comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia utrorumq par fuit meritũ. eisq datũ est
ut in una mansione socialiter uiuerent. quib
ecorpore contigit socialiter exire.ed neq
hoc silram. qđ dũ adhuc laicus uiuerem atq in
domo mea quȩ mihi inhac urbe exiure patris
oburnerat manerem. de quibusdam uicinis
meis me contigit agnouisse. Quardam namq
uxta me uidua galla dicebatur. Harc romor¬
fium nomint iuurnr̃ filiũ habrbat. a quo ñ longr
quidam stephanus qui innumtro optio fuit:
habitabat. Srd ille romorfius adextrema ui¬
te urnirns. uocauit purrũ suũ eiq p̾cepit
dicrns. Uade citius & dic stephano optioni
ut concitus urnat. quia reer nauis parata
t̾ ut adsiciliam duci debrat nos. Cumq hunc
puer insanire creder&. &obȩdire recusar&.
corpit ille urhementer inminere dicrns. Cla¬
de & nontia illi qđ dico. quia non in sanio.
ł gressus ẽ puer ut ad stephanum ꝑger&. Cum¬
q inmrdium iter urniss&. ei aliusꝰ quidam ob¬

Expanded text:
quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑram. Cumq coram eo assistentes fr̃s psallerent.
emissa subito uoerq ꝓducta clamauit dicens.
Vrse ueni. Quod mox ut dixit. eductus excorpore.
mortalem uitã finiuit. Mirati sunt fr̃s. qui hoc
qđ moriens frater clamauerat ignorabant. Quo
defuncto in monasterio facta ẽ magna tristitia
Quarto autr die quiddam fr̃ib necessariũ fuit
ut ad monasteriũ aliud positũ longe transmit¬
nerunt. Quib. cũ dicerent quid hab&is qđ uos
in tanto merore deprimitis. responderunt di¬
centrs. Loci huius desolatione̾ gemimus. quia
unus frater cuius nos in hoc monasterio uita¬
continebat. hodir quartus ẽ dies quo ꝑxhac luce
subtractus ẽ. Cumq fr̃s qui urnerant studiose
requirerent qualiter dictus fuiss&. respondert᷑.
Arsus. Qui uocationis eius horam subtiliter in¬
quirentes. ipso rum momento cognourrunt. exis¬
st drcorpore. quo ꝑ iohannr qui apud ros dr¬
functus r̾ furrat uocatus. Qua exre colligit᷑.

Expanded text:
per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitnerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus desolationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi qui erit in illa incorruptibili uita
notitia. si uir iste adhuc in carne corruptibili
positus. prophetas scõs quos nimiru numquã
uiderat agnouit. Sol& namq plrrumq contin¬
grre. ut tgressura anima ros &iam rrcognos¬
cat. cum quib pro equalitate culparũ url&iã
premiorũ inunar̾ mansione drputanda:
am uir uite urnrrabilis eleutherius senex
dequo prycetdente libro multa narraui: in mo
suo germanum fratre iohannem nomine su
habuisse ꝑhibuit. qui antr dies quatuor decim
suum fratrib exitum predixit. Cumq decres¬
centes cotidie cõputar& dies. ante triduum
quã uocaretur excorpore febre correptus ẽ.
Adhoram urro mortis urniens. misteriũ dñiei
corporis & sanguinis acerpit. Uocatosq: fr̃s¬
coram se psallere prarcrpit. quib. tamen antiphonã
ipse ꝑsem&uipsum de sem&ipso inposuit dicens.
Aperite mihi portas iustitiar & ingressus in eas.
confitebor dño harc porta dni iusti intrabunt

Expanded text:
intelligi, quaeintelligi, quaenotitia, si vir iste adhuc in carne corruptibili positus, prophetas sanctos, quos nimirum nunquam vidit, agnovit. Solet autem plerumque contingere, ut egressura anima eos etiam recognoscat cum quibus pro aequalitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratcoram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt
Abbreviated transcription (Latin):
cit. ut & boni amplius gaudeant qui srcũ
tos liztari conspiciuntꝰ quos amaurrunt.¬
& mali dum cum ris torquentur quos in
hoc mundo despecto dõ dilexerunt. eos
non solum sua srd rtiam eoꝵ porna consu¬
mat. Eit autem in elrctis quiddam mira¬
bilius. quia non solum ros agnoscunt quos
in hoc mundo nourrant. sed urlud uisos
ac cognitos recognoscunt. bonos quos num¬
quã uiderunt. Nam cum antiquos patres
in illa eterna patria uidrrint . eis incogni¬
ti ꝑuisionr̃ non erunt. quos in opere semꝑ
nouerunt. Quia cũ illic om̃s comiuni claritate
dm̃ conspiciunt. quid x̃ quod ibi nesciant. ubi sci¬
entem omĩa sciunt .Nam quidam nr̃ religio
ennium moreretur. sicut religiosi aliiqui p̾sen
tes fuerr testati sunt. inhora sui exitus ionam
prophetã. irarcbielem quoq & danielem eepit.
aspierre. Quos dum adse urnis se dicer& & de¬
pressis luminib. eis reuerentie obsrquiũ prebx¬
r&. excarne tductus rͥ. Qua inrr aꝑtedatur

Expanded text:
cit, et ut boni amplius gaudeant: quia secum cit, et ut boni amplius gaudeant: quia secum eos laetari conspiciunt, quos amaverunt: et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius: quia non solum eos cognoscunt quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Nam quidam noster et viennium morerettes fuere testati sunt in hora sui exitus Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne ductus est. Qua in re aperte datur
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsi urniant in locum hunc tormentorũ.
Quib urrbis aꝑte declaratur. quia & boni bo¬
nos. & mali cognoscunt malos. Si igitur
abraham lazarum minime rrcognouis s&.
nrquaquã ad diuitem intormentis positum
de transacta rius contritione loqueretur
dicens. quod mala reerperit inuita sua. Et si
mali malos non recognoserrent. nrquaquã
diues intormentis positus fratrum suoꝵ &iam
absentium meminiss&. Quomodo enĩ p̃sen¬
tes non poss& agnoserre. qui &am pro absen¬
tũ memoria curauit exorarr Qua in re
illud quoq ostenditur. qđ nrquaquã ipse
requi sisti. quia &boni malos. & mali cognos¬
cunt bonos. Nam & diues ad abraham cͥog¬
noscitur. cui dictum t̾ recepisti bona in uita
tua. & rlrctus lacarus areprobor̾ diuite
cognitus. quem mitti precatur exnomine
dicrns. MUitte lazarum ut intinquat ex¬
tremũ digiti sui in aquã. & refriger& li¬
guã mrã : In qua uidelic& cognitione. utri¬
usq partis cumulus retributionis excres¬

Expanded text:
c tormentorum . Quibus verbis aperte declaratur quia et boni bonos, et mali malos cognoscunt. Si enim Abraham Lazarum minime recognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua usque partis cumulus retributionis excres
Abbreviated transcription (Latin):
Pater abraham miserere mei &mitte lataru̾ ut
intinguat extremũ digit sui in aquã . & refri¬
ger& linguã mram. Cui abraham dixit fili
recordare quia rrcrpisti bona inuita tua &
lazarus similiter mala. Diues autr de ipso
iam spem salutis non habrns. ad promrrendã
suorũ salutem conuertitur dicrns. Rogo tr
patrr ut mittas rum indomu̾̃ patris mei ha

Expanded text:
raham, miserere mei, et mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam ut refrigeret linguam meam. Cui Abraham dixit: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerendam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patri
Abbreviated transcription (Latin):
ysallere corperunt. ita ut ipsi quoq qui ros oc¬
ciderant. cũ uoces psallentiũ audirent. nimiu̾
mirati terrerentur. Quas uidelic& uoces cap¬
tiui quoq om̃̃s qui illic aderant audirrunt. atq
torum p̃salmodie post modum testes extiterunt.
uoluit ad aures corporum. ut uiuentes quiq in
carne discerent. quia si dõ seruire studrant. post
carnem uerius uiuant. Quibusdam religio¬
sis quoq uiris attestantib adhuc in monasterio
positus agnoui. quod hoc langoDardorũ tempore
uixta in hac proiuntia quar sura nominatur qui¬
dam monasterii pater uite urnerabilis suranus
nomine fuerit. qui captiuis adurnirñtib atq a
langobardorũ deprardatione fugientib cuncta
que inmonasterio uidebatur habere largitus r̃.
Cumq in elrmosinis urstim̾ta sua ac fratrũ omĩa
&cellarium consumpsiss&. quic quid habere potu¬
it inhorto expendit. Expensis urro reb omĩb lan¬

Expanded text:
psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos ocpsallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes, qui illic aderant, audierunt atque eorum psalmodiae postmodum testes extiterunt. pertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, post carnem verius vivant. 23. Quibusdam religiosis quoque viris attestantibus adhuc in monasterio positus agnovi, quod hoc Langobardorum tempore iuxta in hac provincia, quae Sura nominatur, quidam monasterii pater vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, qui captivis advenientibus atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Lan
Abbreviated transcription (Latin):
diente illa sc̃a anima illie stare potuiss&. Et hi
ergo qui uiderant. & hi qui omĩno nihil uide¬
rant. uno om̃s timore ꝑculsi & territi fugert.
illam egredientẽ anima susciper&. cuius egres¬
sum nrmo mortalium ferre potius s& Sed in¬
ter hex sciendum ẽ : quia aliquando animae me¬
ritũ non in ipso suo egressu ostenditur. post
mortr̃ uero certius declaratur. Vnde & sc̃i
martires ab infidelib crudelia multa ꝑ pes si
sunt : qui tamen ut prediximus. ad ossa sua mor¬
tua signis cotidir & miraculis clarescunt.
ite namq urnerabilis ualentius qui post in hac
romana urbe mihi sicut nosti meoq monasterio
prefuit. prius inualeri ꝓuintia suũ monasteriũ
rexit. In quo dũ langobardi seuuentes uenissent.
sicut rius narratione didici duos eius monachos
in ramis unius arboris suspruderunt. Qui suspen¬
si. eodem die defuncti sunt. Facto aute uespere
utrorumq eorũ sp̃s claris illic aꝑtisq uocibus

Expanded text:
diente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi diente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, illam egredientem animam susciperet, cujus egressum nemo mortalium ferre potuisseter haec sciendum est quia aliquando animae meritum non in ipso suo egressu ostenditur, post mortem vero certius declaratur. Unde et sancti martyres ab infidelibus crudelia multa perpessi sunt, qui tamen, ut praediximus , ad ossa sua mortua signis quotidie et miraculis clarescunt.itae namque venerabilis Valentio, qui post in hac Romana urbe mihi, sicut nosti, meoque monasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut eius narratione didici, duos eius monachos in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere, utrorumque eorum spiritus claris illic apertisque vocibus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ famulo cucurrit &nuntiauit. Quod postqu̾ã
indicauit ad iunxit dicens Uar uar pater ste¬
phane. quid tibi contigit i Cui statim uultu ac
mente placida ille respondit. Uar. qđ illi conti¬
git. qui hoc fecit. Nam mihi quid contigit In
qͦuib uerbis eius ostenditur in quo uirtutis cul¬
mine sedebat. qui unum quod insumptus mun¬
di habuerat. tam secura ꝑdebat mente. magisqur
illi dolebat qui prccatũ cõ misorat. quã sibi qui
precati illius dap̾na tolerabat. Nec pensabat quid
ipse exterius. sed culpi rrus quantũ ꝑdebat int̾
hunc itaque cum dis mortis egredi ecorporr
urger&. conuinerunt multi ut tam scãt anime
de hoc mundo recedenti suas animas commen¬
darent. Cumq lecto illius bi qui conurnerant.
om̃s assisterent. alii ingredientes angłos uider̃t.
sed dicere aliquid nullomodo potuerunt. alii
om̃ino nihil uiderunt. sed om̃s qui ad erant ita
urhementissimus timor ꝑculit: ut nullus egre¬

Expanded text:
Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? In quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egre
Abbreviated transcription (Latin):
lum peccatorem gebenne igͦnib nutriss&.
Sed interim hoc tristes eponentes. adea quae
narrarr ceperam l&a redeamus. Prt dicto &¬
eni Probo alusque religiosis uiris narrantibus
agnoui ea quar indicare audientib de urnera¬
bili patre stephano in omelus euangłii curaui.
Fuit enim uir sicut isdem Probus &multi alii tes¬
tantur nihil in hoc mundo possidens. nihil quȩ¬
rens. solam cum dõ pauꝑtatem diligens. in ter
adurrsa semꝑ patientiam amplectens. conuen¬
tus scłarium fugiens. uacare semꝑ orationi
concupiscens. De quo uirtutis bonum refero
unum. ut ex hoc uno ualeant rius multa pensari.
Is namq cum quodam die messem quam sua ma¬
nu seuerat decisam ad arram deduxiss&. nihil¬
q aliud cum discipulis suis ad totius anni stipen¬
dium haber&. quidam ꝑuersae uoluntatis
uir antiqui hostis stimulis instigatus. tandem
messem igne subposito. ita ut erat in arra in¬
cendit. Quod factum dum alter aspicer&. ridẽ

Expanded text:
lum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. lum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus. ΚΕΦΑΛ. tenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum virtutis refero, ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quam sua manu severat decisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam perversae voluntatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
nu triebat. atq idem paruulus qđ dictu
graue ẽ: mox ut eius animo aliquid obstitiss&.
mairstatr̃ dĩ blasphemare consueuerat. Qui
inhac ante triennium mortalitate ꝑcussus.
urnit ad mortẽ. Cumq rum suus pater insinu
tener& sicut hi testati sunt qui presentes fue
oculis puer aspiciens corpit clamare. Obsta pa¬
ter. obsta pater. Qui clamans diclinabat faciem.
ut se abeis insinu patris absconder&r. Que cũ
ille trementem requirer&. quid uider& quer
adiunxit dicens. Mauri homines uentrunt
qui me tollerr uolunt. Qui cũ hoc dixiss&. ma¬
iestatis nomen ꝓtinus blasphemauit. & anima
reddidit. Ut enim omp̃s ds̃ ostender& ꝓ quo re¬
uiuentem pater suus noluit corrigere. hoc mo¬
riente ꝑmisit iterare . ut qui dui ꝑdiuinitatis
patientiã blasphemus uixerat. quandoq ꝑdiui¬
nitatis iudicium blasphrmar& & moreretur.
quatinus rratum suu̾ pater eius agnoscer&.
qui paruuli filii animã negligens. non paruu¬

Expanded text:
nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fueibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater, obsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim omnipotens Deus ostenderet pro quo re viventem pater suus holuit corrigere, hoc morientem permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvu
Abbreviated transcription (Latin):
pinquas s&. tandem  genitrice̾ dĩ cũ puellis
quas ꝑiusiont̾ uiderat. ad se uenire conspexit.
Cui se &iam uocanti respondere coepit. & de¬
pressis reuerenter oculis. aꝑta uoce clamare.
Ecce domina uenio. ecce domina uenio. Inqua
&uam uocr sp̃m reddidit. & ex uirgineo corpore
habitatura cũ scĩs uirginib exiuit. PT TRUS
Cum humanũ genus multis atq innumeris uiti¬
is sit subirctũ. hierusalem celestis maxima
partem exparuulis url infantib arbitror. pos¬
se compleri. GREGORIUS Et si om̃s baptiza¬
tos infantes atq inradem infantia morientes
ingredi regnum celeste credendum t̃: om̃s
tamen paruulos qui scilie& iam loqui possunt.
regna celestia ingredi eredendum non est.
qm non nullis paruulis eiusdem regni celes¬
tis aditus aparentib clauditur. si male nu¬
triantur. Nam quidã uir cunctis in hac
urbe notissimus. ante triennium filium
habuit annorũ sicut arbitror quinque.
Quem nimis carnaliter diligens. remisse

Expanded text:
pinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, venio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR. Cum humanum genus multis atque innumeris vitiis sit subjectum, Jerusalem coelestis maximam partem ex parvulis vel infantibus arbitror posse compleri. tos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse
Abbreviated transcription (Latin):
Superius memoriã feci. ei ꝑ discipulũ suum
mandare curauit. Si seruus esdĩ. non te tenrat
catena ferri. Srd catena xp̃i. Ad quã uocem
martinus ꝓtinus eandem compedem soluit.
Sed nũ quã postmodũ solutũ tetendit pedem
ultra locdm quo hunc tendere ligatũ consue¬
urrat. atq intanto se spatio sine cͤatena cohereuit.
inquanto & ante ligatus mansit. Quidũ se
postiodũ in riusdem loci sprcu conclusiss&.
corpit &iam discipulos habrre. qui abrius
Specu seorsum habitantes. adusum uite aquã
deputro aurire consuruerant. Sed funis in
quo ad hauriendã aquã situla dependebat.
crebro rũpebatur. Vnde factũ ẽ ut randem
catrnã quã expede suo uir dñi solurrat. eius
discipuli p&erent. eãq funi adiungerent at¬
que in illa situlã ligarent. Ex quo iã tr̃pore
contigit ut hisdem funis & cotidie tinguere¬
tur aqua. & nullomodo rũper&ur. Quia rñi
catenã uiri dĩ funis ille contigit. ipse quoque

Expanded text:
superius memoriam feci, ei per discipulum suum superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque
Abbreviated transcription (Latin):
remotiori parte Se contulit. sitamen molis suer&¬
dubiũ non erat qđ simul & specũ destruer& & mar¬
tinũ necar&. Itaque dũ ea quae uenerat multitudo
conar&ur si poss& sine periculo uiri dĩ ingens
illud qđ de suꝑ incuburrat saxũ leuare. cunctis
uidentib repente res ualde ammirabilis contigit
quia moles ipsa quã conabantur euellere. subito
abrisdem laborantib auulsa. ne spe lunce martini
tectũ tanger& saltũ dedit. & quasi serui dĩ
lezsionẽ fugiens longius cecidit. Quod ad ussũ
omnipotentis dĩ angelico ministerio actũ intelligit.
qui diuina ꝓuidentia disponi omnia fideliter
credidit. Hic cũ prius in eodem monte secontu¬
lit. necdũ clausus specu habitans. catena sibi fer¬
rea pedem ligauit. rãq saxo exparte altera
ad fixit. nr ei ultra licer & ꝓgredi. quã catene:
eiusdem quantitas tendebatur. Quod uir
uite uitȩ urnerabilis benedictus audiens. cuius

Expanded text:
remotiori se parte contulit. Si tamen ingeremotiori se parte contulit. Si tamen ingedubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
corpus elapsi pueri potiuss& inueniri. Quis enĩ
aliud nisi extinctũ creder& s quis uel corpus
ad terrã integrũ ꝑuenire suspicaretur. dũ it̾¬
positis ubique scopulis inpartibus discerpi potiuss&
Sed requisitus puer. in ualle inuentus r̃ non so¬
lũ uiuus. Sed &iam in columis. Iunc cunctis
ƿatenter innotuit. quod ideo lardi non potuit.
quia hunc incasu suo martini oratio portauit.
nspecu uero illius magna de suꝑ rupis eminebat
Quar cũ exƿartr exigua monti uider&ur ad¬
fixa martini cellar ꝓminens casum suũ cotidie
& illius interitũ ruitura minabatur. Ad hunc
mascator in lustris uiri armentarii nepos cũ
magna rusticorii multitudine ueniens.
precabatur ut uir dĩ de eodem specu digna¬
r&ur exire. quatinus ipse ruiturã rupem
exmonte potuiss& euellere. atque inspecu
suo dĩ famulus iam securus habitar&.
Cumqur hoc uirdĩ nequaquã adquiescer &
ei quod poss& ut facer&. pͣcepit ut ipse incelle sue

Expanded text:
corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae
Abbreviated transcription (Latin):
urnientis ad se muliebria indumenta conspi¬
ciens sese inoratione dedit. interr̾a faciem
depressit. & eo usque prostratus iacuit. quo
inpudens mulier afenestra cellule illius fati¬
gata receder&. Quae die rodem mox ut de
monte descendit uit̾a finiuit: ut exmortis
eius sententia dar&ur intelligi. quia ualde
omiipotenti dõ displicuit. qđ eius famulum
ausu inꝓbo contrista uit.
lio quoque tẽpore dũ multi adhunc religi¬
osa druotionr concurrerent. atq arta ess&r
Semita que inde uexo montis latere ad eiꝰ
cellulã ꝓperantes ducebat. puer paruulus
incaute gradiens exeodem monte cecidit.
&usque aduallem corruit. quar subeodem monte
sita. quasi in ꝓfundũ conspicitur. In loco quippe
eodem tanta mons ipse altitudine excreuit.
ut arbusta ingentia quae exeadem ualle ꝓde¬
unt exmonte aspicientib quasi frutecta esse
uideantur. Per turbati itaque sunt cuncti qui
urniebant. sum maque cura quar situm ẽ. sicubi

Expanded text:
venientis ad se muliebria indumenta conspivenientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi
Abbreviated transcription (Latin):
Si licentiã accepisti ut ferias: ego non ꝓhibebo:
Cumque hoc continur ꝑtrienniũ gerer&ur.
dir quadam antiquus hostis tanta hac eius
fortitudine uictus infremuit. Seque per
druexũ montis latus in prarcipitiũ serpens
dedit. omniaque arbusta loci illius flam¬
ma exse exeunte coneremauit. Qui inro
quod mon̾tis latus omne conbussit. cogente
omnipotente dõ monstrare conpulsus est: quan¬
tae uirtutis fuerat qui uictus abscedebat.
erpende quarso iste uir dñi in quo montis ũtice
stetit. qui cũ serpente ꝑ triennium iacuit securus.
Auditu pauro: GREGORI
ir iste uitae urnerabilis inclusionis suat tr̃pore
primo decreuerat. ut ultra mulier̾e non uider&.
Tonquia spernebat sexum. sed excomtemplata
Specie: temptationis in currere me&uebat
uitium: Quod quaedam mulier audiens. audac¬
ter ascendit montr̃. atque ad rius specũ inpuden¬
ter ꝓrupit. Atille paulo longus intuens &

Expanded text:
Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. PETR. Auditu paveo. GREGOR. Vir iste vitae venerabilis, inclusionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et
Abbreviated transcription (Latin):
&beate memoriae papa pelagio decessore
meo & aliis religiosissimis uiris narrar¬
tibus agnoui. Cuius hoc miraculũ primum fuit.
quod mox ut se in prardicti montis foramine con¬
tulit. exp&ra eadem quar insem&ipsa coneaua
angustũ specum fecerat aq stilla prurupit.
Quar martino dĩ famulo inusu coticliano suffice¬
r&. & nec plus ess& nec necessitati dress&.
Qua in re ostendit omnipotens ds̃ quantã sui fa¬
muli curã gerer&. cui uetusto miraculo potũ
insolitudine exp&rar duritia ministrar&:
Ded antiquus hostis humani generis eius uirib
in uidens. hunc usitata arte pellere exeo sprcu
molitus est. Nam amicam sibi bestiã serpentẽ
silic& ingressus. hunc abradem habitatione
eicere facto terrore conatus est. Corpit & enĩ
Serpens inspeluncam uenire solus. cum solo. eo¬
que orante seante illũ sternere. & cũ cubante
parit᷑ cubare. Sed uir sc̃s omnino in ꝑterritus.
eius ori manũ uel pedeni extendebat dicens.

Expanded text:
et beatae memoriae papa Pelagio decessore et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
te signoꝵ. Nam cũ multa ciues urbis illius
de eo soleant narrare miracula. illud tam̃ ũ
praccipuum quod usque adharc langobardox
tempora omnipotens ds̃ ꝑ uestimentũ illius
assidue dignabatur operari. Nam quoties
pluuia deerat &estu nimio terrã longa sicci¬
tas exurebat. collecti in unũ ciues urbis illius.
eius tunicã leuare atq in conspectu dñi cũ pre¬
cib offerre consueurrant. Cũqua dũ ꝑagros ex
orantes ꝑgerent. repente pluuia tribuebatur
quar plene terrã satiare potuiss&. Ex qua re
patuit rius anima quid uirtutis intus quid me¬
riti haber&. cuius foris ostensa uestis ir̃a con¬
ditoris a uerter&. X̾UI. Demartino monacho
uper quoque in parte campaniae uir ualde
uenerabilis martinus nomine in monte mar¬
sico solitariã uitã duxit. multisque annis
inspecu angustissimo inclusus fuit. Quem
multi exnr̃is nouerunt. eius que actibus
prae sentes extiterunt. De quo multa ipse

Expanded text:
te signorum. Nam cum multa cives urbis illius te signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora omnipotens Deus per vestimentum illius assidue dignabatur operari. Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverantorantes, repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averteret.  de monte Marsico. Nuper quoque in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum plerumque eis ad quaedã loquenda con¬
descendimus. paulisꝑ ad su&i hanc ipsa locutionẽ
quar nobis indigna ẽ &iam delectabilit᷑ tenemus.
ut exraiam redire non librat. ad quã uelut ex
condescensione ducti uẽnimus inuiti. Sicq fit
ut ab otiosis ad noxia alenib: ad grauora uerba
urniamus. & osnr̃m ab omni potente dño tanto
iam minus exaudiatur in prece. quanto ãplius
inquinatur stulta locutione: quia sicut serptũ
ẽ qui auertit aurt̃ suã nr audiat legem . oratio
rius erit extcrabilis. Quid ergo mirũ si postu¬
lantes tarde adño audimur. qui praecipientẽ
dñm aut tarde. aut nullomodo audimus & & quid
mirũ si florentius in prece sua citius e̾ auditus.
qui in preceptis suis dñm citius audiuit
ET RUS: Nihil est qđ responderi ualtat
aꝑte rationi. GREGORIUS Euthicius
uero qui praedicti florentii inuia dĩ socius
fuerat. magnus post mort̾e claruit inuirtu¬

Expanded text:
quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda conquia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti, hanc ipsam locutionem quae nobis indigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab otiosis ad noxia, a levibus ad graviora verba veniamus; et os nostrum ab omnipotenti Domino tanto jam minus exaudiatur in prece, quanto amplius inquinatur stulta locutione, quia sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Florentius in prece sua citius est auditus, qui in praeceptis suis Dominum citius audivit? PETR. Nihil est quod responderi valeat apertae rationi. GREGOR. Eutychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ possibile ipsa puritate ac simplicitate cogita¬
tionis. quasi exquadã iam similitudine concor¬
dant. Nos autẽ turbis popularib admixti dum
frequent᷑ otiosa non numquã uero &iam grauit᷑
noxia loquimur. os nr̃m omnipotenti dõ tanto lon¬
ginquum fit quanto huic mundo proximum:
Multũ quippe deorsum ducimtr. dũ locutione:
continua sarcularib admiscemur. Quod bene
isaias post quã regem dnm exercituũ uidit. sem&¬
ipsum repraehendit & poenituit dicens. Uar mihi
quia tacui. quia uir pullutus labus ego sũ. Qui
quur pulluta labi a haber&. aperuit cũ sub¬
iunxit. In medio populi pulluta labia babentis.
ego habito. Pullutionem namq labioꝵ habere se
doluit: Sed unde hanc contraxerit indicauit.
cum in medio populi pulluta labia habentis se ha¬
bitare ꝑhibrut. Ualde rhim difficile ẽ: ut lin¬
gua sarculariũ ment̾ẽ non inquin& quã tangit.

Expanded text:
tum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitatum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit,
Abbreviated transcription (Latin):
illam pestem sicut scir & dñs auferr&. Ad cuius
uocem subito carlũ intonuit. atque isdem tonitruus
omnes illos qui eundem locũ occupauerant serpen¬
tes intẽremit. Quosdum uirdĩ florentius interemp¬
tos aspierret. dixit. Ecce occidisti illos dñe. quis
ros hinc leuat ł Moxque ad eius uocem tantae
aues uenerunt. quanti serpentes occisi fuerant.
Quar asportantes singulos & longius proicientes.
locum habitationis illius mundũ omnimodo aser
tis. quid fuisse meriti dicimus. quod eius ori tantũ
factus ẽ proximus omnipotens ds̃ x. GRE GO¬
RIUS. Apud omnipotentis dĩ singularem mun¬
ditiã. atque r̃ius simplicem naturã multũ p&re
humani cordis munditia atqur simplicitas ual&.
oc ipso namque quod eius famuli a terrenis actio¬
nib segregati otiosa loqui nesciunt. & mentr ꝑ uer¬
ba spargere atq inquinare deuitant. auctoris sui
prarc&eris exauditiont̾ imp&rant. Cui inquan¬

Expanded text:
illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem subito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interemptos aspiceret, dixit: Ecce illos occidisti, Domine, quis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illius mundum a serpentibus tis, quid fuisse meriti dicimus, quod ejus ori tantum factus est proximus omnipotens Deus? GREGOR. Apud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quan
Abbreviated transcription (Latin):
cunctaris angraue sit cum paulus dicat. neq
maledici regnũ dĩ possidebunt & Pensa itaq
quã grauis culpa est quar separat a regno uite
ETRUS Quod si homo non fortasse exma¬
litia. sed ꝑxlingue incuria maledictionis in ꝓ¬
Si aprd districtũ iudicem p&re otiosus sermo re¬
praehenditur. quantomagis noxius s Pensa ergo
quantũ sit damnabilis qui amalitia non uacat
si & ille sermo poenalis est quia bonitate uti¬
litatis uacat. PETRUS Ad sentio: ERe¬
GORIUS Isdem uir dĩ egit aliud. quod si¬
leri nondebeat. Cũ enim magna eius opinio
longe lateque crebrescer&. quidam diaconus
longe positus ad rum ꝑgere studuit. ut eius se
orationib commendar&. Qui adrius cellulã
urniens. omnem locũ ꝑ circuitũ inuenit innu¬
meris serpentib plenum. Cumq uehem̃ter
expauiss&. clamauit dicens. Serue dñi ora . Erat
autem tunc mira serrnitas. Egressus uero flo¬
rentius ad caelũ oculos & palmas tetendit. ut

Expanded text:
cunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque cunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ? Pensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictionis verSi apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR. Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe positus ad eum pergere studuit, ut ejus se orationibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
consolam studunt. Sic isdem uir dñi cora eo
doloris magni stimulis accensus. in precatus ẽ
dicens. Spero in omnipotente do : quia in hac
uita ante oculos omniũ exmalitia sua uindie¬
ta recipent. qui nihil se ledent̾e ursum meã
occiderunt. Cuius uoce ꝓtinus ultio diuina
secuta ẽ. Nam quatuor monachi qui eundẽ
ursum occiderant. statim elefantino morbo
ꝑcussi sunt. ut menbris putrescentib in te¬
rirent. quod factũ uir dĩ florentius urhe¬
m̃ter expauit. seque fratrib maledixis se
ꝑtimuit. Omni rnĩ uitae suae tempore
flebat. quia exauditus fuerat. se crudelẽ
se inroꝵ morte clamabat homicidam
Q uod idcirco omnipotentẽ dm̃ fecisse cre¬
dimus. nr uir mirar simplicitatis quantolib&¬
dolore commotus. intorquere ultra presume¬
ret: iaculũ maledittionis. PET RUSMA
Uum quid nã ualde graue esse credimus. si for¬
tasse cuilib& exagitati iracundia maledicimus
GREGORIUS DI¬
e hoc peccato quur me per¬

Expanded text:
consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibdolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculum maledictionis. 312 PETR. Nunquidnam valde grave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. De hoc peccato cur me per
Abbreviated transcription (Latin):
ageretur. corpit in loco rodem tante uirtu¬
tis longe latrqui fama crebrescrre.
Sed quia antiquus hostis unde bonos cernit
enite serre adgloriã. inde ꝑuersos ꝑ inuidiã
rapit adporn̾a. quatuor uiri exdiscipulis
urnerabilis euthicii urhement᷑ inuidentes
quod eoꝵ magister signa non facer&. & is qui
solus abeo relictus fuerat tanto hoc miracu¬
lo clarus apparer&. rundem ursũ insidian¬
tes occiderunt. Cumq hora qua ius sus
fuerat non redir&: uir dĩ florentius suspectus est
redditus. Quem usq ad horam uisperis expectaps
afflgi corpit. quod is quem ex simplicitate multa
fratrem uocare consuruerat ursus minime reuer¬
terctur. Dir̃ urro altera perrexit ad agrum .ur¬
Sum pariter oursq quarsiturus. quem occisum rep¬
perit. Sed sollicite inquirens. citius aquibus
furrat inurnit. Tunc sese in lamentis dedit.
fratłim magis malitiã quã ursi morte deplorans.
Quẽ uenerandus uir euthicius ad sedeductũ.

Expanded text:
ageretur, coepit in loco eodem tantae virtuageretur, coepit in loco eodem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum
Abbreviated transcription (Latin):
tandũ aliquod solatiũ donare dignaretur.
Iui mox ut compleuit orationẽ. oratorium
egressus. ante fores ursũ repperit stantem.
Iui dũ ad t̾rã caput deprimeret. nihilque
feritatis in suis motib demonstrar&. aꝑte¬
dabat intelligi. qđ ad uiri dĩ obsequiũ uenis¬
s&. quod uir quoque dñi ꝓtinus agnouit.
& quia in eadem cella pẽcudes quatuor uel
quinque remanserant. quas omnino de erat
qui pascer& & custodir&. eidem urso precepit
dicens. Uade. atque has oues ad pastũ eice.
ad sextã uero horã reuertere. Corpit itaq
hoc indesinent᷑ agere. Iniungebatur urso
cura pastoralis & quas manducare consur¬
uerat. pascebat ouos bestia iriuna. Cum
cipiebat horã urso cũ ouib reũti. Cũ uero
noluiss& ad sexta . atque ita in omnib man¬
datis uiri dĩ obtẽperabat ursus. ut ne que
ad sextã iussus redir& ad nona. neque adnonã
iussus redir& ad sexta. Cũque diu hoc

Expanded text:
tandum aliquod solatium donare dignaretur. tandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperdabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venisset, quod vir quoque Domini protinus agnovit. Et quia in eadem cella quatuor vel quinque pecudes remanserant, quas omnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum cipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc