comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distinxit : quasi illud non posset deus faceris
qͥ tanta iam fecerat: ut aqua de petra ꝓflum
Dubitanter enĩ petram uirga percussit: eti
miraculum hoc distinxcit aceteris miraculis
quibus nõ dubitauerat Hinc offendit: hincu¬
dire meruit ut moreretur: ne intraret in t¬
ram ꝓmissionis Perturbatus enĩ murmuri
puli infidelis: nd̃ tenuit fiduciã qͣlem debut
Cui tamen deus tamquã electo suo eciam pot
mortem eius bonũ ꝑhibet testimonium. e
intelligamus illam fidei eius titubationẽ. l
sola pena fuisse correptam: quod in eam teri
qua popłm ipse deducebat. non est ꝑmissus in¬
trare: Absit autem ut eum credanus aliena
a regno grẽ dei. quod significabat illa terra pti¬
sionis. unde et lac et mel fluere dicebatur. Ii
est enim potius testamentũ ȩternum quo a
tatibus iste loquitur psalmus: cum in ilane
poralem terram repromissionis intrasent.
N on disꝑdiderunt gentes. quas dixit chis¬

Expanded text:
«distinxit?» Quasi illud non posset Deus facere, «distinxit?» Quasi illud non posset Deus facere, qui tanta jam fecerat, ut aqua de petra proflueret. Dubitanter enim petram virga percussit, et ideo hoc miraculum distinxit a caeteris miraculis, in quibus non dubitaverat. Hinc offendit, hinc audire meruit ut moreretur, ne intraret in terram promissionis . Perturbatus enim murmure populi infidelis, non tenuit fiduciam qualem debuit. Cui tamen Deus tanquam electo suo, etiam post mortem ejus bonum perhibet testimonium, ut intelligamus illam fidei ejus titubationem hac sola poena fuisse correptam, quod in eam terram, quo populum ipse ducebat, non est permissus intrare. Absit autem ut eum credamus alienatum a regno gratiae Dei, quod significabat illa terra promissionis, unde lac et mel defluere dicebatur. Hoc est enim potius testamentum aeternum quod dquitatibus iste loquitur psalmus, cum in illam temporalem terram promissionis intrassent, «Non disperdiderunt Gentes, quas dixi
Abbreviated transcription (Latin):
adulterino deprehensos. pariter inter emiit
Quod si odio eoꝵ. nõ dilectione fecisset: dũ
eum comederet zelus domus dei: nõ ei re-¬
putaretur ad iusticiam. Hoc enĩ facto. illum
popłm cuius futurus erat maior interituᷤ.
tamquã unum hominem quasi uirga per¬
cussit: ut animam eius saluaret amorte:
Leniorem qͥdem reuelato testam̃to nouo
est cõminatio gehennȩ. quam tunc in il¬
lis cõminationib dei pro tempoꝵ dispensa¬
tione non legimus Multiplicata ergo in eis
ruina: cum ꝓ suis grauibus peccatis grauiter
uastarentur: E tstetit finees et placauit. et
cessauit quassatio Breuiter totum dixit: qͥa
non hic nescientes docet: sed cõmemorat scien¬¬
tes: Quȩ aũt hic posita est quassatio. hec suꝑi¬¬
solum quã du generatio est. sed usq insems¬
ternum: qͥ cor scrutat᷑. et nouit appende
tus est moyses ꝓpter eos: qͥa exacerbauer
sp̃m euis Et distinxit in iabiis suis Quio

Expanded text:
adulterino deprehensos pariter interemit . adulterino deprehensos pariter interemit . Quod si odio eorum, non dilectione fecisset, dum eum comederet zelus domus Dei, non ei reputaretur ad justitiam. Hoc enim facto, illum populum cujus futurus erat major interitus, tanquam unum hominem quasi virga percussit, ut animam ejus salvaret a morte. Leniorem quidem revelato Testamento Novoest comminatio gehennae, quam tunc in illis comminationibus Dei pro temporum dispensatione non legimus. «Multiplicata est» ergo «in eis ruina,» cum pro suis gravibus peccatis graviter vastarentur. «Et stetit Phinees, et placavit, et cessavit quassatio.» Breviter totum dixit, quia non hic nescientes docet, sed commemorat scientes. Quae autem hic posita est quassatio, haec superisolum quamdiu generatio est, sed «usque in sempiternum;» qui cor scrutatur, et novit appendere xatus est Moyses propter eos; quia exacerbaverunt spiritum ejus. Et distinxit in labiis suis.» Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&. quod tantȩ indignationi dĩ quisqͣm
int̃cesserit. eũq aliquo modo placauerit:
secutus adiunxit: Ft initiati sunt beel¬
fegor: idest idolo gentiũ conseerati ꝑ ⁊¬
comeder̃ sacrificia mortuorũ: Et irritaue¬
runt eũ in ad inuentionibus suis: & multi¬
plicata est in eis ruina: Tanquã ad hoc dis¬
tulerit qđ leuauerat manũ suã suꝑ eos
prosternendos in deserco. & deicendũ semen
eoꝵ in nationibus. & disꝑgendos eos in re¬
gionibus: ut dati in reꝓbũ sensũ etiã illud
amitterent in qͦ in maniore crimine euiden¬
tI iustitia punirentur: quemadmodũ dicit
apłs: Et sicut non ꝓbauerunt dm̃ habere in
noticiam: tradidit illos deus in repbam men
tantum fuit scelus eoꝵ. quod consecrati sũt
idolo. et comederunt sacrificia mortuorũ:
id est quia mortuis hominibus tãquã diis
sacrificabant gentes: ut aliter se placari dĩ
nollet. nisi qͦmodo cum placauit finees sacer.¬
dos: qͥa masculum et feminam in conplexii

Expanded text:
diceret quod tantae indignationi Dei quisquam intercesserit, eumque aliquo modo placaverit, secutus adjunxit. «Et initiati sunt Beelphegor;» id est, idolo Gentium consecrati: caverunt sacrificia» «mortuorum. Et irritaverunt eum in adinventionibus suis, et multiplicata est in eis ruina.» Tanquam ad hoc distulerit, quod levaverat manum super eos prosternendos in deserto, et dejiciendum semen eorum in nationibus, et dispergendos eos in regionibus, ut dati in reprobum sensum, etiam illud admitterent, in quo immaniore crimine evidenti justitia punirentur; quemadmodum dicit Apostolus: «Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobam mentvers.» 30. Denique tantum fuit scelus eorum, quod consecrati sunt idolo, et comederunt sacrificia mortuorum id est, quia mortuis hominibus tanquam diis sacrificabant Gentes, ut aliter se placari Deus nollet, nisi quomodo eum placavit Phinees sacerdos, qui masculum et feminam in complexu
Abbreviated transcription (Latin):
ratum est Sanguis enĩ rubrum colorem
egyptiis: sed ex eis qui ꝑ sequebantur pr¬
fectos: apprehendere uel interimere cip
eus. ueb in uerba eius: sed inuerbis eiu
tamen scripturis usitatissima Et laus¬
uerunt laudem euis: Tales sunt loci¬
nes. cũ dicimus. hanc seruitutẽ seruiuit
lem uitam uidxit Laudem porro dei n¬
tissimam illam cõmemorat. ubi dicitiu
Cantemus cdño. gloriose enĩ magnificatis
est: equũ et equitem ꝓiecit in mare: Cu
fecerunt. obliti sunt operum eius Alii co¬
dices. intelligibilius habent. Festinauerum
obliti sunt operum eius Non sustinuerit
cõsilium eius Debuerunt enĩ cogitare u¬
ta erga se opera dei nõ ẽẽ inania: sed uoci
ad aliquam sine fine felicitatẽ. que ꝑ pace¬
tiam sustinenda est. sed festinauerunt le
fieri temporalibus rebus: quȩ ideo nemi
conferunt ueram felicitatẽ: quia non eri¬

Expanded text:
ratum est: sanguis enim rubrum colorem ratum est: sanguis enim rubrum colorem Aegyptiis, sed ex eis qui persequebantur profectos, apprehendere vel interimere cupiejus, vel, in verba ejus, sed, «in verbis ejus;» tamen Scripturis usitatissima. «Et laudaverunt laudem ejus.» Tales sunt locutiones, cum dicimus, Hanc servitutem servivit, talem vitam vixit. Laudem porro Dei notissimam illam commemorat, ubi dicitur: «Cantemus Domino; gloriose enim magnificatus est: equum et fecerunt, obliti sunt operum ejus.» Alii codices intelligibilius habent, «Festinaverunt, obliti sunt operum ejus: non sustinuerunt consilium ejus.» Debuerunt enim cogitare tanta erga se opera Dei non esse inania, sed vocare ad aliquam sine fine felicitatem, quae per patientiam sustinenda est; sed festinaverunt beati fieri temporalibus rebus, quae ideo nemini conferunt veram felicitatem, quia non e
Abbreviated transcription (Latin):
uocem: sed potentiam diuinam qua id fac¬
tum est increpationem appellauit. Nisi for¬
te quis dicat latenter increpatum: sic ut
aqua posset audire. et homines nonpossent:
Valde oculta et abstrusa uis est qͥ deus a-¬
git: ut et iam quȩ sensu carent. confestim
euis obtemperent uoluntati Et edupxit
eos in abyssis: sicut in deserto abissos cdixit.
multitudinem aquarum Nam quidami
ri. dixerunt Et eduxit eos in aquis mul¬
tis: Quid est ergo in abyssis sicut in deserto:
nisi quia aruerat siccitate uelut desertũ. ubi
itum quidam interpretati sunt. uerba mi¬
nus latina uitantes: et saluos fecit eos. de
manu eoꝵ qui oderant eos Et redemut
eos de manu inimici Quid precii datum
est in hac redemptione: An ꝓphetia est.
quod infigura baptismi hoc factum est. ubi
redimuntur de manu diaboli magno p̃cio:
quod sanguis est xp̃i : Vnde. nõ quocũque
mari. sed mari rubro.: id cõuenientiꝰ figu¬

Expanded text:
vocem; sed potentiam divinam qua id facvocem; sed potentiam divinam qua id factum est, increpationem appellavit: nisi forte quis dicat latenter increpatum, sic ut aqua posset audire, et homines non possent. Valde occulta et abstrusa vis est qua Deus agit, ut etiam illa quae sensu carent, confestim ejus obtemperent voluntati. «Et eduxit eos in abyssis, sicut in deserto.» Abyssos dixit multitudinem aquarum. Nam quidam vri, dixerunt, «Et eduxit eos in aquis multis.» Quid est ergo, «in abyssis, sicut in deserto,» nisi quia factum erat siccitate velut desertum, ubi itum quidam interpretati sunt, verba minus latina vitantes: «Et salvos fecit eos de manu eorum qui oderant eos. Et redemit eos de manu inimici.» Quid pretii datum est in hac redemptione? An prophetia est, quod in figura Baptismi hoc factum est, ubi redimimur de manu diaboli magno pretio, quod sanguis est Christi? Unde non quocumque mari, sed mari Rubro id convenientius figu
Abbreviated transcription (Latin):
egypto: cuiꝰ multitudiniᷤᷤ miscłiȩ dĩ. nõ
eos fuisse memores dicit: Ascenderunt
aut̃ ꝓpterea dictũ ẽ: qͥa ita est terrę
positio: ut descensio dicatur in egyptũ
de terra chanaan. et ineam illine ascen
Notandum est sane quem admodum scriptu¬
ra culpare uoluerit. non intelligere quod
intelligendum ẽ. et nõ memimisse quod
memoria retinendũ ẽ: quod homines suȩ
culpe deputari nolunt: ad nichil aliud.
nisi ut minus supplicent. minusq sint hu¬
miles deo: incuiꝰ conspectu cõfiteantur quod
sunt. atq inpetrato adiutorio. possint ẽẽ qd̃
non sunt: Nam eciam peccata ignorantiȩ
uł negligentię. melius accusantur ut pe-¬
reant: quã excusantur ut maneant: me-¬
lusq purgantur inuocato deo: quã firmã
infidelitatem dm̃ fecisse: Et saluauit eos
inqͥt ꝓpter nomen suum. ut notam faceret
potentiam suam. non propter ulla bona
qua increparetur mare emissam cęlitus

Expanded text:
Aegypto; cujus multitudinis misericordiae Dei non Aegypto; cujus multitudinis misericordiae Dei non eos fuisse memores dicit. «Ascenderunt» autem, propterea dictum est, quia ita est terrae positio, ut descensio dicatur in Aegyptum de terra Chanaan, et in eam illinc ascensio. Notandum est sane quemadmodum Scriptura culpare voluerit, non intelligere quod intelligendum est, et non meminisse quod memoria retinendum est: quod homines suae culpae deputari nolunt, ad nihil aliud nisi ut minus supplicent, minusque sint humiles Deo, in cujus conspectu confiteantur quod sunt, atque impetrato adjutorio possint esse quod non sunt. Nam etiam peccata ignorantiae vel negligentiae melius accusantur ut pereant, quam excusantur ut maneant; meliusque purgantur invocato Deo, quam firmantinfidelitatem Deum fecisse. «Et salvavit eos,» inquit, «propter nomen suum, ut notam faceret potentiam suam:» non propter ulla bona qua increparetur mare, emissam coelitus
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: fideliterq presumerent. qd̾ eadem
potestate quam fuerant experti: deus illoᷤ
ab inimicoꝵ. ꝑsecutione liberaret. Obliti sũt
autem. qͥd eis in egypto ad ininicos eoꝵ cõ¬
terendos ꝑtanta ꝓdigia prestitisset Ft ir¬
ritauerunt eum ascendentes in mari. ma¬
re rubrũ. Codex quẽ int uebar. sic habebat
Et his ꝗdem duobus uersib is ultimis qd̾
dictum ẽ mare rubrũ. stella fuerat p̾no¬
tata. qua significantur quȩ in ebreo sũt.
et in interp̾tatione sep tuaginta nõ sũt
Plures autem codices quos inspicere potui.
et greci. et latini. sic habent: et irritaue¬
runt. uel quod expressius de greco ẽ et a¬
maricauerunt. ascendentes in mari rubro.
Qui illam legit hystoriam quando exie¬
runt de egypto. et ꝑ mare rubrũ transie¬
runt: dolet eoꝵ. infidelitatẽ: inquanta
trepidatione et desperatione fuerint.
post recentia tot et tanta miracula in

Expanded text:
rentur, fideliterque praesumerent quod eadem rentur, fideliterque praesumerent quod eadem potestate quam fuerant jam experti, Deus illos ab inimicorum persecutione liberaret; obliti sunt autem quid eis in Aegypto ad inimicos eorum conterendos per tanta prodigia praestitisset. «Et irritaverunt, ascendentes in mari», «mare Rubrum.» Codex quem intuebar, sic habebat: et his quidem duobus verbis ultimis, quod dictum est, «mare Rubrum,» stella fuerat praenotata; qua significantur quae in hebraeo sunt, et in interpretatione Septuaginta non sunt. Plures autem codices, quos inspicere potui, et graeci et latini sic habent: «Et irritaverunt,» vel, quod expressius de graeco est, «Et amaricaverunt, ascendentes in Rubro mari.» Qui illam legit historiam, quando exierunt de Aegypto, et per mare Rubrum transierunt, dolet eorum infidelitatem, in quanta trepidatione et desperatione fuerint, post recentia tot et tanta miracula in
Abbreviated transcription (Latin):
iudelicet imitancdo peccata: quo a
si ita est: astruendum ẽ. aliquo huiꝰ modi lo¬
cutionis exemplo Quod cũ inp̃sentia quere¬
rem: non occurrit. ut cũ illo se qͥsq peccasse
uł cum illo se aliquid fecisse dicat: quem in
simili facto eciam post multum tẽporis fu¬
erit imitatus: quid ẽ ergo patres nr̃i nõ
intellexerunt mirabilia tua: nisi nõ eog.¬
nouerunt qͥd per illa mirabilia eis p̃stare
uolueris: quid utiq nͥ uitã eternã. et nõ
temporale sed incõmutabile bonũ: quod
ꝑpacientiã expectatur : Ideo inpacienter
murmurauerunt. et amaricauerunt. et
bonis p̃sentib fallacib atq fugacib. beatoᷤᷤ¬
cẽ se fieri quesierunt Nonfuerunt me¬
mores multitudinis miscłię tuę Et intel¬
lectum redarquit. et memoriam Intellec¬
tu quippe opusꝰ erat. ut cogitarent adquoꝵ
bonoꝵ ȩternitatẽ eos ꝑ illa temporalia uo¬
caret deus Memoria uͦ. ut saltim quȩ tẽ¬
poraliter mirabilia facta sunt nõ obliuisce.¬

Expanded text:
idelicet imitando peccata? Quod si ita est, astruendum est aliquo hujusmodi locutionis exemplo: quod cum in praesentia quaererem, non occurrit, ut cum illo se quisquam peccasse, vel cum illo se aliquid fecisse dicat, quem in simili facto etiam post multum temporis fuerit imitatus. 7. Quid est ergo, «Patres nostri non intellexerunt mirabilia tua;» nisi, non cognoverunt quid per illa mirabilia eis praestare volueris? Quid utique nisi vitam aeternam, et non temporale sed incommutabile bonum, quod per patientiam exspectatur? Ideo impatienter murmuraverunt, et amaricaverunt, et bonis praesentibus fallacibus atque fugacibus beatos se fieri quaesierunt. «Non fuerunt memores multitudinis misericordiae tuae.» Et intellectum redarguit, et memoriam. Intellectu quippe opus erat, ut cogitarent ad quorum bonorum aeternitatem per illa temporalia vocaret Deus: memoria vero, ut saltem quae temporaliter mirabilia facta sunt, non oblivisce
Abbreviated transcription (Latin):
ut hierłm liberam matrẽ nr̃am quę in
cęlis est. uere desiderabilẽ diligamꝰ: Sed
potiꝰ hic infidelitas eoꝵ merito redarguit᷑.
quia ineo quod t̾ram desiderabilẽ pro
nichilo habuerunt uerbis dĩ ñ credide¬
runt. ꝑ quedã parua ducentis ad mag¬
na : & festinantes beatificari temporahbꝰ
reb quas sccłm carnẽ sapiebant: non
sustinuer̃ sicut supra dictũ est. consili

Expanded text:
ut Jerusalem liberam matrem nostram, quae est in coelis, vere desiderabilem diligamus: sed potius hic infidelitatis quia in eo quod terram desiderabilem pro nihilo habuerunt, verbis Dei non crediderunt, per quaedam parva ducentis ad magna, et festinantes beari temporalibus rebus, quas secundum carnem sapiebant, «non sustinuerunt,» sicut su
Abbreviated transcription (Latin):
irã dĩ: sed inconfractione idest inpla¬
ga qua erant illi feriendi: id est obiecis¬
s& seipsũ ꝓ eis dicens: Si dimittis illis
peccatũ dimitte : si autẽ dele me de li¬
bro tuo Ubi demonstratũ est: int̾cessio
scõꝵ. quantũ ꝓ aliis ualeat apud dm̃:
Securus enĩ moyses de iustitia dĩ. qua
eũ delere ñposs&. impetrauit miscdłiam:
ne illos quos iuste poss&. deler&. Ita ste¬
tit in confratione. in conspectu eiꝰt
auerter& irã eiꝰ ne disꝑdere. eos: & ꝓ nichi¬

Expanded text:
iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plairam Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: id est, nisi objecisset seipsum pro eis, dicens, «Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. Securus enim Moyses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravit misericordiam, ne illos quos juste posset, deleret. Ita stetit «in confractione in conspectu ejus, ut averteret iram ejus, ne disperderet eos.»
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: si euis sustinerent cons ilium. et non fe¬
sanarent: cui dicitur. gła mea et exaltans ca¬
put meum: istam głam suam. id est deum
mutauerunt in similitudine uituli come¬
dentis fenum: ut ab eo comederentur.: a qͦ
comeduntur qui sapiunt secundum carnẽ
u fecit magalia in egypto: mirabilia
itaera cham: terribilia in mari rubro.
Que sunt mirabilia: ipsa sunt terribilia
liia quippe admiratio est. sine quadam
boer nidine. quamuis ista eciam hinc ter¬
ribilia dici potuerunt. qđ aduersarios
afflixerunt: & istis quid deberent timere
Quia obliti sunt᷑ eũ qͥ saluauit eos fa¬
ciens magnalia: & fecerunt & ad orauer̃
scultile: hoc utiq tã inmani scelere &
incredibi impietate digni fuerant qui
ꝑirent: Dirit gͦ ut disꝑder& eos: si non
moy ses electus eiꝰ steciss& in confracti¬
one in conspectu eiꝰ: Non ita dixit ste¬
tiss& in confractione quasi ut franger&.

Expanded text:
eorum, si ejus sustinerent consilium, et non feeorum, si ejus sustinerent consilium, et non festinarent; cui dicitur, «Gloria mea, et exaltans caput meum» . Istam «gloriam suam,» id est Deum, «mutaverunt in similitudine vituli comedentis fenum,» ut ab eo comederentur, a quo comeduntur qui sapiunt secundum carnem: «Qui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribilia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, et istis quid deberent timere,Quia obliti sunt eum qui salvos fecit eos, faciens magnalia, et fecerunt et adoraverunt sculptile, hoc utique tam immani scelere et incredibili impietate, digni fuerant qui perirent. «Dixit» ergo «ut disperderet eos; si non Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret
Abbreviated transcription (Latin):
pta est inquit terra et deglutiuit dathan.
t᷑ opuit super cõgregationem abiron Quod
est deglutiuit: hoc est suꝑ operuit: Amborũ
autem id ẽ dathan. et abyron. una erat
causa superbissimi et sacrilegi scismatis Et
scripturis usitatum. eorum. qui licet iuste
ac laudabiliter uiuant: nõ sunt sine peccato:
Magis enim sicut inter est inter irridentes
et irrisores: inter murmurantes et murmu¬
ratores: inter scribentes et scriptores: et cetera
similia: ita scriptura peccatores appellare con¬
sueuit ualde iniquos: et grauibus peccatorum
runt gloriam suam: insimilitudine uituli
comedentis fenũ Non ait insimilitudinẽ: sed
in similitude: Talis est locutio: qualis illa ubi
ait. et crediderunt in uerbis eius E legant̃
sane non ait et mutauerunt głam dei. cum
hoc fecerint: sicut eciam apostolus loquiturs
et inmutauerunt głam incorruptibilis dei
in similitudinem imaginis corruptibilis homi¬
ns: sed głam suam dixit Deus enim erat gła

Expanded text:
ta est,» inquit, «et deglutivit Dathan, et superoperuit super congregationem Abiron.» Quod est, «deglutivit;» hoc est, «superoperuit.» Amborum autem, id est, Dathan et Abiron, una erat causa superbissimi et sacrilegi schismatis. 18Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum runt gloriam suam in similitudine vituli comedentis fenum.» Non ait, in similitudinem, sed, «in similitudine.» Talis est locutio, qualis illa ubi ait, «Et crediderunt in verbis ejus.» Eleganter sane non ait, Et mutaverunt gloriam Dei, cum hoc fecerint; sicut etiam Apostolus loquitur, «Et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis» : sed «gloriam suam» dixit. Deus enim erat gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Betate illoꝵ qͥ in egypto peccauerunt.
intelligentes mirabilia dei Hoc enim
eadt̃ xponendo: quo modo peccauerunt
cum paribus suis Patres nr̃i inquit in
gipto. non intellexerunt mirabilia tua.
etera quȩ de peccatis eoꝵ multa cõme¬

Expanded text:
ab aetate illorum qui in Aegypto peccaverunt, non ab aetate illorum qui in Aegypto peccaverunt, non intelligentes mirabilia Dei. Hoc enim sequitur, exponendo quomodo peccaverunt cum patribus suis: «Patres nostri,» inquit, «in Aegypto non intellexerunt mirabilia tua;» et caetera, quae de peccatis eorum multa comme
Abbreviated transcription (Latin):
ti no ut uideamus inbonitate electorũ
tuorum. id ẽ ad hoc nos uisita. ut illic
nos cẽ facias. et illic nos uideas. ut lȩteriꝰ
in leticia gentis tuȩ: id ẽ tu dicaris lȩtari.
cum illi lȩtantur ex te: ut lauderis cum
hereditate tua. id ẽ cũ ea lauderis: qm
nõ laudatur nͥ ꝓpter te: Siue ergo illo.
liue isto mͦ intelligendum sit qd̾ dictũ ẽ
ad uidendum. ad lȩtandum. ad laudandũ.
cum patribus nr̃is: iniuste egimus. iniꝙ¬
iatem fecimus Quid est cum patribus
nr̃is: Ansicut habet epła ad hebreos. qͥa
et leui cum habraham decimatus est. qm
inilumbis eius fuit quando decimas dedit
sacerdoti merchi sedech: sic et isti peccaue¬
runt cum patribus suis in quoꝵ lumbiꝰ
erant quando illi in egypto fuerunt.
Nam qui fuerunt eo tp̃re cum psalmus
ste cõscriptus ẽ. maximeq poteri eorũ.
qa uł ab eis qui tunc erant dici. uel ce
poł futuris potuit ꝓphetari: longe erãt

Expanded text:
ri tuo, ut videas in bonitate electorum ri tuo, ut videas in bonitate electorum tuorum,» id est, ad hoc nos visita, ut illic nos esse facias, et illic nos videas; «ut laeteris in laetitia gentis tuae,» id est, tu dicaris laetari, cum illi laetantur ex te; «ut lauderis cum haereditate tua,» id est, cum ea lauderis, quoniam non laudatur nisi propter te. Sive ergo illo, sive isto modo intelligendum sit quod dictum est, «ad videndum, ad laetandum, ad laudandum;» cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus.» Quid est, «cum patribus nostris?» An sicut habet Epistola ad Hebraeos, quia et Levi cum Abraham decimatus est, quoniam in lumbis ejus fuit, quando decimas dedit sacerdoti Melchisedec ; sic et isti peccaverunt cum patribus suis, in quorum lumbis erant quando illi in Aegypto fuerunt? Nam qui fuerunt eo tempore, cum psalmus iste conscriptus est, maximeque posteri eorum quia vel ab eis qui tunc erant dici, vel de post futuris potuit prophetari, longe aberant
Abbreviated transcription (Latin):
mo seł. uero. in cõmutabili. et beatifios
no. quod ipse deus est. Ut lauderisi
hereditate tua Miror istum uersi
interpretatũ: et in multis ita ẽẽ cos
cum sit una atq eadem in tribus lu
sibus greca locutio: ut si hoc recte dis
est quod legitur. ut lauderis cum hen¬
ditate tua. possit recte dici. ut uides
bonitate electoꝵ tuoꝵ. et lȩteris in led
gentis tuę. toto ipso sensu ita cõtexto
sita nos in salutari tuo. ut uideas in b¬
tate electoꝵ tuoꝵ: ut lȩteris in lęticia
tis tuȩ. et lauderis cum hereditate tul
Scdm hoc aũt quod diximus iusita ns
ut uideanus in bonitate electoꝵ tuo
r litemur in leticia gentis tuę: cõsequenter
e hc dici debuit. ut saudemur cum heredi¬
eit tua: Cui hereditati dictum ẽ: laudami
us quo maluerunt inter pretes dicere. ut
uderis. eciam duo uersus superiores ita
ntelligendi sunt. qͥa ut dixi una est in hiˢ
ibous uersibus greca locutio: ut hoc totũ
ma dictum accipiatur. uisita nos insaluta¬

Expanded text:
et, vero, incommutabili et beatifico bono, quod ipse Deus est. «Ut lauderis cum haereditate tua.» Miror istum versum sic interpretatum in multis esse codicibus, cum sit una atque eadem in tribus his versibus graeca locutio, ut si hoc recte dictum est quod legitur, «Ut lauderis cum haereditate tua;» posset recte dici, «Ut videas in bonitate electorum tuorum, et laeteris in laetitia gentis tuae:» toto ipso sensu ita contexto, «Visita nos in salutari tuo, ut videas in bonitate electorum tuorum, ut laeteris in laetitia gentis tmus, «Visita nos, ut videamus in bonitate electorum tuorum, et laetemur in laetitia gentis tuae;» consequenter et hic dici debuit, «Ut laudemur cum haereditate tua:» cui haereditati dictum est, «Laudamus quo maluerunt interpretes dicere, «Ut lauderis;» etiam duo versus superiores ita intelligendi sunt, quia, ut dixi, una est in his tribus versibus graeca locutio: ut hoc totum ita dictum accipiatur, «Visita nos in saluta
Abbreviated transcription (Latin):
quent̃ orando petunt de isto sauitari
alibi dicitur. Ut cognoscamus in terra
uiam tuam: Et quasi quereremus in
qua terra. secutum est in omnibus gen¬
tibus Rurr sum quasi querere mus qͣm
uian. secutum ẽ salutare tuum De illo
qͥppe dixit simeon senex. qm̃ uiderut
oculi mei salutare tuum. qui de se ipso
sita nos ergo in salutari tuo. hoc ẽ in
cep̃o tuo Hd uidendum inbonitate
electoꝵ tuoꝵ: ad letandum in lȩticia
gentis tuȩ. id est adhoc nos uisita in

Expanded text:
quenter orando petunt. De isto salutari quenter orando petunt. De isto salutari alibi dicitur, «Ut cognoscamus in terra viam tuam:» et quasi quaereremus in qua terra, secutus est, «In omnibus gentibus;» rursum, quasi quaereremus quam viam, secutus est, «Salutare tuum» . De illo quippe dixit Simeon senex, «Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum» ; qui de seipso rgo «nos in salutari tuo,» hoc est, in Christo tuo. «Ad videndum in bonitate electorum tuorum, ad laetandum in laetitia gentis tuae:» id est
Abbreviated transcription (Latin):
hic eos dictos beatos qui uidiciũ custodiunt
in fide: iusticiam faciunt in opere Ueniet
enĩ tempus ut iudicium quod modo cu¬
stoditur infide. eciam exerceatur in opert:
cum iusticia conuersa fuerit iniudicium.
id est cum acceperint iusti potestatem ui¬
dicandi eos recte. aquibus mͦ nõ recte ui¬
dicantur. Vnde alibi ipsum corpus xp̃i
cum accepero tempus iusticiam faciam.
q̃m om̃i tuc tpr̃e facienda est: sicut eciã
hic dixit. qui faciunt iusticiam in om̃i
facit. sanando eos ab iniquitatibus suis:
Sequitur oratio ¶emento nr̃i dñe
inbeneplacito popłi tui. id ẽ ut in eis si¬
mus in quibus beneplacitũ ẽ tibi. qͥa nõ
in om̃ib illis beneplacitum ẽ dõ. isi¬
ta nos in salutari tuo Ipse ẽ enĩ saluator
in quo peccata dimittuntur. et nimȩ sa¬
nantur. ut possint custodite iudicium
et facere iusticiam Quos cũ beatos ẽẽ in¬
telligerent qͥ hȩc loquunt᷑. hoc sibi cõse¬

Expanded text:
hic eos dictos beatos qui judicium custodiunt hic eos dictos beatos qui judicium custodiunt in fide, justitiam faciunt in opere. Veniet enim tempus ut judicium quod modo custoditur in fide, etiam exerceatur in opere, cum justitia conversa fuerit in judicium, id est, cum acceperint justi potestatem judicandi eos recte, a quibus modo non recte judicantur. Unde alibi ipsum corpus Christi Cum accepero tempus, justitiam faciam; quia omni tempore facienda est, sicut etiam hic dicit, «Qui faciunt justitiam in omni facit, sanando eos ab iniquitatibus suis, sequitur oratio, «Memento nostri, Domine, in beneplacito populi tui:» id est, ut in eis simus in quibus beneplacitum est tibi; quia non in omnibus illis beneplacitum est Deo. «Visita nos in salutari tuo.» Ipse est enim Salvator, in quo peccata dimittuntur, et animae sanantur, ut possint custodire judicium, et facere justitiam; quos cum beatos esse intelligerent qui haec loquuntur, hoc sibi conse
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ita dicantur Beati qͥ custodiunt iudici¬
um in om̃i tpr̃e: beati qͥ faciunt iusticiam
in omĩ tpr̃e: Sed nisi aliquid inter eẽt inter
iudicium et iusticiam: non in aliopsalmo
diceretur. quo uisq iusticia cõuertatur in
iudicium Amat quidem scriptura ista duo
simul ponere: sicut est iusticiam et iudiciũ
directio sedis eius. Et illud. et educet sicut
lumen iusticiã tuã. et uidicium tuũ sicut
meridiem: cũ et illic eiusdem sentenciȩ re-¬
petitio uideatur: Et fortasse ꝓpter uicinta¬
tem significationis. eciam alterum ꝓ altero
poni potest: uł uidicium ꝓiusticia. uł ui¬
sticia ꝓ uidicio T̾amen si proprie dicatur.
aliquid inter eẽ non dubito: ut iudicium.
custodire dicatur. qͥ recte iudicat: iusticiã
uͦ facere qui recte agit. Nec absurde existi.¬
mo intelligi. scłm allud quod dictũ est. quo¬
tisq iusticia conuertatur inuidiciũ: eciã

Expanded text:
tur, ita dicatur, «Beati qui custodiunt judicitur, ita dicatur, «Beati qui custodiunt judicium» in omni tempore, beati qui «faciunt justitiam in omni tempore.» Sed nisi aliquid interesset inter judicium et justitiam, non in alio psalmo diceretur, «Quousque justitia convertatur in judicium» . Amat quidem Scriptura, ista duo simul ponere: sicuti est, «Justitia et judicium directio sedis ejus» ; et illud, «Et educet sicut lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem» ; cum et illic ejusdem sententiae repetitio videatur. Et fortasse propter vicinitatem significationis etiam alterum pro altero poni potest, vel judicium pro justitia, vel justitia pro judicio: tamen si proprie dicantur, aliquid interesse non dubito, ut judicium custodire dicatur qui recte judicat, justitiam vero facere qui recte agit. Nec absurde existimo intelligi secundum illud quod dictum est, «Quousque justitia convertatur in judicium,» etiam
Abbreviated transcription (Latin):
siderans. quoꝵ preceptoꝵ opera laudes sũt
eius. qui operatur in siuis: ait Quis loquet᷑
Quis auditas faciet om̃s laudes eius: id est
qͥs cum audierit faciet om̃s iaudes eius. q̃
sunt opera preceptoꝵ. eius : qͥa inquantũ fuit.
et si non omĩa quȩ audita sunt fiunt: ille lau¬
dandus ẽ qͥ oꝑatur in nobis. et uelle et oꝑari
ꝓbona uoluntate: Ideo cum posset dicere om¬
nia mandata eius. uel omĩa oꝑa mandatoꝵ.
eus: maluit dicere laudes eius: quia ut dic¬
tum est. in quantũ fiunt ipse laudandus ẽ:
Quas tam̃ laudes. qͥs nam sufficit auditas fa¬
cere: id ẽ cum auditȩ fuerint. facere om̃s.
per seuerauerit usque infinem: hic salius erit:
Potest autem uideri eiusdem sentencię repe.¬
titio: ut hoc sit facere iusticiam quod est cu-¬
stodire uidiciũ: ut eciam insuperiori uersu
subaudiatur in om̃i tpr̃e. sicut inposteriore
subauditur. beati et redditis quȩ sub audiun-¬

Expanded text:
nsiderans, quorum praeceptorum opera laudes sunt nsiderans, quorum praeceptorum opera laudes sunt ejus qui operatur in suis, ait, «Quis loquetuQuis «auditas faciet omnes laudes ejus?» id est quis cum audierit, facit omnes laudes ejus? quae sunt opera praeceptorum ejus. Quia in quantum fiunt, etsi non omnia quae audita sunt fiunt, ille laudandus est, «qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate» . Ideo cum posset dicere, Omnia mandata ejus, vel, omnia opera mandatorum ejus; maluit dicere, «laudes ejus:» quia, ut dictum est, in quantum fiunt, ipse laudandus est. Quas tamen laudes, quisnam sufficit auditas facere? id est, cum auditae fuerint, facere omnes perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Potest autem videri ejusdem sententiae repetitio, ut hoc sit facere justitiam, quod est custodire judicium: ut etiam in superiore versu subaudiatur, «in omni tempore;» sicut in posteriore subauditur, «beati;» et redditis quae subaudiun
Abbreviated transcription (Latin):
citas faciet omnes laudes euis. Auditas fa tcuet os¬
ciet dieit: id ẽ faciet ut aucdiantur: osten¬
dens ita loquendas potentias dñi et laudes
cus. ut predicentur audientibus: Sed quis
porest om̃s : an forte quia sequitur. P eati
qli austocliunt udicium et faciunt iustici¬
an in om̃i tempore: eas dixit laudes eius.
qus intelliguntur opera eius. in preceptis
uobis. Et dictum est semini abrahe. can¬
tate ei et psallite ei: quod intelleximus ita dic¬
tum. ac si diceretur. bona in eius laude. et dicite.
et facite: quibus duobus uerbis idest cantandi
et psallendi. conuenire duos consequentes uersꝰ
ut quod dictum est narrate omĩa mirabilia
euis. hoc sit cantate ei: quod uͦ dictum ẽ lau¬
damini in nomine sco euis. hoc sit psallite ei
huic quippe semini: eciam ipse dñs dicit L-¬
ceant opera ur̃a bona coram hominibus: ut
uideant bona facta ur̃a: et glorificent patrẽ
ur̃m qͥ in celis ẽ Hic ergo ipsa dei precepta c̃¬

Expanded text:
itas facere omnes laudes ejus? «Auditas faciet,» dixit, id est faciet, ut audiantur; ostendens ita loquendas potentias Domini et laudes ejus, ut praedicentur audientibus. Sed quis potest omnes? An forte quia sequitur, «Beati qui custodiunt judicium, et faciunt justitiam in omni tempore,» eas dixit laudes ejus, quae intelliguntur opera ejus in praeceptis peratur in vobis.» Et dictum est semini Abrahae, «Cantate ei, et psallite ei:» quod intelleximus ita dictum, ac si diceretur, Bona in ejus laudem et dicite, et facite. Quibus duobus verbis, id est, cantandi et psallendi, convenire duos consequentes versus, ut quod dictum est, «Narrate omnia mirabilia ejus;» hoc sit, «Cantate ei:» quod vero dictum est, «Laudamini in nomine sancto ejus» ; hoc sit, «Psallite ei.» Huic quippe semini etiam ipse Dominus dicit: «Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est» . Hic ergo ipsa Dei praecepta co
Abbreviated transcription (Latin):
inbonitate electoꝵ tuoꝵ. id ẽ in eali¬
tate quam prestas electis tuis: nisi ur
remaneamus ceci. sicut illi quibus cue
est. nũc aut quia dicitis uidemus. peten¬
ur̃m manet : Dñs enĩ illuminat cęcos. ne
meritis eoꝵ. sed inbonitate electoꝵ suo
id ẽ quam exhibet uł donat electis suis
cut salus uultus mei. nõ ame ipso sed ar
meus. Et panen nr̃m dicimis cotidian
sed tam̃ addimus da nobis Cisita nos in
in salutari tuo ad uidendum. id ẽ ut ui¬
amus inbonitate electorum tuoꝵ. al
tandum. id ẽ ut letemꝰ in lȩticia gentist
Unam gentem dei intelligere debemus
niuersum semen abrahȩ: sed filios ꝓmi¬
onis. non carnis: hii ergo quoꝵ uox ẽ.
tant eiusdem gentis habere lȩticiam: Et
quȩ huius gentis lȩticia. nͥ deus eiꝰ. cu
citur. excultatio mea redine me. et cu¬

Expanded text:
bonitate electorum tuorum,» id est, in ea bonitate quam praestas electis tuis; nisi ut non remaneamus caeci, sicut illi quibus dictum est: «Nunc autem dicitis, Quia videmus; peum manet» «Dominus» enim «illuminat caecos» , non meritis eorum, sed «in bonitate electorum suorum,» id est, quam exhibet vel donat electis suis: sicut «Salus vultus mei,» non a meipso, sed «Deus meus» ; et «panem nostrum» dicimus «quotidianum,» sed tamen addimus, «da nobis» . «Visita» ergo «nos in salutari tuo, ad videndum,» id est ut videamus, «in bonitate electorum tuorum; ad laetandum,» id est ut laetemur, «in laetitia gentis tuae.» Unam gentem Dei intelligere debemus universum semen Abrahae; sed filios promissionis, non carnis. Hi ergo, quorum vox est, optant ejusdem gentis habere laetitiam. Et quae hujus gentis laetitia, nisi Deus ejus? Cui dicitur, «Exsultatio mea, redime me»
Abbreviated transcription (Latin):
deniq Et cõcupierunt concupiscente
indeserto. et temptauerunt deum in n¬
so Quod est indeserto. hori¬
petitum est in in aquoso: id est in locol
ne aqua. Quod uero cõcupierunt cõcun¬
sane locutio est. concupierunt cõcupib¬
tem in animam eoꝵ: Nec ideo beatol lil
qͥa nõ erat illa saturitas de qua dicno
mam non scđm id quod rationabiuis
dixit. sed scđm id quod animans cor
animal facit Ad cuiꝰ animalis sustĩ¬
tationem ꝑtinet cibus et potus: sch̃i
quod ineu uangelio dicitur Nonne
ma plus est quam esca: et corpus qui
stimentum: Tanquã ad animam pil¬
uesi: ad corpus uestiri. Scđm hoc dicitur
apui esaiam: Quid est quod ieuinauimus
e nõ uidisti: defrauclauimus animas nr̃as

Expanded text:
Denique, «Et concupierunt concupiscentiam in deserto, et tentaverunt Deum in inaquoso.» Quod est, «in deserto;» hoc repetitum est, «in inaquoso,» id est, in loco sine aqua: quod vero, «concupierunt concupsane locutio est, «Concupierunt concupisitatem in animam eorum.» Nec ideo beatos fecit; quia non erat illa saturitas de qua dicituanimam non secundum id quod rationalis est, dixit, sed secundum id quod animans corpus animal facit. Ad cujus animalis sustentationem pertinet cibus et potus, secundum hoc quod in Evangelio dicitur, «Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum» ? tanquam ad animam pervesci, ad corpus vestiri. Secundum hoc dicitur apud Isaiam: «Quid est quod jejunavimus, et non vidisti; defraudavimus animas nostras,
Abbreviated transcription (Latin):
qiur. qua nemo sine dõ beatus ẽẽ potest.
ndius accipimus in ȩternũ Si aũt illa est
nisccłia quȩ miseris exhibetur. ut uł conso¬
lentur in miseria. uł ab illa eciam liberent᷑:
bratus: Nisi forte quis audeat dicere eciam
his qui dampnabuntur cum diabolo et angłis
euus. aliquam miscłiam dei minime defutu¬
ram: non qua ex illa dampnatione liberent᷑.
sed ut eis aliquatenus mitigetur: atq ita
eurnam miseriam: Sed tolerabiliorem quos¬
dam excepturos dampnationem: inquorun¬
cum cõparationem legimus: Alicui uero mi¬
tigari eam cui est traditus penam. uł quib¬
dam inter uallis habere aliquam pausam. qͥs
udacter dixerit: quandoquidem unã stillã
diues ille non meruit : Sed de hac tanta re
diligentius ex ocio disserendum est: nunc
quod ad istum psalmum attinet: hactenus
one diunoꝵ operum qui misccłiam eiuis eac¬
poseit: quis inquid̃ loquetur potentias dñi.
uditas faciet om̃s laudes eius : Sub au-

Expanded text:
gitur, qua nemo sine Deo beatus esse potest; gitur, qua nemo sine Deo beatus esse potest; melius accipimus «in aeternum:» si autem illa est misericordia quae miseris exhibetur, ut vel consolentur in miseria, vel ab illa etiam liberentur;beatur. Nisi forte quis audeat dicere, etiam his qui damnabuntur cum diabolo et angelis ejus, aliquam misericordiam Dei minime defuturam; non qua ex illa damnatione liberentur, sed ut eis aliquatenus mitigetur: atque ita illorum aeternam miseriam. Sed tolerabiliorem quosdam excepturos damnationem in quorumdam comparatione legimus; alicujus vero mitigari eam cui est traditus poenam, vel quibusdam intervallis habere aliquam pausam, quis audacter dixerit, quandoquidem unam stillam dives ille non meruit Sed de hac tanta re diligentius ex otio disserendum est; nunc quod ad istum psalmum attinet, hactenus one divinorum operum, qui misericordiam ejus exposcit, «Quis,» inquit, «loquetur potentias Domini, audita
Abbreviated transcription (Latin):
potest hic quidem intelligi. eciam consili
peccatorũ Nam et post paucos uersus
laus utiq dei est. atq in euis laude: quãpi¬
dei laude confiteri debet Nec aliter puas
cõfessio peccatoꝵ: nisi non desperans. et pou
eciam inuerbis cum eum bonum et mle¬
dem dicit: siue insolo affectu cũ hoc cro
Nam et ille publicanus cuuuis sola illa us
cõmemorata sunt. dñe ꝓpicuis esto muichis
catori: et si non dixit qm bonus et mista
est. uel aliquid huius modi: non tamen
quȩ sine illa fide ẽẽ nõ posset Potest erg
laus dei. uera et pia: ubi non fit confesios
catoꝵ: Quȩ laus: muito crebrius. in sap¬
ris confessio uocatur Nulla autem pale
confessio pia et utilis. ubi non laudatis
interpretatio secuta est: Item quod dictum
& qm in secłm miscdĩa eius. grecus habet
queicnonã. quod potest eciam in eternum
intrpretari: Proin si illa misccłia hic intelli¬

Expanded text:
potest hic quidem intelligi etiam confessio potest hic quidem intelligi etiam confessio peccatorum; nam et post paucos versus laus utique Dei est, atque in ejus laude Dei laude confiteri debet; nec aliter pia est confessio peccatorum nisi non desperans, et poscetiam in verbis, cum eum bonum et misericordem dicit; sive in solo affectu, cum hoc credit. Nam et ille publicanus, cujus sola illa verba commemorata sunt, «Domine, propitius esto mihi peccatori» , etsi non dixit, Quoniam bonus et misericors es, vel aliquid hujusmodi; non tamen  oravit, quae sine illa fide esse non posset. Potest ergo esse laus Dei vera et pia, ubi non sit confessio peccatorum; quae laus multo crebrius in Scripturis confessio vocatur: nulla est autem peccatorum confessio pia et utilis, ubi non laudatur interpretatio secuta est. Item quod dictumm in saeculum misericordia ejus;» graecus habet εἰς τὸν αἰῶνα, quod potest etiam «in aeternum» interpretari. Proinde si illa misericordia hic intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ante quam hoc ꝑre discamus: ubi¬
cumq post numerum psalmi. siue semel.
siue bis conscriptum inuenimus alleluia. se¬
cłȩ ei psalmo tribuimus. qui eodem nume¬
ro prenotatur: confitentes nos archana
om̃ium tituloꝵ qui sunt in psalmis. et
deo autem istos duos. centesimum quari
et centesimum quintum ita inter se an¬
iunctos: ut in uno eoꝵ qui precedit i¬
detur popłs dei in electis eius. de quio
nulla querela fit: quos ego arbitror ib
isse in quibus beneplacitũ est deo: in iti
tem qui sequitur eos cõmemoratos. qui
eodem popło amaricauerunt: nec tame
eciam ipsis dei misccłiam defuisse: dicunts
aut ista ex eoꝵ ꝑsona. qui ueniam cõues
precantur: et exempla cõmemorant᷑ ille
in quos eciam peccatores diues apparuit m¬
sericor dia dei Incipit ergo iste psalmis¬
eciam sicut ille.
Sed ibi sequitur. et inuort
nomen eus: hic aũt Qu
sericordia eius Qua propt

Expanded text:
tamen antequam hoc perdiscamus, ubitamen antequam hoc perdiscamus, ubicumque post numerum psalmi, sive semel, sive bis conscriptum invenimus Alleluia, sedinem, ei psalmo tribuimus, qui eodem numero praenotatur; confitentes nos arcana omnium titulorum qui sunt in Psalmis, et  2. «vers.» 1. Video autem istos duos centesimum quartum et centesimum quintum ita inter se conjunctos, ut in uno eorum, qui praecedit, commendetur populus Dei in electis ejus, de quibus nulla querela fit, quos ego arbitror ibi fuisse in quibus beneplacitum est Deo : in isto autem qui sequitur, eos commemoratos qui in eodem populo amaricaverunt; nec tamen etiam ipsis Dei misericordiam defuisse. Dicuntur autem ista ex eorum persona qui veniam conversi precantur; et exempla commemorantur illorum in quos etiam peccatores dives apparuit misericordia Dei. Incipit ergo etiam iste psalmus sicut ille: Sed ibi sequitur, «Et invocate nomen ejus;» hic asericordia ejus.» Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
nis dĩ. totus psalmoꝵ liber. qui libris quinq
stare ꝑhibet᷑. Nam ubi scriptũ ẽ. fiat. fiat.
ibi fines libroꝵ ẽẽ dicunt. Post omiã que can¬
tata sunt ultimo alleluia clauderet᷑: nec ꝓpt̃
finem centesimi & quinquagesimi psalmi ne¬
cesse ẽ uideo. ut om̃s alleliuatici psalmi. in
finem habeant alleluia: Cum enĩ in capite
psalmi geminatur alleluia: cur dñs aliquan¬
do semel. aliquando bis dicat am̃. & quomodo
cio: p̃sertim quia post numeri notam qua psal¬
mus inscribitur quotus sit. uelut iste centesimꝰ
quintus. utrumq alleliua positum est Debuit
autem unum poni ante ipsum numerum. si
ad finem ꝑtinet superioris: et post numerum
psalmi scribi alterum alleliua: quod ad psalmũ
ipsius numeri ꝑtinet. Sed fortasse et inhoc
imperita preualuit consuetudo: et aliquid
afferri potest. quod adhuc ignoramus: un
nos magis docere debeat uidicium uerita¬
tis. quam preuidicium consuetudinis Nẽ

Expanded text:
nis Dei totus Psalmorum liber, qui libris quinque nis Dei totus Psalmorum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubi scriptum est, «Fiat, fiat,» ibi fines librorum esse dicunt, post omnia quae cantata sunt, ultimo Alleluia clauderetur: nec propter finem centesimi et quinquagesimi psalmi necesse esse video, ut omnes Alleluiatici psalmi in fine habeant Alleluia. Cum vero in capite psalmi geminatur Alleluia, cur Dominus aliquando semel, aliquando bis dicit «Amen,» et eo mcio: praesertim quia post numeri notam, quo psalmus inscribitur quotus sit, veluti iste centesimus quintus, utrumque Alleluia positum est. Debuit autem unum poni ante ipsum numerum, si ad finem pertinet superioris; et post numerum Psalmi scribi alterum Alleluia, quod ad Psalmum ipsius numeri pertinet. Sed fortasse et in hoc imperita praevaluit consuetudo, et aliquid afferri potest, quod adhuc ignoramus, unde nos magis docere debeat judicium veritatis, quam praejudicium consuetudinis. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
SALΑIUS centesimus quintus
& iam ipse p̃notatuR ałłia:
& hoc duplicit̃ Sed quidam
dicunt unum allelua. perti¬
nere ad finem psalmi suꝑioris: alterum
ad huius principiũ: Et hoc asserunt quod
om̃s alleluiatici psalmi habeant infinẽ alle¬
luia: ñ om̃s in capite. Unde quicũq psalmꝰ
ñ habet infinem alleluia. nec in capite eum¬
uolunt habere: Qd̾ aut̃ ad ineiꝰ capite iudet᷑
eẽ. ad finẽ suꝑioris ꝑtinere: Sed nos quousq
nobis aliquib certis documentis id uerũ
eẽ ꝑsuadeant: multoꝵ consuetudinem seqͣm:
qui ubicũq legunt alleluia eidẽ psalmo
att̾ribuunt. in cuiꝰ hoc capite inueniunt:
Paucissimi enĩ codices sunt Qd̃ quidem in
nullo grecoꝵ repperi quos inspicere potui:
qui habeant alleluia in finẽ. p̃ter centesimi
& quinquagesimi psalmi: postquẽ iam nul¬
canonem ꝑtinet: Sed neq hoc posset p̾scribere
consuetunlini : etiam si om̃s codices id hab̾eN:
Fieri enĩ potuit ut aliqua ratione laudatio¬

Expanded text:
salmus centesimus quintus etiam ipse praenotatur, «Alleluia:» et hoc dupliciter. Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad finem psalmi superioris, alterum ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec in capite volunt eum habere; quod autem in ejus capite videtur esse, ad finem superioris pertinere. Sed nos quousque nobis aliquibus certis documentis id verum esse persuadeant, multorum consuetudinem sequimur, qui ubicumque legunt Alleluia, eidem psalmo attribuunt, in cujus hoc capite inveniunt. Paucissimi enim codices sunt quod quidem in nullo graecorum reperi, quos inspicere potui, qui habeant Alleluia in fine centesimi et quinquagesimi psalmi; post quem jam nulcanonem pertinet. Sed neque hoc posset praescribere consuetudini, etiamsi omnes codices id haberent. Fieri enim potuit ut aliqua ratione laudatio
Abbreviated transcription (Latin):
natũ nr̃m: ut ad om̃s perueniat quod io¬
qͥmur. siue exꝑtos suie in exꝑtos: ut erp
approbent. in exꝑti desiderent: et omns
suauis sit disputatio mea: quȩ primũ ai
suauis erit: si ueridica erit. Cerilica aut
erit: si non mͥ ame. sed ab illo erit. Suco¬
pit psalmus:¬

Expanded text:
conatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loconatum nostrum, ut ad omnes perveniat quod loquimur, sive expertos, sive inexpertos, ut experti approbent, inexperti desiderent, et omnibus suavis sit disputatio mea: quae primum Domino suavis erit, si veridica erit; veridica autem erit, si non mihi a me, sed ab illo erit. Sic coepit Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
in merito bis habet alleliua: ꝓpter quod cla-¬
mamus et abba pater: cũ aliud nichil sit
abba. quã pater Non tamen frustra dixit
apostolus. in qͦ clamamus abba pater: nisi qͥa
unus qͥdem paries ueniens ad lapidem angu¬
larem clamat abba. Alius ex alio latere ela¬
mat pater In illo itaq lapide angulari. est
pax nr̃a: qui fecit utraq unũ Cideamus
ergo hic qͥd ammoneamur: et unde gratu.¬
lemur. et unde gemamus: et unde auxili¬
um postulemus: unde deseramur: unde
nobis subueniatur: qͥd simus ꝑ nos. qͥd per
teratur. ut illius gr̃a glorificetur: unicuiq
hominũ quod dicturus sum si fieri potest con¬
feratur in se: Loquor autem hominibus qͥ
ambulant inuia dei: et constituti sunt in
aliqͦ profectu spiritali Unde siqͥ forte ꝓpt̃¬
hoc minus me intelligunt: inueniant s
sint: et ꝓficiendo ad intellectũ festinent
Non autem arbitror deserturum deum

Expanded text:
immerito bis habet «Alleluia:» propter quod claimmerito bis habet «Alleluia:» propter quod clamamus et «Abba, Pater.» Cum aliud nihil sit «Abba,» quam «Pater:» non tamen frustra dixit Apostolus, «In quo clamamus, Abba, Pater» : nisi quia unus quidem paries veniens ad lapidem angularem, clamat, «Abba;» alius ex alio latere clamat, «Pater;» in illo utique lapide angulari, qui est pax nostra, qui fecit utraque unum . Videamus ergo hic quid admoneamur, et unde gratulemur, et unde gemamus, et unde auxilium postulemus; unde deseramur, unde nobis subveniatur; quid simus per nos, quid per conteratur, ut illius gratia glorificetur. Unicuique hominum quod dicturus sum, si fieri potest, occurrat in se. Loquor autem hominibus qui ambulant viam Dei, et constituti sunt in aliquo provectu spirituali: unde si qui forte prhoc minus me intelligunt, inveniant ubi sint, et proficiendo ad intellectum festinent. Non autem arbitror deserturum Deum