comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ. Itaq testimonio estis uob̾¬
metipsis. qmͣ filii estis eoꝵ qͥ ꝓpħas
occidert᷑. Prudentissimo sillogismo
arguit eos filios e̾ẽ homicidarũ:
dũ ipsi opinione bonitatis ⁊ głȩ in
ppłos sepulchra edificant ꝓpħarũ
quos maiores eorũ interfecerut᷑ ⁊ dictͣ.
Si fuissemus in illo tp̃r: nͣ fecissemus
ea quȩ fecertͣ patres nr̃i. Hoc autẽ
si sermone non dicant oꝑe locunt᷑.
ex eo qd̾ ambiciose & magnifice edi¬
ficant memoriã occisorũ quos apa¬
tͥbus suis eẽ uigulatos ñ negant.

Expanded text:
arum. Itaque testimonio estis vobismetipsis quia filii estis eorum qui prophetas occiderunt. Prudentissimo syllogismo arguit eos filios esse homicidarum, dum ipsi opinione bonitatis et gloriae in populo sepulcra aedificant prophetarum, quos majores eorum interfecerunt, et dicunt : « Si fuissemus in illo tempore, non fecissemus ea quae fecerunt patres nostri. Hoc autem etiam si sermone non dicant, opere loquuntur, ex eo quod ambitiose et magnifice aedificant memorias occisorum, quos a patribus suis esse jugulatos non negant.
Abbreviated transcription (Latin):
templũ & altare. Indiu̾sis diuersa
legi & debeo singłoꝵ opiniones ex¬
ponere. Alii ⁊ achariã filiũ barachiȩ
dicunt. qui induodeci ꝓpħis undeci¬
tiat. Si uͦ occisus sit: intertemplũ
& altare script᷑a non loquit᷑. maxime
cũ temporib eiꝰ. iux ruinȩ templi
fueruit. Alii ⁊ achariã: patre̾ ioħis
intelligi uolunt ex quib dã apocri¬
bhorũ somnus approbantes qd̾ ꝓptea
occisus sit: ꝙ saluatoris pͣ dicaret ad¬
uentũ: & hoc qr de scͥpturis ñ ht̃ auc¬
toritatẽ : eadẽ facilitate contennt᷑

Expanded text:
are. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decitiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitat
Abbreviated transcription (Latin):
im eicia. Qd in calice & parapside de¬
monstrarat. eo qd̾ foris loti eeñt.
& intrinsecus sordidi. ħ nc᷑ exe̾plo
sepulchrorũ replicat. qd quoni
sepulcbra foruisecus leiugata stͣ
calce. & ornata marmorib & auro:
coloribq distincta utꝰ aut̃ plena
stͣ ossib mortuorũ: sic & ꝑuersi
magistͥ. qui alia docent. & alia fa¬
ciunt. mundiciaͣ habitu uestis⁊
u̾borũ humilitate demonstrent.
uitꝰ aut̃ pleni st̃ omii spurcitia. ⁊¬
auaritia ⁊ libidine. Deniq mani¬
festiꝰ hoc ipsũ expͥmit inferens.
Sic & uos aforis quidẽ paretis ho-¬
minib iusti: uitꝰ aut̃ pleni estiꝰ hypo¬
cͥsi ꝙ inquitate. iii.

Expanded text:
itate. Quod in calice et paropside demonstrarat, eo quod foris loti essent, et intrinsecus sordidi, hoc nunc per exemplum sepulcrorum replicat: quod quomodo sepulcra forinsecus lita sunt calce, et ornata marmoribus et auro coloribusque distincta, intus autem plena sunt ossibus mortuorum: sic et perversi magistri, qui alia docent, et alia faciunt, munditiam habitu vestis, et verborum humilitate demonstrant: intus autem pleni sunt omni spurcitia, et libidine. Denique manifestius hoc ipsum exprimit, inferens: Sic et vos a foris quidem paretis hominibus justi: intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate. Vae
Abbreviated transcription (Latin):
surget eni gens contra gerite̾ & reg¬
nuͣ contra regnũ: & erunt pestilen¬
tiȩ & fames: & terrȩ motus: & nc̃
ea futura memorent᷑ que pacis
indicia st̃. S estimandũ iuxta
siones. pestilentias fames. & ter¬
re motus: & cetera quib genꝰ
cut᷑a sit pax: quȩ quieta omĩa
reꝓmittat. ut fides credentui
cõꝓbetur. utrũ transactis ma
ritas: tẽ repentinꝰ eis suꝑueniet.
interitus: sicut dolor parturi¬
Nentis: ꝙ nͣ effugient. Te duo
ertͣ in agro: unus assumet᷑: &
Iunus relinquet᷑. Duȩ molentes
Iin mola: una assumet᷑. & alia
relinquet᷑. Tunc inquit erunt
duo in agro. Quando. Temꝑe
uidelicet cõsũmatiõĩs. atq ui¬
dicii duo in agro pariter inue¬
uient᷑ eutoe᷑ habentes labore
& quasi parẽ sementẽ: s fruđ
laboris: non eque recipientes.
Duȩ quoq molentes simulent.
In duob qui inagro cõmoralli
& in duab quȩ pariter molunt
uł sinagogam intellige & eccłam.
p̃ceptorũ dĩ: uł ceteras hereses

Expanded text:
t enim gens in gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae, et fames, et terraemotus ; et nunc ea futura memorantur, quae pacis indicia sunt. Sed aestimandum juxta siones, pestilentias, fames, terraemotus, et caetera quibus genus cutura sit pax, quae quieta omnia repromittat, ut fides credentium comprobetur, utrum transactis malritas, tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut dolor parturientis, et non effugient . Tunc duo erunt in agro: unus assumetur, et unus relinquetur. Duae molentes in mola: una assumetur, et una relinquetur. Tunc, inquit, duo erunt in agro, quando, tempore videlicet consummationis atque judicii, duo in agro pariter invenientur eumdem habentes laborem, et quasi parem sementem, sed fructus laboris non aeque recipientes. Duae quoque molentes simul erunt: In duobus qui in agro commorantur, et in duabus quae pariter molunt, vel Synagogam intellige, et  Al. praeceptorum Dei: vel caeteras haereses,
Abbreviated transcription (Latin):
tis opimo sci̾tatis captabat głam:
ꝑ occasionẽ głȩ querebat lucra. sic
alia traditionis inuenta stropha un¬
pietatis arguit p̃ceptores. Siqͥs incon¬
tentione. seu in aliquo uirgio. uł in
causȩ ambiguo uirass intẽplo. &
postea conuictꝰ eẽt mendacis. ñ tene¬

Expanded text:
tis opinio sanctitatis captabat gloriam, et per occasionem gloriae quaerebat lucra: sic alia traditionis inventa stropha, impietatis arguit praeceptores. Si quis in contentione, seu in aliquo jurgio, vel in causae ambiguo, jurasset in templo, et postea convictus esset mendacii, non tene
Abbreviated transcription (Latin):
& pharisei ypocͥte : qr circuitis mare.
& aridã ut faciatis unũ ꝓselitũ. Q cũ
fuerit factꝰ facitis eũ filiũ gehenne
duplo ꝗͣ uos. Noneo studio seruamꝰ
quesita quo querimꝰ. Scͥbe ⁊ pharisei
totũ lustrantes orbẽ ꝓpt̾ negotiatios
&s diuersi luc tã adiscipłis captantla
& ꝓselitit ꝙ incircũcisũ miscere ypło diͣ.
S qui anͣ dũ eẽt ethnicꝰ simpliciter er¬
rabat. & erat semel filiꝰ gehennȩ: iudẽs
magistroꝵ uicia. & intelligens destruere
eos oꝑe. qd̾ u̾bis docebat᷑. reu̾tit᷑ ad uo¬
mitũ suũ: & gentilis facꝰtus quasi p̃¬
filiꝰ aut̃ uocat᷑ gehennȩ. quomͦ filiꝰ
ꝑdicionis. ⁊ filiꝰ huiꝰ scłi. Unusqͥsq

Expanded text:
s mare et aridam, ut faciatis unum proselytum: et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo quam vos. Non eo studio servamus quaesita, quo quaerimus. Scribae et Pharisaei totum lustrantes orbem, propter negotiationes, vel diversa lucra tam a discipulis captanda, , et incircumcisum miscere populo Dei. Sed qui ante, dum esset ethnicus, simpliciter errabat, et erat semel filius gehennae, videns 186 magistrorum vitia, et intelligens destruere eos opere, quod verbis docebant, revertitur ad vomitum suum: et gentilis factus, quasi prFilius autem vocatur gehennae, quomodo filius perditionis,
Abbreviated transcription (Latin):
terĩ ut intellectus mnisticos dims¬
tamꝰ. ꝓpt̾ alimoniã sacerdotioes
leuitarũ quoꝵ pars erat dñs oũi
rerũ offerri in tẽplo decimas. ho
unũ habebant studi. ut q̃ uisso
fuerant cõportarent᷑ cetera quȩ erãt
maiora utrũ quis faceret annon par¬
uipendebant. Ex hoc itaq capitulo
arguit eos auaritiȩ: qd̾ studiose etiã
uiliũ holerũ decimas exigant: & ui¬
dicĩ nͣ indisceptatione negocioꝵ nũaq¬

Expanded text:
ellectus mysticos dimittamus propter alimoniam sacerdotum et Levitarum, quorum pars erat Dominus, omnium rerum offerri in templo decimas; hoc unum habebant studii, ut quae jussa fuerant, comportarentur: caetera quae erant majora, utrum quis faceret, an non, parvipendebant. Et ex hoc itaque capitulo arguit eos avaritiae, quod studiose etiam vilium olerum decimas exigant, et judicium in disceptatione negotioru
Abbreviated transcription (Latin):
quo supͣ sensu arguit phariseos. si¬
mulationis atq m̃dacii qd̃ aliud osten¬
ddant hominib foris. aliud domi agant.
teriis. in fimbriis. in orationũ longitu¬
dine: & inceteris istiꝰ modi. intruisecꝰ
autt eeñt uiciorũ sordib pleni. Yeuob̾¬

Expanded text:
quo supra sensu arguit Pharisaeos simulationis atque mendacii, quod aliud ostendant hominibus foris, aliud domi agant. teriis, in fimbriis, in orationum longitudine, et in caeteris istiusmodi, intrinsecus autem essent vitiorum sordibus pleni.
Abbreviated transcription (Latin):
norant natũ ẽẽ deuirgine: s dũ p̾dã
e subiecta sibi ylebe appetunt. nec
ip̃i intͦeunt regna celoꝵ: nec eos qui
poterant intrare ꝑmittũt. Hoc ẽ qd̾
inosee ꝓpħa arguit. Abscondert᷑ sa¬
cerdotes cuã: interfecert̃ sichua.
& rursũ. Sacerdotes ñ dixert̃ uͥẽ¬

Expanded text:
norant natum esse de Virgine; sed dum praedam de subjecta sibi plebe appetunt, nec ipsi introeunt regna coelorum, nec eos qui poterant, intrare permittunt. Hoc est quod in Osee propheta arguit: Absconderunt Sacerdotes viam, interfecerunt Sicimam . Et rursum: Sacerdotes non dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ antixp̃i multi stͣ. Ego reor õs
heresiarchas antixp̃os eẽ. ꝙ sub
noĩe xp̃i ea docere quȩ contraria
ixp̃o st̃. Nec mirũ si aliquos
uideamus seduci. cũ dñs dixerit.
& multo ᷤᷤ seducent. Fudituri enĩ
estis pͣlia & opiniones p̃lioꝵ: uide¬
te ne turbemini. Oportet enĩ hec
fieri: s non dũ ẽ finis. Cũ gͥ hec fie¬
ri uiderimus. ñ putemꝰ diem in¬
stare udicii: s intempꝰ aliud reser¬
uari: cuiꝰ signuͣ ꝑspicue in con¬
sequentib ponit᷑. Surget enim
gens contra gente̾. & regnũ contra
regnũ. & ert̃ pestilentie & fames. q

Expanded text:
autem Antichristi multi sunt . Ego reor omnes haeresiarchas, Antichristos esse, et sub nomine Christi ea docere, quae contraria sunt Christo. Nec mirum si aliquos ab his videamus seduci, cum Dominus dixerit: Et multos seducent. Audituri enim estis praelia, et opiniones praeliorum: videte ne turbemini. Oportet enim haec fieri; sed nondum est finis. Cum haec igitur fieri viderimus, non putemus diem instare judicii, sed in tempus illud reservari, cujus signum perspicue in consequentibus ponitur. Consurget enim gens contra gentem, et regnum contra regnum, et erunt pestilentiae et f
Abbreviated transcription (Latin):
steria seruitutis eiꝰ. Quia qͦ dixerat
dñs oiͣa oꝑa sua faciunt ut uideant᷑
ab hominib qd̃ gñalit᷑ accusarat nc̃
in partes diuidit. Pictaciola illa
decalogi philacteria uocabant. qd̾
quic̃q habuisset. ea quasi ob custo.¬
diã ⁊ munim̃tũ sui haberet. ñ intel¬
ligentib phariseis qd̾ hec incorde
portanda sint: ñ incorꝑe. Alioqͥr
armaria. ⁊ arche hñt libros. & di
noticiã nͣ hñt. Hoc apd̾ nos suꝑsit¬

Expanded text:
ia servitutis ejus. Quia ergo dixerat ia servitutis ejus. Quia ergo dixerat Dominus: Omnia opera sua faciunt, ut videantur 186 ab hominibus; quod generaliter accusarat, nunc per partes dividit. Pictatiola illa Decalogi, phylacteria vocabant: quod quicumque habuisset ea, quasi ob custodiam et monimentum sui haberet: non intelligentibus Pharisaeis quod haec in corde portanda sint, non in corpore: alioquin et armaria, et arcae habent libros, et notitiam Dei non habent. Hoc apud nos superstit
Abbreviated transcription (Latin):
recubitꝰ incenis. & pͥmas cathedraᷤ
in synagogis. & salutatiõs inforo.
&s uocari ab hominib rabi. Uetiob̾
Ligabis ea in manutua: & ertͣ ĩmota
cõpleant᷑. Sint anͣ ocłos tuos. ut die
ac nocte mediteris in illis. Hoc pha¬
risei male interp̃tantes scͥbebant
ĩ m̃branulis decalogũ moysi: id eꝰ
decẽ legis u̾ba cõplicantes ea oligan¬
tes infronte. & quasi coronã capiti
facientes. ut sẽꝑ anͣ ocłos moueret᷑
qd̾ usq hodie uidi ⁊ babilonii facũt.
Et qͥ hoc habuerit: qͣsi religiosus in
ppło iudicat᷑. Iusserat qͦ aliud moyses:
ut inquatuor angulis pallioꝵ iacinc¬
tinas fimbrias facerẽt ad isrłis ppłm
dinoscendũ. ut quomͦ incorporib cir¬
sticiosi magistri captantes aure po¬
płarẽ atq ex muliercłis sectanteslucͣ.
faciebãt gͣndes fimbrias. & accutis¬
simas in eis spinas ligabãt ut uidelicet
ambulantes & sedentes interduͣ
pungerent᷑. & quasi h cõmonitioe
retraherent᷑ ad officia dĩ. & ad mini

Expanded text:
in coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et vocari ab hominibus, Rabbi. Vae illis Ligabis ea in manu tua, et sint immota compleantur; sint ante oculos tuos, ut die ac nocte mediteris in eis. Hoc Pharisaei male interpretantes scribebant in membranulis decalogum Moysi, id est, decem verba legis plicantes ea et ligantes in fronte, et quasi coronam capiti facientes, ut semper ante oculos moverentur: quod usque hodie inde Babylonii faciunt, et qui hoc habuerit quasi religiosus in populis judicatur. Jusserat quoque aliud Moyses ut in quatuor angulis palliorum hiacynthinas fimbrias facerent, ad Israelis populum dignoscendum, ut quomodo in corporibus ciriam. Superstitiosi magistri captantes auram popularem, atque ex mulierculis sectantes lucra, faciebant grandes fimbrias, et acutissimas in eis spinas ligabant, ut videlicet ambulantes et sedentes interdum pungerentur, et quasi hac admonitione retraherentur ad officia Domini, et mini
Abbreviated transcription (Latin):
modi erat fimbria parua & breus
ex legis p̃cepto. quã & mulier illa
que sanguine fluebat tecigit ĩ pal¬
lo dm̃i. s nͣ eͣ conpuncta siꝑsticiosi
sentib phariseoꝵ: magisq sanasa
ad tactũ eiꝰ. Cũq suꝑfiue dilatenst

Expanded text:
modi erat fimbria parva et brevis ex Lege praecepta, quam et mulier illa quae sanguine fluebat, tetigit in pallio Domini : sed non est compuncta superstitiosis sentibus Pharisaeorum; magisque sanata ad tactum e
Abbreviated transcription (Latin):
& importabilia. & impont᷑ in hume¬
ros hominũ digito aut̃ suo nolũt
ea mouere. Hoc gn̾alit adu̾su
om̃s magistros. qui grandia uibet.
& minora ñ faciunt. Notandũ autͣ
qd̾ & humeri & digitus. ꝙ onera. &

Expanded text:
tabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Hoc generaliter adversus omnes magistros, qui gravia jubent, et minora non faciunt. Notandum autem 185 quod et humeri, et digitus, et onera, et
Abbreviated transcription (Latin):
tne᷑ gentiũ apls ẽẽ se dixerit. aut
qͣm uulgato sermone maxime in
palestine & in egipti monasteriis:
se inuice̾ patres uocent. Eͦ sic soluit᷑
aliud natura patrẽ ee̾ uł magistrũ
aluco indulgentia. Nos si hominẽ
patrẽ uocamꝰ honorẽ etati deferimꝰ.
ñ actorẽ nr̃ȩ ostendimꝰ uitȩ Magist̾
quoq arͣ. ex consortio ueri magistri.
Qne infinita replicẽ qͦmͦ unꝰ ꝑnaturã¬

Expanded text:
torem gentium Apostolus se esse dixerit ; aut quomodo vulgato sermone, maxime in Palaestina et Aegypti monasteriis se invicem Patres vocent? Quod sic solvitur: Aliud esse natura patrem vel magistrum, aliud indulgentia. Nos si hominem patrem vocamus, honorem aetati deferimus, non auctorem nostrae ostendimus vitae. Magister quoque dicitur ex consortio veri magistri. Et ne infinita replicem, quomodo unu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: ut ubi israelis fuerat ab
assiriis pͥma captiuitas. ibi
niũ nasceretur. Ex inde ce¬
pit iħc p̃dicare & dicere pe¬
nitentiam agite. appropin¬
quabit enĩ regnũ celorum
ohe tͣdito: recte ipse incipit
p̃dicare. Desinente lege. con
dit se eurꝰdẽ ẽẽ dĩ filiũ. cuiꝰ

Expanded text:
tem, ut ubi Israelis fuerat ab Assyriis prima captivitas, ibi nium nasceretur. Exinde coepit Jesus praedicare et dicere: Poenitentiam agite, appropinquabit enim regnum coelorumnne tradito, recte ipse incipit praedicare: desinente Lege, consdit se ejusdem Dei esse Filium, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
ab insidiis hostis antiqͥ soller¬
ter munire inuigilant. Qui
uͦ ꝑfecti ẽẽ uolentes omnib
suis uenditis atq in elemosi¬
nas pauꝑm distributis. sie
ar ce ierłm & ꝓximi templi
d̃i atq arce testam̃ti inhabi¬
tant. qr gr̃ȩ conditoris subli¬
mius appropiant. bñ dicit᷑
qͥa ñ eis humane ꝓuidentiȩ
electionis. s ꝓuentu sortis
contigerit habitatio sc̃ȩ ci¬
uitatis. sicut & ceterarum
possessio ciuitatũ tẽporib
iosue sorte data ẽ. filiis ifrł̃.
quia nmirũ & parua par-¬
ui. & magna bona magni
occulti iudicis ac largitoris
munere ꝑcipiunt. Bñdix̃
Pierłm. E nos sublimẽ uitã¬
electoꝵ quã sequi imitando
ñ possumꝰ. congatidendo
ꝗͣ de tribu iuda & beniamin

Expanded text:
ab insidiis hostis antiqui munire solerter invigilant. Qui vero perfecti esse volentes, omnibus suis venditis, atque in eleemosynas pauperum distributis, sic arce Hierusalem et proximi templo Dei atque arcae testamenti inhabitant, quia gratiae Conditoris sui sublimius appropiant. Bene dicitur, quia non eis humanae providentia electionis, sed proventu sortis contigerit habitatio sanctae civitatis, sicut et caeterarum possessio civitatum temporibus Josue sorte data est filiis Israel; quia nimirum et parva parvi et magna bona magni, occulti judicis ac largitoris munere percipiunt. Benedixit etc. Et nos sublimem vitaelectorum, quam sequi imitando non possumus, congaudendo quam de tribu Juda et Benjamin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eiuisdẽ ciuitatis portaᷤ. tͣres.
edificia abundant̃. in canti¬
cis. ymnis & psalteriis. eym¬
balis. cytharis. in tubis &
gr̃arũ actione una eũ ipsis
cũ instante tempore et̾̃nȩ
retͥbutionis. qͣsi dui desidera¬
tã dedicationẽ ciuitatis dĩ
fideles et̃na ꝑ oꝑib suis pre¬
mia consecunt᷑. qͣndo uelut
neemias & etras. ceteriq sa¬
cerdotes & leuite. suos sin¬
guli oparios ꝓducentes. cun¬
cti fideliũ ppłoꝵ magistri
suos quiq qͦs dño acqͥsier̃t
auditores ad mȩnia ꝑatriȩ
cȩlestis intͦducunt. Tune
int̃ alia sc̃ȩ mȩnia eiuitatiꝰ

Expanded text:
usdem civitatis portas, turres et aedificia deambulantes, in canticis et hymnis, in psalteriis, cymbalis, citharis, in tubis et gratiarum actione, una cum ipsis Cum instante tempore ultimae retributionis, quasi diu desiderata dedicatione civitatis Dei, fides aeterna pro operibus suis praemia consequitur; quando velut Nehemias et Ezras, caeterique sacerdotes et Levitae, suos singuli operatios producentes, cuncti fidelium populorum magistri, suos quique, quos Domino acquisierunt auditores, ad moenia patriae coelestis introducunt. Tunc inter alia sanctae moeni
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. & sicut ioħes apostolꝰ
ait. sanguis r̃u filii di emun¬
dat nos ab omni peceato Tẽ
uera erit unitas: cũ fuerit
d̃s omnia in omnib. Tunc ue¬
ra azimoꝵ sollemnitas in leti¬
cia celebrabit᷑: cũ nullo in ele¬
ctis ꝑmanente ferm̃to malitiȩ
& nequitiȩ. õs in ueritate &
sinceritate cordis. diuinȩ uifio¬
ni adherebunt. Et hoc non
in .uii. dieb scłi labentis: sed
in una die uitȩ ꝑhennis in
atriis dñi quȩ melior ẽ super
n mendat: Fecerunt inqͥt sollẽ¬
s nitatẽ azimoꝵ. septẽ diebus.¬

Expanded text:
mundi. Et sicut Joannes apostolus mundi. Et sicut Joannes apostolus ait: Sanguis Jesu Filii Dei mundat nos ab omni peccato . Tunc vera erit unitas, cum fuerit Deus omnia in omnibus . Tunc vera azymorum solemnitas in laetitia celebrabitur, cum nullo in electis permanente fermento malitiae et nequitiae, omnes in veritate ac sinceritate cordis, divinae visioni adhaerebunt; et hoc non in septem diebus saeculi labentis, sed in una die vitae perennis in atriis Domini, quae melior est super ratiam commendat . Fecerunt solemnitatem azymorum septem diebus
Abbreviated transcription (Latin):
& nequitiȩ: s in azimis sin¬
ceritatis & ueritatis. Quȩ
septẽ est dieb celebranda:
qr ꝑ omne seculi huiꝰ tempꝰ
quod tot dieb currit. in sin¬
ceritate nob̃ est & ueritate.
immo omniũ bonoꝵ operũ
uictimis atq holocaustis
ñr paschali tempore mortẽ
transitorie gustatã. eterna
resurrectionis uirtute deuicit.
potest hoc loco celebratio
paschȩ ad tempꝰ nr̃ȩ resur-¬
rectionis typice referri: ut
edificatio quidẽ templi. pre¬
sentẽ sc̃ẽ ȩccłiȩ statũ designet:
dedicatio. uitã futurã. quȩ
in animarũ sc̃arum cum de
corpore exierint exultatione
gerit᷑: immolatio paschȩ.
głam insinuet resurrectioniᷤᷤ:
eum õs electi carne agni ĩma¬
culati. id est dei & dñi nr̃i
ñ ampliꝰ in sacram̃to creden¬
tes. s in re ipsa ac ueritate
uidentes reficiunt᷑: Unde et
in hoc pascha. om̃s sacerdotes
ac leuitȩ. omnis ppłi cȩtꝰ. om̃s
qui de gentib ad eos conflux¬
erant. mundi fuisse. om̃s qͣsi

Expanded text:
in azymis sinceritatis et veritatis . Quae septem diebus est celebranda; quia per omne saeculi hujus tempus, quod tot diebus currit, in sinceritate nobis est et veritate, imo in omnium bonorum operum victimis atque holocaustis ominus noster paschali tempore mortem transitorie gustatam, aeterna resurrectionis virtute devicit; potest hoc in loco celebratio paschae ad tempus nostrae resurrectionis typice referri; ut aedificatio quidem templi praesentem sanctae Ecclesiae statum designet, dedicatio vitam futuram, quae in animarum sanctarum, cum de corpore exierint, exsultatione geritur. Immolatio paschae gloriam insinuet resurrectionis, cum omnes electi carne Agni immaculati, id est, Dei et Domini nostri, non amplius in sacramento credentes, sed in re ipsa ac veritate videntes reficiuntur. Unde et in hoc pascha omnes sacerdotes ac Levitae, omnis populi coetus, omnes qui de gentibus ad eos confluxerant, mundi fuisse omnes, quas
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. Hlȩc ẽ namq maxima in
hoc scło & in futuro letitia u¬
stoꝵ. ꝑfectũ esse opꝰ eccłiȩ: con¬
uersis etiã gentilib qui olim
gionis: Huc usq reditus de
babylone in ierłm ppłi qui
captiuatꝰ fuerat: reductio
uasoꝵ quȩ abducta: restaura¬
tio templi ac dedicatio. quod
incensũ est: celebratio sollem¬
nitatũ. & decantatio canticoꝵ
dñi quȩ in terra aliena can¬
tari ñ poterant. sub ducib
zorobabel & iosue describunt᷑.
peccato pͥmȩ p̃uaricationis
in mundũ uenerant. sacͣm̃tis
fidei purificati saluant᷑: uel
hi qͥ peccando fidem acceptã
corruꝑant. penitendo resipi¬
scunt: & utriq ꝑ unũ eundẽ¬
q saluatorẽ. uerũ regem ac
sacerdotẽ quasi pascha felicis¬
simũ celebrantes. de hoc mun¬
do ad patrẽ. de morte tͣnserT̃
ad uitã. Ueruͣ quia templo
incenso atq urbe ierosolima
subu̾sa. scripturȩ qͦq sc̃ȩ que
ibidẽ seruabant᷑. simul fueratł
hostili clade perustȩ. has mise

Expanded text:
maxima in hoc saeculo et in futuro laetitia justorum, perfectum esse opus Ecclesiae, conversis etiam gentilibus, qui olim gionis. Hucusque reditus de Babylone in Hierusalem populi, qui captivatus fuerat; reductio vasorum, quae abducta; restauratio ac dedicatio templi, quod incensum; celebratio solemnitatum, et decantatio canticorum Domini, quae in terra aliena decantari non poterant, sub ducibus Zorobabel et Josue scribitur. peccato primae praevaricationis in mundum venerant, sacramentis fidei purificati salvantur; vel hi qui peccando fidem acceptam corruperant, poenitendo resipiscunt, et utrique per unum eumdemque Salvatorem, verum regem ac sacerdotem, quasi pascha felicissimum celebrantes, de hoc mundo ad Patrem, de morte transeunt ad vitam. Verum quia templo incenso, atque urbe Hierosolyma subversa, Scripturae quoque sanctae, quae ibidem servabantur, simul fuerant hostili clade perustae, et has, mise
Abbreviated transcription (Latin):
porcorũ suffocant᷑ : Eẜ ecce om̃is
ciuitas exiit obiuiã iħu: & uiso
eo rogabant ut transiret a finib
eoꝵ. Qd rogant ut transeant. fi¬
nes eoꝵ: ũ de suꝑbia hoc faciĩt.
ut ñ nulli arbitrant᷑. s de hu¬
militate: qua psentia dm̃ se ur¬
dignos indicabant. Sicut & pe

Expanded text:
uffocantur? Et ecce tota civitas exiit obviam Jesu, et viso eo, rogabant eum, ut transiret a finibus eorum. Quod rogant ut transeat a finibus eorum, non de superbia hoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate qua se praesentia Domini indignos judicabant, sicut et P
Abbreviated transcription (Latin):
si serui fugitiui pꝰ multuͣ tem¬
poris dñm suũ uideant. nicħ
aliuid nͥ de u̾berib dep̾cant᷑. sic
ꝙ demones cernentes dñm in
t̾ris repente u̾sari: adiudican¬
dos se uenisse credebant. Pre¬
sentia saluatoris tormenta st̃
demonũ. ridiculeq quidã pu¬
tant demonia scire filiũ dĩ:
diabolũ autͣ aut̃ ignorare. eo
qd̾ minoris malicie sint isti.
quã iste cuiꝰ satellites stͣ. cũ
om̃is scientia discipłoꝵ ad ma¬
gistrũ referenda sit: & tam
demones quã diabolus suspi
cari mragis filiũ dĩ. quã nos¬
se intelligendi sunt. Nemo

Expanded text:
servi fugitivi, post multum temporis dominum suum videant: nihil aliud nisi de verberibus deprecantur. Sic et daemones cernentes Dominum in terris repente versari, ad judicandos se venisse credebant. Praesentia Salvatoris, tormenta sunt daemonum. Ridiculeque putant quidam, daemones scire Filium Dei, et diabolum ignorare; eo quod minoris malitiae sint isti quam ille cujus satellites sunt. Cum omnis scientia discipulorum ad magistrum referenda sit, et tam daemoncari magis Filium Dei quam nosse intelligendi sunt. Nemo
Abbreviated transcription (Latin):
deuotio & religiositas ostendit᷑
obtulert holocausta. ñ tantũ
e ꝓ eis qͥ iam domũ reuersi
fuerant. & ꝓ illis qui adhuc
extorrres patriȩ durabant:
uit omnimoda õs auctoriᷤᷤ sui
miscłia ꝓtegeret: Patet etiã
spũalis intellectꝰ. quia illi uera¬
citer & ꝑfecte captiuitatem
antiq̃ hostis. qua peccando
tenebant᷑. penitendo euaser̃t.
qͥ se fixa intentione duino ser¬
uitio subdunt. qͥ totos se ab
infimis abstractos cupiditatib
flamma desiderii cȩlestis ad
suꝑna accendunt. Hoc est aũ
holocausta. id est tota moensa.
sacrificia. uł hostias dño offer¬
re: nichil nisi eiꝰ uoluntatẽ
in omnib cogitare ł facere.
ꝓ generali fideliũ omniũ sospi¬
tate: qͣsi unitatis in omnib¬
ac fr̃nitatis memor suꝑnȩ pie¬
Ntati supplicat. Dederunt aũ¬

Expanded text:
devotio et religiositas ostenditurobtulerunt holocausta, non tantum  eis qui jam domum reversi fuerant, et pro illis qui adhuc extorres patriae durabant, ut omnia omnis auctoris sui misericordia protegeret. Patet etiam spiritualis intellectus, quia illi veraciter et perfecte captivitatem antiqui hostis, qua peccando tenebantur, poenitendo evaserunt, qui se fixa intentione divino servitio subdunt, qui totos se ab infimis abstractos cupiditatibus, flamma desiderii coelestis ad superna accendunt. Hoc est autem holocausta, id est, tota incensa, sacrificia vel hostias Domino offerre, nil nisi ejus voluntatem in omnibus cogitare vel facere. pro generali fidelium sospitate, quasi unitatis et fraternitatis memor supernae pietati supplicat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ eccliȩ figurã tenuit. Quã
leuat ezras & filii tͣnsiigra¬
tionis ablatis dde babylone
uasis deo sacratis: cũ predi¬
catores scĩ aggregatis ei donan-¬
honorabilẽ eã omnib etiam
ex ternis t̾ribilẽ exhibent. Itẽ
p̃dicatores idẽ cum eos qͦs suis
exemplis in bona conu̾satione
instituunt. uł u̾bis usq ad ce¬
lestiũ ꝑceptionẽ premioꝵ ꝓue-¬
hunt: leuant iã ppłm & do

Expanded text:
e Ecclesiae figuram tenuit; quam levat Ezras et filii transmigrationis, allatis de Babylone vasis Deo sacris, cum praedicatores sancti, aggregatis ei, donanhonorabilem eam omnibus etiam externis ac terribilem exhibent. Item praedicatores iidem, cum eos quos suis vel exemplis in bona conversatione instituere, vel verbis usque ad coelestium perceptionem praemiorum provehunt, levant jam
Abbreviated transcription (Latin):
N & domũ dei. Leuauerunt gͦ
ppłm: dum eũ auctoritate re¬
gia qua ezras sublimatus est.
honorabilẽ om̃ib fecert̃. Leua¬
uerunt & domũ augustius
ornando uasis acidonariis. qͤ
ad illã rex & consiliarii ac pͥn¬
cipes eiꝰ miserunt: ministros
qͦq & sacerdotes illiꝰ a tͥbutis

Expanded text:
 domum Dei. Levaverunt ergo populum, dum eam auctoritatem regiam, qua Ezras sublimatus est, honorabilem omnibus fecerunt. Levaverunt et domum Dei augustius ornando vasis ac donariis, quae ad illam rex te consiliarii ac principes ejus miserunt; ministros quoque ac sacerdotes illius a tributis
Abbreviated transcription (Latin):
Narrant namq physiologi. qđ¬
hoc dierũ numero corpꝰ huma¬
nũ in ut̾o a tempore concep¬
tionis usq ad ꝑfecta m̃broꝵ
liniamenta crescendo ꝑueni
at: & decebat omnimodis. ut
domꝰ quȩ dñici figurã corꝑis
erat babitura. eo annoꝵ nu¬
mero conderet᷑ in ierłm: quo
dierũ numero ipsũ domini
corpꝰ in ut̾o uirginis sacrosc̃o
uisio est pacis cognominanda:
illiꝰ nimirũ de quo dictũ est:
ipse ẽ pax nr̃a qui facit utͣq
unũ. Sic est etiã illud quod
de eodẽ templo scriptum est.
ostiũ aũ lateris medii in par¬
te erat domꝰ dexterȩ. & per
cocleã ascendebant in suꝑuis

Expanded text:
Narrant namque physiologi, qNarrant namque physiologi, quod hoc numero corpus humanum in utero a tempore conceptionis, usque ad perfecta membrorum lineamenta crescendo perveniat. Et decebat omnimode, ut domus quae dominici figuram corporis erat habitura, eo annorum numero conderetur in Hierusalem, quo dierum numero ipsum Domini corpus in utero virginis sacrosanctvisio pacis est cognominanda, illius nimirum de qua dictum est: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Sicut etiam illud quod de eodem templo scriptum est: Ostium autem lateris medii in parte erat domus dextrae, et per cochleam ascendebant in superius
Abbreviated transcription (Latin):
illud: eum ñ ampliꝰ quã qͥnq
& qͣdraginta anni reꝑiantur
a pͥmo eyri usq ad sextũ darii
regis annuͣ. S si hystoriã iose¬
phi legamꝰ. in qua post consũ¬
tres annos adhuc addit. in
qͥb peribolus id ÷ circũposita
templo munitionũ constructio
& quȩdã alia quȩ ramanseratł
ꝑfecta sint: uidebimꝰ qͥa recte
in edificatione templi .xl. & ui.
annis potuerit sũma cõpara¬
ri: in quib eminentiora eius
edificia fuere cuncta cõpleta.
Uerũ nos hoc engłii capitulo
admoniti. debemꝰ animo reti¬
nere: quia templũ qđ a salo¬
mone edificatũ. a zorobabel
& it̃u reedificatũ est. multi¬
plicem ht̃ figurã. Nã & unã¬
quãq animã designat elec-¬
tam: quȩ ꝓpt̃ inhabitantem
hoc est congregationẽ omni
in mundo conu̾satũ. ab ĩpiiᷤ
morte solutũ: s ab ipso est
die tercia resuscitatum ad
uitã. Cuiꝰ figurȩ specialiter
sex annis edificatũ ẽẽ dicit᷑.

Expanded text:
iiet quadraginta anni reperiantur a primo Cyri regis usque ad sextum Darii regis annum. Sed si historiam Josephi legamtres adhuc annos addit, in quibus peribolus, id est circum posita templo munitionum constructio, et quaedam alia quae remanserant perfecta sunt, videbimus quod recte in aedificatione templi XLVI annorum potuerit summa computari, in quibus eminentiora ejus aedificia fuere cuncta completa. Verum nos hoc Evangelii capitulo admoniti, debemus animo retinere, quia templum, quod a Salomone aedificatum, a Zorobabel et Jesu reaedificatum est, multiplicem habet figuram. Nam et unamquamque animam designat electam, quae propter inhabitantem lesiam totam, hoc est congregationem omniuin mundo conversatum, ab impiis morte solutum, sed ab ipso est die tertia resuscitatum ad vitam. Cujus figurae specialiter sex annis aedificatum esse dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
& in uisione eiusde in quã
nc̃ credimꝰ trinitatis ꝑficitur:
recte domꝰ dñi non solũ .xii.
mense.s & tercia eiꝰ die com¬
pleta esse memorat᷑. Quia enĩ
dñs tercia die resurrexit a
mortuis: recte qͦq nr̃a resurre-¬
ctio tͥduano potest numero
Quia ipse cepit & eurauit nos:¬
uiuificauit nos post duos dies:¬
& in die tercia suscitauit. Cep¬
ta est aũi edificatio tẽpli. pͥmo
anno cyriregis: & sexto darii
anno consũmata: qui sunt
anni. iuxta fidem chronicoꝵ¬
eyrus regnauit annis .xxx. Post
quẽ cambyses filiꝰ eiꝰ annis .uiii:
qͥ in hoc uolumine sieut et¬
iosephꝰ autumat artharxerses
uocat᷑. Post quẽ. magi qͥ illũ
int̾fecerunt anno uno. Post
qͦs dariꝰ usq ad consũmatio¬
nẽ ac dedicationẽ templi anniᷤᷤ
passione ac resurrectione sua.
soluite templũ hoc & in trib
dieb excitabo illud. respon¬
derunt ipsi. qͣdraginta & .ui.
annis edificatũ est templũ
hoc. & tu trib dieb excitabis

Expanded text:
t in visione ejusdem in quam nunc credimus Trinitatis perficitur, recte domus Domini non solum duodecimo mense, sed et tertia ejus die completa esse memoratur; quia enim Dominus tertia die resurrexit a mortuis, recte nostra resurrectio triduano potest numero Quia ipse caedit, et sanabit nosvivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos . Coepta est aedificatio templi primo anno Cyri regis, et sexto Darii anno consummata; qui sunt anni juxta fidem ChronicoCyrus regnavit annis triginta, post quem Cambyses filius ejus annos octo, qui in hoc volumine, ut Josephus autumat, Artaxerxes vocatur; post quem Magi qui illum interfecerunt, anno uno, post quos Darius usque ad consummationem ac dedicationem templi, annis passione ac resurrectione sua: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud; responderunt ipsi: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis
Abbreviated transcription (Latin):
os suũ in uerba furoris eruperit.
s quo insimilitudinẽ medici
siegrotũ uideat contra sua p̾cep¬
ta se gerere. dicat. Usqueqͦ acce¬
dam ad domũ tuã. quo usq ar-
tis ꝑdã industriã. me aliud ui¬
bente : & te aliud ꝑpetrante: In
tantũ aut̃ nͣẽ iratꝰ homini. s
iudeos. in fidelitatis. ut statim
inculerit. Afferte illũ huc ad
it ab eo demoniũ. E curatꝰ est.
puer ex illa hora. Non ille qui
patiebatur: s demon debuerat
increpari. Siue increpauit pue¬
rũ: & exiuit abeo demon. qͥd
ꝓpter peccata sua ademone fu¬
erat opp̾ssus. E discipłi dire
it ei. Quare nos nͣ potumus
eicere illũ ͦ Qui dixit illis ꝓpt̾
incredulitatẽ urãm.  Hoc est
qd inalio loco dicit. Quecuͣq
in nomine meo petieritis. cre¬
dentes: accipietis. Ergo quotienᷤ
nͨ accipimus: nͣ p̾stantis eͣ im¬
possibilitatis s culpa dep̾cantiũ¬

Expanded text:
os suum, nec in verba furoris erupit, os suum, nec in verba furoris erupit, sed quo in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis meae perdam industriam, me aliquid jubente et te aliud perpetrante? In tantum autem non est iratus homini sed arguit infidelitatis, ut statim intulerit: Afferte eum huc ad it ab eo daemonium, et curatus est puer ex illa hora. Non ille qui patiebatur, sed daemon debuerat increpari. Sive increpavit puerum, et exivit ab eo daemon: quia propter peccata sua a daemone fuerat oppressus. Et dixet ei: Quare nos non potuimus ejicere illum? Dicit illis: Propter incredulitatem vestram. Hoc est quod in alio loco dicitur: Quaecunque in nomine meo petieritis credentes, accipietis . Ergo quoties non accipimus, non praestantis est impossibilitas, sed culpa deprecantiu
Abbreviated transcription (Latin):
ticꝰ e: & male patitur. Nã sepe
cadit in igneͫ: & crebro ina¬
quã. E obtuli enͣ discipłis tuiᷤ
& nͣ potuerunt curare eum.
Quã ob causã demon obser.¬
uans lunȩ cursũ corripiat
homines. & ꝑ creaturas infa¬
mare studeat creatorẽ supͣ
diximus. Michi aute̾ iudetͣ
iuxta tropologia lunaticus
eẽ: qui ꝑ horarũ momenta
mutatur ad uitia: nec ꝑsistit
in cepto: s erescit atq decrescit.
& ncͣ in igne̾ fertur: quo adul¬
terantiũ corda succensa sunt.
ne in aquas quȩ nͣ ualent ex¬
tinguere caritate̾. Qd̃ aut̃ dic̃¬
obtuli euͣ discipłis tuis ꝙ nͣ po¬
tuerunt curare euͣ: latenter
accusat apłos: cũ impossibi¬
litas curandi interdũ. nͣ ad in¬
becillitate᷑ curantiũ: s ad eoꝵ
qui curandi stͣ. fidẽ referat᷑.
dicente dño: fiat tibi scd̃m
fide̾ tuam. Respondens iħc:
ait. O generatio incredula & ꝑ¬
lũ ame. Non qd̾ tedio suꝑatus
sit: ꝙ mansuetus ac mitis qui nͣ
aꝑuit sicͣ agnus corã tondente

Expanded text:
ale patitur: nam saepe cadit in ignem, et crebro in aquam. Et obtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum. Quam ob causam daemon observans lunae cursum, corripiat homines, et per creaturas infamare studeat Creatorem, supra diximus. Mihi autem videtur juxta tropologiam lunaticus esse, qui per horarum momenta mutatur ad vitia, nec persistit in coepto, sed crescit atque decrescit: et nunc in ignem fertur, quo adulterantium coet in aquas quae solent extinguere charitatem. Sed siObtuli eum discipulis tuis, et non potuerunt curare eum, latenter accusat apostolos, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sunt fidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens Jesus ait: O generatio incredula et par? Non quod taedio superatus sit, mansuetus ac mitis, qui non aperuit sicut agnus coram tondente
Abbreviated transcription (Latin):
entes nͣ audiant. qr incrassatũ ẽ
inquit cor ppłi huiꝰ & aurib suis
qͣuit̾ audierunt. Ac ne forte arbi¬
trem᷑ crassitudine̾ cordis. & gͣuita¬
tẽ auriũ naturȩ e̾tꝰ nͣ uoluntatis.
subiungit culpã arbitͥi & dicit.
Oculos suos clausert̃ ne quando
ẜ corde intelligant: & conu̾tant᷑ ⁊

Expanded text:
entes non audiant: quia incrassatum est, inquit, cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt: Ac ne forte arbitremur crassitudinem cordis et gravitatem aurium naturae esse, non voluntatis, subjungit culpam arbitrii, et dicit: Et oculos suos clauserunt: nequando et corde intell
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝰ & fallacia diuiciarũ suffocat
u̾buͣ & sine fructu efficit᷑. Michi
uidet᷑ ꝙ illud qd̾ uixta litterã ad
adam dr̃. inter spinas & łͥbulos
pane̾ tuũ manducabis. hoc sig¬
nificare mystice. qd̾ quicũq se¬

Expanded text:
divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. Mihi videtur et illud quod juxta litteram ad Adam dicitur: Inter spinas et tribulos panem tuum manducabis , hoc significare mystice, quod quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
beati qr uident: & aures ur̃e qr au¬
diunt. Nisi supͣ legissemus air¬
ditores ad intelligentiam ꝓuoca-¬
tos saluatore dicente qui htͣ aures
audiendi audiat. putaremꝰ nc̃
ocłos & aures que beatitudinẽ ac¬
cognoscere sacramenta: & quos
leuare iħc in sublime p̾cipit: ut
candentes segetes aspiciant. Ꝙil¬
lȩ aures beatȩ: de quib ysaias lo¬
quit᷑. Dnͣs mͥ apposuit auriculam.
Am̃ quippe dico uob̃ qr multi

Expanded text:
a vident: et aures vestroe, quia audiunt. Nisi supra legissemus auditores ad intelligentiam provocatos, Salvatore dicente: Qui habet aures audiendi, audiat, putaremus nunc oculos et aures quae beatitudinem accognoscere sacramenta, et quos levari Jesus in sublime praecepit, ut candentes segetes aspiciant ; et illae aures beatae, de quibus Isaias loquitur: Dominus apposuit mihi auriculam . Amen quippe dico vobis, quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
huic loco illud eͥe̾ cont᷑riũ: qd̾ alibi
dr. Abraham cupiuit diẽ meũ
iudere: ꝙ uidit & letatꝰ ẽ. Nondi¬
quȩ uidetis. s multi. Inter mul¬
tos pot̾ fieri ut alii uiderint. alii
ñ uiderint: licet & in hoc ꝑiculo¬
sa sit int̾pretatio. ut inter sc̃orũ
merita discretionẽ quãlibet fac̾e
uideamur. Ergo abraham uidit
ineniginate. uidit in specie: uos
autͣ in p̾sentiarũ tenetis & habetiᷤ
gatis. & conuescimini ei. Omĩs
qui audit u̾ba regni & nͣ intelligit.
Hec p̃mittens hortat᷑ nos: ut quȩ
dicunt᷑ diligentiꝰ audiamus. Ue¬
nit malus & rapit qd̾ seminatũ
rapit. E simul intellige qd̾ incor¬
de fuerit seminatũ. & diu̾sitas t̾rȩ
anime sint credentiũ  Facta aut̃
continuo scandalirat᷑. Est gͦ aliqͣ

Expanded text:
huic loco illud esse contrarium quod alibi dicitur: Abraham cupivit diem meum videre, et vidit, et laetatus est . Nonquae videtis, sed multi. Inter multos potest fieri, ut alii viderint, alii non viderint: licet et in hoc periculosa sit interpretatio, ut inter sanctorum merita, discretionem quamlibet facere videamur. Ergo Abraham vidit in aenigmate, non vidit in specie: vos autem in praesentia eum tenetis, et habetis gatis, et convescimini ei. Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit. Hoc praemittens hortatur nos, ut quae dicuntur, diligentius audiamus. Venit malus et rapit quod seminatum rapit. Et simul intellige quod in corde fuerit seminatum, et diversitas terrae animae sint credentium. Facta autem continuo scandalizatur. Attende quod
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o habentib fidẽ etiã siqͥd
minus uirtutuͣ habeant conce¬
dit᷑: udeis autͣ qui nͣ credidertͣ
in filiũ dĩ etiam siqͥd ꝑ natura
bonũ possident tollit᷑. Neq enĩ
possunt aliqͥd sapient̾ intellig̾e.
qui caput nͣ habent sapientiȩ.
Iđo in ꝑabolis loquor eis: qr ui¬
dentes ñ uident: & audientes
ñ audiunt. Hec de his loquit᷑ qͥ¬
stant in lictore: & diuidunt᷑ ab
iħu: & sonitu fluctuũ ꝑstrepen¬
te nͣ audiunt ad liquidũ quȩ di¬
cunt᷑: implet᷑q in eis ꝓphetia ysa¬
intelligetis. & uidentes uidebi¬

Expanded text:
isto habentibus fidem, etiamsi quid minus virtutum habeant, conceditur: Judaeis autem, qui non crediderunt in Filium Dei, etiamsi quid per naturae bonum possident, tollitur. Neque enim possunt aliquid sapienter intelligere, qui caput non habent sapientiae. Ideo in parabolis loquor eis: quia videntes, non vident: et audientes, non audiunt, stant in littore, et dividuntur ab Jesu, et sonitu fluctuum perstrepente, non audiunt ad liquidum quae 89 dicuntur: impleturque in eis prophetia Isaintelligetis:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidia ñ habebant. & ornati erat᷑
suꝑflius obseruationib legis:
& traditionib phariseoruͣ reu̾ti¬
t᷑ diabolus ad sedẽ suã pͥstinã.
& septenario sibi numero demo¬
nũ agoito habitat pͥstinã domũ
&s fiunt nouissima illiꝰ ppłi peio¬
ra pͥorib Multo enĩ ncͣ maio¬
ri demonũ numero possident᷑
possessi fuerant añ legis notiti¬
am: qr aliud eͣ uenturũ ñ crede¬
re: aliud eũ n suscepisse qͥuene¬
rit. Septenariũ aut̃ numerũ
adiunctũ diabolo. uł ꝓpt̾ sabba¬
tũ intellige: uł ꝓpt̾ mimerũ
uirgã de radice iesse. & florem
qui de radice conscendit septẽ
sp̃s urtutũ descendisse narran¬
t: ita e contrio iutiorũ numerꝰ¬
indiabolo consecratus sit. Uiii.¬

Expanded text:
sidia non habebant, et ornati erant superfluis observationibus legis, et traditionibus Pharisaeorum: revertitur diabolus ad sedem suam pristinam, et septenario sibi numero daemonum addito habitat pristinam domum, et fiunt novissima illius pejora prioribus. Multo enim nunc majori daemonum numero possidentur, possessi fuerant ante Legis notitiam: quia aliud est venturum non credere, aliud eum non suscepisse qui venerit. Septenarium autem numerum adjunctum diabolo, vel propter sabbatum intellige, vel propter numerum virgam de radice Jesse, et florem, qui de radice conscendit, septem spiritus virtutum descendisse narrantur , ita et e contrario vitiorum numerin diabolo consecratus sit HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
̾ simul obserua. hanc e̾̃e pͥmã
parabolã: que cũ int̾pretatione
posita sit. Ꝙ cauendũ eͫ: ubicũq
dñs exponit sermones suos.
& rogatus a discipłis suis
intrinsecus disserit. ne uł aliud
oeciderunt secꝰ uiam: & uenert̃
parabolam ad cõꝓbandã heresiꝰ
suã ualentinus assumit: tres in
sint. Una uxta uiã: alia petͦsa:
t̾cia plena spinis. quarta t̾re bo¬
nȩ. Disseremꝰ parũ int̾precatio¬
nũ eiꝰ: cũ discipłis uolentes secͤ¬
te audire quȩ dicunt᷑. Qxi ht
aures audiendi audiat. Prouo
Et accedentes discipłi dixerunt

Expanded text:
observa hanc esse primam parabolam, quae cum interpretatione sua posita sit. Et cavendum est ubicumque Dominus exponit sermones suos, et rogatus a discipulis intrinsecus disserit, ne vel aliudceciderunt secus viam: et venerunt parabolam ad comprobandam haeresim suam Valentinus assumit, tres intsint: una, juxta viam: alia petrosa, tertia plena spinis: quarta terrae bonae. Differimus parumper interpretationem ejus cum discipulis, volentes secrete audire quod dicitur. Qui habet aures audiendi audiat. ProvocEt accedentes discipuli, dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
gant̾ adnurit: fallacia diuitia¬
rũ suffocat u̾bũ. Blande enĩ stͥ
diuicie. aliud agentes: & aliuã
pollicentes. Lubrica ẽ earuͣ pos¬
sessio: dũ huc illucq cirenͥfe¬
runt᷑. & instabili gradu uł ha¬
bentes deserunt: uł nͣ habentes
referciunt. Unͣ & dñs diuices as¬
serit difficult̾ intrare regnuͣ
celoꝵ: suffocantibꝰ diuitiis u̾bũ
dĩ & rigorẽ uirtutũ emollien¬
tib¶ Qmi uͦ int̾ra bona seminatꝰ
ẽ: hic ẽ qui audit u̾bũ. & intelli¬
mala tres fuere diu̾sitates. secus
uiã &s petͦsa. ꝙspinosa loca. sic ur
terra bona tͥna diu̾sitas ẽ: cente¬
simi sexagesimi frucꝰtus. & tͥcesi¬
mi. Q uilla aut̃ ꝙ inista. nͭ mu¬
tat᷑ substantia: s uoluntas. &tã
inc̾duloꝵ quã credentiũ corda
sunt quȩ semen recipiunt. Ue¬
nit inquit malus. & rapit qd̾ se¬
minatũ ẽ incorde eiꝰ. Ꝙ sedo ac
meũ audit. In expositione quoq
tre bone. Isteẽ qui audit u̾bũ.
Primũ gͦ debemꝰ atidire. deind̾

Expanded text:
 adjunxit: fallacia divitiarum suffocat verbum. Blandae enim sunt divitiae, et aliud agentes, et aliud pollicentes. Lubrica est earum possessio, dum huc illucque circumferuntur, et instabili gradu vel habentes deserunt, vel non habentes referciunt. Unde et Dominus divites asserit difficulter intrare in regnum coelorum, suffocantibus divitiis verbum Dei, et rigorem virtutum emollientibus. Qui vero in terram bonam seminatus est, hic est qui audit verbum, et intellimala tres fuere diversitates, secus viam, et petrosa, et spinosa loca, sic in terra bona trina diversitas est centesimi, sexagesimi fructus, et tricesiin illa autem et in ista non mutatur 91 substantia, sed voluntas: et tam incredulorum, quam credentium corda sunt quae semen recipiunt. Venit, inquit, malus, et rapit quod seminatum est in corde ejus; et secundo ac m audit. In expositione quoque terrae bonae, iste est, qui audit verbum. Primum ergo debemus audire, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
uł saxagesimũ atq tͥcesimũ. Be
quib plemꝰ in libro contͣ ioum.¬
gimus centesimũ fructũ uirgi¬
nib. sexagesimũ uidus. &. conti¬
nentib tͥ cesimũ. sc̃o matmonio
deputantes. Honorabiles emĩ nup¬
tiȩ. & cubile unmaculatũ Quidã
nr̃oꝵ centesimũ fructa ad marty
tia nuptiarũ: excludunt᷑ a frue¬

Expanded text:
 sexagesimum, vel tricesimum, de quibus plenius in libro contra Jovingimus: Centesimum fructum virginibus, sexagesimum viduis et continentibus, tricesimum casto matrimonio deputantes. Honorabiles enim nuptiae, et cubile immaculatum . Quidam nostrorum centesimum fructum ad martyrtia nuptiarum excluduntur a fruc
Abbreviated transcription (Latin):
& ait illi. Modice fidei quare
dubitasti.Si apło petro decuiꝰ
fide. & ardore mentis supradi¬
ximus qui confidenter rogaue¬
rat saluatorẽ dicens: dñe si tues
iube me uenire ad te: suꝑ aquas.

Expanded text:
 ait illi: Modicae fidei, quare dubitasti? Si apostolo Petro de cujus fide et ardore mentis supra diximus, quod confidenter rogaverit Salvatorem dicens, Domine, si tu es, jube me venire ad te supra aqua
Abbreviated transcription (Latin):
tuͣ inppłm s intelligere ut magi¬
stros futuros. Ud̾o om̃is scͥba
doctus in regno celorũ similis eͥ
homini patͥfamilias: qui ꝓfert
de thesauro suo noua & uetera¶
Instructierant apli. scribe & nota¬
rii saluatoris: qͥu̾ba illiꝰ & p̾cepta
signabant intabulis cordis car¬
nalib. signorũ celestiũ sacram̃¬
tis & pollebant opib patͥsfamill¬
as: eicientes de thesauro doctri

Expanded text:
tum, ut populum, sed intelligere, ut magitum, ut populum, sed intelligere, ut magistros futuros. Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Instructi erant apostoli, Scribae et notarii Salvatoris, qui verba illius et praecepta signabant in tabulis cordis carnalibus, regnorum coelestium sacramentis, et pollebant opibus patrisfamiliae, ejicientes de thesauro doctrin
Abbreviated transcription (Latin):
mpleco ieremie uaticinio dicen¬
tis. ecce ego mittã ad uos pisca¬
tores multos. Postquã audiert̃
petrus & andreas. iacobus. & io¬
hannes filii zebedei sequimini
ine & faciã uos piscatores homi¬
nũ: contexuerunt ꝯͥ ex ueteri &s
nouo testamento sagena euͣgłico¬
rũ dogiatũ. & miserunt ea in
mare. huiꝰ scłi quȩ usq hodie
inmeddiis fluctib tendit᷑ capi¬
ens de salsis & amaris gurgitib
qͥ cqͥd inciderit: ideͣ & bonos ho¬
mines & malos. & optimos pisce
& pessimos. Cũ autͣ uenerit con¬
suͣmatio scłi & finis mundi. ut
ipse infra manifestiꝰ disserit:
teͣ sagena extrahet᷑ ad litus. teͣ
uerũ secernendorũ piscu udi¬
ciũ demonstrabit᷑: & quasi in
quodam quietissimo portit bo¬
ni nuttent᷑ in uasa: celestiũ man¬
sionuͣ: malos autͣ torquendos
&s ex siccandos gehenne flãma
suscipiet. Untelleristis hec om̃i
Dictͣ ei. Etiam. ¶Ad apłos ꝓpͥ̾c
sermo eͫ: & illis dicit᷑ intellexi¬
stis hec : quos nͣ uult audire tan¬

Expanded text:
mpleto Jeremiae vaticinio docentis: Ecce ego mitto ad vos piscatores multos , postquam audierunt Petrus et Andreas, Jacob et Joannes, filii Zebedaei, sequimini me, et faciam vos piscatores hominum, contexuerunt sibi ex Veteri ac Novo Testamento sagenam evangelicorum dogmatum, et miserunt eam in mare hujus saeculi quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur capiens de salis et amaris gurgitibus, quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos et optimos pisces et pessimos, cum autem venerit consummatio et finis mundi, ut ipse infra manifestius disserit, tunc sagena extrahetur ad littus. Tunc verum secernendorum piscium indicium monstrabitur, et quasi in quodam quietissimo portu boni mittentur in vasa coelestium mansionum, malos autem torrendos et exsicandos gehennae flamma suscipiet. Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ad apostolos propriae sermo est et illis dicitur: Intellexistis haec, quos non vult audire tan