comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq oleo noriȩ consensionis eorũ corda
demulceat. Et hoc ad pii pastoriᷤᷤ officium
pertinet. Nam qui subditorũ errata cor¬
rigere & uulnera in eis peccatorũ in quantũ
sufficit curare neglexerit: inter pastores
corde tenendũ. ut eos quibus preest non
quasi suos ꝓprios sed ut domini sui gre¬
gem tractare meminerit. iuxta illud
quod petro dicit᷑. si diligis me. pasce oueᷤ
meas. Meas inquit non tuas. A eas tibi
oues cõmendatas scito. & has quasi mea̾
regere si me ꝑfecte amas recole. ut meã
lucra non tua ꝓpria queras. Sunt enim
qui oues xp̃i non amore xp̃i sed suȩ uel
głȩ uel dominationis uel questus gr̃a pasct̃
Quorũ multitudinem dolens apłs paulus
ait philippensibus. Spero autẽ. in dño
itlu: timotheũ cito me mittere ad uos
Neminẽ enim habeo tam unammẽ. qui
sincera affectione pro uobis sollicit᷑ sit
Om̃s enim sua querunt. non quȩ st̃ itiu xp̃i

Expanded text:
neque oleo noxiae consensionis eorum corda neque oleo noxiae consensionis eorum corda demulceat . Et hoc enim ad pii pastoris officium pertinet. Nam qui subditorum errata corrigere, et vulnera in eis peccatorum in quantum sufficit curare neglexerit, inter pastores corde tenendum ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas . Meas, inquit, non tuas. Meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam lucra, non tua propria quaeras. Sunt enim qui oves Christi non amore Christi, sed suae vel gloriae, vel dominationis, vel quaestus gratia pascunt. Quorum multitudinem dolens apostolus Paulus, ait Philippensibus: Spero autem in Domino Jesu Timotheum me cito mittere ad vosneminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Chri
Abbreviated transcription (Latin):
in pastoris fide titubauerat: totiens cũ
renouata fide pastoris. menbra quoq eiꝰdẽ
pastoris iubeat᷑ curare. Qđ enĩ hic dicit
ei pasce oues meas: hoc est utiq quod ei
ante passionẽ aꝑtius dixerat. ego autem
ꝓ te rogaui ut non deficiat sides tua. &
tu aliquando conuersus confirma fr̃s tuo
fide deficiant confirmare. & ut in fide
magis magisq ꝓsiciant instanter operam
dare. quãuis sollertius intuendum quod
eadẽ pastio gregis dnici non uniformi
sed multimoda est sollicitudine gerenda
Nã & terrena subsidia necesse est ut subditiᷤᷤ
rector ne desint diligenter prȩnideat. et
exempla uirtutis simul cũ uerbo predicationis
eisde sollicitꝰ impendat. & siquos aut
spualibus aut etiã cõmunibus eq cõmodis
aduersantes deprehenderit. hoꝵ. uiolentiȩ
quantũ ualet obsistat. ipsos quoq cum
forte errauerint subiectos iuxta psalmistȩ
uocẽ corripiat. iustus in miscda increpet.

Expanded text:
in pastoris fide titubaverat, toties cum in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejusdem pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei, Pasce oves meas; hoc est utique quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . fide deficiant, confirmare, et ut in fide magis magisque proficiant instanter operam dare. Quamvis solertius intuendum quod eadem pastio gregis Dominici non uniformi, sed multimoda est sollicitudine gerenda. Nam et terrena subsidia necesse est ut subditis rector ne desint diligenter praevideat, et exempla virtutis simul cum verbo praedicationis eisdem sollicitus impendat; et si quos aut spiritualibus, aut etiam communibus eorum commodis adversantes deprehenderit, horum violentiae quantum valet obsistat: ipsos quoque cum forte erraverint subjectos, juxta Psalmistae vocem: Corripiat justus in misericordia et increpet,
Abbreviated transcription (Latin):
tate iustoꝵ prȩcordia. uirtutum quoq
sp̃ualiũ opinione ꝓximis in notescunt.
Et pulchre ipse qui hȩc iudebat iohannes
inter pretando subdidit. quȩ sunt orationes
scõrum. Odoramenta etenĩ fialarũ sunt
orationes scõrum. quia quicquid boni ope¬
rantur aut dicunt qui sĩplici intentione
dõ deseruiunt: totũ ꝓfecto hoc uicem pro
eis orationis adimplet. quando deuotionẽ
mentis eoꝵ diuinis cõmendat aspectibus
silentia nr̃a ita dño donante dirigamus
ut singula hȩc cũ timoris illius respectu
dns tertio petrũ anse diligat interrogat
ut ipsa trina confessione uincula quae
illũ ter negando ligauerant absoluat.
& quotiens territꝰ eius passione. quod eũ
nosset negauerat: totiens eiꝰ resurrecti¬
one recreat᷑ qđ illũ toto corde. amet
testet᷑. Prouida dispensatione tertio consi¬
tenti amorẽ: tertio aeque pascendas oues
suas cõmendat. quia decebat ut quotienᷤ

Expanded text:
tate justorum praecordia, virtutum quoque tate justorum praecordia, virtutum quoque spiritualium opinione proximis innotescunt. Et pulchre ipse qui haec videbat Joannes interpretando subdidit, Quae sunt orationes sanctorum. Odoramenta etenim phialarum sunt orationes sanctorum, quia quidquid boni operantur aut dicunt, qui simplici intentione Deo deserviunt, totum hoc profecto vicem pro eis orationis adimplet, quando devotionem mentis eorum divinis commendat aspectibus.silentia nostra ita Domino donante dirigamus, ut singula haec cum timoris illius respectu Dominus, tertio Petrum an se diligat interrogat, ut ipsa trina confessione vincula quae illum ter negando ligaverant, absolvat: et quoties territus ejus passione, quod eum nosset, negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat, quia decebat ut quoties
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑta nouit om̃a dicere non metuit. dne
tu scis quia amote. Quã casta & sc̃a ani¬
ma. quȩ & suã cogitationẽ dño patere
non dubitat. & se nihl alud quam ea
quȩ dñs apꝓbat cogitare ignorat. Unde
bene in apocalypsi scoꝵ. corda sialis
aureis cõparantur dicente iohanne. Et
habebant singuli citharas & fialas aureas.
plenas odoramentoꝵ quȩ sunt orationes
scõꝵ. Citharas quippe aureas habent elec¬
ti. quia omis eorũ sermo. om̃e quod de
illoꝵ actibus ad notitiã proximoꝵ. fama
uulgante ꝑsonuerit: purȩ dilectionis
luce rutilum apparet. fialas quoq ha¬
bent aureas quȩ sunt uasa patula ampli¬
tudine diffusa. quia corda sua qͦ uernus
solo enisdẽ dilectionis sentiunt igne
splendescere: eo latius hȩc diuiniꝰ gauden
pandere conspectibus. Ubi recte subiun¬
git᷑. plenas odoramentoꝵ. quȩ st̃ orationeᷤ
scõrum. Fialȩ namq aureȩ odoramentoꝵ
plenitudine redundant. cũ fulgida cari¬

Expanded text:
aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, aperta omnia novit, dicere non metuit, Domine, tu scis quia amo te! Quam casta et sancta anima, quae et suam cogitationem Domino patere non dubitat, et se nil aliud quam ea quae Dominus approbat cogitare non ignorat! Unde bene in Apocalypsi sanctorum corda phialis aureis comparantur, dicente Joanne: Et habebant singuli citharas, et phialas aureas plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Citharas quippe aureas habent electi, quia omnis eorum sermo, omne quod de illorum actibus ad notitiam proximorum fama vulgante personuerit, purae dilectionis luce rutilum apparet. Phialas quoque habent aureas, quae sunt vasa patula amplitudine diffusa, quia corda sua quo verius solo ejusdem dilectionis sentiunt igne splendescere, eo latius haec divinis gaudent pandere conspectibus. Unde recte subjungitur: Plenas odoramentorum, quae sunt orationes sanctorum. Phialae namque aureae odoramentorum plenitudine redundant, cum fulgida chari
Abbreviated transcription (Latin):
care. quo adnsq ueniat dñs. qui et
illuminabit abscondita tenebrarũ. &
manifestaliit consilia cordiũ. Si quidẽ
& ipse petrus idcirco se in hac dĩnca
interrogatione cautius respondendo
cohibebat. quia meminit se pridem
ĩminente euis passione plus sibi con¬
stantiȩ tribuisse qũa haber& spondendo
uidelicet se esse paratũ & in carcerem
& in mortẽ ire cũ illo. qui nec dũ erat
idoneus instante periculo saltẽ consiteri
quia nosset illũ. uel quia fuisset aliquan¬
do cũ illo. instructus ergo periculo pͥore
cantius loqui cũ dño quẽ bene didicerat
humanȩ conscientiȩ statũ melius nosse
quã ipsa conscientia se ullatenus nosse
sufficeret: de fraterni quidẽ cordis occul¬
tis nil ꝓrsus audet diffiire: de sui autẽ
amoris integritate non siumet solius sed
& ipsius qui interrogabat dm̃ testimoniũ
pandit. etiam inquiens dne tuscis quia
amo te. O quã felix & pura conscientia.
que conditori suo cuius nuda oculis &

Expanded text:
iat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem imminente ejus passione plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri quia nosset illum vel quia fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret. De fraterni quidem cordis occultis nil prorsus audet definire; de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit etiam inquiens: Domine, tu scis quia amo te. O quam felix, et pura conscientia, quae Conditori suo, cujus nuda oculis et
Abbreviated transcription (Latin):
sit. solo ut ita dixerim xp̃i odore resꝑsit
Quicquid enĩ ibi legeris: aut fidei archana
reuelat. aut bonoꝵ. operũ fructus
ostendit. aut cęlestis regni gaudia pro¬
mittit. aut quid ipse tribulationum
hȩc prȩdicans sustinuerit pandit. aut
possint insinuat. Testat᷑ quantũ uita
sua dm̃ clarificauerit. cũ in uinculis
posit᷑ & apꝓpinquans passioni. timotheo
ꝑ epłam exemplũ sui operis proponit
dicens. Bonũ certamen certaui. cursũ
cõsummani. fide seruaui. Monstra¬

Expanded text:
sit, solo, ut ita dixerim, Christi odore respersit. sit, solo, ut ita dixerim, Christi odore respersit. Quidquid enim ibi legeris, aut fidei arcana revelat, aut bonorum operum fructus ostendit, aut coelestis regni gaudia promittit, aut quod  Al., quid ipse tribulationum hic praedicans sustinuerit pandit, aut possunt, insinuat. Testatur quantum vita sua Deum clarificaverit, cum in vinculis positus, et appropinquans passioni, Timotheo per Epistolam exemplum sui operis proponit, dicens: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem ser
Abbreviated transcription (Latin):
esset dm̃ Clarificanit quippe morte
sua petrus dm̃. quando hoc indicio
cunctis quantũ ds esset colendus
amandusq monstrauit. du ipse data
optione mallet crucis subire tormen¬
tum. quã acelestis uerbi p̃dicati cessare
Qui notandũ quod non solũ morte sed
& uita sua & passionibus quȩ mortẽ
prȩcesserant dm̃ clarificauit. Clarisi¬
cauit namq uita dm. qui ꝑ om̃a quȩ
gessit non suã ꝓpriam sed conditoris
sui uoluntatẽ laudemq querebat
reuocare pressura. Uerũ quia cum
memoria beati petri etiã coapłi enis
pauli hodie natalicia celebramꝰ: uideamꝰ¬
fr̃s km̃i utrum & ipse uel uita uel passio¬
nibus uel morte dm clarisicauerit
larificauit utiq & ipse. Testat᷑ enim
lucas euangelista qui librũ actuum
apłoꝵ maxima ex parte agones ipsius
& labores ꝓ ap̃o describendo compleuit
Testatur hoc & ipse. qui opus scriptorũ
suoꝵ quod quattuordecĩ epłis conclu¬

Expanded text:
esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte esset Deum. Clarificavit quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque monstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum quam a coelestis verbi praedicatione cessare. Qui notandum quod non solum morte, sed et vita sua et passionibus quae mortem praecesserant, Deum clarificavit. Clarificavit namque vita Deum, qui per omnia quae gessit non suam propriam, sed Conditoris sui voluntatem laudesque quaerebat.revocare pressura. Verum quia cum memoria beati Petri etiam coapostoli ejus Pauli hodie natalitia celebramus, videamtrum et ipse vel vita, vel passionibus, vel morte clarificaverit Deum. Clarificavit utique et ipse. Testatur enim Lucas evangelista, qui librum Actuum apostolorum maxima ex parte, agones ipsius et labores pro Christo describendo complevit: testatur hoc et ipse qui opus scriptorum suorum quod quatuordecim Epistolis conclu
Abbreviated transcription (Latin):
bas te & ambulabas ubi uolebas. Cum
autem senueris: extendes manus tuas.
& alius te cinget & ducet qͦ non uis
In extensione manuũ positionẽ menbre
eius qua cruci erat aptandns insinuat.
n ductu quo nollet. ipsã mortis ac pas¬
sionis acerbitatem indicat. quã corpo¬
ralis eius infirmitas horrebat. cuius
animi infirmitas sp̃ualis etiã aduersa
pro dño lȩtabat᷑ cuncta sufferre
Neq enĩ uoluntatẽ suã sed uoluntatem¬
eius quȩrebat qui misit eum xp̃i
passionis suȩ triumphum. extendes
inquiens manꝰ tuas & alius te cinget
& ducet quo non uis Ac si patent̃ dict
Quanta me caritate diligas hinc liquido
ꝓbabis. cũ pro paruuloꝵ meoꝵ uita
usq ad mortẽ certando perueneris
Et ut illi in corpore possint pariter &
mente saluari: ipse torm̃ta corporis
om̃a quȩ aduersariũ infligere libet
fortimentis constantia tolerabis. Qd̃
ipse quoq euangelista subsequenter
insinuat cũ ait. Hoc antem dixit.
significans qua morte clarificaturus

Expanded text:
 ambulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis . In extensione etenim manuum positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritualis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Neque enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. passionis suae triumphum. Extendes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget et ducet quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis, cum pro parvulorum meorum vita usque ad mortem certando perveneris; et ut illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia quae adversarium infligere libet forti mentis constantia toleraveris. Quod ipse quoque evangelista subsequenter insinuat cum ait: Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus
Abbreviated transcription (Latin):
uestigia nos quoq fr̃s mei nr̃o tẽpore
sequi oportet. & uitȩ uidelicet nostrȩ
ordinem ad exempla bon&ꝵ dirigendo.
& in ꝓposita uitȩ rectitudine ad mortẽ
usq persistendo. ut socu conuersationis
eoꝵ existentes. soci etiã remunerationiᷤᷤ
mereamur effici. Hoc autẽ ita ꝑficiemꝰ.
si iuxta huius sacratissimȩ lectionis
tenorem. & redẽptorem nr̃m debito
affectu cõplectitnur. & erga ꝓximꝙ.
salutẽ fraterna sollicitudine uigilamꝰ.
ipso opitulante qui hȩc & nos facere
iubet. & se facta remunerare pollicet᷑¬

Expanded text:
vestigia nos quoque, fratres mei, nostro tempore vestigia nos quoque, fratres mei, nostro tempore sequi oportet, et vitae videlicet nostrae ordinem ad exempla bonorum dirigendo, et in proposita vitae rectitudine ad mortem usque persistendo, ut socii conversationis eorum existentes, socii etiam remunerationis mereamur effici. Hoc autem ita perficiemus, si juxta hujus sacratissimae lectionis tenorem, et Redemptorem nostrum debito affectu complectimur, et erga proximorum salutem fraterna sollicitudine vigilamus, ipso opitulante qui haec et nos facere jubet, et se facta remunerare pollicet
Abbreviated transcription (Latin):
lor. & tempus meȩ resolutionis instat
quã pretiosa in conspectu dñi mors
sc̃ĩ illius. qui aꝑtissime nouerat qui
libera uoce prędixerat se occidi pro
dño non aliud esse quã gratissimã dõ
mundissimãq hostiã offerri. Clarifica¬
uit ergo & paulꝰ dm. Clarisicauerunt
& cȩteri apłi. quia & ipsi puro corde
xp̃m diligebant ipsi sincera intentione
oues xp̃i curabant. Quod enim petro
dictum est pasce oues meas: om̃ibus
utiq dictum est. Hoc namq erant
ceteri apłi. quod fuit petrus. Sed pri¬
matus petro datur. ut unitas aeccłae
cõmendetur. Pastores sunt om̃s. sed grex
unꝰ ostendit᷑. qui ab apłis om̃ibus tunc
unanimi consensione pascebat᷑. & demn¬
ceps a successorib eorũ cõmuni cura
pascit᷑. quorũ plurimi conditorẽ suũ
morte: om̃s antem uita sua clarificare
ꝓbantur. Nonsolum autẽ maxima illa
aeccłȩ luminaria. sed & reliqua electoꝵ
turba uel uiuendo uel moriendo dm̃
suo quiq tempore clarificant. Quorũ

Expanded text:
instat. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sancti illius, qui apertissime noverat, qui libera voce praedixerat, se occidi pro Domino, non aliud esse quam gratissimam Deo mundissimamque hostiam offerri. Clarificavit ergo et Paulus Deum, clarificaverunt et caeteri apostoli, quia et ipsi puro corde Christum diligebant, ipsi sincera intentione oves Christi curabant. Quod enim Petro dictum est, Pasce oves meas, omnibus utique dictum est. Hoc namque erant caeteri apostoli quod fuit Petrus, sed primatus Petro datur, ut unitas Ecclesiae commendetur. Pastores sunt omnes, sed grex unus ostenditur, qui et ab apostolis omnibus tunc unanimi consensione pascebatur, et deinceps a successoribus eorum communi cura pascitur: quorum plurimi Conditorem suum morte, omnes autem vita sua clarificare probantur. Non solum autem maxima illa Ecclesiae luminaria, sed et reliqua electorum turba, vel vivendo, vel moriendo Deum suo quique tempore clarificat. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Symon iohannis diligis me : Ait illi. Etiã
Sdne. tu scis quia amote Dicit ei Pasce
agnos meos. Dicit ei tertio Symon io¬
hannis amas me : Contristatus est petrꝰ
quia dixit ei tertio amas me & dicit ei¬

Expanded text:
Simon Johannis, diliges me? Dicit ei: Etiam Domine, tu scis quia amo te. Dicit ei: Pasce 17. oviculas meas. Dicit ei tertio: Simon Johannis, amas me? Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio, Amas me? Dicit ei
Abbreviated transcription (Latin):
nos uocauit in admirabile lumen suũ
Eius continue flagitemꝰ auxiliũ. ut lucẽ
scientiȩ quã contulit in nobis ipse con¬
seruet. atq ad perfectũ usq diem
ꝑducat. Et ut digni simus exandiri
precantes: abiciamꝰ ipsi opera tenebrarũ.
& induamꝰ nos arma lucis. Sic etenim
supplicantes concite. quȩ desideramus
accipimꝰ. quia nimirum uerba deuotȩ
orationis adiunat manꝰ piȩ operationis
Et quia beati prȩcursoris hodie nata¬
licia celebramꝰ: oportet ut quẽ salutis
ȩternȩ prȩconẽ suscepimꝰ. hunc et iam
nr̃e orationis adiutorẽ queramꝰ. Ipsum
itaq intercedendo rogemꝰ impetrare.
ut ad eã cui testimoniũ ꝑhibuit lucem.
uitã. & ueritatẽ ꝑuenire mereamur

Expanded text:
nos vocavit in admirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibuit, lucem, vitam et veritatem pervenire mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
tum. sed tͥ sunt om̃a nota. Cuiꝰ cauteli
responsionis nr̃e ꝓfecto est institutio
de nr̃ȩ conscientiȩ puritate p̾sumere.
minꝰ temere de fraternȩ conscientiae
occultis iudicare in dubiis maxime
rebus. & quȩ qua intentione uel
necessitate gerant᷑ inspicere. nequimꝰ

Expanded text:
tum, sed tibi sunt omnia nota. Cujus cautela tum, sed tibi sunt omnia nota. Cujus cautela responsionis nostrae profecto est institutio de nostrae conscientiae puritate praesumere; minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dubiis maxime rebus, quod qua intentione vel necessitate gerantur inspicere nequimus
Abbreviated transcription (Latin):
diligis me plus his: Ubi quãuis sĩpli
citer mentio facta terreni parentis eius
possit intelligi: non tamen abre est
siquis nomine iohannus domũ suꝑnę
generationis mystice indicatũ uelit
accipere. De quo iohannes apłs admo¬
nãq obȩdiens. iohannes dicit᷑ gr̃a dĩ
Et ꝓpterea recte primꝰ apłoꝵ cum de
amore suo requirit᷑. symon iohannis
cunctis ostendat᷑ hoc qđ maiore prȩ
cȩteris obȩdientia dĩ iussis obsequitur.
qđ ardentiori illũ caritate amplectit᷑:
non humani meriti sed muneris
esse h diuini. Unde & apło paulus
eadem gr̃a confortat᷑ aiebat. Quia
caute & circũspecte testimonium suo
reddat amori. cũ dño sciscitante. anse
plus aliis diligeret non est ausus respon¬
dere. tuscis quia amote plus his. sed
tẽperata ac sĩplici uoce. etiã inquit
dñe. tu scis quia amo te Quod est aꝑt
dicere. Scio quidẽ quia ipse te ut tu
melius nosti in tegro corde diligo. qui

Expanded text:
diligis me plus his? Ubi quamvis simpdiligis me plus his? Ubi quamvis simpciter mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generationis mystice indicatum velit accipere; de quo Joannes apostolus admonamque obediens, Joannes dicitur Dei gratia: et propterea recte primus apostolorum, cum de amore suo requiritur, Simon Joannis,cunctis ostendatur, hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere: Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo; quam
Abbreviated transcription (Latin):
Perfecta etenĩ dilectio est. quađm ex
toto corde. tota anima. tota uirtute.
ꝓxinũ autẽ tamquã nosipsos diligere
iubem᷑. Et neutra harũ dilectio sine
altera ualet esse ꝑfecta. quia nec ds uere
sine ꝓrimo. nec sine dõ uere potest pro¬
ximus amari. Unde dñs totiens inter¬
rogato petro an se diligeret. & ipso
respondente quod eũ ipso teste. diliger&.
adiungebat ꝑ singula ita concludens
Acsi aꝑte diceret. Hȩc sola & uera est
ꝓbatio integri in dñm amoris. si erga
fr̃s studueris curã solliciti exercere
laboris. Nam quicũq fr̃i opus pietatis
quod ualet impendere negligit: minuᷤ
iusto se conditorẽ diligere ostendit. cuiꝰ
mandatũ in sustentanda ꝓximi neces¬
sita contẽpnit. Quȩ ꝓfecto carita̾ qm̃
sine diuinȩ gr̃e inspiratione minime
possit haberi. tacite quodã modo dñs
insimiat. qui petrũ de illa interrogan.
symonẽ eñ iohannis quod numquã aliaᷤ
cognominat. Symon inquit iohannis

Expanded text:
est, qua Deum ex toto corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nosmetipsos diligere jubemur. Et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Unde Dominus toties interrogato Petro, an se diligeret, et illo respondente, quod eum ipso teste diligeret, adjungebat per singula, ita concludens:Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Deum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris. Nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se Conditorem diligere ostendit, cujus mandatum in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam sine divinae gratia inspirationis minime possit haberi, tacite quodammodo Dominus insinuat, qui Petrum de illa interrogans, Simonem eum Joannis, quod nusquam alias, cognominat. Simon, inquit, Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
lle uero qui adhuc miqui est: admoneat᷑
ut corrigat᷑. quatinus quisquis se. ad sacer
dotem iunxerit. sale sermonis illius conditꝰ
recedat. Hȩc fr̃s uobiscum sollicite cogi¬
tate. hec ꝓximis nr̃is impendite. om̃i potenti
do fructum uos reddere de negotio quod
accepistis parate. Sed ista quȩ dicimus
melius apud uos orando quam loquendo
qui nos pastoi is in ꝑopło uocari uolu¬
isti: presta q̃s ut hoc quod humano
o̾re dicimur. in tuis oculis esse ualeanius

Expanded text:
lle vero qui adhuc iniquus est, admoneatur ut se corrigat: quatenus qudotem junxerit, sale sermonis illius conditus recedat. Haec, fratres, vobiscum sollicite cogitate, haec et proximis vestris impendite; omnipotenti Deo fructum vos reddere de negotio quod accepistis parate. Sed ista quae dicimus melius apud vos orando quam loquendo qui nos pastores in populos vocare voluisti, praesta, quaesumus, ut hoc quod humano ore dicimur, in tuis oculis esse valeamus
Abbreviated transcription (Latin):
sinistrã non est meũ dare uobis. sed
quib paratũ ẽ a patre meo: sic intelli¬
erit ut regno çeloꝵ dignꝰ siat. hic acci¬
piet qđ non ꝑsonȩ sed uitȩ paratũ est
Si itaq tales estis qui c̃sequamini regnũ
çeloꝵ qđ pater m̃s triumphantibus
& uictoribus p̃parauit : uos quoq
accipietis illud. Alii de moyse & helia
dictũ uolunt. quos paulo ante in
monte cum eo uderant loquentes
Sed mihi nequaqu̾ã uidetur. Ideo
enim sedentium in regno çȩlorum
uocabula non dicuntur. ne paucis
nominatis cȩteri putarent᷑ exclusi

Expanded text:
sinistram, non est meum dare vobis, sed sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intellierit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte cum eo viderant loquentes: sed mihi nequaquam videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi
Abbreviated transcription (Latin):
dni inuocabo. Statĩq infert quis iste
sit calir. Pretiosa in conspectu dñi mor̾
scõx eius Ait illis. Calicẽ quidẽ meũ
bibetis. sedere autẽ ad dexterã meam¬
&. ad sinistrã non est meũ dare uobis.
sed quib paratũ est a patre meo
Quęritur quomͦ calicẽ martyrii filii
zebedei iacobus uidelicet & iohannes
biberint. cum scriptura narret. ia¬
cobum tantũ apłm ab herode capite
truncatũ. iohannes autẽ. ꝓpria morte
finierit uitã. Sed si legamus eccłasticaᷤᷤ
historias in quib refertur qđ et ipse
ꝓpter martyriũ sit missus in feruentiᷤᷤ
olei doliũ. & inde ad suscipiendam
coronã xp̃i athleta ꝓcesserit. statĩq
religatꝰ in pathinos insula sit: uidebimꝰ
martyrio animũ non defuisse & bibisse
iohannẽ. calicẽ passionis. quẽ & tres
pueri in camino ignis biberunt. licet
ꝑsecutor non fuderit sanguinẽ. Quod
autẽ dicit sedere ad dexterã meã et

Expanded text:
Domini invocabo ; statimque infert quis iste Domini invocabo ; statimque infert quis iste sit calix: Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis: sedere aute et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quaeritur quomodo calicem martyrii filii Zebedaei, Jacobus videlicet et Joannes biberint, cum Scriptura narret Jacobum tantum Apostolum ab Herode capite truncatum : Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit sanguinem. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & illa petente respondit quid uis:
non uenit de ignorantia. sed ex eius
ꝑsona dicit᷑ qui flagellandus & cruci¬
sigendus e̾rat᷑. quomͦ & de moruosa
quis me tetigit. & de lataro ubi posu¬
istis eũ. in ueteri quoq testamento adã
ubi es. & descendens uidebo si uixta
clamorẽ qui uenit ad me ꝑsiciunt.
sin autẽ non est ut sciã. Postulat autẽ
mat̃ filioꝵ zebedei errore muliebri &
pietatis affectu. nesciens quid peteret
Nec mirũ si ista arguat᷑ imperitiȩ cũ de
petro dicat᷑. quando tria uult facere
tab̾nacula nesciens quid diceret. Res¬
pondens antẽ ñc dixit. Nescitis quid
petatis. Mat᷑ postulat & dñs discipulis
loquit᷑. intelligens preces eiꝰ ex filiorũ
calicem quẽ ego bibiturus sum: Calicẽ¬
in scripturis diuinis passionẽ intelligimꝰ
Il nde est Pater si possibile est transeat
ame calir iste. Et in psalmo Quid
retribuã dno pro om̃ibus quę retribuit
mihi : Calicẽ salutaris accipiã. &. nom̃

Expanded text:
 illa petente, respondit: Quid vis? non venit de ignorantia: sed ex ejus persona dicitur, qui flagellandus et crucifigendus erat: quomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro: Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem, qui venit ad me, perficiant: sin autem non est, ut sciam . Postulat autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiorum calicem, quem ego bibiturus sum? Dicin Scripturis divinis passionem intelligimus, juxta illud: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste . Et in psalmo: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nde opinionẽ regni habet mat̾
filiorum rebedei. ut cum dñs
dixerit filius hominis tradet᷑
principib sacerdotũ & scribis. & condẽp¬
nabunt eũ morte. & tradent gentib
ad inludendũ & flagellandũ & crucisi¬
gendũ. & ignominiam passionis timen¬
tibus discipulis nuntiarit. illa głam¬
postulet triumphantis: Hac ut reor
ex causa. quia post om̃a dixerat dñs
& tertia die resurget. putauit eum
mulier post resurrectionem ilico reg¬
naturũ. & hoc qđ in scdo aduentu
ꝓmittit᷑ primo esse complendum. et
auiditate femineaͤ prȩsentia cupit
immemor futurorũ. Dirit ei iNc¬

Expanded text:
nde opinionem regni habet mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit: Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiaret, illa postulet gloriam triumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; et hoc quod in secundo adventu promittitur, in primo esse complendum, et aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem in
Abbreviated transcription (Latin):
tus presseras. uentos timebas. Quare
dubitasti: In petro itaq dilectissimi
cõmunis omniũ nr̃oꝵ consideranda
conditio est: ut si nos in aliquo dã
unda submergere uel uentus impin
clamemus Oremus Porrigit enim
manũ. & eruit de ꝓfundo. ł tenim

Expanded text:
tus presseras, ventos viceras; Quare tus presseras, ventos viceras; Quare dubitasti? In Petro itaque communis omnium nostrum consideranda conditio est: ut si nos in aliquo tentl unda submergere, clamemus ad clamemus? Oremus. Porriget ille manum; et eruet de profundo. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
miror qđ solidã carnẽ suꝑ liquentis
elementi terga suspendis. Quid enim
mirũ. si creatori suo creatura famulat᷑:
Hoc ego ñ miror. fac qđ mirer Iube¬
me uenire ad te suꝑ aquas In ds es:
ego homo sũ. Sed uoliusti de meo
habere infirmitatẽ in carne quam
portas. habeã & ego de tua potestate
ut unda me portet Si tu es: iube me
uenire ad te suꝑ aquas. Scio quidem
qđ corpus humanũ naturȩ lege non
sinitur in liquidis fluctib habere
fira uestigia. sed accedat donũ gr̃ȩ
& paululum cesset mare Dñe si tues
Audiuit dni uerbũ. & mox cucurrit
ad uerbũ. Cito credidit. quia fidelis
iterũ surrexit. Non tibubaret. si¬
bene crederet. Sed ñ clamaret. si ñ
crederet. Dñe inquit saluũ me fac
Et d̃ns extensa manu leuauit eñ. &. dit
illi. Modicȩ fidei quare dubitasti:¬
dubitasti : Posset te uentꝰ elidere. quẽ
ñ potuit unda sorbere: Posset te
flatꝰ auertere. quẽ ñ potunt fluctus
quod feceras. Mlare calcaueras. fuc¬

Expanded text:
miror quod solidam carnem super liquentis elementi terga suspendis. Quid enim mirum, si Conditori suo creatura famulatur? Hoc ego non miror: fac quod mirer, ambme venire ad te super aquas. Tu Deus es; ego homo sum: voluisti de meo habere infirmitatem in carne quam portas; habeam et ego de tuo potestatem, ut unda me portet. Domine, si tu es, jube me venire ad te super aquas. Scio enim quod corpus humanum naturae lege non sinitur in fluctibus liquidis habere fixa vestigia; sed accedat donum grotiae, et paululum cesset lex ista naturae: audivit Domini verbum, et mox cucurrit ad Verbum: cito credidit, quia fidelis iterum resurrexit. Non titubaret, nisi crederet: sed nec clamaret, nisi crederet. Domine, inquit, salvum me fac! Et Dominus extensa manu levavit eum; et ait illi, Modicae fidei, quare dubitastidubitasti? Posset te ventus elidere, quem non potuit unda sorbere? posset te ventus evertere, quem non potuit fluctus quod feceras; mare calcaveras, fluc
Abbreviated transcription (Latin):
quib terrã reꝓmnissionis idest regni
cȩlestis benedictionẽ. tribuit. & potesta¬
tem eis tradidit calcandi suꝑ serpenteᷤᷤ
& scorpiones. & supra om̃em uirtutẽ
inimici Hunc uerꝰ moyses undiq er
om̃i parte idest ab oriente & occidente:
ab aquilone &. austro ꝑ xii tribus
metatur castra circa tab̾naculũ suũ
euangeliũ ꝑ quattuor orbis partes

Expanded text:
quibus terram repromissionis, id est regni coelestis benedictionem, tradidit, et potestatem eis tribuit calcandi super scorpiones et serpentes, et super omnem virtutem inimici. Item sicut Moyses undique ex omni parte, id est, ab oriente et occidente, ab aquilone et austro per duodecim tribus metatur castra circa tabernaculum Dei,Evangelium per quatuor orbis partes
Abbreviated transcription (Latin):
sint qui audiunt: s carnis & sanguinis re¬
moti cupiditatib. possint dicere  singuli.
Non timebo quid faciat mͥ caro. Qui enĩ car¬
nem uicerit: eccłȩ fundamentũ est. Et si eqͣ¬
ri petro ñ potest: imitari potest. Magna enĩ
sunt dei munera: qui ñ solũ nobis quę fueran
nr̃a reparauit: uerũ etiam quȩ sui¬
sua propria concessit.
Nefert tamen. quid sibi uelit. qđ non
alium turba opinabatur. nͥ aut he¬
liam. aut ieremiã. aut ioħem bap¬
tistam. Et heliã forte: qr raptus
ad celum est. S ñ helias xp̃c. Iue¬
rapitur. iste regredit᷑. Ille in quam rapitur:
Iiste rapinã non arbitratus ẽ esse se ȩqualẽ
đ̾o. Ille petitis ignibus uindicatur: hie ꝑse¬
cutores suos maluit sanare quã ꝑdere. Cur

Expanded text:
sint qui audiunt, sed a carnis et sanguinis resint qui audiunt, sed a carnis et sanguinis remoti cupiditatibus possint dicere singuli: non timebo quid faciat mihi caro! qui enim carnem uicerit ecclesiae fundamentum est et, si aequare Petrum non potest, imitari potest; magna sunt enim dei munera, qui non solum nobis quae fuerant nostra reparauit, uerum etiam qusua propria concessit. refert tamen quid sibi uelit quod non alium turbae opinabantur nisi aut Helian aut Hieremiam aut Iohannem Baptistam. et Helian forte, quia raptus ad caelum est. sed non Helias Chrirapitur, iste regreditur: ille, inquam, rapitur, iste rapinam non arbitratus est esse se aequalem Deo: ille petitis ignibus vindicatur, hic persecutores suos maluit sanare, quam perdere. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
idõ iudicauit nichil scire. nisi xp̃m iħ̾m.
Sciuit petrus quod in filio di omnia sint.
Omĩa ciuim dedit pater filio. Si omĩa dedit.
eternitatẽ quam habet maiestatẽq trans¬
fudit. S quo ꝓ labor longius: ẜmis fidei
meȩ xp̃c est: & finis fidei meȩ dĩ filius est
Non licet mͥ scire genationis seriem: ñ licet
tamen nescire gen̾ationis fidem. &u¬
rede igitur sic quemadmodũ petrus cre¬
didit: ut & tu beatus sis. ut ꝙ tu audire
merearis. Qm̃ non caro & sanguis tibi reue¬
lauit: sed pater meus qui in celis est. Caro
enim &e sanguis: non quȩ unt nͥ quȩ cerre¬
na sunt reuelare. At uͦ qui sp̃u loquitur
mysteria: ñ carnis & sanguinis mysterio. s̾
diuina inspiratione fundat᷑. Noli gͦ ad qui¬
escere carni & sanguini: ne carnis & sanqui.¬
nis p̃cepta haurias. atq ipse caro & sangͥ
fias. Qui enim carni adheret: caro est.
Et qui adheret iumis sp̃s est. Non ꝑmanebit in

Expanded text:
ideo iudicauit nihil se scire nisi Christum Iesum. ideo iudicauit nihil se scire nisi Christum Iesum. sciuit Petrus quod in filio dei omnia sint: omnia enim dedit pater filio. si omnia dedit, aeternitatem quam habet maiestatemque transfudit. sed quo prolabor longius? finis fidei meae Christus est, finis fidei meae dei filius est. non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. Crede igitur sic quemadmodum Petrus credidit, ut et tu beatus sis, ut et tu audire merearis: quoniam non caro et . sanguis tibi reuelauit, sed pater meus qui in caelis est. caro enim et sanguis non queunt nisi quae terrena sunt reuelare, at uero qui spiritu loquitur mysteria non carnis et sanguinis magisterio, sed diuina inspiratione fundatur. noli ergo adquiescere carni et sanguini, ne carnis et sanguinis praecepta haurias atque ipse sanguis et caro fias. qui enim carni adhaeret, caro est et qui adhaeret deo unus spiritus est. non permanebit inq
Abbreviated transcription (Latin):
ec turbȩ quidem otiosa opinio est:
quia alii heliam quẽ uenturum
putabant alii ioħem quem decol¬
latum sciebant. auc unũ de ꝓpħis
pͥorib surrexisse credebant. Sed
hoc quęrere supra nos est: alterius sciendiȩ.
alterius prudentiȩ est. Nam si paulo apło sa
cifixum: quid amplius mͥ desiderandum est
scire quam xꝑm: In uno eium hoc homine.
& diuinitatis & incarnationis expressio. et
fides est passionis. Et id̾o licet cȩceri apłi sci¬
ant. petrus tamen respondit ꝓcȩteris. Tu es
xp̃c filius dei uiui. Complexus est itaq omĩa:
quia & naturã & nomen expressit: in quo
summa uirtutum est. Etiam ne nos quera
iudicauerit nichil scire. nisi xp̃m lħ̾m &
hunc crucifixum: petrus nichil aliud qͣm
di filium putauerit confitendum: nos ꝙ qͣn¬
do & quomͦ natus sit. & quantus sit. huma¬
ne infirmitatis contemplatione rimamir:
Scuit paulus qđ in his magis offendiculum
questionis quã edificationis ꝓfectus ee̾t. &e

Expanded text:
e turbae quidem otiosa opinio est, quia alii Helian, quem uenturum putabant, alii Iohannem, quem decollatum sciebant, aut unum de prophetis prioribus surrexisse credebant. sed hoc quaerere supra nos est: alterius sententiae, alterius prudentiae est. nam si Paulo apostolo satc crucifixum, quid amplius mihi desiderandum est scire quam Christum? in uno enim hoc nomine et diuinitatis et incarnationis expressio et fides est passionis. et ideo licet ceteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae ceteris: tu es Christus filius dei uiui. conplexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa uirtutum est. etiamne nos de geneiudicauerit nihil se scire nisi Christum Iesum et hunc crucifixum, Petrus nihil aliud quam dei filium putauerit confitendum? nos et quando et quomodo natus sit et quantus sit humanae infirmitatis contemplatione rimamur. sciuit Paulus quod in istis magis offendiculum quaestionis quam aedificationis profectus esset et
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ambulauerit petrus suꝑ aquas¬
quẽ utiq uerũ hominẽ non negabunt
Uidens uͦ uentũ ualidũ tionuit: Et cũ
cȩpisset mergi: clamauit dicens dñe.
saluum me fac Ardebat animi sides
sed humana fragilitas in ꝓsundũ tra¬
hebat. Paululũ gͦ relinquit᷑ tẽptationi
ut augeat᷑ fides. & intelligat se non
facilitate postulationis s potentia dm ele¬

Expanded text:
quomodo ambulaverit Petrus, quomodo ambulaverit Petrus, quem utique verum hominem non negabunt. Videns vero ventum validum, timuit. Et cum coepisset mergi, clamavit, dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat: paululum ergo relinquitur tentationi, ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia D
Abbreviated transcription (Latin):
In om̃ibus locis ardentissimȩ fidei inue¬
nitur petrus. Interrogatis discipulis
quem eũ homines dicerent: itlm dĩ
filiũ confitetur. Uolentẽ ad passionem
errat m affectu. nolens eũ mori quem
filiũ lĩ fuerat paulo ante confessus
nmonte cũ saluatore inter primos
primꝰ ascendit. & in passione solus se¬
quitur Peccatũ negationis quod ex
repentino timore descenderat. a maris
statim abluit lacrimis. Post passionẽ
cũ essent in lacu genesareth & piscarent
& dñs staret in littore : aliis paulatim
adnauigantib ille non patitur moras.
sed accinctus ependite suo statĩ prȩci¬
pitatur in fludibus. Eodẽ igitur sidei
ardore quo semꝑ nunc quoq cȩteris
tacentibis credit se posse facere per
uoluntatẽ magistri. qđ ille. poterat ꝑ
naturam lube me inquit uenire ad
te suꝑ aquas. Tu prȩcipe. & ilico soli¬
dabunt᷑. Unde leue fiet corpus. quod
per se graue est. Et descendens petrus
uerũ quia super molles aquas molle
& dereum incesserit: respondeant

Expanded text:
In omnibus locis ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum Dei Filium confitetur. Volentem ad passionem errat in affectu: nolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo, statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque, caeteris tacentibus, credit se posse facere per voluntatem magistri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus verum, quia super molles aquas, molle et aereum incesserit, respondeant
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamdiu imminens naufragiũ ꝑseue¬
rat. quamdiu itic ueniat. Quarta
autẽ uigilia noctis uenit ad eos. ambn¬
lans supra mare Statio & iugiliae
militares int̾ horarũ spatia diuidunt᷑
Quando ergo dicit quarta uigilia noc¬
tis uenisse ad eos dñm: ostendit tota
nocte periclitatos. & extremo noctis
atq in consũmatione mundi auxiliũ¬

Expanded text:
et tamdiu imminens naufragium perseveet tamdiu imminens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte pquod designat consummationem mundi, auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
iscipulos suos pręcepit itic trans¬
fretare. & cõpellit ut ascendant¬
in nauiculã. Quo sermone ostendit᷑
inuitos eos a dn̾o recessisse. dum amore
prȩceptoris ne puncto quidẽ temporis
abeo uolunt separari. Et dintussa turba.
ascendit in montẽ solus orare Si suissent
cũ eo discipuli. petrus & iacobꝰ & iohannes.
qui uiderant głam transformati: forsitan
ascendissent in montẽ cum eo. Sed turba
ad sublimia sequi non potest. nͥ docuerit
eã iuxta mare in littore. & aluerit in
deserto. Quod autẽ ascenderat solꝰ orare :
non ad eũ referas qui de quinq panib
quinq milia saturauit hominũ exceptis
audita morte iohannis secessit in soli¬
tudinẽ. non quo ꝑsonã dñi separemus.
sed qđ opera eius inter dm̃ & hominẽ
inuiti & retractantes apłi adño reces¬
serant. ne illo absente naufragia susti¬
nerent. Deniq dño in montis cacumine
cõmorante. statĩ uentꝰ contrarius orit᷑¬
& turbat mare. & periclitant᷑ apłi

Expanded text:
iscipulis praecepit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem socum eo discipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi non poterat, nisi docuisset eam juxta mare in littore, et aleret in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui, de quinque panibus quinque millia satiavit hominum, exceptis audita morte Joannis, secessit in solitudinem: non quo personam Domini separemus, sed quoniam opera ejus inter Deum hominemque inviti, et retractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia sustinerent. Denique Domino in montis cacumine commorante, statim ventus contrarius oritur, et turbat mare, et periclitantur apostoli,
Abbreviated transcription (Latin):
Nu ergo sunt beatissimi PETRUS & Pauł.
qui sacramentũ cęlestis regni uno spũ
prȩdicantes: sub unius passione diei
doctrinã suã pio sanguine & morte
fortissima consecrarunt. qui etiam
tamquã ȩccłarum om̃ium principes
facti. dispensatione cęlesti romam
petentes. sacratissima sua corpora in illiuiꝰ
urbis arce recondiderunt. quȩ totiꝰ orbiᷤᷤ
optinuerat principatũ. quatinus poten¬
tiã uirtutis suȩ xp̃c ostendens. ubi mun¬
dus caput habebat imperii : ibi regni
sui principes collocaret. Escĩ euangeli

Expanded text:
 ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti dispensatione coelesti, Romam petentes sacratissima sua corpora in illius urbis arce recondiderunt, quae totius orbis obtinuerat principatum: quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocaret. SERMO VI
Abbreviated transcription (Latin):
manicheũ dñs nr̃ non est natus ex
uirgitie sed uisus in fantasmate. quomͦ
nun̾c apłi timent ne fantasia uideant:
Et prae timore clamauerunt. Confusꝰ
clamor & incerta uox. magni timoris
indiciũ est. Statĩq uĩc loquiitus est
eis dicens. Habete sidutiã. ego sum
Quod primũ uersabat᷑ in causa: hoc
curat. Et timenentibus pręcepit dicenᷤᷤ
Habete fidutiã. nolite. timere. Et quod
sequit᷑ egosũ nec subiungit quid sit.
uel ex uoce sibi nota poterant eum
intelligere qui ꝑ obscuras noctis tenebrã
loquebatur. uel ipsum esse repetebant
quem sic loquutũ ad moysen nouerant
Hȩc dices filuis isrł. qui est misit me aduos
: Respondens autẽ petrus dixit. Dñe si tu

Expanded text:
Dominus noster non est natus ex Virgine, sed visus in phantasmate: quomodo nunc apostoli timent ne phantasma videant? Et prae timore clamaverunt. Confusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduciam, ego sumQuod primum versabatur in causa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit me ad vos . Respondens aut