comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia non fuisset. Unde enĩ mors
habuisset introitum. si adam monstras¬
set deuotionis affectum: Hinc scissimi
patres suauissima mella sudauerunt
dicentes. Dedit mandatum. ut inue¬
niret arburium. fixit legem: ut face¬
ret cautiorem. Sed ille imꝓuide secutꝰ
est hostem. & infelicit̾ uitȩ reliquit
auctorem. Tunc lamentabili sorte de¬
ceptꝰ. uitam ꝑpetuam quam possessurꝰ
erat amusit. & in mortem quam non
habebat incurrit. Sed ut ad conceptȩ
similitudinis instituta redeamꝰ. quod
dicit plantatum est id est instirutũ ẽ
lignum crucis. adeo qd̃ semꝑ in fide
iureret ac cresceret. Noc schema pa¬
rabolȩ dicitur. io est genere dissimiliũ
comparatio. Sic enĩ in subsequentib
& monti. & leoni. & uermi comparatꝰ
est xp̃c. Sequitur. Seciis decursꝰ aqua
In comparationis grã ꝑseuerat. Nam
sicut terrestris aqua decurrens uita ẽ
lignoꝵ uirentiũ. sic aqua spiritalis
signum crucis inundat. que salus

Expanded text:
bedientia non fuisset. Unde enim mors bedientia non fuisset. Unde enim mors habuisset introitum, si Adam monstrasset devotionis affectum? Hinc sanctissimi Patres suavissima mella sudaverunt, dicentes: Dedit mandatum, ut inveniret arbitrium; fixit legem, ut faceret cautiorem. Sed ille improvide secutus est hostem, et infeliciter vitae reliquit auctorem. Tunc lamentabili sorte deceptus, vitam perpetuam, quam possessurus erat amisit, et in mortem, quam non habebat, incurrit. Sed ut ad conceptae similitudinis instituta redeamus, quod dicit, plantatum est, id est institutum est lignum crucis a Deo, quod semper in fide vireret ac cresceret. Hoc schema parabola dicitur, id est genere dissimilium comparatio. Sic enim in subsequentibus et monti, et leoni, et vermi comparatus est Christus. Secus decursus aquarum. In comparationis gratia perseverat. Nam sicut terrestris aqua decurrens vita est lignorum virentium, sic aqua spiritalis signum crucis inundat, quae salus
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitatis eiꝰ & membris qͦ uideat᷑
esse preceptũ. sicut dicit apłs. Om̃a
quecũq facitis in uerbo aut in facto.
omĩa in gła cłi facite. Est & alibi p̾di¬
cata ista continuitas. sicut in .cxuiii.
doce me. & mandata tua in corde meo
semꝑ exquiram. Dies. pagani dixert̃
a numinib suis. id est adiis aqͥb cos
etiam nominasse noscuntur. Nox aut̃
dicta est: eo qd̾ noceat aspectib siue
singłarisq felicitas. ut sicut actio mi¬
randa descripta est. ita & eiꝰ ꝓsꝑa mag¬
nifica similitudine referantur. B ene
ut arbitror ligno fructifero compara:
hominũ salute suscepit. Quȩ merito
lignum uitȩ dicitur. quando ibi & diis
troni in eadẽ confitenti dictum est. Am̃
dico tͥ. hodie mecum eris in paradyso.
Deniq & hodie om̃is in ea credens: et̾nȩ
uite dona consequitur. Siue ut hysto¬
ria refert lignum reuera fuit in para¬
dyso perhennis uitȩ. si detestabilis ino¬

Expanded text:
sanctitatis ejus, et membris quoque videatur sanctitatis ejus, et membris quoque videatur esse praeceptum, sicut dicit Apostolus: Omnia quaecunque facitis in verbo aut facto, omnia in gloria Dei facite . Est et alibi prcata ista continuitas, sicut in centesimome, Domine, et mandata tua in corde meo semper exquiram. Dies pagani dixerunt a numinibus suis, id est a diis, a quibus eos etiam nominasse noscuntur. Nox autem dicta est, eo quod noceat aspectibus sivesingularisque felicitas; ut sicut actio miranda descripta est, ita et ejus prospera magnifica similitudine referantur. Bene, ut arbitror, ligno fructifero comparatuhominum salute suscepit. Quae merito lignum vitae dicitur, quando et ibi Domitroni in eadem confitenti dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Denique et hodie omnis in ea credens, aeternae vitae dona consequitur. Sive, ut historia refert, lignum revera fuit in paradiso perennis vitae, si detestabilis ino
Abbreviated transcription (Latin):
tuã in medio cordis mei. Sic de uno
psalmo utrũq ꝓbatũ est: qm̃ & pͥnci¬
pium libri de ipso debet intelligi. &
mandata dñi semꝑ eum constat fuis¬
dicit. loquar ꝓpositiones ab mitio.
Sed cum dicit loquar ab initio. ñ uult
ꝑsonam suam alicubi fortasse p̾teriri.
Nos tam̃ diuersoꝵ patrũ auctoritatem
tores diximꝰ loqui. qͦs suis locis eui¬
dent̃ ostendemꝰ. ut uarictas ipsa rerũ
oblectari possit auditu. Die ac nocte.
Hec complexio. continuum tempꝰ ostend̃.
Qd̾ si ad litteram intendas: om̃ino non
conuenit. ut die ac nocte iugit᷑ legẽ
dñi aliquis aut legat aut predicet᷑.
dũ reficiendi tempꝰ corporib detur.
& capiendi sompni necessitas afferat᷑
Sed ille ꝓbatur legem continue medi¬
tatꝰ. qui omĩa scõm sanctitatem gererᷤᷤ
celesti se in om̃ib puritate tractauit.
Noc reuera ipsi capiti dño xp̃o certũ
est conuenire. quamius ad exemplũ

Expanded text:
tuam in medio cordis mei . Sic de uno tuam in medio cordis mei . Sic de uno psalmo utrumque probatum est, quoniam et principium libri de ipso debet intelligi, et mandata Domini semper eum constat fuisdicit: Loquar propositiones ab initio : sed cum dicit, Loquar ab initio, non vult personam suam alicubi fortasse praeteriri; nos tamen diversorum Patrum auctoritatem  vel peccatores diximus loqui, quos suis locis evidenter ostendimus, ut varietas ipsa rerum oblectare possit auditum. Die ac nocte. Haec complexio continuum tempus ostendit; quod si ad litteram intendas, omnino non convenit, ut die ac nocte jugiter legem Domini aliquis aut legat aut praedicet, dum reficiendi tempus corporibus detur, et capiendi somni necessitas afferatur. Sed ille probatur legem continue meditari, qui omnia secundum sanctitatem gerens, coelesti se in omnibus puritate tractavit. Hoc revera ipsi capiti Domino Christo certum est convenire, quamvis ad exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
possit ambiguũ. Cathegoricꝰ itaq
sẏllogismꝰ est: quem dialectici sũma
laude concelebrant. Ratio. in qua po¬
sitis quibusdã. alia quedam ex necessi¬
tate uenuint. per ea quȩ posita sunt.
Iste ex duab ꝓpositionib & conclusione
formatur. sic̃ hic constat effectum.
Cuiꝰ prima ꝓpositio est. beatꝰ uir cuiꝰ
uoluntas in lege dñi est. Scdã ꝓpositio.
nullus cuiꝰ uoluntas in lege dñi est.
abiit in consilio impioꝵ. Euenit ex¬
pectata ꝯclusio. Nullꝰ gͥ beatꝰ uir:
atq disciplinis. cũ expositione ꝓposita
multa dicenda sunt. Et in lege eiꝰ
dicit in lege ñ sub lege. quia in lege
fuit qui peccata contempsit . R. eliqͥ
aut᷑ mortales merito sub lege sunt:
qui delictis onerantib inclinantur.
Lex enim dicitur ex eo qd̾ animos nr̃os
liget. suisq teneat obnorios constitutis
Uerum ille legem non meditabat᷑ lute¬
psalmo dicturus est. Ut faciam uolun¬
tatem tuam ds̃ m̃s uolui. & legem

Expanded text:
possit ambiguum. Categoricus itaque possit ambiguum. Categoricus itaque syllogismus est, quem dialectici summa laude concelebrant: oratio, in qua positis quibusdam, alia quaedam ex necessitate veniunt per ea quae posita sunt. Iste ex duabus propositionibus et conclusione formatur, sicut hic constat effectum. Cujus prima propositio est: Beatus vir cujus voluntas in lege Domini est. Secunda propositio: Nullus cujus voluntas in lege Domini est, abiit in consilio impiorum. Provenit exspectata conclusio: Nullus igitur beatus vir aatque disciplinis cum expositione proposita multa dicenda sunt. Et in lege ejusdicit: In lege, non sub lege, quia in lege fuit qui peccata contempsit. Reliqui autem mortales merito sub lege sunt, qui delictis onerantibus inclinantur. Lex enim dicitur ex eo quod animos nostros liget, suisque teneat obnoxios constitutis. Verum ille legem non meditabatur littepsalmo dicturus est: Ut faciam voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. & om̃ino laudantla. sicut & alibi
docet. Declina a malo & fac bonum.
Lex gͦ dñi est indeclinandis peccatis. bo¬
monte syna moysen accepisse manifes¬
tum est. In qua tota mentis intentio¬
ne ille uere fuit. qui peccata ñ habuit.
Uos enim & si ad momentũ legis p̃cep¬
ta cogitamꝰ. delicti tamen tempore
uoluntas nr̃a in lege non ꝑmanet.
Uoluntas enim decent̃ est posita. ut con-¬
stantiam continuȩ meditationis osten-¬
deret. que dũ ꝑseuerant̃ assumitur.
laboris tedia nesciunt᷑. Sed ne ipsam
uoluntatem putares otiosam. sequit᷑
oꝑationis effectꝰ. quia scõ ꝓposito ñ
sufficiebat tantũ bona uelle. nisi etiã
desid̾ium suũ continuo pioq labore
saciaret. Hic potest syllogismꝰ cathe¬
goricꝰ intueri. quẽ p̃termitere non
debemus. ne qͥ intellectꝰ est pͥmꝰ. incõ¬
petent̃ uideatur. eẽ. p̃teritꝰ. Cuius
definitionem partesq dicemꝰ. ut ru¬
dib earũ rerum nichil remanere

Expanded text:
diceret omnino laudanda, sicut et alibi diceret omnino laudanda, sicut et alibi docet, Declina a malo, et fac bonum . Lex ergo Domini est in declinandis peccatis samonte Sina Moysen accepisse manifestum est: in qua tota mentis intentione ille vere fuit, qui peccata non habuit; nos enim etsi ad momentum legis praecepta cogitamus, delicti tamen tempore voluntas nostra in lege non permanet. Voluntas enim decenter est posita, ut constantiam continuae meditationis ostenderet, quae dum perseveranter assumitur, laboris taedia nesciuntur. Sed ne ipsam voluntatem putares otiosam, sequitur operationis effectus, quia sancto proposito non sufficiebat tantum bona velle, nisi etiam desiderium suum continuo pioque labore satiaret. Hic potest syllogismus categoricus inveniri, quem praetermittere non debemus, ne qui intellectus est primus, incompetenter videatur esse praeteritus. Cujus definitionem partesque dicemus, ut rudibus earum rerum nihil remanere
Abbreviated transcription (Latin):
dram moysi sederunt scribe & pha¬
risei. Sic etiam uidicũ tribunal &
solium regum. ꝓpriũ. eẽ. memora¬
mus. Tonsiderandꝰ est etiã hic ordo
dictoꝵ. quemadmodũ contra adam
totꝰ aptetur. Abiit cum recessit a pre¬
cepto dñi. stetit cum delectatꝰ est pec¬
cato. quando adquisiturũ se scientiã
boni maliq deceptꝰ arbiter estimauit.
Cathedram uͦ pestilentiȩ sedit. cũ poste¬
ris ꝑniciose doctrinȩ exempla dereli-¬
quid. Et nota quam pulchre sin-¬
gula uerba reb singłis dedit. id est
abiit. stetit. & sedit. Quȩ figura di¬
citur ypoteuxis: quando diuersa uer¬
ba singłis apta clausulis apponunt᷑.
Quaꝓpt̃ generalis complexio peccatoꝵ
merito in dño saluatore denegata est:
sicut ipsa ueritas in ęuũgło dicit. Eoce
ueniet pͥnceps mundi huiꝰ. & in me
non inueniet quicquam. Sed in¬
lege dñi fuit uoluntas eiꝰ. Non mag¬
nã gła suerat declinasse uiciosa. nisi di

Expanded text:
dram Moysi sederunt scribae et Phadram Moysi sederunt scribae et Pharisaei . Sic etiam judicum tribunal, et solium regum proprium esse memoramus. Considerandus 13 est etiam hic ordo dictorum, quemadmodum contra Adam totus aptetur: abiit cum recessit a praecepto Domini: stetit, cum delectatus est peccato, quando acquisiturum se scientiam boni et mali, deceptus arbiter aestimavit; cathedram vero pestilentiae sedit, cum posteris perniciosae doctrinae exempla dereliquit. Et nota quam pulchre singula verba rebus singulis dedit; id est abiit, stetit et sedit. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba singulis apta clausulis apponuntur. Quapropter generalis complexio peccatorum merito in Domino Salvatore denegata est: sicut ipsa Veritas in Evangelio dicit: Ecce veniet princeps mundi hujus, et in me non inveniet quidquamuit voluntas ejus. Non magna gloria fuerat declinasse vitiosa, nisi et
Abbreviated transcription (Latin):
uiciosȩ conuersarionis excludit dicen¬
do. & in uia peccatoꝵ non sterit. Utq
quia uenit in mundũ. qui est uia
peccatoꝵ. s ibi non stetit. qm̃ eiꝰ uita
immaculata conuersatione transiuit.
doctrinas hoc uidetur abominabiles
ꝑtinere. quȩ pestilentis dogmatis ue¬
nena disseminant. Hec merito ne¬
gantur in xp̃o. qui tociꝰ mundi
uulnera medicabili p̾dicatione salua¬
uit. Quidam uͦ hunc locum tali
distinctione complexus est. impium
dicens eũ qui peccat in dm̃. Peccato¬
rem uͦ. qui in semetipsum delinquit
Pestilentẽ scilicet. qui ꝓrimũ suum
depopulat᷑. oppͥmit atq ledit. S ed
quodius horũ recipias. nichil tale
in dño fuisse cognoscis. Cathedra ẽ
enim ex aliqua materia composita.
forma sedibilis. quȩ nos curuatos
mollit ã dorso suscipit. suoq gre¬
mio demissos uelut habilis theca
complectitur. Hec ꝓprie doctorib
datur. sicut ait in euũgło. suꝑ cathe¬

Expanded text:
vitiosae conversationis excludit dicenvitiosae conversationis excludit dicendo: Et in via peccatorum non stetit; utique quia venit in mundum, qui est via peccatorum; sed ibi non stetit, quoniam ejus vitia immaculata conversatione transivit. doctrinas hoc videtur abominabiles pertinere, quae pestilentis dogmatis venena disseminant. Haec merito negantur in Christo, qui totius mundi vulnera medicabili praedicatione salvavit. Quidam vero hunc locum tali distinctione complexus est, impium dicens eum qui peccat in Deum: peccatorem vero qui in semetipsum delinquit; pestilentem scilicet, qui proximum suum depopulatur, opprimit atque laedit. Sed quodvis horum recipias, nihil tale in Domino fuisse cognoscis. Cathedra est enim ex aliqua materia composita forma sedibilis, quae nos curvatos molliter a dorso suscipit, suoque gremio demissos velut habilis theca complectitur. Haec proprie doctoribus datur, sicut ait in Evangelio: Super cathe
Abbreviated transcription (Latin):
redemptione sumenda. competent̃
posuit uirũ: ut utriꝰq naturȩ
una crederetur. eẽ. ꝑsona. Qui
non abiit in consilio impioꝵ. & in
uia peccatoꝵ non stetit. & in cathe¬
dra pestilentiȩ ñ sedit. Posito gͥ be¬
ato uiro id est dño xp̃o. ab illa dis¬
pensatione qua passꝰ est utile fuerat:
ut eum ꝑ actꝰ suos consequent̾ ex¬
poneret. Alioquin minꝰ docet. qd̃
fuerit in explicata ꝓpositione derelic¬
tum. Trib itaq modis. ꝓueniri
humanos constat errores. Cogitati¬
one. facto. & dicto. quos hic ꝑ ordi¬
nem abnegat dicens: non abiit in
consilio impioꝵ. Primũ detestabi¬
les denegat cogitationes. quȩ sibi fa¬
miliarit᷑ uendicant genꝰ humanũ.
quas dñs. xp̃c om̃ino non habuit.
Et ne extraneis utamͣ exemplis. hoc
cens. Tunc dixi ecce uenio. in capite
libri scriptum est de me. Abiit enĩ.
significat qd̾ a uia recta discedens. in
calles labitur tortuosos. Deinde actꝰ

Expanded text:
redemptione sumenda, competenter redemptione sumenda, competenter posuit virum, ut utriusque naturae una crederetur esse persona. Qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit. Posito igitur beato viro, id est Domino Christo, ab illa dispensatione qua passus est, utile fuerat ut eum per actus suos consequenter exponeret; alioquin minus docet, quod fuerit in explicata propositione derelictum. Tribus itaque modis provenire humanos constat errores, cogitatione, facto, et dicto, quos hic per ordinem abnegat dicens: Non abiit in consilio impiorum. Primum detestabiles denegat cogitationes quas sibi familiariter vindicat genus humanum, quas Dominus Christus omnino non habuit. Et ne extraneis utamur exemplis, hoc cens: Tunc dixi, ecce venio; in capite libri scriptum est de me . Abiit enim significat quod a via recta discedens, in calles labitur tortuosos. Deinde actus
Abbreviated transcription (Latin):
cui hec sunt. Iterumq subiungit.
Beatꝰ popłs cuiꝰ est dñs d̾s epꝰ. Qua¬
ꝓpt̾ scło beatꝰ est: qui ut putat sum¬
ma securitate suffultꝰ. incontinuata
leticia & mundanis copiis ꝑseuerat.
Isti aut̃ beato qui a ꝓposito suo nul¬
la contrarietate remouetur: urum
subiunxit egregie. Uir enim uocat᷑
a uirib. qui nescit tolerando deficere.
aut in ꝓsperis aliqua se elatione iac¬
tare. sed animo stabili defixus. & cȩ¬
lestium rerũ contemplatione firma¬
tus : manet semꝑ inpauidꝰ. Hoc eti¬
am ueriloquium appellauere maio¬
res. Ethimologia enĩ est oratio bre¬
uis. ꝑ certas assonationes ostendens
ex quo nomine id qd̃ queritur ue¬
nerit nomen. Nec dubites qd̃ uirũ
ens est nom̃ eiꝰ. Sed memento qd̃
ubicũq sic ponitur. assumpta eiꝰ
humanitas indicat᷑. Uir enĩ sexus
est carnis. qui in dinitate nul¬
latenꝰ inuenitur. Sed qm̃ natura
humanitatis a dño fuerat ꝓ nr̃a

Expanded text:
cui haec sunt ; iterumque subjungit: cui haec sunt ; iterumque subjungit: Beatus populus cujus est Dominus Deus ejus. Quapropter saeculi beatus est, qui, ut putat, summa securitate suffultus, in continuata laetitia et mundanis copiis perseverat. Isti autem beato, qui a proposito suo nulla contrarietate removetur, virum subjunxit egregie: vir enim vocatur a viribus, qui nescit tolerando deficere, aut in prosperis aliqua se elatione jactare; sed animo stabili defixus, et coelestium rerum contemplatione firmatus, manet semper impavidus. Hoc etiam veriloquium appellavere majores. Etymologia enim est oratio brevis, per certas assonationes ostendens ex quo nomine id quod quaeritur venerit nomen. Nec dubites quod virumens est nomen ejus . Sed memento quod ubicunque sic ponitur, assumpta ejus humanitas indicatur; vir enim sexus est carnis, qui in divinitate nullatenus invenitur. Sed quoniam natura humanitatis a Domino fuerat pro nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Benedictꝰ dñs d̾s isrł. qui facit mirabi¬
lia solus. Memento aut̃ qd̃ om̃is dif¬
sinitio aut ex materia nascitur. qd̾ ẽ
corpꝰ. aut ex specie qͦd est qualitas.
aut certe de utroq sicut est homo.
mirabili ordine ꝓlata disponens.
Nam si priꝰ posuisset qd̾ erat. necessa¬
rium non fuerat dixisse id qd̾ ñ erat.
Hoc imitatꝰ conuerso ordine geometricꝰ
fecit euclides dicens. Linea est lon¬
gitudo. sine latitudine. Prus enĩ
dixit qd̃ est. & subiunxit postea qd̾
non est. sicut facere consuerunt qui
priorum dicta aliqua diuersitate
cõmutant. ut se in eis mentiantur
auctores. N unc ad pscrutanda ͤ ul
niamus. qm̃ in interiorib eorum
quasi in quibusdam nucleis fructꝰ
ã beatitudine sumere uideret᷑ initiũ:
ut hac spe trepidantiũ animos in-¬
uitaret. ne se mortaliũ fragilia cor-
beatitudo predicitur: Beatus aͦ
uir dicitur. sicut nobis maiorum
tradit auctoritas quasi bene aptꝰ.
cui om̃ia desid̾ata succedunt. Sed
ponens. beatum dixerunt popłm

Expanded text:
Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabna solus . Memento autem quod omnis definitio aut ex materia nascitur, quod est corpus: aut ex specie, quod est qualitas; aut certe de utroque, sicut est homo, mirabili ordine prolata disponens. Nam si prius posuisset quod erat, necessarium non fuerat dixisse quod non erat. Hoc imitatus converso ordine geometricus fecit Euclides dicens : Linea est longitudo sine latitudine. Prius enim dixit quod est, et subjunxit postea quod non est; sicut facere consueverunt qui priorum dicta aliqua diversitate commutant, ut se in eis mentiantur auctores. Nunc ad perscrutanda verba veniamus: quoniam in interioribus eorum quasi in quibusdam nucleis fructusa beatitudine sumere videretur initium; ut hac spe trepidantium animos invitaret, ne se mortalium fragilia cordabeatitudo praedicitur? Beatus ergo vir dicitur, sicut nobis majorum tradit auctoritas, quasi bene aptus, cui omnia desiderata succedunt. Sed ponens: Beatum dixerunt populum
Abbreviated transcription (Latin):
non sedit. octaua species diffinitionbs
est. quȩ grece dicitur. cata afferesin.
tuenantiu: latine ꝑ priuantiam con
trarii. Ait enim quid non faciat.
sicut & in quinto psalmo dicturꝰ est.
Om̃ non uolens ds miquitatem. tu es.
In tercio aut̃ uersu qui dicit. S in lege
dñi uoluntas eiꝰ. & in lege eiꝰ meditabi¬
tur die ac nocte. scd̃a est spẽs definitio

Expanded text:
non sedit, non sedit, est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam ctrarii. Ait enim quid non faciat, sicut et in quinto psalmo dicturus est: Quoniam non volens Deus iniquitatem tu es . In tertio autem versu qui dicit: Sed in lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac noct
Abbreviated transcription (Latin):
nobis homo terrenꝰ contulit mor¬
tem. ita cȩlestis ueniens daret salu¬
tem. In pͥncipiis enĩ fuit durissima
condicio & deceptio. s pꝰ aduenit
homini głosa redemptio. Primo
illata est ignominiosa captiuitas. de¬
inde secuta est uotiua libertas. Expul¬
sus homo de paradyso. s receptꝰ in ç¬
lum. ꝑdidit in terra beatitudinem.
s angłos merebitur habere consortes
Luctus ex diabolo. gaudium ꝓuenit
ex xp̃o. Unde & apłs dicit. Sic̃ enĩ
ꝑ mobedientiam uniꝰ hominis peca¬
tores constituti sunt multi. ita & ꝑ
uniꝰ obedientiam iusti constituentur
multi. In ipso itaq capite psalmi bu¬
us. diffinitio beati uiri tamquã pul¬
cherrimũ nob̾ głosi regis diadema
resplendet. Oratio breuis & lucida.
quę rem ꝓpositam diuersis modis
quid sit ostendit. Sed hoc pͥncipium
duas species diffinitionũ euidenter ami¬
plectitur. In pͥorib quippe uersib
duob: qui dicunt non abiit. ñ stetit.

Expanded text:
nobis homo terrenus contulit mornobis homo terrenus contulit mortem, ita coelestis veniens daret salutem. In principiis enim fuit durissima conditio decepto, sed post advenit homini gloriosa redemptio. Primo illata est ignominiosa captivitas, deinde secuta est votiva libertas. Expulsus homo de paradiso, sed receptus est in coelum. Perdidit in terra beatitudinem, sed angelos merebitur habere consortes. Luctus ex diabolo, gaudium provenit ex Christo. Unde et Apostolus dicit: Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . In ipso itaque capite psalmi hujus, definitio beati viri tanquam pulcherrimum nobis gloriosi regis diadema resplendet. Oratio brevis et lucida, quae rem propositam diversis modis quid sit ostendit. Sed hoc principium duas species definitionum evidenter complectitur. In prioribus quippe versibus duobus qui dicunt: Non abiit, non stetit,
Abbreviated transcription (Latin):
N on enim habemꝰ pontificem. qui ñ
possit compati infirmitatib nr̃is.
reserabiles apponamꝰ. ut prestante
dño regis nr̃i palatia introire mere¬
amur. Et ido sicur prefati sumus
diuisio facienda est. quȩ si recte adhi¬
beatur. ita illustrem & ꝑspicuã nob̾
efficit dictionem: ut priusꝗͣ legat᷑
orationis textꝰ. ante nobis eiꝰ relu¬
cere possit intentio. Diuisio psalii.
referente narratur. In pͥma par¬
te uitam scẽ incarnationis exponit.
qm̃ si ad maiestatem xp̃i solam uelis
referre que de eo dicuntur. nequeius
conuenire. Scda uero peccatoꝵ neqͥ¬
tias in futuro iudicio debitas reciꝑe
commemorat ultiones. ut p̾missa
gratiꝰ possemꝰ accipe: cuiꝰ uideban¬
tur subsequentia formidari. Respi¬
ce quoq intentionẽ eiꝰ. quã constat
maxime ꝑquirendam. Ideo in pͥu¬
cipiis beatitudo dñi saluatoris edi¬
citur. ut humano generi uitalia
exempla prestentur̃. quatinꝰ sicut

Expanded text:
Non enim habemus Pontificem qui non Non enim habemus Pontificem qui non possit compatreserabiles apponamus, ut, praestante Domino, Regis nostri palatia introire mereamur. Et ideo, sicut praefati sumus, divisio facienda est, quae si recte adhibeatur, ita illustrem et perspicuam nobis efficit dictionem, ut priusquam legatur orationis textus, ante nobis ejus relucere possit intentio. Divisio psalmi. referente narratur. In prima parte vitam sanctae incarnationis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio debitas recipere commemorat ultiones; ut praemissa gratius possemus accipere, cujus videbantur subsequentia formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatitudo 12 Domini Salvatoris edicitur, ut humano generi vitalia exempla praestentur; quatenus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mendax. uel illud qd̃ iob meminit.
nullus mundꝰ ante te. nec infans
cuiꝰ est uniꝰ dici uita suꝑ terram.
Et alibi. In ueritate nemo de genitis
est qui non impie gessit. & de confi¬
tentib qui non deliquit. Uel illud.
Iusticia iusti sic est apud te. sicut pan¬
nus menstruate. Quaꝓpt̾ non om̃i
beato potest hec sententia conuenire.
nisi illi tantũ de quo scriptura dicit.
qui peccatũ non fecit. nec dolus in
uentꝰ est in ore eiꝰ. Et ipse de se in
ȩiũgło dicit. E cce ueniet pͥnceps
mundi huiꝰ. & in me non inueniet
quicquam. Merito gͦ ad xp̃m dñm¬
refertur. qui non ab̃ũt in consilio
impioꝵ. nec in uia peccatoꝵ sterit. &
m cathedra pestilentiȩ non sedit. &
çetera. Mirabilis ordo. cȩlestis reue¬
ra dispositio: ut ab ipso nobis psalmoꝵ
ꝓueniret initiũ. quem salutarẽ ianuã
constat. ec̃. celoꝵ. Quappt̾ intrare
cum summo gaudio festinemꝰ. ubi
patentẽ ianuam ipsum aduocatum

Expanded text:
mendax ; vel illud quod Job meminit: mendax ; vel illud quod Job meminit: Nullus mundus ante te, nec infans cujus est unius diei vita super terram ; et alibi: In veritate nemo de genitis est qui non impie gessit, et de confidentibus qui non deliquit; vel istud: Justitia justi sic est apud te sicut pannus menstruatae . Quapropter non omni beato potest haec sententia convenire, nisi illi tantum de quo Scriptura dicit: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus . Et ipse de se in Evangelio dicit: Ecce veniet princeps mundi hujus, et in me non inveniet quidquam . Merito ergo ad in consilio impiorum, nec in via peccatorum stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit , etc. Mirabilis ordo, coelestis revera dispositio, ut ab ipso nobis psalmorum proveniret initium, quem salutarem januam constat esse coelorum. Quapropter intrare cum summo gaudio festinemus, ubi patentem januam, ipsum Advocatum
Abbreviated transcription (Latin):
non
ha¬
bet
titu¬
lum
quia capi¬
ti nr̃o domino
saluatori de quo absolute dictur
est: nichil debuit p̃̾poni. dum
ipsum rerũ om̃ium constat. ẽẽ.
principiũ. sicut ipse in euũgło
dicit. Ego sum principiũ. ꝓpt̾
qd̾ & loquor uobis. Nam licet
& alii psalmi de ipso multa di¬
cant. nemo tamen de eiꝰ quȩ fu-¬
it in terris conuersatione sic
loquitur. Et qm̃ ad hunc quȩ dicen¬
da sunt cuncta respiciunt. merito
caput scĩ oꝑis ponitur. qui prin¬
ceps rerum om̃ium. eẽ. monstrat᷑.
Quicquid enim aut de p̾ccritis
instruit aut de presentib monet. aut
de futuris efficit cautiores. omĩa ad
institutionem beati uiri ꝑtinent
que liber iste dicturꝰ est. Nã qͥdã
tituli. quidã p̾fationis locum eũ tene¬
re dixerunt. s licet a quibdã om̃i
iusto uideatur aptatꝰ. nulli tamen
preter dñm xp̃m potest ueracissime
conuenire. Nam si dixerimꝰ omni
beato posse congruere. iam ñ constat
illud qd̾ dicit in psalmo. om̃is homo

Expanded text:
non habet titulum quia capiti nostro Domino Salvatori, de quo absolute dicturus est, nihil debuit praeponi. Namium constat esse principium, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum principium, propter quod et loquor vobis . Nam licet et alii psalmi de ipso multa dicant, nemo tamen de ejus quae fuit in terris conversatione sic loquitur. Et quoniam ad hunc quae dicenda sunt cuncta respiciunt, merito caput sancti operis ponitur, qui princeps rerum omnium esse monstratur. Quidquid enim aut de praeteritis instruit, aut de praesentibus monet, aut de futuris efficit cautiores, omnia ad institutionem beati viri pertinent, quae liber iste dicturus est. Nam quidam tituli, quidam praefationis locum eum tenere dixerunt. Sed licet a quibusdam omni justo videatur aptatus, nulli tamen praeter Domino Christo potest veracissime convenire. Nam si dixerimus omni beato posse congruere, jam non constat illud quod dicitur in psalmo: Omnis homo
Abbreviated transcription (Latin):
dicium resurgere ẽ ꝓ sius factis quem¬
piam reddere rationem. merito illi
dicuntur in iudiciũ ñ resurgere. qͦs
um cognoscitur sententia diuina dãp¬
nasse. Dm̃s enĩ resurgere fides catho¬
lica confitetur. sicut dicit apłs. Om̃
resurgemꝰ. s non onĩs immutabim᷑
Resurget enĩ iustꝰ ut udicet. peccadꝰ

Expanded text:
dicium resurgere est pro suis factis quemdicium resurgere est pro suis factis quempiam reddere rationem, merito illi dicuntur in judicium non resurgere, quos jam cognoscitur sententia divina damnasse. Omnes resurgere fides catholica confitetur, sicut dicit Apostolus: Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget enim justu
Abbreviated transcription (Latin):
ethereas ludiuaga compulsione trans¬
ponunt. Hic enim facilitatem ex¬
puisionis uult ostendere. ñ acerbita¬
tem discriminis leuigare. Eaciem uͦ
terrȩ significat suꝑficiem telluris. ubi
reuera potest puluis tenuissimꝰ insi¬
dere. Hanc greci epiphaniã uocant.
que solam longitudinem & latitudinẽ
habet. Hec colores suscipit diuersa
qualitate distinctos. hȩc ꝓbatur reci¬
pere figuras illas geometricȩ discipli¬
nȩ. In ea deniq datur conspici. qͥcqͥd
potest corporeis ocłis intueri. I deo
non resurgunt impii in iudicio: lna¬
pũ sunt. qui scãm trinitatem crͣu¬
litate mentis nullatenꝰ confitentur.
nec ueteris aut noui testamenti pare¬
re regulis acquiescunt. Uel sicut di¬
cit apłs. qui uerbis confitentur dm̃.
factis aut̃ negant. Et hi in uidicio
non resurgunt. quia iam sua infide¬
litate dampnati sunt. in euugło dicen¬
te dño. Qui aut̃ non credit filio.
iam condempnatꝰ est. Nam si ad ui¬

Expanded text:
aethereas ludivaga compulsione transaethereas ludivaga compulsione transponunt. Hic enim facilitatem expulsionis vult ostendere, non acerbitatem discriminis levigare. Facies vero terrae significat superficiem telluris, ubi revera potest pulvis tenuissimus insidere. Hanc Graeci epiphaniam vocant, quae solam longitudinem et latitudinem habet. Haec colores suscipit diversa qualitate distinctos: haec probatur recipere figuras illas geometricae disciplinae; in ea denique datur conspici, quidquid potest corporeis oculis intueri. Vers. 7. Ideo non resurgunt impii in judicio. Impii sunt qui sanctam Trinitatem crudelitate mentis nullatenus confitentur, nec Veteris aut Novi Testamenti parere regulis acquiescunt; vel, sicut dicit Apostolus: Qui verbis confitentur Deum, factis autem negant ; et hi in judicio non resurgunt, quia jam sua infidelitate damnati sunt, in Evangelio dicente Domino: Qui autem non 15 credit in Filio, jam condemnatus est . Nam si ad ju
Abbreviated transcription (Latin):
exequitur. ut distinctio sit in cõmi¬
natione suppliciĩ. magnitudo semper
in p̃miis. Dicit gͦ. non sic impii ñ
sic. qm̃ non erit sic impius ut suꝑrs
dixit. Et ut immobilit̾ crederes:
firmitatem negationis iterando mon¬
strauit. Nam si locum eoꝵ diligent̃
inquiras. audi apocalypsin iohannis
dicentem: Et diabolus qui seducit
eos. missꝰ est in stagnum ignis & sul¬
phuris. ubi illa bestia & pseudo ꝓpħe.
qd̃ uideliscet ad om̃s ꝑtinet impios.
cruciabuntur illic die ac nocte in scła
nimis facta comparatio. Puluis enĩ
est. resolutio terrȩ. Et quia homo
terrenus quando inflatur seductorio
uento suꝑbiȩ. de soliditate terrę ui¬
uentiũ quasi puluis abicitur. qura
sua leuitate ad firmamentũ manda¬
toꝵ se tenere non potuit. merito pul¬
uis dicitur. qui tamquam substantia
tenius uicioꝵ flatib uentilatur. Ded
hanc dampnationẽ grauissimã non
putemꝰ uentoꝵ ludibriis comparatã.
que corpora facile mobilia in auras

Expanded text:
exsequitur, ut distinctio sit in comminatione supplicii, magnitudo semper in praemiis. Dicit ergo: Non sic impii, non sic, quoniam non erit sic impiis, ut superius dixit. Et ut immobiliter crederes, firmitatem negationis iterando monstravit. Nam si locum eorum diligenter inquiras, audi Apocalypsim Joannis dicentem: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi illa bestia et pseudopropheta, quod videlicet ad omnes pertinet impios, cruciabuntur illic die ac nocte, in saecnimis facta comparatio. Pulvis enim est resolutio terrae. Et quia homo terrenus, quando inflatur seductorio vento superbiae, de soliditate terrae viventium quasi pulvis abjicitur, quia sua levitate ad firmamentum mandatorum se tenere non potuit, merito pulvis dicitur, qui tanquam substantia tenuis vitiorum flatibus ventilatur. Sed hanc damnationem gravissimam non putemus ventorum ludibriis comparatam, quae corpora facile mobilia in auras
Abbreviated transcription (Latin):
positum est: qm̃ & ipsi putant consulere.
quamuis cognoscantur unamquãq rẽ
noria sibi machinatione tractare.
dñm nosse. iter aut̃ impioꝵ perire
confirmat. quasi dñs utrumq non
nouerit. Sed allegorice dictum est.
ut hoc sciat dñs qd in beatitudine
ꝑmanebit. hoc nesciat qd̃ peribit.
Nam & ipse dicturꝰ est in iudicio suo pec¬
catorib Nescio uos. Quod si hoc ad
litteram uelis aduertere. quomͦ igno¬
rare poterit quos creauit: DSic & ade
locutꝰ est peccanti. Ubi es adam
Non quia ds in paradyso eũ. ẽẽ. non no¬
uerat. s indignꝰ diuina cognitione
eo qd̃ ceciderat increpatur. Iter impi¬
orum peribit. Nam sicut est beatoꝵ¬
uia dñs. ita peccatoꝵ iter diabolꝰ. c̃ẽ.
cognoscitur. qui sine dubio peribit.
quando cum sequacib suis ȩterna
pena dampnabitur. Uia enĩ dicit᷑.
qd̃ ꝑ eam unꝰquisq transeat uiator.
Iter quasi iterũ actꝰ. qd̾ agendo terat᷑.

Expanded text:
positum est: quoniam et ipsi putant consulere, positum est: quoniam et ipsi putant consulere, quamvis cognoscantur unamquamque rem noxia sibi machinatione tractare. Dominum nosse; iter autem impiorum perire confirmat: quasi Dominus utrumque non noverit. Sed allegorice dictum est, ut hoc sciat Dominus, quod in beatitudine permanebit: hoc nesciat quod peribit. Nam et ipse dicturus est in judicio suo peccatoribus: Nescio vos . Quod si hoc ad litteram velis advertere, quomodo ignorare poterit quos creavit? Sic et Adae locutus est post peccatum: Ubi es, Adam ? non quia Deus in paradiso eum esse non noverat, sed indignus divina cognitione, eo quod ceciderit increpatur. Et iter impiorum peribit. Nam sicut beatominus, ita peccatorum iter diabolus esse cognoscitur: qui sine dubio peribit, quando cum sequacibus suis aeterna poena damnabitur. Via enim dicitur, quod per eam unusquisque transeuntium viatur. Iter, quasi iterum actus, quod agendo iteratur.
Abbreviated transcription (Latin):
natur. Heq peccatores in consilio
uistoꝵ. Peccatores sunt ꝓfessione qͥdẽ
ip̃iani. s minorib peccatis obnorii.
quib dñica datur oratio. ut se exuant
a delictis. Impii autem sunt. qui suũ
nescientes auctorem diuersis scelerib
polluuntur. ut blasphemi. impeniten¬
tes. cultores idoloꝵ. & pͥncipalib uiciis
obligati. Quaꝓpt̾ duo sunt genera pec¬
cantium. Primũ qd̾ nulla placabili sa¬
tisfactione completa remanet in delic¬
lis. aliud est cui ꝑ gr̃am confessionis
peccata donantur. sicut legitur. Beati
quoꝵ remisse sunt iniquitates. & quoꝵ
tecta sunt peccata. In quo numero &
Ergo de illo pͥmo numero peccantium
dicit. qui nulla fuerunt digni misera¬
tione saluari. Ni enim cum iustis
minime iudicabunt. qd̾ euũgłica uoce
solis fidelib sius dñs in p̾miũ polli¬
cetur. In consilio enim: in iudicio dic̃.
quia om̃e rectum iudiciũ in consilio ẽ.
Consilium enim dictum ẽ. a consulendo.
Nam suꝑiꝰ consilium impioꝵ abusiue

Expanded text:
s in consilio justorum. Peccatores sunt professione quidem Christiani, sed minoribus peccatis obnoxii, quibus dominica datur oratio, ut se exuant a delictis; impii autem sunt qui suum nescientes auctorem diversis sceleribus polluuntur, ut blasphemi, impoenitentes, cultores idolorum, et principalibus vitiis obligati. Quapropter duo sunt genera peccantium: primum, quod nulla placabili satisfactione completa remanet in delictis; aliud est cui per gratiam confessionis peccata donantur, sicut legitur: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . In quo numero et Ergo de illo primo numero peccantium dicit qui nulla fuerunt digni miseratione salvari. Hi enim cum justis minime judicabunt, quod evangelica voce solis fidelibus suis Dominus in praemium pollicetur. In consilio enim, in judicio dicit, quia omne rectum judicium in consilio est. Consilium enim dictum est a consulendo. Nam superius consilium impiorum abusive
Abbreviated transcription (Latin):
lia dicebant amen. & seniores cecide¬
runt & adorauerunt. & cet̃a. Plena
est rerum taliũ scriptura duuna.
Om̃ sicut in assumpto corpore fuit
bunilitas. ita est post resurrectionẽ
dñi. xp̃i declarata maiestas. Nunc
memorat quȩ impũ cum peccatorib¬
sustinebunt: ut eoꝵ actꝰ refugiantur.
quoꝵ pena cognoscitur. Ꝙd̾ schema.
dicitur paradigima. Est enim para¬
digina. narratio ꝑ exempla. hortans
aliquem aut deterrens. Scema autẽ
est figura dictionis. in ordinem uer¬
borum cum decore composita. Inuita¬
uit aut̃. cum dicit. beatꝰ uir. & reliqͣ
Deterruit aut̃. cũ ait. ñ sic impii ñ sic.¬
& cet̾a. Efficacissimum plane doctri¬
ne genꝰ. & inuitare ꝓsꝑis & terrere
contrariis. sicut & pat̾ augustinus
in libris de doctrina xp̃iana memo¬
rat dicens. Debet gͥ diuinarũ scrip¬
turarũ tractator & doctor & defen¬
sor recte fidĩ ac debellator erroris.
recte bona docere. & mala dedocere.
Q d̾ institutionis genꝰ. & in.xiiii & in¬

Expanded text:
lia dicebant: Amen. Et seniores ceciderunt, et adoraverunt , etc. Plena est rerum talium Scriptura divina, quoniam sicut in assumpto corpore fuit humilitas, ita est post resurrectionem Domini Christi declarata majestas. Nunc memorat quae impii cum peccatoribsustinebunt, ut eorum actus refugiatur, quorum poena cognoscitur. Quod schema dicitur paradigma. digma narratio per exempla, hortans aliquem, aut deterrens. Invitavit autem est figura dictionis in ordine verborum cum decore composita; estvit autem cum dixit: Beatus vir, et reliqua; deterruit autem cum ait: Non sic impii, non sic, etc. Efficacissimum plane doctrinae genus, et invitare prosperis, et terrere contrariis; sicut et Pater Augustinus in libris de Doctrina Christiana memorat dicens : Debet igitur divinarum Scripturarum tractator et doctor, defensor rectae fidei, ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere. Quod institutionis genus et in decimo
Abbreviated transcription (Latin):
positum est. sicut ait in alio psalmo.
Et illic iter est. in quo ostendã illi
salutare dĩ. Item ysaas ꝓpħa dicit.
Principium syon dabo. & ierłm conso¬
labor in itinere. Nunc ad conclusio¬
nis quoddã speculũ uenianiꝰ. ut nob̾
tociꝰ psalmi pulcherrimna facies elucescat.

Expanded text:
est, sicut in alio psalmo ait: Et illic iter est, in quo ostendam illi salutare Dei . Item Isaias propheta dicit: Principium Sion dabo, et Jerusalem consolabor in itinere . Nunc ad conclusionis quoddam speculum veniamus, ut nobis totius psalmi pulcherrima facies elucescat.
Abbreviated transcription (Latin):
olucres cęli & pisces maris. qui ꝑambulant
semitas maris. Uolucres celi suꝑbi sunt
honunes. qͥ inflati uento iactantiȩ quasi
ꝑ mane aeris efferunt᷑. & humilia despi¬
cuint. cum altiꝰ eleuant᷑. Uolucres enim:
a uolatu crebro dicte sunt. Pisces uͦ maris
philosophos fortasse significant. qͥ huiꝰ
mundi naturã erratica curiositate per¬
tractant. Nam sicut illi posita fronte
mnera sibi reserant pelagi munditione
confusa. ita & isti capite demisso. uenas
rerũ ratone humana assiduo labore ꝑ¬
quirunt. S cum sint pisces fluminũ.
non uacat qd̃ hic posuit maris. ꝓptͣ cos
qͥ sibi uident᷑. eẽ. sapientes. Uerum isti ta¬
les eoꝵq similes dñi pedib felicit̃ subici¬
uut᷑. quando ad xp̃ianȩ uenerunt religi¬
onis affectum. Nam licet illi om̃ia uire
dominationis inclinata sint. illos tamers¬
ꝓprie dicimꝰ. cẽ. subiectos. qͥ ad eiꝰ onꝰ leue
& iugũ suaue puenire meruerint. Drse

Expanded text:
qui perambulant semitas maris. Volucres coeli superbi sunt homines, qui inflati vento jactantiae, quasi per inane aeris efferuntur, et humilia despiciunt, cum altius elevantur. Volucres enim a volatu crebro dictae sunt. Pisces vero maris philosophos fortasse significant, qui hujus mundi naturam erratica curiositate pertractant. Nam sicut illi posita fronte itinera sibi reserant pelagi inundatione confusa, ita et isti capite demisso venas rerum ratione humana, assiduo labore perquirunt. Sed cum sint pisces et fluminum, non vacat quod hic posuit, maris, propter eos qui sibi videntur esse sapientes. Verum isti tales, eorumque similes Domini pedibus feliciter subjiciuntur, quando ad Christianae venerint religionis affectum. Nam licet illi omnia jure dominationis inclinata sint, illos tamen dicimus proprie subjectos, qui ad ejus onus leve et jugum suave pervenire meruerunt. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ dñs usq ad forman serui fuerit
uenire dignatꝰ. ut mors cũ auctore suo
diabolo uinceret᷑. qͥ mundũ sius iuncłis
tenebat obnerium .  Unde beatꝰ ambro¬
sius hiẏmnũ natalis dñi eloquentiȩ suȩ
pulcherruno flore compinxit. ut pius
sacerdos festiuitati tante dignũ munus
offerret. Ait enĩ. Procedat de thalamo
suo pudoris aula regia. gemiinȩ grgas

Expanded text:
gelorum Dominus usque ad formam servi fuerit gelorum Dominus usque ad formam servi fuerit venire dignatus, ut mors cum auctore suo diabolo vinceretur, qui mundum suis vinculis tenebat obnoxium? Unde beatus Ambrosius hymnum Natalis Domini eloquentiae suae pulcherrimo flore compinxit , ut pius sacerdos festivitati tantae dignum munus offerret. Ait enim: Procedens de thalamo suo pudoris aula regia, geminae
Abbreviated transcription (Latin):
condendũ est hẽ. eẽ. ex his pͥmũ psilmũ.
q̃ se repericione uer suũ sac̃mentali utera¬
tione congeminant. qd̾ & de aliis loco
tes. quasi plurimis lampadib incensis: in
hereticas cautes minime ualeamꝰ incitłe.
quappt̾ tanti beneficũ cognoscamꝰ aucto¬
pore. natꝰ ex matre sub tempore. Prius
mundum creauit ex nichilo. pꝰ ingenti
lib̾auit exitio. Talis est enĩ dĩ & homi¬
nis facta conexio. ut utrũq integrum
utrũq ꝑmaneat sine aliqua confusiõe
distinctum. Neq enĩ aut diuinitas im¬
passibilis mutari potuit. aut humani¬
tas aliud. nͥ ut meliorata semꝑ maneret
accepit. Sic enĩ uerꝰ atq om̃ps media¬
tor effectꝰ est. ut qͥ in forma dĩ pat̾ erat
equalis. fieret & nob̾ carnis assumptioẽ
consimilis. In se enĩ ꝑmanere fecit cunc̾¬
ta. que uoluit. eẽ. pacifica. hoc est spei
nr̃e singłare p̃sidiũ. redemptionis i¬
debitum munꝰ. mortis exitiũ. uita scõꝵ
Quale enĩ rogo genꝰ ẽ pietatis. ut ille an¬

Expanded text:
condendum est hunc esse ex his primum psalmum qui se repetitione versuum sacramentali iteratione congeminant; quod et de aliis loco tes, quasi plurimis lampadibus incensis, in haereticas cautes minime valeamus incidere. Quapropter tanti beneficii cognoscamus auctopore, natus ex matre sub tempore. Prius mundum creavit ex nihilo, post ingenti liberavit exitio. Talis est enim Dei et hominis facta connexio, ut utrumque integrum, utrumque permaneat sine aliqua confusione distinctum. Neque enim aut divinitas impassibilis mutari potuit, aut humanitas aliud, nisi ut meliorata semper maneret, accepit. Sic enim verus atque omnipotens mediator effectus est, ut qui in forma Dei Patri erat aequalis, fieret et nobis carnis assumptione consimilis. In se enim permanere fecit juncta, quae voluit esse paci fica. Hoc est spei nostrae singulare praesidium, redemptionis indebitum munus, mortis exitium, vita sanctorum. Quale enim, rogo, genus est pietatis, ut ille an
Abbreviated transcription (Latin):
luit. Nam & ipse numerꝰ ogdoadis in
scripturis diunis magnaꝵ rerũ sac̃m̃ta
continere dinoscit᷑. Octo etenĩ animȩ
maresse sunt in arca noȩ. quȩ mundo
pereunte saluȩ sunt. Octauus filiꝰ iesse
dauid fuit. quc̃ a dño constat electum.
Octauo etiã die circumcisio purificabat
hebreos. Octauo: id est die dominico.
dñs surrexit amortus. in qͦ humani
generis spes ab impioꝵ inferno in celoꝵ
est eleuata fastignun: Iste aut̃ numerꝰ ẽ
quẽ arithmetici actu pͥmum quadran¬
tem appellant. quẽ filolaus pithagoricꝰ
armoniã geometricã uocat. eo qd̃ om̃s
in ipso uideant᷑ armonice conuenire raui

Expanded text:
ur. Nam et ipse numerus ogdoadis in Scripturis divinis magnarum rerum sacramenta continere dignoscitur. Octo etenim animae ingressae sunt in arcam Noe, quae, mundo pereunte, salvatae sunt . Octavus filius Jesse David fuit, quem a Domino constat electum . Octavo etiam die circumcisio purificabat Hebraeos . Octavo itidem Dominico die Dominus resurrexit a mortuis , in quo humani generis spes ab impiorum inferno in coelorum est elevata fastigium. Iste autem numerus est, quem arithmetici actu primum quadrantal appellant, quem Siolaus Pythagoricus harmoniam geometricam vocat, eo quod omnes in i
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia leta cantauit. illum uersũ de laude
añ reperit quẽ dixit in capite. Congrue
siquidẽ pͥncipiũ ipsi deputat᷑ & finis. qui
de sedixit. Ego sum alpha & .c. id est
mitiũ & finis. S qm̃ dituna uerba fe¬
cuinda sunt. abia nob̃ sacramenta ꝓgeneraNs.¬

Expanded text:
Ecclesia laeta cantavit, illum versum de laude Domini repetit quem dixit in capite. Congrue siquidem principium ipsi deputatur et finis, qui de se dixit: Ego sum alpha et omega , id est initium et finis. Sed quoniam divina verba fecunda sunt, alia nob
Abbreviated transcription (Latin):
qui humana pectora mandatis celstib
exarantes. uirnitũ messem germinare
fecerunt. Nec uacat qd̾ dicit insuꝑ. &
non solum illi scĩ subiecti sunt. s crmm
peccatores. Sepe enĩ de conuersis talils
maiori gła triumphat dñs xp̃c. Pecora

Expanded text:
qui humana pectora mandatis coelestibus qui humana pectora mandatis coelestibus exarantes, virtutum messem germinare fecerunt. Nec vacat quod dicit, insuper, quia non solum illi sancti subjecti sunt, sed etiam peccatores. Saepe enim de conversis talibus majore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑa. sic̃ de hoc loco testat᷑ apłs. cȩlestis ex¬
positor. In eo enim in qͦ ei onĩa subiecit.
nichil dimisit non subiectum er. Nam
& alio loco dicit. Ad orate cum om̃s angi
erꝰ. Addidit sub pedib. ut om̃is creatim
Et respice omĩa suis locis fuisse seruata.
Quẽ priꝰ ꝓpt̾ humilitatem carnis paulo
minꝰ ab angłis dixerat. ẽẽ. in moratum.
pꝰ ascensionẽ dic̃ pedib eiꝰ om̃ia fuisse sub¬
quitur argum̃tũ est. qd̃ dicitur ꝑ enu¬
merationem. Uerũ hec & alia nomini
que sequunt᷑. allegorice dicta debemꝰ
accipere. ne pꝰ racionales creaturas incom¬
petent᷑ pecora uel ium̃ta posusse uidea᷑
Oues electum popłm significant. xp̃rauĩ.
sicut & in euũgło dñs petro dicit apło
bias sine aliquo sensu doloris amittunt
Nam sicut ouis tondentẽ se non incrept.
ita nec iustꝰ cupiditatẽ se expoliantis a¬
cusat. Houes aut̃. p̾dicatores designat.

Expanded text:
pera; sicut de hoc loco testatur Apostolus coelestis expera; sicut de hoc loco testatur Apostolus coelestis expositor: In eo enim in quo ei omnia subjecit, nihil dimisit non subjectum ei . Nam et alio loco 36 dicit: Adorate eum, omnes angeli ejus . Addidit: sub pedibus ejus, ut omnis creatura r auctorem. Et respice omnia suis locis fuisse servata. Quem prius propter humilitatem carnis paulo minus ab angelis dixerat esse minoratum; post ascensionem dicit pedibus ejus omnia fuisse subquitur, argumentum est quod dicitur per enumerationem. Verum haec et alia nomina, quae sequuntur, allegorice dicta debemus accipere, ne post rationales creaturas incompetenter pecora vel jumenta posuisse videatur. Oves electum populum significant Christianum, sicut in Evangelio Dominus Petro dicit apostolo: vias sine aliquo sensu doloris amittunt. Nam sicut ovis tondentem se non increpat, ita nec justus cupiditatem se exspoliantis accusat. Boves autem praedicatores designant,
Abbreviated transcription (Latin):
accipiens. Sequit᷑. Paulominꝰ ab angłis.
quia crucẽ ꝓ om̃ium salute suscepit. Ex
ea siquidem parte. creator angłoꝵ munor
factꝰ est angłis. Bene aut̃ dixit paulonu¬
nꝰ qr & si mortale corpꝰ assumpsit. tam̃
peccata ñ habuit. Esa uͦ & honore coro¬
natꝰ est. cum pꝰ resurrectionẽ nimis mi¬
rabilem tociꝰ mundi credulitatẽ d̾s ĩ eo
qd homo factꝰ ẽ exaltatꝰ accepit. Coro¬
na enĩ. orbis circulo competent̃ aptat᷑.
qm̃ ad eiꝰ similitudinẽ extremitas mun¬
isti eum suꝑ oꝑa manuũ tuaꝵ. om̃ia sub¬
nore narratũ ẽ. nunc ponit᷑ & potestas.
ut agnoseat᷑: ip̃i dñi maiestatis ꝑfectis¬
sima plenitudo. Dicendo enĩ suꝑ opa
manuũ tuaꝵ. om̃is illi creatura subiec¬
ta monstrat᷑. quia sicut adñi oꝑe i
chil est exceptum. ita nec a potestate
xp̃i aliquid ꝓbatur. ẽẽ. diuisum. qͥppe¬
qui iudicaturus est mundũ. Dicendo
om̃ia. nec terrena uidet᷑ excepisse necsu¬

Expanded text:
accipiens . Sequitur: Paulo minus ab angelis; accipiens . Sequitur: Paulo minus ab angelis; quia crucem pro omnium salute suscepit. Ex ea siquidem parte Creator angelorum minor factus est angelis. Bene autem dixit: Paulo minus, quia etsi mortale corpus assumpsit, tamen peccata non habuit. Gloria vero et honore coronatus est, cum post resurrectionem nimis mirabilem, totius mundi credulitatem Deus, in eo quod homo est factus, exaltatus accepit. Corona enim orbis circulo competenter aptatur, quoniam ad ejus similitudinem universa munisti eum super opera manuum tuarum. » Sunore narratum est, nunc ponitur et potestas, ut agnoscatur Christi Domini majestatis perfectissima plenitudo. Dicendo enim, « super opera manuum tuarum, » omnis illi creatura subjecta monstratur, quia sicut a Domini opere nihil est exceptum, ita nec a potestate Christi aliquid probatur esse divisum. qui judicaturus est mundum. Dicendo enim omnia, nec terrena videtur excepisse nec su