comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
roinde facendũ ẽ. nescire quidẽ mor¬
tuos quid hic agatns dũ hic agit᷑ P ostea
nͦ audire ab eis quid hinc ad eos moriendo
ꝑgunt. Nonquide omia :s quȩ simint in¬
dicare qui sinunt᷑ etũ ista meminife: & que
illos quib hec indicant oportet audire:
Possunt & ab angłis qui rebꝰ quȩ agunt᷑
hic p̃sto sunt audtre aliqͥd mortui: qđ imũ¬
quẽq illoꝵ audire deb̾e iudicat cuicuncta

Expanded text:
r. Fatendum est, nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur; postea vero audire ab eis, qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire. Possunt et ab angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere judicat cui cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
re. In quo & plato pari ratione consentit:
& unũ dm̃ seruans. cet̾os angłos uł demo¬
nas dic. Hermes quoq trim egistus unũ
dmñ loquit᷑: & eũ incõphensibilẽ atq in es¬
timabilẽ conficet᷑. Si gͦ isti uenissent ad
ꝑcipiendã xp̃ĩanã salutẽ: ñ eis utiq dice¬
ret᷑ hoc inalũ habetis ł falsũ habetis .s
test aliquid diuinũ inueniri. recteq ap¬
ꝓbari. quãuis eis salus adhuc xp̃o p̃stan¬
dasit: ñ opportet nos ita moutri etiã si
peiores sint heretici. Ut qđ in eis malũi ip¬
soꝵ ẽ. uelimꝰ corrigere: l̾ qđ in eis bonũ:
rp̃i nolimꝰ agnoscere Qđ caritate cẏpͥani
hi qui ꝑ illiꝰ seutentiã se uolunt excusare

Expanded text:
re. in quo et Plato pari ratione consentit re. in quo et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit; Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum incomprehensibilem atque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: "hoc malum habetis" uel: "falsum habetis", sed test aliquid diuinum inueniri recteque approbari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiam si peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum est Christi nolimus agnoscere. Chi qui per illius sententiam se volunt excusare,
Abbreviated transcription (Latin):
minib illiꝰ teꝑis erant: & inmalis peiorib
quã st̃ ethnici quandoquroẽ in malitia
sodomitis p̃lati st̃. & tam̃ illa sacram̃ta
erant in utrisq integra atq diuma. Nã
& ipsi gentiles si quid diuinũ & rectũ in
doctrinis suis hab̾e potuer̃. ñ iꝓbauer̃¬
sc̃i nr̃i. quauis illi ꝑ suas suꝑstitiones.
& idolatriã. & suꝑbiã. cet̾osq ꝑditos mores.
detestaudi eent. & nͥ corrigerent᷑ diumo
iuidicio puniendi. Nam &̃ paulꝰ apłsap̃d
athenienses cũ dedeo quedã dic̾et: ꝑhibu¬
it testimoniũ qđ quida eoꝵ tale aliqͥd dix¬
crint. qđ utiq si ad xp̃m uenirent. agnos¬
ceret᷑ in eis. ñ iꝑbaret᷑. Et sc̃s cẏpͥanꝰ talib
adu̾sus eofoẽ echnicos utit᷑ testib. Nam cũ
de magis loqueret᷑: quoꝵ tam̃ inquit p̃ci¬
puus ostanes. & formã ueri dĩ negat conspi-¬
ci posse. & angłos ueros dicit sedi eiꝰ assiste¬

Expanded text:
minibus illius temporis erant et in malis peioribus minibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis habere potuerunt, non inprobauerstri, quamvis illi per suas superstitiones et idololatriam et superbiam, caeterosque perditos mores detestandi essent, et nisi corrigerentur, divino judicio puniendi. Nam et Paulus apostolus apud Athenienses cum de Deo quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, quod utique, si ad Christum uenirent, agnosceretur in eis, non improbaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur: tamen, inquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros dicit sedi eius assiste
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͦ malignoq ꝯsilio: ut iudicent᷑ inqͥt om̃s
qͥ ñ credidunt ueritatr̃s: osenser̃ iniqͥtati. P ro¬
inde iudicati seducert᷑. ⁊ sedueti uidicabun¬
tur: s udicati seducent᷑ illis uidicus dei oc
culte iustis. Iuste oceultis. quib ab initio pec¬
cati rõnał creature ñ ꝗͣ nidicare cessauit: se¬
ducci aut̃ iudicabunt᷑ nouisimio manifesto¬
rumꝰ. anustissime iudicatũ. exluiii. Quid
idem apłs in pͥma ad eosdẽ epła de resur-¬
rectione mortuoꝵ docuerit. Ex eoð libro

Expanded text:
iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicculte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestissimosum iustissiidem Apostolus in prima ad eosdem epistola de Resurrectione mortuorum docuerit, ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
ea dicta sint signa & ꝓdigia m̃daci qm mor¬
tales sens ꝑ phantasmata decepturꝰ÷ ut qđ ñ
ꝓdigia. ad m̃datiũ ꝑtralhrunt credituros. ñ ea
pocuisse nͥ diuinitꝰ fieri uirtutẽ diaboli nesci¬
entes: maxime qͥndo tantã qͣntã ñ ꝗͣ habuit
accepit potestatẽ. Nonenĩ qͥndo de celoignis
cecidit. ⁊ tantã familiã cũ tantis gregib pec¬
coꝵ scĩ iob uno ĩpetu assũpsit. ⁊ turbo irrueis
⁊ domũ deiciens filios eiꝰ occidit. phantasinata
fuer̃: quȩ tam̃ suer̃ oꝑa sathane cui ds̃ dedat
⁊ signa m̃datis. tc̃ potiꝰ apparebit. S ꝓpt qđ¬
libethoꝵ dictũ sit̃ seducent᷑ eis signis atq ꝓdi¬
giis qui seduci merebunt᷑: ꝓeo qđ dilectionẽ
inqͥt ueritatis ñ receꝑunt ut salui fierent.
Nec dubitauit apłs addere ac dicẽ: iñomit¬
tet illis d̃s oꝑationẽ trroris. uit credant inda¬
tio. Ds̃ enĩ mittet. qr ts diabolũ facere ista ꝑ¬
mittet: I usto iudicio ipse. quãuis faciat ille

Expanded text:
ea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut qprodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat et signa mendacii, tunc potius apparebit. sed propter quodlibet horum dictum sit, seducentur eis signis atque prodigiis qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis non receperunt, ut salui fierent nec dubitauit apostolus addere ac dicere: ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio. Deus enim mittet, quia Deus diabolum facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille
Abbreviated transcription (Latin):
furoris ẽ. Nonut io qđ sopitũ erat. hinc accẽ¬
det᷑: s ne it qđ ardebat ult᷑ extendẽt᷑. Impo¬
sita ẽ. enĩ quedã iusta uindicta: iustoq de¬
bet᷑ ei qui fuerit passus inuiriã. Unde utiq
cũ ignoscimꝰ: de nr̃o quodãmͦ uire largiiñ.
Unde etiã debita dicunt᷑. quȩ moratione
dnĩca humanitꝰ dimittere monem. ut no
& sibenigne remittit᷑. ñ tam̃ inique repe¬
tit᷑. S sic̃ in iurando etiã qui uerũ iurat ꝓ¬
pinqͣt piuriounde longe abest qͥ omino
remotior tam̃ a peccato ẽ. qui ñ uirat. malu

Expanded text:
furoris est, non ut id quod sopitum erat hinc accenfuroris est, non ut id quod sopitum erat hinc accenderetur, sed ne id quod ardebat ultra extenderetur impositus. est enim quaedam uindicta iusta iusteque debetur ei qui fuerit passus iniuriam. unde utique cum ignoscimus, de nostro quodam modo iure largimur. unde etiam debita dicuntur, quae in oratione dominica humanitus dimittere monemur, ut nsi benigne remittitur, non tamen inique repetitur. sed sicut in iurando etiam qui uerum iurat propinquat peiurio, unde longe abest qui omnino remotior tamen a peccato est qui non iurat — u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dente. Quomͦ contrartũ habet qđ ait dñs
ego aut̃ dico uob ñ resistere malo. sed si quis
te ꝑcusserit in maxillam tuã dexterã. p̃be
illi ⁊ alterã. & cet̾a÷ Quando quidem ⁊ il¬
lud antiquũ ad repͥmendas flammas odioꝵ.
seuientiũ que immodatos animos refrenã¬
dos ita p̃ceptũ ẽ. Quis enĩ tandem facile
otentꝰ : tantũ reponere uindictȩ qͣntũ ac¬
cepit iniurie: Nonne uidemꝰ homines le¬
uit lesos moliricedem: sitire sanguinẽ. uix¬
q inuenire in malis inimici unde satien¬
tur: Quis pugno ꝑcussus. ñ aut iuclicia
concitat in dampnationẽ eiꝰ qui ꝑcusserit:
aut supse ꝑcutere uelit. totũ hominẽ. sieͣci
am telo aliquo arrepto.pugnis calcib q
contundit᷑: huic gͥ immod̾ate ac ꝑ hoc in¬
iuste ultioni lex iustum modũ figens. penã
talionis instituit: hocẽ. ut qualẽ quisq ĩ¬
tulit iniuriã. tale suppliciũ pendat. Prom¬
de ocłm ꝓ odo. dentẽ ꝓdente. ñ fomes s limeᷤ

Expanded text:
 quomodo contrarium habet quod ait dominus: ego autem dico uobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in maxillam tuam dextram, praebe illi et alteram et cetera, quando quidem et illud antiquum ad reprimendas flammas odiorum saeuientumque immoderatos animos refrenandos ita praeceptum est? quis enim tandem facile contentus est tantum reponere uindictae, quantum accepit iniuriae? nonne uidemus homines leuiter laesos moliri caedem, sitire sanguinem uixque inuenire in malis inimici unde satientur? quis pugno percussus non aut iudicia concitat in damnationem eius qui percusserit? aut, si ipse percutere uelit, totum hominem etiam, si non telo aliquo arrepto, pugnis calcibusque contundit? huic igitur immoderatae ac per hoc iniustae ultioni lex iustum modum figens poenam talionis instituit, hoc est ut qualem quisque intulit iniuriam, tale supplicium pendat. proinde oculum pro oculo, dentem pro dente non fomes, sed limes
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ inniste uult uindicari ᷤ remotior ẽ. apec¬
cato inuste iundicte qui ñ uult omĩno
uindicari. Peccat em̃ qui exigit ultͣ debituñ
peccat ant̃ qui exigit debitũ. S tutꝰ longe
ẽ. apeccato iniusti exactoris. qui omĩno¬
ñ exigit debitũ: P resertĩ ne coga̾t & ipse
reddẽ debitii. ab eo qui nullũ habet debitũ.
bꝰ ds̃ scłi huiꝰ excecauit m̃tes infidelium.
Ex libro contͣ faustum .xxi.

Expanded text:
bens iuste uult uindicari, remotior est a peccato iniustae uindictae qui non uult omnino uindicari. peccat enim qui exigit ultra debitum; non peccat autem qui exigit debitum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo qui nullum habet debitum. VS SAECVLI HVIVS EXCAECAVIT MENTES INFIDELIVM. EX L
Abbreviated transcription (Latin):
erunt ranas suꝑ t̾ram egypti. Queritur
unde: siã ubiq factũ erat. S similis q̃s¬
tio ẽ: unde aquã in sanguinẽ uerterint.
si tota aqua egẏpti insanguinẽ ꝯu̾sa iã
fuerat. Pinde incelligendii ÷ regionem
ubi filii isrł habitabant. plagis talibꝰ ñ
fuisse ꝑcuissam: ⁊ inde potuer incantato¬
res uł aquã haurire quã in sanguinẽ
u̾terent. ł aliqͦs ranas educere. ad solam
demonstrationẽ magice potentie. Quãqͣ
potuerint etiã pꝰea quã illa ꝯpressa st̃
facere: s scͥptura cito narrando coniunxit:
qd̾ etiã postea fieri potuit.
ratione cordis pharaonis. Ex eođ lib q̃st̃.

Expanded text:
ram Aegypti. Quaeritur unde si jam ubique factum erat. Sed similis quaestio est unde et aquam in sanguinem verterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conversa jam fuerat. Proinde intelligendum est regionem ubi filii Israel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam, et inde potuere incantatores vel aquam haurire quam in sanguinem verterent, vel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae; quanquam potuerunt etiam posteaquam illa compressa sunt facere, sed Scriptura cito narrando conjunxit quod etiam postea fieri potuit. ratione cordis Pharaonis. Et vidit
Abbreviated transcription (Latin):
tia posuer̃. Sic & apłs monet⁊ Ebet aut̃ se
ho inqͥt: & tune insemet ipso habebit
glam. & ñ in alt̾o. Tardante gͦ sponso dor¬
mier̃ om̃s: qr ex utroq genere ꝯtinentirm
hominũ sine eoꝵ qui cora t̃o exultant. si¬
ue eoꝵ qui in laudib hominũ adquiesc̃.
mortunt᷑ hoc int̾uallo t̃ꝑis ⁊donec fubad¬
uentri dm̃ fiat refurrectio mortuoꝵ. Media

Expanded text:
s monet: probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
mana capiãt: quinq dicunt sapientes .a.
quiq stulte. Utreq tam inigines: qr utra¬
q otinentia ẽ. qͣuis diu̾so fomite gaud eat.
⁊ aut. Luceant oꝑa uĩra corã hominib Om¬
nes uͦ accepunt lampades suas & uener ob¬
uia sponso. Intelligendĩi ẽ. gͦ xp̃i nomine
fatuȩ acceptis lãpadib suis.ii supser ole¬
um secii. Multi eni quãuis de xp̃ibonitate

Expanded text:
 quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gaudeat. lest autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christ
Abbreviated transcription (Latin):
tunt᷑. quinq excludunt᷑: bonoꝵ & maloꝵ
discretionẽ significat. Quaꝓpt̃ si uirgini¬
tatis nom̃ honor abile ẽ. cur receptis ex¬
clusisq cõmune ẽ: Deinde quid sibi uult
nirmetꝰ in utraq parte quinariꝰ: Quicqd
aut̃ significat oleĩ. mirũ uidẽt qđ sapi¬
entes petentib ñ comuuicant: cũ & inui¬
dere fas ñ sit eas quȩ ita ꝑfecte sunt ut
bente illa sententia eiꝰdẽ dñi dicentis.
Om̃i poscenti te tribue. Quid ẽ. aut qđ pos¬
sit dando ñ sufficere utrisqͣ hȩc maxime
agent questionis difficultatẽ quãquã &
cet̾a diligent̃ considata. ut omĩa in unani
rationẽ concurrant. nicħq in una paite
dicat qđ impediat aliam: magna cantio
÷ adhibenda. Uident᷑ itaq mͥ quinq uir¬
gines significare qͥnq ptitã continentiã
a carnis illecebris. Continendꝰ ẽ. enianimi

Expanded text:
luduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut bente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant nihilque una parte dicatur, quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videtur itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a carni
Abbreviated transcription (Latin):
fur in nocte ita ueniet. ex quo significat
ocłi in nouissima tuba om̃s resurgemꝰ.
runt lãpades suas. id÷ rationes redden¬
das oꝑum fuoꝵ. Oporcet eni nos ex hibi
ante tribunal xp̃i: ut illic recipiatunꝰ¬
qͥsq qđ gessit in corꝑe siue boni siue ma¬
lii. Et dixer̃ stulte ad sapientes. Date no¬
bs de oleo ũro: qr lãpades ñe extingunt.
Quoꝵ cm̃ facta aliena laude fulciunt᷑
eadẽ subtracta deficiunt: & de consuetudi¬
ne i seꝑ inquirit unde gatide animꝰ so¬
let. Itaq hominũ qui corda ñ uident testi¬
moniũ uolunt hab̾e ap̃o dm̃: qui cordis
inspector ẽ ͤ quid responder sapientes:
mo quisꝗͣ adiuuat᷑ ap̃d dm̃: cui secreta cor¬
dis apparent. & uix sibi quisq sufficit:
ut ei testimoniũ ꝑhibeat conscientia sua.
Quis enĩ głabit mundũ se habe cor Id est

Expanded text:
fur in nocte ita veniet: ex quo significatuoculi, in novissima tuba, omnes resurgemus: averunt lampades suas, id est rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unsquisque quod gessit in corpore, siue bonum siue malum. et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? nio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint multiplicati ꝑ ipsũ senariũ
numerũ qui huiꝰ ordinationis caput
tenet: fint ducenti septuaginta sex.
id ÷ nouẽ m̃ses & sex dies. Qui c̃oputã¬
Non gͦ absurde .xl. sex annis dicit᷑ fabri¬
catñ ẽẽ. tẽplu qđ corpꝰ eiꝰ significabat:
ut qͦt anm fuer infabricatione tẽpli.
tot dies fuerint incorporis dñci ꝑfes¬
tione: De decẽ uirginib Ex eodẽ libro
nt̃ ꝑabolas adñõdictas: solet querenteᷤ
multũ exercere ista. quȩ de decẽ unginibꝰ
positaẽ. & multi quidẽ hinc multa sen¬
serunt: que ñ sint p̃ter fidẽ s qͣmͦ par¬
tib eiꝰ om̃ibꝰ oueniat expositio: id elabo¬
randũ ẽ. Legi etiã in quadã scͥptura ex
earũ genere quȩ apocrife nominant᷑
qđ ñ sit contra catholicã fidẽ: s huic
locom minꝰ congruere uisaẽ. considau-¬
ti om̃s huiꝰ similitudiuis partes. De qua
tam̃ expositione temere nicħ audeo tudi¬
care: ne forte ñ eiꝰ inconuenientia mͥan¬

Expanded text:
fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordinationis caput tenet, fiunt ducenta septuaginta sex, id est novem menses et sex dies, qui computann ergo absurde quadraginta sex annis dicitur fabricatum esse templum, quod corpus ejus significabat, ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis dominici perfecI. DE DECEM VIRGINIBVS. EX EODEM LIBRO Inter parabolas a domino dictas solet quaerentes multum exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sint praeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes. de qua tamen expositione temere nihil audeo iudicare, ne forte non eius inconuenientia mihi an
Abbreviated transcription (Latin):
Uacate & uidete: qm̃ ego sum dñs. Lu
ꝑ inquietudinẽ uacare ñ uis ꝯtentionũ
tuarũ corruptione cecatꝰ: exigis uidẽ qđ
ñ potes. Attende enĩ ⁊ contrariã tc̃iã ꝑla¬
gam. huic p̃cepto t̃tio. Scynifes nate st̃
in tra egypti de limo. Muscȩ quedã st̃
minutissimȩ. in quietissimẽ. in ordinate
uolitantes: in odos irruentes n ꝑmitten¬
tes hominẽ quiescere: dum abigunt᷑ &¬
irruunt: dun abacte rursꝰ redeunt. sicut
omĩno uana fantasmata cordis conten¬
tiosoꝵ. Tenete p̃ceptũ: cauete plagam
uartũ p̃ceptũ ẽ: honora.
patre cuũ ⁊ matrẽ tuã. huic contraria
quarta egyptioꝵ plaga. cẏnomia ẽ. Quid¬
bulũ ÷. Caninũ ẽ : parentes ñ agnosc̾e.
Nichiltam caninũ: quã cũ illi qui ge¬
nuer̃ nagnoscunt᷑. Merito gͦ & catuli
canũ ceci nascunꝰt᷑.¬

Expanded text:
 uidete, quoniam ego sum dominus. tu per inquietudinem uacare non uis, contentionum tuarum corruptione caecatus exigis uidere quod non potes. attende enim et contrariam tertiam plagam huic praecepto tertio: scinifes natae sunt in terra Aegypti de limo. muscae quaedam sunt minutissimae, inquietissimae, inordinate uolitantes, in oculos irruentes, non permittentes hominem quiescere, dum abiguntur, et irruunt, dum abactae rursus adeunt, sicut omnino uana phantasmata cordis contentiosorum. tenete praeceptum, cauete plagam. Quartum praeceptum est: honora patrem tuum et matrem tuam. huic contraria quarta Aegyptiobulum est. Caninum est parentes non agnoscere. Nihil tam caninum quam cum illi qui genuerunt, non agnoscuntur. Merito ergo et catuli canum caeci nascunt
Abbreviated transcription (Latin):
ERcium p̃ceptum. Mem̃to dĩe sabbi
scĩficare eum. Int̾tio isto p̃cepto insi¬
nuat᷑ quedã uacationis indictio q̃uiȩ ÷ cordis
tranquillitas ac m̃tis. quã fecit bona c̃õ¬
scientia. Ibi scĩficatio: qr ibi sp̃s dĩ. Deniq
udete uacationẽ: hoc ẽ quietẽ: suꝑ quẽ
siluint ab sp̃u scõ: rixarum amatores. tͥa¬
lũpniarii simᷝatores: contentionis quã ue¬
ritatis cupidiores. in quietudine sua ñ ad¬
se ammittunt quiete sabbati spiricalẽ.
Cont᷑ istoꝵ inquietudinẽ dr̃: tanꝗͣ ut sab¬
batũ habeant incoroe scĩficationẽ sp̃s
dĩ. Esto mansuetꝰ at audiendũ u̾bum: ut
intelligas. Quid intellecturꝰ sum: dm̃di¬
centẽ. Cessa ab inquietudine tua ñ sit tũ¬
multꝰ qͥdã ĩ corde tuo. ꝑ corruptionẽ uoli¬
tantib fantasmatib & c̃õpungentib te: ñ

Expanded text:
ertium praeceptum: memento diem sabbati sanctificare eum. in tertio isto praecepto insinuatur quaedam uacationis indictio, quae est cordis tranquillitas ac mentis, quam facit bona conscientia; ibi sanctificatio, quia ibi spiritus dei. denique uidete uacationem, hoc est quietem: super quem, siliunt ab Spiritu sancto, rixarum amatores, calumniarum seminatores, contentionis quam veritatis cupidiores inquietudine sua non admittunt quietem Sabbati spiritalem. Contra istorum inquietudinem dicitur, tanquam ut Sabbatum habeant in corde, sanctificationem Spiritus Dei: Esto mansuetus ad audiendum verbum, ut intelligas. Quid intellecturus sum? Deum dicentem: Cessa ab inquietudine tua, non sit tumultus quidam in corde tuo, per corruptionem volitantibus phantasmatis, et compungentibus t
Abbreviated transcription (Latin):
stantia eiꝰ e. genitꝰ De int̾rogatione heretici
contra eos qui umgenitii dĩ ñ pat̾ne substan¬
tie s uoluntatis filium ẽẽ. dixerunt. Ex lib̾

Expanded text:
s. CAPUT CCXLVI. De interrogatione haeretici, contra eos qui Unigenitum Dei non paternae substantiae sed voluntatis Filium esse dixerunt; ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
tas sp̃s sc̃s. s ꝓpt̃ illa de quib satis disse¬
ritatis suę nicħ aliud intelligat᷑ quã filii
sui dilectiͥ quã filii postremo substantie
sue. Caritas quippe patris que in natura
eiꝰ ẽ. in effabilit̃ simplici.nicħ ẽ aliud quã
eiꝰ ipsa nat̾a atq substantia. ut sepe iam

Expanded text:
isseritatis suae, nihil aliud intelligatur, quam Filii sui dilecti, quam Filii postremo substantiae suae. Charitas quippe Patris quae in natura ejus est ineffabiliter simplici, nihil est aliud quam ejus ipsa natura atque substanti
Abbreviated transcription (Latin):
ficantes dm̃. De qͦfacto suo qđ incirciiciso
baptirauerat qr priꝰꝗͣ baptirarent᷑ ut no¬
dum questionis huiꝰ auferret.: ii eos uene¬
rat sp̃s sp̃s sc̃s cũ petrꝰ postea reddet rationẽ
fr̃ibꝰ qui erant ierusoliniis & hac re audi¬
ta mouebant᷑: ait post cet̾a. Cũ cepissem
aũt loqui ad illos: cetidit sp̃s sc̃s in illos
sic̃ ⁊ in nos ininitio. Memoratꝰq sum u̾bi
dm̃i: sic̃ dicebat. Quia ioħs qui dẽ bapti¬
tauit aqͥ: uos aut̃ bapazabimin sp̃r sc̃õ¬
quis eram qui possem ꝓhib̾e dñi ñ dare
na scͥpturarir quȩ concordit actestantur

Expanded text:
to suo, quod incircumcisos baptizauerat, quia, priusquam baptizarentur, ut nodum quaestionis huius auferret, in eos uenerat spiritus sanctus, cum Petrus postea redderet rationem fratribus, qui erant Hierosolymis et hac re audita monebantur, ait post cetera: cum coepissem autem loqui ad illos, cecidit spiritus sanctus in illos, sicut et in nos initio. memoratusque sum uerbi domini, sicut dicebat: quia Iohannes quidem baptizauit aqua, uos uero baptizabimini spirquis eram, qui possem prohibere Deum non dare nia Scripturarum, quae concorditer attestantur
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia inquit tua retũ sit in ꝑditionẽ:
qr donũ dĩ estimastite pecunia possidere.
& alio eiꝰdẽ libii loco cũ petrꝰ cornelio & eis
qͥ cũ illo fuerant loqueret᷑ anmintians &
p̃dicans. xp̃m. ait scͥptura. Adhuc loqn¬
te petro u̾ba hȩc cecidic sp̃s scs suꝑ onĩs qͥ¬

Expanded text:
Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditione, quia donum Dei aestimasti te pecunia possidere. Et alio ejusdem libri loco, cum Petrus Cornelio et illis qui cum illo fuerant, loqueretur, annuntians et praedicans Christum, ait Scriptura: Adhuc loquente Petro verba haec, cecidit Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto & filiꝰ ñ soltis patris uerũ etiã sp̃s
scĩ filiꝰ inuenit᷑. Ita enĩ locis innumera¬
bilib dicit᷑ & legit᷑ filiꝰ unigenitꝰ dĩ pa¬
tris: ut tam̃ & illud ueruĩ sic qđ apłs ait
de deo patre qui eruit nos de pocestate
tenebrarũ.i transtulit in regnũ filu ca¬
ritatis sue. Nondix filii fui qđ si diceret
uerissime diceret: quẽ ammodii ꝙ sepe
dixĩ uerissime dix: s ait filii caritatis

Expanded text:
profecto et Filius non solius Patris, verum etiam Spiritus sancti Filius invenitur. Ita enim locis innumerabilibus dicitur et legitur Filius unigenitus Dei Patris, ut tamen et illud verum sit quod Apostolus ait de Deo Patre: Qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis. suae. non dixit: "filii sui"; quod si diceret, uerissime diceret, quemadmodum quia saepe dixit, uerissime dixit; sed ait: filii caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
spirat: & apud apłm qđ ia sup᷑ comemoraui
Omia aut hec oꝑat᷑ unꝰ atq idem sp̃s diui¬
dens ꝓpͥa unicuiq ꝓut uult: n ẽ. illic con¬
ditio dati & dominatio dantiũ. s concordia
dati & dantiũ. Quaꝓpt̃ si  scã scͥptura ꝓ¬
clamat õs̃ caritas ẽ. illa que ex dõ ẽ. a ini
nob̾ id agit ut in eo maneamꝰ & ipse in nob̃.
& hoc inde cognoscimꝰ qr de sp̃u sco dedit
nob̾: ipse sp̃s eiꝰ ẽ. & ds caritas. Deude
si in donis dĩ nich maiꝰ ẽ. caritate. ⁊ nul¬
lũẽ. maiꝰ donii dĩ quã sp̃s scs. qͥuid conse¬
quentiꝰ quã ut ipse sit caritas. quȩ dr̃ & õs
& exuo: Et si caritas qua pat diligit fili¬
um.⁊ patrẽ diligit filiꝰ. ineffabilit̾ cõmu¬
nionẽ demonstrat amboꝵͥ qͥd conuenientiꝰ
quã ut ille ꝓpͥe dicat᷑ caritas. qui sp̃s est
cõmunis ambob: Hoc enĩ saniꝰ creditur¬

Expanded text:
 jam supra commemoravi, Omnia haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult. Non est illic conditio dati et dominatio dantium, sed concordia dati et dantium. 37. Quapropter si sancta Scriptura proclamat, Deus charitas est; illaque ex Deo est, et in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscimus, quia de Spiritu suo dedit nobis, ipse Spiritus est Deus charitas. Deinde, si in donis Dei nihil majus est charitate, et nullum est maius donum dei quam spiritus sanctus, quid consequentius, quam ut ipse sit caritas, quae dicitur et deus et ex deo? et si caritas, qua pater diligit filium et patrem diligit filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conuenientius, quam ut ille proprie dicatur caritas, qui spiritus est communis ambobus? hoc enim sani
Abbreviated transcription (Latin):
de exire noluerit: ñ solũ separandꝰ habendꝰ
÷ uerũ etiã tanto sceleratiꝰ quantomagis
errori heresis & diuisioni unitatis falla¬
tiã simulationis adrungit. Quã obrẽ cuiꝰ¬
q hominis prauitas quanto ꝑiculosior:
& tortuosior. tanto instantiꝰ & oꝑosiꝰ corri¬
genda ẽ. Nec idotam̃ si quid ht̃ integrũ. p̃¬
sert̃ ñ suũ s di. ꝓpt̃ eiꝰ prauitatẽ ł nullũ
ti tribuendũ ac ñ illiꝰ largitati qui etĩa for
pane suit. &e uinũ suib& oleũ suũ. & alia
ł alim̃ta. ł ornam̃ta quę nec ase ipsa nec
ab eiꝰ amatorib eis funt̾. s ab illo qui eam
miserans ubiq uoluit ad quẽ redeat
onstituamꝰ gͦ aliquẽ castũ :ͥ continẽ¬
tẽ : ñ auarũ: nidolis seruientẽ:
hospitale: indigentib ministrantẽ ncu
iꝰ ꝗͣ inimicũ. ñ contentiosu : patientẽ. qͥetũ¬

Expanded text:
de exire noluerit, non solum separatus habendus de exire noluerit, non solum separatus habendus est, uerum etiam tanto sceleratius, quanto magis errori haeresis et diuisioni unitatis fallaciam simulationis adiungit. quamobrem cuiusque hominis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen si quid habet integrum praesertim non suum sed dei, propter eius prauitatem uel nullum ti tribuendum ac non illius largitati, qui etiam forpanem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubiquonstituamus ergo aliquem castum, continentem, non avarum, non idolis servientem, hospitalem, indigentibus ministrantem, non cujusquam inimicum, non contentiosum, patientem, quietu
Abbreviated transcription (Latin):
orbe diffuse scismatũ conscissionib p̃-¬
tulit. Nlioqum: etiã ipse int̃ illos qͥ
foris st̃ deputanoꝰ ÷. Constituamꝰ gͦ duos
aliquos isto mͦ. Unũ eoꝵ u̾bi gr̃a ro sentire
de xp̃o qđ fotinꝰ opinatꝰ ÷ & in eiꝰ heresibap¬
tizari extra eccłe catholicȩ ꝯimunionẽ.
aliũ uͦ hoc idẽ sentire̾.s in catholica bap¬
tizari existimantes ipsã ẽẽ catholicã fidẽ.
Istũndũ hereticũ dico: nͥ manifestata sibi
doctrine catholicȩ fidei resistere in alue¬
rit & illud qđ cenebat elegerit. Qd̾ ante¬
quã fiat: manifestũ ÷ illũ qui foris ⁊ pe
iorẽ. Itaq in hoc sola falsa opinio. in il¬
lo aut̃ etiã ipsa diuisio corrigenda ẽ s in
nentro ipsoꝵ sacramti ueritas repetenda.
Qđ si quisꝗͣ idẽ sentiat qđ illi ͤ ee. heresẽ
nonuerit ab unitate catholica separatã.
ubi hoc docẽt & discit᷑. s alicuiꝰ secul aris
emolum̃ti causa in catholica unitate bap¬
tizari uoltierit. ł in ea baptirat᷑ ꝓpt̃ hoc in¬

Expanded text:
 concisionibus praetulit; alioquin etiam ipse inter illos qui foris sunt deputandus est. constituamus ergo duos aliquos isto modo: unum eorum uerbi gratia id sentire de Christo quod Fotinus opinatus est et in eius haeresi baptizari extra ecclesiae catholicae communionem, alium uero hoc idem sentire sed in catholica baptizari, existimantem ipsam esse catholicam fidem. istum nondum haereticum dico, nisi manifestata sibi doctrina catholicae fidei resistere maluerit et illud quod tenebat elegerit. quod antequam fiat, manifestum est illum qui foris est esse peiorem. itaque in hoc sola falsa \'opinio, in illo autem etiam ipsa diuisio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacramenti ueritas repetenda. quodsi quisquam idem sentiat quod illi et esse haeresem nouerit ab unitate catholica separatam ubi hoc docetur et discitur, sed alicuius saecularis emolumenti causa in catholica unitate baptizari uoluerit uel in ea baptizatus propter hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquro uni habeat ex his que dicta
funt debenꝰ ei societatẽ suꝑnȩ illiꝰ patriȩ
pollicere. Ad corinthios enĩ suigła enu-¬
merat: in quib singłis subaudit᷑ qđ
regnũ dĩ ñ possidebunt. Nolite inquit
errare. Neq fornicatores. neq id olis ser¬
uientes. neq adult̾i. neq molles. neq
masłoꝵ concubitores. neq fures. neq
auari. neq ebriosi neq maledici. neq
rapaces. regnũ dĩ possidebunt. Non
ait qui hec omĩa uitia simul habue
qđ nulli eoꝵ regnũ dĩ possidebt̃. Sic
gͦ heretici regnii dĩ ñ possidebunt: sic
auari regnũ dĩ ñ possidebt̃. Nec dubita¬
dũ ẽ. quidẽ penas ipsas quib crucia¬
nĩ ẽẽ. diu̾sas: & alias alus acriores: ut
in ipso igne et̃no ꝓdisparib ponđib
peccatoꝵ. sint disparia torm̃ta penarũ.
Neq enĩ frustra ipse diis ait. Tolerabiliꝰ
erit sodomis in die illa: quã uob̾ indie

Expanded text:
si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. Ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum Dei non possidebunt. Nolite, inquit, errare: neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neauari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: \'qui haec omnia uitia simul habuerquod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus crucianum esse diuersas et alias aliis acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobisin die
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ heretici ad catholica ueniunt: ut qđ
eoꝵ malũ ẽ. corrigat᷑ ñ qd oi bonu: repe
tat᷑. Dicit aliquis. Nichilne gͦ intẽst si duo
in errore pariatq inalitia ꝯstituti sint.
nec uita & corde nutato aliꝰ eoꝵ foris.
aliꝰ intꝰ baptizet᷑: fateor int ẽẽ. Ille enĩ
peiorẽ qui etiã foris baptizat᷑: Non eo

Expanded text:
licam ueniunt, ut quod eorum malum est corrigatur, non quod dei bonum est repetatur. Dicit aliquis: "nihilne ergo interest, si duo in errore pari atque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris, alius intus baptizetur?" fateor interesse. ille enim peior est qui e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fortasse de hominib dici pot: ut sic
extra ȩccłe omunionẽ ñ habeat õs ali¬
quẽ suoꝵ. sic̃ int̾ angłos scõs ñ ht̃ dia¬
huc carnis mortalitatẽ portat. quã du
ꝑegrinat᷑ a dño licuerit. diabolo misce¬
re titania. hoc ÷ malos homines: & ꝑ¬
ut requies illiꝰ pat̾e qͣ scĩangłi ꝑfruunt᷑.
desidarent᷑ ardentiꝰ. De sacram̃tis autẽ
hoc diciñ pot̃. Sic̃ em̃ ea possunt habere
atq tractare ñ ao salute s ad ꝑnitiẽ suã.
in qua igni distinata funt. int̾iora tita¬
ma: sic & exterior zizania que ab int̾i¬
orib recedentib accepunt qr recedentia
ñ amiser̃. Qđ sine dubio manifestat᷑: cũ
redeuntib ñ restituit᷑. ꝗͣdo forte aliquis
ex eis ipsis qui recesserant reu̾tuntur.
Nec quisꝗͣ dixerit quid enĩ frum̃ti ht̃ ti
rama Si em̃ hoc ita ẽ: & intꝰ & foris ao
hoc dũ taxat par conditio ẽ. Neq enim

Expanded text:
Hoc fortasse de hominibus dici potest, ut sic extra Ecclesiae communionem non habeat Deus aliquem suorum, sicut inter angelos sanctos non habet diauic, quae adhuc carnis mortalitatem portat, quandiu peregrinatur a Domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est, malos homines, et put requies illius patriae qua sancti angeli perfruuntur, desideraretur ardentius. De Sacramentis autem hoc dici non potest. Sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt interiora zizania, sic exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. Quod sine dubio manifestatur, cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant revertuntur. Nec quisquam dixerit: Quid enim frumenti habent zizania? si enim hoc ita est, et intus et foris ad hoc duntaxat pa
Abbreviated transcription (Latin):
tur.dum int̾ior hõ renouat᷑ de die indiẽ.
pͥores suas opiniones quas de deo habe¬
bant. cũ sius phantasmatis ludificarent᷑
urrident: & detestantes atq confitentes
abitiunt. Nec tam̃ idõ ñ accepisse baptis¬
mũ existimant᷑. aut tale baptismũ accepis¬
se dicunt᷑ quał fuit error ipsoꝵ.s ineiꝰ
& sacram̃ti integritas honorat᷑. & intis ua¬
ntas em̃dat᷑. etiã si confirmata. & for¬
tasse multis ꝯtentionibꝰ defensa calluerat:
Quaꝓpt̃ etã heretiꝰ qui ꝑspicue foris ÷.c̃
bapcismũ illic enanglicũ accipit ñ talẽ
utiq baptismũ accipit. quali errore ceta¬
t᷑. & ꝓptea si respiciens uid̾it relinquen¬
dũ ẽẽ qđ male tenuerat: ñ simul ei re
satis elucet discernendã ẽẽ. sacram̃ti
ueritatẽ amale credentis errore.ͥ Quãuis
utrũq in hoĩe uno ualeat inucniri. Et
rõo cũ etiã foris in errore aliqͦ constitu¬

Expanded text:
tur, dum interior homo renouatur de die in diem, tur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantasmatis ludificarentur, inridentes et detestantes adque confitentes abiciunt, nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiamsi confirmata et fortasse multis contentionibus defensa calluerat. quapropter etiam haereticus qui perspicue foris est baptismum illic euangelicum accepit, non talem utique baptismum accepit quali errore caecatur. et propterea si resipiscens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relsatis elucet discernendam esse sacramenti ueritatem a male credentis errore, quamuis utrumque in homine uno ualeat inueniri, et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitu
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃to aut̃ cũ querit᷑ ñ utrũ habeant
aliquit frum̃ti zizania querit᷑. s. utrii
habeant aliquid celi. Et exteriorib
eni & interiorib ⁊izanus cũ ipso cricico
÷ pluuia omunis: quȩ cęlestis & dulciᷤ
÷ ipsa. etiã si ex ea ⁊ uania sterilit̃ cresct̃.
Sic & euangłiũ xp̃i. sacram̃tũ diuinũ
& suaueest: neq ꝓpt̃ eoꝵ sterilitatẽ
quos etiã foris compluit. imꝓbandii:¬
Qđ ñ ita sibi baptismꝰ uerus succedere
possit: sic̃ false fidei uera succedit. Ex
am satis ostendimꝰ ad baptismũ qui u̾b
tis ł accipientis errorẽ: siuede patre. si¬
ue de filio siue de spu scõ alit̃ sentiat.
quã doctrina cęlestis insuiuat. Multi
eñi carnales & animales etiã intꝰ bapti
sum aut̃ carnalẽ: ñ pot̃ nͥ carnalit̃ de deo
saꝑe anima corporeis senfib: debita. Unde
multi pꝰbaptismii ꝓficientes & maxime
qui infantes ł pueribaptizati st̃ qͥnto
magis eoꝵ intellectꝰ serenat᷑ & illumina¬

Expanded text:
cramentis autem cum quaeritur, non utrum habeant aliquid frumenti zizania quaeritur, sed utrum habeant aliquid coeli? et exterioribus enim et interioribus zizaniis, cum ipso tritico est pluuia communis, quae caelestis et dulcis est ipsa, etiam si ex ea zizania steriliter crescunt: sic et euangelicum Christi sacramentum diuinum et suaue est neque propter eorum sterilitatem quos etiam foris compluit improbandn ita sibi baptismus verus succedere possit sicut falsae fidei vera succedit; ex am satis ostendimus ad baptismum qui verbis tis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptisum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inlumina
Abbreviated transcription (Latin):
frcium p̃ceptũ de sabbato. ꝑtinens ad
to sonuit: qđ uob̃ paulo ante uehementer
quantũ potumꝰ om̃dauimꝰ. huic p̃cepto cõ¬
traria inquietudo in ius cisde corruptiõe
nascentib inodos irruentib: Idõ in hoc ter¬
cio signo defecer. qui unitatis immici sp̃m¬
eñĩ fecit gr̃a: aliud pena. Aliud enĩ facit im¬
plendo: aliud deserendo. Deniq ut ia euident
confitentib ipsis pharaonis magis. agnosce¬
re ualeaniꝰ quomͦ appellatꝰ ÷ in euangłio
sp̃s dĩ: uideamꝰ qđ nom̃ accepit. Obicientes
dño ꝯuitiũ iuder tũ dixissent hic ñ eicit de¬
monia nͥ in beelzebu pͥncipe demonioꝵ. Res¬
pondit ille. Siego inspũ dĩ citio demonia:
certe suꝑuenit inuos regnũ dĩ. Qd̃ aliꝰ ei᷑m¬
gelista sic narrat. Si ego indigito ũĩ eitiode¬
monia. Qđ alꝰ euangłista dix sp̃sõi: alius

Expanded text:
rtium praeceptum de sabbato pertinens ad to sonuit; quod uobis paulo ante uehementer, quantum potuimus, commendauimus. huic praecepto contraria inquietudo in muscis de corruptione nascentibus, in oculos irruentibus. ideo in hoc tertio signo defecerunt qui unitatis , inimici spenim facit gratia, aliud poena; aliud enim facit implendo, aliud deserendo. denique ut iam euidenter confitentibus ipsis Pharaonis magis agnoscere ualeamus, quomodo appellatus est in euangelio spiritus dei, uideamus quod nomen accepit. obicientes domino conuicium Iudaei cum dixissent: hic non eicit daemonia nisi in Beelzebub, principe daemoniorum, respondit ille: si ego in spiritu dei eicio daemonia, certe superuenit in uobis regnum dei. quod alius euangelista sic narrat: si ego in digito dei eicio daemonia. quod alius euangelista dixit "spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
abiindabt tam̃ obꝓbrta & insultationes at
irrisiones minicot. multos infirntos axꝑi¬
ana fide ac̾itturiti dicendo tam fallacit eis
regnũ eẽ ꝓmissiuquã fallaut dicebatur.
citi ẽe uenturũ. Qui aut̃ tredunt qđ dicit
scdĩ tarttiꝰ dñm eẽ uenturũ si falsum sue

Expanded text:
t tamen opprobria et insultationes atque irrisiones inimicorum, multos infirmos a christiana fide auertentium dicendo tam fallaciter eis regnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturus. qui autem credunt quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fue
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ sit. Obsecio te quid aliud dice audimnꝰ hẽ
ĩtiũ. qͣm qđ dicere audimiꝰ euangłiũ: Oñs
quide p̃desidio regni dĩ hoc uolunt ẽẽ. ue
Quis uerũ dicat illoꝵ: &inde si hoc faccũ
fuerit qđ p̾duerat pͥmus. gaudebunt cũ
se qa diligant. Si aut̃ factũ ñmerit ⁊ appa¬
iere cepit hoc potꝰ et ueruĩ qđ dicebat scds:

Expanded text:
quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus et euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc uolunt esse ueruquis uerum dicat illorum. proinde si hoc factam fuerit quod praedixerat primus, gaudebunt cum se quod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum quod diceba
Abbreviated transcription (Latin):
gda srtictificante atq ctescente um¬
us oimano amari usq admare orb im̃ple¬
bit ꝓcul dubio latre qͥndo finis ert& L¬
ini ⁊ sincetissinio fr̃ĩ apiã de hac questione
quid senti ã E rror quidẽ in uttoq uitand ÷
quantũ ab homine uitari pot̃: siue ciciꝰ siue
tarliꝰ quã futurũ: diis uenturꝰ eẽ. credat᷑.
S mͥ quisꝗͣ ñ indet᷑ errare cũ aliquid nes¬
cite sescit:s cũse putat scire qd̃ nescit. Re¬
moutamꝰ itaq de medio seruũ allũ malũ.
qui dic incorde suo mor̃ facit ans m̃sue¬
mreꝰ dominat cũ seruis iuis & ebriosis
conuiuando miscet᷑ riste quippe ꝓcuboũ¬
bio dñi sue odit aduentũ. Quo seruo ma¬
io remoto: ꝯstitnamꝰ ante ocłos ties seruo
bonos. faniliã dinci asigtat sobrieq tc¬
tantes. nauentũ am̃ ii suini desdantes⁊

Expanded text:
ia fructificante atque crescente, universus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet quando finis erit. Adei et sincerissimo fratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam: error quidem in utroque uitandus est, quantum ab homine uitari potest, siue citius siue tardius quam futurum est dominus uenturus esse credatur. sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire quod nescit. remoueamus itaque de medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: moram facit dominus meus uenire, dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo semoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes, adue
Abbreviated transcription (Latin):
scribent᷑. Que aut̃ peꝑit abel & enoch.
& noe. & abraham: ipsa peꝑit & moysen.
res nr̃os: & om̃s bonos xp̃ianos. Omnes
enĩ in diu̾sis quidẽ tẽporib nati apparu-¬
erunt: s societate uniꝰ popłi ꝯtment᷑. & eiꝰ.¬
dem ciuitatis enies. labores huiꝰ pegrina¬
tionis exꝑti sunt. & quidã eoꝵ nẽ exꝑi

Expanded text:
I.--25. Quae autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa peperit Moysen eres nostros et omnes bonos Christianos. Omnes enim diversis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur; et ejusdem civitatis cives labores hujus peregrinationis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Inquib quidẽ spĩtalia figurantur:
in aliis habens animalẽ porcionem:
in aliis sp̃italem. Iccxxu.¬
Uocũq gͦ tẽpore tales homines
eẽ. ceꝑint in hac uita. ut iã diui-¬
nis ꝑ scłoꝵ distributione sacramtis im¬
buti. adhuc tam̃ carnalit̃ sapiant &
carnalia de deo siue inhac uita siue
pꝰ hanc uiitã. sꝑent atq desident: anima

Expanded text:
italia figurantur, in aliis habens animalem portionem, in aliis spiritalem. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac vita, ut jam divinis pro saeculorum distributione sacramentis imbuti, adhuc tamen carnaliter sapiant, et carnalia de Deo sive in hac vita, sive post hanc vitam sperent atque desiderent, anima
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e ex qͦ de adam nascimꝰ. ñ ÷ prius qđ
sp̃itale s qđ animale.: pꝰ ea sp̃itale. Ex
ipso aut̃ anunali sensu qr hõ antmalis
ñ ꝑcipit que st̃ sp̃s di: oñs dissensiones
& scismata generant᷑. In quo sensu ꝑse-

Expanded text:
nostrae, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod nostrae, ex quo de Adam nascimur, non est prius quod spirituale, sed quod animale, postea spirituale . Ex ipso autem animali sensu, quia homo animalis non percipit quae sunt Spiritus Dei , omnes dissensiones et schismata generant
Abbreviated transcription (Latin):
ponit similitudinẽ de esau & aser. Se¬
ccłia quippe om̃s ꝑ baptisiim
parit. siue ap̃d se id÷ ex nt̾o suo siue extͣ
se.de semine uiri sui.S & esaude uxore
natꝰ. ꝓpt̃ fr̃nam discoroiã seꝑatꝰ ẽ. apopło
dĩ: & aser ꝑuroris quide potestatẽ s ex
ancilla natꝰ. ꝓpt̃ frñam concordiã t̾rã¬
reꝓmissionis accepit. Uude & ism aheli
ut separaret᷑ apopło dĩ ñ obfuit mat̾ an¬
cilla. s obfuit frna discordia: & ñ ꝓfu¬
tus erat. & ex ancilla susceptꝰ. Sic̃ apud
s si ꝯcordent cũ fr̃ib ꝑunitatẽ pacis. ad
tram ueniunt ꝓmissioma: Non e mat̃¬
no ut̾o rursꝰ eiciendi.is in pat̾no semine
cognoscendi. Si aut̃ indiscoroia ꝑseue¬
rent: ad ismahelis funiculii ꝑtinebunt.
Prior aut̃ fuit ismahel: &e postea isaac.
Et pͥor esau: postior aut̃ ia cob. Non qͥa
pͥor pepit heresis. quã aeccłia aut ipsa
aeccłia priꝰ carnales l animales & pꝰ ea
sp̃itales: s qr in ipsa sorte mortalitatis

Expanded text:
PONIT SIMILITVDINEM DE ESAV ET ASER. esia quippe omnes per baptismum parit, siue apud se, id est ex utero suo, siue extra se de semine uiri sui. sed et Esau de uxore natus propter fraternam discordiam separatus est a populo dei et Aser per uxoris quidem potestatem, sed ex ancilla natus ppromissionis accepit. Unde et Ismaheli, ut separaretur a populo Dei, non obfuit mater ancilla, sed obfuit fraterna discordia, et non profutus erat et ex ancilla susceptus: sicut apud r unitatem pacis ad terram uenient promissionis, non de materno utero rursus eiciendi sed in paterno semine cognoscendi, si autem in discordia perseuerent, ad Ismahelis funiculum pertinebunt. prior autem fuit Ismahel et postea Isaac, et prior Esau, posterior autem Iacob, non quia prior peperit haeresis quam ecclesia aut ipsa ecclesia prius carnales uel animalspirituales; sed quia in ipsa sorte mortalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
equaqua gͥ ꝑ saclegas simi litudi¬
nes ⁊impias curiositates :⁊ magicaᷤᷤ
consecrationes amme purgant᷑. ⁊ reconci¬
liant dõ: qr falsus mediator ñ traicit ad su¬
ꝑiorã. s potiꝰ obsidens inteludit uiã ꝑ affectꝰ.
quos tanto maligniores. ꝗͣto suꝑiores sue so¬
cietatis ĩspirat. Quiñ possunt ad euolandũ
pennas nutrre uirtutiris: potiꝰ ad demergẽ¬
dũ ponda exaggerare uitioꝵ. Lanto grauius
aĩe ruiture. qͣnto sibi udẽt erecta sublimiꝰ.
pͥa pollicent᷑. Ex eodem libro de trinita¬

Expanded text:
igitur per sacrilegas similitudines, et impias curiositates, et magicas consecrationes animae purgantur et reconciliantur Deo, quia falsus mediator non trajicit ad superiora, sed potius obsidens intercludit viam per affectus, quos tanto maligniores, quanto superbiores suae societati inspirat, qui non possunt ad evolandum pennas nutrire virtutum, sed potius ad demergendum pondera exaggerare vitiorum, tanto gravius anima ruitura, quanto sibi videtur erecta sublimius.ropria pollicentur, eodem libro IV. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nnc quantio a solũ in malo sunt
boni. ⁊ in bono mali qđ iudet in¬
iustiruerũ etiã pleruq ⁊ mał mala eue¬
niunt e bonis honaueniunt: magis
inscrutabilia fiunt iudicia tr& inues¬
tigabiles uȩ eiꝰ. Quãuis gͦ nesciamꝰ qͦ
iudicio ds̃ ista ł faciat. ł fieri sinat ap̃ud
quẽ sũma uirtꝰ: :⁊ sũnia sapientia sũma
iusticia. nulla infiriuitas: nulla teme¬
ritas. nulla iniquitas: salubrit cam̃
discimꝰ ñ magni pende seubona seu
mala quȩ uidemꝰ ẽẽ bonis małq cõmu¬
ma E dilla bona quereri. quȩ bonor. atq
illa mala maxiie fugere. que ꝓpͥa suni
naloꝵ. Cñ uͦ ad illua auudiciũ ueneri¬

Expanded text:
 quando non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt: magis inscrutabilia fiunt iudicia Dei et inuestigabiles uiae eius. Quamuis ergo nesciamus quo iudicio Deus ista uel faciat uel fieri sinat, aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas. nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona seu mala, quae uidemus esse bonis malisque communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, adque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. Cum uero ad illud Dei iudicium ueneri