comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum nos exterius ex parte pun¬
unt. ipsi interiꝰ ꝑfecte pumantur:
Quia igitur sinus. seeretũ mentis ac¬
cipitur:: in sinu iniquitatem celare ẽ.
Hanc in conscientiȩ latibulis occultare:
nec ꝑ confessionẽ detegere. s ꝑ defen¬
sionem uelare. Quo contͣ iacob dicit.
Confitemini alterutrũ peccata ur̃a: ⁊
orate ꝓinuicem ut saluemini. S alo¬
mon qͥuoq ait. Qui abscondit scele¬
ra sua: non diriget᷑. Qui autẽ eon¬
fessus fuerit ⁊ deliquerit ea: mised̾i¬
am consequet᷑. S inter hec sciendũ
est. quod plerumq hõĩes. ⁊i eulpas
confitentur:. i hunles non st̃. Nam mul¬
tos nouimꝰ: qui arguente nullo peccato¬
res se eẽ confitentui: cũ uͦ de culpa sua
fueruit fortasse correpti: defensionis patͦci¬
nium querunt: ne peccatores eẽ ui dean¬
tur. Quisitẽ cum id sponte dieunt.
peccatores se eẽ. uera humilitate eog¬
noscerent: eũ arguuntur ab aliis. ẽe se

Expanded text:
ut dum nos exterius ex parte punut dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Salomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam consequest quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium quaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se
Abbreviated transcription (Latin):
dum faai absconsins iacet ꝑnequi ei di
a seuso fonas exeat ꝑ confessionẽ. Mortuo
enim. uem foras dicit᷑: ut ab excusatio¬
neatq oceultatione peccati. ad aceusa¬
donem suam ore ꝓpͥo exire ꝓuocetur.
Unde cauid ꝓpħa. abilla tanti morte
facinoris reinuiscens. aduocẽ dm̃ qͣsi
foras exiit: dum ꝑnathan correptus.
uehem̃ter excreuit: bene beatus iob¬
dum diceret. si abscondi peccatũ me¬
um: interposuit quasi homo. Homi¬
nis quippe eẽ ꝓprium conspicit: qd̾ ex
parentis ueteris imitatione descen¬
dit. Uͥbi apte subdit᷑. Et celau in sinu
meo iniquitatẽ meam. Scriptura ie¬
nun sacra. plerũq sinum ponere ꝓ ñ¬
te consueuit: si cut uoce eccłiȩ deꝰ ꝑse¬
quutorib nr̃is. qui nobis natura qu¬
dem conuncti st̃. s uita disiuncti. ꝑ
psalmistam dicit᷑. Redde uiemis no¬
stris septuplũ: in sinu eorũ. Ac si aꝑ¬
te diceret᷑. In mente sua recipiant. Hoc
quod in nr̃is corꝑib seuientes oꝑant᷑.

Expanded text:
am absconsus jacet per nequitiam, a semetipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta, ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, vehementer excrevit, bene beatus dum diceret, si abscondi peccatum meum, interposuit, quasi homo. Hominis quippe proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit, ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem meam. Scriptura etenim sacra plerumque sinum ponere pro mente consuevit, sicut voce Ecclesiae de persecutoribus nostris, qui nobis natura quidem conjuncti sunt, sed vita disjuncti, per Psalmistam dicitur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . Ac si aperte diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes operantur,
Abbreviated transcription (Latin):
trata. Unde nẽ quoq humani generis
rami: ex hac ad huc radice amaritudinẽ
trahunt. Et cum de uitio suo quisq
arguitur: subdefensioniũ uerba. qͣsi
sub quedã se arborum folia abscondit.
⁊ uelut ad quedã excusationis opa
ca seereta faciẽ cognitoris fugit: dũ
non uult cognosei quod fecit. In qua ui¬
delicet occultatione: non se dño. s do-¬
minũ abseondit sibi. Agit quippe ne
omĩa uidentem uideat: non autem
ne ipse uideat᷑. Quo contra. euiq pee¬
catori. iam ex ordiũ illuminationisẽ.
hummlitas confessionis: quia sibunet¬
ipsi iam parcere renuit⁊ qu maleu
non erubescit confiteri qd̾ fecit. Et
qui defendendo accusari potust: ae¬
eusando se celerrime defendit. Uude
⁊ mortuo lazaro qͥ mole magna pre¬
mebatur. nequaqm dicitur reuuus¬
ee s ueni foras. Ex qua seilieet resuł¬
rectione. que gesta in illiꝰ est eorꝑe
signat᷑ qualiter nos resuseite mur
in eorde: eum uidelicet i mortuo dieit.

Expanded text:
trata. Unde nunc quoque humani generis trata. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionum verba quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi. Agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcere renuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit, et qui defendendo accusare potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur, revivisce, sed, Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est corpore, signatur qualiter nos resuscitemur n corde, cum videlicet mortuo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ierent. Unde ⁊ serpens ille ꝑsuasor qͥ
non erat reuoeandus ad ueniã: non
est de culpa requisitus. In terrogatꝰ itaq
homo est ubi eẽt. ut ꝑpetratã eulpam res¬
piceret: ⁊ confitendo eognoseẽt. qmͣ lon¬
ge a conditoris sui facie abeẽt. S adhi¬
bere utriq sibimet defensionis solatia.
quam confessionis elegerunt. Cũq ex¬
cusare peccatũ uoluit uix ꝑ mulierẽ.
mulier ꝑ serpentẽ: auxerunt culpã.
quam tueri conati stͣ: obliq adam do¬
minum tangens. qd̃ ipse peccati eorũ
auctor extiterit. qui mulierẽ fecit⁊¬
n eua eulpam ad dñm referens. qui ser¬
pentem in ꝑadyso posuisset. Qui enĩ oe
diaboli fallentis audierant. eritis siẽ
dii: quia deo eẽ similes in diuinitate
nequuert̃. ad erroris su cumulum.
dm̃ sibi facere similẽ in culpa conatist̃
Sie gͦ reatum suum. dũ defendere mo¬
liunt᷑ addiderunt: ut culpa eorum a-¬
trotior discussa fieret. qmͣ fuerat ꝑpe¬

Expanded text:
lerent. Unde et serpens ille persuasor, qui lerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt, cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam quam tueri conati sunt, oblique Adam dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit: Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuit. Qui enim ore diaboli fallentis audierant, Eritis sicut dii , quia esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum Dominum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum, dum defendere moliuntur addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret quam fuerat perpe
Abbreviated transcription (Latin):
litatis testimonia: ⁊ nuiqͥtatem suã
quemq cognosẽe. ⁊ cognitã uoce cõ¬
fessionis aꝑire. At contra usitatũ hu¬
mani generis uitiũ est: ⁊libendo pec¬
catum committere: & cõmissum ne¬
gando abscond̾e: ⁊ conzunctũ defen-¬
dendo multiplicare. Ex illo qͥppe lapsu
primi hõĩs. hȩc augm̃ta nequitiȩ du¬
eimus: ex quo ipsam radicẽ traximꝰ
eulpe. Sic namq ille. dũ lignum ue¬
titum contigisset: abscondit se a fa¬
cie dñi. inter ligna paradisi. In qua
absconsione scilicet. qͥa dm̃ latere ñ
poterat: non latendi effectus descri¬
bitur: s affectus notat᷑. Qui cum ar-¬
gueretur a dño. quod de ligno uẽti¬
to contigisset: ilico respondit. Muli¬
er quam dedisti sotiam mͥ. ipsa mͥ de¬
dit deligno: ⁊ comedi. Ipsa quoq mu¬
lier requisita: respondit. Serpens de¬
cepit me: ⁊ comedi. Ad hoc quippe in¬
quisiti fuerant: ut peccatũ qd̃ trans¬
grediendo cõmiserant. confitendo de¬

Expanded text:
litatis testimonia sunt, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando defendere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur, quod cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondet: Mulier quam dedisti mihi sociam, ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita, respondit: Serpens decepit me, et comedi. Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant, confitendo de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc optaret: a deo fieri: quod ipse fac̾e̾
uel omĩno non posset. uel si posset mi¬
nime deceret. Nam qui maledietio¬
nib inimicũ impetunt.⁊ quid ali-¬
ud in illo facere dm̃ uolunt. nisi
quod ipsi facere. aut nequeunt aut
erubeseunt: Mortẽ namq aduersa¬
rio exoptant. ⁊ quã ⁊si possunt infer¬
re metuunt: ne aut ꝑpetrati homi¬
eidii rei teneant᷑: aut iniqui appare¬
ant etiam cum sunt. Qid est gͥ aeo¬
dicere occide quenodi: nͥ aꝑtis ei nocibus
clamare. hoc fac meo ad u̾sario. qd̾ memn
illum facere nec peccatorẽ decet. In qͥ¬
b ꝓfecto uerbis pensandum nobis est
ubi iste uix legerat diligite iniicos
ur̃õs: ubi legerat bñdicite ⁊i nolite ma¬
ledicere: irursũ non reddentes malũ
ꝓ malo. neq maledictũ ꝓ maledicto.
S exterius ñ audita suꝑnȩ grẽ precep¬
ta seruabat: quia hec in mentẽ illius.
scĩ spc̃ afflatus scribebat. Cui tam̃mi

Expanded text:
hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere, hoc optaret a Deo fieri, quod ipse facere, vel omnino non posset, vel, si posset, minime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est edicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
gaudendum iusticie iudicis: ut nobis
⁊ in luctu sit pena morientis ꝓximiꝰ
rursum in gaudiũ ueniat exhibita e¬
quitas uidicantis ciei: quatinꝰ nec ꝑe¬
unti hõi existamus aduersarii: nec
iudicanti dõ inueniam᷑ ingrati. Bea¬
tus gͦ iob quia cuncta in adu̾sitate
odia ꝑfecte caleauit: dieat. Si ga uisus
sum adruinam eius qui me oderat ⁊
exultaui qd̃ inuenisset eũ malum.
Qͥ a uidelicet.⁊ inmicũ diligens. dũ
aduersario ruenti condoluit.⁊ in ma¬
lis ipsis ipse ad bonũ creuit: ut inde
iste ad benignitatẽ eresceret: unde
illum mala quȩ merebat᷑ inuenissen.
Qui a uͦ sepe non nulli eos quos sibi ad¬
uersarios estimant. maledictione feri¬
unt. qm̃ uixtute nequaqͣm possunt⁊
iii quib patenter apparet quȩ mala
si possent facerent quia ea quȩ face
nequeunt. in p̃eari mimine desi-¬
stunt: beatus iob ostendens se a eul¬
pa etiam maledictionis alienũ. secu
ꝯ tur meum: ut expeterẽ maledi

Expanded text:
gaudendum justitiae judicis, ut nobis gaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit poena morientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei, quatenus nec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis alienum, secuttur meum, ut expeterem maledic
Abbreviated transcription (Latin):
li impii: qui nobis spetialiter. ñ uiden¬
tur inimici. Humana autẽ mens. om¬
nem quẽ inimicum tolerat. etiã im¬
pium ⁊ iniquũ putat: quia eiꝰ culpas
apud cogitationes suas liuor accusator
exaggerat. Quiblibet uͦ flagiciis p̃ma¬
tur⁊ minus inquus credit᷑: si aduer¬
sarius minime sentit᷑. Qua inre: dis¬
cernendum ẽ. aliud esse qd̾ nobis. ali¬
ud uͦ quod sibi. ⁊ cet̾i̾s noster mimieus
nocet. Namsi aliis bonus ẽ sine nr̃a
forsitam culpa eẽ non potest nob̾ma¬
lus. Nec omĩno iam de eiꝰ ruina gau¬
dendum ẽ: euius nos solos certũ est ad¬
uersa tolerasse. Cum uͦ nr̃ ac multorum
hostis ꝑimitur: de ereptione ꝑrimorũ
potuis qͣm de inimiei interitu. necesse
est. ut animus letet᷑. Oporcet nãq ut
pereunte aduersario subtiliter pensa¬
re debemus. ⁊ quid debemꝰ ruinȩ pec-¬
catoris: ⁊ quid iusticie ferientis. Nam
cum dolendũ est miseriȩ ꝑeuntis: ⁊ cũ¬

Expanded text:
li impii qui nobis specialiter non videnli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis. Nam condolendum est miseriae pereuntis, et con
Abbreviated transcription (Latin):
de calamitate se odientis letat᷑: cons¬
tat quia ñ amat quem ñ uult esse me¬
liorem. Eumq instanti uoto ꝑsequitꝰ:
quem cecidisse gratulat᷑. S inter hec
sciendum ẽ. qui a euenire plerumq
solet. ut ñ amissa caritate: ⁊ inumci nos
ruina letificet: & rursũ eius gła sine
imudiȩ culpa contristet: cũ iruente
damus. Qua in re m̃tem nostrã nec
eius iam defectus erigit.⁊ nec eiꝰ ꝓue¬
ctus addieit: si recta nrã cogitat᷑io ñ
quid in ipso. s quid deipso circa alios
agatur attendit. S ad hec seruanda
ualde ẽ. necessariũ. subtilissime discͤ¬
ctionis exam̃: ne cum nr̃a odia exequi¬
mur: fallam᷑ sub spetie utilitatis aliene.
Si autẽ de imici morte gaudendum̃
omnino si esset: psalmista ñ diceret.
Letabitur iustus eũ uiderit uindictã
impiorũ. S aliud est impiũ: aliud uͦ est
immicum ꝑpeti. Nam st̃ pleriq ini¬
miei: qui ñ sunt impii. Et st̃ non nul¬

Expanded text:
de calamitate se odientis laetatur, consde calamitate se odientis laetatur, constat quia non amat quem nliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate, et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente damus. Qua in re mentem nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
set eum malum. Omĩpotentis dei nos ẽẽ
discipłos: sola custodia caritatis ꝓbat.
Hinc est enĩ: quod ꝑsemetipsam uuitas di¬
cit. In hoc cognoseent om̃s. quia mei dis¬
cipłĩ estis: si dilectionẽ habueritis adin¬
uicem. Quȩ nimirũ dilectio si cor nr̃m
ueraciter replet. duob modis ostendi so¬
let. scilicet eum ⁊ amieos in dõ. ⁊ inimicos
diligimus ꝓpter dm̃. S seiendum ẽ. quia
inimiei disectio tẽ ueraciter custoditur⁊
cum nec de ꝓfectu addicim᷑: nec de rui¬
na illuis letam᷑. Nam sepe in dilectio¬
nis imagine erga inimicũ animꝰ falli¬
tur: seq hune diligere estimat. si eius
uitȩ contrariꝰ non existat. S dilecti¬
ouis uim: occulte. ⁊ ueraciter. aut ꝓ¬
uectus inimici. aut casus int̾rogat᷑.
Hac niemm dere ad plemĩ semetipsam
mens hominis nescit: insi eum quẽ si¬
bi aduersarium credit in defectii uel
ꝓuectu mutasse modũ sui statiis in¬
uenerit. Si enĩ de ꝓsꝑitate addicitur.⁊

Expanded text:
et signa.---Omnipotentis Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
entiam aliena mala equanimiter tole¬
rat: ꝑ benignitatẽ quoq bona nused̾i-¬
ter impendit sua. Unde bene beatus
iob. ⁊ pacient̾ domesticos maledicen-¬
tes ꝑtulit: ⁊ uiatores atq ꝑegrinos
apud se benigne suscepit: illis morũ
exempla tribue: istis exteriorum ope
concurrens. Iilis ꝑ mansuetudinem
ñ concitus ad irascendũ: istis ꝑ mise¬
ricordiã ad subueniendũ paratus.
Uir ⁊ienim sẽs redemptorẽ generis
human ꝓ ꝓpħiȩ sp̃m intuens. p̃diea.¬

Expanded text:
entiam aliena mala aequanimiter toleentiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atque peregrinos apud se benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim sanctus Redemptorem generis human
Abbreviated transcription (Latin):
terius clem̃ter. Nam sunt ñ nullae
quȩ in ipsa quoq familiariũ conuet¬
satione corrigi nequeunt. sine eulpa eoi¬
rigentis: atꝙ ideo eũ uel corrigentẽ inqui¬
nant. uel uon onimodo hȩc agentes gra¬
uant ⁊ magna magisterii arte dissimu¬
landa funt. ⁊ psaq hac dissimulatione to¬
seranda: quȩ contra nos ulata. citius a
corde laramus si nr̃a cirea ꝓximos er¬
rata cognoscimꝰ. Unde bene qͥuoq ꝑ sa¬
lomonẽ dicitur. Cunctis sermonib qͥ
dicunt᷑: ne ac comodes cortuũ: ne forte¬
audias seruum tuũ maledicentẽ tibi.
Seit enĩ tua conscientia: quia ⁊ tu cre¬
bro maledi risti aliis. Dum enĩ pensamꝰ
quales erga alios fuimus: eẽ cirea nos
tales alios minus dolemus. Qla aliena
iniusticia in nobis uindicat: qd̾ in seiu¬
ste nr̃a conscientia accusat. Sequitur.¬
Noris ñ mansit ꝑegrinꝰ: ostium meũ
uatori patuit. Qͥa teste paulo. kari¬
tas patiens .i benigna describit᷑. ꝑ paei-¬

Expanded text:
interius clementer. Nam sunt nonnulla interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quoque familiarium conversatione corrigi nequeunt sine culpa corrigentis; atque ideo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuuaudias servum tuum maledicentem tibi. Scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis . Dum enim pensamus quales erga alios fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, quia aliena injustitia in nobis vindicat quod in se juste nostra conscientia accusat. Sequituroris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit. - Quia, teste Paulo, charitas patiens et benigna describitur , per pati
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sententia: potest quoq ꝑ mi¬
sterium. ex uoce redẽptoris intelligi.
Uiri quippe eius tabernaculi. de carni¬
b illius saturari eupiert̃: uel uidei sei¬
licet ꝑsequentes. uel gentiles creden-¬
tes: quia ⁊ illi moliti st̃ corpus illiꝰ quasi
consum̃do extinguere: uisti esurien¬
tem mentẽ suam. desiderant ꝑ cotidi¬
anum immolationis sacͥfitium. de eiꝰ
uirtutẽ sequentes: pensemꝰ quanta
fortitudine. seĩ uiri animus extͣ intͣq
sollicitus. ad omĩa partitur. Qͥ sumu¬
ste agentib. aut umꝙͣ ꝑ filentiũ cede¬
ret. aut ꝑ rectitudinẽ non contrairet:
ꝓfecto aduersarios ñ habuisset. S in
eo quod uias uitȩ tenuit: exoptato¬
res suȩ mortis inuenit. Foris paten¬
tes aduersarios ꝑtulit: intus laten¬
tes. Minor ẽ autem uirtus certami¬
nis. foras quempiam uid̾e mala que
suꝑet: ⁊ intus qd̾ toleret non habere.
Per fecte autẽ magnitudinis laus est
aduersa ꝑpeti. ⁊ exterius fortiterun

Expanded text:
nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes, quia et illi moliti sunt corpus illius, quasi consumendo, exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolationis sacrificium de ejusvirtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et
Abbreviated transcription (Latin):
mum. Liquet ienĩ quia illũ negat: cuiꝰ
despecta grã. sibi uires bons oꝑis arrogat.
Quodrecte quoq uniqͥtas maxima uo¬
catur: qm̃ omẽ peccatum quod ex in¬
firmitate ẽ spem nequaqm ꝑdit. quia¬
asuꝑno ndice ueniam requirit. Pre¬
sumptio autẽ uirtutis ꝓpriȩ tanto grauiꝰ
in desꝑatione ẽ. quanto longiꝰ ab humi-¬
litate. Cumq uires sibi tribuit oꝑis: ad
aditoriũ non recurrit auctoris. fitq
ut eo graiuius peccator ꝑeat: quo ⁊ ipsũ
hoquia est peccator ignorat. Sequit᷑.¬

Expanded text:
mum. Liquet enim quia illum negat, cujus mum. Liquet enim quia illum negat, cujus despecta gratia sibi vires boni operis arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quia omne peccatum quod ex infirmitate est, spem nequaqa superno judice veniam requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, ignorat. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
u in se boni inspitiunt. inmortalis grẽ
cognoscunt donũ: eiq de acceptõ
munere debitores fiunt: qui ⁊ p̃ueni¬
endo dedit eis bonũ uelle qd̾ noluerañ:
⁊ subsequendo concessit bonũ posse qd̾
uolunt. Unde bene ꝑ ioħem dicit᷑. Ado¬
rauert̃ uiuentem in scła scłorum. mit¬
tentes coronas suas ante throniĩ dñi.
Coronas namq suas ante throniumdñi
mittere ẽ. certaminũ suoꝵ uictorias
non sibi tribuere s auetori: ut adillũ
referant glam laudis: a quo seseiunt
iires accepisse certaminis. Beatus gͦ
i ob quia sic bona quȩ oꝑatꝰ est narꝰ¬
rat. ut tamen hec suȩ opatiom ñ tribuat.
s ad auetons laudẽ recurrat. manũ su¬
am oie sud osclatũ fuisse denegar:. de e
parenter dicat. Ego meaoꝑa tanqm mea
nonptero: quia auctoris sui grãm nega¬
reromuncit᷑ quisquis sibi tribuit qd̃
opatur. Unde u ꝓtinꝰ subdit. Quȩ ẽ imqu¬
tasmarima: i negatio eont̾ dm̃ altissi¬

Expanded text:
vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae vero in se boni inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in saecula saeculorum, mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. Unde et protinus subdit: CAPUT tas maxima, et negatio contra Deum altissi
Abbreviated transcription (Latin):
meam ore meo. Permanũ quippe opa¬
tio: ꝑos autẽ locutio designatur. sieut
ꝑ salomonem dicit᷑. Abscondit piger
manum suam sub ascellasua: alabo¬
rat si ad os suũ porrigat eam. ligro la¬
bor est. manum suã ad os porrigere. ͥa
desidiosuis quisq p̃dicator nec hoc uist
oꝑari quod dicit. Manus quippe porri¬
gere est: uoci suȩ oꝑe concordare. Ma¬
num gͦ suam osculatur ore suo. qͥlau¬
dat quod facit: ⁊ testimonio ꝓpͥe loeuti¬
onis sibi uͥtutem tribuit oꝑis. Qua in
re quis despicitur. nisi is qui ipsa
ꝑandi munera largit᷑. Unde bene ꝑ
egregium p̃dicatorem dicit᷑. Quid ãu¬
tem habes. qd̾ non accepisti. Si autẽ
accepisti: quid głaris quasi ñ acce¬
peris: Sancti autẽ uiri sciunt post
primi parentis lapsũ. de corruptibi¬
li styrpe ᷤ ͤditos ⁊ & non uͥtute ꝓpria. s
preueniente suꝑna gr̃a. ad meliora
seuota uel oꝑa cõnutatos: ⁊ quieqͥd
sibi mali inesse cognoseunt de mortali
ꝓpagine sentiunt meritũ. Quicquid

Expanded text:
atur. Per manum quippe operatio, per os autem locutio designatur, sicut per Salomonem dicitur: « Abscondit piger manum suam sub ascella sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
gladĩo prauitatis extingant: aut hi
qui alieno regimini subiacent: faci¬
se iudicare audeant facta rectorum:
atq ꝑ hoc quod de his qͥ sibi prelati st̃
murmurant: ñ humano. s eiꝰ qͥcun¬
cta disponit. dumo ordini contradi¬
quȩ coneulcata pedib nr̃is fuerant
pascebant᷑: ⁊ quȩ pedes uri turbaue¬
rant. hȩc bibebant. Oues enĩ turbata
pedib bibunt: cũ subiecti ea ad exẽ¬
plum iuuendi appetunt: quȩ p̃lati
quiq pͣuo oꝑe ꝑuertunt. Atcontra.
a prelatis hi audiunt. Nos enĩ quid
sumus. Nec contra nos ẽ murmur
ur̃m: s contra dñm. Qui enĩ contra
suꝑpositã sibi potestatẽ murmurat:
liquet qd̾ illum redarguit. qͥ eandẽ
homini potestatẽ dedit. Tandẽ quia¬
beati i ob plenas mistica uͥtute sen¬
tentias. in quib contͣ amicoꝵ uer¬
ba respondit. dõ iargiente digessimꝰ.
nunc suꝑ ẽ. ut ad helui uerba ueni¬
amus. Quȩ tanto grauiori circũs¬

Expanded text:
gladio pravitatis exstinguant; aut hi gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed Dei, qui cuncta disponit, divino ordini contradiquae conculcata pedibus vestris fuerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Qui enim contra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit. Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente digessimus; nunc superest ut ad Eliu verba veniamus, quae tanto graviori circums
Abbreviated transcription (Latin):
placet quos alterius oꝑis insustieia pol¬
luit: nec ipsaterrenarũ rerum dispen-¬
satio ꝓutilitate subditorũ suscipi ere¬
oitur: quando his qui pest. anhelare ꝑ
auariciam uidet᷑. Unde fit. ut ad ipsa
itiam paucabona. quȩ fieri int̾ multa
mala consid̾ant. non laudes s gemitꝰ
reddant: atq infirmantes murmu¬
rent: dum ꝑpendunt puri oꝑis ñ esse
quoduident. Ait gͦ. Si aduersũ me
terra mea elamat i cum ipsa sulei eiꝰ
defient: si fructus eiꝰ comẽdi absq pe-
cuna: i animã agricolarĩ eius affli¬
xi: ꝓ frũto oriatur mͥ tribulus ⁊ ꝓ
deo spina. Ac si aꝑde dieat. Si magna
quȩ debui sollieite nonfeei: pundi¬
ones murmuris a subiectis recipiã. etiã
de bono qd̾ feci. Si neglexi exhib̾e quod
foueat: iuste in querela ꝓsiliens eorum
lingna me pungat. Quainre sẽꝑ eonsi¬
aut hi qui p̃sunt. exempla mali oꝑis
subiectis p̃beant: eorũq uitam suȩ

Expanded text:
placet, quod alterius operis injustitia polplacet, quod alterius operis injustitia polluit, nec ipsa terrenarum rerum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest anhelare per avaritiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona, quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed gemitus reddant; atque infirmantes murmurent, dum perpendunt puri operis non esse quod vident. Ait ergo: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent; si fcunia, et animam agricolarum ejus afflixi; pro frumento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina. Ac si aperte dicat: Si magna quae debui sollicite non feci, 728 pones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci. Si neglexi exhibere quod foveat, juste in querelam prosiliens eorum lingaut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae
Abbreviated transcription (Latin):
uiase quidem imagname bona enmi¬
inala minima ⁊ ꝓ bom̾s mimimis
ni respondeant mala maiora. Quã¬
uis hõc intelligi:  aliter potest. in
triuñto quippe spũale opus. qd pen¬
temreficit. in ordeo autẽ. terrena¬
rum rerũ dispensatio figurat᷑. In qͣ
sepe dũ seruire infirmis atq carna¬
tib eoginur quasi sua ium̃tis alim̃¬
ta preꝑamꝰ: atq ipse nr̃orum usus ope¬
rum. quasi more ordei. habet aliquid dͥe
admixtione palearũ. Et plerũq eontin¬
git: ut rector qui prcest. dũ ingusta eõ¬
tra subditos exercet⁊ dii nullos bonos
bene oꝑantes quoiq ex inuidia afflgit.
etiam quedam hona aliqnͣdo fatiat. aesi
frum̃tum serat. seseq in dispensandis
terrenis rebus nonnuriꝙͣ non auaritie
S idio. s ꝓutilitate carnaliũ misceat.
sic eiusdem laboris fructũ. uelut mes¬
sem ordei expectet S subiect quiq pes
qd inmariis grauant᷑. gaudere ineiꝰ
bonis minimis nequeunt: quia nei opꝰ¬

Expanded text:
Egisse quidem et magna me bona et minis minima, et pro bonis minimis mihi respondeant mala majora. Quamvis hoc intelligi et aliter potest. In frumento quippe spiritale opus, quod mentem reficit, in hordeo autem terrenarum rerum dispensatio 727 figuratur. In qua saepe dum servire infirmis atque carnalibus cogimur, quasi sua jumentis alimenta praeparamus, atque ipse nostrorum usus operum quasi more hordei habet aliquid de admistione palearum. Et plerumque contingit ut rector qui praeest, dum injusta contra subditos exercet, dum nullo bonos bene operantes quosque ex invidia affligit etiam quaedam bona aliquando faciat, ac si frumentum serat, seseque in dispensandis terrenis rebus nonnunquam non avaritiae studio, sed pro utilitate carnalium misceat, et sic ejusdem laboris fructum velut messem hordei exspectet. Sed subjecti quique pro eo quod in maximis gravantur, gaudere in ejus bonis minimis nequeunt, quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
in ea robustũ creuerat. tempestas fa-¬
me radicitus euulsit. Quo enĩ arbor
altius ad suꝑiora surrexerit: eo uento¬
rum uim uehementius sentit. Quia
quo plus quisq in bona oꝑa atcolli¬
tur: eo ampliori ab ore laudantium
flatu fatigatur. Si itaq ad hue arbor
in semine est: metuendũ est. ne ipsa sci¬
entiȩ cogintione putrescat. Si iam ad
uirgultum ꝓdiit.⁊ eurandum ẽ. ue
hane manus elationis tangat: atq
a uiriditate suȩ actionis arefatiał.
Si autem ualentirobore iam ad alta
se subleuat: ualde formidandũ est.¬

Expanded text:
in ea robustum creverat tempestas famin ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis grãm quasi ex noctur
lumine amittunt. Et intuentes lunã
se non uident: quia semet ipsos nescire
incipiunt: dum m̃tis ocłos in transito¬
ctus est hominũ: sicut in erem̃ta esse
conspieimus arbustorũ. Uis quippesu¬
turȩ arboris prius in semine est. post¬
modum in ortu: atq ad extremum
ducitur uiramis. Sie minirũ sic. u̾ii¬
uscunisq uͥtus succreseit oꝑantis. Se¬
minatur namq in intelligentia: out᷑
in oꝑatione: atq ad ultimũ eonuales¬
cit. usq ad ꝓuectus magni latitudinẽ.
S eum quemnlibet sua intelligentia
extollit: arbor quȩ oriri poterat. in se¬
mine putruit. Cum uͦ post oꝑationẽ
bonam. elationis peste corrumpitur:
quasi iam orta siceat᷑. Cum autẽ neq
intelligentia neq oꝑatio corrũpit: s
excrescentẽ magnitudinem. dũ fauor
laudantium sequit᷑. atq ab statu suo
bene oꝑantis amiũ euertit: lingua-¬
rum uentos arbor ꝑtulit:  om̃e quod

Expanded text:
humilitatis gratiam quasi ex nocturno humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitoctus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convalescit usque ad profectus magni latitudinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod
Abbreviated transcription (Latin):
non null. qui eo in elationẽ corru-¬
unt: quod ꝑ subtilem intelligentiã.
uel que si fatuit bona cognoscunt.
Hi minirũ suꝑ multis diuitiis letan¬
tur⁊ cum quelibet summa intelligen¬
dorepperiunt: atq in elatione ipsis
inuentis corrumpuntꝰ. Sunt uͦ non¬
nulli. quos intelligentia quidẽ none¬
leuat: s exhibita oꝑatio exaltat. Qi
dum actiones suas respitiunt: apd̃
mentẽ suam. sibi ceteros dedignan¬
dopostponunt. Hi uidelicet si in mul¬
tis diuitus ñ gaudent: solem tam̃
nec oꝑatio ꝓpria extollit⁊ s eũ lau¬
dari ab hominib ꝓ hac eadẽ bona o-¬
ꝑatione ceꝑut. ipn hominũ fauori-¬
b deuicti. quasi magnos se quosdã
in sua eogit̾atione ẽstimant: atq a
cordis eustodia dissoluunt᷑. Hiꝓfecto. i si
fulgentem solẽ uidere noluerunt: lu¬
nam tam̃ clare incedentẽ respiciunt.
quia inter huius uitȩ tenebras. dũ mo
pionis suȩ claritatem animũ defigt̃

Expanded text:
nonnulli qui eo in elationem corrunonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter hujus vitae topinionis suae claritate animum defigunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ꝑ ignẽ solis auitiorũ humore sie¬
camur. Eum uͦ quem ad opus bonũ.
laudis amor ꝓuoeat: concupita fama
quasi luna attingit: qͥa uidelieet eiꝰ
ammum ⁊i accendit. ⁊ resoluit. Aecendit
scilicet adexercitiũ oꝑis: resoluit nͦ ad cõ¬
cupiscentiã fauoris. Plerumq tam̃ ad
exercenda oꝑa: aliena nos utilider exem¬
pla ꝑsuadent. Et eũ mente humili opi¬
bonum mala ꝑmutamꝰ. Cumq nos de
uita ꝓximi fame splendor irradiat. m̃s
nostra ut prediximus. quȩ ad obtinen¬
dum uͥtutis iter se dirigit: quasi in
lunȩ lumine gressus ponit. S sicut
animus in hoc. quod de se extrinseens
habere consid̾at: illud obliuiseit᷑ ad
quod introrsus anhelabat. Quia gͥ
corrupit: de multis diuitiis gaud̾e
despexit. Quia uͦ eum magnitudo oꝑis
non inflauit: solem fulgentẽ non ui¬
dit. Quia autẽ illum nec fama lau¬
dabilis extulit: clare incedentẽ lu¬
nam minime attendit. Sunt autẽ

Expanded text:
quasi per ignem solis a vitiorum humore sicquasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercenda bona opera aliena nos utiliter exempla persuadent. Et cum mente humili opibonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut delectatur animus in hoc quod de se extrinsecus haberi considerat, illud obliviscitur ad quod introrsus anhelabat. Vet. corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
quasi claritatẽ luminis asꝑgit. Est ali¬
ud in luna: quod ꝑ similitudinẽ bona
spargenti fame conueniat. Lux namq
eius. etiam in tenebrarũ temꝑe ider ã¬
bulantib ostendit: quia udum de ali¬
ena uita lux laudis emieat: alios ad ex¬
ercitium boni oꝑis illustrat. Cũq illiꝰ
opinio clara cognoscit᷑: huic quasi per¬
genti in itinere. exẽpli lumen p̃betur.
S non numꝙͣ. opus quod abaliena opi¬
nione sumitur: mninꝰ mundo desidi̾o
in animo format᷑. Nam infirmȩ m̃tes
cum bona de aliis audiunt: aliqnͣdo
se ad oꝑationẽ rectam. ñ amore uirtu¬
tis. s delectatione laudis accenduns.
Et ꝓfecto liquet. quia siẽ naturȩ solis
est. ut queq attigerit. accendat ⁊ sic¬
cet: ita lunaris ignis ẽ ꝓprium. ut qͥe-¬
quid contigerit. exurat quidẽ: s ex¬
urendo humidũ reddat. Ad uitam gͥ
bonam. alios ꝑ amorẽ dei affectus re-¬
cti oꝑis : alios uͭ amor laudis inflãmat.

Expanded text:
quasi claritatem luminis aspergit. Est et aliquasi claritatem luminis aspergit. Est et aliud in luna quod per similitudinem bona spargenti famae conveniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad operationem rectam non amore virtutis, sed delectatione laudis accendunt. Et profecto liquet quia sicut natura solis est ut quaeque attigerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat.
Abbreviated transcription (Latin):
mitatib fixerat. Habent itaq scĩ uirz
hoc ꝓprium: ut bona quidẽ quȩ agant
uideant: ⁊ tam̃ cum ꝑegerint. ab eorũ
memoria oculos auertant. Unde recte
ꝑ beatum i ob dicit᷑. Si uid solẽ cumful¬
geret. Acsi apte dicẽt. Opus meũ etiam
cum aliis exemplorum lucem tribueret:
ad presumptionis grãm non attendi: qͥa
dũ de eo extolli timui: ab intuendo eo
oculos auerti. Sequitur. Et lunã ince¬
dentem elare. Post p̃missum solem ap¬
te quoq incedentẽ elare lunã subdi¬
dit: quia uidelicet post opus bonum.
fama laudabilis sequit᷑: ꝑ quam cȩle¬
bre nom̃. in hac presentis uite nocte
possidetur. Si enĩ uerum est. quod qui¬
dam putant. illustrationẽ lunam ꝑ oc¬
cultum cireulũ a radio solis acciꝑe ut
possit lucem nocturnis cursib exhi¬
bere: ab huius significationis ordine.
hec quoq suspitio ñ abhorret. fama qͥppe
a bono oꝑe uires accipit:⁊ fauoris grãm.

Expanded text:
mitatibus fixerat. Habent itaque proprium mitatibus fixerat. Habent itaque proprium sancti viri, ut bona quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria oculos avertant. Unde recte per beatum Job dicitur: Si vidi solem cum fulgeret. Ac si aperte diceret: Opus meum etiam cum aliis exemplorum, lucem tribueret, ad praesumptionis gratiam non attendi, quia dum de eo extolli timui, ab intuendo eo oculos averti. Sequitur: CAPUT da.---Post praemissum solem, apte quoque incedentem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum, fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si autem verum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut possit lucem nocturnis cursibus exhibere, ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
iam ex corꝑe discessurũ se esse cognouit.
Ibi quippe p̃misit dicens. Ego iã delibor:
⁊ tempus meȩ resolutionis instat. Tunc
gͦ ad memoriam ꝑfectionẽ reduxit oꝑis:
cum iam p̃uidit ad largitatis spatium.
mimme subeẽ tempus oꝑationis. Siẽ
enim dũ uiuimꝰ. debenus bona nr̃a a
memoria repellere ne extollant: ita ap¬
propinquante exitu. plerumq ea ad me¬
moriam iterũ reuocamꝰ: ut uidelicet fi¬
duciam prebeant: ⁊ desꝑatũ timorem
premant. Qui ⁊ si corinthiis bona sua e¬
numerando narrauit: illos confirmare
studuit. ñ se ostendere. Nam quia eadem
bona ñ in se atcenderet: patefacta tͥbu-¬
latione ꝓpriȩ temptationis edoeuit. qͣ ex¬
pressa subiunxit. Propter qd̾ placeo mͥ:
iinfirmitatib meis. Ut gͦ discipłos
instrueret: de se sũma referebat: ut uͦ¬
se in humilitate eustodiret: consid̾atio¬
nis ocłm non in uͥtutib suis. s in infir¬

Expanded text:
jam ex tempore discessurum se esse cognovit. jam ex tempore discessurum se esse cognovit. Ibi quippe praemisit, dicens: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat . Tunc ergo ad memoriam perfectionem reduxit operis, cum jam praevidit ad largitatis spatium minime subesse tempus operationis. Sicut enim dum vivimus, debemus bona nostra a memoria repellere ne extollant, ita appropinquante exitu, plerumque ea ad memoriam juste revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant, et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis enumerando bona sua narravit, illos confirmare studuit, non se ostendere. Nam quia eadem bona non in se ostenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit, qua expressa subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis . Ut ergo discipulos instrueret, de se suse in humilitate custodiret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infir
Abbreviated transcription (Latin):
gligentiis patit᷑ nescit. Pierumq enĩ hoc
intio temptantur etiam electi: plerũq
eorum cordi suggerit᷑: ut ⁊ bona queq
fecerint ad aiinũ reuocent: ⁊ securi
lecti sunt. ab eo in quo sibi placent. iñ¬
tis oeulos auiertunt: omme inse de paelis
bonis leticiam d epͥmunt. .i. dehis que sei
nuregisse intelligunt. cͥsticiam requirunt.
Iudignos se estimant & peue sonbona sua
noniuibest que in se uidenda om̃ib aderẽ¬
pdum p̃bent. Hinc est quod paulus. dũex¬
pleta inse bona postponeret ⁊ sola adhuere¬
liqua quȩ eẽnt explenda cogitaret: dicit.
Sgome n arbitror adp̃hendisse. Hinc ẽ quod
ut posset se de boms quȩ agebat humiliare:
studebat ad animũ preterita mala redu¬
cere dicens. Qu prius fu blasphemꝰ. ⁊ ꝑse¬
eutor. ⁊ contumeliosus. Qui isi aliquando
dixit. bonum certam̃ certau. cursũ con¬
sumimaui. fidem seruaui: intuendũ sum¬
in ope est. quia ea illo tẽpore intulit: quo

Expanded text:
glectis patitur nescit. Plerumque enim hoc glectis patitur nescit. Plerumque enim hoc vitio tentantur etiam electi. Plerumque eofecerint ad animum revocent, et jam lai electi sunt, ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt: omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se equirunt; indignos se existimant, et pene soli bona sua non vident, quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dicit: Ego me non arbitror apprehendisse . Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus . Qui etsi aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi , fidem servavi; intuendum summopere est, quia ea illo tempore intulit, quo