematores. ⁊ nos gentiles idolatras om̃ĩq inmunditia repletos atq acogni¬
aliquo ꝯtristare aut scandalizare. s potiꝰ in affectũ caritatis debemꝰ eos collige
deo cͦ dicit nos susceptos in honorẽ dĩ patris. ut ds̃ pater ꝑ nos⁊ ꝑ nr̃a bona oꝑa¬

Expanded text:
suscepit vos in honorem Dei. Ad ea quae paulo superius dixit Apostolus, de infirmis adhuc fratribus in fide loquens, et differentia ciborum quos praecepit suscipi in affectum charitatis cum tranquillitate, inquiens: Infirmum autem in fide assumite, pertinent ista praesentia, et est sensus: Propter hoc talia dico ut suscipiatis in charitatis affectum fratres adhuc infirmos in fide, neque scandalizetis eos suadentes eis ut comedant cibos quos ipsi detestantur quasi immundos, et ita suscipite illos cum charitate, sicut et Christus suscepit vos ad fidem suam in honphematores, et vos gentiles idololatras, omnique immunditia repletos, atque a cognim in fide, neque in aliquo contristare aut scandalizare, sed potius in affectum charitatis debemus eum colligere. Ideo ergo dicit nos susceptos in honorem Dei Patris, ut Deus Pater per nos et per bona
Abbreviated transcription (Latin):
ñ illos debuisse audire. que confirmatis dicenda st̃. S neq nẽ poces¬
tis. A dhuc enĩ estis carnales. Hic ualde arguit temeritatẽ illoꝵ qͥ
querebantur dudũ se ñ audisse spiritalia: cũ adhuc indigni eẽnt
audire. Nseudo apłi enĩ ꝓmiscue om̃ib uno atq eodẽ geuere trade¬
bant. nulliꝰ ꝑsonã discernentes ut acceptabiles fierent ꝑ hỹ pocrisin

Expanded text:
non illos debuisse audire, quae confirmatis dicenda sunt. Sed neque nunc potesnon illos debuisse audire, quae confirmatis dicenda sunt. Sed neque nunc potestis; adhuc enim carnales estis. Hic valde arguit temeritatem illorum, qui querebantur dudum se non audisse spiritalia; cum adhuc indigni essent audire. Pseudoapostoli enim promiscue omnibus uno atque eodem genere tradebant, nullius personam discernentes; ut acceptabiles fierent per hypocrisin
Abbreviated transcription (Latin):
loqui quasi spiritalib. s quasi carnalib. Nc̃ his loq̃r qͥ ꝓpterea qd̾ scl̃i adhu
uoluptatib seruiebant carnales erant. Q ua̾uis iã bapt̾irati ee̾nt. et sp̃m
s̃c̃m accepissent. tam̃ qi post baptisiũ statim ad ueterẽ hominẽ fuerant
cui se infuderit sismaneat in ꝓposito regerͣationis. sicominus. abscedit. ita
cam̃ ut si se reformauerit homo redeat ad illũ. Semꝑ enĩ paratꝰ ad bo¬
nũ c̃: diligens penitentiã. Q uasi paruulis in xp̃o. lac uob̾ potũ dedi ñ
escã. Quãuis renati ẽẽnt in xp̃o. tam̃ ñ fuit dignũ tradi his spiritalia
A ccepta em̃ fide. que ÷ uelut sem̃ spiritale nullũ fructũ do dignũ fe¬
cer̃t. ut ꝑfectionis uerba mererentur addiscere: s quasi paruuli i¬
ꝑfectionis sensib studebant. A płs aũ uir diuinꝰ n medicus sp̃itał. uni
cuiq scdm uires eiꝰ cradebat: ne imꝑfectione ⁊ impericia quis de re¬
b spiritalib scandalũ pateretur. Nondũ enĩ poteratis. Ostendit aꝑte

Expanded text:
oqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Nunc his loquitur, qui propterea quod saeculi adhuc voluptatibus serviebant, carnales erant. Quamvis jam baptizati essent, et Spiritum sanctum accepissent; tamen quia post baptismum statim ad veterem hominem fuerant cui se infuderat, si permaneat in proposito regenerationis: si quominus, abscedit; ita tamen ut si se reformaverit homo, redeat ad illum. Semper enim paratus ad bonum est, diligens poenitentiam. Quasi parvulis in Christo lac vobis potum deenati essent in Christo, tamen non fuit dignum tradi spiritualia; accepta enim fide, quae est velut semen spiritale, nullum fructum Deo dignum fecerunt, ut perfectionis verba mererentur addiscere: sed quasi parvuli imperfectionis sensibus studebant. Apostolus autem vir divinus, et medicus spi tradebat; ne per imperfectionem et imperitiam quis de rebus spiritalibus scandalum pateretur. Nondum enim poteratis. Ostendit aperte
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s adhuc infirmi infide ꝑnos edificent᷑. Noli ꝑꝑ escã destruere opꝰ li. Opus di
intelligit᷑ homo carne & anima a do factꝰ. Itud opꝰ tc̃ destruit᷑. quando scan¬
dalitãt. qi iracundũ efficit᷑ qd̾ omnino deo displicet. Spꝰ etiã dei intelligitur

Expanded text:
fratres adhucfratres adhucintelligitur homo corpore et anima a Deo factus. Istud opus tunc destruitur quando scandalizatur, quia iracundum efficitur, quod omnino Deo displicet. Opus Dei etiam intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
lestis. Alit̃. Iusticia in illo regno erit: qr nullus ibi alt̾i uocebit. Erit ibi pax id
ẽ plena concordia. quã habebt̃ electi cũ cdo et angłis. erit et gaudiũ ineffab¬
le de usione omip̃is d̃i. In his qͥcũq ualet. debemꝰ alios imitari et suꝑare. Li
dabilis et laude dignꝰ qi ñ solũ do placet. si etiã hominib Itaq q̃ patis funt se¬
tem᷑. idẽ que amorẽ fr̃nũ conseruent diligent̃ & studiose queramꝰ: sic̃ supͣ¬
de hospitalitate dictũ ẽ. hospitalitẽ sectantes. Et que edificationis st̃ ininiu¬
cem custodiamꝰ. hoc ẽ deponamꝰ omnẽ contentionẽ de re nulliꝰ utilitatis. et
custodiã quȩ ad etlificationẽ nr̃am et fr̃m ꝑtinent. ut uerbo et exemplo om̃¬
q conuersatione nr̃a edificet᷑ in nob̃ tẽplũ cli. et edificatione fidei custodita:

Expanded text:
lestis. Aliter: Justitia in illo regno erit, quia nullus ibi alteri nocebit. Erit ibi pax, id lestis. Aliter: Justitia in illo regno erit, quia nullus ibi alteri nocebit. Erit ibi pax, id est plena concordia, quam habebunt electi cum Deo et angelis: erit gaudium ineffabile de visione odabilis et laude dignus, quia non solum Deo placet, sed etiam hominibus. Itaque quae pacis sunt sectemur, id est quae amorem frt quae aedificationis sunt, invicem custodiamus, hoc est, deponamus omnem contentionem de re nullius utilitatis, et custodiamus quae ad aedificationem nostram et fratrum pertinent, ut verbo et exemplo, omnique conversatione nostra aedificetur in nobis templum Dei aedificatione fidei custodita, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ lib̾tatẽ manducandi ontĩa. Nlon gͦ blasphemet᷑ neq rep̃hendat᷑ caritas nr̃a
ut infirmo fr̃i udeo ũ exhibeat᷑. ł ñ blasphemet᷑ fides et credulitas. qͣlib̾tatẽ
accepimꝰ coniedendi omĩa. b̾c̃ blasphemat᷑ lib̾tas nr̃a. quando cogimꝰ eos qͥ aliqͥd
inmundũ putant nob̾cũ cometłe ipsuĩ qđ horrent. Nob̾ ista lib̾tas bonũ ẽ qꝑ omĩ
munda st̃ mundis hominib Et erant᷑ ualde bona. Bonũ ẽ scripturȩ concordari
noli tñ cog̾e iudeũ ad manducandũ hoc qd sꝑnit. s neq comeclas illud corã eo.
sic tualib̾tas blasphemt᷑ ab illo. Non ẽ regnũ li esca & potꝰ. s iusticia & pax et
uos disputare. de his iudelicet q̃ in regno celoꝵ. ñ ert̃ necessaria. cũ potiꝰ de be¬
atis de iusticia & pace & gaudio sp̃itali tactare. Iusticia erit in regno celoꝵ. qr
to nisu m̃tis quert̃. gaudentes inp̃senti de spĩtali gaudio. et de spe patrie ce¬

Expanded text:
bemus libertatem manducandi omnia. Non ergo blasphemetur neque reprehendatur charitas nostra, ut infirmo fratri Judaeo non exhibeatur vel non blasphemetur fides et credulitas, qua libertatem accepimus comedendi omnia. Tunc blasphematur libertas nostra, quando cogimus eos qui aliquid immundum putant, nobiscum comedere ipsi quod horrent. Nobis ista libertas bonum est, quia omnia munda sunt mundis hominibus. Et erant omnia valde bona, bonum est Scripturae concordari. Noli tamen cogere Judaeum ad manducandum hoc quod spernit, sed neque comedas illud coram eo, ne tua libertas blasphemetur ab illo. Non est enim regnum Dei esca, et potus, sed justitia, et pax, et os disputare, de his videlicet quae in regno coelorum non erunt necessaria: cum potius debeamus de justitia et pace et gaudio spiritali tractare. Justitia erit in regno coelorum, to nisu mentis quaerunt, gaudentes in praesenti de spirituali gaudio et spe patriae coe
Abbreviated transcription (Latin):
horrebrat. licet ipse omitia ꝓrobaret. et cognosc̾et ẽẽ muncla. Qͥ aut̃ discernit
idẽ qͥ cliiucdicat et fac̃ differentiã inter cibos mumdos et inmundos pꝰquã ad fidc̃
omĩa eẽ muncda et pꝰmoclũ fecerit differenniã inter cibũ et cibũ dicens alios
mundos aliosq iminundos: si manducauerit pꝰea ex illis cibis quos inmnitdos
reputauit dampnationẽ fibi adquirit. q ñ agit fidelit̾ dubitans infide et ea
comedens quȩ inmuncla dicebat. aliis comedentib qd̾ ñ sint omĩa iuncda ad eo
facta. Dm̃e aut̃ subaudis qd̾ ad manducandũ ꝑtinet. et qd̵ ñ ẽ exfide. idẽ qd̃ ñ

Expanded text:
horreret, licet ipse omnia probaret et cognosceret esse munda. Qui autem discernit, horreret, licet ipse omnia probaret et cognosceret esse munda. Qui autem discernit, id est qui judicat et facit differentias inter cibos mundos et immundos, postquam ad fidomnia esse munda, et postmodum fecerit differentiam inter cibum et cibum, dicens alios mundos aliosque immundos, si manducaverit postea ex illis cibis quos immundos reputavit, damnationem sibi acquirit, quia non agit fideliter dubitans in fide, et ea comedit quae immunda dicebat aliis comedentibus, et quod non sint omnia munda a Deo facta. Omne autem, subaudis quod ad manducandum pertinet, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
offensionẽ gen̾ant. bonũ eet ñ cometde. ꝙi minꝰ caute hoc ꝑagunt. Tu ficdłe habes
apud temetipsũ habe corã deo. Non de fide sc̃e tͥmitatis hic loquit᷑. s de fide qua
credunꝰ om̃a ẽẽ inuncla. iuxta qd̾ supͣ diximꝰ gentilẽ alloquit᷑. Ogentilis habes
fide̾ penes temetipsũ. idẽ credris in corde tuo omniã ẽẽ muncla. et ad mauducan¬
dũ licita. habe illã corã deo in corde ñ inostentatione uerboꝵ et iac̾tantia. ne ali¬
um scandaliz es dicens te hab̾e potestatẽ omĩa comede. Beatꝰ ẽ ille gentilis. nequi
ñ rudicat neq rep̃lendit seraet ipsũ subaudis qd frẽm suũ ñ scandali tauit in eo
qso ꝓrobat omĩa ẽẽ munda. ħeatꝰ cdr e̾c in bac parce gentilis. cuiꝰ cĩcientia ñ rep̃¬
hendit illũ qd frẽm suũ uicdeum ñ scandalitauit. ut illũ cogeret ad manducã¬
dũ carnes quas ille detestabrit᷑. s: neq inpsentia illiꝰ cometdit aliquid qd ille ab¬

Expanded text:
generant, bonum esset non comedere, quia minus caute hoc peragunt. Tu fidem habes? penes temetipsum habe, et coram Deo. Non de fide sanctae Trinitatis hic loquitur, sed de fide qua credimus omnia esse munda, juxta quod supra diximus. Gentilem alloquitur: O gentilis, habes fidem penes temetipsum, id est credis in corde tuo omnia esse munda, et ad manducandum licita: habe illam coram Deo in corde, non in ostentatione verborum et jactantia, ne alium scandalizes, dicens te habere potestatem omnia comedendi. Beatus, est ille gentilis, qui non judicat, neque reprehendit, semetipsquod probat omnia esse munda. Beatus dicitur esse in hac parte gentilis, cujus conscientia non reprehendit illum quod fratrem suum Judaeum scandalizaverit, ut illum cogeret ad manducandum carnes quas ille detestabatur, sed neque in praesentia illius comederit aliquid quod ille ab
Abbreviated transcription (Latin):
scło uiuit᷑ debet᷑. in futuro qͦ sine poncde pleniꝰ firmabit᷑. Qͥ enĩ diligit ꝓximũ
legẽ impleuit. ꝑximꝰ iste ñ tantũ ꝓpinquus cognatione. aut aliqͣ affinitate.
si eriã oĩs homo intelligit᷑. quẽ diligendo legẽ moysi implemꝰ. qͥ a qd̵ moyses ꝓ¬
anbet ꝑ legẽ. ñ occides. ñ adult̾abis. et cet̾a talia. si dilecꝰtionẽ habemꝰ contra
ꝓximũ ñ agimꝰ. Si cñ ꝑrunũ diligis sic̃ temeripsũ. ñ occides illũ. q ñ uis oc¬
cidi. ñ pollius uxorẽ eiꝰ. ꝙ tuã ab illo adult̾ari ñ uis. Sic de cet̾is intellegendũ.

Expanded text:
uturo quoque sine pondere plenius firmabitur. Qui enim diligit proximum, legem implevit. Proximus iste non tantum propinquus cognatione aut aliqua affinitate, sed etiam omnis homo intelligitur, quem diligendo, legem Moysi implemus, quia quod Moyses prohibet per legem: Non occides, non adulterabis, et caetera talia, si dilectionem habemus contra proximum non agimus. Si enim proximum diligis sicut teipsum, non occides illum, quia non vis occidi: non pollues uxorem ejus, quia tuam ab illo adulterari non vis, sic et de caeteris intelligendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmune idẽ inmundũ eẽ. illi ẽ cõmune ꝙ inmundũ uidet᷑ ei. Et hoc scd̃m eius
sensũ: ñ scdm̃ d̾m qͥ omĩa fec̃ munda. Si enũ ꝑꝑcibũ quẽ ille inmundũ putat.
et tu suades ei ut comcitt ꝯstristaueris frẽm tuũ uideũ ufirmũ adhuc infi¬
de. iã ñ scd̾m caritatẽ ambulas. idẽ ñ habes caritatẽ. ꝙ ñ diligis frẽm tuũ su
te. Noli cibo tuo illũ ꝑoere. dando occasionẽ offendendi et scandalirãdi. ꝓqͦ. xp̃c

Expanded text:
ei hoc secundum ejus sensum, non secundum Deum, qui omnia fecit munda. Si enim propter cibum, quem ille immundum putat, et tu suades ei ut comedat, contristatur frater tuus, Judaeus infirmus adhuc infidelis, jam non secundum charitatem ambulas, id est non habes charitatem: quia non diligis fratrem tuum sicut te. Noli cibo tuo illum perdere, dando occasionem offendendi et scandalizandi, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
les estis. ⁊ scd̾m homnĩẽ ambulatis: Indignitatis causas ostendit. ꝙr
de homine qͥ sperat auriliũ carnał ẽ. Q ui aũ spreta humnanitate.
aliꝰ aũ. ego apolło. nonne homines estiͦ : sic̃ enĩ głances in do nn de p¬
so om̃em gram sꝑantes di dñr a d̾o adoptati: ita ⁊ in homine głantes.
homines ⁊ carnales dñr. Sententia di conclusi qͥ ait. ego dirie
dii estis: uos aũ sic̃ homines moriemuni. A sua gͦ ꝑsona pcipre. ne
forte putarer᷑ ꝑ inuidiã mag̃ ꝑsonas illoꝵ destruere: ostendens mag

Expanded text:
les estis, et secundum hominem ambulatis? Indignitatis causam ostendit; quia qui de homine sperat auxilium, carnalis est. Qui autem. spreta humanitate, alius autem: Ego Apollo; nonne homines estis? Sicut enim gloriantes in Deo, et de ipso omnem gratiam sperantes, dii dicuntur, a Deo adoptati; ita et in homine gloriantes, et homines et carnales dicuntur, sententia Dei conclusi, qui ait: Ego dixi, dii estis; vos autem sicut homines moriemini . A sua ergo persona incipit; ne forte putare
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiuant: similit̾ uirtutib innouitate uitȩ ambulando. Tii aũt uidee qui
uidicas fr̃em tuũ gentilẽ manducantẽ omĩa. aut tu gentilis quare sꝑnis et
despicis fr̃em tuũ uideũ. infirmũ adhuc infide et nolentẽ manducare omũ
cũ ibe paulus alibi dicat. nescitis qi angł̃os iudicabimꝰ. quantomagis scłaria
et it̾um ipse uidica ndo. qͥ talia agunt regnũ dei ñ consequent᷑. cur ine

Expanded text:
virtutibus, in novitate vitae ambulando. Tu autem, Judaee, quid judicas fratrem tuum? gentilem manducantem omnia. Aut tu, gentilis, quare spernis, et despicis, fratrem tuum? Judaeum infirmum adhuc in fide, et nolentem manducare omnia, cum idem Paulus alibi dicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto magis saecularia ; et iterum ipse judicando: Qui talia agunt regnum D
Abbreviated transcription (Latin):
Satar si principes huiꝰ scłi dominũ homm̃e factũ ñ incellesori n oti¬
comagis homines: S si uerba offendicłm uel scandalũ faciebant uirtu¬
tib tam̃ i signis fides ñ debuerat denegari. Infirmutat. eui uigno¬
ranitie humane uirtus debuerat preponi: ⁊ credi qd̃ humane ra¬
cioni impossibile iuidebatur. Id̾oq diligentib dm̃ idr. credentieb. ⁊ chre¬
rauit donũ hoc:. N oħ̾ autẽ reuelauit os ꝑ sp̃m siutũ Et qr pr mcipe
huiꝰ scłi ignorabant. ds hoc ꝑ sp̃m suuĩ reuelauit credentib: qr res
di ñ potest sine spũ cũ addisci. sã ñ solũ hominib sacramentũ istus
missũ se dicit declarare: s et principib n potestatib in celestib qui
dnm erucifixer̃t: ut hoc p̃dicante in t̾ris discant qui suit incarna¬
diu ceł qͥ degunt sub elem̃tis firmam̃ti. Hic gͦ singlaris apłs est
qui hane gram consequutꝰ ẽ: qr trinitatis mysteriũ. a niallo sic̃ ꝓo¬

Expanded text:
quia si principes hujus saeculi Deum hominem factum non intellexerunt, quanto magis homines! Sed si verba offendiculum vel scandalum faciebant; virtutibus tamen et signis fides non debuerat denegari. Infirmitati enim et ignorantiae humanae virtus debuerat praeponi, et credi quod humanae rationi impossibile videbatur; ideoque diligentibus Deum, id est, credentibus praeparavit donum hoc. Nobis vero revelsaeculi hoc ignorabant, Deus hoc per Spiritum suum revelavit credentibus; quia res Dei non potest sine Spiritu Dei addisci. Nam non solum hominibus sacramentum istud missum se dicit declarare, sed et principibus et potestatibus in coelestibus, qui Dominum crucifixerunt; ut hoc praedicante in terris, discant qui sunt in carnalibus coelis, qui degunt sub elementis firmamenti. Hic ergo singularis apostolus est, qui hanc gratiam consecutus est; quia Trinitatis mysterium a nullo sic po
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ orationes oscło dilectionis suscipiant se inuicẽ. Rogo aut uos fr̃s. ut obser¬
uetis qͥ dissensiones facuit. idẽ declinate ab illis qui discoidias ⁊ rixas mouent
inter uos. Contra seuoo apłos ⁊ uidȩos ñ recte credentes loquit᷑ ista Nuiꝰ mocli em̃
saubaudis homines ꝗdisfensiones generant int̾ nos discurrendo de domo in oomũ.
adulantes qͥbdã ⁊ laudantes qͦsdã. ali suͦ detrahentes. ⁊ c̃citantes unñ aduersus altũ¬
rũ ꝑ detractiones ñ seruiunt. xp̃o. s suo uentri. q ideo adulant᷑ aliis detrahen¬
tes aliis. ut possint suũ uẽtrẽ implere. Et ꝑdulces sermones ⁊ benedictiones se¬
ducunt corda innocentiũ. adhoc inqͥt p̃dicant ⁊ culces sermones adulationis¬

Expanded text:
 orationes osculo dilectionis suscipiant se invicem. Rogo autem, vos, fratres, ut observetis eos qui dissensiones faciunt, id est, declinate ab illis qui discordias et rixas movent inter vos. Contra pseudoapostolos et Judaeos non recte credentes loquitur ista. Hujuscemodi enim: subaudis homines, qui dissensiones generant inter vos discurrendo de domo in domum, adulantes et laudantes quosdam, aliis vero detrahentes, et concitantes unum adversus alterum per detractiones, non serviunt Christo, sed suo ventri: quia ideo adulantur aliis, et detrahentes aliis sunt, ut possint suum ventrem implere: et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. Ad hoc, inquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
cebat. Nenio ascedet in celũ nͥ filiꝰ hõis qͥ ẽ in celo. Qͦ mͦ ñ mag̾ cum
sit in celo. ẽ & in t̾ra: aut qͥs descendet in abyssũ. subdit apłs ex suo
hocẽ. xp̃m ex mortius reuocare. similit̾ & supͣ hoc ẽ. xp̃m deducere:
Non uecesse habes ab inferis xp̃m uocare. quẽ uͥq. p̾sentẽ debes
agnoscere. Uñ dic̃ ipsa scͥptura deuterononii. Proppe ẽ inore tuo
illi in ore habebant assidue illud legendo. in corde qq uugit̾ meoli¬
tando a e memiore cõmciando altiori aut̾ẽ intellectu istudẽ ubũ
qͣd omia replet. Nã ut beatꝰ iheronimꝰ dic̃. sic̃ uestis totũ corpus
hinc inde circũdat. ita xp̃c electos suos undiq eircundando am¬
plectit᷑. immo amplꝰ: qm̃ uestis tantũmͦ extrinsecus corpus cir¬

Expanded text:
 est in coelo , quomodo non magis cum sit in coelo, est et in terra? Aut quis descendet in abyssum? subdit Apostolus ex suo: Hoc est Christum ex mortuis revocare; similiter et supra: hoc est Christum deducere. Non necesse habes ab inferis Christum vocare, quem ubique praesentem debes agnoscere, unde dicit ipsa Scriptura Deuteronomii: Prope est verbum in ore tuo  quod illi in ore habebant assidue illud legendo, in corde quoque jugiter meditando, ac memoriae commendando. Altiori autem sensu verbum istud est, quod omnia replet. Nam beatus Hieronymus dicit: Sicut vestis totum corpus hinc inde circumdat, ita Christus electos suos undique circumdando amplectitur, imo amplius, quoniam vestis tantummodo extrinsecus corpus cir
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iniuste occiditur: reũ constituens a qͦ occidit᷑. Intuemini eĩ
fr̃es uocatiñs ur̃am. qi ñ multi sapientes scdm carn̾e. ñ mul¬
ti potentes. non multi nobiles. M anifestũ ẽ q paucl s̃ qis mui¬
di rationib inflati mag̃ eruditi s̃: hoc ⁊ qͥ stellarũ motus ins¬
ꝑieiunt. ⁊ discernunt. I psos aut̾ẽ dicit ⁊ fortes scd̾m earrn.
qͥs n prudentes. & id̾o fartes. ꝙ passionẽ crucis. xp̃i ifirmam

Expanded text:
Intuemini enim, fratres, vocationem vestram; quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles. Manifestum est quia pauci sint, qui mundi rationibus inflati magis quam eruditi sunt, hoc est, qui stellarum motus inspiciunt et discernunt. Ipsos autem dicit et fortes secundum carnem, quos et prudentes. Et ideo fortes, quia passionem crucis Christi infirmam
Abbreviated transcription (Latin):
ugit᷑ q ĩgnorantia ẽ cecitas. ita cognitio
sc̃ẽ tͥnitatis q̃ in
uet̾i et nouo testam̃to c̃tinct᷑. lux et illu¬
minatio cordis est.
Gertio mͦ diẽ intͣ diẽ uidieat. qͥ tantũ de
p̃senti ex aminat & duuidicat. Uerbi grã. Uidet qͥs hominẽ benefacientẽ ul

Expanded text:
ut ignorantia est caecitas, ita cognitio sanctae Trinitatis quae in Veteri et Novo Testamento continetur, lux et illuminatio cordis est. Tertio modo diem inter diem judicat, qui tantum de praesenti examinat et dijudicat, ve
Abbreviated transcription (Latin):
comedunt carnẽ et uino indulgent. Aliꝰ uidicat id est discernit & eligit oĩem dĩẽ
in abstinentia carnis uł uini. sic̃ heremitȩ & multi monachoꝵ. Alit̃. biẽ int̾duc̃
uidicat. qͥ quasdam
sententias uet̾is ac noui testam̃ti intelligit. quãdam¬
uͦ penetrare non

Expanded text:
lius judicat. Id est, decernit et eligit omnem diem, in abstinentia carnis vel vini, sicut eremitae, et multi monachorum. Aliter: Diem inter diem judicat, qui quasdam sententias Veteris et Novi Testamenti intelligit, quasdam penetrare non
Abbreviated transcription (Latin):
quando fit qd̾ ꝓhbitũ ẽ. s apłs indifferent poiit delictũ ⁊ pecato
Deuctũ gͦ iudeoꝵ mors xp̃i fuit. & cor impenitens cũ infidelitate. euuis
morte gentiles s̃ redẽpti. & sacro baptismate abluti. qͦs debent uidei
emulari. idest imitari in fide. ut credentif sic̃ illi credunt saluifi¬
ant. Q&̃ si delictũ illoꝵ diuitie s̃ mundi: ẜ ropt̾ delictũ udeoꝵ qͦd
cõmisert̃ infiliũ di & ꝓpt̃ infidelitatẽ illoꝵ. data ẽ multitudo gentiũ
diuitiis legis. ꝓpħarũ. psalmoꝵ. & gr̃ã fidei. qi abstulit eis dñs om̃
ista & t̾didit gentib in se credentib. sic̃ in eugłio minatꝰ ẽ eis dicens.
Auferet᷑ a uob̾ regnũ dĩ. & dabit᷑ genti facienti fructꝰ eiꝰ. Magne &
incõp̃hensibiles fuert diuitie uideoꝵ: que totũ ditauerẽ mundum.
et si diminucio eoꝵ diuitie gentiũ. qͦntomag̃ plenitudo eoꝵ: dimini¬
tio hic ꝓ paucitate accipit᷑. & paruo numero. dimmutio aut̃ infide

Expanded text:
 ponit delictum pro peccato. Delictum ergo Judaeorum mors Christi fuit, et cor impoenitens cum infidelitate, cujus morte gentiles sunt redempti et sacro baptismate abluti, quos debent Judaei aemulari, id est imitari in fide, ut credentes sicut illi credunt, salvi fiant. Quod si delictum eorum divitiae sunt mundi. Propter delictum Judaeorum quod commiserunt in Filium Dei, et propter infidelitatem illorum, ditata est multitudo gentium divitiis legis, prophetarum, psalmorum, et gratia fidei, quia abstulit eis Dominus omnia ista, et tradidit gentibus in se credentibus, sicut in Evangelio minatus est eis, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Magnae et incompensabiles fuerunt divitiae Judaeorum, quae totum ditaverunt mundum: et si diminutio eorum divitiae gentium, quanto magis plenitudo eorum? Diminutio hic pro paucitate accipitur et parvo numero; diminutio autem infid
Abbreviated transcription (Latin):
gũ plemiꝰ narrat᷑ qͦmͦ a ab & rerabel. cũ s fauentib ꝓphas dñi occider ĩ
Altaria tua suffodert̃. Decẽ tͥb apud qͦs talia fiebant que uitulos au¬
reos indan & in bethel. a ieroboan adorandos acceꝑant altaria ierosoli¬
mitani tẽpli ñ suffodant. & iccirco intelligimꝰ qͦd in ipsis decẽ tͥbub. lie
qͥdã altaria diis gentiũ edificarent. erant tam̃ qͥ do edifficabant. et
a tẽplo di arcebant. Noꝵ alteria dm̃ scił colentiũ. illi qͥ ydola colebats
suffodisse. & funditꝰ eu̾tisse intelliguntur. Et ego relictus sũ solus. Sic
ne stragis. & int̾fectiõis qua seuiebat᷑ in di cultores. Quert̃ aĩãm
meã. Sic enĩ minata fuerat ei rerabel impiissima. hec faciant mibi
responsũ diuinũ accepit. Nec ait relicta s̃ mͥ. s ego reliqͥ & reser

Expanded text:
 Achab et Jezabel cum sibi faventibus prophetas Domini occiderunt: altaria tua suffoderunt decem tribus, apud quos talia fiebant, qui vitulos aureos in Dan et in Bethel a Jeroboam ad adorandos acceperant, altaria Hierosolymitani templi non suffoderant, et idcirco intelligimus quod in ipsis decem tribubus. Licet quidam altaria diis gentium aedificarent, erant tamen qui Deo aedificabant, et a templo Dei arcebant. Horum altaria, Deum scilicet colentium, illi qui idola colebant, suffodisse ac funditus evertisse intelliguntur. Et ego relictus sum solus. Sic enim ne stragis et interfectionis, qua saeviebatur in Dei cultores; et quaerunt animam meam. Sic enim minata fuerat ei Jezabel impiissima. Haec faciant mihi divinum responsum accepit; nec ait: Relicta sunt mihi, sed: Ego reliqui et reser
Abbreviated transcription (Latin):
ticia ẽ in uerecundia et in religiositas. siue turpis atqs inrationabilis coitus
Gen̾alit᷑ aut̃ omĩs libido et in continentia ł inmunditia. inpuditicia appellat᷑.
Dꝑatores uͦ dicunt᷑ inpudici. inueretumndi: atq inreligiosi. Non ingͣentione. Con¬
tentio ẽ alt̾atio siue controuersia. q̃ plerumqs ex questionib scripturarum
solet oriri. ut iudeat᷑ qͥs aliqͥd sapientie habere. dũ aliũ ucerit sua pulsatiõe
et maxime ex re nulliꝰ utilitatis nascit᷑. Ideo uͦ uitanda ẽ qi rixam genat de qua
ꝓcetlit odiũ: et de oclio enormitas mali. Aon inemulatione. E mulatio. uariaᷤ
habet significationes. Significar enĩ imitationẽ. significat studiũ. significat
et inuiciã. qua qͥs alteriꝰ felicitate corquet᷑. utͣ hoc loco. Unoe emulus dr̃. imi
orib pendet. ubi p̃cupit sic inlui arma lucis. ut indie honeste ambulemꝰ. Nolite

Expanded text:
citia est inverecundia et irreligiositas, sive turpis atque irrationabilis coitus. citia est inverecundia et irreligiositas, sive turpis atque irrationabilis coitus. Generaliter omnis libido, et incontinentia, vel immunditia, impudicitia appellatur. Operatores vero dicuntur impudici, inverecundi, atque irreligiosi. Non in contentione. Contentio est altercatio sive controversia, quae plerumque ex quaestionibus Scripturarum solet oriri, ut videatur quis aliquid sapientiae habere, dum alium vicerit sua pulsatione, et maxime ex re nullius utilitatis nascitur. Ideo vero vitanda est, quia rixam generat, de qua procedit odium, et de odio enormitas mali: et aemulatione. Aemulatio varias habet significationes: Significat enim imitationem, significat studium, significat et invidiam, qua quis alterius felicitate torquetur, ut in hoc loco. Unde et aemulus dicipendet, ubi praecipit sic indui arma lucis, ut in die honeste ambulemus: Nolite,
Abbreviated transcription (Latin):
ue mense alt̾natioSt̃ eñĩ conuiuia que N celebrant᷑ alt̾uatim.
et p̃pirant᷑ a soriss ꝑlies et uices. dt̃ etiã alia coñinnia¬
q̃ ex comminione p̃paranit᷑. quando unus anͥfert panẽ. alius carnes. aliꝰ uinũ.
atq aliꝰ aliud. & idcirco comessationes: hoc ẽ mense cͥollationes appellant. Uoca¬
ntur ꝙͥ heiede comessationes turpia et in honesta conuuna. q siẽ õs ꝓpriss¬
cibꝰ utut᷑ et ꝯnuiuib ita eniã ꝓplibitu suo unisqͥsq qͥcqͥd scurrilitatis et otiosi¬
tatis sibi placet loqͥt᷑. Non in ebrĩtatib Briã gen̾e masełio dicimꝰ ealic̃e ap¬
tum potationi. a qͣ łr ebrietas. q̃ ẽ nimia potatione uini. Non meubilib Cubi¬
lia ꝓprie st̃ lec̾ti siuc lustra feraꝵ dicta a fedis cubitationib qͥb assimilant᷑
lec̾ti illoꝵ qͥ cũ meretricib inlupanarib coeunt. Non inpuditicus. Inpudi¬

Expanded text:
ur mensae alternatio. Sunt enim conuiuia quae celebrantur alternatim ur mensae alternatio. Sunt enim conuiuia quae celebrantur alternatim et praeparantur a sociis per dies et uices. Sunt alia quae ex communione, quando unus affert panem, alius carnes, alius uinum.atque alius aliud, et idcirco comessationes, hoc est, mensae collationes appellantur. Vocantur quoque eaedem comessationes turpia et inhonesta convivia, quia sicibis utuntur et communibus, ita etiam pro libitu suo unusquisque quidquid scurrilitatis et otiositatis sibi placet loquitur. Non in ebrietatibus. Briam genere masculino dicimus calicem aptum potationi, a quo dicitur ebrietas, quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus. Cubilia proprie sunt lecti sive lustra felecti illorum qui cum meretricibus in lupanaribus coeunt: et impudicitiis. Impudi
Abbreviated transcription (Latin):
ambulemꝰ. Arma lucis st̃ fides. spes. caritas. pax. patientia. iusticia cet̾eis
uirtutes. que nos adlucẽ eterne beatutidinis ꝑducunt. Q ñ in merito ar¬
ma appellant᷑: quẽ nos defendunt ab inꝓbitate malignoꝵ. spĩuim. Abici¬
mus gͦ oꝑa tenebrarũ. qñ expoliam᷑ uitiis et indium᷑ uirtutib Induam᷑
gͥ arma lucis. hoc ẽ undiq muniam᷑ nos omib urtutib ut simꝰ ꝓtecti
et tuti contra adu̾sa ciaboli. Et qͦmͦ de Ebeannus illa armna incdlui.
his uirtutib exornari: apłs de c. Slarat subnectens. Sic inqͥtꝰ N idẽ tali
mͦ induimini arma lucis: ut in die hoc ẽ in claritate iurtutũ ho neste
ambulemꝰ. Qͥ inclie ambulat. ho Eneste ambulat: qi ñ offendit pedẽ R suũ
ad lapidẽ. ñ cadit. ñ inpingit. sicut  ille qͥ in nocte ambulat. Nos aut̃ secũ. di
monitũ apłi honeste et sine offensi Rone fidei et gr̃e siue scientie ambu¬
lare debeniꝰ. Non incomessationib. Comessatio d̾r mense consałatio:. si E¬

Expanded text:
a lucis. Arma lucis sunt fides, spes, charitas, pax, patientia, et caeterae virtutes, quae nos ad lucem aeternae beatitudinis perducunt; quae non immerito arma appellantur, quia nos defendunt ab improbitate malignorum spirituum. Abjicimus ergo opera tenebrarum, quando exspoliamur vitiis, et induimur virtutibus. Induamur igitur arma lucis, hoc est, undique muniamus nos omnibus virtutibus, ut simus protecti et tuti contra adversa diaboli. Et quomodo debeamus illa arma indui et his virtutibus exornari, Apostolus declarat, subnectens: Sic, id est, tali modo induimini arma lucis, ut in die, hoc est in claritate virtutum, honeste ambulemus. Qui in die ambulat, honeste ambulat, quia non offendit pedem suum ad lapidem, non cadit, non impingit sicut ille qui in nocte ambulat. Nos autem, secundum hoc monitum Apostoli, honeste et sine offensione fidei et gratiae sive scientiae ambulare debemus. Non in comessationibus. Comessatio d
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hec ille reddens causã. Nõninquit ꝓpior ẽ nr̃a salus quã cũ credidimꝰ. Que
ẽ ista salus ᷤ uita et̾na. gaudiũ sine fine mansurũ. beatitudo ꝑpetua: quã soli
electi cũ angłis possessuri st̃. Ista beatitudo &. salus et̃na ꝓpior ẽ mͦ nob̾. quã ẽẽt¬
eo tẽꝑe quando credidimꝰ. qmͣ dũ finis mundi magis ac magis adꝓpinquat: uit
futura & salus eterna magis ac magis festinat. Nex p̾cessit. dies aut̃ adꝓpinqua¬
lut. llex ẽ cecitas infidelitatis. Nox ẽ ignorantia. Nox etiã ẽ conu̾satio tenebro¬
sa urpcecatis. Ista nox dũ p̾cedit cotidie in electis & ad uitã et̃nã p̾destinatis.
adꝓpinquat dies. inluminatio uidelicet fidei. cognitio sc̃e trinitatis: et
splendor uirtutũ. Qm̃ dũ transeunt cotidie ꝑ mortẽ corꝑis ab erumpns istiꝰ
scłi: in lucẽ suꝑne claritatis colligunt᷑. Uel etiã ꝑ noctẽ possumꝰ intellege̾ ome¬

Expanded text:
cum credimus. Quae est ista salus? Vita aeterna, gaudium sine fine mansurum, beatitudo perpetua quam soli electi cum angelis possessuri sunt, ista beatitudo et salus aeterna propior est modo nobis quam eo tempore quando credidimus, quoniam dum finis mundi magis ac magis appropinquat, vita futura et salus aeterna magis ac magis festinat. Nox praecessit, dies autem appropinquavit. Nox est caecitas infidelitatis, nox est ignorantia, nox est etiam conversatio tenebrosa in peccatis. Ista nox quotidie praecedit in electis, et ad vitam aeternam praedestinatis appropinquat dies, illuminatio videlicet fidei, cognitio sanctae Trinitatis, et splendor virtutum, quoniam dum transeunt quotidie per mortem corporis ab aerumnis hujus saeculi, in lucem supe
Abbreviated transcription (Latin):
tã ille p̃posite st̃. qr qͦ ampliꝰ homo malũ facit. eo ampli penas sustinebit
mauores. d aut̃ malefeceris time. id est ñ leue feras pocestate timere.
poterit eñ te damnare inuenta occasione. Non enĩ sine caula gladium
portat. Fer glacliũ intellegit᷑ iundicta.Non sine causa dadrũ portat a
id est ñ sine causa potestatẽ ulciscendi habet. St̃ nempe quȩlã enormia Flas
di reos reges et pͥncipes mundi danmant. Ergo ñ sine causa gladliũ poe¬
tat: qͥ talia scelera diuidicat. St̃ etiã maxime constituti ꝓpt latrones
homicidas. raptores. ut illos dampnent: et alios suo timore conpescere faliant:¬

Expanded text:
tes illae praepositae sunt, quia quo amplius homo malum facit, eo amplius poenas sustinebit tes illae praepositae sunt, quia quo amplius homo malum facit, eo amplius poenas sustinebit majores. Si autem male feceris, time; id est, non leve feras potestatem timere: poterit enim te damnare inventa occasione. Non enim sine causa gladium portat. Per gladium intelligitur vindicta. Non sine causa gladium portat, id est, non sine causa ulciscendi potestatem habet. Sunt nempe quaedam enormia flagidi reos reges et principes mundi damnant. Ergo non sine causa gladium portat, qui talia scelera judicat. Sunt etiam maxime constituthomicidas, raptores, ut et illos damnent, et alios suo timore compescant