comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinis scripturis nobiliter eruditus.
uita purissimꝰ. atq ad xp̃ianam philoso¬
phiam nudus & penitus expeditꝰ: doctor
ȩccłȩ incomparabilis. priuatim & publice
mirabiliter disputans. Meletius uͦ tantȩ¬

Expanded text:
in divinis Scripturis hobiliter eruditi, vita purissimi, atque ad Christianam philosophiam nudi penitus et expediti, doctoris Ecclesiae incomparabilis, privatim et publice mirabiliter disputantis. Hic quievit te
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ nouẽ diuersis in temptationũ generib
duxit. Cũq se semꝑ in om̃i agone ꝑsecu¬
tionũ positꝰ artiorib uinculis continentię
distringeret : & ad utilitatẽ atq instrue¬
tionẽ ęccłȩ in uerbo d̃ĩ nobilit̾ insisteret:
satiꝰq uigilanter erga omnẽ sacerdotiĩ
curã dieb desudaret ac noctib nonoꝑ
secutionis anno ep̃atus uͦ sui duodecimo
martyrii coronã capitis obtruncatione

Expanded text:
iversis tentationum generibus duxit. Cumque se semper, in omni agone persecutionum positus, arctioribus vinculis continentiae distringeret, et ad utilitatem atque instructionem Ecclesiae in verbo Dei nobiliter insisteret, satisque vigilanter erga omnem sacerdotii curam diebus sudaret ac noctibus, nono persecutionis anno, episcopatus vero sui duodecimo, martyrii coronam capitis obtruncatione
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥmo anno mitiũ primi mensis. qͦdẽ
decem & nouẽ annorũ circuli principium
scdm egyptios quidẽ mensis famenoth:¬
uicesima sexta diȩ scdm̃ in acedones distri
xͦi kł aprilis. in qua die inuenit sol non
solũ conscendisse primã partẽ: uerũ etiã
quartam iam in eadem habere. idest in
prima ex duodecim partibꝰ Hȩc autem
particula prima ex duodeci uernale ẽ
equinoctiũ: & ipsa ẽ initiũ mensium.
& caput circuli & absolutio cursus stella¬
rũ quȩ plauete id est uage dicunt᷑. ac
finis duodecimȩ particulȩ. & tocius cir-¬
dicimus eos: qui ante hoc noui anni
pascha putant ẽẽ celebrandũ. S nec a¬

Expanded text:
in primo anno initium primi mensis, quod est XVIIII annorum circuli principium, secundum Aegyptios quidem mensis Famenothvigesimo sexto die, secundum Macedones Distri cimo Kalendas Aprilis, in qua die invenitur sol non solum conscendisse primam partem, verum etiam quadram jam in eadem die habere, id est, in prima ex duodecim partibus. » Haec autem particula prima ex duodecim vernale est aequinoctium, et ipsa est initium mensium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius cirdicimus eos qui ante initium hoc novi anni Pascha putant esse celebrandum. Non
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionem atq ascensionem
dñi ad cȩlos thomas apłs ex com¬
monitione diuina thaddeum
ta discipulis ad edissenam ciuitatẽ
ȩuangelistam & predicatorẽ uerbi
dei mittit. simul & quȩ a dño ꝓ
missa fuerant impleturum. Hec
in archiuis publicis ȩdissenȩ ciuita¬
tis in qua tunc supradictus abgarus
regnauit ita descripta repperimus.
in his chartis quȩ gesta regis abgari
seruata antiquitus continebant.
Et ut euidens dictorum ueritas
fiat. ipsarum exemplaria epłarũ¬

Expanded text:
resurrectionem atque ascensionem Domini ad coelos, Thoma apostolus ex commonitione divina Thaddaeum 70 discipulis, ad Edessenam civitatem evangelistam et praedicatorem verbi Dei mittit, simul et quae a Domino promissa fuerant impleturum. Haec in archivo publico Edessenae civitatis, in qua tunc supradictus Abgarus regnavit, ita descripta reperimus, in his chartis quae gesta regis Abgari servata antiquitus continebant. Et ut evidens dictorum veritas fiat, ipsarum exemplaria ep
Abbreviated transcription (Latin):
lens bibliothecȩ suȩ quã apud a¬
lexandriam ex omĩum ueterum¬
grecorũ uoluminibꝰ construebat.
maiorem glãm qiuerere petut etiam
ab inerosolimis ut hebreas eorũ scrip¬
turas in grecam linguam intet pretatas
acciperet. At illi fubiecti quippe e¬
rant macedonibꝰ. electos & in scriptu¬
lingua peritissimos uiros. lxx pres
biteros miserunt ad ptolomeum.
in quotamen di uoluntas & consiliũ
gerebatur. Tunc ille singulorum
uolens accipere documenta. & ue¬
rens ne forte ꝑ interp̃tationem occul¬
tarent diuinis uoluminibꝰ insertam
ueritatem singulos a se inuicem sepa¬
rat & eadem seorsum positos inter p̃ta¬
ri iubet eumdẽq orddinem interp̃tandi
uari. Quosq rursum coram se in¬
unum om̃s reuocari & conferre ad in¬
uicem quȩ singuli interp̃tati sunt
facit: & tunc uere d̃s glorificat᷑. &
scriptura sc̃a quod uere diuina ẽẽt
agnoscit᷑. Om̃s enum eadẽ isdem

Expanded text:
lens bibliothecae suae, quam apud Alexandriam ex omnium Greacorum voluminibus construebat, majorem gloriam quaerere, petit etiam ab Hierosolymis ut eorum Hebraeas scripturas, in Graecam linguam interpretatas, acciperet. At illi, quippe subjecti erant Macedonibus, electos, et in Scriptulingua peritissimos viros septuaginta presbyteros miserunt ad Ptolemaeum. In quo tamen voluntas Dei et consilium gerebatur. Tunc ille singulorum volens accipere documenta, et verens ne forte per interpretationem occultarent insertam divinis voluminibus veritatem, singulos a se invicem separat, et eadem scorsum positos interpretari jubet, eumdemque interpretandi vare. Quos in unum cursum coram se revocare, et conferre ad invicem quae singuli interpretati fuerunt, jubet. Et nunc vere Deus glorificatur, et Scriptura sancta quod vere divina sit agnoscitur. O
Abbreviated transcription (Latin):
runt hic & humanus & benignus extit̾it er¬
ga famulos dĩ: ita ut ininitiis multo temꝑe¬
etiam illis benignior uideret᷑. qui nomine
saltem xp̃iani dicebant᷑. In tantũ uenerabat᷑
seruos c̃: ut om̃is domus eius esset ȩccła dĩ.
Deprauatus autem est .&. aueritate deiectꝰ.
ꝑquendam doctorẽ pessimũ. magistrum &.
uiros. ꝑsequi & interimi iuberet. tamquã qͥ
aduer sarent᷑ magicis artibus quib se ip¬
se subdiderat. Erant enim reuera & suit
eciam nunc: qui possunt uirtute meritoꝵ
suorũ restringuere fallacias demonũ. Nam

Expanded text:
runt, hic et humanus et benignus exstiterit in famulos Dei, ita ut in initiis multo etiam illis benignior videretur qui nomine saltem Christiani dicebantur. In tantum verebatur servos Domini, ut omnis domus ejus esset ecclesia Dei. Depravatus autem est et a veritate dejectus per quemdam doctorem pessimum magistrum et viros persequi et interimi juberet, tanquam qui adversarentur magicis artibus, quibus seipsum subdiderat. Erant enim revera, et sunt etiam nunc, qui possunt virtute meritorum suorum restinguere fallacias daemoniorum
Abbreviated transcription (Latin):
credulitatem inuitat & concitat segni¬
ores: simul & arguit quosdã uelut
pene ꝓlapsos. a fide: cũ ep̃c eoꝵ puhliꝰ
fuisset martirio consũmatus. S
et quadrati qui publio martiri suc¬
cesserat in sacerdotiũ meminit si¬
mul & memorat. quod labore eiꝰ
& industria. rediuiuus qͥdam in
eis calor fid̾i reparatus sit. Et il¬
lud in eadem designat epła. qd̃ dio¬
nisius ariopagithes qui ab apło pau¬
lo instructꝰ credidit xp̃o. scdm ea
quȩ in apłorũ actibus designant᷑. pͥmꝰ
apud athenas ab eodẽ apło ep̃c fuerit¬

Expanded text:
credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo instructus, credidit Christo, secundum ea quae apostolorum Actibus designantur, primus apud Athenas ab eodem Apostolo epi
Abbreviated transcription (Latin):
athanasium hostiȩ iumaculatȩ reliqͥas ꝑuilia¬
nũ draconem suũ post palestinȩ urbis ep̃m
mitct. Quas ille susceptas paucis arbitris sub
eauato sacrificii pariete inclusas ꝓphetico spu
ꝓfuturas generationi posterȩ conseruauit
qb: nunc deiectis e ꝓstiratis idolatriȩ ueftigis
m edib quonlã ꝓfanis aurea tecta consur¬
gerent. Sea post occasum serapis qui numq̃
urerat: quȩ iam alteriꝰ demonis stare delu¬
bra potuerunt: Parum dixerim: siom̃s que
erant alerandrie ꝑ singulas pene clumpnas
cueumq dlemonis ediculȩ infultȩ cetiderunt.
Nycunctas egipti urbes. per castella ꝓuicos.
si qua fana seu potius busta repperii potueit᷑.
instantia uniuscuiꝰꝙ ep̃i subruta. & ad solum
deducta sunt. ita ut rus denuo culture red¬
deret᷑. anͣ inuiste fuerat demonib de putatum.¬
xXUI

Expanded text:
Athanasium, hostiae immaculatae reliquias per JuliaAthanasium, hostiae immaculatae reliquias per Julianum diaconum suum, post etiam Palaestinae urbis Episcopum mittit. Quas ille susceptas, paucis arbitris sub cavato sacrarii pariete inclusas, prophetico spiritu profuturas generationi posterae conservavit: quibus nunc dejectis et prostratis idololatriae vestigiis, in aedibus quondam prophanis aurea tecta consurgerent. Sed post occasum 302 Serapis, qui numquam vixerat, quae jam alterius daemonis stare delubra potuerunt? Parum dixerim, si omnes quae erant Alexandriae per singulas pene columnas cujuscumque daemonis aediculae infultae ceciderunt. Sed per cunctas Aegypti urbes, per castella, per vicos, si qua phana instantia uniuscujusque Episcopi subruta, et ad solum deducta sunt, ita ut denuo rus culturae redderetur, quod injuste fuerat daemonibus deputatum.XXI
Abbreviated transcription (Latin):
uliani temporib uelut relaratis frenis . ef¬
ferbuit in omnẽ seuitiã feritas paganorũ.
Ex quo accidit ut apud sebastem palestine
urbẽ sepulchrũ beati iouannis baptiste. men¬
te rabida & funestis manib inuaderent:
ossa disꝑgerent. att ea rursũ collecta igni
cremarent: & scõs cineres pulueri imnmixtos ꝑ
agros & rura disꝑgerent. Sed di piuddentia
aactũ est quosdã de iherosolimis ex monasterio
Nnsbiupi hominis cũ orationis illic causa pidẽ
tempꝰ uerise.  cũ tantũ nefas humanis qͥdẽ
manib s ferma mente fieri uiderent: mori
gratiꝰ habentes quã huiuscemodi piaculo fu¬
nestari inter eos qui ossa adexurendũ legebass
mirti. & diligentiꝰ in quantũ res patiebat̾ ac
religiosus congregantes. furtim se uel ftupen¬
tib uel insanientib̃ subtrarere: ae ad religiosũ
patrem philippuo uenerand as reliquias ꝑtu¬
lere. Ile supra se ducens tantũ thesaurum ꝓpris
seruare uigilis ad pontificem maximũ tunc

Expanded text:
uliani temporibus velut relaxatis frenis efferbuit in omnem saevitiam feritas Paganorum. Ex quo accidit, apud Sebasten Palaestinae urbem sepulchrum Joannis Baptistae mente rabida et funestis manibus invaderent, ossa dispergerent, atque ea rursum collecta, igni cremarent, et sanctos cineres pulveri immixtos, per agros et rura dispergerent. Sed Dei providentia factum est, quosdam de Jerosolymis ex monasterio Philippi hominis Dei, orationis illuc caussa per idem tempus venisse. Qui cum tantum nefas humanis quidem manibus, sed ferina mente fieri viderent, mori gratius habentes, quam hujuscemodi piaculo funestari, inter eos qui ossa ad exurendum legebant, mixti diligentius, in quantum res patiebatur, ac religiosius congregantes, furtim se vel stupentibus, vel insanientibus subtraxere, et ad religiosum patrem Philippum venerandas reliquias pertulere. Ille supra se ducens, tantum thesaurum propriis servare vigiliis, ad Pontificem maximum tunc
Abbreviated transcription (Latin):
agere. ut ultione contempta tantũ catholi¬
cis de ȩccłarum restitutione consuleret. quo
fides recta absꝙ p̃dicationis inpedim̃to ꝓfice¬
ret: cõmunem se p̾bere erga sacerdotes ddĩ.
fide & religione & munificentia cunctis regiũ
aminũ exibere. accessu facilis. & absq imꝑiali
fastui ad colloquiũ se humilib prebere. horta¬
tu eiꝰ & largitionibꝰ eccłȩ plurimis locis ornatȩ
satis magnificeq constructȩ: p̃stare multa
poscentib sed frequentiꝰ ultro offerre. Idoloꝵ
cultus qͥ constantini institutione & deinceps
negligi & destrui ceptꝰ fuerat: eodẽ impe¬
rante collapsus est. Pro quib intantũ deo ca-¬
rus fuit: ut speciale ei munꝰ contulerit diuina
ꝓuidentia. Et enĩ inthebaide partibꝰ monachũ
quenddã iouẽm nomine sp̃u ꝓpheticorepleuit:
cuiꝰ monitis att responsis pacem retinere an
bellũ gerere esset melius sciscitabat᷑. EUI¬

Expanded text:
agere, ut ultione contemta, tantum catholiagere, ut ultione contemta, tantum catholicis de Ecclesiarum restitutione consuleret, quo fides recta absque praedicationis impedimento proficeret: communem se praebere erga sacerdotes Dei: fide, religione, et munificentia cunctis regium animum exhibere: accessu facilis et absque imperiali fastu ad colloquium se humilibus praebere: hortatu ejus et largitionibus, Ecclesiae plurimis locis ornatae satis magnificeque constructae: praestare multa poscentibus, sed frequentius ultro offerre. Idolorum cultus, qui Constantini institutione et deinceps negligi et destrui coeptus fuerat, eodem imperante collapsus est. Pro quibus in tantum Deo charus fuit, ut speciale ei munus contulerit divina providentia. Et enim in Thebaidos partibus monachum quendam Joannem nomine, spiritu prophetico replevit, cujus monitis atque responsis pacem retinere, an bellum gerere, esset melius, sciscitabatu
Abbreviated transcription (Latin):
apud thessalonicã seditione erorta. quidã
exmilitarib uir impetu fuisset popłĩ furen¬
tis extinctꝰ repentini nuntii atrocitate sue¬
census. ad ludoscircenses inuitari populũ. eiq
ex imꝑiuso circtmfundi milites atq obtrun¬
cari ut passim qͥsq octurrisset gladio iubet.
undictã etiã dare ñ erimii s: furori. Obhoc
cũ a sacerdotib italiȩ arguerẽt᷑. agnouit de¬
lictũ culpamq cũ lacͥmis ꝓfessus: publicam
penitentiam in conspectu totiꝰ eccłȩ eregit: &¬
in hoc sibi tempꝰ adscriptũ absq regali fastu
patienter impleuit. Quib om̃ib illud qͦq
mirabilit̾̃ adiecit. legem sanxit in posterũ.
ut sententiȩ pͥncipũ suꝑ animaũsione platȩ
in diẽ tricesimui ab executorib differrentur.
regressus: ibiq ut ab exordio pͥncipatus sui
summa cura sũmoq studio pulsis hereticis
ȩccłas catholicis tradere. idq ea moderatione

Expanded text:
apud Thessalonicam seditione exorta, quidam apud Thessalonicam seditione exorta, quidam ex militaribus vir impetu fuisset populi furentis extinctus, repentini nuntii atrocitate succensus, ad ludos Circenses invitari populum eique ex improviso circumfundi milites, atque obtruncari passim, ut quisque occurrisset, gladio jubet, et vindictam dari non crimini, sed furori. Ob hoc cum a sacerdotibus Italiae argueretur, agnovit delictum, culpamque cum lachrymis professus, publicam poenitentiam in conspectu totius Ecclesiae exegit: et in hoc sibi tempus adscriptum, absque regali fastigio patienter implevit. Quibus omnibus istud quoque mirabiliter adjecit: Lege sanxit in posterum, 289 ut sententiae Principum super animadversione prolatae in diem tricesimum ab executoribus differenturregressus, ibique, ut ab exordio principatus sui, summa cura summoque studio pulsis haereticis, Ecclesias catholicis tradere: idque ea moderatione
Abbreviated transcription (Latin):
ugiliis sub altari positꝰ ꝑ obsecrationes defen¬
sorẽ sibi ator eccłȩ dm̃ parabat. Cumꝙ hȩc in
longũ cliuersis machinis & oppugnationibꝰ
nequiꝗ̃ iustina molit᷑. maximꝰ qͥ se ex uere ty¬
ranni infamia & legittimũ pͥncipẽ gestiret
oftendere: datis litteris impiũ ꝓtestat᷑ inceptũ
fidẽ cĩ impugnari & statuta catholicȩ ȩcclȩ sub¬
rui. Et interhȩc: apinquare italiã cepit. Quo
iustina comꝑto: hoste fimul atq impietatis con¬
scientia purgente. in fugam uersa cũ filio. exi¬
lia quȩ d̃ĩ sacerdotib parabat pͥma sortitur.
tatisq acbeneficiorũ gratiani menior. & in
uindictã totis uirib orientis insurgens. ultꝰ
ipsa uiolauerat. & regnũ tyrannidȩ pulsa
restituit. Atq ipse post ea auã romã illust
triumpho inuectꝰ ẽ: ad ꝓpͥa rursũ regna re¬
meauit.
Ir idem tempus
subreptione quadã demonis. turpis ma

Expanded text:
vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defenvigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atque Ecclesiae Deum parabat. Dumque haec in longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et legitimum principem gestiret ostendere, datis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerdotibus praeparabat, prima sortitur. tatisque ac beneficiorum Gratiani memor, et in vindictam, totis viribus Orientis insurgens, ultusipsa violaverat, et regnum tyrannide depulsa, restituit. Atque ipse posteaquam Romam illustri triumpho invectus est, ad propria rursus regna remeavit.r idem tempus subreptione quadam daemonis, turpis mac
Abbreviated transcription (Latin):
globũ ad eccłam mittit. confringi ianuas
oppugnari scã. sacerdotẽ ꝑtrabi atꝙ inexi¬
liũ agiptinꝰ iubet. S tanta fuit ꝑseueran¬
tia fideliũ populorũ: ut animas priꝰ amit
uersum fidẽ patrũ imꝑtalia decreta man-¬
dant᷑ beniuolo tunc memoriȩ scriniis p̾siden¬
ti. Sed ille eui ahincunabulis sacra fides
uenerabilis fuit: abnegat se impia posse
uerba ꝓferre: & contra dm̃ loqui. Tum uͦ
ne inceptũ reginȩ frustrari uiderit᷑: cel¬
sior ei honor ꝓmittit᷑. si impleret iniuncta. Ille
qͥ nobilior in fide ẽẽ quã in honorib cuperet:
qͥd mͥ ait ꝓ impietatis mercede altiorẽ ꝓmit¬
titis gradũ: Hunc ipsũ quẽ habeo tollite.: tan¬
tũ m conscientia ficd̃i duret illesa. hȩc dicens:
ante pedes impia p̃cipientiũ cingulum iecit.
Ambrosius uͦ adu̾sus reginȩ furorẽ ñ se manu
defensabat aut telo. s ieuiniis continuatis ꝙ

Expanded text:
globum ad Ecclesiam mittit: confringi januas, globum ad Ecclesiam mittit: confringi januas, oppugnari sancta, Sacerdotem pertrahi, atque in exilium agi, protinus jubet. Sed tanta fuit perseverantia fidelium populoversum fidem patrum Imperialia decreta mandantur Benevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impietatis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque
Abbreviated transcription (Latin):
britannias exorto ꝑ andragathiũ duc̃e lugduni
suorum magis ꝓditione quam ui hostiũ ꝑemp¬
ꝑterritꝰ: simulatione oblatam pacẽ a maximo
simulans ipse quoꝙ libenter amplectitur:
Cum interim iustina mat̾ eiusdẽ. arrianȩ he¬
reseos alumpna impietatis suȩ uenena qͥ uiuen¬
te uiro siuĩpsserat: filio facile decepto fidenter
re ȩccłarum statũ. cõminari cepit sacerdotib
depulsiones exilia nͥ aryminensis concilii de¬
creta. quib fides patrũ temerata fuerat reuo¬
carent. Qbello ȩcelȩ murũ & turrẽ ualidissi¬
sibi aditũ debellandȩ rimabat᷑ ȩccł̃e. Sed
quamuis illa ierabel spũ pugnaret armata.
resistebat tam̃ amhrosius heliȩ uirtute reple¬
⁊ & gra. Ipsa autẽ inȩccłiis garrire. streꝑe.
ammare & inflãmare ad discordiã popłos.
putare: & ꝓhac apud filiũ conqueri. Unde
adolescentulus ꝓ contumeliȩ inuidia quam
falso conflauerat mater accensus: armatorũ

Expanded text:
Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, suorum magis proditione, quam vi hostium, perempperterritus, simulatione oblatam pacem a Maximo, simulans ipse quoque libenter amplectitur. Cum interim Justina mater ejusdem, Arianae haereseos alumna, impietatis suae venena, quae, vivente viro, suppresserat, filio facile decepto fidenter re Ecclesiarum statum, comminari sacerdotibus depulsiones, exilia, nisi Ariminensis concilii decreta, quibus fides patrum temerata fuerat, revocarent. Quo bello Ecclesiae murum et turrim validissisibi aditum debellandae rimabatur Ecclesiae. Sed quamvis illa Jezabel spiritu pugnaret armata, resistebat tamen Ambrosius, Eliae virtute repletus et gratia. Ipsa autem in Ecclesiis garrire, strepere, animare, et inflammare ad discordiam populos putare, et pro hoc  Al. hac apud filium conqueri. Unde adolescentulus pro contumeliae invidia, quam falso conflaverat mater, accensus, armatorum
Abbreviated transcription (Latin):
metallis resolui monachos iubet. Ipse tamen
ab hostib circumuentꝰ in p̃sidio qͦerbello trepioꝰ
confugerat. impietatis suȩ penas igne exustus
dedit. annis in imꝑio cũ fr̃e primo e post cũ
fr̃is filiis quatuordecĩ pariter eractis. Quȩ pug¬
na initiũ mali romano imꝑio tunc & deinceps
gitur gratianus XTIII fuit.¬
cum fr̃e admodũ paruulo post patrui necẽ
orientis quoq suscepit imperiũ. Is pietate
& religione om̃s pene qͥ ante se fuerant pͥnci-¬
pes superabat. usu armorũ strenuus. uelor
corpore e ingenio bonꝰ erat. Sed iuuenili ex¬
ultatione plus fere letus quã sufficiebat: &
plus uerecundus quamreipublice intererat.
tis regni curis habere participem. & quia ut
sermo diuinꝰ monet. meliꝰ duo quam unꝰ: con¬
sortem adicissit theodosium. eiq orientis ꝓ¬
curatione ꝑmissa: partes sibi ac fr̃i occiduas
reseruauit. Uerũ ipse is postquã multa reli¬
gioseac fortiter gessit: a maximo tyranno apud

Expanded text:
metallis resolvi monachos jubet. Ipse tamen ab hostibus circumventus in praedio, quo ex bello trepidus confugerat, impietatis suae poenas igni exustus dedit, annis in Imperio cum fratre primo, et post cum filiis fratris, quatuordecim pariter exactis. Quae pugna initium mali Romano Imperio tunc et deinceps fuit. Igitur Gratianus cum fratre admodum parvulo, post patrui necem Orientis quoque suscepit Imperium. Is pietate et religione omnes pene, qui ante fuerant principes, superabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exultatione plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus, quam Reipublicae intererat. tis regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occiduas reservavit. Verum is postquam multa religiose ac fortiter gessit, a Maximo tyranno apud
Abbreviated transcription (Latin):
Apollinaris ep̃c. uir sane inter ceteros instructꝰ
s dũ contentionis uitio nimiũ agitat᷑. & ad¬
uersũ om̃e quod quisq dixerat ire obuiꝰ delec¬
tat᷑: iactatione ingenii malefortis. heresim ex
contentione generauit. asserens solu corpus
solum ñ etiam aniina a dño in dispensatione
susceptam In quo euidentib euuangłi testimo¬
niis urgeret᷑. quib ipse dñs a saluator habere
se animã ꝓfitet᷑ &e. ponere eam quando uullt.
& iterũ assumere eam. quamq turbatã & tris¬
tẽ eẽ dicit usq ad mortẽ: uertit se post hec &
ea solũ qua uiuificat corpus. Ad supplemen¬
tũ uͦrationabilis partis ipsũ uerbũ cd̃i fuisse
ꝑhibebat. Quȩ assertio primo inurbe roma
gregato tali sententia depulsa est: ut decerne¬
rent siqͥs filiũ dĩ. qui sicut uere d̃s est. ita &
uere homo fuit. uel humanitatis aliqͥd uel
deitatis minꝰ diceret habuisse: ab ȩccla alienꝰ
iudicaret᷑. Quȩ sententia & apud alexandriã

Expanded text:
sane in caeteris instructus, sed dum contentionis vitio nimius agitur, et adversum omne quod quisque dixerat, ire obvius delectatur, jactatione ingenii malefortis haeresim ex contentione generavit, asserens solum corpus, non etiam animam a Domino in Dispensatione susceptum. In quo cum evidentibus Evangelii testimoniis urgeretur quibus ipse Dominus et Salvator habere se animam profitetur, et ponere eam quando vult, et iterum assumere eam: quamque turbatam et tristem dicit esse usque ad mortem vertit se post, et neea solum qua vivificat corpus. Ad supplementum vero rationabilis partis, ipsum Verbum Dei fuisse perhibebat. Quae assertio primo in urbe Romascopo concilio congregato tali sententia depulsa est, ut decernerent, Si quis Filium Dei, qui sicut vere Deus, ita et vere homo fuit, vel humanitatis aliquid, vel deitatis minus diceret habuisse, alienus ab Ecclesia judicaretur. Quae sententia et apud Alexandriam
Abbreviated transcription (Latin):
quin potꝰ & e contrario scribentes ei p̃¬
cipiebant. ut magis quȩ pacis sunt a¬
studeret. Deniq extant etiã ipsorum
literȩ : quibꝰ asperius obiurgant uic¬
torem: uelut inutilit̃ eccłe commodis
consulentem

Expanded text:
quin potius e contrario scribentes ei iubebant, ut magis quae pacis sunt astuderet. Extant etiam ipsorum literae, quibus asperius obiurgant Victorem velud inutiliter ęcclesiae commodis consulentem
Abbreviated transcription (Latin):
cendens: quod quarta deci maluna
putarent om̃igene re pascha obseruan¬
dũ. quando scilicet uideis agnus p̃cipi
tur immolari. uelut necessario confirman¬
tes. in quacũq diȩ septimanȩ quartade¬
cima lima euenisset. solui debere ieiunia
cũ talis consuetudo in nullis prorsus alis¬

Expanded text:
scendens, quod quartadecima luna putarent omni tempore Pascha observandum, quando scilicet Judaeis praecipitur agnus immolari, velut necessarium confirmantes, in quacunque die septimanae quartadecima luna venisset, solvi debere jejunium, cum talis consuetudo in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ ur̃m minimus policrates scdm
tem namq exparentibꝰ meis pordinem
seruauerunt hunc diẽ. ut conuenirent
cũ illo quo fermentũ iudeorũ populus
annos etatis gerens in nomine dñi mul¬
plenissime habens. & scĩs scripturis inten¬
dens. ñ pturbabor ex his quȩ ad terrorẽ
ꝓferuntur: quia ce maiores mei dixert̃

Expanded text:
omnium minimus Polycrates secundum tem namque ex parentibus meis pservo hunc diem, ut conveniret cum illo, quo fermentum Iudeorum populus annos etate gerens in nomine Domini, mulnoticiam habens et sanctis scripturis intendens, non perturbabor ex his, quae ad terrorem proferuntur, quia et maiores mei dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
pagatur. & sermo dñi ex om̃i genere ho-¬
minũ. ad agnitionẽ & pietatẽ d̃i sũmi
animas congregabat. Deniq & in urbe
roma multos ex illis illustribꝰ uiris & pre
S non hoc equis occulis ille antiauus hu¬
manȩ salutis hostis aspȩrit. Continuo
tleniq aggreditur uariis nr̃os machinis

Expanded text:
pagatur; sermo Domini ex omni genere hominum ad agnitionem ac pietatem Dei summi animas congregabat. Denique et in urbe Roma multos ex illis illustribus et praediviSed hoc non aequis oculis ille antiquus salutis humanae hostis aspexit. Continuo denique aggreditur variis nostros machinis
Abbreviated transcription (Latin):
Isnamq cum rem cuiusdã potentis sub mer¬
sum blanditiis mulcebat᷑. Cum uͦ utrumq
contempneret: preacuta sude ualidissime
transuerberatꝰ ꝑmedia uiscera neci tradit᷑.
frigore. langore. latronib bestiisq consũp¬
te sunt: Qom̃s imitati electos dĩꝓphetas.
gła martyrii coronati sunt. Deniq & uene¬
randus senex cheremon ep̃s hic erat urbis egyp¬
ti. quȩ dicit᷑ nicopolis. cum ad arabicũ mon¬
tem una cũ grandeua coniuge discessiset:

Expanded text:
Is namque cum rem cujusdam potentis sub mersum blanditiis mulcebatur. Cum vero utrumque contemneret, praeacuta sude validissime transverberatus per media viscera neci traditur.frigore, languore, latronibus, bestiisque consumpti sunt; qui omnes imitati electos Dei prophetas, gloria martyrii coronati sunt. Inter quos et venerandus senex Chaeremon episcopus hic erat urbis Aegypti quae dicitur Nilopolis cum ad Arabicum montem una cum grandaeva conjuge discessisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. In hoc uͦ nulla a uidice moderatiore¬
seruat᷑: s geminatis suppliciis. ex crucia¬
tũ cũ latronib iussit incendi ignorans
quod crudelitate sua optimo martir is aluato¬
ris similitudinẽ deculit: qui ꝓsalute humani
generis una cũ latronib ꝑtulit crucem. Tur

Expanded text:
tur. In hoc vero nulla a judice moderatio reservatur; sed geminatis suppliciis excruciatum cum latronibus jussit incendi, ignorans quod crudelitate sua optimo martyri Salvatoris similitudinem detulit, qui pro salute humani generis una cum latronibus pertulit crucem . Aur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e corpꝰ eius menbratĩ fustib conliserunt:.
uultũq & oculos acutis calamis terebrantes
ertra urbem cũ cruciatib eiecerunt: ibiq
quod in eosuꝑerat sp̃s lapidib ex pulerunt.
nomine. ad idola ꝑducentes: adorare coge
uincula pedib innectentes. & ꝑplateas to¬
tuis ciuitatis trahentes. fedo horrendoq sup¬

Expanded text:
omne corpus ejus fustibus colliserunt. Vultumque et oculos acutis calamis terebrantes, extra urbem cum cruciatibus expulerunt. Ibique quod in eo supererat spiritus, lapidibus ejecerunt. m ad idola perducentes, adorare cogebincula pedibus ejus innectentes, et per plateas totius civitatis eam trahentes, horrendo sup
Abbreviated transcription (Latin):
hunalib astantes eum quidã xpĩan a uidice
torqueret᷑ oiam pene ad negandũ declinaret:
dirumpebant᷑ int̾ semetipsos. uultu ocłis.
acnutib uelut erigere conabant᷑ illũ qͥ in
suppliciis positus trepidabat. interdũ etiam
manus ꝓtendere: actotius reliqui corporis
motib & habitu diuerse inclinanti tamꝗͣ.
subleuare lapsantis animũ gestiebant. Con¬
uersi uͦ ad eos om̃s e. quid de semecipsis ꝓfite¬
rentur ex eorum nutib cognoscentes : prus
pene quam in eos uulgus clamorib insiliret.
ipsi in mediũ ꝓrumpunt: & se xpĩanos esse

Expanded text:
ndriam astantes, cum quidam Christianus a judice torqueretur, et jam pene ad negandum suaderetur, disrumpebantur intra semetipsos, et vultu, oculis ac nutibus velut erigere conabantur illum qui in suppliciis positus trepidabat. Interdum etiam manus protendere, ac totius reliqui corporis motibus et habitu diverse inclinati, tanquam sublevare lapsantis animos gestiebant. Conversi vero ad eos omnes, et quid de semetipsis profiterentur, ex eorum motibus agnoscentes, prius pene quam in eos vulgus clamoribus insiliret, ipsi in medium prorumpunt, ac se Christianos esse
Abbreviated transcription (Latin):
constrictus. ita ut neq incedere net stare
posset.: cum his qui eũ in sellula portabant
offertur. Quorũ unus quidẽ statim nega¬
uit: alius uͦ nomine eunus. cũ uili ano se¬
ne in dñi nr̃i iu xp̃i confessione ꝑdurat.
uolentes etiam mortuis illudere cad aueri-
simus nules iam dñi. & nusquã se inferior
factus: in confessione ꝑsistens capite ꝓ pie¬

Expanded text:
constrictus esset, ut neque incedere neque stare posset, cum his qui eum in sellula portabant judici offertur. Quorum unus quidem statim negavit, alter nomine Eum Eunus cum Juliano sene in Domini confessione perdurat. volentes etiam mortuis illudere cadaveribussimus miles jam Domini, et nusquam se inferior factus, in confessione persistens, capite pro pie
Abbreviated transcription (Latin):
perimus. in multis sepe confessionib satis
clarus efficitur & ꝓpassionum tormentorũꝙ.
insectando laboratis: Caput meũ ꝓ quo
magnopere fatigamini. auulfum ceruici¬
b sumite: & donũ magnũ ad tyrannum

Expanded text:
pi, in multis saepe confessionibus satis clari, et pro passionum tormentorumqueinsectando laboratis? Caput meum pro quo magnopere fatigamini, avulsum cervicibus sumite et donum magnum ad tyrannum
Abbreviated transcription (Latin):
perunt. S admirandam uirginẽ longeue
etatis apollononiam nomine cũ corripuis¬
sent: dentes ei pͥmo om̃s effoderunt. cõges¬
tis deinde lignis extruxerunt rogũ: conii¬
nantes uiuam se eam incensuros. nͥ cum ipsis¬
barit̃ impia uerba ꝓferret. At illa ut rogũ
uidit ẽẽ suecensum: paululũ qͥd in semet¬
te ꝓsiliuit. ita ut pterrerent᷑ etiã ipsi erude¬
utatis auctores. quod promptior inuenta ẽ
ad mortem femina. quam ꝑsecutor ad penã.
lissimis affecere suppliciis: ita ut om̃s ei iunc¬
turas menbrorũ pͥus soluentes: de superio¬
rib eum p̃cipitarent. Nullum nr̃isiter e¬

Expanded text:
et admirandam virginem longaevae aetatis, Apolloniam nomine, cum corripuissent, dentes ei primo effoderunt; congestis deinde lignis exstruxerunt rogum, comminantes se vivam eam incensuros, nisi cum ipsis impia verba proferret. At illa, ut rogum vidit esse succensum, paululum quid intra semette prosilivit; ita ut perterrerentur etiam ipsi crudelitatis auctores, quod promptior inventa est ad mortem femina, quam persecutor ad poenam.lissimis affecerunt suppliciis, ita ut omnes ei juncturas membrorum prius solventes, de superioribus eum praecipitarent, ac sic Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Isti gͦ diuini martyres. qui cũ xp̃o
in celestib sedent. & regni eius participes
sunt ato iudicii. qui cum ipso de lapsis fr̃ib
iudicant: isti inquam ipsi susceperunt lap¬
sos. & penitentiam conuersionẽq eoꝵ non
respuerunt: scientes quod dñs ñr cuiͦ ipsi
erant martyres. ñ uult omino mortẽ mo-¬
rientis: sed conuersionẽ eiꝰ & penitentiam
querit. Si gͦ isti receperunt quosdam &
in ȩccła statuerunt. in oratione quoq ꝙ in
cibo eis cõmunicauerunt: qͥd nos facere
uultis fr̃s: Quid nobis agendum putatis:
Nonne nos sequi eorum sententias & iudici¬

Expanded text:
i igitur divini martyres, qui cum Christo in coelestibus sedent, et regni ejus participes atque judicii, qui cum ipso de lapsis fratribus judicant: isti, inquit, ipsi susceperunt lapsos ad poenitentiam, conversionemque eorum non respuerunt, scientes quod Deus noster, cujus ipsi erant martyres, non vult omnino mortem morientis, sed conversionem ejus et poenitentiam quaerit. Si ergo isti receperunt quosdam, et in Ecclesia statuerunt, in oratione quoque eis et in cibo communicaverunt, quid nos facere vultis, fratres? Quid nobis agendum putatis? Nonne sequi nos eorum sententias, et judici
Abbreviated transcription (Latin):
sis eam atq exquificis eruciatib affligebat:
eo marime quod eiꝰ sententiam uincere cu¬
piebat: quam laudabili uoce decreuerat:
nichil se prorsus eorũ auȩ contͣfas impera¬
bant᷑ acturam. Quȩq statuti sui tenax.
ad ultimum capite punit᷑. Secunda uͦ¬
rabilis & fecundissima in filiis: sed quosñ
Quȩ dum nimia utunt᷑ constantia apud iudi¬
cem & ille uinci erubescit a feminis maudi¬
tistormentorũ generib toleratis : finẽ om̃iu̾
ferro cedente suscipiunt. Heron quoq: & ar¬

Expanded text:
ibus affligebat, et maxime, quod ejus sententiam vincere cupiebat, quia laudabili voce decreverat nihil se prorsus eorum quae sibi contra fas imperabatur, acturam; quae statuti sui tenax ad ultimum capite punitur. Secunda rabilis et fecundissima in filiis, sed quos noquarta; dum nimia utuntur constantia apud judicem, et ille vinci erubescit a feminis, inauditis tormentorum generibus tolerat, finem omnium, ferro cedente, suscipiunt, gloriose
Abbreviated transcription (Latin):
mo om̃iũ puerulũ dioscorum. tanꝗͣ pro
uideret: ferocius eũ cruciare contendit.
Tum deinde ceteros uariis torm̃tis dilani¬
ans. cũ parimͦ ꝯstantia fidei uideret arma¬
tos : tradi ignib iubet. Dioscorũ uͦ puerũ
quod sibi cõstanter e sapienter in omnib
respondisset. admiratus differri p̃cepit:
sperans eũ ꝓetate penitudinẽ gesturũ. Ob¬

Expanded text:
mo omnium puerulum Dioscorum, tanquam pro videret, ferocius eum cruciare contendit. Tum deinde caeteros variis tormentis dilanians, cum pari modo constantia fidei videret armatos, tradi ignibus jubet. Dioscorum vero puerum, quod sibi constanter et sapienter in omnibus respondisset, admiratus judex, differri praecepit, sperans eum pro aetate poenitudinem acturum.
Abbreviated transcription (Latin):
tarios ur̃os. illic repperietis primũ qͦq ne¬
ronem in hanc sectam tunc marime romȩ
orientem. cesariano gladio ferocẽ fuisse.
Tali dedicatore dampnationis nr̃e : eti¬
am gloriam᷑. Qenĩ scit illũ intelligere
potest. ñ nisi grande aliqͦd bonũ a nero¬
ne dampnatũ. Temptauerat & domitia¬
nus portio neronis de crudelitate: s qͣsi
homo facile cȩptũ rep̃ssit. restitutis etiã
qͦs relegauerat. Tales nob̾ semꝑ fuere in¬
secutores iniusti. impii. turpes. quos &
ipsi dampnare consueuistis. a qͥbꝰ damp¬
natos restituẽ soliti estis. Hȩc t̾tullianꝰ.¬
Igit᷑ nero ut aptũ se hostem diuinitatis
drerpetit neces. & paulũ qͥdẽ capite in ipsa ur¬
he roma: petruo uͦ crucis patibulo condemp¬

Expanded text:
tarios vestros, illic reperietis primum Neronem in hanc sectam cum maxime Romae orientem Caesariano gladio ferocisse. Sed tali dedicatore damnationis nostrae etiam gloriamur. Qui enim scit illum, intellegere potest non nisi grande aliquod bonum a Nerone damnatum. Temptaverat et Domitianus, portio Neronis de crudelitate, sed qua et homo, facile coeptum repressit, restitutis etiam quos relegaverat. Tales semper nobis insecutores, iniusti, impii, turpes, quos et ipsi damnare consuestis, a quibus damnatos restituere soliti estis. Ceteruimus, ut apertum se hostem divinitatis Dei, expetit neces; et Paulum quidem capite in ipsa urbe roma, Petrum vero crucis patibulo condem
Abbreviated transcription (Latin):
cłȩ & corithiorũ. coniunristis. Ambo
enĩ simul aduentantes. & in nr̃a corin-¬
thiorũ ȩccła docuerunt. & ꝑ omne m
italiã atq in hac urbe simul docentes
etiam martẏrio pariter uno eodemq
tempore coronati st̃. Hȩc autẽ retu

Expanded text:
 Ambo etenim simul adventantes et in Corinthia Ecclesia docuerunt, et per omnem Italiam atque in hac urbe simul docentes etiam martyrio pariter uno eodemque tempore coronati sunt. Anacletu
Abbreviated transcription (Latin):
iam non ꝓcul aponte moluio castra po-¬
reptus maxentius agitur in oceursum :¬
& proruens urbis romȩ portis. seqͥ se
reliquũ exercitũ iubet. ac prior ipse
obuius precurrt armatus Iusserat autem
nauib ad decipulam compositis fluuiũ
sterni: & supositispontib erequari. Ut

Expanded text:
ocul a ponte Milvio castra po Maxentius agitur in occursum, et proruens urbis Romae sequi se reliquum exercitum jubet, prior ipse urrit armatus. Jusserat autem navibus ad decipulam compositis fluvium sterni, et superpositis pontibus exaequari. T
Abbreviated transcription (Latin):
Ex in signũ quod in celo sibi fuerat demon¬
stratũ in militaria uerilla transformat.
ac labarum quem dicunt in spetiẽ dñi
cȩ crucis exaptat: & ita armis uerillisq
religionis instructus. aduersum impioꝵ
arma ꝓficiscitur. Sed & in dextera sua
manu signũ nichilominꝰ crucis ex auro
fabrefactum habuisse ꝑibetur. Uerum¬

Expanded text:
Exin signum, quod in coelo sibi fuerat demonExin signum, quod in coelo sibi fuerat demonstratum, in militaria vexilla transformat, ac Labarum, quem dicunt, in speciem crucis Dominicae exaptat, et ita armis vexillisque religionis instructus, adversum impiorum arma proficiscitur. Sed et in dextra sua manu signum nihilominus crucis ex auro fabrefactum habuisse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pis filiꝰ. aduersus maxentiũ urbis romȩ ty-¬
ret: erat quidẽ iam tunc xpiãnȩ religionis
fautor. ueriq di uenerator. nondũ tam̃
ut est sollemne nr̃is initiari. signũ dñicȩ
passionis acceperat. Qum gͥ anxius & mul¬
ta secum de imminentis belli necessitate
ꝑuoluens iter ageret. atꝙ ad cȩlũ sepiꝰ oculos
eleuaret. & inde sibi diuinũ precaret᷑ auxi¬
liũ: uidet ꝑserenũ ad orientis partem.
in cȩlosignũ crucis igneo fulgore rutilare.
Cumq tanto uisu fuisset exterritꝰ. ac nouo
ꝑturbaret᷑ aspectu. astare sibi uidet an¬
gelos dicentes. Constantine ENT OyCN¬
letus redditus. & de uictoria iam securus:
signum crucis quod in cȩlo uiderat. in
sua fronte designat. s & ita celitus inuita¬
tus ad fidem. non michi illo uidetur
inferior: cui similiter de celo dictum est.
Saule saule quid me ꝑsequeris: ego fum
irt̃c natarenꝰ : nisi quia hic ñ adhuc ꝑse¬
quens sediam consequens inuitatur.

Expanded text:
pe cum adversus Maxentium urbis Romae tyret, erat quidem jam tunc Christianae relifautor verique Dei venerator, nondum tamen, ut est solemne nostris initiari, signa Dominicae passionis acceperat. Cum igitur anxius et multa secum de imminentis belli necessitate pervolvens iter ageret, atque ad coelum saepius oculos elevaret, et inde sibi divinum precaretur auxilium, vidit per soporem ad orientis partem in coelo signum crucis igneo fulgure rutilare, cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo perturbaretur aspectu, astare sibi vidit angelos dicentes: Constantine, inlaetus redditus, et de victoria jam securus, signum crucis, quod in coelo viderat, in sua fronte designat, et ita coelitus invitatus ad fidem, non mihi videtur inferior, cui similiter de coelo dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris? ego sum Jesus Nazarenus , nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam exconsequens invitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ita gererent᷑: & ꝑgestorũ bonitatem.
tacita quadam predicatione dĩ nr̃i ueritas
nosceret᷑. itaut completũ uideret᷑ illud qͦd
scriptum ẽ in exodo. quia egiptiis erant te¬
nichilominꝰ dñs ds nr̃ magnificari in scĩs
suis & ceptȩ uirtutis opus ꝓsperiorib suc

Expanded text:
dem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas noscscriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenihilominus Deus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
sche id est in ipsi iuigiliis cũ interẽe uoluisset¬
sua & inter penitentes staret. nec ullomͦ co¬
piam sibi mysteriorũ futuram : ñ priꝰ ꝑpęni¬
tentiam culpas quȩ de eofereb ant᷑ plurimȩ
diluisset. Ferunt gͥ libenter eum quoda sa¬
cerdote fuerat imperatũ suscepisse diuinũ
sibi mnẽe metũ s fidem religionis plenissimã
rebus atq operibus conproban.

Expanded text:
schae, id est in ipsius vigiliis, cum voluissetsua, et inter poenitentes staret, nec ullo modo copiam sibi mysteriorum futuram, nisi prius per poenitentiam culpas, quae de eo ferebantur plurimae, diluisset. Fertur igitur libenter eum quod a sacerdote sibi imperatum fuerat suscepisse, divinum sibi inesse metum, et fidem religionis plenissimam, rebus atque operibus comprobans.
Abbreviated transcription (Latin):
constructȩ. Nam e in serapis sepulchro ꝓfa-¬
nis ȩdib cõplanatis. ex uno latere martyriũ¬
& ex alio consurgit ȩccła. Occasio autẽ mar¬
tyrii construendi unde data sit. dignũ arbi¬
tror memorare

Expanded text:
constructae. Nam et in Serapis sepulcro, prophanis aedibus complanatis, ex uno latere Martyrium, ex altero consurgit Ecclesia. Occasio autem Martyrii construendi unde data sit, dignum arbitror memorare
Abbreviated transcription (Latin):
diq erebris e minutis admodũ foraminib: pa¬
tulȩ: qͥb: turbida aqua desudans defecatior
nib obturatis. de suꝑ etiã uariis colorib pictã
aqua repletam statuit ut dm̃: e excisũ ueteris s¬
mulachri. qͦd menelai gubernatoris ferebatur
caput desuꝑ positũ diligenter aptauit. A dsug
post hȩc caldei aterũ in conflictũ: cirea ydriam
ignis accendit. cȩra qua foramina fuerant obtu¬
rata resoluit᷑. Sudante ydria ignis extinguit᷑:
sacerdotis fraude. canopus uictor caldeorũ often¬
dit᷑. Unde ipsũ canopi symulachrũ peddib peri¬
guis. attracto collo & quasi subgillato. uentre tu¬
mido immodũ ydriȩ cũ dorso equaliter tereti for-¬
mat᷑: & ex hac ꝑsuasione uelut ds̃ uictor omĩum
colebat. Sed fecerit hȩc fortasse aliquando chal¬
deis. nunc uͦ aduentante sacerdote d̃ĩ theophi¬
lo. nullus ꝓfuit sudor. Nec ceris fraus subue¬
nit obtecta: uastata sunt omĩa atq ad solum

Expanded text:
dique crebris, et minutis admodum foraminibus padique crebris, et minutis admodum foraminibus patulae, quibus turbida aqua desudans, defaecatior nibus obturatis, desuper etiam variis coloribus pictam, aqua repletam statuit ut Deum. Et excisum veteris simulachri, quod Menelai gubernatoris ferebatur, caput desuper positum diligenter aptavit. Adsunt post haec Chaldaei: itur in conflictum: circa hydriam ignis accenditur: cera qua foramina fuerant obturata, resolvitur: sudante hydria ignis extinguitur. Sacerdotis fraude Canopus Chaldaeorum victor ostenditur. Unde ipsum Canopi simulachrum, pedibus perexiguis, attracto collo, et quasi suggillato ventre tumido in modum hydriae cum dorso aequaliter tereti formatur. Ex hac persuasione velut Deus victor omnium colebatur. Sed profecerint haec fortasse aliquando Chaldaeis. Nunc vero adventante sacerdote Dei Theophilo, nullus profuit sudor, nec ceris fraus obtecta subvenit. Vastata sunt omnia, atque ad solum
Abbreviated transcription (Latin):
tis: raptim cũ simulachris & eddib exeidebant᷑¬
quis enumeret suꝑstitiosa flagitia: Ubi
ỹtexto sacerdotaliũ litterarũ. ita &enĩ appel¬
lant antiquas egyptiorũ litteras. magicȩ ar¬
tis erat pene publica scola. Quem locũ uelut
fontẽ quendã atꝙ originẽ demonũ. in tantũ
uenerabant᷑ pagani. ut multo ibi maior cele¬
britas. quam apud alexandriã haberet᷑. S
de huiꝰ quoq monstri errire cuꝰ modi origi¬
nẽ tradant. absurdũ non erit paucis ex¬
ponere. Ferunt aliquando chaldeos
ignem dm̃ suũ circumferentes. cũ omiũ
piuntiarũ diis habuisse conflictũ: qͦ seilicet
gentiue. aut ligni uel lapidis. uel ex qua¬
cumꝙ materia constabant: quȩ ꝑignem
ꝓculdubio corrumperet᷑. Ex quo fiehat ut
ignis locis om̃ib optineret. Hȩc eũ audisset ca-¬
nopi sacerdos: callidũ quidã ex cogitauit.
U driȩ fieri solent in egypti partib fictiles. un¬

Expanded text:
tis, raptim cum simulachris et aedibus excidebanttis, raptim cum simulachris et aedibus excidebantquis enumeret superstitiosa flagitia? ubi praetextu sacerdotalium litterarum ita etenim appellant antiquas Aegyptiorum litteras magicae artis erat pene publica schola. Quem locum velut fontem quendam atque originem daemonum intantum venerabantur Pagani, ut multo ibi major celebritas, quam apud Alexandriam haberetur. Sed de hujus quoque monstri errore, cujusmodi originem tradant, absurdum non erit paucis exponere. Ferunt aliquando Chaldaeos Ignem Deum suum circumferentes, cum omnium provinciarum diis habuisse conflictum, quo scilicet gentive, aut ligni, vel lapidis, vel ex quacunque materia constabant, quae per ignem procul dubio corrumperetur. Ex quo fiebat, ut Ignis locis omnibus obtineret. Haec cum audisset Canopi sacerdos, callidum quiddam excogitavit. Hydriae fieri solent in Aegypti partibus fictiles, un
Abbreviated transcription (Latin):
ea uͦ quam quȩ libitũ fuerat. uel ad consterna¬
tionẽ maiorem. uel ad libidinis incitamentũ
disseruisset: numini impuro arte quadã linte¬
olis obductis. repente lumina extinguebantur
uniuersa. Tum descendens: opstupe factȩ &
consternatȩ muliertulȩ adulterii fucũ ꝓpha-¬
nis conm̃tationib inferebat. Hȩc cũ ꝑ omnes
miserorũ matronas multo iam tempore gere¬
rent̾: accidit quandã pudicȩ mentis feminam
horruisse facinꝰ. & attentiꝰ de signantẽ cognouis-¬
se uocẽ tyranni: ac ad domũ regressam. uiro
de fraude sceleris indicasse. Ille de iniuria con¬
iugis. immo potiꝰ sua ardentiꝰ inflamimatus
inscriptũ tẏrannum ad tormenta deducit.
Quo conuicto atq confesso cecisꝙ fraudib re¬
uelatis: pudor om̃is & dedecus paganorũ ꝑ¬
uaserat domꝰ. adulteris matrib incertis patb
liberis spuriis dep̾hensis qͥb diuulgatis e ꝓcui¬

Expanded text:
ea quam vero quae libitum fuerat, vel ad consternaea quam vero quae libitum fuerat, vel ad consternationem majorem, vel ad libidinis incitamentum, 299 disseruisset numen impurum, arte quadam linteolis obductis, repente lumina extinguebantur universa. Tum descendens obstupefactae et consternatae mulierculae adulteri fucum prophanis commentationibus inferebat. Haec cum per omnes miserorum matronas multo jam tempore gererentur, accidit quandam pudicae mentis foeminam horruisse facinus, et attentius designantem, cognovisse vocem Tyranni, ac domum regressam, viro de fraude sceleris indicasse. Ille de injuria conjugis, imo potius sua, ardentius inflammatus, inscriptum Tyrannum ad tormenta deducit. Quo convicto atque confesso, caecisque fraudibus revelatis, pudor omnis et dedecus Paganorum pervaserat domos, adulteris matribus, incestis patribus, liberis spuriis deprehensis. Quibus divulgatis et prodi