comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mãm tange uidebatur. dig¬
num duximus cãm comisse ĩ¬
quisitõii ⁊ ordinem plentin
ex plicare. ne qͥs quonb tuspi¬
cetur qd̾ nos in hoc negocio

Expanded text:
am tangere videbatur, dignum duximus causam commissae inquisitionis et ordinem plenius explicare, ne quis quomodolibet suspicetur quod nos in hoc negotio
Abbreviated transcription (Latin):
accio excludat᷑. ¶ Nã ⁊ si pͥm̃a fa¬
cie p̾sumatur ꝙ collatio qͥnqua¬
gesime uł cẽtesime ꝑtis graue ñ
c̾cũstanciis dep̾hendi potest. int̾
gis pot̃ ex ostensione facti q̃m ex¬
pͥssione alicuiꝰ statuti cognosci
nec quinqͣ. nec cen. semel autꝰ¬

Expanded text:
actio excludatur. Nam etsi prima facie praesumatur quod collatio quinquagesimae vel centesimae partis grave non icircumstantiis deprehendi potest interdum magis potest ex ostensione ipsius facti quam expressione alicujus statuti cognosci, nec quinquagesima nec centesima
Abbreviated transcription (Latin):
ligeiet creditorẽ ult̾ius super ea
minime molestaret mfra seatutũ
tp̃s ꝑc̾tum ⁊ fidelem nracium¬
niuueratã remisit. Quam idem
numciꝰ infidelit᷑ agene sic̃ ei ĩ uiue¬
tũ fuerat nõ ꝑsoluit. ⁊ pꝰmodũ¬

Expanded text:
em creditorem ulterius super ea minime molestaret, infra statutum tempus per certum et fidelem nniam remisit, quam idem nuntius, infideliter agens, sicut ei injunctum fuerat, non persolvit. Cumqu
Abbreviated transcription (Latin):
E ꝓhibitũ: uolumꝰ ⁊ mãdamꝰ¬
religiosus. ⁊ bsq maioris ꝑcis ca¬
pituli et albatis sui licentia pro
aliquo fitenieat. uel ad anquo
peccuniã mutuã iccipiat ultra

Expanded text:
mandamreligiosus, absque maioris partis capituli et abbatis sui licentia, pro aliquo fideiubeat, vel ab aliquo pecuniam mutuam accipiat, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
discretio ꝯsulendos. si ep̃c ꝯsenciẽ¬
te patrono uiris religiosis aliquã
ecc̃am ccedendo. hac utat᷑ simpli.¬
citate u̾boꝵ: ꝯcedimus uoħ ilͥam
ect̾am utrũ eo ip̃o uideat᷑ in eoꝵ¬

Expanded text:
discretio consulendos, si episcopus, consentiente patrono, viris religiosis aliquam ecclesiam concedendo, hac utatur simplicitate verborum: Concedimus vobis illam ecclesiam, utrum eo ipso videatur e
Abbreviated transcription (Latin):
centesimã ꝑtem cͤensus ecc̃e cui
pest debeat elargiris quia tm̃ in
eod̾ canone ꝯsequent᷑ adunngit᷑
ut hoc temꝑam̃ti equitas obẜue¬
tur. qd̾ cui tribuit ꝯpetens sub¬
sidiũ ꝯferat. ⁊ cui totuit dãpna
grauia ñ infligat. ea qͥd̾ caucela

Expanded text:
centesimam partem census Ecclesiae cui praeest debeat elargiri. Quia tamen in eodem canone consequenter adjungitur ut haec temperamenti aequitas observetur quod cui tribuit, competens subsidium conferat, et cui tollit damna gravia non infligat; ea quidem cautela
Abbreviated transcription (Latin):
uisses in nr̃a p̾sencia q̃stionem
leg̾itime ꝓbauisti ad̾ ex earum
ꝓuentib tm̃ fuerat tum ab eod
Etũ ar alus qui eas tenuerant
a tp̃r quo fu̾ant obligate ꝑceptũ
ꝙ fructus sorti pot̾ant adequari.
¶No gͥ attendẽtes ꝙ in talibus ꝑ¬
ceptio fructim̃ in solutione sortis

Expanded text:
isses in nostra presentia questionem, legitime probavisti quod ex earum proventibus tantum fuerat, tum ab eodem G. tum ab aliis qui eas tenuerant, a tempore quo fuerant obligate, perceptum quod fructus sorti poterant adequari. Nos igitur attendentes, quod in talibus perceptio fructuum in solutione sortis
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ maleficiũ uiri mułr rema¬
nere ñ debet ĩdotata. Cũ etiam
bona uiri mułri ꝓ dote tacite¬
sĩt obligata cũ suo honere tnͣĩ¬
erint ad quẽl possidentẽ. R. p̃l¬
dc̃m eidẽ mułri ad restitutionẽ

Expanded text:
ter maleficium viri mulier remanere non debet indotata, cum etiam bona viri mulieri pro dote tacite obligata cum suo onere transiverint ad quemlibet possidentem, praedictum R. eidem mulieri ad restitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sepus dubitasti utrum cum
btingat uassallum decede ⁊ ad
te feudum ip̃iꝰ redie feudũ eiꝰ
aui liceat cibi dare ꝙͣnis iuram̃¬
to teneans ast̾ͥctus nõ ĩfeudare
adhoc si uassallum cuũ feudũ
alienare otingatan ip̃ius filiũ
uł ꝯsanguineũ ⁊sortem eiꝰdem
fendi de ip̃o ualeas inuestire.
alia quoꝵ dubitacio otinebat
ut cum feudũ alenatũ reꝑeris
qd̾ ꝑte facile recuꝑare ñ possec¬
utrũ posses aucui laico in feudui
illud concede qui ⁊ ilum recuꝑ¬

Expanded text:
quod saepius dubitasti utrum cum contingit tuum vassallum decedere et ad te feudum ipsius redire, feudum ejus alii liceat tibi dare, cum juramento tenearis astrictus non infeudare aec, si vassallum tuum feudum alienare contingat, an ipsius filium vel consanguineum consortem ejusdem feudi de ipso valeas investire. Alia quoque tua dubitatio continebat utrum cum feudum alienatum repereris quod per te facile recuperare non potes, possis alicui laico in feudum illud concedere, qui et illud recupe
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut nͣ  sucressor añcessoris eoi¬
sui pena sit obligatus. set sue
ꝓuidencie sit ꝯcessũ ut si ante
quoq obitu eiꝰ cui ꝯcessumest.
nõ etiã xcedentis. aut cũ ip̃m
auenare ꝯtingit aucui hoc reuo¬

Expanded text:
mus, ut nemo successor antecessoris sui pena sit obligatus, sed sue providentie sit concessum, ut si antecquoque obitu eius cui concessum est, non etiam concedentis aut cum ipsum alienari contingit alicui hoc revo
Abbreviated transcription (Latin):
uł familias ecc̃iis sins acquir̃t.
liceat illis aliquos de familia e¬
iusdem ecc̃e maninict̾e. uixta
rei colate modũ qͣuẽ antiqui
canones decreuer̃t sita ut cumn

Expanded text:
ut familias Ecclesiis suis conquirunt. Liceat illis aliquos de familiis ejusdem Ecclesiae manumittere, juxta rei collatae modum, quem antiqui canones decreverunt, ita ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
cia s ex benignitate. ꝓxessit. Esi¬
ĩ nob̾ de modo canonico fidẽ
fieri mandauimꝰ tu cãm p̃stitis¬
ti mandato. qͥ sepe nb ꝑ litt̾as
intimasti ⁊ tandem ꝓbasti ꝑ tes¬

Expanded text:
ia, sed ex benignitate processit. Quod etiam de modo canonico fidem nobis fieri mandavimus, tu causam praestitisti mandato quod saepe nobis per litteras intimasti et tandem probasti per tes
Abbreviated transcription (Latin):
an ouemiat cũ eo qui accipit be¬
neficiũ ͥ cũ mediatore quoc̾q
sibi ꝓuentus pͥmũ enĩ m̃brũ
credimꝰ ẽẽ uicitum. Scd̾m autẽ
dicimꝰ ñ ucere ne iuam aꝑiamꝰ
hiis qui putatẽ suã satagunt

Expanded text:
an conveniat cum eo qui accipit beneficium seu cum mediatore quocunqusibi proventus. Primum enim membrum credimus esse licitum; secundum autem dicimus non licere, ne viam aperiamus his
Abbreviated transcription (Latin):
lecatio ad feudum uład aliena¬
tionem nõ uideatur extendi
loni seu casu fortuito ꝯtingentẽ.
colonis ec̃ce tue ꝓrͣata est pensio¬
nis remissio faciendasnͥ cum ub¬
tate p̾cedentis uł seqntis anni ua¬

Expanded text:
locatio, ad feudum vel alienationem non videatur extendi.loni seu casu fortuito contingentem colonis, ecclesie tue pro rata est pensionis remissio facienda, nisi cum ubertate precedentis vel sequentis anni
Abbreviated transcription (Latin):
idem .h.⁊ b. repecebãt ab eis ñ ẽẽ
pignori obligatas. s pure uendi¬
tas sic̃ in instrõ ꝯfecto exind̾ ꝯtine̾.
asserebat tras ñ ẽẽ ꝑure uenditas.
s pignori obligatas. cum uenditõi
p̾dicte talis fu̾it ꝯdicio adiecta. ut¬

Expanded text:
idem H. et B. repetebant, ab eis non esse pignori obligatas, sed pure venditas, sicut in instrumento confecto exinde plenius asserebat, terras non esse pure venditas, sed pignori obligatas, cum venditioni praedictae talis fuerit adjecta
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpechret Intlligentes etiã ce
a maiori ꝑte tam dignitate
ꝙ̃ numem eoꝵ quos ius eligẽ¬
di ꝯstaliat habe. ełctum fuisse
imponẽtes. I de¬

Expanded text:
impediret, intelligentes etiam te a majori parte tam dignitate quam numero eorum quos jus eligendi constabat habere, electum fuisse imponentes.
Abbreviated transcription (Latin):
potest lib̾e retieri fructib nõ
cõputatis in sortẽ ita udel ut
ꝙͣ dui fructus illos ꝑceꝑis in sor¬
tem minime cõputandos. Id̾ .m.
feudo ip̃e tenet᷑ int̾i sit ĩmunis

Expanded text:
potest libere retineri, fructibus non computatis in sortem; ita videlicet, ut, quandiu fructus illos perceperis in sortem minime computandos, idem Nanfeudo ipso tenetur, interim sit immunis
Abbreviated transcription (Latin):
R̾. ꝙ cũ de dc̃is ꝑrochialibꝰ ecc̃iis
ꝑ se queat ꝑmutacio celebrari.
sit inhibitũ. si altã rõne posẜ oñ
sa cerce peccume qͣntitate pͥot̾it
ꝯtraccus ꝑmutacõnis inin sic tñ¬

Expanded text:
cum de dictis parochialibus ecclesiis per se queat commutatio celebrari sit inhibitum, si altera ratione possessionum sa certa pecunie quantitate, poterit contractus permutationis iniri, sic t
Abbreviated transcription (Latin):
ciatis erd subea quã potest cantione
pͥ̾stare. uł saltem alicui m̃catori co¬
mitti. ut de ꝑte honesti lucͥ dẽs iuir
dotis detente uxor auiro dimissa sũ
uir qui dimisit uxorẽ adult̾ii reatũ

Expanded text:
ciatis eidem, sub ea quam potest cautione praestare, vel saltem alicui mercatori committi, ut de parte bonesti lucri dictus vir dotis detentae, uxor a viro dimissa, seu vir, qui dimisit uxorem, adulterii reatum
Abbreviated transcription (Latin):
te fca fuissẽt. ecce admonendꝰ
est semꝑ adusariꝰ. ut ad audien¬
dos testes ueniat qd̾ qr ħ omis
sum ẽ. nec̃ce est ut qr ꝯtra legẽ
actum ẽ ñ heat firmitatẽ Idẽ

Expanded text:
 factae. Ecce admonendus est semper adversarius, ut ad audiendos testes adveniat. Quod quia hic omissum est, necesse est ut quod contra leges actum est firmitatem non
Abbreviated transcription (Latin):
li cã ñ ẽẽ aliq̃tenꝰ admittendos cẽ¬
sura sacroꝵ canonũ manifestius
edocet nisi forte suam uł suorũ
iniuriã ꝓseqͣntur. nec tunc eti¬
am ad testĩonium s ad accusatõ¬
nem possunt adnut̃ti. Ld̾ cidẽ.¬

Expanded text:
li causa non esse aliquatenus admittendos, censura sacrorum canonum manifestius edocetur nisi forte suam vel suorum iniuriam prosequantur nec tunc etiam ad testimonium, sed ad accusationem possunt admitti. Ide
Abbreviated transcription (Latin):
cepta peccunia de parentela int̾
iurum ⁊ uxorem exhibẽt iuramẽ¬
mulgaturs postea uo pͥuati nullã
mt̃ eos ꝯsangũtatis lineam asse¬
sunt coram quib corruptio mĩtes¬
sit.⁊ si tales exhibeãtur ꝑ quos pꝰ¬
sit p̾dc̃e corruptõis u̾itas ꝯpluri.
recepto eoꝵ testĩonio ẽ sm̃a reuo¬
dandassion enĩ test̾ĩonium pdẽoꝵ¬

Expanded text:
cepta pecunia de parentela inter virum et uxorem exhibent iuramenmulgatur. Postea vero privatim nullam inter eos consanguinitatis lineam assesunt coram quibus corruptio intercessit. Et si tales exhibeantur per quos possit predicte corruptionis veritas comprobari, recepto eorum testimonio est sententia revocanda. Non enim testimonium pre
Abbreviated transcription (Latin):
N om̃i negocio pͥncipal ꝑsõa
dicens u̾tatem de re sibi nota
rectissime Ynda est ꝓ teste. cu¬
i adhibito umo efficiunt᷑ duo
testes. adhibitis duob efficiũt᷑
te fr̃ tuus corripe eum int̾ te
⁊ ip̃m solum. ꝙ si te ñ audie¬
rit adhide tecum adhuc unũ¬

Expanded text:
n omni negotio principalis persona dicens veritatem de re sibi nota rectissime habenda est pro teste: cui adhibito uno efficiuntur duo testes; adhibitis duobus efficiuntute frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Quod si te non audierit, adhibe tecum u
Abbreviated transcription (Latin):
legitimã rediret uxorẽ. ⁊ ip̃e ꝓpt̾ hoc
ĩ suã priam rediisset uxorẽ suã ĩneĩ¬
ens carnis debita exsoluisse ad mesia¬
nã rediit ciuitatẽ.⁊ p̾dc̃e .m. tanquã
dũ mͦ ñ p̾stit̾it fidẽ adultẽ uł machi¬

Expanded text:
legitimam rediret uxorem, et ipse propter hoc in suam patriam rediisset, uxorem suam inveniens carnis debita persolvisse, ad Messanensem rediit civitatem, et supradictae M. tanquam dummodo non praestiterit fidem adulterae vel machi
Abbreviated transcription (Latin):
eos eleg̾it sepulturã imiu̾sa
que ip̃ius intuitu receꝑunt pͥ¬
ori restituant memorato. alio¬
qui quartam ꝑtem solũm̃o
restituere teneãtur: ꝓ illis uero

Expanded text:
os elegerit sepulturam, universa, quae ipsius intuitu receperunt, priori restituant memorato; alioquin, quartam partem solummodo restituere teneantur; pro filio vero
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ de t̾ris quasexhibet auis ex¬
colendas nõ quid̾ deductis exp̃nsis¬
ussumptib aut semine seꝑa
nimis ꝓfc̃o indetur iniquũ si d̾¬
cime quas d̾s insignũ uniu̾sał
dĩii sibi reddi p̾cepit suas eẽ deci¬
mas ⁊ pͥmicias asseu̾ans occ̃one
pͥmissał excogitata mag̾ fraude
debita sit solucio decimaꝵ in t̾m̃
ut ad eascłicis exibñdas quib eas
ip̃e ꝓ suo cultu ꝯcessit laici si mõi¬
decime sint reddende sicut colonꝰ
de ꝑte fructuũ que sibi remanet
rõne culture: sic ⁊ dñs d̾ portõne
qͣm ꝑcipit rõne t̾re decimã redd̾e
sine dimmucone cenetur p̾ter

Expanded text:
tum de terris quas exhibet aliis excolendas, non quidem deductis sumptibus aut semine sepanimis profecto videtur iniquum si decimae, quas Deus in signum universalis dominii sibi reddi praecepit, suas esse decimas et primitias asseverans, occasione praemissa vel excogitata magis fraude debita sit solutio decimarum, in tantum ut ad eas clericis exhibendas, quibus eas ipse pro suo cultu concessit, laici, si monidecimae sint reddendae, sicut colonus de parte fructuum quae sibi remanet ratione culturae, sic et dominus de portione quam percipit ratione terrae, decimam reddere sine diminutione tenetur. P
Abbreviated transcription (Latin):
soluendas. ut si uendat᷑ domꝰ. ager¬
uł unei. clibams. molendinũ.
grex aut quelz merres. expensas
tñ que fuñt ꝓ fructib ꝑcipiendis
ex illis de quib fructus ꝓueniũt
nõ c̃dimus deducendas ⁊ͣ si fũunt
decimate. qm̃ salua decima fructꝰ¬
efficiuntur eoꝵ qͥ faciũt ip̃as exp̃n¬
sas. ¶ fructus aũt ip̃os auenari po̾¬

Expanded text:
solvendas, ut si vendatur domus, ager, vinea, clibanus, molendinum, grex aut quelibet merces. Expensas tamen que fiunt pro fructibus percipiendis, ex illis de quibus fructus proveniunt, non credimus deducendas, etiamsi fuerint decimate, quoniam salva decima fructefficiuntur eorum qui faciunt ipsas expensas. Fructus autem ipsos alienari pos
Abbreviated transcription (Latin):
cessio qͣntumcũq gn̾alter fiat
neminẽ pot̾ a solutõne decimi¬
rũ exim̃e que diumna osticutõe
debentur: nec occõne decimatõis
antique lic infeudũ deciie sĩt

Expanded text:
cessio, quantumcunque generaliter fiat, neminem potest a solutione decimarum eximere, quae divina constitutione debentur, nec occasione decimationis antiquae, licet in feudum concessae,
Abbreviated transcription (Latin):
men ⁊ sumptꝰ qui fuint in agͥ¬
cultura dñt pͥmitus deducẽdos.
⁊ de residuo imp̾ndendã decimã
asscuerãt. ¶ auiuo de portione
fructuum quã a colonis accipiũt
ꝑtem decime seꝑantes eam cipllis

Expanded text:
men et sumptus qui fuerint in agricultura primitus deducendos et de residuo impendendam esse decimam asseverant. Alii vero de portione fructuum, quam a colonis accipiunt, partem decimae separantes, eam capellanis
Abbreviated transcription (Latin):
decime ꝑsonales reddantin ab eis
arboꝵ si colu̾int in alia ꝑrochia ꝙͣ
in ea in qua ħĩtant. q̃m adiu̾sis
diũsa ꝯsuetudo tenet᷑. tu eligas ĩ
hoc casu. ꝙ ꝑ ꝯsuecudinẽ dinob¬
tentã sbidem noũis obseruatũ.¬

Expanded text:
decime personales reddantur ab eis,arborum, si coluerint in alia parochia, quam in ea in qua habitant, quoniam a diversis diversa consuetudo tenetur. Tu eligas in hoc casu, quod per consuetudinem diu obtentam ibidem noveris observatu
Abbreviated transcription (Latin):
Nͣ statumꝰ ut sicͥis alicui laico ĩ
scło remanenti ec̾cam. decimã. ob
lationẽq ꝯcesserit a statu suo. sicut.
arbor aue mutilit̾ t̾ram occupat
succidat᷑. ⁊ donec em̃det dolore sue

Expanded text:
 statuimus, ut si quis alicui laico in saeculo remanenti ecclesiam, decimamve concesserit, a statu suo, tanquam arbor, quae inutiliter terram occupat, succidatur, et donec emendet, ruinae suae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗrum. nec ꝓ restaurando decriento
qr penes dñm res ꝑmanẽt restau¬
rate. ut si pars auqua moriatur
arm̃ti. decioretur umea. portõ m̃¬
cis deꝑeat. ułtotus clibanus destru

Expanded text:
rum, nec pro restaurando detrimento quia penes dominum res permanent restauratae; ut si pars aliqua moriatur armenti, deterioretur vinea, portio mercis depereat, vel totus clibanus destru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯũsus equałr int̾ se diuidãt eas.
q̃ sic fũint ĩuente ubi ambe ꝑtes
fu̾nt. idẽ ut alia loca ad illũ alia
ad alium ꝑtinebãt ita ut ille di¬
fu̾it locus ad eum ꝑtineat ꝙͣ pleb¬

Expanded text:
qualiter inter se dividant eas quae sic fuerint inventae ubi ambae partes fuerunt, id est ut alia loca ad illum, alia ad illum pertineant; ita ut ille difuerit locus, ad eum pertineat
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ ꝑte tua ad nos nou̾is ep̃o¬
ꝑuenisse ꝙ albi monachi ⁊ nigͥ
⁊ qͥdam alii religiosi ec̃cas tue ui¬
risdcõnis redlicib decimaꝵ occͣo¬
ne pͥuilegioꝵ que sibi ro. ĩdul¬

Expanded text:
te tua ad nos noueris peruenise quod albi monachi et nigri et quidam alii religiosi ecclesias tue jurisdicioni redditibus decimarum ocasione priuilegiorum que Sede Romana indul
Abbreviated transcription (Latin):
bolende ꝯsuetudinis ꝑuersitas
apd̾ montẽpessulanũ ut dicitur
inoleuit. ut descedentib ñ pͥus
ꝑmutat᷑ effodi sepultura. quã
ꝓ t̾ra ĩ qua sepeliendi sũt c̾cum

Expanded text:
bolendæ consuetudinis perversitas apud Montem Pessulanum, ut dicitur, inolcuit, ut decedentibus non prius permittatur effodi sepultura, quam pro terra, in qua sepeliendi sunt, certum
Abbreviated transcription (Latin):
gerint sepeliri. fideiq comissa
in ultima uoiuntate relicta pꝰ
tur sp̃cer quã de equis ⁊ armis
que indulta sunt ip̃is in sub¬
sidiũ t̾re sc̃e de quib quartã

Expanded text:
gerint sepeliri, fideicommissa quoque ultima voluntate relicta posuntur, praeterquam de equis et armis, quae indulta sunt ipsis in subsidium terrae sanctae, de quibus quartam
Abbreviated transcription (Latin):
pus enis tradi facias ec̃castice se¬
puiture. p̃ẜtim cum ex hoñsta
causa fugisse noscatur ⁊ cui cõi¬
cabatur uiuenci: cõicandũ sit
iam defuncte. Ld̾ indrosieñ ar¬

Expanded text:
pus ejus tradi facias ecclesiasticae sepulturae, praesertim, cum ex honesta causa fugisse noscatur, et cui communicabatur viventi, communicandum sit jam defunctae. Datum Romae, a
Abbreviated transcription (Latin):
si ab alioꝵ corꝑib disc̾ni poce¬
runt exhumari debent. ⁊ ꝓcul
ab ecc̃astica sepultura iactari.
ꝙ si disc̾m nõ pot̾unt expedire
nõ c̾dimus. ut cũ excõicatorũ
ossib corꝑa extumłentur fide

Expanded text:
si ab aliorum corporibus discerni poterunt, exhumari debent et procul ab ecclesiastica sepultura iactari. Quodsi discerni non poterunt, expedire non credimus, ut cum excommunicatorum ossibus corpora extumulentur fide
Abbreviated transcription (Latin):
nisi apud eos eligerĩt sepeli¬
ri⁊ tunc ꝑrochias ecc̃a de ob¬
lationib. łctrs.⁊ auis que de¬
functꝰ ꝓ anima sua in ultima
disp̃one reliquit. p̾ter qͣm de
equis ⁊ armis recipiat quartã
ꝑtem ⁊ hospitalarii residinim
hẽant nisi dolo uł fraude eoꝵ
defunctꝰ induccus fuit ad dispõ¬
ip̃is hospitalariis ĩuingentes.
ut de quarta trium mui umi
rato. cum ꝯstet eos a ꝑrochianis
eius illos soudos recepisse. nec
fit sufficient̃ ostensum. ꝙ eoꝵ
oblati uł ꝯu̾si fuissẽt seisdem p̃¬

Expanded text:
si apud eos elegerint sepeliri, et tunc parochialis ecclesia de oblationibus, lectis et aliis, quae defunctus pro anima sua in ultima dispositione relinquit, praeterquam de equis et armis, recipiat quartam partem, et Hospitalariis residuum habeant, nisi dolo, vel fraude eorum, defunctus inductus fuerit ad dispoipsis Hospitalariis injungentes, ut de quarta parte quinque rato, cum constet eos a parochianis prioris illos solidos recepisse, nec sit sufficienter ostensum, quod eorum oblati
Abbreviated transcription (Latin):
lunt.⁊ d̾ nutrim̃tis aĩauũ suoꝵ
⁊ de orcis siuis decimas ñ ꝑsoluãt.
Q sumus sr̃ hũs ĩmitati. quare
hii quib hoc indultũ est. hac oe¬
casione decimas de aliis rebꝰ ecc̃e¬
sue ñ possũt subtraħe uł sibi ali
quid ult̾nus uendicare. Ld̾¬

Expanded text:
t de nutrimentis animalium suorum et de ortis suis decimas non persoluant quem sumus superiis in mitati quare hii quibus hoc iamdictum est ac ...sione decimas de aliis rebus ecclesia sue posum sutrae uel sibi ali quod ulterius amicare.
Abbreviated transcription (Latin):
bano quartã fore censentibꝰ.
cia in suo sensu hñdet scd̾m
rõnabilem ꝯsuetudinẽ regio¬
nis illa iusticia cͥta mediẽta¬
cem ui t̾ciam. aut quartam ꝑ
locoꝵ diu̾sitatibus att̃ndatur.¬

Expanded text:
bano quartam fore censentibus,cia in suo sensu abundet", secundum rationabilem consuetudinem regionis illa iustitia circa medietatem vel tertiam aut quartam pro locorum diversitatibus attendatur
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt ante obiernt ꝙ̃ hoc ꝑfe¬
cerint alcari cui ẜiunt om̃ia
ꝓpetuo scificenitur ⁊ in uis eus
sibi uendicẽt sic̃ de ꝓpriis seruis:
Int̾dicimꝰ itaq ne hoc ult̾iꝰ fiat.¬

Expanded text:
Si vero ante obierint quam hoc perfecerint, altari cui servierunt omnia perpetuo sanctificentur et in ius eius sibi vendicent, sicut de propriis servis. Interdicimus itaque ne hoc ulterius fiat
Abbreviated transcription (Latin):
Rat̾mtatem tuam ñ credimꝰ igno¬
rare mortuoꝵ sepultura ⁊ cimmi¬
teria apud illas ecc̃as ⁊ monast̾ĩa
giosoꝵ fr̃m ꝯuentus sũt ostituti
⁊ orõnes atq minsaꝵ sollẽpina
tam ꝓ uiuis ꝙͣ ꝓ defunctis freq̃n¬
tuis celebͣntur. Uñ ipsoꝵ deuocõi
ccͣdicendũ. Qui u̾o relictis antiqͥs
eccłiis ⁊ patrũ alioꝵꝙ parencũ su¬
oꝵ sepuicris cc̃ ꝯsuetudinẽ patrũ
uetĩs testam̃ti qui cũ patribꝰ fuis

Expanded text:
rnitatem tuam non credimus ignorare mortuorum sepulcra et coemeteria apud illas ecclesias et monasteriagiosorum fratrum conventus sunt constituti, et orationes et missarum solemnia tam pro vivis quam pro defunctis frequentius celebrantur. Unde ipsorum devotioni contradicendum est. Qui vero, relictis antiquis ecclesiis et patrum aliorumque parentum suorum sepulcris, contra consuetudinem Patrum Veteris Testamenti, qui c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ .s. pbr cum quodã ĩ fami ad
p̾uatũ iocũ accessit nõ ea ĩtentio¬
ne ut ĩuocaret demoniũ s ut ĩ¬
spectõne astialabiĩ furtũ cuiꝰdã
ecc̃e posset recuꝑari. U̾m lic hoc
ex bono zelo ⁊ simplicitate se fe¬
cisse ꝓponat. id tñ gͣuissimũ fuit

Expanded text:
sbyter cum quodam infami ad privatum locum accessit, non ea intentione ut vocaret demonium, sed ut inspectione astrolabii furtum cuiusdam ecclesie posset recuperare, verum licet hoc ex bono zelo et simplicitate se fecisse proponat, id tamen gravissimum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃totũ diuina ĩdignatio graunis
honorifice collocata deuote ac fide¬
lit̾ ꝯẜuetur. ¶ Sac̃dos u̾o quilib
freq̃nt̾ doceat plebẽ suã ut cũ in
celebratõne missaꝵ eleuat᷑ salu¬
id̾ faciens cũ eã portat pbr ad infir¬
nũi. qm̃ ĩdecenti yĩtu supposito mũ¬
do uelamine ferat ⁊ refat maĩfeste
ac honorifice añ pectus cũ omnire¬
cũ sit candor lucis eterne. ut ex hoc
aꝑd̾ om̃s fides ⁊ deuocio augeatur.

Expanded text:
tos diuina indignatio grauius honorifice collocata deuote ac fideliter conseruetur. Sacerdos uero quilibet frequenter doceat plebem suam, ut cum in celebratione missarum eleuatuidem faciens cum ipsam portat presbyter ad infirmum quam in decenti habitu superposito mundo uelamine ferat & referat manifeste. ac honorifice ante pectus cum omnj recedente. cum sit candor lucis eterne. ut ex hoc apud omnes fides & deuotio augeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dũ comemorat id qd̾ ĩ altari
suscipit᷑ eẽ sacram̃tu ⁊ m̃nt̾ru
⁊ exemplũ. S tales ex eo laqũ
erroris incurũt. ꝙ nec auctori¬
tates scͥpture ꝯuenient ĩcellg̃t
nec sacramta dei susciptũt reue¬
altaris. uitas ẽe negatur. ergo n
mors nec resinrectio xp̃i cũ figͣa
sit u̾icas est credenda. si qͥd̾ mortẽ
⁊ resiurectionẽ xͥ siłitudinem ⁊
ymaginẽ ẽẽ apłs mãifestat. xꝰ¬

Expanded text:
iptura commemoret, id quod in altari suscipitur esse sacramentum et mysterium et exemplum. Sed tales ex eo laqueum erroris incurrunt, quod nec auctoritates Scripturae convenienter intelligunt nec sacramenta Dei suscipiunt revealtaris veritas esse negatur, ergo nec mors nec resurrectio Christi, cum figura sit, veritas est credenda. Siquidem mortem et resurrectionem Christi similitudinem et imaginem esse Apostolus manifestat:
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾atione qua ꝓlesex uiro ⁊ femi¬
na nascitur. aliꝯ est qui carnaut̃
gignit. ⁊ auꝰ qui carnałr gignitur.
sic ⁊ in sacram̃tali gn̾atione qua so¬
boles exaqua. ⁊.s.s. renascit᷑. auus
sp̃alit̾ gnetur. Sane cũ corpꝰ ext̾nis
siue cũ corint̾nis baptizetur. oꝑt
ut utrobiq p̃rnitas ⁊ filiacio ĩueĩ u¬
ri. quib luptizans ⁊ buptizatꝰ adĩ¬

Expanded text:
atione, qua proles ex viro et femina nascitur, alius est qui carnaliter gignit et alius est qui carnaliter gignitur, sic et in sacramentali generatione, qua soboles ex aqua et spiritu renascitur, alius aliter generetur. Sane, cum corpus exterius, sive cum cor interius baptizatur, oportet ut utrobique paternitas et filiatio valeant inveniri, quibus baptizans et baptizatus ad i
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ funss aqua s fleuma qd̾ de
latere saluatoris exiuit. ille qui
nec ĩ hoc um regn̾at̃onis sac̃mẽ¬
tum fiuis oftensũ. cũ ꝑ sacm̃tũ
bap̃i nõ regñem᷑ in fieumate s¬

Expanded text:
si non fuisset aqua sed flegma quod de latere Salvatoris exivit, ille qui Nec in hoc verum regenerationis sacramentum fuisset ostensum, cum per sacramentum baptismi non regeneremur in flegmate
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ miracło ⁊ uͥtus ultra ꝯsuetu¬
dinẽ oꝑatur. s nec ĩ comeniẽs
creditur aut ab surdũ si aqua ĩ
corꝑe xp̃i ẽẽ credat᷑. cũ legatur
int̾ opiniones p̾dcãs itiã ꝓbabi¬
uor uidicat᷑ q̃ asserit aquã cũ ui¬
no in sanguinẽ tnͣsimutari. ut
exp̃ssiꝯ elucescat ꝓpͥetas sacͣm̃ti.
nam cũ aque młte sint ppui ml¬
ti. iuixͣ qd̾ alibi legit᷑. bti q̃ semi

Expanded text:
 miraculo et virtus supra consuetudinem operatur. Sed nec inconveniens creditur aut absurdum, si aqua in corpore Christi esse credatur, cum legatur inter opiniones praedictas, illa probabilior judicatur, quae asserit aquam cum vino in sanguinem transmutari, ut expressius eluceat proprietas sacramenti. Nam, cum aquae multae sint populi multi, juxta quod alibi legitur: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
pũq reputẽt nõ indignũ scõrũ
głam us ad iudiciũ augm̃tari.
⁊ idõ ec̃cam int̾im sane posse aug¬
mentũ glificationis eoꝵ obtare.
U̾m utrũ in hoc articło locũ hẽat
illa ditinctio qua docet᷑ ꝙ defumc¬
toꝵ alii sũt uaide boni auiualde
mau. aui medioerit boni alii me¬
diocrit̾ mali fuñ suffragu q̃ fũit

Expanded text:
ue reputent non indignum sanctorum gloriam usque ad judicium augmentari, et ideo Ecclesiam interim sane posse augmentum glorificationis eorum optare. Utrum tamen in hoc articulo locum habeat illa distinctio qua docetur quod defunctorum alii sunt valde boni, alii valde mali, alii mediocriter boni et alii mediocriter mali, unde su
Abbreviated transcription (Latin):
diator est ut reꝓmissionẽ accipi¬
ant qui uocati sũt hr̃editatis et̃¬
ne. Sic gͦ intłligi debet ꝙ in ip̃o
canone reꝑitur. hic est sangius
carnẽ meã ⁊ sangͥnẽ meũ bibit

Expanded text:
missionem accipiant, qui vocati sunt haereditatis aeternae. Sic ergo intelligi debet quod in ipso canone reperitur: Hic est sanguis carnem meam, et sanguinem meum bibit
Abbreviated transcription (Latin):
pisisse. cũ enĩ in eugłio sic legat᷑
accipiens calicẽ gr̃ãs agens bñdi¬
rit ⁊ dedit discipłis suis dicens.
bibite ex hoc om̃s. ħ est enim
sangurs m̃s roui testam̃ti quiꝓ¬

Expanded text:
pressisse. Cum enim in Evangelio sic legatur: Accipiens calicem gratias egit, benedixit et dedit discipulis suis, dicens: Bibite ex hoc omnes; hic est enim sanguis meus novi testamenti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in celũ. cũ panẽ ⁊ uinũ in corpꝰ
⁊ sanguinẽ ꝓpͥum comutauit
textu engłico. noui testam̃ti po¬
natur. hoc int̃p̃tatur ⁊ et̾nisnã
tuloꝵ fuit sãguine dedicatum

Expanded text:
 corpus et sanguinem proprium commutavit. textu evangelico. Novi Testamenti ponatur, hic interponitur: et aeterni. Nam vitulorum fuit sanguine dedicatum,
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitionib ab eodem eyo non
tanꝙͣ delegata s tanquã ordmnari¬
⁊ faciendis anquis casus em̃ẜir.
in quo licitũ sit ad se. metropolĩ.
applłare. p̃dicti oc̾tone mandati aue¬
toritati tue quo nunꝰ ad te tanquã
ad metroyolitanũ appllari ualeat
nolumꝯ aliqͣtenus derogari. Idẽ¬

Expanded text:
inquisitionibus ab eodem episcopo, non tanquam delegato, sed tanquam ordinario, faciendis aliquis casus emerserit in quo licitum sit ad sedem metropoliticam appellare, praedicti occasione mandati auctoritati tuae quo minus ad te tanquam ad metropolitanum appellari valeat nolumus aliquatenus derogari.
Abbreviated transcription (Latin):
tacione recepta uenire ꝯtẽpnit
ue qr ĩpedit ne possit ad eũ cita¬
cio ꝑuenire. testes lite non ꝯt̃.
illud in hoc articło uolumo ob¬
seruari. qd̾ suꝑ expectatõne tã¬
lũi ꝑsonarũ in sacris ẽ canoi¬
biis diffinitũ ¶ qd̾ si forsan agat᷑
in p̾latum ełctus ꝑ spaciũ. ui.
msium expectetur nͥ pensatis
negocũ c̾cũstanciis ꝑ suꝑioris
ꝓuidentiã magis uel minꝰ fu¬
ierit exp̾tandus Si aũt de carnͣ¬
li ꝯiugio sit agendũ. tamoui al¬
su futer ouig ũ expectet᷑. donec de
ptruitate uł egͥtudine/ ul alioiꝰ¬
to impedim̃to forsitan teneatur
aut etiã ꝓpria s ñ maliciosa uo¬
lutate in remotis ꝑtib morã
faciat. ut de facili uel in breui
citari ñ possit. ei quid̃ p̃iudica¬
ri ñ debet. cũ heat forsan excep¬
tõnes legitimas ad intentionẽ
sine culpa s ñ sine cã ꝯtinere
cogũtur. ¶Sũt ⁊ alii casus si¬

Expanded text:
e venire contemnit sive quia impedit, ne posset ad eum citatio pervenire, testes lite non conteillud in hoc articulo volumus observari quod super exspectatione talium personarum in sacris est canonibus diffinitum. Quod si forsan agaturin praelatum electus, per spatium sex mensium exspectetur, nisi pensatis negotii circumstantiis per superioris providentiam magis vel minus fuerit exspectandus. Si autem de carnali conjugio sit agendum, tandiu alteruter conjugum exspectetur donec de ptivitate vel aegritudine aut alio justo impedimento forsitan teneatur, aut etiam ex propria sed non malitiosa voluntate in remotis partibus moram faciat, ut de facili vel in brevi citari non possit, ei quidem praejudicari non debet, cum habeat forsan exceptiones legitimas ad intentionem sine culpa, sed non sine causa, continere coguntur. Sunt et alii casus si
Abbreviated transcription (Latin):
cienda. ¶ In aliis uo casib pͥ¬
dent̾ est attendend̾. utrũ ꝯ tuax
actone reali an ꝑsonali ꝯueniat᷑
si itali mittendo est actor in rei
petite porẽonẽ. ut tedio affectꝰ
reus ueniat Rensurꝰ. qui si ue¬
nerit ĩfra annũ uidicio sisti p̃s¬
tita cautone ac exhibita satiffcõ¬
ne ꝯgrua expensar. possonem
recinet . ꝙ̃ si cautc̃em offene ne¬
glexit infra annũ actor pꝰ annũ
uerꝰ ꝯstituet᷑ possessorssuꝑ ꝓpͥe
tate dũtaxat adu̾se ꝑti deffen¬
sione legitana reẜuata. ¶ Qd̾
si suꝑ reb ĩ mobilib quisꝙͣ ꝯue¬
niatur qui eas nõie poffidet ali¬
eno debet statĩ in iudicio dñm
nõiare. c̾to dierũ spacio a iudice
finiendo eoꝙ ad eiꝰ noticiã ꝑdũ¬
cendo ut uł ipe ueniens uł ydo¬
neũ dirigens Rnsalẽ actoris m s¬

Expanded text:
a. In aliis vero casibus prudenter est attendendum, utrum contumax actione reali aut personali conveniatur. Si reali, mittendus est actor in rei petite possessionem, ut tedio affectus reus veniat responsurus. Qui si venerit infra annum, iudicio sisti prestita cautione aut exhibita satisfactione congrua expensarum, possessionem recipiet. Quod si cautionem offerre neglexerit infra annum, actor post annum verus constituetur posstate dumtaxat adverse parti defensione legitima reservata. Quod si super rebus immobilibus quisque conveniatur, qui eas nomine possidet alieno, debet statim in iudicio dominum nominare, certo dierum spatio a iudice finiendo eoque ab eius notitiam producendo, ut vel ipse veniens vel idoneum dirigens responsalem, actoris
Abbreviated transcription (Latin):
testiu ꝓcedendũ. nisi forte de
morte testiũ timeatur uł ab¬
sentia oruturna. In quib ca¬
sib cum cuulrꝰ est agend̾ ne
i̾itas occłtetur. ⁊ ꝓbons copia
fortuitis caͣsib subtrahatur.
s enes ⁊ ualitudinarii ⁊ aliites¬
tes de quib ex aliqua rõnabłi.
ꝯuenta sit ꝯtumax sũ absens
tionẽ hiꝯ testium ñ denuncia¬
u̾it illi actestatõnes sic recep¬
te ñ ualeãt. Ne forte ħ ꝓcuret
in fraudẽ ut ꝓcessu tp̃ris extep¬
tõnes legitime adreplindum
testes uł alie locũ hab̾e nõ pos¬
sunt ¶ porro sỹales cãe posst
occurere in quib casualit᷑ eẽt

Expanded text:
testium procedendum, nisi forte de morte testium timeatur vel absentia diuturna. In quibus casibus, cum civiliter est agendum, ne veritas occultetur et probationis copia fortuitis casibus subtrahatur, senes et valetudinarii et alii testes, de quibus ex aliqua rationabili conventa sit contumax sive sit absens tionem huiusmodi testium non denunciaverit, illi attestationes sic recepte non valeant, ne forte hoc procuret in fraudem, ut processu temporis exceptiones legitime ad repellendum testes vel alie locum habere non possint. Porro speciales cause possunt occurrere, in quibus casuali
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tunc ip̃o meadẽ uoluntate
manẽte negociũ sũmatim exa¬
minans in posẜonem ipsarũ
rerũ actorem mitt̃e ñ tardabit.
õi allegatoe absenti suꝑ pͥnci¬

Expanded text:
 tunc ipso in eadem voluntate manente, negotium summatim examinans, in possessionem ipsarum rerum actorem mittere non tardabit, omni allegatione absenti super princi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is ei patuit accessus ad eos : ẽt¬
luerũt nͥ mn t̾ra mimicoꝵ suoꝵ
locũ ⁊ t̾minũ assignare. ubi sñ
mortis ꝑiculo acced̾e ñ audebat.
⁊ lic litt̾as nõ habu̾it de ꝯductu
si tñ misse fuissent nõ debebat
se cred̾e suis capitalib inimicis¬
nari. cum ad uos securus pateat

Expanded text:
sus ad eos, luerunt nisi in terra inimicorum suorum locum et terminum assignare, ubi sine mortis periculo accedere non audebat; et, licet litteras non habuerit de conductu, si tamen ei missae fuissent, non debebat se credere suis capitalibus inimicisnari, cum ad vos securus pateat
Abbreviated transcription (Latin):
is qui excõicato in locutõne uel
orone scͥient᷑ cõicat. excõicatum
ip̃m a sua possit accusatõne repł¬
lere. cum ille coĩcatõem hiꝯ repli¬
Re. ꝙ ip̃e ab accusatone hio pot̾it
remoĩu. cum pͥmus acõione fide

Expanded text:
is qui excommunicato in locutione vel oratione scienter communicat, excommunicatum ipsum a sua possit accusatione repellere, cum ille conmunionem huiusmodi repliuod ipse ab accusatione eius poterit re
Abbreviated transcription (Latin):
ti ro. testãtur. nõ est credendũ oͣ
alios eoꝵ ꝯfessioni nisi pͥus se pro¬
bau̾int innocẽtes. ¶ Cet̾in si de cͥ¬
minib ad solam except̃cem obiec¬
tis testes ꝯuicti filint siue ꝯfessi.
pena ordinaria mulctari ñ debẽt.
ordinẽ nõ ꝓcedat sufficit gͦ sia ꝑ¬
hibendo testĩonio repłłantur:pre¬
Etim ubi crim̃ ꝙ eis obicitur cãm
de quaagitur ꝯting̾e ñ uidentur

Expanded text:
ni multi testantur, non est credendum contra alios eorum confessioni, nisi prius se probaverint innocentes. Caeterum si de criminibus ad solam exceptionem objectis testes convicti fuerint, sive confessi, poena ordinaria mulctari non possunt, ordine non procedat. Sufficit ergo si a perhibendo testimonio repellantur, praesertim ubi crimen quod eis objicitur causam de qua agitur contingere non videatur
Abbreviated transcription (Latin):
quo ꝓcurator utebatur appositum
fint sabmeh ꝑ nicium falsitatis.
uc aũt nimis excesserit qui tran¬
scͥptum illiꝰ in stri falsauitꝰ quia
tñ delictũ ꝑsone in dãpnum eccłe
reoundare ñ debet ac nõ solum añ
smñam ĩm ⁊̃ post obici potest excep¬
cio falsitatis. cum falsoꝵ inftr̃oꝵ
spacium ualeat retractari. ĩitate¬

Expanded text:
quo procurator utebatur appositum fuerit Sabinen. per vitium falsitatis. Licet autem nimis excesserit qui transcriptum illius instrumenti falsavit, quia  Delictum persone in damnum ecclesie redundare non debet ac non solum ante sententiam, verum post obiici potest exceptio falsitatis, cum falsorum instrumspatium valeat retractari . H
Abbreviated transcription (Latin):
ut affirmacio uł negat̾o sicut ꝓ¬
cedit ex ore ita ꝓcedat ex corde. q
tñ hoĩnum excrescẽte malicia sĩ¬
plici affirmatõni uł negatõi uix
creditur. idcͥco prudent᷑ adiunx̃
ꝙ amplio ẽ a malo ẽ. malo quid̾
nõ tam culpe ꝙͣ pene nec exsbẽ¬
tium s exigentiũ uiram̃tũ nam¬
ĩ credulitas hiꝰ magis ẽ pena quã
culpa. Uñ nõ dixit malũ s dix̃
a malo l enĩ iuram̃tũ ꝑhibis¬
ferretur ad creaturã honorificen¬
cia creatoris qͣr cum in eugłio p̃¬

Expanded text:
ut affirmatio vel negatio, sicut procedit ex ore, ita procedat ex corde; quia tamen, hominum excrescente malitia, simplici affirmationi, vel negationi vix creditur, idcirco prudenter adjunxit: Quod amplius est, a malo est; malo quidem non tam culpae, quam poenae, nec exhibentium, sei magis est poena quam culpa, unde non dixit, malum, sed dixit, a malo. Licet enim juramentum prohibuisi juramentum transferretur ad creaturam honorificentia Creatoris. Quare, cum in Evangelio pr
Abbreviated transcription (Latin):
nes mauciose nõ nuimꝙͣ causarũ
t̾mmacio ꝓrogatur. Inquisitõni
tue endendo decreuimꝰ. ut ĩfra
c̃tum t̾pc auidice assignandũ õs
osatorie ꝓponantur. ita ꝙ si ꝑtes
extũc aliquas uotuint ꝓpon̾e. q̃
ñ fu̾int ꝓtestate millatens audi¬
ram̃to. se postmodũ ad illio noti¬

Expanded text:
nes malitiose nonnunquam causarum terminatio prorogatur, inquisitioni tuae respondendo decernimus, ut infra certum tempus a judice assignandum omnes dilatoriae proponantur; ita, quod si partes extunc aliquas voluerint proponere, quas non fuerint protestatto, se postmodum ad illius noti
Abbreviated transcription (Latin):
uram̃tum ate parti delatũ nisi
iusta de cã a te nõ potinit recusa¬
ri. ꝙͣuis ꝙ inuidicio a parte ꝑti
defertur. recusari possit licite ac
famosa referre hiꝯ iusiirandũ.¬
¶ Sane si actorõmo in ꝓb̾one def¬
ficit reus debet ⁊ si nicħ p̾stiterit
obtiñe. E p̾sumptõe u̾o faciente
ꝓͣ illoreo deferri potest ad ostendẽ¬
dam suã innocentiã uiram̃tum.
nisi uidex inspectis ꝑsonaꝵ ⁊ cãe
cͥcumstanciis illud actori udeat

Expanded text:
Iuramentum a te parti delatum, nisi iusta de causa non potuit recusari, quamvis quod in iudicio a parte parti defertur, recusari possit licite ac famosa, referre huiusmodi iuramentum. Sane si actor omnino in probatione defecerit, reus debet, etsi nihil prestiterit, obtinere. Presumptionem vero facientem pro illo, reo deferri potest ad ostendendam suam innocentiam iuramentum, nisi iudex respectis personarum et cause circumstantiis, illud actori videat
Abbreviated transcription (Latin):
ghendũ Mlud aũt uramentũ ẽ¬
ꝓculdubio temariũ si uir iuret u¬
xori qd̾ eam suꝑ nlło cͥmine accu¬
sabit. qr si mułr fieret infidelis ⁊
nollet cohitare uiro abs ꝯtumeli¬
a creatoris ułut illum ꝑtraħ̾et ad
ĩfidelitatis errorẽ tunc incũctant̃

Expanded text:
hendum. Illud autem sacramentum proculdubio est temerarium, si vir iuret uxori, quod eam in nullo crimine accusabit, quia si mulier fieret infidelis et nollet cohabitare absque contumelia creatoris, vel ut illum protraheret ad infidelitatis errorem, t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliarii tui ymo pociꝰ deceptor¬
es tuũ aĩm indireunt: ut uira¬
res irrequisito assensu ppłiusq
onetã que tñ circa mortẽ eiꝰ fu¬
erat legitimo pond̾e de frauda
⁊ minoris ualoris effecta ꝙ gͣue p̃p

Expanded text:
siliarii tui quinimmo potius deceptores tuum animum induxerunt, ut iurares irrequisito assensu populi usque monetam, que tamen circa mortem ipsius fuerat legitimo pondere defraudatet minoris valoris effecta, quod grave
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝓ uita ⁊ reb fuandis fecerĩt
ram̃ti nexib absoluer̃t. cet̾m ut
agatur ꝯsulciꝰ ⁊ aufatur mat̾ia
peieranidi. ñ eis ita exp̾sse dicat᷑
ut uiram̃ta ñ ẜuent. s si nõ ea
attenderĩt nõ ob hoc sunt tanꝙͣ ꝓ
mortali cͥmine puniendi. Inno¬

Expanded text:
ti pro vita et rebus servandis fecerunt,ramenti nexibus absolverunt. Ceterum ut agatur consultius et auferatur materia peierandi, non eis ita expresse dicatur, ut iuramenta non servent, sed, si non ea attenderint, non ob hoc sunt tamquam pro mortali crimine puniendi. Inno
Abbreviated transcription (Latin):
tũ publica metrix fieret teneret᷑¬
⁊ eam duce in uxorẽ qd̾ ẽ ꝓrsus
absurdũ. Nam si post ꝯtͣctum cõ¬
uigiũi uir p̃p forncatõem licite
potest uxorem a fua cohitacione
dimitt̾e. longe forcis añ ꝯiugiũ
celebratũ. ꝓpt̾ eandẽ cãm sponsꝯ
licite potest in fuam coh̾itatr̃em

Expanded text:
tum publica meretrix fieret, teneretur eam ducere in uxorem. quod est prorsus absurdum. Nam si post contractum conjugium vir propter fornicationem licite potest uxorem a sua cohabitatione dimittere, longe fortius ante conjugium celebratum propter eamdem causam sponsus licite pot
Abbreviated transcription (Latin):
monea s⁊ moucas. quã si ꝓmitt̾e
uolũnt ⁊ ẜuare. utrũq dimuttas
sine alio ⁊morari alioqͥn si u no¬
luerit ꝯtiñe tu illã ut reu̾tatur
ad ip̃m ⁊ tanꝙͣ uxor cũ uiro more¬

Expanded text:
moneas et inducas, quam si promittere voluerint et servare, utrumque dimittas sine alio commorari. Alioquin si vir noluerit continere, tu illam ut revertatur ad ipsum et tamquam uxor cum viro more
Abbreviated transcription (Latin):
cã deberes ordinẽ iudiciariũ ob
canonicas manifesta accusatõ¬
ne ñ indigẽt. nec in eis est ordo
so tenore uirasti ħebas in mẽte
ut pp̃ea uenires ꝯtͣ canoĩcas sac̃¬
cĩones sanoqͥn nõ iuram̃tũ s per¬

Expanded text:
a deberes ordinem judiciarium obsraditiones canonicas manifesta accusatione non indigent nec in eis est ordo so tenore jurasti, habebas in mente ut propterea venires contra canonicas sanctiones, alioquin non juramentum sed per
Abbreviated transcription (Latin):
disse usuras eidem ip̃as eis restitu¬
ere ꝓcurarẽt. Uñ cum p̾dc̃i.I.⁊ g.
ligant satiffac̾e de usuris.Mꝯ.q.¬
sub pena excõis publice in eccła
ꝓponi facias uł ꝓponas. ut qui sr̃
hoc nouint i̾ntatẽ ꝓcedant ad
testĩonium ꝓfendum ⁊ si ꝑ dc̃a

Expanded text:
disse usuras eidem, ipsas eisdem restituere procurarent. Unde, cum praedicti J. et G. ligunt satisfacere de usuris.unicationis publice in Ecclesia proponi facias vel proponas, ut qui super hoc noverint veritatem, procedant ad testimonium proferendum, et, si per dicta
Abbreviated transcription (Latin):
dño meo ppͥ.c. euisq successo¬
ribus canonice intͣntib nõ ero
in ꝯsilio n in fc̃o ut uitã ꝑdat
aut m̃brum uł capiatur mala
se aut ꝑlitt̾as aut ꝑ nuincium
manifestabit ad eoꝵ dãpnum
regul scõꝵ patrũ adiutor ero ad
deffendendũ ⁊ retinendũ saluo
ordine meo otra om̃s hõĩes no¬
catus ad synodũ ueniã nisi p̾pe¬
dita fũo canonica p̃̾peditõne le¬
orifice tractabo. ⁊ in suis nec̃ci¬
tatib aduiuabo. apłoꝵ limina
singłis annis aut ꝑme aut per
c̃tum nunciũ uisitabo. nisi eoꝵ
absoluat licĩa. sic me d̾s adiuu¬

Expanded text:
usque successoribus canonice intrantibus. Non ero in consilio nec in synodo ut uitam perdat uel membrum aut capiatur mala se aut per litteras aut per nuntium manifestabit ad eorum damnum et sancti Petri adiutor ero ad retinendum et defendendum, saluo meo ordine, contra omnes homines. Vocatus ad synodum ueniam nisi prepeditus fuero canonica prepeditione. Leorifice tractabo et in suis necessitatibus adiuuabo. Apostolorum limina singulis annis aut per me aut per certum nuntium meum uisitabo, nisi eorum absoluar licentia. Sic me Deus adiuu
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ uiram̃tum. cũ scͥptura testetur
let. dicendũ ẽẽt ec̃ce ut tanꝙͣ eth¬
nica ⁊ publicana demũ iutaretur.
nec ꝑ hoc lib̾a prebetur ei peccandi
facultas p̃p ĩpimitatem pcc̃is s ñꝙͥ¬

Expanded text:
i juramentum, cum Scriptura testetur let, dicendum esset Ecclesiae, ut tanquam ethnica et publicana deinde vitaretur, neve per hoc libera praeberetur ei peccandi facultas, propter impunitatem peccati. Sed n
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiꝰ in ñra p̾sentia litigando ĩsti
dam intencionẽ tuam is cõe pͥn¬
cipalit̾ allegabas. cuiꝰ auct̃. dice¬
bas unũtsa spũalia in p̃dc̃is locis
que sunt intua dioẽ ꝯstituta ad

Expanded text:
ipsius in nostra praesentia litigando, instidam intentionem tuam jus commune principaliter allegabas, cujus auctoritate dicebas universa spiritualia in praedictis locis, quae sunt in tua dioecesi constituta, ad
Abbreviated transcription (Latin):
spũaua seminat nõ est magnũ
si metit carnalia cum nemo coga.¬
tur sius stipendiis militare Siqͥo
enimaliud ꝙͣ suꝑiꝰ fu̾it allegatũ
dtra intencionẽ archiepi obicere

Expanded text:
 seminat, non est magnum si metat carnalia, cum nemo cogatur suis stipendiis militare. Si quid enim aliud quam superius fuerit allegatum, contra intentionem archiepiscopi sae
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾fecisti furẽ aut latronẽ ubi ꝯph¬
endi pot̾at absq occisione qͥ ad yma¬
gmẽ dei creatꝰ ẽ ꝑ .xl. dies ñ intres
ecc̃am ⁊ lanea ueste ĩdutꝰ abescis et
potib qui int̾licti sũt. ⁊ a thorogla¬
dio ⁊ eqͥtatu illos supͣdcõs dies abs¬

Expanded text:
Interfecisti furem vel latronem, ubi deprehendi poterat sine occisione, quia ad imaginem Dei creatus est, XL dies non intres ecclesiam, et lanea veste indutus, ab escis et potibus, qui interdicti sunt, atque thoro, gladio, equitatu, per illos supradictos dies abs
Abbreviated transcription (Latin):
bitas ec̃ciis cecimas subthentes tͥ
regiam ĩplorare liceat pocestatẽ.
cũ ad sołonem ip̃aꝵ uix abs san¬
guinis effusione uaieãt coartan.
bi ex̾cuit potestatẽ: eoꝵ ert duri¬

Expanded text:
bitas ecclesiis decimas subtrahentes tibi regiam implorare liceat potestatem, cum ad solutionem ipsarum vix absque sanguinis effusione valeant coarctari. bi exercuerit potestatem, eorum erit duri
Abbreviated transcription (Latin):
alio sciente ip̃o aut ratum hñte.
relegato pietatis officio ĩfans expo¬
sitꝯ extit̾it. hoc ip̃o a potestate fuit¬
pat̾a lib̾atus. sam ĩ hoc casuĩgenu
ñ possũt p̃p hoc ĩ eoꝵ ꝑsonis ius au¬

Expanded text:
alio sciente ipso aut ratum habente, relegato pietatis officio, infans expositus extiterit, hoc ipso a potestate patria liberatus est. Nam et in hoc casu in ingenuinon possunt propter hoc in eorum personis ius al
Abbreviated transcription (Latin):
płimũ ⁊ comoti. nocte quidã ĩ do¬
mũ diaconi ꝯueneĩt. ⁊ cena facta
dicebãt ꝙ uindc̃am uolebãt su¬
m̃e de abbe Inhibiti aũt ex pͥsse
ab eod̾ diacono. ne albem occide¬
rent. aut auqͥd sibi fac̾ent unde
ordinis sui discͥmen ĩ ciureret ⁊ aĩe

Expanded text:
imum et commoti, nocte quadam in domo diaconi convenerunt, et coena facta dixerunt quod vindictam volebant sumere de abbate. Inhibiti autem expresse ab eodem diacono ne abbatem occiderent vel aliquid ei facerent unde ordinis sui discrimen incurreret et animae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓxeñeñt aliĩ cͣcͣ itiũ.⁊ quid̾ si hoc ita
se ht ꝙ forsan ex eo poss ostendi. si
ad mortẽ. ut ꝑitoꝵ uidicio medicoꝵ
taus ꝑussio asserit᷑ ñ suisse letalis.
cũ decet̃is credendũ sit ip̃i qui ñ accu¬

Expanded text:
erunt alii contra illum. Et quidem si hoc ita se habet, quod forsan ex eo posset ostendi si ad mortem ut peritorum judicio medicorum talis percussio assereretur non fuisse lethalis, cum de caeteris ipsi credendum sit sac
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis molestia guaret᷑ ut comedẽdi
appetitũ auqͣnculũ excitaret. eqũ ꝙ̃
nutͥebat ascendit. qui cũ bene non
pareret habenis s p̃t senoris arbitũ
saitib lascuuret. ip̃e ut eꝰ refrenar
ĩpetum freno iũ intulit eũq cal¬
carib stimłauit. cũꝙ fracto freno
equs ꝓ pͥo arbitrio reluctꝰ curreret

Expanded text:
corporis molestia gravaretur, ut comedendi appetitum aliquantulum excitaret equum quem nutriebat ascendit, qui cum bene non pareret habenis, sed preter sessoris arbitrium saltibus lasciviret, ipse, ut eius refrenaret impetum, freno vim intulit equumque calcaribus stimulavit, cumque fracto freno equus proprio arbitrio relictus curreret
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩpedias quo minꝰ diuina pos¬
fenũ uellet de curru depone ꝑticã
suꝑius alligatã ꝓiecit in t̾ram. et
cũ feno ĩfifet deponendo quidam¬
mnuuu . i quop̾t̃ modicũ liuoris
ĩ fronte nicħ ĩuenire potuit lesi¬
onis sios aũt ab eo q̃siuimꝰ sac̃̾do

Expanded text:
minus divina posfenum vellet de curru deponere, perticam superius alligatam proiecit in terram et cum feno insisteret deponendo qumivivum, in quo preter modicum livoris in fronte, nihil inveniri potuit lesionis. Nos autem ab eodem quesivimus sacedo