comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
monicoꝵ sp̃uũ de t̾ra loquit᷑. Nescit enĩ
eũ qͥ de sursũ ueniens ea loquit᷑ quȩ sursũ
sunt: atq utinã serpentina generatio. abt
simplicit̾ nr̃a fateat᷑. aut constant᷑ defen¬
dat sua: ut scire ualeamꝰ qui nob̃ aman¬
disi̾t qui cauendi. Nunc aũ nouũ peni¬
tentiȩ genꝰ odert̾ nos quasi hostes: quoꝵ
fidem publice negare ñ audent. Rogo qͥs
est iste dolor: qui nec tẽpore nec ratione
curatur: In t̾ micantes gladios. iacentia
corpora. riuos sanguinis ꝓfluentes. un¬
gunt᷑ sepe hostiles dextere: ⁊ belli rabiẽ
pax repentina cõmutat. Soli st̃ huiꝰ herese¬
os sectatores qui cũ eccłasticis ñ ualent fe¬
derari: qr qd sermone cogunt᷑ dicere. m̃ te
condempnant: ⁊ siq̃n aꝑta blaffemia pu¬
blicis aurib fuerit reuelata. ⁊ uiderint
cont᷑ se turbã audientiũ circũ fremere:
tunc sĩplicitate simulata dicunt audis¬
se se pͥmũ quȩ magistrũ dicere haut

Expanded text:
monicorum spirituum de terra loquitur. nescit enim monicorum spirituum de terra loquitur. nescit enim eum, qui desursum ueniens ea loquitur, quae sursum sunt. Atque utinam serpentina generatio aut simpliciter nostra fateatur aut constanter defendat sua, ut scire ualeamus, qui nobis amandi sint, qui cauendi! nunc autem - nouum paenitentiae genus - oderunt nos quasi hostes, quorum fidem publice negare non audent. rogo, qui est iste dolor, qui nec tempore nec ratione curatur ? inter micantes gladios, iacentia corpora, riuos sanguinis profluentes iunguntur saepe hostiles dexterae et belli rabiem pax repentina conmutat: soli sunt huius hereseos sectatores, qui cum ecclesiasticis non ualent foederari, quia, quod sermone coguntur dicere, mente condemnant. et si quando aperta blasphemia publicis auribus fuerit reuelata et uiderint contra se audientiam circum fremere, tunc simplicitate simulata dicunt audisse se primum, quae magistrum dicere haud
Abbreviated transcription (Latin):
tatur dicens. In umbra illiꝰ concupiuii ⁊ sedi:
& fructꝰ eius dulcis in faucib meis. Uere
ñc cõpletͣ ysaie uaticinis p̾dicantis. In
die illa erit altare dñi in medio t̾rȩ egyp¬
ti. Ubi abundauit peccatũ: suꝑabundauit⁊
gr̃a. Qͥ paruulũ xp̃m fouerant. adultũ fi¬
dei calore defendunt: ut qui ꝑ illos iã hero¬
dis effugerat manꝰ. effugiat hereticũ blas¬
femantẽ que demetrius alexandri urbe
reppulit. toto orbe fugat t̾eophilus: the¬
ophylus ad quẽ lucas scripit eugłiũ. qͥ ex
ex amore di nom̃ accepit. Ubi nc̃ est co¬
luber tortuosus. Ubi uenenantissima
uipera: Prima hõis facies utero cõmis
sa lupoꝵ. Ubi heresis quȩ sibilabat in
mundo. ⁊ me ⁊ papã theophy lũ sui iac¬
tabat erroris : latratuq impudentis¬
simoꝵ canũ ad inducendos simplices
nr̃m mentiebatur assensũ: Oppressa est eus
auctoritate & eloquentia: ⁊ in morẽ de¬

Expanded text:
ticorum dicens: in umbra eius concupiui et sedi; ticorum dicens: in umbra eius concupiui et sedi; et fructus eius dulcis in faucibus meis. uere nunc conpletur Esaiae uaticinium praedicantis: in die illa erit altare domini in medio teti . Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Qui parvulum Christum foverant, adultum fidei calore defendunt, ut qui per illodis effugerat manus, effugiat hereticum blasphemantem. quem Demetrius Alexandri urbe pepulit, toto orbe fugat Theophilus, Theophilus, ad quem Lucas scripsit euangelium, qui ex amore dei nomen inuenit. ubi nunc est coluber tortuosus ? ubi uenenatissima uipera, prima homisa luporum. . Ubi haeresis, quae sibilabat in mundo, et me et Papam Theophilum sui jactabat erroris, latratuque impudentissimorum canum ad inducendos simplices, trum mentiebatur assemsum? Oppressa est ejus auctoritate, et eloquentia: et in morem dae
Abbreviated transcription (Latin):
ri. lege eunde grecũ ⁊ latinũ: et ueterẽ
edit ioñe nr̃ȩ translationi compara:
⁊ liquido ꝑuidebis quantũ distet int̾ uerita¬
ni samuelem quoq ⁊ malachim. id ÷ qua¬
tuor libros regũ. Quȩ si legere uolueris: ꝓ¬
babis quante difficultatis sit diumn apum
scripturãrũ .⁊ maxime ꝓpħas intelligere:
⁊ int̾pretũ uicio quȩ quȩ apud suos puris¬
simo cursu uicioꝵ orationis labunt᷑. apud
nos scatere uiciis. Porro eloquentiã qua ꝓ
xp̃o incicerone contẽpnis: in paruulis ne
requiras. Eccłastica int̾pretatio etiã si ht̃
eloquii uenustatẽ dissimulare eã debet ⁊¬
fugere.: ut ñ ociosis phylosophoꝵ scolis
paucisq discipłis. s uniu̾so hominum lõ¬
URSUm orientalib uos locupleto¬
mercib : ⁊ alexandrinas opes pͥmo
romã uere transmitto. Os ab austro
ueniet. ⁊ sc̃s de monte pharan. umbra cos¬
densa. Unde ⁊ sponsa in cantico canticoꝵ le¬

Expanded text:
ri. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem ri. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem editionem nostrae translationi conpara, et liquido peruidebis, quantum distet inter ueritani, Samuhelem quoque et Malachim, id est quattuor Regum libros.. quae si legere uolueris, probabis, quantae difficultatis sit diuinam scripturam et maxime prophetas intellegere, et interpretum uitio, quae apud suos purissimo cursu orationis labuntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo in Cicerone contemnis, in paruulis ne requiras. ecclesiastica interpretatio, etiam si habet eloquii uenustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non otiosis philosophorum scholis paucisque discipulis, sed uniuerso loquatur hoursum orientalibus uos locupletomercibus et Alexandrinas opes primo Romam uere transmitto. deus ab Austro ueniet et sanctus de monte Faran umbra condensa; unde et sponsa laetatur in Cantico can
Abbreviated transcription (Latin):
nes. dionisiꝰ. pierius. eusebiꝰ cesariensis. di¬
dimꝰ. apollinaris: latissime hanc epłam in-¬
terp̾tati st̃. Quoꝵ pieriꝰ cũ sensũ apłi uen¬
tilaret atq dissereret. ⁊ ꝓposuisset illud
exponere: uolo aũ õs ẽȩ̃ sic̃ me ipsũ: adiecit.
duritia Uniu̾sa quȩ scripsi huic sen¬
tentiȩ cõparata: lenissima st̃. Reuolue õi¬
um quos supͣ memoraui cõm̃tarios. ⁊ ec¬
clesiarũ bibliotecis fruere: ⁊ magis concito
gradu adoptata cepta q ꝑuenies. Audio
totiꝰ in te orbis studia concitata: audio poi¬
tificis ⁊ popłi uoluntatẽ pari m̃te congru¬
ere. Minꝰ est tenere sacerdotiũ quã mereri:
libroᷤᷤ sedecĩ ꝓpħarũ. quos in latinũ de he¬
breo sermone u̾t Si legeris ⁊ delectari te
hoc opere cõperero: ꝓuocab nos etiã cete¬
ra clausa armario ñ tenere. Transtuli nu¬
per iob in lingũa nr̃am: cuiꝰ exẽplar a sc̃a
marcella consobrina tua poteris mutua¬

Expanded text:
nes, Dionysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Dines, Dionysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Didymus, Apollinaris latissime hanc epistulam interpretati sunt; quorum Pierius, cum sensum apostoli uentilaret atque dissereret et proposuissetillud exponere: uolo autem omnes esse sicut me ipsum, adiecit: duritia? uniuersa, quae scripsi, huic sententiae couparata lenissima sunt. reuolue omnium, quos supra memoraui, commentarios et ecclesiarum bibliothecis fruere, et magis concito gradu ad optata coeptaque peruenies. Audio totius in te urbis studia concitata, audio pontificis et populi uoluntatem pari mente congruere. minus est tenere sacerdotium quam mereri. libros sedecim prophetarum, quos in Latinum de Hebraeo sermone uerti, si legeris et delectari te hoc opere conperero, prouocabis nos etiam cetera clausa armario non tenere. transtuli nuper Iob in linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutua
Abbreviated transcription (Latin):
erim em̃dare possim: statĩ ut aliqͥd scripse¬
ro. aut amatores mei aut inuidi. diu̾so qͥ¬
dem studio s pari certamine. in uulgꝰ nr̃a
disseminant: et uł in laude uel in uitupe¬
ratione nimii ft̃. non stili meritũ. s stoma¬
chum siu sequentes. Itaq qd̵ solũ facere po¬
bsesie ca. Quẽ cũ legeris. aut ipse ꝓ nob̃ ce-¬
ginitate ⁊ nuptiis disputat alit̾ disserere
cõpelleris. Nec hoc dico ut te ad scribendũ ꝓ¬
uocẽ. cuiꝰ in sacris litteris studiũ p̾fero. s
ut alios qͥ nos lacerant hoc facere cõpellas.
Norunt litteras: uident᷑ sibi scioli. posst̃
meꝰ rep̾hendere s docere. Si aliquid scrip¬
serint: magis operis eoꝵ cõparatione mea
int̾pretatio negliget᷑. Lege queso te ⁊ dili¬
gent̾ apłi uerba considera: ⁊ t̾c uidebis me
ꝓpt̾ calũpniã declinandã multo plus quã
ille uoluit in maritos fuisse clem̃tẽ. Orige¬

Expanded text:
erim, emendare possim. statim ut aliquid scripseerim, emendare possim. statim ut aliquid scripsero, aut amatores mei aut inuidi diuerso quidem studio, sed pari certamine in uulgus ndisseminant: et vel in laude, vel in vituperatione nimii sunt: non meritum st sequentes. itaque, quod solum facere pocpcav/jaa, quem cum legeris, aut ipse pro nobis ceginitate et nuptiis disputat, aliter disserere conpelleris. Nec hoc dico, quo te ad scribendum prouocem, cuius in sacris litteris studium prae me fero, sed ut alios, qui nos lacerant, hoc facere conpellas. norunt litteras, uidentur sibi scioli: possunt me non reprehendere, sed docere. si aliquid scripserint, magis ex operis eorum conparatione mea interpretatio neglegetur. lege, quaeso te, et diligenter apostoli uerba considera, et tunc uidebis me propter calumniam declinandam multo plus, quam ille uoluit, in maritos fuisse clementem. Orige
Abbreviated transcription (Latin):
Ristiani int̾dũ pudoris ẽ. etiã apd̃
amicos tacere: ⁊ humilitatẽ suam
magis silentio consolari. quã retrac¬
tando ueteres amicitias ambitionis crũ
incurrere. Quãdui taciusti. tacui: nec ex¬
postulare umꝗͣ suꝑ hac re uolui: ne ñ ami¬
cũ querere. s potentiorẽ uiderer expetere
Nc̃ aũ ꝓuocatꝰ officio litterarũ. primaᷤ sẽ¬
ꝑ partes habere tẽptabo. ⁊ ñ tã rescribe ꝗͣ
scribere: ut & uerecunde huc usq tacius¬
se: ⁊ uerecundiꝰ loqͥ cepisse iudeas cognoscar.
De opuscuł meis contͣ iouinianũ qđ pruden¬
ter ⁊ amant̾ feceris exẽplaria subtrahendo.
optime noui. S nicħ ꝓfuit ista diligentia:
cũ aliquanti ex urbe uenientes mͥ eade lecti¬
tarent. quȩ se romȩ excepisse referebant. In
hac quoq ꝓuintia ĩa libri fuerant diuul¬
gati: ⁊ ut ipse legisti. nescit uox missa reu̾¬
ti. Nõ sũ tantȩ felicitatis quantȩ pleriq hꝰ
tẽporis tractatores ut nugas meas qñ uolx¬

Expanded text:
ristiani interdum pudoris est etiam apud amicos tacere et humilitatem suam magis silentio consolari quam retractando ueteres amicitias ambitionis crimen incurrere. quamdiu tacuisti, tacui nec expostulare umquam super hac re uolui, ne non amicum quaerere, sed potentiorem uiderer expetere. nunc autem prouocatus officio litterarum primas semper partes habere temptabo et non tam rescribere quam scribere, ut et uerecunde hucusque tacuisse et uerecundius loqui coepisse cognoscar. De opusculis meis contra Iouinianum quod et prudenter et amanter feceris exemplaria subtrahendo, optime noui. sed nihil profuit ista diligentia, cum aliquanti ex urbe uenientes mihi eadem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. in hac quoque prouincia iam libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores, ut nugas meas, quando uolu
Abbreviated transcription (Latin):
de diabolo ẽ. Tali pͥmũ parente generati.
nigri sumꝰ. Et pꝰ penitentiã necdũ culmi¬
ne uirtutis ascenso. dicimꝰ. Nigͣ sũ s formo¬
sa: filiȩ iherłm. Exiui de domo infantiȩ
hoc mercedis accipio : Sequit᷑. Et concu¬
piscet rex decore tuũ. Hoc gͣ illud magnũ ÷
sacram̃tũ. P ropt̾ ħ relinquet hõ patrem

Expanded text:
de diabolo est. Tali primum parente generati de diabolo est. Tali primum parente generati nigri sumus et post paenitentiam necdum culmine virtutis ascenso dicimus: Nigra sum et speciosa filia Hierusalem. Exivi de domo infantiae  pro hoc mercedis accipio? Sequitur: Et concupiscet rex decorem tuum. Hoc ergo illud magnum est sacramentum: Propter hoc relinquet homo pat
Abbreviated transcription (Latin):
& concupiscet rex decorẽ tuũ. In
quadragesimo quarto psalmo ds ad animã
loquitur humanã: ut scd̃m exemplũ habͣ¬
hȩ exiens de t̾ra sua & de cognatione sua
relinquat calcdeos q̃ quasi demonia int̾p̃¬
tantur. ⁊ habitet in regione iubentiõ. Qũa
alibi ꝓpħa suspirat diceiss redo uidere bona
dñi: in t̾ra uiuentiũ. Uerũ ñ sufficit tͥ exire
de patria tua. n õbliuiscaris popłi tui ⁊ do¬
mꝰ patris tui: ⁊ carne contẽpta sponsi un¬
garis amplexib. Ne respexeris inqͥt ret᷑
nec steteris in tota circa regione: s in moi¬
te saluu te fac: ne forte cõprehendaris. Nõ
expedit app̾henso aratro respicere pꝰ t̾gũ:
nec de agro reu̾ti domũ: nec pꝰ xp̃i tuni¬
cam ad tollendũ aliud uestim̃tũ tecta de¬
scende. Grande miracłm. Pat̾ filiã cohorta¬
tur: ne meminerit patͥs sui. uos ex patre
diabolo estis. ⁊ desidia patͥs ur̃i uultis face¬
re: dic̃ dñs ad uideos. Et alibi. Qͥ fac̃ pecc̃m

Expanded text:
decorem tuum. In quadragesimo quarto psalmo Deus ad animam loquitur humanam, ut secundum exemplum Abrahae exiens de terra sua et de cognatione sua relinquat Chaldaeos, qui quasi daemonia interpretantur, et habitet in regione viventium, quam alibi propheta suspirat, dicens: Credo videre bona domini in terra viventium. Verum non sufficit tibi exire de patria, nisi obliviscaris populi et domum patris tui et carne contempta sponsi iungaris amplexibus. Ne respexeris, inquit, retro nec steteris in tota circa regione; in montem salvum te fac, ne forte comprehendaris. Non expedit adprehenso aratro respicere post tergum nec de agro reverti domum nec post Christi tunicam ad tollendum aliud vestimentum tecta descendere. Grande miraculum: pater filiam cohortatur: Ne memineris patris. Vos de patre diabolo estis et desideria patris vestri vultis facere dicitur ad Iudaeos et alibi: Qui facit peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
tius : ad te aũi ñ appropinquabit Qđ̃ si
eoꝵ te multitudo turbauerit. ⁊ ad sin¬
gula incitam̃ta uicioꝵ ceperis estuare.
& dixerit tͥ cogitatio tua. quid faciemꝰ:
respondebit t helyseus. Noli timere: q̃m
plures nobiscũ st̃ qũa cũ illis. Et orabit
& dicet. Dñe aperi oculos puellȩ tuȩ ut
uideat: ⁊ aꝑtis ocuł uideb igneũ currũ.
qui te ad exẽplũ helyȩ in astra sustol¬
lat. ⁊ t̾c leta cantabis. Aĩa nr̃a sic̃ paᷤᷤ¬
ser erepta ẽ de laqueo uenantiõ. laq̃¬
us contritꝰ est ⁊ nos liberati sumꝰ. Quãdio

Expanded text:
tuis, ad te autem non adpropinquabit. quodsi tuis, ad te autem non adpropinquabit. quodsi eorum te multitudo turbauerit et ad singula incitamenta uitiorum coeperis aestuare et dixerit tibi cogitatio tua: \'quid faciemus?\', respondebit Heliseus: noli timere, quoniam plures nobiscum sunt, quam cum illis, et orabit et dicet: domine, adaperi oculos puellae tuae et uideat. et apertis oculis uidebis igneum currum, qui te ad exemplum Heliae in astra sustollat, et tunc laeta cantabis: anima nostra quasi passer erepta est de laqueo uenantium: laqueus co
Abbreviated transcription (Latin):
gelos statuat. ⁊ beatitudine uirginitatis
exposita. mundũ subiciat pedib tius. No
lo tibi uenire suꝑbiã de ꝓposito. s timorẽ.
Onusta incedis auro: latro uitandꝰ ÷. Stadi¬
um ẽ ħ uita mortalib. hic contendimꝰ. ut
alibi coronem᷑. Nemo int̾ serpentes ⁊ scor¬
arbitraris in t̾ra. quȩ tribulos generat
& spinas. quã serpens comedit. Non est
nobis colluctatio adu̾sus carnẽ ⁊ sangͥ¬
nem. s ad uersus principatꝰ ⁊ potestãteᷤᷤ
huiꝰ mundi ⁊ harũ tenebrarũ. adu̾sus
sp̃alia nequitiȩ in celestib. Magnis ini¬
micoꝵ circundam᷑ agminib: hostib ple¬
na st̃ sunt om̃ia: caro fragilis ⁊ cinis fu¬
tura pꝰ modicũ. pugnat sola cũ plurib.
Cũ aũ fuerit dissoluta. ⁊ uenerit prin¬
ceps mundi. ⁊ inuenerit in ea nicħ: t̾c se¬
cura audies ꝑ ꝓpħam. Non timeb a ti¬
more nocturno. a sagita uolante in die:
a latere tuo mille: ⁊ decẽ milia a dexts

Expanded text:
gelos statuat, et beatitudine Virginitatis gelos statuat, et beatitudine Virginitatis exposita, mundum subjiciat pedibus tuis. 3. Nolo tibi venire superbiam de proposito, sed timorem. Onusta incedis auro, latro tibi vitandus est. Stadium est haec vita mortalibus, hic contendimus, ut alibi coronemur. Nemo inter serpentes et scor tu pacem arbitraris in terra, quae tribulos generat, et spinas, quam serpens comedit? Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus, et potestates huius mundi et harum tenebrarum, adversus spiritalia nequitiae in caelestibus. Magnis inimicorum circumdamur agminibus, hostium plena sunt omnia. Caro fragilis et cinis futura post modicum pugnat sola cum pluribus. Cum autem 'fuerit dissoluta et venerit princeps mundi istius et invenerit in ea nihil, tunc secura audies per prophetam: Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per a latere tuo mille et decem milia a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
tuus arrogans. ñ suꝑbꝰ : ethyopissã duxit
uxorẽ. Stat̃i ut uolueris sapientiã ueri au¬
dire salomonis. ⁊ ad eũ ueneris: confitebit᷑
tͥ cuncta q̃ nouit: Et inducet te rex in cu¬
biculũ sus: ⁊ mirũ in modũ colore muta¬
to. sermo tͥ ille conueniet. Quȩ ẽ ista q̃ ascẽ¬
sit dñam quippe uocare debeo sponsã dñi
mei: ut ex ipso principio lectionis agnoscẽs
ñ me ñc laude uirginitatis ẽe dic turũ ꝗͣ ꝓ
basti optimã ⁊ consecuta es: nec enumera¬
turũ molestias nuptiarũ. quomͦ intume¬
scat uterus. in fans uagiat. cruciet pelex.
domꝰ cura sollicitet. ⁊ om̃ia quȩ putant᷑
bona mors extrema p̾cidat: Habent enĩ¬
& maritatȩ ordinẽ suũ. honorabiles nupti¬
as ⁊ thorũ immaculatũ: s ut intelligeres t
exeunti de sodoma. tim̃dũ ẽe loch uxoris exẽ¬
plum. Nulla est in ħ libello adulatio. Adu¬
lator quippe: blandꝰ inimicus ẽ. Nulla erit
rethorici põpa sermonis. quȩ te etiã int̾ as¬

Expanded text:
tuus arrogans, non superbus, Aethiopissam duxit uxorem. Statim ut volueris sapientiam veri audire Salomonis, et ad eum veneris, confitebitur tibi cuncta quae novit; et inducet te rex in cubiculum suum: et mirum in modum, colore mutato, sermo tibi ille conveniet: Quae est ista quae asceninam quippe vocare debeo sponsam Domini mei ut ex ipso principio lectionis agnosceres, non me nunc laudem Virginitatis esse dicturum, quam probasti optimam, et consecuta es: nec enumeraturum molestias nuptiarum, quomodo uterus intumescat, infans vagiat, cruciet pellex, domus cura sollicitet, et omnia quae putantur bona, mors extrema pet maritatae ordinem suum, honorabiles nuptias et cubile immaculatum—sed ut intellegeres tibi exeunti de Sodoma timendum esse Loth uxoris exeplum . Nulla est enim in hoc libello adulatio. Adulator quippe blandus inimicus est. Nulla erit Rhetorici pompa sermonis, quae te etiam inter An
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ in et̾nũ pudici. Quid nobis ipsis illu¬
numero uirginũ ac uiduarũ regnare cũ xͦͤ
des ⁊ mundiciȩ:: saccus ⁊ sericũ: Lazarus
cõmutant᷑. In nr̃o arbitrio ẽ: uel lazarũ se¬

Expanded text:
rdotium in aeternum pudici. Quid nobismetipsis illurdotium in aeternum pudici. Quid nobismetipsis illunumero uirginum ac uiduarum regnare cum Chrides et munditiae, saccus et sericum? Lazarus commutantur —: in nostro arbitrio est uel Lazarum se
Abbreviated transcription (Latin):
durissima fuerat excisum. nec ante quis
nec postea positꝰ est. Hortꝰ conclusus. fons
signatꝰ: de quofonte ille fluuiꝰ manat
uixta iohel. qui irrigat torrente uel fu¬
nium uł spinarũ: funiũ peccatoꝵ qͥb
ante alligabamͣ: spinarũ q̃ suffocabant se¬
mentẽ patͥsfamilias. Hec ẽ porta orienta¬
lis ut ait ihezechiel sẽꝑ clausa ⁊ lucida:
⁊ operiens in se uel ex se ꝓferens sc̃a sc̃oꝵ:
deant mͥ quomͦ iħc ianuis clausis ingres¬
sus est. cũ palpandas manꝰ ⁊ latꝰ considerai¬
dũ. ⁊ ossa carnẽq monstrauerit. ne ueri¬
tas corporis fantasma putaret᷑: ⁊ ego res¬
pondebo quomͦ sc̃a maria sit ⁊ mat̾ ⁊ uir
go. Uirgo pꝰ partũ: mat̾ anteꝗͣ nupta. Igi¬
tur ut dicere ceperamꝰ. xp̃c uirgo. maria
uirgo: utriꝰq sexus uirginitatis dedicaue¬
re principia. apfi uł urgines. uel post
uirgines eligunt᷑. aut udui: aut certe pꝰ sac̾¬

Expanded text:
durissima fuerat excisum, nec ante quis durissima fuerat excisum, nec ante quis nec postea positus est; hortus conclusus, fons signatus, de quo fonte manat fluuius ille iuxta Amos, qui inrigat torrentem uel funium uel spinarum: funium peccatorum, quibus ante alligabamur; spinarum, quae suffocabant sementem patris familiae. haec est porta orientalis in. Hiezechiel, semper clausa et lucida et operiens in se uel ex se proferens sancta sandeant mihi, quomodo Iesus clausis ingressus est ostiis, cum palpandas manus et latus considerandum et ossa carnemque moristrauerit, ne ueritas corporis fantasma putaretur, et ego respgo. Virgo post partum, mater ante quam nupta. Igitur, ut dicere coeperamus, Christus virgo, virgo Maria, utrique sexui virginitatis dedicavere principia. Apostoli, vel virgines, vel post oni, aut virgines eliguntur, aut vidui, aut certe post Sace
Abbreviated transcription (Latin):
magis mipor qd̃ ñ habeo. Ingenua ⁊ uerecũ¬
da confessio ẽ: quo ipse careas id in aliis p̃di¬
care. Nũ qr graui corpore t̾re onerosus hereo.
auiũ ñ miror uolatꝰ. Nec colũbã p̾dico qd
Radit iter liquidũ. celeres neq cõmo¬
uet alas: Nullus se decipiat: nemo blando
adulatore se p̾cipitet. Prima ẽ. iuirginitas a
natiuitate: scd̃a uirginitas a scd̾a natiuita¬
te. Nõ est meus sermo: antiqͣ sententia ẽ. Ne¬
mo potest duob dñis seruire. carni ⁊ sp̃ui.
Caro concupiscit adu̾sus sp̃m: sp̃c adu̾sus
carnẽ. hec inuicẽ sibi adu̾sant᷑: ut ñ quȩ uo¬
lumꝰ illa faciamꝰ. Qñ aliquid tͥ asperũ uide¬
tur in nr̃o opusculo: ñ ad mea uerba respi¬
cias: s ad scripturã un mea tracta st̃ u̾ba.
Xp̃c uirgo. mat̾ uirginis nr̃i uirgo ꝑpetua:
mat̾ ⁊ uirgo. Iħc enĩ clausis ingressus e̾ ho¬
stiis: ⁊ in sepulchro eiꝰ qd nouũ. ⁊ in petra

Expanded text:
quia miror, quod non habeo. ingenua et uerecunquia miror, quod non habeo. ingenua et uerecunda confessio est, quo ipse careas, id in aliis praedicare. numquid, quia graui corpore terrae haereo, auium non miror uolatus nec columbam praedico, quod radit iter liquidum celeris neque commouet alas? nullus se decipiat, nemo blando adulatore praecipitet. prima est uirginitas a natiuitate, secunda uirginitas a secunda natiuitate. non est meus sermo, antiqua sententia est: nemo potest duobus dominis seruire, carni et spiritui. caro concupiscit aduersus sp haec inuicem sibi aduersantur, ut non, quae uolumus, illa faciamus. quando aliquid tibi asperum uidetur in nostro opusculo, non ad mea uerba respicias, sed ad scripturam, unde mea tracta sunt uerba. Christus uirgo, mater uirginis nostri uirgo perpetua, mater et uirgo. Iesus enim clausis ingressus est ostiis; in sepulchro eius, quod nouum et in petra
Abbreviated transcription (Latin):
& architã tarentinũ. ⁊ publiom sc̃ipionẽ
in sexto tespolipas. de impari numero di
sputantes: & si hos audire noluerint obt᷑e¬
tatores mei: grãmaticoꝵ scolas eis faciã cor¬
clamare. numero ds impare gaudet. Gran¬
de piaculũ: eu̾se st̃ eccłe. o̾rbis audire nos
potest: si mundiorẽ uirginitatẽ ẽe diximꝰ
quã nuptias. si parẽ numerũ impari sub¬
iecimꝰ: ⁊ ueteris testam̃ti tẏpos eugłicȩ
ueritati ꝓfecisse monstrauimꝰ. Cetera q̃ in
libro nr̃o rep̾hensa st̃. uel leuiora puta:
uel ad eundem sensũ ꝑtinentia. Uñ ad ea
responde nolui. ne ꝰ libelli excederẽ mag¬
nitudinẽ: ⁊ tuo uiderer ingenio diffidere.
qũe patronũ causȩ meȩ ante habiui ꝗͣ ro¬
garẽ. Igit᷑ ħ extrema uoce ꝓtestor. me nec
dãpnasse nuptias nec dãpnare: respondiᷤ¬
se aduersario: non meoꝵ insidias formidasse.
Uirginitatẽ aũ in celũ fero:. ñ qr habeo: s qr

Expanded text:
et Architam Tarentinum, et Publium Scipionem et Architam Tarentinum, et Publium Scipionem in sexto de Republica, de impari numero proferam disputantes? Et si hos audire noluerint obtrectatores mei, Grammaticorum scholas eis faciam conclamare: « Numero Deus impare gaudet » . 20. Grande piaculum, eversae sunt Ecclesiae, orbis audire non potest, si mundiorem virginitatem diximus esse quam nuptias: si parem numerum impari subjecimus, et veteris Testamenti ueritati profecisse monstrauimus! cetera, quae in libro nostro reprehensa sunt, uel leuiora puto uel ad eundem sensum pertinentia; unde ad ea respondere nolui, ne et libelli excedere magnitudinem et tuo uiderer ingenio diffidere, quem patronum causae meae ante habui, quam rogarem. igitur hoc extrema uoce protestor, me nec damnasse nuptias nec damnare; respondisse aduersario, non meorum insidias formidasse. uirginitatem autem in caelum fero, non quia habeo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ scriptũ ñ eẽ diximꝰ: anqr etiã si scrip¬
tũ ñ est. alit̾ intelleximꝰ quã scripturȩ sum¬
pliucitas patit᷑ Scriptũ ñ esse in sedo die.
uidit deus qr bonũ est. non meũ accipiant
ris dieb scriptũ sit: aut reddant aliã ꝓ¬
babiliorẽ causam. quare ñ scriptũ sit:
aut si ñ reppererint. ingrati suscipiant
qd̃ a nob̃ dictũ est. Porro si archa noe oĩa
animalia quȩ bina ing̾diunt᷑ immunda
tũ esse nemo dubitat: quare scriptũ sit edis¬
serant. Si aũ ñ edisseruit. qđ a me exposi¬
tũ est uelint nolint suscipiant. Aut ꝓfer
meliores epulas. ⁊ me conuiua utere: aut
qualicũq cenula nr̃a contentꝰ esto. Scili¬
litus. origenes. dionisiꝰ. eusebiꝰ. didimꝰ. nr̃o¬
rũ quoq tertullianꝰ. cyprianꝰ. uictorinꝰ.
lactantiꝰ. hylariꝰ. Quoꝵ eyprianꝰ. de sep¬
tenario. idest impari numero disserens
que & quanta dixerit ad fortunatũ liber
illiꝰ testimonio ẽ. An forsitan py tagoram

Expanded text:
 scriptum non esse diximus: an quia etiam si scriptum est, nos aliter intelleximus, quam Scripturae simplicitas patitur. Scriptum non esse in secundo die, Vidit Deus quia bonum est: » non meum accipiant ris diebus scriptum sit, aut reddant aliam probabiliorem causam, quare non scriptum sit: aut si non repererint, ingratis 232 suscipiant quod a nobis dictum est. Porro si in arca Noe omnia animalia, quae bina ingrediuntur immunda tum esse nemo dubitat; quare scriptum si edisserant. Si autem non edisserunt, quod a me expositum est, velint, nolint, suscipient. Aut profer meliores epulas, et me conviva utere: aut qualicumque nostra coenula contentus esto. Scililytus, Origenes, Dionysius, Eusebius, Didymus, nostrorumque Tertullianus, Cyprianus, Victorinus, Lactantius, Hilarius: quorum Cyprianus de septenario, id est, impari numero disserens, quae, et quanta dixerit ad Fortunatum, liber illius testimonio est. An forsitan Pythagoram,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sit uir eiꝰ. Ego etiã ñc libera uoce ꝓcla¬
mo. ñ dã nari in eccłia digamiã. immo
nec trigamiã. & ita licere.uͦ. & sexto. et
ultra. quomodo & sedo marito nubere.S qͦ¬
modo ñ dãpnant᷑ hȩ nuptiȩ: ita nec p̾dicas¬
tur. Solatia miseriȩ st̃: ñ laudes continen¬
tiȩ. Unde & in alio loco dixi. Ubi unꝰ maritꝰ¬
exceditur. nicħ refert anscds an t̾ciꝰ sit:
qr desut ẽẽ monogamꝰ. Om̃ia licent: s nos
om̃ia expediunt. Non dãpno digamos. ĩ mo
nec trigamos: ⁊ si dici potest octogamos.¬
guor quare dixer̃i dũtaxat iuxta hebrai¬
sic̃ in die pͥmo ⁊ t̾cio & reliquis. Uidit ds qr
bonũ est: stat̾iq subiecerĩ: Nob̃ intelligen¬
tiã reliquit. ñ ẽẽ bonũ duplice numerũ qͥ¬
ab unione dixidat. ⁊ p̾figuret fȩdera nup¬
tiarũ. Uñ ⁊ in archa noe om̃ia aĩalia quȩ¬
cũq bina ingrediunt᷑: immunda st̃. Impar

Expanded text:
non sit uir eius? ego etiam nunc libera uoce proclanon sit uir eius? ego etiam nunc libera uoce proclamo non damnari in ecclesia digamiam, immo nec trigamiam, et ita licere ultra, quomodo, et secundo marito nubere: sed quomodo non damnantur istae nuptiae, ita nec praedicantur. So- LATIA MISERIAE SUNT, non laudes continentiae. « Unde et in alio loco dixi: Ubi unus maritexceditur, nihil refert secundus, an tertius sit, quia desinit esse monogamus. Omnia licent, sed non omnia expediunt . Non damno digamos, immo nec trigamos, et, si dici potestguor, quare dixerim dumtaxat iuxta Hebraisicut in primo et tertio et reliquis: uidit deus, quia bonum est, statimque subiecerim: nobis intellegentiam dereliquit non esse bonum duplicem numeruab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina ingrediuntur, immunda sunt . Impar
Abbreviated transcription (Latin):
tiaru. Nũ uir egregiꝰ ⁊ eruditꝰ in scripto¬
ris. ⁊ uirgo eccłȩ uirginis doctor. aliquid
in illo sermone rep̾hendit. In libro qͦ ad
eustochiũ multo duriora de nuptiis dixi¬
mꝰ: ⁊ nemo suꝑ hac re lesus ẽ. Amator qͥp¬
pe castitatis: preconis pudicitie inten¬
ta aure captabat. Lege tertullianũ. lece
ci prianũ. lege ambrosianõ: ⁊ cũ illis mei
accusa uel excusa. Inuentȩ st̃ plautinȩ fa¬
bulȩ & scioli tantũ ad detrahendũ: qui in
eo se doctos ostentare uolunt. si om̃iõ dic¬
ta lacerent. & in una eadeq causa & me
& aduersariu id est utrũiq rep̾hendant:
ambos uictos ẽe contendant. Porro ubi de
digamis & trigamis disserentes diximus.
meliꝰ est licet alterũ & t̾ciũ. unũ uirum
nosse quã plurimos. id est tolerabiliꝰ ẽ uni
hõi ꝓstitutã eẽ qu̾a plurimis: nonne statĩ
ritũ habere se dicens: arguitur a dño qd

Expanded text:
tiarum. num uir egregius et eruditus in scriptutiarum. num uir egregius et eruditus in scripturis et uirgo ecclesiae uirginis doctor aliquin illo sermone reprehendit? In libro quoque ad Eustochium multo duriora de nuptiis diximus, et nemo super hac re laesus est. AMATOR QUIPPE castitatis, praeconium pudicitiae intenta aure captabat. Lege Tertullianum, lege Cyprianum, lege Ambrosium, et cum illis me uel accusa uel libera. inuenti sunt Plautinaefamiliae et scioli tantum ad detrahendum. qui in eo se doctos ostentare uelint, si omnium dicta lacerent et in una atque eadem causa et me et aduersarium, id est utrumque, reprehendant, ambos uictos esse contendant. porro, ubi de digamis et trigamis disserentes diximus: melius est, licet alterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id est: tolerabilius est uni homini prostitutam esse quam multis, nonne statim,itum habere se dicens arguitur a domino, quod
Abbreviated transcription (Latin):
as. Qd si ñ reppererit. quicqͥd austerũ ui¬
de tur esse uł durũ. id ñ scriptoris aue¬
toritati. s int̾pretis officio deputet. Iud
uero ferre quis possit qd in me rep̾hen¬
ditur. quare exponens. quare exponeis
capitłm apłi in quo de conuigib scrip¬
sit. tribulationẽ carnis habebt huiꝰmo¬
di. dixerim: nos ignari rerũ ꝑutabamꝰ
nuptias saltẽ carnis habere lecitiã. Si
aũ nubentib ⁊ in carne tribulatio est.
in qua sola uidebant᷑ habere delicias: qͥd
condẽpnatio matrimonii est. si infantũ
uagitus. filioꝵ mortes. uxoꝵ dixortia.
abortiua. dãpna domꝰ. ⁊ cetera huiꝰmodi
tribulationẽ diximꝰ nuptiarũ: Dũ ad¬
uiberet sc̃ȩ memoriȩ damasus papa: li¬
brũ contra heluidix de beate mariȩ ius¬
ginitate ꝑpetua scripsimꝰ : in qͦ necesse
fuit nõb ad iurginitatis beatitudinem
p̃dicand̾a. multa de molestiis dicẽ nup¬

Expanded text:
as. quod si non reppererit, quidquid uel austerum uias. quod si non reppererit, quidquid uel austerum uidetur esse uel durum, id non scriptoris auctoritati, sed interpretis officio deputet. Illud uero ferre quis possit, quod in me reprehenditur, quare exponens capitulum apostoli, in quo de coniugibus scripsit: tribulationem carnis habebunt huiusmodi, dixerim: nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias, quidcondemnatio matrimonii est, si infantum uagitus, filiorum mortes, uxorum abortia, damna domus et cetera istius modi tribulationem diximus nuptiarum? dum aduiueret sanctae memoriae Damasus, librum contra Heluidium de beatae Mariae uirginitate perpetua scripsimus, in quo necesse nobis fuit ad uirginitatis beatitudinem praedicandam multa de molestiis dicere nup
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fertur. ñ est germanȩ ⁊ pure integritatis.
nec eiꝰ beatitudinis q̃ angłis cõparat᷑. Si dixe¬
ro meliꝰ est uirginẽ ee ꝗ̃ nuptã: bono meliꝰ
p̃tuli. Si aũ alterũ gradũ fecero. meliꝰ est
nubere quã fornicari: ibi ñ bono meliꝰ. s ma¬
lo bonũ p̾tusi. Multa diu̾sitas ẽ int̾ id me¬
lius qd nuptiis: ⁊ int̾ id qd̃ fornicationi an¬
ponit᷑ obsecro te qͥd in hac dĩsertione peccaui:
Propositum michi erat. non ad meã uolun¬
tatem scripturas trahere: s id dicere qđ̵ scͥp¬
turas uelle intelligebã. Cõmentatoris of¬
ficiu̾ est: non quid ipse uelit. s quid senti¬
at ille que interp̾tatur exponere. Alioqͥn
si contraria dixerit: nontam int̾pres erit
qũa aduersariꝰ eius que nititur ex plana¬
re Certe ubicũq scripturas ñ int̾pretor
& libere de meo sensu loquor. arguat me
quilibet durũ quid dixisse contra nupti¬

Expanded text:
praefertur, non est germanae et purae integritatis praefertur, non est germanae et purae integritatis nec eius beatitudinis, quae angelis conparatur. si dixero: \'melius est uirginem esse quam nuptam\', bono melius praetuli; si autem alterum gradum fecero: - \'melius est nubere quam fornicari\', ibi non bono melius, sed malo bonum praetuli, et multa diuersitas est inter id melius, quod nuptiis, et inter id, quod fornicationi anteponitur. obsecro te, quid in hac dissertione peccaui? propositum mihi erat non ad meam uoluntatem scripturas trahere, sed id dicere, quod scripturas uelle intellegebam. commentatoris officium est non, quid ipse uelit, sed, quid sentiat ille, quem interpretatur, exponere; alioquin, si contraria dixerit, non tam interpres erit quam aduersarius eius, quem nititur explanare. certe, ubicumque scripturas non interpretor et libere de meo sensu loquor, arguat me quilibet durum quid dixisse contra nupti
Abbreviated transcription (Latin):
Meliꝰ. sẽꝑ ad cõparationẽ deterioris respicitꝰ
ñ ad simplicitatẽ in cõparabilis ꝑ se boni. Ue¬
incendio cõparare: s dic simplicit. boñẽ nu¬
bere.Suspecta ẽ mbonitas alicuiꝰ rei: quam
magnitudo alteriꝰ mali malũ ẽe cogit infe¬
rius. Ego aũ ñ leuĩ malũ: s simplex ꝑ se bo¬
nũ uolo. Uult apłs innuptas ⁊ uiduas absq
corruptione ꝑmanere: ⁊ ad exẽplũ sui ꝓuo¬
cat: n feliciores uocat. si sic ꝑmanserint.Si
autẽ se continere ñ posst̾. ⁊ ardorẽ libidiniᷤ
ñ tã continentia uolunt. qua fornicatione
restinguere. meliꝰ e̾ posse nubere qua uri.
ad qd̃ nos intulimꝰ. Ideo meliꝰ est nubere ꝙ
peiꝰ est uri: ñ nr̃am sententiã ꝓferentes. s
int̾pretantes apłi. Meliꝰ est nubere quã uri:
id est meliꝰ est ẽẽ maritũ qua fornicari. Si
uri uel fornicari. bonũ ẽẽ docueris.: t̾e bono
meliꝰ p̾feret᷑. Si aũ uri malũ est : qd̾ malo

Expanded text:
melius\' semper ad conparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem inconparabilis per se boni, ueincendio conparare, sed dic simpliciter: bonum est nubere. suspecta est mihi bonitas eius rei, quam magnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apostolus innuptas et uiduas absque coitu permanere et ad exemplunt sui prouocat et felices uocat, si sic permanserint. si autem se continere non possunt et ardorem libidinis non tam continentia uolunt quam fornicatione restinguere, melius eis \'esse nubere quam uri. ad quod nos intulimus: ideo me-lius est nubere, quia peius est uri, non nostram sententiam proferentes, sed interpretantes apostoli: melius est nubere quam uri, id est: melius est maritum ducere quam fornicari. si uri uel fornicari bonum esse docueris, tunc bono melius praeferetur; si autem uri malum est, quod malo
Abbreviated transcription (Latin):
tur ne impediant᷑ orationes nr̃e: qđ hic que¬
so peccatũ meũ ẽ: Qd cõmerui: Quid deliqͥ:
Si turbidȩ ⁊ nebulosȩ aquȩ fluont. ñ ẽ alues
culpa. s fontis. An ic circo arguor. qd de meo
sũ ausus adicere: quale illudbonũ ẽ. qđ cor¬

Expanded text:
tur, ne inpediantur orationes nostrae: quod hic, quaetur, ne inpediantur orationes nostrae: quod hic, quaeso, peccatum meum est? quid commerui? quid deliqui? si turbidae et nebulosae aquae fluunt, non est aluei culpa, sed fontis. an idcirco arguor, quod de meo sum ausus adicere: quale illud bonum est, quod cor
Abbreviated transcription (Latin):
multa alia que in tͥb libellis de uirginib
q dixisse. s maioꝵ in om̃ib secutũ ẽe senten¬
tiã: tã huiꝰ udelicet qu̾a reliquoꝵ qui de eccła¬
sticis doginatib disputart̾. quoꝵ emulari
exopto negligentiã potiꝰ. quã alioꝵ obscurã diliga¬
tiã. Tument contͣ me mariti quare dixerĩ. mo
te. quale illud bonũ est qd orare ꝓhibet: qd
corpꝰ xp̃i accipere ñ ꝑmittit: Qñ imples
mariti officis̃: ñ impleo continentis: Iubet
idem apłs in alio loco ut semꝑ oremꝰ. Si semꝑ
orandũ est: nũ quã gͦ conuigio seruiendũ: qm̃
quotienscũq uxori debitũ reddo. orare ñ pos¬
sũ. ħ quare dixer̃ĩ ꝑspicuõ ẽ. qr int̾pretabar
illud apłi dictũ. nolite fraudare inuicẽ. nͥ for¬
te ex consensu ad tẽpꝰ ut uacetis orationi.
Paulus apłs dicit. qn coimꝰ cũ uxorib. nos
orare ñ posse. Petrus ad continentiã cohorta¬

Expanded text:
multa alia, quae in tribus libellis de uirginibusmulta alia, quae in tribus libellis de uirginibusque dixisse: sed maiorum in omnibus secutum esse sententiam, tam huius uidelicet quam reliquorum, qui de ecclesiasticis dogmatibus disputarunt; quorum aemulari exopto neglegentiam potius, quam aliorum obscuram diligentiam. tument contra me mariti, quare dixerim: oro te. quale illud bonum est, quod orare prohibet, quod corpus Christi accipere non permittit? quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, orare non possum. hoc quare dixerim, perspicuum est, quia interpretabar illud apostoli dictum: nolite frau d are inuicem nisi forte ex consensu ad tempus, ut uacetis orationi. Paulus apostolus dicit, quando coimus cum uxoribus, nos orare non posse; Petrus ad continentiam co-horta
Abbreviated transcription (Latin):
rum addicit᷑ nupta ñ uidua: ⁊ dñatuiuiri
subditur copulata ñ uirgo. Et in alio loco.
Precio inquit empti estis: nolite fieri serui
hominũ. U̾idetis quã euidens sit conuigalis
diffinitio seruitutis: Et pꝰ pusillũ. Si igit᷑¬
bonũ conuigiũ. seruitus ẽ. malũ qͥdest. q̃n¬
se nequeant inuicẽ sc̃ificare. s ꝑdere. Unui¬
sa quȩ nos de uirginitate ac nuptiis lato
sermone diffudimꝰ. ille breui artauit cõpen¬
dio: in paucis multa cõprehendens. Uirgini¬
tas ab eo ꝑsuasio continentiȩ: nuptiȩ reme¬
dia incontinentiȩ p̾dicant᷑. Et significant᷑
a maiorib ad minora descensus : uirginib
brauiu suꝑnȩ uocationis ostendit. Nuptas
ne in uia deficiant consolat᷑. Alios laudat:
alios ñ despicit. Conuigia ordeo: uirginita
tem corpori xͥ cõparat. Et puto multo mi¬
cit quasi necessitatis sarcinã declinandã: &
dffinitionẽ eẽ euidentissimȩ seruitutis:⁊

Expanded text:
rum addicitur nupta, non uidua, et dominatui uiri sola rum addicitur nupta, non uidua, et dominatui uiri sola subditur copulata, non uirgo; et in alio loco: \'pretio\', inquit, \'empti estis, nolite fieri serui hominum\'. uidete, quam euidens sit coniugalis definitio seruitutis; et post pauxillulum: siigiturbonum coniugium seruitus, malum quid est, quando nequeunt se inuicem sanctificare, sed perdere? uniuersa, quae nos de uirginitate ac nuptiis lato sermone diffudimus, ille breui artauit conpendio in paucis multa conprehendens. uirginitas ab eo persuasio continentiae, nuptiae remedia incontinentiae praedicantur. et significanter a maioribus ad minora descensus: uirginibus brauium supernae uocationis ostendit, nuptas, ne in uia deficiant, consolatur; alios laudat, alios tem corpori Christi comparat. Et puto multo micit, quasi necessitatis sarcinam declinandas, et definitionem esse euidentissimae seruitutis et
Abbreviated transcription (Latin):
asperũ & rep̾hensione dignũ uidet᷑. tan¬
t᷑ã nos int̾ uirginitatẽ ⁊ nuptias fecisse dis¬
tantiã. quanta int̾ frum̃tũ ⁊ ordeũ est: le¬
gat sc̃i ambrosii de uiduis librũ: ⁊ inueniet
illũ int̾ cetera quȩ de uirginitate ⁊ nuptis
disputauit. etiã hoc dixisse. Neq ita conio¬
gium apłs p̾tulit. ut studia integritatis ex¬
tingueret. s a continentie ꝑsuasione inci¬
piens. ad incontinentiȩ remedia descendit.
Et cũ brauiũ suꝑne uocationis fortib de¬
monstrasset. deficere tñ in uia neminẽ pas¬
sus est: ita plaudens priorib ut ñ despice
corpus suũ ut ad regnũ contenderent demon¬
strauit. Et in consequentib. Nongͦ copula
nuptialis quasi culpa uitanda: s quasine¬
cessitatis sarcina declinanda ẽ. Lex eñĩ astr̃ĩ¬
git uxorẽ: ut in laborib ⁊ tristitia generet
filios. Aonũsio eiꝰ ad uirũ sit.: ut ei ipse dñet᷑
Ergo laborib & dolorib in generationẽ filio¬

Expanded text:
asperum et reprehensione dignum uidetur tantam nos inter uirginitatem et nuptias fecisse distantiam, quanta inter frumentum et hordeum est, legat sancti Ambrosii de uiduis librum et inueniet illum inter cetera, quae de uirginitate et nuptiis disputauit, etiam ista dixisse: neque ita coniugium apostolus praetulit, ut studia integritatis extingueret, sed a continentiae persuasioneincipiens adincontinentiae remedia descendit et, cum brauium supernae uocationis fortibus demonstrasset, deficere tameninuianeminem passus est ita plaudens prioribus, ut non despicorpus suum, ut ad regnum contenderent, demonstrauit; et in consequentibus: non ergo copula nuptialis quasi culpa uitanda, sed quasi necessitatis sarcina declinanda. lex enim adstrinxit uxorem, ut in laboribus et tristitia filios generet et conuersio eius ad uirum sit, quod ei ipse dominetur. ergo laboribus et doloribus in geuerationefilio
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ capitulũ nos sic int̾pretati sumꝰ. Postꝗͣ nup
tus concesserat usũ conuigii. & ostenderat iꝑ¬
se quid uellet. qd ue concederet: transit adin¬
nuptias ⁊ uiduas. ⁊⁊ sui ꝑponit exẽplium. et
eelices uocat si sic ꝑmanserint. Si au se n cos
tinent: nuibant id ipsũ qd̾ sup̃ Ept̾ fornicatio¬
nẽ aũn ne tr̃ptet uos sathanas ꝓꝑt̾ ineont¬
nentiã ur̃am. Redditq causam eur bdixe¬
rit: si se ñ continent nubant. Meliꝰ est enĩ no¬
bere qua uri ido meliꝰ ẽ nubere. q per. uri

Expanded text:
quod capitulum nos sic interpretati sumquod capitulum nos sic interpretati sumtis concesserat usum conjugii, et ostenderat ipse quid vellet, quidve concederet, transit ad innuptas, et viduas, et sui proponit exemplum, et felices vocat, si sic permanserint. Si autem non se continent, nubant; idipsum quod supra, Propter fornicationes autem, Et, Ne tentet vos Satanas, propter incontinentiam vestram. Redditque causam, cur dixerit, Si se non continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Ideo melius est n
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta imperiũ: ⁊ musitamꝰ ad huc nup¬
tias ñ uocare indulgentiã. s p̾ceptũ: qͣsi
ñ eodem modo ⁊ scda ⁊ t̾cia matrimonia
scit suo uocare nõie. Ego arbitror qn dicit
ad id ipsũ. ⁊ rem tacet: ñ eũ nõiare palam
coitũ: s uerecunde ostendere. An qr sequit᷑.
qd tẽptationi p̾fert sathanȩ. qd̃ ht̃ causã
incontinentiã: Nonne alio u̾boꝵ ordine
idipsũ est. ne tẽptet uos sathanas ꝑꝑ incoitinen-¬
tiã ur̃am: An qr dixi ⁊ musitamꝰ ad huc nup¬
tias ñ uocare indulgentiã s p̾ceptũ: Qd si¬
durũ ẽ. imputet᷑ apło qͥ ait. Hoc aũ dico se¬
cundũ indulgentiã non scd̃m imperiõ:
⁊ ñ michi qui excepto p̾postero ordine. nec
sensũ nec uerba mutaui. Transeamꝰ ad reł.
inquit apłs innuptis ⁊ uiduis. boñ ẽ eis si
sic ꝑmanserint ut ego. Si aũ se ñconti¬
nent: nubant. Meliꝰ ẽst enĩ nubere. ꝗ̃ uri

Expanded text:
iuxta imperium\'? et mussitamus adhuc nupiuxta imperium\'? et mussitamus adhuc nuptias non uocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo bt secunda et tertia matrimonia scit suo uocare nomine? ego arbitror, quando dicit \'ad id ipsum\' et rem ipsam tacet, non eum nominare palam coitum, sed uerecunde ostendere. an quia sequitur: quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam? nonne alio uerborum ordine id ipsumest:ne temptet uos satanaspropterincontinentiam uestram? an quia dixi: et mussitamus adhuc nuptias ndurum est, inputetur apostolo, qui ait: hoc autem dico iuxta indulgentiam, non iuxta imperium, et non mihi. qui excepto praepostero ordine nec sensum nec uerba mutaui. Transeamus ad reliinquit apostolus, innuptis et uiduis: bonum est eis, si sic permanserint ut ego. si autem non se continent, nubant: melius est enim nubere quam uri.
Abbreviated transcription (Latin):
aut biduũ scĩorẽ efficiat xp̃ianũ. ut qd̵ ho¬
die ñ merui. cras uel ꝑendie merear.: s
quo dũ doleo me ñ cõmunieasse corpors xͥ¬
abstineam me paulisꝑ ab uxoris amplexu.
ut amori conuigis amorẽ xp̃i p̾ferã durũ¬
est ⁊ ñ ferendũ: quis hoc scłariu sustinere
potest. Qͥ potest sustinere sustineat: qͥ ñ po¬
test. ipse uiderit. Nobis cura est ñ qͥd unꝰ¬
quisq possit aut uelit. s quid scripture
precipiant dicere. Illud quoq in cõmenta¬
riolis meis eiusdem apłi carpit᷑. in quibus
dixi. Uerũ ne quis putet ex eo qđ sequitur
rem concedere: statĩ infert. Ne tẽptet
uos sathanas ꝓpt̾ incontinentiã uestram.
Pulchra nimirũ indulgentia. Et iterũ ad
id ipsũ. qđ erubescit suo uocare nõie. Qd
tẽptationi p̾fert sathane. qd causam ht̃
incontinentiã laboramꝰ quasi obscurũ diᷤ¬
serere. cũ exposuerit se ipse qui scripsit.

Expanded text:
aut biduum sanctiorem efficiat Christianum, ut, quod hoaut biduum sanctiorem efficiat Christianum, ut, quod hodie non merui, cras uel perendie merear, sed quo, dum doleo non communicasse corpori Chabstineam me paulisper ab uxoris amplexu, ut amori con-. iugis amorem praeferam Chrest, non ferendum; quis hoc saecularium sustinere potest?\' qui potest sustinere, sustineat; qui non potest, ipse uiderit. nobis cura est non, quid unusquisque possit aut uelit, sed, quid scripturae praecipiant, dicere. Illud quoque in commentariolis meis eiusdem apostoli carpitur, in quibus dixi: uerum ne quis putet ex eo, quod sequitur:orem ruinam concedere, statim infert: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\'. pulchra nimirum indulgentia: \'et iterum ad id ipsum\'! quod erubescit suo uocare nomine, quod temptationi praefert satanae, quod causam habet incontinentiam, laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit se ipse, qui scripsit:
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ est impedit᷑: multomagis qd maiꝰ est. Dixi¬
mꝰ in eoðe uolumine panes ꝓpositionis exle¬
ge ñ potuisse comedere dauid. ⁊ socios eiꝰ: hͥ
se triduo mundos a mulierib respondisseñ.
Non utiq meretricib qd dãpnabat᷑ in lege:
s ab uxorib quib licite uingebant᷑. Populũ
quoq qͣn accepturus erat legẽ. in monte sy¬
na. trib dieb iussũ ẽẽ ab uxorib abstinere.
Scio romȩ hanc consuetudinẽ ẽe: ut fide¬
les semꝑ corpꝰ xp̃i accipiant. Qd̃ nec rep̾hen¬
do: nec laudo. Unꝰ quisq enĩ in suo sensu abũ¬
dat. S ipsoꝵ conscientiã conuenio: qui eode
die pꝰ coitũ cõmunicant. ⁊ uixta ꝑsiom noc¬
tem flumine purgant. Quare ad martyreᷤᷤ
ire ñ audent: Quare ñ ingrediont᷑ eccłia ᷤ.:
in eccłiis ñ licet: nec domi licet. Nichil do
clausũ est: ⁊ tenebrȩ quoq lucent apud
eum. Probet se unꝰ quisq ⁊ sic ad corpꝰ xp̃i
accedat. ñ qd̃ dilatȩ cõmunionis unꝰ dies

Expanded text:
nus est, inpeditur, multo magis, quod maius est. diximus in eodem uolumine panes propositionis ex lege non potuisse comedere Dauid et socios eius, nisi se triduo mundos a mulieribus respondissent, non utique a meretricibus, quod damnabatur in lege, sed ab uxoribus, quibus licito iungebaquoque quando accepturus erat Legem in Monte Sina, tribus dicbus jussum esse ab uxoribus abstinere Scio Romae hanc esse consuetudinem, ut fideles semper Christi corpus accipiant, quod nec reprehendo nec probo — unusquisque enim in sensu suo abundat —, sed ipsorum conscientiam conuenio, qui eodem die post coitum communicant et iuxta Persium noctem flumine purgant, quare ad martyres ire non audeant, quare non ingrediantur ecclesias. uod in ecclesia non licet, nec domi licet. nihil deo clausum est et tenebrae quoque lucent apud eum. probet se unusquisque etsic ad Christi corpus accedat, non quo dilatae communionis unus dies
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qr bonũ est ñ tangere. & subiecimꝰ. Uirgi¬
nitatẽ frum̃tũ. nuptias ordeũ: fornicatio¬
nem stercus bubaloꝵ nũcupantes. Utiq
⁊ frum̃tũ ⁊ ordeũ: creatura di ẽ. Uerũ in eũ¬
głio maior turba ordaceis panib: minor
frum̃taceis pascit᷑. hõies inquit ⁊ um̃ta sa

Expanded text:
tio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirgitio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupantes: utique et frumentum et hordeum creatura dei est. uerum ineuangeliomaiorturbahordeaciispanibus, minor I frumentaciis pascitur: \'homines, inquit,\'etiumenta sa