comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem fr̃s fuerunt in quib hoc con¬
tigit. ut uniꝰ defuncti qui uocaba¬
tur heli. duceret alter uxorem qͥ uo
cabat᷑ iacob. a quo matħs narrat ge¬
nitũ esse ioseph. s uterino fr̃i suo eũ
genuit. cuius filiũ lucas dicit fuisse
ioseph: ñ utiq genitũ s ex lege adop¬
tiuum. Hoc in eoꝵ litteris inuentũ
est: qͥrecenti memoria post ascensioñe
dñi de hac re scripsert̾. Nam etiã no¬
men eiusdem mulieris q̃ peꝑit iacob
patrem ioseph. de priore marito na¬
than qui fuit pater iacob. auus io¬
seph seđm matħm. & de marito poste¬
riore melchi peꝑit heli cuiꝰ adopti¬
uus erat ioseph. ñ tacuit affricanus.
qđ quidem cũ fausto responderẽ ñdũ
legerã. s tam̃ ꝑ adoptionem potusse
contingere ut unꝰ homo duos haberet¬
patres dubitare ñ poterã. In duodeci¬
mo & tererodees de filio noe sccło qui
appellatus ẽ cham. ita disputatũ est:
tamquã ñ in filio suo chanaan sicut

Expanded text:
autem fratres fuerunt, in quibus hoc conautem fratres fuerunt, in quibus hoc contigit, ut unius defuncti, qui uocabatur Heli, duceret alter uxorem, id est Iacob, a quo Matheus narrat genitum esse Ioseph; sed uterino fratri suo eum genuit, cuius filium Lucas dicit fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum litteris inuentum est, qui recenti memoria post ascensionem domini de hac re scripserunt. nam etiam nomen eiusdem mulieris, quae peperit Iacob, patrem Ioseph, de priore marito Mathan, qui fuit pater Iacob, auus Ioseph, secundum Matheum, et de marito posteriore Melchi peperit Heli, cuius erat adoptiuus Ioseph, non tacuit Africanus. quod quidem, cum Fausto responderem, nondum legeram, sed tamen per adoptionem potuisse contingere, ut unpatres, dubitare non poteram. 3. In duodecimo et tertio decimo, de filio Noe secundo qui est appellatus Cham, ita disputatum est, tanquam non in filio suo Chanaan, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas et
& incarna¬
tionem xꝑi. scripturas aut̃ noui
testam̃ti quib conuincit᷑ falsatas esse
dicentem. scripsi grande opus: uerbis
eiꝰ ꝓpositis reddens responsiones meas.
Triginta & tres disputationes sunt.
quas etiam cur ñ libros dixerim: Nã
etsi sunt ineis aliqui ꝑbreues: tamen
libri sunt. Unus uero eoꝵ ubi a nobis
aduersus eiꝰ criminationes patriarcha¬
rum uita defendit᷑. tante plixitatis
est: quantȩ nullus fere libroꝵ meorũ.
In libro ergo tercio eũ soluerem que¬
stionem quomͦ potuerit duos patres
habere ioseph. dixi quidem qđ ex alio
natus ab alio fuerit adoptatus: seã
genus quoq adoptionis dicere debui.
Sic enĩ sonat qđ dixi: tamquã eum
iuiuus adoptauerit aliꝰ pater. Lex
autẽ filios etiam mortui adoptabat.
ubens ut fr̃is sine filiis mortui duce¬
ret frater uxorem: & fr̃i de functo
sem̃ ex eadem suseitaret. Que ꝓfe¬
cto de duob unꝰ hominis patribus:
expeditior ibi reddit̃ ratio. Uterim

Expanded text:
as et et incarnationem Christi, scripturas autem noui testamenti, quibus conuincitur. falsatas esse dicentem, scripsi grande opus uerbis eius propositis reddens responsiones meas. triginta et tres disputationes sunt, quos etiam libros cur non dixerim? nam etsi sunt in eis aliqui breues, tamen libri sunt. unus uero eorum, ubi a nobis aduersus eius criminationes patriarcharum uita defenditur, tantae prolixitatis est, quantae nullus fere librorum meorum. In libro ergo tertio cum soluerem quaestionem, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph, dixi quidem, quod ex alio natus, ab alio fuerit adoptatus, sed genus quoque adoptionis dicere debui; sic enim sonat, quod dixi, tamquam eum uiuus adoptauerit alius pater. lex autem filios etiam mortuis adoptabat iubens, ut fratris sine filiis mortui duceret frater uxorem et fratri defuncto semen ex eadem suscitaret. quae profecto de duobus unius hominis patribus expeditior ibi redditur ratio. uterini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑet. seo parit̃ ex equali potestate ut
annuntient uerbũ d̾i non sine scan¬
dalo quisq comites facit. Itaq eand̾e
scriptura tenemus & tunc pote¬
state precipientẽ umbris tegend̾u
qd̾ nuinc aꝑiretur: & nunc auctori¬
tate actestant᷑e luce aꝑtum quod
tunc tegebat᷑. De caluo aut̃ & re-¬
burro qd̾ eos immundos lex dixerit
parũ faustus attenderat: aut in
mendosum codic̃e inciderat. S utinã
ipse caluã frontẽ habere uoluisset.
atq in ea crucẽ xp̃i figere non eru¬
buisset: ꝓfecto xp̃m clamantẽ ego
sum u̾itas. nec cũ falsis uulnerib oc¬
cubuisse. nec cũ falsis cicatricib re¬
surrexisse credidisset. Quinetiã di¬
cit. ego fallere non didici. qd̾ sentio
loquor. Non est gͦ discipulus xp̃i
sui quẽ falsas cic̾atrices dubitanti¬
b discipulis suis demonstrasse insa¬
nus opinatur: & non solũ de cȩteris
uanitatib suis. sed etiã de ipsa xp̃i

Expanded text:
peret, sed pariter ex aequali potestate, ut peret, sed pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem umbris tegendum, quod nunc aperiretur. et nunc auctoritate adtestantem luce apertum, quod tunc tegebatur. De caluo autem et reburro. quod eos inmundos lex dixerit, parum Faustus adtenderat aut in mendosum codicem inciderat. sed utinam ipse caluam frontem habere uoluisset atque in ea crucem Christi figere non erubuisset! profecto Christum clamantem: ego sum ueritas, nec cum falsis uulneribus occubuisse nec cum falsis cicatricibus resurrexisse credidisset. quin etiam dicit: ego fallere non didici; quod sentio loquor. non est ergo discipulus Christi sui, quem falsas cicatrices dubitantibus discipulis demonstrasse insanus opinatur et non solum de ceteris uanitatibus suis, sed etiam de ipsa Christi
Abbreviated transcription (Latin):
nunc declarat᷑ in morib. Illud
enĩ erat tẽpus significandi: nunc
manifestandi. Ergo ipsa scͥptura
quȩ tunc fuit exactrix oꝑum signi¬
ficantium: nunc testis est rerũ sig¬
nificatarũ. Et quȩ tunc obserua¬
bat᷑ ad prenunciationẽ: nunc re¬
citat᷑ ad confirmationẽ. Bouẽ et
asinũ ad oꝑand̾u iungere tunc ñ
licebat. nunc licet. declaratũ est
enĩ ꝑ apłm cũ de boue triturante
non inftenando scͥpturam recole¬
ret᷑. dicentẽ. nũqͥd de bob cura do:
Quare gͦ nunc legitur. qͣndo id qd̃ ꝓhi¬
buit iam licet: Qͥ a idem ipse ibi
secutus apłs ait. ꝓpter nos scriptura
dicit. Et utiq impiũ est ut non le¬
gamus nos: qd̾ scriptũ est ꝓpter nos
Magis enĩ ꝓpter nos quib manife¬
statur: quã ꝓpter illos in quib figu¬
rabat᷑. Bouem quippe & asinũ si ne¬
cesse sit unusqͥsq sine detrimento
oꝑis iungit: sapientem uͦ & stultũ
non ut uͦnus precipiat & alter obtem¬

Expanded text:
nunc declaratur in moribus; illud nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium. nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de boue triturante non infrenando scripturam recoleret dicentem: numquid de bubus cura est deo? quare ergo nunc legitur, quando id quod prohibuit iam licet ? quia idem ipse ibi secutus apostolus ait: propter nos scriptura dicit. et utique inpium est, ut non legamus nos, quod scriptum est propter nos; magis enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem uero et stultum, non ut unus praecipiat et alter obtem
Abbreviated transcription (Latin):
tunc erat preceptũ. nunc testimo¬
niũ. Scenophegia non celebrare a¬
liqͣndo fuit peccatũ. nunc non est
peccatũ: tabernacelo aut̃ di quod
est eccłia non cõpaginari. semꝑ pec¬
catũ est. S tunc agebat᷑ sub pͥre¬
cepto figurato: nunc legit᷑ in te¬
sti monio reuelato. Nam & illud
qd̾ tunc factũ est non diceret᷑ ta¬
bernaculũ cestimonii: nisi alicui u̾i¬
tati quȩ suo tepore dilatanda erat.
quad̾a congruentia significationis
appellaretur. Lineis u̾estib misce¬
ri purpurã & linostina ueste indui
aliqͣndo peccatũ fuit: nunc non est
peccatũ. S in ordinate uiuere & di¬
uersi generis ꝓfessiones uelle misce¬
re. ut uł scĩmonialis habeat orna¬
menta nuptarũ. uł ea quȩ se non
continens nupsit. speciem uirginis
gerat. om̃imͦ peccatũ est: & siquid
inconuenient̃ ex diu̾so genere in
uita cuiusq contexit᷑. Uerũ illud
tunc figurabat᷑ in uestibus: quod

Expanded text:
tunc erat praeceptum, nunc testimotunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. tabernaculo autem dei, quod est ecclesia, non conpaginari semper peccatum est. sed tunc agebatur sub praecepto figuratio, nunc legitur in testimonio reuelatio. nam illud, quod tunc factum est, non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis adtestaretur. lineis uestibus miscere purpuram et linostima ueste indui aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
endos. qr ea quȩ ibi scripta st̃ non iam
obseruare corporalit̃. sed intelligere &
facere sp̃italiter dñs nos iubet. Scrip¬
ta st̃ enĩ ꝓpter nos in quos finis scłoꝵ
obuenit: sicut itẽ idem dicit apłs.
doceremur scͥpta sunt. Quapter ñ
manducare arimũ ꝑ statutos septe
dies tẽpore ueteris testamenti pecca¬
tũ fuit. tempore aut̃ noui testamenti
non est peccatũ sed in spe futuri se¬
culi quam habemus in xp̃o qui & ani¬
mã nr̃am induens iusticia. & corpus
nr̃m induens immortalitate. totos
nos innouat. credere aliqͥd ex ueteris
corruptionis necessitate atq indigen¬
tia nos passuros uł acturos. semꝑ pec¬
catũ est qͣndiu uoluuntur isti sepͣtẽ
dies quib ꝑagitur tẽpus. S hoc ue¬
teris cestamenti tẽporib in figuris
occultatũ a quibusd̾a sc̃is intellige¬
batur: tempore aut̃ noui testamen¬
ti in manifestatione reuelatũ po¬
pulis predicat᷑. Vnde scͥptura ipsa

Expanded text:
endos. quia ea. quae ibi scripta sunt, non iam endos. quia ea. quae ibi scripta sunt, non iam obseruare corporaliter. sed intellegere et facere spiritaliter nos dominus iubet; scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obuenit, sicut item dicit idem apostodoceremur, scripta sunt. quapropter non manducare azymum per statutos septem dies tempore ueteris testamenti peccatum fuit, tempore autem noui testamenti non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia et corpus nostrum induens inmortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur. tempore autem noui testamenti in manifestatione reuelatum populis praedicatur. unde scriptura ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾u ille distribuit. Itaq non solũ carnes
ad cibos datas cũ om̃s natura mundȩ̃
essent. quasd̾a tam̃ nonnulla significa¬
tione immundas illo tẽpore non ede¬
runt quo eas non edi preceptũ erat:
ut talib significationib futura rerũ
manifestatio prefiguraret᷑. S & azi¬
mũ panẽ & cȩtera huius modi in quib
rei essent illius tẽporis & illius popłi
hoĩes si obseruare contemnerent. qͣn¬
do illa sic fieri & ista quȩ nunc reuela¬
ta st̃. tunc sic prenuntiari oportebat.
quã nos desipientes e̾e̾mus si nunc ĩa
manifestato nouo testamento illas
p̃nuntiatiuas obseruationes aliquid
nobis ꝓdesse putaremus: sicut sacri¬
legi & impii. si eosde libros qui ꝓpter
nos scͥpti sunt. ut ea quȩ iam nobis
reuelata & in manifestatione annun¬
ciata sunt. tanto ante illis figuris pre¬
nunciata cognoscentes fidelit̃ & fir¬
mit̃ teneremus. id̾o putaremus abici¬

Expanded text:
dum ille distribuit. Itaque non solum carnes dum ille distribuit. Itaque non solum carnes ad cibum datas, cum omnes natura mundae essent, quasdam tamen nonnulla significatione immundas illo tempore non ederunt, quo eas non edi praeceptum erat, ut talibus significationibus futura rerum manifestatio praefiguraretur: sed et azymum panem, et caetera hujusmodi, in quibus rei essent illius temporis et illius populi homines, si observare contemnerent, quando sic illa fieri, et ista quae nunc revelata sunt, tunc sic praenuntiari oportebat; quam nos desipientes essemus, si nunc jam manifestato Novo Testamento, illas nuntiatiuas obseruationes aliquid nobis prodesse putaremus. sicut sacrilegi et inpii, si eosdem libros, qui propter nos scripti sunt, ut ea. quae iam nobis reuelata et in manifestatione adnuntiata sunt, tanto ante illis figuris praenuntiata cognoscentes fideliter et firmiter teneremus, ideo putaremus abici
Abbreviated transcription (Latin):
frugib feracius adhibetur: Certe ipsi¬
dicunt. ꝑ attritiones & digestiones cibo¬
rũ fugere inde uit̾a: & exiguũ quidd̃a
in stercore remanere. Cur gͦ ubi exigua
uita remanet inde cibi ur̃i. hoc est fru¬
ctus terrȩ de stercore. & meliores & ma¬
iores & plures existunt: Caro non pur¬
gamentis terrȩ sed fȩtib pascitur: ter¬
ra uͦ purgamentis carnis non fȩtib
fęcundatur. Eligant qͥd sit mundius
aut iam correcti desinant esse im¬
mundi & infideles quib nichil est
mund̾u: & nobiscũ amplectant᷑ apłm
dicentẽ om̃ia munda mundis. Dñi est
terra & plenitudo eius. Om̃is creatura
di bona est. Om̃ia quippe quȩ natura¬
lit̃ sunt. in ordine suo bona st̃: et ne¬
mo in eis peccat. nisi qui ordinẽ suum
in d̾i obedientia non custodiens eorũ
erunt ordinẽ suũ in ipsa obȩdientia:
ut qͥcqͥd d̾s temporib congruis iuben¬
do distribuit. sic obseruarent quẽ ad mo¬

Expanded text:
frugibfrugibdicunt per attritiones et digestiones ciborum, fugere inde vitam, et exiguum quiddam in stercore remanere. Cur ergo ubi exigua vita remanet, inde cibi vestri, hoc est fructus terrae, de stercore et meliores et majores et plures existunt? Caro non purgamentis terrae, sed fetibus pascitur: terra vero purgamentis carnis, non fetibus fecundatur. Eligant quid sit mundius: aut jam correcti desinant esse immundi et infideles quibus nihil sit mundum, et nobiscum amplectantur Apostolum dicentem, Omnia munda mundis . Domini est terra et plenitudo ejus . Omnis creatura Dei bona est . Omnia quippe quae naturaliter sunt, in ordine suo bona sunt: et nemo in eis peccat; nisi qui ordinem suum in Dei obedientia non custodiens, eorumerunt ordinem suum in ipsa obedientia, ut quidquid Deus temporibus congruis jubendo distribuit, sic observarent, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
formis cõmixta liberarent si eã car¬
nẽ detestant᷑ quȩ concubitu ꝓpagat᷑. ⁊¬
& genus humanũ erroris arguerent
qd̾ gallinis colũbisq uescantur. ex
masculoꝵ feminarũq coitu ꝓcreatis:
& mundiores cęli & terrȩ filias ranas
abiciant.Nam scd̾m istoꝵs fabulam
mundiores st̃ pͥmi pͥncipes tenebra.¬
rũ quoꝵ parentes arbores fuerunt:
quã ipse manicheus quẽ pat & ma¬
ter concũbendo genuerunt. Mun¬
diores etiã pediculi eoꝵ qui sine con¬
nascunt᷑: quã isti miseri qui de paren¬
tib concũbentib nati st̃. Aut si iam
qͥcquid ex carne etiã sine concubitu
nascit᷑. ꝓpterea putant immund̾u qr
ipsa caro ex concubitu est:immun¬
da erunt olera & fruges quȩ dester¬
corib fertilius uberiusq surrexeritͤ.
Ubi uideant qͥd faciant uł qͥd respon¬
deant: qui fruges dicunt mundiores
esse quã carnẽ. Nam stercore qͥd im¬
mundius qd̃ ex carne ꝓicitur : Et quid

Expanded text:
formis commixta liberarent, si eam carformis commixta liberarent, si eam carnem detestantur, quae concubitu propagatur. et genus humanum erroris arguerent, quod gallinis columbisque uescantur ex masculorum feminarumque coitu procreatis et mundiores caeli et terrae filias ranas abiciant. nam secundum istorum fabulam mundiores sunt primi principes tenebrarum. quorum parentes arbores fuerunt. quam ipse Manichaeus. quem pater et mater concumbendo genuerunt, mundiores etiam peduculi eorum. qui sine connascuntur, quam isti ipsi miseri, qui de parentibus concumbentibus nati sunt. aut si iam quicquid ex carne etiam sine concubitu nascitur, propterea putant inmundum, quia ipsa caro ex concubitu est, inmunda erunt olera et fruges, quae de stercoribus fertilius uberiusque surrexerint. ubi uideant, quid faciant uel quid respondeant, qui fruges dicunt mundiores esse quam carnes. nam stercore quid inmundius ex carne proicitur et quid
Abbreviated transcription (Latin):
munda caro dicit᷑ quasi a sola anima¬
bona deserat᷑. qr & si aliquȩ uitȩ re¬
liquiȩ remanent ex utraq rema¬
nent : Nec ipsũ quippe fuͥmũ dicuꝗ
remanere. sine aliquib exiguis reli¬
quiis membroꝵ d̾i. Nullam gͥ cau¬
sam reꝑiunt:cur asseuerent car¬
nes frugib ĩmundiores. S uidell¬
cet fallace castitat̃e suã ostentare
conantes. eo putant immundio¬
rẽ carnẽ qd̾ de concubitu existat:
quasi non tanto uehementius co.¬
gantur membro illi diuino mandu¬
cando succurrere. qͣnto illic artius
colligatũ putant. Postremo si ista
causa est maioris immundiciȩ carni¬
um: ea comedant animaliũ corpora
quȩ non de concubitu oriunt᷑. sicut
st̃ innumera genera uermiũ quoꝵ
nonnullos uulgo edunt quȩda uenẽ¬
titiȩ regiones ex arborib natos. Ranas
etiã quas repente ex una pluuia ter¬
ra generat in esum isti assumere de¬
buerunt: ut d̾i sui membra talibus

Expanded text:
munda caro dicitur, quasi a sola bona amunda caro dicitur, quasi a sola bona anima deseratur? Quia etsi aliquae vitae reliquiae remanent, ex utraque remanent: nec ipsum quippe fimum dicunt remanere sine aliquibus exiguis reliquiis membrorum Dei. Nullam igitur causam reperiunt, cur asseverent carnes frugibus immundiores. Sed videlcet fallacem castitatem suam ostentare conantes eo putant inmundiorem carnem, quod de concubitu existat, quasi non tanto uehementius coguntur membro illi diuino manducando succurrere. quanto illic artius conligatum putant. postremo si ista causa est maioris inmunditiae carnium, ea comedant animalium corpora. quae non de concubitu oriuntur, sicut sunt innumerabilia genera uermium, quorum nonnullos uulgo edunt quaedam Veneticae regiones ex arboribus natos. ranas etiam, quas repente ex una pluuia terra generat, in escam isti adsumere debuerunt. ut dei sui membra talibus
Abbreviated transcription (Latin):
lium corpora pͥmam originẽ habent
ex arborib scd̾am de cęlo: qͥd causȩ
est ut immundiora quã fructus
arboꝵ existiment᷑: Si ꝓpterea qr
cũ moriunt᷑ amittunt animã ut
iam immundu sit quicqͥd uita dese¬
rente remanserit: cur eod̾e pacto
non st̃ immunda olera uł poma quȩ
utiq sicut supra dictũ est cũ decer¬
punt᷑ uł auellunt᷑ moriuntur:
Hoꝵ quippe homicidioꝵ rei esse no¬
lunt: du nichil ex terta uł ex arbo¬
re decerpunt. Deinde cũ duas ani¬
mas esse in uno animantis corpore
affirment. unã bonã de gente lucis.
alterã malam de gente tenebrarũ:
nũ qͥd cũ occiditur animal bona ani¬
ma fugit & mala remanet: Si enĩ
hoc esset. sic uiueret animal occisũ
quomͦ uiuebat in gente tenebrarũ:
qͣndo solam suȩ gentis habebat ani.¬
mã qua etiã rebellauerat adu̾sus
regna diuina. Cum gͦ in morte cu¬
iuslibet animalis. utraq anima &
bona & mala deserat carnẽ: cur im¬

Expanded text:
lium corpora primam originem habent lium corpora primam originem habent ex arboribus, secundam de coelo; quid causae est ut immundiora quam fructus arborum existimentur? Si propterea quia cum moriuntur, amittunt animam, ut jam immundum sit quidquid vita deserente remanserit; cur eodem pacto non sunt immunda olera vel poma, quae utique, sicut supra dictum est, cum decerpuntur vel avelluntur, moriuntur? Horum quippe homicidiorum rei esse nolunt, dum nihil vel ex terra vel ex arbore decerpunt. Deinde, cum duas animas esse in uno animantis corpore affirment, unam bonam de gente lucis, alteram malam de gente tenebrarum; numquid, cum occiditur animal, bona anima fugit, et mala remanet? Si enim hoc esset, sic viveret animal occisum, quomodo vivebat in gente tenebrarum, quando solam suae gentis habebat animam, qua etiam rebellaverat adversum regna divina. Cum ergo in morte cujuslibet animalis, utraque anima et bona et mala deserat carnem; cur im
Abbreviated transcription (Latin):
fruges quȩ oriunt᷑ ex terra. Deinde qͥd
tamꝰ insanũ dici potest quã conceptus
factos ante uitȩ commixtionẽ tanto
uiuaciores fuisse. ut & abortun & de
cȩlo in terrã ruentes uiuerent᷑: cõmix¬
ta aut̃ uita nisi tẽpore maturo editi
uiuere non possint. & si de paulo alti¬
ore loco cadant continuo moriant᷑
Utiq si regnũ uitȩ contra regnũ mor¬
tis belligerauit: cõmixta uita uiuaci¬
ores face̾re debuit non cortuptibilio
ores. Qd̃ si in sua natura quęq res
magis suã retinet incorruptionem :
non duas naturas bonã & malã. sed
duas bonas quarũ sit una melior. pre¬
dicare debuerunt. Unde gͥ assert̃ im¬
mundiores carnes quas de celo ge¬
nus ducere affirmant. istas d̾uta¬
xat om̃ib notas: Nam ipsa corpora
pͥma pͥncipũ tenebrarũ ex arborib
ibid̾e natis tamquã u̾miculos opi¬
nant᷑ exorta: ipsas aut̃ arbores ex
qͥnq illis elementis. ꝓ inde si anima¬

Expanded text:
fruges quae oriuntur ex terra. deinde quid fruges quae oriuntur ex terra. deinde quid tam insanum dici potest quam conceptus factos ante uitae commixtionem tanto uiuaciores fuisse, ut et abortiui et de caelo in terram ruentes uiuerent, commixta autem uita nisi tempore maturo editi uiuere non possint, et si de paulo altiore loco cadant. continuo moriantur ? utique si regnum uitae contra regnum mortis belligerauit, commixta uita uiuaciores facere ores. Quod si in sua natura quaeque res magis suam retinet incorruptionem, non duas naturas bonam et malam, sed duas bonas, quarum sit una melior, praedicare debuerunt. Unde igitur asserunt immundiores carnes, quas de coelo genus ducere affirmant, istas duntaxat omnibus notas? Nam ipsa prima corpora principum tenebrarum, ex arboribus ibidem natis tanquam vermiculos opinantur exorta; ipsas autem arbores ex quinque illis elementis. Proinde si anima
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo pͥmus homo eoꝵ tenebrarũ gen¬
tẽ elementis fallacib irretiuit. utri¬
usq sexus pͥncipib ibid̾e captis cũ ex
eis mundus construeret᷑ plerosq eoꝵ
in cęlestib fabricis colligatos: in qͥb
tiginẽ ferre non ualentes conceptus
su̾os ab ortu excussisse: eosd̾eq abor¬
tiuos fȩtus & masculos & feminas
de cȩlo in terrã cecidisse. uixisse. creuisse.
concubuisse. genuisse. Hinc esse dicunt
originẽ carniũ om̃ium. quȩ mouentur
in terra. in aqua. in aere. Ergo si de cȩ¬
lo est origo carniũ: absurdissimũ est ꝓp¬
ter hoc eas immundiores putare. presertĩ
qͦd in ipsa structura mundi eosd̃e pͥnci¬
pes tenebrarũ ita ꝑ om̃em conteytio¬
nẽ a summis usq ad ima colligatos
dicunt. ut qͣnto quiq amplius haberet
cõmixti boni. tanco sublimius collocari
mererent᷑: ac ꝑ hoc mundiores carnes es¬
se deberent quarũ origo de cȩlo est qͣm

Expanded text:
quando primus homo eorum tenebrarum genquando primus homo eorum tenebrarum gentem elementis fallacibus inretiuit, utriusque sexus principibus indidem captis, cum ex eis mundus construeretur, plerosque eorum in caelestibus fabricis conligatos, in quibutiginem ferre non ualentes conceptus suos abortu excussisse: eosdemque abortiuos fetus et masculos et feminas de caelo in terram cecidisse, uixisse. creuisse, concubuisse, genuisse. hinc esse dicunt originem carnium omnium, quae mouentur in terra, in aqua, in aere. ergo si de caelo est origo carnium, absurdissimum est propter hoc eas inmundiores putare, praesertim quia in ipsa structura mundi eosdem principes tenebrarum ita per omnem contextionem a summis usque ad ima conligatos dicunt, ut quanto quaeque amplius haberent commixti boni, tanto sublimius conlocari mererentur ac per hoc mundiores carnes esse deberent, quarum origo de caelo est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Uos aut̃ dicite quare immundas car¬
nes eyistimetis. Si scd̾m errorem ur̃m
ꝓpter cõmixtionem gentis tenebrarũ:
non carnes sed ipse d̾s uest̾ immun¬
dus est in ea parte quã uelut debel¬
landis & captiuandis hostib absorben¬
d̾a & inquinand̾a misit & miscuit:
deinde ꝓpter ipsam cõmixtionẽ etiam
qͥcqͥd aliud manducatis. immund̾u est.
S dicitis. Multo amplius immundȩ
sunt carnes. Et quare amplius im¬
mundȩ st̃ carnes: Longũ est eorũ
Sed breuit attingam qd̾ sat est: ut in¬
spiciant᷑ reprehensores ueteris testa¬
menti tanta stulticiȩ uetustate con¬
fecti ut carnis accusatores sine ulla
sp̃ĩtali ueritate solam carnẽ sapere
conuincant᷑. Fortassis enĩ paulo ꝓli¬
xior ista responsio sic adu̾sus eos le¬
ctorem instruet: ut in cęt̾is responsi¬
onib non a nobis tam multa uerba
requirant᷑. Dicunt enĩ isti uaniloqui
& mentis seductores. in illa pugna

Expanded text:
uos iam dicite, quare inmundas caruos iam dicite, quare inmundas carnes existimetis. Si secundum errorem uestrum propter commixtionem gentis tenebrarum non carnes, sed ipse deus uester inmundus est in ea parte, quam uelut debellandis et captiuandis hostibus absorbendam et inquinandam misit et miscuit, deinde propter ipsam commixtionem etiam quicquid aliud manducatis, inmundum est. sed dicitis: multo amplius inmundae sunt carnes. et quare amplius inmundae sunt carnes longum est eorum sed breuiter adtingam, quod sat est. ut inspiciantur reprehensores ueteris testamenti tanta stultitiae uetustate confecti, ut carnis accusatores sine ulla spiritali ueritate solam carnem sapere conuincantur. fortassis enim paulo prolixior ista responsio sic aduersus eos lectorem instruet, ut in ceteris responsionibus non a nobis tam multa uerba requirantur. dicunt enim isti uaniloqui et mentis seductores in illa pugna,
Abbreviated transcription (Latin):
it. Cum enĩ thesaurus desiderabilis
sit ipsa sapientia. de hac mundicia
ruminandi & immundicia non ru¬
minandi. alio loco ita scriptum est.
Thesaurus desiderabilis requiescit
in ore sapientis. Uir aut̃ stultus
glutit illũ. Hȩ aut̃ similitudines
terũ in locutionib uł obseruatio¬
nib figuratis. ꝓpter quęrendi & cõ¬
parandi exercitationẽ rationales
mentes utilit̃ & suauit̃ mouent:
sed pͥori popło multa talia non tan¬
tũ audienda. uerũ etiã obseruan¬
da precepta st̃. Tempus enĩ erat
quo ñ tantũ dictis. uerũ etiã fa¬
ctis ꝓpħari oporteret ea quȩ poste.¬
riori tẽpore fuerant reuelanda:
fid̾i gentiũ onera obseruationum
non st̃ imposita. ꝓphetiȩ tam̃ au¬
storitas cõmendata. Ecce nos dixi¬
mus qua causa cũ scd̾m dñi apłi
q sententiã nullas animaliũ car¬
nes immundas habeamus: uete¬
ri tam̃ testamento ubi quȩd̃a immun¬
de uł munde dicte st̃ non adu̾semut.

Expanded text:
it. cum enim thesaurus desiderabilis it. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa saruminandi et inmunditia non ruminandi alio loco scriptum est: thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis, uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines rerum in locutionibus et obseruationibus figuratis propter quaerendi et comparandi exercitationem rationales mentes utiliter et suauiter mouent. sed priori populo multa talia non tantum audienda, uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis, sed etiam factis prophetari oporteret ea, quae posteriore tempore fuerant reuelanda. fidei gentium onera obseruationum non sunt inposita, prophetiae tamen auctoritas commendata, ecce nos diximus, qua causa, cum secundum domini sententiam nullas animalium carnes inmundas habeamus, ueteri tamen testamento, ubi quaedam inmundae dictae sunt. non aduersemur:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾u est: significatione aut̃ unũ ho¬
rũ u̾bum qd̾ dicit᷑ stultus. immun¬
d̃u dici potest non natura sui. sed
qm qͥddam immundu significat. Et
fortasse qd̾ est in rerũ figuris porcus.
hoc est in uocũ genere stultus: & tã
illud animal qͦuã iste duȩ sillabȩ
qd̃ dicit᷑ stultus. qͥddam unũ idemq
significat. Immund̾u quippe illud
animal in lege positũ est eo qd non
ruminet: non aut̃ hoc eius uitiũ
sed natura est. Nunc aut̃ hoĩes
qui ꝑ hoc animal significant᷑. im¬
mundi st̃ ꝓprio uitio non natura:
qui cũ libent̃ audiant u̾ba sapientię
pꝰea de his om̃ino non cogitant. Qd̃
enĩ utile audieris uelut ab intesti¬
no memorie tãquã ad os cogitatio¬
nis recordandi dulcedine reuocare⁊
qͥd est aliud quã sp̃italit̃ quod̾amͦ
ruminare: Qd̃ qui non faciunt:
illoꝵ animaliũ genere figurant᷑.
UInde & ipsa a talib carnib abstinen¬
tia: tale uitiũ nos cauere p̃monu¬

Expanded text:
dum est; significatione autem unum hodum est; significatione autem unum horum uerbum, quod dicitur stultus, immundum dici potest, non natura sui, sed quoniam quiddam immundum significat. et fortasse quod est in rerum figuris porcus, hoc est in rerum genere stultus, et tam illud animal quam istae duae syllabae, quod dicitur stultus, quiddam unum idemque significat. immundum quippe illud animal in lege positum est eo quod non ruminet; non autem hoc eius uitium, sed natura est. sunt autem homines, qui per hoc animal\' significantur, immundi proprio uitio, non natura; qui cum libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare quid est aliud quam spiritaliter quodam modo ruminare P quod qui non faciunt, illorum animalium genere figurantur; unde et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere praemonu
Abbreviated transcription (Latin):
tis tenebrarũ ꝑhibent inquinata.
Utinã gͦ & in cȩteris cibis errori suo con¬
gruerens: atq ab his quȩ immun¬
da dicunt om̃ib abstinendo. fame
potius morererent᷑ quã tales blas¬
phemias ꝑtinaciter loquerentur.
Nam se corrigere atq emendare no¬
lentib. hocꝰ esse utilius qͥs non intel
cur non sit contraria ista senten¬
tia qua dicit apłs. om̃ia munda
mundis. & om̃is creatura di bona
est. si possunt intelligant hoc apłm¬
de ipsis dixisse naturis: illas aut̃ lit¬
teras ꝓpter quasda p̃figurationes
tẽpori congruentes animalia quȩd̾a
non natura sed significatione ĩmun¬
da dixisse. Itaq u̾bi gr̃a si de porco &
agno requitat᷑. utrũq natura mun¬
dum est: qr om̃is creatura d̾i bona ẽ.
¶uad̾a uͦ significatione agnus mun¬
dus. porcus immundus est: tãquã
si stultũ & sapientẽ diceres: utrũq
hoc u̾bum natura uocis & litterarũ
& sillabarũ quib constat utiq mun¬

Expanded text:
tis tenebrarum perhibent inquinata tis tenebrarum perhibent inquinata Utinam ergo et in caeteris cibis errori suo congruerent, atque ab iis, quae immunda dicunt, omnibus abstinendo, fame potius morerentur, quam tales blasphemias pertinaciter loquerentur! nam se corrigere atque emendare nolentibus, hoc esse utilius quis non intelcur non sit contraria ista sententia, qua dicit Apostolus, Omnia munda mundis; et, Omnis creatura Dei bona est ; si possunt, intelligant hoc Apde ipsis dixisse naturis, illas autem litteras propter quasdam praefigurationes tempori congruentes animalia quaedam non natura, sed significatione immunda dixisse. itaque, uerbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura dei bona est; quadam uero significatione agnus mundus, porcus immundus est. tamquam si stultum et sapientem diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis, litterarum et syllabarum, quibus constat, utique mun
Abbreviated transcription (Latin):
expugnandu testamentũ uetus oble¬
cit. Si aut̃ uera est. cur adu̾sus eam
credunt se comquinari si quacũq
carne uescant᷑.: nisi forte uerũ res¬
pondere uelint. et dicere apłm non
dixisse om̃ia munda hereticis. sed om¬
nia munda mundis: Cur enĩ non
& dicit. Immundis aut̃ & infidelib ni¬
chil est mund̾u: sed polluta st̃ eoꝵ et
mens & conscientia. Unde reuera ma-¬
nicheis om̃ino nichil est mund̾uͥ qͣndo¬
quid̾e etĩã ipsã di substantiã uł naturã
non solũ comquinari potuisse. sed etiã
ex parte coinquinatã esse contendunt:
nec solũ coinquinatã esse uerũ etiam
ex om̃i parte recuꝑari mundariq ñ¬
posse. Unde mirũ est qd̾ ita se dicunt
immundas om̃s carnes existimare. &
ob hoc ab eis abstinere. quasi aliquid
existunent esse mund̾u. non solũ esca¬
rũ. sed om̃ium creatutatũ. Nam et
ipsa olera & poma & om̃s fruges. &
totã terrã & cęlum. cõmixtione gen¬

Expanded text:
expugnandum testamentum uetus obieexpugnandum testamentum uetus obiecit? si autem uera est, cur aduersus eam credunt se coinquinari, si quacumque carne uescantur? nisi forte uerum respondere uelint et dicere apostolum non dixisse: omnia munda haereticis, sed omnia mun dicit: Immundis autem et infidelibus nihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia. unde reuera Manichaeis omnino nihil est mundum, quandoquidem etiam ipsam dei substantiam uel naturam non solum coinquinari potuisse sed etiam ex parte coinquinatam esse contendunt; nec solum coinquinatam esse uerum etiam ex omni parte recuposse. Unde mirum est quod ita se dicunt immundas omnes carnes existimare, et ob hoc ab eis abstinere, quasi aliquid existiment esse mundum, non solum escarum, sed omnium creaturarum. Nam et ipsa olera, et poma, et omnes fruges, et totam terram, et coelum, commixtione gen
Abbreviated transcription (Latin):
istimatis. atq ab edendis om̃ib tẽpera¬
tis. cũ tu ipse ꝓferas euangłicum testimo¬
nium non coinquinari hoĩem ex his quȩ
in os ingrediuntur. & in uentrẽ uadufͤ
atq in latrinã emittuntur: Itaq has
artissimas & fallaciã suã manifestissi¬
ma u̾itate prefocantes angustias co
natus euadere. ait hoc dñm ad tur¬
bas dixisse. quasi paucis ille in secre¬
to uera diceret. in turbas aut̃ falsa
iactaret: cũ & hoc de dño credere sa¬
crileqiũ sit. & om̃s qui legunt noue¬
rint ad turbas hoc & remotis turbis
eũ planius dixisse discipulis. Qu ꝯppter
qr in exordio harũ litterarũ suarũ fau¬
stus sic mirat᷑ adimanthũ. ut & ei so¬
lum preferat manicheũ: compendio
requiro utrũ ista dñi sententia qua di¬
xit non inquinari hoĩem his quȩ in os
eius intrant. uera an falsa sit. Si fal¬
sa: dicant cur eã tantus eoꝵ doctor
adimanthus a xp̃o ꝓlatam dicens. ad

Expanded text:
istimatis, atque ab edendis omnibus temperaistimatis, atque ab edendis omnibus temperatis; cum tu ipse proferas evangelicum testimonium, non coinquinari hominem ex iis quae in os ingrediuntur, et in ventrem vadunt, atque in latrinam emittuntur? Itaque has arctissimas, et fallaciam suam manifestissima veritate praefocantes angnatus euadere ait hoc dominum ad turbas dixisse, quasi paucis ille in secreto uera diceret, in turbas autem falsa iactaret, cum et hoc de domino credere sacrilegum sit, et omnes qui legunt, nouerint hoc et remotis turbis eum planius dixisse discipulis. quapropter quia in exordio harum litterarum suarum Faustus sic miratur Adimantum. ut ei solum praeferat Manichaeum, conpendio requiro, utrum ista domini sententia, qua dixit non inquinari hominem his, quae in os eius intrant. uera an falsa sit. si falsam dicunt, cur eam tantus eorum doctor Adimantus a Christo prolatam dicens ad
Abbreviated transcription (Latin):
tritis. concessum est tamͣ ut ad ur̃oꝵ
intestinoꝵs aras uiua ꝑueniant: & o
misera pecora quȩ cũ citius de corpore
suo exeunt. in ur̃a corpora intrare non
possunt. Ita delirantes adhuc putatis
qd̃ id̾o simus inimici ueteris testamenti
qr nullam carnẽ immund̃a dicimus.
tenentes apłi sententiã dicentis. om̃ia
munda mundis: & illud ubi dñs ait.
non qd̃ intrat in os ur̃m uos comqui¬
nat. sed qd̃ exit: Qd non ad solas tur¬
bas dñs dixit. sicut uest̾ adimanthus
quẽ post manicheũ faustus precipue
laudat cũ ueteri testamento calum¬
niaret᷑. uoluit intelligi : sed etiã remo¬
tus a turbis hoc idem discipulis suis
euidentius & expressius elocutus est.
Tum enĩ hanc dñi sententiã testamen¬
to ueteri opposuisset adimanthus. qr
in illo scripta st̃ quȩd̾a immunda carni¬
um a quib ille popłs iussus est abstine¬
reͥ timuit ne sibi diceret᷑. cur gͦ uos ñ
quasd̃a sed om̃s carnes immundas ex¬

Expanded text:
tritis concessum est tamen, ut ad uestrorum tritis concessum est tamen, ut ad uestrorum intestinorum aras uiua perueniant, et misera pecora, quae cum citius de corpore suo exeunt, in uestra corpora intrare non possunt! ita delirantes adhuc putatis, quod ideo sumus inimici ueteris testamenti. quia nullam carnem inmundam dicimus tenentes apostoli sententiam dicentis: omnia munda mundis, et illud, ubi dominus ait: non quod intrat in os uestrum, uos conat, sed quod exit . Quod non ad solas turbas Dominus dixit, sicut vester Adimantus, quem post Manichaeum Faustus praecipue laudat, cum Veteri Testamento calumniaretur, voluit intelligi; sed etiam remotus a turbis, hoc idem discipulis suis evidentius et expressius elocutus est. Cum enim hanc Domini sententiam Testamento Veteri opposuisset Adimantus, quia in illo scripta sunt quaedam immunda carnium, a quibus ille populus jussus est abstinere, timuit ne sibi diceretur: Cur ergo vos non quasdam, sed omnes carnes immundas ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicere non timetis: Cuius porro de¬
mentiȩ est pios se uideri uelle qͦd ab
animaliũ int̾fectione se temꝑent:⁊
cũ om̃s suas escas easd̃e animas ha¬
bere dicant quib ut putant ui-¬
uentib tanta uulnera & manib &
dentib ingerunt: Cur aut̃ si carnib
uesci ñ uuldis. ñ ipsa aĩalia d̾o. cit̃o
oblata mactatis ⁊ scilicet  animȩ il¬
le quas non solũ putatis humanas.
sed ita diuinas ut ipsa membra d̾i¬
esse credatis. a carnis carcere dimit¬
tant᷑. & ne it̾um redeant ur̃is ora¬
tionib cõmendentur: An ampli¬
us eas adiuuatis uentre quã m̃te. &
illa potius d̾i natura saluat᷑ quȩ
ur̃is uiscerib ex halari meruerit.
quã que ur̃is precib cõmendari:
ꝓpterea gͦ uentri ur̃o pecora non sacri.¬
ficatis qr ea uiua absumere non po¬
testis: ut eoꝵ animas int̾cessione
ur̃i stomachi liberetis. Obeata ole¬
ra quib & manu euulsis. & ferro
concisis. & igne cruciatis. & dente con¬

Expanded text:
dicere non timetis! cuius porro dedicere non timetis! cuius porro dementiae est pios se uideri uelle, quod ab animalium interfectione se temperent, cum omnes suas escas easdem animas habere dicant, quibus, ut putant, uiuentibus tanta uulnera et manibus et dentibus ingerunt! Cur autem, si carnibus uesci non uultis, non ipsa ani- . malia deo uestro oblata mactatis, ut animae illae, quas non solum putatis humanas, sed ita diuinas, ut ipsa dei membra esse credatis, a carnis carcere dimittantur, et ne iterum redeant uestris orationibus commendentur ? an amplius eas adiuuatis uentre quam mente et illa potius dei natura saluatur, quae uestris uisceribus exhalari meruerit, quam quae uestris precibus commendari? propterea ergo uentri uestro pecora non sacrificatis, quia ea uiua absumere non potestis, ut eorum animas intercessione uestri stomachi liberetis.s o beata olera, quibus et manu euulsis et ferro concisis et igne cruciatis et dente con
Abbreviated transcription (Latin):
ostende te sacerdoti: & offer mu
nus qd̾ precepit moyses in testimo¬
neris indigere. & facile est ratione
ꝑspicere qd̾ nec eius rei egeat qͥ nul¬
lius eget: compellit᷑ animus huma¬
nus inquirere qͥd nos ꝑ hȩc docere
uoluerit. qui utiq non frustra ea
quib non indiget. sibi iuberet offer¬
ri:nisi aliqͥd in eis ostenderet qd̵ no¬
bis & nosse ꝓdesset. & talib signis
p̃figurari oporteret. Uos aut̃ quanto
melus & honestius istis qͣmuis iam
nr̃o tẽpore non necessariis. tam̃ signi¬
ficantib aliqͥd & docentib sacrificiis
subderemini: quã uobis ab auditorib
ur̃is uiuas ęscarũ uictimas offerri
iuberetis & crederetis: Nam cũ apo¬
stolus paulus de qͥbusd̾a ꝓpter epulas
euangłium p̃dicantib congruentis¬
sime dixerit quoꝵ d̾s uent̃ est. qͣnto
uos arrogantiore impietate iactatis.
qui uentrẽ ur̃m non d̾m. sed qd̾ scele¬
ratioris audaciȩ est. di mundatorem

Expanded text:
ostende te sacerdoti, et offer pro ostende te sacerdoti, et offer pro te, quod praecepit Moyses. in testimoneris indigere, et facile est ratione perspicere, quod nec eius rei egeat, qui nullius eget, conpellitur animus humanus inquirere, quid nos per haec docere uoluerit, qui utique non frustra ea, quibus non indiget, sibi iuberet offerri, nisi aliquid in eis ostenderet, quod nobis et nosse prodesset et talibus signis praefigurari oporteret. uos autem quanto melius et honestius istis quamuis iam nostro tempori non necessariis, tamen significantibus aliquid et docentibus sacrificiis subderemini, quam uobis ab auditoribus uestris uiuas escarum uictimas offerri iuberetis et crederetis! nam cum apostolus Paulus de quibusdam propter epulas euangelium praedicantibus congruentissime dixerit: quorum deus uenter, quanto uos adrogantiore inpietate iactatis. qui uentrem uestrum non deum, sed quod sceleratioris audaciae est, dei mundatorem
Abbreviated transcription (Latin):
diuinarũ uł sacrarũ licterarũ ad in¬
telligenda quȩ his prenuntiata sunt
amplectamur. qr & ipsa figurȩ nr̃e
fuerunt: & om̃ia talia multis & uari¬
is modis unũ sacrificiũ cuius nunc
memoriã celebramus significauer̃t.
Inde isto reuelato & suo tẽpore obla¬
to illa de agendi celebritate subla¬
ta st̃: sed in significandi auctorita¬
te manserunt. Scripta sunt aut̃e
ꝓpter nos: in quos finis scłoꝵ obuẽ¬
nit. S uidelicet in eis interfectio
uos mouet animalium: cũ ista om¬
nis creatura usib hoĩum quod̾amͦ
conditionalit̃ seruiat. S uos qui
homini mendico esurienti panem
non porrigitis misericordes estis
in pecora quib humanas animas
inesse creditis: dñs aut̃ isic in ea cru¬
delis fuit cũ demones in gregẽ por¬
coꝵ cũ id ab eo peterent. ire ꝑmisite
Qui etiã nond̾u demonstrato ꝑ passio¬
nẽ sacrificio corporis sui: cuid̾a lep¬
so quẽ mundauerat. ait. Uade et

Expanded text:
diuinarum scripturarum ad indiuinarum scripturarum ad intellegenda, quae his praenuntiata sunt, amplectamur, quia et ipsa figurae nostrae fuerunt et omnia talia multis et uariis modis unum sacrificium, cuius nunc memoriam celebramus, significauerunt. unde isto reuelato et suo tempore oblato illa de agendi celebritate sublata sunt, sed in significandi auctoritate manserunt; scripta sunt enim propter nos, in quos finis saeculorum obuenit. sed in eis uidelicet interfectio uos mouet animalium, cum ista omnis creatura usibus hominum quodam modo condicionaliter seruiat. sed uos, qui homini mendico esurienti panem non porrigitis, misericordes estis in pecora, quibus animinesse creditis. dominus autem Iesus in ea crudelis fuit, cum daemones in gregem porcorum, cum id ab eo peterent, ire permisit. qui etiam nondum demonstrato per passionem sacrificio corporis sui cuidam leproso. quem mundauerat, ait: uade et
Abbreviated transcription (Latin):
felicitate cõpensans. & tanta euadens
si in alios incidisset miseriã. Cur itaq
pomũ non decerpatis. cũ decerpto
tam multas plagas doloresq ingera¬
tis: respondete si potestis. Nec ip̃sa ie¬
iunia uobis competunt. Non enim
oportet uacare fornac̃e in qua sp̃ita¬
le aurũ de stercoris comixtione pur¬
gatur: & a miserandis nexib diuina
membra soluuntur. Quappter ille
est misericordior int̃ uos qui se po¬
tuerit ita exercere ut nichil eius ua¬
litudini obsit: sepe crudos cibos sume¬
re & multa consumere. Nos aut̃ et
tantas penas escȩ ur̃ȩ irrogando. cru¬
delit̾ manducatis. & a membroꝵ diui¬
noꝵ purgatione cessando. crudeliter
ieiunatis. & audetis tam̃ etiã sacrifici¬
a testamenti uet̾is execrari & ydola¬
triã nominare: & in huius modi sacri¬
legium nos quoq sociare. Unde ꝓ no¬
bis pͥus ꝓ nobis respondemus. sic illa
iam non esse in oꝑib nr̃is. ut ea tam̃¬
s in miesteriis

Expanded text:
felicitate conpensans et tantam euadensfelicitate conpensans et tantam euadens miseriam, si in alios incidisset. cur itaque pomum non decerpatis, cum decerpto tam multas plagas doloresque ingeratis? respondete, si potestis. nec ipsa ieiunia uobis conpetunt; non enim oportet uacare fornacem, in qua spiritale aurum de stercoris commixtione purgatur et a miserandis nexibus diuina membra soluuntur. quapropter ille est misericordior inter uos, qui se potuerit ita exercere, ut nihil eius ualetudini obsit saepe crudos cibos sumere et multa consumere. uos autem et tantas poenas escae uestrae inrogando crudeliter manducatis et a membrorum diuinorum purgatione cessando crudeliter ieiunatis. Et audetis tamen etiam sacrificia testamenti ueteris execrari et idolatriam nominare et in huiusmodi sacrilegium nos quoque sociare. unde pro nobis prius respondemus sic illa iam non esse in operibus nostris, ut ea tamen in mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ uitȩ: si ea tantũ absumimus quȩ
incocta & mollia possunt absorberi: Si
gͦ ista cõpensatione tam multos cibis ur̃is
dolores infligitis: cur ab illo solo abstine¬
tis ad quẽ maxime ista necessitas cogit :
Nam fructus potest & crudus comedi.
sic̃ se nonnulli ur̃i exercuerunt: ut hoc
non tantũ de pomis. uerũ de om̃ib ole¬
rib facerent. Si aut̃ non uellat᷑ aut
decidat᷑ aut quoquomodo dematur ex
terra uł arbore: uenire ad ęscam nullo
pacto potest. Hoc gͦ facile debuit esse
ueniale sine quo ei subuenire non ua¬
leretis: non illi tam multi cruciatus
quos in preparandis ȩscis membris Si ur̃i
non dubitatis inferre. At enĩ plorat ar¬
bor cũ fructus carpitur. Hoc quippe
dicere non erubescitis. Certe nouit omla
uita quȩ ibi est: & prescunt quis ad eã
conueniat. Uenientib gͦ electis & po¬
ma carpentib. gaudere debuit non
plorare.illũ transitoriũ dolorem tanta

Expanded text:
tantae uitae, si ea tantum absumimus, quae tantae uitae, si ea tantum absumimus, quae incocta et mollia possunt absorberi ? si ergo ista conpensatione tam multos cibis uestris dolores infligitis, cur ab illo solo abstinetis, ad quem maxime ista necessitas cogit? nam fructus potest et crudus comedi, sicut se nonnulli uestri exercuerunt, ut hoc non tantum de pomis, uerum etiam de omnibus oleribus facerent. si autem non uellatur aut decidatur aut quoquo modo dematur ex terra uel arbore, uenire ad escam nullo pacto potest. hoc ergo facile debuit esse ueniale, sine quo ei subuenire non ualeretis, non illi tam multi cruciatus, quos in praeparandis escis membris dei uestri non dubitatis inferre. at enim plorat arbor, cum fructus carpitur, hoc quippe dicere non erubescitis. certe nouit omnia uita, quae ibi est, et praesentit, quis ad ea conueniat. uenientibus ergo electis et poma carpentibus gaudere debuit, non plorare illum transitorium dolorem tanta
Abbreviated transcription (Latin):
non estis rei: Uidete quẽ admodu uobis
expediret. ut qd̃ utio in sept̃e faciunt
iudei uos cotidie faceretis: & a tali etiam
domestico oꝑe cessaretis. Iam qͥd in igne¬
cucurbitȩ patiant᷑. ubi certe non refor¬
mat᷑ uita quȩ in eis est. non enĩ feruens
olla scõ uentri cõparari potest: et tam̃
irridetis tãquã suꝑfluam sabbati ces¬
sationẽ. quã utiq sanius non solũ eam
non rep̃henderetis in patrib qͣndo suꝑ¬
flua non fuit. sed etiã nunc qͣndo iam
suꝑflua est ipsam potius teneretis: quã
istã ur̃am non significatione accepta¬
bilem. sed errore damnabilem. Quã eti¬
am non implendo rei estis scd̾m opini¬
scd̃m iudiciũ ueritatis. Dicitis enĩ do¬
lorem sentire fructũ cũ de arbore car
eis quȩ cruda & illesa possunt transuo¬
rari: ut unũ salte dolorem cũ decerpun¬
tur non a uobis. sed a ur̃is auditorib pa¬
terent᷑. S dicitis. Quomͦ subuenimus

Expanded text:
non estis rei? uidete, quemadmodum uobis non estis rei? uidete, quemadmodum uobis expediret, ut quod uno in septem diebus faciunt Iudaei, uos cotidie faceretis et a tali etiam domestico opere cessaretis. iam qcucurbitae patiuntur, ubi certe non reformatur vita, quolla sancto uentri conparari potest; et tamen inridetis tamquam superfluam sabbati cessationem. quanto utique sanius non solum eam non reprehenderetis in patribus, quando superflua non fuit, sed etiam nunc, quando iam superflua est, ipsam potius teneretis quam istam uestram non significatione acceptabilem, sed errore damnabilem; quam etiam non inplendo rei estis secundum opiniundum iudicium ueritatis. dicitis enim dolorem sentire fructum, cum de arbore carpeis. quae cruda et inlaesa possunt transuorari. ut unum. saltem dolorem, cum decerpuntur, non a uobis, sed a uestris auditoribus paterentur. Sed dicitis: quomodo subuenimus