comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nt omiia quȩ michi sc̃i fr̾is quinti¬
liani amicitiȩ p̾stiterunt hoc uel ma¬
ximum est: qd te mͥ ignotũ corpore. m̃¬
te sociauit. Quis enĩ non diligat eũ qui
sub paludam̃to ⁊ habitu militari agat
opera ꝓpħarũ: ⁊ exceriorem hõiem ali¬
ud ꝓmittentẽ. uincat int̾iore hõie qui
formatꝰ est ad imaginẽ creatoris : Unde
⁊ prior ad officiũ ꝓuocorlitterarũ. ⁊ p̾cor
bendi: quo de cetero scribam audacios.
Iulud autẽ prudentiȩ tue breuit̾ sig¬
nificasse sufficiat: ut memineris apłi
solutionem: solutꝰ es ne queras uxorẽ:
id est alligationẽ quȩ solutioni contͣ¬
ria est. Qui gͥ seruit officio coniuigali:
uinctꝰ est. Qui uinctꝰ est. seruꝰ est: qui
autem solutꝰ. ⁊ liber est. Cũ gͦ xp̃i gau¬
deas libertate. ⁊ aliud agas. aliud rep¬
mittas. ac ꝓpemodũ in domate consti¬
tutus sis. non debes ad tollendam tuni¬
cam tecta descend̾e. nec respicere post¬
tergum. nec semel ar̃atri arrepti stiua

Expanded text:
 omnia quae mihi sancti fratris Quintiliani amicitiae praestiterunt, hoc vel maximum est, quod te mihi ignotum corpore, mente sociavit. Quis enim non diligat eum, qui sub paludamento et habitu militari agat opera Prophetarum, et exteriorem hominem aliud promittentem, vincat interiori homine, qui formatus est ad imaginem Creatoris? Unde et prior ad officium provoco litterarum, et precor, bendi, quo de cetero scribam audacius. illud autem prudentiae tuae breuiter significasse sufficiat, ut memineris apostsolutionem; solutus es? ne quaeras uxorem, idest alligationem, quae solutioni contraria est. qui igitur seruit officio coniugali, uinctus est; qui uinctus est, seruus est; qui autem solutus est, liber est. cum ergo Christi gaudeas libertate et aliud agas, aliud repromittas ac propemodum in domate constitutus sis, non debes ad tollendam tunicam tecta descendere nec respicere postergum nec aratri semel arrepti stiuam
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uideis nisi hocͣ aut deus ñ erat. aut
de deo ꝓprie ñ est. Nam inuenimꝰ qd̾
iudei non audent denegare fiti sp̃m:
s in scripturis sicubi legentes. aut cre¬
aturam accipiunt sicut angelũ. aut
ipsum patrem existimant. ⁊ t̾ciã ꝑso¬
nam accipiunt: aut cõpositũ arbitran¬
tur deum patrem. cũ sit ꝓpriȩ natu¬
tant eũ consistere ⁊ u̾bo: cũ sit hoc rei
incorporeȩ: ac simplicis: quȩ solet a u¬
deis hec sic intelligi ⁊ paganis int̾dum.

Expanded text:
i Judaei, nisi hoc quod Deus non erat, aut de Deo proprie non est. Nam invenimus quoniam Judaei non audent denegare spiritum: sed in Scripturis sicubi legentes, aut creaturam accipiunt, sicut Angelum, aut ipsum Patrem existimant, et tertiam personam accipiunt, aut compositum arbitrantur Deum Patrem, cum sit propriae natutant eum consistere et Verbo, cum sit hoc magis rei incorporeae simplicisque. Solet a Judaeis hoc sic intelligi, et a paganis interdum.
Abbreviated transcription (Latin):
legere libros. ⁊ calciatis pedib ad t̾ram
reꝓmissionis ꝑgere. nec ubi a serpentib
mordeatur. ⁊ arcuato uulnere scorpii u̾¬
bere̾tur. legat priꝰ hunc librũ. ⁊ ante quã
ingrediatur uiã. quȩ sibi cauenda sint

Expanded text:
legere libros et calciatis pedibus ad terram legere libros et calciatis pedibus ad terram repromissionis pergere, necubi a serpentibus mordeatur et arcuato uulnere scorpionis uerberetur, legat prius hunc librum et, antequam ingrediatur uiam, quae sibi cauenda sint,
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ q uirtutes. sentit interior homo
qui ad imaginẽ & similitudinem di cos¬
ditus est. Ex quo concluditur : deũ et ħ
quod̾a modo uniꝰ esse sub̃e. Unũ addit
uerbũ. quodam modo. ut tanti sacrile¬
gu crim̃ euaderet: ⁊ qui in alio loco fili
um ⁊ sp̃m scm non uult de patͥs esse sub¬
stantia. ne diinitatẽ in partes secare
iudeatur : naturam om̃ipotentis dei an¬
gelis hõib q largitur. Cu hec ita se ha¬
beant. quȩ insania est. paucis de filio
⁊ sp̃u sc̃o cõmutatis quȩ aꝑtã blasfemi¬
am p̾ferebant. cetera ita ut scripta st̃
ꝓtulisse in mediũ. ⁊ impia uoce laudasse
cũ utiq ⁊ illa ⁊ ista de impietatis fronte
ꝓcesserint: Aduersus om̃ia scribere nec
huiꝰ est temporis:⁊ om̃s qui adu̾sum arri¬
um ⁊ eunomiũ manicheũq ⁊ diu̾sas scͥp¬
serunt hereses. his qͦ impietatib respon¬
disse credendi sunt. Qui gͥ hos uoluerit

Expanded text:
teraeque uirtutes, sentit interior homo, teraeque uirtutes, sentit interior homo, qui ad imaginem et similitudinem dei conditus est. ex quo concluditur deum et haec quodam modo unius esse substantiae. unum addit uerbum \'quodam modo\', ut tanti sacrilegii crimen effugeret, et, qui in alio loco filium et spiritum sanctum non uult de patris esse substantia, ne diuinitatem in partes secare uideatur, naturam omnipotentis dei angelis hominibusque largitur. Cum haec se ita habeant, quae insania est paucis de filio et spiritu sancto commutatis, quae apertam blasphemiam praeferebant, cetera ita, ut scripta sunt, protulisse in medium et inpia uoce laudasse, cum utique et illa et ista de uno inpietatis fonte processerint? aduersum omnia scribere nec huius est temporis et omnes, qui aduersus Arrium et Eunomium Manicheumque et diuersas scripserunt hereses, his quoque inpietatibus respondisse credendi sunt. quisquis igitur hos uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. pat̾ qui me misit maior est. in
om̃ib uerum esse contendit. ut dicat et
in cognitione filio patre esse maiorem. dũ
ꝑfectius & puriꝰ a semet ipso cognoscitus
litionẽ corpoꝵ ꝑ ħ rursum consentire cor¬
uincitur. Si quis autẽ potuerit ostendere
incorporalem rationabilemq naturam.
cũ expoliauerit se corpore uiuere ꝑsemet
ipsam & in peiore conditione esse quando
corporib uestiebatur. in meliori quando
illa deponit: nulli dubiũ est corpora non
principalit̾ subsist̾e. s ꝑ int̾ualla ob ua¬
rios motꝰ rationabiliũ creaturarũ nunc
fieri ut qui his indigent uestiantur. Et
rursum cũ illa deprauatione lapsuum
se ad meliora correxerint. dissolui in nichili:¬
& hac semꝑ successione uariari. & ne pa¬
om̃s rationabiles creaturas: idest patrem
ceteras q uirtutes. iͥpsũ quoq homineo
scdm animȩ dignitatem uniꝰ esse substan¬
tiȩ. Intellectualem inquit rationadem¬

Expanded text:
scriptum est: \'pater, qui me misit, maior me est\', in scriptum est: \'pater, qui me misit, maior me est\', in omnibus uerum esse contendet, ut dicat et in cognitione filio patrem esse maiorem, dum perfectius et purius a semet ipso cognoscitur litionem corporum hic rursum sentire conuincitur: si quis autem potuerit ostendere incorporalem rationabilemque naturam, cum expoliauerit se corpore, uiuere per semet ipsam et in peiori condicione esse, quando corporibus uestiebatur, in meliori, quando illa deponit, nulli dubium est corpora non principaliter subsistere, sed per interualla ob uarios motus rationabilium creaturarum nunc fieri, ut, qui his indigent, uestiantur, et rursum, cum illa deprauatione lapsuum se ad meliora correxerint, dissolui in nihil et hac semper successione uariari. et ne paomnes rationabiles naturas, id est patremceterasque uirtutes, ipsum quoque hominem secundum animae dignitatem unius esse substantiae. intellectualem, inquit, rationabilem
Abbreviated transcription (Latin):
simise suspicari. ut om̃iũ locoꝵ gentes
illius passione saluent᷑: Rursum q blas¬
femans: de filio sic locutꝰ est. Si enĩ patrem
cognoscit filius. uidetur in eo qd nouit pa¬
trem posse eũ cõprehendere: ut si dicamꝰ
artificis animũ artis scire m̃suram. nec
dubiũ. quin si pat̾ in filio. & cõprehendat᷑
ab eo in quo est. Sin aũt cõprehensionem
eam dicimꝰ ut ñ solũ sensum quis ⁊ sapi¬
entiã cõprehendat. s uirtute ⁊ potentia
cuncta teneat quȩ cognouit: non possuoiꝰ
dicere quod cõprehendat patr̃e filius: pa¬
ter uero om̃ia cõprehendit. int̾ om̃ia aũ
& filius est. ergo ⁊ filiũ cõprehendit: ut
sciremꝰ causas quib pat̾ cõprehendat fi¬
lium. ⁊ filiꝰ patrẽ ñ queat cõprehendere:
Hȩc u̾ba subiecit. Curiosus lector inquirat.
utrũ ita a semet ipso cognoscatur pat̾. quo¬
modo cognoscitur a filio: sciensq illud qͥ

Expanded text:
simile suspicari, ut omnium locorum gentes simile suspicari, ut omnium locorum gentes illius passione saluentur? Rursumque blasphemans de filio sic locutus est: si enim patrem cognoscit filius, uidetur in eo, quod nouit patrem, posse eum conprehendere, ut si dicamus artificis animum artis scire mensuram. nec dubium, quin, si pater in filio, et conprehendatur ab eo, in quo est. sin autem conprehensionem eam dicimus, ut non solum sensu quis et sapientia conprehendat, sed uirtute et potentia cuncta teneat, qui cognouit, non possumus dicere, quod conprehendat filius patrem. pater uero omnia conprehendit, inter omnia autem et filius est: ergo e t filium conprehendit. et ut sciremus causas, quibus pater conprehendat filium et filius patrem non queat conprehendere, haec uerba subnectit: curiosus lector inquirat, utrum ita a semet ipso cognoscatur pater, quomodo cognoscitur a filio, sciensque illud, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ne forsitan de nr̃o sensu putemͣ asserere:
ipsus uerba ponenda sunt. Sicut enim ꝑ
umbram eugłii umbram legis impleuit᷑.
sic qr om̃is lex exemplum ⁊ umbra e̾ ceri¬
moniarum celestiũ. diligentiꝰ requiren¬
dum. utrũ recte intelligamꝰ legem quo¬
q celestem & cerimonias siꝑni cultꝰ ple¬
nitudinem ñ habere. s indigere eu̾gelii
ueritate. quod in ioħis a pocalipsi eu̾ge¬
liũ legimꝰ sempit̾nũ ad cõparationẽ uide¬
licet huiꝰ nr̃i eu̾gelii. quod temporale est
& in transituro mundo a scło predicatũ.
Quod quidem etiã si usq ad passionem dñi
saluatoris uoluerimꝰ inquirere. quã qu̾a
audax & temerariũ sit in celo eiꝰ querere
passionem. tñ si sp̃alia nequitiȩ in celes¬
tib sunt. ⁊ ñ erubescimꝰ cruc̃e dñi confi¬
teri ꝓpt̾ destructionẽ eoꝵ quȩ sua passio¬
ne di guxit: cur timeamꝰ etiã in suꝑnis
lo ou m consummationẽ scłoꝵ aliquid

Expanded text:
ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ne forsitan de nostro sensu putemur adserere, ipsius uerba ponenda sunt: sicut enim per umbram euangelii umbram legis inpleuit, sic, quia omnis lex exemplum et umbra est cerimoniarum caelestium, diligentius requirendum, utrum recte intellegamus legem quoque caelestem et cerimonias superni cultus plenitudinem non habere sed indigere euangelii ueritate, quod in Iohannis Apocalypsi euangelium legimus sempiternum, ad conparationem uidelicet huius nostri euangelii, quod temporale est et in transituro mundo ac saeculo praedicatum. quod quidem etiam si usque ad passionem domini saluatoris uoluerimus inquirere, quamquam audax et temerarium sit in caelo eius quaerere passionem, tamen, si spiritalia nequitiae in caelestibus sunt et non erubescimus crucem domini confiteri propter destructionem eorum, quae sua passione destruxit, cur timeamus etiam in supernis locis in consummatione saeculorum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in fine om̃iũ rerũ quando ad ce¬
lestem iherłm reu̾suri sumꝰ. ad uersaria¬
rum fortitudinũ contra populũ dei bella
consurgere: ut ñ sit eoꝵ ociosa uirtꝰ. s exer¬
ceantur ad p̾lia. & habeant materiã robo¬
ris. quam consequi non possunt nͥ fortes
primum adu̾sariis restiterint. quos rati¬
one & ordine & sollertia repugnandi in li¬
bro numeroꝵ legimꝰ esse superatos. Cũq
dixisset iuxta ioħis apocalipsin eugłium
sempit̾nũ id est futurũ in celis tantũ p̾¬
cedere hoc nr̃m eugłiũ quantũ xp̃i p̾di¬
catio legis ueteris sacram̃ta: ad extremũ
intulit. quod ⁊ cogitasse sacrilegiũ est. ꝓ
sasute demonũ xp̃m etiã in aere ⁊ in suꝑ¬
nis locis esse passurũ: ⁊ licet ille ñ dixerit::
tñ quod consequens sit intelligitur Sicut
pro hõib homo factꝰ est ut hõies liberaret.
sic ⁊ ꝓ salute demonũ deũ futurũ qd suns
hi ad quos uenturus ẽ liberandos. Quod

Expanded text:
dicit: in fine omnium rerum, quando ad caedicit: in fine omnium rerum, quando ad caelestem Hierusalem reuersuri sumus, aduersariarum fortitudinum contra populum dei bella consurgere, ut non sit eorum otiosa uirtus, sed exerceantur ad proelia et habeant materiam roboris, quam consequi non possint, nisi fortes primum aduersariis restiterint, quos ratione et ordine et sollertia repugnandi in libro Numerorum legimus esse superatos. Cumque dixisset iuxta Iohannis Apocalypsin euangelium sempiternum, id est futurum in caelis, tantum praecedere hoc nostrum euangelium, quantum Christi praedicatio legis ueteris sacramenta, ad extremum intulit — quod et cogitasse sacrilegium est — pro salute daemonum Christum etiam in aere et in supernis locis esse passurum. et, licet ille non dixerit, tamen, quod consequens sit, intellegitur: sicut pro hominibus homo factus est, ut homines liberaret, sic et pro salute daemonum deum futurum, quod sunt hi, ad quos uenturus est liberandos. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ti inuestigatione rimandum ẽ. an hoc
ipsum possi mꝰ etiã in natiuitate dicere
singularũ: ut quomodo quȩ in ista t̾ra
nr̃a nascuntur animȩ. uel de inferno rur¬
sum meliora cupientes ad suꝑiora ueni¬
unt ⁊ humanũ corpꝰ assumunt. uel de me¬
liorib locis ad nos usq descendunt: sic et
ea loca quȩ supra st̃ in firmam̃to. alie aĩȩ
possideant quȩ de nr̃is sedib ad meliora
ꝓficiant. aliȩ q̃ de celestib ad firmam̃tũ
usq delapsȩ sunt. nec tantũ fecere pec¬
cati. ut ad loca inferiora quȩ incolimus
truderentur. Quib dictis nitit᷑ appro¬
bare ⁊ firmam̃tũ idest celũ. ad compa¬
rationẽ suꝑioris celi esse inferos: & harc
t̾ram quam incolimꝰ collatione firma¬
menti inferos appellari: ⁊ rursũ ad com¬
parationẽ inferoꝵ qui sub nobis st̃̾ nos
celũ dici ut quod aliis infernꝰ est. aliis ce¬
lum sit. Nec hac disputatione contentꝰ

Expanded text:
ti inuestigatione rimandum est, an hoc ti inuestigatione rimandum est, an hoc ipsum possimus etiam in natiuitate dicere singularum, ut, quomodo, quae in ista terra nostra nascuntur animae, uel de inferno rursum meliora cupientes ad superiora ueniunt et humanum corpus adsumunt uel de melioribus locis ad nos usque descendunt, sic et ea loca, quae supra sunt in firmamento, aliae animae possideant, quae de nostris sedibus ad meliora proficiant, aliae, quae de caelestibus ad firmamentum usque delapsae sunt nec tantum fecere peccati, ut ad loca inferiora, quae incolimus, truderentur. quibus dictis nititur adprobare et firmamentum, id est caelum, ad conparationem superioris caeli esse inferos et hanc terram, quam incolimus, conlatione firmamenti inferos appellari et rursum ad conparationem inferorum, qui sub nobis sunt, nos caelum dici, ut, quod aliis infernus est, aliis caelum sit. nec hac disputatione contentus
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾am in unũ corpꝰ mundissimũ nomi
splendore puriꝰ conu̾tend̾a ⁊ talem qͣlẽ
nunc humana mens ñ potest cogitare :
Ad extremũ intulit. Et erit deus om̃ia in
om̃ib. ut uniu̾sa natura corporea rediga¬
tur in eã substantiã quȩ om̃ib melior ẽ:
in diuinã uidelicet qua nulla est melior.
In quarto quoq libro qui operis huiꝰ ex¬
tremꝰ est. hȩc ab eccłiis xp̃i dam nanda in¬
terserit: & forsitan quomodo in isto mun¬
do qui moriuntur separatione carnis et
animȩ iuxta operũ differentiã diusa
apud inferos optinent loca: sic qͥ de cele¬
stis iherłm ut ita dicã administratione
moruntur. ad nr̃i mundi inferna descẽ¬
dunt: ut ꝓ qualitate meritoꝵ. diu̾sa
in t̾ris possideant loca. Et iterũ. Et qr
comparauimꝰ de isto mundo ad inferna
ꝑgentes animas his animab quȩ de su¬
periori soes celo ad nr̃a habitacula ue¬
nientes quodãmodo mortuȩ st̾: pruden¬

Expanded text:
substantiam in unum corpus mundissimum et omni substantiam in unum corpus mundissimum et omni splendore purius conuertendam et talem, qualem nunc humana mens non potest cogitare, ad extremum intulit: et erit deus omnia 111 omnibus, ut uniuersa natura corporea redigatur in eam substantiam, quae omnibus melior est, in diuinam uidelicet, qua nulla est melior. In quarto quoque libro, qui operis huius extremus est, haec ab ecclesiis Christi damnanda interserit: et forsitan, quomodo in isto mundo, qui moriuntur separatione carnis et animae, iuxta operum differentiam diuersa apud inferos obtinent loca, sic, qui de caelestis Hierusalem-ut ita dicamadministratione moriuntur, ad nostri mundi inferna descendunt, ut qualitate meritorum diuersa in terris possideant loca. et iterum: et quia conparauimus de isto mundo ad inferna pergentes animas his animabus, quae de superiori caelo ad nostra habitacula uenientes quodam modo mortuae sunt, pruden
Abbreviated transcription (Latin):
pium. nec mutationi in se locũ tribuas:
aliȩ uero tam parũ de pͥstino statu amis¬
surȩ sint ut pene nichil ꝑdidisse uide¬
antur: ⁊ ñ nullȩ grandi riuna in ulti¬
mum p̾cipitandȩ̃ sint baratrũ: nouitq
dispensator om̃iũ deus in conditione
mundoꝵ singulis abuti uixta meritũ
et oportunitates ⁊ causas quib mun¬
di gubernacula sustentantur ⁊ inicias¬
tur: ut qui om̃s uicerit nequitia & pe¬
nitus se t̾rȩ coȩquauerit. in alio mun¬
do qui pꝰea fabricandꝰ est fiat diabolus
principiũ plasmationis dñi. ut illu¬
datur ei ab angelis qui exordii amisere
uirtutem. Qͥb dictis quid aliud conatur
ostendere. nisi huiꝰ mundi hõies pecc̾ores in
alio mundo posse diabolos. ⁊ demones fieri:
⁊ rursum nunc demones in alio mundo
posse uel angelos uel hõies ꝓcrtari: Et pꝰ
disputationem longissimam qua om̃em
naturam corporeã in sp̾alia corpora et te¬
nuia dicit esse mutandam. cunctamq

Expanded text:
pium nec mutationi in se locum tribuant, pium nec mutationi in se locum tribuant, aliae uero tam parum de pristino statu amissurae sint, ut paene nihil perdidisse uideantur, et nonnullae grandi ruina in ultimum praecipitandae sint baratrum. nouitque dispensator omnium deus in conditione mundorum singulis abuti iuxta meritum et oportunitates et causas, quibus mundi gubernacula sustentantur et initiantur, ut, qui omnes uicerit nequitia et penitus se terrae coaequauerit, in alio mundo, qui postea fabricandus est, fiat diabolus, principium plasmationis domini, ut inludatur ei ab angelis, qui exordii amisere uirtutem. quibus dictis quid aliud conatur ostendere, nisi huius mundi homines peccatores in alio mundo posse diabolos et daemones fieri et rursum nunc daemones in alio mundo posse uel angelos uel homines procreari ? et post disputationem longissimam, qua omnem naturam corpoream in spiritalia corpora et tenuia dicit esse mutandam cunctamque
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione sentiat. ⁊ quod om̃ia cor¬
pora interitura confirmet. ut simus
absq corporib quomodo priꝰ fiumus
antequam crassis corporib uestirem.
Rursumq de mundoꝵ uarietatibus
disputans:⁊ uel ex angelis demones.
uel ex demonib angłos. siue hõies Ru¬
turos esse contestans. ⁊ econtrario ex
hominib demones. & om̃ia ex om̃ib: senten¬
tiam suam tali fine confirmat. Nec du¬
bium est quin pꝰ quedam int̾ualla tem¬
poꝵ rursum materia subsistat ⁊ corpo¬
ra fiant.⁊ mundi diu̾sitas construatur.
ꝓpter uarias uoluntates racio¬
nabiliũ creaturarũ. Quȩ pꝰ ꝑfe¬
ctam beatitudinẽ usq ad finem
om̃iũ rerũ paulatim ad inferio¬
ra delapsȩ tantã maliciã receper̾t ut in-
contrariũ uerterent᷑. dũ nolunt seruare
principiũ ⁊ incorruptam beatitudinem
possidere. Nec hoc ignorandum qd mul¬
tȩ racionabiles creaturȩ usq ad scđm
terciũ ⁊ quartũ mundũ seruent princi¬

Expanded text:
surrectione sentiat et quod omnia corsurrectione sentiat et quod omnia corpora interitura confirmet, ut simus absque corporibus, quomodo et prius fuimus, antequam crassis corporibus uestiremur. rursumque de mundorum uarietatibus disputans et uel ex angelis daemones uel ex daemonibus angelos siue homines futuros esse contestans et e contrario ex hominibus daemones et omnia ex omnibus sententiam suam tali fine confirmat: nec dubium est, quin post quaedam interualla temporum rursum materia subsistat et corpora fiant et mundi diuersitas construatur propter uarias uoluntates rationabilium creaturarum, quae post perfectam beatitudinem usque ad finem omnium rerum paulatim ad inferiora delapsae tantam malitiam receperunt, ut in contrarium uerterentur, dum nolunt seruare prinoipium et incorruptam beatitudinem possidere. nec hoc ignorandum, quod multae rationabiles creaturae usque ad secundum et tertium et quartum mundum seruent princi
Abbreviated transcription (Latin):
credamꝰ: ula nos saluatoris oratio ꝓuo¬
cat. in qua ait. Ut quomͦ ego ⁊ tu unũ
sumꝰ : sic ⁊ isti in nobis unũ sint. Etenĩ
scire debemꝰ quid sit d̾s. ⁊ quid sit futy¬
rus in finem saluator. ⁊ quomͦ sc̾is si¬
militudo patris ⁊ filii reꝓmissa sit: ut
quomodo illi in se unum st̃. sic ⁊ isti
in eis unũ sint. Aut enĩ suscipiendũ
est uniu̾sitatis deu uestiri corpore
& quomodo nos carnib sic illum qua¬
libet mat̾ia circundari. ut similitu¬
do uitȩ dei in fine scis det possit equa¬
ri: aut si hoc indecens est. maxime
apud eos qui saltem ex minima parte
nitȩ atq om̃ia excedenti naturȩ głam
suspicari: e duobus alterũ suscipere
cogimur ut aut desperemꝰ similitudi¬
nem dei si eadem sumꝰ corpora semꝑ ha¬
bituri. aut sibeatitudo nobis euisdem
cum deo uite ꝓmittitur. eadem qua ui¬
uit deus nobis conditione uiuendũ est.
Ex quib om̃ib approbatur quid de re¬

Expanded text:
credamus, illa nos saluatoris oratio prouocredamus, illa nos saluatoris oratio prouocat, in qua ait: \'ut, quomodo ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint\'. etenim scire debemus, quid sit deus et quid sit futurus in fine saluator et quomodo sanctis similitudo patris et filii repromissa sit, ut, quomodo illi in se unum sunt, sic et isti in eis unum sint. aut enim suscipiendum est uniuersitatis deum uestiri corpore et, quomodo nos carnibus, sic illum qualibet materia circumdari, ut similitudo uitae dei in fine sanctis possit aequari, aut, si hoc indecens est — maxime apud eos, qui saltim ex minima parte nitae atque omnia excedentis naturae gloriam suspicari -, e duobus alterum suscipere cogimur, ut aut desperemus similitudinem dei, si eadem sumus corpora semper habituri, aut, si beatitudo nobis eiusdem cum deo uitae promittitur, eadem, qua uiuit deus, nobis condicione uiuendum est. Ex quibus omnibus adprobatur, quid de re
Abbreviated transcription (Latin):
disputare cepisset. hec intulit: quia ut
crebro iam diximꝰ. principiũ rursum
ex fine generatur. queriturq utrũ ⁊
tunc futura sint corpora. an sine cor¬
porib aliquando uiuendũ sit. cũ re¬
ducta in nichili fuerint. ⁊ in corpora¬
lium uita incorporalis esse credenda
sit. qu alem ⁊ dei nouimꝰ. Nec dubiũ
est quin si om̃ia corpora ad mundõ
poraliũ incorporalis. ⁊ p̾ paululum.
Illud quoq sab eodem apło dicitur. om̃is
creatura liberabitur a seruitite corry¬
ptionis in libertatẽ głe filioꝵ deiꝰ sic in
telligimꝰ ut primã creaturã racionabi¬
lium & incorporaliũ esse dicamꝰ. quȩ nos
seruiat corruptioni. eoquod ñ sit uestita
corporib: & ubicũq corpora fuerint. sta¬
tim corruptio subsequator. Lostea aũt
liberabitur de seruitute corruptionis
quando receperint głam filii dei:. et
deus fuerit om̃ia in om̃ibus.
Et in eodem loco. Ut aute incor¬
poreum finem om̃iũ rerũ esse

Expanded text:
disputare coepisset, haec intulit: quia ut disputare coepisset, haec intulit: quia ut crebro iam diximus-principium rursum ex fine generatur, quaeritur, utrum et tunc futura sint corpora an sine corporibus aliquando uiuendum sit, cum redacta in nihilum fuerint, et incorporalium uita incorporalis esse credenda sit, qualem et dei nouimus. nec dubium est, quin, si omnia corpora ad mundum poralium incorporalis. et post paululum: illud quoque, quod eodem apostolo dicitur: \'omnis creatura liberabitur a seruitute corruptionis in libertatem gtellegimus, ut primam creaturam rationabium et incorporalium esse dicamus, quae nunc seruiat corruptioni, eo quod sit uestita corporibus et, ubicumque corpora fuerint, statim corruptio subsequatur; postea autem liberabitur de seruitute corruptionis, quando receperit gloriam filii dei et deus fuerit omnia in omnibus. et in eodem loco: ut autem incorporeum finem omnium rerum esse
Abbreviated transcription (Latin):
miorib corruunt. aliȩ paulatĩ labunt᷑
in t̾ras. ĩstȩ uoluntate dese̾ndunt. aliȩ p̾¬
cipitantur inuite hȩ sponte suscipius
ministeria ut ruentib manũ porrigai.
illȩ coguntur ingrate: n⁊ tanto uel tan¬
to tem̃pore in suscepto officio ꝑseueran.
Et iterũ. Ex quo sequitur ut ob uarios
motus uarii creentur ⁊ mundi. ⁊ pꝰ hutc
quẽ incolimꝰ aliꝰ multo dissimilis mun¬
dus fiat. nullusq aliꝰ diu̾sis casib ⁊ ꝓfe¬
ctib uel uirtutũ p̾mus uel uiciorum
suppliciis & in p̾senti ⁊ in futuro atq
in om̃ib ⁊ recro ⁊ in priora temporibu.
potest merita dispensare ⁊ ad unũ rur¬
sum finẽ cuncta ꝑtrahere: nisi solus cos¬
ditor om̃iũ deus. qui scit causas ꝓpt̾ qͣs
alios dimutat sua ꝑfrui uoluntate. et
de maiorib ad ultima paulatĩ de labi.
alios incipiat uisitare. ⁊ gradatĩ quasi
manu data ad pͥstinũ retrahere statũ.
⁊ in sublimib collocare. Cumq de fine

Expanded text:
im labuntur in terras, istae uoluntate descendunt, aliae praecipitantur inuitae, hae sponte suscipiunt ministeria, ut ruentibus manum porrigant, illae coguntur ingratae et tanto uel tanto tempore in suscepto officio perseuerant. et iterum: ex quo sequitur, ut ob uarios motus uarii creentur et mundi et post hunc, quem incolimus, alius multo dissimilis mundus fiat. nullusque alius diuersis casibus et profectibus uel uirtutum praemiis uel uitiorum suppliciis et in praesenti et in futuro atque in omnibus et retro e t in priore temporibus potest merita dispensare et adunum rursus finem cuncta pertrahere, nisi solus conditor omnium deus, qui scit causas, propter quas alios dimittat sua perfrui uoluntate et de maioribus ad ultima paulatim delabi, alios incipiat uisitare et gradatim quasi manu data ad pristinum retrahere statum et in sublimibus collocare. Cumque de fine
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃ia posse sicut filiũ. Unde ait statĩ
apłs. Quem ad modũ nemo nouit homi¬
nũ quȩ sunt in hõie nisi sp̃c hõis qui ẽ
in eo: sic ⁊ quȩ sunt dei nemo nouit nͥ
sp̃c qui de deo est : sp̃c enĩ dei ꝑscrutat᷑
etiã alta dei. uides quẽadmodum oĩa
scientem filiũ sp̃m sc̃m. ⁊ om̃ia potentem
⁊ ubiq esse ⁊ om̃ia creasse. ⁊ om̃ia salua¬
re. sc̃a nobis scriptura annuntiat᷑. Unde
⁊ saluator in euangłio. blasfemiã sp̃c sc̃i
neq hic neq in futuro hõib statuit di¬
mutendam dicens. Ideo dico uobis quod
om̃is blaffemia et om̃e peccatũ dimite¬
hic. neq in futuro dimittetur hõibus.

Expanded text:
et omnia posse sicut Filium. Unde ait statim Apostolus: Quemadmodum nemo novit hominum quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui est in eo: sic et qtus enim Dei perscrutatur etiam alta Dei. Vides, quemadmodum omnia scientem Spiritum sanctum, et omnia potentem, et ubique esse, et omnia creasse, et omnia salvare, sancta nobis Scriptura annuntiat. Unde et Salvator in Evangelio, blasphemiam Spiritus sancti, neque hic, neque in futuro hominibus statuit dimittendam, dicens: Ideo dico vobis, quod omnis blasphemia, et omne peccatum dimittehic, neque in fut
Abbreviated transcription (Latin):
titis om̃ipotentis. om̃ia scientis. oĩa cõ¬
plentis. om̃ia continentis. om̃ia haben¬
tis. om̃ia dantis. iuidicantis. saluantis.
creantis: ⁊ quod creatȩ naturȩ e̾ id est
carnis eiꝰ. ⁊ patientis & plorantis. ⁊ qͣsi
nescientis et quasi ñ potentis om̃ia. qua¬
si subiecti. ⁊ cetera huu simisia. Non
ergo debet esse confusio rerum. quam¬
is coniuinctĩ immortali deo res mor¬
talis coniuincta est ꝓpt̾ nr̃am salutem:
& creditur post passionẽ corporis in qͦ
apparuit. in eo etiã ꝑmanens in ꝑpetu¬
um. ut ⁊ illi qui crucifixerunt eum
aspiciant ⁊ impassibilem sui eus nato
stineant. ⁊ iudiciũ uisibilit̾ t̾minetor.
⁊ mysterii secreti scientia reueletur.
⁊ potentiȩ eiꝰ maiestas ⁊ bonitas a cunc¬
tis hõib agnoscatur. Quid qd̾ et sp̃m¬

Expanded text:
tus omnipotentis, omnia scientis, omnia comtus omnipotentis, omnia scientis, omnia complentis, omnia continentis, omnia habentis, omnia dantis, judicantis, salvantis, creantis: et quod creatae naturae est, id est, carnis ejus, et patientis et plorantis, et quasi nescientis, et quasi non potentis omnia, quasi subjecti, et caetera huic similia? Non ergo debet esse confusio rerum, quamvis conjunctim res mortalis immortali Deo conjuncta est propter nostram salutem; et ita creditur et post passionem corporis, in quo apparuit in eo etiam permanens in perpetuum; ut et illi qui crucifixerunt eum aspiciant, et impassibilem suis conspectntueantur, et judicium visibiliter terminetur, et mysterii secreta scientia reveletur, et potentiae ejus majestas et bonitas a cunctis hominibus cognoscatur. III. Quid quod et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil gͦ imꝑfectũ in filio dei: nichil in¬
equale: nichil impotens : nichil tẽpo¬
rale: nicħ incognitũ: om̃ta uera: oĩa
possibilia: om̃ia ingentia: om̃ia equa¬
lia patri: dicente saluatore. Nemo no.¬
uit filiũ nisi pat̾. et nemo nouit pa-¬
trem nisi filiꝰ. ⁊ cui uult fisiꝰ reuesare.
U ides equalitatẽ filii ad patr̃e: Cũ ergo
patrem nouit filiꝰ inenarrandũ ⁊ in¬
cõprehensum: diem nescit ⁊ horã quã
ipse fecit : Absit a sensib nr̃is. Hocite¬
rum ipse saluator dicit. Da illis pat̾ ut hono¬
rificent filiũ: sicut honoficant patrem.
E qualis igitur deo est filiꝰ deitate : dicente
apło. Qui cũ in forma dei esset. rapinam¬
non arbitratꝰ est. cũ esset equalis deo: sed
semet ipsum ex inaniiit formam serui ac¬
cipiens. humiliauit se usq ad mortem.
mortẽ aut̃ crucis. Uides qd̾ utrũq scrip¬
tura ñ ab negat infilio dei. ⁊ qd̾ dei ẽ uir¬

Expanded text:
Nihil ergo imperfectum in Filio Dei, nihil inNihil ergo imperfectum in Filio Dei, nihil inaequale, nihil impotens, nihil temporale, nihil incognitum: omnia vera, omnia possibilia, omnia ingentia, omnia aequalia Patri, dicente Salvatore: Nemo novit Filium nisi Pater: et nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Vides aequalitatem Filii ad Patrem? Cum ergo Patrem novit Filius, inenarrandum, et incomprehensum diem nescit et horam quam ipse fecit? Absit a sensibus nostris hoc. Iterum ipse Salvator dicit: Da illis, Pater, ut honorificent Filium sicut honorificant Patrem . Aequalis igitur Deo est Filius deitate, dicente Apostolo: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est cum esset aequalis Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, humiliavit se usque ad mortem, mortem autem crucis . Vides quod utrumque Scriptura non abneget in Filio Dei, et quod Dei est vir
Abbreviated transcription (Latin):
nuntians atq innumeras : diem autẽ
⁊ horam ñ eis aperiens. Quod gͦ ꝓ utili¬
tate nr̃a tacuit. ⁊ se humiliautt. non
debemꝰ ultro ei esse ingrati: ⁊ ñ solum
ñ intelligentes. insuꝑ etiã iuidaico mo¬
re. ⁊ hominem estim antes: eiusdem eta¬
tis. ⁊ ignorantiȩ: ⁊ impotentiȩ partici
pem iudicantes quã uidei. Quod nos
diuinitas naturalit̾ patiebatur s ca¬
ro: ipse ostendit uideis dicens. Soluite
templum hoc: ⁊ in tͥbus dieb ego suscita¬
bo eum. & cin hoc dubiũ est qd̾ deus hoc
dicebat. idest filiꝰ d̾i et̾nꝰ. uerbũ uenieis
tus dei et̾na ⁊ sempit̾na. ⁊ imago dei inui¬
sibilis. ab iniuisibili natꝰ. non factꝰ: Fac¬
ta autẽ est caro ⁊ plasmata. in qua deus
erat: qua ⁊ indutus erat ꝓpt̾ inuisibili¬
tatem. ⁊ impossibilitatem uisionis no¬
strȩ. Heq enĩ intrinsecus erat solũ: s
extrinsecus ⁊ intrinsecus: ⁊ in celis.⁊

Expanded text:
nuntians atque enumerans, diem autem nuntians atque enumerans, diem autem et horam non eis aperiens. Quod ergo pro utilitate nostra tacuit, et se humiliavit, non debemus ultro ei esse ingrati: et non solum non intelligentes, insuper etiam Judaico more, et hominem aestimantes, ejusdem aetatipem judicantes quomodo Judaei. Quod non divinitas naturaliter patiebatur, sed caro, ipse ostendit Judaeis, dicens: Solvite hoc templum, et in tribus diebus ego suscitabo illud . Et cui hoc dubium est, quod Deus hoc dicebat, id est, Filius Dei aeternus, Verbum vivens tus Dei aeterna et sempiterna, et imago Dei invisibilis, ab invisibili natus, non factus? Facta autem est caro et plasmata, in qua Deus erat, quam et indutus erat propter invisibilitatem et impossibilitatem visionis nostrae. Neque enim intrinsecus erat solum, sed extrinsecus et intrinsecus, et in coelis et
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus dei est : ñ temporalis s sempit̾nꝰ.
Quod de sub̃a duina patris natꝰ est sem¬
p: ipse ait saluator in eugłio. Quod na¬
uerus est filiꝰ dei : dicit scriptura. Erat
lum̃ uerũ : qd̾ illuminat om̃em hõiem
uenientem in hunc mundõ. Et iterũ
ipse eugłista beatꝰ. Hic est iħc xp̃c. d̾s ue¬
rus. Et qd̾ semꝑ erat: ait ipse. In prus¬
cipio erat u̾bum: ⁊ uerbũ erat apud
deum: ⁊ deus erat uerbũ. & quod om̃i¬
potens est filiꝰ. om̃iũ creator: ait ipse
eugłista beatꝰ. om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt.
Si ergo om̃ia ꝑ ipsũ facta sunt. ui sibilia
⁊ inuisibilia: quomodo ante passionẽ
saluator quod de die ⁊ hora nemo no¬
Attendens igitur uide quod ꝓpt̾ utilita¬
tem hominũ dixit se nescientẽ p̾finitio¬
nem: ne negligentiores efficiantur hõie ᷤ.
Nam & humilitatis suȩ causa hoc dixit
propt̾ carnẽ passionis qr quasi hõ hõi¬
bus uidebatur. & utilitate om̃ium ta¬
cuit : res quidem gerendas in scło eis an¬

Expanded text:
ius Dei est, non temporalis, sed sempiternus? Quod de substantia divina Patris natus est semper, ipse ait Salvator in Evangelio: Quod naitus est . Et quod verus est Filius Dei, dicit Scriptura: Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Et iterum ipse Evangelista beatus rus. Et quod semper erat, ait ipse: In principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et quod omnipotens est Filius omnium creator, ait ipse Evangelista beatus: Omnia per ipsum facta sunt. Si ergo omnia per ipsum facta sunt, visibilia et invisibilia: quomodo dicit ante passionem Salvator, quod de die et hora nemo noAttendens igitur vides, quod propter utilitatem hominum, dixit se nescientem praefinitionem, ne negligentiores efficiantur homines. Nam et humilitatis suae causa hoc dixit propter carnem passibilem, quia quasi homo hominibus videbatur, et causa utilitatis omnium tacuit: res quidem gerendas in saeculo an
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c iubens. Separate mͥbarnaban. et
paulũ: ad opꝰ quod uocaui eos mittere.
Et iterũ apłi. Placuit sp̃ui sc̃o ⁊ nobis.
& in libro regnoꝵ dicit deus. de uideis:
regnauerunt ñ ꝑ me : neq ꝑ sp̃m meũ.

Expanded text:
s jubens: Separate mihi Barnabam et Paulum in opus ad quod vocavi eos mittere . Et iterum Apostoli: Placuit Spiritui Sancto, et nobis . Et in libro Regnorum dicit Deus in Judaeos: Regnaverunt non pe
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ recens: non debet uerus credi. Si aũ
sempit̾nꝰ. quippe hic sempit̾nꝰ deuserat
qui loquebatur in om̃ib sc̾is ⁊ dedit le¬
gem moysi in monte syna. n om̃ia po¬
tens ⁊ om̃ia sciens. ⁊ adȩ in paradyso
iusus est. ⁊ in p̃destinatione carna li
futura enuntians ei & cũ iacobluctatꝰ ẽ.
& quẽ admodũ humana fragilitas capere
poterat. condescendens infirmitatibus
om̃iũ. diuersoꝵ genere apparebat aliis ĩ
gła timoris om̃iũ causa. aliis in hu¬
militate eminentis eiꝰ bonitatis agnoscẽ¬
de: si ergo sempit̾nꝰ filiꝰ de patre est geni¬
tus. quippe & om̃ia sciens. ⁊ om̃ia poteis.
om̃ia saluans. om̃ia continens. om̃ia i¬
Accipe igitur quod creatura deus uerus¬
non potest esse. neq creatura creaturã
saluare. dicente scriptura. ⁊ coluerunt
& seruierunt creature potiꝰ quã creato¬
ri. qui est benedictꝰ in scła. uides igitur
quod paganitatis est hoc potiꝰ quam¬

Expanded text:
Si ergo Deus recens, non debet verus credi. Si autem Si ergo Deus recens, non debet verus credi. Si autem sempiternus: quippe hic sempiternus Deus erat, qui loquebatur in omnibus sanctis, et legem dedit Moysi in monte Sina, et omnia potens, et omnia sciens, et Adae in paradiso visus est, et in praedestinatione carnali futura enuntians ei, et cum Jacob luctatus est: et quemadmodum humana fragilitas capere poterat, condescendens infirmitatibus omnium, diversorum genera approbat, aliis in gloria, timoris omnium causa, aliis in humilitate, eminentis ejus bonitatis agnoscendae. Si ergo sempiternus Filius de Patre est genitus, quippe et omnia sciens, omnia potens, et omnia salvans, omnia continens, juaccipe igitur quod creatura Deus non potest esse, neque creatura creaturas salvare, dicente Scriptura: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Vides igitur, quod paganitatis est potiu
Abbreviated transcription (Latin):
uersari dicente scriptura. scitote enio
dei aliquid plus minꝰ ue aut in loco. aut
entia. aut in equalitate aut in subiec¬
tione. cũ dicitur hoc ut deitati eiꝰ nͣon
carni a iscribãtur. Si eñĩ plus. minꝰ aut
aliquid inuenitur excepto hoc quod
genuit pat̾ filiũ. ⁊ excepto hoc qd̃ filiꝰ
non ex semet ipso natꝰ est.s de patre
natus est ꝓprie ñ in tẽpore s semꝑ. ñ
de ipsa ꝓpria: forte scd̃m uerbũ eoꝵ aut
inuidens aut impotens pat̾. insuꝑ eti
am & temporalis agnoscitur. Et cum
aperte hoc uetet scriptura ⁊ execretur:
quomodo temporalem deũ. quẽ admodu
gentiles uenerant᷑. ipsi etiam similit̾
adorant: Nam si temporalis ẽ: nec ue¬
rus potest esse: ⁊ si ñ uerus: neq poteis
om̃ia. Et quid iam huic tali deo cred̾n¬
dum est.qui erat aliq̃n quando ñ erat
⁊ ex nichilo natꝰ est. dicente scriptura.
si audieris me isrł ñ erit in te d̃s recens :

Expanded text:
versari, dicente Scriptura: Scitote enim versari, dicente Scriptura: Scitote enim Dei aliquid plus minusve, aut in loco, aut ientia aut in aequalitate, aut in subjectione cum dicitur hoc, ut deitati ejus non carni ascribatur! Si enim plus minusve tale aliquid invenitur, excepto hoc, quod genuit Pater Filium, et excepto hoc, quod Filius non a semetipso natus est, sed de Patre natus est proprie, non in tempore, sed semper, non tia: forte secundum verbum eorum, aut invidens, aut impotens Pater putatur, insuper etiam et temporalis agnoscitur. Et cum aperte hoc vetet Scriptura et exsecretur: quomodo temporalem Deum, quemadmodum Gentiles venerantur, ipsi etiam similiter adorant? Nam si temporalis est, nec verus potest esse: et si non verus, nec potens omnia. Et quid jam huic tali Deo credendum est, qui erat aliquando, quando non erat, et ex nihilo natus est, dicente Scriptura: Si audieris me, Israel, non erit in te Deus recens ?
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ꝓpt̾ nos ⁊ hõ dicitur. ñ debemꝰ quȩ
inequale aut impotens dicitur in scrip¬
tura aut subiectũ aut humile : carnis
euis est assumptȩ. qr uere natꝰ est de car¬
ne. & qr cũ hominib trigirta ⁊ plus as¬
nos conu̾satꝰ est. & uere habebat pati:
ideo & uerus homo ꝓpt̾ carnem accipi¬
tur. & uerus deus incarnatꝰ est. in carne
passus. natura passibili: ñ deitatis. Hȩc
enim quȩ pati debuerat caro hõi¶tras
gressis hõib pati dignatꝰ est deus ꝑ car¬
nem passibilem: ut ⁊ dinitatisi duis¬
duitias in enarrandam potentiã in re
uisibili p̾dicta sentiamꝰ. & bonitatis esꝰ¬
diuitias. idest ꝑ passionem remiss pecc̃oꝵ
credentes in eum consequamͣ. Quale est
igitur malũ hoc. ut audeat quis gr̃am
milians ut mox exaltetur. humanis sen¬
sibus & uoce heretica ñ solũ intellig̾e.
insuꝑ etiam periculosis blasfemiis et
ad irritũ eam adducere atq ultro ei ad¬

Expanded text:
ergo propter nos et homo dicitur, non debemus quae ergo propter nos et homo dicitur, non debemus quae inaequale, aut impotens dicitur in Scriptura, aut subjectum, aut humile, carnis ejus est assumptae. Quia vero natus est de carne, et quia cum hominibus triginta et plus annos conversatus est, et vere habebat pati: et ideo et verus homo propter carnem accipitur, et verus Deus incarnatus est, in carne passus natura passibili, non deitatis. Haec enim quae pati debuerat caro hominisro hominibus pati dignatus est Deus per carnem passibilem: ut et divinitatis ejus inenarrandam potentiam in re visibili praedictam sentiamus: et bonitatis edivitias, id est, per passionem, remissionem peccatorum credentes in eum consequamur. II. Quale est igitur malum hoc, ut audeat quis gratiamilians, ut nos exaltemur, humanis sensibus et voce haeretica, non solum non intelligere, insuper etiam periculosis blasphemiis, et ad irritum eam adducere, atque ultro ei ad
Abbreviated transcription (Latin):
lutem incarnatus. homo factꝰ. passus. re¬
surrexit t̾cia die. ascendit in celos. uent᷑us
in de uidicare uiuos & mortuos: ⁊ in sp̃m
sc̃m qui de patre ꝓcessit ꝓprie. ⁊ d̾s est
uerus sic̃ filiꝰ. Hos autẽ qui dicunt. erat
tempus quando ñ erat filiꝰ natꝰ. ⁊ prius¬
quã nasceretur ñ erat. aut quod ex nichi¬
lo factꝰ sit. aut natꝰ sit. aut mutabilem.
aut conuertibilem filiũ di e̾e diẽt. hoᷤ ana¬
tematizat catholica & apłica ȩccłia. q̃m
fides iniusibiliũ Rerũ est. ñ uesibisium.
Unde Iudei saluatorẽ uidentes in carne
putauerunt eiꝰ diuinitatẽ talem esse qͣ¬
lem  carnem. passibilem. mutabilem. cos¬
uertibilem. ꝯp̾hensibilem. & quasi formi¬
dantem. & quasi nescientẽ om̃ia. ⁊ ꝑfi¬
cientẽ etate ac sapientia. ⁊ nichil faciẽ¬
tem ex se & subiectũ. & orantẽ ad patr̃e
creature ꝓpria. hec carni creatȩ salua¬
toris a scribenda st̃ utiq ñ duunitatiᷤ
quia dñs dicitur in scriptura ⁊ hõ. Qͥa

Expanded text:
sus, resurrexit tertia die, ascendit in coelos, venturus inde judicare vivos et mortuos: et in Spiritum sanctum, qui de Patre processit proprie, et Deus est verus sicut Filius. Hos autem qui dicunt, erat tempus quando non erat Filius natus, et priusquam nasceretur, non erat, aut quod ex nihilo factus sit, aut natus sit, aut mutabilem, aut convertibilem Filium Dei dicunt esse: hos anathematizat Catholica et Apostolica Ecclesia: quod fides invisibilium rerum est, non visibilium. Unde Ariani Salvatorem videntes in carne, putaverunt ejus divinitatem talem esse qualem et carnem, passibilem, et mutabilem, convertibilem, comprehensibilem, et quasi formidantem, et quasi nescientem omnia, et proficientem aetate et sapientia, et nihil facientem ex se, et subjecreaturae propria, haec carni creatae Salvatoris ascribenda sunt utique, non divinitati, quia dicitur in Scriptura Deus et homo. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ros pꝰ ceteros. Et addubitat utrum fu¬
turus sit mundꝰ alteri mundo ita ex
om̃i parte consimilis ut nullo int̾ se di¬
stare uideantur: an certe nũquã mundꝰ
alteri mundo ex toto indiscretꝰ et simi¬
lis sit futuros. Rursum q pꝰ modicum.
Si om̃ia inquit ut ipse disputationis or¬
do compellit sine corpore uixerint. con¬
sumetur corporalis uniu̾sa natura. et
redigetur in nichilum quȩ aliquando ÷
facta de nichilo: eritq tẽpus quo usus
eius iterũ necessariꝰ sit. & in consequen¬
tib. Sin aut̃ẽ ut rõne ⁊ scripturarum
auctoritate monstratõ e̾. corruptuium

Expanded text:
ros post ceteros. et addubitat, utrum furos post ceteros. et addubitat, utrum futurus sit mundus alteri mundo ita ex omni parte consimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe numquam mundus alteri mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihilo, eritque tempus, quo usus eius iterum necessarius sit. etm consequentibus: sin autem, ut ratione et scripturarum auctoritate monstrat
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ asserit esse naturȩ. s diu̾sarũ uolun¬
tatum. ꝓ magnitudine negligentiȩ & stul¬
titiȩ uim̃tũ posse fieri. ⁊ ꝓ dolore penarũ
⁊ ignis ardore magis eligere ut brutuor
animal sit. ⁊ in aquis habitet ac fluctib
& corpus assumere huiꝰ uel illiꝰ pecoris:
ut nobis ñ solum quadrupedũ s ⁊ pisci¬
um corpora sint tim̃da. Et ad extremũ
ne teneretur pitagorici dogmatis reus
tam nefandam disputationẽ qua lectoris
animũ uulnerauit. hec inquit iuxta no¬
stram sententiã non sint dogmata. s que¬
sita tantũ atq ꝓiecta ne penitꝰ intracta¬
ta uiderentur. In scd̃o autẽ libro mun¬
dos asserit innumerabiles. ñ uixta epycu¬
rum uno tempore plurimos ⁊ sui simi¬
les. s pꝰ alteriꝰ mundi finẽ alteriꝰ esse pͥn¬
cipium: ⁊ añ hunc mundũ nr̃m. aliũ fu¬
isse mundum. ⁊ pꝰ hunc aliũ rursum
futurum. ⁊ pꝰ illũ aliũ. rursũq cete¬

Expanded text:
unius adserit esse naturae sed diuersarum uolununius adserit esse naturae sed diuersarum uoluntatum, pro magnitudine neglegentiae et stultitiae iumentum posse fieri et pro dolore poenarum et ignis ardore magis eligere, ut brutum animal sit et in aquis habitet ac fluctibus, et corpus adsumere huius uel illius pecoris, ut nobis non solum quadrupedum sed et piscium corpora sint timenda. et ad extremum, ne teneretur Pythagorici dogmatis reus, tam nefandam disputationem, qua lectoris animum uulnerauit: haec, inquit, iuxta nostram sententiam non sint dogmata sed quaesita tantum atque proiecta, ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos adserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui similes, sed post alterius mundi finem alterius esse principium et ante hunc nostrum mundum alium fuisse mundum et post hunc alium rursum futurum et post illum alium rursumque cete
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Ac ne quis pucet nr̃m ẽe quod dici¬
mꝰ: ipsiꝰ uerba ponamꝰ. In fine aũt atq
in consũmatione mundi. quando ue¬
lut de quib dam repagulis atq carce¬
rib misse fuerunt a dño aĩȩ ⁊ rationa¬
biles creaturȩ: alias earũ tardiꝰ incedere
ob segniciem. alias ꝑnici euolare curs
ꝓpt̾ industriã. Cumq om̃s liberũ habe¬
ant arbitriũ. ⁊ sponte sua uel uirtutes
possint capere uel uicia: illȩ multo in
peiori conditione erunt quã ñc sunt.
hȩ ad meliorem statũ ꝑuenient. qͣuia di¬
uersi motꝰ ⁊ uariȩ uoluntates in utr̃a¬
q partem diu̾sũ accipie nt statũ. id est
ut ⁊ angeli hõies uel demones. n rurso
ex his hõies uel angeli fiant. Cumq oĩa
uario sermone tractasset. asserens diabo¬
lum ñ incapacẽ esse uirtutis. ⁊ tamen
necdum uelle capere iurtutẽ: ad extre¬
mum sermone latissimo disputauit ange¬
lum siue animam aut certe demonẽ. qͦs

Expanded text:
dei. ac ne quis putet nostrum esse, quod dicidei. ac ne quis putet nostrum esse, quod dicimus, ipsius uerba ponamus: in fine atque in consummatione mundi, quando uelut de quibusdam repagulis atque carceribus missae fuerint a domino animae et rationabiles creaturae, alias earum tardius incedere ob segnitiem, alias pernici uolare cursu propter industriam. cumque omnes liberum habeant arbitrium et sponte sua uel uirtutes possit capere uel uitia, illae multo in peiori condicione erunt, quam nunc sunt. hae ad meliorem statum peruenient, quia diuersi motus et uariae uoluntates in utramque partem diuersum accipient statum, id est, ut et angeli homines uel daemones et rursum ex his homines uel angeli fiant. cumque omnia uario sermone tractasset adserens diabolum non incapacem esse uirtutis et tamen necdum uelle capere uirtutem, ad extremum sermone latissimo disputauit angelum siue animam aut certe daemonem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
les creaturas ex om̃ib posse fieri. ñ semel ⁊
subito s frequentiꝰ. nosq & angelos futu¬
ros. ⁊ demones si egerimꝰ negligentiꝰ: & rur¬
sum demones si uoluerint capere uirto¬
tes. puenire ad angłicã dignitatẽ. Corpora¬
les quoq sub̃as penitꝰ dilapsuras: aut cer¬
te in fine om̃iũ hoc esse futura corpora
quod ñc est aer & celũ. ⁊ si quod aliud
corpus sinceriꝰ ⁊ puriꝰ intelligi potest.
Quod cũ ita sit: quid de resurrectione
sentiat. ꝑspicuũ est. Solem quoq ⁊ lu¬
nam ⁊ astra cetera esse animantia̾. ĩmo
quomodo nos hõies ob qued̾a peccata his
sumꝰ circundati corporib quȩ crassa ft̃¬
⁊ pinguia: sic ⁊ celi luminaria talia uł
talia accepisse corpora ut uel plos. uel
minꝰ luceant. & demones ob maiora delic¬
ta aerio corpore esse uestitos. om̃em cre¬
aturam scd̃m apłm uanitati esse subiec¬
tam. & liberari in reuelationẽ filiorum

Expanded text:
les creaturas ex omnibus posse fieri, non semel et les creaturas ex omnibus posse fieri, non semel et subito sed frequentius, nosque et angelos futuros et daemones, si egerimus neglegentius, et rursum daemones, si uoluerint capere uirtutes, peruenire ad angelicam dignitatem. Corporales quoque substantias penitus dilapsuras aut certe in fine omnium hoc esse futura corpora, quod nunc est aether et caelum et si quod aliud corpus sincerius et purius intellegi potest. quod cum ita sit, quid de resurrectione sentiat, perspicuum est. solem quoque et lunam et astra cetera esse animantia, immo, quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporibus, quae crassa sunt et pinguia. sic et caeli luminaria talia uel talia accepisse corpora, ut uel plus uel minus luceant, et daemones ob maiora delicta aerio corpore esse uestitos. omnem creaturam secundum apostolum uanitati esse subiectam et liberari in reuelationem filiorum