comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uos Uerte tam̃ qđ manifestũ ÷ man¬
gelis habitat ds̃. Grgo cũ gaudio imnꝰ
ns bonis assumit canticũ dõ: ut psal¬
lat corã angłis. Ipsa c̃gregatio angłoꝵ.
tẽplũ dĩ ẽ Ad ora ad tẽplũ dĩ. Eccła
de orsum & ȩccła sursum. Eccła deor¬
sum in om̃ib fidelib & ȩccła sursum
mom̃ib angłis. S descendit ad eccłã
deorsum dñs angłoꝵ. & ei angłi int̾ra
ministrauer̾t ministranti nob̃. Non
enĩ ueni in qͥt ministrari s ministrare.
Quid nob̾ ministrauit. nͥ hoc qđ hodie
manducamꝰ & bibimꝰ ÷ Cũ gͦ angłoꝵ

Expanded text:
 Certe tamen, quod manifestum est, in Angelis habitat Deus. Ergo cum gaudium nis bonis assumit canticum Deo, ut psallat coram Angelis; ipsa congregatio Angelorum templum Dei est, adoramus ad templum Dei. Ecclesia deorsum, et Ecclesia sursum: Ecclesia deorsum in omnibus fidelibus, Ecclesia sursum in omnibus Angelis. Sed descendit ad Ecclesiam deorsum Dominus Angelorum, et ei Angeli in terra ministraverunt ministranti nobis . «Non enim veni,» inquit, «ministrari, sed ministrare» . Quid nobis ministravit, nisi quod hodieque manducamus et bibimus? Cum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
impis gaudere dicit dñs. Gaudet
iniquus impompa gaudet marir
incatena. Quomͦ gaudebat scasti
cris pina. cuiꝰ hodie solennitasile¬
bratur: Gaudebat cũ tenebatirei
adiudicẽ ducebat᷑ cũ in carcerẽ miti
cũ ligata ꝓlucebat᷑ cũ incatastam
leuabatur. cũ audiebat᷑. cũ cdãnlit

Expanded text:
impiis, dicit Dominus» . Gaudet iniquus in popina, gaudet martyr in catena. Quomodo gaudebat sancta ista Crispina cujus hodie solemnitas celebratur ? Gaudebat cum tenebatur, cum ad judicem ducebatur, cum in carcerem mittebatur, cum ligata producebatur, cum in catasta levaba
Abbreviated transcription (Latin):
ĩbom. Qd templũ scm tuume ubi
habitabimꝰ: ibi adorabimꝰ. Eurrm
enim ut adoremꝰ. grauidũ cor nr̃m
parturit. & ubi pariat quęrit ¶
inscripturis scĩs & inuenimꝰ in uerb
sapientiȩ. Ego in qͥt erã cũ illo ego
erã adquẽ aggaudebat cotidie. lt
dicit oꝑa eiꝰ. & exponit nob sedem¬
ipsiꝰ sedem ipsius. Quã:. Quando
uentos. Sedes autẽ eius. tẽplũ eius
Quo gͦ ibimꝰ : Suꝑ uentos adoratir
sumus : Si suꝑ uentos ad orat᷑. a ue
nos uincunt᷑. Si aut̃ intelligamꝰ
uentos animas. hoc ÷ uentoꝵ nomi¬
ne significatas animas. sicut ait¬
inimarũ. unde & flatꝰ dĩ dr̃ anima
tanquã uentꝰ ñ ut iste intelligatur
uentus quo corpꝰ ꝓcellente sentimus.
s ut eiꝰ nomine significet᷑ aliqͥd ĩuisibile
qđ nec oculis cerni potest. nec sentiri
aurib. nec adoratu duci. nec palato
gustari nec manu c̃trectari qđ ÷ utiq
uita quȩdam qua uiuimꝰ. quȩ anima
ar̃ si hos uentos intellexerimꝰ: ñ est

Expanded text:
tuum.» Quod templum sanctum tuum? Ubi habitabimus, ubi adorabimus. Currimus enim, ut adoremus. Gravidum eor nostrum parturit, et ubi pariat quaerit. Quis est in Scripturis sanctis, et invenimus in verbis Sapientiae: «Ego,» inquit, «eram cum illo; ego eram ad quam adgaudebat quotidie.» Et dicit opera ejus, et exponit nobis sedem ipsius. Quam? «Quando ventos» . Sedes autem ejus templum ejus. Quo ergo ibimus? Super ventos adoraturi sumus? Si super ventos adoratur, aves nos vincunt. Si autem intelligamus ventos animas, id est, ventorum nomine significatas animas, sicut aianimarum: unde et flatus Dei dicitur anima , tanquam ventus, non ut iste intelligatur ventus quo corpus propellente sentimus, sed ut ejus nomine significetur aliquid invisibile, quod neque oculis cerni potest, nec sentiri auribus, nec odoratu duci, nec palato gustari, nec manu contrectari; quod est utique vita quaedam, qua vivimus, quae anima dicitur: si hos ventos intellexerimus, non est
Abbreviated transcription (Latin):
Et si hospitiũ ł domũ dõ p̃paraluimꝰ.
ibi loquimur. ibi exaudimur. Non
Longe te ado ñ facit : n inqͥtas iola
Beice mediũ parietẽ peccati & cũ illo
es quẽ rogas. Audisti inqͥt uerbalus

Expanded text:
et si hospitium vel domum Deo praeparavimus, et si hospitium vel domum Deo praeparavimus, ibi loquimur, ibi exaudimur. Non . Longe te a Deo non facit, nisi iniquitas sola: dejice medium parietem peccati, et cum illo es quem rogas. «Audisti,» inquit, «verba oris
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ audituri sumꝰ laudis dĩ
& gratulationis. Confitebortͥ dñe in
toto corde meo. Totũ cor meũ in ara
tue c̃fessionis impono. holo caustũ
laudis tibi offero. Holo caustum
enim dr̃ sacrificiũ: ubi totũ ĩcen¬
ditur. Grece quippe holon: latine
totũ dr̃. Uide quẽ ad modũ offe¬
rat holocaustũ sp̃uale qͥdicit. c̃fi¬
tebor tͥ dñe in toto corde meo To¬
tum in qͥt cormeũ flãma tui amo.¬
ris accendat. nichil inme relinqͣt᷑
mͥ nec quo respiciam ad me ipsũ.
sed totus inte estuem. totꝰ inte
ardeam. totꝰ diligã te: tanꝗͣ inflã¬
matꝰ abs te. Confitebor tͥ dñe in
toto corde meo: qm̃ audisti uerba
oris mei. Cuiꝰ oris mei. nͥcordis mei:
Ibi enĩ habemꝰ uocẽ quã ds̃ exaudit
quam ꝓrsus auris humana ñ nouit.
Elamabant certe qͥsusannã accusabant.
& adcelũ oculos ñ leuabant. Illa tace¬
bat. & corde clamabat. Unde illa-
meruit ex audiri: inde illi puniri.
Est gͦ osintꝰ. Ibi rogamꝰ inde rogamꝰ.

Expanded text:
 laudis Dei, et gratulationis. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum cor meum in aram tuae confessionis impono, holocaustum laudis tibi offero. Holocaustum enim dicitur sacrificium ubi totum incenditur: graece quippe ὅλον, latine totum dicitur. Vide quemadmodum offerat holocaustum spirituale, qui dicit, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Totum, inquit, cor meum flamma tui amoris accendat: nihil in me relinquatur mihi, nec quo respiciam ad meipsum; sed totus in te aestuem, totus in te ardeam, totus diligam te, tanquam inflammatus abs te. «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; quoniam audisti verba oris mei.» Cujus «oris mei,» nisi cordis mei? Ibi enim habemus vocem, quam Deus exaudit, quam prorsus auris humana non novit. Clamabant certe qui Susannam accusabant, et ad coelum oculos non levabant; illa tacebat, et corde clamabat: unde illa meruit exaudiri, inde isti puniri . Est ergo os intus; ibi rogamus, inde rogamus:
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ suũ scm suꝑ abrahã. Credidit
enĩ abrahã dõ. & deputatũ ÷ illi ad
iustitiam. Cetere om̃s gentes idolis
immolabant. de moniis seruiebant
Natꝰ ÷ ex abrahã isaac. magnificatꝰ est
suꝑ illã domũ ds̃. inde iacob magnifi¬
catus ÷ & suꝑ illũ ds̃ qui dicit. ego sũ

Expanded text:
nomen suum sanctum super Abraham. Credidit enim Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam . Caeterae omnes gentes idolis immolabant, daemonibus serviebant. Natus est ex Abraham Isaac; magnificatus est super illam domum Deus: inde Jacob; magnificatus est Deus, qui dicit, «Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
oNFitesor tibi oñe iToło coroe
Meo. Solet nob̾ psalmi titulus
indicare. quid agatur intꝰ. Hic aut̃
qm̃ titulus ñ hõc indicat. s tantũ
cui cantetur indicat : quid agat᷑
in toto psalmo pͥmꝰ uersus indicat.
Confitebor tͥ dñe in toto corde meo.
hanc gͦ c̃fessionẽ audiamus. Setl
priꝰ cõmͤmoro uos. confessionẽ in
scripturis cũ confitemur dõ duob
pauci aduertunt. Nã ita nota est¬
c̃ fessio peccatoꝵ: ut in qͦcunq loco
scripturarũ auditũ fuerit c̃fitebor
tibi dñe. aut c̃fitebim᷑ tibi: ẽtinuo
iã consuetudi ne sic intelligendi.
manus currant  ad pectꝰ tunden¬
dum. Usq adeo solent homine ᷤ¬

Expanded text:
onfitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Solet nobis Psalmi titulus indicare quid agatur intus: hic autem quoniam titulus non hoc indicat, sed tantum cui cantetur indicat; quid agatur in toto Psalmo primus versus annuntiat, «Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo.» Hanc ergo confessionem audiamus. Sed prius commemoro vos confessionem in Scripturis, cum confitemur Deo, duobus pauci advertunt. Nam ita nota estconfessio peccatorum, ut in quocumque Scripturarum loco auditum fuerit, «Confitebor tibi, Domine;» aut, «Confitebimur tibi:» continuo jam consuetudine sic intelligendi, manus currant ad pectus tundendum; usque adeo non solent
Abbreviated transcription (Latin):
UIOS PAUpER ORAT. ETNON ORAI I SUIITIO
Bicet gͦ audire eũ & uidere quis nã sit: neforte
mini. Si gͦ ipse ÷ quomͦ pauꝑ: Nã quomͦ diues.
quis ñ uidet: Unde enĩ homines st̃ diuites :
Puto auro. argento. familia. terra. sed om̃a ꝑ
ipsũ facta sunt. Quid gͦ illo ditius ꝑquẽ factę
sunt diuitiȩ. etiã illȩ quȩ ñ sunt uere diuitiȩ
Per illũ eni & illȩ diuitie. ingeniũ. memoria. uita.
ipsius corporis sanitas. sensus c̃formatioq mẽ¬
brorum. & eñi cũ hec salua sunt. & pauꝑes diui¬
tes sunt ꝑillũ: & ille maiores diuitiȩ. fides. pietaᷤ.
iusticia. caritas. castitas. mores boni. Nemo eñi
& has habet. nͥ ꝑ eũ qui iustificat impiũ. Ecce ꝗͣ
diues. Quis eñi diues. qui habet qđ uult alio
faciente. an qͥ facit qđ uult & alio habente : puto
qͥa ditior ille qͥfecit qͦd habes. qͥa qđ ille habet.
ta ñ habes. Ecce quã diues. In hoc ta diuite.
unde agnituri sumus hȩc uerba. cinerẽ sicut

Expanded text:
us pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte mini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argenipsum facta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, rmatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa manat. dicat & ipreco qͥa & ipsaẽ
lib̾at. Ergo niꝰqua attendo fontem.
in uoce p̃conis agnosco iudicẽ. Non eris
tu plane auctor salutis meȩ ille erit
de quo securus sum. De te incertꝰ sum.
Si non sis arrogans. ñ ego solus dete
incertus sum: sed & tudete. Ab illo
Tũ int̾ filios hominũ tu int̃ pͥncipes.
S audio uocẽ psalmi. nolite c̃fidere
in principes. & infilios hominũ in qͥb
sunt isti filii hominũ:: Ouid sint uis
int̾ram suam. Eece totum qđ loqͥtur
nesciens quam: diurloquatur. Minat᷑.

Expanded text:
ipse manat; dicat et praeco quia et ipse ipse manat; dicat et praeco quia et ipse liberat. Ego in aqua attendo fontem, in voce praeconis agnosco judicem. Non eris tu plane auctor salutis meae: ille erit de quo securus sum; de te incertus sum. Si non sis arrogans, non ego solus de te incertus sum, sed et tu de te. Ab illoTu inter filios hominum, tu inter principes: sed audio vocem Psalmi, «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, a quibus sunt isti filii hominum? Quid sunt vis in terram suam.» Ecce totum quod loquitur, nesciens quamdiu loquatur
Abbreviated transcription (Latin):
benedictꝰ in scła. De xp̃o dictũ ÷ ex qͥb¬
xp̃s scđm carnẽ. Ex quib c Ex iudeis.
Dicit enĩ aliꝰ psalmꝰ. Dñi ÷ salus. & super
popłm tuũ benedictio tua. Et sine causa
sibi arrogant homines. qͥa dant salutẽ.
Sibi dent. Responde suꝑbo homini.
Głaris quia dicis te dare mͥ salutem. ⁊
da. Uide si habes eam. Considerans bene
fragilitatẽ tuam : uides qͥa ñdũ habes.
Ergo noli monere ut expectẽ ate. sed
expecta mecũ. Molite c̃fidere in pͥncipes.
& infilios hominũ in qͥb ñ ÷ salus. Ecce
nescio qͥ pͥncipes ꝑcedunt nescio unde.
& dict̃. Ego baptito. & ego qđ dedero
hoc ÷ scm̃. Et si ab alio acceꝑis: nichil
accepisti. Siame acceꝑis: aliqͥd accepisti.
O homo. opͥnceps int̾filios hominũ uis eẽ.
habeo salutem qͥa tumͥ das: Tuũ est
enĩ qđ das : Aut uͦ etiam tudas: Uel
hoc dicendũ qͥa tu das. Dicat & fistula
qđ ipsa dat aq̃m dicat᷑ & canalis quia

Expanded text:
benedictus in saecula.» De Christo dictum ebenedictus in saecula.» De Christo dictum em carnem» . Ex quibus? Ex Judaeis, Dicit enim alius psalmus: «Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua» . Et sine causa sibi arrogant homines quia dant salutem. Sibi dent. Responde superbo homini: Gloriaris, quia dicis te dare mihi salutem; tibi da. Vide si habes eam. Considerans bene fragilitatem tuam, vides quia nondum habes. Ergo noli monere ut exspectem a te, sed exspecta mecum. «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus non est salus.» Ecce nescio qui principes procedunt, nescio unde, et dicunt: Ego baptizo, et ego quod dedero, hoc est sanctum: et si ab alio acceperis, nihil accepisti; si a me acceperis, aliquid accepisti. O homo, o princeps, inter filios hominum vis esse, habeo salutem, quia tu mihi das? Tuum est enim quod das? Aut vero etiam tu das? vel hoc dicendum est, quia tu das? Dicat et fistula quia et ipsa dat aquam; dicat et canalis quia
Abbreviated transcription (Latin):
es ꝓmittit᷑ tͥ qđ lib̾at te tecũ lib̾andꝰ.
& tanquam aliquo magno auxilio ex
ultas ꝓmittitur ille libator qͥlib̾atore¬
ñ indiget: & qͣsi ad fauillam de sꝑas.
Ue talib cogitationib Longe ꝑegrinat᷑.
ꝓpinqua incipedesiderare. incipe quȩ
enĩ deserit opꝰ suũ: si ab oꝑe suo ñdeserat᷑.
Conuerte gͦ te adillũ cui dicis. laudabo
dnm̃ inuita mea. psallam dõ meo qͣm¬
diu sum. Monet enĩ nos iã impletus
tanto spũ iste & dicit quasi delonge re¬
motis & longe ꝑegrinantib. & non solũ
dnm non uolentib laudare. s ñdũ uł
dedeo sꝑantib. Nolite c̃fidere in pͥncipẽ:
ETINFilios hominũ inqͥb ñ est salus.
In uno filio hominis salus. & in ipso ñ qͥa filiꝰ
hominis. s qͥa filiꝰ dĩ. Nonꝓpt̃ id qđ susce¬
pit exte. sed ꝓpter id qđ seruauit inse.
Ergo innullo homine salus. qͥa & m illo
idõ salus quiã ds̃ qui est suꝑ om̃a ds̃

Expanded text:
es! Promittitur tibi quod liberet te tecum les! Promittitur tibi quod liberet te tecum ltua: Laudo quantum possum, tenuiter, exiliter, infirmiter. Quare? Quia quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Quare sic laudas Dominum, nonQuia «corpus quod corrumpitur, aggravat enim deseret opus suum, si ab opere suo non deseratur. Converte ergo te ad illum cui dicis, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Monet enim nos jam impletus tanto spiritu iste, et dicit quasi longe remotis, et longe peregrinantibus, et non solum Deum non volentibus laudare, sed nondum vel de Deo sperantibus: «Nolite confidere in principes, et in filios hominum, quibus» «non est salus.» In uno filio hominis salus; et in ipso non quia filius hominis, sed quia Filius Dei; non propter id quod suscepit ex te, sed propter id quod servavit in se. Ergo in nullo homine salus: quia et in illo ideo salus, quia Deus, «qui est super omnia Deus
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ habet intẽpore: quã libet longum
sit. du ñ est.Psallã dõ meo quã dui sũ.
Interĩ bene. Laudab̾ dm̃ inuita tua. psal¬
lis de futuro dõ tuo. qͣmdiu es. Bene qͥc¬
qͥd hic p̃sum̃dũ ÷: de illo sꝑa. Non nos de¬
serat spes in ista ꝑegrinatione & tẽptati¬
one. in istis imꝑbitatib & insidiis in imici.
circũ strepentib undiq tẽpestatib scłi.
gͦ faciemꝰ ÷ Aũdi qͥd seqͣt᷑. Nolite con
fioere is pͥncipes. Fr̃s. magnũ negotiũ
hic accipimꝰ. Niuina uox ÷. & de suꝑ sonat
nob̾. Modo enĩ nescio qͣ infirmitate anima
humana qͣndo fuerit tribulata hic de¬
sꝑat dedõ. & uult p̾sumere de homine.
Dicatur homini mnafflctione aliqͣ ẽstituto.
Est quidani homo magnꝰ ꝑquem possis
libari. arridet. gaudet erigitur.
Dicat᷑ illi lib̾at te ds̃: qͣsi desꝑatione
frigescit. Promittit᷑ auxiliũ mortał &
gaudes ꝓmittitur ĩmortalis & tristis

Expanded text:
finem habet in tempore, quamlibet longum finem habet in tempore, quamlibet longum parturit cor nostrum laudes Dei? Et quid Interim bene, laudabis Dominum in vita tua, psallis de futuro Deo tuo quamdiu es. Bene: quidquid hic praesumendum est, de illo spera. Non nos deserat spes in ista peregrinatione et tentatione, in istis improbitatibus et insidiis inimici, circumstrepentibus undique tentationibus saeculi, tes vel curas negotiorum hac atque illac fluitabat. Quasi desuper attendit ipsa hic accipimus; divina vox est, et desuper sonat nobis. Modo enim nescio qua infirmitate anima humana, quando fuerit tribulata, hic desperat de Domino, et vult praesumere de homine. Dicatur homini in afflictione aliqua constituto, Est quidam homo magnus, per quem possis liberari: arridet, gaudet, erigitur. Quod si dicatur illi, Liberat te Deus: quasi desperatione frigescit. Promittitur auxilium mortalis, et gaudes: promittitur immortalis, et tristis
Abbreviated transcription (Latin):
laus erit. S quando hoc ÷ Inuita mea.
Quomͦ : Modo enĩ qͥd ÷ : Posset tͥ dicere.
Mors mea. Unde mors tua :: Quia ꝑegrinor
adño. Si eñi herere illi uita ÷. recedere
ab illo mors÷ S qͥd te consolat᷑: Spes lã
uiuis in spe. de spe lauda. despe canta. Unde
mors tua ÷ ñ cantes. unde uiuis canta.
Morstua ÷ demerore huiꝰ scłi. uiuis inspe
Psallam dõ meo quam diusum. Uidete
fr̃s mei quale erit illud ẽẽ. Ubi sẽpit̾na
laudatio erit: sempit̾nũ eẽ erit. Ecce mͦ
es. nunquid psallis dõ tuo quã diu es: Ec̃ce
psallebas. A uertisti te ad aliqđ negotiũ.
iã ñ psallis & es. Ecce es & ñ psallis. Fortassis
etiam cupiditate inclinatus ad aliqͥd: ñ
solũ ñ psallis sed & offendis auditũ eiꝰ. & es
tam̃. Quȩ erit illa laudatio. ubi qͣm diues
laudesc. Sed quid ait: Quã diu sum.
Aliqͣndo forte ñ erit. Immo ęt̾nũ erit
ipsũ diu. & idõ uere diu erit. Nã qͥcquid

Expanded text:
fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; fecit. Si haerebis superiori, calcabis inferiora; » Modo enim quid est? Posset tibi dicere, Mors mea. Unde mors tua? Quia peregrinor a Domino. Si enim haerere illi, vita est; recedere ab illo, mors est. Sed quid te consolatur? Spes. Jam vivis in spe; de spe lauda, de spe canta. Unde mors tua est non cantes; unde vivis, canta. Mors tua est de moerore hujus saeculi, vivis in spe «Psallam Deo meo quamdiu sum?» Videte, Fratres mei, quale erit illud esse. Ubi sempiterna laudatio erit, sepiternum esse erit. Ecce modo es; numquid psallis Deo tuo quamdiu es? Ecce psallebas; avertisti te ad aliquod negotium, jam non psallis, et es: ecce es, et non psallis. Fortassis etiam cupiditate inclinatus ad aliquid, non solum non psallis, sed et offendis auditum ejus; et es tamen. Quae erit illa laudatio, ubi quamdiu es laudes? Sed quid ait, «quamdiu sum?» Aliquando forte non erit? Imo aeternum erit ipsum diu, et ideo vere diu erit. Nam quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
Tolle michi corpꝰ qđ aggrauat aniati
& laudo dnm. Tolle michi terreni¬
habitationẽ de pͥmentem sensinnis¬
ta cogitantẽ. ut amultis in inuĩ ẽluꝰ
ut laudem dñm. Quã diuaut̃ iabiꝰ¬
ñ possum p̃grauor. Quid gͦ diess¬
Spes mea tues. Hic spes mea estu. hie
clicimus. portio autẽ mea ñ hic: sed
bonus transit & malus hic ꝑmanet¬
permanet. aut malus transit & bonꝰ
hic permanet. Ambo transeunt. sed
non ambo adunum. Duo erant. pau¬
per ulcerosus adianuã diuitis iacenꝰ
& cliues indutꝰ purpura & bisso. in
epulis cotidie splendidis. Ambo hic
erant. ambo hinc transier̃. sed ñ adi
num locũ. Diuersa loca suscipiunt:
quia diuersa merita ꝑducunt. Transit
pauꝑ insinũ abrahȩ. & tͥnsiit diues ad
tormita inferorum. Uicini corpore in
terra ille indomo. ille ante ianuam
Post mortẽ tantum separati. ut dica
habitant indomo tua: in scła scłoꝵ lauda¬
bunt te. quando totũ negotiũ nr̃m ipsa

Expanded text:
fluitabat; ex quadam vero parte, quam vocant mentem rationalem, illam qua cogitat sapientiam, inhaerens Domino jam et suspirans in illum, animadvertit quasdam suas inferiores partes perturbari motibus saecularibus, et cupiditate quadam terrenorum desiteriorem Deum: revocat se ab exterioribus dicimus: «portio» autem «mea» non hic, sed bonus transit, et malus hic permanet; aut malus transit, et bonus hic permanet: ambo transeunt, sed non ambo ad unum. Duo erant; pauper ulcerosus ad januam jacens divitis, et dives indutus purpura et bysso, in epulis quotidie splendidis: ambo hic erant, ambo hinc transierunt, sed non ad unum locum; diversa loca suscipiunt, quia diversa merita perducunt. Transiit pauper in sinum Abrahae, et transiit dives in tormenta inferorum. Vicini corpore in terra; ille in domo, ille ante januam: post mortem tantum separati, ut dicathabitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te» ; quando totum negotium nostrum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
saluos facies dñe de ueteri testam̃to
est. Sunt qui calũment᷑. & dicant non
sibi consonare ista duo testam̃ta. Ne
forte aliud dicat inuetere. aliud in nouo.
& flagitet demne sententiã. de nouota¬
lem qualis hȩc ⁊ homines & ium̃ta sal¬
ad dm̃. Nemo erit iã qui ẽtradicat.
Audiamꝰ ipsũ dñm pͥcipẽ & magistrũ
apłoꝵ. Respicite inqͥt uolatilia cȩli
quia ñ seminant neq metunt. neq c̃¬
gregant in horreũ. & pat̾ ur̃ cęlestis
pascit illa. Ergo & p̃ter hominem
animalia ista ꝑtinent adcurã dei
ut pascantur. non ut legẽ accipiant.
Qđ gͦ ad dandã legẽ attinet: de bob
cura dõ ñ ÷. Qd aut̃ adcreanda. pa¬
scanda gub̾nanda & regenda: om̃a
ad dm̃ ꝑtinent. Nonne duo passeres
exeis ñ cadit int̾ram sine uoluntate
estis illis: Nolite gͦ dicere. ñ ꝑtineo ad
dm̃. ꝑtinet addm̃ anima tua. ꝑtinet
addm̃ corpꝰ tuũ: qͥa ds̃ fecit & animã
tuam & corpus tuum. Dicis forte. Non
me numerat d̃s in magna multitudine.

Expanded text:
salvos facies, Domine,» de Veteri Testamento est. Sunt qui calumnientur, et dicant non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Vetere, aliud in Novo, et flagitet de me sententiam de Novo talem qualis haec est, «Homines et jumenta salad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Audiamus ipsum Dominum, principem et magistrum Apostolorum. «Respicite,» inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia  legerint: nonne duo passeres on cadit in terram sine uoluntate pertineo ad Deum. Pertinet ad Deum anima tua, pertinet ad Deum corpus tuum; quia Deus fecit et animam tuam et corpus tuum. Dicis forte: Non me numerat Deus in magna multitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ qđ ñ uidemꝰ speramꝰ: ꝑpatientiam
ex pectamus. Quãus gͦ bonũ aliqđ sit
corpꝰ nr̃m tam̃ qͣmdiu mortale ꝓpt̾ pecca¬
tũ quãdiu indigens. qͣm dui corruptibile.
quam diuita mutabile. ut nepuncto qͥdem
tẽ poris consistat inse: ꝓculdubio tale est
ut optemꝰ redẽptionem illiꝰ. quasit aliqͣn¬
do non tale. sed quale erit aliquando.
quale idem apłs dic̃ alio loco. oportet
corruptibile hoc induere incorruptionẽ
& mortale hoc induere ĩ mortalitatem.¬
Sed eciã cũ fuerit tale corpꝰ̾nrm̃ copͥi
tate angłoꝵ: nec sic dabit c̃sili sun¬
Et quȩ uis anima uilis excellentisam:
hoc quasi mirabile uideat᷑ qͥa Quos
amina quȩlibet peccatrix. melior et
qͦlibet magno & prestantissimo copia
Non ÷ melior meritis : s natura t steape
anima peccatrix. ÷ qͥbusdã concipibr¬
tiarũ sordib inqͥnata. Tam̃ melꝰr as

Expanded text:
patientiam exspectamus» . Quamvis ergo bonum aliquod sit corpus nostrum; tamen quamdiu mortale propter peccatum, quamdiu indigens, quamdiu corruptibile, quamdiu ita mutabile, ut ne puncto quidem temporis consistat in se, procul dubio tale est, ut optemus redemptionem illius, qua sit aliquando non tale. Sed quale erit aliquando? Quale idem apostolus dicit alio loco: «Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitateSed etiam cum fuerit tale corpus nostrum, ctate Angelorum, nec sic dabit consiliuet quaevis anima vilis excellentissimo hoc quasi mirabile videatur, quia et vilis anima quaelibet peccatrix melior est quolibet magno et praestantissimo corpore. Non est melior meritis, sed natura. Est quidem anima peccatrix, est quibusdam concupiscentiarum sordibus inquinata: tamen melius
Abbreviated transcription (Latin):
Et dũ exterminata fuerit uia peccatoꝵ.
qͥd nob̾ restat : Uenite benedicti pa-¬
tris mei ꝑcipite regnũ qđ uob̾ paratũ
÷ ab origine mundi. Ad hoc c̃cludit
psalmꝰ. Et uiã peccatoꝵ exterminabit
Gaude: qͥa tibi regnabit. Gaude: quia
tu eris regnũ eiꝰ. Uide enĩ qͥd seqͥtur:
Escerte ciis de syon. ñ debabylonia.
id ÷ ñ deciuitate ꝑitura huiꝰ scłi. sed
desyon ad tẽpꝰ laborante & ꝑ egrinante.
inȩt̾nũ aut̃ regnatura. Audisti gͦ finẽ.
Generatiorẽ et Gegerationẽ. Bis¬
t dix̃. qͥa ñ potuit semꝑdicere. Nepu¬
sine fine ÷. Non potuit tͥ. nͥ sic cõm̃dari.
Ds tuus regnabit in generationẽ & gene-¬
rationẽ. Parũ dix̃. Si toto die diceret:
angustum eẽt. Sitota uita sua diceret.
ñ ne aliqͣndo conticesceret: Ama et̾ni¬
tatẽ. Nullo fine regnab̾. si finis tͥ xp̃s est

Expanded text:
peccatorum, quid nobis restat? «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi» . Ad hoc concludit Psalmus: «Et viam peccatorum exterminabit.» Gaude, quia tibi regnabit; gaude, quia tu eris regnum ejus. Vide enim et quid sequitur. Es certe civis de Sion, non de Babylonia; id est, non de civitate peritura hujus saeculi, sed de Sion ad tempus laborante et peregrinante, in aeternum autem regnatura. Audisti ergo finem; generationem et generationem.» Bis dixit, quia non potuit semper dicere. Nec pusine fine est. Non potuit tibi nisi sic commendari, «Deus tuus regnabit in generationem et generationem.» Parum dixit: si tota die diceret, angustum esset; si tota vita sua diceret, nonne aliquando conticesceret? Ama aeternitatem; nullo fine regnabis, si finis tibi Christ
Abbreviated transcription (Latin):
baratri ẽ. Lȩtantes & spatiantes in ista
uia: illo fine merguntur. Sed exten¬
dere oculos ñ potes ut uideas ipsũ finẽ:
erede ei qͥuidet. Et qͥs ÷ homo qui uidet:
forte nemo homo. sed dñs ds̃ tuus ad de
uenit. ut crederes dõ. Non enĩ & dnio
dõ tuo ñ es crediturꝰ qͥat. lata & spacioͤa
÷ ua quȩ ducit ad interitũ. & multi

Expanded text:
barathri est: laetantes, exspatiantes in ista barathri est: laetantes, exspatiantes in ista via, illo fine merguntur. Sed extendere oculos non potes, ut videas ipsum finem: crede ei qui videt. Et quis est homo qui videt? Forte nemo homo; sed Dominus tuus ad te venit, ut crederes Deo. Num enim et Domino Deo tuo non es crediturus, qui ait: «Lata et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi
Abbreviated transcription (Latin):
Fabelle iste xp̃ianoꝵ sunt. At qđu
deo : ad hoc uiuã. Manducemꝰ & bib¬
mus cras enĩ moriem᷑. Uide netale
aliqͥd ꝑ suadeant. neꝑ aurẽ in eor inati
Spinas inueniant in aurib tuis. Sceps̃
sic intre.: punctꝰ absceclat. sorrumpus
enim mores bonos. colloqͥa mala. Sed
forte hic dicturꝰ es. Quare gͦ felices sunt:
fcce nec dm̃ colunt. & om̃a mala cotidie
comittunt. Abundant reb his. qͥb ego e¬
gens laboro. Noli zelari mpeccatores. Qd
accipiant uides qͥd illis seruet᷑ ñ uides.
ftunde inqͥt uideo qđ ñ uidet : Omino
habet oculos fides. & maiores oculos. &
potentiores. & fortiores. Hi oculi neminẽ
deceper̃t. Hi oculi sint sẽꝑ in dñm: ut
& ipse euellat de his laqueis pedes tuos.
Uia peccatoꝵ placet tͥ qͥa lata ÷ & multi
ꝑillã ambulant. Laticudinẽ eiꝰ uides.
finẽ eiꝰ ñ uides. Ecce ubi nẽ finitur p̾ci¬
pitium ÷ ubi finit᷑ ꝓfunditas quȩdam

Expanded text:
Fabellae istae Christianorum sunt. Ad quod Fabellae istae Christianorum sunt. Ad quod video, ad hoc vivam: «Manducemus et bibamus, cras enim moriemur.» Vide ne tales aliquid persuadeant: ne per aurem in cor intrent, spinas inveniant in auribus tuis; qui coeperit sic intrare, punctus abscedat. «Corrumpunt» enim «mores bonos colloquia mala» . Sed forte hic dicturus es: Quare ergo felices sunt? Ecce nec Deum colunt, et omnia mala quotidie committunt; abundant rebus his quibus ego egens laboro. Noli zelari in peccatores. Quid accipiant, vides; quid illis servetur, non vides? Et unde, inquit, video quod non videtur? Omnino habet oculos fides; et majores oculos, et potentiores et fortiores. Hi oculi neminem deceperunt; hi oculi sint semper in Dominum, ut et ipse evellat de his laqueis pedes tuos . Via peccatorum placet tibi, quia lata est, et multi per illam ambulant; latitudinem ejus vides, finem ejus non vides. Ecce ubi finitur, praecipitium est; ubi finitur, profunditas quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Simali fuerint inpensisut
Siboni fuerint: in reqͥe uũnt anu
integra st̃ creatori. Tam̃ nos quand
sumꝰ incorpore hoc & ꝑegrintiaua
Ueniet ille qͥ illã mͦ ꝓtegit nusuis ua
desideratꝰ. Magno enĩ desiderio rupmi
Inherebimꝰ amplexib uisi: siñduuis
fide detinem᷑. Ergo & pupillũ & indũ
qͥd uoluit intelligi fr̃s e destitutos
om̃i ope & auxilio. Destituta anima
in scło: ipsa sibi sꝑ& adiutoriũ dĩ. E¬
quid hic habueris. aurũ habeas pͥre¬
sumpsisti inde: iã ñ es ꝓselitꝰ. ñ es opla¬
nus. ñ uidua numeraris. Amicũ habeᷤ.
Side illo p̃sũpseris & dm̃ dimiseris ̃
es destitutus. Iabes hȩc om̃a ñ inde p
ñ ĩde suꝑb̾: pupillꝰ dĩ es. & uidua dĩ. Susci¬
pit gͦ destitutos. Hoc dixit suscipt
pupillum. suscipit & uiduam. e⁊ uia
peccatoꝵ ex ieRoinabit. Quȩ est
uia peccatoꝵ : Irridere ista quȩdȩ¬
mus Quis pupillus : uȩ uidua : qđ
regnum celoꝵ : Et quȩ pena inferoꝵ

Expanded text:
sunt: si mali fuerint, in poenis vivunt; si boni fuerint, in requie vivunt: omnia integra sunt Creatori. Tamen nos quamdiu sumus in corpore hoc, et peregrinationis Veniet ille, qui illam modo protegit, non visus, sed desideratus. Magno enim desiderio rapimur, bimus amplexibus visi, si nondum visi fide detinemur. Ergo «et pupillum et viduam» quid voluit intelligi, fratres? Destitutos omni ope et auxilio. Destituta anima in saeculo, ipsa sibi speret adjutorium Dei. Quidquid hic habueris, aurum habeas; praesumpsisti inde? Jam non es proselytus, non es orphanus, non in vidua numeraris. Amicum habes: si de illo praesumpseris, et Deum dimiseris, non es destitutus. Habes haec omnia; non inde pn inde superbis? Pupillus Dei es, et vidua Dei. Suscipit ergo destitutos; hoc dixit: suscipit pupillum, suscipit et viduam. 19. «Et viam peccatorum exterminabit.» Quae est via peccatorum? Irridere ista quae dicimus. Quis pupillus? quae vidua? Quod regnum coelorum? et quae poena inferorum?
Abbreviated transcription (Latin):
erigit elisos. QOuare elisi st̃: Quia erecti
erant. Quare erigunt᷑ : qͥa humiliati
funt. Cecidit atq elisus ÷ adã . Ille cecidit.
xp̃c descendit. Qre descendit qͥ ñ cecidit.
nͥ ut leuaret᷑ qͥ cecidit : Dñs sapientes
cit iudiciũ iniuriã accipientib. Et qͥst̃
ad modũ habes. Dñs custodit ꝓselitoᷤ.
Proseliti: aduene sunt. Om̃is eccła gen¬
tium. ꝓselita ÷. Aduentitia ÷ enĩ ad
patres: ñ de carne eoꝵ nata. s imitan¬
do filia. Dñs tam̃ eã custodit. ñ aliqͥs
homo. Ouphanom et uiouã suscipies.
Neruo putet quasi pupillũ ꝓpteru¬

Expanded text:
erigit elisos.» Quare elisi sunt? Quia erecti erant. Quare eriguntur? Quia humiliati sunt. Cedidit atque elisus est Adam: ille cecidit, Christus descendit. Quare descendit qui non cecidit, nisi ut levaretur qui cecidit? «Dominus sapientes cit judicium injuriam accipientibus. 18. «veadmodum habes, «Dominus custodit proselytos.» Proselyti, advenae sunt. Omnis Ecclesia Gentium, proselyta est. Adventitia enim est ad patres, non de carne eorum nata, sed imitando filia. Dominus tamen custodit, non aliquis homo. «Orphanum et viduam suscipiet.» Nemo putet quasi pupillum pr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. occidi in eis ñ mortale illud suum
qđ homines sunt: s illud qđ in et̾num
uicturi sunt. Suadetur homini dicere
ñ sũ xp̃ianꝰ. & iusticia uocatur. Accessurꝰ
es ad ep̃m. At ille. Uide nedicas te ẽẽ xp̃i¬
anum. Si enĩ dixeris te eẽ xp̃ianũ: ñ es
accepturꝰ. Ut aut̃ accipias : dic te ñ ẽẽ. Qd
mones xp̃iane :. Quid doces :: Certe ꝑ secuti¬
onem pateris. Quanto tu uerior ꝑsecutors
Quando imꝑatores ꝑsequebant᷑ xp̃ianos:
minando cogebant. qđ tu efficis suacdendo.
Qd tu suadendo facis: noc ꝑsecutor occidendo¬
ñ fecit. Subteuiuit homo: qͥnegat se
cadauer tͥ loqͥtur. Qui ꝑcussus : gladio
psecutoris : cecidit & uiuit. Eui loqueriꝰ.
stat & cecidit. hȩc faciens: qͥcqͥd passus
fueris iniuria ñerit. Nolo tͥ blandiariᷤᷤ.
Si hȩc iniusta sunt om̃a quȩ facis: qͥc qͥd
pateris iustũ erit. Cui aut̃ facit iudiciũ.

Expanded text:
Christum, occidi in eis non mortale illud suum Christum, occidi in eis non mortale illud suum quo homines sunt, sed illud quo in aeternum victuri sunt. Suadetur homini dicere, Non sum christianus, et justitia vocatur. Accessurus es ad episcopum, ait illi, vide ne dicas te esse christianum: si enim dixeris te esse christianum, non es accepturus; ut autem accipias, dic te non esse. Quid mones, christiane? quid doces? Certe persecutionem pateris: quanto tu verior persecutor! Quando Imperatores persequebantur Christianos, minando cogebant, quod tu efficis suadendo. um: quod tu suadendo facis, hoc persecutor occidendo non fecit. Sub te vivit homo, qui negat se cadaver tibi loquitur. Qui percussus est gladio persecutoris, cecidit, et vivit: cui loqueris, stat, et cecidit. Haec faciens, quidquid passus fueris, injuria erit? Nolo tibi blandiaris: si haec injusta sunt omnia quae facis, quidquid pateris jus
Abbreviated transcription (Latin):
lego aliud manifestiꝰ exeugło. Beati ĩ qͥt
qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑. Expecta. quid
festimas: Quid dicis ego sũ: Expecta inqͣm
totũ legam. Audisti beati qͥ persecutionẽ
patiuntur. iatͥ nescio qͥd ceꝑas arrogare.
Siꝑinittis: totum lego Uide quid seq̃t᷑
heati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiã
Nodo chc. ego sũ.Si audes dicere egosũ:
suꝑiora ut dixi retractemꝰ aut nelongũ
sit. hoc unum int̾rogo. Si dãnare ᷤᷤ unũ
hominẽ cuiꝰ causã nescires. auderes te dicere
tenere iusticiã : Aut siqͥd ꝓhac re passus
eẽs. in iuriã nominares: Erigis te inte¬
merariũ tribunal cordis tui. unde p̃cipi¬
teris. & audes ferre sententiã de homine
cuiꝰ causam nescis : Hoc side uno homine
ista ꝑpetit᷑ : Int̾ tot scandala hereticoꝵ
gemit. uidet ꝑ malas suasiones & fraude ᷤᷤ
rapi degremio suo infirmos. paruuloᷤᷤ
ꝑtrahi ꝑnescio quȩ secreta malarum
speluncarũ. rebaptizari. ex sufflari in eiᷤ

Expanded text:
Lego aliquid manifestius ex Evangelio: «Beati,» inquit, «qui persecutionem patiuntur.» Exspecta: quid festinas? quid dicis, Ego sum? Exspecta, inquam; totum legam. Audisti, «Beati qui persecutionem patiuntur;» jam tibi nescio quid coeperas arrogare. Si permittis, totum lego; vide quid sequatur. «Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam» . Modo dic, Ego sum. Si audes dicere, Ego sum; superiora quae dixi retractemus: aut, ne longum sit, hoc unum interrogo: Si damnares unum hominem, cujus causam nescires, auderes te dicere tenere justitiam? aut, si quid pro hac re passus esses, injuriam nominares? Erigis te in temerarium tribunal cordis tui, unde praecipiteris; et audes ferre sententiam de homine cujus causam nescis! Hoc si de uno homine ista perpetitur? Inter tot scandala haereticorum gemit; videt per malas suasiones et fraudes rapi de gremio suo infirmos, parvulos pretrahi per nescio quae secreta malarum speluncarum, rebaptizari, exsufflari in eis
Abbreviated transcription (Latin):
accipientib Iã tu ꝓcede & dic ratiocinati¬
onib illis tuis bonis. & quasi acutis &
subtilib: qͥa tu pascis & dic. Famelicus
potest pascere : Peccator potest dare
potest soluere : Ista sunt ueluti magna
& subtilia : qͥb decipiunt imꝑitos. Clau¬
dat illos psalmꝰ iste. Danteoo escaco
esoRientis Ecce nichil ate expecto.
dat ds̃ escã esurientib. Quib esurientib¬

Expanded text:
 Jam tu procede, et dic ratiocinationibus illis tuis bonis, et quasi acutis et subtilibus, quia tu pascis; et dic: Famelicus potest pascere? id est, peccator potest dare potest solvere? Ista sunt veluti magna et subtilia, quibus decipiunt imperitos. Claudat illis os psalmus iste: «Dantem» «escam esurientibus.» Ecce nihil a te exspecto; Deus «dat escam esurientib
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ñ magis iniuriã patimimnelom
pit homines: qͥa ñ patiunt᷑ muram
Non ut patiaris molestiã te hortatir.
s ut patiaris in iuriã. Non eñ om̃is
molestia in iuria ÷. Quicqͥd eñ iure
pateris : ñ ÷ iniuria. Neforte diceno.
& ego int᷑ ilirias passos numerorhũ
illud in illo loco. & illud illa causa ps¬
sussum. Uide si iniuriã passus es la¬
trones multa patiunt᷑. s ñ ÷ iniuri
Scelerati. malefici. effractoreᷤ. adulte¬
ri. corruptores. om̃s patiunt᷑ multa
mala: sed nulla ÷ iniuria. Aliudet
pati in iuriã. aliud pati tribulationẽ.
aut pęnam. aut molestiam. aut sup¬
plicium. Considera ubi sis qͥdegeris
uide quare patiaris uide. & ibi uides
qͥd patiaris Ius & in nria c̃tͣria sunt.
Ius enĩ ẽ qđ iustũ ÷. Neq eni om̃e qđ

Expanded text:
Quare non magis injuriam patimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: non enim omnis molestia injuria est. Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium. Considera ubi sis, quid egeris vide, quare patiaris vide; et ibi vides quid patiaris. Jus et injuria contraria sunt. Jus enim est quod justum est. Neque en
Abbreviated transcription (Latin):
ranti os ñ infrenab̾: ibi debob ñ cogi-¬
tauit ds̃ : Itaq qͦscłã boues uoluit si-¬
gnificare. Non enĩ hoc curat ds̃ monere:
quid agat cũ bob. habet hoc natura
ipsa humana. Sic factꝰ ÷ homo: ut norit
consulere ium̃tis suis. Nec inde p̾cepta
acło accepit : sed insi ᷝatũ ÷ illi inmentẽ.
adõ ut possit & sine p̾cepto facere. Fecit
illum talem ds̃. sed quomꝰ regit pecꝰ re
gendũ ab alio. Ab eo aqͦ regit᷑: p̃ceptũ
accepit. Ad p̃cepti gͦ tenorẽ: ñ ÷ debob
cura dõ. Ad ꝑuidentiã uniuersitatis

Expanded text:
 ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significari. Non enim hoc curat Deus monere quid agas cum bobus; habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis: nec inde praecepta a Deo accepit, sed insinuatum est illi in mentem a Deo, ut possit et sine praecepto facere; fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pecus, gendus est ab alio; ab eo a quo regitur, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem, non «est de bobus cura Deo:» ad providentiam universit
Abbreviated transcription (Latin):
erat homo iste Uideo qͥdem om̃a magna
dicis: Non subrepat tͥ in cormala cogita¬
tio. De his esto. de qͥb paulo ante loque¬
bañ. laudabo dnm inuita mea. psallã
dõ meo quã du sum. S iste alios alloqͥt᷑.
Multoꝵ eñĩ tales st̃ cogitationes. qͥse idõ
credunt curare dm̃ qͥd agant. Audi elo¬
qͥa diuina. Nolite desꝑare. Qui curauit
facere te. ñcurat reficere te : Nonne
ds̃ tuus ÷ qͥ fecit cȩlũ & terrã & mare:
Si ista sola diceret. forte responderes tu.
Os qui fecit cęlũ &terrã & mare. magnꝰ
ds̃. S nunqͥd cogitat deme : Ipse tefec̃
diceret᷑ tͥ. Quomꝰ: Nunqͥd ego sũ cęlũ.
aut ego sũ t̾ra. aut egosũ mare : Et qͥ¬
dem manistũ ÷. nec cęlũ sũ nec t̃̾rasum :¬

Expanded text:
erat homo iste: Video quidem omnia magna erat homo iste: Video quidem omnia magna hoc quod dicis? Non subrepat tibi mala cogitatio in cor; de his esto de quibus paulo ante loquebamur, «Laudabo Dominum in vita mea, psallam Deo meo quamdiu sum.» Sed iste alios alloquitorMultorum enim tales sunt cogitationes. Sed ideo credunt curare Deum quid agant. Audi eloquia divina, noli de te desperare. Qui curavit facere te, non curat reficere te? Nonne Deus tuus est qui fecit coelum, et terram, et mare? Si ista sola diceret, forte responderes tu: Deus qui fecit coelum, et terram, et mare, magnus Deus; sed numquid cogitat de me? Ipse te fecit, diceretur tibi. Quomodo? numquid ego sum coelum, aut ego sum terra, aut ego sum mare? Et quidem manifestum est, nec coelum sum, nec terra sum
Abbreviated transcription (Latin):
Prs mei magnũ dm̃ habemꝰ. Benedicamꝰ
nom̃ scm̃ eius. qͥa dignatꝰ ÷ nos facere poᷤ
sessionem suam. Nondũ uides dm̃. non
potes amare plene qđ nondũ uides. Quȩ
uides ipse fecit. Miraris mundũ. quȩ
re artificem mundi. Suspicis cęlum
& ex horrescis. cogitas uniuersam t̾ram
& contremiscis. Maris magnitudinem.
qͣndo cogitatione occupas : Respice innu¬
merabilitatẽ stellarũ. respice tanta genera
seminũ. tantas diuersitates animaliũ qͥc¬
qͥd natat inaqͥs. repit int̾ra. uolitat in
aere. circũit incęlo. Om̃a ista qͣm magna.
quã p̃clara quã pulchra. qͣm stupenda.
Ecce qui fecit hȩc om̃a. ds̃ tuus ÷. Pone ibi
spẽ tuã. ut sis beatꝰ. Spes illiꝰ indominũ
dm̃ ipsius. Quẽ : Qui fecit cęlũ & trã mare
Attendite fr̃s. magnũ dm̃. bonũ. facientẽ
talia. Quid gͦ hinc cogitauit ds̃ ut faceret.
sitam̃ dicendũ ÷. dedõ cogitauit cȩlũ t̾rã.
mare & om̃a quȩ in eis sunt : forte dicturꝰ

Expanded text:
s mei, magnum Deum habemus! benedicamus nomen sanctum ejus, quia dignatus est facere nos possessionem suam. Nondum vides Deum, non potes amare plene quod nondum vides. Quae vides, ipse fecit. Miraris mundum, quare non artificem mundi? Suspicis coelum, et exhorescis; cogitas universam terram, et contremiscis; maris magnitudinem quando cogitatione occupas? Respice innumerabilitatem stellarum; respice tanta genera seminum, tuntas diversitates animalium, quidquid natat in aquis, repit in terra, volitat in aere, circuit in coelo: omnia ista, quam magna, quam praeclara, quam pulchra, quam stupenda! Ecce qui fecit haec omnia, Deus tuus est. Pone ibi spem tuam, ut sis beatus: «Spes illius in Dominum Deum ipsius.» Quem? «Qui fecit coelum et terram, mare Attendite, fratres, magnum Deum, bonum, facientem talia. Quid ergo hinc cogitavit Deus, ut faceret si tamen dicendum est de Deo, Cogitavit «coelum, terram, mare, et omnia quae in eis sunt?» Forte dicturus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in eis sunt. Sigͦ om̃a quȩ in eis sunt:
&te. Parũ dico & te. Passerẽ. locustam
uermiculũ. Nichil hoꝵ ñ ille fecit. &
cura ẽ illi de om̃ib. Non ad p̃ceptũ cura ÷.
Nã p̃ceptũ soli homini dedit. Nic̃ eñipsal¬
mus. Homines & ium̃ta saluos facies dñe.

Expanded text:
quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: «Homines et jumenta salvos facies, Domine;
Abbreviated transcription (Latin):
qui anmã condidit : Et tam̃ tanta ẽ eiꝰ
gr̃a. ut dicat homo iste. lauda anima
mea dnm. Quis potest laudare dm̃i::
Sidiceret te ipsam lauda: fortasse de¬
ficeret. Lauda inquit dñm. conare
pietatis affectu. Deficies in laudib eiꝰ.
expedit tͥ deficere laudando dm̃: qͣm
ꝓficere laudando te. Cũ eni laudas dm̃.
& non ex plicas qđ uis: extendit᷑ in in¬
teriora cogitatio tua. Ipsa extensio: ca¬
paciorem te facit eius quẽ laudas. Quis
gͦ ÷ ut dicere cȩꝑam quidicit. lauda ani¬
ma mea lñm : Caro ñdicit. Sit licet
corpꝰ angłicum: inferiꝰ ÷ quam anima. ẽ¬
siliũ suꝑiori clare non potest. Infelix est
ipsa anima: si a corpore expectat consiliũ.
Caro bene obȩdiens: famula ÷ animȩ. Iila
regit. hȩc regitur. Illa imꝑat. istamula¬
tur. Quando potest caro dare hoc con¬
silium animȩ : Quis ÷ gͦ qͥdicit lauda
anima mea dominũ : Hichil in uenimꝰ

Expanded text:
qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus qui animam condidit? Et tamen tanta est ejus gratia, ut dicat homo iste, «Lauda, anima mea, Dominum.» Quis potest laudare Deum? Si diceret, Teipsam lauda, fortasse deficeret: «Lauda,» inquit, «Deum.» Conare pietatis affectu, deficies in laudibus ejus. Expedit tibi deficere laudando Deum, quam proficere laudando te. Cum enim laudas Deum, et non explicas quod vis, extenditur in interiora cogitatio tua; ipsa extensio capaciorem te facit ejus quem laudas. 5. Quis ergo est, ut dicere coeperam, qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Caro non dicit. Sit licet corpus angelicum, inferius est quam anima; consilium superiori dare non potest. Infelix est ipsa anima, si a corpore exspectat consilium. Caro bene obediens, famula est animae; illa regit, haec regitur; illa imperat, ista famulatur: quando potest caro dare hoc consilium animae? Quis est ergo qui dicit, «Lauda, anima mea, Dominum?» Nihil invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
ia purgatũ ÷ ut meliꝰ eẽ ñ possit Itẽ dus
equo laudato p̃ponis hominẽ uituꝑa-¬
tum. Si enim int̾rogeris ex his duobus
quid sit meliꝰ: responsurꝰ es homo. non
meritis s natura. In artib dicis optimũ
sutorẽ uerbi grã. & rep̃hendis aliquem
iuris ꝑitũ. qđ multas leges ignoret.
Sutorẽm laudasti. uiris ꝑitũ rep̾hendi¬
sti. Ex his tam̃ duob quȩre qͥssit melior:
imꝑitior iuris ꝑitꝰ ꝑ fecto sutori p̃ponit᷑.
Intendat caritas ur̃a. Ita multis rebus
uituꝑatis aliisq laudatis: int̾rogati ple¬
rũq resuituꝑatas p̃ponimꝰ reb laudatiᷤ.
Natura animȩ prȩstantioꝵ ẽ quã natura
corporis. Excellit multũ. res sp̃ualis est.
Res incorporea ÷. uicina ÷ substantiȩ clei.
in uisibile quiddã ÷. Regit corpꝰ. mouet
mẽbra. dirigit sensus. p̃parat cogitati-¬
ones. exerit actiones. capit rerũ infini-¬
qui sufficiat laudib animȩ : Et si in
animę laudib deficit᷑. quȩ laus ÷ eius

Expanded text:
a purgatum est, ut melius esse non possit. Item dicis equo laudato praeponis hominem vituperatum. Si enim interrogeris ex his duobus quid sit melius, responsurus es, Homo: non meritis, sed natura. In artibus dicis optimum sutorem, verbi gratia, et reprehendis aliquem jurisperitum, quod multas leges ignoret; sutorem laudasti, jurisperitum reprehendisti: ex his tamen duobus quaere quis sit melior; imperitior jurisperitus perfecto sutori praeponitur. Intendat Charitas vestra. Ita multis rebus laudatis, aliisque vituperatis, interrogati plerumque res vituperatas praeponimus rebus laudatis. Natura animae praestantior est quam natura corporis, excellit multum; res spiritualis est, res incorporea est, vicina est substantiae Dei. Invisibile quiddam est, regit corpus, movet membra, dirigit sensus, praeparat cogitationes, exserit actiones, capit rerum infiniqui sufficiat laudibus animae? Et si in animae laudibus deficitur, quae laus est ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pes illius in dñm dm̃ ipsuis. Quis ÷ iste
añs s̃ ipsiꝰ : Attendite fr̃s Multi enĩ
habent multos deos. & dicunt eos do¬
minos suos & deos suos. Seddicit apłs.
It si sunt quidicant᷑ dii siue in cȩlo siue
interra. queni ad modum sunt multi
Inillo sit spes tua. In dño dõ suo ÷ spes
neptunum. qui colit mercuriũ. Plus ad¬
do qui colit uentrẽ. de qͥb dictũ ÷. quoꝵ
ds̃ uenter est. Ergo ille illiꝰ cis. atq ille
illiꝰ. Quis huiꝰ beti. qͣspes ipsiꝰ in dño dõ
ipsius: S quis ÷ iste : oui fecrĩ cȩlum¬

Expanded text:
pes illius in Dominum Deum ipsius.» Quis est iste pes illius in Dominum Deum ipsius.» Quis est iste Dominus Deus ipsius? Attendite, fratres. Multi enim habent multos deos, et dicunt eos dominos suos et deos suos. Sed dicit Apostolus, «Etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra; quemadmodum sunt dii multi, uus; in illo sit spes tua. In domino deo suo est spes Neptunum, qui colit Mercurium: plus addo, qui colit ventrem, de quibus dictum est, «Quorum deus venter est» . Ergo ille illius deus, atque ille illius. Quis hujus beati? Quia «spes ipsius in Domino Deo ipsius.» Sed quis est iste? «Qui fec