comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditurus es: multis sucturre.¬
ne aut fame. aut si ti aut nu¬
ditate moriantur. Imitare sal¬
tem insamã furorẽq tuditam.
sparge populo diripiendã. po¬
tes et peccũam effuge̾. et tñ
bene collocare: quia saluũ est
quicquid plibus profuit. zeno¬
nis aute paria pctã quis ꝓbat
Sed onniatamus id qd̾ semper
ab omĩbus est irrisum. Illud sa¬
tis est ad cohercend̾ furiosi hoĩs
errorẽ. ꝙ inter uicia et morbos
imfricordiã ponit. admit nob̾
affectũ: quo rõ hũane uite pe¬
ne omĩs cõtmetur. Cũ enim na¬
tura hoĩs imbecilior sit ꝙͣ cetoꝵ
aĩaluĩ que uel ad ꝑfe̾ndã uim
tprm̃. uel ad incursiones a suis
corporibus arcendas: naturali¬
bus mummentis prouidencia
celestis armanit. hoĩ autẽ qr
nichil istor datũ est. accepit
pro istis om̃ibus imẜacionis
effectiẽ. qui plane uocatur hu¬
manitas. qua nosmet muce̾
tuerennir. nam si hõ ad aspͨtũ
alterius hoĩs efferaretur. qd̾

Expanded text:
perditurus es multis succurreperditurus es multis succurrere, ne fame aut siti aut nuditate moriantur. imitare insaniam saltem furoremque Tuditani: sparge populo diripiendam. potes et pecuniam effugere et tamen bene collocare, quia saluum est quidquid pluribus profuit. Zenonis autem paria peccata quis probat? sed omittamus id quod est ab omnibus semper inrisum: illut satis est ad coarguendum furiosi hominis errorem, quod inter uitia et morbos misericordiam ponit. adimit nobis adfectum quo ratio humanae uitae paene omnis continetur. cum enim natura hominis inbecillior sit quam ceterorum animalium, quae uel ad perferendam uim temporum uel ad incursiones a suis corporibus arcendas naturalibus munimentis prouidentia caelestis armauit, homini autem quia nihil istorum datum est, accepit pro istis omnibus miserationis adfectum qui plane uocatur humatueremur. Nam si homo ad conspectum alterius hominis efferaretur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cipes dep̾hendantur: quid ills
minores putabimꝰ. qui nũꝙͣ
E tam sapientes uiden solet
ꝙ̃ cũ pecuiẽ cõtemptu glians.
fortis aminus: sed expecto qͥd fa¬
uant. et quo ille cõtemptus ena¬
uit tiudita sͥ. aparentibus ꝑa¬
tumoma tamꝙͣ malũ fuggiunt
at defunt. et ne in tempestate
nanfiagiuũ faciant: in tñsqllũ
soditio pͥcipitant. nõ uirtute.
sed pusd metu fortes. sicut illi
qui cum timnent ne ab hoste u¬
gulentur: ipiꝰ iugulant. ut
morte morte deuitent. Sic isti
unde possent gloriã libertatis
acquirere sine honore. sine grã
ꝓdunt. Paudatur democritus ꝙ
agros suos reliq̃rit. eosq pastua
publica fieri passus sit. proba¬
rem si donasset. Nich̾ ante̾ sapi¬
enter fit. qd si ab omĩbus al ab¬
lum. Sed hec negliã tollerabił.
Quidille qui patmomũ in mẽ¬
mos redactum: efudit in mare.
ne ipe mergar a uobis. Si tan¬
tus pecuĩe contemptus est. fac
illã beneficiũ. fac hũantatem.
largui pauꝑibus potest hoc qd

Expanded text:
cipes deprehendantur, quid illos minores putabimus? numquam sibi tam sapientes uideri solent quam cum pecuniae contemptu gloriantur. \'fortis animus.\' sed expecto quid faciant et quo ille contemptus euadat. tradita sibi a parentibus patrimonia tamquam malum fugiunt ac deserunt et ne in tempestate naufragium faciant, in tranquillum se ultro praecipitant, non uirtute, sed peruerso metu fortes, sicut illi, qui cum timent ne ab hoste iugulentur, ipsi se iugulant, ut mortem morte deuitent. sic isti unde possent gloriam liberalitatis adquirere, sine honore, sine gratia perdunt. laudatur Democntus, quod agros suos reliquerit eosque pascua publica fieri passus sit. probarem, si donasset. nihil autem sapienter fit, quod si ab omnibus fialum. sed haec neclegentia tolerabilis. 20 quid ille qui patrimonium in nummos redactum effudit in mare? ne ipse mergar a uobis. \' si tantus pecuniae contemptus est, fac illam beneficium, fac humanitatem, largire pauperibus: potes hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ: si mĩe beati esse uide¬
annir. si fugientes illecebras
uoluptatũ. soliq uirtuti fuẽtia
in omĩbus mi serris laboribusꝙ
uiuamus. que st̃ ex̾cicia et cor¬
roboramenta uirtutis. si demq
asperam illã uiam difficilẽqti¬
neanus q̃ nobis ob beatitudinẽ
patefacta est. Sũmũ igibir boi
qd beatos facit nõ pt̾ esse nͥ in
ea religione atqz doct̾na cui spes
iimor talitatis adiu̾cta est. Ex.¬

Expanded text:
possumus, si minime beati esse uidepossumus, si minime beati esse uideamur, si fugientes inlecebras uoluptatum solique uirtuti seruientes in omnibus miseriis laboribusque uiuamus, quae sunt exercitia et corroboramenta uirtutis, si denique asperam illam uiam difficilemque teneamus, quae nobis ad beatitudinem patefacta est. summum igitur bonum quod beatos facit non potest esse nisi in ea religione atque doctrina, cui spes inmortalitatis adiuncta est.
Abbreviated transcription (Latin):
efficiant illd̾ qd quentur. stiã
id p̾stat. ut quomodo et quo
ꝑuemiend̾ sit nouerimꝰ. uirtꝰ
ut ꝑueniamus. alt̾m sine alt̾o̾
nichil ualet. Ex stiã em̃ uirtus.
ex uirtute sũmũ bonũ nastie᷑
est. et ideo non potuit ab his re¬
piri. qr sũmũ bonuẽ non in sũno
quesierunt. sed in mio. Sũmũ
autẽ qͥd est nͥ celũ et deus. unde
corpus est: Itaqz licet quid̃ phĩ
sũmũ bonũ nõ corpori sed aĩõ de¬
d̾int: tũ qm̃ ad illud hanc uitã
retulerũt q̃ cũ corpore t̾minatur
ad corpus reuoluti st̾. curs est
ome hoc tempus qd tñsigitur
in t̾ra. Quare non mim̾to fũmũ
bonũ non comp̾hendunt. quia
mortalitatis est expers inũ sit
nccͣe est. Non cadit gͦ in hoĩe
btĩtudo illomodo quo phĩ puta¬
nerũt: sed ita cadit nõ ut tũc
btũs sit cũ uiuit in corpore. qd̾
utiq ut dissoluatur ncce est cor¬
corporis liberata: in solo spũ bi¬
uit. hoc uno btĩ esse in hac uita

Expanded text:
efficiant illut quod quaeritur: scientia efficiant illut quod quaeritur: scientia id praestat, ut quomodo et quo perueniendum sit nouerimus, uirtus, ut perueniamus. alterum sine altero nihil ualet: ex scientia enim uirtus, ex uirtute summum bonum nascitur. est et ideo non potuit ab his reperiri, quia summum bonum non in summo quaesierunt, sed in imo. summum autem quid est nisi caelum et deus, unde corpus est? itaque licet quidam philosophi summum bonum non corpori, sed animo dederint, tamen quoniam illut ad hanc uitam rettulerunt quae cum corpore terminatur, ad corpus reuoluti sunt, cuius est omne hoc tempus quod transigitur in terra. quare non inmerito summum bonum non conprehenderunt, quia mortalitatis est expers, imum sit necesse est. non cadit ergo in hominem beatitudo illo modo quo philosophi putauerunt, sed ita cadit, non ut tunc beatus sit, cum uiuit in corpore, quod utique ut dissoluatur corcorporis liberata in solo spiritu uiuit. hoc uno beati esse in hac uita
Abbreviated transcription (Latin):
nos ad exiniũ illud et singlẽ
curus cã nastitur bonũ. Quod
si fecissent phĩ et si non qd sel
app̾henderent tueri ꝑtinaciter
malussent. profecto ꝑuenisset
ad u̾m bt ostendi modo. Qe si
non fuit eor qui celestes aiãs
una cũ corporibus extingunt.
Illi tñ qui de inmortalitate aĩe
disputant intelligere debuerũt.
ideo ꝓpositã nobis esse uirtutẽ
ut ꝑdomitis libidinibus. reui̾q
t̾restriũ cupiditate suꝑata: pure
ac uitrices aĩe ad deũ id est ad
orignie̾ suã reuertantur. Idccͥo
enim soli aĩanciũ ad aspectũ celi
erecti sumus: ut sũmũ bonũ m̃
in sũmo esse credamus. ideo re¬
ligionẽ soli capimꝰ ut ex hoc sti¬
amnus hũanũ spm̃ non esse mor¬
talem ꝙ deũ qui est inmortalis
et desiderat et agnostit. Igitur
ex omĩbus phĩs qui aut scĩam
pro sũmo bono. aut uirtutem
st̾ amplexi tenuerũt quid̃ uĩ¬
tatis uiam. sed non ꝑuen̾unt
ad sũmũ hec eñ duo st̃. que sib

Expanded text:
nos ad eximium illut ac singulare nos ad eximium illut ac singulare cuius causa nascimur bonum. quod si fecissent philosophi, non quod semel apprehenderant tueri pertinaciter maluissent, profecto peruenissent ad uerum hoc, ut ostendi modo. quod si non fuit eorum qui caelestes animas una cum corporibus extinguunt, illi tamen qui de inmortalitate animae disputant intellegere debuerunt ideo propositam nobis esse uirtutem, ut perdomitis libidinibus rerumque terrestrium cupiditate superata purae ac uictrices animae ad deum id est ad originem suam reuertantur. idcenim soli animantium ad aspectum coeli erecti sumus ut summum bonum nostrum in summo esse credamus. Ideo religionem soli capimus, ut ex hoc sciamus, humanum spiritum non esse mortalem, quod Deum, qui est immortalis, et desiderat, et agnoscit. Igitur ex omnibus pro summo bono aut uirtutem sunt amplexi, tenuerunt quidem ueritatis uiam, sed non peruenerunt ad summum. haec enim duo sunt, quae simul
Abbreviated transcription (Latin):
cũqz miferias libeat sustinere.
Cũ igitur hec laboriosa et brĩs
uita. non tm̾ homn. sed eciam ce¬
t̾ori animanciũ consẜu magnũ
bonũ esse dicatur: manifestum
est eand̾ sũmũ ac ꝑfectum fieri
bonũ. si et fme careat et omĩ
malo. Demq neno umꝙͣ exti¬
tisset qui hanc ipãm breuem
cõtempn̾et. aut subiret mortẽ
nͥ spe uite longioris. Nam illi
qui prosalute cunũ uolũtarie se
neci obtulerunt sicut thebis
thenis codrus. Rome curtius et
mures duo. nuĩꝙͣ morte̾ uite cõ¬
modis p̾tulissent. nͥ se inmorta¬
litatem opimone ciuitũ consequi
putauissent. Qui tñ et si nesti¬
erunt inmortalitatis res eos tñ
non fefellit. Si en̾ uirtus diui¬
cias et opes ideo cõtempint: qr
fragiles st̃. uoluptates ideo qr
breues. gͦ et uitam fragilem¬
mi
bieue̾q ideo cõtempuit. Ut soli¬
da et ꝑpetuã cõseqͣtur. Ipã igitͣ
cogitacio ꝑ ordinem gradiens
et uniu̾sa considerans: ꝑducit

Expanded text:
cumque miserias libeat sustinere. cumque miserias libeat sustinere. cum igitur laboriosa haec et breuis uita non tantum hominum, sed etiam ceterarum animantium consensu magnum bonum esse ducatur, manifestum est eandem summum ac perfectum fieri bonum, si et fine careat et omni malo. denique nemo umquam extitisset qui hanc ipsam breuem contemneret aut subiret mortem nisi spe uitae longioris. nam illi qui pro salute ciuium uoluntariae se neci optulerunt, sicut Thebis thenis Codrus, Romae Curtius et Mures duo, numquam mortem uitae commodis praetulissent, nisi se inmortalitatem opinione ciuium consequi putauissent. qui tamenetsi nescierunt inmortalitatis uiam, res eos tamen non fefellit. si enim uirtus diuitias et opes ideo contemnit, quia fragiles sunt, uoluptates ideo, quia breues, ergo et uitam fragilem breuemque ideo contemnit, ut solidam et perpetuam consequatur. ipsa igitur cogitatio per ordinem gradiens et uniuersa considerans perducit
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝙͣ eristimari beatũ potest.
nͥ fuerit incorruptũ. Incorruptũ
at̾ nchil est. nͥ qd̾ est inmortale.
dola qͦ mmortalitas uera est. qr
corrũpi ac dissolui non pt̾. Ce si
cadit in hoĩem uirtus qd̾ negare
nullus potest. cadit et bt̃itudo.
nõ pt̾ enĩ fieri ut sit miser. qͥ
uirtute est p̾ditus. Sicadit btĩ¬
tudo. qͦ et mmnortalitas cadit ĩ
hoĩe que btã est. Sũmũ igitur
bonũ: sola inmortalitas muenit᷑.
q̃ nec aliuid aĩal nec corpus attĩ¬
git nec pt̃ cuiꝙͣ sine stiencie uirtu¬
te id est sine dei cognicione ac iu¬
sticia prouenire. Cnius appeticio ꝙͣ
recta. ꝙͣ uera sit ipã huniste cupi¬
ditas indicat. que licet tempora¬
lis et labore plenissima expetit᷑
tamꝰ ab omĩbus et optatur. hnͣc
enim tam senes ꝙͣ pueri. tam re¬
ges ꝙͣ infummi. tam deniq sapien¬
tes ꝙͣ stulti cupunit. tanti est
ut anaxagore uisum est. conteni¬
placio celi ac lucis ipĩus: ut qͣs¬

Expanded text:
quam existimari beatum potest, quam existimari beatum potest, nisi fuerit incorruptum. Incorruptum autem nihil est nisi quod est inmortale. sola ergo inmortalitas beata est, quia corrumpi ac dissolui non potest. quodsi cadit in hominem uirtus, quod negare nullus potest, cadit et beatitudo: non potest enim fieri ut sit miser qui uirtute est praeditus. si cadit beatitudo, ergo et inmortalitas cadit in hominem, quae beata est. summum igitur bonum sola inmortalitas inuenitur, quia nec aliut animal nec corpus adtingit nec potest cuiquam sine scientia et uirtute id est sine dei cognitione ac iustitia prouenire. cuius adpetitio quam recta, quam uera sit, ipsa uitae huiusce cupiditas indicat, quae licet sit temporalis et labore plenissima, expetitur tamen ab omnibus et optatur: hanc enim tam senes quam pueri, tam reges quam infimi, tam denique sapientes quam stulti cupiunt. tanti est, ut Anaxagorae uisum est, contemplatio caeli ac lucis ipsius, ut quas
Abbreviated transcription (Latin):
lexit profecto q̃ sit natura su̾m
bom: licet id nõ explicau̾it. qͥd
sit. id est inmortalitas: nec ali¬
ud oĩo quicꝙͣ. qr sola nec nuima
nec augeri. nec ninnitari potst
Seneca quoq prudens maidit
tis pͥmiũ. ꝙͣ inmortalitatẽ. lau¬
dins emꝰ birtutẽ in eo libro quem
de minatura morte const̃psit. una
mq̃t res est uirtus q̃ nos minor¬
talitate donare possit. et pares di¬
is fac̾e. Sed et stoici quos secutꝰ
est: negant sine uirtute ꝙꝙ̃ effi
uita est. Si uirtus certe ut ditim̃
est beatã uitam facit: nõ est gͬ
da: sed pp̾ uitã beatã q̃ uirtutem
nct̾io sequitur. Qd̾ argum̃tũ do¬
cere eos potuit quid esset sũmũ
bonũ. hec autẽ uita pnͣs et cor¬
poralis beata esse non pt̾. qr ma¬
lis est subrecta ꝑ corpus. Epicu¬
ius deũ beatũ et incorruptũ uo¬
tat. qr sempit̾nus est. Beatitudo
emꝰ ꝑfecta esse debet. ut nch sit
qd̾ eam uexare. aut minere aut
inmutare possit: nec alit̾ quid̾¬

Expanded text:
lexit profecto quae sit natura summi lexit profecto quae sit natura summi boni, licet id non explicaverit quid sit: id est autem immortalitas, nec aliud omnino quidquam; quia sola nec imminui, nec augeri, nec immutari potest. Seneca quoque imprudens incidit, tis praemium quam inmortalitatem. laudans enim uirtutem in eo libro quem de inmatura morte conscripsit, una inquit res est uirtus, quae nos inmortalitate donare possit et pares diis facere. sed et Stoici, quos secutus est, negant sine uirtute effici pouita est, si uirtus, at recte dictum est, beatam uda, sed propter vitam beatam, quae virtutem necessario sequitur. Quod argumentum docere eos potuit, quod esset summum bonum. Haec autem vita praesens et corporalis beata esse non potest, quia malis est subjecta per corpus. Epicurus Deum beatum et incorruptum vocat, quia sempiternus est. Beatitudo enim perfecta esse debet, ut nihil sit, quod eam vexare, ac imminuere, aut immutare possit. Nec aliter quid
Abbreviated transcription (Latin):
bestia dimices: pro salute c̾tat᷑
gͦ ut corpus uinicendo id asseqͥ¬
tur ut non int̾eat. sic et anmꝰ
ut ꝑmaneat. Et sicut corpus ab
hostibus suis uictum morte multa
tit: aminus sempit̾uam: Si gͫ
uirtus ꝑseipãm̃ btã non est. qmiꝰ
in ꝑfe̾udis ut dixi malis totabis
eus est. si omĩã q̃ pro bonis con¬
cupiscuntur negligit. si sũmus
gradus eius ad mortem pitet.
qñ quid̾ uita̾ q̾ optatur acet̾is te
respuit. mortẽ̾q qmͣ cet̾i̾ tinent.
fortit̾ sustipit. si ncc̾e est ut aliqͥ
ex se magin bom pariat. qr sufte
tati et suꝑati usq ad mortẽ labo¬
res sine p̾mio esse non pñt. si ul
lia st̃ et caduca sꝑuit. quid alas
restat. nͥ ut celeste aliqͥd efficiat
qr t̾rena uniu̾sa cõtempit. et ad
alciora nititur. qr huilia despicit.
scurus euclides qui fuit mega¬
ricoꝵ conditor distipline. dissen¬
ciens acet̾is: id esse sũmũ bonun
dixit qd̾ siłe sit. et id̾ semꝑ inta¬

Expanded text:
bestia dimices, pro salute certatur. bestia dimices, pro salute certatur. ergo ut corpus uincendo id adsequitur, ut non intereat, sic et animus, ut permaneat, et sicut corpus ab hostibus suis uictum morte multattit, animus sempiternam? si ergo uirtus per se ipsam beata non est, quoniam in perferendis ut dixi malis tota uis eius est, si omnia quae pro bonis concupiscuntur neclegit, si summus eius gradus ad mortem patet, quandoquidem uitam quae optatur a ceteris saepe respuit mortemque quam ceteri timent fortiter suscipit, si necesse est ut aliquid ex se magni boni pariat, quia suscentati et superati usque ad mortem labores sine praemio esse non possunt; si lia sunt et caduca, spernit, quid aliud restat, nisi ut coeleste aliquid efficiat, quia terrena universa contemnit, et ad altiora nitatur, quia humilia despicit? rum non obscurus Euclides, qui fuit conditor Megaricorum disciplinae, dissentiens a caeteris, id esse summum bonum dixit, quod simile sit, et idem semper. Intel
Abbreviated transcription (Latin):
uid efficiat uirtus pos¬
sumus sic muestigare.
duo st̃ quibus homo constat aui¬
mus et corpus. mlta st̃ ꝓpria
aĩ. młta ꝓpria corporis. młta
q coĩa sicut est ipã uirtus. q̃
quoc̾ ad corpus refertur. discer¬
nendi grã fortitudo noiãtur.
Quĩ igitur utuqz subiacet for¬
titudo. utriq ꝓposita dimicacio
est. et utuqz ex dimicacione ui¬
ctoria. Corpus qr solidũ est et
cõp̾hensibile. cũ solidis et cũ cõ¬
p̾hensibilibus confligat nccͣe
est. Amnus aute̾ qr temus et
iusibilis: cũ his congredit᷑ͦ
hostibus qui uidĩ tangiqz non
pñt. Qui st̃ autẽ hostes aĩ nͥ
cupiditates. uicia pctã: que si
uicerit uirtus ac fugau̾it: iina¬
culatus erit ammus ac purus.
unde igitur colligi potest quid
efficiat aĩ fortitudo. miniru ex
co̾uncto et pari. hoc est ex cor¬
poris fortitudĩe. Qd cũ in aliqͣm
congiessionem certamq uen̾it.
quid aliud ex uictoria ꝙͣ uitã pe¬
tit. Siue enĩ cũ hommne siue cũ

Expanded text:
uid efficiat uirtus, possumus sic inuestigare. duo sunt ex quibus homo constat, animus et corpus. multa sunt propria animi, multa propria corporis, multaia, sicut est ipsa uirtus: quae quotiens ad corpus refertur, discernendi gratia fortitudo nominatur. quoniam igitur utrique subiacet fortitudo, utrique proposita dimicatio est et utrique ex dimicatione uictoria: corpus quia solidum est et conprehensibile, cum solidis et conprehensibilibus confligat necesse est, animus autem quia tenuis est et inuisibilis, cum iis congreditur hostibus qui uideri tangique non possunt. qui sunt autem hostes animi nisi cupiditates uitia peccata? quae si uicerit uirtus ac fugauerit, inmaculatus erit animus ac purus. unde igitur colligi potest quid efficiat animi fortitudo? nimirum ex coniuncto et pari hoc est ex corporis fortitudine: quod cum in aliquam congressionem certamenque uenerit, quid aliut ex uictoria quam uitam petit? siue enim cum homine siue cum
Abbreviated transcription (Latin):
carent. qui eiror distuti potest
si qͥs studet alcius inqͥrere: con¬
greget eos qͥbus ꝑia est ciere
ab inferes ammas. Euocent
iouem. neptumuĩ. uulcanũ. mer¬
curiũ. apolliẽ patre̾q omĩ sa¬
turnũ. respondebũt ab inferis
omes. et mt̾rogati loquentur.
et de se ac deo fatebuntur. post
hec euocent xpm̃ non aderit .nͨ.
apparebit qr non amplius ꝙͣ bi¬
duo apud inferos fuit. Quid hc̃
probacione certius proferri pt̃.
Ego uero non dubito qͥn ad ui¬
tatem t̾megistus hanc aliqua
rõne ꝑuem̾t: qui de deo patre
oĩa. et defilio locutus est mlta
q dm̾is continẽtur archanis

Expanded text:
carent. qui error discuti potest carent. qui error discuti potest si quis studet altius inquirere, congreget eos quibus peritia est ciere ab inferis animas. euocent Iouem Neptunum Volcanum Mercurium Apollinem patremque omnium Saturnum: respondebunt ab inferis omnes et interrogati loquentur et de se ac deo fatebuntur. post haec euocent Christum: non aderit, non adparebit, quia non amplius quam biduo aput inferos fuit. quid hac probatione certius proferri potest? ego uero non dubito quin ad ueritatem Trismegistus hac aliqua ratione peruenerit, qui de deo patre omnia, de filio locutus est multa quae diuinis continentur arcanis
Abbreviated transcription (Latin):
incursũ demonis ꝓpeti. et del¬
phici apollinis bates eod̾ mõ
celerit̾ excedet de uate suo apol¬
lo. ꝙͣ ex hoĩe spũs ille demoni
et adiurato fugatoq deo suo.
uates in ꝑpetuũ conticestet. gͦ
iidem sunt demones quos fa¬
tentur execrandos esse hudem
dn qͥbus supplicant. Si nobis
credend̾ esse non putant credĩt
homero. qui sũmũ illũ iouem
demombus agregauit. Sed et
ahis poetis ac phĩs qui eosdẽ
modo demonas. modo deos mĩ
spũs ubi adiurantur. ibi se de¬
monas esse cõfitentur. ubi colũ¬
tur: ibi se deos menciuntur. ut
eirores hoĩbus imictant. et
auotent a uĩ dei notione. per
qmͣ solam potest mors eterna
uitari. Idem st̃ qui docendi hoĩs
causa uarios sͥ cultus ꝑuersa
religione condid̾unt. mentitis
tñ assumptisq noĩbus ut falle̾nt.
Nam qr dm̃ntate̾ ꝑseipsos affe¬
ctare non pot̾ant. adsciuerunt sͥ
noiã potenciũ regum sub quoꝵ
titulis honores sibi deoꝵ uendi¬

Expanded text:
incursum daemonis perpeti et Delincursum daemonis perpeti et Delphici Apollinis uates, eodem modo celeriter excedet de uate suo Apollo quam ex homine spiritus ille daemonicus et adiurato fugatoque deo suo uates in perpetuum conticescet. ergo idem sunt daemones quos fatentur execrandos esse, idem dii, quibus supplicant. si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Iouem daemonibus adgregauit, sed et aliis poetis ac philosophis, qui eosdem modo daemonas, modo deos nuncquissimi spiritus ubi adiurantur, ibi se daemonas confitentur, ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur, ut errores hominibus immittant et auocent a ueri dei notione, per quam solam potest mors aeterna uitari. idem sunt qui deiciendi hominis causa; uarios sibi cultus per diuersa regionum condiderunt, mentitis tamen adsumptisque nominibus ut fallerent. nam quia diuinitatem per se ipsos adfectare non poterant, adsciuerunt sibi nomina potentium regum, sub quorum titulis honores sibi deorum uindi
Abbreviated transcription (Latin):
et uim retundit. et eos spuita¬
libus armis domitos ac suba¬
ctos: cede̾ sͥ. cogit. Si negant
nͥ ut alios dicant eẽ deos: ali
os demones: Seponãt igitur
stiamus quid colend̾ quid execrã¬
dum sit. habeant ne interse ali¬
qd̾ consorciũ. an uero immica sit.
Si sint aliqua nccĩtudine copu¬
lati. qͣtems eos disc̾nemus. at
quomodo utruisqz gm̃s honorẽ.
cultũq miscebimus. Si autẽ
sunt mimici: cur aut demoẽs
deos non timent. aut dii demo¬
nes fugare non pñt: Ette ali¬
quis instinctu demonũ ꝑcitus
dementitur. effertur. insant.
ducamus hũc in ious maxĩ
optum templũ. uel quia sanare
homines iupit̾ nestit: in esta¬
utiuslibet sacerdos dei sui noĩe.
it nocens ille spũs excedat ex
hoĩe: nillo pacto fi̾ potest. Que
ititur uis deoꝵ est. si subiectoᷤᷤ
at non timeant. nͣ ꝙ id̾ sunt
demones quos uulgus deos eẽ
opmatur. Demq si constituã¬
tur in medio. et is ꝙ̾ constat

Expanded text:
et vim retundit, et eos spiritaet vim retundit, et eos spiritalibus armis domitos ac subactos cedere sibi cogit. Si negant, nisi ut alios dicant esse deos, alios daemones? Exponant igitur iusque, ut sciamus quid colendum, quid execrandum sit; habeantne inter se aliquod consortium, an vero inimici sint. Si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus? aut quomodo utriusque generis honorem cultumque miscebimus? Si autem sunt inimici, cur aut daemones deos non timent, aut dii daemones fugare non possunt? Ecce aliquis instinctu daemonis percitus dementit, effertur, insanit: ducamus hunc in Jovis optimi maximi templum; vel, quia sanare homines Jupiter nescit, in Aescuutriuslibet sacerdos, dei sui nomine, ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. quae igitur uis deorum est, si subiectos  non timeant, nisi quod idem sunt daemones quos uulgus deos esse opinatur? denique si constituantur in medio et is quem constat
Abbreviated transcription (Latin):
rant. conquerentes ꝓphanos
homines sacris int̾esse. adege¬
runt pͥncipes suos in furorẽ
ut expugnarent dei templũ.
seq uero sacrilegio contannã¬
rent. qd grauissimis ꝑseꝙciũ
penis expiaretur. Nec tñ ex
hoc ipõ ceci homines intellige̾
pñt: aut hnͣc esse ueram reli¬
gionem cui ad unicend tanta
uis inest. aut illam flãm q̃
subsistere aut congredi non
potest. sedauĩt hoc deos non
metu uerũ odio fac̾e̾. qiͣ quisꝙͣ
possit odisse. nͥ eum qui aut
noceat. aut possit notere. yͦ.
uero congiuens maiestati fu¬
it. ut eos quos oderant pñti¬
bus penis affic̾e̾nt. pocius ꝙͣ fu¬
tr̾e̾nt. Sed qm̃ neq accedere ad
eos pñt. in quibꝰ celestem notã
uiderint. nec his nocere quos
signũ inmortale mumerit. tã¬
ꝙͣ in expugnabil murus. laces¬
sunt eos ꝑ homines. et manibꝰ
ꝑsecũtur alienis. Quos profe¬
cto si esse confitentur unicunꝰ.
ligionem que et rõnem demo¬
nũ nouit. et astuciã intelligit.

Expanded text:
ant, conquerentes profanos ant, conquerentes profanos homines sacris interesse, egerunt principes suos in furorem, ut expugnarent Dei templum, seque vero sacrilegio contaminarent, quod gravissimis persequentium poenis expiaretur. Nec tamen ex hoc ipso caeci homines intelligere possunt, aut hanc esse veram religionem, cui ad vincendum tanta vis inest, aut illam falsam, quae subsistere, aut congredi non potest. Sed aiunt, hoc deos non metu, verum odio facere; quasi quisquam possit odisse nisi eum, qui aut noceat, aut possit nocere. Immo vero congruens majestati fuit, ut eos, quos oderant, praesentibus poenis afficerent potius, quam fugerent. Sed quoniam neque accedere ad eos possunt, in quibus coelestem notam viderint, nec iis nocere, quos signum immortale munierit tamquam inexpugnabilis murus; lacessunt eos per homines, et manibus persequuntur alienis: quos profecto si esse confitentur, vicimus. ligionem, quae et rationem daemonum novit, et astuciam intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
une satis est hꝰ sigmi
potencia ꝙͣtũ ualeat
exponere. ꝙͣto t̾iori sit demo¬
nibus hoc signũ: sciet qui ui¬
derit qͣtenus adiurati ꝑ xpm
de corporibus q̃ obsedint fugi¬
ant. Nam sicut ipẽ cũ inter
hoĩes ageret uniu̾sos demoẽs
uerbo fugabat. hoñnq men¬
tes emotas. et malis incur¬
sibus furiatas in sensus pͥ¬
stinos reponebat. ita mie sec¬
tatores euis eosdem spiritꝰ¬
inqͥnatos. de homĩbus et noĩe
magrĩ sui et signo passiomis ex¬
cludunt. cuius rei non difficil
est probacio. nam cum dns suis
mmolant. si assistat aliqͥs sigͣ¬
tam frontem gerens. sacra
nullomodolitant. nec respõsa
pt̾ consultus reddere uates. et
hͨ sepe cansa p̾cipua iusticiam
ꝑseꝙ̃di malis regibus fuit.
Cum enim quid̾ mĩstroꝵ mĩ sa
crificantibus dnĩs assisterent.
imposito frontibus signo. dõs
illoꝵ fugau̾unt. ne possent
in uisteribus hostiaꝵ futura
depingere. Qd̾ cũ intelligent
aruspices. instigantibus hisdꝰ
demomibus quibus prosacra¬

Expanded text:
unc satis est, hujus signi potentia quantum valeat, exponere. Quanto terrori sit daemonibus hoc signum, sciet qui viderit quatenus adjurati per Christum de corporibus, quae obsederint, fugiant. Nam sicut ipse, cum inter homines ageret, universos daemones verbo fugabat; hominumque mentes emotas, et malis incursibus furiatas, in sensus pristinos reponebat: ita nunc sectatores ejus eosdem spiritinquinatos de hominibus, et nomine magistri sui, et signo passionis excludunt. Cujus rei non difficilis est probatio. Nam cum diis suis immolant, si assistat aliquis signatam frontem gerens, sacra nullo modo litant. Nec responsa potest consultus reddere vates. Et haec saepe causa praecipua justitiam persequendi malis regibus fuit. Cum enim quidam ministrorum nostri sacrificantibus dominis assisterent, imposito frontibus signo, deos illorum fugaverunt, ne possent in visceribus hostiarum futura depingere. Quod cum intelligerent aruspices, instigantibus iisdem daemonibus, quibus prosec
Abbreviated transcription (Latin):
qd athomi non effec̾int cur nõ
cetera eod modo intelligamus.
Sed quero anteꝙͣ mundus pri¬
mordia ista gn̾aret. cur sibi
dii hĩtaculum non edificau̾int.
uidelicet nͥ athomi coissent ce¬
lũqz fecissent. adhuc dn ꝑ me¬
dium mane pende̾nt. Quo igr̾
consilio qua rõne de confuso a¬
ceruo se athomi congregauerũt.
ut ex alis inferius t̾ra conglo¬
barentur. celum de suꝑ tendetur.
tanta siderum uarietate distin¬
ctum. ut nich̾ umꝙͣ excogitari
possit ornacius. Tanta gͦ qui
uideat et talia pt̾ existmare.
nullo effecta esse consilio. nulla
prouidencia. nulla rõne dm̃a:
sed ex athomis subtilibus exigu¬
is concreta esse tanta miracula.
Nonne prodigio silẽ est. aut
natum esse hominem qui hoc
dice̾t. aut extitisse qui cred̾e̾nt.
ut democritũ qui auditor eius
fuit. uel epicurũ in quẽ uani¬
tas omnis de leucipi fonte pro¬
fluxit

Expanded text:
quod atomi non effecerint, cur non et quod atomi non effecerint, cur non et cetera eodem modo intellegamus ? sed quaero, antequam mundum primordia ista generassent, cur sibi dii habitaculum non aedificauerint ? uidelicet nisi atomi coissent caelumque fecissent, adhuc dii per medium inane penderent. quo igitur consilio, qua pactione de confuso aceruo se atomi congregauerunt, ut ex aliis inferius terra conglobaretur, caelum desuper tenderetur tanta siderum uarietate distinctum, ut nihil umquam excogitari possit ornatius? tanta ergo qui uideat et talia, potest existimare nullo effecta esse consilio, nulla prouidentia, nulla ratione diuina, sed ex micis subtilibus et exiguis concreta esse tanta miracula? nonne prodigio simile est aut natum esse hominem qui haec diceret aut extitisse qui crederent, ut Democritum, qui auditor eius fuit, uel Epicurum, in quem uanitas omnis de Leucippi fonte profluxit
Abbreviated transcription (Latin):
rõ et are fingit. ipm̃ hominẽ
de fiustuis teniere concurrẽtibꝰ
fien putabimꝰ et qͣd simle ui¬
tatis in futo. cũ sũmũ et excl¬
lens artificiũ. nich aliud ñ uni¬
bramꝰ et extrema corporis hiui¬
menta possit mntari. nõ potut
huana solertia dare oꝑi suoant̃
mõtũaliꝙ aut sensum. omito
tates. Quis artifex potuit. aut
cor hoĩs. aut uocem. aut ipãm
sapĩãm fabricare. Quisꝙͣ ne
igitur sanus existimat ꝙ homo
rõne et consilio fac̾e nõ possit.
id concursu athomoꝵ passim co¬
henciũ profici potusse: uides
in q̃ deliram̃ta incideruit. dum
nolunt effectionẽ curãq rer
deo dare. Concedamus tñ hiis ut
ex athomis fiant q̃ t̾rena st̃ nõ
eciã celestia. deos autẽ incorrup¬
tos. beatos. et̾nos esse. solisqz
dant immunitatem. ne concursu
athomor concreti esse uideant᷑.
Si em̾ deos qͦ exillis constitius¬
sent. dissi pabiles fierẽt. semĩbꝰ
aliqñ resolutis atq in naturã
suam reu̾tentibus. gͦ si est aͥd

Expanded text:
nem de frustis temere concurrentibus fieri putabimus? Et quid simile veritatis in ficto, cum summum et excellens artificium nihil aliud, nisi umbram et extrema corporis lineamenta possit imitari? Num potuit humana solertia dare operi suo aut motum aliquem, aut sensum? Omittotates: quis artifex potuit aut cor hominis aut uocem aut ipsam sapientiam fabricare? quisquamne igitur sanus existimat, quod homo ratione et consilio facere non possit, id concursu atomorum passim cohaerentium perfici potuisse? uides in quae deliramenta inciderint, dum nolunt effectionem curamque rerum deo dare. concedamus tamen his ut ex atomis fiant quae terrena sunt: num etiam caelestia? deos aiunt incorruptos aeternos beatos esse solisque dant inmunitatem, ne concursu atomorum concreti esse uideantur. si enim dii quoque ex illis constitissent, dissipabiles fierent seminibus aliquando resolutis atque in naturam suam recurrentibus. ergo si est aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ammalibus loquar.
in quor corporibus inchͣ sine
rõne. sine ordine. sie utilita¬
te sine spetie figuratũ uidemꝰ.
adeo ut solertissima et diligen
descriptio casum ac fortunam re¬
pellat. Sed putemus artue
ossa et neruos et sangumem
de athomis posse concrestere
Quid sensus. cogitacio memo.
ingennũ quibus semibus coaug¬
mentari pñt: Mimuitissĩs inqͥt
dunit qͦ alia maiora. Quomͦ
igitur in secabilia. Deide sier
inusibilia q̃ st̃ in hoĩe consid̾et.
sine tractabilia q̃ ueniũt sub
aspectã. rõne utraq constare
quie non uidet. Quomodo goͦ
sine rõne toeuntia pñt aliqͥd
effitere rõnale. uidemus em̾
nchil esse in onñ mundo qd nõ
hẽat in se maximã mirabilẽq
rõnem. Que qr supͣ hommis
sensũ et ingemũ est. ciu rectiꝰ
qr dñie prouidencie tribuenda¬

Expanded text:
animalibus loquar, in quorum corporibus nihil sine ratione, sine ordine, sine utilitate, sine specie figuratum uidemus, adeo ut sollertissima et diligentm- 20 que discriptio casum ac fortunam repellat? sed putemus artus et ossa et neruos et sanguinem de atomis posse concrescere: quid sensus cogitatio mens memoria ingenium, quibus seminibus coagmentari possunt? \'minutissimis\' inquit. sunt ergo alia maiora. quomodo igitur insecabilia? deinde, si ex inuisibilia quae sunt in homine consideres siue tactilia quae ueniunt sub aspectum, ratione utraque constare quis non uidet ? quomodo ergo sine ratione coeuntia possunt aliquid efficere rationale? uidemus enim nihil esse in omni mundo quod non habeat in se maximam mirabilemque rationem. quae quia supra hominis sensum et ingenium est, cui rectius quam diuinae prouiden
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis adiũctos hñt. Quid ꝙ
amũ fetus multo fragilior est
ꝙͣ hoĩs. qr non mat̾no corpore
ternũ corpus fotu ac calore tepe¬
ac tenerũ nõ modo uolandi. sed
ambulandi ꝙr usu caret. Non in
eptissimus si quis putet male
cũ uolucribus egisse naturam
pͥmũ ꝙ bis nascuntur. deinde
ꝙ tam inf̾me. ut sunt quesitis
plabores cibis aꝑentibus nu¬
tuende. sedilli forciora eligũt.
imbealiora p̾t̾ennt

Expanded text:
charitatis adjunctos habent. Quid, quod charitatis adjunctos habent. Quid, quod avium foetus multo fragilior est, quam hominis: quia non materno corpore terni corporis fotu et calore tepeac tenerum, non modo volandi, sed ambulandi quoque usu caret. Non ergo ineptissimus sit, si quis putet male cum volucribus egisse naturam, primum quod bis nascuntur; deinde, quod tam infirmae, ut sint quaesitis per laborem cibis a parentibus nutriendae. Sed illi fortiora eligunt, imbecilliora praet
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogare istos dĩoꝵ
oꝑum rep̾hensores qͥd in hoĩe
deesse qr mibetillior nastitur
credant. Num idctͥo minus edu¬
centur hoĩes. Nlum miꝰ ad sũ¬
mũ robur etatis prouehent᷑.
Nũ inbecillitas aut increm̃tũ
impediat aut salutẽ. qm̃ que
de sunt rõ dependit. At inqͣuut
lior. ꝙ hee omnes cũ fetũ edi¬
dint: non nͣ pastus sui curã
gerant. Ee quo efficitur ut u¬
bĩbus sua sponte distentis ali¬
mentum lactis fetibus mĩstre¬
citudine appetant. Quid aues
quaꝵ rõ diu̾sa est. nõne ma¬
xiios sustipiũt in educando
labores. ut interdũ humane in¬
telligentie habe̾ aliqͥd uideant ͦ
Nidos eni aut luto edificant. aut
uirgultis et frondibus construũt
etiam ciboꝵ exꝑtes incubant ouis.
et qm̃ fetus desius corporibus a¬
lere nõ datum est. aibos conueht̃
et totos dies huiõi discursacõne
cõsumũt. noctibus uero defendt᷑.
fouent protegunt. Quid ampliꝰ
fortasse ꝙ nõ expellunt adultos.
sed ꝑpetua nccͣitudine ac uniculo

Expanded text:
interrogare istos divinorum operum reprehensores, quid in homine deesse, quia imbecillior nascitur, credant? Num idcirco minus educentur homines? num minus ad summum robur aetatis provehantur; num imbecillitas aut incrementum impediat, aut salutem? quoniam quae desunt, ratio dependit. At hominis,lior, quod hae omnes, cum foetum ediderint, non nisi pastus sui curam gerunt; ex quo efficitur, ut uberibus sua sponte distentis, alimentum lactis foetibus ministrerum sollicitudine appetant. Quid aves, quarum ratio diversa est, nonne maximos suscipiunt in educando labores? ut interdum aliquid humanae intelligentiae habere videantur: nidos enim, aut luto aedificant, aut virgultis et frondibus construunt; et ciborum expertes incubant ovis; et quoniam foetus de suis corporibus alere datum non est, cibos convehunt, et totos dies in hujusmodi discursatione consumunt, noctibus vero defendunt, fovent, protegunt. Quid ampliusfortasse, quod non expellunt adultos, sed perpetua necessitudine ac vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ̃talibet sanctitate doct᷑na p̃pole¬
ant. non ideo u̾m putem quia
at ꝑsuade̾ potuerũt. Quapp̃
ad usq eid̃ fidei tenore uerita¬
tis astipulamur.

Expanded text:
talibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quiaat, persuadere potuerunt. Nec ad usque eidem tenori veritatis astipulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eis si qua pp̾ea forte dissonare
putantur. a uero qr nõ ut dicta
st̃ intellignnt᷑ tñ liberũ habet
ibi lector auditor ue iudiciũ quo
uel approbet qd̾ placu̾it. uel impro¬
bet qd̾ offendent. et ideo cuncta
eiusmodi nͥ uel c̾ta rõne. uel ex
canonica auctoritate defẽdant ͦ
ut demonstrentur siue oĩo ita ẽẽ.

Expanded text:
eis, si qua forte propterea dissonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eiusmodi, nisi uel certa ratione uel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur siue omnino
Abbreviated transcription (Latin):
eutero q et concepcione
sensũ tñ atq intelligenciã lat̾e̾
non pñt. Uena in maribus q̃
semña continet est dupplex pau¬
lo ant̾ior ꝙͣ illius hũoris obstem
receptaculũ. Sicut emꝰ renes
duost̾. Itemqz testes et uene se¬
mĩales due in una tñ compage
coh̾entes qd̾ uidemus in corꝑibꝰ
aĩaliũ cũ int̾fecta patefiunt sed
illa dextior mastulimũ continet.
sinst̾ior femininũ. Et oĩo in
toto corꝑe ꝑs dext̾a mastalina
est. sistra uero feminina. Ipm̃
uenã genitalẽ confluere. ibiq
Item in femĩs uterus se diuidit¬
in duas ꝑtes q̃ in diu̾sum diffu¬
se ac reflere cͥcũplicantur sicut
arietis corma. Que ꝑs in dex¬
t̾am retorgtur mastulma est.
qͥ in smnistram femmmina

Expanded text:
utero quoque et conceptione, sensum tamen atque intellegentiam latere non possunt. uena in maribus quae seminium continet, duplex est, paulo interior quam illud umoris obsceni receptaculum. sicut enim rienes duo sunt itemque testes, ita et uenae seminales duae, in una tamen conpage cohaerentes: quod uidemus in corporibus animalium, cum intersecta patefiunt. sed illa dexterior masculinum continet semen, sinisterior femininum, et omnino in toto corpore pars dextera masculina est, sinistra uero feminina. ipsum uenam genitalem confluere ibique item in feminis uterus in duas se diuidit partes, quae in diuersum diffusae ac reflexae circumplicantur sicut arietis cornua. quae pars in dexteram retorquetur, masculina est, quae in sinistram, feminina
Abbreviated transcription (Latin):
cicia celetur. Quidlena: nͥ ut
mltos bonis exuat: Quid fur nͥ
ad sacrificiũ nõ integͣ constiã
uen̾it. audiat q̃ illi deus cõ̾mi¬
natur. ille qui la tebras cordis
uidet. qui peccatis semꝑ infest
est. qui exigit iusticiã. qui fidẽ
poscit. Quis hic male menti aut
male p̾ci locus est. At illi infeli¬
ces nec exsteleribus suis intelli¬
gunt. ꝙͣ malũ sit qd̾ colunt. qnꝰ¬
quid flagicus omnibus inqͥnati
ueniũt ad p̾cand̾ : et sepe sacrifi¬
tare opinãtur. si cutem lauerint
tamꝙͣ libidines intra pectus in¬
clusas aines abluant. aut ulli
maria purificent. Qͣto sacius et
mentem pocuis eluere. que mal
cupiditatibus sordidatur. et uno
uirtutis ac fidei lauatro uniu̾¬
sa uicia depellẽ. Qd̾ qui fea̾t
quõlibet in qͥnatum ac sordid̾
corpus gerat satis purus est¬

Expanded text:
citia celetur? quid lena nisi ut citia celetur? quid lena nisi ut multos bonis exuat? quid fur nisad sacrificium non integra conscientia uenerit, audit quae illi deus comminetur, ille qui latebras cordis uidet, qui peccatis semper infestus\' est, qui exigit iustitiam, qui fidem poscit. quis hic malae menti aut malae preci locus est? at illi infelices nec ex sceleribus suis intellegunt quam malum sit quod colunt, quandoquidem flagitiis omnibus inquinati ueniunt ad precandum et se pie sacrificasse opinantur, si cutem lauerint, tamquam libidines intra pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla maria purificent. quanto satius est mentem potius elnere, quae malis cupiditatibus sordidatur, et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellere! quod qui fecerit, quamlibet inquinatum ac sordidum corpus gerat, satis purus est
Abbreviated transcription (Latin):
na. que origo. que rõ. qd̾ fun¬
damĩtum. que sb̃stancia quo
tendit. aut quid pollicetur. aut
ab hoĩe possit fidelit̾ ẜuari for¬
titerq defendi. in ꝙ̃ nich̾ aliud
uideo ꝙͣ ritũ ad solos digittos
ꝑtinente̾. Nrã uero religio eo
firma est et solida et inmuta¬
bilis. qr iusticiã docet. qr nobi¬
stũ semꝑ est. qr tota in aĩo co¬
lentis est. qr mentem ipãm ꝓ
sacrificio ht̃. Illic nich̃ exigit᷑
aliud ꝙͣ sangius peccudũ. et
fumis et inepta libacio. hic boͣ
mens. purũ pectus. innocens
uita. Illuc ueniũt sine delectu.
adultere. inpudice. lene. pro¬
cates. obstene m̾etrices. uemi¬
unt gladiatores. latrones.
fures. uenefici p̾cantur nich̾
alud ꝙͣ ut scelera impune cõ¬
mictant. Quid eniꝰ latro sacri¬
ficans. aut gladiator roget.
nͥ ut occidant.: Quid uenenarius
nͥ ut fallat. Quid m̾etrix nͣ ut
pħm peccet: Quid adult̾a: nͥ aut
mortẽ uiri. aut ut sua impudi¬

Expanded text:
na? quae origo? quae ratio? quod funna? quae origo? quae ratio? quod fundamentum? quae substantia? quo tendit aut quid pollicetur, ut ab homine possit fideliter seruari fortiterque defendi? in qua nihil aliut uideo quam ritum ad solos digitos pertinentem. nostra uero religio eo firma est et solida et inmutabilis, quia iustitiam docet, quia nobiscum semper est, quia tota in animo colentis est, quia mentem ipsam pro sacrificio habet. illic nihil exigitur aliut quam sanguis pecudum et fumus et inepta libatio, hic bona mens, purum pectus, innocens uita; illuc ueniunt sine dilectu adulterae inpudicae, lenae procaces, obscenae meretrices, ueniunt gladiatores latrones fures uenefici et precantur nihil aliut quam ut scelera inpune committant. quid enim latro sacrificans aut gladiator roget si ut occidant? quid uenenarius nisi ut fallat? quid meretrix nisi ut plurimum peccet? quid adultera nisi aut mortem uiri aut ut sua inpudi
Abbreviated transcription (Latin):
et carior si ꝑierit sũmam cõ¬
sequitur gloriam. ꝙ pro duce
est. qui non tm̃ uiuentrbus
sed ec̾ mortius p̾miũ potest
mortis exsoluere. Igitur dei
cultus qmĩ milicie celestis est.
deuocionem maxmmiã fidemq
desiderat. Quomodo emin deus
aut amabit colentem. si ipẽ
non ametur ab eo: aut p̾stab̾
p̾canti quicqͥd orauerit cum
ad p̾tand̾ neq ex aĩo neq ob¬
sequent̾ accedat. Isti autem
cum ad sacrificandũ dus sus¬
uen̾int. nichil intinũ nich̾
ꝓpͥum dnis siuis offerunt nõ
integritatem mentis. non
reu̾enciã. non timorẽ. ꝑactis¬
itaqz sacrificiis in anbus oem̃
religionem in templo et cũ tẽplo
sicut iuenerant reliquũt. nich̃
ligiones neqz bonos face̾ possãt.
neqz firme atq inmortales eẽ
Traducũtur itaqz ab his hoĩes
facile: qr nichꝰ ibi ad uitam in¬
chil ad sapĩam. nichil ad fidẽ̾
discitur. Que est enĩ suꝑstitio
illoꝵ deor: que uis. que distipli¬

Expanded text:
et carior, si perierit, summam conet carior, si perierit, summam consequitur gloriam, quod pro duce est, qui non tantum uiuentibus, sed etiam mortuis praemium potest uirtutis exsoluere? igitur dei cultus, quoniam - militiae caelestis est, deuotionem maximam fidemque desiderat. quomodo enim deus aut amabit colentem, si ipse non ametur ab eo, aut praestabit precanti quidquid orauerit, cum ad precandum neque ex animo neque obseruanter accedat? isti autem cum ad sacrificandum ueniunt, nihil intimum, nihil proprium diis suis offerunt, non integritatem mentis, non reuerentiam, non timorem. peracti• sacrificiis inanibus omnem religionem in templo et cum templo sicut inuenerant relincunt nihilquligiones neque bonos facere possunt neque firmae atque inmutabiles esse. traducuntur itaque ab his homines facile, quia nihil ibi ad uitam, nihil ad sapientiam, nihil ad fidem discitur. quae est enim superstitio illorum deorum? quae uis? quae discipli
Abbreviated transcription (Latin):
unt suscepta publice sacra . O.¬
ꝙͣ ihonesta uoluntate miseri
errant. Sencuuit emꝰ nch̾ eẽ
in rebus hũams religione p̾¬
stantius. eamq sũma ui opor¬
tere defendi. Sedut in ipsa
religione. sic in defensionis
genere falluntur. defendẽda
eni religio est. non ocidẽdo
sed moriendo. non seuicia sed
pacientia. non stelere sed fide
Illa enim maloꝵ st̃: hec bonoꝵ.
et ic̃e est bonum in rlione
usari. non malũ. Nam si sangͤ.
si tormentis. si malo religio¬
nem defendere uelint. Iam nõ
defendetur illa. sed polluetur
atq uiolabitur. Nichil emmn
est tam uoluntariũ ꝙͣ religio.
in qͣsi animꝰ sacrifitantis aũ¬
sus est. iam sublata est. iam
nilla est. recta igitur rõ est.
ut religionem paciencia uel
morte defendas. in quo fides
conẜ̾nata et ipĩ deo grata est
et rhom addit auctoritatem.
Nam si is qui in hac trestri
milicia regi suo fidem ẜuat.
in aliquo egregio facmore.
si postea uixent acceptior sit

Expanded text:
unt \'suscepta publice sacra: o quunt \'suscepta publice sacra: o quam honesta uoluntate miseri errant! sentiunt enim nihil esse in rebus humanis religione praestantius eamque summa ui oportere defendi, sed ut in ipsa religione sic in defensionis genere falluntur. defendenda enim religio est non occidendo sed moriendo, non saeuitia sed patientia, non scelere sed fide: illa enim malorum sunt, haec bonorum, et necesse est bonum in religione uersari, non malum. nam si sanguine, si tormentis, si malo religionem defendere uelis, iam non defendetur illa, sed polluetur atque uiolabitur. nihil est enim tam uoluntarium quam religio, in qua si animus sacrificantis auersus est, iam sublata, iam nulla est. recta igitur ratio est ut religionem patientia uel morte defendas; in quo fides conseruata et ipsi deo grata est et religioni addit auctoritatem. nam si is qui m hac terrestri militia regi suo fidem seruat in aliquo egregio facinore, si post uixerit, et acceptior fit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥbus st̃ miciati. uel ex rebus
gestis honnĩ. uel ex casibusl
etiam ex moribus natos stiãt
incredibilis demencia est. dõc
putare quos fiusse mortales
negare non audeant: uel si
tam impudentes fuerint ut
negent. sue illos ac suoꝵ luẽ
p seurunt: ut stulticiã suã
dum minuere uolunt. augeant.
Longe diu̾sa sunt carificia et
pietas: nec pt̾ aut ueritas cũ
ui aut iusticia cum crudelitate
cõiungi. Sed m̾ito non audẽt
derebus quicꝙͣ docere dm̃is. ne
et amĩs derideantur. et a suis
deserantur. Nam fere uulgus
nui simplex incorruptũq iudiñ
est. si misteria illa cognostat
in memoria mortuoꝵ consti¬
tita dampnabit. aliudq ueriꝰ
qd̾ colat queret. hinc fida sile̾¬
ca satris instituta sunt. ab ho¬
umibus callidis. ne stiat ppꝰ
quid colat. Cum at̾ nos in eoꝵ
doctrmis uer sem᷑: cur nobis aut
non credunt qui utrũq nouimꝰ.
aut muident qr flĩs uera p̾¬
tuhmꝰ. sed defendenda st̃ in qui¬

Expanded text:
quibus sunt initiati uel ex rebus quibus sunt initiati uel ex rebus gestis hominum uel ex casibus uel etiam ex mortibus natos sciant, incredibilis dementia est deos putare quos fuisse mortales negare non audeant: uel si tam inpudentes fuerint ut negent, suae illos ac suorum litterae ergo saeuiunt? ut stultitiam suam dum minuere uolunt augeant. longe diuersa sunt carnificina et pietas nec potest aut ueritas cum ui aut iustitia cum crudelitate coniungi. sed merito non audent de rebus quicquam docere diuinis, ne et a nostris derideantur et a suis deserantur. nam fere uulgus, cui simplex incorruptumque iudicium est, si mysteria illa cognoscat in memoriam mortuorum constituta, damnabit aliutque uerius quod colat quaeret. hinc fida silentia sacris instituta sunt ab hominibus callidis, ne sciat populus quid colat. cum autem nos in eorum doctrinis uersemur, cur nobis aut non credunt, qui utrumque nouimus, aut inuident, quia falsis uera praetulimus? \'sed defendenda sunt\' inqui
Abbreviated transcription (Latin):
dinis aliqͥbus testimomis cõ¬
firment. sicut nos facimus.
Non est opus ui et furia qr
religio cogi non pt᷑: uerbis
pocius ꝙͣ uerberibus res agẽ¬
da est. ut sit uoluntas. distn¬
gant aciem ingemioꝵ suoꝵ.
Parati sumus au dire si doce¬
ant. Cacentibus certe nchil
credimus. sicut ne sementibꝰ
quid̾ credimꝰ. Iun tentur nos at̾
ro̾nem rei totius exponant.
Nos eñ non illicimus ut ipĩ
obiectant. Sed docemus pro¬
banius ostendimus. Itaq nẽo
a nobis retinetur inutus. In¬
utilis est enm deo qui deuo¬
cione ac fide caret. et tñ nẽo
discedit ipã ueritate retmẽte.
Doceant isti hoc modo. si qua
illis fiducia ueritatis est. lo¬
quantur distant. audeant iꝙͣ
disputare nobistũ aͥd eiusmoĩ
Iam profecto ab aniculis quos
cõtempnũt. et apu̾is nrãtibꝰ
error illoꝵ ac stulticia udebit
Cum en̾ sint ꝑitissimi deoꝵq
progemem. et res gestas. et
imꝑia. et int̾itus. et sepulcia
delibris nouerint ipsosqz nt

Expanded text:
diuinis aliquibus testimoniis condiuinis aliquibus testimoniis confirment, sicuti nos facimus. non est opus ui et iniuria, quia religio cogi non potest, uerbis potius quam uerberibus res agenda est, ut sit uoluntas. destringant aciem ingeniorum suorparati sumus audire, si doceant: tacentibus certe nihil credimus, sicut ne saeuientibus quidem cedimus. imitentur nos, ut rationem rei totius exponant: nos enim non inlicimus, ut ipsi obiectant, sed docemus probamus ostendimus. itaque nemo a nobis retinetur inuitus — inutilis est enim deo qui deuotione ac fide caret — et tam nemo discedit ipsa ueritate retinente. doceant isti hoc modo, si qua illis fiducia ueritatis est, loquantur hiscant, audeant inquam disputare nobiscum aliquid eiusmodi: iam profecto ab aniculis quas contemnunt et a pueris nostratibus error illorum ac stultitia ridebitur. cum enim sint peritissimi deorumque progeniem et res gestas et imperia et interitus et sepulcra de libris nouerint ipsosque ritus