comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maculati: s eligunt᷑ ⁊ p̃destinant᷑
ut in consequenti uita ꝑ oꝑa atq
uirtutẽ scĩ ⁊ unmacłati fiant. Et
audet qͥsqͣm pꝰ huiꝰ cemodi senten¬
tiam nos origenis hereseos accusare :
Decem & octo fere anni st̃ ex quo istoᷤᷤ
dictaui libros. eo temꝑe quo orige¬
nis nom̃ florebat in mundo. quo
ꝑiarchon illiꝰ opus latinȩ aures ig¬
norabant. & tam̃ ꝓfessus sũ fidem
meam. & qͥd mn displiceret ostendi.
Ex quo etiã si in ceteris aliqͥd here¬
ticũ monstrare posset inunicus.
ñ tam dogmatũ ꝑuersoꝵ. quȩ &¬
hic & in alus libris sepe damnaui.
quã inꝓuidi tenerer erroris. Scd̾m¬
locũ quẽ mͥ ab eo rep̃hensũ fr̃ osten¬
dit. qr ualde fruiolus ẽ. & aꝑtã sui
p̃fert calũniam: ponã breuit᷑. In
eo testimonio uͥ paulus loquitur.
sedere eũ faciens ad dexterã suã in
cȩlestib suꝑ omnẽ pͥncipatũ ⁊ po¬
testatẽ. ⁊ uirtutem. ⁊ dominatio¬
nem. & om̃e nom̃ qd̾ nominat᷑

Expanded text:
maculati: sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera atque virtutes, sancti et immaculati fiant. Et audet quisquam post hujusmodi sententiam, nos Origenis haereseos accusare? Decem et octo ferme anni sunt, ex quo istos dictavi libros, eo tempore quo Origenis nomen florebat in mundo; quo περὶ Ἀρχῶν, illius opus, Latinae aures ignorabant: et tamen professus sum fidem meam; et quid mihi displiceret, ostendi. Ex quo etiam si in caeteris aliquid haereticum monstrare potuisset inimicus, non tam dogmatum perversorum, quae hic et in aliis libris saepe damnavi, quam improvidi tenerer erroris. ab eo reprehensum frater ostendit, quia valde frivolus est, et apertam sui praefert calumniam, ponam breviter. In eo testimonio ubi Paulus loquitur: Sedere eum faciens ad dexteram suam in coelestibus, super omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, et omne no
Abbreviated transcription (Latin):
onem cum ad ministroꝵ di offi¬
cia ꝑuenissem .&. de pͥncipatib ac
potestatib & uirtutib ac dũatio¬
nib drem. etiã hoc addidi. Neces¬
se ẽ ut subiectos habeant & tim̃teᷤ
se.c. seruientes sibi: & eos qui sua
fortitudine roborentur. Que distri¬
butiones officioꝵ ñ solũ in p̾senti¬
arũ. s etiã in futuro scło ert̃: ut ꝑ
singłos ꝑfectus ⁊ honores. ascensio
plũ t̾reni regis totamq palatu
descriptionẽ. ꝑ quã diuersa mi¬
nisterioꝵ di officia demonstrabã.
addidi. & putamꝰ dm̃ deoꝵ dñm

Expanded text:
rum Dei officia pervenissem, et de principatibus ac potestatibus et virtutibus ac dominationibus dicerem, etiam hoc addidi: « Necesse est, ut subjectos habeant, et timentes se, et servientes sibi, et eos qui a sua fortitudine roborentur. Quae distributiones officiorum, non solum in praesenti, sed etiam in futuro saeculo erunt: ut per singulos profectus et honores, ascensionplum terreni regis, totamque Palatii descriptionem, per quam diversa ministeriorum Dei officia demonstrabam, addidi: « Et putamus Deum, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ait paulus elegit nos ante con
stitucionẽ mundi. ut essemꝰ sci ⁊ in¬
maculati: s elegit nos ut eẽmꝰ sc̃i &
immacłati hoc ẽ qui scĩ &. imma¬
culati an tea ñ fuimꝰ ut postea es¬
semus. Qd̃ & de peccatorib ad me¬
liora conuersis dici pot .q. stabit il¬
la sententia. ñ iustificabit᷑ in cons¬
pectu tuo omĩs uiuens. id ẽ in tota
uersũ eũ facit. qͥ ante quã mundus
fieret animas dic̃ electas ẽẽ ꝓpt̃ scĩ¬
tatem. & nullũ uiciuĩ peccatoꝵ. Non
cnĩ ut ante iã diximꝰ eligunt᷑ paulꝰ

Expanded text:
enim aenim astitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati; sed, elegit nos ut essemus sancti et immaculati, hoc est, qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stabit illa sententia: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, id est, in tota versum eum facit, qui antequam mundus fieret, animas dicit electas esse propter sanctitatem et nullum vitium peccatorum. Non enim, ut ante jam diximus, eliguntur Pa
Abbreviated transcription (Latin):
plorationis nr̃e. in quo sc̃s consti¬
tutus orabat ut ad sedem pͥstinã
reu̾teretur dicens. heu mͥ qͥa in¬
colatus m̃s ꝓlongatus ẽ. habitaui
cũ habitantib cedar. multũ ꝑegͥ¬
nata ẽ anima mea. & apłs. miser
arer ego deliqui. & cetera his si¬
milia: quȩ longũ ẽ scribe. Animad¬
uerte qͥd dixerim. alius uͦ qͥ dm̃
re latissimã origenis disputatio¬
nem breui sermone comp̾hen¬
derim . &. lectori sensũ eiꝰ aperue¬
rim. atq ex eo occultus tͥ uideor¬
illius ẽẽ sectator. qr nichil ab eo
dictũ p̾termiserim: uide ne iccir¬
co hoc fecerum ut ur̃am calũnt¬
am declinarẽ. ne me diceretis
que ab eo st̃ fortiter dic̾tata ta¬
cuisse.&. illud in greco robustiꝰ
disputarem. Posui gͦ omĩa licet
breuiꝰ quȩ in greco repperi: ut ni¬
chil haberent discipłi eiꝰ noui
qd̾ latinoꝵ aurib ingererent. faciliꝰ
enĩ nota quã repentina contẽpnimꝰ.
Exposita aut̃ interp̾tatioe eiꝰ. quio
in fine capłi dixerim ausculta. Non

Expanded text:
ationis nostrae, in quo sanctus constitutus orabat, ut ad sedem pristinam reverteretur, dicens, Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est, habitavi cum habitantibus Caedar: multum peregrinata est anima mearer, ego peccavi , » et caetera his similia, quae longum est scribere. Animadverte quid dixerim: Alius vero, qui re latissimam Origenis disputationem brevi sermone comprehenderim, et lectori sensum ejus aperuerim; atque ex eo tibi occultus illius videor esse sectator, quia nihil ab eo dictum praetermiserim, vide ne hoc idcirco fecerim, ut vestram calumniam declinarem, ne me diceretis quae ab eo fortiter sunt dicta, tacuisse, et illum in Graeco robustius disputare. Posui ergo omnia, licet brevius, quae in Graeco reperi, ut nihil haberent discipuli ejus novi, quod Latinorum auribus ingererent. Facilius enim nota, quam repentina contemnimus. Exposita autem interpretatione ejus, quid in fine capituli dixerimus, ausculta: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ unũquẽq eligat. dic̃ an¬
te iusibiles creaturas celũ terrã
maria ⁊ omĩa que in eis st̃ fuis¬
se. alias inuisibiles creaturas. in
qͥb ⁊ animas que ob quasdam
causas soli deo notas deiecte st̃ in

Expanded text:
um unumquemque eligat, dicit ante visibiles creaturas, coelum, terram, maria, et omnia quae in eis sunt, fuisse alias invisibiles creaturas, in quibus et animas, quae ob quasdam causas soli Deo notas dejectae sin
Abbreviated transcription (Latin):
electionẽ ñ uixta origenem eoꝵ
diceremꝰ qui priꝰ fuerant. s ad di
p̾scientiã referremꝰ. Deniq diri
ni. Qd̃ aut̃ electos nos ut essem sc
ad p̾scientiam d̾i ꝑtinet distine¬
tio. cui omĩa futura iam facta st.
& origene dictante contͣria. nos
eccłasticũ sensũ secuti sumꝰ. Esꝙͥ
cõmentatoris officiũ ẽ multor¬

Expanded text:
electionem non juxta Origenem, eorum electionem non juxta Origenem, eorum diceremus, qui prius fuerant; sed ad Dei praescientiam referremus. Denique dixinquit, « electos nos, ut essemus sancti ad praescientiam Dei pertinet, cui omnia futura jam facta sunt, et Origene dicente contraria, nos Ecclesiasticum sensum secuti sumus. Et quia Commentatoris
Abbreviated transcription (Latin):
hereseos calumniam refutare. In
epła pauli ad ephesios tria orige¬
nes scriꝑsit uolumina. didunꝰ qͦq
⁊ apollinaris ꝓpͥa opꝰcula condide¬
rt. Quos ego uł transferens uł ii¬
tans: qͥd in ꝑlogo eiꝰdem oꝑis scͥpse¬
rim subiciam. Illud qͦ in p̾facio¬
ne cõmoneo. ut scias origene tria
uolumina in hanc epłam conscͥp¬
sisse. quẽ ⁊ nos exparte secuti sumꝰ.
apollinarẽ qͦ ⁊ didimũ qͦsdã com¬
mentariolos edidisse. e qͥb licet par¬
ca discerpsimus. & ñnulla qͦ nob̾
iudebantur adiecimꝰ. siue subtraxi
ri. si ego in grecis uoluminib
unde in latinũ uertisse me dixi¬
illud ostend̾e ñ potuero. crimenr
agnoscam: & meũ erit qd̾ alieni
ñ fuerit. Tam̃ ne rursũ uidear a¬
iullari. & hac excusationis stropha
gͣdũ ñ audere conferre. ponã ipsi
testimonia que uocant᷑ in crunen.
In pͥmo statim uolumine testimo¬
coram ipso. sic interp̾tati sumꝰ. ut

Expanded text:
haereseos calumniam refutare. In haereseos calumniam refutare. In Epistolam Pauli ad Ephesios, tria Origenes scripsit volumina. Didymus quoque et Apollinarius propria opuscula condidere. Quos ego vel transferens, vel imitans, quid in Prologo ejusdem operis scripserim, subjiciam: « Illud quoque in Praefatione commoneo, ut sciatis Originem tria volumina in hanc Epistolam conscripsisse, quem et nos ex parte secuti sumus: Apollinarium etiam, et Didymum quosdam Commentariolos edidisse. Ex quibus licet pauca, decerpsimus; et nonnulla quae nobis videbantur, adjecimus, sive subtraximri, si ego illud in Graecis voluminibus, unde in Latinum vertisse me dixi, ostendere non potuero, crimen agnoscam, et meum erit, quod alienum non fuerit. Tamen ne rursus videar cavillari, et hac excusationis stropha, gradum non audere conferre, ponam ipsa testimonia, quae vocantur in crimen.In primo statim volumine testimoulati coram ipso , sic interpretati sumus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
t qͦ tantam assumis auctoritatẽ.
ut de heretico inrem.de origenis
libris hereticoꝵ adulteria m̃tiariᷤ.
mͥ ñ licebit disputare de uerbis.
& in cõmentarior oꝑe batinos
docere qd ab hebreis didici: Nisi
lam. iam ñc̃ tͥ ostendem quid u¬
tilitatis habeat magistroꝵ limi¬
na terere. &. artem artificib dis¬
cere: & uideres quanta silua sit
apud hebreos ambiguoꝵ nomi
te muto: Reuolue aristotilem &
alexandrũ aristotelis uolumina
disserentẽ.&. qͣnta ambiguoꝵ sit
copia eoꝵ lectione cognosces: ut tã¬
dem desinas amicũ tuũ in eo rep̾¬
hende. qđ ne ꝑ somiũ qͥdem᷑ di¬
dicisti .S. quia paulinianus fr̃ m̾s de
cõmentariis ad ephesios quedã ab
eo rephensa narrauit & ꝑauca ex
his memorie tradidit. mnͥq ipsa de¬
monstrauit loca. ñ debeo subter¬
fugere. queso lectorem. ut si pau¬
lulũ in ꝓponendis & diluendis
criminib longior fuero. necessita¬
ti det ueniam. Non enĩ alterũ ac¬
cuso. s me nitor defende: & obiecta

Expanded text:
 tantam assumis auctoritatem, ut de haeretico martyrem, de Origenis libris haereticorum adulteria mentiaris: mihi non licebit disputare de verbis, et in Commentariorum opere Latinos docere, quod ab Hebraeis didici? Nisi lam, jam nunc tibi ostenderem, quid utilitatis habeat magistrorum limina terere, et artem ab artificibus discere: et videres quanta silva sit apud Hebraeos ambiguorum nomte mitto? Revolve Aristotelem, et Alexandrum Aristotelis volumina disserentem; et quanta ambiguorum sit copia, eorum lectione cognosces: ut tandem desinas amicum tuum in eo reprehendere, quod ne per somnium quidem ios. Sed quia Paulinianus frater meus, de Commentariis ad Ephesios quaedam ab eo reprehensa narravit, et pauca ex his memoriae tradidit, mihique ipsa demonstravit loca, non debeo subterfugere: quaesoque lectorem, ut si paululo in proponendis et diluendis criminibus longior fuero, necessitati det veniam. 477 Non enim alterum accuso; sed me nitor defendere, et objectam
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ẽ. Utriq scͥpta censoriã uirgulã
lectoris sentient. Tota illa epła qͣ
ꝓ me satisfactio contͣ hereticos &.
accusatior es meos dirigit᷑. qͥd ad
te. qui ⁊ ortodoxũ ⁊ laudatorem
meum ẽẽ te dicis. Si asꝑior sum
in hereticos . &. illoꝵ in publicum
strophas ꝑfero. letare inuectione
mea. ne si dolueris hereticus esse
udearis. Quando sine noie con¬
tra uitia scribit᷑: qui rascit᷑ accu¬
sator. sui ẽ. Prudentes hominis
fuerat etiã si dolebas dissimulare
conscientiã. & cordis nubilũ fron¬
tis serenitate discutere. Alioquin¬

Expanded text:
cium est. Utriusque scripta censoriam lectoris cium est. Utriusque scripta censoriam lectoris virgulam sentiant. Tota illa Epistola, qua pro me satisfacio, contra haereticos et accusatores meos dirigitur: quid ad te, qui et orthodoxum et laudatorem meum te esse dicis, si asperior sum in haereticos, et illorum in publicum strophas profero? Laetare invectione mea; ne si dolueris, haereticus esse videaris. Quando sine nomine contra vitia scribitur; qui irascitur, accusator sui est. Prudentis hominis fuerat, etiam si dolebat, dissimulare conscientiam; et cordis nubilum, frontis serenitate discutere. 12. Epi
Abbreviated transcription (Latin):
riarchon absq meo noĩe: recte que¬
rereris in rephensionẽ tuã a me
postea esse tͣnslatos. Nẽ aut̃ inuis¬
in quo a te laudando accusatus
sũ. Quã enĩ tu laudem uocas: õs
accusationẽ intelligunt. Conster
ap̃te qd̾ accusaueris: & ñ inclig¬
naberis qd responderem. Esto. u
bono animo scripseris & homo
innocens .⁊ amicus fidissimus. de
cuiꝰ nũquã egressum ẽ ore m̃da¬
tiũ. me nesci᷑ uulneraris. Qͥd ad
me qui ꝑcussus sũ: Hon iecirco
curari ñ debeo qͥa tu me bono a¬
nimo uulnerasti: Confossus iaceo
stridet uulnꝰ in pectore. candida pͥ¬
us m̃bra sanguine turpantur: &
tu mͥ dicas. noli manũ adhibere
uulneri. ne ego uidear te uulne¬
rasse: Quamiꝗͣ. ⁊ ipsa tuslatio ma¬
gis origenem quã te arguit: Su
enĩ emendasti que ab hereticis¬
aodita arbitratus es: ego ꝓdidi
qd̾ ab illo scͥptũ grecia uniuersa
condempnat. Qͥs rectuis arbitra¬
tus sit: nec meum nec tuũ uidi¬

Expanded text:
ρὶ Ἀρχῶν absque meo nomine, recte queρὶ Ἀρχῶν absque meo nomine, recte querereris in reprehensionem tuam a me postea esse translatos. Nunc autem injusesponsum, in quo a te laudando accusatus sum. Quam enim tu laudem vocas, omnes accusationem intelligunt. Constet apud te, quod accusaveris; et non indignaberis, quod responderim. Esto, tu bono animo scripseris, et homo innocens et amicus fidissimus, de cujus numquam egressum est ore mendacium, me 468 nescius vulneraris: quid ad me, qui percussus sum? Num idcirco curari non debeo, quia tu me bono animo vulnerasti? Confossus jaceo, stridet vulnus in pectore: candida prius sanguine membra turpantur, et tu mihi dicis: Noli manum adhibere vulneri, ne ego te videar vulnerasse? Quamquam et ipsa translatio magis Origenem quam te arguit. Tu enim emendasti quae addita ab haereticis arbitratus es. Ego prodidi, quod ab illo scriptum Graecia universa conclamat. Quis rectius arbitratus sit, nec meum, nec tuum judi
Abbreviated transcription (Latin):
te dicis: an qͥa ꝑiarchon origeniᷤ
libros pꝰ te transferre ausus sum:
⁊ int̾pretatio mea suggillatio pu¬
tatur oꝑis tui: Qͥd poteram face¬
re: Missa mͥ ẽ laudatio tua. id
ẽ accusatio mea. Tam fortiter
plireq me laudaueras: ut si tuiᷤ
laudib adquieuissem. om̃s me¬
hereticũ putarent. Uide qͥd ro¬
mane ad me epłe clausula tene¬
at. Purga suspiciones hominũ
⁊ conuince cͥminantẽ: ne si dis
taturus eosdẽ libros ausculta
quio scripserim. Hoc mͥ p̾stitert̃
nici mei. Non dixi amicus ne
te uiderer arguere: ut si tacuero
reus. si respondero inimicubue
¶ dicer.
Dura utraq conditio: s e duob eli¬
gam qd̾ melius ẽ. Si multas redin¬
tegrari potest: blasphenua ueniã
ñ meretur. Animadũtis inuito mͥ
i repugnanti onus hoc impositũ.:
⁊ futuram ex huiꝰcemodi oꝑe sunul¬
tatem. necessitatis excusatione cu¬
ratam. Si interp̃tatus eẽs libros pe¬

Expanded text:
te dicis? An quia περὶ Ἀρχῶν Origenis te dicis? An quia περὶ Ἀρχῶν Origenis libros post te transferre ausus sum, et interpretatio mea suggillatio putatur operis tui? Quid poteram facere? Missa mihi est laudatio tua, id est, accusatio mea. Tam fortiter me prolixeque laudaveras, ut si tuis laudibus acquievissem, omnes haereticum me putarent. Vide quid Romanae ad me Epistolae clausula teneat: « Purga suspiciones hominum, et convince criminantem; ne si disstaturus eosdem libros, ausculta quid scripserim: « Hoc mihi praestiterunt amici mei non dixi amicus meus, ne te viderer arguere ut si tacuero, reus; si respondero, inimicus judicer. Dura utraque conditio, sed e duobus eligam quod levius est. Simultas redintegrari potest: blasphemia veniam non meretur . Animadvertis invito mihi et repugnanti hoc onus impositum; et futuram ex hujuscemodi opere simultatem, necessitatis excusatione curatam? Si interpretatus esses libros πε
Abbreviated transcription (Latin):
Auminia. Laulaui eusebiũ in eccłiuas¬
tica hystoria. in digestione tempe¬
rum. in descriꝑtoone sc̃e terre. &. ha
ipsa opuscula in latinũ uertens. me
lingue homunib dedi. Num ex eo
arrianus sũ quia eusebiꝰ qui hos
libros conclidit arrianus ẽ: Si au¬
sus fueris me hereticũ dr̃e. mem̃to
tue me ẽẽ testaris. Simulq obscrts
ut amicũ qͦncdã tuũ expostulan¬
tem pariter patienter audias. Con¬
tra alios digladiaris. aut facis
calumniam. aut pateris. Quos ac¬
cusas ⁊ a quib accusaris: ordi¬
nis tui st̃. Recte. an ꝑperam. uos
uideritis. Michi etiam uera accu¬
satio contra fr̃em displicet. Hec
rep̾hendo ceteros. s dico qd ipse
seꝑaratus. quid peccaui inte. qͥd
cõmerui. An quia origenisten me
ñ ẽẽ respondi. Num qͥd defensio
mea accusatio tua ẽ: & tu si ñ
es origenistes uł non fuisti: credo
iuranti. Si fiusti: suscipio penitẽ¬
.tem. Qͥd doles: si id sũ qd̾ tu esse

Expanded text:
calumnia. Laudavi Eusebium in Ecclesiascalumnia. Laudavi Eusebium in Ecclesiastica Historia: in digestione Temporum: in descriptione sanctae Terrae; et haec ipsa opuscula in Latinum vertens, meae linguae hominibus dedi. Num ex eo Arianus sum, quia Eusebius qui hos libros condidit, Arianus est? Si ausus fueris 467 me haereticum dicere, memento tuae me esse testaris: simulque obsecro, ut amicum quondam tuum expostulantem patienter audias. Contra alios digladiaris, aut facis calumniam, aut pateris. Quos accusas, et a quibus accusaris, ordinis tui sunt: recte an perperam, vos videritis. Mihi etiam vera accusatio contra fratrem displicet: nec reprehendo alios, sed dico quid ipse separatus quid peccavi in te? quid commerui? An quia Origenisten me non esse respondi? Numquid defensio mea, accusatio tua est? Et tu si non es Origenistes, vel non fuisti, credo juranti; si fuisti, suscipio poenitentem. Quid doles, si id sum, quod esse
Abbreviated transcription (Latin):
monia plurimoꝵ palmodiam
tesichori more cantato. Melius
ẽ te penitere fac̾ti tui. qͣm ⁊ mar¬
tẏrem in calumnia. ⁊ deceptos
errore ꝑsistere. Nec erubescas de
ininutatioẽ sententie. Non es tante
auctoritatis ⁊ fame: ut errasse te pu¬
deat. Imitare me quẽ plurimum
amas. sinc quo nec uiuere nec mo¬
ri potes: & mecũ clamita que ego¬
a te laudatus in defensione ma sũ
supra menuni in sexto libro. tesa¬
nologias origenois hoc idẽ obicit
nem scribe: qͥ hec ⁊ hec de origenis
loci ꝓ m̃re loqui. Neq enĩ om̃ia in
locis om̃ib disserenda st̃. Nẽ tetigiss
sufficiat hoc ab arriano homine
obici clarissimo ⁊ eloquentissimo
martyri: qđ tu mn me ⁊ amicus lau¬
das ⁊ offensus accusas. Habes occasi¬
ouem .⁊ de p̾senti loco si uelis mͥ ca¬
lumniam struere: cur nc̃ eusebio
detraham. quẽ in alio loco ante lau¬
daui. Alterũ quidẽ nom̃ eusebii: s
eade̾ que suꝑ origenis uocabulo ea

Expanded text:
monia plurimorum, palinodiam monia plurimorum, palinodiam Stesichori more cantato. Melius est te poenitere facti tui, quam et martyrem in calumnia, et deceptos in errore persistere. Nec erubescas de commutatione sententiae: non es tantae auctoritatis et famae, ut errasse te pudeat. Imitare me, quem plurimum amas, sine quo nec vivere, nec mori potes: et mecum clama, quae ego laudatus a te in defensione mei supra memini, in sexto libro ἀπολογίας Origenis, hoc idem objicit nem scribere, qui haec et haec de Origenis loci pro martyre loqui: neque enim omnia in locis omnibus disserenda sunt. Nunc tetigisse sufficiat hoc ab Ariano homine objici clarissimo et eloquentissimo martyri, quod tu in me et amicus laudas, et offensus accusas. Habes occasionem et de praesenti loco, si velis, mihi calumniam struere, cur nunc et Eusebio detraham, quem in alio loco ante laudavi? Alterum quidem nomen Eusebii; sed eadem quae super Origenis vobabulo est
Abbreviated transcription (Latin):
tis epłis quas ad amicos forte mit¬
tebat. intantũ se humilitate deie
legebat studiosissime. & in eoꝵ.
mẽditatione uigiter u̾sabatur. De¬
fensior origenis ⁊ laudator pam¬
phili dicit p̾amphilũ nichil om̃i¬
no scͥpsisse. nec ꝓprii quicquã con¬
didisse sermonis. &. hoc dicit iã
pamphilo martyrio coronato.
ne habeas suffugiũ post elitos ab
toritas: quẽ putant a mr̃e p̃dica¬
tũ. Qͥd facient epłe theophili ep̃i.
qͥd pape anastasii in toto orbe
hereticũ ꝑsequentes: cũ liber tu¬
us sub nomine pamphili editꝰ.
opponatur: Qd̾ fecisti in lihriᷤᷤ
ꝑiarchon. hoc facito ⁊ in isto uo¬
siliũ amici. Non te peniteat ar¬
tis tue. Uel dicito tuũ ñ eẽ. uł ab
eusebio prb̃ro depͣuatũ. Unde tͥ¬
ꝓbari poterit qd̾ ate translatũ
sit: Non manus tua tenetur.
ñ tante es eloquentie ut nullus
te possit imitari. Aut certe si res
ad ꝓbationẽ uenerit. ⁊ impu¬
dentiam frontis oppresserint testi¬

Expanded text:
tis epistolis, quas ad amicos forte mittis epistolis, quas ad amicos forte mittebat; intantum se humilitate dejecum legebat studiosissime, et in eorum meditatione jugiter versabatur. fensor Origenis, et laudator Pamphili, dicit Pamphilum nihil omnino scripsisse, nec proprii quidquam condidisse sermonis. Et hoc dicit jam Pamphilo martyrio coronato, ne habeas suffugium post editos ab toritas, quem putant a Martyre praedicatum. Quid facient epistolae Theophili episcopi? quid papae Anastasii in toto orbe haereticum persequentes, cum 466 liber tuus sub nomine Pamphili editus opponatur? Quod fecisti in libris περὶ Ἀρχῶν, hoc facito et in isto vosilium amici, non te poeniteat artis tuae: vel dicito, tuum non esse, vel ab Eusebio presbytero depravatum. Unde probari tibi poterit, quod a te translatum est? Non manus tua tenetur: non tantae es eloquentiae, ut nullus te possit imitari. Aut certe si res ad probationem venerit, et impudentiam frontis oppresserint testi
Abbreviated transcription (Latin):
nimi fuisse dicam amice simpli¬
mris nom̃ uponere. & ignaros
sub auctoritate testis xp̃i origenis
facere defensores: Pro eruditione
qua polles .ꝙ inclitus sẏgrateis in
occidente laudaris. ita ut croyfeũ
te om̃s tue partis nomnent. Non
reor te ignorasse eusebu singtama.
⁊ pamphilũ mrẽm nichil omni¬
no oꝑis condidisse. Ipse enĩ euse¬
bius amator ⁊ p̾co ⁊ contub̾nialis
pamphili. tres libros scribit elegan¬
tissimos uitam pamphili conti¬
nentes. In quib cũ cetera nuris
laudib p̃dicaret. hunulitatemq
eiꝰ ferret in cęlum: etiam hoc in ter¬
cio libro addidit. Quis studiosoꝵ
amicus ñ fuit pamphili: Si qͦs
uidebat ad uictũ necessarus indi¬
gere:p̃bebat large que poterat.
sͦ cͥpturas qͦq sc̃as non ad legendũ
tantũ s ad habendũ tribuebat.
ꝓmptissime.: nec solũ uiris. s & fe¬
minis qͥs uidisset lectioni deditas.
Unde ⁊ multos codices p̃parabat.

Expanded text:
nimi fuisse dicam, amice simplinimi fuisse dicam, amice simpliyris nomen imponere, et ignaros sub auctoritate testis Christi, Origenis facere defensores? Pro eruditione qua polles et inclytus συγγραφεὺς in Occidente laudaris, ita ut κορυφαῖον te omnes tuae partis nominent, non reor te ignorasse Eusebii σύνταγμα, et Pamphilum martyrem nihil omnino operis condidisse. Ipse enim Eusebius amator et praeco et contubernalis Pamphili tres libros scripsit elegantissimos, vitam Pamphili continentes: in quibus cum caetera miris laudibus praedicaret, humilitatemque ejus ferret in coelum, etiam hoc in tertio libro addidit: « Quis studiosorum amicus non fuit Pamphili? Si quos videbat ad victum necessariis indigere, praebebat large quae poterat. Scripturas quoque sanctas non ad legendum tantum, sed et ad habendum, tribuebat promptissime. Nec solum viris, sed et feminis, quas vidisset lectioni deditas. Unde et multos codices praeparabat,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndã signifer fictionis. pro ori¬
gene scͥpsit. latissimũ ⁊ elaborati¬
simũ opus. &. multis testimonuᷤᷤ
approbrauit origenẽ uixta se ca¬
tholicũ. id ẽ uirta nos arrianum.
ẽẽ. Hoꝵ tu pͥmũ librũ uertis sub
nomuine mr̃is. & miram᷑ si me ho¬
munculũ parui p̃cii origenis lau¬
datorem uelis. cum martyri ea¬
luniam feceris: Paucisq de fi
sciebas displicitura romanis.
cetera usq ad finem integra di¬
nusisti: hoc idem faciens in apo¬
logia quasi pamphili. qd̃ in ori¬
genis ꝑiarchon translatione fe¬
cisti. Si iste pamphili liber ẽ de
sex libris: quis erit pͥmus eusebii:
In ipso uolumine qđ tu pam¬
phili simulas: sequentiũ libroꝵ
facta mentio ẽ. In scd̃o qͦ ⁊ in
reliquis dicit eusebiꝰ qͥn in pͥmo
libro ante iam dixerit. & qd̾ eadẽ
repetere ñ debeat. Si totum opꝰ
pamphili ẽ: cur reliquos libos
non transfers: Si alteriꝰ. cur nom̃
imnutas: Taces. ipse res locuntur:

Expanded text:
quondam signifer factionis, pro Oriquondam signifer factionis, pro Origene scripsit, latissimum et elaboratum opus; et multis testimoniis approbavit, Origenem juxta se catholicum, id est, juxta nos Arianum esse. Horum tu primum librum vertis sub nomine martyris. Et miramur, si me homunculum parvi pretii, Origenis laudatorem velis, cum martyri calumniam feceris? Paucisque testisciebas displicitura Romanis, caetera usque ad finem integra dimisisti; hoc idem faciens in Apologia, quasi Pamphili, quod et in Origenis περὶ Ἀρχῶν translatione fecisti. Si iste Pamphili liber est, de sex libris quis erit primus Eusebii? In ipso volumine, quod tu Pamphili simulas, sequentium librorum facta mentio est. In secundo quoque et reliquis dicit Eusebius, quod in primo libro ante jam dixerat, et quod eadem repetere non debeat. Si totum opus Pamphili est, cur reliquos libros non transfers? Si alterius, cur nomen immutas? Taces; ipsae res loquuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
chil mutare de uero. Ad hoc enĩ
interp̃tabar: ut male interp̾tata
conuincerem. Putatis me int̾pre¬
tem: ꝓditor fui. Prodidi hereticũ:
ut eccłam ab heresi uindicarem.
Cur origenem in quibdã ante lau¬
ostendit. ñc sola interp̃tationis me¬
e causa redditur. que cum pieta¬
tis habeat uoluntatem. ñ debeo
impietatis argui: ꝓdens impiũ
qd̃ quasi pium̾ eccłiis tradebatur.
sarius c̾riminat᷑ in latuiũ uerte¬
ram. & multa de thomis: numꝗͥ
roma cõmota ẽ. Qͥd necesse erat
latinis aurib tradere qd detęsta¬
tur grecia.: qd orbis accusat. Ego
ꝑ tot annos tam multa conuer.¬
tens. numquã scandalo fui: tu ad̾
primũ ⁊ solũ opus ignotus prui.
temeritate factus es nobilis. Docet
ipsa p̃facio &. pamphili mr̃is li¬
brũ ꝑ defensione origenis a te eẽ
tussatũ : & hoc agis totis uirib ut
cuiꝰ fidem martyr ꝓbat eccła ñ
refutet. Sex libros ut ante iam di¬
ri eusebius cesariensis ep̃c arriane

Expanded text:
hil mutare de vero. Ad hoc enim hil mutare de vero. Ad hoc enim interpretabar, ut mala interpretata convincerem. Putatis me interpretem? Proditor fui: prodidi haereticum, ut Ecclesiam ab haeresi vindicarem. Cur Origenem in quibusdam ante lauostendit liber. Nunc sola interpretationis meae causa redditur, quae cum pietatis habeat voluntatem, non debeo impietatis argui, prodens impium, quod quasi pium Ecclesiis tradebatur sarius criminatur, in Latinum verteram, et multa de tomis. Numquam Roma commota est. Quid necesse erat Latinis auribus tradere, quod detestatur et Graecia, quod orbis accusat? Ego per tot annos tam multa convertens, nunquam scandalo fui. Tu ad primum et solum opus, ignotus prius, temeritate factus es nobilis. Docet ipsa Praefatio, et Pamphili martyris librum pro defensione Origenis a te esse translatum. Et hoc agis totis viribus, ut cujus fidem martyr probat, Ecclesia non refutet. Sex libros ut ante jam dixi Eusebius Caesariensis episcopus, Arianae
Abbreviated transcription (Latin):
clesie traheret. Ego aut̃ me tan¬
tũ defendisse contentus. in libriᷤ
ꝑiarchon simplicit̾ qd in greco
habebatur expressi: non ut crede¬
ret lector his que int̾pretabar.
s ne cred̾et illis que tu ante tͣns¬
tuleras. Duplex in oꝑe meo uti¬
litas fuit: dũ & hereticus auctor.
ꝓditur. & non uerus interpres ar¬
guit᷑. Ac ne quis putaret his cõ¬
sentire que uerteram: int̾pre
auctoris continet: scda uituꝑatio¬
nem. Illa lectorem ꝓuocat ad cre¬
dendum. ista ad non credendũ
monet. Ibi & ego inuitus lauda¬
tor assumor: hic intantũ ñ lau¬
do quem transfero. ut cogar accu¬
sare laucdantem. E adem res. ñ
eadem m̃te ꝑfecta ẽ: ummo unũ
iter diuersos exitus habuit. Alius¬
tulit que erant. dicens ab hereti¬
cis deprauata .&. addidit que ñ
eraut. asserens ab eodem in locis
alus disputata: qđ nisi ipsamon
strauerit unde transtulisse se dic̃.
ꝓbare ñ poterit. mͥ studii fuit ni¬

Expanded text:
clesiae traheret. Ego autem memet tanclesiae traheret. Ego autem memet tantum defendisse contentus, in libris περὶ Ἀρχῶν simpliciter quod in Graeco habebatur expressi: non ut crederet lector his quae interpretabar; sed ne crederet illis, quae tu ante transtuleras. Duplex in opere meo utilitas fuit, dum et haereticus auctor proditur, et non verus interpres arguitur. Ac ne quis me putaret his consentire quae verteram, interpretAuctoris continet: secunda vituperationem. Illa lectorem provocat ad credendum; ista ad non credendum movet. Ibi et ego invitus laudator assumor; hic intantum non laudo quem transfero, ut cogar accusare laudantem. Eadem res non eadem mente perfecta est; immo unum iter diversos exitus habuit. Abstulit quae erant, dicens ab haereticis depravata; et addidit quae non erant, asserens ab eodem in locis aliis disputata: quod nisi ipsa loca monstraverit, unde transtulisse se dicit, probare non poterit. Mihi studio fuit ni
Abbreviated transcription (Latin):
exaggerata ⁊ firmiora posuisse.
ut qͣui in trinitate catholicum
legerat. in aliis hereticũ ñ caueret.
Alius forsitan qui ñ eẽt amicus euis
diceret. Aut totũ muta qd̃ malũ ẽ.
aut totũ ꝓde qd optimũ putas. Si
ꝓpt̃ simplices noxia queq detrun¬
eas.&. ea que ab hereticis addita si¬
mulas in ꝑegrinũ ñ uis transfer¬
re sermonem: cede quicqͥd ẽ noxi¬
um. Sin aut̃ ueritatis fidẽ in tͣns¬
latione conseruas: cur alia mu¬
tas . & alia dimittis intacta: Quã¬
quã aꝑta confessio ẽ in eodẽ ꝓlo¬
go em̃dasse te praua: ⁊ optim̾a re¬
liquisse. Erquo ñ int̾pretis liber¬
tate s scriptoris auctoritate reti¬
neberis. si quid in his que uertis¬
ti hereticũ comꝑbetur: &. mani¬
festissimi criminis argueris. ic¬
circo te ueneni calicem circũlini¬
cedo uirus pessimũ tegeret. Hec
⁊ multo his duriora inimicus
diceret: & te ñ interp̾tem mali o¬
peris. s astipulatorem in ius ec¬

Expanded text:
exaggerata et firmiora posuisse: exaggerata et firmiora posuisse: ut qui in Trinitate catholicum legerat, in aliis haereticum non caveret. 7. Alius forsitan, qui non esset amicus ejus, diceret: aut totum muta, quod malum est: aut totum prode, quod optimum putas. Si propter simplices noxia quaeque detruncas, et ea quae ab haereticis addita simulas, in 463 peregrinum non vis transferre sermonem, cedo quidquid est noxium. Sin autem veritatis fidem in translatione conservas, cur alia mutas, et alia dimittis intacta? Quamquam aperta confessio est in eodem Prologo, emendasse te prava, et optima reliquisse. Ex quo non interpretis libertate, sed scriptoris auctoritate teneberis, si quid in his quae vertisti, haereticum comprobetur; et manifesti criminis argueris, idcirco te veneni calicem circumlinecedo, virus pessimum tegeret. Haec et multo his duriora inimicus diceret: et te, non ut interpretem mali operis, sed ut astipulatorem in jus Ec
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sectatores eiꝰ. cerealiaq arma
expediunt fessi rerũ. quare pe¬
riarchon libros origenis noxios
⁊ eccłiastice fidei repugnantes
in lacinũ sermonem uerterim.
Ad qd̾ breuis ⁊ succincta respon¬
sio ẽ. Tue me fr̃ pãmachi ⁊ tuoꝵ.
littere compulert̃. dicentes ab
alio fraudulenter ẽẽ tͣnslatos. &
int̾polata nonnulla. q addita ł
mutata. Ac ne parum epłis habe¬
rem fidem: misisti exemplaria
ciꝰdem tͣnslationis cũ p̾faciuncła
laudatrice mea. Que cum legissẽ.
contulissemq cũ greco: ilico ani¬
maduerti que origenes de patre
⁊ filio ⁊ sp̃u sc̃o impie dixerat.
.& que romane aures ferre ñ po¬
terant. in meliorem partem ab
int̾prete cõmutata: cetera autem
doginata. de angłoꝵ riuna. de ani¬
marũ laꝑsu. de resurrectionis p̃sti¬
giis. de mundo uł int̾ mundis e¬
pycuri. de resurrectionis omni¬
um inequali statu. & multo his
deteriora quȩ longũ ẽ texere. uł
origenis aꝑtissimꝰ ꝓpugnator ẽ

Expanded text:
 sectatores ejus, cerealiaque arma Expediunt fessi rerum , quare περὶ Ἀρχῶν libros Origenis noxios, et Ecclesiasticae fidei repugnantes, in Latinum sermonem verterim. Ad quos brevis et succincta responsio est: Tuae me, frater Pammachi, et tuorum litterae compulerunt, dicentes illos ab alio fraudulenter esse translatos, et interpolata nonnulla, et vel addita vel mutata. Ac ne parvam Epistolis haberem fidem, misistis exemplaria ejusdem translationis, cum praefatiuncula laudatrice mea. Quae cum legissem, contulissemque cum Graeco, illico animadverti quae Origenes de Patre et Filio et Spiritu Sancto impie dixerat: et quae Romanae aures ferre non poterant, in meliorem partem ab interprete commutata. Caetera autem dogmata, de Angelorum ruina, de animarum lapsu, de resurrectionis praestigiis, de mundo, vel intermundiis Epicuri, de restitutione omnium in aequalem statum, et multo his deteriora: quae longum esset retexere, vel Origenis apertissimus propugnator est,
Abbreviated transcription (Latin):
satorem que obiecta st̃ retorqͥbo.
& ostendam qđ hucusq silentiũ
modestie fuerit. ñ male conscien¬
iudiciũ purgatũ me ẽẽ uolui. &.
gͣuissimũ inter amicos crim̃ re¬
fellere: ne pͥor lesisse uidear. qͥ &.
uulueratus nequaꝗͣ. contra ꝑcuᷤ¬
sorem tela direxi: s meo tantũ:
uulneri agnoui mnanũ. Quent
obsecro ut absq p̾uidicio ꝑsona¬
siuit. nec lesisse contentus quasi
aduersũ elinguem. semꝑq taci¬
turũ tres elucubrauit libros. &
angitesseis marcionis de meis o¬
pusculis fabricatus ẽ. Gestit aru¬
nus. & illius repente doctrinã
⁊ meam insperatam uecordiam
cognoscere. Fortasse breui tẽpore
scire nullus putabat. subitũ elo¬
quentie flumen ostendet. Sie
pat̾ ille ds faciet.: sic magnus iħe
incipiet conferre manũ. Quãuiᷤ
limauerit accusationis sue has¬
tas. & totis aduersũ nos iitorse
tore qd scuto circũdabit teꝰ ueri¬
tas eiꝰ .&. cũ psalmista cantare

Expanded text:
satorem quae sunt objecta retorquebo: satorem quae sunt objecta retorquebo: et ostendam quod hucusque silentium modestiae fuerit, non male conscienjudicium purgatum me esse volui, et gravissimum inter amicos crimen refellere, ne prior laesisse videat, qui et vulneratus nequaquam contra persecutorem tela direxi; sed meo tantum vulneri admovi manum. Quem obsecro, ut absque praejudicio personasivit. Nec laesisse contentus, quasi adversus elinguem semperque taciturum, tres elucubravit libros, et ἀντιθέσεις Marcionis de meis opusculis fabricatus est. Gestit animus, et illius repente doctrinam, et meam insperatam vecordiam 462 cognoscere. Fortasse brevi tempore uod illum scire nullus putabat, subitum eloquentiae flumen ostendet. Sic pater ille Deum faciat: sic magnus Iesus . Incipiat conferre manum. Quamvis libraverit accusationis suae hastas, et totis adversum nos viribus torem, quod scuto circumdabit nos veritas ejus; et cum Psalmista cantare
Abbreviated transcription (Latin):
tinus int̾pres inueniet. fidc̃ suã
quã uocat. eam ne qua romana
pollet eccła: an illam que in ori¬
genis uoluminib continetur:
Si romanã responderit. gͦ nos ca¬
tholice sumꝰ: qͥ nichil de origenis
errore tͣnstulimꝰ. Sin aut̃ origens
blasphemia fides illius ẽ: dum mͥ
inconstantie crim̃ impingit. se
hereticũ ꝓbat. Suie bene credit
laudator m̃s. confessione sua me
assumit in sociũ: siue male. osten¬
dit me ideo ante laudatũ. qͥa par¬
ticipem sui putabat erroris. Sed
aduersum libros illos qui ꝑ angu¬
los garriunt & furtiua accusat¬
one me mordent. cũ editi fuerĩt
⁊ de tenebris ad lum̃ ꝓcesserint.
atq ad nos uł studioᷤ frm̃ uł te
meritate emuloꝵ potuerint ꝑue¬
nre.: respondere conabor.Neq
enĩ mannoꝑe fornudandi st̃
qͦs metuit auctor. suus ꝓdere. &
tantũ confederatis legendos esse
decreuit: Tunc aut̃ cognoscam
crim̃ aut diluam. aut in accu¬

Expanded text:
tinus lector inveniet. Fidem suam tinus lector inveniet. Fidem suam quam vocat? Eamne qua Romana pollet Ecclesia? an illam, quae in Origenis voluminibus continetur? Si Romanam responderit, ergo Catholici sumus, qui nihil de Origenis errore transtulimus. Sin autem Origenis blasphemia, fides illius est: dum mihi inconstantiae crimen impingit, se haereticum probat. Sive bene credit laudator meus, confessione sua me assumit in socium; sive male, ostendit me ideo ante laudatum, quia participem sui putabat erroris. Sed adversus illos libros, qui per angulos garriunt, et furtiva accusatione me mordent, cum editi fuerint, et de tenebris ad lucem processerint, atque ad nos vel studio fratrum, vel temeritate aemulorum potuerint pervenire, respondere conabor. Neque enim magnopere formidandi sunt, quos metuit auctor suus prodere, et tantum confederatis legendos esse decrevit. Tunc aut agnoscam crimina, aut diluam, aut in accu
Abbreviated transcription (Latin):
latione origenis nefaria dogina¬
ta. de quo in p̾faciuncula lauda¬
tionis sue dixerat. Sequar regu¬
uiri cuiꝰ supͣ fecimus mentionem.
qͥ cũ ultra .lxx. libellos origenis qͦs
omeliticos appellauit. aliquantos
etiam de thomis in apłm seͥptis
transtulisset in latinũ. in quib cũ
aliquanta offendicula inuenian¬
tur in greco. ita elimauit omĩa
interp̃tando atq purgauit. ut
nichil in illis qͦd̾ a fide nr̃a discre¬
rib discipline tam̃ regulis in qͣntũ
ius ẽ simplicitas xp̃iana auctoris
sui caracterem ꝓbant. Aliud ẽ si¬
& ista eusebuis dep̾uauit accusa¬
tor origenis. meiq studiosus. In
uno atq eodem oꝑe &. illum ⁊ me
uel errasse uł bene sensisse testatꝰ ẽ.
Non pot̾ nc̃ me inimicus hereticũ
dicere. quẽ a fide sua dudũ ñ dis¬
crepare p̾fatus ẽ. Simulq & hoc
ab eo quero qͥd sibi uelit sermo
moderatus ⁊ dubius. Nichil inqͥt
in illis qd a fide tira discrepet la¬

Expanded text:
latione Origenis nefaria dogmalatione Origenis nefaria dogmata, de quo in Praefatiuncula laudationis suae dixerat: « Sequar reguviri, cujus superius fecimus mentionem: qui cum ultra septuaginta libellos Origenis, quos Homiliticos appeetiam de tomis in apostolum scriptis transtulisset in Latinum, in quibus cum aliquanta offendicula inueniantur in Graeco, ita elimauit omnia interpretando atque purgauit, ut nihil in illis, quod a fide nostra discreiribus, disciplinae tamen regulis, in quantum jus est, 461 simplicitas Christiana, auctoris sui characterem probant. Aliud est, si ista Eusebius depravavit, et accusator Origenis, meique studiosus, in uno eodemque opere et illum et me vel errasse, vel bene sensisse testatus est. Non potest me nunc inimicus haereticum dicere, quem a fide sua dudum non discrepare praefatus est. Simulque et hoc ab eo quaero, quid sibi velit sermo moderatus et dubius? Nihil, inquit, in illis quod a fide nostra discrepet, La
Abbreviated transcription (Latin):
tatam ab eo faciem atq ut ita dicã
heretico fetore consꝑsam. ne sim¬
plici quidẽ aqua diluerem. ne
ille mͥ fecisse putaret᷑ inuiriam.
Hec uox nec hominis ẽ. nec ad ho¬
minem: aꝑte amicũ petere. &.
crimina eiꝰ sub ꝑsona laudatoris
exponere. Et illi ne hoc quidẽ libe¬
rũ dereliqui ut se catholicũ probet.
⁊ laudationẽ heretici quȩ illi obi¬
citur. ñ de assensu hereseos s de in¬
genii extitisse ammiratiõe respon¬
deat. Placuerat ei siue ut ipse uide
ri uult compulsus erat in latinã
linguã uertere qđ nolebat: qͥd ue¬
cesse̾ fuit me latentẽ &. tantis mariꝰ
rere questioni .&. opponere inui¬
die plurimoꝵ ut plus mͥ laudan¬
Nsc̃ qͦq quia renui laudatorem᷑ et
uerso stilo docui me ñ esse qd̾ meuᷤᷤ
necessariꝰ p̾dicauit: dicit᷑ furere.
⁊ tres contͣ me libros uenustate at¬
tica texuisse. eadẽ accusans que an¬
te laudauerat.&. obiciens mn ĩ tran¬

Expanded text:
lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam lutatam habeo faciem, atque ut ita dicam haeretico fetore conspersam, ne simplici quidem aqua diluere, ne ille mihi fecisse putaretur injuriam. Haec vox nec hominis est, nec ad hominem, aperte amicum petere, et crimina ejus sub persona laudatoris exponere: et illi ne hoc quidem liberum derelinqui, ut se catholicum probet, et laudationem haeretici, quae illi objicitur, non de assensu haereseos, sed de ingenii exstitisse admiratione respondeat. Placuerat ei, sive ut ipse vult videri, compulsus erat in Latinam linguam vertere, quod nolebat. Quid necesse fuit me latentem, et tantis maris rere quaestioni? opponere invidiae plurimorum, ut plus mihi laudan? Nunc quoque quia renui laudatorem, et verso stylo docui me non esse, quod meus necessarius praedicavit, dicitur furere, et tres contra me libros venustate Attica texuisse: eadem accusans, quae ante laudaverat, et objiciens mihi in trans
Abbreviated transcription (Latin):
tate qua amicũ nescius accusauit.
illos ignorasse iuret. & qͥs ei cre¬
det uiro eruditissimo. &. qui tan¬
tam habeat scientiã scͥptoꝵ uete¬
rum ⁊ maxime grecoꝵ ut dum
ꝑegrina sectatur. pene sua ami¬
serit: ut recentissime memorie
uiros ⁊ latinos nesciat. Ex quo
apparet ñ tam me ab eo laudatũ
quã illos ñ accusatos. ut siue illa
laus ẽ. ut stultis ꝑsuadere conat᷑.
siue accusatio. ut ego ex uulneris
mei dolore sentio: nec in laude
haberem equaliũ głam. nec in
uituꝑatiõe solatiũ. Teneo epłas
ur̃as quib accusatũ me ẽẽ scribi
tis. & hortainini ut respondeam
criminationi: si tacuerim uidear
crimen agnoscere. Ad quas respondi
fateor.&. quãuis lesus sic amicitie
uira seruaui. ut me sine accusan¬
tis accusatiõe cdefendem. & qd̃ unꝰ
romȩ amicus obiecerat. a multis
in toto orbe inimicis dicerẽ iacti¬
tatũ: ut ñ uiderer homini s cri¬
minib responde. Aliud ẽ si ꝓ uire
amicitie accusatꝰ tacere debui. &. lu

Expanded text:
tate, qua amicum nescius accusavit, illos ignorasse se juret. Et quis ei credet viro eruditissimo, et qui tantam habeat scientiam Scriptorum veterum, maxime Graecorum, ut dum peregrina sectatur, pene sua amiserit: quod recentissimae memoriae viros et Latinos nesciat? Ex quo apparet non tam me ab eo laudatum, quam illos non accusatos: ut sive laus illa est ut stultis persuadere conatur sive accusatio, ut ego ex vulneris mei dolore sentio, nec in laude haberem aequalium gloriam, nec in vituperatione solatium. 3. Teneo epistolas vestras, quibus accusatum me scribitis esse: et hortamini 460 ut respondeam criminanti; ne si tacuerim, videar crimen agnoscere. Ad quas respondi, fateor: et quamvis laesus, sic amiciti e jura servavi, ut me sine accusantis accusatione defenderem: et quod unus Romae amicus objecerat, a multis in toto orbe inimicis dicerem jactitatum, ut non viderer homini, sed criminibus respondere. Aliud est, si pro jure amicitiae accusatus tacere debui, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
rabas. Triticũ qͦq & spicaꝵ fasci¬
culus. & electus & purus. Qiuid gͥ
peccaui si uerbũ ambiguũ diuer¬
sa interp̾tatiõe conu̾ti & qui in
cõmentariolis uͥ libertas ẽ disse¬
rendi dixeram. adorate filiũ in cͤor
pore ne uiolentus uiderer int̾pres.
& iudici calumie locũ dare. dixe¬
rim adorate pure siue electe:qd
aquila qͦq sẏmachus tͣnstulert̃:
Ud hoc ecclesiastice fidei nocet: si
doceatur lector qđ modis ap̃ hebre¬
geni tuo licet tctare de meteico¬
sei. innuiabiles mundos indu¬
cere. ⁊ rationabiles creaturas aliis

Expanded text:
bas. Triticum quoque, et spicarum fasciculus, et electus, 476 ac purus. Quid igitur peccavi, si verbum ambiguum diversa interpretatione converti? et qui in Commentariolis, ubi libertas est disserendi, dixeram, adorate filium; in ipso corpore, ne violentus viderer interpres, et Judaicae calumniae locum darem, dixerim, adorate pure, sive electe: quod Aquila quoque et Symmachus transtulerunt. Quid ergo Ecclesiasticae fidei nocet, si doceatur lector, quot modis apud Hebraegeni tuo licet tractare de μετεμψυχώσει, innumerabiles mundos introducere, et rationabiles creaturas aliis
Abbreviated transcription (Latin):
noriũ esse poterat si nudũ ꝓfer¬
retur in uulgus. quodã tecto ue¬
lamine ꝓferatur. Homo aut̃ cui
incumb̾it necessitas m̃ciendi. dili¬
genter attendat ut sic utatur in¬
terdũ m̃dacio. quͦm condim̃to atq
medicamine: ut seruet m̃surã eiꝰ
nec excedat t̾minos quib usa est
uidith contͣ olofernem . & iucit
eũ prudenti simulatione uerboꝵ
mitetur hester que artaxessis sen¬
tentiam diu tacita gentis uerita¬
te correxit. & in pͥmis patͥarchã
iacob quẽ legius benedic̾tione
ꝑatͥs artifici impetrasse m̃datio
Ex quo ꝑspicuum ẽ qd̃ nͥ ita m̾ti¬
ri fuerimus. ut magnũ ex hoc no
bis aliqd̃ querat᷑ bonũ. uidican¬
di sumꝰ quasi inimici eiꝰ qͥ ait. es
sũ ueritas. Hec origenes scripsit
negare ñ possumꝰ: & scͥpsit in his¬
libris qͦs ad ꝑfectos & ad discipło
loquebat᷑. docetq magistris mes
mentiendũ. discipłos aut̃ ñ deb̾e
m̃tiri. Qui gͦ bene m̃titur & absq

Expanded text:
noxium esse poterat, si nudum profernoxium esse poterat, si nudum proferretur in vulgus, quodam tectum velamine proferatur. Homo autem, cui incumbit necessitas mentiendi, diligenter attendat, ut sic utatur interdum mendacio, quomodo condimento atque medicamine; ut servet mensuram ejus, ne excedat terminos, quibus usa est Judith contra Holofernem, et vicit eum prudenti simulatione verborum. Imitetur Esther, quae Artaxerxis sententiam, diu tacita gentis veritate correxit. Et in primis Patriarcham 475 Jacob, quem legimus benedictiones patris artifici impetrasse mendacio. Ex quo perspicuum est, quod nisi ita mentiti fuerimus, ut magnum nobis ex hoc aliquod quaeratur bonum, judicandi simus, quasi inimici ejus, qui ait: Ego sum veritas . » Haec Origenes scripsit, negare non possumus: scripsit in libris, quos ad perfectos et ad discipulos loquebatur: docetque magistris mentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque
Abbreviated transcription (Latin):
platonis sententie nr̃m dogmna
componens. ita loquitur plato
in t̾cio de re publica libro. ueri¬
tas qͦ sectanda mannoꝑe. Si e¬
nim ut paulo ante rectissime di
utant᷑ eo quasi condimento atq
medicamine: nulli dubiũ est
qͥn huiꝰ cemodi licentia medicis
danda sit. & ab imprudentib re¬
mouenda. Uere inquit asseris. Er¬
go pͥncipes urbiũ si quib &. aliis
hoc concedit᷑ oportet aliquando
m̃tiri. uł contͣ hostes. uł ꝓ patria
⁊ ciuib : ab alus uͦ qui uti m̾da¬
tio nesciunt. auferendũ ẽ om̃e
m̃daciũ origenis. Et nos gͥ illius
p̃cepti memores. loqͥmini uerita¬
tem unusqͥsq cũ ꝓximo suo. ñ de¬
siderare quom philosophꝰ caute
dixerit. deo indecens &. inutile m̃
ne dispensatione quidẽ putandus
sit d̾s aliqͣndo m̃tiri. Sin aut̃ õ¬
modũ audientis exegerit. uerbis
loquat᷑ ambigius & ꝑ eniginata
que uult ꝑfert: ut & ueritatis ap̃
eum dignitas conseruetur. ꝙ. qd

Expanded text:
Platonis sententiae, nostrum dogma Platonis sententiae, nostrum dogma componens, ita loquitur: Plato in tertio de Republica libro: « Veritas quoque sectanda magnopere est. Si enim, ut paulo ante rectissime dicutantur eo quasi condimento atque medicamine; nulli dubium est, quin hujusmodi licentia medicis danda sit, et ab imprudentibus removenda. Vera, inquit, asseris: ergo principes urbium, si quibus et aliis hoc conceditur, oportet aliquando mentiri, vel contra hostes, vel pro patria et civibus. Ab aliis vero qui uti mendacio nesciunt, auferendum est omne mendacium. » Origenes: « Et nos igitur illius praecepti memores: Loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo , non desiderare quomodo philosophus caute dixerit: Deo indecens et inutile esse ne pro dispensatione quidem putandus sit Deus aliquando mentiri. Sin autem commodum audientis exegerit, verbis loquitur ambiguis et per aenigmata quae vult, profert: ut et veritatis apud eum dignitas conservetur: et quod
Abbreviated transcription (Latin):
nent. dum nolt discere qd igno¬
rant: nec horatiũ audiunt cõmo¬
nentẽ. Cur nescire puclet praue
quã discere male: Loquit᷑ &. sa¬
pientia qͣm sub noĩe salomonis
legimꝰ. In maliuolã animã uͣ
ihtroibit sap̃ia: nec habitabit ĩ
corꝑe subdito peccatis. Sp̃e enĩ
sc̃s eruditionis fugiet dolũ .&. re¬
cedet a cogitatioĩb stultis. Aliud
ẽ si uulgi lectione contenti doctoꝵ
aures despieuint. &. concenunt
illud elogiũ quo ꝓcax imꝑicia
denotatur. Non tu in triuis
indocte solebas stridenti miserũ
stipula disꝑdere carmen: quasi
ñ cirratoꝵ turba milesiarum
in scolisfigmenta decantant. ꝙ
testam̃tũ suũ bessoꝵ. cachinno
m̃bra coneuciat. atq int̾ scur¬
rarũ epulas nuge istiusmodi fre¬
quententur. Cotidie in plateis fic¬
tus ariolus. stultoꝵ nates uerbat
.s. obtorto scipione dentes mordẽ¬
cium quatit. & miramur si im
in quo hoc scriptũ legerim. id ẽ
sertũ stromatũ origenis. in quo

Expanded text:
nent, dum nolunt discere quod ignonent, dum nolunt discere quod ignorant. Nec Horatium audiunt commonentem: Cur nescire pudens prave, quam discere malo? Loquitur et Sapientia, quam sub nomine Salomonis legimus: In malevolam animam numquam intrabit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Spiritus enim sanctus eruditionis fugiet dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Aliud est, si vulgi lectione contenti, doctorum aures despiciunt; et contemnunt illud elogium, quo procax imperitia denotatur: . . . . . . . Non tu in triviis, indocte, solebas, Stridenti miserum stipula disperdere carmen? Quasi non cirratorum turba Milesiarum in scholis figmenta decantet: et testamentum Suis, Bessorum cachinno membra concutiat, atque inter scurrarum epulas, nugae istiusmodi frequententur. Quotidie in plateis fictus hariolus stultorum nates verberat, et obtorto 474 scorpione dentes mordentium quatit: et miramur si impin quo hoc scriptum legerim; id est, sextum Stromateon Origenis, in quo