comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ab om̃i potente dño longnis recessit
Dent᷑ igitur alimenta eis etiam qui de
longinquo ueniunt. quia conuersis pec¬
catoribus doctrinȩ sc̃ȩ cibi prȩbendist̃
ut in dm̃ uires reparent quas flagitus
amiserunt ltem iudei quicũq in ap̃o
crediderunt uel prope ad illũ uenert̃.
quia legis & ꝓphetarũ erant litteris
edocti de illo. Credentes uero exgentib
delonge utiq uenerunt ad xp̃m. quia
nullis paginarũ scãrum monimentis de
enis erant fide premoniti Et int̾rogauit
eos. Quot panes habetis: Qui dixerunt
Septem. Bene septẽ panes in mnysterio
noui testam̃ti ponuntur: in quo septifor¬
mis gr̃ã sp̃s sc̃i plenius fidelib cunctis
& credenda reuelatur. & credita datur
Neq ordeacei suisse ꝓduntur. sicut illi
quinq de quibus quinq sunt hominum
milia saturata. ne iterum sicut in lege
uitale animȩ alimentũ corporalibus
sacramentis obtegeretur. Ordei etenĩ

Expanded text:
tanto ab omnipotente Domino longius recessit. tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt ut in Deum vires reparent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicunque in Christo crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti plenius fidelibus cunctis et credenda revelatur et credita datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim
Abbreviated transcription (Latin):
sine doctrinȩ scẽ pabulo dimittantur
Ne ergo lassentur huius peregrinationis
itinere : pascendi sunt sacra admoniti¬
one. Ualde autem pensanda est pia sen¬
tentia quȩ ꝓcessit ex ore ueritatis qua
dicitur. Quidã enim ex eis delonge
uenerunt. Est autem qui nibil fraudis
& nibil carnalis corruptionis expertus
ad om̃ipotentis dĩ seruitium festinauit
ste de longinquo non uenit quia per
fuit. Alnis nulla impudicitia nullis fla¬
gitiis inquinatꝰ solũ autem coniugnim
expertus. ad ministeriũ sp̃uale conuersꝰ
est. Neq iste uenit de longinquo. qͥa
usus coniunctione concessa ꝑ ilicita¬
non errauit Alu uero post carnis flagi¬
tia. alii post falsa testimonia. alii post
facta surta. alii post inlatas iolentias.
alii post ꝑpetrata homicidia ad pęniten¬
tiam redeunt. atq ad om̃i potentis dĩ
seruitiũ conuertunt᷑. Hi iudelicet ad
dñm de longinquo ueniunt. Quanto
etenĩ quisq plus in prauo opere errauit:¬

Expanded text:
sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitint. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim de longe venerunt. Est aliquis qui nil fraudis et nil carnalis corruptionis expertus; ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit de longinquo, quia usus conjunctione concessa, non erravit. Alii vero per carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, alii post illicitas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Deum de longinquo veniunt. Quanto etenim plus quisque in pra
Abbreviated transcription (Latin):
Misereor suꝑ terbã inquit. quia ecce iam
triduo sustinent me nec habent quod
manducent. Et si dimisero eos ieninos
in domũ suã: deficient inuia. Quarei
triduo turba dñm sustinuerit. matheuᷤᷤ
exponit plenus qui ait. Et ascendens
in montem sedebat ibi. Et accesserunt
ad eũ turbȩ multȩ habentes secñ mutoᷤᷤ.
caecos. claudos. debiles & alios multos
Et ꝓiecerunt eos ad pedes eius. & cura¬
uit eos. Turba ergo triduo dñm ꝓpt̃
sanationem infirmoꝵ. suoꝵ sustinet. cũ
electi quiq fide sc̃ę trinitatis lucidi.
uidelicet languoribus ꝑseueranti instan¬
tia supplicant Item turba triduo
dñm sustinet. quando multitudo side¬
lium peccata quȩ ꝑpetrauit ꝑ peniten¬
tiam declinans ad dnm se in opere.
locutione atq in cogitatione conuertit
Quos dimittere ieiunos in domum suam
dñs non uult ne deficiant in uia. quia¬
uidelicet conuersi peccatores in p̃sentis
uitȩ uia desiciunt. si in sua conscientia

Expanded text:
Misereor super turbam, quia ecce jam Misereor super turbam, quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos, et projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit eos . Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata quae perpetravit, per poenitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quiavidelicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
sentis scłi aliter incolumes transire nequimꝰ.
nisi uos gra redeptoris nr̃i alim̃to sui uerbi
reficiat. Hoc uero typice inter hanc
refectionem & illam quinq pam̃ ac
duorũ piscium distat. qđ ibi litteris
ueteris instrumenti spũali gr̃a plena
esse signata est. hic autẽ noui ueritaᷤᷤ
ac gr̃a testamenti fidelibus ministranda
monstrata est. Sane utraq refectio in
monte celebrata est ut aliorũ euangelis¬
tarũ narratio declarat. quia utriusq
scriptura testamenti recte intellecta alti¬
tudinem nobis cęlestiũ & preceptorum
mandat & prȩmiorũ. Utraq altitu¬
dinem xp̃i qui est mons domꝰ dñ in uer¬
tice montiũ consona uoce praedicat.
Qui enĩ ȩdificatã suꝑ se ciuitatem siue
domũ dñi id est aeccłam in alta bonoꝵ
extollit operũ. & cunctis manifestam
gentibus exhibet: ipse hanc ab insimis
delectationibus abstractam pane cęli
reficit. atq ad appetitũ suꝑnę suanita¬
tis dato pignore cibi spũalis accendit.

Expanded text:
sentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Testamenti spirituali gratia plena esse signata est, hic autem Novi veritas ac gratia Testamenti, fidelibus ministranda monstrata est. Sane utraque refectio in monte celebrata est, ut aliorum Evangelistarum narratio declarat, quia utriusque scriptura testamenti recte intellecta, altitudinem nobis coelestium et praeceptorum mandat, et praemiorum, utraque altitudinem Christi, qui est mons domus domini in vertice montium consona voce praedicat. Qui enim aedificatam super se civitatem, sive domum domini, id est, ecclesiam in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritualis accendit.
Abbreviated transcription (Latin):
& dũ incorde non irascim᷑. innocentiam
custodiam̃. Audistis ergo inquit quia
dictũ est antiquis. non occides. Qui autẽ
occiderit : reus erit iudicio. Ego autem
dico uobis. quia omis qui irascit᷑ fr̃i suo

Expanded text:
, et in corde dum non irascimur, innocentiam , et in corde dum non irascimur, innocentiam custodiamus. 22. Audistis ergo, inquit, quia dictum est antiquis, Non occides: qui autem occiderit, judicio reus erit. Ego autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
intrabitis in regnũ cęloꝵ. Ergo qͥ soluerit
illa minima. & sic docuerit : iiimus
uocabitur. Qui autem fecerit illa minima
& sic docuerit: non iã magnus habenduᷤᷤ
est & idonens regno cęlorũ. sed tamen
non tam minimꝰ quã illeᷤ soluit. Ut autẽ
sit magnus atq illi regno aptꝰ. facere¬
debet & docere sicut xp̃c nunc docet
idest ut habundet iustitia eius super
scribarũ & phariseoꝵ Iustitia phariseoꝵ
est. ut non occidant Iustitia eoꝵ est qui
intraturi sunt in rͤegnũ celorum: ut non
irascant᷑. Minimũ est ergo non occidere.
Et qui illud soluerit : minimus nocabitur
in regno celorũ. Qui autẽ illud imple¬
uerit ut non octidat: non eontinuo magnꝰ
erit & idoneus regno celorũ. sed tam̃
ascendit aliquem gradum Perficietur
autem si nec irascat᷑. Quod si ꝑfecerit.
multo remotior erit ab homicidio
Qua propter qui docet ut non irascamͦ:
non soluit legem ne occidamꝰ. sed ĩplet
potius. ut & foris dũ non occidimus¬

Expanded text:
trabitis in regnum coelorum. Ergo qui solverit illa minima, et sic docuerit, minimus vocabitur: qui autem fecerit illa minima, et sic docuerit, non jam magnus habendus est et idoneus regno coelorum; sed tamen non tam minimus quam ille qui solvit: ut autem sit magnus atqt, et docere, sicut Christus nunc docet, id est, ut abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum. Justitia Pharisaeorum est, ut non occidant; justitia eorum qui intraturi sunt regnum Dei, ut non irascantur. Minimum est ergo non occidere, et qui illud solverit minimus vocabitur in regno coelorum. Qui autem illud impleverit, ut non occidat, non continuo magnus erit et idoneus regno coelorum, sed tamen ascendit aliquem gradum. Perficietur autem si nec irascatur. Quod si perfecerit, multo remotior erit ab homicidio. Quapronon solvit Legem ne occidamus, sed implet potius, ut et foris dum non occidimus
Abbreviated transcription (Latin):
idest nisi cũ non solum illa minima
legis prȩcepta impleueritis quȩ inchoant
hominem. sed etiam ista quȩ a me addut᷑
qui non uem soluere legem sed implere:
non intrabitis in regnumꝰ cęlorũ. Sed dicis
mihi. Si de illis mandatis minimis cum
superus loqueret᷑ dixit minmũ uocari
in regno cȩlorum quisquis unũ eorum
soluerit. & scđ̾m suam solutionẽ docuerit.
magnũ autem uocari quisquis ea fecerit
& sic docuerit ex eo iam in regnũ cęloꝵ
futurũ esse qui magnus est. quid opus
est addi preceptis legis minimis. si iam in
regno cęlorũ potest esse qui magnus est
quisquis ea fecerit & sic docuerit: Qua¬
propter sic est accipienda illa sententia
qui autem fecerit & docuerit sic: magnꝰ
uocabit᷑ in regno cęlorũ. idest non scđm
illa minima sed scđm ea quȩ ego dicturꝰ
sum. Quȩ sunt autẽ ista: Ut habundet¬

Expanded text:
id est, nisi non solum illa minima Legis praecepta impleveritis quae inchoant hominem, sed etiam ista quae a me adduntur, qui non veni solvere Legem, sed implere, non intrabitis in regnum coelorum. Sed dicis mihi: Si de illis mandatis minimis cum superius loqueretur, dixit minimum vocari in regno coelorum quisquis unum eorum solverit, et secundum suam solutionem docuerit; magnum autem vocari quisquis ea fecerit, et sic docuerit, et ex eo jam in regno coelorum futurum esse quia magnus est: quid opus est addi praeceptis Legis minimis, si jam in regno coelorum potest esse, quia magnus est quisquis ea fecerit, et sic docuerit? Quapropter sic est accipienda illa sententia, Qui autem fecerit et docuerit sic, magnus vocabitur in regno coelorum: id est, non secundum illa minima, sed secundum ea quae ego dicturus sum. Quae sunt autem ista? Ut abunde
Abbreviated transcription (Latin):
in uno eodẽq redẽptore. nr̃o distircta
operatio diuinitatis & humanitatis. atq
error entychetis qui unã tantũ in ap̃o ope¬
rationem dogmatizare pręsũpsit ꝓcul a
xp̃ianis sinib expellendus. Quis enĩ non
uideat hoc qđ suꝑ turbã miseretur dñs
ne uel media uel uiae longioris labore
deficiant. affectũ esse ex cõpassione hu¬
manȩ fragilitatis. qđ uero de septẽ panib

Expanded text:
in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis; atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat, affectum esse et compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus
Abbreviated transcription (Latin):
legis ae ꝓphetarũ inistica interpretatio¬
ne discussa populis offerte. atq ab eis
fidei confessionem morũq ꝓbitatem re¬
cipite. uixta qđ psalmista suis auditorib
precepit dicens. Sumite psalmum et
date timpanũ hoc est laudem prȩdica¬
tionis in cordis intentione ꝑcipite. et
deuotionẽ. operis in carnis castigatione

Expanded text:
legis ac prophetarum mystica interpretatiolegis ac prophetarum mystica interpretatione discussa, populis offerte, atque ab eis fidei confessionem, morumque probitatem recipite: juxta quod Psalmista suis auditoribus praecepit dicens: Sumite psalmum et date tympanum, hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione
Abbreviated transcription (Latin):
gentes hereditatem tuam. &. possessionẽ
tuã terminos terrȩ Quȩ uidelicet he¬
reditas & possessio bifaria ratione regio
longinqua uocat᷑. uel quia a finbus t̾rȩ
clamabat ad dñm. uel quia longe est a
peccatoribus salus. Et cum ds̃ ubiq sit
prȩsens: longe tamen ab eorum sensu
qui idola colunt ds uerus est. Sed qͥ
erant longe. facti sunt ꝓpe in sanguine
xp̃i Uocatis autẽ decem seruis suis
dedit illis decem mnas. Penarius numeruᷤ
ad legem ꝑtinet. propter decalogun
Ulocat itaq paterfamilias decem seruos.
quia elegit discipulos per litterã legis
imbutos. Dat illis decem mnas. quia legis
dicta sp̃ualiter intelligenda reuelat
Post passionem quippe resurrectionemq
suam aperuit illis sensum. ut intellige¬
rent scripturas. Mna namq quã greci
minam uocant centũ dragmis appendit᷑
Et om̃is scripturȩ sermo quia uitȩ cadestis
ꝑfectionẽ suggerit: quasi centenarui
XI numeri pondere fulgescit. Et ait illis¬
s Negotiamini dum uenio Uerba inquit

Expanded text:
gentes, haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae, quae videlicet haereditas ac possessio bifaria ratione regio longinqua vocatur, vel quia a finibus terrae clamabat ad Deum, vel quia longe est a peccatoribus salus, et cum Deus ubique sit praesens, longe tamen ab eorum sensu, qui idola colunt, Deus verus abest. Sed qui erant longe, facti sunt prope in sanguine . Vocatis autem decem servis suis, dedit illis decemminas. Denarius numerus ad legem pertinet, propter Decalogum. Vocat itaque paterfamilias decem ser vos, quia eligit discipulos per litteram legis imbutos. Dat illis decem minas, quia legis dicta spiritaliter intelligenda revelat. Post passionem quippe resurrectionemque suam, aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas. Mina namque, quam Graeci innam vocant, centum et omnis Scripturae sermo, quia vitae coelestis perfectionem suggerit, quasi numeri centenarii pondere fulgescit. Et ait illis: Negotiamini dum venio. Verba, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
de paradysi deliciis. Hȩc caelestes homine ᷤ
fecit terrenos hȩc humanũ genꝰ mersit
in infernũ Hlec uitã abstulit mundo.
propter unius arboris pomũ. Hoc
malum qđ homines ducit ad mortem
Hoc malũ fugit helyas ꝓpheta. & enius
lingua clauis facta est celi : tamquã reuᷤ
sugit a facie mulieris. Hȩc inuenit uerũ
laborẽ & pressurã. quę nunc occidit
iohannẽ baptistam. Deicit pueritiam.
ꝑdit iuuentutẽ. in licit & inquietat
emortuã senectutẽ Prȩmonita inquit¬
a matre sua.da mͥ inquit caput iohan

Expanded text:
deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam, perdit juventutem, illicit et inquietat emortuam senectutem. Praemonita a matre sua, Da mi
Abbreviated transcription (Latin):
mensȩ ꝑtingat ad pauperes xp̃i. familia
ur̃a innocentiȩ tripudiet disciplina¬
Absit ebrietas. luxus absistat. fugetur
effusio saltatricũ pestis lenocinia canta¬
torũ. uoluptatũ fomenta. uentris onera¬
abscidant᷑. Naufragiũ mentis cũ herodi¬
adis coniuuo abscidat᷑. ut pręsens gau¬
dium ur̃m ad lȩtitiã ꝑueniat sẽpiternã¬
quia satis auditor intelligit quanta sit
gła martyris. quando miseriã ꝑsecutoris
audierit. Ulerunitam̃ nos conuenit scre.
quia iohannes de morte sua occisus est¬
& de natali suo herodes mortis est

Expanded text:
vestrae pertingat ad pauperes, familia vestrae pertingat ad pauperes, familia vestra innocentiae tripudiet disciplina, luxus absistat, fugetur effusio; saltatricum pestis, lenocinia cantorum, voluptatum fomenta, ventris onera, naufragia mentium cum Herodiadis conviviis abscindantur; ut praesens gaudium vestrum ad laetitiam perveniat sempiternaquia satis auditor intelligit quanta sit felicitas martyris, quando miseriam persecutoris audierit: scire tamen nos convenit quia et Joannes de morte sua natus est, et de natali suo mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Et allatũ est caput eiꝰ in disco. &
datũ puelle Puella autẽ dedit matri
suȩ Andistis fr̃s quanta nata sit de
uoluptate crudelitas. de libidine impi¬
etas Allatũ est caput iohannis in disco.
domꝰ. fiunt de pransorib expectatoreᷤᷤ
ll mũ transit in sanguinẽ. finis apponitur¬
in natali. in ortu exhibet᷑ occasus
uertunt᷑ in funus. tragediȩ personant
scłoꝵ Intrat bestia non puella quęrit¬
caput amputari ñ saltare. Discurrit
fera ñ femina. aspergit iubas ꝑ ceruiceᷤᷤ
non capillos. Anfractibus dilatat m̃bra.
seuitia crescit augmentis. Fit grandis
crudelitate non corpore. & singularis
fera usq dũ capiat prędã fremit ore.
dentib frendet. ferrũ non suscipit sed
belua. quȩ contẽpta corporis praeda
caput ipsa truncatura ꝑuasit. Ulerũne¬
quis estimet de talib nos uelle declamare:
epulis ur̃is intersit xp̃c. in facie prandeat᷑
auctoris. Honestate connni natura ipsa
quȩ nos ꝓducit honeret᷑. Lȩtitia ur̃ae

Expanded text:
caput ejus in disco, et datum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impietas. Et allatum est caput ejus in disco. m; fiunt de pransoribus spectatores, vinum transit in sanguinem, finis apponitur natali; in ortu exhibetur occasus, utatur, organa tragoediam personant saecularem; intrat bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; membra dilatat anfractibus, saevitiae crescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit, sed lua, contempta corporis praeda, caput ipsum truncatura pervadit. Et cons velle de ta libus, nos non declamare epulis nostris intersit Christus, in facie prandeatur auctoris; honestate convivii natura ipsa, quae vos produxit, honoretur; laetitia mensae
Abbreviated transcription (Latin):
corruptis integritas pęna. luxuriosis
aduersa frugalitas. crudelib dura semꝑ
hoc euangelista cum dicit. Dicebat ioħs
fratris tui. Ecce unde iohannes offendit.
ecce unde herodes furit. Mlalos qͥ monet
offendit. incurrit odiũ qui arguit crum¬
nosos Dicebat iohannes qđ erat legis.
qđ iustitiȩ. quod erat salutis. certe quod
erat non odii sed amoris. Ecce qualem
consecut᷑ est ab impio ꝓ pietate mnercedẽ
Uolens inqͥt occidere eum. timuit populũ
Facile deuiat a iustitia. qui in causis non
dm sed homines formidat. Huic pec¬
Unde etiã quos suspendit a crimine. ai¬
diores reddit ad crimen. & estuat animo
quousq ꝑficiat qđ cogitat malũ. Solus
eniui dĩ est timor. qͦui nocentes corrigit
sugat crimina. innocentiã seruat. ꝑ petẽ
tribuit facultatẽ Sed audiuimus ipsam

Expanded text:
corruptis integritas poena, luxuriosis corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, crudelibus misericorhoc evangelista cum dicit: Dicebat enim fratris tui. Ecce unde Joannes offendit, ecce unde Herodes furit: malos qui monet, offendit; incurrit odium, qui arguit criminosos. Dicebat Joannes quod erat legis, quod justitiae, quod salutis; certe quod erat non odii, sed amoris: ecce qualem consecutus est ab impio pro pietate mercedem. Volens, inquit, occidere eum, timuit populum. Facile deviat a justitia, qui in causis non Deum, sed homines pertimescit. Hic unde etiam quos suspenderit a crimine, avidiores reddit ad crimen, et aestuat animo quousque perficiat, quod cogitat malum. Solus est Dei timor, qui mentes corrigit, fugat crimina, innocentiam servat, perpetem tribuit facultatem. Sed audiamus ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ds̃. ubi homo. ubi fas. ubi lex ubi ipsiuᷤ
iura naturȩ: Simul om̃a sunt herodes
in carcerẽ Herodes te petit causa. te
arguunt iuncula. te carcer accusat.
de diuulgat ꝓducta in publicũ poena¬
ohannes inuiriat᷑. cansam custodiȩ qui
requirit: inte inuenit qđ puniat. et
in iohanne qđ doleat. Iohannes orbi
notus. famȩ uirtute cognitꝰ. celebra¬
tissimus scitate. dũ attrahit ad se
inquisitores iniuriȩ : facit ut tuus
cunctis innotescat incestus. agit ut te
habeat confusio publica. quẽ corrigere
ñ ualuit secreta correptio & priuata¬
Herodem iohannes monitis ũ accusatione
corrigere uoluit non perire Sed herodeᷤ
facibus libidinis ardens perire maluit
quã redire. & uxorem frĩs in licite pos¬
sidere. & placere captiuis criminum
nnocentię inimicis otiosa fit semꝑ lib̾tas¬
Nam uirtꝰ contraria est uitiosis. sacrilegis
exosa scĩtas. inimica castitas impudicis.

Expanded text:
ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes,in carcere. Herodes, te causa petit, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accusatione corrigere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum, innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis,
Abbreviated transcription (Latin):
medius trinitatis. Et hic tantꝰ datur
incestui. tradit᷑ adulterę. addicitur
saltatrici. Mlerito ergo confusa sunt
uiscera. corda tremuerunt. At uero
sustulit. confudit ordinem. temẽrauit
regnũ. corrupit quicquid erat religi
qđ fidei. quod discipline perdidit et
confudit. Herodes sicarius in ciues.
in domesticos prędo. plebis interẽptor.
in ꝓprios parricida. inebrians terram
cruore. in siti sanguinis ꝑmanebat
Hinc est qđ iohannis sanguinẽ. prum in
poculo crudelitatis absoluit. Sed ista
lectio iã loquatur. Herodes inquit te¬
nuit iohannẽ. & alligauit eum. Qui
uincula soluerat peccatorũ: peccatoris
iunculis alligatur. ut uenia locũ ueniȩ
non relinquat. Alligauit eũ & posuit
in carcerem. Herodes tu adulterium
facis. & in carcerẽ uadit iohannes:
Sic iudicat sedens in loco iudicis reus.
in loco uindicis innocentiȩ ꝑsecutor
Rogo ubi rerũ facies. ubi forma. ubi
pudor. ubi eristimatio publici cognitoriᷤᷤ.

Expanded text:
medius Trinitatis, datur incestae, traditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt viscera, corda tremuerunt. At Herodsustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquid erat religioum, quod fidei, quod disciplinae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in domesticos praedo, interemptor plebis,  in proprios parricida, inebrians cruore terram, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe
Abbreviated transcription (Latin):
herodis feritas cum refert᷑: confusa
sunt uiscera. corda tremuerunt.
caligauit uisus. hebuit intellectus.
ansugit auditus. Aut quid constat in
sensibus humanis. quando ꝑdit uirtu¬
tum magnitudinẽ criminũ magnitudo
Herodes inquit tenuit iohannem. & alli¬
gans posuit eũ in carcerem. Iohannes

Expanded text:
Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit eum, et posuit in carcere . Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
pondentes autem quidam scribarum
dixerunt. Magister. bene diristi. Et
amplius non audebant eum quicquã
interrogare Principes sacerdotum
saducei & scribae quęrentes occasionẽ
calumniȩ & uerbum aliquod inuenire
quod pateret insidiis: quia in ser

Expanded text:
pondentes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in ser
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i prius seruanda
est ueritas historiae. et
postmodũ requirenda
spũalis intelligentia allego¬
riae Tunc nãq allegoriȩ
fructus suauiter carpitur.
cum prius per historiam
ueritatiᷤᷤ radice solidatur
Sed quia nonnumquam
allegoria fidẽ ȩdificat &
historia moralitatem. nos
quia anctore dõ iã fidelib
loquimur : non ab re credi¬
mus. si ipsũ loquendi or¬
dinẽ postponamus. quatinꝰ
qui sidem ĩa firmã tenetis.
prius de alligoria aliquid
breuiter audire debeatis. et
quod uobis de moralitate historiȩ
ualde est necessarium: hoc in exposi¬
tionis nr̃ae ordine seruet᷑ extremũ.
quia ea plerumq solent melius
recoli. quȩ contingit postinodum
audiri. Sensus ergo allegoricos
sub breuitate transcurrimus. ut ad
moralitatis latitudinẽ cituis uenire
ualeamus. Homo quidã erat diueᷤ.
qui induebatur purpura & bisso. &
epulabat᷑ cotidie splendide. Quem

Expanded text:
rissimi, prius servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
gulto oritur fructus. in fructu etiã ꝓducit᷑
semen. Addamꝰ ergo. quia & semen latet in
semine. Quid igitur mirũ. si ossa. neruos.
carnẽ. capillosq reducat ex puluere. qui
lignũ. fructus. folia. in magna mole arbo¬
ris ex paruo cotidie semine restaurat :
Cũ ergo dubitans animꝰ de resurrectionis
potentia rationẽ quęrit: earũ rerum ei
questiones inferendȩ st̃. quȩ & incessanter
siunt. & tam̃ ratione cõprehendi nequaquã
possunt. ut dũ non ualet ex uisione rei
penitrare qđ c̃spicit: de ꝓmissione diuinȩ
potentiȩ credat qđ audit. Illa ergo uobi̾cũ
hunis resurrectionis głam quã in se ueri¬
tas ostendit tota intentione festinate.
terrenaq desideria quȩ ab auctore sepa¬
rant fugite. qͥa tanto altius ad c̃spectũ dĩ
om̃ipotentis ꝑtingitis. quanto mediatorẽ dĩ
& hominũ singularit̾ amatis. qͥ uiuit & regñ¬

Expanded text:
gulto oritur fructus, in fructu etiam producitur gulto oritur fructus, in fructu etiam producitur semen. Addamus ergo quia et semen latet in semine. Quid igitur mirum, si ossa, nervos, carnem, capillosque reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia, in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earum rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incfiunt et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt, ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de repromissione divinae potentiae credat quod audit. Illa ergo vobiscum,hujus resurrectionis gloriam, quam in se veritas ostendit, tota intentione festinate: terrena desideria quae ab auctore separant, fugite: quia tanto altius ad conspectum Dei omnipotentis pertingitis, quanto mediatorem Dei et hominum singularius amatis, qui vivit et regn
Abbreviated transcription (Latin):
ecce in uno grano paruissimi seminis. la¬
tet tota quȩ nascitura est arboris moles
Constituamꝰ nãq ante oculos ciuiuslibet ar¬
boris mirã magnitudinẽ. Cogitemꝰ unde
oriendo cȩpit. quȩ ad tantã molẽ crescendo
ꝑuenit. Inuenimus ꝓculdubio eiꝰ originẽ
paruissimũ semen: Consideremꝰ nunc in illo
paruo grano seminis. ubi latet fortitudo
ligni. asperitas corticis. saporis odorisq
magnitudo. ubertaᷤᷤ fructuũ. uiriditas
foliorũ. Contrectatũ nanq seminis gra¬
nũ. non est ualidũ. Unde ergo ꝓcessit ligni
duritia: Non est asperũ. Unde asperitas
corticis erupit: Non est saporũ. Unde sapor
in fructibus: Olfactũ nil redolet. Unde odor
insructib flagrat: Nil in se uiride. ostendit
Unde foliorũ iuriditas exiuit: Cuncta ergo
in semme simul latent. quȩ tam̃ ex semine
non simul ꝓdeunt. Ex semine quippe ꝓdu¬
ciꝰt᷑ radix. ex radice ꝓdit uirgultũ. ex uir¬

Expanded text:
ecce in uno grano parvissimi seminis laecce in uno grano parvissimi seminis latet tota quae nascitura est arboris moles. Constituamus namque ante oculos cujuslibet arboris miram magnitudinem; cogitemus unde oriendo coepit, quae ad tantam molem crescendo pervenit. Invenimus procul dubio ejus originem, parvissimum semen. Consideremus nunc ubi in illo parvo grano seminis latet fortitudo ligni, asperitas corticis, saporis odorisque magnitudo, ubertas fructuum, viriditas foliorum. Contrectatum namque seminis granum non est validum; unde ergo processit ligni duritia? non est asperum, unde asperitas corticis erupit? non est saporum, unde sapor in fructibus? olfactum nil redolet, unde odor in fructibus fragrat? nil in se viride ostendit, unde foliorum viriditas exivit? Cuncta ergo in semine simul latent, quae tamen non simul ex semine prodeunt. Ex semine quippe producitur radix, ex radice prodit virgultum, ex vir
Abbreviated transcription (Latin):
occultis occorrimꝰ : pauca nobis de ipsa resur¬
rectionis fide loquenda sunt. Multi etiam
sicut nos aliquando suimꝰ. dũ carnẽ in putre¬
dinẽ ossaq in puluerẽ redigi ꝑ sepulchra
conspiciunt. reparari ex puluere carnẽ et
ossa diffidunt. sicq apud se quasi ratiocinan¬
tes dicunt. Quando expuluere homo redu¬
cit᷑ : Quando agit᷑. ut cinis ammet᷑ : Quib
breuit̃ respondemꝰ. quia longeminus est dõ
reparare qđ fuit. quã creare qđ non fuit
Aut quid mirũ si hominẽ ex puluere resicit.
qͥ simul om̃a ex iuhilo creauit. Mirabiliuᷤᷤ
namq est cęlũ ac terrã ex nullis existentib
condidisse. quã ipsum hominẽ ex terra repa¬
rare. Sed cinis attenditur. & in carnem
redire posse desperatur. & diuinȩ opera¬
tionis uirtꝰ cõprehendi quasi ex ratione
quęrit᷑. Qui scilicet hȩc ideirco in suis cogi¬
tationib dicunt. quia eis cotidiana dĩ
miracula ex assiduitate iuluerunt. Nam

Expanded text:
occultis occurrimus; pauca nobis de ipsa resuroccultis occurrimus; pauca nobis de ipsa resurrectionis fide loquenda sunt. Multi etenim, sicut nos aliquando fuimus, dum carnem in putredinem ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt, sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur? Quando agitur, ut cinis animetur? Quibus breviter respondemus quia longe minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere reficit, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius namque est coelum et terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra reparare. Sed cinis attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Qui scilicet haec idcirco in suis cogitationibus dicunt, quia eis quotidiana Dei miracula ex assiduitate viluerunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
exerceat. mętꝰ illius uitã nr̃ãm a praui¬
tate cõpescat. Mihi fr̃s credite. quia tanto
tunc erimꝰ securi de cius prescntia. quanto
munc esse satagimꝰ suspectide culpa. Certe
si aliquis urm cũ suo aduersario cauiam
dicturus in meo iudicio crastino die esset
exhibendus : totã fortasse noctẽ insõnem
duceret. quid sibi dici posset. quid obiecti¬
onib responderet. secũ sollicita & estuanti
m̃te uersaret. ne me inueniret asperum
uehementer metueret. ne apud me nori¬
us appareret formidaret. Et quis ego aut
quid ego: Nimirũ non longe post futuruᷤᷤ
post hominẽ uermis. atq post uermen
puluis. Si ergo tanta cura ꝑtimescit᷑ iudi¬
ciũ pulueris: qua intentione cogitandum
est qua formidine ꝓuidendũ tantȩ iudiciũ
maiestatis: Sed quia sunt nonnulli qui de
resurrectione carnis incerti sunt. & tunc
rectius docemꝰ si etiã cordiũ ur̃oꝵ questionib

Expanded text:
exerceat, metus illius vitam nostram a praviexerceat, metus illius vitam nostram a pravitate compescat. Mihi, fratres, credite, quia tanto tunc erimus securi de ejus praesentia, quanto nunc esse satagimussi aliquis vestrum cum suo adversario causam dicturus, in meo judicio die crastina esset exhibendus, totam fortasse noctem insomnem duceret, quid sibi dici posset, quid objectionibus responderet, secum sollicita et aestuanti mente versaret: ne me inveniret asperum, vehementer metueret: ne apud me appareret noxius, formidaret. Et quis ego, aut quid ego? Nimirum non longe post futurus post hominem vermis, atque post vermem pulvis. Si ergo tanta cura pertimescitur judicium pulveris, qua intentione cogitandum est, qua formidine providendum tantae judicium majestatis? Seresurrectione carnis incerti sunt, et hanc tunc rectius docemus, si etiam cordium nostrorum quaestionibus
Abbreviated transcription (Latin):
est sollẽpnitas prȩsens. Idcirco hanc annue
agimꝰ. ut ad illã quȩ non est annua sed
continua ꝑducam᷑. Cũ hȩc statuto tẽpore
gerit᷑ : ad illius desideriũ memoria nr̃a
resricatur. frequentatione gͦ gandri tẽ¬
poralis ad ȩt̃na gaudia mens incalescat &
ferueat. ut ex ueritate lȩtitiȩ ꝑfruat᷑ in
patria. qđ de umbra gaudii meditat᷑ in
mitis resurrerit ex morte. quã districtꝰ
in iudicio ueniat pręuidete. Certe in die
tremendi examinis sui cũ angłis. cum
archangłis. cũ thronis & dominationib
cũ principatib ac potestatib apparebit.
cȩlis ac terris ardentib cunctis uidelic&
elem̃tis in sui obsequii terrore cõmotis:
Hunc ergo tanti pauoris iudicẽ ante ocu¬
los ponite. hunc uenturũ prȩuidete. ut
hunc cũ uenerit non timidi sed securi
uideatis. Timendus ergo est. ne timeat᷑
Terror eius nos ad usum bonȩ operationiᷤᷤ

Expanded text:
est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue est solemnitas praesens. Idcirco hanc annue agimus, ut ad illam quae non est annua, sed continua, perducamur. Cum haec statuto tempore geritur, ad illius desiderium memoria nostra refricatur. Frequentatione ergo gaudii temporalis ad aeterna gaudia mens incalescat et ferveat, ut ex veritate laetitiae perfruatur in patria quod de umbra gaudii meditatur inmitis resurrexit ex morte, quam districtus in judicio veniat praevidete. Certe in die tremendi examinis suis, cum angelis, cum archangelis, cum thronis, cum dominationibus, cum principatibus et potestatibus apparebit, coelis ac terris ardentibus, cunctis videlicet elementis in sui obsequii terrore commotis. Hunc ergo tanti pavoris judicem ante oculos ponite; hunc venturum timete, ut hunc, cum venerit, non timidi, sed securi videatis. Timendus ergo est, ne timeatur. Terror ejus nos ad usum bonae operationis
Abbreviated transcription (Latin):
origine usq ad redẽptoris nr̃i aduentũ uir
paucis electis euadentib in uentre suȩ ma¬
litiş genis humanũ traxit. De quo recte
dicitur. absorbebit fluuiũ & non ifirabi¬
tur. quia ꝓ magno non habet cũ isifideleᷤᷤ
sidutiã qđ influat iordanis in os enis. quia
postquã infideles quosq a mundi origine
rapuit: adhuc se posse suscipere etiam
sideles prȩsumit. Nã ore pestiferȩ ꝑsuasi¬
onis eos cotidie deuorat. in quib a c̃fessi¬
one fidei reꝓba uita discordat. Hoc ergo
apud uos sollicita m̃te cogitate Ecce pas¬
chalia sollẽpnia agimꝰ. sed ita nobis ui
uendũ est. ut ꝑuenire ad ęterna festa
meream᷑. Transeunt cuncta. quȩ tẽpo
raliter festiua celebrant᷑. Curate qui his
sollẽpnitatibus interestis. ne ab ȩt̃nitatis
sollẽpnitate separemini. Quid ꝓdest inter
esse festis hominũ. si deesse contingat fes¬
tis angłoꝵ: Umbra uenturȩ sollẽpnitatiᷤᷤ

Expanded text:
origine usque ad redemptoris adventum, vix origine usque ad redemptoris adventum, vix paucis electis evadentibus, in ventrem suae malitiae genus humanum traxit. De quo recte dicitur: Absorbebit fluvium, et non mirabitur ; quia pro magno non habet, cum infideles fiduciam quod influat Jordanis in os ejus, quia postquam infideles quosque a mundi origine rapuit, adhuc se posse decipere etiam fideles praesumit. Nam ore pestiferae persuasionis eos quotidie devorat, in quibus a confessione fidei reproba vita discordat. Hoc ergo,apud vos sollicita mente cogitate. Ecce paschalia solemnia agimus. Sed ita videndum nobis est, ut pervenire ad aeterna festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angelorum? Umbra venturae solemnitatis
Abbreviated transcription (Latin):
signati sumͦ. qͥ eũ quẽ carne non uidimus
m̃te retinemꝰ Nos signati sumꝰ. sed si sidem
nrãm operib sequimur llle enĩ uere cre¬
dit. qͥ exercet operando qđ credit. Quoc̃tra
de his qͥ sidẽ nominetenus retinent paulus
dicit. Consitent᷑ se nosse dm̃. factis auten
negant. Hinc iacobꝰ ait fides sine operib
otiosa est Hinc ad beatũ iob de antiquo
hoste generis humani dñs dicit Absorbe¬
bit fluuiũ & non mirabit᷑. & habet fidu¬
tiã qđ influat iordanis in os eiꝰ. Quis est¬
enĩ ꝑ fluuiũ designat᷑. nisi huniam generiᷤᷤ
fluxus : Qđ uidelicet genꝰ ab ortu ad sinẽ
defluit. & quasi aquȩ more usq ad cõpe¬
tentẽ terminũ ex carnis liquore ꝑcurrit
Quid ꝑ iordanẽ nisi baptitatoꝵ. forma sig
nr̃ȩ baptitari dignat᷑ est : recte iordanis
nomine multitudo eorũ exprimitur.
qui intra sacramentũ baptismatis conti¬
nentur. Antiquus ergo hostis generis
humani fluuiũ absorbuit. quia a mundi

Expanded text:
us mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nostram operibus sequimur. Ille etenim vere credit, qui exercet operando quod credit. Quo contra de his qui fidem nomine tenus retinent Paulus dicit: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Jacobus ait: Fides sine operibus mortua est . Hinc ad beatum Job de antiquo hoste generis humani Dominus dicit: Absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus . Quis etenim per fluviuxus. Quod videlicet genus ab ortu ad finem defluit, et quasi aquae more, usque ad competentem terminum ex carnis liquore percurrit. Quid per Jordanem, nisi baptizatorum forma signnostrae baptizari dignatus est, recte Jordanis nomine eorum multitudo exprimitur qui intra sacramentum baptismatis continentur. Antiquus ergo hostis generis humani fluvium absorbuit, qui a mundi
Abbreviated transcription (Latin):
quia dũ ille ad sidẽ palpando reducit᷑: nr̃a
mens om̃i dubitatione postposita in side soli¬
datur. Sic quippe discipulũ post resurrec¬
tionẽ suã dubitare ꝑmisit. nec tamen in
dubitatione deseruit. sicut ante natiuita¬
tem suã habere mariã sponsũ uoluit. qui
tam̃ ad eius nuptias non ꝑuenit llam ita
factus est discipulus dubitans & palpans des¬
tis uerȩ resurrectionis. sicut sponsus matriᷤᷤ
fuerat custos integerrimȩ uirginitatiᷤᷤ. Pal¬
paulus apłs dicait. est enĩ sides sperandarũ
substantia rerũ argumentũ non appareatũ:
ꝓfecto liquet quia sides illarũ rerũ argumen¬
tũ est quȩ apparere non solent. Quȩ etenĩ
apparent : iam sidem non habent sed agniti¬
onẽ. Dũ ergo uidit thomas dũ palpauit: cur
ei dicit᷑ quia uidisti me credidisti: Sed aliud
uidit. aliud credidit A mortali quippe ho¬
mine diuinitas uideri non potuit Nomi¬
nẽ igit᷑ uidit. & dm̃ confessus est dicens. dñs

Expanded text:
quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Paldicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium : Profecto liquet quia fides illarum rerum argumentum est, quae apparere non possunt. Quae etenim apparent jam fidem non habent, sed agnitionem. Dum ergo vidit Thomas, dum palpavit, cur ei dicitur: Quia vidisti me, credidisti? Sed aliud vidit, aliud credidit. A mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
qui gradũ regiminis sortiunt᷑ Grandis
honor. sed graue pondꝰ istius est honoris.
Durũ quippe est. ut qui nescit tenere mo¬
deramina uitȩ suȩ: uidex uitȩ fiat alienae
Et plerũq contingit. ut hunc udicii locuᷤ
teneat. cui ad locũ uita minine c̃cordat.
Ac sepe agit᷑. ut uel dãpnaet immeritos. uel
alios ipse ligat᷑ soluat. Sepe in soluendis
ac ligandis subditis. suȩ uoluntatis motus.
non autẽ causarũ merita sequitur. Unde
fit ut ipsa hac ligandi ac soluendi potestate
se priuet. qͥ hanc ꝓ suis uoluntatib & non
ꝓ subiectorũ moribus exercet Sepe sit ut¬

Expanded text:
qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor, sed grave pondus istius est honoris: durum quippe est, ut qui nescit tenere moderamina vitae suae, judex vitae fiat alienae. Et plerumque contingit, ut hunc judicii locum teneat, cui ad locum vitae minime concordat. Ac saepe agitur ut vel damnet immeritos vel alios ipse ligatos solvat; saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur. Unde fit, ut ipsa hac ligandi et solvendi potestate se privet, qui hanc pro suis voluntatibus, et non pro subjectorum moribus exercet
Abbreviated transcription (Latin):
lo attestante qui ait ubi sp̃s dñi: ibi lib̃¬
tas. Sciendũ uero est. qđ hi qui prius
dessent. idcirco hunc post resurrectionẽ
dm̃ patenter acceperunt. ut ꝓdesse non
paucis sed plurib possent. Unde & in hac
ipsa datione sp̃s dicit᷑. Quorũ remiseritis
peccata remittunt᷑ eis. & quorũ retinue¬
ritis retenta sunt. Libet intueri. illi disci
puli ad tanta onera humilitatis uocati
non solũ de semetipsis securi fiunt. sed
etiã alienȩ obligationis potestatẽ uel rela¬
xationis accipiunt Principatũ superni
iudicii sortiunt᷑. ut uice dĩ quibusdam
peccata retineant. quibusdã relaxent.
Sic eos a dõ decebat erigi. qui tantũ ꝓ dõ
consenserant humiliari. fcce qui districtũ
dĩ iudiciũ metuunt. animarũ iudices
fiunt. Et alios dãpnant uel liberant. qͥ
semetipsos dãpnari mȩtuebant horum
ꝓfecto nunc in eccła ep̃i locũ tenent. Sol¬
uendi ac ligandi auctoritatẽ accipiunt

Expanded text:
lo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libelo attestante, qui ait: Ubi spiritus Domini, ibi libertas . Sciendum vero est quod hi qui prius dessent, idcirco hunc post resurrectionem Domini patenter acceperunt, ut prodesse non paucis, sed pluribus possent. Unde et in hac ipsa datione Spiritus dicitur: Quorum remiseritis peccata remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt. Libet intueri illi dipuli ad tanta onera humilitatis vocati,non solum de semetipsis securi fiunt, sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationisque accipiunt. Principatum superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata retineant, quibusdam relaxent. Sic eos a Deo decebat erigi, quia tantum pro Deo concesserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt, animarum judices fiunt; et alios damnant vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent. Solvendi ac ligandi auctoritatem suscipiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
petra. & oleũ de firma petra. Neq enim
quicquã tale uixta historiã legit᷑. si tota
testam̃ti ueteris series recenseat᷑. Nusquã de
petra mel. nusquã oleũ ille popłs surit
S ed quia iuxta pauli uocẽ petra erat xp̃e:
mel de petra suxerunt. qui eiuidẽ redẽp¬
toris nr̃i & facta & miracula uiderunt: Oleũ
uero de sirma petra suxerunt. qͥa effusione.
sc̃i sp̃s post resurrectionẽ eius ungi meruert̃
Quasi ergo insirma petra mel dedit. quando
adhuc mortalis dñs miraculoꝵ suoꝵ. dulce¬
dinem discipulis ostendit. Sed firma petra
oleũ fudit. quia post resurrectionẽ suam
factus iã impassibilis. ꝑ afflanonẽ sp̃s do¬
nũ sc̃ȩ unctionis emanauit. de hoc oleo ꝑ
ꝓphetã dicit᷑. Computrescet iugũ a facie
olei. Sub iugo quippe tenebam᷑ demo¬
nnce dommationis. sed uncti sumͦ oleo sp̃s
scĩ Et quia nos gr̃ã libertatis unxit: domi¬
nationis demonice uigũ computruit. pau¬

Expanded text:
petra, et oleum de firma petra . Neque enim petra, et oleum de firma petra . Neque enim quidquam tale juxta historiam legitur, si tota Testamenti Veteris series recenseatur. Nusquam de petra mel, nusquam oleum ille populus suxit. Sed quia juxta Pauli vocem: Petra erat Christus , mel de petra suxerunt, qui ejusdem Redemptoris nostri facta et miracula viderunt. Oleum vero de firma petra suxerunt, quia effusione sancti Spiritus post resurrectionem ejus ungi meruerunt. Quasi ergo infirma petra mel dedit, quando adhuc mortalis Dominus miraculorum suorum dulcedinem 1555 discipulis ostendit. Sed firma petra oleum fudit, quia, post resurrectionem suam factus jam impassibilis, per afflationem spiritus donum sanctae unctionis emanavit. 4. De hoc oleo per prophetam dicitur: Computrescet jugum a facie olei . Sub jugo quippe tenebamur daemoniacae dominationis, sed uncti sumus oleo Spiritus sancti. Et quia nos gratia libertatis unxit, dominationis daemoniacae jugum putruit, Pau