comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ortẽ intulit hõ sibi filioq homĩs:
tutã uͦ attulit hom ini moriens
& resurgens filiꝰ hom̃is. Obꝓbrtũ hominũ
& abiectio pleb usq ad mortẽ. hoc enĩ uo¬
luit in conspectii immicoꝵ pati. quo eũ
tanꝗͣ derelictũ putaient: Ut gr̃a commñ¬
daret᷑ testam̃ti noui: qua disceremꝰ aliam
quertre felicitatẽ quȩ nc̃ ẽ. infidẽ. postea
uͦ erit inspetie. Quãdiu enĩ sumꝰ in corꝑe¬
lamꝰ: ñ ꝑspetiẽ. & idõ nc̃ in spe: tunc in
re. Deniq resurrectionẽ suã quã ñ sic̃
niãm in longũ differri oportebat. ut in ex¬
ẽplo carnis eiꝰ disceremꝰ qͥd in nr̃a sꝑare de¬
beamꝰ: uoluit alienis demonstrare s suis.
Alienis dicod̃ĩ natura s uitio: qđ sẽꝑ cont᷑
naturã ẽ. Mortuus ÷ gͦ in conspectu homi

Expanded text:
e intulit homo sibi filioque hominis; uitam uero adtulit homini moriens et resurgens filius hominis, opprobrium hominum et abiectio plebis usque ad mortem. hoc enim uoluit in conspectu inimicorum pati. quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide, postea uero erit in specie. quam diu enim sumus in corlamus, non per speciem et ideo nunc in spe, tunc in re. Denique resurrectionem suam, quam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare sed suis; alienis dico non natura sed uitio, quod semper contra naturam est. mortuus est ergo in conspect
Abbreviated transcription (Latin):
les suos tẽpalẽ salutẽ ꝓ act̾na felicitate
contẽpnere: usq ad mortẽ ꝑtulit ꝑ seq̃n.¬
tes atq seuientes᷑: & quasi uicto & opp̃s¬
so suꝑbe illudentes. Qđ aut̃ carnem
suã resu scitauit &e discipłoꝵ aspectibꝰ atq
contactib reddidit. eisq uidentib ascen¬
dit incelũ: ipsos aedificauit᷑ & quid
expectare. quid p̃dicare deb̾ent. eui-¬
dentessua ueritate monstrauit. Illos aũ
a quibꝰ tanta mala usq ad mortẽ ꝑtule-¬
rat quasi de illo suꝑato & extincto głan-¬
tes in ea opinione dereliquit: ut qͥsqͥs
eoꝵ salute aet̾na saluus fieri uellet. hoc
de illiꝰ mortui resurrectione credet. Qđ
hi qui uider signis contestantibꝰ p̃dica

Expanded text:
citatem contemnere, usque ad mortem pertulit persequentes atque saevientes, et quasi victo et oppresso superbe illudentes. Quod autem carnem suam resuscitavit, et discipulorum conspectibus et contactibus reddidit, eisque videntibus ascendit in coelum, ipsos aedificavit, et quid exspectare, quid praedicare deberent, evidentissima veritate demonstravit. Illos autem a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et exstincto gloriantes, in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna salvus fieri vellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet, quod ii qui viderunt, signis contestantibus praedica
Abbreviated transcription (Latin):
Illi aut̃ faciunt querentes głam suã: il¬
li faciunt quereutes głam di. & illi fa-¬
ciunt ꝑ quedã potestatibꝰ concessa inor-¬
dine suo qͥsi pͥuata cõmertia uł beneficia:
illi aut̃ publica amministratione iuis¬
su eiꝰ cui cuncta creatura subiecta ẽ. Alit
enĩ cogit᷑ possessor equũ dare militi: alit̃
eũ tradidit emptori: uł cuilibet donat
aut omodat. & quẽ admodũ pleriq
mali milites quos imꝑialis discipli¬
neͣ ꝯdep̃nat. signis ĩꝑatoris sui ñ nullos
possessores suos t̾ritant. & ab eis aliquid
qđ publice ñ iubet᷑ extorquent: ita ñ
ana exigunt aliqͥda potestatibis qͥb
honori xp̃i cedere indictũ ẽ. Cũ aũt ma¬
lis iubentibꝰ uoluntate cedunt: ad se¬
ducendos homines cedunt. quoꝵ erro¬
re lerant᷑. Quappt̃ alit̾ magi facuint

Expanded text:
aciunt quaerentes gloriam suam, illi quaerentes gloriam Dei; et illi faciunt per quaedam potestatibus concessa in ordine suo, quasi privata commercia vel beneficia, illi autem publica administratione, jussu ejus cui cuncta creatura subjecta est. Aliter enim cogitur possessor equum dare militi, aliter eum tradit emptori, vel cuilibet donat aut commodat. Et quemadmodum plerique mali milites, quos imperialis disciplina condemnat, signis imperatoris sui nonnullos possessores territant, et ab eis aliquid quod publice non jubetur extorquent; ita nonana, exigunt aliquid a potestatibus quibus honore Christi cedere indictum est. Cum autem malis jubentibus voluntate cedunt, ad seducendos homines cedunt, quorum errore laetantur. Quapropter aliter magi faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
terat ille popłs facere qđ illi faciebant. ꝗͣ¬
ius moyses in iurtute dĩ maiora potuerit.
S idõ ñ omibꝰ scĩsista tribuunt᷑: ne ꝑiitio¬
sissimo errore decipiant᷑ infirmi. existiman¬
tes in talibꝰ factis ẽẽ maiora dona. quã in
nolite in hoc gaude qr sp̃s uob subiecti

Expanded text:
terat ille populus facere quod illi faciebant, quterat ille populus facere quod illi faciebant, quamuis Moses in uirtute dei maiora potuerit. sed ideo non omnibus sanctis ista tribuuntur, ne perniciosissimo errore decipiantur infirmi, existimantes in talibus factis esse maiora dona quam in onolite in hoc gaudere, quia spiri
Abbreviated transcription (Latin):
test sachanas sathanã exclude. ne forte
quisꝗͣ utens nominib aliquarũ infirma¬
rũ potestatũ cũ demoniũ excluserit. fal¬
sam putet ẽẽ. istã dñ sententiã: ad hoc
honĩis uoluntati ꝑ impietatis errorem
trrumpho maiore dominet᷑. Hoc autẽ
mͦ ñ exit sathanas. s potiꝰ inintima ing̃.¬
dit: ut in eo sic oꝑet᷑ quẽ ad modũ dicit
apłs. Scđ̾m pͥncipẽ potestatis aeris huiꝰ.
qui nc̃ oꝑat᷑ in filiis diffidentie. Non
em̃ sensꝰ corꝑis eoꝵ turbabat atq torque¬
bat̾ aut eoꝵ corꝑa collidebat: s in eoꝵ
uoluntate uł potiꝰ cupiditate regnabat.
Qđ aut̃ dic̃ pscudo ꝓpħas multa signa
& ꝓdigia facturos. ita tit fallant si fieri
potest etiã electos: ammnonet utiq ut in¬
telligamꝰ quedã mirała etiã sceleratos
homĩes facere. qualia sc̃i facere ñ posfuł :
nec tam̃ idõ potioris loci apud dm̃ esse
arbitrandi st̃. Hon eñ acceptiores erant
dõ quã popłs isrł magi egyptioꝵ: qr ñ po¬

Expanded text:
test satanas satanam excludere : ne forte quisquam utens nominibus aliquarum infimarum potestatum, cum daemonium excluserit, falsam putet esse istam Domini sententiam; ad hoc hominis voluntati per impietatis errorem triumpho majore dominetur. Hoc autem modo non exit satanas, sed potius in intima ingreditur, ut in eo sic operetur, quemadmodum dicitm principem potestatis aeris huius, qui nunc operatur in filiis diffidentiae. non enim sensus corporis eorum turbabat atque torquebat ant eorum corpora conlidebat, sed in eorum uoluntate uel potius cupiditate regnabat.. Quod autem dicit pseudoprophetas multa signa et prodigia facturos, ita ut fallant, si fieri potest, etiam electos, admonet utique, ut intellegamus quaedam miracula etiam sceleratos homines facere, qualia sancti facere non possunt. nec tamen ideo potioris loci apud deum esse arbitrandi sunt. non enim acceptiores erant deo quam populus Israhel magi Aegyptiorum, quia non po
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑalit̃ noceant: potestatẽ in eos accipi¬
unt ad inaioꝵ bonor utilitatẽ. ꝓpt̃ exerci¬
tationẽ patientie. Itaq aĩa xp̃iana seꝑ in.¬
uigilet in tribulationib suis seqͥuolun:¬
tatẽ dñi sur: ne ordinationi dĩ resistendo.
ad qͥrat sibi grauiꝰ iudicũi. Qđ eñi ipse dñs
agens hominẽ. pontio pilato dix̃: hoc &¬
iob posset diabolo dicere. ñ habes in me
potestatẽ nsi data tͥ eẽt desuꝑ. Non gͦ eiꝰ
uoluntas. cuiꝰ malitie potestas in bonos

Expanded text:
temporaliter noceant, potestatem in eos accipitemporaliter noceant, potestatem in eos accipiunt ad maiorem bonorum utilitatem propter exercitationem patientiae. itaque anima christiana semper inuigilet in tribulationibus suis sequi uoluntatem domini sui, ne ordinationi dei resistendo adquirat sibi grauius iudicium. quod enim ipse dominus agens hominem Pontio Pilato dixit, et diabolo hoc Iob posset dicere: non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset desuper. non ergo eius uoluntas cuius malitiae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo etiã cũ usurpant᷑ ab extraneis. Qi
omĩno suũ nom̃ ad istã militiã ñ deder.
ꝓpt̃ honorẽ tam̃ excellentissimi ĩꝑatoris
ualent. Ex quibꝰ fuit ille de quo discrpłi
dño nuntiauer̃ qđ in nomine eiꝰ eiceret
demonia: quãuis cũ eis ñ sequeret. Cũ
aut ñcedunt bis signis huiꝰ modi potes¬
tates: ds̃ ipse ꝓhibet occultis modis. cũ
id iustũ atq utile uidicat. Nã nullomͦ
ulli sp̃s audent hȩc signa contẽpnere:
contremꝑscunt enĩ hec̾ubicũq illa con¬
spexerint. S nescientibꝰ homibꝰ aliud ru¬
bet diumitꝰ. uł ad confundendos maloᷤ.
Uł ad ammonendos bonos ut ꝓficiant
in fide. atq i̾ta ñ iactant̃. s utilit̾ possint.
dona habent curationũ: ꝓp̃t has gͦ cau¬
sas plerũq ut dictũ ẽ. nescientibꝰ homi¬
nib iubet᷑ diuinitꝰ id÷ ut hissignis ad¬
hibitis huiꝰ modi potestates uoluntati ho¬
minũ ñ obteꝑ aent. Ut aut̃ malibonis sepe

Expanded text:
extraneis, qui omnino suum nomen ad istam militiam non dederunt, propter honorem tamen excellentissimi imperatoris ualent. ei quibus fuit ille de quo discipuli domino nuntiauerunt, quod in nomine eius eiceret daemonia, quamuis cum eis non sequeretur. cum autem non cedunt his signis huius modi potestates, deus ipse prohibet occultis modis, cum id iustum atque utile iudicat. nam nullo modo ulli spiritus audent haec signa contemnere; contremescunt enim haec, ubicumque illa conspexerint. sed nescientibus hominibus aliud iubetur diuinitus uel ad confundendos malos, uel admonendos bonos, ut proficiant in fide, atque ista non iactanter, sed utiliter possint; dona habent curationum? propter has ergo causas plerumque, ut dictum est, nescientibus hominibus iubetur diuinitus, id est ut his signis adhibitis huius modi potestates uoluntati hominum non obtemperent. Yt autem mali bonis saepe
Abbreviated transcription (Latin):
unt in nomine dĩ: a dõ om̃iũ rerũ de subli¬
miorb partib iubẽt inferiori ereature. Cũ
aut̃ mali homines magicis artib oꝑant᷑ si¬
milia: in manꝰ suas dant᷑. cũ exaudrunt᷑ a de¬
monibꝰ. Digni sunt eñĩ qui tali exaudicio¬
ne decipiant᷑. ut pena illis fiat hoc qđ ui¬
dent impetrare beneficiũ. cũ eis exhibent
quasi pͥuatim inferiores potestates quedam
miracła ut eos habeant subiugatoa. ꝑ mis¬
rũ sua cuiq tribuant᷑. Itẽ ex eodem libro¬

Expanded text:
n nomine Dei Domini omnium rerum, de sublimioribus apparatibus jubetur inferiori creaturae; cum autem mali nomines magicis artibus operantur similia in manus suas dantur cum exaudiuntur a daemonibus. Digni sunt enim qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod videntur impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi privatim inferiores potestates, quaedam miracula, ut eos habeant subjugatos, permisrum sua cuique tribuuntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ta sua pͥuata potestate. ardentissime dili¬
gunt. In magicis aut impetrationibꝰ ab ille¬
cebrã deceptiois ut sibi subiugent eos qͥbꝰ
talia ꝯcedunt. p̃stant effectum p̃cibꝰ & mi
bi licet largiri honorantibꝰ se sibiq serui¬
entib. de quedã scđm in sacram̃tis suis
pacta seruantib. & quando urd̾ẽt ĩpe¬
trare magiꝑ sublimioꝵ nomĩa inferiores
t̃rent: & ñ nulla uisibilia q̃ ꝓpt̃ infirmita¬
tẽ carnis magna uident᷑ hõibꝰ. ñ ualentibꝰ
ȩt̃ua otueri. que ꝑ se ipsũ p̃stat dilectori¬
bꝰ suis uerꝰ ds̃. mnirantibꝰ exhibeant. Hȩc
auĩ ꝑmictit ds̃ iuste omĩa mođans.: ut
ꝓ cupiditatibꝰ & electionibꝰ seruitutes eoꝵ
lib̾tatesq distribuat. & siquando inuo¬
catione sũmi dĩ aliquid ꝓ sus mał cupi¬
ditatibꝰ impetrant: uindicta ẽ. illa ñgr̃a.
Non em̃ frustra dic̃ apłs: tradidit illos
ds̃ in desidia cordđilloꝵ. Quordam enim¬

Expanded text:
ta sua priuata potestate ardentissime dilita sua priuata potestate ardentissime diligunt; in magicis autem imperationibus ad inlecebram deceptionis, ut sibi subiugent eos quibus talia concedunt, praestant effectum precibus et bi licet largiri honorantibus se sibique seruientibus et quaedam secum in sacramentis suis pacta seruantibus. et quando uidentur impetrare magi, per sublimiorum nomina inferiores terrent et nonnulla uisibilia, quae propter infirmitatem carnis magna uidentur hominibus non ualentibus aeterna contueri, quae per se ipsum praestat dilectoribus suis uerus deus, mirantibus exhibent. haec autem permittit deus iuste omnia moderans, ut pro cupiditatibus et electionibus seruitutes eorum libertatesque distribuat. et si quando inuocatione summi dei aliquid pro suis malis cupiditatibus impetrant, uindicta est illa, non gratia. non enim frustra dicit apostolus: tradidit illos deus in desideria cordis illorum. quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. suã potiꝰ in se uł in alios. qͣm illiꝰ inõs
diligens potestatẽ: Tanto ẽ. sordidiorꝰ tan¬
toq magis penalit diuinis legib tanꝗͣ
io uo suis honorib uł potestate fuerit oe¬
lectata: tanto mag̃ subdit᷑ talib potestati¬
b quę pͥuato suo gaudent: & honorari
ab hominib sic̃ dii cupuint. Quibꝰ diui¬
na lege sepe ꝯcedit᷑: ut eos qͦs sibi scd̾m eoꝵ
merita subiuganerint. pͥuato illo uire
eciã miracłoꝵ aliquid p̃stent uihis rebͦ
exhibendoꝵ. quibꝰ st̾ infirmo. s tam̃ ordina¬
tissimo potestatũ gradii p̃posite.S ubidi¬
uia tanꝗͣ publica lex iubet: uincit uti
tiãnͥ untu̾sał diuinȩ potestatis ꝑmissio¬
ne. nulla ec̃t. Iõoq fit ut sc̃i dĩ serui qͥndo
potestatẽ imꝑent infimis potestatibꝰ. ad
quedã uisibilia facienda miracła. In illis
enĩ ds̃ ipse ĩꝑat. cuiꝰ tẽplũ sc̃᷑: & quẽ contẽp¬

Expanded text:
deo, suam potius in se uel in alios quam illius uel in omnes deo, suam potius in se uel in alios quam illius uel in omnes diligens potestatem, tanto est sordidatior tantoque magis poenaliter diuinis legibus tamquam umana deserto deo suis honoribus uel potestate fuerit delectata, tanto magis subditur talibus potestatibus, quae priuato suo gaudent et honorari ab hominibus sicut di cupiunt: quibus diuina lege saepe conceditur, ut eis quos sibi secundum eorum merita subiugauerint priuato illo iure etiam miraculorum aliquid praestent in his rebus exhibendorum, quibus sunt infimo, sed tamen ordinatissimo potestatum gradu praepositae. sed ubi diuiua tamquam publica lex iubet, uincit utiqrsalis diuinae potestatis permissione nulla esset. ideoque fit, ut sancti dei serui, quando potestatem, imperent infimis potestatibus ad quaedam uisibilia facienda miracula. in illis enim deus ipse imperat, cuius- templum sunt et quem contem
Abbreviated transcription (Latin):
Uare gͦ magi phaiaonis fecer̃ quedam
miracła. sic moyses famulꝰ dĩ. Omis
aĩa paitim pͥuatã cuiꝰdã sui potestatẽ gerit:
partim uniu̾sicatis legibꝰ sic̃ publicis coher¬
cit᷑ & regit᷑. Quia gͦ una queq resuisibilis
in hoc mrindo ht̃ potestatẽ angłicã sibi p̃¬
positã. sic aliqͥbꝰ locis diuina scͥpt᷑a testãt᷑:. de
eadẽ re cui p̃positaẽ. alit quasi pͥuato iure
agitꝰ alit̃ tanꝗͣ publice agere cogit᷑. Potenti
or÷ eiũ parte. uniu̾sitas: qm̃ & illud qd ibi
pͥuatim agit. tantu agere sinit᷑ quantum
lex untuisitatis sinit. S una queq aĩa tan¬
to.ẽ. pietate purgatior. qͣnto pͥuato suo
minꝰ delectata. legẽ uniu̾sitatis intuetur.
eiq deuote ac libent̃ obrẽꝑat. Est enĩ lex
uniu̾sitatis diuina sapientia. Quanto aũ
ampliꝰ puato suo gaudeo & neglecto dõ qͥ
om̃ib animis utilit ac salubrit̾ p̃sidet ip¬
sa sibi uł aliis quib potuerit uult ẽẽ ꝓ

Expanded text:
aonis fecerunt quaedam miracula sicut Moses, famulus dei? Omnis anima partim priuati cuiusdam sui potestatem gerit, partim uniuersitatis legibus sicut publicis cohercetur et regitur. quia ergo unaquaeque res uisibilis in hoc mundo habet potestatem angelicam sibi praepositam, sicut aliquot locis diuina scriptura testatur, de ea re, cui praeposita est, quasi priuato iure agit, aliter tamquam publice agere cogitur. potentior est enim. parte uniuersitas, quoniam et illud quod ibi priuatim agit tantum agere sinitur, quantum lex uniuersitatis sinit. sed unaquaeque anima tanto est pietate purgatior, quanto priuato suo minus delectata legem uniuersitatis intuetur eique deuote ac libenter obtemperat. est enim lex uniuersitatis diuina sapientia. quanto autem amplius priuato suo gaudet et neglecto deo, qui omnibus animis utiliter ac salubriter praesidet, ipsa sibi uel aliis quibus potuerit uult esse pro
Abbreviated transcription (Latin):
filii tui sunt spiritales. S uit̃ hos: tͥ pn¬
mogenitaẽ. fides. Quisqͥs re alienã occyl¬
te ocupiscis: interiꝰ fidẽ ꝑdis. E ris eñ
pͥno sinedubio summulatorꝰ obsequens ñ
caritate .s frairoe: ueluti amans eũ a quo¬
te cupis fierĩ heredẽ. Amaitoo eũ mori q̃¬
tis. & ut inre eius te uideas possessorem
illi inuides successorẽ.
ia fr̃s detursa detẽ p̃cepta. decẽ pla¬
gis oꝑatꝗõ otẽptores p̃ceptoꝵ contuma

Expanded text:
filii tui sunt spirituales, sed inter hos tibi prfilii tui sunt spirituales, sed inter hos tibi primo nata est fides. Quisquis ergo rem alienam occulte concupiscis, internam fidem perdis. Eris enim primo sine dubio simulator, obsequens non charitate, sed fraude; veluti amans eute cupis fieri heredem; amando eum mori quaeris et, ut in re eius te uideas possessorem, illi inuides successorem. Heia, fratres, decursa decem praecepta et decem plagas, comparatos contemtores praeceptorum contuma
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ iuste posside. heredes se querunt
fieri a morientib. Quid enĩ tam iustum
uidet᷑. quã rẽ sibi derelictã possidẽ. ha
be iure omuni: Quid apud te facit ho¬
mo᷑ Dimissum ÷ mͥ: hereditatẽ ꝯsecutꝰ
sum: testam̃tũ lego. Hichil uidet᷑ iustiꝰ
ista uoce auaritie. Tulaudas quasi iure
possidentẽ: ds dampnat iniuste concu¬
piscente. Uide qual es: qui optas te ab
aliqͦ hesedem fieri ñ uis ut habeat here¬
des. In heredib aut̃: nicħ eariꝰ pͥmogeni¬
to. Pinde in pͥmogenitis tuis primris.
qui ꝯcupiscendo res alienas. id qđ tͥ iure
ñ debebat᷑. quasi uiris umbra ꝑquiris.
Et facile ÷ quidẽ. fr̃s corꝑalit̃ amttere
pͥmogenitos. Mortunt᷑ eñ homines si¬
ue ante parentes suos. siue post paren¬
tes suos: morͥtũ moriunt᷑. Illud molestũ
pͥmogenita cordis tui ꝑdas. Primogenit᷑ꝰ
em̃ in nob̾. imaginẽ ht̃ gr̃e dĩ. Nouusia¬
pͥmogenita fides÷. Nemo eni bene oꝑatur.

Expanded text:
tanquam juste possidere, haeredes se quaerunt tanquam juste possidere, haeredes se quaerunt fieri a morientibus. Quid enim tam justum videtur quam rem sibi derelictam possidere, et habere jure communi? Quid apud te facit homo? dimissum est mihi, haereditatem consecutus sum, testamentum lego; nihil videtur justius ista voce avaritiae. Tu laudas quasi jure possidentem, Deus damnat injuste concupiscentem. Vide qualis es qui optas te ab aliquo haeredem fieri. Non vis ut habeat haeredes. In haeredibus autem nihil charius primogenito; proinde in primogenitis tuis puniris, qui concupiscendo res alienas, id quod tibi jure non debebatur, quasi juris umbra perquiris. Et facile est quidem fratres corporaliter amittere primogenitos. Moriuntur enim homines, sive ante parentes suos, sive post parentes suos mortui, moriuntur. Illud molestum primogenita cordis tui perdas. Primogenitus enim in nobis imaginem habet gratiae Dei. Novus naprimogenita fides est. Nemo enim bene operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
eciũ p̃ceptũ. ẽ: ñ ocupisces ullam
rem ꝓximi tui. Non pecus. ñ possessionẽ.
ñ subiugium: ñ aliquid omĩno ꝓximi
tui concupisces. Huic malo plaga contra¬
riaẽ decima: mors pͥmogenitoꝵ. In qͣ
plaga cũ cõparationẽ quabã quero. ni¬
chil mͥ intĩm occurrit: fortasse occurrat
res quas habet heredib seruare rep̃hen¬
ditur. Hic aut̃ clamat qui rem ꝓximi
siu ocupiscit. & qui furto aufert. & qͥ fura¬
tur aliquid ꝓximi: ñ pot̃ nͥ rem ꝓximi
furari. S de fuito suꝑiꝰ iã p̃ceptũ ẽ: ubi
intelligas ⁊ rapinã. Non enĩ de fuito p̃
ciꝑet. ⁊ de rapina taceret scͥptura: nͥ te
intelligeret uoluisset. Quia & si penale
ẽ. clanculo auferre. multo maioris pene
÷ iolent eriꝑe. Auferre gͦ nolenti suie
occulte. siue palam. habet p̃ceptũ suũ:
ꝯcupiscere aut rem ꝓximi. qd notat õs
incorde. etiã si iustã ibi sticcessionẽ que¬
rasñ licet. Demq qui uolunt res alienaᷤᷤ

Expanded text:
ecimum praeceptum est: non concupisces ullam rem proximi tui, non pecus, non possessionem, non subiugium; non aliquid omnino proximi tui concupisces. huic malo plaga contraria est decima, mors primogenitorum. in qua plaga cum comparationem quandam quaero, nihil mihi interim occurrit — fortassis occurrat res, quas habet, heredibus seruat reprehenditur. hic autem clamat:  qui rem proximi concupiscit et qui furto aufert et qui furatur aliquid proximi non potest nisi rem proximi furari. sed de furto superius iam praeceptum est; ubi intellegas et rapinaeciperet, et de rapina taceret Scriptura, nisi te intelligere voluisset, quia si poenale est clanculo auferre, multo majoris poenae est violenter eripere. Auferre ergo volens, sive occulte, sive palam, habet praeceptum suum; concupiscere rem proximi, quod notat Deus in corde, etiamsi justam ibi successionem quaeras, non licet. Denique qui volunt res alienas
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui segregant semet ipsosrephendens lo
nifestr᷑ quid euidentiꝰ: merito ueniant. & si ea¬
dem credentes quȩ nos. tain accepturi sp̃m scm̃:
que hab̾e ñ possunt. qͣm diu st̃ hostesunita¬
tis. hos aut̃ oparat apłs magis pharaonis:
habentes inquit formã piecatis. s turtutẽ
eiꝰ abnegantes: qui in signo t̃cio defecerunt.
Iam uidete quare in signotcio defecerunt.
go ad oi oilectione ꝑtinere intelliguntur:
ut septẽ cet̾a intelligant᷑ ad dilectionẽ ꝓxi¬
mi ꝑtinere: ut duab tabuł legis & decẽ p̃¬
ceptis duo illa tanꝗͣ sumaria p̃cepta teneamꝰ.
Diliges dñm ain tuũ ex toto coroe tuo⁊iex
tota anima tua. et ex tota uirtute tua ⁊ di
liges ꝓximũ tiiũ tanꝗͣ teipsum. Inhis duo¬
h p̃ceptis: tota lex pendet & ꝓphetȩ .I.
De feramꝰ gͦ tria pͥma p̃cepta: ad dilectio¬
nẽ di. Que tria pͥma. Primũ: ñ crunt tibi
dii alii p̃ter me. Cui contͣria plaga ẽ. aqͣ
ou̾sa in sanguinẽ: ꝓp̃t qdđ sum mũ pͥncipi¬

Expanded text:
sunt qui segregant semetipsos: reprehendens loqnifestius? quid evidentius? Merito veniant, etsi eadem credentes quae nos, tamen accepturi Spiritum sanctum, quem habere non possunt, quamdiu sunt hostes unitatis. Hos autem comparat Apostolus magis Pharaonis  Habentes, inquit, formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes  , qui in signo tertio defecerunt. 14. Jam videte quare in tertio signo defecerunt. go ad Dei dilectionem pertinere intelliguntur, ut septem caetera intelligantur ad dilectionem proximi pertinere; ut duabus tabulis Legis et decem praeceptis, duo illa tanquam summaria praecepta teneantur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totatuum tanquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Referamus ergo tria prima praecepta ad dilectionem Dei. Quae tria prima? Primum, Non erunt tibi dii alii praeter me: cui contraria plaga est, aqua conversa in sanguinem, propter quod summum principi
Abbreviated transcription (Latin):
nario numeroͬ. tanꝗͣ natalẽ sibi apuduos
faciens. Qua draginta eñi dieb hic conu̾satꝰ
÷ dñs c̃ discipłis fuis: quadragesimo die
ascendit ĩ cęlũ: ⁊ ꝑ accis sibi decẽ dieb tanqͣ
decimo p̃ceptoꝵ signo. uenit sp̃s sc̃s: qr nemo

Expanded text:
nario numero tanquam natalem sibi apud nos nario numero tanquam natalem sibi apud nos faciens. Quadraginta enim diebus hic conversatus est Dominus cum discipulis suis, quadragesimo die ascendit in coelum, et peractis ibi decem diebus, tanquam decimo praeceptorum signo, venit Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
septenariã istam rationẽ inueniri ꝓpͥe scõ
xp̃ianũ suꝑ xp̃i m̃brũ. Sapientiȩ utellec̃¬
tus: bsilii. & fortitudinis: scientie & pieta¬
tis spm̃ timoris dĩ Si secuti estis. septẽ res
ꝑcucurri. tanꝗͣ descendentẽ ad nos sp̃mdĩ
a sapientia usq ad timorẽ & nos ascenda¬
mꝰ a timore ad sapientiã. Initiũ sapientiȩ ti
naria oꝑatione unꝰ. An aliquid eudentius
uultis Pente costen diẽ festũ: scͥptura sca
de septimanis factũ omemorat. Habesin scͥp¬
tura tobie: ubi euident̃ dic istũ diẽ festũ
factũ de septimanis. Septies en imseptẽ:
tur ad capit: spũi eñi scõ ad unitatẽ col¬
ligim᷑m̃ ab unitate disꝑgim᷑. idõ ao qua¬
dragesimanonã addit᷑ unũ unitatis & fi¬
unt quinquaginta. Noneñ iã sine causa
ferisndum incelum. Ab illa resurrectione.
ab illa ab inferis assũptione. numerantur
quinqͥginta dies: & uenit sp̃s sc̃s in quinqͥge¬

Expanded text:
septenariam istam rationem inueniri proprie sancto septenariam istam rationem inueniri proprie sancto  membrum, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, Spiritum timoris Dei . Si secuti estis, septem res percucurri, tanquam descendentem ad nos Spiritum Dei a sapientia usque ad timorem, ut nos ascendamus a timore ad sapientiam: Initium sapientiae timnaria operatione unus. An aliquid evidentius vultis? Pentecosten diem festum Scriptura sancta de septimanis factum commemorat. Habetis in scriptura Tobiae, ubi evidenter dicitur istum diem factum de septimanis . Septies enim septem, tur ad caput: Spiritu enim sancto ad unitatem colligimur, non ab unitate dispergimur: ideo ad quadraginta novem additur unum unitatis, et fiunt quinquaginta. Non ergo jam sine causa feris, nondum in coelum: ab illa resurrectione, ab illa ab inferis assumptione numerantur quinquaginta dies, et venit Spiritus sanctus, in quinquage
Abbreviated transcription (Latin):
uras inquã. res interioris archȩ ure. in¬
teriorio thesauriũ ⁊̃. Resuras. quasuo¬
b nec fur. nec latio. net uicinꝰ potens pos¬
sit auferre. ubi nec tinea nec rubigo me¬
tuenda ẽ cũ quib oiues exũt inaufiã¬
gus. S ic eñi eritis popłs dĩ. int̾ iniquos
egyptios. Illis hȩc incordib patientib uo¬
b̾aut̃ incolumib in ipsis uiteriorib ho¬
minib urĩs. donec ducat᷑ popłs de egyp¬
to quodã exitu suo: qđ &e fit. Nam illud se¬
mel factũ ẽ. hoc ñ cessat fieri. S c̃ificatio
pit: ut tẽia intͥuitate ꝑsona sc̃s sp̃s dicere¬
tur. Ipse requiescit suꝑ humilẽ & quietũ :¬
tanꝗͣ in sabbato suo. Adhuc septenariꝰ nu¬
merꝰ: etiã sc̃o sp̃ui deputat᷑. hoc scͥptuit nr̃e
satis indicant. Uiderint meliora meliores :¬
& maiora maiores: & de istoseptenario nu¬
mero subtiliꝰ aliqͥd. & diuinius aliqͥd dica
& explicent. Ego tam̃ qđ in p̃sentisatẽ: illud
uideo. illuduos ad uidendũ commemoro:

Expanded text:
uestras interioris arcae uestrae, interioris thesauri uestri; res uestras, quas nobis nec fur nec latro nec uicinus potens possit auferre; ubi nec tinea nec robigo metuenda est; cum quibus diues exit et naufragus. sic enim eritis populus dei inter iniquos Aegyptios, illis haec in corde patientibus, uobis autem incolumibus in ipsis interioribus hominibus uestris, donec ducatur populus de Aegypto quodam exodo suo. quod et fit; nam illud semel factum est, hoc non cessat fieri. Sanctificatiopit, ut tertia in trinitate persona sanctus spiritus diceretur. ipse requiescit super humilem et quietum tamquam in sabbato suo. ad hoc septenarius numerus etiam sancto spiritui deputatur; hoc scripturae nostrae satis indicant. uiderint meliora meliores et maiora. maiores, et de isto septenario numero subtilius aliquid et diuinius aliquid dicant et explicent: ego tamen quod in praesenti sat est, illud uideo, illud uos ad uidendum commemoro,
Abbreviated transcription (Latin):
tate. nec requiescere poterimꝰ post om̃ia bona
oꝑa nr̃a quȩ in hac uita nr̃a gerimꝰ. nisi eiꝰ do¬
ualde. septimo die requieuit ab omib oꝑibꝰ
suis quȩ fecit. futuirã enĩ requiẽ sigcabat:
quã pꝰ bona oꝑadaturꝰ erat homimib. Sic̃
munere bene oꝑam᷑: ita cum requiescimꝰ
ipse requiescere dr̃. quodonante requiescimꝰ.¬

Expanded text:
ere poterimus post omnia bona opera nostra, quae in hac uita gerimus, nisi eius doualde septimo die requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit. futuram enim requiem significabat, quam post bona opera daturus erat hominibus. sicut munere bene operamur, ita cum requiescimus, ipse requiescere dicitur, quo donante requiescim
Abbreviated transcription (Latin):
mã uitã redit᷑. unde anima lapsa ÷ in petca¬
tũ ꝓptẽa sabbato requies sigcat᷑. Illa autẽ
pͥma uita quȩ a ꝑegrinatiõe redeuntib
⁊ pͥma stolã accipientib reddit᷑. ꝑuna sabbat.
quẽ diẽ dñicũ dicimꝰ figurat᷑. Quere septẽ
dies. genesim lege: inuenies septimũ sine ues¬
ꝑe: qr requiẽ sine fine sig̾cat. Prima gͦ uita
ñ fuit sẽpit̃na peccanti. requies aut̃ ultina
sẽpitna ẽ. Ac ꝑ hoc ⁊ octauus sẽpitnã bea¬
titudinẽ habebit: qr requies illa quȩ sẽpit

Expanded text:
imam vitam reditur, unde anima lapsa est in peccaimam vitam reditur, unde anima lapsa est in peccatum, propterea Sabbato requies significatur. Illa autem prima vita, quae de a peregrinatione redeuntibus  primam stolam accipientibus redditur, per unam sabbati, quem diem dominicum dicimus, figuratur. quaere septem dies, Genesim lege: inuenies septimum sine uespere, quia requiem sine fine significat. prima ergo uita non fuit sempiterna peccanti, requies autem ultima sempiterna est ac per hoc et octauus sempiternam beatitudinem habebit, quia requies illa, quae s
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ ht̃ ponendi animã suã & ittrũ
recipientieã. & ido n fatale. s. oporgina¬
sacram̃to qđ om̃dare instituerat. horam
ȩxpectabat. c̃ diceret ñdum uenit hora mea:
ut in anniu̾saria passionis eiꝰ celebratione
aposteris seruaret᷑. Qdeni nc̃ ut suꝑiꝰ dixi
fide ac spe ꝑegrinam̃atq ut ad id ꝑuenia¬
mꝰ dilectione satagimꝰ: requies ÷ quedam
ab om̃i labore omiũ molestiarũ scã atq
ꝑpetua. In eã nob̾ ex hac uita fit transitꝰ.¬
strare & ꝯsecrare dignatꝰ :. In est aut̃ in illa
reque ñ desidiosa segnitia. s quedã ineffa¬
bił tranquillitas actionis ociose. Sicem̃
ab huiꝰ uitȩ oꝑib ifine requiescĩt: ut in
altiꝰ uite actionis gaudeat.S qr tał actĩo
in dĩ laude agitur: sine labore m̃broꝵ sine
actio. ut desinat quies. Neq eñi redit᷑ ad
labores ⁊ curas: s ꝑmanẽt in actione. qđ ao
quietẽ ꝑtinet. nec in oꝑe laborare nec in co¬
gitatione fluctuare. Quia gͦ prequiẽ ad pͥ¬

Expanded text:
 ponendi animam suam et iterum recipiendi eam et ideo non fatalem sed opportunasacramento, quod commendare instituerat, horam expectabat, cum diceret: Nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. Quod emm nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque, ut ad id perueniamus, dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molestiarum sancta atque perpetua. in eam nobis ex hac uita fit transitstrare et consecrare dignatus est. inest autem in illa requie non desidiosa segnitia sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. sic enim ab huius uitae operibus in fine requiescitur, ut in alterius uitae actione gaudeaturin Dei laude agitur, sine labore membrorum, sine actio, ut esse desinat quies. Neque enim reditur ad labores et curas, sed permanet in actione quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare, nec in cogitatione fluctuare. Quia ergo per requiem ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
nec aeris qualitates. nec regionũ iuas. nec
solis tepoꝵ numeros. nec spĩtaliũ similitu¬
dinei .s quasi facalia reiũ euenta ꝑqͥrant:
quis n intelligat: S iã deinceps uideamus:
cur etiã id obseruat᷑. cũ pascha celebratur.
ut sabbatũ occurrat. Hoc enĩ ꝓpͥum xꝑi
ane religionis ẽ. Nam uidei tantũmͫ in sẽ
nouoꝵ ⁊ luna obseruant: a qͥrta decima
refurrectionẽ medius ẽẽt sabbatidies: ad¬
dendu patres nr̃i ceniuer ut ⁊ nr̃a festiui¬
tas aiudeor festiuitate distingueret᷑ &
qđ ñ frustra factũ eẽ credendũ ÷ ab illo

Expanded text:
nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat? Sed iam deinceps uideamus, cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut sabbatum occurrat; hoc enim propriae religionis est, nam Iudaei tantum modo mensem nouorum et lunam obseruant a quarta decima resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur et, quod non frustra fact
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ comm̃datũ ẽ. pͥori popłoai nocio corꝑa¬
lit celebrando: ut figura eẽt scĩficationis
to dictum ẽ. & scĩficauit d̃s diẽ septimũ.
disfusaẽ. in cordib nr̃is ꝑ sp̃m scm̃ quidatꝰ:¬
nob̾: idõ scĩficatio in septimũ diẽ ꝯmemorata
÷ ubi requies om̃dat᷑. Quia uͦ nec bene oꝑari
possumꝰ nisi dono eiꝰ ad tuti. sic̃ apłs dic̃ ds̃ em̃¬

Expanded text:
m commendatum est priori populo in otio corporaliter celebrando, ut figura esset sanctificationis to dictum est: Sanctificavit Deus diem septimum. diffusa est in cordibus nnobis, ideo sanctificatio in septimo die commemorata est, ubi requies commendatur. quia uero nec bene operari possumus nisi dono eius adiuti, sicut apostolus d
Abbreviated transcription (Latin):
quasi demorsos mansosq transferre. Oues etiã
io cũ dissime agnosco detonsas. onerib scłaribꝰ
tãꝗͣ uellerib positis. & ascendentes de lauachro
id ÷ debaptismate. creare onĩs geminos duo
p̃cepta dilectionis.  nullã ẽẽ. ab isto scõ
fructu sterilẽ uideo S quare suauiꝰ uideam
quã si nulla de diuinis libris talis similitu¬
do ꝓmeret᷑. cũ res eadẽ sit eadẽq cognitio: dif¬
tidio sp̃itali scͥptura succurrat diuina. cũ m̃tẽ
pascit aꝑtis exercet obscuris. cclxx.

Expanded text:
quasi demorsos mansosque transferre. oues etiam quasi demorsos mansosque transferre. oues etiam iocundissime agnosco detonsas, oneribus saecularibus tamquam uelleribus positis, et ascendentes de lauacro, id est de baptismate, creaturas omnes geminos, duo praecepta dilectionis, et nullam esseab isto sancto fructu sterilem uideo. sed quare suauius uideam, quam si nulla de diuinis libris talis similitudo promeretur, cum res eadem sit eademque cognitio, diftidio spiritali scriptura occurrat diuina, cum mentem pascit apertis, exercet obscuris. CCL
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩesatq ꝑfectos. quoꝵ uita ⁊ moribꝰ
xp̃i ȩccłia de quibͦlibet suꝑstitionib p̃cidit
eos qui ad se ueniunt & imitatione bonoꝵ
fibimet quodamͦ incorporat. qrriboni fide¬
les & ueri dĩ serui deponentes honera scłi.
ad scm̃ baptismi lauachrũ uener. aque inde
ascendentes. conceptione scĩ sp̃s fructii dant
gemmȩ caritatis id ÷ dĩ & ꝓximi:. Quid.ẽ.
gͦ qđ si hec quisq dicat. Minꝰ delectat audi¬
entẽ qua si ad eunde sensũ locũ illũ exponat
de canticis canticoꝵ tibi dictũ ẽ ȩcłie cum
tãꝗͣ pulchia quedã femina laudaiẽt᷑. Denteᷤᷤ
tui sic̃ grex de consarũ ascendensde lauachro.
quȩ onĩs geminos creant & sterilis ñ ẽ. in illiͤ
Nũ aliud hõ discit quã cũ illud planissinis
u̾ibis sine similitudinis huiꝰ ammini culo au¬
diret: & tam̃ nescio quomͦ suauiꝰ intueor scõs.
cũ eos quasi dentes ȩccłie uideo p̃cide ab erro¬
rib homines: atq in eiꝰ corpꝰ emollita duritia.

Expanded text:
homines atque perfectos, quorum uita et moribus Christi ecclesia de quibuslibet superstitionibus praecidit eos qui ad se ueniunt et imitatione bonorum sibimet quodam modo incorporat; qui boni fideles et uere boni serui deponentes onera saeculi ad sanctum baptismi lauacrum uenerunt atque inde 85 ascendentes conceptione sancti spiritus fructum dant geminae caritatis, id est dei et proximi — quid est ergo, quod, si haec quisquam dicat, minus delectat audientem, quam si ad eundem sensum locum illum exponat de Canticis canticorum, ubi dictum est ecclesiae, cum tamquam pulchra quaedam femina laudaretur: dentes tui sicut grex detonsarum, ascendens de lauacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in illis? num aliud homo discit, quam cum illud planissimis uerbis sine similitudinis huius adminiculo audiret? et tamen nescio quomodo suauius intueor sanctos, cum eos quasi dentes ecclesiae uideo praecidere ab erroribus homines atque in eius corpus emollita duritia
Abbreviated transcription (Latin):
in cibo & potu. aut in parte diei festiraut
neomenie: aut sabbatoꝵ: qđ ẽ. umbra futu¬
roꝵ. Ita quippe ⁊ cur ea legiatq accipi opor¬
teat ostendit. id ÷ ne ꝓpħiã extinguam᷑ qr
in umbra facta sunt futuroꝵ. Et curare
nos ñ deb̾e eosqͥnos hinc udicare uoluerint.
qđ corꝑalit ia ñ obseruemꝰ. Sic alibi tale qͣd¬
dãdix. hec in figura contingebant illis: scͥp¬
ta st̃ aut̃ ꝓpt̃ correpͤtionẽ nr̃aman qͦs fiuis

Expanded text:
ibo et potu, aut in parte diei festi, aut Neomeniae, aut Sabbatorum, quod est umbra futurorum. Ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat ostendit, id est ne prophetiam exstinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos qui nos hinc judicare voluerint, quod corporaliter jam non observemus, sicut alibi tale quiddam dixit. Haec in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Idõ sane dies pasche sollepintatis nr̃ȩ ad
ipsiꝰ fidei ueritate ⁊ sincericate custodiunt:
Non septẽ aieb s om̃idie. Qđ sigͥcatũ ẽ mi¬
mero dierũ septenario. quo cotidie omĩs
uoluit᷑ dies. Qd & si aliquantii laboriosũ
e in hoc scło. qm̃ angusta &e arta uia ẽ. quȩ
ducit ad uitã: merces tam̃ ceita seruatur.
Nam ipse labor sig̾catꝰ ẽ illis pigridiis qdđ̃
aliꝗͣtulum subamara sint.

Expanded text:
mus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad mus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad ipsius fidei ueritate et sinceritate custodiunt, non septem diebus, sed omni die; quod significatum est numero dierum septenario, quo cotidie omnis uoluitur dies. quod etsi aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam angusta et arta uia est, quae duNam ipse labor significatus est illis pigridiis quod aliquantulum subamara sint.
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ faciẽ iubet exspuere: Non sane sine sig.¬
no huiꝰ opꝓbru. ut calciam̃to pedis uniꝰ exsua¬
tur: ne sit in eoꝵ sorte quib: ipse apłs ait.
& calciati pedes in p̃patione euangłii pa¬
cis: & de quib cõmeniorat ꝓpħa. quã speci-¬
osi pedes eoꝵ qͥ annuntiant pacẽ. qͥ annũ¬
tiant bona. Qui enĩ sic euanglicã fidem
at: bene intelligit᷑ utroq pede calciatus.
Qui aũt sibi putat qr credidit satis esse
ꝯsultir curã uͦ lucrandoꝵ refugit alioꝵ. de¬
calciati illiꝰ ñ figuratũ sig̾cabit. s in se im¬
ꝑletũ portabit obꝓbrium.
uid qđ &e pascha nob̾ obiecit celebrarr:
nec qđ ita ut iudei celebramꝰ insultat: Cũ
aut̃ magis uos habeamꝰ in re p̃sentis euan-¬
gelii. ñ inumbra futuri eiꝰ occasionẽ. cũ co¬
tidie tam̃ inaxime annit̾isaria sollẽpnita¬
te ñ uenturã p̃signamꝰ: s factã cõmemora

Expanded text:
in eius faciem iubetur expuere, non sane sine sigin eius faciem iubetur expuere, non sane sine signo huius opprobrii, ut calciamento pedis unius exuatur, ne sit in eorum sorte quibus ipse apostolus ait: et calciati pedes in praeparatione euangelii pacis, et de quibus commemorat propheta: quam speciosi pedes eorum, qui adnuntiant pacem, qui adnuntiant bona. qui enim sic euangelicam fidem at, bene intellegitur utroque pede calciatus. qui autem sibi putat, quia credidit, satis esse consultum, curam uero lucrandorum refugit aliorum, decalciati illius non figuratum significabit, sed in se inpletum portabit obprobrium. Quid? quod et pascha a nobis obicit celebrari nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat. cum ouem magis nos habeamus in re praesentis euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed fact
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Quia eo ipso quo n obsertiat᷑: ñ dãp¬
natum s impletũ ꝓbat᷑. Unde multa & se
pe iam diximꝰ. Uelut hoc ipsum qđ mͦ ñ in¬
telligens faustus mandatis ueteris testam̃¬
ti ꝓcrimine obiecit. qđ uxorẽ fris ad hos
fr̃ ussus ÷ ducere. ut ñ sibi s illi sobolẽ
suscitaret. eiusq uocaret nomine qđ inde¬
idem nasceret᷑. Quid alid infigura pre-
Et qđ suscitatũ fuerit. eiꝰ nom̃ accipiat.
Demq hoc implens apłs. ñ iã carnalit in
p̃iissa sig̃catione s spiritalit̃ in cõpleta ue¬
ritate. quos in xp̃oihu ꝑ euangłium se cõ¬
memorat genuisse. succenset eis: & eos incre¬
pans corrigit uolentes ẽẽ pauli: Num quid
paulꝰ inquit ꝓ uob crucifixꝰe: Aut in no¬
mine pauli baptizati estis: Tanꝗͣ diceret.
De functo fr̃i uos genui: xp̃iani uocamini.
ñ pauliani. At uͦ qui electꝰ ab ȩccłia. minis¬
teriũ euangelizandi rennuerit: ab ipsa ec¬
d̃ia meruo digneq ꝯtẽpnit᷑. Hocẽ. enim qđ

Expanded text:
um, quia eo ipso quo iam non obseruatur, non damnatum, sed impletum probatur. unde multa iam et saepe diximus. Velut hoc ipsum, quod modo non intellegens Faustus mandatis ueteris testamenti pro crimine obiecit, quod uxorem fratris ad hoc frater iussus est ducere, ut non sibi, sed illi subolem suscitaret eiusque uocaret nomine quod indidem nasceretur, quid aliud in figura praeet quod suscitetum fuerit eius nomen accipiat? denique hoc implens apostolus non iam carnaliter in praemissa significatione, sed spiritaliter impleta ueritate, quos in Christo Iesu per euangelium se commemorat genuisse, suscenset eis et eos increpans corrigit uolentes esse Pauli : numquid Paulus, inquit, pro uobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis? tamquam diceret: "defuncto fratri uos genui; christiani uocamini, non Pauliani. an uero qui electus ab ecclesia ministerium euangelizandi rennuerit, ab ipsa ecclesia merito digneque contemnitur? hoc est enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur in uob̾ & uelle. Certiiẽ nos facere cũ
facimꝰ. s ille facit ut faciamꝰ. p̃bendo ui¬
res efficacissimas uoluntati qui dixit. fa¬
ciam ut iniustificationib meis ambule-¬
tis: & iuditia mea obseruetis & faciatis.
Cum dic̃ faciã ut faciatis. quid aliud dic̃
nͥ auferã a uob cor lapideũ unde ñ facieba¬
tis. & dabo carneii unde faciatis: Et hoc
÷ nisi auiferã cor durũ unde ñ faciebatis:
& dabo cor obediens unde faciatis: Ille fac̃
ut faciamꝰ: cui dic̃ homo pone dñe custo¬
diã orimeo. Hoc ẽ. enĩ dicere facut ponam
custodiã orimeo. Qđ̃ beneficiũ d̃ ĩã fue-¬
rat ꝯsecutꝰ: qui dix̃ posui ori meo custodiã.
Qui gͦ uult facere dĩ mandatũr & ñ pocest:¬
iã quidẽ ht̃ uoluntatẽ bonã. s ad huc par-¬
uã & inualidã. Poterit aut̃: cũ magnã ha¬
buerit & robustã. Quando eñi maitires
magna illa mandata fecer̃: magna uti¬

Expanded text:
tur in uobis et uelle. certum est nos facere, cum tur in uobis et uelle. certum est nos facere, cum facimus; sed ille facit, ut faciamus, praebendo uires efficacissimas uoluntati, qui dixit: faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis et iudicia mea obseruetis et faciatis. cum dicit: faciam, ut faciatis, quid aliud dicit nisi: auferam a uobis cor lapideum, unde non faciebatis, et dabo carneum, unde faciatis? et hoc est, nisi, Auferam cor durum, unde non faciebatis, et dabo cor obediens, unde faciatis? Ille facit ut faciamus, cui dicit homo: Pone, Domine, custodiam ori meo: hoc est enim dicere, Fac ut ponam custodiam ori meo, quod beneficium Dei jam fuerat consecutus qui dixit: Posui ori meo custodiam. Qui am, sed adhuc paruam et inualidam; potuerit autem, cum magnam habuerit et robustam. quando ergo martyres magna illa mandata fecerunt, magna uti
Abbreviated transcription (Latin):
elationẽ ocłoꝵ ne dedis mͥ: Iam dixerat
bet: qm̃ si uoluerit ꝯseruabit mandata. Qͣ¬
re sequit᷑. & dic ꝯcupiscentiã au̾te ame:
Contͣ luxuriã ds̃ quã multa mandanit. fa¬
ciat ea: qr si noluerit conseruabit manda¬
ta. Quid÷ qd clamat adom. uentris appe¬
titio & concubitꝰ. ne adp̃hendat me: Si
hȩc ei in p̃senti dicereniꝰ: rectissime nob res¬
pondet & diceret. Ex ista oratione mea qͣ
hec a dño peto. Intelligite qͦm dixerim. si
uolueris ꝯseruab̾ mandata. Certĩi ẽ. enim
uos mandata seruare si uoltimꝰ s. qr p̃para
tur uoluntas adño. ab illo petendũ ẽ. ut
tantii uelimꝰ. qͥntũ sufficit ut uolendo facia¬
mꝰ. Certũ ẽ. nos uelle cũ uolumꝰ. s ille facit
ut uelimꝰ bonirde quo dictũ ẽ. ut paulo
ante posui qđ p̃parãt uoluntas adno ͭ De
qͥ dictũ ÷ adiio gressꝰ hominis dirigent᷑. &
uiã eiꝰ uoletꝰ. De quo dictiiẽ ds̃ ẽ. qui oꝑa

Expanded text:
elationem oculorum ne dederis mihi? iam dixerat elationem oculorum ne dederis mihi? iam dixerat servabit mandata. Quare sequitur et dicit, Concupiscentiam averte a me? Contra luxuriam Deus quam multa mandavit: faciat ea; quia si voluerit, conservabit mandata. Quid est quod clamat ad Deum, Ventris appetitio et concubitus ne apprehendat me ? Si haec ei praesenti diceremus, rectissime nobis responderet et diceret: Ex ista oratione mea, qua haec a Deo peto, intelligite quomodo dixerim, Si volueris, conservabis mandata. Certum est enim nos mandata stur uoluntas a domino, ab illo petendum est, ut tantum uelimus, quantum sufficit, ut uolendo faciamus. certum est nos uelle, cum uolumus; sed ille facit, ut uelimus, de quo dictum est, ut paulo ante posui, quod praeparatur uoluntas a domino, de quo dictum est: a domino gressus hominis dirigentur, et uiam eius uolet, de qu
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine fieri. Quis hoc nesciatꝰ Sed
rdo itibet aliqͣ quȩ n possumꝰ: ut noueri¬
mꝰ qͥd ab illo petere debeamꝰ. Ipsa eni ẽ. fi¬
des.quȩ orando impetrat. qđ lex imꝑat.
Deniq ipse qui dix si uolueritis conseruiab̾
mandata: in eodẽ libro eccliastico aliqͥnto
pꝰdic. Quis dabit inore meo custodiã. Et
suꝑ labia mea signaculũ astutũ. ne forte
całã abeo & lingua mea ꝑdat me. Iam
certe mandata acceꝑat: cohibe linguam
tuã a malo. & labia tua ne loquant᷑ dolii
Cũ gͦ uerũ sit qđ dix si uolueris conserua¬
bis mandata. quare querit inore suo dari
custodia. Simił ei qui dic̃ in psalmo. po¬
ne dũe custodiã ori meoͦ. Nonei fufficit man¬
datũ dei & uoluntas sua. Quando quidẽ
si uoluerit. conseruabit mandata. Quã
mtilta mandata dei funt contͣ suꝑbiam.
Iam nouit ea: si uoluerit ꝯseruabit ea. Q¬
re gͦ paulo pꝰ dicaDnĩe pat̾ & d̃s uite meȩ

Expanded text:
ab homine fieri". quis hoc nesciat ? et ab homine fieri". quis hoc nesciat ? et ideo iubet aliqua, quae non possumus, ut nouerimus quid ab illo petere debeamus. ipsa est enim fides, quae orando impetrat quod lex imperat. denique ipse qui dixit: si uolueris, conseruabis mandata, in eodem libro Ecclesiastico aliquanto post dicit: quis dabit in ore meo custodiam, et super labia mea signaculum astutum, ne forte cadam ab eo, et lingua mea perdat me? iam certe mandata acceperat: cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. cum ergo uerum sit quod dixit: si uolueris, conseruabis mandata, quare quaerit in ore suo dari custodiam, similis ei qui dicit in psalmo: pone, domine, custodiam ori meo? non ei sufficit mandatum dei et uoluntas sua, quando quidem, si uoluerit, conseruabit mandata? quam multa dei mandata sunt contra superbiam. iam nouit ea: si uoluerit, conseruabit ea. quare ergo paulo post dicit: domine pater et deus uitae meae,
Abbreviated transcription (Latin):
cit dabo uob Quare iubet supse daturꝰ ẽꝰ
a iusticia liba e. ꝗͣdo seruit peccatore t̃c est
mala: aut a peccato lib̾a ẽ. qͣndo seruit ius
& ꝑhanc fit ut sit homo uoluntatis bone
qui pͥꝰ fuit uoluntatis male. ꝑ hanc etiã
fit ut ipsabona uoluntas quȩ iã ẽe. cepit
augeat᷑: & tam magna fiat ut possit imple¬
rediuina mandata quȩ uoluenit cũ ualde
ꝑfecteq uoluerit. Ad hoc enĩ ualet qđ scͥp.¬
tuum ẽ. Si uolueris conseruab mandata: ut
homo qui uoluerit & ñ potuerit. nondũ
se plene uelle cognoscat. & oret ut habe¬
at tantã uoluntatẽ. qͥnta sufficit adim¬
plenda mandata. Sic quippe adiuuat
ut faciat qđ iubet᷑. Tunc eñĩ utile ẽ. uel¬
le cũ possumꝰ: & tunc utile ẽ. posse cũ uo¬
lumꝰ. Nam quid ꝓdest si qđ ñ possumꝰ uo¬
lumꝰ aut qđ possumꝰ nolumꝰ: Magnũ ali¬
quid se scrre pelagiam putant: qͣndodi¬
cunt. Non ubet ds. qđ sciret ñ posse

Expanded text:
cit: dabo uobis? quare iubet, si ipse daturus est? cit: dabo uobis? quare iubet, si ipse daturus est? a iustitia libera est, quando seruit peccato, et tunc est mala; aut a peccato libera est, quando seruit iustst bona et per hanc fit, ut sit homo uoluntatis bonae, qui prius fuit uoluntatis malae. per hanc etiam fit, ut ipsa bona uoluntas, quae iam esse coepit, augeatur et tam magna fiat, ut possit implere diuina mandata, cum uoluerit, cum ualde perfecteque uoluerit. ad hoc enim ualet quod scriptum est: si uolueris, conseruabis mandata, ut homo, qui uoluerit et non potuerit, nondum se plene uelle cognoscat et oret, ut habeat tantam uoluntatem, quanta sufficit ad implenda mandata. sic quippe adiuuatur, ut faciat quod iubetur. tunc enim utile est uelle, cum possumus, et tunc utile est posse, cum uolumus. nam quid prodest, si quod non possumus uolumus aut quod possumus nolumus? Magnum aliquid se scire Pelagiani putant, quando dicunt: "non iuberet deus quod sciret non posse