comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
strũ munitissimũ noĩe archastis. iexłm octo mã¬
sionib sitũ multos eorum ꝑire: cũ qͥb et anselmꝰ
de ribodimonte lapide ꝑcussus ĩ capite octubuit ħ
solum p̃t acceptum uulnꝰ ter u̾bum repetens d̾s
adiua me. Etat a uir prudentissimꝰ et excitiu
satis utilis. at erga bm̃ inrem qͥntinũ ado deuotꝰ.
ut singulis annis sollempnitatem eiꝰdẽ mr̃is die
suo cłicis undecũq cegregatis coram se celebrari fa¬
cetet eisq p̃t pactũ officiũ copiosam refestionis
enlat᷑ est q cuies et castellani illiꝰ regionis lega¬
tos cũ młtis denariis ad eos ꝑmittebant parati ⁊
opida uł urbes trade eis. a quib xp̃iani securitati
eoꝵ qui se subtracerant ad cos apud tycũ recur¬
tentib. tandẽ uenerunt ierłm. Eaq obsessa cũ
laboiarent ꝓuictus et maxime ꝓ aque penuria.
oñis ex om̃i decreto nudis pedib cotidie orando
cirtubant urbem. Octauo gͦ talis humuliatiõis
die obsidionis a tricesimo nono caꝑta est ierłm

Expanded text:
trum, nomine Archas, eis Jerusalem octo mansionibus situm multos eorum perire; et Anselmus de Ribodi monte lapide percussus in capite occubuit; hoc solummodo post acceptum vulnus ter verbum repetens: « Deus, dimonte vir prudentissimus et exercitui satis utilis, atque erga beatum martirem Quintinum adeo devotus, ut singulis annis solemnitatem ejusdem martiris, die suo clericis undecunque congregatis, coram se celebrari faceret, eisque post peractum officium copiosam refectionis cillatus est; quia cives et castellani regionis illius legatos cum multis donariis ad eos praemittebant; parati etiam oppida vel urbes eis tradere. A quibus Christiani securitate am multis eorum, qui se subtraxerant, ad eos apud Tyrum recurrentibus, tandem perveniunt Hierusalem. Eaque obsessa, cum laborarent pre victus et maxime pre aquae inopia, omnes ex communi decreto nudis pedibus cotidie orando circuibant urbem. Octavo ergo talis humiliationis die, obsidionis autem die 39, capta est Hierusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Petrus autẽ ad electionẽ citatꝰ aufugit. Q
tñ absens electus est. In eodem itinere cũ mo¬
nachi clareuallenses deferrent corꝰ abb̃is gerar¬
di clareuallẽ et uenissent cũ corpore apd̾ cata¬
launũ ⁊ petrus tristis deduceret corpꝰ: idẽ ge¬
rardꝰ apparuit petro abbi igniaci dicẽs. Noli
quiũ meũ ⁊ sepelies me. Cũ gͦ idẽ petrus roga¬
tus ab aliis alb̃ib cantaret missã ꝓ defuncto
ex alia dicentes. Noli dubitate qd̃ abbas gerat¬
dus sit sociꝰ angeloꝵ ⁊ in gloria eterna. Itẽ¬

Expanded text:
e. Petrus autem ad electionem citatus aufugit; qui tamen absens electus est. In eodem itinere cum monachi Claraevallenses deferrent corpus abbatis Gerardi Claramvallem, et venissent cum corpore apud Catalaunum, et Petrus tristis deduceret corpus, idem Gerardus apparuit Petro abbati Igniaci, dicens: « Noli quium meum, et sepelies me. » Cum ergo idem Petrus rogatus ab aliis abbatibus cantaret missam pro defunctex alia, dicentes: « Noli dubitare quod abbas Gerardus sit socius angelorum et in gloria aeterna.
Abbreviated transcription (Latin):
qñ sc̃s in quadam ecc̃a ⁊ oranti astite¬
runt ei sc̃s bernardꝰ ⁊ sc̃s malachias. Qui¬
cõu̾sus ad ip̃os or̃onem et intentionẽ direx¬
it. Cuiꝰ unus eoꝵ dixit. Tu eris abbas clare¬
uallis. Quo dc̃o disparuerũt ⁊ ille t̾ritus re¬
mansit. qr hoc nõ quam fieri uoluiss. Nõ
multo p̃t abbas gerardus clareuallis igni¬
acũ uenit. ubi tñc erat hugo de basochiis
qui grauit̾ in ordine deliq̃rat cuiꝰ offensã
prefatꝰ gerardus regeilari seueritate uindi¬
mente iaceris infirmus. Et cũ disponerẽt¬
abbem occidere sedebat in uestibulo domͣ ĩfir¬
moꝵ fr̃ quidã religiosus hauo noĩe natiõe
remensis. Tũc uidit ille haimo duas horribi
rardus nocte illa iugiliis interfuit. ⁊ dũ iret pp̃
nc̃citatẽ ĩ dormitoriũ. hugo ĩ insidiis positꝰ. fer¬
ro ad facinꝰ p̃parato. illũ letalit̾ uulnerauit. Q
uixit usq in diem sequentẽ. Circa uesꝑũ posi¬
tis corã ipõ fr̃ib dixit. Dirige me dñe ĩ u̾itate

Expanded text:
nctus in quadam ecclesia; et oranti astiterunt sanctus Bernardus et sanctus Malachias. Conversus ad ipsos suam orationem et intentionem direxit. Cui unus eorum dixit: « Tu eris abbas Claraevallis. » Quo dicto disparuerunt, et ille territus remansit; quia nunquam hoc fieri voluisset. Non multo post abbas Gerardus Claraevallis Igniacum venit; ubi tunc erat Hugo de Basochiis, qui graviter in ordine deliquerat: cujus offensam praefatus Gerardus regulari severitate vindimente jacens infirmus. Et cum abbatem disponeret occidere, sedebat in vestibulo domus infirmorum frater quidam religiosus, Haymo nomine, natione Remensis. Tunc vidit ille Haymo duas horribilrardus nocte illa vigiliis interfuit; et dum iret propter necessitatem in dormitorium, Hugo in insidiis positus ferro ad facinus praeparato illum lethaliter vulneravit; qui vixit usque in diem sequentem. Circa vesperum positis coram ipso fratribus dixit: Dirige me, Domine, in veritate
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potuerũt app̾hendi. nisi ꝑ oꝑis nõ philargi¬
rie. s sacri cenobii usib dedicati ĩfatigabilẽ iu¬
gitatẽ õs oĩno sollicitudĩes ⁊ cure uite p̃sentis
possimꝰ implere. ꝑ parũ namq orat quisqͥs illo
tm̃ tpr̃e quo genua flectunt᷑ orare cõsueuit. Nũqͤ
u̾ orat quisqͥs ⁊ flexis genib enaginatiõe cordis
q̃l icaiq distrabit᷑. Et idcirto quales orantes uo¬
lumꝰ inueniri tales nos ẽe oportet ante tempꝰ or̃o¬
nis. sccẽ est eñi mentẽ ĩ tp̃re suppicationis sue
de statu p̾cedenti formari. illisq cogitationib orã¬
tem uł ad celestia sublimari uł ad t̾rena demergi
quib añ or̃onẽ fint ĩmorata. Huiꝰ quo albas ysa¬
lere tenacissie cupientes ut pote quam cõpendio¬
sam ac facilẽ credebamꝰ: difticiliorẽ sat̾ ad obser¬
uandũ exꝑti sumꝰ qͣm illd̾ studiũ nrm quo sole¬
rũ corpꝰ absq illiꝰ obseruantie uincło uaria pas¬
sim meditatione discurre. Constat gͥ neminẽ

Expanded text:
o poterit adprehendi, nisi per operis non filargyriae, sed sacris coenobii usibus dedicati infatigabilem iugitatem omnes omnino sollicitudines et curae uitae praesentis possimus inplere. perparam namque orat, quisquis illo tantum tempore quo genua flectuntur orare consueuit. numquam uero orat, quisquis etiam flexis genibus euagatione cordis qualicumque distrahitur. et idciroo quales orantes uolumus inueniri, tales nos esse oportet ante tempus orandi. necesse est enim mentem in tempore supplicationis suae de statu praecedente formari illisque eam cogitationibus orantem uel ad caelestia sublimari uel ad terrena demergi, quibus ante orationem fuerit inmorata. Huc usque abbas Isalere tenacissime cupientes, utpote quam compendiosam ac facilem credebamus, difficiliorem satis ad observandum experti sumus, quam illud studium nostrum quo solerum corpus absque ullius perseuerantiae uinculo uaria passim meditatione discurrere. constat igitur neminem
Abbreviated transcription (Latin):
sensus ꝑseudo monachũ noĩe iohem. Ip̃e ⁊ phi
ppłi respuit et p̃cepit ne eiꝰ nom̃ ĩ cartis pone¬
tet᷑ aut ꝑcussura solidoꝵ reciperet᷑ aut ad mis¬
saꝵ sollempnia recitaret᷑. Et dũ imperass phi¬
lippicus uno anno et dimidio: ĩsurrerit contͣ
eum anastasius qui illũ oculis pͥuauit. et
ab imꝑiali dignitate depositũ eiꝰ sibi uindi

Expanded text:
hilRomani populi respuit, et praecepit ne ejus nomen in chartis poneretur, aut percussura solidorum ejus reciperetur, aut ad missarum solemnia recitaretur. Et cum imperasset Philippicus uno anno, et dimidio anni, insurrexit contra eum Anastasius, qui et illum oculis privavit, et ab imperiali dignitate deposito sibi ejus vindi
Abbreviated transcription (Latin):
N monast̾io scĩ iuncentii nõ procul a monast̾io
qd̾ dicit᷑ petra ꝑtusa cõstituto regulare cõstitu¬
eramꝰ ediatũ. ut ĩ quadragesima ꝑ triduũ nõ¬
nisi modicũ panis eũ aqua om̃s sumerẽt: nul¬
la u̾ba proferrent nec lectionũ nec oronũ ĩ audi¬
entia nudis pedib incederent exꝑleto psalt̾io mu¬
tua se scoparũ cotidie castigatione purgarent
hanc regulã quidã fr̃ edendo iuolauit qui ꝑitꝰ
erat siribendi. notandi. tornandi. fãbricandi. au¬
dragesima ille crassus et nitidꝰ et obesus repente
infirmatꝰ est. Audieram ã illum. ꝓ pcc̃is suis a
missaꝵ celebratiõe sequestratũ. Suꝑ qͣ re eum
admonui s ħ negauit. Scd̾a die corpus sedens ĩ
lecto anxius a me flagitabat. Cũq abbas eum
suꝑ hoc torriꝑet qui p̾sens nobiscum astabat pro
eo .s. qd̃ nulla signa mortis in eo apparerẽt. ille
nichominꝰ ꝑstitit ⁊ iam sacerdote cũ sacramen¬
to astante applicans ad se unũ de fr̃ib nescio

Expanded text:
n monasterio Beati Vincentii non procul a monasterio, quod dicitur Petra Pertusa, constituto, regulare constitueramus edictum, ut in Quadragesima per triduum nonnisi modicum panis cum aqua omnes sumerent, nulla verba proferrent nec lectionem, nec orationem in audientia, nudis pedibus incederent: expleto Psalterio mutua se scoparum castigatione quotidie purgarent. Hanc regulam quidam frater edendo violavit, qui peritus erat scribendi, notandi, tornandi, fabricandi. Auadragesima ille crassus et nitidus et obesus repente infirmatus est. Audieram autem illum pro peccatis suis a missarum celebratione sequestratum. Super qua re eum admonui, sed hoc negavit: secunda die corpus Dominicum sedens in lecto anxius a me flagitabat. Cumque abbas eum super hoc corriperet, qui praesens nobiscum astabat, pro eo scilicet quod nulla signa mortis in eo apparerent; ille nihilominus perstitit, et sacerdote jam cum sacramento astante, applicans ad se unum de fratribus, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
pore et robustior solito uideret᷑ cepit obstinate
deposc̾e ut ad suũ monast̾iũ reu̾teretur. suadẽ¬
te ħ dyabolo ut postea patuit. Nam mox ut mo¬
nast̾iũ petiit. cum alio quodam monacho dieꝵ
maloꝵ sene lit̾t̾is equeꝑito atq libratio ince¬
stũ incurrit et egritudine mox irruente decu¬
buit. Et non multo post cõfessus et cõfusus de¬

Expanded text:
pore, et robustior solito videretur, coepit obstinate pore, et robustior solito videretur, coepit obstinate deposcere, ut ad suum monasterium reverteretur, suadente hoc diabolo, ut postea patuit. Nam mox ut monasterium petiit, cum aliquo alio monacho dierum malorum sene, litteris aeque perito atque librario, incestum incurrit, et aegritudine mox irruente decubuit, et non multo post confessus et confusus de
Abbreviated transcription (Latin):
nomuit. Qd̃ fel usq ad sepulturã fluere nõ ces¬
sauit. In p̃fato monast̾io statutũ erat ꝑ trien¬
niũ iam seruatũ: ut horis canonicis bẽ marie
semꝑ uirgĩs officia dicerent᷑. Dequo cepit mur¬
murare monachꝰ qͥdam noĩe garo. reprobe iute
s dicatis et accurate facundieᷤ. Et optinuit ꝑ
Mox ĩ num̾e adu̾sitates adu̾sus monast̾ium ex¬
orte sunt: dep̾̃dationes rapine cõflagratiões. ser¬
uoꝵ et familiarũ loci eiusdem trucidatio. Itur
ad imꝑatorem thentonitũ: s frustra. Uenitur
ad me. Dico eis hoc actidisse qr matrẽ paus a se
ꝓiecerant. Et mox in t̾ram ꝓ strati nuntii: dicũt
senũqm de cet̾o laudes bẽ uirgĩs dimissuros. Sic
ĩ breui postea pacem recuꝑauerũt. Monachus qͥ¬
dam nobis cohĩtaturꝰ cohesit. ⁊ ꝑ octo annos
nobiscũ mansit. caste ⁊ laudabilit̾ iuxta fr̃m
testimoniũ. ⁊ multa nob̃ uolumina scripsit.
Erat .n. ꝑitus scribendi. Post hec cũ obesus cor¬

Expanded text:
 ad sepulturam fluere non cessavit. In praefato monasterio statutum erat, et per triennium jam servatum, ut horis canonicis beatae Mariae semper virginis officia dicerentur: de quo coepit murmurare monachus quidam, nomine Gozo, reprobae vitae, sed dicacis et accuratae facundiae, et obtinuit per Mox innumerae adversitates adversus idem monasterium exortae sunt, depraedationes, rapinae, conflagrationes, servorum et familiarium ejusdem loci trucidatio. Itur ad imperatorem Teutonicum, sed frustra. Venitur ad me; dico eis haec accidisse, quia matrem pacis a se projecerant: et mox in terram prostrati nuntii, dicunt se nunquam de caetero laudes beatae Virginis omissuros. Sic in brevi postea pacem recuperant. Monachus quidam nobis cohabitaturus cohaesit, et per octo annos nobiscum mansit, caste et laudabiliter juxta fratrum testimonium; et nobis multa volumina scripsit. Erat enim peritus scribendi. Post haec cum obesus esset cor
Abbreviated transcription (Latin):
est sic adu̾sa alteri sicut nobis ꝑtimesc̾e. sic de ꝓs¬
ꝑitate ꝓximi sicut de nr̃o prouectu gͣtulari. Alie¬
na dampna nr̃a cred̾e: aliena lucra nr̃a deputare.
amicũ nõ pp̃ mũdũ s ꝓpt̾ deũ dilig̾e inimicũ ⁊̃
amando tolerare. Nulli qd̾ pati ñ uis face̾: nulli
qd̾ t̾ iuste impendi desideras denegare. Necessitati

Expanded text:
est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra credere, aliena lucra nostra deputare, amicum non propter mundum, sed propter Deum diligere, inimicum etiam amando tolerare, nulli quod pati non vis 1452 facere, nulli quod tibi juste impendi desideras denegare, necessitati
Abbreviated transcription (Latin):
di huiꝰ cupiditas ꝑfecte deserat᷑. Nã qͥcqͥd ĩ eo in
eo cõcupisciꝰ: hoc ꝓculdubio ꝓximis ĩuidemꝰ.
Uidet᷑ ⁊ eñi pro nobis desit qd̾ alt̾ assequit᷑. Et qr
semꝑ ĩuidia a bona uolũtate discordat: mox ut
mentẽ ceꝑit illa discedit. Unde p̾dicatores sc̃i. ut
possent ꝓͥtimos ꝑfc̃e dilig̾e: studuerũt ĩ scło nich

Expanded text:
cte deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dicunt᷑ ẽẽ utilia. ita est ut diximꝰ statuendũ
ut si qͣ suꝑuen̾it certior pietatis occ̃o que illa sua¬
deat relaxari. nulla ꝓ hiis lege teneam᷑. s p̃t̾mis¬
sis eis ad utiliora libere transeamꝰ. Prefigens sͥ¬

Expanded text:
cum dicuntur esse utilia , ita est, ut diximus, statuendum, cum dicuntur esse utilia , ita est, ut diximus, statuendum, ut si qua supervenerit certior pietatis occasio quae illa suadeat relaxari, nulla super his lege teneamur, sed praetermissis eis ad utiliora libere transeamus. In illis
Abbreviated transcription (Latin):
statiumꝰ huic ad qm̃ transire cõpeslit᷑ atq ad
eam sine cunctatiõe est tnͣseund̾ q̃ suꝑueniẽte sa¬
ac pie subire iacturã Deniq nũqm rõnabiles ac
ꝓbatos pr̃es pr̃es duros aut irreuocabile ĩ huiꝰce¬
modi diffinitionib fuisse reminiscim᷑. s uelut
cerã calore solis ĩ eos rõne mollitos ⁊ intercedẽte sa-¬
lubriore consilio meliorib ꝑtib sñ hesitatione
cessisse. Quoscũq ã iudimus diffinitiõib suis
ꝑtinacit᷑ ĩhere. irr̃onabiles semꝑ ꝓbauimꝰ ac dis¬
ita dec̾nimus s de hiis q̃ sine ꝑiculo statꝰ nr̃i relax¬
are possumꝰ uł tenere. Utputa de irremissio rigo¬
re ieuinii diuini sine olei perpetua abstinentia
de progressu cellule penitꝰ cohibendo. delectiõis sen
meditatiõis ĩcessabili iugitate. Ceterũ suꝑ obset¬
uantiã illoꝵ pͥncipaliũ mandatoꝵ cõstantissie
definiendũ est. ac pro hiis ⁊̃ mors si ncce fu̾it nõ
uitanda. Pro quib ĩmobilit̾ est dicendũ. Iura¬

Expanded text:
statuimus hui6 ad quam transire conpellimur, atque ad eam sine cunctatione est transeundum quae superueniente saac piae subire iacturam. denique numquam rationabiles ac probatos patres duros aut inreuocabiles in huiusmodi definitionibus fuisse reminiscimur, sed ueceram calore solis, ita eos ratione mollitos, et intercedente salubriore consilio melioribus partibus sine haesitatione cessisse. Quoscumque autem vidimus definitionibus suis pertinaciter inhaerere, irrationabiles semper probavimus ac disista decernimus, sed de his quae sine periculo status nostri relaxare possumus, vel tenere: ut puta de irremisso rigore jejunii, de vini sive olei perpetua abstinentia, de progressu cellulae penitus cohibendo, de lectionis seu meditationis incessabili jugitate, quae sinevantia illorum principalium mandatorum constantissime definiendum est, ac pro his etiam mors, si necesse fuerit, non vitanda, pro quibus immobiliter est dicendum, Jura
Abbreviated transcription (Latin):
nitiõib nr̃is nõ ꝑtinacit̾ ꝑman̾e s eas arbitͥo
nr̃o deb̾e subic̾e ⁊ ita iudiciũ nr̃m ab oĩ legis iũ¬
culo libetũ cõseruare. ut promptũ sit ad scd̾m
quocũq nocau̾it salubre cõsiliũ nec differat ac
recuset. ad id qd̾ utiliꝰ discretõ salutaris ĩuen̾it.
absq ulla cunctatiõe transire. Et ut ad subli¬
miora adhuc ascendã exempla. dñs cũ ncce fu¬
meritis ꝓmitcit dicens. Repente loquarꝰ adu̾sus

Expanded text:
citer permanere, sed eas arbitrio nostro debere subicere et ita iudicium nostrum ab omni legis uinculo liberum conseruare, ut promptum sit ad sequendum quocumque uocauerit salubre consilium, nec differat ant recuset ad id quod utilius discretio salutaris inuenerit absque ulla cunctatione transire. et ut ad sublimiora adhuc ascendamus exempla, decumbemeritis repromittit, dicens: Repente loquar adversus
Abbreviated transcription (Latin):
pulchꝵ odiferũ florib plenũ lucidũ ⁊ satis ame¬
nũ ĩ quo młte aĩe exant utriusq sexus exultã¬
tes ⁊ nox ibi nũqͣm fuit n sol illic occidit. ⁊ est
rentur scõꝵ consortio cõuingi. Fons iste nocat᷑
uiuens. Siqͥs exhac aqua gustau̾it uiuet in et̾¬
nũ nec siuet ultra. Et ꝓcede̾ntes pauilulũ: iuude¬
runt laicos sibi notos. int̾ quos erant ꝯcoberꝰ.
et donatꝰ reges. Quib uisis: ait aĩa ad ange¬
lũ. Dñe quid quid est hoc : Isti duo uiri erant
ĩ uita sua ninis crudeles: et int̾ se iruicem
multũ inimici. Quo gͦ merito huc uenerũt
penituerũt cõcoberꝰ ã diu languit: et uotum
nouit qd̃ si uixiss monachus fieret. Donatꝰ aũt
ꝑ multos annos in iunculis religatꝰ. oĩa que¬
cũq habuit dedit pauꝑib ⁊ ĩo iusticia eius ma¬

Expanded text:
pulchrum odoriferum, floribus plenum, lucidum et satis amoepulchrum odoriferum, floribus plenum, lucidum et satis amoenum; in quo multae animae erant utriusque sexus, exsultantes: et nox ibi nunquam fuit, nec sol illis occidit, et est rentur sanctorum consortio conjungi. Fons iste vocatur vivens. Si quis ex hac aqua gustaverit, vivet in aeternum, nec sitiet ultra. » Et procedentes paululum, viderunt laicos sibi notos, inter quos erant Cantaber et Donatus reges. Quibus visis, ait anima ad angelum: « Domine, quid est hoc? Isti duo viri erant in vita sua nimis crudeles, et inter se invicem multum inimici. Quo ergo merito huc veneruntpoenituerunt. Cantaber autem diu languit, et votum vovit, quod si vixisset, monachus fieret. Donatus autem per multos annos in vinculis religatus, omnia quaecunque habuit dedit pauperibus: et ideo justitia ejus ma
Abbreviated transcription (Latin):
lũ p̾cedentem. Et cũ non longe ꝑgerẽt
fetor ẽuanuit. destrustisq tenebris. lix appa¬
ruit. fugatoq timore securitas rediit. ⁊ deposi¬
ta tristicia aĩa illa repleta est gaudio et le¬
ticia: ita ut se tam cito mutatam miraret᷑
angelus. Bñdicta sis. Netumueris: ħ muta
tio dertere excelsi. Paliam niam redire debemꝰ
ĩ regionẽ nr̃am: tu gͦ benedic deum ⁊ seq̃re
me. Euntes autem iuderũt mirũ nimis al¬
tũ ⁊ infra murũ ex illa ꝑte quenerunt erat
plurima multitudo iuroꝵ ac mulieꝵ plui¬
am ⁊ uentũ sustinentiũ et erant ualde tristes
famẽ ⁊ sitim sustinẽtes. lumen tñ hebant. et
fetorẽ non sentiebant. Tũc ait angelus. Isti
qͥuidem mali fuerunt. s nõ talde honeste uire¬
runt. s bona tp̃ialia pauꝑib non sunt largiti
tũ. famẽ ⁊ sitim.: s p̃t ducent᷑ ad bonã requiem
Euntes paulũ uenerũt ad portam q̃ ultro aꝑta
est eis. Quam cũ intrassent. uiderunt campũ

Expanded text:
lum praecedentem; et cum non longe pergerent, fetor evanuit, destructisque tenebris lux apparuit, fugatoque timore securitas rediit, et deposita tristitia anima illa repleta est gaudio et laetitia; ita ut se tam cito mutatam mirareturangelus: « Benedicta sis. Ne mireris, hatio dexterae Excelsi. Per aliam viam redire debemus in regionem nostram. Tu ergo, benedic Deum, et sequere me. » Euntes autem viderunt murum nimis altum, et infra murum ex illa parte qua venerant, erat plurima multitudo virorum ac mulierum, pluviam et ventum sustinentium, et erant valde tristes, famem et sitim sustinentes: lumen tamen habebant, et fetorem non sentiebant. Tunc ait angelus: « Isti quidem mali fuerunt, sed non valde; honeste vixetemporalia pauperibus non sunt largititum, famem et sitim; sed post ducentur ad bonam requiem. » Et euntes paululum, venerunt ad portam, quae ultro aperta est eis. Quam cum intrassent, viderunt campum
Abbreviated transcription (Latin):
ce gͥ pascha manducauit: qr ascendit ⁊̃ palmã
⁊ collegit fructus eius. Cũ exaltatꝰ inquit fuero
oĩa traham adme. Que oĩa: Cetum t̾ram ⁊ in-¬
feros. Traxit ad se pĩem qr clamor eiꝰ introiuit ĩ
ris undiq colligebat quos ĩ corpus suũ traiciebat.
qr cõfluebant omĩa ad arborem uite q̃ erat in
medio paradysi. Restincta .n. erat framea: que
ruam int̾cluserat. Ois gͦ ampliꝰ crucẽ timeat:
Uere qui crucẽtumet: ip̃e sͥ testis ẽ qd̵ adhuc la¬
tro est. In cruce .n. pendet oĩs fructus uite: qr ip̃a
cõsolatio. esurientiũ refectio ꝑfectoꝵ gloriatõ. Cir¬
cuire possum dñe celum ⁊ terram mare et ari¬
dam: et nusquam te ĩueniã nisi tm̃ ĩ crucs Ibi
dorms ⁊ pascis: ibi cubas ĩ meridie. Crux .n. tua
fides est: cuiꝰ latitudo caritas. longitudo longa¬
nimitas. altitudo spes. profundũ timor. In hac
cruce te ĩuenit: quicũq te inuenit. In hac cru¬
ce aĩa suspendit᷑ a terra: ⁊ dulcia poma de ligno

Expanded text:
ce ergo pascha manducavit, quia ascendit in palmam, et collegit fructus ejus. Cum exaltatus, inquit, fuero, omnia traham ad me , quae omnia? coelum, terram, et inferos. Traxit ad se Patrem, quia clamor ejus introivit in ris undique colligebat, quos in corpus suum trajiciebat, quia confluebant omnia ad arborem vitae, quae erat in medio paradisi. Restincta enim erat framea quae viam intercluserat. Quis ergo amplius crucem timeat? Vere qui crucem timet, ipse sibi testis est quod adhuc latro est. In cruce enim pendet omnis fructus vitae, quia ipsa consolatio, esurientium refectio, perfectorum gloriatio. Circuire possum, Domine, coelum et terram, mare et aridam, et nusquam te inveniam nisi in cruce; ibi dormis, ibi pascis, ibi cubas in meridie. Crux enim tua fides est, cujus latitudo charitas, longitudo longanimitas, altitudo spes, profundum timor. In hac cruce te invenit quicunque te invenit. In hac cruce anima suspenditur a terra, et dulcia poma de ligno
Abbreviated transcription (Latin):
quid de morde eiꝰ tractauerat ꝑfic̾e decreuiss. At
ille nichil treptdans. s ip̃a die cũ rege ĩ missa
cõmunicãs exemplo dñi ꝑsecutorẽ sic fugit. qd̾
⁊luxoniensi monast̾io deo seruiens. ⁊̃ ebrouio qͥ
ibi ĩ hĩtu monachali latitabat: tota caritate
seruiuit. Dec mora rege mortuo cũ theodericꝰ
regnaret. gaudentes ciues edue ep̃m suũ adeũt
cum multis lacrimis eũ rogantes ut ad ecc̃am¬
suam iã diu destitutam rediret. Compulsus gͥ
suoꝵ ciuiũ desiderio ⁊ abbatis imꝑio: ad sedem
suam cũ honore rediit. Et statim apostatãs ebroi¬
nus ⁊ a rege senescalli dignitatẽ adeptꝰ. qui priꝰ
dio beatũ leodegariũ occid̾e cupiebat. Missis gͦ
militibe ut eñ de urbe abstraherent: cõꝑiens
hec uir dei ppłm ubi tunc p̾dicabat monuit ne
timerent. Et statim de urbe ĩ ornatu pontifica¬
li progressus.⁊ flentiũ processione clrcũdatus

Expanded text:
quid de morte eius tractauerat perficere decreuisset. At quid de morte eius tractauerat perficere decreuisset. At ille nichil trepidans, sed ipsa die cum rege in missa communicans exemplo domini persecutorem sic fugit quod in Luxouiensi monasterio deo seruiens etiam Hebroino qui ibi in habitu monachali latitabat tota caritate seruiuit. Nec mora: rege mortuo cum Theodericus regnaret gaudentes ciues Edue episcopum suum adeunt cum multis lacrimis eum rogantes ut ad suam ecclesiam iam diu destitutam rediret. Compulsus igitur suorum ciuium desiderio et abbatis imperio ad sedem suam cum honore rediit et statim apostatans Hebroinus et a rege senescalli dignitatem adeptus, qui prius dio sanctum Leodegarium occidere cupiebat. Missis ergo militibus ut eum de urbe abstraherent, comperiens hoc uir dei populum ubi tunc predicabat monuit ne timerent; et statim de urbe in ornatu pontificali egressus et flentium processione circumdatus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ p̃p̃ regni cõmodũ. s quia de potestate deiectus
oĩb odiosus: iram regis ⁊ principũ uerebat᷑. A
sua iraq spe frustrat᷑ metu mortis a rege peciit
ut relicto scło ĩ monast̾io ꝑmaneret. Quo cõcedẽ¬
te ⁊ fr̃em suũ thedericũ ne contͣ regnũ aliquid
moliret᷑ in liberali custodia detinente: ĩ tanta
pace fuit res publica. ut tota fñcia sc̃itati ep̃i et
regali ĩdustrie cõgauderet. Uerũ post annũ dya¬
bolo adu̾sitatis turbinem cõcitante malignus
suggerentib de magno amore contͣ uirũ in me¬
gnũ odiũ rex deprauatꝰ. iã eũ ita latentĩ odio
infestabat. qd̾ oportunitatẽ ⁊ modũ mortis eiͦ
atcentiꝰ in quirebat. S ep̃c blande ferens ⁊ õs
inimicos ut amicos amplectens. egit cũ rege ut
diem pasche in urbe cui p̾erat celebraret. Et ecce
ip̃a die nũtiatũ est ei qd rex in illa nocte quic¬

Expanded text:
non propter regni commodum, sed quia de potestate deiectus et non propter regni commodum, sed quia de potestate deiectus et omnibus odiosus iram regis et principum uerebatur. A sua itaque spe frustratus metu mortis a rege petiit ut relicto seculo in monasterium permaneret. Quo concedente et fratrem suum Theodoricum ne contra regnum aliquid moliretur in liberali custodia detinente, in tanta pace fuit res publica ut tota Francia sanctitati episcopi et regali industrie congauderet. Verum post annum dyabolo aduersitatis turbinem concitante, rex malignis suggerentibus de magno amore contra uirum dei in magnum odium deprauatus iam ita eum latenti odio infestabat quod oportunitatem et modum mortis eius attentius inquirebat. Sed episcopus blande ferens et omnes inimicos suos ut amicos amplectens egit cum rege ut diem pasche in urbem cui preerat celebraret. Et ecce ipsa die nuntiatum est ei quod rex illa nocte quic
Abbreviated transcription (Latin):
a nobilissimis ⁊ religiosis parentib re¬
gi lothario cõmendatꝰ ⁊ a didone auuncło picta¬
uensi ep̃o eruditꝰ. ⁊ archidyatoñ cõstitutꝰ. tanta
õĩm uirtutũ gr̃a p̾fulgebat. qd̾ nobilitatẽ gene¬
ris maiore moꝵ nobilitate decorans ⁊̃ qͣndam
abbatiam monachoꝵ ad pces ep̃i strennuissie¬
gubernabat. Post hec decedente lothario ⁊ suc¬
cedente er filio eius lothario iuniore. qr sensus
eiꝰ regendo regno minꝰ sufficere iudebatur. ab ip̃o
rege et precerib multisq ep̃is coactus est: ut p̃p
cõsiliũ ⁊ prouidentiã regni in palatio moraret᷑
ost decẽ uͦ annos ep̃atꝰ su decedente lothario
iumore uir sc̃s negotiis gratuꝰ onerat᷑. uolunta¬
te dei ⁊ uenerabiliũ pͥncipũ qui cũ ip̃o p̾̃sule rẽ
agebant childericũ fr̃em regis lotharii adolescẽ¬
tem ualde ydoneũ fecit regem. S ebromꝰ theode¬
ricũ ip̃ius childerici germanũ p̾fic̾e̾ nitebat᷑

Expanded text:
a nobilissimis et religiosis parentibus regi Clotario commendatus et a Didone auunculo suo Pictauensi episcopo eruditus et archidyaconus constitutus tanta omnium uirtutum gratia prefulgebat quod nobilitatem generis maiore morum nobilitate decorans etiam quandam abbatiam monachorum ad preces episgubernabat. Post hec decedente Clotario et succedente ei filio eius Clotario iuniore quia sensus eius et etas regno minus sufficere uidebatur, ab ipso rege et proceribus multisque episcopis coactus ut propter consilium et prouidentiam regni in palatio morareturPost decem uero annos episcopatus sui decedente Clotario iuniore uir sanctus regni negotiis grauius oneratus, uoluntate dei et uenerabilium principum qui cum ipso presule rem agebant, Childericum fratrem regis Clotarii adulescentem ualde ydoneum prefecit in regem. Sed Hebroinus Theodericum ipsius Childerici germanum preficere nitebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sione xp̃c exhibuit: exemplũ iurtutis incentiuũ
amoris redemptiois sacramentũ. Qd̃ t̾tiũ euacu¬
anti heretico nil prodesse cet̾a poterũt. Sine causa
n. ꝓ uirtute certauit usq ad mortem. nobis pa¬
tientie p̾bens exemplũ ⁊ sine cã exhibuit et com¬
nendauit. huiꝰ i̾mense dilectionis effectũ. Si nõ
recipit abolim iã addicta captiuitas copiose re¬
demptioĩs effectũ. Gaufridꝰ contra pettũ olim
magr̃m suũ fortit̾ ⁊ satholice scribit. de obit

Expanded text:
sione Christus exhibuit; exemplum virtutis, incentivum sione Christus exhibuit; exemplum virtutis, incentivum amoris, redemptionis sacramentum. Quod tertium evacuanti haeretico nil prodesse caetera poterant. Sine causa enim pro virtute certavit usque ad mortem, patientiae nobis praebens exemplum: et sine causa exhibuit et commendavit hujus immensae dilectionis affectum, si non recipit ab olim jam addicta captivitas copiosae redemptionis effectum. Haec Gaufridus contra Petrum olim magistrum suum fortiter et catholice
Abbreviated transcription (Latin):
dabat: nisi uirtutis exemplũ et amoris ĩcen-¬
tuũ. Qd̃ enĩ scripture exhibent de potestate
dyabo p̃cioso illo sanguine humanũ genꝰ eẽ
redemptũ. ⁊̃ eo solo cõstare dicebat ꝙ exemplũ
nobis exhibitũ est usq ad mortem ꝓ uerita¬
te et iusticia certandi. ⁊ adhibitũ est uelut
qd̾dam ĩcentiuum amoris: cũ ex impenso amo¬
re occ̃o data est readamandi. Quasi uero ⁊ ħ
magna ħ et uiera. s non sola. Benedictus de
qͥ m simul ⁊ uob̾ magr̃m dedit postea meliorẽ per
quẽ p̾oris redarguit ignorantiã: insolentiã cõfu¬
tauit. Ille .n. tanꝙͣ uerus hebreus auide ꝓrsus
uorabat. et uorandũ nob̃ sollicite cõmẽdabat. ca¬
put agni cũ pedib et intestinis sic imitandũ do¬
tẽ: ut pͥncipalem huiꝰ sacrificii causam uelut ag¬
ni caput redemptionẽ ĩ eo profiteret᷑. et adoraret
humanã. Tria namq specialia nobis ĩ sua pas-¬

Expanded text:
dabat, nisi virtutis exemplum et amoris incentdabat, nisi virtutis exemplum et amoris incentivum. Quod enim Scripturae perhibent de potestate diaboli pretioso illo sanguine humanum genus esse redemptum, in eo solo constare dicebat, quod exemplum nobis exhibitum est, usque ad mortem pro veritate et justitia certandi; et adhibitum est velut quoddam incentivum amoris: cum ex impenso amore occasio data est redamandi. Quasi vero et hmagna haec et vera, sed non sola. Benedictus Deus qui mihi simul et vobis magistrum dedit postea meliorem; per quem prioris redarguit ignorantiam, insolentiam confutavit. Ille enim tanquam verus Hebraeus avide prorsus vorabat, et vorandum nobis sollicite commendabat, caput agni cum pedibus et intestinis; sic imitandum prtem, ut principalem hujus sacrificii causam, velut agni caput, redemptionem in eo profiteretur et adoraret humanam. Tria namque specialia nobis in sua pas
Abbreviated transcription (Latin):
o tp̃re fuit petrus abaelardꝰ mag̃r ĩsig¬
nis celebertimus ĩ opinione scĩe ł de fide
ꝑfide dogmatirans. Huiꝰ scripta ĩcendio et scriꝑ¬
torẽ silentio cõdempnauit ĩ nocentiꝰ ppͣ. Capitła
⁊̃libris eiꝰ rep̾hensibilia annotauit b̃s bernatdꝰ
ĩ epła quam de illo scripsit ad innocentiũ ppͣm. li¬
bri tñ hꝰ ad ħ a multis curiose seruant᷑. quibꝰ aq̃
furtiue dulciores sunt. et panis absconditꝰ sua¬
uior. Ego ip̃e ĩ eis multa reprehensilia ĩueni.
Huiꝰ petri aliqñ disciptilus fuerat gaufridus
antisiodorensis qui multo tpre notatiꝰ fuit bĩ
bernardi. Hic int̾ cet̾a de eodem petro dicit. Ego
mͥ aliqũ magr̃m fuisse recordor. qui cũ pedib ⁊
intestuus. nichil ampliꝰ de agno paschali aut
ip̃e uorans aut discipulis exhibens ⁊ se parit
⁊ suos nõ modica eius parte fraudabat. Siqui¬
dem p̾ciũ redemptionis euacuans nichil ali¬
ud nobis ĩ sacrificio dominice passionis cõmen¬

Expanded text:
o tempore fuit Petrus Abaelardus magister insignis, celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Hujus scripta incendio et scriptorem silentio condemnavit Innocentius papa. Capitula in libris ejus reprehensibilia adnotavit B. Bernardus in epistola quam de illo scripsit ad Innocentium papam. Libri tamen ejus adhuc a multis curiose servantur, quibus aquae furtivae dulciores sunt, et panis absconditus suavior. Ego ipse in eis multa reprehensibilia inveni. Hujus Petri aliquando discipulus fuerat Gaufridus Antissiodorensis, qui multo tempore notarius fuit beati Bernardi. Hic inter caetera de eodem Petro dicit: « Ego mihi aliquando magistrum fuisse recordor, qui cum pedibus et intestinis nil amplius de agno paschali aut ipse vorans, aut discipulis exhibens, et se pariter et suos non modica ejus parte fraudabat. Siquidem pretium redemptionis evacuans, nil aliud nobis in sacrificio passionis Dominicae commen
Abbreviated transcription (Latin):
cuerũt de lapide a damantino sũt. id̾oq sigit¬
tas ⁊ arma ferrea illoꝵ ad se accraxerũt. Homi¬
nes ã int̾ capios montes cõclusi clamorẽ excitꝰ
ut creditur audiẽtes montẽ fuͣg̾e ceperunt et
cũ alio tp̃re pt decem annos redirẽt tartari

Expanded text:
cuerunt sunt de lapide adamantino, unde eorum sagittas et arma ferrea attraxerunt. Homines inter Caspios montes conclusi clamorem exercitus, ut creditur, audientes, montem frangere inceperunt. Et cum alio tempore post decem an
Abbreviated transcription (Latin):
ic statꝰ a carnali qͣlitate descendẽs: effi li¬
cit᷑ aĩalis qui est ꝓculdubio deterior gra¬
dus. ip̃e est .n. qui de frigido ad tepidũ transiens:
est ⁊̃ ore nr̃o susceptũ uertit᷑ in calorem ac salu¬
oso teporis abiectum est: nõ dicam labiis ad mo¬
uere. s ⁊̃ emin̾ intueri. sine ingenti hortore nõ
possumꝰ. Rectissime gͦ pronũtiat᷑ deterior. qr fa¬
ciliꝰ ad salutarẽ cõuersionẽ ac ꝑfectionis fasti¬
giũ carnalis quis .i. scłaris uł gentilis accedit
feruoris igne discessit. Ille nam q saltem ui¬
ad ꝑfectionẽ faciliꝰ cõuolabit. Nam qui semel ut
diximꝰ tepido exorsus initio monachi ceperit abu¬
ꝑfecta saꝑe nec alteriꝰ monitis pot̾it erudiri. Di¬

Expanded text:
i status, a carnali qualitate descendens, efficitur animalis, qui est proculdubio deterior gradus; ipse est enim qui, de frigido ad tepidum transiens, est, etiam ore nostro susceptum uertitur in calorem et saluo perniciosi teporis abiectum est, non dicam labiis admouere, sed etiam eminus intueri sine ingenti horrore non possumus. rectissime ergo pronuntiatur esse deterior, quia facilius ad salutarem conuersionem ac perfectionis fastigium carnalis quis, id est saecularis uel gentilis accedit, feruoris igne discessit. ille namque ad perfectionem facilius conuolabit. nam qui semel ut diximus tepido exorsus initio monachi coepit abuperfecta sapere nec alterius poterit monitis erudiri. di
Abbreviated transcription (Latin):
solo calens sp̃u iaceret gelu penetrata: tota car¬
ne p̾mortua. De qua regi dicebat᷑: hr̃e se magis
iugalẽ monachã qmͣ reginã. Unde et ip̃e irritatu¬
rus pro bonis erat aspriniꝰ. S ip̃a ꝓ ꝑte leniens.
ꝓ ꝑte tolerabat modeste: rixas illatas a coniuge.
Dieb uo qͣdragesime satis est scire qͣlit̾ se rererit
mine piam nuttebat. Cui sco ꝓposito illa dirige¬
bat uenerant̾ in lintheo sigillatũ ciliciũ. Q d̾ scã
ĩduens ad corpꝰ ꝑ totam quadragesimam: subt̾
uestem regiam dulci portabat in sarcina. Sin a̾
qͣlit̾ se tanqmͣ p̾sentis xp̃i pedib alligaret ⁊ q.
repleta deliciis sic longo ceiunio saciaret᷑ ĩ lacͥ¬
mis. Cui despecto uenttis edulio xp̃c erat tota
refectio:⁊ tota fames erat ei in xp̃o. Illud q̃ pre¬
tate ꝑagebat sollicita ut que ꝑ oratoria uel lo¬
ca uenerabilia tota nocte ꝑlucerent candelas su¬
is manib factas iugit̾ ministraret.

Expanded text:
solo calins spiritu iaceret . gelu penetrata| tota . carsolo calins spiritu iaceret . gelu penetrata| tota . carne praemortua jugalem monacham quam reginam. Unde et ipse irritatus pro bonis erat asperrimus. Sed illa pro parte leniens, pro parte tolerabat modeste rixas illatas a conjuge. 6. Diebus vero Quadragesimae satis est scire qualiter se retexit mine Piam, in sancto proposito, illa dirigebat veneranter in linteo sigillatum cilicium; quod sancta induens ad corpus, per totam Quadragesimam subter veste regia, dulci portabat in sarcina. Transacqualiter se tanquam praesentis Christi pedibus alligaret; et quasi repleta deliciis, sic longo imis . cui dispec| to uentris edulio christi illi tota refectio . et tota fames erat| in christo. Illud qua pietate peragebat sollicitae ut que| per oraturia uel loca uenerabilia tota nocte perluci| rent candelas . suis . manibus factas . iugiter minis| traret.
Abbreviated transcription (Latin):
ta: exiuit de prĩa. Tũc int̾ ip̃os iuctores quoꝵ erat
ĩ p̃da regalis puella: fit ꝯtentio de captina ⁊ ni¬
si reddita suiss transacto certamine: ĩ se reges ar
triendi cã custodib est deputata. Quã cũ p̃paratis¬
expensis iuctuariatici uoluiss rex p̃dictus acciꝑe.
eam direxiss ut reginã erigetet: illa euitabat
pompam regalem ne scł̃o cresceret. S cui debetur
⁊ humana gła non mutat᷑. Nupsit gͦ t̾reno pͥn¬
cipi: nõ tñ separat᷑ a celesti. Ac dũ sͥ accessiss setu
cũ mundi gradu proficeret secũ sua facultatẽ
elemosine ditauit. Nã cũ s̾ aliqͥd de tributis ac¬
tideret: ex om̃ib q̃ uienissẽt ad eam. añ dedit de¬
cimas quã recepit. Deinde qd̾̃ suꝑ erat monaste¬
riis dispensabat. et quo ire pede non pot̾at misso
ret cũ principe rogans se pro humana ncc̃itate uel¬
le consurg̾e et leuans egressa cubicrile: tãdiu
ante secretũ oroni incumbebat iactato cilicio ut

Expanded text:
t migrat de patria. Tunc inter ipsos victores cujus esset in praeda regalis puella, fit contentio de captiva. Et nisi reddita fuisset transacto certamine, in se reges armtriendi causa custodibus est deputata. Quae pexpensis, Victoriacon voluisset rex praedictus accipereeam direxisset, ut reginam erigeret, evitans pompam regalem, ne saeculo cresceret, sed cui debebatur, et humana gloria non mutatur. 3. Nubit ergo terreno principi, nec tcum mundi gradu proficeret, se sua cum facultate eleemosynae dedicavit. Nam cum sibi aliquid de tributis accideret, ex omnibus quae venissent ad eam, ante dedit decimas quam recepit. Deinde quod supererat, monasteriis dispensabat, et quo ire pede non poterat, transmisso ret cum principe rogans se pro hu| mana necessitate consurgire. Leuans egressa cubi| culo tam diu ante secretum oracioni incumbebat . iac| tato cilicio ut
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sursum tendẽs ⁊ sinũ eius ꝑlustrans non
solũ ei noce̾ nõ potuit: s nec mentẽ eiꝰ ab or̃one
turbauit. Et fc̃a or̃one dixit ei. Scio quidẽ qd̾
abinitio tue creationis hoĩes quantũ p̃uales
rui: si tibi detur potestas. Quo dc̃o serpens ꝑ ca-¬
pitiũ tunice eiꝰ exiens ad pedes eiꝰ exanimis corru¬
it: ⁊ ex tũc ibi nullus serpens apparuit. Per¬
nensi successit: cũ eos forte ab inuicem discordã¬
tes sedasset ĩ crastinũ se faciendũ ⁊ p̃dicti domno¬
li aduentũ pditit. Qui ⁊ ip̃e domnolus diuina¬
reuelatione p̾monitꝰ est: ut iret ad scm̃ leonar¬
dũ ⁊ eius aĩam cõmendaret. Quo fc̃o idꝰ octobris
circa annũ dñi d̾.lix. obiit ⁊ sub chilꝑico rege frã¬
coꝵ sepultus. duos cecos illuminauit ⁊ ⁊̃ nunc qͣr¬
ti apud deum sit meriti freqͣntia miracłoꝵ osten¬
dit. Huiꝰ leonardi uita apud corbũ niacũ legitur.

Expanded text:
dum sursum tendens et sinum eius perlustrans, non dum sursum tendens et sinum eius perlustrans, non solum ei nocere non potuit, sed nec mentem eius ab oratione turbauit. Et facta oratione dixit ei: «Scio quidem quod ab initio tue creationis homines quantum preuales rui si tibi detur potestas». Quo dicto serpens per capucium tunice eius exiens ad pedes eius examinis corruit; et ex tunc illi nullus serpens apparuit. Pernensi successit, cum eos forte ab inuicem discordantes sedasset in crastinum se finiendum et predicti Domnoli aduentum predixit. Qui et ipse Domnolus diuinreuelatione premonitus est ut iret ad sanctum Leonardum et eius animam commendaret. Quo facto idus octobris circa annum domini DLXX obiit et sub Chilperico rege Francorum sepultus duos cecos illuminauit et etiam nunc quanti apud deum sit meriti frequentia miraculorum ostendit. Huius Leonardi uita apud Corbiniacum legitur
Abbreviated transcription (Latin):
lites ad eum uenissent. ⁊ cont᷑ eum q̃rentes calũp¬
niã diutiꝰ allegarẽt: tandẽ u̾bis eiꝰ cõpuncti mi¬
rantes uitã eius ip̃re oportuno se futuros eiꝰ dis¬
ciplos spoponder̃t. Et sic ad regem regressi: cunc¬
ta q̃ uiderãt ⁊ audierãt retulerũt. Unde rex quo
cõpunctus. de hiis que ĩ iniuriã uiri dei cõceꝑat:
deo gr̃ãs retulit. qui tam ꝯstantes sͥ famulos eli¬
gebat. Et ĩ tm̃ scm̃ leonardũ dilecit: qd̾ ei cunc¬
ta liberalit̾ porrigẽs ⁊ detractores eiꝰ reb ⁊ hono¬
rib suis pͥuans iux tandẽ p̃cib scĩ uiri eos sue
restituit dignitati. Erat .n. ei erga misetos tã¬
te cõpassionis affectꝰ qd̾ ⁊ hoc a deo p̃cib impetra¬
uit. ut quicũq ĩ carcere uł cõpedib teneret᷑ mox
ĩuocato eius noĩe solueret. Quadã die dum
diu or̃oni ĩcũberet: serpens maximꝰ a parte pe¬

Expanded text:
lites ad eum uenissent et contra eum calumpniam querlites ad eum uenissent et contra eum calumpniam querentes diutius allegarent, tandem uerbis eius compuncti, mirantes uitam eius tempore oportuno se futuros esse discipulos spoponderunt et sic ad regem regressi cuncta que uiderant et audierant retulerunt. Vnde rex quoque compunctus de his que iniuriam uiri dei conceperat, deo gratias retulit qui tam constantes sibi famulos eligebat; et in tantum sanctum Leonardum dilexit quod ei cuncta liberaliter porrigens et detractores eius rebus et honoribus priuans uix tandem precibus sancti uiri eos sue restituit dignitati. Erat enim ei erga miseros tante compassionis affectus quod hoc a deo precibus impetrauit, ut quicumque in carcere uel in compedibus teneretur mox inuocato nomine eius solueretur. Quadam die dum diu orationi incumberet serpens maximus a parte pe
Abbreviated transcription (Latin):
lotharii scs leonardꝰ ĩ pago cenomanico
heremiticam uitam ducẽs: sͥ ⁊ sequacib sius
monasteriũ construẽs tante hrimilitatis int̾ip¬
sos extitit ut ⁊̃ prioris nomẽ refug̾et ⁊cũ eẽt p̃¬
latus om̃ib. cunctis se uiliorẽ ⁊ inferiorẽ hĩtu
et meritis demonstraret. Cuꝰ fama eũ se ubiq
diffunderet. tantꝰ ad eum ppłs cõcurrebat cunc¬
tis ad suꝑ habundantiã necessaria deferentib¬
ut locꝰ ille intriennio ad coq̃ndos panes cliba¬
nũ nõ hab̾e̾t. S laudi eiꝰ inuidentes maligni
suggesserũt lochario regi francie ꝙ nisi sͥ ⁊ sue
genti ꝯ suleret ꝑ leonardũ illũ heremitã qui mł¬
tos sub obtentu religionis colligebat regnum
francie detrimẽtũ ñ modicũ sustineret. Quib rer
lothariꝰ nimis credẽs missis militib expelli eũ
cũ iniiria uissit. ut om̃s hoc audientes timerẽt.
⁊ nequaqͣm tale qͥd ulteriꝰ attemptarẽt. C ũ gͦ mi¬

Expanded text:
idem Leonardus in pago Cenomannico heremiticam uitam ducens et sibi et sequacibus suis monasterium construens tante humilitatis inter ipsos extitit ut etiam prioris nomen refugeret; et cum esset prelatus omnibus cunctis se uiliorem et inferiorem habitu et meritis demonstraret. Cuius fama cum se ubique diffunderet, tantus ad eum populus concurrebat ut cunctis ad superabundantiam necessaria deferentibus locus ille in triennio ad coquendos panes clibanum non haberet; sed laudi eius inuidentes maligni suggesserunt Clotario regi Francie quod nisi sibi et sue genti consuleret, per Leonardum illum heremitam qui multos sub obtentu religionis colligebat regnum Francie detrimentum non modicum sustineret. Quibus rex Clotarius nimis credens missis militibus expelli eum cum iniuria iussit, ut omnes hoc audientes timerent et nequaquam tale quid ulterius attemptaret. Cum ergo mi
Abbreviated transcription (Latin):
Inditat dec antistiti ordinẽ iulionis suedicitq
lli. Non te dimittam: nisi sicut m a dño uisus
es recõdideris oculos meos. Ci ille. Recede a me

Expanded text:
Indicat caecus antistiti ordinem visitationis suae dicitque Indicat caecus antistiti ordinem visitationis suae dicitque illi: non te dimittam, nisi mihi, sicut a domino iussus es, reddideris oculos meos. Cui Eugenius sanctus: recede a me,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate .i. carthagine qͥdam cetꝰ hiciꝰ ciui¬
tatis notissimꝰ noĩe felix. Hic uisitatur a dño per
ge et uade ad seruũ meũ egeniũ ep̃m ⁊ dices ei
qr ego te ad illũ direxi. Et illa hora qua benedixe¬
rit fontẽ ut baptizent᷑ accedentes ad fidem: ꝯtin¬
get cculos tuos ⁊ aꝑient᷑ ⁊ iudebis lumẽ. Qui
tali uisione cõmonitꝰ est: putans qũo assolet de¬
ludi ꝑ somꝑnũ. surg̾e noluit cecus. S cumt ite¬
rũ nͥgeret᷑ in somprio: similit̾ ut ad eugeniũ ꝑ¬
geret cõpellit᷑. Rursum negligit. Tercioq festi¬
nant̾ ⁊ grauit̾ increpat. Extitat puerũ qui ei
solirꝰ erat. manũ porrig̾e: ꝑgit ueloci agilitate
ad fausti basilicã et orat. Et ueniẽs eũ in gen¬
tib lacrimis suggerit cuidam subdiacono noĩe
creti gen̾ intimandũ Audĩes ep̃c iussit hõiem
ĩtroire. Iam .n. ob celetitatẽ festinatis ynini no¬
Etucni ꝑ totam ecc̃am canente ppło increpabãt

Expanded text:
ciuitate id est Carthagine quidam caecus ciuis ciuitatique notissimus, nomine Felix. Hic uisitatur a domino dige, uade ad seruum meum Eugenium episcopum, et dices ei, quia ego te ad illum direxi. Et illa hora, qua benedicit fontem, ut baptizentur accedentes ad fidem, continget ocalos twos; aperientur et uidebis lumen. Qui tali uisitstaone eommonitus, putans se, quomodo adsolet, deludi per somnium, surgere noluit caecus; sed cum iterum nergeretur in somnos, similiter ut ad Eugenium perderet compellitur. Rursus neglegit tertioque festinanter et gTauiter increpatur. Excitat puerum, quisolitus erat manum porrigere. Pergit veloci agilitate ad Fausti basilicam; orat, et veniens cum ingentibus lacrymis, suggerit cuidam subdiacono nominecreti genus intimandum. Audiens episcopus jussit hominem introire: iam enim ob celebritatem festivitatis hymni nocturni per totam ecclesiam canente populo concrepabant.
Abbreviated transcription (Latin):
q oꝑi uellet imponere ĩstigatiõe sp̃c illiꝰ aĩat᷑
it̾m resum̾e masleũ nec delin̾e ab intentiõe in¬
cepti oꝑis urgebat᷑ ita ut eisdẽ eiꝰ incitamẽtis
ĩsatigabilit̾ sustentat᷑. tãti laboris ñ sentiret ĩ¬
iuria. Tandẽ gͥ senex tam dira demonis ludifi¬
catiõe ꝑmotꝰ: ad cellã fcĩs deu̾tit. S alutãsq eñ
ĩqͥt cõtra durissimũ saxũ uitq illd̾ potuimꝰ ali¬
qnͣ cõterere. Ad ħ senex. Bñ dicistĩ potumꝰ. Nlõ
eñi solus eras cũ illõ cederes: s fuit aliꝰ tecũ quẽ

Expanded text:
que operi uoluisset inponere, instigatione spiritus illius animatus que operi uoluisset inponere, instigatione spiritus illius animatus iterum resumere malleum nec desinere ab intentione coepti operis urguebatur, ita ut isdem eius incitamentis infatigabiliter sustentatus tanti laboris non sentiret iniuriam. tandem igitur senex tam dira daemonis ludificatione permotus ad cellam fratris diuertit salutansque eum, s, ait, contra istud durissimum saxum uixque illud potuimus aliquando conterere. ad haec senex: bene dixisti Cpotenim solus eras, cum illud caederes, sed fuit alius tecum, quem
Abbreviated transcription (Latin):
aut qͣtuor fieri dñi ꝓcuremꝰ. Cũq uiuꝰ siue du¬
atq amplitudĩe delectati. quatuor seu qͥnq
cellas ⁊ has easdem exqͥ siti ornatꝰ ⁊ capatiores
qmͣ usus desiderat extruam᷑. Q ñ sine ĩstinctu¬
demonũ fi: manifestissĩa nos exꝑimẽta docue¬
rũt. Dam quidã ꝓbatissimꝰ senioꝵ cũ tran¬
siret iuxta cellam cuidam fr̃is hac ãi ꝙͣ diximꝰ
egritudine laborantis. utpote qui ĩextrnendis re¬
parandisq suꝑflius inquietꝰ cotidianis disten¬
sionib desudaret. ⁊ emiñ cõspexiss eũ graui mal¬
leo saxũ durissimũ cõterentem iudissq ethyo¬
pem q̃dã astantẽ illi ⁊ una cum eodem ictus
mallei iunctis cõsertis q manib illudentẽ eũ¬
q ad oꝑis illiꝰ ĩstantiã ignis facib ĩstigantẽ.
diutissime substitit. uł ĩ p̾ssionẽ dirissimi demo¬
nis uł fraudẽ tante illusionis admirãs. Cũ .n. ni¬
mia lassitudĩe fatigatꝰ fr̃ requiesc̾e iam finem¬

Expanded text:
curemus, cumque unius sine duatque amplitudine delectati quattuor seu quinque cellas et has easdem exquisiti ornatus et capaciores quam usus desiderat extruamus, passionem libidindaemonum fieri manifestissima nos experimenta docuerunt. nam quidam probatissimus seniorum cum transiret iuxta cellam cuiusdam fratris hac animi qua diximus aegritudine laborantis, utpote qui in extruendis reparandisque superfluis inquietus cotidianis distentionibus desudaret, et eminus conspexisset eum graui malleo saxum durissimum conterentem uidissetque Aethiopem quendam adstantem illi 6t una cum eodem ictus mallei iunctis consertisque manibus inlidentem eumque ad operis illius instantiam ignitis facibus instigantem, diutissime substitit uel inpressionem dirissimi daemonis uel fraudem tantae inlusionis admirans. cum enim nimia lassitudine fatigatus frater requiescere iam finem