comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uere conspiciunt. ad p̃dicanda bona cęlestis
patriȩ ualidius succendunt᷑: Qui & si quando
ꝓ eo quod adhuc uitã corruptibile̾ humanȩ in¬
firmitatis agunt. de qualibet culpa saltem
tenuiter in opere. in locutione tẽptantur
ne qua forte exempla tortitudinis p̃beant.
eis quos ꝑp̃dicationis uocẽ.ad regulã inti¬
mȩ rectitudinis uocant Dum gͣ uerbo do¬
ctoꝵ accendunt᷑ auditores: quasi ex iuuenti
corpore uestim̃ta calefiunt: sed dũ ex ꝓuec¬
tu aditoꝵ. etiã uita docentiũ ꝑficit: qͣsi
ex cale factis uestim̃tis. calor ad corpus re¬
dit Sed nequaquã sibi doctores tribuant.
qđ ꝑ exhortationẽ suã ad sũma ꝓficere au¬
repleat: ad aures corpoꝵ uox docentiũ in cas¬
sũ sonat. Formare enim uocẽ magistri ex¬
terius possunt : sedhanc inprimere interius
neq qͥ rigãt: s qͥ increm̃tũ dat ds̃ Dicat
ergo. nonne uestum̃ta tua calida sunt. dũ

Expanded text:
vescere conspiciunt, ad praedicanda bona coelestis vescere conspiciunt, ad praedicanda bona coelestis patriae validius succenduntur. Qui et si quando pro eo quod adhuc vitam corruptibilem humanae infirmitatis agunt de qualibet culpa saltem tenuiter in opere, in locutione, in cogitatne qua forte exempla tortitudinis praebeant eis quos praedicationis voce ad regulam intimae rectitudinis vocant. Dum ergo verbo doctorum accenduntur auditores, quasi ex viventi corpore vestimenta calefiunt. Sed dum ex profectu auditorum etiam vita docentium proficit, quasi ex calefactis vestimentis calor ad corpus redit. Sed nequaquam sibi doctores tribuant quod per exhortationem suam ad summa proficere aurepleat, ad aures corporum vox docentium incassum sonat. Formare enim vocem magistri exterius possunt, sed hanc exprimere interius rigat, sed qui incrementum dat Deus . Dicatur ergo: Nonne vestimenta tua calida sunt, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ulnusqͥdq enĩ qͥ reete uiuãt satq hoce arealios do¬
cere corsucuit: quasi tot uestim̃ta habet quor
uestuntoꝵ est ut ꝑsemet ipsa calere ñ posfurre
sed ahuincta inuenti copori. dũ exalantes m̃bro¬
rũ poros contegunt. emanante abintu. sedi¬
lore pnunt. quo nimirũ calore hec eadẽ uesti¬
menta cale fiunt: sea calefacta calorẽ quẽ acce¬
perint recinendo ad corpus reddunt. Quid ergo
puestimta uiuenti corpori adherentia. nisi dis¬
cipuloꝵ uica. magistris bene uiuentib conuine¬
ca signatur: quȩ̃ quasi ꝑporos calorẽ accipit.
qr ad amorẽ dĩ. & exemplo actionis. & inpulsu
exhortationis ignescit: quȩ uelut frigus ꝓpriũ
respuit. dũ apristina iniquitate discedit: calo¬
rem quẽ accepit retinet: qr in eo quẽ ꝑ p̃dica¬
m̃ta sũpserit feruore conualescit: Doctores
autẽ sc̃i. dũ auditores suos in amore dĩ ꝓficere
sentiunt: ipsi amplius indoctrine uirtute fer¬
uescunt: & qr eos ad sũma in ardescere &e fer¬

Expanded text:
Unusquisque enim qui recte vivit, atque hoc et alios docere consuevit, quasi tot vestimenta habet, quotvestimentorum est ut per semetipsa calere non possint, sed adjuncta viventi corpori, dum exhalantes membrorum poros contegunt, emanantem ab intimis calorem premunt, quo nimirum calore haec eadem vestimenta calefiunt, sed calefacta calorem quem acceperint retinendo ad corpus reddunt. Quid ergo per vestimenta viventi corpori adhaerentia nisi discipulorum vita magistris bene viventibus conjuncta signatur? Quae quasi per poros calorem accipit, quia ad amorem Dei et exemplo actionis et impulsu exhortationis ignescit. Quae velut frigus proprium expellit, dum a pristina iniquitate discedit; calorem quem accepit retinet, quia in eo quem praedicando sumpserit fervore convalescit. Doctores autem sancti dum auditores suos in amorem Dei proficere sentiunt, ipsi amplius in doctrinae virtute fervescunt; et quia eos ad summa inardescere et fer
Abbreviated transcription (Latin):
subdit᷑ : & enarrari ñ potest. Sentiri enĩ dig¬
ne ñ ualet. quantominꝰ dici Sed melius hunc
ut cũq dicimꝰ : si sub considerationis eiꝰ formi¬
dine ad mirando taceamꝰ: Sequitꝰ. Idõ time¬

Expanded text:
subditur: Et enarrari non potest. Qui enim sentiri digsubditur: Et enarrari non potest. Qui enim sentiri digne non valet, quanto minus dici? Sed melius hunc utcunque dicimus, si sub considerationis ejus formidine admirando taceamus. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
formidolosa laudatio ꝑdiit: qr nimirũ ius¬
te udęa repulsa ẽ. du̾m pie ẽ gentilitas uo¬
cata: & dãpna suę repulsionis timuit. dum
lucroe aliene uocationis uidit. Unde nos
cotidie dũ iniquos quosq ad inopmnata᷑ uite
celsitudinẽ ꝓuehi repente conspicimus. sub
occultis dĩ iudicuis tim̃do gaudemꝰ: ne ꝑ oc¬
culta iudicia qͦsdã ds̃ qͥ digni putant᷑ dese¬
rat. qͥ ꝑ hec adse eos qͥ in digni estimant᷑ uo¬
Et si inuenire iam dm̃ possum. ñ tam̃ digne: qr
qͥcqͥd in illo sentimꝰ ex fide ẽ. non dũ ex specie:
Hoc tam̃ qͦd iam se inuenisse considerat: ad iun¬
git dicens Magnus fortitudine & iudicio.
& iustitia : & enarrari ñ potest Magnuis qͥppe
est fortitudine:qr fortem aduersariũ supe¬
rat: &e de domo illius uasa contumeliȩ aufe
qr & si hic electos suos ꝑ aduersa dẽprimit:
eos quandoq in gła ętͣnę ꝓsperitatis extollit

Expanded text:
formidolosa laudatio prodiit, quia nimirum jusformidolosa laudatio prodiit, quia nimirum juste Judaea repulsa est, dum pie est gentilitas vocata; et damna suae repulsionis timuit, dum lucra alienae vocationis vidit. Unde nos quoque quotidie, dum iniquos quosque ad inopinatam vitae celsitudinem provehi repente conspicimus, sub occultis Dei judiciis timendo gaudemus, ne per occulta judicia quosdam Deus qui digni putantur deserat, qui per haec ad se eos qui indigni aestimantur vos.---Et si invenire jam eum possimus, non tamen digne, quia quidquid in illo sentimus ex fide est, et non ex specie. Hoc tamen quod jam se invenisse considerat adjungit, dicens: IBID.---Magnus fortitudine et judicio et justitia, et enarrari non potest. Magnus quippe est fortitudine, quia fortem adversarium superat, et de domo illius vasa contumeliae auferdicio, quia etsi hic electos suos per adversa deprimit, eos quandoque in gloria aeternae prosperitatis extollit.
Abbreviated transcription (Latin):
sine tuę. ascendert᷑ in memoriã in conspectu
dĩ: Aurũ ab aquilone uenit: dũ in conspectti
dĩ ex gentib cũ elemosinis oratio ascendit:
Quod cũ petrus fratrib retulisset. quomͦ uł
cornelius angłm. uł ipse de cęlo sũmuti ad
se linteũ cũ bestiis. reptilib ac uolatilib
gentiliũ corda ꝑfuderit. qͥ nũquã in iudȩo¬
rũ mentib nisi post aquã baptismatis ue¬
nit: ꝓtinꝰ scriptũ ẽ His auditis : tacuert̃.
&e glorificauer diñ dicentes Ergo. &e gen¬
tib as̃ pęnitentiã ad uitã dedit. Multitudo
gͦ fideliũ formi dolosã laudẽ obtulit: quȩ sal¬
uatis gentib asuo se murmure dona cȩlestis
gr̃ę ad mirando conpressit: Snde ipse quoq
petrus. mirat᷑ dicens. Inueritate cõperi: qđ
non ẽ. ꝑsonarũ acceptor ds̃. S cũ gentes fidẽ
midolosa uenire laudatio dr̃: cũ lȩta uenire
potius quã formidolosa debussetꝰ S ideirco
conuersis gentib abhebrxis iam fidelibus.

Expanded text:
in memoriam in conspectu Dei . Aurum ergo ab Aquilone venit, dum in conspectu Dei ex gentibus cum eleemosynis oratio ascendit. Quod cum Petrus fratribus retulisset , quomodo vel Cornelius angelum, vel ipse de coelo submitti ad se linteum cum bestiis reptilibus ac volatilibusgentilium corda perfuderit, qui nunquam in Judaeorum mentibus nisi post aquam baptismatis venit, protinus scripet glorificaverunt Deum, dicentes: Ergo et gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit . Multitudo ergo fidelium formidolosam Deo laudem obtulit, quae, salvatis gentibus, a suo se murmure, dona coelestis gratiae admirando, compressit. Unde ipse quoque Petrus miratur, dicens: In veritate comperi quod non est personarum acceptor Deus . 73. Et de midolosa venire laudatio dicitur, cum laeta venire potius quam formidolosa debuisset? Sed idcirco conversis gentibus, ab Hebraeis jam fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾ : Dicam aquilom da : oe aistro. noli ꝓ¬
bibere. Sic̃ enĩ ꝑ aquilonẽ gentilitas: sie
ꝑaustrũ iudȩa signat᷑. Quȩ quasi meridia¬
nosole incaliut: qr redẽptore in carne ap¬
parente feruorẽ fidĩ prima suscepit. Aqui
gentilitas imperatur: Austro autẽ iubetꝰ
ne phibeat: qr hebreis infide consistentib
precipit᷑. ne uitã gentiũ repellendo contẽp¬

Expanded text:
dicit: Dicam Aquiloni: Da; et Austro: Noli pdicit: Dicam Aquiloni: Da; et Austro: Noli prohibere . Sicut enim per Aquilonem ro Judaea figuratur, quae quasi meridiano sole incaluit, quia Redemptore in carne apparente fervorem fidei prima suscepit. Aquilgentilitas imperatur. Austro jubetur, ne prohibeat, quia Hebraeis in fide consistentibus praecipitur, ne vitam gentilium repellendo contem
Abbreviated transcription (Latin):
frigore constricta gentilitas designatur :
quã ille subiugo suę tirannidis denuit. qui
suꝑbiens dixit. sedebo inmonte testamenti
in laterib aquilonis. ascendã suꝑ altitudinẽ
nubiũ. similis ero altissimo: q̃uid uero auri
nomine. nisi animȩ fideles exprimuntur.
de quib ꝑ hieremiã dr̃. quomͦ obscuratũ est
aurũ. mutatus ẽ. color obtimus: aurũ qͥppe
obscuratũ doluit: qr in quibꝰdã claritatẽ in¬
nocentiȩ. uersã inculpȩ nigred inẽ uidit
torpore frigida. intra scãm eccłam p̃ciosa
dõ uita fideliũ multiplicat᷑: Ab aquilone oe¬
enĩ aurũ uenit: cũ ab ipsis idolorũ cultorib
uera in dnõ fides clarescit. Sed conuersis a dsi¬
dem gestio iudea contradiert: e adsenic re
tributionũ eelestiũ dedignatur suscipere
eod qͥ duidũ fuerant cultores idoloꝵ : Unde
post conuersione gentiliũ peteo drs. E uame
uotr oisti aqiuros p̃putiũ habentes & come¬
disti eũ eis. quo contra. recte ꝑrsaiã dñs

Expanded text:
frigore constricta gentilitas designatur? quam ille sub jugo suae tyrannidis tenuit qui superbiens dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero Altissimo . Quid vero auri nomine, nisi animae fideles exprimuntur? De quibus per Jeremiam dicitur: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Aurum quippe obscuratum doluit, quia in quibusdam claritatem innocentiae versam in culpae nigredinem vidit. torpore frigida intra sanctam Ecclesiam pretiosa Deo vita fidelium multiplicatur. Ab Aquilone etenim aurum venit cum ab ipsis idolorum cultoribus vera in Domino fides clarescit. Sed conversis ad fidem gentibus, Judaea contradicit, et ad praemiorum retributionem coelestium dedignatur suscipere eos qui dudum fuerant cultores idolorum. Unde post conversionem gentium Petro dicitur: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et comedisti cum eis ? Quo contra recte per Isaiam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
subiit. & dnm uidit: qr qͥ mundi stulticiã
humilit̾ eligunt. ipsi dĩ sapientiã subtiliter
contẽplant᷑:. Pusillitatẽ namq nr̃am ad ui¬
dendũ dñm turba prepedit : qr infirmitatẽ
humanȩ m̃tis ne luci. ueritatis intendat
curarũ scłariũ tumultus p̾iit Sed pru¬
dent̾ si comoꝵ ascendimꝰ: si ꝓuide eã que
inniriis iniuriã reddere. imo & adiunetis
aliis pacientiã prebere: quasi enĩ sicomorum
phanc sapientẽ stultitiã. & si necdum ut ẽ. so¬
lide. iã tam̃ ꝑ contẽplationis lum̃. dĩ sapientia
quasi intransitu uidetur Quã iuxta heliu
uerba uidere nequeunt. qui sibi sapientes
uident᷑: quia ad concupiscendũ dñm in ela¬
ta cogitationũ suarũ turba deprębensi. ad¬
huc sicomori arborem non inuenerunt :¬

Expanded text:
subiit, et Dominum vidit; quia qui mundi stultitiam subiit, et Dominum vidit; quia qui mundi stultitiam humiliter eligunt, ipsi Dei sapientiam subtiliter contemplantur. Pusillitatem namque nostram ad videndum Dominum turba praepedit, quia infirmitatem humanae mentis, ne lucem veritatis intendat, curarum saecularium tumultus premit. Sed prudenter sycomorum ascendimus, si provide eam quae injuriis injuriam reddere, imo et adjunctis aliis patientiam praebere? Quasi enim sycomorum per hanc sapientem stultitiam etsi necdum ut est solide, jam tamen per contemplationis lumen Dei sapientia quasi in transitu videtur. Quam juxta Eliu verba videre neqvidentur, quia ad conspiciendum Dominum in elata cogitationum suarum turba depressi, adhuc sycomori arborem non invenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores scos anris oculis corporalit᷑ occul¬
tat. Uentus transiens nubes fugat : qr uite
temporalis excursus. a carne apłos subtra¬
hit . de eos a terrȩ suꝑficie in secreta requie
quasi in cȩloꝵ cardine abscondit: Sed quia
usq ad inortẽ p̃dicare ñ desinunt. &e p̾sentis
uitȩ spaciũ more nubiũ eũ uerboꝵ pluua
excurrt᷑: qͥd eorũ laborib in sc̃a ȩccła agatꝰ.¬

Expanded text:
dicatores sanctos a nostris oculis corporaliter occultat. Ventus transiens nubes fugat, quia vitae temporalis excursus a carne apostolos subtrahit, et eos a terrae superficie in secreta requie quasi in coelorum cardine abscondit. Sed quia usque ad mortem praedicare non desinunt, et praesentis vitae spatium more nubium cum verborum pluvia excurr
Abbreviated transcription (Latin):
Auro igit᷑ ab aqͥlone ueniente. adõ formidolo¬
sa laudatio ꝓdiit : qr dum claritatẽ suȩ fidĩ
gentilitas obtulit. multitudo hebrȩorũ fide¬
iiũ diuina iudicia ꝑ timescendo laudauit:
abhis qͥ sub dõ sunt formidolosa laudatio erũ¬
pat: ipsa nobis historia sacri eloquii osten¬
dat: Scriptũ qͥppe est Cornelius centurio
cohortis quȩ dicit᷑ italica. religiosus. & timeis
dm̃. cũ om̃i domo sua faciens elemosinas mul

Expanded text:
Auro igitur ab Aquilone veniente, a Deo formidolosa laudatio prodiit, quia dum claritatem suae fidei gentilitas obtulit, multitudo Hebraeorum fidelium divina judicia pertimescendo laudavit. ab his qui sub Deo sunt formidolosa laudatio erumpat, ipsa nobis historia sacri eloquii ostendit. Scriptum quippe est: Cornelius centurio cohortis quae dicitur Italica, religiosus et timens Deum, cum omni domo sua, faciens el
Abbreviated transcription (Latin):
mala nocentui̾ ex corde dimitere. & erga eos
dilectionis gr̃am immobilẽ in corde retine¬
reꝰ Quȩ iudelicet om̃a. semite sunt. s ma¬
gne : qr quanto in p̃senti uita ꝓ ipsa uiuendi
custodia angustȩ sunt. tanto amplius in
etna retributione dilatant᷑ Ubi &e bene sub¬
ditur: &e ꝑfectas scientias: Perfecta qͥ ppe¬

Expanded text:
mala nocentium ex corde dimittere, et erga eos mala nocentium ex corde dimittere, et erga eos dilectionis gratiam immobilem in corde retinere? Quae videlicet omnia semitae sunt, sed magnae, quia quanto in praesenti vita pro ipsa vivendi custodia angustae sunt, tanto amplius in aeterna retributione dilatantur. Unde et bene subditur: Et perfectas scientias. 62. Perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃tis uestieris: Per austrũ uͦ. qͥ nimirũ
calidus uentus ẽ. ñ in merito sc̃o spc̃ designat᷑
quo quisq dũ tangit᷑. ab iniquitatis suae
torpore liberat᷑: Unde bene in canticis can¬
ticoꝵ dr̃ Surge aquilo & ueni auster:
ꝑfla ortũ meu̾ &e fluant aromata illius.
Aquilo enĩ iubetur ut surgat : ut nimirũ
is qui mortaliũ corda restringit. ad uersa¬
rius spẽ fugiat Auster enĩ uenit. & ortũ
ꝑflat. ut eiꝰ aromata diffluant: qr ꝑ aduen
ea mox opinio uirtutũ asꝑgitur: ut iure
iã scõrum lingua. quasi ortus austro ꝑflatꝰ
bicat: xp̃i bonus odor sumꝰ dõ: Uestimñta
ergo seȩ ȩccłe calida sunt. dum t̾ra austro
ꝑflatur: qr hi qui ei ꝑ fidem inherent. fer¬
uentib caritatis studĩis in ardescunt. dũ
eorũ mens sciͣ sp̃c afflatu ꝑfunditur Quod
qui dẽ &e de eodẽ beato iob nił obstat intelli¬

Expanded text:
 qui nimirum calidus ventus est, non immerito Spiritus sanctus designatur, quo quisque dum tangitur, ab iniquitatis suae torpore liberatur. Unde bene in Canticis canticorum dicitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata illius . Aquilo enim jubetur ut surgat, ut nimirum is qui mortalium corda restringit adversarius spiritus fugiat. Auster enim venit et hortum perflat, ut ejus aromata diffluant, quia per adea mox opinio virtutum aspergitur, ut jure jam sanctorum lingua quasi hortus Austro perflatus dicat: Christi bonus odor sumus Deo . Vestimenta ergo sanctae Ecclesiae calida sunt, dum terra Austro perflatur, quia hi qui ei per fidem inhaerent, ferventibus charitatis studiis inardescunt, dum eorum mens sancti Spiritus afflatu perfunditur. Quod quidem et de eodem beato Job nihil obstat intelli
Abbreviated transcription (Latin):
quẽdã modũ. scientẽ se esse nescire : quia &¬
si iã dĩ p̾cepta nouimꝰ & si iã uircutẽ uerbo¬
rũ illius sollicita ẽ sderatione ponderam:
&e si iam quȩ intellexisse nos credimꝰ agima t
adhuc tam̃ acta eadẽ. qua districtione ex¬
aminis sint discutienda. nescimꝰ: Nec dũ ai
faciem cernimtꝰ: nec dum occulta eiꝰ consi¬
lia uidemꝰ. Quanta gͦ est nr̃oe scientia ⁊
quȩ quousq mortalitatis pondere p̾mitur.
ipso suȩ incertitudinis nubilo cȩcatur: De
qua bene ꝑ paulũ dr̃. Qui se existimat scire
aliqͥd: nondũ cognouit quẽ ad modũ oporte¬
at eum scire In hoc itaq mundo dũ uiuimꝰ.
noscimꝰ. Dicit᷑ gͥ: nũqͥd nosti semitas nubiuꝰ
magnas. & ꝑfectas seientias: Ac si aꝑte dicat
Numqͥd iam sũma acta p̃dicantiũ conspicis.
qͥ post quã ꝑscientiã ad alta se eleuant. deor¬
sũ se humilit̾ ꝑ cognitionẽ suȩ ignorantiae
inclinant: quod qr solius sc̃i spc dono agit᷑.

Expanded text:
dam modum scientem se esse nescire, quia etsi jam Dei praecepta novimus, etsi jam virtutem verborum illius sollicita intentione pensamus, etsi jam quae intellexisse nos credimus agimus, adhuc tamen acta eadem qua districtione examinis sint discutienda nescimus, necdum Dei faciem cernimus, necdum occulta ejus consilia videmus. Quanta ergo est nostra scientia, quae quousque mortalitatis pondere premitur, ipso suae incertitudinis nubilo caecatur? De qua bene per Paulum dicitur: Qui se existimat scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire . In hoc itaque mundo dum vivimus, noscimus. Dicit igitur: Nunquid nosti semitas nubium magnas, et perfectas scientias? Ac si aperte dicat: Nunquid jam summa acta praedicantium conspicis, qui postquam per scientiam ad alta se elevant, deorsum se humiliter per cognitionem suae ignorantiae inclinant? Quod quia solius sancti Spiritus dono agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fortes: p̾sentia autẽ corporis infirma. & sermo
contẽptibilis. S plerũq p̾dicatores scĩ osten¬
dere semet ipsos ut ꝓsint cupiunt. nec tam̃
possunt : plerũq lat̾ere ut quieti sint appe¬
tunt. nec tam̃ ꝑmittunt᷑. Nemo gͥ scit. qͣn¬
do lucẽ nubiũ pluuie ostendant : qr nemo
conp̾hendit. quandõ ds̃ uirtutẽ p̃dicationis

Expanded text:
fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis . Sed plerumque praedicatores sancti ostendere semetipsos ut prosint cupiunt, nec tamen possunt; plerumque latere ut quieti sint appetunt, nec tamen permittuntur. Nemo igitur scit quando lucem nubium pluviae ostendant, quia nemo comprehendit quando
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sententiã ꝓtulit: ilico ad ipsũ prauitatis auc¬
tore ꝓ quẽ unũ quodq malũ oboritur. m̃tis ocit¬
los deflectit: ut qr uno hoc uersu. praui capitis
m̃brae ꝑ strinxerat. eciã hoc ipsũ m̃broꝵ caput
subbreuitate describat U. el certe q superius
nubiũ dĩ uirtutes intulerat: agic nunc. ut con¬
tra bono⁊ uitã. etiã aduersariĩ inpugnationes

Expanded text:
rum sententiam protulit, illico ad ipsum pravitatis aucrum sententiam protulit, illico ad ipsum pravitatis auctorem, per quem unumquodque malum oboritur, mentis oculos deflectit, ut quia uno hoc versu pravi capitis membra perstrinxerat, etiam hoc ipsum membrorum caput sub brevitate describat. Vel certe quia superius , nubium Dei virtutes intulerat, agit nunc ut contra bonorum vitam etiam adversarii impugnationes
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã: habent iudicẽ rationẽ suã. Inpeccato gͥ
qͦd cõmittunt. prius contrase iudiciũ sue ratiõnis
inueniunt : & post adistrictionẽ et̾ni examinis
ꝑdiicunt᷑:. & hoc ẽ. fortasse. qͦd ꝑ psalmistam dr̃:
tuarũ : qr dum miro ordine dispositionis occultę
malũ ñ ꝑmittit᷑ nesciri qͦd agitur: & suo se iam
iudicio peccator inconscientia condẽpnat: &p
condẽpnationẽ ꝓpriã. ad ẽt̾ni iudicis sententiã
ꝓperat Abysso ergo abyssũ inuocare ẽ: de iudicro
adiudiciũ ꝑuenire. Eant gͥ p̾dicato es sc̃i. re¬
darguant facta peccantiũ: auditores aut̃ praui
contẽpnant uerba iustoꝵ: defendant quantũ uo¬
luerint prauitates suas. atq inpudenter gestas
inpudentius defendendo multiplicent: certe ipsi
sibi in conscientia testes sunt. qr ex cusabiles ñ sunt.
Fo enĩ ipso. quo rationalẽ creaturĩ ds̃ hominẽ condi
dit: inmani om̃ium hominũ signat. ut nouerint

Expanded text:
scientiam, habent judicem rationem suam. In peccato igitur scientiam, habent judicem rationem suam. In peccato igitur quod committunt prius contra se judicium suae rationis inueniunt, & post ad districtionē æterni iudicis perducuntur. Et hoc est forte quod per Psalmistam dicitur: tuarum , quia dum miro ordine dispositionis occultae, malum non permittitur nesciri quod agitur, et suo se jam judicio peccator in conscientia condemnat, et post condemnationem propriam, ad aeterni judicis sententiam properat. Abysso ergo abyssum invocari, est de judicio ad judicium pervenire. Eant ergo praedicatores sancti, redarguant facta peccantium, auditores autem pravi contemnant verba justorum, defendant quantum voluerint pravitates suas, atque impudenter gestas impudentius defendendo multiplicent, certe ipsi sibi in conscientia testes sunt qui excusabiles non sunt. Eo enim ipso quo rationabilem creaturam Deus hominem cdit, in manu omnium signat, ut noverint
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis dominicis erudiri contẽpnunt: utrun
bona anmala s int que faciuia. seuint. Nun
bona so facere nesciunt: cur de aliquib factis in
ostentatione doriantur: Rurs. si mala se agere
ignorant: cur̾ in eisdẽ factis. alienos oculos decli¬
nãt: ĩpsi enĩ sibi testes sunt: qr sciunt ialũ eẽ.
qd agunt. ͦd uideri ab aliis uerent᷑. Si enĩ uera¬
cit᷑ malũ eẽ. ñ crederent: nequaꝗͣ hoc ab aliis ui¬
deri formidarent. Wnde. bene & ꝑ quendã sapi¬
entẽ dr̃: cũ sit tunida nequitia. dat cestimoni¬
um condẽpnationi: qr dum de facto suo consci¬
entiã pulsans timor redarguit: ipsa sibi testimo¬
niũ ꝑhibet. dãpnabile eẽ. qͣuod agit. Iuo contra:¬
ꝑ ioħem dr̃. Si corir̃in ñ rep̾henderit nos: fidu¬
ciam habem: apud dm̃. Eugiant gͦ iniqͥ humano ͤ
oculos: semet ipsos certe fugere non possunt: Ir
enĩ malũ qͦd faciunt nouert̃: habent testẽ con¬

Expanded text:
praeceptis dominicis erudiri contemnunt, utrum praeceptis dominicis erudiri contemnunt, utrum bona an mala sint quae faciunt sciunt. Nam si bona se facere nesciunt, cur de aliquibus factis in ostentatione gloriantur? Rursum si mala se agere ignorant, cur in eisdem factis alienos oculos declinant? Ipsi enim sibi testes sunt, quia sciunt malum esse quod agunt, quod videri ab aliis verentur. Si enim veraciter malum esse non crederent, nequaquam hoc ab aliis videri formidarent. Unde et bene per quemdam sapientem dicitur: Cum sit timida nequitia, dat testimonium condemnationi . Quia dum de facto suo conscientiam pulsans timor redarguit, ipsa sibi testimonium perhibet damnabile esse quod agit. Quo contradicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus apud Deum . Fugiant ergo iniqui humanos oculos, semetipsos certe fugere non possunt. Quia enim malum quod faciunt noverunt, habent testem con
Abbreviated transcription (Latin):
sent: qđ ad uotũ suę seuitie alienigenarũ
manib usi sunt : qr eũ que legaliter interi¬
mere ipsi ñ poterant. feriend̾ũ gentilibus
tradidert̃. ut ex sola potestate roman pre¬
ses ageret. quod ipsi ex sola malicia ut agi

Expanded text:
sent ; quot ad votum suae saevitiae alienigenarum sent ; quot ad votum suae saevitiae alienigenarum manibus usi suntmere ipsi non poterant, feriendum gentibus tradiderunt, ut ex sola potestate praeses Romanus ageret quod ipsi ex sola malitia anhelarent ut agi
Abbreviated transcription (Latin):
niunt: sed cur morant᷑. Q in bonis enĩ cordib
eogitationes in licite ueniunt. s tam̃ morari
prohibent᷑: q recti quiq ne captiuandã lomũ
consebentio p̃beant. ab ipso cordis limine hostẽ
fugant ui desi quando repentinis suggestio¬
seie in pusu subite formĩdinis uictus. uanuam
cendo resticit. flendo clausit. Quia u antiq̃uus
hostis ꝑsecutorũ corda ñ solum in trando te¬
ingrediet᷑ bestia latibulũ suũ. & in antro suo
morabit᷑: Auantũ namq in eorũ mentib de¬
morata sic discimꝰ: cũ illoꝵ consilia. attesta¬
tione euangłicȩ narrationis audim. In illa
namq describitur. cũ redẽptorẽ nr̃m uiuifi¬
care mortuos cernerent. in morte eiꝰ quanta
anxietate crudelitatis insanirent: qͥd ex ple¬
re contra illũ praua desideria ardent̾ uel¬
lent. s tam̃ popłm timerent: quod occasio¬
nes occidendi quęrerent. & inuenire ñ pos¬

Expanded text:
niunt, sed cur morantur. Et in bonis cordibus niunt, sed cur morantur. Et in bonis cordibus cogitationes illicitae veniunt, sed morari prohibentur, quia recti quique ne captivandam domum conscientiae praebeant, ab ipso cordis limine hostem fugant. Qui etsi quando repentinis suggestiotiae impulsu subitae formidinis victus, januam cendo restitit, flendo clausit. Judaeorum autem persequentium corda non solum intrando Ingredietur bestia latibulum suum, et in antro suo morabitur. Quantum namque in Judaeorum mentibus demorata sit discimus, cum illorum consilia attestatione evangelicae narrationis audimus. In illa namque describitur, cum Redemptorem nostrum vivificare mortuos cernerent, in mortem ejus quanta anxietate crudelitatis insanirent, quot explere contra illum prava desideria ardenter vellent, sed tamen populum timerent ; quot occasiones occidendi quaererent, et invenire non pos
Abbreviated transcription (Latin):
iusti huiꝰ bestie antrũ ñ est Quos enĩ quasi
ꝓpriũ antrũ possidet eorũ irus proculo ubio
iminorans tenet: qr & prius in ois cogitationes
usq adiniqua desideria. & post iniqͥua desi¬
deria. usq ad nsꝑussima oꝑa ꝑducit : Neq
enĩstudent rȩꝓbi suggestiors eiꝰ ecta iudi¬
CIImanu repellere: cui ucluptat ilt appetuns
subdita delectatione seruire Cumq in eorũ
cordib prauũ qͥd oritur. mox ꝑstudiũ dele¬
ctationis enutritur: &e cũ sibi minime resi¬
stitur. ꝓtinꝰ ex consensu roborat᷑: statimq
consensus adopus ducitur: opus uͦ etiã consue¬
tudine grauat᷑. Recte gͦ inantro suo morari
hec bestiã dr̃: quę tam diu cogitationes repro¬
boꝵ tenet. quousq eorũ uta ctiã aculeo pra¬
ui operis ꝑforet. Unde : bene ad iudeã deus
ꝑ propħam dic̃. Quousq morabunt᷑ inte cogi¬
tationes noxiȩꝰ Neq enĩ rep̃hendit cur ue¬

Expanded text:
justi hujus bestiae antrum non est. Quos enim quasi justi hujus bestiae antrum non est. Quos enim quasi proprium antrum possidet, eorum mentes procul dubio immorans tenet, quia et prius in eis cogitationes usque ad iniqua desideria et post iniqua desideria usque ad nequissima opera perducit. Neque enim student reprobi suggestiones ejus recta judicii manu repellere, cujus voluntatibus appetunt subdita delectatione servire. Cumque in eorum cordibus pravum quid oritur, mox per studium delectationis enutritur; et cum sibi minime resistitur, protinus ex consensu roboratur, statimque consensus ad opus perducitur, opus vero etiam consuetudine gravatur. Recte ergo in antro suo morari haec bestia dicitur, quae tandiu cogitationes reproborum tenet, quousque eorum vitam etiam aculeo pravi operis perforet. Unde bene ad Judaeam Dominus per prophetam dicit: Quousqtationes noxiae? Non reprehendit cur ve
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ eminentiũ potestatũ m inistri spc̃. impor¬
tunis tẽptationib insurgunt qui tam̃ ad õ
escam expetunt: qr nimirũ capere animas
nequeunt. nisi iusto iudicio p̃ualere diuinit
ꝑmictant᷑:. Unde : & apte subiungitur: ortus
est sol &e congregati sunt. & in cubilib suis col¬
locabunt᷑: qr ueritatis lumine ꝑ carne̾ appa¬
rente a fideliũ mentib excussi. quasi ad eubi¬
lia sua reuersi sunt. dũ sola infideliũ corda
mo: quod hȩc bestia ñ solum antr̾ũ siũ ingre¬
di. sed in eo etiã morari ꝑhibetur. Aliquando
namq etiã bonoꝵ mentes ingredit᷑: inlicita
suggerit. tẽptationib fatigat. rectitud inẽ
sps ad delectationẽ carnis deflȩtere conat᷑:
delectationẽ quoq ad consensũ ꝑducere ni¬
titur: sed tamen resistente suꝑno ad uitorio
p̃ualere prohibet᷑: Intrare gͦ in iñtes bono¬
rũ potest. sed in eis morari r̃ potest:qr cor

Expanded text:
tamen eminentium potestatum ministri spiritus importamen eminentium potestatum ministri spiritus importunis tentationibus insurgunt. Qui tamen a Deo escam expetunt, quia nimirum capere animas nequeunt, nisi justo judicio praevalere divinitus permittantur. Ubi et apte subjungitur: Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis se collocaverunt . Quia veritatis lumine per carnem apparente, a fidelium mentibus excussi, quasi ad cubilia sua reversi sunt, dum sola infidelium corda mo quod bestia haec non solum antrum suum ingredi, sed in eo etiam morari perhibetur. Aliquando namque etiam bonorum mentes ingreditur, illicita suggerit, tentationibus fatigat, rectitudinem spiritus ad delectationem carnis deflectere conatur, delectationem quoque ad consensum perducere nititur, sed tamen resistente superno adjutorio praevalere prohibetur. Intrare ergo in mentes bonorum potest, sed in eis morari non potest, quia cor
Abbreviated transcription (Latin):
potuit : in redẽp̾tore nr̃o. ad mortẽ carnis an¬
helauit: Hȩc nimirũ bestia. inulta & electorũ
corda tenuit: s hanc ab illis moriens agnuis ex¬
cussit. Unde & in eugło ait. Nunc princeps hu¬
ius mundi : eiciet᷑ foras Qui miro rectoq uidi¬
cio dũ confessiones humiliũ illuminans suscepit :
suꝑboꝵ oculos deserens clausit. Unde ei ꝑpsil¬
mistã dr̃ Posuisti tenebras &e facta ẽ. nox: in
ipsa ꝑtransibunt om̃s bestie siluarũ. Cat uli
leonu rugientes ut rapiant : & querant adeo
escam sibi. Tenebras quippo dns ponit. cum
ꝑeccatis iuditia rependeis. lum̃ suȩ intelligen¬
tiȩ subtrahit: & nox efficit᷑ qr prauoꝵ mens
ignorantie sue errorib cecat᷑. In qua omines
bestie siluę ꝑ transeunt : dum maligni sp̃s lub
opacitate fiiudis latentes. in reproboꝵ corda.
prauitates suas explendo ꝑcurrunt. In qua
&e catuli leonũ rugiunt: qr nequissimarũ. s

Expanded text:
potuit in Redemptore nostro , ad mortem carnis anpotuit in Redemptore nostro , ad mortem carnis anhelavit. Haec nimirum bestia multa electorum corda tenuit, sed hanc ab illis moriens Agnus excussit. Unde et in Evangelio dicit: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras . Qui miro rectoque judicio dum confessiones humilium illuminans suscepit, superborum oculos deserens clausit. Unde ei per Psalmistam dicitur: Posuisti tenebras, et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae silvarum; catuli leonum rugientes ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi . Tenebras quippe Dominus ponit, cum peccatis judicia rependens, lumen suae intelligentiae subtrahit. Et nox efficitur, quia pravorum mens ignorantiae suae erroribus caecatur. In qua omnes bestiae silvae pertranseunt, dum maligni spiritus sub opacitate fraudis latentes in reproborum corda pravitates suas explendo percurrunt. In qua et catuli leonum rugiunt, quia nequissimarum sed
Abbreviated transcription (Latin):
in antiqͦ statu restauranda ꝓmititur. & mala
bestia: ñ transibit ꝑ eam. S hec bestia cũ post
redẽptoris aduentũ. post p̃dicatorũ uoces. qua¬
si post tonitruũ nu biũ. infine mundi illũ dã¬
pnatũ hominẽ. qͥ antixp̃s uocatur inuaserit.
qͥd iliud quã latibulũ ingredit᷑: ut in antro ꝓprio
demoretur: Uas qͥppe illud diaboli. antrum ac
latibulũ bestie ẽ: ut insidians hominib uã hui
uitę carpentib in illo & ꝑsigna lateat. & ꝑ mali¬
cia᷑ occidat. Qui tam̃ om̃ium reꝓborum corda.
etiã nunc prius quã aꝑtus appareat possidet.
eaq ꝑ occultã maliciã quasi propriũ autrũ te¬
net: Atq ad om̃e quod nocere bonis appetit. in
eorũ se obscuris m̃tib al scondit Anuideorũ ꝑ¬
sequentiũ corda. antrũ hui lestie ñ fuerunt
inquoꝵ diu consiliis latuit. sed repente uocib
erupit damantiũ. crucifige crucifige: &e quia
ad lacerationẽ mentis ꝑ tingere temptando ñ

Expanded text:
in antiquo statu restauranda promittitur, et mala bestia non transibit per eam. Sed haec bestia, cum post Redemptoris adventum, post praedicatorum voces quasi post tonitruum nubium, in fine mundi illum damnatum hominem qui Antichristus vocatur invaserit, quid aliud quam latibulum suum ingreditur, ut in antro proprio demoretur? Vas quippe illud diaboli antrum ac latibulum bestiae est, ut insidians hominibus viam hujus vitae carpentibus, in illo et per signa lateat, et per malitiam occidat. Qui tamen omnium reproborum corda etiam nunc priusquam apertus appareat possidet, eaque per occultam malitiam quasi proprium antrum tenet, atque ad omne quod nocere bonis appetit in eorum se obscuris mentibus abscondit. An Judaeorum persequentium corda antrum hujus bestiae non fuerunt, in quorum diu consiliis latuit, sed repente vocibus erupit clamantium: Crucifige, crucifige ? Et quia ad lacerationem mentis pertingere tentando non
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ retinueritis. retenta sunt Eece conuer¬
so terror uertit᷑ in potestatẽ: qr dũ mala sua
penitendo pumunt. usq ad exercendũ iudici¬
um ascendunt: ut hoc in deo posse accipiant.
quod prius de dõ ipsi mecuebant. Iudices
quippe fiunt qui suꝑnũ iudiciũ ꝑfecte timu¬
qui prius formidauerant. ne retinerentur
sua. S ꝙr hoc ipsũ udiciũ qđ spualit̾ agitur
modo. a carnalib ñ uidetur : sunt ñ nulli qͥ
dm̃ res humanas curare ñ estimant. & easfer¬
ri fortuitis motib putant Contra quos re¬
retur. Qui summa regit. etiã extrema non
deserit: q sic impendit᷑ maximis. ut tamen
cadẽ cura regiminis. ñ prypediatur aparius.
Qui enĩ ubiq presens. & ubiq ęqualis ẽ: etiam
indissimilib sibimet dissimmilis ñ est. Aque ͦ
om̃a respicit. eque cuncta disponit. qui in om¬
nib loc is p̃sens ẽ. nec localit̾ tenditꝰ᷑. nec uaria
curando uariat᷑. Si autẽ celos sc̃õs p̃dicatores

Expanded text:
Ecce conversorum terror vertitur in potestatem, quia dum mala sua poenitendo puniunt, usque ad exercendum judicium ascendunt; ut hoc in Deo posse accipiant, quod prius de Deo ipsi metuebant. Judices quippe fiunt qui supernum judicium perfecte timuqui prius formidaverant ne retinerentur sua. Sed quia hoc ipsum judicium quod spiritaliter agitur modo a carnalibus non videtur, sunt nonnulli qui Deum res humanas curare non aestimant, et eas ferri fortuitis motibus putant. Contra quos reretur: Qui summa regit, etiam extrema non deserit, quia sic impenditur maximis, ut tamen haec eadem cura regiminis non praepediatur a parvis. Qui enim ubique praesens, et ubique aequalis est, etiam in dissimilibus sibi ipsi dissimilis non est. Aeque ergo omnia respicit, aeque cuncta disponit, qui in omnibus locis praesens, nec localiter tenetur, nec varia curando variatur. Si autem coelos sanctos p
Abbreviated transcription (Latin):
austro. De his aquis. id est ad dm̃ decurrentib
faciet ea : flabit sp̃c eius. & fluent aque
A que de gelu currunt : qr pleriq exduris ꝑse¬
cutorib magni p̃dicatores fiunt: Gelu igitꝰ
in aqua liquat᷑: eum torpor int̾ni frigõris
adirrigationẽ uercit᷑ p̃dicaionis. Anpuilus
gelu ñ erat. qͥ acceptis epłis damascũ ꝑgens.
ineo de fidelũ quasi in terra dĩ. iactatã uerbi
semina. ne ad ꝑfectionẽ operũ suigerent. res¬
tringere querebat: S. gelu hoc inaquã redi¬
it :ꝙ quos ꝑ sequendo prius p̃inere studuit.
uos post modũ fluentis sc̃e exhetationis nifu¬
dic. ut tanto uberior electoꝵ inessis exsur¬
geret: quanto hanc smber dei eciã ał ore ꝑ¬
quiꝗ sunt. nisi frum̃ta dĩ. celestib horreis
recõrdenda : quȩ nunc intricura aree paleas
tolerant: q in hac purgatine scę̃ eccłe. mores
contrarios reproboꝵ portant. quoueq hȩc in¬

Expanded text:
Austro . De his aquis, id est ad Deum concurrentibus Austro . De his aquis, id est ad Deum concurrentibus faciet ea, flabit spiritus amque de gelu currunt, quia plerique ex duris persecutoribus magni praedicatores fiunt. Gelu igitur in aquam liquatur, cum torpor interni frigoris ad irrigationem vertitur praedicationis. An Paulus gelu non erat, qui acceptis epistolis Damascum pergens , in corde fidelium quasi in terra Dei jactata verbi semina, ne ad perfectionem operum surgerent, restringere quaerebat? Sed gelu hoc in aquam rediit, quia quos persequendo prius premere studuit, hos postmodum fluentis sanctae exhortationis infudit, ut tanto uberior electorum messis exsurgeret, quanto hanc imber Dei etiam ab ore pelecti sunt nisi frumenta Dei coelestibus horreis recondenda? Quae nunc in tritura areae paleas tolerant, quia in hac purgatione sanctae Ecclesiae mores contrarios reprobo
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ quo sc̃s spc̃ mundũ repleuerat. eo
illoꝵ m̃tes arcius inuidie malicia ligabat:
Iqua. ergo in gelu uersa fuerat: dũ eunte
post dmm̃ mundo. uidȩa in inuidia pigra re¬
manebat S qr suꝑne potestati suppe̾tũt.
& iã crudelitatis tante duritiã soluere. atq
adamandũ se corda infideliũ liquare : post
fundunt᷑ aque : Post gelu qͥppe dñs latissimas
aquas fudit : qr postꝗͣ iudȩorũ sȩuitiã usq
admortẽ ꝑtulit: eorũ corda protinꝰ ab infi¬
delitatis duricia. amoris sui aspiratione li¬
que fec̃: ut tanto post tolerabilius ad obȩdi¬
endũ currerent: quanto prius p̾ceptis illiꝰ
obstinatius restitissent Unde. bene ꝑ quendã
sapientẽ dr̃ Sic̃ glacies insereno: sic resol¬
uent᷑ peccata tua Abhoc frigido torporis
gelu. solui ꝓpħa desiderauerat: cũ dicebat:
Conũte dñe captiuitatẽ nr̃am : sic̃ torrens in

Expanded text:
et tamen quo sanctus Spiritus mundum repleverat , eo et tamen quo sanctus Spiritus mundum repleverat , eo illorum mentes arctius invidiae malitia ligabat. Aqua ergo in gelu versa fuerat dum, eunte post Deum mundo, Judaea in invidia pigra remanebat. Sed quia supernae potestati suppetiit etiam tantae crudelitatis duritiam solvere atque ad amandum se corda infidelium liquare, post uata.---Post gelu quippe Dominus latissimas aquas fudit, quia postquam Judaeorum saevitiam usque ad mortem pertulit, eorum corda protinus ab infidelitatis duritia amoris sui aspiratione liquefecit; ut tanto post desiderabilius ad obediendum currerent, quanto praeceptis illius prius obstinatius restitissent. Unde bene per quemdam sapientem dicitur: Sicut glacies in sereno, sic resolventur peccata tua . Ab hoc frigidi torporis gelu solvi Propheta desideraverat, cum dicebat: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ miracula fieri. legis p̃cepta uetauerat:
&e tam̃ uidei ꝓeisdẽ iniraculis interimere
humani generis redemptorẽ quȩrebant Un¬
de explere hoc qđ cȩperant ñ ualentes. ad pi¬
lati pretoriũ ẽcurrerunt: ut ipse hunc peri¬
meret. quẽ in iuste perimentẽ lex nulla co¬
hiberet. Ab interiorib ꝙͦ tempestas. atq ab
arcturo frigus ꝓdiit: dum qͦd iudea ex in ui¬
dia petiit: hoc gentilis uidex ex romana
auctoritate ꝑpetrauit. Unde bene contra
lit. eo infideliũ mentib grauioris inuidiae
torpor excreuit: atq inde contra dm̃ plebs
infidelis obduruit: unde humilis popłs ante¬
actã duriciã quę se astrinxerat emolliuit
Deo enĩ flante in gelu uersi fuerant: qui uisis
miraculis in uidentes dicebant. Eece mund
totus: post eũ abiit. Conspiciebant signa.
cernebant ꝑministros ei miracula: tõtũ iã
mundũ secuturũ fidei p̃dicam̃ta p̃uidebati.

Expanded text:
Neque enim miracula fieri legis praecepta vetuerant, Neque enim miracula fieri legis praecepta vetuerant, et tamen Judaei pro eisdem miraculis interimere humani generis Redemptorem quaerebant . Unde explere hoc quod coeperant non valentes, ad Pilati praetorium concurrerunt, ut ipse hunc perimeret quem injuste perimentem lex nulla cohiberet . Ab interioribus ergo tempestas atque ab Arcturo frigus prodiit, dum quod Judaea ex invidia petiit, hoc gentilis judex ex Romana auctoritate perpetravit. Unde bene contra lit, eo infidelium mentibus gravioris invidiae torpor excrevit, atque inde contra Deum plebs infidelis obduruit, unde humilis populus anteactam duritiam, qua se astrinxerat emollivit. Deo enim flante in gelu versi fuerant, qui visis miraculis invidentes dicebant: Ecce totus mundus post eum abiit . Conspiciebant signa, cernebant per ministros ejus miracula, totum jam mundum secuturum fidei praedicamenta praevidebant;
Abbreviated transcription (Latin):
ab arcturo frigus Scriptura sacra cũ contra
arcturũ interiora memorat: diuersã aqͥlo¬
nis partib austri plagã designat. Unde in
hoc eodẽ libro scribitũr. Quĩ facit arcturũ
& orionas.&. interiora austri. Quia gͥ interi¬
ora auetri sol feruentior tenet. in arcturũ
uero cisũ om̃imodo ñ habet: interiorũ no¬
mine. plebs iudaica: arcꝰturi autẽ uocabu¬
lo. hoc in loco popłs gentibis exprimit᷑. hi
enũ qui unũ atq inuisibilem dm̃ nouerant.
eiusq legi saltem carnalit̾ seruiebant: quasi
sub meridiano sole feruentes. in fidei calore
tenebantur : gentiles autẽ qr nullã scientiã
suꝑ ne cognitionis atteͥgerant. uelut sine
sole frigidi sub aquilone remaneb ant Iui a
uero tempestas inpellit. frigus autẽ torpo¬
re opprimit recte nunc dr̃: ab interiorib
egredietur tempestas. & ab arcturo frigus:
acsi aꝑte diceret᷑ Aiuideis surget malicia
ꝑsequens: & agentilib potestas premens.

Expanded text:
assus.---Scriptura sacra cum contra Arcturum interiora memorat, diversam Aquilonis partibus Austri plagam designat. Unde in hoc eodem libro scribitur: Qui facit Arcturum, et Orionas, et interiora 878 Austri . Quia igitur interiora Austri sol ferventior tenet, in Arcturo vero cursum omnimodo non habet, interiorum nomine plebs Judaica, Arcturi autem vocabulo hoc in loco populus gentilis exprimitur. Hi enim qui unum atque invisibilem Deum noverant, ejusdemque legi saltem carnaliter serviebant, quasi sub meridiano sole ferventes in fidei calore tenebantur. Gentiles autem quia nullam scientiam supernae cognitionis attigerant, velut sine sole frigidi sub Aquilone remanebant. Quia vero tempestas impellit, frigus autem torpore opprimit, recte nunc dicitur: Ab interioribus egredietur tempestas, et ab Arcturo frigus. Ac si aperte diceretur: A Judaeis surgit malitia persequens, et a gentilibus potestas premens.
Abbreviated transcription (Latin):
irigor corã hominib iules apparere refuguint᷑: &¬
Autt or contra hoc qͦd de se interius cogitant. quasi¬
UIIIA rigida exterius uenustate palliant᷑: ce sunt
ñ nulli qͥ uiles uideri abbominib appetunt
at om̃e qđ sunt. deiectos se exhibendo
contẽpnunt : sed tam̃ apud se sutrorsues qen¬
conpe sonnerit estense iuilitatis incuimeseiant
ar tuntomagis in corde elati sunt: quanto am¬
neteꝓhensit i÷ mira iurcute suꝑauit. dh enĩ
de semet ipso intꝰ humilia sentieis honorem
p̃buit nequa qͥuã interius intumescit. adiun¬
git ÷ eroq humilis in oculis meis. Ac si dicat.
Qualẽ̾ me excerius despiciens dehibeo: talẽ¬
ine de interius atcendo Quid gͦ acturi sunc
quos doctrina eleuat. si dđ ex carne sua uen
turũ redẽp̃torẽ nouerat. eiꝰqͦ gaudia ꝓphe¬
tirdo nuntiabat: & tam̃ insemẽt ipso ceriucẽ
cordis ualida diseretionis calce deprimebat

Expanded text:
en coram hominibus viles apparere refugiunt, en coram hominibus viles apparere refugiunt, et contra hoc, quod de se interius cogitant, quasi rigida exterius venustate palliantur. Et sunt nonnulli qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, dejectos se exhibendo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amdeprehendit, mira virtute superavit. Quia enim de semetipso intus humilia sentiepraebuit, nequaquam interius intumescit, adjungit: « Eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Qualem me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat, si David ex caturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen, in semetipso cervicem cordis, valida discretionis calce deprimebat,
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Quid dẽ eiꝰ factis. ab aliis sẽntiat᷑ ignoro :
ego dauid plus saltantẽ stupeo. quã pugnan¬
te̾. Pugnando qͥppe hostes subd idit: saltan
do aute̾ corã dnõ semet ipsũ uicit. quẽ mi¬
chol saul filia adhuc ex tumore regu gene¬
ris insana. cũ humiliatũ despiceret diceis
quã gloriosus fuit hodie rex isrł. disco ope¬
riense ante ancillas seruoꝵ suoꝵ. & nudat
est quasi nud etur unus descurris: ꝓtinus
audiuit. Ludam ante dñm qui elegit me :¬
potius quã patrẽ tuũ: Ac paulo post ait
Et ludam & uilior fiam. plusquã factus sũ:
eroq humilis in oculis meis: Ac si aꝑte dicat.
Uilescere coram hominib ap̃peto : qr seruare
michi coram dõ ge̾niũ ꝑhumlitatẽ quęro¬
gaꝰ Sunt uͦ ñ nulli qui desemet ipsis humilia
sentiunt. qr in honorib posit. nichil se esse¬
nitĩs. nisi puluerẽ. fauillãq ꝑpendunt: sed tam̃¬

Expanded text:
tia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro: tia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro: ego David plus saltantem stupeo, quam pugnantem. Pugnando quippe hostes subdidido autem coram Domino semetipsum vicit. Quem Michol Saul filia adhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret dicens, Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillasest, quasi si nudetur unus de scurris. » Protinus audivit: « Ante Dominum qui elegit me potius quam patrem tuum. » Ac paulo post ait: « Et ludam et vilior fiam plus quam factus sum, eroque humilis in oculis meis. » Ac si aperte dicat: Vilescere coram hominibus appeto, quia servare mihi coram Deo ingenium per humilitatem quaero. Sunt vero nonnulli qui de semetipsis humilia sentiunt, quia, in honoribus positi, nihil se esseesse, nisi pulverem favillamque, perpendunt; sed tam
Abbreviated transcription (Latin):
tueri libet. quanta uircutũ munera dauid
ꝑceperat: atq in his om̃ib quã forti se hu¬
militate seruabat. Quẽ enĩ non ex tolleret
iio lapide goliam sternere: a rege ꝓposita
extiuctis allophilis numerosa p̃putia re¬
portare: ꝓmissũ tandẽ regnũ ꝑcipere.
cuncdũq israheliticũ popłin sine ulla con¬
tradictione possidere : & tam̃ cũ areham
om̃bꝰ. admixtus popłis ante archã saltat
Eit q corã archa saltare ut credit᷑ uulgi
mos fuerat: rex se in diuino obsequio psal
tatũ rotat Eece quẽ dñs cunctis singula¬
mis. & abiecta exhibendo contẽpnit. Non
potestas regni ad memoriã reducit᷑. ⁊ non
subiectoꝵ oculis saltando iulescere metuit:
ñ se honore p̃latũ cȩceris. ante eiꝰ archã qͥ
honorẽ dederat recognoscit. Corã dõ egit
debilia uł ex trema : ut illa ex humilitate
solidaret. quȩ coram hominib gesserat for¬

Expanded text:
tueri libet quanta virtutum munera David tueri libet quanta virtutum munera David perceperat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat . Quem enim non extolleret uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, extinctis Allophylis, numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere ? Et tamen cum arcam omnibus admistus populis, ante arcam saltabat. Et quia coram arca saltare ut creditur vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltum rotat. Ecce quem Dominus cunctis singulamis, abjecta exhibendo contemnitur. Non potestas regni ad memoriam reducitur, nec subjectorum oculis saltando vilescere metuit, non se honore praelatum caeteris ante ejus arcam qui honorem desiderat recognoscit. Coram Deo egit debilia vel extrema, ut illa ex humilitate solidaret, quae coram hominibus gesserat for