comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sẏmphoniam. qua ępulantes delecͤ taban
tur fideles: ꝑfidꝰ autem impatienter au¬
diebat. Dulcis igitur cantilena. quȩ ñ
corpus effeminat: sed mentem animũq
confirmat. Ideoq canticum dicitur dñi
testamentum: quia remissionem omniũ
peccatorum. dñiq iusticias. inscripturiᷤ
euangelii suaui mentis exultatione con¬
cinimus. Ipse quoq dñs. non dedignatꝰ
est dicere. Cantauimus uobis: & non
saltastis. Cantauit nobis in euangło ue¬
niam delictorum: debuerunt iudȩi m̃¬
tem attollere. non histrionico corporis
motu. sed scõ sp̃u. Non fecerunt: ideo
reprehenduntur. Sed etiam corporis
saltatio. in honorem dĩ laudabilis habr:¬
tur. Deniq saltauit dauid ante arcam
dñi: et uidit eum michol filia saul saltan¬
tem et ꝑcutientem in organis amizatis
in conspectu dñi: et ait ad eum pos łea¬
quam se domum recepit. Quid utiq ho¬
norificatus est rex isrł: quia denudatus

Expanded text:
symphoniam, qua epulantes delesymphoniam, qua epulantes deletur fideles, perfidus autem inpatienter audiebat. dulcis igitur est cantilena quae non corpus effeminat. sed mentem animumque confirmat. ideoque canticum dicitur domini testamentum, quia remissionem omnium peccatorum dominique iustitias in scripturis euangelii suaui mentis exultatione concinimus. ipse quoque dominus non dedignatus est dicere: cantauimus uobis et non saltastis. cantauit nobis in euangelio ueniam delictorum, debuerunt Iudaei mentem adtollere non histrionico corporis motu, sed sancto spiritu, non fecerunt; ideo reprehenduntur. Sed etiam et corporis saltatio in honore dei laudabilis habetur. denique saltauit Dauid ante aream domini et uidit eum Melchol filia Saul saltantem et percutientem in organis harmonizatis in ronspec-tu domini et ait ad eum, posteaquam se domum recepit: quid utique honorificatus est rex Israel, quia denudatus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ȩ memoriȩ thesauro. de interioribꝰ
nr̃is ruminandam nobis parabolam spiri¬
tualem promanius: hẏmni nobis. canti¬
cum nobis. psalmi nobis. iustificationeᷤ
dñi sint. Esallamus sp̃u. psallamus et
mente:. ne cum obliti fuerimꝰ ii tempore
necessitatis dicatur unicuiq nr̃m. ab iecisti
sermones meos post te. Ideoq ut expelle¬
ret & climinaret obliua ã domo scã sua.
cantatores sibi fecit uerus salomon: qui to.¬
to spiritu inquirendo cognitionem diui¬
nitatis intenderent: ne. psallentes deessess
eccłȩ suȩ. quorum cantu nequam spiritꝰ
fugaretur. sicut dauid scĩ docemur exẽ¬
plo: quo psallente malus ille spẽ expel¬
lebatur. qui saul regis corda uexabat.
Prophete quoq ut ꝓphetarent. psallendi¬
peritum iubebant psallere: quo suaui in¬
uitata dulcedine spiritualis infunderet᷑¬
gr̃a. Et in euangło leginus. in domo pa¬
tris illius filium recuperantis ꝑcrepuisse.

Expanded text:
nostrae me- moriae thesauro, de interioribus nostrae me- moriae thesauro, de interioribus nostris ruminandum nobis pabulum spiritale promamus. hymni nobis, canticum nobis, psalmi nobis iustificationes domini sint. psallamus spiritu, psallamus et mente, ne, si obliti fuerimus. in tempore necessitatis dicatur unicuique nostrum: abiecisti sermones meos post te. Ideoque. ut expelleretur et eliminaretur obliuio a domo sancta sua, cantatores sibi fecit uerus Salomon, qui toto spiritu inquirendae cognitioni diuinitatis intenderent, ne psallentes deessent ecclesiae suae, quorum cantu nequam spiritus fugaretur, sicut Dauid sancti docemur exemplo, quo psallente malus ille spiritus expellebatur, qui Saul regis corda uexabat. prophetae quoque, ut peritos videbant psallere, quod suavi invitata dulcedine spiritualiter gratia infunderetur. Et in Evangelio legimus, in domo patris illius filium recuperantis percrepuisse
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ipse daud. lȩtabitur iustꝰ cum uide¬
rit undictam impiorum: Michi uidet᷑.
quia lȩtetur quod ipse euaserit: non quia
impii puniantur. Quȩ ramus aliud pro¬
positum ex sequentibus. Itaq dicit.
Cantabiles michi erant ustificationes
IeRito peregrinationibꝰ non frangebat᷑:
suꝑbos declinabat: eorumq prosperis
successibꝰ non mouebatur. Consolabatur
se in iudicus cȩlestibꝰ: angebatur in ali¬
cns peccatis: quia cantabiles habebat
iustificationes dĩ. Quȩ enim bene tene:¬
mus. cantare consueuimus: Et quȩ can¬
tantur melius nr̃is adhę̧rent sensibꝰ. Non
enim ꝑfuncꝰtorie transeamus que legimꝰ.
ut tunc tantum eum legimus ca. in memo¬
riam eorum redire uideamur : Sꝰ etiam
cum ab est codex manibꝰ tanquam animan¬
tia quȩ ꝓbantur. et munda habent᷑ in
lege etiam quando non pascuntur. rumi¬
nare consuerunt. ex semet ipsis alimenta
sibi recondita proferentes: ita et nos de

Expanded text:
dixit ipse Dauid: laetabitur iustus, cum uidedixit ipse Dauid: laetabitur iustus, cum uiderit uindictam impiorum? mihi uidetur, quia laetetur quod ipse euaserit, non quia impii puniantur. quaeramus aliud iusti propositum ex sequentibus. Itaque dicit: cantabiles mihi er ant iustif icationes merito peregrinationibus non frangebatur, superbos declinabat eorumque prosperis successibus non mouebatur, consolabatur se in iudiciis caelestibus, angebatur in alienis peccatis, quia cantabiles habebat iustificationes dei. quae enim bene tenemus cantare consueuimus et quae cantantur melius nostris adhaerent sensibus. non enim perfunctorie transeamus quae legimus, ut tunc tantum, cum legimus ea, in memoriam eorum redire uideamur, sed etiam, cum abest codex manibus, tamquam animantia, quae probantur et munda habentur in lege, etiam quando non pascuntur ruminare consuerunt, ex semet ipsis alimenta sibi recondita proferentia, ita et nos de
Abbreviated transcription (Latin):
aequa esset lance pensandum. Et adilidit
Sine. illum maledicere. qm̃ dixit illi dñs.
donec uideat humilitatem meam: et reiri¬
buat mͥ dñs bona pro maledicto. Est
et aliud iusti propositum. longe. omnibꝰ
ꝑfec̾tius et potentius. interuenire pro
persequentibus : excusare peccantes: quod
legimus in euangło. dicente dño iħu. cũ
crucifixꝰ esset ã ꝑfidis. pat̾ dimitte illis.
non enim sciunt quid faciunt. Liquet
igitur his magisterus doctrinȩ cȩlestis:
quod iustꝰ se accusare malit. quam alium
deformare Deniq de ioseph eui despon¬
sata erat maria mater dñi. scriptum est:
quod cum eam grauem utero uidisset. cũ
esset iustꝰ noluit eam traducere. Et utiq
nullum adhuc audierat oraculum. Itaq
non solum ab ultionis atrocitate. sed etiã
ab accusationis seueritate. iusti aliena ꝑso¬
na est: potiusq ducit suam renussionem
accusari quod non uidicauerit. quam ali¬
enum crimen urgere. Sed dices. Quomͦ

Expanded text:
aequa esset lance pensandum. et addidit: aequa esset lance pensandum. et addidit: sine illum maledicere. quoniam dixit ii dominus, donec uideat humilitatem meam et retribuat mihi d dominus bona pro maledicto. est et aliud iusti propositum longe omnibus perfectius et potentius, interuenire pro persequentibus, excusare peccantes, quod legimus in euangelio dicente domino Iesu, cum crucifixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, quod iustus se ac-cusare malit quam alium deformare. denique de Ioseph, cui desponsata erat Maria mater domini, scriptum est quod, cum eam grauem utero uidisset, cum esset iustus, noluit eam traducere, et utique nullum adhuc audierat oraculum. ita non solum ab ultionis atrocitate, sed etiam ab accusationis seueritate iusti aliena persona est potiusque ducit suam remissionem accusari, quod non uindicauerit, quam alienum crimen urgere. sed dices: \'quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sponsum est. ꝓpt̾ poenitentiam ablatum
a dño eius esse peccatum. Item alio loco
cum semei malediceret ei. et lapidaret eum
septum bellatoribꝰ. cũ ꝑ quos uindicare se
possit patient᷑ ferebat. ne uerbo quidem
referens contumeliam: quinetiam cum
abisai dux eiꝰ caput maledicentis uellet
auferre. ait rex. Quid mͥ et tibi est fili
saruiȩ. quod maledicit mͥ: Dñs dixit ei
maledicere dauid. Primum igitur culpã
eius excusauit. et causam ad dñi retulit
uoluntatem: secundo in suum meritum
retorsit. ut non illum errasse. sed se me:¬
ruisse significaret. Tertio maledic̾tionẽ.
illiꝰ sibi non solum non nocere. sed etiam
ꝓdesse memorauit: sicut scriptum est. Et
dixit dauid ad abisai. et ad omnes putroᷤ
cius. Cece. filius meus qui exiuit de se:
enim maledictum extranei ꝓ regis in iui¬
ria uindicar&e: cum filii adhuc parrici¬
dium inultum maneret: Non utiq ex¬
tranei maledictum et filii parricidium

Expanded text:
sponsum est propter paenitentiam ablatum sponsum est propter paenitentiam ablatum a domino eius esse peccatum. Item alio loco, cum Semei malediceret ei et lapidaret eum saeptum bellatoribus, per quos uindicare se posset, patienter ferebat, ne uerbo quidem referens contumeliam. quin etiam cum Abisai dux eius caput maledicentis uellet auferre, ait rex: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere Dauid. primum igitur culpam eius excusauit et causam ad domini retulit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, ut non illum errasse, sed se meruisse significaret, tertio maledictionem illius sibi non solum non nocere, sed etiam prodesse memorauit, sicut scriptum est: et dixit Dauid ad Abisai et ad omnes pueros eius: ecce filius meus, qui exiuit de semienim maledictum extranei pro regis iniuria uindicaret. cum filii adhuc parricidium inultum maneret ? non utique extranei maledictum et filii parricidium
Abbreviated transcription (Latin):
Iuam igitur in his omnibꝰ scõ dauid uiri iu
sti suꝑna conueniant. consideremꝰ. Accu¬
sauit se. nullo accusante : peccatum confessꝰ
est. ꝓprium. quando ꝑcussus est corde. eoqd̃
numerauerit plebem. Quȩ dixit &e ad do¬
minum. Peccaui dñe. quod fecerim hoc
uerbum. Et nunc dñe aufer iniquitatẽ
serui tui: quod deliqui uchement̃. Itaq
quamius scriptum habeat. quod apposita
est ira dĩ ut irasccretur in isrł. quod regiᷤ
plapso excusare uidetur : tamen cum ui¬
disset angłm qui stragem plebis efficiebat.
ꝑcutientis ic̃ tui se ipsum obiecit. dicenᷤ. łc¬
ce ego peccaui. et ego pastor malignum
feci: et hic grex quid fecit: fiat manꝰ tua
in me: et in domo patris mei. Quasi iustꝰ
ergo accusator sui in ipso sermonis exordio.
et peccatum suum agnouit. et iniquitatt᷑
ꝓpriam confitendo. iustificatus est in sem&e
ipso. Alibi quoq de uriȩ morte quo¬
argutus ẽ a ꝓpheta. ait peccaui dño: cui re¬

Expanded text:
Quam igitur in his omnibus sancto Dauid uiri iusti Quam igitur in his omnibus sancto Dauid uiri iusti prima persona conueniat, consideremus. accusauit se nullo accusante, peccatum confessus est proprium, quando percussus est corde, eo quod numerauerit plebem. qui et dixit ad dominum: peccaui, domine, quod fecerim hoc uerbum. et nunc, domine, aufer iniquitatem serui tui, quod deliqui uehementer. itaque quamuis scriptura habeat, quod adposita est ira dei, ut irasceretur in Israel, quo regis prolapsio excusari uideretur, tamen, cum uidisset angelum qui stragem plebis efficiebat, percutientis ictui se ipsum obiecit dicens: ecce ego peccaui et ego pastor malignum feci, et hic grex quid fecit? fiat manus tua in me et in domo patris m e i. quasi iustus ergo accusator sui in ipso sermonis exordio et peccatum suum agnouit et iniquitatem propriam confitendo iustificatus est in semet ipso. alibi quoque de Uriae morte coargutus a propheta ait: peccaui domino; cui re
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo iustus sum: afficior ꝓpt̾ caritatem:
corporis detrimentum. Possum etiã illud
dolere. quod etiam si ego ledentem non¬
leserim. et non sim mͥ conscius quod ea in
me aliquibꝰ iniurus excitauerim: tamen
causa illi fuerim lapsus eiꝰ. quod innocentẽ
ledendo delinquat: quod factussim ei ma¬
teria peccandi. Hoc ergo dolet dauid:
& ideo dolet. quia cum unum membrum
patitur. et cetera membra compatiuntur.
Ideo forte et illud positum est. iustus in
exordio sermonis. accusator est sui. Nam
et si possit iustus habere in se quod accus&.
& iustꝰ ẽt̃. quia nemo sine peccato pret̾ unũ
dm̃. et possit etiam peccator hoc ipso iustꝰ
esse quia accusator est sui. secundum illud.
dic iniquitates tuas. ut iustificeris. at ta¬
men forsitan etiam aliquibꝰ non uideatur
absurdum. ut etiam de illo dictum sit.
quod iustus sit. qui se accusat pro alio:
etiam si in se nichil habeat. quod accus&e.

Expanded text:
Ergo si justus sum, afficior propter charitatem, Ergo si justus sum, afficior propter charitatem, corporis detrimentum. Possum etiam illud dolere, quod etiam si ego llaeserim et non sim mihi conscius, quod eum in me aliquibus iniuriis excitauerim, tamen causa illi fuerim lapsus eius, quod innocentem laedendo delinquat, quod factus sim ei materia peccati. Hoc ergo dolet Dauid et ideo dolet, quia, cum unum membrum patitur, et cetera membra conpatiuntur. ideo forte et illud positum est: iustus in exordio sermonis accusator est sui. nam etsi possit iustus habere in se quod accuset et iustus esse, quia nemo sine peccato praeter unum deum, et possit etiam peccator hoc ipso iustus esse, quia accusator est sui secundum illud: dic iniquitates tuas, ut iustificeris, attamen forsitan etiam aliquibus non uideatur absurdum, ut etiam de illo dictum sit, quod iustus sit qui se accusat pro alio, etiamsi in se nihil habeat quod accuset.
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut bonus medicus primo monet. dem¬
de etiam si grauia patiatur. tam̃ tanquã
ille ȩgrum & si cędatur sustinet. &e si male¬
dicatur non relinquit. et quicquid potest
medicine adhibere: non denegat. nec tan¬
quam contiunacem deserit. sed tanquã be¬
ne de se mcritum omni studio sanare con¬
tendit. exercens non solum artis peritiam.
sed etiam mentis benignitatem: ita ergo etiã
iustus et cum contemnitur a peccatore: ñ
auertitur. et cum leditur furoris illud putat
esse. non improbitatis: magisq uulneris eiꝰ
medicinam afferre. desiderat: & compatit᷑.
& dolet. non ꝓpt̃ sc. sed ꝓpt̃ illum qui de¬
sperato laborat in commodo: & dicit hunc.
unum ex fr̃ibꝰ sic laborare: sic affici. ut fa¬
ciat mͥ in iuriam. qui si agnosçer& me. hono¬
rarde utiq. certe non leder&. Quid enim:
Lesus est meo fac̾to: ut habeat ledentis affes¬
ctum: Cum ergo non suppetit causa le¬
dendi: non potest culpa esse propositi.

Expanded text:
et ut bonus medicus primo monet, deinet ut bonus medicus primo monet, deinde etiamsi gravia patiatur, tamen tamquam ille aegrum, etsi caedatur, sustinet, et si maledicatur, non relinquit: et quidquid potest medicinae adhibere, non denegat: nec tamquam contumacem deserit, sed tamquam bene de se meritum omni studio sanare contendit, exercens non solum artis peritiam, sed etiam mentis benignitatem. 20. Ita ergo etiam justus et cum contemnitur a peccatore, non avertitur: et cum laeditur, furoris illud putat esse, non improbitatis, magisque vulneri ejus medicinam afferre desiderat, et compatitur, et dolet non propter se, sed propter illum qui desperato laborat incommodo: et dicit hunc unum ex fratribus sic laborare, sic affici, ut faciat mihi injuriam; qui si agnosceret me, honoraret utique, certe non laederet. Quid enim laesus est meo facto, ut habeat laedentis affectum? Ergo cum non suppetit causa laedendi, non potest culpa esse propositi.
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia ficret in salutem. Damnat. ut ab¬
soluat: excludit. ut recipiat: non ignoscit.
ut liberde. Idõ talis paulus. qui bene: pe:¬
ritus in lege. cognouerat pręceptum di¬
centis. pusillanimitas detinuit me: a pec¬
catoribꝰ derclinquentibus legem tuã. Do¬
lebat. dauid. non quia contemnebatur:
non quia appetebatur ipse. sed quia lex
dĩ relinquebatur: et eorum qui hoc ficic¬
bant damnum dolebat. quod perirent dõ.¬
No  Sicut bonus pat̾ in frenesi constituti filii.
cum ab eo maledicatur. uerberetur. afficia¬
tur inuriis. non suam sed ęgroti deflet
acrumnam. et contumeliam dolet. non qͦ
sibi sit irrogata. sed quia ꝑ furorem quid
faciat aeger ignorat: ita uir bonus cum ui¬
det peccatorem non reuereri. non honora¬
re etiam canos senioris. quo p̾̃sente aliqđ
faciat indignum. non agnoscere quadã
peccandi insinia quam indecora et inho¬
nesta committat. quasi moriturũ dolet.
quasi desperatum a medicis ingemiscit.

Expanded text:
nitentia fieret in salutem: damnat, ut abnitentia fieret in salutem: damnat, ut absolvat: excludit, ut recut liberet. ideo talis Paulus, qui bene peritus in lege cognouerat praeceptum dicentis: pusil- lanimitas detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam. Dolebat Dauid, non quia contemnebatur, non quia adpetebatur ipse, sed quia lex dei relinquebatur, et eorum qui hoc faciebant damnum dolebat, quod perirent deo. sicut bonus pater in frenesi constituti filii, cum ab eo maledicatur, uerberetur, adficiatur iniuriis, non suam, sed aegroti deflet aerumnam et contumeliam dolet, non quo sibi sit inrogata, sed quia per furorem quid faciat aeger ignorat, ita uir bonus, cum uidet peccatorem non reuereri, non honorare etiam canos; senioris, quo praesente aliquid faciat indignum, non agnpeccandi insania, quam indecora et inhonesta committat, quasi moriturum dolet, quasi desperatum a medicis ingemiscit;
Abbreviated transcription (Latin):
ti sint. Nr̃a enim causa est. Nos infirmi¬
ores. fraudi nobis aliquos dolemus fuisse.
At uero qui fortior est. non ꝓpriam contu¬
meliam dolet. sed aliena peccata. et in
sua iniuria lapsum alterius ingemiscit.
et causim se fuisse deplorat ledentis erro¬
re. Exemplum accipe apostolicum.
Paulus enim in peccato flebat alieno: sic̃¬
ait ipse. Nam ex multa tribulatione
et angustia cordis. scripsi uobis ꝑ mul¬
tas lacrimas. Et cum ipse contristare¬
tur. eos ipsos quos arguebat contrista¬
ri nolebat. Deniq addidit. Nonut c̃¬
tristemini. sed ut sciatis quam caritatẽ
habeo in uobis abundantius. Contrista¬
ri enim uolebat usq ad poenitentiam
lapsos. non usq ad mesticiam profun¬
diorem: tantum ut eorum qui argue¬
bantur mesticia. gaudium fieret argu¬
enti. Unde ait. Si enim ego contristo
uos. quis est qui me lȩtificet: nisi qui
contristatur ex me: Arguit itaq. et
aboleuit diuturnitatem mesticiȩ: quo por¬

Expanded text:
ti sint. Nostra enim causa est: nos infirmiti sint. Nostra enim causa est: nos infirmiores fradui nobis aliquos dolemus fuisse. At vero qui fortior est, non propriam contumeliam dolet, sed aliena peccata; et in sua injuria lapsum alterius ingemiscit, et causam se fuisse deplorat laedentis erroris. Exemplum accipe Apostolicum; Paulus enim in peccato flebat alieno, sicut ipse ait: Nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas . Et cum ipse contristaretur, eos ipsos quos arguebat, contristari nolebat. Denique addidit: Non ut contristemini, sed ut sciatis quam charitatem habeo in vobis abundantius . Contristari enim volebat usque ad poenitentiam lapsos, non usque ad moestitiam profundiorem; tantum ut eorum qui arguebantur, moestitia gaudium fieret arguenti. Unde ait: Si enim ego contristo vos, quis est qui me laetificet, nisi qui contristatur ex me ? Arguit itaque ut allevet diuturnitatem moestitiae, quo poe
Abbreviated transcription (Latin):
mus dĩ. coheredes autem xp̃i: si tamen cõ¬
patiamur. ut et simul glorificemur. Sed
serie consolctur: Terribilia sunt peccatõ¬
ribꝰ etiam humana iudicia: quanto magis
diuina formidini sunt: Deniq ut hoc il¬
la quȩ acterna sunt collignpuis exemplo.
udemus in hoc scło innocentes loctos ad
iudicium festinare:: odisse moras: celerita¬
tem affectare iudicii: Reos auten resuge¬
re. et pauere: differre: uitare: mestificari
deniq cum diem iudicii audierint consti¬
tutum. Beatus itaq ille: qui illud cęle:¬
ste iudicium lȩtus expectat. Seit enim
sibi regnum cęlorum. angłorum consor¬
tium. coronam quoq bonorum repositã
esse meritorum. Consideremus nunc qd
sit aliud ꝓpositum uiri sci. & ex sequentibꝰ
aestimemus. Iusilla nimitas inqͥt detinu¬
it me a peccatoribus de reliquen¬
est contristari. siquam ab aliquo patiant᷑
iniuriam: si lesi. si appetiti. si decolora¬

Expanded text:
mus dei, coheredes autem Christi, si tamen conmus dei, coheredes autem Christi, si tamen conpatiamur ut et simul glorificemur. Sed serie consoletur ? terribilia sunt peccatoribus etiam humana iudicia; quanto magis diuina formidini sunt! denique ut hoc illa quae aeterna sunt colligamus exemplo, uidemus in hoc saeculo innocentes laetos ad iudicium festinare, odisse moras, celeritatem affectare iudicii, reos autem refugere et pauere, differre, uitare, maestificari denique, cum diem iudicii audierint constitutum. beatus itaque ille qui illud caeleste iudicium laetus expectat; scit enim sibi regnum caelorum, angelorum consortium, coronam quoque bonorum repositam esse meritorum. Consideremus nunc, quod sit aliud propositum uiri sancti; et ex sequentibus aestimemus. pu- sillan i m i tas, inquit, d detinuit me a peccatoribus der elinqueest contristari, si quam ab aliquo patiantur injuriam, si laesi, si appetiti, si decolora
Abbreviated transcription (Latin):
mani sit: quod abraham ꝓpt̾ fidem semi¬
narium posteritatis sue toto orbe diffude¬
rit: quod israel ꝓpt̾ laborum tolerantiã
populum eredentiuni ꝓpͥi nominis signa¬
culo conseerauerit: quod ipse dauid ꝓpt̃
mansuetudinem regali honore. donatꝰ. seni¬
oribꝰ fr̃ibꝰ ante latus sit: quod helias ꝓpt̃
zelum dĩ curru eleuatꝰ in acrem. cęlestis
sedis hospitium. noui generis ad quisierit in¬
colatu. Hȩc qui nouit retexere: habet un¬
de grãm suȩ consolationis adquirat. Et
dĩ uera. iustificata in semet ipsa: desiderabi¬
lia suꝑ aurum et lapidem preciosun. &
dulciora suꝑ mel et fauum: Et enim ser¬
uus tuus custodit ea. Custodienti igit᷑
dulcia sunt diuina iudicia. Negligenti au¬
tem ca amara esse nondubium ẽ: quia ad¬
uertent in opꝓbrii turpitudine. peccato¬
rem: ꝓpositum sibi diuinȩ euentum esse.
sententiȩ. Iui autem bene sibi conscius
ẽ: non turbatur utiq dicens. Heredes su¬

Expanded text:
mani sit, quod Abraham propter fidem semimani sit, quod Abraham propter fidem seminarium posteritatis suae toto orbe diffuderit, quod Israel propter laborum tolerantiam populum credentium proprii nominis signaculo consecrauerit, quod ipse Dauid propter mansuetudinem regali honore donatus senioribus fratribus antelatus sit, quod Helias propter zelum dei curru eleuatus in aerem caelestis sedis hospitium noui generis adquisierit incolatu. Haec qui nouit retexere, habet unde gratiam suae consolationis adquirat, et uera, iustificata in semet ipsa, desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum et dulciora super mel et fauum. etenim seruus tuus custodit ea. custodienti igitur dulcia sunt diuina iudicia, neglegenti autem ea amara esse non dubium est, quia aduertit in obprobrii turpitudine peccatorum propositum sibi diuinae euentum esse sententiae. qui autem bene sibi conscius est, non turbatur utique dic-ens: heredes su
Abbreviated transcription (Latin):
enim omius immundꝰ. Immundꝰ autem
superbꝰ: de quo scriptum est. Immundꝰ
ante dm̃. omnis tumidi cordis. Quar¬
tum propositum uiri. ut memor sit
iudiciorum cęlestium: sicut dđ̃ asserit.
qui dicebat. Memor fui iudiciorum
Ituoꝵ que a seculo sunt. & con
legis instructꝰ & formatus exemplo. plus
credat semꝑ uera esse dĩ iudicia: cito dez¬
clinat a lege. Qui autem pͣterita repctit.
et semper colligit seriem uetustatis: cogno¬
scit. quod neq peccator pocnam suȩ imp¬
bitatis euadat. neq iustꝰ aequitatis suȩ p̃¬
mus defraudetur. Retexit enim animo.
quod ab initio adam propt̃ mandati cę¬
lestis preuaricationem de paradysi eiectꝰ
sit incolatu: & cam parricidalis sceleris
precium diuine sententię auctoritate
damnatus exoluerit. quod enoch ꝓpt̃
deuotionem raptꝰ ad cęlum terrenȩ mali¬
ciȩ uirꝰ euascrit: quod noe ꝓpt̃ iusticiã
diluiui uictor. generis factꝰ suꝑstes hu¬

Expanded text:
enim omnis inmundus, inmundus autem enim omnis inmundus, inmundus autem superbus, de quo scriptum est: in munda ante deum omnis tumiditas cordis. Quartum propositum uiri, ut memor sit iudiciorum caelestium, sicut Dauid adserit, qui dicebat: memor fui iudi- ciorum tuorum quae a saeculo sunt et legis instructus et formatus exemplis credat semper uera esse dei iudicia, cito declinat a lege. qui autem praeterita repetit exempla et colligit seriem uetustatis, cognoscit, quod neque peccator poenam suae improbitatis euadat neque iustus aequitatis suae praemiis defraudetur. retexit enim animo, quod ab initio Adam propter mandati caelestis praeuaricationem de paradisi eiectus sit incolatu et Cain parricidalis sceleris pretium diuinae sententiae auctoritate damnatus exsoluerit, quod Enoch propter deuotionem raptus ad caelum terrenae malitiae uirus euaserit, quod Noe propter iustitiam diluuii uictor generis factus superstes hu
Abbreviated transcription (Latin):
disceptas contrahas iniquitatis offensam:
quȩ quo putatur occultior. eo frequentior
esse consueuit. Quia puto. putat unꝰquisq
quod huius disceptatione. uelut septꝰ uisce¬
ribus siuis. conscientiȩ: suȩ credat. cum ipse
sui accusator die uidicii sit futurꝰ: quia re¬
uelantur cordis abscondita. testimonio ꝑhi¬
bente conscientia accusationibus nos tris:
Cuiꝰmodi iguur sit ꝓpositum uiri scĩ. hoc
euidentius loco exponitur. Primum enĩ
memor esse. debet promissorum cęlestium:
secundum quȩ uiuentibꝰ merces statuta de¬
betur. Dẽinde. aliud. ꝓpositum uiri sci est.
ut etiam si in periculis & aduersis positꝰ sit.
spe. tamen quam hausit ex serie seriptura¬
rum se debeat consolari. Tercium ꝓposi¬
tum. ut etsi impios & sacrilegos uideat.
et superbos inique agentes abundare
diuitiis in hoc scło. non quasi incredulꝰ
declinet a lege. sed in eiꝰ semitis ꝑseuer&:
effugiat suꝑborum contagia. Contaminat

Expanded text:
disceptas, contrahas iniquitatis offensam, disceptas, contrahas iniquitatis offensam, quae quo putatur occultior eo frequentior esse consueuit, quia tuto putat unusquisque quod huiusmodi disceptationes uelut saeptus uisceribus suis conscientiae suae credat, cum ipse sui accusator die iudicii sit futurus, qua reuelantur cordis abscondita, testimonium perhibente conscientia accusationibus nostris. Cuiusmodi igitur sit propositum uiri sancti, hoc euidentius loco exponitur. primum enim memor esse debet promissorum caelestium, secundum quae uiuentibus merces statuta debetur. deinde aliud propositum uiri sancti est, ut, etiamsi in periculis et aduersis positus sit, spe tamen, quam hausit ex serie scripturarum, se debeat consolari. tertium propositum, ut, etsi impios et sacrilegos uideat et superbos inique agentes abundare diuitiis in hoc saeculo, non quasi incredulus declinet a lege, sed in eius semitis perseueret et effugiat superborum contagia. contaminat
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. nichilq boni habentes. Iustus autem
habens bonȩ fiduciam conscientiȩ. in sius
magis nouissimis gratulatur. & se uitȩ huius
ex itu a laboribus intelligit liberari: merce¬
demq boni operis & fac̾torum requirit.
dicens. Reposita est mͥ iusticiȩ corona. quã
rebd& mͥ dñs in illa die. iustꝰ iudex: Non
solum autem mͥ. sed etiam his qui diligunt
aduentum eius. Sed hoc ille ait. qui pote¬
rat dicere. a lege. autem tua non declinaui:
In quo non solum boni operis eluc& gratia:
sed etiam intimȩ puritas conscientiȩ. Lex
enuim non solum agendi munꝰ informat: ue¬
rum etiam secrete mundat mentis affec̾tũ.
Non enim solum in operibꝰ. sed etiam in ipsis
occultis secundum legem dño militamus.
quia lex dicit. non fiat uerbum in iusticia
occulta in corde tuo : ut non solum nichil
opere. factisq delinquas cum suꝑbos uide¬
ris głari. nec sermone labaris. sed ne in
corde quidem intimo dum de dĩ iudicio

Expanded text:
cantes nihilque boni habentes. iustus autem cantes nihilque boni habentes. iustus autem habens bonae fiduciam conscientiae in suis magis nouissimis gratulatur et se uitae huius exitu a laboribus intellegit liberari mercedemque boni operis et factorum requirit dicens: reposita est mihi iustitiae corona, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt aduentum eius. Sed hoc ille ait, qui poterat dicere: a lege autem tua non declinaui, in quo non solum boni operis elucet gratia, sed etiam intimae puritas conscientiae. lex enim non solum agendi munus informat, uerum etiam secretae mundat mentis affectum. non enim solum in operibus, sed etiam in ipsis occultis secundum legem domino militamus, quia lex dicit: non fiat uerbum iniustitia occulta in corde tuo, ut non solum nihil opere factisque delinquas, cum superbos uideris gloriari, nec sermone labaris, sed ne in corde quidem intimo, dum de dei iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et acstimabam me scire: hoc labor ẽ
ante me: donec ingrediar in scũarium dĩ.
et intelligam in nouissimis. In quibꝰ ꝑ id
quod se extulerunt suꝑbi. uidit ꝓphetico
spũ deiccꝰtiores fore. & ait. Iuomͦ facꝰti sunt
i desolationem : Subito defecerunt. & ex¬
terminati sunt ꝓpt̾ iniquitatem suam: si¬
cut somnium exurgentis. Cognouit igit᷑
impiorum successus in hoc seculo somnii ẽẽ
similes. non ueritatis. quorum emolum̃ta
tam diu uidentur esse dum dormiunt :
ubi edormierint sominum suum. qui uide¬
bantur potare iam sitiunt: qui acpulabant᷑
esuriunt: nichil solidum ex isto somno perfe¬
ctumq referentes. Et bene somnium dor¬
miunt seculares: qui licet seculo iugilent.
dõ dormiunt. De quibꝰ bene sc̃s iob. qui
eorum ante affluentia mirabatur. ait. quia
sicut paleȩ iacꝰtantur a uento: &e sicut pul¬
uis turbine. dissipantur. Moriuntur autẽ
cum amaritudine animȩ suȩ: nichil mandu¬

Expanded text:
ait: et aestimabam me scire hoc; labor est ait: et aestimabam me scire hoc; labor est ante me, donec ingrediar in sanctuarium dei et intellegam in nouissimis, in quibus per id, quod se extulerunt superbi, uidit prophetico spiritu deiectiores fore et ait: quomodo facti sunt in desolationem? subito defecerunt et exterminati sunt propter iniquitatem suam sicut somnium exsurgentis. cognouit igitur impiorum successus in hoc saeculo somnii esse similes, non ueritatis, quorum emolumenta tamdiu uidentur esse dum dormiunt. ubi edormierint somnium suum, qui uidebantur sibi potare iam sitiunt, qui epula- bantur esuriunt, nihil solidum ex isto somnio perfectumque referentes. et bene somnium dormiunt saeculares uiri, qui, licet saeculo uigilent, deo dormiunt, de quibus bene sanctus Iob, qui eorum ante afluentiam mirabatur, ait, quia sicut paleae iactantur a uento et sicut puluis turbine dissipantur; moriuntur autem cum amaritudine animae suae, nihil mandu
Abbreviated transcription (Latin):
est. istud aduertere. Deniq in principiis
etiam dauid ipse temptatus est: sicut ha¬
bes scriptum. Eece ipsi peccatores & ab un¬
dantes in scło: obtinuerunt diuitias. &
dixi. Numquid sine causa iustificaui cor
meum. & laui uter innocentes manꝰ me¬
as: & fui flagellatus tota die: Igitur &e
nr̃m unusquisq qui ꝑfecti non sumus.
hȩc uidens. dicit. Ubi est ꝓuidentia dĩ:
Ubi iusticia : Suꝑbꝰ iste abundat: arroganᷤ
istt locupletatur: impius isit beatus & po¬
tens est. Iustus autem ille uides quemad¬
modum iacet deiectꝰ atq defcctꝰ: quem¬
admodum ipso uictu indigde: afficit᷑ con¬
tumeliis ab ipso impio: ab ipso insolente.
conculcatur. excluditur: Non mediocriᷤˢ
utiq ista temptatio est. nisi ad ea quȩ sunt
uentura ꝓspicias: nisi pręceptis pleniꝰ cęle¬
stibus instruaris. Deniq & dauid putabat
se ante hȩc cognoscere. sed nesciebat: & ido
anxius fluctuanti animo laborabat. Unde

Expanded text:
est istud aduertere. denique in principiis est istud aduertere. denique in principiis etiam Dauid ipse temptatus est, sicut habes scriptum: ecce ipsi peccatores et a bundantes in saeculo obtinuerunt diuitias. et dixi: numquid sine causa iustificaui cor meum et laui inter innocentes manus meas et fui flagellatus tota die? igitur et nostrum unusquisque, qui perfecti non sumus, haec uidens dicit: ubi est prouidentia dei, ubi iustitia ? superbus iste abundat, adrogans iste locupletatur, impius iste beatus et potens est, iustus autem ille uides quemadmodum iacet deiectus atque defectus, quemadmodum ipso uictu indiget; adficitur contumeliis ab isto impio, ab isto insolente conculcatur, excluditur;. non mediocris utique ista temptatio est, nisi ad ea quae sunt uentura prospicias. nisi praeceptis plenius caelestibus instruaris. Denique et Dauid putabat se ante haec cognoscere, sed nesciebat et ideo anxius fluctuanti animo laborabat. unde
Abbreviated transcription (Latin):
debeat cautione: Multi enim non solum
alieni ã fide. sed etiam qui uidentur ñ
mediocria scripturarum pręcepta gustas¬
se. temptari solent prosperis suꝑborum
ꝓcessibus: uidentes cos qui preuaricant᷑
legem. impictatis arbitros. arrogantes.
contemptores fidelium. extollentes se
aduersus cos qui humiliant cor suum se¬
cundum timorem dĩ et pręcepta celestia.
abundare in hoc scculo diuitiis: p̃conio:
honoribus: porestatibus: eisq quo graui¬
ora comnuserint. eo asfluentiores success
commodarum secularium secundare :
Contra autem. iustos uiros plerumq la¬
borare in opia: amissionibus filiorum: steri¬
litatibus coniugum: Quo exagitati atq
turbati. sensum mentis inclinent. ut pu¬
tent. dĩ in hoc quoddam errare iudiciũ:
non tenentes caput ueritatis. quo euden¬
tissime comprehenditur. non in hoc scło.
sed in futuro repositam nr̃orum remune¬
rationem esse meritorum. Sed paucorum

Expanded text:
debeat cautione. multi enim non solum debeat cautione. multi enim non solum alieni a fide, sed etiam qui uidentur non mediocria scripturarum praecepta gustasse, temptari solent prosperis superborum processibus, uidentes eos, qui praeuaricantur legem, impietatis arbitros, adrogantes, contemptores fidelium, extollentes se aduersus eos, qui humiliant cor suum secundum timorem dei et praecepta caelestia, abundare in hoc saeculo diuitiis praeconio honoribus potestatibus eisque, quo grauiora commiserint, eo affluentiores successus commodorum saecularium secundare, contra autem iustos uiros plerumque laborare inopia, amissionibus filiorum, sterilitatibus coniugum, quo exagitati atque turbati sensum mentis inclinent, ut putent dei in hoc quoddam errare iudicium, non tenentes caput ueritatis, quo euidentissime conprehenditur non in hoc saeculo, sed in futuro repositam nostrorum remunerationem esse meritorum. Sed paucorum
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegia: suspiciones malȩ: conflictatio¬
nes hominum mente corruptorum. et a
ueritate. alienorum: existimantium questũ
esse pictatem. Quantorum itaq expressit
causam esse delictorum superbiam: Unde
dauid commendare uolens deuotionẽ suã
nulla superborum iniquitate attempta¬
tam. ait. Superbi inique. agebant nimis.
Non solum iniquitatem agentium. sed etiã
nimiam iniquitatem pariter declarauit.
quȩ conuenirde superbis. Iuorum ne ali¬
quo temptaretur contagio. audi alibi di¬
centem. Superbo oculo. & insatiabili cor¬
de. cum hoc non edebam. Itaq quoniam
quanta uis mali in superbis esset expresse¬
rat: quemadmodum uincetur debiit nos
docere. Meritoq quasi bonus doctor de¬
monstrat remedium: qui exaggerauit
uenenum. Audi ergo. quomͦ excludas
uirus superbiȩ. Alege inquit tua non
declinaui. Lex igitur dĩ sola potest suꝑ¬
bie uirus hebetare : quȩ informauit ui¬
rum deuotioni deditum quali se regere

Expanded text:
sacrilegia, suspiciones malae, conflictatiosacrilegia, suspiciones malae, conflictationes hominum mente corruptorum et a ueritate alienorum, existimantium quae stum esse pietatem. quantorum itaque expressit causam esse delictorum superbiam! unde Dauid commendare uolens deuotionem suam nulla superborum iniquitate adtemptatam ait: superbi inique agebant nimis. non solum iniquitatem agentium, sed etiam nimiam iniquitatem pariter declarauit, quae conueniret superbis. quorum ne aliquo temptaretur contagio, audi alibi dicentem: superbo oculo et insatiabili corde, cum hoc non edebam. Itaque quoniam, quanta uis mali in superbia esset, expresserat, quemadmodum uinceretur debuit nos docere meritoque quasi bonus doctor demonstrat remedium qui exaggerauit uenenum. audi ergo, quomodo excludas uirus superbiae: a lege, inquit, tua non declinaui. lex igitur dei sola potest superbiae uirus hebetare, quae informauit uirum deuotioni deditum, quali se regere
Abbreviated transcription (Latin):
transisset hereditas. Et quid de homine
dicam: Ipse diabolꝰ per superbiam. natu¬
rȩ suȩ amisit grãm. Deniq dum dicit. po¬
nam thronum meum super nubes. et ero
similis altissimo: consortiis excidit angłoꝵ
Cuius criminis digna mercede. damnatus.
hominem sibi participem requisiuit: in
quem consortium suę transfunder& of.¬
fense. Quid igitur hoc peccato potesł
esse deterus. quod a dĩ coepit iniuria:
Idõq et scriptura dicit. Dñs superbis re¬
sistit. Tanquam suȩ contumeliȩ propul¬
satus. ueluti quoddam suscepit aduersus
superbiam speciale certamen: tanquam
dicat. Meus iste aduersarius est. qui me
lacessit: mͥ debetur ista congressio. Unde
et apłs multiplicis culpȩ materiam esse
superbiam declarauit: dicens de herenco.
quia ei quȩ secundum pietatem ẽ doctri
nȩ superbit. nichil sciens. sed languescens
circa questiones et pugnas uerborum: ex
quibus oruntur inuidiȩ: contentiones:

Expanded text:
transisset hereditas. et quid de homine transisset hereditas. et quid de homine dicam ? ipse diabolus per superbiam naturae suae amisit gratiam. denique dum dicit: ponam thronum meum super nubes et ero similis altissimo, consortiis excidit angelorum; cuius criminis digna mercede damnatus hominem sibi participem requisiuit, in quem consortium suae transfunderetur offensae. Quid igitur hoc peccato potest esse deterius, quod a dei coepit iniuria ? ideoque et scriptura dicit: dominus superbis resistit. tamquam suae contumeliae propulsator ueluti quoddam suscipit aduersus superbiam speciale certamen, tamquam dicat: \'meus iste aduersarius est, qui me lacessit; mihi debetur ista congressio\'. unde et apostolus multiplicis culpae materiam esse superbiam declarauit dicens de haeretico, quia ei quae secundum pietatem est doctrinae non adquiescit, superbit nihil sciens, sed languescens circa quaestiones et pugnas uerborum, ex quibus oriuntur inuidiae, contentiones,
Abbreviated transcription (Latin):
benius. ut reliqua omnia posthabentes.
congregemus nobis alloquia dĩ. & conge¬
ramus in principale. nr̃m: in sensus: in
sollicitudines considerationis. actusq nr̃os:
ut alloquiis scripturarum fac̾ta nr̃a con¬
ueniant. nec a serie prȩceptorum celesti¬
um actus nr̃ discordare. uideatur: quo
possimus & nos dicere. qm̃ eloquium tu¬
um uiuific auit nos: Tertius uersus est.
Superbi inque igebant nimis: a le¬
ge autem tua non declinaui:
Haximum peccatum in homine superbia
est: quandoquidem inde manauit nrͣi
origo delicti. Hoc telo nos primum diabo¬
lus uulnerauit. & perculit. Nam nisi ho¬
mo serpentis ꝑsuasione deceptus. sicut d̾s
esse uoluisset. et uerum falsumq cogno¬
scere. quod penitus discernere humana
fragilitate non poterat. idõq quid seque¬
retur acceperat. ne temeraria usurpatione.
de illa paradỹ si  decideret : nisi inquam
homo sius non contentus finibus interdicta
temerasset : nunquam feralis culpȩ ad nos

Expanded text:
bemus, ut reliqua omnia posthabentes bemus, ut reliqua omnia posthabentes congregemus nobis alloquia dei et congeramus in principale nostrum, in sensus, in sollicitudines, considerationes actusque nostros, ut alloquiis scripturarum facta nostra conueniant nec a serie praeceptorum caelestium actus noster discordare uideatur, quo possimus et nos dicere, quoniam eloquium tuum uiuificauit nos. Tertius uersus est: superbi inique agebant n nimis, a lege e aut e m tua non de cl i n a u i. maximum peccatum in homine superbia est, quandoquidem inde manauit nostri origo delicti. hoc telo nos primum diabolus uulnerauit et perculit. nam nisi homo serpentis persuasione deceptus sicut deus esse uoluisset et uerum falsumque cognoscere, quod penitus discernere humana fragilitate non poterat ideoque quid sequeretur acceperat, ne temeraria usurpatione de illa paradisi sede decideret, nisi, inquam, homo suis non contentus finibus interdicta temerasset, numquam feralis culpae ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis nr̃e spes consolatoria est. quȩ
non confundit. Tempus autem temptati¬
onum. tempus hunilitatis animȩ nostrȩ
arbitror. Humiliatur enim nr̃a anima.
dum traditur temptatori duris examinan¬
da laboribꝰ: ut luctetur de certet. congres¬
sum contrariȩ experiens potestatis. Sed
in his temptationibus uiuificatur alloqͥo
dĩ. Hȩc est enim animȩ nr̃ȩ uitalis sub¬
stantia. qua alitur. & pascitur. gub̾nat᷑:
net quicquam est aliud. quod uiuere
faciat rationabilem animam. quam allo¬
quium dĩ. Sicut enim augetur sermo di
in anima nr̃a dum suscipitur. dum intelli¬
gitur. dum comprehenditur: ita etam
uita cius augetur. Et quemadmodum
econtrario alloquium dĩ deficit in ani¬
ma nr̃a: ita et incurrit cius uita defectũ
Itaq ut conexio ista animȩ et corporis nr̃i.
spũ uitali animatur. atq alitur. et tenet᷑:
ita uerbo dĩ et sp̃uali gr̃a anima nr̃a uiui¬
ficatur. Unde omni genere studere de¬

Expanded text:
humilitatis nostrae spes consolatoria est quae humilitatis nostrae spes consolatoria est quae non confundit; tempus autem temptationum tempus humilitatis animae nostrae arbitror. humiliatur enim nostra anima, dum traditur temptatori duris examinanda laboribus, ut luctetur et certet, congressum contrariae experiens potestatis. sed in his temptationibus uiuificatur alloquio dei; haec est enim animae nostrae uitalis substantia, qua alitur et pascitur et gubernatur, nec quicquam est aliud quod uiuere faciat rationabilem animam quam alloquium dei. sicut enim augetur sermo dei in anima nostra, dum suscipitur, dum intellegitur, dum conprehenditur, ita etiam uita eius augetur, et quemadmodum e contrario alloquium dei deficit in anima nostra, ita et incurrit eius uita defectum. itaque ut conexio ista animae et corporis nostri spiritu uitali animatur atque alitur et tenetur, ita uerbo dei et spiritali gratia anima nostra uiuificatur. unde omni genere studere de
Abbreviated transcription (Latin):
consolata est me: ut tolerarem acerba
prȩsentium. Dum facit hoc & fidelibus
futuris : quomͦ nos consoletur audi. Quis
nos separabit inquit a dilectione: xp̃i:
Tribulatio. an angustia. an persecutio.
an fames. an pcriculum. angladius : Si¬
cut scriptum est. Quia propter te mor¬
ti tradimur tota die aestimati sumꝰ ut
oues occisionis. Et qua ratione illa pati¬
enter tolerari possint. addidit. Sed in
his omnibꝰ superamus. propter cum qui
nos dilexit. Ergo siquis uult aduersa su¬
perare. si est ꝑsccutio. si est periculum. si
mors. si egritudo grauis. si incurs latronũ.
si facultatum ꝓscriptio. si quicquid corum
quȩ putantur in isto aduersa scło. facile su¬
perantur: si sit spes quȩ consoletur. Nam &e¬
si illa acciderint: tamen grauia esse ñ pos¬
sunt dicenti. existimo enim quod indignȩ
sint passiones huius temporis ad futuram
głam. Qui enim meliora sperat: nunquam
leuioribus frangitur. In tempore igitur

Expanded text:
consolata est me, ut tolerarem acerba consolata est me, ut tolerarem acerba praesentium, dum facit et fidere futuris. quomodo nos consoletur, accipe: quis nos separabit, inquit, a dilectione Christi? tribulatio an angustia an persecutio an fames an periculum an gladius? sicut scriptum est, quia propter te morti tradimur tota die; aestimati sumus ut oues occisionis. et qua ratione illa patienter tolerari possint, addidit: sed in his omnibus superamus propter eum qui nos dilexit. ergo si quis uult aduersa superare, si est persecutio, si est periculum, si mors, si aegritudo grauis, si incursus latronum, si facultatum proscriptio, si quicquid eorum quae putantur in isto aduersa saeculo, facile superantur, si sit spes quae consoletur. nam etsi illa acciderint, tamen grauia esse non possunt dicenti: existimo enim quod indignae sint passiones huius temporis ad futuram gloriam. quisquis enim meliora sperat, numquam leuioribus frangitur. In tempore igitur
Abbreviated transcription (Latin):
seruorum in manibꝰ dominorum suorũ.
Hȩc ex persona dauid propria. bene prom¬
pta sunt. Ceterum siquis informatione
cuiusq hominis considerat: potest leuitiᷤ
communia promissa librare. sicut habeᷤ.
Date leui uiros cius: date leui manifestos
eius. Potest etiam populi credentis ele¬
ctis alloquium istud aptari: cui ꝑ typũ
ioseph. primo in trpo eius nominis. deide
per tribum in primȩ electionis heredes
transfusa est diuina promissio. dicente
moyse. Primogenitus tauri. decus ciuis
cornua eius : in ipsis gentes uentilabit si¬
mul. usq ad summitatem terrę. Unicũ
enim uerbum dĩ hoc ꝓphetat᷑ oraculo
toto per gentes orbe fundendum. hoc
ergo surrecturȩ ȩccłȩ promissum dauid
uerecundꝰ sui. impatiens uero communiᷤ
profectꝰ morantis. exigere iudet᷑ & addidit
Hec me consolata est in humilitate.
mea: quoniã uerbũ tuũ uiificauit me:
aec spes. hȩc quȩ uerbo tuo obuenit mͥ

Expanded text:
seruorum in manibus dominorum suorum. seruorum in manibus dominorum suorum. haec ex persona Dauid propria bene prompta sunt. Ceterum si quis informationem cuiusque hominis considerat, potest leuitis communia promissa librare, sicut habes: date Leui uiros eius, date Leui manifestos eius; potest etiam populi credentis electis adloquium istud aptare, cui per typum Ioseph primo in tribum eius nominis, deinde per tribum in primae electionis heredes transfusa est diuina promissio, dicente Moyse: primogenitus tauri decus eius. cornua unicornui cornua eius; in ipsis gentes uentilabit simul usque ad summitatem terrae; unicum enim uerbum dei hoc prophetatur oraculo toto per gentes orbe fundendum. hoc ergo surrecturae ecclesiae promissum Dauid uerecundus sui, inpatiens uero communis profectus morantis exigere uidetur. Et addidit: haec e c me consolata est in humilitate mea, quoniam uerbum tuum uiuificauit me. haec est spes, haec, quae uerbo tuo obuenit mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
toribus: si uias aliquando conuertant.
Wlt etiam conueniri. ut siquis sicut propo¬
sita secus uirtutes premia bene certaue.¬
rit. fructum remunerationis expectet:
quinetiam exigat. sicut habes scriptum.
Certamen certaui : cursum consummaui:
reposita est mͥ corona iusticiȩ. Non enim
arrogans usurpatio. sed fidelis: quia ue¬
rum dm̃ non posse fallere confitet᷑. Idõq
ammonet & dauid dicens. ut meminerit
dñs uerbi sui. quo nos ad sperandum ꝓ¬
uocat: ut terrenis renuntiemus. in hę¬
reamus cęlestibus. Dicit ergo dauid.
Certaui. certatus sum: brauium peto uer¬
bi tui. quod promisisti mͥ. Memor esto
promissorum tuorum: quȩ spopondisti
seruo tuo. Non usurpatorie speraui. quȩ
ut sperarem ipse fecisti. Seruus sum: ex¬
pecto alimentum a dño Miles sum. exi¬
go ab imperatore. stipendium. Uocatus
suni: postulo ab inuitante promissum. Ue¬
recunde autem auctoritatem suȩ fidei¬
temperauit. dicendo se seruum: quia oculi No¬

Expanded text:
toribus, si uias aliquando conuertant, toribus, si uias aliquando conuertant, uult etiam conueniri, ut, si quis, ut sunt proposita secutis uirtutibus praemia, bene certauerit, fructum remunerationis expectet, quin etiam exigat, sicut t habes scriptum: certamen certaui, cursum consummaui; reposita est mihi corona iustitiae. non enim arrogans usurpatio, sed fidelis, quia uerum deum non posse fallere confitetur. ideoque admonet et Dauid dicens, ut meminerit dominus uerbi sui, quo nos ad sperandum prouocat, ut terrenis renuntiemus, inhaereamus caelestibus. Dicit ergo Dauid: \'certamen certatus sum; brauium peto uerbi tui quod promisisti mihi. memor esto promissorum tuorum quae spopondisti seruo tuo. non usurpatorie speraui, quae ut sperarem ipse fecisti. seruus sum, expecto alimentum a domino; miles sum, exigo ab imperatore stipendium; uocatus sum, postulo ab inuitante promissum\'. uerecunde autem auctoritatem suae fideitemperauit dicendo se seruum, quia oculi