comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de sola p̾scientia seu p̃destinatione pu
tauerit estimandã. Esto tam̃ ut hoc de
ieremia concedamꝰ. Qͥd respondebit᷑ de
ioħe baptista: quẽ angłs p̃muntiauit
sp̃u scõ repletũiri adhuc in utero ma¬
tris suȩ: ꝓrsus hoc ad p̃destĩnationem
p̾scientiã ue referri posse ñ arbitror.
uerba nẽ pe angłi sicut ipse p̃dixit. com¬
pleta absq dubio st̃ in tẽpore suo: et
quẽ locutus ẽ spu sc̃o replendũ. ñ est
fas credere ñ repletũ: idq loco ꝙ tp̃re
repleuit scĩficauit. Ceterũ quatenꝰ ad¬
u̾sus originale peccatũ hȩc ipsa scĩfica
ñ temere dixerĩ. Sc̃ificatos tam̃ ñ du¬
bitauerĩ dicere qͦs ds scificauit: & cum
eade sc̃ificatione ꝓdisse ex ut̾o quã acce¬
per̃t in utero: nec reatũ quẽ in concep¬
tione traarer̃t ualuisse ullatenꝰ horum
natali iã donatã p̃pedire seu p̃riꝑe be¬
nedictionẽ. Attam̃ qͥs dicat sp̃u sc̃o reple¬
tũ. manere adhuc filiũ nichilominꝰ irȩ÷

Expanded text:
de sola praescientia seu praedestinatione 170 putaverit aestimandam. 4. Esto tamen ut hoc de Jeremia concedamus. Quid respondebitur de Joanne Baptista, quem angelus praenuntiavit Spiritu sancto repletum iri adhuc in utero matris suae? Prorsus hoc ad praedestinationem praescientiamve referri posse non arbitror. Verba nempe angeli, sicut ipse praedixit, completa absque dubio sunt in tempore suo: et quem praelocutus est Spiritu sancto replendum, non est fas credere non repletum; idque loco et tempore replevit, sanctificavit. Caeterum quatenus adversus originale peccatum haec ipsa sanctificnon temere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavit, et cum eadem sanctificatione prodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae;
Abbreviated transcription (Latin):
diuionensis. & archidiacono lingonensi:
sociisq eoꝵ. Adicimꝰ etiã ut archidiaco¬
nũ lingonensẽ. & bonũ amicũ eiꝰdem ec
ter̾t: eos & res eoꝵ in defensione ur̃a
recipiatis. Dignꝰ ẽ enĩ oꝑariꝰ m̃eede sua.¬

Expanded text:
Divionensis, et archidiacono Lingonensi, Divionensis, et archidiacono Lingonensi, sociisque eorum. Adjicimus etiam, ut archidiaconum Lingonensem, et Bonum Amicum ejusdem ecterunt, eos et res eorum in defensione vestra recipiatis. Dignus est enim operarius mercede sua
Abbreviated transcription (Latin):
familiarẽ me fecit: familiaritas
p̾sumptorẽ. assit solita cordi ur̃o
benignitas : ne forte p̾sumptio pariat
indignationẽ. Audite tam̃ patient̾ ñ
solũ qͥd egerĩ. s ꝙ cur egerĩ: si forte
causa factũ possit uł aliquatenꝰ ex cu¬
sare. Ausus sũ retinere clerĩcos lingo¬
nenses qͥ uocati erant: cõposita tam̃ pa¬
ce int̾ eos. ipsisq ꝑsuasis stare deinceps
de facienda electione in beneplacito ur̃o
& consilio bonoꝵ: sicut in litt̾is eoꝵ conti¬
net᷑. Erat aut̃ ꝑ necessariũ eos hac uice
remanere. ꝓpt̾ t̾ras & possessiones eccłẽ
quȩ datȩ st̃ p̾dȩ &̃ direptioni: dñ ñ est
qͥ custodiat aut defendat. Itaq ꝑsonis
quȩ ñ sint suspectȩ. quȩ ñ querant quȩ
sua st̾ s quȩ ũu xp̃i. iniungat᷑ si placet
cura eligendi qͥ dõ placeat: & finẽ tan¬
dem accipiat eccłiȩ iã diuturna ꝙ mise¬
randa uexatio. Reliqua uͦ dicenda com¬
misimꝰ domno herb̃to abb̃i sc̃ĩ stephani

Expanded text:
familiarem, familiaritas praesumptorem. Adsit solita cordi vestro benignitas, ne forte praesumptio pariat indignationem. Audite tamen patienter, non solum quid egerim sed et cur egerim: si forte causa factum possit vel aliquatenus excusare. Ausus sum retinere clericos Lingonenses qui vocati erant, composita tamen pace inter eos: ipsisque persuasis stare deinceps de facienda electione in beneplacito vestro et consilio bonorum, sicut in litteris eorum continetur. Erat autem pernecessarium eos hac vice remanere, propter terras et possessiones Ecclesiae, quae datae sunt praedae et direptioni, dum non est qui custodiat aut defendat. Itaque personis quae non sint suspectae, quae non quaerant quae sua sunt, sed quae Jesu Christi, injungatur, si placet, cura eligendi qui Deo placeat et finem tandem accipiat Ecclesiae tam diuturna et miseranda vexatio. Reliqua vero dicenda commisimus domino Herberto abbati Sancti-Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
git. Uirgo regia falso ñ eget honore:
ueris cumulata honoꝵ titulis. infulis
dignitatũ. Honora sane integͥtatẽ car¬
nis: uitȩ sc̃itatẽ. Mirare fecunditatẽ
in uirgrne: ꝓlem uenerare diuinã. Ex¬
tolle nescientẽ uł in concipiendo con¬
cupiscentiã: uł in pariendo dolorem.
gr̃e inũentricẽ : mediatricẽ salutis: re¬
stauratricẽ scłoꝵ. Exalta deniq exalta¬
tã suꝑ choros angłoꝵ. ad cȩlestia regna.
hȩc mͥ de illa cantat eccłia: & me eadẽ
docuit decantare. Ego uͦ qͦd ab illa ac¬
cepi. securus ꝙ tẽneo ꝙ trado: qͦd non:
scrupulosius fateor admiserĩ. Accepi
sane ab ȩccłia illũ diẽ cũ sũma uenera¬
tione r̃ecolendũ: qͦ assũpta de scło neꝗͣ
cȩlis qͦq intulit celebrimoꝵ festa gau¬
dioꝵ. S & ortũ uirginis didici nichi
ris etiã tu an & de sc̃o dauid id ipsũ
liceat opinari: ꝓ eo qͦd dicebat dõ. In
te ait confirmatꝰ sũ ex̃ utero: de uen¬

Expanded text:
git. Virgo regia falso non eget honore, git. Virgo regia falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Extolle nescientem, vel in concipiendo concupiscentiam, vel in pariendo dolorem. gratiae inventricem, mediatricem salutis, restauratricem saeculorum: exalta denique exaltatam super choros Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa accepi, securus et teneo, et trado: quod non, scrupulosius, fateor, admiserim. 3. Accepi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione recolendum, quo assumpta de saeculo nequam, coelis quoque intulit celeberrimorum festa gaudiorum. Sed et ortum Virginis didici nihiloris etiam tu, an de sancto David idipsum liceat opinari, pro eo quod dicebat Deo: In te, ait, confirmatus sum ex utero; de ven
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilib institutis. Ubi & enĩ ȩque
uiguit disciplinȩ censura: morũ gra¬
uitas: maturitas consilioꝵ: auctorita¬
tis pondus: antiqͥtatis insigne: preser¬
tim in officiis ȩccłiasticis haud unqͣm
repentinis uisa ẽ nouitatib adqͥescere :
nec se aliqͣndo iuuenili passa ẽ decolo¬
rari leuitate: eccłia plena iudicii. Un¬
de miram᷑ satis qͥd uisũ fuerit hoc tẽ¬
pore quib dã ur̃m. uoluisse mutare
colorẽ optimũ. nouã inducendo celebri¬
tatẽ. quã ritus ȩccłiȩ nescit: ñ ꝓbat ra-¬
tio: ñ cõmendat antiqua traditio. Nũ¬
qͥd patrib doctiores. aut deuotiores
sumꝰ: ꝑiculose p̾sumimꝰ: qͥeqͥd ipsoꝵ in
talib p̾sentia p̃teriuit. Nec uͦ id tale
ẽ : qͦd nͥ p̃tereundũ fuerit. patrũ qui¬
uerit õĩno diligentiã p̃terisse. At ual¬
de honoranda ẽ inq̃uis mat̾ dñi. Bene
admones: s honor reginȩ iudiciũ dili¬

Expanded text:
laudabilibus institutis. Ubi etenim aeque laudabilibus institutis. Ubi etenim aeque viguit disciplinae censura, morum gravitas, maturitas consiliorum, auctoritatis pondus, antiquitatis insigne? Praesertim in officiis ecclesiasticis haud facile unquam repentinis visa est novitatibus acquiescere, nec se aliquando juvenili passa est decolorari levitate Ecclesia plena judicii. Unde miramur satis, quid visum fuerit hoc tempore quibusdam vestrum voluisse mutare colorem optimum, novam inducendo celebritatem, quam ritus Ecclesiae nescit, non probat ratio, non commendat antiqua traditio. Nunquid Patribus doctiores, aut devotiores sumus? Periculose praesumimus, quidquid ipsorum in talibus prudentia praeterivit. Nec vero id tale est, quod nisi praetereundum fuerit, Patrum quiverit omnino diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium dili
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. Decet̾o si inueni grãm in ocłis
ur̃is : intelligite suꝑ egenos & pauꝑes
illos qͥ st̃ apud benedictionẽ dĩ. Qͦd enĩ
uni ex illis feceritis : mͥ ĩmo xxp̃o facie¬
tis. Nã & pauꝑes ft̃: & habitant inter
pauꝑes. Hoc p̃cipue obseeramꝰ ut saui¬
niacenses monachos ꝓhibeatis ab infe¬
statione eoꝵ: q̃m calumniant᷑ eos iniu¬
ste. ut putamꝰ. Aut si se confidunt ha¬
bere iusticiã: iudicate int̾ illos. Filius
ñr abbas albericꝰ &si suis meritis com¬
mendabilior: nr̃is tam̃ p̃cib uob̃ ut
cõmendatior sit. obseeramꝰ. Tenere qͥppe
diligo eũ tanqͣm m̃at̾ unicũ filiũ: et
diliget eũ qͥ diliget me. deniq in eo ex¬
ꝑiar: si me curatis. Quo enĩ longe a me
positus ẽ: eomagis necessariã habet pa
lugdunenses de conceptione sc̃ȩ mariȩ.
Nter ȩccłias galliȩ constat ꝓfecto clx .xiii.¬
lugdunensẽ hac̃tenꝰ p̃minuisse sicut
dignitate sedis: sic honestis studiis. &

Expanded text:
dentes. De caetero si inveni gratiam in oculis vestris, intelligite super egenos et pauperes illos, qui sunt apud Benedictionem Dei. Quod enim uni ex illis feceritis, mihi, imo Christo, facietis. Nam et pauperes sunt, et habitant inter pauperes. Hoc praecipue obsecramus, ut Saviniacenses monachos prohibeatis ab infestatione eorum: quoniam calumniantur eos injuste, ut 169 putamus. Aut si se confidunt habere justitiam, judicate inter illos. Filius noster abbas Albericus, etsi suis meritis commendabilior, nostris tamen precibus vobis ut commendatior sit, obsecramus. Tenere quippe diligo eum, tanquam mater unicum filium: et diligit eum qui diligit me. Denique in eo experiar si me curatis. Quo enim longe a me positus est, eo magis necessariam habet patLUGDUNENSES, DE CONCEPTIONE S. MARIAE.nter Ecclesias Galliae constat profecto Lugdunensem hactenus praeeminuisse, sicut dignitate sedis, sic honestis studiis, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse sc̃s : Nunqͥd q̃m p̃cessit eũ: fecit
ẽẽt. Unde & enĩ illa ipsi sc̃itas : quã secu¬
rũ scĩficari conceptã: ut sc̃s sequeret᷑
iã partus: An forte mutuatus sit sei¬
tatẽ a posteriore pͥor: Potuit sane illa
quȩ in iã concepta facta ẽ sc̃ĩficatio
ad ipsũ qͥ sequebat᷑ transire natalẽ: redi¬
re si retrorsũ ad conceptũ qͥ p̃cesserat
iã õino ñ potuit. Unde gͦ conceptionis

Expanded text:
 fecit esset. Unde etenim illa ipsi sanctitas, quam securum sanctificari conceptam, ut sanctus sequeretur jam partus? an forte mutuatus est sanctitatem a posteriori prior? Potuit sane illa, quae in jam concepta facta est sanctificatio, ad ipsum qui sequebatur transire natalem: redire vero retrorsum ad conceptum qui praecesserat, jam omnino non potuit. 7. Unde ergo conceptionis
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ. dñs de cęlo ꝓspexit suꝑ matrem
nr̃am lũgdunensẽ eccłiam: qͥ decedenti
piȩ memoriȩ petro arcbiep̃o uirũ opti¬
mũ falconẽ decanũ in om̃i pace substi¬
tuit. Peto dñe ut qͥ a suis concordit᷑ est
electus. utilit̾ ꝓmotus. rite conseeratꝰ.:
a uob̾ hõnoris sui officiiq plenitudinẽ
consequat᷑. Qd utiq audere me facit ñ
meriti conscientia: s debiti. Debiti di¬
co. ñ solũ qͦ id a me illa eccłia iure
metropolico exigit: s qi in hoc positꝰ
sũ: ut testimoniũ ꝑhibeã ueritati.

Expanded text:
tionum, Dominus de coelo prospexit super matrem tionum, Dominus de coelo prospexit super matrem nostram Lugdunensem Ecclesiam, qui decedenti piae memoriae Petro archiepiscopo, virum optimum, Falconem decanum, in omni pace substituit. Peto, domine, ut qui a suis concorditer est electus, utiliter promotus, rite consecratus, a vobis honoris sui officiique plenitudinem consequatur. Quod utique audere me facit non meriti conscientia, sed debiti. Debiti dico non solum quo id a me illa Ecclesia jure metropolitico exigit, sed quia in hoc positus sum, ut testimonium perhibeam veritati.
Abbreviated transcription (Latin):
totiens exauditꝰ sũ: putõ in ꝓpͥo
ñ confundar. Ego dñe mi causã
archiep̃i meiꝰ meã duco: ut pote mem¬
brũ qͥd nil ã se ducat alienũ: qͦa capi¬
tis sit. Qͦd tam̃ ñ dicerẽ. si homo ipse
sibi assũpsisset honorẽ: ꝙ ñ magisa dõ
uocatus tanqͣm aaron. Nec enĩ ab alio
estimauerĩ factũ. qͦd uota tot hominũ
tã facile conuener̃t in eũ: ut ñ dico
contradictio. s nec eunctatio ulla fu¬
erit. E merito. Est qͥppe illustris. non
minꝰ mẽntis gene rositate ꝗͣ san¬
guinis : ẽ scientia. ẽ uite honestate. De¬
niq famȩ eiꝰ integͥtas : nec inimici qͥdẽ
dentẽ uẽret᷑. Qd gͦ de tali. & tali modo
quȩ sola deest. gaudia plebis suȩ consu¬
eta benignitate ĩmo debita lib̾alitate
accumulet. Hoc uniu̾sa ȩccłia instan¬
tissima supplicatione deposeit: hoc puer
u̾r solita p̾sumptione efflagitat. A a
Nter crebra mala quȩ his dieb elxxi.
in ȩccl̃iis uident᷑ accidere occasione elec¬

Expanded text:
toties exauditus sum, puto in proprio non confundar. Ego, domine mi, causam archiepiscopi mei meam duco, utpote membrum, quod nil a se ducat alienum quod capitis sit: quod tamen non dicerem, si homo ipse sibi assumpsisset honorem, et non magis a Deo vocatus tanquam Aaron. Nec enim ab alio aestimaverim factum, quod vota tot hominum tam facile convenerunt in eum; ut non dico contradictio, sed nec cunctatio ulla fuerit. Et merito. Est quippe illustris, non minus mentis generositate, quam sanguinis; est scientia, est vitae honestate. Denique famae ejus integritas nec inimici quidem dentem veretur. Quod ergo de tali et tali modo quae sola deest, gaudia plebis suae consueta benignitate, imo debita liberalitate accumulet. Hoc universa Ecclesia instantissima supplicatione deposcit: hoc puer vester solita praesumptione efflagitat. EPISnter crebra mala quae his diebus in Ecclesiis videntur accidere occasione elec
Abbreviated transcription (Latin):
me coniuraret. ut quippiã molirer
adu̾sus regiã maiestatẽ: ego tam̃
đm timerẽ: & ordinatũ ab eo regẽ offen¬
dere temere ñ auderẽ. Nec enĩ ignoro
ubi legerĩ. Qui p̃otestati resistit: di or¬
dinationi resi stit. S nec me la¬
fessioni mentiri contrariu̾̃ sit. Uerita¬
tẽ dico ñ mentior: qͦd lingonis de pͥore
nr̃o factũ ẽ: pret̾ spem. pret̾ intentio

Expanded text:
me conjuraret, ut quidpiam molirer adversus regiam majestatem; ego tamen Deum timerem, et ordinatum ab eo regem offendere temere non auderem. Nec enim ignoro ubi legerim: Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Sed nec me lafessioni mentiri contrarium sit. Veritatem dico, non mentior: quod Lingonis de Priore nostro factum est, praeter spem, praeter inten
Abbreviated transcription (Latin):
itis infestationẽ : S siqͥd patimini ꝓpt̾
iusticiã : beati. Scłaritatẽ contemintis:
S scłarior nemo pilato: cui dñs asticit
iudicandꝰ. Non haberes inqͥt in me po¬
testatẽ: nisi tͥ data eẽt desuꝑ. Iam t̾e
ꝑ se loquebat᷑. & in se exꝑiebat᷑: qͦd post

Expanded text:
itis infestationem? Sed si quid patimini propter itis infestationem? Sed si quid patimini propter justitiam, beati. Saecularitatem contemnitis? Sed saecularior nemo Pilato, cui Dominus astitit judicandus. Non haberes, inquit, in me potestatem, nisi tibi data esset desuper . Jam tunc per se loquebatur et in se experiebatur quod post
Abbreviated transcription (Latin):
pontificis aꝓpriis ceruicib exciterẽ
iugũ tẽptauero: qͦd sathanȩ max ty¬
rannidi me ipsũ subicio. Aduertens
nimirũ eruenta illa bestia que cireuit
querens quẽ deuoret elongatã custodiã:
heu statĩ insilit in p̾sumptorẽ. Merito
enĩ ñ cunctat᷑ p̃sidere suꝑbo: qͥ se iure
regẽ głiat᷑ suꝑ om̃s filios suꝑbiȩ. Quis
dabit mͥ centũ in mei custodiã deputa¬
ri pastores: Quanto plures sentio curã
gerere mei:tanto securior exeo in pas¬
cua. Stupenda insania. Animarũ non
cunctor turbas mͥ custodiendas collige¬
re: & unũ suꝑ ꝓpriã grauor habere
custodem: Et qͥdem subiecti me de red¬
denda ꝓ se ratione sollicitant. Qui aut̃
p̃sunt mͥ. ipsi potiꝰ paulo dĩcente ꝑuigi¬
lant : tanꝗͣ rationẽ ꝓ me reddituri.
Illi & si honorant. onerant: hii ñ tam
p̾munt qͣm ꝓtegunt. Scio me legisse.
chi. sac̾dotũ grauat auctoritas: Metũ¬

Expanded text:
pontificis a propriis cervicibus excutere pontificis a propriis cervicibus excutere jugum tentavero, quod Satanae mox tyrannidi me ipsum subjicio. Advertens nimirum cruenta illa bestia, quae circuit quaerens quem devoret, elongatam custodiam; heu! statim insilit in praesumptorem. Merito enim non cunctatur praesidere superbo, qui se jure regem gloriatur super omnes filios superbiae. Quis dabit mihi centum in mei custodiam deputari pastores? Quanto plures sentio mei curam gerere, tanto securior exeo in pascua. Stupenda insania! Animarum non cunctor turbas mihi custodiendas colligere, et unum super propriam gravor habere custodem! Et quidem subjecti me de reddenda pro se ratione sollicitant: qui autem praesunt mihi, ipsi potius, Paulo dicente, pervigilant, tanquam rationem pro me reddituri . Illi etsi honorant, onerant: hi non tam premunt, quam protegunt. Scio me legisse: chi, sacerdotum gravat auctoritas? Metu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui soluerit inqͥt unũ de his minimis
meis mandatis & doeuerit sic hoĩes:
minimꝰ uocabit᷑ in regno cȩloꝵ. ꝓinde
tu docens & renuens obedire: ñ mini¬
mũ s maximũ xp̃i mandatũ & doce¬
re & soluere conuinceris. Itaq doctor
& solutor mandati: minimꝰ tu uõcandꝰ
es in regno cȩloꝵ. Si gͦ tui putas inui¬
riã pͥoratus. minorẽ su̾mis uideri sac̾¬
dotib : ñ magis indignũ estimandũ ẽ
minimũ uocari in regno cȩloꝵ : Si mul¬
tũ suꝑbus es: plus minimꝰ qͣm minor
uocari confundere. Minor qͥppe uili¬
tas ẽ: minorẽ uideri qͣm minimum.
Longe aut̃ p̾stantius solis subdi ep̃is :
ut ita loquar seruitute seruilior. Pati¬
ent̾ ab huiꝰ modi lib̾tate abstineã: quȩ
me pessimȩ addicat suꝑbiȩ seruituti.
Plus timeo dentes lupi: qͣm uirgã pasto¬
ris. Certus sũ enĩ ego monachus & mona¬
choꝵ qualiscũq abbas. si mei qͣndoq

Expanded text:
Qui solverit, inquit, unum de his minimis Qui solverit, inquit, unum de his minimis meis mandatis et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorum . Proinde tu docens et renuens obedire, non minimum, sed maximum Christi mandatum et docere, et solvere convinceris. Itaque doctor et solutor mandati, minimus tu vocandus es in regno coelorum. Si ergo tui putas injuriam prioratus, minorem summis videri sacerdotibus, non magis indignum aestimandum est, minimum vocari in 476 regno coelorum? Si multum superbus es, plus minimus, quam minor vocari confundere. Minor quippe vilitas est minorem videri, quam minimum: longe autem praestantius, solis subdi episcopiut ita loquar, servitute servilior! Patienter ab hujusmodi libertate abstineam, quae me pessimae addicat superbiae servituti. Plus timeo dentes lupi, quam virgam pastoris. Certus sum enim ego monachus, et monachorum qualiscunque abbas, si mei quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
patent̾ aduertimꝰ : & si tu uł impuden¬
ter contemnis: uł imprudent̾ dissimu¬
las. Reputari ꝓfecto int̾ illos te noue¬
ris: de quib scriptũ ẽ. Alligant onera
grauia & ĩportabilia. & imp̃onunt hu¬
meris hominũ: digito aut̃ suo nolunt
ea mouere. Quoꝵ gͦ tͥ indigniꝰ consor¬
tiũ iudicas. delicatoꝵ magistroꝵ quos
ueritas increpat: an obedientiũ mo-¬
nachoꝵ qͦs amicos suos cõmemorat:
Ait siqͥdem. Uos amici mei estis: si fece¬
ritis quȩ ego p̾cipĩo uob̃. Uides gͥ qua¬
le ẽ iubere qͦd ipse ñ feceris: aũt nolle
facere qͦd docueris: Deniq ut taceam
illud de regła ubi a sc̃o benedicto tibi
p̃cipit᷑. ut quȩ doces discipulis ẽẽ con¬
traria. in tuis factis indices ñ agenda:
ut itẽ pret̾mittã qͦd aꝑte diffinit ter¬
ciũ humilitatis ẽẽ gradũ. ut qͥs ꝓ dei
amore om̃i obedientia se sũbdat maio¬
ri: in regła ueritatis attende qͦd legit᷑.

Expanded text:
patenter advertimus: et si tu vel impudenpatenter advertimus: et si tu vel impudenter contemnis, vel imprudenter dissimulas, reputari profecto inter illos te noveris, de quibus scriptum est: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . Quorum ergo tibi indignius consortium judicas, delicatorum magistrorum, quos Veritas increpat, an obedientium monachorum, quos amicos suos commemorat? Ait siquidem: Vos amici mei estis, si feceritis quae praecipio vobis . Vides igitur quale est jubere quod ipse non feceris; aut nolle facere, quod docueris. 34. Deinde ut taceam illud de Regula, ubi a sancto Benedicto tibi praecipitur, ut quae doces discipulis esse contraria, in tuis factis indices non agenda; ut item praetermittam, quod aperte definit tertium humilitatis esse gradum, ut quis pro Dei amore omni obedientia se subdat majori ; in regula Veritatis attende quos legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fere suũ suoꝵq uictũ ẽxpendunt.
Qͥd hoc ẽ p̃sũptionis o monachi: Neq
enĩ qi p̾lati monachis: ideo ñ monachi.
Nempe monachũ facit ꝓfessio: p̾latũ
necessitas. It aut̃ ñ p̃iudicet necessitas
ꝓfessioni: accedat ñ succedat p̾latio
monachatui. Alioqͥn quomͦ illud ĩple¬
bit᷑. pͥncipẽ te constituer̾t: esto int̾ illos
tanquã unꝰ ex̃ illis: Quomͦ tanꝗͣ unꝰ
ex illis. manens int̾ humiles suꝑbus.
ut̾ subditos rebellis : imitis int̾ man¬
suetos: it te putemꝰ tanꝗͣ unũ ex illis.
uideamꝰ tã exhibere paratũ qͣm exige¬
re obedientiã: uideamꝰ tã libent̾ p̾po¬
sitis obtẽꝑare subiectũ: qͣm imꝑare
subiectis. Qͥd si semꝑ uis obedientes
habere. & nunqͣm ẽe : ꝓbas te ñ ẽẽ tã¬
qͣm unũ ex illis: dũ unꝰ ẽe renuis ex
obedientib. A quib dũ te suꝑbiendo
segregas. quoꝵ aggregeris consortio

Expanded text:
tum fere suum suorumque victum expendunt. tum fere suum suorumque victum expendunt. Quid hoc est praesumptionis, o monachi? Neque enim quia praelati monachis, ideo non monachi. Nempe monachum facit professio, praelatum necessitas. Ut autem non praejudicet necessitas professioni, accedat, non succedat praelatio monachatui. Alioquin quomodo illud implebitur: Principem te constituerunt? esto inter illos tanquam unus ex illis? . Quomodo tanquam unus ex illis, manens inter humiles superbus, inter subditos rebellis, immitis inter mansuetos? Ut te putemus tanquam unum ex illis, videamus tam exhibere paratum, quam exigere obedientiam: videamus tam libenter praepositis obtemperare subjectum, quam imperare subjectis. Quod si semper vis obedientes habere, et nunquam esse, probas te non esse tanquam unum ex illis, dum unus esse renuis ex obedientibus: a quibus dum te superbiendo segregas, quorum aggregeris consortio
Abbreviated transcription (Latin):
sa reddiderit: & is quẽ humilẽ consti¬
tuerat suꝑ oꝑã manuũ suarũ. suꝑbiȩ
merito cõparatꝰ ẽ ium̾̃tis insipientib:
& similis factus ẽ illis. Nouerat & for¬
tassis qͦd humanꝰ sp̃s subditꝰ conditori
subiectã sibi possederit carnẽ. rebel¬
lis rebellẽ inuenerit: factusq trans¬
gressor legis suꝑioris. sentire ceꝑit
aliã legẽ in membris suis repugnantẽ
legi mentis suȩ : & captiuantẽ se in legẽ
peccati. Miror qͦsdã in nr̃o ordine mo¬
nasterioꝵ abbates hanc humilitatis re¬
gulã odiosa contentione infringere:
& sub humili qͦd peius ẽ habitu & con¬
sura tã suꝑbe saꝑe. ut cũ ne unũ qͥdẽ
uerbulũ de suis imꝑiis subditos pret̾¬
gredi patiant᷑: ipsi ꝓpriis obedire con¬
temnant ep̃is. Spoliant eccłias ut eman¬
cipent᷑: redimunt se ne obediant. Non
ita xp̃c. Ille siqͥdem dedit uitã. ne ꝑde-¬
ret obediẽntiã: qua isti ut careant. to¬

Expanded text:
sa reddiderit; et is, quem humilem constisa reddiderit; et is, quem humilem constituerat super opera manuum suarum, superbiae merito comparatus jumentis insipientibus, et similis factus sit illis. Noverat et fortassis, quod humanus spiritus, subditus conditori subjectam sibi possederit carnem: rebellis rebellem invenerit: factusque transgressor legis superioris, sentire coeperit aliam legem in membris suis, repugnantem legi mentis suae, et captivantem se . Miror quosdam in nostro Ordine monasteriorum abbates hanc humilitatis regulam odiosa contentione infringere, et sub humili quod pejus est habitu et tonsura tam superbe sapere, ut cum ne unum quidem verbulum de suis imperiis subditos praetergredi patiantur, ipsi propriis obedire contemnant episcopis. Spoliant ecclesias, ut emancipentur ; redimunt se, ne obediant. Non ita Christus. Ille siquidem dedit vitam, ne perderet obedientiam: qua isti ut careant, to
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat dauid: sciañt gentes qͣm hoĩes
st̃. Homo inqͥt sũ : & hõ sub potestate.
Iam qͥcqͥd subinferas: suspectã ñ ha¬
bemꝰ iactantiã. Premissa siqͥdem ẽ hu¬
militas : ne altitudo p̾cipitet. Nec enĩ
locũ inuenit arrogantia: ubi tã cla¬
rũ humilitatis insigne p̾cesserit. Ag-¬
tionẽ: iã & te sub te habere milites
ꝓfitere securus. Reuera qr ñ confu¬
sus ẽ de subiectione: iure ex p̾latione
meruit honorari. Non erubuit suꝑ
se potestatẽ: & ideo dignꝰ qͥ haberet¬
& sub se milites. Ex abundantia cor¬
dis os loquebat᷑: & iuxta qͦd intus ordi¬
natas habuit affectiones: foris qͦq uer¬
ba decent̾ cõposuit. Dedit pͥus honorẽ
p̃positis. ut iã a subditis iuste reciꝑet:
sciens se a suꝑiorib acciꝑe qͦd impen
moderari imꝑia. Forte ñ ignorabat
qͦd subiecto sibi homini d̃s oĩa subie¬
cerit sub pedib eiꝰ. offẽndenti se infen¬

Expanded text:
dixerat David: Sciant gentes quoniam homines dixerat David: Sciant gentes quoniam homines sunt . Homo, inquit, sum, et sub potestate. Jam quidquid subinferas, suspectam non habemus jactantiam. Praemissa siquidem est humilitas, ne altitudo praecipitet. Nec enim locum invenit arrogantia, ubi tam clarum humilitatis insigne praecesserit. Agtionem: jam et te sub te habere milites profitere securus. Revera quia non confusus est de subjectione, jure ex praelatione meruit honorari. Non erubuit super se potestatem, et ideo dignus qui haberet et sub se milites. Ex abundantia cordis os loquebatur: et juxta quod intus ordinatas habuit affectiones, foris quoque verba decenter composuit. Dedit prius honorem praepositis, ut jam a subditis juste reciperet: sciens se a superioribus accipere, quod impendmoderari imperia. Forte non ignorabat, quod subjecto sibi homini Deus omnia subjecerit sub pedibus ejus; offendenti se infen
Abbreviated transcription (Latin):
nata st̃. Hiderint gͦ huiꝰ ignominȩ dis¬
suasores. quale sit dei ordinationi re¬
sistere. Ualde ignominiosũ seruo. si
sit sicut dñs eiꝰ: aut discipło si sit sicut
magister eiꝰ. Plurimũ se uob̾ deferre
putant. cũ uos xp̃o p̾ferre conantur:
ipso reclamante ac dicente.Non ẽ ser¬
uus maiõr dño suo: neq apłs eo qͥ misit
eũ. Qad ñ dedignatꝰ ẽ magister & dñs.
talisq & magist̾ & dñs: indignũ sibi
iudicabit seruus bonꝰ deuotꝰq discipłs:
Quã pulchre locutꝰ ẽ beatꝰ ille centurio:
cuiꝰ fidei nulla par inuenta ẽ in isrł.
& ego inqͥt hõ sũ sub p̃otestate: habens
sub me milites. Non iactabat potesta¬
tẽ: quã nec solam ꝓtulit nec pͥorẽ. Dio¬
turus qͥppe habens sub me milites:
p̃misit hõ sũ sub potestate. Prius se
agnouit hoĩem: qͣm potentẽ. agnouit
inqͣm se hoĩem hõ gentilis: ut in se
iã impleri ostenderet qͦd longe ante

Expanded text:
nata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae disnata sunt . Viderint ergo hujus ignominiae dissuasores, quale sit Dei ordinationi resistere. Valde ignominiosum servo, si sit sicut dominus ejus: aut discipulo, si sit sicut magister ejus. Plurimum se vobis deferre putant, cum vos Christo praeferre conantur, ipso reclamante ac dicente: Non est servus major domino suo, neque apostolus eo qui misit eum . Quod non dedignatus est magister et Dominus, talisque et magister et dominus, indignum sibi judicabit servus bonus, devotusque discipulus? 32. Quam pulchre locutus est beatus ille Centurio, cujus fidei nulla par inventa est in Israel! Et ego, inquit, homo sum sub potestate, habens sub me milites . Non jactabat potestatem, quam nec solam protulit, nec priorem. Dicturus quippe, habens sub me milites, praemisit: Homo sum sub potestate. Prius se agnovit hominem, quam potentem. Agnovit, inquam, se hominem homo gentilis, ut in se jam impleri ostenderet, quod longe ante
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiorib subdita sit. Si õis: & ur̃a.
Quis uos excipit ab uniu̾sitate: Siqͥs
tẽptat exciꝑe: conat᷑ deciꝑe. Nolite il¬
obsequi dictis opꝓbrio ducunt. Ipsi st̃
qͥ uob dicere solent. Seruate ur̃ȩ sedis
honorẽ. Decebat qͥdem ex uob̃: uob̃ cõ¬
missã eccłam crescere. Nunc uͦ saltem
in illa qua suscepistis maneat dignita¬
te. & uos enĩ ur̃o p̃dẽcessore impoten
Reddite ait quȩ st̃ cesaris cesari: &
quȩ st̃ dei deo. Qͦd ore locutus ẽ: max
oꝑe implere curauit. Conditor cesaris:
cesari ñ cunctatus ẽ reddere censum.
Exemplũ enĩ dedit uob̃: ut & uos ita
faciatis. Quando uͦ dei sac̃̾dotib debi¬
tã negaret reuerentiã: qͥ hanc scłarib
qͦq potestatib ex hibere curauit: Por¬
ro uos si cesaris successori id est regi
sedulus in suis curiis. consiliis. negoci¬
is. exercitib q adestis: indignũ erit
uob̾ cuicũq xp̃i uicario talit̾ exhibe¬

Expanded text:
sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. sublimioribus subdita sit . Si omnis, et vestra. Quis vos excipit ab universitate? Si quis tentat excipere, conatur decipere. Nolite ilobsequi dictis opprobrio ducunt. Ipsi sunt qui vobis dicere solent: « Servate vestrae sedis honorem. Decebat quidem ex vobis, vobis commissam Ecclesiam crescere: nunc vero saltem in illa qua suscepistis maneat dignitate. Et vos enim vestro praedecessore impotentReddite, ait, quae sunt Caesaris, Caesari; et quae sunt Dei, Deo . Quod ore locutus est, mox opere implere curavit. Conditor Caesaris, Caesari non cunctatus est reddere censum: exemplum enim dedit vobis, ut et vos ita faciatis. Quando vero Dei sacerdotibus debitam negaret reverentiam, qui hanc saecularibus quoque potestatibus exhibere curavit? Porro vos, si Caesaris successori, id est regi, sedulus in suis curiis, consiliis, negotiis, exercitibusque adestis; indignum erit vobis cuicunque Christi vicario taliter exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ore nolite fraudare inuicẽ: ꝓpriis
placebit ẽẽ contentũ. Qui & ꝓuocans
ad humilitatẽ: suũ illud archiep̃o ñ
cunctabit᷑ salubrit̾ intimare. Noli al¬
tũ saꝑe: s time. In alto posito ñ altũ
saꝑe difficile ẽ & õmo inusitatũ: s qͣn¬
to inusitatiꝰ tanto głiosius. Timor de
adepta iã altitudine: tedere magis
qͣm placere faciet altiora. Non uos gͦ
felicẽ qi p̃estis: s si ñ ꝓdestis. infelicẽ
putate. Ut aut̃ secure p̾esse possitis:
subesse & uos sicui debetis ñ dedigne¬
mini. Dedignatio qͥppe subiectionis: p̃¬
lationis reddit indignũ. Sapientis est
consiliũ qͣnto maior es: tanto humilia
te in õib. Sapientiȩ uͦ p̃ceptũ. qͥ maior
ẽ ur̃m: fiat sicut iunior. Qͦd si expe¬
dit etiã minorib ẽẽ subiectũ: maioꝵ
iugũ quomͦ licebit contemnere: Nide¬
beant. Intelligitis quȩ dico. Cin hono¬
rẽ: honorẽ. Om̃is aĩa inqͥt. potestatib

Expanded text:
ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis ore ejus, Nolite fraudare invicem , propriis placebit esse contentum. Qui et provocans ad humilitatem, suum illud archiepiscopo non cunctabitur salubriter 474 intimare: Noli altum sapere, sed time . In alto posito non altum sapere difficile est et omnino inusitatum: sed, quanto inusitatius, tanto gloriosius. Timor de adepta jam altitudine taedere magis quam placere faciet altiora. Non vos ergo felicem, quia praeestis: sed si non prodestis, infelicem putate. 31. Ut autem secure praeesse possitis, subesse et vos, si cui debetis, non dedignemini. Dedignatio quippe subjectionis, praelationis reddit indignum. Sapientis est consilium: Quanto major es, tanto humilia te in omnibus . Sapientiae vero praeceptum: Qui major est vestrum, fiat sicut minor . Quod si expedit etiam minoribus esse subjectum, majorum jugum quomodo licebit contemnere? Videbeant. Intelligitis quae dico: cui honorem, honorem. Omnis anima, inquit, potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
te orbe mundi fabulã soli tacebimꝰ: Ca¬
put meũ undiq conquassatũ ẽ. & ego
sanguine circũquaq ebulliente puta¬
uerĩ ẽẽ tegendũ: Quicqͥd apposuero
cruentabit᷑: & maior erit confusio uo¬
luisse celare. cũ celari neqͥuerit. Bona
humilitas quȩ & in p̾sentiarũ ab huiꝰ¬
modi mordacib curis mentẽ facit ẽe
quiẽtã: & a minacib penis in futuro
securã reddit conscientiã. Hȩc ur̃os
pat̾ aĩos. ab horũ omniũ pestifera emu¬
latione cõpescat. Audite potiꝰ ꝓphetã
talit̾ a talib dehortantẽ. Noli inqͥt
emulari in malignantib: neq rela¬
ueris facientes iniqͥtatẽ. E mulari ma¬
gis oportet apłm. ñ głiantẽ in ĩmensũ.
nec se ultra se extendentẽ: nec auden¬
tẽ se ut ipse fatet᷑ cõparare qͥb d̃a qui
semet ipsos cõmendant: s se sibi c̃opa¬
rantẽ & metientẽ scdm mensurã regle
quã mensus ẽ ei ds. Audiendo etiã ex

Expanded text:
te orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Cate orbe mundi fabulam, soli tacebimus? Caput meum undique conquassatum est, et ego sanguine circumquaque ebulliente putaverim esse tegendum? Quidquid apposuero, cruentabitur; et major erit confusio voluisse celare, cum celari nequiverit. CAhumilitas, quae et in praesentiarum ab hujusmodi mordacibus curis mentem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem . Aemulari magis oportet Apostolum non gloriantem in immensum, nec se ultra se extendentem: nec audentem se, ut ipse fatetur, comparare quibusdam qui se ipsos commendant, sed se sibi comparantem, et metientem secundum mensuram regulae, quam mensus est ei Deus . Audiendo etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. Secuer̃t pregnantes galaad: ad
dilatandũ t̾minos suos. Nbi ẽ illa t̾ri¬
fica cõminatio. ue qͥ conuiingitis domũ
ad domũ: & agrũ agro copulatis: Nũ¬
qͥd in his dũtaxat exiguis ue istud me¬
tuendũ ẽ. ñ aut̃ cũ urbes uirbib. aut
ꝓuinciȩ ꝓuinciis continuant᷑: Immo etiã
respondeant si uolunt se imitari dñm
xp̃m. facientes & ipsi utraq unũ: addu¬
centes & ipsi ex diu̾sis pasciuis greges: ut
fiat unꝰ pastor & unũ ouile. Huiꝰ rei gr̃a
ñ pigritant᷑ crebro terere limina apłoꝵ
inuenturi & ibi qͦd magis dolendũ est.
qͥ suȩ faueant imꝓbȩ uoluntati: ñ qͦd
ualde romani curent qͦ fine res termi¬
net᷑: s qi ualde dilig̾t munera: secunt᷑
retributiones. Nude nuda loquor: nec
retego uerenda: s inuerecunda resuto.
Utinã pͥuatĩ & in cameris hȩc fierent:
liquerint moderni: unde noe a nobis
posset aliquatenꝰ oꝑiri. Nunc uͦ cernen¬

Expanded text:
propheta: Secuerunt praegnantes Galaad ad propheta: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminos suos . 29. Ubi est illa terrifica comminatio, Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis? Nunquid in his duntaxat exiguis Vae istud metuendum est, non autem cum urbes urbibus, aut provinciae provinciis continuantur? Imo etiam respondeant, si volunt, se imitari Dominum Christum, facientes et ipsi utraque unum, adducentes et ipsi ex diversis pascuis greges, ut fiat unus pastor, et unum ovile. Hujus rei gratia non pigritantur crebro terere limina apostolorum, inventuri et ibi quod magis dolendum est qui suae faveant improbae voluntati: non quod valde Romani curent, quo fine res terminentur; sed, quia valde diligunt munera, sequuntur retributiones. Nude nuda loquor, nec retego verenda, sed inverecunda confuto. Utinam privatim et in cameris haec fierint! utinam nobis reliquerint moderni Noe, unde a nobis possent aliquatenus operiri! Nunc vero cernen
Abbreviated transcription (Latin):
ueteri pͥulegio satis agunt ut & uici¬
nas sibi subiciant ciuitates: quatinus
duȩ quib duo uix p̾sules sufficiebant
sub uno rẽdigant᷑ antistite. Rogo quȩ
hȩc tã odiosa p̃sũptio. qͥs hic tantus ar¬
dor dñandi suꝑ terrã: quȩ pͥncipandi
tã effrenis cupidĩtas: Certe cũ primũ
tractus es ad cathedrã flebas. refugie¬
bas. uim quẽrebaris. multũ ad te & o̾mo
supra te ẽẽ dicens: miserũ clamitans &
indignũ. qͥ ñ esses idoneus tanto mini¬
sterio: tantis ñ sufficeres curis. Qͥd gͥ
ñc uerecunda depulsa formidine. spon¬
te ambis ad ampliora: ĩmo irreuerenti
audacia. ꝓpriis ñ contentus inuadis
aliena: Cur hoc: Forte ut plures ppłos
salues: S in alienã messe̾ tuã mittere
incrementũ: qͦd sit detrimentũ alteriꝰ.
Crudelis ambitio & incredibilis: si fide
ocłi ñ astruẽrent. Uix tenent manꝰ qͥn
illud ad litterã impleant: qͦd legit᷑ in

Expanded text:
veteri privilegio, satagunt ut viciveteri privilegio, satagunt ut vicinas sibi subjiciant civitates: quatenus duae, quibus duo vix praesules sufficiebant, sub uno redigantur antistite. Rogo, quae haec tam odiosa praesumptio? quis hic tantus ardor dominandi super terram? quae principandi tam effrenis cupiditas? Certe cum primum tractus es ad cathedram, flebas, refugiebas, vim querebaris, multum ad te et omnino supra te esse dicens; miserum clamitans et indignum, qui non esses idoneus tam sancto ministerio, tantis non sufficeres curis. Quid igitur nunc verecunda depulsa formidine, sponte ambis ad ampliora; imo irreverenti audacia, propriis non contentus, invadis aliena? Cur hoc? Forte ut plures populos salves? Sed in alienam messem, tuam mittere incrementum, quod sit detrimentum alterius. Crudelis ambitio, et incredibilis, si fidem oculi non adstruerent! Vix tenent manus, quin illud ad litteram impleant quod legitur in
Abbreviated transcription (Latin):
utiq magis ac magis & dilatent᷑ in plu¬
ra. & ad celsiora subliment᷑. Uerbi gr̃a.
Cũ factus qͥs fuerit in quacũq decanus
huiꝰmodi: ñ contentus uno in una.
plures sibi ĩmo qͦtqͦt ualet conqͥrere
honores satagit tã in una ꝗͣ. in pluribꝰ.
Quib tam̃ om̃ib si locus euenerit: li¬
bent̾ unius p̾feret episcopii dignitatẽ.
rursũ nescio qͥd altius somnians labo¬
riosis itinerib & sũptuosis familiari¬
tatib romanũ statuit frequentare
palatiũ: questuosas sibi quasda exinde
c̃oparans amic̃itias. Si lucri sp̾ualis gr̃a
hȩc faciunt. laudandus ẽ zelus: s pre¬
sũptio corrigenda. Nonnulli cũ ista
ñ possint: uertunt se ad aliud ambien¬
di genꝰ: in qͦ nichilominꝰ aꝑiunt eã quã
habent dominandi libidinẽ. Nã cũ p̾si¬
deant urbib ualde popłosis. & totas ut
ita dicã patrias ꝓpͥȩ diõcesis ambitu cir¬
cũcludant: occasione inuenta ex qͦcũq

Expanded text:
utique magis ac magis et dilatentur in pluutique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum factus quis fuerit in quacunque Ecclesihujusmodi, non contentus uno in una, plures sibi, imo quotquot valet, conquirere honores satagit, tam in una, quam in pluribus. Quibus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi dignitatem. rursum nescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans amicitias. Si lucri spiritualis gratia haec faciunt, laudandus est zelus; 473 sed praesumptio corrigenda. 28. Nonnulli cum ista non possunt, vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dioecesis ambitu circumcludant; occasione inventa ex quocunque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmotus inuenit᷑. opus dei ẽ: his qͥ ta¬
les ñ st̃ mirandũ. ñ ĩm̃itandũ. Cet̾m
currit᷑ in clero passim ab om̃i ȩtate
& ordine. a doctis parit̾ & indoctis ad
ȩccłasticas curas: tanquã sine curis ĩa
qͥsq uicturus sit: cũ ad curas ꝑuen̾it.
slec mirũ de his qͥ necdũ in semet ipsis
exꝑti st̃. Uidentes qͥppe illos qͥ iã ꝓpͥos
humeros cupitȩ sarcinȩ su̾misert. ñ
solũ ñ gemere tanꝗͣ. sub onere. s insuꝑ
appetere plus onerari: ñ deterrentur
ꝑiculis quȩ cupiditate cecati ñ uident:
s fauorib ampliꝰ qͦs illis inuident ꝓuo¬
cant᷑. O infinita semꝑ ambitio: & insa¬
tiabilis auaricia. Cũ pͥmos honoꝵ gra¬
dus meruerint in eccłia. meruerint añ
uł uitȩ merito. uł pecuniȩ. siue etiam
carnis & sanguinis quȩ regnũ di ñ pos¬
sideb̾t p̃rogatiua: ñ ideo corda qͥese̾t.
duplici semꝑ estuantia desiderio: quo

Expanded text:
promotus invenitur, opus Dei est, his qui tapromotus invenitur, opus Dei est, his qui tales non sunt, mirandum non imitandum. 27. Caeterum curritur in clero passim ab omni aetate et ordine, a doctis pariter et indoctis ad ecclesiasticas curas, tanquam sine curis jam quisque victurus sit, cum ad curas pervenerit. Nec mirum de his qui necdum in semetipsis experti sunt. Videntes quippe illos qui jam proprios humeros cupitae sarcinae submiserint, non solum non gemere tanquam sub onere, sed insuper appetere plus onerari, non deterrentur periculis, quae cupiditate caecati non vident; sed favoribus amplius, quos illis invident, provocantur. O infinita semper ambitio, et insatiabilis avaritia! Cum primos honorum gradus meruerint in Ecclesia, meruerint autem vel vitae merito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib. Boni pueri: qui qͦd etate
uident᷑ ẽẽ. student & malicia. Malicia
inquã s ñ sensu: quoꝵ iuxta cõmoni¬
tionẽ apłi. nemo contemnat adoles¬
centiã. Meliores bonȩ indolis adoles¬
centes: inueteratis diẽrũ maloꝵ. Pu¬
er centũ annoꝵ maledictus ẽ: & est e
regione senectus uenerabilis ñ duit᷑¬
na. neq numero annoꝵ cõputata.
Bonꝰ puer samuel: qͥ loquenti dõ ꝓm¬
ptus aderat auditor dicens. Loquere
dñe : qr audit seruus tuus. Acsi dic̾et.
Paratus sũ & ñ sũ turbatꝰ: ut custodiã
mandata tua. Bonꝰ & ieremias: qͥ an¬
te scĩficatꝰ qͣm natus. cũ se excusaret
de puericia: nichilominꝰ constitutꝰ ẽ
suꝑ gentes & suꝑ regna. Bonꝰ qͦq dani¬
el: cuiꝰ sp̃m suscitauit d̃s. ut conuin¬
ceret iniqua iudicia. & sanguinẽ in¬
noxiũ liberaret. Deniq cani ft̃ sen¬
sus hõis : & ȩtas senectutis uita ĩmacu¬
lata. Sicubi huiꝰcemodi puer senex

Expanded text:
virtutibus. Boni pueri, qui quod aetate virtutibus. Boni pueri, qui quod aetate videntur, esse student et malitia. Malitia, inquam, sed non sensu: quorum, juxta admonitionem Apostoli, nemo contemnat adolescentiam . Meliores bonae indolis adolescentes inveteratis dierum malorum. Puer centum annorum maledictus est: et est e regione senectus venerabilis, non diuturna, neque numero annorum computata . Bonus puer Samuel, qui loquenti Deo promptus aderat auditor, dicens: Loquere, Domine, quia audit servus tuus ; ac si diceret: Paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua . Bonus et Jeremias, qui ante sanctificatus quam natus, cum se excusaret de pueritia, nihilominus constitutus est super gentes et super regna . Bonus quoque Daniel, cujus spiritum suscitavit Deus, ut convinceret iniqua judicia, et sanguinem innoxium liberaret . Denique cani sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Sicubi hujuscemodi puer senex
Abbreviated transcription (Latin):
dignitates. & de sub ferula transferuns
ad pͥncipandũ p̃sbiteris: letiores inte¬
rim qͦd uirgas euaserint. qͣm qͦd me¬
ruerint pͥncipatũ: nec tã illis blandit᷑
adeptũ. quã adem̃ptũ magisteriũ. E
hoc qͥdem ininitio. ꝓcessu uͦ tẽporis.
paulatĩ insolescentes. docti st̃ in bre¬
ui uenditare altaria. subditoꝵ mar¬
supia uacuare : magistris nimirũ in
hac disciplina utentes idoneis. ambiti¬
one & auaricia. Nerũ quanta uiis indu¬
stria tua tͥ luera conqͥrere cautulus
uidearis : qͣntalibet uigilantia rem
possis seruare tuã: qͣntocũq studio
regũ tͥ ac principũ grãm captare cu¬
res: dicimꝰ tam̃. ue terrȩ cuiꝰ rex puer
ẽ: & cuiꝰ pͥncipes mane comeđt. Nec
dicimꝰ quãcunq ȩtatẽ dei gr̃ȩ p̾ma-¬
turã. sicut nec serã: cũ multos uide¬
amꝰ uniorũ suꝑ senes intelligere: mo¬
rib anticipare dies. p̃uenire tẽpora
meritis: & qͦd ȩtãti deest cõpensare

Expanded text:
dignitates, et de sub ferula transferuntur dignitates, et de sub ferula transferuntur ad principandum presbyteris; laetiores interim quod virgas evaserint, quam quod meruerint principatum; nec tam illis blanditur adeptum, quam ademptum magisterium. Et hoc quidem in initio. Processu vero temporis paulatim insolescentes, docti sunt in brevi vindicare altaria, subditorum marsupia vacuare, magistris nimirum in hac disciplina utentes idoneis, ambitione, et avaritia. Verum quantavis industria tua tibi lucra conquirere cautulus videaris, quantalibet vigilantia rem possis servare tuam, quantocumque studio regum tibi ac principum gratiam captare cures, dicimus tamen: Vae terrae, cui rex puer est, et cujus principes mane comedunt . 26. Nec dicimus quamcumque aetatem Dei gratiae praematuram, sicut nec seram: cum multos videamus juniorum super senes intelligere, moribus antiquare dies, praevenire tempora meritis, et quod aetati deest, compensare
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Uob̃ aut̃ dilectissime. uob̃ p̃cipue
tantomagis arbitror hanc ẽẽ necessa¬
riã: qͣnto maior noscit᷑ materia suppe¬
tere suꝑbiendi. Genus. ȩtas. scientia.
cathedra. & qͦd mauis ẽ pͥmãtus p̃roga¬
tiua: cui ñ ẽẽnt insolentiȩ fomes. ela¬
tionis occasio: Quãqͣm ẽe possint & hu¬
militatis. Meditantib qͥdem honores.
blandiunt᷑: s oñera pensantib. tedio
st̾ atq formidini. Non aut̃ om̃s capi¬
unt hõc uerbũ. Aulti enĩ ñ tanta
fiducia & alacritate currerent ad ho¬
nores: si ẽẽ sentirent & onera. Graua¬
ri ꝓfecto metuerent: nec cũ tanto la¬
bore & ꝑiculo. quarũlibet affectarent
infulas dignitatũ. Nunc uͦ qi sola at¬
tendit᷑ głia. & ñ pęna: purũ ẽẽ cleri¬
cũ erubescit᷑ in eccłia: seq uiles esti¬
mant & inglorios. qͥ qͦcũq eminentiori
loco ñ fuerint sublimati. Scolares pu¬
eri. & impubes adolescentuli ob sangui¬
nis dignitatẽ ꝓmouent᷑ ad eccłasticas

Expanded text:
. Vobis autem, dilectissime, vobis praecipue tanto magis arbitror hanc esse necessariam, quanto major noscitur materia suppetere superbiendi. Genus, aetas, scientia, cathedra, et, quod majus est, primatus praerogativa, cui non essent insolentiae fomes, elationis occasio? Quanquam esse possint et humilitatis. Meditantibus quidem honores blandiuntur, sed onera pensantibus taedio sunt atque formidini. Non autem omnes capiunt hoc verbum. Multi enim non tanta fiducia et alacritate currerent ad honores, si esse sentirent et onera. Gravari profecto metuerent, nec cum tanto labore et periculo quarumlibet affectarent infulas dignitatum. Nunc vero quia sola attenditur gloria, et non poena, purum esse clericum erubescitur in Ecclesia; seque viles aestimant, et inglorios, qui quocumque eminentiori in loco non fuerint 472 sublimati. Scholares pueri et impuberes adolescentuli ob sanguinis dignitatem promoventur ad ecclesiasticas
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit examinandã. S n̾ omniũ iu¬
tempꝰ credt: & in tp̃r tẽptãtionis rece¬
dunt. Qualis sit cuiꝰq fides: tͥbulatio
ꝓbat. Sicuiꝰ deficit. deficit enĩ cũ in ca¬
ritate ñ ꝑseuerat: ficta ẽe dinoscitur.
Liquet ex his satis ut arbitror. ñ om̃s
qͥ habuerint caritatẽ: habẽre ꝙ ꝑseue¬
rantiã in caritate. Alioqͥn frustra c̃o¬
moneret discipłos dñs: manete inqͥens
in dilectione mea. Aut enĩ si necdum
diligebant. ñ debuerat dicere manẽte.
s estote in dilectione mea : aut si iam
diligebant. necesse ñ erat moneri de
ꝑseuerantia: qua scđm istos pͥuari ñ po¬
terant. Curet gͥ seruus bonꝰ & fidelis
fide seruare ñ ficta caritatẽ de corde
puro & conscientia bona: pluris esti¬
mans aĩȩ uitã qͣm corporis : minꝰ hor¬
rens carnis mortẽ qͣm fidei. Iam de¬
trib quȩ suꝑius ꝓposiumꝰ: sola nͥ fallor
tractanda restat humilitas. Hȩc duab

Expanded text:
suscipit examinandam. Sed non omnium jususcipit examinandam. Sed non omnium jutempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Qualis sit cujuscunque fides, tribulatio probat. Si cujus deficit deficit enim, cum in charitate non perseverat, ficta esse dignoscitur, Liquet ex his satis, ut arbitror, non omnes qui habuerint charitatem, habere et perseverantiam in charitate. Alioquin frustra commoneret discipulos Dominus: Manete, inquiens, in dilectione mea . Aut enim, si necdum diligebant, non debuerat dicere, manete, sed, Estote in dilectione mea: aut, si jam diligebant, necesse non erat moneri de perseverantia, qua secundum istos privari non poterant. Curet igitur servus bonus et fidelis 468 fide servare non ficta charitatem de corde puro et conscientia bona: pluris aestimans animae vitam quam corporis, minus horrens carnis mortem quam fidei. CAtribus quae superius proposuimus, sola, ni fallor, tractanda restat humilitas. Haec duabus