comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solatia ministrent᷑. Quendã enĩ pb̃rm ꝓpͥũ¬
nes habere necesse ẽ. ut si causarũ tumulti¬
bus premit᷑. in secreto suo inueniat ubi re¬
blande & dulciter ꝑsuaderi debet. ut ei pre¬
fatũ pb̃rm concedere debeat : ne quẽ tam
benignꝰ ad ordinandũ cessit. ordinatũ desti¬
tuere fortasse uideatur.
Antiquissimũ eccłasticȩ consuetudinis or¬
dinẽ gregoriꝰ ab apłis traditũ. & ad sua
usq tempora sollemniter conseruatum.
adeo studiosissime retine bat : ut nullum
quantalibet scĩtate. sapientia. nobilitate¬
ue polleret. anterioribz clericis in conuen¬
tu. consensu. statione. siue subscͥptione pre¬
poneret. Unde ianuario caralitano ep̃o
scͥbens. liberatꝰ inquit de quo nob̃ tua fra¬
ternitas indicauit. qui diaconii fungi
ꝑhibet᷑ officio. si a decessore tuo ñ factꝰ ẽ
cardinalis. ordinatis ante diaconib nul¬
la debet ratione preponi: ne eos quos con¬

Expanded text:
solatia ministrentur. Quemdam enim psolatia ministrentur. Quemdam enim pnes habere necesse est, ut cum causarum tumultibus premitur, in secreto suo inveniat ubi reblande et dulciter persuadere debes ut ei praefatum presbyterum cedere debeat, ne quem tam benignus ad ordinandum cessit, ordinatum destituere fortasse videatur.quissimum ecclesiasticae consuetudinis ordinem Gregorius ab apostolis traditum et ad sua usque tempora solemniter conservatum adeo studiosissime retinebat, ut nullum, quantalibet sanctitate, sapientia, nobilitateve polleret, anterioribus clericis in conventu, consessu, statione, sive subscriptione praeponeret. Unde Januario, Caralitano episcopo, scribens: « Liberatus, inquit, de quo nobis tua fraternitas indicavit, qui diaconi fungi perhibetur officio, si a decessore tuo non factus est cardinalis, ordinatis a te diaconis nulla debet ratione praeponi: ne eos, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
ris cõmumone correxit. Qa gͦ ut dictũ ẽ ñ
in heresim incidit. s a sacris generalis eccłe
ministeriis quasi recte studio intentionis
errauit: umbecillitati eiꝰ atq necessitati¬
bus consulentes. maxime q sustentatio¬
ni eiꝰ pietatis intuitu ꝓuidentes: in tua
syracusana eccła eũ preuidimꝰ cardinandum.
Itẽ fortunato ep̃o neapolitano. fraternita¬
tẽ tuã nob̃ petisse recolimꝰ ut gratianũ
excłe uenafrane diaconũ. tuȩ concederemꝰ
cundare. nec ppͥam habet eccłam. hoste
scilicet ꝓhibente quo suũ debeat ministe¬
riũ ex hibere. peticionẽ tuã ñ preuidimꝰ
differendã : iccirco scͥptis tibi presentibus
eũ necessario duximꝰ concedendũ: habitu¬
ro licentiã. daconẽ illũ nr̃a in teruenien¬
te autoritate. ȩccłȩ tue dõ ꝓpicio constituere¬
tore do debuisset ordinari: ita minc necesse ẽ
ut ꝑ dilectionis tue studia ei qͦq regiminis

Expanded text:
ris communione correxit. Quia ergo, ut dictum est, non ris communione correxit. Quia ergo, ut dictum est, non in haeresim incidit, sed a sacris generalis Ecclesiae ministeriis, quasi rectae studio intentionis erravit, imbecillitati ejus atque necessitatibus consulentes, maximeque sustentationi ejus, pietatis intuitu providentes, in tua Syracusana ecclesia eum praevidimus cardinandum. » Item Fortunato, episcopo Neapolitano: « Fraternitatem tuam a nobis petisse recolimus, ut Gratianum, ecclesiae Venafranae diaconum, tuae concederemus cundare, nec propriam habet ecclesiam, hoste scilicet prohibente, quo suum debeat ministerium exhibere: petitionem tuam non praevidimus differendam. Idcirco scriptis tibi praesentibus eum necessario duximus concedendum, habituro licentiam diaconum illum, nostra interveniente auctoritate, ecclesiae tuae, Deo propitio, constituerctore Deo, debuisset ordinari: ita nunc necesse est ut per dilectionis tuae studia ei quoque regiminis
Abbreviated transcription (Latin):
solidos de neapolitana eccła. & unũ pu¬
erulũ orphanũ qualẽ ipse de familia eius¬
dem ȩcle uoluiset. dari precepit.
Aliarũ parrochiarũ clericos sibi & aliis dis¬
cretissimꝰ pontifex. discretissime incardinare
ordinẽ ꝓuehere deberemꝰ. uob̃q transinit¬
tere: s in uno uos audiuimꝰ. in altero ue¬
ro audire minime potuimꝰ. Diaconꝰ quidẽ
factꝰ ẽ : s quisqͥs semel in bac eccła sacrum
ordinẽ acceꝑit. egrediendi ex ea ulteriꝰ licen¬
tiã ñ habet. Si gͦ uidere uos ñ potui. hac ex
re ꝯsolationẽ habeo : qr in filio ur̃o requiesco.
Item maximiano ep̃o sẏracusano. Presen¬
tiũ lator felix diaconꝰ. cũ nullatenꝰ in he¬
reticoꝵ dogmata lapsus sit. nec a catholica
fide discesserit: prauis illectꝰ aduersus con¬
stantinopolitanã sy nodũ suspicionib. in
histricoꝵ se separatione remouerat. Qͥ cũ
ratione: excessũ suũ recepta dominici corpo¬

Expanded text:
solidos de Neapolitana ecclesia, et unum pusolidos de Neapolitana ecclesia, et unum puerulum orphanum, qualem ipse de familia ejusdem ecclesiae voluisset, dari praecepit. 19. Aliarum parochiarum clericos sibi et aliis discretissimus pontifex discretissime incardinare ordinem provehere deberemus, vobisque retransmittere. Sed in uno vos audivimus, in altero vero audire minime potuimus. Diaconus quidem factus est; sed quisquis semel in hac ecclesia sacrum ordinem acceperit, egrediendi ex ea ulterius licentiam non habet. Si ergo videre vos non potui, hac ex re consolationem habeo, quia in filio vestro requiesco. » 20. ius Maximiano episcopo Syracusano. Praesentium lator Felix diaconus, cum nullatenus in haereticorum dogma lapsus sit, nec a catholica fide discesserit, pravis illectus adversus Constantinopolitanam synodum suspicionibus, in Istricorum se separatione remoratione, excessum suum recepta Dominici corpo
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. sedem q tuã. in loco qui ap pellat᷑
inde transinigrare : quatinꝰ & ab hostili¬
tatis incursu liberior existere ualeas: &
illic ꝑ consuetudiñe sollemniũ festa dispo¬
steria & epãtus unerit. atq uacantes
ep̃os uacantib ciuitatibꝰ icardinare stu¬
duerit: nũquã tñ ep̃m ab integritate
suȩ eccłe. uł ipse in aliã cõmut auit: uel
sub quacũq occasione migrare consen¬
sit.Nã postꝗͣ demetriũ neapolitanũ ep̃m
suꝑ criminib manifestis deposuit. cum
ab eiscde neapolitanis incardinari sibi
paulũ nepesinũ ep̃m magnopere quere¬
rect᷑ : discretissimꝰ pontifex uisitatione
ciuitatis nepesine ioħi ep̃o delegata. eun¬
dem quide paulũ uisitatorẽ illis tribuit:
cardinalẽ uero constituere tã pͥmo dis¬
pensatorie distulit. quã postea penitus
recusauit. Cui postmodũ licentiã reuer¬
tendi ad suã diocesim concedens: centũ

Expanded text:
vitatis, sedemque tuam in locum qui Harenata vitatis, sedemque tuam in locum qui Harenata exinde transmigrare, quatenus et ab hostilitatis incursu liberior existere valeas, et illic consuetudinem solemnium festa disposteria et episcopatus unierit, atque vacantes episcopos vacantibus civitatibus incardinare studuerit, nunquam tamen episcopum ab integritate suae Ecclesiae, vel ipse in aliam commutavit, vel sub quacunque occasione migrare consensit. 94 Nam postquam Demetrium Neapolitanum episcopum super criminibus manifestis deposuit: cum ab eisdem Neapolitanis incardinari sibi Paulum Nepesinum episcopum magnopere quaereretur: discretissimus pontifex, visitatione civitatis Nepesinae Joanni episcopo delegata, eumdem quidem Paulum visitatorem illis tribuit: cardinalem vero constituere tam primo dispensatorie distulit, quam postea penitus recusavit. Cui postmodum licentiam revertendi ad suam dioecesim concedens, centum
Abbreviated transcription (Latin):
contingere posse sꝑabat : aliis ep̃is qui
tunc uidelicet in locis sius degebant. in¬
terim ꝓ sustentatione ac stipendiis pre¬
sentis uite iungebat generaliter dicens.
munt. studete consolandos conuiuandos¬
q uobiscũ in eccłasticis sustentationib
libenter susciꝑe : ñ quidẽ ut ꝑ cõmunio¬
nem episcoꝑalis throni dignitas diudat᷑:
s ut ab eccła uixta possibilitate suffi¬
cientia debeant alimenta ꝑciꝑe. Sic enĩ
& primũ in do & dm̃ in ꝑximo diligere
compbanir. Nullã quippe eis nos inur̃is ȩccle
eos contineri sum mopere hortamur.
cepta iusta occasione mutabat. Unde ioħi
ep̃o ueli terno scribit dicens. Temporis quali¬
tas admonet. ep̃oꝵ sedes antiquitus certis
ciuitatib constitutas. ad alia quȩ securio¬
ra putamꝰ eiusdẽ dioceseos loca transpone¬
re : quo & habitatores nunc degere. & bar¬
baricũ ꝑossit ꝑicłm faciliꝰ declinari. Pꝑtẽa

Expanded text:
contingere posse sperabat, aliis episcopis, qui contingere posse sperabat, aliis episcopis, qui tunc videlicet in locis suis degebant, interim pro sustentatione ac stipendiis praesentis vitae jungebat, generaliter, dicens:munt, studete consolandos, convivendosque vobiscum in ecclesiasticis sustentationibus libenter suscipere: non quidem ut per communionem episcopalis throni dignitas dividatur, sed ut ab Ecclesia juxta possibilitatem sufficientia debeant alimenta percipere. Sic enim et proximum in Deo, et Deum in proximo diligere comprobamur. Nullam quippe eis nos in vestris eccleos contineri summopere hortamur. cepta justa occasione mutabat. Unde Joanni, episcopo Vellitrano scribit, dicens: « Temporis qualitas admonet, episcoporum sedes antiquitus certis civitatibus constitutas, ad alia quae securiora putamus ejusdem dioecesis loca transponere, quo, et habitatores nunc degere, et barbaricum possint periculum facilius declinare. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
Pastoralis officii cura nos admonet destitu¬
tis ecclesiis ꝓprios constituere sacerdotes:
qui gregẽ dominicũ pastorali debeant sol¬
licitudine gubernare: Pyterea te ioħem ab
hostib captiuate lassitane ciuitatis ep̃m.
in squillacena cardinalẽ necesse duximus
constituere sacerdotẽ: ut & suscept̃a se¬
mel animarũ curã intuitu future retribu¬
tionis impleas: & licet a tua. hoste immi¬
nente depulsus sis. aliã que a pastore ua¬
cat. debeas eccłam gubernare. Ita tni ut
si ciuitatẽ illã hostib liberã effici. & dño
ꝓtegente ad priorẽ statũ contigerit reuo¬
cari: in eã in qua & priꝰ ordinatꝰ es eccłam
reuertaris. Si aũ predicta ciuitas conti¬
nua captiuitatis calamitate premitur:
in hac in qua a nob incardinatꝰ es debe¬
as eccła ꝑmanere. S & expulsos ep̃os¬
quos tam cito gregoriꝰ uł incardinare
ñ poterat. uł quorũ reditũ ad sedes ꝓpͥas

Expanded text:
Pastoralis officii cura nos admonet, destituPastoralis officii cura nos admonet, destitutis Ecclesiis proprios constituere sacerdotes, qui gregem Dominicum pastorali debeant sollicitudine gubernare. Propterea te Joannem ab hostibus captivatum Lisitanae civitatis episcopum in Squillacina cardinalem necesse duximus constituere sacerdotem: ut et susceptam semel animarum curam intuitu futurae retributionis impleas; et licet a tua, hoste imminente, depulsus sis, aliam quae pastore vacat, debeas Ecclesiam gubernare: ita tamen, ut si civitatem illam hostibus liberam effici, et Domino protegente, ad priorem statum contigerit revocari, in eam in qua et prius ordinatus es Ecclesiam revertaris. Si autem praedicta civitas continua captivitatis calamitate premitur, in hac in qua a nobis ordinatus es, debeas Ecclesia permanere. » quos tam cito Gregorius, vel incardinare non poterat, vel quorum reditum ad sedes proprias
Abbreviated transcription (Latin):
toritate terracinensi eccłe cardinalẽ consti¬
tiumꝰ sacerdotẽ. E ꝑost pauca. Illud qͦq
fraternitat̃e tuã scire necesse ẽ. qm̃ sic te
predicte terracinensis ecclȩ cardinalẽ con¬
stitumꝰ esse sacerdotẽ. ut fundensis eccłȩ
pontifex esse ñ desinas: nec curã guberna¬
tionemq eius pretereas.
gregoriꝰ uacantib ciuitatib incardi¬
nare curabat. Unde martino ep̃o corsice
inter cetera scͥbens. qm̃ inquit eccłam tai¬
natẽ in qua dudũ fuerat honore sacerdo¬
tali tua fraternitas decorata. ita ẽ delic¬
tis facientib hostili feritate occupa ata
& diruta. ut illuc ulteriꝰ spes remeandi
nulla remanserit: in eccłam tealirensem
hac autoritate constitiumꝰ sine dubio sacer¬
dotẽ. Ita gͦ studio uigilanti. cũ dĩ amore
scđ̃m canonũ precepta cuncta dispone
uł ordina. ut & fraternitas tua suis deside¬
riis se gaudeat fuisse potitã: & eccłacdi al¬

Expanded text:
ctoritate nostra Terracinensis ecclesiae cardinalem constictoritate nostra Terracinensis ecclesiae cardinalem constituimus sacerdotem. » Et post pauca: « Illud quoque fraternitatem tuam scire necesse est, quoniam sic te praedictae Terracinensis Ecclesiae cardinalem esse constituimus sacerdotem, ut et Fundensis Ecclesiae pontifex esse non desinas, nec curam gubernationemque ejus praetereas, Gregorius vacantibus civitatibus incardinare curabat. Unde Martino, episcopo Corsicae, inter caetera scribens: « Quoniam, inquit, Ecclesia Tamitana, in qua dudum fuerat honore sacerdotali tua fraternitas decorata, ita est, delictis facientibus, hostili feritate occupata et diruta, ut illuc ulterius spes remeandi nulla remahac auctoritate constituimus sine dubio sacerdotem. Ita ergo studio vigilanti cum Dei amore secundum canonum praecepta, cuncta dispone vel ordina, ut et fraternitas tua suis desideriis se gaudeat fuisse potitam, et Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ficiente remanserit: maiore ualde cura
constringimur. ne defunctis earũ sacer¬
dotib. reliquie plebis nullo pastoris mo¬
deramine gubernate. ꝑ inuia fidei ho¬
stis callidi rapiant᷑ qđ absit insidia. hu¬
ius gͦ rei sollicitu dine sepe cõmoniti. hoc
nr̃o sedit cordi consiliũ. ut uicinis eas
mandaremꝰ pontificib gubernandas:
ideo qr fraternitati tue curã gubernationẽ¬
qr triũ tabernensiũ eccłe preuidimꝰ cõmit¬
uendã. Quã tuȩ eccłȩ aggregari uniri q ne¬
cesse ẽ : quatinꝰ utrarũq eccłaꝵ sacerdos
rector ꝗ xp̃o adiutore possis existere: & quȩ¬
q tibi de eiꝰ patrimonio uł cleri ordinatione
seu ꝓmotione. uigilanti ac canonica uisa fu
erint cura disponere: quippe ut pontifex ꝓ¬
ep̃o. curã gubernationẽq sc̃i anthemii ec
incardinando coniunxit. Itẽ agnello ep̃o
litatis nec in ciuitate nec in eccła tua est
cuiquã habitandi licentia: ideo hac te au¬

Expanded text:
ficiente remanserit, majori valde cura ficiente remanserit, majori valde cura constringimur, ne defunctis earum sacerdotibus reliquiae plebis nullo pastoris moderamine gubernatae per invia fidei hostis callidi rapiantur quod absit insidiis. Hujus ergo rei sollicitudine saepe commoti, hoc nostro sedit cordi consilium, ut vicinis eas mandaremus pontificibus gubernandas. Ideoque fraternitati tuae curam gubernationemque Triumtabernensium ecclesiae providimus committendam, quam tuae ecclesiae aggregari unirique necesse est, quatenus utrarumque ecclesiarum sacerdos recte Christo adjutore possis exsistere, quaeque tibi de ejus patrimonio, vel cleri ordinatione seu promotione vigilanti ac canonica visa fuerint cura disponere, quippe ut pontifex popo curam gubernationemque sancti Anthemii eccio constitutae incardinando conjunxit. Item Agnello episcopo em hostilitatis, nec in civitate, nec in ecclesia tua est cuiquam habitandi licentia: ideo hac te au
Abbreviated transcription (Latin):
tatis pagina unisse. tibi q commisisse cog¬
nosce: ꝓprium q utrarũq eccłaꝵ scito
te esse pontificẽ : & quęq tibi de earũ pa¬
trimonio uł cleri ordinatione ꝑmotione¬
ue iuxta cauonũ decreta uisa fuerint.
ordinare atq disponere babebis ut ꝓpͥ¬
us re uera sacerdos. liberã ex nr̃e autori¬
tatis consensu atq ꝑmissione licentĩã. ubi
uero cõmodius aut utiliꝰ esse ꝓspexeris. ha¬
bitato. Ita sane ut alterã eccłam a qua
corporaliter ad presens absens es. sollicita
ꝓudentiq cura disponas: quatinꝰ diuina
illic mysteria sollemnnter auxiliante dño
ꝑagant᷑. Fraternitas gͦ tua tanto in ad¬
hortatione lucrandisq animab solliciti¬
ori cura semꝑ inuigilet: qͣnto se unitarũ
ȩccłaꝵ gubernationis onera suscepisse
hostilis impietas diuersarũ ciuitatum
ita peccatis facientib desolauit eccłas.
ut reparandi eas spes nulla ꝑopło de¬

Expanded text:
tatis pagina unisse tibique commisisse cogtatis pagina unisse tibique commisisse cognosce, propriumque utrarumque Ecclesiarum scito te esse pontificem; et quaecunque tibi de earum patrimonio vel cleri ordinatione promotioneve juxta canonum statuta visa fuerint ordinare atque disponere, habebis, ut proprius revera sacerdos, liberam ex nostrae auctoritatis consensu atque permissione licentiam. Ubi vero commodius aut utilius esse prospexeris, habitato: ita sane ut alteram Ecclesiam, a qua corporaliter ad praesens absens es, sollicita providentique cura disponas, quatenus divina illic mysteria solemniter, auxiliante Domino, peragantur. Fraternitas ergo tua tanto in adhortationibus lucrandisque animabus sollicitiore cura semper invigilet, quanto se unitarum Ecclesiarum gubernationis onera suscepissestilis impietas diversarum civitatum ita peccatis facientibus desolavit ecclesias, ut reparandi eas spes nulla populo de
Abbreviated transcription (Latin):
ternitas tua presidet. adiungi debeat:
piũ esse ac iustissimũ preuidentes. necessa¬
riũ duximꝰ. consulentes tã desolationi
loci illiꝰ. quã tuȩ eccłe pauꝑtati. Reditꝰ
supradicte eccłe minturnensis. uł qͥcqͥd¬
ei antiquo modernoq iuire uł priuilego
potuit potest ue qualibet ratione cõpe¬
tere. ad tue eccłe ius potestatẽ q hac
precepti nr̃i autoritate migramꝰ: ut a
presenti temꝑore sicuti de ꝓpria eccła
debeas cogitare. ei qz competentia tua
ꝓuisione disponere: quatinꝰ deinceps
qđ perire nunc usq potuit. pauꝑum
eccłe tue utilitatibꝰ cleri q ꝓficiat.
Item benenato ep̃o. E temporis qualitas
& uieinitas nos locorũ inuitat. ut cumanã
st̾ : nec peccatis facientib tanta populi
multitudo ẽ. ut singulos sicut iã oli fuit
habere debeant sacerdotes. Qͥa igitur cũ¬
anicastri sacerdos cursum uite huiꝰ exple¬
uerit. utrasq nos eccłas presentis autori¬

Expanded text:
ternitas tua praesidet, adjungi debeat, et ternitas tua praesidet, adjungi debeat, et piam esse ac justissimam praevidentes, necessarium duximus, consulentes tam desolationi loci illius quam tuae Ecclesiae paupertati, reditus supradictae Ecclesiae Minturnensis, vel qei antiquo modernoque jure vel privilegio potuit potestve qualibet ratione competere, ad tuae Ecclesiae jus potestatemque hac praecepti nostri auctoritate migrare, ut a praesenti tempore sicuti de propria Ecclesia debeas cogitare, eique competentia tua provisione disponere, quatenus deinceps quod perire nuncusque potuit, pauperum Ecclesiae tuae utilitatibus clerique proficiat. » Item Benenato episcopo: « Et temporis qualitas, et vicinitas nos locorum invitat, ut Cumanam 92 sunt; nec, peccatis facientibus, tanta populi multitudo est, ut singulos, sicut olim fuit, habere debeant sacerdotes. Quia igitur Cumani castri sacerdos vitae hujus cursum explevit, utrasque nos Ecclesias praesentis auctori
Abbreviated transcription (Latin):
lustis. Quẽ sensum atq sapientiã ur̃am
ualde ego libenter amplexus. laudaui ue¬
hementer: & uos felicẽ me infelicẽ esse depu¬
taui: qui tali hoc tempore regimen ȩccłe sus¬
cipere consensi. Si tñ animus uester fortassis
amori meo aliũ minime preponatis. St
enĩ in sicilia insula ȩxccłȩ uacantes ep̃is:
& si uob̃ placet autore do eccłam regere.
iuxta beati petri apłi limina. cũ eiꝰ adiu¬
torio meliꝰ potestis. Si uero ñ placet felici¬
ter state : & ꝓ nob̾ infelicib exorate.
nterea gregoriꝰ locis munitis ep̃is constitu¬
tis. dissipatas eccłas adunabat. Quappt̃
bagaude formiensi ep̃o se̾bit dicens. Q tẽ¬
poris necessitas nos ꝑurget. & imminutio
exigit ꝑsonarũ: ut destitutis ecclesiis sa¬
lubri ac ꝓuida debeamꝰ dispositione suc¬
currere. & ideo qm̃ ȩccłam minturnensẽ
tionẽ. quatinꝰ formiane eccłe in qua corpus
beati herasim mr̃is requiescit. cuiq fra¬

Expanded text:
luistis. Quem sensum et sapientiam vestram luistis. Quem sensum et sapientiam vestram valde ego libenter amplexus sum, et laudavi vehementer: et vos felices, me infelicem esse deputavi, qui tali hoc tempore regimen Ecclesiae suscipere consensi. Si tamen animus vester fortassis amori meo alium minime praeponatis. Sunt enim in Sicilia insula Ecclesiae vacantes episcopis: et si vobis placet, auctore Deo, Ecclesiam regere, juxta beati Petri apostoli limina, cum ejus adjutorio melius potestis. Si vero non placet, feliciter state, et pro nobis infelicibus exorate. » 14. Interea Gregorius locis munitis, episcopis constitutis, dissipatas Ecclesias adunabat. Quapropter Bacaudae, Formiensi episcopo, scribit, dicens: « Et temporis necessitas nos perurget, et imminutio personarum exigit ut destitutis Ecclesiis, salubri ac provida debeamus dispositione succurrere. Et ideo quoniam Ecclesiam Minturnensem tionem quatenus Formianae Ecclesiae, in qua corpus beati Erasmi martyris requiescit, cuique fra
Abbreviated transcription (Latin):
nex ẽ ut ad regendũ ñ possit assurgere:
uł si tactis sacrosci̾s eugłiis sicut nob nun-¬
ciatũ ẽ. iusiurandũ prebuit. nũꝙͣ. se ad epis¬
copatũ accedere. S & de rustico diacono
quantos psalmos minus tenet scrutandũ
ẽ : florentino aũ diacono rauennati si
nullũ sicut diximꝰ crimen ẽ qđ obsistat.
apd ep̃m eiꝰ agi necesse ẽ. ut ei debeat ces¬
sionẽ concedere: non tͣn ex nr̃o mandato
ter cognoscens totũ corpus eccłȩ tã ꝑ bo
nos ep̃os feliciter stare. quã ꝑ malos infe¬
liciter cadere : ñ solũ diuersarũ gentium
diuersi ordinis clericos. uerũetiã uacan¬
tes ep̃os. in sue diocesis episcopio inuita¬
bat. Unde sebastiano syrmiensi ep̃o inter
i. cetera sc̾bit dicens. Debitũ salutatio¬
nis alloquiũ soluens. indico qđ ad me bo¬
nefacio defensore referente ꝑuenerit.
archa. in una suarũ ciuitatũ regendã uob̾
eccłam cõmittere uoluit: & consentire no¬

Expanded text:
nex est, ut ad regendum non possit assurgere: nex est, ut ad regendum non possit assurgere: vel si tactis sacrosanctis Evangeliis, sicut nobis nuntiatum est, jusjurandum praebuit nunquam se ad episcopatum accedere. Sed et de Rustico, diacono, quantos psalmos minus teneat, scrutandum est. Florentio autem, diacono Ravennati, si nullum, sicut diximus, crimen est quod obsistat, apud episcopum ejus agi necesse est ut ei debeat cessionem concedere: non tamen ex nostro mandato ter cognoscens totum corpus Ecclesiae tam per bonos episcopos feliciter stare, quam per malos infeliciter cadere: non solum diversarum gentium diversi ordinis clericos, verum etiam vacantes episcopos, in suae dioeceseos episcopatus invitabat. Unde Sebastiano Sirmiensi episcopo inter caetera scribit, dicens: « Debitum salutationis alloquium solvens, indico quod ad me, Bonifacio defensore referente, perveneriarcha, in una suarum civitatum regendam vobis Ecclesiam committere voluit, et consentire no
Abbreviated transcription (Latin):
electus fuerat. scͥpturȩ quide sacrȩ scien¬
tiã habere : s ita etatis esse senio iã con¬
fractũ. ut ad regiminis officiũ ñ possit
assurgere: adicientes etiã ita illũ tenã¬
cem ex istere. ut in domo eiꝰ amicus ad ca¬
ritatẽ nũꝗͣ introeat. Rusticus aũ diaco¬
nus eiusde eccłe qui similiter electꝰ fue¬
asseritur psalmos ignorat. Norentinũ
uero diaconẽ exc sȩ rauennatis. qui electꝰ¬
ab om̃ib memorat᷑. sollicitũ esse nouimꝰ: s
qualis sit interiꝰ omĩno nescimꝰ. Ideo q fra-¬
re. illuc festinet accedere. & diligenter de
uita ac morib singulorũ requirere : uł si
nullo sibi sunt crimine conscii. qđ eos ad
hoc officiũ uetet accedere. Pariter etiã re¬
quirendũ ẽ si hoc qđ de prefato archẏdia¬
cono dictũ ẽ. qr nũꝙͣ amicꝰ domũ eiꝰ ingres¬
sus ẽ. ita se ueritas habet: & utrũ ex neces¬
sitate an ex tenacia talis sit: aut si ita se¬

Expanded text:
electus fuerat, Scripturae quidem sacrae scienelectus fuerat, Scripturae quidem sacrae scientiam habere, sed ita aetatis esse senio jam confectum, ut ad regiminis officium non possit assurgere; adjicientes etiam ita illum tenacem existere, ut in domum ejus amicus ad charitatem nunquam introeat. Rusticus autem, diaconus ejusdem Ecclesiae, qui similiter electus fueuantum asseritur, Psalmos ignorat. Florentium vero, diaconum Ecclesiae Ravennatis, qui electab omnibus memoratur, sollicitum esse novimus, sed qualis sit interius, omnino nescimus. Ideoque frare illuc festinet accedere, et diligenter de vita ac moribus singulorum requirere: vel si de nullo sibi sunt crimine conscii, quod eos ad hoc officium vetet accedere. Pariter etiam requirendum est si hoc, quod de praefato archidiacono dictum est quia nunquam amicus domum ejus ingressus est, ita se veritas habeat: et utrum ex necessitate, an ex tenacia talis sit: 91 aut si ita se
Abbreviated transcription (Latin):
nire : & de anima sua admoneat. quatinꝰ in
bonis studiis crescat. & si nulla ei crimina
quȩ ꝑ legis sacre regulã morte multanda
st. obiuant : tunc hortandus ẽ ut uł mo¬
nachꝰ uł a uob̃ subdiaconꝰ fiat: & post ali¬
quantũ temporis si do placuerit. ipse ad pa¬
Istoralẽ curã debeat ꝑmoueri.
Item uenetio patricio panormitano. peten
sit inter cet̾a dicens. Hunc pb̃rm dare om̃i¬
no nob̃ excellentia ur̃a sciat esse difficile: qr
ꝑsonarũ nos necessitas ad ordinanda alia
loca pastorib destituta ñ leuis angustat.
S qr necessitate ordinandarũ se angusta¬
tum meminit ꝑsonarũ: ne indiscusse quẽ¬
quã ꝓmouisse putet᷑. uno exemplo uidet᷑
incauta eoꝵ ordinatio qui ad episcopatũ
eligunt᷑. ualeat ꝓuenire : uigilanti de eoꝵ
ꝑsonis ẽ sollicitudine requirendũ. Indica¬
tum si quidẽ nob̃ ẽ florentinũ archydiaco¬
nem eccłe anchonitane. qui ad ep̃atum

Expanded text:
nire, et de anima sua admoneat, quatenus in nire, et de anima sua admoneat, quatenus in bonis studiis crescat. Et si nulla ei crimina, quae per legis sacrae regulam morte mulctata sunt, obviant, tunc hortandus est ut vel monachus, vel a nobis subdiaconus fiat: et post aliquantum temporis, si Deo placuerit, ipse ad pastoralem curam debeat promoveri. » Item Venantio, patricio Panormitano, petentbit inter caetera, dicens: « Hunc presbyterum dare omnino nobis excellentia vestra sciat esse difficile: quia personarum nos necessitas, ad ordinanda alia loca pastoribus destituta, non levis angustat. » Sed quia necessitate ordinandarum se angustatum meminit personarum: ne indiscusse quemquam promovisse putetur, uno exemplo videtur incauta eorum ordinatio, qui ad episcopatum eliguntur, valeat provenire, vigilanti de eorum personis est sollicitudine requirendum. Indicatum siquidem nobis est Florentium, archidiaconum Ecclesiae Anconitanae, qui ad episcopatum
Abbreviated transcription (Latin):
a surrentinis ad episcopatũ głosa filia elec¬
tum esse cognoscas. Quẽ qr huc scͥpsimꝰ de¬
bere transinitti. contristari qͥe eiꝰ absentia
ñ debetis : qr nec abscedere credit᷑ qui men¬
te uobiscũ ẽ. & qm̃ pastore querentibus
is qui uob̃ olim placuit gratꝰ ẽ Nemĩ poten¬
tem dñm bñdicentes.xꝑiaña magis in
hoc deuotione gaudete. & ut ad nos ce¬
leriꝰ aliis ꝓfuturꝰ uenire debeat hylarit
studete: qr sincere caritatis ẽ exultare
quando is qui diligit᷑. ad hoc uocatur ut
crescat. Item passiuo ep̃o. Bñ nouit fra¬
ternitas ur̃a: quã longo tempore apru
tiũ pastorali sit sollicitudine destitutũ.
ubi diu quesiuuimꝰ qui ordinari debius¬
set: & nequaquã potuimꝰ inuenire. S qr im¬
portunus monachꝰ in morib suis. in psalmo¬
diȩ studio. in amore orationis ualde laudat᷑.
& religiosã uitã. omni modo agere đr. hunc
uolumꝰ ut fraternitas ur̃a ad se faciat ꝑue¬

Expanded text:
a Surrentinis ad episcopatum, gloriosa filia, eleca Surrentinis ad episcopatum, gloriosa filia, electum esse cognoscas. Quem quia huc scripsimus debere transmitti, contristari de ejus absentia non debetis, quia nec abscedere creditur, qui mente vobiscum est. Et quoniam pastorem quaerentibus, is qui vobis olim placuit, gratus est: omnipotentem Deum benedicentes, Christiana magis in hoc devotione gaudete. Et ut ad nos celerius aliis profuturus venire debeat, hilariter studete: quia sincerae charitatis est exsultare, quando is qui diligitur, ad hoc vocatur ut crescat. » Item Passivo episcopo: « Bene novit fraternitas vestra quam longo ttium pastorali sollicitudine sit destitutum: ubi diu quaesivimus, qui ordinari debuisset, et nequaquam potuimus invenire; sed quia Importunus mihi suis in moribus, in psalmodiae studio, in amore orationis valde laudatur, et religiosam vitam agere dicitur; hunc volumus ut fraternitas vestra ad se faciat ve
Abbreviated transcription (Latin):
eccła talis debeat ad ordinandũ eligi: qui
post domnũ maximianũ eiusdẽ regiminis
locũ ñ uideat᷑ immeritꝰ sortiri. & quidẽ cre¬
do qđ traianũ pb̃rm maxima pars eligat.
ad regendũ locũ illũ idoneus ñ ẽ. Tñ si meli¬
or inueniri ñ ualet. & ipse nullis crimini¬
bus tenet᷑ inuolutꝰ: condescendi ad eũ co¬
gente nimia necessitate potest. Si aũ mea
uoluntas ad hanc electionẽ querit᷑: tibi se¬
crete indico qđ uolo. Qͥa nullꝰ michi in ea¬
dem ȩccła post domnũ maximianũ tam
dignus uidet᷑: quã ioħs archydiaconꝰ cati¬
nensis eccłȩ. Qͥ si fieri potest ut eligatur:
credo qđ apta ualde ꝑsona inueniat᷑. Sed
ipse qͦq priꝰ de criminib quȩ impedire
possunt. a te secretiꝰ inquirendus ẽ. A quibꝰ
si liber inuentꝰ fuerit: eligi iure potest. Qđ
cessionẽ facere debebit: ut liber ad ordinan¬
dum ualeat inueniri.
tem clementine patriciȩ. Amandũ pb̃rm

Expanded text:
Ecclesia talis debeat ad ordinandum eligi, qui Ecclesia talis debeat ad ordinandum eligi, qui post Domnum Maximianum, ejusdem regiminis locum non videatur immerito sortiri. Et quidem credo quod Traianum presbyterum maxima pars eligat, ad regendum locum illum idoneus non est. Tamen si melior inveniri non valet, et ipse nullis criminibus tenetur involutus, condescendi ad eum, cogente nimia necessitate, potest. Si autem mea voluntas ad hanc electionem quaeritur, tibi secreto indico quod volo, quia nullus mihi in eadem Ecclesia post domnum Maximianum tam dignus videtur quam Joannes archidiaconus Catanensis Ecclesiae. Qui si fieri potest ut eligatur, credo quod apta valde persona inveniatur. Sed ipse quoque prius de criminibus, quae impedire possunt, a te secreto requirendus est. A quibus si liber inventus fuerit, eligi jure potest. Quocessionem facere debebit, ut liber ad ordinandum possit inveniri.90 Item Clementinae, Patriciae: « Amandum, presbyterum,
Abbreviated transcription (Latin):
Lad regimen destitutarũ quesierit ple¬
biũ. breuiter indicabo: ut tantꝰ uir ñ solum
doctrinis. quin & oꝑib uerꝰ paterfamilias
fuisse gregis dominici ꝓbabiliter colligatur.
no. felix uir clarissimꝰ presentiũ lator edocu¬
it nos. esse quendã in illis partib pb̃rm: qͥ
rito dignꝰ appareat. Hunc gͦ fraternitas
tua corã se deduci faciat: eum q sicut certꝰ
sum. ꝓpt̾ aniine pericłm diligenter ex ami¬
net. Quẽ si ad hunc ꝓuehi gradũ dignũ
esse ꝑspexerit. ad nõs studeat destinare:
ut eũ dño disponente loco cui preuideri¬
mus possimus ordinare pastorem.
tẽ eypriano diacono. Amarissimnas dilectio¬
nis tuȩ epłas de domni maximiam obitu
mense nouembrio suscepi. Et quidẽ ille
ad premia desiderata ꝑuenit: s infelix
popłs syracusane ciuitatis lugendus est.
qui pastorẽ diu habere ñ meruit:. Pinde
dilectio tua sollicitudinẽ gerat. ut in eaq̃e

Expanded text:
ad regimen destitutarum quaesierit plead regimen destitutarum quaesierit plebium, breviter indicabo: ut tantus vir non solum doctrinis, quin et operibus verus paterfamilias fuisse gregis Dominici probabiliter colligatur. no. Felix vir consularis, praesentium lator, edocuit nos. esse quemdam in illis partibus presbyterrito dignus atua coram se deduci faciat: eumque sicut certus sum, propter animae periculum diligenter examinet. Quem si ad hunc provehi gradum dignum esse perspexerit, ad nos studeat destinare, ut eum, Domino disponente, loco, cui praeviderimus, possimus ordinare pastorem. » Item Cypriano, diacono: « Amarissimas Dilectionis tuae epistolas de Domni Maximiani obitu, mense Novembri suscepi. Et quidem ille ad praemia desiderata pervenit; sed infelix populus Syracusanae civitatis lugendus est, qui pastorem talem diu habere non meruit. Proinde dilectio tua sollicitudinem gerat ut in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
sano scͥbens ait. Quorũdã ad nos relatione
ꝑuenit. cosmã qui ex monacho monasterii
sc̃ẽ lucie. a decessore tuo uenerande memo¬
riȩ maximiano. in eccła sẏracusana subdi¬
aconꝰ factꝰ. atq a te postea in possessione
quȩ iuliana uocat᷑. presbiter dr ordinatꝰ. ita ni¬
mia tristicia & loci qualitate uehementer af¬
flictũ: ut uitã sibi penã existimet. & con¬
tricioni suȩ fuge querat auxiliũ. & ideo qr
tales erg̃a subiectos. nr̃os debemꝰ existere.
quales nos si subiecti fuissemꝰ nr̃os uellemus
esse prepositos: magne benignitatis ẽ si eũ
in eccła ubi subdiaconi ẽ functꝰ officio. scitas
tua reducere. atq illic presbiterũ studue¬
rit constituere cardinalẽ. Qđ & facere qnͣtũ
arbitramur debes: si nicħ ẽ qđ iuste contra
ipsũ animꝰ tuus ex asperet. Si uero aliqua
culpa ẽ : sius nob̃ hoc epłis fraternitas tua
ut scire possimus insinuet.
uanta curiositate gregoriꝰ idoneos qͦs q

Expanded text:
sano scribens ait: « Quorumdam ad nos relatione pervenit Cosmam, qui ex monacho monasterii sanctae Luciae, a decessore tuo venerandae memoriae Maximiano in Ecclesia Syracusana subdiaconus factus, atque a te postea in possessione, quae Juliana vocatur, presbyter dicitur ordinatus, ita nimia tristitia, et loci qualitate vehementer afflictum, ut vitam sibi poenam existimet, et contritioni suae, fugae quaerat auxilium. Et ideo, quia tales erga subjectos nostros debemus existere, quales nos, si subjecti fuissemus, nostros volueramus esse praepositos: magnae benignitatis est si eum in Ecclesiam, ubi subdiaconatus est functus officio, sanctitas tua reducere, atque illic presbyterum studuerit constituere cardinalem. Quod et facere, quantum arbitramur, debes, si nihil est quod juste contra ipsum animum tuum exasperet. Si vero aliqua culpa est, suis nobis hoc epistolis fraternitas tua, ut scire possimus, insinuet. » 12. Quanta curiositate Gregorius idoneos quosque
Abbreviated transcription (Latin):
debeatis tuitione suspendere: ne si nomi¬
nis ur̃i occasione pastori suo inobediens uł
contumax fuerit. ad tempus ur̃os contra
uos iudices defensare. atq excellentiam
ur̃am hac ex re cogat᷑ offendere : & nos
pariter de ur̃a discordia contͥstari. Comꝑi¬

Expanded text:
debeatis tuitione suspendere: ne si nomidebeatis tuitione suspendere: ne si nominis vestri occasione pastori suo inobediens vel contumax fuerit ad tempus vestros contra vos judices defensare, atque excellentiam vestram hac ex re cogatur offendere, et nos pariter de vestra discordia contristari. « Com
Abbreviated transcription (Latin):
fraudes publice inueniri ñ possunt: hoc
adinittere poterã. si in ratiocimoꝵ causa
domnꝰ leontiꝰ ñ uenisset. Nã uerũ ẽ qr illi
solent manib excedere: qui in sensu & in lin¬
chãmo frenoq pontificii sui ualidissimis au¬
toritatibꝰ restͥngebat : & si quos dulciter a
prauitate corrigere ñ ualebat: scͥptorũ suo¬
rum redargutionib publicabat. Unde ro¬
mano ex archo italiȩ residenti rauennȩ. scͥ¬
bit inquiens. Apd̃ excellentĩã urãm pra¬
uorũ audacia correꝑnionis debet aculeos ma
gat actioñe refugiũ: unde disciplinȩ de¬
cet ꝓdire censurã. Puenit itaq ad nos spe¬
ciosum quenda pb̃rm. qui causa poscente
erat deputatꝰ. contra sui pastoris ex in¬
de uoluntatẽ exisse : & eccłastice consti¬
tutionis uigore despecto. ante dicto ep̃o
ur̃a fretus tuitione resistere. Qđ qr ex¬
cellentia ur̃a sine dubio pulsat᷑ inuidia :
necesse ẽ ut ab eiꝰ uos habita discretione

Expanded text:
fraudes publicae inveniri non possunt, hoc fraudes publicae inveniri non possunt, hoc admittere poteram, si in ratiociniorum causa domnus Leontius non venisset. Nam verum est quia illi solent manibus excedere, qui in sensu et licamo frenoque pontificii sui, validissimis auctoritatibus restringebat, et si quos dulciter a pravitate corrigere non valebat, scriptorum suorum redargutionibus publicabat. Unde Romano, exarcho Italiae, residenti Ravennae, scribit, inquiens: « Apud excellentiam vestram, pravorum audacia correptionis debet aculeos magactionem refugium, unde disciplinae decet prodire 108 censuram. Pervenit itaque ad nos Speciosum quemdam, presbyterum, qui, causa poscente,erat deputatus, contra sui pastoris exinde voluntatem exiisse, et ecclesiasticae constitutionis vigore despecto, antedicto episcopo vestra fretum tuitione resistere. Quod, quia excellentiae vestrae sine dubio pulsat invidiam, necesse est ut ab ejus vos, habita discretione,
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator uero romanoꝵ. dñs liberorũ. Unde
& uos quicqͥd agitis. priꝰ quidẽ seruata
iusticia. deinde custodita ꝑ omĩa libertate.
agere debetis. Scͥptũ ẽ eñ. Qđ tibi ñ uis fie¬
ii: uide ne alteri facias. & ꝑ semetipsam
ueritas dicit. Quȩ uultis ut faciant uob
homines: & uos eade facite illis. In liberta¬
tem gͦ eoꝵ qui uob̃ in discussionẽ cõmissi st̃.
urãm specialiter attendere debetis: & si ip¬
si a maiorib ur̃is iniuriari libertatẽ ur̃am
ddo custodite. Scimꝰ eñĩ qui dix̃. Celũ & ter¬
ra transibunt: uerba aũ mea ñ transibunt.
metuamꝰ qđ iterũ dicit: in qua mensura
agimuis: despecto do nob hominẽ placamꝰ:
Nullo modo. Nã ipse qui despicit᷑: eũ contͣ
nos quẽ despecto d̾o placare uolumꝰ irritat.
Curemꝰ gͦ ꝑ om̃ia placere do: qui potens
ẽ etiã iratos homines ad mansuetudinem
reducere. Nã sic̃ dixi : etiã mansueti homi

Expanded text:
imperator vero Romanorum dominus liberorum. Unde imperator vero Romanorum dominus liberorum. Unde et vos quidquid agitis, prius quidem servata justitia, deinde custodita per omnia libertate, agere debetis. Scriptum est enim: Quod tibi non vis fieri, vide ne alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos eadem facite illis tem ergo eorum qui vobis in discussionem commissi sunt ut vestram specialiter attendere debetis; et si ipsi a majoribus vestris injuriari libertatem vestrabertatem custodite. Scimus enim qui dixit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. metuamus quod iterum dicit: In qua mensura agimus, despecto Deo nobis hominem placamus? Nullo modo. Nam ipse qui despicitur eum contra nos quem despecto Deo placare volumus irritat. Curemus ergo per omnia placere Deo qui potens est etiam iratos homines ad mansuetudreducere. Nam, sicut dixi, etiam mansueti homin
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dñi. clericoꝵ ep̃i. monachoꝵ abba¬
tes. diuersorũ fugatiũ uidices. om̃s sub¬
culpa st̃ & crimine constituti. Nunqͥd &
dieb magnitudinis tue multi de ciuita¬
te in qua consistis. ad langobardorum
milites fuga ñ lapsi st̃ : & quis tante
indiscretionis tanteq possit stulticiȩ re¬
periri: ut eoꝵ iniquitate tibi estimet ap¬
plicandã: Libeytatẽ unuscuiusq
hominis gregoriꝰ contra iudicũ insolen¬
tias. liberis nichilominꝰ uocib defende¬
bat. Unde leontio ex consulib post ali-¬
qua scribens ait. Si libertinus in ista cau¬
sa cautionis culpabilis inuenit᷑. de aliis
causis quid ꝑ se alleget nescio: unũ tñ
hoc bñ atq constanter noui. qr & si
quã rebus publicis fraudẽ fecit: sub¬
grauatur : piissimi tñ imꝑatoris nr̃i
omino tempora fuscant᷑. Hoc enĩ int̾
reges gentiũ & imꝑatores romanorũ
distat: qr reges gentiũ d̃i seruoꝵ st̃:

Expanded text:
utique domini, clericorum episcopi, monachorum abbautique domini, clericorum episcopi, monachorum abbates, diversorum fugitivorum judices, omculpa sunt et crimine constituti. Nunquid et diebus magnitudinis tuae multi de civitate in qua consistis ad Langobardorum milites fuga non lapsi sunt? Et quis tantae indiscretionis tantaeque possit stultitiae reperiri, ut eorum iniquitatem tibi aestimet applicandam? » 47. Libertatem uniuscujusque hominis Gregorius contra judicum insolentias liberis nihilominus vocibus defendebat. Unde Leontio, exconsuli, post aliqua, scribens, ait: « Si Libertinus in ista causa cautionis culpabilis invenitur, de aliis causis quid pro se alleget, nescio: unum tamen hoc bene atque constanter novi, quia, et si quam rebus publicis fraudem fecit, subgravatur, piissimi tamen imperatoris nostri omnino tempora fuscantur. Hoc enim inter reges gentium et imperatores Romanorum distat, quod reges gentium Domini servorum sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sam: ut ñ solũ frangi ianuas monaste¬
rii sc̃i archangłi. uerũetiã diripi ex in¬
de qđ ibi inuentũ ẽ feceris. Insuꝑ aũ sic
contra abbatẽ eiuscde monasterii dice¬
ris ex arsisse: ut nisi occultans se iracun¬
die tue tempore latuisset. ñ leue discri¬
men incurreret. Deniq ut metu tuo
ꝑterritꝰ: de domo in qua olim se rece¬
perat. exire hucusq ñ audeat. Qđ
ne frustra fecisse forsitan uidereris. fugã
monachi ipsius qui ad hostes abiit. ad eius
quantũ ad nos ꝑlatũ ẽ crimen impingis :
asserens qđ cum illiꝰ noluntate fugerit.
Qđ si ita ẽ contristamur: & ualde ur̃ãm
sapĩam miramur. Nã si licitũ putatis. ut
alioꝵ culpa alii sit nociua: multi huic
possunt crimini subiacere. Diuersoꝵ eñ
nobiliũ serui. multarũ ȩccłarũ clerici.
diuersorũ monasterioꝵ monachi. multo¬
rum uidicũ homines: sepe se hostib tra¬
diderunt. Ergo si hoc crechitur : seruorũ

Expanded text:
sam, ut non solum frangi januas monastesam, ut non solum frangi januas monasterii sancti Archangeli, verum etiam diripi exinde quod ibi inventum est feceris. Insuper autem sic contra abbatem ejusdem monasterii diceris exarsisse, ut nisi occultans se iracundiae tuae tempore latuisset, non leve discrimen incurrisset; denique, ut metu tuo perterritus, de domo in qua se olim receperat, exire hucusque non audeat. Quod ne frustra fecisse forsitan videreris, fugam monachi ipsius qui ad hostes abiit ad ejus, quantum ad nos perlatum est, crimen impingis, asserens quod cum ipsius voluntate fugerit. Quod si ita est, contristamur, et valde vestram sapientiam miramur. Nam si licitum putatis ut aliorum culpa aliis sit nociva, 1049 multi huic possunt crimini subjacere. Diversorum enim nobilium servi, multarum Ecclesiarum clerici, diversorum monasteriorum monachi, multorum judicum homines, saepe se hostibus tradiderunt. Ergo si hoc creditur, servorum
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ex eo ꝗd recipiunt᷑. displicere mimme
uideantur : & ñ solũ ipsi inemendati rema¬
neant. s etiã eoꝵ receptione alii corrum¬
pant᷑. & considera quã & hominib exe¬
crabile. & ꝑicłosum ante cłi sit ocłos: si ꝑ
eum a quo plectenda st̃ crimina. nutriri
uicia uideant᷑. Hȩc igitur dilectissime fr̃
diligenter attende : & ita agere stude. ut
prauos salubriter corrigas: & scandalum
Caliũ rectissimꝰ uidex gregoriꝰ minime per¬
mittebat. Ideo q godescalco duci camꝑanie
scribens ait. Illa prepositorũ sollicitudo
utilis. illa ẽ cautela laudabilis: in qua totũ
ratio agit. & furor sibi nil uendicat. Re¬
stringenda gͦ sub ratione potestas ẽ: nec
quicquã agendũ priusquã concitata ad
tranquillitatẽ mens redeat. Nã cõmotio¬
nis tempore: iustũ putat ira qđ fecerit.
Puenit itaq ad nos magnitudine tuã
usq ad hoc esse impetu furoris impul¬

Expanded text:
eorum ex eo quod recipiuntur displicere minime eorum ex eo quod recipiuntur displicere minime videantur, et non solum ipsi inemendati remaneant, sed etiam eorum receptione alii corrumpantur. Et considera quam et hominibus execrabile et periculosum ante Dei sit oculos, si per eum a quo plectenda sunt crimina, nutriri vitia videantur. Haec igitur, dilectissime frater, diligenter attende, et ita agere stude, ut pravos salubriter corrigas, et scandalum alium rectissimus judex Gregorius minime permittebat. Ideoque Gudiscalco, duci Campaniae, scribens, ait: « Illa praepositorum sollicitudo utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est, nec quidquam agendum prius quam concitata ad tranquillitatem mens redeat. Nam commotionis tempore, justum omne putat ira quod fecerit. Pervenit itaque ad nos magnitudinem tuam usque ad hoc esse impetu furoris impul
Abbreviated transcription (Latin):
dio : si pessimi ñ esset erroris.
tem sereno massilitano ep̃o post multa.
Puenit ad me qđ dilectio tua libenter ma¬
los homines in societate uł consilio suo re¬
cipiat: adeo ut pb̃rm quenda qui postꝗͣ
lapsus ẽ. & in sue adhuc dr iniquitatis
pollutione uersari. familiarẽ habeat.
Qđ quidẽ nos ex toto ñ credimus: qr qͥ
talem recipit. scelera ñ corrigit: s ma¬
gis aliis talia ꝑpetrare uidetͣ dare licen¬
tiã. S ne forte aliquis tibi surreptione
uł dissimulatione ut a te reciꝑet᷑. atq
adhuc habeat᷑. gratis suaserit : ñ solum
hunc a te longiꝰ expellere. uerũetiã ex¬
cessus ipsiꝰ sacerdotali te telo modis om¬
nib conuenit resecare. Alios uero qui praui
esse memorant᷑. paterna adhortatione a sua
prauitate compesce: & ad uiã stude recti¬
tudinis reuocare. Qđsi qđ absit salubri mo¬
nitu eos uideris in nullo ꝓficere. & hos qͦq
curabis a te ꝓcul abicere: ne prauitates

Expanded text:
dio, si pessimi non esset erroris. » 45. dio, si pessimi non esset erroris. » 45. Item Sereno, Massilitano episcopo, post multa: « Pervenit ad me, quod dilectio tua libenter malos homines in societate sua vel consilio recipiat, adeo ut presbyterum quemdam, qui, postquam lapsus est, et in suae adhuc dicitur iniquitatis pollutione versari, familiarem habeat. Quod quidem nos ex toto non credimus, quia qui talem recipit, scelera non corrigit, sed magis aliis talia perpetrandi videtur dare licentiam. Sed, ne forte aliqua tibi surreptione vel dissimulatione, ut a te reciperetur atque adhuc haberetur gratus suaserit, non solum hunc a te longius expellere, verum etiam excessus ipsius sacerdotali te zelo modis omnibus convenit resecare; alios vero, qui pravi esse memorantur, paterna adhortatione a sua pravitate compesce, et ad viam stude rectitudinis revocare. Quod si, quod absit, salubri monitu eos videris in nullo proficere, et hos quoque curabis a te procul abjicere, ne pravitates
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i uolentis a scismate reuerti suscepit. eã¬
se ꝑdidisse ꝓfessus ẽ : & postinodũ ab aduer¬
sariis eccłe tenebat᷑. Qd̃ ego ñ negligentia
s uenalitate eiꝰ factũ arbitror. Unde mi¬
ror qr in eo culpã banc minime ur̃a excel¬
lentia iundicauit: s tñ qr hoc miratꝰ sum
memetipsum citiꝰ reꝑrehendi. Nã ubi dom¬
nus iustinꝰ consiliũ prebet. qui pacẽ cũ ca¬
tholica eccła ñ habet: ibi ñ possunt here¬
tici addici. Preterea scĩ petri apłoꝵ pͥnci¬
pis nataliciũ diẽ in romana ciuitate uos
facere uelle ꝑhibetis: & oramꝰ omĩpoten¬
tem dñm ut sua uos miscdia ꝓtegat. &
uota ur̃a uos implere concedat. S & pre¬
dictꝰ uir eloquentissimꝰ peto ut simul ue¬
niat. Qͥ si ñ uenerit. a ur̃is obsequiis recedat:
uł certe si ur̃a excellentia fortasse emergen¬
tib causis uenire nequiuerit: ipse tñ sc̃e ec¬
clesiȩ unitati cõmunicet. Bonũ eñ uirũ au¬

Expanded text:
episcopi volentis a schismate reepiscopi volentis a schismate rese perdidisse professus est, et postmodum ab adversariis Ecclesiae tenebatur. Quod ego non negligentia, sed venalitate ejus factum arbitror. Unde miror quia in eo culpam hanc minime vestra excellentia vindicavit. Sed tamen quia hoc miratus sum, memetipsum citius reprehendi. Nam ubi domnus Justinus consilium praebet, qui pacem cum catholica Ecclesia non habet, ibi non possunt haeretici addici. Praeterea sancti Petri apoitate vos facere velle perhibetis; et oramus omnipotentem Dominum, ut sua vos misericordia protegat, et vota vestra vos implere concedat. Sed praedictus vir eloquentissimus peto ut simul veniat; qui si non venerit, a vestris obsequiis recedat: vel certe si vestra excellentia fortasse, emergentibus causis, venire nequiverit, ipse tamen sanctae Ecclesiae unitati communicet. Bonum enim virum au
Abbreviated transcription (Latin):
erubescit. Michi crede frater km̃e. si zelum
caritatis ꝑfecte habes. ipsum priꝰ corrige :
ut ex his qui uob̃ iucini st̃. etiã qui uicini
ñ stͣ exemplo melius emendent᷑. Illiꝰ linguã
noli reciꝑe: ille ad consiliũ ur̃e sc̃ĩtatis de¬
bet dirigi : ñ aũ ur̃a scĩtas ad uerba illiꝰ in¬
flecł. Si enĩ illũ audit: scio qr pace cũ sius
messem alteriꝰ exarasti. & eradicare termi¬
nos minime tunuisti. in duob mensibus
ex cõmunicatos esse decernimꝰ: ita ut si qͥd
eis intra duoꝵ mensiũ spaciũ humanitꝰ
euenerit: bñdictione uatici ñ priuent᷑.
Deinceps aũ ab eoꝵ consiliis cautus existe
teq sollicite custodi: ne si eis in malo dis¬
cipulꝰ fueris. quib magister in bono es¬
se debuisti : nec simplicitati tue nec ulte¬
rius senectuti parcamue
Item gallicino exarcho italiȩ post nonnulla.
Illud uero cognoscite. qr me ñ modice con¬
tristauit. qđ maior domus qui peticionẽ

Expanded text:
erubescit. Mihi crede, frater charissime, si zelum erubescit. Mihi crede, frater charissime, si zelum veritatis perfecte habes, ipsum prius corrige, ut ex his qui vobis vicini sunt, etiam hi qui vicini non sunt, exemplo melius emendentur. Illius linguam noli recipere. Ille ad consilium vestrae sanctitatis debet dirigi, non autem vestra sanctitas ad verba illius inflecti. Si enim illum audit, scio quia pacem cum sumessem alterius exarasti, et eradicare terminos minime timuisti, in duobus mensibus excommunicatos esse decernimus; ita ut si quid eis intra duorum mensium spatium humanitus evenerit, benedictione viatici non priventur. Deinceps autem ab eorum consiliis cautus existe, teque sollicite custodi: ne, si eis in malo discipulus fueris, quibus magister in bono esse debuisti, nec simplicitati tuae ulterius, nec senectuti parcamus. » Item Callinico, exarcho Italiae, post nonnulla: « Illud vero cognoscite, quia me non modice contristavit quod major domus, qui petitionem