comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secutionem unior amaiore: ut diceret tumo
quod sequitur. tribulatio et necessitas inuenert᷑
me: mandata tua meditacio mea est. Seuiant.
ꝑ sequantur. dum tamen mandata dĩ nõ relin¬
quantur : et ex ipsis mandatis etiam qui seuuit
poscit iste unior: quem si non haberet. nõ
suꝑ semores intelligeret: s eum poscit in tri¬
bulatione et necessicate. quod intelligat quã
sit contempnendum quod ei possunt aufer¬
re ꝑsequentes inimici. a quib se dieit eẽ con¬
temptum: idõ dixit et uiuam: quasi eõ usq
tribulatio necessitasq ꝑuenerit. ut ꝑ inimi¬
coꝵ ꝑsequentium manus uita ista fini̾atur. Ri¬
uet in ȩternum qui temporalib p̃ponit iusti¬
ciam : que manet in ȩternum. Que usticia in
tribulatione et necessitate martyria sunt di.
hoc est testimonia ꝓ quib sunt mr̃s coronati¬

Expanded text:
ersecutionem junior a majore, ut diceret junior quod sequitur: «Tribulatio et necessitas invenerunt me, mandata tua meditatio mea est.» Saeviant, persequantur; dum tamen mandata Dei non relinquantur, et ex ipsis mandatis etiam qui saeviunvivam.» Intellectum poscit iste junior; quem si non haberet; non super seniores intelligeret: sed eum poscit in tribulatione et necessitate, quo intelligat quam sit contemnendum quod ei possunt auferre persequentes inimici, a quibus se dicit esse contemptum. Ideo dixit, «et vivam:» quia si eo usque tribulatio necessitasque pervenerit, ut per inimicorum persequentium manus vita ista finiatur; vivet in aeternum, qui temporalibus praeponit justitiam, quae manet in aeternum. Quae justitia in tribulatione et necessitate martyria sunt Dei, hoc est testimonia, pro quibus sunt martyres coronat
Abbreviated transcription (Latin):
cis sius ȩtate maioribIobliti sunt. Nam qͥd
est inior ego non sum oblitus: nisi illi ma¬
iores obliti sunt: Neoteros est enim grece.
quod est etiam in illo loco ubi dictumᷤ est.
in quo corrigit uinior uiam suã. Hoc aut̃
nomen comparatiuum est ⁊ idõ bene in¬
telligitur in comparatione maioris. Duos gͦ
ppłos hic agnoscamus: qui etiam in rebeccȩ
utero luctabantur. quando non ea oꝑib s
ex uocante dictum est maior seruiet minori. S
contemptum se dicit hic minor: idõ factus est
maior: quia ignobilia et contemptibilia mũdi
elegit ds̃ : et ea que non sunt. tanquã sint: ut
que sunt euacuentur. Et ecce sunt noiussimi

Expanded text:
cis suis aetate majoribus qui obliti sunt. Nam quid cis suis aetate majoribus qui obliti sunt. Nam quid est, «Junior ego non sum oblitus,» nisi, Illi majores obliti sunt? Νεώτερος est enim graece, quod est etiam in illo loco ubi dictum est, «In quo corrigit junior viam suam?» Hoc autem nomen comparativum est, et ideo bene intelligitur in comparatione majoris. Duos ergo populos hic agnoscamus, qui etiam in Rebeccae utero luctabantur; quando «non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Major serviet minori» . Sed contemptum se dicit hic minor; ideo factus est major: quia ignobilia et contemptibilia mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam sint, ut quae sunt evacuentur ; et ecce sunt novissimi
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam suam: amicus aut̃ sponsi non eam¬
debet sibi ⁊elare s sponso. Bonus ergo et eius
intelligendus est ⁊elus. Causam nanq subiuing̃
et dicit. Quia obliti sunt uerboꝵ tuoꝵ: inimi¬
eo zelo tabe se factum diceret. Illi aut̃ ob hoc
ipsum inimicicias exercebant: quia utiq ut
dñi amarent uolebat. quos amando zelabat.
N on ingracus eñi gr̃ȩ dĩ ꝑ quam fuerat ex inimi¬
co reconciliatus dõ. etiam ipse suos dilige¬
bat inimicos: et eos zelabat dõ: dolens et
ma dilectionis arderet ignicum inqt eloqͥ¬
un tuum ualde: et seruus tuus dilexit il¬
lud. Merito zelabat insius inimicis cor im¬
penitens: qui fuerant obliti uerboꝵ dĩ. Ad ħ
enim cos flagraat adducere: quod ipse fla
et contemptus. iustificationes tuas nõ sum
oblitus: non sicut inimici mei qui obliti st̃
uerboꝵ tuoꝵ. Uidetur aut̃ minor ȩtate
non oblitus iustificationes dĩ: dolere ꝓ inimi¬

Expanded text:
sponsam suam: amicus autem sponsi non eamsponsam suam: amicus autem sponsi non eam sibi zelare debet, sed sponso. Bonus ergo et hujus intelligendus est zelus: causam namque subjungit et dicit, «Quia obliti sunt verborum tuorum inimieo zelo tabefactum se diceret; illi autem ob hoc in ipsum inimicitias exercebant: quia utique ut Deum amarent volebat, quos amando zelabat. Non ingratus enim gratiae Dei, per quam fuerat ex inimico reconciliatus Deo, etiam ipse suos diligebat inimicos, et eos zelabat Deo, dolens et ma dilectionis arderet: «Ignitum,» inquit, «eloquium tuum valde, et servus tuus dilexit illud.» Merito zelabat in suis inimicis cor impoenitens, qui fuerant obliti verborum Dei: ad hoc enim flagrabat eos adducere, quod ipse flag«et contemptus; justificationes tuas non sum oblitus:» non sicut inimici mei, qui obliti sunt verborum tuorum. Videtur autem minor aetate non oblitus justificationes Dei dolere pro inimi
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio nouimus. simile tamen aliquid
ẽẽ tabefecit ei: quod ibi est comedit. Telus
aut̃ meus quod plures codices habent: nullã
ingerit questionem. Quid eium mirum ẽ. si ze¬
lo suo quisq tabescit: Quod uero habent ali¬
qui zelus tuus: significat hominem dõ zelantẽ
non fibi. S non repugnant. si ipse dicatur
et m̃s. Ham quid aliud dicit apłs: ẽmulor enĩ
uos dõ. emulatione dĩ: Nam dicendo emulor
uos quid nisi emulationem demonstrat suã:
S quia dixit dõ. id est non sibi s dõ: idõ addidit
emulatione dĩ. Hanc quippe suo sp̃u fidelib
sus inspirat ds̃. Amoris enĩ est: non liuoris
Nam que fuit causa ut hoc apłs diceret. aptaui
uersutia sua. sic et ur̃ȩ mentes corrumpantur
a simplicitate et castitate que est in xp̃o: Co¬
medebat eum zelus domus dĩ: quam tameti
zelabat xp̃o non sibi. S ponsus enum sibi zelat

Expanded text:
in Evangelio novimus . Simile tamen aliquid in Evangelio novimus . Simile tamen aliquid est, «tabefecit,» ei quod ibi est, «comedit. Zelus» autem «meus,» quod plures codices habent, nullam ingerit quaestionem: quid enim mirum est si zelo suo quisque tabescit? Quod vero habent aliqui, «zelus tuus,» significat hominem Deo zelantem, non sibi; sed non repugnat si ipse dicatur et «meus.» Nam quid aliud dicit Apostolus, «Aemulor enim vos Deo, aemulatione Dei?» Nam dicendo, «Aemulor vos,» quid, nisi aemulationem demonstrat suam? Sed quia dixit, «Deo,» id est, non sibi, sed Deo; ideo addidit, «aemulatione Dei.» Hanc quippe suo Spiritu fidelibus suis inspirat Deus: amoris enim est, non livoris. Nam quae fuit cura ut hoc Apostolus diceret? «Aptavis Evam seduxit versutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo» . Comedebat eum zelus domus Dei, quam tamen zelabat Christo, non sibi. Sponsus enim sibi zelat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius qui cantat hunc psal¬
mum exitus aquariun descen¬
derunt ocłi mei. qm̃ nõ custo¬
dierunt legem tuam: ubi se
multum fleuisse testatus est pre¬
uaricationem suam: ꝓinde uelut rationen red¬
dens cur multum flere debuerit. et suum gra¬
iuter dolere peccatum: iustus es inquit dñe: et
rectun iudicium tuum. Mandasti iusticiam
testunonia tua: et ueritatem tuam ualde. hec¬
tur diuinitus quicumq dampnantur: nec est
omino qui de sua dampnatione contra dm̃
iustum recte conqueri possit. inde fletus rec¬
tus es penitentis: qm̃ si cor euis impenitens
dampnaretur: iustissime utiq dampnaretur.
Sane iusticiam dicit testimonia dĩ. Iustũ quip¬
pe se ꝓbat: mandando iusticiam. Est eni hec
meus: uł sicut alii codices habent zelus tiuuis:
h abent non nulli etiam domis tuę. et nõ tabe¬
fecit me. s comedit me: quod ex alio psalmo
quantum michi uidetur putandum est em̃¬
dandum. ubi scriptum est. zelus domus tuę
comedit me. Quod commemoratum etiam

Expanded text:
ius qui cantat hunc psalmum, «Exitus aquarum descenderunt oculi mei, quoniam non custodierunt legem tuam:» ubi se multum flevisse testatus est praevaricationem suam. Proinde, velut rationem reddens cur multum flere debuerit et suum graviter dolere peccatum, «Justus es,» inquit, «Domine, et iustum iudicium tuum. mandasti iustitiam, testimonia tua et ueritatem tuam ualde. memtur divinitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis; quoniam si cor ejus impoenitens damnaretur, justissime utique damnaretur. Sane justitiam dicit testimonia Dei: justum quippe se probat mandando justitiam. Est etiam haec meus;» vel, sicut alii codices habent, «zelus tuus?» Habent nonnulli etiam, «domus tuae:» et non, «tabefecit me;» sed, «comedit me.» Quod ex alio psalmo, quantum mihi videtur, putatum est emendandum, ubi scriptum est, «Zelus domus tuae comedit me:» quod commemoratum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cepta illa pena que seruatur impiis. Carbones
decient eos. in miseriis non subsistent. Ueniet
ilis miseria. et non tolerant: iustus aut̃ subsis¬
at : quomodo ille subsistit qui dicit. s etiam
qlamur in tribulationib: scientes quia tribu¬
latio patientiam oꝑatur. patientia ꝓbationẽ.

Expanded text:
cepta illa poena quae servatur impiis, carbones cepta illa poena quae servatur impiis, carbones , et dejicient eos. In miseriis non subsistent.» Venit illis miseria et non tolerant: justus autem subsistit; quomodo ille subsistit, qui dicit, «Sed etiam gloriamur in tribulationibus, scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patien
Abbreviated transcription (Latin):
pit esse eciam ipse carbo flagrans. Qualis carbo
mus. et inuiriosus. inger et extinctus: miscđiam
uero consecutus. accensus est de celo. Uox xp̃i ac¬
cendit illum: ꝑiit in eo tota nigredo: cepit
feruens sp̃u quo accendebatur accendere. Ta¬
les ergo et hic intellecturi sumus carbones
ignis : qui cadunt suꝑ istos malos et deicuit᷑
illos. Plane non phibemur: hunc habere in¬
tellectum. Uideo hic nobis elucescere: non in¬
ꝓbabilem et reprehensibilem sententiam. In¬
telligo illos carbones cadere suꝑ istos: ut dei¬
ciantur. In alios enim ueniunt ut accendant᷑.
in alios ut deiciantur. Ipse enim carbo dicebat
Q uib dam sumus hodor mortis in mortem: qui¬
b dam sumus hodor uitȩ in uitam. Uident
enim nustos flammantes sp̃u. cãdentes luce.
et eis inuidendo cadunt: hoc est quod suꝑue¬
nient eis carbones ignis in terra. et deiciuntur.
Qud est in terra: Aahuc hic sunt in hic uita: ex¬

Expanded text:
pit esse etiam ipse carbo flagrans: qualis carbo pit esse etiam ipse carbo flagrans: qualis carbo mus et injuriosus, niger et exstinctus; misericordiam vero consecutus , accensus est de coelo: vox Christi accendit illum; periit in eo tota nigritudo, coepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. Tales ergo et hic intellecturi sumus carbones ignis, qui cadunt super istos malos, et dejiciunt illos? Plane non prohibemur hunc habere intellectum. Video hic nobis elucescere non improbabilem et irreprehensibilem sententiam: intelligo illos carbones cadere super istos, ut dejiciantur. In alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammantes spiritu, candentes luce, et eis invidendo cadunt; hoc est quod supervenient illis carbones ignis in terra, et dejicientur. Quid est, «in terra?» Adhuc hic sunt in hac vita; ex
Abbreviated transcription (Latin):
tes effecti sunt. Carbones enim tenebrȩ sunt.
color indicat. S cum ad eos accesserit flãma
karitatis. et ex mortius reuixerint: audient
ab apło. Fiustis enim aliquando tenebrȩ: nũc
aut̃ lux in dño. Ipsi sunt carbones fr̃s quos
intuemur. quando uolumus mutare uitam
transfixi sagitta dĩ: et impediunt nos male
lingue hominum. de qualib hic modo loque¬
batur: et uolunt seducere a uia ueritatis. poci¬
usq inducere ad errores suos: et dicere nobis
quia si ꝓfessi fuerimus nom implebimus. Atten¬
dimus carbones illos. Qui erat eri ebriosus: hodie
sobrius est. Qui heri erat adulter: hodie castus
est. Qui erat heri raptor: hodie largitor est.
O m̃s isti carbones: ignis sunt. Accedunt exempla
carbonum: ad uulnus sagittarum. Non emin
timeam dicere uulnus: cum clamet ipsa spon
sa. uulnerata bearitate ego sum. Et fit ibi
nes nastacorii. Uastatur fenum. s pirgatur au¬
rum: et mutat homo ex morte uitam: et uici¬

Expanded text:
tes effecti sunt. Carbones enim tenebrae sunt; tes effecti sunt. Carbones enim tenebrae sunt; color indicat. Sed cum ad eos accesserit flamma charitatis, et ex mortuis revixerint, audiant ab Apostolo: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ipsi sunt carbones, fratres, quos intuemur, quando volumus mutare vitam transfixi sagitta Dei, et impediunt nos malae linguae hominum, de qualibus hic modo querebatur; et volunt seducere a via veritatis, potiusque inducere ad errores suos, et dicere nobis quia si professi fuerimus, non implebimus. Attendimus carbones illos. Qui erat heri ebriosus, hodie sobrius est; qui erat heri adulter, hodie castus est; qui erat heri raptor, hodie largitor: omnes isti carbones ignis sunt. Accedunt exempla carbonum ad vulnus sagittarum non enim timeam dicere vulnus, cum clamet ipsa sponsa: «Vulnerata charitate ego sum» Cant. II, nes vastatorii. Vastatur fenum, sed purgatur aurum; et mutat homo ex morte vitam, et inci
Abbreviated transcription (Latin):
A ꝑte audi alio loco laborem in mendacio.
Docuerunt linguas suas loqui mendacium:
ut unque agerent laborauerunt. Caput cir¬
citus ipsoꝵ: labor labioꝵ ipsoꝵ teget eos
D ecident suꝑ eos carbones ignis in terra: et
deiciet eos. Quid est in terra: hic adhuc in
hac uita. hic supra illos decident carbones
ignis : et deicies eos. Qui sunt carbones igniss
Nounnus istos carbones. An ali i sunt isti: et
alii illi de quib dieturi sumus: Istos eim
uideo ad penam ualere: illos aut̃ quos cõme¬
moratarꝰ sum ad salutem. Dictum est enim
de quib dam carbomibus: cum hemo peteret
aduersus linguam subdolam auxilium. Quid
dotur tibi: aut quid adicietur tibi ad linguam
dolosam: Sagitte potentis acutȩ: cum carbo¬
nibus uastatorib: id est uerba dei cor transsi¬
gontia. et uetustatem ꝑimentia. amoremq
gignentia: et exrempla hominum qui mortu
erant et reuixerunt. et nigri erant et fulgẽ¬

Expanded text:
Aperte audi alio loco laborem in mendacio: Aperte audi alio loco laborem in mendacio: «Docuerunt linguas suas loqui mendacium; ut inique agerent laboraverunt» . «Caput circuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget eosDecident supra eos carbones ignis in terra, et dejicies eos.» Quid est, «in terra?» Hic, adhuc in hac vita; hic «supra illos decident carbones ignis, et dejicies eos.» Qui sunt «carbones ignis?» Novimus istos carbones. An alii sunt isti, et alii illi de quibus dicturi sumus? Istos enim video ad poenam valere; illos autem quos commemoraturus sum, ad salutem. Dictum est enim de quibusdam carbonibus, cum homo peteret adversum linguam subdolam auxilium: «Quid detur tibi, aut quid adjicietur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoriis» : id est, verba Dei cor transfigentia, et vetustatem perimentia, amoremque gignentia; et exempla hominum qui mortui erant et revixerunt, et nigri erant, et fulgen
Abbreviated transcription (Latin):
ti suꝑbia. Unde aut̃ suꝑbia : Labor labioꝵ
ipsorum. Om̃is enim suꝑbus: fictus est. Om̃is
fictus mendaa. Laborant homines loqui mẽ¬
datium. Nam ueritatem tota facilitate lo¬
querentur. Ille laborat: qui fingit quod dicat.
Nam qui uult uerum dicere: non laborat.
Ipsa enim ueritas: sine labore loquitur.De
homine ergo. hoc diait dõ. Me proteget
umbraculum tuum: ipsos teget mendaoiũ
ipsoꝵ. S ipsum mendacium ipsoꝵ: labor
est labiorum ipsoꝵ. Ecce parturiuit inuis¬
ticiam: concepit dolorem: et peꝑit iniqui¬
tatem. In omni enim oꝑe malo labor est :
et omne opus malum cogitatum menda¬
cium dulce habet. Non enim ueritas: nisi
in oꝑe bono. Et ꝓpterea quia homines la¬
borant in mendatio: ueritas quid clamauit:
U enite ad me om̃s qui laboratis et honerati
estis: et ego uos reficiam. Ipsa uox est in alio
num: usq quo graui corde: Ut quid diligi¬
tis uanitatem: et queritis mendacium:

Expanded text:
ti superbia . Unde autem superbia «labor labiorum ti superbia . Unde autem superbia «labor labiorum ipsorum?» Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit. Nam qui verum vult dicere, non laborat: ipsa enim veritas sine labore loquitur. De homine ergo hoc dixit Deo: Me proteget umbraculum tuum; ipsos teget mendacium ipsorum: sed ipsum mendacium ipsorum, labor est labiorum ipsorum. «Ecce parturivit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem» . In omni enim opere malo labor est, et omne opus malum cogitatum, mendacium ducem habet. Non enim est veritas, nisi in opere bono. Et propterea quia omnes laborant in mendacio, Veritas quid clamavit? «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficnum usquequo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium» ?
Abbreviated transcription (Latin):
altatur ipse : quia ille humiliatus est. Qua¬
re aut̃ humiliatus est : Quia male eraltatus
fuat. Et ille qui de illo triumphat: humili¬
abitur. Tales sunt enim om̃s: qui gaudẽt
de malo. Uidentur sibi ad tempus głari. su¬
ꝑbire: ceruicem erigere. Non uos delectet
exaltacio eorum: escam habent in faucib
et hanium. Ibi est quo delectantur: ibi ẽ
quo trahantur. Ne derelinquas me ne forte
exaltentur: id est non de me criumphent.
inquit: umbra alarum tuarum teget. Ob¬
umbrasti enim michi: in die belli. Ipsos qͥd
tegit: Caput circuitus eoꝵ. Ipsa est suꝑ¬
bia. Quid est circuitus ipsoꝵ: Ut circume¬
ant et non stent: in girum eant erroris.¬
ubi iter est sine fine. Qui enim in longui
it : alicunde incipit. alicubi fiuit. Qui in gi¬
rum it: nusquam finit. Ipse est labor impioꝵ.
qui demonstratur in alio psalmo euidentius.
I ncircuitu impii ambulant. S cireuitus eoꝵ
caput suꝑbia est: quia inicium omĩs pecca¬

Expanded text:
altatur ipse, quia ille humiliatus est. Quaaltatur ipse, quia ille humiliatus est. Quare autem ille humiliatus est? Quia male exaltatus fuit: et ille qui de illo triumphat, humiliabitur. Tales sunt enim omnes qui gaudent de malo; videntur sibi ad tempus gloriari, superbire, cervicem erigere. Non vos delectet exaltatio eorum; escam habent in faucibus et hamum: ibi est quo delectantur, ibi est quo trahuntur. «Ne derelinquas me, ne forte exaltentur:» id est, non de me triumphent, inquit, umbra alarum tuarum teget: obumbrasti enim mihi in die belli. Ipsos quid teget? «Caput circuitus eorum:» ipsa est superbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris,ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus eorum caput, superbia est; quia initium omnis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
non potes. nisi fraudem feceris. Fraudem aut̃
si feceris: capieris. Non idõ dico capieris: qr
inuenieris. Aliquando aut̃ non inuenieris:
s ab hominib. Nunquid aut̃ a dõ capieris.
et traheris. et occideris: Om̃is enim qui talia
facit : ꝑiut se ipsum. Ibi ergo est esca: ibi
est et laqueus. frena desiderium: et non
cadis in lagueum. Si aut̃ uicerit te desideri¬
um escȩ: mittit tibi collum in laqueum: et
capiet te auceps animarum. Ne tradas me
a desiderio meo peccatori. Inde mumbrat᷑.
in die belli. Desiderium enim estus facit:
umbraculum aut̃ dm̃ temꝑat desiderium
ut possimus refrenare quo rapiebamur:
ut non ita exestuemus. ut ad laqueum per¬
ducamur. Cogitauerunt aduersum me:
ne derolinquas me ne forte exaltentur.
Habes alio loco : qui me premunt. exultabut̃
si motus fuero. Tales sunt et isti: quia ta¬
lis est et ipse diabolus. Quando seduaerit
homuinem: gaudet. triumphat de illo. Sa¬

Expanded text:
adipisci, nisi fraudem feceris; fraudem autem adipisci, nisi fraudem feceris; fraudem autem si feceris, capieris. Non ideo dico, capieris, quia invenieris: aliquando enim non invenieris, sed ab hominibus; numquid a Deo? Capieris, et traheris, et occideris. Omnis enim qui talia facit, perimit seipsum. Ibi est ergo esca, ibi est et laqueus; frena desiderium, et non cades in laqueum: si autem vicerit te desiderium escae, mittit tibi collum in laqueum, et capiet te auceps animarum. «Ne tradas me a desiderio meo peccatori.» Inde inumbratur in die belli. Desiderium enim aestus facit; umbraculum autem Domini temperat desiderium, ut possimus refrenare quo rapiebamur, ut non ita exaestuemus, ut ad laqueum perducamur. «Cogitaverunt adversum me; ne derelinquas me, ne forte exaltentur.» Habes alio loco: «Qui me premunt exsultabunt si motus fuero» . Tales sunt et isti, quia talis est et ipse diabolus. Quando seduxerit hominem, gaudet, triumphat de illo; ex
Abbreviated transcription (Latin):
laborans in hoc bello: resperit ad gr̃am dei.
Et qui iam ceꝑat estuare et arescere: tanquam
umbram inuenit sub qua uiueret. Obum¬
brasti suꝑ caput meum in die belli : id est in
estu. ne fatigarer. ne arescerem. Ne tradas me
lebit umbraculum tuum: ut estũ nõ patiar
a me ipso. Et quid michi peceator ille faceret:
quantumlibet seiiret: Seuierunt enum
mr̃s unqui: craxerunt eos. cathenis ligauert:
carcerib incluserunt. gladio ferierunt: besti¬
is subrexerunt. ignib consumpserunt. Hec
omina fecerunt: et non eos tradidit ds pecca¬
torib. quia non sunt traditi a desiderio suo.
Illud ergo ora quantum potes: ut a desiderio
tuo non te tradat ds peccatori. T̃u enim si¬
desiderio tuo faues: locum diabolo das.
E cce enim diabolus ꝓposuit lucrum: et inu¬
tauit ad fraudem. Lucrum habere non
poteris: nisi fraudem feceris. S lucrum
esca est: fraus laqueus. Sic attende escam
ut uideas et laqueum: quia lucrum habere

Expanded text:
laborans in hoc bello, respexit ad gratiam Dei; laborans in hoc bello, respexit ad gratiam Dei; et quia jam coeperat aestuare et arescere, tanquam umbram invenit, sub qua viveret: «Obrumbrasti super caput meum in die belli;» id est, in aestu, ne fatigarer, ne arescerem. 12. «vers. 9lebit umbraculum tuum, ut aestum non patiar a meipso. Et quid mihi peccator faceret ille, quantumlibet saeviret? Saevierunt enim in martyres iniqui; traxerunt eos, catenis ligaverunt, carceribus incluserunt, gladio ferierunt, bestiis subrexerunt , ignibus consumpserunt: haec omnia fecerunt; sed non eos tradidit Deus peccatoribus, quia non sunt traditi a desiderio suo. Illud ergo ora, quantum potes, ut a desiderio tuo non te tradat Deus peccatori. Tu enim desiderio tuo locum diabolo das. Ecce enim diabolus proposuit lucrum, et invitavit ad fraudem: lucrum habere non potes, nisi fraudem feceris. Sed lucrum esca est, fraus laqueus. Sic attende escam, ut videas et laqueum: quia lucrum non potes
Abbreviated transcription (Latin):
funem: hic saluus erit. Attendit iste et tumuit:
et habundantia iniquitatum turbatur. Res¬
pexit in spem: quia qui ꝑseuerauerit usq in
sinem hic saliuis erit. Extendit se ꝑseuerare:
et uidit longam uiam. Et quia ꝑseuerare
magnum est et difficile: ipsum orauit ad ꝑfici¬
endam ꝑseuerantiam suam: a quo illi uissum
est ut ꝑseueraret. Certe saluus ero: si ꝑseuerau̾o
usq in finem. S ꝑseuerantia ad iurtutem ꝑtince:
ut merear salutem. Tu es uitus salutis meȩ. Tu
me facis ꝑseuerare: ut ꝑueniam ad salutem.
Oñe dñe: uirtus salutis meȩ. Et unde sꝑo quia
tu es unrtus salutis meȩ : Obumbrasti inquit suꝑ
caput meum: in die belli. Ecce modo adhuc
pugno: pugno foris contra fictos bonos: pugno
intus contra concupiscentias meas: qm̃ uideo
aliam legem in menbris meis repugnantem
legi mentis meȩ: et captiuum me ducentem
in lege peccati que est in menbris meis. Miser

Expanded text:
finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; finem, hic salvus erit» . Attendit iste, et timuit; et abundantia iniquitatum turbatus respexit spem: quia «qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit.» Extendit se perseverare, et vidit longam viam; et quia perseverare magnum est et difficile, ipsum oravit ad perfectionem perseverantiae suae, a quo illi jussum est ut perseveraret. Certe salvus ero, si perseveravero usque in finem; sed perseverantia ad virtutem pertinet, ut merear salutem: tu es virtus salutis meae, tu me facis perseverare, ut perveniam ad salutem. «Domine, Domine, virtus salutis meae.» Et unde spero quia tu es virtus salutis meae? «Obumbrasti super caput meum in die belli.» Ecce modo adhuc pugno: pugno foris contra fictos bonos, pugno intus contra concupiscentias meas; quoniam «video aliam legem in membris meis, repugnantem» «legi mentis meae, et captivum me ducentem in leg
Abbreviated transcription (Latin):
iuoꝵ est. Quam multi aut̃ deprecantur din
et non sentiunt dm̃ : nec bene cogitant de
deo. Sonum deprecationis habere possunt.
uocem non possunt: quia uta ibi non est
huius qui uidebat: qm̃ dm̃ suum intellige¬
bat. Et a quo liberaretur uidebat: et a qui¬
bus liberaretur sentiebat. Ipsa erat uox dep̃
les dñi qui emunt sacello: s qualis diis qui
emit sanguine. Dñe dñe uirtus salutis mee.
id est qui das uires saluti meg. Quid sĩbi uult
urtus salutis mee : Conquerebatur de scanda¬
lis et in sidiis peccatoꝵ. de curumla trantibus
et cutum insidiantib malignis homiibus
uasis diaboli: de suꝑbis inuidentibus iustis: int̾
qualos necesse est uitam ducere. cum hic uiumꝰ
in hac ꝑegrinatione nostra. Talia uero scandala
habundantia futura dñs predixit: et ait. ha¬
bundauit mniquitas. Et qm̃ habundauit ini¬
quitas: refrigescet karitas multorum. S adum¬
xit statim solacium. Qui ꝑseuerauerit usq in

Expanded text:
vivorum est. Quam multi autem deprecantur Deum, vivorum est. Quam multi autem deprecantur Deum, et non sentiunt Deum, nec bene cogitant de Deo? Sonum deprecationis habere possunt, vocem non possunt; quia vita ibi non est. Hujus qui vivebat, quia Deum suum intelligebat, et a quo liberaretur videbat, et a quibus liberaretur sentiebat, ipsa erat vox depreles domini qui emunt saccello; sed qualis Dominus qui emit sanguine. «Domine, Domine, virtus salutis meae:» id est, qui das vires saluti meae. Quid sibi vult, «virtus salutis meae?» Conquerebatur de scandalis et insidiis peccatorum, de circumlatrantibus et circuminsidiantibus malignis hominibus vasis diaboli, de superbis invidentibus justis, inter quales necesse est vitam ducere, cum hic vivimus in peregrinatione nostra hac. Talia vero scandala abundantia futura Dominus praedixit, et ait: «Abundabit iniquitas, et quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» Sed adjunxit statim solatium: «Qui perseveraverit usque in
Abbreviated transcription (Latin):
ius iiuiti: sub illo sunt. Iili appellant dm̃ a quo
coronentur: sub illo illi fuguint a quo damp¬
nentur. Et iniquus qui non uult habere dñm
dm̃ suum : quo fugiet dm̃ om̃ium: Bonum
est illi ergo ut conuertatur ad dm̃ omnium.
faciat q illum conuersione suum: et positus
inter tales peccatores. seductores. hypocritas.
suꝑbos dicat ad din: quem sibi conuersione
fecit dm̃ suum: diai dño ds̃ m̃s estu. Perci¬
pe aurib dĩe. uocem deprecationis meȩ. Sim¬
plex quidem sententia est. et facilis ad intel¬
ligendum: s tamen delectat forte cogitare.
quare non dixcerit percipe auribus depreca¬
cionem meam: s uelut euidentus exprimẽs
affectum animi sui: ait enim uocem deprecati¬
onis meȩ.Uitam deprecationis meȩ: aniniam
deprecationis mee. Non quod sonat in uerbis
meis: s unde iuuunt uerba mea. Ceteri aut̃
strepitus sine anima soni dici possunt: uoces
non possunt. Uox proprie animatorum est:

Expanded text:
vis inviti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo vis inviti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo coronentur; sub illo illi fugiunt, a quo damnentur. Et iniquus qui non vult habere Dominum Deum suum, quo fugiet Deum omnium? Bonum est illi ergo ut convertatur ad Deum omnium, faciatque illum conversione suum; et positus inter tales peccatores, seductores, hypocritas, superbos, dicat ad Deum, quem sui conversione sibi fecit Deum suum: «Dixi Domino, Deus meus es tu. Percipe auribus, Domine, vocem deprecationis meae.» Simplex quidem sententia est, et facilis ad intelligendum: sed tamen delectat forte cogitare quare non dixerit, Percipe auribus deprecationem meam; sed velut evidentius exprimens affectum animi sui, ait, «vocem deprecationis meae,» vitam deprecationis meae, animam deprecationis meae, non quod sonat in verbis meis, sed unde vivunt verba mea. Caeteri enim strepitus sine anima, soni dici possunt, voces non possunt: vox proprie animatorum est,
Abbreviated transcription (Latin):
facere mala que ipsi facunt. Ido dixit.
restes extenderunt muscipulam pedibus
meis: id est de peccatis suis me deicere uolu¬
erunt. Et ubi hoc: luata semitas scandala
posuerunt michi. Hon in semitis: s uixta
semitas. Semtȩ tuę: precepta dĩ sunt. Illi
scandala uiata semitas posuerunt: tu noli
recedere a semitis. et non rues in scandala
Neo uolo dicas. et ꝓhiberet illos ds̃ ponere
scandala michi uiata semitas: et non ibi
ponerent. Immo ꝑmisit ds ponere scanda¬
la illos uixta semitas: ut tu non recedas
inter tanta mala: in istis temptationib in istis
ꝑiculis: Dixi dño: ds̃ meus es tu. Illi homines
sunt. et non mei: tu et ds es et ins̃. dixi dño.
ds meus es tu. Magna uox orationis est: mouetꝰ
fidutiam. Nunquid illorum non est ds̃: cuus
eium non est ds̃: qui est uerus ds̃: S tamen
proprie eoꝵ est qui eo fruuntur. qui ei seriunt
qui libenter sub illo sunt. Nam et mali quam¬

Expanded text:
facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes extenderunt muscipulas pedibus meis;» id est, de peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta semitas scandalum posuerunt mihi:» non in semitis, sed «juxta semitas.» Semitae tuae, praecepta Dei sunt. Illi scandala juxta semitas posuerunt; tu, noli recedere a semitis, et non irrues in scandala. Nec volo dicas: Et prohiberet illos Deus ponere mihi scandala juxta semitas, et non ibi ponerent. Imo permisit Deus ponere scandala illos juxta semitas, et tu non recedas inter tanta mala, in istis tentationibus, in istis periculis? «Dixi Domino, Deus meus es tu.» Illi homines sunt, et non mei; tu et Deus, et meus es. «Dixi Domino, Deus» «meus es tu.» Magna vox orationis; movet fiduciam. Numquid illorum non est Deus? Cujus enim non est Deus, qui est verus Deus? Sed tamen proprie eorum est, qui eo fruuntur, qui ei serviunt, qui libenter sub ipso sunt. Nam et mali quam
Abbreviated transcription (Latin):
ti sui corrigi: defensione duplicat quod cõ¬
fessione posset auferri. Et plerumq ali is
peccatis uult munitus eẽ: ꝓpter illa que
commsit. fecit adulterium: et ne occida¬
tur parat homioidium. Addit peccato pec¬
catum. Rursus si ei contigerit facere homi¬
cidium : iam qui unum crimen tunebat
duo timet. Et utiq cum uideat se plura
timere quam antea timebat : non cogitat
minuere quod fecit. s addere quod nondũ
fecit. Querit forte et maleficum. Tria ecce
habet. Inde iam quis cogitat: quod finat
restem peccatorum: S obtime dicitur restis
Ut enim recorqueatur restis additur: et non
adduntur recta fila s torta. Prauitas sibi co¬
nexa : ducitur in longum. Et non cogitat
precidere quod male texuit: s addere ꝓ¬
ducere. in longum ꝓtendere. ut habeat in
fine unde illi ligentur manus et pedes: et
ꝓioiatur in tenebras exteriores. Hec aut̃ pec¬
cata sua tendunt uistis: quando eis suadet̃

Expanded text:
ti sui corrigi, defensione duplicat quod conti sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, et plerumque aliis peccatis vult munitus esse propter illa quae commisit. Fecit adulterium, et ne occidatur, parat homicidium; addit peccato peccatum. Rursum si ei contigerit facere homicidium, jam qui unum crimen timebat, duo timet: et utique cum videat se plura timere, quam antea timebat, non cogitat minuere quod fecit, sed addere quod nondum fecit; quaerit forte et maleficium. Tria ecce habet. Inde jam quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et optime dicitur restis: ut enim torqueatur restis, additur; et non adduntur recta fila, sed torta. Pravitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed addere, producere, in longum protendere: ut habeat in fine unde illi ligentur manus et pedes, et projiciatur in tenebras exteriores . Haec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam tibi uires dares. Si inuides iusto.
res in uoluntate est. esto quod doles ẽẽ alte¬
rum. Non eium empturus es quod tu non es:
et alius est. Gratis constat: cito constat: pax
in terra hominib bone uoluntatis. Illi aut̃
suꝑbi absconderunt muscipulam: quesiert̃
susplantare gressus rectos. Et quid fecerut᷑.
Et restes extenderunt muscipulas pedibus
meis. Quas restes: Notum est hoc uerbum
in seripturis. Inuenimus alibi quid significet
restes. Dñs flagellum de resticula fecit.
unde expulit de templo eos qui ibi male
uersabantur. Et significauit nobis quomodo
intelligamus restes: quia criniculis peccato¬
rum suorum unusquisq constringitur.
Dicit et alia soriptura: et aꝑte ysaias. Ue his
qui trahunt peccata: sicut restem longuã.
Q uare aut̃ dicitur restis: Quia om̃is peccator
ꝑseuerans in peccatis sius: addit peccata
peccatis. Et cum deberet accusatione pecca¬

Expanded text:
nunquam tibi vires dares: si invides justo, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles esse alterum. Non enim empturus es quod tu non es et alius est; gratis constat, cito constat: «Pax in terra hominibus bonae voluntatis» . 9. Illi autem «superbi absconderunt muscipulam:» quaesierunt supplantare gressus meos. Et quid fecerunt? «Et restes extenderunt muscipulas pedibus meis.» Quas restes? Notum est hoc verbum in Scripturis, et invenimus alibi quid significent restes. Dominus flagellum de resticulis fecit, unde expulit eos de templo, qui ibi male versabantur ; et significavit nobis quomodo intelligamus restes: quia, «Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur» , dicit alia Scriptura; et aperte Isaias, «Vae iis qui trahunt peccata sicut restem longam» ! Quare autem dicitur restis? Quia omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione pecca
Abbreviated transcription (Latin):
prior ipse diabolus uoluit: qui cadens stanti
homini inuidit. Et quia ipse amisit regnũ
cȩloꝵ : hominem illuc ꝑuenire noluit. et
non uult. Et id agit nunc ut homo illuc
non ꝑueniat: unde ille deiectus est. Quia
ergo suꝑbus est ipse. et ideo inuidus quia
suꝑb: onne corpus ipsius talium corpus est.
S nos oremus contra illum qui corrigi non
potest. ce ꝓ istis qui possunt: ut dicamus
homini iniusto. Quare inudes iusto: o homo
miuste: Quia uis inderi nistus. Cito fac qd̃
melius est : et facilius eris quod ius iuderi.
Esto rebus ita. Dilige cui incudebas: quia qd̾
illum doles ẽẽ eris et tu: et amabis ui eo te.
et ipsum in te. Et enim si inuideres diuiti:
non eet in potestate tua ut diues eẽs.Si in¬
inderes honesto alicui senatori nobili: non
ẽẽt in tua potestate ut nobilis tu eẽs et cla-¬
rus. Si inuideres pulchro: nunquam te pul¬
chrum faceres. Si inuideres forti et ualido:

Expanded text:
prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hominem illuc pervenire noluit , et non vult; et id agit nunc, ut homo illuc non perveniat, unde ipse dejectus est. Quia ergo superbus est ipse, et ideo invidus quia superbus, omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt, ut dicamus homini injusto: Quare invides justo, o homo injuste? Quia vis videri justus? Cito fac quod melius est, et facilius eris quod vis videri. Esto justus: ita diliges cui invidebas; quia quod illum doles esse, eris et tu, et amabis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori nobili, non esset in potestate tua ut nobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum faceres; si invideres forti et valido,
Abbreviated transcription (Latin):
patrimonium: ne amittas xp̃m coheredem
quia uicturus es in ȩcernum cum eo qui te
fecit heredem. Non enim talis te fecit here¬
pulam michi. cotum corpus diaboli breuit᷑
et iustos plerumq se dicunt: cum sint iniqui
nde est quod nichil illis tam noxium est: quã
confiteri peccata. Ip̃s sunt qui cum sint falsi
iusti: necesse ẽ ut ĩuideant ueris iustis. Nemo
enemi inuidet alteri: in eo quod non iuilt
uł eẽ. uł uideri. Alius tibi inuidet: quia diues
es. aut diues uułt eẽ ut tibi inuideat: aut pu¬
tari uult diues. Alius tibi imudet quia cla¬
rus es et nobilis: aut hoc eẽ affectat. aut hoc
se putari cupit: et sic omĩa que putantur¬
mam captat. in eo tibi unudet. Isti aut̃ qui
falsi iusti sunt: uideri uolunt iusti cum non
sint. Et necesse est ut cum uiderut uerum
iustum inuideant illi: et hoc cum illo agant
quomodo amittat. unde głatur. Inde ueni¬
unt om̃s seductiones. et supplantationes. Hoc

Expanded text:
patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haeredem. Non enim talis te fecit haerepulam mihi.» Totum corpus diaboli explicavet justos plerumque se dicunt, cum sint iniqui. Inde est quod nihil illis tam noxium est, quam confiteri peccata. Ipsi sunt qui cum sint falsi justi, necesse est ut invideant veris justis. Nemo enim invidet alteri in eo quod non vult vel esse vel videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse ut tibi invideat, aut putari vult dives: alius tibi invidet, quia clarus es et nobilis; aut hoc esse affectat, aut hoc se putari cupit. Et sic omnia quamam captat, in eo tibi invidet. Isti autem qui falsi justi sunt, videri volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cumam qui uersatur in cominuni negocio.
h abet quisq inimicum uicinum: et cogitat
malum ingerere domui eius: aliquid de re
ipsius minuere: et utiq dolo cogitat. fraude
cogitat. Machinamentis diaboli hec ipsa gestit
implere: nemo dubitat: s tamen non ꝓpt̾
ista isti cauendi sunt. s ne insidiando tibi
adducant te ad se. id est separent te a corpore¬
ap̃i. et faciant te de corpore suo. Sicut enĩ
bonoꝵ caput ap̃c est: sic illoꝵ caput diabo¬
lus. Qui cogitauerunt inquit supplantare
gressus meos. Quid est supplantare gressus
meos: Non quasi ut erres in negocio quod
cum illo habes: et decipiat te in causa que
tuos supplantauit. si te impedierit in uia dĩ.
ut illud quod rectum intendebas titubet
aut labatur a uia. aut cadat in uia. aut rema¬
reuertatur unde uenerat. Quicquid tibi
tale fecerit: supplantauit te. decepit te. Cõ¬
tra huiusmodi nisidias ora ne ꝑdas celeste

Expanded text:
cuniam, qui versatur in communi negotio: cuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista isti cavendi sunt, sed ne insidiando tibi adducant te ad se; id est, a corpore Christi separent te, et faciant de corpore suo. Sicut enim bonorum caput Christus est, sic illorum caput diabolus. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo habes, et decipiat te in causa quae tuos, si te impedierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut labatur a via, aut cadat in via, aut recedat de via, aut remarevertatur unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
pente maxima astucia est. et dolus nocendi:
ꝓpterea etiam serpit. Non enim uł pedes ht̃
ut eius uestigia cum uenit audiantur. In eiꝰ
itinere uelut lenis est tractus: s non est rec¬
tus. lta ergo repunt et serpunt ad nocendum
habentes occultum uenenum. et sub lem cõ-¬
tractui : et idõ sequitur. Uenenum aspidum
sub labi is eorum. Sece est illud sub labiis.
ut aliud sub labiis. aliud in labi is ad uertamus.
Quos etiam aꝑte manifestat alio loco: ubi dic.
Qui locuntur pacem cum ꝓximo suo: mala
peccatoris: ab hominib in ustis erue me. Ipsa
sunt. nota sunt: non hoc opus est intelligere.
s agere. Oiare opus est : non querere quid sit.
o quomodo ores aduersus huiusmodi homines:
aꝑit tibi consequenter. Multi enim aduersus
malos in ꝑite orant. Qui cogitauerunt inqͥt
supplantare gressus meos. Adhuc potest carnali¬
ter accipi. habet quisq inimicum in negotio:
cogitat ei fraudem facere: et ei auferre pe¬

Expanded text:
pente maxime astutia est et dolus nocendi; pente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum venenum et sub leni contactu. Et ideo sequitur: «Venenum aspidum sub labiis eorum.» Ecce est illud sub labiis; ut aliud sub labiis, aliud in labiis advertamus. Quos etiam aperte manifestat alio loco, ubi dicit, «Qui loquuntur pacem cum proximo suo; mala peccatoris; ab hominibus injustis erue me.» Ipsi sunt, noti sunt: non hic opus est intelligere, sed agere; orare opus est, non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi homines, aperit tibi in consequenti. Multi enim adversus malos imperite orant. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ab eis me libera: ubi sit potentissima manus
tua ad eruendum me. Facile est enim deui¬
tare aꝑtas inimicicias: facile est auerti ab mi¬
mico ꝓnito et manifesto: cuius iniquitas iam
etiam in labi is est. Ille est molestus: ille est
occultus. Ile difficile deuitatur: qui in labis
bona portat. et in corde occultat mala. Qui
cogitauerunt inuisticias incorde: totadie cons¬
tituebant bella. Quod est bella eius contia que
pugnarem: totadie michi constituebant. Inde
hoc enim nascitur. De talib cordibus quicqͥs
est contra quod pugnat xp̃ianus. si sedicio
si scisma. si heresis si contradictio turbulenta:
non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus
que tegebantur. Et quando labia bona loque¬
bantur : totadie constituebant bella. Pacata
audis uerba: s belli constitutio a cordibus non
discedit. Quod enim dictum est totadie: sine
intermissione siginficat. id est toto compore.
queris hominem : aspice simulitudinem. In ser¬

Expanded text:
Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus tua ad eruendum me. Facile est enim devitare apertas inimicitias; facile est averti ab inimico prompto et manifesto, cujus iniquitas jam etiam in labiis est: ille est molestus, ille est occultus, ille difficile devitatur, qui in labiis bona portat, et in corde occultat mala: «Qui cogitaverunt injustitias in corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «bella?» Contra quae pugnarem tota die mihi constituebant. Inde enim hoc nascitur de talibus cordibus, quidquid est contra quod pugnat christianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona loquebantur, «tota die constituebant bella.» Pacata audis verba; sed belli constitutio a cordibus non discedit. Quod enim dictum est, «tota die,» Sine intermissione significat, id est, toto tempore.quaeris hominem, aspice similitudinem. In ser
Abbreviated transcription (Latin):
briari. bonus erat: modo iam furem uides.
latronem tunes. Processerunt spinȩ de illis
radicibus. Quando sentiebas lenes radices
spinarum : tunc si posses incenderes: et
non ẽẽt unde ꝓdiret quod te modo pun¬
bra xp̃i gementia int̾ tales malos: quoscũ¬
q inuenitis ꝓcliues ferri ui malas libidines.
et in ꝑnitiosas uoluntates: tunc reprehen¬
dite. et tunc castigate. et tunc urite.
I ncendatur radix : et non est unde spina
ꝑcedat. Si aut̃ non potueritis: certi esto¬
te quod eos habebitis iniicos. Cacere pos¬
sunt. occultare mimicicias suas possunt: amare
uos non possunt. S qm̃ amare uos non posst
et necesse est ut qui uos oderunt mala uobis
cias in. corde. Quid enim: Quia non audetꝰ
ꝓferre in lingua: et seruant in. corde. Propt̾
eos enim dixit : qui plerumq in labiis bona
locuntur. Audis uocem iusti. s non est cor
iusti. Nam quid ꝓfuit hoc addere ut di¬
ceret : qui cogitauerunt iniusticias in corde:

Expanded text:
briari, bonus erat: modo jam furem vides, briari, bonus erat: modo jam furem vides, latronem times; processerunt spinae de illis radicibus. Quando sentiebas lenes radices spinarum, tunc si posses incenderes, et non esset unde prodiret quod te modo punl membra Christi, gementia inter tales malos; quoscumque inveneritis proclives ferri in malas libidines et in perniciosas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc urite. Incendatur radix, et non est unde spina procedat. Si autem non potueritis, certi estote quod eos habebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non possunt. Sed quoniam amare vos non possunt, et necesse est ut qui oderunt vos mala vobis taverunt injustitias in corde.» Quid enim, quia non audent proferre in lingua, et servant in corde? Propter eos enim dixit, qui plerumque in labiis bona loquuntur. Audis vocem justi; sed non est cor justi. Nam quid profuit hoc addere, ut diceret, «Qui cogitaverunt injustitias in corde?»
Abbreviated transcription (Latin):
de tuo: Malignus est ergo om̃is iniustus : et
necesse est noxius sit. siuie sit blandus. siue sit
ferox. Quisquis in illum incurrerit: quis¬
quis laqueis euis fuerit captus: inueniet
quam sit noxium quod putabat lene.
E t enim frs: et spinę non pungunt in ra¬
dicibus. Erue spinas de terra: contrecta
radices ipsarum: et uide si sentis dolorem.
Tamen illud unde dolorem sentis insuꝑficie:
de illa radice processit. Itaq non uobis
placeant homines quasi lenes et blandi:
amatores tamen carnalium uoluptatum.
et inquinatarum cupiditatum sectatores:
non uobis placeant. Et si adhuc uident᷑
lenes: radices spinarum sunt. Nam tali¬
b factis: ꝑ luxuriam plerumq effundut̃
quod habebant. Et quomodo querunt im¬
plere quod effuderant: Nunquid iam par¬
cunt rapinis et cogitacionibus fraudium
omni genere malignitatis exquirendarũ:
Iam uides hominemꝰ malum: quen putabas
antea lenem. Quando illum uidebas me¬

Expanded text:
de tuo? Malignus est ergo omnis injustus, et de tuo? Malignus est ergo omnis injustus, et necesse est noxius sit, sive sit blandus, sive sit ferox. Quisquis in illum incurrerit, quisquis laqueis ejus fuerit captus, inveniet quam sit noxium quod putabat lene. Etenim, fratres, et spinae non pungunt in radicibus. Erue spinas de terra, contrecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen illud unde dolorem sentis in superficie, de illa radice processit. Itaque non vobis placeant homines quasi lenes et blandi, amatores tamen carnalium voluptatum, et inquinatarum cupiditatum sectatores; non vobis placeant. Etsi adhuc videntur lenes, radices spinarum sunt. Nam talibus factis per luxuriam plerumque effundunt quod habebant: et quomodo quaerunt implere quod effuderunt? Numquid jam parcunt rapinis et cogitationibus fraudum, omni generi malignitatis exquirendae? Jam vides malum hominem, quem putabas antea lenem. Quando illum videbas ine