comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alunde pͥncipiũ habens uel causã ex qua sit.
& ideo inqͥunt alia talis substantia eẽ ñ potest.
quia ex patre deo om̃ia habent subsistendi causã
Unde ñ eẽ uerisimile dicunt. ut filius qui ex pa¬
tre ẽ. ⁊ ex se causã ñ habet ut sit s ex patre. simi¬
lis sit patͥ cũ ex alio pͥater causã ñ habeat. filius
autẽ ut ipsi allegant ẽẽ ñ potu̾it. nͥ hoc ipsũ ex
patre ut eẽt acceꝑit. Idõq ingenitũ dicunt eẽ dis¬
similẽ. Quasi uͦ quod sepe iam dixi gen̾atio po¬
testatis sit ñ naturȩ : cũ enĩ dico genitũ. ñ ꝓpͥetatẽ
naturȩ. s significationẽ genãtionis expressi
hoc exemplis euidentiorib aꝑpbabo. Nam si gen̾ã¬
liter dicam filiũ nec addã cuiꝰ: potest intelligi
⁊ filius hominis. ⁊ filius iniquitatis. ⁊ filiꝰ pesti¬
lentiȩ & filius diaboli sicut de uideis scͥptura
destat᷑ & quod in usu ⁊ fetus pecudis ⁊ pulli colũ¬
baꝵ. & ideo in appellatione filioꝵ: ñ ẽ ex pressio

Expanded text:
aliunde principium habens vel causam, ex qua sit: et ideo, inquiunt, alia talis substantia esse non potest, quia omnia ex Patre Deo habent subsistendi causam. Unde non esse verisimile dicunt, ut Filius quia ex Patre est, et ex se causam non habeat ut sit, sed ex Patre, similis sit Patri: cum Pater ex alio causam non habeat, Filius autem, ut ipsi allegant, esse non potuerit, nisi hoc ipsum ex Patre ut esset, acceperit. 97. Ideoque ingenitum et genisi vero, quod alibi saepe jam dixi, generatio potestatis sit, non naturae. Cum enim dico genitum, non proprietatem naturae, sed significationem generationis expressi; et hoc exemplis evidentioribus approbabo. Nam si generaliter dicam Filium, nec 725 addam cujus, potest intelligi et filius hominis, et filius iniquitatis, et filius pestilentiae, et filius diaboli, sicut de Judaeis Scriptura testatur : et quod in usu est, et foetus pecudis, et pulli columbarum. Et ideo in appellatione filiorum non est expressio
Abbreviated transcription (Latin):
turaꝵ : maxime cũ ꝑ filiũ in naturę diunȩ con¬
sortium transeamꝰ. Nquid potest donare qd̾ ñ
habet.÷
Ergo ñ ẽ dubiũ: quia
de eo qd̃
haber donat. E ideo ha
tura ñ sunt dii: ostendit unã ueri dei ẽe naturã
Namq ⁊ ipse potuit dicere. qui naturis ñ sunt
dii. si sciret pluralitatẽ diuinȩ ẽẽ nature: ut a¬
lia eẽt in patre. alia in filio. alia in sp̃u scõ. Dicen
dogͦ natura ñ sunt dii. unitatẽ nature ex p̃ssit
diuinȩ. Quid ẽ autẽ natura d̃m eẽ. nisi uerũ dͥm
eẽ. sicut ad thessalonicenseᷤᷤ dicit: quomͦ conu̾si
estis ad dm a simulachris. seruire deo uiuo &
uero Illi enĩ dii ẽẽ simulant᷑: natura autẽ d̾s
uiuus ⁊ uerus ẽ. Nam ⁊ in ipso usu nr̃o ẽ adopti¬
uus filius: & uerus filius. Adoptiuũ filiũ ñ
dicimꝰ filiũ ẽẽ natura: s eũ dicimꝰ natura eẽ. qͥ

Expanded text:
turarum; maxime cum per Filium in naturae divinae conturarum; maxime cum per Filium in naturae divinae consortium transeamus. Numquid potest donare, quod non habet? Ergo non est dubium quia de eo, quod habet, donat; et ideo habtura non sunt dii ; ostendit unam veri Dei esse naturam. Namque et ipse potuit dicere: Qui naturis non sunt dii, si sciret pluralitatem divinae esse naturae, ut alia esset in Patre, alia in Filio, alia in Spiritu sancto. Dicendo ergo: Natura non sunt dii; unitatem naturae expressit divinae. 87. Quid est autem natura Deum esse, nisi verum Deum esse? sicut ad Thessalonicenses dixit: Quomodo conversi estis ad Deum a simulacris servire Deo vivo et vero ? Illi enim dii esse simulantur, natura autem Deus vivus et verus est. 723 Nam et in ipso usu nostro est adoptivus Filius, et verus Filius. Adoptivum Filium non dicimus Filium esse natura: sed eum d
Abbreviated transcription (Latin):
ritas potior ẽ. Quid gͥ agunt qui negant natu¬
rã eẽ iuinã. nisi ut iam ñ solum filio calum¬
ditur ut̃ demones: quoꝵ simulachra dĩ appel¬
latione donant᷑. S apłicam auctoritatẽ sequa¬
mur: ut dicamꝰ in simulachris naturã ñ eẽ
diuinã. Si gͦ in simulachris ñ est. ñ ẽ in demo¬
nus. suꝑest ut in deo diuina sit natura atq
de deo patre dici: quod natura d̾s sit. Accipiant
nẽ quod eadem di patris sit natura quȩ filii ẽ.
quidẽ legimꝰ ẽẽ diuinã: naturȩ autẽ diuinȩ
ñ legimꝰ unitatẽ. S cum ipse filius dixerit ego
⁊ pater unũ sumꝰ unitatẽ diuinitatis ꝓbauit
Cum dixerit om̃ia quȩ pater habet mea sunt.
& infra. pater om̃ia mea tua sunt. ⁊ tua mea.
asseruit unitatẽ. Cum dixerit pat̾ qui in me
manet ipse loquit᷑. ⁊ oꝑa quȩ ego facio ipse fa
cit: unitatẽ eiudentissime declarauit. Deinde
sic dicere. ut nos faceret diuinaꝵ consortes na¬

Expanded text:
ritas est. 83. Quid igitur agunt, qui negant naturam esse divinam, nisi ut jam non solum Filio calumditur, ut daemones, quorum simulacra Dei appellatione donantur. Sed Apostolicam auctoritatem sequamur, ut dicamus in simulacris naturam non esse divinam. Si ergo in simulacris non est, non est in daemoniis: superest ut in Deo divina sit natura atquede Deo Patre dici quod natura sit Deus; accipiant nunc quod eadem Dei Patris sit natura quae Filii est,quidem legimus esse divinam, naturae autem divinae non legimus unitatem. Sed cum ipse Filius dixerit: Ego et Pater unum sumus ; unitatem divinitatis probavit. Cum dixerit: Omnia quae Pater habet mea sunt ; et infra: Pater, omnia mea tua sunt, et tua mea ; asseruit unitatem. Cum dixit: Pater qui in me manet, ipse et opera quae ego facio, ipse facit ; unitatem evidentissime declaravit. 85. Deisic dicere: Ut nos faceret divinarum consortes na
Abbreviated transcription (Latin):
diunitatis plenitudinẽ. s scđ̾m anime ratio¬
nalis ⁊ ut exp̃ssius dicamꝰ. humanȩ: nr̃i q cor¬
poris u̾itatẽ. Quid autẽ de ipso loquam᷑ adam.
qui cũ sit formatꝰ e limo t̾rȩ gen̾auit utiq fili¬
os suȩ consortes nat᷑e : participes gen̾is: successio¬
nis heredes: Diu̾sa quidẽ in filiis ⁊ parente pͥn¬
cipia: s humanȩ conditionis una natura. Nec tũ
dissimilitudo ortꝰ: similitudini substantiȩ p̃ua¬
dicauit. Similis gͦ filius patri: etiã in his quȩ
ꝓpt̾ humane conditionis fragilitatẽ. similitudi¬
nis plenitudinẽ habere ñ possent. Quomͦ gͦ
deo patri dissimilis filiꝰ uerus.  S pleriq eand̃e¬
sectã iquentes. disputationis genere discorda¬
re se putant ab his qui dissimilẽ patͥ filiũ ꝑ
om̃ia dicunt. Ideo hoꝵ qͦ qui similẽ dicunt fi¬
liũ s ñ uniꝰ substantię cũ patre: ineptias discu
milia ẽẽ dicas: dissimilia scđm u̾itatẽ. Nã et

Expanded text:
m animae rationabilis, et ut expressius dicamus, humani nostrique corporis veritatem. 105. Quid autem de ipso loquamur Adam, qui cum sit formatus e limo terrae, generavit utique filios suae consortes naturae, participes generis, successionis haeredes ? Diversa quidem in filiis et parente principia, sed humanae conditionis una natura; nec tamen dissimilitudo ortus similitudini substantiae praejudicavit. Similis ergo filius patri etiam in his, quae propter humanae conditionis fragilitatem similitudinis plenitudinem habere non possent: quomodo ergo Dei Patris dissimilis Filius verus? 727 CAPUT sectam sequentes, disputationis genere discordare se putant ab his, qui dissimilem Patri per omnia Filium dicunt. Ideo horum quoque qui similem dicunt Filium, sed non unius substantiae cum Patre, ineptias discutmilia dicas, dissimilia secundum veritatem. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dudũ audierint quidã dicentib nob̃. filium
d̃i qui gen̾atus sit. patri qui gen̾auit inequa¬
lem ẽẽ ñ posse. quãuis ille gen̾atus sit. iste ge¬
addasus ilam quidẽ questionẽ. uocẽ sibi arbitnt᷑
acclusam: s t̃giu̾satione damnabili in eodẽ loco
uestigiũ u̾tunt. ut putent mutationẽ fieri que¬
stionis. mutatione sermonis: dicentes. Quomo¬
do possunt ingenitꝰ ⁊ genitꝰ eẽ uniꝰ nature atq
substantiȩ : Ergo ut respondeã clem̃tissime i¬
nio: ñ legi. ñ audiui. Cuiꝰ gͥ mutabilitatis sunt
homines̃ istiꝰmodi ut nõs dicant ea usurpare
quȩ ñ sunt scͥpta cũ ea quȩ sunt scͥpta dicamꝰ
ꝙ ipsi obiciant qđ scͥptum ñ sit: Nonne ipsi
S adu̾sant᷑  & auctoritatẽ calũniȩ sue derogart

Expanded text:
Cum dudum audierint quidam dicentibus nobis Filium Dei qui generatus est, Patri qui generavit inaequalem esse non posse, quamvis ille generatus sit, iste geadversus quidem illam quaestionem vocem sibi arbitrantur occlusam, sed tergiversatione damnabili in eodem loco vestigium vertunt, ut putent mutationem fieri quaestionis mutatione sermonis, dicentes: Quomodo possunt esse ingenitus et genitus unius naturae atque substantiae? Ergo ut respondeam mihi nio, non legi, non audivi. Cujus ergo mutabilitatis sunt homines hujusmodi, ut nos dicant ea usurpare quae non sunt scripta, cum ea quae sunt scripta dicamus, et ipsi objiciant quod scriptum non sit? Nonne ipsi sibi adversantur, et auctoritate calumniae suae derogant
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis: s corporis ẽ. Ergo si ꝓficiebat ȩtate ho¬
minis: ꝓficiebat sapientia hominis. Sapientia
sensu ꝓfecit: quia sensu sapientia. Iesus autẽ ꝓ¬
ficiebat. ȩtate & sapientia: Quis sensus ꝓficiebat.
Si humanꝰ. gͦ ipse susceptus ẽ. Si diuinꝰ. gͦ mu¬
tabilis ꝑ ꝓfectum. Quod enĩ ꝓficit utiq muta¬
tur in meliꝰ: s quod diuinỹẽ ñ mutat᷑. Quod gͦ
mutat᷑: ñ utiq diuinũ. Sensus gͥ ꝓficiebat huma¬
nus. Sensum gͦ suscepit humanũ. E ut sciamꝰ
quia scd̃m hominẽ loquebat᷑ : p̃misit supra di¬

Expanded text:
oris est. Ergo si proficiebat aetate hominis, proficiebat sapientia hominis: sapientia autem sensu proficit, quia a sensu sapientia. Jesus autem proficiebat aetate et sapientia. Quis sensus proficiebat? Si humanus, ergo et ipse susceptus est: si divinus, ergo mutabilis per profectum. Quod enim proficit, utique mutatur in melius: sed quod divinum est, non mutatur: quod ergo mutatur, non utique divinum. Sensus igitur proficiebat humanus; sensum ergo suscepit humanum. 73. Et ut sciamus quia secundum hominem loquebatur, praemisit supra di
Abbreviated transcription (Latin):
sumpsit. Desinat gͦ dicere naturã uerbi in corpo¬
ris naturã ẽẽ mutatã. ne pari int̾p̃tatione uide¬
atur natura u̾bi in contagiũ mutata peccati.
Alud ẽ enĩ quod assũpsit : ⁊ aliud quod assũptũ ẽ
uirtus uenit in uirgine sicut ⁊ angłs ad eã dixit.
quia uirtꝰ altissimi obumbrabit te. S natum
ẽ corpus ex uͥgine: & ideo celestis quidẽ descensio.
s humana conceptio ẽ. Non gͦ eadem carnis potuit
aut ꝓlixa uid̾ant᷑ fortassis enĩ dicat aliquis. Non¬
ne de patris ⁊ filii diuinitate. quinq illis quos scͥ¬
sisti libris conclusorem te ẽẽ ꝓmiserasꝰ S quid fa¬
ciã: cum cotidie nouas seminent questiones:
N p̃terit sponsio: s astringit obiectio. Nam quẽad¬
modũ potest finis ẽẽ responsi: si modꝰ nullꝰ obiecti
plenior sicut debuit facta digestio ẽ. Nam cum
illud qd̃ ait dñs tͥstis est anima mea usq ad mor¬

Expanded text:
sumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corposumpsit. 61. Desinant ergo dicere naturam Verbi in corporis naturam esse mutatam; ne pari interpretatione videatur natura Verbi in contagium mutata peccati. Aliud est enim quod assumpsit, et aliud quod assumptum est. Virtus venit in Virginem, sicut et Angelus ad eam dixit quia virtus Altissimi obumbrabit te . Sed natum est corpus ex Virgine; et ideo coelestis quidem descensio, sed humana conceptio est. Non ergo eadem carnis potuit aut prolixa videantur. Fortassis enim dicat aliquis: Nonne de Patris et Filii divinitate quinque illis, quos scripsisti, libris conclusurum te esse promiseras? Sed quid faciam, cum quotidie novas seminent quaestiones? Non praeterit sponsio, sed astringit objectio. Nam quemadmodum potest finis esse responsi, si modus nullus objecti plenior, sicut debuit, facta digestio est. Nam cum illud quod ait Dominus: Tristis est anima mea usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
manã. E ideo ẽ manuel dictus ẽ: hoc ẽ nobiscũ
d̃s. hoc gͦ uerbum caro factum ẽ. ꝓ eo quod est
homo factus ẽ: sicut etiã iohel dixit. Effundam d
sp̃u meo suꝑ om̃em carnẽ. Non enĩ suꝑ irrationa¬
bilem carnẽ : s in homines futura ꝓmutit᷑ gr̃e
sp̃ualis effusio. Quod si scd̃m luteram uoᷤ tenetis
ut putetis ex eo quod scriptũ ẽ. quod u̾bum caro
factum ẽ. u̾bum di in carnẽ ẽẽ conu̾sum: ñqͥd
negatis scͥptum ẽẽ de dño quia peccatũ ñ fecit s
maledictũ conu̾sus est dñs : s quia nr̃m suscepit
ipse maledictũ. Maledictus enĩ inquit: qui pendet
in ligno. Miraris gͦ quia scͥptum ẽ u̾bum caro fac¬
tum ẽ. cũ caro assũpta sit a dĩ u̾bo: quando de pec¬
militudine carnis peccati factus. s ut pect̾m nr̃m
in sua carne crucifigeret. susceptionẽ ꝓ nobiꝰ infir¬
mitati obnoxii iam corporis peccati carnaliꝰ as¬

Expanded text:
mana; et ideo Emmanuel dictus est, hoc est, nobiscum mana; et ideo Emmanuel dictus est, hoc est, nobiscum Deus . Hoc ergo Verbum caro factum est, pro eo quod est, homo factus est. Sicut etiam in Joel dixit: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem ; non enim super irrationabilem carnem, sed in homines futura promittitur gratiae spiritalis effusio. 60. Quod si secundum litteram vos tenetis, ut putetis ex eo quod scriptum est, quod Verbum caro factum est, Verbum Dei in carnem esse conversum; numquid negatis scriptum esse de Domino, quia peccatum non fecit, smaledictum conversus est Dominus, sed quia nostrum suscepit ipse maledictum: Maledictus enim, inquit, qui pendet in ligno . Miraris ergo quia scriptum est: Verbum caro factum est, cum caro assumpta sit a Dei Verbo; quando de pecmilitudinem carnis peccati factus: sed ut peccatum nostrum in sua carne crucifigeret, susceptionem pro nobis infirmitatum obnoxii jam corporis peccati carnalis as
Abbreviated transcription (Latin):
substantiȩ p̃dicatur Uniꝰ autẽ substantiȩ est
u̾bũ cum deo. scdm pat̾nam ꝓfessionẽ. ⁊ ipsius
dñi assertionẽ. qui ait: ego ⁊ pater unũ sumꝰ
Uniꝰ gͦ substantiȩ pater cum t̾reno corpore p̃di¬
catur & adhuc indignamini arrianis. quia
hi dicunt filium dĩ creaturã ẽẽ. cũ ipsi dicatis
patrẽ uniꝰ cũ creaturis substantiȩ ẽẽ : Quid aũ
aliud agitis ista dicendo. nisi aut limũ adȩ t̾rã¬
q nr̃am diuinȩ substantiȩ comparetis aut cer¬
te diuinitatẽ in t̾renȩ corruptelȩ inuiriã trans¬
feratis ꝰ Dicendo enĩ quod u̾bum caro ⁊ ossa fac¬
tum ẽ. in t̾ram utiq dicitis ẽẽ conu̾sum: qmͣ ca
ro & ossa de t̾ris sunt. Scriptum ẽ inqͥunt quia
u̾bum caro factum ẽ. Scͥptum ẽ. ñ nego. S con¬
sidera quid sequat᷑. Sequit᷑ enĩ : & habitauit in
nobis. Hoc ẽ. illud uerbũ qd carnem suscepit. hoc
habitauit in nobis : hoc ẽ in carnẽ habitauit hu¬

Expanded text:
suscepit humanae? Unius autem substantiae est Verbum cum Deo secundum paternam professionem, et ipsius Domini assertionem, qui ait: Ego et Pater unum sumus . Unius ergo substantiae Pater cum terreno corpore praedicatur. Et adhuc indignamini in Arianis, quia hi dicunt Filium Dei creaturam esse; cum ipsi dicatis Patrem unius cum creaturis esse substantiae? 58. Quid autem aliud agitis ista dicendo, nisi ut aut limum Adae, terramque nostram divinae substantiae comparetis, aut certe divinitatem in terrenae corruptelae injuriam transferatis. Dicendo enim quod Verbum caro et ossa factum est, in terram utique dicitis esse conversum; quoniam caro et ossa de terris sunt. 59. Sic scriptum est, inquiunt, quia Verbum caro factum est . Scriptum est, non nego: sed considera quid sequatur; sequitur enim: Et habitavit 717 in nobis, hoc est, illud Verbum quod carnem suscepit, hoc habitavit in nobis, hoc est, in carne habitavit hu
Abbreviated transcription (Latin):
lus dixit quia iesus xp̃c heri ⁊ hodie: ipse ẽ ⁊ in
scła. hoc ẽ qui ñ scd̃m naturã mutatꝰ ẽ carnis: s
ĩmutabilis etiã in ipsa mutabili conditionis huma¬
nȩ qualitate ꝑmansit. Didicistis gͥ quia sacrifi¬
ciũ de nr̃o obtulit. Nam quȩ erat causa incarna¬
tionis: nisi ut caro quȩ peccauerat ꝑ se redimeret᷑.ꝰ
Quod percauerat gͥ hoc redemptũ ẽ. Non ẽ ĩmola¬
ta diuinitas u̾bi: quia ñ peccauerat diuinitas
ubi. Ex ideo ñ ẽ uerbi nat᷑a in carnis conu̾sa naturã.
quia ĩmunis peccati diuinit᷑as ꝓ pec̃co quod
ñ fecerat. se ñ debebat offerre. Hoc enĩ in se
obtulit xp̃c quod induit : induit quod ante
ñ habuit. Non gͥ diuinitatis suȩ diuinita¬
tẽ induit. in quo erat plenitudo diuinitatis
et̾nȩ s carnem assumpsit ut spolium carnis
exueret. atq in semet ipso ⁊ manubias diaboli
crucifigeret: & trophea uirtutis erigeret. Ergo

Expanded text:
ulus dixit: Quia Jesus Christus heri et hodie, ipse est in ulus dixit: Quia Jesus Christus heri et hodie, ipse est in saecula , hoc est, qui non secundum naturam mutatus est carnis, sed immutabilis etiam in ipsa mutabili conditionis humanae qualitate permansit. 56. Didicistis igitur quia sacrificium de nostro obtulit. Nam quae erat causa incarnationis, nisi ut caro quae peccaverat per se redimeretur? Quod peccaverat igitur, hoc redemptum est. Non est ergo immolata divinitas Verbi, quia non peccaverat divinitas Verbi: et ideo non est Verbi natura in carnis conversa naturam; quia immunis peccati divinitas pro peccato, quod non fecerat, se non debebat offerre. Hoc enim in se obtulit Christus, quod induit: et induit, quod ante non habuit. Non igitur divinitatis suae divinitatem induit, in quo erat plenitudo divinitatis aeternae: sed carnem assumpsit, ut spolium carnis exueret, atque in semetipso et manubias diaboli crucifigeret, et trophaea virtutis erigeret. 57. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
qui factus ẽ et ex semine dauud scdm carnem
& ad galathas. Postquã autẽ uenit plenitudo tẽ¬
poris: misit d̾s filiũ suũ factũ ex muliere. Et
ad timotheũ dixit. Memor esto iesum xp̃m resur¬
rexisse a mortuis: ex semine dauid. Ergo ex nobis
accepit quod ꝓpͥum offerret ꝓ nobis. ut nos redine¬
ret ex nr̃o: & quod nr̃m ñ erat: ex suo nobis diui
nr̃o sacͥficium : de suo p̃miũ. Multa q in eoden
⁊ scd̃m nat᷑am inuenies: & ultra naturã. Scdm
conditionẽ etenĩ corporis in utero fuit. natꝰ ẽ. lac¬
tatꝰ ẽ. in p̃sepio ẽ collocatus: s supra conditionẽ
uirgo concepit. uirgo generauit: ut crederes quia
d̾̃s erat qui nouabat naturã: ⁊ homo erat qͥ scd̃m
naturã nascebat᷑ ex homine. Neq enĩ ut quidã in¬
terp̃tati sunt. natura ipsa mutata uerbi est. quȩ
ĩmutabilis semꝑ ẽ : sicut ipse dixit. Uidete uide¬
te me quia ego sum: ⁊ ñ sum mutatꝰ. S etiã pa¬

Expanded text:
m carnem . Et ad Galatas: Postquam autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere . Et ad Timotheum dixit: Memor esto Jesum Christum resurrexisse a mortuis ex semine David . 54. Ergo ex nobis accepit, quod proprium offerret pro nobis, ut nos redimeret ex nostro: et quod nostrum non erat, ex suo nobis divinnostro sacrificium, de suo praemium est: multaque in eodem et secundum naturam invenies, et ultra naturam. Secundum conditionem etenim corporis in utero fuit, natus est, lactatus est, in praesepio est collocatus, sed supra conditionem Virgo concepit, Virgo generavit: ut crederes quia Deus erat, qui novabat naturam; et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine. 55. Neque enim, ut quidam interpretati sunt, natura ipsa Verbi mutata est, quae immutabilis semper est, sicut ipse dixit: Videte, videte me, quia ego sum, et non sum mutatus . Sed etiam Pa
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocis suȩ nesciebat auctorẽ. S uiuificatꝰ a
ñ temporis eẽ. s supra tempora. reliquit secula
& ascendens sp̃u suꝑ om̃e pͥncipiũ ait. In pͥncipi¬
o erat u̾bum: hoc est. remaneat cęlum. Nondũ
enĩ erat: quando in pͥncipio erat u̾bum. Nam ⁊¬
si cęlum habet pͥncipiũ: d̃s ñ habet. Deniq in
pͥncipio fecit ds celum ⁊ t̾ram. Aluid est fecit:
aliud ẽ erat. Qd̃ fit incipit: quod erat pͥncipiũ ñ
accepit : s p̃uenit. Remaneant etiã tempora: ꝙ
post celum tempora. Remaneant etiã angli
archangłi: & si pͥncipiũ eoꝵ ñ inuenio: erat tñ
quando ñ erant. Non erant: aliquando ceꝑunt¬

Expanded text:
qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus qui vocis suae nesciebat auctorem: sed vivificatus non temporis esse, sed supra tempora, reliquit saecula, et ascendens spiritu super omne principium, ait: In principio erat Verbum, hoc est, remaneat coelum; nondum enim erat, quando in principio erat Verbum. Nam etsi coelum habet principium. Deus non habet. Denique in principio fecit Deus coelum et terram . Aliud est, fecit: aliud est, erat. Quod fit, incipit: quod erat, principium non accipit, sed praevenit. Remaneant etiam tempora, quia post coelum tempora. Remaneant etiam angeli et archangeli. Et si principium eorum non invenio, erat tamen quando non erant. Non erant eni
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s legimꝰ. s ñ om̃s intelligimꝰ. & cum legitur
audimꝰ om̃s: & ñ audiunt om̃s. Incrassatũ ẽ enim
cor quorundã. ⁊ aures eoꝵ grauiter audierunt. au¬
res scilicet int̾ioris affectus. Non enĩ caro peccat quȩ
suũ seruat officium. ⁊ recipit auditũ: s animꝰ pu¬
ti auditus prauus int̾pres. qui recusat audire quȩ
dicunt᷑. intelligere quȩ legunt᷑. Quid aures tanquã
cera & plumbo clauditis: et tam̃ dñica beneficia
et officia naturȩ ñ potestis excludere. Audistis in¬
uiti: audistis fastiduientes. Auditis: ne quod ñ au¬
ille piscator. S ñ quasi piscator hoc dicit. s quasi
humani piscator affectus: qui iam ñ pisces caꝑet.
s homines uiuificaret. Non suũ est quod dicit.
s eius qui uiuificandi ei tribuit potestatẽ. Pisca¬
tor enĩ ipsis quos ante capiebat piscib taciturn¬
or erat: & circa diuina myst̾ia magis mutus.

Expanded text:
omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, omnes legimus, sed non omnes intelligimus. Et cum legitur, audimus omnes, et non audiunt omnes: Incrassatum est enim cor quorumdam, et aures eorum graviter audierunt ; aures scilicet interioris affectus. Non enim caro peccat, quae suum servat officium, et recipit auditum, sed animus puri auditus pravus interpres, qui recusat audire quae dicuntur, intelligere quae leguntur. Quid aures tamquam cera et plumbo clauditis, et tamen Dominica beneficia et officia naturae non potestis excludere? Auditis inviti, auditis fastidientes: auditis, ne quod non auille piscator: sed non quasi piscator hoc dicit, sed quasi humani piscator affectus; qui jam non pisces caperet, sed homines vivificaret . Non suum est, quod dicit: sed ejus qui vivificandi ei tribuit potestatem. Piscator enim ipsis, quos ante capiebat, piscibus taciturnior erat; et circa divina mysteria magis mutus,
Abbreviated transcription (Latin):
a cubiculo regis ȩt̾̃ni ⁊ a secreto matris ȩccłȩ sepa¬
rare conet᷑: ad quod illa anima in canticis canticoꝵ
ubum cłi se introduxisse significat. Caueamꝰ ne a
sinu patris & quodã utero pat̾nȩ archano q nat᷑e
substantiã unigeniti filii separemꝰ. u̾bis q his quib
u̾itas susceptȩ incarnationis astruit᷑ diuinȩ gen̾a¬
tioni p̃uidicia inferre meditem᷑: ne ⁊ nr̃m alicui
dicatur. si recte offeras. recte autẽ ñ diuidas. peccasti
quiesce: hoc est si nesciamꝰ quȩ sunt ꝓpͥa diuinita¬
tis et̾nȩ. incarnationis q distinguere. si creatorẽ cũ
suis oꝑib conferamꝰ. si auctorem tempoꝵ dicamꝰ
cepisse post tempora. neq enĩ potest fieri ut ꝑ quem
sunt om̃ia sit unus ex om̃ib: ñobis nolo credatur.¬
scͥptura recitet᷑. Non ego dico a me quia in pͥncipio
erat u̾bum: s audio. Non ego affingo s lego: quod

Expanded text:
a cubiculo regis aeterni, et a secreto matris Ecclesiae sepaa cubiculo regis aeterni, et a secreto matris Ecclesiae separare conetur, ad quod illa anima in Canticis canticorum Verbum Dei se introduxisse significat . 706 Caveamus ne a sinu Patris, et quodam utero paterno, arcanaeque naturae substantiam unigeniti Filii separemus, verbisque his quibus veritas susceptae incarnationis astruitur, divinae generationi praejudicia inferre meditemur; ne et nostrum alicui dicatur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti; quiesce; hoc est: Si nesciamus quae propria sunt divinitatis aeternae incarnationisque distinguere; si creatorem cum suis operibus conferamus: si auctorem temporum dicamus coepisse post tempora. Neque enim potest fieri ut per quem sunt omScriptura recitetur; non ego dieo a me, quod in principio erat Verbum , sed audio; non ego affingo,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ: quia sicut illi filium a patre. ita & isti
sp̃m a deo patre. et filio di separant. Nouato qͦ
et donato ⁊ om̃ib qui scindere corpus ȩccłȩ gestie¬
runt. uiritim dicitur. Sirecte offeras: recte autĩ
ñ diuidas.: peccasti. Ecclȩ enim sacrificiũ ẽ quod of¬
fertur deo. ad quam paulus dixit. Obsecro autem
ista sententia. qui animã rationalem ab incarna¬
tionis dñicȩ segregant sacram̃to. naturã hominis
ab homine segregare cupientes. & isti fortasse i
te offerunt tͥnitati: s rationẽ nesciunt nature
humanȩ diuinȩ q distinguere. Dĩ enĩ simplex
natura ẽ : homo ex anima rationali constat &
corpore: Si alt̾um tollas : totam naturã hominis
dem sub optione nominis xp̃iani ⁊ quadã nuncu¬
patiua fidei g̾manitate parricidalib gladiis nos
cupiant uulnerare. quia conu̾sio nr̃a ad eos ẽ. & do¬
minant᷑ nobis in seculo pecc̃ores. peccator enĩ dñ atur¬

Expanded text:
Judaeorum; quia sicut illi Filium a Patre, ita et isti Judaeorum; quia sicut illi Filium a Patre, ita et isti Spiritum a Deo Patre et Filio Dei separant. 10. Novato quoque et Donato et omnibus qui scindere corpus Ecclesiae gestierunt, viritim dicitur: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti. Ecclesiae enim sacrificium est, quod offertur Deo, ad quam Paulus dixit: Obsecro autem ista sententia, qui animam rationabilem ab incarnationis Dominicae segregant sacramento, naturam hominis ab homine separare cupientes. Et isti fortasurae humanae divinaeque distinguere; Dei enim simplex natura est, homo ex anima rationabili constat et corpore. Si alterum tollas, totam naturam hominis dem sub optione nominis christiani et quadam nuncupativa fidei germanitate parricidalibus gladiis nos cupiunt vulnerare; quia conversio nostra ad eos est, et dominantur nobis in saeculo peccatores. Peccator eni
Abbreviated transcription (Latin):
offeras recte autẽ ñ diuidas. peccast: quiesce. Si of¬
ferat eunomianꝰ. qui ex impietatis arrianȩ fonte
ꝑgrediens. redundanti ꝑfidiȩ suȩ labitur cȩno ge¬
nerationẽ tamen xp̃i quȩ suꝑ om̃ia ẽ asserens ex
philosophiȩ traditionib colligendã. cũ utiq alia
creaturaꝵ sit ratio. alia secretoꝵ. potentia diuinoꝵ
& ipsi dicitur. Si recte offeras rͥecte autẽ ñ diuidas
percasti: quiesce. Dicitur hoc sabelliano qui patrẽ
filium q confundit: dicitur hoc martionite. qui
alium putat dm noui. aliũ uet̾is testam̃ti. Dicitur
hoc manicheo ⁊ ualentino: qui ñ putauer̾t u̾itatẽ
carnis humanȩ. a xp̃o ẽẽ susceptam. Paulus qͦ sa¬
mosatenꝰ & basilides. in eadem sententiȩ sorte nu¬
merant᷑. Similiter qͦ eiusdẽ sententiȩ auctoritate
damnant᷑.: qui diuinitatẽ sc̃i sp̃s negauerunt.
Alii enĩ quidã uel arrianoꝵ iudei. uel arrian si

Expanded text:
offeras, non autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si ofofferas, non autem recte dividas, peccasti: quiesce . 7. Si offerat Eunomianus, qui ex impietatis Arianae fonte progrediens, redundanti perfidiae suae labitur coeno, generationem Christi, quae super omnia est, assereus ex Philosophiae traditionibus colligendam: cum utique atorum potentia divinorum; et ipsi dicitur: Si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti: quiesce. 8. Dicitur hoc Sabelliano, qui Patrem Filiumque confundit. Dicitur hoc Marcionitae, qui alium putat Deum novi, alium veteris 705 Testamenti. Dicitur hoc Manichaeo et Valentino, qui non putaverunt veritatem carnis humanae a Christo esse susceptam. Paulus quoque Samosatenus et Basilides in eadem sententiae sorte numerantur. 9. Similiter quoque ejusdem sententiae auctoritate damnantur, qui divinitatem sancti Spiritus negaverunt. Alii enim quidam vel Arianorum Judaei, vel Ariani sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nescit duudicare. Spiritalis autẽ druicdicat om¬
nia. & ideo abraham sacͥficium quod offerebat
diuisit. Sciuit etiam abel diuidere. qui ex pͥm¬
tiis ouiũ obtulit sacrificium. docens ñ t̾re mu¬
nera placitura deo quȩ degen̾au̾ant in peccores.
s ea in quib diuini mysterii gr̃a refulgeret. ꝓ¬
phetauit itaq nos ꝑ passionem dñi a culpa ẽe ii¬
dimendos: de quo scͥptum est. Etce agnus d̃i: ecce
qui tollit peccatũ mundi Unde ⁊ de pͥmitiis
obtulit: ut pͥmogenitũ designaret. Ostendit gͦ ue
etũ di sacrificium nos futuros: de quib ꝓpħa ait.
liferte dno filios arietum. Merito q dĩ udicio
çcłam constitutos. latam ẽẽ sententiã. Multoꝵ
enĩ hic figuram cerno popłoꝵ. quos diuina senten¬
tia comp̃hendit:. quoꝵ in illo cam iam tunc mun̾a
tentia ẽ. Itaq si uideus offerat qui filiũ uͥginis
oariȩ a patre deo separat: dicitur ei. Si recte

Expanded text:
nescit dijudicare: spiritalis autem dijudicat omnescit dijudicare: spiritalis autem dijudicat omnia . Et ideo Abraham sacrificium quod offerebat, divisit . 4. Scivit etiam Abel dividere, qui ex primitivis ovium obtulit sacrificium , docens non terrae munera placitura Deo, quae degeneraverant 704 in peccatore, sed ea in quibus divini gratia mysterii refulgeret. Prophetavit itaque nos per passionem Domini a culpa esse redimendos, de quo scriptum est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Unde et de primitivis obtulit, ut primogenitum designaret. Ostendit ergo verum Dei sacrificium nos futuros, de quibus Propheta ait: Afferte Domino filios arietum , Meritoque Dei judicio Ecclesiam constitutos latam esse sententiam; multorum enim hic figuram cerno populorum; quos divina sententia comprehendit, quorum in illo Cain jam tunc munera tentia est. Itaque si Judaeus offerat, qui filium virginis Mariae a Patre Deo separat, dicitur ei: Si recte
Abbreviated transcription (Latin):
Ebitum cupio soluendum:
s hesternos meos ñ inuenio
creditores: nisi forte imꝓuiso
conuentu putauert̃ nos ẽẽ
turbandos: s nunquã fides
uera turbat᷑. Itaq dum illi
forsitan ueniunt. ad istos qui
ꝓpositi sunt deflectamꝰ agricolas: quoꝵ alter
hoc est caim a fructib t̾rȩ: alter autẽ abel ui¬
delicet ex pͥmitiis ouium suaꝵ hostiam dño
obtulit. Nichil inuenio quod in specie munum
rep̃hendam: nisi qd̃ & cain mun̾a sua displi¬
cuisse cognouit : ꝙ dñs dixit. Si recte offeras
ubi crimenꝰ Non in oblatione mun̾is: s in
oblationis affectu. Sunt quidẽ qui recte ar¬
bitrant᷑ quia alius quȩ offerret elegerat.: aliꝰ
quȩ uiliora habuit offerebat. S ñ est ita mop
sp̃ualium sensus in nobis. ut putemꝰ quia cor
porale sacͥficium ñ spuitale quȩrebat. Ꝙ id̾o¬
dñs addidit quiesce: tolerabilius significans
abstinere a mun̾ib deferendis. quã infidele
studio munꝰ offerre. Qui enĩ nescit diuidere:

Expanded text:
es, cupio solvendum, sed hesternos meos non invenio creditores, nisi forte improviso conventu putaverunt nos esse turbandos: sed numquam fides vera turbatur. 2. Itaque dum illi forsitan veniunt, ad istos qui propositi sunt, deflectamus agricolas, quorum alter, hoc est Cain, a fructibus terrae: alter autem, Abel videlicet, ex primitivis ovium suarum hostiam Domino obtulit . Nihil invenio quod in specie munerum reprehendam, nisi quod et Cain munera sua displicuisse cognovit, et Dominus dixit: Si recte offeras,est crimen? ubi culpa? Non in oblatione muneris, sed in oblationis affectu. Sunt quidam qui recte arbitrantur, quia alius quae offerret, elegerat: alius quae viliora habuit, offerebat. Sed non est ita inops spiritalium sensus in nobis, ut patemus quia Dominus corporale sacrificium, non spiritale quaerebat. Et ideo addidit, quiesce , tolerabilius significans abstinere a muneribus deferendis, quam infideli studio munus offerre. Qui enim nescit dividere,
Abbreviated transcription (Latin):
alium uͦ d̃i filium credid̾unt: cũ ipsum qui in
pͥncipio erat u̾bum apud patrem. in sua ꝓpͥa ue¬
bum arbitrati sunt: ñ ipsum ẽẽ ci u̾bum. S
de nullo ꝓpħaꝵ dictum ẽ quia u̾bũ caro factũ

Expanded text:
aliud Dei Filium crediderunt: cum ipsum, qui in aliud Dei Filium crediderunt: cum ipsum, qui in principio erat Verbum apud Deum Patrem, in sua propria vebum arbitrati sunt, non ipsum esse Dei Verbum. Sed de nullo prophetarum dictum est quia Verbum caro factum
Abbreviated transcription (Latin):
suã & caro passa ẽ: nec ea corporis passione. u̾bi
natura mutata ẽ. In u̾itate enĩ nr̃a ẽ resurres
quia nec in phantasmate suꝑ mare ambulauit
quod discipłi in euangłio opinati ẽẽ ꝓdint᷑: s
excusant᷑ quia ñdũ erat sp̃s datus : nondũ enĩ
iesus fuerat honorificatꝰ. Nobis iam crucifixus
ẽ xp̃c . & resurrexit. Nobis iam sp̃s datus ẽ: qui
assertor ẽ u̾itatis. E discipuli quid̃ẽ aliquando
errauert̃: ne nos postea errare possemꝰ. Ergo illoꝵ
error nobis ꝓficit. Quasi homines errauerunt.
tasmate uenisse iesum p̾dicant. & illos condẽna¬
re debemꝰ qui adu̾sa erroris linea ñ unũ eundẽ¬
q filnim di dicunt. s aliũ ẽẽ qui ex deo patre natꝰ
sit. aliũ qui sit gen̾atꝰ ex uirgine: cũ euangłista
dicat quia u̾bũ caro factũ est: ut unũ dñm ie¬
sum ñ duos crederes. Nonnulli etiã aliud d̾i u̾bũ

Expanded text:
um naturam suam et caro passa est, nec ea corporis passione Verbi um naturam suam et caro passa est, nec ea corporis passione Verbi natura mutata est; in veritate enim nostra est resurrectio, quia nec in phantasmate super mare ambulavit, quod discipuli in Evangelio opinati esse produntur . Sed excusantur, quia: Nondum erat Spiritus datus ; nondum enim Jesus fuerat honorificatus . Nobis jam crucifixus est Christus et resurrexit: nobis jam Spiritus datus est, qui assertor est veritatis. Et discipuli quidem aliquando erraverunt, ne nos postea errare possemus. Ergo illorum error nobis proficit. Quasi homines errarunt, tasmate venisse Jesum praedicant, et illos condemnare debemus, qui adversa erroris linea non unum eumdemque Filium Dei dicunt: sed alium esse qui ex Deo Patre natus sit, alium qui sit generatus ex Virgine; cum Evangelista dicat quia Verbum caro factum est ; ut unum Dominum Jesum, non duos crederes. 48. Nonnulli etiam aliud Dei Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ enĩ inter homines caro eius. quia scdm hoĩem
rexit. Deniq angłs ait. Quid queritis uiuentẽ cũ mo:¬
tius: & bene mare dixit ñ ẽ metũ: quia suꝑ mare
erat. Deniq in mari & corporeis uestigiis ambulauit.
quando ⁊ subiectum mari. suꝑ mare petrũ am¬
nature: ñ luci nebulam humanȩ carnis offim¬
das. Rursus passionẽ p̃dicans. si nequaquã id qd̾
ẽ passibile recognoscas: pietatẽ dñi refellisti: salu¬
tem tuã negasti. Unde amentes eos estimare debe¬
mus. qui audientes di filium dicentẽ quid me ce¬
dis: scd̃m naturã diuinitatis subiectũ iniuriȩ pu¬
tauerunt. Dixit enim quid me cedis: s cedẽ diui¬
ua natura ñ sensit. Bixit. dorsum meũ dedi infla
Quod enĩ caro u̾bi patiebat᷑. uel manens in carne
dei uerbum patiebat᷑ carne. sicut scͥptum ẽ. xp̃o
in carne passo: in se utiq ꝓ corporis assũptione re¬
ferebat. ut quȩ nr̃a sunt ipse susciperet: & suiꝰ

Expanded text:
Non est enim inter homines caro ejus, quia secundum carrexit. Denique Angelus ait: Quid quaeritis viventem cum mortuis ? Et bene mare dixit: Non est mecum; quia super mare erat. Denique in mari et corporeis vestigiis ambulabat, quando et subjecto mari super mare Petrum amnaturae, non luci nebulam humanae carnis offundas. Rursus passionem praedicans, si nequaquam id quod est passibile recognoscas, pietatem Domini refellisti, salutem tuam negasti. Unde amentes eos aestimare debemus, qui audientes dicentem Dei Filium: Quid me caedis ? secundum naturam divinitatis subjectum injuriae putaverunt. Dixit enim: Quid me caedis? sed caedem divina natura non sensit. Dixit: Dorsum meum dedi in flaQuod enim caro Verbi patiebatur vel manens in carne, Dei Verbum patiebatur carne, sicut scriptum est: Christo in carne passo ; in se utique pro corporis assumptione referebat; ut quae nostra sunt, in se ipse susciperet, et suis
Abbreviated transcription (Latin):
silui. Lingua mea ñ habet spinas: sine impedi¬
m̃to fides debet exire. dum alii cenũ alienȩ lici
ꝓlatȩ tam̃ impietatis euacuant. qui aut he
xerunt. Habuit ista uox cenum: habuit ista
uox spinas. Dum alii in hoc labant cȩnũ. dum
aliis enodant᷑ spinȩ: uox nr̃a filium di xp̃m re¬
sultet. Michi prius ẽ sermo: cui nullas spinas ex¬
p̃ssa reliquit impietas. hic ẽ gͦ petrus qui respon
dicitur. quia nouit ñ solum ꝓpͥum s etiã com¬
mune seruare. huic astipulatus ẽ xp̃c: reuelaust
pater. Nam qu uerã gen̾ationẽ loquit᷑ patris.
a patre assũpsit. ñ sumpsit ex carne. fides gͦ est¬

Expanded text:
silui. Lingua mea non habet spinas; sine impedisilui. Lingua mea non habet spinas; sine impedimento fides debet exire. Dum alii coenum, alienae licet, prolatae tamen impietatis evacuant, qui aut Elitum esse dixerunt ; habuit enim ista vox coenum, habuit ista vox spinas: dum alii, inquam, hoc lavant coenum, dum in aliis enodantur hae spinae, vox nostra Filium Dei Christum resultet. Mihi purus est sermo, cui nullas spinas expressa reliquit impietas. 33. Hic est ergo Petrus qui responddicitur, quia novit non solum proprium, sed etiam commune servare. Huic astipulatus est Christus, revelavit Pater. Nam qui veram generationem loquitur Patris, a Patre assumpsit, non sumpsit ex carne. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. Legi enĩ ut ñ loquatur os meũ oꝑa hoĩum
adhuc: quia ñdũ id quod sentio int̾rogor. Non
ꝓferã labiis: quod animꝰ ñ ꝓbauit. Erit tempꝰ.
quando respondeã. Int̾rogabor ⁊ ipse quid sentiã.
tunc demũ respondebo qd̾ meũ est. Meũ ẽ enĩ fi¬
dem loqui: pietatẽ asserere. grãm p̃dicare. Non
gͥ quasi pigrior sensu. uoce tardioꝵ tacet: nec
quasi fastidiosus differt uocis obseqͥum: s quas
cautus ꝑicłm uulgaris opinionis euitat qui ꝑi¬
culũ ñ euitabat salutis. Deniq in post̾ĩorib ha¬
te reticebat ut doceret nos quod impioꝵ. nec u̾¬
bum debeamꝰ it̾are: hic inquã. ubi audiuit. uoᷤᷤ
autẽ quid me dicitis: statim loci ñ ĩmemor sui
pͥmatum egit. Primatũ utiq confessionis non
honoris: p̾matum fidei ñ ordinis. Hoc est dicere
nunc nemo me uincat: nunc meȩ partes sunt
debeo compensare quod tacui: debet ꝓdesse qd̵

Expanded text:
tiam; legi enim: Ut non loquatur os meum opera hominum tiam; legi enim: Ut non loquatur os meum opera hominum adhuc, quia nondum id quod sentio interrogor: non proferam labiis, quod animus non probavit. Erit tempus quando respondeam. Interrogabor et ipse quid sentiam, tunc demum respondebo quod meum est; meum est enim fidem loqui, pietatem asserere, gratiam praedicare. 31. Non igitur quasi pigrior sensu, voce tardior tacet, nec quasi fastidiosus differt vocis obsequium: sed quasi cautus periculum vulgaris opinionis evitat, qui periculum non evitabat salutis. Denique in posterioribus ha32. Hic ergo qui ante reticebat, ut doceret nos quod impiorum nec verbum debeamus iterare: hic, inquam, ubi audivit: Vos autem quid me dicitis ? statim loci non immemor sui, primatum egit: primatum confessionis utique, non honoris; primatum fidei, non ordinis. Hoc est dicere: Nunc nemo me vincat, nunc meae partes sunt: debeo compensare quod tacui, debet prodesse quod
Abbreviated transcription (Latin):
cum ioħe petrus frequenter adhibetur. Petrus di¬
cit tu es: ñ dicit tu ẽẽ cepisti. Petrus dicit tu es filiꝰ
d̃i: ñ dicit tu es creatura. Dixit hoc ioh̃es s adhu
ñ credidisti: quia ñ intellexisti myst̾ium supra
sapientiã recumbentis. Repetiuit petrꝰ: cõm̃dauit
enĩ addlidit ut legeres quod in xp̃i pectore recũ¬
bebat: & intelligeres quod eius caput in quo
pͥncipale om̃ium sensuũ ẽ. archano quod̾a sa¬
pientiȩ replebat᷑. S si ñ putas intelligendũ ẽẽ
myst̾ium: saltẽ noli impugnare iudiciũ. Laudat᷑
petrꝰ quia d̾i filium credidit quem uidebat. qr
se ab imꝑitȩ plebis rudib adhuc opinionib
separabat. Deniq cum int̾rogasset dñs quid ho¬
mines de filio hominis estimarent: cũ diceret᷑
uulgi sententia petrus tacebat. Taces gͦ sẏmon.
& respondentib aliis adhuc taces. cum ipse sis
ñ respondeo: qr ñ int̾rogor meã s alienã senten¬

Expanded text:
cum Joanne Petrus frequenter adhibetur . 29. Petrus dicum Joanne Petrus frequenter adhibetur . 29. Petrus dicit, Tu es ; non dicit: Tu esse coepisti. 710 Petrus dicit: Tu es Filius Dei; non dicit: Tu es creatura. Dixit hoc Joannes. Si adhuc non credidisti, quia non intellexisti mysterium supra sapientiam recumbentis, repetivit Petrus. Commendavirio; id enim addidit, ut legeres quod in Christi pectore recumbebat, et intelligeres quod ejus caput, in quo principale omnium sensuum est, arcano quodam sapientiae replebatur. Sed si non putas intelligendum esse mysterium, saltem noli impugnare judicium. Laudatur Petrus, quia Dei Filium credidit, quem videbat; quia se ab imperitae plebis rudibus adhuc opinionibus separabat. Denique cum interrogasset Dominus, quid homines de Filio hominis aestimarent, cum diceretur vulgi sententia, Petrus tacebat. 30. Taces ergo, Simon, et respondentibus aliis, adhuc taces ; cum ipse sis non respondeo, quia non interrogor meam, sed alienam senten
Abbreviated transcription (Latin):
putat ẽẽ quod secula sunt. Minoris enĩ sacͥlegii est
copulari diuinitati secula: quam p̃ferri. Si credas
itum quia xp̃c pͥncipium ñ sũpsit ex uirgine. s tñ
aliquod ante xp̃m estimes ẽẽ pͥncipiũ: in tempo¬
ris distantia de impietate contentio ẽ: uirginis
nĩ supparẽ negasti ẽẽ ñ temporis. Ego autẽ ⁊ sup¬
parẽ uirginis scd̃m susceptionẽ corporis ñ negabo
& creatorẽ temporis confitebor. Quid enĩ ꝓficis:
si dicas xp̃c qr hec an illa sit creatura: Creatura
mutat᷑: diuinitas adorat᷑. Noluit se sic xp̃c agno¬
sci: nec his tantũ quȩ supra hoĩem sunt m̾itis
estimari. Deniq cũ int̾rogasset quẽ me dicunt ẽẽ
hoies. cum alii dicerent helyam. alii ieremiã aui
unũ ex ꝓpħis: nullius sententiã p̃dicauit. Cum
credidit abundare: Deniq quasi ad testimoniũ
uet̾is & noui testam̃ti moyses cum helya adsciscit᷑

Expanded text:
putat esse, quod saecula sunt; minoris enim sacrilegii est putat esse, quod saecula sunt; minoris enim sacrilegii est copulari divinitati saecula, quam praeferri. 26. Si credas iterum quia Christus principium non sumpsit ex Virgine, sed tamen aliquod ante Christum aestimes esse principium: in tempore distantia, de impietate contentio est; Virginis enim supparem negasti esse, non temporis. Ego autem et supparem Virginis secundum susceptionem corporis non negabo, et creatorem temporis confitebor. Quid enim proficis, si dicas quia Christus haec an illa sit creatura? Creatura mutatur, non divinitas adoratur. 27. Noluit se sic Christus agnosci, nec his tantum, quae supra hominem sunt, meritis aestimari. Denique cum interrogasset: Quem me dicunt esse homines ? cum alii dicerent Eliam, alii Hieremiam, aut unum ex prophetis; nullius sententiam praedicavit: cum credidit abundare? Denique quasi ad testimonium veteris et novi Testamenti Moyses cum Elia adsciscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tas in suȩ claritatis u̾itate ñ poterat. Noli gͥ & tu
tis naturã est. Nam etsi credas a xp̃o carnem ẽẽ
susceptam. ⁊ offeras transfigurandũ corpus alta¬
rib. ñ distinguas tam̃ naturã diuinitatis: & tͥ
casti. Diuide enĩ quod meũ: diuide qd̾ suũ in u̾bis
fgo quod erat illus ñ habebã. & ille quod meũ est
ñ habebat. Suscepit quod meũ ẽ: ut imꝑtiret qd̾
suũ ẽ. Suscepit ñ ut confunderet: s ut repleret.
Si credas susceptionẽ. affingas confusionẽ: maniche¬
us ẽẽ clesisti: nec tam̃ eccłȩ filius ẽẽ cepisti. Si credaᷤ
susceptionẽ corporis. adiungas diuinitatis compassi¬
onẽ: portionẽ utiq ꝑfidiȩ. ñ ꝑfidiam declinasti. Ere¬
dis enĩ quod tibi ꝓdesse p̃sumis: ñ credis qd̵ c̃i dignũ
ẽ. Rursus si credas quia idem ds noui ⁊ uet̾is testa¬
m̃ti tempora autẽ u̾bo eius & mom̃ta p̃mittas: to¬
lerabilior ualentinꝰ ẽ. qui ñ scła ante dm̃.: s deos

Expanded text:
tas in suae veritatis claritate non poterat. Noli igitur, divinitatis est. Nam et si credas, a Christo carnem fuisse susceptam, et offeras transfiguratum corpus altaribus, non distinguas tamen naturam Verbi et casti . Divide quod meum, divide quod suum Verbi est. Ego quod erat illius, non habebam: et ille quod meum est, non habebat. Suscepit quod meum est, ut impertiret quod suum est: suscepit non ut confunderet, sed ut repleret. Si credas susceptionem, affingas confusionem; Manichaeus esse desisti, nec tamen Ecclesiae filius esse coepisti. 24. Si credas susceptionem corporis, adjungas divinitati compassionem: portionem utique perfidiae, non perfidiam declinasti; credis enim quod tibi prodesse praesumis: non credis quod Deo dignum est. 25. Rursus si credas quia idem Deus et novi et veteris Testamenti est, tempora autem Verbo ejus et momenta praemittas: tolerabilior Valentinus est, qui non saecula ante Deum, sed deos
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e fuisse dixerunt. Legi enĩ: quod ñ crederẽ nͥ
ipse legissẽ. Legi inquã in cuiꝰcdã libris sic positũ
organũ ⁊ eũ quo mouebat᷑ organũ uniꝰ inxp̃o
fuisse nat᷑ȩ. Quod ideo posu ut ex scriptis nõm
dep̃hendatur auctoris: & adu̾tant quãuis ex¬
quisitissimis argum̃tis ⁊ faleratis sermonib.
ñ posse iuĩ u̾itatis obduci. & hic mͥ frequent᷑
niceni concilii tractatũ se tenere cõmemorat.
S in illo tractatu patres nr̃i ñ carnẽ s di u̾bũ
uniꝰ substantiȩ cum patre ẽẽ dixerunt : & u̾bũ
qͥdem ex pat̾na ꝓcessisse substantia. carnẽ autẽ
ex uirgine ẽẽ confessi sunt. Quomͦ gͥ niceni con¬
cilii nom̃ obtendit᷑. & noua inducunt᷑ quȩ ñquã
nr̃i sensere maiores: cum utiq scͥpturȩ dicant qr¬

Expanded text:
naturae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, nisi naturae fuisse dixerunt. Legi enim quod non crederem, nisi ipse legissem: legi, inquam, in cujusdam libris sic positum, et organum, et eum a quo movebatur organum, unius in Christo fuisse naturae. Quod ideo posui, ut ex scriptis nomen deprehendatur auctoris; et advertant, quamvis exquisitissimis argumentis, et phaleratis sermonibus non posse vim veritatis obduci. 52. Et hic mihi frequenter Nicaeni concilii tractatum se tenere commemorat. Sed in illo tractatu patres nostri non carnem, sed Dei Verbum unius substantiae cum Patre esse dixerunt; et Verbum quidem ex paterna processisse substantia, carnem autem ex virgine esse confessi sunt. Quomodo igitur Nicaeni concilii nomen obtenditur et nova inducuntur, quae numquam nostri sensere majores; cum utique Scripturae dicant q
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatẽ umiꝰ ẽẽ naturȩ. Quȩ tantũ sacͥle¬
giũ inferna uomuer̃t: Iam tolerabiliores st̃
aeriam quoꝵ ꝑ istos ꝑfidiȩ robur adolescit.
ut maiori contentione asserant patrẽ ⁊ filrũ¬
diuinitatẽ dñi ⁊ carnẽ substantiȩ uniꝰ dicere
temptauer̃t. Deinde cũ isti dicant quia u̾bum in
tatẽ carnis ad firmitatẽ diuinitatis quadã fac̾ta
diuinȩ nat᷑e mutatione detorqueant. Sunt e¬
tiã qui in tantũ impietatis ꝓdierinit. ut putent
quia diumnitas dni circuncisa ẽ. & imꝑfecta d̾
ꝑfecta facta ẽ : & in ligno ñ caro s illa oꝑatͥx om¬
mũ substantia diuina. in carnis specie coagula¬
ta pendebat. Quis autẽ ñ horrescat: Quis audi¬
at quia ñ ex maria uͥgine s ex diuina substantia
passibilẽ sͥ carnẽ fec̾it d̃i u̾bum: qd̃ asserendo. eo
coet̾nũ d̾i u̾bo semꝑ fuisse contendant. Hoꝵ om
niũ autores sunt: qui diuinitatẽ ⁊ carnẽ dñi um

Expanded text:
naturae. Quae tantum sacrilegium inferna vomuerunt? Jam tolerabiliores sunt Ariani, quorum per istos perfidiae robur adolescit, ut majore contentione asserant Patrem, et Filiudivinitatem Domini et carnem substantiae unius dicere tentaverunt. Deinde cum isti dicant quia Verbum in tatem carnis ad infirmitatem divinitatis, quadam facta divinae naturae mutatione, detorqueant. 50. Sunt etiam qui in tantum impietatis prodierint, ut putent quia divinitas Domini circumcisa est, et imperfecta de perfecta facta est; et in ligno non caro, sed illa operatrix omnium substantia divina in carnis specie coagulata pendebat. Quis autem non horrescat? Quis audiat quia non ex Maria virgine, sed ex divina substantia passibilem sibi carnem fecerit Dei Verbum? Quod asserendo eo coaeternum Dei Verbo semper fuisse contendant. 51. Horum omnium auctores sunt, qui divinitatem et carnem Domini unius
Abbreviated transcription (Latin):
Non dicit cęlum ñ ẽ in me: s abyssus dicit ñ ẽ in me
N enĩ abysso s patri dixit: in manus tuas cõmendo
sp̃m meũ. Ipsa anima ⁊ si fuit in abysso: iam ñ ẽ: qͥa

Expanded text:
? Non dicit coelum, Non est in me, sed abyssus dicit, Non est in me. ? Non dicit coelum, Non est in me, sed abyssus dicit, Non est in me. Non enim abysso, sed Patri dixit: In manus tuas commendo spiritum meum . Ipsa anima etsi fuit in abysso, jam non est; quia