comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
biliores sumꝰ om̃ibꝰ hominibus
Et ꝑ semaeipsam ueritas dicit¬
Omnes qui in monumentis sunt
audient uocẽ eius: & ꝓcedent qͥ
bona fecerunt in resurrectionẽ
uitȩ. Sed subi uncta sententia in¬
dicat: quȩ discrẽtio in p̃missa
lateat. Nam subdit᷑. Donec at
terat᷑ celum ñ euigilabit: nec
resurga& de sõno suo. Liquet
enĩ quia non resurgoe: sed do-¬
nec atterat᷑ cȩlum: quia nisi¬
mundi huiꝰ finis aduenerit᷑: hu¬
manũ genus a somno mortis. ad
uitam ñ euigilabit. Non gͦ quia
omnimͦ non resurgat: sed quia
ante contritionẽ cȩli humanum
genus minime resurgat: insinu¬
at. Notandum quoq est. cuir
postquã superiꝰ homine̾ mortu¬
um dixit. inferius ñ mortuũ s
dormientẽ nominat: eumq de
somno suo minime consurgere
donec cȩlum atterat᷑ narrat. nͥ
quod patent̾ dat᷑ intelligi. qͥa in
comparatione ligni reuirentis:
morat. a uita scilic& iusticiȩ ex¬
tinctũ : Ubi autẽ de morte carnis

Expanded text:
et odium simul peribunt . Arescit ergo fluvius vacuefactus, quia, subducta anima, vacuum remanet corpus. audient vocem ejus, et procedent qui bona fecerunt in resurrectionem vitae . Sed subjuncta sententia indicat quae discretio in praemissa lateat. Nam subdteratur coelum, non evigilabit, nec consurget de somno suo. Liquet enim quia non resurget, sed donec atteratur coelum. Quia nisimundi hujus finis advenerit, humanum genus a somno mortis ad vitam non evigilabit. Non ergo quia omnino non resurgat, sed quia ante contritionem coeli, humanum genus minime resurgat, insinuat. Notandum quoque est cur postquam superius hominem mortuum dixit, inferius non mortuum, sed dormientem nominat, eumque de somno suo minime consurgere, donec coelum atteratur narrat, nisi quod patenter datur intelligi quia in comparatione ligni revirentis minat, a vita scilicet justitiae exstinctum. Ubi autem de morte carnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ueritate iustus afficit᷑ in ȩt̾nȩ
uitȩ uiriditate recuperat᷑: & qui
hic uirebat ꝑ fidem: illic uirescit
ꝑ speciẽ. Et rami eius pullulant:
quia plerũq ex passione iusti. fi¬
deles quiq ad amorẽ cȩlestis pa-¬
triȩ multiplicant᷑: & uiriditatẽ

Expanded text:
pro veritate justus afficitur, in aeternae pro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per speciem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex passione justi fideles quique ad amorem coelestis patriae multiplicantur, et viriditate
Abbreviated transcription (Latin):
lignũ humile: qͥa iuxta eiusdẽ
ueritatis uocẽ. om̃is qui se exal¬
tat humiliabit᷑: & qui se humiliat
exaltabitur. Salomon quoq ait
Si ceciderit lignum ad austrum.
aut ad aqͥlonẽ: in qͦcumq loco ce¬
ciderit. ibi erit. In die & enĩ mortiᷤᷤ
suȩ iustus ad austrũ cadit. pecca¬
tor ad aquilonẽ: quia & iustus
ꝑ feruorem sp̃c ad gaudia ducit᷑
& peccator cũ apostata angelo qͥ
dix̃. sedebo in monte testamenti.
in lateribus aquilonis. in frigido
suo corde reꝓbat᷑. Rursum ꝑ li¬
gnũ incarnata dei sapientia figu.¬
ratur: sicut de ea scriptum est
Kignũ uitȩ. ẽ: his qͥ app̃hendiñ
eam. Et sicut ipse ait. si in uiridi
ligno hȩc faciunt: in arido quid
fi&e: Hoc itaq loco cũ lignũ p̃¬
fert᷑ homini: quid homo. nͥ car¬
nalis quisq accipit᷑: Quid ligni
nomine: nisi iusti uniꝰcuiꝰq uita
signatur: Lignũ & enĩ habet
spem. Si p̾cisum fuerit. rursũ ui-¬
rescit : quia cũ in morte passionis

Expanded text:
humile . Quia juxta ejusdem Veritatis vocem: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Salomon quoque ait: Si ceciderit lignum ad Austrum, aut ad Aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit . In die etenim mortis suae justus ad Austrum cadit, peccator ad Aquilonem, quia et justus per fervorem spiritus ad gaudia ducitur, et peccator cum apostata angelo, qui dixit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis , in frigido suo corde reprobatur. Rursum per lignum incarnata Dei Sapientia figuratur, sicut de ea scriptum est: Lignum vitae est his qui apprehenderint eam ; et sicut ipsa ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet ? Hoc itaque loco cum lignum praefertur homini, quid homo nisi carnalis quisque accipitur? Et quid ligni nomine nisi justi uniuscujusque vita designatur: Lignum etenim habet spem; si praecisum fuerit, rursum virescit, quia cum in morte passionis
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis. Sed in his durũ ualde
uidetur. eẽ. quod subdit᷑: sic ho¬
mo cũ dormierit non resurget
Cur itaq laboramꝰ: si in resurre¬
ctionis retributione ñ tendimꝰ :
Quomͦ autẽ dicit᷑ non resurgae :
cũ scriptũ sit om̃s quidem resur¬

Expanded text:
-Mare mens hominis, et quasi fluctus videtur esse quod subditur: Sic homo, cum dormierit, non resurget. Cur itaque laboramus, si in resurrectionis retributionem non tendimus? Quomodo autem dicitur: Non resurget, cu
Abbreviated transcription (Latin):
presentis seculi. peccati sui nigredi¬
ne oꝑtꝰ. sȩpe ab eodẽ scło. infirmꝰ. des¬
rere ualeat. sed fractus aduersitã¬
te torpescat. Sed hunc
dauid inuenit: quia redeptor
Qñr ueracit̾ manu fortis. ñnuq
quos despectos a mundi gła re¬
peritꝰ in suũ amorẽ conuertit
Cibo pascit: quia uerbi scientia
reficit. Ducem itineris eligit
qͥa suũ etiã p̾dicatorẽ facit. Et
qui amalechitã sequi ñ ualuit:
dux dauid efficitur: quia is quẽ
indignũ mundus deseruit: ñ so¬
lũ conuersus in sua mente dñm
recipit: sed p̃dicando hc̃ etiã usqꝙ
ad aliena corda ꝑdiicit. Quo ui¬
delic& duce. dauid a malechitã
conuiuantẽ inuenit. & extinguit:
quia ipsis xp̃c p̃dicantibus mun¬
di leticiã destruit: quos mund̾
cõmites habere despexit. Quia
gͥ plerũq quos mundus relinqͥt
dñs eligit: recte nc̃ dr̃: qͥ reliqͥ
fuerint auferent᷑ ex eis. Sequit᷑¬
est quod suꝑiꝰ reꝓboꝵ interitũ

Expanded text:
praesentis saeculi peccati sui nigredipraesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus desaquam valeat, sed fractus adversitate toDavid invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis, nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, hos in suo amore convertit. Cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et qui Amalecitas sequi non valuit, dux David efficitur: quia is quem velut indignum mundus deseruit, non solum conversus in sua mente Deum recipit, sed praedicando, hunc etiam usque ad aliena corda perducit. Quo videlicet duce David Amalechitam convivantem invenit, et exstinguit, quia ipsis Christus praedicantibus mundi laetitiam descomites habere despexit. Quia igitur plerumque quos mundus relinquit, Dominus eligit, recte nunc dicitur: Qui reliqui fuerint, auferentur ex eis. Sequitest quod superius reproborum interitum
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Non. ẽ. occultatũ os meũ a
te quod fȩcisti in occulto: & sub¬
stantia mea in inferioribus terrę
Tinea autẽ de ueste nascit᷑: & ean¬
dem uestem de qua oritur: oriendo
corrumpit. Quasi quȩdam uero
uestis animȩ. caro est. Sed hȩc ni¬
mirũ uestis. hab& tineã suã: quia
ab ipsa carnalis temptatio oritur.
ex qua lacerat᷑. Quasi enĩ quadã
sua tinea uestis nr̃a consumitur:
cũ caro corruptibilis temptationẽ
gignit: & ꝑ hanc ad interitũ ꝑue¬
nit. Uelut tinea homo consumit᷑:
cũ de se oritur. unde conteratur
Ac si aꝑte dicat. Si illi sp̾c esse ex se
incõmutabiles nequeunt. qͥ nulla
carnis infirmitate depͥmunt᷑: qua
temeritate se homines in bono ꝑ¬
manere constant᷑ existimant: quoᷤ
in eo quod intellectus ad sũma
euehit. carnalis infirmitas aggra¬
uans p̾pedit᷑: ut ꝑ corruptionis
uiciũ. in sem& ipsis habeant. unde
ab intima nouitate ueterascant:¬

Expanded text:
t: Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto, et substantia mea in inferioribus terrae . Tinea autem de veste nascitur, et eamdem vestem, de qua oritur, oriendo corrumpit. Quasi quaedam vero vestis animae caro est; sed haec nimirum vestis habet tineam suam, quia ab ipsa carnalis tentatio oritur, ex qua laceratur. Quasi enim quadam sua tinea vestis nostra consumitur, cum caro corruptibilis tentationem gignit, et per hanc ad interitum pervenit. Velut tinea homo consumitur, cum de se oritur unde conteratur. Ac si aperte dicat: Si illi spiritus esse ex se incommutabiles nequeunt, qui nulla carnis infirmitate deprimuntur; qua temeritate se homines in bono permanere constanter existimant, quos in eo quod intellectus ad summa evehit, carnalis infirmitas aggravans praepedit, ut per corruptionis vitium in semetipsis habeant unde ab intima novitate veterascant
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã: & legem requirent ex
ore eius. quia angelus dñi exerci¬
git᷑. aut luto illiciti oꝑis: aut pul¬
uere cogitationis. Domos autẽ lu¬
teas habitant: qͥ de illecebrosa hac
uita carnis exultant. Hanc do¬
mũ luteam paulus habitare con¬
tempserat: cũ dicebat. Nrã conu̾¬

Expanded text:
requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercigitur, aut luto illiciti operis, aut pulverea cogitationis. Domus luteas habitant, qui de ilvita carnis exsultant. Hanc domum luteam Paulus habitare contempserat, cum dicebat: No
Abbreviated transcription (Latin):
tio gͦ liuoris. ẽ. affectus surgens
int̾nȩ dulcedinis: & plena mors
eius. ẽ. ꝑfectus amor ȩt̾nitatis:
am cũ mens ab eius rei appeti¬
tu retrahit᷑ quȩ accipientiũ nu¬
mero partit᷑: tantomagis ꝓxi-¬
mũ diligit: quanto minus ex ꝓue¬
etu illiꝰ. sua dampna ꝑtimescit
Quȩ si ꝑfecte in amorẽ cȩlestis
patriȩ rapit᷑: plene etiã in ꝓrimi
dilectione solidat᷑: quia cũ nulla
terrena desiderat: nichil. ẽ. quod
eiis erga ꝓximũ caritati contra¬
idicat. Quȩ nimirũ caritas: qͥd.ẽ.
rispuluere tangit᷑: ab int̾nȩ lucis
mox intitu lesus reuerbat᷑. Quia¬
aũt paruulꝰ. ẽ. qͥ t̾rena diligit᷑ magnꝰ
qͥ ȩt̾na concupiscit : potest etiã sic ñ
inconuenient̃ intelligi. paruulũ oc-¬
cidit inuidia: qm̃ huiꝰ pestis languo¬
re ñ morit᷑: nisi qui adhuc in de¬
sideriis infirmatur:¬

Expanded text:
tio ergo livoris est affectus surgens tio ergo livoris est affectus surgens internę dulcedinis, et plena mors eius est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab eius rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex profectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore cęlestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur, quia cum nulla terrena desiderat, nihil est, quod eius erga proximum caritati contradicat. Quae nimirum caritas, quid est ris pulvere tangitur, ab internae lucis mox intuitu laesus reverberatur. Quia parvus est qui terrena diligit, magnus qui aeterna concupiscit, potest etiam sic non inconvenienter intelligi: Parvulum occidit invidia , quoniam hujus pestis languore non moritur, nisi qui adhuc in desideriis infirmatur
Abbreviated transcription (Latin):
innocentia custoditur: etiã siqua
foris infirma sunt. quandoq robo¬
rantur. Et recte subdit᷑. putredo
oss iũ inuidia: quia ꝑ liuoris ui¬
ciũ. ante dei oculos pereunt. etiã
fortia acta uirtutum. Ossa qͥppe
ꝑ inuidiam putrescere. ẽ: quedã etũ
robusta deperire. Sed cur hec de in¬
uidia dicimus: si non etiã qualiter
eruatur intimemꝰ: Difficile nanq
est. ut hoc alteri non inuideat: qđ
adipisci alter exoptat: qͥa quicqͥd
temporalit̾ ꝑcipit᷑: tantõ fit minꝰ¬
in singulis: quantõ diuiditur in
multis. Et iccirco desiderantẽ m̃tẽ
liuor excrũciat: quia hoc qđ appe¬
tit: aut funditus alter accipiens
adimit: aut a quantitate restrin-¬
git. Q gͦ liuoris peste plene carere
desiderat: illam hereditatẽ diligãt
quã coheredum numerus ñ angũ¬
stat: quȩ & om̃ibus una. ẽ. & sin.¬
gulis tota: quȩ tanto largior os¬
tendit᷑: quanto ad hanc ꝑcipien¬
tiũ multitudo dilatat᷑. Imminu¬

Expanded text:
innocentia custoditur, etiamsi qua innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: putredo ossuum invidia, quia per livoris vitium ante dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam, qualiter eruatur, intimemus? Difficile namque est, ut hoc/ alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat, quia quicquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis. Et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc, quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris feste plene carere desiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat. Quae et omnibus una est et singulis tota, quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Inminu
Abbreviated transcription (Latin):
pęna sauciat: quã fęlicitas torqu&
aliena: quantoq extranei oꝑis. in
altũ fabrica ducitur: tanto funda¬
mentũ mentis liuidę. ꝓfundiꝰ suf.¬
fodit᷑: ut quo alii ad meliora ꝓ̃pe.¬
rant: eo ipsa deteriꝰ ruat. Qua rui¬
na uidelic& etiã illud destrinit᷑ ꝗt
in aliis actibus ꝑfecto oꝑe surre¬
xisse putabat᷑. Nam inuidia cum
Amentẽ tabefȩcerit: cuncta quȩ in¬
uenerit bene gesta consumit. Unde
bene ꝑ salomonẽ dicit᷑. Uita carni¬
um sanitas cordis: putredo ossi ũ
inuidia. Quid enĩ ꝑ carnes. nͥ infir¬
ma quȩdam. ac tenera qͥd ꝑ ossa.
nͥ fortia acta signant᷑: E plerunq
contingit. ut quidam cũ uera or¬
dis innocentia. in nonnullis suis ac¬
tibus infirmi uideant᷑: quidã uͦ
iam quȩdam ante humanos oculos
robusta exerceant: sed tam̃ erga ali¬
oꝵ bona. intus inuidiȩ pestilentu
tabescant. Bene gͦ dicit᷑ uita car¬
niũ sanitas cordis: quia si mentis

Expanded text:
poena sauciat, quam felicitas torquet poena sauciat, quam felicitas torquet aliena. Quantoque extranei operis in altum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividę profundius suffoditur, ut, quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruat. Qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus / perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia, cum mentem tabefecerit, cuncta, quae invenerit bene gesta, consumit. Unde bene per Salomonem dicitur: vita carnium sanitas cordis, putredo ossuum invidia. Quid enim per carnem nisi infirma quędam ac tenera et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit, ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero iam quidam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita carnium sanitas cordis, quia si mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequit᷑: quia quẽ magnis cotidie
augeri uircutũ successibꝰ sensit:¬
ultra se excrescere expauit. Par¬
uulus itaq est qͥ inuidia occidit᷑:
quia nͥ ipse inferior exister&: de
bono alteriꝰ ñ doler&. S inter hȩc
ciũ qđ ꝑpetratur. humano cor¬
di. antiqui hostis uirus infundit᷑:
in hac tam̃ neqͥcia. tota sua uisce¬
ra serpens concutit᷑ & impͥm̃dȩ
maliciȩ pestẽ uomit. De quo ni¬
mirũ scriptũ. ẽ. Inuidia diaboli:
mors intrauit in orbẽ terrarũ
Nam cũ deuictũ cor. liuoris pu¬
tredo corruperit: ipsa quoq ex¬
teriora indicant. quã grauit̃ ani¬
mũ uesania instĩgat. Color quippe
pallore afficit᷑: oculi depͥmunt᷑:
mens accendit᷑: & membra friges¬
cunt. fit in cogitatione rabies: in
dentibus stridor. Cumq in late¬
bris cordis crescens abscondit᷑ odiũ.
dolore &co terebrat conscientiam
uulnꝰ inclusũ. Nil letũ de ꝓpriis
lib&: quia tabescentẽ mentẽ sua

Expanded text:
persequitur , quia quem magnis quotidie persequitur , quia quem magnis quotidie augeri virtutum successibultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de bono alterius non doleret. Sciendum tium quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant, quam graviter animum vesania instigat. Color quippe pallore afficitur, oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt. Fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor. Cumque in latebris cordis crescens absconditur odium, dolore cęco terebrat conscientiam vulnus inclusum. Nil lętum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua
Abbreviated transcription (Latin):
restringit᷑: hȩc uͦ irrationabilit̃
deuicte menti dominat᷑. Bene
inuidia. Inuidere enĩ ñ possumꝰ:
nͥ eis quos nob̃ in aliquo meliores
putamꝰ. Paruulus gͦ . ẽ. qͥ liuore
occiditur: quia ipse sibi testimo¬
niũ ꝑib&: quod eo minor sit.
cuiꝰ inuidia torquet᷑. Hinc est
quod hostis callidus pͥmo homi¬
ni inuidendo surripuit: quia
amissa beatitudine. minorẽ se
immortalitate illius agnouit.
Hinc. ẽ. qđ cain. ad ꝑpetrandũ
fratricidiũ corruit: qͥa despecto
suo sacrificio. p̃latũ sibi infrẽ¬
muit᷑: cuiꝰ deus hostiã accepit: &
quẽ meliorẽ se esse exhorruit:
ne utcũq ess& amputauit. H inc
culȩ ipse uendiderat. minor̾e se
eo quẽ nascendo p̃ibat ingemuit
Hinc ioseph fr̃s sui. ismahelitis
transeuntibus uendider̃: quia
cognito reuelationis mysterio. ne
se melior fier&: eius ꝓuectibꝰ ob¬
uiare conãti sunt. Hinc saul da¬
uid subditũ. lanceã intorquendo

Expanded text:
restringitur, haec vero irrationabiliter restringitur, haec vero irrationabiliter devictae menti dominatur. Bene ur. --Invidere enim non possumus, nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Eculae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo,
Abbreviated transcription (Latin):
quanto impatientiȩ uiciũ. uirtu¬
tẽ putat. Unde necesse. ẽ. ut hoc
ante om̃ia. qͥ telo rectitudinis
mouet᷑ at tendat: ne ira extra
mentis dominium transeat. sed
in ultione peccati. tempꝰ modũq
considerans: surgentẽ animi per¬
turbationẽ. subtilius ꝑtractan¬
do. restringat: animositatẽ repͥ.¬
mat: & motus feruidos. sub ȩqͥ¬
tate disponat: ut eo fiat iustior
ultor alienꝰ: quo priꝰ extitit
uictor suus: quatinꝰ sic culpas
delinquentiũ corrigat: ut ante
ipse qui corrigit. ꝑ patientiã creᷤ¬
cat: & feruorẽ suũ transcenden¬
do diiudicetꝰ: ne intemꝑant᷑ ex¬
citatus. ipso zelo rectitudinis. lon¬
ge arectitudine aberr&e. Quia
uero sicut diximꝰ. etiã laudan¬
da boni ȩmulatio. mentis ocu¬
lũ turbat: recte nc̃ dr̃: uirũ
stultũ interficit iracundia. Ac
si aꝑte diceret᷑. Ira ꝑ zelũ sapien¬
tes turbat: ira uͦ ꝑ uiciũ. stultũ
trucidat : quia illa sub ratione

Expanded text:
quanto impatientiae vitium virtuquanto impatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat; ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, et fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis, longe a rectitudine aberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑. lux pęnitus negat᷑ sed
inde eam post paululũ ueracit̃
recipit: unde hanc ad tempꝰ. sa¬
lubrit̾ amittit. Nunquã uͦ cõ¬
motioni. contemplatio iungit᷑ :
nec p̃ual& mens ꝑturbata conspi¬
cere. ad qđ uix tranquilla ual&
inhiare: quia nec solis radius cer¬
nit᷑: cũ cõmotȩ nubes. cȩli faciẽ
obdiicunt: nec turbatus fons. re¬
spicientis imaginẽ reddit: quã
tranquillus ꝓprie ostendit: qͥa
quo eius unda palpitat: in se
speciẽ similitudinis obscuirat. Sed
cũ ꝑ zelum animꝰ mouet᷑ ⁊ curan¬
instrumento uirtutis assumitur.
menti ira dominet᷑: ne quasi
domina prȩeat: sed uelut ancil¬
la ad obsequiũ parata. arationiᷤ
tergo nunquã recedat. Tunc enĩ
robustiꝰ contra uicia erigit᷑: cum
subdita rationi famulat᷑. Nã qͣn¬
tumlib&e ira ex zelo rectitudinis
surgat: si immodata mentẽ uice¬
rit. rationi ꝓtinꝰ seruire contẽpnit.¬
& tanto se impudentiꝰ dilãtat:

Expanded text:
mittitur, lux penitus necatur, sed mittitur, lux penitus necatur, sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Numquam vero commotioni contemplatio iungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vis tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotę nubes caeli faciem obducunt. Nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendit, quia quo eius unda palpitat, in se speciem similitudinis obscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curaninstrumento virtutis menti ira dominetur: nec quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obsequium parata, a rationis tergo nunquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitsurgat, si immoderata mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit; et tanto se impudentius dilatat,
Abbreviated transcription (Latin):
sic̾ nr̃is uiciis irascam᷑. De hac ꝑ
salomonẽ dr̃. Melior. ẽ. ira risu
quia ꝑ tristiciã uultus. corrĩgit᷑
animus delinquentis. De hac ite.¬
rũ psalmista ait: Turbatus. ẽ. p̃
ira oculus meus Ira quippe ꝑ ui¬
ciũ oculũ mentis excecat: ira autẽ
ꝑzelum turbat: quia qͦ saltem
recti ȩmulatione concutit᷑: ea
quȩ nisi tranquillo corde ꝑcipi
non potest. contemplatio dissipa¬
tur. Ipse nanq telus rectitudiniᷤᷤ
quia inqͥetudine mentẽ agitat:
eius mox aciem obscurat: ut al¬
tiora in cõmotionẽ ñ uideatꝰ quȩ
bene priꝰ tranquilla cernebat. Sad
inde subtiliꝰ ad alta redicit᷑: un¬
de ad tempꝰ. ne uideat reuerbat᷑.
Nam ipsa recti ȩmulatio. ȩt̾na
post paululũ. in tranquillitate
largius aꝑit: quȩ hȩc interĩ ꝑ cõ¬
motionẽ claudit: & unde mens
turbat᷑ ne uideat: unde ꝓficit.
ut ad uidendũ ueriꝰ clarescat:
sic̃ infirmanti oculo. cũ colliriũ

Expanded text:
sicut nostris vitiis irascamur. De hac per sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis. De hac iterum psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus. Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat, quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea, quę nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, eius mox aciem obscurat, ut altiora in commotione non videat, quae bene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio ęterna post paululum in tranquillitate/ largius aperit, quę haec interim per commotionem claudit; et unde mens turbatur, ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat – sicut infirmanti oculo, cum collirium
Abbreviated transcription (Latin):
ipse tolerari. Et quasi aqua ignis
extinguit᷑: cũ surgente furore
animi. sua cuiq ad mentẽ culpa
reuocat᷑: qͥa erubescit peccata nꝰ
parcere: qui uel dõ. uel ꝓximo
sepe se recolit. parcenda peccasse:
bed inter hȩc sollert̾ sciendũ est
quod alia. ẽ. ira. quã impatienta
excitat: alia quã zelus iusticiae¬
format. Illa ex uicio: hȩc ex uir¬
tute generat᷑. Si enĩ nulla ira ex
uirtute surger&: diuinȩ animid¬
uersionis impetũ. phinees per
gladiũ non placassee. Hanc iram
quia heli ñ habuit: motũ contra
se implacabilit̾ suꝑnȩ ultiõnis
excitauit. Nam quo contra subdi¬
toꝵ uicia tepuit: eo contra illi
districtio ȩt̾ni rectoris exarsit. De
hac ꝑ psalmistã dicit᷑. Irascimini:
& nolite peccare. Quod nimirũ
non recte intelligunt: qui irasci
nos. nobis tantũ modo. ñ etiã ꝓxi¬
mis delinquentibꝰ uolunt. Sienĩ
sic ꝓximos. ut nos amare p̾cipi¬
mur: restat. ut sic eoꝵ erratibus.

Expanded text:
ipse tolerari. Et quasi aqua ignis ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ ex p̃scientia armauit. Qui enĩ
impuidus ab aduersitãte dep̃hen¬
ditur: quasi ab hoste dormiens
inuenit᷑: eumq citiꝰ inimicꝰ necat:
quia ñ repugnantẽ ꝑforat. Nam
qui mala imminentia ꝑ sollicitũ¬
dinẽ p̾notat: hostiles incursus.
quasi in insidiis uigilans expec¬
tat: & inde ad uictoriã ualenter
accingit᷑: unde nesciens dep̃hen¬
di putabat᷑. Sollert̃ gͦ animꝰ ante
actionis suȩ pͥmordia. cuncta de¬
b& aduersa meditari: ut semꝑ
hȩc cogitans. semꝑ contra hȩc torãce
patientiȩ munitꝰ : & qͥcqͥd acces¬
serit ꝓuidus super&e: & qͥcqͥd ñ
accesserit lucrũ put&. Sed̃ aũt
seruandȩ mansuetudinis modus
est: ut cũ alienos excessus aspicimꝰ:
nr̃a qͥbus in aliis excessimꝰ delicta
cogitemꝰ. Considerata quippe infir¬
mitas. ꝓpͥa: mala nobis excusat
aliena. Patient᷑ nãq illatã in uri¬
am tolerat: qͥ pie meminit. quod
fortasse adhuc habeat. in qͦ debeat

Expanded text:
tius ex praescientia armavit. Qui enim tius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quicquid non accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat
Abbreviated transcription (Latin):
pares: accensionẽ tarde suscipi¬
unt: sed tam̃ accensi semel. diffici¬
lius extingunt᷑. Et quia tardiꝰ¬
se in asꝑitatẽ concitant: furoris sui
duiriꝰ igne̾ seruant. Alii autẽ. qđ
est nequiꝰ. & citiꝰ iracundię flãmas
accipiunt: & tardiꝰ deponunt: ñ¬
nulli uͦ has & tarde suscipiunt:
& citiꝰ amitcunt. In quibꝰ nimirũ
quattuor modis. liqͥdo lector ag¬
noscit: qͥa & ad tranquillitatis bo¬
nũ. ultimꝰ plusquã pͥmꝰ appropin¬
Sed qͥd ꝓdest quod iracundia qͦmͦ
m̃tẽ te̾neat dicimꝰ: si ñ iro etiã
qualit̾ cõpesci debeat ex pͥmamꝰ:
Duobus & enĩ modis fracta: possi¬
dere animũ ira desuescit. Primus
quippe. ẽ: ut mens sollicita. ante¬
quã agere qđ lib& incipiat: om̃s
sibi quas pati potest contumelias
ꝓponat: quat inꝰ redemptoris sui
ꝓbra cogitans. ad aduersa se p̾pa¬
r&. Quȩ nimiru uenientia tan¬
to fortior excipit: quantõ se cau¬

Expanded text:
pares, accensionem tarde suscipipares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinSed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra cogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ silentiũ clausa. intra ment̾e ue¬
hementiꝰ exestuat: & clamosas tã¬
cita uoces format. Uerba sibi qͥbꝰ
exasperet᷑ obicit: & quasi in causȩ
examine posita. duriꝰ ex asꝑata res¬
pond&. Quod salomon breuit̃
insinuat dicens. Prestolatio impi-¬
oꝵ. furor. Sicq fit. ut ꝑturbatꝰ
animꝰ. maiorẽ strepitũ sui silentii
sentiat: eumq grauiꝰ clausȩ irae
flãma consumat. Unde bene ante
nos qͥdam sapiens dix̃. Cogitatio¬
nes iracundi. uipereȩ sunt genera¬
tiones: mentẽ cõmedunt matrẽ
suã. Sciendum uͦ. ẽ. qđ ñnullos
ira. citiꝰ accendit: faciliꝰ deserit:
non nullos uͦ tarde qͥdem cõmou&:
sed duriꝰ ten&. Alii nanq accen¬
sis calamis similes: dũ uocibꝰ ꝑstre¬
punt : quasi quosdam accensionis
suȩ sonitus reddunt. Citiꝰ qͥdem
flãmã faciunt: sed ꝓtinꝰ in fauil¬
la frigescunt. Alii autẽ lignis
grauioribus durioribusq ñ dis¬

Expanded text:
per silentium clausa intra mentem veper silentium clausa intra mentem vehementius aestuat et clamosas tacita voces format. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed durius tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vocibus perstrepunt, quasi quosdam / accensionis suae sonitus reddunt; citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam frigescunt. Alii autem, lignis gravioribus durioribusque non dis
Abbreviated transcription (Latin):
tionis iaculũ linguã uertit. Frĩs
nanq interitũ p̃cibus exposcit:
& hoc deũ ꝑpetrare expetit. qđ
ipse ꝑuersus homo facere. uł mȩ¬
tuit. uel erubescit: fitq ut & uo¬
to. & uoce. homicidiũ ꝑagat: etiã
cũ alesione ꝓximi manibꝰ cessat.
Aliquando ira ꝑturbato animo
quasi ex iudicio silentiũ indicit:
& quo se foris ꝑ linguã ñ expͥmit
intus de teriꝰ ignescitꝰ: ut iratus
quisq colloquutionẽ suã ꝓximo
subtrahat: & nil dicendo quã sit
auersus dicat. Et ñnũquã hȩc¬
silentii seueritas. ꝑ disciplinȩ dis¬
pensationẽ gẽritur: si tam̃ sollicite
in intimis. discretionis forma tene¬
atur. Nonnũquã uͦ dũ accensus
animꝰ a consueta loquutione re.¬
stringit᷑: ꝑ accessum temporis pȩ¬
nitus a ꝓximi dilectione separat᷑:¬
& acriores stimuli ad mentẽ ueni
festuca in trabẽ conuertit᷑ : dum
ira in odiũ ꝑmutat᷑. Plerunq ira

Expanded text:
tionis / iaculo linguam vertit. Fratris tionis / iaculo linguam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit et hoc deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere vel metuit vel erubescit. Fitque, ut voto et voce homicidium peragat, etiam cum a lęsione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo quasi ex iudicio silentium indicit, et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterior ignescit, ut iratus quisque conlocutionem suam proximo subtrahat et nihil dicendo, quam sit aversus, dicat. Et nonnumquam silentii sęveritas per disciplinae dispensationem geritur, si tamen sollicite in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero, dum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores stimuli ad mentem veniufestuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Plerumque ira
Abbreviated transcription (Latin):
nes meos: Cũ enĩ humilẽ dicer&:
quietũ ꝓtinꝰ adiunx̃. Si gͦ ira qui.¬
etem menti subtrahit: suã sancto
spũi habitationẽ claudit: cuiꝰ re¬
cessione animꝰ uacuus: ad aꝑtam
mox insaniã ducit᷑: & usq ad suꝑ-¬
ficiem. ab intimo cogitationum
fundamento dissipatur. Nam irȩ
suȩ stimulis accensum cor palpitat:
arpus tremit: lingua se prepedit:
facies ignescit: exasꝑant᷑ oculi: &
nequaquã recognoscunt᷑ noti. Ore
qͥdem clamor̃e format: sed sensus
quid loquat᷑ ignorat. In quo itaq
iste ab arrepticiis longe. ẽ. qui
actionis suȩ conscius non. ẽ: Un¬
de fit plerũq ut usq ad manus
ira ꝓsiliat: & quo ratio longiꝰ re¬
cedit. audacior exurgat: seq ip¬
sũ retinere animꝰ ñ ual&: qͥa fac¬
tus. ẽ. potestatis alienȩ: & eo furor
membra foris ictibus exerc&: quo
intus ipsam membroꝵ dñam m̃¬
tẽ captiuã ten&. Aliquando aut̃
manus ñ exerit: sed in maledic¬

Expanded text:
nes meos? Cum enim humilem diceret, nes meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad superficiem ab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus, quid loquitur, ignorat. In quo itaque iste ab arrepticiis longe est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad manus ira prosiliat, et quo ratio longius recedit, audacior exurgat; seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis alienę, et eo furor membra foras in ictibus exerit, quo intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquando autem manus non exerit, sed in maledic
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptũ. ẽ. Ira uiri. iusticiã dĩ
non oꝑat᷑: quia dũ ꝑturbata menꝰ
iudiciũ suȩ rationis exasꝑat: om̃e
qđ furor suggerit. rectũ putat
Piram grã uitȩ socialis amitcitur:
sic̃ scriptũ. ẽ. noli esse assiduus cũ
homine iracundo. ne discas semitaᷤ
eius: & sumas scandalũ animȩ tuȩ
qͥa qui se ex humana ratione ñ tem¬
perat: necesse. ẽ. ut bestialit̾ uiu̾at
solus. Per irã concordia rũpit᷑. sic̃
scriptũ. ẽ. Uir animosus parit ri¬
xas: & uir iracundus effundit pec¬
cata. Iracundus qͥppe peccata ef.¬
fundit: quia etiã malos qͦs incau¬
te ad discordiã ꝓuocat. peiores fa¬
cit. ꝑ iram lux ueritatis amittit᷑.
sic̾ scriptũ. ẽ. sol ñ occidat. suꝑ ira.¬
cundiã urãm: qͥa cũ menti iracun
dia confusionis tenebras incutit.
huic deus radiũ suȩ cognitionis
excludit᷑. Quod contra. iuxta ue¬
tustam translationẽ scriptum. ẽ.
humilẽ. & qͥetũ. & trementẽ sermo¬

Expanded text:
sicut scriptum est: Ira viri iustitiam dei non operatur, quia dum perturbata / mens iudicium suę rationis exasperat, omne, quod furor suggerit, rectum putat. Per iram gratia vitae socialis amittitur, sicut scriptum est: Noli esse assiduus cum homine iracundo, ne discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae, quia qui se ex humana ratione non temperat, necesse est, ut bestialiter solus vivat. Per iram concordia rumpitur, sicut scriptum est: Vir animosus parit rixas, et vir iracundus effundit peccata. Iracundus quippe peccata effundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam vestram. Qui cdia confusionis tenebras incutit, huic Deus radium suae cognitionis excluditur; quo contra, juxta vetustam translationem scriptum est: humilem et quietum et trementem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sententia uera ess&: si illata con¬
tra tanti uiri patientiã ñ fuisset.
Sed nos pensemꝰ quod dr̃: quãuis
ab auditoris sui uirtute relidat᷑:
ut ostendamꝰ quã rectũ. ẽ. quod
ꝓ̃mit᷑: si ñ in beatũ iob in iuste ꝓ.¬
meretur. Cũ scriptũ sit. tu autẽ
dnẽ cũ tranquillitate iudicas: sci¬
endũ nobis magnoꝑe. ẽ. qͥa qͦtiens
turbulentos animi motus. sub man¬
suetiidinis uirtute restringimus:
redire ad similitudinẽ conditoris
conamur. Nam cũ tranqͥllitatem
mentis. ira diuerberat: dilaniatã
quodainmͦ. scissamq ꝑturbat: ut
sibim& ipsi ñ congruat: acuim in¬
timȩ similitudinis amittat. Qnta
dũ mansuetudo amittit᷑: supernȩ¬
Simaginis similitudo uiciat᷑. Per
Iiram sapientia ꝑdit᷑: ut qͥd qͦue
ordine agendũ sit. omĩno nescuat᷑:
sic̃ scriptũ. ẽ. ira in sinu stulti reqͥ¬
escit: quia nimirũ intelligentiȩ

Expanded text:
rum sententia vera esset, si illata contra tanti viri patientiam non fuisset. Sed nos pensemus quod dicitur, quamvis ab auditoris sui virtute relidatur, ut ostendamus quam rectum est quod promitur, si non in beatum Job injuste promeretur, cum scriptum sit, Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; sciendum nobis magnopere est quia quotiens turbulentos motus animi sub mansuetudinis virtute restringimus, redire ad similitudinem conditoris conamur. Nam cum tranquillitatem mentis ira diverberat, dilaniatam quodam modo scissamque perturbat, ut sibimetipsi non congruat, ac vim intimae similitudinis amittat.  Vetdum mansuetudo amittitur, supernasimilitudo vitiatur. Per iram sapientia perditur, ut quid quove ordine agendum sit omnino nesciatur, sicut scriptum est: Ira in sinu stulti requiescit ; quia nimirum intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
Unde scriptũ. ẽ. Qui auertit au¬
rẽ suã ne audiat legem: oratio
eius erit execrabilis. Uocare aũt
nr̃m. ẽ. humili dm̃ p̃ce deposcere:
respondere uͦ dei. ẽ effectũ p̾cibꝰ
p̃bere. Ait gͦ. Uoca si. ẽ. qui tibi
respondeat. Ac si aꝑte dicat. Qnͣ¬
tumlib& afflictus clames: deũ
respondentẽ non habes: qͥa uox in
tribulatione non inuenit: quẽ
mens in tranquillitate contẽpsit.
Ubi adhuc deridendo subiungit:
ritate noluisti. Qui post irrisionẽ
ꝓtinꝰ sententiã ꝓtulit dicens. Uirũ¬

Expanded text:
ertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Vocare autem nostrum, est humili Deum prece deposcere; respondere vero Dei, est effectum precibus praebere. Ait ergo: Voca, si est qui tibi respondeat. Ac si aperte dicat: Quantumlibet afflictus clames, Deum respondentem non habes, quia vox in tribulatione non invenit, quem mens in tranquillitate contempsit. Ubi adhuc deridendo subjungit: ritate noluisti. Qui post irrisionem protinus sententiam subdit, dicens: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
eius iacula ipsa infirmitatis suȩ
delectatio sternit: Qui bene ue¬
lut tinea consumi describunt᷑
Tinea quippe dãpnũ facit: & sõ.¬
nitũ non facit. Ita iniquoꝵ men.¬
tes. qui dãpna sua considerare ne¬
gligunt: integritatẽ quasi nesci¬
entes ꝑdunt. Amit cunt nanq
a corde innocentiã: ab ore ueri.¬
tatẽ: a carne continentiã: & ꝑ ac¬
cessum temporis ab ȩtate uitã. S
hec se indesinent̾ amit tere nequa¬
quã conspiciunt: dũ toto desidio
curis temporalibus occupantur:
Quasi gͦ tinea consumunt᷑: qͥa sine
sonitu culpȩ. morsum tolerant: dũ¬
quanta detrimenta uitȩ. & inno¬
centiȩ patiant᷑ ignorant. Unde &
uesꝑam peccator succiditur: dũ
auitȩ suȩ exordio. usq ad t̾minũ.
iniquitatis ꝑpetratione uulnerat᷑
Om̃i nanq tempore reꝓbi ꝑ au-¬
gmentũ maliciȩ contra se ictus¬

Expanded text:
ejus jacula, ipsa infirmitatis suae ejus jacula, ipsa infirmitatis suae delectatio sternit? Qui bene velut tinea consumi describuntur. Tinea quippe damnum facit, et sonitum non facit; ita iniquorum mentes, quia damna sua considerare negligunt, integritatem quasi nescientes perdunt. Amittunt namque a corde innocentiam, ab ore veritatem, a carne continentiam, et per accessum temporis ab aetate 172 vitam. Sed haec se indesinenter amittere nequaquam conspiciunt, dum toto desiderio curis temporalibus occupantur. Quasi ergo a tinea consumuntur, quia sine sonitu, culpae morsum tolerant, quanta detrimenta vitae et innocentiae patiantur, dum ignorant. Unde et vesperam peccator succiditur, dum a vitae suae exordio usque ad terminum, iniquitatis perpetratione vulneratur. Omni namque tempore reprobi per augmentum maliti
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: quantomagis hi qui habitaq
domos luteas. qui t̾renũ habes
fundamentũ. consument᷑ uelut¬
a tinea: Ac si aꝑte dicat. Si pre¬
sentis uitȩ uiã illi sine contagio
transire nequeunt. qui et̾na nun¬
ciantes. sese contra temporalia ac¬
cingunt: quȩ detrimenta illi su¬
stinent. qui esse se in carnalis ha¬
bitationis uoluptatibꝰ gaudent:
Qui enĩ seruiunt ei non sunt stã¬
biles: quia cũ mens ad alta nitit᷑
carnis suȩ cogitatione dissipat᷑
ita ut seꝑe animꝰ dũ intimis in¬
hiat: dum sola cęlestia aspectat:
subita carnali delectatione ꝑcus¬
sus. a sem&ipso scissus iaceat: &¬
qui se infirmitatis suȩ molestias
suꝑasse gaudebat: repentino uiil¬
nere prostratus gemat. Prauitas g
& in angelis repperit᷑: dũ ipsos
quoq qui ueritate̾ nunciant. ñ¬
nunquã subreptio uitȩ fallacis
grauat. Si gͦ hi etiã mundi huiꝰ
iniquitate feriunt᷑. quos contra
eum scã intentio erigit: quibus
ictibus illi penetrant᷑. quos ante

Expanded text:
tem; quanto magis hi qui habitant domos luteas qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Ac si aperte dicat: Si praesentis vitae viam illi sine contagio transire nequeunt, qui aeterna nuntiantes, sese contra temporalia accingunt, quae detrimenta illi sustinent qui esse se in carnalis habitationis voluptatibus gaudent? Qui enim serviunt ei, non sunt stabiles, quia cum mens ad alta nititur, carnis suae cogitatione dissipatur; ita ut saepe animus dum intimis inhiat, dum sola coelestia aspectat, subita carnali delectatione perculsus, a semetipso scissus jaceat, et qui se infirmitatis suae molestias superasse gaudebat, repentino vulnere prostratus gemat. Pravitas ergo et in angelis reperitur, dum ipsos quoque qui veritatem nuntiant, nonnunquam subreptio vitae fallacis gravat. Si ergo hi etiam mundi hujus iniquitate feriuntur, quos contra eum sancta intentio erigit quibus ictibus illi penetrantur, quos ante
Abbreviated transcription (Latin):
lica. ẽ. in seipsa mutabilis: quam
uidelic& mutabilitatẽ uicit ꝑ
hoc qđ ei qͥ semꝑ idem. ẽ. uincu¬
lis amoris illigat᷑: recte nc̃ dr̃:
ecce qui seruiunt ei ñ ft̃ stabiles
Atq eius dem ꝓ̃tinꝰ documentũ
mutabilitatis adiungit᷑: cum de
apostatis spĩtibꝰ subinfert᷑. Et in
angelis suis repperit pͣuitatem
Ex quorũ casu bene infirmitatis
humanȩ considerationẽ colligit:
cũ ilico subnectit. Quantõmagis
hi qui habitant domos liteas : qͥ
terrenũ habent fundamentũ. con¬
sument᷑ uelut a tinea: Kuteas qͥp
pe habitamꝰ domos: quia in corpõ¬
ribus terrenis subsistimꝰ. Quȩ be¬
ne paulus considerans ait. Habe¬
mꝰ thesauruͦ istũ in uasis fictilibus
Et rursum. Scimꝰ. qͥa si terrestris
domus nr̃a huiꝰ habitationis dis¬
soluat᷑: quod ȩdificationẽ ex deo
habemꝰ. domũ ñ manufactã. Ter-

Expanded text:
lica est in semetipsa mutabilis, quam lica est in semetipsa mutabilis, quam videlicet mutabilitatem vicit per hoc, quod ei qui semper idem est vinculis amoris illigatur, recte nunc dicitur: Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de apostatis spiritibus subinfertur: Et in angelis suis reperit pravitatem. Ex quorum casu bene infirmitatis humanae considerationem colligit, cum illico subnectit: Quanto magis hi, qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Luteas quippe domos habitamus, quia in corporibus terrenis subsistimus. Quae bene Paulus considerans 171 ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Et rursum: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufact
Abbreviated transcription (Latin):
& si contemplationi auctoris in.¬
hȩrendo. in statu suo ĩmutabilit̃
ꝑman&: eo ipso tam̃ quo creat᷑a
est in sem&eipsa uicissitudinem
mutabilitatis hab&. Mutari autẽ.
ex alio ad aliud ire. ẽ: & insem&¬
ipsa stabilem non. eẽ. Unaquȩq
enĩ res. quasi tot passibꝰ ad aliud
tendit: quot mutabilitatis suȩ
motibꝰ subiaco. Sola autẽ natura
incomp̃hensibilis. a statu suo nescit
moueri: quȩ ab eo qđ semꝑ idem
.ẽ. nescit immutari. Nam si ange¬
lorũ substantia. a mutabilitatis
motu fuiss& aliena: bene ab aucto¬
re condita. nequaquã in reꝓbisp̾ibꝰ
a beatitudinis suȩ arce cecidiss&
Mire autẽ omp̃c deus naturã sũ¬
moꝵ spirituũ bonã. sed mutabi¬
lem condidit: ut & qui ꝑ manere
nollent ruerent: & qͥ in conditi.¬
one ꝑsisterent. tanto in ea iã dig¬
nius quanto ex arbitrio starent:
& eo maioris apud dm̃ meriti fi¬
erent: quo mutabilitatis suȩ mo¬
tũ. uoluntatis statione fixissent.
Quia g ipsa quoq natura ange¬

Expanded text:
etsi contemplationi auctoris inhaerendo, in statu suo immutabiliter permanet; eo ipso tamen quo creatura est, in semetipsa vicissitudinem mutabilitatis habet. Mutari autem, ex alio ad aliud ire est, et in semetipso stabilem non esse. Unaquaeque enim res quasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis a statu suo nescit moveri, quae ab eo quod semper idem est, nescit immutari. Nam si angelorum substantia a mutabilitatis motu fuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce cecidisset. Mire autem omnipotens Deus naturam summorum spirituum bonam, sed mutabilem condidit, ut et qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto et ex arbitrio starent; et eo majoris apud Deum meriti fierent; quo mutabilitatis suae motum voluntatis statione fixissent. Quia ergo ipsa quoque natura ange
Abbreviated transcription (Latin):
humilit̾ in sua animaduersione
timeat᷑. Et qui suꝑna degustat:
inferiora ȩquanimit̾ tolerat: qͥa
plene intus conspicit: quanti ȩsti.¬
m& quod foris agit. Male enĩ se
rectũ putat: qui regulam sũmȩ
rectitudinis ignorat. Et sepe li¬
gnũ rectũ credit᷑. si ad regulam
non ducat᷑: sed cũ regulȩ iuingit᷑:
ꝑquantã tortitudinẽ tumesc̾it
inuenit᷑: quia nimirũ rectitu¬
do abscidens increpat. qđ oculus
deceptus approbabat. Eliphar
itaq quia suꝑna conspexit: dis¬
trictũ iudiciũ de inferioribꝰ exe¬
rit: & quãuis beatũ iob ñ recte
redarguit: in comparatione tã¬
men creatoris omniũ. creaturȩ
modũ recte describit dicens. Ec

Expanded text:
humiliter in sua animadversione humiliter in sua animadversione timeatur. Et qui superna degustat, inferiora aequanimiter tolerat, quia plene intus conspicit, quanti aestimet quod foris agit. Male enim se rectum putat, qui regulam summae rectitudinis ignorat; et saepe lignum rectum creditur, si ad regulam non ducatur; sed cum regulae jungitur, per quantam tortitudinem tumescit invenitur, quia nimirum rectitudo abcidens increpat, quod oculus deceptus approbabat. Eliphaz itaque quia superna conspexit, districtum judicium de inferioribus exerit; et quamvis beatum Job non recte redarguit, in comparatione tamen creatoris omnium, creaturae modum recte describit dicens: C