comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
itaitur dehinc moyses ad
liberandũ popłm ifrahel:
qui dicit dño. Quod signum
habebo ut credant mich̃i. qͥa
tu me misistiꝰ Et deus ad illũ.
Proice inquit uirgã qͣm in ma¬
nu gestas interram. Et ꝓietit:
& facta ẽ serpens. Expauit mo¬
yses. ⁊ fugit. Et ait illi dũs.
Apprehende caudã eius:. D ap¬
prehendit: & fcã est it̾m uirga.
Serpens enim persuasit homi¬
ni mortẽ. Ergo mors a serpen¬
te. Uirga itaqan serpente: xp̃e
fugit moyses. Quid ⁊ ab illo
serpente fugisse moisen. nisi qd̃
legitur in eungłio fc̃m. mortu¬
us est xp̃c. ⁊ expauerunt disci¬
puli:i ab illa spe inqua fuer̃t
recesserunt. Sed utquid dc̃m ẽ.
apprehende caudam eius: Quid
⁊ cauda: nisi posteriora: Hoc
sig̾cauit: posteriora mea uideb̾.
Primo enim factus ẽ serpens:
sed cauda apprehensa facta ẽ
uirga: quia primo occisus est.
postea ꝑactis om̃ib ad quod
fuerat resurgñdo reuersus est.
Ubi ꝑ uite reparationẽ morte
consumpta. nichil in eo serpen¬

Expanded text:
ittitur dehinc Moyses ad liberandum populum Israel, qui dicit Domino: « Quod signum habebo, ut credant mihi, quia tu me misisti? Et Dominus ad illum: Projice, inquit, virgam, quam in manu gestas in terram, et projecit, et factus est serpens: expavit Moyses, et fugit, et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus, et apprehendit, et facta est iterum virga . serpens enim persuasit mortem homini; ergo mors a serpente; virga itaque in serpente, Christus fugit Moyses: quid est ab illo serpente fugisse Moysen, nisi quod legitur in Evangelio factum: Mortuus est Christus, et expaverunt discipuli, et ab illa spe in qua fuerunt recesserunt. Sed quod dictum est: Apprehende caudam ejus, quid est cauda, nisi posteriora ejus? Hoc significavit Posteriora mea videbis. Primo enim factus est serpens, sed cauda apprehensa, facta est virga; quia primo occisus est, postea, peractis omnibus ad id quod fuerat resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem morte consumpta, nihil in eo serpen
Abbreviated transcription (Latin):
einde aque misse interrã ꝑ
moy sen uertuntur in san¬
guinẽ: idz populi in sanguinis
xp̃i fioe. Aque euum ait apoca.¬
Lypsis quas uidisti: populi st̃
nem moyses ⁊ aaron. petũ¬
tes uiam trium dierũ proficis¬
ci in desertum popłm isrł̃: & ibi
sacrificare dũo do. Que est uia
trium dierum. que anobis in¬
ce denda ẽ. ut exeuntes de egi¬

Expanded text:
einde aquae missae in terram a Moyse vertuntur in sanguinem, id est, populi in sanguinis Christi fidem. Aquae enim, ait Apocalypsis, quas vidisti, populi suntnem Moyses et Aaron petentes viam trium dierum profiscisci in deserto populum Israel, et ibi sacrificare Domino Deo. Quae est via trium dierum, quae nobis incedenda e
Abbreviated transcription (Latin):
mundi contrariecatib portent:
ut hii qui intra eccl̃iam spũaliter
quasibissus ⁊ iacinctus ⁊ pur¬
pura fulgent. securi interius
resplendeant: dum p̾põiti ⁊ rec

Expanded text:
mundi contrarietatibus portent, ut hi qui intra Ecclesiam spiritaliter quasi byssus et hyacinthus et purpura fulgent, securi interius resplendeant, dum praepositi et rec
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Que ꝓphetia de mutatiõe
tit adumbrata. Nam post sa¬
muelem ꝓpħani postea sacer¬
dotes fuerunt de genete aaroi.
sicut sadoch ⁊ abyathar reg¬
nante dauid: ⁊ alii deinceps
anteqͣm tempus ueniret. qͦ
ista de sacerdotio mutando.
cum drẽt loquens locutus
sum. ut domus tua:⁊domus
patris tui ministraret incos¬
specta meo usq in sempiter¬
nuñ nunc autem dicit dñe.

Expanded text:
rophetia de mutatione tit adumbrata. Nam post Samuelem prophetam postea sacerdotes fuerunt de genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante David; et alii deinceps, antequam tempus veniret quo ista quae de sacerdotio mutando tcum diceret: « Loquens locutus sum, ut domus tua, et domus patris tui ministraret in conspectu meo usque in sempiternum. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
cia temerantes. peccabant corã
qño ⁊ deridebant ꝑ eos mul¬
ti sacrificium dĩ. Uñ ⁊ hely
sacerdos ꝓ eorũ iniquitate
dampnatur: quod eos pec¬
cantes minus seuera anmad¬
necsione plectebat. Aliserũ me.
Et quidem cohereuit ⁊ corripu¬
it.s lenitate ⁊ mansuetudine
patris: ũ seueritate ⁊ auctori¬
tate pontificis. Qua sententia
discant saceidotes: quomͦ ipsi
ꝓpter pecc̃a filiorum. idr ꝓpter
scelera populi puniantur.
Quiq: etiam quamius sci suit:
culpa tam̃ subditorum eisdem
ad hely s acerdotem: ⁊ dix̃
ei. hec dicit dominus. Nunquid
Dñ aꝑte reuelatus sum domu
patris tui. cum ẽẽt in egipto
in doio pharaonis.⁊ elegiẽũ
ex omnib tribub isrł michi

Expanded text:
cia nescientes peccabant coram cia nescientes peccabant coram Domino: et deridebant per eos multi sacrificium Dei. Unde et Heli sacerdos pro eorum iniquitate damnatus est, quod eos peccantes minus severa animadversione plectebat miserrimos: et quidem coercuit et corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non severitate et auctoritate pontificis. Qua sententia discant sacerdotes quomodo ipsi propter peccata filiorum, id est propter scelera, puniantur. Quique etiam, quamvis sancti sint, culpa tamen subditorum eisdem,ad Heli sacerdotem, et dixit ei: Haec dicit Dominus, Nunquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum esset in Aegypto in domo Pharaonis, et elegi eum ex omn
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ tr̃miu᷑ propter filium imꝑe¬
tratum exultanti p̃dicatione
laudasse. Quid gͦ sibi uult qͦd
ait arcum potñtum fecit infir¬
mum:⁊ infirmi accuicti sunt
uirtute.pleni panib minora¬
ti sunt i esurientes tͣnsierunt
terram: quia sterił peꝑit septẽ.
⁊ fecosa in filiis infirmatar:
Nunquid ip̃a septem peꝑit:
quamius sterił fu̾it: U̾nicũ
habebat: qñ ista dicebat. S ed
nec postea septem siue sex qͥb
tres mares:⁊ duas feminas.
Dem̃ in illo populo cum adħ
nemo regnaret. quid in excce¬
mo posuit. Dat uirtutẽ regib
nr̃is: ⁊ exaltabit cornu xp̃isii.
Dicit gͦ eccłia xp̃i. ciuitas re¬
gis magni. gr̃a plena. prole
fecunda: dicit qd̃ tanto ante
de se ꝓpħatum. ꝑ huius pie
matris affectum agnoscit.
Confirmatũ est cor meũ rado¬
nuno: ⁊ exaltatum ẽ cornume¬
um indõ salutati meo. ⁊ cete¬
ra. Int̾ea samuel erat ministn
intemplo d̃i: accinctus ephod.
Porro filii heli duuna sacrifi¬

Expanded text:
Deum tantummodo propter filium impeDeum tantummodo propter filium impetratum, exsultanti praedicatione laudasse. Quid ergo sibi vult quod ait, Arcum potentum fecit infirmum, et infirmi accincti sunt virtute? Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram; quia sterilis peperit septem, et fetosa in filiis infirmata est? Nunquid ipsa septem peperit, quamvis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem peperit sive tres mares et duas feminas. Deinde in illo populo, cum adhuc nemo regnaret, quid in extremo posuit: Dat virtutem regibus nostris, et exaltabit cornu Christi Dicit ergo Ecclesia Christi, civitas regis magni, Gratia plena, prole fecunda: dicit quod tanto ante de se prophetatum per hujus piae matris affectum agnoscit. Confirmatum est cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo salutari meo, etc. Interea Samuel erat ministrans in templo Dei, accinctus ephod. Porro filii Heli divina sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
ost librum iudicũ.
sequitur regum.
Et aspice tmap̃ra.
Orimo iudicum.
postea regum:sicut erit pri¬
mo iudicium: deinde regñ.
multis ⁊ uariis mͦis sacra¬
Nam ab ip̃o exordio regum.
commutatum sacerdocrũ in
saniuele reprobato heli:⁊ cõ¬
inutatum regnũ indauid re¬
probato saule: exclamauit
prenunciari nouum sacerdo¬
tiũ nouumq: regnum: reproba
turum. Nonne ip̃i dauid cũ
panes ꝓpoĩtionis manducau̾.
quos non licebat manducare
nisi solis sacerdotib in una
persona utrunq futurum:
cerdocium figurauit: Itaq: iꝑ¬
sa samueł sacerdotis successio.
nouum ut p̾̃dictum ẽ. ⁊ sempi¬
t̾num sacerdociũ prefigurabat:
probato. id: udaico sacerdo
tur: ipãm quoq: eccłiam que
olim sterił. nunc fecunda indĩ
laude letatur. Que nichil ali¬
ud incantico suo ꝓpħare uide¬
tur: nisi mutationem ueteris
testam̃ti. uł sacerdotii. in nouũ
testam̃tum uł sacerdociũ qui
ẽ xp̃c: nisi forte quis dicat ni¬
chil annam prophetasse:sed

Expanded text:
ost librum Judicum sequitur Regum. Et aspice tempora, primo Judicum, postea Regum, sicut erit primo judicium, postea regnum; multis et variis modis sacraNam ab ipso exordio Regum, commutatum sacerdotium in Samuelem, reprobato Heli; et commutatum regnum in David, reprobato Saule: exclamavit praenuntiare novum sacerdotium novumque regnum, reprobatturum. Nonne ipse David cum panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus, in una persona utrumque futurum, cerdotium figuravit? Itaque ipsa Samuelis sacerdotis successio, novum, ut praedictum est, et sempiternum sacerdotium praefigurabat, probato, id est, Judaico sacerdottur, ipsam quoque Ecclesiam, quae olim sterilis, nunc fecunda in Dei laude laetatur. Quae nihil aliud in cantico suo prophetare videtur, nisi mutationem Veteris Testamenti vel sacerdotii, in Novum Testamentum vel sacerdotium, qui est Christus. Nisi forte quis dicat, nihil Annam prophetasse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
incensum.⁊ portaret ephot co¬
ram me. ⁊ dedi tibi ⁊ domui
patͥs tui om̃ia de sacrificiis
filiorum isrt. Quare ergo cal¬
ce abiecisti uictunam meam.
⁊ munera mea que precepi
ut offerrentur intemplo: &
magis honorasti filios tuos
qͣm me. ut comederetis pͥmi¬
tias omnis sacrificii isrł ppłi
mei: Proꝑterea ait dñs deus
tui ministraret inconspectu
meo semꝑ usq in sempit̾uum.
Nunc autem dicit dominus.
Absit hoc ame. S quicunq:
głificau̾it me: głificabo eura
Qui aut̃ contempnunt me:
erunt ignobiles. E cce dies ue¬

Expanded text:
nsum, et portaret ephod coram me: et dedi tibi et domui patris tui omnia de sacrificiis filiorum Israel? Quare ergo calce abjecisti victimam meam, et munera mea quae praecepi ut offerrentur in templo, et magis honorasti filios tuos quam me, ut comederetis primitias omnis sacrificii Israel populi mei? Propterea haec dicit Dominus tui ministraret in conspectu meo usque in sempiternum. Nunc autem, dicit Dominus, absit hoc a me, sed quicumque glorificaverit me, glorificabo eum; qui autem contempnunt me, erunt ignobiles. Regius
Abbreviated transcription (Latin):
calũpniantes scc̃o dñr: oppͥme¬
re sẏnagoge popłi temptauer̃t.
Iniuderuntq illi hñtes iacula.
Neq enim quisqͣm in ioseph
comiecit sagittas. uł aliqͦo uul¬
ueris telum: s hoc specialiter e¬
uenit in xp̃o. Sed ⁊ inforti arcͦ
arina pugnandi. in dõ posuit qͥ¬
fortis ẽꝓꝓugnator: cuiꝰ utute ꝯci¬
dit᷑ om̃is neqͥtia perfidoꝵ. Et dis¬
soluta st̃ uincła brachioꝵ eiꝰ. qͥbuᷤ
fr̃s eũ uͥnctũ ad pilatũ ducer̃t. uł
qͥb eũ suspensũ ligno crucifixer̃t.

Expanded text:
calumniantes sanctum Deum opprimecalumniantes sanctum Deum opprimere Synagogae populi cogitaverunt. Inviderunt illi habentes jacula. Neque enim quisquam in Joseph conjecit sagittas, vel aliquod vulneris telum, sed hoc specialiter evenit in Christum. Sedet in forti arcus arma pugnandi in Deo, qui fortis est propugnator, cujus virtute concidetur omnis nequitia perfidorum. Et dissoluta sunt vincula brachiorum ejus, quibus fratres eum vinctum ad Pilatum duxerunt, vel quibus eum su
Abbreviated transcription (Latin):
rum. transcendunt implicam̃ta
scł̃i huus: sicq excels a ac sub¬
limia meditantes. dant eloqͥa
pulchritudinis: id predicant
cunctis gentib doctrinam do¬
missi saluatoris.
ilius accrescens ioseph: fi¬
tia post passionẽ dñi. paterne
uocis imaginẽ p̾tulit: qua re¬
deuntẽ in celum. post uictoriã.
xp̃m pater alloquitur dicens.
filius accrescens ioseph utiq:
quia cum ob incredulitatẽ sy¬
nagoge. popłm reliquisset.innu¬
meram sibi plebem eccl̃ie ex om¬
dauid cecrint dicens. Reminis¬
centur ⁊ conu̾tentur ad dñm:
uniuersi fines terre. Filius ac¬
crescens ⁊ decorus aspectu.Om̃s
enim suꝑat illius pulchritudo:
canitur. Speciosus forma pre
filiis hominũ. Filie discurrer̃t
credider̃t in xp̃m. Heȩ suꝑ solidi¬
tatẽ fidei qͣi super murum. amo¬
re pulchritudinis xp̃i accense.
discurrunt: ut uerum sponsum
ꝑ contemplationẽ aspiciant:ios
culo caritatis illi copulentur at¬
q: adhereant. Sed obiurgati st̃
eum: qͣndo falsis testimoniis

Expanded text:
rum transcendunt implicamenta saeculi hujus. Sicque, excelsa ac sublimia meditantes, dant eloquia pulchritudinis, id est praedicant cunctis gentibus doctrinam Domini Salvatoris. 52. Filius accrescens Joseph. tia post passionem Domini paternae vocis imaginem tenuit, quia redeuntem in coelum post victoriam Christum Pater alloquitur dicens: Filius accrescens Joseph, filiuQuia cum ob incredulitatem Synagogae populum reliquisset, innumeram sibi plebem Ecclesiae ex omDavid cecinit, dicens: Reminiscentur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Filius accrescens decorus aspectu. Omnes enim superat illius pulchritudo, canitur: Speciosus forma prae filiis hominum . Filiae discurrerunt crediderunt in Christum. Hae super soliditatem fidei, quasi super murum, amore pulchritudinis Christi accensae discurrerunt, ut verum sponsum per contemplationem aspiciant, et osculo charitatis illi copulentur atque adhaereant. Sed objurgati sunt eum, quando falsis testimoniis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ualuer̃t bñdictiõib patrũ tuo¬
patͥarcharũ siue ꝓpħarũ p̃ualuit
bndictio oĩpotñtiꝰ patͥs infilio:
itaut ei nulluꝰ scõꝵ equet᷑. Donec
neniret desideriũ colliũ et̾noꝵ Col
expectauer̃t. De quib & dñs dic̃.
qͥa multi iusti & ꝓpħe cupier̃t ui¬
dere qͦ uidetis. Ĩ ii scĩ dicti sunt¬
colles: ꝓpter excellentiã sc̃itatis.
Qui etiam eterm nocantur. qͥa
uitam consequunt᷑ eternã: nec
intereunt cum mundo. sed eẽ
creduntur et̾ni. Fiant in capite
quas incarnatus accepit. Et
quia ip̃e ẽ caput om̃ium emi

Expanded text:
uopatriarcharum sive prophetarum, convaluit benedictio Patris in filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur, donec veniret. Desiderium collium aeternorum . Collexspectaverunt. De quibus Dominus dicit: Quia multi justi et prophetae cupierunt videre quae videtis et colles propter excellentiam sanctitatis. Qui etiam aeterni vocantur, quia vitam consequuntur aeternam, nec intereunt cum mundo, sed esse creduntur aeterni. Fiant in capite quas incarnatus accepit: et quia ipse est caput omnium emi
Abbreviated transcription (Latin):
tur. que tͣnscurrunt per uer¬
ba sonantia. quasi ꝑ aerẽ uo¬
latilia pennata. Quib per
fidẽ pascantur hii qui ad pa¬
triam regni celestis ꝑuenite
contendunt: Potest quidem
i uoluctũ esca. neteris sig̃rarte
legis eloquia: que plebem car¬
nalem tamqͣm carne alebat:
ꝑ uerba diuinitus missa quasi
ꝑ uolatilia. Unde ⁊ uespere

Expanded text:
tur, quae transcurrunt per vertur, quae transcurrunt per verba sonantia quasi per aerem volatilia pennata, quibus per fidem pascantur hi qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt. Potest quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat, per verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere
Abbreviated transcription (Latin):
qñq eẽ uertendam. Sciendũ
uͦ uixta priorẽ sensum. quod
salsas atq amatas: ⁊ ligno
monstrato adño dulcib effec¬
tis. postea uenitur ad foutes.
Orimo eium ducitur populuᷤ.
ad litteram legis: inqua doñ
ꝑmanet. de amaritudine rece
ligi lex sp̃ualiter ceꝑit. tunc
de uen̾testam̃to transitur ad
nouune. uenitur ad duode¬
cim apłicos fontes. Ibi enu.
rum. Non enim duodecim soli
runt. sed ⁊ alii septuaginta.
missi ad predicandum uerbũ
dĩ referuntur. per quos palmã
uictorie xp̃i mundus agnoste¬
ret.Siquidem. ⁊ isti duo decim
fontes .lxx. palmarũ arbores
irrigantes. apłicam grãm pre¬
figurant: populos in septena¬
rio numero decuplato rigantẽ:
ut per septiforme. sp̃c donũ.
legis decalogus impleatur.
Aur murat interea populus
be głam dei: aspexitq uespere
coturnicẽ. ⁊ mane alterius di¬
ei manna. Quid eñi per uo¬
lucres ⁊ escas. nisi predicatio¬
nes diuinitus misse intlligũ¬

Expanded text:
quandoque esse vertendam. 4. Sciendum quandoque esse vertendam. 4. Sciendum vero juxta superiorem sensum, quod falsas atque amaras, et ligno monstrato a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Primo enim ducitur populus ad litteram legis, in qua donec permanet, de amaritudligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes, ibi enim rum. Non enim duodecim soli runt, sed et alii septuaginta missi ad praedicandum verbum Dei referuntur, per quos palmas victoriae Christi mundus agnosceret: siquidem et isti duodecim fontes, septuaginta palmarum arbores irrigantes, apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiformem spiritus donum legis Decalogus impleatur. Murmurat interea populus ube gloriam Dei, aspexitque vespere coturnicem, et mane alterius diei manna. Quid enim per volucres et escas, nisi praedicationes divinitus missae intelligun
Abbreviated transcription (Latin):
sperando:i ꝑ patientiã expectã¬
do. tanqͣm in deserto sunt. Et
illic laboriose ⁊ ꝑiculose tem¬
ptati: ne reuertantur corde in
egiptum. Nec ibi tandẽ xp̃c de
bro. occurrit heremus:
in quam trib dieb ingrediẽ¬
tes non hũerunt aquam. Et
ꝑuenerunt ad fontem amarũ:
qui exx amaritudine nom̃ ac¬
cepit. Murmurat populus:
lens Aittit lignũ moyses in
aquas: & facte sunt dulces.
Intellige amaras aquas: ot¬
culentis littere. ⁊ legis hr̃e fi¬
gutam. Quib si ĩmittatirr
confessio crucis:⁊ passionis do¬
minice sacram̃tum tinguat᷑:
tunc efficitur aqua amara. sua¬
uis:i amaritudo littere uerti¬
tur indulcedinẽ intelligñtie
spũalis. TInde ⁊ scͥptum est.
Constituit dominus populo
suo legem ⁊ uidicia: ⁊ tempta¬
uit eum. Alio quoq sensu. qd̃
aque amare. ligno inse suscep¬
to dulcescunt: indicio erat. a¬
maritudinẽ gñtium. ꝑ lignũ
crucis xp̃i in usum dulcedinis

Expanded text:
sperando et per patientiam exspectansperando et per patientiam exspectando , tanquam in deserto sunt, et illic laboriose et periculose tentati, non revertantur corde in Aegyptum, nec ibi tandem Christusbro, occurrit eremus: in qua tribus diebus ingredientes, non habuerunt aquam, et pervenerunt ad fontem Marah, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus sustinens. Mittit lignum Moyses in aquas: et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas ocidentis litterae et legis habere figuram: quibus si immittitur confessio crucis, et passionis dominicae sacramentum jungatur, tunc efficitur aqua Marae suavis, et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem, et judicia, et tentavit eum. 3. Alio quoque sensu, quod aquae Marae, ligno in se suscepto, dulcescunt, indicium erat amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis
Abbreviated transcription (Latin):
tit uirga moyses aquas:
⁊ tͣnsierunt filii ifrł ꝑ mediũ
mare rubrum. Quid mare ru¬
brum: nisibaptismũ est xp̃i
sanguine consecratũ: Hostes
sequentes cum rege qui a ter¬
go moriuntur. peccata sunt
p̃terita que delentur: ⁊ diabo¬
lus qui in spũali baptis mo
suffocatur. Premunt quidem
egiptii:urgent ⁊ instant pec
⁊i egiptiis ⁊ pharaone submer¬
so. Non aliter ⁊ fideles. postqͣ
oe lauacro descendunt: extinc¬
tis peccatis. himnum in uoce
gratulatiõis emittunt dicen¬
tes. Cantemus dño głose eñĩ
honorificatus ẽ: equum ⁊ as¬
censorẽ ꝓiecit in mare. Quod
tam̃ melius:⁊ dignius. ille di¬
cit. qui hũerit tympanũ in ma¬
nu sua sicut marla. id carnẽ
suam crucifixerit cum uiciis ⁊
contupiscents: ⁊ mortificau̾it
membra sua que sunt suꝑ ter¬
ram. Iam dehinc ducitur post
maris transitũ. populus per
desertũ. S̾ aptizati scilicet om̃s
ꝑ mundum. ñ ꝑfruentes pro¬
missa patria: sed qͦd ñ uident

Expanded text:
tit virga Moyses aquas, et transierunt filii Israel per medium mare Rubrum. Quid mare Rubrum, nisi baptismus est, Christi sanguine consecratus? hostes sequentes cum rege, qui a tergo moriuntur, peccata sunt praeterita, quae delentur; et diabolus qui in spiritali baptismo suffocatur. Premunt quidem Aegyptii; urgent et instant peccAegyptiis et Pharaone submerso: non aliter et fideles postquam de lavacro descendunt, exstinctis peccatis, hymnum in voce gratulationis emittunt, dicentes: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est, equum et ascensorem projecit in mare , quod tamen melius et dignius ille dicit, qui habuerit tympanum in manu sua sicut Maria, id est, carnem suam crucifixerit cum vitiis et concupiscentiis , et mortificaverit membra sua, quae sunt super terram . Jam dehinc ducitur post maris transitum populus per desertum: baptizati scilicet omnes per mundum, non perfruentes promissa patria, sed quod non vident
Abbreviated transcription (Latin):
d̃m. per qd̃ om̃ia fc̃a sunt.¬
ertium mandatũ de sabb̃o
ubi dr̃ requieuit d̃s. Promde
igitur hoc mandatũ ꝑtinet ad
ꝑtinentem. Dicitur enim ibi.
Alem̃to ut diẽ sabbi scĩfices.
Sex dieb oꝑaberis: i facies õia
opera tua. Septimus autem
dies sabb̃m ẽ dñi dĩ tui: non
facies om̃e opus. In sex diecũ
opere. sex milium annorũ oꝑati¬
o continetur. In septimo uͦ re¬
bitur: quod carnaliter iderer
lebntes peccant. Et hec ñ nos
ad fidem m̃dacii fallentis apta¬
mus. Clamat ꝑ propħam deus¬
odunit anima mea. Quomͦ gͦ
scificata er̃t sabb̃a illa que odit
õs ᷤᷤ Illud gͦ sabb̃m ẽ scificatũ:
ubi post bona huius uite oꝑa. re¬
quies nob̃ eterna ꝓmittitur. Id̃õ¬
q: quicquid agimus. si ꝓpter fu¬
turi scł̃i requiẽ facimus: ueraci¬
ter sab̃bm obseruamꝰ: ñ ut iam
in ista uita nos quies cere estime¬
mus: s ut om̃ia que bñ oꝑant᷑.
ñ hant uitñtionẽ. nisi in reqͥem
sempit̾nam.
de obseruatione sabb̃i. qd̾

Expanded text:
m, per quem omnia facta sunt. . Tertium mandatum de Sabbatoubi dicitur Requievit Deus . Proinde igitur hoc mandatum pertinet as sancti pertinentem. Dicitur enim ibi: Memento ut diem Sabbati sanctifices. Sex dies operaberis et facies omnia opera tua; septimus autem dies Sabbatum est Domini Dei tui. Non facies in eo omne opus . In sex dierum opere sex millium annorum operatio continetur; in septimo vero reditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant; et hoc non nos ad fidem mendacii fallentis aptamus. Clamat per prophetam Deuodivit anima mea . Quomodo ergo ificata erunt Sabbata illa, quae odivit Deus? Illud ergo Sabbatum est sanctificatum ubi post bona vitae hujus opera requies nobis aeterna promittitur. Ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem facimus, veraciter Sabbatum observamus, non ut jam in ista vita nos requiescere aestimemus, sed ut omnia quae bene operamur, non habeant intentionem, nisi in requiem sempiternam. de observatione Sabbati, quo
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sumus. quantũ conti¬
guo oꝑi sufficiendum puta¬
uimus: ut nec libellus exce¬
dat modum. nec lector iieur¬
ta anune: cum iacob uitͤi¬
erunt in egyptũ. Septuagin¬
ta discipiili ad p̾dicandum
uerbum dĩ: totum mittunt᷑
in mundũ. Aliter. Heȩ septua¬
guita aĩe que in egiptum in¬
gresse sunt. nustice in numero
remissiõis accipiuntur. scił ut
rabatur. post tanta pecca &
sacrilegia. donaretur remissio
peccorum. Egiptus enim hic

Expanded text:
secuti sumus quantum contiguo operi sufficiendum putavimus, ut nec libellus excedat modum, nec lector incurta animae cum Jacob introierunt in Aegyptum. Septuaginta discipuli ad praedicandum verbum Dei totum mittuntur in mundum. 2. Aliter hae septuaginta animae, quae in Aegyptum ingressae sunt, mystice in numero remissionis accipiuntur, scilicetrabatur, post tanta peccata et sacrilegia donaretur remissio peccatorum. Aegyptus enim hic
Abbreviated transcription (Latin):
signum ꝑ desideria uoluptatis
interius gestat. Reprobatur
⁊ lingua amputatum. que de¬
um ñ confitetur: neq: diuinã
legẽ meditatur. Reicitur ⁊ pa¬
pulam hñs: qui pruritu libi¬
dinis. ⁊ ardore concupiscũti
exestuat. Similiter ⁊ scabiosũ:
qui pecẽm caruis ꝑficit. conta¬
gione operis. Iam uͭ impetigi¬
nem hñs. hereticorũ figurat
ter se in eccłie corpus inmergit.
ii impetigo liuorem facit. Porro
aure amputata sunt: qui uer¬
bo dĩ ñ obediut. ñ faciendo
que iussa sunt. Qui uͦ caudã
ht amputatam: ille ẽ qui bo¬
num quod incipit perseuera¬
ti fine ũ perficit. Porro desec¬
tum uł testiculis amputatũ:
indicat eos qui cum corpore
uiri sunt. turpitudinis usu
effeminantur. Hiis gͥcrimi¬
nib inuoluti: a sacrificio do¬
mini reprobautur: nec effici¬
untur consortes passionis xꝑi.
nec celestis participes sc̃ifica¬

Expanded text:
signum per desideria voluntatis signum per desideria voluntatis interius gestat. Reprobatur et lingua amputatum, quae Deum non confitetur, neque divinam legem meditatur. Rejicitur et papulam habens, qui pruritu libidinis et ardore concupiscentiarum exaestuat. Similiter et scabiosum, qui peccatum carnis perficit cogitatione operis. Jam vero impetiginem habens, haereticorum figurat ter se in Ecclesiae corpus immergit, et impetigo livorem facit. Porro aure amputata sunt, qui verbo Dei non obediunt, non faciendo quae jussa sunt. Qui vero caudam habet amputatam, ille est qui bonum quod incipit, perseverantiae fine non perficit. Porro desectum, vel testiculis amputatum, indicat eos, qui cum corpore viri sunt, turpitudinis usu effeminantur. His ergo criminibus involuti a sacrificio Domini reprobantur, nec efficiuntur consortes passionis Christi, nec coelestis participes sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
ũ erit in eo. Sicecum fu̾it. si frac¬
tum. si cicatricem hñs. si papu¬
lam aut scabiem uł impetiginẽ
ñ offeretis ea il omino: neq: ado¬
lebitis ex eis suꝑ altare dñi. Bo¬
nem ⁊ ouem aure aut cauda
tum autem ex hus fieri ñ pot̾.
Om̃e animal qd̃ uł contritis
uł tunsis. uł sectis ablatisq
testiculis ẽ. non offeretis dño:
⁊ in terra ur̃a. hoc om̃io ñ facie¬
tis. De manu alienigene:non
offeretis panes dõ uestro. Qc¬
quid aliud dare uolueruit.
quia corrupta. ⁊ maculata st̃
omĩa. ñ suscipietis ea. Srimo
reicitur a sacrificio maculosũ
in libidine ⁊ cupiditate. nẽ in
diu̾sis criminib cõmutant᷑.
Reicitur quidẽ ⁊ cecum aĩal.
idz qui nec dm̃ uidet. nec oꝑa
eius facit. Fractum quoq: ide
uicus carnalib uexatũ: atq:
collisum. Reicitur ⁊ cicatricẽ
hñs: qui ũ digua satis factiõe
penitũtie uulnera pecc̃orum de¬
plorat:. s ad huc ueteris morbi

Expanded text:
non erit in eo. Si caecum fuerit, si fracnon erit in eo. Si caecum fuerit, si fractum, si cicatricem habens, si papulam aut scabiem, vel impetiginem, non offeretis ea Domino; neque adolebitis ex eis super altare Domini. Bovem et ovem aure aut cauda tum autem ex his fieri non potest. Omne animal quod vel contritis vel tonsis vel sectis, ablatisque testiculis est, non offeretis Domino, et in terra vestra hoc omnino non facietis. De manu alienigenae non offeretis panes Deo vestro; quidquid aliud dare voluerint, quia corrupta et maculata sunt omnia, non suscipietis ea. Primo rejicitur a sacrificio maculosum in libidine et cupiditate, nunc in diversis criminibus commutantur. Rejicitur quidem et caecum animal, id est, qui nec Deum videt, nec opera ejus facit. Fractum quoque, id est, vitiis carnalibus vexatum atque collisum. Rejicitur et cicatricem habens, qui non digna satisfactione poenitentiae vulnera peccatorum deplorat; sed adhuc veteris morbi
Abbreviated transcription (Latin):
utiq accipiunt maledictionẽ
totius populi.:⁊ om̃s iniquita¬
tes humani gñis: ⁊ ꝓiciuntur
in desertũ locum. S. quid est
om̃s inquitates ⁊ maledictioẽs
accipe: nisi quia omĩa peccata
que ab adam usq ad xp̃m hu¬
manum genus admisit illi so¬
li sunt ꝑcepturr: qui nec crede¬
re in xp̃o nec expiari xp̃i san¬
guine uoluerunt: Et sic onusti
ĩ p̃grauati iniquitatib: ⁊ male¬
dictionibus totius humani ge¬
neris. in desertum locum proi¬
cientur. id÷ intenebras extetiorẽ.
ubi ẽ fletus ⁊ stridor dentiũ:
in stagno ignis. qͦd ẽ gehenia
ubi ignis eorum ñ extinguet᷑.
⁊ uermis eorum ñ morietur.
⁊ que uł offerri debeant
uł ũ offerri. in hoc libro leuiti¬
corum dinumeratur: s per cõ¬
parationẽ pecorũ conuersatio
hominum demonstratur̃. Homo
qui obtulerit uictimam pacifi¬
te offerens: tam de bobus. quam
de ouibus inmaculatũ offerat.
ut acceptabile sit. O mĩs macła

Expanded text:
utique accipiunt maledictionem utique accipiunt maledictionem totius populi, et omnes iniquitates humani generis, et projiciuntur in desertum locum. Sed quid est, omnes iniquitates et maledictiones accipere, nisi quia omnia peccata quae ab Adam usque ad Christum humanum genus admisit, illi soli sunt percepturi qui nec credere in Christo, nec expiari Christi sanguine voluerunt; et sic onusti et praegravati iniquitatibus et maledictionibus totius humani generis, in desertum locum projicientur, id est, in tenebras exteriores? ibi est fletus et stridor dentium; et in stagno ignis, quod est gehenna, ibi ignis eorum non exstinguetur, et vermis eorum non morietur. t quae vel offerri debeant, vel non offerri, in hoc libro Leviticorum dinumerantur, sed per comparationem pecorum conversatio hominum demonstratur. Homo qui obtulerit victimam pacifite offerens tam de bobus quam de ovibus, immaculatum offerat: ut acceptabile sit, omnis macula
Abbreviated transcription (Latin):
aspergi iubetur: ut redẽptio nr̃a
collata. ꝑ grãm septempliciᷤ sp̃c
demonstretur. Duo autem hirci
duorum popłorum figuram. per¬
spicua ratione demonstrauerał.
ꝓpter originalem pecc̃ci p̾uarica¬
tionẽ. hircorum formã gerentes.
quorũ est similitudo in euͣnge¬
lio. heddi. idz pecc̃ores ad sinftm
futuri. S ex hiis qui in xp̃o cre¬
didissent ⁊ pñam delictorũ suo¬
rum toto corde egissent baptis¬
ini gr̃am consecuti: in similitu¬
dine huius hẏrci. qui in sortẽ
domini uenit figuram accipĩt.
Cuius sanguis cum sanguine
uituli ꝑmisceri iubetur.: ut con¬
sortes passionũ xp̃i effecti. parti¬
cipes głe ip̃ius efficiant᷑. Sed
quid ẽ hyrcum in sortẽ dñi ue¬
nire:nisi ut populus credentiũ
cuius ille figuram habebat.
consors ⁊ coheres dñi habeat᷑
in regno: Sicut ait apls. He
tem dñi non uenit. sumilitudi¬
nẽ tenet infidelium: qui nũꝙͣ.
in xp̃o credere uoluerunt. Hu

Expanded text:
aspergi jubetur, ut redemptio et puaspergi jubetur, ut redemptio et pucollata per gratiam septemplicis spiritus demonstraretur. Duo autem hirci duorum populorum figuram aperta ratione demonstraverunt, propter originalem peccati praevaricationem, hircorum formam gerentes. 4. Quorum est similitudo in Evangelio, haedi, id est, peccatores ad sinistram futuri . Sed ex hiitentiam delictorum suorum toto corde egissent, baptismi gratiam consecuti. Hi in similitudinem hujus hirci, qui in sorte Domini venit, figuram accipiunt, cujus sanguis cum sanguine vituli permisceri jubetur: ut consortes passionis Christi effecti, participes gloriae ipsius efficiantur. Sed quid est hircum in sortem Domini venire, nisi ut populus credentium, cujus ille figuram habebat, consors et cohaeres Domini haberetur in regno. Sicut Apostolus aittem Domini non venit, similitudinem tenet infidelium, qui nunquam in Christo credere voluerunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
uid autẽ sibi uelit lex ima¬
ginaria. que nibet uitulũ
pro pecc̃o sacerdotis unmolari.
⁊ sanguine eius septies digito
populum asꝑgi: deinde duos
hircos offerri debere. unũ in qͦ
sors dñi uenisset occidendũ eẽ.¬
⁊ de sangume eius similiter ut
de sangume uituli digito sacer¬
dotis populum aspergñdum.
alterum uͦui qͦ om̃ia pecc̃a ⁊ ma¬
ledictiones totius populi im¬
ponende ẽẽnt. in locum desertũ
ꝑducĩdum. ibiq dimittũdũ:
S prius necẽe est uituli sacrifi¬
cium pandere: ⁊ tunc etiam hir¬
corum causas misteriaq: eorum
narrare. Uitulus itaq: qui ꝓ
pecc̃o sacerdotis ⁊ totius popłi
mundatione occidi iubetur. fi¬
guram domini ⁊ saluatoris
nr̃i insemetip̃m portabat: qͥ
ñ solum pro pectis sacerdotał
populi. uerum ⁊ ꝓ om̃i huma¬
no gn̾e. cunctis qͣ: nationibus.
dõ patre ꝑmittente ẽ immolatꝰ.¬
tradidit illum. Aserito ⁊ hoclo
co. de huius intuli sanguine sep¬
ties populum digito sacerdotis

Expanded text:
uid autem sibi velit lex imaginaria, quae jubet vitulum pro peccato sacerdotis immolari, et sanguine ejus septies digito populum aspergi. Deinde duos hircos offerri deberi: unum in quo sors Domini venisset occidendum esse, et sanguine ejus, similiter ut de sanguine vituli digito sacerdotis populum aspergendum. Alterum vero, in quo omnia peccata et maledictiones totius populi imponendae essent, in locum desertum perducendum, ibique dimittendum; sed prius necesse est vituli sacrificium pandere, et tum etiam hircorum causas mysteriaque eorum narrare. Vitulus itaque hic, qui pro peccato sacerdotis et totius populi emundatione occidi jubetur, figuram Domini et Salvatoris nostri in semetipso portabat, qui non solum pro peccatis sacerdotalis populi, verum et pro omni humano genere, cunctis nationibus Deo Patre permittente etradidit illum . 3. Merito et hoc in loco de ejus vituli sanguine septies populus digito sacerdotis
Abbreviated transcription (Latin):
ost mortem itaꝙ:
saul ungitur da¬
uid i regnat: tnͣs¬
fertq: archainte¬
stam̃ti inciuitatẽ suam.
Qui cum uellet templũ

Expanded text:
ost mortem itaque Saul ungitur David, et regnat, transfertque arcam Testamenti in civitatem suam; qui cum vellet templu
Abbreviated transcription (Latin):
dominice suꝑatur. Dum leua¬
ret manus suas moyses: uin¬
cebat isrł. Rursum si melina¬
ret: suꝑabat amalech. Elerian¬
tib enim nobis actus nr̃os ad
celum:. rectores tenebrarũ haꝵ¬
subicuuitur. At contra remis¬
sis orantes manib. hoc ẽ conũ¬
sationẽ tercenã sectantes: hosti
uictor insequitur. Sedet moy
ses suꝑ lapidem de zacharia.
qui septem habebat ocłos̾: ⁊ in
samueł uolumine appellatur

Expanded text:
dominicae superatur. Dum ledominicae superatur. Dum leret manus suas Moyses, vincebat Israel; rursum si inclinasset, superabat Amalech. Elevantibus enim nobis actus nostros ad coelum, rectores tenebrarum subjiciuntur; at contra, remissis orantes manibus, hoc est, conversationem terrenam sectantes, hostis victor insequses super lapidem de Zacharia, qui septem habebat oculos et in Samuhelis uolumine appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
enim ip̃e est aliis uaruinam
aliis inresurrectionẽ: ita ip̃e in
manna fidelib quidem dulce¬
do melł: infidelib uermis effi
lus ab ardore sitis. ⁊ fous
de petra erupit. Hec petra que
ꝑcussa aquam euomuit. xp̃i
ut emanaret credentib gr̃a. Per¬
tussa enun petra fons emanaũ:
ꝑcussus in cruce xp̃c sitientib
dit. Yetram enĩ figuram xp̃i.¬
ꝓpter aquam murmurat aduer¬
Sum moysen. ⁊ ꝓpterea iubet d̃s̃
ut ostñdat eis petram de qua
bibant: quid hoc sig̃cat. nisi qͥa
siquis ẽ qui aduersat᷑ legi moy
si:⁊ murmurat aduersus eum.
⁊ displicet ei que scd̃m litterã
ẽ scͥpta. ostendit ei moyses petͣm.
sam. ut inde bibat ⁊ reficiat
sitim suam: De pugna amalech .xxiii¬
ost hec moyses ascendit in
montẽ:⁊ iħc contra ama¬
lech militat. Tenet uirgam mo¬
yses. brachiaq sua inmodũ ceu¬
cis ostndit: sicq: hostis .i. diabo¬
lus. uiam celestis patrie inter¬
cludere moliens. signo crucis

Expanded text:
enim ipse est aliis in ruinam, enim ipse est aliis in ruinam, aliis in resurrectionem; ita et ipse in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus vermis efficlus ab ardore sitis, et fons de petra erupit. Petra autem quae percussa aquam evomuit Christut emanaret credentibus gratia. Percussa enim petra, fons manavit; percussus in cruce Christus, sitientibus dit. Petram enim istam fipropter aquam murmurat adversus Moysen, et propterea jubet Deus ut ostendat eis petram de qua bibant, quid hoc significat? nisi quia si quis est qui adversatur legi Moysi, et qui murmurat adversus eum, et displicet ei lex quae secundum litteram est scripta: ostendit ei Moyses petram,sam, ut inde bibat et resitim suam? CAPUT XXV. De pugna Amalech. 1. Post haec Moyses ascendit in montem, Josue contra Amalech militat, tenet virgam Moyses, brachiaque sua in modum crucis extendit. Sicque hostis, id est, diabolus, vitam coelestis patriae intercludere molitus, signo crucis
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid ÷ qͦd sexta die du¬
plum colligi iubetur: qd̾
etiam sufficiat in sabbato:
Sexta dies ista. ẽ. sexta etas
mundi. inqua nunc sumus.
In hac gͦ duplum colligit: qͥ
ꝓpter spem uite eterne uerbũ
dei ⁊ audit :i facit. In hac du¬
plum recondit: qui bñ iuit:
aliis miscd̃iam prebet. Quod
i reponebatur pro sabbato:⁊
ñ corrumpebatur. Bona enĩ
oꝑa facta ꝓpter futurã requiẽ:
infuturo secło ꝑmanent. Qui
uͦ infideles erant. ⁊ preter cãm
sab̃b̃i seruabant de manna:
ebulliebant ex eo uermes ⁊
compitres cebat. Sic ⁊ qui
ꝓpter p̾sentẽ uitam: ⁊ amorẽ
scl̃i thes aurizant. illis uermeᷤ
ebulliunt. qui ñ moriutur.
Isti sunt uermes qͦs gnãt aua¬
ritia. ⁊ diuitiarũ ceca cupiditaᷤ.
hii sunt qui hñt pecunias. ⁊ ui¬
dñtes in necessitate frẽs suos:
⁊ is qui post susceptũ uerbum
dĩ peccat. efficit᷑ ei ip̃m uerbũ
dĩ uermis: qui eus semꝑ con¬
scientiã fodiat: ⁊ archana pecto
sum uermis:⁊ ñ homo. Sicut

Expanded text:
ed quid est quod sexta die duplum colligi jubetur, quod etiam sufficiat in Sabbato? Sexta dies ista est sexta aetas mundi, in qua nunc sumus. In hac ergo duplum colligit, qui propter spem vitae aeternae verbum Dei et audit et facit. In hac duplum recondit, qui et bene vivit, et aliis misericordiam praebet: quod et reponebatur pro Sabbato, et non corrumpebatur. Bona enim opera facta propter futuram requiem, in futuro saeculo permanent; qui vero infideles erant, et praeter causas Sabbati servabant de manna, ebulliebant ex ea vermes, et computrescebant; et qui propter praesentem vitam et amorem saeculi thesaurizant, illis vermes ebulliunt, qui non morientur. Isti sunt vermes, quos generant avaritia, et divitiarum caeca cupiditas; hi sunt qui habent pecunias, et videntes in necessitate fratres suos, ed et is qui post susceptum verbum Dei peccat, efficitur ei ipsum verbum Dei vermis, qui ejus semper conscientiam fodiat, et arcana pectorsum vermis, et non homo . Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ quidem sigrabat: quiã
omnes populi qui sub figͥa
aquarũ intoto mundo stert¬
les erant: per xp̃i incarnatio¬
nem fecunditatẽ:⁊ bñdictio¬
nem accepturi eẽnt. de paruu¬
ram xp̃i gessit. Deniq: &r uo¬
Icabulum ipsum. salus di m¬
terpretat᷑. Salus aut̾ dei qͥs
ẽ alius nisifilius eiusꝰ qui
& saluator ubiq uocatur aᷤ
Paruuli uͦ illudũtes salutẽ
hũert̃ personam: qui ad cru¬
cem dñm saluatorem sub¬
sannabant. Q uod aut̃ dñt
ascende calue. ascende calue:
rie loco xp̃c ascensurus erat

Expanded text:
Quod quidem significabat, quia Quod quidem significabat, quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi essent « Aram Christi gessit. Denique vocabulum illud salus Dei interpretatur. Salus autem Dei quis est alius nisi Filius ejus, qui et Salvator ubique vocatur? Parvuli vero illudentes salutem habuere personam, qui ad crucem Domino Salvatori subsannabant. Quod dicunt: Ascende, calve, ascende, calve, riae loco Christus ascensurus
Abbreviated transcription (Latin):
Quinquaginta annos ñdumn
habes: &e abraham uosti: Hii¬
in futurum diumo incendio
extinguunt᷑. Tercius autem
quinquagenarius quia conũ¬
sus ad fidem trinitatis peni¬
tñtie sacram̃ta agnouit: indul¬
gñtiam meruit. Queritur aũ¬
cur helyas uir sc̃s super qͥ nqͦ¬
genarios maledictionis sen¬
tentiam sic intulit ut ꝑirent:
cum scͥptum sit bñdicite &
nolite maledr̃e. Sc̃s igitur
helyas nequaquam illos se
instiganteᷤ maledixit: sed qd̃
indiuina p̃destinatione cog¬
nouerat.ꝓpħ ando p̾dixcit. In
dei eum dispõitione erat ita
ꝑire: & quinquagenarios ad
helie uocem: &r symonẽ ad pe¬
tri seutentiam. Unde ñ ultio¬
nis uoto sc̃i maledicunt. sed
pulo:ut aquas iericho
steriles i malignas sauaret.
in eosal: ⁊ demersit illud influ
Quo facto ꝓnunciabat ꝓpħa:
quod uerbum caro fieret. &
habitaret in nobis. Inde in
similitudinẽ uerbi salem. id
sapientiam dedit in uas ficti¬
leancorpus scilicet humanũ:
& mittens in aqua demersit.

Expanded text:
ndum habes, et Abraham nosti? in futuro divini ignis incendio exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam meruit. Quod aucur Elias vir sanctus super quinquagenarios maledictionis sententiam sic intulit, ut perirent, dum scriptum sit: Benedicite, et nolite maledicere. Sanctus ergo Elias nequaquam illos se instigante maledixit, sed quod in divina praedestinatione cognoverat, prophetando praedixit; in Dei enim dispositione erat ita perire et quinquagenarios ad Eliae vocem, et Simonem ad Petri sententiam. Unde non ultionis voto sancti maledicunt, sed pulo, ut aquas Jericho steriles, in eo sal, et demersit illud in fluQuo facto praenuntiabat propheta quia « Verbum caro fieret, et habitaret in nobis . » Inde in similitudinem Verbi salem, id est, sapientiam dedit in vas fictile; in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit.
Abbreviated transcription (Latin):
litit rex impius
puos quinquaçe¬
narios cum sub¬
bitis sibi milit¬
bus. ut exhiberent heliam.
Qui diuino igne ꝯsumꝑli
sunt. Tercius aut̃ missus sal¬
uatur. Quinquagenarius
nanq: numerus. confessio pe¬
utr̃tie ẽ: quo declarat᷑ remis¬
sio pec̃corum. Iudei gͦ nolenteᷤᷤ

Expanded text:
tit rex impius duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt tertius autem missus salvatur. Quinquagenarius namque numerus confessio poenitentiae est, quo declaratur remissio peccatorum. Judaei ergo nolentes
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Deinde suꝑ mortuum sey¬
ties oscitatri septiformẽ sp̃m
humano gñi dat.perquod
iinficatus a morte pecc̃orũ
um securib ligna cederẽ¬
tur: de ligno ferrũ exili¬
eus. in profundum fluminis
mersum ẽ: atq in lignũ desu¬
per ab heliseo proiectum reu
arbores cederet: quia de illo io¬
hannes dixerat. ecce securis
ad radices arborum positaẽ:
ab eis int̾ueniente passione
corpus ip̃m deseruit:i in in¬
ferni profunda descendit:
quod in sepultura depõttũ
tamquam ad manubrium
sp̃u redeunte surrexit.

Expanded text:
it. Deinde super mortuum septies oscitat, et septiformem spiritum humano generi dat, per quod vivificatus a morte peccatorum um securibus ligna caederentur, de ligno ferrum exiliens in profundum fluminis mersum est atque in lignum desuper ab Heliseo proiectum reuearbores caederet — quia de illo Iohaad radicem arborum posita est , ab eis interveniente passione corpus ipsum deseruit, et inferni profunda descendit, quod in sepultura depositum, tanquam ad manubrium spiritu redeunte surrexit.
Abbreviated transcription (Latin):
i mutauert glam incorruptibi¬
lis dĩ: in similitudine imaginsꝰ
corruptibilis hominis: ⁊ uolu¬
crum ⁊ quadrupedum ⁊ serpẽ¬
tium. Ex hac quasi sapientia.
iste uitulus aureus: qualia so¬
lebant egyptiorũ etiam ip̃i pri¬
mates: ⁊ tam docti hoĩes adora¬
re fignienta. Hoc gͦ uitulo sig¬
nificatum ẽ. om̃e corpus. id
om̃is societas gñtilium ydola¬
trie deditorum. Hanc sactilegã
burit. de quo in eungłio ait.

Expanded text:
ruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam ne conburit, de quo in euangelio di
Abbreviated transcription (Latin):
es cñdens itaq: moyses de
monte cum tabulis. dum
audisset populum qd fuerat
in idola consecratus: indignos
eos iudicans actiꝑe legẽ. pro¬
iecit de manib suis tabulas.
Quib confractis: incendit in¬
tulum quem plasmauerant.
S quid sibi uelit iste iitulus
quem fecerunt filii isrł in solitu¬
dine: U el quid sigc̃et. qͦd moy¬
ses ip̃m uitulum igne combus¬
sit. minutatĩq contidit: & in
aquam aspergeus potũ popło
dedit: Si enim tabulas quas
digito dei. hoc ẽ operatione sp̃e
sc̃i scͥptas acceꝑat. ideo fregit. qͥ a
indignos eos quib eas legeret¬
iudicauit: si deniq ut ab eis.
uitulus ille penitus aboleret᷑
incũdit eum ⁊ contrunt &e in
aquas aspersit. atq subuiersit
utquid ⁊ ad potũ hunc popło
dedit: Queni ñ eccitet fcm̃ hoc
ad querñdam ⁊ intlłigñdam
ꝓphicam sig̾cationẽ: Occurrat¬
gͦ iam iit̾ntis m̃tib quia dia¬
boli corpus sig̾eau̾it in uitulo:
id hoĩes in omnib gñtibus.

Expanded text:
Descendens itaque Moyses de monte cum tabulis, dum audisset populum quod fuerat in idolo consecratus, indignos eos judicans accipere legem, projecit de manibus suis tabulas, quibus confractis, incendit vitulum, quem psalmaverant. Sed quid sibi velit iste vitulus, quem fecerunt filii Israel in solitudine: vel quid significet quod Moyses ipsum vitulum igne combussit, minutatimque concidit, et in aquam aspergens potum populo dedit? Si enim tabulas, quas digito Dei, hoc est operatione Spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos quibiudicauit, si denique, ut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incendit eum, contriuit, in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum hoc populo dedit? quem non excitet factum hoc ad inquirendam et intellegendam propheticam sigergo jam intentis mentibus, quia diaboli corpus significaverit in vitulo, id est, homines in omnibus gentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciliantur. cunctis pari honore
⁊ gła habitis. celestia p̾mia
largiatur: Nec ẽ discretio. uide¬
us. an grecus barbarus. ansci¬
⁊ pro seruo seruiuit. ut om̃ibꝰ
credñtib inse equale donum
bonorum celestium̃ largiatir
nec prefertur ap̃ illum. qui secũ¬
dum carnem nobilior sit. Quic̃¬
q: enim fidem dñi ꝓmeretur:
nullis maculis carualis nati¬
uitatis obfuscatur. Nam hoc

Expanded text:
ciliantur, cunctis pari honore ciliantur, cunctis pari honore et gloria habitis, coelestia praemia largiatur? Nec est discretio, Judaeus an Graecus, barbarus an Scyet pro servo servivit, ut omnibus credentibus in se aequale donum bonorum coelestium largiatur, nec praefertur apud illum quid secundum carnem nobilior sit. Quicunque enim fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Nam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fame uerbi di:⁊ inedia uenit
rapax: quia ⁊ ip̃e uiolenter
diripuit regnum deĩ. Hic aũ
mane comedit predam. Mane.
illud tempus creditur: quo le¬
gem accepit. Tunc enim mũdo¬
prima quidẽ illuminatio sciẽ¬
tie data ẽ. Comedit aut̃ ma¬
ne:quia legẽ quam mane ac¬
cepit. comedit ad huc ⁊ medi¬
tatur. licet legẽ sequens iusti¬
cie. in legem fidei ñ ꝑueu̾it. Ed
Uesꝑa ẽ illd̃ tempus nouissimũ.
quo conũtetur. Tunc gͦ diuidet
escam: tunc intelliget diuidñ¬
dam ẽẽ litteram a sp̃ũ. Et tũc
cognoscet quia littera occidit:
sp̃c autẽ uiuificat. Quia gͦiã
ꝑ gr̃am dñi illuminatus incip̃
in legera. sp̃ualia a corporalib:
diuidere ⁊ separare: idõ dr̃ ad
uesperam diuidere escam: qͦd
tota die in lege meditans añ
ñ fecit. Queritur autẽ deia¬
cob. cur om̃s quos de liberis¬
⁊ de ancillis genuit. equales
honore filios ⁊ heredes consti¬
tuerit: nisi ut ostñderet qͦt xͦ

Expanded text:
fame verbi Dei, et inedia venit fame verbi Dei, et inedia venit rapax, quia et ipsi violenter diripiunt regnum Dei: Hic autem mane comedit praedam; mane illud tempus creditur, quo Legem accepit. Tunc enim muprima quidem illuminatio scientiae data est. Comedit autem mane, quia legem, quam mane accepit, comedit adhuc, et meditatur; licet sequens legem justitiae in legem fidei non pervenit. Ad st illud tempus novissimum, quo convertetur. Tunc ergo dividet escam, tunc intelliget dividendam esse litteram a spiritu, et tunc cognoscet quia littera occidit, spiritus autem vivificat. Quia ergo jam per gratiam Dei illuminatus incipit in lege spiritualia a carnalibus dividere et separare, ideo dicitur ad vesperam dividere escam, quod tota die in lege meditans, ante non fecit. Quaeritur autem de Jacob, cur omnes quos de liberis et ancillis genuit, aequali honore filios et haeredes constituerit, nisi ut ostenderet quod Ch