comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de ad pascua quidem armento
ecorum utilis sit : Nonenim
narabs saracenus que tentoria
xpastores post uestigia eegum
bestias tranp¬
cerunt : alii ipso nom¬
ne quoda¬
dhebreos scriptum est:
fenera demonum intellegi
antas mata: Et replebuntur in¬
ałt domus ut nos diximus dra coni¬
sbus. ut aquila transtulit trphonibus.
ut summachus ohim. ipsum uerbum
hebraicum &x primens. . LXxX uero
& theo dotio: clamores uel sonitus
interpreati sunt ̃ Quodque sequi¬
tur pilos saltabunt ibii: liel incubones
uel sat rros. del siluestrre ss. quoselim.
homines quos monntulli fatuosificant:¬
os uocant A dt domonumigenetaiu
intellegunt. Pro cibtilis quo que iom¬
nes ipsum uerbum hebrauum hahim.
roli LXxx onocenta dros transtulerunt
Sirenae diutem thorinimuo cantutu
Quasnos aut demones uut monstra
quedam uelcentedia comes anagnos
hnterpretabimursus iutmstati suntu
&uolantes erqude omnia uastitꝗ¬
tis & solitudinis signa monstrantur
Quodtanti sit depopulatio urbis quon¬

Expanded text:
rta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod apud Hebraeos scriptum est, genera daemonum intelligi vel phantasmata. Et replebuntur, inquit, domus, ut nos diximus, draconibus: ut Aquila transtulit, typhonibus, ut Symmachus OHIM  , ipsum verbum Hebraicum exprimens: LXX vero et Theodotio clamores, vel sonitus interpretati sunt. Quodque sequitur: Pilosi saltabunt ibi, vel incubones, vel satyros, 175 vel silvestres quosdam homines, quos nonnulli Fatuos ficarios vocant, aut daemonum genera intelligunt. Pro ululis quoque omnes ipsum verbum Hebraicum IIM  , soli LXX onocentauros transtulerunt. Sirenae autem THENNIM   vocantur, quas nos aut daemones, aut monstra quaedam, vel certe dracones magnos interpretabimur, qui cristati sunt et volantes. Per quae omnia vastittis et solitudinis signa monstrantur: quod tanta sit depopulatio urbis quon
Abbreviated transcription (Latin):
ulta in omintorde filla hierus alem
Qui a rabstulit dm̃s luditium tuum a¬
uertiu in imicos tuos ⁊ Significat aũt
tempus quocrrus rexpersarum cap¬
tiutim popultm inhierusalem redire
babel &ibu sacendote nagno & herra
& neemia faltare. templum. murique
urbis extructi sunt s̃ a¬
diung&ur aduena adeos & adhere¬
bit domi lacob: & tenebunt eospopu¬
li & adducentieos in locum suum &

Expanded text:
ulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire babel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, altare, Templum, murique urbis exstructi sunt. Adjungetur advena ad eos, et adhaerebit domui Jacob, et tenebunt eos populi, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
uis & nonerit qui congrege
Rabrlonium significat & chaldeum
qula & ouis iigitum leonis & ululat N
Ii : nec habeat defensorem. aut princi¬
peacuius sequatur. Imperiumui
nunuisque adpopulum suum conuer¬
t&ur &inguli adterram silã fugientu
& quam uipta fuerit babrlan & perli
portis eiui N ntrauerit hostilis &xerci¬
tus. Vncta aixilia & diuersarum gen¬
tium tamae quibus prius ciuitas de¬
fensabater ad suas prouincias reuer¬
ui non fugerit mucrone feri&ur qui
uero autresistere uoluerit alit reuerti
intantum captae  onproderto¬
s ñon proderto
ut ipse quo que  gimer samoculu
nfantes eori¬
quis idlidentur inoculisco¬

Expanded text:
is, et non erit qui congreget. Babylonium significat et Chaldaeumula et ovis ad rugitum leonis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut principem, cujus sequatur imperium. Unusquisque ad populum suum convertetur, et singuli ad terram suam fugient. Postquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, cuncta auxilia et diversarum gentium turmae, quibus prius civitas defensabatur, ad suas provincias reveret in gladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tantum captae urbi non proderit, ut ipse quoque sanguinem fundat. Infantes eorum allidentur in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
qui uersantur incaelo: Quomodo
si dicamus. omnis ciuitas conclama¬
uit. &obuiam iudici urbs uniuer¬
sa processit: fundamenta uero
terrae. & in prouerbiis legimus:
Ds̃ sapientia fundauit terram:

Expanded text:
qui versantur in coelo, quomodo si dicamus, omnis civitas conclamavit, et obviam judici urbs universa processit. Fundamenta vero terrae et in Proverbiis legimus: Deus sapientia fundavit terram
Abbreviated transcription (Latin):
regnitui: quem dñs interrit spũ
oris sui. habitatorem quondatis
salsorum & amarorum fluctar : qu
dicunt diabolum acturum paeniten¬
tiam & ueniam consecuturum: inter¬
praetentur nobis. quomodo hoc ac¬
cipiant quod scriptum est. & in ter¬
ficiet draconem qui est in mari. siue
coetum : secundo enim loco inpr¬
senti capitulo in hebrar¬

Expanded text:
regni tui . Quem Dominus interficiet spiritu oris sui , habitatorem quondam maris, falsorum et amarorum fluctuum. Qui dicunt diabolum acturum poenitentiam et veniam consecutorum, interpretentur nobis quomodo hoc accipiant, quod scriptum est: Et interficiet draconem qui est in mari, sive cetum. Secundo enim loco in praesenti capitulo, in Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta editionem eorum ad ecde nam
pertinere : qua nihil est pulchrius :¬
& dequa dictum est: gl rntsi tbeta
sunt de te ciuitas dĩ. qrat princeps est
genetricis suae : Et dꝰ¬

Expanded text:
uxta editionem eorum ad Ecclesiam pertinere, qua nihil est pulchrius. Et de qua dictum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei : quae princeps est genitricis suae, et d
Abbreviated transcription (Latin):
cars: Uinea enim dñi sabaoth. domus
istabels dequa & inpsalmo canitur:
lueam de aegrpto transtulisti. &ce¬
tera huic &perhieremiam propinat
calicem meracissimum Cum enim
misisset eum ut potionaret omnes
gentes. & huic se propheta libenter
tulisset officio: primum in ebriare
usalem unde dicit: decer

Expanded text:
aoth domus est Israel , de qua in psalmo canitur: Vineam de Aegypto transtulisti, etc. . Huic et per Jeremiam propinat calicem meracissimum . Cum enim misisset eum ut potionaret omnes gentes, et huic se Propheta libenter obtulisset officio, primum inebriare jubetur Jerusalem. Unde dicit: Decepi
Abbreviated transcription (Latin):
tur : pulchreq: oppugnaur drecio
non expugnatur: Statimq: iuagna
de srnagoga quae de capitȩ dersa est
in caudam: frustra ei poꝵ mearum
tribuo doctrinarum: Capietur enm
in tenebris erroris sin : & tiii apertam
apertam
lucem non recepit¬

Expanded text:
tur. Pulchreque oppugnatur dixit, non expugnatur. Statimque jungit de Synagoga, quae de capite versa est in caudam: Frustra ei potum mearum tribuo doctrinarum, capietur enim in tenebris erroris sui. Et quia apertam lucem non recepit
Abbreviated transcription (Latin):
leuiathan
inhebraico dicitur ba
bustum: uectem autem siue
tem puto appellari. quod mus
carcere clauserit & proprit¬

Expanded text:
Leviathan Hebraico dicitur BARrobustum. Vectem autem sive claudentem puto appellari, quod multos suo carcere clauserit, et propri
Abbreviated transcription (Latin):
rastis. et destruxistis domos admu¬
niendum murum: et lacum fecistis
inter duos muros. et aquam pisci¬
nȩ ueteris: et non suspexistis ad eum
qui fecerat eam. et operato remillius¬
delonge non uidistis. Narrat quo¬
modo obsidioni parauerint ciuita¬
tem. et aquas inferioris piscinae
quae capi poterant ad superiorem
muniti oremq: transtulerint: de¬
structisq domibus muros aedifi¬
cauerint. et persingulas cogna¬
tiones. quaedomus quantum aquaȩ
deberet accipere dinumerarint:¬
uilo Ffecerin cisternam interduos mu
ros. et pisc inam ueterem in staura¬
rent ad seruandas aquas: et non
magis dĩ inuocauerint auxilium.
qui conditor urbis sit piscenȩq dñs
Quasi aliis uerbis dixerit fiduciam
habuistis in homine et non indño
qui factor ẽ hominis Quidam iux¬
ta misticos intellectus. piscinam
ueterem legis umbrã intellegunt.
Et inter duos muros nouum uidelicet
et uetus testam̃tum aedificatum
lacum phariseorum traditionibus

Expanded text:
rastis et destruxistis domos ad murastis et destruxistis domos ad muniendum murum et lacum fecistis inter duos muros et aquam piscinae veteris et non suspexistis ad eum qui fecerat eam et operatode longe non vidistis. Narrat quomodo obsidioni paraverint civitatem, et aquas inferioris piscinae, quae capi poterant, ad superiorem munitionem transtulerint, destructisque domibus, muros aedificaverint, et per singulas cognationes, quae domus quantum aquae deberet accipere, dinumerarint, fecerintque cisternam inter duros et piscinam veterem instaurarint ad servandas aquas, et non magis Dei invocarent auxilium, qui condquasi aliis verbis dixerit: Fiduciam habuistis in homine, et non in Deo, qui factor est hominis. Quidam juxta mysticos intellectus piscinam veterem, Legis umbram intelligunt, et inter duos muros, novum videlicet et vetus Testamentum, aedificatum lacum Pharisaeorum traditionibus
Abbreviated transcription (Latin):
uelabitur operimentum iudae
et uidebis indie illa armamenta¬
rium domus saltus. et scissuras
ciuitatis dauid uidebitis. quia
multiplicatȩ sunt Manifeste
captiuitatoim describit quae un¬
decimo anno regis sedeciae facta ẽ.
dequa et hieremias loquituri
ecce ego conuocabo omnes cogla¬
tiones regnorum aquilonis ai
dñs et ueniet et ponet unus quisqi soliũ
suum in introitu portarum hĩe¬
rusalẽ : & supor omnes muros eius
incircuiti. Quod neputemus uo¬
ce praedictũm et opere nonex¬
pletum idem hieremia sait. Un¬
decimo anno sedela mense quar¬
to quinta mensis. aperta ẽ ciuitas.
et ingressi sunt omnes principes
regis babrlonis. et sederunt in
porta media. Tunc ergo incir¬
cuitu ciuitatis hierusalem innu¬
merabilis ẽ fusus exercitus. et
tarium quod nemore consitum
erit hostilipopulatione resera¬
tum. et percunctas urbis partes
diuisis muris hostis ingressus est :
Et congregastis aquas piscine infe
rioris. et domos hierusalem nume¬

Expanded text:
velabitur operimentum Judae, velabitur operimentum Judae, et videbis in die illa armamentarium domus saltus. Et scissuras civitatis David videbitis, quia multiplicatae sunt. Manifeste captivitatem describit, quae undecimo anno regis Sedechiae facta est, de qua et Jeremias loquitur: Ecce ego convocabo omnes cognationes regnorum Aquilonis, ait Dominus, et venient, et ponet unusquisque solium suum in introitu portarum Jerusalem, et super omnes muros ejus in circuitu . Quod ne putemus voce praedictum, et opere non expletum, idem Jeremias ait: Undecimo anno Sedechiae, mense quarto, quinta mensis, aperta est civitas, et ingressi sunt omnes principes regis Babylonis, et sederunt in porta media . Tunc ergo in circuitu civitatis Jerusalem, innumerabilis est fusus exercitus, et tarium, quod nemore consitum erat, hostili populatione reseratum, et per cunctas urbis partes divisis muris hostis ingressus est. Et congregastis aquas piscinae inferioris et domos Hierusalem nume
Abbreviated transcription (Latin):
pligu sti a possedit me sicut angus¬
mꝰ parturientis. corrui cum au¬
ditem conturbatus sum cumu
derem emarcuit cormeum tene¬
hiȩ stupe fecerunt me. babrlon
dilecta mea posita ẽ mihi in mira¬
uculam. quanto magis nunc inur¬
bis mae ruina nullam accipere
uconsolationem potest. totum se
planctiblis tradens Dies enim
interfectionis et conculcationis
et fletuum. dño dõ exercituum in
malle uisionis. Reddit causas
iuxta triplicem intellegentiam
quare dixerit recedite ame. ama¬
e flebo: quia conculcata sit sion
quondam uisionum. et nunc
flecuum. Scrutans murum
nficus super montem. et
osit pharetram. currum
uitis. Et parietem nuda
rans urbem. templum
eo quod per rohormilitum lomnes
opes erutȩ sint : Sinautem aelamitȩ
ponuntur in proelio quac urbs assy¬
morum ẽ : non potest referri ad
tempora romanȩ subuersionis. nisi
forte cuncta allegorict interprete¬
mur Et erunt electae ualles tur
plena quad rigarum. et equites
ponent sedes suas inporta. et re¬

Expanded text:
gustia possedit me sicut angustia parturientis: Corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem. Emarcuit cor meum, tenebrae stupefecerunt me: Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum, quanto magis nunc in urbis suae ruina nullam accipere consolationem potest, totum se planctibus tradens! Dies enim interfectionis, et conculcationis, et fletuum Domino Deo exercituum in Valle visionis. Reddit causas juxta triplicem intelligentiam, quare dixerit: Recedite a me, amare flebo; quia conculcata sit Sion, mons quondam visionum, et nunc vallis fletuum. Scrutans murumficus super montem. Et clam sumpsit pharetram, cursum hominis equitis, et parietem nudarans urbem, templum eo quod per robur militum omnes opes erutae sint. Sin autem Elamitae ponuntur in praelio, quae urbs Assyriorum est: non potest referri ad tempora Romanae subversionis, nisi forte cuncta allegorice interpretemur. plenae quadrigarum, et equites ponent sedes suas in porta. Et re
Abbreviated transcription (Latin):
Quise scĩ ficant dño uinum et sicerã et
omne quod de uins est nonbibant nec
comedant: Ne uuam quidem passam.
et acetum exuino: Sed et in pro uer¬
bus precipitur : Potences qui ira cun¬
disunt uinum nombibant. ne cumbi¬
berint obliuis ca

Expanded text:
qui se sanctificant Domino, ut vinum et siceram, et omne quod de uvis est, non bibant, nec comedant, ne uvam quidem passam, et acetum ex vino . Sed et in Proverbiis praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, oblivisca
Abbreviated transcription (Latin):
Primo tempore. haedilae tribus t abu¬
lon & neptalĩ ab assrrus captae sunt ua¬
& ductae in hostilem terram: & galilea
deserta est quamnune propheea dicat¬
esse releuatam: eo quod peccata popula
sustiner&:: Postiea autem inosolum
dua eutribus. sed &x reliquae quae babita¬
bunt trans lorda neñ e insamari ast
iductae sunt incaptiuitatemirlt hoo in¬
quiunt scriptura nune dicit. quod regial
cutus populus primus ductus est incap¬
tiuitatem & babrloniis seruire toepit
& quae prius intenebris uersabatur
erroris. Ipsa primum lucem prȩdicani¬
tis uiderit xp̃i. & exca in uniuer sastu
gentes sit euangelium seminatun d
natarei quorumopinionem supra po¬
sui hunclocum Ita explanare conantur:
adueniente xp̃o & praedicatione illius
coruscante prima terra tabulon &tet¬
ra neptalũ s criburum & pharis eorum
est er roribus liberata & grauissimum
traditionum iud aic arum iugum ex¬
a postolorum fanus dngrauata est̃
idest multiplicata puedicatio & in
terminos gentium. & tum uniuersi

Expanded text:
Primo tempore liae duae tribus Zabulon et Nephthali ab Assyriis captae sunt, et ductae in hostilem terram; et Galilaea deserta est , quam nunc propheta dicit relevatam esse, eo quod peccata populi sustineret. Postea autem non solum duae tribus, sed et reliquae, quae habitabant trans Jordanem et in Samaria, ductae sunt in captivitatem . Et hoc, inquiunt, Scriptura nunc dicit, quod regio cujus populus primus ductus est in captivitatem, et Babyloniis servire coepit, et quae prius in tenebris versabatur erroris, ipsa primum lucem praedicantis viderit Christi, et ex ea in universas gentes sit Evangelium seminatum. Nazaraei, quorum opinionem supra posui, hunc locum ita explanare conantur: Adveniente Christo et praedicatione illius coruscante, prima terra Zabulon et terra Nephthali Scribarum et Pharisaeorum est erroribus liberata, et gravissimum traditionum Judaicarum jugum exApostolorum omnium fuit, ingravata est, id est, multiplicata praedicatio: et in terminos gentium et viam universi
Abbreviated transcription (Latin):
audussit iniuda eam & hierus a lem
tenumq: subuerterit : Nos autem
seuentes ordinem et sequentia supe¬
noribus operibus copulantes: Ideo sig¬
num innationibus procul eleuatum¬
esse dicimus et sibilassedum uel traxis
se definibus terrae. quo abiecerunt
legem euangelii . et sermonem som̃
blas phemauerunt: Si enim debabilo¬
nus esset sermo. iuxta consuersadine
riophetalem dixisset : uocabo eum
qui abaquilone est. eo quodiuxta

Expanded text:
am et Jerusalem, templumque subverterit. Nos autem sequentes ordinem, et sequentia superioribus copulantes, ideo signum in nationibus procul elevatum dicimus esse, et sibilasse Dominum, vel traxisse eos de finibus terrae; quoniam abjecerunt legem Evangelii, et sermonem sanctum blasphemaverunt. Si enim de Babyloniis esset sermo, juxta consuetudinem prophetalem dixisset: Vocabo eum qui ab Aquilone est, eo quod juxta
Abbreviated transcription (Latin):
et insitimea pataudrunt᷑ aceto: Et ipe¬
rum̃: diui serunt sib uestimenta mea.
et super uestimentum meum miserunt
sortem: Quadq sequiturt Et percus¬
uurbati sunt montesmontẽs quidam
putdati contranas fertatudines. siue
eos spiritus qui in ministerio disunt.
ec quibus traduntum peccatores ad
puniendum Hos autem hrperbolico
dictum patamus. quod promagitaa¬
ne malorum inminentium. et iammon¬
tes commoueantur. et cada ueribus Q¬
mortuorum repleantur omnespla¬
teae arbium : hoc accidisse iudaeis post
passionem dñi subuespasiano & adriane
nemo dubitat: Cumq haec facta sint.
non est lauersus furor sed adhuc manus
eius extenta siue excelsa. quae habitũ
irascentis et percutientis ostendit: et
notanduminhis omnibus quod noneer
exprobset idolatriam non alia pertata
propterquȩ offenderint dm̃. sed quia
abietormulegem eũ angelu¬

Expanded text:
et siti mea potaverunt me aceto . Et iterum: Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt sortem . Quodque sequitur: Et percusturbati sunt montes: montes quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus traduntur peccatores ad puniendum. Nos autem hyperbolice dictum putamus, quod pro magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judaeis post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo dubitat. Cumque haec facta sint, non est adversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta, sive excelsa, quae habitum irascentis, et percutientis ostnotandum in his omnibus quod non eis exprobret idololatriam, non alia peccata propter quae offenderunt Dominum, sed quia abjecerunt legem Evangel
Abbreviated transcription (Latin):
ciam aegrptios aduerr acayptios.
set pugnabit uir contra fratrem suũ.
set uir contra amicum suum. ciuitas
Cad uersus ciuitatem. regnum aduer¬
sus regnumi lngresso aegna uim̃ dño
et ponritiriimam gentem sui pre¬
sentia destruente. Erit prima
uictoria: dissidẽrea egrpͥtios con¬
tra agrptios. et aduersum se ne¬
belli odio dimicare quod tempo
ribus asspriorum et nabuehodo
grpii inmanu nabo chi¬

Expanded text:
ciam Aegyptios aduersus Aegyptios; ciam Aegyptios aduersus Aegyptios; et pugnabit uir contra fratrem suum, et uir contra amicum suum, ciuitas adversus civitatem, et regnum adversus regnum. Ingresso Aegyptum Domino, et potentissimam gentem sui praesentia destruente, erit prima victoria dissidere Aegyptios contra Aegyptios, et adversum se rebelli odio dimicare: quod temporibus Assyriorum et NabuchodonAegypti in manu Nabuch
Abbreviated transcription (Latin):
matib dixeranti aperta uoce pro¬
ferre: unde et in presenti qui a
sointra egrptum. fuerat. commina¬
tus ituae terrae obumbranti alis
quaq ẽitrans flumina ethiople.
ticeterinquae profeticus sermo
Untexuntt: nunc manifestiorem
fA intellegentiamet adipsam
corinus agrptum loquitur
quo diequaquam perangelos sed
ipse dns ueniat super nubem leuẽ
id ẽ uelocem. et ingrediatur
aegrptum et omnia idola aegrp¬
ti contremi scat. tabescatq cor
fortium: et hieremie uaticinium
upleatꝰ: disperdam simulacra:
et sare faciam idola de memphis
quida totam hanc prophetiam
ad saluaris tempora referunt:
quando inessus ẽ suꝑ nubem leuẽ
idẽ corpus humanũ quod ex inngi¬
ne assumpserati nullo humanȩ
commixtionis semine prȩgranutũ
siue quod anube leui portatus sit:
id est corpore uirginali. et ad in¬
gressum eius omnos demones cor¬
tremuerit tuncq prima idolorũ
noñ sufuerit. presentiã dñi ferre
Et concurrere fa¬

Expanded text:
matibus dixerint, aperta voce promatibus dixerint, aperta voce proferre. Unde et in praesenti loco, quia contra Aegyptum fuerat comminatus: Vae terrae obumbranti alis, quae est trans flumina Aethiopiae, et caetera quae propheticus sermo contexuit: nunc manifecit intelligentiam, et ad ipsam comminans Aegyptum loquitur, quod nequaquam per angelos, sed ipse Dominus veniat super nubem levem, id est velocem: et ingrediatur Aegyptum, et idola Aegypti contremiscant, tabescatque cor fortium, et Hieremiae vaticinium compleatur: Disperdam simulachra, et cessare faciam idola de Memphis . Quidam totam hanc prophetiam ad Salvatoris tempora referunt, quando ingressus est super nubem levem, id est, corpus humanum, quod ex Virgine assumpserat, nullo humanae commixtionis semine praegravatum: sive quod a nube levi portatus sit, id est, corpore Virginali, et ad ingressum ejus omnes daemones contremuerint, tuncque prima idolorum ruina fuerit, praesentiam Domini ferre Concurrere fa
Abbreviated transcription (Latin):
In tempore illo. deferetur munus dño
exercitium apopulo diuulso et di¬
lacerato apopulo terribili posti
quem non fuit alius. agente expectas¬
te expectante et conculcata. cuius
diripuerunt flumina terram eius.
uidlo cum mominis dñ uex ercituum
montem sion post agrpt ua ftitem
et delctum eius imperium. nequa
mimerade feret ad montem son
idest intemplum eius. illum sdum
rogans cuius uerum aeternumq
presidium e: hoc autem sub⁊ oroba¬
bel. et iesu et estira acneemia factũ
intellegimus lxx pro eo quod nos
diximus expectantem expectantep
e in hebraico scriptum ẽ Spent̃
sperantem : econtrario interta
dederunt occasionem fusebio ut
rut. quam de : quod ab ips
postea eoclesiae quae inspecula
constitutata ẽona mittenda sint.
et offorend eictima spirita ler¬
super nube leuem. et ingrediet᷑
egrptulm. s in ouebuntur simula¬
cra egrut a facie eius. et cor egrpti
tabescet in inedio eius Moris est
scripturarum: obscuris manifesta
sub nectere. et quod prius subenig¬

Expanded text:
in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum moet deletum ejus imperium, nequaqm, et sua munera deferet ad montem Sion, id est, in templum ejus, et illum solum rogans, cujus verum aeternumque praesidium est. Hoc autem sub Zorobabel et Jesu, et Ezra ac Neemia factum intelligimus. LXX, pro eo quod nos diximus: exspectantem, exspectantem, et in Hebraico scriptum est, sperantem, sperantem, econtrario interpredederunt occasionem Eusebio, uterit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea Ecclesiae, quae in specula constituta est, dona mittenda sint, et offerendae victimae spiritualeredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus, et cor Aegypti tabescet in medio ejus. Moris est Scripturarum, obscuris manifesta subnectere, et quod prius sub aenig
Abbreviated transcription (Latin):
mibus: et dicit. meus ẽ fluuuis etego
feci memet ipsum: et audit. ponam
fronum inmaxillis tuis et adgluti¬
nabo pisces fluminum tuorum
squamis tuis. et extrahent̃ te demo¬
dio flimunum tuorum: et uniuersi
piscestai squamistuis adhȩrebunt:
et proiciam te in de serto. In aduen¬
tu autem xp̃i haec omnia. ł puni¬
RCẽ Intellegenda sunt: iuxta il¬
lus quod supra legimus. desertum
faciet dñs mare aegrpti: et rur¬
sum: inmittet dñs manum suam suꝑ
flumen aegrpti uiolentum . et percu
det cum inseptem uallibus. ita
ut pertranseat eum quis calciato
pede : quo scilicet omnis error aegrp¬
tiarum aquarum. et artes maleficȩ
quibus subiectis populis inludebant:
xp̃i siccentur aduenti: quod que
dicit arescet aqua dersoi: et historice¬

Expanded text:
nibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego nibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglutinabo pisces fluminum tuorum in squamis tuis, et extraham te de medio fluminum tuorum, et universi pisces tui squamis tuis adhaerebunt, et projiciam te in deserto . In adventu autem Christi haec omnia τροπικῶς intelligenda sunt, juxta illud quod supra legimus: Desertum faciet Dominus mare Aegypti. Et rursum: Immittet Dominus manum suam super fluvium Aegypti vitiet eum in septem vallibus, ita ut pertranseat eum quis calceato pede: quod scilicet omnis error Aegyptiarum aquarum, et artes maleficae, quibus subjectis populis illudebant, Christi siccentur adventu. Quodque dicit: Arescet aqua de
Abbreviated transcription (Latin):
labitur atq sic cabitur. et defici¬
ent flumina. at tenuabuntur
et sic cabuntur riui aggerum: ca¬
lamus et iuncus marcescet. nuda¬
bitur alueus riui a fonte suo. et om¬
ntis sementis inrigua siccabit᷑: ares¬
cet et nonerit: Naturale ẽ : int cũ
per iram dĩ captiuitas uenerit. in¬
dignationem eius pestilentia subse¬
quatur. et aduersum eus qui os¬
fenderint dm̃. cuncta simul el ꝓͥmen¬
ta deiuant. unde scriptum ẽ in alio
prophateset uolucres inaere deficerȩ
pisces in aquis. ut omnia hum
asut sub trahantur: hoc dicimus. si
simpliciter siccitatem fluminis nili.
et riuorum eius uoluerimus accipere :
sin autem permeta foram: influuio
regnum. et in riuis duces eius intel¬
legimus: et in uirore etaunco erpa¬
piro cunttam ae grpti
abundantiam. ut per eas res. opes
aegrpti describantur quarum ae¬
grptus fertilissima ẽ: legamus hie¬
techiel. ubi rex pharao draco mag¬
nus habitare describitur influmi¬

Expanded text:
labitur, atque siccabitur. Et deficilabitur, atque siccabitur. Et deficient flumina: et attenuabuntur, et siccabuntur rilamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet, et non erit. Naturale est, ut cum per iram Dei captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversum eos qui offenderint Deum, cuncta simul elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio Propheta , et volucres in aere deficere, pisces in aquis, ut omnia humano usui subtrahantur. Hoc dicimus, si simpliciter siccitatem Nili fluminis et rivorum ejus voluerimus accipere. Sin autem per metaphoram: in fluvio regnum, et in rivis duces ejus intelligimus; et in virore et junco et papyro cunctam Aegypti abundantiam, ut per eas res, opes Aegypti describantur, quarum Aegyptus fertilissima est. Legamus Ezechiel, ubi rex Pharao draco magnus habitare describitur in flumi
Abbreviated transcription (Latin):
itnsibaidium uenienim di¬
suum olam contra matrem suam.
et nusaontra socrum suam. et
inimiominis domestici eius:
uisi ꝙ intres. et tẽs induo. pater
consigm. et mater contra filiam. et
uurus contra socrum. Et disrum pet̾ꝰ
imulacra sua. et diuinos suos¬
disrum petur et scindet᷑
ꝓrogabunt cur ista acciderim¬
It tradam aegyptum inmanu domi¬
norum crẽdelium: et rex fortis do¬
manabit̾ eorum ait dñs exercituũ
Duplicem intellegentiam sequimur:
uel chaldaicorum temporum quan¬
do aña¬
buchodonosor aegrp¬
tus expugnata ẽ : uel romani impe¬
rii. quando antonio cleo patraq
superatis. Augustus caesar aegrptũ
subiugauit: babrlonios fuisse cru¬
deles: omnis scriptura testaturi:
qui paruulis non pepencerint. et suis
eos iacolis uulnerirent. nec prȩg¬
nantib sint misenti Romanum
autem regnum fortissimum et da¬
iihelis scriptura testatur. Ex po¬
nens quartam bestiam. habentem
dentes et ungues ferreos. Etares¬
cet aqua demari. et fluuius deso

Expanded text:
gladium. ueni enim disuum et filiam contra matrem suam et nurum contra socrum suam. et inimici hominis domestici eius — visi duo in tres, et 203 tres in duo: pater contra filium, et mater contra filiam, et nurus contra socrsimulacra sua, et divinos suosdisrumpetur et scindeturinterrogabunt, cur ista acciderit tradam Aegyptum in manu dominorum crudelium, et rex fortis dominabitur eorum, ait Dominus Deus exercituum. Duplicem intelligentiam sequimur: vel Chaldaicorum temporum, quando a Nabuchodonosor Aegyptus expugnata est; vel Romani imperii, quando Antonio Cleopatraque superatis, Augustus Caesar Aegyptum subjugavit. Babylonios fuisse crudeles, omnis Scriptura testatur, qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint, nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes et ungues ferreos. Et arescet a
Abbreviated transcription (Latin):
piscatores. et lugebiu
tes influmen hamun
rete super faciem aqul
linum pectentes ett subti¬
lia. et erunt in rigna elaccentia
nomnes qui faciebant laco a capi¬
endos pisces ÷ Et hoc duplis ccipe.
quoduastata acgnpto et clȩa pro¬
uincia ariditate sic cata m̃eint
piscatores. et lugeant qui insimen
mittebant hamum. et qui opra¬
bantur retia ac sagenas. et tox
iunco diuersi generis uascula
principes et regii generis atq i
pientia texebant retia
sipientes consiliarii pharao. dederiit
consdium insipiens: quomodo getis
pharaoni filius sapientium sofilius
regum antiquorum : cib sunt nunc
sapientes tui: adnuntient tibi xim
mempheos
im fuisse aegrpti et psalmista
declarat: quod ibi moses multa signa
fecerit quae in ex odo describuntur
Iosuit in aegrpto signa sua. et prodi¬
aasua incampotan os. Memphi
magicis a tib deditam pristini
ad p̃sens tempus uestigia erroris
dunt et hoc breuiter indicatur.
ołi ubi lonia uastitate ueniente.

Expanded text:
piscatores et lugebunt tes in flumen hamum rete super faciem aquaeur linum pectentes et texentes subtilia et erunt inrigua eius flaccentia omnes qui faciebant lacunas ad capienquod vastata Aegypto, et cuncta provincia ariditate siccata, moereant piscatores, et lugeant qui in flumen mittebant hamum, et qui operabantur retia ac sagenas, et texebant junco diversi generis vascula, id est, principes et regii generis, atque , et stulta sapientia texebant retiasapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insipiens quomodo dicetis Pharaoni filius sapientium ego filius regum antiquorum ubi sunt nunc sapientes tui adnuntient tibi et iMempheos im fuisse Aegypti, et Psalmista declarat, quod ibi Moyses multa signa fecerit, quae in Exodo describuntur: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Taneos . Memphim quoque magicis artibus deditam, pristini usque ad praesens tempus vestigia erroris ostendunt. Et hoc breviter indicatur, quod Babylonia vastitate veniente,
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ nihil ẽ clarius mer
peries. si arentes stipulas matutinus
umior secabiles faciat: ita meusser¬
mo quem considerabo in loco meo.
cunctis in me  credentib
gratus adueni et: Ante messem enim
totus effloruit. et inmatura perfec¬
tio germinauit. et prȩciederelicta¬
simul auibus montium et bestris terrae.
et estate per petua erunt super eum
uolucges et omnes bestiae terrae suꝑ
illum luginabunt quia demeridie
dixerat. et nubem roris inestate et
mes se premiserat. et ab agricultura
trans lationem sumserat: Seruatiu
eam in reliquies. di scribens aegrpti
superbiam et populi illius uastitatem.
et catdquera per uniuersam prouin¬
ciam quae auolucribi deuoranda
tõ quomodo enim ante mahirnatẽ
as erumpentes cito pereunt
iiam perfectio temporis ue
minantes inutiles sunt:Sic
reptii populi quasi rami

Expanded text:
e nihil est clarius meriperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibus gratus adveniet. Ante totus effloruit et inmatura perfectio germinabit et praecidentur rasimul avibus montium et bestiis terrae et aestate perpetua erunt super eum volucres et omnes bestiae terrae super illum hiemabudixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadavera per universam provinciam, quae a volucribus devoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami
Abbreviated transcription (Latin):
mea in dño induuit enim inerue sti¬
mentum salutis & tunicami laco¬
tiae circum deditime: sic econtra¬
mo peccator qui pontat imaginem
ueteris hominis. atq terreni. me¬
retur audire . Eoce enim omnes
uos quasi uestimentum ueterasci¬
mini. Etitinea de uorabit uos
Qui autem proficerid inscelerẽ

Expanded text:
mea in Domino: induit enim me vestimento salutis, et tunica laetitiae circumdedit me : sic e contrario peccator, qui portat imaginem veteris hominis atque terreni, meretur audire: Ecce omnes vos quasi vestimentum veterascemini, et tinea devorabit vos . Qui autem p
Abbreviated transcription (Latin):
bas opera uirtutis &luminis
uestimentum eras dĩ. &sdeco
runt ad infernum. &eorum pol¬
lutus es sangune: Ne qua quam
uocaberis uestimentum dĩ. sed ues¬
timentum cruore permixtum:
Non maculatum atq pollutum ut¬
sed totum sangiune cruentatum
Et hoc notandum: quod addiaboꝵ¬
lum dicatur: sicut uestimentum
commixtum sanguine non erit
mundum sic &tũ non eris mundus:
Ubi sunti ergo quidant diabolo
paenitentiama & dicunt allum
posse imundarei. Nec stati pa
esserquae numquam recipiat
sanitatemn. Non enim̃ hoc uesti¬
iitum pense inmundum est
& ita adaenditum quo olim ds̃
uestiebatur seq quia commixtum
est sanguinem & totami se polluit
q: i perdens atqu interficiens : Et
ideo non manebit̃ inperpetuum:
Vnde & in euangelio dicitur:
inignem ae ternum : qui prȩ¬
ss est diabolo &angelis

Expanded text:
bas opera virtutis et luminis, bas opera virtutis et luminis, vestimentum eras Dei, et de terunt ad infernum, et eorum pollutus es sanguine, nequaquam vocaberis vestimentum Dei, sed vestimentum cruore permixtum, non maculatum atqsed totum sanguine cruentatum. Et hoc notandum quod ad diabolum dicatur: sicut vestimentum commistum sanguine non erit mundum, sic et tu non eris mundus. Ubi sunt ergo qui dant diabolo poenitentiam, et dicunt illum posse mundari? Nec statim patesse quae nunquam recipiat sanitatem. Non enim hoc vestimentum per se immundum est, et ita a Deo conditum, quo olim Deus vestiebatur; sed quia commistum est sanguine, et totum se polluit que perdens atque interficiens: et ideo non manebit in perpetuum. Unde et in Evangelio dicitur: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
agnit udinẽn puru¬
orum dubitare non poterit. qui
legerit peccatum es sefetidis¬
simum . ipso peccatore dicente.
Comiputruerunt & corruptae sunt
cicatrices meaea facie insipien¬
tiae meae. Econtrario. uirtus estp¬
boni odoris: unde spiritalium fra¬
trum dilectio. comparatur un¬
guento quod descendit super
barbam barbam aaronñu¬
& super horã uestimenti eius :
Et ad sponsam sponsus loquiturs
odortuus suauis & facies tuã id¬
speciosa. Quo modo autem cadaq¬
uer diaboli spiritaliter coq¬
culcetur: illud a postoli doceti
ds̃ conteret satanarõ sub pedibus
uestris uel ocitemi & dnĩ uerba
dicentis: Quasi lutum plateõ¬
rum delebo eos. Istȩ quia
ram sibi creditam didit &
commissum sibi populumitraca¬
tdauit. Ne qua quamcieos: trudoss
reseruans dõ. sed socios su e cn¬
pracparans sepulturae Prop¬
terea non eriti nec uocabitus
in ae ternum semen pessimo¬
rumi: Porro iuxta .lixx hunc
habebit sensum : oluciferi quima¬
ne oriebaris. qui quando habe¬

Expanded text:
agnitudinem peccatorum dubitare non poterit, qui legerit peccatum esse fetidissimum, ipso peccatore dicente: Computruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . E contrario virtus boni odoris est: unde et spiritualium fratrum dilectio comparatur unguento, quod descendit super barbam, barbam Aaron, et super oram vestimenti ejus . Et ad sponsam sponsus loquitur: Odor tuus suavis, et facies tua speciosa . Quomodo autem cadaver diaboli spiritualiter conculcetur, illud Apostoli docet nos: Deus conteret Satanam sub pedibus vestris velociter . Et Domini verba dicentis: Quasi lutum platearum delebo eos . Iste quia terram sibi creditam perdidit, et commissum sibi populum trocidavit, nequaquam eos vivos reservans Deo, sed socios suae praeparans sepulturae: propterea non erit, nec vocabitur in aeternum semen pessimorum. Porro juxta LXX hunc habet sensum: o Lucifer qui mane oriebaris, qui quando habe
Abbreviated transcription (Latin):
uoo est tera corin quod
setert semen pessimorũ interpre¬
tati sunt: pon quod ipsum semen
perse iprm malum sit ds̃ enim
omnio secit bona: sed abhis qui
sua nioluntate sunt pessimi. semen
ortum sit malum: quod uolunta¬
te sit nonnatura: Vnde &indani¬
Rnon iuda. Et debonis filus dici
filii ideo tru
itates in ea dnĩ construantur:
& quia non est hominum perfec¬
ta iuctoria. Nisi enim dns custo¬
dierit ciuitatem inuanum iugi¬
labunt qui custodiunt eam:
ldeo dñs ipse consurgit aduersum
filios pessimos & disperdit de con¬
fusione nomen & reliquias &om
ne germen & progemem : ne
ultra pululent inurbibus dnĩ
Legimus in euangelio quod dia¬
bolus ab initio mendax sit i&pa¬
ter eius. id est mendacii: Quoda
multi non intellegentes. patrem
diaboli uolunt esse draconem
Qui regnat inmare. quem bebraei
appellant. leuINTAN & hoc pu¬
tant locu conuenire presente
luxta .lixx interpretes qui dixe¬
runt propeccatis patris tur tum
perspicue inhebreo ab oiham

Expanded text:
um est ZERA MRIM , quod caeteri semen pessimorum interpretati sunt. Non quod ipsum semen per seipsum malum sit: Deus enim omnia fecit bona ; sed ab his, qui sua voluntate sunt pessimi, semen ortum sit malum, quod voluntate fit, non natura: Unde et in DaniJuda . Et de bonis filiis dicitfilii ideo trucvitates in ea Domini construantur. Et quia non est hominum perfecta victoria: Nisi enim Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabunt qui custodiunt eam : ideo Dominus ipse consurget adversus filios pessimorum, et disperdet de confusione nomen eorum et reliquias, et omne germen et progeniem, ne ultra pullulent in urbibus Domini. Legimus in Evangelio , quod diabolus ab initio mendax sit et pater ejus, id est, mendacii, quod multi non intelligentes, patrem diaboli volunt esse draconem, qui regnet in mari, quem Hebraei appellant Leviathan. Et hoc putant loco convenire praesenti juxta LXX Interpretes, qui dixerunt: pro peccatis patris tui: cum perspicue in Hebraeo, ABOTHAM
Abbreviated transcription (Latin):
qlo uer nabuchodonosblutum
durunis interfectis pollutum
otq confos sum iacebit in scperi¬
biae montibus: & declucetur ad
inferos: fundamenta autem laci
ipro lapidibus laci inter pretatus
est sr̃mmachus: ut aliis uerbis
profundum & tartarum signifi¬
caret inferniaisro iuu¬
Quasi eadauer putridum.¬
÷ non habebis consortium
N eque cum eis insepultura. tu
enim terramtuam disperdi¬
distictu populumtuumt inter¬
nfecistit Quia multum interse
hebraicum distat. Et hxxeditio:
separatum de singulis. flisseramus.
sicut cadauer put ridum siue
iuila transtulit. conꝰculca
NIon habebis consortium
ae Nec ĩcumihis quidem

Expanded text:
er Nabuchodonosor cum plurimis interfectis pollutum atque confossum jacebit in superbiae montibus, et deducetur ad inferos. Fundamenta autem lacii pro lapidibus laci interpretatus est Symmachus, ut aliis verbis profundum et tartarum significaret inferni. Quasi cadaver putridum non habebis conneque cum eis in sepultura: Tu enim terram  Al. add. tuam disperdidisti, et populum meum interfecisti. Quia multum inter se Hebraicum distat, et LXX editio, separatim de singulis disseramus. Sicut cadaver putridum, sive ut Aquila transtulit, conculcatum, non habebis consortium sepulturae, nec cum his quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nies pollutus. obuolutus. hi qui
abeo interfecti sunt gladiꝗ
Et descenderunt usq ad funda¬
menta laci d& rahetur. in
fundum &nec cum his qu
habebit consortium sepi
quos interfecit: alterius
poena est auctor delicti
Iste est gladius. quo ir¬

Expanded text:
nies pollutus, et involutus iis qui ab eo interfecti sunt gladio, et descenderunt usque ad fundamenta laci, detrahitur in profundum, et ne cum his quidem habebit consortium sepulturae quos interfecit. Alterius enim poenae est auctor delicti, pulsus est. Iste est gladius quo
Abbreviated transcription (Latin):
mus si persona xp̃i est dicentis. lecceego
& pueri quos mihi dedit ds̃: &iam haec
ipse loquitur ad a postolos & adcreden¬
tes ex gentibus. qui eius euangelium
receperunt : sidixerint inquit patres
uestri quos reli quistis. quȩrite de¬
uentri loquis. quosphrtonas intelle¬
gimu sale & in actibus a postolprum
anc iosilegimus Quae qua estuierat
dos suis & quide perra locuntur
ineuoratĩ onerañimarum magi
score pollicelitum aboeiera malefi¬
flim antium gemirab hocstire cdebe¬
tis quodunaqua eque gens propmios
consillat deos & dẽdiudrum saldte
mortuos scisciteur obis diutemib
inlaxiltun. legem dedit eds̃ at possitis
dicentiins onest talis & bnicorum dund¬
natio ebi cultores suos sȩpe decipiunt
siquimlostra quae absque ullomunere
stra fentur en lege s unde inter precati
suntubuti mansicut uerbum hoc proquo

Expanded text:
ub persona Christi est dicendum: Ecce ego et pueri quos mihi dedit Dominus. Etiam haec ipse loquitur ad apostolos et ad credentes ex gentibus, qui ejus Evangelium susceperunt. Si dixerint inquit patres vestri quos reliquistis, Quaerite ventriloquos, quos pythones intelligimus nam et in Actibus apestolorum as intelligimus , quae quaestui erat dominis suis et qui de terra loquuntur, quod in evocatione animarum magi se facere pollicentur, et caetera maleficarum artium genera; hoc scire debetis, quod unaquaeque gens proprios consulat deos, et de vivorum salute mortuos sciscitetur. Vobis autem in auxilium legem dedit Deus, ut possitis dicere: non est talis ethnicorum divinatio, qui cultores suos saepe decipiunt, sicut nostra, quae absque ullo munere profertur ex lege. Unde interpretati sunt LXX: Non sicut verbum hoc, pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
populi peccata pur
quad raginta dies haico ut comparatio¬
ne istahel id est decemtraium. amab¬
lematq dilectum ostendam iudam: ir
quo erant sacerdotes ecleuitae. e i re¬
ligio uersabatur eo tempore q: pro¬
pheta esaias loquebatur adypulum:
Et pulchre israhel hoc est tus populus
tribub postea pullusunt nouellum di
pitũr adelectabile : dethoc notandum
quod iuxta consxtudinem propbetalẽ
quae prius pȩ me t̃aqsorat̃ dicta sunt
uel perparbolam: p̃osita exponuntur
manifesius quod uinea et nouella plapꝰ¬
tato. israhel et iuda sit:
xpectaui ut faceret iudicium. &ecce ini¬
quitas : et iustitiam . &ecceclamor: siue
ut lax transtulerunt: Expectaui ut
faceret iudicium. et fecit iniquitatem
et non iustitiam. sed elamorem: Volumꝰ
latinis insinuare a urib: quod ab hebreis
didicimus : iudicium apud eos. appellat᷑
mesphat: iniquitas siue dissipatiõ inter¬
pretatus est aquila uocatur mesphaa
rursum iustitia dicitur sadaca. clamor

Expanded text:
populi peccata purgquadraginta dies . Hoc dico, ut comparatione Israel, id est, decem tribuum, amabilem atque dilectum ostendam Judam, in quo erant sacerdotes et levitae, et Dei religio versabatur eo tempore, quo propheta Isaias loquebatur ad populum. Et tribubus pullulavit. Novellum enim dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta consuetudinem prophetialem, quae prius per metaphoram dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius, quod vinea et novella plantatio, Israel et Judas sit. Et exspectavi ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor, sive ut LXX transtulerunt, Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT  : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretatus est Aquila, MESPHAA  . Rursum justitia dicitur SADACA  : cla
Abbreviated transcription (Latin):
ter contra uineam dñi quae prauuis
fecit labruscas. idest proiodicio ini¬
quitatem. et pro iustiia clamoreni:
Quae est enim rabies cumtecta et agri
ad depellendos imbres adserendas
fruges haberi debeant ea habere
cũpere in quib: cunctis habitare non
possis Et q ecolere non susficias. Al¬
teriusq nec essitatem tuam facore
uoluntatem. iuxta tropologiam con¬
trahereticos quidam hola
deoriente ueniunt in campumsedar
qui interpretatur excussio dentum.
et aedificant ciuitatem confusious
Turremq: superbiae. et audiunt si uer¬
bis aliis : Audite haec duces domuia¬
cob: etresiduedomus israhel. qui domi¬
namini iudicium et omnia recta per¬
uertitis. qui aedificatission in sangui¬
nibus et hierusalem iniquitate Isti

Expanded text:
ter contra vineam Domini, quae pro uvis ter contra vineam Domini, quae pro uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, pro justitia clamorem. Quae est enim rabies, cum tecta et agri ad depellendos imbres, et ad serendas  Al. cerendas fruges haberi debeant, ea habere cupere, in quibus cunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hoc dOriente, veniunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti
Abbreviated transcription (Latin):
uuas et fecit iniquitatem id est labrusços:
Et expectauit iuam ut largitorem
tantoꝵ muxsum a patre missum sus¬
ciperet & fecit clamorem. quiꝰuocife¬
ra is est contradñm : et clamauit dic̃ s
Tolle ulle crucifige talem: Vnde et
paulus arstolus scribit : Omnis ira et
damor et ÷ asphemia auferatur a uołi e
cum omni matia : Velcerte quo iussi
sanguinem fudeant. et sanguis domi¬
nicae passionis lanabat addm̃ Prop¬
tereadamorem praustitia reddide¬
runt Iuxta illud qđ in gnesi legimus:
Vox sanguinis ab el fr̃is tuidamat adme:
Vae qui coniungitis domum addomum.
et agrum agro copulatis usq: ad ermi¬
numi loci:num quid habitabitis soli suN
terram : Pro eo quod nos diximus asq
ad terminum loci: lax transtulerunt
ut auferatis praximo. simmacbus et
tbeo dotio donec deficiat dinonsit
locus iut deficiente terra nequaquã
saturetur a uaritia: quod quidem et
generaliter aduersum omnes quib
nibil satis est dictum puto : Et speciali¬

Expanded text:
uvas: et fecit iniquitatem, id est labruscas. Et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a patre missum susciperet, et fecit clamorem quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia reddiderunt, juxta illud quod in Genesi legimus, Vox sanguinis Abel fratris tui clamat ad me . Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci: Numquid habitabitis soli vos super terram? Pro eo quod nos diximus, usque ad terminum loci, LXX transtulerunt, aut auferatis proximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. Quogeneraliter adversum omnes quibus nihil satis est, dictum puto, et speciali
Abbreviated transcription (Latin):
cidam &adulterum uocet. Non
respiciens eius paenitentiam et
mansue tudinem qua dĩ dementia
comparatur: sed quam uis superii¬
bus & arrogans sit & foribundus
exultet: tamen plus audet quam
eius patitur fortitudo : idc̃irco
moab ululauuit ad moab. idestuq
alter ad alterum : Omnes uideli¬
c& hereticorum & saeculare sup
sapientiae & diuersitates contra
se mugient: cum intormentis fue¬
rint : Quam obrem his qui muros
habent non quadris aedificatis
lapidibus n de quibus templum ae¬
dificatum ẽ & in tantum politis
ut malleus & securis non sit au¬
irdita indomo dĩ: Quos ecdesiae
magistri uel quiestis demoab
errore saluati ad nuntiate plã¬
gas suas quibus hereticorum ia¬
culis uulnerati sunt: Ories enim
cogitationes eorum quod signifu¬
cat esebon: non adurbis ominicae
habitationem pertne& dequa
uptum est fluminis impecus
it ciuitatem dĩ: sed sub

Expanded text:
cidam et adulterum vocet, non cidam et adulterum vocet, non respiciens ejus poenitentiam et mansuetudinem, qua Dei clementia comparatur. Sed quamvis superbus et arrogans sit, et furibundus exsultet, tamen plus audet, quam ejus patitur fortitudo. Idcirco Moab ululabit ad Moab, id est, alter ad alterum, omnes videlicet haereticorum et saecularis sapientiae diversitates contra se mugient, cum in tormentis fuerint. Quamobrem his, qui muros habent, non quadris aedificatos lapidibus, de quibus templum aedificatum est, et in tantum politis, ut malleus et securis non sit audita in domo Dei, o vos Ecclesiae magistri, vel qui estis de Moab errore salvati, annuntiate plagas suas, quibus haereticorum jaculis vulnerati sunt. Omnes enim cogitationes eorum, quod significat Esebon, non ad urbis Dominicae habitationem pertinent, de qua scriptum est: « Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . » Sed sub