comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a ⁊ spes argenti quas ex p̾ssat
issent qitum ẽ si uxoris ñ fu̾¬
int an pr̃ari ex eĩ iegati debe¬
rent.13. legandi aĩo dedisser
a uĩdi ms cont̾rium ao ur̃de

Expanded text:
a et species argenti quas expresseraissent: quaesitum est, si uxoris non fuerint, an praestari ex causa legati deberent. respondit legandi animo dedisse ea ui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ urd̾i m id tempus duatum¬
.Sigemma ex anuio leg¬
etinr. ui. auemat̾ic iuncͣte uel
emblemata recti legantur ⁊
sepantur ⁊ prantn su̾nt.

Expanded text:
est, uideri in id tempus dilatum. Si gemma ex anulo legetur uel aliae materiae iunctae uel emblemata, recte legantur et separantur et praestanda sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Com̃ aur ⁊ argentum ie¬
gatum c̃ quicꝗd auri argenti¬
ꝙ relictumsit iegato ꝯtinetur
sũ fc̃m siuc infectum recumã
cruasis taͣ get ssi argenti facti

Expanded text:
ntum legatum est, quidquid auri argentique relictum sit, legato continetur siue factum siue infectum: pecuniam ex uasis tanget. Sed si argenti facti
Abbreviated transcription (Latin):
ata an replumban deb̾ant ut̾
deb̾e. nam in tempib res plum¬
batt asignant᷑ untationes ar¬
genti pondus sic defertur q̃ smña
te sint legate ⁊ pliibum qͦ¬

Expanded text:
icta, an replumbari debeant, ut debere: nam et emptoribus replumbatae adsignantur et in rationes argenti pondus sic defertur: quae sentae sint legatae, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
iñ uͥsicoloriam scripsit qiͣ de¬
sit lana tincta lana cẽ detcͣto
ea putabat sibi iegata ⁊ orna¬
menta ⁊ mͦuniliauiquibus
gemme ⁊margante insunt¬
insr̃ ⁊ anulos ⁊ uestem tam
ñentur dum taxat argent̾
a elenchos eisd̾ detraxiis ⁊ q̃re¬
retur an inchominus decctis
elenchis in aures desͥentur. ie

Expanded text:
inde uersicoloria scripsit, quasi desit lana tincta lana esse, detracea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et uestem tamnerentur dumtaxat argentuma elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures deberentur: re
Abbreviated transcription (Latin):
lectum plane argenteum uł
mundicã habuit simo non ĩ
argenti nũo habita sunt. ¶ar¬
gento scõ iegatoꝗutus multiꝰ
ut uasa uargentea ⁊ tim uiti
parapsides ⁊ sabulas curullcas¬
actubuios pelues ⁊ hiis simłia
ñ tñ q̃ suppellec̃tił sunt s cuii
uasa sint legata ñ solumta cõ¬
tinent que aliquid in scrruipi¬
usẽ dicims uasa uinaria ⁊no¬
ualia. In fecti & argenti appel¬
latio rudem mat̾iam ꝯtinet. u¬

Expanded text:
Lectum plane argenteum uel modo non in argenti numero habita sunt. Argento facto legato Quintus Mucius ait uasa argentea contineri, ueluti parapsidas acetabula trullas pelues et his similia, non tamen quae supellectilis sunt. Sed cui uasa sint legata, non solum ea continentur, quae aliquid in se recipiest, dicimus uasa uinaria et naualia. Infecti autem argenti appellatio rudem materiam continet, i
Abbreviated transcription (Latin):
¶Id scripsit ut pr̃ filiam suam
iustẽ eam ꝓcreatam. ¶S si fi¬
nus possit se exiłx extimare i.¬
udices delent᷑ nec nõ deb̾ant
ei aninta decerñesdemq id̃¬

Expanded text:
Idem rescripsit, ut filiam suam iuste eam procreatam. Sed si filius possit se exhibere, aestimare iudices debent, ne non debeant ei alimenta decernere. d
Abbreviated transcription (Latin):
Pecare uidetur no tm̃ is
uel silibiut a parente exibe¬
antur duidex de eare cignose¬
qui suntmpõtate cogatur quis
cxitere. iu̾o ⁊̃ emancipatos
uelex ana ca suiiuris ꝯstitut¬
ndos aparentibo ⁊ uicemu¬
tua alere parentes ubos deb̾e

Expanded text:
Necare uidetur non tantumuel si liberi, ut a parente exhibeantur, iudex de ea re cognoscqui sunt in potestate cogatur quis exhibere, an uero etiam emancipatos uel ex alia causa sui iuris constitutndos a parentibus et uice mutua alere parentes debere.
Abbreviated transcription (Latin):
rospicium si incuutate man¬
la uelm mumcipio illuc uͥ
Slarem mimio collocarent.
ergo denumctat ut mittat in¬
munieri roc notum fac̾c ꝙ sit
p̃gnaͣns. mariti ẽiam aut mitt̃¬
ꝑmittit᷑ ¶ Dena & maritica
ẽ. ut nsi aut custodes p̾mis¬
it. aut contra demmnͣtiau̾it ñ
ex se e̾e pregnanteni eigatur
maritus ꝑtum agnosce̾ ⁊ sip̃

Expanded text:
itium, si in ciuitate manla uel in municipio, illic ubi larem matrimonio collocarent: ergo hoc denuntiat, ut mittat cmulieri hoc notum facere, quod sit praegnas. mariti est iam aut mittermittitur. Poena autem mariti ea est, ut, nisi aut custodes praemiserit aut contra denuntiauerit non esse ex se praegnatem, cogatur maritus partum agnoscere: et,
Abbreviated transcription (Latin):
pius ita rypsit aditi ate ⁊petẽ¬
ces uidices ante apr̃etuo iube
cas in ei ualitudme casut oꝑ¬
ñ fuffic̾t ñ possis ¶ Si uelpens
negat filium idcrcose alt ñ de¬
bere ꝯtentat ui fuius negat pa¬
cct̾um si non consticit ce̾ nec de¬

Expanded text:
Pius ita rescripsit: 'Aditi a te competentes iudices ali te a patre tuo iubebcas, in ea ualetudine es, ut operis sufficere non possis'. Si uel parens neget filium idcircoque alere se non debere contendat, uel filius neget paceterum si non constiterit, nec de
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ hoc senatũ consuitu
post mortem pentis cessare siiͥs
supfit incuiiii potite recasu¬
rinonsunt. ¶Quid ergo ẽ in
peticione nrditatis quam finꝰ
intendit qͥretũrutrum ex eo
natus sit cuius mrditatem pe¬
cit annon adeo hocimi ẽ ut

Expanded text:
dum haec senatus consulta post mortem parentis cessare, si is supersit, in cuius potestate recasuri non sunt. quid ergo est? in petitione hereditatis, quam filius intendit, quaeretur, utrum ex eo natus sit cuius hereditatem petit an non. adeo hoc uerum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uł pl̾es non ec̃ grauidam renũ
erit. ¶ Ex hoc pto euidentissiẽ
apparet᷑ senatus ⁊ suita delib̾is ag¬
noscendis locum nͥ hu̾isst simu¬
uer dissimularẽt se p̾gnantẽ
nel ĩ negaret. nec inm̾dͣ ptus¬

Expanded text:
uel plures non esse grauidam renunterit'. Ex hoc rescripto euidentissime apparet senatus consulta de liberis agnoscendis locum non habuisse, si mulier dissimularet se praegnatem uel etiam negaret, nec immerit
Abbreviated transcription (Latin):
deri finrum facientiopem ferre
c̃ muir furtum nͥ faciat ꝙͣuiss¬
uis infacinorib dñi dcõ audi¬
actio crit. ¶ At sun dotem ẜuꝰ
datus. furto fecit. siquid̃ inuir¬

Expanded text:
deri furtum facienti opem ferre, cum mulier furtum non faciat, quamuis seruus in facinoribus domino dicto audiactio erit. At si in dotem seruus datus furt
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ꝑtinent. ita ⁊m feminis est.
pr̃ aut non sit suꝑstes aut ege¬
n bonis suꝑstitum ubtonnt
infirmos tam ꝙ pauꝑes p̾si¬
dibõ ꝓbau̾int ut m̾to mẽstru¬
is amñtis anb̃ts suis ad iuua¬
ri deb̾ant. id ꝙuis ica płums pͥn¬
cum ħ incidiss ut ina¬
ritui quiõ p̾gnante mui̾re
dĩet. uxor negare̾t comulri na¬
nantem ꝑfiteatir custodem

Expanded text:
nostrum pertinent, ita et in feminis est: pater aut non sit superstes aut egen bonis superstituinfirmos tamque pauperes praesidibus probauerint, ut merito menstruis alimentis a libertis suis adiuuari debeant. idque ius ita plurimis princum hoc incidisset, ut maritus quidem praegnatem mulierem diceret, uxor negaret, consulti Uanatem profiteatur, custodem
Abbreviated transcription (Latin):
uł in ipͥm obres amotas dari
actione. ¶ S si p̾r aduĩcta fi¬
dam actione qmͣ si filiam rr̃
aotar uidõ insolidum ⁊ cũ
sic̾datione defendat. S mort¬
tionem dari no porte ꝓculus

Expanded text:
uel in ipsam ob res amotas dari actionem. sed si pater adiuncta fidam actionem, quam si filiam rerum amotarum iudicio in solidum et cum satisdatione defendat. sed morttionem
Abbreviated transcription (Latin):
use utm̃ ut furtiteneat᷑ consẽ¬
suo npẜit. uelcontramanda
uonem qr competit actiodiuor¬
cũ causã. ¶Res amotas dmns
nͥ solum cas quas mulr amo¬
ut cum diuorcii ꝯ scilu m in¬
isset. s ⁊ in cas quas nupta n¬
cis celau̾it.¶Non soum eisres
q̃ extant in iramotaium uidi

Expanded text:
ure utimur, ut furti teneatur: consesuo nubsit uel contra mandata actionem, quia competit ‹furti›. Diuortii causa res amotas dicimus non solum eas, quas mulier amouit, cum diuortii consilium inisset, sed etiam eas quas nupta aeas celauerit. Non solum eas res, quae exstant, in rerum amotarum iudi
Abbreviated transcription (Latin):
cum clala psona ueluti senatoris
bona uennt oebeanͣt. Namnt
honestius exromiscius qͣntum
pot̃ creclitorib sou̾ttur curat¬
or ⁊stituitur distrahendoꝵ bono¬
necuitem̃t citra cãt crgnicõm
plemisime curatorem det. qñt
płiq uel furorem uł dem̃tia
fingunt quomag̃ ciratore ac¬
cepto hon̾a cuulia denĩtenͣt.
corpus ⁊ samͣs suriosi. ¶Cintitor
dem̃ti datus decreto in t̾posico
nti satisdares. nonsatis cruit et
tñ quasdam res debonis einslim¬
o mo alicnauit. si hrdes ciuide¬
m̾us ondem res uendicent qͤs

Expanded text:
cum clara persona, ueluti senatoris bona uenire debe‹a›nt: nam ut honestius ex bonis eius quantum potest creditoribus solueretur, curator constituitur distrahendorum bonone cui temere citra causae cognitionem plenissimum curatorem det, quoniam plerique vel furorem vel dementiam fingunt, quo magis curatore accepto onera civilia detrectent. corpus ac salus furiosi.Curator dementi datus decreto interposito, uti satisdaret, non cauit et tamen quasdam res de bonis eius legitimo modo alienauit. si heredes dementis easdem res uindicent,
Abbreviated transcription (Latin):
stabit. qtum c̃ an alt̾i excurato¬
rib furos rcte solutiu. uel
animus rem furiosi alicnãs
qui .ib. alt̃o ex curatorib fimo
furiosi lie mercaretur usucap¬
turum qr soło uendicio. tradics̃
ftĩmag̃ qmͣuns sunt ideoq su¬
ffiot unius excinatorib ꝑsca¬

Expanded text:
stabit.Quaesitum est, an alteri ex curatoribus furiosi recte soluetur uel an unus rem furiosi alienare que, qui ab altero ex curatoribus fundum furiosi legitime mercaretur, usucapturum, quia solutio uenditio traditio facti magis quam iuris sunt ideoque sufficit unius ex curatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
sequi deb̾at pretor eumq dare
curatorem.s utrum om̃i modo
as puidert nepotib sun sicos iꝰ¬
eiꝙ ꝙ suffig̾et antñtoꝵ nomine
ab eis certiiiegasset adrta ca
neccitateq iudicii fi iut si ño
haduit in põtate nepotes. qm̃ ia
emancipato finonati fuisseñt so
condone cos prdes institu̾c ut e¬
manciparentur. apr̃e ꝓtigo s
quid since ad hͣec comemũs ꝓ¬

Expanded text:
sequi debeat praetor eumque dare curatorem. sed utrum omnimodo, as prouidere nepotibus suis, si eos iu sufficeret alimentorum nomine ab eis certum legasset addita causa necessitateque iudicii sui: aut si non habuit in potestate nepotes, quoniam emancipato iam filio nati fuissent, sub condicione eos heredes instituere, ut emanciparentur a patre prodigo.Sed quid si nec ad hoc cons
Abbreviated transcription (Latin):
cio sit interdca
urator furiosi rem quid̃
am tradat dũdum ẽ ut non tñs¬
scat dmñum qr non siriosi neg¬
ccium g̾ens tradieit.
gñus acuratore furio¬
si datum uaiet. si utilitate furi¬
osi exiguite idfecit.

Expanded text:
io sit interdicta. Curator furiosi rem quidem am tradat, dicendum, ut non transferat dominium, quia non furiosi negotium gerens tradidit. gnus a curatore furiosi datum ualet, si utilitate furiosi exigente id fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
quit ercore lapsus uendid̃it ⁊ p̾ci¬
um acceptum crecitoribr p̾ris pn
opponitur excepcio p̾cium ac me¬
dii tempis usuras que crectitoribꝰ
deb̾entur non offe̾nti si ex cet̾is fa
ctatibeuis es iali cmim solui
ñ pot̾it. ego a notami. ⁊ si solm po

Expanded text:
quit, errore lapsus uendiderit et pretium acceptum creditoribus paternisopponitur exceptio pretium ac medii temporis usuras, quae creditoribus debentur, non offerenti, si ex ceteris eius facultatibus aes alienum solui n
Abbreviated transcription (Latin):
osibĩtacõm quautitur prariuo¬
lo.ñ iteomurimus antiua seio
ꝓꝑte brditana niuenͣtis fiuc de¬
b̾i placuit ꝙ ex tribfiiis ticie
ouo aliis heredibrinstitutis ni¬
ta decesẜit. cum tam labor ꝙͣ
pecuma diuisionem recipent
Medico semꝑnio qͥuiua praba¬

Expanded text:
et habitationem qua utitur praestari uolo.' non ideo minus annua Seio pro parte hereditaria uiuentis filiae deberi placuit, quod ex tribus filiis Titiae duo aliis heredibus institutis uita decesserunt, cum tam labor quam pecunia diuisionem reciperent. 'Medico Sempronio quae uiua pra
Abbreviated transcription (Latin):
ditus cumitixat᷑ qum q̃geia
iegata i predia n en dĩta sunt
Eluoto cui fundu iegau̾at
ferentem annua sexagnita ꝑ
utum uid̾atur cum ex rectli¬
tu iegata sum̃t qui largitur ⁊ si¬

Expanded text:
ditus dumtaxat quinquagesimas legatas, licet praedia uendita sunt.A liberto, cui fundum legauerat ferentem annua sexaginta, putum uideatur, cum ex reditu legata sint, qui largitur,
Abbreviated transcription (Latin):
iberto suoita legaint pre¬
stariuoio phinonius dum
iiu̾et qn qua gesimam om̃ns
rettlitus quipropͥchs acolo¬
ins uł emptorior fructus ex cõ¬
sued ine domus inee prarent

Expanded text:
iberto suo ita legauit: 'praestari uolo Philoni, usque dum uiuet, quinquagesimam omnis reditus, quae praediis a colonis uel emptoribus fructus ex consuetudine domus meae praest
Abbreviated transcription (Latin):
quis iussit in inumcipioyma¬
gines pom nam si ñ honoris
muncipiigm̃id fitiss s sua ac̃¬
tio eo noĩe nui competit:taq
n quintimutii scriptur lib̾i
mei tͥ sumpto ubi cosmr sua
rẽ uolet nlłam obligom parit
s ad auc̃tem defuncti consuan¬
pupillum comorati ubiprius¬
cis ꝑsoms eẽ ap̾ quas morari iꝰ¬
sit. ¶ Si x ꝓcibariis corum in
anitos singuios auxei .x relic¬
tisint sũ hoc ẜmone filus signif¬
ic̾ant᷑ ap̃quosmorari mir pup¬
illos uount siue ita accepimꝰ
hunc ẜmonem ut ip̃is fiuin io
legatum debatũr. utile eͥrit et
magis el e̾ ut ꝓuicentia fiioꝵ¬

Expanded text:
quis iussit in municipio imagines poni: nam si non honoris municipii gratia id fecisset, sed sua, actio eo nomine nulli competit. itaque haec Quinti Mucii scriptura: 'liberi mei ibi sunto, ubi eos mater sua esse uolet' nullam obligationem parit, sed ad auctoritatem defuncti conseruanpupillum eo morari, ubieis personis esse, apud quas morari iussit. si autem pro cibariis eorum in annos singulos aurei decem relicti sint, siue hoc sermone significantur, apud quos morari mater pupillos uoluerit, siue ita acceperimus hunc sermonem, ut ipsis filiis ‹i›d legatum debeatur, utile erit: et magis e
Abbreviated transcription (Latin):
singuios inq puospueue
ꝙ singulas dampnas estoꝰ. aba¬
rii monnire iureos .x. si tutor¬
es cam recumamdare nolunt
ei apud quem gueri atq puel¬
le sunt nicħ̾ ĩ qͦ extestõ agent

Expanded text:
singulos inque pueros puellasque singulas damnas esto dare cibarii nomine aureos decem': si tutores eam pecuniam dare nolunt ei, apud quem pueri atque puellae sunt, nihil est, quod ex testament
Abbreviated transcription (Latin):
u̾oa ꝙ si condone supra scripta re¬
ape legatam sibipetumam ciui¬
nr̃e sibipetumam postea p̾ses
ꝓuicie exnominib debitoꝵ
moitarioꝵ elegit ydonca noia¬

Expanded text:
uod si condicione supra scripta recipere legatam sibi pecuniam ciuihabere sibi pecuniam'. postea praeses prouinciae ex nominibus debitorum hereditariorum elegit idonea no
Abbreviated transcription (Latin):
fideiꝯmĩ sit a quopetut in hec ũ¬
ta atepeto sei ut ab annis .xii.
etatis ad studia libaua fristin
inferas mr̃i eius annua totus
rectritus pͥdiorum illoꝵ ꝑtinea

Expanded text:
fidei commisit, a quo petit in haec uerba: 'a te peto, Sei, ut ab annis duodecim aetatis ad studia liberalia fratris tui inferas matri eius annua tot usqreditus praediorum illorum pertinea
Abbreviated transcription (Latin):
res erit fidei rus ꝯmitto nti
der ex rectlitu cena culi meriro
rei post onitum sac̃doti iero¬
filaco ⁊ lib̃tis qui m illotemp¬
lo erunt ocnaria .x. die nundi¬
narum quas iorposui queron
trunꝰ is dumcaxat qui eo tp̃re
quolegabatur in rebrhuma̾is
un eo officio fu̾it cebium

Expanded text:
res erit, fidei eius committo, uti det ex reditu cenaculi mei et horrei post obitum sacerdoti et hierophylaco et libertis, qui in illo templo erunt, denaria decem die nundinarum, quas ibi posui'. quaero, utrum his dumtaxat, qui eo tempore quo legabatur in rebus humanis et in eo officio fuerint, debitum
Abbreviated transcription (Latin):
statat᷑ testõ cauit oña scĩssima
sao te de amicis mens curaturã
nequid musdesit. u̾mptñ et
marco darinoio octingenta
qitumẽ .an marcus prestitis
sibi ex eã legatis ortingentis
amniua ꝙ̃ conscqui ceb̾at .1.¬

Expanded text:
stamento cauit: 'domina sanctissima, scio te de amicis meis curaturam, ne quid his desit: uerum tamen et Marco dari octingenta': quaesitum est, an Marcus praestitis sibi ex causa legati octingentis annua quoque consequi debeat.
Abbreviated transcription (Latin):
tate p̾rna abstm̾etur. inis ex
accepti cumplerisꝙ ceclitoribꝰ
decid̾int q̃itum ẽ an si anquis
tutormͣ cͣlitor pr̃is pupille so¬
lidampecumam expensam sͥ
ex repupile c̃ usurũ fec̾it reuo¬
cari a curatoribopupile ad poͣ¬
ciones eas possit quascet̾iquoo

Expanded text:
tate paterna abstineretur, unus ex ti accepti cum plerisque creditoribus deciderunt: quaesitum est, an, si aliquis tutorum creditor patris pupillae solidam pecuniam expensam sibi ex re pupillae cum usuris fecerit, reuocari a curatoribus pupillae ad portiones eas possit, quas ceteri quoque
Abbreviated transcription (Latin):
queri pot siquidꝰ ne in rerum
natura eẽt s ꝑ furorem euis ac¬
adissi. tuquĩd putas pomp̃.¬
ait. puto cum u̾mẽe dice̾ s qͣre
cũc tatus es si souĩnto non sit
tutore pupillus petitormdit᷑¬

Expanded text:
quaeri potest, si quid ne in rerum natura esset, per furorem eius accidisset. tu quid putas?Pomponius: puto eum uere dicere. sed quare cunctatus es, si soluendo non sit tutore pupillus, uen dit
Abbreviated transcription (Latin):
to dommno ⁊tcͣcare em̃nuiden¬
tur. qmͣ ꝑ fidem ag̾e: nem o tem¬
ꝙ dicet unur tutorem ⁊ dup¬
ium pac actionẽ pr̃are ⁊ qͣi p̾
samrem. aut tius estimacõm¬
n souimͣ ergo gessise tutelã
is crecditur emi au g̾endami
mandauiͣ t s iqui satis a ꝯtu¬

Expanded text:
to domino contrectare eam uidentur quam perfide agere: nemo denique dicet unum tutorem et duplum hac actione praestare et sam rem aut eius aestimationem.Non solum ergo gessisse tutelam is creditur, qui alii gerendam mandauit, sed et qui satis a
Abbreviated transcription (Latin):
sũ maneat nom̃. qr poĩ effic̾eut
ei accepto feratur. ꝙ si mułr suũ
curatorem ad impłe id ꝙ supͣ ui¬
res pr̃imõii eius in dotem dare ꝓ¬
misit non qͥrãt curatorem quid

Expanded text:
ue maneat nomen, quia potest efficere, ut ei accepto feratur. quod si mulier suum curatorem adimplere id, quod supra uires patrimonii eius in dotem dare promisit, non queat, curatorem quid
Abbreviated transcription (Latin):
fimosi culpa ni dolo quid aomis¬
sum fu̾it ꝗmad̾m si quistutõ
stipulatus uelcuritor fuisser
aut u̾didies rem mrditariam
Impune & puto admittendũ
ts ꝑfuroremalicunis accidit qͦ
mo sicauͣ aliquo sinc fcd̃ ꝑsõt

Expanded text:
dolo quid amissum fuerit, quemadmodum si quid stipulatus tutor uel curator fuisset aut uendidisset rem hereditariam. impune autem puto admittendum, quod per furorem alicuius accidit, quo modo si casu aliquo sine fact
Abbreviated transcription (Latin):
ucl ꝑdolum uł ꝑciupam pͥcer
At eo qui siña p̾sidis tomis adẽp¬
tis megatus erat. c̾ expmissupͥn¬
cipis appelło eius recepta sit quã
hiisqui pnunciau̾at nec receꝑ¬
it fundum emerat pupulasãt̾¬
uementibꝰ tutorib ⁊ appellone
mniusti ꝑnuntiata fundus eiab¬
p̾cim fundi pupulus ꝯsequi a
tucorioo possit .iꝑ. si scientesemt¬

Expanded text:
e, Ab eo, qui sententia praesidis bonis ademptis relegatus erat, cum ex permissu principis appellatio eius recepta sit, quam is qui pronuntiauerat non receperat, fundum emerat pupillus interuenientibus tutoribus et appellatione iniusta pronuntiata fundus ei abpretium fundi pupillus consequi a tutoribus possit. respondit, si sciente
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uelconsũmacõmceptorum ab
sufficit ncħ oummutu ẽe de
facuitatib sins⁊ ꝯtutoris ex quo
tp̃r dans ẽ s cad faciem prim¬
omi pmansisse. anr⁊ si nich post
accidit quod palam faciet dimi¬
nicõm patrimonii d tñ contu

Expanded text:
uel consummationem coeptorum ab sufficit nihil deminutum esse de facultatibus contutoris, ex quo tempore datus est, sed eandem faciem patrimonii permansisse, an, etsi nihil post accidit, quod palam faciat deminutionem patrimonii, debet tamen contut
Abbreviated transcription (Latin):
stare cegitur. exactas ã crgitur
usinus tucele tp̃r citra uuam ⁊¬
pensacõm retmet. ¶ adoiesce̾s
tutorim ꝯuentis a quibꝰ totu
ẜuari non potuit adusus cura¬
tores qui tugrlam ad senegłia¬

Expanded text:
stare cogitur, exactas autem usuras tutelae tempore citra ullam compensationem retinet.Adulescens tutoribus conuentis, a quibus totum seruari non potuit, aduersus curatores, qui tutelam ad se neg
Abbreviated transcription (Latin):
natus souut. postea cum adebi¬
toribꝰ pr̃ns duoꝵ noĩa libro
rõmun ñ inerant. exig̾e uellet
cund̾ adolescente pp̾cam cãm
iutele exꝑiria adusustei exrepcõ¬

Expanded text:
natus soluit: postea ‹cum› a debitoribus paternis, quorum nomina libro rationum non inerant, exigere uellet eundem adulescentem propter eam causam tutelae experiri et aduersus excep
Abbreviated transcription (Latin):
marito cius se dat᷑um ꝓmisit q̃¬
ro an succurrend̾ sit ei cumpost¬
ea aueno ere emergente supra
uires pr̃imonii euis dos ꝓmis¬
sa sĩd qͣm in instrõ ita scriptu
sit. patruus ⁊ curator stipulanti
ẜit. uel donasse uidiat᷑ur. uł qm
sus. sponte se obliganit nputo

Expanded text:
marito eius se daturum promisit: quaero, an succurrendum sit ei, cum postea aere alieno emergente supra uires patrimonii eius dos promissa sit, quoniam in instrumento ita scriptum sit 'ille patruus et curator stipulanti serit, uel donasse uideatur uel, quosus sponte se obligauerit, no
Abbreviated transcription (Latin):
ixpsita ex in demultis iptis de¬
clanitum ẽ. in pupillum dandã
nec intutorem nec in pupillum
nec pignora tutoriscipienta ẽt
scpe iyptum ẽ ampluis marcris¬

Expanded text:
ipsit et exinde multis rescriptis declaratum est in pupillum dandam nec in tutorem nec in pupillum. nec pignora tutoris capienda esse saepe rescriptum est.Amplius Marc
Abbreviated transcription (Latin):
unaaliumutr pecuma ro¬
me aut uoicum ꝙ petitum fũ¬
tus restõ cutor amputarẽt se tu¬
torem eĩ distrarĩt uona m̃rna ⁊ pr̾¬
na pupilloꝵ ⁊ decessit ñ soluien¬
pilli uendicari ab eo posse ¶ pre
filnmei siuolu̾int huiussũme¬

Expanded text:
alium, ut pecunia Romae aut ubicumque petitum fuertus testamento tutor cum putaret se tutorem esse, distraxit bona materna et paterna pupillorum et decessit non soluenpilli, uindicari ab eo posse.Praefefilii mei, si uoluerint, huius sum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigo uel cinus bona uenerũt
i obsectum̃ fu̾nt p̾tori. qui decreto
euni decit ꝑmit̾e ⁊tutori.admmi¬
pr corum post testm̃ stm accidẽs
ig̾riorasse aut cum destinatum
pret mutare testmn id ñ fcciss¬

Expanded text:
digo uel cuius bona uenierunt licet obreptum fuerit praetori, qui decreto eum dedit permittere contutori admipater eorum post testamentum factum accidens ignorasse aut, cum destinatum haberet mutare testamentum, id non feciss
Abbreviated transcription (Latin):
ris x porcone prius cos euemi
dełe qui ꝓ eõ se oblignierunt ẜ
magraitiũ qui cum decłunt. tũcꝰ
si soudum pupillus ⁊ sequi nõ
pot̾it. de offõ contutoris q̃rend̾.¬
c̃.in suspectum fac̾e debuit. pͦs¬
tun cum suspectum cum quos
postulasse dieatur iuas quid̾¬

Expanded text:
portione prius eos conueniri debere, qui pro eo se obligauerunt uel magistratus qui eum dederunt: tunc si solidum pupillus consequi non potuerit, de officio contutoris quaerendum, an suspectum facere debuerit, praesertim cum suspectum quoque eum postulasse dicatur. alias quid
Abbreviated transcription (Latin):
in curatores ronoꝵ actionẽi exc̃¬
doneus non sit magr̾atus ⁊uemi¬
ninist̾nt. ¶ Tucorem qui pecu¬
mam pupiliarem am̃uis suo
noĩẽ fcñauit ñ uider contra ⁊¬
stitones fecisse que ꝓhibent pe¬
cumam pupiuarem imusus
suosoutert. ¶ Quesitum ẽan
eiuspetume qͣ tutor ususc̾ post

Expanded text:
in curatores bonorum actiones decedoneus non sit, magistratus conueniministrant. Tutorem, qui pecuniam pupillarem quamvis suo nomine faeneravit, non videri contra constitutiones fecisse, quae prohibent pecuniam pupillarem in usus suos convertere. Quaesitum est, an eius pecuniae, qua tutor usus est, post
Abbreviated transcription (Latin):
it cum tutorib assistentib et¬
cãtoribꝰ ipupillus ob hoc eg̾n. c̃
cura toribo ⁊ ei sint ꝯdempna¬
ti m idꝙ sua mt̾rrat minoris
tutores cupaeorum ⁊dempn¬
atos non et̃. mrestito aoũsus

Expanded text:
rit cum tutoribus adsistentibus curatoribus et pupillus ob hoc egerit cum curatoribus et ei sint condemnati in id quod sua intererat minoris tutores culpa eorum condemnatos non esse: an restitutio aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. ¶ Quid tñ si dubitetur¬
an gestus illi commnissus sit. e¬
quumẽ. idu̾sarium ñ decipi.
stitm ꝑiculo tutoris solet. quoe¬
ꝙ aut diffusa nega sint aut di¬
gnitasueletas. aut ualitudo tu¬
tornid postulet ¶ Si tñ nundũ
faripupulus poi̾ ut ꝓcinatorem fa¬
c̾e rossit aut ab senssit tunc ac¬
tornect̃ĩo ꝯstituendus ẽ ¶ Sidu¬
obus simul tutela gr̃nda p̃mi ssa
ẽ ułapente uei acontutoribus
ui a magr̃atib bengne accipi

Expanded text:
ducit. quid tamen si dubitetuan gestus illi commissus sit? aequum est aduersarium non decipi. stitui periculo tutoris solet, quotiensque aut diffusa negotia sint aut dignitas uel aetas aut ualetudo tutoris id postulet: si tamen nondum fari pupillus potest, ut procuratorem facere possit, aut absens sit, tunc actor necessario constituendus est.Si duobus simul tutela gerenda permissa est uel a parente uel a contutoribus uel a m
Abbreviated transcription (Latin):
Id romb pupuli acceptotulit¬
⁊ ex hiis aliquanata sunt defimcto
cutore pr̃s euis cand̃ tuttiam ã¬
ministrauit ⁊ aminalia annns
płmis possedit. quum ẽ an cu
hus cuius tutela a dmistrata est

Expanded text:
ibus pupilli accepto tulit: ex his aliquot nata sunt: defuncto tutore heres eius eandem tutelam administrauit et animalia annis plurimis possedit: quaesitum est, an, cum is cuius tutela administrata est
Abbreviated transcription (Latin):
ficii qrelamnint ¶ Tucor qui
mpni uicanus substitintim
ut ĩs qui ñ ydoneum tuceletẽ¬
pore suspectum fice̾ suꝑsedit¬
Tutele nd̾m id̾o differre nõ
oporcet ꝙ fr̃is ⁊ cohrdis impu¬
bis idcm tutclam sustincat.¶ Q
de peculio sui actorisq̃m adole

Expanded text:
ficii querellam habuit.Tutor, qui mni uicarius substituitur, ut is, qui non idoneum tutelae tempore suspectum facere supersedit.Tutelae iudicium ideo differri non oportet, quod fratris et coheredis impuberis idem tutelam sustineat.Quod de peculio s
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus souempnt̾ cru̾it si ĩ¬
t moras puci ad pub̾tatem ꝑ¬
uei̾t non ẽ cogendus accipere
ud̃m. ¶ Tutor qui post puber¬
tatem pupun negõrim eius
ad ministeicõe abstimut. usu¬
pela uip̃ notat nͥ sufficit optu¬
lisse nisi ⁊ceposint obsignata¬

Expanded text:
uocatus sollemniter cauit: si inter moras puer ad pubertatem peruenit, non est cogendus accipere iudicium.Tutor, qui post pubertatem pupilli negotiorum eius administratione abstinuit, usupelli.Ulpianus notat: non sufficit optulisse, nisi et deposuit obsignata
Abbreviated transcription (Latin):
snon ẽ audiendus tutor. cumdi¬
eit iteo cessasse pupillarem petu¬
mam cred̾e ꝙ iconca nomina ñ
mueniret. s arguat᷑uͣr eo tp̃r suã
retumã bñ collocasse ¶ In solũe¬
disiegatis ⁊ fidi ⁊ missis . utende
tutor nec cui non debiti solu¬
at nec nupciale min᷑us mr̃ipu¬
pilli. uł sorori miti̾t. auud᷑ e̾ si
mri forte. aut sorori pupilli tuteͣ
possĩt. nam ratum id pñdum est

Expanded text:
Non est audiendus tutor, cum dicat ideo cessasse pupillarem pecuniam, quod idonea nomina non inueniret, si arguatur eo tempore suam pecuniam bene collocasse.In soluendis legatis et fideicommissis attendere debet tutor, ne cui non debitum soluat, nec nuptiale munus matri pupilli uel sorori mittere. aliu‹d› est, si matri forte aut sorori pupilli tutor inere non possit: nam ratum id habendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
exquim quidam cum renqua
crarent᷑ ỹ donci m ipo tempore
adm̃istracõis eẽ tesierunt. post¬
cipupulus hr̃s sempnii qui
aostentis erat abimꝑatore i¬
petͣuit. ut bona p̾rna ti resticue¬
rent᷑. quero an exlonis qͣm yto¬

Expanded text:
ex quibus quidam, cum reliqua traherent, idonei in ipso tempore administrationis esse desierunt: postea pupillus heres Sempronii, qui abstentus erat, ab imperatore impetrauit, ut bona paterna ei restituerent
Abbreviated transcription (Latin):
arilns dexter. magr̃itꝰ
sui tempe datistutorib cessa¬
u̾ar in exigrudi sitisdatione de¬
inde quibdam extułatis a se¬
qntu magr̃atib dexter tutõ
assumptuis fu̾a̾t creatus. ⁊ ueĩ¬
coatur in solidum dupuciroe
qui cum mag̾atus eẽt. ⁊ tutores
daliss utisdatione non exeg¬

Expanded text:
ius Dexter magistratus sui tempore datis tutoribus cessauerat in exigenda satisdatione, deind‹e› quibusdam excusatis a sequentibus magistratibus Dexter tutor adsumptus fuerat: creatus conueniebatur in solidum duplici ratione, quod cum magistratus esset et tutores dedisset satisdationem non exeg
Abbreviated transcription (Latin):
tes seexcusare. an ⁊ignoscatur ci
in facile ignoscetur deoint n
ptib suis fungiñ quid̃ p̾cipi¬
tĩ festinacõe. s nec moratoria
cunctacõe. ¶Competetadu̾sꝰ
tutores tutile actio. si maicꝯ¬
txerint. hoc ẽ si p̾clia comꝑau̾i¬
int non ydonca. psordes aut gͣ¬
ciam. quidergo si n sordide nͦ
gͣciose. s non bonam ⁊dictõm
petume. ꝯpare precha tutores
neglex̾int. incipient in usuris

Expanded text:
tes se excusare, an ei ignoscatur? et non facile ignoscetur: debuit enim partibus suis fungi non quidem praecipiti festinatione, sed nec moratoria cunctatione.Competet aduersus tutores tutelae actio, si male contraxerint, hoc est si praedia comparauerint non idonea per sordes aut gratiam. quid ergo si neque sordide neque gratiose, sed non bonam condicionem pecuniae comparare praedia tutores neglexerunt, incipient in usuras
Abbreviated transcription (Latin):
mutua pec pot̾it obligare s mut¬
uampes. ꝓsenbendo. ¶ Constat
cum qui ad augm̾̃tum datur u̾
puta ad bona mrna que postea
access unt uł ad aliꝙ aliud aug¬
m̃tum administiore pristina¬
bona nõ soierc¶ Si a suspectu¬
cu corpupilo ul curator siquid
postea augnieti accessit ꝑicło
ut ip̃a augmenta ñ ꝑtineant
catur ꝑiculum cum poribus
suie datusnonẽ tentturadmi¬
instracõnsnecc̃itate is qui am̃
cium siue stipłom detcͣtat de¬
fenda non iudetur.
Iirca pupillum auus tu¬
cor semus erat ꝓnuntiatusdi¬
rrgatiua decductionsꝙł in
curatore obserumdum ẽ
pupun noiedatur ¶Ꝙ bona
fide. a tutore gesta sunt rata hãn
mne distractam uendicare ñ
põt. nam ⁊ inutue ẽ pupulis
Si idministracõ eoꝵ ñ seruat᷑¬

Expanded text:
mutua pecunia poterit obligare sibi mutuam proscribendo. Constat eum, qui ad augmentum datur, ut puta ad bona materna quae postea accesserunt uel ad quid aliud augmentum, administrare bona pristina non solere. si atutor pupillo uel curator, si quid postea augmenti accesserit, perut ipsa augmenta non pertineaunicatur periculum cum prioribus, siue datus non est, tenetur administrationis necessitate is qui antecium siue stipulationem detrectat, defendi non uidetur.Circa pupillum, cuius tutor seruus erat pronuntiatus, diaerogatiua deductionis. quod et in curatore obseruandum espupilli nomine datur.Quae bona fide a tutore gesta sunt, rata habelegitime distractam uindicare non potest: nam et inutile est pupillis, si administratio eorum non seruat
Abbreviated transcription (Latin):
mina a tutore fr̃a agnosct̾ pu¬
pillus deb̾at marcelliis putabat
cliss ⁊ suio nomine stipłatus
ec̃t posse dici noñ integra pup¬
illo salua eẽ deꝑoita ⁊ malecon¬
aut totum agnosc̾e.aut a toto
recede̾. ita ut ꝑmde ee̾t ac si tutõ

Expanded text:
nomina a tutore facta agnoscere pupillus debeat, Marcellus putabat,disset et suo nomine stipulatus esset, posse dici nomina integra pupillo salua esse, deperdita et male conaut in totum agnoscere aut a toto recedere, ita ut perinde esset ac si tutor
Abbreviated transcription (Latin):
sit itntoremded̾it fino suo. offõ
tutoris ꝯuenit. ut cumdies petu
mep̾ttrierit crectitori deditum
souut udeocessante co apupil¬
lus suc tutele factus soli̾nt.rͣx

Expanded text:
sit, tutorem dederit filio suo, officio tutoris conuenit, ut, cum dies pecuniae praeterierit, creditori debitum soluat: et ideo cessante eo si pupillus suae tutelae factus soluerit ex
Abbreviated transcription (Latin):
tuitates furiosi impcorantur p̃¬
tor um corum turatione det̾net᷑
ratum ꝙ hatrbit qued peumsi
clam gerat.illum deb̾e gerere
p̾tor putanĩt. m̾̃toꝙ ꝑentis sta
clim ad ministrare. ue sotus a¬

Expanded text:
itates furiosi impediantur, praetor uni eorum curationem decernet ratumque habebit, quod per eum sielam gerat, illum debere gerere praetor putauit, meritoque parentis staelam administrare, ille solus
Abbreviated transcription (Latin):
In eñs x adultorum liña erit ag¬
entious ip̃m adultum p̾sente
inuiom rencoareut consen su
cuta toris ꝯuematur.uł contra
curatorem age̾ ut ip̃e ntͣem s¬
cipiat ¶ In ad sentiro .x. aduitis
omnmio contracuratorem. a¬

Expanded text:
is autem adultorum licentia erit agentibus uel ipsum adultum praesentem in iudicium uocare, ut consensu curatoris conueniatur, uel contra curatorem agere, ut ipse litem suscipiat. in absentibus autem adultis omnimodo contra curatorem a
Abbreviated transcription (Latin):
sit. cum duosquis ub̃tos suos
tutores decliss unũ recum yta¬
licarum ⁊ alumirr̃ affucanar
curatores eis adumgendõs nec
płes admimstat᷑. quippe is pa
deb̾at actñ id agii ut ꝑ mnu
administret᷑. sane enim faci

Expanded text:
sit, cum duos quis libertos suos tutores dedisset, unum rerum Italicarum, alium rerum Africanarum, curatores eis adiungendos, nec plures administretur, quippe etsi padebeat, attamen id agit, ut per unum administretur: sane enim facil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃hendendi cos ꝗ cedem fecer̃t
ñ potunt net interẽ aquo clan¬
oꝑa uolu̾nti se ita musi ne
opem ferre possunt. ¶Clausoᷤ
accipe detennus ⁊ si sunt mc̃ti
u̾it sciensdolom. in eacã÷ acsi¬

Expanded text:
comprehendendi eos, qui caedem fecerint, non potuerint: nec interest, a quo claopera voluerint se ita includi, ne opem ferre possint. clusos accipere debemus et si sunt viverit sciens dolo malo, in ea c
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Sipr̃ ab nostib captus sit qõm¬
desins uñdam ⁊ supplicio filiooe¬
ciso elegant̾ sceuoia ait. ꝙ ã poꝰ
suus pr̃s existat ocasus fu̾rit ¶ Id̾
instituto fiio deniis qdahñdã¬

Expanded text:
Si pater ab hostibus captus sit, qendam et supplicium filio occiso eleganter Scaevola ait: quod etiam post suus ei heres existat, occisus fuerit. Idem instituto filio de his qua
Abbreviated transcription (Latin):
suis auxilium ferie possunt
sua fu̾at auxilium ei fre sm̃
corpe suo ac certe uoce plorate
uthii qui indom o fu̾ant aut
uicini audirent s ip̃m̃ mam¬
festum : ꝙ dixit pcussor ẽ sibi
mortẽminatusiꝓclam ass
ultim itaq supplicium pati
d ⁊ hõc ne cet̾i serui credant in
nam eiñ ꝑcit qui cod̃ ꝯclaui fu¬
it ⁊ ei q timuit moriũ ignos¬
cetur et ꝙ r uc  ͭ oͣ porteat suos
Siquis miulla agensoccisus
sit plusqm imͣ quũ ẽ si forte
diffusa iate p̾dia nãt de om̃i
Maui in ca regiont fuint ser

Expanded text:
suis auxilium ferre possunt, sua fuerat, auxilium rei ferre, si non corpore suo, at ut hi, qui in domo fuerant aut uicini audirent, hoc ips‹o› manifestum est, quod dixit percussorem sibi mortem minatum, si proclamasset. ultimum itaque supplicium pati debet uel hoc, ne ceteri serui credant in nam ei non parcit, qui eodem conclaui fuit: et ei, qui timuit mori, non ignoscit: et quod uel uoce oporteat seruos Si quis in uilla agens occisus sit, plus quam iniquum est, si forte diffusa late praedia habeat, de omnibus qui in ea regione fuerint ser
Abbreviated transcription (Latin):
clitatem ut auimpułe fideiꝯ¬
missõ post mortemeiis dato
resticũ e placint. Nec aliud̃
ẜuandum c̃ substitutionis
do̾ pubem etatim ũbis p̾cari¬
is egrettitũr Que ita iocum
Nebunt si prĩs testmn uire ual¬
uit alioquin sinuanuł̃ ea scͥo¬

Expanded text:
itatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem uerbis precariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin si non ualuit, ea sc
Abbreviated transcription (Latin):
impures dedesẜit. ad alt̾um
ꝑtem euis nisferre. ex consi
lum hrdem fecit. ⁊ apco ait̾i di¬
mitiam ꝑtam hrditatis cum
insiam tutclãmueniss. legaũ¬

Expanded text:
impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consillum heredem fecit et ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisset, legau
Abbreviated transcription (Latin):
Sin̾o inno pr̃e finus in rostrũ
põtatem pimerit ñ existimõ ie¬
gicorneł. locum eẽ. qr non effici
turꝑeam ut qui nlła tonainci¬
uitite relinꝗt ñrdes hat. quare ã
si pures fimis innopr̃e captus
funt. denĩ mortuo incuntate ꝑa¬
crẽ in hostium põtate dece sẜñ pa¬

Expanded text:
in hostium potestatem peruenerit, non existimo legi Corneliae locum esse, quia non efficitur per eam, ut is, qui nulla bona in ciuitate reliquit, heredes habeat. quare etiam si pubes filius uiuo patre captus fuerit, deinde mortuo in ciuitate patre in hostium potestate decesserit, pa
Abbreviated transcription (Latin):
nituros eẽ ꝙ sic ñ solum ticiu
scĩ alios adiectisset prdes. pos
quid uiriles ꝑtes hĩti iosuelti
sitres puta cobrdes fuissent suo¬
stituti ex̃nei duo.adiecti nos .u.¬

Expanded text:
ituros esse. quod si non solum Titium, sed etiam alios adiecisset heredes, hos quidem uiriles partes habituros: ueluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos qu
Abbreviated transcription (Latin):
tõm ꝯmiscuiss. an camscrip¬
turam ad cet̾os om̃s tnͣtutiss
quoᷤ mag̾ i̾n simile uidetur
inde pr̾ibit᷑. ac si pure partem
piss. ¶ Non idꝰ seruaoitur a¬
lio substituto. nam ille salcidie¬

Expanded text:
m miscuisset an eam scripturam ad ceteros omnes transtulisset: quod magis uerisimile uidetur erinde praestabit, ac si pure partem pisset. non idem seruabitur alio substituto: nam ille Falcidi
Abbreviated transcription (Latin):
teigend̃ in eo qui c̃ scuptus
in suitutẽ redactus ⁊ postea
uib̾tate donatus ci ꝑmissũ
ẽ ad suo stitut᷑n uenire q̃ ei in
tacem ex institucõne amisit:¬

Expanded text:
est in eo qui, cum scriptus in seruitutem redactus est et postea libertat‹e› donatus. cui permissum est ad substitutionem uenire, quae ei in tatem ex institutione amisit,
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ iuicro affic̾e. cumpꝰ¬
t̾itus unt suonon utatun.
¶Si abuno exfilus hr̃de insti¬
tuto nominatĩ aliciuexuibis ꝑ¬
entib q legatum datumsit

Expanded text:
institutum lucro adficere, cum praeteritus iure suo non utatur. Si ab uno ex filiis herede instituto nominatim alicui ex liberis parentibusque legatum datum sit
Abbreviated transcription (Latin):
om̾aa irritum ad notam exb̃r¬
dationis solam ꝓfecisse uidatimr
Reclit res adintestatiexi tu
ut adũsus furu̾ suũ exassem̃¬
des ab inicstãto pr̃e emançipa¬
tum p̾tormꝑre dimidia tue¬
atur. ¶Et ergonenale bn̾¬
fm scriptiprdis ext̃nei ut c̾ipe
ir̃ prditatis incħ sit consetut᷑ꝰ
adcundo repellat finium ĩ pota¬

Expanded text:
omnia irritum ad notam exheredationis solam profecisse videatur, redit res ad intestati exitum, ut adversus filium suum ex asse heredem ab intestato patri emancipatum praetor in parte dimidia tueatur. erit ergo venale beneficium scripti heredis extranei, ut, cum ipse iure hereditatis nihil sit consecuturus, adeundo re
Abbreviated transcription (Latin):
stric. ¶ eposqui inpõtate man¬
fit ci fuius sur̾is m̾des instituti
st̃ nepoti legatum dechit pr̾ eĩꝰ
oñenepotidandam iderunt. qr
ei nicb̾ au feratur ⁊ emancipatꝰ
ꝑtem fun sui octupet. in q̃ honꝰ
legatorum ñ ꝯsist̾et s rectrus di¬

Expanded text:
stionum.Nepos qui in potestate mansit et filius suus heredes instituti sunt: nepoti legatum dedit: pater eius onem nepoti dandam responderunt, quia ei nihil auferatur et emancipatus partem filii sui occupet, in qua onus legatorum non consiste
Abbreviated transcription (Latin):
ominus ad cautionẽ ꝯpellitur¬
nec n ⁊̃ qui ꝑ alios ordesexistũt
uł hoñarii succores ad sat̾datõ¬
nem ꝯpellunt᷑. plane siquisoĩ¬
a stipułone litem ⁊testatusẽ

Expanded text:
hilo minus ad cautionem compellitur.Nec non et qui per alios heredes existunt siue honorarii successores ad satisdationem compelluntur.Plane si quis omissa stipulatione litem de
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊cet̾a debebit ⁊ patiquid̃ nr¬
dem colere agros ⁊ fructus pos¬
se reclige̾ s custodrre legatariũ
fructus oportebit ⁊ne ab nrde
ꝯsumantur ꝙ si hr̃s fructus
nolit itg̾c ꝓmittend̾ erit le¬
gatario ceg̾ẽ fructuis ⁊ coactos
ꝑuare quinimo si taies sint
fructus quos pͥmo quor tp̃r
uentir expediat. unde it quo¬
ꝙ legatario ꝑmittend̃ ẽ ⁊ p̃ci¬
ditarias colligat ⁊ ibi tusto¬
diat ubi domicin cefunctus
nint. ⁊ si nlła domũs sithita¬
cõm conchucat uł horreum qd̃¬
dam in quo res collecte tustod
ant det̾iores ue fiant ꝙ siex
ꝯstitone quis in possõrre mit¬
tatur turand̾ nẽ ne iuisfiat

Expanded text:
re et cetera debebit. et pati quidem heredem colere agros et fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oportebit, ne ab herede consumantur: quod si heres fructus nolit cogere, permittendum erit legatario cogere fructus et coactossint fructus, quos primo quoque tempore uenire expediat, uendere quoque legatario permittendum est et pretiditarias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, et, si nulla domus sit, habitatione‹m› conducat uel horreum quoddam, in quo res collectae custodreant deterioresue fiant.Quod si ex constitutione quis in possessionem mittatur, curandum est, ne uis fiat
Abbreviated transcription (Latin):
cipit n locum suum. nec o pa¬
tri suo uingi si emancipatus
uxore ñ exuoluntate pr̃is duc¬
tã finũ suum sortitusẽ deinde
nepos prẽiam morĩuo adbo.pͦ.¬

Expanded text:
ipit enim locum suum nec debet patri suo iungi. Si emancipatus filius uxore non ex voluntate patris ducta filium fuerit sortitus, dein nepos patre iam mortuo ad bo
Abbreviated transcription (Latin):
runt sin hrdes ẽẽ pp̃ equitate
tñ recindit corum capitis di¬
minucõm. ¶Pretor legũ
quoꝙ tuendaꝵ causadat u̾o.
possõnem. ¶Notis scripte ta¬
buic non ꝯtinent᷑ etco. quia
notas literas non ẽc duuisan¬

Expanded text:
aequitatem tamen rescindit eorum capitis deminutionem praetor. legum quoque tuendarum causa dat bonorum possessionem.Notis scriptae tabulae non continentur edicto, quia notas litteras non esse Pedi
Abbreviated transcription (Latin):
dechici ut unam hãt qui inpo¬
testate remanẜit. ult̾am nepos
adoptatus miocumfilii t̾a ami
emancipato c̃ fino sudqiiniep¬
otis loco fu̾it. s ⁊ simortuo fiti
o ex ncpotib aitum locũ funi ad¬
optatꝰ fint tres pres in uons fi

Expanded text:
ci, ut unam habeat qui in potestate remanserit, alteram nepos adoptatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bonis fie
Abbreviated transcription (Latin):
Amumcipid et sccietatibo
⁊ decuriis ⁊ corporiboronorũ
actor eorum noĩe annitat si¬
ue quis amũs recte competet
bonoꝵ possõ. s ⁊ sinemo petat
fam̾. qm̃ filiif. si modo ius te¬
standi huerit depetulio ca¬
strensi. uel qiͣcistrensiss et
eius qui ap̃ hostes decesẜit uo.

Expanded text:
municipibus et societatibus et decuriis et corporibus bonorum actor eorum nomine admittat siue quis alius, recte competet bonorum possessio: sed et si nemo petat familias, si modo ius testandi habuit de peculio castrensi uel quasi castrensi.Sed et eius, qui apud hostes decessit,
Abbreviated transcription (Latin):
pere possit qmͣuis manꝙͣ in po¬
testate ers fu̾it. ideonec debn¬
isse inpõtate ẽe uideat᷑. nam
siait̾ obẜuaret᷑. nec si emanci¬
patus funus fu̾it neposex eo
ꝗ inpõtate auiremansit to pꝰ.¬

Expanded text:
ere poterit, quamuis numquam in potestate huius fuerit. ideo nec debuisse in potestate esse uidetur. nam, si aliter obseruatur, nec si emancipatus filius fuerit, nepos ex eo, qui in potestate aui remansit,
Abbreviated transcription (Latin):
peticrit cum ⁊ sinenac hrditatẽ
habit᷑nssit suo unre. uñ siduopti¬
ti sunt emancipatus⁊ is qui in
po̾tate ẽ. quidamnec emancipat᷑
pr̃arc dełe regata exi stimant qr
affcctus pr̃is auferriptem dimi¬
diam. c̃a siic ñ pet̾et si imus¬

Expanded text:
petierit, cum et sine hac hereditatem habiturus sit suo iure. unde si duo praeteriti sunt, emancipatus et is qui in potestate est, quidam nec emancipatum praestare debere legata existimant, quia effectu fratris aufert partem dimidiam, cum et si hic non pete
Abbreviated transcription (Latin):
lius emancipatus nocebit ci
ex mrdatio. ¶ In adoptẽem datos
filios ñ suo moiu p̃toruoluit
mo si br̾des instituti sunt iħ
iustissime cum fetisse lalxo
at nec eñ in totum ex̃nẽi
st̃. ergosi fu̾int hrdes scripti

Expanded text:
ilius emancipatus, nocebit e‹i› exheredatio. In adoptionem datos filios non summoueri praetor uoluit, modo heredes instituti sint, et hoc iustissime eum fecisse Labeo ait: nec enim in totum extranei sunt. ergo si f
Abbreviated transcription (Latin):
midiam. si & ex maiore ꝑte qmͣ
dumdia br̃s sit institutꝰ. uit ex
semissc. ꝙ si ex minore ꝑtr ꝙͣ
climidia hr̃s institutus sit dici¬
mus ñ ex maioreꝑte qm insti¬
SSierͣncohdeistituto sub hac
sit si h̾roi x. deõit ita ⁊ lega torũ
actio derebitur. si ei qui cc̃ tato.

Expanded text:
maiore parte quam dimidia heres institutus sit aut ex semisse: quod si ex minore parte quam dimidia institutus sit, dicimus non ex maiore parte, quam insti.Si extraneo herede instituto sub hac sit, si heredi decem dederit, ita ei legatorum actio dabitur, si ei, qu
Abbreviated transcription (French):
Id eͣ et si emancipatus filumꝙ̃
pꝰ emancipacõm quesierat prĩ
suo madopcionẽ detłit ⁊ decess¬
adoptiuam familiam. sinus nõ.
an prĩs suim adoptiua famłia

Expanded text:
 et si emancipatus filium, quem post emancipationem quaesierat, patri suo in adoptionem dederit et decessadoptiuam familiam, filius non, an patris sui in adoptiua familia
Abbreviated transcription (Latin):
possõ hiis denegatur. quiri
capitalis campnati sunt. neq
mintegrum restitũti sunt
srei autrm capitaus dampnatꝰ
inteiligitur iscui pena mors
aut a qut cugntis int̾ctictĩo
fit. cum x mrelegacõm quis

Expanded text:
qui rei capitalis damnati sunt neque in integrum restituti sunt. rei autem capitalis damnatus intellegitur is, cui poena mors aut aquae et ignis interdictio sit. cum autem in relegationem quis
Abbreviated transcription (Latin):
tor si funosi nomine possõm
accipe pot̃. Idcco spacium tẽ¬
cessante infains non excludri
quid ergo si curator accipeno
debent. si forte institutꝰ incod̾
rit quam hrditattm agñosẽ¬
et. nãm ⁊ fi põt ut furioso uin¬
o substitutꝰ decedat. nec tñ fu¬
riostis obstit cet̾is si prius

Expanded text:
tor furiosi nomine possessionem accipere potest, idcirco spatium temcessante infans non excluditur. quid ergo, si curator accipere debent, si forte institutus in eodrit, quam hereditatem agnosceret. nam et fieri potest, ut uiuo furioso substitutus decedat nec tamen furiosus obstet ceteris, si prius
Abbreviated transcription (Latin):
ei usꝙ ad ꝑtemurisemexẽ¬
plo regatorum ne plus hrent
ex infficõne tales ꝑsone qm̃ad
cum puentum eẽt qui ccͣta bo.
tilis portio q̃maõm accipiẽda
sit ud̾amus pone duos ẽẽ ꝗ ꝙͣ¬
portio. S si tres sunt ꝗ contͣ ta

Expanded text:
eri usque ad partem uirilem exemplo legatorum, ne plus haberent ex institutione tales personae, quam ad eum peruenturum esset, qui contra tsit, uideamus. pone duos esse, portio: sed si tres sunt, qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
cund̃ ꝙ colib̾tum exasse scͥpsit
hrdem fid̃i ꝙ enis ꝯmisit ut
quicqd ad cum exhrditate ciꝰ
ꝑueniss c̃ moreret᷑ restitu̾et
filio testatͥcis nepoti suo ⁊ ħ u
ba adiecit sat̾ aseio pr̃e  meo

Expanded text:
se scripsit heredem fideique eius commisit, ut, quidquid ad eum ex hereditate eius pervenisset, cum moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et haec verba adiecit: "satis a Seio patre meo
Abbreviated transcription (Latin):
ni dies merẽt fĩ deb̾i amniti
post uictoriam dilata peticõe
ñ oportuit.s quare ñ cauerat
defidei cõmisso qui ꝓuocau̾tt
si cau̾it a dusarius ad eũ possõ¬

Expanded text:
nis dies moraretur, fieri debuit, amitti post uictoriam dilata petitione non oportuit. sed quare non cauerat de fideicommisso qui prouocauerit, si caueret aduersarius, ad eum posses
Abbreviated transcription (Latin):
bñficio emancipati occupat.
ex parte minima sit pr̃s in¬
stitutus non ꝓ ca ꝑte qua hr̃s¬
institutoẽ tuendus ẽ ꝯmisso e¬
dcõ s ampliũs ꝑbo pos. hr̃e

Expanded text:
beneficio emancipati occupat, ex parte minima sit heres institutus, non pro ea parte, qua institutus est, tuendus est commisso edicto, sed amplius