comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nunc illa desiderent: omp̃c ds̃.
quia ipsas leues fluctuationes
mentiũ. non leuit̾ pensat: ua-¬
gationẽ cordis relinquendo di¬
iudicat. Sed cũ ꝑ grãm respicit
uagam mentẽ. in consilii stabi¬
litate figit: recte gͦ nẽ dicit᷑.
qui fecit᷑ uentis pondus: quia
cum leues motus animi. miseri.¬
cordit᷑ dignat᷑ aspicere: hunc
ꝓtinus ad constantiȩ maturitã.¬
tẽ format. Uel certe uentis pon
dus est facere: concessam hic ele.¬
ta infirmitate temperare. Un-¬
de & subdit᷑. Et aquas appen¬
quando scientiã sacrã. aliquan.¬
do scientiã prauã. aliquando
tribulationẽ. aliquando deflu.¬
entes populos. aliquando m̃tes
fidem sequentiũ designare soleÑ
Per aquã quippe. sc̃i sp̃c infiisio
designatur: sicut in eugłio dr̃.
Qui credit in me sicut dicit scri.

Expanded text:
nunc illa desiderant, omnipotens Deus, nunc illa desiderant, omnipotens Deus, quia ipsas leves fluctuationes mentium non leviter pensat, vagationem cordis relinquendo dijudicat. Sed cum per gratiam respicit vagam mentem, in consilii stabilitatem figit. Recte ergo nunc dicitur: Qui fecit ventis pondus, quia cum leves motus animi misericorditer dignatur aspicere, hunc protinus ad constantiae maturitatem format. Vel certe ventdus » est facere, concessam eleta infirmitate temperare. Unde et subditur: « Et aquas appenquando scientiam sacram, aliquando scientiam pravam, aliquando tribulationem, aliquando defluentes populos, aliquando mentes fidem sequentium, designare solent. Per aquam quippe sancti Spiritus infusio designatur, sicut in Evangelio dicitur: Qui credit in me, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cuit: & magna merita maturi¬
tatis dedit. Unde adhuc subdit᷑¬
tate enĩ ac subtilitate uentorũ
in scriptura sacra solentanimȩ
designari: sicut ꝑ psalmistã de
deo dr̃. qui ambulat suꝑ pennas
uirtutes animaru. Fȩcit gͦ uen¬
tis pondus: quia dum suꝑna sa-¬
pientia repl& animas: eas ma-¬
graues reddit: non illa grauita.¬
te qua dr̃: filii hominũ usq qͦ
graues corde. Aliud nanq ẽ.
grauẽ. eẽ. ꝑ consiliũ: aliud per
peccatum. Aliud . ẽ. grauẽ. ẽẽ.¬
ꝑ constantiã: aliud ꝑ culpã. Ista
enĩ grauitas pondus hab& oneris:
illa uirtiitis. Pondus gͦ accipiunt
animȩ: ut ab intentione dei. ñ
iam leui motu dissiliant: sed in
eum fixa constantiȩ grauitate
consistant.. Adhuc ille populus
dicitur. Abiit uagus in uiam
cordis sui: uiam eius uidiꝰ & di.¬
misi eum. Graue autẽ consiliũ
cordis: omnẽ in constantiã ua¬
gationis expellit. Et qm̃ sunt
animȩ. quȩ leui motu. nẽ ista

Expanded text:
cuit, et magna merita maturicuit, et magna merita maturitatis dedit. Unde adhuc subdittate enim ac subtilitate ventorum in Scriptura sacra solent animae designari, sicut per Psalmistam de Deo dicitur: Qui ambulat super pennas virtutes animarum. Fecit ergo ventis pondus, quia dum superna sapientia replet animas, eas magraves reddit; non illa gravitate qua dicitur: Filii hominum usquequo gravi corde ? Aliud namque est gravem esse per consilium, aliud per 607 peccatum; aliud est gravem esse per constantiam, aliud per culpam. Ista enim gravitas pondus habet oneris, illa virtutis. Pondus ergo accipiunt animae, ut ab intentione Dei non jam levi motu desiliant, sed in eum fixa constantiae gravitate consistant. Adhuc ille populus dicitur: Abiit vagus in viam cordis fui; viam ejus vidi, et dimisi eum . Grave autem consilium cordis omnem inconstantiam vagationis expellit. Et quoniam sunt animae quae levi motu nunc ista,
Abbreviated transcription (Latin):
mance. Sed quo uenit: quȩ ubiq
est: An uenire. ẽ. sapientiȩ: ꝑ
illum inationẽ mentis nr̃ȩ. indi¬
care p̾sentiam maiestatis suae:
Et quia hominibus incertũ. ẽ.
uel in cuiꝰ corde ueniat: uel in
quo postquã uenerit ꝑmanendo¬
requiescat: recte nc̃ dr̃: deus
intelligit uiã eius. & ipse nouit
locũ illiꝰ: quia solius diuinȩ ui¬
sionis. ẽ. cernere. uel quibꝰ mo¬
dis intellectus sapientiȩ ad cor
hominis ueniat: uel cuiꝰ mens in¬
tellectũ uitȩ quẽ ꝑceperit. mor¬
tiferis cogitationibus non amit.¬
tat. E quia hȩc eadem sapien¬
tia. ꝑ humanitatis grãm mani¬
festata: in cunctis mundi partibꝰ.
electoꝵ fuerat corda repletura:
mundi intuetur : & om̃ia quȩ
sub celo sunt respicit. Respicere¬
quippe dei. ẽ: ea quȩ amissa ac
ꝑdita fuerant ad suã grãm refor.¬
mare. Unde scriptumꝰ. ẽ. Rex qͥ
sed& in solio iudicii: dissipat om̃e
malum intuitu suo. Respicien¬¬
do nãq leuitatis nr̃ȩ mala coer-¬

Expanded text:
e ubique est? An venire est sapientiae per illuminationem mentis nostrae indicare praesentiam majestatis suae? Et quia hominibus incertum est vel in cujus cor veniat, vel in quo postquam venerit requiescat, recte nunc dicitur: Deus intelligit viam ejus, et ipse novit locum illius. Quia solius divinae visionis est cernere, vel quibus modis intellectus sapientiae ad cor hominis veniat, vel cujus mens intellectum vitae, quem perceperit, mortiferis cogitationibus non amittat. Et quia haec eadem sapientia per humanitatis gratiam manifestata in cunctis mundi partibus electorum fuerat corda repletura, mundi intuetur, et omnia quae sub coelo sunt respicit. Dequippe Dei est ea quae amissa ac perdita fuerant ad suam gratiam reformare. Unde scriptum est: Rex qui sedet in solio judicii, dissipat omne malum intuitu suo . Respiciendo namque levitatis nostrae mala coer
Abbreviated transcription (Latin):
id est tinctio dicit᷑: ipsa nr̃a in
aqua descensio. Tinguim᷑ qͥppe:
& qui priꝰ indecori eramꝰ deformi-¬
tate uicioru÷ accepta fide. reddi¬
mur pulchri gr̃a. & ornamento
entia ueniatꝰ & quis. ẽ. Locus in¬
telligentiȩ: Abscondita .ẽ. ab
oculis omniũ uiuentiũ. Pensan.¬
sandum magnoꝑe. ẽ. qđ a scõ ui-¬
orta. ẽ. Sed quia ab inuisibili
Locus uͦ intelligentiȩ eiꝰ. ẽ. hu.¬
mana mens: quã hȩc dei sapientia
dum repleuerit. scãm facit. Qͥa
gͦ & inuisibilis. ẽ. de qͦ ꝓdiitꝰ
& incertũ nobis. ẽ. in cuius men¬
te intellecta requiescat: recte
nunc dicit᷑. Unde gͦ sapientua
ueniet: uel quis . ẽ. locus inteli¬
gentiȩ: Sed hoc ualde miruie

Expanded text:
id est tinctio, dicitur ipsa nostra in id est tinctio, dicitur ipsa nostra in aquam descensio. Tingimur quippe, et qui prius indecori eramus deformitate vitiorum, accepta fide reddimur pulchri gratia et ornamento entia veniet, et quis est locus intelligentiae? Abscondita est ab oculis omnium viventium. Pensandum magnopere est quod a sancto viorta est. Sed quia ab invisibili Locus vero intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei Sapientia dum repleverit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incertum nobis est in cujus mente intellecta requiescit, recte nunc dicitur: Unde ergo sapientia veniet, vel quis est locus intelligentiae? Sed hoc va
Abbreviated transcription (Latin):
sciunt qͥdem quia ex sem&e ip.¬
sis uirtutũ speciem ñ habent.
sed hanc ex dono gr̃ę suꝑueni¬
entis tenent. Tincti enĩ ñ ẽent:
Sed mundissimȩ tincturȩ sunt:
quia humilit̾ custodiunt suꝑ¬
uenientẽ in se uirtutũ grãm.
quã acceperunt. Hinc.ẽ. enim
ta : Quia eni scã ęccła cęlestẽ ui¬
tam naturalit᷑ non hab&: sed suꝑ¬
ueniente spũ. pulchritudine do.¬
noꝵ componitur: non alba sed
dealbata memorat᷑. Et notandũ
qđ suꝑiꝰ cum dixisse. non confer.¬
tur tinctis indiȩ coloribus: eosdẽ
colores non intulit mundos: hoc
uero in loco. ut tincturã ueraciũ
uirtitt᷑u. ab illa philosophorũ
fucatione distinguer&: tinctu.¬
ras dicens. addidit mundissimas
Tincturȩ enĩ mundissimȩ recte
nominant᷑ hi. qui priꝰ ꝑ praua
oꝑa fędi fuerant: suꝑueniente
tam̃ spũ. nitore gr̾ę uestiuntur:
ut longe aliud appareant. ẽẽ.
quã erant. Unde exiã baptisma

Expanded text:
sciunt quidem, quia ex semetipsciunt quidem, quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim non essentSed mundissimae tincturae sunt, quia humiliter custodiunt supvenientem in se virtutum gratiam, quam acceperunt. Hinc est enim ta? Quia enim sancta Ecclesia coelestem vitam naturaliter non habet, sed superveniente Spiritu, pulchritudine donorum componitur, non alba, sed dealbata memoratur. Et notandum quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos. Hoc vero in loco ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione distingueret, tincturas dicens, addidit mundissimas. Tincturae enim mundissimae recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu, nitore gratiae vestiuntur, ut longe aliud appareant esse quam erant. Unde etiam baptisma,
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit: nec lapidi sardonico p̃.¬
ciosissimo. uel saphyro. Ut in il¬
la quoq suꝑna ciuitate. nullũ
ꝑuenire ad equalitatẽ unigeni.¬
ti demonstrar&: addidit. Non
ad ȩquabitur ei aurũ uel uitrũ
Ut ꝓpħas quoq ei subẽẽ osten¬
der&: adiunxit. Nec cõmuta¬
buntur ꝓ ea uasa auri excelsa &
eminentia: nec cõmemorabunt᷑
in comparatione eius. Trahitur
enĩ sapientia de occultis. Ad ex.¬
trẽmum uͦ ut ipsos quoq herẽ
dem quã ꝑcipiunt ꝑ suꝑbiam
scindunt: addidit. Non adequa¬
bitur ei topazion de ȩthiopia
Ac si patent̾ insinu& dicens: hi
qui ex peccati nigredine ad con¬
uersionẽ ueniunt: ęquari deo
homini non possunt: quamuis
multis colorum uirtitibꝰ resplen¬
dere uideant᷑. Quoꝵ ut suꝑbia
refutetur: apte subiungitur
ec tincturȩ mundissimȩ cõpo¬
nentur. Tincturȩ enĩ mundisii.¬
mȩ uocantur hi qui ueraciter
sunt humiles: & ueracit᷑ sci: qͥ

Expanded text:
unxit: Nec lapidi sardonycho preunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem Unigeniti demonstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ut prophetas quoque ei subesse ostenderet, adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecdem quam percipiunt, per superbiam scindunt. addidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui ex peccati nigredine ad conversionem veniunt, aequari Deo homini non possunt, quamvimultis colorum virtutibus resplendere videantur. Quorum ut superbia refutetur, apte subjungitur: Nec tincturae mundissimae componetur . Tincturae enim mundissimae vocantur hi qui vesunt humiles et veraciter sancti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
siliis hominũ ꝑ diuinitãtẽ: & ip.¬
sede quo dictum. ẽ. uidimus eũ
& non erat aspectus. & non erat
species ei neq decor: ꝑ humani¬
tatẽ. Ipse ante scła de patre sine
matre: ipse in fine scłoꝵ de ma-¬
tre sine patre. Ipse: templũ: ip.¬
se conditor: templi. Ipse auctor
operis: ipse opus auctoris: ma-¬
nens unus ex utrãq & in utrãq
natura: nec naturarũ copulatio¬
ne confuisus: nec naturarum di
stinctione geminatus. Sed qͥa
non hȩc tractanda suscȩpimus:
ad exponendi ordinẽ redeamꝰ
ut longe distare ab hac sapien¬
ta angelos demonstrara&: dix̾:
Non dabit᷑ aurũ obritũ pro ea:
Qui ut antiquos etiã patres sa.¬
eri eloquii tractatores. inferio¬
res ostender&e: adiunxit: Nec ap-¬
pendetur argentũ in cõmutatio¬
ne eius. Ut philosophoꝵ quoq
sapientiam. huic monstrarae lon¬
ge subesse: intulit. Non confert᷑
tinctis indiȩ coloribus: atq sub.¬

Expanded text:
filiis hominum per divinitatem , et ipfiliis hominum per divinitatem , et ipse, de quo dictum est: Vidimus eum,  non erat aspectus, et non est species ei neque decor , per humanitatem. Ipse ante saecula de Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec tractanda suscepimus, ad exponendi ordinem redeamus.ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subj
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam deũ ex ipso conceptu ꝓ.¬
disse. Nec ȩquari potest gła unig.¬
niti habita ꝑ natur̾a: aliis accepta
ꝑ grãm. Mediator quippe di an
manitate alter in deitate. ẽ: ñ
purus homo conceptus atq editꝰ
post ꝑ meritũ ut deus ess&e ac.¬
pit: sed nunciante angło & ad.¬
ueniente spũ. mox uerbum in
utero. mox intra uterũ uerbũ
caro. & manente incõmutabil
sibilis pati & immortalis mori.
& eternus ante scła temporalis
fabile sacramentũ conceptu sc̃o &
partu inuiolabili. scdm ueritatẽ¬
& ancilla dm̃ ess& et mat̾. Sic
quippe ei ab elisabeth dicit᷑. Un¬
de hoc mͥ ut ueniat mater dñi
mei ad me: E ipsa uirgo conci.¬
piens dicit. Ecce ancilla dñi: fi.¬
at mͥ scdm uerbũ tuũ. Et quã¬
uis ipse aliud ex patre. aliud ex
uirgine: non tamen alius ex pa-¬
tre alius ex uirgine: sed ipse et̃.¬
nus ex patre: ipse temporalis
ex matre. Ipse qui fȩcit: ipse qͥ
factus est. Ipse speciosus forma p̃

Expanded text:
tentiam Deum ex ipso conceptu prtentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse: nec aequari potest gloria unigeniti habita per naturam, aliis accepta per gratiam. Mediator quippe Dei atqmanitate, alter in divinitate est. Non purus homo conceptus atque editus, post meritum ut Deus esset accepit; sed nuntiante angelo, et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro, et manente incommutabilisibilis pati, et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis fabile sacramentum conceptu sancto et partu inet ancilla Domini esset et mater. Sic quippe ei ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me ? Et ipsa virgo concipiens dicit: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Et quamvis ipse aliud ex Patre, aliud ex virgine, non tamen alius ex Patre, alius ex virgine, sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre, ipse qui fecit, ipse qui factus est; 767 ipse speciosus forma prae
Abbreviated transcription (Latin):
ei de quo dictũ. ẽ: quod nascetur
ex te scm̃. uocabit᷑ filius dei: Nos
qͥppe & si scĩ efficim᷑: non tamen
nascim᷑: quia ipsa nature corrup.¬
tibilis conditione constringimꝰ
ut cũ ꝓpħa dicamus. Ecce eni̾n
iniquitatibus conceptus sũ. &
in delictis peperit me mat̾ me
Ille autẽ solus ueracit᷑ ses natusꝰ.
qui ut ipsam conditionẽ natur
corruptibilis uincer&: ex cõmix¬
tione carnalis cõpulȩ concept
non. ẽ: Huic se sapientiȩ quasiqł.¬
dam topariũ de ȩthiopia ȩqua¬
re uoluit: cũ quidã heresiarchs
si uolo. & ipse possum fieri. Qu
natũ: sed ut ds̃ ess& ꝑ meritũ pt¬
cisse: atq ob hoc estimans. & se &
quos lib& alios ei posse coequari.
qui filii dei ꝑ gr̃am fiunt: non in.¬
telligens. non attendens. quia ñ
adȩquabitur ei topaziũ de ȩthio¬
pia. Aliud . ẽ. enĩ natos homines
grãm adoptionis ꝑcipere: aliud
unũ singularit ꝑ diuinitatis pi¬

Expanded text:
, de quo dictum est: Quod nascetur , de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut cum propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Ille autem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topadion de Aethiopia aequari voluit, cum quidam haeresiarcha si volo, et ipse possum fieri: quinatum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natum hominis gratiam adoptionis percipere; aliud unum singulariter per divinitatis po
Abbreviated transcription (Latin):
ritã: & ait. Tabernacula ȩthio.¬
pum expauescent: tabernacula
terrȩ madian. Dauid qͦq ꝓpħa
uidens quod ad iudeam redim̃¬
dam uenirae dñs: sed ante gentili.¬
sequeretur. sicut scriptũ. ẽ. donec
plenitudo gentiũ introir&e et sic
oĩs isrł saluus fier&: dicit. etho¬
iudȩa credat: saluandam se offert
om̃ipotenti dño. peccatis nigra
gentilitas. Topazion uͦ: p̃ciosus
lapis. ẽ. & quia grȩca lingua pan
omne dr̃: ꝓ eo quod om̃i colore
resplend& topaziũ. quasi topan¬
dium uocatur. Dum uero in dm̃
conuersa gentilitas credidit: ex
ea multi ita sunt dono sp̃e locu.¬
pletati: ut quasi multis coloribꝰ.
sic multis uirtutibus luceant:
Sed ne acceptis quisquã uirtiti.¬
bus extollat᷑: a scõ uiro nunc dr̃
Non acdȩquabitur ei toparium
de ȩthiopia. Ac si aꝑte diceret᷑
Nullus scoꝵ quibꝰlib& uircutibꝰ
plenus existat: tam̃ ex nigredine
mundi conceptus. ȩquari potest¬

Expanded text:
ritam et ait: Tabernacula Aethioritam et ait: Tabernacula Aethiopum expavescent tabernacula terrae Madian . David quoque propheta videns, quod ad Judaeam redimendam veniret Dominus; sed ante gentilisequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: AethioJudaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topazium vero pretiosus lapis est; et quia Graeca lingua πᾶν omne dicitur, pro eo quod omni colore resplendet topazium, quasi topandium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque virtutibus extollatur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest
Abbreviated transcription (Latin):
neratione omniũ. sce̾ eccłȩ culm̃
emicuit. Cui cũ deessent aperte
aduersarii: temptari cepit a suis
Nam multȩ quoq in ea hereses
exortȩ: contra eam duri certami.¬
nis bella parauerunt. Exercen¬
da quippe. e̾. hoc tempore ꝑ
labore: quȩ sequenti tendit ad
remunerationem. Qua ex rẽ
actũ est. ut in ea nonnulli ꝓdi.¬
rent: qui mediatorẽ dei & ho
hominẽ creatum dicerent. sed
ex gr̃a deificatũ: tantũq ei scĩ¬
tatis tribuerent: quantũ de
scĩs cȩteris. eius uidelic& famu¬
lis agnouissent. Quos uidelic&
beatus iob ꝓphetiȩ spu afflatꝰ.
sententiȩ suȩ definitione redar¬
guit dicens. Non adȩ quabit᷑¬
ei topazion de ȩthiopia. Quid
ȩthiopiam nisi p̃sentem mundũ
accipimus: quȩ coloris nigredine.
designat peccatorẽ popłm fȩdita¬
opiȩ nomine. specialit̾ gentilitas
designari sol&e: infidelitatis priꝰ
nigra peccatis. Quã ueniente dño.
abacuh ꝓpħa uidit timore ꝑter¬

Expanded text:
neratione omnium sanctae Ecclesiae culmen neratione omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonnulli prodirehominem creatum dicerent, sed ex gratia deificatum, tantumque ei sanctitatis tribuerint, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnovissent. Quod beatus Job prophetiae spiritu afflatus sententiae suae definitione redarguit, dicens: Non adaequabitei topadium de Aethiopia . Quid Aethiopia? nisi praesentem mundum accipiemus, quae coloris nigredine designat peccatorem populum foeditaopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra peccatis, quam veniente Domino Habacuc propheta vidit timore perter
Abbreviated transcription (Latin):
ni sumꝰ. Bene itaq dicit᷑. nec com.¬
memorabunt᷑ comparatione eius:
quia uasa auri excelsa & eminen.¬
tia quȩ ex participatione sapien.¬
tiȩ nobis ueneranda sunt. in com.¬
paratione sapientiȩ etiã memo.¬
randa non sunt. Quia uͦ hȩc sapi.¬
entia humanis cordibꝰ latenter
infundit᷑: sicut de sco quoq spũ¬
cultis. De occultis sapientia tra-¬
hitur: quia cum sit inuisibilis:
non nisi inuisibilit̾ inuenitur. Quȩ
recte quoq trahi dicitur: quia
sicut flatum trabimus ut corpꝰ
uiuat: sic ab intimis sapientiȩ
sp̃c ducit᷑: ut ad uitã anima sub
carne cũ anima rationali suscep¬
ta: dũ ab intimis apparuissoe in
ꝓmptu: mundus hic qui auctorẽ
it: quẽ uisibilem conspex̾ homi¬
nẽ. eum quoq & inuisibilẽ ag-¬
nõuit deum. Conuersa. ẽ. ab in¬
fidelitatis suȩ tenebris. suꝑba priꝰ
sua auersione gentilitas: osten¬
sis signis atq ꝓdigiis: creuit fi.¬
des. Propagata aut̾ẽ fide: in uer¬

Expanded text:
. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione ejus, quia vasa auri excelsa et eminentia, quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt, in comparatione sapientiae etiam memoranda non sunt. Quia vero haec sapientia humanis cordibus latenter infunditur, sicut de sancto Spicultis . De occultis quippe Sapientia trahitur, quia cum sit invisibilis, nonnisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur; quia, sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis Sapientiae Spiritus ducitur, ut ad vitam anima subscarne cum anima rationabili suscepta, dum ab intimis apparuisset, in prompto mundus hic, qui auctorem it; quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propagata autem fide, in ve
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Congrega mͥ septuaginta
uiros de senioribus isrł: quos
tu nosti quod senes popłi sunt
Inquibus qͥd aliud quam senec¬¬
tus cordis reqͥrit᷑: cum tales iu.¬
bent᷑ eligi qui senes sciuntur:
Si enĩ senectus in eis corporis que.¬
reretur: a tantis sciri poteran:
a quantis uideri. Dum uero dr̃.
quos tu nosti qđ senes populi
sunt: ꝓfecto liqu&. qͥa senectꝰ
ment̾is non corporis eligenda
sistunt: quia uigore eius atq
rectitudinẽ immaturi formidañ:
grandęui glorificant: leues qͥq¬
qui sunt fugiunt: graues uero
atq ꝑfecti. hanc uitȩ suȩ me¬
ritis assurgendo. uenerant᷑. Dis¬
ciplinã quippe illius ꝑfecti dili.¬
gunt: imꝑfecti reprehendunt:
Uident ergo hanc iuuenes & ab.¬
sconduntur : qͥa dep̃hendi in suis
occultis actibus mȩtuunt: senes
uͦ assurgentes stant: qͥa ꝑfecti
quiq ex humilitate indicant:
quantũ in bona oꝑatione ꝓfecer᷑.
Sed quia hȩc de suis loquitur:
narrat quoq qualit̾ ab exteri

Expanded text:
ngrega mihi septuaginta viros de senioribus Israel quos tu nosti quod senes populi sint. In quibus quid aliud quam senectus cordis requiritur, cum tales jubentur eligi, qui senes sciuntur. Si enim senectus in eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant a quantis videri. Dum vero dicitur, quos tu nosti quod senes populi sint, profecto liquet, quia senectus mentis, non cosistunt, quia vigorem ejus atque rectitudinem immaturi formidant, grandaevi glorificant. Leves quique sunt, fugiunt; graves vero atque perfecti hanc vitae suae meritis assurgendo venerantur. Disciplinam quippe illius perfecti diligunt, imperfecti reprehendunt. Vident ergo hanc juvenes et absconduntur, quia deprehendi in suis occultis actionibus metuunt. Senes vero assurgentes stant, quia perfecti quique ex humilitate indicant, quantum in bona operatione profecerunt. Sed quia haec de suis loquitur, narret quoque qualiter ab exteris
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ altitudin̾e funditus strauit
Quia uͦ eos quos a cogitationibꝰ
terrenis euacuat. donis celestibꝰ
repl&: &e quos infimis curis ex¬
haurit. suꝑnis rigat fluentis: mox
id est in duris gentiliũ cordibꝰ.
fluuios p̃dicationis aperuit: sic̃
ꝑ propħam quoq de irriganda
dicitur ariditate gentiliũ. Posu¬
it desertũ in stagnum aquȩ: &
terram sine aqua in exitus aqua-¬
nrum. Atq in eugłio ꝓmitcit
dñs dicens. Qui credit in me sic̃
dicit scriptura: flumina aquȩ̨
uiuȩ de uentre eius fluent. Qđ
ꝓmissum tc᷑ audiuimꝰ: & iã nunc
cõpletũ uidemus. Ecce enĩ in scĩs
predicatoribus. & non ex iudea
ꝓgenitis: ꝑ cunctã eccłam toto
orbe diffusam. fluenta cȩlestium
mandatoꝵ ubertim manant.
ore gentiliũ. Quia enĩ in pe¬
tris riuos aperuit: ex duris
cationis emanauit. Sequitur.¬

Expanded text:
erborum altitudinem funditus stravit. erborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis, mox id est in duris gentilium cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per Prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate gentilium: Posuit desertum in stagnum aquae, et terram sine aqua in exitus aquarum ; atque in Evangelio promittit Dominus, dicens: Qui credit in meriptura, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent . Quod promissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris cationis emanavit. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
sculpantur in silice. Quid uͦ hoc
loco montes. nisi huiꝰ scłi poten¬
tes accipimꝰ: qui ꝓ terrena substan¬
tia altum tument: De quibus
psal mista ait. Tange montes &
fumigabunt. Sed montes ara¬
dicibus sunt euersi: quia p̾dican¬
te sc̃a ȩccła᷑ sũmȩ huiꝰ scłi potesta-¬
tes. in adoratũ omĩpotentis dei.
radicibus montes cadunt: quia
ad colendum dm̃. potestates scłi.
ab imis cogitationibus ꝓsternun-¬
tur. Recte & em̃ ꝑ radicem cogi-¬
tatio occulta signatur: quia ꝑ
hoc qđ intus non cernit᷑ : erũpit
quod uidetur foras. Unde & in
bonam partẽ ꝑ ꝓpħam dr̃. Et¬
mittae id quod saluatũ fuerit
de domo iuda: & qđ reliquũ.ẽ.
mit cet radicẽ deorsum: & faci&
fructũ sursum. Ac si aꝑte dice¬
retur. In imis cogitatio nascet᷑.
ut in sũmis retributio reddat᷑
Dicat gͦ. Ad silicem extendit
manum suam: subuertit a radi-¬
cibus montes. quia dũ duriciã
gentiũ sc̃a p̃dicatio petiit᷑ suꝑ¬

Expanded text:
sculpantur in silice . Qui vero hoc in sculpantur in silice . Qui vero hoc in loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: Tange montes, et fumigabunt . Sed montes a radicibus sunt eversi, quia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis Dei aradicibus montes cadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per pr id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, sup
Abbreviated transcription (Latin):
eta ergo & manduca dr̃: id . ẽ. a
peccato eos in quo uiuunt inter¬
fice: & a seipsis in tua illos mẽbra
conuerte.  quia hee eccla corpꝰ
est dñi: ipse etiã dñs. iacob uoce
uocatur leo ex se. leena uocat᷑
ex corpore: dum ei sub iudȩ spe-¬
cie dicit᷑. Ad p̃dam fili mi ascen¬
disti: requiescens accubuisti ut
leo. & quasi leena. Quis suscita
dicantibus: priꝰ ex illa. tria milia:.
postiodum qͥnque milia credi¬
derunt. Eccła itaq ꝑ sinagoga̾
transiit: sed non ꝑtransiit: quia¬
ex illa ad fidem paucos rapuit:
sed tam̃ illum infidelem popłm.
a ꝑfidia funditus non extinxit:
sa ab infidelitate iudeoꝵ: deflex̾
ad uocationẽ gentiũ. Unde ad¬
nũ qͥppe ad silicem extendit:
quia ad duriciã gentiũ. suȩ bra.¬
chiũ p̃dicationis misit. Unde &
idem beatus iob passionis suȩ hi.¬
storiã p̃sciens gentibꝰ in notescen¬
dam: dicit. Scribant᷑ hȩc stilo fer¬
reo in plumbi lamina: uel certe

Expanded text:
ta ergo et manduca dicitur, id est a ta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a se ipsis in tua illos membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, et leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena; 582 quis suscitabedicantibus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non perex illa ad fidem aliquantos rapuit, sed tamen illum infidelem populum a perfidia funditus non exstinxit. sa ab infidelitate Judaeorum deflexit ad vocationem gentium. Unde adnum quippe ad silicem extendit, quia ad duritiam gentium suae brachium praedicationis misit. Unde et idem beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam, dicit: Scribantur haec stylo ferreo in plumbi lamina, vel certe
Abbreviated transcription (Latin):
eam filii institoꝵ. Calcarent qͥp.¬
pe eam institoru filii: si p̃dicato¬
res sancti. eiusdem sinagoge ui¬
cia. calce uirtutis p̾merent. Si
autẽ institõres eosdem scẽ ecclesiȩ
p̾dicatores accipimꝰ: institorum
silios. pastores & doctores qui
apłoꝵ uiam secuti sunt. nil ob¬
sat intelligi: qui sinagog̾ã
minime calcauerunt: quia dũ
eoꝵ patres id. ẽ. apłi ab illa re-¬
pulsi sunt: ipsi quoq ab eiꝰ uo¬
catione cessauerunt. ꝑ quã ui¬
delic& sinagogã leena non per-¬
transiit: quia scã ȩccła collectioni
gentium dedita: nequaquã se
ad illũ iudeȩ populũ diutius oc.¬
cupauit. Recte autẽ eccła lee¬
na nuncupat᷑: quia male uiuen-¬
tes in uiciis. ore sc̃ę p̃dicationis
inter ficit. Unde & ipsi primo
pastori. quasi huiꝰ leenȩ ori dicit᷑.
Macta & manduca. Quod mactat᷑
quippe: a uita occidit᷑. Id uͦ
quod comedit᷑: in comeden¬
tis corpore cõmutat᷑. Mac.¬

Expanded text:
eam filii institorum. Calcarent quipeam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eosdem sanctae Ecclesiae praedicatores accipimus, institorum filios pastores et doctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum patres, id est appulsi sunt, ipsi quoque et ab ejus revocatione cessaverunt. Per quam videlicet Synagogam leaena non pertransivit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium dedita, nequaquam se ad illum Judeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur; quia male viventes in vitiis ore sanctae praedicationis interfecit. Unde et ipsi primo praedicatori, quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe, a vita occiditur. Id vero quod comeditur, in comedentis corpore commutatur. Mac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo quod exercendo oꝑibꝰ insi.¬
stant. Sed ut̃q sermo. lic& in uo.¬
ce disson&e: in intellectu non dis¬
crepat : quia om̃s qui fideliũ mo¬
res instituunt: spiritale nego¬
ciũ gerunt: ut cũ p̾dicationẽ
suis auditoribꝰ p̃bent: ab eisfi.¬
dem & oꝑa recta ꝑcipiant. sic̃
de sc̃a ecclesia scriptum. ẽ. Sin.¬
donẽ fecit & uendidit. De qua
& paulopost illic dicit᷑. Nidit
quod bona est negociatio eius
Qui gͦ hoc loco institores. nisi ꝓ.¬
phȩ sancti uocati sunt. qui sinl¬
goge mores acd fidem instituer
pͦphetando curauer: Quorus
nimirũ filii. scĩ apłi nuncupant᷑:
qui ut deũ hominẽ crederent:
ad eandem fidem. ex eoꝵ sunt
p̃dicatione generãti. De quibꝰ¬
ȩccłe ꝑ psalmistam dicit᷑. Pro pa¬
tribus tuis nati sunt tibi filii: con.¬
stitues eos principes suꝑ omnem
terrã. Sed quia repulsi apłi a
sinagogȩ finibus sunt egressi: re-¬
cte nunc dicit᷑. Non calcauert̃

Expanded text:
pro eo quod exercendo operi inpro eo quod exercendo operi instant. Sed uterque sermo, licet in voce dissonet, intellectu tamen non discrepat; quia omnes, qui fidelium mores instituunt, spirituale negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem, et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est: Sindonem fecit, et vendidit . De qua et paulo post illic subditur. Vidit quod bona est negotiatio ejus. Quid ergo hoc loco institores, nisi prophetae sancti vocati sunt, qui Synagogae mores ad fidem instituere prophetando curaverunt? Quorum nimirum filii sancti apostoli nuncupantur, qui, ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati; de quibstam dicitur: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nime attendit. Conspex̃ qͥdem
uulturẽ: sed oculos uulturis ñ
aspex̃: qui. dũ humilitatis eius
uias. quibꝰ nos ad alta subleua.¬
uit. considerare noluit: semitã
auis ignor auit. Neq enĩ pensa.¬
re studuit quod eius nos humi-¬
litas leuarae ad cȩlestia: & mor.¬
tis eius intentio reformar& ad
uitam. Semit̾a gͥ ignorauit aus
nec intiutus. ẽ. oculos uulturis.
quia & si uidit eũ quẽ in morte
tenuit: uidere noluit quanta
uitȩ nr̃ȩ gła. de eius morte se.¬
queretur. Unde ad crudeli
tatẽ quoq ꝑsequutionis exar.¬
sit: uerba uitȩ ꝑcipere renuit.
p̃dicatores regni cęloꝵ ꝓhiben.¬
do. sȩuiendo. feriendo. repulit
gentilitatis collectione̾ disꝑsist᷑
tis latinis codicibus. institutores
positos repperimus: in grȩcis uͦ.
negociatores inuenimꝰ. Ex qua re
colligi ual&e: quod hoc in locoꝓ
institoribus institutores. scripto.¬
res quiq ignorando posuer̃. Insti¬
tores enim negociatores dicimus

Expanded text:
nime attendit. Conspexit quidem nime attendit. Conspexit quidem vulturem, sed oculos vulturis non aspexit, qui dum humilitatis ejus vias, quibus se nos ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam avis ignoravit: neque enim pensare studuit, quod ejus nos humilitas sublevaret ad coelestia, et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitae nostrae gloria de ejus morte sequertatem quoque persecutionis exarsit, verba vitae recipere renuit, praedicatores regni coelorum prohibendo, saeviendo, feriendo repulit. gentilitatis collectionem dispersi tis Latinis codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet, quod hoc in loco pro institoribus, institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hoc loco auis nomine. nͥ
ille signatur: qui corpus carneu̾
quod assumpsit. ascendendo ad
ethera librauit: Qui apte qͦq
etiã uulturis appellatione expͥ¬
mit᷑. Uultur qͥꝓpe dũ uolat: si
iacens cadauer conspicit: ad ȩsũ
se cadaueris deponit. Et plerũq
sic in morte capit᷑: dum ad mor¬
tuũ animal. de sũmis uenit. Re¬
cte gͦ mediator dei & hominũ
redemptor noster. uulturis appel¬
latione signatur: qͥ manens in¬
altitudine diuinitatis suȩ: qͣsi
a quodam uolatu sublimi. cada-¬
uer mortalitatis nr̃ę conspexit
in infimis: & sese de cȩlestibꝰ ad i¬
ma submisit. Fieri quippe ꝓpt̾
nos homo dignatus est: & dum
mortuũ animal petiit᷑: mortẽ
apud nos. qui apud se erat ĩmor-¬
talis. inuenit. Ded huiꝰ uulturis
oculus fuit ipsa intentio nr̃ȩ re.¬
demptionis: quia ipse ad triduỹ
mortuus: ab ȩt̾na nos morte libe.¬
rauit. Ille gͦ ꝑfidus iudeȩ popłs.
mortalem uidit: sed quomͦ mor¬
te sua mortẽ nrãm destruer&. mi¬

Expanded text:
Quis hoc loco avis nomine, nisi ille signatur, qui corpus carneum quod assumpsit, ascendendo ad aethera libravit? Qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad esum se cadaveris deponit; et plerumque sic in morte capitur, dum ad mortuum animal de summis venit. Recte ergo mediator Dei et hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qaltitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublime cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos, qui apud se erat immortalis, invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus ab aeterna nos morte liberavit. Ille ego perfidus Judaeorum populus mortalem vidit, sed quod morte sua nostram mortem destrueret mi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc fide inchoatur: sed tunc
specie ꝑficitur: quando coȩter¬¬
nam deo sapientiam. quã mͦ ꝑ
ora p̾dicantiũ. quasi ꝑ decur¬¬
rentia flumina sumimusł in ip.¬
so suo
hac uita usurpare sibi de om̃i¬
potentis dei specie. mens humi.¬
na nil audeat: quod solũ elecas
suis p̃miu̾ in subsequenti remi.¬
neratione seruat. Unde bene
quã dictũ. ẽ. abscondita. ẽ ab

Expanded text:
nunc per fidem inchoatur, sed tunc in nunc per fidem inchoatur, sed tunc in specie perficitur, quando coaeternam Deo sapientiam, quam modo per ora praedicantium, quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso fohac vita usurpare sibi de omnipotentis Dei specie mens humana nil audeat, quod solum electis suis praemium in subsequenti remuneratione servat. Unde bene postquam dictum est: Abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
ber&: ut ostenderae qͥbus subdi.¬
dit. quẽ uidit nullus hominum.
sed nec uidere potest: more suo
homines uocans. om̃s humana sa.¬
pientes: quia qui diuina sãpiuns
uidelic& supra homines sunt:
Uidebimus gͥ dm̃: si ꝑ cȩlestem
conuersationẽ supra homines
esse mereamur: nec tam̃ ita uide¬
bimꝰ. sicut uid& ipse seipsũ. Lon¬
ge quippe disparilit̾ uid& crea-¬
tor se: quã uid& creatura creato.¬
rem. Nlam quantũ ad immensita¬
quia deus cernitur: & tamen
ȩquanda non. ẽ. requiei illius:
quia non a se in alium transit
ut requiescat. Est itaq requies
ut ita dicam. similis atq dissimi.¬
lis: quia qđ illius requies est. hoc
nr̃a imitatur. Nanq ut beati
atq et̾ni simus: in ȩt̾nũ imita¬
mur ȩt̾nũ. Et magna nobis. ẽ.
ȩt̾nitas. imitatio ȩternitatis:
nec exsortes sumus eius quẽ imi¬
tari possumꝰ: quia & uidentes
participamur ÷ & participan¬
tes imitamur. Quȩ nimirũ uisio

Expanded text:
beret, ut ostenderet quibus, subdiberet, ut ostenderet quibus, subdidit: Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest. More suo homines vocans omnes humana sapientes, quia qui divina sapiunt, videlicet supra homines sunt. Videbimusconversationem supra homines esse mereamur. Nec tamen ita videbimus, sicut videt ipse seipsum. Longe quippe dispariliter videt Creator se quam videt creatura Creatorem. Quantum pertinet ad immensitaquia Deus cernitur; et tamen aequanda non est requiei illius, qui non a se in alium transit ut quiescat. LXVII. Est itaque requies, ut ita dicam, similis atque dissimilis. Quia quod illius requies est, hoc nostra imitatur. Namque ut beati atque aeterni simus in aeternum, imitamur aeternum, et magna nobis est aeternitas imitatio aeternitatis. Nec exsortes sumus ejus quem imitari possumus. Quia et videntes participamus et participantes imitamur. Quae sine dubio visio
Abbreviated transcription (Latin):
illuminamini. Quomͦ gͦ acceden-¬
do illuminam᷑: si ipsam lucẽ qua
illuminari possumus ñ uidemꝰ:
Siuͦ accedendo ad eũ ipsam qua
illuminam᷑ lucẽ uidemus: quomͦ
maccessibilis. eẽ. ꝑhibetur: Qua
in repensandum. ẽ: quia in acces¬
sibilem dixit. sed homini. Homi¬
ni: sed humana sapienti. Scrip.¬
tura quippe sacra: om̃s carnaliũ
sectatores humanitatis nomine
notare sol&e. Unde idem apłs
quibusdam discordantibus dicit.
Cum enĩ sit inter uos zelus & con¬
tentio: nonne carnales estis et
scđm hominẽ ambulatis: Quibꝰ
paulo post subiecit. Nonne ho-¬
mines estis: & unde alias testi.¬
moniũ ꝓtulit: quod oculus ñ
uidit. nec auris audiuit nec in
cor hominis ascendit: quȩ p̃pa-¬
rauit deus diligentibus se. Et
cũ hoc hominibus dixissoe abs.¬
conditũ: mex subdidit. Nob̾ aut̃
nens: qui raptus supra hõminẽ
diuina iam saperae: ita etiã hoc
loco cũ lucẽ dei in accessibilẽ ꝑhi¬

Expanded text:
illuminamini . Quomodo ergo accedenilluminamini . Quomodo ergo accedendo illuminamur, si ipsam lucem qua illuminari possumus, non videmus? Si vero accedendo ad eum, ipsam qua illuminamur, lucem videmus; quomodo inaccessibilem esse perhibetur? Qua in re pensandum, quod inaccessibilem dixit, sed homini humana sapienti. Scriptura quippe sacra omnes carnalium sectatores, humanitatis nomine notare solet. Unde isdem apostolus quibusdam discordantibus dicit: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Quibus paulo post subjicit: Nonne homines estis? Et unde alias testimonium protulit, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se . Et cum hoc hominibus dixisset absconditum, mox subdidit: Nobis autenens, qui raptus supra hominem divina jam saperet. Ita etiam hoc loco cum lucem Dei inaccessibilem perhi
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uident: dicat p̃dicator egil¬
gius. quia semꝑ uidere desideran
Ne enĩ sit in desiderio anxietas
desiderantes satiant᷑. Ne autẽ st
in satietate fastidiũ: satiati de&¬
derant. Et desiderant gͥ sine li¬
bore: quia desideriũ satietas comi.¬
tatur: & satiantur sine fastidio:
quia ipsa satietas ex desiderio sem.
paccendit᷑. Sic quoq & nos erimꝰ:
quando ad ipsum fontẽ uitȩ ue¬¬
nerimus. Erit nobis delectabilit̾
impressa sitis simulatq satietas:
sed longe abest a siti necessitas:
longe a satietate fastidiũ: qͥa &
sitientes satiabim᷑: & satiati sitiemꝰ
Nidebimus gͥ dm̃: ipsumq erit
p̃miũ laboris nr̃i: ut post mor¬
talitatis huiꝰ tenebras. accessa eiꝰ
luce gaudeamus. Sed cũ eiꝰ lucẽ
dicimus accessam: obsistit animo
quod paulus dicit. Qui lucẽ ha-¬
bitat in accessibilem: quẽ uidit
nuillus hominũ. sed nec uidere
potest. Et ecce rursum audio qđ
psalmista ait: accedite ad eum &

Expanded text:
semper vident; dicat praedicator egresemper vident; dicat praedicator egregius: Quia semper videre desiderant. Ne enim sit in desiderio anxietas, desiderantes satiantur; ne autem sit in satietate fastidium, satiati desiderant. Et desiderant igitur sine labore, quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex desiderio semper accenditur. Sic quoque et nos erimus quando ad ipsum fontem vitae venerimus. Erit nobis delectabiliter impressa sitis simul atque satietas. Sed longe abeslonge a satietate fastidium, quia et sitientes satiabimur, et satiati sitiemus. Videbimus igitur Deum, ipseque erit praemium laboris nostri, ut post mortalitatis hujus tenebras, accessa ejus luce gaudeamus. Sed cum ejus lucem dicimus accessam, obsistit animo, quod Paulus dicit: Qui lucem habitat inaccessibilem: quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest . Ecce rursum audio quod Psalmista ait: Accedite ad Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Sed quia de deo ꝑ primi
ȩccłȩ p̃dicatorẽ dicit᷑: in quẽ
desideerant angłi ꝓsi¬
cere: sunt nonnulli qͥ nequaqui
deũ uidere uel angelos suspicaitꝰ
& tam̃ dictũ ꝑueritatis senten.¬
tiam scimus. Angeli eoꝵ in ꝙ¬
lis semꝑ uident faciem patris
mei: qui in cęlis. ẽ. Nunqͥd eri
aliud ueritas: aliud p̾co insor
confertur: quia sibi nequaqui
discord& agnoscit᷑. Deũ qͥppe
angeli & uident: & uidere de.¬
siderant: & intueri sitiunt᷑. &
intuent᷑. Si enĩ sic uidẽre desicd.¬
rant: ut effectu sui desiderii mi¬
nime ꝑfruantur: desideriũ sine
fructu. anxictatẽ hab&: & an.¬
xietas pęnã. Beati uͦ angeli ab
om̃i pęna anxietatis longe sunt
quia nunquã simul pęna & beati¬
tudo conueniunt. Rursum cũeos
dicimꝰ dei uisione satiari: quia &e
psalmista ait satiabor dũ manife¬
stabit᷑ gła tua: considerandũ m¬
bis. ẽ. qm̃ satietatẽ sol& fastidũ
subsequi. Ut gͦ recte utraq sibi
conueniant: dicat ueritas quii

Expanded text:
Sed quia de Deo per primum Ecclesiae praedicatorem dicitur: In quem desiderant angeli prospicere , sunt nonnulli qui nequaquam Deum videre vel angelos suspicantur, et tamen dictum per Veritatis sententiam scimus: Angeli eorum in coelis semper vident faciam Patris mei qui in coelis est . Nunquid ergo aliud veritas, aliud praedicatorconfertur, quia sibi nequaquam discordet agnoscitur. Deum 602 quippe angeli et vident, et videre desiderant; et sitiunt intueri et intuentur. Si enim sic videre desiderant ut effectu sui desiderii minime perfruantur, desiderium sine fructu anxietatem habet, et anxietas poenam. Beati vero angeli ab omni poena anxietatis longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum cum eos dicimus Dei visione satiari, quia et Psalmista ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua , considerandum nobis est quoniam satietatem solet fastidium subsequi. Ut ergo recte sibi utraque conveniant, dicat veritas: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
occulta. ẽẽt: hanc ꝓculdubio
scõꝵ nemo uidissoe. Sed ecce
huic sententiȩ iohanne̾ audio
concordantẽ: qui ait. Deu̾ ni¬
mo uidit unquã. Rursumqs
cũ testamenti ueteris patri
intueor: multos hoꝵ teste i¬
sa sacrȩ lectionis hẏstoria di
uidisse cognosco. Uidit quippe
deum iacob: qͥ ait. Nidi dnm̃fa.
cie ad faciem: & salua facta est
anima mea. Hidit moy ses deu:
de quo seriptũ. ẽ. Loquebatur

Expanded text:
culta esset, hanc proculdubio sanctorum nemo vidisset. Sed ecce huic sententiae Joannem audio concordantem, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Rursumque cum Testamenti Veteris Patres intueor, multos horum, teste ipsa sacrae lectionis historia, Deum vidisse cognosco. Vidit quippe Deum Jacob, et ait: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Vidit Moyses Deum, de
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli lat&. In scriptura enĩ sacri
uolucres aliquando in malo: a¬
quando uͦ in bono dant᷑ inteli.¬
gi. Per uolucres quippe ñ ñiꝙ
potestates aeriȩ designant᷑. i¬
noꝵ studiis aduersȩ. Unde u¬

Expanded text:
coeli latet. - In Scriptura sacra volucres aliquando in malo, aliquando vero in bono datur intelligi. Per volucres quippe nonnunquam potestates aeriae designantur bonorum studiis adversae. At
Abbreviated transcription (Latin):
sapimus. Huic si comparam᷑: nec
sumus. Hinc. ẽ. quod scĩ om̃s qͣn¬
do in dei uisione ꝓficiunt: qͣn.¬
tomagis diuinitatis int̃na con.¬
spiciunt: tantomagis se nichil
esse cognoscunt. Nusquã qͥ ppe
legit᷑. quod abraham cinerẽ &
puluerem se. eẽ. ꝓfessus. ẽ. nͥ eu̾
habere dei meruit colloquutio.¬
nẽ. Ait enĩ. Loquar ad dnm
meũ: cum sim puluis & cinis
Esse eni se aliquẽ fortasse erals
si ueracem essentiam quȩ suꝑ ip¬
sum.ẽ. minime sensissae. At uero
ubi ad incomitabilem contẽplan-¬
dum suꝑ se raptus. ẽ: impletus¬
tantȩ contemplationis potentia.
dum uiderae illũ: nichil se. eẽ. nͥ
ꝓpħa repletus eadem sapientia.
exclamat. Memento dñe quod
puluis sumus. Qui rursus eiꝰdem
in cõmutabilitatẽ essentiȩ contẽ¬
platus. ait. Omnia sicut uestim̃¬
tũ ueterescent: & sicut oꝑtoriũ
mutabis eos & mutabuntur: tu
autẽ idemipse es. & anni tui ñ¬

Expanded text:
sapimus . Huic si comparamur, nec sumus. Hinc est quod sancti omnes quando in Dei visione proficiunt, quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem. Ait enim: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Esse enim se aliquid fortasse crederet, si veracem essentiam quae super ipsum est minime sensisset. At vero ubi ad incommutabilem contemplandum super se raptus etantae contemplationis potentia, dum videret illum, nihil se esse nisi heta repletus eadem sapexclamat: Memento, Domine, quod pulvis sumus . Qui rursus ejusdem incommutabilitatem essentiae contemplatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es
Abbreviated transcription (Latin):
lus qͥppe ueracit̾᷑. ẽ: qui solus in.¬
ãmutabilit̾ ꝑman&. Nam om̃e
quod mͦ sic. & mͦ alit̃. ẽ: iuxta ñ
esse. ẽ. Permanere enim in statu
suo non potest᷑ atq aliqͦ modo
ad non. eẽ. itur: dum ab eo qđ
fuerat. semꝑ ad aliud ꝑ mom̃ta
tempoꝵ ducit᷑. Ut gͦ in partiei.¬
patione illiꝰ essentiȩ aliqͥd simus:¬

Expanded text:
 est qui solus incommutabiliter permanet. Omne quod modo sic, modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque aliquomodo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiae aliq
Abbreviated transcription (Latin):
piunt: ex ꝑceptione beatitu.¬
dinis. imitantur qđ uident:
Et similes gͦ sunt quia beati fi.
unt: & tamen creatori similes
non sunt. quia creatura sunt.
Et habent itaq quandã simi¬
litudinẽ dei quia non habent
finẽ: & tam̃ incircũ scripti ȩqua¬
litatẽ non habent: qͥa habent
circum scriptionem. Dicatur gͥ
recte. non ad ȩquabit᷑ ei aurum
uel uitrũ: quia quantalib& scĩ
claritate & ꝑspicuitate fulgeañ

Expanded text:
piunt, ex perceptione beatitupiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate