comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non posside aurũ. Talibus
censoribꝰ. ad quisitus ẽ orbis.
Deniq ut scias censũ ñ augu¬
sti ẽẽ sed xp̃i. totus orbis ꝓͦfi¬
teri iubetur. Quando nascit᷑
mundus concluditur. om̃s
piclitantur. Sui gͦ pot̾at
ꝓfessionẽ totius orbis exig̃e.
nisi quitotiꝰ orbis habebat im
periũ: Non eñi augusti. sed
dñi ẽ terra. et plenitudo eiꝰ.
orb̾ terrarũ et uniuersi quiha¬
bitant iea. Gothis ñ imꝑabã
augustus. non imꝑabat arme
nus imꝑabat xp̃s. Acceꝑũt
tyrio se subdider᷑. Et idõ for¬
tasse nos uincunt ut p̃sentia
docent. qm̃ quẽ illi oblatiõe
sanguinis fatebantur.huic ar¬
riani questionẽ generis infere¬
bant. Hec inꝗt ꝓfessio pͥma:
Atꝗ plerasq iã partes t̾rarũ
sepe fuisse descriptas loqunt᷑
prima. sed m̃tiũ. cui om̃s ꝓ¬
fitentur. quia nullus excipit᷑.
Nonp̃conis euocatione. sed
uatis. ꝗ multo añ p̃dixit.
Om̃s gs̃ plaudite manibꝰ: iu¬
bilate dõ muoce exultatio.

Expanded text:
non possidere aurum. talibus non possidere aurum. talibus censoribus adquisitus est orbis. denique, ut scias censum non Augusti esse, sed Christi, totus orbis profiteri iubetur. quando nasciturmundus concluditur, omnes periclitantur. qui ergo poterat professionem totius orbis exigere nisi qui totius habebat orbis imperium? non enim Augusti, sed domini est terra et plenitudo eius, orbis terrarum et uniuersi qui habitant in ea. Gothis non imperabat Augs. Acceperunt tyres ediderunt. Et ideo fortasse nos vincunt, ut praesentia docent, quoniam quem illi oblatione sanguinis fatebantur, huic Ariani quaestionem generis inferebant. Haec, inquit, professio prima Atqui plerasque jam partes terrarum saepe fuisse descriptas loquuntur prima, sed mentium: cui omnes profitentur, quia nullus excipitur, non praeconis evocatione, sed vatis qui multo ante praedixit: Omnes gentes plaudite manibus: jubilate
Abbreviated transcription (Latin):
indieb ꝯ illis. exiuit. edictũ.
ace sare augusto. ut ce sũ ꝓ¬
fiteretur uniuersus orb terrȩ.
EoRTuSALUA¬
toris dicturi. ñ
putamus alienũ.
ut quonatussit
tp̃r requiramus.
Quid em̃ ꝓfessio
ret : nisi ut auertamꝰ hoc quoq
diuinũ ẽẽ mysteriũ: Quia dũ
ꝓfessio scl̃aris obtenditur.
regi dicenda. sed celi: Profes.¬
sio ista fidercensꝰ animoꝵ. ẽ.
Abolito eñi synagoge cen¬
su uetusto. nouus census ȩccłȩ
parabatur. qui torm̃ta non
exigeret sed auferret. Et sp̃alit̃
intypo plebs sua iã xp̃o ẽ
buntur limites. sed ꝓferunt᷑.
Nec etas ulla distinguitur.
sed om̃is ascribitur. Nullus
eñi abhoc immunis ẽ censu:
quẽ uagientes pueri marty-¬
rio confitentur. quẽ intrautũ
positi exultatione testantur.
Nichil inhoccensu uerearis
terribile. nichil immite.ni¬
chil triste. sola unũ quẽq fi¬
des signat. Uisxp̃i audire cẽ¬
sores : Iubentur censere sine
uirgis. nec terrore. sed gr̃a
plebẽ quęrere: c̃dere gladiũ.

Expanded text:
in diebus illis exiit edictum a Caesare Augusto, ut censum profiteretur universus orbis terrae. ortu Salvatoris dicturi, non putamus alienum ut quo natus sit tempore, requiramus. Quid enim professio ret, nisi ut advertamus hoc quoque divinum esse mysterium; quia dum professio saecularis obtenditur, regi dicenda, sed coeli? Professio ista fidei, census est animorum; abolito enim Synagogae censu vetusto, novus census Ecclesiae parabatur, qui tormenta non exigeret, sed auferret: et spiritaliter in typo plebs sua jam Christo buntur limites, sed proferuntur: nec aetas ulla distinguitur, sed omnis ascribitur; nullus enim ab hoc immunis est censu, quem vagientes pueri martyrio confitentur, quem intra uterum positi exsultatione testantur. nihil in hoc censu uerearis terribile, nihil inmite, nihil triste; sola unumquemque fides signat. uis Christi audire censores? iubentur censere sine uirgis nec terrore, sed gratia plebem quaerere, recondere gladium,
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus: quiducẽ militię se¬
quȩbantur. Cui g̾ laudẽ angłi.
nisi dño suo dicerent. Iuxta
ꝗ scriptũ ẽ: laudate dñm de
celis. laudate eũ iexcelsis.
Laudate eũ om̃s angłi eius.
Impleta igitur ꝓpħia ẽ. Lau¬
daudatur decelis dñs. et ui.¬
detur interris. Dequo sc̃s mar¬
cus aut. Quia cũbestiis erat .
et angłi ministrabant ei.
Ut in altero mĩȩ insigne: in
altero diuine indiciũ potesta¬
tis agnoscas : Iuũ ẽ quod be¬
stias patitur. suũ quod ab an¬
głis p̃dicatur.

Expanded text:
exercitus, qui ducem militiae seexercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eiImpleta igitur prophetia est. Laudatur de coelis Dominus, et videtur in terris. De quo sanctus Marcus ait, quia Cum bestiis erat, et angeli ministrabant ei ; ut in altero misericordiae insigne, in altero divinae indicium potestatis agnoscas. Tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Hidete ȩccłie surgentis exordiũ
Xp̃s nascitur. pastores uigila¬
re ceꝑunt: qui gentiũ greges.
pecudum more an uiuenteᷤ.
maulã dñi congregarent: ne
quossp̃ualiũ bestiarũ ꝑ effu¬
sas noctiũ tenebras paterent᷑
incursuᷤ. Et bene pastores ui.¬
gilant. quoᷤ bonuᷤ pastor in¬
format. Grex gͥ ppłs. nox scłm.
pastores sunt sacerdotes. Aut
fortasse etiã ille sit pastor. eui
dicit᷑. Esto uigilans. et con¬
firmare. Quia nonsolũ ep̃oᷤ
adtuendũ gregẽ dñs ordina.¬
uit. sed etiam angłos destina¬
uit. Ecce angłs dm̃ stetit añ
illos. Uidete quẽ admodum
diuina cura fidẽ astruat. An¬
głs mariã : angłs ioseph. an¬
głs pastoresedocet. Nonsati
ẽ semel missũ. duobus eñi
et tribus testibꝰ : stat om̃e
uerbũ. Et facta ẽ cũ angło mul¬
titudo exercitus celestium.
laudantiũ dm̃ et dicentium.
Gła inaltissimis dõ et int̃ra
pax homimb bone uolun:¬
tatis. Bene angłoꝵ nõiãt᷑

Expanded text:
uidete ecclesiae surgentis exordium: uidete ecclesiae surgentis exordium: Christus nascitur et pastores uigilare coeperunt, qui gentium greges pecudum modo ante uiuentes in aulam domini congregarent, ne quos spiritalium bestiarum per offusas noctium tenebras paterentur incursus. et bene pastores uigilant, quos bonus pastor informat. grex igitur populus, nox saeculum, pastores sunt sacerdotes. aut fortasse etiam ille sit pastor, cui dicitur: esto uigilans et confirma, quia non solum episcopos ad tuendum gregem dominus ordinauit, sed etiam angelos destinauit. ecce angelus domini stetit ante illos. uidete quemadmodum diuina cura fidem adstruat. angelus Mariam, angelus Ioseph, angelus pastores edocet. non satis est semel missum; duobus enim et tribus testibus stat omne uerbum. et facta est cum angelo multitudo exercitus caelestium laudantium deum et dicentium: gloria in altissimis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. bene angelorum nominatur
Abbreviated transcription (Latin):
ubi xp̃s oriatur. Magitantũ¬
mͦ regem nuntiant. Herodes
xp̃m requirit. Ipsũ igitur re¬
gem dequo interrogat confitet᷑.
Dem̃ cũ ubi nasci haberet inꝙ¬
ritur: utiq p̃nuntiatꝰ ostendit᷑.
Neq eñi queri potat : quinonerã
nuntiatꝰ. O amentes uidĩ. uenis¬
se noncreditis: quẽ dicitis eẽ uen
turũ : Nuntiate inꝗt michi.
ut ueniã et ad orẽ eũ. Insidiat᷑
quidẽ herodes : sed dm̃ nonne¬
gat : quẽ memorat adorandũ.
Deinde infantes occidi iubet.
Cui alii nisi dõ: talis uictima
debebatur: Expers licet sens
infantia : dm̃ tam̃ ꝓ quo int̃i-¬
mit᷑ confitetur. Hec de ma¬
theo pauca libauimꝰ : ut cla¬
reat infantiaetpra. adiuinita.¬
tis oꝑibꝯ minime uacasse. Qđ¬
si ȩtaᷤ carnis ingnaua oꝑibꝯ fui.
ꝓfecto ds̃ erat: ꝗ diuinitatiᷤᷤ oꝑ.¬
ib exercebat carnis ȩtatẽ: ꝗenã
pastores milla faciebat regi¬
one uigilare. custodientes ui¬
gilias nortis supra gregẽ suũ.

Expanded text:
ubi Christus oriatur. magi tantumubi Christus oriatur. magi tantummodo regem nuntiant, Herodes Christum requirit; ipsum igitur regem de quo interrogat confitetur. deinde cum ubi nasci haberet inquiritur, utique praenuntiatus ostenditur; neque enim quaeri poterat qui non erat nuntiatus. o amentes Iudaei, uenisse non creditis quem uidetis, uenturum! nuntiate inquit mihi, ut ueniam et adorem eum. insidiatur quidem Herodes, sed deum non negat, quem memorat adorandum. deinde infantes occidi iubet. cui alii nisi deo talis uictima debebatur? expers licet sensus infantia deum tamen, pro quo interimitur, confitetur. haec de Matthaeo pauca libauimus, ut clareret infantiae tempora a diuinitatis operibus minime uacasse. quodsi aetas carnis ignaua operis fuit, profecto deus erat qui diuinitatis operibus exercebat carnis aetatem, qui etiam pastores in illa faciebat regione uigilare custodientes uigilias noctis supra gregem suum.
Abbreviated transcription (Latin):
cet. ab alahã genus ducunt.
aqͦ ꝓ pħatũ ẽ. orietur stella
exiacob: Isti gͦ sunt ñminꝰ
fidĩ. quã successionis heredes.
Ile stellã uidit inspũ. istiui¬
der̃ oculis et crediderũt. Ui¬
der᷑ nouã stellã : quȩ nonerat
uisa acreatura mundi. Uid̃ãt
nouã creaturã. et nonsolũ in
t̃ra. sed etiã incelo. grãm no¬
ui hominis reꝗrebant. Scd̃m
quod moyses ꝓpħeticȩ po¬
suit: ꝗa orietur stella exiacob:
et exurget hõ de isrł. et cogno¬
uerunt hanc ẽẽ stellã. quȩ hoĩe
deũq significat. Ad orauer̃
paruulũ. quẽ utiq ñ adorassẽt.
siparuulũ tantũmodo credidis¬
sent. Magus gͦ intelligit suã
cessare artes: tu nonintelligis
tua dona uenisse : Ille fatet᷑
alienũ: tunon agnoscis ꝓmissũ :
Ille contra se credit: tuꝓte ñ
putas eẽ credendũ : Natum
gͦ magi nuntiant regẽ. ꝑtͣbat᷑
herodes: congregat scribas et
principes sacerdotũ et int̃roga

Expanded text:
cet, a Balaam genus ducunt, cet, a Balaam genus ducunt, a quo prophetatum est: orietur stella ex Iacob. isti ergo sunt non minus fidei quam successionis heredes. ille stellam uidit in spiritu, isti uiderunt oculis et crediderunt. uiderant nouam stellam quae non erat uisa a creatura mundi, uiderant nouam creaturam et non solum in terra, sed etiam in caelo gratiam noui hominis requirebant secundum quod Moyses prophetice posuit quia orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. et cognouerunt hanc esse stellam, quae hominem deumque significat. adorauerunt paruulum. utique non adorassent, si paruulum tantummodo credidissent. magus ergo intellegit suas cessare artes, tu non intellegis tua dona uenisse? ille fatetur alienum, tu non agnoscis promissum? ille contra se credit, tu pro te non putas esse credendum? Natum ergo magi nuntiant regem: perturbatur Herodes, congregat scribas et principes sacerdotum et interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
strat. Ergo stella hęcuia ẽ
Ipse ẽ enĩ stella splendida et
matutina. Sua gͥ ipse luce se
signat. Aliud docum̃ accipe.
Alia uenerͣ uia magi. alia re¬
quamuenerant reuertuntur.
Due quippe sunt uiȩ. Una
quȩ ducit ad interitũ. alia quȩ
ducit ad regnũ. Illa pecca¬
toꝵ. ẽ queducit adherodẽ.
Hec uia xp̃s ẽ. qua reditur
ad patriã. Hic eñi tp̃ralis ẽ
in colatus: sicut scriptumẽ. Mul¬
tũ in cola factaẽ aĩa mea.
Caueamꝰ gͥ herodẽ. mundane
ad tp̃s p̃sulẽ potestatis. ut pa¬
triȩ cęlestis ęt̃nũ consequam᷑
habitaculũ. Non electis tantũ
habentur. uł abraam dõ cre¬
didit. uł magi. Quilicet ma¬
gicis artib conciliande sibi
studiũ diuinitatis impendũt.
ortũ interris dñi crediderunt.
Non inquã otiose. sed ut ex
aduersariis gentib scẽ religi¬
ons testimoniũ sumeraetur.
et diumi timoris exemplũ.
Sed tam̃ quisunt isti magi :¬
Nisi qui ut istoria quedã do¬

Expanded text:
strat. ergo stella haec uia esstrat. ergo stella haec uia esipse enim est stella splendida et matutina. sua igitur ipse luce se signat. Accipe aliud documentum. alia uenerunt uia magi, alia requam uenerant reuertuntur. duae quippe sunt uiae, una quae ducit ad interitum, alia quae ducit ad regnum. illa peccatorum est, quae ducit ad Herodem, haec uia Christus est, qua reditur ad patriam; hic enim temporalis est incolatus, sicut scriptum est: multum incola facta est anima mea. caueamus igitur Herodem mundanae ad tempus praesulem potestatis, ut patriae caelestis aeternum consequamur habitahabentur, Abraham deo credidit uel magi, qui licet magicis artibus conciliandae sibi studium diuinitatis inpendunt, ortum in terris domini crediderunt, non inquaaduersariis gentibus sanctae religionis testimonium sumeretur et diuini timoris exemplum. sed tamen qui sunt isti magi nisi qui, ut historia quaedam do
Abbreviated transcription (Latin):
reno indiuersorio iacet : sed
cȩlesti lumine iuiget. Nupta
peꝑit. sed uirgo concepit.
Nupta concepit. sed uirgo
iam erat expositũ. silendũ
putauit: satis se diuitẽ fore
credens : sip̃sepe sibi dñi ex-
om̃ib uendicasset. Istũ gͥ
paruulũ. quẽ tu quasi uilẽ
ꝗufidelis es arbetraris. magi
exoriente uenientes.tanlon¬
go spatio sequebantur. et
ꝓcidentes ad orant : regẽ ap¬
pellant. et resurrecturũ faten¬
tur. offerentes dethes auris ss.
aurũ thus et myrra. Quest̃
ista uere fidĩ munera : Aurũ
regi. thus dõ. mirra defuncto.
Aliud eñi regis insigne. aliuo
dunne sacrificiũ potestatis.
aliud honor. ẽ. sepulture. quȩ
non corrũpat corpus mortui.
sed reseruet. Nos qq̃ ꝗhec au-¬
dimus et legimꝰ de thes auris
debes extimare qđ es. sed ex
non tua debes estimare sed xͥ:
Ergo magi dethes auris suis
offerunt munera. Uultis scire
quãbonũ meritũ habeant :
Stella ab his uidetur: et ubi

Expanded text:
reno in deuersorio iacet, sed reno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirgo iam erat expositum, silendum putauit, satis se diuitem fore credens, si praesaepe sibi domini ex omnibus uindicasset. istum igitur paruulum, quem tu quasi uilem, qui infidelis es, arbitraris, magi ex oriente uenientes tam longo spatio sequebantur et procidentes adorant et regem adpellant et resurrecturum fatentur offerentes de thesauris suis aurum, tus et murram. quae sunt ista uerae fidei munera? aurum regi, tus deo, murra defuncto; aliud enim regis insigne, aliud diuinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat corpus mortui, sed reseruet. nos quoque, qui haec audimus et legimus, de thesauris debes aestimare quod es, sed ex non tua debes aestimare, sed Christi! ergo magi de thesauris suis offerunt munera. uultis scire quam bonum meritum habeant? stella ab his uidetur et ubi H
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ grẽ. hoc anillo uerbo usus
sit : sed rẽ spectandã putat.
sipsi phylosophy eoꝵ qui
totos dies in disputatione ẽ
sumunt: minuslatinis et re¬
ceptis usisermonib ꝯ sunt.
ut ꝓprus uterentur: quan¬
tomagis nos neglegere ũba¬
debemus spectare mysteria.
ꝗb uincit sermonis uilitas:
qđ oꝑm miracula diuinoꝵ.
nullis uenustata sermonibꝰ.
ueritatis suȩ lumine refulser᷑.
Deniq asinã illã rationabilẽ
non fuco deliciarũ : sed suco
naturał alimoniȩ p̃sepia
hoc p̾sepe: quo nob diumũ
misteriũ reuelatũ ẽ. irrationa¬
bilibꝰ gentib : pecudũ intra
p̃sepe more inuentib : alimo¬
me sacre ubertate pascendis.
Agnouit gͦ asina. species sci¬
licet et formas gentiliũ p̃sepe
dñi sui. Et idõ dicit. Dñs pa¬
scit me et nchil mͥ decrit
An amediocrib signas ds̃ ꝓ¬
bat᷑: Quod angłi ministrãt
quod magi adorant qđ mr̃s
confitentur. Exutero fun¬
ditur. sed coruscat e cȩlo. Ter¬

Expanded text:
esse Graeciae, hoc an illo uerbo usus esse Graeciae, hoc an illo uerbo usus sit, sed rem spectandam putat, si ipsi philosophi eorum qui totos dies in disputatione con. sumunt minus Latinis et receptis usi sermonibus sunt, ut propriis uterentur, quanto magis nos neglegere udebemus, spectare mysteria, quibus vincit sermonis vilitas, quod operum miracula divinorum nullis venustata sermonibus, veritatis suae lumine refulserunt? Denique asinam illam irrationabilem non fuco deliciarum, sed succo naturalis alimoniae praesepia hoc praesepe, quo nobis divinum mysterium revelatum est: irrationabili gentes pecudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma gentilium, praesaepe domini sui. et ideo dicit: dominus pascit me, et nihil mihi deerit. an mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod martyres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; ter
Abbreviated transcription (Latin):
stib mansiones. Quicũ diueꝰ
mini. Meũ gͦ pauꝑtas illa pa-¬
trimoniũ ẽ : et infirmitas dm̃
mea uirtus ẽ. Maluit sibi
egere : ut omib ꝯ abundaret.
Me illius infantiȩ uagienti
abluunt fletus. Mea lac̾me
ille delicta lauerunt. Plus
creatussũ. Non ꝓdeẽt Nasci.
nisi redimi ꝓfuisset. Sed nemo
intra usũ corporis. formam
om̃em diuinitatiꝰ includat.
Alia natura carnis. alia diui¬
nitatiꝰ ẽ gła. Propt̃te infirm¬
tas: inse potentia. ꝓpt̃te in-¬
opia: inse opulentia. Noli hoc
estimare quod cernis. sed qđ
redimeris agnosce.. Quia
inpannis ẽ uides : ꝗa inceł ẽ
nonindes. Infantis audisuagitꝰ.
ñ audis bous dñmagnoscẽtis
mugitꝰ. Agnouit enĩ bos
possesorẽ suũ: et asina p̃sepe
dñi sui. Immo p̃sepiũ dixe-¬
rĩ. sicut scripsit ꝗ hoc transtu¬
lit. Nichil enĩ apudme distat
in uerbo. quod nondistat in
sensu. Nam si orator illor
ꝗ falleras sermonũ secuntur
negat in hoc fortunas posita

Expanded text:
stibus mansiones. qui cum diuesstibus mansiones. qui cum diuesmini. meum ergo paupertas illa patrimonium est et infirmitas domini mea uirtus est. maluit sibi egere, ut omnibus abundaret. me illi infantiae uagientis abluunt fletus, mea lacrimae illae delicta lauerunt. plus creatus sum. non prodesset nasci, nisi redimi profuisset. Sed nemo intra usum corporis formam omnem diuinitatis includat. alia natura carnis, alia diuinitatis est gloria. propter infirmitas, in se potentia; propter te inopia, in se opulentia. 15 noli hoc aestimare quod cernis, sed quod redimeris agnosce. quia in pannis est uides, quia in caelis est non uides. infantis audis uagitus, non audis bouis dominum agnoscentis mugitus; agnouit enim bos possessorem suum et asinus praesaepe domini sui, immo praesaepium dixerim, sicut scripsit qui transtulit; nihil enim aput me distat in uerbo, quod non distat in sensu. nam si orator illorum qui faleras sermonum sequuntur negat in hoc fortunas positas
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Ecce agnꝰ dĩ ecce ꝗ
tollit peccata mundi. Si gͥ
gnãtionẽ utrãq cognouimꝰ.
et utraq unũ. et causã qua
uenit aduertimꝰ. ut ꝑeuntis
mundi peccata suscipiens.
peceatilabẽ. et om̃iũ mortẽ.
inseꝗ uinci nonposset aboleret.
consequens ẽ. ut nunc qq̃ sc̃s
lucas eugłista nos doceat. et
uias dñi scđm carnẽ crescentiᷤ
ostendat. Nec quẽquã mou̾e
debet. quod altiore c̃silio ioħiꝰ
infantiã diximus p̃t̾missã:
descriptã. Non eñ om̃iũ ẽ¬
dicere. factussũ infirmis in
infirmꝰ : ut infirmos lucri faci¬
ã. om̃ib om̃ia factussũ. Neq
dequoquã ita alio dici potest.
nr̃as : et infirmatusẽ ꝓpt̃ pec¬
cata nr̃a. Ille igitur paruulus
ille infantulus fuit. ut tuuir
possis eẽ ꝓfectꝰ. Ille inuolutus
ipannis. uttu mortis laqueiꝰ¬
sis absolutus. Ille inp̃sentibꝯ
ut tu maltaribꝰ. Ille interris
ut tu incȩł. Ille aliũ locum
meo diuersorio ñhabebat.
ut tu plures haberes incele¬

Expanded text:
gnus dei, ecce qui tollit peccatum mundi. si igitur generationem utramque cognouimus et utriusque munus et causam qua uenit aduertimus, ut pereuntis mundi peccata suscipiens peccati labem et omnium mortem in se, qui uinci non posset, aboleret, consequens est ut nunc quoque sanctus Lucas euangelista nos doceat et uias domini secundum carnem crescentis ostendat. nec quemquam monere debet quod altiore consilio Iohannis infantiam diximus praetermissam, descriptam; non enim om factus sum infirmibus infirmus, ut infirmos lucrifaciam; omnibus omnia factus sum, neque de quoquam ita alio dici potest nostram et infirmatus propter peccata nostra. ille igitur paruulus, ille infantulus fuit, ut tu uir possis esse perfectus: ille inuolutus in pannis ut tu mortis laqueis absolutus: ille in praesaepibus, ut tu in altaribus: ille in terris, ut tu in stellis: ille alium locum in eo deuersorio non habebat, ut tu plures haberes in caele
Abbreviated transcription (Latin):
lis dicit. Uos quare dicitis patri
aut matri. quos lex p̃cipit hono¬
rari. munus quod cũq ẽ ex me
tibi ꝓderit: Id ẽ. cũpetit aliꝗd
ad sũptũ egens pater aut mater
a filio. quia legẽ timens uideus.
ex cusationẽ ñ dandi requirit. di¬
cere solet: munus. ẽ. quod ex me
tibi proderit. ut dicata pecuniã
pater religiosus accipere formidet.
Sed haec traditio hominũ: ex cu¬
sationes obtexentiũ auaritiae suȩ
Ceterũ dĩ traditio. ẽ. ut prius
pascas parentes. Non iuxta diui¬
nũ oraculũ contumelia parentiᷤ
morte luit̃. quantomagis famiᷤ.
quȩ morte grauior. ẽ: Quoloco.
insolentẽ dñs infrenat iactantiã
Multi eñi ut p̃dicent ab homini¬
mĩa adomestico ꝓgredi debeat pietatis
officio. Dagͦ pͥꝰ parenti. da etiã pauꝑi. da
accipias spirituale quod tibi deẽ.
Et enim quihonorat honorabitur.
Ui. de ergo quia ille cũ accipit.
tradit et accipit: non quasi in opᷤ.
sed quasi remuneratũs maiore

Expanded text:
lis dicit: uos quare dicitis patri lis dicit: uos quare dicitis patri aut matri, quos lex praecipit honorari: munus quodcumque est ex me tibi proderit? id est: cum petit aliquid ad sumptum egens pater aut mater a filio, quia legem timens Iudaeus excusationem non dandi requirit, dicere solet: munus est quod ex me tibi proderit, ut dicatam deo pecuniam pater religiosus accipere reformidet. sed haec traditio hominum excusationes obtexentium auaritiae suae, ceterum dei traditio est, ut prius pascas parentes. nam si iuxta diuinum oraculum contumelia parentis morte luitur, quanto magis fames, quae morte grauior est! quo loco insolentem dominus infrenat iactantiam. multi enim, ut praedicentur ab homini misericordia a domestico progredi debeat pietatis officio. da ergo prius parenti, da etiam pauperi, daccipias spiritale quod tibi deest; etenim qui honorat honorabitur. uide ergo quia ille cum accipit tradit et accipit non quasi inops, sed quasi remuneraturus maiore
Abbreviated transcription (Latin):
aeccłae malle conferre. Non que¬
rit ds̃ donũ. de fame parentũ.
Unde rep̃hendentib uideis.
quia discipli dñi manus non la¬
uarent. respondit dñs.Quicũq
dixerit. munus: quod cũq ẽ.
ex me tibiꝓderit. ñ honorifica¬
uit patre et matr̃e. Qua propt̃.
obscuritatẽ sensus. ñ impruden¬
ter defleximus. Nam uidei dũ
hominũ traditionẽ secunt̃. dĩ
neglegunt. Discipłi traditionẽ
di p̃ ferentes. hominũ neglege¬
bant. ut manus non lauarent.
cũ panẽ manducarent. Qm̃qui
lotus. ẽ totus. ñ habet necesse ut
manus lauet. Lauerat eos iħs.
lauacrũ aliud non querebant.
Uno enĩ xp̃s baptismate. om̃ia
soluit baptismata. Itaq qũe
lauerit aeccła. non habet. necesse
iterũ lauare. Ergo mysteriũ
intendebant discipłi. non sui
munditiã corporis. sed animȩ re¬
quirentes. hoc rep̃hendebant
iudei. sed argute redarguuntur
adño. quod in ania obseruent.
profutura despiciant. Et idõ il¬

Expanded text:
ecclesiae malle conferre. non quaeecclesiae malle conferre. non quaerit deus donum de fame parentum. unde reprehendentibus Iudaeis quia discipuli domini manus non lauarent respondit dominus: quicumque dixerit: \'munus quodcumque est ex me tibi proderit\' non honorificauit patrem aut matrem.. Quapropter obscuritatem sensus non inprudenter defleximus. nam Iudaei, dum hominum traditionem sequuntur, dei neglegunt. discipuli traditionem dei praeferentes hominum neglegebant, ut manus non lauarent, cum panem manducarent, quoniam qui lotus est totus non habet necesse ut manus lauet. lauerat eos Iesus, lauacrum aliud non quaerebant; uno enim Christus baptismate omnia soluit baptismata. itaque quem lauerit ecclesia, non habet necesse iterum lauare ergo mysterio intendebant discipuli non sui munditiam corporis sed animae requirentes. hoc re\'prehendebant Iudaei, sed argute redarguuntur a domino, quod inania obseruent, profutura despiciant. et ideo il
Abbreviated transcription (Latin):
non propter grãm et salutem.
ꝓpter uerecundiã pasce uelut
filius. an ñpudet. site ingredi¬
ente in ȩccłam. alus manuꝰ suaᷤ
anus mater extendat. et prẽt¬
missa filia. de extraneis stipẽ
poscat. cũ tu transeas sublimi col¬
lo. et nutib oculorũ. trabens
uestẽ. habens inaures. et dextra¬
lia. et anulos. et reliqua. quae
esaias dicit : Quid si inte sermo.¬
nẽ suũ uertat. reposcens naturȩ
debitũ. nutrim̃torũ p̃tiũ. manꝰ
tuae quod genitrici debetur of¬
ficiũ : quid respondebis: Dabiᷤᷤ¬
ne alus: Quid si tibi obiciant.
uade. prius matr̃e tuã pasce :
Nam et sipauperes sunt. impiã
tamen non querũt collationẽ.
Nonne audisti. quia diues ille
inbysso et purpura recubans.
cuius de m̃sa lagarus micas col¬
ligebat. penis cruciatur eterniᷤ.
quia pauperi nonimpertiuit
alimenta: Si non donare extra¬
neis graue ẽ. quanto grauius ex¬
cludere parentes: Sed dicis te
quod eras parentib collaturuᷤ.

Expanded text:
non propter gratiam et salutem, non propter gratiam et salutem, propter uerecundiam pasce uel tu, fili. an non pudet si te ingrediente in ecclesiam alienis manus suas anus mater extendat et praetermissa filia de extraneis stipem poscat, cum tu transeas sublimi collo et nutibus oculorum trahens uestem, habens inaures et dextralia et anulos et reliqua, quae Esaias dicit? quid si in te sermonem suum uertat reposcens naturae debitum, nutrimentorum pretium, manus tuae quod genetrici debetur officium? quid respondebis? dabisne aliis? quid si tibi obiciant: uade, prius matrem tuam pasce? nam, etsi pauperes sunt, inpiam tamen non quaerunt conlationem nonne audisti supra quia diues ille in bysso et purpura recubans, cuius de mensa micas Lazarus colligebat. poenis cruciatur aeternis, quia pauperi non inpertiuit alimenta? si non donare extraneis graue est, quanto grauius excludere parentes! sed dicis te quod eras parentibus conlaturus
Abbreviated transcription (Latin):
quod tibi noxiũ eẽt ederet. ne
quid quod lacti noceret auriret.
Tibi illa iermauit.tibi manducauit
Tibi illa qũe uoluit cibũ ñ acce¬
pit: tibi qũe noluit cibũ sũpsit.
Tibi uigilaũ. tibifleuit. et tu
illã egere pateris: O fili. quan¬
tũ tibi sumis iudiciũ. si ñ pascaᷤᷤ
parentẽ. Illi debes quod habes
cui debes quod es. Quantum
iudiciũ. si pascat ȩccła. quos tu
nolis pascere. Siquis fidelis in¬
quit: aut si qua fidelis habet
uiduas. subministret illis ut ñ
grauet᷑ eccła. ut his quȩ uere
uiduȩ sunt sufficiat. Hoc de
ex trancis: quod deparentib.
non otiose diximus ꝓxime. ꝗa
nos matris querela perstrinx̃.
Sed malium eũ quitalis ẽ pub¬
lice monere. quã domestice co¬
hercere. Et si nr̃a uoce ñ ꝓdit᷑.
uel suo tam̃ erubescat affectu.
Ne cõmiseris fili. ut parentes
tuos. aliorũ fames pascat. Ne cõ¬
miseris fili. ut ieiunia pauperũ
parentib tuis cibũ querant. Si

Expanded text:
quod tibi noxium esset ederet. ne quod tibi noxium esset ederet. ne quid quod lacti noceret hauriret. tibi illa ieiunauit, tibi manducauit, tibi illa quem uoluit cibum non accepit, tibi quem noluit cibum sumsit, tibi uigilauit, tibi fleuit: et tu illam egere patieris?s o fili, quantum tibi sumis iudicium, si non pascas parentem! illi debes quod habes, cui debes quod es. quantum iudicium, si pascat ecclesia quos tu nolis pascere! si quis fidelis inquit aut si qua fidelis habet uiduas, subministret illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt sufficiat. hoc de extraneis: quid de parentibus? Non otiose diximus proxime quia nos matris querella praestrinxit, sed maluimus eum qui talis est publice monere quam domestice coercere. et si nostra uoce non proditur, uel suo tamen erubescat adfectu. ne conmiseris, fili, ut parentes tuos aliorum fames pascat, ne conmiseris, fili, ut ieiunia pauperum parentibus tuis cibum quaerant. si
Abbreviated transcription (Latin):
nora. ut bonus sis. Aliud ẽ legi
beneficiũ. aliud ẽ pietatis offici¬
ũ. Honora tuos. quia suos dĩ filiũ
honorauit. Legisticrũ. et erat
subditus illis. Si ds̃ scruulis. quẽ¬
ad modũ tuparentib : hono.¬
rabat igitur iosephet mariam
xp̃s. ñ nature debito. sed pietatiᷤ
officio. Honorabat et patre dm̃.
qũe admodũ nemo potuit ho¬
notare. ut eẽtobediens usq ad
mortẽ. honora gͦ et tuparente̾
Est autẽ honor. ñ solũ honorifi¬
centiȩ. sed etiã largitatis. Nidu.¬
as honora. quȩ uerȩ uiduȩ sũt
honorẽ. enĩ deferre ꝓmeritis.
Pasce patre tuũ. pasce matrẽ.
Et si paueris matr̃e . adhucred¬
didisti dolores. ñ reddidisti cru¬
ciatus. quosꝓte passa. ẽ. Non red¬
didisti obsequia. quȩ te ꝓte illa
gestauit. Non reddidisti alim̃ta
quȩ tribuit teneropietatis af¬
fectu. in mulgens in labris tuiᷤ
ubera. Non reddidistifamen.
qua ꝓte illa tolerauit. nequid

Expanded text:
nora, ut bonus sis. aliud est legis nora, ut bonus sis. aliud est legis beneficium, aliud pietatis officium. honora tuos, quia suos dei filius honorauit; legisti enim: et erat subditus illis. si deus seruulis, quemadmodum tu parentibus? honorabat igitur Ioseph et Mariam Christus non naturae debito, B. sed pietatis officio, honorabat et patrem deum, quemadmodum nemo potuit honorare, ut esset oboediens usque ad mortem: honora ergo et tu parentes. Est autem honor non solum honorificentiae, sed etiam largitatis. uiduas honora, quae uere uiduae sunt; honor est enim deferre pro meritis. pasce patrem tuum, pasce matrem. et si paueris matrem, adhuc non reddidisti dolores, non reddidisti cruciatus, quos pro te passa est, non reddidisti obsequia, quibus te illa gestauit, non reddidisti alimenta., quae tribuit tenero pietatis adfectu inmulgens labris tuis ubera, non reddidisti famem, quam pro te illa tolerauit, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
cipere sacerdotiũ. quando tp̃oꝵ
renouat᷑ etate . Bonũ etiã quod
legitur. honora patre et matrẽ.
Uos enĩ michi estis parentes qui
sacerdotiũ detulistis. Nos in¬
qũa filui uel parentes. filii singu¬
li. uniũsi parentes. Libenter enĩ
meos dixerĩ uos uel liberos. uel
parentes. qui ubũ dñi auditis
et facitis. filios. quia scriptũ. ẽ.
Uenite filii audite me. Paren¬
tes. quia ipse dñs dixit. Quȩ
Qui audiunt u̾bũ dñi et faciuns
Bene ergo lex quȩ p̃miserat.
diliges dñm dm̃ tuũ. et diligeᷤᷤ
ꝓximũ tuũ. subiecit. Honora
patr̃ẽ tuũ. et matrẽ. Primus e¬¬
nĩ gradus iste pietatis ẽ. Nãq
hos auctores tibi uoluit ẽẽ ds̃.
honora obsequus. ut abstineas
a contumelus. Quia ne uultu
quidẽ. ledenda pietas ẽ paren¬
tiũ. Sed parũ ẽ ñ ledere. quia
lex ꝓspexerit. ne patiant᷑ in ui¬
riã. Qui eñi maledixerit patri
uel matri. morte moriet᷑. Tuho¬

Expanded text:
cipere sacerdotium, quando temporum cipere sacerdotium, quando temporum renouatur aetate. bonum etiam quod legitur: honora patrem et matrem; uos enim mihi estis parentes. qui sacerdotium detulistis, uos inquam filii uel parentes, filii singuli, uniuersi parentes. libenter enim meos dixerim uos uel liberos uel parentes, qui uerbum dei auditis et facitis, filios. quia scriptum est: uenite, filii, audite me, parentes, quia ipse dominus dixit: quae qui audiunt uerbum dei et faciunt. bene ergo lex, quae praemiserat: diliges dominum deum tuum et diliges proximum tuum, subiecit: honora patrem tuum et matrem. primus enim gradus iste pietatis; namque hos auctores tibi esse uoluit deus. honora obsequiis, ut abstineas a contumeliis, quia ne uultu quidem laedenda pietas est parentum. sed parum est non laedere, quia lex prospexit ne patiantur iniuriam — qui enim maledixerit patri uel matri morte morietur — tu ho
Abbreviated transcription (Latin):
ora turpia p̃ferebat. Facilius igit᷑
iste peccator per uiã intrauit an¬
corporis passione mortis penetr̃as
uiã. uelut acuredintegrauit scis¬
sa quȩdã nr̃ȩ uestim̃ta nature.
qua ppłs iudeorũ diues in lege
egenus infide . p̃ruptus infurore
ꝓbrosus in crimine. Potest etiã
moraliter de om̃i in tellegi pec¬¬
catore. et de arroganti diuite.
Nonne tibi uidet᷑ publicanus
ille. oneratus suoꝵ c̃scientia de¬
lictorũ. cũ oculos ad dm̃ nonau.¬
deret atollere. uelut quidã ca-¬
melus inforam̃ acus.confessioĩs
sue remedus. facilius introire.
quã phariseus ille in regnũ dei.
arrogans inp̃ce. iactans innocen
predicator sui. criminator alieni.
qui magis c̃ueniret dñm quam
rogaret: Siquis igitur horret ca¬
melũ. horrescat eũ. qui factis fe.¬
dior sit camelo.honora patre
et matr̃e. Pulchre michi hodie
legitur legis exordiũ. quandomĩ
natalis ẽ sacerdotii. Quot enĩ
annis quaside integro uidetur in¬

Expanded text:
ora turpia praeferebat. facilius igitur ora turpia praeferebat. facilius igitur iste peccator per uiam intrauit ancorporis passione mortis penetrans uiam uelut acus redintegrauit scissa quaedam nostrae uestimenta naturae, quam populus Iudaeorum diues in lege. egenus in fide, praeruptus in furore, probrosus in crimine. potes etiam moraliter de omni intellegere peccatore et de arrogante diuite. nonne tibi uidetur publicanus ille oneratus suorum conscientia delictorum, cum oculos ad deum non auderet adtollere, uelut quidam camellus in foramen acus confessionis suae remediis facilius introire quam Pharisaeus ille in regnum dei, adrogans in prece, iactans innocentsericordiae, praedicator sui, criminator alieni, qui magis conueniret dominum quam rogaret? si quis igitur horret camellum, horrescat eum qui factis foedior sit camello. Honora patrem et matrem. pulchre mihi hodie legitur legis exordium, quando mei natalis est sacerdotii; quotannis enim quasi de integro uidetur in
Abbreviated transcription (Latin):
que solent eneruare sententias.
Lactaret ñ debuit iste. sed fran¬
gi. qui mĩam respuebat. Tam̃ si
quos ũborũ magis ornam̃ta.
qua sensus uirilis naturalis qui¬
dã habitus. et forma delectant.
quod boni faciunt petitores in
uxore ducenda. ut mores discu¬
tiant. ñdecorẽ. nec aspectus offẽ¬
sione reuocent᷑. cũ uirtute am¬
mi ꝓuocant᷑. hi quoq ũbis miste¬
riũ querant. quod ẽ mens quedã.
et anima u̾borũ: nec inmyste¬
rio uerba discutiant. Camelus gͦ
intẏpo ppłs gentilis accipitur.
que leo ille querens que deuoret.
onustũ thesauro. ꝓpħicis agit a¬
spectib indesertũ. In tribulati¬
one eñi et angustia. leo et catuluᷤ
leonis. ad aspides. et ꝓgenies as¬
pidũ uolantiũ. ferebant in asiniᷤᷤ
et camelis diuitias suas. Et be¬
ne camelus ꝓgentili figuratus
ẽ ppło. quia suꝑstitionis defor¬
mitate degenerans.priusquam
crederet ppłs nationũ. bel uine
speciẽ feditatis. absurda uestigia

Expanded text:
quae solent\' eneruare sent?ntias. quae solent\' eneruare sent?ntias. lactari non debuit iste, sed frangi qui misericordiam respuebat. tamen si quos uerborum magis ornamenta quam sensus uirilis naturalis quidam habitus et forma delectant, quod boni faciunt petitores in uxore ducenda, ut mores discutiant, non decorem nec aspectus offensione reuocentur, cum uirtute animi prouocantur, hi quoque in uerbis mysterium quaerant quod est mens quaedam et anima uerborum nec in mysterio uerba discutiant. camellus ergo in typo populus gentilis accipitur, quem leo ille quaerens quem deuoret onustum thesauro propheticis agit aspectibus in desertum: in tribulatione enim et angustia leo et catulus leonis: ad aspides et progenies aspidum uolantium ferebant in asinis et camellis diuitias suas. et bene camellus pro gentili figuratus est populo, quia superstitionis deformitate degenerans, priusquam crederet populus nationum, beluinae speciem foeditatis, absurda uestigia,
Abbreviated transcription (Latin):
sine macula dĩ maiestatis. et i.¬
mago bonitatis illius. Quomo¬
ds̃. sed unus ds̃. ita et diuine imra¬
go bonitatis bona: sed una boni¬
dm̃ credere. que meorũ habitu¬
rus sũ udicẽ delictoꝵ. Illi uide¬
rint: quicredere bonũ nolunt.
Itaq quia legis peritus. ẽ. iste qui
tẽptat. sicut in libro alio demon¬
stratur: bene dixit. nemo bonus
nisi unus ds̃. ut ãmoneret quia
Deniq eũ sepe ꝑstringit. Nam
głanti in lege. quod iaiuiuentu¬
te sua om̃ia custodisset. ut in anẽ
iactantiã ei exponeret. ostendit
ei adhuc de cẽ quod legis. ẽ. Et
tur. et incũ naturalis quȩdã dat᷑
forma sententie. Facilus ẽ came¬
lũ ꝑforam̃en acus transire. quã
diuitẽ intrare in regnũ cȩlor.
Magna uis. magnũ pondũs in
ũbis. Quib enĩ u̾bis aluis uehe¬
m̃tius exprimeret. ñ debere ia-¬
ctare seduitẽ indiuitiis suis.
quã talib: quib definit᷑ contra
naturã ẽẽ diues misericors : Au¬
fer michi lenocinia fucũq ũboꝵ

Expanded text:
sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius . Quomodeus, sed unus deus, ita et diuinae imago bonitatis bona, sed una bonideum credere, quem meorum habiturus sum iudicem delictorum. illi uiderint qui credere bonum nolunt. itaque quia legis peritus est iste qui temtat, sicut in libro alio demonstratur, bene dixit: nemo bonus nisi unus deus, ut admoneret quia denique eum saepe perstringit; nam glorianti in lege quod a iuuentute sua omnia custodisset, ut inanem iactantiam eius exponeret, ostendit ei adhuc deesse quod legis est. et tur, et in eum naturalis quaedam datur forma sententiae. Facilius camellum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. magna uis, magnum pondus in uerbis. quibus enim uerbis aliis uehementius exprimeret non debere iactare se diuitem in diuitiis suis quam talibus, quibus definitur contra naturam esse diues misericors? aufer mihi lenocinia fucumque uerborum,
Abbreviated transcription (Latin):
nus. et sp̃s sc̃s bonus. sed ds̃ unuᷤ.
Et quiabonus dñs ex pectantib
eũ. annon bonus. quia bona tͥ¬
buit amimȩ quęrenti eũ : An ñ
bonus. quisatiat in bonis aiãm
tuã: An ñbonus quiait . egosum
pastor bonus : Sed putatis idõ
dñm bonũ. quia iudiciũ ñ ha¬
bet: in quo necessitas uindican¬
di. quaquã iã p̃missũ sit udicẽ
bonũ eẽ domu isrł. Tam̃ alibi
habes. Quã bonus isrł ds̃. rectis
corde. De quo igitur putatis di¬
ctũ. de patre ande filio: Side pa¬
tre. ergo non om̃ib: bonus. Curi¬
gitur filio de rogatis: Si defilio:
ergo bonũ dm̃. et filiũ c̃fitemini
Ipse. ẽ. enĩ benedictus dñs ds̃ isrł
quia insitauit et fecit redẽptionẽ
plebis sue. Ipse. ẽ . rex. et ds̃ isrł.
cui dicitur. Rabbi. tues filius dĩ.
tues rex isrł. Sic igit᷑ huic dicit̃.
Qm̃ tubonũ me non potes senti¬
re quẽ tẽptas.quid me dicis bo¬
nũ: Bonus quidẽ ego. sed rectis
corde. Cui bonũ eẽ exnatura sup¬

Expanded text:
unus; et, quia bonus dominus exspectantibus eum. an non bonus, qui bona tribuit animae quaerenti eum? an non bonus, qui satiat in bonis animam tuam? an non bonus, qui ait: ego sum pastor bonus? sed putatis ideo deum bonum, quia iudicium non habet, in quo necessitas uindicandi. quamquam iam praemissum sit iudicem bonum esse domui Israhel, tamen alibi habes: quam bonus deus Israhel rectis corde! de quo igitur putatis dictum, de patre an de filio? si de patre, ergo non omnibus bonus. cur igitur filio derogatis? si de filio. ergo bonum deum et filium confitemini: ipse est enim benedictus deus Israhel, quia uisitauit et fecit redemtionem plebis suae. ipse est rex et deus Israhel, cui dicitur: rabbi, tu es filius dei, tu es rex Israhel. sic igitur hic dicit: quoniam tu bonum me non potes sentire qui temtas, quid me dicis bonum? bonus quidem ego, sed rectis corde, cui bonum esse ex natura sup
Abbreviated transcription (Latin):
bet quȩ pater habet. Aut si ne¬
gatis filiũ habere bonitatẽ. ne¬
gatis et patrẽ. Ratio euidens ex¬
emplis non eget. tam̃ uel aucto¬
ritatẽ sequimini scripturarũ.
Scriptũ ẽ. eñĩ. Dñs uidex bonꝰ
domui isrł. Defilio ande patre
dicit: Sed pater ñ iudicat quẽ¬
quã. quia om̃e uidiciũ. dedit
filio. Ergo dñs bonus filius. Ac¬
cipe aliud. Trinitatẽ utiq con¬
fitent᷑. qui ad baptismũ ueniut̃.
quia baptişant᷑ in nõe patris. et
filii. et sp̃s scĩ. Ergo et patri et

Expanded text:
bet quae pater habet, aut si nebet quae pater habet, aut si negatis filium habere bonitatem, negatis et patrem. Ratio euidens exemplis non eget, tamen uel auctoritatem sequimini scripturarum; scriptum est enim: dominus iudex bonus domui Israhel. de filio an de patre dicit? sed pater non iudicat quemquam, quia omne iudicium dedit filio. ergo dominus bonus filius. accipe aliud. trinitatem utique confitentur qui ad baptismum ueniunt, quia baptizantur in nomine patris et fili et s
Abbreviated transcription (Latin):
unus e nũo. Ita et dĩ filius qua¬
si unicus acceptus. ẽ. ñquasi u¬¬
nus ex multis. Et unigenitus
ẽ: non quasi unus exgenitis.
Et idõ nemo bonus. ñ p̃iudicat
xp̃o. quia nemo iudicat xp̃m.
Nemo enĩ tãqua cõmuniter.
de nobis dicit᷑ sed nichil xp̃o
cõmune nobiscũ. Quod si quẽ
mouet. quia nemo bonus nisi
unus ds. moueat et illud. quod
nemo bonus nisi ds̃. Quod si fili¬
us adõ ñ excipit᷑. utiq nec abo¬
no xp̃o excipitur. Sed cũ dĩ fili¬
us persona alter. potestate unuᷤ
traq ꝑsonasit. et bonus unus in
otroq. ẽ. Nã qm̃o ñ bonus. ex bo¬
nonatus. arbor enĩ bona. bonoᷤ
fructus facit. Qm̃o ñbonus. cũ
bonitatis substantia assũpta ex
patre. ñ degenerarit infilio. quȩ
tuus bonus. deducet me in terrã
rectã. Quod sibonus sp̃s qui ac¬
cepit ex filio. bonus utiq et ille
qui tradidit. Et cũ bonus pater.
utiq et ille bonus. qui omĩa ha¬

Expanded text:
unus e numero. ita et dei filius quaunus e numero. ita et dei filius quasi unicus exceptus est, non quasi unus ex multis et unigenitus est, non unus ex genitis. et ideo nemo bonus non praeiudicat Christo, quia nemo iudicat Christum. nemo enim tamquam conmuniter de nobis dicitur, sed nihil Christo conmune nobiscum. quodsi quem mouet quia nemo bonus nisi unus deus, moueat et illud, quia nemo bonus nisi deus. quodsi a deo filius non excipitur, utique nec a bono Christus excipitur. sed cum in deo filius persona alter, potestate unus traque persona sit, et bonus unus in utroque est. nam quomodo non bonus ex bono natus? arbor enim bona bonos fructus facit. quomodo non bonus, cum bonitatis substantia adsumta ex patre non degenerarit in filio, quae tuus bonus deducet me in uiam rectam. quodsi bonus spiritus, qui accepit ex filio, bonus utique et ille qui tradidit. et cum bonus pater, utique et ille bonus qui omnia ha
Abbreviated transcription (Latin):
NT ERROGAIIT AUTE
cũ quidã princeps dicens. Ma¬
gister bone. quid faciendo uitã
eternã possidebo: dicit ei iħs
Quid me dicis bonũ: Nemobo¬
nus nisi solus deus.
Uersuta in terrogatio. et idõ
arguta responsio. Teptator enĩ
princeps iste.magistrũ bonum
dixit. qui dñmbonũ dicere debu¬
isset. Nã licet et indiuinitate bo¬
nitas sit. et inbonitate diuinitas.
nemo eñi bonus. nisi solus deus.
Om̃is autẽ homo m̃dax. Quicꝗͥ
autẽ mendax. utiq ñbonũ. Tacõ
ad dendo magisterbone. in por¬
tione bonũ dixit: ñ inuniũsita¬
te. Nã ds̃ inuniũsitate bonus.
homo exparte. Propterea dñs.
Quid me dicis bonũ. que negaᷤᷤ
dm̃ : Quid bonũ dicis. cũ nemo
bonus sit. nisi unus ds̃: Non gͦ
bonũ senegat. sed dm̃ signat.
Bonus eñi quid. ẽ. nisi plenus
bonitatis: At uõ cũ scriptũ sit.
non. ẽ. qui faciat bonũ. ñ. ẽ usq
adunũ. utiq de hominib. non
de dõ dixit. Ds̃ eñi unus. ẽ. ñ

Expanded text:
nterrogauit autem eum quidam princeps dicens: magister bone, quid faciendo uitam aeternam possidebo? dicit autem ei Iesus: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus. uersuta interrogatio et ideo arguta responsio. temtator enim princeps iste magistrum bonum dixit, qui deum bonum dicere debuisset. nam licet et in diuinitate bonitas sit et in bonitate diuinitas — nemo enim bonus nisi solus deus, omnis autem homo mendax, quidquid autem mendax, utique non bonum — tamen addendo magister bone in portione bonum dixit, non in uniuersitate; nam deus uniuersitate bonus, homo ex parte. propterea dominus: quid me dicis bonum, quem negas deum? quid bonum dicis, cum bonus nemo nisi unus deus? non ergo bonum se negat, sed deum signat; bonus enim quid est nisi plenus bonitatis? at uero cum scriptum sit: non est qui faciat bonitatem, non est usque ad unum, utique de hominibus, non de deo dixit; deus enim unus est, non
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitate dictorũ. diuersita¬
tem signare uoluisse mysterii.
Habes enim ineuangłio scđm
matħm: quia iħ̾s cum ueniss
mnbethanam in domo fymoniᷤ
leprosi. accessit ad eum mulier.
habens alabaustrũ unguenti
pretiosi : et recũbente illo. fudit
suꝑ caput eius. Dem̃ istic publi¬
cans in trase dicit. quod si eẽt
propħa. sciret peccatricẽ. et un¬
guentũ eius uitare deberet. Il¬
lic unguento effuso: discipuli¬
eius conqueruntur.Utrumq
igitur expublicandum est. sed
ante quod scriptorũ ordine
prius est.priorem quoꝙ ordi¬
nem interpretationis accipiat.
Venit ergo dñs ihs indomum
symonis leprosi. apparet e
maculas humani corporis poᷤ¬
sit abolere. Domus autẽ lepsi
erat in bethania. Bethama ꝑ
interpretationem. domꝰ obe¬
ditionis dicitur. Omis igitun
locus bethama. Portio autẽ
totius loci. domus sy monis
Nonne tibi uidetur bethania
mundus hic ẽẽ : in quo seruituri
obedientis debemus obsequiũ.

Expanded text:
diuersitate dictorum diuersitadiuersitate dictorum diuersitatem signare uoluisse mysterii. habes enim in euangelio secundum Matthaeum quia Iesus cum uenisset in Bethaniam in domum Simonis leprosi, accessit ad eum mulierhabens alabastrum unguenti pretiosi, et recumbente illo, fudit super caput ejus . Deinde istic: Pharisaeus intra se dicit, quod si esset propheta, sciret peccatricem, et unguentum ejus vitare deberet . Illic unguento effuso discipuli conqueruntur. Utrumque igitur explicandum est, sed ante quod scriptorum ordine prius est, priorem quoque ordinem interpretationis accipiat. 13. Venit ergo Dominus Jesus in domum Simonis leprosi. Apparet oemaculas humani corporis possit abolere. Domus autem 1387 leprosi erat in Bethania, quae per interpretationem domus obeditionis dicitur. Omnis igitur locus Bethania, portio autem totius loci domus Simonis. Nonne tibi videtur Bethania mundus hic esse, in quo servitii obedientis debemus obsequium,
Abbreviated transcription (Latin):
uero tibi: et anima mea quam
redemisti. Audis cytharizan¬
tium uoces. audis saltantiũ
crepitus. Nuptias crede. sume
et tu cytharam. ut pulsata sp̃s
plectro interiorum cordaue¬
narum.bom oꝑis sonũ reddat
Sume et psalterium. ut armo¬
ma dictorum factorũq tuoꝵ
concinat. Sume timphanum.
ut organum tin corporis sp̃s
moduletur interior. factisq
oꝑantib dulcis morũ tuoꝵ
suauitas exprimatur. Sic psal¬
lebat ꝓpħa cum diceret. Ueni
huc alibano sponsa: uem huc
alibano. Hoc camicũ cecinert̃
pueri. nec auditi sunt. &puen:
Dequib dicit . Ecce ego et pu¬
erimei.quos dedisti michi. Sed
hoc canticũ non inforo: nonm
plateis canebatur. sed in ierłm.
Ipsa est enm dm̃cum forum
in quo preceptorum cȩlestiũ
t ecce mulier sis.uri.
que erat inciuitate peccatx
Hoc loco pleriq demyrro ef¬
fuso pati uidentur scrupulum
serere questiones. utrumnam
uideãtur euangłistȩ duo discor¬
dasse de fide: an uero aliqua

Expanded text:
uero tibi, et anima mea, quam uero tibi, et anima mea, quam redemisti. audis citharizantium uoces, audis saltantium crepitus? nuptias crede. sume et tu citharam, ut pulsata spiritus plectro interiorum corda uenarum boni operis sonum reddat. sume psalterium, ut armonia dictorum factorumque tuorum concinat. sume tympanum, ut organum tui corporis spiritus moduletur interior factisque operantibus dulcis morum tuorum suauitas exprimatur. sic psallebat propheta, cum diceret: ueni huc a Libano, sponsa, ueni huc a Libano. hoc canticum cecinerunt pueri nec auditi sunt. qui de quibus dicit: ecce ego et pueri quos dedisti mihi. sed hoc canticum non in foro, non in plateis canebatur, sed in Hierusalem; ipsa est enim dominicum forum, in quo praeceptorum caelestium t ecce mulier, quae erat m ciuitate peccatrix. hoc loco plerique ue pati uidentur scrupulum, serere quaestiones, utrumnam uideantur euangelistae duo discordasse de fide an uero aliquam in