comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sas sstelunt᷑ portabat: Portabat: anexpor¬
a ed ministerio portat: furto exportabat
tosdũ in curiosi euglłi existimant tunc pisse
mdin: quando accepit a iudeis pectiniam ut
ai taderet Non tunc ꝑut: iam fur erat:¬
ubit: apłicam beatitudinẽ non habebat:
a numeri ꝑ mansit integritas Quid gͦ uoluit
qundo unũ ꝑditũ. inter duodecĩ habere uo¬
uit: nisi ut malos toleremus. ne corpus axp̃i
indamus: Ecce inter scõs est uidas: ecce
sr et iuidlas: et. Une contẽpnas. fur.
setiligus. non qualis cũq fur : fur loculoꝵ
dsernũtur in foro qualiscũq furti. & pecula¬
nsꝰ peculatus enĩ dicit᷑ de re publica furtũ.
enon sic uidicatur furtũ rei pruiate quomͦ
piblicȩ: quanto uehem̃tius iudicandus ẽ sacri¬
ligus fur. non undecũq tollere. hoc est de
itła tollere: Qui aliquid de eccła furatur.:
otam̃ cũ scĩs discipłis undecĩ intrabat. et¬
nebat Ad ipsam cenã dñicã parit̾ accessit:

Expanded text:
ae mittebantur portabat. Portabat, an exportabat? Sed ministerio portabat, furto exportabat enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur eratplebat, apostolicam beatitudinem non habebat, et numeri permansit integritas . Quid ergo voluitquando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, ne corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur sacrilegus, non qualiscunque fur, fur loculorudiscernuntur in foro qualiscunque furti et peculatus. Peculatus est enim furtum de republica, et non sic judicatur furtum rei privatae, quomodo publicae. Quanto vehementius judicandus est sacrilegus fur? Non undecunque tollere, hoc est, eesia tollere; qui aliquid de ecclesia aufert,et tamen cum sanctis discipulis Christi intrabat, eexibat. Ad ipsam coenam Dominicam pariter accessit,
Abbreviated transcription (Latin):
ne manifestatꝰ: ñ semꝑ habetis uob̾cum
Quare: Qm̃ conuersatꝰ est sccłm corporis
presentiã quadraginta diebus cũ disci¬
płis sius:ꝯeis deducentibꝰ uidendo. non
sequendo ascendit in cęlũ : & non ẽ hic:
Ibi est enĩ: sedet ad dexterã patris Et hic
est: non enĩ recessit a p̃sentia maiestatis:¬
xp̃m: scđ̾m p̃sentiã carnis recte dictũ
est discipłis. me aut̃ ñ semꝑ habebitis:
Habuit enĩ illũ excła scd̾m p̃sentiã carnis
paucis diebus: mͦ fide tenet ñ ocłis uiͤ
det: Ergo toitmi siue ita dictũ est muis
non semꝑ habebitis.: questio sic̃ ardit naa

Expanded text:
manifestatus, non semper habebitis vobiscum. Quare? Quoniam conversatus est secundum corporis praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum , et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia majestatisndum praesentiam carnis, recte dictum est discipulis, Me autem non semper habebitis. Habuit enim illum Ecclesia secundum praesentiam carnis paucis diebus: modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
mens: fides in nob̾: xp̃c in nobis: Quid enĩ
corde tuo: Hinc est illud qđ dormiebat in naui.
& cũ ꝑiclitarent᷑ discipłi iam im minente
naufraugio: accesserunt ad eũ & excitauer̃
eum: Surrexit ap̃e: imꝑauit uentis &
fluctibus: & facta est tranqͥllitas magna:
Sic & tu: Intrant uenti cor tuũ utiq ubi naui¬
gas: ubi hanc uitã tanquã ꝓcellosũ & ꝑicu¬
losũ pelagus transis: Intrant uenti: mo¬
uent fluctus : turbant nauẽ: Qui st̃ uen¬
ti: Audisti conuuitiũ: irasceris: Conuiti¬
ain uentꝰ est e iracuncia fluctus at Peas¬

Expanded text:
mens: si fides in nobis, Christus in nobis. Quid enim mens: si fides in nobis, Christus in nobis. Quid enim  est in corde tuo. Hinc est illud quod dormiebat in navi: et cum periclitarentur discipuli, jam imminente naufragio accesserunt ad eum, et excitaverunt eum: surrexit Christus, imperavit ventis et fluctibus, et facta est tranquillitas magna . Sic et tu: intrant venti cor tuum, utique ubi navigas, ubi hanc vitam tanquam procellosum et periculosum pelagus transis; intrant venti, movent fluctus, turbant navim. Qui sunt venti? Audisti convicium, irasceris; convicium ventus est, iracundia fluctus est: pe
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ apłoꝵi. ꝓpb̃arũ. uerbo illustrate sunt
anumȩ : s de nulla dictũ est. uerbũ caro fac¬
tũ est: De nulla dictũ est: ego & pater unum
sumus: Anima cp̃i & caro xp̃i. cũ uerbo dĩ
una ꝑsona est: unuis xp̃c est Ac ꝑ hoc ubi sũ¬
ma potestas ẽ. scđdm uoliuitatis nitũ turbat᷑
infirmitas: hoc est turbauit se ipsũ: Dixi
potestatẽ: attendite significationẽ: Magnus
reus est. quẽ morcis quatriduũ & illa signifi¬
cat sepultura: Quid est gͦ qđ turbat semet¬
ipsum xp̃c.i iuisi ut significet tibi quo mͦ tur¬
bari tu debeas. cũ tanta mole peccati. graua¬
ris & p̃meris: Attendisti enĩ te: uidisti te
reum : cõputasti tibi. illud feci. & peꝑcit ds̃:
& contẽpsi : baptiatus sũ. & iterũ ad eadem
reuolutus sũ: Quid facio: Quo eo: Unde eua-¬
do: Quando ista dicis iam fremit xp̃c: quia
fides fremit: Inuoce frem̃tis: apparet spes re¬
surgentis: Ipsa fides intuf: ibi est xp̃c fre-¬

Expanded text:
 Prophetarum Verbo illustratae sunt animae: sed de nulla dictum est, Verbum caro factum est ; de nulla dictum est, Ego et Pater unum sumus . Anima et caro Christi cum Verbo Dei una persona est, unus Christus est. Ac per hoc ubi summa potestas est, secundum voluntatis nutum tractatur infirmitas: hoc est, turbavit semetipsum. 19. Dixi potestatem, attendite significationem. Magnus reus est, quem mortis quatriduum et illa significat sepultura. Quid est ergo quod turbat semetipsum Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum, computasti tibi: Illud feci, et pepercit miet contempsi; baptizatus sum, et iterum ad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes resurgentis. Si ipsa fides intus, ibi est Christus fre
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit dubitationẽ illoꝵ & infidelitat li
luerunt enĩ consiliũ dare dño ne morcr
qui uenerat mori. ne ipsi morerent᷑: Suei
quodã alio loco petrus sẽs diligens ãson
s ad huc ñ plene intelligens cur uemslt.
timuit ne moreretur : & uite displicuit o et
ipso dño: Nam cũ indicaret discipłis qd ĩ¬
inter ceteros & ait: Absit ate dñe: ipict uis ti¬

Expanded text:
orum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsi morerentur. Sic etiam quodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timuit ne moreretur, et vitae displicuit, id est, ipsi Domino: nam cum indicaret discipulis quod esinter caeteros, et ait, Absit a te,
Abbreviated transcription (Latin):
h slam littera inqͥt occidit: spc aũt uiuifi.¬
ũ. litera occidens: quasi lapis est p̃mens
Inuite inqͥt lapidẽ: remouete legis pondus:
qũmn predicate: Si enĩ clata eẽt lex quȩ posset
nuificare: om̃ino ex lege eẽt iusticia: Sed
imnelusit scriptura omĩa sub peccato: ut pro¬

Expanded text:
 nam littera, inquit, occidit, spiritus vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem. Removete Legis pondus; gratiam praedicate. Si enim data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit omnia Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
De quatuor dieb multa quidẽ dici possunt.
sic̃ se habent obscura scripturarũ: quȩ pro
diuersitate intelligentiũ multos sensus pari¬
unt: Dicamꝰ & nos: quid nob̃ uideat᷑ signifi¬
care mortuus quatriduanꝰ: Quomͦ enĩ in illo cȩ¬
co intelligemꝰ quodãmͦ humanũ genus: sic for¬
te & in isto mortuo multos intellecturi sumus
Diuersis enĩ modis: una res significari potest.
Homo quando nascit᷑ iam cũ morte nascit᷑: qͥa
de adam pecca tũ trahit: Unde dicit apłs:¬
ꝑ peccatũ mors: & ita in om̃s homines ꝑ tran¬
siit in quo om̃s peccauerunt Ecce habes unũ
diem mortis. qđ homo trahit de mortis ꝓpagine:
Deinde crescit: in cipit accedere ad rationales
annod. ut legem sapiat naturale. qł e

Expanded text:
» De quatuor diebus multa quidem dici possunt, » De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscura Scripturarum, quae pro diversitate intelligentium multos sensus pariunt. Dicamus et nos, quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo caeco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus; diversis enim modis una res significari potest. Homo quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit Aposper peccatum mors: et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, quem homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. laudẽ meruerat: audierat eñ. Batus
es symon bariona: quia ñ reuelauit tibi cam¬
& sanguis. s pater meus qui in celis est: Cii
dixerat beatus es. illi dicit redi retro satha¬
na: qͥa beatus non a se erat: Sed unde : qui
non tibi reuelauit caro & sangius: s patt
m̃s qui in cęlis est: Ecce unde beatus
de tuo. s de meo Non quia pater ego: l
omĩa quȩ habet pater mea st̃ Si beatus a
ipsius dñ : sathanas de cuiꝰ : ibi dicit: Lani
quippe reddidit beatitudinis. ut dicerit ni
caro & sanguis tibi reuelauit hoc: s patl
meus qui in cęlis est: Hoc est causa beaul¬
nis tuȩ: Quod uero dixi redi post me sadi
audi etiã huiꝰ rei causam: Non eñ lepls
q suurns sesticia inqͥs. de mes est. Q uid
⁊i lules qđ ñ accepisti: Cum e uellent da
ceonslũ homines dõ. disciplĩ magistro. ser¬
i dnoiegiet medico: corriput eos de atti a
duodec̃ hore sunt dieis Siquis ambula¬
i. ndie: non offendit: Ale se quimini:

Expanded text:
 Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: ratiit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapisest tuum? Justitia, inquit, de meo est. Quid enim habes quod non accepisti ? Cum ergo vellent dare consilium homines Deo, discipuli magistro, servi Domino, aegroti medico; corripuit eos, et ait, Nonne duodecim horae sunt diei? Si quis ambulaverit in die, non offendit. Me sequimini,
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe si fuisset hic: fr̃ m̃s non fuisset mortus
Sed & nunc scio: qͥa quecũq poposeris ads
dabit tibi ds̃: Non dixit: sel &e modo rogi
te ut resuscites frẽm meũ Unde eñ seebat
si fr̃i eiꝰ resurgere utile fuerat : Hoc tantum
nunc scio qͥa quecũq poposceris adõ aali
tibi ds̃ Dicit illi iħc  Resurget fr̃ tuus
frẽm tuũ: s resurget fr̃ tuus: Dicit eu
uissimo die De illa resurrectione secut
de hac incerta sũ Dixit ei iħc: Eqgo sil
furrectio & uita Dicis resurget fr̃ mal
nouissimo die: uerũ est: Sed ꝑ que ull
resurget. potest & modo: qͥa ego sũ inse

Expanded text:
rtuus; sed et nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. Non dixit, Sed et modo rogo te ut resuscites fratrem meum. Unde enim sciebat, si fratri ejus resurgere utile fuerit? Hoc tantum nunc scio quia quaecumque poposceris a Deo, dabit tibi Deus. 14. Dicit illi Jesus: Resurget frater tuus. Dicit ei vissimo die. » De illa resurrectione secura sum, de hac incerta sum. « Dicit ei Jesus: Ego sum resurrectio et vita. » Dicis, resurget frater tuus in novissimo die; verum est, sed per quem tunc resurget, potest et modo resurge
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ est labora ne moriariᷤ & piger fut
uia ds̃ iubet. ut in ȩternũ uiuamꝰ: e obe
negligimꝰ: Non tibi dicit ds̃. ꝑde qͥcqus
habes ut uiuas exiguo tempore. in labil
sollicitus: sed da pauꝑi unde luess
uiuas semꝑ sine labore securꝰ: Accusapis
amatores uite temporalis. quã nec cũ

Expanded text:
dictum est, labora ne moriaris, et piger fuit? dictum est, labora ne moriaris, et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus, et obedire negligimus. Non tibi dicit Deus: perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed: da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
&e intelligamꝰ detestabiliores mortes o̾s qͥ
moritur: S ed mortẽ carnis omĩs hono re
mortem anunȩ pauci: Pro morte cariis qu
sine dubio quandoꝙ uentura est: eurat
ne ueniat: Inde est quod laborant: Labs
ne moriatur homo moriturus: & ñ lalot
ne peccet homo in ȩt̃num uicturus: E t cũli¬
borat ne moriatur: sine causa laborat sas
agit ut multũ uiuat: ut mors differtis
non ut euadat᷑ Si aut̃ peccare nolit: in
laborabit & uiuet in ȩternũ: O si posuim
excitare homines: & cũ ipsis pariter ett¬
tis: Quid non facit homo sub mortis ꝑidi
constitutus: Gladio impendente cerua
ꝓdiderunt homines qͥcquid sibi unde mr¬
rent reseruabant: Quis non continuo ꝓs¬
dit ne ꝑcuteret᷑. & post ꝓditionẽ fortasse ꝑ¬
cussus est: Quis non ut tuueret continu
ꝑdere uoluit unde uiueret. eligens ntan¬
mendicantẽ quã celerẽ mortẽ: Cuadidũ
est nauiga ne moriaris. & distulit: Oud

Expanded text:
 intelligamus detestabiliores mortes, omnis  intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excittae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde vimendicantem, quam celerem mortem? Cui dictum est, naviga ne moriaris, et distulit? Cui
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit putentẽ: s tam̃ in cadauere puten¬
te. ad huc erat forma menbrori Ille in no¬
uissimo die ad unã uocem: cineres est redac¬
turus in carnẽ: Sed oportebat ut modo ali¬
qua faceret . quib datis uelut suȩ uirtutis
indiciis credamꝰ in eũ : & ad illã resurrectio¬
nẽ p̃paremur quȩ erit ad uitã ñ ad iudiciũ
Ita quippe ait: Ueniet hora quando om̃s
qui in monum̃tis st̃ audient uocẽ eiꝰ: et ꝓ¬
cedent qui bene fecerunt ad resurrectionẽ
uite: qui male egerunt ad resurrectionem
iudicĩ: Tres tam̃ mortuos a dñõ resuscita¬
tos in eugłio legimꝰ : & forte non frustra Dñi
quispe facta non sunt tantũmꝰ facta s signa
Sugͦ si qua siito preter id quod miti sint. q
uel audire. Ad miraites audiebanꝰ enorbe
magni miraculi spectaculo ante nr̃s rls
constituto cũ euglłimn legeretur. quẽ ane
reuicit latarus: Si attendamꝰ muablios¬

Expanded text:
suscitavit putentem, sed tamen in cadavere putensuscitavit putentem, sed tamen in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; ille in novissimo die ad unam vocem cineres est restituturus in carnem. Sed oportebat ut modo aliqua faceret, quibus datis velut suae virtutis indiciis credamus in eum, et ad illam resurrectionem praeparemur, quae erit ad vitam, non ad judicium. Ita quippe ait: qui in monumentis sunt, audient vocem ejus: et procedent qui bene fecerunt, ad resurrectionem vitae; qui male egerunt, ad resurrectionem judicii . 2. Tres tamen mortuos a Domino resuscitatos in Evangelio legimus, et forte non frustra. Domini quippe facta non sunt tantummodo facta, sed signa. Si ergo signa sunt, praeter id quod mira sunt, al legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attendamus mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
latari resurrectio p̃cipue p̃dicatur Sed si at¬
tendamꝰ quid fecerit: delectari debemꝰ potius
quã mirari: Ille suscitauit hominẽ: qui fecit
hominẽ: Ipse est unicus patris: ꝑ quẽ sicut
nostis facta st̃ omĩa: Sigͦ ꝑ illũ facta st̃ omĩa:
quid mirũ est si resurrexit unus ꝑ illum. cũ
tot cotidie nascantur ꝑ illũ : Plus est homi¬
nes creare: quam resuscitare: Dignatꝰ est tam̃
& creare. & resuscitare: creare om̃s : resuscita¬
re quosdam: Nam cũ multa fecisset dñs iħc.
quȩ scriberent᷑: quȩ saluti credentiũ suffice¬
re uidebant᷑ Audisti enĩ qͥ a dñs iħe mortu¬
um suscitauit: sufficit tibi ut scias: qͥ asi
uellet om̃s mortuos suscitaret: Et hoc qͥ-¬
dem sibi ad finẽ scłi reseruauit Nam quem
audistis magno miraculo quatriduanum
mortuũ resuscitas se de sepulchro: ueniet
hora sic̃ ipse dicit. quando om̃s qui sunt in
monum̃tis audiant uocẽ eiꝰ & ꝓcedant: Re¬

Expanded text:
Lazari resurrectio praecipue praedicatur. Sed si attendamus quis fecerit, delectari debemus potius quam mirari. Ille suscitavit hominem, qui fecit hominem; ipse enim est Unicus Patris, per quem, sicut nostis, facta sunt omnia. Si ergo per illum facta sunt omnia, quid mirum est si resurrexit unus per illum, cum tot quotidie nascantur per illum? Plus est homines creare quam resuscitare. Dignatus est tamen et creare et resuscitare; creare omnes, resuscitare quosdam. Nam cum multa fecisset Dominus Jequae scriberentur, quae saluti credentium sufficere videbantur. Audisti enim quia Dominus Jesus mortuum suscitavit: sufficit tibi ut scias quia si vellet, omnes mortuos suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem saeculi reservavit. Nam quem audistis magno miraculo quatriduanum mortuum suscitasse de sepulcro, veniet hora, sicut ipse ait, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus et procedent. Re
Abbreviated transcription (Latin):
il pͥinit᷑ pessima consuetudine: Uenit ad
nnuintũ E rat aut̃ spelunca: &e lapis suꝑpo¬
stis ent ei. Mortuus sub lapide.: reus sub le¬
¶ S citis enĩ qͥa lex quȩ data est uidȩis: in la¬
d seripta est: O m̃s aũt rei sub lege sunt:¬

Expanded text:
i premitur pessima consuetudine: « Venit ad monumentum. » « Erat autem spelunca et lapis superpositus erat ei. » Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est: omnes autem rei sub lege sunt
Abbreviated transcription (Latin):
non morietur in eternũ: Credis hoc sait
illi: Utiq dñe: Ego credidi qͥa tues xp̃c filiꝰ
dĩ uiui: qui in mundum uenisti: Quando
hoc credidi : credidi quia tu es resurrectio.
credidi qͥa tu es uita: credidi qͥa qui credit
in te & si moriat᷑ uiuet: & qui uiuit & credit
in te. ñ moriet᷑ in et̾nũ: Et cũ hec dixisset:
abiit & uocauit mariã sororẽ suã silentio
dicens: Magister ad est: & uocat te Aduer-¬
tendũ est: quẽad modũ sub p̃ssam uocẽ silen-¬
tium nuncupauit: Nam quomͦ siluit quȩ
dixit. magister ad est & uocat te:
Ad uertendũ etiã quẽ ad modũ eugłista non
dixerit. ubi uel quando uel quomͦ mariam
dñs uocauerit: ut hoc in uerbis marthȩ po¬
cius intelligeret᷑ narrationis breurtate ser¬
uata: Illa. uit audiuit. surgit scito: & uenit
ad etim Nondũ enĩ uenerat iħe incastellũ:

Expanded text:
n morietur in aeternum. Credis hoc? Ait illi: Utique, Domine, ego credidi, quia tu es Christus Filius Dei, qui in mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. 16. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens: Magister adest, et vocat te. Advertendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit, quae dixit, Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum Evangelista non dixerit ubi vel quando vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis brevitate servata. 17. Illa ut audivit, surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in cast
Abbreviated transcription (Latin):
an consiliũ dant: Hore diem diẽ secuntur.
ihoris dies Si gͦ illi hore: quid ibi uidas:
d sint duodecĩ horas Si hora erat: luce¬
u hilucebat: quomͦ diem ad mortẽ tra¬
sutssorẽ ipsius p̃tudebat: Iuda enĩ caden¬
e siccessit mathias: & duodenariꝰ numerus
nsit Non gͦ frustra duodecĩ discipłos dñs
qͥ horg diem: predicent hore diem: Hore il¬
usrent᷑ a die ÷ horȩ illuminent᷑ a die: & ꝑ ho-¬
mm̃i p̃dicationẽ. credat mundus in diem:
xqͦ ait de cõpendio: me seqͥmini si non uul
as ofendere: Et post hoc dicit eis: Latarus
iicus nr̃ dormit : s uado ut a sũno excitẽ
iii. Uerũ dixit: Sororibꝰ mortuus erat:
hõdormiebat: Hominib mortuus erat. qͥ
ũ suscitare non poterant: nã dñs tanta faci¬
litat excitabat de se pulebro: quanta tu ñ
sroitas dormientẽ de lecto: Ergo scđm poten¬
um suam dixit dormientẽ: qͥa & alii mortui
lii st̃ in scripturis sepe dormientes. sicut
płs dicit: De dormientib aut̃ nolo uos igno¬

Expanded text:
silium dant? Horae diem sequuntur, non horas dies. Si ergo illi horae, quid ibi Judas, et ipse inter duodecim horas? Si hora erat, lucebat, si lucebat, quomodo diem ad mortem trasuccessorem ipsius praevidebat. Juda enim cadente, successit Matthias, et duodenarius numerus mansit . Non enim frustra duodecim discipulos elegergo horae diem, praedicent horae diem, horae illustrentur a die, horae illuminentur a die, et per horarum praedicationem credat mundus in diem. Hoc ergo ait de compendio: Me sequimini, si non vultis errare, et post hoc dicit eis: Lazarus amicus noster dormit; sed vado ut a somno excitem eum. Verum dixit: sororibus mortuus erat, Domino dormiebat. Hominibus mortuus erat, qui eum suscitare non poterant. Nam Dominus tanta facilitate suscitabat de sepulcro, quanta tu non excitas dormientem de lecto. Ergo secundum potentiam suam dixit dormientem, quia et alii mortui dicti sunt in Scripturis saepe dormientes, sicut Apostolus dicit: De dormientibus autem nolo vos igno
Abbreviated transcription (Latin):
irqui carne qua erat indii tus eugłistaꝵ uesti
panfirmauit: Et linteo quidẽ ut se p̃cinge¬
macepto: posuit uestim̃ta quȩ habebat. Ut
ai fomam serui acctperet: quaudo semet ipsũ
mmanuit non qd habebat deposuit: sed quod
in habebat accepit. Crucifigendus sane. suis
ipluatus est uestimentis: & mortuus in uolutꝰ
st lnteis: & tota illa passio eius. nr̃a purgatio
E Passurus gͥ exicia p̃misit obsequia: non so¬
meis pro quib erat subiturus mortẽ: s etiã
lqui eum fuerat traditurus ad mortẽ. Tan
uit quippe humane humilitatis titilitas:
tum suo cõmencdaret exemplo. etiã diuina
islimi tas: quia homo suꝑbrs inet̃num
int. nisi eum ds hrmilis in ueniret. Uenit
ñ filuis hominis qͦ tere & saluũ facere. q̃d
parat. Pierat aut̃. suiꝑbiam deceptoris secu¬
uis: ergo humilitatẽ redẽp toris sequatur in

Expanded text:
sit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia sit, qui carne qua erat indutus, Evangelistarum vestigia confirmavit? Et linteo quidem ut se praecingeret, posuit vestimenta quae habebat: ut autem formam servi acciperet quando semetipsum exinanivit, non quod habebat deposuit, sed quod non habebat accepit. Crucifigendus sane suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus involutus est linteis: et tota illa ejus passio, nostra purgatio est. Passurus igitur exitia, praemisit obsequia; non solum eis pro quibus erat subiturus mortem, sed etiam illi qui eum fuerat traditurus ad mortem. Tanta est quippe humanae humilitatis utilitas, ut eam suo commendaret exemplo etiam divina sublimitas: quia homo superbus in aeternum periret, nisi illum Deus humilis inveniret. Venit enim Filius hominis quaerere et salvum facere quod perierat . Perierat autem superbiam deceptoris secutus, ergo humilitatem Redemptoris sequatur in
Abbreviated transcription (Latin):
latiare pedes disciꝑłor: et extergebat lintd
quo erat p̃cuictus. Debents dilectissum sal¬
sum ȩugłi ste diligent̃ attendere. Locituris
QQul onsia dedit ei pater in manus et quia a
. Qt discipłoꝵ non manis sed pedet lauit.
n lad hominis serui. impleuit officium. Aa
ait̃ ꝑtinet quod etiã de traditore ipsius qui
in falis uenerat. quia non ab illo non ignoraba¬
s preloqui uoluit: ut hoc quoq ad maximũ
qmnulum bumilitatis accederet. qd etiã illi non de¬
agutus est. pedes lauare: cuiꝰ manus iam p̃uide¬
Is in selere. Quid aũt̃ mirum si surrexit a cena
spsut uestim̃ta sua: qui cũ in forma dei esset.
entipsum exinaniuit: Et quid mirũ si pre¬
apit se linteo: qui formã serui accipiens habitu
nuintus est ut homo: Quid mirũ si misit
iumn impeluim unde lauaret pedes discipui¬
i ui int̾ra sanguinẽ fudit. quo im mundi¬
andilueret peccatorum: Quid mirum si lin¬
in quo erat precinctus pedes quos lauerat ter¬

Expanded text:
iscipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. Debemus, dilectissimi, sensum Evangelistae diligenter attendere. Locuturus quia omnia dedit ei Pater in manus, et quia a  discipulorum non manus, sed pedes lavit: n Dei Domini, sed hominis servi implevit officium. Ad hoc autem pertinet quod etiam de traditore ipsius, qui jam talis venerat, qui nec ab illo ignorabatur, praeloqui voluit; ut hoc quoque ad maximum cumulum humilitatis accederet, quod etiam illi non dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere. 7. Quid autem mirum si surrexit a coena, et posuit vestimenta sua, qui cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit? Et quid mirum si praecinxit se linteo, qui formam servi accipiens habitu inventus est ut homo ? Quid mirum si misit aquam in pelvim unde lavaret pedes discipulorum, qui in terram sanguinem fudit, quo immunditiam dilueret peccatorum? Quid mirum si linteo quo erat praecinctus, pedes quos laverat, ter
Abbreviated transcription (Latin):
nuã suam ponat quis ꝓ amicis stus. Ita sane
ad mortẽ dilexit: id est usq ad mortẽ illum di¬
lectio ipsa ꝑduxit. Et cęna inquit facta cum
diabolus iam misisset in cor. ut traderet eũ iu¬
das symonis schariotes: quia omnia dedit ei
pater in manus. & qͥa a deo exiuit. et ad dm̃ ua

Expanded text:
nimam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane nimam suam ponat quis pro amicis suis . Ita sane m dilexit, id est, usque ad mortem illum dilectio ipsa perduxit. 3. « Et coena, » inquit, « facta, cum diabolus jam misisset in cor, ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes: sciens quia omnia dedit ei Pater
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i credenti: finis ꝑficiens non int̾ficiens. finis
quousq eamus: non ubi ꝑeamus. Sic omĩno in¬
telligendum est: pascha nr̃m immolatus est
xp̃c. Ipse est finis nr̃: in illum est transitus.
noster. Non uideo posse ista uierba eugłica quo¬
dam humano mͦ etiã sic accipi: tamquã uisq
ad mortẽ. xp̃c dilȩxerit suos: ut boc tudeatur
ẽẽ in finem dilexit eos. Humana est hec senten¬
tia: non diuina. Neq enĩ nos huc usq dilexit:
qui semꝑ et sine fine nos diligit. Absit ut dile¬
ctionem morte finierit: qui ñ est morte finitꝰ.
Etiam post mortẽ quinq fr̃s suos dilex̃ diues
ille suꝑbus atq impius : et usq ad mortẽ nos di
Rm̃i. nequaquã ille nos diligendorisqid mortẽ
ueniret : si dilectionẽ nrãm morte finiret: nͥ
forte ita sit intelligendũ in finem dilexit eos¬
usq ad mortẽ dilexit eos: qr. tantum dilexit
ut moreretur ꝓpter eos. Hoc enĩ testatus ẽ dicenᷤ.
Maiorem hac caritatẽ nemo habet : quã ut a¬

Expanded text:
omni credenti . Finis perficiens, non interficiens: finis quo usque eamus, non ubi pereamus. Sic omnino intelligendum est, Pascha nostrum immolatus est Christus . Ipse est finis noster, in illum est transitus noster. Nam video posse ista verba evangelica quodam humano modo etiam sic accipi, tanquam usque ad mortem Christus dilexerit suos, ut hoc videatur esse, in finem dilexit eos. Humana est haec sententia, non divina: neque enim nos hucusque ille dilexit, qui semper et sine fine nos diligit. Absit ut dilectionem morte finierit, qui non est morte finitus. Etiam post mortem, quinque fratres suos dilexit dives ille superbus atque impius , et usque ad mortem nos dilsimi. Nequaquam ille nos diligendo usque ad mortem veniret, si dilectionem nostram morte finiret. Nisi forte ita sit intelligendum, in finem dilexit eos: Quia tantum dilexit eos, ut moreretur propter eos. Hoc enim testatus est dicens: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut a
Abbreviated transcription (Latin):
talis uenerat ad comiuium. ⁊ explorator pastus
in sidator. saluatoris. uenditor redemptoris. Ian
talis uenerat: & uidebatur. et tolerabat᷑. &e seigu¬
rari arbitrabatur. q̃uia in eo quẽ uolebat falleri
fallebatur. At ille. isto in ipso corde intus inspat
nesciente. scienter utebat᷑: sciens quia omĩa de¬
dit ei pater in manus. Ergo et ipsum traditnen.
slã si eũ in manib non haberet: non utiq ilbiti¬
retur ut uellet. Pinde iam traditor tradituis enit
ei. quẽ tradere ctipiebat: atq ita malũ tradend
faciebat : ut de illo tradito. bonum fierit ql
nesciebat Sciebat enĩ dñs quid faceret ꝓ ami¬
cis: qui pacient̾ utebatur iimicis: ac sic om̃a
dederat pater in manuꝰ eiꝰ. et in usum mala. t il
effectũ bona : nesciens etiã qͥ a deo exiuit et ad
dm̃ uadit: nec dm̃ cum inde exiret nec nosd.¬
serens cũ rediret. Hoc gͦ sciens surgit acena il
ponit uestim̃ta sua. Et cũ accepisset linteuns¬

Expanded text:
talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, talis venerat ad convivium, explorator Pastoris, insidiator Salvatoris, venditor Redemptoris; jam talis venerat, et videbatur, et tolerabatur, et se ignorari arbitrabatur: quia in eo quem volebat fallere, fallebatur. At ille isto in ipso corde intus inspecto, nesciente scienter utebatur. 5. Sciens quia omnia dedit ei Pater in manus. Ergo et ipsum traditorem: nam si eum in manibus non haberet, non utique illo uteretur ut vellet. Proinde jam traditor traditus erat ei quem tradere cupiebat, atque ita malum tradendo faciebat, ut de illo tradito bonum fieret quod nesciebat. Sciebat enim Dominus quid faceret pro amicis, qui patienter utebatur inimicis: ac sic omnia dederat Pater in manus ejus, et in usum mala, et in effectum bona. Sciens etiam quia a Deo exiit, et ad Deum vadit: nec Deum, cum inde exiret; nec nos deserens, cum rediret. 6. Haec ergo sciens, surgit a coena, et ponit vestimenta sua; et cum accepisset linteu
Abbreviated transcription (Latin):
accepisset linteũ p̃cuxit se. Deinde misit aqmͣ
impelium. et cepit lauare pedes discipłor: &
extergere linteo quo erat p̃cinctus. Non ita de¬
bemus intelligere cenã factam: ueluti iã con¬
sumptã atq transactã. Ad huc enĩ cȩnabatur:
cũ dñs surrexit. et pedes lauit discipłis suis.
Nam postea recubuit: et bucellam suo traditori
postea dedit. utiq de cena nondũ finita : hoc ẽ.
dum ad huc panis eẽt in mensa. Cena gͦ facta
dictum est iam ꝑata: et ad contuuantium
mensã usumq ꝑducta. Quod aut̃ ait cũ dia¬
bolus iam misiset in cor. ut traderet eũ iudas
symon sebariotes. si queris quid missum sit
in corde itide: boc utiꝙ utraderet cum. Msio a
spiritalis suiggestio est. Non fit ꝑ aurẽ. sicor
immitantur. et humanis cogitationib iscear
ut eas tamquã suas deputet homo: unde seit
homo: Nec dubitandũ est. etiã bonas sigeli¬
nes a bono spũ ita latenter ac spĩaliter fieri. o
inter est quibusnam earum mens human ai

Expanded text:
xit se. Deinde mittit aquam in pelvim, et coepit lavare pedes discipulorum, et extergere linteo quo erat praecinctus. » Non ita debemus intelligere coenam factam veluti jam consummatam atque transactam: adhuc enim coenabatur, cum Dominus surrexit et pedes lavit discipulis suis. Nam postea recubuit, et buccellam suo traditori postea dedit, utique coena nondum finita, hoc est, dum adhuc panis esset in mensa. Caena ergo facta, dictum est, jam parata, et ad convivantium mensam usumqbolus jam misisset in cor ut traderet eum Judas Simonis Iscariotes, si quaeris quid missum sit in cor Judae: hoc utique, ut traderet eum. Missio ista, spiritualis suggestio est: non fit per aurem, sed immittantur, et humanis cogitationibus misceantur, ut eas tanquam suas deputet homo, unde scit homo? Nec dubitandum est etiam bonas suggestiones a bono spiritu ita latenter ac spiritualiter fieri: sed interest quibusnam earum mens humana co
Abbreviated transcription (Latin):
do. Aliuo ad patrẽ: aliud ad hostẽ. Nã & egrp¬
tii transierunt: ñ enĩ ꝑsequendo manserunt.
Nlon tam̃ transierunt ꝑ mare ad regnũ: s in mari
ad interitũ. Sciens gͦ iħc qu uenit eiꝰ hora ut tnͣ¬
siret ex hoc mundo ad patrẽ: cũ dilexisset suos

Expanded text:
do, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegypdo, aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt, non enim persequendo manserunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed inmari ad interitum . Sciens ergo Jesus quia venit ejus hora, ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos
Abbreviated transcription (Latin):
transitũ. cum adiabo transimus ad xp̃m : et ab isto
instabili scło. ad eiꝰ fundatissimũ regnum. Ideo
quippe ad dm̃ ꝑmanentem transimus : ne cum
mundo transeunte transeamus. De hac nob̾ colla¬
ta gr̃a: dm̃ laudans apłs dicit. Qui eruit nos
de potestate tenebrarũ: et transtulit in regnũ
filii haritatis suȩ. Hoc itaq nomen id est pascha.
qd latine ut dixi. transitus nunctipatur: uelut
uiterp̃tans nob̃ beatus eugłista. ante diem inqͥt
festum paschȩ. sciens iħc quia uenit eius hora.
ut transeat ex hoc mundo ad patrem. Ecce pascha:¬
cha: ecce transitus. Unde et quo: De hocscilicet
intindo: ad patrem. Spes menbris in capite ẽ
data : qđ eẽnt in illo transeunte. sine dubio se¬
cutura Quid gͦ in fideles. et ab hoc capite. atq
ab eiꝰ corpore alieni: Nonne et ipsi transeunt. qr
non ꝑmanent : Transeunt plane et ipsi. S ẽ
aliud tnͣsire de mundo: aliud transire cũ mun¬

Expanded text:
transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Hoc itaque nomen, id est, Pascha, qinterpretans nobis beatus evangelista: Ante diem, inquit, festum paschae sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi. Sed aliud est transire de mundo, aliud transire cum mun
Abbreviated transcription (Latin):
ipso. debitis
est explicanda
trartatibus: et ut nobis posse do¬
nauerit explananda. Ante diem
aut̃ festum paschȩ sciens iħc qr
uenit hora eius. ut transeat ex
li mundo ad patrẽ ÷ cum dilexisset suos. qui
nant in mundo: in finem dilexit eos. Pascha
Ẽ ion sic̃ quidam ȩxistimant grecũ nomen
est: sed hebreum. Oportunissime tam̃ occurrit in
hoc nomine: quedam congruentia utrarũq lin¬
guarum. Quia enĩ pati. grce paschim dicitur:
ideo pascha passio pritata est: uel hoc nom̃ a passio¬
ne sic appellatum. In sua uͦ lingua hoc est in he¬
brea: pascha transitꝰ dicitur. Propterea tunc pri¬
mum pascha celebrauit popłs dĩ: quando ex
egypto fugientes. rubrũ mare transierunt.
Nunc gͦ figura illa ꝓphetica. in ueritate cõpleta
sanguine illitis postibus nr̃is. id est cuiꝰ signo
crucis signatis frontib nr̃is. a ꝑditione huius
scłi tanquã a captiuitate uel interemptione e¬
gyptiaca liberamur: et agimꝰ saluberrimum

Expanded text:
ipso, debitis est explicanda tractatibus, et ut nobis posse donaverit, explananda. Ante diem autem festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant in mundo, in finem dilexit eos. Pascha, fratres, non sicut quidam existimant, graecum nomen est, sed hebraeum: opportunissime tamen occurrit in hoc nomine quaedam congruentia utrarumque linguarum. Quia enim pati graece πάσχειν dicitur, ideo Pascha passio putata est, velut hoc nomen a passione sit appellatum: in sua vero lingua, hoc est in hebraea, Pascha transitus dicitur: propterea tunc primum Pascha celebravit populus Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt . Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa , cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur ; et agimus saluberrimum
Abbreviated transcription (Latin):
bus tenebrarũ harũ. i est hominũ impioꝵ: tan¬
quã tenebrȩ sub tenebris. Sed grãs dõ qͥ eruit
nos sic̃ dicit idem apłs. de potestate tenebrarũ:
& transtulit in regnũ fibis kartratis suȩ in qͦ pͥn¬
ceps huiꝰ mundi hoc est tenebrarũ harũ ñ habe¬
bat quicquã: qͥa neq cũ peccato as̃ tienerat. nec eiꝰ
carnem de peccati ꝓpagine. uirgo pepererat. Et
tanquã ei diceret᷑. cur gͦ moreris. si ñ habes pecca¬
tũ cui debeat᷑ mortis suppliciũ. continuo subiecit.
Sed ut cognoscat mundus q diligo patrẽ: & sic̃
mandatũ dedit mͥ pat̾ sic facio. Surgite eamꝰ hinc.¬
Discũbens enĩ discũbentib loquebatur. E amꝰ aut̃
dicit. Quo. nͥ ad illũ locum unde fuerat traden¬
dus ad mortẽ. qui nullũ habat meritũ mortis:
Sed habebat ut moreretur. mandatũ patris: tan¬
quã ille de quo p̃dictum erat. quȩ ñ rapui tunc
ex soluebam: mortem sine dubio soluturus. & nos

Expanded text:
bus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanbus tenebrarum harum, id est, hominum impiorum, tanquam tenebrae sub tenebris: sed gratias Deo, qui eruit nos, sicut dicit idem apostolus, de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii ceps mundi, hoc est tenebrarum harum, non habebat quidquam, quia neque cum peccato Deus venerat, nec ejus carnem de peccati propagine virgo pepererat et tanquam ei diceretur: cur ergo morieris si non habes peccatum cui debebatur mortis supplicium, continuo subjecit: Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio. In expletiDiscumbens enim discumbentibus loquebatur. Eamus autem dicit. Quo? nisi ad illum locum unde fuerat tradendus ad mortem, qui nullum habebat meritum mortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam: mortem sine dubio soluturus, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
Nos amari uolumꝰ: non sponsũ: Uos api
diligite:. & nos in illo: in quo & uos a nob l
gimini: In uicẽ se diligant m̃bra: s oni
capite uiuant: Dolore quidẽ fr̃s mei miti
actus sũ dicere: & patica dixi: Lectionie
finire non potui: ad erit dñs ut oporul
niatur: Nolui enĩ ampliꝰ onerare cordu
qui ad huc surdi sunt: & non intellig¬

Expanded text:
nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligite, et nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicere, et parva dixi: lectionem finire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda us pro his qui adhuc surdi sunt, et non intellig
Abbreviated transcription (Latin):
niebant & baptizabant᷑: N ondũ enĩ missus
erat in carcerẽ ioħs: Si meministis. ecce ite¬
rũ dico qd̾ dixi Quare baptizabat ioħs: qͥa
tur Quare oportebat ut dñs baptizaretur:
Quia multi contẽpturi erant baptismũ. eo
qđ iam maiore gr̃a p̃diti uiderent᷑: quã ui¬
derent alios fideles Uerbi gr̃a: Iam conti¬
nent̃ uiuens cathecuminus. contẽpneret
coniuigatũ: & diceret se meliorẽ quã ille sit
fidelis Ille catecuminꝰ potest dicere in corde
suo: qͥd mͥ opus est baptismũ acciꝑe. ut hoc
habeã qd & iste. quo iã melior sũ: Ne gͦ
ceruix ista p̃cipitaret qͦsdã de meritis iusti¬
ciȩ suę plurimũ elatos: baptizari uoluit dñs
a seruo. tanquã alloquens filios capitales:
Quid uos extollitis. qͥd erigitis. qͥa habetis. ille
prudentiã. ille doctrinã. ille castitatẽ. ille
fortitudinẽ patientiȩ: Nũ qͥd tantũ habe¬
re potestis qͥa accepistis. quantũ ego qui de-¬

Expanded text:
niebant, et baptizabantur. Nondum enim missus niebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia tur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui de
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃. nec lux ista est ds̃: nec uestis ẽ ds̃. nec
domꝰ est ds̃: Omĩa enĩ hȩc. iusibilia st̃. & sin¬
gula st̃ Quod est panis non est hoc aqua: & qd
suris: panis tibi est: Si sitis: aqua tibi est
Si intenebris es lum̃ tibi est: qͥa in corruptibi¬
lis manet: Si nudus es inmortalitatis uestĩ
tibi est: cũ corruptibile hoc in duerit in cor¬
ruptionẽ: & mortale hoc in duerit in mor¬
talitatẽ: Omĩa possunt dici de dõ: & nichũ
digne dicit᷑ de dõ: Nichil latiꝰ in hac in opia.
Queris congruũ nom̃: ñ inuenis Queris quo
qͦmͣ dicere: omĩa inuenis: Quid simile agnus
& lco: De xp̃o utrũꝙ dictũ est: Ecce agnus
ddĩ Quomͦ leo: uicit leo de trubu uida: Au
dĩ filiꝰ quomꝰ uerbũ: s uerbũ caro factũ
est E rat aut̃ & ioħs baptizans in enon iux¬
ta salim: Lacus quidã nã in telligit᷑ quia
lacus erat: qͥa aquȩ multȩ erant ibi Et ue¬

Expanded text:
est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est suris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus t leo? De Christo utrumque dictum est: Ecce agnus Dei . Quomodo leo? Vicit leo de tribu Juda . 6. Dei Filius? quomodo Verbum? Sed Verbum caro factum est. Erat autem et Joannes baptizans in Aenon juxta Salim. Lacus quidam Aenon. Unde intelligitur quia lacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
tingunt᷑: & tanquã morit᷑ in eis ipsa acies lu¬
cis: Quid gͦ: qͥa tot oculi cotidie luce ista
pascunt᷑: minor fit: Et illi reficiunt᷑: & ipsa
integra remanet: Si hoc potuit ds̃ de luce
corporea corporeis oculis exhibere: nũqͥd non
exhibet mundis cordib lucẽ illã in fatigabilẽ.
in tegrã. ꝑ seuerantẽ. nulla ex parte deficien¬
tem: Quã lucẽ: In pͥncipio erat uerbũ. et
deamus si lux est: Qm̃ apud te est fons uitȩ.
& in lumine tuo uidebimꝰ lum̃: In t̾ra aliud
est fons: aliud lum̃: Sitiens. queris fontẽ:
Et ut ꝑuenias ad fontẽ: queris lucẽ Et si dies
non est. accendis lucernã. ut ad fontẽ ꝑueni¬
Sitientib fons ẽ. ceco lux est: aꝑiant᷑ oculi ut
uideant lucẽ: aꝑiant᷑ fauces cordis ut bibant
fontẽ: Qd̃ bibis hoc uides. hoc audis: Totũ
tibi sit ds̃: qͥa hoꝵ. quȩ diligis. totũ tibi est
Si uisibilia attencdas: nec panis est ds̃. nec aqua

Expanded text:
tinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lutinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et deamus si lux est. Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . In terra aliud est fons, aliud lumen. Sitiens quaeris fontem, et ut pervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenisitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua
Abbreviated transcription (Latin):
& ds̃ erat uerbũ: Quomͦ panẽ angłoꝵ man¬
ducauit homo: Et uerbũ caro factũ est. es
habitauit in nobis: S qͥa diximꝰ manduca¬
re angłos fr̃s: ne putetis morsib fieri Nam
si hoc intellexeritis: quasi dilaniat᷑ ds̃. quẽ
manducant angłi: Quis dilaniat iusticiã :
S rursũ mͥ aliqͥs dicit Et quis est qͥ man
ducat iusticiã: Unde gͦ beati qui esuriunt
& sitiunt iusticiã. qm ipsi saturabuntar :
Tibus quẽ mandiicas ꝑ carnẽ. ut reficiaris tu:
ille deficit: Ut reparet te.consumit᷑: Man¬
duca uisticiã. & tu reficeris: & illa integra
reficiunt᷑ isti oculi nr̃i: & res est corporea quȩ
uidetur oculis corporeis: Multi enĩ cũ fuerint
diutius intenebris. in firmat᷑ acies ipsoꝵ: qua¬
si ieiuinio lucis. fraudati oculi cibo suo Luce
qͥppe. pascunt᷑ De fatigant᷑ ieuinio & debili¬
tant᷑. ita ut ipsã lucẽ qua reficiunt᷑ uidere
non possint. ⁊ & si diutiꝰ fueruit in tenebris ex¬

Expanded text:
 panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui maergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra reficiuntur isti oculi nostri, et res est corporea quae videtur oculis corporeis. Multi enim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exs
Abbreviated transcription (Latin):
milia moysi: ppłs isrł ut dixi non faciebat: Qui
erant salui a pud dm̃: qui faciebant. an qui
non faciebant: Petrꝰ apłs resus resuscitauit
mortuũ : symon magus. fecit multa E rant
ibi quidã xp̃iani qui ñ poterant facere nec
qd faciebat petrꝰ : nec qd faciebat symon:
S unde gaudebant: qͥa nomina eor scripta
nr̃ iħc xp̃c. ꝓpt̾ fidẽ gentiũ hoc ait Dixert̃
enĩ głantes ipsi discipłi: Ecce dñe. in no¬
mine tuo etiã demonia nob̃ subiecta sunt:
Bene quidẽ confessi st̃: de tulerunt honorẽ
nomini xp̃i. & tam̃ quid eis ait: Nolite in
hoc głari qͥa demonia uob̃ subiecta st̃: s po¬
tius gaudete qͥa nomina ur̃a scripta sunt
in cęlo Petrꝰ demonia exclusit: nescio quȩ
anicula uidua. nescio quis homo. qͣliscũꝙ
laicus habens caritatẽ: tenens integritati
ast alius in ipso corpore digitꝰ est: In mdis
corpore factus est in quo & petrꝰ est: id esti

Expanded text:
milia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui milia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant ristus propter fidem gentium hoc ait. Dixerunt enim gloriantes ipsi discipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bene quidem confessi sunt, detulerunt honorem nomini Christi; et tamen quid ait eis? Nolite in hoc gloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Petrus daemonia exclusit; nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscumque laicus habens charitatem, tenens integritatem fidei, est, ille in corpore digitus est, in eo tamen corpore est in quo Petrus, et si