comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aufert datam: Ergo argum̃¬
tum suꝑbiȩ. priuatio gratiȩ ẽ.
Quamquã tam̃ interdũ subtͣhit᷑
gratia sue retrahitur. non pro
suꝑbia quȩ iam est. sed quȩ fu¬
tura est nisi subtrahatur. Habes
huius rei euidens documentũ
de apostolo qui stimulos carnis
suȩ sustinebat inuitus. ñ quia
extolleretur. sed ne extolleretur.
Sed siue iam existens sue non¬
dum. suꝑbia tamen semꝑ cau¬
sa erit subtractȩ gratiȩ. Lam si
gratia propitiata redierit. mul¬
to amplius tunc timendum.
ne forte contingat recichuu
pati. iuxta illud de euangelio.
Ecce sanus factus es. uade &
amplius noli peccare. ne aliqͥd
deterius tibi contingat. Audis.
recidere quam incidere esse
deterius: Proinde inualescen¬
te periculo. inualescat & me¬
tus. Beatus es si cor tuum tri¬
plici isto timore repleueris. ut
timeas quidem pro accepta gr̃a.
amplius pro amissa. longe plus
pro recuperata. Hoc fac. & eris
ta usq ad summũ. continens
nimirum metretas ñ binas

Expanded text:
auferet datam? Ergo argumeauferet datam? Ergo argumentum superbiae privatio est gratiae. Quanquam tamen interdum subtrahitur gratia, sive retrahitur, non pro superbia quae jam est, sed quae futura est, nisi subtrahatur. Habes hujus rei evidens documentum de Apostolo, qui stimulos carnis suae sustinebat invitus, non quia extolleretur, sed ne extolleretur . Sed sive jam existens, sive nondum, superbia tamen semper causa erit subtractae gratiae. 11. Jam si gratia repropitiata redierit, multo amplius tunc timendum, ne forte contingat recidivum pati, juxta illud de Evangelio. Ecce sanus factus es, vade et amplius jam noli peccare, ne aliquid deterius tibi contingat . Audis recidere quam incidere esse deterius. Proinde invalescente periculo, invalescat et metus. Beatus es, si cor tuum triplici isto timore repleveris, ut timeas quidem pro accepta gratia, amplius pro amissa, longe plus pro recuperata. Hoc fac, et erista usque ad summum, continens ni mirum metretas, non binas
Abbreviated transcription (Latin):
nem. temptat intentionem.
suggerens & suadens quatinꝰ
effectum gratiȩ arroges tibi.
Quod quidem suꝑbiȩ genus.
longe illo priore intolerabiliꝰ
esse non ambigas. Quid enim
odiosius illa uoce qua quidam
dixerunt. manus nr̃a excelsa.
& non dñs fecit hȩc om̃ia. Sic
ergo timendum. manente grã.
ꝯuid si recesserit: num mul¬
tomagis tunc timendũ: Pla¬
ne multomagis. quia ubi tibi¬
deficit gratia. deficis tu. Audi
&enim quid dator gratiȩ dicat.
Sine me ait. nichil potestis fa¬
cere. Time ergo subtracta gr̃ã.
tanquam mox casurus Time
& contremisce. deo tibi ut sen¬
tis irato. Time. quia reliquit
te custodia tua. Nec dubites in
causa esse suꝑbiam. etiam si ñ
appareat. etiam si nil tibi con¬
scius sis. Quod enim tu nescis
scit ds̃. & qui te iudicat ipse
est. Sed nec qui seipsum com¬
mendat ille probatus est. sed
quem ds̃ cominendat. Nunqͥd
commendat te ds̃. cum gr̃a
priuat: Aut nunquid qui
humilib dat gratiam. humili

Expanded text:
nem, tentat intentionem, nem, tentat intentionem, suggerens et suadens, quatenus effectum gratiae arroges tibi. Quod quidem superbiae genus longe illo priore intolerabilius esse non ambigas. Quid enim odiosius illa voce, qua quidam dixerunt: Manus nostra excelsa, et non Dominus, fecit haec omnia? 10. Si ergo timendum manente gratia; quid, si recesserit? num multo magis tunc timendum? Plane multo magis; quia ubi deficit tibi gratia, deficis tu. Audi etenim quid dator gratiae dicat. Sine me, ait, nihil potestis facere . Time ergo subtracta gratia, tanquam mox casurus; time et contremisce, Deo tibi, ut sentis, irato; time, quia reliquit te custodia tua. Nec dubites in causa esse superbiam, etiamsi non appareat, etiamsi nihil tibi conscius sis. Quod enim tu nescis, scit Deus; et qui te judicat, ipse est. Sed nec qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat . Nunquid commendat te Deus, cum gratia privat? Aut nunquid qui humilibus dat gratiam , humili
Abbreviated transcription (Latin):
cum abierit. time cũ denuo
reuertetur. & hoc est semꝑ
pauidum esse. Succedant ui¬
cissim sibi in animo tres isti
timores. secundum quod gr̃a
uel adesse dignanter uel offen¬
sa recedere. seu iterum recdire
placata sentietur. Cum acdest
time ne indigne opereris ex
ea. nam hoc monet apostolus.
uidete inquiens ne inuacuũ
gratiam dei recipiatis. Et ad
discipulum. Noli inquit ne¬
gligere gratiam quȩ in te est.
Et de semetipso dicebat. quia
gratia dei in me uacua ñ fuit.
Sciebat homo consilium di ha¬
bens. redundare in contemptũ
donantis donum negligere.
nec expendere ad quod donatu
est. idq intolerabilem esse suꝑ¬
biam iudicabat. & propterea
studiosissime hoc malum &
ipse cauebat. dicebatq cauen¬
dum. Sed rursum latet fouea
hic. quȩ nolo uos lateat. de qua
is ipse superbiȩ sp̃c tanto insi
diatur periculosius quanto
occultius. sicut habetis in psalmo.
leo in spelunca sua. Nam si
impedire non preualet actio¬

Expanded text:
cum abierit, time cum denuo cum abierit, time cum denuo revertetur; et hoc est semper pavidum esse. Succedant vicissim sibi in animo tres isti timores, secundum quod gratia vel adesse dignatur, vel offensa recedere, seu iterum redire placata sentietur. Cum adest, time ne non digne opereris ex ea: nam hoc monet Apostolus: Videte, inquiens, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis ; et ad discipulum: Noli, inquit, negligere gratiam quae in te est ; et de semetipso dicebat: Quia gratia Dei in me vacua non fuit . Sciebat homo, consilium Dei habens, redundare in contemptum donantis donum negligere, nec expendere ad quod donatum est; idque intolerabilem esse superbiam judicabat: et propterea studiosissime hoc malum et ipse cavebat, docebatque cavendum. Sed rursum latet fovea hic, quae nolo vos lateat, de qua is ipse superbiae spiritus tanto periculosius, quanto occultius, sicut habetis in psalmo, leo in spelunca sua . Nam si impedire non praevalet actio
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc cogitatio tollit extollenti¬
am oculorum. conciliat grãm.
sponsi saltibus se preparat.
Hec ego in me transfiguraui
propter uos. ut & uos ita faci¬
atis. Imitatores mei estote. Quod
non de exerticio dico modo uir¬
tutum. aut morũ disciplina
aut gratia sanctitatis. nec eñi
de huiusmodi quicquã michi
temere arrogauerim imitatio¬
ħ ne dignum. Sed uolo uos non
parcere uobis. sed accusare uos¬
met ipsos. quotiens forte in uo¬
bis uel ad modicum tepere
gratiam. uirtutem languesce¬
re deprehenditis. sicut & ego
pro hurusmodi memet ipsum¬
÷ accuso. Hoc facere hominis est.
qui curiosus circum spector est
sui. & scrutator uiarum suarũ
ac studiorum. atq in omnib
tię uicium ne subrepat. In
ueritate didici nil ȩque efficar
esse ad grãm promerendã. reti¬
nendam. recuperandam. quã
si omni tempore coram do in¬
ueniaris non altum sapere
sed timere. Beatus homo qui
semꝑ est pauidus. Time ergo
cum arriserit gratia. time

Expanded text:
haec cogitatio tollit extollentihaec cogitatio tollit extollentiam oculorum, conciliat gratiam, sponsi saltibus praeparat. Haec ego in me transfiguravi propter vos, ut et vos ita faciatis. Imitatores mei estote. Quod non de exercitio dico modo virtutum, aut morum disciplina, aut gloria sanctitatis nec enim de hujusmodi quidquam mihi temere arrogaverim imitatione dignum; sed volo vos non parcere vobis, sed accusare vosmetipsos, quoties forte in vobis, vel ad modicum tepere gratiam, virtutem languescere deprehenditis, sicut et ego pro hujusmodi memetipsum accuso. Hoc facere hominis est, qui curiosus circumspector est sui, et scrutator viarum suarum ac studiorum, atque in omnibus tiae vitium ne subrepat. In veritate didici, nil aeque efficax esse ad gratiam promerendam, retinendam, recuperandam, quam si omni tempore coram Deo inveniaris non altum sapere, sed timere. Beatus homo qui semper est pavidus . Time ergo cum arriserit gratia, time
Abbreviated transcription (Latin):
gulȩ indulgentior. segnior ob¬
tusiorq ad predicationẽ. Heu
omnes montes in circuitu meo
uisitat dñs. ad me aute non
appropinquat. Num collis non
sum ex his quos t̾ransilit spon¬
sus: Nam alium quidem in¬
tueor singularis abstinentiȩ.
alium uero patientiȩ admiran¬
dȩ. alium autem summȩ hu¬
militatis & mansuetudinis.
alium multe misericordiȩ &
pietatis. alium in contempla¬
tione frequenter excedere. hunc
pulsare & penetrare cȩlos ora¬
tionum instantia. aliosq in
aliis preminere uirtutib. Hos
in quam considero om̃s feruentes.
om̃s deuotos. omnes in xp̃o u¬
nanimes. om̃s donis cȩlestib
& gratia affluentes. tanqũa
spiritales reuera montes qui a
dño uisitantur. & sponsum
in se salientem frequenter re¬
cipiunt. Ego autem qui hoꝵ
in me inuenio nichil. quid me
aliud putem quam unum ẽ
montib gelboȩ. quem preterit
in ira & in inlignatione sua
ille cȩterorum omnium beni¬
gnissimus uisitator: Silioli.

Expanded text:
gulae indulgentior, segnior obgulae indulgentior, segnior obtusiorque ad praedicationem. Heu! omnes montes in circuitu meo visitat Dominus, ad me autem non appropinquat. Num collis non sum ex his quos transilit sponsus? Nam alium quidem intueor singularis abstinentiae, alium vero patientiae admirandae, alium autem summae humilitatis et mansuetudinis, alium multae misericordiae et pietatis; illum in contemplatione frequenter excedere, hunc pulsare et penetrare coelos orationum instantia, aliosque in aliis praeeminere virtutibus. Hos, inquam, considero omnes ferventes, omnes devotos, omnes in Christo unanimes, omnes donis coelestibus et gratia affluentes, tanquam spirituales revera montes qui a Domino visitantur, et sponsum in se salientem frequenter recipiunt. Ego autem, qui horum in me invenio nihil, quid me aliud putem quam unum 1454 de montibus Gelboe, quem praeterit in ira et indignatione sua ille caeterorum omnium benignissimus visitator? 9. Filioli,
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod eleuatum est cor
illius. nec ei profuit qđ cognata
potentibus suꝑbia esse cogno¬
scitur. quid de me exigendum
& misero & superbo. Deniq ia
luo pęnas. iam acerbissime uapu¬
lo. Non sine causa sane ab heri
& nudius tercius inuasit me
languor iste animi & mentis
hebitudo. insolita quędam in¬
ertia spiritus. Currebam bene.
sed ecce lapis offensionis in uia.
impegi. & corrui. Superbia in¬
uenta est in me. & dñs declinauit
in ira a seruo suo. Hinc ista ste¬
rilitas animȩ meȩ. & inopia¬
deuotionis quam patior. Quomͦ
ita exaruit cor meum. coagu¬
latum est sicut lac. factum
est sicut terra sine aqua: Nec
compungi ad lacrimas queo.
ranta est duricia cordis. Non
sapit psalmus. non legẽre li¬
bet. non orare delectat. Medi¬
tationes solitas non inuenio.
Ubi illa inebriatio sp̃s. Ubi
mentis serenitas. & pax & gau¬
dium in sp̃u sco. Ideo ad optis
manuum piger. ad uigilias
somnolentus. ad iram preceps.
ad odium ꝑtinax. linguȩ &

Expanded text:
eo quod elevatum est cor eo quod elevatum est cor illius, nec ei profuit quod cognata potentibus superbia esse cognoscitur; quid de me exigendum et misero, et superbo? Denique jam luo poenas, jam acerbissime vapulo. Non sine causa sane ab heri et nudiustertius invasit me languor iste animi, et mentis hebetudo, insolita quaedam inertia spiritus. Currebam bene: sed ecce lapis offensionis in via; impegi, et corrui. Superbia inventa est in me, et Dominus declinavit in ira a servo suo. Hinc ista sterilitas animae meae, et devotionis inopia quam patior. Quomodo ita exaruit cor meum, coagulatum est sicut lac, factum est sicut terra sine aqua? Nec compungi ad lacrymas queo; tanta est duritia cordis. Non sapit psalmus, non legere libet, non orare delectat, meditationes solitas non invenio. Ubi illa inebriatio spiritus? ubi mentis serenitas, et pax, et gaudium in Spiritu sancto? Ideo ad opus manuum piger, ad vigilias somnolentus, ad iram praeceps, ad odium pertinax, linguae et
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsorum correptione̾. Coo¬
peretur micht in bonu etiam
diaboli maltm. & lauem ma¬
nus meas in sanguine pecca¬
toris. Qualiter inquis: Audi.
guperbo certe diabolo horien¬
da & formidolosa maledictio
intorquetur. propheta dauid
mn sp̃u dicente de illo sub ty¬
po gelboe ut supra memora¬
tum est. Nontes inquit qui
in circuitu enus sunt uisitet
dñs. a gelboe autẽ transeat.
Sane ego hoc legens referensq
oculos in me & intuens dili¬
genter. inuenio me peste ip¬
sa infectum. quam in angelo
dñs in tantum exhorruit.
quatintis propterea declinaros
ab eo. cum omnes in cireuitu
eius montes siue de angelis
siue de hominib uifitationis
suȩ gratia dignaretur. & paueis
tremensq aio ad memetipsũ.
Si sic factum est cum angło.
qͥd de me erit terra & cinere :
Ille in cęlo intumuit. ego in
sterquilinio. Quis non tolera¬
biliorem in diuite suꝑbiam.
quam in paupere ducat. Ue
michi. Si tam dure in poten¬
te illo animaduersum est ꝓ

Expanded text:
ad ipsorum correptionem. Cooad ipsorum correptionem. Cooperetur mihi in bonum etiam diaboli malum, et lavem manus meas in sanguine peccatoris. Qualiter, inquis? Audi. Superbo certe diabolo horrenda et formidolosa maledictio intorquetur, propheta David in spiritu dicente de illo sub typo Gelboe, ut supra memoratum est: Montes, inquit, qui in circuitu ejus sunt, visitet Dominus, a Gelboe autem transeat. 8. Sane ego hoc legens, referensque oculos in me, et intuens diligenter, invenio me peste ipsa infectum, quam in angelo Dominus in tantum exhorruit, quatenus propterea declinaret ab eo, cum omnes in circuitu ejus montes, sive de Angelis, sive de hominibus, visitationis suae gratia dignaretur; et pavens tremensque aio ad memetipsum: Si sic actum est cum angelo, quid de me fiet terra et cinere? Ille in coelo intumuit, ego in sterquilinio. Quis non tolerabiliorem in divite superbiam, quam in paupere ducat? Vae mihi! si tam dure in potente illo animadversum est pro
Abbreviated transcription (Latin):
tionib humectatur. preterflu¬
ente & transiliente illã fonte
sapientiȩ. Et quia inquit ñ
habuerunt sapientiam. peri¬
erunt propter suam insipienti
am. Ecce uenit is saliens in
montibus. transiliens colles.
Ad hoc salit ut transiliat. qui
non uult ad omnes ꝑtingere.
neq enim in montib benepla¬
citum est deo. Fratres. si iuxta
sapientiam pauli scripta suł
ista ad correptionem nram.
obseruemus sponsi discretos
& circum spectos saltus. quem¬
admodum udelicet tã apud
angelos quam apud nos & in
humiles saliat. & suꝑbos tran¬
siliat. Si quidem excelsus dñs
& huimilia respicit. & alta a
longe cognoscit. Hoc inquam
attendamus. quo cauti simus
sponsi nos salutiferis saltibus
preparare. ne ueluti a monti¬
bus gelboe forte transeat &¬
a nobis. si indignos nos sua
uisitatione conspexerit. Quid
superbis terra & einis: Et tran¬
eorum suꝑbiam. Ergo repudi¬
atio angelorum fiat emenda¬
tio hominum. scripta est enĩ

Expanded text:
tionibus humectatur, praeterflutionibus humectatur, praeterfluente et transiliente illam fonte sapientiae: Et quia non habuerunt, inquit, sapientiam, perierunt propter suam insipientiam . 7. Ecce venit is saliens in montibus, transiliens colles. Ad hoc salit ut transiliat, qui non vult ad omnes pertingere; neque enim in omnibus beneplacitum est Deo. Fratres, si, juxta sapientiam Pauli, scripta sunt, ista ad correptionem nostram , observemus Sponsi discretos et circumspectos saltus, quemadmodum videlicet tam apud Angelos quam apud nos, et in humiles saliat, et superbos transiliat: siquidem excelsus Dominus et humilia respicit, et alta a longe cognoscit . Haec, inquam, attendamus, quo cauti simus Sponsi nos salutiferis saltibus praeparare, ne veluti a montibus Gelboe forte transeat et a nobis, si indignos nos sua visitatione conspexerit. Quid superbis, terra et cinis? Et de Aneorum superbiam. Ergo repudiatio Angelorum fiat emendatio hominum: scripta est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoc quia ob ipsorũ suꝑbiam
transilit eos sponsus. saliens in
montes qui in circuitu eius st̃.
tanquam fons ascendens de
medio paradẏsi. irrigans uni¬
uersa & implens omne animal
benedictione. Seati qui torren¬
te uoluptatis huius potari m¬
terdum uel raro promerentur.
in quib & si non continue fluit.
saltim per horas salit aqua sa¬
pientię & fons uitȩ. ut fiat
in ipsis quoq fons aquȩ salien¬
tis in uitam ȩternam. Et qui¬
dem huius fluminis impetus
letificat ciuitatem dei. sane
ꝑhenniter & affluenter. In no¬
stros autem montes qui in terra
sunt. utinam interdum facta
quasi mundatione saltus dare
aliquos non despiciat. quib suf¬
ficienter irrigati nobis quoq
qui ualles sumus stillare uel
raras guitulas possint. ne om¬
nino aridi & steriles remanea¬
mus. Miseria & egestas & om¬
nino fames ualida in regione
illa. quȩ nullis unqu̾a istius¬
modi uel saltibus uel instilla¬

Expanded text:
Atque hoc, quia ob ipsorum superbiam Atque hoc, quia ob ipsorum superbiam transilit eos Sponsus, saliens in montes qui in circuitu ejus sunt, tanquam fons ascendens de medio paradisi, irrigans universa, et implens omne animal benedictione. Beati qui torrente voluptatis hujus potati interdum vel raro promerentur in quibus etsi non continue fluit, saltem per horas salit aqua sapientiae et fons vitae, ut fiat in ipsis quoque fons aquae salientis in vitam aeternam. Et quidem hujus fluminis impetus laetificat civitatem Dei, sane perenniter et affluenter. In nostros autem montes qui in terra sunt, utinam interdum facta quasi inundatione saltus dare aliquos non despiciat, quibus 1453 sufficienter irrigati, nobis quoque, qui valles sumus, stillare vel raras guttulas possint, ne omnino aridi et steriles remaneamus! Miseria, et egestas, et omnino fames valida in regione illa, quae nullis unquam istiusmodi vel saltibus, vel instilla
Abbreviated transcription (Latin):
psaq inuidia torqueatur.
scriptura dicente. Peccator ui¬
debit & irascetur. dentib suis
fremet & tabescet. Qua miser
cum suspicit cȩlos. in quibus
innumeros montes intuetur
diuina claritate fulgentes. di¬
uinis laudib insultantes. sub¬
limes in gloria. habundantes
in gratia. Quam miserior cum
respicit terram. montes nichi¬
lominus quam plurimos de
populo acquintionis habentem
fide solidos. spe excelsos. carita¬
te spaciosos. cultos uirtutibus.
bonorum operum fructibus
refertos. de rore cęli tanquam
de saltu sponsi cotidianam ca¬
pientes benedictionẽ. Cum
quanto putamus dolore & ran¬
core aspiciat ille cupidissimus
gloriȩ istos in circuitu suo tã
gloriosos montes. cum se & su¬
os e regione incultos. tenebrosoᷤᷤ¬
bonis omnib infecundos respici¬
at. ita ut se sentiat obꝓbrium
hominum & angeloꝵ. qui
omnib exprobrabat secundũ
illud in psalmis. draco iste quẽ
formasti ad illudendum ei:

Expanded text:
psaque invidia torqueatur, psaque invidia torqueatur, Scriptura dicente: Peccator videbit et irascetur, dentibus suis fremet, et tabescet . Quam miser, cum suspicit coelos, in quibus innumeros montes intuetur divina claritate fulgentes, divinis laudibus resultantes, sublimes in gloria, abundantes in gratia! Quam miserior, cum respicit terram, montes nihilominus quam plurimos de populo acquisitionis habentem, fide solidos, spe excelsos, charitate spatiosos, cultos virtutibus, bonorum operum fructibus refertos, de rore coeli tanquam de saltu sponsi quotidianam capientes benedictionem! Cum quanto putamus dolore et rancore aspiciat ille cupidissimus gloriae istos in circuitu suo tam gloriosos montes, cum se et suos e regione incultos, tenebrosobonis omnibus infecundos despiciat, ita ut se sentiat esse opprobrium hominum et angelorum, qui omnibus exprobrabat, secundum illud in Psalmis: Draco iste quem formasti ad illudendum ei? 6.
Abbreviated transcription (Latin):
te non stetit. sed mencdax ersti¬
tit ab mitio: Secl nec misericor¬
dem quis dixerit eum. qui ni¬
chilominus ab micio homicida
fuisse eacdem ipsa euangelii
ueritate conuincitur. Porro
autem qualis paterfamilias. tales
& domestici eius. Pulchre ꝓm¬
de de sponso ȩcclesia psallens qđ
in altis habitet & humilia respi¬
ciat in cęlo & in terra. nullam
omnino mentionem facit de
his qui in aere uersantur spi¬
ritibus suꝑbis. qm̃ d̾s suꝑbis
resistit. & humilib dat grãm.
Uidet ergo illum salientem
in montib & transilientẽ colles.
iuxta imprecationem dauid di-¬
centis. Omnes montes qui in
circuitu eius sunt. id est in
circuitu gelboe uisitet dñs.
a gelboe autem transeat. Dia¬
bolo nempe qui per gelboe de¬
signatur hinc inde sunt mon¬
tes quos uisitat dñs. stpra an¬
geli. infra homines. In pęnam
siquidem suam locum in aere
isto mechum inter cȩlum &
terram de cęlo cadens sortitus
est. ut uideat & inuideat.i¬

Expanded text:
te non stetit, sed mendax exstite non stetit, sed mendax exstitit ab initio? Sed nec misericordem quis dixerit eum, qui nihilominus ab initio homicida fuisse eadem ipsa Evangelii veritate convincitur . Porro autem qualis paterfamilias, tales et domestici ejus. Pulchre proinde de Sponso Ecclesia psallens, quod in altis habitet, et humilia respiciat in coelo et in terra , nullam omnino mentionem facit de his qui in aere versantur spiritibus superbis, quoniam Deus superbis resistit, et humilibus dat gratiam . 5. Videt ergo illum salientem in montibus et transilientem colles, juxta imprecationem David dicentis: Omnes montes qui in circuitu ejus sunt, id est in circuitu Gelboe, visitet Dominus; a Gelboe autem transeat . Diabolo nempe, qui per Gelboe designatur, hinc inde sunt montes quos visitat Dominus; supra angeli, infra homines. In poenam siquidem suam locum in aere isto, medium inter coelum et terram, de coelo cadens sortitus est, ut videat et invideat, i
Abbreviated transcription (Latin):
qui in aere dñm gloriȩ denuo
pro dȩmonib impudenti cru¬
cifigit menclacio. cum huius
conscius mysterii paulus af¬
firmet quod resurgens ex mor¬
tuis iam non moritur. & morꝰ
illi ultra non dominabitur.
Uerum non solum uisitauit
terram qui aerem transiliuit.
sed etiam cęlum: dicente
scriptura. Dñe in cęlo miscđia
tua. & ueritas tua usq ad nu¬
bes. Usq ad nubes enim cȩlum
est quod inhabitant sci angeli.
quos non tranfilit sponsus sed
salit in eis. ita ut imprimat
ipsis duo quȩdam uestigia pe¬
dum suorum. misericordiam
& ueritatem. De quib dñi uesti¬
giis. memini me in superioribus
sermonib plenius disputasse. A
nubibus uero & infra dȩmonum
habitatio est. in aere isto infimo
& caliginoso. in quib non salit
sponsus sed transilit illos & p̃¬
terit. nec ullum in se retinent
dei transeuntis uestigium. Nam
quomodo in diabolo ueritas est.
de quo in euangeliis ueritatis
sententia exstat. quod in uerita¬

Expanded text:
qui in aere Dominum gloriae denuo qui in aere Dominum gloriae denuo pro daemonibus impudenti crucifigit mendacio, cum hujus conscius mysterii Paulus affirmet, quod resurgens ex mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur . 4. Verum non solum visitavit terram, qui aerem transilivit, sed etiam coelum, dicente Scriptura: Domine, in coelo misericordia tua, et veritas tua usque ad nubes . Usque ad nubes enim coelum est quod inhabitant sancti angeli, quos non transiliit Sponsus, sed salit in eis, ita ut imprimat ipsis duo quaedam vestigia pedum suorum, misericordiam et veritatem: de quibus Domini vestigiis memini me in superioribus sermonibus plenius disputasse . A nubibus vero et infra daemonum habitatio est in aere isto infimo et caliginoso; in quibus non salit sponsus, sed transilit illos et praeterit nec ullum in se retinent Dei transeuntis vestigium. Nam quomodo in diabolo veritas est, de quo in Evangeliis Veritatis sententia exstat, quod in verita
Abbreviated transcription (Latin):
gelboe ista loquatur. ubi in¬
quit ceciderunt uulnerati
multi. Quam multi in his
maledictis montib de exerci¬
tu israhel ceciderunt a pͥncipio.
& cotidie cadunt. De quib &
habes in eodem propheta. cum
dicit dõ Sicut uulnerati dor¬
mientes in sepulchris quorũ
non es memor amplius. &
ipsi de manu tua repulsi sug.
Non est ergo mirum si steri¬
les & infructuosi ꝑmanent
isti. non montes cęlici sed aerii
colles. super quos nec ros nec
pluuia descendit. quippe au¬
ctore gratiȩ & benedictionũ
largitore transiliente eos &
descenclente ad ualles ut cȩ¬
lesti ymbre ꝑfundat humi¬
les qui sunt super terram.
& fructum afferant in patien¬
tia. fructum tricesimum &
sexagesimum. & centesimum.
Deniq uisitauit terram & in¬
ebriauit eam. multiplicauit
locupletare eam. Terrã uisita¬
uit non aerem. quia miscłia
dñi plena est terra. Deniq ope¬
ratus est salutem in mecdio
terrȩ. nunquid & in medio
aeris: Hoc acluersus origene̾.

Expanded text:
Gelboe ista loquatur, Ubi, inGelboe ista loquatur, Ubi, inquit, ceciderunt vulnerati multi . Quam multi in his maledictis montibus de exercitu Israel ceciderunt a principio, et quotidie cadunt! De quibus et habes in eodem propheta, cum dicit Domino: Sicut vulnerati dormientes in sepulcris, quorum non es memor amplius, et ipsi de manu tua repulsi sunt . 3. Non est ergo mirum, si steriles et infructuosi permanent isti, non montes coelici, sed aerii colles, super quos nec ros, nec pluvia descendit; quippe auctore gratiae et benedictionum largitore transiliente eos, et 1452 descendente ad valles, ut coelesti imbre perfundat humiles qui sunt super terram, et fructum afferant in patientia, fructum tricesimum, sexagesimum, et centesimum . Denique visitavit terram, et inebriavit eam: multiplicavit locupletare eam . Terram visitavit, non aerem quia misericordia Domini plena est terra . Denique, Operatus est salutem in medio terrae ; nunquid et in medio aeris? Hoc adversum Origenem,
Abbreviated transcription (Latin):
rituales uiros de terra. Sed
transiliebat & colles. cum non
solum magnis & spiritualib
uiris. sed & aliquib de populo
etiam & nonnullis mulierib
ȩquȩ in angelis loqui & appare¬
re dignatus sit. Uel colles dicit
aereas potestates. quȩ inter mon¬
tes quidem minime iam nu¬
merantur. pro eo quod a uirtu
ad humilia uallium siue ad ual¬
les humilium per penitentiã
detumescunt. De his arbitror
illud dictum in psalmis. Non¬
tes sicut cera fluxerunt a facie
dñi. Hos itaq tumentes ac ste¬
riles colles tanquam medios po¬
sitos inter montes ꝑfectorum
& ualles pęnitentium procul
dubio transilit qui in montib
salit. hisq preteritis & despectĩ
descendit ad ualles. ut ualles
abundent frumento. Porro
illi ȩterna e regione ariditate
ac sterilitate dampnantur. si¬
cut habes prophetȩ imprecati
quit nec pluuia descendant
super uos. Atq ut noueris
quod ad angelos qui p̾uarica¬
ti sunt sub figura montium

Expanded text:
rituales viros de terra. Sed rituales viros de terra. Sed transiliebat et colles, cum non solum magnis et spiritualibus viris, sed et aliquibus de populo, etiam et nonnullis mulieribus aeque in angelis loqui et apparere dignatus est. Vel colles dicit aerias potestates, quae inter montes quidem minime jam numerantur, pro eo quod a virtutad humilia vallium, sive ad valles humilium per poenitentiam detumescunt. De his arbitror illud dictum in psalmis: Montes, sicut cera, fluxerunt a facie Domini . Hos itaque tumentes ac steriles colles, tanquam medios positos inter montes perfectorum et valles poenitentium, procul dubio transiliit, qui in montibus salit; hisque praeteritis et despectis descendit ad valles, ut valles abundent frumento. Porro illi e regione aeterna ariditate ac sterilitate damnantur, sicut habes prophetae super illoquit, nec pluvia descendant super vos. Atque ut noveris quod ad angelos qui praevaricati sunt sub figura montium
Abbreviated transcription (Latin):
in angelis olim patrib appare¬
bat. quod utiq proprietati lit¬
terȩ magis conuenire uidetur.
Non enim ait. saliens in mon¬
tes sed in montib. ut ipse in
& dat ut saliant. que admodũ
loquitur in prophetis. opatur
in iustis. cum illis uerba. istis
opera tribuit. Adde quod
aliqui illorum ꝑsonam eius
gerebant. ita ut loqueretur
quisq illorum non tanquã
angelus. sed tanquam dñs.
Uerbi gratia. ille angelus qui
cum moyse loquebatur dice.¬
bat non ego dñi sed ego dñs.
atq id frequentius iterabat.
Saliebat ergo in montib id
est in angelis. in quib & lo¬
quebatur. & suam hominib
exhibebat presentiam. Ad
homines enim saliebat. sed
in angelis non in se. Non in
sua natura. sed in subiecta cre¬
atura. Qui enim salit de loco
ad locum uadit. quod non ca¬
dit in dm̃. Ergo in montib
id est in angelis saliebat qui
in se non poterat. & saliebat
usq ad colles. id est patriar¬
chas & prophetas. cȩterosq spi¬

Expanded text:
in angelis olim patribus apparein angelis olim patribus apparebat: quod utique proprietati litterae magis convenire videtur. Non enim ait, saliens in montes; sed, in montibus, ut ipse in  dat ut saliant; quemadmodum loquitur in prophetis, operatur in justis, cum illis verba, et istis opera tribuit. Adde quod aliqui eorum personam ejus gerebant, ita ut loqueretur quisque illorum, non tanquam angelus, sed tanquam Dominus. Verbi gratia, ille angelus qui cum Moyse loquebatur, dicebat, non, Ego Domini, sed, Ego Dominus, atque id frequentius iterabat. Saliebat ergo in montibus, id est in angelis, in quibus et loquebatur, et suam hominibus exhibebat praesentiam. Ad homines enim saliebat, sed in angelis, non in se; non in sua natura, sed in subjecta creatura. Qui enim salit, de loco ad locum vadit: quod non cadit in Deum. Ergo in montibus, id est in angelis, saliebat, qui in se non poterat; et saliebat usque ad colles, id est patriarchas et prophetas, caeterosque spi
Abbreviated transcription (Latin):
illis. dissimulans iniuriam &
accumulans grãm. Sed audi
ipsum. Non ueni inquit mi¬
nistrari sed ministrare. & ani¬
mam meam dare pro multis.
Quod quidem cȩterorũ nemo
fecisse inuentus est. ut omnes
quot quot ministrasse uisi st̃.
ipse deuotis transierit fidelibq
obsequiis. Bonus minister. qui
carnem suam in cibum. sangui¬
nem in potum: animam mi¬
nistrauit in precium. Bonus
plane. qui spiritu alacer. cari¬
tate feruens. pietate deuotꝰ.
non solum salit in montibus
sed & transilit colles. id est
superat & uincit alacritate
ministrandi. ut pote quem
unxit ds̃ ds suus oleo lȩtitiȩ
siliit Gabrihelem & preuenit
ad uirginem. eodem archan¬
gelo attestante cum ait. Aue
gratia plena. dñs tecũ. Suid:
Quem modo reliquisti in cęlo.
nunc in utero repperis: Quo¬
nam modo uolauit & p̃uolauit
super pennas uentorũ. Uictus
es o archangele. transiliit te¬
prior qui premisit te. Aut
certe saliebat in montib. cũ

Expanded text:
illis, dissimulans injuriam, illis, dissimulans injuriam, accumulans gratiam. Sed audi ipsum. Non veni, inquit, ministrari, sed ministrare, et animam meam dare pro multis . Quod quidem caeterorum nemo fecisse inventus est, ut omnes quotquot ministrasse visi sunt, ipse devotis transierit fidelibusque obsequiis. Bonus minister, qui carnem suam in cibum, sanguinem in potum, animam ministravit in pretium. Bonus plane, qui spiritu alacer, charitate fervens, pietate devotus, non solum salit in montibus, sed et transilit colles, id est superat et vincit alacritate ministrandi, utpote quem unxit Deus Deus suus oleo laetitiae siliit Gabrielem, et praevenit ad Virginem, eodem archangelo attestante, cum ait: Ave, gratia plena, Dominus tecum . Quid? Quem modo reliquisti in coelo, nunc  alias, hunc in utero reperis. Quonam modo? Volavit et praevolavit super pennas ventorum. Victus es, o archangele: transiliit te qui praemisit te. 2. Aut certe saliebat in montibus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
UEN eodem
capitulo quod
hesterno sermo
est. dicturus
sum alium intellectum quem
hodierno seruaui. uos probate
& eligite potiora. Non est opꝰ
suꝑiora repetere. quȩ excidisse
non arbitror in tam breui.
Si quominus. tamen scripta
sunt ut dicta sunt. & excep¬
ta stilo sicut & sermones cȩteri.
ut facile recuperetur quod
forte exciderit. Qua propter
accipite alia. Scce uenit is
inquit saliens in montib. tran¬
siliens colles. Sponsum loquit᷑
qui profecto tunc in montib
saliit. cum missus a patre ad
euangelizandum pauperib
angelorum fungi non est
declignatus officio. factus ma¬
gni consilii angelus qui dñs
erat. Per se descendit ad ter¬
ras qui alios delegare consueue¬
rat. per se notum fecit dñs sa¬
lutare suum. ꝑ se in conspectu
gentium reuelauit iustitiam
suam. Cum itaq omnes iuxta
pauli sententiam administra¬
torii sint spiritus missi in
ministerium propter eos qͥ
hereditatem capiunt salutis.
qui erat super illos factus ẽ
inter illos tanquam unus ex

Expanded text:
er eodem capitulo, quod hesterno sermonest, dicturus sum et alium intellectum quem hodierno servavi: vos probate, et eligite potiora. Non est opus superiora repetere quae excidisse non arbitror in tam brevi. Si quominus tamen, scripta sunt ut dicta sunt, et excepta stylo, sicut et sermones caeteri, ut facile recuperetur quod forte exciderit. Quapropter accipite alia. Ecce venit is, inquit, saliens in montibus, transiliens colles . Sponsum loquitur: qui profecto tunc in montibus saliit, cum missus a Patre ad evangelizandum pauperibus, Angelorum fungi non est dedignatus officio, factus magni consilii Angelus, qui Dominus erat. Per se descendit ad terras, qui 1451 alios delegare solebat: per se notum fecit Dominus salutare suum, per se in conspectu gentium revelavit justitiam suam . Cum itaque omnes, juxta Pauli sententiam, administratorii spiritus sint, missi in ministerium propter eos qui haereditatem capiunt salutis ; qui erat super illos, factus est inter illos tanquam unus ex
Abbreviated transcription (Latin):
cognitus sum. At nunc qui¬
dem cognosco ex parte. nec ta¬
men ex parte cognitus . sed ex
toto. Uereor aspectum explorato¬
ris illius. qui post parietem
stat. Hoc enim scriptura addit
de illo. quem pro acumine ui¬
sus capreȩ assimilauit. En ipse
stat inquit post parietem. re¬
spiciens per fenestras. prospici¬
ens per cancellos. De quo suo lo¬
co uidebimus. Hunc ergo uereor
occultum occultorum explora¬
torem. Sponsa nichil ueretur.
quia nichil sibi conscia ẽ. Quid
deniq uereatur amica. colum¬
ba. formosa:Nempe subinde
habes. Et dilectus meis inquit
loquitur michi. Nichi non lo¬
quitur. & ideo formido aspectũ.
quia non habeo testimonium.
Ni quid audis de te o sponsa:
Quid tibi loquitur dilectus
tuus: Surge inquit propera
amica mea. columba mea. for¬
mosa mea. Uerum hoc quoq al¬
teri seruabo principio. nec bre¬
uitare artabo ea quȩ diligentiã
desiderantia sunt. ne forte &
de hoc reus inueniar. si quo¬
minus uos inueniamini in hac

Expanded text:
cognitus eum: at nunc quicognitus eum: at nunc quidem cognosco ex parte non tamen ex parte; cognitus, sed ex toto. Vereor aspectum exploratoris illius, qui post parietem stat. Hoc enim Scriptura addit de illo, quem pro acumine visus capreae assimilavit: En ipse stat, inquit, post parietem, respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos. De quo suo loco videbimus. Hunc ergo vereor occultum occultorum exploratorem. Sponsa nihil veretur, quia nihil sibi conscia est. Quid denique vereatur, amica, columba, formosa? Nempe subinde habes: En dilectus meus, inquit, loquitur mihi. Nihil non loquitur; et ideo formido aspectum, quoniam non habeo testimonium. Tu quid audis de te, o sponsa? Quid tibi loquitur dilectus tuus? Surge, 1457 inquit, propera, amica mea, columba mea, formosa mea . Verum hoc quoque alteri servabo principio, nec brevitate arctabo ea quae diligentiam desiderantia sunt; ne forte et de hoc reus inveniar, si quominus vos inveniamini in hac
Abbreviated transcription (Latin):
dei iiuentis. Uolo uultui irȩ
nidicatus p̾sentari ñ iudicandꝰ.
Spualis homo omnia dnudicat.
& ipse a nemine iudicatur. Lu¬
dicabo proinde mala mea. iu¬
dicabo & bona. Mala meliori¬
bus curabo corrigere actibus. di¬
luere lacrimis. punire ieiuniis.
cȩterisq sanctis laborib disci¬
plinȩ. In bonis de me humilit̾
sentiam. & iuxta preceptum
dñi seruum me mutilem re¬
tantum feci. Dabo operam nec
lolia pro granis. nec paleas cu
granis offerre. Scrutabor ego
uias meas & studia mea. quo is
qui scrutaturꝰ ẽ iherusalem in
lucernis. nil inscrutatum in
mne siue indiscussum inueniat.
Neq enim iudicaturus est bis
in idipsum. Quis michi det ita
ad liquidum prosequi & ꝑsequi
uniuersa delicta mea. ut in¬
nullo oporteat uereri ocuilos
capreȩ. in nullo ad lumen con¬
tingat erubescere lucernarũ:
Et nunc uideor. sed ñ uideo.
Presto est oculus cui omnia pa¬
tent. & si non patet ipse Frit
quando cognoscam. sicut &

Expanded text:
Dei viventis; voto vultui irae Dei viventis; voto vultui irae judicatus praesentari, non judicandus. Spiritualis homo omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur . Judicabo proinde mala mea, judicabo et bona. Mala melioriribus curabo corrigere actibus, diluere lacrymis, punire jejuniis, caeterisque sanctae laboribus disciplinae. In bonis de me humiliter sentiam, et, juxta praeceptum Domini, servum me inutilem retantum feci . Dabo operam nec lolia pro granis, nec paleas cum granis offerre. Scrutabor ego vias meas et studia mea, quo is qui scrutaturus est Jerusalem in lucernis, nihil inscrutatum in me sive indiscussum inveniat. Neque enim judicaturus est bis in idipsum. 4. Quis mihi det ita ad liquidum prosequi et persequi universa delicta mea, ut nullo oporteat vereri oculos capreae, in nullo ad lumen contingat erubescere lucernarum? Et nunc videor, sed non video: praesto est oculus cui omnia patent, etsi non patet ipse. Erit quando cognoscam, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
confusione uastantes. Deniq
illorum peccata manifesta sunt
precedentia ad iuchcium. & ñ
egent scrutinio sed supplicio.
Mea autem qui uideor mona¬
chus & iherosolimita peccata cer¬
te occulta sunt. nomine & ha¬
bitu monachi obumbrata. & id¬
circo necesse erit subtili ea inue¬
stigari discussione. & quasi ad¬
motis lucernis de tenebris in
lucem prodi. Possumus afferre
aliquid & de psalmo. ad confir¬
mandum id quod dicitur de
scrutanda iherusalem. Ait nãq
sub persona dñi. Cum accepero
tempus. ego iustitias iudicabo.
Uias iustorum nisi fallor & actꝰ
eorum discussurum se & exa¬
minaturum dicit. Uerendum
ualde cum ad hoc uentũ fue¬
rit. ne in tam subtili examine
multȩ nostrȩ iustitiȩ ut pu¬
tantur. peccata appareant. Uñu
est tamen si nosmet ipsos diiu¬
dicauerimus. non utiq iudica¬
bimur. Bonum iudicium. qͦd
me illi districto duinoq iudi¬
cio subducit & abscondit. Pr¬
sus horreo incidere in manus

Expanded text:
confusione vastantes. Denique confusione vastantes. Denique illorum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium, et non egent scrutinio, sed supplicio. Mea autem, qui videor monachus et Jerosolymita, peccata certe occulta sunt, nomine et habitu monachi adumbrata: et idcirco necesse erit subtili ea investigari discussione, et quasi admotis lucernis de tenebris in lucem prodi. 3. Possumus afferre aliquid et de psalmo ad confirmandum id quod dicitur de scrutanda Jerusalem. Ait namque sub persona Domini: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Vias justorum, ni fallor, et actus eorum discussurum se examinaturum dicit. Verendum valde cum ad hoc ventum fuerit, ne sub tam subtili examine multae nostrae justitiae, ut putantur, peccata appareant. Unum est tamen, si nosmetipsos dijudicaverimus, non utique judicabimur . Bonum judicium, quod me illi districto divinoque judicio subducit et abscondit. Prorsus horreo incidere in manus
Abbreviated transcription (Latin):
utiliter & congruenter queanł.
sed hȩc ut arbitror sufficere
possunt ad dandam rationem
adductȩ similitudinis. Pul¬
chre tamen sp̃s sc̃s non de cer¬
uo sed de hinnulo certiorum
similitudinem dedit. in quo
& patrum fecit mentionem.
e quibus xp̃c secundũ carnẽ.
& infantię meminit saluato¬
ris. Ut hinnulus quippe appa¬
ruit paruulus qui natus est
nobis. Uerum tu qui aduen¬
tum desideras saluatoris. time
scrutinium iudicis. time ocu¬
los capreȩ. time illum qui per
ꝓphetam dicit. Et erit in die
illa & ego scrutabor iherusalem
in lucernis. Acuto uisu ẽ. nil
inscrutatum relinquet oculus
eius. Scrutabitur renes & corda.
ipsa quoq cogitatio hominis con¬
fitebitur illi. Quid tutum in
babilone. si iherusalem manet
scrutinium: Puto enĩ hoc loco
ꝓphetam iherusalem nomine
designasse illos qui in hoc scło
uitam ducunt religiosã. mores
imitantes. & non ueluti hii qui
de babilone sunt uitam in per¬
turbatione uiciorum scelerũq

Expanded text:
utiliter et congruenter queant: utiliter et congruenter queant: sed haec, ut arbitror, sufficere possunt ad dandam rationem adductae similitudinis. Pulchre tamen Spiritus sanctus non de cervo, sed de hinnulo cervorum similitudinem dedit, in quo et Patrum fecit mentionem, e quibus Christus secundum carnem, et infantiae meminit Salvatoris. Ut hinnulus quippe apparuit parvulus qui natus est nobis . Verum tu qui adventum desideras Salvatoris, time scrutinium judicis, time oculos capreae, time illum qui per prophetam dicit: Et erit in die illa, et ego scrutabor Jerusalem in lucernis . Acuto visu est; nihil inscrutatum relinquet oculus ejus. Scrutabitur renes et corda , ipsaque cogitatio hominis confitebitur ilii . Quid tutum in Babylone, si Jerusalem manet scrutinium? Puto enim hoc loco prophetam Jerusalem nomine designasse illos, qui in hoc saeculo vitam ducunt religiosam, mores imitantes; et non veluti hi, qui de Babylone sunt, vitam in perturbatione vitiorum, scelerumque
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin. poterat sufficere ad
designandam festinantis uelo¬
citatem. de solo hinnulo com¬
paratio. Is quippe. rapidiori se
ferre noscitur cursu. Nunc
uero qm̃ sponsus iste & si arden¬
ter amans cursim ruere in di¬
lectȩ tideatur amplexus. nichi¬
lominus tamen gressus uel po¬
tius saltus suos prudenti con¬
sideratione dirigere nouit. cau¬
Oportuit profecto etiam de
caprea similitudinem dari:
gentis exprimeretur iudiciũ
Xp̃c nempe iustus &. miseri¬
cors saluator & iuelex. & quia
amat uult om̃s homines sal¬
uos fieri & ad agnitionem ue¬
ritatis uenire. & quia uudicat
nouit qui sunt eius . &. ipse
scit quos elegit a principio.
Igitur duo hȩc bona sponsi mi¬
sericordia scilicet & iudicium
integritatis & ꝑfectionis fidei
nr̃ȩ nos quoq prophetam imi¬
tantes misericordiam & iudici¬
um cantemus dño. Ego aute
non dubito & alia de horum
natura ab his quidem qui taliũ
curiosi & gnari sunt posse
monstrari. que sponso aptari

Expanded text:
Alioquin poterat sufficere, ad Alioquin poterat sufficere, ad designandam festinantis velocitatem, de solo hinnulo comparatio; is quippe rapidiori se ferre noscitur cursu. Nunc vero quoniam sponsus iste, etsi ardenter amans, cursim ruere in dilectae videatur amplexus, nihilominus tamen gressus, vel potius saltus suos prudenti consideratione dirigere novit, cauoportuit profecto cum hinnulo etiam de caprea similitudinem dari, gentis exprimeretur judicium. Christus nempe justus et misericors, salvator et judex: et quia amat, vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire ; et quia judicat, novit qui sunt ejus , et ipse scit quos elegit a principio . 2. Igitur duo haec bona sponsi, misericordiam scilicet et judicium,integritatis et perfectionis fidei nostrae, nos quoque Prophetam imitantes, misericordiam et judicium cantemus Domino . Ego autem non dubito, et alia de horum natura ab his quidem, qui talium curiosi et gnari sunt, posse monstrari, quae sponso aptari
Abbreviated transcription (Latin):
iais est dile¬
ctus meus capreȩ
hinnuloq ceruo¬
rum. Ex prece¬
denti uersiculo
pendet. Quem enim salient᷑e
& properantem modo descrip¬
serat. consequenter comparat
capreȩ hinnuloq ceruorum.
Apte quidem. quod hoc genꝰ
aninantium cursu uelox &
saltu agile sit. Porro sermo
de sponso est. & sermo spon¬
sus est. Et propheta dicit de
deo. quia uelociter currit
sermo eius. sane congruens
huic loco. ubi sponsus qui ser¬
ino dei est saliens transiliensq
describitur. similis perinde
factus capreȩ hinnuloq cer¬
uorum. Et hȩc ratio simili¬
tudinis. Adde tamen ne
ulla similitudinis ipsius uel
minima proportiuncula ua¬
cet. quia caprea quidem non
modo cursus ꝑnicitate. sed
& acumine uisus eminet. Quod
utiq proprie illam respicit nar¬
rationis partem. qua sponsus ñ
tantum saliens sed & transilieis
apparere refertur. quia nisi acu¬
to & ꝑspicaci intuitu non pos¬
set omnino presertim inter
currendum discernere. in quos
salire & quos transilire debero.

Expanded text:
ilis est dilectus meus capreae hinnuloque cervorum . Ex praecedenti versiculo pendet. Quem enim salientem et properantem modo descripserat, consequenter comparat capreae hinnuloque cervorum. Apte quidem, quod hoc genus animantium cursu velox, et saltu agile sit. Porro sermo de sponso est, et sermo sponsus est. Et Propheta dicit de Deo quia velociter currit sermo ejus ; sane congruens huic loco, ubi sponsus, qui sermo Dei est, saliens transiliensque describitur, similis proinde factus capreae hinnuloque cervorum. Et haec ratio similitudinis. Adde tamen, ne nulla similitudinis ipsius vel anima proportiuncula vacet, quia caprea quidem non modo cursus pernicitate, sed et acumine visus eminet. Quod utique proprie illam respicit narrationis partem, qua sponsus, non solum saliens, sed et transiliens apparere refertur; quia nisi acuto et perspicaci intuitu non posset omnino, praesertim inter currendum, discernere in quos salire, et quos transilire deberet.
Abbreviated transcription (Latin):
am cireuidare tibi flores bonoꝵ
quoꝵq actuum. & laudabilium stu
in his exerceri curato. Ea istiusmo¬
di secure uocabis sponsum. qm cuͦ
introduxeris eum ueraciter dicere
poteris & tu: quia lectulus nͣr flo¬
ridus. redolente nimiruꝰ conscien¬
tia pietatem s pacem. s mansuetu¬
dinẽ. s iusticiam. s obedientiam. s
hilaritate᷑. s humilitatem. Et de le.¬
ctulo quidem sic. Domũ uͦ dĩ spiri¬
talem seipsum quisq agnoscat. qui
tamen iam non in carne ambulet
quod estis uos. Curate gͦ fr̃s spiri¬
tali huic edificio qui uos estis. ne
forte cum in superiora ꝓficere
ceperit uacillet & corruat. si li¬
gnis fortib non fuerit subnixi
& colligatũ. curate inquã illi tigna
dare imputribilia & immobilia:
timorem uidelic& dm̃i illum qui
ꝑmanet in scłm scłr patientiam
de qua scriptum e᷑. quia patientia
pauꝑum non peribit in finẽ: lon.¬
gammitatẽ quoq quȩ sub quouis

Expanded text:
am circumdare tibi flores bonorum am circumdare tibi flores bonorum quoruncumque actuum et laudabilium studin his exerceri curato. Ad istiusmodi secure vocabis sponsum: quoniam cum introduxeris eum, veraciter dicere poteris et tu, quia lectulus noster floridus, redolente nimirum conscientia pietatem, sed pacem, sed mansuetudinem, sed justitiam, sed obedientiam, sed hilaritatem, sed humilitatem. Et de lectulo quidem sic. 8. Domum vero Dei spiritualem se ipsum quisque agnoscat, qui tamen jam non in carne ambulet, quod estis vos . Curate ergo, tali huic aedificio, quod vos estis, ne forte cum in superiora proficere coeperit, vacillet et corruat, si lignis fortibus non fuerit subnixum et colligatum: curate, inquam, illi tigna dare imputribilia et immobilia, timorem videlicet Domini illum, qui permanet in saeculum saeculi. Patientiam, de qua scriptum est: Patientia pauperum non peribit in finem . Longanimitatem quoque, quae sub quovis
Abbreviated transcription (Latin):
trahis. Aa pausandũ hoc facisan
ad causanduͦ. Centurio uetat il¬
lum intrare sub tectum suũ ꝓpt᷑
suam indignitatẽ. cuiꝰ tamen fi¬
des in uniuerso redolet isrł: & tu
ad te compellis intrare tantoꝵ sor¬
dens spurcitia uicioꝵ: Clamat
oratione estote. fraternitatẽ diligite:
& uas electionis leuantes puras ma.¬
mis ait sine ira & diceptatione.
Uidesne quomͦ concordent sibi & eo.¬
dem sp̃n de pace & tranquillitate
animi quã habere debet ille qͥ orat
loquantur princeps apłoꝵ & doctor
gentium:. Ferge gͦ tu tota die expan¬
dere ad dm manus tuas. qui fratres
tota die molestas. unanimitatem
impugnas. ab unitate te separas.
Et quid me ins facere inquis: Profe.¬
cto ut primo quidem emundes con¬
scientiam ab omiꝰ inquinamento
ire & disceptationis. & murmuris
& liuoris. & quicqͥd omino aduersa¬
ri cognoseitur aut paci frm aut
obedientiȩ senioꝵ de cordis habita¬
culo eliminare festines. Deinde eti¬

Expanded text:
trahis? Ad pausandum hoc facis, an trahis? Ad pausandum hoc facis, an ad causandum? Centurio vetat illum intrare sub tectum suum propter suam indignitatem, cujus tamen fides in universo redolet Israel : et tu ad te compellis intrare, tantorum sordens spurcitia vitiorum? Clamat oratione estote, fraternitatem diligite . Et vas electionis: Levantes puras manus, ait, sine ira et disceptatione . Videsne quomodo concordent sibi, et eodem spiritu de pace et tranquillitate animi, quam habere debet ille qui orat, loquantur princeps apostolorum, et doctor gentium? Perge ergo tu tota die expandere ad Deum manus tuas, qui fratres tota die molestas, unanimitatem impugnas, ab unitate te separas. 7. Et quid me vis facere, inquis? Profecto ut primo quidem emundes conscientiam ab omni inquinamento irae et disceptationis, et murmuris, et livoris; et quidquid omnino adversari cognoscitur aut paci fratrum, aut obedientiae seniorum, de cordis habitaculo climinare festines. Deinde eti