comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rabat. Descendit itaq. suscepit.¬
uicit sustinuit: uicit rest auxa¬
uit. Descendit ad mortalem: su¬
sceꝑit mortalitatem: sustiraut
passionem. Uicit mortem: re-¬
staurauit hominem. Restaura
pietatis impenderet bñficium.
uerum etiam caritatis monstra¬
ret affecꝰtum. Nulla certe cari¬
us est ꝓ nobis unicus. ne rema¬
neret unus. Noluit esse unus:
qui mortuus est unus. Multoᷤᷤ
enim filios dĩ fecit unicus filiꝰ.¬

Expanded text:
rabas. Descendit ergo, suscepit, sustinuit, vicit, restauravit. Descendit ad mortalem, suscepit mortalitatem, sustinuit passionem, vicit mortem, restauravit hominem. Ecce, apietatis impenderet beneficium, verum et charitatis monstraret affectum. Nunc autem taus est pro nobis Unicus, ne remaneret unus. Noluit esse unus, qui mortuus est unus. Multos enim filios Dei fecit unicus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
In eternitatẽ quidem nec prete¬
ritum quicquam est qua esse
desierit. nec futurum quasi ñ¬
dumn sit: s presens tantum. ¶t
quid eternum est. semper est̃:¬

Expanded text:
in aeternitate neque praeteritum quicquam est, quasi esse desierit; neque futurum, quasi nondum sit; sed praesens tantum, quia quicquid aeternum est, semper est
Abbreviated transcription (Latin):
tes. & exaltat humiles. Preua¬
ricatores angelos solo nũtu
ꝓpulit e celo : mnobedientes pri¬
mosparentes nr̃os eiecit de pa¬
radyso. In eccl̃a p̃sentis exilii:
pellit a cȩtu fidelium uasa mi¬

Expanded text:
tes, exaltat humiles . Praevaricatores angelos nutu solo propulit e coelo; inobedientes primos parentes nostros deposuit a paradiso. In Ecclesia praesentis exsilii perdit a coetu fideli vasa m
Abbreviated transcription (Latin):
eorum discussurum se. & ex a¬
minaturum dicit. Uidendun
nimis cum ad hoc uentum fu¬
erit: netam subtili examine.
multorum iusticiȩ ut putant᷑
peccata appareant. Beati qui¬

Expanded text:
eorum discussurum se examinaturum dicit. Verendum valde cum ad hoc ventum fuerit, ne sub tam subtili examine multae nostrae justitiae, ut putantur, peccata appareant. Unu
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. quod est fuit. uel erit.
inutationem. Tolle fuit & erit.
urtoe iam transmutatio. aut
uicissitudinis obumbratio.
At quic quid ueniens exeo qd̾
fuit. non cessat tendere in id
quod erit. transitum sane ht̃
ꝑ est. s omnino non est. Nam
quomͦ est. quod numquã in
eodem statu ꝑmauet: Solũ
ꝓinde uerum est. quod nec
a fuit p̃ciditur. nec ab erit ex¬
pungitur. sed solum atq in¬
expugnabile remanet ei est.¬
& manet quod est. Nec fuit
sane tollit illi esse ab eterno:
nec erit ẽẽ ineternum: ac ꝑ h
sibi uendicat uerum esse. idẽ
mc̃abile. interminabile. Un
indicans se creaturȩ creatorẽ.
dm᷑ homini. in mortalem mor¬
tali. ȩternum temporali: ego¬

Expanded text:
eo quod est, fuit, vel erit, mutationem. Tolle nempe: Fuit et Erit; unde jam transmutatio aut vicissitudinis obumbratio? At quidquid veniens ex eo quod Fuit non cessat tendere in id quod Erit, transitum sane habet per Est, sed omnino non est. Nam quomodo est, quod nunquam in eodem statu permanet? Solum proinde vere est, quod nec a Fuit praeciditur, nec ab Erit expungitur; sed solum atque inexpugnabile remanet ei Est, et manet quod est. Nec fuit sane tollit illi esse ab aeterno; nec Erit esse in aeternum: ac per hoc sibi vindicat verum esse, id est increabile, interminabile, inindicans se creaturae Creatorem, Deum homini, immortalem mortali, aeternum temporali: «Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ne sedentem aliquando timea¬
mus. Sedens enuim uidicat:¬
positi sunt. & libri aꝑti sunt:
& antiquus dierum sedit.
enim nosmet ipsos iudicabimꝰ.

Expanded text:
ne sedentem aliquando timeamus. Sedens enim judicapositi sunt et libri aperti: et Antiquus dierum sedit. uri, nosmetip
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. & quod fcm est. Non aut̃
potest bene illi esse quod factũ
sine eo qui fecit ipsum. Quod
factum est ꝑ se cadere habet.
surgere non habet. Qui autemi
fecit quod facꝰtum ẽ. cadere non
potest. s quod cadit subleuare po¬
test. Opterea meluis est duos
simul esse. quam unum solum.

Expanded text:
fecit, et quod factum est. Non autem potest bene esse illi quod factum est sine eo qui fecit ipsum. Quod factum est per se cadere habet, surgere non habet. Qui autem fecit quod factum est cadere non potest, sed quod cadit sublevare potest. Propterea ergo melius est duos simul esse quam unum solum.
Abbreviated transcription (Latin):
ta uero eorum que retro sunt
obluno. & ꝑfecta in anteriora
extensio. ipsa est hominis iusti.
in hac uita ꝑ fectio. E ꝑfectio
huius ꝑfectionis ibi erit. ubi
erit brauii suꝑne uocationis.
ꝑfecta apprehensio. Baculus uͦ
tio non tam uirtus est dicenda¬
quam moderatrix quedam & au¬
riga uirtutum. ordinatrix affec¬
quippe que onuͣ uirtuti ordinati¬
onem ponit. Que ꝯmodum tri¬
buit. decorem etiam ꝙ ꝓpetuitate᷑.
Tolle hanc & quelibet urtus ui¬
tem separat a mendatio. anugis
seria. a pace discordia. a xp̃o ido¬
la. a puritate religionis quecͣq
cor mundum & apeccati amore
diuisum. primo pudicum dem̃
pacificum: usq ad contem pla¬
tionis diuine ꝑducit archanuͣ.

Expanded text:
ta eorum quae retro sunt oblivio, et perfecta in anteriora extensio, ipsa est hominis justi in hac vita perfectio: et perfectio hujus perfectionis ibi erit, ubi erit bravii supernae vocationis perfecta apprehensio. CAPUT V. tio non tam virtus, quam quaedam moderatrix et auriga virtutum, ordinatrixque affecquippe omni virtuti ordinem ponit; ordo modum tribuit et decorem, etiam et perpetuitatem.Tolle hanc, et virtus vitem separat a mendacio, a nugis seria, a pace discordiam, a Christo idola, a puritate religionis quaecunque cor mundum, et a peccati amore divisum, primum pudicum, deinde pacificum usque ad contemplationis divinae perducit arcanum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ siuis. quando antiquus dieruͣ
sedebit᷑ scrutaturus renes ꝙ
corda singulorum. In foro candi¬
datis diuitib rei suam conmit¬
tunt actionem: in cebo nulli
peres aduocati. Pauperes ante
supremum tribunal. in ꝓpulsam¬
dis. delationib obtinent prin¬
cipatum. Unde fit ut bene de¬

Expanded text:
o te, quando antiquus dierum sedebit scrutaturus renes et corda singulorum! In foro, candidatis divitibus rei suam committunt actionem; in coelo autemperes advocati. Pauperes ante supremum tribunal in propulsandis delationibus obtinent principatum. Unde fit ut bene
Abbreviated transcription (Latin):
tat. scdm illud qd̾ ante pͣdi¬
xi. cuͣ ait coͣtẽptorib ꝙ sanã
doctrinã accipere recusantib.
& ego ur̃e ꝑdicioni suꝑride¬
bo dicit uirginib stultis. Ite
potius ad uendentes & emite
uob̾. Tanquã diceret. Ubi stͣ
qui uos fallebant mendosis¬
simis laudib quando & auob̃
fallebamim. quia in uob̾ nͣ in
sus & que parate erant intra¬
michi iudetur intelligendũ
qd̾ iuciosa cordis affectu inhi¬
abant inani głe. quã uane
mentis elatione sect̾ate st̃¬
& ipse appetitus significat᷑
ẽ in eo duͣ dictũ est: dũ eũt
emere uenit sponsus & que¬
eo adnuptias. hoc eͣ que ad
uera fide̾. ueramq pietatẽ
corde gestabãt qua possent
dño gloriantiũ. ut intrarent
cũ eis in illud gaudiũ de qͦ
dicit᷑. intra gaudiũ diũtui.
ubi erit ꝑfecta participatio
incõmittabilis boni eiuꝰ mͦ
uelut atra quedam ꝑ fidẽ
tenetur. ut scđm hanc grãm

Expanded text:
ante praedixit, cum ait contemptoribus et sanam doctrinam accipere recusantibus: Et ego uestrae perditioni superridebo, dicit uirginibus stultis: Ite potius ad uendentes et emite uobis, tamquam diceret: Ubi sunt, qui uos fallebant mendosissimis laudibus, quando et a uobis fallebamini, quia in uobis non in e paratae erant, intramihi videtur intelligendum, quod vitioso cordis affectu inhiabunt inani gloriae, quam vanae mentis elatione sectatae sunt. Et ipse appetitus significatus est in eo quod dictum est, Dum eunt emere, venit sponsus; eeo adfidem veramque pietatem corde gestabant, qua possent ed in Domino gloriantium, ut intrarent cum eis in illud gaudium, de quo dicitur, Intra in gaudium Domini tui ; ubi erit perfecta participatio incommutabilis boni, cujus modo velut arrha quaedam per fidem tenetur, ut secundum hanc gra
Abbreviated transcription (Latin):
solimam sum reu̾sus: & post
muli casam. & ludorũ luꝑcal.
uersoriũ marie. & spelcincam
uatoris aspexi. Itaq mͥ pauli ⁊ i¬
ane fr̃. quia supradittus pomi¬
fex ddamasus. qui me ad hoc o
cantare non potui in terra alicias
murmuro: augustiorem multi
locum existimans: qui saluat.¬
rem. mundi. quã qui fr̃is geni¬
it parricidam. E ut auctorẽ

Expanded text:
solymam sum reversus, et post Romuli casam, et nudorum lupercal, diversorium Mariae et speluncam Salvatoris aspexi. Itaque, mi Pauliniane frater, quia supradictus Pontifex Damasus, qui me ad hoc opcantare non potui in terra aliena, aea immurmuro, augustiorem multo locum existimans, qui Salvatorem mundi, quam qui fratris genuit parricidam. Et ut auctore
Abbreviated transcription (Latin):
sculum eiusdẽ urbis pontifici. dedi¬
care. Et ecce olla illa. quȩ in iherem¬
A post baculũ cernit᷑. a facie aqui
nis cepit ardere. & phariseorũe
clamauit senatus: & nullus scri
uł fictus. sed om̃s quasi indoctmbi

Expanded text:
sculum ejusdem urbis Pontifici dedicare. Et ecce olla illa quae in Jeremia post baculum cernitur, a facie cepit Aquilonis ardere, et Pharisaeorum conclamavit senatus, et nullus scriba vel fictus, sed omnis, quasi indicto
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ sps appellatione censetͣ:
non quod ex consortio tantũ
nominis spͣs cuͣ patre ponat᷑.
os filio: sed quod una natura ri¬
num possideat & nomen. Qa
uero sp̃s uocabulum multa
significat: enumeranduͣ est
breuiter. quib reb nomen
tus: sicut in iherechiele. Terti¬
am autem partem. disꝑge
sentire quod scͥptum ẽ. ĩ sp̃u uo¬
lento conteres naues tharsis: nͥ
aluid ibi spͣs quam uentus
accipitur. Nec non salomon
inter multa. hoc quoq mu¬
nus accepit. ut scir& uiolen¬
tias spͣuum: non aliud se
accepisse demonstrans. quã
scire rapidos uentorũ flatus.
q quib causis eorum natura
subsistat. Uocaturq anima
spͣs: ut in iacobi epła. Qnomͦ¬
cor tuum est ꝙ reliqͣ. Mani¬
festissime enim sp̃s hic ncħ
aliud nisi anima nuncupat᷑.
Suxta quam intelligentiam &
stephanus animam suam.
suscipe sp̃m meum. Illud
quoq quod in eccłiaste drͣ qͥs
scit an sp̃s hominis ascendat
sursum. o sp̃s iimenti descen¬
dat deorsum: considera u

Expanded text:
sancti appellatione censetur, non quod ex consortio tantum nominis Spiritus cum Patre ponatur et Filio, sed quod una natura, unum possideat et nomen. Quia vero Spiritus vocabulum multa significat, enumerandum est breviter quibus rebus nomen tus, sicut in Ezechiele: Tertiam autem partem dispergesentire, quod scriptum est, In spiritu violento conteres naves Tharsis , non aliud ibi spiritus, quam ventus accipitur. Necnon Salomon inter multa hoc quoque munus a Deo accepit, ut sciret violentias spirituum; non aliud se in hoc accepisse demonstrans, quam scire rapidos ventorum flatus, et quibus causis eorum natura subsistat. Vocatur et anima spiritus, ut in Jacobi Epistoortuum est, et reliqua . Manifestissime enim spiritus hic, nihil aliud nisi anima nuncupatur. Juxta quam intelligentiam et Stephanus animam suam suscipe spiritum meum . Illud quoque quod in Ecclesiaste dicitur: Quis scit an spiritus hominis ascendat sursum, et spiritus jumenti descendat deorsum ? Considerandum
Abbreviated transcription (Latin):
absq ulla ambiguitate bonꝰ
spͣs appellatur. Spm tuum
bonum dedisti: ut eos facereᷤ
intelligere. Qd autͣ pater sci¬
ficet. apłs scribit dicens.
Dsͣ autͣ pacis scĩfic& uos ꝑ¬
fectos. Ꝙ saluator ait. Pater
sce̾ scĩfica eos inueritate. qͥa
spicue dicens. In me qui u̾bũ
tuum sum q ueritas. tua. sciͣ¬
fica illos fide & consortio mei.
Dictus & alibi bonus ds. Ne¬
mo bonus: nisi unus ds.
Superius quoq ostendimus
qmͣ filius sciͣfieq: paulo in
Eẜ enim qui scĩficat &s qui sciͣ¬
ficant᷑ : ex uno om̃s. Sciͣfican
catos eos qui possunt dicere.
Factus est nob̃ sapientia ex
Appellatur siquidem & spͣs sci
tius. & subte sunt. Bonus dnͣs
est. E ideo legiius. Confite¬
crant peccatorũ. aut grãm
referunt eius clementie ꝓ in¬
dultis beneficiis. Sp̃s quoq
cat. ut superius demonstratũ
est: quando ostendimus eum
participabilem. & a multis si¬
mul capi posse. E nunc in p̃¬
senti pauli testimonio largi.¬
tor scĩficationis ostenditur: in

Expanded text:
absque ulla ambiguitate bonus Spiritus appellatur: Spiritum tuum bonum dedisti, ut eos faceres intelligere . Quod autem Pater sanctificet, Apostolus scribit, dicens: Deus autem pacis sanctificet vos fectos. Et Salvator ait: Pater sancte, sanctifica eos in veritate, quia spicue dicens: in me qui verbum tuum sum, et veritas tua sanctifica illos fide et consortio mei. Dictus est et alibi bonus Deus: Nemo bonus, nisi unus Deus . Superius quoque ostendimus quoniam Filius sanctificet, Paulo in Etenim qui sanctificat, et qui sanctificantur, ex uno omnes. Sanctificantcatos eos, qui possunt dicere, Factus est nobis sapientia ex Appellatur siquidem et Spiritustuis, et sub te sunt. Bonus Dominest, et de eo legimus, Confitecrant peccatorum, aut gratias referunt ejus clementiae pro indultis beneficiis. Spiritus qucat, ut superius jam demonstratum est, quando ostendimus eum participabilem et a multis simul capi posse. Et nunc in praesenti Pauli testimonio largitor sanctificationis ostenditur, in
Abbreviated transcription (Latin):
sus est a iordane. Eẜ in alio lo¬
co. Reuersus ẽ ihe in uirtu¬
te spͣs in galileam. Hec aut̃
accipere. nͣ quod alter & alter
sit: s qđ de uuo atq eodem
quasi de altero. scdm naturã.
dĩ q hominis dispecetur: & qr
d̃s u̾bum unigenitus filius diͣ.
neq immutationem recipit:
neq auginentum. Siquidem
ipse est bonorum omium
plenitudo. Satis abundeq
de. ꝓpħȩ testimonio disputa¬
tum est: nunc ad reliqua
Pater ꝙ filus: scos ꝙ bonos
sui cõmunicatione ꝑficiunt:

Expanded text:
ne . Et in alio loco: Reversus est Jesu in virtute Spiritus in Galilaeam . Haec autem accipere, non quod alter et alter sit, sed quod de uno atque eodem, quasi de altero secundum naturam Dei, et hominis disputetur, et quia Deus Verbum unigenitus filius Dei, neque immutationem recipit, nec augmentum. Siquidem ipse est bonorum omnium plenitudo. 53. Satis abundeque de Prophetae testimonio disputatum est, nec ad reliqua Pater et Filius sanctos et bonos sui communicatione perficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
Hiuc iħm suscitauit ds. euiꝰ
nos om̃s testes sumus. Derte¬
ra gͥ dĩ eleuatus. & reꝓmissio¬
nem spͣs sci accipiens apat᷑:
in celos. Nulli quippe dubi¬
um exaltatum dextera di.
ꝙ ab inferis resurgentem ẽẽ
dnm iħm: sicut ipse scͥpture
sermone testatus eͣ. Iste uero
qui surgens a mortuis a ser¬

Expanded text:
m suscitavit Deus, cui nos omnes testes sumus. Dextera igitur Dei elevatus, et repromissionem Spiritus sancti accipiens a Patrein coelos . Nulli quippe dubium, exaltatum dextera Dei, et ab inferis resurgentem esse Dominum Jesum, sicut ipse Scripturae sermone testatus est. Iste ergo qui resurrexit a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
eus. E rursum. Dertera dni
fecit uirtututem. dextera dniͣ
exaltauit me: non moriar s
& certe uocem hanc ex ꝑsona
dnici hominis ꝓferri. quem
uingenitus filius dĩ assume¬
re dignatꝰ est ex uirgine. ex
ipso loco manifestissime coͣ¬
ꝓbatur: ꝙ ipse est dextera di
sicut scͥptum est in actib apłoꝵ
quod factus sit ex semine da¬
uid scd̃m carnem. genitus ue
uirgine: suꝑueniente in eã
spũ sc̃o & uirtute excelsi ob¬
umbrante eam. De quo dauid
ꝓpͥetauit in spuͣ quod a mortu
Ibi autem in hunc modum
ꝓuidens idẽ dd̃. locutus est
de resurrectione xp̃i. qmͣ non

Expanded text:
ra Domini fecit virtutem, dextera Domini exaltavit me: non moriar, sed Et certe vocem hanc ex persona Dominici Hominis proferri, quem unigenitus Filius Dei assumere dignatus est ex virgine, ex ipso loco manifeste comprobatur, quia ipse est dextera Dei, sicut scriptum est in Actibus Apostolorum, quod factus sit ex semine David secundum carnem, genitus de virgine, superveniente in eam Spiritu sancto, et virtute excelsi obumbrante eam. De quo David prophetavit in Spiritu, quod a mortui. Scribitur ibi autem in hunc modum: Praevidens idem David locutus est de resurrectione Christi, quon
Abbreviated transcription (Latin):
um. hoc eͣ aliquã consolatio¬
nem. nec inueniunt. nec ac¬
cipiunt. illis respondentib
se nescire utrũ uł sͥ suffici¬
at ipsa conscientia. qua ex¬
pertant dni miscdiam sub
illo iudice. qui cũ in throuo
sederit. quis głabit᷑ castũ se
habere cor: Quis głabitur
mundũ se eẽ a peccatis. nisi
que sr̃ eos erit qui miscđie
oꝑa illa intentione fecerunt
ut eoꝵ misereretur. aquo se
sciebant accepisse qd̾ habe¬
bant: nec głabantur quasi
non acceperint: s ꝑ seipsos
habuerint quo placerent sic̃
stulti. qui & sͥ placent tanqͣ
de bono a se sibi parato& ab
adulantib uł errantib ita
laudant᷑. ac si ipsi sint aliqͥd.
Qui autͣ putat se eẽ aliquid
cũ nichil fit sic̾ dicit apłs.
se ipsũ seducit. Opus autͣ
suũ ꝓbet unusqͥsq & teͣ ĩ se
ipso tantũ głam habebit.÷
non in altero. Hoc eͣ oleuͣ por¬
tare secũ. non ex aliena lau¬
de dependere. S quã gl̾am
in se habebit. nisi ꝑ eu̾ cui drͣ¬

Expanded text:
um, hoc est aliquam consolationem: nec inueniunt nec accipiunt illis respondentibus se nescire, utrum uel sibi sufficiat ipsa conscientia, qua expectant misericordiam sub illo iudice, qui cum in throno sederit, quis gloriabitur castum se habere cor aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi quae super eos erit, qui misericordiae opera illa intentione fecerunt, ut eorum misereretur, a quo se sciebant accepisse, quod habebant, nec gloriabantur, quasi non acceperint, sed per se ipsos habuerint,, quo placerent, sicut stulti, qui et sibi placent tamquam de bono a se sibi parato et ab adulantibus uel errantibus ita laudantur, ac si ipsi sint aliquid. qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, sicut dicit apostolus, se ipsum seducit. opus autem suum probet unusquisque et tunc in se ipso tantum gloriam habebit et non in altero. hoc est portare oleum secum, non ex aliena laude dependere. . sed quam gloriam in se habebit nisi eum, cui d
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternã & iͣ mortalẽ de qua
dicit apłs. Spe enĩ salui facti
sumus. Similit̾ ut istã que
hominib umentisq coͣmunis
ẽ gratis nos accipere recolamꝰ.¬
nͣ ex oꝑib ait ne forte quis ex¬
collatur: qr oꝑa bona ex ipsiꝰ
iustificatione oꝑant᷑. Ipsuis
enĩ sumus figmentũ. ereatuĩ¬
de qua in alio psalmo dicitur
Dõ est salus. & suꝑ popłm
tuuͣ bñdictio tua. Sicut gͦ qd̾
legitur dnĩ ẽ salus non ea salꝰ
uitelligit᷑ qua dñs saluus eͣ.
s qua ipsi stͣ quos ipse saluos
facit. si cũ legitur dĩ iusticia
in eo quod sc̾ptũ ẽ: ignoram¬
tes diͣ iisticiam & suã uolem¬
tes constiture. nͣ eͣ intelligen
da qua ds uistus ẽ. s qua ur¬
sti st̃ homines. quos gr̃a sua
iustifieat. Inde eni salui un¬
de iusti. qmͣ quod ait nͥ ẽ opꝰ
sanis medicus. s male habenti¬
b exposuit consequent̾ dices
Non ueni uocare uistos. s
peccatores. Non gͥ sedm oꝑa¬

Expanded text:
de qua dicit Apostolus, Spe enim salvi facti sumus , similiter ut istam quae hominibus jumentisque communis est, gratis nos accipere, non ex operibus, ne forte quis extollatur; quia opera bona ex ipsius justificatione operamur. Ipsius enim sumus figmentum, creatide qua in alio psalmo dicitur: Domini est salus et super populum tuum benedictio tua. Sicnt ergo, quod legitur: Domini est salus, non ea salus intellegitur. qua dominus saluus est. sed qua hi salui sunt. quos ipse saluos facit, sic, cum legitur dei iustitia in eo, quod scriptum est: Ignorantes dei iustitiam et suam uolentesda qua Deus justus est, sed qua justi sunt homines, quos gratia sua iustificat. inde enim salui, unde iusti, quoniam, quod ait: Non est opus sanis medicus sed male habentibus, exposuit consequenter dicens: Non ueni uocare iustos sed peccatores. non igitur
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uehiculum. quo ouis
ꝑdita ad gregem refertur:
aurum infertur: quo regina
austri ad salomonem defertur:
bee transfertur.

Expanded text:
ne vehiculum, quo perdita ovis ad gregem refertur; aurum infertur; regina Austri ad Salomonem defertur, transfertur.
Abbreviated transcription (Latin):
Si sentis. & non consentis: passio
est quandoq sananda non actio
condempnanda. Tantum non il¬
lic resideas. iniquitatem meditamꝰ
in cubilituo: qualiter uidelicet
foueas morbum. & satis fatias
ꝙ extendenti se ad meliora: qd̾
iam non ipse operatur. s quod
habitat uieo peccatum. Propte

Expanded text:
s, sentis, sed non consentis. Passio est, quandoque sananda, non actio condemnanda. Tantum non illic resideas, iniquitatem meditans in cubili tuo, qualiter videlicet foveas morbum, satisfacias et extendenti se ad meliora, quod jam non ipse operatur, sed quod habitat in eo peccatum . Non e
Abbreviated transcription (Latin):
putrescunt. Unum uitanto dis¬
crimine consilium eͣ. obserua¬
re diligenter: & mox ut rena¬
scentium capita uitiorum appa¬
rebunt prompta seueritate
succidere. Non potest uirtus
cum uitiis pariter crescere. Er¬
go ut illa uigeat: ista crescere
non sinãtur. Tolle suꝑ flua. &
salubria surgunt. Ꝙ ideo no¬
enimita ad uguem omĩa a se
suꝑfluia resecauit. ut uil se hã¬
bere putet putatione dignũ¬
die fiat aquilo: non floribus
tantum. s fruc̾tui suspecꝰtus ⁊
foliis. Rogandus est auster ut
ueniat. & ꝑfiet ortum suum:
& effitiatur odor eius sicut agri
pleni. cui benedixit dnͣs. Unde¬

Expanded text:
tur. Unum in tanto discrimine consilium est, observare diligenter, et mox ut renascentium capita apparebunt, prompta severitate succidere. Non potest virtus cum vitiis pariter crescere. Ergo ut illa vigeat, istaccrescere non sinantur. Tolle superflua, et salubria surgunt. Utienim ita ad unguem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignudie flat aquilo, non floribus tantum, sed et fructui suspectus et foliis. rogandus est auster ut veniat, ut perflet hortum suum , et efficiatur odor ejus, sicut odor agri pleni, cui benedixit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
mulas inuenis. Quantum li¬
bet in hoc corpore manens ꝓ¬
feceris: erras si uitia putas e¬
mortua. & non magis comp̃s¬
sa. Uelis nolis. intra fines tu¬
os habitat iebusens: subiuga¬
ri potest: s non exterminari.

Expanded text:
mulas, invenis. Quantumlibet in hoc corpore manens profeceris, erras si vitia putas emortua, et non magis suppressa. Velis, nolis, intra fines tuos habitat Jebusaeus ; subjugari potest, sed non exterminari.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequitur: nec deest in hoo ui¬
dicio mente concepto. om̃e mi¬
nisterium. quod punire reatꝰ
sros plemus debeat. Nam
conscientia accusat. ratio ui¬
dicat. Ti mor ligat: dolor ex¬
eruciat: quod iudicium. cum eo
certius puuit. quo interius se¬
uit: quia iudelicet ab exterius
non accedit. Unusquisq enim
cum causam huins examinis
qͣ exhibet: ipse reus qui exibe¬
ipsum insequitur illum. qui fu¬
it: atq ab ipso homine aduer¬
sus semetipsum fit quedam
rixa in amimo. parturiens

Expanded text:
iment. Nec deest in hoc judicio mente concepto omne ministerium, quod punire reos suos plenius debeat; nam conscientia accusat, ratio judicat, timor ligat, dolor excruciat. Quod judicium eo certius punit, quo interius saevit, quia videlicet ab exterioribus non accedit. Unusquisque enim cum causam hujus examinis qui exhibet, ipse reus, qui exhibeipsum insequitur illum qui fuit, atque ab ipso homine adversus semetipsum fit quaedam rixa in animo, parturiens
Abbreviated transcription (Latin):
tuor modis fit recordatio prete¬
ritorum malorum. Pruna que
animum ad consensum Gra¬
uitatis inflectit: scda que de¬
lectatione illicita memoriam
afficit: tercia que ad conpunc¬
tionem & contritionem peni¬
tentie cor emollit: quarta que
ex fiducia uenie ad gr̃arum
ac̾tionem mentem accendit.
Oruna eͥ malorumͥ sed̾a inci¬
pientium. tercia ꝓfitientium:
quarta ꝓfectorum. Orimam
d̃s ꝓculpa iputat᷑. scd̃am
condonat: terciã renuinerat.
quartam glorificat. Prima e̾
iniquitatis: scła infirmitatis:
tercia uirtutis: quarta felicita

Expanded text:
druplex est recordatio praeteritorum malorum: Prima, quae animum ad consensum pravitatis inflectit; secunda, quae delectatione illicita memoriam afficit; tertia, quae ad compunctionem et contritionem poenitentiae cor emollit; quarta, quae ex fiducia veniae ad gratiarum actionem mentem accendit Prima est malorum, secunda insipientium, tertia proficientium, quarta perfectorum. Primam Deus pro culpa imputat, secundam condonat, tertiam remunerat, quartam glorificat. Prima est iniquitatis, secunda infirmitatis, tertia virtutis, quarta felicita
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil ibi dialecticũ nichil uiri.¬
le. atq districtum. qd̾ lectorẽ uel
ingratis in assensum trahat sed
totum flacroum. molle. ngidum.
atq formosum: & ex quisitis hĩc
inde. odoribꝰ pigmentatum. Didi
mus uͦ meus oculum habens spon¬
se de cantico canticorum. q illa
lumina quȩ incandentes segetes
sublimari iħc p̃cepit: ꝓ cul altius
ĩtuetur: & antiquum nobis morẽ
reddit. ut uidens uocet᷑ ꝓpħa.
Certe qui hunc legerit. latinorũ
furtũ cognoscet. Ꝙ contẽpn&. ruii¬
los: cũ ceperit haurire de fontibꝰ.
Imperitꝰ sermone est & non scien¬
tia: apłicum uirũ ex ipso sermo¬
ne exprimens: tã sensuũ nomine
quã simplicitate uerborum.

Expanded text:
Nihil ibi dialecticum, nihil viriNihil ibi dialecticum, nihil virile atque districtum, quod lectorem vel ingratis in assensum trahat: sed totum flaccidum, molle, nitidum, atque formosum, et exquisitis hinc inde odoribus pmus vero meus oculum Al. oculos habens sponsae de Cantico Canticorum, et illa lumina, quae in candentes jam segetes sublimari Jesus praecipit, procul altius intuetur, et antiquum nobis morem reddit, ut Videns vocetur Propheta. Certe qui hunc legerit, Latinorum furta cognoscet, et contemnet rivulos cum ceperit haurire de fontibus. Imperitus sermone est, sed non scientia, apostolicum virum ex ipso stilo exprimens, tam sensuum nomine, quam simplicitate verborum.
Abbreviated transcription (Latin):
q purpuratȩ me¬
retricis eẽm co¬
lonus. & iure
sculum eiusdẽ urbis pontifici. dedi¬
care. Et ecce olla illa. quȩ in iheremi¬
A post baculũ cernit᷑. a facie aquilo
nis cepit ardere. & phariseorũcon¬
clamauit senatus: & nullus scriba
uł fictus. sed om̃s quasi indocti ibi
Ilico gͦ uelut post liminio ihero¬
solimam sum reu̾sus: & post ro¬
muli casam. & ludorũ luꝑcal di¬
uersoriũ maris. & spelcncam sal¬
uatoris aspexi. Itaq mͥ pauli nii¬
ane fr̃. quia supradittus ponti¬
fex damasus. qui me ad hoc opꝰ
cillarum xꝑi. paulȩ & eustochii.
cantare non potui in terra aliena.
hic a uob̃ inuidea ꝓuocatus. im¬
murmuro: augustiorem multo
locum existimans: qui saluato¬
rem. mundi. quã qui fris genu¬
it parricidam. Ꝙ ut auctorẽ ty¬
fudo fatear. malui alienr oꝑis
interpres existere : ꝗͣ ut quidam
faciunt informis cornicula. alieni
me coloribꝰ ad ornare. Legi dudũ
quorundam libellos de spũ sc̃o:
cis bonis. latina uidi non bona.

Expanded text:
 purpuratae meretricis essem colonus, et jure sculum ejusdem urbis Pontifici dedicare. Et ecce olla illa quae in Jeremia post baculum cernitur, a facie cepit Aquilonis ardere, et Pharisaeorum conclamavit senatus, et nullus scriba vel fictus, sed omnis, quasi indicto sibi Illico ego velut postliminio Jerosolymam sum reversus, et post Romuli casam, et nudorum lupercal, diversorium Mariae et speluncam Salvatoris aspexi. Itaque, mi Pauliniane frater, quia supradictus Pontifex Damasus, qui me ad hoc opuscillarum Christi, Paulae et Eustochii ncantare non potui in terra aliena, hic a vobis in Judaea provocatus immurmuro; augustiorem multo locum existimans, qui Salvatorem mundi, quam 106 qui fratris genuit parricidam. Et ut auctorem titulo fatear: malui alieni operis interpres existere, quam ut quidam faciunt informis cornicula, alienis me coloribus adornare. Legi dudum cujusdam libellos de Spiritu sancto: cis bonis, Latina vidi non bona.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit. Opp̾ssa ꝑturbationib aĩa
⁊ uariis molestiis occupata cũ
hominũ desperarit auxiliũ. ⁊ to¬
ta ad deũ fuerit mente conu̾sa:
descendit ad cã angłs dñi. scilicet
sermo diuinꝰ. & excucit flammȩ
estuantis ardorẽ: ut nequaquã
ignita iacula inimici eordis nr̃i
archana penetrent. nec illiꝰ forna¬
ce claudam. Benedicite sc̃ ⁊ humi¬

Expanded text:
tc. Oppressa perturbationibus anima, et variis molestiis occupata, cum hominum desperaverit auxilium, et tota ad Dominum fuerit mente conversa, descendit ad eam angelus Domini, scilicet, sermo divinus, et excutit flammae aestuantis ardores: ut nequaquam ignita jacula inimici cordis nostri arcana penetrent, nec illius fornace claudamur. Benedicite, om
Abbreviated transcription (Latin):
ta historiã: ceterũ in tyꝑo p̾figu¬
rat suie angelus suie filiꝰ di dñm
nr̃m iħ m xp̃m: qͥ ad fornacẽ descen¬
dit inferni. in quo clausȩ ⁊ pec¬
catoꝵ ⁊ iustoꝵ aĩe tenebantur:
ut absq exustione ⁊ noxa sui. eos
qui tenebant᷑ inclus mortiᷤ uin¬
culis liberaret. Tunc accessit na¬
buchodonosor ad ostiũ fornacis
ignis ardentis. ⁊ ait. Pauore ꝑt̾¬
ritus rex. non ꝑ nuntios querit
seruos dei excessi appellans. ⁊ pe¬
tens ut ad se eg̾derent᷑ quos uinc¬
tos in fornacẽ miserat. Benedictꝰ¬

Expanded text:
ta historiam. Caeterum in typo praefiguta historiam. Caeterum in typo praefigurat iste angelus sive filius Dei Domristum, qui ad fornacem descendit inferni, in quo clausae, et peccatorum et justorum animae tenebantur, ut absque exustione, et noxa sui eos qui tenebantur inclusi mortis vinculis liberaret. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et ait: Serritus, non per nuntios quaerit servos Dei excelsi appellans, et petens ut ad se egrediantur quos vinctos in fornacem miserat. Benedict
Abbreviated transcription (Latin):
Punitis pͥncipib rex corripitur:
ut iuiuens głificet dm. Int̾rogat aut
optimates suos. quoꝵ accusatiõe
⁊ consilio tres ꝑueros in ignẽ for¬
nacis miserat: ut illis respon¬
dentib se misisse tres pueros us
fornacẽ. iste eis nuntiet ⁊ ostendat.
Ecce ego uideo iuros qua tuorsolu¬
tos ⁊ ambulantes in medio ignis:
⁊ nichil corruptionis e̾ in eis. Et
species quarti. similitudo ẽ filii bi.¬
Rursus dicã. O qua sapiens igniˢ:
quã in enarrabił potentia d̾i. uin¬
culis stricta st̃ corpora. urunt᷑
uincula: corpora non uruntur.
Speciẽ aũ quarti quẽ quasi simi¬
lem dicit filio dei. uel angłm debe
uel certe ut pleriq arbitrantur
dñm saluatorẽ. S nescio qͦmͦ rex
impiꝰ dei filiũ uidere mereat᷑. Er¬
go uixta sẏminacũ qͥ int̾pretatꝰ
est. species aũ quarti similitudo
filioꝵ. ñ dei s deoꝵ. angeli senti¬
endi st̃. qui ⁊ dii ⁊ deoꝵ uł dei fi¬
lii sepissime nuncupant᷑. Hoc iux¬

Expanded text:
Punitis principibus, rex corripitur, ut vivens glorificet Deum. Interrogat autem optimates suos, quorum accusatione et consilio tres pueros in ignem fornacis miserat, ut, illis respondentibus se misisse tres pueros in fornacem, iste eis nuntiet et ostendat.ex, video viros quatuor solutos deambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis est in eis, et species quarti similis est Filio Rursum dicam: O quam sapiens ignis, quam inenarrabilis Dei potentia: vinculis stricta sunt corpora, uruntur vincula, corpora non uruntur. Speciem autem quarti quem similem dicit filio Dei, vel angelum debtulerunt, vel certe, ut plerique arbitrantur, Dominum Salvatorem. Sed nescio quomodo rex impius Dei Filium videre mereatur. Ergo juxta Symmachum qui interpretatus est: Species autem quarti similitudo filiorum, non Dei, sed deorum; angeli sentiendi sunt, qui et dii, et deorum vel Dei filii saepissime nuncupantur. Hoc jux
Abbreviated transcription (Latin):
orib similitudo filii dei ñ ueritaᷤ
appellata sit. Rursum gͦ dei con
⁊dam natis idolis laudat tres pu¬
eros.qui noluert̾ seruire ⁊ adora¬
re om̃em deũ excepto deo suo: et
miratur quod sc̃os dei ignis tan
popłs tribus ⁊ lingua quecũq lo
cuta fuerit blasfemiã contra dm
sidrac mysach.⁊ abdenago dispe¬
reat ⁊ domꝰ eius uastet᷑. neq enĩ ẽ
deus aliꝰ qui possit ita saluare.
quiđa pessime ad diabolum refe¬
runt : qđ̃ in consũmatione ⁊ in fi¬
ne mundi etiã ipse recipiat noti¬
tiam dei: ⁊ om̃s ad penitentiã co¬
hortetur. Et hunc uolunt ẽẽ re¬
gem niniue: qui nouissime descen¬
dit de throno suꝑbiȩ: ⁊ humilita¬
tis p̾mia consecutꝰ est. Tunc rexꝓ
mouit sidrach. my sach. ⁊ abdena¬
go in ꝓuintia babylonis. Qͥ dic̃t
supͣ tres pueros ñ iudices ꝓun¬
ciarũ. s p̃fectos operũ singuloꝵ.
fuisse in babylone: hic uolunt eoᷤ¬
tutos. Nabuchodonosor rex om̃i

Expanded text:
oribus similitudo filii Dei non veritas appellata sit. Rursum ergo Nabuchdamnatis idolis laudat tres pueros, qui noluerunt servire et adorare omnem Deum, excepto Deo suo, et miratur quod sanctos Dei ignis tangpopulus, tricuta fuerit blasphemiam contra Deum Sidrach, Misach, & Abdenago, dispereat, & domus ejus vastetur: neque enim est Deus alius qui possit ita salvare. Quidam pessime ad diabolum referunt, quod in consummatione, et fine mundi etiam ipse recipiat notitiam Dei, et omnes ad poenitentiam cohortetur, et hunc volunt esse regem Ninive qui novissime descendit de throno superbiae, et humilitatis praemia consecutus sit. Tunc rex promovit Sedrach, Misac et Abdenago in provincia Babylonis. Qui dicunt supra tres pueros non judices provinciarum, sed praefectos operum singulorum fuisse in Babylone, hic volunt etutos. Nabuchodonosor rex omni
Abbreviated transcription (Latin):
usq de theodotionis int̾pretatio¬
ne pauca ꝑstrinximꝰ. confessionieˢ
⁊ laudũ triũ pueroꝵ quȩ ñ ha¬
bentur in hebreo: ex hinc sequa¬
mur hebraicã ueritatẽ. Et surre¬

Expanded text:
usque de Theodotionis editione pauca perstrinximus, confessionis et laudum trium puerorum quae non habentur in Hebraeo: exinde sequamur Hebraicam veritatem. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ⁊ gr̃a sp̃s sc̃ duȩ substantiȩ et
duo int̾ores hõies uno in hõie ẽẽ
dicantur. Et ñ cessabant qͥ mise¬
rant eos ministri regis suecende
fornacẽ: napta. ⁊ stuppa  malle¬
olis. Ee salustiꝰ scribit in historiis.
quod napta genꝰ sit fomitis apud
ꝑsas: quo uł maxime nutͥantur
incendia. Alii ossa oluiarũ quȩ
piciunt᷑ cũ amurca arefac ła naꝑ¬
tam appellari putant. Uñ ⁊ gre¬
ce pirinẽ dicitur: ab eo qd pir. id
est igñe nutriat. Angls aũ dñi
descendit cũ azaria ⁊ sociis eios
in fornacẽ: ⁊ excussit fłamã ignẽ
de fornace: ⁊ fecit mediũ fornaciˢ

Expanded text:
sancti duae substantiae, et duo interiores homines in uno homine esse dicantur. Et non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere fornacem naphtha, et stupa. Sallustius scribit in historiis, quod naphtha sit genus fomitis apud Persas quo vel maxime nutriantur incendia. Alii ossa olivarum quae projiciuntur cum amurca arefacta, naphthan appellari putant: unde et Graece πυρίνη dicitur ab eo quod πῦρ, id est, ignem nutriat. Angelus autem Domini descendit cum Azaria et sociis ejus in fornacem, et excussit flammam ignis de fornace,
Abbreviated transcription (Latin):
ge dei doctissimi st̃ sustinent pe¬
nuriam: ⁊ q̃n in ꝑsecutionib nos
offertur sacrificiũ ⁊ oblatio. Qda
hunc locũ ad cȩlestem refert ibe¬
rusalem: qd̃ aĩȩ ad t̾rena delapsȩ.
⁊ in loco lacrimarũ ⁊ confessionis
positȩ plangant antiqua delie¬
ta. ⁊ cetera quȩ ꝓpħalis sermo cõ¬
plectit᷑: s hec non recipit eccłia
dei. S in aĩa contrita ⁊ sp̃u humi¬

Expanded text:
ge Dei doctissimi sunt, sustinent penuriam, et quando in persecutionibus non offertur sacrificium et oblatio. Quidam hunc locum et ad coelestem referunt Jerusalem, quod animae ad terrena delapsae, et in loco lacrymarum et confusionis positae, plangant antiqua delicta, et caetera quae prophetalis sermo complectitur; sed haec non recipit Ecclesia Dei. 641 Sed in anima contrita et spiritu humi
Abbreviated transcription (Latin):
Quando diu̾sis p̾mimͣ angustiis.
ex toto cordis hoc loquamͣ affectu:
⁊ quicqͥd nobis acciderit. uiste noᷤ
sustinere fateamͣ: ut cõpleat᷑ in
nobis illud qd seriptũ est. Exulta¬
uerunt ⁊ letatȩ st̃ filiȩ uidȩ in
om̃ib iudiciis tuis dñe. Peccaui¬
mus enĩ ⁊ iniquȩ egimꝰ. recedenteᷤ
a te: ⁊ deliquimꝰ in om̃ib. Et cer¬
te tres pueri ñ peccauerant. nec
eiꝰ etatis erant q̃n ducti sunt in
baby loñe: ut ꝓpt̾ sua uitia pu¬
nirent᷑. Eece quomͦ hi ex ꝑsona po¬
puli loquunt᷑: sic illud apħ legen¬
dũ est. Non eñĩ qđ uolo hoc ago. s
qb̵ nolo illud operor ⁊ cet̾a quȩ in
eodem loco scripta st̃. Qm̃ dñe un¬

Expanded text:
Quando diversis premimur angustiis, ex toto cordis hoc loquamur affectu, et quidquid nobis acciderit, juste nos sustinere fateamur, ut compleatur in nobis illud quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis, Domine . Peccavimus enim et inique egimus recedentes a te, et deliquimus in omnibus. Et certe tres pueri non peccaverant, nec ejus aetatis erant quando ducti sunt in Babylonem, ut propter sua vitia punirentur. Ergo quomodo hi ex persona populi loquuntur: sic illud Apostoli legendum est: Non enim quod volo, hoc ago: sed quod nolo, illud operor , et caetera quae in eodem loco scripta sunt. Quoniam, Do
Abbreviated transcription (Latin):
aũ illa est humilitas. quȩ in alio
loco ꝑauꝑtatis sp̃s appellat᷑: ut
non erigam᷑ suꝑbia. nec fictã glo
corde inclinemͣ. Bñ dicite oĩa oꝑa
dñi dñm. Generali laudatione p̃¬
missa. quod om̃is creatura debeat
laudare dñm: in consequentib
ꝑ partes singula cobortat᷑. ange¬
los ⁊ celos. aquas atq uirtutes.
solem ⁊ lunã. ymbrem ⁊ rorẽ. spi¬
ritũ ⁊ ignẽ. estũ ⁊ frigus. ⁊ cet̾a
quȩ longũ ẽ texere: ita ut fon¬
tes quoq ⁊ maria. ⁊ cetȩ ⁊ uolu¬
cres. bestiasq ⁊ pecora ad laude
om̃e hominũ genꝰ israhelemꝰ ⁊ de
ipso israhele sac̾dotes ⁊ seruoᷤᷤ dñi.
riam. misahelem: qͥ ad laude dñs
p̾senti bñficio ꝓuocant᷑. Om̃is aũt
creatura ñ uoce s opere laudat
dm: qr ex creaturis consequent̾
creator intelligit᷑. ⁊ in singuł oꝑi¬
bus atq effectib dei magnificen

Expanded text:
autem illa est humilitas, quae in alio loco paupertas spiritus appellatur, ut non erigamur superbia, nec ficta humilcorde inclinemur « Benedicite, AnaDominum. » Generali laudatione praemissa, quod omnis creatura debeat laudare Dominum, in consequentibus per partes singulas hortatur angelos et coelos, aquas atque, virtutes, solem et lunam, imbrem et rorem, Spiritum, ignem et aestatem, frigus et aquae longum est texere, ita ut fontes quoque et maria et cetum, volucres bestiasque et pecora ad laudem omne hominum genus Israelem, et de ipso Israele sacerdotes et sriam, Misaelem, qui ad laudem Domini praesenti beneficio provocantur. Omnis autem creatura non voce, sed opere laudat Dominum, quia ex creaturis consequenter creator intelligitur, et in singulis operibus atque effectibus Dei magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ solitꝰ ignis triũ pueroꝵ con¬
sumere corpora.S furor ⁊ ira
quȩ insaniȩ ꝓxima ẽ. modũ te¬
nere non potest:⁊ uult eos mul¬
tiplicis penȩ cõminatione t̾re¬
re. quos paratos uidebat ad mor-¬
tem. Et confestim uiri illi uinc¬
h cũ bracis suis ⁊ tyaris. ⁊ calci¬
amentis ⁊ uestib: missi sunt
in medio fornacis ardentis. Pro
int̾pretatꝰ est: aquila ⁊ thedo¬
tio saraballa dixeruntꝰ ⁊ non ut
corrupte legit᷑ sarabara. Lingͣ
aũ caldeoꝵ saraballa crura ho¬
m̃os etiã bracȩ eoꝵ quib crura
teguntur ⁊ tybiȩ. quasi crura¬
les ⁊ tybiales appellatȩ sunt.

Expanded text:
et solitus ignis trium puerorum conet solitus ignis trium puerorum consumere corpora: sed furor et ira quae insaniae proxima est, modum tenere non potest. Et vult eos multiplicis poenae comminatione terrere, quos paratos videbat ad mortem. Et confestim viri illi vincti braccis suis, et tiaris, et calciamentis, et vestibus, missi sis ignis ardentis, etc. Pro interpretatus est, Aquila et Theodotio saraballa dixerunt: et non ut corrupte legitur sarabara. Lingua autem Chaldaeorum saraballa crura hoύμως etiam braccae eorum quibus crura teguntur et tibiae, quasi crurales et tibiales appellatae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
colimꝰ: ⁊ statuã aureã quã erexi¬
st ñ adoramꝰ. Siue statuã ut sy¬
macus.siue imagine aureã ut
cet̾ transtulerunt uoluerimꝰ le-¬
gere: cultores dei eã adorare noz
debent. Ergo idices ⁊ pͥncipes se¬
culi. qui imꝑatoꝵ statua ᷤᷤ ad o¬
rant ⁊ imagines: hoc se facert in¬
telligant. qd tres pueri facere
nolentes. placuertꝰ Et notanda
ꝓprietas. Deos coli. imaginẽ abo¬
rari dicunt: qđ utrũq dei seruiˢ
non conuenit. Tunc nabuchodo¬
nosor rex repletꝰ est furore: et
aspectus faciei illiꝰ cõmutatꝰ ẽ.
In quib da psalmis tituli p̾notas¬
tur. ꝓ his qͥ cõmutabunt᷑. Sermo
gͥ cõmutationis ambigiuis est:
⁊ de bono in malũ. ⁊ de malo i
bonũ. Neq enĩ cõmutatio uul¬
tus nabuchodonosor bonȩ par¬
ti pot̾it coaptari: licet quidam
& inscriptionẽ psalmoꝵ de bono
ad malum referant: qd̵ hi qͥ nato¬
ralit̾ debuerant intelligere dm.
Et p̾cepit ut succenderet᷑ fornax¬
sueuerat: quasi ñ possit simplex

Expanded text:
erexisti, non adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imaginem auream, ut caeteri transtulerunt, voluerimus legere, cultores Dei eam adorare non debent. Ergo judices et principes saeculi, qui imperatorum statuas adorant, et imagines, hoc se facere intelligant, quod tres pueri facere nolentes placuerunt Deo. Et notanda proprietas, deos coli, imaginem adorari dicunt, quod utrumque servis Dei non convenit. Tunc Nabuchodonosor repletus est furore, et aspectus faciei illius commutatus est. In quibusdam psalmis tituli praenotantur: Pro his qui commutabuntur. Sermo igitur commutationis ambiguus est, et de bono in malum, et de malo in bonum. Neque enim commutatio vultus Nabuchodonosor bonae parti poterit coaptari. Licet quidam et inscriptionem Psalmorum de bono ad malum referant: quod hi qui naturaliter debuerant intelligere Deum, fornas. Quasi non posset simplex
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Non gͦ fortuitu quoscũq mi¬
nistros ꝑdidit nabuchodonosor:
s iuros fortes de toto: exercito
suo ⁊ adbella ꝓmptissimos: ut nos
Grande miracłm. Ligati mittun¬
tur in fornacẽ: ⁊ cadunt in medi¬
um ignis p̾cipites. Ardent un¬
cula quib ligat st̃: ⁊ iinctoꝵ
corpora timens flamma ñ tangit.
Huc usq hebrei legunt. Media
quȩ sequunt᷑. usq ad finẽ canti¬
ꝙ triũ pueroꝵ: in hebraico non
habentur. De quib ne om̃ino p̾¬
terisse uideam̃: pauca dicenda st̃
IeNe DIC TUS es

Expanded text:
tis . Non ergo fortuito quoscumque ministros perdidit Nabuchodonosor, sed viros fortes de toto exercitu suo et ad bella promptissimos: ut non Grande miraculum, ligati mittuntur in fornacem, et cadunt in medium ignis praecipites: ardent vincula quibus ligati sunt, et vinctorum corpora timens flamma non tangit. Hucusque Hebraei legunt: media quae sequuntur usque ad finem Cantici trium puerorum, in Hebraico non habentur: de quibus ne omnino praeterisse videamur, pauca dicenda sunt. Benedictus es,
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ eos non ꝓcacit̾ regẽ ad effu¬
sionẽ sui sanguinis ꝓuocare: s ita
reddere regi honorẽ debitũ ut dei
cultus non ledat᷑. Qd̃ aũ aiunt ñ
oportet nos de hac re respondere
tibi. ille sensus ẽ. Non debes audi¬
re u̾ba: quoꝵ iam reb ipsis ꝓba-¬
bis fortitudinẽ atq constantiã.
Ecce enĩ d̃s nr̃ quẽ colimꝰ potest
nos eriꝑe de camino ignis arden-¬
tis: ⁊ de manib tuis rex liberare.
Unde putauerat se t̾rere pueroᷤ
inde cernit in eis mat̾iam fortitu¬
dinis: nec in longũ differens. s pre¬
sens sibi pollicent᷑ auxiliũ dicen¬
tes. Ecce enĩ deus nr quẽ colunus:
ipse nos ⁊ de eo quod minaris in¬
cendio: ⁊ de tuis potest manibus
liberare. Qd̃ si noluerit. Dulchre
ad id qd dixerat potest eriꝑe noᷤ.¬
ñ intulit contrariũ si ñ potuerit
s si noluerit : ut ñ impossibilita¬
tis dei. s uoluntatiᷤ sit si ꝑierut.¬

Expanded text:
dicemus eo non procaciter regem ad effudicemus eo non procaciter regem ad effusionem sui sanguinis provocare, sed ita reddere regi honorem debitum, ut Dei cultus non laedatur. Quod autem aiunt: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ille sensus est: non debes audire verba, quorum jam rebus ipsis probabis fortitudinem atque constantiam. Ecce enim Deus noster quem colimus, potest eripere nos de camino ignis ardentiUnde putaverat se terrere pueros, inde cernit in eis materiam fortitudinis. Nec in longum differunt, sed praesens sibi pollicentur auxilium dicentes: Ecce enim Deus noster quem colimus, ipse nos et de eo quod minaris incendio, et de tuis potest manibus liberare. Quod si noluerit: Pulchre ad id quod dixerat: Potest eripere nos, non intulit contrarium, si non poterit, sed, si noluerit: ut non impossibilitatis Dei, sed voluntatis sit si per
Abbreviated transcription (Latin):
qui eduxerunt te de t̾ra egyꝑti.
Et in regũ uolumine iheroboam
ponens aureũ uitulũ in bethel: ido¬
la fecisse narrat᷑. Et econtrario mol¬
ta demonia singulari numero ap¬
pellantur. in ysaia: inclinauit
se. ⁊ adorat illud: ⁊ uotũ faciens
dicit. deus meus es tu. ꝓst̾nite uoˢ.
⁊ adorate statuã qũa feci. Qd̃ si nos¬
in furore p̾ceperit adduci pueroᷤ
tñ dat spatiũ penitudinis: ut si
ceciderint ⁊ adorauerint prior
culpa ueniã consequat᷑. sin autẽ
adorare contempserint. p̾seis
pena sit fornacis ardentis. Et qͥs ẽ
deus qui eripiat uos de manu me
a: Ille udelicet cuiꝰ seruu dudũ
adorasti: quẽ uere dm deoꝵ. ⁊ do¬
minũ regũ eẽ dixisti. Nabuchodo¬
nosor rex: non oportet nos de hac
re respondere t.In hebreo non ht̃
regem sic̃ in .lxx. ne adulari uide¬
rentur impio: aut regẽ uocare qͥ
ad iniqua cõpelleret. Quod si qui
contentiosus regẽ quoq legerit:

Expanded text:
qui eduxerunt te de terra Aegypti . qui eduxerunt te de terra Aegypti . Et in Regum volumine, Jeroboam ponens aureum vitalum in Bethel, idola fecisse narratur . E contrario multa daemonia singulari numero appellantur, ut in Isaia: Inclinat se, et adorat illud, et votum faciens dicit: Deus meus es tu . Prosternite vos, et adorate statuam quam feci. Qin furore praeceperit adduci pueros, tamen dat spatium poenitudinis, ut si ceciderint et adoraverint, prior culpa veniam consequatur: sin autem adorare contempserint, praesens poena sit fornacis ardentis. Et quis est deus qui eripiat vos de manu mea? etc. Ille videlicet cujus servum dudum adorasti, quem vere Deum deorum, et Dominum regum esse dixisti. 638 Nabuchodonosor rex, non oportet nos de hac re respondere tibi. In Hebraeo non habet regem, sicut in LXX, ne adulari viderentur impio, aut regem vocare eum qui ad iniqua compelleret. Quod si quis contentiosus regem quoque legerit:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ adesse uniu̾sȩ simul poterat
natones. Stat̃q ⁊ in ipso tem¬
pore accedentes uiri caldei: accusa¬
uerunt uideos. Quos prepositos
in babylone regis oꝑib inuidebat¬
⁊ offendebant᷑ ꝑegrino cultu ⁊ au̾¬
sione ydoloꝵ: nacti occasionẽ cuns¬
oꝑa regioni babyloniȩ. sydrach. mi¬
sach. ⁊ abdenago: qͥ contẽpserunt
loquunt᷑. Quos p̾tulisti nob̃ ⁊ cap¬
tiuos ac seruos pͥncipes ẽe fecisti:
hi elati in suꝑbia tua p̾cepta con¬
tem: nunt: deos tuos non colunt.
⁊ statuã aurea qũã erexist ñ ado¬
rant. Qd̃ in pͥncipio huiꝰ diximꝰ ui
sionis. hic manifesgꝰ approbator:
alios ẽẽ deos nabuchodonosor ⁊ ali¬
am statuã aureã. quã in cultũ su
uissit erigi. Nã ⁊ in consequentib
ipse rex loquit᷑. Deos meos non coli¬
tis: ⁊ statuã aureã qua constitui
non adoratis: Alii hanc dicunt
scripturȩ sc̃ȩ consuetudinẽ: ut unũ
idolũ appellet pluralit̾: ut ẽ illd̃
in exodo de uitulo. Isti dii tui isrł

Expanded text:
l poterant nationes. Statimque et ipso tempore accedentes viri Chaldaei accusaverunt Judaeos, etc. Quos praepositos in Babylone regis operibus invidebant, et offendebantur peregrino cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem crimiopera regionis Babyloniae, Sedrach, Misac, et Abdenago, qui contempserunt loquuntur: Quos praetulisti nobis, et captivos ac servos principes esse fecisti, hi elati in superbiam, tua praecepta contemnunt, deos tuos non colunt, et statuam auream quam erexisti, non adorant. Quod in principio hujus visionis diximus, hic manifestius approbatur, alios esse deos Nabuchodonosor, et aliam statuam auream quam in cultum sui jussit erigi: nam et in consequentibus ipse rex loquitur: Deos meos non colitis, et statuam auream quam constitui, non adoratis? etc. Alii hanc dicunt Scripturae sanctae consuetudinem, ut unum idolum appellet pluraliter, ut est illud in Evodo de vitulo: Isti sunt dii tui, Israel,