comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩteris autem gentib nondedit. sine
lege dixit eẽ cęteras gentes. quid intelle-¬
cturi sumꝰ in isto psalmo dictũ ẽẽ p̃uari¬
cantes ȩstimaui omines peccatores terrę.
nͥ intelligamꝰ aliquã legẽ ñper moysen
datam secundum quam sunt pręuarican¬
tes ceterarum gentium peccatores : Ubi
enim lex non ÷: nec pręuaricatio. Quȩ
ista lex ÷: nisi forte illa dequa iden dicit
apłs. gentes quȩ legem non habent. na¬
turaliter quȩ legis sunt faciunt. hi legẽ
non habentes. ip̃si sibi sunt lex̾ : Scđm¬
peccatores terrȩ. Nullus enim ÷ qui facit
alteri in iuriam: nisi qui fieri nolit sibi.
Et in hoc trans gredit᷑ naturę legem. qͣm
non sinitur ignorare : dum id quod facit
nuult pati. Nunquid autẽ lex ista natu¬
salis ñ erat in popło isrł : Erat plane.
qm̃ & ipsi homines erant. Sine lege aut̃
naturali eẽnt: sip̃ter naturã humani
generis ẽẽ potuissent. Multo magis gͦ

Expanded text:
caeteris autem gentibus non dedit, sine caeteris autem gentibus non dedit, sine lege dixit esse caeteras gentes; quid intellecturi sumus in isto psalmo dictum esse, «Praevaricantes aestimavi omnes peccatores terrae,» nisi intelligamus aliquam legem non per Moysen datam, secundum quam sunt praevaricantes caeterarum gentium peccatores? «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio.» Quae ista lex est, nisi forte illa de qua idem dicit apostolus, «Gentes quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt; hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex» ? Secupeccavealteri injuriam, nisi qui fieri nolit sibi: et in hoc transgreditur naturae legem, quam non sinitur ignorare, dum id quod facit non vult pati. Numquid autem lex ista naturalis non erat in populo Israel? Erat plane, quoniam et ipsi homines erant: sine lege autem naturali essent, si praeter naturam humani generis esse potuissent. Multo magis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Et cȩtera usq ad eundem locum ubi eum
dixit ꝑ ignem saluari. qui super hoc fin¬
damentum non aurum. argentũ. lapidẽ
pretiosos. sed ligna. fȩnum. stipulam ȩdisi¬
cat. non tamen respuit nerecipiat. nec
receptum deserit fundamentum. idq om̃i
carnalib suis quib capitur atq succũbit
delectationib ante ponit: cum adhune
articulum uentum fuerit. ut aut illȩ
deserantur. aut xp̃s. Uhi si non ante¬
ponitur xp̃s: non illi ÷ fundanta
Om̃ib quippe structurȩ posterioribus
partib: ante ponitur fundam̃tũ. llec
cogitasse existimo eos qui senserunt noi
perire dequib dictũ ÷ ꝑ legem iudicabunt᷑.
nisi quia fundam̃tũ habent xp̃m. Parũ
gͦ attendert̃ quod de monstrauimꝰ atq
ipsa scriptura clamat de iudeis hoc apłm
se missum eẽ testetur. & tolerabiliꝰ dicat
futurũ sod omitis indie iudicii. qͥ utiq
sine lege ꝑierunt. quã ciuitati iudeȩ quȩ
meum non credidit tanta uirtute mira
quam ds̃ ꝑ moysen popło isrł dedit.

Expanded text:
et caetera usque ad eumdem locum, ubi eum dixit per ignem salvari, qui super hoc fundamentum, non aurum, argentum, lapides pretiosos, sed ligna, fenum, stipulam aedificat ; non tamen respuit ne recipiat, nec receptum deserit fundamentum; idque omnibus carnalibus suis, quibus capitur atque succumbit, delectationibus anteponit, cum ad hunc articulum ventum fuerit, ut aut illae deserantur, aut Christus; ubi si non anteponitur Christus, non illi est fundamentum. Omnibus quippe structurae posterioribus partibus anteponitur fundamentum. Nec cogitasse existimo eos qui senserunt non perire de quibus dictum est, «Per legem judicabuntur,» nisi quia fundamentum habent Christum. Parum ergo attenderunt quod demonstravimus; atque ipsa Scriptura clamat, de Judaeis hoc Apostolum se missum esse testetur. ; et tolerabilius dicat futurum Sodomitis in die judicii, qui utique sine lege perierunt, quam civitati Judaeae quae in eum non credidit tanta virtute mirquam Deus per Moysen populo Israel dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
tua ut non sit in me iusticia meas tua.
Lex enim ad hoc ꝓdest: ut mittat ad gr̃am.
Non solum eñĩ quod attestantur manife¬
standȩ iusticiȩ dĩ quȩ sine lege ÷: uerũ
etiam hoc ipso quod pręuaricantes facit.
ita ut etiam littera occidat. adiuuificantẽ
necessaria delege & ꝓpħis attestantia ui¬
sticiȩ dĩ qua iustificamur gratis. Hic sunt
& nr̃a testimonia necessaria: ꝓ quib ipsam
quȩ hic agitur uitam. mart̾yres finiert᷑.
prȩuaricatione quȩ legis cognitione cõ¬
mittitur : orando dicit. Consĩoe clauis
atiooore ⁊bo carnes aoeas. Sic enim xxp̾siꝰ
interp̃tati sunt quidam nr̃i. qđ grece uno
uerbo dici potuit. id ÷ catholoson. hoc
alii confige dicere uoluer̃ nec ad didert̃
clauis. atq ita dum uolunt unum uerbũ
grecum uno latino interp̃tando reddere
sententiam: minus explicauert᷑ qm̃ in eo
quod ÷ confige non sonant claui. Catho¬

Expanded text:
tua; ut non sit in me justitia mea, sed tua. tua; ut non sit in me justitia mea, sed tua. Lex enim ad hoc prodest, ut mittat ad gratiam. Non solum enim quod attestatur manifestandae justitiae Dei, quae sine lege est; verum etiam hoc ipso quod praevaricantes facit, ita ut etiam littera occidat; ad vivificantem necessaria, de Lege et Prophetis, attestantia justitiae Dei, qua justificamur gratis: hic sunt et nostra testimonia necessaria, pro quibus ipsam quae hic agitur, vitam martyres finierunt.praevaricatione, quae legis cognitione committitur, orando dicit: «Confige clavis timore tuo carnes meas.» Sic enim expressius interpretati sunt quidam nostri, quod graece uno verbo dici potuit, id est, καθήλωσον. Hoc alii «confige» dicere voluerunt, nec addiderunt «clavis;» atque ita dum volunt uno verbo graeco unum latinum interpretando reddere, sententiam minus explicaverunt: quoniam in eo quod est «confige,» non sonant clavi; καθή
Abbreviated transcription (Latin):
& paruuli. propt̾ originalis uincula peccati:
etiam ipsi insimilitudinẽ p̃uaricationis
adȩ : ad illam pręuaricationẽ ꝑtinere
monstrantur quȩ data lege in paradiso
prima cõmissa ÷. Ac ꝑ hoc recte nullo
ꝓrsus excepto pręuaricatores estimantur
om̃s peccatores terrȩ. Om̃s aut̃ peccauer̾t:
& egent gła dĩ. Oñs gͥ p̃uaricantes grã¬
saluatoris inuenit: alios maiꝰ. alios minꝰ.
Quanto enim legis maior in quocunq
cognitio: tanto minor peccati excusatio.
tanto manifestior p̾uaricatio. Restabat
gͦ. ut om̃ib ñ sua sed dĩ. id ÷ adõ donata
iusticia sub ueniret. Unde ait apłs. Ple
gem cognitio peccati. Non gͦ ablatio: sed
cognitio. Nunc aut̃ sine lege inquit. iu
Propt̾ ea inqͥt dilexi testimonia tua.
Tanquam diceret. Om̃ lex siue inpara diso
data. siue naturaliter insita. siue inlit¬
teris ꝓmulgata. p̃uaricatores fecit om̃s
peccatores terrȩ: ꝓpterea di lexi testi¬
monia tua quȩ sunt in lege tua. de grã¬

Expanded text:
 parvuli, propter originalis vincula peccati, etiam ipsi in similitudine praevaricationis Adae , ad illam praevaricationem pertinere monstrantur, quae, data lege in paradiso, prima commissa est : ac per hoc recte, nullo prorsus excepto, praevaricatores aestimantur omnes peccatores terrae. «Omnes» autem «peccaverunt, et egent gSalvatoris invenit, alios majus, alios minus: quanto enim legis major in quoquo cognitio, tanto minor peccati excusatio, tanto manifestior praevaricatio. Restabat ergo ut hominibus non sua, sed Dei, id est, a Deo donata justitia subveniret. Unde ait Apostolus: Per legem cognitio peccati: non ergo oblatio, sed cognitio. Nunc autem sine lege, inquit, jupropterea dilexi testitamquam diceret, Quoniam lex sive in paradiso data, sive naturaliter insita, sive litteris promulgata, praevaricatores fecit omnes peccatores terrae, propterea dilexi testimonia tua, quae sunt in lege tua de gra
Abbreviated transcription (Latin):
requiescis in lege. & głaris in dõ. Deniq
unde ad hanc sententiam uenerit intu¬
endũ ÷ ut diceret. quicunq sine lege pecca¬
uerunt: sine lege peribunt. Ira inquit
& indignatio. tribulatio & angustia. in
omnem animani hominis operantis
malum. uidei primum & greci. Gła aut̃
& honor & pax. omni operanti bonum:
iudeo primum & greco. Non ÷ enim per¬
sonarum acceptio apud dm̃. Ad hȩc ad¬
didit unde nc̃ quȩstio ÷ & ait. Quicunq
enim sine lege peccauert̃: sine lege per¬
ibunt. & quicunq in lege peccauerunt.
per legem iudicabuntur. Hos utiq ui¬
deos. illos autem. grecos uolens intelligi.
qm̃ lehuis agebat. utrosqi sub peccato ẽ e
monstrans: ut egere se gr̃a utriq fata:
Propter qđ dicit. Plon÷ enim distincado
Omnes enim peccauerunt & egent: qsad¬

Expanded text:
requiescis in lege, et gloriaris in Deo.» Denique requiescis in lege, et gloriaris in Deo.» Denique unde ad hanc sententiam venerit, intuendum est, ut diceret, «Quicumque sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Ira,» inquit, «et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci; gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco: Non est enim personarum acceptio apud Deum.» Ad haec addidit unde nunc quaestio est, et ait, «Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt; et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicabuntur» . Hos utique Judaeos, illos autem Graecos volens intelligi, quoniam de his agebat; utrosque sub peccato esse demonstrans, ut egere se gratia utrique fateantur: propter quod dicit, «Non enim est distinctio: omnes enim peccaverunt, et egent
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ. Nullus gͦ seđ̾m istum sine lege pecca¬
uit : quia uhi non ÷ lex nec prȩuaricatio.
An forte dicturi sumus uerum quidem
eẽ quod nec preuaricatio sit ubi lex ñ est
sed uerum ñ ẽẽ qđ aliqui sine lege peccaue¬
rint : Aut uerum quidem ẽẽ aliquos sine
lege peccasse. sed uerum non eẽ ubi lex ñ÷
tas dixerat. prȩuaricantes deputaui onic
peccatores terre : Respondetur eñi nob̃.
ñ ÷. Sed nimium cum diceret apłs. qui¬
cunq sine lege peccauerunt. sine lege
peribunt: de illa lege agebat. quã dedit
ds per moysen famulum suũ popło suo
isrł. hoc ipsa quȩ circumstant. uerba eiꝰ
ostendunt. Disputabat enim de iudeis &
grecis. id ÷ degentibus non adcircũcisionẽ
sed ad preputium pertinentib idõsine
lege eos dicens: qͥa non acceperant legẽ.
quam se accepisse głabant᷑ uidei. Unde ait¬
illis. Si autẽ tu iudeus cognominaris. &

Expanded text:
terrae. Nullus ergo secundum istum sine lege peccaterrae. Nullus ergo secundum istum sine lege peccavit; «quia ubi non est lex, nec praevaricatio.» An forte dicturi sumus, verum quidem esse quod nec praevaricatio sit ubi non est lex, sed verum non esse quod aliqui sine lege peccaverint; aut verum quidem esse aliquos sine lege peccasse, sed verum non esse, ubi lex non est, tas dixit, «Praevaricantes deputavi omnes peccatores terrae?» Respondetur enim nobis:non est. 2. Sed nimirum cum diceret Apostolus, «Quicumque sine lege peccaverunt, sine lege peribunt,» de illa lege agebat quam Deus dedit per Moysen famulum suum populo suo Israel. Hoc ipsa quae circumstant, verba ejus ostendunt. Disputabat enim de Judaeis et Graecis, id est Gentibus, non ad circumcisionem, sed ad praeputium pertinentibus; ideo sine lege eos dicens, quia non acceperant legem quam se accepisse gloriabantur Judaei: unde illis ait, «Si autem tu Judaeus» «cognominaris, et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccatores apłs: sed eos tantum
prȩuaricantes deputat. qͥtrans gredi¬
untur legem. Ubi enim ñ ÷ lex inqͥt :
in lege. sed non om̃is peccator ÷ p̾uari¬
cator. quia peccant aliqͥ sine lege ubi
autem ñ ÷ lex. nec prȩuaricatio. Porro
sinemo sine lege peccaret: non idem
nullum ÷ itaq sine p̾̃uaricatione pec¬
catum. Nulla ÷ aũt prȩuaricatio sine
lege. Nullũ ÷ igitur nsi in lege peccatũ
Quĩ ergo dicit preuaricantes deputaui
om̃s peccatores terrȩ: nullos eẽ omino
nisi qui legem transgressi sunt uult
intelligi peccatores. & ob hoc aduersat᷑
illi qui dixit. qui cunq sine lege peccaue¬
runt. sine lege ꝑ ibunt. Scdm illum
quippe sunt aliqui peccatores. quãuis
non sint pręuaricatores. id ÷ quisine
lege peccauerunt. Ubi enim ñ ÷ lex:
nec prȩuaricatio. Scd̾ni istum autem
nullus est sine prȩuaricatione peccator:
qͥa preuaricantes deputat om̃s peccatoreᷤᷤ

Expanded text:
omnes peccatores Apostolus, sed eos tantum omnes peccatores Apostolus, sed eos tantum praevaricantes deputat qui transgrediuntur legem. «Ubi enim non est lex,» inquit, in lege, sed non omnis peccator praevaricator est, quia peccant aliqui sine lege; «Ubi» autem «non est lex, nec praevaricatio.» Porro, si nemo sine lege peccaret, non idem nullum est utique sine praevaricatione peccatum: nulla est autem praevaricatio sine lege; nullum est igitur nisi in lege peccatum. Qui ergo dicit: «Praevaricantes deputavi omnes peccatores terrae,» nullos esse omnino, nisi qui legem transgressi sunt, vult intelligi peccatores; et ob hoc adversatur illi qui dixit: «Quicumque sine lege peccaverunt, sine lege peribunt.» Secundum illum quippe sunt aliqui peccatores, quamvis non sint praevaricantes, id est, qui «sine lege peccaverunt: Ubi enim non est lex, nec praevaricatio:» secundum istum autem nullus est sine praevaricatione peccator; uia praevaricantes deputat omnes peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
enim lex non ÷: nec prȩuaricatio. hoc
autem dixit: cum alege promissa di¬
stingueret. Namut de superioribus sen¬
sus plenius colligatur: non enim ꝑlegẽ
inquit promissio abrahȩ aut seminiꝰ
eus ut heres ẽt mundi sed lꝑ iu¬
stitiam fidei. Sienim qui per legem hȩ¬
redes sunt: exinanita ÷ fides: & euacuata
promissio. Lex enim iram operatur.
Ubi enim non ÷ lex: nec prȩuaricatio.
Idd exfide: ut scd̾m gratiam firmasit
ꝓmissio omni semini non ei tantum
quod exlege ÷: sedei quod exfide ⁊ abra¬
ham qui ÷ pater omnium nr̃m. Curhoc
apłs ait. nisi ut ostenderet legem sine
promissionis gr̃ã non solum non auferre.
uerum & augere peccatũ: Unde & il¬
lud÷. Lex sub intrauit: ut abundaret
deuctum. Sed quia omia ꝑ gr̃am di¬
mittuntur. non solum quȩ sine lege.
uerum etiam quȩ inlege cõmissã sunt :
idõ ibi secutus adurnxit. Ubi aut̃ ab un¬
dauit peccatum: super abundauit &¬
gratia. Non itaq prȩuaricantes deputat

Expanded text:
enim lex non est, nec praevaricatio.» Hoc autem dixit, cum a lege, promissa distingueret. Nam ut de superioribus sensus plenior colligatur: «Non enim per legem,» inquit, «promissio Abrahae aut semini ejus, ut haeres esset mundi, sed per justitiam fidei. Si enim qui per legem haeredes sunt; exinanita est fides, et evacuata est promissio: lex enim iram operatur; ubi enim non est lex, nec praevaricatio.» «Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini; non ei tantum quod ex lege est, sed et ei quod ex fide est Abraham, qui est pater omnium nostrum» . Cur hoc Apostolus ait, nisi ut ostenderet legem sine promissionis gratia, non solum non auferre, verum et augere peccatum? Unde et illud est: «Lex subintravit, ut abundaret delictum.» Sed quia omnia per gratiam dimittuntur, non solum quae sine lege, verum etiam quae in lege commissa sunt; ideo ibi secutus adjunxit: «Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia» . Non itaque praevaricantes deputat
Abbreviated transcription (Latin):
Mallet enim licere & dolet ñ licere qđ lex
uetat. quia non spũalit̃ delectatur eus
bono: sed carnaliter malum metuit qlꝰ
minatur. Timore aut̃ casto ipsa quȩ hunc
timorem foras mittit. peccare timet car¬
tas. etiam si seqͣtur impunitas: quia nec
impunitatẽ udicat secuturã. qͣndo amoie
iusticiȩ peccatum ipsum deputat pęnam.
Tali timore carnes crucifiguntur: qm̃ carꝰ.¬
nales delectationes quȩ legis littera uecamꝰ
potius qͣm uitantur. sp̃ualiũ bonorũ dele¬
ctatione uincunt᷑ & eȩdem usq ꝓfectionẽ
crescente uictoria ꝑ imuntur. Ergo c̃fige
clauis inquit atimore tuo carnes meas. aur¬
diciis enim tuis timui. hoc ÷ dam castum
timorem. adquẽ petendum me tanquam
pedagogus timor legis ille perduxit: quo
timore aiudiciis tuis timui.¬
Expł sermo

Expanded text:
Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex Mallet enim licere, et dolet non licere quod lex vetat; quia non spiritualiter delectatur ejus bono, sed carnaliter malum metuit quod minatur. Timore autem casto ipsa, quae hunc timorem foras mittit, peccare timet charitas, etiamsi sequatur impunitas; quia nec impunitatem judicat secuturam, quando amore justitiae peccatum ipsum deputat poenam. Tali timore carnes crucifiguntur; quoniam carnales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum delectatione vincuntur, et eadem usque ad perfectionem crescente victoria perimuntur. «Confige» ergo «clavis,» inquit, «a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, Da mihi castum timorem, ad quem petendum me tanquam paedagogus timor legis ille perduxit, quo timore «a judiciis tuis timui.» SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ concupiscentiis affectibq carnalib
tanquam dicens. perfice in metimorẽ tiuiꝰ
timui enim aiudicus tuis : Sed ÷ hic a
altior sensus: quantũ ds̃ donat scrutato
sinu scripturȩ huius eruendus. Donfige
inquit clauis atimore tuo carnes meas
a uidiciis enim tius timui. Hoc ÷ atimoxe
tuo casto. qui ꝑmanet in scłm scłi. carnala
mea desideria compͣimant᷑. Aiudicusen
tuis timui: cum mͥ lex minaretur pęnam
quȩ mͥ non poterat dare iusticiã. Sedhuim
timorẽ qͦ pęna metuitur. consũmata car¬
tas foras mittit : quȩ non timore penȩ
sed delectatione iusticiȩ lib̾os reddit.
Timor nãq iste qͦ non amatur iusticia sed̃
tinetur pęna: seruilis ÷ qͥa carnalis: &
s idõ ñ crucifigit carnẽ Wiuit eñi peccandi
uoluntas quȩ tunc apparet in oꝑe: qͣndo
sꝑatur impunitas. Cum uͦ pęna credit̾
secutura: latenter uiuit. uiuit tamen.

Expanded text:
id est concupiscentiis affectibusque carnalibus: id est concupiscentiis affectibusque carnalibus: tanquam dicens, Perfice in me timorem tuum; timui enim a judiciis tuis? Sed est hic alius altior sensus, quantum Deus donat, scrutato sinu Scripturae hujus eruendus. «Confige,» inquit, «clavis a timore tuo carnes meas; a judiciis enim tuis timui:» hoc est, a timore tuo casto, qui permanet in saeculum saeculi , carnalia mea desideria comprimantur; «a judiciis enim tuis timui,» cum mihi lex minaretur poenam, quae mihi non poterat dare justitiam. Sed hunc timorem, quo poena metuitur, consummata charitas foras mittit ; quae non timore poenae, sed delectatione justitiae liberos reddit. Timor namque iste, quo non amatur justitia, sed timetur poena, servilis est, quia carnalis est; et ideo non crucifigit carnem. Vivit enim peccandi voluntas, quae tunc apparet in opere, quando speratur impunitas. Cum vero poena creditur secutura, latenter vivit: vivit tamen.
Abbreviated transcription (Latin):
mme iusticia mea quȩ exlege ÷ in qua
p̃uaricator effectus sum. sed iusticia dĩ id ÷
uiuit. non ego sed xp̃s: qui factus ÷ nobis
sapientia adeo. & iusticia. & sc̃ĩficatio. & re
demptio ut quem ad modum scriptum
÷ qui głatur. in dño głetur. Item dicit.
fixerunt cum passionib & concupiscentus.
Sum hic dictum sit quod ipsi crucifixert̃
carnem suã. ihisto tamen psalmo ds̃ ro¬
gatur ut id faciat cui dr̃ confige clauiꝰ
atimore tuo carnes meas: ut intelligamꝰ
etiam id qđ recte facimus. gr̾ȩ dĩ ẽẽ tribu¬
endum. qui in nob̾ operatur & uelle &
operari probona uoluntate. Sed quid
sibi uult quod cum dixisset confige clauiᷤ
atimore tuo carnes meas. addidit. auidicis
enim tuis timui: Quid ÷ confige atimore
iam timuerat uł timebat. cur ad huc
ut a timore suo ds̃ crucifigeret carnes
eius orabat e. An addi sibi uolebat ti¬
morem. ut tantum timeret. quantũ
sufficeret crucifigendis suis carnibus

Expanded text:
me justitia mea, quae ex lege est. in qua praevaricator effectus sum, sed justitia Dei, id evivit, non ego, sed Christus, « qui factus est nobis sapientia a Deo et justitia et sanctificatio . » Edemptio: ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur» . Item dicit, fixerunt cum passionibus et concupiscentiis» . Cum hic dictum sit quod ipsi «crucifixerunt carnem suam,» in isto tamen psalmo Deus rogatur ut id faciat, cui dicitur, «Confige clavis a timore tuo carnes meas;» ut intelligamus etiam id quod recte facimus, gratiae Dei esse tribuendum, qui in nobis operatur et velle et operari, pro bona voluntate . 7. Sed quid sibi vult, quod cum dixisset, «Confige clavis a timore tuo carnes meas;» addidit, «a judiciis enim tuis timui?» Quid est, «Confige a timore jam timuerat, vel timebat, cur adhuc, ut a timore suo Deus crucifigeret carnes ejus, orabat? An addi sibi volebat timorem, ut tantum timeret, quantum sufficeret crucifigendis suis carnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit omnes peccasse nisi uideos & grccol
de quib dixerat. non ÷ enim distincdos.
Nam & de his paulo ante. causati enin
sumus inquit udeos & grecos om̃s sub
peccato eẽ. Ac per hoc quicunq sineleg
peccauerunt. illa scilicet dequa ince
gł abantur: sine lege ꝑibunt. Et queui
inlege peccauerunt. id÷ ipsi udei. pors
legem iudicabuntur. nec idõ nonperi
nisi credant in eum qui uenit quȩ ernt
quod per rerat. Uon nulli quippe eti
catholici tractatores. in his apti uerbis
aliter quam seres habet.  perbis
attendendo sapuerunt: ut dicnr
illos perire qui sine lege peccauerun.
hos autem qui in lege peccauerunt i¬
dicari tantũ modo non perire: tanquai
ꝑpenas transitorias credantur ẽẽ purgis¬
di. sic̃ ille de quo dictum ÷. ipse autem fi¬
uus erit. sic tamen quasi perignem. Sel
hoc merito fundamenti bene intelligtꝰ.
dequo agebat apłs ut hoc diceret. Supꝰ
quippe dixerat. Ut sapiens architectis

Expanded text:
dicit omnes peccasse, nisi Judaeos et Graecos, de quibus dixerat, «Non enim est distinctio?» Nam de his et paulo ante: «Causati enim sumus,» inquit, «Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse» . Ac per hoc «quicumque sine lege peccaverunt,» illa scilicet de qua Judaei gloriabantur, «sine lege peribunt; et quicumque in lege peccaverunt,» id est ipsi Judaei, «per legem judicabuntur.» Nec ideo non peribunt, nisi credant in eum qui venit quaerere quod perierat . 3. Nonnulli quippe etiam catholici tractatores, in his Apostoli verbis aliter quam se res habet, parum attendendo sapuerunt, ut dicerent illos perire qui sine lege peccaverunt; hos autem qui in lege peccaverunt, judicari tantummodo, non perire: tanquam per poenas transitorias credantur esse purgandi, sicut ille de quo dictum est, «Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem.» Sed hoc merito fundamenti bene intelligitur, de quo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Superius quippe dixerat, «Ut sapiens architectus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ad se ꝑtinere quoddictum ÷. Eligant
cum licet. Cus todientis: igoit tes tacĩ¬
⁊om eios. et coemoria retineiitis: aianoata
eius ut faciant ea. Iam te disponebas ex¬
tollere. & forte reddere michi psalterium
qͦd ego non teneo. aut totam legem memorit̃
pronuntiare. Plane in memoria melior
me. melior quouis iusto. si iustus ad uerbũ
legem non tenet. Sed uide ut prȩcepta
teneas. sed quomͦ teneas. non memoria sed
uita. Memoria retinentib mandata eiꝰ.
non ut reddant ea. sed ut faciant ea. Iam
Forte modo ꝑturbatur unius cuiusq ani-¬
ma. Quis tenet om̃a mandata dĩ: Quis
tenet om̃s litteras dĩ : Ecce uolo non
Sed quistenet om̃a memoria : Noli time¬
re. non te onerat. Induob prȩceptis tota
lex pendet & propħe. Sed totam legem
uolo tenere. Tene si potes. quando potes.
quomͦ potes. Quam cumq paginã in terõ¬
gaueris. hoc tͥ respondebit. Qđ tenes tene.

Expanded text:
omnes ad se pertinere quod dictum est: eligant, omnes ad se pertinere quod dictum est: eligant, cum licet. «Custodientibus,» inquit, «testamentum ejus, et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea.» Jam te disponebas extollere, et forte reddere mihi Psalterium, quod ego non teneo, aut totam Legem memoriter pronuntiare. Plane in memoria melior me, melior quovis justo, si justus ad verbum Legem non tenet: sed vide ut praecepta teneas. Sed quomodo teneas? Non memoria, sed vita. «Memoria retinentibus mandata ejus:» non ut reddant ea; sed, «ut faciant ea.» Jam forte modo perturbatur uniuscujusque anima. Quis tenet omnia mandata Dei? quis tenet omnes Litteras Dei? Ecce volo non sed quis tenet omnia memoria? Noli timere; non te onerat. «In duobus praeceptis tota Lex pendet, et Prophetae» . Sed totam Legem volo tenere. Tene, si potes, quando potes, quomodo potes. Quamcumque paginam interrogaveris, hoc tibi respondebit: Quod tenes, tene;
Abbreviated transcription (Latin):
perditio quȩdam. quasi interitus quidã.
Ecce qui se inflat. ecce qui tumet. ecce qui se
ex tollit. Sp̃s per transiet in illo & ñ erit.
& non agnoscet amplius locum suum.
Nidete cotidie morientes. & hoc erit totum.
ipse erit finis. Non alloquitur enim fenũ.
sed ꝓpter qͦd & uerbum fenum factum :
Tu enim homo. propter te autẽ & uerbum
factum ÷ homo. Iu caro. & propter te uer¬
bum caro factum ÷. Om̃is caro fęnum.
& uerbumꝰ caro factum  Illud qͦd ma
net inȩternum. non de dignatum ẽ susciꝑe
noli extolli. Quic quid melius eris. grã
illius eris miscđa illiꝰ eris. Audi enim qͥd
eum: fenum & infeno & intorm̃to cum
feno eritis. Resurget enim caro adtor¬
mentum. Gaudeant illi quitiment eũ.
filio ᷤ filioꝵ: Sed filios nr̃os dicit oꝑa nr̃a.
filios filioꝵ mercedem oꝑum nr̃oꝵ. Iusti¬
cia eios soꝑ filios filioꝵ. cosiodientis:
tes tacorntom eios. Uideant neputent

Expanded text:
perditio quaedam, quasi interitus quidam. perditio quaedam, quasi interitus quidam. Ecce qui se inflat, ecce qui tumet, ecce qui se extollit, «Spiritus pertransiet in eo, et non erit, et non cognoscet amplius locum suum.» Videte quotidie morientes; et hoc erit totum, ipse erit finis. Non alloquitur enim fenum, sed propter quod et Verbum fenum factum est. Tu enim homo; propter te autem et Verbum factum est homo: tu caro, et propter te Verbum caro factum est. «Omnis caro fenum, et Verbumnet in aeternum, non dedignatum est suscipere noli extolli: quidquid melius eris, gratia illius eris, misericordia illius eris. Audi enim quodeum, fenum, et in feno, et in tormento cum feno eritis: resurget enim caro ad tormentum. Gaudeant illi qui timent eum, «filios filiorum?» sed filios nostros dicit opera nostra; «filios filiorum,» mercedem operum nostrorum. «Justitia ejus super filios filiorum, custodientibus testamentum ejus.» Videant ne putent
Abbreviated transcription (Latin):
Et quam multis floret. aut quam multis
annis uiuunt : Multi anni tibi. breue tẽpꝰ
dõ. Ds̃ ñ sic numerat. quomͦ tu numeras.
Incomparatione longoꝵ & longe uiuentiũ
scłoꝵ om̃is flos cuiusq domus sic ÷ quomͦ
flos agri. Uix ÷ annua. om̃is pulchritudo
chrum ÷: non ꝑannat. immo ꝑtotum an¬
num duci non postꝰ. Quam exiguo tẽpore
transeunt flores. & hoc ÷ pulchrum inherb.
Hoc qͦd ualde pulchrum ÷: cito hoc cadit.
Om̃is caro foenum. & claritas hominis ut flos
in ȩternum. Quia gͦ quomͦ pater cognouit
figmentum nr̃m. quia foenum sumus &
ad tempus florere possumꝰ : misit nob̾ uerbũ
substantia sua. frẽm adoptatis tot fr̃ibus
fecit. Noli mirari. Quia particeps eris ȩt̾ni¬
tatis illius. factus ÷ ille prior particeps fęni
tui. Qͦd excelsum ÷ ate tibi denegabit. qͥ
qͦd humile erat exte suscepit : Ergo hõ
quantum ad hominem attinet. sicut fȩnũ
cosnoscet aaiplios locooꝰ soooꝰ. Quasi¬

Expanded text:
et quam multi florent, aut quam multis et quam multi florent, aut quam multis annis vivunt? Multi anni tibi; breve tempus Deo. Deus non sic numerat, quomodo tu numeras. In comparatione longorum et longe viventium saeculorum, omnis flos cujusque domus sic est, quomodo flos agri. Vix est annua omnis pulchritudo chrum est, non perannat; imo per totum annum duci non potest. Quam exiguo tempore transeunt flores, et hoc est pulchrum in herbis. Hoc quod valde pulchrum est, hoc cito cadit. «Omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos in aeternum» . Quia ergo quomodo Pater cognovit figmentum nostrum, quia fenum sumus, et ad tempus florere possumus; misit nobis Verbumsubstantia sua fratrem adoptatis tot fratribus fecit. Noli mirari quia particeps eris aeternitatis illius; factus est ipse prior particeps feni tui. Quod excelsum est a te, tibi denegabit, qui quod humile erat ex te suscepit? Ergo «homo,» quantum ad hominem attinet, «sicut fenum cognoscet amplius locum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
prior in reditu. Post multos mortuus ẽ.
ante om̃s resurrexit. Ipse cognouit figm̃tũ
nr̃m. Qͦd figmentum : Nos. Unde loqueriᷤ.
quia cognouit. quia miseratus ÷ c̾ Mem̃to
quia puluis sumus. Ad ipsum dñm conuer¬
sus ait. mem̃to. quasi obliuiscatur dĩ.
Sic cognoscit. sic nouit. ut non obliuiseat᷑.
Sed quid ÷ memento: Perseueret erga
nos misedia tua. C ognouisti figmentũ
nr̃m. quodã mͦ ne obliuiscaris figñitum
suꝑbiat homo. Tanquam foenum dies illiꝰ.
Quid superbit foenum modo florens. post
paululum arescens : Quid suꝑbit foenum
ad tempus uigens. & hoc ad paruum tempꝰ
donec sol candescat : Bonum ÷ gͦ nobis
ut miscđa ipsius sit suꝑ nos & de feno aurũ¬
s faciat. Maoo hodio ⁊anouao fẜnom oies
eios sicot flos abri ita FloResri. Totus
splendor generis humani. honores. potestateᷤᷤ.
diuitie. tẏpi. minȩ. flos feni ÷. Ploret illa
domus. & magna domus. Ploret illa familia

Expanded text:
prior in reditu: post multos mortuus est, prior in reditu: post multos mortuus est, ante omnes resurrexit. «Ipse cognovit figmentum nostrum:» quod figmentum? Nos. Unde loqueris quia cognovit? Quia miseratus est. «Memento quia pulvis sumus.» Ad ipsum Deum conversus ait, «Memento,» quasi obliviscatur Deus: sic cognoscit, sic novit, ut non obliviscatur. Sed quid est, «Memento?» Perseveret erga nos misericordia tua. Cognovisti figmentum nostrum quodam modo; ne obliviscaris figmentum superbiat homo: «tanquam fenum dies illius.» Quid superbit fenum modo florens, post paululum arescens? quid superbit fenum ad tempus virens, et hoc ad parvum tempus, donec sol candescat? Bonum est ergo nobis ut misericordia ipsius sit super nos, et de feno aurum faciat. Nam «homo, tanquam fenum dies ejus; sicut flos agri, ita efflorebit.» Totus splendor generis humani; honores, potestates, divitiae, typhi, minae, flos feni est. Floret illa domus, et magna illa domus, floret illa familia;
Abbreviated transcription (Latin):
autem quantum distat oriens ab occidente.
tantum longe a nobis fecit peccata nr̃a. ut
illa occidant. & grã oriatur: Quare putati:
Sicot oniserator paiꝰ filios. sic ooiserat᷑
oiĩs timentes euai. Iam seuiat quantũ
uult. pater ÷. Sed flagellauit nos. & affli¬
xit nos. & contriuit nos. pater ÷. Filisi plo¬
ras. sub patre plora. noli cum indignatio¬
ne. noli cum tipo suꝑbiȩ. Qd pateris. un¬
de plangis: medicina ÷ non pęna castiga¬
tio ÷ ñ damnatio. Noli repellere flagellũ:
si non uis repelli abhȩreditate. Noli atten¬
dere quam poenam habeas inflagello:
sed quem locum intestam̃to. Sicut mise¬
ratur pater filios. miseratur dñs timentes
sit. quomͦ ad optandum sit. quomͦ ditandũ
sit. Ecce facti sumus delimo. Primus hõ
deterra terrenus. scds hõ decȩlo cȩlestis.
Misit & filium suum. qui factus ÷ scđs homo.
qui ante om̃a ds̃. Sed̾s enim in aduentu.

Expanded text:
autem, «Quantum distat oriens ab occidente,» autem, «Quantum distat oriens ab occidente,» tantum «longe fecit a nobis peccata nostra,» ut illa occidant, et gratia oriatur? quare putatis? «Sicut miseratur pater filios, sic miseratus est Dominus limentes eum.» Jam saeviat quantum vult, pater est. Sed flagellavit nos, et afflixit nos, et contrivit nos: pater est. Fili, si ploras, sub patre plora; noli cum indignatione, noli cum typho superbiae. Quod pateris, unde plangis, medicina est, non poena; castigatio est, non damnatio. Noli repellere flagellum, si non vis repelli ab haereditate: noli attendere quam poenam habeas in flagello, sed quem locum in testamento. «Sicut miseratur pater filios, sic miseratus est Dominussit, quomodo adoptandum sit, quomodo ditandum sit. Ecce facti sumus de limo: «Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis» . Misit et Filium suum, qui factus est secundus homo, qui ante omnia Deus. Secundus enim in adventu,
Abbreviated transcription (Latin):
Dixi quare. ꝓpter ꝓtectionem. Unde quan¬
tum distat oriens ab occidente. longefecit
a nob̾ ee peccata nr̃a. Nouerunt qui
sacramenta sciunt. Tamen qͦd om̃s au¬
dire possunt dico. Quando peccatũ remit¬
titur: occidunt peccata tua oritur grã
tua. Peccata tua quasi in occasu sunt:
grã qua liberaris in ortu ÷. Ieritas de t̾ra
orta ÷. Quid ÷ ueritas deterra orta ÷ :
Nata ÷ grã tua. occidunt peccata tua. in¬
nouaris quodãmͦ. Ad ortum actendere
debes. ab occasu auerti debes. Auertere apecca¬
tis tuis. conuertere ad grãm dĩ. Illis occiden¬
tibus surgis & ꝓficis. Sed pars cęli quȩ sur¬
git. rursus in occasum it. Non unde cũq
possunt similitudinss duci ad ꝑfectum:
possunt collineari ip̃se res rebus ad quas ad¬
hibentur. Sicut dixi deaquila. sicut de
bana. sic & hic. Occidit una pars cęli. orit᷑
altera. Sed pars quȩ oritur mͦ post duo¬
decim horas occasura ÷. Non sic ÷ gr̃a. quȩ
nobis oritur. Et peccata inȩternum oc

Expanded text:
Dixi quare: propter protectionem. Unde? «Quantum distat oriens ab occidente, longe fecit» esse «a nobis peccata nostra.» Noverunt qui sacramenta sciunt; tamen quod omnes audire possunt dico. Quando peccatum remittitur, occidunt peccata tua, oritur gratia tua: peccata tua tanquam in occasu sunt; gratia qua liberaris, in ortu est. «Veritas de terra orta est» . Quid est, «Veritas de terra orta est?» Nata est gratia tua, occidunt peccata tua, innovaris quodammodo. Ad ortum attendere debes, ab occasu averti debes. Avertere a peccatis tuis, convertere ad gratiam Dei; illis occidentibus surgis, et proficis. Sed pars coeli quae surgit, rursum in occasum it. Non undecumque possunt similitudines duci ad perfectum, possunt collineari ipsae res rebus ad quas adhibentur: sicut dixit de aquila, sicut de luna, sic et hic. Occidit pars una coeli, oritur altera: sed pars quae oritur modo, post duodecim horas occasura est. Non sic est gratia quae nobis oritur: et peccata in aeternum occ
Abbreviated transcription (Latin):
uici scłm gaudete. Et unde gaudemus. si
ille uicit scłm. quasi nos uicerimus: Ita
plane gaudeamꝰ. quia uicimus. Qui in nob̾
uicti sumꝰ. in illo uincimꝰ. Ergo coronat
te. quia dona sua coronat. non merita
tua. Plus om̃ibus illis laboraui apłs ait

Expanded text:
«vici saeculum, gaudete» . Et unde gaudemus, si «vici saeculum, gaudete» . Et unde gaudemus, si ille vicit saeculum? quasi nos vicerimus? Ita plane gaudeamus, quia nos vicimus. Qui in nobis victi sumus, in illo vicimus. Ergo coronat te, quia dona sua coronat, non merita tua. «Plus omnibus illis laboravi,» ait
Abbreviated transcription (Latin):
ne iam securus esto. initus ÷ bonȩ fidei
contractus. Nolo fallit redemptorẽ tuũ.
nemo circumuenit. nemop̾mit. Egit
hic commertiũ. iam precium soluit.
sanguinem fudit. Sanguinẽ inquam fudit.
unicus filius dĩ ꝓnobis. Oanima erigete.
tanti uales. Redimet de corruptione uitã
tuam. Ostendit exemplo. qͦd ꝓmisit inp̃mio.
Mortuus ÷ ꝓpt̃ delicta nr̃a. resurrexit ꝓpter
iustificationem nrãm. Sꝑent membra. qͦd
incapite demonstratum ÷. Non curabit
membra sua. quorum caput leuauit incęlũ :
Ergo qui redimet de corruptione uitã tuã.
qui coronat te inmiseratione & misericor¬
dia. Iam enim forte quasi arrogans. ẽẽ.
cȩꝑas. cum audires coronat te. Ergo magnꝰ
sum. ergo luctatus sum. Cuiꝰ uiribus: d̾usꝰ.
sed ab illo sum ministratis. Nam luctaris.
manifestum ÷ & idõ coronaberis quia uinceᷤ.
Sed uide quis prior uicerit. uide quis te
faciat &iam scđo uictorem. Ego inquit

Expanded text:
ne; jam securus esto: initus est bonae fidei ne; jam securus esto: initus est bonae fidei contractus; nemo fallit redemptorem tuum, nemo circumvenit, nemo premit. Egit hic commercium, jam pretium solvit, sanguinem fudit. Sanguinem, inquam, fudit unicus Filius Dei pro nobis: o anima, erige te, tanti vales. «Redimit de corruptione vitam tuam.» Ostendit exemplo, quod promisit in praemio. Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Sperent membra quod in capite demonstratum est. Non curabit membra sua, quorum caput levavit in coelum? Ergo «redimit de corruptione vitam tuam.» 7. «Qui coronat te in miseratione et misericordia.» Jam enim forte quasi arrogans esse coeperas, cum audires, «coronat te.» Ergo magnus sum, ergo luctatus sum. Cujus viribus? Tuis, sed ab illo subministratis. Nam luctaris, manifestum est; et ideo coronaberis, quia vinces: sed vide quis prior vicerit, vide quis te faciat etiam secundo victorem. «Ego,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ore. quanquã & ista manifesta sit quan no¬
lunt homines intueri. Tamen ea egritu¬
dine adquam quȩruntur medici homines.
egrotat quisq indomo sua. anhelat febrib
in lecto suo. Selit forte cogitare de refamili¬
ari. aliquid iubere uł indomo uł infundo.
aut disponere: statim cura suoꝵ circũ stre¬
pente & murmurante reuocatur atalibus
curis & dicitur illi. Dimitte ista. prius de
salute tua cogita. Ergo hoc tͥ dr̃ om̃is hõ.
S inon egrotas alia cogita. Site egrotantẽ
languor ipse conuincit: prius desalute
Accipe calicem salutaris eius. quisanat om̃s
languores tuos. Hanc salutem. siuolueris
obtinebis. Nonores & diuitias cum reqͥsieriᷤᷤ.
non continuo si uolueris habebis. Hoc &
pretiosius ÷ qͦd sequitur uoluntatẽ. Unde¬
qui redimit de corruptione uitam tuam.¬
Ibi sanabitur om̃is languor tiuis. cum
corruptibile hoc induerit incorruptionẽ.
Redempta: ẽ. enim uita tua de corruptio¬

Expanded text:
ore; quanquam et ista manifesta sit, quam noore; quanquam et ista manifesta sit, quam nolunt homines intueri: tamen ea aegritudine, ad quam quaeruntur medici homines, aegrotat quisque in domo sua, anhelat febribus in lecto suo; velit forte cogitare de re familiari, aliquid jubere vel in domo, vel in fundo, aut disponere; statim cura suorum circumstrepente et murmurante revocatur a talibus curis, et dicitur illi, Dimitte ista, prius de salute tua cogita. Ergo hoc tibi dicitur: Omnis homo, si non aegrotas, alia cogita; si te aegrotantem languor ipse convincit, prius de salute Accipe calicem salutaris ejus, «Qui sanat omnes languores tuos:» hanc salutem si volueris, obtinebis. Honores et divitias cum requisieris, non continuo si volueris, habebis: hoc et pretiosius est, et sequitur voluntatem. «Ququi redimit de corruptione Ibi sanabitur omnis languor tuus, cum corruptibile hoc induet incorruptionem. Redempta est enim vita tua de corruptio
Abbreviated transcription (Latin):
Multi ad ista uolunt peruenire. & non pos-¬
sunt. Sed si ꝑuenerint. quid ꝓdest honor
egrotis: Nuis enim non egrotat in hac uita:
Quis non languorem longum trahit:
Nasci hic incorpore mortali incipłre egrotare
est. Cotidianis medicam̃tis fulciuntur in¬
digentiȩ nr̃e. Cotidiana medicam̃ta sunt
refectiones om̃ium indigentiarum. Tameᷤ
non te occideret. nisi medicam̃tũ eiꝰ apponereᷤ :
Sitis non ne te ꝑimeret. nisi eam tu bibendo
non penitus extingueres. sed differres: Redi¬
tura : enim sitis paululũ temperata Tem¬
peramus gͦ istis fomentis. erumnã egritudi¬
nis nr̃ȩ. Stando lassatus eras sedendo refice¬
ris. Ipsum sedere medicina ÷ lassitudinis.
Inipsa medicina rursus lassaris. diu sedere
non poteris. Quicquid ÷ quofatigato suc¬
curritur : alia fatigatio in choatur. Quid
g ista desideras languidus: Prius de salute
tua cogita. Aliquando ȩgrotat homo in
domo sua in lecto suo egritudine manifesti¬

Expanded text:
Multi ad ista volunt pervenire, et non posMulti ad ista volunt pervenire, et non possunt: sed si pervenirent, quid prodest honos aegrotis? Quis enim non aegrotat in hac vita? quis non languorem longum trahit? Nasci hic in corpore mortali, incipere aegrotare est. Quotidianis medicamentis fulciuntur indigentiae nostrae, quotidiana medicamenta sunt refectiones omnium indigentiarum. Fames nonne te occideret, nisi medicamentum ejus apponeres? sitis nonne te perimeret nisi eam tu bibendo, non penitus exstingueres, sed differres? Reditura est enim sitis paululum temperata Temperamus ergo istis fomentis aerumnam aegritudinis nostrae. Stando lassatus eras, sedendo reliceris; ipsum sedere medicina est lassitudinis: in ipsa medicina rursus lassaris; diu sedere non poteris. Quidquid est ubi fatigationi succurritur, alia fatigatio inchoatur. Quid ergo ista desideras languidus? Prius de salute tua cogita. Aliquando aegrotat homo in domo sua, in lecto suo, aegritudine manifesti
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne tibi & disposuit & mandauit quid tan¬
geres. quȩ ñ tangeres. ad retinendam salutẽ:
Noliusti audire ad retinendam. audi ad recipi¬
endam. Languore tuo exꝑtus es quam
uera ille iussisset. Iam tandem aliquando
homo quod ñtenuit monitꝰ. audiat uł exꝑtꝰ.
Quȩ duritia est. quam nec exꝑientia docet:
Non gͦ te sanabit. quitalem fecerat ut nunqͣm
egrotares. si eius prȩcepta seruare uoluisseᷤ :
Nonte sanalit qui fecit angłos. & te refectũ
equaturus est angłis: Non sanabit factũ
adimaginem suam. qui fecit cęlum & terrã
Sanabit te. opus ÷ ut sanari uelis. Sanat
omino ille quemlibet languidũ. sed non
sanat inuitum. Quid autem beatius quã
ut tanquam in manu tua sic habeas in uo¬
luntate sanitatem tuã: Si uelles esse in aliqͦ
sublimi honore in hac terra. ducatũ. pro¬
consulatum. prȩfecturam si concupiscere ᷤᷤ.
nunquid continuo posses qͦd uelles: Nun¬
quid uoluntatẽ tuam potestas sequeret᷑:

Expanded text:
Nonne tibi et disposuit et mandavit quid tanNonne tibi et disposuit et mandavit quid tangeres, quid non tangeres, ad retinendam salutem ? Noluisti audire ad retinendam, audi ad recipiendam. Languore tuo expertus es quam vera ille jussisset. Jam tandem aliquando homo quod non tenuit monitus, audiat vel expertus. Quae duritia est, quam nec experientia docet? Non ergo te sanabit qui talem fecerat ut nunquam aegrotares, si ejus praecepta servare voluisses? non te sanabit, qui fecit Angelos, et te refectum aequaturus est Angelis? non sanabit factum ad imaginem suam, qui fecit coelum et terram? Sanabit te; opus est ut sanari velis. Sanat omnino ille quemlibet languidum, sed non sanat invitum. Quid autem te beatius, quam ut tanquam in manu tua, sic habeas in voluntate sanitatem tuam? Si velles esse in aliquo sublimi honore in hac terra; ducatum, proconsulatum, praefecturam si concupisceres: numquid continuo posses ut velles? numquid voluntatem tuam potestas sequeretur?
Abbreviated transcription (Latin):
tate certum dolorem. magnam mercedẽ
D s te quem fecit. & certus curat & gratis.
Ferto gͦ manus ens oanima que benedicis
eum. non obliuiscens retributiones eius. Sanat
enim om̃s languores tuos. qui redimet decor-¬
ruptione uitam tuam. Inde sanat om̃s lan¬
guores tuos. quia redimet de corruptione
uitam tuam. Ecce corpus qͦd corrumpitur.
aggrauat animam. Uitam gͦ habet anima
incorpore corruptibili. Qualem uitam: Onera
patitur. pondera sustinet. Ad ipsum dm̃ co¬
dm̃. quanta impediunt uelut interpellantia
de necessitate corruptionis humanȩ quanta
reuocant. quanta de sullimi intentione de¬
torquent. quanta interpellant. quȩ turba
fantasmatum. qui popłi suggestionum Totũ
hoc incorde humano. tanquam de uermib
corruptionis huius scatet. Ex aggerauimus
morbum. laudemus & medicum. Non gͦ te
sanabit. qui fecit talem qualis ñ egrotares.
si legem sanitatis acceptam seruare uoluisseᷤ.

Expanded text:
tate certum dolorem, magnam mercedem. tate certum dolorem, magnam mercedem. Deus te, quem fecit, et certus curat, et gratis. Ferto ergo manus ejus, o anima, quae benedicis eum, non obliviscens retributiones ejus; «sanat» enim «omnes languores tuos.» 6. «Qui redimit de corruptione vitam tuam.» Inde sanat omnes languores tuos, quia redimit de corruptione vitam tuam. Ecce corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Vitam ergo habet anima in corpore corruptibili. Qualem vitam? Onera patitur, pondera sustinet. Ad ipsum Deum coi Deum, quanta impediunt, veluti interpellantia de necessitate corruptionis humanae? quanta revocant? quanta a sublimi intentione detorquent? quanta interpellant? quae turba phantasmatum? qui populi suggestionum? Totum hoc in corde humano, tanquam de vermibus corruptionis hujus scatet. Exaggeravimus morbum, laudemus et medicum. Non ergo te sanabit, qui fecit talem qualis non aegrotares, si legem sanitatis acceptam servare voluisses?
Abbreviated transcription (Latin):
lem dolorem. futuram cogitans sanitatẽ
Midete fr̃s mei. in istis languorib corporis
quanta homines tolerent. ut paucos dies
uicturi moriantur. & hos paucos dies incer-¬
tos. Multi enim post tolerantiam magnã
dolorum cum amedicis secarentur: aut int̃
manus medicorum mortui st̃. aut iam fanĩ
irruente aliqua egritudine defuncti sunt.
Si tam sibi propinquam mortem sperarent:
illos immensos dolores non susciperent tole¬
randos. Tu non toleras ad incertum. Qui
promisit sanitatem. non potest falli. Pallit᷑
medicus aliquando. & promittit sanitatem
decorpore humano. Quare fallitur : Qiua
non hoc curat qͦd fecit. Ds fecit corpus
tuum. ds̃ fecit animam tuã. Nouit quẽ¬
ad modum recre& qͦd creauit. nouit quẽ¬
ad modum reformet qͦd ipse formauit.
Tu tantum submanib medici esto. Odit en̾i
repellentem manus suas. Non fit hoc in
medici hominis manibus. Ligari se uo¬
lunt homines & secari. daturi ꝓincerta sani¬

Expanded text:
lem dolorem, futuram cogitans sanitatem. lem dolorem, futuram cogitans sanitatem. Videte, fratres mei, in istis languoribus corporis quanta homines tolerent, ut paucos dies victuri moriantur, et hos paucos dies incertos. Multi enim post tolerantiam magnorum dolorum, cum a medicis secarentur, aut inter manus medicorum mortui sunt, aut jam sani, irruente aliqua aegritudine, defuncti sunt. Si tam sibi propinquam mortem sperarent, illos immensos dolores susciperent tolerandos? Tu non toleras ad incertum: qui promisit sanitatem, non potest falli. Fallitur medicus aliquando, et promittit sanitatem de corpore humano. Quare fallitur? Quia non hoc curat quod fecit. Deus fecit corpus tuum, Deus fecit animam tuam; novit quemadmodum recreet quod creavit, novit quemadmodum reformet quod ipse formavit: tu tantum sub manibus medici esto; odit enim repellentem manus suas. Non fit hoc in medici hominis manibus. Ligari se volunt homines, et secari; daturi pro incerta sani
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus tuis. Post remissionẽ peccatorum.
corpus infirmum geris necesse ÷ sint quȩdã
desi deria carnalia quȩ te titillent. & quȩ tͥ
suggerant delectationes illicitas. De languore
tuo ueniunt. ad huc infirmam carnem geriꝰ.
Nondum .ẽ. absorta mors inuictoriã ñdũ¬
hoc corruptibile induit incorruptionem.
Adhuc quibusdam perturbationib &iam ipsa
anima quatitur post remissionem peccatoꝵ.
ad huc inꝑiculis temptationum uersatur.
Quibusdã suggestionibus delectatur. quib¬
dam non delectatur. & in eis quibus delectat᷑.
aliquando quibusdã consentit. capitur.
Languor ÷ sanat & om̃s languores tuos.
Sanabuntur om̃s languores tui. noli timere.
Magni sunt inquies. sed maior ÷ medicus.
Omĩpotenti medico nullus languor insa¬
nabilis occurrit tutantum tu curari te
sine. manus enis nerepellas. Nouit quid
agat. Non tantum delecteris cum fouet.
sed etiam toleres cum secat. Tolera medicina¬

Expanded text:
itatibus tuis.» Post remissionem peccatorum itatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi suggerant delectationes illicitas; de languore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris, nondum est absorpta mors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptionem : adhuc quibusdam perturbationibus etiam ipsa anima quatitur post remissionem peccatorum; adhuc in periculis tentationum versatur, quibusdam suggestionibus delectatur, quibusdam non delectatur, et in eis quibus delectatur, aliquando quibusdam consentit, capitur. Languor est; «sanat» et «omnes languores tuos.» Sanabuntur omnes languores tui, noli timere. Magni sunt, inquies: sed major est medicus. Omnipotenti medico nullus languor insanabilis occurrit: tantum tu curari te sine, manus ejus ne repellas; novit quid agat. Non tantum delecteris cum fovet, sed etiam toleres cum secat: tolera medicina