comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de foropunt ÷ Quom̾ defecit somniũ exurgenti
fis honne in sonis uidẽ se muenisse thes¬
auros Diues ÷ s donec eiugiletꝰ Ieluti sõmũ
mesil in lecto. Pauꝑ dormierat. diues insõ¬
meꝰ factus fuerat ⁊ Sin euigilasset: cdiueseẽt.
Quigilauit: inuenit erũnam quã dimiserat
dormiens. Et isti inuenient miseriã quã
sibi eoparauerant: cũ euigilauerint de
Hac uita. Transit illud qđł quasi in sõno
tenebatur. uelut somniũ exurgentis.
Et nediceret᷑ qͥd g. parua tͥ uideturclari¬
tas eoꝵ parua tͥ uidetur p̃opa eorum.
parua tibi undentur tituli. i magines. sta¬
tuȩ laudes. cunei clientiũ: INse ait in
loco uł undelibet qr quando uob̾ miscem᷑.
magis uos ferimꝰ quani docemus: in no¬
mue xp̃i & intimore eiꝰ ex hortor uos.
ut qͥcunq ista ñ habetis ñ cupiatis. qͥcunq
habetis ñ in eis p̃sumatis. Ecce dixi uobis.
Nondico damnamini qr habetis. s dãna-¬
mini si de talibus p̃sumatis. si de talibus in-¬

Expanded text:
defecerunt? Quomodo deficit somnium exsurgentis. Fac hominem in somnis videre se invenisse thesauros: dives est, sed donec evigilet. Veluti somnium nihil in lecto. Pauper dormierat, dives in somnis factus fuerat; si non evigilasset, dives esset: evigilavit, invenit aerumnam quam dimiserat dormiens. Et isti invenient miseriam quam sibi comparaverant: cum evigilaverint de hac vita, transit illud quod quasi in somno tenebatur, veluti somnium exsurgentis. Et ne diceretur: Quid ergo? parva tibi videtur claritas eorum, parva tibi videtur pompa eorum, parvi tibi videntur tituli, imagines, statuae, laudes, cunei clientium? Domine, ait,loco, vel unde licet; quia quando vobis miscemur, magis vos ferimus quam docemus: in nomine Christi et in timore ejus exhortor vos, ut quicumque ista non habetis, non cupiatis; quicumque habetis, non in eis praesumatis. Ecce dixi vobis: non dico, Damnamini, quia habetis; sed, damnamini, si de talibus praesumatis, si de talibus in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qr fraudulenti sunt. fraudẽ patiun¬
tur ÷ fraudẽ uolunt facere generihii¬
mano in om̃ib nequitiis suis fraudem
& ipsi patiuntur: ut terrena bona eligar
& relinquant ȩt̃na. Ergo fr̃s in eo quod
fraudem faciunt: fraudem patiuntur.
Qđ̃ iam dudũ dixi fr̃s. quale cor habet
qͣs ut lucret᷑ uestẽ. & ꝑdat fidem: Ille
cui tulit uestẽ passus ÷ fraudem. aniste.
qͥ tanto dãno ꝑcutit᷑ : Si p̃ciosior ⁊ uestiꝰ
quã fides. maiore dãno ille afficitur. Si
aut incõparabilit᷑ fides excedit totum
mundũ: ille uidebit᷑ dãnũ uestis ꝓpeci
huic aut̃ dicit᷑. qͥd ꝓlest homini si totũ
mundum lucretur. animȩ autẽ suȩ dãnũ

Expanded text:
hoc, quia fraudulenti sunt, fraudem patiunhoc, quia fraudulenti sunt, fraudem patiuntur? Fraudem volunt facere generi humano in omnibus nequitiis suis; fraudem et ipsi patiuntur, ut terrena bona eligant, et relinquant aeterna. Ergo, fratres, in eo quod fraudem faciunt, fraudem patiuntur. Quod jamdudum dixi, fratres; quale cor habet, qui ut lucretur vestem, perdit fidem? Ille cui tulit vestem passus est fraudem, an iste qui tanto damno percutitur? Si pretiosior est vestis quam fides, majore damno ille afficitur: si autem incomparabiliter fides excedit totum mundum, ille videbitur damnum vestis perpeti; huic autem dicitur, Quid prodest homini, si totum mundum lucretur
Abbreviated transcription (Latin):
scam qͦmͦ & iustus sit ds̃ & res human
curet. & ñ sit iniquus qđ peccautioni
scelera facientes felicitatẽ habent ma
cerra. pii uͦ & dõ seruientes intent itbr¬
bus plerũq & in laborib fatigo t
gna difficultas : hoc scire s donee n¬
treeam in scuariũ dĩ. In scuario enim
dĩ qͥdtͥ p̃statur. ut hanc soluas qiestoi
sentia. Ego inqͥt de sc̃uario diintendo
oculum infinem p̾sentia trans gredior
Iotũ hoc qđ uocat᷑ humanũ genus ons
ista massa mortalitatis uentura ÷ acdn
amen. uentura ÷ adlibrã. appendentur
ibi oꝑa hominũ. Cuncta mͦ nubes nui¬
uit : s dõ cognita sunt merita singuloꝵ
& intelliga̾ inquit innouissima s nonan
Nam ante me labor ÷ Unde intelligam
nouissima: Intrẽ inscũariũ dĩ. Ibign
tellexit. Et unde mͦ isti felices: Serunt¬
men ꝓpter oolositatẽ posuisu es
Quia dolosi sunt. id÷ fraudulenti sunt
quia dolosi sunt . dolos patiunt᷑. Quid

Expanded text:
scam quomodo et justus sit Deus, et res humanas curet, et non sit iniquus, quod peccantes et scelera facientes felicitatem habent in hac terra; pii vero et Deo servientes in tentationibus plerumque et in laboribus fatigantur: magna difficultas est hoc scire; sed donec introeam in sanctuarium Dei. In sanctuario enim Dei quid tibi praestatur, ut hanc solvas quaestioima; non in praesentia. Ego, inquit, de sanctuario Dei intendo oculum in finem; praesentia transgredior. Totum hoc quod vocatur humanum genus, omnis ista massa mortalitatis ventura est ad examen, ventura est ad libram; appendentur ibi opera hominum. Cuncta modo nubes involvit; sed Deo cognita sunt merita singulorum. Et intelligam, inquit, in novissima: sed non a me; nam ante me labor est. Unde intelligam in novissima? Intrem in sanctuarium Dei. Ibi ergo intellexit, et unde modo isti felices. amen propter dolositatem posuisti eis. Quia dolosi sunt, id est fraudulenti; quia dolosi sunt, dolos patiuntur. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
qr sine causa iuste uiunt qͥiuste uuunt.
qr ꝑdidit homo iustꝰ sQuitutẽ suam.
qr magis ds̃ malis fauet. aut neminẽ curat.
hoc uis dicere. hoc narrare. Repͥmit se
auctoritate cõpescente. Quia aliquando
sed reuocatur seripturis dicentibus ut
bene semꝑ uuatur. dicentib qr ds̃ curat
res humanas. qr discernit int̃ pium &
inipium Qnigo & iste uolens iã istã ꝓferre
sententia reuocat se. Et quid ait ÷ꝰ Sidi¬
cebam narrabo sic ecce oegerationẽ
ailior moꝵ Reprosaui. Repbaui gene¬
rationem filioꝵ tuoꝵ sinarrabo sic. gene¬
rationẽ iustoꝵ reꝓbabo. Sic & quȩ dam
habent exemplaria. Eece generationi filioꝵ
filioꝵ tuoꝵ concinui: Id÷ cui congrib
cui ae comodatus sum: Dissonui ab om̃ib
si sie doceo. Concinit eni. qui c̃sonat. Qaut̃
ñ consonat: ñ c̃cinit. Alud dicturus sum
quã dixit abrahã. quã dixit isaac. quã
icob quam cixerunt ꝓphetȩ. Illi eñi om̃s
dixert̃. qr curat ds̃ res humanas. ł rgo

Expanded text:
 sine causa juste vivunt qui juste vivunt, quia perdidit homo justus servitutem suam, quia magis Deus malis favet, aut neminem curat? hoc vis dicere, hoc narrare? Reprimit se, auctoritate compescente. Qua auctoritatesed revocatur Scripturis dicentibus ut semper bene vivatur, dicentibus quia Deus curat res humanas, quia discernit inter pium et impium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, revocat se. Et quid ait? Si dicebam, Narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo sic: generationem justorum reprobabo. Sicut et quaedam habent exemplaria: Ecce generationi filiorum filiorum tuorum concinui? id est, cui congrui, cui accommodatus sum? Dissonui ab omnibus, si sic doceo. Concinit enim qui consonat; qui autem non consonat, non concinit. Aliud dicturus sum quam dixit Abraham, quam dixit Isaac, quam dixit Jacob, quam dixerunt Prophetae? Illi enim omnes dixerunt quia curat Deus res humanas: ego
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñdum uenit res: poaere inod̾ꝯ sp̃e
Mrao. Quam diu gͦ ñdũ adhȩsisti: ibi
anchorã. Nondũ hȩres ꝑp̃sentiã inhȩre
ꝓspem. Ponere indm̃ spem meã. Et quid
hic agis ponens indm̃ sp̃e tuã⁊ Ederitne.¬
gotiu tuũ nͥ ut laudes quẽ diligis. & facias
tecum amatores eiꝰ : Ecce si amares aurigã.
ñ rapes ceceros ut tecũ amarent : Amator
aurige quacunq transeat loqͥtur cde illo. ut
cu ilło eum ament & cȩteri. Gratis amant᷑
ut ametur : Ama diñ gratis. nulli inuideas
dm̃ Rapitȩ eum qͦt quot potestis qͦt qͦt pos
sessuri estis. Nonfit angustus. nullos in illo
limites facietis. totũ singuli possi debitis.
& totum om̃s habebitis. Ergo hoc fae cũ hie
es id÷ eũ ponis in dõ spẽ tuã. Quid eñ seqͥtur :
U⁊ anuitieco orĩs lapors tuas iateiis

Expanded text:
quia nondum venit res, Ponere in Deo spem meam. Quamdiu ergo nondum adhaesisti, ibi ancoram. Nondum haeres per praesentiam; inhaere per spem. Ponere in Deo spem meam. Et quid hic ages, ponens in Deo spem tuam? Quod erit negotium tuum, nisi ut laudes quem diligis, et facias tecum coamatores ejus? Ecce si amares aurigam, non raperes caeteros ut tecum amarent? Amator aurigae quacumque transit loquitur de illo, ut cum illo eum ament et caeteri. Gratis amantur ritur ut ametur! Ama Deum gratis; nulli invideas Deum. Rapite eum quotquot potestis, quotquot pos essuri estis: non fit angustus; nullos in illo limites facietis; totum singuli possidebitis, et totum omnes habebitis. Ergo hoc fac cum hic es, id est, cum ponis in Deo spem tuam. Quid enim sequitur? Ut annuntiem omnes laudes tuas i
Abbreviated transcription (Latin):
noscat. Interim fr̃s amagno lapsu reuo¬
catur: quando ñse iã scientem p̃sũpsit.
s suscepit cognoscere qđ nesciebat. Iameni
uolebat quasi sciens uideri. & p̃dicare nul¬
lam eẽ. dõ curam derebus humanis facta
Señĩ ista iniqͦrũ nequissima & impia do¬
ctrina. Sciatis fr̃s multos disputare &
dicere qr ds̃ res humanas ñcurat. qr ca¬
sibus regunt᷑ om̃ia uł qr stellis subiecte
mala doctrina impia. In hȩc iste ibat cuiꝰ
pene cõmoti sunt pedes. & cuiꝰ paulo minꝰ
effusi sunt gressus. inhunc ibat errorem.
s qr c̃cinebat generationi filioꝵ dĩ: susc̃e¬
pit cognoscere. & danauit scientiã inqͣ
nob̾. Et suscepi inquit cognoscere. hoc la¬
hor ÷ anteaie. Uere magnꝰ labor cognocere:
qͦmͦ &ds curet res humanas & bene sit
malis & laborent boni. Magna uis questi¬
onis ideo hoc labor ÷ ante me. Quasi stat
mͥ infaciem murus qͥdã sed habens uoce
psalmi. indõ meo transgrediar murum:
antete. s ante dm̃ ñ ẽ. labor. sac te ante

Expanded text:
psu revocatur, quando non se jam scientem praesumit, sed suscepit cognoscere quod nesciebat. Jam enim volebat quasi sciens videri, et praedicare nullam esse Deo curam de rebus humanis. Facta est enim ista iniquorum nequissima et impia doctrina. Sciatis, fratres, multos disputare, et dicere quia Deus res humanas non curat, quia casibus reguntur omnia, vel quia stellis subjectaemala, doctrina impia! In haec iste ibat, cujus pene commoti sunt pedes, et cujus paulo minus effusi sunt gressus; in hunc ibat errorem: sed quia non concinebat generationi filiorum Dei, suscepit cognoscere; et damnavit scientiam in qua dicavit nobis. Et suscepi, inquit, cognoscere. Hoc labor est ante me. Vere magnus labor, cognoscere quomodo et Deus curet res humanas, et bene sit malis, et laborent boni! Magna vis quaestionis! ideo, Hoc labor est ante me. Quasi stat mihi in facie murus quidam: sed habes vocem psalmi, In Deo meo transgrediar murum .est ante te; sed ante Deum non est labor: fac te ante
Abbreviated transcription (Latin):
pleni ibenieNt iNeis. Quid ÷ dies plenꝰ
Cũ aut̃ uenit plenitudo tẽporis mist
ds̃ filiũ suũ. Ipsa ÷ plenitudo tẽporis
quando uenit ille tẽporalia clocere con-¬
tẽni ñ hab̾e magnũ qđ mali homines
cupiunt. pati quicqͥd mali homineᷤᷤ me¬
tuunt. Factus ÷ uia. reuocauit ad cogni¬
tionem intimã. ad monuit qͥd adõ que¬
rendũ esset. Et uide dequa cogitatione
reuerb̾ata inse. & quolãmͦ reuocante
fluctus impetꝰ sui. tͣnsit᷑ aduera eligen¬
da. Ideo reuertetur huc popłs meus.
Et ores pleni iN uenient᷑ iN eis. Et oixegi¬

Expanded text:
ies pleni? Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ipsa est plenitudo temporis, quando venit ille temporalia docere contemni, non habere magnum quidquid mali homines cupiunt; pati quidquid mali homines metuunt. Factus est via, revocavit ad cogitationem intimam, admonuit quid a Deo quaerendum esset. Et vide de qua cogitatione reverberata in se, et quodammodo revocante fluctus impetus sui, transitur ad vera eligenda. Ideo revertetur populus meus huc; et dies pleni invenientur in eis. 17. ve
Abbreviated transcription (Latin):
quutias & ar nalis anima. iisibilibus
qiu ⁊ ferrenis uendiderat iustitaa su
oebalis iustitia quȩ ꝓpt aurũ habetur.
quasis reciosiris Aurum quã ipsa iustitia
aut cũ quis quam negat res allienas.
mauis danum patiatur eui negat.qͣm

Expanded text:
arnalis anima visibilibus rebus et terrenis vendiderat justitiam suam. Qualis justitia, quae propter aurum habetur; quasi pretiosius sit aurum quam ipsa justitia, aut cum quisquam negat res alienas, majus damnum patiatur cui negat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Transeunt terrena omĩa. Quid ÷ tͣnsire¬
trena om̃ĩa : Nonse cogitat hominꝰ
uicturus minat᷑. Transcendit stas¬
cogitationis illiꝰ terrenã fragilitatem
& reuertetur int̾rã suã inilla de seus
om̃s cogitationes eiꝰ. S isti die̾ ultinun
ultimũ suũ diem ñ cogitaret iqr uid¬
cũ sui ultimum diẽ latro missus uer¬
cerem: nichil illo esset immanius. &or
posset effugere. Quo fugis. nemoriars
Certꝰ erit ille dies Quid ÷ dui qđ uicturꝰ
es: Quantũ ÷ dui. qͦd habet finẽ & sidu
esset: huc accedit qr ñ ÷ diu. Et ñ: dui.¬

Expanded text:
transeunt terrena omnia. Quid est, trrrena omnia? Non se cogitat hominem  semper victurus minatur: transcendit cogitatio illius terrenam fragilitatem;  revertetur in terram suam; in illa die peribunt omnes cogitationes ejus . Sed isti diem ultimum ultimum suum diem non cogitaret, id est judicii sui ultimum diem, latro missus in carcerem, nihil illo esset immanius; et tamen posset effugere. Quo fugis ne moriaris? Certus erit ille dies. Quid est diu quod victurus es? Quantum est diu quod habet finem, etsi diu esset? Huc accedit quia non est: et non
Abbreviated transcription (Latin):
bisso & epulabat᷑ cotidie splendide. Gon¬
tigit nẽpe mori in opẽ illum. &afferri
ab angelis insinũ abrahȩ. Ille autem
mortuus ÷ & sepultus ÷. Nã illius forte
sepultura nemo curauit. Et cũ apud
inferos ille diues in torm̃tis esset. non ne
eleuauit oculos suos. & uidit in infinito
gaudio eũ quẽ contẽpsit ante ianuam
suam & dedigito eius aquȩ stillã deside¬
rauit. qͥ dem̃sa eiꝰ cadentes micas deside

Expanded text:
bysso, et epulabatur quotidie splendide. Conbysso, et epulabatur quotidie splendide. Contigit nempe mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae: ille autem mortuus est, et sepultus est; nam illius forte sepulturam nemo curavit: et cum apud inferos ille dives in tormentis esset, nonne elevavit oculos suos, et vidit in infinito gaudio eum quem contempsit ante januam suam, et de digito ejus aquae stillam desideravit, qui de mensa ejus caden
Abbreviated transcription (Latin):
tegur at simul uos te & pauꝑem c̃tegt
tectum mundi cęlũ s diuersus es apauꝑe
reb ñtuis. extrinsecus appositis. łe in illis
uide ñ illa inte. Attende te ipsum qͥsis ad
pauꝑem te ipsũ ñ qđ habes. Quid em̃ der¬
soicis fratrẽ : Inuisceribus matrũ ur̃arũ.
ambo nudi fuistis. Certe etiã cũ deista uita
exieritis & istȩ carnes ex alta anima fuerint
putre facte: dinoscunt᷑ ossa diuitis & pau¬
pis ÷: Se conditione loquor ȩquali. de ipsa
forte generis humani. inqua om̃s nascunt᷑.
Et diues eñi hic fit. & pauꝑ non semꝑ hic
erit. Et sicut diues ñuenit diues: sic nec
diues ab scedit Idem ipse ÷ utrisq introitꝰ.
&par exitus. Addo qͦd forte mutabitis
uices sam ubiq euangeliũ p̃dicat᷑. At tende
quendã pauꝑem ulcerosum. qͥiacebat aute
ianua diuitis & cupiebat saturari demiciꝰ
que cadebant demensa diuitis. Attende
&illum parẽ tuũ. qͥmduebat᷑ purpura &

Expanded text:
ntegunt, simul te et pauperem contegit ntegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam divit attende et illum parem tuum qui induebatur purpura et
Abbreviated transcription (Latin):
ti cõpalpari uerb̾ adulantiũ. aure
molli. corde ñ sano. Qs dicat diuiti.
male fecisti raperȩ res alienas: Aut forte
si ausus fuerit aliqͥs dicere. & talis : cui
ñ possit ille resistere. quȩ respondet :
Iotũ in c̃tẽptũ dĩ loqͥt᷑. Quare : quia suꝑb
est. Quare ÷ quia pinguis. Quare : Quia de¬
uotus ad uictimã ÷ ꝓdiet quasi exadipe
iniquitas eoꝵ. Transieauiit indis po¬
SITIONeM COROIs. Ibi intus transierunt.
Duid: transiert̃ ⁊ p̃tͣ gressi sunt uiã. Siud ÷
tnsiert̃ : Excesserunt metas humani
generis. homines se pares cȩteris ñputant
transiert in quã metas generis humani
Quanddo dicis tali homini. frͣtiuis : m̃dicꝰ:¬
pauꝑ. eosdem parentes habustis adam
& euam: noliattendere tumorẽ tuum
noli attendere typũ tuũ. in quã elatꝰ
es bt site circunstat familia. & sinume¬
rosum aurũ & argentũ & si domꝰ mar¬
morata continet : & sitecta laqueata c̃¬

Expanded text:
ti compalpari verbis adulantium, aure ti compalpari verbis adulantium, aure molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia devotus ad victimam est. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. 13. Transierunt in dispositionem cordis. Ibi intus transierunt. Quid est transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pares caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater pauper; eosdem parentes habuistis, Adam et Evam: noli attendere tumorem tuum, noli attendere typhum in quem elatus es; etsi te circumstat familia, etsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata co
Abbreviated transcription (Latin):
Audite fr̃s. Non qͦmꝰ cunq tͣnseundũ est.
qđ dixit ꝓdiet quasi ex adipe iniqͥtas eoꝵ.
Suntꝰ enim mali. sed macie mali. Ideo
mali q macri. ide exiles exigui. tabe q̃dã
necessitatis affecti & ipsi mali & dãnandi
ferencla ÷ enim omnis ne cessitas. quã per¬
petranda aliqua iniqͥtas Tam̃ aliud÷ de
necessitate peccare. aliud in abundantia.
paup mdicꝰ furtũ facit. ex macie ꝓcessit
miqͥtas. Diues abundans reb tantisꝰ. qͣre
diripit res alienas : Illiꝰ iniqͥtas exmacie:
huiꝰ ex adipe ꝓcessit: ideo macro cũ diciꝰ
quare fecisti humilit̃ afflictꝰ & abiect
respondet. Necessitas coegit. Quare non
timuisti dm̃: Egestas cõpulit. Dic diuiti
quare hȩc facis & ntimes dm̃: Sitam̃
tantus es qui possis dicere. uide siuel digna.¬
tur audire. uide si ñ etiã inte ipsũ ꝓdiet
iniquitas exadipe eius. Iã eñi p̃cẽptorib
& correctorib suis inimicitias indicuñ.
& fiunt in imici uerũ dicentib iã sue¬

Expanded text:
Audite, fratres: non quomodocumque transeundum est quod dixit, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi mali, et damnandi; ferenda est enim magis omnis necessitas, quam perpetranda aliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus furtum facit; ex macie processit iniquitas: dives abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimici verum dicentibus, jam sue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ qr ñ erat declinatio in morte & fir¬
mam̃tũ erat inflagello eiꝰ: in laboribus
ñ est. Ille gͦ flagellatꝰ hic. reqͥeuit ibi :
qr flagellat om̃nẽ filiũ quẽ recipit . S
cui dic̃is ista : Epulanti splendide &
dis: Quitransiit in dispositionẽ cordis.
Merito sero dicturꝰ ÷ mitte lazarum.
dicat uł fr̃ib meis: quando ei ñcedit᷑
fructꝰ pęnitentiȩ. Non enĩ pęnitentia
lniqͥtatem INaltũ locoti sont Non
solũ locuti iniquitatẽ. s etiã clare audi¬
entibus om̃ib suꝑbe. Ego facio ego ostendo.
senties cũ quo habes. uiuere te non sinã¬
Suꝑbe uł cogitares ea ñ etiam effundereᷤ.
uł intͣ claustra cogitationis mala cupi¬
ditas coerceretur: uł refrenaret eam
intͣ cogitationem suam. Quare : Anfor¬
te mader:: ꝓdiet quasi exadipe iniqͥtaᷤᷤ
eorum. Iniqͥtatẽ in altũ locuti sunt.

Expanded text:
 non erat declinatio in morte, et firmamentum erat in flagello ejus; in laboribus non est: ille autem flagellatus hic, requievit ibi; quia flagellat omnem filium quem recipit . Sed cui dicis ista? Epulanti splendide, e. Cui dicis? Qui transiit in dispositionem cordis. Merito sero dicturus est, Mitte Lazarum; dicat vel fratribus meis ; quando ei non conceditur fructus poenitentiae. Non enim poenitentia, Iniquitatem in altum locuti sunt. Non solum locuti sunt iniquitatem; sed etiam clare, audientibus omnibus, superbe: Ego facio, ego ostendo; senties cum quo habes, vivere te non sinam. Vel cogitares ea, non etiam effunderes: vel intra claustra cogitationis mala cupiditas coerceretur, vel refrenaret eam intra cogitationem suam. Quare? an forte macer est? Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Iniquitatem in altum locuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dant his om̃ib rebus ꝓpt̾ quas nos deo
seruimus. Puto sine causa seruitur deo
Hic sensus ÷ psalmi deficientis popłi &
mitantis. dũ considerat bona terrena
ꝓpt̾ quȩ seruiebat do̾ ibundare lis qͥñ
seruirent dõ. Nutat & ꝓpe labitur. &
cum ymnis illis deficit. qr intalib cordib

Expanded text:
dant omnibus rebus, propter quas nos Deo dant omnibus rebus, propter quas nos Deo servimus: puto sine causa servitur Deo. Hic sensus est Psalmi, deficientis populi et nutantis: dum considerat bona terrena propter quae serviebat Deo, abundare his qui non servirent Deo, nutat, et prope labitur: et cum hymnis ill
Abbreviated transcription (Latin):
illa anim aduertit quȩ acceꝑit adõ & quȩ
ꝓmiserit ds̃ popło illi. abundantiã rerũ
t̾renarũ patriam. pacẽ.felicitatẽ trenã
s in his om̃ib figurȩ erant. & ñ intelligens
qͥd ibi lateret mreb figuratis. putans hoc
ꝓmagno dare dm̃ nec habere meliꝰ qđ dare
possit diligentib se. & seruientib sibi. at¬
tendit & iudit qͦsclã peccatores impios.
blasphemos seruos demonũ. filios diaboli
uiuentes inmagna neqͥtia & suꝑbia. abun¬
dare reb talib terrenis. tẽporalib ꝓqͣlib
reb ipsa dõ seruiebat & nata÷ cogitatio
pessima incorde. quȩ faceret nutare pedeᷤᷤ.
& ꝓpe labi adĩ uia. Et ecce ista cogitatio
felicitas noui testam̃ti. Quid eñi dix̃ illa
tẽ sinagoga. Quid dixit ille popłs. Ser¬
uimus dõ & corripimꝰ & flagellam̃. subdu¬
cuntur nob̾ ea quȩ diligimꝰ & quȩ ꝓmagno
ado acceꝑamꝰ. Illi aut̃ scelerati hominẽs.
nequissimi. suꝑbi. blasphemi. inqͥeti: abun-¬

Expanded text:
a animadvertit quae acceperit a Deo, et quae promiserit Deus populo illi, abundantiam rerum terrenarum, patriam, pacem, felicitatem terrenam: sed in his omnibus figurae erant; et non intelligens quid ibi lateret in rebus figuratis, putavit hoc pro magno dare Deum, nec habere melius quod dare posset diligentibus se et servientibus sibi. Attendit, et vidit quosdam peccatores, impios, blasphemos, servos daemonum, filios diaboli, viventes in magna nequitia et superbia, abundare rebus talibus terrenis, temporalibus, pro qualibus rebus ipsa Deo serviebat: et nata est cogitatio pessima in corde, quae faceret nutare pedes, et prope labi a Dei via. Et ecce ista cogitatio felicitas Novi Testamenti! Quid enim dixit illa tunc Synagoga? quid dixit ille populus? Nos servimus Deo, et corripimur, flagellamur; subducuntur nobis ea quae diligimus, et quae pro magno a Deo acceperamus; illi autem scelerati homines nequissimi, superbi, blasphemi, inquieti, abun
Abbreviated transcription (Latin):
uiens demonib. & diabolo pͥncipi eorum.
Ecce popłs sub iugatꝰ egiptus. seruiens pec¬
catis suis. Non enĩ n ꝑ peccata nr̃a potest
diaboliis dominari. Liberat᷑ populus ab
egiptuis ꝑ moysen. lib̾at᷑ populus ap̃te¬
baptismũ. Moruntur in mari rubro
om̃s inimici popłi illius. moriunt᷑ inbup¬
tismo omĩa peccata nr̃a. Intendite fr̃s.
Post mare illud rubrũ. ñẽtinuo patria
datur. nec tanquã hostes iã desint se¬
cure triũphatur: sed restat heremiso¬
litudo. restant hostes insidiantes inuid.
Sie & post baptismũ restat uia xpiano
ntẽptationib Inilla heremo suspiraibat᷑
pteri ponisse. Quid aliud xp̃iami suspi¬
pant sa aibluti baptismo: Nũ qͥd ia reg¬
pmissionis nr̃e sed ñ defecturã. Nonenim
pi desicient ÷ mni cdd̃. hoc mͦ audiant
ons sideles sciant ubi sint. In heremo st̃.
pateie suspirant. mortui sunt hostesin
baptismo sed in sequunt᷑ atͣgo. Quid aper

Expanded text:
viens daemonibus et diabolo principi eorum: viens daemonibus et diabolo principi eorum: ecce populus subjugatus Aegyptiis, serviens peccatis suis; non enim nisi per peccata nostra potest diabolus dominari. Liberatur populus ab Aegyptiis per Moysen; liberatur populus a praeteBaptismum. Moriuntur in mari Rubro omnes inimici populi illius ; moriuntur in Baptismo omnia peccata nostra. Intendite, fratres. Post mare illud Rubrum non continuo patria datur, nec tanquam jam hostes desint, secure triumphatur; sed restat eremi solitudo, restant hostes insidiantes in via: sic et post Baptismum restat vita christiana in tentationibus. In illa eremo suspirabatur patriae promissae; quid aliud Christiani suspirant jam abluti Baptismo? Numquid jam regpromissionis nostram; sed non defecturam, non enim ibi deficient hymni David. Hoc modo audiant omnes fideles; sciant ubi sint: in eremo sunt; patriae suspirant. Mortui sunt hostes in Baptismo; sed insequentes a tergo. Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
Audi qͦmͦ fuerit saulꝰ. & qͦmͦ sit paulus.
& iniuriosus. Audisti saulũ. audi & pau
quiñ sũ dignꝰ uocari a płs. Quare e sua
fui saulus. Quid ÷ fui saulus: Ipse dica
granditatẽ suã: minimꝰ iã inse. gradas
inxp̃o. Etiste paulꝰ qͥd dicit : Nonreui¬
lit ds̃ plebẽ suã deplebe exiudessus¬
niente. plebe̾ sua̾ inqͥt quã p̃scniti
Nam & ego isrłitasũ. ex semine ab ralũ
detribubeniamin: Ergo paulus nobs
de srnagoga. & petrꝰ & ali apłi desynago¬
ga. Itaq cũ audieris uocẽ synagoge
noli attendere meritũ s intende partu
Lo qͥt᷑ gͦ in hoc psalmo synagoga. defie¬
entib Ymnis dd filii iesse. id÷ deficion¬
tib reb tẽporalib ꝑ quas solebat acar¬
nali popło laudari ds̃. Quare aũt illȩ
defecert̃. nͥ ut aliȩ quererent᷑: Ut quere¬
rentur. quȩ ÷ quȩ ibi ñerant: Non sed
quȩ ibi tegebant᷑ figuris. Nonquȩ ibi
iã ñ erant: sedquȩ ibi tanquã inradice
occultabantur quib dã secretis mysti

Expanded text:
Audi, quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus:  et injuriosus . Audisti Saulum, audi Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicatgranditatem suam; minimus jam in se, grandis in Christo. Et iste Paulus quid dicit? Non repulit Deus plebem suam, de plebe ex Judaeis veniente, plebem suam, inquit, quam praescivit: nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Ergo et Paulus nobis de Synagoga; et Petrus et alii Apostoli de Synagoga. Itaque cum audieris vocem Synagogae, noli attendere meritum, sed intende partum. Loquitur ergo in hoc psalmo Synagoga, deficientibus hymnis David, filii Jesse; id est deficientibus rebus temporalibus, per quas solebat a carnali populo laudari Deus. Quare autem illae defecerunt, nisi ut aliae quaererentur? Ut quaererentur quae? Quae ibi non erant? Non; sed quae ibi tegebantur figuris: non quae jam ibi non erant; sed ibi tanquam in radice occultabantur quibusdam secretis myster
Abbreviated transcription (Latin):
erat illud regnũ. ꝑ quod regnũ acceptũ
laudabat᷑ tunc ds̃ a carnalib. hoc solũ
eñĩ ꝓmagno habebant. qr lib̾ati erant
tẽporaliter abłis aqͥb oppͥmebantur
&euaserant hostes ꝑsequentes ꝑmare
rubrũ. & ducti erant ꝑsolitudinẽ. & in¬
defecerunt ymni dd ñfilii dĩ s filii iessẽ.
ꝑiculosũ locũ tituli psalmi p̾sentis sicut
dñs uoluit. p̃ter uecti sumꝰ. Accepistis
quare dictum sit. defecerunt ymni dđ
filii iesse. suius uox ÷ psalmꝰ : Asaph. & d
÷ a saph: Sicut inuenimꝰ in int᷑p̃tationib
exlingua hebrea ingrecã & ex greca nob̾
in latinã tͣnilatis: asaph synagoga in.¬
t̃ptat᷑. Uox ÷ gͦ sẏnagoge. Sed tu cũ au¬
dieris synagogã: noli continuo dete¬
stari. quasi int̾fectricẽ ñi. Erat qͥ dem
illa sy nagoga interfectrix dñi. nemo
dubitat. sed inem̃ta desynagoga fuisse
arietes quoꝵ filii stimꝰ. unde dr̃ in psalmo.
afferte dũo filios arietũ. Qui in de ariete ᷤ .

Expanded text:
num, per quod regnum acceptum laudabatur tunc Deus a carnalibus; hoc solum enim pro magno habebant, quia liberati erant temporaliter ab his a quibus opprimebantur, et evaserant hostes persequentes per mare Rubrum, et ducti erant per solitudinem, et indefecerunt hymni David; non Filii Dei, sed filii Jesse. Periculosum locum tituli psalmi praesentis, sicut Dominus voluit, praetervecti sumus: accepistis quare dictum sit, Defecerunt hymni David, filii Jesse. 4. Cujus vox est Psalmus? Asaph. Quid est, Asaph? Sicut invenimus in interpretationibus ex lingua hebraea in graecam, et ex graeca nobis in latinam translatis, Asaph Synagoga interpretatur. Vox est ergo Synagogae. Sed tu cum audieris Synagogam, noli continuo detestari quasi interfectricem Domini. Erat quidem illa Synagoga interfectrix Domini; nemo dubitat: sed memento de Synagoga fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Pet
Abbreviated transcription (Latin):
ratur : ꝓpterea quid hinc isti dum
ñ flagellant᷑. dũ ñ laborant cũ honĩib
Ideo in qͥt obtinuit eos suꝑbia. Attende
illos suꝑbos. in disciplinatos. attende
taurũ de uotũ uictimę ꝑ missũ errare
libe. &errare & uastare quȩ potest usq
addiem occisionis. Iam bonũ ÷ fr̃s in ip¬
sis ꝓpħȩ uerbis audiamꝰ hunc quasi tali¬
rum deqͦ dixi. Sic eñi illũ & alibi scrip¬
tura cõmemorat. Pucit eos tãquam
aduictimã p̃paratos. & parcit eis ad
malã lib̾tatem. Ideo dixit obtiniut
SUNT INIQUi taTe et ioopietate sua.
Hon dixit tecti s circum amicti. undi
cooꝑti impietate sua. Merito miseri
nec uident nec uidentur. quia circũ
conasiprus bationib cupiditatũ & timoꝵ
iuderet ulos miseros & quando felices
uocantur .s: quia circũ amicti sunt rude¬
uocanimpietate sua ñ uident. s nec iuiden¬
tur. Rouerat illos sp̃s qͥde illis ista dicit.
eo oculo tales debemus inspicere. quo

Expanded text:
ropterea quid hinc isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et parci eis ad masunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti; sed, circumamicti, undique cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec videntur, quia circumatantis perturbationibus cupiditatum et timorum, videret illos miseros, et quando felices vocantur. Sed quia circumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Mei. hoc gͦ mͥ ÷ in cęlo seruatũ ds̃ cords
mei. et pars mȩl os m̃s. Quid ÷ fr̃s : In¬
uenimꝰ diuitias nr̃as. eligat sibi partes genꝰ
humanũ. Uideamꝰ homines cupiditatum
diuersitate laniari. bligant alii militũ
alii aduocationẽ. alii uarias diuersasq
doctrinas alii negotiationẽ. alii agricultu¬
rã. Istas partes sibi faciant dereb huma¬
nis. clamet populus dĩ pars mea ds̃ m̃s
Hon adtẽpꝰ pars mea s pars mea ibe noscla¬

Expanded text:
 est in coelo servatum, Deus cordis mei, et pars mea Deus meus. Quid est, fratres? Inveniamus divitias nostras; eligat sibi partes genus humanum. Videamus homines cupiditatum diversitate laniari: eligant alii militiam, alii advocationem, alii diversas variasque doctrinas, alii negotiationem, alii agriculturam; istas partes sibi faciant de rebus humanis: clamet populus Dei, Pars mea Deus meus. Non ad tempus pars mea; sed pars mea Deus
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uitȩ ambulantes in xp̃o. quȩrentes
patriã & accipimꝰ adc̃solationẽ & patim̃
ad ꝓbationẽ. Non gͦ mirũ qͥa illud det¬
fecit qͥđ figurabat futurũ. Nã ꝑductꝰ: popłs
Si hoc esset: ñ esset figura sed res. Quia uero
bat ut deficeret. & defectu suo cogeret
terrenas res. ꝓptͣ ista p̃sentia. sunt enim
impii qp̃sentia rerũ bona ademonib quęrͣt.
hic aut̃ popłs ideo melior erat gentibus
qͦd quamuis p̾sentia bona & tẽporalia.
tam̃ abuno dõ quȩrebat qͥ÷ creator om̃iũ¬

Expanded text:
ntes patriam, et accipimus ad consolationem, et patimur ad probationem. Non ergo mirum quia illud defecit quod figurabat futurum. Nam perductus est Si hoc esset, non esset figura, sed res. Quia vero bat ut deficeret, et defectu suo cogeretuterrenas res, propter ista praesentia: sunt enim impii qui praesentium rerum bona a daemonibus quaerunt; hic autem populus ideo melior erat Gentibus, quod quamvis praesentia bona et temporalia, tamen ab uno Deo quaerebat, qui est creator omniu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ sc̃õ sc̃s eris. & cũ uiro ininnocente in¬
nocens eris. & cũ ꝑuerso ꝑuersus eris: Quid
÷ ꝑuersus eris cum ꝑuerso : ꝑuersum te
putabit ꝑuersus. ñ quod ullo modo ꝑuertat᷑
dĩ. Absit. Eͦd ÷: est. S quẽ ad modũ sol oculõ
puros. sanos. uegetos fortes habenti tͣn¬
quillus apparet᷑. in oculos aut̃ lipposqͣsi
tela aspera iaculat᷑. in tuentẽ illum uege¬
qđ bonis gaudiũ. hoc iste recolens quani
Quando cõmoti sunt pedes. ñ quando ñ
erat rectũ cor: Unde ñerat rectũ cor:
Audi. Paulo comꝰ etfosi sont ouresos
cori Quod oix̃ pene: hoc dixit paulominꝰ
Et qͦd dixit pene moti sunt pedes: hoc
dixit effusi sunt gressus. Pene moti
moti pedes. & effusi gressus. moti pede
aderrandum. effusi sunt gressus ad lapsũ.
non omnino sedpene: Quid eñi ÷: Iam
hab̾e pacẽ. Quam pacẽ : Temporalen
fuxam. caducã atq t̾renã. s tam̃ talen

Expanded text:
Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente inCum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris, et cum perverso perversus eris . Quid est, perversus eris cum perverso? Perversum te putabit perversus. Non quod ullo modo pervertatur Deus. Absit: quod est, est. Sed quemadmodum sol, oculos puros, sanos, vegetos fortes habenti, tranquillus apparet, in oculos autem lippos quasi tela aspera jaculatur; intuentem illum vegebi poena, quod bonis gaudium. Hoc iste recolens, Quam Quando commoti sunt pedes, nisi quando non erat rectum cor? Unde non erat rectum cor? Audi: Paulo minus effusi sunt gressus mei. Quod dixit, pene; hoc dixit, paulo minus: et quod dixit, pene moti sunt pedes; hoc dixit, effusi sunt gressus. Pene moti moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad errandum; effusi gressus, ad lapsum; non omnino, sed pene. Quid enim est? Jam habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam, caducam atque terrenam; sed tamen talem
Abbreviated transcription (Latin):
ymni deficiebant: q̃uia iã calia cogitabañ.
dm̃ ñ laulabant. Quomͦ eñĩ laudarent
dñi. quib quasi ꝑuersus uidebatur. dans
impns tantã felicitatẽ. &̃ auferens eam
a seruientib sibi: Non illis bonus uidebat᷑
eis laudabat᷑. Aquib aut̃ ds̃ ñ laudabat᷑:
defecerunt millis ymni. Postea uͦ popłs
iste intellexit. qͥd eũ ammoneret deus
querere. cũ ista tẽporalia subtraheret
seruis suis. & donaret ea inimicis suis.
blasphemis. impiis. Ad monitꝰ intellex̃.
qͥa p̃ om̃ib quȩdat ds̃ & bonis & malis.
aliquando aufert & bonis & malis. p̃om̃ib
seruat aliquid bonis Quid÷ seruat aliqͥd
bonis: Quid illis seruat: Se ipsũ Lã quan¬
tũ arbitror currit᷑ inpsalmo Intellectus
in nomine dñi. Audi recordantẽ & poeni¬
tentẽ. qr errauerat putando dm̃ ñbonũ
quidat bona terrena malis & aufert illa
aseruis suis. Intellexit enĩ quid ds̃ serua¬
ret seruis suis. & recogitans seq castigans:

Expanded text:
nt? Quia jam talia cogitabant, Deum non laudabant. Quomodo enim laudarent Deum, quibus quasi perversus videbatur, dans impiis tantam felicitatem, et auferens eam a servientibus sibi? Non illis bonus videbatur eis laudabatur; a quibus autem Deus non laudabatur, defecerunt in illis hymni. Postea vero populus iste intellexit quid eum admoneret Deus quaerere, cum ista temporalia subtraheret servis suis, et donaret ea inimicis suis, blasphemis, impiis: admonitus intellexit quia prae omnibus quae dat Deus, et bonis, et malis, et aliquando aufert, et bonis, et malis, prae omnibus servat aliquid bonis. Quid est, servat aliquid bonis? quid illis servat? Seipsum. Jam quantum arbitror, curritur in Psalmo; intellectus est in nomine Domini. Audi recordantem et poenitentem qui erraverat, putando Deum non bonum qui dat bona terrena malis, a servis suis. Intellexit enim quid Deus servaret servis suis; et recogitans, seque castigans
Abbreviated transcription (Latin):
adõ nr̃o popło illi carnali terrenȩ erant
& tẽporales ꝓ missum ÷ regnũ terrenum.
ꝓmissa ÷ terrã illa inquamꝰ etiam inlucti
sunt ab egipto lib̾ati ꝑ iesum naue intro¬
aucti sunt in terrã ꝓmissionis ubi etiã
ierłm terrena ȩdificata ÷ ubi regnauit
dauid Acceꝑunt terrã liberati exȩgipto
transeuntes ꝑrubrũ mare. finitis anfractib
quia terrena acceꝑant: ceperunt me¬
rito peccatoꝵ suoꝵ oppugnari expug¬
nari: captiuari. ad extremũ euersa:
& ipsa ciuitas. Tales erant illȩ ꝓmissi¬
ones ñ ꝑseueraturȩ. ꝑ quas tamen figura¬
rentur futurȩ ꝓmissiones ꝑseueraturȩ
ut ille omnis decursus tẽporalium
ꝓmissionũ fi gtͣre essent . & quȩdam ꝓphȩ¬
tia futurorum. Itaq cum illud regnũ
deficeret. ubi regnauit cdauid filius

Expanded text:
nostro populo illi carnali terrenae erant et temporales. Promissum est regnum terrenum; promissa est terra illa, in quam etiam inducti sunt ab Aegypto liberati: per Jesum Nave introducti sunt in terram promissionis, ubi etiam Jerusalem terrena aedificata est, ubi regnavit David. Acceperunt terram, liberati ex Aegypto, transeuntes per Rubrum mare; finitis anfractibusquia terrena acceperant, coeperunt merito peccatorum suorum oppugnari, expugnari, captivari; ad extremum eversa est et ipsa civitas. Tales erant et illae promissiones non perseveraturae, per quas tamen figurarentur futurae promissiones perseveraturae; ut ille omnis decursus temporalium promissionum figura esset, et quaedam prophetia futurorum. Itaque cum illud regnum deficeret, ubi regnavit David, filius
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris testamͣti. qͦ tẽpore nouũ testam̃.¬
tũ occultũ ibi erat. tanquã fructus in
radice. Si enĩ quęras fructũ in radice
ñ inuenis. nectam̃ inuenis in ramis fru¬
ctum nͥ qͥderadice ꝓcessit. Illo gͦ tẽpore
popło pͥmo uenienti ex semiue abrahȩ
carnaliter. nã & populus scdđs ꝑtinens ad
nouum testam̃tũ. & sem̃ abrahȩ ꝑtinet.
s iã sp̃ualit᷑. illi gͦ popło pͥmo adhuc car¬
nali. ubi pauei ꝓpħȩ intelligebant & qͥd
desicderaret᷑ ad eo. & quando haberet pub¬
lice p̾dicari: p̃nuntiauerunt futura hec
turus. in radice erat occultꝰ in semine pa¬
triarcharum. & quodã tẽpore reuelan¬
dus tanquã fructu apparente. sicut
scriptũ ÷ floruit uirga deradice iesse:
se etum ipsum nouum testam̃tu qͦd in¬

Expanded text:
Veteris Testamenti; quo tempore Novum TestamenVeteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; nam et populus secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec turus, in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga de radice Jesse : sic etiam ipsum Novum Testamentum, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
Qiste inscriptionẽ habee
filii iesse. psaloꝰ ipsi as aph. lot
habemꝰ psalmos. inquoꝵtitulis scrptuĩ
est nom̃ dauid. nusquã ÷ additũ fibi
iesse nͥ in hoc solo qͦd credũ ÷ ñ frustua
factũ. neq inanit᷑. Ubiq enĩ nob innur
ds̃. & ad intellectũ uocat pium studus
caritatis. Quid ÷ defecert̃ ymni dauia
filii iesse : Yͥmni. laudes sunt dĩ cũcan¬
tico. Smni. cantꝰ sunt continentes lau¬
Si sit & laus & dĩ laus & ñ cantet᷑ non
÷ ymnꝰ Oportet gͦ ut sit ymiꝰ. habeat
hȩc tria. & laudem. &dĩ & canticum
Quid ÷ gͦ. defecer̃t ymni: Defecert̃ lau¬
des quȩ cantan t᷑ in dm̃: Molestam
rem & quasi luctuosam uidet᷑ nuntiae
Qui eñi cantat laudem: ñ solũ laudat.
s etiam hilarit᷑ laudat. Qui cantat
laudem. non solũ cantat. s & amat eĩ
quem cantat. In laude c̃fitentis ÷ p̾dici¬
tio. incantico amantis affectio. Defecert᷑
enim dd̾ rex irł filiꝰ iesse. tẽpore quoda

Expanded text:
scriptionem habet, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra factum, neque inaniter: ubique enim nobis innuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes lausi sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defeceruntenim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam
Abbreviated transcription (Latin):
in oliua numquã uidimꝰ. Nam quisquis
fecerit: non inueniet bacas nͥoleastri.
Qci enin inseritur hoc crescit. & eius
rei fructus inuenitur. Inuenitur non
radicis fructus. sed surculi: hoc osten¬
dens apłs om̃ipotehtia sua dm̃ fecisse.
ut oleaster in radice oliuȩ insereretur.
& non bacas siluestres s oliuã daret.
Ad omnipotentiã dĩ reuocans hoc apłs
ait. Situ exnaturali in cisus es oleastro
& contra naturã insertus es inbonã oliua :
noli gliari inquit aduersus ramos. Seddiciꝰ
ait fracti sunt rami. ut ego inserar. Bene.
ꝓpter incredulitatẽ fracti sunt: tuauce
fide sta. Noli altum saꝑe s time. Quid eñ
est nolialtũ saꝑe: Nołi suꝑbire q insertꝰ
es. sed time nefrangaris ꝑ infidelitatem.
sicut illi fracti sunt. ꝓpter infidelitatem
inquit fłc̃ti sunt. tuautẽ fide sta. noli al¬
tum saꝑe s dime. Na si ds̃ naturalibus ramiꝰ¬

Expanded text:
in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. Nam si D
Abbreviated transcription (Latin):
suturoꝵ Nam quid sibi uult fr̃s ut unũ
qam cõmemorẽ. qđ abrahã mittens
draum sum̃ fidele adelesponsancdlã uxorẽ
anco filio suo. facit eum iurare sibi &
musanto dicit ei pone manũ subfemore
signficat᷑. De carne abrahȩ ꝑisaac & iacob.
& nemulta cõmenioremꝰ. ꝑMARIAOO dñs¬
ar se ap̾e. quia gͦ radix erat inpatriarcliꝰ.
unde ostendemꝰ: s aulũ int̾rogemus. Genteᷤᷤ
credentes in xp̃m. & quasi suꝑbire cupi¬
entes contra iudeos qui crucifixerunt xp̃m.
cum & deipso popło uenerit alius paries
occurrens inangulo. idest in ipso xp̃o dedi¬
tu mquit ex naturali incisus oleastro insertꝰ
es millis noli głiari aduersus ramos. Nã
sigłiaris: nontura dicẽ portas. sedradix
te Ergo deradice patriarcharũ dicit
fractos quosdã ramos ꝓpter infidelitatẽ.
&insertũ ibi oleastrum ut esset particeps¬
pes pinguedinis oliuȩ. id ÷ ȩccłam exgen¬
tib uenientẽ. Et qͥs inserit oleastrum
moluia: Oliua solet in oleastro. oleastrũ

Expanded text:
tres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commemoremus, per Mariam Ds. 2. Quia vero radix erat in Patriarchis, unde ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de ditu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum
Abbreviated transcription (Latin):
÷ longitudo
dierũ: Uita ęt̃¬
na. Frs. nolite
putare longitu
habet dare :
Longitudo illa ÷ quȩ
ñ habet fi¬
nem: ȩterna uita quȩ nob ꝓmit
indieb longis. Et uere qr sufficit: ñ sine
causa dix̃. replebo eũ. Non nob sufficit. qͥc¬
qͥd longum ÷ intẽpore sihabet finẽ. & idõ
nec longũ dicendũ ÷. Et si auari sumꝰ: uitȩ
ȩtne debemꝰ ẽẽ auari. talẽ uitã desidare.

Expanded text:
est longitudo est longitudo dierum? Vita aeterna. Fratres, nolite putare longitudhabet dare? Longitudo illa est quae non habet finem, aeterna vita quae nobis in diebus longis. Et vere, quia sufficit, non sine causa dixit, «replebo eum.» Non nobis sufficit quidquid longum est in tempore, si habet finem; et ideo nec longum dicendum est. Et si avari sumus, vitae aeternae debemus esse avari: talem vitam desid
Abbreviated transcription (Latin):
dunt mala. & flagellũ ñ apꝓpin quabit
tab̵ naculo eiꝰ s & nos qͥlaboramꝰ int̾ra. &
adhuc intẽptationib uiuimꝰ. quoꝵ gresos
tim̃t᷑ ne in laqueos incidant: audiamus
uocẽ dñi dĩ nr̃i. c̾solantis nos & dicentis
nob̾. Om̃ in me sꝑauit eruã eũ. Protesaca
coe et exaupiã rõ. cũ ipso sõ iIITRiBulatione.
Noli timere qͣndo tribularis. neqͣsi ñ tecũ
sit ds̃. sides sit tecũ. & tecũ ÷ ds̃ intribulati¬
one. Fluctꝰ sunt maris. tͣbaris in nauigio.
ꝑ ibant homines. Si fides tua dormit in
corde tuo: tamqͣm innaui tua dormit xp̃c.
excita xp̃m dormientẽ. erige fidẽ tuã.
& noueris qr ñte deserit. s idõ putas te
deseri. qr ñ quando uis eripit. Pripuit
tres pueros deigne. Qui eripuit trespuero.
de seruit machabeos : Absit. Et illos eri¬
puit & illos. Illos cor poralit̾ ut infideleᷤ
alit̾. ut fideles
imitarentur. Cũ
ipso sũ intͥbula-¬
tione : et exiam
eũ e⁊ olorisicaso
Ne DIERŨ RE¬
pleso eum. Que

Expanded text:
abit tabernaculo ejus; sed et nos qui laboramus in terra, et adhuc in tentationibus vivimus, quorum gressus timentur, ne in laqueos incidant, audiamus vocem Domini Dei nostri consolantis nos, et dicentis nobis: «Quoniam in me speravit, eruam eum; protegam o exaudiam eum; cum ipso sum in tribulatione.» Noli timere quando tribularis, ne quasi non tecum sit Deus. Fides sit tecum, et tecum est Deus in tribulatione. Fluctus sunt maris, turbaris in navigio, peribant homines . Si fides tua dormit in corde tuo, tanquam in navi tua dormit Christexcita Christum dormientem; erige fidem tuam, et noveris quia non te deserit. Sed ideo putas te deseri, quia non quando vis eripit. Eripuit tres pueros de igne . Qui eripuit tres pueros, deseruit Machabaeos ? Absit. Et illos eripuit, et illos: illos corporaliter, ut infideles aliter, ut fideles imitarentur. «Cum ipso sum in tribulatione; et eximam eum, et glorificabone dierum replebo eum.» Quae