comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& qualis. ẽ. ex merito. talis
ꝓspicit᷑ in blandim̃to. In tenebraᷤᷤ
ergo dies uercit᷑: quando adu̾sa
intelligimꝰ. etiã quȩ ꝓsꝑa suaden-¬
do pollicet᷑. In tenebras dies uer¬
titur: quando antiquus hostis
qualis. ẽ sȩiuens. talis a nob ꝓspi¬
citur. etiã sub blandimentis la¬
tens: ne falsis ꝓsꝑitatibꝰ quasi ex
diei lumine illudat: & ueris mi.¬
seriis. ad peccati tenebras ꝑtrahit:

Expanded text:
is perspicitur in blandimento. In tenebras ergo dies vertitur, quando adversa intelligimus, etiam quae prospera suadendo pollicetur. In tenebras dies vertitur, quando antiquus hostis qualis est saeviens, talis a nobis perspicitur etiam sub blandimentis latens; ne fictis prosperitatibus quasi ex diei lumine illudat, et veris miseriis ad 108 peccati tenebras pertrahat.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint homines. rationem red¬
dent de eo in die iudicii: ita oti¬
osa admittere. sicut etiã ꝑniciõ¬
sa formidaÑ. Cui adhuc sententiȩ
adiungit᷑. Dies ille uertatur in
tenebras. Non requirat eũ deus
desuꝑ: & non sit in recordatione

Expanded text:
fuerint homines, rationem redfuerint homines, rationem reddent de eo in die judicii , ita otiosa admittere, sicut etiam perniciosa formidat. Cui adhuc sententiae adjungitur: Dies ille vertatur in tenebras, non requirat eum Deus desuper, et non sit in recordatio
Abbreviated transcription (Latin):
noscimus. aliud. eẽ. qđ intimant:
aliud qđ sonant. Tanto autem
quisq noticiȩ illius extraneus
redditur: quanto in sola eiꝰ suꝑfi-¬
& nox in qua dictũ . ẽ. conceptus. ẽ.
homo: si suꝑficiẽtenꝰ at tendit᷑:
quid his uerbis rep̃hensibiliꝰ in¬
uenitur : Quis autẽ nesciat. diẽ
in qua natus. ẽ. nequaquã tunc
stare potuisse: Modus quippe. ẽ.
temporis: ut statũ non habeat
mansionis. Quia enĩ ꝑuentura
tendit adesse: semꝑ ex p̃teritis
festinat non. ẽẽ. Cur gͦ uir tantꝰ
maledicer& rei. quã nequaquam
subsistere non ignorarar&: Sed
fortasse aliquis dicat. qđ ex eo
pondus uirtutis aspicitur. quia
tribulatione cõmotus. illi rei ma¬
ledictũ irrogat: quȩ constat qđ
minime subsistat. Sed hoc citiꝰ
ꝑspecta ratio destruit: quia si sub¬
sistebat res cui maledicer&. ꝑnici¬
osum maledictũ intulit: si autẽ
ñ subsistebat: otiosum. Quisquis
uerbũ otiosum quod loquuti

Expanded text:
noscimus, aliud esse quod intimant, noscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in sola ejus superfidictum est: Conceptus est homo, si superficie tenus attenditur, quid his verbis reprehensibilius invenitur? Quis autem nesciat, diem in quo natus est nequaquam tunc stare potuisse? Modus quippe est temporis, ut statum non habeat mansionis. Quia enim per ventura tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. Cur ergo vir tantus malediceret rei, quam nequaquam subsistere non ignoraret? Sed fortasse aliquis dicat, quod ex eo pondus virtutis ejus aspicitur, quia tribulatione commotus, illi rei maledictum 102 irrogat quae constat quod minime subsistat. Sed hoc citius perspecta ratio destruit, quia si subsistebat res cui malediceret, perniciosum maledictum intulit: si autem non subsistebat, otiosum. Quisquis verbum otiosum, quod locuti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ contrarietatẽ dissidunt: lectorẽ
ad intelligentiã ueritatis mit cuñ.
Quid. ẽ. enĩ quod salomon ait.
melius. ẽ. comedere & bibere. quã
post subicit. melius. ẽ. ire ad do¬
mũ luctus. quã ad domũ conuiuii :
Qur luctum conuiuio p̃tulitꝰ qͥ
pͥus ȩsum potũq laudauit. Si
enĩ ꝑ electionem bonũ. ẽ. comede
& bibere: ꝓculdubio. eẽ. melius
deb&. ad domũ gaudii. quã ad
domũ lamenti ꝓꝑare. Hinc est¬
enĩ quod iterum dicit. le etare
iuuenis in adolescentia tua. Et
paulopost subicit. Adolescentia
enĩ & uoluptas: uana sunt. Quid
est hoc quod uel priꝰ rep̃henden-¬
da prȩcipit. uel post p̾cepta re-¬
p̃hendit: nisi quod in ipsis lit te¬
rȩ uerbis innuit. ut qͥ difficultatẽ
exteriꝰ patit᷑: ueritatis intelligen¬
tiam consider& quã sequat᷑:. Quȩ
nimirũ ueritatis intelligentiã.
couoquutionis familiaritate pe¬¬
netramus. Dum enĩ alia ex aliis
colligimꝰ: facile in eius uerbis ag-¬

Expanded text:
 cotrarietatem dissident, lectorem ad intelligentiam veritatis mittunt. Quid enim est quod Salomon ait: Melius est comedere et bibere ; post subjicit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii ? Cur luctum convivio praetulit, qui prius esum potumque laudavit? Si enim per electionem bonum est comedere et bibere, procul dubio esse melius debet ad domum gaudii, quam ad domum lamenti properare. Hinc est quod iterum dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subjicit: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Quid est hoc quod vel prius reprehendenda praecipit, vel post praecepta reprehendit, nisi quod ipsis litterae verbis innuit, ut qui difficultatem exterius patitur, veritatis intelligentiam consideret, quam sequatur? quae nimirum collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis ag
Abbreviated transcription (Latin):
antiquus hostis dr̃: quia suꝑbiȩ
eius supplicia. non solum omnimo¬
da. sed etiã infinita p̃parant᷑. Quȩ
pit: cũ districtus ad extremũ iu.¬
subditur. Noctem illam tenebro¬¬
sus turbo possideat. Scriptũ qͥp¬

Expanded text:
antiquus hostis dicitur, quia superbiae antiquus hostis dicitur, quia superbiae ejus supplicia, non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. pit, cum districtus ad extremum jusubditur: Noctem illam tenebrosus turbo possideat .
Abbreviated transcription (Latin):
tradit᷑: umbra mortis obscurat᷑.
Dicat gͦ. Obscurent eũ tenebrę
& umbra mortis: id. ẽ. sic eũ er¬
roris sui cęcitas obruat: ut neqͣꝗͣ
ulteriꝰ. ad lucẽ pęnitentiȩ ꝑ diui-¬
ii respectus memoriã resurgat:
hostis neqͥciȩ suȩ uinculis astrictꝰ.
aliud. ẽ. quod nc̃ patit᷑: aliud qđ
in fine patiet᷑. Quia enĩ alucis
intimȩ ordine cecidit: nc̾ sem& ip¬
sum intrinsecꝰ erroris caligine con¬
fundit. Sed post hoc amaritudi¬
ne inuoluitur: qͥa ex merito spon-¬
taneȩ caliginis. ȩt̾nȩ gehennȩ tor¬
mento cruciat᷑. Dicatur gͦ. is qui
serenitatẽ lucis intimȩ ꝑdidit. qͥd
est. qđ ante extremũ supplicium
tolerat. Occup& eum caligo. Sub.¬
iungat᷑ etiã quȩ illũ pęna subse-¬
quens sine t̾mino deuastat. In uol¬
uat᷑ amarituidine. Omne qͥppe
quod inuolutũ. ẽ. finẽ suũ quasi
nusquã indicat: quia sicꝰ ñ osten¬
dit quo incipit: ita ñ detegit quo
desistit. In uolui gͦ amaritudine

Expanded text:
ra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini respectus memoriam resurgat. hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjungatur etiam, quae illum poena subsequens etiam sine termino devastat: Involvatur amaritudine. Omnquod involutum est finem suum quasi nusquam indicat, quia sicut non ostendit quo incipit, ita non detegit quo desinit. Involvi ergo amaritudine
Abbreviated transcription (Latin):
nipotens deus sic̃ ex nichilo bona
facere potuit: ita cũ uoluit. ꝑ
incarnationis suȩ mysteriũ. etiã
ꝑdita bona reparauit. Duas uͦ ad
intelligendũ se creaturas fȩcerat:
angelicam uidelic& & humanam
stati ingenitȩ rectitudinis fre¬
git: sed una tegimen carnis ha-¬
buit: alia uͦ de carne nil infir

Expanded text:
nipotens Deus, sicut ex nihilo bona facere potuit, ita cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecerat angelicam videlicet, et humanam. statu ingenitae rectitudinis fregit. Sed una tegmen carnis habuit, alia vero nihil infir
Abbreviated transcription (Latin):
rent eũ tenebrȩ: & umbra mor¬
tis. Occup& eũ caligo: & inuol¬
uatur amaritudine. Noctẽ illã
tenebrosus turbo possideat: sit
nox illa solitaria. nec laude dig.¬
na. Expect& lucẽ. & ñ uideat:
nec ortum surgentis aurorȩ. Dies
qui elapsus cursu temporis scit᷑
cur uerti in tenebras dicit᷑: &
cũ conste quia ñ subsister&: cur
optat᷑. ut eum umbra mortis ob¬
scur&: Uel quẽ diem caligo oc¬
cupat: quẽ implicatio amaritũ¬
dinis inuoluit: Aut quis noctẽ
tenebrosus turbo possid&: quã
nullus status ten&: Aut quomͦ
optatur solitaria fieri: quȩ tran-¬
seundo iam fuerat nulla: Aut
lucem quomͦ expectat. quȩ & sen¬
su car&: & in ꝓprio statu non ꝑ¬
man& : Quibus adhuc uerbis

Expanded text:
et umbra mortis, occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, sit nox illa solitaria, nec laude digna; exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Dies qui elapsus cursu temporis scitur, cur verti in tenebras dicitur? Et cum constaret quia non subsisteret, cur optatur ut eum umbra mortis obscuret; vel quae caligo occupat, quae implicatio amaritudinis involvit; aut quis noctem tenebrosus turbo possidet, quam nullus status tenet? Aut quomodo optatur fieri solitaria, quae transeundo jam fuerat nulla? Aut lucem quomodo exspectat, quae et sensu caret, et in proprio statu non permanet? Quibus adhuc verbis
Abbreviated transcription (Latin):
uilitate despicis: quẽ cũ tanta
dignitate condidisti: Et quẽ ra-¬
tione rebus cȩteris p̃fers: cur ex
dolore supponis: Sed tam̃ hec ea¬
dem nr̃a dignitas fulg& ꝑ ima-¬
ginẽ: & longe distat abeatitudi¬
nis ꝑfectione ꝑ carne̾: quia dum
spc̃ miscet᷑ pulueri: quodãmͦ cone¬
ccit᷑ infirmitati. Quã scilic& infir

Expanded text:
vilitate despicis, quem cum tanta vilitate despicis, quem cum tanta dignitate condidisti? Et quem ratione rebus caeteris praefers, cur ex dolore supponis? Sed tamen haec eadem nostra dignitas fulget per imaginem, et longe distat a beatitudinis perfectione per carnem, quia dum spiritus miscetur pulveri, quodam modo connectitur infirmitati. Quam sc
Abbreviated transcription (Latin):
creationis ostendit᷑: quantũ cun¬
ctis animalibus quantũ rebus. uel
celestibus. sedtam̃ insensibilibꝰ ho-¬
mo p̃ferat᷑. Cuncta quippe dix̃.
& facta sunt. Cũ uero facere homi-¬
teris scriptũ. ẽ. fiat & factum. ẽ:
neq ut aqua. uolatilia. sic terra ho¬
minẽ ꝓtulit: sed priꝰquã fier&e. fa¬
ciamus dicit᷑: ut uidelic& qͥa ra-¬
tionalis creatura condebat᷑: quasi
cum consilio facta uideret᷑: quasi
ꝑstudiũ de terra plasmat᷑: & in¬
spiratione conditoris. in uirtute
sp̃c uitalis erigit᷑: ut scilic& ñ ꝑ
iussionis uocem. sed ꝑ dignitatem
oꝑationis exister&e : qͥ ad condito¬
ris imaginẽ fiebat. Quod gͥ ꝑ con-¬
ditionem homo elegantiꝰ intͣ cre¬
aturas cȩteras accepit: hoc in fla-¬
gello positus. pietati sui opificis
opponit dicens. Manꝰ tuȩ plas¬
mauer̾ me. & fȩcer̃ me totũ in
circuitu. & sic repente p̃cipitas
me : Ac si aꝑte dicat. Cur tanta

Expanded text:
creationis ostenditur quantum cuncreationis ostenditur quantum cunctis animalibus, quantum rebus vel coelestibus, sed tamen insensibilibus, homo praeferatur. Cuncta quippe dixit et facta sunt . Cum vero facere homiteris scriptum est, Fiat, et factum est ; neque ut aquae volatilia, sic terra hominem protulit; sed prius quam fieret faciamus dicitur, ut videlicet quia rationalis creatura condebatur, quasi cum consilio facta videretur. Quasi per studium de terra plasmatur, et inspiratione conditoris in virtute spiritus vitalis erigitur, ut scilicet non per jussionis vocem, sed per dignitatem operationis existeret, qui ad conditoris imaginem fiebat. Quod igitur per conditionem homo elegantius in terra creaturis caeteris accepit, hoc in flagello positus pietati sui opificis opponit, dicens: Manus tuae plasmaverunt me, et fecerunt me totum in circuitu, et sic repente praecipitas me? Ac si aperte dicat: Cur tanta
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̃ dicat. Quia sub iusto
examine dignu non. ẽ. tuȩ placa-¬
tioni qđ fȩci: pensa misericordit᷑
ne ꝑeat qđ fȩcisti. Quibꝰ etiã uer-¬
bis ꝑuersum dogma manichei de-
struitur: qͥ duo esse pͥncipia m̃tiens.
a deo sp̃m. a sathana uͦ carne̾ condi¬
tam asserere conat᷑. Sc̃s & enĩ uir
ꝓphetici gr̃a sp̃c plenꝰ. longe pꝰ
uentura considerat: & errorum
germina p̾uidens calcat dicens¬
Manus tuȩ plasmauer̃ me. & fe¬¬
cerunt me totũ in circiittu. Qui
enĩ & plasmãtũ se. & factũ totu
in circuttu a dẽo asserit: tenebra¬
rũ genti. nec in sp̃u suo aliqͥd. nec
in carne derelinquit. Nã plasma-¬
tũ se ꝓpt᷑ int̾nã imaginẽ retulit:
factum uͦ totũ in circiutu. in eo
quod ex carnis constat indum̃¬
ꝑ hoc quod se plamatũ dei manibꝰ
asserit: miscdiȩ iudicis. dignitatẽ
suȩ conditionis opponit. Quãuis
enĩ ꝑ coȩt̾nũ patri uerbũ cuncta
creata sint : in ipsa tam̃ relatione

Expanded text:
humiliter dicat: Quia sub justo examine dignum non est tua placatione quod feci, pensa misericorditer, ne pereat quod fecisti. Quibus etiam verbis perversum Manichaei dogma destruitur, qui duo esse principia mentiens, a Deo spiritum, a Satana vero carnem conditam asserere conatur. Sanctus etenim vir prophetici gratia spiritus plenus, longe post ventura considerat, et errorum genimina pManus tuae plasmaverunt me, et fecerunt me totum in circuitu . Qui enim et plasmatum se, et factum totum in circuitu a Deo asserit, tenebrarum genti nec in spiritu suo aliquid nec in carne derelinquit; nam plasmatum se propter internam imaginem retulit: factum vero totum in circuitu, in eo quod ex carnis constat indumeper hoc quod se plasmatum Dei manibus asserit; misericordiae judicis dignitatem suae conditionis opponit. Quamvis enim per coaeternum Patri Verbum cuncta creata sunt, in ipsa tamen relatione
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriũ missi. ꝓpt̃̾ eos qͥ here¬
ditatẽ capiunt salutis: Ait ergo.
deus cuius resistere irȩ nemo po¬
test: sub quo curuantur qui por¬
tant orbem. Ac si humilitatẽ om̃is
creaturȩ conspiciat: & tremefa¬
ctus dicat. Quis infirmoꝵ ho¬
minũ tuis nictibus obuiat᷑: cuiꝰ
se formidini. & uircutes angłicȩ
inclinant: Nel certe qm cũ cur
sent illi subtilissimi sp̾c. si plene po
ded qui orbem portant. sub dõcur¬
ui sunt: quia diuinitatis eiꝰ celsi¬
tudinẽ quãuis subleuati uide¬
ant: nec uirtutes tam̃ angłice cõ¬
p̃hendunt. Quã uir iustus pre
infirmitate non pene trans: sed
hanc utcũq ex subiectis sũ moꝵ
sp̃uum ministeriis pensans: ad
considerationem se ꝓpriã sollici¬
ta humilitate recolligit᷑. sibiq co¬
rã se p̾ potestate suꝑnę magni¬
& loquar uerbis meis cũ eo: Ac¬
si aꝑte dicat. Si creatura illa hc̃
considerare non sufficit. quȩ carne

Expanded text:
ministerium missi propter eos qui haereministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis ? Ait ergo: Deus cujus resistere irae nemo potest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si humilitatem omnis creaturae conspiciat, et tremefactus dicat: Quis infirmorum hominum tuis nutibus obviat, cujus se fortitudini et virtutes angelicae inclinant? Vel certesent illi subtilissimi spiritus, si plene ejus Sed qui orbem portant, sub Deo curvi sunt, quia divinitatis ejus celsitudinem quam sublevati videant, nec virtutes tamen angelicae comprehendunt. Quam vir justus prae infirmitate non penetrans, sed hanc utcunque ex subjectis summorum spirituum ministeriis pensans, ad considerationem se propriam sollicita humilitate recolligit, sibique coram se prae potestate supernae magniet loquar verbis meis cum eo? si aperte dicat: Si creatura illa hunc considerare non sufficit, quae carne
Abbreviated transcription (Latin):
lerant. Tantoꝵ qͥppe pondera.
unusquisq sustinere compellitur.
quantis in hoc mundo pͥncipat᷑
Unde & terrȩ pͥnceps. ñ incongrue
enĩ populus interp̃tat᷑. Basileos¬
pulum sustin&ł qui motus illius
potestatis ponde fixus regit. Quo¬
enĩ subiectoꝵ suoꝵ onera tolerat:
portat. Beatus gͥ iob uircute ꝓ.¬
phetici sp̃c plenus. aspiciat quod
iudea a dño deserit᷑÷ atq ad diui.¬
nitatis cultũ. gentiũ pͥncipes in¬
clinant᷑: & dicat. Deus cuiꝰ resiste.
re irȩ nemo potest. sub qͦ curuan¬
tur qͥ portant orbẽ. Ac si aꝑte fa.¬
teat᷑ dicens. Et subiectos quos dã.
districte deseris: & erectas potesta¬
tes gentiũ. misericordit̃ flectis.
Quãmuis ꝑ hoc qđ dr̃ sub qͦ cur¬
uant᷑ qui portant orbẽ: possint
& angelice uircutes intelligi:
Ipsi &&enĩ orbem portant. qui re¬
gendi mundi curas ãministrant:
paulo at testante qui ait. Nonne
om̃s sunt ãminist ratoruĩ sp̾c̾. in

Expanded text:
lerant. Tantorum quippe pondera lerant. Tantorum quippe pondera unusquisque sustinere compellitur, quantis in hoc mundo principatur. Unde et terrae princeps non incongrue enim populus interpretatur. Basilepulum sustinet qui motus illius potestatis pondere fixus regit. enim subjectorum suorum onera tolerat, portat. Beatus igitur Job, virtute prophetici spiritus plenus, aspiciat quod Judaea deseritur, atque ad Divinitatis cultum gentium principes inclinantur, et dicat: Deus cujus irae nemo resistere potest, sub quo curvantur qui portant orbem. Ac si aperte fateatur dicens: Et subjectos quondam districte deseris, et erectas potestates gentium misericorditer flectis.curvantur qui portant orbem, possunt et angelicae virtutes intelligi. Ipsae etenim orbem portant, quae regendi mundi curas administrant, Paulo attestante, qui ait: Nonne omnes sunt administratorii spiritus, in
Abbreviated transcription (Latin):
sariis dicit. Absit a me hoc pecca¬
tũ in dño: quo minus cessem ora¬
re pro uobis. Quid. ẽ. gͦ in diffi¬
cultate dep̾candi moysen & sa¬
muhelem. deducere: nisi apertiꝰ
indicare. qͥa eius irȩ neq illi si
adstarent obsisterent᷑: qͥ icciroo
ꝓ amicis int̾uenire citiꝰ possent᷑:
quia apud hunc int̾cẽdere &
ꝓinimicis solerent: Hinc ad eant¬
dem iudeam dr̃. Plaga inimicim
cussi te: castigatione crudeli. E t
rursum. Quid clamas ad me suꝑ
contritione tua : Insanabilis est
quia nulliꝰ int̾uentu. diuina ua
restringit᷑. cum implacabilit᷑ ex¬
citat᷑: & dicat. Deus cuiꝰ resistere
irȩ nemo potest. Quod bene &
ad specialem intellectũ ducimꝰ:
si eius dem plebis israbelitioe dãp¬
na pensamus: quã redẽp̾tor ñr¬
ꝑ dispensationis suȩ mysterium
ostensus. suꝑbientẽ deseruit: atq
ad cognitionis suȩ grãm gentes
uocauit. Unde & apte mox sub¬
ditur. Sub quo curuantur qui

Expanded text:
sariis dicit: Absit a me hoc peccasariis dicit: Absit a me hoc peccatum in Domino, quo minus cessem orare pro vobis . Quid est ergo in difficultate deprecandi Moysen et Samuelem deducere, nisi apertius indicare quia ejus irae neque illi si astarent obsisterent, qui idcirco pro amicis intervenire citius possent, quia apud hunc intercedere et pro inimicis solerent? Hinc ad eamdem Judaeam dpercussi te castigatione crudeli . Et rursum: Quid clcontritione tua? Insanabilis est quia nullius interventu divina ira restringitur cum implacabiliter excitatur, et dicat: Deus, cujus resistere irae nemo potest. Quod bene et ad specialem intellectum ducimus, si ejusdem plebis Israeliticae damna pensamus, quam Redemptor per dispensationis suae mysterium ostensus superbientem deseruit, atque ad cognitionis suae gratiam gentes vocavit. Unde et apte mox subditur: Sub quo curvantur qui
Abbreviated transcription (Latin):
me. Et rursum. Si steterint mo¬
yses & samuhel corã me: ñ. ẽ. ani¬
ma mea ad populum istũ. Qua
in re queri utilit̾ potest: cur
relictis tot antiquioribꝰ patribꝰ.
ad effundendam p̾cem moyses &
samuhel tantũmͦ. p̾stantiꝰ ele¬
gantiusq nominant᷑. Qđ tam̃
facile agnoscimꝰ: si eius quȩ dili¬
gere & inimicos p̾cipit. caritatis
merita pensamͦ. Conditoris nãq¬
auribus illa maxime oratio cõ¬
mendatur: quȩ ꝓ inimicis qͦq
int̾cedere nititur. Unde & ꝑ
sem& ipsam ueritas dicit. Orate
pro ꝑsequentibus & calũpnian¬
tibus uobis. Et rursum. Cũ stabi¬
tis ad orandum : dimittite siqͥd
habetis aduersus alterũ. Cũ uͦ
patrũ pͥoꝵ. facta. sacro eloqͥo de¬
scribente reuoluimꝰ: moysen. &
samuhelem. exorasse ꝓ aduersan¬
tibus inuenimus. Unus quisq eoꝵ
seuientis populi persequutionem
fugit : & tam̃ ꝓ uita sui ꝑsequuto.¬
ris interuenit: alter ex pͥncipã¬
tu populi deiectus. ipsis suis adu̾¬

Expanded text:
. Et rursum: Si steterint Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Qua in re quaeri utiliter potest cur relictis tot antiquioribus Patribus, ad effundendam precem Moyses et Samuel tantummodo praestantius elegantiusque nominantur? Quod tamen facile agnoscimus, si ejus quae diligere et inimicos praecipitur charitatis merita pensamus. auribus illa maxime oratio commendatur, quae pro inimicis quoque intercedere nititur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Et rursum: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus alterum . Cum vero patrum priorum facta sacro eloquio describente revolvimus, Moysen et Samuelem exorasse pro adversantibus invenimus. Unus quippe eorum saevientis populi persecutionem fugit, et tamen pro vita sui persecutoris intervenit; alter, ex principatu populi dejectus, ipsis suis adver
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ se mentibus nc̃ ꝑ desidĩa sepe¬
lit. hos sibi postmodũ ꝑ torm̃ta
do suscipiunt: tẽ sepulchra cũ mor
dampnatos pęna cognouimꝰ: & instry-¬
ente nos sacro eloquio quantus in
dampnatione ignis. quanta in ig-¬
ne obscuritas. quantusq in obscu¬
ritate pauor sit. nullatenꝰ ãbigimꝰ:
Ded qͥd ꝓdest ista p̾nosse: si ñ con-¬
tingat euadẽ : Tota gͦ intentione
curandũ. ẽ. ut cũ uacationis tẽpꝰ¬

Expanded text:
quorum se mentibus nunc per desideria sepequorum se mentibus nunc per desideria sepelit, hos sibi postmodum per tormendo suscipiunt, tunc sepulchra cum damnatos poena cognovimus; et instruente nos sacro eloquio, quantus in damnatione ignis, quanta in igne obscuritas, quantusque in obscuritate pavor sit, nullatenus ambigimus. Sed quid prodest ista praenosse, si non contingat evadere? Tota ergo intentione curandu
Abbreviated transcription (Latin):
delectatio polluit: t̾c infinitȩ pa-¬
nc̃ inanis elatio exaltat: atq qui
quolib& ex uicio hic uoluntatẽ
callidi ꝑsuasoris expleuer̃: tc̃ cũ
duce suo reꝓbi ad torm̃ta ꝑueni-¬
unt. Et quãuis angeloꝵ atq ho¬
minũ longe sit natura dissimilis:
iina tam̃ pęna implicat. quos unꝰ
in crimine reatus ligat. Qđ bene
ac bręuit̾ insinuat ꝓpħa qui ait
Ibi assur & om̃is multitudo eius:
& in circuitu eius sepulchra illius:
Quis nanq assur suꝑbi regis nomi¬
ne. nisi ille ꝑ elationem cadens an¬
tiquus hostis expͥmit᷑: Qui ꝓ eo
quod multos ad culpam ꝑtrahit:
cũ cuncta sua multitudine ad in¬
ferni claustra descendit. Sepulchra
autẽ mortuos tegunt. Et qͥs alius
mortẽ acrius ꝑtulit: quã is qͥ con¬
ditorẽ suũ despiciens uitã reliqͥt:
Quẽ uidelio& mortuũ cũ humana
corda suscipiunt: eius ꝓculdubio
sepulchra fiunt. Sed in circuitu il¬
lius sepulchra eius sunt: quia in

Expanded text:
delectatio polluit; tunc infinite padelectatio polluit; tunc infinite panunc inanis elatio exaltat; atque qui quolibet ex vitio hic voluntatem callidi persuasoris expleverunt, tunc cum duce suo reprobi ad tormenta perveniunt. Et, quamvis angelorum atque hominum longe sit natura dissimilis, una tamen poena implicat quos unus in crimine reatus ligat; quod bene ac breviter insinuat propheta qui ait: Ibi Assur, et omnis multitudo ejus et in circuitu ejus sepulcra illius . Quis namque Assur, superbi regis nomine, nisi ille per elationem cadens antiquus hostis exprimitur, qui, pro eo quod multos ad culpam pertrahit, cum cuncta sua multitudine ad inferni claustra descendit? Sepulcra autem mortuos tegunt. Et quis alius mortem acrius pertulit quam is qui, conditorem suum despiciens vitam reliquit? Quem videlicet mortuum cum humana corda suscipiunt, eius procul dubio sepulchra fiunt. Sed in circuitu illius sepulchra eius sunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ligatis manibus pedibusq ꝓiecti
sunt: quos tam̃ cũ idem rex in
camini incendio miratus explora¬
r&: illesis uestibus deambulantes
uidit. Ubi aꝑte colligit᷑: quia mira
litas in diuersa uirtute temꝑata.
& uestimenta non at̾tigit: & uin¬
cula incendit: scĩsq uiris & ad in¬
ferendum tormentũ flãma friguitꝰ
& ad solutionis ministeriũ exarsit.
Sic̃ gͦ electis. ignis ardere nouit ad
solatiũ: & tamen ardere ad suppli¬
ciũ nescit: ita ediuerso gehennae
flãma reꝓbis. & nequaquã lucet¬
⁊ ad consolationis grãmꝰ: & tam̃ luce¬
Q ad pęnã: ut damp̃natoꝵ oculis ig.¬
nis supplicii. & nulla claritate can¬
deat: & ad doloris cimulũ. dilec¬
ti qualit̃ crucient᷑ ostendat. Qͥd
autẽ mirũ si gehennȩ ignẽ credi-¬
mus habere suppliciũ simul obseu.¬
ritatis & luminis: quando expe-¬
runento nouimꝰ. quia & tedarum
tlama luc& obscura: Tunc edax
fãma cõburit. quos nc̃ carnalis

Expanded text:
ligatis manibus pedibusque, projecti ligatis manibus pedibusque, projecti sunt, quos tamen, cum idem rex in camini incendio miseratus exploraret, illaesis vestibus deambulantes vidit . Ubi aperte colligitur quia, miralitas in diversa virtute temperata, et vestimenta non attigit, et vincula succendit, sanctisque viris et ad inferendum tormentum flamma friguit, et ad solutionis ministerium exarsit. Sicut ergo electis ignis ardere novit ad solatium, et tamen ardere ad supplicium nescit, ita e diverso gehennae flamma reprobis et nequaquam lucet ad consolationis gratiam, et tamen lucet ad poenam. Ut damnatorum oculis ignis supplicii et nulla claritate candeat, et, ad doloris cumulum, dilecti qualiter cruciantur ostendat. Quid autem mirum, si gehennae ignem credimus habere supplicium simul obscuritatis et luminis, quando experimento novimus, quia et taedarum flamma lucet obscura? Tunc edax flamma comburit quos nunc carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
ciar&. Qui gͥ ad doloris sui cumu¬
lũ ꝓpinquoꝵ absentiũ meminit:
constat ꝓculdubio quia eos ad au¬
gm̃tũ supplicii paulopꝰ potuit
at cremari: qui ad doloris sui cũ¬
mulũ eũ quẽ despexerat in sinu
abrahȩ lazarũ uidit: Si gͦ ei ut
Apena crescer& uir electus appa¬
ruit: cur non credendũ sit quod
uidere in supplicio eos etiã quos
contra dĩ dilexerat possit: Qua
ex re colligitur. qđ eos quos ino¬
dinate nc̃ reꝓbi diligunt: miro
iudicii ordine secũ tunc in tormen¬
tis uidebunt: ut pęnã ꝓpriȩ pu¬
nitionis exaggerae illa auctori p̃¬
posita carnalis cognatio: pari ante
oculos ultione dampnata. Ignis itaq
qui in obscuritate cruciat: creden¬
dũ. ẽ. quia lum̃ ad torm̃tũ seruat.
Quod si approbare testimoniis in
sua expressione non possumꝰ: suꝑ¬
est. ut ediuerso doceamꝰ. Tres qͥp¬
pe hebreȩ gentis pueri. ꝑ chaldei
regis imꝑiũ succensi camini ignibꝰ.

Expanded text:
ciaret. Qui igitur ad doloris sui cumuciaret. Qui igitur ad doloris sui cumulum propinquorum absentium meminit, constat procul dubio quia eos ad augumentum supplicii paulo post potuat cremari, qui, ad doloris sui cumulum, eum quem despexerat, in sinu Abrahae Lazarum vidit? Si ei, cui ut poena cresceret, et vir electus apparuit, cur non credendum sit quod videre in supplicio eos etiam quos contra Deum dilexerat possit? qua ex re colligitur quod eos quos inordinate nunc reprobi diligunt, miro judicii ordine secum tunc in tormentis videbunt, ut poenam propriae punitionis exaggeret illa Auctori praeposita carnalis cognatio, pari ante oculos ultione damnata. Ignis itaque qui in obscuritate cruciat, credendum est quia lumen ad tormentum servat, quod si approbare testimoniis in sua expressione non possumus, superest ut e diverso doceamus. Tres quippe Hebraeae gentis pueri per Chaldaei regis imperium, succensis camini ignibus,
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ incipit: & deficere defectꝰ ne-¬
scit. Quia gͥ & mors perimit. & ñ
extinguit: dolor cruciat. sed nul¬
latenus pauorẽ fugat. flamma
comburit. sed nequaquã tenebras
discutit: quantũ ꝑ noticiã p̃sen¬
tis uitȩ colligit᷑. supplicia ordinẽ
non habent: quȩ non suam ꝑ om̃ia
qualitatẽ tenent. Quãuis illic ig¬
nis & ad consolationẽ non lucet:
& tam̃ ut magis torqueat ad ali¬
quid luc&. Nam sequaces quosq
suos secũ in tormento reꝓbi flãma
illustrante uisuri sunt quoꝵ a mo¬
re deliquer̃: quatinꝰ quia eoꝵ uitã
carnalit̾ contra p̃cepta conditoris
amauer̃: ipsoꝵ quoq eos interitꝰ
fligat. Quod ꝓfecto eugłio teste
colligimꝰ: in quo ueritate nunci¬
ante diues ille quẽ contigit ad ȩt̃m
incendii tormenta descendẽ: qͥnq
fratrũ describit᷑ meminisse. Qui
abraham petiit. ut ad eoꝵ erudi¬
tionẽ eum mit cer&: ne illuc eos
quandoq uenientes par pęna cru-¬

Expanded text:
semper incipit, et deficere defectus nesemper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, et non exstinguit, dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebradiscutit; quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent. Quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen magis torqueat, ad aliquid lucet. Nam sequaces quosque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta Conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitusfligat. Quod profecto Evangelio teste colligimus, in quo, Veritate nuntiante, dives ille, quem contigit ad aeterni incendii tormenta descendere, quinque fratrum describitur meminisse ; qui Abrabam petiit ut ad eorum eruditionem eum mitteret, ne illuc eos quandoque venientes par poena cru
Abbreviated transcription (Latin):
tus amitcit᷑. cũ tolerari iã cȩꝑit
qđ timebat᷑. illic & dolor dilaniat:
ce pauor angustat. Horrendo gͥ mͦ
erit tc̃ rẽpbis dolot cũ formidine:
flãma eũ obscuritate. Sic sic uidẽ¬
lic&e a dãpnatis sentiri pondus sũ¬
mȩ ȩquitatis debet: ut quia a uo.¬
luntate conditoris nequaquã st̃
uerit discrepare cum uiuerent:
in eorum quandoq interitu ip¬
sa a suis qualttatibus etiam tor¬
menta discordent: quatinus quo
se impugnant. cruciatus auge¬
ant: & cum uarie prodeunt:
multipliciter sentiantur. Quȩ
tamen supplicia in se dimersos
& ultra uires cruciant: et in
eis uitae subsidium extinguen¬
tes seruant: ut sic uitã t̃minꝰ pii¬
niat. quatinꝰ semꝑ sine t̾mino cru-¬
ciatus uiuat: qͥa & ad finẽ ꝑ tor¬
menta ꝓperat: & sine fine deficienᷤ
durat. fĩt gͦ miseris mors sine mor¬
te: finis sine fine: defectus sine de¬
fectu: quia &e mors uiuit. & finis

Expanded text:
tus amittitur, cum tolerari jam coeperit tus amittitur, cum tolerari jam coeperit quod timebatur; illic et dolor dilaniat, et pavor angustat. Horrendo igitur modo erit tunc reprobis dolor cum formidine, flamma cum obscuritate. 334 Sic sic videlicet a damnatis sentiri pondus summae aequitatis debet, ut qui a voluntate conditoris nequaquam sunt veriti discrepare dum viverent, in eorum quandoque interitu ipsa a suis qualitatibus etiam tormenta discordent, quatenus quo se impugnant, cruciatus augeant, et cum varie prodeunt multipliciter sentiantur. Quae tamen supplicia in se demersos et ultra vires cruciant, et in eis vitae subsidium exstinguentes servant, ut sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quã tam̃ mira potentia iu-¬
dicantis ȩquitas ordinat: ut pęna
animũ quasi inordinata confundat:
Nel certe abesse ordo suppliciis
dicit᷑: quia quibiis lib& rebus in
pęnã surgentibus ꝓpria qualitas
non seruat᷑. Unde & ꝓtinꝰ sub infer-¬
tur. Et sempit̾nus horror inhã-¬
bitans. In huiꝰ uitȩ torm̃tis timor
dolorem hab&: dolor timorem ñ
habae: quia nequaquã mentẽ mȩtꝰ
cruciat᷑ꝰ cũ patiiam cȩperit qđ
me tuelut. Infernũ uͦ & umbra
mortis obscirat: &e semptt̃nꝰ hor¬
ror inhabitat: quia eius ignibus
traditi. & in suppliciis dolorem
sentiunt: & in doloris angustia.
pulsantis se semꝑ pauore feriunt᷑:
ut & quod timent tolerent: &
rur sus qđ tolerant sine cessatione
ꝑtimescant. De his & enĩ scriptũ. ẽ:
Uermis eoꝵ non moriet᷑: & ignis
eoꝵ non extinguet᷑. Hic flamina
que succendit illuminat: illie ut
suꝑiꝰ uerbis psalmistȩ edocuimus.
ignis qui cruciat obscurat. Hic mȩ¬

Expanded text:
vit. Quanta enim mira potentia juvit. Quanta enim mira potentia judicantis aequitas ordinat ut poena animum quasi inordinata confundat. Vel certe ordo abesse suppliciis dicitur, quia quibuslibet in poena rugientibus propria qualitas non servatur. Unde et protinus subinfertur, et sempiternus horror inhabitans in hujus vitae tormentis, timor dolorem non habet, et dolor timorem non habet. Quia nequaquam mentem metus cruciat cum pati jam coeperit quod metuebat; infernum vero et umbra mortis obscurat, et sempiternus horror inhabitat, quia ejus ignibus traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloris angustia pulsante se semper pavore feriuntur, ut et quod timent tolerent, et rursus quod tolerant, sine cessatione pertimescant. De his etenim scriptum est: Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Hic flamma quae succendit illuminat; illic, ut superius verbis Psalmistae docuimus, ignis qui cruciat obscurat. Hic me
Abbreviated transcription (Latin):
sub eo. uno ordine om̃s estuamꝰ: qͥa
iuxta qualitatẽ corporis. sentit᷑ etiã
pondus caloris: sic dampnatos & u-¬
na. ẽ. gehenna quȩ afficit: & tam̃
non una om̃s qualitate cõburit:
quia qđ hic agit dispar ualitudo
corpoꝵ: hoc illic exhib& dispar
causa meritoꝵ. Quomͦ gͦ nullus
inesse ordo suppliciis dr̃: in quibꝰ
ꝓfecto quisq iuxta modũ culpe
cruciaturꝰ. Sed sc̃s uir postquã um-¬
br̃ã mortis intulit. quanta sit con-
fusio in dampnatoꝵ mente subum-¬
git: quia ipsa quoq supplicia q̃
ordinata ꝑ iusticiam ueniunt:
ordinata ꝓculdubio in corde mo-¬
rientiũ non sunt. Ut enim paulo
suꝑiꝰ diximꝰ dum dampnatus qͥsq
foris flãma succenditur intus ce-¬
citatis igne deuorat᷑: atq in do¬
lore positus exteriꝰ. in teriꝰq con¬
fundit᷑ꝰ ut sua deteriꝰ confusione
cruciet᷑. Repulsis gͦ in supplicio¬
ordo non erit: quia in eoꝵ mor-¬
te atrociꝰ ipsa confiisio mentis se-¬

Expanded text:
sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia sub eo uno ordine omnes aestuamus, quia juxta qualitatem corporis sentitur etiam pondus caloris, sic damnatos et una est gehenna, quae afficit, et tamen non una omnes qualitate comburit; quia quod hic agit dispar valetudo corporum, hoc illic exhibet dispar causa meritorum. Quomodo ergo nullus inesse ordo supplicii dicitur in quibus profecto quisque juxta modum culpae cruciatur? Sed sanctus vir, postquam umbrafusio in damnatorum mente subjungit. Quia ipsa quoque supplicia, quae ordinata per justitiam veniunt, ordinata procul dubio in corde morientium non sunt. Ut enim paulo superius diximus, damnatus quisque foris flamma succenditur, intus caecitatis igne devoratur: atque in dolore positus exterius interiusque confunditur, ut sua deterius confusione crucietur. Repulsis ergo ordo in supplicio non erit, quia in eorum morte atrocius ipsa confusio mentis sae
Abbreviated transcription (Latin):
ad comburendum. Si enĩ nullus in
suppliciis ordo seruabit᷑: cur cõ¬
burenda zizania in fasciculis li¬
gant᷑: Sed nimirũ fasciculos ad
comburendum ligare. ẽ: hos qui
et̃no igni tradendi sunt pares pa.
ribus sociare: ut quos similis culpa
inqͥnat. par etiã pęna constringat:
& qui nequaquã dispari iniqͥtate
polluti sunt: nequaquã dispari tor¬
mento crucient᷑: quatinꝰ simul dã¬
pnatio conterat. quos simul ela¬
tio subleuabat: quosq ñ dissimi.¬
uter dilatauit ambitio: non dis.¬
similis afflictio angust&e: et
pir eruciae flãma suꝑplicii: quos
migne luxuriȩ par succendit flã¬
ma peccati. Sic̃ enĩ in domo pa-¬
tris mansiones multȩ sunt ꝓdi-
uer sitate uirtutis: sic dampna¬
tos diuerso supplicio. gehennȩ ig¬
nibus subicit disparilitas criminis
Quȩ scilic& gehenna quãuis cunc¬
tis una sit: non tam̃ cunctos uina
eademq qualitate succendit. Nã
sicut uno sole om̃s tangim᷑. nec tam̃

Expanded text:
ad comburendum . Si enim nullus in ad comburendum . Si enim nullus in suppliciis ordo servabitur, cur comburenda zizania in fasciculis ligantur? Sed nimirum fasciculos ad comburendum ligare est eos qui aeterno igni tradendi ribus sociare, ut quos similis culpa inquinat par etiam poena constringat, et qui nequaquam dispari iniquitate polluti sunt, nequaquam dispari tormento crucientur: quatenus simul damnatio conterat quos simul elatio sublevabat; quosque non dissimiliter dilatavit ambitio, non dissimilis afflictio angustet, et par cruciet flamma supplicii quos in igne luxuriae par succendit flamma peccati. Sicut enim in domo patris mansiones multae sunt pro diversitate virtutis, sic damnatos diverso supplicio gehennae ignibus subjicit disparilitas criminis; quae scilicet gehenna quamvis cunctis una sit, non tamen cunctos una eademque qualitate succendit. Nam, sicut uno sole omnes tangimur, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mis gͦ ad infernũ descendere. ẽ:
cũ ipsis quoq membris quibꝰ desi¬
deria uoluptatis expleuer̃. et̾ni
nc̃ suis delectationibus subditi un¬
diq contra iusticiã iuste iudican¬
tis pugnant. Mirum uͦ ualde
ne punit. in ordinata. ẽẽ. ullom
uel tormenta ꝑmittit: quia ipsa
quoq supplicia quȩ ex lance iu¬
sticiȩ ꝓdeuntꝰ: inferri sine ordine
nequaquã possunt. Quomͦ nãq
in suppliciis ordo non erit: dũ
dampnatũ quẽq iuxta modũ
criminis. retribiitio sequet᷑ ulti¬
onis: Hinc quippe scriptum. ẽ
Potentes potent̃ tormenta patien¬
tur: & fortioribus fortior instat
pnatione dr̃. Quantũ exaltauit
se. & in deliciis fuit: tantũ date
illi tormenta. & luctũ. Si gͥ uixta
modum culpȩ pęna distinguitur:
constat nimirũ quod in supplici.¬
is ordo seruatur. Et nͥ tormentoꝵ
summã. meritoꝵ acta dirimerent:¬
nequaquã iudex ueniens dicturũ
se messoribus. eẽ. ꝑhiberie. Colligi¬
te zizania. & ligate ea fasciculos

Expanded text:
 ad infernum descendere est, cum ipsis quoque membris, quibus desideria voluptatis expleverunt, aeterni nunc, suis delectationibus subditi, undique contra justitiam juste judicantis pugnant. Mirum vero est ne punit, inordinata esse nullo modo vel tormenta permittit, quia ipsa quoque supplicia quae ex lance justitiae prodeunt, inferri sine ordine nequaquam possunt; quomodo namque in suppliciis ordo non erit, dum damnatum quemque juxta modum criminis retributio sequitur ultionis? Hinc quippe scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat natione dicitur: Quantum exaltavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormenta et luctum. Si igitur juxta modum culpae poena distinguitur, constat nimirum quod in suppliciis ordo servatur. Et nisi tormentorum summa meritonequaquam judex veniens dicturum se messoribus esse perhiberet: Colligite zizania et ligate ea in fasciculis,
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ tam̃ adhuc aliquid de cor¬
pore mortis sentit: & ab hominabilẽ
se. ẽẽ. considerat in multis. quȩ de
pondẽ corruptionis portat. Cui
hoc quoq fit grauiꝰ: qđ sepe neq
hoc intelligit unde delinqͥt. Nagel¬
la suscipit: sed districto iudici qͥd
in se maiꝰ. quidue minꝰ displiceat ñ
agnoscit. Unde & subdit᷑. Neq enĩ
uiro qui similis mei. ẽ. respondebo:
nec qͥ possit mecũ in iudicio ex ȩqͦ
audiri. Dum cũ quolib& in iudi
nos dicatur agnoscimꝰ: & in his q̃
tent᷑ app̃hendimꝰ: eo audent̃ ad ꝓ¬
posita respondemus. Quia gͦ inui-¬
sibilis iudex quȩ facimꝰ uid&e: qua-¬
si audit quȩ dicimꝰ: sed qͥa id quod
ei displic& nequaquã plene cognos¬
cimꝰ: quasi quid ipse dicit ignoramꝰ
quo audiri ex ęquo in iudicio non
ual&: quia qͦusq corruptionis suȩ
ponde p̃mitur: hoc in pęna sua
grauiꝰ tolerat: qđ & sensũ sui re-¬
p̾hensoris ignorat. Ac si aꝑte di¬
cat. In hoc ex ȩquo ñ audioꝵ qͥa

Expanded text:
uid de corpore mortis sentit, et abominabilem se esse considerat, in multis quae de pondere corruptionis portat. Cui hoc quoque fit gravius, quod saepe neque hoc intelligit, unde delinquit. Flagella suscipit, sed districto judici quid in se majus, quidve minus displiceat, non agnoscit. Unde et subditur: « Neque enim viro qui similis mei est, respondebo, nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri. - Dum cum quolibet ex aequo nos dicatur, agnoscimus; et in his quae  apprehendimus, eo audenter ad proposita respondemus. Quia ergo invisibilis judex quae facimus videt, quasi audit quae dicimus; sed quia id quod ei displicet nequaquam plene cognoscimus, quasi quid ipse dicit ignoramus.quo audiri ex aequo in judicio non valet, quia quousque corruptionis suae pondere premitur, hoc in poena sua gravius tolerat, quod et sensum sui reprehensoris ignorat. Ac si aperte dicat: In hoc ex aequo non audior, quia
Abbreviated transcription (Latin):
frugẽ boni oꝑis reddimus: dũ ꝑ
sacrȩ eruditionis flãmã. in corde
clariꝰ ardemꝰ. Dumq per eos diebꝰ
singulis. magis magisq scientia
cȩlestis ostendit᷑: quasi int̾ni nob̃
luiminis uernũ tempꝰ aperit᷑: ut
nouus sol nr̃is mentibus rutilet᷑:
& eoꝵ uerbis nobis cognitꝰ. seipso
cotidie clarior mic&e. Urgente &¬
enĩ mundi fine. suꝑna scientia ꝓ-¬
ficit: & largiꝰ cũ tempore excres¬
cit. Hinc nãq ꝑ danihelem dr̃
Pertransibunt plurimi: & multi¬
plex erit scientia. Hinc ioħi in pͥ¬
ori parte reuelationis angelus di¬
cit. Signa. quȩ loquuta ft̾ septẽ
tonitrua. Cui tam̃ in eiusdẽ reue¬
lationis termino p̃cepit dicens:
Ne signaueris uerba ꝓpħiȩ. libri
huiꝰ. Pars quippe reuelationis
anterior signari p̾cipit᷑⁊ t̾minꝰ
initiis latuit: finis cotidie osten¬
dit. Nonnulli uͦ a grȩca lit tera
quȩ .y. dr̃ yadas nuncupatas ar-¬

Expanded text:
fruges boni operis reddimus, dum per fruges boni operis reddimus, dum per sacrae eruditionis flammam in corde clarius ardemus. Dumque per eos diebus singulis magis magisque scientia coelestis ostenditur, quasi interni nobis luminis vernum tempus aperitur, ut novus sol nostris mentibus rutilet, et eorum verbis nobis cognitus, se ipso quotidie clarior micet. Urgente etenim mundi fine, superna scientia proficit, et largius cum tempore excrescit. Hinc namque per Danielem dicitur: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia . Hinc Joanni in priori parte revelationis angelus dicit: Signa quae locuta sunt septem tonitrua . Cui tamen in ejusdem revelationis termino praecipit, dicens: Ne signaveris verba prophetiae libri hujus . Pars quippe revelationis anterior signari praecipitur, terminus initiis latuit, finis quotidie ostendit. Nonnulli vero a Graeca littera quae y dicitur Hyadas nuncupatas ar
Abbreviated transcription (Latin):
tempestate ꝑsequutionis: ex ple¬
tis noctibus longȩ infidelitatis:
credulitatis uernũ. lucidior an
Grȩco quippe eloquio: yetos plu¬
uia uocatur. Et yades. nom̃ a plu¬
uiis acceper: quia ortȩ ꝓculdu¬
bio ymbres ferunt. Bene gͦ yadũ
appellatione expressi sunt: qͥ ad
statũ uniuersalis eccłȩ. quasi in c.¬
li faciẽ deducti. suꝑ arentẽ terrã
humani pectoris. scȩ̾ p̃dicationis
ymbres fuderunt. Si enĩ p̃dicati.¬
onis sermo pluuia ñ essae: moyses
minime dixiss&: expectet᷑ sic̃ plu¬
uia eloqͥũ meũ: nequaquã ꝑ ysaiã
ueritas dicer&: mandabo nubibus
ne pluant sup cam ymbrẽ: atꝙ
hoc quad paulo ante ꝓtiilimꝰ. quã¬
obre ꝓhibite sunt stellȩ pluuuarr̃¬
ad celi spacia altiora sol ducitur:
quia apparente doctorũ scientia.
dum mens nr̃a ẏmbre p̾dicationis
infundit᷑ fidei calor auget᷑: & ꝑ
fusa terra ad fructũ ꝓficit: cum
lum̃ ȩtheris ignescit: qͥa uberiꝰ

Expanded text:
tempestate persecutionis, expletempestate persecutionis, expletis noctibus longae infidelitatis, credulitatis vernum lucidior annGraeco quippe eloquio Hyadas pluvia vocatur, et Hyades nomen a pluviis acceperunt, quia ortae procul dubio imbres ferunt. Bene ergo Hyadum appellatione expressi sunt, quia ad statum universalis Ecclesiae quasi in coeli faciem deducti, super arentem terram humani pectoris sanctae praedicationis imbres fuderunt. Si enim praedicationis sermo pluvia non esset, Moyses minime dixisset: Exspectetur sicut pluvia eloquium meum ; nequaquam per Isaiam Veritas diceret: Mandabo nubibus, ne pluant super eam imbrem ; atque hoc, quod paulo ante protulimus: Quamobrem prohibitae sunt stellae pluviarad coeli spatia altiora sol ducitur, quia apparente doctorum scientia, dum mens nostra imbre praedicationis infunditur, fidei calor augetur. Et perfusa terra ad fructum proficit, cum lumen aetheris ignescit, quia uberius
Abbreviated transcription (Latin):
placidos erexit. Ex orionibꝰ itaq
hiemps inhorruit : qͥa clarescente
scõꝵ constantia. frigida mens in¬
fideliũ. ad tempestatẽ se ꝑsequi¬
tionis excitauit. Oriones gͦ glĩ
edidit: cũ scã ȩccła martyres mi¬
sit. Qui dum loqui recta rudibꝰ¬
ausi sunt: omne pondus ex frigo¬
ris aduersitate ꝑtulerunt. Bene
autẽ ꝓtinꝰ yadas subdit: quȩ n¬
uenescente uerno. ad cȩli faciem
ꝓdeunt: & cũ sol iam caloris sui
uires exerit ostendunt᷑. Illiꝰ qͥppe
signi initiis coniunctȩ inhęrent.
quod sapientes scłi taurũ uocant:
ex quo augeri sol incipit: atq ad
extendenda diei spacia. feruentior
exurgit. Quid itaq post oriõnes
yadum nomine: nͥ doctores scãe
ȩccłȩ designantur: Qui subductis
mar tyribꝰ. ẽo iam tempore ad mun¬
di noticiam uenerunt. quo fides
clarius eluc&: & repressa infide¬
litatis hieme. altius ꝑ corda fide¬
liũ sol ueritatis cal&: qͥ remota

Expanded text:
placidos erexit. Ex Orionibus itaque placidos erexit. Ex Orionibus itaque hiems inhorruit, quia, clarescente sanctorum constantia, frigida mens infidelium ad tempestatem se persecutionis excitavit. Orionas ergo coelum edidit, cum sancta Ecclesia martyres misit. Qui dum loqui recta rudibausi sunt, omnino pondus ex frigoris adversitate pertulerunt. Bene autem protinus Hyadas subdidit, quae juvenescente verno, ad coeli faciem prodeunt, et cum jam sol caloris sui vires exerit, ostenduntur. Illius quippe signi initiis inhaerent, quod sapientes saeculi Taurum vocant; ex quo augeri sol incipit, et ad extendenda diei spatia, ferventior exsurgit. Quid itaque post Oriones Hyadum nomine nisi doctores sanctae Ecclesiae designantur? Qui, subductis martyribus, eo jam tempore ad mundi notitiam venerunt quo fides clarius elucet, et, repressa infidelitatis hieme, altius per corda fidelium sol veritatis calet. Qui, remota
Abbreviated transcription (Latin):
lerat: sedtam̃ usq ad mundi ter¬
minũ. sine defectu ꝑdurat. Sepe
nanq eam reꝓbi quia usq ad in-¬
sunt. quasi hanc se funditꝰ extin¬
xisse crediderunt: sed eo multipli¬
cius ad statũ sui ꝓfectus redĩit᷑.
quo inter manus ꝑsequentiũ mo¬
riendo laborauit. Arcturus gͦ
dum uersatur erigit᷑: quia tc̃
sc̃a ȩccła ualentius in ueritate re
arcturum: ꝓtinus oriona subdit
Oriones quippe in ipso pondere
temporis hiemalis oriunt᷑: suoq
orti tempestates excitant: & ma¬
ria. terrasq ꝑturbant. Quid gͥ¬
post arcturum. ꝑ oriones. nͥ mar¬
tyres designant᷑: qui dum scam̃
ȩccłam ad statũ p̃dicationis eri¬
gunt: pondus persequentiũ. mo¬
lestiasq passuri. ad cęli faciẽ qͣsi
in hieme uenerunt: His & enim
natis. mare. terraq turbata est:
quia dum gentilitas mores suos
destrui apparente illoꝵ fortitu¬
dine doluit: in eoꝵ necem ñ solũ
iracundos. ac turbidos. sed etiam

Expanded text:
lerat, sed tamen usque ad mundi terlerat, sed tamen usque ad mundi terminum sine defectu perdurat. Saepe namque eam reprobi, quia usque ad intsunt, quasi hanc se funditus exstinxisse crediderunt; sed eo multiplicius ad statum sui provectus rediit, quo inter manus persequentium moriendo laboravit. Arcturus ergo dum versatur erigitur, quia tunc sancta Ecclesia valentius in veritate refArcturum protinus Orionas subdit. Oriones quippe in ipso pondere tortu tempestates excitant et maria terrasqpost Arcturum per Orionas nisi martyres designantur? Quid, dum sancta Ecclesia ad statum praedicationis erigitur, pondus persequentium molestiasque passuri, ad coeli faciem quasi in hieme venerunt. His etenim natis, mare terraque turbata est, quia dum gentilitas mores suos destrui, apparente illorum fortitudine, doluit, in eorum necem non solum iracundos ac turbidos, sed etiam