comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne uelis dicere loquor uu nibuis & mundus su.
Monaclius sapiens suis manibus oꝑatur: et uictũ
ab alio acceꝑit uictum. quid ꝓdest quod uigilat
et orat: Sic est ut mercennariꝰ malus.  durus: qͥa
scriptu est. Melius est dare quã accipere. Lignorũ
copia: ingentem suscitat tlamina. Multitudo au¬
tem escarum: inobedientiam parit et mortem.
iudigens uenter in orationibus uigiliam p̾stat.
& coronã anime ac quirit. Repletus aute escis som¬
num inducit et grauitatem. Oculus gulosi: conui¬
uia ꝑscrutatur. Oculus autem sapientium: medi¬
tatur continentiam martyru. formidolosus mi¬
les: horrescit tubam quȩ bellum significat: et gu¬
losus monachiis si abstinentiã p̃dicante audie¬
ta. rursum ignescit in saturitate escarum.

Expanded text:
ne velis dicere: Loquar cum muliere, et mundus sum. ne velis dicere: Loquar cum muliere, et mundus sum. Monachus sapiens suis manibus operatur, et victum ab alio acceperit victum, quid prodest quod orat et vigilat? Sicut mercenarius malus, nudus evas et beatius est dare quam accipere . Lignorum copia ingentem suscitat flammam; multitudo autem escarum inobedientiam parturit et mortem. Indigens ventrem in orationibus vigilem praestat, et coronam animae acquirit. Repletus autem somni inducet gravitatem. Oculus gloriosus convivia perscrutatur; oculus autem sapientium meditabitur continentiam martyrum. Formidolosus miles horrescit tubam, quae bellum significat; et gulosus monachus, si abstinentiam audierit, praeta rursum ignescit in saturitate escarum.
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ad escas : qñ cõpellit necessitas. Prudens¬
et lectionib uac il possidens monachus.
thesaurizat in celo: caiat deo laudes die ac nocte
in timore dñi. Głatio monachi: pacientia eũ carita¬
lexerit. & ꝓximum suum seut se ipsum. ulatio
monachi: abstinentia escarit et non multilo¬
quium lingue. Glatio monachi: quando uer¬
ba enis oꝑibꝰ consonant. Glatio monachi: quan¬
do in loco suo ꝑmanet. & huc illueq non ua¬
gatur. Gatio monachi. longanimitas cũ humi¬
utate & gratia. Sicut lamp̾ada splendida ĩ
loco tenebroso. et sicut sol radians splendidus
est: sic monachus ꝑfectꝰ in sobrietate & castitate
& corde ꝑuigili in tempore psalmorũ. Sicut
pondus salis de pͥmit uirũ in firmum: sic som¬
nus in oculis monachi. Sieut spinȩ a tͥbuli
in agro ptimo: sic cogitationes turpes in corde mo
uachi. Sicut tinca exterminat uestimentum: sic
detractio in anima menaci. Noli te dare ad col¬
ioquium mulieris. ne sis suitus aregno dei: et

Expanded text:
descendit ad escas, quando compellit necessitas. Prudenset lectionibus vacat. Nihil possidens monachus thesaurizat in coelo; et canit Deo laudes die et nocte, in timore Dei. Gloriatio monachi, cum nullalexerit et proximum suum tanquam seipsum. Gloriatio monachi, abstinentia escarum, et multiloquii linguae. Gloriatio monachi, quando verba ejus operibus consonant. Gloriatio monachi, quando in loco suo permanet, et huc illucque non vagatur. Gloriatio monachi longanimitas cum humilitate et gratia. Sicut lampas splendida in loco tenebroso, sicut sol radians splendidus est, sic monachus perfectus in sobrietate et castitate et corde pervigili in tempore psalmorum. Sicut pondus solis premens virum infirmum, sic somnus in oculis est monachi. Sicut spinae et tribuli in agro optimo, sic cogitatnachi. Sicut tinea exterminat vestimentum, sic distractiones animam monachi. Noli te dare ad colloquium mulierum, ne fias separatus a regno Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
cinet. Quid celat peccator quoꝰ ͥeo deste com¬
misit. Quid erubescit fatert gai peccatis non e¬
rubutt in quinari: Deseatigitur confitendo: qͦs
peccando in fecerat. Satiffactione abluat: quod
delictorum maculis sordidarat. Sit cautior

Expanded text:
uid enim celat peccator, quod Deo teste commisit? Quid erubescit fateri, qui peccatis non erubuit coinquinari? Diluat ergo confitendo, quod peccando infecerat; satisfactione abluat, quod delictorum maculis sordidarat: sit cautior
Abbreviated transcription (Latin):
rale. & diligit planctum magis quam risum. Post
nẽ cordis. ut trabem oculi sui consideret. non al¬
terius festucam nitatur auferre: et dicat semꝑ. qm̃
iniquitatem mea ego agnosco. & delictũ meum
contra me ẽ semꝑ. & ut diei exitus sui menior sit.
& qͦmͦ in conspectu dei occursurus sit. & iuditia &
pęnas describi: inconspectu mentis suę. nec non
etiam merita et honores qui dandi sunt scĩs.
Si autẽ cognouerit qͦd cor illius firmum est in
timore dñi. et non dimittit locũ suũ. sed fortit᷑
resistit aduersario suo. ille ꝑfectus monachus et mi

Expanded text:
rale, et diligat planctum magis quam risum. Post rale, et diligat planctum magis quam risum. Post e humilitatem cordis, ut trabem oculi sui consideret, non alterius festucam nitatur eruere; et dicat semper: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . Et ut diei exitus sui memor sit, et quomodo in conspectu Dei occursurus sit, sed et judicia et poenas describat in conspectu mentis suae, nec non etiam meritos hoQui autem cognoverit quod cor suum firmum est in timore Domini; et non titubaverit ad locum suum, sed fortiter restiterit adversario suo, ille perfectus monachus et mil
Abbreviated transcription (Latin):
minus ꝑ ꝓpħam ait. pacem et ueritatem diligite.
Pax. plebis sanitas. gła sacerdotis. et patͥe leticiã.
et terror hostium siue uisibilium siue inunsibiliũ.
Om̃ibus uiribꝰ pax est custodienda: quia semꝑ in
deo manet. qui in pace sc̃a manet cũ sc̃is dei. Sacer.¬
dotis est in pace popłm ammonere quid debeat age¬
re: popłi est in humilitate audire quid moneant sa¬
cerdotes. Quicquid non licet pastoris est ꝓhibere ne
fiat: plebis est obedire ut faciat. fpła sc̃i macharii.
Npͥmis quide si ceperit homo ad monachos:¬
semet ipsum agnoscere cur ereatus sit. & exqͥ¬
cõmisit in tempore uegligentiȩ sue .&. sic demnum
benignus deus dat illi tsticiam ꝓ peccatis. et post
iterum ꝑ suam benigiutm dat illi afflictionem
corporis. in ieuinus in ingaus et orationii instantia.
et contemptui mundi: ut libens illatas contume¬
lias sufferat. et ideo habet omne refrigerium corpo¬

Expanded text:
per prophetam ait: Pacem et veritatem diligite . per prophetam ait: Pacem et veritatem diligite . Pax plebis est sanitas, gloria sacerdotis, et patriae laetitia, et terror hostium sive visibilium, sive invisibilium. 131 Omnibus viribus pax est custodienda, quia semper in Deo manet. Qui in pace sancta manet, cum sanctis Dei manet. Sacerdotis est in pace populum Dei admonere quid debeat agere: populi est in humilitate audire quae monet sacerdos. Quidquid non licet, pastoris est prohibere ne fiat: plebis est audire, ne faciat. CAPUT VII.mis quidem si coeperit homo semetipsum agnoscere, cur creatus sit, et quaesuper his quae commisit in tempore negligentiae suae. Et sic demum benignus Deus dat illi tristitiam pro peccatis, et post haec iterum pro sua benignitate donat illi afflictionem corporis, jejunia et vigilias et orationum instantiam, et contemptum mundi, ut libens illatas injurias sufferat, et in odium habeat omne refrigerium corpo
Abbreviated transcription (Latin):
aluator nr̃ ad patrẽ rediens: quasi speciale
munus discipłis pacis dedit p̾ceptũ dicens.
dimisi. in pace uos inueniã. ꝓficiscens uoluit
dare: quod desiderabat rediens in om̃ibꝰ inuenire
Cuius pacis ornamenta mirabiliter alio loco¬
ostendit dicens. Beati pacifici: quoniã filii dei uo¬
cabuntur. En filius dei incipit uocari: qui paci¬
ficus esse iam cepit. Non uult filius di dici: qui
pacem noluerit amplecti. Nlegat sibi patrẽ dm̃.
qui pacificus ẽẽ contem: nit. Sed hȩc pax cũ bonis
.&. dei p̾cepta seruantibus custodienda est: non c̃u
iniquis & sceleratis. qui pacem inter se habent
in peccatis suis. Par xpi ad ialutem ꝓficit sempi
tiis semꝑ habendũ est. Mala quidẽ hominum un¬
piorũ odio habenda sunt. non homines ipsi quãuis
mali sint: quia creatura dei sunt. Par uero quę ĩ
bonis est: concordiam fr̃m et caritatem copulat ꝓ¬
ximoꝵ. Pax spm̃ dei specialius ꝓmeretur: pax dilec¬
tionis mater est. Pax indiciũ est sc̃itatis: de qua do

Expanded text:
Salvator ad Patrem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: dimisi, in pace vos inveniam: proficiscens voluit dare quod desiCujus pacis ornamenta mirabiliter alio ostendit loco, dicens: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . En Filius Dei incipit vocari, qui pacificus esse jam coepit. Non vult Filius Dei dici, qui pacem noluerit amplecti. Negat sibi Patrem Deum, qui pacificus esse contemnit. Sed haec pax cum bonis et Dei praecepta servantibus custodienda est, non cum iniquis et sceleratis, qui pacem inter se habent in peccatis suis. Pax Christi ad salutem proficit sempittiis, semper habenda est. Mala siquidem hominum impiorum odio habenda sunt, non homines ipsi, quamvis mali sunt, quia creatura Dei sunt. Pax vero, quae in nobis  Al., in bonis est, concordiam fratrum, et charitatem copulat proximorum. Pax spiritum Dei specialiter promeretur. Pax dilectionis mater est. Pax indicium est sanctitatis, de qua Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis gaudet. Pudicitia ernamentum no¬
bilium est: exaltatio humilium. nobilitas ig¬
nobilium: pulchritudo uilũi. ꝓsꝑitas laboran¬
tium. solamen merentiũ. augm̃tu pulchri¬
tudinis. decus regale. defensio cͦriminui: mutti¬
plicatio meritorum. creatoris omniũ di amiertia

Expanded text:
Deo sperare. pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulcritudo uilium, prosperitas laborantium, solamen maerentium, augmentum omnis pulcritudinis, decus religionis, defensio criminum, multiplicatio meritorum, creatoris omnium Dei amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
dic potius cum apło paulo. Michi mundus cru¬
cifixus est: et ego mundo. hec uero cogitando: po¬
teris uincere uagationem. Audi quid ipse apls de
pugna uitiorum. aduersus uirtutes doceat. Si ĩ¬
quid sp̃u facta carnis mortificaueritis: iuiuetis.
Tu gͦ si uis uiuere cum xp̃o. mortifica ꝑ uirtutes
omnia uitia. ꝑ caritatem: mortifica odiũ. Per
gaudium: occide tristiciam. Per pacem: extingue
dissensionem. ꝑ pacientiam: mortifica impatien¬
tiã. Per bonitatem: occide malitiam. Per mansue¬
tudinem: extingue ferocitatem. Per continenti¬
am: mortifica intemꝑantiam. ꝑ castitatem:
occide impuditiam. Si isto mͦ actus carnis mor¬
tificare curaueris: sine dubio ꝑ henni leticia cũ
on est inhis immorandum. quiatio:
transmnto caritatem tuam ad latissimũ
campum diuinarũ scripturarum: ut qͦd hic¬
dee̾eᷤᷤ tibi cernis. ibi solerter ꝑ quiras. Quaꝓpt̃
oro dilectionẽ tuam: ut studium semꝑ in te creᷤ¬

Expanded text:
dic potius cum apostolo Paulo: Mihi mundus crudic potius cum apostolo Paulo: Mihi mundus crucifixus est et ego mundo . Haec vero cogitando poteris vincere vagationem. Audi quid ipse Apostolus de pugna vitiorum adversus virtutes doceat: Si autem, inquit, facta carnis mortificaveritis, vivetis . Tu ergo, si vis vivere, mortifica per virtutes omnia vitia. Per charitatem mortifica odium; per gaudium occide tristitiam; per pacem exstingue dissensionem; per patientiam mortifica impatientiam; per bonitatem occide malitiam; per mansuetudinem exstingue ferociam; per continentiam mortifica intemperentiam; per castitatem occide impudicitiam. Si isto modo actus carnis mortificare curaveris, sine dubio perenni laetitia cum on est in his diu morandum, quia transmitto charitatem tuam ad latissimum campum divinarum Scripturarum, ut quod hic tibi cernis deesse, ibi solerter perquiras. Quapropter oro dilectionem tuam, ut studium in te semper cres
Abbreviated transcription (Latin):
li potestate liberaret. sendens uero in cruce ꝓte. qͥd
dicebat: pater ignosce ilis: quia nesciunt quid
faciunt. Ille igitur qui sine peccato occidebat᷑: pro
imimicis suis orabat. Et tu si aliquam molestiam
patiaris ab aliquo: non potes ex toto corde dimitte¬
re. Credo quoq quod si ista quȩ dico subtiltter es¬
gitare uolueris.: om̃ibꝰ in te peccantibꝰ ex toto cor
de dimntere poteris. Hȩc meditando. hȩc mente
discutiendo. poteris iram uincere: poteris om̃s di¬
ligere. poteris implere preceptum dñi dicentis.¬
Diligite inimicos ur̃os. benefacite his qui oderunt¬
uos .a. orate ꝓ persequentibꝰ & calũ: niantibꝰ uos.
Si tibi uenit uoluntas uagandi. recole quod iã
mortiuis es. quod erucifixus es. Nũquid crucifixo
homini uenit uoluntas uagandi: Non: quia nichil
cogitat nisi de morte sua. Et tu iam mortuus es
huic mundo. uide ne tu ilii. aut iie tͥ reuiuiscat:¬

Expanded text:
li potestate liberaret. Pendens vero pro te in cruce, quid li potestate liberaret. Pendens vero pro te in cruce, quid dicebat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt? Ille ergo, qui sine peccato occidebatur, pro suis inimicis orabat, et tu si aliquam molestiam patiaris ab aliquo, non potes ex toto corde dimittere. Credo quoque, quod si ista, quae dico, subtiliter cogitare volumus, omnibus in te peccantibus ex toto corde facile dimittere poteris. Haec meditando, haec mente discutiendo poteris iram vincere, poteris omnes diligere, poteris implere Dei praeceptum: Diligite inimicos vestros, benefacite his, qui vos oderunt, et orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Si tibi venerit voluntas vagandi, recole quod jam mortua es, quod crucifixa es. Nunquam crucifixo homini venit voluntas vagandi; non, quia nihil cogitat nisi de morte sua. Et tu jam mortua es huic mundo. Vide autem ne tu illi, aut ille tibi reviviscat:
Abbreviated transcription (Latin):
lentia per uigiliam destruitur. Si te delectat bal¬
nearum usus: ueniat tͥ ad memoriam beatus
iacobus fr̃ dñi qui pͥmus post apłos ierosolimorꝵs
rerit ȩccłam. De quo iosephus narrat. quod carnẽ
nũquam comedit nec unquam balneo usus fue¬
rit: nec lineis uestibus fuit indutꝰ. nec caput
suum scdm consuetudinẽ sue gentis oleo uiait.
Si in delectationẽ tͥ deliciȩ ueniunt: ꝓpone tibi¬
ante oculos tuos. loh̃em baptistam. qui fuit
gelium: quod mel siluestre & locustas etlebat.
Si ei qui in te peccat. qui tͥ detrahit. aut ma¬
ledicit. uel in aliquo ledit non potes ignosce¬
re sicut uis: ueniant ad memoriam quanta
homo mortalis. corruptibilis. passibilis: qui erat
ex uirgine: in qua pateretur & moreret᷑. Pro te
quoq fuit flagellatuis. alapis cesus. sputis linit.
spinis coronatiis: ad extremum etiam erucifreus.
Pro te enim hec omĩa sustinun xp̃e: ut te a diabo¬

Expanded text:
lentia per vigiliam destruitur. Si te delectat ballentia per vigiliam destruitur. Si te delectat balneorum usus, veniat tibi ad memoriam beatus Jacobus frater Domini, qui primus post apostolos Jerosolymorum rexit Ecclesiam, de quo Josephus narrat, quod nunquam carnem comederit, nec balneo usus fuerit unquam, nec lineis vestibus fuerit indutus, non caput suum secundum consuetudinem gentis suae oleo unxerit. Si in delectationem tibi deliciae veniunt, propone ante oculos tuos Joannem Baptistam, qui fuit o sanctum Evangelium, quod mel silvestre et locustas edebat. Si ei, qui in te peccat, qui tibi detrahit, aut maledicit, aut in aliquo laedit, non potes ignoscere, sicut vis, veniant ad memoriam quanta actus est homo, mortalis, corruptibilis, passibilis, qui erat ex Virgine, in qua pateretur et moreretur; pro te quoque fuit flagellatus, alapis caesus, sputis linitus, spinis coronatus, ad extremum etiam crucifixus; pro te haec omnia sustinuit Christus, ut te a diabo
Abbreviated transcription (Latin):
t quia lucide de non nullis instructꝰ es uir¬
tutibus: restat ut mente ꝑpendas quanta lucta sit
uicioꝵ aduersus uirtittes. Magnum qͥppe certa¬
men est uitiors. aduersus uirtutes. Tunc enim po¬
teris omnia uincere uttia pugnando cum diui¬
no adiutorio: si contra singula uitia opposueris
uirtutes. Solet enim pugna uitiorũ ad uersus
uirtutes ad ꝓfectum hominis uenire: quia ꝑ illud
certamen mens exercitatur. & ab elationis uitio pur¬
gatur. Contra singula queq uitia uirtutes sunt
adhibendȩ. Contra luxuriam: munditia cordis
est adhibenda. Contra iracumdiam uͦ: patientia
adhibendum est gaudium sp̃uale. Contra ac¬
cidiam uero. fortitudo est assumenda. Contra
auaritiam: assumenda est largitas. Contra su¬
ꝑbiam autem: humilitas est ꝓponenda. Con
hoc certamine paulus diett apls. saro concupiseit
aduersus sp̃m: sp̃s autem aduersus carnem. hȩc
enim sibi inuicem aduersantur. ut non quȩcũq uul¬
de illam uincere amando uigiliam. quia somno¬

Expanded text:
t quia lucide de nonnullis instructa es virtutibus, restat ut mente perpendas, quanta lucta sit vitiorum adversus virtutes. Magnum quoque certamen est vitiorum adversus virtutes. Tunc enim poteris omnia vitia vincere repugnando cum divino adjutorio, si contra vitia singula opposueris virtutes. Solet enim pugna vitiorum adversus virtutes ad profectum hominis venire; quia per illud certamen mens excitatur, et ab elationis vitio purgatur. Contra singula quoque vitia virtutes sunt adhibendae: contra luxuriam munditia cordis est adhibenda; contra iracundiam vero patientiaadhibendum est gaudium spiritale; contra acediam vero fortitudo est assumenda: contra avaritiam assumenda est largitas; contra superbiam autem humilitas est proponenda. Contc etiam certamine Paulus dicit apostolus: Caro concupiscit adversus spiritum, spiritus autem adversus carnem; haec enim sibi invicem adversantur, ut non quaecunque vulde illam vincere amando vigiliam, quia somno
Abbreviated transcription (Latin):
mensura tendimus.: fr̃s cito deficiunt. Expedit gͦ
uel admomentum hore relaxare uigorem eorũ.
hec audiens uenator compunctus est & multũ
ꝓficiens in sermone senis: discessit. & fr̃s con¬
firmati ad loca sua reuersi sunt. Maxima autẽ
mͥ cura fuit. hec tͥ scribere religiosissime fr̃. ut
abutroq ꝑiculo te immunem custodias: uideli¬
cet. ut curam corporis non dei preponas seruitio:
et rursus ut dei seruitium explere queas. corporis
necessaria illi ministrare non negligas. Ammone¬
re tuam subinde dilectionem non cesso. quam¬
quam tuum bonum mͥ notum sit studium:
sed nunc admoneo ut in scđo loco post continen¬
tiam. discretionis iuitutem memone cõmendes. De¬

Expanded text:
mensura tendimus, fratres cito deficiunt. Expedit ergo mensura tendimus, fratres cito deficiunt. Expedit ergo vel ad momentum horae relaxare vigorem eorum. Haec audiens venator compunctus est, et multum proficiens in sermone senis discessit, et fratres confirmati reversi sunt ad loca sua. Maxima autem in cura fuit, haec tibi scribere, religiosissima mater, ut ab utroque periculo te immunem custodias, videlicet ut curam corporis non Dei servitio praeponas: et rursus, ut Dei servitium explere queas, corporis necessaria illi ministrare non negligas. Admonere tuam dilectionem non cesso, quanquam tuum bonum mihi notum sit studium. Sed et nunc admoneo, ut secundo loco continentiam, et discretionis virtutem memoria commendes.
Abbreviated transcription (Latin):
monui. id est silentium. nuditas. abstinentia. co¬
porisq castigatio: cum discretione sunt agenda.
Discretio uͦ m̾agna uirtus est: quia ꝑ ipsam ma¬
la de clinantur. & bona seruantur. Bonũ gͦ opus
si sine discretione fit: cito deseritur. Discretio enĩ
hortor dilectionem. ut om̃ia cum discretione
facias: ut nec ad dexteram uel ad sinistram cor¬
ruas. De hac discrenonis uirtute: habetur etiã
hoc in uitas patrum. Dixit abbas antonius. Quia
sunt quidam conterentes corpora sua in abstinen¬
tia: & quia non habuerunt discretionẽ longe facti
sunt a deo. Suꝑuenit autem quidam uenatio¬
nem faciens in silua agestium animaliũ: & uidit
dixit ei. Pone sagntam in arcu tuo: & trahe & fe¬
cit sic. & dixit eiꝰ iterum. Trahe. & trant. & rur¬
sus dixt ei: Trahe ad huc. Et dixit ei uenator.
Si supra mensuram traxero: frangetur arcus.
dixit ei abbas antonius. Ita est in oꝑe dĩ. Si plus a

Expanded text:
monui, id est, silentium, nuditas, abstinentia, comonui, id est, silentium, nuditas, abstinentia, corporisque castigatio cum discretione sunt agenda. Discretio vero magna virtus est, quia per ipsam mala declinantur, et bona servantur. Bonum ergo opus, si sine discretione fit, cito deperit; discretio enim , tuam hortor dilectionem, ut omnia cum discretione facias, ut nec ad dextram vel ad sinistram corruas. De hac discretionis virtute habes etiam hoc in vita sanctorum Patrum. Dixit abbas Antonius, quia sunt quidam gerentes corpora sua in abstinentia, et quia non habuerunt discretionem, longe facti sunt a Deo. Supervenit autem quidam venationem faciens in silva agrestium animalium. Et vidit dixit ei: Pone sagittam in arcu tuo, et trahe, et fecit sic. Et dixit ei: Iterum trahe, et traxit, et rursus dixit ei: Trahe adhuc. Et dicit ei venator: Si supra mensuram traxero, frangitur arcus. Dixit ei abbas Antonius: Ita est in opere Dei. Si plus a
Abbreviated transcription (Latin):
sus pulsabat dicens: ne forte frͣ qui in eo habi¬
tat infirmetur:. Qui cum pulsasset intrauit. &¬
nimis inuenit eum infirmum: & dixit ei. Qd
habes pater: Et narrauit ei dicens. Ego de sclari
uita sum: & sollicitat me mͦ inimicus de uxo¬
re mea. Et narraui patͥbus: & imposuerunt.
onera diuersa. & cum implere uellem iussa.
defeci: & tamen stimulus crescit. Audiens aũ
senex hec. comiͥstatus est : & dixit. Siquidem patres
& magni uiri bene : imposuerunt. quibus grauariᷤ.
sed si me paruulum audieris. cito inuenies requiẽ.
Sume paruulum cibũ in tempore suo. & recolligẽs
uires tuas. fac aliquantulum opus dei. & iacta in
domino cogitatum tuũ. quia tuis laboribus hanc
impugnationem non poteris superare. Corpꝰ enĩ
nr̃m: uelut uestimentum est. Si non cũ discretio¬
eum. fecit ita & infra paucos dies recessit sti¬
scribere in isto ordine. quia ea quȩ superius am¬

Expanded text:
sus pulsabat dicens: Ne forte frater, qui in ea habisus pulsabat dicens: Ne forte frater, qui in ea habitat, infirmetur. Qui cum pulsasset ter, intravit, et invenit eum nimis infirmum, et dixit ei: Quid habes, pater? Et enarravit ei dicens: Ego de saeculari vita sum, et sollicitat me modo inimicus meus de uxore mea, et narravi patribus, et imposuerunt mihi onera diversa; et cum implere vellem jussa, defeci, et tamen stimulus crescit. Audiens autem haec senex, contristatus est et dixit: Siquidem patres et magni viri bene tibi imposuerunt onera, quibus gravaris; sed si me parvulum audire volueris, cito invenies requiem. Sume parvum cibum in tempore suo, et recolligens vires tuas fac aliquantulum opus Dei, et jacta in Deum cogitatum tuum, quod tuis laboribus hanc impugnationem non poteris superare. Corpus enim nostrum velut vestimentum est; si cum discretioa, et infra paucos dies recessit stiscribere volui in isto ordine, quod, quae superius ad
Abbreviated transcription (Latin):
tantur: sicut beatꝰ antoni. us dixit abbati
pastori. Uidi om̃s inimici laquos tensos in
uia: et ingemiscens dixi. Quis putas transi&̃.
istos laqueos: Et audiui uocẽ dicentẽ. humi¬
litas. Hõe uͦ beatus antonius ut puto non
gendum est corpus. ut ad malum opus animam
n̾on trahat: & ad ꝑagendum bonum sit semper ⁊¬
doncum. Nam qui ita corpus macerat. ut nec quidẽ
bonum opus facere ualeat: discretionis ad huc ig¬
norat uirtutem. Ut igitur & corpꝰ scias affligere.
& temperare: unum de uitis patrum dicam sermo¬
nem. Dicebant de quodã patre. quia dum scłaris es¬
set coniugem habuisset: postea conuersus tempta¬
bat᷑ de ea a sathana. Ipse uero narrauit hoc patri¬
bus. Qui cũ audissent quia operarius eẽt. & ma¬
iora facere potuisset quam ei dicebant: imposue¬
runt ei maiora ut debilitarenir corpꝰ eius. ita it¬
nec surgere posset. Deo autem dispensante. quidã
nemo egressus esset in occursum eius. Et reuer¬

Expanded text:
tantur. Sic beatus Antonius dixit abbati tantur. Sic beatus Antonius dixit abbati Pastori: Vidi omnes laqueos inimici tensos in via, et ingemiscens dixi: Quis, putas, transiet istos laqueos? Et audivi vocem dicentem: Humilitas. Hoc vero beatus Antonius, ut puto, nongendum est corpus, ut ad malum opus animam non trahat, et ad peragendum bonum sit semper idoneum. Nam, qui ita corpus macerat, ut ne quidem bonum opus facere valeat, discretionis adhuc ignorat virtutem. Ut igitur et corpus scias affligere, et temperare, unum de vita sanctorum Patrum dicam sermonem. Dicebatur de quodam patre, quod dum saecularis esset, et conjugem habuisset, postea conversus tentabatur de ea a Satana. Ipse vero narravit hoc patribus. Qui cum audissent, quia operarius esset, et majora facere potuisset, quam ei dicebatur, imposuerunt ei majora, ut debilitaretur corpus ejus, ita ut surgere non posset. Deo autem dispensante, quidam s, admirans quomodo nemo egressus esset in occursum ejus. Et rever
Abbreviated transcription (Latin):
lacrime. nec uigiliç. nec nuditas. nec castitas
nec elemosinȩ. nec martyriũ hominẽ possunt.
saluare. Hanc dñs ac redempto nr̃ specialit̃
nobis cõmendat. Hec inquit mando uobis:
laudans dicit. Qui manet in carttate. ĩ do¬
manet: et ds in eo. Hanc p̃dicator egregius. cũc¬
tis uirtutibꝰ preferens dicit. Si distribuero
in cibos pauperũ om̃s facultates meas. et si
tradidero corpꝰ meũ. ita ut ardeã: caritatem
autẽ non habuero: nichil mͥ ꝓdest. Deinde
subiungitur. Caritas patiens est: benigna ẽ.
Paciens tolerando aduersa: benigna bona
na: stude fidelissime fr̃ om̃ia patienter to¬
lerare aduersa: ipsosq quos toleras cura
militate obedientia in homine regnet.
Si ueram habueris caritatẽ: mox eris humi¬
iis. atq obediens. Humilitas nãq eximia
uurtus ẽ: hec de t̾renis hominibꝰ fecit cȩlesteᷤ.
ꝑ hanc diabolus suꝑat᷑. ꝑ hanc eiꝰ laquei ui¬

Expanded text:
lacrymae, nec vigiliae, nec nuditas, nec castitas, lacrymae, nec vigiliae, nec nuditas, nec castitas, nec eleemosynae, nec martyrium hominem possunt salvare. Hanc Dominus ac Redemptor noster specialiter nobis commendat: Hoc, inquit, mando vobis, laudans dicit: Qui manet in charitate, in Dmanet, et Deus in eo . Hanc praedicator egregius cunctis virtutibus praeferens dicit: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Deinde subjungit: Charitas patiens est, benigna est ; patiens, tolerando adversa, benigna, bona na, stude fidelissima inter omnia patienter tolerare adversa, ipsaque quae toleras cura dientia in homine regnat. Si veram habueris charitatem, mox eris humilis atque obediens. Humilitas namque eximia virtus est: haec de terrenis hominibus facit coelestes; per hanc diabolus superatur, per hanc ejus laquei vi
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ. ad illã leticiã: in qua multi scoꝵ re¬
quiescunt. Considera deo dilecte quanta sit fe¬
licitas. dei uultũ sine de fectii cernere: scoꝵ
angelorum choris inteeᷤ: cũ scorũ hominum
multitudine sine fine gaudereꝰ et ad hȩc greˢ¬
sibus uix̧tutũ cotidie appropinquare stude:
ut ad ea quȩ cõmemoraui recto tramite pergas.
citiusq peruenire queas. Hanc tuȩ beatitudini
ammonitionẽ conscripsi: ꝑ quã non de una solu¬
mͦ uirtute. sed de multis te cupio ammonere uir¬
tutibus. Quem sełmonẽ icdo singulari numero ad¬
monitionem uoco. quia quamuis multȩ sint
uirtutes. & innumerabilia hortam̃ta. ad uiã
tibus te admonere desiderẽ. pͥmũ cũ apło paulo
nortor. ut caritatis uirtutem ante om̃ia hab̾e
studeas: quia sicut panis om̃ibꝰ cibi sẽ melior.
ita caritas om̃s antecellit uirtutes. &. sicut si¬
ne pane mensa efficitur inops: ita sine carita¬
te nulla ꝓficit uirtus. Sine carltate uero. nec

Expanded text:
gaudium, ad illam laetitiam, in qua multi sanctorum requiescunt. Considera, Deo dilecta, quanta sit felicitas Dei vultum sine defectu cernere, sanctorum angelorum choris interesse, cum sanctorum hominum multitudine sine fine gaudere, et ad hanc gressibus virtutum quotidie appropinquare stude, et ut ad ea, quae commemoravi recto tramite pergas, citiusque pervenire queas, hanc tuae beatitudini admonitionem conscripsi, per quam non de una solummodo virtute, sed de multis te cupio admonere virtutibus. Quem sermonem ideo singulari numero admonitionem voco, quia quamvis multae sint virtutes, et innumerabilia hortamenta, ad unamtibus te admonere desiderem, primum cum Paulo apostolo hortor, ut charitatis virtutem ante omnia habere studeas: quia sicut panis omnibus cibis melior est, ita charitas omnes antecellit virtutes, et sicut sine pane mensa efficitur inops, ita sine charitate nulla proficit virtus. Sine charitate vera nec
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ut rogasti scͥ¬
bere studui. No¬
ui enim ardorem animi tui. erga diuinas
scripturas: noui tibi in ẽeᷤᷤ studium legendi.
et implendi ea quȩ legis. Memor igit᷑ sũ
lacrimarum tuarum. et om̃is studii tui. qd̃
in de sepe ꝓspexi. dũ tecũ de animȩ tuȩ sermo¬
cinarer ꝓfectu: & idcirco me non piguit hoc
quod tua mͥ suggerere studuit caritas acd¬
implere᷑. quatinus et tu ex hac ipsa ammoni¬
tione in dñi gradatim amore ꝓfitias: & ego tuȩ
mercedis effici merear particeps. Scio uere
non mediocriter ce beatum qui se solũmͦ oo¬
mino adiuuante saluat: sed noui multo beatio¬
rem eeᷤᷤ qui secum et alios ad cȩleste regnum
trahere festinat. Quaꝓpt̃ hortor tuã exuniã
dilectionem ut hanc ammonitionẽ subinde
legas. & memoriȩ cõmend es. atq oꝑe compleaᷤ.
ut aliis bonũ exemplum monstrando. et te
et alios saluesꝰ ut de tuo &. alioꝵ ꝓfectu. feli-¬
cem remunerationẽ a sponso in inortali. reci¬

Expanded text:
tibi, ut rogasti, scribere studui. Novi enim ardorem animi tui erga Scripturas divinas, novi tibi inesse studium legendi, et implendi ea quae legis. Memor igitur sum lacrymarum tuarum, et omnis studii tui, quod in te saepe perspexi, dum tecum de animae tuae sermocinarer profectu, et idcirco me non piguit, hoc, quod mihi tua suggerere studuit charitas, adimplere, quatenus et tu ex hac ipsa admonitione in Deum gradatim amore proficias, et ego tuae mercedis effici merear particeps. Scio vero non mediocriter esse beatum, qui se solummodo Domino adjuvante salvat, sed novi multo beatiorem esse, qui secum alios ad coeleste regnum trahere festinat. Quapropter hortor tuam eximiam dilectionem, ut hanc admonitionem subinde legas, et memoriae commendes, atque opere compleas, ut aliis bonum demonstrando, et te, et alios salves; ut de tuo, et aliorum profectu felicem remunerationem a sponso tuo immortali reci
Abbreviated transcription (Latin):
liceat: melius est orare quam legere. Qui uult
cũ deo semꝑ ẽẽ frequenter debet̾ orare: frequent̃
et legere. Nam cum oramus: ipsi cum deo loquimur.
Cum uero legimus.: ds nobiscum loqͥtur. Si hȩc ita st̃
o dilectissime fr̃ necesse est tibi orandi legendiq studi¬
um habere. Lectio cognitionem dei administrat: iec¬
tio tenebras ignorantiȩ fugat. Lectio scientiã homi¬
ni confert. lectionis studio dei precepta eiusq saera¬

Expanded text:
liceat, melius est orare quam legere. Qui vult liceat, melius est orare quam legere. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter debet et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Si haec ita sunt, o Deo dicata, necesse est tibi orandi legendique studium habere. Lectio cognitionem Dei administrat, lectio tenebras ignorantiae fugat, lectio scientiam homini confert, lectionis studio Dei, omniumque virtu
Abbreviated transcription (Latin):
studium: quia quanto qͥsq in diuinis scriptu¬
ris assiduus fuerit. tanto ex eis maiorem intel¬
ligentiam capit: sicitt terra quȩ quanto ma¬
gi excolitur. tanto amplius fructituat. Nam
Quãuis homo tardum sensum habeat. aliquid
tamen discere poterit ex scripturaru nyste¬
est in euangłio. Qui enim habet dabitur ei. Et
qui non habet. etiam quod uidetur habere aufe¬
retur ab eo: i d est qui habet studium legendi. dabi¬
turetiam illi intelligendi facultas. & qui non
habet studium legendi. etiã hoc quod uiderur ha¬
bere auferetur ab eo: id est quod naturaliter bo
abeo. & sicut ille qui tardus est ad intelligendum
ꝓsua bona intentione recipiet głam: ita ille qui
talentũ sibi datum negligit condemr: nabit᷑. Qua¬
ꝓp̃t ammoneo caritatem tuã. ut studium habe¬
as legendi: quia om̃is ꝓfectus ex lectione ꝓcedit.
Que enĩ nescimus. lectione discimꝰ. Bicit enim usi¬
dorus quod orationibus mundamur. lectionibus
instruimur. Utrumq bonum est si liceat. Si non

Expanded text:
di; quia quanto quisque in divinis Scripturis assiduus fuerit, tanto ex eis majorem intelligentiam capit: sicut terra quanto magis excolitur, tanto amplius fructificat. Nam, quamvis homo tardum sensum habeat, aliquid tamen discere poterit ex Scripturarum mystet legendi. Qui enim habet, dabitur illi, et qui non habet, etiam hoc, quod videtur habere, auferetur ab eo , id est: qui habet studium legendi, dabitur illi etiam intelligendi facultas; et qui non habet studium legendi, etiam hoc quod videtur habere, id est, quod naturaliter bonaufertur ab eo. Et sicut ille, qui tardus est ad intelligendum pro sua bona intentione recipiet gloriam, ita ille qui talentum sibi datum negligit, condemnabitur. Quapropter admoneo charitatem tuam, ut studium habeas legendi; quia omnis profectus ex lectione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus. Dicit enim Isidorus, quod orationibus mundamur, lectionibus instruimur: utrumque bonum est, si liceat; si vero non
Abbreviated transcription (Latin):
dum. uel. non ad huc: ꝓfecto ñ desꝑat᷑. s eo
tenditur. ut sit aliquando quodñdũ ẽ Ad¬
huc enim estis in quic carnales: & ostendens
unde sint carnales cum enim sit inquit ĩt
periens. cũ enim quis dicat inquit. ego qͥdẽ sũ
pauli. alius autem. ego apollo: non ne hõies
estis: Quid gͦ est apollo: qͥd autẽ pauluss Mi
nistri: per quos credidistis. Hi. gͦ idest paulus
&. apollo concordes erant in unitate sp̃s. &
uinculo pacis:&. tam̃ quia eos isti inter se di¬
uidere. & ꝓaltero inflari aduersus alt̾um
ceperant. dicuntur & homines. & carnales. &
arguebat quia homnines erant. idest in his
hominũ sapiebant. De illis uͦ qui sunt ab
ȩccłia segregati non dictũ ÷ ea quȩ sunt sp̃s
non percipientes. ne adscientiȩ ꝑceptionẽ
referretur:s dictum est. sp̃m ñ habentes.
Non est aũ consequens: ut qui habetͣ scien¬
in eccłia constituti. paruuli in xp̃o ad huc

Expanded text:
dum, vel, non adhuc, profecto non desperatur; si eo dum, vel, non adhuc, profecto non desperatur; si eo tenditur, ut sit aliquando quod nondum est. Adhuc enim estis, inquit, carnales. Et ostendens unde sint carnales: Cum enim sit, inquit, inperiens: Cum enPauli: alius autem: Ego Apollo: nonne homines estis? Quid igitur est Apollo? quid vero Paulus? Mnistri, per quos credidistis . Hi ergo, id est, Paulus et Apollo, concordes erant in unitate Spiritus et vinculo pacis; et tamen quia eos isti inter se dividere, et pro altero inflari adversus alterum coeperant, dicuntur homines et carnales et arguebat quia homines erant, id est, in his hominum sapiebant. De illis vero qui sunt ab Ecclesia segregati, non dictum est, Ea quae sunt Spiritus non percipientes; ne ad scientiae perceptionem referretur: sed dictum est, Spiritum non habentes. Non est autem consequens ut qui habet, etiam scienin Ecclesia constituti parvuli in Christo, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
de scriptũ ẽ. Siqua gͥ exortatio in xp̃o. si qd̾
solatiũ karitatis. siqua societas sp̃s. Propt᷑
hanc societatẽ illi in qͦs pͥmitus uenit. linguis
om̃iũ gentiũ st̃ locuti: qr ꝑ linguas consociatio
constat generis humani. Sic oportebat ꝑ linguã
om̃iũ gentiũ significari sstã societatẽ filioꝵ dĩ
admodũ tͣ ille apparebat accepisse sp̃m scm.
lo ꝑacis ȩccłiȩ. quȩ diffunditur in om̃ib gen¬
tib. Unde dicit apłs. Studentes seruare uni¬
tatẽ sp̃s: inuinculo pacis. Quod autẽ ipse
sit sp̃s ꝑatris. ipse filius dicit: de patre ꝓce¬
dit. Et alio loco. Non enĩ uos estis qͥ loqͥmi¬

Expanded text:
tatio in Christo, si quod solacium caritatis, si qua societas spiritus. propter hanc societatem illi in quos primitus uenit linguis omnium gentium sunt locuti, quia per linguas consociatio constat generis humani; et sic oportebat per linguas omnium gentium significari istam societa.tem filiorum dei admodum tunc ille apparebat accepisse Spiritum slo pacis, quae diffunditur in omnibus gentibus. Unde dicit Apostolus: Studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Quod autem ipse sit Spiritus Patris, ipse Filius dicit: De Patre procedit. Et alio loco: Non enim vos estis qui loquimi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto de om̃i blasphemia taceret᷑: ut hec
sola remissibilis diceretur. que contra filiũ ho¬
miinis dicit᷑. quasi cũ homosolus putatur. Cũ
uͦ pͣmissũ sit. om̃e peccatũ & blasphemia re¬
mittet᷑ hominib. qd etiã apud aliũ eu. an

Expanded text:
fecto de omni caetera blasphemia taceretur, ut haec sola remissibilis videretur quae contra Filium hominis dicitur, quasi cum homo solus putatur. Cum vero praemissum sit, Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus, quod etiam apud alium evan
Abbreviated transcription (Latin):
cordia. ñ in uno defitiente efficat̾ia ꝑagendi.
poterat. atq illud adiutoriũ tanquã huic oꝑi nͣ
suffitiens assumebat: s spm cdiuisũ in semetipsũ¬
cõmuniter habẽt: Sic & ꝑeccata quȩ p̃ter eccłiã
ñ dimittuntur: in eo sp̃u dimitti oportebat. qͦ m u¬
nũ ȩccła congregatur. Deniq si quẽquã extra
eccłiã suoꝵ peniteat peccatoꝵ. & huius tanti ꝑec¬
cati qd̾ alienꝰ eͣ ab ȩccła dĩ. cor inpęnitens habeat :
qd ei ꝑdest illa penitentia cũ isto solo uerbũ di¬
accepit hoc donũ. ut in ea in spu scõ fiat remis¬
sio peccatoꝵ: Quã remissionẽ peccatoꝵ cum
bis debita nrͣa. Et in hoc cognoscimꝰ sic̃ dicit
sc̃o quẽ dedit nobis. Ipse sp̃s testimoniũ reddit
spui nr̃o. quia sumꝰ filii dĩ. Ad ipsũ enĩ ꝑtin&

Expanded text:
cordia, non in uno deficiente efficacia peragendi. cordia, non in uno deficiente efficacia peragendi. poterat, atque illud adjutorium tanquam huic operi non sufficiens assumebat; sed spiritum divisum in semetipsucommuniter habent. Sic et peccata, quia praeter Ecclesiam non dimittuntur, in eo Spiritu dimitti oportebat quo in unum Ecclesia congregatur. Denique si quemquam extra aecclesiam suorum poeniteat peccatorum et huius tanti peccati, quod alienus est ab aecclesia Dei, cor impoenitens habeat, quid ei prodest illa poenitentia, cum isto solo verbum diaccepit hoc donum, ut in ea in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum. Quam remissionem cum bis debita nritu quem dedit nobis. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus filii Dei. Ad ipsum e
Abbreviated transcription (Latin):
tu es filius ms dilectus in quo complacui. S
hoc miraculũ de celo sonabilis uerbi quãuis
adpersonã patris tantũmodo ꝑtineret : cooꝑa-¬
enĩ qr tunc filius carnẽ portans cũ hominib cͣ¬
uersabatur interra. idõ ñ erat etiã insinu
patris tãquã unigenitũ uerbũ. quando illa
de nube uox facta ẽ : aut sapienter & spũali¬
ter credi potest dm̃ patrẽ oꝑationẽ uerboꝵ su¬
oꝵ sonantiũ atq transeuntiũ. asuȩ sapienti¬
e suiq sci sp̃s cooꝑatione separasse. Eodẽ
erat illa. & plantȩ fluctib innitentes: illud
sime dicimꝰ uerã suscepisse carne̾. nͣ patrẽ aut
sp̃m scm: &̃ tam̃ hanc incarnationẽ ad solũ filiũ
tiare illis in qͦs uenerat multis & uariis linguis
magnalia dĩ. Aquo tam̃ miraculo ad solũ sp̃m
geniti separare ñ possumꝰ. Ita singuloꝵ quoq
intrinitate oꝑa tͥnitas oꝑatur unicuiq oꝑanti.
cooꝑantib duob. conuemiente intrib agendi con¬

Expanded text:
Tu es Filius meus dilectus, in quo complacui . Sed hoc miraculum de coelo sonabilis verbi, quamvis ad personam Patris tantummodo nosca enim quia tunc Filius carnem portans cum hominibus conversabatur in terra, ideo non erat etiam in sinu Patris tanquam unigenitum Verbum, quando illa de nube vox facta est; aut sapienter et spiritaliter credi potest Deum Patrem operationem verborum suorum sonantium atque transeuntium a sua sapientia suique Spiritus cooperatione separasse. Eodem erat illa, et plantae fluctibus innitentes; illud sime dicimus ipsam suscepisse carnem, non Patrem, aut sanctum; et tamen hanc incarnationem ad solum Filium tiare illis in quos venerat, multis et variis linguis magnalia Dei : a quo tamen miraculo ad solum Spirigeniti separare non possumus. Ita singulorum quoque in Trinitate opera Trinitas operatur, unicuique operanti cooperantibus duobus, conveniente in tribus agendi con
Abbreviated transcription (Latin):
nens ipse facit opera: Ita gͦdictũ ÷ ipse fac̃ oꝑa. tãꝗͣ
filiꝰñ faciat: s pat̾ manens ĩ filio. Curgͦalio loco dicit.
pater m̃s usq nunc oꝑatur. ł ego oꝑor. Et
paulopost. Quȩcũq enĩ ille fecerit: hȩc & simi
liter facit filius. Qd̃ aut̾ẽ alio loco dicit si oꝑa
non fecissẽ in eis quȩ nemo alius fecit: ita dicit
quasi solus faciat. Si aut̾e hȩc ita dicuntur. ut
tam̃ inseparabilia sint opera patris & filii : qͥd
questio. quã discutimus: cũ filius eiecerit demoni¬
a. ipse tamͣ ait. Si ego in sp̃u scõ eicio demonia:
igitur ꝑuenit in uos regnũ dei. ic forte qͥs di

Expanded text:
cit opera ? Ita enim dictum est, Ipse facit opera; tanquam Filius non faciat, sed Pater manens in Filio. Cur ergo alio loco dicit, Pater meus usquemodo operatur, et ego operor? et paulo post, Quaecumque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit . Quod autem alio loco dicit, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit , ita dicit quasi solus faciat. Si autem haec ita dicuntur, ut tamen inseparabilia sint opera Patris et Filii; quidquaestio quam discutimus, cum Filius ejiceret daemonia, ipse tamen ait, Si ego in Spiritu sancto ejicio daemonia, igitur pervenit in vos regnum Dei. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hoc qd̾ dictũ ẽ contra filiũ hominis re¬
mittetur. Hic fortassis aliqͥs querat utrum
dicimꝰ in oratione dñica. Pater noster qͥ es ince¬
lis. Atq intercetera: & hoc ꝑetimꝰ dicentes. Dimit¬
te nobis peccata nr̃a. De se ipso autẽ ait. Ut scia¬
tis qd̃ habeat filius hominis potestate interra
tia. quȩ nũquã dimittetur tantumͦ ad spͣs blas¬
phemiã dicitur ꝑtinere. tanquã ille qͥ hoc ĩpeni¬
tentiȩ peccato fuerit obligatus. dono sꝑ̃s sci
resistere uideat᷑. qd̃ eiꝰ dono fiat remissio ꝑec

Expanded text:
etiam hoc quod dictum est contra Filium hominis reetiam hoc quod dictum est contra Filium hominis remittetur. Hic fortassis aliquis quaerat utrum dicimus in oratione dominica: Pater noster, qui es in coelis; atque inter caetera et hoc petimus dicentes, Dimitte nobis debita nostra. De se ipso autem ait: Ut sciatis quod habet Filius hominis potestatem in terra tia quae nunquam dimittetur tantummodo ad Spiritus blasphemiam dicitur pertinere, tanquam ille qui hoc impoenitentiae peccato fuerit obligatus, dono sancti Spiritus resistere videatur, quod eo dono fiat remissio pec
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ peccata. &blasphemiȩ qͥb blasphema¬
uerint: ꝓculdubio & illa blasphemia quȩ con¬
tra patrẽ dicitur. istageneralitate concludit᷑:
&̾ tam̃. hȩchir ͦ remissibilis definitur: quȩ dici¬
tur contra sp̃m scm. Nũqͥd nã & ꝑater formã
serui
accepit: quasi maior sp̃s sc̃s : Non utiq sed¬
idõ post uniu̾salẽ cõmemorationẽ omiũ ꝑec¬
catoꝵ. om̃isq blãphemiȩ. eminentius uolu¬
it exprimere blasphemiã. quȩ dicit᷑ contra
filiũ hominis: qr etiã si in illo peccato fuerint
homines obligati. qd̃ cõmemorauit ubi ait. si
ñ uenissẽ & locutus eis fuisse̾. peccatũ ñ habe¬
rent. qd̾ etiã in eu. angłio scđ̾m iohanẽ. ual¬
de graue ostendit ẽẽ peccatũ. ubi ait de iꝑ¬
so spͣu sco cũ eũ se mis surũ eẽ ꝓmitteret.
ille arguet mundũ deꝑeccato & de iustitia.
& de iudicio: de peccato quidẽ. qd̃ ñ credi¬
derunt in me: tanĩ si ñ dixerit illa cordis im¬

Expanded text:
inum peccata et blasphemiae quibus blasphemaverint; proculdubio et illa blasphemia quae contra Patrem dicitur, ista generalitate concluditur, et tamen haec sola irremissibilis definitur quae dicitur contra Spiritum sanctum. Nunquidnam et Pater formam servi accepit, qua major sit Sideo post universalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae, eminentius voluit exprimere blasphemiam, quae dicitur contra Filium hominis; quia etiamsi in illo peccato fuerint homines obligati, quod commemoravit, ubi ait, Si non uenissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; quod etiam in euangelio secundum Iohannen ualde graue ostendit esse peccatum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse promitteret: ille arguet mundum de peccato, de iustitia et de iudicio; de peccato quidem, quod non crediderunt in me —: tamen si non dixerit illa cordis im
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ad huc in hac uita ẽ dep̃hendi. Qd̃ ñ idõ
uideatur ab surdũ qr cũ homo usq in fiñe huiꝰ
uitȩ. indura impenitentia. ꝑseuerans. dui mul¬
tis. quasi breue aliqͥd. uerbũ appellauit dicens.
Quicũq dixerit uerbũcont᷑filium hominis re¬
mittetur ei: qͥ autẽ dixerit contra sp̃m scm nͣ re
uittetur ei. neq in hoc scło neq in futuro. Hȩc
enĩ quaͣuis ꝑlixa sit. & plurimis uerbis contex¬
ta. & ꝑducta blasphemia: solet tam̃ scriꝑtura
etiã muta uerba uerbũ appellare. Neq enĩ unũ
uerbũ locutus ẽ qͥcũq ꝓpħea: & tam̃ sic legitur.
uerbũ qd̾ factũ ẽ ad illũ uel ad illũ ꝓpħam. & apłs.

Expanded text:
 adhuc in hac uita est, deprehendi. quod non ideo uideatur absurdum, quia cum homo usque in finem huius uitae in dura impaenitentia perseuerans diu multis quasi breue aliquod uerbum appellauit dicens: quicumque dixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei; qui autem mittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro. haec enim quamuis prolixa sit et plurimis uerbis contexta et producta blasphemia, solet tamen scriptura etiam multa uerba uerbum appellare. neque enim unum uerbum locutus est quicumque propheta; et tamen sic legitur: ,,uerbum, quod factum est ad illum uel illum prophetam".
Abbreviated transcription (Latin):
petrat in hoc scło quȩ ualcat infuturo. Ded
ista impenitentia. uel cor impenitens quãchiu
quisq in hac carne uiuit nͣ potest iudicari.
De nullo enĩ desperandũ ẽ quãdiu patientia
dĩ ad penitentiã adducit: nec de hac uita rapit
imꝑiũ qͥ nͣ uult mortẽ impii quantũ ut reuertat᷑. ⁊ uiuat
Paganꝰ ẽ hodiȩ: unde scis utrũ sit futurus crasti¬
no xp̃ianus: Iudeus in fidelis ẽ hodie:ͥ qͥd si cras
credat in xp̃o : Hereticus ẽ hodie: qͥd si crasse¬
qͥtur catholicã ueritatẽ. Scismaticus ẽ hodie:
qͥd si cras amplectitur catholicã pacẽ: Qd si
isti qͦs inquocũq genere erroris notas. & tanꝗͣ
desꝑatissimos dã nas. ante quã finiant istã uitã
agunt penitentiã: & inueniunt intã uerã in
futuro: Proinde fr̃s etiã ad hoc uos admone¬
at qd̃ ait apłs. Nolite ante tẽpus qͥcquã iudi¬
care. Hȩc enĩblasphemia sp̃s cui nũquã ẽ ulla
renussio. quã ñ om̃em s quandã intelleximus.

Expanded text:
em in hoc saeculo, quae ualeat in futuro. Sed ista impaenitentia uel cor impaenitens quamdiu quisque in hac carne uiuit non potest iudicari. de nullo enim desperandum est, quamdiu patientia dei ad paenitentiam adducit nec de hac uita rapit impium; qui non uult mortem impii, quantum reuertatur et uiuat. paganus est hodie; unde scis, utrum sit futurus crastino christianus? Iudaeus infidelis est hodie; quid, si cras credit in Christum? haereticus est hodie; quid, si cras sequitur catholicam ueritatem ? schismaticus est hodie; quid, si cras amplectitur catholicam pacem? quid, si isti quos in quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos modo damnas, antequam agant poenitentiam, et inveniant veram vitam in futuro? Proinde, fratres, etiam ad hoc vos admoneat, quod ait Apostolus: Nolite ante tempus quidquam judicare . Haec enim blasphemia Spiritus, cui nunquam est ulla r
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ p̃dicator.⁊ qͣntoc̃q tp̃r qͥs qͥs ur̃m nr̃am p̃dicationẽ
diligñt̃ atq instant̃ audierit. ñ uerboꝵ s uerbi auoien¬
distudiosissimꝰ nuncupat᷑: ita eomore quo script᷑ȩ lo¬
quunt᷑. & que nouit ȩccłastica ꝯsuetudo. qͥsqͥs uniũs a
cutus fuerit corde impenitenti contra remissi¬
onẽ peccatoꝵ quȩ fit in eccłia: uerbũ dicit con¬
tra spm sc̃m. Idõ autẽ ñ solũ uerbũ qd̃ dictũ
fuerit contra filiũ hominis. s om̃e ꝓrsus pecca¬
tũ & blasphemia remittetur hominibꝰ.:qr ubi
hoc ꝑeccatũ ñ fuerit cordis impenitentis cͣ
alia dimituntur. Quomͣ aut̃ẽ hoc dimitcet᷑:
qd̃ etiã remissionẽ impedit alioꝵ. Omia gͦ
nec alia dimittuntur: qr om̃iũ remissio uincu¬
lo istius impeditur. Nlon gͦ ꝓpterea. qͥcũq dix¬
erit uerbũ contra filiũ hominis remitcetur
ei. qͥ autẽ dixerit contra spm sc̃m ñ remittet᷑.
umquã uel hereticus dixit: s qm̃ qͥsqͥs resti¬

Expanded text:
dicationem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa scutus fuerit corde impaenitenti contra remissionem peccatorum, quae fit in ecclesia, uerbum dicit contra spiritum sanctum. ideo autem non solum uerbum, quodfilium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus; quia ubi hoc peccatum non fuerit cordis impaenitentis coalia dimittuntur. quomodo autem hoc remittetur, quod etiam remissionem impedit aliorum? omnia ergo mquam dimittitur, nec alia dimittuntur, quia omnium remissio uinculo istius impeditur. non ergo propterea quicumque dixerit uerbum contra filium hominis, remittetur ei, qui autem dixeriumquam uel haereticus dixit; sed quoniam quisque resti