comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minus erat. respondit perfectũ ẽ
quodicto inclinato capiit tradidit
spm. Tunc terrae fundamenta con¬
custa sunt tunc dis ruptis p&ris
inferorum secr&a patuerunt.
tunc sepulchra mortuos red dider̃
&ut dicam propter quod totum
diximus : quiaiam tempus erat ut
misterio crucis. omnia quȩ inue¬
teri testamento uelabantur reue¬
lacrentur : uelum templuncons¬
post resurrectionẽ a pertissime
prȩdicare. coeperunt in eo quȩ
praedicta erant proph&ica mani¬
festissime impleri. coeperunt eum
martyres confiteri. ipsum mar¬
tyres in manifesto confessi sunt : qui
tunc in occulto confessisunt. Mor¬
tui sunt isti proxp̃o ineuangelio
rcuelato. mortui sunt illi proxp̃i
nomine in legeuelatc. xp̃shab&¬

Expanded text:
minus erat, respondit, Perfectum est. minus erat, respondit, Perfectum est. Quo dicto, inclinato capite tradidit spiritum. Tunc terrae fundamenta concussa sunt, tunc disruptis petris inferorum secreta patuerunt, tunc sepulcra mortuos reddiderunt; et ut dicam propter quod totum diximus, quia jam tempus erat ut in mysterio crucis omnia quae in veteri Testamento velabantur, revelarentur, velum templi conspost resurrectionem apertissime praedicari. Coeperunt in eo quae praedicta erant prophetica manifestissime impleri; coeperunt eum martyres constantissime confiteri. Ipsum martyres in manifesto confessi sunt, quem tunc Machabaei in occulto confessi sunt: mortui sunt isti pro Christo in Evangelio revelato; mortui sunt illi pro Christi nomine in lege velato. Ch
Abbreviated transcription (Latin):
entis hoc antea dixerat perproph&ã
ipsis iudȩis : ego dormiui. tamquã dice¬
r& quid uos de mec morte iactatis. quđ
quasi meuiceritis in aniter gloriamini
ego dormiui ego dormiuiquia uolui.
non quia saeuistis. ego impleui quoduo¬
lui uos inscelere remansistis. accepto
ergo ac&o & hausto dixit. perfectũ est
quid perfectũ ẽ. quoddẽ scriptum est.
quid deillo scriptum est Dederunt in
escamea sel. & insiti mec potauerunt
me ac&o : Circum spiciens ergo cuncta
quȩ gesta fuerant in passione eius:
Iam illi ante crucem caput agitauer̃.
iam feldederant. lamossa pendentis
&ex tenti numerauerant. lam uesti¬
menta dunsa erant. lam suꝑ tunicã
indiuisibilem sortem miserant. cir¬
cumspectis & quodam modo conputa¬
tis omnibus quȩ deipsius passione
proph&ae praedixerant. restabat
nescio quid quod minus erat. & in
sitimec potauerunt meac&o
ut hoc quad modicum resmanserat
adder&ur dixit sitio accepto quod

Expanded text:
entis. Hoc autem dixerat per prophetam entis. Hoc autem dixerat per prophetam ipsis Judaeis, Ego dormivi . Tanquam diceret: Quid vos de mea morte jactatis? quid, quasi me viceritis, inaniter gloriamini? Ego dormivi. Ego dormivi, quia volui; non quia saevistis. Ego implevi quod volui: vos in scelere remansistis. Accepto ergo aceto et hausto, dixit, Perfectum est. Quid perfectum est? Quod de me scriptum est. Quid de illo scriptum est? Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Circumspiciens ergo cuncta quae gesta fuerant in passione ejus; jam illi ante crucem caput agitaverant, jam fel dederant, jam ossa pendentis et extenti numeraverant, jam vestimenta divisa erant, jam super tunicam indivisibilem sortem miserant: circumspectis et quodam modo computatis omnibus quae de ipsius passione Prophetae praedixerant, restabat nescio quid, quod minus erat: Et in siti mea potaverunt me aceto. Ut hoc quod modicum remanserat adderetur, dixit, Sitio. Accepto quod
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo quidixit non ueni legem soluere
sed implere: Velamen ergo euacuatur.
ut qđ obscurum erat intellegatur : hoc utiq
clarum erat quia nondum clauis crucis
pon&ibi ante oculos in ligno pendentẽ
Et tam quam leonem cum uoluit recũ¬¬
bentem. atq: ut occider& mortem non
necessitate sed potestate morientem.
spsum attende. uidequem ad modum
incrucedixit. sitio. & cum iudȩi nescien¬
tes quid pereos ager&ur. quid denes¬
cientium manibus impler&ur. spun¬
giam cum ac&o. ligrent cum ha¬
rundinem. & eis orbem damdarent
ille austo ac&o respondit. perfectũ
est & inclinato capite t radidit spm̃.
quis it proficiscitur ut ille defunctus
est quanta ueritate. quanta potestate
quam illequidixerat. potestatem habeo
ponendi animã mec̃c & potestatem ha¬
beo iterum sumendi eccm. nemo tollit
eccm ame. sed ipse eam pono ame &iterũ
sumo acm: Agnoscite regnũ uiuentis
quidigne cogitauerit potestatem mori¬

Expanded text:
ab illo qui dixit, Non veni solvere legem, ab illo qui dixit, Non veni solvere legem, sed adimplere Velamen ergo evacuatur, ut quod obscurum erat intelligatur. Hoc utique clausum erat, quia nondum clavis crucis pone tibi ante oculos in ligno pendentem, et tanquam leonem, cum voluit, recumbentem, atque ut occideret mortem, non necessitate, sed potestate morientem. Idipsum attende: vide quemadmodum in cruce dixit, Sitio. Et cum Judaei nescientes quid per eos ageretur, quid de nescientium manibus impleretur, spongiam cum aceto ligarent cum arundine, et ei sorbendam darent; ille hausto aceto respondit, Perfectum est. Et inclinato capite tradidit spiritum . Quis ita proficiscitur, ut ille defunctus est? Quanta veritate, quanta potestate, quam ille qui dixerat, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem iterum sumendi eam. Nemo eam tollit a me; sed ipse eam pono a me, et iterum sumo eam . Agnoscit regnum viventis, qui digne cogitaverit potestatem mori
Abbreviated transcription (Latin):
& dicit nobis: quo modo istos nros
ur̃os martyres conputatis quain¬
pudentia. eorum memoriã cele¬
bratis : legite confessiones corum.
attendite si confessi suntx pm ꝗ ii
cui respondemus uere quia unus
es ex eis÷ qui inxp̃m non credider̃
& fractide oliua o leccstro succiden-¬
te foris aridi remanserunt: quid
dicturus es unus experfidiss non con¬
fitebantur illi a pertexp̃m. quia
ad huc uelabatur xp̃i misterium:
testamentũ enĩ u&us. uelatio est
noui testamenti. & testatntum nouum
reuelatio est u&eris testamenti: uide
ergo deinfidelibus iudȩis paribtuis
sed inmalo spatrib: tuis. uidequid
d&alibus dicat apłs paulus: usq: nunc
quam diu legitur moyses. uela men suꝑ
corda corum positum est. Idipsum aũt
euacuatur. Cum transieris inquid ad
xp̃m. aufer&ur uelamen: Velamen
tio u& eristestamenti sed uelamen quod
ibi positum est Lectio deniquȩ uoeris
testamenti non euacuatur . sed impl&ur

Expanded text:
et dicit nobis: Quomodo istos nostros, et dicit nobis: Quomodo istos nostros, vestros martyres computatis? Qua imprudentia eorum memoriam celebratis? Legite confessiones eorum: attendite si confessi sunt Christum. Cui respondemus: Vere quia unus es ex eis qui in Christum non crediderunt, et fracti de oliva, oleastro succedente, foris aridi remanserunt ; quid dicturus es unus ex perfidis? Non confitebantur illi aperte Christum, quia adhuc velabatur Christi mysterium. Testamentum enim vetus velatio est novi Testamenti, et Testamentum novum revelatio est veteris Testamenti. Vide ergo de infidelibus Judaeis patribus tuis, sed in malo fratribus tuis, vide quid de talibus dicat apostolus Paulus. Usque nunc quamdiu legitur Moyses, velamen super corda eorum positum est. Idipsum autem in Christo evacuatur. Cum transieris, inquit, ad Christum, auferetur velamen . Velamen,tio veteris Testamenti, sed velamen quod ibi positum est. Lectio denique veteris Testamenti non evacuatur, sed impletur
Abbreviated transcription (Latin):
in primis commendandũ est caritati
urãe necum illos martyres admirami¬
ni. put&us non fuisse xp̃ianos. xp̃iani
fuerunt. sed nomen xp̃ianorũ postea
de uulgendum factis: antecesserunt.
sed uidelic& quasi non in eis erat con-¬
fessio xp̃i. aquo a rege impio & perse¬
quutore non cogitabantur negare
xp̃m. quod postea martyres cum
cogerentur nefacerent similem glo.¬
riam consequuti sunt. posteriores
enim per sequutores populi xp̃ia.¬
ni ad negandum nomen xp̃i conpel.¬
lebant eos quos per sequebantur. illi
inxp̃i nomine perseuerantissime con¬
sstentes panebantur talia qualia
istos perpessos esse cum leger&ur
audiuimus Isti r ergo martrib:
recentioribus quorum milib: terra
pur purata est imperabatur & di¬
cebatur a persequutoribus negate testim̃t¬
xp̃m: quod non facientes patieban
tur qualia &isti perpessi sunt: istis
uero dicebatur negate legẽ moysi
non faciebant & patiebantur pro
lege moysi: isti pro nominexp̃i illi

Expanded text:
in primis commendandum est charitati in primis commendandum est charitati vestrae, ne, cum illos martyres admiramini, putetis non fuisse christianos. Christiani fuerunt: sed nomen Christianorum postea divulgatum factis antecesserunt. Sed videlicet quasi non eis erat confessio Christi, a rege impio et persecutore non cogebantur negare Christum, quod postea martyres, cum cogerentur, ne facerent, similem gloriam consecuti sunt. Posteriores enim persecutores populi christiani, ad negandum nomen Christi compellebant eos quos persequebantur: illi in Christi nomine perseverantissime consistentes, patiebantur talia, qualia illos perpessos esse, cum legerentur, audivimus. Istis ergo martyribus recentioribus, quorum millibus terra purpurata est, imperabatur et dicebatur a persecutoribus, Negate Christum. Quod non facientes, patiebantur talia, qualia et isti perpessi sunt. Istis vero dicebatur, Negate legem Moysi. Non faciebant: patiebantur pro lege Moysi. Isti pro nomine Christi, illi
Abbreviated transcription (Latin):
stum diem nobis solemnẽ gloria mar¬
tyrum fecit. quorum mirabiles passio-¬
nes cum legerentur non solum audiui-¬
& expectauimus. olim ista gesta sunt
ante in carnationẽ. ante passionem
illo populodi extiterunt in quo prophe÷¬
te. extiterunt qui hȩc praesentia
prȩdixerunt. nequis quam arbitre¬
tur antẽ quam e&̃ populus xp̃ianus
nullum fuisse populũ dõ. Immo uero
ut sic loquar quemad modũ seueritaes
hab& non nominum consu&udo xp̃i¬
anus &iam ille tunc populus fuit: par
enim post passionem suant cõepitbat¬
bere populum xp̃s. sed illius populus.
erat ex abraham genitus. cui perbi¬
& gauisus est : ergo ex labra ham natus
est ille populus qui seruiuit in egypto
& quimami potenti permoysen famu¬
lum dĩ dedomo seruitutis liberatus.
permare rubrum fluctibus descen¬
dentibus ductus inheremo exercita¬
tus. legi subditus in regno collocatus
unde sicut dixi extiter̃ proph&ȩ. inde
istimar tyres floruerunt Non dum̃
quidem erat mortuus xp̃s. sed eos mar¬

Expanded text:
stum diem nobis solemnem gloria Machabaeorum fecit: quorum mirabiles passiones, cum legerentur, non solum audiviet spectavimus. Olim ista gesta sunt, ante incarnationem, ante passionem o populo illo exstiterunt, in quo Prophetae exstiterunt, qui haec praesentia praedixerunt. Nec quisquam arbitretur, antequam esset populus Christianus, nullum fuisse populum Deo. Imo vero, ut sic loquar, quemadmodum se veritas habet, non nominum consuetudo, christianus etiam ille tunc populus fuit. Neque enim post passionem suam coepit habere populum Christus: sed illius populus erat ex Abraham genitus, cui perhiit, et gavisus est . Ergo ex Abraham natus est ille populus, qui servivit in Aegypto, et qui manu potenti per Moysen famulum Dei de domo servitutis liberatus, per mare Rubrum fluctibus descendentibus ductus, in eremo exercitatus, legi subditus, in regno collocatur. Unde, sicut dixi, exstiterunt Prophetae, inde isti martyres floruerunt. Nondum quidem erat mortuus Christus: sed mar
Abbreviated transcription (Latin):
ergospem: magnum est quod itibi pro¬
missum est : sed amagno ꝓmis sum est:
Multum est & incredibile uid&ur &
quasi non posie existim&ur. filios
hominum̃ filios fieridĩ : Sed plus
proillis factum est filius dĩ factꝰ
est filius hominis : : erigeergo
spem. ohonio pelle a corde infi¬
delitatem. incredibilius prote
iam factum est. quam quod tibi
promissum est: Miraris si homo
habecetuitam &ernam. miraris
si homo ꝑueniat aduitam &ernã
mirare potius. quod ds̃ proto
peruenit ad mortem : quid dubi¬
tas de promisso tanto pignore
accepto: Vide ergo quomodote
confirmat : quomodo promissi¬
onemdi roborat. quot quot in¬
quit recererunt eum : dedit eis
potestatem filios dĩfieri quage¬
neratione: non illa usitati. non
u&ere non transitoria uel car¬
nale Non excarne in quid non
ex sanguine : neq exuolutate uiri
sed ex dõ natisunt. Mira res non
credis uerbum caro factum est. &
habitabit in nobis: ecce unde fac¬
tum est sacrificium uespertinũ:

Expanded text:
ergo spem. Magnum est quod tibi promissum est, sed a magno promissum est. Multum et incredibile videtur, et quasi non posse aestimatur filios hominum fieri filios Dei. Sed plus pro illis factum est, quia Filius Dei factus est filius hominis. Erige ergo spem, o homo, pelle a corde infidelitatem. Incredibilius jam pro te factum est, quam quod tibi promissum est. Miraris si homo habeat vitam aeternam? miraris si homo perveniat ad vitam aeternam? mirare potius quod Deus pro te pervenit ad mortem. Quid dubitas de promisso, tanto pignore accepto? Vide ergo quomodo te confirmat, quomodo promissionem Dei roborat: Quotquot, inquit, receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri. Qua generatione? Non illa usitata, non veteri, non transitoria vel carnali. Non ex carne, inquit, non ex sanguine, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Miraris, non credis? Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce unde factum est sacrificium vespertinum.
Abbreviated transcription (Latin):
est : adhuc illud dicitur : quodim¬
commutabile semper man&
Adhuc illud dicitur : cui uidendo
corda mundanda sunt: Vnde aut̃
mundentur nondum dicit : lux
inquit luc& intenebris : & tene¬
brae eccm non conpraehende¬
runt: sed ut non sint tenebrae.
possintq: compraehendere :
Tenebrae enim. pec catores tene¬
brȩ infideles :Vt ergo non sint
tenebrae possintq: compraehen-¬
dere. Verbum caro factum est
& habitabit in nobis : Vid&euer¬
bum : Vid&e uerbum carnem :
ubi hic sanguis: ecceiam auctor
tuus: sed nondum est pr&ium
tuum : Vnde ergo redemptus:
Qui a uerbum caro factum est : & ha-¬
bris : & tenebrae em non conprȩ¬
henderunt : Quia ergo tenebrȩ
lucem non conprȩhenderunt :
opus erat hominibus humano
testimonio: Diem uidere non po¬
terant : Iucernam forte pote¬
rant tolelcre : Quia ergo adui¬
dendum diem. minus idoneierans :
lucernam tamen : ut cumq tole¬
rabant : Fuit homo missus adõ
cui nomen eratiohannes: Hic ue¬

Expanded text:
est: adhuc illud dicitur, quod inest: adhuc illud dicitur, quod incommutabile semper manet; adhuc illud dicitur, cui videndo corda mundanda sunt: unde autem mundentur, nondum dicit. Lux, inquit, lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Sed ut non sint tenebrae, possintque eam comprehendere; tenebrae enim peccatores, tenebrae infideles: ut ergo non sint tenebrae, possintque comprehendere, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Videte Verbum, videte Verbum carnem, Ubi hic sanguis? Ecce jam auctor tuus, sed nondum est pretium tuum. Unde ergo redemptus? Quia Verbum caro factum est, et habris, et tenebrae eam non comprehenderunt. Quia ergo tenebrae lumen non comprehenderunt, opus erat hominibus humano testimonio. Diem videre non poterant, lucernam forte poterant tolerare. Quia ergo ad videndum diem minus idonei erant, lucernam tamen utcumque tolerabant; Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic ve
Abbreviated transcription (Latin):
esacrificio ues pertino: sermo
reddendus est. Orauimus eñĩ
cantando. & orando cantaui¬
mus: dirigactur oratio mec sicut
incensum in conspectu tuo eleua¬
tio manuum meccrum sacrificiũ
ues pertinum : In oratione aduer¬
timus hominem: In ex tensione
manuum agnoscimus crucem:
Est ergo hoc signum : quod in fronte
gesticmus : signum quo salui sumus
Signum inrisum : ut honorar&ur:
contemptum ut glorificar&ur:
homo moriatur : Si enim cogno¬
uissent: num quam dnm gloriae
cruafixissent: Hocergo sacrifi¬
cium ubi sacerdos est uictima.
redemit nos: fuso sanguine crea¬
toris: non tamen nos creauit cum
sanguine. sed redem& sanguine :
Creauit enim nos in principio quod
creatisumus : sermo contextus
adiungit: Omnia peripsum fac-¬
ta sunt : & sine ipso factum ẽnihil
hoc est : quo creati sumus : quo
uero redemptie audiquiꝰd factũ
est Inquidineo uita est. & uitic
erat lux hominum : & lux intene¬
bris luc& : & tenebrae ecm non
conpraehenderunt: Adhuc ds̃

Expanded text:
Sacrificio vespertino sermo reddendus est. Oravimus enim cantando, et orando cantavimus, Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo: elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . In oratione advertimus hominem, in extensione manuum agnoscimus crucem. Est ergo hoc signum quod in fronte gestamus, signum quo salvi sumus. Signum irrisum, ut honoraretur; contemptum, ut glorificaretur. homo moriatur. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Hoc ergo sacrificium, ubi sacerdos est victima, redemit nos fuso sanguine Creatoris. Non tamen creavit nos cum sanguine, sed redemit sanguine. Creavit enim nos in principio quod creati sumus. Sermo contextus adjungit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Hoc est quo creati sumus. Quo vero redempti, audi: Quod factum est, inquit, in eo vita erat, et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Adhuc Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eccesui quinon receperunt sed
non recipiendo : factisunt alieni
noliua erant. superbiendo frac¬
tisunt: oleaster contemtibilis
amaritudine bacarum asperna¬
bilis : pertotum mundum erat
Illo totus mundus horrebat silues¬
triolacstro : Sed tamen perhumi¬
litatem ibi meruit inseri : unde
oliua superbiendo praecidi:
Audioliuam suꝑbientem : & frangi
dignam : Nos deseruitute non su¬
musnati: patrem habemus abra¬
ham. respond&ur: Sifilii abrahȩ
ess&is. facta abra hae facer&is
Contra id quod dictum est. deser¬
uitute non sumus nati: Siuos filius
liberauerit: uere liberieritis
Liberos uos esse iactatis : omnis
qui facit pec catum : seruus est
peccati: Quanto ergomitius
homo seruus esses hominis : quam
per uerse cupiditatis: Illi tamen
superbiendo : humilem non re¬
ceper̃. uide oleccstrum dignũ
inseri : centurionem illum : non
de israhelitis: sed degentibus:
Dñe non sum dignus: ut sub tectũ
meum intres: & dñs: amendico

Expanded text:
Ecce sui, qui non receperunt: sed Ecce sui, qui non receperunt: sed non recipiendo facti sunt alieni. In oliva erant, superbiendo fracti sunt. Oleaster contemptibilis, amaritudine baccarum aspernabilis, per totum mundum erat; illo totus mundus horrebat silvestri oleastro: sed tamen per humilitatem ibi meruit inseri, unde oliva superbiendo praecidi . Audi olivam superbientem, et frangi dignam: Nos de servitute non sumus nati, patrem habemus Abraham. Respondetur: Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae faceretis. Contra id quod dictum est, De servitute non sumus nati: Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Liberos vos esse jactatis? Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Quanto ergo tutius homo servus esses hominis, quam perversae cupiditatis? Illi tamen superbiendo humilem non receperunt. Vide oleastrum dignum inseri, Centurionem illum, non de Israeliticis, sed de Gentilibus: Domine, non sum dignus, ut sub tectum meum intres. Et Dominus: Amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
ecin ds̃ : mala domus: parcatei
ds̃ ergomundus ꝑ eũ factus est
& habitatio : & habitatores:
Etmundus cum non cognouit :¬
sui habitatores. In suã propria
scius : quod sui eum non essent¬
mundus non credidit : & totus munđ
credidit sicut dicimus tot& ar¬
borplena foliis : numquid fructi¬
bus. locus ablutũs ũtrumq dicit
utrumq intelligi potest. & arbor
foliis plena : & arbor fructibus
plena. Vna arbor in utroq sed
foliis dispergendis. fructibus col¬
ligendis: ergo fideles eius: ser¬
ui eius : dilectores eius : quorum
gloria est : quorum spes : quorũ
res est : quando auditis sui eum
non receperunt : nolite dolere :
quia credendo ipsius estis:
Sui eum non receperunt: qui isti
sunt : forte iudei olim uocati
exegypto liberati in manu po¬
tenti : per rubrum mare traiec¬
ti: persiccum uadentes. Hostib
insequentibus carentes. manna
pasti : deseruitute eruti: ad reg¬
num ꝑdueti: totbeneficis empti:

Expanded text:
eam Dominus; mala domus, parcat ei eam Dominus; mala domus, parcat ei Deus. Ergo mundus per eum factus est, et habitatio et habitatores: et mundus eum non cognovit, habitatorscius quod sui non essmundus non credidit, et mundus totus credidit. Sicut dicimus, Tota arbor plena foliis; numquid fructibus est locus ablatus? Utrumque dici, utrumque intelligi potest, et arbor foliis plena, et arbor fructibus plena: una arbor in utroque, sed foliis dispergendis, fructibus colligendis. Ergo, fideles ejus, servi ejus, dilectores ejus, quorum gloria est, quorum spes, quorum res est; quando auditis, Sui eum non receperunt, nolite dolere: quia credendo ipsius estis. Sui eum non receperunt. Qui isti sunt? Forte Judaei olim vocati ex Aegypto, liberati in manu potenti, per Rubrum mare trajecti, per siccum evadentes, hostibus insequentibus carentes, manna pasti, de servitute eruti, ad regnum perducti, tot beneficiis empti.
Abbreviated transcription (Latin):
entem in hunc mundum: Id est :¬
omne animal. quod est. in lumina¬
tionis huius capax. hoc est omnẽ
hominem. habentem mentem atq
rationem: qua possit esse par ticeps
erats in hoc mundo erat : sed & de
terra in hoc mundo erat : & sol&li-
na : in hoc mundo erat: Audidedie
tuo: omentis humanȩ oculus
In hoc mundo erat : & mundus per
ipsum factus est: Sic erathic: ut
& ante quam mundus ess& : non
quasi ille non haber& ubi ess& :
Ds̃ enim habitando contin& : non
contin&ur ergo miro & effabili
modo : in hoc mundo erat : & mun¬
dus ꝑ ipsum factus est : & mundus
cum non cognouit: Quis est mundus
qui per eum factus est̃: In principio
fecit ds̃ caelum & terrã : quia om̃a
ꝑ ipsum faeta sunt: quis inundus
eum non cognouit. mundus &
mundus: sicut domus & domus:
Domus in fabrica. domus in habi¬
tatoribus in frabrica domus:
quem ad modum magnam domũ
fecit pulcherrimam̃ domum
construxit : Domus in habitatorib
Quomodo bona domus: benedicat

Expanded text:
entem in hunc mundum: id est entem in hunc mundum: id est omne animal, quod est illuminationis capax, hoc est omnem hominem habentem mentem atque rationem, qua possit esse particeps erat? In hoc mundo erat. Sed et terra in hoc mundo erat, et sol et luna in hoc mundo erant. Audi de die tuo, o mentis humanae oculus! In hoc mundo erat, et per ipsum mundus factus est. Sic erat hic, ut et antequam mundus esset, non quasi non haberet ubi esset. Deus enim habitando continet, non continetur. Ergo miro et ineffabili modo in hoc mundo erat. Et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit. Quis est mundus, qui per cum factus est? In principio fecit Deus coelum et terram , quia omnia per ipsum facta sunt. Quis mundus eum non cognovit? Mundus et mundus, sicut domus et domus; domus in fabrica, domus in habitatoribus. In fabrica domus; quemadmodum, Magnam domum fecit, pulcherrimam domum construxit. Domus in habitatoribus; quomodo, Bona domus, benedicat
Abbreviated transcription (Latin):
illelumen : sed ut testimonium
perhiber& delumine : quomodo
non erat illelumen : si uellucerna
erat : Primo uide : quia lucerna
erat : audireuis iucernam dedie :¬
& diem delucerna : Vos inquit .mi¬
sistisd iohannẽ : & uolustis adhorã
exultecre in lumine eius: Illeerat
lucerna : ardens & lucens: Iohannes
ergpiste : quid uidebat : qui lucernã
contemnebat : Non erat illelumen.
sed ut testimonium ꝑhiber& delu-¬
mine : Dequo lumine : erat lumen
uerum : quod in luminat omnem
hominem. uenientem in hunc mundũ
Siomnem hominemergo & hioden¬
nem : qui nondum seuolebat osten-¬
dere diem : Ipse sibi : suum accen¬
derat testem lucernam: Sed talis
erat lucerna : quaededie possit
accendi: Audi ipsum iohannem.
confitentem : Nos inquit depleni¬
tudine eius accepimus: Xp̃s puta.¬
batur: hominem seesse fatebat᷑
dñs putabatur: seruum se esse con¬
cis lucerna. humilitatem tuam :
ne te suꝑbiae uentus extinguat :
erat enimlumen uerum. quod in-¬
luminat omnem hominem. ueni¬

Expanded text:
ic venit, ut testimonium perhiberet de lumine? Quomodo non erat ille lumen, si vel lucerna erat? Primo vide quia lucerna erat. Audire vis lucernam de die, et diem de lucerna? Vos, inquit, misistis ad Joannem, et voluistis ad horam exsultare in lumine ejus: ille erat lucerna ardens et lucens . Joannes ergo iste quid videbat, qui lucernam contemnebat? Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. De quo lumine? Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem, ergo et Joannem. Qui nondum se volebat ostendere diem, ipse sibi suam accenderat testem lucernam. Sed talis erat lucerna, quae de die posset accendi. Audi ipsum Joannem confitentem: Nos, inquit, omnes de plenitudine ejus accepimus. Christus putabatur, hominem se esse fatebatur. Dominus putabatur, servum se esse concis, lucerna, humilitatem tuam, ne te superbiae ventus exstinguat. Erat enim lumen verum, quod illuminat omnem hominem veni
Abbreviated transcription (Latin):
genus hamunũ respira inicurics
uia ae & serenissim &e liber tic tis:
quid audis : quid tibi ꝓmia a&iur̃
dedit eis poges ar adm: Quam po¬
tes ata cem̃: nefor ae unde in flan¬
tur homines iudicaendi deciepi¬
tibus humanis. sec endi sencen¬
tius deinnocentia bus et no¬
centibus. Potes ate aem in¬
quid dedit eis: filios difieri
Iaem eumerient: non filii. &i fie¬
bunt filii : Quia ille ꝑquen fianz
filudi: uemerit filiusdi: & ficectus
est filius hominis : Iumergodilli
eriont filuhominum : & ficetti sund¬

Expanded text:
genus humanum, respira in aura vitae et securissimae libertatis. Quid audis? quid tibi promittitur? Dedit eis potestatem. Quam potestatem? An forte unde inflantur homines, judicandi de capitibus humanis, ferendi sententias de innocentibus et nocentibus? Potestatem, inquit, dedit eis filios Dei fieri. Jam enim erant non filii, et fiebant filii; quia ille per quem fiunt filii Dei, jam erat Filius Dei, et factus est filius hominis. Jam ergo et illi erant fil
Abbreviated transcription (Latin):
circum fluere : sanos eẽ suꝑbis dig¬
nitatibus eminere In colomem
haberedomum gaudia suorum :
obsequia clientium: excellentissi¬
mas potentias: nihil triste inter¬
pellare uitam ipsorum: Mores
nequissimos uides : facultates copio¬
sissimas : per spicis: & dicit cortuũ:
Nullum ẽẽ diuinum iudicium:
omnia casibus sterri & fortuitis
motibus uentilari : Nam siđs in¬
quis res humanas respicer&
florer& illius iniquitas : & mea
innocentia laborar&: Omnis
morbus animi : hab& inscriptu¬
ris medi camentum suum : Quier¬
go sicȩgrotitrista dicat incor¬
desuo: bibat potionem psalmig
Quid est: iterum inspiciamus quid
dicebas: Quid a edi cebam in quid:
nsi quod uides: Mali florent
accipe bibe Ipsetibi hoc : dequo
poculum:. al conmodo ꝑ aurem
os cordis &bibe I quod audis:
Noli subaemuore in malig¬
nantibus : nequae emuleris faci-¬
entes iniquitates. Qm̃ tam quã
fenum arescent: & sicut olera
p̃aticito cadent: Quod tibi longũ

Expanded text:
circumfluere, sanos esse, superbis digcircumfluere, sanos esse, superbis dignitatibus eminere, incolumem habere domum, gaudia suorum, obsequia clientium, excellentissimas potentias, nihil triste interpellare vitam ipsorum: mores nequissimos vides, facultates copiosissimas perspicis; et dicit cor tuum nullum esse divinum judicium, omnia casibus ferri et fortuitis motibus ventilari. Nam si Deus, inquis, res humanas respiceret, floreret illius iniquitas, et mea innocentia laboraret? Omnis morbus animi habet in Scripturis medicamentum suum: qui ergo sic aegrotat, ut ista dicat in corde suo, bibat potionem psalmi hujus. Quid est? Iterum inspiciamus quid dicebas? Quid dicebam, inquis, nisi quod vides? Mali florent, Accipe, bibe: ipse tibi hanc, de quo poculum; accommoda per aurem os cordis, et bibe quod audis: Noli aemulari in malignantibus, neque aemuleris facientes iniquitatem. Quoniam tanquam foenum cito arescent, et sicut olera prati cito cadent. Quod tibi longum
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis rogantes dm̃: &ipsaꝓ
fessio hab& bonos hab& fictos :
proinde &iacm ex his: unusad¬
sum &ur & unus relinqu&ur :
Ad quam cum que te ꝓfessionem
÷conuerteris: parate patific¬
tos alioquin si te non paraueris:
inuenies quod sͣ perabas: autdefici¬
es: autpertur baberis : Ad om̃a
ergo paratum tefaccit: quitibi
loquitur cum tempus est &illi
loquend nondum iudicandi:
&tibiaudiendi nondum frusta
paenitendi: estenim modo pae¬
nitentia non frusta : erit tunc
frustra: Non enim tunc non pae:¬
ni tebit hominem maleuixisse :
sed nullo modo illis iustitiadi
reuocat: quod sua iniustitians¬
diderħit: Iustumenim apud
dm̃ ut modo imperiat misericor¬
diam : tunc Exerceat iudicium:
ideonunc non tac&ur: antac&ur:
arguat quisque : murmur& si
non ꝑtotum eb orbem hȩc scrip¬
tura recitatur atque cantatur:
sicessat &icm uenalis fieri ꝑpubli¬
hominem xp̃i anũ : quiauides male
uiuentes felices : rerũ istarũ copia

Expanded text:
mitatis rogantes Deum. Et ipsa mitatis rogantes Deum. Et ipsa professio habet bonos, habet fictos: proinde etiam ex his unus assumetur, et unus relinquetur. Ad quamcumque professionem te converteris, para te pati fictos: alioquin si te non paraveris, invenies quod non sperabas, et deficies aut perturbaberis. Ad omnia ergo te paratum facit qui tibi loquitur, cum tempus est et illi loquendi, nondum judicandi, et tibi audiendi, nondum frustra poenitendi. Est enim modo poenitentia non frustra: erit tunc frustra. Non enim tunc non poenitebit homines male vixisse: sed nullo modo illis justitia Dei revocat quod sua injustitia perdiderunt. Justum enim est apud Deum, ut modo impertiat misericordiam, tunc exerceat judicium. Ideo nunc non tacetur. An tacetur? Arguat quisque, murmuret, si non per totum orbem haec Scriptura recitatur atque cantatur; si cessat etiam venalis ferri per publihominem christianum, quia vides male viventes felices, rerum istarum copia
Abbreviated transcription (Latin):
porum uuluitur. & amatores
suos conterit : Cunt ergo quide
actianibus mundi non receduñ:
sed tamen ibi alibeneoperantur.:
mona iniquitatis : a quibus reci.¬
piantur in tabernacula &erna:
Quibus dic&ur: esuruu: & dedis¬
dis mihi manducare Aliusta
neglegunt : quibus dic&ur:
esuruu : & non de distis mihi man¬
ducare: Proinde quia dehis qui
uersantur innegotiis & operi¬
bus huius mundi: aliidiligunt
bene facere indigentibus: alũ
neglegunt : tam quam deduab:
in molendino: ina ad summe¬
tur &unac relinqu&ur : Lectũ
autem positum arburor. pro
qui&e: Quia sunt quineque ac¬
tiones mundi pati uolunt:
sicut sunt coniugati homines haben¬
tes domos: familias. filios: neque
aliquid in ec đa agunt sicut prae¬
positi uelut in agri cultura la¬
borantes Seduelut adhaec in¬
firmi secedunt ad ogum : & qui¬
&i ẽẽ diligunt: ueluti memo¬
res infirmitatis suae: non secõ¬
mittentes magnus agntionibus :¬
& quod am modo instrato infir-¬

Expanded text:
porum volvitur, et amatores porum volvitur, et amatores suos conterit. Sunt ergo qui de actionibus mundi non recedunt: sed tamen et ibi alii bene operantur; amona iniquitatis, a quibus recipiantur in tabernacula aeterna , quibus dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare alii ista negligunt, quibus dicitur ibi: Esurivi, et non dedistis mihi manducare . Proinde, quia de his qui versantur in negotiis et operibus hujus mundi, alii diligunt benefacere indigentibus, alii negligunt: tanquam de duabus in molendino una assumetur, et una relinquetur. Lectum autem positum arbitror pro quiete: quia sunt qui neque actiones mundi pati volunt, sicut sunt conjugati homines habentes domos, familias, filios; neque aliquid in Ecclesia agunt, sicut praepositi velut in agricultura laborantes; sed velut ad haec infirmi, secedunt ad otium, et quieti esse diligunt; veluti memores infirmitatis suae, non se committentes magnis actionibus, et quodammodo in strato infir
Abbreviated transcription (Latin):
dicc relinqu&ur  sed genera ho-¬
cis: aliud inmultis : uius ad sum&ur
&unus relinqu&ur. Hoc est
onumgenus ad sum&ur . alte¬
rum relinqu&ur : Sc del&o:
sicinmolendino: Exspecta¬
tis fertasie quidista sint: Uide¬
tis tec taesse : similitudinibus
quibus dam inuoluta: potest
mihi aliuduideri : alteri aliud :
Sedneque ego quod dixero prae¬
scribo alteri ad meliorem intel¬
lectum : nec illemihi adutrum¬
quȩ accipiendum : siutrũ quȩ
cum fide concordant: Viden¬
tur mihi in agro laborarẽ qui
praesunt ec clesiis: sicut apłs
dicit: dĩ agricultura : di aedi¬
ficatio estis: Nam archi tetũ
sedicit scum diciteut sapiens
architetus funde mentumpo¬
suis
&agricolam cumdicit : Ego
planticu: apollorigauit : sed
ds̃ incrementũ dedit: Immo¬
lendiro: autera: duas dixit
non duos: Credo quod haa fi¬
gura ad ples ꝑtineato quia aprae¬
positis plebes reguntur: & mo-¬
lendinum puto dictũ mundũ
istum: quirotan quadam tem¬

Expanded text:
dia relinquetur: sed genera hodia relinquetur: sed genera hocis, aliud in multis, Unus assumetur, et unus relinquetur: hoc est, unum genus assumetur, et alterum relinquetur. Sic in lecto, sic in molendino. Exspectatis fortasse quid ista sint: videtis tecta esse, et similitudinibus quidusdam involuta. Potest mihi aliud videri, alteri aliud: sed neque ego eo quod dixero praescribo alteri ad meliorem intellectum, nec ille mihi ad utrumque accipiendum, si utrumque cum fide concordat. Videntur enim mihi in agro laborare qui praesunt Ecclesiis; sicut Apostolus dicit: Dei agricultura, Dei aedificatio estis. Nam et architectum se dicit, cum dicit: Ut sapiens architectus fundamentum posui: et agricolam, cum dicit, Ego plantavi, Apollo rigavit, sed Deus incrementum dedit . In molendino ergo duas dixit , non duos; credo, quod haec figura ad plebes pertineat: quia praepositi regunt, plebes reguntur. Et molendinum puto dictum mundum istum; quia rota quadam tem
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ nouissimum scimus uenturũ:
utiliter autem scimus uenturũ :¬
&utiliter ignoramus quando uen-¬
turis sit: Paratum corhabeamus
bene uiuendo: & non solum nonti¬
meamus uenturum illum diem:
sed amemus : Dies quippeille. sicut
infidelib: laborẽ aug& sic fidelib:
finit: quid autem horum duorũ
uelis esse : ante quamueniat : nunc
est inpo testicte : cum uenerit non
erit : elige ergo cum tempus est :
quiads quod miseri corditer oc¬
cultat. misericorditer differt :
Iamuero quia in quo cũ qͦuae gene¬
reuitae: quod hab& aliquã pro¬
fessionem non omnes inuenientur
ꝓbi. non omnes reꝓbi: Ex hoc appa¬
r& quia dequib dam hominum
generibus. quae ꝑ sirilitudinem
in euangelio modo ꝓposita audiui-¬
nus: concludit: Linus assum me¬
m&urbonus. relinqu&ur malus :
Videntur duo inagro : eadem
ꝓfessio est : sed nonidem cor:
Professionem uident homines
ager signifi c& unus adsum&ur
& unus relinqu&ur: Non quasi.
dimidia pars ad sum&ur. & dimi-¬

Expanded text:
iem novissimum scimus venturum, utiliter autem scimus venturutiliter ignoramus quando venturus sit, paratum cor habeamus bene vivendo; et non solum non timeamus venturum illum diem, sed et amemus. Dies quippe ille sicut infidelibus laborem auget, sic fidelibus finit. Quid autem horum duorum esse velis, antequam veniat, nunc est in potestate; cum venerit, non erit. Elige ergo cum tempus est: quia Deus quod misericorditer occultat, misericorditer differt. 2. Jam vero quia in quocumque genere vitae, quod habet aliquam professionem, non omnes inveniuntur probi, non omnes reprobi, ex hoc apparet, quia de quibusdam hominum generibus, quae per similitudines in Evangelio modo proposita audivimus, sic concluditur: Unus assumeetur bonus, reliquetur malus. Videntur duo in agro; eadem professio est, sed non idem cor. Professionem vident homines, ager significet. Unus assumetur, et unus relinquetur. Non quasi dimidia pars assumetur, et dimi
Abbreviated transcription (Latin):
ad illã ignominiosam uestẽ
ad illa spineum coronam.
ad illã postremo crucem nõ
neris bumani sublata est:
cũ enĩ antiquos sceleraticru¬
cifigerentur modonullus
crucifig&urohorata est
& finita fiu tic est inpoena
man& ingratu a locis suppli¬
ciorũ fecit t ransitum: a fontes

Expanded text:
sam vestem, ad illam spineam coronam, ad illam postremo crucem non neris humani sublata est. Cum enim sub antiquis scelerati crucifigerentur, modo nullus crucifigitur. Honorata est, et finita. Finita est in poena, manet in gloria. A locis suppliciorum fecit transi
Abbreviated transcription (Latin):
eis urtie nostra curantur :
Imnuero similia quasi ligamen¬
sta membris & uul neribus nostris
minam natus: homo homies e
mortalesmorte mortiolibe
mortuis resurretio & incaelũ
ascensio: magnasperfulgit
nostramfidem: Multumenĩ
ostendit quamuoluntariȩ ꝓnob
animamposuerit : quiecmsic
habuit in potestate sumere:
quanta sefidutia spesse creden¬
tiũ consolatur: considerans quan¬
tus quanta ꝓmundum credenti¬
bus passus sit : Cum uero udex
uiuorum at que mortuorum
expectictur ecaelo : magnum
timorem incutit neglegentib
ut se ad diligentiẽ conuertañ
eum que magis bene agendo de¬
siderent quammale agendo
formident: quibus aũt uerb̵
dici: autqua cogitatione dici
potest premium quod ille in
fineda turus est: quando ad
consolationem huius itineris
desp̃usuo tantum dedit : quod
in aduersitate huius fidutic̃ẽ
caritatem qui tantan eius quem
non dum uidemus habecmus &
donie uni cuique ꝓpria ad instrue¬

Expanded text:
eius uitia nostra curantur. eius uitia nostra curantur. iam uero similia quasi ligamenta membris et uulneribus nostris minam natus homo homines, mortalis mortales, morte mortuos libemortuis resurrectio, et in coelum ascensio, magna spe fulcit fidem nostram. Multum enim ostendit quam voluntarie pro nobis animam posuerit, qui eam sic habuit in potestate resumere. Quanta ergo se fiducia spes credentium consolatur, considerans quantus quanta pro nondum credentibus passus sit? Cum vero judex vivorum atque mortuorum exspectatur e coelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se ad diligentiam convertant, eumque magis bene agendo desiderent, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici, aut qua cogitatione capi potest praemium, quod ille in fine daturus est; quando ad consolationem hujus itineris de Spiritu suo tantum dedit, quo in adversis vitae hujus fiduciam charitatemque tantam ejus, quem nondum videmus, habeamus, et dona unicuique propria ad instruc
Abbreviated transcription (Latin):
similibus gicut &icemillor
qui edour uulnericor poris
adhib& quedã contrarias Sicit
frigidum calido uelumido siccũ
que ł ce similice: sicut linte olũ uel
rotundo uulneri rotundum: uel
oblongum oblongo Ligic turam qꝙ¬
qeteipsam: non eandem membxis
omnibus. sed similem similibus
coaptict: Sic sapienticdi homi¬
nem curans : seipsũ exhibuit ad
sancendum Ipsa medicus : ipsa
medicini Quicc ergo ꝑ suꝑbiã
homolapsus est humili tatem
adhibuit ad scnandum erpen¬
tis sapientia deiectĩsumus : di
stultutia liberam̃ur: Quem ad¬
modum autem illec sapientuc
uocabatur : erat aũt stultitia
contempnentibus dm̃: sic ista
quȩ uocatur stultitia : sapien¬
ticcest uincentibus diabolum:
Nos inmortalita teno maleusi
sumus ut moreremur : xp̃s
mor ticlitate usus est ut uiue¬
remus: Corrupto animo faemi¬
nȩ ingressus est morbus : inte¬
gro corpore femine ꝓcessit salus :
Adeundem contraria pertinent :
quod &iã exemplo uirtutum

Expanded text:
similibus. sicut etiam ille similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibus coaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia liberamur. quemadmodum autem illa sapientia uocabatur, erat autem stultitia contemnentibus deum, sic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincentibus diabolum. nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut uiueremus. corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo uirtutum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui a placuit do ꝑstultitiã
praedicationis sal uos facer
credentes : quomodouenit ohe
quod uerbum caroficctum estaba:
bitauit in nobis: Sicuti cumlo¬
quimur s ut id quod animo gert¬
mus in audsentis animuma
ꝑaures carneces ilabatur
fit sonus uerbum qued cordar
gestaomus : &loquutio uocaaE
N&c taomen in eundem sonumeat¬
giaictio nr̃a conuertitur: seda pud
sȩmanens integram formaniuo¬
cis quase insunu& auribus: sine
aliqua labesuaemutationis ad sa-¬
inio : Itec uerbum di non cominu¬
tatum: carotamen factu est
ut habitar& in nobis: Sicut aũt
curatio uita est ad sanitatem
sicista curatio peccatores sanan¬
dos reficiendos qͦte suscepit :¬
& quem ad modum medici cum
alligant uulnera: ner non in cõ¬
posiee sed apte id ficciunt ut
uinculi utilitatem quedac̃ pul-¬
chritido &ite consequatur sic
medicina sapientie ꝑ hominis
sus ceptionẽ nr̃is est adcomodea
suuul neribus dequib deem con¬
trarus curans & de quibus licm

Expanded text:
nisi quia placuit deo per stultitiam nisi quia placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur, ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sed quod stul tum est disa¬
pientius est quam homines & qđ
infirmum est di fortius est
quam homines : Cum ergo ipsa
interiore oculo ubiꝰ que sit prae¬
sens : eorum qui oculum illum
infirmum inmundum qitae ha¬
bent Oculis &im carneis ap¬
parere digna taest : qui a enim
insapientia di non poterat mun-¬
dus persa pientiam cognascere
dm̃:Placuit dõ ꝑstultituem
praedicationis saluos ficcerecre¬
dentes : Nonigitur perlocorum
spaticc ueniendo : sed in carnemor¬
talimortalibus apparendo ue¬
nisse ad nos dicitur : Ieluc ergo
uenit ubierat : quia in hocmun¬
do erati& mundus ꝑ eum factus
est: Sedqm̃ cupiditate fruendi
ꝓipso crecctore creatura ho¬
mines configarati huic mundo
&iundinomine congruen¬
tis fine uocati: non eam cog¬
nouerunt: ꝓpterea dixit
euangelistic : & mundus eum
non cognouit: Itaque in sapi¬
enticđi : nom poterat mundus
ꝑ sapientiã cognosceredm̃
quider gouenit cum hic es s&:

Expanded text:
est. Sed quod stultum est Dei, saest. Sed quod stultum est Dei, sapientius est hominibus: et quod infirmum est Dei, fortius est, quam hominis. Cum ergo ipsa interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum. cur ergo uenit, cam hic esset,
Abbreviated transcription (Latin):
ad contemplandum communiter
atquae in cõmutabiliter praesto
ita est quasi caecus infole ut
nihil ꝓdest ipsis locis oculorur
eius tam clarȩ ac praẽsentis lucis
fulgor infusus : qui autemuid&
& refugit : consu& une umbrarũ
carnalium inualidam mentis
aciem gent: Prauorumigitur
morum quasi contrariis flatib
ab ipsic patric repercutiuntur
homines : posteriora atque m¬
feriora sectintes : Purgaydus¬
est racqueanimus : ut  per¬
spicere illam lucey ĩ aleat &i
herere per sp&ctae: quã
purgatione quasi ambula¬
tionȩx quandum : & quasina¬
uationem ad patriam esse
arbitremur: Non enim ad eũ
qui ubique praesens est locis mo
gruere digna r&ur: &uiuendi
nobis praeber& exemplum :
Non aliter quam in homine
qm̃ & nos homines sumus: Sed
qui a nos cum ad illam uenimus
sapienter facimus ÷ ipsacum ad
nos uenit ab hominibus suꝑbis
quas stulte fecisse putata est :
&qm̃ nos cum ad illaem uenimus
conualescimus Ipsa cum ad nos
uenit quasi infirma ȩstimata

Expanded text:
ad contemplandum communiter atque incommutabiliter praesto ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis aciem gerit. Pravorum igitur morum quasi contrariis flatibus ab ipsa patria repercutiuntur homines; posteriora atque inferiora sectantes, quaest animus, ut et perspicere illam lucem valeat, et inhaerere perspectae. Quam purgationem quasi ambulationem quamdam, et quasi navigationem ad patriam esse arbitremur. Non enim ad eum qui ubique prgruere dignaretur, ut vivendi nobis praeberet exemplum. Non enim aliter, quam in homine, quoniam et nos homines sumus. Sed quia nos cum ad illam venimus, sapienter facimus, ipsa cum ad nos venit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. Et quoniam nos cum ad illam venimus, convalescimus, ipsa cum ad nos venit, quasi infirma existimata
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus dicit gladiũ eduxerunt
pacatores intenderunt arcum
suũ ut decipiant in opem & pau¬
perem ũ trocident ractos corde
frimea eorum intrent in cor
ipsoum. facile est si framere
eius i gladius eius ꝑueniat ad
corpus tuua sicut ꝑuenit gla¬
dius ꝑ socutor ad corpora mar¬
tyrum sed ꝑcuss. corpore cor
mansit in lȩsum: illius utem cor
quigladium eduxit in corqus iusti:
non plane mansit in lȩsum fra
intrent in cor ipsorum : Incor¬
pore occidere uoluerunt in ani¬
mamoriuntur: Illosenim quoꝵ
corpora interficere cupieruñ
securos fecit dñs dicens eis noli¬
tetimere eos qui corpus occidunđ
animam aut non possun occide¬
re. quides est aut sȩuire gladio
non posseoccidere: nisi corpus
inimici & ꝓseoccidere animã
suã  desipiunt contraseuiunt
in samunt non seuident tãqũa
siuel l&icia. liquis ꝑ corpussuũ
ferrum traicere ut conscindat
tra iecisti illius conscidistiues tẽ
⁊tua
car̃nem constat erga plus ẽẽ
quod seledunt. iniqui & quod

Expanded text:
Psalmus: Gladium eduxerunt peccatores, intenderunt arcum suum: ut dejiciant inopem et pauperem, ut trucident rectos corde. Framea eorum intret in cor ipsorum. Facile est ut framea ejus, id est, gladius ejus perveniat ad corpus tuum, sicut pervenit gladius persecutorum ad corpora martyrum; sed percusso corpore, cor mansit illaesum: illius autem cor qui gladium eduxit in corpus justi, non plane mansit illaesum. Hoc intret in cor ipsorum. In corpore occidere voluerunt, in anima moriantur. Illos enim quorum corpora interficere voluerunt, securos Dominus fecit, dicens eis: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Quale est autem saevire gladio, nec posse occidere nisi corpus inimici, et posse occidere animam suam? Desipiunt, contra se saeviunt, insaniunt, non se vident: tanquam si vellet aliquis per corpus suum ferrum trajicere, ut conscinderetrajecisti: illius conscidisti vestem, tuam carnem. Constat ergo plus esse quod se laedunt iniqui, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
orat homo ut lateret unllods: missus
ante ulum magnus homo pereiusti¬
moniũ inuenieitur p̃lus quã home e
ist hics fuit homo: Et quo modõ po¬
teste uerun dedõ dicere Missas ado
uocabatur: Cui nomen erit iohan

Expanded text:
rat homo, ut lateret in illo Deus, missus ante illum magnus homo, per cujus testimonium inveniretur plusquam homo. Et quis est hic? fuit homo: et quomodo possit iste verbum de Deo dicere? Missus a Deo: quid vocabatur? cui nomen erat Joannes: