comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
herodem increpare non
inetueret in carcere. quia
frĩ suo uxorem suã p̾sump¬
sisset tollere.uiii.
panis in carnem. ui¬
num inꝰ sanguinẽ ꝑ se con¬
secrent᷑. et illud ꝑ se caro.
et illud ꝑ se sangius dica¬
tur. cum in carne totus
xp̃e. et in sanguine totus
diuisim duo xp̃i. s in u¬
troq unus solus xp̃e. Ad
qd̃ respondet᷑. quia iste
mos moleuit in eccła ab
guinem suũ diuisim con¬
secrauit et dedit: ñ ad di¬
uisionẽ substantiȩ sue. ut
illi duos xp̃os acciꝑent.
cum in utͦq unũ xp̃m ac¬
ceꝑuit: s ad discretionẽ
figurȩ. ut panis dũ den¬
tibus teritur. carnẽ xp̃i
in passione attritã: ꝙ dũ
umũ in ora fideliũ fundit᷑.
sanguinẽ xp̃i de latere fu¬
quasi corpus exanime. et
sane guis effusus ⁊ diuisꝰ
a corꝑe credi debeat: cũ
utrũq unus sit xp̃e im¬
mortalis. indiuisus .s
in memoriã passionis eiꝰ
ita dieit᷑. quia in ip¬
so sacram̃to mortem xp̃i
annunciare debemus.

Expanded text:
Herodem increpare non metueret in carcere, quia fratri suo uxorem suam praesumpsisset tollere. CAPUTpanis in carnem, vinum in sanguinem per se consecrentur, et illud per se caro, et illud per se sanguis dicatur, cum in carne totus Christus, et in sanguine totus divisim duo Christi, sed in utroque unus solus Christus? Ad quod respondetur, quia iste mos inolevit in Ecclesia ab guinem divisim consecravit et dedit, non ad divisionem substantiae suae, ut illi duos Christos acciperent, cum in utroque unum Christum acceperint, sed ad discretionem figurae, ut panis dum dentibus teritur, carnem Christi in passione attritam, et dum vinum in ora fidelium funditur, sanguinem de latere Christi fuur, quasi corpus exanime, et sanguis effusus et divisus a corpore credi debeat, cum utrumque unus sit Christus immortalis, indivisus; sed in memoriam passionis ejus ita dicitur, quia in ipso sacramento mortem Domini annuntiare debemus.
Abbreviated transcription (Latin):
mo bono esse posset:
eccłã xp̃o quasi par con¬
feratur. s ut particeps
xp̃i gr̃ẽ astruatur. uit &
solius xp̃i sint quantũ
ad potestatẽ qua fiunt.
et eccłẽ quantũ ad utili¬
tatem quã conferunt.
ut in eis et ille suam ex¬
ibeat grãm: et illa suã
suppleat indigentiam.
minũ uł peccata impe¬
dire.uł merita ñ suffi¬
cere ad uitã. sacram̃toꝵ
suoꝵ adhibuit gram:
ut eccła qd minus ha¬
beret in meritis diui¬
nis eredens suppleri sa¬
cram̃tis : quanto in sua
ĩꝑ fectione d̾o eẽt humi¬
lior: tanto in suꝑ. abũ¬
dantia beneficioꝵ eiꝰ
fieret ꝑfectior. Qd̃ ergo

Expanded text:
mo bono esse posset? Ecclesia Christo, quasi par conferatur, sed ut particeps Christi gratiae astruatur, ut et solius Christi sint, quantum ad potestatem qua fiunt; et Ecclesiae, quantum ad utilitatem qua conferuntur, ut in eis et ille suam exhibeat gratiam, et illa suam suppleat indigentiam. hominum peccata impedire, vel merita non sufficere ad vitam, sacramentorum suorum adhibuit gratiam, ut Ecclesia quod minus habet in meritis, divinis credens suppleri sacramentis, quanto in sua imperfectione Deo esset humilior, tanto in superabundantia beneficiorum ejus fieret perfectior. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
gine mundi facere po¬
tuit. Et quis duituis eo
uixisset: si tpr̃is duitni¬
tatẽ. et ñ uirtutẽ meri¬
toꝵ ꝑfectioni sufficere
uidisset: S et quomͦ
ioħe nemo maior surre¬
xisset: cum abraam.y
saac et iacob et ceteros
qͣmplures. in obsequiis
diuinis duitiꝰ laborasse
constet: S euidens ẽ
ꝓcerto. quia etsi plures
eo laborauerunt duitiꝰ
nemo feruentiꝰ et puriꝰ.
qui tp̃re iuuentutis sue
inuentus ẽ in tẽptatio¬
ne fidelis et fortis. quo
adeo ut occidendus etiã

Expanded text:
gine mundi facere pogine mundi facere potuit. Et quis diutius eo vixisset, si temporis diuturnitatem, et non virtutem meritorum perfectioni sufficere vidisset? Sed et quomodo Joanne nemo major surrexisset, cum abraham, Isaac et Jacob, et caeteros quamplures in obsequiis divinis diutius laborasse constet? Sed evidens est pro certo, quia etsi plures eo laboraverunt diutius, nemo ferventius et purius qui tempore juventutis suae inventus est in tentatione fidelis et fortis, quo est rebellis, adeo ut occidendus etia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Uñ etiam cũ ut ait
apłs. passiones huius tꝑris
uon sint condigne ad fu¬
turã glam quȩ reuelabr̃
in nobis. quia si ab inrcio
mundi usq ad finẽ non
modo quis ꝓ dõ laborars
s et paterẽtur. ñ tam̃ eẽt
condignũ. ut hoc tꝑralt:
cõmercio et̃nitatẽ merea¬
ret᷑ ne tam̃ malis diu¬
tius liceret peccare
ad maiorem sui penam
ne etiã bonis in mundi
exilio tederet uiuere. si
nimia eis fieret dilatio
electos. ne prauoꝵ affli¬
ctione. uł numio suo labo¬
re deficerent.S ne ii
minutio tpr̃alis laboris
aliqd̃ et̾ni p̃mii uid̾etur
dispendiũ: ipsius p̾eur¬
soris sui uitam quo ne¬
mo maior ip̃o teste sur
noꝵ esse uoluit. sui etiam
ipsius qui suꝑ om̃s est. eo¬
dem numero consũmauit.
ut quia deus ñ curat ex
quanto tpr̃e. s ex quanto
corde sibi seruiat᷑. ꝑfectio¬
nem meriti ñ tp̃ri ascri¬
beret s uirtuti. Ecce e¬
nim in tantillo tpr̃e ple¬
nam obedientiã patͥ ser¬
uauit: qd̾ nullus ab ori¬

Expanded text:
etiam cum ut ait Apostolus, passiones hujus temporis non sint condignae ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis; quia si ab initio mundi usque ad finem , non modo quis pro Deo laboraret, sed et pateretur, non tamen esset condignum, ut hoc temporali commercio aeternitatem mercaretur, ne tamen malis diutius liceret peccare ad majorem sui poenam, ne etiam bonos in mundi exsilio taederet vivere, si nimia foret eis dilatio propter electos, ne pravorum afflictione, vel nimio suo labore deficerent. Sed et ne minutio temporalis laboris aliquod aeterni praemii videretur dispendium, ipsius praecursoris sui vitam quo nemo major, ipso teste, surnorum esse voluit, sui etiam ipsius, qui super omnes est, eodem numero consummavit, ut quia Deus non curat ex quanto tempore, sed ex quanto corde sibi serviatur, perfectionem meriti non tempori ascriberet, sed virtuti. Ecce enim in tantillo tempore plenam obedientiam Deo Patri servavit, quod nullus ab ori
Abbreviated transcription (Latin):
mea est ꝓ mundi uita: ari¬
mũ panem benedixit. fre¬
git et dedit dicens. hoc est
corpus meũ. qd̃ ꝓ uob̾ tra¬
detur: et addidit. hoc facite
in meã cõmemorationem.
Cum gͦ testatus sit azimũ
panẽ corpus suũ factũ& sine
exceptione p̃ceꝑit hoc in sui me¬
moriã e̾e faciendũ: quis atte¬
stante dõ ñ credat armium
panẽ corpus xp̃i fieri. quis ad
hoc idem faciendũ ñ obediat
p̃cipienti. sub exemplo ide
faciendi: Si mortiferum scis¬
set xp̃c suis fidelib fore. de
arimo corpus suũ conficere:
sicut cẽta peccata ne hoc fa¬
ceremus int̾dixisset. uł sal¬
tem facere ñ p̃cepisset. Nẽ
aũ cum dixerit. hoc facite.
et arimũ ñ exceꝑit.quis
audet exciꝑe. qd̃ ipse non
excepit. aut quis audet ꝓ¬
hibere qd̾ ipse in sacram̃to
suo ñ ꝓhibuit. s ip̃e faciens
nos hoc ipsũ facere p̃cepit:
Cum dicit. hoc facite. conue¬
nient̃ subaudit᷑. qd̾ ego: qs
eque cõpetent̾ subaudire

Expanded text:
mea est pro mundi vita, azymea est pro mundi vita, azymum panem benedixit, fregit et dedit, dicens: Hoc est corpus meum quod pro vobis tradetur. Et addidit: Hoc facite in meam commemorationem. Cum ergo testatus sit azymum panem corpus suum factum, et sine exceptione praeceperit hoc in sui memoriam faciendum esse; quis, attestante Deo, non credat azymum panem corpus Christi fieri? quis ad hoc idem faciendum non obediat praecipienti, sub exemplo idem faciendi? Si mortiferum scisset Christus fidelibus suis fore de azymo corpus suum conficere, sicut caetera peccata ne hoc faceremus interdixisset, vel saltem facere non praecepisset. Nunc autem cum dixerit, Hoc facite, et azymum non exceperit, quis audet excipere quod ipse non excepit? aut quis audet prohibere quod ipse in sacramento suo non prohibuit? Sed ipse faciens, nos hoc ipsum facere praecepit. Cum dicit, Hoc facite, convenienter subauditur, quod ego; quis aeque competenter subaudire
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionem ñ
legi. s deo uuit. ideo
ipse iam nicħ legi de¬
bens. baptismũ nouȩ gͣ¬
die qd̾ añ ñ fecerat. in
remissionẽ pec̃coꝵ nõ
iudeis tantũ. s om̃ibus
gentib p̃dicari ⁊ dari
instituit. Uñ etiã astru¬
unt. quia etiãsi panem ari¬
mum consecrauerit. ñ tam̃
hoc imitandũ est in ip̃s. sicut
nec circũcisionẽ cum baptisma¬
te. nec celebrationẽ uet̾is pasce
cum nouo usurpamꝰ. quãuis
ipse ut mediator noui testam̃¬
ti ac uet̾is illud complendo.
istud instituendo ꝑagͣre sit
dignatus. quia ante passionẽ
quid̾ẽ aliqua noui testam̃ti
ac uet̾is ꝓ sua dignatione ri¬
te ꝑfecit. s post resurrectio¬
nem stiã om̃i legalis uetusta¬
tis umbratica suꝑfluitate re¬
mota. soluis gr̃ȩ ueritatem
om̃ib instituit. Dicunt e¬
contͣ latini. quia reuera hoc
salubrit unitandũ est in
ipso: qd̾ eccłȩ suȩ faciendum
tradidit exemplo. testimoni¬
o. p̃cepto. Cum enĩ dixisset.
panis quẽ ego dedero. caro

Expanded text:
post resurrectionem non legi, sed Deo vivit, ideo ipse nil jam legi debens, baptismum novae gratiae, quod ante non fecerat, in remissionem peccatorum non Judaeis tantum, sed et omnibus gentibus praedicari et praestari instituit. Unde etiam astruunt, quia etiamsi Christus panem azymum consecraverit, non tamen hoc imitandum sit in ipso, sicut nec circumcisionem cum baptismate, nec celebrationem veteris paschae cum novo usurpamus: quamvis ipse ut mediator novi testamenti ac veteris, illud complendo, istud instituendo, peragere sit dignatus; quia ante passionem quidem aliqua novi testamenti ac veteris pro sua dignitate rite perfecit, sed post resurrectionem omni legalis vetustatis umbratica superfluitate remota, solius gratiae veritatem omnibus instituit. Dicunt econtra Latini, quia revera hoc salubriter imitandum est in ipso, quod Ecclesiae suae faciendum tradidit, exemplo, testimonio, praecepto. Cum enim dixisset: Panis quem ego dedero, caro
Abbreviated transcription (Latin):
dio sui ex tͣditione pͥncipũ
eccłe petri scił et pauli ce¬
lebrauit. indesinent᷑ con¬
seruet. donec xp̃c ad iudi¬
ciũ ueniat. sicut ip̃e insti¬
tuit. Si enĩ quia apłs ait.
uetera tͣnsierunt. ecce fa
cta sunt noua. credant᷑ tͣn¬
instituta: ubi est dilectio
di et ꝓximi. uͥ sunt p̃cepta
decalogi. uͥ ẽ ordo leuitarũ
et sacerdotii. dedicatio alta¬
ris et templi: Hȩc om̃ia.
ab illis ad nos non deficien
stituta sunt. celebrare ñ
desistimus: pontifices sa¬
cerdotes. leuitas. reliqͦs ꝙ
e ccłasticos ordines ad ex¬
emplũ uet̾m iustitiumꝰ.
et cet̃a qͣm plurimia in

Expanded text:
dio sui ex traditione principum dio sui ex traditione principum Ecclesiae, Petri scilicet et Pauli, celebravit, indesinenter conservet, donec Christus ad judicium veniat, sicut ipse instituit. Si enim quia Apostolus ait: Vetera transierunt, ecce omnia facta sunt nova , credantur traninstituta, ibi est dilectio Dei et proximi, ubi sunt praecepta Decalogi, ubi est ordo levitarum et sacerdotii, dedicatio altaris et templi? Haec omnia ab illis ad nos non deficiendstituta sunt, celebrari non desistimus; pontifices, sacerdotes, levitas, reliquosque ecclesiasticos ordines ad exemplum veterum instituimus, et caetera quamplura in
Abbreviated transcription (Latin):
talem fut᷑um ut iudei qui
fuisse purũ ut xp̃iani signi¬
ficemus. et nos tales fieri qͣlis
ip̃e est. moneamꝰ in arimo:
frust᷑ nos rep̃hend̾t g̾ci. nisi
forte uelint. ut qͥa uet̾a tͣn¬
sierunt in quib sigͣarum
umbre necessariȩ fuerant.
nullis figͣis utant᷑ xp̃iani.
Ubi est gͦͣ qd̾ ait aps. consepulti
sumus cũ xp̃o ꝑ baptismũ
in mortẽ.: si baptismus ñ ẽ nob̾
figͥa mortis xp̃i et sepulture:
S forte ñ eisdem nos uti uo¬
lunt fig̾is. quib illi utunt᷑
in sius cerimoniis. S si iden
uetatur azimũ. quia eo utim.¬
tur iudei in ritib suis.: ita eti¬
am eoꝵ uetet᷑ ferm̃tatũ qͥa
crificiis. Uñ in leuitico. Offe¬
rec panes ferm̃tatos cũ ho¬
stia grãrum quȩ offert᷑ ꝓ
pacificis. It in eod̾. In pente¬
coste offeretis panes pͥmiti¬
arũ de duab decimis summi¬
le ferm̃tatȩ. Qͥa gͥ nulla
ratio cogit ut arimũ a xp̃i
sacrificio repellat᷑ dignũ ÷
ut quo xp̃c instituit. om̃is

Expanded text:
talem futurum ut Judaei, qui fuisse purum, ut Christiani significemus, et nos tales fieri qualis ipse est, moneamus: in azymo frustra nos reprehendunt Graeci, nisi forte velint, ut quia vetera transierunt, in quibus futurorum umbrae necessariae erant, nullis figuris utantur Christiani. Ubi est quod ait Apostolus: Consepulti sumus cum Christo per baptismum in mortem , si baptismus non est nobis figura mortis Christi et sepulturae? Sed forte nquibus illi utuntur in suis caeremoniis? Sed si idem vetatur azymum quia eo utuntur Judaei in ritibus suis, ita etiam eorum vetetur fermentatum, quia crificiis suis. Unde in Levitico: Offeret panes fermentatos cum hostia gratiarum, quae offertur pro pacificis . Item in eodem: In Pentecoste offeretis panes primitiarum de duabus decimis similae fermentatae . Quia ergo nulla ratio cogit ut azymum a Christi sacrificio repellatur, dignum est ut quod Christus instituit, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tantũnͦ ut p̃ceptũ de ari¬
mis in pasca seruaret. s etiã
ut ferm̃tarios qͦs p̃iudebat
reꝓbans. arimitas approba¬
ret: aut certe si etiã ferm̃¬
tarii apꝓbarent᷑. ip̃e arimi¬
ta atimitas p̃poneret. Si enĩ
diuina sacram̃ta ꝑ eas elem̃¬
toꝵ spẽs quȩ digniores sunt
celebrare debenius: quẽ pa¬
nem digniorẽ estimabimꝰ ꝙͣ
eũ quẽ et uetus lex ad sigcan¬
dam. et eugłium elegit ad ex̾i¬
bend̾a dñici corꝑis ueritatẽ:
In lege arimũ. panis afflictiois
dicr: ut ꝑ hoc etiã nos qui me¬
moriã passionis xp̃i in sacram̃¬
to recolimꝰ. aĩãs nr̃as affligere
doceam᷑. In grã etiã ut ait
apls ñ in ferm̃to uet̾i. s in
arimis sinceritatis et ueri¬
tatis epulari monem᷑: ut ꝑ
anmũ. sinceri et puri ẽẽ de¬
bere signem᷑. Qd gͥ ad con¬
ficiendũ xp̃i sacram̃tũ digniꝰ :
qͣm illud qd̾ et ueritate & fi¬
gura salutẽ om̃unodis oꝑat᷑:
Nec tam̃ figuris utentes uida¬

Expanded text:
antummodo ut praeceptum de azymis in pascha servaret, sed etiam ut fermentarios quos praevidebat, reprobans, azymitas approbaret; aut certe si etiam fermentarii approbarentur, ipse azymita, azymitas praeponeret. Si enim divina sacramenta per eas elementorum species quae digniores sunt, celebrare debemus, quem panem digniorem existimabimus, quam eum quem et vetus lex ad significandam, et Evangelium elegit ad exhibendam Dominici corporis veritatem? In lege azymus panis afflictionis dicitur, ut per hoc etiam nos, qui memoriam passionis Christi in sacramento recolimus, animas nostras affligere doceamur. In gratia enim, ut ait Apostolus, non in fermento veteri, sed in azymis sinceritatis et veritatis epulari monemur , ut per azymum sinceri et puri esse debere signemur. Quid igitur ad conficiendum Christi sacramentum dignius, quam illud quod et veritate et figura, salutem omnimodis operatur? Nec tamen figuris utentes juda
Abbreviated transcription (Latin):
comed̾it. ꝑibit anima il¬
la de isrł: iustam occasio¬
nis suȩ causam uidei in¬
uenissent. si eum ut le¬
gis tͣusgͣssorem puniret᷑
Qui enim adu̾sus eum
tam studiose tot falsos
testes subornauerunt
ꝓditore ipso qui cene
int̾fuit deferente. tam
iustam causam ñ reti¬
cuissent. Opponunt g̃ci.
quia etsi ante passionẽ
legis debitor fuit. pꝰ resur¬
rectionẽm legi nichil xp̃e de¬
buit: quia ut ait aplł.¬

Expanded text:
comederit, peribit anima illa de Israel , justam occisionis suae causam Judaei invenissent, si eum ut legis transgressorem punirent. Qui enim adversus eum tam studiose tot falsos testes subornaverunt, proditore ipso qui coenae interfuit deferente, tam justam causam non reticuissent. Opponunt Graeci: Quia et si ante passionem legis debitor fuit, post resurrectionem legi nihil debuit, quia, ut ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. ut tantũ anime
et ñ corꝑi nr̃o salutem et̃¬
nam oꝑetur. Ait enim am¬
brosius in pͥma epłã ad co¬
rinthios. Calieem mysticũ
ad tuitionẽ aninie ⁊ corꝑiᷤᷤ
accipimꝰ. Caro saluatoris
ꝓ salute corꝑis: sanguis uͦ ꝓ¬

Expanded text:
er, ut tantum animae et non corpori nostro salutem aeternam operetur. Ait enim Ambrosius in prima Epistola ad Corinthios: « Calicem mysticum ad tuitionem animae et corporis percipimus. Caro Salvatoris pro salute corporis, sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
uinitatis et corꝑis.: et tu
qui accipis carnem. diuine
eius substantiȩ in illo par¬
ticiparis alim̃to. xii.

Expanded text:
uinitatis et corporis. Et tu qui accipis carnem, diuine eius substantie in illo participaris alimento. I
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt nisi anime nr̃e. Nauͦ
et corpꝰ suscepit. ꝑ qd̾ etiã ea¬
putest nobis qui ex amima et
corꝑ ᷤͤ constamus: ꝓfecto m̃¬
bra illius sunt et corpora
uideamꝰ si uitam unico u¬
uitatis sacram̃to. quo ecclẽ
ut corꝑi suo corpꝰ suum in¬
corporat : sicut corꝑis ⁊ aĩe
dñicę. sic etiam ipsius diui¬
nitatis suȩ meream᷑ ha¬
bere consortiũ.Ait ambͦ¬

Expanded text:
essent nisi animae nostrae, quia vero corpus suscepit, per quod etiam caput est nobis, qui ex anima et corpore constamus; profecto membra illius sunt et corpora videamus si in tam unico unitatis sacramento, quo Ecclesiae, ut corpori suo corpus suum incorporat, sicut corporis et animae Dominicae, sic etiam ipsius divinitatis suae mereamur habere consortium. Ait Amb
Abbreviated transcription (Latin):
et bibit meum sangunem.
habet utam et̾̃nam. conti¬
nuo subiecit. et ego resusci¬
tabo eum in nouissimo die
uita et̃na fraudet᷑. s in re¬
surrectione mortuoꝵ in
nouissimo die. ¶ Unde
etiam scdm corpꝰ dicim᷑

Expanded text:
et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam, continuo subjecit: Et ego suscitabo eum in novissimo die vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum in novissimo die. Unde etiam secundum corpus dicimur
Abbreviated transcription (Latin):
to uisibilit̾ sumit᷑. in ip̃a
ducet᷑. spũaliter bibatur.
sit sanguis aggni. ñ iam au¬
diendos
diendo s bibendo didici¬
postem ponit᷑: qn non solũ
ore corꝑis. s etiam ore cordi
hauritur. In utroq enim
poste agni sanguis est posit᷑
qn sacram̃tum passionis illiꝰ
cum ore ad redẽptionẽ su¬
mit᷑ ad imitationẽ quoq
initenta mente cogitatur.
to uisibilit̾ ore corꝑis sumi.
qd̾ in ip̃a ueritate sp̃ualit̃
oe cordis hauriri: non qd
sub̾aliter aliquid ueriꝰ ere¬
datur corde. qͣm sumatur
ore. s ip̃a pura ueritate su
qd̃ est. sicut est. sumitur
interus amando. Qd̃ id̾e
tam̃ ext̾ius non in ip̃a ue¬
ritate sumi dicit᷑ in sacra¬
mento. quia in eo. nec qd̾
est. sicut est. sumit᷑ qͣntũ
ad extͣneam et uisibile for¬
mam: nec qd̾ est. sicut est
male sumentib oꝑat᷑ qͣntũ
ad grãm. Licet enun alter
gustus sine altero si negli
liser aũ aliqͣndo etiã mortẽ

Expanded text:
nto visibiliter sumitur, in ipsa itualiter bibatur. sit sanguis Agni, non jam audiendo, diendo sed bibendo didicipostem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente conto visibiliter ore corporis sumi, quod in ipsa veritate spiritualiter ore cordis hauriri; non quod substantialiter aliquid verius credatur corde, quam sumatur ore. Sed, si pura veritate sumquod est sicut est sumitur interius, amando. Quod idem tamen exterius non in ipsa veritate sumi dicitur in sacramento, quia in eo nec quod est sicut est sumitur, quantum ad extraneam et visibilem formam; nec quod est sicut est male sumentibus operatur quantum ad gratiam. Licet enim alter gustus sine altero non prosilis autem aliquando etiam mortem
Abbreviated transcription (Latin):
caro xp̃i mandueari uide¬
bat᷑. allegorice intelligen¬
dam dixit: itẽq ieronimꝰ
litt̾am occidentem nͥ sp̃u¬
aliter intelligeret᷑ uoca¬
uit: ut corpꝰ xp̃i ñ menbra¬
tun discerptum et coctũ
uel crudum manducare
debere uid̾etur. s potuis
spũaliter ut dictum est.
incorꝑari et uniri fidelib
crederet᷑. Qmuis aũ corpꝰ
et sanguis xp̃i spũalis cib
et potus sit. ⁊ sp̃ualiter
sumi iubeat᷑. non tam̃ ita¬

Expanded text:
caro Christi manducari jubebatur, allegorice intelligendam dixit. Item Hieronymus litteram occidentem, nisi spiritualiter intelligeretur, vocavit, ut corpus Christi non membratim discerptum, et coctum vel crudum manducari debere videretur, sed potius spiritualiter, ut dictum est, incorporari et uniri fidelibus crederetur. Quamvis autem corpus et sanguis Christi spiritualis cibus et potus sit, et spiritualiter sumi jubeat
Abbreviated transcription (Latin):
et uita sunt. Intellexisti
tus sum. Non hoc corpꝰ
qd̾ uidetis manducat᷑
estis. nec bibituri illum
sanguiẽ. quẽ fusuri st̃
qui me crucifigent. Sacͣ¬
mentũ aliqd̾ uobis conuñ¬
daui: spũalit̃ intellectũ
iuiuficabit uos: caro aũ
ãu intellexerunt: Car¬
nem quippe sic intellexe¬
runt. quomͦ in cadauere
uenditur: aut in macello
dilaniat᷑. Sciens aut̃ iħe
ait. Hoc uos scandalizat
Si gͦ iud̾itis filium. hõis
ascendentẽ ubi erat pͥus.
Qͥd ẽ hoc Illi putabãt
eum erogaturũ corpus
suũ: ille dixit se ascensu¬
rum in celũ. utiq inte¬
grum. Cũm uid̾itis filium
hominis ascendentẽ ubi e¬
intelligetis qr gr̃a eius ñ
consumit᷑ morsib s Non
enĩ reuera credendum ẽ.
muniũ dentib et morsib
ur̃is posse discerpis. consu¬
mi: s qͣmuis in saeram̃to suo
llere sit. et uere sumatur
qͣntũ ad substantiã: ueruis
tam̃ et ꝑfectius fide etiã¬
ac deuotione sumi qͣntum
ad salutis grãm. Uñ ausꝰ¬

Expanded text:
et vita sunt. Intellexisti e quae locutus sum. Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem effusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi: spiritaliter intellectum vivificabit vos; caro autem illi intellexerunt? Carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere venditur, aut in macello dilaniatur. Sciens autem Jesus ait: Hoc vos scandalizat? si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius . Quid est hoc? Illi putabant illum erogaturum corpus suum, ille dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi eintelligetis, quia gratia ejus non consumitur morsibus. Non enim revera credendum est munium dentibus et morsibus nostris posse discerpi et consumi; sed quamvis in sacramento suo vere sit, et vere sumatur quantum ad substantiam, verius tamen et perfectius fide ac devotione sumitur quantum ad salutis gratiam. Unde Au
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit carnẽ meã & bi¬
berit sanguinẽ meũ. ñ
habebit uitam et̃nam.
illi ñ intelligentes. dixer̃t
ad inuicẽ. durus est hic
sermo et separauert se
ab illo. Illis discedentib
instruxit illos qui reman¬
serant. Sp̃c est inquit qͥ
uiuificat.: caro nicħ ꝓdest.¬

Expanded text:
caverit carnem meam, et bicaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit vitam aeternam , illi, non intelligentes, dixerunt ad invicem: Durus est hic sermo ; et separaverunt se ab illo. Illis descendentibus, instruxit illos qui remanserant: Spiritus est, inquit, qui vivificat; caro non prodest
Abbreviated transcription (Latin):
Si necẽe est illud usibilit¬
gͣ corpꝰ dĩ spũale. non est
ligi: ideo ausꝰ in libro .iiͦi.
de doctͥna xp̃iana ait. Lo¬
cutio si flagitiũ aut faci¬
nus uidet᷑ iubere. aut uti¬
litatẽ et beneficientiam
uetare: figurata est. Nisi
manducaueritis inquit
carnẽ filii hominis et bibe¬
flagitiũ uidet᷑ iubere. fi
memoria. qd̾ ꝓ nobis caro
eius crucifixa et uuln̾ata
sit. ¶ Qd̾ et ip̃e dñs pre¬
cepit. hoc facite in meã
cõmemorationẽ. Item
Ieronunꝰ in omelia suꝑ leui¬
ticũ. Non solum in ueteri
destam̃to littera occidens
dep̾hendit᷑. Ẽt et in no¬
uo testam̃to littera quę
occidat eum qui ñ sp̃ualit
aduerterit. Si enim lit¬
teram sequaris. hoc ip̃or
qd̾ scͥptum est. nisi man¬
ducaueritis meam car
nem. et biberitis meũ
sanguinẽ: occidit hec lit¬
telligas. ñ occidit: s spẽ
iuuificans est in ea. Qd̃
prina inquit heresis
in discipłis xp̃i uelut a
duritia sermonis eius
facta est. Cum enim di¬
ceret. nisi quis mandu¬

Expanded text:
 necesse est invisibilitgo corpus Domini spirituale, non est ligi, ideo Augustinus in libro III De doctrina Christiana ait: « Locutio, si flagitium aut facinus videtur jubere, aut utilitatem et beneficentiam vetare, figurata est. Nisi manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis, et bibeflagitium jubere. Figmemoria, quod pro nobis caro ejus csit. Quod et ipse Dominus praecipit: Hoc facite in meam commemorationem . » Item Hieronymus in homilia super Levit . Non solum in Veteri Testamento littera occidens deprehenditur, est et in Novo Testamento littera quae occidat eum, qui non spiritualiter advertit. Si enim secundum litteram sequaris hoc ipsum quod scriptum est: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis meum sanguinem: occidit haec littelligas, non occidit, sed spiritus vivificans est in ea. » QuPrima, inquit, haeresis in discipulis Christi, velut a duritia sermonis ejus facta est. Cum enim diceret: Nisi quis mandu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i spũale sit et incorrup¬
tib̾le et inuisible. nec tam̃
minus substantiale in saeͣ¬
mento: testant᷑ cet̾i seĩ cum
eusebio. Uñ ambrosius in li¬
bro de sacram̃tis. his sacra¬
m̃tis pascit xp̃e ecclam suã:
quib animȩ format᷑ sub̾a.

Expanded text:
pirituale sit, et incorruptibile, et invisibile, nec tamen minus substantiale in sacramento testantur sancti cum Eusebio. Unde Ambrosius in libro De sacramentis : « His sacramentis pascit Christus Ecclesiam suam, quibus animae firmat
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ resurrectionẽ corpꝰ xp̃i
sieut incorruptibͥle. ita et
inuisibͥle fuit: qͥa ut ait apłr.
ñ animale s spũale surrex̃:
et quale ꝓdiit de sepulero.
tale ẽ in panis et uini sacra¬
m̃to.d̾ enĩ legit᷑ pꝰ resur¬
rectionẽ discipuł ostendisse
manꝰ et latus: beatus Gs
ita distinguit in omelia pa¬
scali. Corrũpi necẽe est qd̾
palpat᷑. et palpari ñ potest
qd̾ ñ corrumpr̃: s miro atq
inestimabͥli modo redemp¬
tor noster. et incorruptibi¬
le pꝰ resurrõnem. ⁊ palpa¬
bile corpꝰ ex ibuit. ut mon¬
stͣndo incorruptibͥle. in ui¬
taret ad p̃mium: p̃bendo
palpabͥle. formares ad fidem
Et incorrurtibilem gͦ se ⁊
palpab̾lem demonst᷑uit: ut
ostend̾et corpꝰ suũ pꝰ resur¬
rectionẽ. et eiuscde nat᷑e. s¬

Expanded text:
rectionem corpus Christi, sicut incorruptibile, ita et invisibile fuit; quia, ut ait Apostolus, non animale, sed spirituale surrexit ; et quale prodiit de sepulcro, tale est in panis et vini sacramento. Quod enim legitur post resurrectionem discipulis ostendisse manus et latus , beatus Gregorius ita distinguit in homilia paschali : « Corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non potest quod non corrumpitur. Sed miro et inaestimabili modo, Redemptor noster et incorruptibile post resurrectionem et palpabile corpus exhibuit, ut monstrando incorruptibile invitaret ad praemium, praebendo palpabile formaret ad fidem. Et incorruptibilem ergo se, et palpabilem demonstravit, ut ostenderet corpus suum post resurrectionem et ejusde
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecce in uerb̾ eusebii¬
quib astruit in uisibi¬
lem sacerdotẽ uisibiles crea¬
turas in sub̃am sui corporis
ꝯuertere. nosq monet ip̃m
di corpꝰ et sanguinẽ. fide.
mente. cordis manu. inte¬
riori haustu sp̃ualit sumere
uidet᷑ querendũ. si sacerdoᷤᷤ
est inuisibił. qͦmͦ sua sub̾a¬

Expanded text:
ed ecce ex verbis Eusebiiquibus astruit invisibilem sacerdotem, visibiles creaturas in substantiam sui corporis convertere, nosque monet ipsum Dei corpus et sanguinem, fide, mente, cordis manu, interiori haustu, spiritualiter sumere. Videtur quaerendum, si sacerdos est invisibilis, quomodo sua subs
Abbreviated transcription (Latin):
sidebt᷑. Non qd̾ earnis illie sub¬
stantia fut᷑a ñ sit: s qd̾ car¬
nalis omis necessitudo de
fut᷑a : cariusq amor amo¬
re sp̃c absorbendus : et in¬
firme quę nẽ sunt huma¬
nȩ affectiones. in diumnas
quasdam habeant cõmu¬
tari. Tunc sagena carita¬
tis que nẽ tracta per hoc
mare magnũ ⁊ spaciosum
ex om̃i gn̾e piscium cong̃¬
gare ñ desinit. eum ꝑduc¬
ta ad lrtus fuerit. malos
foras mittens: bonos solũ¬
mͦ retinebit. Siquid̾e̾ in
hac uita ex om̃i gn̾e pisciũ
intra sinũ suę latitudiuis.
caritatis rete coneludit:
uibi se ꝓ tempore om̃ibus
conformans. om̃iũ q in se
ens. ac sua quodammͦ fa¬
ciens: ñ solum gaudere
cum gaudentib. s etiam
flere cũ flentib consue¬
uit. S eum ꝑuenerit ad
it tus: uelut malos pisceᷤ
om̃e qd̾ tͥste patitur foras
mittens: sola que place¬
re ⁊ iocunda ẽẽ poterunt
retinebit. Nunqͥd enĩ tunc
u̾bi gr̃ã paulꝰ aut infirmabr̃

Expanded text:
sidebunt. Non quod carnis illic subsidebunt. Non quod carnis illic substantia futura non sit; sed quod carnalis omnis necessitudo sit defutura, carnisque amor amore spiritus absorbendus; et infirmae, quae nunc sunt, humanae affectiones in divinas quasdam habeant commutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desinit, cum perducta ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solummodo retinebit . Siquidem in hac vita ex omni genere piscium intra sinum suae latitudinis charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se ens, ac sua quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit . Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ut diligat dm̃ ñ iam ꝓpt̃ se:
s ꝓpt̾ ipsum. Sane in hoc
gradi diu statur : et nescio
si a quoqͣm hominũ qrͣtus
in hac uita ꝑfecte app̾hen¬
datur: ut se seł homo dili¬
gat tm̃ ꝓpt̾ d̾m. Asserant hoc
si qui exꝑti sunt: mͥ fateor in¬
possibile uidet᷑. Erit aũ ꝓcul
dubio cum intͦductus flierit
seruis bomis ⁊ fideł in gau¬
diũ dñi sui: et mebriatus
ciens totus ꝑget in dm: et
deinceps adherens ei: unus
cum eo sp̃c erit. Arbitror hoc
ꝓꝓ ħam sensisse cũ diceret. In¬
troibo in potentias dñi: dñe
memor abor iuisticiȩ tue solius
Seiebat ꝓfecto cum intͦiret
in spũales potentias dñi. ex¬
utũ se iri uniu̾sis infirmitati¬
b carnis: ut iam nil de car¬
ne haberet cogitare: s totus
in spũ. memoraret iusticiȩ
dñi soluis. Tunc ꝓ certo sin¬
gula xp̃i menbra dicere po¬
terunt de se : qd̾ paulus aie
ibi se cognoscet scdm carnẽ.:
qr caro ⁊ sanguis regnũ dĩ ñ poᷤᷤ¬

Expanded text:
ut diligat Deum, non jam propter se, ut diligat Deum, non jam propter se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita perfecte apprehenditur, ut se scilicet homo diligat tantum propter Deum. Asserant hoc si qui experti sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autem procul dubio cum introductus fuerit servus bonus et fidelis in gaudium Domini sui, et inebriatus ciens, 32 totus perget in Deum, et deinceps adhaerens ei unus spiritus erit. 9. Arbitror hoc prophetam sensisse cum diceret: Introibo in potentias Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . Sciebat profecto cum introiret in spirituales potentias Domini, exutum se iri universis carnis infirmitatibus: ut jam nil de carne haberet cogitare, sed totus in spiritu memoraretur justitiae Domini solius. 40. Tunc pro certo singula Christi membra dicere poterunt de se, quod Paulus aiebibi se cognoscet secundum carnem: quia caro et sanguis regnum Dei non pos
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. Ueruntam̃ quia
carnales sumus. ⁊ de carnis
ꝯcupiscentia nascim : neceẽ
est cupiditas. uł amor noster.
a carne incipiat: que si re¬
cto ordine dirigitur. qͥbda
suis gͣdib du ce gr̃ã ꝓficiens
spũ tande̾ consu̾mabit᷑. quia
ñ prius qd̾ spũale. s qd̾ ani
male: deinde qd̾ sp̃uale. łt
pͥus necesse est. portemusi¬
maginẽ t̾restris: deinde ce¬
lestis. In pͥmis gͦ : diligit se¬
ipsum homo ꝓpt̾ se. Caro qͥppe
est: et nil saꝑe ualet p̃ter se.
Cumq se uidet ꝑ se ñ posse
subsistere: d̾m quasi sibi ne¬
cessariũ. incipit ꝑ fidem in qͥ¬
rere ⁊ diligere. Diligit itaq
in sed̾o gͣdu dm: s ꝓpter se:
ñ ꝓpt̾ ipsum. At uͦ cum ipsũ
ceꝑit occasione ꝓpͥe necessita¬
tis colere ⁊ frequentare. co¬
gitando. legendo. orando. o¬
bediendo: quadã huiꝰscemõi
familiaritate paulatim sen¬
sim q d̾s innoteseit. conse¬
quent̃ ⁊ dulceseit : et sie
gustato qͣm suauis est dñs
transit ad terciũ gradum.

Expanded text:
. Verumtamen quia carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est ut cupiditas vel amor noster a carne incipiat; quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius quod spirituale, smale, deinde quod 601 spirituale . Et prius necesse est portemus imaginem terrestris, deinde coelestis. In primis ergo diligit seipsum homo propter se; caro quippe est, et nil sapere valet praeter se. Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum quasi sibi necessarium incipit per fidem inquirere, et diligere. Diligit itaque in secundo gradu Deum, sed propter se, non propter ipsum. At vero cum ipsum coeperit occasione propriae necestis colere et frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, quadam hujuscemodi familiaritate paulatim sensimque Deus innotescit, consequenter et dulcescit; et sic gustato quam suavis est Dominus, transit ad tertium gradum,
Abbreviated transcription (Latin):
hortatu ur̃o. in libri ut cer¬
nitis longitudinẽ ꝓtraxi
stilũ: et ut in płib płes
possuit edificari. Qd̾ opus
cum a uobis ꝑlectum fue¬
rit. tẽ non ipsis ad qͦs fa¬
ctum est. s eoꝵ prus red¬
datur abbĩ et sic demũ
si ipse uisserit abbas ad ip¬
pe sunt: et ex lege sue re
hoc maxime sieut seitis diu
multũ licet rogatus ab eis
respondere tardaui: qd̾ ut
miebi uidebatur ignorante
abbẽ scribere illas epłas et
inittere p̾sũpsissent. Nlec
falso id suspicatus summ: uti
legentib apparebit. epłe
ante mandato. ut ꝓmiserã
ñ seruaui: liber si iudica¬
tis ñ epła censeatur. Et
quia int̾ multas questio¬
nes quȩ ibi a me soluunt᷑¬

Expanded text:
hortatu vestro in libri, ut cernitis, longitudinem protraxi stilum, ut et in pluribus plures possint aedificari. Quod opus cum a vobis perlectum fuerit, tunc non ipsis, ad quos factum est, sed eorum prius reddatur abbati: et sic demum ad ipsos, si jusserit abbas, pim sunt; et ex lege suae Rehoc maxime diu, sicut scitis, multum licet rogatus ab eis, respondere tardavi, quod ut mihi videbatur ignorante abbate scribere illas epistolas et mittere praesumpsissent. Nec falso id suspicatus sum, uti plegentibus apparebit Epistolae ante mandato, ut promiseram, non servavi; Liber, si judicatis, non Epistola censeatur. Et quia inter multas quaestiones, qu
Abbreviated transcription (Latin):
sit ẽẽ aliquid qd̾ d̾s non est.
s substantiã illam diuinam.
Qd̾ utiq nec nouũ nec insoli¬
tum est : dicente ioħ̾e d̾s est¬
earitas. Dicit᷑ gͦ recte caritas
et d̾s: et d̾i donum. Itaq ca¬
ritas dat caritatẽ : substanti¬
ua accidentalem. Ubi dantẽ
sigẽat : nomen substantiȩ ẽ.
u̾bi donum: qualitatis. Hȩc
est ler et̾na: creatͥx ⁊ gub̾¬
natͥr uniu̾sitatis. Siquidẽ
in pondere ⁊ mensura ⁊ nu¬
mero: ꝑ eam facta sunt u¬
niũsa. ⁊ nieb sine lege re¬
linquit᷑ : cum ipsa quoq
lex om̃iũ sine lege non sit.
ñ tam̃ alia quã se ipsa: qua
et se ipsam et si non creauit.
regit tam̃. Cet̾m seruus et
m̃cennaruis. habent legẽ ñ
a dño. s quã ipsi sibi fecer̃t:
ille dm̃ ñ amando: iste plꝰ
aliud amando. Habent inꝙͣ

Expanded text:
sit esse aliquid quod Deus non est; sit esse aliquid quod Deus non est; sed substantiam illam divinam: quod utique nec novum nec insolitum est, dicente Joanne, Deus charitas est . Dicitur ergo recte charitas et Deus, et Dei donum. Itaque Charitas dat charitatem, substantiva accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubi donum, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. 5. Caeterum servus et mercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecerunt, ille Deum non amando, iste plus aliud amando. Habent, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
głaritas. Ubi aũ singłaritas.
ibi angulus. Ubi uͦ angulus:
ibi sine dubio sordes. siue ru¬
bigo. Sit itaq seruo sua lex.
tẽptatur abstractus et ille
ctus. S harũ nulla aut sine
macła est: aut animas con¬
uertere potest. Caritas uͦ
conũtit animas : quas facit
et uoluntarias. Porro in ͤ xͦã
dixerim ĩmaculatã: qd̾ nil
sibi de suo retinere consue¬
uit. Cui nempe de ꝓpͥo nicħ
est: cotũ ꝓfecto qd̾ habet.
di est. Qd̾ aũ dĩ est: mimun¬
dum eẽ ñ potest. Lex gͦ dei
unmacłata. caritas est: quȩ
ñ qd̾ sͥ utile est querit. sed
qd̾ multis. Lex aũ dñi dicit᷑.:
siue qd̾ ipse ex ea uiuat: si¬
ue qd̃ eam nullus nͥ eiꝰ dono
possideat. Nec absurdum ui¬
deat᷑ qd̃ dixi etiam d̾m uiue¬
summã et beatam illã con¬
seruat unitatẽ nisi caritas
in uincło pacis. Nemo tñ me
estimet caritatẽ hic acciꝑe
qualitatẽ. uł aliqd̾ accidens::
alioquin in dõ dicerẽ qd ab¬

Expanded text:
gularitas; ubi autem singularitas, gularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex rit in se dirigi illud ab eodem ctus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo retinere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum esse non potest. Lex ergo Domini immaculata, charitas est, quae non quod sibi utile est quaerit, sed quod multis. Lex autem Domini dicitur, sive quod ipse ex ea vivat, sive quod eam nullus nisi ejus dono possideat. Nec absurdum videatur quod dixi etiam Deum vivesummam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas?in vinculo pacis. Nemo tamen me existimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod accidens; alioquin in Deo dicerem quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
insaciabił illa sine inquietu¬
dine curiositas : hinc et̾ num
illud atq inexplebile desid̾iũ
nesciens egestatẽ : hinc demiq¬
illa sobria ebrietas. uero nõ
mero ingurgitans: non ma¬
dens uino: s ardens dõ. Ex
hoc iam quartꝰ ille amoris gͣ¬
dus ꝑpetuo possidet᷑. cũ sum¬
me ⁊ solus diligit᷑ d̾s̃ : quia
nec nos ipsos iam nisi ꝓpter
ipsum diligimus. ut sit ipse
p̃miũ amantiũ se : p̃mium
et̾ntim. amantiũ in et̃num.
qui cupit : ut̾q ꝓ se agunt.
Sola quȩ in filio est caritas:
ñ querit quȩ sua sunt. m
obrem puto de illa dictũ.
lex dñi imacłata conũtens¬
ab amore sui ⁊ mundi au̾tere
possit amiũ : et in dm̃ diri¬
gere. Nsec timor quippe nec
amor pruiatus: conuertunt
animã. Mutant int̾dum ui¬
tum uł actum: affectũ ñqm
ce: in sua adhuc duricia ꝑ¬
manere cognoscit᷑. facit et
mercennarius: s quia ñ gͣdiͦ.
ꝓpͥa trabi cupiditate conuin¬
cit᷑. Porro ubi ꝓpͥetas. ibi sin¬

Expanded text:
insatiabilis illa sine inquietudine curiositas: hinc aeternum illud atque inexplicabile desiderium, nesciens egestatem: hinc denique sobria illa ebrietas, vero, non mero ingurgitans, non madens vino, sed ardens Deo. Ex hoc jam quartus ille amoris gradus perpetuo possidetur, cum summe, et solus diligitur Deus: quia nec nos ipsos jam nisi propter ipsum diligimus, ut sit ipse praemium amantium se, praemium aeternum amantium in aeternuqui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt. Quam ob rem puto de illa dictum, etsi non aliena, de charitate loab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunqun sponte, in sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi sin
Abbreviated transcription (Latin):
omino abbati co¬
lumbensi. fr̾ .s.
claraualle: ualere
in dño semꝑ. Rescriptum
meũ ad epłas duoꝵ carno¬
tensium quoꝵd̾a monacho¬
rum: uobis primũ ut ꝓmi¬
seram destinare curaui. Uͥ
et aliud quoq impletũ ẽ. qd̾¬

Expanded text:
Domno Abbati Columbensi, frater BClara-Valle, valere in Domino semper. Rescriptum meum ad epistolas Carnotensium quorumdam monachorum, vobis primum, ut promiseram, destinare curavi: ubi et aliud quoque impletum est q
Abbreviated transcription (Latin):
gaudet᷑ de uictoria. laborat᷑
tñ in pugna: ⁊ plerũq ꝑieli¬
tat᷑ de uita. In illa aũ patͥa.
nulla ꝓrsꝰ admittet᷑ adũsitas.
siue tͥsticia: quẽ admodũ de
illa canct᷑. Sic̃ letantiũ õĩũ.
sẽpit̾na erit eis. Deniq quomͦ
miscd̾iȩ recordabit᷑. uͥ meniora¬
bit᷑ iusticie dĩ soluis: Pinde
uͥ iã ñ erit miserie locus. aut

Expanded text:
gaudetur de victoria, laboratur tamen in pugna, et plerumque periclitatur de vita: in illa autem patria nulla prorsus admittatur adversitas sive tristitia, quemadmodum de illa canitur, Sicut laetantsempiterna erit eis . Denique quomodo misericordiae recordabitur, ubi memorabitur justitiae Dei solius? Proinde ubi jam non erit miseriae locus, aut
Abbreviated transcription (Latin):
seruili ut diximus ñ quam
deest timori: illo scł gñe lo¬
cutionis. quo sepe causa po¬
nitur ꝓ effectu. Deinde cu¬
piditas eẽ recte a suꝑueni¬
ente caritate ordinatur. cũ
mala quid̾e̾ penitus respium¬
tur: bonis uͦ meliora p̃feru¬
tur: nec boua nisi ꝑꝑ melio¬
ra appetunt᷑. Qd̃ cum plene
ꝑ dĩ grãm assecutũ fuerit.
diliget᷑ corpus ⁊ uniuersa

Expanded text:
servili, ut diximus, nunquam servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa
Abbreviated transcription (Latin):
spirata. Un̾ et pulebre dñs¬
acsi diceret. Non impono
inuitis:: s uos tollite si
s laborem in uenietis ani¬
mab ur̃ĩs. Bona itaq lex
caritas ⁊ suauis: que non
solum leuit᷑ suauit᷑q por¬
tat᷑. s etiam seruoꝵ ⁊ mer¬
cennarioꝵ leges. portabi¬
les ac leues reddit: quas
utiq ñ destruit. s facit
ut impleant᷑ : dicente dño
ñ ueni legem soluere s ad¬
implere. Illam temꝑat:
istam ordinat : utͣmq leui¬
gat. Nũqͣm erit caritas sine
timore s casto: ñqͣm sine
cupiditate : s ordinata. Im¬
plet gͦ caritas legem serui.
eum infundit deuotionẽ:
implet et m̾cennarii: cũ
ordinat eupiditatem.
porro timori ꝑmixta deuo¬
tio. ipsum ñ adnullat. s
castificat. Pena tm̃ tollit᷑.
sine qua ẽẽ ñ potuit dum
fuit seruilis: et timor ma¬
net in scłm scłi castus ⁊ fili¬
alis. Nam qd̾ legit᷑. ꝑfecta
caritas foras mittit timorẽ:
pena intelligenda est. quȩ

Expanded text:
spirata. Unde et pulchre Domispirata. Unde et pulchre Domiac si diceret, Non impono invitis, sed vos tollite si sed laborem invenietis animabus vestris. Bona itaque lex charitas, et suavis: quae non solum leviter suaviterque portatur, sed etiam servorum et mercenariorum leges portabiles ac leves reddit, quas utique non destruit, sed facit ut impleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, sed adimplere . Illam temperat, istam ornat, utramque levigat. Nunquam erit charitas sine timore, sed casto: nunquam sine cupiditate, sed ordinata. Implet ergo charitas legem servi, cum infundit devotionem: implet et mercenarii, cum ordinat cupiditatem. Porro timori permista devotio ipsum non annullat, sed castificat. Poena tantum tollitur, sine qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis. Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem ; poena intelligenda est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
forte aliquis alit̾ sentiat.
ꝓpt̾ hoc qd̾ seriptum est:
iustis ñ est lex posita. S
seiendũ qd̾ alia est lex pro¬
mulgata a spũ seruitutis
in timore: alia a spu lib̾¬
tatis data in suauitate.
Nec sub illa cogunt᷑ ẽẽ filii.
nec sine ista esse patiunt᷑.
Uis audire quia uistis ñ ẽ
lex posita Non accepistis
ait spm̃ seruitutis iterũ
in timore. Uis audire qd
cam̃ sine lege caritatis ñ
sint. S accepistis inqͥt
spm̃ adoptionis filioꝵ. Ue¬
niq audi iustũ utrumq
de se fatentẽ: et qd̾ non
sit sub lege : cũtñ ñ sit sine
lege. factus sum in qͥt his
qui sub lege erant. quasi
sub lege essem. cum ipse
ñ essem sub lege: his qui
sine lege erant. Canqͣm
sine lege eẽm. cũ sine le¬
Unde apte ñ dicit᷑. iusti non
habent legẽ. aut iusti sunt
sine lege: s iustis ñ est lex
posita. hoc ͭ ñ tanqͣm inuitis
imposita. s uoluntariis eo li¬
beralit data: quo suauit᷑ in¬

Expanded text:
forte aliquis aliter sentiat forte aliquis aliter sentiat propter hoc quod scriptum est: Justis non est lex posita . Sed sciendum, quod alia est lex promulgata a spiritu servitutis in timore; alia a spiritu libertatis data in suavitate. Nec sub illa coguntur esse filii; nec sine ista esse patiuntur. Vis audire quia justis non est lex posita? Non accepistis, ait, spiritum servitutis iterum in timore. Vis audire quod tamen sine lege charitatis non sint? Sed accepistis, inquit, spiritum adoptionis filiorum . Denique audi justum utrumque de se fatentem, et quod non sit sub lege, nec tamen sit sine lege. Factus sum, inquit, his qui sub lege erant, quasi sub lege essem; cum ipse non essem sub lege: his qui sine lege erant, tanquam sine lege essem; cum sine leUnde apte non dicitur, Justi non habent legem, aut, Justi sunt sine lege: sed, Justis non est lex posita; hoc est, non tanquam invitis imposita, sed voluntariis eo liberaliter data, quo suaviter in
Abbreviated transcription (Latin):
iugũ suaue ⁊ onus leue ca¬
ritatis abiecit : ꝓpͥe uolunta¬
tis onus importabile sustine¬
ret inuitus. Miro itaq ⁊ i
sto mͦ. et̾na lex fugitiuũ suũ.
legem euasit: nec tam̃ eũ
d̾o in sua luce. in sua requie
in sua gła remansit: subie¬
ctus potestati. ⁊ submotus
felicitati. Dñe d̾s meus cur
ñ tollis pecẽm meũ. ⁊ qͣre
ñ aufers iniquitatẽ meã:
ut abiecta graui sarema
ꝓpͥe uoluntatis. sub leui o¬
nere caritatis respirem. nec
iam seruili timore coherce¬
ar. nec m̃cenuaria cupidita¬
te illiciar. s agał sp̃u tuo.
spũ libertatis. quo agunt᷑
filii tui: qui. testimoniũ
reddat spũi meo. qd̾ ⁊ ego
sim unus ex filiis. dũ eadẽ
et sieut tu es. ita et ipse
sim in hoc mundo: H si¬
quidẽ qui hoc faciunt qd̾
debeatis. nͥ ut inuieem dili¬
gatis. ꝓeul. dubio sicut
d̾s̃ est. et ipsi sunt in hoc
mundo: nec serui aut mer¬
cennarii sunt: s filii. Itaq
nec filu sunt sine legẽ: nͥ

Expanded text:
jugum suave et onus leve chajugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile sustineret invitus. Miro itaque et justo modo aeterna lex fugitivum suum elegem evasit; nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit, subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam? ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem; nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar: sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui, qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis , dum eadem et sicut tu es, ita et ipse sim in hoc mundo. Hi siquidem, qui hoc faciunt quod ait debeatis, nisi ut invicem diligatisDeus est, et ipsi sunt in hoc mundo; nec servi aut mercenarii 31 sunt, sed filii. Itaque nec filii sunt sine lege, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
attribuant offici¬
ales laicum uł paga¬
num saltem ui cem
suam expleuisse: at¬
tendant grãm d̾i ita
liberam. ut nullis ho¬
minũ meritis uł offi¬
ciis astricta. quando uult.
se ipsam infundat. Cum
enim constet scõs uł suo

Expanded text:
attribuant officiales, laicum vel paganum saltem vicem suam explevisse attendant, gratiamque Dei ita liberam, ut nullis hominum meritis vel officiis astricta, quando vult, seipsam infundat. Cum enim constet sanctos vel suo