comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
di. arguit᷑ a scõ spu mundus: qm̃ cũ suo prin¬
cipe iudicatur. quẽ suꝑbus atq impius imi¬
tatur. Si enĩ ds̃ sic̃ dicit apłs petrus. peccan
in xxp̃m: ne arguantur de peccato infidelita¬
tis suȩ quo peccato omĩa detinent᷑: transeant
in numero fideltum. ne arguant᷑ de iusticia
eors quos iustificatos ñ imitantur. Caueant
futurũ uidiciũ: ne cũ mundi principe iudi¬
centur quẽ udicatũ imitantur. Et enĩ ne
sibi existimet parci suꝑbia dura mortalium:
de suꝑboꝵ. supplicio terrenda ẽ angłoꝵ. finit¬

Expanded text:
di, arguitur a sancto Spiritu mundus, quoniam cum suo prindi, arguitur a sancto Spiritu mundus, quoniam cum suo principe judicatur, quem superbus atque impius imitatur. Si enim Deus, sicut dicit apostolus Petrus, peccantin Christum, ne arguantur de peccato infidelitatis suae, quo peccato omnia detinentur. Transeant in numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum, quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium, ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum imitantur. Etenim ne sibi existimet parci superbia dura mortalium, de superborum supplicio terrenda est ang
Abbreviated transcription (Latin):
ceps. de quo mundo ibi continuo sub iungit
atq ait: & mundus etĩ ñ cognouit. hoc ẽ ho¬
mines in fideles qͥbus toto orbe t̾rarum plenꝰ
est mundus: in ter quos gemit fidelis mundꝰ.
quẽ de mundo elegit ꝑ quẽ factus est mundus:
de quo ipse dicit. ñ uenit filius hominis ut
iudicet mundũ : s ut saluetur mundus ꝑ
ipsum. Mundus eo udicante dãpnatur:⁊
mundus eo subueniente saltiatur: qm̃ sicut
arbor foliis & pomis. sic̃ area paleis & frum̃¬
tis: tta in fidelib & fidelib plenus ẽ mundꝰ.¬
Princeps gͦ mundi huiꝰ. hoc est princeps tene¬
brarũ harũ. id est infideliũ de quib eruitur
mundus. de quibus dicit᷑ fuistis aliquando te¬
nebrȩ nunc aut̃ lux in dño ⁊ princeps mundi
huiꝰ de quo alibi dixit. nunc pͥnceps mundi huiꝰ
missus est foras. utiq udicatꝰ est: qm̃ iudicio
ignis ęt̾ni in reuocabilit̾ destinatus est. Et de
hoc itaq iudicio quo princeps iudicatus ẽ mun¬

Expanded text:
ceps, de quo mundo ibi continuo subjungit ceps, de quo mundo ibi continuo subjungit atque ait, Et mundus eum non cognovit , hoc est homines infideles, quibus toto orbe terrarum mundus est plenus: inter quos gemit fidelis mundus, quem de mundo elegit, per quem factus est mundus; de quo ipse dicit, Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Mundus eo judicante damnatur, mundus eo subveniente salvatur: quoniam sicut arbor foliis et pomis, sicut area paleis et frumentis, ita infidelibus et fidelibus plenus est mundPrinceps ergo mundi hujus, hoc est princeps tenebrarum harum, id est infidelium; de quibus eruitur mundus, quibus dicitur, Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino : princeps mundi hujus de qmissus est foras , utique judicatus est, quoniam judicio ignis aeterni irrevocabiliter destinatus est. De hoc itaque judicio, quo princeps judicatus est mun
Abbreviated transcription (Latin):
nouimꝰ. Erit itaq inqͥt nr̃a iusticia qua mun¬
dus arguitur ⁊ quia uado ad patrẽ et iã non
uidebitis me: qm̃ in eũ quẽ non uidebitis. cre¬
detis in me. Et quaudo me uidebitis qđ tunc
ero: non uidebitis me qd sum uob̾cum modo.
Non uidebitis humilem s excelsum : ñ uidebi¬
tis mortalem. s sempit̃num: non uidebitis iudi¬
candum. s uidicaturũ. Et de hac fide ur̃a id est
iusticia ur̃a: arguet sp̃ce sc̃s in credulũ mundũ.
Arguet etiã de iudicio: qr princeps mundi huiꝰ
iudicatus est. Quis ẽ iste nisi de quo ait alio
loco. ecce uenit princeps mundi huiꝰ et in me
nichil inueniet. id est nichil uiris sui. nichil
qd ad eum ꝑtineat. nullũ scilicet omĩno pecca¬
tum: ꝑ hoc enĩ ẽ diabolus princeps mundi.
Non enĩ cęli et terrȩ & omĩum quȩ in eis sunt.
est diabolus pͥnceps: qua significatione in tel¬
ligitur munduf ubi dictũ est. et mundus ꝑ¬
ipsum factus est: s mundi est diabolus prin¬

Expanded text:
novimus . Erit itaque, inquit, vestra justitia, qua mundus arguetur, quia vado ad Patrem, et jam non videbitis me: quoniam in eum quem non videbitis credetis in me: et quando me videbitis, quod tunc ero, non videbitis me quod sum vobiscum modo; non videbitis humilem, sed excelsum; non videbitis mortalem, sed sempiternum; non videbitis judicandum, sed judicaturum: et de hac fide vestra, id est justitia vestra, arguet Spiritus sanctus incredulum mundum. 4. Arguet etiam de judicio, quia princeps hujus mundi judicatus est. Quis est iste, nisi de quo ait alio loco, Ecce venit princeps mundi, et in me nihil inveniet ; id est, nihil juris sui, nihil quod ad eum pertineat, nullum scilicet omnino peccatum? Per hoc enim est diabolus princeps mundi. Non enim coeli et terrae et omnium quae in eis sunt, est diabolus princeps, qua significatione intelligitur mundus, ubi dictum est, Et mundus per eum factus est: sed mundi est diabolus prin
Abbreviated transcription (Latin):
sluim. de quo utiq iam tempore dixerat.
umn uidebitis me : Nũquid scd̃m iusticiã¬
hanc iustus non erat gloriosissimus stephanus:
qui cũ lapidarerur ait ecce uideo cęlos aꝑtos. &
filium hominis stantem ad dexteram dei: Quid
gͦ est ad patrem uado & iam non uidebitis me.
nͥ qđ modo sũ. cũ uobiscum sum Tunc enĩ erat¬
ad huc mortalis. in similitudinẽ carnis peccati:
qui esurire poterat ac sitire : fatigari poterat atq
dortire. Hunc gͦ xp̃m id est talem xp̃m. cum
transisset de hoc mundo ad patrẽ: ñ erant iam
uisuri. Et ipsa est iusticia fidei de qua dicit a

Expanded text:
lum , de quo utique jam tempore dixerat, Jam non videbitis me? Numquid secundum hanc justitiam justus non erat gloriosissimus Stephanus, qui cum lapidaretur, ait: Ecce video coelum apertum, et Filium hominis stantem ad dexteram Dei ? Quid ergo est, Ad Patrem vado, et jam non videbitis me; nisi, quomodo sum, cum vobiscum sum? Tunc enim adhuc erat mortalis in similitudine carnis peccati , qui esurire poterat ac sitire, fatigari atque dormire: hunc ergo Christum, id est talem Christum, cum transisset de hoc mundo ad Patrem, non erant jam visuri; et ipsa est justitia fidei, de qua dicit A
Abbreviated transcription (Latin):
spoiens: de illis locutus ẽ dicens. q non
uut i me. Eceponens aut̃ quã diceret iusti¬
q de qua dpeit muncdus arguitur: ad ipsos
oleqnebatur. se conuertit ati ait÷ quia
quiẽ uado et iam non uidebitis me. Qua
mundus de peccato quidem suo. de iusti
nꝰ irgutur aliena: sicrit arguunt᷑ de lumi
a manifestant᷑. Quantũ enĩ malũ sit eoꝵ
issredunt: ñ solum ꝑ se ipsum. uerũ etiã
isroportuit de finiri: quia ad patrẽ uado
in non uidebitis me. Beati enĩ qui ñ uidens.
unt slum hominis: s quia credebant qđ ñ¬

Expanded text:
illis locutus est, dicens: Quia non credunt in me. Exponens autem, quam diceret justitiam, de qua dixit, mundus arguitur, ad ipsos, quibus loquebatur, se convertit, atque ait: Quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Quapropter mundus de peccato quidem suo, de justitia vero arguitur aliena: sicut arguuntur de lumine mine manifestantur Quantum enim mredunt, non solum per seipsum, verum etiam ex  justitiam sic oportuit definiri, Quia ad patrem vado, et jam non videbitis me. Beati enim qui non videbunest, Filium hominis; sed quia credebant,
Abbreviated transcription (Latin):
qr ad patrẽ uado. et iam ñ uidebitis n hi
primo uidendum ẽ si recte quisq argums
de peccato. quomͦ recte arguat᷑ & de iuseu
Nũ quid enĩ si arguendus ẽ peccator ꝓptim
quia peccator. est. arguencdũ quisqͣm na¬
bat et iuistũ. ꝓpterea qr iustus est : Anit. ¶i
& si aliquando iustus arguit᷑: ideo rati e¬
guit᷑ : qr sic̃ scriptũ est non ẽ iustus uitra
qui faciat bonũ et non peccatũ. Quo cireai
tiã cũ iustus arguit᷑. de peccato arguitur.
non de I̾ticia. Qm̃ et in illo qđ legimus di¬
uinitus dictũ. noli effici uistus multum
non est notata iusticia sapientis: s suꝑbia
p̃sumentis. Qui gͦ fit multũ iustus: psin¬
mio fit inuistus. Multũ enĩ se facit usili.¬

Expanded text:
 ad Patrem vado, et jam non videbitis me. Hinc primo videndum est, si recte quisquam arguitur de peccato, quomodo recte arguatur et de justitia. Nunquid enim, si arguendus est peccator, propterea quia peccator est, arguendum quisquam putabit et justum propterea quia justus est? Absit; nam et si aliquando justus arguitptum est: Non est justus in terra qui faciat bonum, et non peccet . Quocirca etiam cum justus arguitur, de peccato arguitur, non de justitia, quoniam et in illo quod legimus divinitus dictum: Noli effici justus multum , non est notata justitia sapientis, sed superbia praesumentis. Qui ergo fit justus multum, ipso nimio fit injustus. Multu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uenerit inquit ille arguet mundũ
de peccato. et de uisticia. & de iudicio.
Quid est hoc: Nũquidnã dñs xep̃o
non arguit mundum de peccato cum
ait. si non uenissem et locutus eis fuissem. pec¬
catum non haberent: nunc aut̃ excusationẽ
ñ habent de peccato suo: Sed ne forte quis di
cat hoc ad iudeos ꝓprie ꝑtinere. ñ ad mundũ:
nonne ait alio loco. si de mundo eẽtis. mundꝰ
qd̃ suum erat diligeret: Nũquid non arguit
de iusticia ubi ait: pater iuste. mundus te ñ
cognouit: Nũquid non arguit de iudicio. u¬
bi ait se sinistris esse dicturũ n ite in ignẽ ęter¬
nũ. qui p̃paratus est diabolo et angłis eiꝰ: Et
multa alia reperiuntur in scõ eugłio. ubi de
his cepẽ arguit mundũ. Quid est gͦ qđ tam¬
dum non uidet᷑ arguisse. ut ille intelligat᷑
argui qui audit arguentẽ: spe aut̃ sc̃s. in
in telligitur arguisse s mundũ: Nam hoc
illis ait. ascensurus in celũ. Non est ur̃m sci¬
se tẽpora quȩ pater posuit in sua potestate:

Expanded text:
Cum venerit, inquit, ille arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio. Quid est hoc? Numquidnam Dominus Christus non arguit mundum de peccato, cum ait: Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem excusationem non habent de pecat hoc ad Judaeos proprie pertinere, non ad mundum, nonne ait alio loco: Si de mundo essetis, mundus quod suum esset diligeret ? Nunquid non arguit de justitia, ubi ait: Pater juste, mundus te non cognovit? Nunquid non arguit de judicio, ubi se ait sinistris esse dicturum: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo, et angelis ejus? et multa alia reperiuntur in sancto Evangelio, ubi de his Christus arguet mundum. Quid est ergo, quod tandum non videtur arguisse, ut ille intelligatur argui, qui audit arguentem: Spiritus autem sanintelligatur arguisse, sed mundum? Nam hoc illis ait ascensurus in coelum: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate;
Abbreviated transcription (Latin):
mittit timorẽ: quo impediri possent it a¬
re mundũ qui ꝑsecutionib frmedat aus¬
ꝓpterea dicit ille arguet mundũ. Tanan
diceret. Iule diffundet in cordib ur̃io n
bertatẽ. Sepe aut̃ diximus inseparabiu
rum etiã sine confusione et unttas melli a
et trinitas. Ex ponit deinde quid aunt.
de peccato. et de iusticia et de iudicio. Depa¬
cato quidẽ ingͥt: quia ñ credunt in me hi

Expanded text:
mittit timorem, quo impediri possent, ne arguere mundum, qui persecutionibus fremebat, aupterea dixit, Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestrislibertatem. Saepe autem diximus inseparabiliverum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tat ñ grã. s sua uoluntate sufficiente. ssid
iustũ. Nec recte uiuendo iustus ẽ. s potius
in flatus. putando se esse qđ non est. Nu
pacto igitur mundus arguendus ẽ de ad¬
cia ⁊ nisi de iusticia credentiũ : Rrgunis
arguitur de usticia eort qui credunt. lyl
quippe fidelium cõparatio: in fidelũ a a
peratio. Hoc ipsa expositio satis indu es
iens enĩ aꝑire quid hyterit. de uisls sl¬

Expanded text:
atia Dei, sed sua voluntate sufficiente effici justum; nec recte vivendo justus est, sed potius inflatus, putando se esse quod non est. Quo pacto igitur mundus arguendus est de justitia, nisi de justitia credentium? Arguitur arguitur de justitia eorum qui credunt. Ipsa quippe fidelium comparatio, infidelium est vituperatio. Hoc et ipsa expositio satis indicat. Volens enim aperire quid dixerit, De jus
Abbreviated transcription (Latin):
pinantes: Quomͦ enĩ diligerent patrẽ uar¬
tatis. qui haberent odio ueritatẽ. Nolis
enĩ sua facta dampnari: et hoc habet ueritds
ut talia facta cãpnentur. Tantũ igt᷑ odeñ
ueritatẽ: quantũ oderunt suas penas qus
talibus irrogat ueritas. Nesciunt aut illi
eẽ ueritatẽ: quȩ tales quales ipsi sumt aai
uis ipsos debeant nolle eẽ qđ sunt: it ipsa
audnt mitent᷑. ue ipsa indicante dampnent᷑.¬

Expanded text:
opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veropinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damn est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judicante damnent
Abbreviated transcription (Latin):
credatur impudicus. Sine dubio enĩ si pudi¬
cũ diligo: hoc est ipse qđ diligo. Ergo etian
ipsum diligo & nescio: et si impudicũ ocio q̃
ergo ipsũ odio. quia ñ est qd odio: et tam̃ aliai
meo cũ quo simul in karitate pudicitiȩ halt
anima mea. facio ignarus in uiriam: honaet¬
rans in discretione uirtitũ atq uitioꝵ is i
cordium tenebris humanors. Pro inde si fit
potest ut homo bonus hominẽ bonũ odert
nesciens. uel potius diligat nesciens. ipsũ eñ
diligit cũ bonũ diligit. quia id qđꝰ est ille hu
iste diligit: oderit aut̃ nesciens. ñ ipsum sqs
putat ẽẽ ipsum: ita fieri potest ut etiã homo in¬
uistus hominẽ oderit iustũ. et tam̃ dum eũ¬
credit in uistũ. diligatũ ipsũ s qđ putat esse
ipsum. Quẽ ad modũ aut̃ hominẽ: sie & dm̃
Deniq si int̾rogarentur uidei. utrũ diligamꝰ
dm̃. quid se aliud quã diligere responderint.
nec ex anuno mentientes: s errando potius

Expanded text:
creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicreditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius
Abbreviated transcription (Latin):
et in his rerum tenebris humanarũ boc est
cogitationum alienarũ. & si suspiciones non
id est definitas firmasq sententias. continere
debemꝰ: nec ante tempus quicqͣm iudicare:
donec ueniat dñs et illuminet abscondita
tenebrarũ. et manifestet cogitationes cordis:
et tunc laus erit uniciuq a deo. Quando qͥn
erratur in rebus. ut recta sit impbatis undu
uirtutũq approbatio : ꝓfecto si erratur inhi¬
minib uenialis est humana tẽptatio. P s
aut̃ humanoꝵ cordium tenebras res multiu
miranda. et multũ dolenda contingit: it en
mur: a nr̃o ꝓhibeamus accessu: cõmainẽ cũ il
uitam uictũq habere nolimus: eiumnꝙ etians
discipline imponendȩ necessitas cogit. siut ni
aliis noceat. siuie ut fiat ipse corrertior. asꝑtan
salubri ꝑsequamur: & hominẽ bonum tan
malũ affligamꝰ. quẽ nescientes a mamus. ha
fit: si quis uerbi gr̃a cum sit pudicus. anga

Expanded text:
et in his rerum tenebris humanarum, hoc est et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones inteid est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut eum emur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
habeamꝰ ueram certãq sententiam: hoc est ut si
ille uel ille homo utrum sit impudicus pudicuue
nescimus: oderimus tam̃ impudicitiã: & pudi¬
citiam diligamꝰ. Et si illũ uel illu̾m in iustum
eẽ iustũue nescimus÷ amemus tam̃ iusticiam
et in iusticiã detestemur: ñ quas nobis ipsi er¬
rando confingimꝰ. s qͣs fidelit̾ hanc appetendã
illamq uitandã in dei ueritate conspicimus:
ut cũ de ipsis rebus qd appetendũ est appetimꝰ:
qđ de uitandũ est deuitamꝰ: ignoscatur nobis
qđ de occultis hominũ aliquando. immo assi¬
due ñ uera sentimus. Hoc enĩ ad humanã tẽp¬
tationẽ ꝑtinere arbitror. sine qua ista duci ñ
potest uita: ita ut apłs diceret. temptatio uos
ñ apprehendat. nisi humana. Quid enĩ tam
humanũ. qͣm non posse inspicere cor humanũ:
& ideo ñ eius latebras ꝑ scrutari. s plerũq aliud
qͣm id quod ibi agitur suspicari: Quamquam

Expanded text:
habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ facie corporali. nob̾ intimat᷑ cuiusq noticia:
s tunc nob̾ ad cognitionẽ patet: quando eiꝰ mores
& uita ñ latet. N lio quin nec se ipsũ nosse quisqͣm
potest: qui uidere faciem suã non potest. Sed it¬
utiq tanto certius quã notus est aliis. ipse se no¬
uit: quanto certius interiore conspectu potest ui¬
dere qđ sapit. uidere qđ cupit: udere qđ uiuit.
Quȩ cũ aꝑuntur. et nob̾: tunc uere fit cognitus
nobis. Hec itaq qm̃ plerũq ad nos de absentib
uel etiã mortius. siue fama siue litteris ꝑferunt᷑:
hinc fit. ut sepe quos nũqͣm facie corporis uidimꝰ.
non tam̃ quos omĩno nescimus. uel oderimus
homines uel a memus. Sed plerũq in eis nr̃a
credulitas fallitur: qr ñ nũquam et hystoria et
multomagis fama m̃titur. Pertinet aut̃ ad nos
ne ꝑnitiosa opinatione fallamur: ut qͥa ñ possu¬
mus hominũ indagare conscientiã. de ipsis reb

Expanded text:
ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
udistis dñm dicentẽ qui me odit. & patrẽ
meũ odit: qui suꝑius dixerat. hȩc faci-¬
ent uob̾. quia nesciunt eũ qͥ misit me.
Non ttaq dissimulanda nascitur
questio: quomͦ possunt odisse quẽ
nesciunt. Si enĩ dm̃ non qđ est ipse. sed nescio qͥd
aliud eũ suspicant᷑. aut credunt. & hoc oderut̃:
utiq non ipsum oderunt: s qđ sua menda ci
suspitione uel uana credulitate concipiunt. Si
aut̃ qđ est hoc de illo sentiunt: quomͦ eũ nescire
dicuntur: Et de hominib quidem fieri potest
ut eos sepe quos nũquã uidimus diligamus:
ac ꝑ hoc nec illud a contrario imposibile ẽ. ut eos
quos nũquam uidimus oderimus. Fama qͥrpe
de aliquo sermocinante seu bene seu male fit.
non in merito: ut amemus uel oderimꝰ ignotũ.
Sed si fama sit uerax ⁊ quomͦ est de quo uera dis¬
cimus. dicendus ignotus: An qr eius faciem
ñ uidimus. quã cum et ipse ñ uideat. nulli
tam̃ potest notior. eẽ quam sibi: Non igitur in

Expanded text:
em meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in
Abbreviated transcription (Latin):
nunc dictũ est eis. Confidite : ego uici mundũ.
Confiderunt & uicerunt. In quo. nisi in illos
Non enĩ uicisset ille mundũ: si menbra eiꝰ
uinceret mundus: Unde ait apłs. Gr̃as dõ:
qui dat nobis uictoriam. Continuoq subie

Expanded text:
nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. Confiderunt, et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si ejus membra vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo, qui dat nobis victoriam; continuoque subje
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ carnem : uerum etiã mente reliquer̃ fidem.
Ad hoc ꝑtinet qđ ait: modo creditis. Ecce uenit
hora: ut disꝑgamini in ꝓpria & me reluiquatis.
Tamquam diceret. Tunc ita ꝑturbabimini.
ut etiã qđ modo relinquatis. creditis. Uene¬
runt enĩ ad tantã desꝑationẽ. et sue pristinȩ fi¬
dei ut ita dixerim mortẽ: quanta apparuit
in illo cleopha. qui post eiꝰ resurrectionẽ cum
illo se loqui nesciens. & quid ei contigerit nar¬
rans : nos inquit sꝑabamus qđ ipse fuerit re¬
dempturus isrł. Ecce quomͦ eũ reliquerant:
deserendo etiã ipsam fidem qua in eũ ante cre-¬
diderant. In ea uͦ p̃ssura quã post eiꝰ glorificatio¬
Et quamuis fugerent de ciuitate in ciuitatẽ.
ab ipso non refugerunt: s ut habentes pressu¬
ram in mundo. in illo pacẽ tenerent: ñ ab ipso
refugerunt: s ipsum refugiũ potuis habuer̃.
Dato quippe illis scõ spũ : factum ẽ in eis. qđ

Expanded text:
ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait: Modo creditis; ecce venit hora ut dispergamini in propria, et me relinquatis. Tanquam diceret: Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei ut ita dixerim mortem, quanta apparuit in illo Cleopa, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem, qua in eum ante crediderant. In ea vero oppressura, quam post ejus glorificatioet quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sed ipsum potius refugium habuerunt. Dato quippe illis Spiritu sancto, factum est in eis quod
Abbreviated transcription (Latin):
niacũ est: ne sic apatre filiũ cogitarent exisse.
it putarent etiã recessisse. Deinde sermonem
stim magnũ ꝓlixumq concludens: hȩo inqͥt
batus sũ uob̾: ut in me pacem habeatis. In
mundo pressuram habebitis: s confidite ego
uici mundũ. Illud initium fuerat habitura ista
pressura. de qua suꝑius ut eos ostenderet par¬
uulos. quib ad huc ñ intelligentib & aliud ꝓ
aliud sentientib ꝓuerbia quodãmͦ eẽnt quecũꝙ
magna et diuina dixisset: ait. Modo creditis
Ecce uenit hora et iam uenit: ut disꝑgamini
unusquisq ur̃m in ꝓpria. Ecce initiũ p̃ssure:
sed ñ eo modo ꝑseueraturȩ. Quod enĩ ad uinxit.
& me solũ reliquatis: ñ uult eos tales esse in
consequente pressura. quã post eiꝰ ascensionẽ in
mundo fuerant habituri ut relinquant eũ: s
ut in illo pacẽ habeant ꝑ manentes in eo. N on
enĩ quando cõprehensus est. tantũmͦ carne sua

Expanded text:
mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit, locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de qua superius, ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus, et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecunque magna et divina dixisset: ait: Modo creditis: ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque vestrum in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit: Et me non solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequente pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum, sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua
Abbreviated transcription (Latin):
it inquisitiones eoꝵ quib respondendũ ẽ noue¬
nimus. Illi aut̃ ne id qͥdem opus erat qui oĩa
nuerat: nec opus habebat qđ ab eo quisq scire
ilt ꝓ eiꝰ cognoscere int̾rogationem: qr prius¬
qñ ut̾ro garerur int̾rogaturi nouerat uolun
tm. Sed ideo se patiebatur int̾rogari: ut uel
s qui tunc ad erant. uel qui hȩc siue dicta fue¬
nit audituri. siue scripta lecturi. quales es¬
snt a quib int̾rogabat᷑ ostenderet: eoq
nodo nossemus uel quib ñ circũ ueniretur
haudibus. uel quib apud eũ ꝓficeret᷑ accessi¬
iis. Preuidere ait̃ cogitationes hominum.
tideo ñ opus habere ut eũ quis int̾rogaret.
nagnum deo ñ erat: s magnũ paruulis erat.
ni ei dicebant. In hoc credimꝰ: qr a dõ existi
Nulto aut̃ maius erat: ad quod intelligendũ
is uolebat extendi & crescere. Quod cũ illi dixis¬
snt. uerũq dixissent adõ existi: ait ille pater

Expanded text:
ut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noveut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus habebat quod ab eo quisque scire velit per ejus cognoscere interrogationem, quia priusquam interrogaretur interrogattur interrogari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Lna sibi gͦ uult qđ ei quẽ sciebãt nosse omĩa. cum
aere debuisse uideantur ñ opus ẽ tibi ut quẽ qmͣ
sst̃oges. dicendũ potius putauerunt. ñ opus est
is it quis te int̾roget: Quid. qđ utrũꝙ legimꝰ
atum. & int̾rogasse scilicet dñm. & int̾rogatum
nisse: Sed hoc cito soluitur: qi hoc ñ ei s illis¬
potius opus erat quos int̾rogabat. uel a quibus
m̾ogabtur. Neq enĩ aliquos ille int̾rogabat
it abeis aliquid disceret: s eos potius ut doce¬
it. Et qui int̾rogabant eũ uolentes abeo aliqͥd
ascere. illis ꝓ fecto id opus erat: ut scirent ali¬
qua ab illo qui nouerat omĩa. Nimirũ gͦ prop¬
nea ei ñ opus erat ut eũ quis int̾rogaret: qm̃
ins quando int̾rogamur ab eis qui uolunt a
uibis aliquid scire. ex ipsis int̾rogationib eoꝵ
ignoscimꝰ quid uelint discere. Opus ẽ gͦ nob̾
heis int̾rogari quos docere aliquid uolumꝰ:

Expanded text:
Quid sibi ergo vult quod ei quem sciebant nosse omnia, cum Quid sibi ergo vult quod ei quem sciebant nosse omnia, cum dicere debuisse videantur: Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur, quia hoc non ei, sed illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum ergo propterea ei non opus erat ut eum quis interrogaret, quoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus,
Abbreviated transcription (Latin):
ni unusquisq in ꝓpria: & me solũ relinquans
&e ñ sum solus qr pater mecũ est. P aulo aite
andixerat. relinquo mundũ et uado ad patrẽ.
nunc dicit pater mecũ est. Quis uadit ad eũ.
qui cã illo est s Sed hoc intelligenti ẽ uerbi.
ñ utelligenti ꝓuerbium : sic tam̃ quo mͦ a par
uulis ñ in telligitur. ut cũq sugitur: & cis etiã
siñ prebet. quia nondũ eũ capiunt solidum
eẏbum: saltim lacteũ ñ denegat alimentũ.
Ex hoc alim̃to est qđ sciebant eũ nosse omĩa:
nec opus ei ẽẽ ut eũ quis in t̾roget. Quod qui¬
dem cur dixerit queri potest: uidetur enĩ
potius fuisse dicendũ. ñ opus est tibi ut quẽ¬
quã in terro ges: non ut quis te interroges.
Dixerant quippe: scimus qr nosti omĩa. Ei
utiq qui nouit omĩa magis anescientibus
interrogari solet. ut in t̾rogantes audians
qius uolunt abeo qui nouit omĩa: ñ ipse uiter¬
re tanquã uolens aliquid scire qui nouit oĩa.

Expanded text:
ni unusquisque in propria, et mni unusquisque in propria, et mn sum solus, quia Pater mecum est. Paulo ante dixerat: Relinquo mundum, et vado ad Patrem; nunc dicit: Pater mecum est. Quis vadit ad eum, qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbiuvulis non intelligitur, utcunque fugitur, et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget. Quod quidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerant quippe: Scimus quia nosti omnia; et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogari solet, ut interrogantes audiant, quod volunt, ab eo qui novit omnia, non ipse interrogare tanquam volens aliquid scire, qui novit omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ad huc illam ꝓmittat horam. qua ĩ i
in ꝓuerbis lo quet᷑. s palam de patre annunti¬
bit eis: in qua hora dicit eos in suo nomine
petituros. nec se patrẽ de illis rogaturũ. eoqdꝰ
ipse pater amet eos. qr ipsi a mauerunt xp̃m.
& crediderunt qđ a patre exierit et ueneritui
in mundum. iterũ relicturus mundũ. et itu¬
rus ad patrẽ: cũ gͦ ad huc ꝓmittatur ialla hora.
in qua sine ꝓuerbiis locuturus ẽ. cur ista dicint
ecce nunc palam loqueris. & ꝓuerbiũ nullũ
dicis: nisi qr illa quȩ seit ipse non intelligenti¬
bus ꝓuerbia eẽ. illi usq ad eo ñ intelligunt in
nec saltim non se intelligere intelligant: Par¬
uuli enĩ erant: nondũ spiritalit̃ diuidicalan
quȩ de rebus ñ ad corpus s ad spm̃ ꝑtinenti
audiebant. Deniq de ipsa horũ ȩtate ad hui
scđ̃m interiorẽ hominẽ parua & in firma as
am monens: respondit eis iħs. Modo credi¬
tis. Ecce uenit hora et iã uenit ut disꝑgami¬

Expanded text:
a adhuc illam promittat horam qua non jam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo nopetituros, nec se Patrem de illis rogaturum, eo quod ipse Pater amet eos, quia ipsi amaverunt Christum, et crediderunt quod a Patre exierit, et venerit in mundum, iterum relicturus mundum, et iturus ad Patrem. Cum ergo adhuc promittatur illa hora, in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? nisi quia illa quae sbus esse proverbia, illi usque adeo non intelligunt, ut nec saltem non se intelligere intelligant? Parvuli enim erant, et nondum spiritualiter dijudicabant, quae de rebus non ad corpus, sed ad spiriaudiebant. Denique de ipsa horum aetate adhuc secundum interiorem hominem parva et infirma eos admonens: Respondit eis Jesus: Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergami
Abbreviated transcription (Latin):
uales erant discipłi epĩ quando cũ eis
ante passionẽ loquebat᷑ magna cum
parus: s sic oportebat ut magna
dicerentur & parus. qr nondũ ac¬
cepto spũ scõ quẽad modũ eũ post eiꝰ
resur rectionẽ uel ipso insufflante. uel
desuꝑ acceperunt. humana magis quã di¬
uina sapiebant: multis in diciis ꝑ totum
engłm de claratur. Unde et hoc est qđ in
ista lectio ne dixerunt. Ait enĩ eugłista. Di¬
cunt discipłi eius. Ecce nunc palam loque¬
ris: & ꝓuerbium nullũ dicis. Nunc scimꝰ

Expanded text:
uales erant discipuli Christi, quando cum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem vel ipso insufflante, vel desuper acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, multis judiciis per totum Evangelium declaratur: unde et hoc est quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista: « Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis: nunc sci
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ hominis. ulla merita p̃cesserunt: s ab
illa susceptione merita eiꝰ cuncta ceperunt. Ma¬
net gͦ filius in dilectione qua eũ dilexit pater:
&e ideo seruauit p̃cepta eiꝰ. Quid ẽ enĩ & ille ho¬
mo. nisi qđ deus susceptor ẽ eiꝰ: ds̃ enĩ erat uer¬
bum. unigenitus gignenti coȩt̾nus: s ut mediator
daretur nob̃. ꝑ in esfabilem grãm uerbũ caro factũ
est & habitauit in nobis.¬

Expanded text:
tionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab tionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus , Deus enim erat Verbum, Unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
lexit me pater: & ego dilexi uos. Atq his uerbis
ala sub iunxit. manete in dilectione mea: illa
ꝓculdiubio qua dilexi uos. E rgo qd ait etiam de
patre. maneo in eiꝰ dilectione. illa scilicet accipi¬
encda est : qua dilexit eũ pater. Sed nũ quid & bic
cĩa in tellicenda est qua pater dilictt filium.
sicnt gr̃a est ꝗtia nos diligit filius. cũ funtis nos
filis gr̃a non natura : unigenitus aũt natuta. non
gr̃a : An hoc etiam in tpso filio. ad hominẽ referen¬
ctum est. Ita sane. Nam dicendo sicut dilexit me
pater & ego dilexi nos: grãm mediatoris ostendit.
Mecdiator aut̃ dĩ &e hominũ. non in quantum ds̃.
pientia. & ȩtate. et gr̃a. a pud dm̃ & homines. Se¬
eundum hoc gͥ recte possumtis dicere. qđ cum
ad naturam dei ñ ꝑtineat humana natura : ad
ꝑ sonam tam̃ unigeniti filii dei ꝑ grãm ꝑtinet hu¬
mana natura: & tantã grãm ut nulla sit mai¬
or. nulla prorsus equalis. Neq enĩ illam suscep¬

Expanded text:
it me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, spientia et aetate, et gratia apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere, quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura; et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam suscep
Abbreviated transcription (Latin):
bo continuo subituyett. manete in dilectione mea.
Iua gͦ. q̃ua dilexit eos. Quid ẽ ergo manete in dilec¬
tione mea: nͥ manete in gr̃a mea: Et quid est si
p̃cepta mea sertiaueritis manebitis in dilectione
mea: nisi hoc scietis qđ in dilectione mea qua
uos diligo manebitis. si mea p̃cepta seruabitis:
Non gͦ ut nos diligat. prus eiꝰ p̃cepta seruamus:
s nisi nos diligat precepta eiꝰ seruare non possumꝰ.
Hec est gr̃a que humilib patet: suꝑbos latet. S
quid illud est qł ad itingit. sicut &e ego patris mei

Expanded text:
bo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. bo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea. Illa ergo, qua dilexit eos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, si praecepta mea servaveris, manebitis in dilectione mea, nisi, hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illud
Abbreviated transcription (Latin):
an precepta seruata faciunt dilectionems Sed quis
ambigat. qđ dilectio p̃cedit: Unde enĩ precepta ser¬
uet non habit: qui non diligit. Quod gͦ ait. si
precepta mea seruaueritis. manebitis in dilectione
mea : ostendit non unde dilectio generetur. s unde
monstret᷑. Tanquã diceret. Nolite uos putare ma-¬
nere in dilectione mea: si non seruatis p̃cepta mea.
Si enĩ seruaueritiᷤᷤ manebitis: hoc est hinc appare¬
bit qdđ indilectione mea manebitis. si mea p̃cepta
seruabitis: ut nemo se fallat dicendo qđ eũ dili¬
gat: si eiꝰ precepta non seruat. Nam intantũ eũ
cliligimus: in quantum eiꝰ precepta seruamus.
In quantum aut̃ minus seruamus. minus dili¬
ginus: quãuis qđ ait manete in dilectione mea. ñ
apparet qm dixerit dilectionẽ: utrũ qua eũ diligimꝰ.
an qua ipse nos diligit: s ex uerbo suꝑiore di¬
noscitur. Dixerat quippe &e ego dilexi uos: cui uer¬

Expanded text:
an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitmea. Ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur, tanquam diceret: Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse nos diligit; sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos, cui ver
Abbreviated transcription (Latin):
udunt bona oꝑa ur̃a : ne a semet ipsis puta
n ł̾bona oꝑa sua: mox ad didit. & glorificent
pm ut̾m qui in cęlis est. In hoc enĩ glorifi¬
as pater ut fructũ plurimũ afferamus:
mus figm̃tum: crecer in axp̃o iħ̾u in oꝑibus
lnte indilectione mea. Ecce tinde sunt nob̾
ubina. Nam unde nob̾ essent: nisi qr fides
ductionẽ oꝑatur: Unde aut̃ diligeremus:
usprius diligeremur: Aꝑtissime hoc in epła
s pater. & ego dilexi uos: non equalitatẽ na¬
ai ostendit nr̃e & suȩ. sic̃ est patris & ipsitis:
sg̃am qua mediator. est dĩ & hominũ homo
tp̃o iħ̾s. Mediator quippe monstrat᷑ cũ dicit:
diligit me pater & ego uos. Nam pater utiq¬
Alietrt e nos. si in ipso: qo in hoc glorificatur
pater ut fructũ afferamus in uite hoc ẽ in filio:
& efficiamtir eiꝰ discipłi. Alanete inquit in dilectio
ne mea. Quomͦ manebimus: Audi quid seqͣtur.
Si precepta mea inquit seruaueritis: manebitis
in dilectione mea. Dilectio facit p̃cepta seruari:

Expanded text:
 bona : ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistme Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut essed gratiam qua mediator est Dei et hominum homo Christus Jesus. Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego diligit et nos, sed in ipso, quia in hoc clarificatur Pater ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectine mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrii.: siquis in me inqu̾it non manserit
mittetur foras sicut palmes et arescet: & colli¬
gent eã &t in ignẽ mattunt & ardet . L. igna ttei¬
itaq uitis tanto sunt contẽptibiliora si in uite
non manserint: quanto gloriosiora si manse¬
ruit. Deniq sic̃ de his etiam ꝑ iherechielem
ꝓpb̾am dũs dicit p̃ cisa nullis agricolarũ usib
prosunt: nullis fabrilib oꝑibus deputantur.
Unum eduobus palmiti congruit: aut uitis
aut ignis. Si in uite non est: in igne erit.
Ut gͦ in igne non sit: ui uite sit. Si manseri¬
tis in me in qiit. & uerba mea in uobis manse¬
Manendo quupe in xp̃o: quidil & s ooso.

Expanded text:
arbitrii: Sarbitrii: Smittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manseManendo qu
Abbreviated transcription (Latin):
non est: cxp̃ianus non est. Hec sunt ꝓfunda
submersionis tr̃e. Etiam atq etiã considerate:
quid ad huc ueritas ad iungat et dicat. Ego
sum inquit uitis: uos palmites. Qui manet
in me et ego in eo. hic fert fructã multum:
quia sine me nichil potestis facere. Nequis qm
putaret saltim paruũ aliquẽ fructum posse a
semet ipso palmitẽ ferre. cũ dixisset hic fert
fructũ multum: non ait qr sine me paruum
potestis facere : sed nichit potestis facere. Siue
gͦ parum. siue multã. sine illo fieri non potest:
sine quo fieri nichil potest. Quia & si parum
attulerit palmes. eum purgat agricola ut pluᷤ
afferat: tam̃ uisi in uitȩ manserit. & uixerit de
radice : quantũlibet fructũ a semet ipso non po¬
test ferre. Quaiius aut̃ xp̃c uuitis non esset.
nisi homo esset: tam̃ istam gr̃am palmitib non
p̃beret nisi etiã ds̃ esset. Uert̃ quia tta sine ista
gr̃a non potest uiui᷑ ut mors in potestate sit lib̾i

Expanded text:
non est, Christianus non est. Haec sunt profunda non est, Christianus non est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. Etiam atque etiam considerate quid adhuc Veritas adjungat, et dicat: « Ego sum, inquit, vitis, vos palmites; qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . » Ne quisquam putaret, saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ dĩ non sunt sub iecti. Ecce cui responde
ant sibi placentes: & ad bona oꝑa facienda dm̃
sibi necessariũ ñ putantes. Nonne huic resistuts
uerittadi. homines mente corrupti. rexbi circa
fidem. qui respondent et locuntur ini quitatẽ
dicentes : a deo habemꝰ qd homines sumus a nob¬
auit ipsis qd iusti sumtis: Quid dicitis. qui uos
ipsos decipitis. ñ ad sertores s p̃cipitatores libe¬
qđ homo ex semet ipso facit iustictam. Hoc est al¬
tum elationis uestrȩ. S ueritas contradicit: &¬
dicit. Palmes non potest ferre fructũ a semet¬
ipso: nisi manserit in uite. Ite nunc ꝑ abritta.
et non habentes ubi figamini: uentosa loqua
citate letamini. Hec sunt inania p̃sũptionis
ur̃e. S ed quid uos sequatur uidete: & si ẽ in
uob̾ ulłꝰ sensus horrete. Qui enĩ a semet ipso
fructũ existimat ferre: in uite ñ est. Qui
in ute non est: in xxp̃o non est. Qui in ap̃o

Expanded text:
justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respjustitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores libeest, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non hacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae, sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in Christo