comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illo. quid÷ exillo: Extune. Quasi dicere. Qus
est secdes di. ubi sed& ds: Inscis suis. Uis eẽ.
sedes di: Para locũ incorde tuo: ubi sedeat¬
cs. Qte ÷ sedes dĩ. nisi ubi habitat ds̃: Ub
habitat cds. nͥ intẽplo suo: Q uid: templũ l¬
nũ quid parietib instruit᷑ : Absit. Mundus iste
forte teplũ ipsiꝰ qr ualde magnꝰ ÷ & digna res ÷ quȩ
capiat dnm̃: Nec capit eum: a quo factꝰ est. Etu¬
bi capit᷑: In anima quieta: manima iusta. Ipsa
illũ portat. Magna res fr̾s. Certe magnꝰ ÷ ds̃. forti¬
h grauis. infirmis leuis ÷. Quos doxi fortes Su¬
ꝑbos. qui quasi habent p̃fũptionẽ uirtum suarũ.
ħ am infirmitas illa inhumilitate. maior forti¬
tudo ÷. Atdi apłm dicentẽ. Qnͣdo infirmor:
tunc potens fũ. hoc ÷ qđ cõmendauit. qr cdtis¬

Expanded text:
Tanquam si diceret, Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum? Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commendavi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. Qe enĩ tunc humilis fuit. qͣndo linteo
p̃cinctꝰ:: lauit pedes discipłoꝵ suoꝵ Omis
exhorruit petrꝰ dnm siũ: magistrũ suũ.
Minꝰ dici magistruͦ suũ: cũ dixissẽ dnm̃
suũ. curuante se ante pedes suos: ⁊ lauan¬
t̾e sibi pedes suos. expauit ⁊dixit. Dneͦ nͦ
pedes inȩt̃nti. Et̃ ille. Si non lauemo te: ñ
habebis parte̾ mecũ. Quipͥmo petrꝰ expaue.¬
rat dnm̃ lauante̾ fibi pedes: plus expauit.
n᷑ habebis parte̾ mecũ. Et credidit ñ sine
causa hoc facere dam: nͥ qi erat aliqđ¬
illud forte sacram̃tũ. & ait. Dnẽ ñpedes
tantuᷤ: s & capd̾ & totuꝰ. Et ille. Qui lotꝰ:
semel: ñ hab& necessitate᷑ iterũ lauandi.
s est mundus totꝰ. Nongͦ ad sacramentũ

Expanded text:
 enim tunc humilis fuit, quando linteo praecinctus est, lavit pedes discipulorum suorum. Omnis exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes suos, et lavantem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, non pedes in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non habebis partem mecum.» Qui primo Petrus expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia aliqillud forte sacramentum, et ait: «Domine, non pedes tantum, sed et caput, et totum.» Et ille: «Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
gaudere cũ laudantib fortes. eẽ. aduersus iu¬
tuꝑantes. ñ mollescere lingius laudanttum
nec frangi lurgus uituꝑ anttũ. forte queramꝰ
oꝑaturꝰ :. S quare ñ dixit cintꝰ ÷. s p̃cinctꝰ¬
est: Dicit enĩ: malio psalmo. Accingere gla¬
dio tuo suꝑ femͣ titũ potentissime : ppłi sub
te cadent. Nec ibi dixit cigere neq p̃cirge¬
re: s accingere. Accirgeris eni: qͣndo aliquid
aduntgis lateri tuo p̃cinctione. Ido accugere
gladio tuo. Gladiꝰ dnĩ unde debellauit or¬
bẽ tr̃arũ occidendo nequitiam. spc di ÷: in
ueritate sermonis. Quare circa femͣ accirtge
gladii cura fem̃: ꝑfemͣ: carnẽ significat.
Nonenĩ a liter debellar& dñs orbẽ tr̃aruᷤ: ñ
in carne uenir& gladtus ueritatis. Hic gͦ
quare p̃cinctꝰ :: Qui se precigit: ante se

Expanded text:
gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vigaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus estest?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem terrarum, occidendo nequitiam, Spiritus Dei est in veritate sermonis Dei. Quare circa femur accingergladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem terrarum, nisi in carnem veniret gladius veritatis. Hic ergo quare «praecinctus est?» Qui se praecingi
Abbreviated transcription (Latin):
dor mortis in morte̾: fortitudinẽ induerat.
Si autẽ tunc gaudes qͣndo ce laudant homi¬
nes. ⁊ placent illis bona oꝑa tua: cũ atitẽ ui¬
tuꝑ auerint deficis mbonis oꝑib. & quasi
frutũ bonoꝵ oꝑm te ꝑdidisse arbitiaris. qr
inuenas rep̃hensores ñ stecisti t᷑ mobilis. non
ꝑtines ad orbẽ tr̃arũ: qui ñ co̾mouebit᷑. Indiuit
dñs fortitudinẽ: & p̃cinctꝰ ÷. Deipso decore
A p alios głosus predicabat᷑. apd alios igno.¬
bilis contẽpnebat᷑. Decore̾ afferebat eis quib
placebat: fortitudinẽ aduersus eos quibꝰ dis¬
plicebat. Et sic enumerat omiã usq infine̾
ubi dicit: quasi nichil habentes ⁊ omiã possi¬
dentes. Cũ omt̃a possid& decorꝰ ÷: cũ nichil
hab& fortis ÷. Nongͦ miru : sisequit᷑: & enim¬
firmauit orb̾e tr̃ȩ. qui ñ cõmouebit᷑. Quomͦ
enĩ ñ cõmouebit᷑ orbis t̾raruꝰ : Cũ credunt
in xp̃m om̃s fideles ⁊parati sunt adutrũq

Expanded text:
dor mortis in mortem, fortitudinem induerat. dor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non qui non commovebitur.» Quomodo enim non commovebitur orbis terrarum? Cum credunt in Christum omnes fideles, et parati sunt ad utrumque;
Abbreviated transcription (Latin):
regͦ decorẽ: Quare fortitudinẽ: Htrũq eiũ
dixit. Dñs regnauit decorẽ indinit: indiut
Nam cdiuise sunt aduersus se linguȩ tudeoꝵ
trahebant: lacerabant. mordebant. comutiabant᷑.
Adeosgͦ quibꝰ placebat idecore̾̃ induit: a deos quibꝰ
displicebat. fortitudinẽ indiit. Initare gͦ & tu
drm̃ cuũ: ut possis. eẽ. uestis ipsiꝰ. Adesto cũ de¬
core: adeos quib placent oꝑa tua bona. esto for¬
tis aduersus detractores. Audi pauluꝰ apłm tmi
buit fortitudinẽ. Xp̃i bonꝰ odor sumꝰ inqͥt in
oñi loco: & trhis qui salui funt. ⁊ m ħis qͥ
pereunt. Quib enĩ plac& bonuᷤ salui frunt:
qͥ detrahunt bono ꝑeunt. Qd suuꝰ erat illę
odorẽ habebat bonũ ĩmo bonꝰ odor erat. sed
ue miseris qui & bono odore mortutit᷑. Non
eñ ait. illis bonꝰ odor sumꝰ. illis malus odor
iecit statim. Aliis quidẽ sumꝰ odor uitȩ muttã:
aliis odor mortis in mortẽ. Quibꝰ enĩ erat odor
uitȩ mutta:. decore̾ induerat. Quib erat o¬

Expanded text:
rtitudinem? Utrumque enim dixit: «Dominus regnavit, decorem induit; induit Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeortrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulumbuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis malus odor jecit statim, «Aliis quidem sumus odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat o
Abbreviated transcription (Latin):
luminat᷑. ꝑ luciferũ enĩ aut stellas om̃s significat.
& ꝑ stellas temꝑa. qr fecit ds̃ stellas in signo tẽ¬
qr & tẽꝑa creatur d̾i sunt ⁊utiq si omĩa ꝑ
ppsũ facta sunt. ⁊te̾pa ꝑipsĩ facta sumt. aut
certe ante omnẽ spm̃ qui illumiat᷑ de.
sapientia dixit. ante liciferũ geniite. In¬
tendat caritas uin. Quomͦ gͦ cũ dixiss& ex
taremꝰ cepisse xp̃m. exutero exqͣ uirginis¬
natꝰ : subiecit statim. ante luciferũ genu

Expanded text:
luminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, luminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, quia fecit Deus stellas in signa temra creatura Dei sunt. Et utique si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt. Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «Ante luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, «Ex taremus coepissnatus est; subjecit statim, «Ante luciferum genui
Abbreviated transcription (Latin):
requiesc& sp̃c̃ d̃i nisi in sede di: Audi qͦmͦ des¬
cribat ipsam fedẽ. Forte auditurꝰ eras marmonita̾
domũ. ampla spacia atrioꝵ in magnatudine
uolueris. Certe altꝰ ius. eẽ. ut habita inte. Humi¬
lis esto. ⁊ tremens uerba eiꝰ: & ibi habitat. Nonti¬
m& trementẽ domũ: qr ipse illam firmat. Pa¬
rata ÷ sedes tua d̾s exillo. Exillo. id ÷ extumc.
id ÷ quasi qđ dam tempꝰ significat exte̾. Exquo:
Forte exdie ante sabbatuꝰ exillo. qr titulus psai¬
mi p̃scribit nob̃ exquo. Sexto eñ die: id÷ tẽ¬
pore huiꝰ mundi sȩxto. uenit dñs in carne Ex
illo gͦ: Plane exillo sctm hominẽ. ex illo exu¬
tero. Quidenĩ dicit aliꝰ psalmꝰ: Insplendore scõꝵ
exutero. S quid ibi sequit᷑: Neforte exutero
inde incipere putares: eẽ xp̃m. ante luciferũ
genuite. Cũ dixiss& insplendore scõꝵ exutero.
quo natus : sicut cȩpit adã: sicut habraam. sic̃
lauid. ante luciferũ genui te: ante omẽ qđ il¬

Expanded text:
requiescet Spiritus Dei, nisi in sede Dei? Audi quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, plane ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere putares esse Christum: «Ante luciferum genui te» . Cum dixisset, «In splendore sanctorum ex utero,» quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod il
Abbreviated transcription (Latin):
ñ certꝰ dispensatoꝵs meptꝰ fabulator. b ȩu̾¬
glio quęramꝰ. Simul queramꝰ quȩ sunt
flumina: que eleuauert uoces suas. Stabat
clamabat: Fcce iamipsũ clamat capd flu
minũ: ipsȩ fons uitȩ. unde sunt flummna
cunrsura leuaunt prior uocẽ suam. Et qͥd :
S̾cabat iħc & clamabat. Qui credit inme sicut.
scripta dicit. flumina aq uiue deuentre eiꝰ ftu¬
ent. Euargłista sequit᷑ stati. Hoc aut̃ dicebat
despũ quẽ accepturi erant credentes ineum

Expanded text:
ispensator, sed ineptus fabulator. In Evanispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi er
Abbreviated transcription (Latin):
ham. s ante adam ñ solũ ante adam. s
ante om̃s angłos. ante cęlũ ⁊ tr̃am. qr omiaᷤ
ꝑ ipsũ facta sunt: subient netu intendens
diem natiuitatis drã exquo natꝰ : putares
inderis natus exet̾no es. Hon aut̾e nattuitas
humana cogitet᷑. s cogitet᷑ et̾nitas diuina.
Ergo cȩpit ex quo natus :: & creuit. Audistis
ȩuangłium. Flegit discipłõs. impleuit illos.
ceꝑunt p̃dicare discipłi: forte hoc ÷ qđ conse.
suas. Quȩ sunt ista flumina quȩ eleuaue¬
it̾ uoces suas: Non audiumꝰ neq qͣndonatꝰ
est dñs audiuimꝰ locuta flumina. neq qͣn¬
do baptiratꝰ ÷. neq qͣndo passtis: ñ audi¬
ñ inuenietis. qr locuta sunt flumina. Pariĩ
est qr locuta sunt flumina: eleuauert̾ uoces
suas. Non solũ locuta sunt: s fortit̃. magne.
exrelse. Quȩ sunt ista flumina quȩ locuta
sunt: Dxximꝰ qd in euangłio ñ legimꝰ. tam̃
ibi quexamꝰ. Nam si ibi ñ inuenimꝰ. ubi in¬
uenimꝰ: Ego uob̃ firgere potero. ⁊ subito ero¬

Expanded text:
am; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, coeperunt praedicare discipuli. suas.» Quae sunt ista flumina quae elevaverunt voces suas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audinon invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vob
Abbreviated transcription (Latin):
uar&e pedes discipłis suis. Est aliud qđ in
hoc uerbo possumꝰ intelligere. Diximꝰ
qr qui se p̃cirgit: ante se ponit qđ sibi ad¬
tungit ut se cingat. Quia gͦ illi qui detra¬
hurt nob̾: aliqͣndo nob̾ absentib faciunt.
tãꝗͣ post dorsũ siũ. aliqͣndo corã infacie.
sicut dno faciebatit pendenti incruce: sĩ
filiꝰ dĩ ÷ descendat decruce. Nonopꝰ habes
fortitudine. qͣndo tibi aliquis detrahit.
ad sentr: qr ñ audis absentis. Si aut̾e in
faciẽ tibi dicit. opꝰ ÷ ut fortis sit. Quiel est
foetis sis: Ut feras. Neforte. ideo teputes for¬
tẽ cũ atidieris: qr ꝑcutis pugno uictꝰ con¬
uitio. Non ÷ ista fortitudo. si uictꝰ ꝑcutias¬

Expanded text:
varet pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si convicia
Abbreviated transcription (Latin):
qđł faciebat. ut indeamꝰ dnm̃ p̃cinctũ fortitudi¬
ne: qi inhumilitare ÷ tota fortitudo. Cũ laius¬
se tis peles: rarsus discubit. ⁊ ait illis. Dicitiꝰ
me magistrũ. ⁊ uerũ dicitis: sũ ⁊ eriꝰ Dicitis
me dnm̃. ⁊uerũ dicitis: sũ &e eni. Sigͦ ego

Expanded text:
ut videamus Dominum praecinctum fortitudine; quia in humilitate est tota fortitudo. Cum lavisset eis pedes, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et verum dicitis; sum enim: dicitis me Dominum, et verum dicitis; sum enim: si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sue qͥ eciam solẽ suũ oriri suꝑ bonos e malos.
& pluit suꝑ iustos & iniustos. Tanta dat &ma.¬
liol & tibi nuchil seruat: falsũ ÷. Qdđ tibi ꝓmi¬
At seruat: securus esto. Qui misereꝰt tui cim
des. ipi : desert te cũ factꝰ es pius: Qui paca¬
tors dat mortẽ filii sui. qͥd seruat saluato ꝑ
morte filii sit: S ecurꝰ gͦ esto. tene debitorem

Expanded text:
suae; qui etiam solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Tanta dat et malis, et tibi nihil servat? Falsum est quod tibi promisit? Servat; securus esto. Qui misertus est tui, cum esses impius; deserit te, cum factus es pius? qui peccatori donavit mortem Filii sui, quid servat salvato per mortem Filii sui? Securus ergo esto. Tene debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
actiones. iudece sieas parit nͥ necessitas. Ipsa
memorabises aites quã magne uid ent᷑ in
subueniendo patrocinia lingue. &aduitori¬
a medicme: Ipse sunt enĩ in hoc scło excellen¬
tes acciones. Tolle sittgatores quibꝰ epu̾lat᷑

Expanded text:
actiones, videte, si eas parit, nisi necessitas. Ipsae actiones, videte, si eas parit, nisi necessitas. Ipsae memorabiles artes quae magnae videntur in subveniendo, patrocinia linguae et adjutoria medicinae; ipsae sunt enim in hoc saeculo excellentes actiones: tolle litigatore
Abbreviated transcription (Latin):
lla mneditat᷑ Positꝰ int̃ tẽptationes poftꝰ int
plsuris. positꝰ intoreł arib sufptcans insuꝑ¬
na ꝓmissa: quasi qͥd ibi actarꝰ iã p̃medita¬
⁊ gautia futã: B eati inqͥt qui habitant
mdomo tua. Unde beati qͥd habituri qͥd
actiari ÷ Oñs quibeati dicunt᷑ intĩa: habea
aliqͥa. &agiuit aliqͥd. Beatꝰ ÷ homo ille. tot
pdus tanta familia. canto aitro & argento.
Heatꝰ gͦ dr̃ aut habendo. aut augendo. Unde
atitꝰ sbibeati qͥd habituri qͥd acturi: Quid
habituri: iam supͣ dixi. Beati qui habitant
indomo cua. Domũ tuam st habueris. pau
tua timebis latrones: dotniui dl murꝰ ipse
possident ierłm celestẽ sine angustia. sine
pssura. sine diuersitate. & diusione limitũ.
Om̃s habent eam: & singli habent cotã. Mag¬
ne ille diuitie. Non angustat frẽm st̃. nul¬
Laibi indigentia÷. Iuid gͦ ibi accuri: Sĩ¬
um eñ ationũ humanarũ mat̾ necessitaᷤᷤ
Lam sis breuit dixi: curite a nimo ꝑqͣllib&

Expanded text:
lla meditatur, positus inter tentationes, positus inter pressuras, positus in torcularibus, suspirans in superna promissa; quasi quid ibi acturus, jam praemeditatur gaudia futura. «Beati,» inquit, «qui habitant in domo tua.» Unde beati? quid habituri? quid acturi? Omnes qui beati dicuntur in terra, habent aliquid et agunt aliquid. Beatus est homo ille, tot praediis, tanta familia, tanto auro et argento: Ergo aut habendo, aut agendo. Unde autem ibi beati? quid habituri? quid acturi? Quid habituri, jam supra dixi: «Beati qui habitant in domo tua.» Domum tuam si habueris, pauptua timebis latrones; domui Dei murus ipse Possident Jerusalem coelestem sine angustia, sine pressura, sine diversitate et divisione limitum: omnes habent eam, et singuli habent totam. Magnae illae divitiae. Non angustat frater fratrem; nulla ibi indigentia est. Quid ergo ibi acturi? Omnium enim actionum humanarum mater necessitas. Jam, fratres, breviter dixi: currite animo per quaslibet
Abbreviated transcription (Latin):
diligit: qi mͥ pͥmo subuenit. Ueritatẽ diligit
ut credenti d& qđ ꝓmisit. Audi miscdĩam
& ueritatẽ in apło paulo: priꝰ saiulo ꝑsecutore.
ndigebat miscłia: & dixit inse factã Quipriꝰ
fui blasphemꝰ & ꝑsecutor & iniuriosus: sed
miscdiam consecutꝰ sũ. ut in me ostender&¬
xp̃c iħs omnẽ longuanimitatẽ. meos qui
credituri sunt illi inuitã et̾nã. Ut cũ in¬
dulgentiã tantoꝵ scelerũ acciꝑ& paulus:
nemo desꝑare poss&e sibi donari quecũq
percata. ł cre habes miscdiam. Noluit tinc
as̃ exerrere ueritatẽ. ut pumr&e parant̾e.: It¬
eñ sipiinnet᷑ peccator ñne ueritas ẽt: Aut

Expanded text:
diligit, qua mihi primo subvenit: veritatem diligit, ut credenti det quod promisit. Audi misericordiam et veritatem in apostolo Paulo, prius Saulo persecutore. Indigebat misericordia, et dixit in se factam: «Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutuimitatem in eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Ut cum indulgentiam tantorum scelerum acciperet Paulus, nemo desperaret posse sibi donari quaecumque peccata. Ecce habes misericordiam. Noluit tunc Deus exercere veritatem, ut puniret peccantem. Etenim si puniretur peccator, nonne veritas esset? aut
Abbreviated transcription (Latin):
passus: ãpnũ imocentie. t st aliqͥd p̃ciosiꝰ
innocentia: s si innocentiã rectnebo inqtͥ
pauꝑ eno. Paruene diuitiȩ ip̃sa innocentia:
Si arhã plenã auro habueris: diues eris. sicor
habueris plenũ inocentia pauꝑeris: Sed
hȩc bona desiderans. mͦ megestate intribulatione
inconualle plorationis ip̃ssura intẽptatiorãb
seria innocentiã. ł rit enĩpostea etiam bonum

Expanded text:
ocentiae. Est aliquid pretiosius innocentia? Sed si innocentiam retinebo, inquit, pauper ero. Parvaene divitiae ipsa innocentia? Si arcam plenam auro habueris, dives eris: si cor habueris plenum innocentia, pauper eris? Sed ecce bona desiderans, modo in egestate, in tribulatione, in convalle plorationis, in pressura, in tentationibus, serva innocentiam. Erit enim postea etiam
Abbreviated transcription (Latin):
delector inqͥt legi di: scdm interiorẽ hominẽ.
U ideo aliam legẽ inmẽbris meis repugnantẽ le¬
gi mentis meę: & captiuũ me ducentẽ inlege
peccati. quȩ ÷ inmẽbris meis. Magna lucta. &
euadendi magna desꝑatio. nͥ subueniat de
conseq̃nti. Infelix ego hõ. qͥs me lib̾abit decor¬
Trgo & hic inpsalmo isto: uidit illa gauch c̃ogi¬
tauit animo. Beati qui habitant indomo
tua: in scła scõꝵ laudabunt te. S qͥs illuc
ascendae: ¶dͥ facio decarnis pondere:
Deati qͥ habitant indomo tua: in scła scłoꝵ lauda¬
bunt te. Condelector enĩ legi di: sccłm interio¬
rẽ hominẽ. S qͥd faciam : quomꝰ uolabo: Qmͦ¬

Expanded text:
delector,» inquit, «legi Dei secundum interiorem hominem: delector,» inquit, «legi Dei secundum interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis.» Magna lucta, et evadendi magna desperatio, nisi subveniat de consequenti: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corrgo et hic in psalmo isto vidit illa gaudia, cogitavit animo: «Beati qui habitant in domoa saeculorum laudabunt te.» Sed quis illuc ascendet? quid facio de carnis pondere? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem.» Sed quid faciam? quomodo volabo? q
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ carnis ur̃e stantẽ ten&. qͥd nob̃ faci& illud
gaudium: quomͦ nos mutabit: Similes enĩ ei
erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ÷. Iam stmniles illi
fi̾s. ñ nos satiabit nisi laus di: amor dĩ. Si defici¬
es abamore: deficies alaude. Siaut̃ amor sẽpit̃¬
nꝰ erit: qr insatiabilis illa pulcritudo erit. noli
timere ne ñ possis semꝑ laudare: quẽ sẽꝑ pote¬
ei abste dnẽ. Intellexit ubi. eẽt. qr ꝑ fragilita¬
tẽ carnis suȩ adillã beatitudinẽ uolare ñpos¬
s&: circũspexit pondera sua: qr dr̃ alio loco. Cor¬
p enĩ qđ corrũpit᷑ aggrauat animã. & depͥmit
tr̃ena in habitatio sensũ mutta cogitantẽ.
S pc̃ sursũ uocat. pondus carnis deorsũ reuocat.
int̃ duos conatꝰ suspensionis & ponderis. Collucta¬
tio quędã ÷ : & ipsa colluctatio adp̃ssirã ꝑtin&
torcłaris. Audi ipsam luctã detorcłari ab apło
exp̃ssã. qi & ipse ibi conterebat᷑: ubi p̃mebat᷑. Con¬

Expanded text:
litatem carnis nostrae stantem tenet; quid nobis faciet illud gaudium? quomodo nos mutabit? Similes enim ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Jam similes illi, imus, fratres; non nos satiabit laus Dei, amor Dei. Si deficies ab amore, deficies a laude: si autem amor sempiternus erit, quia illa insatiabilis pulchritudo erit; noli timere ne non possis semper laudare, quem semper poteejus abs te, Domine.» Intellexit ubi esset, quia per fragilitatem carnis suae ad illam beatitudinem volare non posset: circumspexit pondera sua; quia dicitur alio loco, «Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Spiritus sursum vocat, pondus carnis deorsum revocat: inter duos conatus suspensionis et ponderis colluctatio quaedam est; et ipsa colluctatio ad pressuram pertinet torcularis. Audi ipsam luctam de torculari ab Apostolo expressam; quia et ipse ibi conterebatur, ibi premebatur: «Con
Abbreviated transcription (Latin):
decorẽ: finita enĩ omĩ necessitate mortalitatis.
sicuti ÷ ds̃ apł dm̃: uerbũ apd patrẽ. ꝑ qͦd fac.¬
ta sunt omĩa: apparebit mundis corde. Beati
illoꝵ gaudioꝵ: redit adsuspiria fua. Uide qͥd
p̃uenerit spe: & ubi adħric sit re apparebit tunc
dõ deoꝵ insion. Hoc ÷ unde gaudebimꝰ. ipsũ¬

Expanded text:
omni necessitate mortalitatis, sicuti est Deus apud Deum, Verbum apud Patrem, per quod facta sunt omnia, apparebit mundis corde: beati illorum gaudiorum redit ad suspiria sua. Videt quid praevenerit spe, et ubi adhuc sit re. «Apparebit» tunc «Deus deorum in Sion:» hoc est unde gaudebimus; ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
gi abici indomo dnĩ: magis ꝗͣ habitare in
tab̾nacłis peccatoꝵ. Inuenit enĩ istȩ conual¬
lẽ plorationis: inuenit enĩ istȩ humilitatẽ.
unde ascendat. Scit qr si se extollere uoluerit
cad&: sise humiliauerit eriget᷑. ł ligit abici
ut subleuet᷑. Quã multi pret̃ tab̾nacłm hoc
torcłaris dnĩci id ÷ p̃ter ȩccłiam catholicam
uolentes sublimari: & amantes honores suos.
nolunt cognoscere ueritatẽ: Si. eẽt. illis in
corde uersus iste. eltge abiei in domo drã:
magis ꝗͣ habitare intab̾nacłis peccatoꝵ. ñ
ne abicerent honores. & currerent adconual¬
lẽ plorationis. & hinc inuentrent ascensus
incorde: & hinc trent auirtutib iuitutẽ.

Expanded text:
in tabernaculis peccatorum.» Invenit enim iste convallem plorationis, invenit iste humilitatem unde ascendat: scit quia si se extollere voluerit, cadet, si se humiliaverit, erigetur; elegit abjici, ut sublevetur. Quam multi praeter tabernaculum hoc torcularis dominici, id est, praeter Ecclesiam catholicam volentes sublimari, et amantes honores suos, nolunt cognoscere veritatem? Si esset illis in corde versus iste, «Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum;» nonne abjicerent honores, et currerent ad convallem plorationis, et hinc invenirent ascensus in corde, et hinc irent a virtut
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ considerata grauadine corꝑis fui & mole car¬
nis sue. & desꝑatione quadã suborta. rursus in
spẽ uigilauit & ait. Beatꝰ uir cuiꝰ÷ susceptio:¬
abste dnẽ. Qͥd gͦ p̃stat ds̃ inhac gra ei quẽ sus¬
cepit ꝑducendũ : Sequit᷑ & dic̃. Ascensus
mcorde eiꝰ. fãcit illi gradus. quib ascendat.
Ubi illi facit gradus: Incorde. Qͣnto gͦ plus
amaueris: tanto plꝰ ascendes. Ascensus inqͥt
Disponit ascensus incorde. Ubi disponit ascensus
icorde : Inconuallẽ plorationis. Eece habetis
torcular conuallẽ plorationis. Ipsȩ lacrimȩ
pie contribulatoꝵ:. mustũ st̃ amantiũ. Ascen¬
sus icorde eiꝰ disposuit. Ubi gͦ disposuit: In
conualle plorationis. Hic enĩ plorat᷑: ubi se¬
minat᷑. T untes enĩ ibant & flebant: mittentes
semina sua. Ergo ascensus incorde tuo sint:
dispositi adõ ꝑgrãm ipsiꝰ. Amodo ascende: in¬
de cantat᷑ canticũ gradiũ. Et ubi tibi dispo¬
suit hos ascenfus: Incorde. inconualle plora¬

Expanded text:
Dei, considerata gravedine corporis sui et mole carnis suae, et desperatione quadam suborta, rursus in spem evigilavit, et ait: «Beatus vir cujus est susceptio. Quid ergo praestat Deus in hac gratia, ei quem suscepit perducendum? Sequitur, et dicit: «Ascensus in corde ejus.» Facit illi gradus quibus ascendat. Ubi illi facit gradus? In corde. Quanto ergo plus amaveris, tanto plus ascendes. «Ascensus,» inquDisponit ascensus in corde. Ubi disponit ascensus? «In corde, in convalle plorationis.» Ecce habetis torcular convallem plorationis: ipsae lacrymae piae contribulatorum, mustum sunt amantium. «Ascensus in corde ejus diconvalle plorationis;» hic enim ploratur ubi seminatur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua» . Ergo ascensus in corde tuo sint dispositi a Deo per gratiam ipsius. Amando ascende: inde cantatur Canticum graduum. Et ubi tibi disposuit hos ascensus? «In corde, in convalle plora
Abbreviated transcription (Latin):
lia dierũ. Milia dierũ desiderant homines:
& multũ hic uolunt uiuere. Contẽpnant mi¬
lia dierũ: desiderent unũ diem qͥ ñ hab& ortũ
& occasũ. Unũ diem. diem sep̃it̾nũ: cui ñ cedit
hesternꝰ. quẽ ñ urg& crastinꝰ. Ipse unꝰ dies: de¬
sideret᷑ anob̾. Qͥanob̾÷ cũ milib dierum¬

Expanded text:
llia dierum. Millia dierum desiderant homines, et multum volunt hic vivere: contemnant millia dierum, desiderent unum diem, qui non habet ortum et occasum; unum diem, diem sempiternum, cui non cedit hesternus, quem non urget crastinus. Ipse unus dies desideretur a nobis. Quid nob
Abbreviated transcription (Latin):
& carnẽ suã. & his duob reddidit passerẽ & s¬
turẽ. Cor tãꝗͣ passer: caro tãꝗͣ turt̃. Inuenit
domũ passer: inuerat sibi domũ cor meũ. e¬
crerat penuas inturtutibꝰ huiꝰ tẽꝑis: mipsa fi
de fpe & caritate. quib uol& indomũ suam.
& cũ uenerit ꝑmanebit. Et iã quęrula uox
passeris quȩ hic ÷: non erit ibi. Nam ipse est
querulus passer: deqͦ malio psalmo dr̃. Sic̃
passer singłaris intecto. Dececto: uolat ad
domũ. Iam sit intecto: calc& domũ carnalẽ.
habebit quẽdã celeste̾ locũ: ꝑpetuã domũ.
Passer iste: fini& querulas suas. turturi aut̃
dedit & pullos id ÷ carni. Inuenit turcur
nidũ. tibi ponat pullos suos. Passer doniũ:
turt̃ nndũ. Et nidũ utiq ubi ponat pullos
suos. Domꝰ tã ꝗͣ acd sempititũ Elgit᷑: nuidꝰ ad
tepo conrgerit. Conde cogitamꝰ dm̃. tãꝙͣ no¬
bante pasere acdsuã domũ. carne arit agamꝰ

Expanded text:
et carnem suam, et his duobus reddidit passerem et tet carnem suam, et his duobus reddidit passerem et turturem; cor tanquam passer, caro tanquam turtur. Invenit sibi domum passer, invenit sibi domum cor meum. Exercet pennas in virtutibus hujus teet spe, et charitate, quibus volet in domum suam: et cum venerit permanebit, et jam querula vox passeris quae hic est, non erit ibi. Nam ipse est querulus passer, de quo in alio psalmo dicit, «Sicut passer singularis in tecto» . De tecto volat ad domum. Jam sit in tecto, calcet domum carnalem: habebit quemdam coelestem locum, perpetuam domum; passer iste finiet querelas suas. Turturi autem dedit et pullos, id est carni: «invenit nidum turtur, ubi ponat pullos suos.» Passer domum, turtur nidum, et nidum utique ubi ponat pullos suos. Domus tanquam ad sempiternum eligitur, nidus ad tempus congeritur: corde cogitamus Deum, tanquam volante passer
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscit & deficit anima mea matria dñi.
Non enĩ hab& qđ desiderat. S nũqͥd sine gaudio
est: quo gaudio: Qd̃ ait apłs. Spe gaudentes.
Ibi iam re gaudebit:. mͦ adhuc spe. ldoq qͥ spe
gaudent qr certi sint se accepturos nttor cłari.
tolerant om̃s p̃ssuras. apt̃ea & ipse apłs cũ di¬
xiss& spe gatidentes. quasi his loqueret᷑ qui
iã intorcłari sunt: addidit statim. Intribu¬
latione patientes. Intribulatione inqͥt pati¬
entes. Quid dem de: inoratione tolerantes. Qtud
est tolerantes: qr differimini. Oratis & differi¬
mini: tolerate qđ differimini. Toleret᷑ qđ oif¬
feit᷑: qr cũ uenerit ñ auferet᷑. Audisti gemitũ
intorcłari: desiderat & deficit anuna mea ma
tria dñ. Audi unde dur&: ipse gaudens.
Cor meũ & caro mea: exultatiert̃ indm uuiũi.
Exultauert̾ hic millud. Unde exultatio. nisi
exultauert̃: Nam & passer inuenit sibi do¬
litudinib aium. Dixerat exultasse cor suũ

Expanded text:
«Concupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Quo gaudio? Quod ait Apostolus: «Spe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torculari sunt, addidit statim: «In tribulatione patientes. In tribulatione,» inquit, «patientes:» quid deinde? «In oratione tolerantes» . Quid est, «tolerantes?» Quia differimini. Oratis et differimini; tolerate quod differimini: toleretur quod differtur; quia cum venerit, non aufertur. 7. Audisti gemitum in torculari, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini;» audi unde duret, spe gaudens: «Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum.» Exsultaverunt hic in illud. Unde exsultatio, nisi exsultaverunt? «Nam et passer,» inquit, litudinibus avium: dixerat exsultasse cor suum,
Abbreviated transcription (Latin):
faciȩ adfaciem. qͥs explic&: Noli gͦ querere
qđ disposuit: locũ quẽ disposuit. Ipse nouit
qͦ. ipsȩ nouit qͥd disposuit. qͦ te ducat. cuiꝰ
ascensus incorde disposuit. Quid times ascen¬
dere neerne qͥte ducit: Ecce inconualle
plorationis difpofuit ascensus: in locũ quẽ
disposuit. Ploramꝰ mͦ. Unde : lbi dispostti st̃
nrĩ ascensus. Unde ploramꝰ. nͥ inde unde se
miserũ exclamabat apłs. qr iudebat aliam
legẽ in mebris sius repitgnant̾ẽ logistas suec
Tt unde hoc nob Expena peccati. st pitaba¬
minos fatile istos ẽ posse quasi uribꝰ nr̃i:
anteqͣ accqpem̃ mandatũ. adueninte autẽ
mandato peccatũ reupxit. Ego aut̃ mortu

Expanded text:
I, 12, quis explicet? Noli ergo quaerere quo disposuit, «in locum quem disposuit.» Ipse novit quo, ipse novit qui disposuit quo te ducat cujus ascensus in corde disposuit. Quid? times ascendere, ne erret qui te ducit? Ecce in convalle plorationis disposuit ascensus, «In locum quem disposuit.» Ploramus modo. Unde? Ubi dispositi sunt nostri ascensus. Unde ploramus, nisi inde unde se miserum exclamabat Apostolus, quia videbat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae? Et unde hoc nobis? Ex poena peccati. Et putabamus nos facile justos esse posse quasi viribus nostris, antequam acciperemus mandatum; adveniente autem mandato, peccatum revixit: ego autem mortu
Abbreviated transcription (Latin):
ons. & ex qͣ conualle plorationis adillũ locũ
gau dii ueniem. N am & benedictianẽ mnat
dabit: quti legẽ dectit: Affiyxit nos lege. p̃sit
nos lege. ostencdit nob corcular. Uidamꝰ p̾ssu.¬
nã catnis m̃e . tribulationẽ agnouimꝰ. inge.¬
muanꝰ rebellante peccato aduersũ mentẽ
nram. clamabimꝰ miser ego hõ. Sub lege ge¬
muim̾. qͥd restat ñ ut benedictionẽ d& qui
legẽ dedio: Achueni& grã post legẽ. ipsa:
benedictio. Et qͥd nob̾ pstitit ista grã & bene.¬
dictio : Ambulabunt a uirtittibꝰ inuntutẽ.

Expanded text:
plorationis ad illum locum gaudii veniemus? «Nam et benedictionem,» inquit, «dabit qui legem dedit.» Afflixit nos Lege, pressit nos Lege, ostendit nobis torcular; vidimus pressuram, carnis nostrae tribulationem cognovimus, ingemuimus rebellante peccato adversus mentem nostram, clamavimus, «Miser ego homo:» sub Lege gemuimus; quid restat, nisi ut benedictionem det qui Legem dedit? Adveniet gratia post Legem; ipsa est benedictio. Et quid nobis praestitit ista gratia et benedictio? «Ambulabunt a virtutibus in virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
decoipe mottiꝰ hitiꝰ ut oportime uenaree me.¬
ditꝰ adconuallẽ plorationis & dicere. Certe
cognouiti: qr cecidisti. Audi me ut siutrgas:
qͥme contẽpsisti ut caderes. Data⁊ gͦ lex ut
egrũ demorbo conuncer& qͥsibi sanꝰ uide¬
bat᷑: ut peccata demonstrarent᷑. ñ ut aufer¬
pent᷑. Demonstrato peceato ꝑ datã legẽ. aue¬
t̃ t peccatũ: qr peccatũ ÷ ⁊ cont̾ legẽ. Occa¬
sione inqͥt accepta peccatũ ꝑmandatũ oꝑa
tũ  ime omnẽ concipisentiã. Quid ÷
occasione accepta ꝑmandatũ: Acceptũ
mandatũ quasi iurib sius conati st̃ face
homines uicti concupiscentia. etiã ipsiꝰ man.
dati tranfgressione reifacti st. S qͥd ait
cus salomonis nũqͥd curabant egrotos ubi
erat piscmna imectio eon᷑ Et iacebant egro.¬

Expanded text:
e mortis hujus?» et opportune veniret medicus ad convallem plorationis, et diceret, Certe cognovisti quia cecidisti; audi me ut surgas, qui me contempsisti ut caderes. Data est ergo Lex ut aegrum de morbo convinceret, qui sibi sanus videbatur; ut peccata demonstrarentur, non ut auferrentur. Demonstrato peccato per datam Legem, auctum est peccatum, quia peccatum est et contra Legem: «Occasione,» inquit, «accepta, peccat. Quid est, «occasione accepta per mandatum?» Acceptum mandatum quasi viribus suis conati sunt facere homines; victi concupiscentia, mandati etiam ipsius transgressione rei facti sunt. Sed quid ait cus Salomonis, numquid curabant aegrotos, ubi erat piscina in medio earum? «Et jacebant
Abbreviated transcription (Latin):
acturꝰ eris exoꝑib honestis illis onĩuam horiu¬
atũ. Hichił actuꝰ es existis bonis oꝑibꝰ. qr isti
pua turti ris iã uolabunt denido. Quilgͣ.
am ayeisti qͥel habititri sit̃: Qui habitant
ii domo tua becti sunt: dic etiam qͥl accuri
sunt q ñ ibi uicdeo aliqͦs necessitates que me
mpellant agendũ. E cce mͦ qͦd loqͦr & difputo:
necelitas parit. Nũ quid̃ enĩ ibi talis disputa¬
to erit. quasi quȩ doceat ignanos. quasi que
cõmemore obltinosos Aut uͦꝰ milla patria
euagłnĩ recitabit᷑: ubt ipsũ dĩ uerbui cn¬
cepl abis: Ergo q chixit iste desiderans e supi¬
rans exuoce mã qͥd habituri sumꝰ milla patis
ciui suspͥurat᷑ & ait heati qͥbabitant indomotis.

Expanded text:
acturus es ex operibus honestis illis omnium homiacturus es ex operibus honestis illis omnium hominum: nihil acturus es ex istis bonis operibus; quia isti pulli turturis jam volabunt de nido. Quid ergo? Jam dixisti quid habituri sumus: «Qui habitant in domo tua, beati» sunt. Dic etiam quid acturi sunt, quia non ibi video aliquas necessitates quae me impellant ad agendum. Ecce modo quod loquor et disputo, necessitas parit. Numquid enim ibi talis disputatio erit, quasi quae doceat ignaros, quasi quae commemoret obliviosos? aut vero in illa patria Evangelium recitabitur, ubi ipsum Dei Verbum contemplabitur? Ergo quia dixit iste desiderans et suspirans ex voce nostra, quid habituri sumus in illa patria cui suspiratur, et ait, «Beati qui habitant
Abbreviated transcription (Latin):
medicius: ⁊t om̃s iste. acciones nr̃e ad cotidi¬
anã uitã que extgunt᷑ & fuint. ex tiecessita¬
te uenunt. Arare. seminare. nouellare. na.¬
nigitie. talia onia oꝑa que part. nͥ necessi¬
tas & indigentia: Tolle famen. sitim. nuditatem.
cui op sunt onũa ista: Omĩa hec etiam que nob
uident᷑ bona oꝑa. nã ista qrie comemorait ho¬
nesta sunt: s omtum homiũ exxeptis oꝑib
pessimis. Loqͣr & decestabilib oꝑib flagicus &
facmorib homicidus & fracturis adulteris.
Illa nee deputo int̾ actiones humanas. hec hone.¬
Ea loqr ñ part n necessitas fragilitatis carnalis.
H ec etiam que dixi uiberi nob̃ frange efurienti pa¬
nẽ tuũ. cui frangis. ubi nemo esurit᷑ Egenũ
aine tecto maus indomũ tuã. quẽ hospitẽ sus¬
cipis ubi om̃s mpatria fua iuitunt: Quẽ uisitas
egroũ ibi ꝑpetua samitate. gaudent: Quẽ con¬
corclas litigiosũ. ubi pax sempit̃na:: Quẽ sepe¬
lił mortuũ. ubi semꝑ itutit᷑ Nichil gͦ horu̾

Expanded text:
edicus? Et omnes istae actiones nostrae ad quotidianam vitam quae exiguntur et fiunt, ex necessitate veniunt. Arare, seminare, novellare, navigare; talia omnia opera quae parit, nisi necessitas et indigentia? Tolle famem, sitim, nuditatem; cui opus sunt ista omnia? Haec etiam quae nobis jubentur bona opera: nam ista quae commemoravi, honesta sunt, sed omnium hominum exceptis operibus pessimis loquor, detestabilibus operibus, flagitiis et facinoribus, homicidiis, effracturis, adulteriis; illa nec deputo inter actiones humanas; haec honesta loquor, non parit nisi necessitas fragilitatis carnalis. Haec etiam quae dixi juberi nobis, «Frange esurienti panem tuum:» cui frangis, ubi nemo esurit? «Egenum sine tecto induc in domum tuam:» quem hospitem suscipis, ubi omnes in patria sua vivunt? quem visitas aegrotum, ubi perpetua sanitate gaudent? quem concordas litigiosum, ubi pax sempiterna est? quem sepelis mortuum, ubi semper vivitur? Nihil ergo horum
Abbreviated transcription (Latin):
retio: eũ psũ cdimisent. Serbi gã. Sratuit ca¬
Etate contitgalẽ seruare: mac erũ incipit iui¬
sticia. retssit a fornicationib eabilla illicita
minamditia. Quando se adfoaueationes aon¬
uertenttꝰ rereo resperat: Aii aemuinere di mai
asi qͥa uout satuit nec nuptias pati. qͥ no
aaptiaret si duxisse ipxortm. Post uotũ qđ
dã piust. si diprerit cdãpnabit᷑ cũ hoe faci¬
at qr ille qͥ uĩ pimiserat. Pamenile ñ dãpua¬
E ale dãpnat᷑ quare. ñ q iste respexit recioe
alis sinupserit ap̃i acdultera depitabit᷑.
Respexit enĩ retro: deloco quo accesserat. Sic
quib plae& relicta oni spe scłari. & onũ
actione trena. conferre se insocietatẽ scõꝵ
in cõmunẽ illã uitã ubi ñ dicit aliquis
aliqͥs ꝓ prium. s sunt illis omĩa cõmunia:
& est illis anuna tina & cor unũ indĩn.
q̃sqs inde recedere uoluertt: ñ talis habet᷑
qualis ille quiñ intrauit. lile enĩ nondũ
accessit iste retro respexit. Qua ꝓpt̾ Rĩ¬

Expanded text:
um ipsum dimiserit. Verbi gratia, statuit castitatem conjugalem servare inde enim incipit justitia; recessit a fornicationibus et ab illa illicita immunditia: quando se ad fornicationes converterit, retro respexit. Alius ex munere Dei majus aliquid vovit, statuit nec nuptias pati; qui non damnaretur, si duxisset uxorem, post votum quod Deo promisit si duxerit, damnabitur: cum hoc faciat quod ille qui non promiserat; tamen ille non damnatur, iste damnatur. Quare, nisi quia iste respexit retro? alis si nupserit, Christi adultera deputabitur. Respexit enim retro de loco quo accesserat. Sic quibus placet, relicta omni spe saeculari et omni actione terrena, conferre se in societatem sanctorum, in communem illam vitam ubi non dicit aliquis aliquid proprium, sed sunt illis omnia communia, et est illis anima una et cor unum in Deum ; quisquis inde recedere voluerit, non talis habetur qualis ille qui non intravit: ille enim nondum accessit; iste retro respexit. Quapr
Abbreviated transcription (Latin):
Passer gͦ ille qui cogitat domũ fuã. ñ recedit
aturture: quęrente sibi nicdũ ubi ponat pul¬
los suos. Non eniꝰ abicit illos ubicũq se inue¬
nit sibi nidũ. ubi eos ponat. Dicimꝰ aut̃ fr̃s:
oꝑari : Quã multi etiam pagani pascunt.
esurientẽ. uestunt nudũ. suscipiunt hospi
mutti hȩc faciunt: Quasi uidet᷑ turtur
multi heretici ñ meccłia oꝑant᷑: Non in
nido puillos ponunt conculcabunt᷑ & conte¬
rent᷑: ñ seruabunt᷑. ñ custodient᷑. In huiꝰ enĩ
carnis oꝑatricis ꝑsona: posita ÷ quędã mu¬
lier abapło paulo cũ ait. Adam non ÷ secdu¬
ctꝰ: s mulier seducta ÷. Postea enĩ adã con
primo desideriũ cõmouerit: cui postea si men¬
te consenseris cecidit & passer. Si autẽ uincun¬
tur desideria carnis: tenent᷑ mẽbra adoꝑa bo¬
turt᷑ habere pullos ꝓpt̾ea qͥd ibi ait apłs: Sal¬
ua aut̃ erit ꝑfilioꝵ generationẽ. Mulier ui¬
dua sine filus. si ꝑseuene nõ nonne beatior

Expanded text:
Passer ergo ille qui cogitat domum suam, non recedit a turture quaerente sibi nidum, ubi ponat pullos suos: non enim abjicit illos ubicumque, sed invenit sibi nidum, ubi eos ponat. Dicimus autem, fraoperari? quam multi etiam Pagani pascunt esurientem, vestiunt nudum, suscipiunt hospitmulti haec faciunt? Quasi videtur pareremulti haeretici non in Ecclesia operantur, non in nido pullo ponunt? Conculcabuntur et conterentur; non servabuntur, non custodientur. In hujus enim carnis operatricis persona posita est quaedam mulier ab apostolo Paulo, cum ait: «Adam non est seductus; mulier autem seducta est.» Postea enim Adam consprimo desiderium commovere, cui postea si mente consenseris, cecidit et passer: si autem vincuntur desideria carnis, tenentur membra ad oturtur habere pullos. Propterea quid ibi ait Apostolus? «Salva autem erit per filiorum generationem.» Mulier vidua sine filiis, si perseveret, nonne beatior
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ misteriũ intueri: & adiutiante dnõ mue¬
mre uob̃̾cũ. Non enĩ tamꝗͣ afilus pestilentiȩ. onũs
est irridenda caluities. Ne cũ qͥlq sacram̃tũ calui
irriserit: ademonus dissipet᷑. Nã & heliseus ibat:
& insensati pueri clamauert̃ posteum. ascende¬
dũ. conuersus ad dnm̃ pecũt. ut eos ursi de sil¬
ua ȩxeuntes comederent. Arrepta ÷ quidẽ illoꝵ
infantia: mexitiũ uite dehoc scło. Mortui sunt
pueri: senes qndoq morituri. Uerũtam̃ sacra¬
menti tror: datꝰ ÷ homnibꝰ. Heliseus enĩ: ꝑsonã
cuiꝰdã tunc gerebat. cuiꝰ filiĩ sumꝰ filũ chore. dnĩ

Expanded text:
gnum mysterium intueri, et adjuvante Domino invenire vobiscum. Non enim tanquam a filiis pestilentiae omnis est irridenda calvities; ne cum quisque sacratam calvitiem irriserit, a daemoniis dissipetur. Nam et Elisaeus ibat, et insensati pueri clamaverunt post eum, «dum, conversus ad Dominum petivit ut eos ursi de silva exeuntes comederent . Abrepta est quidem illorum infantia in exitium vitae de hoc saeculo; mortui sunt pueri, senes quandoque morituri: verumtamen sacramenti terror datus est hominibus. Elisaeus enim personam cujusdam tunc ge
Abbreviated transcription (Latin):
I n p̃ssuris gͦ coustituti. adhoc conteriͣ ut amiorẽ
ntm̃ qͦ ferebam̃ mesta mundana secłaria cẽꝑa¬
lia fluxa atq ꝑitura passi meis ihac uita tor¬
menta & tribulationes p̃ssurarũ. & habundan¬
tiam tẽptationũ: incipiamꝰ querere illã qͥetem
deqͣ int̃a p̃sumat.: Talib enĩ pauꝑib ad ⁊ ds. qr
homines & si habundent perunia in hac tr̃a. res¬
pitiunt qđ ait apłs. Precipe diuitib huiꝰ mim¬
di ñ suꝑbȩ sapere: neq sꝑare mincerto diutti¬
arũ. Et consi derantes ꝗͣ sit incertũ unde gaude¬
buant anteqͣ acaderent adseruititẽ dĩ: ia: anteqͣ
ntroirent intorcłaria. uident exipsis diuitũs
uł hab̾ȩ sep̃suras togitationũ: qͣm ea gub̾nen
sñ custo diant᷑ uł si paululũ indinauernt
mores ase utea diligant. plus eos impleriti

Expanded text:
3. In pressuris autem constituti, ad hoc conterimur, ut amore nostro, quo ferebamur in ista mundana, saecularia, temporalia, fluxa atque peritura, passi in eis, in hac vita, tormenta et tribulationes pressurarum et abundantiam tentationum, incipiamus quaerere illam quietem de qua in terra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homines etsi abundent pecunia in hac terra, respiciunt quod ait Apospere, neque sperare in incerto divitiarum» : et considerantes quam sit incertum unde gaudebant, antequam accederent ad servitutem Dei, id est, antequam introirent in torcularia, vident ex ipsis divitiis vel habere se pressuras cogitationum, quomodo ea gubernen custodiantur; vel si paululum inclinaverint cupiditatem ut ea diligant, plus eos impleri ti
Abbreviated transcription (Latin):
uita finiat᷑ restare arbitrantes: & querentes
hic aliꝗͣ requiem quȩ si habet᷑ falsa ÷: respituint
retro & decidunt apposito. nec attendunt cũ
qͣnͣto t̾rore dictũ ÷ mem̃tote uxoris loth: Ut
quid enĩ statua salis effecta ÷ si ñ homines con¬
dit ut sapiant: E rgo exemplũ illiꝰ malũ. tͥ
fit bonũ si cauearis: Ilem̃tote inqͥt: iproris loth.
Lespexit enĩ retro: unde lib̾ata erat a sodomis &
ibi remansit: unde respexit. Ipsa inloco mansu¬
ra: & transeuntes alios conditura. Lib̾ati gͦ aso¬
domis: p̃teritȩ uitȩ ñ respitiamꝰ retro. ħam
hoc festinare ÷: ñ adtende qđ ꝓmisit ds. qr lon¬
git illis: res ueri ꝓuerbĩ. Canis conuersus: ad
suũ uomitũ. Premebat enĩ petꝰ: conscientia
pacatoꝵ. Accepta indulgentia quasi uomu¬
isti. & reuelatũ ÷ peccatũ tiuĩ: facta : conse̾i

Expanded text:
vita finiantur, restare arbitrantes, et quaerentes vita finiantur, restare arbitrantes, et quaerentes hic aliquam requiem, quae si habetur, falsa est, respiciunt retro, et decidunt a proposito; nec attendunt cum quanto terrore dictum est, «Mementote uxoris Lot» . Ut quid enim statua salis effecta est , si non homines condit, ut sapiant? Ergo exemplum illius malum, tibi fit bonum, si caveris. Mementote, inquit, uxoris Lot: respexit enim retro, unde liberata erat a Sodomis, et ibi remansit, unde respexit; ipsa in loco mansura, et transeuntes alios conditura. Liberati ergo a Sodomis praeteritae vitae, non respiciamus retro: nam hoc festinare est, non attendere quod promisit Deus, quia longit illis res veri proverbii: Canis conversus» «ad suum vomitum» . Premebat enim pectus conscientia peccatorum; accepta indulgentia quasi vomuisti, et relevatum est pectus tuum; fac