comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i sicut aquilȩ. Spe enĩ salui faeti sumus & ꝓmissa tua ꝑpatientiã exspectamus. Audiat tẽ ini
sermocinantẽ qui potest. ego fident̃ ex oraculo tuo elamabo. Quã magnificata st̃ opera tua dñe.
om̃a in sapientia fecisti. & illa principiũ. & in eo principio fecisti cȩlũ & terrã. Nonne ecceple
t̃ uetustatis suȩ qui nobis dicunt. ꝗd faciebat ds̃ antequã faceret cȩlũ & terrã : Si enĩ uaco¬
buit in quiunt & ñ operabat᷑ aliꝗͥd. cur ñ sic semꝑ & deinceps quẽ admodũ retro semꝑ cessauit ab
re : Si enĩ ullus motus indõ nouus extitit & uoluntas noua. ut conderet creaturã quã nũqu
ante condiderat. quomͦ iã uera ȩt̃nitas. ubi orit᷑ uoluntas quȩ ñ erat: Neq enĩ uoluntas dĩ cre¬
atura ẽ : sed ante creaturã : quia ñ crearet᷑ aliꝗd. nisi creatoris uoluntas prȩcederet. Ad ipsã

Expanded text:
mea sicut aquilae. spe enim salui facti sumus et promissa tua per patientiam expectamus. audiat te intus mea sicut aquilae. spe enim salui facti sumus et promissa tua per patientiam expectamus. audiat te intus sermocinantem qui potest; ego fidenter ex oraculo tuo clamabo: quam magnificata sunt opera tua, domine, omnia in sapientia fecisti! et illa principium, et in eo principio fecisti caelum et terram. Nonne ecce pleni sunt uetustatis suae qui nobis dicunt: quid faciebat deus, antequam faceret caelum et terram? si enim uacabat, inquiunt, et non operabatur aliquid, cur non sic semper et deinceps, quemadmodum retro semper cessauit ab opere? si enim ullus motus in deo nouus extitit et uoluntas noua, ut creaturam conderet, quam numquam ante condiderat, quomodo iam uera aeternitas, ubi oritur uoluntas, quae non erat? neque enim uoluntas dei creatura est, sed ante creaturam, quia non crearetur aliquid, nisi creatoris uoluntas praecederet. ad ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
si maneret cũ erraremus. ñ eẽt quo rediremus. Cũ aut̃ redimus ab errore. cognosce¬
do utiq redimus. Vt aut̃ cognoscamus. docet nos. quia principiũ ẽ: & loquit᷑ nobis. In hoc
principio ds̃ fecisti cȩlũ & terrã. in uerbo tuo. in filio tuo. in uirtute tua. in sapientia
inueritate tua. miro modo dicens. & miro modo faciens. Quis comphendet: quis en arrabit
de nubilũ meũ qđ me rursus cooperit deficientẽ ab ea caligine atq aggere pȩnarũ mearũ. qm̃
sic infirmatus ẽ in ȩgestate uigor m̃s. ut ñ sufferã bonũ meũ. donec tũ dñe qui ꝓpitius fietus es
b iniquitatib meis etiã sanes languores meos. quia et redimes de corruptione uitã meã. & ci
ronabis me in miseratione & miscđia & satiabis in bonis desideriũ meũ. q̃m renouabit᷑ iuuentus

Expanded text:
nisi maneret, cum erraremus, non esset quo rediremus. cum autem redimus ab errore, cognoscenisi maneret, cum erraremus, non esset quo rediremus. cum autem redimus ab errore, cognoscendo utique redimus; ut autem cognoscamus, docet nos, quia principium est et loquitur nobis. In hoc principio fecisti, deus, caelum et terram in uerbo tuo, in filio tuo, in uirtute tua, in sapientia in ueritate tua miro modo dicens et miro modo faciens. quis conprehendet? quis enarrabit? discindens nubilum meum, quod me rursus cooperit deficientem ab ea caligine atque aggere poenarum mearum, quoniam sic infirmatus est in egestate uigor meus,\' ut non sufferam bonum meum, donec tu, domine, qui propitius factus es omnibus iniquitatibus meis, etiam sanronabis me in miseratione et misericordia, et satiabis in bonis desiderium meum; quoniam renovabitur juventus
Abbreviated transcription (Latin):
quar nescio. nisi quia om̃e qđ eẽ incipit et eẽ desinit. tune eẽ incipit & tẽ desinit. quan¬
do debuisse incipere uł desinere in ȩt̾̃na ratione cognoscit᷑. ubi nec incipit aliꝗͥd neode¬
nit : Ipsũ ẽ uerbũ tuũ qđ et principiũ. quia et loquit᷑ nobis. Sic in euangło ꝑ carn
ait . & hoc insonuit foris aurib hominũ ut crederet᷑ & intus quȩreret᷑. & inueniret᷑ inx
a ueritate. ubi om̃s discipulos bonus & solus magister docet. Ibi audio uocẽ tuad
dicentis mihi. qm̃ ille loquit᷑ nobis. qui docet nos. Qui aut̃ ñ docet nos. etiã siloquit᷑. non
bis loquit᷑. Quis porro nos docet. nisi stabilis ueritas : Quia & ꝑcreaturã mutabil
cũ ad monem. ad ueritatẽ stabilẽ ducimꝰ. ubi uere discimus cũ stamus & audimus eũ. et
gaudio gaudemus ꝓpt̃ uocẽ sponsi. reddentes nos unde sumus. Et ideo principium. quid

Expanded text:
eloquar nescio, nisi quia omne, quod esse incipit et esse desinit, tunc esse incipit et tunc desinit, quaneloquar nescio, nisi quia omne, quod esse incipit et esse desinit, tunc esse incipit et tunc desinit, quando debuisse incipere uel desinere in aeterna ratione cognoscitur, ubi nec incipit aliquid nec desinit. ipsum est uerbum tuum, quod et principiuta est, quia et loquitur nobis. sic in euangelio per carnem ait, et hoc insonuit foris auribus hominum, ut crederetur et intus quaereretur et inueniretur in aeterna ueritate, ubi omnes discipulos bonus et solus magister docet. ibi audio uocem tuam, domine, dicentis mihi, quoniam ille loquitur nobis, qui docet nos, qui autem non docet nos, etiam si loquitur, non nobis loquitur. quis porro nos docet nisi stabilis ueritas? quia et per creaturam mutabilem cum admonemur, ad ueritatem stabilem ducimur, ubi uere discimus, cum stamus et audimus eum et gaudio gaudemus propter uocem sponsi, reddentes nos, unde sumus. et ideo principium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
stẽ factũ eẽt. om̃ino ñ eẽt. Ut gͦ fieret corpus unde ista uerba fierent. quo uer
a te dictũ ẽ: Uocas itaq nos ad intelligendũ uerbũ dm̃. apud tẽ dm̃. qđ sempit̾ne
icit᷑. & hȩc sempit̃ne dicunt᷑ omã. Neq finit᷑ qđ dicebat᷑. & dr̃ aliud ut possint dici omĩ¬
sed simul ac sempitne om̃a. Alioquin iã tẽpus & mutatio & ñ uera ȩt̾nitas. nec uera immor¬
erat. et ẽ qđ ñ erat. in tantũ morit᷑ & orit᷑. Non gͦ quic quã uerbitui cedit atq succedit
ñ uere immortale atq ȩt̃nũ ẽ. Et ideo uerbo tibi coȩt̃no simul & sempit̾no dicis omĩ.
quȩ dicis. & fit quic ꝗͥd dicis ut fiat. Nec alit̃ quã dicendo facis. nec tam̃ simul & sempitna
unt omã quȩ dicendo facis. Cur quȩ so tẽ dñe dsm̃s Ut cũq uideo. sed quomͦ id

Expanded text:
abs te factum esset, omnino non esset. ut ergo fieret corpus, unde ista uerba fierent, quo uerbo abs te factum esset, omnino non esset. ut ergo fieret corpus, unde ista uerba fierent, quo uerbo a te dictum est? Vocas itaque nos ad intellegendum uerbum, deum apud te deum, quod sempiterne dicitur sed simul ac sempiterne omnia: alioquin iam tempus et mutatio et non uera aeternitas nec uera inmortaerat et est quod non erat, in tantum moritur et oritur. non ergo quicquam uerbi tui cedit atque succedit, quoniam uere inmortale atque aeternum est. et ideo uerbo tibi coaeterno simul et sempiterne dicis omnia, quae dicis, et fit, quidquid dicis ut fiat; nec aliter quam dicendo facis: nec tamen simul et sempiterna fiunt omnia, quae dicendo facis. Cur, quaeso, domine deus meus? utcumque uideo, sed quomodo id
Abbreviated transcription (Latin):
tima post cȩteras. silentiũq post ultimã. Vnde claret atq eminet. qđ creaturȩ mo
expressit eã. serui ens ȩt̃nȩ uoluntati tuȩ ipse tẽporalis. Et hȩc ad tẽpus facta uerba tia
untiauit auris exterior menti prudenti. cuius auris interior posita ẽ ad ȩt̾nũ uer
tuũ. At illa cõparauit hȩc uerba tẽporalit̃ sonantia cũ ȩt̃no insilentio uerbo tuo. & di¬
xit. Aliud ẽ longe aliud ẽ. Hȩc longe inframe st̃ nec st̃ quia fugiunt et prȩtereunt.
uerbũ aut̃ dñi mei supra me manet in ȩt̃nũ. Si gͦ uerbis sonantib & prȩtereuntib: c
errã. cuius motib tẽporalib tẽporalit̃ uox illa ꝑcurreret. N ullũ aut̃ corpus. ante cȩ
et terrã. Aut si erat. id certe sine transitoria uoce feceras unde transitoriã uoce face¬
res. qua diceres. ut fieret cęlũ & terra. Quicꝗd enĩ illud eẽt unde talis uox fieret nisi

Expanded text:
ultima post ceteras silentiumque post ultimam. unde claret atque eminet, quod creaturae motus ultima post ceteras silentiumque post ultimam. unde claret atque eminet, quod creaturae motus expressit eam seruiens aeternae uoluntati tuae ipse temporalis. et haec ad tempus facta uerba tua nuntiauit auris exterior menti prudenti, cuius auris interior posita est ad aeternum uerbum tuum. at illa conparauit haec uerba temporaliter sonantia cum aeterno in silentio uerbo tuo et dixit: aliud est longe, longe aliud est. haec longe infra me sunt nec sunt, quia fugiunt et praetereunt: uerbum autem dei mei supra me manet in aeternum. si ergo uerbis sonantibus et praetereuntibusterram, cuius motibus temporalibus temporaliter uox illa percurreret. nullum autem corpus ante caelum et terram, aut si erat, id certe sine transitoria uoce feceras, unde transitoriam -uocem faceres, qua diceres ut fieret caelum et terra. quidquid enim illud esset, unde talis uox fieret, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ab animo ad materiã id qđ facit. et renuntiet animo ꝗͥd factũ sit. ut ille intus con¬
sulat p̃sidentẽ sibi ueritatẽ. an bene factũ sit. Te laud ant hȩc om̃a creatorem
om̃iũ. sed tũ quomͦ facis ea : Quomͦ fecisti ds̃ celũ et terrã : Non utiq in cȩloneq
terrã. Neq in uniuerso mundo fecisti uniuersũ mundũ. quia ñ erat ubi fieret.
nitequã fieret ut eẽt. N ec manu tenebas aliqd unde faceres cȩlũ & terrã. Nã unde hoc tib
qđ tũ ñ feceras unde aliꝗͥd faceres : Quid enĩ ẽ: nisi quia tu es. Ergo dixisti & facta st̃. atq
in uerbo tuo fecisti ea. Sed quomͦ dixisti : Numꝗͥd illo modo quo faeta ẽ uox de nube dicens
ic ẽ filius m̃s dilectus : Illa enĩ uox acta atq transacta ẽ. cepta & finita. Sonuerur
syllabȩ atq transierunt. scđa post primã. tertia post scđam : atq inde exordine. donee

Expanded text:
ab animo ad materiam id quod facit, et renuntiet animo quid factum sit, ut ille intus conab animo ad materiam id quod facit, et renuntiet animo quid factum sit, ut ille intus consulat praesidentem sibi veritatem, an bene factum sit. Te laudant haec omnia creatorem omnium; sed tu, quomodo facis ea? quomodo fecisti, Deus, caelum et terram? Non utique in caelo neque elum et terram ; neque in universo mundo fecisti universum mundum, quia non erat ubi fieret, antequam fieret, ut esset; nec manu tenebas aliquid, unde faceres caelum et terram: nam unde tibi hoCj quod tu non feceras, unde aliquid faceres? Quid enim est, nisi quia tu es? Ergo dixisti et facta sunt atque in uerbo tuo fecisti ea. Sed quomodo dixisti? numquid illo modo, quo facta est uox de nube dicens: hic est filius meus dilectus? illa enim uox acta atque transacta est, coepta et finita. sonuerunt syllabae atque transierant, secunda post primam, tertia post secundam atque inde ex ordine, donec
Abbreviated transcription (Latin):
qui es st̃ enĩ. Nec ita pulchra st̃. nec ita bona st̃. nec ita st̃. sicut tũ conditor eorũ. Quo
comparato. nec pulchra st̃. nec bona st̃. nec st̃. Scimus hȩc. grãs tibi. Et scientia nrã
lũ et terrã. et quȩ machina tam grandis operationis tuȩ : Non enĩ sicut homo artifex for¬
mans corpusde corpore arbitratu animȩ ualentis imponere ut eũq spȩciem quã cernti
in semet ipsa int̾no oculo. Et unde hoc ualeret. nisi quia tũ fecisti eã. Et imponit spe¬
ciem iã existenti et habenti ut eẽt. ueluti t̾rȩ. aut lapidi aut ligno aut auro. aut
tũ genus rerũ cui libet. Et unde ista eeñt. nisi tũ fecisses ea : Tũ fabro corpu
tũ animũ mebris imperitantẽ fecisti. tũ materiã unde facit aliꝗͥd. tũ ingeniũ quo
tẽ capiat & uideat intus ꝗd faciat foris. tũ sensũ corporis quo interp̃te traiera¬

Expanded text:
qui es, sunt enim. Nec ita pulchra sunt, nec ita bona sunt, nec ita sunt, sicut tu conditor eorum, cui qui es, sunt enim. Nec ita pulchra sunt, nec ita bona sunt, nec ita sunt, sicut tu conditor eorum, cui comparata, nec pulchra sunt, nec bona sunt, nec sunt. Scimus haec, gratias tibi. Et scientia nostra i coelum et terram, et quae machina tam grandis operationis tuae? Non enim sicut homo artifex formans corpus de corpore, arbitratu animae valentis imponere utcumque speciem quam cernit in semetipsa interno oculo. Et unde hoc valeret, nisi quia tu fecisti eam? Et imponit speciem jam existenti et habenti ut esset, veluti terrae, aut lapidi, aut ligno, aut auro, aut id genus rerum cuilibet. Et unde ista essent, nisi tu instituisses ea? Tu fabro corpus, tu animum membris imperitantem fecisti, tu materiam unde facit aliquid, tu ingenium quo artem capiat et videat intus
Abbreviated transcription (Latin):
sineoris & linguȩ organis. sine strepitu syllabarũ diceret. uerũ dicit. et ego statĩ certus
confident̃ illi homini tuo dicerẽ. uerũ dicis. Cũ gͦ illũ int̾rogare ñ possim. tẽ quo plenus
uera dixit ueritas rogo. tẽ ds̃ms rogo parce peccatis meis. et qui illi seruo tuo de disti
dicere. da et m hȩc intelligere. Ecce st̃ cȩlũ et terra. clamant qđ facta firit
Nutant᷑ enĩ. atq uariant᷑. Quioꝗd aut̃ factũ ñ ẽ et tamen ẽ : ñ ẽ in eo quicquã qđ ante ñ
at qđ ẽ mutariatq uariari. Clamant etiam. qđ seipsa ñ fecerint. Ideo sumus. qui
facta sumus. Nongͦ eramus antequã essemus ut fieri possemus a nobis. Et uox dicentiũ. est
psa euidentia. sũ gͦ dñe fecisti ea qui pulcher es. pulchra st̃ enĩ : qui bonus es. bona st̃ enĩ.

Expanded text:
sine oris et linguae organis, sine strepitu syllabarum diceret: "uerum dicit" et ego statim certus sine oris et linguae organis, sine strepitu syllabarum diceret: "uerum dicit" et ego statim certus confidenter illi homini tuo dicerem: "uerum dicis." quum ergo illum interrogare non possim, te, quo plenus uera dixit, ueritas, rogo, te, deus meus, rogo, parce peccatis meis, et qui illi seruo tuo dedisti haec dicere, da et mihi haec intellegere. Ecce sunt caelum et terra, clamant, quod facta sint; mutantur enim atque uariantur. quidquid autem factum non est et tamen est, non est in eo quierat, quod est mutari atque variari. Clamant etiam quod seipsa non fecerint: Ideo sumus, quia facta sumus; non ergo eramus antequam essemus, ut fieri possemus a nobis. Et vox dicentium est ipsa evidentia. Tu ergo, Domine, fecisti ea qui pulcher es, pulchra sunt enim; qui bonus es, bona sunt enim;
Abbreviated transcription (Latin):
tuã & int̃pellat ꝓnobis. inquo st̃ om̃s thesauri sapientiȩ et scientiȩ absconditi. Ipsũ quȩro in li
tuis. Moyses de illo scripsit. Hoc ipse ait hoc ueritas ait. Audiã et intelligã. quomo
in principio fecisti cȩlũ et terrã. Scripsit hoc moyses. scripsit et abiit. transut hinc adte.
q enĩ nẽ ante me ẽ. Nã si eẽt. tenerẽ eũ et rogare eũ & ꝑtẽ obsecrarẽ ut mihi ista panderet.
reberẽ aures corporis mei sonis erũpentib exore eius. Et si hebrea uoce loqueret᷑ fru¬
m pulsaret sensũ meũ. nec inde mentẽ meã quicquã tangeret. Si aut̃ latine. scirẽ qĩd
eret. Sed unde scirẽ. anuerũ diceret : Quod si et hoc scirẽ. num ab illo scirem : Intusu
nihi intus in domicilio cogitationis. nec hebrea nec greca nec latina nec barbara ueritas

Expanded text:
tuam et te interpellat pro nobis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. ipsos quaero in libris tuam et te interpellat pro nobis, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. ipsos quaero in libris tuis. Moyses de illo scripsit: hoc ipse ait, hoc ueritas ait. Audiam et intellegam, quomodo in principio fecisti caelum et terram. scripsit hoc Moyses, scripsit et abiit, transiit hinc a te ad te neque nunc ante me est. nam si esset, tenerem eum et rogarem eum et per te obsecrarem, ut mihi ista panderet, et praeberem aures corporis mei sonis erumpentibus ex ore eius, et si hebraea uoce loqueretur, frustra pulsaret sensum meum nec inde mentem meam quicquam tangeret; si autem latine, scirem quid diceret. sed unde scirem, an uerum diceret? quod si et hoc scirem, num ab illo scirem? intus utique mihi, intus in domicilio cogitationis nec hebraea nec graeca nec latina nec barbara ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de auro et argento & lapidib aut decoris uestib aut honorib et potestatib aut uolu¬
tatib carnis. neq de necessariis corpori. et huic uitȩ peregrinationis nr̃ȩ : quȩ om̃a nobis ap¬
ponunt᷑. quȩ rentib regnũ et iustitiã tuã. Vide dñe ds̃ m̃s. unde sit desideriũ meũ. N arra¬
unt mihi in iusti delectationes suas. sed ñ sicut lextua dñe. Ecce unde c̃desideriũ meũ dñe
ide pat̃ aspice et approba. et placeat in conspectu miscđiȩ tuȩ inuenire me gram ante tẽ. ut ape¬
nt᷑ pulsantimͥ interiora sermonũ tuorũ. Obsecro ꝑ dnm̃ nr̃m iñm xp̃mfiliũ tuũ utrũ dex¬
terȩ tuȩ filiũ hominis quẽ confirmastitibi. mediatorẽ tuũ et nr̃m ꝑquẽ nos quȩ sisti ñ quȩren¬
uo casti in adoptionẽ populũ credentiũ : in quo & mẽ : ꝑeũ tẽ obseero qui sedet ad dexterã

Expanded text:
de terra, non de auro et argento et de lapidibus, aut decoris vestibus, aut honoribus et potestatibus, aut volude terra, non de auro et argento et de lapidibus, aut decoris vestibus, aut honoribus et potestatibus, aut voluptatibus carnis, neque de necessariis corpori, et huic vitae peregrinationis nostrae, quae omnia nobis apponuntur quaerentibus regnum et justitiam tuam. Vide, Domine Deus meus, unde sit desiderium meum. Narrarunt mihi injusti delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Ecce unde est desiderium meum. Vide, Pater, aspice, et vide, et approba; et placeat in conspectu misericordiae tuae invenire me gratiam ante te, ut aperiantur pulsanti mihi interiora sermonum tuorum. Obsecro per Dominum nostrum Jesum terae tuae, filium hominis, quem confirmasti tibi mediatorem tuum et nostrum, per quem nos quaesisti non quaerenu
Abbreviated transcription (Latin):
& in ꝓfundo aures tuȩ. quo ibimus & clamabimus: Tuus ẽ dies & tua ẽ nox. Ad nutũ tuum
mom̃ta transuolant. Largire inde spatiũ meditationib nr̃is in abdita legis tuȩ. neq aduer¬
spulsantes claudas eã. Neq enĩ frustra scribi uoluisti. tot paginarũ opaca secreta. Aut
habent illȩ siluȩ ceruos suos recipientes se in eas & resum̃tes et ambulantes & pascentes. recun¬
ntes & ruminantes : O dnẽ. ꝑfice me et reuelam eas. Eece uox tua gaudiũ meũ : uox tua. su
as fluentia uoluptatũ. Da qđ amo. Amo enĩ. Et hoc tũ dedisti. Nec donatua deseras. nec herbam
tuã sꝑnas sitientẽ. Confiteor tibi quicꝗͥd in uenero in libris tuis. & audiã uocẽ laudis. & te bibã.
& considerẽ mirabilia de legetua. Abusq in principio in quo fecisti celũ & terrã usq ad regnũ
tecũ ꝑpetuũ sc̃ȩ ciuitatis tuȩ dñe miserere mei. & ex audi desideriũ meũ. Puto enĩ qđ ñ sit de

Expanded text:
 in profundo aures tuae, quo ibimus? quo clamabimus? tuus est dies et tua est nox: ad nutum tuum momenta transuolant. largire inde spatium meditationibus nostris in abdita legis tuae neque aduersus pulsantes claudas eam. neque enim frustra scribi uoluisti tot paginarum opaca secreta, aut non habent illae siluae ceruos suos recipientes se in eas et resumentes, ambulantes et pascentes, recumbentes et ruminantes. o domine, perfice me et reuela mihi eas. ecce uox tua gaudium meum, uox tua super affluentiam uoluptatum. da quod amo: amo enim. et hoc tu dedisti. ne dona tua deseras nec herbam tuam spernas sitientem. confitear tibi quidquid inuenero in libris tuis et audiam uocem laudis et te bibam et considerem mirabilia de lege tua ab usque principiotecum perpetuum sanctae civitatis tuae. 4. Domine, miserere mei, et exaudi desiderium meum. Puto enim quod non sit
Abbreviated transcription (Latin):
est. Et uidi quia ñ solũ locis sua quȩq: suis conueniunt
ed etiã tẽporibus. & quia tũ qui solus ȩt̃nus es. ñ post innumerabilia spatia tẽporũ cȩpisi
operari quia om̃a spatia tẽporũ & quȩ prȩterierunt & quȩ p̃teribunt. nec abirent nec
na ẽ panis. qui sano suauis ẽ : & oculis ȩgris odiosa lux. quȩ puris amabilis ẽ. & iustitia ti
displic& iniquis. nedũ uipera & uermiculus quȩ bona creasti apta inferiorib creaturat
uȩ partib: quib: & ipsi iniqui apti st̃ quanto dissimiliores st̃ tibi. apti aut̃ superi orib: quar
similiores fiunt tibi. Et quȩsiui ꝗd iniquitas & ñ inueni substantiã : sed a sũma substam

Expanded text:
est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumerabilia spatia temporum coepisti operari, quia omnia spatia temporum, quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec ano poena est et panis, qui sano suauis est, et oculis aegris odiosa lux, quae puris amabilis. et iustitia tua displicet iniquis, nedum uipera et uermiculus, quae bona creasti, apta inferioribus creaturae tuae partibus, quibus et ipsi iniqui apti sunt, quanto dissimiliores sunt tibi, apti autem superioribus, quanto similiores fiunt tibi. et quaesiui, quid esset iniquitas, et non inueni substantiam, sed a summa substa
Abbreviated transcription (Latin):
tis eis quib displie& aleꝗd creaturȩ tuae. sicut mͥ ñ erat eũ displicerent multaquȩ fecisti
quia ñ audebat animamea ut ei displicer& ds̃ m̃s. nolebat ẽẽ tuũ quicꝗͥd ei displiceb
Et inde ierat in opinionẽ duarũ substantiarũ. & ñ requiescebat. & aliena loquebaturꝰ.¬
Et inde rediens. fecerat sibi dm̃ ꝑ infinita spatia locoꝵ om̃iũ. & eũ putauerat eẽ tẽ. & eũ colla¬
cauerat in corde suo. & facta erat rursus tẽplũ idoli sui ab ominandũ tibi. Sed postea quã p¬
.i. caput nescientis. & clausisti oculos meos ne uiderent uanitatẽ. cessaui de me paululũ.
consopita ẽ insania mea. Et euigilaui inte & uiditẽ infinitũ alit̃. & uisus iste ñ a carne ens¬
batur. & respexi alia. & iudi
tibi debere quia st̃ & in te cuncta finita. sed alit̃ ñ quis
in loco. sed quia tu es om̃itenend
manu ueritate & om̃a uera st̃ in quantũ st̃. nec quicqu
ẽ falsitas. nisi cũ putat᷑ ẽẽ qđ ñ

Expanded text:
tas eis, quibus displicet aliquid creaturae tuae, sicut mihi non erat, cum displicerent multa, quae fecisti. et quia non audebat anima mea, ut ei displiceret deus meus, nolebat esse tuum quidquid ei displicebat. et inde ierat in opinionem duarum substantiarum et non requiescebat et aliena loquebatur.et inde rediens fecerat sibi deum per infinita spatia locorum omnium et eum putauerat esse te et eum collocauerat in corde suo et facta erat rursus templum idoli sui abominandum tibi. sed posteaquam fouisti caput nescientis et clausisti oculos meos, ne uiderent uanitatem, cessaui de me paululum, et consopita est insania mea; et euigilaui in te et uidi te infinitum aliter, et uisus iste non a carne trahebatur. Et respexi alia et uidi tibi debere quia sunt et in te cuncta finita, sed aliter, non quasi in loco, sed quia tu es omnitenens manu ueritate, et omnia uera sunt, in quantum sunt, nec quicquam est falsitas, nisi cum putatur esse quod non
Abbreviated transcription (Latin):
didisse credentes: Apud quenda tamen cuius nomen in eodẽ eius opusculo ñ inueni inhere¬
ticis luciferianos positos legiꝑhȩe uerba. luci feriani inquit cũ teneant in om̃ib catd¬
licã ueritatẽ. in hoc errore stultissimo ꝓlabunt᷑. ut animã dicant extransfusione generari.
sentiunt sitamen uere ita sentiunt eos int̃ hereticos ponendos ẽt erediderit recteq crediderit:
an &iã si id ñ sentirent siue ñ sentiunt. ideo tamen st̃ heretici. quia dissensionẽ suã ꝑtinaci an¬
mositate firmauerunt : alia questio ẽ. neq in hoc loco de hac remihi uidet᷑ ẽe tractindum.
lxxxii.I.

Expanded text:
didisse, credentes. Apud quemdam tamen, cujus nomen in eodem ejus opusculo non inveni, in haeredidisse, credentes. Apud quemdam tamen, cujus nomen in eodem ejus opusculo non inveni, in haereticis Luciferianos positos legi per haec verba: Luciferiani, inquit, cum teneant in omnibus catholicam veritatem, in hunc errorem stultissimum prolabuntur, ut animam dicant ex transfusione generari; sentiunt si tamen vere ita sentiunt, eos inter haereticos ponendos esse crediderit, recteque crediderit; an etiam si id non sentirent, sive non sentiunt, ideo tamen sint haeretici, quia dissensionem suam pertinaci animositate firmarunt, alia quaestio est, neque hoc loco mihi videtur esse tractanda. LXXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ imaginẽ dĩ : Ixxuiii. Alia ẽ heresis. quȩ dicit innumerabiles mundos. sicut opinati
sempit̾ne natũ non intelligens filiũ. putat illã natiuitatẽ illã sũpsisse atẽpore initiũ. & tamen
uolens coȩt̾nũ patri filiũ consiteri. apud illũ fuisse antequã de illo naseeret᷑ existimat. hoe
sc̃ꝑ cũ fuisse : uerũtamen sẽꝑ eũ filiũ ñ fuisse. sed ex quo de illo natũ ẽ filiũ ẽẽ cȩpisse. Has he¬
reses putaui in hoc opus nr̃m de filastri opere transferendas. Et alia quidẽ ipse cõmemora
sed mihi appellandȩ hereses ñ uident᷑. Quascũq aut̃ sine nominib: posui. nec ipse earũ me
morauit: slacato i. Luci ferianos aluci fero caralitano ep̃o exortos & celebrit̃ nominatos
nec epiphanius nec filaster int̃heretcos posuit: credo tantũ modo scisma ñ heresim eos con¬

Expanded text:
esse imaginem Dei. LXXVII. Alia dicit, esse innumerabiles mundos, sicut opinati esse imaginem Dei. LXXVII. Alia dicit, esse innumerabiles mundos, sicut opinati sempiterne natum non intelligens Filium, putat illam nativitatem sumpsisse a tempore initium: et tamen volens coaeternum Patri Filium confiteri, apud illum fuisse antequam de illo nasceretur existimat; hoc est, semper eum fuisse, verumtamen semper eum Filium non fuisse, sed ex quo de illo natus est Filium esse coepisse. Has haereses putavi in hoc opus meum de Philastri opere transferendas. Et alias quidem ipse commemorat, sed mihi appellandae haereses non videntur. Quascumque autem sine nominibus posui, nec ipse earum nomina memoravit. LXXXI. LUCIFERIANOS a Lucifero Caralitano episcopo exortos, et celebriter nominatos, nec Epiphanius, nec Philaster inter haereticos posuit: credo tantummodo schisma, non haeresim eos con
Abbreviated transcription (Latin):
& in auetoritatẽ sumentes: sed in suos sensus allegorit ando uertentes. quieꝗͥd in scĩs libris ẽ qđ
ȩscas. sed utrũ cũ aliis qui eiusđẽ sȩctȩ ñ st̃. an &iã int̾ seipsos hoc faciant. ñ exprimit. Dicit etiã
tos de patre & filio recte. de spu scõ ñ catholice sapere. qđ eũ opinentur esse ereaturã. laxii
retorio quodã exortã heresim dicit nimiũ mirabilis uanitatis. quȩ om̃s hereticos reete ambu¬
lare & uere᷑ dicere affirmat. qđ ita ẽ absurdũ ut mihi incredibile uideat᷑: Iaaiiil. Alia ẽ
heresis. quȩ dicit in xp̃o diuinitatẽ doluisse. cũ figeret᷑ caro eius in eruce: IxxU. Heresis est
& di unius partes sint quȩ istã faciunt trinitatẽ. uelut ex his partib trib cõpleat᷑ as. & sit
ireatã. sed sc̃ꝑꝰ fuisse coȩt̃nã.:  la i lialẽ heresis. quȩ dicit corpus hominis ñ anin

Expanded text:
et in auctoritatem sumentes, sed in suos sensus allegorizando vertentes quidquid in sanctis Libris est quod et in auctoritatem sumentes, sed in suos sensus allegorizando vertentes quidquid in sanctis Libris est quod  cum hominibus non sumunt escas: sed utrum cum aliis qui ejusdem sectae non sunt, an etiam inter se ipsos id faciant, non exprimit. Dicit etiam eos de Patre et Filio recte, de Spiritu autem sancto non catholice sapere, quod eum opinentur esse creaturam. LXXII. A Rhetorio quodam exortam haeresim dicit nimium mirabilis vanitatis, quae omnes haereticos recte ambulare, et vera dicere affirmat: quod ita est absurdum, ut mihi incredibile videatur. LXXIII. Alia est haeresis, quae dicit in Christo divinitatem doluisse, cum figeretur caro ejus in cruce. LXXIV. Est s; hoc est, quod Dei unius partes sint, quae istam faciunt Trinitatem: velut ex his tribus partibus compleatur Deus, nec sit creatam, sed ei semper fuisse coaeternam. LXXVI. Alia dicit, corpus hominis, non animam,
Abbreviated transcription (Latin):
iseptẽ elos &e ꝑ quosdã gradatim descendere principitus & in malignũ princip̃e in currere a quoufi
mundũ factũ uolunt : atq: ab hoc principes diuersa carnis corpora seminari astruunt. Etiam ficul¬
matici aͣ ppellant᷑. constituentes in capite arietẽ. taurũ in ceruice. geminos in humeris. canerũ
in pectore. & in cȩtera nominatim signa ꝑcurrentes. ad plantas usq ꝑueniunt. quas piscib tribu¬
unt. qđ ultimũ signũ ab astrplogis nuncupat᷑. Hȩc & alia fabulosa. uana. saerilega. quȩ ꝑsequi lon¬
gũ ẽ : heresis ista contexit. Carnes tamquã in mundas ȩscas &iã ipsas deuitat coniuges quib hoe
ialũ potuerit ꝑsuadere disiungens & uiros a nolentib feminis. & feminas anolentib uiris. Os¬
ciũ quippe om̃is carnis ñ dõ bono & uero. sed malignis angłis tribuunt. Hoc uersutioras etiam
manicheis. qđ nihil scripturarũ canonicarũ repudiant. simulcũ apocriphis legentes om̃ia

Expanded text:
septem coelos et per quosdam gradatim descendere principatus, et in malignum principem incurrere, a quo istum mundum factum volunt, atque ab hoc principe per diversa carnis corpora seminari. Astruunt etiam fatalhematici vulgo appellantur; constituentes in capite Arietem, Taurum in cervice, Geminos in humeris, Cancrum in pectore, et caetera nominatim signa percurrentes, ad plantas usque perveniunt, quas Piscibus tribuunt, quod ultimum signum ab astrologis nuncupatur. Haec et alia fabulosa, vana, sacrilega, quae persequi longum est, haeresis, ista contexit. Carnes tanquam immundas escas etiam ipsa devitat: conjuges, quibus hoc malum potuerit persuadere, disjungens, et viros a nolentibus feminis, et feminas a nolentibus viris. Opificium quippe omnis carnis non Deo bono et vero, sed malignis angelis tribuunt: hoc versutiores etiam Manichaeis, quod nihil Scripturarum canonicarum repudiant, simul cum apocryphis legentes omnia
Abbreviated transcription (Latin):
yperam inuenerit. siue in ea sollempnitate sacram̃torũ quib initi antur. quos ꝑuestigat in aquis
borũ signis. uocibusq subiectis auetoritate libritui tamquã sub firmam̃to uolitantib interp̃¬
itq sonantib signis. ut respondeat populus. amen. Quib om̃ib uocib enuntiandis. causa ẽ¬
lo. exponendo disserendo. disputando. benedicendo. atq inuocando tẽ ore. erũpentib¬
ibryssus sȩcłi. & cęxcitas carnis. quȩ cogitata ñ possunt uideri. ut opussit instrepere in auribus
a quãuis multiplicent᷑ uolatilia suꝑ terrã. ex aquis tamen originẽ ducunt. Iudicat etiam
spũ alis approbando qđ rectũ. imꝓbando aut̃. qđ ꝑperã inuenerit in operib moribusq fi

Expanded text:
peram inuenerit, siue in ea sollemnitate sacramentorum, quibus initiantur quos peruestigat in aquisborum signis uocibusque subiectis auctoritati libri tui tamquam sub firmamento uolitantibus, interptque sonantibus signis, ut respondeat populus, Amen. Quibus omnibus vocibus corporaliter enuntiandis, causa eo, exponendo, disserendo, disputando, benedicendo atque inuocando te, ore erumpentibbyssus saeculi, et caecitas carnis, qua cogitata non possunt videri, ut opus sit instrepere in auribus: ita quamvis multiplicentur volatilia super terram, ex aquis tamen originem ducunt. Judicat etiam spiritualis, approbando quod rectum, improbando autem quod perperam invenerit in operibus moribusque fi
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Si in in iusto mãmonã fideles ñ fuistis. qđ uerũ ẽ quis cred& uobis:: Et si in alieno fideles

Expanded text:
cessit: si in iniusto mamona fideles non fuistis, uerum quis dabit uobis? et si in alieno fideles cessit: si in iniusto mamona fideles non fuistis, uerum quis dabit uobis? et si in alieno fideles
Abbreviated transcription (Latin):
obstricti multi & terrori subditi erant. Voluit sibilicere nescio qͥd exmore potentiȩ suȩ. qđ eẽt
rantib: om̃ib inusitatã animã. quȩ hominẽ tantũ in numerabilib prȩstandi nocendiq modis ingen¬
ti fama celebratũ . uł amicũ ñ optar&. uł ñ formidaret inimicũ. Ipse aut̃ iudex cui consiliarius erat.
quauis & ipse fieri nollet: ñ tam̃ aꝑte recusabat. sed in istũ causã transferens. ab eo se̾ ñ ꝑmitti asse¬
rebat quia reuera si pse facer&. iste discederet. hoc solo aut̃ pene iã illeetus erat studio littera
.ut p̃eus prȩtorianis codices sibi conficiendos curaret. Sed consulti iustitia. deliberationẽ in
melius uertit utiliorẽ iudicans ȩquitatẽ qua ꝓhibebat᷑. quã potestitẽ qua sinebat᷑. Parũ ẽ hoc
iqui in paruo fidelis ẽ : & in magno fidelis ẽ. Nec ullomodo erit in ane. qđ tuȩ ueritatis ore ꝓ¬

Expanded text:
obstricti multi et terrori subditi erant. noluit sibi licere nescio quid ex more potentiae suae, quod esobstricti multi et terrori subditi erant. noluit sibi licere nescio quid ex more potentiae suae, quod esirantibus omnibus inusitatam animam, quae hominem tantum et innumerabilibus praestandi nocendique modis ingenti fama celebratum uel amicum non optaret uel non formidaret inimicum. ipse autem iudex, cui consiliarius erat, quamuis et ipse fieri nollet, non tamen aperte recusabat, sed in istum causam transferens ab eo se non permitti adserebat, quia et re uera, si ipse faceret, iste discederet. hoc solo autem paene iam inlectus erat studio litterario, ut pretiis praetorianis codices sibi conficiendos curaret, sed consulta iustitia deliberationem in melius uertit utiliorem iudicans aequitatem, qua prohibebatur, quam potestatem, qua sinebatur. paruum est hoc; sed qui in paruo fidelis est, et in magno fidelis est, nec ullo modo erit inane, quod tuae ueritatis ore pro
Abbreviated transcription (Latin):
eo quippe in foro fuit pedissequus. Quẽ postea quã recoluit alipius. architecto intimauit. At ille¬
securim demonstrauit puero. quȩrens ab eo cuius eẽt. Qui confestim. nrã inquit. Deinde int̾roga¬
tus a peruit cȩtera. Sic in illã domũ trans lata causa confusisq turbis quȩ de illo triũ phare iã cȩ¬
rant futurus dispensator uerbitui. & multarũ in ȩccła tua causarũ examinator. experient
instructiorq discessit. Hunc gͦ romȩ inuenerã. & adhȩsit mͥfortissimo uinculo. mecũq medio¬
nũ ꝓfectus ẽ. ut nec me desereret. & de iure qđ didicerat aliqͥd ageret. seđm uotũ magis parentũ q
suũ. Et int̃bȩciã assederat mirabili continentia cȩteris. cũ ille magis miraret eos qui aurũ in nocen¬
tiȩ p̃ponerent. Tẽptata ẽ quoq eiꝰ indoles ñ solũ illecebra cupiditatis sed etiã stimulo timoris. Romȩ
assidebat comiti largitionũ italicarũ. Erat eo tẽpore quidã potentissimꝰ senator. cuius & beneficus

Expanded text:
eo quippe in foro fuit pedissequus. Quem posteaquam recoluit Alsecurim demonstrauit puero quaerens ab eo, cuius esset. qui confestim "nostra" inquit; deinde interrogatus aperuit cetera. sic in illam domum translata causa confusisque turbis, quae de illo triumphare iam coeperant, futurus dispensator uerbi tui et multarum in ecclesia tua causarum examinator experientior instructiorque discessit. Hunc ergo Romae inueneram, et adhaesit mihi fortissimo uinculo mecumque Mediolanium profectus est, ut nec me desereret et de iure, quod didicerat, aliquid ageret secundum, uotum magis parentum quam suum. et ter iam adsederat\' mirabili continentia ceteris, cum ille magis miraretur eos, qui aurum innocentiae praeponerent. temtata est quoque eius in-\', doles non solum de inlecebra cupiditatis sed etiam stimulo timoris. Romae adsidebat comiti largitionum Italicianarum. erat eo tempore quidam potentissimus senator, cuius et beneficiis
Abbreviated transcription (Latin):
etiã insilentio. Sed ñ prȩteribo quic ꝗd mͥ anima parturit de illa famula tua quȩ mo
parturiuit & carne ut in hanc tẽporalẽ. & corde ut inȩternã renascerer. Non eius sel
tua dicã dona in ea. N eq enĩ seipsã fecerat. aut educauerat seipsã. Tu creasti e
pat̃ nec mat̃ sciebat. qualis ex eis fieret. Et erudiuit eã intimore tuo uirga xp̃itui. re

Expanded text:
etiam in silentio. sed non praeteribo quidquid mihi anima parturit. de illa famula tua, quae me etiam in silentio. sed non praeteribo quidquid mihi anima parturit. de illa famula tua, quae me parturiuit et carne, ut in hanc temporalem, et corde, ut in aeternam lucem nascerer. non eius, sed tua dicam dona in eam. neque enim se ipsa fecerat aut educauerat se ipsam: tu creasti eam, nec pater nec mater sciebat, qualis ex eis fieret. et erudiuit eam in timore tuo uirga Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dendi sanitatẽ ñ applicatus. a ꝑ sequendi tam̃ furore cõpressus ẽ. Grãs tibi ds̃m̃s.
inde et quo eduxisti recordationẽ meã . ut hȩc etiã confiterer tibi. quȩ magna c¬
tus prȩterierã. Ettam̃ tunc cũ ita fraglaret odor unguentorũ tuorũ. ñ currebamus
ost tẽ & ideo plus flebã int̃ cantica hẏmnoꝵtuoꝵ. olim suspirans tibi. & tandẽ respii
nobis & euodiũ iuuenẽ ex nr̃o municipio. Qui cũ agens in reb: militaret. prior nobis ad te
uersus ẽ & baptitatus & relicta militia seculari coniunctus. in tuo simul eramus. simul hab¬
abamus placito sc̃o. Quȩ rebamus quisnã locus nos utilius haberet & serui entes tibi parit̃re¬
abamus in africã. Et cũ apud ostia tiberina eẽmus. mat̃ defuncta ẽ. Multa prȩtereo. qui
nultũ festino. Accipe confessiones meas & grãrũ actiones ds̃ms de reb: innumerabili

Expanded text:
dendi sanitatem non ampliatus, a persequendi tamen furore compressus est. Gratias tibi, Deus meus. dendi sanitatem non ampliatus, a persequendi tamen furore compressus est. Gratias tibi, Deus meus. Unde et quo duxisti recordationem meam, ut haec etiam confiterer tibi, quae magna oblitus praeterieram? Et tamen tunc cum ita fragraret odor unguentorum tuorum, non currebamus post te , et ideo plus flebam inter cantica hymnorum tuorum, olim suspirans tibi, et tandem respirans, nobis et Evodium juvenem ex nostro municipio. Qui cum agens in rebus militaret, prior nobis ad te conuersus est et baptizatus et relicta militia saeculari accinctus in tua. simul eramus, simul habitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus in Africam. et cum apud Ostia Tiberina essemus, mater defuncta est. multa praetereo, quia multum festino. accipe confessiones meas et gratiarum actiones, deus meus, de rebus innumerabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
terent martyrũ corpora protasii et geruasii. quȩ ꝑ tot annos incorrupta inthes au¬
rosecreti tui recondideras. unde oportune ꝓmeres ad cohercendã rabiem femineam
sed regiã. Cũ enĩ ꝓpalata & effossa digno cũ honore transferrent᷑ ad ambrosianã ba¬
ilicã ñ solũ quos immundi uexabant spiritus confessis eisdẽ dȩ monib sanabant᷑. uer
etiã quidã plures annos cȩcus ciuis ciuitatiq notissimus. cũ populi tumultu antis lȩti¬
tiȩ causã quȩ sisset atq audisset. exiliuit: eoq se ut duceret. suũ ducẽ rogauit. Quo
ꝑductus impetrauit ammitti ut sud ario tangeret feretrũ p̃ciosȩ in conspectu tuo
mortis sc̃oꝵ tuoꝵ. Qđ ubi fecit. atq ammouit oculis. confestim aꝑti st̃. Inde fama dis-¬
ens. in de laudes tuȩ feruentes. lucentes. inde illius in imicȩ animus et si ader¬

Expanded text:
terent martyrum corpora Protasii et Gervasii, quae per tot annos incorrupta in thesauterent martyrum corpora Protasii et Gervasii, quae per tot annos incorrupta in thesauro secreti tui recondideras, unde opportune promeres ad coercendam rabiem femineam, sed regiam. Cum enim propalata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos immundi vexabant spiritus, confessis eisdem daemonibus sanabantur, verum etiam quidam plures annos caecus civis civitatique notissimus, cum populi tumultuantis laetitiae causam quaesisset atque audisset, exsilivit, eoque se ut duceret, suum ducem rogavit. Quo perductus, impetravit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuo mortis sanctorum tuorum . Quod ubi fecit, atque admovit oculis, confestim aperti sunt. Inde fama discurrens, inde laudes tuae ferventes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad cre
Abbreviated transcription (Latin):
iensis eccła genus hoo consolationis & exhortationis celebrare. magno studio fr̃m con¬
nentiũ uocib & cordib. N imirũ annus erat. aut ñ multo amplius. Cũ iustina ualenti¬
uani regis pueri mat̃ hominẽ tuũ ambrosiũ ꝑsequeret᷑ heresis suȩ causa. quȩ fuerat
ducta ab arrianis. excubabat pia plebs in eccła. mori parata cũ ep̃o suo seruo tuo. Ibi mat̾
mea ancilla tua sollicitudinis & uigiliarũ primas partes tenens. orationib uiuebat. Nos
uc frigidi acalore sp̃s tui. excitabamͦ tam̃ ciuitate attonita atq turbata.Tvnc
hẏmni & psalmi ut canerent᷑ scđm morẽ orientaliũ partiũ. ne populus meroris tedio conta¬
esceret institutũ ẽ : & ex illo in hodiernũ retentũ. multis iã ac pene om̃ib gregib ti
& ꝑcȩtera orbis imitantib:. Tunc memorato antistiti tuo ꝑuisũ a peruisti quo loco la¬

Expanded text:
nensis ecclesia genus hoc consolationis et exhortationis celebrare magno studio fratrum connensis ecclesia genus hoc consolationis et exhortationis celebrare magno studio fratrum concinentium uocibus et cordibus. nimirum annus erat aut non multo amplius, cum Iustina, Valentiniani regis pueri mater, hominem tuum Ambrosium persequeretur haeresis suae causa, qua fuerat seducta ab Arrianis. excubabat pia plebs in ecclesia mori parata cum episcopo suo, seruo tuo. ibi mater mea, ancilla tua, sollicitudinis et uigiliarum primas tenens, orationibus uiuebat. nos uc frigidi a calore Spiritus tui, excitabamur tamen civitate attonita atque turbata. Tunc hymni et psalmi ut canerentur secundum morem orientalium partium, ne populus moeroris taedio contabesceret, institutum est; et ex illo in hodiernum retentum, multis jam ac pene omnibus gregibus tuis, et per caetera orbis imitantibus. 16. Tunc memorato antistiti tuo per visum aperuisti, quo loco la
Abbreviated transcription (Latin):
ribiliora exꝑtussũ. horrori mͥ erat illud ingeniũ. Et quis prȩc̃tẽ taliũ miraculorũ artifex:
le terra abstulisti uitã eius. et securior eũ recordor. ñ timens quiequã pueritiȩ. nec adole¬
scentiȩ. nec om̃ino homini. Sociauimus eũ coģuũ nobis in grã tua. educandũ in disciplina
ui & baptirati sumus. & fugit a nobis sollicitudo uitȩ p̃teritȩ. Nec satiabar illis dieb dulce¬
ne mirabili considerare altitudinẽ consilii tui. suꝑ salutẽ generis humani. Quantũ fleui
in hẏmnis & canticis tuis. suaue sonantis eccłȩ tuȩ uocib cõmotus acriter. Uoces illȩ in¬
fluebant aurib meis. & eliquabatur ueritas tua in cormeũ. & exea estuabat. Inde af¬
fectus pietatis & currebant lacrimȩ. & bene mͥ erat cũ eis. Non longe cȩperat mediola¬

Expanded text:
rabiliora expertus sum. horrori mihi erat illud ingenium: et quis praeter te talium miraculorum opifex? rabiliora expertus sum. horrori mihi erat illud ingenium: et quis praeter te talium miraculorum opifex? cito de terra abstulisti uitam eius, et securior eum recordor non timens quicquam pueritiae nec adulescentiae nec omnino homini illi. sociauimus eum coaeuum nobis in gratia tua, educandum in disciplina tua: et baptizati sumus et fugit a nobis sollicitudo uitae praeteritae. nec satiabar in illis diebus dulcitudine mirabili, considerare altitudinem consilii tui super salute generis humani. quantum fleui in hymnis et canticis tuis suaue sonantis ecclesiae tuae uocibus conmotus acriter! uoces illae influebant auribus meis et eliquabatur ueritas in cor meum et exaestuabat inde affectus pietatis, et currebant lacrimae, et bene mihi erat cum eis. Non longe coeperat Mediola
Abbreviated transcription (Latin):
tis tuis congrua & fortissimo domitori corporis. usq ad italicũ solũ glaciale nudo pe¬
de obterendũ insolito ausu. Ad iunximus etiã nobis puerũ ad eodatũ ex me natũ
nalit̃ de peccato meo tũ bene feceras eũ. Annorũ erat ferme quindecim. & ingenio p̾ueniebat
multos graues & doctos uiros. Munera tua tibi confiteor dñe ds̃ m̃s creator om̃iũ. & multũ po¬
ens reformare nr̃a deformia. Nã ego in illo puero prȩc̃ delictũ nihil habebã. Qđ enĩ &
triebat᷑ a nobis in disciplina tua. tũ inspiraueras nobis. nullus alius. Munera tua tibi confi¬
eor. Est liber nr̃. qui inscribit᷑ de magistro. Ipse ibi mecũ loquit᷑. Tũ scis illius eẽ sens
oma quȩ inserunt᷑ ibi ex ꝑsona collocutoris mei. cũ eẽt in annis sedecim. multa eius alia mi¬

Expanded text:
ntis tuis congrua et fortissimo dominatori corporis usque ad Italicum solum glaciale nudo pentis tuis congrua et fortissimo dominatori corporis usque ad Italicum solum glaciale nudo pede obterendum insolito ausu. adiunximus etiam nobis puerum Adeodatum ex me natum carnaliter de peccato meo. tu bene feceras eum. annorum erat ferme quindecim et ingenio praeueniebat multos graues et doctos uiros. munera tua tibi confiteor, domine deus meus, creator omnium et multum potens formare nostra deformia: nam ego in illo puero praeter delictum non habebam. quod enim et nutriebatur a nobis in disciplina tua, tu inspiraueras nobis, nullus alius: munera tua tibi confiteor. est liber noster, qui inscribitur "de Magistro": ipse ibi mecum loquitur. tu scis illius esse sensa omnia, quae inseruntur ibi ex persona conlocutoris mei, cum esset in annis sedecim. multa eius alia mi
Abbreviated transcription (Latin):
scolasticis suis mediolanenses uenditorẽ uerborũ aliũ ꝓuiderent. qđ & tibi ego seru
delegissẽ. et illi ꝓfessioni prȩ difficultate suspirandi ac dolore pectoris ñ sufficerẽ
Et insinuaui ꝑlitteras antistitituo uiro scõ ambrosio pristinos errores meos & p̃seas
uotũ meũ. ut moneret ꝗͥd m potissimũ de libris tuuis legendũ eẽt. quo ꝑcipiendȩ t
grãe paratior aptiorq fierem. At ille iussit isaiam ꝓphetã. credo qđ prȩcȩteris euin¬
głii uocationisq gentiũ sit p̃nuntiator aꝑtior. Uerũ tamen ego primã huius lec¬
nẽ ñ intelligens: totũq talẽ arbitrans. distuli repetendũ exercitatior in dñico elo¬
uo. Inde ubi tẽpus aduenit quo mẽ nomen dare oporteret. relicto rure mediola¬
niũ remeauimus. Placuit & alipio renasci in tẽ mecũ iã induto humilitate sacramo¬

Expanded text:
scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras antistiti tuo, uiro sancto Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum de libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit Eseiam prophetam, credo, quod prae ceteris euangelii uocationisque gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humilitate sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
tor amarus & cȩcus aduersus litteras de melle cęli melleas. & de lumine tuo luminosas
Et suꝑ inimicis scripturis scripturȩ huius tabescebã. qu ando recordabar om̃a dierũ illorũ fenr¬
atorũ Sed nec oblitus sũ nec silebo flagellitui asperitatẽ . & miscđiȩ tuȩ mirabilẽ celen¬
tatẽ. Dolore dentiũ tunc excruciabas me. & cũ intantũ in grauesceret ut ñ ualerẽ li
a scendit in cor meũ ad monere om̃s meos qui ad erant. ut dep̃carent᷑ te ꝓmedm̃ salutis o¬
nimodȩ. Et scripsi hoc in cera. & dedi eis ut legeret᷑. Mox ut genua supplici affectu
hil enĩ tale abin eunte ȩtate exꝑtus fuerã. Et insinuati st̃ mͥ in ꝓfundo nutus tui. et
gaudens in fide laud aui nomen tuũ. Et ea fides me securũ eẽ ñ sinebat de prȩteritis
catis meis. quȩ mͥ ꝑ baptismũ tuũ remissa nondũ erant. Renuntiaui ꝑ aetis uindemia libia

Expanded text:
tor amarus et caecus adversus Litteras de melle coeli melleas, et de lumine tuo luminosas: tor amarus et caecus adversus Litteras de melle coeli melleas, et de lumine tuo luminosas: et super inimicis Scripturae huatorum? sed nec oblitus sum nec silebo flagelli tui asperitatem et misericordiae tuae mirabilem celeritatem. dolore dentium tunc excruciabus me, et cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, ascendit in cor meum admonere omnes meos qui aderant, ut deprecarentur te pro me, deum salutis omnimodae. et scripsi hoc in cera et dedi, ut eis legeretur. mox ut genua simplici affectu eus: nihil enim tale ab ineunte aetate expertus fueram. et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens in fide laudaui nomen tuum, et ea fides me securum esse non sinebat de praeteritis peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut