comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd petieritis patrẽ in nomine meo
dabit uobis. Petite & accipietis. Ip¬
se enim suis discipłis & uniuerso
credentiũ gregi. nc̃ subiectionẽ de¬
monũ. nc̃ uariarum infirmitatũ
pollicens curationẽ: aiebat. Gratis
accepistis: gratisdate. Numqͥd sue
uirtutis imꝑio curabat antonius:
Numqd suȩ possibilitatis arbitra¬
bat᷑ eẽ qd̾ fecerat: orationib. non
p̃ceptis demones morbiq cesseruN:
nitatum admirationẽ .a scribat
antonio. sed dño iħu: qui solitam
erga creaturas suas exhibens beni
tantũ orabat: & obuite eiꝰ m̃ita c̃ta
dñs largiebat᷑.

Expanded text:
quod petieritis Patrem in nomine meo, quod petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Petite et accipietis . Ipse enim suis discipulis et universo credentium gregi nunc subjectionem daemoniorum, nunc variarum infirmitatum pollicens curationem, aiebat: Gratis accepistis, gratis date . Nunquid suae virtutis imperio curabat Antonius? Nunquid suae possibilitatis arbitrabatur esse quod fecerat? Orationibus, non praeceptis daemones morbique cesseruntnitatum admirationem ascribat Antonio, sed Domino Jesu, qui solitam erga creaturas suas exhibens benevtantum orabat, et ob vitae ejus merita cuncta Dominus largiebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
lors indisciplinatio. arrianors
ee̾t impietas. Sed istam tͥsticiam. ẽ¬
sequentis reuelationis prospitate so¬
latus est. & ait. Nolite filioli merore
uos penitꝰ cedere. Ut enĩ uratꝰ est dñs.
sicrursum miserebit᷑᷑ & suũ cito ec¬
ꝑsequutionib fidem dñi seruaueriñ.
solito uidebitis fulgore lucentes. Re¬
uertent᷑ ad foueas suas serpentes: &
religio longius ꝓpagabitur. Tantũ
uidete: ne fidei ur̃ȩ sinceritas arria¬
na labe sordescat. Non apłos: sed
demonũ & patris eoꝵ diaboli ista
doctrina est. Obid. ꝑ insipientiã u¬
mentoꝵ. similis pe cudũ. eo s expres¬
sus est animus. Nucusq antonius.
eo Nos minime lui¬
conuenit difficdere: tã gͣn¬
de miracłm ꝑ hominẽ po¬
tuisse monstrari. Saluatoris enim
ꝓmissio ista est dicentis. Si habue¬
ritis fidẽ ut granũ sinapis. dicetis hu¬
ic monti.transferre. & transferetur:
& nichil impossibile erit uobis. Et
tt̃m. Amen. am̃. dicouobis: omne

Expanded text:
ltorum indisciplinatio Arianorum ltorum indisciplinatio Arianorum esset impietas. Sed istam tristitiam consequentis revelationis prosperitate solatus est, et ait: Nolite, filioli, moerori vos penitus dare; ut enim iratus est Dominus, sic rursum miserebitur, et suum cito Ecpersecutionibus fidem Domini servaverint, solito videbitis fulgore relucentes. Revertentur ad foveas suas serpentes, et religio longius propagabitur; tantum videte, ne fidei vestrae sinceritas Ariana labe sordescat. Non apostolorum, sed daemonum et patris eorum diaboli ista doctrina est; ob id per insipientiam jumentorum similis pecudum eorum expressus est animus. CAP. LII.Sed nos minime convenit diffidere, tam grande miraculum per hominem potuisse portendi. Salvatoris enim promissio est, ita dicentis: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis huic monti, Transfer te, et transferetur, et nihil impossibile erit vobis . Et iterum: Amen amen dico vobis, omne
Abbreviated transcription (Latin):
sis scłis inauditũ imminet nefas.
Magno fidescatholica turbine sub¬
uertitur: & homines ium̃tis similes.
xp̃i sc̃a diripiunt. Uidi enĩ altare
dñi mulors circumdatũ multi¬
tudine: qui crebris calciũ ictib oĩa
dissipabant. Hec est causa gemitu
um.quos audistis. Et facta est uox
dñi dicens. Ab ominabit᷑ altariũ
meũ. Nec mora: uisionẽ sequit᷑ ef¬
fectus. Nam pꝰ annos duos: arria¬
nor seua erupit insania. Tunc
nicors manib sacra polluta sunt
mi steria. tunc paganors opificũ
idolatriȩ cũ assũptione palmarũ
eccłiam ꝑgere cõpellebant᷑ xp̃iani.
ut arrianors popłi crederent᷑. Pro
scelus horret animꝰ replicare quȩ
gesta sunt. Uirginũ matronarũq
ereptꝰ est pudor: sanguis ouiũ xp̃i
in xp̃i tẽplo effusus. sacra resꝑsit al¬
taria. Baptisteriũ. pro uoluntate
gentiliũ pollutũ ẽ. Nichil defu¬
it uisionis ueritatiꝰ ut monstra¬
uit effectus. qd̾ calcitrantiũ mu¬

Expanded text:
rsis saeculis inauditum imminet nefas. rsis saeculis inauditum imminet nefas. Magno fides catholica turbine subvertetur, et homines jumentis similes Christi sancta diripient. Vidi enim altare Domini mulorum circumdatum multitudine, qui crebris calcium ictibus omnia dissipabant. Haec est causa gemituum meorum, quos audistis. Et facta est vox Domini dicens: Abominabitur altarium meum. Nec mora, visionem sequitur effectus; nam post annos duos saeva Arianorum irrupit insania. Tunc nicorum manibus sacra polluta sunt ministeria, tunc paganorum opificum comparata cum assumptione palmarum ecclesiam pergere compellebantur Christiani, ut Arianorum populi crederentur. Proh scelus! horret animus replicare quae gesta sunt: virginum matronarumque ereptus pudor: sanguis ovium Christi in Christi templo effusus veneranda respersit altaria; baptisterium pro voluntate gentilium pollutum est. Nihil defuit visionis veritati, ut monstravit effectus, quod calcitrantium mu
Abbreviated transcription (Latin):
Et int̾iectis horarũ spaciis. conseq̃n¬
tia respondebat: ut intelligeretur
aliqua reuelationis uidisse secreta.
Nam & inmonte positus : ea quȩ
inȩgypto longe gerebant᷑ p̃uiders.
ep̃o serapioni ibi constituto narra
sequitur uisio: & om̃iũ lacͥmarũ
fonte plangenda. Cum enĩ fr̃ib
circa se sed entib oꝑaretur. intente¬
resip fixit ocłos in cęlum. gemens atq
suspirans. Et̃ post aliquantũ spa¬
cium reuelationis inceptȩ. nimio
dolore contremuit: & statĩ fixis
genib. ante di uultũ ꝓuolutꝰ est:
orans ut clem̃tia sua futurũ auer
teret scelus. Succedunt orationi
ditur: & in me dio conatꝰ. sermo ge¬
mitu int̾rũpit᷑. Uix tam̃ cũ uoci¬
feratione luctuosa ait. Melius¬
erat o filioli: impendens piaculum
cita morte lucrari. Sic incipiens. rur¬
sum lacͥmis uincit᷑: & inter egra sus¬
piria tandem pectori cõmendans uo¬
cem. magnũ inquit quidda. ⁊ uniũ¬

Expanded text:
et interjectis horarum spatiis, consequenet interjectis horarum spatiis, consequentia respondebat, ut intelligeretur aliqua revelationis vidisse secreta. Nam et in monte positus, ea quae in Aegypto longe gerebantur, 57 praevidens, episcopo Serapioni ibi constituto narravit. sequitur visio, et omni lacrymarum fonte plangenda. Cum enim fratribus circa se sedentibus operaretur, intente fixit oculos in coelum, gemens atque suspirans; et post aliquantum spatium revelationis incoeptae nimio dolore contremuit; et statim fixis genibus ante Dei vultum provolutus oravit, ut clementia sua futurum scelus averteret. Succedunt orationi ditur, et in medio conatu sermo gemitu interrumpitur. Vix tamen cum vociferatione luctuosa ait: Meliuserat, o filioli, impendens piaculum cita morte lucrari. Sic incipiens rursum lacrymis vincitur, et inter aegra suspiria tandem pectori commodans vocem: Magnum, inquit, quoddam et unive
Abbreviated transcription (Latin):
teras: quib consueta nesciam red¬
dere salutationis obsequia: Igit᷑ ro¬
gatus ab uniuersis fr̃ib ut xp̃ia¬
nos reges suis litteris refrigeraret.
ne scilicet ꝑ eiꝰ silentiũ exasꝑarent᷑.
ad susceptas epłas conuenientia res
colerent: deinde salutaria ꝑsuasit:
ne magnã putarent regiam pote¬
statem̾. ne p̾senti carnis imꝑio tum̃¬
tes. & se homines ẽẽ nescirent: & iudi¬
candos se axp̃o obliuiscerent᷑. Ad
postremum. elem̃tiȩ circa subiectos
& iusticiȩ. curȩ quoq in opũ ad mo
hem̃tissime letabant᷑. Sc̃a quoq
apd̃ cunctos antonii fłag abat opi¬
nio: ita ut eiꝰ se filios cuꝑent nomi¬
nari. Magna & enim cũ adueni¬
entib affabilitas: om̃iũ inse studia
ti. reges admoniti. fr̃s ab eo
sunt consolatione releuati:
ad interiorẽ montẽ & adrigorem
solitũ regressus est: ibiq sepe cũ intͦ¬
euntib deambulans. ac residens.
stupebat. sicut in laniele scͥptũ ẽ:

Expanded text:
teras, quibus consueta nesciam redteras, quibus consueta nesciam reddere salutationis obsequia? Igitur rogatus ab universis fratribus ut Christianos reges suis litteris refrigeraret, ne scilicet per silentium ejus exasperarentur, ad susceptas epistolas convenientia rescristum colerent, deinde salutaria persuasit, ne magnam putarent regiam potestatem, ne praesentis carnis imperio tumentes, et se homines esse nescirent, et judicandos a Christo obliviscerentur; ad postremum, clementiae circa subjectos et justitiae, curae quoque inopum admonhementissime laetabantur. Sancta quoque apud cunctos Antonii flagrabat opinio, ita ut ejus se filios cuperent nominari. Magna etenim cum advenientibus affabilitas omnium in se studiumti, reges admoniti, fratres ab eo sunt consolatione relevati, ad interiorem montem et ad rigorem solitum regressus est, ibique saepe cum introeuntibus deambulans ac residens stupebat, sicuti in Daniele scriptum est ;
Abbreviated transcription (Latin):
te. miro phylosophi stupore ꝑculsi¬
& cũ honorifico salutatu ab eorece¬
dentes: multum eiꝰ sibi facebant᷑ pro
est: ut hominẽ in extͤmo mundi li¬
mite conditũ. & fauor pͥncipũ & oĩs
celebraret aula regalis. Nã & con¬
stantinꝰ augustꝰ & eiꝰ liberi constats
atq ꝯstantiꝰ. talia cognoscentes: cre¬
bro ad eũ qͣsi ad patre᷑ missis litteris
obsecrabant. ut recipcis eos scriptis¬
ex hilararet: At ille eunodi manenꝰ
qͣlis & anteqͣ littere ad eum uenireN
fuerat : nec salutatione pͥncipũ mo¬
uebatur. Et tanꝗͣ. ñ susceptis litteriᷤ
conuocans monachos. aiebat. Regeᷤ
xp̃ianis adhibenda miratio est: Li¬
cet enim diuersa sit dignitas: at tam̃
cadẽ nascendi moriendiq conditio
est. Illa ueneratio om̃ib ꝑ colencla.
illa toto animi affectu retinenda. qd
filium suum ꝓpriis ȩccłias ditaue¬
rit eloquiis. Quȩ monachis est ra¬
tio cũ epłis regum: Cur accipiam lit¬

Expanded text:
te, miro philosophi stupore perculsite, miro philosophi stupore perculsi, cum honorifico salutatu ab eo recedentes, multum ejus sibi fatebantur profest, ut hominem in extremo mundi limite conditum, et favor principum, et omnis celebraret aula regalis. Nam et Constantinus Augustus, et ejus liberi Constans atque Constantius, talia cognoscentes, crebro ad eum, quasi ad patrem, missis litteris, obsecrabant ut reciprocis eos scriptis hilararet. At ille ejusmodi manens, qualis et antequam litterae ad eum venirent fuerat, nec salutatione principum movebatur, et tanquam non acceptis litteris, convocatis monachis aiebat: Reges uae hic Christianis adhibenda miratio est? Licet enim diversa sit dignitas, attamen eadem nascendi moriendique conditio est. Ista sunt veneratione omni percolenda, illa toto animi affectu retinenda suntFilium suum propriis Ecclesias ditaverit eloquiis. Quae monachis est ratio cum epistolis regum? cur accipiam lit
Abbreviated transcription (Latin):
quosputatis expellite. Sin autẽ non
potestis: uictas sũbmittite manꝰ. & ad
xp̃i eͤphea confugite: & statim crucifi¬
xi credulitatẽ. maiestatis potentia ꝓ¬
sequetur. Dixit: & inuocato nomine
iħi. cum uitale signũ in sacro nomi¬
ne tͥnitatis presisset infrontibꝰ unã
cũ expulsis demonib uana p̾sentiũ
phylosophors confutata est sapien¬
tia. E xpauerunt enĩ.stupentes ho¬
minẽ: cui pꝰtantũ ĩgeniũ afflueret
signoꝵ diuina largitio. At ille uni¬
uersa xp̃o qui curat a scribens: usus
est affatu recipco. & ait. Nolite puta¬
re me his sanitatẽ dedisse: xp̃s ꝑser
uos suos facit ista miracula. Credi¬
te & uos: & uidebitis quia deuota đo
fides. ñ eloquentię uanꝰ tumor talia
signa meret᷑. Confugite ad crucifixi
legem: nosq eiꝰ imitamini famulos:
& hac scientia contenti. nulla dein¬
ceps scłaris imprudentiȩ argum̃ta
querite. Hactenꝰ hȩc antonio dicen¬

Expanded text:
quos putatis, expellite; sin autem non quos putatis, expellite; sin autem non potestis, victas submittite manus, et ad Christi trophaea confugite, et statim Crucifixi credulitatem majestatis potentia prosequetur. Dixit, et invocato nomine Jesu, cum vitale signum in sacro numero Trinitatis pressisset in frontibus, una cum expulsis daemonibus vana praesentium philosophorum confutata sapientia est. Expaverunt enim stupentes hominem, cui post tantum ingenium afflueret signorum divina largitio. At ille universa Christo, qui curat, ascribens, usus est affatu reciproco, et ait: Nolite me putare his sanitatem dedisse, Christus per servos suos facit ista miracula. Credite et vos, et videbitis quia devota Deo fides, non eloquentiae vanus tumor talia signa mereatur. Confugite ad Crucifixi legem, nosque ejus imitamini famulos; et hoc scientiae fine contenti, nulla deinceps saecularis imprudentiae argumenta quaeratis. Hactenus Antonio dicen
Abbreviated transcription (Latin):
collapsa sunt: doctrina uero xp̃i
quȩ uob̾ stulticia uidet᷑ & ludus. li¬
cet tyrannica ꝑsequentiũ pͥncipũ
tẽptam̃ta ꝑtulerit. licet uariis sit
incursata terrorib. nullo t̾rarũ or¬
be concludit᷑: nullo gentiũ barba¬
rarum fine ꝓhibetur. Quando enĩ
diuinę scientiȩ tantꝰ splendor il¬
luxit: Quando tot simul inse con¬
uenere uirtutes: Continentia in
matͥmonio. uirginitas in ȩccłia flo¬
cipiũ est. Cur interim uos inter
tantos uirtutũ choros. sẏllo gismoꝵ
retia tenditis: & ueram rerũ lucem
tenebrosis conamini argum̃tatio¬
nib obuoluere: Eece nos ut dixit
doctor nr̃. ñ ingentili ꝑsuasione sed
in fide aꝑtissima suademꝰ: quȩ uer¬
bore affirmationẽ p̾uenire cõsue¬
uit. Assunt quippe sapientes a de¬
monib uexati. Quos cũ inmediũ
ꝓduxisset: uerba repetuit dicets.
Nunc uos collectionib ur̃is & quo
uultis malefico carmine: dõs ur̃os

Expanded text:
collapsa sunt. Christi vero doctrina, collapsa sunt. Christi vero doctrina, quae vobis stultitia videtur et ludus, licet tyrannica persequentium principum tentamenta pertulerit, licet variis sit incursata terroribus, nullo tamen terrarum orbe concluditur, nullo gentium barbararum fine prohibetur. Quando enim divinae scientiae tantus splendor illuxit? quando tot simul in se convenere virtutes? Continentia in matrimonio, virginitas in Ecclesia. Flocipium est. Cum interim vos inter tantos virtutum choros syllogismorum retia tenditis, et veram rerum lucem tenebrosis conamini argumentationibus obvolvere, ecce nos, ut dixit Doctor noster, non in gentili persuasione , sed in fide apertissima suademus, quae verborum affirmationem praevenire consuevit. Adsunt quippe patientes a daemonibus vexati. Quos cum in medium produxisset, verba repetivit, dicens: Nunc vos collectionibus vestris, et quo vultis malefico carmine deos vestros,
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Ecce nos a tot gentilitatis gre¬
gib abstracti. inuniuersum orbem
cotidie ꝓpagamur: uos uero post ad¬
uentũ dñi nodosa sophismatũ defe¬
crucis. aurata tẽpla ceciderunt: uos
seritis. ꝑ om̃s iam t̾ras uerus di filiꝰ
xp̃s est agnit᷑. Nichil eloquentia
sophismatũ: nichil disputatio phy¬
losophiȩ: multitudini potest obesse
credentiũ. Crucifixum nominamꝰ.
& uniuersi demones quos uos ut
deos colitis rugiunt: atq de obsessis
corporib ad pͥmũ dñicȩ crucis signũ
fugant᷑. Ubi sunt illa fabulosa ora
Certe tunc uastata sunt om̃ĩa: cũ
de sua cruce mundo xp̃s innotu¬
it. Nichilominꝰ p̾termissis debili
ridere conamini. Illud autẽ quale
est. qđ numꝗͣ infestatione regali
concussa gentilitas. immo scło cara.
& hominũ pͣsidiis fulta .iam corru¬
it : famuli autẽ xp̃i quo plus pre¬
mim᷑: comagis assurgimꝰ & flore¬
mus. Uestra simulachra ornatis
quondã septa parietib uetustate

Expanded text:
unt. Ecce nos tot gentilitatis greunt. Ecce nos tot gentilitatis gregibus abstracti, in universum orbem quotidie propagamur; vobis vero post adventum Domini, nodosae sophismatum defe ignominiosae crucis aurata templa ceciderunt. Vos, seritis. Per omnes jam terras verus Dei Filius Christus est agnitus. Nihil eloquentia sophismatum, nihil disputatio philosophiae multitudini 56 potest obesse credentium. Crucifixum nominamus, et universi daemones, quos vos ut deos colitis, rugiunt, atque ex obsessis corporibus ad primum dominicae crucis signum fugantur. Ubi sunt illa fabulosa oracCerte tunc vastata sunt omnia, cum de sua Cruce mundo Christus intonuit. Nihilominus vos, praetermissis debilitridere conamini. Illud autem quale est, quod numquam infestatione regali concussa gentilitas, imo saeculo chara et hominum praesidiis fulta, jam corruit. Nos famuli Christi quo plus premimur, eo magis assurgimus et floremus. Vestra simulacra ornatis quondam septa parietibus, jam vetustate
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd antiqͥus sit. oꝑatio ficłi andisputa¬
tio ꝑ argum̃ta ꝓcedens. Illis autẽ res¬
pondentib firmiorẽ sermonib oꝑa¬
tionẽ ẽẽ. & hanc liquidã de dõ cog¬
nitionẽ: bene eos & ipse dixisse consen¬
sit : quia oꝑationẽ quȩ ex fide descen¬
dit. animi generat affectus: chaleti
oppositionis ex ordiũ. Cũ gͦ ait oꝑati¬
onẽ ficdi animo sitã qͥs habuerit. suꝑ¬
flua est uerborꝵ cõpositio: ꝑ quã con¬
ceptã sensui nr̃o credulitatẽ tẽptatis
cuellere: & tam̃ sepe nr̃as explicare
intelligentias ñ ualetis. Ita solidiora
sunt mentis oꝑa: quam sophismatũ
fraudulenta conclusio. Nos xp̃iam¬
myfteriũ uitȩ nr̃e ñ in sapientia mũ¬
di habemꝰ repositũ: sed inuirtute fid̾i
quȩ nobis a dõ attributa ꝑ xp̃m est.
hanc orationis meȩ ueritatẽ : rerum
quȩ cotidie gerunt᷑ ordo cõmendat
ad di cognitionẽ: sola uerba suffici¬

Expanded text:
quid antiquius est, operatio fidei, an disputaquid antiquius est, operatio fidei, an disputatio per argumenta procedens? Illis respondentibus firmiorem sermonibus operationem esse, et hanc liquidam de Deo cognitionem, bene eos et ipse dixisse consensit, quia operationem, quae ex fide descendit, animi generat affectus, dialectioppositionis exordium. Cum ergo, ait, operationem fidei animo sitam quis habuerit, superflua erit verborum compositio, per quam conceptam sensu nostro credulitatem tentatis evellere, et tamen saepe nostras explicare intelligentias non valetis. Ita solidiora sunt mentis opera, quam sophismatum fraudulenta conclusio. CAP. XLI non in sapientia mundi habemus repositum, sed in virtute fidei, quae nobis a Deo tributa per Christum est. Hanc orationis meae veritatem, rerum, quae quotidie geruntur, ordo commendat; ad Dei cognitionem ejus solum verba suffici
Abbreviated transcription (Latin):
aerem. apollinẽ solem. dianã lunã.
neptunũ mare. & libidinũ pͥncipẽ
iouẽ etherẽ int̾pretantes: nec post
hanc excusationis ꝓcacitatẽ. dm̃ ses¬
an̾ creaturam contẽpto creatore suscipi¬
entes: Qd̾ si pulchritudo uos elemen¬
tors ad suam traxit uenerationẽ:
modum faserat custodire: & opor¬
ratione p̃postera. architecti honor
tificũ m̃ita & laudes. ad oꝑa transfe¬
rentur. Quid ad hȩc dicitis ut ag¬
noscamꝰ quȩ sit crucis ridiculȩ uobiᷤᷤ
ignominiosa confessio: Hac dispu
phis ocłos. simulq musitantib: sub¬
ridens antonius. rursum ꝑ int̾pretẽ
ui: ex ipso conspectu suam cõprobaN
seruitutẽ. Sed qm̃ uos obseruatiõe
dialetica necessaria ut putatis quȩq
colligitis: hoc quoq artificio etiã nos
nrãm religionẽ cõpellitifaffirmare.
Respondete mͥͥ cognitio łi quẽ ad¬
modũ manifestius cõꝑbet᷑: ꝑ collecti¬
onem uerbors. an ꝑrationẽ fidi: ꝙ

Expanded text:
aerem ; Apollinem, solem; Dianam, lunam ; aerem ; Apollinem, solem; Dianam, lunam ; Neptunum, maria; et libidinum principem Jovem, aetherem interpretantes. Nec post hanc excusationis procacitatem Deum, sed creaturas, contempto Creatore, suscipitis. Quod si pulchritudo vos elementorum ad suam traxit venerationem, modum fas erat custodire; et oporrationem praeposteram, et architecti honor tificum merita vel laudes ad opera transferentur. Quid ad haec dicitis, ut agnoscamus quae sit crucis ridiculae vobis ignominiosa confessio? CAP. XLVIIphis oculos, simulque mussitantibus, subridens Antonius rursum per interpretem vi, ex ipso conspectu suam comprobant servitutem. Sed quoniam vos observatione dialectica necessaria, ut putatis, quaeque colligitis, hoc quoque artificio etiam nos nostram religionem compellitis affirmare. Respondete mihi: Cognitio Dei quemadmodum manifestius approbatur, per collectionem verborum, an per operationem fidei? Et
Abbreviated transcription (Latin):
indanȩ fluxit sinus. ipse. amator &
p̃ciũ. Ille. modulatuᷤ ales ledeos pe¬
tiuit amplexus : ille. in ꝓpͥũ seuiens
sexum. regiũ puerũ ministris aui¬
bus polluit. Hȩc uos creditis. hȩc co¬
litis: hȩc sunt ur̃o s ornam̃ta tẽploꝵ.
Ego dep̃cor prour̃a salute nr̃a dicta
pensate iudicio. Cuncta. an nichil
credendum est in libris xp̃ianis: Si
nichil: nec crucis quoq eui detrahitis.
nom agnoscitis. Si autẽ uniuersa
credenda sunt: cur cum in eisdẽ libris
statim iungitis cecors uisum. surdoꝵ
auditũ. claudoꝵ cursum. leprȩ e¬
mundationẽ. seruiens ambulanti
dõ suo mare: demonũ fugas. resur¬
rectionẽ mortuors. & defunctoꝵ
rẽ odio quo imbuti estis abiecto. in
pudet narrate religionẽ. Sed quas
error infelix poterit referre cultu¬
ras de tanta rerũ feritate. atq uecor¬
dia: nisi forte ut audio fabulos as
laminib liberũ patrẽ t̾ram. semiclõ¬
dum uulcanũ debilẽ ignẽ. iunonẽ

Expanded text:
in Danaes fluxit sinus, ipse amator et in Danaes fluxit sinus, ipse amator et pretium; ille modulatus ales Ledaeos petivit amplexus; ille in proprium saeviens sexum, regium puerum ministris avibus polluit. Haec vos creditis, haec colitis, haec sunt vestrorum ornamenta templorum. Aequo, deprecor, pro vestra salute, nostra dicta pensate judicio. Cuncta, an nihil credendum in libris Christianis est? Si nihil, nec crucis quoque, cui detrahitis, nomen agnoscitis. Si universa credenda sunt, cur, cum in iisdem libris statim jungitis caecorum visum, surdorum auditum, claudorum gressum, leprae emundationem, serviens ambulanti Deo suo mare, daemonum fugas, resurrectionem mortuorum et defunctorum rem odio, quo imbuti estis, abjecto, inpudet, narrate religionem. Sed quas error infelix poterit referre culturas de tanta rerum foeditate atque vecordia? nisi forte ut audio fabulas laminibus ; Liberae raptum, terram; semiclaudum Vulcanum et debilem, ignem; Junonem,
Abbreviated transcription (Latin):
tio dignitatẽ di̾: uos qui animã
explendidissimo di fonte manantẽ
turpit̾ decidisse iactatis. qui muta¬
bilem eam atq conuertibilẽ. post
sui diminutionẽ audetis asserere: iã
illam quoq naturam dominã scłor
temeratis. Imago enim quȩ scđm
uos naturalẽ similitudinẽ retinet copu¬
sui auctoris. cui una est ex quo deflu¬
xit c̃adẽq substantia: humilitates
ꝓpͥas &. iniurias consequent̃ ad suã
originẽ mittit. Igit᷑ aduertite. con¬
hic est religionis obscenitas: Nonne
potius est. crucẽ aut alicuiꝰ gene¬
ris mortem ab iniquis hominib il¬
discursus: Pudeat uos quęso insidi¬
arum tẏphonis: pudeat saturni
fuge. & deuorationis crudelissimȩ
liberors. Prubescite parricidium
iouis & incestum: erubescite raptũ
eiꝰ & coitũ mulierũ atq puerors. Ille.
sicut ur̃i fingunt poetȩ ad explen¬
dum immanissimȩ libidinis furorẽ.
molles dedit in amore uagit᷑: ille.

Expanded text:
tio dignitatem; vos qui animam tio dignitatem; vos qui animam ex splendidissimo Dei fonte manentem turpiter decidisse jactatis, qui mutabilem et convertibilem eam post sui diminutionem audetis asserere, jam illam quoque naturam dominam saecultemeratis. Imago enim, quae secundum vos naturalem similitudinem sui retinet auctoris, cui una est ex quo defluxit eademque substantia, humilitates proprias et injurias consequenter ad suam originem remittit. Igitur animadvertite, conhaec est religionis obscenitas? nonne potius est crucem aut alicujus generis mortem, ab iniquis hominibus ildiscursus? Pudeat, quaeso, vos insidiarum Typhonis; pudeat Saturni fugae et devorationis crudelissimae liberorum. Erubescite parricidium Jovis et incestum, erubescite raptum ejus et coitum mulierum atque puerorum. Ille, sicut vestri fingunt poetae, ad explendum immanissimae libidinis furorem, molles dedit in amore vagitus; ille
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. qd̾ dĩ uerbũ manens ut erat.
ob salurẽ nrãm humanũ corpꝰ assũp¬
serit. ut societate mortalitatiꝰ nos
eueheret ad celũ. participesq na¬
turȩ celestis efficeret: an ut ipsi as¬
seritis diuinȩ mentis haustũ ad ter¬
rena ueneranda sũ mittere. &
pecudũ atq serpentiũ formis cȩ¬
leste nomen includere: Quo ore
xp̃ianoꝵ credulitatẽ audecis ir¬
ridere: dicentiũ xp̃m filiũ dei
absq sui detͥmento & çpisse ẽẽ qd̃
ñ erat. & mansisse qd fuerat: cum
ipsi animã de cȩlestib detrahentẽ.
ñ tantũ hominũ sed & serpentiũ
& pecudũ soleatis sepelire corpori
b: Xpĩana credulitas prosalute
mũdi d̾m suũ uenisse testat᷑: uos
uͦ innatam animã p̃dicantes.
ultro eitroq tranfertis. Xp̃ĩana
fides quȩ om̃ipotentiã dĩ clemen¬
tiamq uenerat᷑. consequent̾ incar¬
nationẽ dicit dõ fuisse possibilẽ.
ita tam̃ ut ñ euacuaret in carna¬

Expanded text:
dicere quod Dei Verbum, manens ut erat, dicere quod Dei Verbum, manens ut erat, ob salutem nostram humanum corpus assumpserit, ut societate mortalitatis nos eveheret ad coelum, participesque naturae coelestis efficeret; an, ut ipsi asseritis, divinae mentis haustum, ad terrena veneranda caput submittere, et pecudum atque serpentum formis coeleste nomen includere? Quo ore Christianorum credulitatem audetis irridere, dicentium Christum Filium Dei sine sui detrimento, et coepisse esse quod non erat, et mansisse quod fuerat; cum ipsi animam de coelestibus detrahentes, non tantum hominum sed et serpentium et pecudum soleatis sepelire corporibus? Christiana credulitas pro salute mundi Deum suum venisse testatur; vos vero innatam animam praedicantes, ultro citroque transfertis. Christiana fides, quae omnipotentiam Dei clementiamque veneratur, consequenter incarnationem dicit Deo fuisse possibilem, ita tamen, ut non evacuaverit digna
Abbreviated transcription (Latin):
uicti sunt. tantã in imꝑito litcera¬
rum sagacitatẽ. animi admirantes:
Neꝙ enim ut insolitudine & mõ¬
tib ꝯuersatꝰ. atq omnẽ ibidẽ exi¬
gens uitã. agrestis ac rigidus erat:
sed iocundꝰ atꝙ affabilis. sermonẽ
sale ꝓferebat: ita ut inuidia ca
matione doctissimi. hi cum ratio¬
nẽ ab eo exigerent ficłi quã in xp̃o
habemꝰ. & niterent᷑ arguta sophis¬
matũ int̾rogatione de diuina eũ
cruce illudere: intra silentiũ pau¬
lulũ uoce cõpressa. pͥmũ eors mi¬
seratꝰ errorẽ: deinde ꝑ interpretẽ qͥ
eiꝰ uerba diligentissime in grecũ sole¬
bat expͥmere sermonẽ. ita exorsus
est dicens. Ouid pulchrius est quid¬
ue honestius. crucem colere. an ad¬
ulteria. parricidiũ. uel incestũ his
assignare quos colitis: cũ in altero
contẽptꝰ mortis in signe uirtutis¬
sit. in altero turpis religio sit. obsce¬
nitatis magistra᷑. Q uid melius est

Expanded text:
victi sunt, tantam in imperito litteravicti sunt, tantam in imperito litterarum sagacitatem animi admirantes? Neque enim, ut in solitudine et montibus versatus, atque omnem ibidem exigens vitam, agrestis et rigidus erat, sed jucundus atque affabilis, sermonem,sale proferebat, ita ut invidia carmatione doctissimi. Hi cum rationem ab eo exigerent fidei, quam in Christo habemus, et niterentur arguta sophismatum interrogatione de divina cruce eum illudere, in silentium paululum voce compressa, primum eorum miseratus errorem est; deinde per interpretem, qui ejus verba diligentissime in Graecum solebat exprimere sermonem, ita exorsus est, dicens: Quid pulchrius est, quidve honestius, crucem colere, an adulteria, parricidium, vel incestum his assignare quos colitis; cum in altero sit contemptus mortis insigne virtutum, in altero turpis religio obscenitatis magistra? Quid melius est
Abbreviated transcription (Latin):
sapientẽ: uigilant̾ respondit. Si
ad stultũ uenistis: suꝑfluus labor
ũr est. Si autẽ putastis me sapien¬
tẽ eẽ. & sapientiã habere bonũ ẽ:
imitamini quȩ ꝓbatis: quia bona
conuenit imitari. Si ego ad uos
uenissem: uos imitarer. Sed qͥa
uos ad me qͣsi ad sapientẽ uenistis:
estote sicut ego sum xp̃iani. Absceᷤᷤ¬
serunt philosophi utrũꝙ miran¬
tes: & acum̃ ingenii. & demonũ ex¬
pulsiones.xl¬
Lios quoq similiter mundi
sapientes qui eũ irridere cupi¬
ebant quia litteras ignorabat:
tali disputatione colligauit dicers.
Respondete mͥ. quid p̾rius est. sen¬
sus an litterȩ: & quid cuiꝰ exordiũ ẽ:
sensus ex litteris. an litcerȩ oriunt᷑
ex sensu. Illis asserentib quia sensꝰ
eẽt auctor atq inuentor litcerarũ:
ait. Igit᷑ sicui sensus incolumis est:
hic litteras ñ requirit. Ouis p̃sen¬
tiũ pꝰ hanc responsionẽ ñ exclama
uerit: cũ obstupuerint & ipsi qui

Expanded text:
sapientem, vigilanter respondit: Si sapientem, vigilanter respondit: Si ad stultum venistis, superfluus est labor vester; si autem putatis me sapientem esse, et sapientiam habere, bonum est ut imitemini quod probatis, quia bona convenit imitari. Si ego ad vos venissem, vos imitarer; sed quia vos ad me quasi ad sapientem venistis, estote, sicut ego sum, Christiani. Abscesserunt philosophi, utrumque mirantes, et acumen ingenii, et daemonum expulsiones. C--Alios quoque similiter mundi sapientes, qui eum irridere cupiebant, quia litteras ignoraret, tali disputatione colligavit, dicens: Respondete mihi, quid prius, sensus an litterae? et quid cujus exordium? Sensus ex litteris, an litterae oriuntur ex sensu? Illis asserentibus quia sensus esset auctor atque inventor litterarum, ait: Igitur si cui sensus incolumis est, hic litteras non requirit. Quis praesentium post hanc colluctationem non exclama verit, cum obstupuerint et ipsi qui
Abbreviated transcription (Latin):
turbis: Nũqͥd obsequentiũ mul¬
titudo: colluctatorũ in monte nr̃oꝵ
remur: a tergo quȩlã mu¬
lier clamitaret dicens. Expecta
ħo di: filia mea a trocissimo uera¬
tur demonio. Expecta obsecro. expe¬
cta: ne & ego corruens int̾eam. Hoc
audito mirabilis senex: a nobis ad¬
monitꝰ. uolens tamen & ipse paulu¬
lum substitit. Cũq appropinqͥnte
muliere puella iaceret explosa:
b di. mat̾ in gaudio fuit: ipse aũt
lȩtabat᷑. qd̾ ad desideratã solitudinẽ
repedabat. Erat autẽ ualde sapiess.
Et hoc inse mirabile habebat: qͥa
cum litteras ñ didicisset. ingenio
duo gentiles. uenerunt ad
eũ: putantes antoniũ se
posse deciꝑe. Erat enĩ insuꝑiori mon¬
te: Qcũ uidiss: paganos intellex̃
ex uultu. Et ꝓcedens ad eos. ꝑ int̾¬
p̾tem ita cȩpit appellare: quare
tam longe adstultũ hominẽ sapi¬
entes se uęxare uoluerint. Illis di¬
centib ñ esse illũ stultũ. sed nimiũ

Expanded text:
turbis? nunquid obsequentium multurbis? nunquid obsequentium multitudo colluctatorum in monte nostroremur, a tergo quaedam mulier clamitaret, dicens: Exspecta, homo Dei, filia mea atrocissimo vexatur daemonio; exspecta, obsecro; exspecta ne et ego corruens inteream. Hoc audito, mirabilis senex a nobis admonitus, volens tamen et ipse, paululum substitit. Cumque appropinquante muliere, puella jaceret explosa, bus Dei, mater in gaudio fuit. Ipse autem laetabatur, quia ad desideratam solitudinem repedabat. Erat autem valde sapiens, et hoc in se mirabile habebat, quia cum litteras non didicisset, ingeniosduo gentiles venerunt ad eum, putantes Antonium se posse decipere. Erat vero in superiori monte. Quos cum vidisset, paganos intellexit ex vultu; et procedens ad eos, per interpretem ita coepit loqui: Quare tam longe ad stultum hominem sapientes se vexare voluerunt? Illis dicentibus, non esse illum stultum, sed et nimium
Abbreviated transcription (Latin):
qui seruiunt creaturȩ potuis quã
creatori. qui est benedictꝰ in scła. Ip¬
qd sibi dñm suũ ꝑ quẽ om̃ia & in
quo om̃ia facta sunt. uideat aggre
potest. quantũ ad fidẽ popłos ro¬
borauerit. Lȩtabant᷑ quippe hosti¬
lem & xp̃i inimicã heresim anathe¬
matitari ab ȩccłiȩ colũ na. Nulla
tunc ȩtas: nullus sexus domiremã¬
sit. Taceo de xp̃ianis: pagani qͦ
&ipsi idolore sacerdotes ad dnĩcũ
imꝑiũ conuolabant dicentes. Pre
nomen antonii. Ambiebãt quoq
saltem fimbriã uestim̃ti eiꝰ tang̾ẽ:
multũ sibi & tactũ ꝓdesse creden¬
tes. Quanti tunc diabolica obsidi¬
one & uariis infirmitatib libera¬
ti: quanta simulachris erepta sud
spolia : qͣnti etiã ab errore genti¬
liũ retracti. nr̃o iuncti sunt gregi.
Tanti certe: ut paucors dierum
ex idolor e suꝑstitione. duersi. om¬
nẽ ꝑ annũ credentiũ iuincerent
turbam. Preterea cũ irruentem
multitudinẽ comites repellereNt.
Nũqͥd cȩtꝰ demonũ hisminor est

Expanded text:
qui serviunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Ipquod sibi Dominum suum, per quem omnia, et in quo omnia facta sunt , videat aggregpotest quantum ad fidem populos roboraverit. Laetabantur quippe hostilem et Christo mimicam haeresim anathematizari ab Ecclesiae columna. Nulla tunc aetas, nullus sexus domi remansit. Taceo de Christianis: pagani quoque et ipsi idolorum sacerdotes ad dominicum imperium convolabant, dicentes: Precnomen Antonii. Ambiebant quoque saltem fimbriam vestimenti ejus attingere, multum sibi et tactum prodesse credentes. Quot tunc diabolica obsidione et variis infirmitatibus liberati! quot simulacris erepta sunt spolia! quanti etiam ab errore gentilium retracti, nostro juncti sunt gregi! Tanti certe, ut paucorum dierumex idolorum 54 superstitione conversio omnem per annum credentium vinceret turbam. Praeterea cum irruentem multitudinem comites repellerent, Nunquid hic coetus daemonum major est
Abbreviated transcription (Latin):
olens autẽ exemplũ dare eis
etiam humilitatis & officii:
statutis dieb ante undemi¬
am lustrabat cellulas monachors.
qd postꝗͣ. cognitũ est a fr̃ĩb: om̃s
ad eum confluebant. Et comitati
tali duce. circũibant monasteria
habentes uiaticũ suũ: quia int̾dũ
usq ad duo milia hominũ congrega¬
bant᷑. Sed & ꝓcedente tẽpore: una

Expanded text:
olens autem exemplum eis dare et humilitatis, et officii, statis diebus ante vindemiam lustrabat cellulas monachorum. Quod postquam cognitum est a fratribus, omnes ad eum confluebant: et comitati tali duce, circumibant monasteria, habentes viaticum suum: quia interdum usque ad duo millia hominum congregabantur. Sed et procedente
Abbreviated transcription (Latin):
deficiet: si uoluero uniuer¬
sa signa quȩ ab eo sunt pa
antonius audiens conuersãtionẽ eiꝰ.
scriberet ei. libent̾q epłas illius su¬
meret: ac si quando de syriȩ parti¬
bus ad se languentes ꝑrexissent. di¬
ceret eis. Quare uos tam longe uexa¬
re uoluistis: cum haberetis idi filiu
meũ hylarionẽ : Exemplo itaq eiꝰ
ꝑ totam palestinam in numerabilia
monasteria ẽẽ ceꝑunt: & om̃s ad eũ
monachi certatim currere: Qđ ille.
cernens. laudabat dñi grãm. & ad ꝓ¬
fectum animȩ singłos hortabat᷑: di¬
cens pterire figuram huius mundi:
& illam ueram ẽẽ uitã. quȩ p̾sentis

Expanded text:
deficiet, si voluero universa signa, quae ab eo perpetrata quoque Antonius audiens conversationem ejus, scriberet ei, libenterque ejus epistolas sumeret. Et si quando de Syriae partibus ad se languentes perrexissent, diceret eis: Quare vos tam longe vexare voluistis, cum habeatis ibi filium meum Hilarionem? Exemplo itaque ejus per totam Palaestinam innumerabilia monasteria esse coeperunt, et omnes ad eum Monachi certatim currere. Quod  Al. Quos ille cernens, laudabat Domini gratiam; et ad profectum animae singulos cohortabatur, dicens: Praeterire figuram hujus mundi; et illa
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ꝑicłõ post decem ferme menses
rens: totis monachors & opidors
turbis ꝑsequentib. in antiquo mo¬
nasterio condidit: illesa tunica. cu¬
eulla & pallio: & toto corpore qͣsi ad¬
huc uiueret integro tantisq fraglan¬
te oclorib. ut delibutũ ungentis pu¬
taret᷑.

Expanded text:
ericulo, post decem ferme menses,rens, totis monachorum et oppidorum turbis prosequentibus, in antiquo monasterio condidit; illaesa tunica, cucullo et pallio, et toto corpore, quasi adhuc viveret, integro, tantisque fragrante odoribus ut delibutum unguentis putares.
Abbreviated transcription (Latin):
uel in puncto peccati xp̃ianũ pectus
introeant. Cumq ab uniuersis fue¬
rint repulsi: ad extremum debilita¬
tem suam lamentatione testantur.
Et dñs quidem qͣsi ds̾. & suȩ conscius
maiestatis obmutescere his imꝑabat:
subtilius fallacias puidentes. canebañ.
Cum ꝯsisteret aduersum me pecca¬
tor: obmutui & humiliatꝰ sum. q
silui abonis. Et it̾m. Ego uͦ tanꝗͣ
surdus ñ audiebã: & tanꝗͣ. mutus ñ
aꝑiens os suũ. factꝰ sum ut hõ ñ audi¬
ens. Xp̃c silentiũ imꝑauit ut dñs:
nos diabolo nichil credamus. & uin¬
cimus. Si orare cõpellunt. si ieiunia
suadent: ñ ex eoꝵ nos monitu. sed ex
nr̃a ꝯsuetudine dirigamus. Beniq
etiam si irruentes mortẽ nobis inten¬
timendi: quia cum sint debiles. mi¬
nantur cuncta nec faciunt. Et qͥdẽ
de istis iam tͣnsitorie dixisse me me¬
mini: at tam̃ eadẽ nunc explican¬
da sunt latiꝰ qͥa ñ mediocrẽ. affert
repeticio cautelam

Expanded text:
vel in puncto peccati Christianum pectus vel in puncto peccati Christianum pectus introeant. Cumque ab universis fuerint repulsi, ad extremum debilitatem suam lamentatione testantur. Et Dominus quidem quasi Deus, et suae conscius majestatis, obmutescere his imperabat; subtilius fallacias pervidentes, canebant: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis . Et iterum: Ego vero tanquam surdus non audiebam, et sicut mutus non aperiens os suum; et factus sum ut homo non audienos diabolo nihil credamus, et vincemus. Si orare compellunt, si jejunia suadent, non ex eorum nos monitis, sed ex nostra consuetudine id agamus. Denique etiam si irruentes mortem nobis intentimendi, quia cum sint debiles, minantur cuncta, nec faciunt. Equidem de istis jam transitorie me dixisse memini, tamen eadem nunc explicanda sunt latius, quia non mediocrem affert repetitio cautelam.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Ue illi: qui potat ꝓximũ suũ
subuersione turbida huiꝰmodi
enĩ ex ornam̃ta: depredatoria suñ
itineris qd ducit ad cęlũ. Ideo cũ ue¬
nisset ad t̾ras dominꝰ. & uera de eo de¬
mones inuiti p̃dicarent. uere enim
hominũ linguas soluebat: ne cum
p̃conio ueri. ꝑuersitatis uenena mi¬
scerent: ut & nos eiꝰ exemplo. etiam¬
si ꝑ futura suaderent. in nullo his cõ¬
modaremꝰ assensum: quia ꝑfecto ñ
ꝯgruit. post libertatẽ a dño conces¬
sam. post seripturarũ p̾cepta uitalia.
a diabolo uiuendi caꝑe consilia. qui
suum deserens ordinẽ: sacrum xp̃i te
merauit imꝑium. Propt̾ea etiam dĩs
eum de scripturis loquentẽ iubebat
tacere: quia peccatori dixit ds̃. Qua¬
re tu enarras iusticias meas: ꝙ assu¬
mis testamentũ meũ ꝑ ostuũ: Omĩa
demones simulant. Colloquunt᷑ sepe
excitant sonitꝰ: manus app̾hendunt.
sibilant. insipient᷑ e achinnant᷑. ut

Expanded text:
bat: Vae qui potat proximum suum bat: Vae qui potat proximum suum subversione turbida . Hujusmodi enim exhortamenta, depravatoria sunt itineris, quod ducit ad coelum. Idcirco cum venisset Dmones inviti praedicarent, vere enim hominum linguas solvebat, ne cum praeconio veri perversitatis venena miscerent; et ut nos ejus exemplo, etiamsi profutura suaderent, in nullo his commodaremus assensum, quia profecto non congruit nos post libertatem a Domino concessam, et Scripturarum praecepta vitalia, a diabolo vivendi capere consilia, qui suum deserens ordinem, sacrum Christi temeravit imperium. Propterea etiam Dominus eum de Scripturis loquentem jubebat tacere, quia peccatori dicit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Omnia daemones simulant, colloquuntur saepexcitant sonitus, manus apprehendunt, sibilant, insipienter cachinnant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
simulat. ñ ueri splendor est lumi¬
nis: sed quib arsurꝰ est indicat flã¬
mas. Nam dicto citiꝰ recedens: sua¬
rum secũ refert simulachra pęna¬
rum.
olent etiam cũ modulatiõe
ñ apparentes psallere: prone
turarũ eloqͥa meditant᷑. fr̃equen¬
ter legentib nobis: qͣsi echo ad extͣͤ¬
ma uerba respondent. Dormien¬
tes quoq excitant ad orandum :
ut tocius noctis somnũ eripiant.
Plerosq etiam in monachors no¬
tant. Sed sꝑnendȩ sunt eors in¬
crepationes. & ad monitiones ieu¬
nandi: uigiliarum quoq fraudu¬
lenta suggestio. Ob id enĩ familia¬
res nobis species assumunt. ut af¬
finitate uirtutũ nocens facilius
uirus intrrserant: & innocentes
quosq ꝑ speciẽ honestatis elidañ.
Impossibile postea durũq hoc stu¬
dium p̾dicant: ut dum onerosum
ẽẽ uidet᷑ qd̾ ceptum ẽ: ex desꝑatiõe
tediũ. & ex tedio succelat ignauia.
Iecirco ꝑpħa missus a dño luctuo¬
sa denuntians: subluni uoce dice¬

Expanded text:
simulat, non veri splendor est luminis, sed quibus arsurus est indicat flammas. Nam dicto citius recedens, suarum secum refert simulacra poenarum. Solent etiam cum modulatione nonnunquam apparentes psallere, proh nturarum eloquia meditantur. Frequenter enim legentibus nobis, quasi Echo ad extrema verba 43 respondent. Dormientes quoque excitant ad orandum, ut totius noctis somnum eripiant; plerosque etiam, dum se in monachorum notant; sed spernendae sunt eorum increpationes, et admonitiones jejunandi, vigiliarum quoque fraudulenta suggestio. Ob id enim familiares nobis species assumunt, ut affinitate virtutum nocentes, facilius virus interserant, et innocentes quosque per speciem honestatis elidant. Impossibile postea durumque hoc studium praedicant, ut dum onerosum esse videtur quod coeptum est, ex desperatione taedium, et ex taedio succedat ignavia. Idcirco propheta missus a Domino, luctuosa denuntians, sublimi voce dice
Abbreviated transcription (Latin):
cio quã animã letantib in eiꝰ occur su
angłis ad celũ ꝑgere. Cuiꝰ spectacu¬
li nouitate stupefactꝰ: beatũ dixit
scõrs chors. Orauitq ut sibi rei pre¬
sentis agnitio panderet᷑. Et statĩ uor
ad eum facta est: dicens istam ẽe amoᷤᷤ
monachi anunã qui nitriȩ mora¬
batiui: frat autẽ amos uir grande¬
uiis: qui ꝑseuerant̾ a pueritia usq
ad senectutẽ insc̃itate uixerat. Itine¬
re quoq dierum quatuordecĩ. ã ni¬
tria locus in quo sedebat antonius
diuidebat᷑. Uidentes autẽ eũ ad mi¬
rantẽ monachi quiuenerant:
dep̾cati sunt. ut causã hilaritatis
ediceret. Quib ait. Nodo amon
quieuuse: quẽ ꝓpt̾ frequentẽ eiꝰ ad
antoniũ cõmeatũ. & ꝓpt̾ celebrita

Expanded text:
cio quam animam, laetantibus in ejus occursum angelis, ad coelum pergere. Cujus spectaculi novitate stupefactus, beatum dixit sanctorum chorum, oravitque ut sibi rei praesentis agnitio panderetur. Et statim vox ad eum facta est, inquiens istam esse Ammonis monachi animam qui Nitriae morabatur. Erat autem Ammon vir grandaevus, qui perseveranter a pueritia usque ad senectutem in sanctitate vixerat . Itinere quoque dierum tredecim, a Nitria, locus in quo sedebat Antonius, dividebatur. Videntes autem eum monachi admirantem, qui venerant, deprecati sunt ut causam hilaritatis ediceret. Quibus ait modo Ammonem quievisse quem propter frequentem ejus ad Antonium commeatum, et propter celebrita
Abbreviated transcription (Latin):
Hec mirũ cũ sine sapientia nullus stare aut ẽẽ
ualeat pͥncipatꝰ. quia sapientia dei dixit. sine me
nicħil potestis fac̾e. Socratȩs apollinis oraculo sa¬
pientissimus idicatꝰ est e qui sine contradictio¬
ue septẽ ulos qui dicti sc̃ sapientes in cõparabi¬
lit̾ antecessit. ñ in opinione sapientie. sedu̾tu¬
te. tunc demũ res publicas fore beatas asseruit:
si eas pħi regerent. aut rectores earũ studere
sapientie contigisset. Et si tibi socratis uidet᷑
contempnenda auctoritas: ꝑ me inqͥt sapieti¬
tia reges regnant. & conditores legũ usta de¬
cernunt. ꝑ me pͥncipes imꝑant: & potentes
csecernunt iisticiã. Ego diligentes me diligo:

Expanded text:
Nec mirum, cum sine sapientia, nullus stare, aut esse Nec mirum, cum sine sapientia, nullus stare, aut esse valeat principatus. Quia Sapientia Dei dixit: Sine me nihil potestis facere . Socrates Apollinis oraculo sapientissimus judicatus est, et qui sine contradictione septem illos, qui dicti sunt sapientes, incomparabiliter antecessit, non in opinione sapientiae, sed virtute, tunc demum respublicas fore beatas asseruit, si eas philosophi regerent, aut rectores earum studere sapientiae contigisset. Et si tibi Socratis videtur contemnenda auctoritas: Per me, inquit Sapientia, reges regnant, et conditores legum justa decernunt. Per me principes imperant, et potentes decernunt justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
nr er triumphas. liberalitatẽ mense. humanitatiᷤᷤ
officiuĩ.  quecinq lepide comit̾q dicta uł facta¬
sunt ⁊ colorauit. Uerũ & hoc ipsũ in quo alus se
excetientiorẽ nouerat. qͣsi bonoꝵ hereditauorũ
fundamentũ. ad unicũ quẽ sꝑabat regni &e feli¬
citatis futurũ heredẽ transmit̾e curauit. Ob
banc causã epła eiꝰ destinata aristocili. nuper
nan alexandri ut sꝑabat᷑ magistrouisa ẽ exscri¬
benda. Est gͥ concepta ad hanc ferie sententiã.
quã ꝓeo qd̾ eũ nasci contigit temporib uite tue.
spo & enĩ fore ut educatus eruditusq ate: dignꝰ
exitat. & nobis & terũ istarũ susceptione. Ro
inanes imꝑatores aut duces dũ eoꝵ. res publica
iuquit: ilitteratos extitisse ñ memini. Et uescio
quomͦ contigit. quodex quo in pͥncipib uirtus
languit licterarũ: armate quoq militie infir¬
mata ẽ manus. & ipsiꝰ pͥncipatꝰ quasi p̃scisa radix.

Expanded text:
arum triumphos liberalitatem mensae, humanitatis arum triumphos liberalitatem mensae, humanitatis officium, et quaecunque lepide, comipsum in quo se aliis excellentiorem noverat, quasi bonorum haereditariorum fundamentum, ad unicum quem sperabat regni et felicitatis futurum haeredem, transmittere curavit. Ob quam causam epistola ejus destinata Aristoteli nuper nati Alexandri, ut sperabatur, magistro visa est hic scribenda. Est igitur concepta ad hanc ferme sententiam. « quam pro eo quod eum nasci contigit temporibus vitae tuae. Spero etenim fore, ut educatus eruditusque a te, dignus existat et nobis et rerum istarum susceptione. » Romanos imperatores aut duces, dum eorum respublica viguit, illitteratos exstitisse non memini. Et nescio quomodo contigit, quod ex quo in principibus virtus languit litterarum, armatae quoque militiae infirmata est manus, et ipsius principatus quasi praecisa radix.
Abbreviated transcription (Latin):
poploꝵ Co forte spectat. qd̾ exemplar legis
a sacerdotib leuitice trib ubetur assumi
quia p̃dicatione eoꝵ debet potestas commissi
magistratꝰ gubernacula moderari. Nec exper̾
omumo lectionis est: qͥ & si ipse ñ legit. q̃ legun¬
tur ab aliis fidelit̾ audit. Qui uͦ neutrũ facit.
quomꝰ in contemptu p̃cepti qd̾ precipit᷑ fideliter
ad implebit: Concursus namq de siderabihũ
omniũ: sapientit accessio est. Tholoneus ab
cumulũ beatitudinis nonnie s aliqͥd deesse cre¬
lis esset. legẽ dñi grecis cõmunicauit: Hich̾
enĩ refert an int̾pretes in eadẽ cellula clausi
contulerint. an ꝓpħauerint indiu̾sis: rm
constet regẽ in ueritatis inquisitione sollut̃
legem dñi in greciã tracecisst. In athicis noci¬
bus legisse me memini qd cũ philippi macs¬
donis mon legantur in signia: inter oetera litte¬
ratorũ sudium. quasi belli negotia & uictori¬

Expanded text:
populorum. Eo forte spectat, quod exempla legis populorum. Eo forte spectat, quod exempla legis a sacerdotibus Leviticae tribus jubetur assumi; quia praedicatione eorum debet potestas commissi magistratus gubernacula moderari. Nec exspers omnino lectionis est, qui, etsi ipse non legit, quae leguntur ab aliis, fideliter audit. Qui vero neutrum facit, quomodo, in contemptu praecepti, quod praecipitur fideliter adimplebit? Concursus namque desiderabilium omnium sapientiae accessio est. Ptolomaeus ad cumulum beatitudinis, nonne sibi aliquid deesse crelis esset, legem Domini Graecis communicavit? Nihil enim refert, an Interpretes in eadem cellula clausi contulerint, an prophetaverint in diversis, dum constet regem in veritatis inquisitione sollicitum, legem Domini in Graeciam trajecisse. In Atticis Noctibus legisse memini, quod cum Philippi Macedonis morum legantur insignia, inter caetera litteratorium studium, quasi belli negotia, et victori