comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magnus suꝑ om̃s dõs. absit ut dicat᷑ rex magnꝰ
suꝑ om̃ĩa dęmonia. S homines qͦq inpopło dĩ
eadem scriptura dõs appellat. Ego inquit dixi.
Dii estis et filii excelsi om̃s. potest itaq intelli¬
gi horũ dõrum ds̃: qui dictusẽ ds̃ dõrũ et suꝑ
hos dõs rex magnꝰ. qui dictusẽ. iex magnꝰ suꝑ
om̃s dõs. Ueruntam̃ cum a nob queritur. si
qui ea fruuntur beatitudine ad quã colen¬
do dm̃ cupiunt homines ꝑuenite: Quidres¬
pondebimus ñ nͥ frustra inscripturis sc̃is ex¬
p̃ssius homines nuncupatos dõs qͣm illos im¬
mortales et beatos qͥb nos ȩquales futuros in
resurrectione ꝓmittit᷑. ne scilicet ꝓpt̃ illoꝵ ex¬
cellentiam aliquem eorũ nob̾ constituere dĩ
infidelis auderet infirmitas. qđ in homine
facile ẽ. euitare. et euidentiꝰ dici debuerunt
homines dii in popło dĩ ut certi a cadentes
fierent eum eẽ dm̃ suum qui diciẽ. dĩ dõrum.
quia et si appellant᷑ dii immortales illi et beati

Expanded text:
s, absit ut dicatur Rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei, eadem Scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Potest itaque intelligi horum deorum Deus, qui dictus est Deus deorum: et super hos deos Rex magnus, qui dictus est Rex magnus super omnes qui ea fruuntur beatitudine, ad quam Deum colendo cupiunt homines pervenire; quid respondebimus, nisi non frustra in Scripturis sanctis expressius homines nuncupatos deos, quam illos immortales et beatos, quibus nos aequales futuros in resurrectione promittitur; ne scilicet propter illorum excellentiam aliquem eorum nobis constituere Deum infidelis auderet infirmitas. Quod in homine facile est evitare. Et evidentius dici debuerunt homines dii in populo Dei, ut certi ac fidentes fierent eum esse Deum suum, qui dictus est Deus deorum. Quia etsi appellantur dii immortales illi, et beati,
Abbreviated transcription (Latin):
tentionis cupidiores qͣm ueritatis. S adhuc
merito queri potest. utrum aduitȩ p̃sentis ꝑti¬
neat infirmitatem. etiam inquibq bonis offici¬
is huiꝰcemodi ꝑpeti affectus: sc̃i uͦ angłi et sine
ira puniant quos accipiunt ȩtña da lege puni¬
endos. et miseris sine miseriȩ compassione sub.¬
ueniant. et ꝑiclitantib eis quos diligunt sine
timore opitulent᷑: et tm̃ istarũ nomina passi¬
onum consuetudine locutionis humanȩ etiã
in eos usurpentur ꝓpt̃ quandã oꝑum simili¬
tudinem. ñ ꝓpt̾ affectionum infirmitatem.
sic̃ ipse ds̃. scđm scripturã irascitur nec tm̃ ul¬
la passione turbat᷑. Hoc enim ũbum. uindiecȩ

Expanded text:
tentionis cupidiores quam ueritatis. Sed adhuc tentionis cupidiores quam ueritatis. Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad uitae praesentis pertineat infirmitatem etiam in quibusque bonis officiis huiusce modi perpeti affectus, sancti uero angeli et sine ira puniant, quos accipiunt aeterna Dei lege puniendos, et miseris sine miseriae conpassione subueniant, et periclitantibus eis, quos diligunt, sine timore opitulentur; et tamen istarum nomina passionum consuetudine locutionis humanae etiam in eos usurpentur propter quandam operum similitudinem, non propter affectionum infirmitatem, sicut ipse Deus secundum scripturas irascitur, nec tamen ulla passione turbatur. Hoc enim uerbum ui
Abbreviated transcription (Latin):
admirabilior ulla nec gͣuior miscđia ẽ. Quidẽ
autem miscdia. nͥ alienȩ miseriȩ quedam in nĩo
corde compassio. qua utiq si possumus fuuenire
compellimur: Seruit autẽ motꝰ iste rationi.
quando ita p̃betur miscđia ut iusticia conser¬
uetur: siue cum indigenti tribuitur. siue cum
ignoscitur pęnitenti. Hanc cicero locutor egre¬
guis non dubitauit appellare uirtutẽ: qͣm
stoicos intra uitia numerare ñ łudet. Quitm̃
ut docuit liber ȩpicteti nobilissimi stoici ex
decretis zenonis et chrisippi qui huiꝰ sectȩ pͥ¬
passiones sapientis amutunt: quẽ uiciis om̃ib
lib̾um uolunt. Unde fit consequens. ut hȩc
ipsa non putent uitia quando sapienti sic
accidunt ut contra uirtutem mentis ratio¬
neniq nichil possint: et una sit eademq sen¬
tentia ꝑ ipatecicoꝵ uł etiam platonicorum et
ipsorum stoieorũ. S ut ait tulliꝰ ũbicontroũ¬
sia iam di torqueat homines g̃culos: con¬¬

Expanded text:
admirabilior, nec gratior misericordia est . Quid est admirabilior, nec gratior misericordia est . Quid est autem misericordia, nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde conpassio, qua utique si possumus subuenire conpellimur? Seruit autem motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia, ut iustitia conseruetur, siue cum indigenti tribuitur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit appellare uirtutem, quam Stoicos inter uitia numerare non pudet, qui tamen, ut docuit liber Epicteti, nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui huius sectin animum sapientis admittunt, quem uitiis omnibus liberum uolunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent uitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra uirtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Peripateticorum uel etiam Platonicorum et ipsorum Stoicorum, sed, ut ait Tullius, uerbi controuersia iam diu torqueat homines Graeculos con
Abbreviated transcription (Latin):
uirgilius ȩneam: ubi ait. Mens immota manet.
lacrimȩ uoluuntur in anes. Nonẽ. nunc neceẽ.¬
copiose ac diligent̃ ostende. qui de istis passio.¬
nib doceat scriptura diuina: qua xp̃iana erii¬
ditio continetur. Dõ quippe illam ipsam m̃tẽ
subicit regendam et metiendam: m̃tiq passi.¬
ones ita modandas atq frenandas ut inusũ
iusticiȩ conũtantur. Deniq indisciplina nr̃a
non tam queritur utrum piꝰ animus irascat᷑.
s unde irascatur necutrum sit tristis. s unde
sit tristis. nec utrum timeat. s quid timeat.
Irasci enim peccanti ut corrigat᷑ contristari ꝓ
afflicto ut libetur timere ꝑiclitanti ne ꝑeat.
nescio utrum quisqͣm sana considationẽ repre¬
hendat. Nam et miscđiam stoicorũ ẽ solere
culpare: s quanto honestiꝰ ille stoieus misedia
ꝑturbaretur hominis lib̾andi qͣm timore
naufragii. Longe melius et humanius. et pͥo¬
rum sensib accommodatius cicero incȩsaris

Expanded text:
Vergilius Aenean, ubi ait: Mens inmota manet, Vergilius Aenean, ubi ait: Mens inmota manet, lacrimae uoluuntur inanes. CAPUT V. copiose ac diligenter ostendere, quid de istis passionibus doceat Scriptura divina, qua christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subjicit regendam et juvandam, mentique passiones ita moderandas atque frenandas, ut in usus justitiae convertantur. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim peccanti, ut corrigatur; constristari pro afflicto, ut liberetur; timere periclitanti, ne pereat; nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. Nam et misericordiam Stoicorum est solere culpare: sed quanto honestius ille Stoicus misericordia perturbaretur hominis liberandi, quam timore naufragii! Longe melius et humanius, et piorum sensibus accommodatius Cicero in Caesaris
Abbreviated transcription (Latin):
na quȩ illos quib ineẽnt. facerent bonos. sicut
facit iusticia. Qd autem auint ea nec bona ap¬
pellanda eẽ s commoda : uerborũ certami¬
ni non rerum examini deputandũ ẽ. Quid
enim int̾ ẽ. utrũ aptiꝰ bona uocent᷑ an comino¬
da. dum tm̃ ne his pͥuetur non minꝰ stoicus
qͣm ꝑ ipateticus pauescat et palleat. ea non
equalit̾ appellando s ȩqualit̾ estimando:
ambo sane si bonorum istorũ seu commodoꝵ
Pcłis ad flagitium uł facinꝰ urgeantur. ut
alit̾ ea retinere non possint: malle sedicunt
hec amutere quib natura corꝑis salit et in co¬
lumis habetur. qͣm illa committere quib iusti¬
cia uiolatur. Ita nĩs ubi fixaẽ ista sententia.
nellas ꝑturbationes etiam si accidunt infe¬
rIOLL animi partib in se contra rationem p̃¬
ualere ꝑmittit: quinimmo eis ipsa dominat᷑
eisq non consentiendo et potiꝰ resistendo re¬
gnum uirtutis exercet. Talem describit etiam

Expanded text:
na, quae illos quibus inessent facerent bonos, sicut na, quae illos quibus inessent facerent bonos, sicut facit iustitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aestimando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagitium uel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt haec amittere, quibus natura corporis salua et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iustitia uiolatur. Ita mens, ubi fixa est ista sententia, nullas perturbationes, etiamsi accidunt inferioribus animi partibus, in se contra rationem praeualere permittit; quin immo eis ipsa dominatur eisque non consentiendo et potius resistendo regnum uirtutis exercet. Talem describit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
decretis stoicorum dixisse atq sensisse. Quȩ si
ita sunt aut nichil aut pene nichil distat int̃
stoicorũ aliorũq philosophorũ opinionem de
passionib et ꝑtur bationib animorum. Utͥq
eninymentem rationemq sapientis ab earum
doilinatione defendunt. et idõ fortasse dicunt
es in sapientem non cadere stoici. quia neqͥqͣm
aꝰ sapientiam qua utiq sapiens ẽ. ullo errore
obnubilant aut labe subũtunt. Accidunt aut̃e
animo sapientis. salua serenitate sapientiȩ ꝓpt̃
ea nolint dicere bona uł mala. Nam ꝓfecto
si nichil pendet has res ille philosophus qͥs
amissurum se naufragio sentiebat. sicut ẽuita
ista salusq corporis. ñ ita illud ꝑiculum ꝑhor¬
resceret ut palloris etiam testimonio ꝓdetur
Ueruntam̃ et illam poterat ꝑ motionem loqͥ¬
pati: et fixam tenere mente sententiam. ui¬
tam illam salutemq corporis. quarũ amissionẽ
minabatur tempestatis ĩmanitas non eẽbo¬

Expanded text:
decretis Stoicorum dixisse adque sensisse. Quae si decretis Stoicorum dixisse adque sensisse. Quae si ita sunt, aut nihil aut paene nihil distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus et perturbationibus animorum; utrique enim mentem rationemque sapientis ab earum dominatione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitate sapientiae proptea nolint dicere bona uel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verum tamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, uitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis inmanitas, non esse bo
Abbreviated transcription (Latin):
quas appellant phantasias. nec in potestate
ẽ. utrum et quando incidant animo cum
ueniunt ext̾ribilib et formidabilib reb ne¬
cesse ẽ. etiam sapientis animum moueant.
ita ut paulisꝑ uł pauescat metu uł tristi¬
cia contrahatur. tanqͣm his passionib p̃ue¬
nientib mentis et rationis officttun: nec
ideo tam̃ in m̃te fieri opinionem mali. nec
apꝓbari ista eisq consentiri. Hoc enim eẽ.
uolunt in potestate. Idq int̾eẽ. oensent int̾
animum sapientis et stulti: qđ stulti animꝰ
eisdem passionib cȩdit atq accommodat
m̃tis assensum sapientes autẽ quanus eas
necessitate paciantur retinent tm̃ de his quȩ
appetere uł fugere rationabilit̃ debent ue¬
ram et stabilem inconcussa mente sententiam.
hȩc ut potui non quidem commodiꝰ agellio
s ceite breuiꝰ et ut potui planiꝰ exposui: quȩ ille
se in epicceti libro legisse commemorat eum ex

Expanded text:
quas appellant phantasias, nec in potestate quas appellant phantasias, nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum ueniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam his passionibus praeuenientibus mentis et rationis officium; nec ideo tamen in mente fieri opinionem mali, nec adprobari ista eisque consentiri. Hoc enim esse uolunt in potestate idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus cedit adque adcommodat mentis adsensum; sapientes autem, quamuis eas necessitate patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter debent, ueram et stabilem inconcussa mente sententiam. Haec ut potui non quidem commodius A. Gellio, sed certe breuius et, ut puto, planius exposui, quae ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde tempestate transacta moxurt setur¬
tas ꝓbuit loquendi uł etam garriendelocũ
quidam exhis quos nauis illa portabat euus
luxuriosus asiaticus philosophum compes¬
sei mansiss intrepidus. in eo quod impendebat
eritio. At ille aristippi socratici responsum
retulit: qui cum in re simili eadẽ uba abho¬
mine simili audiss. respondit illum ꝓ aĩa
nequissimi nebulonis merito non fuisse sol¬
licitum. se autem ꝓaristipi anima timere
debuisse. Hac illo diuite responsione depul¬
so: postea quesiuut agellius aphilosopho. ñ
exagitandi animo. s discendi. quȩ nam illa ra¬
tio eẽt. pauoris sui& ui ut doceret hominem
sciendi studio nouit̃ accensum: ꝓtulit sta¬
tim de sarcinula sua stoici epieteti librum.
in quo ea scripta eẽnt quȩ̨ congruerent de¬
cretis zenonis et crisippi. quos fuisse stoicoꝵ
pͥncipes nouimus. In eo libro se legisse dicit
agellius. hoc stoicis placiusse. qđ animi uis.

Expanded text:
Deinde tempestate transacta mox ut securDeinde tempestate transacta mox ut securitas praebuit conloquendi uel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos nauis illa portabat, diues luxuriosus Asiaticus philosophum conpelipse mansisset intrepidus in eo quod inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. Gellius a philosopho non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pauoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio nauiter accensum, protulit statim de sarcinula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In eo libro se legisse dicit A. Gellius hoc Stoicis placuisse, quod animi uisa,
Abbreviated transcription (Latin):
estimatione pensentur: nec in hac questione
sto ici delectentur nͥ nouitate ũborum. Uidet᷑
gͦ michi: etiam in hoc ubi queritur utrum
accidat sapienti passiones animi an ab eis sit
ꝓrsus alienuis. de uerbis eos potiꝰ qͣm de reb
facere controũsiam. Nam et ipsos nichil hinc
aluid qͣm placonicos et ꝑipaceticos sentire
existimo: quantum adium rerum artinet. ñ
aduocabulorum sonum. Ut enim alia omit¬
tam quib idostendam. ne longum faciam:
aliquid unum qđ sic euidentissimũ dicam.
In libris quib titulus ẽ. noctium atticaꝵ scribit
ouode s uentie se nauigasse aliqueildo ae ra
quodam phylosophostoico. Is philosopo cu
latius et ubius qđ ego biruit aicinguanR¬
rat agelliꝰ cum illud nauigium hortibili celõ
et mari pictosissime iaccarecur ui timoris ex¬
palliut. Id anima dũsumẽ. ab eis qui aderant
quanius in mortis uicinia curiosissime aecentis
utrum necne philo sophus animo eut batre

Expanded text:
aestimatione pensentur, nec in hac quaestione aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nouitate uerborum. Videtur ergo mihi etiam in hoc, ubi quaeritur utrum accidant sapienti passiones animi, an ab eis sit prorsus alienus, de uerbis eos potius quam de rebus facere controuersiam. Nam et ipsos nihil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit cumque scientiae, se nauigasse aliquando cum quodam philosopho nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius et uberius, quod ego breuiter adtingam, narrat A. Gellius, cum illud nauigium horribili caelo et mari periculosissime iactaretur, ui timoris expalluit. Id animaduersum est ab eis, qui aderant, quamuis in mortis uicinia curiosissime adtentis, utrumne philosophus animo turbaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
subiectas. ut eis leges qͦdam mͦ quib ad neces¬
sarium redigant᷑ modum dominatio m̃tis im¬
ponat. hoc qui sentiunt platonici sunt siue ari¬
stotelici: cum aristoteles discipłs ꝑlatonis fuerit
qui sectam ꝑlpateticam condidit. Aliis autem
sicut stoicis: cade ullas om̃mo huiꝰce modi passio¬
nes insapientt̃ non placet. hos autem idẽ. stoicos
cicero in libris definib bonoꝵ et maloꝵ ubis
magis qͣm reb adũsus platonicos seu ꝑipateci¬
cos certare coniuncit: quando quidem stoicino¬
lunt bona appellare s commoda corꝑis ext̃na.
eo qđ nullum bonũ uolunt eẽ hominis p̃ter
iuitutem tanqͣm artem beneuiuendi quȩ ñ nͥ in
animo ẽ. hȩc autem isti simplicit̃ et ex cõmu¬
ni loquendi consuetudine appellant bona.
s in comparatione uircutis qua recte uiuitur
parua et exigua. Ex quofit ut abutrisq qđ¬
libet uocentur seu bona seu boominoda paritm̃

Expanded text:
subiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessubiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessarium redigantur modum, dominatio mentis inponat. Hoc qui sentiunt, Platonici sunt siue Aristotelici, cum Aristoteles discipulus Platonis fuerit, qui sectam Peripateticam condidit. Aliis autem, sicut Stoicis, cadere ullas omnino huiusce modi passiones in sapientem non placet. Hos autem, id est Stoicos, Cicero in libris de finibus bonorum et malorum uerbis magis quam rebus aduersus Platonicos seu Peripateticos certare conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen
Abbreviated transcription (Latin):
minib quidẽ sapientib comparandi sint.
qui huiꝰ modi ꝑturbationib animorũ
aquib humana ñ ẽ ĩmunis infirmitas
etiam cum eas huiꝰ uitȩ conditiones pati¬
untur mente imꝑturbata resistunt ñ
eis cetdentes ad aliquid apꝓbandũ uł ꝑpe¬
trandum qđ ex orbitet abitinere sapientie
ut lege iusticiȩ s stuleis mortalib et iniustis:
non corꝑib s morib similes. ut non dicam de¬
ceriores eo quo uetustiores et debita pena insa¬
rabiles. ipsiꝰ quoq m̃tis ut iste appellauit salo
fluctuant. nec inueritate atq uirtute qua tur¬
bulentis et pͥuis cogitationib repugnatur
er ulla animi parce consistunt: Duȩ sunt sen-¬
tentiȩ phylosophorum de his animi motib
tus. quidam uͦ sicut iste de gco exp̃sstꝰ passio.¬
nes uocant Has gͦ ꝑturbationes siue affectio¬
nes siue passiones quidam phy̧ losophi dicunt.
eciam in sapientẽ cade s modatiꝰ rationiq r̃

Expanded text:
minibus quidem sapientibus conparandi sint. minibus quidem sapientibus conparandi sint. qui huius modi perturbationibus animorum, a quibus humana non est inmunis infirmitas, etiam cum eas huius uitae condicione patiuntur, mente inperturbata, resistunt, non eis cedentes ad aliquid adprobandum uel perpetrandum, quod exorbitet ab itinere sapientiae et lege iustitiae; sed stultis mortalibus et iniustis non corporibus, sed moribus similes ut non dicam deteriores, eo quo uetustiores et debita poena insanabiles ipsius quoque mentis, ut iste appellauit, salo fluctuant, nec in ueritate adque uirtute, qua turbulentis et prauis affectionibus repugnatur, ex ulla animi parte consistunt. CAPUT tentiae philosophorum de his animi motibustus, quidam uero, sicut iste de Graeco expressius, passiones uocant. Has ergo perturbationes siue affectiones siue passiones quidam philosophi dicunt etiam in sapientem cadere, sed moderatas rationique
Abbreviated transcription (Latin):
dinis causam uidicium uͦ mueriȩ tacere
non potuit: confitens eorũ m̃tes qͣs ratio
nales eẽ ꝑ hibuit non saltem imbutas mu¬
nitasq uitute passionib animi irrationa-
rum mentium mos ẽ. ꝓcellosis quodã mͦ
ꝑturbationib agitari. Uerba namq eiꝰ de
hac re ista sunt. Ex hoc ferme dȩmonum nu¬
ritate osores et amatores quorũdã homi¬
num dõs fingere. hos ꝓsꝑare et euehere
illos contͣ ad u̾sari et affligere. Igitur et
misereri et indignari. et angi. et letari: om¬
nemq humani animi faciem pati similem:
motu cordis et salomentis ꝑ om̃s cogitatio
num estus fluctua re. Quȩ om̃s turbele tẽ¬
pestatesq ꝓcul ad eorũ cęlestium tranqͥl¬
litatem exulant. Non ẽ. in his ũbis ulla
dubitatio qđ non auimorũ aliquas infe¬
riores partes s ipsas demonum m̃tes quibꝰ
rationalia sunt animalia ꝓcellosarũ dix̃
passionum tempestate turari : ut ne ho¬

Expanded text:
dinis causam, indicium uero miseriae tacere dinis causam, indicium uero miseriae tacere non ponales esse perhibuit, non saltem imbutam munitamque virtute, passionibus animi irrationabirum mentium mos est, procellosis quodammodo perturbationibus agitari. Verba namque ejus de hac re ista sunt: Ex hoc ferme daemonum nuritate, osores et amatores quorumdam hominum deos fingere; hos prosperare et evehere, illos contra adversari et affligere, Igitur et misereri, et indignari, et angi, et laetari, omnemque humani animi faciem pati, simili motu cordnum aestus fluctuare, quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium tranquillitate exulant.\' Num est in his uerbis ulla dubitatio, quod non animorum aliquas inferiores partes, sed ipsas daemonum mentes, quibus rationalia sunt animalia, uelut procellosum salum dixit passionum tempestate turbari? ut ne ho
Abbreviated transcription (Latin):
ge alteq se uingunt. istos int̾ dõs et homi-¬
nos collecant: s de differentia ipsorum
dȩmonum qđ ad p̃sentem ꝑtinet questio.¬
nem. Apud plerosq enim usitatum ẽ: di¬
ci alios bonos. alios malos demones. Quȩ
siuie sit etiam platonicoꝵ. siue quorumlibet
sencentia nequaqͣm est negligenda discus.¬
sio: ne quisqͣm uel ut dȩmones bonos se¬
quendos sibi eẽ. arbitretur. ꝑ quos tanqͣm
medios diis quos om̃s bonos credit dun con¬
ciliari affectat et studet ut quasi cumeis pos¬
sit eẽ. post morrem. irretitus malignorum
sp̃uum deceptusq fallatia longe aberret
auero dõ: cũ quo solo et in quo solo et de qͦ
solo. anima humana idest rationał et intel.¬
num bonoꝵ et malorum quan᷑ qͥdẽ plato¬
nicus apuleiꝰ de his uniũsalit̃ disserens.
et tam multa loquens de aereis eorum
corꝑib. de uirtutib tacuit animoꝵ quib
eẽnt. p̃dici si eẽnt. boni: Iacuit gͦ beatitu¬

Expanded text:
ge alteque seiungunt, istos inter deos et homige alteque seiungunt, istos inter deos et homines conlocant; sed de differentia ipsorum daemonum, quod ad praesentem pertinet quaestionem. Aput plerosque enim usitatum est dici, alios bonos alios malos daemones; quae siue sit etiam Platonicorum, siue quorumlibet sententia, nequaquam eius est neglegenda discussio, ne quisquam uelut daemones bonos sequendos sibi esse arbitretur, per quos tamquam medios dis, quos omnes bonos credit, dum conciliari adfectat et studet, ut quasi cum eis possit esse post mortem, inretitus malignorum spirituum deceptusque fallacia longe aberret a uero Deo, cum quo solo et in quo solo et de quo solo anima humana, id est rationalis et intelnum bonorum et malorum? Quando quidem Platonicus Apuleius de his uniuersaliter disserens et tam multa loquens de aeriis eorum corporibus de uirtutibus tacuit animorum, quibus essent praediti, si essent boni. Tacuit ergo beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
os constitutos putant. tanqͣm nullus ds̃ ho¬
mini misceat᷑. ut hinc ꝑferant desiderata
cum quib uel ut cum excellentiorib placu
it examinare questionem utrũ cultus plu¬
rimorũ dõrum ꝓssit ad consequendã uitam
beatorũ quȩ pꝰ mortem futuraẽ. libro suꝑiore
quesiuimꝰ quo pacto dȩmones qui talib¬
gaudent qualia boni et prudentes homines
aũ santur et damnant. idẽ sacrilega et fla¬
gitiosa ac facinorosa. non de quib libet ho¬
minib s deipsis diis figmenta poetarum.
et magicarum artiũ sceleratam puniendã¬
q uiolentiam. possint quasi ꝓpinquiores
et amicitiores diis bonis conciliare homines
bonos. et hoc nulla ratione posse comꝑtũ ẽ.
ꝓinde hic liber sicut in illiꝰ fine ꝓmisimus.
disputationẽ continere debebit de differen¬
tia. quam uolunt eẽ. ñ dõrum int̾ se quos
om̃s bonos dicutit. nec dedifferentia dõrũ
et demonum. quorũ illos ab hominib lon¬

Expanded text:
os constitutos putant, tamquam nullus deus hoos constitutos putant, tamquam nullus deus homini misceatur, ut hinc perferant desiderata, cum quibus uelut cum excellentioribus placuit istam examinare quaestionem, utrum cultus plurimorum deorum prosit ad consequendam uitam beatam quae post mortem futura est: libro superiore quaesiuimus, quo pacto dgaudent, qualia boni et prudentes homines aversantur et damnant, id est sacrilega, flagitiosa, facinorosa, non de quolibet homine, sed de ipsis diis figmenta poetarum, et magicarum artium sceleratam puniendamque violentiam, possint quasi propinquiores et amiciores diis bonis conciliare homines bonos; et hoc nulla ratione posse, compertum est. inde hic liber, sicut in illius fine promisimus, disputationem continere debebit de differentia si quam uolunt esse non deorum inter se, quos omnes bonos dicunt, nec de differentia deorum et daemonum, quorum illos ab hominibus lon
Abbreviated transcription (Latin):
t porios et oialos yyos esse.
Qyidam opinatisint. Quidam
uͦ de diis melior sentientes tan¬
tum eis honoris laudisq cribuerunt. ut
nullum dõrum malum credere audem
S illi quidõs quosdam bonos quose nalos
ex̃ dixerunt demones qͦq appeli alerunt
nomine dõrũ qͥnqͣm et dõss rarꝰ nomine
demonim a ta ut ipsum iouem quem uolt̃
dȩ monrac pͥncipem ceterorũ. ab homero fa¬
et̃. emonem nuncupatũ. Hi autẽ qui om̃s
e non nͥ bonos ec̃. asserunt et longe p̃stantio¬
&eseis hominib qͥ ꝑhibentur boni. merito mo¬
uentur dęmonum factis quȩ negare non pos¬
sunt eaq nullo mͦ adiis quos om̃s bonos uolt̃
commnicti posse existimantes. differentiam int̃
ass et dȩmones adhibere coguntur. ut
quicquid eis merito displicet inoꝑib uł affec¬
tib prauis. quib uim suam manifestant occul¬
ti sp̃s. id credant eẽ. dęmonũ non dõrũ. S quia
eosdem dȩmones int̾ homines et dõs ita medi¬

Expanded text:
t bonos et malos deos esse quidam opinati sunt; quidam uero de dis meliora sentientes tantum eis honoris laudisque tribuerunt, ut nullum deorum malum credere auderent. Sed illi, qui deos quosdam bonos, quosdam malos esse dixerunt, daemones quoque appellauerunt nomine deorum, quamquam et deos, sed rarius, nomine daemonum, ita ut ipsum Iouem, quem uolunt esse regem ac principem ceterorum, ab Homero fateantur daemonem nuncupatum. Hi autem, qui omnes deos non nisi bonos esse adserunt et longe praestantiores eis hominibus, qui perhibentur boni, merito mouentur daemonum factis, quae negare non possunt; eaque nullo modo a dis, quos omnes bonos uolunt, committi posse existimantes differentiam inter deos et daemones adhibere coguntur, ut, quidquid eis merito displicet in operibus uel affectibus prauis, quibus uim suam manifestant occulti spiritus, id credant esse daemonum, non deorum. Sed quia eosdem daemones inter homines et deos ita medi
Abbreviated transcription (Latin):
telligend is nuͦ ita di nob erit not atq conspi¬
curis nt uideat syũ a singłis nob insingłis nob ilude¬
ntur abaltero in alt̾o uideat᷑ uise ipso. uidedutꝰ
in celo nouo et tia noua atq i nomi quȩ et fuerit
creacura. udexure¬
fuerint sꝑitalis au¬
acie pusnuente directi
quicq̃m udicate mox addidit donec ueniat dñs &
illuminat abscondita cenebrarum. et manife stabit
cogitationes cordis: et cunc lauserit unicuiq acdeo

Expanded text:
 nobis deus erit notus atque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideaturfuerint spiritalis cacie perueniente directi. quicquam iudicare, mox addidit: donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus eri
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑea quȩ facta sunt intellecta conspiciunt᷑ ꝑspe
dminenigmate et exparte. ubi plus in nob ualecfi¬
des qua credimꝰ qͣm rerum corporalium speties qͣ
ꝑ occłos cerrumus corporales: s sic homines int̃ qͥs
uiuentes motusq uitales exerentes uiumꝰ moxutas¬
picimus ñcredimꝰ uiuere s uidemus cu m eorũ uitã
sine corporib uidere nequeamus. quam tam̃ meis
dĩ ut aliq id habeant intanta excellem ia m̃tioa¬
nile qua et incorporea natura sernat᷑ qđ cillis erem

Expanded text:
Dei per ea, quae facta sunt. intellecta conspiciuntur peDei per ea, quae facta sunt. intellecta conspiciuntur peenigmate, et ex parte, ubi plus in nobis valet fides qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales: sed sicut homines, inter quos viventes motusque vitales exercentes vivimus, mox ut aspicimus, non credimus vivere, sed videmus: cum eorum vitam sine corporibus videre nequeamus, quam tamen in eis Deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incorporea natura cernatur: quod ullis exem
Abbreviated transcription (Latin):
heliseo paulo ante diximus: Nonne satis indicat
enim seruus ille munera accepit: utiq corporalit̃
tia sꝑitalis corporis ut corpore uideat᷑ et sp̃s: Sp̃s enĩ
ẽ. ds̃ Deinde uitam quidem suã qua nunc iuuit in
corpore. et hȩc t̾rena uegetat m̃bra facitq uiuentia :
interiore sensu quisq ñ ꝑcorporeos ocłos nouit: Alioꝵ
uͦ uitascum sint inuisibiles ꝑcoipꝰ uidet: Nam unde
uiuentia discernimꝰ annon uiuentib corꝑa nͥ corꝑa
simuluitasq uideamꝰ: quas n ꝑ corpꝰ uidere ñ possu¬
mus: Witas autem sine corporib corporeis ocłis ñ
uidemͦ Quam obrem fier pocest ualdeq creclibile
ẽ. sicnoseẽ. uisuros mundana tunc corꝑ agli noui et
t̃rȩ nouȩ: ut dm̃ ubiq p̃sentem et unũsa etiã corpo¬
ralia gubnantem. ꝑ corpora quȩ gestabimꝰ et quȩ con¬
piciemus quaquaũ sum ocłos duxerimꝰ clarissima
ꝑspicuitate uideamꝰ: Non sicut hunc inusibilia

Expanded text:
Elisaeo paulo ante diximus, nonne satis indicat Elisaeo paulo ante diximus, nonne satis indicat enim servus ille munera atia spiritalis corporis, ut corpore uideatur et spiritus? Spiritus enim est Deus. Deinde uitam quidem suam, qua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. Nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? Vitae autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana corpora tunc caeli noui et terrae nouae, ut Deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora quae gestabimus et quae conspiciemus, quaqua uersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia
Abbreviated transcription (Latin):
adñi sp̃ũ nec alit̃ intelligit᷑ qđ inpsalmo canit̃. Ac-¬
cedite ad eum et illuminamini : et uultus ur̃ in
erubescent: Fide qilipne accedit᷑ addm̃: qͣmcor¬
dis constat eẽ. ñ corporis Sed quia spitale cornus
nescimus quantos nabebit accessus de ⁊dpe
et succurrit auctoritas necesẽ uit conungat
nobis qđ legitur nubro sapientiȩ: Cogitan ones
mortaliũ timide. et .ir.certȩ puidentiȩ nt̃e: Ratia.¬
tiatio quippe illa philosophor qua dispu¬
tant. ita m̃tis aspectu intelligibũi a uideri. et
sec nob̃ eẽ cettissima: ꝓfecto certũ cẽt poctos corporis
etiam spiritales nllomͦ posse uideri dm̃ Sed istã
ratiocinationẽ et uera ratio: et ꝓphecica ir rudet atu¬
toritas: Quis enim ita sit aũsus auero. ut dicere aude.¬
at dm̃ corporalia ista nescire: Ni nquid gͦ corpꝰ habet
ꝑcuius ocłos ea possit addiscere: deinde qđ de ꝓpħa

Expanded text:
u; nec aliter intellegimus et quod in psalmo canitur: Acu; nec aliter intellegimus et quod in psalmo canitur: Accedite ad eum et inluminamini, et facies uestrae non erubescent. Fide quippe acceditur ad Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spiritale corpus nescimus quantos habebit accessus de re qet succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etinatio quippe illa philosophorum, qua disputant mentis aspectu intelligibilia videri, et set nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis, etiam spiritales, nullo modo posse videri Deum. Sed istam ratiocinationem et vera ratio, et prophetica irridet auctoritas. Quis enim ita sit aversus a vero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Nunquid ergo corpus habet, per cujus oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta
Abbreviated transcription (Latin):
Qui utiq incorpore uisus ẽ: et in corpore uidebit᷑. qñ
uiuos et mortuos udicabit Qđ autem ipse salutare
dĩsit: multa sunt ecalia testimonia scripturarum.s
euidentiꝰ uenerandi illiussenis simeonis ũba decla¬
rant: Qui cum infantem xp̃m accepisset inmanus
etiam qđ ait supͣmemoratus iob sicut inetemplari¬
b quȩ exhebreo sunt. inuenit᷑ et incarne mea uide¬
bo dm̃: resurrectionem quidem carnis sine dubio
ꝓ phauit. ñ tm̃ dixit ꝑ carnemineã: Qđ quidem si di¬
xisset: posset ds̃ xp̃c intelligi. qui ꝑcarne in carne
uidebit᷑: Nunc uͦ potest et sic accipi incarnemea
uidebo dm̃: ac sidixisset in carne mea eto cum
uidebo dm̃ Et illud qđ ait apłs facie ad faciem:
ñ cogit ut dm̃ ꝑhanc faciem corporalẽ ubi sunt odi
corporales nosuisuros eẽ. credamus. quem in sp̃u
autem reuelata facie głam dñi specłantes. in eande
imaginem cransformam᷑ degła ingłam canqͣm¬

Expanded text:
qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uiuos et mortuos iudicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, multa sunt et alia testimonia scrieuidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui cum infantem Christum accepisset in manus etiam quod ait supra memoratus Iob, sicut in exemplaribus, quae ex hebraeo sunt, inuenitur: et in carne mea uidebo deum, resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetauit, non tamen dixit: "per carnem meam". quod quidem si dixisset, posset deus Christus intellegi, qui per carnem in carne uidebitur; nunc uero potest et sic accipi: in carne mea uidebo deum, ac si dixisset: "in carne mea ero, cum uidebo deum". et illud quod ait apostolus: facie ad faciem non cogit, ut deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos nisuros esse credamus, quem spiritu autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur de gloria in
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq simul. qđ nulla natura corporalis potest
Uis itaq s̃ ollentior oc łorumerit e lorũ: ñ ut acrius
s at uic eant et iacorporo it xsorcasse ista iartrs
Inobauelitu auris aucdiebam te pͥus: nunc autem
ocł sm̃s uidet te & ꝓterea despexi memet ipsum et
distabui: et existimaui me t̾ram et cis erem: Qaaius
chil hic ꝓhibeat ocłm cordis intelligi: de quib ocł.¬
t apłs: Illuminatos ocłos habere cordib ur̃i: Iysis au¬
tem uideridm̃ cum uidebit᷑ xp̃ianus ambigit nemo:
qͥđ fidelit̃ accipic qđ ait ds̃ ille magister: heati mundo
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: s utrum etiam corpora¬
lib ib iocłis uideatur: hoc in ista questione ũsamus
Illud enim qđ scriptum ẽ. et uidebit om̃is caro: salu¬
caredĩ. sine ullius nodo difficultatis sic incelligi potẽ.
ac si dictum fuerit et uidebit om̃is homo xp̃m dĩ

Expanded text:
utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. Vis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius sed ut uideant et incorporalia. Et fortasse ista uirtus In obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et existimaui me terram et cinerem; quamuis nihilhic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus octolus: Illuminatos oculos habere cordis vestri . Ipsis autem videri Deum cum videbitur, Christianus ambigit nemo, qui fideliter accipit, quod ait Deus ille magister: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum uidebunt. Sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: Et uidebit omnis homo Christum Dei\',
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib : habebunt tam̃ etiam illi occłi corporei offi.¬
cium suũ et in loco suo erunt. uteturq illis sp̃s s pitale
ret absentem: ñ eisusus ẽ. aduidenda p̃sentia quȩ tam̃
sp̃u uidẽ possec. etiam si illos clauderet. sic̃ uiditab¬
sentia ubicum eis ipse ñ erat. ab sit gͦ ut dicamꝰ illos scõs
in illa uita dm̃ clausisocłis ñ uisuros: quem sp̃u semꝑ
uidebunt: Sed utrum uidebunt et ꝑ ocłos corporis
cumeos aꝑtos habebunt: unde questioẽ Si enim tan¬¬
tum poterunt incorꝑe spiritali eomͦ utiq etiam ipsi
ocłi sꝑitales quantum possunt isti quales nunc habe¬
mus: ꝓculdubio ꝑ eos ds̃ uideri ñ poterit Longe itaq
alteriꝰ erunt potentiȩ: siꝑ eos uidebit᷑ incorporea illa
natura quȩ ñ continet᷑ loco s ubiq cotaẽ Non enim
dicturi sumus eum incęlum habere et int̾ra eͣham.
s totus incelo ẽ totus int̾ra. ñ alternis temporib sed

Expanded text:
in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei offiin omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum et in loco suo erunt uteturque illis spiritus per sret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis, cum eos atum poterunt in corpore spiritali, eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus, procul dubio per eos Deus videri non poterit. Longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos videbitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. Non enim dicturi sumus eum in coelo habere, et in terra aliam: sed totus in coelo est, totus in terra, non alternis temporibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tunc autẽ facie ad faciem: Nunc scio ex pd̾te: su
autem cognoseam sic̃ et coguitꝰ sum: Sigͦ ĩhacuita nbi
hominum nuabiliũ ꝓphetia ita comparandae.ił
uitȩ quasi pariuilus ad uiuenenr urdit tam̃ heliseus
accipientem munera seruum siũ i pse nonerat. ita ius
cum uenerit qđ ꝑfectum ẽ. nec iam corpꝰ corruptibil
aggrauabit animã. ẜ incorruptibile nichil unpediet
illi scĩ adea quȩ uidenda sunt ocłis corporeis quib
beliseus absens ad sseruum suũ uidendum ñ indiguit
eti uba ꝓpħe: Non ne cormeum fuit tecum quando
conususe. uir de curru inobiuam tibi et aecepisti pecꝗ¬
niamet gtã. sic̃ autem exhebieo int̃p̃tatꝰ ẽ. prbr hiero
nimus. non ne cor meũ inquit in p̃senti erat quando
re ũsusẽ. homo decurru suo moccursum cirie Corde
suo gͦ se dixit hoc uidisse ꝓpħa: aduito quideminira¬
bilit̾ nullo dubitante diunicꝰ: Sed quanto ampliꝰ
tunc om̃s munere isto habundant cum ds̃ erit om̃ia

Expanded text:
 nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est illi uitae quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Heliseus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, ezi uerba prophetae: nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: nonne cor meum, inquit, in praesentia erat, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tibi? corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
rumẽ. enim dicere. qđ sci talia corꝑa tunchabebunt:
ut non possint occłos claudẽ atq aꝑ ire cumuolent:
Duruis autem qđ ibi dm̃ quisqͥs ocłos clauserit non
uidebit Si enim ꝓpħa heliseus puerum siuim giea
absens corpore uidit accipientem̃ munera quȩ dedit
ei naamam sirus. quẽ ꝓpħa memoratꝰ alepiȩ defor.¬
mitate mundauerat. qđ seruus neqͣm dominosuo ñ
uidente latent̃ se fecisse putauerat: quanto magis in
illo corpore sꝑitali udebunt scĩ om̃ia. ñ solum siocłos
claudant uerũ etiam unde sunt corꝑe absentes: Tunc
ẽnimerit ꝑfectũ illud de quoloquens apłs. exparte
inquit scimus: et ex parte ꝓpħamus Cum autẽ uene¬
rit qđ ꝑfectum ẽ: qđ exparte ẽ. euacuabit᷑ Deinde ut
quo mͦ posset aliqua similitudine ostendet quantum
ab illa quȩ futura ẽ. distec hȩc uita. ñ qualiũ cumq

Expanded text:
rum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, rum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere atque aperire, cum nolent; durius autem, quod ibi deum quisquis oculos clauserit non uidebit. si enim propheta Heliseus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Neman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat, quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore absentes. tunc enim erit perfectum illud de quo loquens apostolus : ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. deinde ut quomodo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiu
Abbreviated transcription (Latin):
iam tot libros scripsimꝰ dĩ ciuitas ipsa cominunis:
Sic suuc gͦ angliuri qui gisit angłi dĩ: quẽ admodũ
Dico sim uob: quia angli eorum incęlissemꝑ uident
faciem patris mei qui incȩlis ẽ: Sicut gͦ illiuident. ita
in enigiate: tunc autem facie ad faciẽ: Premium itãq
cum autem apparuerit inquit similes ei erimꝰ qm̃ ui¬
debunus eum sicuti est: Facies autem di manifestatio eꝰ
intelligenda ẽ.: ñ aliquot tale m̃brorũ quale nos habe¬
mus incorpore. atq utiq isto nomine nuncupamꝰ: Qua¬
ꝓpt̃ cum ex me queritur quid aucturi sint sc̃ĩ in illo
corpore spiritali: nondico qđ uideo s dico qđ credo.
scđm illud qđ in psalmo lego. credidi ꝓpt̃ qđ locutꝰ
sum Dico itaq usuri sunt dm̃ in ipso corꝑe: s utrum
ꝑ ipsum sicut ꝑ corpꝰ nunc uidemus solem lunã. stellas.
mare. ac t̾ram et quȩ sunt in ea ñ parua questio ẽ Du¬

Expanded text:
iam tot libros scripsimus, dei ciuitas ipsa communis. iam tot libros scripsimus, dei ciuitas ipsa communis. sic sunt ergo angeli nostri, qui sunt angeli dei, quemadmodum dico enim nobis, quia angeli eorum semper in caelis uident faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praemium itaque : cum apparuerit, inquit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore atque isto nomine nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo secundum illud quod in psalmo lego: credidi propter quod et locutus sum. dico itaque: uisuri sunt deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. du
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑat. ñ ẽ. dubuĩ Siautem suꝑat et angłorũ. ut nec
ipsos excepisse uideat᷑ qui ait om̃em intellectum: scđ̾im
hoc dictum eẽ. debemꝰ acciꝑe. quia pacemdĩ qͣds̃ ipse
pacatus ẽ. sicut ds̃ nouit. non eam nos sic possumꝰ nosse
nec ulli angłi suꝑat itaq om̃em incellectũ ñ dubium
qđ p̃t̃ suum Sed quia et nos ꝓ modo nr̃o pacis eiꝰ parti¬
cipesfacti. sũmam in nob̃ atq int̾ nos et cum ipso pacem.
quantũ nr̃m summũ ẽ obtinebimus: Istomͦ ꝓ suo mͦ
scuint eam scĩ angłi. homines autẽ uunc longe infra.
quantũ libet ꝓuectu m̃tis excellant: Consid̾andum ẽ.
enim quantus uirdicebat: Exparte scimꝰ et exparte ꝓ¬
pħamus: donec ueniat qđ ꝑfectum ẽ Et uidemus nunc
ꝑspeculi: nin eniginate: tunc autẽ facie ad faciem
Sic uident iam sc̃i angłi qui etiam nr̃i angu dicti sunt:
quia erut depotestate tenebrarum. et accepto sp̃s

Expanded text:
superat, non est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec superat, non est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis atque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est, obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. considerandum est enim, quantus uir dicebat: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est; et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. sic iam uident sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebrarum et accepto spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
admala ulla redituras: sic̃ ait porphiriꝰ. ut exhis fiat
consequens qđ fides p̃dicat xp̃iana calia corpora rechp¬
tuiꝰas in quib sine ullo malo in ȩt̃num felicit uiuant.
assumant etiam hoc de uarrone ut ad eadem corporare¬
deant inquib antea fuerunt. et aput eos tota questio
decarnis inȩt̃num resurrectione soluetͦ: x uiiii
unc iam quid aucturi sint in corporib immorta.
nalit̾s sꝑitalit̃ iam uiuente: quantum dñs dignat᷑ ad iu¬
tuisquies atq otium quale futurũ sit siuerũ uelim di¬
cere nescio: Non enimhoc umqͣm ꝑsensus corporis uidi
Si autem mente idest intelligentia uidisse me dicam qͣn¬
tum ẽ. aut quidẽ. nr̃a intelligentia ad illam excellentiã
Quem nͥ nr̃m aut fortassȩetiã sc̃orũ angłorum: N enĩ ec dĩ
Si gͦ scĩ indĩ pace uicturi sunt ꝓfecto in ea pace uictu¬
ri sunt quȩ suꝑat om̃em intellectũ. quia nr̃m quidẽ

Expanded text:
ad mala ulla redituras, sicut ait Porphyrius, ut ex his fiat ad mala ulla redituras, sicut ait Porphyrius, ut ex his fiat consequens, quod fides praedicat Christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo malo in aeternum felicitassumant etiam hoc de Varrone, ut ad eadem corpora redeant, in quibus antea fuerunt, et apud eos tota quaestio de carnis in aeternum resurrectione soluetur. Nunc iam quid acturi sint in corporibus immortalnaliter, sed spiritaliter iam uiuente, quantum dominus dignatur adiutius quies atque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellentiam quem nisi nostrum, aut fortasse etiam sanctorum angelorum P non enim et dei. si ergo sancti in dei pace uicturi sunt, profecto in ea pace uicturi sunt, quae superat omnem intellectum. quoniam nostrum quidem