comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñm̃ uirtutũ interp̃tantur. Suscitat᷑
gͦ sp̃s ⁊ orobabel et sp̃s iħii. interim se¬
cundũ litterã: ut regnũ et sacerdotiũ
cclificaret tẽplũ di. Suscitat᷑ sp̃s ppłi
qͥ meis ante dormiebat ñ corpus ñ
anima: s ut diximꝰ sp̃s qui magis edi¬
ficare scit tẽplũ di. Et ingressi foris eñĩ
fuert̃: faciebant oꝑa que digna erant
penetralibus domꝰ dñi. in eodẽ an¬
no darii regis quo et supͣ: in eomense
qͥ et in pͥncipio positus ẽ. s ñ in eodem
die. Ibi enĩ unus dies mensis ponitur.
hic uero uicesimꝰ quartus : ut int̾ pͥ¬
mũ diem quo dñs loqͥtur ꝑ aggeũ.
et uicesimũ quartũ qͦ ingressi st̃. et
faciebant opus in domo dñi. uigniti
duo dies medii fierent qͦt et litt̾e sc̃
apud hebreos. Necesse enĩ habuer̃t clo-¬
ceri que ẽẽnt elem̃ta pͥncipii sermonũ
di que eos phiberent dicere. necdum
uenit tempus domus dñi edificande
et habitare in domib concaiiis. et ut

Expanded text:
Dominum virtutum interpretantur. Suscitatur ergo spiritus Zorobabel et spiritus Jesu, interim secundum litteram, ut regnum et sacerdotium aedificent templum Dei. Suscitatur eti eis ante dormiebat, non corpus, non anima; sed ut diximus, spiritus, qui magis aedificare scit templum Dei. Et ingressi, foris enim fuerant, faciebant opera, quae digna erant penetralibus domus Domini: in eodem anno Darii regis quo et supra, in eo mense qui et in principio positus est; sed non in eodem die. Ibi enim unus dies mensis ponitur: hic vero vicesimus quartus, ut inter primum diem, quo Dominus loquitur per Aggaeum, et vicesimum quartum, quo ingressi sunt, et faciebant opusmedii fuerint, quot et litterae sunt apud Hebraeos. Necesse enim habuerunt doceri quae essent elementa principii sermonum Dei, quae eos prohiberent dicere, Nec dum venit tempus domus Domini aedificandae, et habitare in domibus concavis, et ut
Abbreviated transcription (Latin):
sint. Ceterũ uxta hebraicũ laudare
iubetur eccłia. et uibilare isrł sensu
uidens dm̃: et exultare atq letari in
om̃i corde locus pacis. ad quẽ dictũ ẽ.
Pacẽ meã do uobis: pacẽ meã relinquo
uobis. Abstulit eñĩ infine et in consũ¬
matiõe mundi uidiciũ eiꝰ. nequaqm
eã uidicans atq coeriꝑiens s saluans:
et auertit inimicos eiꝰ demonũ turbas
rex isrł. Dñs in medio eiꝰ erit: ñ timebit
ultra malũ. In die illa dicetur ad ierłm¬

Expanded text:
Hebraicum, laudare jubetur Ecclesia et jubilare Israel, sensu videns Deum, et exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit inimicos ejus, daemonum turbas. Rex Israel Dominus in medio ejus erit: non timebit ultra malum. In die illa dicetur ad Jer
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc modicũ ẽ: et ego cõmouebo
celũ et terrã. mare et aridam: et mo¬
uebo om̃s gentes: et ueniet desicdãtꝰ
cunctis gentib. Et implebo domũ
istã gła: dicit dñs exertituũ. Meũ ẽ¬

Expanded text:
Adhuc modicum est, et ego commovebo coelum et terram, mare et aridam. Et movebo omnes gentes, et venient desiderata cunctarum gentium, et implebo domum istam gloria, dicit Dominus exercituum. Magna e
Abbreviated transcription (Latin):
citate uł uento urente disꝑeant
t audiuit zorobabel filius sala¬
thiel. et ihesus filius iosedech sacer¬
dos magnus. et om̃s reliqͥe ppłi uo¬
cem dei sui. et uerba aggei ꝓpħ̃e. si¬
cut misit eũ dñs łs ipsoor ad eos:
et timuit ppłs a facie dm̃i. Dili¬
genter attende ꝓpt̾ duas intelligen¬
tias saluatoris in zorobabel duce.
et iħu sacerdote. ipse enĩ et rex est
et sacerdosquod ñ dix̾it ⁊orobabel
et iħc timuert̃: s audientib ⁊oro¬
babel et iħu. et ppło uerba aggei
ꝓphete que uerba st̃ dñi solus ppłs
timuit a facie dñi: id ẽ sola multi¬
tudo que necdũ in unũ et ꝑfectũ
uirũ uenerat. nec spũi copulatus
id ẽẽ poterat qd sp̃s. Timuit autẽ
ppłs a facie dñi. sciens quod facies
dñi suꝑ facientes mala. ut ꝑdat de
terra memoriã eoꝵ Et dix̃aggeꝰ nim-¬
dius dñi denuntiis dñi ppło dicens. E go¬

Expanded text:
citate, vel vento urente dispereant. citate, vel vento urente dispereant. Et audivit Zorobabel filius Salathiel, et Jesus filius Josedec sacerdos magnus, et omnes reliquiae populi vocem Dei sui, et verba Aggaei prophetae, sicut misit eum Dominus Deus eorum ad eos, et timuit populus a facie Domini. Diligenter attende, propter duas intelligentias Salvatoris in Zorobabel duce et Jesu sacerdote ipse enim et rex est et sacerdos, quod non dixerit, Zorobabel et Jesus timuerunt, sed, audientibus Zorobabel et Jesu et populo verba Aggaei prophetae, quae verba sunt Domini, solus populus timuit a facie Domini, id est, sola multitudo, quae necdum in unum et perfectum virum venerat, nec spiritui copulatus id esse meruit quod spiritus. Timuit autem populus a facie Domini, sciens quod facies Domini super facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum . Et dixit Aggaeus nuntius Domini, de nuntiis 751
Abbreviated transcription (Latin):
nantes. et xecofagiis humilrantes a¬
nimã suã. et uel maxime de tatiani
radice crescintes: suꝑ huicemodi la¬
borib auliunt. Tanta passi estis
sine causa. Hec autẽ unuiersa que
dixi possunt de eccłie rectorib intelli¬
gi: qui edificantes carnalem domũ
lib̾isq suis et possessionib ꝓuiden¬
tes. ñ curant uel in seip̃is extruere
tẽplũ di uel eccłiam dñi que in tecta
et diruta ẽ instaurare: quoꝵ sepe uita
et sermo uite incongrus scandalizat
plurimos. et de eccłia eicit: et ad solitu¬
dinẽ ꝑducit domũ di. Nec hoc dicimꝰ
qd̃ uniuersos generalĩt accusemꝰ: s
quo in omni officio et gracdu sint alii
qui edificent. et alii qͥ destruant tẽ¬
plũ cdi: et ꝓpt̾ eoꝵ uiciũ nec celi rorẽ.
nec terra det germen ⁊ siceitet᷑ humus.
montes areant. triticũ et uinũ et o¬
leum. et omĩa que terra gignte: ho¬
minesq ip̃i et ium̃ta et uniuersus
labor manuũ. secante gladio. et sic¬

Expanded text:
nantes, et ξηροφαγίαις humiliantes anantes, et ξηροφαγίαις humiliantes animam suam, et vel maxime de Tatiani radice crescentes, super hujuscemodi laboribus audiunt: Tanta passi estis sine causa. Haec autem universa quae dixi, possunt de Ecclesiae rectoribus intelligi, qui aedificantes carnalem domum, liberisque suis et possessionibus providentes, non curant, vel in seipsis exstruere templum Dei, vel Ecclesiam Domini, quae intecta et diruta est, instaurare: quorum saepe vita et sermo incongruus scandalizat plurimos, et de Ecclesia ejicit, et ad solitudinem perducit domum Dei. Nec haec dicimus quo universos generaliter accusemus, sed quod in omni officio et gradu sint alii qui aedificent, et alii qui destruant templum Dei, et propter eorum vitium nec coeli rorem, nec terra det germen, siccetur humus, montes areant, triticum, et oleum, et omnia quae terra gignit, homines quoque ipsi et jumenta, et universus labor manuum, secante gladio, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
Infertur etĩa gladius suꝑ montes ele-¬
uantes se aduersus scĩam di: et suꝑ
frum̃tũ et uinũ et uinũ et oleũ qͥb
quasi cibis et potu. et refectione ħeq¬
coꝵ conciliabula deceptis ppłis blan¬
diunt᷑. Congrue qͥs dixerit. panem
illoꝵ. pane ẽẽ luctus ⁊ et furor̃ẽ dra¬
conũ ẽẽ uinũ eoꝵ et furorẽ aspidũ
insanabilẽ. Oleũ quoq repmissionẽ
de celestib qua quasi ungunt disci¬
pulos: et laboꝵ p̃mia pollicent᷑. Qd̃
detestat᷑ ꝓpħa dicens. Oleũ autẽ pecea-¬
toris ñ impinguet caput meũ. S et
alia que absq auctoritate et testimo¬
niis scͥpturarũ. quasi traditione apo¬
stolica sponte reꝑuint atq ꝯfingunt
ꝑcutit gladius di. Hoĩes autẽ et ium̃¬
tationes et sensus eoꝵ accipiamꝰ: uel
certe rationabiles in eis. et irrationa¬
biles id ẽ doctos et indoctos parit̃. Et
omnẽ laborẽ manuũ: ieiunia eoꝵ et
obseruationes uarias et caumenͣtas.

Expanded text:
Infertur etiam gladius super montes eleInfertur etiam gladius super montes elevantes se adversus scientiam Dei, et super frumentum, et vinum, et oleum, quibus quasi cibis et potu et refectione, haereticorum conciliabula deceptis populis blandiuntur: Congrue quis dixerit panem illorum esse panem luctus, et furorem draconum esse vinum eorum, et furorem aspidum insanabilem: Oleum quoque, repromissionem de coelestibus, quo quasi ungunt discipulos, et laborum praemia pollicentur, quae detestatur propheta, dicens: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum , Sed et alia quae absque auctoritate et testimoniis Scripturarum quasi traditione apostolica sponte reperiunt atque confingunt, percutit gladius Dei; homines autem et jumetationes et sensus eorum accipiamus. Vel certe rationabiles in eis, et irrationabiles, id est, doctos et indoctos 750 pariter, et omnem laborem manuum, et jejunia eorum, et observationes varias, et chameunias,
Abbreviated transcription (Latin):
laborẽ manuũ. Pro siccitate: lxx.
peri: etħ. res. beth. Quod si areb. legi
licet meluis in urentẽ uentũ possit
ra ẽ. et de agroꝵ sterilitate : magis mͥ
uidetur uentus urens in p̃senti loco
in telligi debere quã gladius: licet
omnis plaga que ꝓpt̾ peccata hoĩb
inferat᷑. possit et ꝓ gladio accipi. Uo¬
cata ẽ siccitas suie gladius suꝑ terrã
et suꝑ montes: ut non ꝓferrent tͥticũ.
et umũ et oleũ. et quecũq sponte ge¬
nerat humꝰ. Precedente autẽ fame.
consequent̃ suꝑ hoĩes et suꝑ ium̃ta
mors uenit: et idem gladiꝰ ueluentꝰ
urens. omĩa que manꝰ hominũ labo¬
rauere consumit. Uocatur itaq uł
indiicit᷑ inuens sermo dei et efficax
et acutus suꝑ omñe gladiũ bicipitẽ:
ut amma negligens. que terra int̾¬
p̃tatur arens. et que magis in conca¬
uis habitare qm domũ dei extrue¬
re desidat. eius mucrone feriatur:
et qͥcqͥd fructuũ se putat hab̃e disꝑdał.

Expanded text:
laborem manuum. Pro siccitate Septualaborem manuum. Pro siccitate Septuaperi  , HETH, RES, BETH, quod si HAREB legimlicet melius in urentem ventum transfera est, et de agrorum sterilitate, magis mihi videtur ventus urens in praesenti loco intelligi debere, quam gladius: licet omnis plaga quae propter peccata hominibus inferatur, possit et pro gladio accipi. Vocata est autem siccitas, sive gladius super terram, et super montes, ut non proferant triticum, et vinum et oleum, et quaecumque sponte generat humus. Praecedente autem fame, consequenter super homines, et super jumenta mors venit. Et idem gladius vel ventus urens, omnia quae manus hominum laboravere, consumit. Vocatur itaque vel inducitur vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium bicipitem , ut anima negligens quae terra interpretatur arens, et magis in concavis habitare, quam domum Dei exstruere desiderat ejus mucrone feriatur, et quidquid fructuum se putat habere, disperdat.
Abbreviated transcription (Latin):
on solũ inqͥt celipluuiã ñ dedunt.
qͥb irrigata humꝰ fruges facit: s nec
rorẽ qͥdem matutinũ atq nocturnũ
ut arentes agri saltẽ humore modico
tẽꝑarent᷑. Terra quoq deuorauit
agricolis non redditura sementẽ: et
que sponte solet gignere auaro sinu
tenuit. Ego hunc arbitror ẽẽ ror̃e
de qͦ in benedictiõe dr̃ adiacob. det
tͥ ds de rore celi. rorem hermon qͥ des¬
cendit suꝑ montẽ syon. et descendit¬
ere in quo multiplex uolitat aqͥlarũ.
et accipitrũ. et uulturũ. mimerus.
s de celo: ut cuiꝰ anima ardet ꝑtur¬
bationib et iaculo diaboli uulnera¬
ta ẽ. refrigeret᷑ hoc rore. et estus suos
tẽperet. Quo retento: terra qͦ ñ affert
germ̃ suũ. Neq enĩ sine rore xp̃o: ꝑo¬
test ulla anima afferre frum̃taEt
uocaui siccitatẽ suꝑ terrã et suꝑ mon¬
tes et suꝑ triticũ. et suꝑ uinũ. et suꝑ
oleũ. et quecũq ꝓfeit humꝰ: et suꝑ
homines et suꝑ uim̃ta. et suꝑ omñẽ

Expanded text:
Non solum, inquit, coeli pluviam non dederunt, quibus irrigata humus fruges facit; sed ne rorem quidem matutinum, atque nocturnum, ut arentes agri, saltem humore modico temperarentur. Terra quoque devoravit, et agricolis non redditura sementem, et quae sponte solet gignere, avaro sinu tenuit. Ego hunc arbitror esse rorem, de quo in benedictione dicitur ad Jacob: Det tibi Deus de rore coeli , et rorem Hermon qui descendit super montem Sion , et descendiere in quo multiplex volitat aquilarum et accipitrum et vulturum numerus; sed de coelo, ut si cujus anima ardet perturbationibus, et jaculo diaboli vulnerat, refrigeretur hoc rore, et aestus suos temperet. Quo retento, terra quoque non affert germen suum. Neque enim sine rore Christi potest ulla anima afferre frumenta. Et vocavi siccitatem super terram, et super montes, et super triticum, et super vinum, et super oleum, et quaecumque profert humus, et super homines, et super jumenta, et super omnem
Abbreviated transcription (Latin):
boris sui. Iudeus et ethincꝰ et philosophi
ti tm̃ tẽpore conu̾satioĩs sue et laboris fru¬
ctũ et głam capiunt. oĩsq spes eoꝵ et
merces futuri scłi tollit᷑. Hoc autẽ idõ
fit ne penitus desꝑantes contemnant
penitentiã: s aliquando conuersi po¬
nant lapidẽ suꝑ lapidẽ et edificent
tẽplũ dĩ. Qd̾ si in incredulitate ꝑman¬
serint: ind ip̃m mediũ qd uidebantur
habere ꝑdunt. Sequit᷑ enĩ. ꝑcussi uos
uento urente et anriigine et grandine
oꝑa manuũ ur̃arũ. Quicqͥd autẽ aurii¬
gine et grandine et uento urente ꝑcu¬
tit᷑. in puluere redigit᷑ et fauillã: nicħ¬
q in eo quod ad utilitatẽ et esũ ꝑueni¬
at inuenit᷑. Que qui dẽ cuncta fecit dñs:
quia ñ est inuentus in eis qͥ reuertẽtur
ad eũ. Qd̾ si reu̾si fuerint et edificau̾int
tẽplũ dñi: a die qua edificare ceꝑint¬

Expanded text:
 et Philosophi tantum tempore conversationis suae et laboris frctum et gloriam capiunt, omnisque spes eorum et merces futuri saeculi tollitur. Hoc autem ideo fit ne penitus desperantes contemnant poenitentiam; sed aliquando conversi ponant lapidem super lapidem, et aedificent templum Dei. Quod si in incredulitate permanserint, id ipsum medium quod videbantur habere, perdent. Sequitur enim: Percussi vos vento urd autem aurigine et grandine et vento urente percutitur, in pulverem redigitur et favillam, nihilque in eo quod ad utilitatem et ad esum pertineat, invenitur. Quae quidem cuncta fecit Dominus, quia non est inventus in eis qui reverteretur ad eum. Quod si reversi fuerint, et aedificaverint templum Domini, a die qua aedificare c
Abbreviated transcription (Latin):
ecdific auer̃t tẽplũ di. s edificationẽ
euis cotidie differentes dixer̃t. nondũ
uenit tẽpus domꝰ dñi edificande: nec
captiui st̃. nec adhuc plena lib̾tate do¬
nati. Uerũ quasi in meditullio qͦdam
positi semmauert̃ multũ. et intulert
parũ. comedert̃ et ñ st̃ saturati. bibert

Expanded text:
aedificaverunt templum Dei, sed aedificationem aedificaverunt templum Dei, sed aedificationem ejus quotidie differentes, dixerunt: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae: nec captivi sunt, nec adhuc plena libertate donati: verum quasi in meditullio quodam positi, seminaverunt multum et intulerunt parum: comederunt et non sunt satiati: biberunt,
Abbreviated transcription (Latin):
culũ ꝑtusũ. Omĩs labor ur̃ qͦ edifi¬
castis domꝰ ur̃as. et neglexistis domĩ
dei: ñ habuit euentũ. Seminastis enĩ
plura: et multominꝰ qm satũ fuerat
congregastis. Nec potestis dic̃e ido fa¬
mem secutã: quod in exercenda terra
agcola cessauerit. Comedistis qͦ ne
forsitan e uobis qͥspĩa diceret: uolun¬
tariũ fuisse ieuiniũ: et ñ estis saturab.
qͥa paruos fructus congregau̾atis in
horrea. Uinũ bibistis e uineis: s non
tm̃ ut letaretur cor ur̃m. et diceretur
de uobis. Et uinũ exhilarat cor hoĩs.
habustis palliũ: s quod frigus non
repelleret nec seruaret calore. Quicũq
etiã ur̃m. siuie negotiatione. siue mer¬
cennaria manu mercedes congregauit:
frustra labor sine laboris p̃cio impen¬
sus est. Om̃s enĩ uelut siqͥs in ꝑtusum
sacculũ mittat: pecunie defluxert.
Sed et iuxta intelligentiã spũalem.
hi qͥ de babylone reuersi st̃. et necdũ

Expanded text:
culum pertusum. Omnis labor vester qui aedificulum pertusum. Omnis labor vester qui aedificastis domus vestras et neglexistis domum Dei, non habuit eventum. Seminastis enim plura, et multo minus quam satum fuerat, congregastis: nec potestis dicere ideo famem secutam, quod in exercenda terra agricola cessaverit. Comedistis quoque ne forsitan e vobis quispiam diceret voluntarium fuisse jejunium, et non estis saturati, quia parvos fructus congregaveratis in horrea. Vinum bibistis e vineis, sed non tantum ut laetaretur cor vestrum, et diceretur de vobis: Et vinum exhilarat cor hominis . Habuistis pallium, sed quod frigus non repelleret, nec servaret calorem. Quicumque etiam vestrum sive negotiatione, sive mercenaria manu mercedes congregavit, frustra labor sine pretio laboris impensus est. Omnes enim velut si quis in pertusum sacculum mittat, pecuniae defluxerunt. Sed et juxta intelligentiam spiritualem hi qui de Babylone reversi sunt, et necdum
Abbreviated transcription (Latin):
Et nc̃ hec dicit dñs exercituũ. Ponite
corda urã suꝑ uras ur̃as. Non sit
aliud loquentis tẽpus: et alud faci¬
entis. Precepta mea: statim in opus uer:
uientia: sine ordine. sine p̃ceptore. qͦcũ¬
q trahebant desiłia ꝑgentes. Nunc
autẽ dñs uobis p̃cipit ut ordmetis in
se caritatem. et ponatis corda ur̃a suꝑ
uias ur̃as : ut nichil absq uidicio et
consicłatiõe faciatis: s semꝑ ante pe¬
des ur̃os legalis lucerna p̃cedat. et ali¬
catis. Lucerna pedib meis lux tua: et
lux semitis meis. Uelcerte ita. Quia
et ipsi habitatis in habitacłis que st̾ in
imis demersa. domꝰ autẽ mea deserta
ẽ: consicdate iubente dño. et uos in me¬
moriã religite que feceritis et que pas¬
si estis. Seminastis multũ: et intuli¬
stis patũ. C omedistis: et non estis sati-
ati. Sibistis: et non estis inebriati. O ꝑu¬
istiˢ uos: et non estis calefacti. Et qui
mercedes congregauit: misit eas in sac¬

Expanded text:
Et nunc haec dicit Dominus exercituum: ponite Et nunc haec dicit Dominus exercituum: ponite corda vestra super vias vestras. Non sit aliud loquentis tempus, et aliud facientis: praecepta mea statim in opus vertivientia, sine ordine, sine praeceptore, quocumque trahebant desideria, pergentes. Nunc autem Dominus vobis praecipit ut ordinetis in se charitatem, et ponatis corda vestra super vias vestras, ut nihil absque judicio et consideratione faciatis; sed semper ante pedes vestros legalis lucerna praecedat, et catis: Lucerna pedibus meis lex tua et lux semitis meis . Vel certe ita: Quia omini, et ipsi habitatis in habitaculis quae sunt in ima demersa, domus autem mea deserta est: considerate, jubente me Domino, et vos in memoriam redigite quae feceritis, et quae passi sitis. Seminastis multum, et intulistis parum: comedistis, et nati; bibistis, et non estis inebriati; operuistis vos, et non estis calefamercedes congregavit, misit eas in sac
Abbreviated transcription (Latin):
mib deorsũ sitis: et in conualle positis.
et mea domꝰ que in monte ẽ desertaent:
siue utt habetur in hebreo. uos habita¬
bitis in domib laqueatis. idẽ ornatis
atq cõpositis. et que ñ tam ad usum
et mensa ꝓpositiõis pluuiis rigantib
squalebit solitudine sole torrebitur.
P orro scdm anagogen: om̃e tẽpus qͦ
habitatio uallis eligit᷑. uel seruimꝰ deli¬
tiis importunũ ẽ. Unde et stoici qͥb
cure est uerba singula diffinite: tẽpus
dixert̃ ẽẽ correctionis siue efficientie:
qd̾ significantius grece dr cr̃onon. sinã
tutib s uitiis deseruimus ꝑit: et qͣsi
ñ fuerit reputat᷑ in mcbilũ. Si qͥs gͦ de
nobis uel inconualle habitat. uel in
uoluptate et luxuria sclari suã con¬
tignat domũ. iste tẽplũ cdõ ñ edificał:
nec habet dñs ubim eo caput suũ re¬
clinet. Et cũ uulꝑib edificet domũ:
habitacłm qͦndã di ꝑatit᷑ eẽ desertum.

Expanded text:
mibus deorsum sitis, et in convalle positis: mibus deorsum sitis, et in convalle positis: et mea domus quae in monte est, deserta erit? sive ut habetur in Hebraeo: ut habitetis in domibus loqueatis id est, ornatis atque compositis, et quae non tam ad usum et mensa propositionis, pluviis rigabitur, squalebit solitudine, sole torrebitur? Porro secundum anagogen: Omne tempus quo habitatio vallis eligitur, vel servimus deliciis, importunum est. Unde et Stoici quibus curae est verba singula definire, tempus dixerunt esse correctionis sive efficientiae: quod significantius Graece dicitur tutibus, sed vitiis deservimus, perit, et quasi non fuerit, reputatur in nihilum. Si quis ergo de nobis, vel in convalle habitat, vel in voluptate et luxuria saeculari suam contignat domum, iste templum Deo non aedificat, nec habet Dominus in eo ubi caput suum reclinet: et cum vulpibus aedificet domum, habitaculum quondam Dei patitur esse desertum.
Abbreviated transcription (Latin):
domus dñi edificande. Et tu qnͣdo
uideris aliquẽ egressũ de eccłia. qͥtra¬
ditus fuerat sathane ininteritũ carius.
ut sp̃s saluus fieret. cogitare atq dis¬
ponere ut edificet tẽplũ ꝑpudicitiã.
qd̾ ꝑ libidinẽ ante destruxat. et tam̃
diem de die trahere: dic adeũ. Here
et tu de ppło es captiuoꝵ: et tu dicis.
nondũ uenit tẽpus domꝰ dñi edifican¬
de. Qui semel cdecreuit instaurare tẽ¬
ad edificandũ. Nec rex potest impe¬
dire nec hostes ꝑcircuitũ: nec pietas si¬
mulata parentũ. affiniũ lib̾oꝵ Statĩ
ut conuersus inclamaueris nom̃ dñi:
dicet. ecce adsum. Et factũ ẽ uerbũ
dñi in manu aggei ꝓphete dicens.
Nũqͥd tẽpus uobis est ut habitetis in
crescunt : et habito paulisꝑ silentio.
ad id qd dixerat ppls. nonclũ uenit¬
tẽpus domus dñi edificande: ꝓfertux
dñi quasi cogitata responsio. et dr̃ ad
eos. Ergone tẽpus ẽut uos habitetis indo¬

Expanded text:
domus Domini aedificandae. Et tu quando domus Domini aedificandae. Et tu quando videris aliquem egressum de Ecclesia, qui traditus fuerat Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret , cogitare atque disponere, ut aedificet templum per pudicitiam, quod per libidinem ante destruxerat, et tamen diem de die trahere, dic ad eum: Vere et tu populo es captivorum, et tu dicis: nondum venit tempus domus Domini aedifacandae. Qui semel decrevit instaurare temad aedificandum: nec rex diabolus potest impedire, nec hostes per circuitum, nec pietas simulata parentum, affinium, liberorum: statim ut conversus inclamaveris nomen Domini, dicet: Ecce adsum. Et factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, dicens: Numquid tempus vobis est ut habitetis in  quoque dona succrescunt, et habito paulisper silentio, ad id quod dixerat populus: nondum tempus domus Domini 743 aedificandae, profertur Domini quasi cogitata responsio, et dicitur ad eos: Ergo ne tempus est, ut vos habitetis in do
Abbreviated transcription (Latin):
et ds fidelis et non ẽ in ipso iniqͥtas
aduersus martionẽ et ceteros ħeticos
qͥ alterius bom nescio cuiꝰ dĩ filiũ et
non creatoris quẽ iustũ uocant asse¬
runt dñm saluatorẽ. Et uere ẽ iħ̃e
magnus sacerdos cui om̃s di antifoi¬
tes cõparat parui st̃ et nichili. Si eni
iste magnus dr̃ sacerdos: utiq: addi
Minores autẽ sunt om̃s qͥ extra eũ et
post eũ sunt: et quomͦ pͥmogenitus
est om̃is creature. et pͥmogenitus
ex mortuis: sic pͥnceps et magnus sit
in uniu̾sis sacerdotib. Hec ait dñs
exercituũ dicens. Populus iste dicit.
Mondũ uenit tẽpus. domꝰ dñi edifican¬
de. Diligenter attende qd̾ ñ zoro¬
babel uel iħ̃c dicant. nondũ uenit tẽ¬
pus domꝰ dñi edificande: s ppłs qͥ sub
dario ad huc rege constitutus. necdlũ
uigũ seruitutis excusserat. Semꝑ qͥ
captiuitate retinent᷑. et egressi st̃ de
ierłm. differunt et morant᷑ edificare
tẽplũ dĩ: et dicunt. Hondũ uenit tẽpꝰ

Expanded text:
et Deus Filius, et non est in ipso iniquitas. 742 Adversus Marcionem et caeteros haereticos, qui alterius boni, nescio cujus Dei filium, et non Creatoris, quem justum vocant, asserunt Dominum Salvatorem. Et vere est Jesus magnus Sacerdos, cui omnes Dei antistites comparati, parvi sunt et nihil. Si enim iste magnus dicitur Sacerdos, utique ad dMinores autem sunt omnes qui extra eum et post eum sunt, ut quomodo primogenitus est omnis creaturae, et primogenitus ex mortuis: sic princeps et magnus sit in universis sacerdotibus. Haec ait Dominus exercituum, dicens: Populus iste dicit, nondum venit tempus domus Domini aedificandae. Diligenter attende quod non Zorobabel vel Jesus dicant: nondum venit tempus domus Domini aedificandae; sed populus qui adhuc sub Dario rege constitutus, necdum jugum servitutis excusserat. Semperque qui captivitate retinentur, et egressi sunt de Jerusalem, differunt et morantur aedificare templum Dei, e
Abbreviated transcription (Latin):
ob dispensationẽ et ussionẽ dñi as¬
sũpsisse humana corpora. et int̾ ho¬
mines conu̾satos. Nec mirũ hoc de an¬
gelis credi: cũ. ꝓsalute nr̃a etiã filiꝰ
dei humanũ corpus assũpserit. Et
ob hanc causam etiã de apocriphis
rea supplantauerit fratrẽ suũ in uen¬
tre matris sue: ioħ̾em quoq: ad uo¬
cem marie matris dñi exultasse in
sam hoĩes qui placuer̃t đõ. equales
angłis fieri. Hoc illi sentiant. Ceterũ
nos nuntiũ dñi. id ẽ angłm qͥ bebra¬
accipiamꝰ ab eo qd̾ dm̃i uoluntatẽ ppło
nuntiauerit : sue qi in multis locis
ibi magni consilii angłs: typũ salua¬
toris dicimꝰ in aggeo p̃cucurrisse. Por¬
ro qd̾ alt. nuntiꝰ dñi de nuntiis dm̃:

Expanded text:
ob dispensationem et jussionem Dei assumpsisse humana corpora, et inter homines conversatos. Nec mirum hoc de angelis credi, cum pro salute nostra etiam Filius Dei humanum corpus assumpserit: et ob hanc causam etiam de apocryphis rea supplantaverit fratrem in ventre matris suae . Joannem quoque ad vocem Mariae matris Domini, exsultasse in sam homines qui placuerunt Deo, aequales angelis fieri. Hoc illi sentiant. Caeterum nos nuntium Domini, id est, angelum, qui Hebraod Domini voluntatem populo nuntiaverit, sive quia in multis locis ibi; Magni consilii Angelus , typum Salvatoris dicimus in Aggaeo praecurrisse. Porro quod ait, nuntius Domini, de nuntiis Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
monitis pͥncipẽ uolui interp̃tari de
babylone siue in babylone: ut quomͦ
iħc filius naue qͥ et ipse in tẏpo salua¬
toris fuit. de solitudine ppłm in terrã
repmissionis induxit: sicet iste ꝓpt̾ea
ortus in babylone sit. ut eos qͥ erant in
babylone reducet interrã reꝓmissiomꝰ.
de qua captiui abducti fuerant: et
his qͥ erant in uinculis diceret exite: et
qͥ sedebant in tenebris illuminamini.
Sermo uero dñi qͥ factus ẽ in manu agdẽi¬
ñ solũ ad Rorobabel ditigit᷑ filiũ sa¬
lathiel de quo iã diximꝰ: s ad iħm
filiũ iosedech sacerdotẽ magnũ. Qn¬
tũ ad hystoriã ꝑtinet. alter ẽ roroba¬
bel de tribu regia: et alt̾ iħ̾e de tͥbu
sacerdotali. Quantũ uͦ ad intelligen¬
atq saluator rex et maguꝰ sacerdos.
uius typũ scđm id qd̾ rex erat porta¬
bat ⁊orobabel: scd̾m id autẽ qd̾ pon¬
tifex erat. portabat õmonimus eus
iħc qͥ interp̃tat᷑ iãõ salus. idẽ dm̃sa¬

Expanded text:
minutis, principem volui interpretari de minutis, principem volui interpretari de Babylone, sive in Babylone. Ut quomodo Jesus filius Nave, qui et ipse in typo Salvatoris fuit, de solitudine populum in terra repromissionis induxit: sic et iste propterea ortus in Babylone sit, ut eos qui erant in Babylone, reduceret in terram repromissionis, de qua captivi abducti fuerant, et his qui erant in vinculis diceret: Exite. Et qui sedebant in tenebris: Illuminamini . Sermo vero Domini, qui factus est in manu Agnon solulathiel, de quo jam diximus; sed et ad Jesum filium Josedec sacerdotem magnum. Quantum ad historiam pertinet, alter est Zorobabel de tribu regia, et alter Jesus de tribu sacerdotali. Quantum vero ad intelligenatque Salvator, rex et magnus sacerdos, cujus typum secundum id quod rex erat, portabat Zorobabel: secundum id autem quod Pontifex erat, portabat homonymus ejus Jesus, qui interpretatur JAO salus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
Salathiel qͥppe: interp̃tatur peticio
dei. Et nemo uenit ad iħm: nisi eũ ad¬
duxerit pat̾. Nascet᷑ gͦ nobis fluxus ad¬
racens. et expositus ꝑ obsecrationẽ dei
et erit de tribu uida. regia scilicet et con¬
fitente uel laudante dm̃: quia iudas
utrũq sonat. Porro ortus in babylone.
ꝑ hystoriã quid̾ẽ uere de zorobabel di¬
cit᷑: ꝙi ibi natus ẽ. S et uixta altiorẽ
scłi. et fuerit ꝓpt̾ grauissimũ flum̃ cho¬
bar: et uiderit magnã usionẽ illam
quã sub typo eiꝰ. iezechiel in uoluminis
sui cernit exoedio. Quod autẽ dixi int¬
p̃tari ⁊ orobabel pͥncipem de babylone:
non quo uere pͥnceps interp̃taretur.
hoc dixi. Siqͥdem apud hebreos: ex tͥb
integris nom̃ eius tradit᷑ ẽẽ cõpositum.¬
2o. iste. Ro. magist̾ siue maior. babel:.¬
ꝓpͥe babyloniũ sonat: et efficit nom̃ ꝑo¬
robabel. iste magist᷑ de babylone. S
ad cõplendũ intelligentie ꝓ supͣdicdis

Expanded text:
Salathiel quippe interpretatur, petitio Salathiel quippe interpretatur, petitio Dei. Et nemo venit ad Jesum, nisi eum adduxerit Pater . Nascetur ergo nobis fluxus, expositus 741 per obsecrationem Dei, et erit de tribu Juda, regia scilicet, et confitente vel laudante Deum, quia Judas utrumque sonat. Porro ortus in Babylone, secundum historiam quidem vere de Zorobabel dicitur, quia ibi natus est. Sed et juxta altiorem saeculi, et fuerit prope gravissimum flumen Chobar, et viderit magnam visionem illam quam sub typo ejus Ezechiel in voluminis sui cernit exordio. Quod autem dixi interpretari Zorobabel, principem de Babylone, non quod vere princeps interpretetur, hoc dixi: siquidem apud Hebraeos ex tribus integris nomen ejus traditur esse compositum iste; ROB, magister, sive major: BABEL proprie Babylonium sonat, et efficitur nomen Zorobabel  , iste magister de Babylone. Sed ad compendium intelligentiae pro supradictis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpolit edificauit eccłiam: idẽ et de reli¬
quiis ppłi uidaici. et de gentiũ multi¬
tudine do patri extruxit tab̃nacłm.
nterp̃tatur autẽ scđm multiplices he¬
braici sermonis accentus. uł risitħ. uł¬
siue expositus. uel ortus in babylone.
uel pͥnceps de babylone. Prime int̾pre¬
tationi ille fluxus contrarius ẽ qͥ signi¬
ficat᷑ in uocabulo iezabel. id ẽ flixu ia¬
no uł fluxu menstruate: qͥ utiq mani-¬
feste immunditiã sonat. S et zabu¬
lon fluxus noctis expͥmi t᷑. Relinq̃n¬
tes gͦ huiꝰ mundi uanũ et sordidũ flu¬
xũ atq tenebrosũ. sequam᷑ fluxũ iħu
qͥ nobis expositus est ad bibendũ. et
largissimo fonte se p̃bet. iuxta illud
qd̾ cdr̃ in euangłio. Stabat iħc in tẽplo:
et clamabat dicens. Si qͥs sitio ueniat
adme et bibat. Et hunc ipsũ tẽ poteri¬
mus bibere: cũ petierimꝰ a do patre:¬
uixta qđ legimꝰ. Petite et dabit᷑ uobis.

Expanded text:
impoliti, aedificavit Ecclesiam, id est, et de reliimpoliti, aedificavit Ecclesiam, id est, et de reliquiis populi Judaici, et de gentium multitudine, Deo Patri exstruxit tabernaculum. Interpretatur autem secundum multiplices Hebraici sermonis accentus, vel ῥs, expositus, vel ortus in Babylone, vel princeps de Babylone. Primae interpretationi ille fluxus contrarius est, qui significatur in vocabulo Jezabel, id est, fluxus vanus, vel fluxus menstruatae, qui utique manifeste immunditiam sonat. Sed et Zabulon, fluxus noctis exprimitur. Relinquentes ergo hujus mundi vanum et sordidum fluxum atque tenebrosum, sequamur fluxum Jesu, qui nobis expositus est ad bibendum, et largissimo fonte se praebet, juxta illud quod dicitur in Evangelio: Stabat Jesus in templo, et clamabat, dicens: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat . Et huc ipsum tunc poterimus bibere, cum petierimus a Deo Patruxta quod legimus: Petite, et dabitur vobis .
Abbreviated transcription (Latin):
aggei: ut ꝑ omnẽ uitã nrãm usq ad
consũmationẽ anni. id ẽ usq ad exitũ
nr̃m de scło isto celebremꝰ festa in oꝑib
nr̃is. que nobis oeta sunt de agro nr̃o.
Multa sunt et non huiꝰ tẽporis. que
de sollemnitate dicant᷑: qͥb potest de
intelligentiã spũalem. Adroroba¬
bel filiũ salathiel ducẽ uida: et adiħm
filiũ iosedech sacerd̃ otẽ magnũ dicens.
Legimꝰ in paralipomenon. ieconie qͥ in
babilonẽ ductus ẽ filiũ fuisse salathi¬
el: de quo natus ẽ ⁊ orobabel. Quod
qͥdem et matheus. generationẽ salua¬
toris enumerans: ait. ꝑ ost tnͣsmigrali¬
onẽ autẽ babylonis. iechomas genuit
salathiel: Salathiel autẽ genuit ⁊o¬
robabel. zorobabel autẽ genuit abi¬
ud. hic zorobabel de tribu iuida. hoc
ẽ de dauid stirpe descendens. typus
est saluatoris: qͥ uere destructũ edifi¬
cauit tẽplũ. id ẽ eccłiam. et reduxit
ppłm de captiuitate: et tã de uet̾is tem¬
pli lapidib qm de nouis qͥ pͥus fuerait

Expanded text:
Aggaei, et per omnem vitam nostram usque ad consummationem anni, id est, usque ad exitum 740 de saeculo isto, celebremus festa in operibus nostris, quae nobis orta sunt in agro nostro. Multa sunt, et non hujus temporis, quae de solemnitate dicantur, quibus potest de intelligentiam spiritualem. Ad Zorobabel, filium Salathiel, ducem Juda: et ad Jesum filium Josedec, sacerdotem magnum, dicens. Legimus in Paralipomenon, Jeconiae qui in Babylonem ductus est, filium fuisse Salathiel, de quo natus est Zorobabel . Quod quidem et Matthaeus generationem Salvatoris enumerans, ait: Post transmigrationem autem Babylonis, Jeconias genuit Salathiel: Salathiel autem genuit Zorobabel: Zorobabel autem genuit Abiud . Hic Zorobabel de tribu Juda, hoc est de David stirpe descendens, typus est Salvatoris: qui vere destructum aedificavit templum, id est, Ecclesiam; et reduxit populum de captivitate. Et tam de veteris templi lapidibus, quam de novis, qui prius fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
dixer̃t. nondũ uenit tẽpus domꝰ dm̃
edificande: et cũ ipsi habitarent in
conuallib. desertã ẽẽ domũ dñi patie¬
bant᷑. Hec dicit dñs excicituũ. Poni¬
te coeda ur̃a suꝑ uias ur̃as. Ascendite
in montẽ: afferte lignũ et edificate¬

Expanded text:
dixerunt: Nondum venit tempus domus Domini dixerunt: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae, et cum ipsi habitarent in convallibus, desertam esse domum Domini patiebantur. Haec dicit Dominus exercituum: Ponite corda vestra super vias vestras, ascendite in montem, afferte
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtatẽ ñ habet palliũ: icło non ha¬
bet. qr mułtiplicata iniqͥtate carita refri¬
xit in eo. Unde de istimodi hoĩe cuiꝰ pas
liũ ab alio possidet᷑. in lege p̃cipit᷑. red¬
des ei uestim̃tũ anteqmͣ soloceidat: qm
siue in laqueatis domib et dicebant.
ñdũ uenit tẽpus domꝰ dñi edificande
ut mercedes in ꝑtusum sacculũ congres¬
garent. Siqͥs enobis bona oꝑat᷑ obdĩg¬
nã mercelẽ quã nobis redditurus est
ec illud apłi. si cuiꝰ opus manserit qd̾ su¬
pedificauit mercedẽ accipiec hicꝯgregat con¬
seruandas mansurasq mercedes: et uir¬
tutib urtutes semꝑ adiungens coa¬
ceruat pecunias in sacculũ ñ ꝑtusũ.
Qui autẽ post bona oꝑa non semel et
bis. s frequent̃ peccat. et p̃teritã cari¬
tatẽ sequentib uiciis obscurat et sordi¬
dat: iste in ꝑtusũ sacculũ pe cuniã con¬
gregat. Hec autẽ omĩa euenert̃ eis qͥ

Expanded text:
paupertatem non habet pallium: ideo non hapaupertatem non habet pallium: ideo non habet, quia, multiplicata iniquitate, charitas refrixit in eo . Unde et de istiusmodi homine, cujus ab alio pallium possidetur, in lege praecipitur: Reddes ei vestimentum as, sive in laqueatis domibus, 746 et dicebant: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae, ut mercedes in pertusum sacculum congregarent . Si quis e nobis bona operatur, et digna mercede quam nobis redditurus est Et aliud Apostoli: Si cujus opus manserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet , hic congregat conservandas mansurasque mercedes, et virtutibus virtutes semper adjungens, coacervat pecunias in sacculum non pertusum. Qui autem post bona opera non semel et bis, sed frequenter peccat, et praeteritam charitatem sequentibus vitiis obscurat et sordidat, iste in pertusum sacculum pecuniam congregat. Haec autem omnia evenerunt eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
madet: iste p̃magnitudine leticie et
ñ sit huic expositiõi contrariũ illud qd̾
filii ionadab. filii recab. uinũ ñ bib̾int
et laudent᷑ a dño: inieremia cõpetentiꝰ¬
disseret᷑. Post hec dr̃ ad eos: qͥ neglige¬
bant edificare tẽplũ dñi. Oꝑustiᷤᷤ uos:
et ñ estis calefacti. Quod intelligimꝰ de
centesimo t̃cio psalmo: in qͦ de dõ dr
genere feminino. de do qđ dictũ esti
sentire cõpellim᷑: eo qd̃ inuestigabilis
sit eiꝰ sapĩa. et ponat dñs tenebras lati¬
cis sapientie sensib uerbisq contextũ.
ñ sinit feruentes spũ refrigerari: nec
dilectionis calorẽ. borea flante friges¬
cere. Qui uero medus ẽ. et habet qͥdẽ
palliũ. s qͦ ñ totus oꝑiat᷑: qͦmͦ parũ
in horrea cõportauit. et comedit. et ñ
in satietatẽ. et bibit ñ in ebrietatẽ: sic
oꝑiet᷑ qͥdẽ sensuũ oꝑum. suoꝵq: pallio.
s ñ calefiet. Qui autẽ ꝓpt̃ nimiã animȩ

Expanded text:
madet : iste prae magnitudine laetitiae et madet : iste prae magnitudine laetitiae et non sit huic expositioni contrarium illud quod filii Jonadab filii Rechab vinum non biberint, et laudentur a Domindisseretur. Post haec dicitur ad eos qui negligebant aedificare templum Domini: Operuistis vos, et non estis calefacti. Quod intelligimus de centesimo tertio psalmo, in quo de Deo dicitur:αὐτῆς, feminino, de Deo quod dictum est sentire compellimur, eo quod investigabilis sit ejus sapientia, et ponat Dominus tenebras laticis sapientiae sensibus verbisque contextum, non sinit ferventes spiritu refrigerari, nec dilectionis calorem, Borea flante, frigescere: Qui vero medius est, et habet quidem pallium, sed quo non totus operiatur: quomodo parum in horrea compin satietatem, et bibit, et non in ebrietatem: sic operietur quidem sensuum operumque suorum pallio, sed non calefiet. Qui autem propter nimiam animae
Abbreviated transcription (Latin):
iniustus ds. ut ꝓpt̃ multa mala pati¬
coꝵ. obliuiscat᷑ bonoꝵ. s faciet eũ illa
tm̃ metere quein bona terra semina¬
uerit. et in sua horrea congregare. Qii
autẽ penitus apostates ẽ: iste omĩno
ñ comedet. s fame peribit. Porro qui
seminat multa et infert pauca. come¬
det parũ et ñ in satietatẽ: iuxta illud
qd̃ in maledictis leuitici dñs cõminat.
Comedetis: et ñ saturabimini. Qui ue¬
ro sc̃s ẽ usq ad satietatẽ comedet: et ex¬
plebit᷑ in illo qđ scͥptũ est. Iustus come¬
dens: replet animã suã. Similit̃ qͥ pe¬
nitus non bibit. siti peribit: sicut et in
iudith. siqͥs tam̃ uult librũ recipere:
mulieres et pariuili siti piert̃. Qui au¬
tem parũ bibit: parũ quidẽ. s ñ usq
ad ebrietatẽ. Porro qui potest dicere
ad dnm. calix tuus in ebrians qmͣ p̃¬
clarus ẽ. et in ebriatur cũ noe. et licet
in egypto constitutus. tam̃ in conrui¬
uio ioseph. cũ patriarchis et fr̃ĩb uiñd

Expanded text:
pter multa mala, paucorum obliviscatur bonorum; sed faciet eum illa tantum metere, quae in bonam terram seminaverit, et in sua horrea congregare. Qui autem penitus ἀποστάτης est, iste omnino non comedet, sed fame peribit. Porro qui seminat multa, et infert pauca, comedit parum, et non in satietatem, juxta illud quod in maledictis Levitici Dominus comminatur: Et comedetis et non saturabimini . Qui vero sanctus est, usque ad satietatem comedet, et explebitur in illo quod scriptum est: Justus comedens replet animam suam . Similiter qui penitus non bibit, siti peribit: sicut 745 et in Judith si quis tamen vult librum recipere mulieris: Et parvuli siti perierunt . Qui autem parum bibit, bibit quidem, sed non usque ad ebrietatem. Porro qui potest dicere ad Dominum: Calix tuus inebrians quam praeclarus est ! et inebriatur cum Noe : et licet in Aegypto constitutus, tamen in convivio Joseph cum patriarchis et fratribus vino
Abbreviated transcription (Latin):
in oculis. luctus in manib. S hoc qͦ
ip̃m qd̃ iux de multa segete et infini¬
tis acerius fuerat electũ intulistis in do¬
mũ: et mea uirtute dispsum ẽ. Exsuf¬
flaui enĩ illud et redegi ad nichilũ : qr
frum̃tũ emortuũ. et uacui folliculi:
que utilia esui st̃ farinã et similam
ñ habebant. Potest autẽ hoc qd̾ dixit
intulistis in domũ et exsufflaui illud.
et de don ariis accipi que offerebant
in altari quod ds exsufflauerit ea
S quia dix̃ intulistis in domũi: si ea
que illata sunt donaria intelligimꝰ.
utiq in tẽplo oblata dicemꝰ. et ñ con¬
gruet: quia eo tẽpore domus di edifi¬
cata non fuerat ad huc. Quod qͥd̃e
usq hodie plerisq contingit. qͥ habi¬
tant in edificiis humilib. et quantũ
in se ẽ despiciunt desolatã domũ di
et cũ possunt edificare contemnunt :
et quasi ĩã uidentes maturas segetes.
fructus sibi suoꝵ oꝑum reꝑmittunt:

Expanded text:
in oculis, luctus in manibus. Sed hoc quoque in oculis, luctus in manibus. Sed hoc quoque ipsum quod vix de multa segete et infinitis acervis fuerat electum, intulistis in domum, et mea virtute dispersum est. Exsufflavi enim illud, et redegi ad nihilum; quia frumentum emortuum et vacui folliculi, quae utilia esui sunt, farinam et similam non habebant. Potest autem hoc quod dixit: intulistis in domum, et exsufflavi illud, et de donariis accipi quae offerebant in altari, et Deus exsufflaverit ea. Sed quia dixit, intulistis in domum, si ea quae illata sunt, donaria intelligimus, utique in templo oblata dicimus. Et non nobis congruet, quia eo tempore domus Dei adhuc aedificata non fuerat: quod quidem usque hodie plerisque contingit, qui habitant in aedificiis humilibus, et quantum in se est, despiciunt desolatam domum Dei, et cum possint aedificare, contemnunt: et quasi jam videntes maturas segetes, fructus sibi suorum operum repromittunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bilem. et ad singula ꝓblemata congrua
de testimoniis scͥpturarũ ligna queren¬
tes. p̃cidamus ea: et edificemꝰ domũ sa¬
pientie in nobis. Postqm eñ hec fuerit
exstructa: sins edificatiõis eiꝰ erit. utt dñs
głificet᷑ in nobis. H espexistiꝰ ad am¬
plius: et ecce factũ est minus. Et intu¬
listis in domũ: et exsufflaui illudl.xx.
Hespexistis in multa. et facta st̃ pauiça.
et intulistis indomũ. et exsufflaui illa.
Ut abiecta mora et omni ambiguitate
deposita. studiosiꝰ edificetis domũ meã:
dico et aliud qđ uobis accidit qͥ distu¬
listis edificare domũ meã. Non ut supͣ
seminastis multũ. et qͥa sem̃tem terra
ñ reddidit intulistis parũ: s cũ iã can¬
derent segetes. et messiũ tẽpus insta¬
ret. et fium̃ta uos tenere in manib
putaretis: messiustis uacuos culmos
et inanes stipulas. sine spicarũ frugi¬
b congregastis. Plene erant arce: spẽ

Expanded text:
bilem, et ad singula problemata, congrua bilem, et ad singula problemata, congrua de testimoniis Scripturarum ligna quaerentes, praecidamus ea, et aedificemus domum sapientiae in nobis: postquam enim haec fuerit exstructa, finis aedificationis ejus erit, ut Dominus glorificetur in nobis. Respexistis ad amplius, et ecce factum est minus: et intulistis in domum, et exsufflavi illud: LXX: Respexistis in multa, et facta sunt pauca: et intulistis in domum, et exsufflavi illa. Ut abjecta mora, et omni ambiguitate deposita, studiosius aedificetis domum meam, dico et aliud quod vobis acciderit, qui distulistis aedificare domum meam, non ut supra: Seminastis multum, et quia sementem terra non reddidit, intulistis parum; sed cum jam candescerent segetes, et messium tempus instaret, et frumenta vos tenere in manibus putaretis, messuistis vacuos culmos, et inanes stipulas sine spicarum frugibus congregastis. Plenae erant areae: spes
Abbreviated transcription (Latin):
ascendite suꝑ montẽ et p̃cidite ligna.
Eetera similiter. Rursũ uob̾ ego dñs
p̃cipio qͥ et pͥusiusserã ut ponatis cor¬
da ur̃a suꝑ uias ur̃as. et considẽtis cun¬
cta que geritis: et relinquentes studiũ
domoꝵ urãrũ humiliũ ascendatis in
montẽ ubi ñ st̃ ligna que cõburant᷑. s
que ad oꝑa domꝰ mee ꝓficiant. et ut
hoc faciatis aitentiꝰ mͥ scitote placiturũ
ẽẽ quod facitis. Nuint hebrei sola tm̃
ad contignandũ ligna fuisse necessana:
stantib muris tẽpli post incendiũ.
hoc illi. Nobis autẽ p̃cipit᷑. ñ extrarbi¬
as nras ponere corda nr̃a: s que pͥus¬
extͣ posueramꝰ. rursũ ponere in uiis nr̃is.
Postqm hoc fecerimus. ascendere de do
cessaria ad edificationẽ tẽpli dei ligna
sunt de omni scͥpture sc̃e monte. in qua
tiaria iurtutũ et paradisi ligna plan
tis: quod cũ fuerit exstructũ placeat
data st̃ nobis ut ponamꝰ corda nr̃a in
uiis nr̃is : ascendamꝰ in montẽ rationa¬

Expanded text:
ascendite super montem, et praecidite ligna caetera similiter. Rursum vobis ego Dominus praecipio, qui et prius jusseram, ut ponatis corda vestra super vias vestras, et consideretis cuncta quae geritis, et relinquentes studium domorum vestrarum humilium, ascendatis in montem, ubi non sunt ligna quae comburantur, sed quae ad opera domus meae proficiant: et ut hoc faciatis attentius, mihi scitote placiturum esse quod facitis. Aiunt Hebraei sola tantum ad contignandum ligna fuisse necessaria, stantibus muris templi post incendium. Hoc illi. Nobis autem praecipitur, non extra vias nostras ponere corda nostra; sed quae prius posueramus, rursum ponere in viis nostris, et postquam hoc fecerimus, ascendere de domcessaria ad aedificationem templi Dei ligna sunt, de omni Scripturae sanctae monte, in quo varia virtutum et paradisi ligna planttis: quod cum fuerit exstructum, placeatdata sunt nobis ut ponamus corda nostra in viis nostris, ascendamus in montem rationa
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabant᷑ płima: et postqmͣ uentũ est
ut haberent tẽpus messiũ. id ẽ tẽpus
docendi uitãq suã in exemplũ p̃bere
ppłoꝵ. de excelso p̃cipitatos: et minus
inuentũ meis. quã opmnios omniũ ꝓ¬
mittebat. Unde accidit: ut paulatĩ
negligentia subripiente. parũ qͦ ip̃m
quod uidebant᷑ habere ꝑderent. Hoc
autẽ iccirco ꝑpessi st̃ qd̾ secumi fuert̃ in
pͥstinis domib suis ÷ nec ascendunt
seͥpturarũ montẽ edificationis de eo
dnĩce ligna cedentes. nec extruxert̃ in
se cotidie domũ dñi: s despicientes eiꝰ
desolationẽ. etiã id ꝑcdidere qd̾ se hab̾e
credebant. Supͣdicti enĩ mali: hec

Expanded text:
sperata plurima: et postquam ventum est ut haberent tempus messium, id est, tempus docendi, vitamque suam in exemplum praebere populorum, de excelso praecipitatos, et minus inventum in eis, quam opinio sibi omnium promittebat. Unde accidit ut paulatim, negligentia subrepente, parvum quoque ipsum quod videbantur habere, perderent. Hoc autem idcirco perpessi sunt, quia securi fuerunt in pristinis domibus suis, nec ascenderunt Scripturarum montem, aedificationis de eo dominicae ligna caedentes, nec exstruxerunt in se quotidie domum Domini; sed despicientes ejus desolationem, etiam id perdidere, quod se habere credebant. Supradicti enim
Abbreviated transcription (Latin):
in manii aggei ꝓphete. ut deserens po¬
pulus scđ̾m annũ darii regis. qͥ ab uni¬
one diuidit. et sextũ mensẽ qͥ p̃terierat
et qͥ ẽ labori deputatus. ad umionẽ
reuerteret᷑ di: et imparẽ numerũ solũ¬
q sequeret᷑. quẽ mundũ ẽẽ gentilis ꝙͦ
ad quẽ ueniat. et quẽ doceat. in ma¬
nu aggei ꝓph̾e: qui bona habebat
oꝑa. et in cuiꝰ factis poterat di sermo
reqͥescere. Porro ubi manꝰ sanguine ple¬
ne st̃ et interficitur iħc. et audet ppłs
dicere. sanguis eius suꝑ nos et super
filios nr̃os: ibi ñ fit sermo dĩ. Nsq ho¬
die ĩmundas habens manꝰ carneus
isrł. extendit eas ad dñm. S qͥa san¬
guine plene st̃ . loqͥt᷑ ad eos dñs ꝑ ꝓphe¬
tam. Si extenditis manꝰ ur̃as. auertam
ocłos meos auobis: manus enĩ ur̃e san¬
guine plene sunt. Non fit in manib
nit ad eos sermodẽ: q inse occidere
sermonẽ dñi. Nec putandũ in manu

Expanded text:
in manu Aggaei prophetae, ut deserens poin manu Aggaei prophetae, ut deserens populus secundum annum Darii regis, qui ab unione dividit; et sextum mensem qui praeterierat, et qui numerus labori deputatur, ad unionem reverteretur Dei, et imparem numerum solumque sequeretur: quem mundum esse gentilis quoque ad quem veniat et quem doceat, in manu Aggaei prophetae, qui bona habebat 739 opera, et in cujus factis poterat Dei sermo requiescere. Porro ubi manus sanguine plenae sunt, et interficitur Jesus, et audet populus dicere: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , ibi non fit sermo Dei. Usque hodie immundas habens manus carneus Israel, extendit eas ad Dominum; sed quia sanguine plenae sunt, loquitur ad eos Dominus per prophetam: Si extenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Non fit in manibus nit ad eos sermo Dei, quia in se occidere sermonem Dei. Nec putandum in manu