comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
indicante sublimior. sc .ui.¬
uid inter hec nos bar¬
bati et debiles dicinꝰ:
qui ut ad regna celestia ꝑ¬
puellas per ferrum uidemꝰ
quos ira superat. superbia
inflat: ambicio perturbat:
luxuria inquinat: Qui si

Expanded text:
dicante sublimior. uid inter haec nos barbati et debiles dicimus, quia ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus: quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria coinquinat? Qui si
Abbreviated transcription (Latin):
chilpericum ac maioremt
domus ranganfud non
modica si multas pro in¬
uasione regni francorum
si quomodo hec ficri possit
potissimum per quem ur
corum. Rarolus autem ꝓpe
urbem remorum transies
fertur candem ertrinsecus
cucusse uiuersam. quo¬
usq puciit ad portai su¬
per quam structis mibie¬
dibus sibi congans alini¬
ficus mancbat rigobertus:
clamauitqz ad eum dicc̃s.
dominc rigoberte: iube.

Expanded text:
Chilpericum ac maiorem domus Raganfridum non modica simultas pro invasione regni Francorum, si quo modo haec fieri posset potissimum per quemvis eorum. Karlus autem, propter urbem Remorum transiens, fertur eandem extrinsecus circuisse universam, quousque pervenit ad portam, super quam, structis inibi aedibus sibi congruis, almificus manebat Rigobertus, clamavitque ad eum, dicens: 'Domine Rigoberte, iube
Abbreviated transcription (Latin):
sicut prothomaitins abel.
ita cciam sanguinem ecte¬
rorum martirum de terra
clamare ad dominum: in¬
xta illud iuri sapientis. Nõ
despiciet preces populi
nec induam si effundat lo¬
quelam gemitus. Quod
rachel plorasse filios suos
lan quia non sunt. signi

Expanded text:
sicut protomartyris Abel, ita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelaRachel plorasse dicitur filios suos, lari, quia non sunt, signi
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatus fuerat redicus
adopidum ubi moraba¬
tur tendere curans. fluuiũ
sequanc transmeare cupi-¬
ens. solus nauim ingres-¬
sus: dominice matris ma-¬
tutranas nauigando ca-¬
nere cepit. Cumq inuita¬
torium Auc maria grã
plena dominus tocum di-¬
ceret. et ian in medio flu-¬
minis ãt: ecce turba demo-

Expanded text:
fornicatus fuerat, rediens, ad oppidum in quo morabatur tendere curans, et pelagus Sequanae transmeare cupiens, solus navem ingressus Dominicae Matris horas navigando canere coepit. Cumque invitatorium, Ave, Maria, gratia plena, Dominus tecum, diceret, et jam in medio flumin
Abbreviated transcription (Latin):
eflentibus t quid¬
nir beatus accurus forct ꝯ¬
siderantibus: ille tenens
manum defuncti: e suspi.¬
ciens in celum lacamis
perfusus ait. Domine ihe¬
su xp̃e quiuidue filium
ertra portam clatum mul¬
tis astãtib suscitasti⁊ qͣtri

Expanded text:
flentibus, et quid beatus vir acturus foret considerantibus; ille tenens manum defuncti, et suscipiens in coelum lacrymis perfusus ait: Domine Jesu Christe, qui viduae filium extra portam elatum multis astantibus suscitasti, et
Abbreviated transcription (Latin):
o loco legimus: quod iudẽs
cam fleuerit . in eo autem ꝙ
dicit. quociens uolui cong̾¬
gare filios tuos: omnes ret
prophetas a se missos esse
testatur. Galline quoq simi¬
litudie congregantis sub

Expanded text:
o loco legimus, quod videns eam fleverit . In eo autem quod dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub
Abbreviated transcription (Latin):
retur stimulo: et putans
cam meliora accipere uel¬
le ornamenta: omnem
lapidum preciosorum se¬
cum defert gloriam. Et ꝑ
tos et affines. cepit aures
lias. atq omnes mundi
delicias repromittere: si cõ¬
sensum suum cius conin¬

Expanded text:
retur stimulo, et putans eam meliora velle accipere ornamenta, omnem lapidem pretiosum secum defert et gloriam, et per tos et affines coepit aures lias, atque omnes mundi divitias repromisit, si consensum suum ejus conjun
Abbreviated transcription (Latin):
decim annos in istogradu
dignitatis regere ecclesiam
biturigensam. Eo tempore
crat mulier aliqua in sub¬
urbano ipsius aiuitatis lõ¬
go iam tempore andis mẽ¬
bris. nerius contractis. mor

Expanded text:
decim annos in isto gradu dignitatis regere ecclesiam Byturicam'. 9. Eo tempore erat mulier aliqua suburbano ipsius civitatis longo iam tempo rearidis membris, nervis contractis, mor
Abbreviated transcription (Latin):
bus chil deberti da¬
gobarti. chilperici regum
francie. uir dei rigobertus
urbis remensium minfi¬
ce sanctitatis archiep̃c. qͥ
in regione ribuariorum
despectabili prosapia or¬
ortus. patre siquidem ex
codem pago nomine cõ¬
stantino. matre autem
francigena ex porciensi t̾

Expanded text:
bus Childeberti, Dagoberti, Chilperici regum Frantiae vir Dei Rigobertus urbis Remensium mirificae sanctitatis archiepiscopus. Qui in regione Ribuariorum spectabili de prosapia exortus, patre siquidem ex eodem pago nomine Constantino, matre autem Francigena ex Portensi t
Abbreviated transcription (Latin):
proferenti de thesauro suo
noua et nettra. Si peruetͦ
et nouum quod dicitur
ntrumq testamentum
accipunus: abraham doc¬
tum fuisse denegannus: qͥ
noni ac rcteris testamẽti.
et si facta nouit: minime
uerba nunciauit. Sccun¬

Expanded text:
ti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit.
Abbreviated transcription (Latin):
nora rapuntut. carnem
macerant. et toto desiderio
ad supernam patriam ha¬
nclant: cternia premia ex¬
petunt. pro laboribz suis
rccipere laudes humanas
nolunt. Hi nimirum g
intra conscienciã ꝯtegũt.

Expanded text:
ora rapiuntur, carnem macerant et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt, pro laboribus suis recipere laudes humanas nolunt. Hi nimirum glintra conscientiam contegunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tem domini anincia¬
bitis doncc ueniat. Nõ ita¬
qz sic accipiendum est. do¬
iam ultra non morictur:
sed doncc ip̃c dominus ad
iudicium uemnat Iderm
auttin semper mors est x̃
per scculi uitam. posteris
nuncianda. ut discant q̃
cis mori dignatus est. Ci
mus caritatis. quia ad hoc
nos prior dilexit cum esse¬
mus geheunc filii: ut dili¬
geremus cum. a morte iã

Expanded text:
em Domini annuntiabitis donec veniat . Non itaque sic accipiendum, dojam ultra non moritur, sed donec ipse Dominus ad judicium veniat. Interdum autem semper mors est Christi pro saeculi vita posteris nuntianda, ut discant qua eis mori dignatus est: cui ndere charitatis, quia ad hoc nos prior dilexit, cum essemus gehennae filii, ut diligeremus eum a morte jam
Abbreviated transcription (Latin):
non cotidic accipiendam
cuchanstiam. alius affir¬
mat cotidis. faciat unus¬
quisq. qd̃ secundum fidẽ
suam pie credit esse faciẽ¬
dum. Neq cnimlitigaue¬
runt inter se. aut quisqm

Expanded text:
non quotidie accipiendam eucharistiam, alius affirmet quotidie: faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ingenti gatn et
fletu. et sincericer ardente
pietatis affectu. Oeinde abͤ¬
cedens aliquid de altari flo¬
rum quod occurrit. tulit ci¬
qz cum iam nox esset. ad
caput posuit. Tunc dormi¬
tum est. et ecce ance dilucu¬
lum clamat. ut ad episco¬
pum curreretur. qui mecũ
forte cunc crat apud ypo¬

Expanded text:
ingenti gemitu, et fletu, et sinceriter ardente pietatis affectu. Deinde abscedens, aliquid de altari florum quod occurrit, tulit, eique cum jam nox esset ad caput posuit. Tum dormitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat apud Hippo
Abbreviated transcription (French):
ne habes. st ego a te quomͦ
recedami: Neigitur pluies
hoc dicerent. et ne uluti qui¬
dam esset horror auons scd
mancret gracia redempto¬
ris: idco in similitudine qͥ¬
icm accipis sacramentum.

Expanded text:
nę habes, et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, / veluti quidam esset horror cruoris, sed maneret gratia redemptionis, ideo in similitudinem quidem accipis sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
est: et a bono opere cessandũ.
Nam longanimitatis suc
pacienciam insinuans do¬
minus subdit. Et si uene

Expanded text:
est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si vene
Abbreviated transcription (Latin):
uigiletis. Caritas autem
ucra est et amicum dilig̾e
n deo: et municum dilig̾e
propter deum. Quain qui
quis non habet: om̃e bomũ
amittit quod habet. lc .uii.¬

Expanded text:
ter portat. Charitas autem vera est, et amicum diligere in Deum, et inimicum diligere propter Deum. Quisquis charitatem non habet, omne bonum amittit quod habet. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
nt si in deum creditis: et n
mecredere debeatis: quod nõ
esset consequens si xp̃s non
merita sanctorum diuersa:
idco in domo patris inci¬
mansiones multe sunt.
Nullus crum alienabitur
ab illa domo: ubi mansi¬
onci pro suo quisq accep¬
turus est merico. Idco non
turbetur cor ir̃m. Nam unꝰ
den arius omnibus in in¬
nca laborantibus datun:
idest omnibus in crlesia
per fidem laborantibus:
uita datur cterna.S mul¬
te mansiones: diuersas
meritorum in una uita
ctema significant dignita¬
tes. Eritq omnia in omi¬
bus: quia deus caritas est
Sis cim quisq criam ip̃e
habet quod amat in altero
quod ipse non habet: quia

Expanded text:
ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod non esset consequens, si Christus non Ms., sanctorum diversa sunt, ideo in domo Patris mansiones multae sunt. « Nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. » Ideo non turbetur cor vestrum. Nam unus denarius omnibus in vinea laborantibus datur, id est, omnibus in Ecclesia per fidem laborantibus vita datur aeterna. « Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates, eritque Deus omnia in omnibus, quia Deus charitas est. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quo
Abbreviated transcription (Latin):
te martirio feliciter consũ¬
mauit. et sic iple petrus
fumus in petra fidei petra
demun passionis illesus
ad petrair xp̃m digne lau¬

Expanded text:
te martirio, feliciter consummavit. Et sic ipse Petrus, firmus in petra fidei, petra demum passionis allisus, ad petram Christum digne lau
Abbreviated transcription (Latin):
scculo migrauerit in uni¬
sate corporis xp̃i constitu¬
tus. Sacramenti quippe
illius participacione ac be¬
ncficio non priuatur qñ
in se hoc quod illud sacra¬
mcutum significat muc¬

Expanded text:
culo migraverit, in unitate corporis Christi constitutus. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficio non privatur, quando in se hoc quod illud sacramentum significat, inv
Abbreviated transcription (Latin):
mos. cr quibus lapidatus
est stiphanus. paulus occi¬
sus. crucifrcus petrus. fla¬
gellati in accibus apłorũ
discipuli: et persecuti sunt
cos de cuicate in ciuitatem:
ocpellentes de iudea ut ad
gentium populum trans¬
migrarent. Ut ueniat su¬
per uos omns sanguis
iustus qui effusus est suꝑ

Expanded text:
sui, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus Apostolorum discipuli, et persecuti eos sunt de civitate in civitatem, expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super
Abbreviated transcription (Latin):
menta erant ccoperta. S
ct uasa uel utensilia dõm̃
utriusq cuncta pene aure¬
a. Neqz hec nisi de auro pu¬
rissimo ficri licebat. Fruc¬
tus eciam artorum qui
in domo domini offerebã¬
tur: purissimi et exquisi¬
ti esse uidebantur. Hec est
uitis oliue. thuns. mirre.
uel stactis: t ce t̾arum hu¬
iusm odi que uidelicet cũc

Expanded text:
menta erant cooperta. Sed et vasa, vel utensilia domus utriusque cuncta pene aurum, neque haec, nisi de auro purissimo, fieri licebat. Fructus etiam arborum, qui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ne suo p̾maciuᷤ noĩe
manialis: cuoiam gra¬
uis et multum abhorrẽs
a religione xpĩana. Habe¬
bat sanc fidelem filiam et
gencrum eodem annobap¬
t̾ratum. qui cum egrotã

Expanded text:
ne suo primarius, nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum a
Abbreviated transcription (Latin):
mors corpus inte¬
ut: sic ab amore rerũ
corporalium tterne uite.
caritas occidit. Nain que
perfecte absorbuerit: ad ter

Expanded text:
mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tabat adhuc iustus
pro iusticia pacicns
uelut aguus innocens sinc
muriure sinc quernnomi¬
a.  scipsum bolocaustum
offerens domino: scõrum
patrocina implorabat. Et
nequis funestorum sacelli¬
tum intacto presule in cls¬
stus argui posset: sccundus
et terius gladios suos ncr¬
tici constantis athlete attro¬
citer illiscrunt. confregerũt:
et spiritus sancci uictimã
solotenus precipitaucrũt.
Quartus plusqmͣ ferali
mnmo furiali crudelitate
debaccatus: iam prostrato.
iam ocpiranti coronam.
ne uertici intruso. cerebrũ
cum sanguine super paui

Expanded text:
tabat autem justus pro justitia patiens, velut agnus innocens sine murmure, sine querimonia, et se ipsum holocaustum offerens Domino, sanctorum patrocinia implorabat. Et ne quis funestorum satellitum intacto praesule inscelestus argui posset, secundus et tertius gladios suos vertici constantis athletae atrociter illiserunt, confregerunt, et Spiritus sancti victimam solo tenus praecipitaverunt. Quartus plusquam ferali, imo furiali crudelitate debacchatus, jam prostrato, jam expiranti, coronam ne vertici intruso cerebrum cum sanguine super pavi
Abbreviated transcription (Latin):
rat tunc proculab
uibe bituriga iuxͣ
nicinum brioderum puella
adolescentula. parentibus
amãtissima: nomine frio¬
uala. Que nequissumi sp̃s
oppressione crudeli cruciatu
uerabatur. et hec frencticũ
morbum hẽret: die noctuq
nulla crat ei requies uocife¬
randum in tantum ut ĩ
amanciam delapsa. nec se
ncc parentes cognosccret. et
diuersarum feraniun mu
uoces ingenti uociferacione
geminabat. Lugebant pa¬
rentes. uiciu condolebant:
st mirabantur uitam tene
ra ctate crudelitatis contric¬
cionem in felicem posse sub¬
sistere. adducitur ad sepefa

Expanded text:
rat tunc procul ab urbe Bituricas iuxta vicum Briodero puella adulescentula, parentibus amantissima, nomine Friovala, quam nequissimus spiritus oppressione crudeli cruciatu vexabat, ita ut hacsi freneticum morbum die noctuque nulla ei esset requies vociferandi, in tantum ut in amentia delapsa, ut nec se nec parentes agnosceret, et diversarum ferarum vocivoces in ingenti vociferatione geminabat. Lugebant parentes, vicini condolebant et mirabantur in tam tenera etate tante crudelitatis contricionem infelicem posse sustinere. Adducitur ad sepefa
Abbreviated transcription (Latin):
paululum fratres
quid ad profictum omni¬
um nr̃m saluatoris nun¬
cius predicabat. Parate ĩ¬
quit miai dommno: rectã
facite scmnitas dei nri. Ucre
dignus beatus iohannes.
cuius prophetica esset. na¬
tiuitas qui et illis de parẽ¬
tib quorum esset despera¬
ta posteritas dei muncre na¬
sccrctur. Nam tanta aucto¬
ritate. tantoq dicendi põ¬

Expanded text:
paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pon
Abbreviated transcription (Latin):
siciant. hoc uere non prestas
nisi ip̃e cibus et potus. Q
cos a quibus sumitur. imi¬
mortales et incorruptibi¬
les facit. id est societas ipõ¬
rum sanctorum: ubi par
crit et unitas plena atq ꝑ¬
fecta. Propterca quippe sic̃
cciam ante nos hoc intelle¬
xtrunt homines dei. domi¬
st sanguinci suum inci
rebus commendauit: que
ad unum aliquid redigũ¬
tur. Ex multis namq g
et ex multis racemis ctimĩ¬

Expanded text:
sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, Domiet sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque um ex multis granis confi
Abbreviated transcription (Latin):
lia autem specie tribus de
causis carnem et sangui¬
nem tradidit xp̃us: et dem¬
ceps sumcudum instituit.
ut scilicet fides haberet men¬
tum. que est echus que nõ

Expanded text:
lia autem specie tribus de causis carnem et sanguinem tradidit Christus, et deinceps sumendum instituit, ut fides, scilicet, haberet meritum, quae est de his quae no
Abbreviated transcription (Latin):
tus iacco. et nou est qui mͥ
auxilictur uolens ad eccle¬
siam ire nequeo: ut sanc¬
ti austregili ad conspectum
cducat. At illa hec audicus
ingemuit. et compassione
ipsius paupers compunc¬
ta p̾cepit pucris sius cum
leuan a terra: et suppositis
manibus quasi exammẽ
ad ceclesiam defferri. et corã
altan rogauit deponi ubi
iam aduencrat: scpe factus
uirdei qui intuens debilẽ
contractum sensit in spũ
ob causam poci ncquissimũ
spm̃ potestate accepta. ĩ ista
contriccione pauperera in¬
ficrisse precepit quecum in¬
reociorem locum deffera:
t ille in oracione prostratus
aliquem dui postea ad pau

Expanded text:
tus iaceo, et non est qui michi auxilietur; volente me ad ecclesiam ire nequeo, ut sancti Austrigisili conspectu deducar'. At illa hec audiens ingemuit, et conpassione ipsius pauperis compuncta, precoepit pueros suos eum levare a terra, et subpositis manibus, quasi funus exanime ad ecclesiam deferre, et coram altario rogavit deponi, ubi iam advenerat sepefactus vir Dei. Intuens debilem contractum, sensit in spiritu hob causam peccati nequissimo spiritu, potestatem acceptam, istam contricionem pauperi inflixisse; precoepit eum remociori loco deferri. Et ille in oratione prostratus aliquandiu, postea ad pau
Abbreviated transcription (Latin):
rorum prescius. con¬
scius sccretorum: cogitacio¬
nũ uidoc. mentium per¬
scrutator: quare descruit
dendos. Nacus rex ct rex cele¬
stis. quare neglexit mili¬
tes innocencie sue: Coctanc¬
um sibi. quare contemp¬
sit crcratuum: Quare cu¬
nabulis suis deputatasor¬
cubias sic reliquit. ut regẽ
solum quesiturus bostis
totum grassarctur in mi¬
litem: Fratres. xp̃t non de¬
sperit suos milices. sed pro¬
triumphare qmͣ uiucre. Qͦ
fecit capere sinc concertacõe
uictoriam. Quos donaut¬
coroiis coronis anccqmͣ
membris: quos uoluit u̾¬
tutibus iite prent antece¬

Expanded text:
rorum praescius, conscius secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit dendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in militem? Fratres, Christus non despexit suos milites, sed protriumphare quam vivere, quos fecit capere sine concertatione victoriam, quos donavit coronis antequam membris quos voluit virtutibus vitia praete
Abbreviated transcription (Latin):
cuuglista non subditur.
quid post hec dicta domin
et discipuli fecerunt: sed ex
co tamen innuicur quod
subiungis. Comicisus pe¬
trus: uidit illum discipu¬
lum quem diligebat ihesꝰ
sequentem. Notum autem¬
noui ur̃e frateruitati qui
sit ille discipulus quem di¬
ligebat ibesus. iohannes in¬
delicet ipse. cuius hodie na¬
talicia celebramus: qui
hoc scripsit cuuanglium.
atq ideo suam personam
maluit indicus rerum ac¬
cidencium: quam proprio
designart uocabulo. dili¬
gebat autem cum ihesus:
non erceptis cettris singu¬
lanter solum. sed precetcris
quos diligebat familiari¬
us unum quem specialie
prcrogatiua castitatis. ã¬
pliori dilcicione fecerat
dignum. omnes quip¬
pe se diligere probas. qui¬
bus ante passionci loqͥt.
sicut dilexit me pater. et
ego dilexi uos: mancte ĩ

Expanded text:
lista non subditur quid post haec dicta Dominus et discipuli fecerint, sed ex eo tamen innuitur quod subjungit, Conversus Petrus vidit illum discipulum quem ditigebat Jesus, sequentem. novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione fecerat dignum. Omnes quippe se diligere probat, quibus ante passionem loquitur: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos. Manete i
Abbreviated transcription (Latin):
plesset oracionem.
ita omnis ignis extinctus
est: ut nec tepor quidem in¬
cendii remaneret. Tunc aspa¬
sius urois rome uicanus.
populi sedicionem non fe¬
rens: in gutture eius gladi¬
um mag̃i precipit: aiq hc
critu rosco sanguimis sui¬
mbore perfusani: xp̃c sibi¬
et sponsan et martirem cõ¬
secraiit uarentes uero illius
nillam penitus tusticiam
habentes: cum omni gau¬
dio abstulerunt corpus ciꝰ
et posucrunt ĩ p̾diolo suo
non longe ab irebe in uia
que dicitur numentana.
mobi cum omnis turba xa¬
norum concurret: insidias
a paganis et perpessi sunt.
Et uidentes populum. infi¬
delium super se uenientem
armatum: omnes fugẽt.
Aliquantitamen lapidũ
ictibus lesi: cuaserunt.

Expanded text:
plesset orationem, ita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius urbis Romae vicarius, populi seditionem non ferens, in guttur ejus gladium mergi praecepit: atque hoc exitu, roseo sui sanguinis rubore perfusam Christus sibi sponsam et martyrem dedicavit. Parentes vero ejus nullam 483 penitus tristitiam habentes, cum omni gaudio abstulerunt corpus ejus, et posuerunt illud in praedio suo non longe ab Urbe, via quae dicitur Numentana. Ubi cum omnis turba christianorum concurreret, insidias a paganis perpessi sunt: et videntes populum infidelium supervenientem armatum, omnes fugerunt; aliquanti vero lapidum ictibus laesi evaserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ insigne marti¬
rum ꝙ titulus tã
gloriosus illustrat pro defẽ¬
sione namq ac exaltacio¬
ne catbolice fidei et obseruã¬
cia reuerencie romane eccle¬
sic uir ille uencrabilis accr

Expanded text:
m insigne martirium, quod titulus tam gloriosus illustrat! Pro defensione namque ac exaltatione catholice fidei ac observatione obedientie Romane ecclesie vir ille
Abbreviated transcription (Latin):
lice uinumcum aqua mi¬
scctur. xpõ populus aduna¬
tur: et credentium plebs ci
ui quem credit copulatur
it ningitur. Quecopula¬
cio et conunccio aque et
uiui. sic misectur in calice
domini: ue mixtio illa nõ
possit scpan. Ramsi uimũ

Expanded text:
lice vino aqua miscetur, Christo populus adunatur, et credentium plebs ei in quem credit copulatur et jungitur; quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c filius dei uiui. Deum
mnum appellat ad distĩc¬
cionem falsorum deorum:
quos uano delusa crrore
gentilitas: uel de mortuis
sibi hominibus instituit:
uel maiore dementia. de

Expanded text:
 Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de
Abbreviated transcription (Latin):
lerui dei uotum ã¬
glico iniisterio hostia car¬
ceris apcrta sunt. et cuncto¬
rum cathene confracte sũt.
et hii qui in carceralibz pri¬
natisq tenbris residibãt:
absq huinano auxilio.Ad
comuncm dici luccin egus

Expanded text:
servi Dei votum angelico ministerio ostia carceris aperta sunt et cunctorum catenae confractae sunt, et hi qui in carceralibus privatisque tenebris residebant, absque humano auxilio ad communem diei lucem eg
Abbreviated transcription (Latin):
sius aspectibus iussit ap¬
tar: cui et dixit. Quid trac¬
tasti circa salutem tuam:
Agatha respondit. Salus

Expanded text:
eam aspectibus iussit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus
Abbreviated transcription (Latin):
te: ounis de populari ordĩe
simul morantur: quia ĩ
fide comminis cst cõmre¬
tio omnium. Puer autẽ
paruulus minans cos:
ille est utiqz qui se humi¬
liauit pro nob̾ ut paruulꝰ

Expanded text:
te, ovis de populari ordine, simul morantur, quia in fide communis est conditio omnium. Puer autem parvulus minans eos ille est utique, qui se humiliavit pro nobis, ut parvul
Abbreviated transcription (Latin):
lis. in quadragesima: st
taumphum de cis sicut
desiderauit adeptus. iiui¬
stissime ab hoc almo ponti¬
fice episcopium remense
abstulit: ac tutum ut inde
est reuersus sicut ante fu̾at
illi cõminatus. Et hoc ci

Expanded text:
lis in quadragesima, et triumphum de eis, sicut desideravit, adeptus , iniustissime ab hoc almo pontifice episcopium Remense abstulit, actutum ut inde est reversus, sicut ante fuerat illi comminatus. Et hoc ei
Abbreviated transcription (Latin):
rum duodecumus apostolus
ordinari. Cui datur sacri cu¬
uangelii predicacio in ni¬
lis in singulis regionib.

Expanded text:
rum duodecimus apostolus ordinatur: cui datur sacri Evangelii praedicatio in Julis in singulis regionib
Abbreviated transcription (Latin):
sapienti de ordine ecclesi asti¬
co. et alii cp iscopatus de ip̃a
remensi dyocesi diu̾so mo¬
do essent diuisi et aliqui it¬
ex magna parte sine epĩs
consistentes. et ad alios epõs
et mnctropolitanos episco¬
pi et clerici ordinaciones a¬
liquando accipientes crãt.
et refugia indebita habebãt:
ct a suis cpĩs iudicari et di¬
stringi non sustinebant. ⁊
elerici et sacerdotes. et mo¬
nachi. et sanctimoniales
sinc lege ecclesiastica pro uo¬
luntate et licencia muebãt

Expanded text:
sapienti de ordine ecclesiastico, et alii episcopatus de ipsa Remensi diocesi diverso modo essent divisi, et aliqui ex magna parte sine episcopis consistentes, et ad alios episcopos et metropolitanos episcopi et clerici ordinationes aliquando accipientes erant et refugia indebita habebant et a suis episcopis iudicari et distringi non sustinebant, et clerici et sacerdotes et monachi et sanctimoniales sine lege ecclesiastica pro voluntate et licentia vivebant,
Abbreviated transcription (Latin):
fclix deberet conscendere re-¬
gna. Itaq propinquante
uocacionis sue die: secessĩt
adnicum in quonunc
beati marcialis ceclsia si-¬
ta est. In qua cum pluri-¬
bus degeret dicbus: et in¬
stanter celestis uite dulce¬
dinem suis propmart
auditoribus: leui tactus
in commodo. letus et ala¬
cer prestolabatur horam:
qua laborum certaminũ.¬
q suorum repositam a
suo iudice reciperet coronã
Et quia nauis sancte cecẽt
absqz gubernatore per pe¬¬
lagus huius mundi nõ
poterat enauigare: sedem
isibi a deo commendatam.
cum communi plebis:
cleri: q consilio sancto de¬
legauit cubirio: quem ad¬
intorem et socium in sans¬
tt predicacionis eatenus
habucrat officio. leccio. uñi.

Expanded text:
felix deberet conscendere regna. Itaque propinquante vocationis suae die, secedit ad vicum, in quo nunc B. Martialis ecclesia sita est. In quo cum pluribus degeret diebus, et instanter coelestis vitae dulcedinem suis propinaret auditoribus, levi tactus incommodo, laetus et alacer praestolabatur horam qua laborum certaminumque suorum repositam a justo judice reciperet coronam. Et quia navis sanctae Ecclesiae absque gubernatore per pelagus hujus mundi non poterat enavigare, sedem sibi a Deo commendatam, cum communi cleri plebisque consilio, sancto delegavit Turibio, quem adjutorem et socium in sanctae praedicationis eatenus habuerat officio. Idem eni
Abbreviated transcription (Latin):
rom populi salutan patits
cius sanguis noniamm
manus infidelium. sed in
ora fidelium fundicur. Hĩc
cego penseius quale si hoc
sacrificiun. quod pro nr̃a¬

Expanded text:
 populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit pro nobis sacrificium, quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
bis: unum in huis
esse nos faciunt. Si ucre
assumpsit. et uere homo
ille xp̃e est: nos quoqz uerr
sub mistario carnem cor¬
poris sui sumimus: et ꝑ
hoc unum crimus. quia
pater in co est. et ille in no¬
bis. Quomodo cium no¬
luntatis unitas asseritur.
cum naturalis sacramẽti
proprictas perfectum sac̃¬
mentum sit unitatis: Nõ
est humano aut seculan
sensu de hus rebus loquẽ¬
dum. neq per uiolenciã
atqz in prudentem predi¬
predicationem dc̃orum
celestium sanitati aliene
atqz pie intelligencie per¬
uersitas extorquenda est.
De naturali enim in nob̾¬

Expanded text:
bis: unum in his nos esse faciunt. Si vere assumpsit, et vere homo ille Christus est, nosque vere sub mysterio carnem corporis sumimus, et per hoc unum erimus, quia pater in illo est et ille in nobis: quomodo voluntatis tantum unitas asseretur, cum naturalis per sacramentum proprietas perfectae sacramentum sit unitatis? Non est humano aut saeculi sensu in Dei rebus loquendum, neque per violentam atque imprudentem praedicationem coelestium dictorum sanitati alienae atque impiae intelligentiae extorquenda perversitas. De naturali enim in nob
Abbreviated transcription (Latin):
emulus utqz socus inui¬
sus forct orsus est exponc:
procederent: uoluit suas
niurias ulaisci. Flagelli
ergo: eum affici imperat.

Expanded text:
emulus, utque sociis invisus foret, orsus est exponereprocederent, suas injurias non ulcisci. Flagellis ergo eum affici imperat.
Abbreviated transcription (Latin):
Euge scrue bonc et fidelis
quia super panca fiusti fi¬
delis. supra multa te con¬
stituam: intra ingaudrũ
dominitui. Pauca quippe
sunt bona omma presẽ¬
tis uite: quamlibet ml¬
ta iudcantur. S tunc fide¬
lis seruus supra multa
constituitur. quando de¬
uicta omni corrupcionis
molestia: de eterins gau-¬
diis in illa celesti sede glori¬
atur. Tunc ad domini sui

Expanded text:
rve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui
Abbreviated transcription (Latin):
mum iudicium diffect:
mire ctenim mori est. An¬
te sompnum uero: dormi¬
tare est. ante mortenra
falute languescere: qui a
per pondus egritudins:
peruenitur ad sompnum

Expanded text:
 judicium differt, mire etenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur a propinquã¬
te domne bathildis
obitu uisio preclara
et ci conueniens fuit ostẽ¬
sa. Scala si quidem crecta
iidebatur stare ante alta¬
re sancte marie: cuius cul¬
men celum contingebat.
et quasi secum angelos
dei comitantes benignos:
cum quibus eadem sanc¬
ta bathildis secrcta celesti
a se penctrare conspexit. Ux¬
re beata: cuius itineri an¬
geli comites crant. Eccc sca¬
la: quam dum iiueret
crexit ad celum. Ecce socii
angelii: quos bonis ope¬
ribus adherendo acquisi¬
uit in terra amicos. Etse
gradus scale omnes trãs¬
dui desideratum: qui ascẽ¬
dit super omnes celos. Ex
hac ergo renclacione datur
eius merita paciencia ui-¬
delicet et humilitas. cetere

Expanded text:
gitur, adpropinquate domnae Balthildis obitu, visio praeclara et ei conveniens fuit ostensa. Scala siquidem erecta videbatur astare ante altare sanctae Mariae, cmen caelum contingebat, et quasi secum angelos Dei comitantes benignos, cum ipsis eadem sancta Balthildis secreta caelestia sese penetrare conspexit. Vere beata, cuius itineri angeli comites erant! Ecce scala, quam, dum viveret, erexit ad caelum! Ecce sotii angeli, quos bonis operibus inherendo adquisivit in terra amicos! Ecce, gradus scalae omnes transdiu desideratum, qui ascendit super omnes caelos! Ex hac ergo revelatione patenteius merita, patientia videlicet et humilitas ceteraeq
Abbreviated transcription (Latin):
nua sum. sed expectabilis
geriert: nc omns partela
mca testatur. Quincianuᷤ
dicit. et si in genua pro
iulcin personam ostendis:
Sancta agatha dixis. Q̾a
ancilla xpisum: ideo me
scruilem ostendo persõ¬
iuncianus dixit.

Expanded text:
nua . sed et spectabilis genere . ut omnes paren| tella mea testatur Quintianus dixit et si ingenua| prouilem te personam| ostendis. Sancta agathe dixit quia ancilla christi sum.| Ideo me seruilem ostendo persoianus dixit
Abbreviated transcription (Latin):
sacta multitudo genens
humani per natiuitatẽ
uirt in carne: ꝑ mortẽ
aruit in puluerem: iude¬
licet fenum fuit. Quia igi¬
tur momentis sins horẽ

Expanded text:
sacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis hor
Abbreviated transcription (Latin):
tur: painis tantum et uinũ
aqua permixtum in sacri
uinum solum. aut aqua
sola offeru: sedutrumqz ꝑ¬
mixtum. quia ntiumq ex
latrir cius in passione sua
profluxisse legitur. Calixe
aque pernuxtionc debet of¬
furu: quiauidenaus ir aq̃
populum intelligicm un
no uero ostendi sanguinẽ
ucrum xp̃i. Ergo cum in ca

Expanded text:
um panis tantum et vinum aqua permixtum in sacrifvinum solum, aut aqua sola offerri, sed utrumque permixtum, quia utrumque ex latere ejus in passione sua profluxisse legitur. C. aqua permistus debet offerri, quia videmus in aqua populum intelligi, in vino vero ostendi sanguinem Christi. Ergo cum in ca
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Aucrtat hoc deus a no¬
bis fratres kiiĩi: et concedat
niala ista. aut nunqmͣ
uelimius admittere: aut
si admissa fuerint sinc
ulla mora per penitenciã
et pacem studeamus sã¬
nare: et largioribus clemo¬
sums festinare abluere. ne
subito si cum peccatorum
uulneribus ante tribu¬
nal xp̃i etcri iudicis ue¬
nemnus ab illa eterna ec¬
clesia: et ab illa celesti icru¬
salem perpetua excommuu¬
nicacione scparcuir

Expanded text:
dere. Avertat hoc Deus a nobis, fratres charissimi, et concedat ut mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione separemur
Abbreviated transcription (Latin):
hostis nature: sius pcior.
pessimus sibi. Quem xp̃s
non ut cuaderet: sed ne ui¬
deretur aufug̃. in altum
tendens: cadit ab alto. Ce¬
lum pulsans: intrat in¬
profundum. in sc uadit:
cum uadic in deum. Sc oc¬
cidit qui uitam conatur
occidere. quia perdere non

Expanded text:
hostis naturae, suis pejor, pessimus sibi, quem Christus non ut evaderet, sed ne videretur, aufugit. In altum tendens, cadit ab alto. Coelum pulsans, intrat profundum, et in se vadit cum vadit in Deum. Se occidit, qui vitam conatur occidere: quia capere non
Abbreviated transcription (Latin):
tecum. Benedicta tu: in mu¬
licribus. Que salutacio-
quantum humane con¬
suctudini in audita: tan¬
tum est beate marie digni¬

Expanded text:
tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae digni
Abbreviated transcription (Latin):
crepetis: qui a proculdubio
tempus iam prefinitum c̃.
Porro ad hec uciba cunctis ĩ
nicrorem conuersus aĩt. No¬
lice obsctro id filioli concrista¬
n. sed pocius gaudece et cõgra¬
tulamini michi: quia olmmi
boc tempus desidrrabanroli
hanc messionci post longã
uite crumpnam percipere cu¬

Expanded text:
crepetis, quia procul dubio tempus iam praefinitum est'. Porro ad haec verba cunctis in merorem conversis, ait: 'Nolite ob id, filioli, contristari, sed potius gaudete et congratulamini mihi, quia olim hoc tempus desiderabam, olim hanc messionem post longam vitae aerumnam percipere cu
Abbreviated transcription (Latin):
pere in cordis palato possit:
quid ammiracionis habit
quid dulcedinis: intraue¬
runt cum co ad nupcias.
quid amaritudinis: ete
clausa est ianua. Uenit qͥp¬
pe ille qui aduentu suo ele¬
menta concutit: in cuius
conspectu celum et terra cõ¬
tremiscit. Unde eciam per
prophetam dicit. Adhuc

Expanded text:
it quid admirationis habet quid dulcedinis, Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis, Et clausa est janua! Venit quippe ille qui adventu suo elementa cconspectu caelum cum terra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
ut u̾tutes qͣs fecit
dns debcas mutari: insta
potest esse excusacio tua:
quia uirtutes et mirabi¬
lia faccre non omnibus
datum est. Iuste et caste ii
uere. et caste muere. et cari¬
tatem cum oĩbus custodi¬
re: cum dei adiitorio om¬
nibus preceptum est. Nã
et ip̃e domims non dixit:
Discite te a me mortuos su¬
saitaie super aquas siccis pe¬
dibus ambulare. Non hoc
dicit. S quid ait: Quia
mitis sum: et humilis cor
sicut et pater ur celestis per¬

Expanded text:
ut virtutes quas fecit Dominus debeas imitari, justa potest esse excusatio tua, quia virtutes et mirabilia facere non omnibus datum est; juste autem et caste vivere, et charitatem cum omnibus custodire cum Dei adjutorio, omnibus praeceptum est. Nam et ipse Dominus non dixit: Discite a me mortuos suscitare, super aquas siccis pedibus ambulare; non hoc dicit: sed quid ait? Quia mitis sum et humilis cordsicut et Pater vester coelestis per
Abbreviated transcription (Latin):
principali igitur
scxu lumborum no¬
minc luxuria designatur:
cum dominus dicit. Sint
urĩs. Lumbos enim precĩ¬
gimus: cum carius luxu¬
nam per continenciam co¬
artamus. S quia minu
est mala non agere: nisi
etiam quisq studeat bomᷤ
operibus insudare: proti¬
ms additur. et lucerne ar¬
dentes in manibus urĩs.
rucernas uero ardentes in
manibus tenemus: cum
per bona opera proximis
nr̃is lucis exempla mon¬
stramus. de quibus pro

Expanded text:
principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint cti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additur: Et lucernae ardentes in manibus vestris. Lucernas quippe ardentes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
a desse personam: nec puellã
quam duceres. Et dixi hospi¬
ti tuo. Ubi est illa puella qmͣ
hospes nr accepit: At ille. Nõ¬
ne uides cam in manibus
sius: Et ego aspexi ⁊ aluid nõ

Expanded text:
adesse personam nec puellam quam duceres. Et dico ospiti tuo: „Ubi est illa puella, quam ospes noster accepit?" At ille: „Nonne vides eam in manibus suis?" Et ego aspexi; aliut no
Abbreviated transcription (Latin):
et tactu de unuuersis infir¬
mitatibus sanati sunt. ⁊¬
Quanti mortali sentencia
dampnati in carceribus r¬
trusi. sua oratione laxatis
iuinculis nullius custodis

Expanded text:
et actu de universis infirmitatibus sanati sunt, quanti mortalium sentencia dampnati, in carceribus retrusi, sua oratione laxati a vinculis, nullius custodis
Abbreviated transcription (Latin):
miucnis amorecar¬
¶pitur ceco: et interangust¬
as anmet corporis baist¬
lo cuciabatur spincuãn¬
ter heclecto prosteintu.¬
et por alta suspinia amor a
medicis aperitur. Eũt no¬
ta pr̃: que fu crant inuẽta
a medicis. Et cadem pater¬
na uoce que fu crant iam
dicta a filio: ad peticionem
uirginis reuoluuntur. Ad¬
negat agnes beatissima:
et se nullo pacto asserit pri¬
oris sponsi federa uiolare.
Cumq pater diceret in fas¬
cibus constitutus se prefes¬
turam agere. et idcrco nõ¬
sibi quaiuis cciam illu

Expanded text:
nis, amore carpitur caeco, et inter angustias animi et corporis anhelo cruciabatur spiritu. Inter haec lecto prosternituret per alta suspiria amor a medicis aperitur. Fiunt nota patri, quae fuerant inventa a medicis, et eadem paterna voce, quae fuerant jam dicta a filio, ad petitionem virginis revolvuntur. Abnegat Agnes beatissima, et se nullo pacto prioris asserit sponsi foedera violare. Cumque pater diceret in fascibus se constitutum praeturam agere, et idcirco quemvis etiam illu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. iugdiẽsib fotinũ
a rclatensib trophimum.
narbone paubũtholose sat̃¬
ninũ. ar̾aus aust̾imoniũ.
lemonicuns marrialem.
turonicis gacianum. pa¬
risiacis dyonisium. ceno¬
manicis iulianum. Hic
itaq nilianus romana
generositate clarissimus.
lingna facundus. iusti-¬
cia insignis merito fider
per celebris: primus apłs
cenomanice urbis a deo
destinatur. Qui et si aliis

Expanded text:
it, Lugdunensibus Photinum, Arelatensibus Trophimum, Narbonae Paulum, Tolosae Saturninum, Arvernis Austremonium, Lemovicinis Martialem, Turonicis Gatianum, Parisiacis Dionysium, Cenomanicis Julianum. 9. Hic itaque Julianus Romana generositate clarissimus, lingua facundus, justitia insignis, merito fidei percelebris, primus apostolus Cenomanicae urbi a Deo destinatur: qui etsi aliis a
Abbreviated transcription (Latin):
tem multis et magnns la¬
cumis rogarent ut fieret
xpĩanus: proisus abnuit.
cosqz a se turbida indigna¬
cione submouit. Uisum
est genero aius ut iret ad
memoriam sanctistephi.
et illic pro co quantum poᷤ¬
set orant: ue deus illi dant
mentem bonam. qua cre¬
dere non differret in xp̃m.

Expanded text:
tem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in
Abbreviated transcription (Latin):
quia conclusit dei
pictas duriciam nr̃am. Nõ
est iam: quid homo excu¬
sacionis mucniat. dus
despicitur et expectat. Con¬
tempni se uidet: et reuocat
Inuiriam de contemptu
suo suscipit: et taniẽ qnͣdo¬
q reuertentibus ctiam pre¬
mia promuttit. S nemo
hanc cuis longanimita¬
tem negligat. quia tanto
districciorem iusticiam in
iudicio erigit: quanto lõ¬
giorem pacienciam aute
iudicuim prerogauerit. Ic

Expanded text:
quia conclusit Dei pietas duritiam nostram, non est jam quid homo excusationis inveniat, Deus despicitur, exspectat, contemni se videt, et revocat, injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exerit, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
turponam suꝑ sedẽ tuã. Q¬
a igitur hus duobus spe¬
cialiter est promissus: nõ
abrabe n xp̃i gencracionc
preponitur: cum abrahã
fuisse non dubitetur. Sed
si modum facte ad utrũq
promissionis studiose per¬
pendamus: non sinecau
sa fuisse dauid ante positũ
inuciitur. Quod cnim a¬
bralx semel legitur fuisse
promissum: hoc dauid fre¬
quenti est pollicitacione fir¬
a licet gencrosa sit de stupe
patrum progcinta ab illo
tancu trahit excellentissĩc
nobilitatis genus: qui a¬
de illa est nouo nascendi

Expanded text:
tui ponam super sedem meam .» Quia igitur his duobus specialiter est promissus, non Abrahae in Christi generatione praeponitur, cum Abraham fuisse non dubitetur? Sed, si modum factae ad utrumque promissionis studiose perpendimus, non sine causa David fuisse praepositum invenimus. Quod enim Abrahae semel legitur fuisse promissum, hoc David frequenti est pollicitatione fira, licet de generosa sit patrum stirpe progenita, ab illo tamen trahit excellentissimae nobilitatis genus, qui de illa est novo nascendi
Abbreviated transcription (Latin):
non possis a uino
ud carnibz abstiere: credi¬
mus tibi. Si autem dixis
qued non possis in te pec¬
santibus indulgere. om¬
nino nou credimus: qui

Expanded text:
non possis a vino vel a carnibus abstinere, credimus tibi: si autem dixeris quod non possis in te peccantibus indulgere, omnino non credimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq a fideli ct re¬
ligioso uiro. ac
iro patri sanctissĩe
pro sue religionis et utili¬
tatis merito ualde fami¬
liarissimo: fidliter post
obitum eius nobis nar¬
ratum didicimus: quod
cum idem uas electionis.
et habitaculum sancti spẽ
uusionem ultimam ꝓpłe¬
te szechiclis intrrpretaret᷑:
obpansum uelum inter
ipsum et cundem eccepto¬
rem tractatus sui. illo per
interualla prolocius reti¬
cente: idemi munster eius
stillo perforauit. et euen¬
tum per foramen conspi¬
ciens uidit columbaii
nuc candidiorem super eiꝰ
caput sedentem: rostrũq
ipsins ori din teriere appo¬
situm. Que cum se abore
ciusdem amoueret: mapi¬
cbat sanctus pontifre loqͥ.

Expanded text:
enique a fideli et religioso viro, ac huic nostro Patri sanctissimo pro suae religionis et utilitatis merito valde familiarissimo, fideliter post obitum ejus nobis narratum didicimus, quod cum 15 idem vas electionis et habitaculum sancti Spiritus visionem ultimam prophetae Ezechielis interpretaretur, oppansum velum inter ipsum et eumdem exceptorem tractatus sui, illo per intervalla prolixius reticente, idem minister ejus stylo perforaverit, et eventu per foramen conspiciens, vidit columbam nive candidiorem super ejus caput sedentem, rostrumque ipsius ori diu tenere appositum: quae cum se ab ore ejusdem amoveret, incipiebat sanctus pontifex loq
Abbreviated transcription (Latin):
gnum quod uohis para¬
tum est ab micio mundi
que illa exultacio que se¬
curitas crit: Cantabit cla¬
ntas non compungetur
infiruitas. Cum ostendet
scipsum nobis qui nos
dilecit et tradidit scipm̃n
pro nobis: st apparebit
factus ꝙ crat in patre. Itẽ scq̃.

Expanded text:
uod vobis paratum est ab initio mundi ; quae illa exsultatio, quae securitas erit? Cantabit claritas, nec compungetur infirmitas. Cum ostendet se ipsum nobis qui nos dilexit, et tradidit se ipsum pro nobis; et qui apparuit factus in matre
Abbreviated transcription (French):
gat. confundit fas nephaᷤ¬
ꝙz. Cui nequicia est sedali.
cui odiosa est cquitas: mi¬
quitas semper amica. Qͣ
cedibus uiuit: qui se mu¬
nit sangume: qui crude¬
litatibus scuit. Cui de timo¬
re stat totum: de amore m¬

Expanded text:
gat, confundit fas nefasque, cui nequitia est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas semper est amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatem sectatur, cui de timore stat totum, de amore
Abbreviated transcription (Latin):
aut uir uite uen̾abi¬
lis gracia benedictꝰ
I⁊ nõmme ab ipso pue
ricie sue tmpore cor gerẽs
semle: etatem quippe mo¬
ribus transiens: nulli
animnum uoluptati de¬
dit. Sz dum in hac terra
adhuc esset quo tempora¬
liter libere uti potinssit:
desperit iam quasi aridũ
mundum cum flore. Qͥ
libtriori genere ex prouĩ¬
cia nursie erortus: rome
liberalibus litterarum
studiis traditus fuerat.

Expanded text:
e venerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fu
Abbreviated transcription (Latin):
rbanus cuus roma¬
nus. geriere nobiliᷤ
soo sanctitate nobilior ab
infancia xp̃ianus: nirtu¬
te abstinencie et castitatis
ornatus sue cessit scõ calix¬
norum adhuc crudelitir se¬
mente. Cuius dignitatis
officium. optimis iurtutũ
studiis adornans multoci

Expanded text:
rbanus ciuis Romnus, genere nobilis, sed sanctitate nobilior, ab infantia christianus, uirtute abstinentie et castitatis ornatus, successit sancto Calixnorum adhuc crudeliter seuiente. Cuius dignitatis officium optimis uirtutum studiis adornans
Abbreviated transcription (Latin):
ir per mensem pat̾
n ceclesia sua morã¬
ꝯ feccras. et ecce quinta domn¬
nice natiuitatis die: ueni¬
unc cantuariam quatu¬
or milites. iimosachane
condicti satellites. Um qͥ

Expanded text:
ix per mensem pater in ecclesia sua moram fecerat, et ecce quinta Dominicae nativitatis die veniunt Cantuariam quatuor milites, imo Satanae condicti satellites:
Abbreviated transcription (Latin):
ciens fructum bonuun. Bo¬
nas crgo arbores et bonos
carum fructus: in construc¬
cionem siue ministerium
sui templi rex sapiens que¬
rit. At uero male arboris
quis sit finis: idem alibi
decet dicens. Omnis arbor
que non facit fructum bo¬
num excidetur: et in ignẽ

Expanded text:
ciens fructum bonum. Bonas ergo arbores, et bonos harum fructus in constructionem sive ministerium sui templi rex sapiens quaerit. At vero malae arboris quis sit finis, idem alibi docet, dicens: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem