comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pa trateante os tiũ culpã cũ lacruni c̃fitent᷑. Noc illũ solũ m̃do
reolcelenis : sed om̃s una c̃scios se cruninis edicune. Pos tremo uoto
s obligant: nunquã se cuiquã exfamilia sc̃i benedicti aliqa molo¬
tc illaturs. si mͦdo gr̃am illiꝰ ꝓmereri ualcrent. Cernentes uta
custodes sacix domꝰ deuotionẽ uiroꝵ. totoq indinatos animꝰ meea¬
cordiã pii patris impetrandã. humi ꝓs tratos erigunt. deiectoq:
ammꝰ ac corpr̃e. c̃solantes ecclam in troducunt. atq ad sc̃m tumu¬
lũ ꝑducunt. Cratione cõpleta miser resoluit᷑. xtq dño cũ sotus
erates ꝓpossẽ ac libatori suo benedicto agens ad sua regredit᷑. aꝑte
biq p̃dicans: diuinã hiuc loco p̾s tami in ẽẽ uirtutẽ: nulliq e
sententia cede. si qͥd praui aduersꝰem̃ molitꝰ fuerit benedictum.
aipu francoꝵ monarchiã ladouico augto ut p̃fatũ ẽ gerente.

Expanded text:
prostrati ante ostium culpam cum lacrymis confitentur: nec illum solummodo prostrati ante ostium culpam cum lacrymis confitentur: nec illum solummodo reum sceleris, sed omnes una conscios esse criminis edicunt. Postremo voto se obligant, nunquam se cuiquam ex familia S. Benedicti aliquid molestiae illaturos, si modo gratiam illius promereri valerent. Cernentes interea custodes sacrae domus devotionem virorum, totoque inclinatos animo acordiam pii judicis impetrandam, humi prostratos erigunt, dejectosque animo ac corpore consolantes, Ecclesiam introducunt, atque ad sanctum tumulum perducunt. Oratione completa, miser resolvitur, atque Domino cum sociis grates pro posse, ac liberatori suo Benedicto agens, ad sua regreditur, aperte ubique praedicans divinam huic loco praestantius inesse virtutem, nullique ex sentei Francorum monarchiam Ludovico Augusto ut praefatum est gerente,
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ benedicti ẽtingere qđ si agernt cis impune ñ eedet: ullim
digirantes. pinguiorẽ quã c̃spexerant iuuencã. a toto separati
grege iugularĩ p̾cipiunt. Qua religata unꝰ ex cis qͥaudatior
indebate euaginato ense exertoq brachio uaccã ꝑ cutere nitꝰ
Et ũ inipso cõnatu uinctꝰ ligatq in extricabilib: uuncul hesttt
ten ut ierexerat braoiũ cũ ense retinens nullãq in partẽ aflos¬
ter ualens. Vides miserũ aetare ipso suo conamine loris ñ pata¬
tib umetũ. uirtutẽq diunã quã in suo dudũ spreuerat ililes¬
to are ipsa inse expiri. Sotii uidente emissã celitꝰ uindic tam
icõparẽ desere c̃sternati ammͦ culpã c̃fitent᷑. miscdiamq
Abeo quẽ suꝑbe c̃tẽpserant. scõ scilicet exposcunt benedicto
erositis deniq armis. calccis qͦq pedib: ie solutis. tram capitib
aspgunt. sicq remediũ petituri monas tiun ꝓpant. deduan¬
tes sicũ illũ diuinitꝰ uinctũ latronc̃. At ubi basilioo ꝓximant.

Expanded text:
 Benedicti, quod si agerent, eis impune non cedere; illi indignantes, pinguiorem quam conspexerant juvencam a toto separatam grege jugulari praecipiunt: qua religata, unus ex eis qui audacior videbatur, evaginato ense exertoque brachio vaccam percutere nititur. At vero in ipso conatu vinctus ligatusque inextricabilibus vinculis haesit, ita ut erexerat brachium cum ense retinens, nullamque in partem deflectere valens. Videres miserum astare ipso suo conanime loris non parentibus vinctum, virtutemque divinam quam in suo spreverat delicto, re ipsa in se experiri. Socii videntes emissam coelitus vindictam in comparem desaevire, consternati animo culpam confitentur, misericordiamque ab eo quem superbe contempserant, sancto scilicet exposcunt Benedicto. Depositis denique armis, calceis pedibus resolutis, terram capitibus aspergunt: sicque remedium petituri monasterium properant, deducentes secum illum divinitus vinctum latronem. Et ubi basilicae proximant,
Abbreviated transcription (Latin):
lulas q ebi seĩ benedicti uastando at tingere. Cũ uͦ grassano
pdonũ seuitia. qͥd iã paupib diriꝑent decet monastio ꝓei¬
neanti  id iptũ qd in reliqͥs ac turi locis. Erat haud longe amon¬
tio arm̃toꝵ grex ñ paruus depascens q c̃tinuis fr̃m ncaesiti¬
tib deputatiꝰ ad seruiendũ erat. Hũc p̃donũ ualida manꝰ inu¬
dens minat̾ partĩ sccuri ꝑcussas suis epuł p̃parare. part̃ secuo

Expanded text:
 grassante praedonum saevitia, quid jam pauperibus diriperent deesset, monasterio proximant, idipsum quod et in reliquis acturi locis. Erat haud longe a monasterio armentorum grex non parvus depascens, qui continuis fratrum necessitatibus deputatus ad serviendum erat. Hunc praedonum valida invadens manus
Abbreviated transcription (Latin):
ostendet Benedictũ. immo ne aliqͥ minꝰ in telligere ualentes diui¬
nĩ dispositionẽ. glosiores quã maxime apd dñm hos putarem̃tib
existere mr̃es. qͥ sanguinis effusione ꝓpͥi. coronã sibi pararingen
sedibꝰ patric cęlestis ĩmiserit. placuit illi haud disparia ꝑtar
uũ suũ dilectissimũ patrare miracula. apud sacratissino
edem. quã c̃dita eidẽ patris membra seruant᷑. Nãq dedq̃t̃
tat᷑ abaiulis ad sepuldirũ. sepe memorati ł fossoris xp̃i bone¬
dica Ibiq int̃ dici ꝑseuerans. ptꝰ triduũ cornẽntib snabpinctisqi
aderanti fr̾ib nã uespertina sinaxis tũc delebrabat᷑ : cȩi
se nerui liu c̃tracti extende. aridiq incatꝰ uenr sanguinis
infusioe humeotari. tali qͦq natib ueli oũifiais tricto
paulatr̃ sese abcis. xib iungere. Nec morai erdimnt᷑ pliorulus.

Expanded text:
ostenderet Benedictum, imo ne aliqui minus intelligere valentes divinam dispensationem, gloriosiores quam maxime apud Dominum nos putarent existere martyres, qui sanguinis effusione proprii coronam sibi pararint fesedibus patriae coelestis immiserit; placuit illi, haud disparia per servum suum dilectissimum patrare miracula apud sacratissimam aedem qua condita ejusdem Patris membra servantur. Namque delatus tatur a bajulis ad sepulcrum saepe memorati confessoris Christi Benedicaderant fratribus nam vespertina synaxis tunc celebrabatur coeperunt se nervi diu contracti extendere, aridique meatus venarum sanguinis infusione humectari. Tali quoque natibus vehementer astricti, paulatim sese ab eis abjungere. Nec mora, e
Abbreviated transcription (Latin):
aduersi extrinsecꝰ hiuc loco accidet aduers sem causari benedictũ.
la utiq utens ẽ fidentia: qua sciebat se haud quaquã ab illo uel¬
le c̃ temni. Qd et in hoc qd scribimꝰ satis liquebit oꝑe. In cadem
basilica obhonorẽ simulq utilitatẽ oꝑe celatorio ex ere defor¬
matȩ armills atq ad prico de auratę. funib depardebant
qͥb capanę scđm morẽ s tatutis horis celebrandi officni pulsa¬
bant᷑. Quadã uͦ die mnixti pplo codani ingressi latrones. c̃spicium a¬
millas funib pende. Pu tantesq auri obtuni pondꝰ cupidittte sib
familtari pessimũ facinꝰ meditantẽ. cõmuni decreto. suffossi anẽ p¬
rietis moliunt᷑. Ad noctu. ub docrouerãt expleritos. eocłam in gressi
armillas cũ calamdseis fabre adiunadis ꝑxportaat. E odẽq foran¬
nc egrediunt᷑: oppitantes humt aditũ fossȩ T̃ antoq: silentio idas¬

Expanded text:
adversi extrinsecus huic loco accideret, adversus sanctum causari Benedictum, adversi extrinsecus huic loco accideret, adversus sanctum causari Benedictum, ea utique utens confidentia, qua sciebat se haudquaquam ab illo velle contemni. Quod et in hoc quod scribimus satis liquebit opere. In eadem basilica ob honorem, simulque utilitatem, opere caelatorio ex aere deformato armillae atque apprime deauratae funibus dependebant, quibus campanae secundum morem statutis horis celebrandi officii pulsabantur. Quadam vero die immisti populo ecclesiam ingressi latrones conspiciunt armillas funibus pendere, putantesque auri optimi pondus, cupiditate sibi familiari, pessimum facinus meditantes, communi decreto suffossionem parietis moliuntur. Quod noctu ut decreverant explentes, ecclesiam ingressi, armillas cum calamis fabre adjunctis exportant, eodemque foramine egrediuntur, oppilantes humo aditum foss
Abbreviated transcription (Latin):
sacrato ex leuitar̃ gnr̃e cus todũ munia sub rogata. Quę ꝓcessu
it: morẽ nob nr̃ȩq religioni ut ita dixerĩ gessere. E quide
uetusta etas odem officiũ ꝑsũccessionẽ ꝓlis excipiebat.: nr̃a uͦ ñ ꝓpa
gatione plis. sed magis puritate uitę moꝵq ꝓbitate officiales
admittit. Hac deniq̃ sacra ẽ suecudine passim sũma celebritate
igente. p̃semis qͦq loci basilica in honore sc̃ę dĩ genitricis ma
om̃iumq xp̃i uirginũ dõ dedicata. in qua uenerabile etiã corpꝰ
sc̃issimi benedicti humatũ decenti honore seruat᷑. om̃i roltgtone.
honestate p̾s tantẽ. xp̃ianũ nomine monachũ cus todẽ so¬
tit᷑. Qui cuiꝰ meriti cuiꝰq scĩtatis extiterit. luce clariꝰ eininet his
qͥ eiꝰ uitã sincerãq nouere uinocentiã. fluic solitũ erat sũma fi¬
ducia sacrũ adire tumulũ. atq uulgari more mortaliũ siquid

Expanded text:
sacrato ex Levitarum genere, custodum munia subrogata: quae processusacrato ex Levitarum genere, custodum munia subrogata: quae processudinata, morem nobis nostraeque religioni, ut ita dixero, suggessere. Et quidem vetusta aetas idem officium per successionem prolis excipiebat, nostra vero non propagatione prolis, sed magis puritate vitae morumque probitate officiales admittit. Hac denique sacra consuetudine passim summa celebritate vigente, praesentis quoque loci basilica in honore sanctae Dei genitricis Mariae omniumque Christi virginum Deo dicata, in qua venerabile etiam corpus sanctissimi Benedicti decenti honore servatur: omni religione atque honestate praestantem Christianum nomine, monachum custodem sortitur. Qui cujus meriti, cujusque sanctitatis exstiterit, luce his clarius eminet, qui ejus vitam sinceramque novere innocentiam. Huic solitum erat summa fiducia sacrum adire tumulum, atque vulgari mortalium more si quid
Abbreviated transcription (Latin):
decernere. In eãq sintentia c̃ ciliũ om̃e deflex. At uͭ sc̃s benedict᷑
neqͥquã iudicis illiꝰ ⁊ legis latores oblitꝰ ẽ: qͥ primꝰ sententiã diuidendi
mancipia ue. sute ureta nom̃ suũ ac bes tialit̃ ꝓtulit. Nãq c̃tinuo ut
cado udiras duusa st̃ partes mancipia. ille iusto dĩ iudicio ita pcur
c ut nullo m̾do aliqd loqͥ posset. euacuato totiꝰ linguȩ officio. Cog¬
noscentes aut̃ fainiliares eiꝰ qͥ mibi aderant ueritatem rei gesto. dc¬
dineer cũ admonas fium scĩ ẽfessoris xp̃i quẽ grauit̃ offendenat
biq ꝑunũ ferine demorat᷑ ẽ m̃sem. nutib qͥb: pot̾at auxilũ
poscens egreen patris. Deniq aliqͣntulã sanitatẽ c̃secutꝰ. ad sua regre¬
dit̾. nunquã tam̃ donee aduix̃ impetrare ualuit. ut nom̃ scĩ bene¬
dicti. Inigua ꝓpͥa expͥmeret.¬
cubitoꝵ officiũ sacris templis dicatũ. ñ modo modernis tẽpri
ẽstat. ucrũ p̾sca ętate subbeato morsẽ adño legimꝰ tabnaculo

Expanded text:
flexit. At vero S. Benedictus, nequaquam judicis illius ac legislatoris oblitus est, qui primus sententiam dividendi mancipia versute juxta nomen suum ac bestialiter protulit. Namque continuo ut eadem in duas divisa sunt partes mancipia, ille justo Dei judicio ita percussus est, ut nullomodo aliquid loqui posset, evacuato totius linguae officio. Cognoscentes autem familiares ejus qui inibi aderant veritatem rei gestae, deduxerunt eum ad monasterium S. confessoris Christi quem graviter offenderat: ibique per unum ferme demoratus est mensem, nutibus quibus poterat auxilium deposcens egregii patris. Denique aliquantulam sanitatem consecutus, ad sua regreditur: nunquam tamen donec advixit, impetrare valuit ut nomen sancti lingua propria exprimeretcubitorum officium sacris templis dicatum non modo modernis temporibus constat, verum prisca aetate sub B. Moyse a Domino legimus tabernaculo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ labori. cibo potuq co refici iussit. atq in colume ad ꝓpͥa re¬
meare. int̾ dicens ne qđo ad talia audenda ꝓrũꝑent.
dante iniqͥtate refrigesceret baritas multoꝵ: discidio gen
francoꝵ accidit. multifariã rẽ publicã. eidẽ regni affligi. Nãp
prauoꝵ hominũ c̃silus dũ c̃sultatio rei public̾ȩ insuꝑbiã dñatũq
se trans formauit: pͥmorib: q magis sibi inuicẽ inuide obloqͥ. quã
egni utilitatib c̃sulere placuit. ceꝑe regib bdni quiq suspe¬
res existere qͥb: uit ait crispꝰ semꝑ aliena uirtꝰ formidolosa ẽ atq
in pͥmis genti contraria sentire. Qua derę actũ ẽa ut dõ imꝑa¬
tor nobilitatẽ uet̾anoꝵ depoñdo in seqͥt᷑. at hi meniores pristo¬
nȩ uirtutis. defensare libtatẽ nitunt᷑. defectionis ab impatore.
regniq magnũ pararint: exraũs Sed qr nr̃i haudqͣ quã ꝓposta
ẽ. regũ actꝰ tilo cõp̃hende. inimͦ muranda dĩ oꝑa ꝑscruũ illi¬

Expanded text:
num labori, cibo potuque refici jussit, atque incolumes ad propria remeare, interdicens nequando ad talia audenda prorumperent. dante iniquitate refrigesceret charitas multorum , dissidio gentis Francorum accidit multifariam rempublicam ejusdem regni affligi. Namque pravorum hominum consiliis, dum consultatio reipublicae in superbiam dominatumque se transformavit, primoribusque magis sibi invicem invidere et obloqui, quam regni utilitati consulere placuit; coepere regibus boni quique suspectiores exsistere, quibus ut ait Crispus semper aliena virtus formidolosa est; atque inprimis genti contraria sentire. Qua de re actum est, ut dum imperator nobilitatem veteranorum desponendo insequitur, ac hi memores pristinae virtutis, defensare libertatem nituntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquaquam propositi est, regum actus stylo comprehendere, imo miranda Dei oper
Abbreviated transcription (Latin):
toltale cõpletũ fucrit. fabinꝰ. Hora pͣt̾ea sungendi tduoniente e
tarirũ scelus ꝑ nõ dũ uenermdo cud todi xp̃iano in noguisset qͥd
lor pectori eiꝰ irepseritu quȩ oclis lacrimȩ ꝓflircerũ fateor
facile dictu. Cũq huimͦdi lam̃tis solito ꝓueniens. ad tumbã
acrit̾ causari ac t̃queri cepit. uur latronib: se spoliandũitraa¬
rte. Et qe fiduciã sese ab cato benedicto audiendi cũ simpliai¬
te mnnia cepate xtiã pogrino seenione rus ticitatẽ uiusana
ȩxequebat᷑. Nã natura germatꝰ enat. ita in qͥcnsi Dstõ bent¬
te. ut qͥd pigrescendo dormitas N Quã obrẽ domũ tuã tãt
gligent̃ ꝓuidos. ut qd tͥ in honorẽ opando c̃ferontu latronib:

Expanded text:
raeterea surgendi adveniente, cum tantum scelus venerando custodi Christiano innotuisset, qui dolor pectori ejus irrepserit, quae oculis lacrymae profluxerint, fateor non facile dictu. Cumque hujusmodi lamentis solito perveniens ad tumbam, acriter causari ac conqueri coepit, cur latronibus se spoliandum tradiderit. Et quia fiduciam sese a B. Benedicto audiendi cum simplicitate nimia ceperat, etiam peregrino sermone rusticitatem causandi exsequebatur nam natura Germanus erat, ita inquiens: S. Benedicte, ut quid pigrescendo dormitas? quamobrem domum tuam tam negligenter provides, ut quod in honorem operando confero, tu latronibus
Abbreviated transcription (Latin):
do liffecti officio. quaqua uersũ dirigunt siquomõdo euilibetramno¬
ueulo atanta releuari possent pisciã pemiria e Werũ humara des¬
terte industria cuuã desꝑati om̃s de iectis animis. nil ꝗđ perabas
haberent: merits &inter uentu darisfim uereq benedicti atorto
meroris suscitantur sono. Intaorte enĩ ingilia prediete festutatis.
quidĩ fr̃ uixeta more noct᷑no tẽpre cũ frib ꝓprio recubans lecto
uuilgari dictꝰ uocabulo oblaligeri inmergitur sup̃ eidẽ fluiuoli se
iaftare margine. Exalia uero ripa p̾fati fluminis: quendã mnigno¬
te sibi quidẽ forme sed tam̃ uenerandi uultus aastar& clerauenum
Luibacdo quadgastabat incuruo more uet̾um antistitũ. maxłsm
aege suilli pectoris aprofundo eiciens aque. ea uersus porlld
qri predictus monachus stare udebatur. eũ magno impellebat
treptu. Ixȩe factus frͣ. post explecionẽ officu nocturni. euncua¬

Expanded text:
do suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent piscium penuria. Verum humana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Instante enim vigilia praedictae festivitatis, quidam frater juxta morem nocturno tempore cum fratribus proprio recubans lecto, violus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae sibi quidem formae, sed tamen venerandi vultus astare clericumui baculo quod gestabat incurvo more veterum antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evoc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fatũ uicariũ duos mitait monachos: etq loco muneris duo uas¬
cala mittit argentra ñ c̃ tenendi pondis: obsecrans quatinꝰ iuis¬
tieie et ros t̾itudini fauens: officiali millo mͦdo officeret nr̃o:¬
eat elen ałcus us dono corruptꝰ monacho spmens dona respucns fiy¬
ipulso calcarib equo el arim incede cpit. Nec dũ ꝓcul ados

Expanded text:
praefatum vicarium duos mittit monachos, eique loco muneris duo vaspraefatum vicarium duos mittit monachos, eique loco muneris duo vascula mittit argentea non contemnendi ponderis, obsecrans quatinus justitiae et rectitudini favens, officiali nullomodo officeret noe alterius jam dono corruptus monachos spernens, dona respuens, supimpulso calcaribus equo, celerrime incedere coepit. Necdum procul a domo
Abbreviated transcription (Latin):
ostende : sed mentes cȩlesti dofidemo flagantas. ulaudibus om̃pas
cssire ñpoterant. quin potius eo tẽpre xp̃o. ⁊ociendare in ymiis
exultionis uberius ad gaudent quosetanto donatos munere cognos
uai soco abbs cenobu huiꝰ regini A scerent
exregulari dectione fuscipiens non ignobiliter disꝰ poneret
contentio maxima ent̃ aqduocatũ pͥsentis acele eptagiuĩ nomine
nec non aduocatũ alterius cuiꝰdã sacri loci ꝓbout̃. obmancipiorũ
querela non pari numa: scodoinꝰ. dicebat᷑ uocabulo iucaruus mau¬
riacensis cunis inofficio corunde cõeretio atquę coabitatio a pro
gentoribus exciterat adquẽ aduoeat᷑ illiꝰ alteriꝰ loci cõferene
dtoque munere corrũpens: ab aquitatis uire deflexit: lam¬
que instabat dies quali semota in castello qđ nandonis uocatur¬
ꝗrim debuissee. Sed hoso abba ne forte minꝰ cautꝰ ex uiderea. ad

Expanded text:
ostendere? Sed mentes coelesti desiderio flagrantes, a laudibus Omnipotentis ostendere? Sed mentes coelesti desiderio flagrantes, a laudibus Omnipotentis cessare non poterant, quin potius eo tempore Christo jucundare in hymnis exsultationis uberius adgaudebant, quo se donatos munere cognosum Boso abbas coenobii hujus regimen ex regulari electione suscipiens non ignobiliter disponeret, contentio maxima inter advocatum praesentis ecclesiae Epitagium nomine, necnon advocatum alterius cujusdam sacri loci oboritur ob mancipiorum querelam, non parvi numeri. Theodoinus dicebatur vocabulo vicarius Mariacensis, cujus in officio eorumdeus exstiterat: ad quem se advocatus illius alterius loci conferens, datoque munere corrumpens, ab aequitatis jure deflexit: jamque instabat dies qua lis emota, in castello quod Nandonis  Cset. Sed Boso abbas, ne forte minus cautus esse videretur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
mlaas aoee teutus contractorũ neruoruꝰ graeto de¬
bilẽ afflixerat: noquatua repeatina celentatrig
pergere iter ualebat. donec titubantia genua dolore ꝓcul semoto
firmius stabilirentur. Seruatur ꝓinde indomo pauꝑum ospitio
putata. ibique sufficientẽ sibi agapẽ cũ reliquis ptochio
ac gressus dudũ hac illacque diuaricantes. rectius incedere dis¬
cunt. Postremo residentibus cuncas fribus inunũ hora diei t̾cia.
⁊ lectionẽ capituli regularis scorũ denique memoriã au¬
conuentui: atquc obdubietatẽ a quoiundã cordibus auferendã
putantium necdũ oũ plenã sospitatẽ recepisse. situlã plenam
aquȩ defere. Quod confestĩ implotũ est. Erat igitur spactare
muraculũ uideres adstare stabila firmo que grestu duduaterro
geuitenus inherentẽ. acceleri diroctoque callẽ quoquo dũcurere
udu quidexultationis habero poterant ipatronũ. tan gregi
tantiq prestilem loci exibitione oporũ suu prosentia cernentes

Expanded text:
sione diutius contractorum nervorum graviter debilem afflixerat, nequaquam repentina celeritate ignotum pergere iter valebat, donec titubantia genua, dolore procul semoto, firmius stabilirentur. Servatur proinde in domo pauperum hospitio deputata, ibique sufficientem sibi agapem, cum reliquis ptochio ac gressus dudum hac illacque divaricantes rectius incedere discunt. Postremo residentibus fratribus, hora diei tertia, post lectionem capituli regularis sanctorumque memoriam, jubeconventui, atque ob dubietatem a quorumdam cordibus auferendam, putantium necdum eum plenam sospitatem recepisse, situlam plenam aquae deferre. Quod confestim impletum est. Erat igitur spectare miraculum, videres astare stabili firmoque gressu dudum terrae genutenus inhaerentem, ac celeri directoque calle quoquo discurrere,  quid exsultationis habere poterant, patronum tanti gregis, tantique praesulem loci, exhibitione operum, sui praesentiam cernentes
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑s seruorũ dĩ cordã pio dolore concussasunt memoria recolents.
quid anuns pseuerantes exte na subluce inmalis aprid inferos¬
patiantur quibus: eruela.tibis toxqueant᷑ quorũ uitȩ finie
citiale stipendiũ mer̾iut. Quã abre p̃cepti dnuni memore
dicentis. orate ꝓꝑsequentib : &casimniantibꝰ uos uesitis filii patri
uri quuncelis est quisolẽ suũ oriri fac suꝑ boros etmalos. & pluit
suꝑ iustos exiniustos: cõmum c̃filio ꝓhis p̾ces addnm fundere sta
ribus multent᷑ ad istrioto iudice penis.
exueteri consuctudine quot annis pride nonarũ. dece̾ bri¬
um agitur quoconuentꝰ multoꝵ popłoꝵ oltanti memouã pa¬
eris confluere monastio folet p̃terea seruor di religiosorũq not
contenenda copra uironũ. Alos autẽ ꝓcelens prisca efatio

Expanded text:
naturae, servorum Dei corda prae dolore concussa sunt, memoria recolentes naturae, servorum Dei corda prae dolore concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantes extrema sub luce in malis apud inferospatiantur: quibus cruciatibus torqueantur, quorum vitae finis exitiale stipendium meruit. Quamobrem praecepti divini memores, dicentis: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est: qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos : communi cosilio pro his preces ad Dominum fundere statribus multarentur a stricto Judice poenis. ex veteri consuetudine quotannis pridie Nonarum Decembrium agitur, quo conventus multorum populorum ob tanti memoriam Patris confluere monasterio solet: praeterea servorum Dei religiosorumque non contemnenda copia virorum. Mos autem prisca
Abbreviated transcription (Latin):
& ecce exatie cãtrensi quidã clericꝰ fuga lapsꝰ ciu nom̃ herrardo
post tridie belli ex hausti hora fere diei octaua. monasteriũ ꝑuene
trpque nuicio. cenobiũ om̃e ꝓculit Nunciat nãquȩ eruentisini
cedẽ nr̃oiũ adũsariorũ uicericẽ infistere manũ copias om̃s cũate¬
dlis halc inde contractas hac illacq fuge stibfatio dilapsas Dic¬
tores belli bodonẽ. fremque illnus Grullelmũ comitẽ blesensium
scurone̾ demiq abbate̾ sc̃i martim. Quidone comitẽ cenomanenstu
cumultis aliis ample opinionis uiris morte opͣiiss. Q uon uncio
grauit afflicti fr̃s addñm exorandũ ꝑtanta xp̃iani popłi cede se
atentisinc conferunt. licet eni quidã illoiũ quitanto int fuere
discrimini. nimiũ graui infortumo res cecle iuri subditas ñtica
pmgrert immo pen̾it᷑ gentili more afferrent tam̃ hnumanȩ affacui

Expanded text:
et ecce ex acie castrensi quidam clericus fuga lapsus, cui nomen Herrardus, et ecce ex acie castrensi quidam clericus fuga lapsus, cui nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monasterium pervenit, diroque nuntio coenobium omne perculit. Nuntiat namque cruentissimam caedem nostrorum, adversariorum victricem insistere manum, copias omnes cum auxiliis hinc inde contractis hac illacque fugae subsidio dilapsas, ductores belli Odonem, fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Martini, Guidonem comitem Cenomanensem cum multis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se intentissime conferunt. Licet enim quidam illorum, qui tanto interfuere discrimini, nimium gravi infortunio res Ecclesiae juri subditas, non dicam premerent, imo penitus gentili more auferrent; tamen humanae affectu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq prbt cũ resuset beatissimũ patrẽ bencdictũ secũ imusii cox¬
loqui cȩpit cunctis quiaderant udentibus ab codẽ sc̃se lectulo
bracbus extentis ꝓtrahere. ac si uestigia ciꝰ quẽ cernebat astanri
tenere posset simulo uoces cuuidã murimiris emittere amuis
quas millateñ adstantes intellegere poterant. Tande expge¬
factꝰ liac illac obtutũ utendo discurrens suplica ac pene ma¬
erimabili uoce semel &bis ingeminit dicens quorsũ chis meuc
pa̾ scs benedictꝰ abut: Iognitorẽ om̃ium occultorũ dñi testor.
ssido buc cũ inspecie corꝑorea ame uisũ mͥ que locutũ. Nec mor
ipse quoq prbt monastium ueniens : patribus eiꝰdẽ loci cuncti
que uisu cognouerat. monita demq prissimi patris. nec ñ adorti¬
tionc̃ ei scdełe refert. Quarelacione mesti relcuati fr̃s: semedui¬
iaec adagendis dõ gr̃as hortabant᷑ qui auxilio desertos humano
solito tuebat̾ mummine. Necdũ promisi cursũ expleuerant goles

Expanded text:
itaque presbyter cum rescisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corporea a me visum, mihique locutum. Nec mora, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soles,
Abbreviated transcription (Latin):
nserabilit̃ ꝑegre in certisq sedib: iactatõ obliusci dignata c̃.
qn miracuł solaret᷑. ꝑ dilectissimũ suũ patratis. quatinꝰ tituban¬
ia ꝓpt̃ tot ad uersos cas hominũ corda. exp̃sentia tanti patri
urtute qͦq p̃ odis habita. abundantiꝰ roborarent᷑. Etꝰ ex hau¬
tũ nãq graui grassante incendio cenobiũ. nuilla iã soli gr̃a re

Expanded text:
miserabiliter peregre incertisque sedibus jactatos oblivisci dignata est, miserabiliter peregre incertisque sedibus jactatos oblivisci dignata est, quin miraculis solaretur per dilectissimum suum patratis: quatenus titubantia propter tot a versos casus hominum corda, ex praesentia tanti Patris, virtute quoque prae oculis habita, abundantius roborarentur. Post exhaustum namque gravi grassante incendio coenobium, nulla jam soli gratia re
Abbreviated transcription (Latin):
eris Senedicti expetunt. ꝗd ab urbe aureliana decẽ et octo ai¬
fe mmilib. Illud deniq uacuũ habitatorib: reppientẽ. cuncti uꝰ
mortaliũ dẽporaneis refertũ cõmodis more sibi familiari p̃dant᷑
disipat ad p̃treniũ uͦ ignc imisso adurunt. Ab erat iã tũo coꝵ
acntis umũ efessoris ep̃i benedicti Siqͥde pͥma uastatione p̃fa¬
e urbis curã huiꝰ sacri loci agente bernardo nobilissimi gñris uiro
lentue aloco sepuleri scissimũ corpꝰ. inscrinio cũ honore c̃gruo
rpostũ ẽ. sicq in loculo ges tatorio collocatũ qualit̃ q̃uocũq
fugiendi impelleret neccssitas. a fr̃ib: fuge p̃sidio sesc tuentib
aeferri posset. Sed gra xp̃i agente gentili gladio sedes sibi ab¬
tun Icuttũ sc̃issimũ corpꝰ atq in lactuło uectatorio depositũ.
ne illacq ꝓ ut oportunita fugȩ se obtulit afrib: defertur¬
dn tam̃ infra liçc tẽpris spac̾ia gr̃a diumͣ icruos suos qͣnquã

Expanded text:
nedicti expetunt, quod ab urbe Aurelianensi decem et octo distat millibus. Illud denique vacuum habitatoribus reperientes, cunctis vero mortalium temporaneis refertum commodis, more sibi familiari praedantur, dissipant, ad postremum vero igni immisso adurunt. Aberat jam tunc corpus sacratissimum confessoris Christi Benedicti: si quidem prima vastatione praefatae urbis, curam hujus sacri loci agente Bernardo nobilissimi generis viro, levatum a loco sepulcri sanctissimum corpus in scrinio cum honore congruo repositum est: sicque in loculo gestatorio collocatum, qualiter quocunque fugiendi impelleret necessitas, a fratribus fugae praesidio sese tuentibus deferri posset. Sed gratia Christi agente, gentili gladio sedes sibi apiterum levatum sanctissimum corpus atque in loculo vectario depositum, hac illacque prout opNon tamen infra haec temporis spatia gratia divina servos suos quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
exp anc̃ petieio nulli apud eũ ualiit. Ceperat eo intẽpr̃e
qislab⁊mperaroie ad lothariũ defecerant. Cui expeditioni:
uusserat. quoq it̃ deuoã uenerabilc̃ ep̃m aurelianense
aebosonẽ abbatẽ sc̃i Benedicti quorũ res iniuste sibi umnd¬
edaerates Intereta auxilia res exfuꝑiori burgunda adid
pimies bellũ utranque ligeris ripam tenentes.: rapins cnsca
urastobant. Quoꝵ uesine boso abba obinando issit naues port
ti paratas adeẽ ut si popłs exupioribus aduentans partibus a
bios ẽ uiã pergeret. ũsa uicc idipsũ exup̃ dictis agerent rẽ¬
bus trans uehendo seilicet cuneta in hane aluei parti. Fre¬
ficitur hiui¬

Expanded text:
e: quae petitio nulli apud eum valuit. Coeperat eo in temporequi ab imperatore ad Lotharium defecerant: cui expeditioni jusserat quoque interesse Jonam venerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste sibi vindicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso abbas obviando, jussit naves portus ita paratas adesse, ut si populus ex superioribus adventans partibus ciriorem viam pergeret, versa vice idipsum ex supradictis agerent rebus, transvehendo scilicet cuncta in hanc alvei partem. Prficitur huj
Abbreviated transcription (Latin):
tenut regulã eaq quȩ scribere ꝓposin uiua uoce subatesta¬
cione ueritatis cunctis pfitebat᷑. certissimo se cognouisse usũ
qu̾eni ꝑtriduũ ꝓfectio ꝑduraret exercitꝰ : laboi ñdicã natarũ
uerũ ĩpsoꝵ exeeiat nimius animaliũ. itẽq exꝑiugili
lassitudine p̃ualula. Fess c̾tinuatione iugiliarũ prbt: cir¬
tali in pacientia uictꝰ somni seproicit. Moxque ut quippiã
sbni carpere potuit : conspicit inuisti adstantẽ sib ꝑsonam

Expanded text:
tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex pervigilio lassitudo praevalida. Fessus continuatione vigiliarum presbyter, cirti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam
Abbreviated transcription (Latin):
babitus talit̃que adeũ inset. Ocomes quid ꝓmerui qiaia uoliusti
ibbatẽ interficere meu. Cu cũ ille negando responsii conderat
uequaquã se abbatẽ suũ neccar̾e uoluisse. ille toruo uultu mei
resoitiens si miaquc baerulo qd gestabat incuruo capud ꝓcuties

Expanded text:
habitus, taliterque ad eum infit: O Comes, quid promerui, quia voluisti habitus, taliterque ad eum infit: O Comes, quid promerui, quia voluisti abbatem interficere meum? Cui cum ille negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse; ille torvo vultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus
Abbreviated transcription (Latin):
properat fallentis amici. Set dũ ille iter ꝑageres. cõmesba¬
neñ ingress cura corpris agebat. Dũq ad iuc in balneo resdo
abbas monastialũ scĩ bundulfi ingredit᷑ nã inibi tunc moraltꝰ
nutibus tũ sermone denutians. fugę auxiliũ expetere hortor
ltaque abbas uerso gradu calcarib equũ impellens. citato cursi
ligeris aluerĩ repoit. Naueq conscendens inciteriorẽ trans
ripã celerrimeq inouastium rccipit᷑. Interea nuntiatur cõmit
abbatẽ inibi affuisse a adulfũ. sedcõcite redisse. Cernens cõmci
acerruese ab abbatt p̾uentũ. nec malitię suę ac fraudi locũ pa¬
tere ullũ. nimio felle comotus ab alneo exiliens linteo obuolintur
seque in lectũ aliquantulũ requ& urus ꝓicitꝰ : residente adcipud
eius deutena cõ cubina. Eo altiori sopore dep̾sso: adsitat unisi
quidã sebiex monachi habitũ gereis quẽ sequebatur ꝓuerens d

Expanded text:
properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes baproperat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Gundulfi ingreditur nam inibi tunc morabatunutibus, tum sermone denuntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citeriorem transvehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi locum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsiliens linteo obvolvitur, seque in lectum aliquantulum requieturus projicit, residente ad caput ejus Deutheria concubina. Eo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
orẽ prefec̾it. Biturigensibus sturmniũ aruernis bert mun¬
łi aliisq ut er iiside. saciss alios. p̃posint. Sedrabo ut cius dẽ¬
t̃i exposcebat. natureana insolescensi astuta cupiditate
ueberudelĩad. effectus eid uniũtã. que aurelia nensiũ finescqta
uere uidebantur sibi ni uati cernoret cȩnobio: dũtaratistã¬
tredictuexcepto qđ abbaił tuncto igchatur. Radulfo cõnsi
habint abbatq intenffceta ⁊ p̃fatum p̃ripere donobiun
lentitaturato peragbreo : musi piedas inulgentissie dom¬
houis obiuã feranid farniu obponere disposiusset: Frienł
riquo fiduaa pagonde malignitatis quendam ostus
tillitib Adregẽ. dmegta. qnimoatuũ radulfũ abbatem ciun¬
iu fatatimq liopens auestigio alterũ mitat quira dul fũ
coniñ. accelerato iulre pbatiũ uenii: iussa ex oquitik alec¬
utpce. spͥacto ncgoaa abarandi palatio uneloratur. At uͦ
uauisus arius centonss equiss: cũpaucis ad collaquium¬

Expanded text:
omitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmunomitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae Aurelianensium fineere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat S. Benedicti excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interfecto praefatum praeripere coenobium. Quod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum rectus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium
Abbreviated transcription (Latin):
acapee. filiũq eiꝰ adalgissĩ inque spcs om̃ium inclinata indebaitur.
insolũ regno uerũ etiã italia excede cõpelleret omaq rominia
mpta restitueret totãq italiã suęditionis subiugaret sub¬
ibaceque filiũ finĩ piputũ rege̾ imponẽret. Ampliata de¬
nque regia potestate: necesse erat duees regno sub uiga¬
ru& igtẽns: pificere. quide̾ segũ moderanuta: et morẽ francis
qsuium seruare. cõpellerent᷑. Quadere primatibus popli
dueibusque contigit palatiũ uacuari eo quod mnulto serfra¬
oi nobili genere filio cõtulerit. quicueo regnũ nouiter
susceptã tuerent᷑ et regerent. H anc igitur occasione ut aliqui¬
us indetur. ut pluranis uero credibile iufuest obfrancoiũ fus¬
añ. fide̾ qua semes in cõutratione dubellũ incoantur saxo¬
nũ erptus est. Iterłi autem in eoiuratione pipim naturalis
lĩ quibiis la seruoiũ suorũ fiscidebito fubleuatis. curam
didit regni. At que inprimis rabonẽ aureleanensibus c¬

Expanded text:
 ejus Adalgisum in quem spes omnium inclinata videbatur, non solum regno, verumetiam Italia excedere compelleret, omniaque Romanis erepta restitueret, totamque Italiam suae ditioni subjugaret subactaeque filium suum Pippinum regem, imponeret. Ampliata denique regia potestate, necesse erat duces regno subjugataeque genti praeficere, qui et legum moderamina, et morem Franciae assuetum servare compellerent. Qua de re primatibus populi ducibusque contigit palatium vacuari, eo quod multos ex Francorum nobili genere filio contulerit, qui cum eo regnum noviter susceptum tuerentur et regerent. Hac igitur occasione ut aliquibus videtur: ut plurimis vero credibile visum est, ob Francorum suspectam fidem, quam semel in conjuratione, dum bellum inchoaretur Saxonicum, expertus est; iterum autem in conjuratione Pippini naturalis filii, quibusdam servorum suorum fisci debito sublevatis curam tradidit regni, atque inprimis Ragonem Aurelianensibus c
Abbreviated transcription (Latin):
sredi illis uaria picntib: soctti om̃is fere ncustria que agonabeas
urbe ꝓtransuersũ lucxtiã. usqi p̃arisioꝵ ꝑtingit opid̃. nottmami¬
& patuit feritati. Iyrupttonib : nanq creberrimis cuncta uastar¬
do circũ euntes. pͥmo pedites quedõ eo qđ aquitandi pitia de cet:
dennde equis euec E moro nr̃oꝵ. om̃ia ꝑuagant᷑. Int̾ea otationẽ
floentoi supposita cõpoñtes mappalia qͦq instar exedificque¬
io burete noaptiuoꝵ greges cathenis as trictos ad seruarest
ipsiqꝓ tepre corpra a labore reficerẽt. expeditioni ili coser

Expanded text:
is fere Neustria, quae a Genabensi urbe per transversum Lutetiam usque Parisiorum pertingit oppidum, Nortmannicae patuit feritati. Irruptionibus namque creberrimis cuncta vastando circumeuntes, primo pedites quidem, eo quod equitandi peritia deesset, deinde equis evecti Florentii supposita componentes, mapalia quoque instar aedificaverunt burgi, quo captivorum greges catenis astrictos asservarent ipsique pro tempore corpora a labore reficerent expeditioni illico ser
Abbreviated transcription (Latin):
studuit: Preterea sarracenos galliã. occupare tẽpta¬
tes : duob magnis pͣliis. uno inaquitania apud
pictauiũ oiuitatẽ altere autẽ aput nar : boni
nixta birrã fluuiũ ita deuicit. ut inispaniã eos
redire compelleret Quã obrẽ cũ aduersantib
nullatenis cedere sciret nulliq parcere: diuiũ:
aposteris tudites ab ętu rerũ scilicet agnom̃ in
ret appater illi spiritalis existeret : Qđ ille gri¬
tantissimȩ cõplens multis ditatũ munerib gen¬
pori. natũ remisit. Qua dere contigit ut legato¬
db cacratissimm presulis gregorii adse directam
obseerantis quatinus scam romanã ecclam alan¬
gobardorũ tirannide liberaret. trena celestib
p̃ponderans flocci penderet Reb itaq humanis
eo post dutinã regni amministrationẽ e tepto
duo filii &ł ꝑipinũs eclrarlomanms regni fum¬
mã concordi sotiecate diuisã aliquot annis fu

Expanded text:
studuit. Praeterea Saracenos Galliam occupare tentastuduit. Praeterea Saracenos Galliam occupare tentantes duobus magnis praeliis, uno in Aquitania apud Pictavium civitatem, altero autem apud Narbonam, juxta Birram fluvium ita devicit ut in Hispaniam eos redire compelleret. Quamobrem cum adversantibus nullatenus cedere sciret, nullique parcere, diu a posteris Tudites, ab actu rerum scilicet agnomen inret, ac Pater illi spiritalis exsisteret: quod ille gratantissime complens, multis ditatum muneribus genitori natum remisit . Qua de re contigit, ut legationem sacratissimi praesulis Gregorii ad se directam, obsecrantis quatenus S. Romanam Ecclesiam a Langobardorum tyrannide liberaret, terrena coelestibus praeponderans, floccipenderet. Rebus itaque humanis eo post diutinam regni administrationem exempto, duo filii ejus, Pippinus et Carlomannus, regni summam concordi societate divisam, aliquot annis sub
Abbreviated transcription (Latin):
monso egnobiũ meparatũ ẽt .i. cũ iã fere centũ et de¬
ddei nutu. lecus ille habitatione caepit. carere
humaba:. Pirõ inde sequenti: tẽpore. huic uene:¬
iabili. uero petronasci dilectus dñi pontisax. Ta¬
dunas plieriniũ auxilii contulit. libros scilicet
s. scripture. mec ñ et alia quȩ adutilitatẽ mona¬
irii. ꝑtinere poterant. insuꝑ et regulã quã
pse egͥiẽgnis pat̾ sc̃issimis conscripsit manibꝰ
tena liberalitate concessit Interea aput gal
ias ansegiso niaiore domꝰ filioq eiꝰ pipino in¬
manã ob̃euntibꝰ uitã : brarolus filius pipim to¬
tius gentis francorũ magistratũ quanquã post mul¬
ta bella & certamina. demanu remfridi tyranni
dõ uitiante abstulit sueq fubdidit potestati Deniq
reb bellicis operosissime insistens : tyrannos ꝑ toaĩ
franciã dominatũ sibi upidicantes opressit. obeãq
itẽ plurima iuri ȩcclesiastico detrahens p̃ctia. fisoo
as sotiauit. ac deinde militib. ꝓpriis distribuere

Expanded text:
 est, cum jam fere centum et deDei nutu locus ille habitatione carere coeperat humana. Proinde sequenti tempore, huic venerabili viro Petronaci dilectus Domini pontifex Zacharias plurimum auxilii contulit, libros scilicet sanctae Scripturae, necnon et alia quae ad utilitatem monasterii pertinere poterant: insuper et regulam quam ipse egregius Pater sanctissimis conscripsit manibus, paterna libertate concessit. lias, Angesilo majoredomus filioque ejus Pippino humanam obeuntibus vitam Carolus filius Piptius gentis Francorum magistratum, quanquam post multa bella de manu Reinfredi tyranni Deo juvante abstulit, suaeque subdidit potestati. Denique rebus bellicis operosissime insistens, tyrannos per totam Franciam dominatum sibi vindicantes oppressit, ob eamque rem plurima juri Ecclesiastico detrahens praedia fisco associavit, ac deinde militibus propriis distribuere
Abbreviated transcription (Latin):
nerant p̾pararent maiestati omnipotentis simȩ tan¬
cã discriminis litẽ. solita miseratione dirimere pla¬
cuit: Si quidẽ remigais ep̃s cũ suis tẽplũ ingressus
dũ ad sacrũ ꝓpinquassent sepulchrũ : repentina
luminũ cecitate adeo ꝑcelluntur ut nec mutuos cer¬
ere. quirent uultus. nec quã libet mpartẽ saltẽ
palpatu ꝓgredi ualerent agnoscere: Per inde. t̾rore
ualado. adoꝑti. nil aliud quã uitę dispendia opperieban
ri : alii fuge solatio salutẽ meditantes. huc illuco¬
nequiquã discurrunt. uoci ferantesꝙ̾ qu xiltũ affo¬
re precantur. his nuimnia confustone ainultuantib
euocat᷑ cũ fr̃ib accurrit abbas: dataq im̃tinu abeccła
uolatores sacri tẽpli eatrait. diuinã satis abundeq
sentientes ultionẽ Humi demde ꝓstratis ueniãq pe¬
centib clem̃t̾ indulsit atq. e. xeidẽ p̃ciosissimi confenso¬
ris ap̃i corpore reliquias benignissime contulit.¬
Nefebsis auutẽ aicunctis necessariis itineri da psilitto¬

Expanded text:
nirent, majestati omnipotentissimae tantam discriminis litem solita miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episcopus, cum suis templum ingressus, dum ad sacrum propinquassent sepulcrum, repentina luminum caecitate adeo percelluntur, ut nec mutuos cernere quirent vultus, nec quamlibet in partem saltem palpatu quo progredi vellent agnoscere. Perinde terrore valido adoperti, nihil aliud quam vitae dispendia operiebantri; alii fugae solatio salutem meditantes, huc illucque discurrunt, vociferantesque auxilium affore precantur. His nimia confusione tumultuantibus, evocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi deinde prostratis veniamque petentibus clementer indulsit, atque ex ejusdem pretiosissimi confessoris corpore reliquias benignissime contulit.Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsilit
Abbreviated transcription (Latin):
querelam que stuosis subitunti. laer̃hs iperant
subuentrilsibi pios. pat̾ris ameres. ossaq cunotis re¬
uerenda mortalib furtim subbatul deuodissimis⁊
filiis auctoritate regia nusticieq respeetu affau¬
am restitua Non ullius offensȩ inhac ptintel¬
re culpã: ui suffragaur. agnoseitur: anaffensus:
recticudinis trames Flexxus inis luc tuosis. q̃uosus¬
tib pius. princeps simulq scẽ sedio asselitando sa¬
uoremi p̃bens frs quoq consulens uollortaat re¬
mugiũ. roto magensẽ. epm naturalẽ suũ aobran

Expanded text:
querelam questuosis subjiciunt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque sanctae sedi assentando favorem praebens, fratris quoquo consulens voluntati, Remigium Rothomagensem
Abbreviated transcription (Latin):
sesauce etreodẽ loco monachi romã uener codige
seeũ sor negule quã sepe dictus pat composuerdt t
quedã alia aĩ seripta net non pondus panis. et mñsira
uente arehutequdi e d supellett ili fabripere. potuerant
deferentesif ocalituit post octo nainnorũ curteculi
quib emperiũ abine ꝓ essũ dederat condignoi ricule
seniere trueided beraclius suebediti regenio mnets¬
mi sceptra uirxbiz annissi & uiqr epaclonis. cũna

Expanded text:
tes autem ex eodem loco monachi Romam venerunt, codicem tes autem ex eodem loco monachi Romam venerunt, codicem sanctae regulae quam saepedictus Pater composuerat, et quaedam alia ejus scripta; necnon pondus panis, et mensuram vini, ac quidquid ex supellectili surripere potuerant deferentes. Phoca itaque post octo annorum curricula, quibus imperium omne pessumdederat condigno mortis genere trucidato, Heraclius succedit, regens imperii sceptra viginti sex annis. Cuique Heraclonas  a
Abbreviated transcription (Latin):
pfiettur ep̃s Sorro francorũ regnũ brumehildis mau¬
na sinepotibꝰ teo debto atq teoderico filiis ildebti regis
iã enaioris etatis metas at tingentib fortit regebet
a quero gemꝰ langobardorũ italiã apartib ueneciarũ di¬
dũ u supra. prelibaumꝰ ingressa : marima exparte
elaidib afficiendo suȩ potentiȩ subdere conabaturr No¬
celeum demde tẽpore. iãq foca rmperiũ administrar¬
fio renranũ. qui mauriciũ ymperatorẽ cũ filiis tesdo¬
sio diberio atq constantino. eũeẽt strator prisci perao¬
cii dolo uit emerat: p̃fata genꝰ duce agidulfo quẽ sibi
rego p̃fecerat totũ pene inrũpit italiã romanãq
monastertũ beatissimi patris benedicti qđ mcas sinos¬
tũẽ. noctu muaditur diripitur destruitur : Quci
untũsa diriperent neunũ quidẽ exmonachis tenn
proueñ ꝙ ut ꝓphetia uenerabilis patris quã longe anti
preiderat: compleretur qua dixx. uix apud deũ opone¬
res. potui ut eu loco michi animȩ cederentur: sugien¬

Expanded text:
piscopus. Porro Francorum regnum Brunechildis regina cum nepotibus Theodeberto atque Theoderico filiis Childeberti regis jam majoris aetatis metas attingentibus fortiter regebat. At vero gens Langobardorum Italiam a partibus Venetiarum dudum, ut supra praelibavimus, ingressa, maxima ex parte cladibus afficiendo, suae potentiae subdere conabatur. Procedente deinde tempore, jamque Phoca imperium administrante Romanum, qui Mauricium imperatorem cum filiis Theodosio, Tiberio, atque Constantino, cum esset strator Prisci Patricii, dolo interemerat, praefata gens duce Agilulfo, quem sibi regem praefecerat, totam pene irrumpit Italiam, Romanamque monasterium beatissimi Patris Benedicti, quod in Cassino situm est, noctu invaditur, diripitur, destruitur. Qui cum universa diriperent, ne unum quidem ex monachis tenere potuerunt: ut prophetia venerabilis Patris, quam longe ante praeviderat, compleretur, qua dixit: Vix apud Dominum obtinere potui, ut ex hoc loco mihi animae concederentur. Fugien