comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
OS TEA OUAM
ꝑsecuto¬
res tradente iuda comp̃¬
hensum dñm ligauerunt.
qui nos dilexit & tradidit
semetipsum ꝓ nobis. & cui
pater ñ peꝑcit. s ꝓ nobis om¬
ñib tradidit eum. ut intelligatur
iudas ñ laudabilis utilitate traditionis
huius. s sceleris uoluntate᷑ laudabilis. addu-¬
xerunt eum

Expanded text:
osteaquam persecutores tradente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui nos dilexit, et tradidit semetipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris voluntate damnabilis: Adduxerunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
multa iam dixerã.&. de liber¬
tate in quã nos uocat gr̃a salua¬
toris. ñ pretereunt᷑ neq negligent̃
fuerat tlisserendum. hinc hodie dño aduuan¬
immici. s etiam amici ex quadam parte iã facti
ꝙ futuri. nam qͦsdam ibi uidebat sicuti iam dixi¬
mus. qͥ post eius passionẽ fuerant credituri.
hos intuens dixerat. cũ exaltaueritis filium homi¬
nis. tẽ cognoscetis qͥa ego sum. Erant ibi etiã qui
hȩc illo loquente continuo crediderunt. ipsis lo¬
cutus ẽ. quod audiuimus hodie. P¬
Dicebat gͦ
ihs̃ ad eos qui crediderant ei uideos. Si mar¬
seritis in uerbo meo. uere discipłi mei eritis.

Expanded text:
xeram, et de libertate in quam nos vocat gratia Salvatoris, non praetereunter neque negligenter fuerat disserendum: hinc hodie, Domino adjuvaninimici, sed etiam amici ex quadam parte jam facti, et futuri: nam quosdam ibi videbat, sicuti jam diximus, qui post ejus passionem fuerant credituri. Hos intuens dixerat: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Erant ibi etiam qui haec loquente illo continuo crediderunt; ipsis locutus est quod audivimus hodie: Dicebat ergo Jesus ad eos qui crediderant ei, Judaeos: Si manseritis in
Abbreviated transcription (Latin):
uł tam fuerit qͥsq tardus. ut etiã exponentem
ñ sequatur. ñ de se desꝑet. maneat in fide ambu¬
let inilla. audiat apłm dicentem. & siqͥd aliter
sapitis. hoc quoq uobis ds̃ reuelau̾it. Uerũtam̃¬

Expanded text:
vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via, audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: veru
Abbreviated transcription (Latin):
ir eis. Forte nec nos. Quid gͦ inter¬
ẽ inter illos & nos. anteqͣm ista uerba agnoscainꝰ
& nos : Quia nos pulsamus ut aꝑiatur nobis.
illi aũt xp̃m negando. nolebant intrare seruan¬
di. s foris remanere ꝑdendi. Quod gͦ nos audi¬
mus hȩc pie. quod anteqͣm illa intelligamus
credimus uera ẽẽ atq diuina. magna ab istis di¬
uersitate distamiis. Cum enĩ duo audiunt uerba
eugłii. unus impius. alt̾̃ pus. & talia sunt. ut
forte ambo ñ intelligant: unis dicit nichil dixit.
alius dicit. uerũ dixit. & bonum ẽ quod dixit
s nos ñ intelligimus. Iste qͥa credit iã pulsat.
& dignus ẽ cui aꝑiatur. si pulsare ꝑsistat. ille uͦ
adhuc audiat. nͥ crediderctis ñ intelligetis.
Quare ista comm̃do: Quietiã cum uerba hȩc ob¬
scura sic̃ possum exposuero. aut qͥa ualde sunt
abcdita. uł ego eoꝵ ñ app̃hendero intelligentiam.
uł explicandi qͦd intelligo ñ habuero facultatẽ.

Expanded text:
nt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo internt quid loqueretur eis. Forte nec nos. Quid ergo interest inter illos et nos, antequam ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamus ut aperiatur nobis; illi autem Christum negando nolebant intrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelligant, unus dicit, Nihil dixit; alius dicit, Verum dixit, et bonum est quod dixit, sed nos non intelligimus: iste quia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem,
Abbreviated transcription (Latin):
uult dicere oues alienas ad hoc suas hoc est
furto ablatas: ñ ut saluet. s ut occidat. Ergo fur
ẽ. quia qͦd alienum ẽ suum dicit. latro. qͥa & qͦd
ẽ furatus occidit. Qui aũt intrat ꝑ hostium.
pastor ẽ ouium. huic hostiarius aꝑit. De hostia¬
rio isto tunc queramus. quando ab ipso dño
audierimus. qͦd sit hostium. & qui sit pastor.
t oues uocẽ eius audiunt: & ꝓprias oues uocat
nominatim. Habet enĩ nomina earum scripta
in libro uitȩ. ꝓprias oues uocat nominatĩ. Hinc
dicit apls. nouit dñs qͥ sunt euis. Et adducit eas.
Et cũ ꝓprias oues emiserit ante eas uadit. & oues
illum secuntur. qͥa sciunt uocẽ eus. Alienum
aũt non secuntur s fugiunt ab eo. quia ñ noue¬
runt uocẽ alienoꝵ. Tecta sunt hȩc: plena questi¬
onib grauida sacram̃tis. Sequamur gͦ & aucdi-¬
amus magistrũ ex his obscuris aliqͥd aꝑientem.
& ꝑ id qͦd aꝑit. nos forte intrare facientẽ. Hoc

Expanded text:
vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus . Et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves ilautem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec, plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos forte intrare facientem. 7. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa xp̃s & homo & cds̃ est. Et qͥd opus ẽ multa ꝑ¬
currere: & multã heresim uanã enũmerare.
rendo głam suam: oues xp̃i sparserunt potius
sano capite possit intrare. Qui aũt se ñ humiliat
s extollit. ꝑ maceriã uult ascendere. qui aut̃ ꝑ
maceriã ascendit: icdo exaltatur ut cadat. Cecte
tam̃ adhuc loquitur dñs ihs. ñdũm intelligitur.
Nominat hostiũ. nominat ouile. nominat oue
comm̃dat hec omnia. s ñdum exponit. Legamꝰ
gͦ. quia uenturus ẽ ad eauerba. in quib nobis
aliqua quȩ dixit. dignetur exponere. ex quoꝵ
expositione dabit nob̾ fortasse etiã illa quȩ non
exposuit intelligere. Pascit enĩ manifestis. exer¬
cet obscuris. Quiꝰ ñ intrat ꝑhostiũ in ouile ouũ
s ascendit aliunde: uȩ misero qͥa casurus est.
Sit gͦ humilis. ꝑ hostiũ intret. plano pede uenias.
& ñ offendet. Ille inqͥt fur ẽ & latro. oues suas

Expanded text:
quia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa pquia Christus et homo et Deus est. Et quid opus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? rendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per maceriam ascendit, ideo exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas
Abbreviated transcription (Latin):
& non intrabant ꝑ hostium. Ergo & ipsi siquos
forte sediicerent: mactandos & occidendos. non
liberandos seducerent. Et hos dimittamus.
uicdeamus illos si forte ipsi intrent ꝑ hostium:.
qͥ ipsius xp̃i nomine głantur. Innumerabiles
enĩ sunt. qui se uidentes ñ solum iactant. s a xp̃o
illuminatos uideri se uolunt. Sunt aũt heretici
Forte ipsi ꝑ ianuã intrauerunt: Ansit. Sabellius
dicit. Qui filius ẽ. ipse est & pat̃. s si filius ñ est
pater: ñ intrat ꝑ hostium. qͥ filium dicit patrem.
Arriamuis dicit. Aluid ẽ pater. aluid ẽ filius. Reste
diceret. si diceret aliũs. ñ aliu̾tl. Quando enĩm
dicit aliud. ei contra dicit a quo audit. ego & pãt
unũ sumus. Nec ipse gͦ ꝑ hostium intrat. Pre¬
tlicat enim xp̃m qualem sibi fingit. ñ qualem ue¬
ritas dicit: nom̃ habet. rem ñ habet. Alicu̾ius
rei nom̃ est xp̃s. Tene ipsam rem. si uis ꝓdesse

Expanded text:
et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, non qualem veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
uere dicendi sunt: qͥ finem bene uiuendi uł ceci-¬
tate nesciunt. uł inflatione contempnunt. Non
in ouile. Querunt gͦ plerunq tales homines
etiã ꝑsuadere hominib. ut bene uiuant: & xp̃i¬
ani ñ sint. ꝑ aliam partẽ uolunt ascendere: ra¬
ꝑe & occidere: ñ ut pastor conseruare atq salua¬
re. Euerunt gͦ quidam phylosophi. de uirtutib
& uiciis subtilia multa tractantes: diuidentes
difinientes: ratiotinationes acutissimas conclu¬
dentes. libros implentes: suam sapientiã buccis
crepantib uentilantes: qͥ etiam dicere audereil
hominib. nos seqͥmini: sectam nr̃am tenete si
uultis beate uiuere. s ñ intrabant ꝑ hostium.
ꝑdere uolebant. mactare & occidere. Quid de
istis dicam : Ec̃ce ipsi pharisei legebant. & in eo
qͦd legebant. xp̃m sonabant: uenturũ sꝑabant
p̃sentem ñ agnoscebant. Iactabant se etiam int̾
uidentes. hoc ẽ inter sapientes: & negabant xp̃m.

Expanded text:
vere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sibi usur pabant lumen. qui furebant contͣ
diem: Apter illoꝵ gͦ uanam & suꝑbam & insa-¬
nabilem arrogantiam. dñs ih̃s ista contexuit.
in quib nos salubrit si aduertamus ammonuit.
Multi enĩ sunt qui scd̃m quandam uitȩ huius con¬
suetudinẽ dicuntur boni homines. boni uiri.
bonȩ feminȩ innocentes. & quasi obseruantes
ea quȩ in lege p̾cepta sunt: deferentes honorem
ge mandata sunt ueluit obseruantes: xp̃iani ñ
sunt. & plerũq se iactant quomͦ isti: nunquid
⁊ nos cȩci sumus: Quia uͦ ista omnia qͥ faciunt.
& nesciunt ad quẽ finem referant. inanit̃ faci¬
unt: dñs de grege suo. & de hostio qͦ intratur
in ouile. similitudinẽ ꝓposuit in hodierna lecti¬
one. Dicant gͦ pagani:. bene uiuimus. Si per
hostium ñ intrant᷑: qͥd eis ꝓdest: Unde głantur:
Ad hoc enĩ debet unicuiq ꝓdesse bene uiuere:. ut
detur illi semꝑ uiuere. Nam cui ñ datur semꝑ
uilere: qͥd ꝓdest bene uiuere: Quia nec bene ui¬

Expanded text:
Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes ge mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. cuiqͣm forte sufficiat. Me aũt adhuc mouet.
o&s qͥd me moueat cõmũnico uob̾cum⁊ ut qͦ dammm
querens uobiscum reuelante illo uob̃cum mere¬
ar inuenire. Quid gͦ me moueat accipite. Per
iherechielem ꝓpħam dñs obiurgat pastores. ce dicit
int̾ cetera de onib: errantem ñ reuocastis. Et er¬
rantẽ dicit. ꝙ̃ ouẽ appellat. Si qͣndo errabat ouis
erat cuius uocẽ ut erraret audiebat᷑. ꝓcul dubio
enim ñ erraret: si uocẽ pastoris audiret. S ideo
errauit quia uocẽ audiuit alieni: uocẽ furis
co latronis audiuit. Certe latronũ uocem ñ audi

Expanded text:
et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audi
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris. Si enĩ ꝑ ꝓpħas uox pastoris erat. qͣnto ma¬
gis uocẽ pastoris ꝓferebat lingua ipsa pastoris. Non
om̃s audierunt. S qͥd putamus : Qui audierunt
oues erant: Fcce audiuit iudas. ꝙ lupus erat. Se¬
quebatur. s pelle ouina tectus: pastori insidia
turba qͣndo dicebat᷑ cum exaltau̾eritis filium
hominis. tunc cognoscetis qͥa ego sum. Quomͦ
enĩ ista soluitur questio. audiunt ñ oues & non
audiunt oues: sequuntur uocẽ pastoris qͥdam lupi
x ei quȩdam contradicunt oues. postremo pastorẽ
occidunt oues: Soluitur questio. Respondet
enim aliqͥs & dicit. S quando ñ audiebant. oues
ñdum erant. tunc lupierant. Uox audita eos
mutauit. & ex lupis oues fecit. Quando gͦ facte
sunt oues. audierunt. & pastorẽ muenerunt. pa¬
storẽq secu̾tȩ sunt. & pastoris ꝓmissa sꝑauerunt
qͥa iu̾ssa fecerunt. Soliita ẽ ũtcimq ista questio.

Expanded text:
pastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto mapastoris. Si enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus pastori insidiabturba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista solvitur quaestio? Audiunt non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio,
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti petra: petra aut̃ erat. xp̃s. Uidete gͦ fide
manente signa uariata. Ibi petra xp̃s. nobis xp̃s
qͦd in altari dĩ ponitur: & illi ꝓ magno sacram̃to
eiusdem xp̃i biberunt aquã ꝓfluentem de petra.
nos qͥd bibamus. norunt fideles. Si spetiem uisibi¬
lem intendas aliud ẽ: si intelligibilem significa¬
tionẽ.: eundem potũ spiritalem biberunt. Quot
dierunt. ñ alienam uocẽ s ipsius audierunt.
Tudex fuerat in p̃cone: quia & qͣndo loquitur ꝑ
p̃conem. exceptor ñ facit. p̃co dixit. s uidex dixit.
Alii sunt gͦ quos ñ audierunt oues in quib ñ erat
uox xp̃i. errantes falsa dicentes: in ania garrientes
uana fingentes. miseros seducentes. Quid est gͦ
qͦd dixi: Alaior hec questio ẽ. Quid habet  obseu¬
rum ͥ d ad intelligendum difficile: Audite obse¬
ero. Ecce dñs ipse ih̃s xp̃s uenit. p̃dicauit. utiq
mulcomagis uox pastoris erat exp̃ssa ipsius ore

Expanded text:
sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide sequente petra: petra autem erat Christus . Videte ergo, fide manente, signa variata. Ibi petra Christus, nobis Christus quod in altari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotqdierunt: non alienam vocem, sed ipsius audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obsrum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus ipse Jesus Christus venit, praedicavit: utique multo magis vox pastoris erat, expressa ipso ore
Abbreviated transcription (Latin):
mari: ꝙ om̃s eandem escam spiritalem manduca¬
uerunt: & om̃s eundem potũ spiritalem biberunt.
Mare rubrũ significat babtismũ. moyses ductor ꝑ
omare rubrũ significat xp̃m̃ ⁊ popłs transiens signifi¬
cat fideles: mors egyptioꝵ. significat ab olitionem
peccatoꝵ. In signis diuersis eadem fides. sic in sig-¬
nis diuersis quomͦ in uerbis diuersis. qͥa uerba so¬
nos mũtant ꝑ tempora. &. utiq nichil sunt aliud
uerba qͣm signa. Significando enĩ uerba sunt.
Tolle significationẽ uerbo:. strepituis inanis ẽ. Signi¬
ficata gͦ sunt omnia. Nunqͥd ñ eadem credebał.
ꝑ quos hec signa ministrabantur: ꝑ qͦs eadem
quȩ credimus ꝓphetata p̃muntiabantur: Utiq
credebant. s illi uentura eẽ: nos aut uenisse: ideo
& sic ait. eundem potũ spiritalem biberunt. Si¬
spiritalem eundem: nã corporalem ñ eundem.
Qund enĩ uli bibebant: Bibebant enĩ de spiritali

Expanded text:
mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducamari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credimus, prophetata praenuntiabantur? Utique credebant: sed illi ventura esse, nos autem venisse. Ideo et sic ait, Eumdem potum spiritualem biberunt. Spiritualem eumdem, nam corporalem non eumdem. Quid enim illi bibebant? Bibebant enim de spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
sic in eũ credentes uenturũ. quomͦ noseredimus
in eum qͥ uenit. Tempora uariata sunt. ñ ficles:
declinantur. Alium sonũ habet uenturus ẽ. aliũ
sonłthabet uenit. Nutatus ẽ soniis. uenturus ẽ
& uenit Eadem tam̃ fides utrosq coniungit.
ꝙ eos qͥ uensturum eẽ. & eos qui eũ uenisse credi¬
derunt. Diuersi qͥdem temporib s utrosq per¬
in cȩlum ascendisse. Totum hoc sic̃ uerba auditis
p̃teriti temporis. impletum eẽ iam credimus. In
euis sunt fidei societate nob̃cum. & illi patres qui
crediderunt de uirgine nasciturũ. passurum.
resurrecturũ. in celos ascensurũ. Illos enĩ ostendit
apłs ubi ait. Habences aut̃ eundem sp̃m fidei sic̃
serip⁊ tum ẽ. credidi ꝓpter qͦd locutus sum:
& nos credimus ꝓpter quod loquimur ꝓpheta
qͦd una sit fides: audi dicentemͥ  habentes
eundem sp̃m fidei. & nos credimus. Sic & in alio
loco: nolo eñ uos ignorare fr̃s. quia patres nr̃i
om̃s sub nube fuerunt. ꝙ om̃s ꝑ mare transiert̃.

Expanded text:
sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus est, et venit: eadem tamen fides utrosque conjungit, et eos qui venturum esse, et eos qui eum venisse crediderunt. Diversis quidem temporibusin coelum ascendisse: totum hoc, sicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . Propheta quod una sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiuant. qͥa uistus ex fide u̾iuit. & habundan¬
tius habeant qͥ ꝑseuerando usq infinẽ ꝑ illud
hostiũ id ẽ ꝑ fidem xp̃i egrediunt᷑. qm̃ uiri fide¬
les moriunt᷑. ꝙ habundantius habebt̃ uitã iuiun¬
do qͦ pastor ille p̃cessit. ubi nuñqͣm deinde mo¬
riant᷑. Quãuis gͦ & hic̃ in ipso ouili ñ desunt pas¬
cua. qm̃ ad utrũq possũmꝰ intelligere. cqͦd dictũ
ẽ. ꝙ pascua inuenient. id ẽ ꝙ ad ingressũ e egris.¬
sum. tam̃ tc̃ uere pascua inuenient ubi satur ent᷑
qͥ esuriunt ꝙ sitiunt uisticiã. qualia pascua ĩuent
cuidictũ ẽ. hodie mecũ eris in paracyso. Quomͦ aũt
ipse sit hostiũ ipse pastor ut ꝑ scipsũ qͦdammꝰ etiã
ipse ingredi ꝙ egredi intelligat᷑. & qͥsnam sit hola¬
aruis. longũ ẽ hodie querere & disserendo sicus
se donauerit explicare. Explicit sermoxlu.

Expanded text:
bundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare. TRACTATUS
Abbreviated transcription (Latin):
Bona uox fr̃s. uera. pastoralis. Ipsa ẽ uox salutis.
in tabernaculis iustoꝵ. Nam facile ẽ audire
xp̃m. facile ẽ laudare eugł̃m: facile ẽ acclamari
disputatori. ꝑseuerare usq in finẽ. hoc est ouiũ.

Expanded text:
» Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis » Bona vox, fratres, vera, pastoralis ipsa est: « Vox salutis in tabernaculis justorum . » Nam facile est audire Christum, facile est laudare Evangelium, facile est acclamare di
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oues ñ aucdiunt xp̃m. Quȩ ẽ ista uox : Qui ꝑse¬
uerauerit usq m finẽ. hic saluus erit. Hanc uo¬
cem ñ negligit ꝓprius. ñ audit alieniis. Nam ille
hoc eip̃dicat: ut ꝑseueret apud ipsum usq in finẽ.
Sed ñ apud eum ꝑseuerando. ñ audit hanc uocẽ.
Uenit ad xp̃m̃ audiuit alia & alia uerba. illa & illa
omĩa uera: sana om̃ia. int̾ quȩ omnia ẽ illa uox.
qͥ ꝑseuerauerit usq in finẽ. hic saluus erit. Istũ
qͥaudierit ouis ẽ: s audiebat illam nescio quis.
& desipuit. refriguit. audiuit alienã. Si p̃desti¬
natus ẽ. ad tempus errauit. in ȩt̾num ñ periit.
Redit ut audiat qͦd neglexit: faciat qͦd audiuit.
Si enim de his ẽ qui p̃destinati. & errorẽ ipsius ds̃
p̃sciu̾it: & conuersionẽ fu̾turam. Si aberrauit re-¬
dit ut audiat uocẽ illam pastoris. & sequatur di¬
centẽ. qui ꝑseuerauerit usq in finẽ saluus erit.

Expanded text:
non oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui persenon oves non audiunt Christum. Quae est ista vox? « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicat, ut perseveret apud ipsum usque in finem, et non apud Deum perseverando, non audit hanc vocem: venit ad Christum, audivit alia et alia verba, illa et illa omnia, vera sana omnia, inter quae omnia est et illa vox: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Istam qui audierit ovis est. Sed audiebat illam nescio quis et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit, ut audivit vocem illam pastoris, et sequatur dicentem: « Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
se ipse nesciunt s pastor nouit eas. Scdm istã
p̃destinationem. scđm istam di preseientiã. scd̃m
electionẽ ouium ante constitutionẽ mundi.
nã & hoc dieit apłs. sicut elegit nos in ipso ante
constitutionẽ mundi: scdm istam gͦ p̃scientiã dei
s p̃destinationem. qͣm multȩ oues foris. quam
multi lupi intus. & qͣm multȩ ouesintis. do qͣm¬
multi lupi foris. Quitd est quod dixi. quam multȩ
oues foris: Quã multi luxuriantur mͦ casti fu
multi rapiunt res alienas. donaturi suas. Uerũ¬
tamen mͦ alienam uocẽ aucliunt. alienos secu̾nt᷑.
tem qͣm multi intus laudant blasphematuri.
casti sunt fornicaturiͥ. sobrĩ sunt se uinopostea
sepulturi. stant casuri. ñ sunt oues. De p̃destina¬
Eece audiunt illi ñ audiunt illi: & tam̃ scłm pre-¬
destinationẽ non oues isti. oues illi. Adhuc manet
questio: quȩ mͥ interim nunc uidetur ita posse
dissolui. Est aliqua uox. ẽ in quam aliqua uox
pastoris in qua oues ñ audiunt alienos. in qua

Expanded text:
unt, sed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium, ante constitutionem mundi: nam et hoc dicit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi . Secundum istam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris, multi lupi intus, et quam multae oves intus et multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futmulti rapiunt res alienas, donaturi suas. Verumtamen modo alienam vocem audiunt, alienos sequuntur. Item quam multi intus laudant, blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant casuri, non sunt oves. De praedestinaEcce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interim nunc videtur ita posse dissolvi. Est aliqua vox, est, inquam, aliqua vox pastoris, in qua oves non audiunt alienos, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
rit. ante eas uadit. & oues eũ secuntur. qͥa sciũĩ
uocẽ enis: Quis enĩ alius ꝓprias oues uocat nomi¬
natĩ. & elucit eas hinc ad uitam et̃nam. nͥ qui
nouit nomina p̃destinatoꝵ. unde ait disciplis
suis. gaudete qm̃ nomina ur̃a scripta sunt in cęlo:
Hinc enĩ eas uocat nominatĩ. Et qͥsalius eas emittet
nͥ qui earum peccata dimittit. ut eũ sequi duris
liberatȩ iuincłis possint Et qͥs eas p̃cessit quo
eũ sequantur. nͥ qui surgens a mortuis iam non
moritur. & mors ei ultra nͦ dominabitur: q cũ hie

Expanded text:
dit: et oves eum sequuntur, quia sciunt vocem ejus? » Quis enim alius oves proprias vocat nominatim, et educit eas hinc ad vitam aeternam, nisi qui novit nomina praedestinatorum? Unde ait discipulis suis, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo : hinc enim vocat eas nominatim. Et quis alius eas emittit, nisi qui earum peccata dimittit, ut eum sequi duris liberatae vinculis possint! Et quis eas praecessit quo eum sequantur, nisi qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur : et cum hic
Abbreviated transcription (Latin):
ergo audire exponentem. quem audiuimus ꝓpo¬
nentẽ. Dixit gͦ eisiterum iħs. Amen amen
dico uob̃. quia ego sum hostium ouium. Ecce
ipsum ho ⁊ stium qͦd clausum posuerat aꝑ uit.¬
Ipse ẽ hostium. Agnouimus. intremus. aut nõs
intrasse gaudeamus.
Omnes qͦtquot uenert̃.
suris sunt & latrones
Quid ẽ hoc dñe. omnes
quotaͦt uenerunt: Quid enim: Cu ñ uenisti:
Sed intellige. om̃s quotqͦt uenerunt dixit. imq:
p̃ter me. Recolamus gͦ. Ante aduentum eitis
uencrunt ꝓpħȩ. nunqͥd fures & latrones fueruñ:
Absit. Nonp̃ter illum uenerunt. qͥa cum illo ue¬
nerunt. Uenturus p̃cones mittebat. s eoꝵ corda
qͦs miserat possidebat. Uultis nosse. qͥa cum illo
uenerunt: Qui ẽ ipse semꝑ. carnẽ quippe acce¬
pit ex tempore. Quid est gͦ semꝑ: In pͥncipio erat
uerbum. Cum illo gͦ uenerunt qui cũ uerbo
dĩ uenerunt. Ego sum inqͥt uia. & ueritas &
uita. Si ipsẽ ueritas. cũ illo uenerunt. qͥ ueraces
fucrunt. Quotqͦt gͦ pret̃ illum. fures & latrones.

Expanded text:
 Audiamus exponentem, quem audivimus proponentem. Dicit ergo eis Jesus: « Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium. » Ecce ipsum ostium, qIpse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domine, Omnes quotquot venerunt? Quid enim? tu non venisti? Sed intellige: Omnes quotquot venerunt dixi, utique praeter me. Recolamus ergo. Ante adventum ipsius venerunt Prophetae; numquid fures et latrones fuerunt? Absit. Non praeter illum venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippe accepit ex tempore. Quid est ergo semper? In principio erat Verbum . Cum illo ergo venerunt, qui cum verbo Dei venerunt. Ego sum, inquit, via et veritas et vita . Si ipse est veritas, cum illo venerunt qui veraces fuerunt. Quotquot ergo p
Abbreviated transcription (Latin):
quare obiurgantur illi quib dicitur. errantẽ
ouem ñ reuocastis: In ipsis etiã iam factis catho¬
licis xp̃ianis. bonȩ spei fidelib aliqͣndo mala con¬
tingunt. seducuntur in errorẽ. & post errorem
reuocantur. Quando seducti sunt in errorẽ ꝙ.
rebaptizati sunt. aut post ouilis dñici societatẽ.
rursus in errorẽ pristinũ reuoluti sunt. oues
erant an ñ erant. utiq catholici erant. Si catho¬
lici fideles erant. oues erant. Si oues erant quomͦ
uocẽ alieni audire potuerunt. cum dñs dicat
ñ audierunt eos oues. Audistis fr̃s altitudinẽ
questionis. Dico gͦ. Nouit dñs qui sunt enis. no

Expanded text:
quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuerunt, cum Dominus dicat, non audierunt eos oves? 12. Audistis, fratres, altitudinem quaestionis. Dico ergo: Novi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audierunt eos oues. Dñe. si ñ audierunt eos
oues. quomͦ errant oues: si oues ñ audiu̾nt nͥ te.
Cuaũt ueritas es. Quisqͥs ueritatẽ. n on utiq errat.
illi aut̃ errant. & oues appellantur. Nam si inerro¬
re ipso oues ñ appellarentur. ñ diceretur ꝑ ihere¬
chielem. ouẽ errantem ñ reuocastis. Quom & errat
ꝙ ouis est: uocẽ alieni audiuit: Certe ñ audierus
cos oues. Deinde mͦ multi colliguntur ad omle
xp̃i. &. exhereticis fiunt catholici. a furib tellunt᷑
tolluntur. pastori redduntur: ꝙ aliqͣndo mur-¬
murant. tediũ patiuntur ad reuocantẽ: & non
intelligunt iugͥ lantẽ. Ueruntam̃ etiam cũ reni¬
tentes uenerint. quȩ oues sunt agnoscunt uocẽ
pastoris. & se uenisse letantur: & errasse erubesct̃
Quando gͦ in illo errore tanqͣm in ueritate glabant᷑
o utiq ñ audiebant uocẽ pastoris. & alienum idõ
sequebantur: oues erant anñ erant: Si oues erat.
quomͦ alienos oues ñ audiunt: Si oues ñ erant:

Expanded text:
unt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, taedium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant,
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet: In hoc euident̃ ostendit. ñ solũ pastorẽ.
s etiã oues intrare ꝑ hostiũ. S qͥd ẽ. ingredietur
ꝙ egrediet᷑ & pascua inu̾eniet: Ingredi qͥppe in
utiq bonũ. Talis gͦ egressus ñ posset a bono pasto¬
re lau̾dari. ut diceret. & ingredietur ꝙ egredict᷑
& pascua inueniet. Est gͦ aliqͥs ñ solũ ingressus
uerũ etiã egressus bonꝰ ꝑ hostiũ bonũ. qͦd est xp̃s.
Sed qͥs ẽ iste laudabilis & beatus egressus: Possem
qͥdem dicere ingredi nos. qͣndo interius aliqͥd co¬
gitamꝰ: egredi aũt. qͣndo exteriũs aliqͥd oꝑamur.
Et̃ qm̃ sic̃ dic̃ apłs. ꝑ fidem habitat xp̃s incordib¬

Expanded text:
solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. 15. Sed quid est, ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet! Ingredi quippe inutique bonum. Talis ergo egressus non potest a bono pastore laudari, ut diceret: « Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est iste laudabilis et beatus egressus! Possem quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus; egredi autem, quando exterius aliquid operamur: et quoniam, sicut dicit Ap
Abbreviated transcription (Latin):
hodiȩ recitata ẽ: tamen in ea quȩ sequitur aꝑtis¬
sime dicit. ego sum pastor bonus. Quoel& si ñ
diceret. quẽ aliũm pret̃ ipsum intelligere debe-¬
remiis in eis uerbis ubi ait. qͥ intrat ꝑ hostiũ
pastor ẽ ouium: huic hostiariusaꝑit. & oues
uocẽ euis audiunt. & ꝓprias oues uocat nomi

Expanded text:
hodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertishodie recitata est, tamen in ea quae sequitur apertissime dicit: Ego sum pastor bonus. Quod etsi non diceret, quem alium praeter ipsum intelligere deberemus in eis verbis, ubi ait: « Qui intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit: et oves vocem ejus audiunt; et proprias ove
Abbreviated transcription (Latin):
infinẽ. Usq in quensinẽ ꝑseuerabis: Quoadusq
finias uiã. Quamdiu enr̃ non audis xp̃m. aduer¬
dicit: Concorda cũ aduersario tuo cito. dum es
cum eo in uia. Audisti. credidisti. concordasti:
Si aditersabaris concordat si tibi prestitum est con-¬
cordare: noli ulterus litigare. Quando enim fini¬
atur uia nescis. s tam̃ scit ille si ouis es. & si ꝑse¬
ueraueris usq in finẽ salius eris. Ac ꝑ hoc istã
uocem ñ contempnunt sui ñ audiunt alieni.
At potiũ ut ipse donauit ꝓfundam multũ questi¬
onẽ aut exposui uob̃: aut tractaui uob̾cum. Si
qͥ minus intellexerunt: maneat pietas: & reuela¬
bitur ueritas. Qui aũt intellexerunt. ñ se extol¬
lant qua celeriores. suꝑ tardiores: ne extollendo
se xxorbitent. & facilius ꝑueniant tardiores.
qͦd exposuit dñs quia ipse ẽ hostium: intremus
ad ea quȩ ꝓposuit nec exposuit. Et pastor qͥdẽ
qͥs nam sit. qͣaiuis ñ dixerit in ista lectione quȩ

Expanded text:
in finem. Usque in quem finem perseverabis? Quousque finias viam. Quamdiu enim non audis Christum, adverdicit? Concorda cum adversario tuo cito, dum es cum eo in via . Audisti, credidisti, concordasti. Si adversabaris, concorda. Si tibi praestitum est concordare, noli ulterius litigare. Quando enim finiatur via nescis, sed tamen scit ille. Si ovis es, et si perseveraveris usque in finem, salvus eris: ac per hoc istam vocem non contemnunt sui, non audiunt alieni. Ut potui, ut ipse donavit, profundam multum quaestionem aut exposui vobis, aut tractavi vobiscum. Si qui minus intellexerunt, maneat pietas, et revelabitur veritas: qui autem intellexerunt, non se extollant quasi celeriores super tardiores, ne extollendo se exorbitent, et facilius perveniant tardiores. er hoc ergo quod exposuit Dominus, quia ipse est ostium, intremus ad ea quae proposuit, nec exposuit. Et pastor quidem quisnam sit, quamvis non dixerit in ista lectione quae
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. auertit se inde oculus ut ñ precaueat.
Rursus sola manus oꝑatur incorpore. s nunqͥd
sibi soli oꝑatur: Et oculo oꝑatur. Nam si ictus
aliqͥs ueniens ñ eat in manum s tantũ in faciem.
nunqͥd dicit manus. ñ me moueo. quia ñ tendit
ad me : Sic pes ambulando om̃ib menbris mili¬
tat. m̃bra cȩcera tacent. & lingua om̃ib loquitur.
Nam ipse apłs cum dixisset diuersa dona dari di¬
uersis hominib tanqͣm officia quoꝵq m̃broꝵ.
adhuc inqͥt suꝑeminentiorẽ uiam uobis demon¬
stro. ꝙ cepit loqui de caritate. Preposuit eam
linguis hominũ & angłoꝵ. p̃posuit miraculis
fidei. pp̃osuit scientiȩ & ꝓphetiȩ. p̃posuit etiam
illi magno oꝑi miscdiȩ quo sua quȩ possidet di¬
stribuit qͥsq pauꝑib & ad extremũ p̃posuit eͣ
etiam corporis passioni. His omnib tã magnis
reb p̃posuit caritatẽ. Ipsam habeto & cuncta

Expanded text:
veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. veniat, avertit se oculus inde ut non praecaveat. Rursus sola manus operatur in corpore; sed numquid sibi soli operatur? Et oculo operatur; nam si ictus aliquis veniens non eat in manum, sed tantum in faciem, numquid dicit manus, Non me moveo, quia non tendit ad me? Sic pes ambulando omnibus membris militat: membra caetera tacent, et lingua omnibus loquitur. Nam ipse Apostolus cum dixisset diversa dona dari diversis hominibus, tanquam officia quorumque membrorum, Adhuc, inquit, supereminentiorem viam vobis demonstro, et coepit loqui de charitate. Praeposuit eam linguis hominum et Angelorum, praeposuit miraculis fidei, praeposuit scientiae et prophetiae, praeposuit etiam illi magno operi misericordiae, quo sua quae possidet distribuit quisque pauperibus; et ad extremum praeposuit eam etiam corporis passioni: his omnibus tam magnis rebus praeposuit charitatem . Ipsam habeto, et cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
linguis. Unitas enim m̃broꝵ caritate concordat¬
& ipsa unitas loqͥtur. quomͦ tunc unus homo
nomine & fide gaudemus. Credamus fr̃s. quan¬
tum qͥsq amat ȩccł̃iam xp̃i. tantum habet sp̃m
stationẽ. Quam manifestationẽ : Sicut ipse idẽ
dicit. qͥa alii datur ꝑ sp̃m sermo sapientiȩ. alii
sermo scientiȩ. scdm eundem sp̃m. alii fides in
eodem spũ. alii donatio curationũ in uno sp̃u.
alii oꝑatio uirtutũ in eodem spũ. Multa emin
dantur ad manifestationẽ. s tu forsitan eoꝵ om¬
nium quȩ dixi nichil habes. Si amas. ñ nichil
habes. Si enĩ amas unitatẽ. euam tͥ habet qͥsqͥs
in illa aliqͥd habet. Tolle inuidiam. ꝙ tuum ẽ
quod habeo. tollam inuidiã. & meum ẽ qͦd ha¬
bes. Liuor separat. sanitas iungit. Oculus solus
uidet in corpore. s nunqͥd soli sibi uidet oculus
uidet: Et manui uidet. ꝙ pedi uidet. & cȩteris
m̃bris uidet. Non enĩ si aliquis ictus in pedem

Expanded text:
linguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; etlinguis. Unitas enim membrorum charitate concordat; et ipsa unitas loquitur quomodo tunc unus homo nomine et fide gaudemus. Credamus, fratres; quantum quisque amat Ecclesiam Christi, tantum habet Spiristationem. Quam manifestationem? Sicut ipse idem dicit, Quia alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides in eodem Spiritu, alii donatio curationum in uno Spiritu, alii operatio virtutum in eodem Spiritu. Multa enim dantur ad manifestationem, sed tu forsitan eorum omnium quae dixi nihil habes. Si amas, non nihil habes: si enim amas unitatem, etiam tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Tolle invidiam, et tuum est quod habeo: tollam invidiam, et meum est quod habes. Livor separat, sanitas jungit. Oculus solus videt in corpore: sed numquid soli sibi oculus videt? Et manui videt, et pedi videt, et caeteris membris videt: non enim si aliquis ictus in pedem
Abbreviated transcription (Latin):
sumus omnẽ hominẽ acciꝑe. s qͣntum uas
fidei aitulerit ad fontẽ. tantum implet. Cum
gͦ & mͦ accipiatur. dixerit aliqͥs. quare nemo
loquitur linguis omniũ gentium: Quia iam
ipsa ȩccłia linguis omniũ gentium loquitur.
Ante in una gente erat ȩccłia. ubi omniũ gentiũ¬
linguis loquebantur. Loquendo linguis om¬
nium gentiũ significabat futurũ. ut crescendo
ꝑ gentes loqueretur linguis omniũ. In hac
guis omniũ loquitur. renuntiet fibi ñ habet.
Nam si habet. det signum quod tunc dabatur. Qd
ẽ det signum qͦd tunc dabatur: Loquatur
omnib gentib:. Respondit mͥ. Quid enim :
tu loqueris omnib linguis: Loquor plane.
quia om̃is lingua mea ẽ. id ẽ eius corporis tunis
m̃brum sũ Diffusa ȩccł̃ia ꝑ gentes. loqͥtur
om̃ib linguis. Eccłia corpus est xp̃i. In hoc corpo
re m̃brum es. Cum gͦ menbrũ eius sis corporis qͦd
loquitur om̃ib linguis. crede te loqui om̃ib

Expanded text:
sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas sumus omnem hominem accipere: sed quantum vas fidei attulerit ad fontem, tantum implet. Cum ergo et modo accipiatur, dixerit aliquis, quare nemo loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. In hac guis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Loquor plane, quia omnis lingua mea est, id est, ejus corporis cujus membrum sum. Diffusa Ecclesia per gentes loquitur omnibus linguis; Ecclesia est corpus Christi, in hoc corpore membrum es: cum ergo membrum sis ejus corporis quod loquitur omnibus linguis, crede te loqui omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
congregatos homines accepto spũ scõ. linguis
omniũ gentium locutos fuisse. post resurrectio¬
nean aut suam primũ quando apparuit disci¬
pulis sius dixit illis. accipite spm scm̃. De hoc
gͦ dictum ẽ. non erat sp̃s datus. quia iħs ñdũ
erat głificatus. Et insufflauit in faciem eoꝵ qͥ
flatu primũ hominem uiuificauit. & de limo
erexit. quo flacii ammã membris dedit. signi¬
ficans eum se eẽ qui insufflauit in faciẽ illoꝵ
ut a luto exurgerent. & luteis oꝑibus renun¬
tiarent. Tunc primũ post resurrectionẽ suã
dñs. quam dicit eugłista głificationẽ. dedit
discipłis suis spm scm̃. Dende cõmoratus cũ
eis quadraginta dies. ut liber actuum apłoꝵ
centib ascendit in cȩlum. ibi ꝑactis decẽ dieb
impleti. omniũ gentium linguis locuti suit.
linguis. ñ est credendus accepisse spm̃ sc̃m̃:
Absit ut ista ꝑsidia temptetur cor nr̃m. Certi

Expanded text:
congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis congregatos homines accepto Spiritu sancto, linguis omnium gentium locutos fuisse. Post resurrectionem autem suam, primum quando apparuit discipulis suis, dixit illis: Accipite Spiritum sanctum. De hoc ergo dictum est, Non erat Spiritus datus, quia Jesus nondum erat glorificatus. Et insufflavit in faciem eorum , qui flatu primum hominem vivificavit, et de limo crexit, quo flatu animam membris dedit ; significans eum se esse qui insufflavit in faciem eorum, ut a luto exsurgerent, et luteis operibus renuntiarent. Tunc primum post resurrectionem suam Dominus, quam dicit Evangelista glorificationem, dedit discipulis suis Spiritum sanctum. Deinde commoratus cum eis quadraginta dies, ut liber Actuum Apostocentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, impleti, omnium gentium linguis locuti sunt .linguis, non est credendus accepisse Spiritum sanctum? Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥmur. nͥ post resurrectionẽ suam. & hoc ñ
sine causa. & forte si queramis. annuet ut
mueniamus. & si pulsemus. aꝑit ut intremus.
Pietas pulsat ñ manus. quanqͣm pulset & manus.
si ab oꝑibus misccłiȩ ñ cesset manus. Quȩ gͥ
eet glificatus dare spm scm̃: Quod antequam
dicamus ut possumus. pͥus querendum ẽ. ne forte
quẽ moueat. quomͦ ñdum erat sp̃s sc̃s in homi¬
nib. cum de ipso dño recens nato legatur in
eugłio. qͦd eum in spũ sc̃o agnouerit sẏmeon.
agnouerit etiã anna uidua ꝓphetissa. agno¬
uerit iohes ipse eum qͥ baptizauit. impletus
Ma Ria ut dnm̃ conciꝑet accepit. Multa
enim indicia prȩcedentis spiritus sandi habe¬
mus. anteqͣm dñs głificaretur resurrectione
carnis suȩ. Non enum alium sp̃m etiam ꝓpħȩ
habuerunt. qui xp̃m uenturum p̃nuntiaue¬
runt. s modus qͥdam uenturus erat dationis
huius. qͥ omnino antea ñ apparuerat. De hoc¬
ipso hic dicitur. Nusqͣm enim legimus antea

Expanded text:
mur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, si ab operibus misericordiae non cesset manus. Quae igiesset glorificatus, dare Spiritum sanctum? Quod antequam dicamus ut possumus, prius quaerendum est, ne quem forte moveat, quomodo nondum erat Spiritus in hominibus Evangelio, quod cum in Spiritu sancto agnoverit Simeon, agnoverit etiam Anna vidua prophetissa ; agnoverit Joannes ipse, qui eum baptizavit : impletus Maria, ut Dominum conciperet, accepit . Multa ergo indicia praecedentia Spiritus sancti habemus, antequam Dominus glorificaretur resurrectione carnis suae. Non enim alium spiritum etiam Prophetae habuerunt, qui Christum venturum praenuntiaverunt. Sed modus quidam futurus erat dationis hujus, qui omnino antea non apparuerat: de ipso hic dicitur. Nusquam enim legimus antea
Abbreviated transcription (Latin):
Si senex eris pulcher ñ eris. quando senectus
uenerit pulchritudo fugiet.ꝙ in uno habita¬
re ñ possunt. uigor pulchritudinis. ꝙ gemitus
senectutis. Omnia gͦ ista ꝓmisit ñ nobis qui
dixit. qui credit in me ueniat & bibat. ꝙ flumina
de uentre eius fiuent aquȩ uiuȩ. Uitam ȩternam
ꝓmisit ubi nichil tuneamus. ubi ñ conturbem᷑. unde
ñ migremus. ubi ñ moriamur. ubi nec de¬
cessor plangatur. nec successor sꝑetur. Quia gͦ
nͥ cum eẽt głificatus. ut in suo corpore osten
condẽpnabo. uade ꝙ iam ampliꝰ noli peccare.

Expanded text:
si senex eris, pulcher non eris: quando senectus si senex eris, pulcher non eris: quando senectus venerit, pulchritudo fugiet; et in uno habitare non possunt vigor pulchritudinis, et gemitus senectutis. Omnia ergo ista non nobis promisit, qui dixit, Qui credit in me, veniat, et bibat; et flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Vitam aeternam promisit, ubi nihil timeamus, ubi non conturbemur, unde non migremus, ubi non moriamur; ubi nec decessor plangatur, nec successor speretur. Quia ergo nisi cum esset glorificatus: ut in suo corpore ostendcondemnabo; vade, et amplius noli peccare.