comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sine aliquo labore uiuatis. euadentes
ñ molestas angustias temporis parui. s hor¬
rendas pęnas ignis et̾ni. Nã si mͦ tanta
cura. tanta intentione. tant o labore agi¬
tis. ne maliquos cruciatus transitorios
incidatis. quantũ uos oportet ẽẽ sollici¬
tos. ut sempit̾nas miserias fugiatis:
E si mors sic timetur. que finit tempo¬
ralem laborẽ: qͦmͦ timenda ẽ que mittit
inet̾nũ dolorem: Et si delicie huiꝰ scłi
breues & sordidȩ. sic amant᷑. quanto
uebementius futuri scłi gaudia pura
& infinita querenda sunt: Istacogitan¬
tes nolite ẽẽ pigri ĩ oꝑib bonis. ut ur̃i
stiendis pauꝑib fueritis obliti. Ad quã
nucdiam cũ p̃sens cem̃ uos ex hortatus
sum & nc̃ ex hortor. ne uos uincat & pigros
faciat contricio huiꝰ mundiꝰ eui taliauidetis
amplius quã soletis. Sic̃ enĩ ad loca muntti¬
ora festinantius migrant qui ruinã domus
uident contritis parietib imminere. sic cor¬

Expanded text:
ubi sine aliquo labore uiuatis euadentes ubi sine aliquo labore uiuatis euadentes non molestas angustias temporis parui sed horrendas poenas ignis aeterni. nam si modo tanta cura, tanta intentione, tanto labore agitis, ne in aliquos cruciatus transitorios incidatis, quantum uos oportet esse sollicitos, ut sempiternas miserias fugiatis! et si mors sic timetur, quae finit temporalem laborem. quo modo timenda est, quae mittit in aeternum dolorem! et si deliciae saeculi huius breues et sordidae sic amantur, quanto uehementius futuri saeculi gaudia pura et infinita quaerenda sunt! ista cogitantes nolite esse pigri in operibus bonis, ut ad uestri stiendis pauperibus fueritis obliti, ad quam misericordiam, cum praesens essem, uos exhortatus sum et nunc exhortor, ne uos uincat et pigros faciat contritio mundi huius, cui talia uidetis amplius, quam soletis. sicut enim ad loca munitiora festinatius migrant, qui ruinam domus uident contritis parietibus imminere, sic cor
Abbreviated transcription (Latin):
iħm obsecro: ne uos mea ẽtristet absentia
corporalis. Nã spũ & cordis affectu. puto
uos ñ dubitare nullomͦ me a uob̾ posse dis¬
cedere. quãuis me amplius ẽtristet quam
forte uos ipsos. qͦd infirmitas mea sufficere
ñ potest omnib curis quas de me exigunt
menbra xp̃i. quib me & timor eiꝰ & kari¬
tas seriuire cõpellit. Illud enĩ nouerit ur̃a
dilectio. nũquã me absentẽ fuisse licenti¬
osa libertate. s necessaria seruitute. que
sepe scõs fr̃s & collegas meos etiã labores
marinos. & transmarinos cõpulit sustine¬
re: a quib me semꝑ ñ indeuotio m̃tis. s
minus idonea ualitudo corporis excusauit.
ꝓinde dilectissimi fr̃s. sic agite ut qđ ait
apłs siue adueniens & uidens uos. siue ab¬
sens audiã de uob̾. qi statis in uno sp̃u:. uno
animo conlaborantes fidei ȩuangelicȩ.
Si uos aliqua molestia temporalis exagi¬
tat. ipsa uos magis ad monere debet: quẽ
ad modũ de illa uita cogitare debeatis.

Expanded text:
 per Iesum obsecro, ne uos mea contristet absentia corporalis. nam spiritu et cordis affectu puto uos non dubitare nullo modo me a uobis posse discedere, quamuis me amplius contristet quam forte uos ipsos, quod infirmitas mea sufficere non potest omnibus curis, quas de me exigunt membra Christi, quibus me et timor eius et caritas seruire compellit. illud enim nouerit uestra dilectio numquam me absentem fuisse licentiosa libertate sed necessaria seruitute, quae saepe sanctos fratres et collegas meos etiam labores marinos et transmarinos compulit sustinere, a quibus me semper non indeuotio mentis sed minus idonea ualitudo corporis excusauit. proinde, dilectissimi ro fratres, sic agite, ut, quod ait apostolus, siue adueniens et uidens uos siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu uno animo conlaborantes fidei euangelicae. si uos aliqua molestia temporalis exagitat, ipsa uos magis admonere debet, quem ad modum de illa uita cogitare debeatis,
Abbreviated transcription (Latin):
unum ẽẽ. innumeros uͦ ẽẽ qͥ in hoc ei
officio pareant: ⁊ ꝑ singłos qͦsq. hoĩes
diu̾si sp̃c sub eo pͥncipe militantes. ad
huiꝰcemodi eos pcca sollicitent. Simi¬
arbitror. innumeros uͦ eẽ sub ipso
agentes. qͥ ꝑ singłos quosq homines
huiꝰcemodi uicii pec̾a succend̾ant. Simi¬
lit̾ ⁊ auaritie unũ eẽ principẽ. sic & su¬
cipatus drin contrariis uirtutib ab¬
⁊ omĩb nob̾ scribit. Esse tam̃ reor hoꝵ
om̃iũ principem uelut eminentiorẽ
quendã in neqͥtia. ⁊ in scelere fortiorẽ.
qui totum mundũ quẽ isti ad pec
pũ dux. ⁊ totiꝰ nefande malitie ma¬
gist̾ exagitet : cuiꝰ figuram cum
iabin discutemꝰ. ꝓ paruo intelligencie
nr̃e captu. in suꝑiorib patefecimꝰ. Pu
to sane qr scĩ qͥq. repugnantes aduer¬
suꝑantes. imminuant exexcitũ demo¬
nũ.⁊ uelut qͣmplurimos e̾oꝵ int̾imauł.
uerbi causa. ut his qͥ caste pudiceq u¬

Expanded text:
unum esse, innumeros vero esse qui in hoc ei unum esse, innumeros vero esse qui in hoc ei officio pareant, et per singulos quosque homines diversi spiritus sub eo principe militantes, ad hujuscemodi eos peccata sollicitent. Simiarbitror, innumeros vero esse sub ipso agentes, qui per singulos quosque homines hujuscemodi vitii peccata succendant. Similiter et avaritiae unum esse principem, sicut et sucipatus nobis omnibus scribit . Esse tamen reor horum omnium principem velut eminentiorem quemdam in nequitia, et in scelere celsiorem, qui totum mundum, quem isti ad peccpum dux, et totius nefandae militiae magister exagitet. Cujus figuram cum de Jabin discuteremus, pro parvo intelligentiae nostrae captu, in superioriribus patefecimuto sane quia sancti quique repugnantes contrsuperantes, imminuant exercitum daemonum, et velut quamplurimos eorum interimant. Verbi causa, ut is qui caste pudiceque v
Abbreviated transcription (Latin):
minarent᷑. dum enim ñ uenunt in¬
imice uirtutes. que peca oꝑant᷑ in no.¬
bis. uec ꝓuocant noᷤ ad peccandum. nec
lacessunt ad dimicandum. int̾fici non
nos in p̾liũ: ut  nos uictoriam capiamꝰ.
⁊ ille int̾itum consequant᷑. U ñ mͥ ui¬
detur ẽẽ infinitꝰ quidã numerꝰ cont᷑¬
riarum uirtutum: pro eo qd̾ ꝑ sin¬
głos pene homines st̃ sp̃c aliqͥ. diu̾sa
in his pecoꝵ genera molientes. Uerbi
uiusa. Est aliquis fornicationis sp̃c.
se hab̾e inimicos putandus ẽ sp̾c. Unde
& ꝑ singłos plures ẽẽ credendi sunt.¬
qr ñ suigła singł homines hnt uitia.
uel peccata commitunt: s plura ab
unoqͦ uidentur admiti. L it̾m ñ est
putandum qd̃ unus fornicationis sp̃c
seducat eũ. qui u̾bi gr̃a in britannis
fornicat᷑. ⁊ illum qͥ in india uel in aliiᷤᷤ
locis: neq unũ ẽẽ ire sp̃m qͥ diu̾sis in
locis diu̾sos homines agitet: s puto
mag̃ pͥncipem qͥdẽ fornicationis sp̃m¬

Expanded text:
minarentur. Dum enim non veniunt inimicae virtutes quae peccata operantur in nobis, nec provocant nos ad peccandum, nec lacessunt ad dimicandum, interfici non nos in praelium, ut et nos victoriam capiamus, et illae interitum consequantur. Unde mihi videtur esse infinitus quidam numerus contrariarum virtutum, pro eo quod per singulos pene homines sunt spiritus aliqui diversa in his peccatorum genera molientes; verbi causa, est aliquis fornicationis spiritse habere inimicos putandus est: unde et per singulos plures esse credendi suntquia non singula singuli homines habent vitia, vel peccata committunt, sed plura ab unoquoque videntur admitti. Et iterum non est putandum quod unus fornicationis spiritus seducat eum, qui, verbi gratia, in Britannia fornicatur, et illum qui in India, et in aliis locis; neque unum esse irae spiritum qui diversis in locis diversos homines agitet: sed puto magis principem quidem fornicationis
Abbreviated transcription (Latin):
mias ꝓpheta dic̃. M aledictꝰ hõ qͥ fac̃
oꝑa dñi negligent̾: n aufert mache¬
ram suã a sanguine iniqueꝵ. Hoc si
scm lict̾am inteligamꝰ. necesse erit
nos indesinent̾ sanguinẽ funde: qd
iudei putantes qͥ exintegro caro sunt
n sanguis. crudeles ⁊ implacabiles si¬
unt: dicentes maledictionẽ impositã
his qͥ a sanguine effundendo cessaue¬
rint.. id̾o pedes eoꝵ ueloces sunc
ad ef fundendũ sanguinẽ. Sed
ilł huiꝰcemodi intelligentia qͥ caro
nũquã neglig̾e oꝑa dñi. nec auferis¬

Expanded text:
mias propheta dicit: « Maledictus homo qui facit opera Dei negligenter , » et aufert machaeram suam a sanguine inimicorum. Hoc si secundum litteram intelligamus, necesse erit nos indesinenter sanguinem fundere: quod Judaei putantes, qui ex integro caro sunt et sanguis, crudeles et implacabiles fiunt, dicentes maledictionem impositam esse his qui a sanguine effundendo cessaverint: et ideo pedes eorum veloces sunt ad effundendum sanguinem. Sed illis hujuscemodi intelligentia, quia caro nunquam negligenter opera Domini ager
Abbreviated transcription (Latin):
adduco eam de domo patris eiͫ. Que.
cum ueniret mecũ sedens suꝑ asinũ.
illum sine dubio quẽ soluerant discpł
saluatoris: dicit ad patr̾e suũ. Da mͥ
benedic̾tionẽ pater. Ꝙ accepit gone
onem habens uite: ⁊ eiꝰ que nc̃ ẽ ⁊ fu¬
ture. Ꝙ ut saluator repmutit his qͥ
uerbi sui ꝑfectionẽ sequuntur: quia

Expanded text:
abduco eam de domo patris sui: quae cum veniret mecum sedens super asinum, illum sine dubio quem solverant discipuli Salvatoris, dicit ad patrem suum: Da mihi benedictionem, pater; et accepit Gonetonem habens vitae quae nunc est et futurae . » Et Salvator promittit ut hi qui verbi sui perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Primo gͦ discutiamꝰ quare metro¬
polim accepit caleph. ⁊ illam que pͥ¬
nia inter ceteras om̃s in t̾ra reꝓmissi¬
onis metropoł nominatur: ⁊ metro¬
polim enach. E nach int̾pretatur hu¬
nulitas inanis. uel responsio manis.
Accepit gͦ caleph metropolun humili¬
tatis in anis. Quas humilitates ẽẽ cer¬
tũ ẽ: unam laudabilem. de qua dicit
culpabił pecoꝵ. sicuc illa quã de illi¬
cito coitu dicit scriptura. qr humi¬
ẽ: qr humiliauit thamar sorerem su¬
ã. Est gͦ hec humilitas in auis: que¬
excidit caleph. ⁊ int̾emit tres filios
enach. qui erant filii inanis humilita¬
tis. ⁊ ilł interfectis ipse habitat ciui¬
tatem.  facit que in consequentib
scripta st̃. Q aut̾e s̃ tres isti filii ma¬
nis humilitatis quos ext̾minauit ca

Expanded text:
» Primo ergo discutiamus quare metropolim accepit Caleb, et illam quae prima inter caeteras omnes in terra repromissionis metropolis nominatur. Et metropolis Enach interpretatur humilitas inanis, vel responsio inanis. Accepit ergo Caleb metropolim humilitatis inanis. Duas esse humilitates certum est, unam laudabilem, de qua dicit culpabilis peccatorum, sicut illa quam de illicito concubitu dicit Scriptura qest, qui humiliavit Thamar sororem suam . Est ergo humilitas inanis. excidit Caleb, et interemit tres filios Enach, qui erant filii inanis humilitatis. Illis interfectis ipse habuit civitatem, et fecit quae in consequentibus scripta sunt. Qui autem sunt filii inanis hu
Abbreviated transcription (Latin):
qui de humilitate inam nascuntur.
certũ ẽ qr extra consiliũ s̃. Tertiꝰ cha¬
lamin. qd̃ int̃pretatur. p̃cipiciũ uł
suspensio: qd̃ designat nichil in eo sta¬
bilitatis. s uaga omĩa. ⁊ in p̃cepsru¬
entia. Istos gͦ t̾res filios enach. ext̾ini¬
nat ⁊ incerficit caleph. ꝯ post istos:
ascendit etiam in dabir. Nom̃ aut̃ erat
dabir. prius. ciuitas lict̾arũ. Dabir¬
aut̃ int̃pretatur loquela. S nomen
qua nc̃ disserere conam scripturam.
intelligamꝰ eẽ ciuitate litt̾arũ: que
postiodũ efficitur dabir. qd̃ ẽ loque¬
la. hec eteñ que prus in lut̾is erat.
⁊ scđm lict̾am intelligebatur. mͦ in

Expanded text:
tur, certum est quia extra consilium sunt. Tertius Tholmai, quod interpretatur praecipitium vel suspensio: quod designat nihil in eo stabilitatis, sed vaga omnia et in praeceps ruentia. Istos ergo tres filios Enach exterminavit et interfecit Caleb, et post istos ascendit etiam in Dabir. Nomen erat Dabir prius civitas litterarum. Dabir interpretatur loquela, sed nomen uam nunc disserere conamur Scripturam intelligamus esse civitatem litterarum; quae postmodum efficitur Dabir, quod est loquela: haec est enim quae prius in litteris erat, et secundum litteram intelligebatur, modo in
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ sine consilio. Certum ẽ enĩ qr ⁊ iste¬
fr̾ sic illiꝰ erroris: qͥ sine consilio geri¬
tur. Q d enĩ cam sine consilio ẽ. qͣm
reluiquere dm̃ qui nos fecit: ⁊ sequi
deos quos nos fecimꝰ : terciꝰ erroris sen¬
sus ẽ thalamin qd̃ ẽ p̃cipiciũ uł suspen¬
sio: nouissima namq huiꝰ erroris ten¬
dunt in p̃cipiciũ ⁊ ꝓfundũ inferni.
hos gentilitatis sensus tamqͣm filios
enach uetusti erroris abscidit lex
que etiam scđm luteram dm̃ uerũ
⁊ creatorem om̃rũ p̃dicat. S nẽ ascen

Expanded text:
ter sit illius erroris qui sine consilio agitur. Quid enim tam sine consilio quam relinquere Dominum, qui nos fecit esse, et sequi deos quos fecimus? Tertius erroris sensus est Tholmai, quod est praecipitium vel suspensio: novissima namque hujus erroris ostenduntur in praecipitium et profundum inferni. Hos ergo gentilitatis sensus tanquam filios Enach vetusti erroris abscidit lex, quae etiam secundum litteram Dominum verum et creatorem omnium praedicat. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
calẽ loquelã. S ⁊ singłi quiq doctoreᷤᷤ
ꝑsonã uirtutẽ legis ascripseramꝰ. int̾e¬
mit: ᷤᷤ inanis humilitas accipienda ẽ il¬
la. qͣm om̃s huiꝰ scłi poete uł philosophi¬
de diuinitate senser̃tꝰ qr ⁊ humilia⁊¬

Expanded text:
talem loquelam. Sed et singuli quoque doctores persona virtutem legis descripseramus, interimit? Inanis humilitas accipienda est illa, quam omnes saeculi poetae vel philosophi divinitatem senserunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
lo. a qͦ uinceris dũ contͣ inimicũ cuũ iracundia accenderis. qͥ ad suã uoluntatẽ te
trahit. Alit. Si tuas iniurias ulcisci uolueris. a malo iunceris. qi ei qͥ tͥ malũ fecit
simił efficeris. Quandocũq eñi diabolo uł uitio aliqͦ obedimꝰ. uincimͦ ab illo. Dum
malũ ꝓ malo reddimꝰ ab illo uinctm qͥ nob inuiriã fecit. & cui uic̃ẽ reddimꝰ.
nos similes sͥ facit. Si autẽ cõmotũ animũ refrenamꝰ. ut uindictã ꝓximo ñ infe

Expanded text:
olo, a quo vinceris dum contra inimicum tuum iracundia accenderis, quia ad suam voluntatem te olo, a quo vinceris dum contra inimicum tuum iracundia accenderis, quia ad suam voluntatem te trahit. Aliter: Si tuas injurias ulcisci volueris, a malo vinceris, quia ei qui tibi malum fecit, similis efficeris: quandocunque enim diabolo vel vitio alicui obedimur, vincimur ab illo. Dum malum pro malo reddimus, ab illo vincimur qui nobis injuriam fecit, et cui vicem reddimus, quia nos similes sibi facit. Si autem commot
Abbreviated transcription (Latin):
chis. ⁊ regem cebron. ut iste om̃s anime
que ante sub regib pessimis peccati legẽ¬
in tatũ ut dicat. Quid ẽ qd̵ actenꝰ egi contra hc̃ uirñ: cur ei tanta mala intuli:
qͥ mͥ tot bona contulit: s ine causa gͦ infestus eiextiti. Quaꝓpt̃ qr tã benigne & pa¬
gere. ut carbones ignis .i. penas inferni ei p̃paret. dũ eiꝰ beneficiis honoratꝰ eũ non
dilexerit. iã hoc ñ ẽ caritas. Icl̃oq meliꝰ ẽ ita intelligi. ut supͣdiximꝰ in pͥmo de arcd¬
re caritatis. Qd uͦ dicit suꝑ capud. recꝰte ꝑ caput. mens .i. rationabilitas ac pͥncipabi¬
litas anime accipit᷑. qr sic̃ om̃ia mẽbra regunt᷑ capite. ita cogitationes & uoluntates
mente disponunt᷑. Noli iunci a malo. s uince in bono malũ. hͥoli inqͥt uinci a malo.
idest ab aliqͦ uitio. ñ ab ira. ñ ab odio. ñ ab iniusticia. Siue noli uinci a malo .i. a dial

Expanded text:
chis, et regem Hebron, ut isti omnes chis, et regem Hebron, ut isti omnes qui ante sub regibus pessimis peccati legeintantum ut dicat: Quid est quod hactenus egi contra hunc virum? cur ei tanta mala intuli, qui mihi tot bona contulit? Sine causa ergo infestus ei exstiti: Quapropter, quia tam benigne et pagere, ut carbones ignis, id est poenas inferni, ei praeparet, dum ejus beneficiis honoratus eum non dilexerit; jam hoc non est charitas, ideoque melius est ita intelligi, ut supra diximus in primo de ardore charitatis. Quod vero dicit, super caput, recte per caput mens, id est rationabilitas ac principalitas animae accipitur: quia sicut omnia membra reguntur a capite, ita cogitationes et voluntates mente disponuntur. Noli vinci a malo. Noli, inquit, vinci a malo, id est ab aliquo viti
Abbreviated transcription (Latin):
tes contrarias. n eicit eas de ciuitatib qͣs
possidebant .i. de animab nr̃is. et int̾¬
ficit reges qui regnabant in aĩab nr̃is.
ne ultra regnet in nob peccatũ: ut
posteaqͣm int̾emerit regem peccati de ci¬
uitate aĩe nr̃e. fiat aĩa nr̃a ciuitas dei. ⁊
regnet in ea ds̃. ⁊ dicatur ad nos qr ecce reg¬
num d̾i int᷑uos ẽ. Est gͦ opꝰ summe mĩe ħ¬
qd heretiq crudelitatis accusant. qd̃
dommꝰ iħc adumbratũ prius a filio naue
ꝑ singłas qͣsq cuutates. nc inueritate per
singłas qͣsq animas credentium complet.
ut que possidebant᷑ a mał ⁊ pessimis regi¬
b. scłm principem aeris mundi huiꝰ spus.
⁊ ꝑhemptis facere eas dignetur habitacłm
dei. ⁊ scĩ sp̃c templum: ut membra que ser¬
uierant sub rege iniquo iniqͥtati ad ĩmun¬
ditiam:. nc seruiant iusticie in scĩficationẽ.
Sic gͦ incellige qd̾ intesfait iħc regẽ iheri¬
co. ⁊ regẽ hai. ⁊ regem lebna. ⁊ regem la¬

Expanded text:
tes contrarias; et ejecit eas de civitatibus quas possidebant, id est, de animabus nostris; et interfecit reges qui regnabant in animabus nostris, ne ultra regnet in nobis peccatum: ut posteaquam interemerit regem peccati de civitate animae nostrae, fiat anima nostra civitas Dei, et regnet in ea Deus, et dicatur ad nos quia regnum Dei intra vos est . Est ergo opus summae mised haeretici crudelitatis accusant, quod Dominus Jesus adumbratum prius a filio Nave per singulas quasque civitates, nunc in veritate per singulas quasque animas credentium complet; ut quae possidebantur a malis et pessimis regibus, secundum principem aeris mundi hujus spiriet peremptis, facere eas dignetur habitaculum Dei et Spiritus sancti templum, ut membra quae servierant sub rege iniquo iniquitati ad immunditiam, nunc serviant justitiae ad sanctificationem. Sic ergo intellige quod interfecit regem Jericho, et regem Ahi, et regem Lebna, et regem La
Abbreviated transcription (Latin):
ũ o seruitiũ qͣor liberi effecti dnĩs & pͥncipib suis nolebant redd̃e. cũ dñs iħe
ñ uenerit conditiones mutare. s animas in et̾nũ uicturas saluare. Bicebant
eñ romani credentes. Nos qͥ diumis legib paremꝰ. ⁊ dõ seruimꝰ. ñ debemꝰ seru¬
re neq honor̃e p̾bere neroni aliis pͥotestatib t̾renis. Quappt̃ apł̃s talia scͥpsit
eis. I ocerat nãq scandalũ nasci drũs e pͥncipib si serui & subiecti eoꝵ. xp̃iami es¬
fecti. a seruitio eoꝵ efficerent᷑ alieni. Noceret qͦq eccłe. dũ ñ ꝑmitt̾ent᷑ alii cred̾e
cũ mag̃ meliores debeant dñi seruos suos reciꝑe fideles xp̃i effectos. Hoc & ipsa
ueritas ꝑ semetipsã p̃cip̃ dicens. Reddite que õ cesaris. cesari. ⁊ que s̃ dĩ des.¬
ille pͥncipat᷑. Q uidã male sentientes has pocestates interp̾tati s̃ demones. de

Expanded text:
ium et servitium, quasi liberi effecti, dominis et principibus suis nolebant reddere, cum Dominus Jesus ium et servitium, quasi liberi effecti, dominis et principibus suis nolebant reddere, cum Dominus Jesus non venerit conditiones mutare, sed animas in aeternum victuras salvare. Dicebant enim Romani credentes: Nos qui divinis legibus paremus, et Deo servimus, non debemus servire nec honorem praebere Neroni, aliisque potestatibus terrenis. Quapropter Apostolus talia scripsit eis. Poterat namque scandalum nasci dominis et principibus, si servi et subjecti eorum Christiani effecti, a servitio illorum efficerentur alieni. Noceret quoque Ecclesiae, dum non permitterentur alii credere, cum magis meliores debeant domini servos suos recipere, fideles Christi effectos. Hoc et ipsa Veritas per semetipsam praecipit, dicens: Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari, eilli principantur. Quidam, male sentientes, has potestates interpretati sunt daemones, de
Abbreviated transcription (Latin):
more contra se cepit seuire. intantũ ut pͥmi parentis fulłꝰ in frem consurgens u¬
tͥfecerit eũ. ħ estiarũ enĩ ẽ s homines discerꝑe: & se muĩce lacerare atqi. dccidere.
Nerbi gr̃ã. Leo deuorat hominẽ & ursũ. Irsus & lupus deuorant homines. bo¬
ues & oues. Hac de causa omp̃c ds̃. bestralib hominib pͥncipes p̃posuit. ut eoꝵ t̃¬
rore acerbitas animoꝵ illoꝵ repͥmeret᷑. St̃ etiã pisces alios deglutientes. qͦs nuita¬
bant᷑ꝰ homines in alios seuientes. quoꝵ temeritas pͥncipũ formidine sebata est.
que autẽ s̃. sub aud pocestates suꝑ alios. a dõ ordinate s̃. Siue que s̃ iura potis
tatũ. a dõ ercdinata s̃. P ocestates eenĩ uł tͣra potestatũ que in mundo pͥncipans
adõ constituta s̃. sic̃ iã sup̃cdiximꝰ. Nñ dñs dix̃ pilato. N on haberes inme potestatẽ
n t̾ datũ eẽt desuꝑ. Qiͥb uerb̃ indicat᷑ qd̃ sine bona potestas ut dauio. siue mala

Expanded text:
more contra se coepit saevire, intantum, ut primi parentis filius in fratrem consurgens, interfecerit eum. Bestiarum enim est et hominis discerpere, et se invicem lacerare atque devorare. Verbi gratia: Leo devorat hominem et ursum, ursus et lupus devorant homines, boves, et oves. Hac de causa omnipotens Deus bestialibus hominibus principes praeposuit, ut eorum terrore acerbitas animorum illorum reprimeretur. Sunt etiam pisces alios deglutientes, quos imitabantur homines in alios saevientes, quorum temeritas principum formidine sedata est. Quae auteura potestatum quae in mundo principantur, a Deo constitutae sunt, sicut jam supra diximus. Unde Dominus dixit Pilato: Non haberes in me potestatem, nisi tibi datum esset desuper . Quibus verbis indicatur, quod sive bona potestas, ut David, seu mala
Abbreviated transcription (Latin):
etenim species peci purgauit dominꝰ
iħc: omnesq destruxit. Cuncti namq
eramꝰ insensati. increduli. erantes. ser¬
uientes desiderus uarus. in malitia
inuidia agentes. odibiles. odientes inui
qd̃ inuenitur in hominib anceqͣm cre¬
dant. Bene gͦ dicit qr om̃s occidit iħ̾c:
qͥ exieraut ad bellum. Nulla enun sp̾es
pec tanta ẽ. qua ñ sit suꝑior iħc: qͥ est
u̾bum ⁊ sapientia dei. Om̃a enim suꝑat
⁊ uincit. Aut ñ ita credimꝰ qr om̃e ge¬
nꝰ pcci cum ad salutare lauachrum ue¬
nimꝰ auferturꝰ hoc enim ⁊ apłs paulꝰ
designat: qͥ cũ uniu̾sa pccoꝵ genera
dinumerassẽt. addidit post om̃a ⁊ dic̃.

Expanded text:
etenim species peccati expurgavit Dominus Jesus, omnesque destruxit. Cuncti namque eramus insensati, increduli, errantes, servientes desideriis variis, in malitia et invidia agentes, odiquod invenitur in hominibus antequam credant. Bene ergo dicit quia omnes occidit Jesus qui exierunt ad bellum, nulla enim species peccati tanta est qua non sit superior Jesus, qui est Verbum et sapientia Dei. Omnia enim superat et vincit. An non ita credimus quia omne genus peccati cum ad salutare lavacrum venimus aufertur? Hoc enim et Apostolus designat, qui cum universa peccatorum genera dinumerasset, addit post omnia, et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
in bono malũ. Uince in bono malũ .i. in d̾o diabolũ. Uince in bono malũ. in pati¬
entia sũma inimicũ & adu̾sariũ tuũ. p̃bendo ei cibũ & potũ. uestim̃tũ & calcu¬
m̃tũ. Dũ eñĩ tuis beneficiis ꝓuocas illũ ad hoc ut te incipiat dilig̾e eo modo
qͦ suꝑiꝰ diximꝰ. qͦdamͦ suꝑas illũ. Nel iuince in bono malũ .i. in uirtutib uince
fidẽ. & ne serui uł ancille seu qͥlibet subiecti dicerent. qd̾ ipsi qͥ consecuti erañ
sola anima totũ hominẽ significat. sic̃ hic. & in genesi uͥ dr. qd ingressus ẽ iacob in

Expanded text:
o malum, id est in Deo diabolum. Vince in bono malum, in patientia supera inimicum et adversarium tuum, praebendo ei cibum et potum, vestimentum et calceamentum; dum enim tuis beneficiis provocas illum ad hoc ut te incipiat diligere eo modo quo superius diximus, quodammodo superas illum. Vel vince in bono malum, id est in virtutibus vince fidem, et ne servi, ancillae, seu quilibet subjecti dicerent, quod ipsi qui consecuti erant sola anima totum hominem significat, sicut hic, et in Genesi, ubi dicitur: Quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tatur responsio dei. Responsio autẽ¬
dei dici potest. is cui respondet deus.
ħ ẽ cui reuelat secreta: ⁊ pandit ar¬
chana. Istegꝰ ẽ qui potest accipere
oiuitatẽ luterarũ ueteris instrum̃
t. ⁊ excidere litt̾am occident̾e. frat̃
rupta legis lut̾a. sensum in ea spiri¬
talem requiro. Excido autẽ lut̾am
q pascha cum uideis obseruo: neq
sabbatũ scd̾m lict̾am curo. ħ romissũ
nãq mͥ ẽ. qr si excidero cuutat̾e lit¬
terarum: accepturus sim filiam
fr̃is mei maioris. Trat namq filius
cenes: qui int̃pretatur spretio. Qis
sio. Dat mͥgͦ filiam suam .i. scientiã
sui uł intelligentiam: mͥ miorifr̃i.
Dac lex scđm qd̾ scriptum ẽ. aufere¬

Expanded text:
tatur responsio Dei. Responsio Dei dici potest is cui respondet Dominus, hoc est, cui revelat secreta et pandit arcana. Iste ergo est qui potest accipere civitatem litterarum Veteris Instrumenti, et excidere litteram occidentem, frater ruta legis littera, sensum in ea spiritalem requiro. Excido autem litteram, que pascha cum Judaeis observo, neque sabbatum secundum litteram curo. Promissum namque est mihi quia si excidero civitatem litterarum, accepturus sim filiam fratris mei majoris. Eram namque prius filius Cenez, qui interpretatur spretio. Quisrsio. Dat mihi ergo filiam suam, scientiam sive intelligentiam mihi juniori fratri da
Abbreviated transcription (Latin):
lutam᷑ adu̾sũ pͥncipatꝰ & pocestates. et
rectores tenebrarũ harũ. adu̾sum
sp̃italia nequicie in celestib. sol nob̾
iusticie indesinent̾ assistit: nec deserit
nos uinqͣm. nec festinat occũbere: qr
ipse dix̾. ł oce ego uobiscũ sũ om̃ib dieb.¬

Expanded text:
t rectores harum tenebrarum, adversus spiritales nequitias in coelestibus . Sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus dieb
Abbreviated transcription (Latin):
Paulꝰ qͦq sacrata uoce loqͥtur. illoꝵ pec¬
cato salꝰ gentib facta y. ad relandũ eos.
Igitur multa peccata illꝰ ppħ. fecert̃ eũ
A dño derelinqͥ. ⁊ nos ad sp̃e saluqꝰ ut¬
nire. qͥ alieni eramꝰ testam̃toꝵ d̾ ⁊ rep¬
missionis. Unde enĩ mͥ nescio uͥ extrã
scãm t̾ram nato. nc̃ de reꝓmissionib dis

Expanded text:
Paulus quoque sacra voce loquitur: Illorum peccato salus gentibus facta est ad zelandum eos . Igitur multa peccata illius populi fecerunt eum a Domino derelinqui, et nos ad spem salutis venire, qui alieni eramus testamentorum, et repromissionis. Unde etenim mihi nescio ubi extra sanctam terram nato, nunc de repromission
Abbreviated transcription (Latin):
fornicata÷ etiã uida. ⁊ facta ÷ forni¬
catio eiꝰ in nichilũ: ⁊ mechabatur cũ¬
ligno ⁊ lapide. Quando peccamꝰ du¬
ro contra dñm corde. nichil aliuo
facimꝰ. nͥ ẽ lapide. fornicam᷑. Quan¬
Do in uoluntate peccamꝰ. mechamur
subtus om̃e lignũ nemorosum. Et
in his om̃ib non ÷ conu̾sa ad me p̃¬
uaricatrix uida ex coto corde suo.
s in mendatio. E nos conu̾si sumus

Expanded text:
etiam Juda, et facta est fornicatio ejus in nihilum et moechabatur lignum et lapidem. Quando peccavimus duro contra Deum corde, nihil aliud facimus nisi lapidem fornicamur, quando in voluntate peccamus moechamur subter omne iignum nemorosum. Et in his omnibus non est conversa ad me praevaricatrix Juda ex toto corde suo, sed in mendacio. Et nos conversi su
Abbreviated transcription (Latin):
quib comp̃hensã illa generatio om̃a
quippe. que passus ÷ isrł nos qͥ sumꝰ
iuida legentes in sacris uoluminib. in¬
repudii. Et cũ deb̃emꝰ ex his que
illi passi st̃ nos ad meliora conu̾ti.
⁊ inspicere qr illi ꝓpt̾ peccata tradi¬
ci s̃ captiuitati ⁊ int̃fect ab inimi¬
cis. ciuitates eoꝵ igne exuste sint.
Cũ itaq ut diximus hec nob̃cum
debuerimꝰ reputare. qr si d̾s natu¬
ralib ramis non ꝑeꝑcit: quantoma¬
gis nec nob̾ parcet: si illos qͥ de pa¬
triarcharũ genere descendebant sic
ꝓpt̃ peccata dimisit qͥd nos necesse sit
uocatis ex gentib pati. nichil hoꝵ
reputamꝰ. Et ideo nos uocam᷑ ut il¬
li incitentur ad zelũ uidentes seruoᷤ
quondã liberos. ignobiles aliquando
nc̃ di filios. Si aũ illis passi st̃. quan¬
tomagis nos si peccauerimꝰ peiora pa

Expanded text:
ur, comprehensa est illa generatio. Omnia quippe quae passus est Israel, nos qui sumus Juda, legentes in sacris voluminibus, inrepudii, et cum deberemus ex his, quae illi passi sunt, nos ad meliora converti, et inspicere, quia illi propter peccata traditi sunt captivitati et interfecti ab inimicis, civitates eorum igni exustae sunt: cum itaque, ut diximus, haec nobiscum debuerimus reputare, « quia si Deus naturalibus ramis non pepercit, quanto magis nec nobis parcet , » si illos, qui de patriarcharum genere descendebant, sic propter peccata dimisit, quid nos necesse sit vocatos ex gentibus pati, nihil horum reputamus? Et ideo nos vocatos, ut illi incitentur ad zelum videntes servos quondam liberos, et ignobiles aliquando, nunc Dei filios. Si autem illi tanta passi sunt, quanto magis nos si peccaverimus pejora pa
Abbreviated transcription (Latin):
OSCM PRI A̾ E M lectioniᷤᷤ
sermonẽ qͥ ꝑoscurus ÷ debemꝰ excu¬
tere. ⁊ postea si dñs uiã dedit in
telligendi. ad altiorẽ sensũ ueni¬
re. Regnoꝵ libris fertur hysto¬
ria que docet pͦ salomonis int̾i¬
Que discessio ppħ iuxta fidẽ libri usq
in presentẽ diem ꝑmanet. Neq eiuĩ in
aliquib uoluminib inuenit᷑. ubi isrł
⁊ uida sub unũ rursũ imꝑiũ redigant᷑
Primꝰ itaq peccauit isrł sub ieroboam
⁊ ceteris successorib eiꝰ. ⁊ tanca peccau̾
ut a d̾o tradet᷑ captiuitati. ⁊ seruiret
apud assyrios. usq ad p̾sentẽ diẽ. Et
iuda peccauit. traditꝰq ÷ babyloniis. ñ
usq ad hodiernũ diẽ ut scriptura cesta¬
tur. s septuaginta annis de qͥb ihere¬
nuas ꝓpħauit ⁊ daniel. Si intellexisti
hẏstoriã que in regnoꝵ libris scripta ÷
considera uerba ꝓpħe ⁊ iudebis eundẽ
diens congregatio uida qđ ob peccata sua
isrł traditaᷤ captiuitati. ñ egit peniten¬

Expanded text:
sum primum lectionis sermonem, qui perobscurus est, debemus excutere, et postea, si Dominus dederit viam intelligendi, ad altiorem sensum venire. In Regnorum libris fertur historia, quae docet post Salomonis interiQuae discretio populi juxta fidem libri, usque ad praesentem diem permanet. Nequnvenitur ubi Israel et Juda sub uno rursus imperio redigantur. Primus itaque peccavit Israel sub Jeroboam, et caeteris successoribus ejus; et tanta peccavit, ut a Deo traderetur captivitati, et serviret apud Assyrios usque ad praesentem diem. Et Juda peccavit, traditusque est Babyloniis, non usque ad hodiernam diem, sed ut Scriptura testatur septuaginta annis, de quibus Jeremias prophetavit, et Daniel. Si intellexisti historiam quae in Regnorum libris scripta est, considera verba prophetae, et videbis eumdem diens congregatio Juda, quod ob peccata sua Israel traditus sit captivitati, non egit poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. hic saluus erit. In alio loco faciet
signa ⁊ ꝓdigia in celo ⁊ in t̾ra. ad
decipiendos si fieri potest etiã electoᷤ
Tancaq incredulitas in uniu̾so hu¬
mano genere futura ÷. ut salua¬
cognouerat loqueret᷑. Putas ueni¬
ens filiꝰ hominis inueniet fidem
suꝑ t̾ram: uere quippe si iudicemꝰ
fidem. ⁊ ueritatẽ ñ multitudinem
n respiciamꝰ uoluntatẽ. hominũ ñ
congregationẽ. uidemꝰ in canto nu¬
mero eccłaꝵ fidelẽ difficle reppe¬
riri. Tẽ erant uere fideles. quan¬
do martyrũ uictme ferebantur.
quando cruentas exequias ꝓsecuti
tristes ad eccłam reu̾tebam᷑. ⁊ oĩs
erat multitudo loquentiũ. quan¬
do cathecumini in pͥma stat̃ fide
signa de celo. tc fiebant poetenta de
terra. tc̃ erant pauci quidẽ. s ue¬
re fideles angustã ⁊ artã ingredi¬
entes uiã. que. ducit ad uitã. Nc̃ uͦ
quando facti sumꝰ plures. qr diffici¬

Expanded text:
nem iste salvus erit . » Et in alio loco: « Faciet nem iste salvus erit . » Et in alio loco: « Faciet signa et prodigia in coelo et in terra ad decipiendos, si fieri potest, etiam et electos , » tantaque incredulitas in universo humano genere futura est, ut Salvacognoverat, loqueretur: « Putas veniens filius hominis inveniet fidem super terram? » Vere quippe si judicemus fidem et veritatem, non multitudinem, et respiciamus voluntatem hominum, non congregationem, videmus in tanto numero Ecclesiarum fidelem difficile reperiri. Tunc erant vere fideles, quando martyrum victimae feriebantur, quando cruentas exsequias prosecuti, tristes ad Ecclesiam revertebamur, omnis erat multitudo lugentium, quando catechumeni in prima statim fide signa de coelo, tunc fiebant portenta de terra, tunc erant pauci quidem, sed vere fideles, augustam et aretam viam ingredientes, quae ducit ad vitam: nunc vero quando facti sumus plures: « Multi
Abbreviated transcription (Latin):
lexisti duos ppłos isrł ⁊ gentiũ. incelli
libellũ repudii. Dimisit enĩ uere deuꝰ
ppłm isrł. ⁊ dedit libellũ repudii.
ut sequens firmat exẽplũ. Iubet
lex moysi mulieri displicent uiro suo
dar libellũ repudii. ⁊ dimitti eã: n te¬
uꝑ ro licere ut alterã ducat. Iuxta hc̃
sensũ incellige uideos accipientes libel¬
lũ repudii: ⁊ om̃ino ã dño derelictos.
Ub eñĩ iã apud eos ꝓpħe. uͥ signa uir¬
tutũ: uͥ manifestatio d̾i : non tẽplũ
nib legis exp̃sus. E iect s̃ de regioni¬
b suis : atq ita dedit dñs libellũ re¬
pudii isrł. ꝑ ost eos nos qͥ in scriptu¬
da : ex cuiꝰ saluator stirpe descendit con¬
milia futura s̃ peccatiꝰ iuda immo
peiora. W ut credas in consũmatione
scħ deteriora nob̃ euentura quã e¬
uener̃t uideᷤᷤ: audi saluatore in eu¬
głio p̃dicantẽ. Cũ mulciplicate fu¬
erint iniqͥtates. refrigescet caritas
multoꝵ : qͥ autẽ ꝑseierauerit in fi¬

Expanded text:
lexisti duos populos, Israel et Gentium, intelliglibellum repudii. Dimisit enim vere Deus populum Israel, et dedit ei libellum repudii, ut sequens firmat exemplum. Jubet lex Moydari libellum repudii, et dimitti eam: et tunc viro licere ut alteram ducat . Juxta hunc sensum intellige accipientes Judaeos libellum repudii, et omnino a Domino derelictos. Ubi enim jam apud eos Prophetae, ubi signa virtutum, ubi manifestatio Dei? Non templum, nibus legis expressus, ejecti sunt de regionibus suis, atque ita dedit Dominus libellum repudii Israel. Post eos, nos, qui in Scriptuda, ex cujus Salvator stirpe descendit, conmilia futura sunt peccatis Juda, immo pejora. Et ut credas in consummatione saeculi deteriora nobis eventura quam evenerunt Judaeis, audi Salvatorem in Evangelio praedicantem: Cum multiplicatae fuerint imultorum: qui autem perseveraverit in fi
Abbreviated transcription (Latin):
pauci sacis repperiunt᷑ qͥ habeant
fidẽ ⁊ ueritatẽ ⁊ beatitudine dig¬
ni sint. Si itaq dicit primũ ꝓpter
peccata dimisi isrł ⁊ reliqͥ eã in com
que acciderant isrł. noluit ad me
conu̾ti. de nr̃is loqͥt᷑ peccatꝰ. qͥ legen¬
tes ea que passus ÷ ppls uideoꝵ. non

Expanded text:
Al. satis reperiuntur qui habeant fidem, et veritatem, et beatitudine digni sint. Si itaque dicit: Primum propter peccata dimisi Israel, et reliqui eum in commquae acciderant Israel, noluit ad me converti: de nostris loquitur peccatis, qui legentes ea quae passus est populus Judaeorum, n
Abbreviated transcription (Latin):
neret. Siquis nuꝑ emptꝰ domum
emptoris ⁊ dñ fuerit ingressus scĩcita¬
tur ab aliqͦ conseruo qͥs de prioribus
serus offendĩt dnm̃: qͥd ꝓmeruerit.
E si uoluerit in domo dñi ꝑseuerare
cauet ea facere que eos fecisse audiu̾
qͥ uerb̃ib ⁊ torm̃tis  religatione dig¬
ni extitert̃. Dem diligentissime in¬
quirens qͥd fecerint illi qͥ lib̾tatem
a dño meruer̃t. om̃i labore nititur
ut ea faciat que eos fecisse cognouit.
Inos itaq qͥ non eramꝰ serui dei.
s ydoloꝵ ⁊ demonũ. n postea ex gen¬
tib congregati credidimꝰ in xp̃o. le¬
gamꝰ scripturas. uideamꝰ qͥs iustifi¬
catꝰ sit. quis offendit dm̃ Et cum
om̃i obseruatione nitam᷑ ea facere
que iustos legimꝰ fecisse. ⁊ caueamꝰ
in hec incide in que incider̃t hii
qͥ traditi s̃ captiuitati. ⁊ eiecti de he¬
reditate dĩ. Et timuit p̃uaricatrix

Expanded text:
emur. Si quis nuper emptus domum emptoris et domini fuerit ingressus, sciscitatur ab aliquo conservo, quis de prioribus servis offenderit dominum quid promeruerit, et si voluerit in domo domini perseverare, cavet ea facere, quae eos fecisse audit, qui verberibus et tormentis et religatione digni exstiterunt. Deinde diligentissime inquirens, quid fecerint illi, qui libertatem a domino meruerunt, omni labore nititur, ut ea faciat, quae eos fecisse cognovit. Et nos itaque, qui non eramus servi Dei, sed idolorum et daemonum, et postea ex gentibus congregati credidimus in Christum, legamus Scripturam, videamus quis justificatus sit, quis offenderit Dominum et cum omni observatione nitamur ea facere, quae et justos legimus fecisse, et caveamus in haec incidere, in quae inciderunt hi, qui traditi sunt captivitati et ejecti de haer
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e lignũ nemorosũ. Si considẽs
phariseũ ascendentẽ. tẽplũ cum
suꝑbia ⁊ ñ ꝑcutientẽ pectꝰ suũ. ne¬
q mala ꝓpria sentientẽ. qͦmͦ dicat
gr̃as tibi ago qr non sũ sicut ceteri ho¬
mines. raptores. iniusti. adulteri. et
sicut iste publicanꝰ. ieiuno bis in salb̃o.
decimas do de substantia mea. uide
bis qͦm ascendĩt suꝑ omne montem
excelsũ: ⁊ inflãmatus arrogantia ipse
se p̃dicet. Sunt autẽ alii qͥ ascendt̃
suꝑ colles. n fiunt suꝑ omne lignum
ñ fructiferũ. s nemorosũ. Si quidẽ
alteriꝰ nature ÷ lignũ qd̃ ub̃tate fer¬
tile ẽ : alteriꝰ qđ tantũ habundat fron¬
de. folioꝵ. In nemorib ⁊ lucis nemo
plantat ficũ. nemo uneam. nemo arbo¬
res fertiles. s oblectatione uisus tantũ
ligna frondentia. ⁊ales st̃ heretici. qui
orationẽ suã uerboꝵ decore componius.¬
ut non conu̾tant auditores ã uitiis
s delectent. Igitur qͥ istuismodi se¬
ductione ꝑsuasus ÷. abiit subtꝰ om̃e

Expanded text:
sum. Si consideres Pharisaeum ascendentem templum cum superbia, et non percutientem pectus suum, neque mala propria sentientem, quomodo dicat: Gratias tibi ago, quia non sum ut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut iste publicanus: jejuno bis in sabbato, decimas do de substantia mea . Vides quomodo ascendit super omnem montem excelsum, et inflammatus arrogantia ista praesumat. Sunt autem alii qui ascendunt super colles, et fiunt subtus omne lignum non fructiferum, sed nemorosum: siquidem alterius naturae est lignum, quod ubertate fertile est, alterius quod tantum abundat fronde foliorum. In nemoribus et lucis nemo plantat ficum, nemo vineam, nemo arbores fertiles, sed oblectationi visus tantum ligna frondentia. Tales sunt haeretici, qui orationem suam verborum decore componunt, non ut convertant audientes a vitiis, sed ut delectent. Igitur qui istiusmodi seductione persuasus est, abiit subtus omne
Abbreviated transcription (Latin):
rito eradicauit. quantomagis neq
nob parcet si similia fecerimꝰ: iude
benignitatẽ ⁊ ueritatẽ dĩ. Neq eñi
cata que fecimꝰ. p̃cipitaret in uitia
Nunc uͦ quasi ds necessariã qͥppe
habemꝰ homines bonitatẽ eiꝰ ob peni¬
tentiã. ⁊ seueritatẽ ob delicta. ⁊ be¬

Expanded text:
rito eradicavit, quanto magis neque nobis parcet, si similia fecerimus? Vide benignitatem et severitatem Dei. Neque enim cata quae fecimus, praecipitaret in vitia. Nunc vero quasi Deus, necessariam quippe habemus homines bonitatem ejus ob poenitentiam, et severitatem ob delicta:
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ qd̃ cũ do fecimꝰ ñ seruamꝰ. neq
respicimꝰ priorẽ ppłm ⁊ testamentum
n repinissiones ⁊ nobilitatẽ generis.
ꝑ peccatũ simile ꝑdidisse. Si essetis
filii abraham. oꝑa patris ur̃i faceretiᷤ.
dicit eis dñs. Ꝙ in alio loco ioħes bap¬
cista. Ne incipiatis inqͥt dicere. in uo¬
bis. qr patrẽ. habemꝰ abraham Dico
enĩ uob̃. qm̃ potens ÷ d̾s ex lapidib
istis suscitare filios abraham. lapides

Expanded text:
neque respicimus priorem populum, testamentum, et repromissiones, et nobilitatem generis per peccatum simile perdidisse. Si essetis filii Abraham, opera patris vestri faceretis : dicit eis Dominus. Et in alio loco Joannes Baptista: Ne incipiatis, inquit, dicere in vobis, quia patrem habemus Abraham: dico enim vobis, quia potens est Dominus ex lapidibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
dii in manu eiꝰ : ⁊ ñ tiuit p̾uaricatrix
iuda. Post canta que passa ÷ isrł dimis¬
sa ã dõ accipiens libellũ repudii in ma¬
nꝰ suas. debuerat a uiciis uida conu̾ti
⁊ ꝑ aliena peccata correpta sͥ similia
p̾cauere que ñ solũ peccare ñ desips.
s pͥstina scelera duplicauit in tantũ
ut ad comparationẽ eiꝰ congregatio is¬
rł que prius fuerat ⁊ ipsa dampnata
sit iustioe. I dedit e libellũ repudii i
manu eiꝰ. ⁊ ñ timuit preuaricatrix ni¬
da soror eiꝰ. ii abiit ⁊ forricata ÷ ⁊ ipsa

Expanded text:
dii in manu ejus, et non timuit praevaricatrix Juda . Post tanta quae passa est Israel, dimissa a Deo, accipiens libellum repudii in manus suas, debuerat a vitiis Juda converti, et per aliena peccata correpta, sibi similia praecavere: quae non solum peccare non desiit, sed pristina scelera duplicavit, intantum ut ad comparationem ejus congregatio Israel, quae prius fuerat ipsa damnata, sit justior. Et dedi ei libellum repudii in manus ejus, et non timuit praevaricatrix Juda soror
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Alienigena quedam
sapientia ẽ in eis. Est aliqua
extranea a ueritate sapientia.
quã disꝑdidit d̾s. Hanc iste
habens estimat se ẽẽ sapientẽ
n dicit. Sapientiã intellectꝰ
auferã fines gentiũ: n iures
eoꝵ depascã. seruenit eñ ad

Expanded text:
quitur. Alienigena quaedam quitur. Alienigena quaedam sapientia est in eis . Est enim aliqua extranea a veritate sapientia, quam disperdet Deus. Hanc iste habens existimat se esse sapientem, et dicit: Sapientiam intellectus auferam, fines gentium, et vires eorum depasc
Abbreviated transcription (Latin):
Alta eũ sapient̾e sermo nouit.:
i exordiũ rume eiꝰ ab inflatio¬
ne cepisse. Unde ⁊ si inflati fue¬
rimus in iudiciũ incidimꝰ dia¬
quanta sit ut eam caueamus.
⁊i non ꝑmittamꝰ eã suꝑ nos ue¬
ra dicere. Qͥd gͥ dicit : iuxib
faciã.n sapientiã incellectus
auferã. fines gentiũ estimat
fortitudiñe suã : qd̃ uult in nob
se posse ꝑficere. & reuera si uin¬
camur ⁊ post hec uerba peccemꝰ.
si post eccłam rursũ in circũ. ⁊
ad equoꝵ cursus. ⁊ ad conuentͤ
gentiliũ eamꝰ : qͥd aliud fit quã
suꝑatos nos possidet.⁊ qͥd lix̾
rabulus : iurib faciam. Conse¬
qr in nob̾ peccantib: quod mina¬
tus ẽ. S ⁊ si formoemur post
castistatẽ longi temporis. post
scĩoniã mult᷑a. quid aliud fit
nos . qui dix̃ uirib faciã: quid
aũ ⁊ aliud reꝓmittat iste mag¬
mloquax. int̾ueamur. Ꝙ sapi¬
entiam incellectus auferã fine ᷤᷤ
genciũ. Sapientiã nescio quã
pollicetur. de qua ⁊ ꝓpħa lo¬

Expanded text:
Alta eum sapientem sermo novit, et exordium ruinae ejus ab inflatione coepisse. Unde et si inflati fuerimus, in judicium incidemus dianem ejus, quanta sit, ut eam caveamus, et non permittamus eum super nos vera dicere. Quid igitur dicit? Viribus faciam, et sapientiam intellectus auferam, fines gentium . Existimat fortitudine sua, quod vult in nobis se posse perficere. Et revera si vincamur, et post haec verba peccemus; si post Ecclesiam rursum in circum, et ad equorum cursus, et ad conventus gentilium eamus, quid aliud fit, quam superatos nos possidet? Et quid dixit Zabalus, viribus faciam? consequitur in nobis peccatoribus, quod minatus est. Sed et si fornicemur post castitatem longi 1141 temporis, post sanctimoniam multam, quid aliud fit, nos, qui dixit, viribus faciam? Quid autem et aliud repromittat iste magniloquax, intueamur. Et sapientiam intellectus auferam, fines gentium. Sapientiam nescio quam pollicetur, de qua et Propheta lo
Abbreviated transcription (Latin):
in adiutoriũ dedit: ut dicant qui
acceperunt legẽ in adiutoriũ. Non
est ut uerbũ istud: quomͦ locutꝰ
ẽ moyses in lege lata ꝑ angł̃os in
manu mediatoris. M ulto enĩ dig¬
nius potest hoc eccła dicere. non ẽ
ut u̾bũ istud qd̾ caro factũ ẽ. quod
habitauit in nob̃. cuiꝰ uidemꝰ głam¬

Expanded text:
um dedit: ut dicant, 1140 qui acceperunt Legem in adjutorium, non est ut verbum istud, quod locutus est Moyses in Lege lata per Angelos in manu mediatoris . Multo autem dignius potest hoc Ecclesia dicere, non est sicut verbum istud, quod caro factum est, quod habitavit in nobis, cujus videmus g
Abbreviated transcription (Latin):
parabolas quas dissoluit discpłi
nescientes que dicebantur. Proi¬
T hoc testificans eos. duix. Qui
ht̃ aures auliendi audiat.
Nec enĩ priuati erantꝰ his au¬
rib ut non audirentꝰ: s int̾i¬
orrs eoꝵ aures grauate erantꝰ
ad audiendũ. ꝓpt hoc pddicat

Expanded text:
parabolas, quas dissolvebat secretparabolas, quas dissolvebat secretnescientes quae dicebantur, propter hoc testificans eos dixit: Qui habet aures audiendi audiat. Nec enim privati erant his auribus, ut non audirent; sed interiores eorum aures gravatae erant ad audiendu
Abbreviated transcription (Latin):
E mittã : ⁊ qͥs ibit ad po¬
płm istũ : et dixi. Ecee ego sum.
pło huic. Aure audietis . ⁊ non
tus suscepit ministeriũ di: et
dicit. Ecce. ego sũ. mitte me .S
ut paratior ẽẽt ad hoc meinine¬
rat uoces moyseas. Nã ⁊ ille ea¬
dẽ utens uoce mitte me. princep
ppłi iudexq factꝰ. n famulus di
nuncupatꝰ ẽ. a udiui au ego
quenda hebreũ exponentẽ hunc
locũ acq dicente. qr libenter qͥ
dẽ ꝓpħes .⁊ paratus ꝓphetiã susce¬
perit ad ppłm: ignorans que ei¬
eent dicenda.  orro audiens tri¬
tia que eent ppło nunciauda.
hoc est aure audietis ⁊⁊ non in¬
telligetis ⁊ cetera in sequentib
pigrior fit dicente ei uoce dei
clama. Respondit ei ⁊ dic̃ quid
clamabo: arbitror aii hec ꝓpħa¬
re dde saluatore  qr futurum erac
ut audientes non audirent. et
uidentes ñ uiderentꝰ. Manifes¬
mus paululũ locũ eũ cernen¬
tes aspicietis ⁊ non uidebitis. isti¬
cecos respicientes: rationẽ autẽ
uisionis ignorabant. Audiebant

Expanded text:
m mittam, et quis ibit ad populum istum? Et dixi: Ecce ego sum, et dic populo huic: Aure audietis et non tus suscepit ministerium Domini, et dicit: Ego sum, mitte me. Sed ut paratior esset ad hoc, meminerat vocis Mosei. Nam et ille eadem utens voce, mitte me, princeps populi, judexque factus, et famulus Dei nuncupatus est. Audivi autem quemdam Hebraeum exponentem hunc locidem Prophetes, et paratus prophetiam suscepit ad populum, ignorans quae essent ei dicenda. Porro audiens tristia, quae essent populo nuntianda, hoc est, aure audietis, et non intelligetis, etc. , in sequentibus pigrior fit: dicente ei voce Dei; Clama, respondit ei, et dicit: Quid clamabo? Arbitror autem haec prophetari de Salvatore; quia futurum erat, ut audientes non audirent, et videntes non viderent. Manifesmus paululum locum istum: cernentes aspicietis, et non videbitis, isticaecos respicientes, rationem autem visionis ignorabant. Audiebant
Abbreviated transcription (Latin):
in cunctis gentibus captiui te¬
nebantur. Q uires eoꝵ depascã
Mirat᷑ se uires nr̃as p̾datũ ire. u
tradere adusũ nos militantib. Et
reuera ẽ uidere eũ quibusdam
hoc facientẽ. Quando enĩ quis
is qui dixerat. ⁊ iures eoꝵ depascã.
accipiens nr̃as uires depastus ẽ nos:
et commouebo ciutates que inha¬
bitantur. Et hoc zabulꝰ commina¬
tur. In habitari cernit cuutates ec¬
cłas d̾i in xpo domino constructas
has commoturũ se ee ꝑsonat. & fre¬
quenter quidẽ concussit ciuitates
inhabitatas ꝑsequutionib. frequẽ¬
t̃ concussit scansdał. S nos temp¬
temꝰ fundamentũ habentes suꝑ
petrã tales fieri: ut iste qui dic
commouebo ciuitates que inha¬
bitantur. nos mouere non ualeat
biles ꝑseueremus. ut pote haben¬
tes edificiũ suꝑ petram iħm xp̃m.¬

Expanded text:
tibus captivi tenebantur. Et vires eorum depascar. Minatur se vires nostras praedatum iri, et tradere adversus nos militantibus. Et revera est videre eum quibusdam hoc facientem. Quando enim quis is dixerat: Et vires eorum depascar. Accipiens nostras vires, depastus est nos. Et commovebo civitates, quae inhabitantur . Et hoc Zabulus comminatur; inhabitari cernit civitates, Ecclesias Dei in Christo Domino constructas, has commoturum esse se personat. Et frequenter quidem concussit civitates inhabitatas persecutionibus, frequenter concussit scandalis. Sed nos tentemus fundamentum habentes super petram tales fieri, ut iste qui dicit: Commovebo civitates, quae inhabitantur, nos movere non valeat biles perseveremus, utpote habentes aedificium super petram Jesum