comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turȩ quietis lit ad illam festinent uͥ timor disꝑsionis
nonẽ. neq erilii erumtna metuitur. quib ȩtͥnitas
uitȩ in patria data ẽ. Cempus spargendi lapides ⁊
tp̃s colligendi. Dem̃ it̾m aliud tempus sequit᷑ pꝰ cp̃sistud:
⁊ nominant᷑ alia quȩ ⁊ ipsa tempus habent. sepe cum
his quȩ dicta sunt temporib unum. sepe extra tpr̃a ist.
tempore suo seorsum aliud. Tempus amplexandi ⁊ t̃s
longe fieri ab ampleribus. Castis amplerib tempus da¬
tum ẽ. ut seminetur caro in ꝓpagationẽ: ⁊ humani gn̾is
seges quȩ cotidie ꝑ totũ mundum morte metitur stu¬
dio gnationis reparetur. Pactũ enim institutiõis pͥmȩ
qua er carne caro sumenda erat sine carnis contagio
post pecc̾m pͥmȩ p̃uaricationis in carne peccati pindul¬
gentiam confirmat᷑. non solum ꝓ ex plendo officio .s &
ꝓ conferendo remedio: ne scilic& motus carnis immo¬

Expanded text:
turae quietis; ut ad illam festinet ubi timor dispersionis turae quietis; ut ad illam festinet ubi timor dispersionis non est, neque exsilii aerumna metuitur, quibus aeternitas vitae in patria data est. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Deinde iterum aliud tempus sequitur post tempus istud: et nominantur alia quae et ipsa tempus habent saepe cum iis, quae dicta sunt temporibus, unum: saepe extra tempora ista tempore suo seorsum aliud. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus. Castis amplexibus tempus datum est, ut seminetur caro in propagationem, et humani generis seges, quae quotidie per totum mundum morte metitur, studio generationis reparetur. Pactum enim institutionis primae, qua ex carne caro sumenda erat sine carnis contagio, post peccatum primae praevaricationis in carne peccati, per indulgentiam confirmatur, non solum pro explendo officio, sed etiam pro conferendo remedio: ne scilicet motus carnis immo
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ꝓpt̾ea dat iudicia sua ⁊ ueniunt commotiones
⁊ concussiones gentium ⁊ transmigrationes popłoꝵ
⁊ surgunt alii ut rapiant non sua ⁊ alii diripiunt᷑
& disꝑgunt᷑: ⁊ it̾m fortiores quib posse datumẽ. ⁊
ipsi cum uenerint eiciunt eos qui aliena uiolenter
rapuerant. ⁊ possident ñ sua: ⁊ fluctuat mundus
in sem& ipso. ut uideat homo non esse hic stabilem
mansionẽ. ⁊ assuescat paulatim abstrahere animũ
⁊ soluere a uincłis terrenaꝵ delectationum. Ppt̾ea
uenit tempus spargendi lapides ut ñ sit stabilis man¬
sio suꝑ terrã: ⁊ cogatur homo suspirare inerilio suo
ad patriam ubi manent gaudia inconcussa. ⁊ pacis
securitas nulla suꝑueniente infestatione turbatus.
adu̾sis salua consistere. uenit pꝰ tempus disꝑsionis tp̃s
collectionis: ut quiete temporis conualescat. in hoc ip¬
so admonita sapere.⁊ erpiri quanta sint gaudia uen¬

Expanded text:
ejus. Propterea dat judicia sua, et veniunt commotiones, ejus. Propterea dat judicia sua, et veniunt commotiones, et concussiones gentium, et transmigrationes populorum: et surgunt alii, ut rapiant non sua, et alii diripiuntur, et disperguntur, et iterum fortiores quibus posse datum est, et ipsi cum venerint, ejiciunt eos, qui aliena violenter rapuerant, et possident non sua, et fluctuat mundus in semetipso: ut videat homo non esse hic stabilem mansionem, et assuescat paulatim abstrahere animum, et solvere a vinculis terrenarum delectationum. Propterea venit tempus spargendi lapides, ut non sit stabilis mansio super terram: et cogatur homo suspirare in exsilio suo ad patriam, ubi manent gaudia inconcussa, et pacis securitas nulla superveniente infestatione turbatur. adversis salva consistere, venit post tempus dispersionis tempus collectionis: ut quiete temporis convalescat in hoc ipso admonita sapere, et experiri quanta sint gaudia ven
Abbreviated transcription (Latin):
& reuocat ac cohibet effluentes ut non eant in om̃em
abalienationem. Tunc uenit tempus flendi ⁊ tp̃s plan¬
eis bñ agitur. Ipse aut̾ oissimulat prauitatẽ illors:
hoc sepe agit nutriens ⁊ exercens castigans ⁊ refo¬
uens hominem ut discat esse timoratus. ⁊ sciat qm̃
apud ipsum ẽ potestas uitȩ ⁊ mortis. Ppt̾ea ẽ ꝙ̃s
flendi ⁊ tempus rioendi: tempus plangendi ⁊ tempus
saltandi. Isuccedit his &̃ tempus spargendi lapides:
⁊ tp̃s colligendi. Hoc tempus poit illa enumeratũ ẽ.
s ordinatum in illis: qr tempore sepe simul sunt cau¬
sȩ quȩ unam temporis rationẽ conducunt. Tempus
spargendi lapides ⁊ tp̃s colligendi. Om̃is mundus eri¬
lium ẽ his quib cȩlum patria ẽẽ debuisset. S tñ ani¬
mi mortalium usu coalescunt. ⁊ incipiunt homines
diligere loca sua ⁊ terras suas in quib nati fuerant
suauitates. non erat quo intraret ad nos desiderium

Expanded text:
et revocat ac cohibet effluentes ut non eant in omnem et revocat ac cohibet effluentes ut non eant in omnem abalienationem. Tunc venit tempus flendi, et tempus plando bene cum eis agitur. Ipse autem dissimulat pravitatem illorum, hoc saepe agit nutriens et exercens, castigans et refovens hominem, ut discat esse timoratus: et sciat quoniam apud Dominum est potestas vitae, et mortis. Propterea est tempus flendi, et tempus ridendi: tempus plangendi, et tempus saltandi. Et succedit his tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Hoc tempus post illa enumeratum est, sed ordinatum in illis: quia in tempore saepe simul sunt causae, quae unam temporis rationem conducunt. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Omnis mundus exsilium est iis quibus coelum patria esse debuisset: sed tamen animi mortalium usu coalescunt, et incipiunt homines diligere loca sua, et terras suas in quibus nati fuerantsuavitates, non erat quo intraret ad nos desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
nibus dum currit uita ista mortalis. I ꝑmittit õs
uaria sorte ⁊ euentu dispari scđm altitudinẽ iudi¬
ciorum suoꝵ ⁊ ꝓfundũ consilii sui quo disponit nos.
ut hȩc currant ⁊ uarient᷑ suꝑ nos psꝑa adu̾sis alt̾nan¬
do. ⁊ adu̾sa ꝓsꝑis comniutans intempore. Rueniuit
tempora leta ⁊ rioent homines ⁊ saltant ⁊ putant
bñ sibi esse: ⁊ obliuiscunt᷑ sepe creatoris sui ⁊ se mori
turos ẽẽ non recordantur. Sola enim p̃sentia res¬
piciunt. ⁊ letant᷑ in eis quasi ꝑmansura sint semꝑ: nec
conditionẽ suam ⁊ uitȩ mortalis dubium attendt̃.
neq cogitant ꝑicła suꝑuentura. Iideo secure pec¬
cant ⁊ effundunt se in uoluptates noxias: & ambu¬
lant post desideria cordis sui inintuitu ocłoꝵ suor
ut faciant quȩ non oportet: ⁊ multiplicent iram&
indignationem. & uidet hoc ds̃ ⁊ suꝑseminat dolores
⁊ amaritudines lasciuiis male dultium uoluptatũ:

Expanded text:
nibus, dum currit vita ista mortalis: et permittit Deus nibus, dum currit vita ista mortalis: et permittit Deus varia sorte, et eventu dispari, secundum altitudinem judiciorum suorum, et profundum consilii sui, quo disponit nos, ut haec currant et varientur super nos, prospera adversis alternando, et adversa prosperis commutans in tempore. Et veniunt tempora laeta, et rident homines, et saltant, et putant bene sibi esse: et obliviscuntur saepe Crturos esse non animadvertunt. Sola enim praesentia respiciunt, et laetantur in eis quasi permansura sint semper; nec conditionem suam et vitae mortalis dubium attendunt, neque cogitant pericula superventura. Et ideo secure peccant, et effundunt se in voluptates noxias, et ambulant post desideria cordis sui in intuitu oculorum suorum, ut faciant quae non oportet, et multiplicent iram et indignationem. Et videt hoc Deus, et super seminat dolores, et amaritudines lasciviis male dulcium voluptatum:
Abbreviated transcription (Latin):
runt: ⁊ ñ intellererunt ubi esset prior gn̾atio &
opera eius. ut uiderent uanitate quȩ ẽ sub sole.
& ꝑmisit eos d̃s frustra laborare ut edificarent ꝑi¬
tura. ut intelligat homo uanitatẽ suam. ut des¬
truatur quod edificatum ẽ. ⁊ it̾m quod destructũ
est edificetur: ⁊ non sit stabile opus hominis super
terram. Ideo omĩa tempus habent ut erudiatur
homo de uanitate sua: ⁊ de incerto uitȩ mortalis
ꝑ quã ambulat. Tempus flendi ⁊ tp̃s ridendi. tp̃s
lugendi ⁊ tempus saltandi. fletus ⁊ risus ad ani-¬
mum ꝑtinent: luctus uͦ uł ut magis ꝓpͥe dicat᷑ planc¬
tus. ⁊ saltatio. ad corpus. flecuitaq ⁊ risu dolor et
leticia mentis erpͥmit᷑: planc̾tus aut̾ ⁊ saltatio eadẽ
ipsa significant :: s qñ ꝑ corporis motũ demonstrant᷑.
Tempus flendi ⁊ tp̃s ridendi : tempus plagendi ⁊ tp̃s
saltandi. Rabent omĩa hȩc tempus suum in homi¬

Expanded text:
runt, et non intellexerunt ubi esset prior generatio, et runt, et non intellexerunt ubi esset prior generatio, et opera ejus: ut viderent vanitatem quae est sub sole. Et permisit eos Deus frustra laborare, ut aedificarent peritura: ut intelligat homo vanitatem suam, ut destruatur quod aedificatum est, et iterum quod destructum est aedificetur: et non sit stabile opus hominis super terram. Ideo omnia tempus habent: ut erudiatur homo de vanitate sua, et de incerto vitae mortalis per quam ambulat. Tempus flendi et tempus ridendi: tempus lugendi et tempus saltandi. Fletus et risus ad animum pertinent. Luctus vero, vel, ut magis proprie dicatur, planctus, et saltatio ad corpus. Fletu itaque et risu dolor et laetitia mentis exprimuntur: planctus autem et saltatio eadem ipsa significant, sed quando per corporis motum demonstrantur. Tempus flendi, et tempus ridendi: templus plangendi, et tempus saltandi. Habent omnia haec tempus suum in homi
Abbreviated transcription (Latin):
timeatur. Tempus occidendi ⁊ tp̃s sanandi: tempus
destruendi ⁊ tp̃s edificandi. Quanta a pͥncipio edi¬
ficauerunt amatores huius scłi: ⁊ nomen suum in
terra sua uocauerunt: ut famam haberent inposte¬
ros glosam. Laborauerunt enim labore graui in
oꝑibus suis. ut starent pꝰipsos monim̃ta iactantiȩ
illoꝵ. ⁊ inualuerunt usq ad aliquid magna indis¬
triȩ suȩ signa posteris relinquen tes: ⁊ parent ad
& miramur ipsos quos ñ uidemus qr talia potuerunt:¬
⁊ magis ingemiscimus suꝑ eos: qr cum essent ipsi ho¬
mines ad ȩt̾nitatẽ cõnditi. uana dilexerunt. ⁊ eua¬
nuert. qr uani facti sunt in ipsoͥs. Perunt enim
ipsi. ⁊ pꝰ ipsos oꝑa eoꝵ ceciderunt: ⁊ successerunt alii
⁊ fecerunt ipsi qͦ oꝑa magna: ⁊ abierunt post hȩc
in nichilum. ⁊ destructa sunt omĩa quȩ fecerant
parit̾ cum ipsis. Lit̾m alii surrererunt. ⁊ ȩdificaue¬

Expanded text:
timeatur. Tempus occidendi et tempus sanandi: Tempus timeatur. Tempus occidendi et tempus sanandi: Tempus destruendi et tempus aedificandi. Quanta a principio aedificaverunt amatores hujus saeculi, et nomen suum in terra sua vocaverunt, ut famam haberent apud posteros gloriosam. Laboraverunt enim labore gravi in operibus suis, ut starent post ipsos monumenta jactantiae illorum: et invaluerunt usque ad aliquid magna industriae suae signa posteris relinquentes; et apparent adheculorum: et miramur ipsos quos non videmus, quod talia potuerunt, et magis ingemiscimus super eos: quia cum essent ipsi homines ad aeternitatem conditi, vana dilexerunt: et evanuerunt, quia vani facti sunt in ipsis. Perierunt enim ipsi: et post ipsos opera eorum ceciderunt, et successerunt alii: et fecerunt ipsi quoque opera magna, et abierunt post haec in nihilum: et destructa sunt omnia, quae fecerant, pariter cum ipsis. Et iterum alii surrexerunt, et aedificave
Abbreviated transcription (Latin):
animo tempora p̃terita. ⁊ uideamus bella ⁊ int̾fectio¬
nes ab mitio factas usq adhuc. gentium ⁊ gentrum
& innumerabiliũ populoꝵ. & sustinuit ds humanũ
genus seuire inuiscera sua. ⁊ mhis omib oꝑatus ẽ iu¬
dicia sua. furores hominũ intorquens ad uindictã iusti¬
ciȩ suȩ: ut alii iuste paterent᷑ quod alii iniuste uolue¬
intͥficiebant᷑ ⁊ dampnabantur. ⁊ multi int̾ficiebantir.
⁊ sanabant᷑. ⁊ alii a morte int̾fectionis liberabant᷑. &
ad dampnationẽ seruabant᷑. ⁊ alii liberabant᷑ ne dãp¬
narentur si int̾ficerentur. In om̃ib his iustũ iudiciũ
compleuit suꝑ eos: ut castigaret ⁊ parceret scd̃m mo¬
deramen ȩquitatis quo disponit uniu̾sa d̃s. Pꝓt̾ea
tempus ẽ occidendi ⁊ tp̃s sanandi. ⁊ alii faciunt qͦd
uolunt. alii patiunt᷑ quod nolunt: ⁊ sedet desuper
ar biter iustus faciens qͦo uult. ⁊ disponens omĩa ut

Expanded text:
animo tempora praeterita, et videamus bella et interfectioanimo tempora praeterita, et videamus bella et interfectiones ab initio facta, usque adhuc, gentium et gentium, et innumerabilium populorum. Et sustinuit Deus humanum genus saevire in viscera sua: et in his omnibus operatus est judicia sua, furores hominum intorquens ad vindictam justitiae suae, ut alii juste paterentur, quod alii injuste volueinterficiebantur et damnabantur; et multi interficiebantur et salvabantur; et alii a morte interfectionis liberabantur, et ad damnationem servabantur, et alii liberabantur, ne damnarentur si interficerentur. In omnibus his justum judicium complevit super eos: ut castigaret et parceret secundum moderamen aequitatis qua disponit universa Deus. Propterea tempus est occidendi et tempus sanandi: et alii faciunt quod voluit, alii patiuntur quod nolunt, et sedet desuper Arbiter justus, faciens quod vult, et disponens omnia ut
Abbreviated transcription (Latin):
ant animo it̾m pace reddita temporali bñficio ad
ȩt̾na conualescant. Sic qͦo occultum ẽ. difficile. in
unã aliquã partẽ iudicari pot̾: qm̃ iccitto sermodi¬
uinus in quibusoam locis se a nobis dissimulat: ut
&̃ illic uͥ manifestus putabat᷑ scrutatione dig¬
istaꝵ duritiam attemptare: donec forsitan usu ser¬
monis atcrito cortice. uerbi eius int̾iora patescant.
In temporib enim sumus. ⁊ uoluit᷑ nobiscũ sermo
nr̃: donec stabiliam᷑ in eo qͦd tp̃r ñ mutatur. Hoc aut̃
ẽ ut humanas maxime actiones contemplem᷑: qr in
illis ẽ quod ingemiscimꝰ totum uanitatis. Tempus
occidendi ⁊ tp̃s sanandi. Quȩ fuerunt tempora occi¬
dendi ⁊ tpr̃a sanandi : Miserabile pͥncipiũ humanaꝵ
actionũ. ab occisione ⁊ int̾fectione. Sic incipere debu¬
it opus uitȩ morti addicꝰtȩ: ut sententiam sequeretur
auctoris. maledicta seuiens in necẽ suam. Curramꝰ

Expanded text:
ant animo iterum pace reddita temporali beneficio ad ant animo iterum pace reddita temporali beneficio ad aeterna convalescant. Sic quod occultum est difficile in unam aliquam partem judicari potest: quoniam idcirco sermo divinus in quibusdam locis se a nobis dissimulat, ut se etiam illic ubi manifestus putabatur, scrutatione digistarum duritiam attentare: donec forsitan usu sermonis attrito cortice verbi ejus interiora patescant. In temporibus enim sumus, et volvitur nobiscum sermo noster, donec stabiliamur in eo quod tempore non mutatur: hoc autem est, ut humanas maxime actiones contemplemur: quia in illis est, quod ingemiscimus, totum vanitatis. Tempus occidendi et tempus sanandi. Quae fuerunt tempora occidendi, et tempora sanandi? Miserabile principium humanarum actionum, ab occisione et interfectione. Sic incipere debuit opus vitae morti addictae, ut sententiam sequeretur auctoris: Maledicta saeviens in necem suam. Percurramus
Abbreviated transcription (Latin):
neus sub hisuerbis intelligi. Nam qr supͣ p̃miserat
tempus occidendi ⁊ tp̃s sanandi. ne forte putaret᷑
solos malos ⁊ eos qui ꝓ peccatis suis puniendi st̃ ad in¬
terfecꝰtionẽ erponi: ostendit nunc iustos &̃ aliq̃n
deo ꝑmittente in exemplum maloꝵ ⁊ castigationẽ
cum impiis ⁊ peccorib ⁊ mortib subdi ⁊ exiliis ac ꝓscͥp¬
tionib disꝑgi. sic̃ ꝑ petrum dr. tempus ẽ ut incipi¬
at iudicium a domo dei. Qͦd aut̾ lapidũ nomine
iusti significent᷑: ꝑ ieremiam manifeste ostñdit᷑ cũ
dicit. Disꝑsi sunt lapides scũarii incapite omĩum
platearum: Lysaias rursũ. Ponam om̃s muros tuos
in lapides scultosom̃s filios tuos docꝰtos a dño. Ergo
tempus ẽ spargendi lapides. ut iusti in hac uita
ueram requiem er ipso suȩ disꝑsionis ⁊ concussioĩs
labore intelligant: ⁊ rursum tempus ẽ lapides
colligendi. ut pꝰ attritionẽ erilii corporalis ne defici¬

Expanded text:
neus sub his verbis intelligi. Nam quia supra praemiserat: neus sub his verbis intelligi. Nam quia supra praemiserat: Tempus occidendi et tempus sanandi, ne forte putaretur solos malos, et eos qui pro peccatis suis puniendi sunt ad interfectionem exponi: ostendit nunc justos etiam, aliquando Deo permittente, in exemplum malorum et castigationem cum impiis et peccatoribus et mortibus subdi, et exsiliis ac proscriptionibus dispergi, sicut per Petrum dicitur: Tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei . Quod autem lapidum nomine justi significentur, per Jeremiam manifeste ostenditur, cum dicit: Dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum . Et Isaias rursum: Ponam omnes muros tuos in lapides sculptos, omnes filios tuos doctos a Domino . Ergo tempus est spargendi lapides, ut justi in hac  esse ex ipso sui dispersionis et concussionis labore intelligant. Et rursum tempus est lapides colligendi, ut post attritionem exsilii corporalis, ne defici
Abbreviated transcription (Latin):
terami hoc sibi uelit mi̾to querit᷑: cum tale aliquid
ut int̾ humanas actiones tempus habere putetur
otiosum omino atq incongruũ uideat᷑. Nisi forte
ita intelligendum sit. ut qr dicꝰturus ẽ in seqñtib
tempus belli ⁊ tp̃s pacis. conuenient hͥ p̃mittat tp̃s
spargendi lapides ⁊ tp̃s colligendi: ut uidelicet tp̃r
belli instante colligant᷑ lapides ad extruendas muni¬
tiones. ⁊ menia muroꝵ adu̾sum obsidiones: tp̃r uͦ
pacis qi nulla ꝑicła belloꝵ imminent. aggeres muni¬
tionum disꝑgant᷑: quatinus cunctis accessus sine
contradictione patescant. Nec suꝑfluũ uideri debet
ꝑꝑt̾eas supra dixerat tempus destruendi ⁊ tp̃s edifi¬
candi. quasi idem scd̾o repetitũ sit: qr illd̾ de edificiis
domorũ ⁊ habitacłis hominum conuenientius dic¬
tum accipitur. hic uͦ magis ꝓpͥe ad munim̃ta muroꝵ
refertur. Potest tñ alius sensus fortas si magis ido¬

Expanded text:
tteram hoc sibi velit, merito quaeritur: cum tale aliquid tteram hoc sibi velit, merito quaeritur: cum tale aliquid ut inter humanas actiones tempus habere putetur, otiosum omnino atque incongruum videatur. Nisi forte ita intelligendum sit ut quia dicturus est in sequentibus: Tempus belli et tempus pacis, convenienter hic praemittat tempus spargendi lapides, et tempus colligendi, ut videlicet tempore belli instante colligantur lapides ad exstruendas munitiones et moenia murorum adversum obsidiones; tempore vero pacis, quia nulla pericula bellorum imminent, aggeres munitionum dispergantur, quatenus cunctis accessus sine contradictione patescant. Nec superfluum videri debet propterea quod supra dixerat: Tempus destruendi et tempus aedificandi quasi idem secundo repetitum sit; quia illud de aedificiis domorum et habitaculis hominum convenientius dictum accipitur; hoc vero magis proprie ad munimenta murorum refertur. Potest tamen alius sensus fortassis magis ido
Abbreviated transcription (Latin):
himanȩ uoluntati seruiunt. s q̃ diumȩ obtẽperart
disposicioni. seq enim tempus ẽ cuiusq reicum hõ¬
uult ⁊ ds nonuule: qr ⁊ homo sepe uult cum tp̃s ñ ẽ.
⁊ cum trult õs semꝑ tempus ẽ. Eꝓt̾ea omũa tempora
ad diuinam referunt᷑ ordinationẽ: ⁊ dr cunc tp̃s e̾e
om̃is rei cum a deo iuste disponit᷑ siue ad castigatio¬
nem ⁊ correptionẽ criminis. siue ad consolationẽ in¬
firmitatis. Tempus occidendi ⁊ tp̃s sanandi. tempus
destruendi ⁊ tempus edificandi: tempus flendi ⁊ tp̃s
ridendi: tempus lugendi ⁊ tp̃s saltandi. Pus ubiq
nr̃is iuste asfligimur. postea dei miseratione. benig¬
ne refouemur.⁊ manifestum ẽ qualit̾ horum
om̃ium cotidie uicissitudinẽ uita humana patit᷑:
quotiens occulta dispensatione d̃s nos uł flagellis
erudit. uł donis consolatur. Dem̃ sequit᷑ tempus¬
spargendi lapides: ⁊ tp̃s colligendi. Qͥo aut̃ sccłm li¬

Expanded text:
humanae voluntati serviunt, sed quae divinae obtemperant humanae voluntati serviunt, sed quae divinae obtemperant dispositioni. t Deus non vult. Quia et homo saepe vult cum tempus non est et cum vult Deus semper tempus est. Propterea omnia tempora ad divinam referuntur ordinationem: et dicitur tunc tempus esse omnis rei, cum a Deo juste disponitur, sive ad castigationem et correptionem criminis, sive ad consolationem infirmitatis. Tempus occidendi et tempus sanaruendi et tempus aedificandi. Tempus flendi et tempus ridendi. Tempus lugendi et tempus saltandi. Prius ubique stris peccatis juste affligimur, postea Dei miseratione benigne refovemur. Et manifestum est, qualiter horum omnium quotidie vicissitudinem vita humana patitur quoties occulta dispensatione Deus nos vel flagellis erudit, vel donis consolatur. Deinde sequitgendi lapides et tempus colligendi. Quid autem secundum li
Abbreviated transcription (Latin):
quod occisum ẽ. sic̃ prius postquam dicerat tp̃s plan¬
non possunt. Sic fortasse si literȩ sensum sequiomur.
nicħ sp̃ãli intelligentiȩ quȩ postmodũ inuestigati¬
da ẽ p̃iudicamus. Tempus destruendi ⁊ tp̃s edifi¬
candi. Qñ homo destruere debeat ⁊ qñ edificare.
aliquis nequaꝗͣ. querendum esse existimet: qm̃ hic
solum hoc demonstrari putet. q homo qui sorte
uaria euentib temporum subicit᷑. ista dissimilit̾
&̃ nolens patiatur. Nos aut̾ ad faciliorẽ intelligen¬
tiam hȩc quȩ dicta sunt applicantes dicere possumꝰ
q̃ tempus occidendi sit cum d̃s peccata hominami
punire uolens ad castigationẽ gladium int̾sectiõis
adducit: tempus uͭ sanandi cum afflcꝰtos ⁊ tͥbula¬
tionum plagis sautios reforiens solita miseratione
restituit. & plane hoc magis ueritati consonũ esse
uidet᷑: ut hic tempora rerum accipere debeamꝰ. ñ quȩ

Expanded text:
quod occisum est. Sicut prius postquam dixerat tempus planquod occisum est. Sicut prius postquam dixerat tempus plannon possunt. Sic fortasse si litterae sensum sequimur, nihil spirituali intelligentiae quia postmodum vestiganda est praejudicamus. Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Quando homo destruere debeat et quando aedificare, quispiam nequaquam quaerendum esse existimet; quoniam hic solum hoc demonstrari putet quod homo, si forte varia eventibus temporum subjicitur, ista dissimiliter etiam nolens patiatur. Nos autem ad faciliorem intelligentiam haec quae dicta sunt applicantes, dicere possumus quod tempus occidendi sit, cum Deus peccata hominum punire volens, ad castigationem gladium interfectionis adducit; tempus vero sanandi, cum afflictos et tribulationum plagis saucios refovens, solita miseratione restituit. Et plane hoc magis veritati consonum esse videatur ut hic tempora rerum accipere debeamus, non quae
Abbreviated transcription (Latin):
sequentia p̃cedentibus duob ꝑ distinctionẽ conferri.
tempus ẽ plantandi: ut frucꝰtib terrenis alat᷑ uita
humana. terrena. Moriente aut̾ homine cp̃s ẽ euel¬
mitati humanȩ post fructus terrȩ &̃ carnis usus
concedit᷑: iccirco pꝰ tempus plantandi ⁊ tp̃s euellendi.
congrue ⁊ tempus occidendi subinfertur. In qͦ esu
qr mensura necessaria ẽ. ne hoc caro ad incitamentũ
uitioꝵ sumat. quod ad incitamentũ infirmitatis ac¬
cepit: statim pꝰ tempus occidendi. adiungit tp̃s sanan¬
di: ut uidelic& ipsoꝵ animaliũ uitam. quȩ ꝓ nr̃a infir¬
mitate sustentanda in tempore oportuno .i. cum ne¬
cessitas exigit occidenda accepimꝰ. cet̾is temporib diligen¬
ti cura nutrire ac conseruare studeamus. Hoc enim qͣsi
infirmantia sanare ẽ: in quib sibi ñ sufficiunt subue¬
niendo deficientia reparare. Uñ fortasse congrue cũ
dirisset tempus occidendi. non addidit tp̃s sanandi

Expanded text:
sequentia praecedentibus duobus per distinctionem conferri, sequentia praecedentibus duobus per distinctionem conferri, tempus est plantandi, ut fructibus terrenis alatur vita terrena. Moriente autem homine, tempus est evelmitati humanae post fructus terrae etiam carnis usus conceditur: idcirco post tempus plantandi et tempus evellendi, congrue etiam tempus occidendi subinfertur. In quo esu, quia mensura necessaria est, ne hoc caro ad incitamentum vitiorum sumat, quod ad sustentamentum infirmitatis accepit: statim post tempus occidendi adjungit tempus sanandi ut videlicet ipsorum animalium vitam, quae pro nostra infirmitate sustentanda in tempore opportuno, id est cum necessitas exigit, occidenda accepimus caeteris temporibus diligenti cura nutrire ac conservare studeamus. Hoc enim quasi infirmantia sanare est in quibus sibi non sufficiunt subveniendo, deficientia reparare. Unde fortasse, congrue cum dixisset: Tempus occidendi, non addidit, tempus sanandi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc deiñ plurib atinumeratis multiplicib erponiẽ.
ut humani cordis uanitas quã multis implicita sit
⁊ late disꝑsa patent̾ demonstret᷑. Hoc enim adrem
maxime ꝑtinuit. ut uanitatẽ mentium humana¬
rum quȩ uitȩ mortalis incertũ sequit᷑. qr illam ar¬
guendã suscepit. ⁊ in narratione diligentius expone¬
ret. ⁊ in comꝑatione añferret: ut ceterȩ om̃s quasi
ob hoc solum cõmemoratȩ uideant᷑. ut illarũ cõꝑati¬
one hȩc quanta sit agnoscat᷑. Tempus nascendi.⁊ tp̃s
moriendi. Tempis nascendi ẽ. qñ ducendus ẽ horio
inhanc uitã: tempus moriendi ẽ. qñ abhac uita ẽ euo
Int̾im aut̃ pꝰnatiuitatẽ añ mortem dumin hac uita
mortali uiuit quȩ substentam̃to indiget ⁊ alimentis
nutritur ut subsistat. tempus ẽ plantandi ⁊ tp̃s euel¬
lendi: ut excolat cerrã de qua sumptus ẽ. ⁊ seminec
cmetat. ⁊ plantet ⁊ carpat. Possunt aut̃ ⁊ hȩc duo

Expanded text:
hoc deinde pluribus annumeratis multiplicius exponitur hoc deinde pluribus annumeratis multiplicius exponitur ut humani cordis vanitas quam multis implicata sit et late dispersa patenter demonstretur. Hoc enim ad rem maxime pertinuit ut vanitatem mentium humanarum, quae vitae mortalis incertum sequitur, quia illam arguendam suscepit et in narratione diligentius exponeret, et in comparatione anteferret. Ut caeterae omnes quasi ob hoc solum commemoratae videantur, ut illarum comparatione, haec quanta sit, agnoscatur. Tempus nascendi et tempus moriendi. Tempus nascendi est, quando ducendus est homo in hanc vitam. TempInterim autem post nativitatem ante mortem dum in hac vita mortali vivit, quae sustentamento indiget, et alimentis nutritur, ut subsistat. Tempus est plantandi et tempus evellendi, ut excolat homo terram de qua sumptus est, et seminet, et metat, et plantet, et carpat. Possunt autem et haec duo
Abbreviated transcription (Latin):
subicit uanitati sapĩȩ contemplator:. sola oꝑa d̾i ꝑ¬
manere ꝓbans: qm̃ nec creata aliq̃n ee̾ntia consumit᷑
nec dispositionis aut ordinis rerum ratio immutat᷑.
Ept̾ea ostendit pͥmum naturȩ oꝑa uanitati subiecta:
siue in his q̃ natura sola oꝑatur. qr orta occidunt: si¬
ue in his quȩ cumnatura artifex facit qi aucta
senescunt. Postea oꝑa artificis imitantis naturã
multa ac diu̾sa enumerat: alia necessitatis. alia cu¬
piditatis. alia uanitatis: ⁊ omĩa uanitati subicit:
qr mutabilitati obneria ostendit. Opus soltus na¬
turȩ narrat᷑ cum dr̃: tempus nascendi ⁊ cp̃s mori¬
encli. Dem̃ opus artificis cooꝑantis naturȩ subin¬
fertur cumdt: tempus plantandi ⁊ tempus euel¬
lendi. Postremo opus hominis sine naturȩ opera
adiungitur. cum subinfert᷑. tempus occidendi &
tp̃s sanandi. tempiis destruendi ⁊ tp̃s edificandi :⁊

Expanded text:
subjicit vanitati sapientiae contemplator, sola opera Dei psubjicit vanitati sapientiae contemplator, sola opera Dei permanere probans; quoniam nec creata aliquando essentia consumitur, nec dispositionis aut ordinis rerum ratio immutatur. Propterea ostendit primum naturae opera vanitati subjecta sive in iis quae natura sola operatur, quia orta occidunt, sive in iis quae cum natura artifex facit, quia aucta senescunt. Postea opera artificis imitantis naturam multa ac diversa enumerat: alia necessitatis, alia cupiditatis, alia vanitatis, et omnia vanitati subjicit quia mutabilitati obnoxia ostendit. Opus solius naturae narratur cum dicitur: Tempus nascendi et tempus moriendi. Deinde opus artificis cooperantis naturae subinfertur, cum dicitur: Tempus plantandi et tempus evellendi. Postremo opus hominis sine naturae opera adjungitur, cum subinfertur: Tempus occidendi et tempus sanandi; tempus destruendi et tempus aedificandi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ quidẽ cum deo oꝑatut sine natura. aliqñ cũ
natura sine deo: aliqñ cum deo simul ⁊ cum na¬
tura: aliqñ sine deo parit̾ ⁊ sine natura. Cum deo
iusticiam ordinatȩ: d̃s cooꝑatur. Sine deo oꝑat᷑: qñ
ꝑ eius cooꝑationẽ fieri ht̃ qo fit cont᷑ eiꝰ uoluntatem.¬
Cum natura oꝑat᷑ artifex qñ seminib rerum ac
fetib ipagandis quib natura incrementũ subi¬
cit. foris industriã ⁊ studium apponit. Sine na
onis sensus q ium habent culturã in subiecta
materia studiũ explicat. ut aliquid qͦdcumq
ad effecꝰtum ꝓmoueat: in quo natura patitur tm̃
oꝑandi erercet. Talia sunt omĩa oꝑa hominũ quȩ
funt suꝑ terram: ex quib multa mortalis uitę
necessitas cogit : multa suadet cupiditas. multa
uanitas oꝑatur. R in his omĩb qr nicħ stabile in¬
uenitur. ⁊ transeunt uniu̾sa q̃ fuint sub sole: c̃cta

Expanded text:
quidem aliquando cum Deo operatur sine natura, aliquando cum quidem aliquando cum Deo operatur sine natura, aliquando cum natura sine Deo, aliquando cum Deo simul et cum natura, aliquando sine Deo pariter et sine natura. Cum Deo justitiam ordinatae Deus cooperatur. Sine Deo operatur, qper ejus cooperationem fieri habet, quod fit contra ejus voluntatem.Cum natura operatur artifex, quando seminibus rerum ac fetibus propagandis, quibus natura incrementum subjicit, foris industriam et studium apponit. Sine natonis sensusque vim habent, culturam in subjecta materia studium explicat, ut aliquid quodcunque ad effectum promoveat, in quo natura patitur tantoperandi exercet. Talia sunt omnia opera hominum, quae fiunt super terram, ex quibus multa mortalis vitae necessitas cogit, multa suadet cupiditas, multa vanitas operatur. Et in his omnibus, quia nihil stabile invenitur, et transeunt universa quae fiunt sub so
Abbreviated transcription (Latin):
qd nundũ erat. sem& ipsum oꝑari cum eo qui solus
erat. Sic gͦ pͥmum naturã fecit sine natura: ut pꝰea
in natura alia faceret cum natura. alia supͣ naturã
Cum natura quippe fecit ea quȩ de natura scd̾m
naturam ꝓducit. Supra naturã facit: qñ in natu
addita potentia aliquid ad effecꝰtũ ꝓducit. Qñ gͦ
naturam oꝑat᷑ d̾s. ⁊ qñ supͣnaturã oꝑat᷑. natura
deo ñ cooꝑatur: qr illic tm̃ natura accipit qͦd ñ erat
ut sit: hic uͦ accipit qͦd ñ poterat ex eo qͦd acceperat
ut possit. Ergo sine natura oꝑari pot̾ d̃s. natura
sine deo non pot̾: qi qͦd natura facit ex eo facit qͦd
ds facit. ucum eo qͦd d̃s facit. Posse emm naturȩ pͥ¬
mum ds fecit ũt ad effecꝰtũ ꝓdeat. rursum ipse fa¬
cit cum ipsa natura quã facit. Om̃e gͦ qͦo natura
facit ds̃ facte: s non om̃e qͦo d̾s facit. natura &̾ facit
qui sine natura naturam facit. Tercio loco se¬
quuntut oꝑa artificis imitantis naturã: ⁊ ipse

Expanded text:
d nondum erat, semetipsum operari cum eo qui solus erat. Sic ergo primum naturam fecit sine natura, ut postea in natura, alia faceret cum natura, alia supra naturam. Cum natura quippe facit ea quae de natura secundum naturam producit; supra naturam facit, quando in naaddita potentia aliquid ad effectum producit. Quando ergo naturam operatur Deus, et quando supra naturam operatur natura, Deo non cooperatur; quia illic tantum natura accipit, quod non erat ut sit: hic vero accipit, quod non poterat ex eo, quod acceperat, ut possit. Ergo sine natura operari potest Deus; natura sine Deo non potest, quia quod natura facit, ex eo facit quod Deus facit, et cum eo quod Deus facit. Posse enim naturae primum Deus fecit; et ut ad effectum prodeat, rursum ipse facit cum ipsa natura quam facit. Omne ergo quod natura facit, Deus facit, sed non omne, quod Deus facit, natura etiam facit: qui sine natura naturam facit. Tertio loco sequuntur opera artificis imitantis naturam, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatur qr malum ẽ hoc. & hoc bonum ẽ: cum in ueri¬
tate uel bonum non ẽ simalum ẽ. uel malũ non ẽ. si bo¬
num est Alter dicit bonum ẽ. ⁊ alter dicit malum est:
& qui hoc dicit bonum ẽ. dicit illud malum ẽ. ⁊ qui
dicit malum hoc ẽ. dicit il lud bonum ẽ: & om̃s male
dicunt qr totum bonum ẽ. Hoc aut̃ solũ bonum ñ
ẽ: qͣ maledicunt de illo quod bonum ẽ. Quappt̾ bona
sunt omĩa: & soli illi mali sunt. qui p̃cet̾is om̃ib boni
esse debuerunt. Cetera enim omĩa sunt quod esse de¬
buerunt: & ipsi non sunt soli qd esse debuerunt. qr ue¬
races non sunt. ⁊ inueritate non sunt: & iõ bona sunt
omĩa in eo quod sunt. ipsi aut̾ boni non sunt in eo qͥst̃.
tes & ipsum ꝓ uanitate magna numeratur: ⁊ cunc¬
tis solum uanitatib comparatione p̃ponitur. Idicit.
Uidi afflictionẽ quam dedit d̃s filiis hominum: ut disten

Expanded text:
judicatur quod malum est hoc, et hoc bonum est: cum in verijudicatur quod malum est hoc, et hoc bonum est: cum in veritate vel bonum non est, si malum est, vel malum non est, si bonum est. Alter dicit, Bonum est, et alter dicit, Malum est: et qui dicit, Hoc bonum est, dicit Illud malum est: et qui dicit Malum hoc est, dicit Illud bonum est: et omnes male dicunt, quia totum bonum est. Hoc autem solum bonum non est, quod male dicunt de illo quod bonum est. Quapropter bona sunt omnia: et soli mali illi sunt, qui prae caeteris omnibus boni esse debuerunt. Caetera enim omnia sunt quod esse debuerunt, et ipsi soli non sunt quod esse debuerunt: quia veraces non sunt, et in veritate non sunt; et ideo bona sunt omnia in eo quod sunt, ipsi autem boni non sunt in eo quod sutes, et ipsum pro vanitate magna numeratur, et cunctis solum vanitatibus comparatione praeponitur. Et dicit: Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
rum: qm̃ ꝑgunt corda suꝑ uolumina & cransitus tẽ¬
porumꝰut non stent in ueritate. s defluant cum eis
quȩ uadunt ut transeant. Pyte̾a cessat abhis om̃ibus
que foris nutant ⁊ fluctuant quasi modica sint uniu̾sa
hȩc ⁊ non ualde ad ꝑicłm oꝑantia: & conuertit se intus.
⁊ ingeminat illic querelam de uanitate quȩ abscondi¬
ta ẽ: ⁊ illam graui examinat conquestione suꝑ eam quȩ
foris paret aliena. Non enim nocuisset mutabilitas re¬
bonũ erat ut transitoua ꝓ tempore mutent spem set
non erat bonum ut iudicia mentium humanars dese¬
rant ueritatem. Non itaq causamur qm̃ tempora ua-¬
ria sunt. qm̃ bonum ẽ: s causamur qͣuaria sunt hu-¬
mana iudicia. qm̃ hoc bonum non ẽ. Neq enim ue¬
ritas a se esse potest alia. qr quod bonum ẽ in ueritate.
malũ non ẽ: ⁊ quod inueritate bonum non ẽ. malũ es ł
Quare gͦ iudicatur qr hoc bonum ẽ. & hoc malum est.⁊

Expanded text:
rum: quoniam pergunt corda super volumina, et transitus temrum: quoniam pergunt corda super volumina, et transitus temporum, ut non stent in veritate, sed defluant cum eis quae vadunt ut transeant. Propterea cessat ab his omnibus quae foris nutant, et fluctuant quasi modica sint universa haec et non valde ad periculum operantia: et convertit se introrsum, et ingeminat illic querelam de vanitate quae abscondita est: et illam gravi examinat conquestione super eam quae foris paret aliena. Non enim nocuisset mutabilitas rebonum erat, ut transitoria pro tempore mutent speciem, sed non erat bonum ut judicia mentium humanarum deserant veritatem. Non itaque causamur quod tempora varia sunt, quoniam bonum est: sed causamur quod varia sunt humana judicia: quoniam hoc bonum non est. Neque enim veritas a se esse potest alia: quia, quod bonum est in veritate, malum non est: et quod in veritate bonum non est, malum est. Quare ergo judicatur quod hoc bonum est, et hoc malum est; et
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa enim nutũ sequuntur dispositionis suꝑnȩ: neq
ar bitrio humano tpr̃m momenta subdunt᷑. ut hoc uel
illud eueniat: s patitur legẽ homo in om̃ib siue uoleis
ad meritũ siue nolens ad tormentum. Non gͥ confidere
debet homo in labore suo.neq in actis sius spem ponere:
quasi possit ipse uł quod desuꝑ non ordinatum ẽ effic̾e̾.
uel qͦd dispositum ẽ impedire. Nic hil enim labor hominiᷤᷤ
unuisis adicere potest ut amplius sit: qr iusta artificis
moderatio sic cuncta in ȩquitate disposuit. ut omne
quod sine eius cooꝑatione nititur. uniuersitatis ordi¬
nem deserens ad non esse potius moueat
nissemus ad ȩtͥnitatem. Restant enimadhuc
multa ⁊ plurima uoluuntur circanos.
& iterant᷑ rursum tempora orbẽ suum usquequaq: ut
non sit finis donec omĩa fuerint consummata. Sequitꝰ
quippe post mutabilitatẽ rerum. grauis confusio anime¬

Expanded text:
Omnia enim nutum sequuntur dispositionis supernae: neque Omnia enim nutum sequuntur dispositionis supernae: neque arbitrio humano temporum momenta subduntur, ut hoc, vel illud, eveniat; sed patitur legem homo in omnibus, sive volens ad meritum, sive nolens ad tormentum. Non igitur confidere debet homo in labore suo, neque in actis suis spem ponere, quasi possit ipse, vel quod desuper non ordinatum est efficere, vel quod dispositum est impedire. Nihil enim labor hominis universis adjicere potest, ut quid amplius sit: quia justa Artificis moderatio sic cuncta in aequitate disposuit, ut omne, quod sine ejus cooperatione nititur, universitatis ordinem deserens, ad non esse potius moveatunissemus ad aeternitatem! Restant enim, adhuc multa, et plurima volvuntur circa nos: et iterant rursum tempora orbem suum usquequaque, ut non sit finis, donec omnia fuerint consummata. Sequitur quippe post mutabilitatem rerum gravis confusio animo
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Tunc enim fugabit᷑ a nobis diabolus diuma uir¬
tute. ut non audeat p̃sumere adu̾sum nos: s territuᷤ
fugiat ⁊ abscedat in confusionem. Mundus qͦ: ipse
qui seuire incommotionib suis consueuerat pacabit᷑.
& carnis desideria sꝑu roborato sopientur. Lunc in tp̃r
pacis nr̃ȩ recortabimur tpr̃m antiquorũ qñ bellum
fuit: & non penitebimus tunc s letabimur ⁊ crultabimꝰ
ꝓ diebus in quib uidimus mala: ⁊ er it pax dulcis in
gratulatione p̃teritorũ laborum. Pt̾ hoc. tempiis bel¬
li ẽ. S tempus pacis. Qd habet amplius homo de labore
suo: Quid amplius habet quam bellum ⁊ pacẽ. dilectio¬
nem ⁊ odiũ: & uniu̾sa alia quȩ temporũ ꝓuentus ro¬
ta suȩ uolubilitatis educit: Non gͦ amplius habet
de labore suo quam bellum ⁊ pacẽ: qm̃ hoc labore suo ha¬
bere non potest. ut habeat solã pacem. Igitur nec labo¬
re suo pacem habet: sicut uoluntate sua bellũ non ht̃.

Expanded text:
onis. Tunc enim fugabitur a nobis diabolus divina vironis. Tunc enim fugabitur a nobis diabolus divina virtute, ut non audeat praesumere adversum nos; sed territus fugiat, et abscedat in confusionem. Mundus quoque ipse, qui saevire in commotionibus suis consueverat, pacabitur, et carnis desideria spiritu roborato sopientur. Tunc in tempore pacis nostrae recordabimur temporum antiquorum, quando bellum fuit, et non poenitebimus tunc: sed laetabimur, et exsultabimus pro diebus in quibus vidimus mala; et erit pax dulcis in gratulatione praeteritorum laborum. Propter hoc tempus belli est, et tempus pacis Quid habet amplius homo de labore suo? Quid amplius habet quam bellum et pacem, dilectionem et odium, et universa alia, quae temporum proventus rota suae volubilitatis educit? Non ergo amplius habet de labore suo quam bellum et pacem: quoniam hoc labore suo non potest, ut habeat solam pacem. Igitur nec labore suo pacem habet, sicut voluntate sua bellum non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
siguilun cutũ ꝑseuerandia eiũs suggestiones sus¬
ꝓsꝑa eius despicimus: ⁊ patient̾ adu̾sa toleramus. Car-¬
nem aut̃ iuncimus. si prauis eius desideriis non con¬
sentimus. S hostes semel uicti non statim cessant:
ut pax continuo esse possit. S temptant itm. ⁊ it̾m
moliunt᷑. & conantur quomͦ possunt:⁊ sepe quasi au¬
daces cum sint timidi. ipsi cum terrore impetum
faciunt ut ꝓbent quid sit animi in nobis: sepe insi¬
dias struunt & ꝓgrecliunt᷑ occulte ad explorandum.
⁊ celant se ⁊ uolunt esse occulti donec imꝓuisi suꝑue¬
niant. Linhis om̃ib ꝑicła multa oriunt᷑. ⁊ circum¬
spectio cotidiana ⁊ timor undiq ⁊ fit bellũ magnum
reantur a nobis. aut in nr̃am dicionẽ subiciantur.
Nam ⁊ hoc sine dubitatione ꝓueniet. si non defecerimus
a spe nr̃a & patientia bona: ut tandem pax plena ⁊ inte¬
gra restituatur post consummatũ laborẽ concertati¬

Expanded text:
s, si cum perseverantia ejus suggestiones suss, si cum perseverantia ejus suggestiones sustanter prospera ejus despicimus, et patienter adversa toleramus. Carnem autem vincimus, si pravis ejus desideriis non consentimus. Sed hostes semel victi non statim cessant, ut pax continuo esse possit; sed tentant iterum, et iterum moliuntur, et conantur quomodo possunt: et saepe quasi audentes, cum sint timidi, ipsi cum terrore impetum faciunt, ut probent quid sit animi in nobis; saepe insidias struunt, et progrediuntur occulte ad explorandum, et celant se, et volunt esse occulti, donec improvisi superveniant. Et in his omnibus pericula multa oriuntur, et circumspectio quotidiana, et timor undique: et fit bellum magnum, reantur a nobis aut in nostram ditionem subjiciantur. Nam, et hoc sine dubitatione proveniet, si non defecerimus a spe nostra et patientia bona, ut tandem pax plena et integra restituatur post consummatum laborem concertati
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum adu̾susmundũ. id ẽ homines ꝑu̾sos amato¬
res mundi pugnã sibi asseruit: qui se ephesi contͣ bes¬
tias pugnasse narrauit. Item adu̾sus carnẽ ꝓpͥam
pugnam sibi incessabilem esse testatur dicens. Sic
pugno non quasi aerem uerberans: s castigo corpus
meum ⁊ in seruiditẽ redigo ue forte cum aliis p̃di¬
cauerim ipse repbus efficiar. Tres sunt gͥ tyranni qui
contra nos erercitus suos ꝓducunt in p̃lium: ⁊ habent
singłi acies suas instruotas ad faciendũ bellũ anime.
iabolus siquidem adusus fidelẽ animam suggestionũ
agmina instruit: muntus ꝓsꝑa & adu̾sa ad nos suꝑan¬
dos ꝓducit: caro uͦ desiderioꝵ carnalium turbas exci¬
tans contra nos inp̃sium erurgit. S contra hos om̃s
opordet fidelẽ animam iurilit̾ decertare: ⁊ ad debellan¬
das adu̾se potestatis uires uircutum iacula d̾i ꝓtec¬
.tionemitinitã exerere. Diabolum quispe uincimꝰ.¬

Expanded text:
Rursum adversus mundum, id est homines perversos amatoRursum adversus mundum, id est homines perversos amatores mundi, pugnam sibi fuisse asseruit, qui se Ephesi contra bestias pugnasse narravit . Item adversus carnem propriam pugnam sibi incessabilem esse testatur, dicens: Sic pugno non quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo: ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Tres igitur sunt tyranni, qui contra nos exercitus suos producunt in praelium: et habent singuli acies suas instructas ad faciendum bellum animae. Diabolus siquidem adversus fidelem animam suggestionum agmina instruit: mundus prospera et adversa ad nos superandos producit: caro vero desideriorum carnalium turbas excitans, contra nos in praelium exsurgit. Sed contra hos omnes oportet fidelem animam viriliter decertare, et ad debellandas adversae potestatis vires, virtutum jacula, Dei protectione munitam, exercere. Diabolum quippe vincimu
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ⁊ odii: ut medio incedentẽsilimite neq suffoce¬
mus naturam dum culpã ꝑfei dintur: neq culpam
nutriamus qñ natura foueturh: qr hoc sine labo¬
re magno & lucta graui fiedonon potest. subiungit᷑
tempus belli ⁊ tp̃s pacis: ut stimibagnoscat homo. ⁊ qͥ
nemo sine pugna ad uicꝰ toramꝑuenit: ⁊ qr qui legi¬
time certat post adeptam uctoriã in pace requiescit
Iccirco enim post tempus belli p̃ paeis ponit᷑ ut qui¬
de concertationis pondere. frangapotẽrat: de pacis
dono consoletur. Tempus belliꝰ tempus pacis. Eres
paulus cognoniti⁊ qui pugnam se contra om̃s susce¬
pisse asseruit. Pugnã enim contra demones sibi parit̾
cum om̃ib fidelib iugem esse cestabat᷑ cum diceret.
Non enimẽ colluctatio nobis contra carnẽ ⁊ sanguinem:
s adu̾sum potestates ⁊ pͥncipatus: adu̾sum rectores
tenebrar harum. contra spũalia nequitiȩ in cȩlestibꝰ.

Expanded text:
tionis et odii, ut medio incedentes limite neque suffocetionis et odii, ut medio incedentes limite neque suffocemus naturam, dum culpam persequimur, neque culpam nutriamus, quando naturam fovemus. Sed quia hoc sine labore magno et lucta gravi fieri non potest, subjungitur: Tempus belli, et tempus pacis, ut simul agnoscat homo, et quod nemo sine pugna ad victoriam pervenit, et quod qui legitime certat, post adeptam victoriam in pace requiescit. Idcirco enim post tempus belli tempus pacis ponitur, ut qui concertationis pondere frangi poterat, de pacis dono consoletur. Tempus belli, et tempus pacis. Tres Paulus cognovit, qui pugnam se contra omnes suscepisse asseruit. Pugnam enim contra daemones sibi pariter cum omnibus fidelibus jugem esse testabatur, cum diceret: Non enim est nobis colluctatio contra carneres tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in coelestibus .
Abbreviated transcription (Latin):
aliut. ut quisq carnẽ suam ⁊ in his diligat quȩ infir¬
mitati sustentandȩ necessaria sunt: ⁊ odiat in his que
desideria praua exposcunt. Lempus itaq dilec̾tionis
⁊ tempus odii ẽ: qm̃ oportet nos quamdiu sub huuis
mortalitatis defectu uiuimus. ⁊ contradicꝰtionem
peccati in carne nr̃a portamus. magna adhibita discretio¬
ne pensare. qñ ⁊ fatiscentẽ naturam ꝑ compassionem
fouere debeamus ne concidat: ⁊ qñ rursum surgentem
in carne motũ utioꝵ. affligando p̃mere ne conualescat.
Scriptũ quippe ẽ. Nemo carnẽasitam odio habuit. Et
rursum dr̃. Carniscurã nẽfeceritis in desideriis. Uñ
patent ostendit᷑ qr ⁊ diligendã caro ẽ quantũ ꝑtinet
ad compassionẽ nature: ⁊ rursum quantũ ad castiga¬
tionem culpe specꝰtat odiendar Ĩquo qr magno discre¬
tionis moderamine opusẽ. tempus prescribitur dilec¬

Expanded text:
aliud: ut quisque carnem suam, et in iis diligat quae infiraliud: ut quisque carnem suam, et in iis diligat quae infirmitati sustentandae necessaria sunt, et oderit in iis quae desideria prava exposcunt. Tempus itaque dilectionis est, et tempus odii, quoniam oportet nos, quandiu sub hujus mortalitatis defectu vivimus, et contradictionem peccati in carne nostra portamus, magna adhibita discretione pensare, quando et fatiscentem naturam per compassionem fovere debeamus, ne concidat, et quando rursum surgentem in carne motum vitiorum affligendo premere, ne convalescat. Scriptum quippe est: Nemo carnem suam odio habuit . Et rursum dicitur: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Unde patenter ostenditur quod et diligenda caro est, quantum pertinet ad compassionem naturae: et rursum quantum ad castigationem culpae spectat, odienda. In quo quia magno discretionis moderamine opus est, tempus praescribitur dilec
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi. ⁊ tempus tadendi in tp̃r odii ut non detur sc̃m
canibus. neq margaritȩ ꝓiciantur añ porcos.s. ponat
iustus digitũ suꝑ osstium qñ dies mali sunt. ⁊ obmutes¬
cat cum consistid peecator adu̾sus eum:. nonne iõ iusti¬
cia uiuit interraut percores arguantur ⁊ ut conu̾¬
tantur iniqui ne pereant. Pyt̾ea ambigna sunt qr̃a:¬
qm̃ ipsoꝵ ẽ in incertum ꝑcurrere: Nichil tñsine cp̃r ẽ:
siue dilectio sit siue odium. Lempus enim habet dilec¬
tio: ⁊ tempus odium. Eui enim p̃cipitur ut priiũ dili¬
gat tanquam se ipsum: eidem dr̃ ut odiat sem& ipsum.
Unde constat qr qui dm̃ amat. sicut se cum in deo diligit
ꝓximum: sic contra dm̃ nec diligere nouit sem& ipsũ.
Tempus gͦ ẽ dilectionis ⁊ tp̃s odii: ut qui ꝑ deo studemus
inimicos diligere: cum causa dei leditur non p̃suma¬
mus & amicos amarenEst adhuc alia dilectio ⁊ odiũ

Expanded text:
loquendi, et tempus tacendi in tempore esse odii, ut non detur sanctum loquendi, et tempus tacendi in tempore esse odii, ut non detur sanctum canibus, neque margaritae projiciantur ante porcos , sed ponat justus digitum super os suum, quando dies mali sunt, et obmutescat, cum consistit peccator adversus eum: nonne ideo justitia venit in terram, ut peccatores arguantur, et ut convertantur iniqui, ne pereant? Propterea ambigua sunt m ipsorum est in incertum percurrere. Nihil tamen sine tempore est, sive dilectio sit, sive odium. Tempus enim habet dilectio, et tempus odium. Cui enim praecipitur ut proximum diligat sicut seipsum, eidem dicitur ut odiat semetipsum. Unde constat quod qui Deum amat sicut se, cum in Deo diligit proximum: sic contra Deum nec diligere novit semetipsum. Tempus ergo est dilectionis, et tempus odii, ut qui pro Deo studemus inimicos diligere, cum causa Dei laeditur, non praesumamus etiam amicos amare. Est adhuc alia dilectio, et odium