comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
portate: & sic adimplebitis legẽ. xp̃i. Cuius legis uirtutẽ. de¬
nuntians. ait. Menitudo legis ẽ caritas. Sienĩ ego uos portare.¬
ñ neglego in morib ur̃is. & uos me tolerare. contempnitis¬
in morib meis: caritatis int̾ nos ȩdificiũ unde. surgit. quos
uicaria dilectio ꝑ patientiã ñ coniungit: In edificio autem
ut p̃diximus lapis qui portat portat᷑: quia sicut ego iam
eorum mores tolero. qui ad huc in conusatiõe boni opis
rudes sunt: ita ego quoq ab illis toleratus sum. qui me
intimore dñi p̃cesserunt. & portauerunt. ut portatꝰ por¬
tare discerem. Sed ipsi quoq amaioribꝰ portati sunt. La¬
pides uͦ qui in summitate atq extremitate fabrice ponun¬
tur. ipsi quidem portant᷑ abaliis s alios nequaquam por¬
tant: quia & hi qui infine ȩccłiȩ. id ẽ in extremitate mun¬
di nascituri sunt tolerant᷑ quidem amaioribꝰ ut eorum
mores ad bona merita componant᷑.Sed cum non eos

Expanded text:
portate, et sic adimplebitis legem Christi . » Cujus legis virtutem denuntians, ait: « Plenitudo legis charitas . » Si enim ego vos portare negligo in moribus vestris, et vos me intolerare contemin moribus meis, charitatis inter vos aedificium unde surgit, quos vicaria dilectio per patientiam non conjungit? In aedificio autem, ut praediximus, lapis qui portat, portatur, quia sicut ego jam eorum mores tolero, qui adhuc in conversatione boni operis rudes sunt: ita ego quoque ab illis toleratus sum, qui me in timore Domini praecesserunt et portaverunt, ut portatus portare discerem. Sed ipsi quoque a majoribus portati sunt. Lapides vero qui in summitate atque extremitate fabricae ponuntur, ipsi quidem portantur ab aliis, sed alios ne quaquam portant: quia et hi qui in fine Ecclesiae, id est in extremitate mundi nascimores ad bona merita componantur, sed cum eos non
Abbreviated transcription (Latin):
cauit. quid aliud nisi fumculũ retraxit: ut e boni intra mensu¬
rã cȩlestis frabricȩ teneant᷑. & mali extra fabricã in quibus bona
quȩ eristiment᷑ non sunt. quasi sine mensura remaneant: hũc
fimiculũ & mensure calamũ in manu sua redemptor nr̃ tenuit:
eũ panlũ apłm ꝑ apparentẽ uirũ macedonẽ ammonere. dignatus
lentes apłos ad p̃dicantũ ire in asiam. ñ ꝑmisit sp̃s iħu. Quid ẽ qᷤᷤ
scĩ apłi & ibi uocant᷑ ire. ubi fortasse ꝑgere non cogitabant. & il¬
luc ubi desiderabant ꝑgere. ire ꝓhibentur: nisi qr ecculti uidicii
fimiculus. & mensurȩ calamus tenet᷑ in manu. ut & alii uerba
uitȩ audiant. & alii nullatenus audire mereant᷑: fu̾niculus gͦ
mensurȩ ẽ qui alio tractus ẽ aliunde retractus. Sc̃o quoq ȩuglo
teste. didicimus. qd uenit qui diceret. Magister sequar te qͦeũq
ieris. Cui responsũ ẽ. Uulpes foueas habent. & uolueres cȩli i¬

Expanded text:
cavit, quid aliud nisi funiculum retraxit? Ut et boni intra mensucavit, quid aliud nisi funiculum retraxit? Ut et boni intra mensuram coelestis fabricae teneantur, et mali extra fabricam, in quibus bona quae aestimentur non sunt, quasi sine mensura remaneant. Hunc funiculum et mensurae calamum in manu sua redemptor noster tenuit, cum Paulum apostolum per apparentem virum Macedonem ammonere dignatus lentibus apostolis ad praedicandum ire in Asiam non permisit spiritus Jesu. Quid est quod sancti apostoli vocantur ire, ubi fortasse ire non cogitabant, et illuc ubi desiderabant pergere, ire perhibentur, nisi quia occulti judicii funiculus et mensurae calamus tenetur in manu, ut et alii verba vitae audiant, et alii nullatenus audire mereantur? Funiculus ergo mensurae est, qui aliunde tractus est, aliunde retractus. Sancto quoque Evangelio teste didicimus, quod venit qui diceret, Magister, sequar te quocunque ieris: cui responsum est, 85 Vulpes foveas habent, et volucres coeli ni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdesse. ñ possint. Unde & scĩ apłi cũ magistrũ ueritatis abi
aꝑtius loquentẽ conquirerent. cur turbis in parabolis lo¬
queret᷑ audiert̃. qi uobis clatũ ẽ nosse mysteriũ regni cȩ¬
loꝵ. illis aut̃ non. Uel certe calamus mensurȩ ẽ.: qr in ipso
saero eius eloquio qd̵ nobis conseriptũ ẽ. occultas eẽ dispen¬
sationes eius agnoscimꝰ. Nsã ꝑ in cõp̃hensibile. eius uditiũ
&e alt̃ intra mensurã electoꝵ mittit᷑. ꝙ alt̾̃ foras relinquit᷑.
ut nullomꝰ ad electoꝵ nuimerũ ꝑtinere mereat᷑. Habet gͦ
funieulũ. habet in manu calamũ mensurȩ. Qui enĩ funi¬
Qui eni funiculo locũ metit᷑ alibi funiculũ trabit. & huc duẽ
ne: homimĩ facit. dũ alios a fus iniquitatib educit. alios im sua
miquitate. derelmqiit. In hnis eñ quos colligere dignatus e. oceul¬
te mensure. fiiculũ trant. & abhis quosꝰ relinquendos eẽ mli¬

Expanded text:
prodesse non possint. Unde sancti apostoli cum magistrum veritatem sibi prodesse non possint. Unde sancti apostoli cum magistrum veritatem sibi apertius loquentem requirerent, cur turbis in parabolis loqueretur, audierunt: Quia « vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non . » Vel certe calamus mensurae est, quia in ipso sacro ejus eloquio quid nobis conscriptum est, occultas esse dispensationes cognoscimus. Nam per incomprehensibile ejus judicium, et alter intra mensuram electorum mittitur, et alter foras relinquitur, ut nullo modo ad electorum numerum pertinere mereatur. Habet ergo funiculum, habet in manu calamum mensurae: Qui enim funiculo locum metitur, alibi funiculum trahit, aliunde retne hominum facit, dum alios a suis iniquitatibus educit, alios in sua iniquitate derelinquit. In his enim quos colligere dignatus est, occultae mensurae funiculum traxit, et ab his quos relinquendos esse judi
Abbreviated transcription (Latin):
ad humorẽ aquȩ & iuncus & calamus nasci solet: ex una eacdẽ¬
q aqua utraq ꝓficiunt. Et calamus quidẽ ad seribendũ assu¬
mitur. eũ iunco uͦ seribi ñ potest. Quid in iuneo & calamo ae¬
cipere debemus. nisi qr una ẽ doctrina ueritatis. quȩ multos
auditores irrigat: S irrigati alii ad hoc usq in uerbo dĩ ꝓfi¬
ciunt. ut etiã scriptores fiant. uidelicet tamquã calami: alii u̾¬
dũ uerbũ uitȩ audiunt. bonȩ spei & rectoꝵ operum uiridita¬
tẽ tenent. s tam̃ ad seribendũ ꝓficere. nullatenus possunt.
Hi quid in aqua dĩ. nisi quidã ut ita dicã iunci st̃. qui quidẽ
uiridescendo ꝓficiunt. s litteras expͥmere. nequaquã ualent:¬
bi largitus ẽ. in manũ calamũ tenuit. Qui calamus mensurȩ
dicit᷑. qr ipsa doctoꝵ studia sub quadã occulti iudicii dispensa¬
tione retinent᷑: ut & aliis legentib ꝓsint. & aliis legentib

Expanded text:
ad humorem aquae et juncus et calamus nasci solet, et ex una eademad humorem aquae et juncus et calamus nasci solet, et ex una eademque aqua utraque proficiunt, et calamus quidem ad scribendum assumitur, cum junco vero scribi non potest, quid in junco et calamo acciperauditores irrigat? Sed irrigati alii ad hoc usque in verbo Dei proficiunt, ut etiam scriptores fiant, videlicet tanquam calami; alii vero verbum vitae audiunt, bonae spei et rectorum operum viriditatem tenent: sed tamen ad scribendum proficere nullatenus possunt; hi quid in aqua Dei, nisi quidam ut ita dicam junci sunt, qui quidem viridescendendo proficiunt, sed litteras exprimere nequaquam bi largitus est in manu calamum tenuit: qui calamus mensurae dicitur quia ipsa doctorum studia sub quadam occulti judicii dispensatione retinentur, ut et aliis legentibus prosint, et aliis legentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pęnitentiã ñ peccata cogitacionis. sed oꝑis resecauit. At post¬
quã ꝑ semetipsũ dñs etiam cogitationes hominũ p̃dicando reli
mani tenuit. Ait enĩ. Audistis q dictũ ẽ antiquis. ñ mechaberiᷤ.
Ego aut̃ dico uobis: ꝙ qui uiderit mulierẽ ad concupiscendũ eã.
iã mechatus ẽ eã in corde. suo. Funiculus gͦ ẽ lineus p̾dicatio sub¬
tilis. que m̃tẽ audientis ligat. ne. se uł in misera cogitatione.
dissoluat. & notandũ qd̃ dicit᷑. qr ei funiculus in manu ẽ. id ẽ p̃¬
dicatio in operatione:. Inse enĩ ostendit omẽ. qd̾ docuit. sic̃ seri¬
ptũ ẽ. quȩ cȩpit iħe facere & tlocere. Et quia ipsa quȩ dixit.
etiã scripturȩ. tradidit ut ad posteros mandarent᷑. recte. sub
iunci. Quod in loco alio ex posuisse me memini. ut ꝑcalamũ
scriptores. ꝑ iuncũ uͦ debeant auditores intellegi. Sed quia

Expanded text:
per poenitentiam non peccata cogitationis, sed operis resecavit: at postper poenitentiam non peccata cogitationis, sed operis resecavit: at postquam per semetipsum Dominus etiam cogitationes hominum praedicando religmanu tenuit. Ait enim: « Audistis quia dictum est antiquis, non moechaberis. ego autem dico vobis, quia qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Funiculus ergo lineus praedicatio est subtilis, quae mentem audientis ligat, ne se vel in misera cogitatione dissolvat. Et notandum quod dicitur, quia ei funiculus in manu est, id est praedicatio in operatione. In se enim ostendit omne quod docuit, sicut scriptum est: Quae coepit Jesus facere et docere . Et quia ipsa quae dixit etiam scripturae tradidit, ut ad posteros mandarentur, recte subjjunci . Quod in loco alio exposuisse me memini , ut per calamum scriptores, per juncum vero debeant auditores intelligi. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
doctoꝵ. ut unaqueq amma. eui regiminis onera suscipere fortasse
non expedit. etum si foris apparere appetat interius reuocet᷑.
& rursũ quȩ latẽre. uult & sui tantũmͦ curã gerere. si sibi ac
multis eẽ utilis potest. etiã cũ latere desiderat exterius ꝓducat᷑
ut appareat: sic fit ut scõꝵ lapidũ ordo teneat᷑: dũ sepe. & uolen
ad honorẽ uenire. repellit̾. & honorẽ. fugiens in sacri ordinis.¬
storia ñ habet cȩm̃tarioꝵ. s fumenlus lineus in manu eius. hoe
qd̵ apud nos certius habet᷑ exponere. debemꝰ. Scimꝰ aut̃ qd funi¬
culus lineus subtilior ẽ: quã funiculi qͥ fiunt aliunde. Et̃ quid
in funculo linȩo. nͥ subtiliorẽ. p̃dicationẽ. idẽ spũalẽ. debe¬
mus accipere: Censura &ȩ enĩ legis funiculus fuit. s lineus non
fuit: quia rudem popłm non subtili p̃dicatione cohereuit. in qͦ

Expanded text:
doctorum, ut unaquaeque anima, cui regiminis onera suscipere fortasse doctorum, ut unaquaeque anima, cui regiminis onera suscipere fortasse non expedit, etiamsi foris apparere appetat, interius revocetur; et rursum quae latere vult et sui tantummodo curam gerere, si sibi ac multis esse utilis potest, etiam cum latere desiderat, exterius producatur ut appareat. Sicque fit ut sanctorum lapidum ordo teneatur, dum saepe et volens ad honorem storia non habet caementariorum, sed funiculus lineus in manu ejus. Hoc quod apud nos certius habetur exponere debemus. Scimus autem quod funiculus lineus subtilior est quam si funiculi fiant aliunde. Et quid in funiculo lineo, nisi subtiliorem praedicationem, id est, spiritalem debemus accipere? Censura etenim legis funiculus fuit, sed lineus non fuit: quia rudem populum non subtili praedicatione coercuit, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit. in uestim̃to & in femore. scriptũ habuit. rex re¬
gũ & dñs dominantiũ. Unde enĩ in mundo innotuit. ibi
de. se lectionis scientiã infixit. Predicatio gͦ eius ex carne:
quasi quidã sonitus ex ȩre ẽ. Dicat᷑ gͥ recte. cuius erat spe¬
cies quasi species ȩris. Sequit᷑. Et funiculus lineus in manu
enus. In septuaginta intptibus funiculus lineus ñ habet᷑. s
funiculus cȩm̃tarioꝵ. Quoꝵ si in hoc uersu translationẽ. ad
exponendũ tenemꝰ. quid aliud cȩm̃tarios quã scõs doctores
accipimꝰ. qui loquendo spualia ad cę̧leste edificiũ uiuos la¬
res loquuti st̃: qͥd aliud fuit quã cõpositio lapidũ in hac
cotidie construit᷑ fabrica scõꝵ. In funiculo aut̃ &m̃tarũ
surgentis ualeat: & si lapis intus ẽ foras eicit᷑. si exterius
ꝓminet interius renocatur. Et certe. hoc eottidie agit pͥhicatio

Expanded text:
indicavit, in vestimento et femore scriptum habuit: Rex reindicavit, in vestimento et femore scriptum habuit: Rex regum, et Dominus dominantium . Unde enim in mundo innotuit, ibi de se lectionis scientiam infixit. Praedicatio ergo ejus ex carne, quasi quidam sonitus ex aere est. Dicatur igitur recte: Cujus species quasi species aeris. Sequitur: IBID.-- Et funiculus lineus in manu ejus. 10. In Septuaginta interpretibus funiculus lineus non habetur, sed funiculus caementariorum. Quorum si in hoc versu translationem ad exponendum tenemus, quid aliud caementarios quam sanctos doctores accipimus, qui, loquendo spres locuti sunt, quid aliud fuit quam compositio lapidum in hac quae quotidie construitur fabrica sanctorum? In funiculo autem caementariorum s parietis valeat; et si lapis intus est, foras ejiciatur; si exterius ominet, interius revocetur. Et certe quotidie hoc agit praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
ro. qua uestim᷑. Hoc aut̃ uestim̃tũ illiꝰ longe ante esaias
aspiciens ꝑ crucẽ passionis sanguine eruentatũ dixit. Qͣ¬
re rubrũ ẽ indum̃tũ tuũ. & uestimenta tua quasi calean¬
tiũ intorculari: cui respondit ĩpse. Toreular calcaui so¬
lus: & de gentibꝰ non ẽ uir mecũ. Solus enĩ torenlar in quocalea¬
tus ẽ caleauit: qui sua potentia eã quã ꝑtulit passionẽ. uicit
Nã qui us¬
Q ad mortẽ crucẽ passus ẽ. de morte. cũ gła¬
Bene aut̃ dicit᷑ & de gentib non ẽ uir me¬
cũ. ꝙ hi ꝓ quib pati uenerat passionis eius eẽ participes de¬
bebant: qui ꝓ eo qd̾ illo tempore. necdũ crediderant de ip¬
sis in passione querit᷑ quoꝵ uita illa passione querebat᷑. Per
describunt᷑. in hoc mundo uenit ex uirgine. & ꝑ incarna¬
tionis suȩ mẏsteriũ qr rex eẽt & dñs cunctis ubiq gentib

Expanded text:
ro, qua vestimur. Hoc autem vestimentum illius longe ante Isaias ro, qua vestimur. Hoc autem vestimentum illius longe ante Isaias aspiciens per crucem passionis sanguine cruentatum, dixit: Quare rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari? Cui ipse respondit: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . Solus enim torcular in quo calcatus est calcavit, qui sua potentia eam quam pertulit passionem vicit. Nam qui us ad mortem crucis passus est, de morteBene autem dicitur: Et de gentibus non est vir mecum , quia hi pro quibus pati venerat passionis ejus esse participes debebant, qui pro eo quod illo tempore necdum crediderant, de ipsis in passione queritur, quorum vita in illa passione quaerebatur. Per describuntur, in hunc mundum venit ex virgine, et per incarnationis suae mysterium quia Rex esset et Dominus cunctis ubique gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
s. ipse tuir intellegit᷑. qui edificiũ metit᷑ in monte. S que¬
rendũ nobis ẽ cur de hoc uiro dicit᷑ euius species erat. qua¬
si species eris. Cumctiaut᷑ nouimꝰ fr̃s. metallũ ȩris ualde
toris dĩ & bominũ speciei cõparat᷑ eris. nͥ hoc qd aꝑte. noui¬
mꝰ. ꝙ unigenitus filiꝰ formã serui accipiens. fragilitatẽ car
nis bumanȩ ꝑ resurrectionis suȩ głam uertit in ęt̾nitatẽ:
Qa i eo caro facta ẽ iã sine. fine. durabilis. Nã surgens a mor¬
tus iã ñ morit᷑. e mors ei ultra non dominabit᷑. Quid ẽ. aut̃
qd̵ ipsa eus incarnatio sonoro metallo cõparat᷑. nͥ qd ꝑ eun-
maiestatis suȩ  & quasi aspectũ eris habet in corpore: qr dõ¬
in mundo se innotuit ex carne. Unde & ꝑ ioħem dicit᷑. Ha¬
bebat in uestim̃to & infemore sus scriptũ. rex regũ & do¬
minus dominantiũ. Quid enĩ uestimentũ eiuis ẽ. nͥ corpus qd̾
Nã nr̃m quoq uestim̃tũ caro dicit᷑ s tam̃ ipsi nos sumꝰ ca¬

Expanded text:
vir intelligitur, qui aedificium metitur in monte? 9. Sed quaerendum nobis est cur de hoc viro dicitur, Cujus species erat quasi species aeris. Cuncti autem novimus, fratres, metallum aeris valde toris Dei et hominum speciei comparatur aeris, nisi hoc quod aperte novimus, quia unigenitus Filius, formam senis humanae per resurrectionis suae gloriam vertit in aeternitatem: quia in eo caro facta est jam sine fine durabilis: Nam « surgens a mortuis jam non moritur, mors ei ultra non dominabitur . Quid est autem, quod ipsa ejus incarnatio sonoro metallo comparatur, nisi 1314 qumajestatis suae? Et quasi aspectum aeris habet in corpore, quia Deus mundo innotuit ex carne. Unde et per Joannem dicitur: Habebat in vestimento et in femore suo scriptum: Rex regum, et Dominus dominantium . Quid enim vestimentum ejus est, nisi corpus quod Nam nostrum quoque vestimentum caro dicitur, sed tamen ipsi nos sumus ca
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem: exitũ quoq quo exit ad speciẽ: ut neq intrans ȩccłiam
erroribus supplantet᷑. neq ab hac temporali ad ȩt̾nam exiens.
ab antiquo hoste rapiat᷑. Propt̾ hunc uͦ egressũ nr̃m quẽ cottidie
debemus mente meditari redemptori nr̃o paulus quoq loquitur
dicens. ut scĩficaret ꝑ suũ sangimiẽ popłm extra portã passus ẽ.
Exeamus gͥ ad eũ extra castra. impperiũ eius portantes. Nonenĩ

Expanded text:
ad fidem, exitum quoque quo exit ad speciem, ut neque intrans Ecclesiam, ad fidem, exitum quoque quo exit ad speciem, ut neque intrans Ecclesiam, erroribus supplantetur, neque ab hac temporali ad aeternam exiens, ab antiquo hoste rapiatur. Propter hunc vero egressum nostrum, quem quotidie debemus mente meditari, de Redemptore nostro Paulus quoque loquitur, dicens: Ut sanctificaret per suum sanguinem populum, extra portam passus est. Exeamus igitur ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
nos ad sp̃uale ȩdificiũ. id ẽ ad sc̃ȩ eccł̃iȩ. fidẽ introduceret: cunis
oculi ȩdificiũ suũ semꝑ aspiciunt: ꝙr quantũ quisq in uirtutib
ꝓficiat. indesinent̃ attendunt. Propħa uͦ ad portam respicit: qi
qui uerba dĩ audit semꝑ oculos cordis ponere ad exitũ debet ꝙ
sine cessatione meditari quando a p̃senti uita exeat. atq ad ȩt̃¬
na gaudia ꝑtingat. Propt᷑ hoc quippe incarnatus ẽ dẽ.: ut nos
introduceret ad fidẽ. &educat ad speciem uisionis suȩ. Unde ĩ¬
scõ quoq eugł̃io loquit᷑ dicens. Siquis ꝑ me. introierit saluabit᷑.
& ingrediet᷑ & egrediet᷑. & pascua inueniet. Ingrediet᷑ uidelicet
ad fidem: egrediet᷑ aut̃ ad speciem: pascua inueniet mȩt̾na sa
cietate. Hinc etiã psalmista ait. Dñs eustodiat introitũ tuũ &
ex itũ tuũ. Custodit enĩ uniuscitiusq animȩ introitũ quo intrat¬

Expanded text:
nos ad spiritale aedificium, id est ad sanctae Ecclesiae fidem introduceret? Cujus nos ad spiritale aedificium, id est ad sanctae Ecclesiae fidem introduceret? Cujus oculi aedificium suum semper aspiciunt, quia quantum quisque in virtutibus proficiat indesinenter attendunt. Propheta vero ad portam respicit, quia qui verba Dei audit semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. Propter hoc quippe incarnatus est Deus, ut nos introducat ad fidem, 1318 et reducat ad speciem visionis suae. Unde e si quis introierit, salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Ingredietur videlicet ad fidem, egredietur autem ad speciem, pascua vero inveniet in aeterna satietate. Hinc etiam Psalmista ait: Dominus custodiat introitum tuum, et exitum tuum . Custodit enim Dominus uni
Abbreviated transcription (Latin):
lis agnosceret᷑. S qr uir iste. stare in porta dicit᷑. querendũ nobis
ẽ utrũ facie interius & tergo exterus stetit. Qua in re. si ea quȩ
st̃ p̃missa & subiecta conspicimꝰ. citius qualit᷑ steterit inuenimꝰ.
Prius enĩ dicit᷑ erat quasi ȩdificiũ eiuitatis uergentis ad austrũ. &
introduxit me illuc: e paulopost de eodẽ uiro subdit᷑. stabat au¬
nĩ introducto ꝓpħa in ȩdificiũ stans in porta loquutus ẽ: ꝓfec¬
to constat. qr. facie interius. & tergo exterius stetit. S introduc¬
tus ꝓpħa cui uir stans in porta loquutꝰ ꝥculdubio faciẽ ad por¬
tã tenebat. unde uerba loquentis audiebat. Quid gͦ qd̃ uir inte¬
rius aspicit. ppħa foris: quid ẽ qd̵ eiꝰ uiri facies ad ȩdificiũ. ꝓpħȩ uͦ
oculist̃ ad portã. nͥ qd̵ unigenitus patris iccireo incarnatꝰ e ut¬

Expanded text:
lis agnosceretur. Sed quia vir iste stare in porta dicitur, quaerendum nobis lis agnosceretur. Sed quia vir iste stare in porta dicitur, quaerendum nobis est utrum facie interius, et tergo exterius? Qua in re si ea quae sunt praemissa et subjuncta conspicimus, citius qualiter steterit invenimus. Prius enim dicitur: Erat quasi aedificium civitatis vergentis ad Austrum, et introduxit me illuc. Et paulo post de eodem viro subditur: Stabat auntroducto prophetae in aedificium stans in porta locutus est, profecto constat quia facie interius, et tergo exterius stetit. Sed introductus propheta, cui vir stans in porta locutus est, procul dubio faciem ad portam tenebat, unde verba loquentis audiebat. Quid est ergo, quod vir interius aspicit, propheta foris? Quid est quod ejusdem viri facies ad aedificium, prophetae vero oculi ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
re querentibus quasi post parietẽ stetit: qr uidendũ se manifesta¬
ta maiestate ñ p̃buit. Quasi enĩ post parietẽ. stetit. qui humanita¬
tis naturã quã assũpsit ostendit: & duinitatis naturã humanis o¬
oulis occultauit. Unde & illic subdit᷑. Respiciens ꝑ fenestras ꝓpiti¬
ens ꝑ cancellos. Quisquis enĩ ꝑ fenestras uł ꝑ cancellos respicit: nec
totus uidet᷑. nec totus ñ uidet᷑. Sic nimirũ redemptor nr̃ ante
dubitantiũ oculos factus ẽ: q miracula faciens nicħ ꝑtulisset ut
homo. plene eis apparuisset ds: & rursũ humana patiens si nulla
fecisset ut ds̃. purus putaret᷑ homo. Sed q & diuina fecit & hu¬
mana ꝑtulit. quasi ꝑ fenestras uł ꝑ cancellos ad homines ꝓ̾pexit
ut ds̃: ut appareret ex miraculis. & lateret ex passionibus. &
homo cerneret᷑ ex passionib: s tam̃ eẽ ultra hominẽ ex miracu¬

Expanded text:
re quaerentibus quasi post parietem stetit, quia videndum se manifestare quaerentibus quasi post parietem stetit, quia videndum se manifestata majestate non praebuit. Quasi enim post parietem stetit, qui humanitatis naturam quam assumpsit ostendit, et divinitatis naturam humanis oculis occultavit. Unde et illic subditur: Respiciens per fenestras, prospiciens per cancellos . Quisquis enim per fenestras, vel per cancellos respicit, nec totus latet, nec totus videtur. Sic sic nimirum Redemptor noster ante dubitantium oculos factus est, quia si miracula faciens nil pertulisset ut homo, plene eis apparuisset Deus; et rursum humana patiens, si nulla fecisset ut Deus, purus putaretur homo. Sed quia et divina fecit, et humana pertulit, quasi per fenestras vel per cancellos ad homines prospexit, ut Deus et appareret ex miraculis, et lateret ex passionibus, et homo cerneretur ex passionibus, sed tamen esse ultra hominem ex miracu
Abbreviated transcription (Latin):
dã parte. foris. ex quadã uͦ parte intus uidet᷑: unde nec ipsa iu¬
dȩoꝵ ꝑfidia sine diumȩ uirtutis ẽ ostensione derelicta. Nã mira¬
cula eius uidentes trabebant᷑ ut crederent: sed rursũ passiones
illius ꝑpendentes. dedignabant᷑ dm̃ credere. quẽ carne. morta¬
lẽ. uidebant. Unde factũ ẽ. ut de eius cognitione. dubitarent. Ui¬
debant enĩ
esurientẽ. sitientẽ. comedentẽ. bibente.
lases¬
centẽ. dormientẽ. & purũ hẽ homine eẽ
mabant: uidebant mortuos suscitantẽ.
sos mundantẽ. eȩcos illuminantẽ. de¬
mo¬
nia eicien¬
tẽ. ꝙ eẽ hẽ ultra ho¬
mines
sentiebant:
sed ipsa ens miracu¬
la in eoꝵ corde cogitata humanitas ꝑtur babat. Unde scã ȩccł̃ia¬
parientẽ nr̃m. Qui enĩ humanis oculis hoc qd̃ de mortali natura
assumpsit ostendit. & in seipso inuisibilis ꝑmansit. in aꝑto se uide¬

Expanded text:
dam parte foris, ex quadam vero parte intus videtdam parte foris, ex quadam vero parte intus videtdaeorum perfidia sine divinae virtutis ostensione est derelicta. Nam miracula ejus videntes trahebantur ut crederent, sed rursum passiones illius perpendentes, dedignabantur Deum credere, quem carne mortalem videbant; unde factum est ut de ejus cognitione dubitarent. Videbant enim esurientem, sitientem, comedentem, bibentem, lasscentem, dormientem, tuos suscitantem, rosos mundantem, caecos illuminantem, daemonia ejicientem, et esse hunc ultra homines sentiebant: sed ipsa ejus miracula in eorum corde cogitata humanitas perturbabat, unde sancta Eccparietem nostrum. Qui enim humanis oculis hoc qassumpsit ostendit, et in seipso invisibilis permansit, in aperto se vide
Abbreviated transcription (Latin):
re patrẽ meũ. Cui dicit᷑ sine mortuos¬
peliant mortuos suos: tu aut̃ sequere.
& nuntia regnũ dĩ. Quid ẽ qd̃ ille ꝓ¬
mit¬
tit se ire & deserit᷑.
iste domũ
uult
redire. & tam̃ ut se¬
qui debeat
iubet᷑.
ille ñ suscipit᷑ iste nec ad horȩ mom̃tũ ab
obsequio
cit᷑. in quo & iste. trahitur & ille relinquit᷑: ut cęlestis fabrica non si¬
ne pio & iusto examine construat᷑. Potest etiã calamus mensurȩ scri
ptura saera ꝓ eo intellegi. qd̾ quisquis hanc legit. in ea semetipsũ me
facienda. quantũ adhuc in prauis actib ꝓstratus iaceat. Sequit᷑.
Stabat aut̃ in porta. Quisquis in porta stat. ex quadã parte. in¬
tus ẽ. ex quadã foris: qi aliud eius foris aspicit᷑. aliud uͦ intus abs¬
bilis apparuit. & sese muisibilẽ in diuinitate. seruauit. Hinc enĩ
sione turbatist᷑.: ꝙ eũ quẽ ad erectionẽ. suã uenire crediderant.
mortalẽ uidebant. Qui gͥ in porta stat. sic̃ suꝑius dictũ ẽ. ex qua¬

Expanded text:
ne mortuospeliant mortuos suos: Tu autem me sequere annuntia regnum Dei . Quid est quod ille promittit se ire, et deseritur? Iste domum vult redire, et tamen ut sequi debeat, jubetur. Ille non suscipitur, iste nec ad horae momentum ab obsequio citur, in quo iste trahitur, et ille relinquitur, ut coelestis fabrica non sine pio, et jusptura sacra pro eo intelligi, quod quisquis hanc legit, in ea semetipsum metfacienda, quantum adhuc in pravis actibus prostratus jaceat. Sequitur: IBID.-- Stabat autem in porta. 15. Quisquis in porta stat, ex quadam parte intus est, ex quadam vero foris, quia aliud ejus foris aspicitur, aliud intus absbilis apparuit, et sese invisibilem in divinitate servavit. Hinc enim sione turbati sunt per eum, quem ad ereptionem suam venire crediderant mortalem videbant. Qui igitur in porta stat, sicut superius dictum est, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
conuigatis duci ñ potest. flere ñ neglegit. Pro enĩ qd ipsa fami¬
liaris eura animũ conturbat: sese ad lacrimas ȩxeitat. Ille. uͦ iã
cunta quȩ st̃ mundi deseruit. ncħ̃ eius habere appetit. solius
contẽplationis erercitatione. pascit᷑ spe p̃mioꝵ glestiũ cũ fle¬
tib lȩtat᷑ transcendit ipsa etiã quȩ habere concessa st̃. cottidi¬
anũ cũ dño habere secretũ quęrit. nulla enis animũ p̃tere¬
untis mundi cura ꝑturbat. m̃tẽ semꝑ in expectatione cȩ¬
lestiũ gaudioꝵ dilatat. Alius uͦ iã huius mundi euncta de
seruit. eiusq mens in contemplatione cȩlestiũ subleuat᷑. s
tam̃ ꝓ ȩdificatione multoꝵ locũ regiminis tenens. quib p̃te¬
reuntib ex desiderio non succũbit. ad eas aliquando ꝓpt̾ ꝓri¬
moꝵ cõpassionẽ reflectit᷑: ut ex eaꝵ cura indigentib misere.¬

Expanded text:
conjugatis duci non potest flere non negligit. Pro eo enim quod ipsa famiconjugatis duci non potest flere non negligit. Pro eo enim quod ipsa familiaris cura animum conturbat, sese ad lacrymas excitat. Ille vero jam cuncta quae sunt mundi deseruit, nil ejus habere appetit, solius contemplationis exercitatione pascitur, spe praemiorum coelestium cum fletibus laetatur, transcendit ipsa etiam quae haberi concessa sunt, quotidianum cum Domino habere secretum quaerit, nulla ejus animum praetereuntis mundi cura perturbat, mentem semper in exspectatione coelestium gaudiorum dilatat. Alius vero jam hujus mundi cuncta seruit, ejusque mens in contemplationem coelestium sublevatur; sed tamen pro aedificatione multorum, locum regiminis tenens, qui rebus praetereuntibus ex desiderio non succumbit, ad eas aliquando propter proximorum compassionem reflectitur, ut ex earum cura indigentibus misere
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ ꝑ ꝓphetiȩ sp̃m contemplabat᷑. exultare. se. in dño. & de¬
lectare. suꝑ iħii ꝑhibuit: qi inde gaudiũ in mẽte conceperat. un¬
de ꝑ amorẽ fortit̾ ardebat. Pensemꝰ itaq si mentes spũaliũ patrũ
in illo delectatȩ st̃ qui necdũ uenerat s ꝓuidebat᷑. euius reatus
sit enis uias. eius exempla. eius monita. postquã uenit &. redẽpti¬
onẽ exhibitit. ñ amare: Hlȩc gͦ ciuitas ad austrũ uergere dicit᷑. ac¬
sic aꝑte. diceret᷑: qd̾ prior illa eiuitas scilicet synagoga in infide¬
lib suis ad aquilone stetit: quȩ in frigore ꝑfidie. durauit. Sc̃a
uͦ ȩccłia qr caritatẽ. a fide concipit ꝑ calorẽ. ad austrũ uergit.
tatis ȩdificiũ ille intrat: qui in sca ȩccłia bonoꝵ iuas imitando
lit᷑ pficiunt amando considerare: Iste. enĩ uitã conuigio ligatan
ducit. ꝓpriis rebus contentꝰ ẽ. aliena ñ diripit. de suo quiequid
p̃ualet indigentib largit᷑. peccata sine quib cottidiana uita a

Expanded text:
er prophetiae spiritum contemplabatur, exsultare se in Domino et delectari super Jesu perhibet, quia inde gaudium in mente conceperat unde per amorem fortiter ardebat. Pensemus itaque si mentes spiritalium patrum in illo delectatae sunt qui necdum venerat, sed praevidebatur, cujus reatus sit ejus vias, ejus exempla, ejus monita, postquam venit et redemptionem exhibuit, non amare. Haec ergo cisi aperte diceretur. Quod prior illa civitas synagoga in infidelibus suis ad aquilonem stetit, quae in frigore perfidiae duravit. Sancta vero Ecclesia quae charitatem fidei concepit per calortatis aedificium ille intrat, qui in sancta Ecclesia bonorum vias imitando liter in Domino proficiunt amando considerare. Quisquis ergo in sanducit, 1313 propriis rebus contentus est, aliena non diripit, de suo quidquid praevalet indigentibus largitur, peccata sine quibus quotidiana vita a
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ primoꝵ in rebus temporalib laborat. Qͥsquis gͦ in scã ȩccłia
considerare sollicite. studet. ut aut in bonoꝵ coniugatoꝵ uita.
aut in arce continentiũ. & omĩa quȩ st̃ huius mundi derelin¬
quentiũ. aut etiã in p̃dicatoꝵ summitate ꝓficiat. iã eiuitatis
in monte positȩ ȩdificiũ intrauit. Nã qui considerare meli
oꝵ uitã ut ꝓficiat neglegit: adhuc extra fabricã stat. Et si
honorẽ quẽ iã scã ȩccłia in mundo habet ãmirat᷑. quasi ȩ.¬
dificiũ foris conspicit & obstupescit: e qr exceriorib solis in¬
tentus ẽ. intus ingressus ñ ẽ. dequitur. Et ecce uir cuius e¬
rat species quasi species ȩris. Ipse signat᷑ in utro. qui figu¬
rat᷑ ex monte. Uir aut̃ iste metiri ȩdificiũ dicit᷑: e recte dñs
ꝑ uirũ signat᷑ e montẽ : qr & ipse omĩa intra sc̃am ȩccłiam

Expanded text:
te proximorum in rebus temporalibus desudat. Quisquis ergo in sancta Ecclesia considerare sollicite studet, ut aut in bonorum conjugatorum vita, aut in arce continentium et omnia quae sunt hujus mundi derelinquentium, aut etiam in praedicatorum summitate proficiat, jam civitatis in monte positae aedificium introrum vitam ut proficiat negligit, adhuc extra fabricam stat: et si honorem quem jam sancta Ecclesia in mundo habet admiratur quasi aedificium foris conspicit et obstupescit: et quia exterioribus solis intentus est, intus ingressus non est. « Et ecce vir cujus erat species quasi species aeris. » Ipse signatur in viro qui figuratur ex monte: vir autem iste metiri aedificium dicitur. Et recte Dominus per virum signatur et montem: quia et ipse omnia intra sanctam Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
intas scilixet sc̃a ȩccłia. quȩ regnatura in celo. acihue laborat in
t̾ra: cinus eiuib petrus dicit. ft uos tamquã lapides inui. suꝑ¬
edificamimi. Et paulus ait Dĩ agri cultura. dĩ ȩdifieatio estis.
Que indelicet eiuitas. habet hic inscõꝵ morib magnũ iã e¬
dificñ suũ. In ȩdificio qͥppe lapis lapidẽ portat. qr lapis
suꝑ lapidẽ ponit᷑: & qui portat alterũ portat᷑ ab altero. Hã
uieissĩ se. ꝓximi tolerant: ut ꝑ eos ȩdificiũ caritatis surgat.

Expanded text:
elo, adhuc laborat in terra, cujus civibus Petrus dicit: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini . Et Paulus ait: Dei agricultura, Daei aedificatio est . Quae videlicet civitas habet hic in sanctorum moribus magnum jam aedificium suum; in aedificio quippe lapis lapidem portat, quia lapis super lapidem ponitur; et qui portat alterum, portatur ab altero. Nam vicissim se proximi tolerant, ut per eos aedificium charitatis surgat.
Abbreviated transcription (Latin):
salmista ait. Conuerte dñe captiuitatẽ nr̃am. sic̃ torrens in
austro. Captiuitas enĩ nr̃a quȩ torporis frigore. ad sequen¬
dũ dm̃ pigra remanserat: ꝑ calorẽ sp̃e scĩ relaxat᷑. ut cur¬
rat in amorẽ dĩ. Unde & nẽ dicit᷑ qd eiuitas quȩ in mon¬
te constituta ẽ ad austrũ uergit: qi electoꝵ ȩcelia cogitationes
suas in afflatu seĩ sp̃e aperit atq ab omi suꝑbiȩ sus uertias
descendens. in dõ cui eredit amoris calorẽ coneipit. ut nieħ ei
libeat. nͥ eius gr̃ȩ subnitti. eius dilectione. calefieri. eiis afflatiᷤ
semꝑ mimere repleri. Unde & ualido amore suocensus contem¬
plator dicebat. Anima mea exultabit in dño. delectabit᷑ suꝑ sa¬
lutari eiꝰ.. Q enĩ latme. salutaris. ipse. hebraice. iħe dicit᷑. Pro

Expanded text:
salmista ait: Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in Austro . Captivitas enim nostra, quae torporis frigore ad sequendum Deum pigra remanserat, per calorem sancti Spiritus relaxatur, ut currat in amorem Dei. Unde et nunc dicitur quod civitas quae in monte constituta est ad Austrum vergit, quia electorum Ecclesia cogitationes suas in afflatu sancti Spiritus aperit, atque, ab omni superbiae suae vertice descendens, in Deo, cui credit, amoris calorem concipit, ut nihil ei libeat, nisi ejus gratiae submitti, dilectione calefieri, ejus afflatus semper munere repleri. Unde et valido amore succensus contemplator dicebat: Anima mea exsultabit in Domino, et delectabitur super salutari ejus . Qui enim Latine salutaris, ipse Hebraice Jesus dicitur. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
rat: s si hunc in p̃ceps irȩ conspexerit uͥ in mortis peri¬
culũ ruat. manũ tendit & retinet: & quę sic irata uerbe¬
rauerat acͥ ñ diligeret. sic diligendo retinet. ac si iratañ
uerberasset. Hȩc in sola p̃fatione colloquentes. nauign
nr̃i quasi int᷑ portũ exercitiũ fecimꝰ: ut adindaganda ꝓ¬
phetiȩ misteria uelud immensitatẽ pelagi post uela pa¬
damꝰ. Ed tam̃ ñ in nr̃a urtute p̃sumimꝰ. s in eo qui lingua
patris omp̃is ẽ: ẽ qui de illo loqͥ concupiscimꝰ. muti in
illo nullomͦ erimꝰ. Dabit uerba utilia omp̃s uerbũ. qd ꝓ
nob incarnatũ uiuit & regnat cũ patre. in unitate sp̃i

Expanded text:
rat; sed si hunc in praeceps ire conspexerit, ubi in mortis perirat; sed si hunc in praeceps ire conspexerit, ubi in mortis periculum ruat, manum tendit et retinet, et quae sic irata verberaverat ac si non diligeret, sic diligendo retinet, ac si irata non verberasset. 19. Haec in sola praefatione colloquentes, navigii nostri quasi intra portum exercitium fecimus, ut ad indaganda prophetiae mysteria, velut in immensitatem pelagi, post vela pandamus. Quod tamen non in nostra virtute praesumimus, sed in eo qui linguasPatris omnipotentis est, et qui de illo loqui concupiscimus, muti in illo nullo modo erimus. Dabit verba utilia omnipotens Verbum, quod pro nobis incarnatum vivit et regnat cum Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
to. Cui omp̃s dñs iratꝰ dix̃. qđ nullus eoꝵ trã repmissionis
intraret. Q trore cõpuncti pue. se egisse cognouert̃. sese. in
lacrimis afflixert̃. & accincti armis ꝓtinus cepert̃ contra
hostes ascendere: ut repmissionis t̃rã post lacrimã intrare
potuissent. Qͥb ꝑ moysen dñs dic̃. Dic eis nolite. ascendere. ue¬
ꝙ pugnetis. ñ enĩ sũ uob̾cũ. ne cadatis corã inimicis uris. Q
in re pensandũ ẽ. si cũ ipsis ñ erat cur eos ne caderent ascen¬
dere ꝓhibebat: si aũt cũ ipsis erat. qͥd ẽ qd ait ñ sũ uobeũꝰ¬
S mira dispensatione disciplinȩ ac miscdĩȩ & cũ ipsis erat
& cũ ipsis ñ erat. Cũ ipsis ñ erat ut uincerent: s tam̃ cũ
ipsis erat ne ab hostib perirent. Sineffabilia pietatis ui¬
cera culpas insequit᷑. e tam̃ peccantes ꝓtegit: iratũ se in¬
dicat. & tam̃ ab hostib defendit. Sic plerũq delinquen

Expanded text:
to ; cui omnipotens Deus iratus dixit quod nullus eorum in terram repromissionis to ; cui omnipotens Deus iratus dixit quod nullus eorum in terram repromissionis intraret : quo terrore compuncti, prave se egisse cognoverunt, sese in lacrymis afflixerunt, et accincti armis, protinus coeperunt contra hostes ascendere, ut repromissionis terram post lacrymas intrare potuissent . Quibus per Moysen Dominus dicit: Dic eis, Nolite ascendere, neque pugnetis; non enim sum vobiscum, ne cadatis coram inimicis vestris . Qua in re pensandum est, si cum ipsis non erat, cur eos ne caderent ascendere prohibebat? Si autem cum ipsis erat, quid est quod ait: Non elinae ac misericordiae, et cum ipsis erat, et cum ipsis non erat. Cum ipsis non erat ut vincerent, sed tamen cum ipsis erat ne ab hostibus perirent. O ineffabilia pietatis viscera! Culpas insequitur, et tamen peccantes protegit. Iratum se indicat, et tamen ab hostibus defendit. Sic plerumque parvulo f
Abbreviated transcription (Latin):
iuna miscdia. ut ex una eadẽq re ex qua carnalib dat
flagellũ. ex ea spiritalib uirtutis prestet incrementr̃.
cũq illos ꝑ tͥbulationẽ purgat. istos ex societate tribulã¬
tiũ ad maiora ꝓmerenda excitat: & sic in uistis israscit᷑.
ut tam̃ eoꝵ corda ꝑ iustoꝵ consortiũ consolet᷑: ne si om̃ĩ mͦ
deserat. nullus post culpas ad ueniã redeat. Tenendo gͥ
simul in tͥbulationẽ nuttit qͦs amat. Qͥs ista tantȩ pieta¬
tis uiscera pensare sufficiat. qd̃ & culpas popłi dñs sine
iuindicta ñ deserit. & tam̃ delinquentẽ popłm a se funditꝰ
ñ repellit. Sic cũ moyses ad reꝓmissionis t̃rã exploratore
duodecĩ misisset. ex qͥb cũ decẽ postmodũ desꝑationẽ. po¬
pło facer̾ent. isdẽ. popłs in irã m̾murationis accensus. seduc¬
tũ se a dño eẽ conquęstꝰ ẽ.: ut eiꝰ cadauera iacerent in deser¬

Expanded text:
vina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat vina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat flagellum, ex ea spiritualibus virtutis praestet incrementum. Cumque illos per tribulationem purgat, istos ex societate tribulantium ad majora promerenda excitat. Et sic injustis irascitur, ut tamen eorum corda per justorum consortium consoletur; ne si omni modo deserat, nullus post culpas ad veniam redeat. Tenendo igisimul in tribulationem mittit quos amat. Quis ista tantae pietatis viscera pensare sufficiat? Quod et culpas populi Dominus sine vindicta non deserit, et tamen delinquentem populum a se funditus non repellit. Sic cum Moyses ad repromissionis terram exploratores duodecim misisset , ex quibus cum decem postmodum desperationem populo facerent, idem populus in ira murmurationis accensus, seductum se a Domino esse conquestus est, ut ejus cadavera jacerent in deser
Abbreviated transcription (Latin):
dormieris cũ patͥb tius. suscitabo sem̃ tuũ post te. qd
egrediet᷑ de uterotuo. & firmabo regnũ eiꝰ. ipse ȩdi¬
ficabit domũ nomini meo. Ecce nathan ꝓpħa qui
pͥus regi dixerat uade & fac: ipse postiodũ ꝑꝓphe
dixerat falsũ fuisse rep̃hendit. Qua in re int̾ ꝓphas
falsa denuntiant. & alieni a scõ sp̃u in sua falsitate
ꝑdurant. Consideratis gͥ. ꝓphetiȩ temporib & modis.
moderamina dispensat. Asrłiticꝰ quippe popłs condito¬
ri suo deliquerat. & iccirco regi babylonio in captiuitatẽ
seriuebat: cũ quo tam̃ iezechiel ꝓpħa in captiuitate ser¬
uiebat. Quẽ diuina gr̃a ita sibi placabilẽ. fecerat. ut ꝑ
eũ uentura queq p̃diceret. & afflicti popłi mentẽ con¬
solari dignaret᷑. Consideremꝰ gͦ si possumꝰ quanta ẽ diᷤ¬
pensatio suꝑnȩ pietatis. qr sic iratꝰ ẽ popło suo dñs. ut
tam̃ ñ omĩ mͦ irasceret᷑. Nã si iratꝰ ñ eẽt in captuutatẽ.

Expanded text:
scitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, et firmabo regnum ejus; ipse aedificabit domum nomini meo . Ecce Nathan propheta qui prius regi dixerat: Vade et fac, ipse postmodum per prdixerat, falsum fuisse deprehendit. 17. Qua in re inter prophetas ae autem falsi et falsa denuntiant, et alieni a sancto Spiritu in sua falsitate perdurant. 18. Consideratis igitur prophetiae temporibus et modis, uae irae moderamina dispensat. Israeliticus quippe populus conditori suo deliquerat, et idcirco regi Babylonio in captivitate serviebat; cum quo tamen Ezechiel propheta in captivitatem mittitur , quem divina gratia ita sibi placabilem fecerat, ut per eum ventura quaeque praediceret, et afflicti populi mentem consolari dignaretur. Consideremus ergo, si possumus, quanta est dispensatio supernae pietatis, qtamen omnimodo non irasceretur. Nam si iratus non esset, in captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uias eiꝰ aspicere ocłs m̃tis neglexerit. statĩ clausus in
tenebras erroris cadat. Ad huiꝰ similitudinẽ hominis
surgere festinabat ꝓpħa cũ diceret. In mandatis tuis¬
me exercebo: & considerabo uias tuas. Qui xenĩ uias dnĩ
tacitꝰ in mente considerat. & se exercere in mandatis il
liꝰ festinat: qͥd aliud in semetipso. nͥ imaginẽ noui ho¬
minis reformat : Qd̃ qr in scoꝵ cordib incessant᷑ agi¬
net᷑: quandoq ad similitudinẽ glȩ ꝑuenit᷑. hinc eenĩ io¬
ħs dic̃. Hunc filii dĩ sumꝰ: e ñdũ apparuit quid erimꝰ. Sei¬

Expanded text:
vias lucis aspicere oculus mentis neglexerit, statim clausus in vias lucis aspicere oculus mentis neglexerit, statim clausus in tenebris erroris cadat. Ad hujus similitudinem hominis surgere festinabat Propheta, cum diceret: In mandatis tuis exercebor, et considerabo vias tuas . Qui enim vias Domini tacitus in mente considerat, d aliud in semetipso, nisi imaginem novi hominis reformat? Quod quia in sanctorum cordibus incessanter aginetur, quandoque ad similitudinem gloriae pervenitur. Hinc etenim Joannes dicit: « Nunc filii Dei sum
Abbreviated transcription (Latin):
rectitudinis p̃dicatores sc̃ĩ. s redẽptor om̃iũ fagello de
resticulis facto uendentes & ementes eiecit de templo.
cathedras uendentiũ colũbas euertit. & nummularioꝵ
effudit ȩs. In omne qd̃ fortit̃ agunt. humilitatẽ tota
intentione custodiunt: s ꝑ redemptorẽ nr̃m dicit᷑. dis¬
cite a me qr mitis sũ & humilis corde: ꝑsequutores su¬
os quoq diligunt p̃dicatores scĩ. s ipse auctor om̃iũ ac
redẽptor in passione positus. ꝓ ꝑsequutorib int̾cedit di¬
cens. pat̃ ignosce illis: qr nescunt qͥd faciunt. Menbra
hoc in eis de speciȩ similitudinis ẽ. id ẽ de uirtute imi¬
tationis. Caput quippe om̃iũ nr̃m. redemptor. nr̃ ẽ: Et
ꝑ salomonẽ dicit᷑. Oculi sapientis in capite eiꝰ: stultus aũ
intenebris ambulat. Tunc enĩ in capite ocłos habemꝰ.
cũ uitã redemptoris nr̃i tacita cagitatione conspicimꝰ.
cũ om̃is nr̃a intentio in eiꝰ imitatione se erigit: ne si

Expanded text:
inis praedicatores sancti; sed Redemptor omnium, flagello de resticulis facto, vendentes et ementes ejecit de templo, cathedras vendentium columbas evertit, et nummulariorum effudit aes. . In omni quod fortiter agunt, humilitatem tota intentione custodiunt; sed per Redemptorem nostrum dicitur: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde . Persecutores quoque suos diligunt praedicatores sancti; sed ipse, auctor omnium ac redemptor in passione positus, pro persecutoribus intercedit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Membra quod mira sunt, hoc in eis de specie similitudinis est, id est de virtute imitationis. Caput quippe omnium nostrum Redemptor noster est. Et per Salomonem dicitur: Oculi sapientis in capite ejus, stult in capite oculos habemus, cum vitam Redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus, cum omnis nostra intentio in ejus imitationem se erigit, ne si
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes suos quis pͥor quis ue ẽẽt minor humano uisu
discernere nequaquã posset. ductis in obliquũ brachi¬
is. dextrã manũ minori. sinistrã maiori posuit. Qd̃ dũ
corrigere filius uellet ait. Non ita conuenit pat̃.qr
hic ẽ pͥmogenitꝰ. audiuit. Scio filimi. scio. Et iste qͥdẽ
erit in popłos & multiplicabit᷑: s fr̃ eius minor. maio
pħantis animũ tetigit. dũ iacob & uentura nuntia¬
bat. & eos quos corporeis oculis uidere ñ poterat. ante
caligantib oculis eam quȩ se eẽ aliã simulabat. ⁊ uxo¬
rẽ hieroboã eẽ cognouit. et qͥcquid ei futurũ eẽt ape¬
ruit dicens. Ingredere exor hieroboã: quare aliã te
eẽ. simulas: Ego aut̃ missus sũ ad te durus nunciꝰ.¬

Expanded text:
nepotes suos, quis prior quisve esset minor, humano visu nepotes suos, quis prior quisve esset minor, humano visu discernere nequaquam posset: ductis in obliquum brachiis, dextram manum minori, sinistram maiori posuit. Quod dum corrigere filius vellet, ait: Non ita convenit, pater, quia hic est primogenitus: audivit, Scio fili mi, scio. Et iste quidem erit in populos, et multrophetantis animum tetigit, dum Jacob et ventura nuntiabat, et eos quos corporeis oculis videre non poterat, ante caligantibus oculis, eam quae se esse aliam simulabat, et uxorem Jeroboam esse cognovit, et quidquid ei futurum esset aperuit, dicens: Ingredere, uxor Jeroboam, quare aliam te esse simulas? Ego autem missus sum ad te durus nun
Abbreviated transcription (Latin):
git. sic̃ aꝑte libri geneseos hẏstoria testat᷑ cũ isaac e¬
sau filiũ suũ ad uenandũ misit. cui minorẽ filiũ ad
benedicendũ rebecca subposuit. qui hedĩnis pellibus in¬
dutꝰ. pat̾no palpatui corpus fr̃is finxit. cui ille minori
filio tamquã maiori benedictionẽ dedit. quęq ei eẽnt
longe futura nunciauit: s quis eẽt qui corã se adsiste¬
gantibus ocłis pat̃ & uentura p̃dicebat. & p̃sentẽ filiũ
nescielat. Aliquando ꝓphetantis animũ ex p̃senti pari
t᷑ & ex futuro tangit. qd ex eodẽ libro geneseos liquido
docem. In illo quippe scriptũ ẽ. quia cũ uitȩ iã termi
no ꝓpinquaret ia cob. & ei duos filios suos ioseph fecit ad
sistere. ut ex benedictione illius possent longe post fu¬
tura ꝓmer eri. c̃ui maiorẽ ad dexterã. minorẽ uͦ posu¬
it ad sinistrã. Cũmq ille oculis senectute caligantib

Expanded text:
git, sicut aperte libri Geneseos historia testatur, cum Isaac Egit, sicut aperte libri Geneseos historia testatur, cum Isaac Esau filium suum ad venandum misit , cui minorem filium Rebecca ad benedicendum supposuit, qui hoedinis pellibus indutus paterno palpatui corpus fraternum finxit. Cui ille minori filio tanquam majori benedictionem dedit, quaeque ei essent longe futura nuntiavit; sed quis esset qui coram se assistegantibus oculis pater et ventura praedicebat, et praesentem filium nesciebat. 7. Aliquando prophetantis animum exter, et futuro tangit: quod ex eodem libro Geneseos liquido docemur. In illo quippe scriptum est, quia cum ad vitae iam terminum appropinquaret Iacob, et duos filios suos Ioseph fecisset assistere ante eum, ut ex benedictione illius possent longe post futura promereri: cui maiorem ad dextram, minorem vero posuit ad sinistram: cumque ille oculis senectute caligantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ex futuro. nec tangit ex p̃terito. Aliquando uͦ in p̾senti
ex parte tangit. & ex parte non tangit. aliquando in fu¬
turo ex parte tangit. & ex parte non tangit. Sed hȩc ipsa
si possumꝰ eo ordine quo p̾missa sunt saerę scripturȩ testi¬
monis ostendamꝰ. Ex p̾senti enĩ ꝓphetiȩ sp̃c ꝓpħantiᷤ
sta uenientẽ dnm̃ uidens ait. ecce agnus dĩ. ecce qͥ tollit
peccata mundi. Sed cũ iam moriturus eẽt missis discipu¬
lis requirebat dicens. Tu es qui uenturus es an aliũ ex¬
pectamꝰ : In quib uerbis ostendit᷑. qr. in t̾ris uenisse qui
dẽ redemptorẽ nouerat: sed an ꝑsemetipsũ adaperienda
inferni claustra descenderet dubitabat. Ex p̃senti gͦ ꝓ
phetiȩ sp̃u tactus fuerat. qui humanitatẽ mediatoris
uidens & diuinitatẽ intellegens. confitebat᷑ agnũ qui
peccata mundi tolleret: s tactus ex futuro ñ fuerat.
qr aduentũ illiꝰ in inferno nesciebat. Aliquando uͦ ꝓphe

Expanded text:
ex futuro, nec tangit ex praeterito. Aliquando vero in praesenti ex futuro, nec tangit ex praeterito. Aliquando vero in praesenti ex parte tangit, et ex parte non tangit; aliquando in futuro ex parte tangit, et ex parte non tangit. Sed haec ipsa, si possumus, eo ordine quo praemissa sunt sacrae Scripturae testimoniis ostendamus. 5. Ex praesenti enim prophetiae spiritus sta venientem Dominum videns, ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Sed cum jam moriturus esset, missis discipulis, requirebat, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? In quibus verbis ostenditur quia in terris quisse Redemptorem noverat, sed an per semetipsum ad aperienda inferni claustra descenderet dubitabat. Ex praesenti ergo prophetiae spiritu tactus fuerat, qui humanitatem Mediatoris videns et divinitatem ejus intelligens, confitebatur Agnum qui peccata mundi tolleret; sed tactus ex futuro non fuerat, quia adventum illius in inferno nesciebat. CAP. III.--