comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
firmare:  Quid uerbum incarnatũ
dixerim nͥ regem qui hune munduo
utrauit ꝑ assumptam humanitatẽ
eũ diabolo bellatus: ⁊ eum ex inde qͣsi
tyrannum. & uiolenter in alieno do¬
iinantẽ expulsurꝰ: Et qͥd om̃s pores
scõs qui ante incarnationem ab initio
suerunt electi appellaueri: nisi mili¬
tes qͦsdam optimos regem uenturũ
ti atꝙ p̾cincti: Quid item eos qui post
incarnationẽ usq ad finem electi sub¬
alacͥter sequentes. Hñtes & ip̃i arma
noni uoua tñ ab eodem armati &
siue subsequentes uniꝰ regis sac̃menta
portantes uni regi militantes. & rm̃i
tyrannũ suꝑantes: illi uenturũ p̃ceden¬
tes & isti p̃cedentem sequentes.Sides¬

Expanded text:
id enim verbum incarnatum dixerim, nisi regem qui hunc mundum intravit per assumptam humanitatem cum diabolo bellaturus, et eum exinde quasi tyrannum et violenter in alieno dominantem expulsurus? Et quid omnes priores sanctos qui ante incarnationem verbi ab initio fuerunt electi appellaverim, nisi milites quosdam optimos regem venturum ti atque praecincti? Quid item eos qui post incarnationem usque ad finem electi subalacriter subsequentes, habentes et ipsi novi arma nova, tamen ab eodem armati et sive subsequentes, unius regis sacramenta portantes, uni regi militantes, et unum tyrannum superantes; illi venturum praecedentes, isti praecedentem subsequentes. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
stipat᷑ incedat duellem ut hune tanti
regis exexcitum mͥ sĩgillatun descͥbereᷤ:
qui & qͣles milites eiꝰ ab mitio fuĩnt.
q̃ arma. qͦsq hostes habuerunt. uͥ⁊ qͣu
postremo p̾mia uictoria consũmata ꝑ¬
parens geñis bumam ꝑꝑ inobedi¬
entie culpã aꝑadyso exulans in hunc
mundu uenit. diabolus ius tyrannieũ
u illo ex̾cens. siẽ eum pͥus fraudulent᷑
seduxerat: ita postiodu iuolent̾ possi¬
debat.Sdĩ ꝓuidentia que hune ad sa¬
lutem disponebat. sie iusticie rigorem
ꝑer nuiscd̃iam tẽꝑauit. ut eum ad tem
pus ab illo ꝑremi ꝑmuteret: & tñ ne ab
illo uieternum p̾meret᷑ ex ip̃a ei pena
remediũ p̾paret. Itaq iã tune ab ip̃o¬

Expanded text:
stipatus incedat. D. Vellem ut nunc tanti regis exercitum mihi sigillatim describeres; qui et quales milites ejus ab initio fuerint; quae arma, quos hostes habuerint, ubi et qpostremo praemia victoria consummataarens generis humani propter inobedientiae culpam a paradiso exsulans in hunc mundum venit, diabolus jus tyrannicum in illo exercens, sicut prius fraudulenter seduxerat, ita postmodum violenter possidebat. Sed Dei providentia quae hunc ad salutem disponebat, sic justitiae rigorem per misericordiam temperavit, ut eum ad tempus quidem ab illo premi permitteret, et tamen ne ab illo in aeternum premeretur, ex ipsa ei poena remedium prae
Abbreviated transcription (Latin):
ilła insemetip̃am multiplicatam. nulłu
exͥtͥnsecus augm̃tum suscepisse.D Qͦm
potest fieri ut aliqua res crescat. cum
nichil aliunde apponit. En plus est de
nichilo aliqͥd facere. qͣm prauã substã¬
tiam in se ipãm multiplicare. d Cer¬
tum est. Quaꝑꝑ eai quorestant ꝓseque¬
suit. ĩ formandos pͣdeptis uite ⁊ discipli¬
ne. d Qͣa ħo qͥ ĩn paradyso mansionẽ
babitite fuerat: ext̃ paradisum factus
est: m Ne beneficiũ d̾i iputaret nat᷑e
s gr̃e. D Quib preceptis informauit d̾s
hominẽ: cum eũ collocaret in paradysoͤ
homini aliud tpr̃ãle & aliud eternum:
utrumq plenũ & perfectum. Alterum
i temporale bonũ plenũ in eo posuit: ⁊
alterũ .i. eternum plenũ ei ꝓposuit. Illi
qͦd dederat custodiam apposuit p̃ceptũ
nat᷑e: ad illud qͦd ꝓposuerat uiam aꝑu¬
it. p̃ceptum discipline. Preceptũ nate
continet preceptionẽ:. phibitionem.
concessionem. Preceptio nat᷑alis fuit

Expanded text:
illam in semetipsam multiplicatam nullum illam in semetipsam multiplicatam nullum extrinsecus augmentum suscepisse. D. Quomodo potest fieri ut aliqua res crescat cui nihil aliunde apponitur? M. Plus est de nihilo aliquid facere, quam parvam substantiam in seipsum multiplicare. D. Certum est: quapropter ea quae restant prosequeposuit, informans praeceptis vitae et disciplinae. D. Quare homo, qui in paradiso mansionem habiturus fuerat, extra paradisum factus est? M. Ne beneficium Dei imputaret naturae, sed gratiae. D. Quibus praeceptis informavit Deus hominem, cum eum collocaret in paradisum?homini: aliud temporale et aliud aeternum, utrumque plenum et perfectum. Alterum, id est temporale bonum, plenum in eo posuit; et alterum, id est aeternum, plenum ei proposuit. Illi quod dederat, custodiam apposuit praeceptum naturae; ad illud quod proposuerat, viam aperuit praeceptum disciplinae. Praeceptum naturae continet praeceptionem, prohibitionem, concessionem; praeceptio naturalis fuit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm de iuixta se sumptam didiciss. Mi
cauit.d Quare dormienti potiꝰ quam
iugilanti uoluit costam subtrahere:
M Ne putaret᷑ illi eam penalit̾ abstra¬
xisse.d Quomͦ desola costa fieri potu¬
it mulier: Nunqͥd aliud aliqͥd deus
illi coste ad augmentũ extͥnsecus ad¬
didit: an nouũ aliqͥd ereauit. an ip¬
sam in semet ip̃am costam mltipli¬
ri fecit: Si ad mulieris corpꝰ ꝑficien¬
dum illi coste d̃s extͥnsecus auginentũ
addidit. cum ilłd quod addebat᷑ mul¬
tomaius fuerit qͣm ip̃a. costa eui adde¬
bat᷑: iude potiꝰ mulierem factam scͥpt᷑a
dixisse debuit. unde plures substange
sue partes accepit. Similit̾ si id quod
coste ui augm̃itũ uenit de uiebilo fac¬
tuni credit᷑. cur eam deuixo factam di¬
cumꝰ. &e non potiꝰ de nchilo: cum illud eiꝰ
qͦd de nchilo factum in est multomaiꝰ
sit qͣm id qͦd de uiri substantia in corꝑus
illiꝰ trausiuit: Restat gͦut eredamꝰ costã

Expanded text:
quam de juxta se sumptam didicisset: Miquam de juxta se sumptam didicisset: Micavit. D. Quare dormienti potius quam vigilanti voluit costam subtrahere? M. Ne putaretur illi eam poenaliter abstraxisse. D. Quomodo de sola costa fieri potuit mulier? Nunquid aliquid aliud Deus illi costae ad augmentum extrinsecus addidit, aut novum aliquid concreavit, aut ipsa in semetipsa costa multiplicari coepit? M. Si ad mulieris corpus perficiendum illi costae Deus extrinsecus augmentum addidit cum illud quod addebatur multo majus fuit quam ipsa costa cui addebatur, inde potius mulierem factam Scriptura dixisse debuit unde plures substantiae suae partes accepit. Similiter si id quod costae in augmentum venit, de nihilo factum creditur; cur eam de viro factam dicimus et non potius de nihilo, cum illud ejus quod de nihilo factum esse multo majus sit quam id quod de viri substantia in corpus illius transivit? Restat ergo ut credamus costam
Abbreviated transcription (Latin):
qͣutum sũma pͥus ꝑ dispensationẽ ucli¬
nauit. dum conderet. tantum nunc
una ꝑ lignationem exaltaret. d Epre
non creauit deus homines simulsi¬
cut angłos creauerat: O Qͥa uoluit
ut unum ess buman genis pͥncipi¬
um. d Quare hec uoluit Adretun¬
dendam superbiam diaboli. Quia
enum diabolus suꝑbe aliud adeo
pͥncipiũ esse appetiit. ut magis con¬
funderet᷑ eius elatio hoc homo acce¬
pit: qͣtinus in eo etiam dignitatem
similitudinis dei haberet. qͦd sicut
ille reb om̃ib creationis pͥncipiuor
existit. ita iste ess om̃ib hominib
pͥncipiũ geu̾ationis & omnes homi¬
nes dum se ab uno & unũ esse cogno¬
scerent. om̃s se qͣsi unũ amarent d ¶¬
re facta est mulier: M In adutorium
gen̾ationis. d Quare de uiro facta
M ut ostenderet᷑ qͥa in consortiũ crea¬
batur dilectionis. ne si de capite fac¬
minationẽ : aut si de pedib subitien
nͨ de peclib s de latere fuerat ꝓducen¬
da: ut iuxta se ponendam agnosceret.

Expanded text:
us summa per dispensationem inclinavit dum conderet, tantum nunc ima per dignationem exaltaret. D. Quare non creavit Deus homines simul, sicut angelos creaverat? M. Quia voluit ut unum esset humani generis principium. D. Qnare hoc voluit? M. Ad retundendam superbiam diaboli. Quia enim diabolus superbe aliud a Deo principium esse appetiit, ut magis confunderetur ejus elatio, hoc homo accepit, quatenus etiam in eo dignitatem similitudinis Dei haberet, quod sicut ille rebus omnibus creationis principium exstitit, ita iste esset omnibus hominibus principium generationis; et omnes homines dum se ab uno et unum esse cognoscerent, omnes se quasi unum amarent. D. Quare facta est mulier? M. In adjutorium generationis. D. Quare de viro facta M. Ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis; ne si de capite facminationem, aut si de pedibus, subjiciendnec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam agnosceret,
Abbreviated transcription (Latin):
but᷑. negligentiã eauiss diuina ꝓuidẽ¬
ta nulla eum uiolentia oppͥmi ꝑmitte
dipisei. Neq enim meritũ esse pot̾at hoi.
siuł iutaret noxia. uł salubria appete¬
ret. siue adutrumlibet mediis uteret᷑:
qm̃ in his om̃ib non tam p̾cipientis
affectum qͣm cõmodum obedientis
attenderet. Itaq ut homo aliqͥd ꝓme¬
reri poss. necessariũ fuit ut p̾ceptum
discipline addeuet᷑. S hoc neꝙ de pre¬
ceptione. neꝙ deꝓbĩbitione nat᷑ali su
mi pot̾at: ne si uł eñdem p̾ciperet deus

Expanded text:
butus negligentiam cavisset, divina providentia nulla eum violentia opprimi permitterdipisci. Neque enim meritum esse poterat homini si vel vitaret noxia vel salubria appeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur; quoniam in his omnibus non tam praecipientis affectum quam commodum obedientis attenderet. Itaque ut homo aliquid promereri posset, necessarium fuit ut praeceptum disciplinae adderetur, sed hoc neque de praeceptione nmi poterat; ne si vel eadem praeciperet Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑ ip̃m p̾ceptum concessio ũ mutare¬
tur .i. ut non p̃ceptum nat᷑a corrũꝑet:
s mobedientia p̾uaricatiori ñ nat᷑a no¬
ceret. Cum autẽ de concessione nat᷑ali
p̾ceptũ discipline firmandũ fuiss con¬
gruũ fuit magis ut sccłm ꝓhibitionẽ
hoc fieret: ue diabolus poss obedientiã.
calũpniari. & in uno tm̃ non in plurĩb
ne inobedientia ualeret ab homine ex¬
cusari. Sigͥ homo in hac obedientia
ꝑstitisset ꝑost tempꝰ diffinitum a d̾o
ad illud sũmum bonum qd̃ in celis
ei p̾paratum fuerat. sine mortis do¬
lore tnsferri debuerat.: cũ om̃i plem
consortio beatoꝵ angłoꝵ. eternaliter
uictus.d Quare deus indigentiã in
homine ẽẽ uoluit:m ut uide occasio
indigentia interiorem ei indigenti¬
am demonstraret. dÃñ pccm fuit mor¬
tał an ĩmortał homo :as utrumꝙ: po¬
testate. neutrũ necessitate. utrumꝙ
postea fut᷑um uecessitate. neuteum
potestate. Alterum priꝰ ꝑculpam: al¬

Expanded text:
um concessio non mutaretur, id est ut non praeceptum naturam corrumperet, sed inobedientia praevaricatori non natura noceret. Cum autem de concessione naturali praeceptum disciplinae formandum fuisset, congruum fuit magis ut secundum prohibitionem hoc fieret, ne diabolus posset obedientiam calumniari; et in uno tantum non in pluribus, ne inobedientia valeret ab homine excusari. Si igitur homo in hac obedientia perstitisset, post tempus definitum a Deo ad illud summum bonum quod in coelis ei praeparatum fuerat, sine mortis dolore transferri debuerat cum omni prole sua in consortio beatorum angelorum aeternaliter victurus. D. Quare Deus indigentiam in homine esse voluit? M. Ut inde occasionindigentia interiorem ei indigentiam demonstraret. D. Ante peccatum fuit mortalis an immortalis homo? M. Utrumque potestate, neutrum necessitate; utrumque postea futurus necessitate, neutrum potestate; alterum prius per culpam, al
Abbreviated transcription (Latin):
solam sciãm. Postqͣm lignũ uetituo
tetigit malum iam etam ꝑ exꝑien¬
tiam cognoscere cepit ñ tm̃ uatura
ligni s in obedientia hominis sciẽão
contulit: dum ꝑ exꝑientiã mali etiã
bonum qͣm stricte fuerat tenend̾ ag¬
nouit. Itaꝙ nom̃ hoc ñ ex nat᷑a qͣm ha¬
buit. s ex occasionne qͣm prestitit. lig¬
no inditũ esse credendũ est.d Quomͦ
p̾uaricat᷑ ẽ ħo: d uidens diabolus qͦd
homo ꝑ obedientiam illuc ascenderet
unde ip̃e ꝑsuꝑbiani ceciderat. inui¬
dit ei. & qͥa ꝑuolentiam ei nocere ñ
poterat. ad fraudem se conuertit Ne
niuo caueri ñ poss ñ ꝑmissus est per
aliud animal temptare nͥ ꝑ serpentẽ.
ut natͣalis astutia serpentis. malitã
ꝓderet temptatoris: ut ꝑ indumentũ
qd foris erat ħo oognosceret. qͣntũ eius

Expanded text:
solam scientiam. Postquam vero lignum vetitum tetigit, malum tum etiam per experientiam cognoscere coepit; non tamen natura ligni, sed inobedientia hominis scientiam contulit, dum per experientiam mali etiam bonum quam stricte fuerat tenendum agnovit. Itaque nomen hoc non ex natura quam habuit, sed ex occasione quam praestitit, ligno inditum esse credendum est. D. Quomodo praevaricatus est homo? M. Videns diabolus quod homo per obedientiam illuc ascenderet unde ipse per superbiam ceciderat, invidit ei, et quia per violentiam ei nocere non poterat, ad fraudem se convertit. Ne nino non posset, non permissus est per aliud animal tentare nisi per serpentem, ut naturalis astutia serpentis malitiam proderet tentatoris; ut per indumentum quod foris erat homo cognosceret quantum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tatione tantũ. d Que ẽ extexior tẽꝑ¬
tatio d Persuasio alicuiꝰ fc̃a uł signo
uł uerbo: ut ille cui fit ad consensum
peccati inlinet᷑. Que est interior
temptatio: a. Motus pͥue delectatio¬
nis: ꝑ qͣm anumꝰ adpeccand̾ impellit᷑.
hec autẽ disficilius uincit᷑: quia inte¬
riꝰ oppugnans de nr̃o contea nos robo.¬
rat᷑. Propterea diabolus ueniam non
meruit: qͥa nulla temptatione pecca¬
uit. homo uͦ qͥa sola exteriori tẽptati¬
oue pulsatꝰ cecidit: tanto grauiusplec¬
dendus erat. quanto leuiore impul¬
su fuerat ꝓstratus. Et tñ quia aliqͣm¬
sensit: iccirco hunc tandem di gr̃a
ad ueniam erexit. Nos uͦ qͣtito graui¬
orem in peccando temptationis io¬
lentiam paxtimͣ: tanto leuiori piacło
ad gẽam amissam renouam. d Quo
ordine temptat᷑ est homo. m Diabolus
quia uidit mulierem utpote infirmã¬
rem. & minꝰ rõne uigentem. facilius
fraude eircumuenie posse. pͥmũ eam
aggressus est int̾rogatione uolens a¬

Expanded text:
tatione tantum. D. Quae est exterior tentatio? M. Suasio alicujus facta vel signo vel verbo ut ille cui fit ad consensum peccati inclinetur. D. Quae est interior tentatio? M. Motus primae delectationis per quem animus ad peccandum impellitur. Haec autem difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Propterea diabolus veniam non meruit, quia nulla tentatione peccavit; homo vero qui exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus crat, quanto leviori impulsu fuerat prostratus. Et tamen quia aliqsensit, idcirco hunc tandem Dei gratia ad veniam erexit. Nos vero quanto graviorem in peccando tentationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amissam renovamur. D. Quo ordine tentatus est homo? M. Diabolus, quia vidit mulierem utpote infirmiorem et minus ratione vigentem, facilius fraude circumveniri posse, primum eam aggressus est interrogatione, volens a
Abbreviated transcription (Latin):
il fuit cũ nichiless
p̃ter ipsum: M uͥ est mͦ: ibi fuit et
tunc D uͥ est mͦ. M In se ipso ẽ: et
omĩa in ipso sunt: ⁊ ipse ẽ in omĩb.
DQuando fecit deus mundũ In
fc̃a sunt omĩa postea uͦ ĩ hac qua nẽ
mundus cernit᷑ forma ꝑsex dies c̃¬
posita sunt & ordinata uniuersa.
D Quomͦ poterat mat̾ia pͥus esse
qͣm forma. M Oat̾ia illa non om̃i¬
no sine forma fuit s t̃n informis pͥ
tam decentẽ ⁊ tã aptam sic̃ nunc
h̃t̃ adhuc formã non habuit. Qua¬
re uoluit ds̃ pꝰ rudẽ creare mat̾iaor:
qͣsi non potuerit simul eum forma
ereasse omĩa. M Uoluit pꝰ ostendere
qͥd ess mat̾ia ex se. & qͥd ex beneficio
conditoris deinde accepiss ideoꝙ pꝰ
creauit essentiã. post modũ formao
indidit. d Cui ostendebat hoc qñ ad¬
huc nemo erat qͥhec uidere poterat:
MErãt iam tune angłi qͥb hoc osten¬
det᷑ ut foris in reb conditis uiderent
q̃d u se ip̃is intꝰ agnoscerent: ne ce ip̃i

Expanded text:
fuit cum nihil esset praeter ipsum? M. Ubi modo est, ibi fuit et tunc. D. Ubi est modo? M. In semetipso est, et omnia in ipso sunt, et ipse est in omnibus. D. Quando fecit Deus mundum? M.facta sunt omnia: postea vero in hac qua nunc mundus cernitur forma, per sex dies composita sunt et ordinata universa. D. Quomodo poterat materia prius esse quam forma? M. Materia illa non omnino sine forma fuit; sed tamen informis pritam decentem et tam aptam sicut nunc habet adhuc formam non habuit. D. Quare voluit Deus prius creare rudem materiam: quasi non potuerit simul cum forma creasse eam? M. Voluit prius ostendere quid esset creatura ex se, et quid ex beneficio Creatoris deinde accepisset; ideoque prius creavit essentiam, postmodum formam indidit. D. Cui ostendebat hoc, quando adhuc nemo erat qui hoc videre poterat? M. Erant jam tunc angeli quibus hoc ostenderetur, ut foris in rebus conditis viderent, quod in seipsis intus agnoscerent; ne et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑsuasus tandem archip̃sul. s suꝑ
omĩa caritate urgente. apud nobile
illud regiũ castrũ qd dẽ oxenesord.
ad regem accessit: & uerb Are
gi scandalo exat se mutaturum ꝓ¬
misit. Uñ &̾ rex iam iam aliq̃ntisꝑ
secdatꝰ archip̃suli uultum exhibet
seremorem: nec dum tñ ut solito. Bi¬
cebat aũ rex obligationẽ cle regiis ꝯ¬
suetudinib obseruandis. uelle sibi
fieri in forma hac scił absolute ĩ ep̃oꝵ ⁊¬
ꝓceꝵ regni ꝯspectu et audientia pu¬

Expanded text:
et persuasus tandem archipraesul, sed super et persuasus tandem archipraesul, sed super omnia charitate urgente, apud nobile illud et regium castrum quod dicitur Oxeneford, ad regem accessit et verbum quod regi scandalo erat se mutaturum promisit; unde et rex jam aliquantisper sedatus, archipraesuli vultum exhibet sereniorem, necdum tamen ut solito. Dicebat autem rex obligationem de regiis consuetudinibus observandis velle sibi fieri in forma hac in episcoporum et procerum regni conspectu et audientia pu
Abbreviated transcription (Latin):
tum dissensionis malum ꝓponentes.
Adicientes etiã q̃nta foret insipien¬
tia uniꝰ u̾buli ꝯtentionis occasione.
bonoꝵ tantoꝵ ingͣtituduus incur¬
rere notam: tam diligentis & tã dilec¬
titantã ꝑdere grãm. & tot & tantoꝵ
maloꝵ radicem. fouere clissens ionẽ:
& hoc totum uniꝰ u̾buli regem scan¬
dalizantis ꝯtentione. Hoc enim solum
aut suppͥmeret archip̾sul. in regiarũ
ꝯsuetudinum obligatione. qͣm sibi
fieri petebat rex aut mutaret.Et p̃
ceteris suaclebat qͥb sciebat modis. &
impellebat archip̃sulem. adu̾bi huiꝰ
mutationẽ: ep̃c ille quẽ supͣdiximuᷤ.
in ꝯsulto archip̃sule. q coepĩs auctori¬
tate ꝓpͥa hoc mutasse. uir certe mul¬
tum pectoris habens. & sermone po¬
tens.Suadent gͥhii. suadent illi.s
suꝑ omĩa qͣm archip̾sul ad regem
habebat. urget caritas Caritas enĩ
uera sicut magist̾ docet. omĩa cre¬
dit: omĩa sꝑat. omĩa sustinet. Uñ

Expanded text:
tum dissensionis malum proponentes; tum dissensionis malum proponentes; adjicientes etiam quanta foret insipientia unius verbuli contentiosi occasione bonorum tantorum ingratitudinis incurrere notam, tam diligentis et tam dilecti tantam perdere gratiam, et tot et tantorum malorum radicem fovere dissensionem, et hoc totum unius verbuli regem scandalizantis contentione. Hoc enim solum aut supprimeret archipraesul in regiarum consuetudinum obligatione, quam sibi fieri petebat rex, aut mutaret. Et prae caeteris suadebat quibus sciebat modis et impellebat archipraesulem ad verbi hujus immutationem episcopus ille, quem supradiximus, inconsulto archipraesule et coepiscopis, auctoritate propria hoc mutasse, vir certe multum pectoris habens et sermone potens. Suadent igitur hi, suadent illi, sed super omnia quam archipraesul ad regem habebat urget charitas. Charitas enim vera, sicut magister docet, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet; unde
Abbreviated transcription (Latin):
sinet. Qd̃ enĩ fornax auro. qd̃ flagelłu
gno qd̾ lima ferro:. hoc falsus fr̾ est ui¬
sto. Q uelut eradit᷑ donͨ ad u̾itatis
acum̃ ꝑueniat: uixta qͦd doctoꝵ unꝰ.
Abel inqͥt esse ñ ualet. quẽ cain mali¬
tanqͣm palea agͣno euentilatis
& excussis. soli remansimꝰ. soli sedimꝰ.
paucis de ep̃is iã nobiscum: aliis sub¬
thentib se anobis in dies. Et hi tñpau¬
ci qͥ nobiscũ: ꝓpt̾ metum occulti. ꝑdi
es itaq: qͣm plures. soli sic seclunꝰ: regi
tñ grãm⁊ sꝑantes & ĩ dies p̾stolantes:
donec ꝑuacationem regie indigna¬
tionis deferbiuss incendiũ. & ira se
d ssam idignationis sue. rex
inclustrius & clemens adu̾teret. &̃
recliret ad se. Interim uͦ multi &̃
magni uiclentes sic. & ꝯdolentes: cre¬
bro int̾ nos  regem cõmeantes. mul¬
timodis archip̃sulem ad regis grãm
exhortant᷑: nc̃ familiaritatẽ pͥstinã.
ue impensos houores. nẽ collata bene¬
ficia. hinc qͣntũ pacis bonũ. inde uͦ ꝙͣ¬

Expanded text:
iter. Quod enim fornax auro, quod flagellum grano, quod lima ferro, hoc falsus frater est justo, quo velut eraditur donec ad veritatis acumen perveniat. Juxta quod doctorum unus Abel, inquit, esse non valet quem Cain malitanquam paleam a grano eventilatis et excussis soli remansimus, soli sedimus, paucis de episcopis jam nobiscum, aliis subtrahentibus se a nobis in dies. Et hi tamen pauci qui nobiscum propter metum occulti. Per dies itaque quam plures soli sic sedimus, regis tamen gratiam sperantes in dies et praestolantes, donec per vacationem regiae indignationis deferbuisset incendium, et ira sedata causam indignationis suae rex industrius et clemens adverteret et rediret ad se. Interim vero multi et magni videntes sic et condolentes, crebro inter nos et regem commeantes multimodis archipraesulem ad regis gratiam exhortantur, nunc familiaritatem pristinam, nunc impensos honores, nunc collata beneficia, hinc quantum pacis bonum, inde vero quan
Abbreviated transcription (Latin):
ces: nͥ qd̾ in musica hac. una uocum dũ¬
audiens obhanc unã omĩum uocẽ.
regẽ mag̃ exacerbatum: archip̃sule
Q coep̃is in consultis. mutauit u̾bũ.
animũ dicens. se obseruaturos regi¬
as ꝯsuetudines. bona fide. Bone me¬
morie hylariꝰ tunc cicestrensis ep̃e.
hic erat S rex nichil mitigat᷑ obid:
ipsũ qͥb dam affectũ ꝯtumeliis spreuit
Et ad archip̃sulem. & coep̃os se ꝯuer¬
tens. omĩum sic una & eadem uoce au¬
dita: dicebat aciem firmatã ꝯtͣ se. et
captiosum esse. & uenenũ uerbo illi
inesse. scł saluo ordinẽ. Uñ & pete¬
bat. & repetebat. ut absolute. Q abs¬
q adiectione. regias ꝯsuetudines se
obseruaturos compmitterent. Archi
re t̾reno regie fuissent ꝯsuetudines
comp̃hense: & ad earũ obseruationẽ
se minime in alia forma obligat᷑os.
nui qua priꝰ iurauerant: adiciens qd̾̃
ꝑuniu̾sum eccłiarũ orbem ñ solum

Expanded text:
ces, nisi quod in musica hac una vocum dunces, nisi quod in musica hac una vocum dunaudiens ob hanc unam omnium vocem regem magis exacerbatum, archipraesule et coepiscopis inconsultis, mutavit verbum:animum, dicens se observaturos regias consuetudines bona fide. Bonae memoriae Hilarius tunc Cicestrensis episcopus hic erat. Sed rex nihil mitigatus ob id ipsum quibusdam affectum contumeliis sprevit; et ad archipraesulem et coepiscopos se convertens, omnium sic una et eadem voce audita, dicebat aciem firmatam contra se et captiosum esse et venenum verbo illi inesse, scilicet salvo ordine, unde et petebat et repetebat ut absolute et absque adjectione regias consuetudines se observaturos compromitterent. Archipre terreno regiae fuissent consuetudines comprehensae; et ad earum observationem se minime in alia forma obligaturos nisi in qua prius juraverant, adjiciens quod per universum Ecclesiarum orbem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
nuscuit se sp̃e u̾tiginis &̃ erroris. Cer¬
to eium certiꝰ qd̃ ut̾q dei habuerit e
mini qͥ in fine declarabit uidicium
eleruntam̃ archip̃sul in calce sue su¬
prascͥpte responsionis cũ omĩ deuo.
ꝑ regnũ suum induceret coherei¬
onem. Et hoc qͥdem ꝓse & ꝓ regni
sui stabilitate obsecrans humilit̾.
obsecrans & frequent̃: crebro inter¬
adiciens. se hoc sieut nec debere su¬
stinere. nec possẽ. Uerũ. rex nichil
motꝰ ad hec. s eo ampliꝰ ut uidebat᷑
cõmotꝰ qd̃ cerueret archip̃sulem. &
coepiscopos adũsus ipsũut reputa¬
bat unanimes sic ̃ ꝯstantes: scisci¬
tat᷑ mox an ꝯsuetudines suas regiaᷤᷤ
forent obseruaturi. Ad qd̾ archipre¬
sul p̾habito tñ cũ fratͥb suis ꝯsilio:
illas respõdit se & fr̃s suos obserua¬
turos. saluo ordine suo. Et id ipsum
etiã ex ordine responderunt singilla¬
tĩ singłi. ꝑse arege int̾rogati pontifi¬

Expanded text:
miscuit se spiritus vertiginis et erroris! Cermiscuit se spiritus vertiginis et erroris! Certo enim certius quod uterque Dei habuerit aemini, qui in fine declarabit judicium, verumtamen archipraesul in calce suae supra scriptae responsionis cum omni devotiper regnum suum induceret coercitionem. Et hoc quidem pro se et pro regni sui stabilitate obsecrans humiliter, obsecrans et frequenter; crebro interadjiciens se hoc sicut nec debere sustinere nec posse; verum rex, nihil motus ad haec, sed eo amplius, ut videbatur, commotus, quod cerneret archipraesulem et coepiscopos adversus ipsum ut reputabat unanimes, sic et constantes, sciscitatur mox an consuetudines suas regias forent observaturi. Ad quod archipraesul, praehabito tamen cum fratribus suis consilio, illas respondit se et fratres suos observaturos, salvo ordine suo. Et id ipsum etiam ex ordine responderunt singulatim singuli per se a rege interrogati pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq dei app̾hendit emulatio.
hierelat ppłi sui ꝑacem: alt̃ uͦ cleri
sui libertatem. O qͣntus in clero ponti¬
fex. qͣnta deuotione amplectendꝰ
aclero: qͥ pro cleri libertate.tantire¬
gis ꝑdidit grãm. & postposuit głiam
Iam enun ꝯtentio magna. iã dissen
lendus aclero: qͥ proposito sibi gaudi
oꝓclero sustinuit crucẽ ꝯfusione ꝯ¬
tempta: mag̾ eligens affligi ꝑ elero
dei. qͣm regie augustalis habere io¬
cunditatem. Nec tñ adhuc ꝓclero nͥ
solum dissensionis iitiũ hoc. & pri¬
ma causa dissentionis. His maiora. &
ampliorem clissensionis materiam:
sequentia declarabunt.
Et o qͣntus in ppło rex. qͣntũ ei appło
exultaudum. & qͣm deuote qͣm fidelit̃
seruiendum cũ tremore: qͥ mox pro
ppłi pace. atam dilecto sibi. Ctã fido
se aũtit pontifice. cui & ipse ut p̃ostẽ¬
dimꝰ. tanto animo p̾optauerat pon¬
tificium. Orelus regis: & pontificis.
bile. qd̃ zelantes hos. scientie sp̃e non
ꝯiunxit. S qͥ semꝑ disiungit. inter¬

Expanded text:
utrumque Dei apprehendit aemulatio! hic zelat populi sui pacem, alter vero cleri sui libertatem. O quantus in clero pontifex, quanta devotione amplectendus a clero qui pro cleri libertate tanti regis perdidit gratiam et postposuit gloriam! Jam enim contentio magna, jam dissenslendus a clero, qui proposito sibi gaudio pro clero sustinuit crucem, confusione contempta, magis eligens affligi pro clero Dei quam regiae augustalis habere jucunditatem! Nec tamen adhuc pro clero nisi solum dissensionis initium hoc et prima causa dissensionis. His majora et ampliorem his dissensionis materiam sequentia declarabunt. Et o quantus in populo rex, quantum ei a populo exsultandum et quam devote, quam fideliter serviendum cum tremore, qui mox pro populi pace a tam dilecto sibi et tam fido se avertit pontifice, cui et ipse ut praeostendimus tanto animo praeoptaverat pontificium! O zelus regis et zelus pontificis! bile, quod zelantes hos scientiae spiritus non conjunxit; sed qui semper disjungit, inter
Abbreviated transcription (Latin):
chip̾suł sui conuientiã & ꝯscientiã̃
cũquo ut supͣ diximꝰ pͥus steterãt ĩ
omĩb uoluntati parentes. Sudbene:
habẽt mͦ ipsi qͦtqͦt mortui iudicem
suum uiuentẽ. uicdeat ipse & uidi¬
cet Nec enim m̃sure mee. nec mee ꝯ¬
geuit paruitati: de tantis nr̃i officii
uiris. sinistri qͥpiã dicerẽ. Unũ scio:

Expanded text:
chipraesulis sui conniventiam et conscientiam cum quo, ut supradiximus, prius steterant, in omnibus voluntati parentes, si id bene, habent modo ipsi quotquot mortui judicem suum Deum viventem: videat ipse et judicet. Nec enim mensurae meae nec meae congruit parvitati de tantis nostri officii viris sinistri quidpiam dicere: unum scio
Abbreviated transcription (Latin):
os aut deportantes: totũ tñ ꝓqualita¬
te flagitior admissorũce psalute peni¬
tentiũ de flagitiis.
leuitis. qͥ legis tͣnsgrecdientes manda¬
ta corporalit̾ pu niebant᷑: ad p̃sens ni¬
chil de his. Iimouaenum lege: censura.
rex nouũ hic reformat᷑ iudiciũ: ñso¬
lum in penis. s & in sac̃mentis. in sacͥfi¬
erunt. Et ecce qͥa facta sunt omĩa no

Expanded text:
os aut deportantes, totum tamen pro qualitaos aut deportantes, totum tamen pro qualitate flagitiorum admissorum et pro salute poenitentium de flagitiis. levitis, qui legis transgredientes mandata corporaliter puniebantur, ad praesens nihil de his: in nova enim lege censura rex, novum hic reformatur judicium, non solum in poenis, sed et in sacramentis, in sacrifierunt, et ecce quia facta sunt omnia no
Abbreviated transcription (Latin):
dum & exiliis. & bonoꝵ suoꝵ ꝓseriptio¬
linquendi. & ꝓ qualitate flagitii. Nec
enum illiꝰ regis cuiꝰ infinita est poten¬
tia:. limitate st̃ pene. Nisi tamen qd no¬
bis iudicio sanguinis. nec etiam licet
uitesse. qd̾ ur̃m est. qͥ alterum portatiᷤ
ferri dico ñ uerbi gladium qͥ nr̃ est:
sicut ille ferri ũr. Ecce enĩ duo gladii
hii. sub qͥb omĩs cohercio: ñ qͥdem qd̾ ab¬
sit rebelles int̾ se. s coadiuuantes se in¬
uicem: ut qd̃ unꝰ ñ ualet: alt̾ qͣsi coadui¬
dico nobiles. siue ignobiles. cũ deigr̃a
p̃uenti. de his que in hoc scło flagitiis
admiser̃t penituerint: t̾rã natiuita¬
tis sue egredi. & loca illa deserere.in
qͥb eis facilior causa &ẽ materia delin¬
quendi ẽ. & ꝑegre ꝓficisci sũmi regis
auctoritatecompellimꝰ. Et ꝑsepe ieroso¬
limam in templo aut in hospitalario.
alia ueuite districtionis loca religio
ꝑegͥnaturos ibi. clestinam Hoc mͦ sum¬
mi regis mandato. qͣsi relegantes e¬

Expanded text:
dum et exsiliis et bonorum suorum proscriptiodelinquendi et pro qualitate flagitii. Nec enim illius regis cujus infinita est potentia, limitatae sunt poenae. Nisi tamen quod nobis judicio sanguinis nec etiam licet interesse, quod vestrum est, qui alterum portatis, ferri dico, non verbi gladium, qui noster est; sicut ille ferri vester: Ecce enim duo gladii hi , sub quibus omnis coercitio non quidem, quod absit! rebelles inter se, sed coadjuvantes ad invicem ut quod unus non valet, alter quasi coadjudico nobiles sive ignobiles, cum Dei gratia praeventi de his quae in hoc saeculo flagitiis admiserunt poenituerint, terram nativitatis suae egredi et loca illa deserere in quibus eis facilior causa et materia delinquendi est et peregre proficisci summi regis auctoritate compellimus, et persaepe Hierosolymam in templo aut in hospitalario aliave vitae districtioris loca religiospetuo peregrinaturos ibi destinamus; hoc modo summi regis mandato quasi relegantes e
Abbreviated transcription (Latin):
&e honores que archip̃sul arege iã a
tp̃r cancellarie in custodia habuerat.
repetita recipit Et nec salutans. nec
salutatꝰ apontificib ummo &̾ nesciẽ¬
tib ipsis: clã & ante lucanũ londoni¬
a recedit. Etqͥdem hoc gͣndis ire & ĩ¬
dignationis argum̃tum. Non nulli

Expanded text:
et honores quae archipraesul a rege jam a et honores quae archipraesul a rege jam a tempore cancellariae in custodia habuerat repetita recepit. Et nec salutans nec salutatus a pontificibus, imo et nescientibus ipsis, clam et antelucanus Londonia recedit. Et quidem hoc grandis irae et indignationis argumentum exsti
Abbreviated transcription (Latin):
atur pͥuilegiũ. Qñ & addebat huiqͥ
huiꝰ sunt ꝓfessionis. cũ i̾renis potesta¬
tib fidelitatem uirant. eo ipso qd̃ or¬
diuem suũ ñ tacent. eisdem ipsis qͥb
iureuirando se obligant. pͥuilegio or¬
dinis. suꝑiores se indicant: ipsis tñ
ꝓpt̃ temporalia alias ue iustas causaᷤ
obnoxii. ꝓqͥb & eis fidelitatis tenent᷑
iusiurandum p̾stare. Et archip̃sułqͥ¬
clem responsũ hoc
Cũ uͦ multũ inelinata ess iam dies.
unmo iã circa diei &̃ noctis crepuscu¬
lum tota cdie rex uexat᷑. in salutatis
pontificib in ira & in dignatione mł¬
ta subito recedit ab aula: parit̃ & põ¬
tifices tota die uexati recedunt. & in
hospitia se recipiunt In recessu uͦ ep̃c
ille quẽ supͣdiximꝰ. ab archip̃sule acrit̃
ẽ obuirgatus qd̾ & se  coepĩs inconsul¬
tis cõmune omĩum u̾bũ mutare pre¬
sũpsiss de munitionib q̃s rex ab ar¬
chi p̃sule xeptit & ep̃is eũ deserentib
Ncrastino uͦ rex munitiones .xxu.¬

Expanded text:
at privilegium; unde et addebat qui hujus sunt professionis cum terrenis potestatibus fidelitatem jurant, eo ipso quod ordinem suum non tacent, eisdem ipsis quibus jurejurando se obligant privilegio ordinis superiores se indicant, ipsis tamen propter temporalia aliasve justas causas obnoxii, pro quibus et eis fidelitates tenentur jurejurando praestare: et archipem responsum hoc. Cum vero multum inclinata esset jam dies, imo jam circa diei et noctis crepusculum, tota die rex vexatus, insalutatis pontificibus, in ira et indignatione multa, subito recedit ab aula. Pariter et pontifices tota die vexati recedunt et in hospitia se recipiunt. In recessu vero episcopus ille, quem supra diximus, ab archipraesule acriter est objurgatus, quod et se et coepiscopis inconsultis commune omnium verbum mutare praesumpsisset. 19. DE MUNITIONIBUS QUAS REX AB ARCHIPRAESULE REPETIT ET EPISCOPIS EUM DESERENTIBUS. In crastino vero rex munitiones
Abbreviated transcription (Latin):
uiceps nrã nil int̾est. Curie enĩ tͣclit
aũ adicitis. etiam nros extorres face
cam fore s cuulem: breuit responde¬
mus nos illiꝰ gerere uices. qͥ supͣ om̃s
reges est. cuiꝰ ẽ terra. & plenitudo eiꝰ.
Unde & iuxta qđ̾ sacri sanctiunt ca¬
uones. illiꝰ regis auctoritate cuiꝰ t̾ra est.

Expanded text:
inceps nostra nil interest. Cinceps nostra nil interest. Cautem adjicitis etiam nostros extorres facercam fore sed civilem, breviter respondemus nos illius gerere vices qui supra omnes reges est, cujus est terra et plenitudo ejus: verum et juxta quod sacri sanciunt canones, illius regis auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
caput sac̾ crismatis unctione delibu¬
tum. ad cuiꝰ paulo ante pedes. regia
se inclinauit maiestas. grãm quere¬
us  ueniã. Adiciebat etiã archip̾sul
qd̃ nec regiã deceret magnificenti¬
ani. nec clem̃tiam regiamaut manu̾
ille a qͥb mͦ accepit ipse rex diuine
gr̃e. & beneclictionis celestis benefi¬
ciũ ab ipso mox suscipiant ignomi¬
uiosum suppliciũ: carnificũ securi
supposite. seu alias sicut deformit &
enormiter. mutilate. Parit inqͥt do¬
mine ii rex dico. & de his qͥm sacͥs
ordinib st̃ cłicis. qͥ sac̃dotum altissi¬
ini in altari coaduitores st̃: quoꝵ
tanqͣm coadiutoꝵ ministerio. & re¬
ges t̾re celestis regis benedictionem.
assecunt᷑. Clexuntam̃. si qͥ nẽ fuit. ex¬
auctorat᷑ & curie tͣditus deinceps ex
noua causa hec sustineat. & dictan¬
te scłari iudice penam corpoialem
subeat. equũ fore hoc & dignũ ñ nega¬
mꝰ. &̃ de cohertione uł cohercendo. de¬

Expanded text:
caput sacrae chrismatis unctione delibucaput sacrae chrismatis unctione delibutum, ad cujus paulo ante pedes regia se inclinavit majestas, gratiam quaerens et veniam. Adjiciebat etiam archipraesul quod nec regiam deceret magnificentiam nec clementiam regiam, ut manus illae, a quibus modo accepit ipse rex divinae gratiae et benedictionis coelestis beneficium, ab ipso mox suscipiant ignominiosum supplicium, carnificum securi suppositae, seu alias sicut deformiter et enormiter mutilatae. Et admine mi rex, dico et de his, qui in sacris ordinibus sunt, clericis qui sacerdotum Altissimi in altari coadjutores sunt, quorum tanquam coadjutorum ministerio et reges terrae coelestis regis benedictionem assequuntur, verum tamen si qui noster fuit exauctoratus et curiae traditus, deinceps ex nova causa haec sustineat et dictante saeculari judice poenam corporalem subeat, aequum fore hoc et dignum non negamus et de coercitione vel coercendo de
Abbreviated transcription (Latin):
am in p̾senti eccłia remunerant. secꝰ
u̾ agentes damuant. Uñ. Q sieut ꝓ¬
prus ipsoꝵ rex celestis lex sp̃ual. Q̃
uirisdictioĩ sp̃ualib ita & in peculi¬
ari dei portione. & sp̃uali cohertio
one seꝑata. Et inde est qd̃ absq: m̃bro¬
rum mutilatione. & sine onuĩ defor¬
matione corꝑis est. Spũalis est enim.
adeo etiã qd ordinis priuilegiũ. ex¬
cludat caut̾ium. Quã tñ penã cõmu¬
uit̾ int̾ hoĩes. etiã ius foren se dãnat:
ne uidelicet in hoĩe. dei ymago de
Nhis etiam ꝯstitutis nrĩs: Sformet᷑.
regum ꝓuisũ est maiestati & clem̃¬
tie. Turpe enĩ ualde & indecens. si cru¬
dele & abhominabile regia clem̃tia
uicleat. ut inauꝰ deo ꝯsec̾te. & que pau¬
lo ante regis crucifixi. mundi salua¬
toris. in altari effigiauer̃t imaginẽ.
uc̃ post t̾gum ligate. publicũ latͦnẽ
effigient. & plecta collo circũligata
pendeat in ignominioso patibulo.

Expanded text:
am in praesenti Ecclesia remunerant, secus am in praesenti Ecclesia remunerant, secus vero agentes damnant: verum et sicut proprius ipsorum rex coelestis, lex spiritualis, et jurisdictio in spiritualibus, ita et in peculiari Dei portione et spirituali coercitio one separata. Et inde est quod absque membrorum mutilatione et sine omni deformatione corporis est. Spiritualis est enim. Adeo etiam quod ordinis privilegium excludat cauterium; quam tamen poenam communiter inter homines etiam jus forense damnat, ne videlicet in nomine Dei imago dehis etiam constitutis nostris regum provisum est majestati et clementiae. Turpe enim valde et indecens, si crudele et abominabile regia clementia videat, ut manus Deo consecratae et quae paulo ante Regis crucifixi, mundi Salvatoris, in altari effigiaverunt imaginem, nunc, post tergum ligatae, publicum latronem effigient. Et plecta collo circumligata pendeat in ignominioso patibulo
Abbreviated transcription (Latin):
gio ordinis q officii t̾rens regib ñ sub¬
sunt. s p̃sunt. iit pote qͥ reges ꝯstitum.
a qͦ & rex militie cingłm. Q gladii mat̾i¬
alis accipit potestatem. Unde ⁊ regi nul¬
la uiris dictio in his. ratione dico ꝑfes¬
sionis &̃ ordinis. s ipsi potiꝰ regũ sunt
uidices. Istiem̃ & si in scł̃o iufirmi. ꝯtẽp¬
tibiles. & mbelles ur̃i officii uiri: tñ
iuxta qͦd de ipsis p̃nuntiauit. rex qͥdã
magnꝰ ⁊ ꝓpha alligãt regesgentiũ in cõ¬
pedib ⁊ nobilesscłĩ ĩ manicis ferreis. Unde
ge celi: ꝓpͥa lege regunt᷑ & si tͣngͤssores: ꝓpͥa lege
pu uiunt᷑ que suam ꝓpͥam habet co¬
hertionẽ. Nec est ista lex qͣm nunc di¬
cimꝰ illa publica & cõmunis. que omĩũ
pie in xp̃o uiuentiũ. est s cũ illa ñ pre¬
ter illam pͥuata quedam. & ppͥa: ꝓpt̃ i¬
stam edita ꝓfessionem. cłicos dico. hec
sunt sc̃oꝵ patrũ ꝯstituta quedam:
edita ꝓpt̾̃ nos. Que bene agentes eti¬

Expanded text:
s regibus non subsunt sed praesunt, utpote qui reges constituunt, a quo et rex militiae cingulum et gladii materialis accipit potestatem: unde et regi nulla jurisdictio in his, ratione dico professionis et ordinis, sed ipso potius regum sunt judices. Isti enim, etsi in saeculo infirmi, contemptibiles, et imbelles nostri officii viri, tamen, juxta quod de ipsis praenuntiavit rex quidam magnus et propheta, alligant reges gentium in compedibus et nobiles saeculi in manicis ferreis, unde ge coeli, propria lege reguntur, et si transgressores, propria lege puniuntur, quae suam propriam habet coercitionem. Nec est ista lex quam nunc dicimus illa publica et communis quae omnium pie in Christo viventium est, sed cum illa, non praeter illam, pstam edita professionem, clericos dico. Haec sunt sanctorum Patrum constituta quaedam edita propter nos, quae bene agentes eti
Abbreviated transcription (Latin):
sui pace: alt̾ uͦ ꝓcleri sui libertate. ⁊fe¬
rebant. Qͥn ĩmo. ꝯtentiosũ iam funẽ
thebant: cũ archip̃sule ꝯfratͥb sius co¬
epĩs. unanimit᷑ tunc stantib q ꝯstã¬
ter: ita ut uideret᷑ tanqͣm quedam
castroꝵ acies ordinata: que penet᷑r
ũ posset. Hic est discipłs qui testimo¬
nium ꝑibet de his: & audiuit & scͥp¬
sit hec. Scͥpsit inqͣm &̃ siñ eadem ũ¬

Expanded text:
ui libertate conferebant, quinimo contentiosum jam funem trahebant, cum archipraesule confratribus suis coepiscopis unanimiter tunc stantibus et constanter, ita ut videretur tanquam quaedam castrorum acies ordinata quae penetrari non posset. Hic est discipulus qui testimonium perhibet de his et audivit et scripsit haec . Scripsit, inquam, et si non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is. &̾ cũ p̃fatis eruditis sius librato
ꝯsilio: regi sie ad hec. Dñe inqͥt mi rex
sacro sc̃a eccłia omium mat̃ & reguo
& sac̃cdotum:duos h̃t reges.duas
leges. duas uirisdictiones. & duas co¬
hertiones. Duo reges. celestis rex xp̃e. q
rext̃renꝰ: due leges. humana & diuina:
clue iuris dictiones saẽdotał & legali:

Expanded text:
pis et cum praefatis eruditis suis librato consilio, regi sic ad haec: « Domine, inquit, mi rex, sacrosancta Ecclesia, omnium mater et regum et sacerdotum, duos habet reges, duas leges, duas jurisdictiones et duas coercitiones. Duo reges, coelestis rex Christus et rex terrenus, duae leges, humana et divina, duae jurisdictiones, sacerdotal
Abbreviated transcription (Latin):
missã restitutionẽ compleret alias ñ:
s mat᷑e ad ipsum reu̾teremur.
Et nos ita ꝑficiscentes: regẽ in normã¬
nia reꝑim̾. Uerũ ꝓpt̾ febris t̃tiane ua¬
litudinẽ. que iã regi suꝑuenerat: incu¬
ria ultͣ quã erederemꝰ fecimnꝰ moram
& redistulit.S tandem ad instantiam
urãm nos absoluit: ad magistrũ iohem
qͥ loquebat᷑. & noĩe archip̃sulis repete
nͥ uidero priꝰ alit̾ uos gerere erga gͣta me
quã huc usq gesseritis. Et ita absolitti.
& appͥme intelliges minime tune ꝓfe¬

Expanded text:
romissam restitutionem compleret, alias non, romissam restitutionem compleret, alias non, sed mature ad ipsum reverteremur. Et nos ita proficiscentes regem in Normannia reperimus; verum propter febris tertianae valetudinem, quae jam regi supervenerat, in curia ultra quam crederemus fecimus moram.  redistulit: sed tandem ad instantiam nostram nos absolvit, ad magistrum Joannem qui loquebatur et nomine archipraesulis repetebnisi videro prius aliter vos gerere erga me quam hucusque gesseritis. » Et ita absoluti et apprime intelligentes minime n
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dia de feodo cautuariensis eccłie red¬
diturũ: feodũ uideł cuiꝰdã nobilis. qͥ
dicebat᷑ uill̃s. de ros & castrũ quod¬
dã ꝓpe cantuariã. qd̃ saledude clrͣ. qd̾
henricꝰ qͥdam uir magnꝰ. de orientali
saxonia. seu ut uulgo dr de essexe. cog¬
nominat᷑: añ duellũ qd̾dã qͦ euctus fu¬
erat ab archip̃sule tenebat. Et p̃ter hec
t᷑ris rophensis custodiã. quã de ecclł̃ie
sue iure fore archip̃sul iã sepe & sepiꝰ
ꝯstantissime & acerrime fuerat ꝓtes¬
tat᷑. Et hec qͥdem que hie exp̃ssimus.
erant. que archip̃sul uit alia acrius
& instantiꝰ repecebat: que & rex ipsi
redcliturũ ꝓmiserat. cũ in normanni¬
am reuertiss Misit itaq dñs nr̃ ad
hoc sc̃ẽ recordationis magistrũ iohẽm
salesb̾iensẽisem postea carnotensem
ep̃m: parit̃ & discipłm qͥ scͥpsit hec In¬
ꝯungens etiã nobis ut in angliã obdic¬
tam causam ꝓcederemꝰ: si forte rex ꝓ¬

Expanded text:
praedia de feodo Cantuariensis Ecclesiae redpraedia de feodo Cantuariensis Ecclesiae redditurum, feodum videlicet cujusdam nobilis qui dicebatur Willelmus de Ros, et castrum quoddam prope Cantuariam quod Salwude dicitur, quod Henricus quidam vir magnus de orientali Saxonia, seu, ut vulgo dicitur, de Essexe cognominatus, ante duellum quoddam quo evictus fuerat, ab archipraesule tenebat. Et praeter haec turris Rophensis custodiam, quem de ecclesiae suae jure fore archipraesul jam saepe et saepius constantissime et acerrime fuerat protestatus. Et haec quidem, quae hic expressimus, erant quae archipraesul inter alia acrius et instantius repetebat, quae et rex ipsi redditurum promiserat, cum in Normanniam revertisset. Misit itaque dominus noster ad hoc sanctae recordationis magistrum Joannem Saresberiensem postea Carnotensem episcopum pariter et discipulum qui scripsit haec, injungens etiam nobis ut in Angliam ob dictam causam procederemus, si forte rex p
Abbreviated transcription (Latin):
minime decepti bu:sieut sequens
historie ordo declarabit. De nuncus
actigͥ ut uidebat᷑ ea die rex & ar
archip̃sul amici: amicabilit̾ tr̃
inuicẽ recessert̃. Et post dies pau¬
cos nuncii nr̃i in angliam cũ litt̾is
regis missi st̃: quib rex ininist̾ialib
suis. qͦs in t̾ra iusticias regis uocant.
de pace facta mandauit. p̃cipiens. ut
archip̃sulem & suo Sad suamn
onuĩ pace & securitate restituant.
Nos uero in franciã ad ciuitatẽ ꝑegͥ¬
nationis nr̃e senonis remeantes:ad
repatandũ uos ꝑabamꝰ. Decreuit aũ
archip̃sul alios adhuc priusquã int¬
ret ipse nuncios p̃missis maiores ⁊ płꝰ
industrios. in angliã mutere: qͥ testi¬
monio fame caute explorarent. qͥsta
molirent᷑ aduersũ nos: & in possessio¬
nib nr̃is ꝯfiscatis. quẽ mandauerit
rex faciende restitutionis modũ. Ar¬
chip̃sul itaq decreu̾at sic: obid etiam
maxime. qd̾ dñs rex pepigiss se quedã

Expanded text:
minime accepti hi sicut sequens minime accepti hi sicut sequens historiae ordo declarabit. 2. DE NUNTIIS acti igitur, ut videbatur, ea die rex et archipraesul amici, amicabiliter tunc invicem recesserunt. Et post dies paucos nuntii nostri in Angliam eum litteris regis missi sunt, quibus rex ministerialibus suis, quos in terra justitias regis vocant, de pace facta mandavit praecipiens ut archipraesulem et suos ad sua in omni pace et securitate restituant. Nos vero in Franciam ad civitatem peregrinationis nostrae Senonis remeantes ad repatriandum nos parabamus. Decrevit autem archipraesul alios adhuc, priusquam intraret ipse, nuntios praemissis majores et plus industrios in Angliam mittere qui testimonio famae caute explorarent, qui stmolirentur adversam nos; et in possessionibus nostris confiscatis quem mandaverit rex faciendae restitutionis modum. Archipraesul itaque decreverat sic, ob id etiam maxime quod dominus rex pepigisset se quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
alia archip̃sul regi supplicabat ut u¬
in iuriam quã sibi & eccłie sue suffra¬
ganei sui ep̃i una cũ eboracensi archi¬
ep̃o. incoronatione heuriei filii sui
fecerant: sccdm censurã eccłiasticam.
sine ipsiꝰ offensa punire sibiliceret.
Et aunuit rex. Uñ & gr̃as agens de
ꝯcessione. ꝯfestu in ocłis omium se
ab equo demisit:. & humilit̾ se ad regiꝰ
pedes iuclinauit. Cũ uͦ archip̃sul equ¬
ũ suũ reascenderet. rex ascendenti ascẽ¬
soriũ aptauit. & tenuit:omĩb qui
crecũ uallabant cernentib sic & nirã¬
tib s nescientib causam:donec archi¬
p̃sul in recessu. sius hoc secretiꝰ retuliss.
Cerueres qͥdem tunc ex multis cordib
cogitationes reuelari & p̃sertim in¬
ter aulicos: ꝯgͣtulantib his aliis uͦme
stis & ꝯfusis. qui pͥus seditionis & discor¬
die euomuerant uirus. Alii uͦ nec me¬
sti. nec ꝯfusi suspicantes simulationẽ
inbis: & qd̾ extrema pacis. dissensio.
luctus. & dolor occuparet. Et in hoc

Expanded text:
alia archipraesul regi supplicabat ut injuriam, quam sibi et Ecclesiae suffraganei sui episcopi una cum Eboracensi archiepiscopo in coronatione Henrici filii sui fecerant, secundum censuram ecclesiasticam sine ipsius offensa punire sibi liceret. Et annuit rex. Unde et gratias agens de concessione, confestim in oculis omnium se ab equo demisit et humiliter se ad regis pedes inclinavit. Cum vero archipraesul equum suum reascenderet, rex ascendenti ascensorium aptavit et tenuit, omnibus qui circumvallabant cernentibus sic et mirantibus, sed nescientibus causam donec archipraesul in recessu suis hoc secretius retulisset; cerneres quidem tunc ex multis cordibus cogitationes revelari et praesertim inter aulicos, congratulantibus his, aliis vero moestis et confusis, qui prius seditionis et discordiae evomuerant virus. Alii vero nec moesti nec confusi suspicantes simulationem in his et quod extrema pacis dissensio luctus et dolor occuparet. Et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
si ess de regis beneplacito. ut aliã
cautionem exhiberet. seu etiam
ut rex exigeret. Sed obiectũ est. qd̾
demobili nec etiam hab̾et tantũ:
sent. Instat᷑ gͦ & cautio petit᷑: & ibi¬
dem accerrime ei dictũ in fatiem
Qd aut caueret. aut remaneret.
Qͥ cõminabat᷑: corporis captionẽ
sic inuuens. Uerũ. rege exdirecto
iã adu̾sante ui dentes archip̃sułẽ
destitutũ. qͥ nec etiã a suffragane¬
is suis suffragiũ s naufragium
potiꝰ incipiebat. iã pati: uidentes
inqͣm sic & cõmoti. sponte aliqui¬
eoꝵ se obtulerunt. & fideuisserunt
ꝓeo. Et erant fideuissores qͥnq
singuli ꝓ libris centum. Et hec
peciua sic exacta ab archip̃sule.
fr̃ .uͭi. sccła fuit ꝯcilii actio.
salbati uideł̃ die. ñ nobis salbi di¬
es illuxit. s dies oꝑis. & afflictiomiꝰ:
ut pote rege ipso ut iam diximꝰ

Expanded text:
si esset de regis beneplacito ut aliam si esset de regis beneplacito ut aliam cautionem exhiberet, seu etiam ut rex exigeret. Sed objectum est quod de mobili nec etiam haberet tantum, uissent. Instatur ergo et cautio petitur, et ibidem acerrime dictum ei in faciem quod aut caveret aut remaneret: qui comminabatur corporis captionem sic innuens, verum nonnulli, rege ex directo jam adversante, videntes archipraesulem destitutum, qui nec etiam a suffraganeis suis suffragium, sed naufragium potius incipiebat jam pati, videntes, inquam, sic et commoti, sponte eorum aliqui se obtulerunt et fidejusserunt pro eo. Et erant fidejussores quinque singuli pro libris centum. Et haec pecunia, sic exacta ab archipraesule feria sexta, secunda fuit concilii actio.Sabbati videlicet die, non nobis Sabbati dies illuxit, sed dies operis et afflictionis, utpote rege ipso, ut jam dixim