comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hanc uitam ꝑficit. qnͣ absorbebit᷑ mors
in uictoria. diceturq illi. Ubi eͣ mors
ictoria tua: ubi ẽ mors aculeus tu¬
us. Quid ẽ aũ mortis aculeus. nͥ pec¬
catũ: Propt̃qđͣ nunc etiã renati ex a¬
qua ⁊ spũ. omĩb q peccatis. siue origi¬
nis ex acdam in quo om̃s peccauerunt.
siue factoꝵ ddictoꝵ cogitationũq nos¬
trarũ in illiꝰ lauachri mundatione
deletis: tam̃ qr manemus in hac ui¬
ta humana quȩ temptatio ẽ suꝑ t̾rã.¬
merito dicimus dimitte nob̃ debita nrͣa.
& hanc orationẽ uniu̾sa dicit eccłia. quã
mundat saluator lauachro aquȩ in u̾bo:
ut eã sibi exibeat głosam. ñ habentẽ ma¬
culã aut rugã. aut aliquid eiusmodi. tunc
utiq cũ ꝑficietur in re. uͥ nunc ꝓficien¬
do ambulat᷑ in spe. Nam quomͦ ẽ nunc nͣ
habens maculã aut rugã. aut aliqͥd eius
modi. quȩ uł in om̃ib ad eã ꝑtinentib ho¬
minib qui iã ratione m̃tis utunt᷑. ⁊ uolũ¬

Expanded text:
am perficit, quando obsorbebitur mors in uictoriam diceturque illi: Ubi est, mors, uictoria tua? ubi est. mors, aculeus tuus? quid est autem mortis aculeus nisi peccatum? Propter quod nunc etiam renati ex aqua et spiritu omnibusque peccatis siue originis ex Adam, in quo omnes peccauerunt, siue factorum, dictorum cogitationumque nostra. rum in illius lauacri mundatione deletis tamen, quia mansimus in hac uita humana, quae temptatio est super terrmerito dicimus: Dimitte nobis debita nostra. et hanc orationem uniuersa dicit ecclesia. quam mundat saluator lauacro aquae in uerbo, ut eam sibi exhibeat gloriosam, non habentem maculam aut rugam aut aliquid eius modi tunc utique, cum perficietur in re, ubi nunc proficiendo ambulatur in spe. nam quo modo est nunc non habens maculam aut rugam aut aliquid eius modi, quae uel in omnibus ad eam pertinentibus hominibus, qui iam ratione mentis utuntur et uolun
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ. Hos aũ ꝓpħas quos post apłos po¬
suit. ñ puto illos eẽ qui ordine tẽpoꝵ
scripturarũ. ⁊ inspectio m̃tiũ. aut p̃dic¬
tio temporis futuri sequituri. ut aga¬
bus cernebat. qui ⁊ famem instantẽ p̃di¬
xit. ⁊ q̃ beatus paultis apłs in ierosoluniꝰ
passurus eẽt. ⁊ ũbo denuntiauit. ⁊ signo
⁊ one eiꝰ ostendit. Intͣ pastor es specialit᷑
⁊ doctores quid int̾sit dinoscere uolo:
qr pͣpositis eccłiȩ utrũq nom̃ asscribi
solet. Itẽ qd̾ ait ad tiotheũ. obsecro
gͥ pͥmũ omĩũ fieri obsecrationes. orati¬
ones. postulationes. grãrũ actiones ꝓ
omĩb hominib. queso exponas michi.
qd̃ discrimen sit in hac diu̾sitate uer¬
boꝵ. cũ omĩa mͥ q̃ gerenda dͥixit ora¬
cionis officio
conueni¬
re uideant᷑.
Item quod
id romanos ait. interrogo ⁊ rogo. ut
edisseras mͥ. Mlultũ enĩ hesitare me fa¬
ter: in hac apłi sententia de iudȩis qd̃¬

Expanded text:
tatum. hos autem prophetas, quos post apostolos posuit, non puto illos esse, qui ordine temporuscripturarum et inspectio mentium aut praedictio temporis secuturi, ut Agabus cernebat, qui et famem instantem praedixit et quae beatus Paulus in Hierosolymis passurus esset et uerbo denuntiauit et signo zonae eius ostendit. inter pastores specialiter et doctores quid intersit, dinoscere uolo, quia praepositis ecclesiae utrumque nomen adscribi solet. Item quod ait ad Timotheum: obsecro igitur primum omnium fieri obsecrationes orationes, postulationes, gratiarum actiones pro omibus hominibus, quaeso exponas mihi, quod discrimen sit in hac diuersitate uerborum, cum omnia mihi, quae gerenda dixit, orationis officio conuenire uideantur. Item, quod ad Romanos ait, interrogo et rogo, ut edisseras mihi; multum enim caecutire me fateor in hac apostoli sententia de Iudaeis, q
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. qr in mortẽ nemo nͥ ꝑ illũ: in uitã
nemo nͥ ꝑ istũ. In pͥmo patuit qͥd homi¬
nis arbitriũ ualeret ad mortẽ: in scđo
aũ quid dĩ adiutoriũ ualeret ad uitam.
homo. Peccatũ enĩ facꝰtũ ẽ relicto deo:
iustitia ñ fit sine dõ. Ae ꝑ hoc nec more¬
remur nͥ ꝑ carnalẽ ꝓpaginẽ de mbris il¬
liꝰ ueniremus : nec uiueremꝰ nͥ ꝑ spĩtalem
conexione̾ m̃bra huiꝰ ee̾mus. Idõ nob̃ opꝰ
fuit nasci ⁊ renasci: illi aũ ꝓpt̃ nos tm
mͦ nasci. Nos enĩ a peccato ad iustitiã
renascendo transimus. ille aũ a nullo
peccato ad iustitiã transitũ fecit: s in

Expanded text:
dixit, quia in mortem nemo nisi per illum, in uitam nemo nisi per istum; in primo patuit, quid hominis arbitrium ualeret ad mortem. in secundo autem, quid dei adiutorium ualeret ad uitam. homo; peccatum enim factum est relicto deo, iustitia non fit sine deo. ac per hoc nec moreremur, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fe
Abbreviated transcription (Latin):
bo a spũ tuo: ⁊ quo a facie tua fugiã.
Si ascendero in cg̨lum tu ibi es: si descen¬
dero in infernũ ades. S sic ẽ ds̃ ꝑ cun¬
cꝰta diffusus. ut nͣ sit qualitas mundi.
s substantia creatrix mundi: sine. la¬
bore regens. ⁊ sine onere continens
mundũ: ñ tam̃ ꝑ spacia locoꝵ quasi
mole diffusa. ita ut in dimidio mun¬
di corpore sit dimidius. ⁊ in alio di¬
midio dimidus. atq ita ꝑ totũ totꝰ:
sed in solo cęlo totꝰ. ⁊ in sola t̃ra to¬
tus. ⁊ in celo ⁊ in t̾ra totus: ⁊ nullo cõ¬
tentus loco. s in feipso ubiq totus. Ita
patͣ. ita filiꝰ. ita sp̃c sc̃s: ita trinitas u¬
nus ds̃. Neq enĩ mundũ intͣ se in tres
partes diuisert. quas singulas singuli
set pat᷑. Non ita se ht uera incorporea
immutabilisq diuinitas. Non enĩ corpo¬
ra st̃ quoꝵ amplior sit in trib ꝙͣ in sin¬
gulis magnitudo: nec loca suis molibus
tenent ut distantib spaciis simul esse
nͣ possint. Si enĩ anima in corpore cons¬

Expanded text:
 fugiam? si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. sed sic est deus per cuncta diffusus, ut non sit qualitas mundi sed substantia creatrix mundi sine labore regens et sine onere continens mundum non tamen per spatia locorum quasi mole diffusa ita, ut in dimidio mundi corpore sit dimidius et in alio dimidio dimidius atque ita per totum totus, sed in solo caelo totus et in sola terra totus et in caelo et in terra totus et nullo contentus loco sed in se ipso ubique totus._ Ita pater, ita filius, ita spiritus sanctus, ita trinitas unus deus. neque enim mundum inter se in tres partes diuiserunt, quas singulas singuli set pater. non ita se habet uera incorporea inmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus spatiis simul esse non possint. si enim anima in corpore cons
Abbreviated transcription (Latin):
gustiis impediri alicubi trinitatẽ: ut
pat᷑ ⁊ filius ⁊ sp̃s sc̃s ubiq simul ẽẽ ñ
possint: Herũ illud ẽ multo mirabilius.¬
possit pat᷑. aut filus. in quo ñ habitat
sp̃s sc̃s: aut in aliquo sp̃c sc̃s. in quo ñ
ẽ patͣ ⁊ filius: Inde fatendũ ẽ. ubiq
esse dm̃ ꝑ diuinitatis p̃sentiam: s ñ u¬
eiꝰ agnoscit᷑. ñ dicimꝰ pat᷑ nrͣ qui es ubi¬
q cũ ⁊ hoc uerũ sit: s pat̾ nrͣ qui es
cȩlis. ut templũ eiꝰ potiꝰ in oratione com¬
memoremꝰ. qd̃ ⁊ nos ipsi ẽe debemꝰ: ⁊ in
quantũ sumus. in tantũ ad eiꝰ societatẽ

Expanded text:
gustiis impediri alicubi trinitatem, ut pater et filius et spiritus sanctus ubique simul esse non possint! Verum illud est multo mirabiliuspossit Pater, aut Filius, in quo non habitat Spiritus sanctus, aut in aliquo Spiritus sanctus in quo non et Pater et Filius? Unde fatendum est ubique esse Deum per divinitatis praesentiam sed non unis agnoscitur, non dicimus: Pater noster, qui es ubique, cum et hoc verum sit; sed Pater noster, qui es in coelis, ut templum ejus potius in Oratione commemoremus, quod et nos nosse debemus. Et in quantum sumus, in tantum a
Abbreviated transcription (Latin):
tantia: quantitas eiꝰ ẽ in magnitudi¬
ne molis eiꝰ. Sanitas uͦ euis: ñ quanti¬
tas. s qualitas eius ẽ. Non gͦ potuit
obtinere quantitas corporis: qd̃ potu¬
it qualitas. Nã ita distantib partib q̃
simul eẽ ñ possunt. qm̃ sua quȩq spa¬
cia locoꝵ tenent. minores minora. ⁊ ma¬
iores maiora. ñ potuit ẽẽ in singulis
quib q partib tota uł tanta: s ampli¬
&e ẽ quantitas in ampli orib partib.
breuior in breuiorib: ⁊ in nulla par¬
te tanta quanta ꝑ totũ. Iualitas uͦ cor
tanta ẽ in maiorib quanta in minori¬
b partib. Non enĩ quȩ minꝰ magnȩ
st̃ ido̾ minꝰ sang sunt: aut q̃ amplio¬
res idõ saniores. Absit gͦ ut qd̾ potest
in corpore qualitas creati corporis:
ñ possit in seipsa substantia creatoris.
st gͦ ds̃. ꝑ cuncꝰta diffusus. lpse qͥp¬
pleo. Et̃ qd pauloante posui de sapi

Expanded text:
tantia, quantitas eius est in magnituditantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibus partibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- tanta est in maioribus quanta in minoribus partibus: non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt aut quae ampliores ideo saniores. absit ergo, ut, quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in se ipsa substantia creatoris. Est ergo deus per cuncta diffusus. ipse quipple
Abbreviated transcription (Latin):
pientia dĩ. de qua scriptũ ẽ: qđ attin¬
gat a fine usq ad finẽ fortit̾ ⁊⁊ dispo¬
nat omĩa suauit᷑: ⁊ attingat ubiq
ꝓptͣ suã munditiam. ⁊ nichil inquina¬
tũ in eã incurrat. Ybicũq sit gͦ pa¬
sumus. homo aũ unde dicit. patͣ maix
me ẽ idemq filiꝰ dĩ unigenitus a pat᷑
⁊ filiꝰ hominis ex semine dauid scđm
carnem. utrũq in illo obseruandũ est.
Nã sic̃ unꝰ homo ẽ anima rationat ⁊ caro:¬

Expanded text:
pientia dei, de qua scriptum est, quod adtinpientia dei, de qua scriptum est, quod adtingat a fine usque ad finem fortiter et disponat omnia suauiter et adtingat ubique propter suam munditiam et nihil inquinatum in eam incurrat. ubicumque sit ergo pasumus: homo autem, unde dicit: Pater maior me est — idemque filius dei unigenitus a patre et filius hominis ex semine Dauid secundum carnem, utrumque in illo obseruandum est, nam sicut unus homo est anima rationalis et caro
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ requiescentiũ. id ẽ ⁊ ubi diues ille tor¬
quebat᷑ ⁊ ubi pauꝑ ille lȩtabat᷑. in infer¬
no ẽe credenda ẽ: quis audeat dicere
dñm iħm ad penales inferni partes ue¬
nisse. tantũ modo. nec fuisse. apđ̃ eos qui
in abrahȩ sinu requiescunt: Ibi si fu
it. intelligendus ipse ẽ paradysus: quã
latronis animȩ illo die dignatꝰ ẽ polli¬
ceri. Quȩ si ita sunt: generale paradysi
nom̃ ẽ. ubi felicit᷑ uiuit᷑. Neq enĩ qr
paradysus ẽ appellatus ubi adam fuit
ante peccatũ: ꝓpt̾ea scriptura ꝓhibita ẽ
etiã eccłiam uocare paradisum. cũ fruc¬
tu pomoꝵ. Est aũ sensus multo expedi¬
cũ eris in paradyso. Homo quupe. xp̃c
illo die scđm carne̾ in sepulchro: scđm
animã in inferno futurus erat. Us̃ uͦ
idem ipse. xp̃c. ubiq semꝑẽ: Est enĩ lux
quȩ lucet in tenebris: quãuis eã tene¬
brȩ ñ cõp̃hendant. Est uirtus ⁊ sapi¬

Expanded text:
et requiescentium, id est, et ubi dives ille toret requiescentium, id est, et ubi dives ille torquebatur, et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenda est, quis audeat dicere dominum legum ad poenales inferni partes uenisse tantum modo nec fuisse apud eos, qui in Abrahae sinu requiescunt?ubi si fuit, ipse est intellegendus paradisus, quem latronis animae illo die dignatus est polliceri. quae si ita sunt, generale paradisi nomen est, ubi feliciter uiuitur. neque enim quia paradisus est appellatus, ubi Adam fuit ante peccatum, propterea scriptura prohibita est etiam ecclesiam uocare paradisum cum fructu pomorum. Est aucum eris in paradiso . Homo quippe Christus illo die secundum carnem sepulcro, secundum animam in inferno futurus erat. Deus vero idem ipse Christus ubique semper est. est enim lux. quae lucet etiam in tenebris, quamuis eam tenebrae non comprehendant; est uirtus et sa
Abbreviated transcription (Latin):
inferno intelligat᷑ eẽ paradysus. ubi erat
es c̾ie futurus scdm humanã animã xp̃c.
Utrũ aũ sinus ille. abrahe uͥ diues impuis
cũ in torm̃tis ee̾t inferni requiescentẽ
pauꝑem uidit. uł paradysi censendus
uocabulo. uł ad inferos ꝑtinere existi¬
mandus sit: ñ facile dixerim. De illo
cũ apud inferos in torm̃tis ẽẽt. In pau¬
ꝑis aũ morte uł requie ñst̃ inferi
nominati: s contigit inquit mori
inopẽ illũ. ⁊ auferri ab angłis in si¬
nũ abrahe. Deinde ardenti diuiti di
sedesq beatoꝵ. Non enĩ facile alicubi
scripturarũ: inferoꝵ nom̃ positũ inueni¬
tur in bono. Unde etiã quęri solet. si nͣ¬
nͥ penalia recꝰte intelligunt᷑ inferna:
se in inferno. S bene respondet᷑. ideo des¬
cendisse: ut quib oportuit subueniret.
Unde beatus petrus eũ dicit soluisse dolo¬
res inferni : in quib erat impossibile te
neri eũ. Porro si utraq regio ⁊ dolentiũ

Expanded text:
inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat inferno intellegatur esse paradisus, ubi erat eo die futurus secundum humanam animam Christus. utrum autem sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo m apud inferos in tormentis esset. in pauperis autem morte uel requie non sunt inferi nominati, sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicsedesque beatorum: non enim facile alicubi scripturarum inferorum nomen positum inuenitur in bono. unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte intelleguntur inferna, se in inferno. sed bene respondetur ideo descendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile erat teneri eum.
Abbreviated transcription (Latin):
eris in paradyso: ñ ex eis u̾bis in celo existi¬
mandus ẽ eẽ paradysus. Neq enĩ ipso die
in sepulchro sit posita. manifestissimum
quidẽ beatꝰ petrus ad hanc rem testimo¬
niũ de psalmis adhibet. uͥ de ipso p̃di¬
ctũ demonstrat. qm̃ ñ derelinques atu¬
mã meã in inferno. neq dabis scm tuũ
uidere corruptionẽ. Illud de anima. dic¬
tũ ẽ: qr ñ ẽ ibi derelicta. unde tã cito
remeauit. Illud de corpore: qd in sepul¬
chro corrũpi celeri resurrectione ñ po¬
intelligit. Et si quisꝗͣ ita absurdus esset.
ut hoc saꝑe conaret᷑. eoqd̃ illud sepul¬
chrũ in horto erat: certe hinc ab ista o¬
pinione reuocaret᷑. qd̃ ille cui dictũ est.
hodie mecũ eris in paradiso. in illo die
fuit cũ xp̃o in illo sepulchro. ne. eiꝰ fidei
ꝓ magno munere offerret᷑ sepultura
carnis. nichil gaudii uł doloris in morte
sentientis. cũ ille. de requie uͥ sensus ẽ

Expanded text:
eris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existieris in paradiso. non ex his uerbis in caelo existimandus est esse paradisus: neque enim ipso die in sepulcro sit posita, manifestissimum quidem beatus Petrus ad hanc rem testimonium de psalmis adhibet, ubi de ipso praedicatum esse demonstrat: Quoniam non derelinques animam meam in infernum neque dabis sanctum tuum uidere corruptionem. illud de anima dictum est. quia non ibi est derelicta, unde tam cito remeauit; illud de corpore, quod in sepulcro corrumpi celeri resurrectione non pointellegit. et si quisquam ita esset absurdus, ut hoc sapere conaretur eo. quod illud sepulcrum in horto erat, certe hinc ab ista opinione reuocaretur, quod ille. cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso, nullo die fuit cum Christo in illo sepulcro. nec eius fidei pro magno munere offerretur sepultura carnis nihil gaudii uel doloris in morte sentientis, cum ille de requie, ubi sensus est,
Abbreviated transcription (Latin):
parte compositũ: aut qr ubiq ds̃ sit ho¬
minẽ quoq illũ qui in dõsit ubiq diffũ¬
sum. ex hoc nimirũ intelligi uolens etiam
in parad̃ so eẽ potusse. qui ubiq sit. Ubi
ego quero uł potiꝰ agnosco. quẽ admodum
acipias homine̾ xp̃m: ñ utiq sic̃ quidã
heretici u̾bũ dĩ ⁊ carnẽ: hoc ẽ sine anima
humana. ut u̾bũ eẽt carni ꝓ anima. uł u̾¬
bũ dĩ ⁊ animã carnẽ s sine mͣte humana.
hon utiq sic accipis hominẽ xp̃m. s sicut
suꝑius loquutus es. ubi aisti xp̃m omĩpo¬
tentẽ am̃ ea te ratione credulitatis acci¬
ꝑe: ut dm̃ ñ crederes. nisi ꝑfectum etiam
hominẽ credidisses. Pfecto cũ dicis homi¬
nẽ ꝑfectũ: totã illic naturã humanã uis
intelligi. Non ẽ aũ homo ꝑfecꝰtus. si uel
duma carni. uł anime ipsi. mens huma¬
na defuerit. Si gͦ scdm hominẽ que u̾bũ
as̃ suscepit. putamꝰ dictũ ẽẽ hodie mecũ

Expanded text:
parte compositum aut, quia ubique deus sit. hoparte compositum aut, quia ubique deus sit. hominem quoque illum, qui in deo sit, ubique diffusum ex hoc nimirum intellegi uolens etiam in paradiso esse potuisse, qui ubique sit. Ubi ego quaero uel potius agnosco, quem ad modum accipias hominem Christum. non utique sicut quidam haeretici uerbum dei et carnem, hoc est sine anima humana, ut uerbum esset carni pro anima, uel uerbum dei et animam et carnem sed sine mente humana, non utique sic accipis hominem Christum. sed sicut superius elocutus es, ubi aisti Christum omnipotentem deum ea te ratione credulitatis accipere, ut deum non crederes, nisi perfectum etiam hominem credidisses. profecto. cum dicis hominem perfectum, totam illic naturam humanam uis intellegi; non est autem homo perfectus, si uel anima carni uel animae ipsi mens humana defuerit. Si ergo secundum hominem, quem uerbum deus suscepit, putamus dictum esse: Hodie mecum
Abbreviated transcription (Latin):
noris inuenio. Huc accessit qd̵ p̃ter mu¬
as caritatis flammã. qua fit etiã ut eos
qos nũquã uidimꝰ diligamꝰ: dũ eos hab̾e
ͥ diligimus credimꝰ. ubi me utiq p̃uenis¬
qͥ fecistiq ut uerear in me decipi opiuo¬
nr᷑ atq expectationẽ tuã. p̃ter hoc gͦ. taleᷤᷤ
nͥ questiones in tua epła ꝓposinsti. quȩ si
i quolibet ꝓpositȩ forent. ocio quoq meo
qd mͥ desit. ñ paruũ negotium fierent. Cũ
iͥ abs te ꝓponunt᷑. eui ꝓfunda rimanti.
dlutionis earũ suꝑficies nequaquã sat ẽ:
pponunt᷑ occupatissimo. aliarũq curarũ
molib uallato ⁊ obstricto. tuȩ prudentiȩ.¬
ĩ ai beniuolentiȩ cogitare. quã te placidũ
habere debeam. uł qđ dui ñ respondi. uel
sietiã nunc ñ ꝓtue intentionis grandita¬
turus latroni credenti dixerit. hodie me¬
cũ eris in paradyso: ⁊ hinc fortasse intelli¬
gendũ dicis paradisum quasi in aliqua oȩli

Expanded text:
moris, inuenio. Hae accessit, quod praeter mumoris, inuenio. Hae accessit, quod praeter mutuae caritatis flammam. qua fit, ut etiam eos, quos numquam uidimus, diligamus. dum eos habere. quod diligimus, credimus, ubi me utique praeuenisti fe-cistique, ut uerear in me decipi opinionem atque expectationem tuam. praeter hoc ergo tales mihi quaestiones in tua epistula proposuisti. quae, si a quolibet propositae forent, otio quoque meo, quod mihi defit, non paruum negotium fierent; cum uero abs te proponuntur, cui profunda rimanti solutionis earum superficies nequaquam sat est, et proponuntur occupatissimo aliarumque curarum molibus uallato et obstricto, tuae prudentiae est et beniuolentiae cogitare, quam te placidum habere debeam, uel quod diu non respondi uel si etiam nunc non pro tuae intentionis granditaturus latroni credenti dixerit: Hodie mecum eris in paradiso. et hinc fortasse intellegendum dicis paradisum quasi in aliqua caeli
Abbreviated transcription (Latin):
dateor me frͣ dilectissime dar¬
dane illustrior mͥ in carita¬
te .xͥ. quã in huiꝰ scłi dignita¬
te: litteris tuis tardius res¬
pondisse quã debui. Luiꝰ rei causas nol¬
lem quereres. ne molestiusine. feras di¬
utiꝰ excusantẽ. quã ꝑtulisti tardiꝰ res¬
eribentem: cũ ego te mallẽ. offensioni
mee facile ignoscere. ꝙͣ. de mea defen¬
ione iudicare. Quȩcũq illȩ causȩ fue¬
isse contemptũ. umo enĩ uͦ ettissime res¬
erppsissem. si te contẽpsissem: nec mͦ quia
tandẽ aliqnͣ rescripsi. ideo saltĩ tandem
aliqñ dignũ aliqͥd te lecꝰtore molestus
sũ. ⁊ qd merito possim tuo nomine pre¬
notare. S rescribere utcũq iã malui.
ꝗͣ pati ⁊ hanc estatẽ me huiꝰ officii de¬
bitorẽ transire. Nlec tua me dignitas t̃¬
ruit fecitq cunctantẽ: eũ sit huma¬
atas tua gratior. quã illa suspectior. S
uide te magis amo: hinc difficiliꝰ unde
sificiam tantȩ auiditati religiosi tui a¬

Expanded text:
ateor me. frater dilectissime Dardane inlustrior mihi in caritate Christi quam in huius saeculi dignitate, litteris tuis tardius respondisse. quam debui. cuius rei causas nollem quaereres, ne molestius me feras diutius excusantem. quam pertulisti tardius rescribentem, cum ego te malim offensioni meae facile ignoscere quam de mea defensione iudicare. quaecumque illae causae fueisse contemptum. immo enim uero citissime rescripsissem, si te contempsissem. nec modo quia tandem aliquando rescripsi. ideo saltem tandem aliquando dignum aliquid te lectore molitus sam et quod merito possim tuo nomine praenotare: sed rescribere utcumque iam malui quam pati et hanc aestatem me huius officii debitore transire. nec tua me dignitas tenuit fecitque cunctantem, cum sit humanitas tua gratior quam illa suspectior. sed unde te magis amo, hinc difficilius, unde sufficiam tantae auiditati religiosi tui a
Abbreviated transcription (Latin):
eque qͥd¬
quam fa
cile cuili¬
bet inno¬
tuit : quã
in dño stu¬
diors qua¬
ca. & uere
ex ecitatio
liberalis.
tui minus habeo: p̃sentiam uidelicet
corporis: quã ipsam etiam postea quã
patu dignꝰ frat̃ alipius uidit. remeaisq
a me uisus ẽ. negare ñ possũ magna
ex parte mͥ esse relatu eiꝰ imp̃ssam Et
ante reditũ cum te ille ibi uidebat. e¬
go uidebam: s ocłis eiꝰ. Non eni asõ
me atq illum. s corpore duos qͥ noue¬
rit dixerit. concordia dumtaxat &
familiaritate fidissima non meri

Expanded text:
aeque quisquam tam facie cuilibet innotuit, quam in Domino studiorum qua, et vere exercitatio liberalis. tui minus habeo, praesentiam uidelicet corporis. quam ipsam etiam, posteaquam patu dignus frater Alypius uidit remeansque a me uisus est, negare non possum magna ex parte mihi esse relatu eius inpressam et ante reditum, cum te ille ibi uidebat, ego uidebam, sed oculis eius. non enim animo me atque illum, sed corpore duos, qui nouerit, dixerit, concordia dumtaxat et familiaritate fidissima, non meri
Abbreviated transcription (Latin):
nrm. si corporeus ut illi uolunt tã par¬
uo corpore includit᷑. totȩ illũ tangere.
ñ possunt. A magno enĩ corpore cũ par¬
uũ corpus attingit᷑: a toto sinul attingi
nullo pacto potest. Quomͦ gͥ tote simul
cogitant᷑. si in tantũ cogitant᷑ in quantũ
uenientes atq intrantes animũ attingt̃.
quȩ nec totȩ intrare possunt. ꝑ tã par¬
uũ corꝑus. nec tote tã paruũ animũ attin¬
gere: Nemĩto me sod̾m illos hȩc dicere. Fs
enĩ ego. talẽ animũ sentio. Aut si incor¬
poreũ democritus animũ existunat: epi¬
curus quidẽ solus ista ratione urgeri po¬
test. S etiã ille quare ñ uidit ñ opus ẽe.
nec fieri posse. ut incorporeus animus
aduentu atq contactu corporearũ imna¬
ginũ cogitet. De uisu certe oculoꝵ. am¬
bo parit̃ redarguunt᷑. Tam enĩ breues ocu¬
los. tam grandia imaginũ corpora tota
attingere nullo mͦ possunt. Tum autẽ

Expanded text:
nostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam parnostrum, si corporeus, ut illi uolunt, tam paruo corpore includitur, totae illum tangere non possunt. a magno enim corpore cum paruum corpus adtingitur, a toto simul adtingi nullo pacto potest. quo modo igitur totae simul cogitantur, si in tantum cogitantur, in quantum uenientes atque intrantes animum adtingunt, quae nec totae intrare possunt per tam paruum corpus nec totae tam paruum animum ? adtingere? memento me secundum illos haec dicere — non enim ego talem animum sentio — aut, si incorporeum Democritus animum existimat, Epicurus quidem solus ista ratione urgeri potest; sed etiam ille quare non uidit non opus esse nec fieri posse, ut incorporeus animus aduentu atque contactu corporearum imaginum cogitet? de uisu certe oculorum ambo pariter redarguuntur; tam enim breues oculos tam grandia imaginum corpora tota adtingere nullo modo possunt. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
mos. id est corpuscula quȩdã tã minu¬
ta ut etiã diuidi nequeant. neq senti¬
ri aut uisu aut tactu possint: quoꝵ cor¬
pusculoꝵ concursu fortuito. ⁊ mundos
in numerabiles ⁊ animantia. ⁊ ipsas ani¬
mas fieri dicit. ⁊ deos quos humana for¬
ma ñ in aliquo mundo. s extra mun¬
dos atq int̾ mundos constituit. ⁊ non
uult omĩno aliquid p̃tͣ corpora cogita¬
re : quȩ tñ ut cogitet. imnagines dic̃ ab
hipsis reb quas atomis formari putat
defluere atq in animũ introire. subti¬
liores quã sunt ille imagines quȩ ad
oculos ueniunt. Nã ⁊ uidendi causam
hanc ẽẽ dicit. ingentes aũ quasdã ima¬
gines. ita ut uniu̾sũ mundũ complecꝰtã¬
tur intrinsecus. Intelligis enĩ iã ut ar¬
bitror. quas isti opinent᷑ imagines. Mi¬
ror nͣ ammonuisse democritũ. uł hoc ip¬
so falsa ẽẽ que dicit. q uenientes tam
magnȩ imagines in tã breuẽ animum

Expanded text:
mos, id est corpuscula quaedam tam minumos, id est corpuscula quaedam tam minuta, ut iam diuidi nequeant neque sentiri aut uisu aut tactu possint. quorum corpusculorum concursu fortuito et mundos innumerabiles et animantia et ipsas animas fieri dicit et deos, quos humana forma non in aliquo mundo sed extra mundos atque inter mundos constituit; et non uult omnino aliquid praeter corpora cogitare, quae tamen ut cogitet, imagines dicit ab ipsis rebus, quas atomis formari putat, defluere atque in animum introire subtiliores, quam sunt illae imagines, quae ad oculos ueniunt — nam et uidendi causam hanc esse dicit —, \'ingentes\' autem \'quasdam imagines\', ita \'ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus\'. intellegis enim iam, ut arbitror, quas isti opinentur imagines. Miror non admonuisse Democritum uel hoc ipso falsa esse, quae dicit, quia uenientes tam magnae imagines in tam breuem animum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitamꝰ ueniunt atq intrant imagines in
animos nr̃os : quasi ñ multa ac ꝓpe innu¬
merabilia cogitent᷑ incorporalit̾ atq intel¬
ligibilit̾ ab his qui talia cogitare nouert.
siẽ ipsa sapientia ⁊ ueritas. Quã si isti ñ co¬
gitant. nuror quomͦ de illa uteũq dispu¬
tent. Si aũ cogitant: uellem mͥ dicerent.
uł de quo corpore. uł quał in eoꝵ aĩos
ueniat imago ueritatis. Quãquã demo¬
eritus etiã hoc distare in naturalib ques¬
tionib ab epicuro dr̃. qd̃ iste fentit ine̾e̾
concursioni atomoꝵ uim quandã anima¬
lẽ ⁊ spiritalẽ qua ui eũ credo. ⁊ imagines
ipsas diumitate. p̃ditas dicere. ñ om̃s om¬
niũ rerũ. s deoꝵ ⁊ principia m̃tis ẽẽ. in
uniu̾sis quib duunitatẽ tribuit. ⁊ ani¬
mantes imagines. quȩ uł ꝓdesse nobis
soleant uł nocere. Epicurus uͦ neq ali¬
quid in pͥncipiis rerũ ponit pret̃ ato¬

Expanded text:
cogitamus, ueniunt atque intrant imagines in cogitamus, ueniunt atque intrant imagines in animos nostros, quasi non multa ac prope innumerabilia cogitentur incorporaliter atque intellegibiliter ab eis, qui talia cogitare nouerunt, sicut ipsa sapientia et ueritas. quam si isti non cogitant, miror, quo modo de illa utcumque disputent; si autem cogitant, uellem mihi dicerent, uel de quo corpore uel qualis in eorum animos ueniat imago ueritatis. Quamquam Democritus etiam hoc distare in naturalibus quaestionibus ab Epicuro dicitur, quod iste sentit inesse concursioni atomorum uim quandam animalem et spirabilem, qua ui eum credo et imagines ipsas diuinitate praeditas dicere, non omnes omnium rerum sed deorum, et \'principia mentis\' esse in uniuerso\', quibus diuinitatem tribuit, et \'animantes imagines, quae uel prodesse nobis soleant uel nocere\'. Epicurus uero neque aliquid in principiis rerum ponit praeter ato
Abbreviated transcription (Latin):
tilemur: Quanto enĩ meliꝰ ne audissem
quidẽ nom̃ democriti. quã cũ dolore
cogitarẽ nescio quẽ siuis temporib mag¬
nũ putatũ. qui deos eẽ arbitraret᷑ ima¬
gines quȩ de solidis corporib fluerent.
solideq ipse ñ e̾e̾nt. easq hac atq hac
motu ꝓprio circũeundo atq illabendo
in animos hominũ facere. ut uis ui¬
na cogitet᷑: cũ ꝓfecto illud corpus unde
imago flueret. qͣnto solidiꝰ ẽ. p̃stantiꝰ ẽe
inducet᷑: Ideoq flucꝰtuauit. eiꝰ sic̃ isti cli¬
cunt nutauitq sententia. ut aliqͣndo
naturã quanddã de qua fluerent imagies
dm̃ e̾e̾t diceret: qui tam̃ cogitari ñ pos.¬
set. nͥ ꝑ eas imagines quas fundit. ae e¬
muttit. id ẽ quȩ de illa natura quã nes¬
cio quã omporeã ⁊ sempit̾nã. ac ꝑ hoc e¬
tiã quinã putat. quasi uaporis simill¬
tudinẽ continua uelut emanatione fer¬
rent᷑. ⁊ uenirent atq intrarent in ani-

Expanded text:
tilemur! quanto enim melius ne audissem tilemur! quanto enim melius ne audissem quidem nomen Democriti, quam cum dolore cogitarem, nescio quem suis temporibus magnum putatum, qui deos esse arbitraretur imagines, quae de solidis corporibus fluerent solidaeque ipsae non essent, easque hac atque hac motu proprio circumeundo atque inlabendo in animos hominum facere, ut uis diuina cogitetur, cum profecto illud corpus, unde imago flueret, quanto solidius est, praestantius esse iudicetur! ideoque fluctuauit eius, sicut isti dicunt, nutauitque sententia, ut aliquando naturam quandam, de qua fluerent imagines, deum esse diceret, qui tamen cogitari non posset nisi per eas imagines, quas fundit ac mittit, id est quae de illa natura, quam nescio quam corpoream et sempiternam ac per hoc etiam diuinam putat, quasi uaporis similitudine continua uelut emanatione ferrentur et uenirent atque intrarent in animo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ angxagoras. eũq dm̃ ẽẽ uidit. m̃tẽq
appellauitꝰ. ñ solũ nom̃ anaxagore quod
ꝓpt̃ litteratam uetustatẽ. om̃s ut nuilita¬
rit᷑ loquar litteriones libent᷑ sufflant.
nos doctos ⁊ sapientes ñ facit. s ne ipsa
quidẽ eiꝰ cognitio. qua id uerũ eẽ cogno¬
uit. Non enĩ mͥ ꝓpt̾ea ueritas cara eẽ de¬
bet. qr ñ latuit anaxagorã : s qr ueri¬
tas ẽ: etiã si nullus eã cognouisset illoꝵ.
Si gͥ nec eius hominis qui uerũ forsitan
uidit cognitio nos inflare debet. ut ea
quasi docꝰti e̾ẽ uideamur: s ipsus ueri so¬
li cdare qua uere docꝰti eẽ possimus. quan¬
tominus eoꝵ hominũ qui falsa senserunt
nomina ⁊ dogmata nr̃am possunt achu¬
uare doctrinam. ⁊ latentia cognitã face¬
re. cũ si homines sumꝰ magis nos contris¬
tari deceat. tot ⁊ tam nobilitatoꝵ homi¬
la nesciunt iacꝰtatione inanissima uen¬

Expanded text:
esse Anaxagoras eumque deum esse uidit mentemque esse Anaxagoras eumque deum esse uidit mentemque appellauit, non solum nomen Anaxagorae, quod propter litteratam uetustatem omnes, ut militariter loquar, litteriones libenter sufflant, nos doctos et sapientes non facit sed ne ipsa quidem eius cognitio, qua id uerum esse cognouit. non enim mihi propterea ueritas cara esse debet, quia non latuit Anaxagoram, sed quia ueritas est, etiam si nullus eam cognouisset illorum. Si igitur nec eius hominis, qui uerum forsitan uidit, cognitio nos inflare debet, ut ea quasi docti esse uideamur, sed ipsius ueri solidare, qua uere docti esse possumus, quanto minus eorum hominum, qui falsa senserunt, nomina et dogmata nostram possunt adiuuare doctrinam et latentia cognita facere, cum, si homines sumus, magis nos contristari deceat tot et tam nobilitatorum homila nesciunt, iactatione inanissima uen
Abbreviated transcription (Latin):
liuis quasi animantis ꝓpͥa ẽ: qr. omĩb ani¬
nus se fru ualentib ueritas cõmuniter
p̃sto ẽ. Et idõ uide quã urbane conclu
ñ placet anaxagore. ut illa mens quã
dicit dm̃ cingat᷑ corpore ext̾̃no. quo ani¬
mal ẽẽ possit. aꝑta simplexq mens nul¬
la re adiuncꝰta qua sentire possit. nul¬
lo corpore. aduncto ꝑ qđ sentire possit.
fugere intelligentiȩ nr̃e uim. ⁊ notio¬
nẽ uidet᷑. Nichil uerius. quã fugere ħ.
nͥ corporalia cogitare ñ possunt. Qd̃ Aũ
ait nr̃e. humane intelligi uoluit. Et bene
ñ ait fugit: s fugere uidetur. hoc enĩ
illis uidet᷑. neminẽ hoc posse intelligere.
⁊ idõ nichil tale ẽẽ arbitrant᷑. S quoꝵ¬
dam intelligentiã quantũ homini datũ
atq u̾itatem: que nulliꝰ animantis sit.
ꝓpͥa. s qua cõmunit̾ om̃is que id potest
anima sapiens. uerax efficit᷑. Quã si sensit.

Expanded text:
lius quasi animantis propria est, quia omnibus anilius quasi animantis propria est, quia omnibus animis se frai ualentibus ueritas communiter praesto est. et ideo uide, quam urbane conclud— hoc est non placet Anaxagorae, ut illa mens, quam dicit deum, cingatur corpore externo, quo animal esse possit, — \'aperta simplexque mens nulla re adiuncta, qua sentire possit\', — id est nullo corpore adiuncto, per quod sentire possit, — \'fugere intellegentiae nostrae uim et notionem uidetur\'. Nihil uerius quam fugere hoc nisi corporalia cogitare non possunt. quod autem ait nostrae., humanae intellegi uoluit; et bene non ait \'fugit\' sed \'fugere uidetur\'; hoc enim illis uidetur neminem hoc posse intellegere et ideo nihil tale esse arbitrantur. sed quorundam intellegentiam, quantum homini datum atque veritatem, quae nullius animantis sit propria, sed qua communiter omnis, quae id potest anima, sapiens et verax efficitur. Quam si sensit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. erit aliquid int̾ius ex quo illud a¬
nimal nominetur: ut mens ista quasi
corpiis sit. ⁊ habeat intꝰ animã unde ani¬
mal appelletur. Uide quẽ admodũ corpo¬
rali consuetudine loquit᷑. Quomͦ enĩ soleñ
uideri animalia. ꝓpt̾ sensũ grossũ ut opi¬
nor eoꝵ: contra quos disserit. Et tam̃ dix̃
rem quȩ illos si eiugilare possent. satis
ammoneret. Om̃e qd̃ siẽ orpus uiuũ aĩo
occurrit: magis habere animã eẽ animal.
quã animã eẽ cogitari oportere. hoc ẽ e¬
nim qd̾ ait. Erit aliquid int̾ius: ex quo il
lud animal nominetur. S aduingit. Qd
aũ interuis m̃tẽ.Non gͦ potest mens
habere inderiorẽ animã. ut sit animal.
ꝑ ipsa ẽ interior. Ergo corpus habeat
extrinsecus. cui sit int̾ior: ut sit animal.
Quasi anaxagoras dixerit. nͥ ammalis ali¬
cuꝰ eẽt. m̃ tem eẽ ñ posse. si m̃tem ipsã
sũmam sapientiã ẽẽ sentiebat. quȩ nul¬

Expanded text:
uoluit, erit aliquid interius, ex quo illud auoluit, erit aliquid interius, ex quo illud animal nominetur, ut mens ista quasi corpus sit et habeat intus animam, unde animal appelletur. uide quem ad modum corporali consuetudine loquitur, quo modo solent uideri animalia, propter sensum grossum, ut opinor, eorum, contra, quos disserit; et tamen dixit rem, quae illos, si euigilare possent, satis admoneret, omne, quod sicut corpus uiuum animo occurrit, magis habere animam et esse animal, quam animam esse cogitari oportere. hoc est enim, qlud animal nominetur. Sed adjungit: Quid autem interius mente? Non ergo potest mens habere interiorem animam ut sit animal, quia ipsa est interior. Ergo corpus habeat extrinsecus, cui sit interior, ut sit animal. quasi Anaxagoras dixerit, nisi animalis alicujus esset, mentem esse non posse. Si mentem ipsam summam sapientiam esse sentiebat, quae nul
Abbreviated transcription (Latin):
omĩno quo ñ tota natura pulsa sentiret.
quasi ille dixisset m̃tẽ illã ordinatrice
⁊ moderatricẽ rerũ omĩũ habere sensum:
quale̾ haberet anima ꝑ corpus. Nã mani¬
festũ ẽ totã sentire animã: cũ ꝑ corpus
aliquid sentit. Nlã totã utiq ñ latet: qͥc¬
qͥd illud eͣ qđ sentit᷑. Ad hoc aũ dixit
totã naturã sentire : ut illi quasi aufer¬
ret. qd ait m̃tẽ infinitã. Quomͦ enim
tota sentit. si infinita est: Sensus enĩ
corporis ab aliquo loco incipit. nec ꝑ¬
currit totũ nͥ ad cuiꝰ finẽ ꝑuenerit:
qđ in infinito dici ñ potest. S neq ille
de sensu corporis aliquid dixerat. ⁊ alit̃
drͣ totũ. qd incorporeũ ẽ. qr sine finib
locoꝵ intelligit᷑: ut ⁊ totũ ⁊ infinitũ
dici possit. Totũ ꝓpt̾ integritatẽ: infini¬
cũ qr locoꝵ finib ñ ambit᷑. Deinde in¬
qut si m̃tẽ ipsam quasi animal aliqd̾ eẽ

Expanded text:
omnino, quo non tota natura pulsa sentiret\', omnino, quo non tota natura pulsa sentiret\', quasi ille dixisset mentem illam ordinatricem et moderatricem rerum omnium habere sensum, qualem habet anima per corpus. nam manifestum est totam sentire animam, cum per corpus aliquid sentit; nam totam utique non latet, quicquid illud est, quod sentitur. ad hoc autem dixit totam naturam sentire, ut illi quasi auferret, quod ait mentem infinitam. quo modo enim tota sentit, si infinita est? sensus enim corporis ab aliquo loco incipit nec percurrit totum, nisi ad cuius finem peruenerit, quod in infinito dici non potest. sed neque ille de sensu corporis aliquid dixerat et aliter dicitur totum, quod incorporeum est, quia sine finibus locorum intellegitur, ut dici possit: totum propter integritatem, infinitum, quia locorum finibus non ambitur. \'Deinde\', inquit, si mentem ipsam quasi animal aliquod esse
Abbreviated transcription (Latin):
quid mͥ ẽ de u̾bo cũ homine contendere:
M anifestũ ẽ enĩ omĩũ rerũ descriptionem
⁊ modũ ab illa fieri. eãq ñ incongrue. dici
infinitã: ñ ꝑ spacia locoꝵ. s ꝑ potentiam
quȩ cogitatione humana cõp̃hendi ñ po¬
test. neq qd informe aliquid sit ipsa sapi¬
entia. hoc enĩ corpoꝵ ẽ: ut quȩcũq rafi¬
nita fueruit. suit ⁊ informia. Cicero aut̃
studio refellendi quantũ uidet᷑. ꝓpt̾ addũ¬
sarios corporalit᷑ sentientientes. negat infi¬
nito aliquid iungi potuisse: qr ex ea parte
qua quidq adiungit᷑. necesse ẽ ẽẽ in corpo¬
rib aliquẽ finẽ. Ideo ait ñ eũ uidisse neꝙ
motũ sensui uincꝰtũ ⁊ continentẽ. id: om
tinua copulatione adherente̾. infinito. id
ẽ infinitȩ rei ullũ ẽẽ posse : quasi de cor¬
porib ageret. quib nichil uingi nͥ ꝑ fines
locoꝵ potest. Sic aut̃ addidit. Neq sensũ

Expanded text:
quid mihi est de uerbo cum homine contendere? quid mihi est de uerbo cum homine contendere? manifestum est enim omnium rerum descriptionem et modum ab illa fieri eamque non incongrue dici infinitam non per spatia locorum sed per potentiam, quae cogitatione humana comprehendi non potest, neque quod informe aliquid sit ipsa sapientia; hoc enim corporum est, ut, quaecumque infinita fuerint, sint et informia. Cicero autem studio refellendi, quantum uidetur, propter aduersarios corporaliter sentientes negat infinito aliquid iungi potuisse, quia ex ea parte, qua quidque adiungitur, necesse est esse in corporibus aliquem finem. ideo ait non eum uidisse \'neque motum sensui iunctum et continentem - id est continua copulatione adhaerentem — infinito — id est infinitae rei — \'ullum esse posse\', quasi de corporibus ageret, quibus nihil iungi nisi per fines locorum potest. sic autem addidit: Neque sensum
Abbreviated transcription (Latin):
at ẽẽ : qr nichil ẽͣ pulchius ipsa intelli¬
gibili atq immutabili ueritate. Qd̃ aũ
ait ille gigni aerem quẽ tam̃ dm̃ esse
censebat. nullo modo mouet. hunc ui¬
rũ qui intelligit. ñ sicut aer gignitur.
id ẽ aliqua causa ut sit efficitur. cum
omĩno ds̃ ñ sit : ita genitũ ẽe u̾bũ dĩ
dm̃ apud dm̃. s longe alio modo. quẽ
nemo nisi cui ds̃ ipse inspirarit intel¬
liget. Illũ aũ etiã in ipsis corporalib
desipere quis ñ uideat. cũ aerẽ gigni
dicat ⁊ dm̃ uelit: eũ aũ a quo aer
gignit᷑. ñ enĩ a nullo gigni potest. non
tu. nequaquã conturbat hominẽ ut ꝓp¬
terea illũ dm̃ putet. qui nouit om̃is cr¬
poris motũ inferiorẽ eẽ quã ẽ motus a¬
nuni: motũ aũ animi longe pigriorem.
quã eͣ motus sũmȩ atq incõmutabilis sa¬
pientiȩ. ltẽ anaxagoras siue quilibet. si
m̃tẽ dicit ipsam ueritatẽ atq sapientiã.

Expanded text:
at esse, quia nihil est pulchrius ipsa intelleat esse, quia nihil est pulchrius ipsa intellegibili atque incommutabili ueritate? quod autem ait ille gigni aerem, quem tamen deum esse censebat, nullo modo mouet hunc uirum, qui intellegit, non sicut aer gignitur, id est aliqua causa, ut sit, efficitur, cum omnino deus non sit, ita genitum esse uerbum dei, deum apud deum, sed longe alio modo, quem nemo, nisi cui deus ipse inspirarit, intelleget. illum autem etiam in ipsis corporibus desipere quis non uideat, cum aerem gigni dicat et deum uelit, eum autem, a quo aer gignitur, non enim a nullo gigni potest, non tu, nequaquam conturbabit hominem, ut propterea illum deum putet, qui nouit omnis corporis motum inferiorem esse, quam est motus animi, motum autem animi longe pigriorem, quam est motus summae atque incommutabilis sapientiae. Item Anaxagoras siue quilibet si mentem dicit ipsam ueritatem atque sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina ⁊ eruditione longe absit.
Qͥ enĩ didicerit dm̃ ñ distendi aut dif¬
fundi ꝑ locos neq finitos neq infinitos.¬
quasi in aliqua parte maior ẽ in ali
tẽ eͣẽ in isto loco. ⁊ partẽ in illo. qm̃
ueritas utiq ds ẽ : nequaꝗͣ eũ moue¬
bit qđ de infinito aere sensit. quiẽq
sensit qd̃ ipse eẽt ds̃. Qͥd ad illũ si nes¬
ciat : quã dicant isti corporis formã:
Eam quippe dicunt. quȩ undiq finita
sit. ⁊ utrũ refellendi causa. tãquam
achademicus anaxameni cicero obiece¬
rit. formã ⁊ pulchritudinẽ dm̃ habere o¬
portere. quasi corpoream speciem cogitais
qr ille corporeũ dm̃ eẽ dixerat. Aer enim
corpus ẽ. an ipse sentiebat eẽ formam ce
pulchritudinẽ incorporeã ueritatis. qͣ
ipse animus informat᷑. ⁊ ꝑ quã oĩa sa¬
pientis facta pulchra ẽẽ iudicamꝰ. ut
ñ tͣm refellendi gr̃a s etiã uerissime
dix̾it. qđ dm̃ pulcherrima specie dece¬

Expanded text:
doctrina et eruditione longe absit. doctrina et eruditione longe absit. Qui enim didicerit Deum non distendi aut diffundi per locos, neque finitos neqquasi in aliqua parte maior sit in alitem esse in isto loco et partem in illo, quoniam ueritas utique deus est, nequaquam eum mouebit, quod de infinito aere sensit, quicumque sensit, quod ipse esset deus. quid ad illum, si nesciat, quam dicant isti corporis formam — eam quippe dicunt, quae undique finita sit — et utrum refellendi causa tamquam Academicus Anaximeni Cicero obiecerit formam et pulchritudinem deum habere oportere quasi corpoream speciem cogitans, quia ille corporeum deum esse dixerat, aer enim corpus est; an ipse sentiebat esse formam et pulchritudinem incorpoream ueritati, qua ipse animus informatur et per quam omnia sapientis facta pulchra esse iudicamus, ut non tantum refellendi gratia sed etiam uerissime dixerit, quod deum pulcherrima specie dece
Abbreviated transcription (Latin):
intueamur. ⁊ apposita cu achereamus.
⁊ imposita qua repͥmamur: iã uob̃ de
aliquo bono facto gaudentib. totum
extorquet de manu suꝑbia. Uicia qͥ ppe
otera in peccatis. suꝑbia uͦ etiã in rec¬
te factis tim̃da ẽ: ne illa q̃ laudabilit᷑
facta sunt. ipsus laudis cupiditate amit¬
tant᷑. Itaq rethor ille nobilissimus eũ
int̾rogatus eẽt. quid ei pͥmũ uideret᷑
in eloquentiȩ p̃ceptis obseruari opor¬
tere: ꝓnuntiationẽ dr̃ respondisse.
tiationẽ. quid t̾cio. nichil aliud quã
ꝓmuntiationẽ aixisse. Si int̾rogares. &
quotiens int̾rogares de p̃ceptis xpĩa¬
nȩ religionis. nichil me aliud refpon¬
Aere nisi humilitatẽ liberet: ⁊ si for
quã maxime adu̾satur q̃dam ut ita
dicam imꝑitissima scientia. dũ nos sci¬
re gaudemus. quid anaximenes. quid
anaxagoras. quid pitagoras. quid demo¬
critus senserit ⁊ ceteri huiꝰmodi. ut do¬
cti eruditiq uideamur: cũ hoc auera

Expanded text:
intueamur, et apposita cui adhaereamus, intueamur, et apposita cui adhaereamus, et imposita qua reprimamur, jam nobis de aliquo bono facto gaudentibus totum extorquet de manu superbia. Vitia quippe caetera in peccatis, superbia vero etiam in recte factis timenda est, ne illa quae laudabiliter facta sunt, ipsius laudis cupiditate amittantur. Itaque sicut rhetor ille nobilissimus cum interrogatus esset quid ei primum videretur in eloquentiae praeceptis observari oportere, tiationem; quid tertio, nihil aliud quam pronuntiationem dixisse: ita si interrogares, et quoties interrogares de praeceptis christianae religionis, nihil me aliud respondere nisi humilitatem liberet, etsi fortquam, maxime adversatur quaedam, ut ita dicam, imperitissima scientia, dum nos scire gaudemus quid Anaximenes, quid Anaxagoras, quid Pythagoras, quid Democritus senserint, et caetera hujusmodi, ut docti eruditique videamur, cum hoc a vera
Abbreviated transcription (Latin):
tempora. xp̃iana. Quos iã certe nrͣa¬
etate sic obmutuisse conspicinꝰ. ut
uix iã in scolis rethoꝵ cõmemoret᷑
tantũ quȩ fuerint illoꝵ sententiȩ.
Certamina tam̃ etiã de loquacissi¬
mis grecoꝵ gimnasiis eradicata atq
compressa sunt: ita ut si qua nune
erroris secreta contra ueritatẽ hoc ẽ
cooꝑta. xp̃iano ad pugnandũ ꝓsilire
ñ audeat. Ex quo intelligit᷑ ipsos qͦq
platonioe gntis philosophos paucis mu¬
tatis. q̃ xp̃iana imꝓbat disciplina. in¬
uicꝰtissimo uni regi. xp̃o pias ceruices
oportere summittere: ⁊ intelligere u̾¬
bum dĩ homine indutũ. qui uissit ⁊
ereditũ ẽ. qd illi uł ꝓferre metuebat̃.
huic te mi dioscore ut tota pietate
tẽia humilitas. Et quotiens int̾rogares
hoc dicerem. ñ quo alia ñ sint p̃cepta
quȩ dicant᷑: s nisi humilitas omĩa q̃¬
cumq bene facimus ⁊ p̃cesserit ⁊ oo¬
mitata. ⁊ consecuta fuerit. ⁊ ꝓposita ꝙͣ

Expanded text:
tempora Christiana. quos iam certe nostra atempora Christiana. quos iam certe nostra aetate sic obmutuisse conspicimus, ut uix iam in scholis rhetorum commemoretur tantum, quae fuerint illorum sententiae, certamina tamen etiam de loquacissimis Graecorum gymnasiis eradicata atque compressa sint. ita ut, si qua nunc erroris secta contra ueritatem, hoc est cooperta christiano, ad pugnandum prosilire non audeat. Ex quo intelligitur ipsos quoque Platonicae gentis philosophos, paucis mutatis quae christiana improbat disciplina, invictissimo uni regi Christo pias cervices oportere submittere, et intelligere Verbum Dei homine indutum, qui jussit, et creditum est quod illi vel proferre metuebant. 22. Huic te, mi Dioscore, ut tota pietate tertia, humilitas: et quoties interrogares hoc dicerem; non quo alia non sint praecepta, quae dicantur, sed nisi humilitas omnia quaecumque bene facimus et praecesserit et comitetur et consecuta fuerit, et proposita quam
Abbreviated transcription (Latin):
nomine epicureoꝵ ⁊ sthoicoꝵ platoni
cis. qui in corporis uł in animi natura
ponerent ⁊ finẽ boni. ⁊ causas rerum.
⁊ rationandi fictutiam. eo successione tẽ¬
poꝵ ẽe deuolutã: ut. xp̃iane iã etatis
exordio. eũ rerũ inusibiliũ atq eter¬
narũ fides ꝑ uisibilia miracula salubri¬
ter p̃dicaret᷑ hominib. qui nec ude¬
re nec cogitare aliquid p̃ter corpora
poterant. beato paulo apło qui eandẽ
fide̾ gentib p̃seminabat. idem ipsi epi¬
curei ⁊ sthoici in actib apłoꝵ contra¬
dixisse inueniant᷑. Qua in re satis mͥ
uidetur eẽ demonstratũ. errores gen¬
tiũ. siue de morib. siue de natura re¬
rũ. siue de ratione inuestigandȩ iu̾¬
tatis: qui quãits ẽẽnt multi atq mul¬
tiplices. m his tam̃ maxime duab sec¬
tis eminebant expugnantib doctis.
⁊ tanta disserendi subtilitate atq co¬
pia subu̾tentib. durasse tam̃ usq in

Expanded text:
esse nomine Epicureorum et Stoicorum a Platonicis esse nomine Epicureorum et Stoicorum a Platonicis eos, qui in corporis vel in animi natura ponerent et finem boni, et causas rerum, et ratiocinandi fiduciam, eo rem successione temporum esse deuolutam, ut Christianae iam aetatis exordio, cum rerum inuisibilium atque aeternarum fides per uisibilia miracula salubriter praedicaretur hominibus, qui nec uidere nec cogitare aliquid praeter corpora poterant, beato apostolo Paulo, qui eandem fidem gentibus praeseminabat, idem ipsi Epicurei et Stoici in actibus apostolorum contradixisse inueniantur. Qua in re satis mihi uidetur esse demonstratum errores gentium siue de moribus siue de natura rerum siue de ratione inuestigandae ueritatis, qui quamuis essent multi atque multiplices, in his tamen maxime duabus sectis eminebant, expugnantibus doctis et tanta disserendi subtilitate atque copia subuertentibus durasse tamen usque in