comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meã. Confugio ad miserationes tu
cit. qr multa sunt peccata mea. &
miserationes tuȩ multȩ. Unde di
tue̾ multe sunt dñe. Ampliꝰ lauame
Dñe ab iniquitate inea : & a pecoato
meo mundamt. Expeto ut mea pec¬
Acsidicat. Tuꝑotes plus mͥ remittere
quã ego te intelligam rogare. Qm̃
iniquitatẽ meã ego cognosco. Ante
faciem enĩ meã eas pono. Si tu ꝓnun¬
tias inconfessione tua peccata : & ds̃
ignoscit tibi. & ꝑeccatum meũ con¬
tra me ẽ semꝑ. Quia mea peccat a tuȩ
bonitatis diuitie suꝑant. qr ñ tra¬
do illud in obluuonem: ꝓpono illud
semꝑ ante ocłos meos. Quia si tu po¬
nes illud ante te: ds̃ illud ñ ꝑonit
ante se. Tibi soli peccaui: & malũ eo¬
ram te feci. Libi enĩ delinquit qͥsq
cũ peccauerit : qr tu solus sine pec¬
cato es. dicente apło. Est ds uerax.
om̃is aute homo mendax. Uel di¬
cit dauid. Ego peccaui : & tu solus
sine peccato. sicut dieit ysaias.
Qui peccatũ ñ fecit: nec ĩnuentus ẽ

Expanded text:
m confugio ad miserationes tuacit, quia multa sunt peccata mea, et miserationes tuae multae. C Ille sunt, Domine. Amplius lava me ab iniquitate mea, et a peccato meo munda me. Expeto uAc si dicat: Tu potes plus mihi remittere, quam ego intelligam rogare. Quoniam iniquitatem meam ego cognosco. Ante faciem enim meam eam pono. Si tu pronuntias in confessione tua peccata, Deus ignoscet tibi. Et peccatum meum contra me est semper. Quia mea peccata a tuae bonitatis divitiis separant. Quia non trado illud in oblivionem, propono illud semper ante oculos meos. Quia si tu ponis illud ante te: Deus illud non ponit ante se. Tibi soli peccavi, et malum coram te feci. Tibi enim delinquit quisque cum peccaverit: quia tu solus sine peccato es: dicente Apostolo: Est Deus verax, omnis autem homo mendax . Vel dicit David: Ego peccavi, et tu solus sine peccato es, sicut dicit Isaias: Qui peccatum non fecit; nec inventus est
Abbreviated transcription (Latin):
ISE RERe meid̾s: sedm ma¬
gnã miscłiam tuã. Confite¬
or immensam miseriã: ideo
peto magnã miscdđiam. Qui se mise¬
rum putat esse de suis peccatis. cũ
illo facit ds misecłiam magnã. Qa
minor miscdia ẽ hic inp̃senti. hoc ĩ
qr homo eũ non esset ex nichilo crea.¬
ruit illum ds ut esset. & regit & gu¬
ipsum hominẽ quẽ creauit infutu

Expanded text:
iserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Confiteor immensam miseriam: ideo peto magnam misericordiam. Quia qui se miserum putat esse de suis peccatis: cum illo facit Deus misericordiam magnam. Quia minor misericordia est hic in praesenti, hoc est, quia homo cum non esset, ex nihilo creavit illum Deus ut esset, et regit, et guipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sensũ: psalmus uͦ refer¬
t ad corporalia ut aut̃ mani¬
festius dicamus. canticũ adthe¬
oucani refert᷑: psalius uͦ ad
psalmi. recte ꝙ consequent̃

Expanded text:
sensum: psalmus vero refertur in corporalia. Ut autem manifestius dicamus, canticum in theoriam refertur: psalmus autem in Canticum psalmi: recte et consequent
Abbreviated transcription (Latin):
niantib me. Iugi¬
ter nos inhoc mor¬
tali corꝑe: uiciorũ cat̾ua ꝓse.¬
quit᷑. S si mensura iudiciorũ
ac iustificationũ di. in nobis
maneat. ut prudenti consilio
ea que his conueniunt faci¬
amus: horuͣ ꝑ sequutoruͣ. in a¬
nib non tradimur. Suscipe
seruuͣ tuuͣ in bonuͣ: qr seriure
me peccato iam nescio. Et nͣ
calumpiuent᷑ me suꝑbi: diabo¬
Tꝰ q ministri eius. Dcłĩ mei de¬
fecerunt in salutare tuuͣ. ĩ ihu:
qͥ hebraice saluator dr̃. Et mie
loquium iusticiȩtue. Uerbum
illud quod erat inprincipio apd̃
dmͣ. qui iusticias legis nͣ uenit
soluere: s implere. E ac cuͣ ser

Expanded text:
niantibus me. Jugiter nos in hoc mortali corpore vitiorum caterva persequitur: sed si mensura judiciorum ac justificationum Dei in nobis maneat, ut prudenti consilio ea quae his conveniunt faciamus: horum persecutorum manibus non trademur. Suscipe servum tuum in bono. Quia servire me peccato jam nescio. Ut non calumnientur me superbi. Diabolus et ministri ejus. Oculi mei defecerunt in salutare tuum. In Jesum, qui Hebraice Salvator dicitur. Et in eloquium justitiae tuae. In Verbum illud quod erat in principio apud Deum: qui justitias legis non venit solvere, sed implere. Fac cum ser
Abbreviated transcription (Latin):
illo: quo ait. Qͥ me negauerit
corã hominib. negabo  ego enũ
coram patre meo qui incelis ẽ.
do ꝑstiti fortis in passione.
tabor ego suꝑ eloquia tua: sicͣ qͥ
inuenit spolia multa. Auigatũ
ut illud eloquiuͣ englicũ qđ̃ dieͣͫ.
Cuͣ uos ꝑsequent᷑ ꝙ maledicẽt &

Expanded text:
o ait: Qui me negaverit coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis . Ideo perstitit fortis in passione. Laetabor ego super eloquia tua: sicut qui invenit spolia multa. Alligato in illud eloquium evangelicum quod dicit: Cum vos persequent
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diẽ dñ laudat: qr mens eius
in pleno splendore ꝑdurans.
ad illũ septimũ diẽ. ideͣ sab¬
batoruͥ salbatuͣ. qui est reqͥes
et̾na festinat. P ax multa drne¬
& non eͣ illis scandalũ. Qui dm̃¬

Expanded text:
 diem laudat, quia mens eius in pleno splendore perdurans, ad illum septimum diem, id est sabbatorum sabbatum, qui est requies aeterna, festinat. Pax multa dit non est illis scandalum. Pax m
Abbreviated transcription (Latin):
Expectabã salutare tuũ dñe.
& mandata tua dilexi. Iħin
dñm om̃iũ salutare expectans:
ca quȩ inlege &s ꝓpħis mandata
fuerant feci. C ustodunt an¬
ma mea testimonia tua: ꝙ dilexͣ
ea uehementer. Cũ stre nuitate
custodiȩ ualid aͣ dilectionem
apposuit. Seruaui mandata
tua ꝙ testimonia tua: qr om̃s

Expanded text:
alutare tuum, Domine, et mandata tua feci. Jesum Dominum omnium salutare exspectans: ea quae in Lege et prophetis mandata fuerant, feci. Custodivit anima mea testimonia tua, et dilexit ea vehementer. Cum strenuitate custodiae validam dilectionem apposuit. Servavi praecepta tua et testimonia tua: quia om
Abbreviated transcription (Latin):
custodia. nͥ illiꝰ qui nͣ dormitãs
luce̾ surg̾e̾. Qui anͣ luce̾ surgit.
noctnas tenebras palpat: sic & qͥ
relicto eugłico lumine. ad suꝑiꝰ
dicta dogmata transierit. i̾tene¬
bris cõmorat᷑: nec pot̃ dnice resur¬
rectioi̾s ꝑfrui claritate. Surgite
pt᷑ꝗͣ sederitis qͥ manducatis pa¬
neͣ doloris. Qui in humilitate qͥ¬
escitis eleuamini: qͥ uos in pec¬
catis uł natos eẽ. uł uiue memi¬
tustis. & ad dmͣ transire deside-¬
ratis. uł alit̾. Qui manducatis¬
panẽ panẽ doloris. Adolore theo¬
dotion. & qͥnta edicio idola int̾pͣ¬
tati stͣ: serta uͦ errorẽ. Sensus itaq
iuxta simplice̾ incelligentiã iste ẽ.
qui idola parit adoratis : & ĩmun¬
do uescimini pane. Cũ dederit
dilectis suis sõnũ. Quasi aliqͥs

Expanded text:
custodia, nisi illius qui non dormitans lucem surgere. Qui ante lucem surgit, nocturnas tenebras palpat. Sic et qui, relicto Evangelii lumine, ad superius dictum dogma transierit, in tenebris commoratur: nec potest Dominicae resurrectionis perfrui claritate. Surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris. Qui in humiliatione quiescitis, elevamini, vos qui in peccatis, vel natos esse, vel vivere meministis, et ad Deum transire desideratis. Vel, qui manducatis panem doloris. Pro dolore, Theodotio et quinta editio idola interpretati sunt: sexta vero, errorem. Sensus itaque juxta simplicem intelligentiam iste est:qui idola pariter adoratis, et immundo vescimini pane. Cum dederit dilectis suis somnum: quasi aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
dt᷑ i noĩe eius. Sic̃ sagictȩ in ma¬
ini potentis: ita filii ercussoruͣ.
Ercussores. expedicos & accinc̃tos
ad pͣliũ uocat. Qd uerbũ ꝙ ĩ hes¬
dre libro septuaginca uit̾pͣtes.
transtulerunt. Beatꝰ uir qͥ erimpleũ
desideriuͣ suuͣ ex illis. ꝓdesidero
inI hebreo pharetrã habq ut qr sagit¬
tas p̃miserat. in cõꝑatiõe scoꝵ: conse¬
quent̾ pharetram sagittis iuferros
explendã. Non confundet᷑. eñ loquet᷑
inimicis suis in porta. Porta. ianua.
siue ostiũ ip̃e ẽ qui ait. Ego sũ ostuiͣ.
ꝑ me si quis introierit saluabit᷑. Ergo

Expanded text:
t in nomine ejus . Sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum. Excussos, expeditos et accinctos ad praelium vocat, quod verbum et in Esdrae libris Septuaginta interpretes transtulerunt. Beatus vir qui implevit desiderium suum ex illis. Pro desiderio in Hebraeo, pharetram habet. Ut quia sagittas praemiserat in comparationem sanctorum, consequenter pharetram sagittis inferat explendam. Non confundetur cum loquetur inimicis suis in porta. Porta, janua sive ostium: ipse est qui ait: Ego sum ostium per me si quis introierit, salvabitur . Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑ quidẽ sensus iste simplex ẽẽ:
s mͥ uidet᷑ aliud sacram̃ti latere.
Annuntiate de die indiẽ salutare eiꝰ.
Nuni nͣ potest laudare peccator:
nͥ indie. Debuerat enĩ dicere. lau¬
date dnm die ac nocte. si de ista die
diceret᷑. debemus eniͣ dic̾e boc qd̾
scd̃m litteram intelligimus. Si gͦ
indiẽ laudamus dñm: iterũ in.
nocte laudare ñ possumus. Uide¬
te gͦ qͥd dicat. Quandocũq lauda¬
tis dñm: sẽꝑ illũ inluce laudate.
nͣ intenebris peccatoꝵs: s inluce uir¬

Expanded text:
detur quidem sensus esse simplex: sed detur quidem sensus esse simplex: sed mihi videtur aliquid sacramenti latere. Annuntiate de die in diem salutare ejus. Non potest laudari Salvator, nisi in die. Debuerat enim dicere: Laudate Dominum die ac nocte, si de ista die diceretur. Debemus enim dicere hoc, si secundum litteram intelligimus. Si ergo in die laudamus Dominum iterum in nocte laudare non possumus? Videte ergo quid dicat: Quandocumque laudatis Dominum, semper illum in luce laudate: non in tenebris peccatorum, sed in luce vir
Abbreviated transcription (Latin):
Cautate dño canticũ nouum. Noua
domꝰ: nouuͣ meret᷑ canticum. Can¬
tate dño canticũ nouum. Qui can¬
tent. Tantate dño omĩs terra.
& uideum uincit & nouatianum.
Cantate du̾o omis terra. Non ihero¬
occidit᷑. Quomͦ ᷑ Dic̃ enĩ nouatianꝰ.
Sunt aliqua peccata. ꝓ quibꝰ debemꝰ
agere penitentiam: ac si dicat. de m̃¬
datio. de ꝑiurio. de furco: ceterum
qͥ fornicatuis fuerit. qͥ homicidiuĩ fe¬
cerit. iste nͣ potest agere penitentiã.
fudi quid dicat. Cantate dũo omĩs
terra. Omi̾s aũt t̾ra. ꝙ adultera ẽ
& honucida. & omĩa peccata terre.¬
na sunt. Si aut uniuersa peccata
bueris: age penitentiam. & saluuꝰ
eris. Tautate dno & bñdicite no¬
mini eius. Nomen dñi saluator est.
Exeo quod nob̃ fc̃s ẽ. cantemus dño.
Amiuntiate de die indiẽ salutare eiꝰ.
Qd uult dicere: annuntiate de die ĩ
diẽ salutare euis: Qui simplex eͣ: sic
hoc ẽ dies succedat diei: hoc eͣ si lau¬
dasti hodie. lauda & crastina. Ui¬

Expanded text:
novum. Nova domus, novum meretur canticum. Cantate Domino canticum novum. Cui cantate? Cantate Domino, omnis terra. et Judaeum vincit, et Novatianum. Cantate Domino, omnis terra. Non Jeruocciditur. Quomodo? Dicit enim Novatianus: Sunt aliqua peccata, pro quibus debemus agere poenitentiam. Ac si dicat: De mendacio, de perjurio, de furto. Caeterum qui fornicatus fuerit, qui homicidium fecerit: iste agere non potest poenitentiam. Audi quid dicat; Cantate Domino, omnis terra. Omnis autem terra, et adultera est, et homicida, et omnia peccata terrena sunt. Si autem universa peccata bueris, age poenitentiam et salvus eris. Cantate Domino, et benedicite nomini ejus. Nomen Domini Salvator est, ex eo quod in nobis factus est. Cantate Domino. Annuntiate de die in diem salutare ejus. Quid vult dicere: Annuntiate de die in diem salutare ejus? Qui simplex est: sic hoc est, diei succedat dies, hoc est, laudasti hodie, lauda et crastino. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Qui nob̃ tunore̾ nominis sui
tͥbuens. p̃stare dignet᷑ ut iu illo
trem̃do iudicii temꝑe. nou collo¬
cemur sinistroꝵ numero. qͥ nos
redẽptos eiꝰ sanguine confitemͣ

Expanded text:
nis. Qui nobis timorem nominis sui tribuens, praestare dignetur ut in illo tremendo judicii tempore non collocemur in sinistro numero: qui nos redemptos ejus sanguine confitem
Abbreviated transcription (Latin):
uus: ꝓpt̾ quẽ dñs głatur. Tolli¬
te ostias: & introite inaͥtͥa eius.
hostiã scãm uiuã placentẽ dõ.
Tollite hostias uos ipos afferte
hostias. Quas hostias: Uos ip̃i
estote bostie. Hirgunitas: holo¬
caustũ xͥ ẽ. Uniuersa castitas.
siue inuirginitate. siue iniuidui¬
tate. siue in continentia. hostia.xͥ
ẽ. Rẽ nouã loquor. Hostiã casti¬
tatis ipse portat. Tollite hostias
& intͦite inatͥa eiꝰ. adorate dñm in
uno atͥo uenire ad plura atͥa: s de
plurib at̾iis uenit ad unũ atͥum.
Uultis scire hoc ipsũ misterium:
& inalio loco: Negotiator ille qui
didit plures: ut emerq uuam.
steterimus inuiis plurimis: unã
iuã inuenire nͣ possumus. Que
sunt iste margaritȩ plures. que
stͣ ue plures. quȩ stͣ ista atͥa plu¬

Expanded text:
llite hostias, et introite in atria ejus. Hostiam sanctam, vivam, placentem Deo . Tollite hostias. Vos ipsi afferte hostias. Quas hostias? Vos ipsi estote hostiae. Virginitas, holocaustum Christi est. Universa castitas, sive in virginitate, sive in viduitate, sive in continentia, hostia Christi est. Rem novam loquor, hostia castitatis ipsa se portat. Tollite hostias, et introite in atria ejus. Adorate Dominum in uno atrio veniri ad plura atria: sed de plurimis atriis venitur ad unum atrium. Vultis scire hoc ipsum mysterium? Ecce in alio loco negotiator ille qui didit plures, ut emeret unam steterimus in viis plurimis, unam viam invenire non possumus. Quae sunt istae margaritae plures? Quae sunt viae plures? Quae sunt ista at
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitant ieo: scłm utiq ut
ĩ meliꝰ coͣmutetur. O audebunt
caͣpi & omĩa que meis sunt: ani¬
me sceͣ. & p̾sertĩ uirgines. que
diuersis florũ suauitatib pollet.
Tunc exultabunt omiͣa ligna sil¬
uarum. a fatie duiͣ: qr nͣ sunt ob¬
noria cõbustioni. Qmͣ uenit.

Expanded text:
qui habitant in eo. Saeculum utique ut in melius commutetur. Gaudebunt campi, et omnia quae in eis sunt. Animae sanctae, et praesertim virgines, quae diversis florum suavitatibus pollent. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum a facie Domini. Quia non sunt obnoxia comb
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ qͥ pꝰ peccatis tortuosuᷤ erat.
Iudicabit popłos inequitate. De
futuro hoc iudicio dix̃: inqͦ iterato
adueni& iudicare de uiuis ac mor¬
tiuis. Letent᷑ celi apłĩ uł reliqui

Expanded text:
ius pro peccatis tortuosus erat. Judicabit populos in aequitate. De futuro hoc judicio dixit: in quo iterato adveniet judicare de vivis et mortuis. Laetentur coeli. Apostoli, vel reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
insꝑu ꝓfert. Hoc totũ quare dixi:
Quia scͥptũ ẽ. annuntiate de die in
diem salutare eius. ꝓpt̾ea & apłi bi
ni mictunt᷑: ꝓpt̾ea ñ habemus unuͣ
ocłm s duos. ꝓpt̾ea duas habemus
aures. ꝓpt̾ea duas nares. ꝓpt̾ea duo
labia. ꝓpt̾ea duas manus. duos pe¬
des. Nicħ innob̃ unũ habemus: nͥ
qd turpe est. Eẜ corporis nrͣi m̃bra.
duortestam̃toꝵ sacram̃ta testant᷑.
Afferte dño pat̾e gentiũ: afferte

Expanded text:
in spiritu profert. Hoc totum quare dixi? in spiritu profert. Hoc totum quare dixi? Quia scriptum est: Annuntiate de die in diem salutare ejus. Propterea et apostoli bini mittuntur: propterea non habemus unum oculum, sed duos. Propterea duas habemus aures, propterea duas nares, propterea duo labia, propterea duas manus, duos pedes. Nihil in nobis unum habemus, nisi quod turpe est. Et corporis nostri membra duorum Testamentorum sacramenta testantur. Afferte Domino, patriae gentium: afferte
Abbreviated transcription (Latin):
xͦ lucet. Nolite eũ tantũ laudare.
inueteri testamͣto. ne sitis uidei:
uolite eũ tantũ laudare innouo
testam̃to. nesitis manichei. Lauda¬
teri testamͣto. Quiduo dies unã lu¬
cẽ fatiunt. ꝓpt̾ea scͥbit᷑ ꝙ in leuicico.
Om̃e aut animal qͦd findit ungulã¬
& ruminat mundũ eͣ: hoc ẽ si duas
ungulas ht os ruminat mundu̾ ẽ.¬
Si gͦ unã htͣ ungulã: ñ ẽ mundũ.
Iicoeus ht̃ unã ungulã: & ꝓpterea
ĩmundus est. Manicheus unã htͣ
ungulã & ꝓpt̾ea ĩmundus ẽ. Ꝙ qr
unã ht̃ ungulã. nͣ ruminat cibos
semel inuentrẽ miserit. rursũ re¬
ducit ad guttur. & ruminat illud.
& tenue facit. ut qđ grossũ fuerat
rursũ tenue mittat᷑. inuentrem
Hoc quide̾ ꝑtinos ad sacram̃ta diui¬
na dicere. Om̃e animal qd̃ fuidit
ungulã & ruminat munduͣ eͣ. Iu¬
legit enĩ tantuͣmͦ litterã & nicħ
considerat: nicħ querit utͥnsecus.
Eccłasticꝰ uͦ ungulas findit q ru
requirit. & quodcũq latos inlittera.

Expanded text:
us lucet. Nolite eum tantum laudari in veteri Testamento, ne sitis Judaei: nolite eum tantum laudare in novo Testamento, ne sitis Manichaei. Laudanovo Testamento: quae duo dies unam lucem faciunt. Propterea scribitur et in Levitico: Omne autem animal qet ruminat, mundum est, id est quod duas ungulas habet, quia mundus eSi ergo unam habet ungulam, non est mundum. Judaeus habet unam ungulam, et propterea immundus est. Manichaeus unam habet ungulam, et propterea immundus est. Et quia unam habet ungulam, non ruminat cibos semel in ventrem miserit, rursum educit ad guttur, et ruminat illud, et tenue facit: ut quod grossum fuerat, rursum tenue mittatur in ventrem: hoc quidem pertinet ad sacramenta divina dicere. Omne animal quod findit ungulam, ruminat, mundum est. JuLegit enim tantummodo litteram, et nihil considerat: nihil quaerit intrinsecus. Ecclesiasticus vero ungulas findit et rumrequirit. Et quodcumque latet in littera,
Abbreviated transcription (Latin):
nerent᷑. tam̃ intelligunt aliquid
mauis eẽ quã ipsa sunt. & merro¬
re suo se indicant hab̃e sapientiã:
hoc ẽ nulla gens eͣ: quȩ naturalit̾
nͥ intelligat dm suunt. Denique
gentiles idola colunt. Hoc ẽ lapi¬
des os ligna uenerant᷑. ꝙ si forte ri¬
xaͣ fecerunt. & si uiram̃tũ aliquod
unt eos uenerit. nͣ dicunt lapides isti
uident. ligna uident: s ds̃ uidet. ds̾
audit. Ui dete gͦ quid dicat. Et enĩ
correxͣ orbẽ terre qui nͣ cõmouebit᷑.¬
qd̃ antea fuerat deprauatũ: ut in
eternũ ñ cõmoueatur. Crux enĩ ip¬
siꝰ: colũpna generis humani. In
ipsa colũpna: edificata ẽ domus eiꝰ.
Ego crucẽ dico. ñ lignũ s passionẽ
ceterũ crur ista q inbritanua ẽ

Expanded text:
 intelligunt aliquid majus esse quam ipsi sunt, et in errore suo indicant se habere sapientiam, hoc est, nulla gens est quae naturaliter non intelligat Deum. Denique gentiles idola colunt: hoc est, lapides et ligna venerantur: et si forte rixam fecerint, et si juramentum aliquod inter illos venerit, non dicunt lapides isti vident, ligna vident: sed Deus videt, et Deus audit. Videte ergo quid dicat: Etenim correxit orbem terrae qui non commood ante fuerat depravatum, ut in aeternum non moveatur. Crux enim ipsius columna est generis humani. In ipsa columna aedificata est domus ejus. Ego crucem dico, non lignum, sed passionem. Caeterum crux ista et in Brita
Abbreviated transcription (Latin):
ritã & unã uiã. & unum atͥum:
Abrabã ysaac ꝙ iacob: moyses. &¬
sunt. Primũ uullos intramus.¬
& de illis atͥus. postea uenimus
& tremiscit. Dicite ingentib
qr dñs regnabit. Nisi terra cõ¬
mota fuerit. & asuo t̾reno oꝑe
recesserit. dñs ñ regnabit u
gentibus. E t enĩ correxͣ oribẽ¬

Expanded text:
t unam viam, et unum atrium? Abraham, Isaac, et Jacob, Moyses, Jsunt. Primum in illa intramus, de illis atriis postea venimus  tremiscit. Dicite in gentibus quia Dominus regnavit. Nisi terra commota fuerit, et a suo terreno opere recesserit, Dominus non regnabit in gentibus. Etenim correxit orbe
Abbreviated transcription (Latin):
Ps dauid qͣrta sabbati
ẽꝑ de tytulo dispu tamꝰ.
ut extytulo intelli¬
& psalmus . P salmꝰ
dd̃. quarta sabbati. Quarta
salbi inmedio sabb̃i eͣ qͣs
incorde salbi. boc ẽ inmedio
ebdomadis. Dies inquit qua
tere equales dies. Habet enĩ exuno
latere die̾ primũ. scd̾m tertium.
ex alio latere habet quintũ ser¬
tũ septimũ. Uidetis gͥ qm dies quar¬
ta hoc ẽ quarta salb̃i. ex utroq la¬
tere duplici trinitate firmat᷑. Si¬
mulq considerandũ ẽ. quia quartꝰ
numerus. uirtute decimus est.
Quomͦ᷑: Si enĩ cõputes & ordinem
facias. unum. duo. tres. quatuor:
decimus numerus efficitur. Uide¬
tis gͥ quoniã quartus numerus.
efficit decimũ. Et considerate exb:
quia quatuor eugłia. indecalogo
cõpitãtur: ut quod cũq dicebatur
diximus de tytulo: nunc uenia¬
mus ad psalmum.
ES ultionũ dñs.

Expanded text:
s David quarta sabbati. Semper de titulo disputamus, ut ex titulo intelli psalmus. Psalmus David quarta sabbati. Quarta sabbati, in medio sabbati est: quasi in corde sabbati, hoc est, in medio hebdomadis. Dies enim quartatere aequales dies. Habet enim ex uno latere diem primum, secundum, tertium: et ex alio latere habet diem quintum, sextum, septimum. Videtis igitur quoniam dies quarta, hoc est, quarta sabbati, ex utroque latere duplici trinitate firmatur. Simulque considerandum: quia quartus numerus, virtute decimus est. Quomodo? si enim computes, et ordinem facias: unum, duo, tres, quatuor, decimus numerus efficitur. Vidistis igitur quoniam quartus numerus efficit decimum, et considerate ex hoc: quia quatuor Evangelia in decalogo computantur, ut quodcumque dicebatur diximus de titulo, nunc veniamus ad psalmum. eus ultionum D
Abbreviated transcription (Latin):
exaudi uoce̾ meaͣ
De ꝓfundis clamat.
q̃ scit altitudinẽ
dutitiarͣ sapientie
diͣ. qͥ ꝑsequutiones patit᷑. qui cum
miseri cordis suspirio dep̃cat᷑. Ei¬
ant aures tue incendentes in orati¬
one̾ serui tui. Non hic carnalẽ
aurẽ ꝓpħa postulat. sciens dm iͣ¬
corporeũ ẽẽ: s uirtutẽ qua suos
exaudire dignat᷑ exposcit. Si ini¬
qͥtatẽ obseruaueris dñe: dñe quis
sustinebit: Si enĩ trãs grediens le¬
ges tuas generis humani fragi¬
litas. ultioͬe tua ꝓtinꝰ feriat᷑. qͥs
euadere poterit. Quia apd̃ te
ꝓpitiatio est: tu enĩ reconciliabiᷤ¬
nos patͥ. ꝑ crucẽ. Et ꝓpt̾ lege̾
tuã. sustinuite dnͣe. Lex sꝑuał¬

Expanded text:
exaudi orationem meam. De profundis clamat, qui scit altitudinem divitiarum sapientiae Dei: qui persecutiones patitur: qui eum misericordi suspirio deprecatur. Fiant aures tuae intendentes: in orationem servi tui. Non hic carnalem aurem propheta postulat: sciens Deum incorporeum esse: sed virtutem qua suos exaudire dignatur, exposcit. Si iniquitates observaveris, Domine: Domine, quis sustinebit? Si enim transgrediens leges tuas, generis humani fragilitas ultione tua protinus feriatur, quis evadere poterit? Quia apud te propitiatio est. Tu enim nos reconciliabis Patri per crucem. Et propter legem tuam sustinui te, Domine. Lex s
Abbreviated transcription (Latin):
S atq magnificentiã.
dñi decantantis
ominus
regnauit: decorẽ
ind̾uit. Cũ resur¬
gens amortuis scõꝵ sibi chorum
dnͣs fortitudinẽ: qr diabolũ op¬
pressit. Et p̃ cuirit se uirtute:
qnͣ multitudine angłica circũda¬
tus remeauit ad patrẽ. Et eniͣ
firmauit orbẽ terre. qui nͣ cõmo¬
uebit᷑. Iustabilis eniͣ &. mobilis
eẽt ad huc: nͥ sua fuiss resurrectõ¬
ne firmatus. Sarata sedes tua:
in aĩmabus scĩs. Tu eniͣ elegisti
eas anͣ constitutionẽ inundi.
ut eeͣtͣ genus electum. E. xtunc
ascło tũ es idẽ aresurrectiõe & anͣ¬
runt flumina dñe. eleuauerunt
fiumina uoce̾ suam. apłi: quoꝵ fui¬
ente p̾dicatõne. ariditas gentium
irrigat᷑. Auocib aquarum mul¬
tarum dethentium ꝥopulorum.
Mirabiles elatõnes maris: mira
tib Dhrabilis in altis dnͣs: głosus¬

Expanded text:
 magnificentiam Domini decantantis. Dominus regnavit, decorem induit. Cum resurgens a mortuis, sanctorum sibi chorum nus fortitudinem. Quia diabolum oppressit. Et praecinxit se virtute. Quando multitudine angelica circumdatus, remeavit ad Patrem. Etenim firmavit orbem terrae, qui non commovebitur. Instabilis enim, et mobilis esset adhuc nisi sua fuisset resurrectione firmatus. Parata sedes tua. In animabus sanctis.. Tu enim praeelegisti eas ante constitutionem mundi, ut essent genus electum. Et tunc a saeculo tu es. Et ante resurrectionem runt flumina, Domine: elevaverunt flumina vocem suam. Apostoli: quorum fluenta praedicationum, ariditates gentium irrigaverunt. A vocibus aquarum multarum. Detrahentium populorum. Mirabiles elationes maris. In Mirabilis in altis Dominus. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
ca pͣdicatione reserari. E dõ dilexi
mandata tua: suꝑ auruͣ & topari¬
on. Sicͣ eniͣ aurum cuntoꝵ me¬
talloꝵ p̃cellit p̾cium: Ita topari
oĩũ gemmaruͣ in se contine̾s pul¬
cͥcudinẽs. omͣ uincit honores.
Ideo ꝓpħa. suꝑ hec omĩa diͣ man¬
data diligit: qr in his aduentuͣ
dni qui mubũ redẽpturꝰ eͣ nun¬
tiatum intelligit. Ppt̾ea ad
omia mandata tua dirigebar.
omine̾ uiam inquitatis odio
habui. Nicħ de uiis unquitatis
accessit: s sicut cepi. ita ꝑambir¬
laui integre. & ita omĩa qͣ inuiis
inquitatis morabantur odiui.
iRabilia  Phe

Expanded text:
rari. Ideo dilexi mandata tua: super aurum et topazion. Sicut enim aurum cunctorum metallorum praecellit pretium: ita topazius omnium gemmarum in se continens pulchritudinem, omnium vincit honores. Ideo propheta super haec omnia Dei mandata diligit: quia in his adventum Domini, qui mundum redempturus est, nuntiatum intelligit. Propterea ad omnia mandata tua dirigebar: omnem viam iniquam odio habui. Nihil de viis iniquitatis accessit: sed sicut perambulavi integre: ita omnia quae in viis iniquitatis morabantur, odivi. PHE. Mirabilia te
Abbreviated transcription (Latin):
frequenter dixi. Psalmus ex psalterio
dicitur: canticum uͦ ex uoce ꝓfertur.
Psalmus refert᷑ ad manus hoc est ad oꝑa:
canticum ad theoricam.

Expanded text:
frequenter dixi: Psalmus ex Psalterio dicitur: Canticum vero ex voce profertur. Psalmus refertur ad manus, hoc est, ad opera: canticum ad theoriam.
Abbreviated transcription (Latin):
ne organũ dicit᷑. qđ hebrei na¬
blum uocant. ꝑ salmꝰ dicit᷑ eo qđ
a ꝑsalterio nom̃ accepit. uł ꝓ ꝑsal¬
lendo. Quãuis dauid om̃s psalmos
dent᷑. apud hebreos ꝓuno ꝑsalmo
hahentur. Nã ꝑ titulum intelligit᷑
uniꝰcuiꝰq ꝑsalmi intelłs. Quid ÷ titu

Expanded text:
ne organum dicitur, quod Hebraei NEne organum dicitur, quod Hebraei NEBEL vocant. Psalmus dicitur, eo quod a psalterio nomen accepit, vel pro psallendo. Quamvis David omnes psalmos dentur apud Hebraeos, pro uno psalmo habentur. Nam per titulum intelligitur uniuscujusque psalmi int
Abbreviated transcription (Latin):
Roxime cũ origenis ꝑsal¬
teriũ qđ enchẏridion
ille uocabat strictis &
necessariis interpretati¬
onib annotatũ in comd¬
in une legeremꝰ. simul
latissime. disputauit. quo sc ilicet
ũputaret rem magnã breui sermo¬
ne: deludere. Igit᷑ ꝑ familiaritate q̃
inter nos ẽ.studiose & sedule. postula¬
sti. ut quȩcũq mͥ digna memoriȩ
udebantur. signis quibusda potius
ꝗͣ. interp̃tationib annotarẽ. & qđ so¬
lent hi facere qͥ in breui tabella ten¬
rarũ & urbiim situs ꝑingunt. &
latissimas regiones in modico sꝑaci¬¬
o conant᷑ ostendere. ita in ꝑsalterii
oꝑe latissimo quasi p̃teriens aliqͣ
ꝑstringerẽ. ut ex paucis q̃ tetigis¬
sem intelligant᷑ & cetera ꝗtiȩ omissa
sunt quã uim habeant & rationẽ
ñ quo ꝑutem a me posse dici qđ
ille p̃teriuit. s qͦd ea que in tho¬
mos uł omeliis ipse disseruit. uł
ego digna arbitror lectione. in
hunc angustũ comm̃tariolũ refe¬
ram. Osalteriũ grecũ est. & lati¬

Expanded text:
roxime cum Origenis Psalterium, quod Enchiridion ille vocabat, strictis et necessariis interpretationibus annotatum, in commune legeremus: simul latissime disputavit, quod scilicet non putaret rem magnam brevi sermone concludere. Igitur pro familiaritate quae inter nos est, studiose et sedule postulasti, ut quaecumque mihi digna memoria videbantur, signis quibusdam potius quam interpretationibus annotarem. Et quod solent hi facere, qui in brevi tabella terrarum et urbium situs pingunt, et latissimas regiones in modico spatio conantur ostendere: ita in Psalterii opere latissimo, quasi praeteriens aliqua perstringerem, ut ex paucis quae tetigissem, intelligantur et caetera quae omissa sunt, quam vim habeant atque rationem. Non quod putem a me posse dici quae ille praeteriit, sed quod ea quae in tomis vel homiliis ipse disseruit, vel ego digna arbitror lectione, in hunc angustum commentariolum referam. Psalterium Graecum est, et Lati
Abbreviated transcription (Latin):
res sũt psalmi qͥ ꝓ torcularibũ
p̃scribũtur: octauus. ⁊ octogesi¬
mus. ⁊ octogesimꝰ tercus. Octauus p̃¬
scribitur dauid. octogesimꝰ uͦ p̃scri¬
bitur asaph. octogesimꝰ uͦ tercius.
filioꝵ chore. do uobis aliquã regulã.
ut sciatis in scripturis quid obserua¬
re debeatis. Qicũꝙ psalmus p̾scribit᷑
filioꝵ chore. nichil tͥste habet: sed sẽ¬
ꝑ leta significat. Qm̃ enĩ chore. dath̃a.
⁊ abyron. fecerũt contͣ moysen. ⁊ a

Expanded text:
torcularibus praescribuntur, octavus, et octogesimus, et octogesimus tertius. Octavus praescribitur David: octogesimus vero praescribitur Asaph: octogesimus vero tertius filiis Core. Do vobis aliquam regulam, ut sciatis in Scripturis quid observare debeatis. Quicumque psalmus praescribitur filiorum Core, nihil triste habet, sed semper laeta significat. Quoniam enim Core, et Dathan, et Abiron fecerunt contra Moysen, et a
Abbreviated transcription (Latin):
intrat ds̃. ut iuste puniat. Cale qͥd
fec̃. & cyrꝰ rex ꝑsarũ. & medoꝵ. regi
armenioꝵ. qnͣ trangres sus ẽ amici¬
tias. Uicit eũ & captuuͣ accepit.
os ꝓpͥos illiꝰ cognatos. & urorẽ &
filios fecit iudicare inter illos:
ut iuste aut misereat᷑ aut puniat.
Qͥa non iustificabit᷑ in conspectu
tuo omĩs uiuẽs: ds abrahã. ds̃

Expanded text:
ium Deus, ut juste puniat. Tale quid fecit et Cyrus, rex Persarum et Medorum, regi Armeniorum, quando transgressus est amicitias ejus. Vicit eum et captivum accepit: et proprios illius cognatos, et uxorem, et filios fecit judicare inter illos: ut juste aut misereatur, aut puniat. Quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Deus Abraham, Deus
Abbreviated transcription (Latin):
sñ aqua sitit & querit imbrẽ. ita q
anima mea. desiderat & sitit te dm̃
suii. Uelocit̾ exaudi me dnͣe. defecͣ
spc m̃s. Enima mea defecit. caro
uã inqua ambulẽ: E. tuũ notũ fae
bonus deduc& me int̾rã rectã. Hic
impiissimi arriani. ꝓpont̃ nob̾ & dict̃.
Magist̾ bone. quid faciã bonũ. ut
saliuis fiam᷑: Qui dicͣ. Ed me dicis
bonũ. Nemo bonꝰ. nͥ unꝰ ds̃. Ergo si
filiꝰ ñ ẽ bonꝰ. s pat̾: maior ẽ pat̾ filio
Ergo scd̃m tuum sensũ. impiissune
utiq dicis. filiꝰ. hic qͦ dicit. spẽ tius
bonus deduca me in terrã rectam.
Ergo si sp̃e bonꝰ ẽ. qui minorẽ. sic̃
eũ ait. Magist̾ bone. Et ait. Quio
me dicis bonuͣ. si non confiteris: Siqͥs
dicat illi. . Ep̃e. E ille responda Cib
non sũ epͣs: recede ame. Alibi autͣ ñ
legistis. bonꝰ pastor aĩam suã pouit¬
ꝓ oiuibꝰ sius: Quid autͣ meliꝰ filio. qͥ
carne̾ induit ꝓpt̾ nos. & passus ẽ uo
in eunabulis fuit. passus eͣ ꝑ momita

Expanded text:
t imbrem: ita et anima mea desiderat et sitit te, Deum suum. Velociter exaudi me, Domine: defecit Spiritus meus. Anima mea defecit, et caro viam in qua ambulem. Christum tuum notum fac bonus deducet me in terram rectam. Hic impiissimi Ariani proponunt nobis, et dicunt: Magister bone, quid faciam boni ut salvus fiam? Qui dicit: Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus . Ergo si Filius non est bonus, sed Pater: major est Pater Filio. Ergo secundum tuum sensum, impiissime Utique dicis, Filius. Hic ergo dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam. Ergo si Spiritus bonus est, qui minor est, sicut eum, ait: Magister bone, et ait: Quid me dicis bonum, et non confiteris ? Sicutdicat illi: Episcope, et ille respondet. Tibi non sum episcopus, recede a me. Alibi autem non legistis: Bonus pastor ponit animam suam pro ovibus suis ? Quid autem melius Filio, qui carnem induit propter nos, et passuin cunabulis fuit, passus est per momenta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ uoce̾ continos illiꝰ qͥ ꝓ humana
redẽptione se ipsu
accipiens formã ser ui ut nos
eruer& aserui¬
tute
Ne exau di
orationẽ meaͣ. Humi¬
lia uerba: plena humi¬
litatis. & miscdie. Auri¬

Expanded text:
 vocem continet illius qui pro humana redemptione seipsum accipiens formam servi, ut nos erueret a servitute ne, exaudi orationem meam. Humilia verba et plena humilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
erat in nob. dicat ncͣ isrł. For¬
sitan ꝑtransiss aĩa nr̃a. aq̃uaͣ
apd̃ hebreos ambiguum ẽ : ꝙ
potest sonare qͦd subsistat. &
qd̃ intolerabile sit : hoc ẽ qd ne¬
mo ferre queat: ꝓ qͦ & aquila &
syminachus. & theodotion & õs
interp̃tes pari uoce consencur̃e:
suꝑbas aquas. q arrogantes ꝓ ai¬
postatyi transferentes. Bnͣdictꝰ
dñs: qui non dedit nos incapti¬
onem dentib eorũ. Horũ torren¬
tium dentes numerosicas est ui¬
ciorum: a quib ne capiam᷑. grͣa
dĩ eruamur. Anima nr̃a sicͣ pas¬
ser erepta ẽ: de laqueo uenantiuͣ.
Tendunt᷑ nob̾ laquei. in concupi¬
scentiis. ac diuersis diabolice a¬
stutie dolis: s contrito sachana
sub pedibus ariͣs: sicͣ passer sa
piens euolamus ab illis. Sic ent̃
sequit᷑. Laqueus concricus est:
& nos lib̾ati sumus. Si enim
dnͣs habitos in nob̾: ipe ut dixi
mus disrumpit laqueos. ne nob̃
impediant. Adiuicoriũ nrͣm
in noĩe dm̃: qui fec̾ celũ q terrã.

Expanded text:
 dicat nunc Israel. Forsitan pertransisset anima nostra aquam apud Graecos ambiguum est: et potest sonare, quod subsistat, et quod intolerabile sit, hoc est, quod nemo ferre queat. Pro quo et Aquila et Symmachus, et Theodotio, et omnes interpretes pari voce consentiunt: superbas aquas et arrogantes pro ἀνυπόστατον transferentes. Benedictus Dominus, qui non dedit nos in capturam dentibus eorum. Horum torrentium dentes, numerositas est vitiorum, a quibus ne capiamur, gratia Dei eruimur. Anima nostra, sicut passer, erepta est de laqueo venantium. Tenduntur nobis laquei in concupiscentiis ac diversis diabolicae astutiae dolis; sed contrito Satana sub pedibus nostris, sicut passer a capiente evolamus ab illis. Sic enim sequitur: Laqueus contritus est, et nos liberati sumus. Si enim Dominus habitet in nobis: ipse ut diximus hos disrumpet laqueos, ne nos impediant. Adjutorium nostrum in nomine Domini: qui fecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs habitat.
contẽplatione suscipimus.
Hisi qr dñs erat in nobis. cuͣ
exurgerent homines in nos.
forsican uiuos deglutissent nos.
Non carnes nr̃as deuorare cona¬
ti sunt impii: s aĩas ꝑ instiga¬
tionẽ scelerũ deglutire. Prep¬
ti sumus ab his. ꝑ eũ qui erat
in nob̾: cui ob hoc gr̃e deferen¬
de sunt: qr gr̾a eius saluati
sumus. Qũ irasceret᷑ animus
eorũ innos: forsitan aqua ab¬
sorbuissent nos. Commnociões
malarũ̾ menciũ. quȩ scõs dĩ
absorbere querunt. aquis com¬
parant᷑: s in habicante in scĩs
dño deorsum defluunt. & de¬
curit̃. Gorrente̾ ꝑtransiuit
anima nr̃a. Delius in hebreo
htͣ torrens ꝑtransiuit animã¬

Expanded text:
itat, contemplatione suspicimus. Nisi quia Dominus erat in nobis, cum exsurgerent homines in nos: forsitan vivos deglutissent nos. Non carnes nostras devorare conati sunt impii; sed animas per instigationem scelerum deglutire; sed erepti sumus ab his per eum qui erat in nobis. Cui ob hoc gratiae referendae sunt: quia gratia ejus salvati sumus. Cum irasceretur animus eorum adversus nos: forsitan ut aqua absorbuissent nos. Commotiones malarum mentium, qui sanctos Dei absorbere quaerunt, aquis comparantur; sed habitante in sanctis Domino, deorsum defluunt et decurrunt. Torrentem pertransivit anima nostra. Melius in Hebraeo habet: Torrens pertransivit
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia tua dñe:
ideo scrutata eͣ ea aĩa
mea. Uioi inhis aliud
agi. E aliud figurari.
ideoq qr mͥ. mirũ ẽ : diligentiꝰ
ꝑserutãtor ut euncta te declaran¬
te cognosacam. Sequit᷑. Decla¬
ratio sermonũ tuoruͣ illuminat
ꝙ intellectũ dat paruulis. Sermo¬
nes di st̃ scͥpta ꝓpħaru. q legis:

Expanded text:
testimonia tua, Domine: ideo scrutata est ea anima mea. Vidi in his aliud agi, aliud figurari. Ideoque quia mirum mihi est: diligentius perscrutatus, cuncta, te declarante, cognosco: sicut sequitur. Declaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis. Sermone
Abbreviated transcription (Latin):
mandante te patimur. uista
uera. ꝙ recta sunt: qr aut ꝓ pec¬
catis nris ingruunt. aut ut ꝓ¬
bati mani festemur eueniunt.
Tabescere me fecͬ ⁊elus pͣs domꝰ
tue. cuͣ domus spelunca latronũ
efficit᷑ a malis habitatorib uł
cuͣ uideo corꝑa doͣ dicata uolu¬
tabris facinorũ inquinari.
Quia obliti sunt uerba tua
immici mei. Obliuiscentes eniͣ
pͣcepta legis: fecerunt domuͣ
tuam spelancã latronum.Ig¬
uitum eloquiũ tuũ uehemen¬
ter. q seruus tuus uilexit il¬
lub: qr sicͣ peccata consumt.
ita peccante̾ si conuertatur
illuminat. Adolescentior
sũ ego o eontẽptꝰ: iustificatio¬
nes tuas nͣ sum oblitꝰ. Quãqͣ
dauid hec ex ꝑsona sua dicat.
qui adolescentiõr cet̾is frĩb
quasi contẽptu ad oues pascen¬
das directus. de hinic inregno
anum referenda sunt. qͥ pͥus
contẽptꝰ. & de domo patris eiec¬
tus recolens iustificationes
dĩ. acceptis pͥoris pͥmogenitis.
pͥor effectus est. Iusticia tua

Expanded text:
mandante te patimur, justa, mandante te patimur, justa, recta, ac vera sunt: quia aut pro peccatis nostris ingruunt: aut ut probati manifestemur, eveniunt. Tabescere me fecit zelus domus tuae. Cum domus Dei, spelunca latronum efficitur a malis habitatoribus: vel cum videro corpora Deo dicata volutabris facinorum inquinari. Quia obliti sunt verba tua inimici mei. Obliviscentes enim praecepta Legis, fecerunt domum tuam speluncam latronum. Ignitum eloquium tuum vehementer, et servus tuus dilexit illud. Quia sicut peccatum consumit: ita et peccantem, si convertatur illuminat. Adolescentior sum ego, et contemptus: justificationes tuas non sum oblitus. Quamquam haec David ex persona sua dicat, qui adolescentior caeteris fratribus quasi contemptus ad oves pascendas directus, dehinc in regnum anum referenda sunt, qui prius contemptus, et de domo patris ejectus, recolens justificationes Dei, acceptis prioris primogenitis, prior effectus est. Justitia tua
Abbreviated transcription (Latin):
ut illo iudicio me munereris qͦ re¬
liquos qͥ diligunt nom̃ tuuͣ. Gres¬
sus meos dirige scd̃m eloquiũ tuuͣ:
& nͣ scd̃m corporeas uoluntates.
Et ñ dnet᷑ me omis iniusticia:
q tuo sũ famulatui mancipatus.
R edime ine a calũpniis hominũ:
ut custodiam mandata tua. Ca¬
lumpnie st̃: eum uistis ab homi¬
nib crimͣ impietatis obicit᷑. ex
quib se redum poscit adõ. ut
eius mandata custodiat. Faciẽ
tuã illiuninia suꝑ seruuͣ tunͣ.
Confirma me. de effigie imnagi¬
nis głe cuȩ. Et doce me iusti¬
ficationes tuas: ut quod in illis
cerno ꝑ speculum. certa conte̾¬
platione conspiciã. Exitꝰ aqua¬
rũ deduxerunt occłi mei. qr nͣ
custodierunt legem tuam. Uerã
non cessat fluentis lacrimarũ
antiqua delicta abluere: ut tu
Seris. Uera eͣ eniͣ penitentia iu¬
giter flecib coͣ missa diluere:
&e abluta non iterare. Sade.
Ustus es dñe: ꝙ rectum
uidiciũ tunͣ. Mandasti insti¬
ciam testimonia tua. & ueri¬
tatem tuam nimis. Omia quȩ

Expanded text:
reliquos qui diligunt nomen tuum. Gressus meos dirige secundum eloquium tuum. Et non secundum corporeas voluntates. Et non dominetur mei omnis iniquitas. Quia tuo sum famulatui mancipatus. Redime me a calumniis hominum: ut custodiam mandata tua. Calumniae sunt, cum justis hominibus crimen impietatis objicitur. Et ex quibus se redimi deposcit a Deo, ut ejus mandata custodiat. Faciem tuam illumina super servum tuum. Confirma me effigie imaginis gloriae tuae. Et doce me justificationes tuas. Ut quod in illis cerno per speculum, certa contemplatione conspiciam. Exitus aquarum deduxerunt oculi mei: quia non custodierunt legem tuam. Veram non cessat fluentis lacrymarum antiqua delicta diluere: ut intseris. Vera est enim poenitentia, jugiter fletibus commissa diluere et abluta non iterare. SADE. Justus es, Domine, et rectum judicium tuum: mandasti justitiam testimonia tua, et veritatem tuam nimis. Omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit. Dies qͥb formati st̃: ne
una qͥdẽ deest de his. E ẽ sensus.
Om̃e tempꝰ etatis cui iã ab exordio
uite istiꝰ sunt curricłã deputata.
certo fine decurrit: nec una dies.
aut plus. aut minꝰ. ẽ. quã tu con¬
Tu oͣs indie formas. tu cunct᷑õ uiᷤᷤ
ẽẽ filios diei: s nullꝰ eͣ in homuub
qͥ nͣ peccato obnoxiꝰ fiat. & ꝑ hoc
eoꝵ luce ipsiꝰ diei. toto uite sue
tempore. digna ꝑficiat. Unͣ o a¬
płs ad eos. qͥ filii noctis eẽ cessa¬

Expanded text:
transtulit: dies quibus formati sunt, ne transtulit: dies quibus formati sunt, ne una quidem ex eis deest. Et est sensus: omne tempus aetatis cui jam ab exordio vitae istius sunt curricula deputata, certo fine decurrit, nec una dies aut plus aut minus est quam tu conTu omnes in die formas, tu cunctos vis esse filios diei; sed nullus est in hominibus, qui non peccato obnoxius fiat, et per hoc eorum luce ipsius diei toto vitae suae tempore digna perficiat. Unde et Apostolus ad eos qui filii noctis esse cessa
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq sit. qd te fugiat. & uͥq sit
sp̃s tuus: Ex qͦ intelligunus. dmͣ esse.
la altitudo te altior ẽ: nullũ ꝓfun¬
dũ te ꝓfundiꝰ. Oriens o occide᷑s. in
tua continent᷑ manu. W dixi. Er¬
go tenebre coneucabt̃ me: & nox
lur mea. indeliciis meis. In hebraico
sensus iste eͣ. Et dixi. forsitan tenebre
conculcabunt me: E contͣrio aut̃ nox
ipsa apud te lum̃ fuit. qr nicħ te cela
re pot̾. Quod & symachꝰ meliꝰ int̾p̃tatꝰ
e dicens. ꝙ nox. lux circuͣ me sedor. S q
sequentes u̾sieli. ħ idẽ significant. a
sicͣ tenebre eiꝰ. ita q l. eiꝰ. io eͣ tã cla¬
ra stͣ oĩa. quȩ ate putant᷑ occulta.
ut manifestiora sint luce. Suscepi¬
sti me de u. matͥs meȩ. Quinta edicio
ita transtulit. Conflasti me: de uen¬
tre matͥs meȩ. Imꝑfectũ meũ ui¬
dert̃ ocłi tui. Imꝑfectũ hic : ꝓ incõ¬
posito posuit: quod ꝙͣ elem̃ta hois
anͣꝗͣ. formet᷑ inut̾o cognoscat dͣs
uoluntate nascit᷑. di: nec qͥs ꝗͣ eiꝰ

Expanded text:
nihilque sit quod te fugiat, et ubique sit spiritus tuus? Ex quo intelligimus Deum esse la altitudo te altior: nullum profundum te profundius: oriens et occidens in tua continentur manu. Et dixi, Ergo tenebrae conculcabunt me, et nox lux mea in deliciis meis. In Hebraeo sensus iste est: Et dixi, Forsitan tenebrae conculcabunt me: econtrario autem nox ipsa apud te lumen fuit: quia nihil celare te potest. Quod Symmachus melius interpretatus est dicens: Et nox lux circum me sedet. Sed et sequentes versiculi, hoc idem significant. Quia sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus. Id est, tam clara sunt omnia, quae a te putantur occulta, ut manifestiora sint luce. Suscepisti me de ventre matris meae. Quinta Editio ita transtulit: Conflasti me de ventre matris meae. Imperfectum meum viderunt oculi tui. Imperfectum hic pro incomposito posuit: quod etiam elementa hominis antequam formentur in utero, cognoscat Deus. voluntate nascatur Dei: ne quisquam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
re ex amore. slam & abraham & re¬
liqui boni diuitias habuert̃. s spem
indiuitiis ñmiserunt. Ego autem
sicut oliua fructifera indomo dei.
Comparat se ꝓpħa oliue fructifere
ꝑ pinguedinem sapientiȩ. ut ineccła
bei collocatus. uiuens in legis allegoria
euangłica ꝑferat poma. Unus est
ua ñ fructifera: sicut ait ꝓpheta.
Uocauit autẽ dñs nom̃ tuum a
uoce loquelȩ grandis. exarsit ignis
in ea. & combusta sunt frutecta eiꝰ
Et illud. Oluiam uberem. pulerã
fructiferam. speciosam: s conuer¬
sa es in oleastrũ. Item in bonã partẽ
dicit. Tu autẽ cum oleaster esses in¬
sertus es inbonã oliuã.i. infidem
patriarch ac. Sꝑaui inmiscđia di

Expanded text:
re ex amore. Nam et Abraham, et rere ex amore. Nam et Abraham, et reliqui boni divitias habuerunt: sed spem in divitias non miserunt. Ego autem sicut oliva fructifera in domo. Comparat se propheta olivae fructiferae per pinguedinem sapientiae: ut in Ecclesia Dei collocatus, vivens in legis allegoria, Evangelica proferat poma. Unus est va non fructifera: sicut ait propheta: Vocavit Dominus nomen tuum, a voce loquelae grandis exarsit ignis in ea: et combusta sunt fruteta ejus . Et illud: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam ; sed conversa es in oleastrum. Item in bonam partem dicit: Tu autem cum oleaster esses, insertus es in bonam olivam : id est, in fidem patriarcharum. Speravi in misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
ne & tri tempteris. Uel timebunt
i. uescient exitum illoꝵ.Unde di
cit. Nescit homo finẽ suum adhuc
Et suꝑ eum ridebunt. Buo tẽ pora
sunt: tempus flendi & tempus
ridenli. Hic habent scĩ tempus
flendi: & infut᷑o tempus ridendi.
Et dicent. Ecce homo qui ñ posuit
dm̃ adiutorem suũ. s sꝑauit i
multitudine diuitiaꝵ suarũ. & pre¬
ualuit inuanitate sua. Ideo suꝑ eñ
hec uindicta descendit. Uelde illo
diuite dicit qui in infernũ torque¬
bat᷑. ꝙr bona receꝑat inuita sua.
& de illo alio unde dicit. Stulte
hac nocte anunã tuã repetunt
Ate. quȩ aut̃e parasti euiꝰ erunt e
Sic est qui sibithesaurrrat: & ñ est
in dm̃ diues. Nunquid tantũ ma¬
lum sit diuitias habere. tm̃ ut de
iusto habeant᷑. & dõ gratia referat᷑
qui eas dedit: Non s malum est
spem indiuitiis ponere. cũ in alio
psalmo dicat. Buutiȩ si affluant no¬
lite cor apponere. Duutias licet ha¬
here adnecessitatẽ: & ñ licet posside¬

Expanded text:
et tu tenteris . Vel, timebunt: et tu tenteris . Vel, timebunt: id est, nescient exitum illorum. Unde dictum est: Nescit homo finem suum . Adhuc, Et super eum ridebunt. Duo tempora sunt: Tempus flendi, et tempus ridendi. Hic habent sancti tempus flendi, et in futuro tempus ridendi. Et dicent: ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum: sed speravit in multitudine divitiarum suarum: et praevaluit in vanitate sua. Ideo super eum haec vindicta descendit. Vel de illo divite dicit, qui in inferno torquebatur, quia bona receperat in vita sua : et de illo alio cui dicit: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem parasti cujus erunt ? Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Numquid malum sit divitias habere, tantum ut de justo habeantur: et Deo gratiae referantur, qui eas dedit? Non, sed malum est spem in divitiis ponere: cum in alio psalmo dicat: Divitiae si affluant, nolite cor apponere . Divitias licet habere ad necessitatem, et non licet posside
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. qr & a legis lutera destructus.
& euulsus de ciuitate. migratus q
est de Tabernacło di. Non solum de¬
telliguntur qui ñcredunt dñ ĩci
corporis tabernacłm. q extermi¬
nabunt᷑ a consortio claritatis eiꝰ.
ac beatȩ sedis habitacło. uel de ui¬
uentrum terra quã scĩ heredita¬
bunt. Uel destruet te d̾s infinem.
hoc ẽ memoriã diaboli ut alibi.
Ut ñ apponat ultra magnificare
se homo suꝑ terram. Unde & sẽs
ꝑaulus apłs dixit. In fine scłor
inuniea destruet᷑ mors .i. diabolus
Euellet te & emigrabit te de tab̃¬
nacło tuo. & radic̃e tuam de tes¬
rauiuentiũ. Ut mors in adam
Data ẽ. ita omib eiꝰ filiis dñetur.
Unde dictum ẽ. Terra es. & in ter¬
ram ibis. Diabolus & adam eradi¬
cauerunt se: & uinusqͥsq sic facit
qñ peccat. Uidebunt iusti & ti¬
mebunt: ne talia appetant.
Et suꝑ eũ ridebunt. de ultione
ealamitatis eiꝰ. Hidebunt. hoc est
intelligent eoꝵ penã. & tunebt̃.
sicut sẽs ꝑaulus dicit. Uide te.

Expanded text:
uia et a legis littera destructus, et evulsus de civitate: migratusque est de tabernaculo Dei. Sed et detelliguntur, qui non credunt Dominici corporis tabernaculum: quia exterminabuntur a consortio claritatis ejus, ac de beatae sedis habitaculo, vel de viventium terra quam sancti haereditabunt. Vel, destruet te Deus in finem: hoc est memoriam diaboli. Ut alibi: Ut non apponat ultra magnificare se homo super terram . Unde sanctus Paulus apostolus dixit: In finem saeculorum inimica destruetur mors : id est, diabolus. Evellet te et emigrabit te de tabernaculo tuo, et radicem tuam de terra viventium. Ut mors in Adam data est: ita omnibus ejus filiis dominatur. Unde dictum est: Terra es, et in terram ibis . Diabolus et Adam eradicaverunt se: et unusquisque sic facit quando peccat. q Videbunt justi, et timebunt. Ne talia appetant. Et super eum ridebunt. De ultione calamitatis ejus. Videbunt, hoc est, intelligent eorum poenam: et timebunt, sicut sanctus Paulus dicit: Vide ne