comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ddelibi a ue snia  psum̃tib: iex daret qua puaricata suã inirmittatẽ ⁊ legis in su sicientia
pect̃t i. osum̃tis utelligentes humiliarent᷑. ⁊ ad subuementẽ currerent gram. Natis. at. inpe
qa umpleat se deẽ qui iubeat. Hoꝵ gͥ supbiã uolens domare ds̃. legẽ dedit qͣi dicens hoibꝰ
Ecce do uob̾ p̃cepta. ne putetis deeẽ nibente. ñ decẽ qui iubeat. s. de eẽ qui impleat. q hõ
data ⁊. ut crescente pecc̃o humiliarent᷑ suꝑbi. ⁊ humailiati ꝯfit̾ent᷑. ⁊ ꝯfessi sanarent᷑. Non
dĩ ꝯsilium fuit. ut ꝑlegẽ habundaret delictum. ut in aust̾itate legis suam intelligeutes infir
facta ẽ. ⁊ peccantib ꝯtra legẽ. p̃uaricatioĩs crim̃ accessit. Consilium aũ dĩ. quo legẽ dedit.
lex. data erat ler iaduitoriũ humane nat᷑e. ut qr ipsi nat᷑e quodã mͦ st̃ inserta iusticie
semina. add̾etur lex. cuiꝰ auctoritate. ⁊ magistio ingeniũ nat᷑ale ꝓfic̾et. ad fructũ iusticie

Expanded text:
ii praesumentibus lex daretur, qua praevaricata suam infirmitatem, et legis insufficientiam peccatum non consumentis intelligentes humiliarentur, et ad subvenientem currerent gratiam. Natis enim inqui impleat, sed deest qui jubeat. Eorum igitur superbiam domare volens Deus, legem dedit, quasi dicens hominibus: Ecce do vobis praecepta, ne putetis deesse jubentem, non deesse qui jubeat; sed deest qui impleat, quia hodata est ut crescente peccato humiliarentur superbi, et humiliati confiterentur, et confessi sanarentur. NonDei consilium fuit, ut per legem abundaret delictum, ut in austeritate legis suam intelligentes infirmitatem, infirmfacta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen accessit. Consilium autem Dei quo legem dedit, lex? Data erat lex in adjutorium naturae, ut quia ipsi naturae quodammodo sunt inserta justitiae semina, adderetur lex, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
rõne adhuc pꝰ t̃m bñficiũ uinemꝰ millo ⁊ reddemꝰ uires hosti. cum. n hoc pstitit gta.
ut morerem᷑ pecc̃o. qͥd aliud facimꝰ si uiuimꝰ meo. ñ ut grẽ simꝰ ingrati. Neꝙ .it. qui
laudat bñficium ꝓ deẽ medicine morbos dicit. ⁊ iubia a quib ila homine sanat.

Expanded text:
ost tantum beneficium, vivemus in illo? et reddemus vires hosti? Cum enim hoc praestiterit gratia ut moreremur peccato, quid aliud facimus, si vivimus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati? Neque 29 enim qui laudat beneficium medicinae, prodesse morbos dicit, et vulnera a quibus illa hominem sanat;
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbum ad flagellandũ durum ad institnendũ incipientẽ ad oftensionẽ delieti. ⁊ huma¬
ne infirmitatis admanifestacionẽ ⁊ testimoniũ grẽ. ⁊ futuroꝵ significõnem. Sequit᷑. ubi
omina condonans. Totumi enim qd̾ de adam traxisti. totũ qd̾tins pratus morib addidisti
dunisit. totum deleuit. or̃onem docuit. certam̃ indixit. laboranti subuenit. iuctore coro
iusticiã ducat aduitam. sicut uiguerat peccatum ducens ad mortẽ. ⁊ hocẽ qđ ait. ũ sis̃.
quasi eo tenore dico grãm suꝑ habundare. ut sicut pecc̃m. qd̾ etiam p̃teradam ÷ qd̾ lege
nam. ita ⁊ gr̃a remissionis pecc̃orum. regnet. inelectis ꝓiusticiã bonoꝵ oꝑum ꝑducẽs

Expanded text:
superbum, ad flagellandum durum, ad instituendum insipientem, ad ostensionem delicti et humasuperbum, ad flagellandum durum, ad instituendum insipientem, ad ostensionem delicti et humanae infirmitatis, ad manifestationem et testimonium gratiae, et futurorum significationem. Ubi rabundavit et gratia, omnia condonans. Totum enim quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, dimisit, totum delevit, orationem docuit, certamen indixit, laboranti subvenit, victorem corojustitiam ducat ad vitam, sicut viguerat peccatum ducens in mortem, et hoc est quod ait, ut sicut, quasi eo tenore, dico gratiam superabundare, ut sicut peccatum, quod etiam praeter Adam est, quod lege rnam, ita et gratia, remissionis peccatorum regnet in electis, per justitiam bonorum operum perducens
Abbreviated transcription (Latin):
obseri iateres sͣtim fita hor mͦ R cipieuda sunt᷑ inhac parte. que aut econtrario dicunt̃
dm̃ colens. dignus erat cui eloquia dĩ credentur cet̾is ydola colentib. Ideo etiam qr de hoc po¬
pulo nasciturus erat dĩ filiꝰ. ⁊ idõ data fuit eilex ꝑ qͣm illud intellig̾et. ⁊ dĩ filium uenturũ
expectaret. Cum lexdata sit illi soli popło. data est etiani omnib gnib hominum que eranl̃
millo popło. s non ꝓ omnib. Erant enim in illo popło tria genera hominum .i. duri
incipientes ⁊ ꝑfecti. his omnib data ẽ lex. s ñ ꝓ om̃ib data ẽ duris inslagellũ uicipienti.¬
bus in pedagogum. ustis insignum. s ñ ꝓiustis data ẽ ut enim alibi ait apłc iustolex
posita ñ est quia peam tusticie nicħ accreuit legem autẽ hic accipimus. scđm legalia. Le¬
galia uͦ dicimꝰ. que inlege instituta st̃. ⁊ cum lege t̾minata. Lex autẽ data ẽ addomandum

Expanded text:
o, et alia accipienda sunt quae dicta sunt in hac parte. Quae autem e contrario dicuntur, le populus solus unum Deum colens dignus erat, cui eloquia Dei crederentur, caeteris idola colentibus. Ideo etiam quia de hoc populo nasciturus erat Dei Filius, et ideo data fuit ei lex, per quam illud intelligeret, et Dei Filium venturum exspectaret. Cum lex data sit illi soli populo, data est etiam omnibus generibus hominum qui erant in illo populo, sed non pro omnibus. Erant enim in illo populo tria genera hominum, scilicet duri, insipientes et perfecti. His omnibus data est lex, sed non pro omnibus data est, duris in flagellum, insipientibus in paedagogum, justis in signum. Sed non pro justis data est lex. Ut enim alibi ait Apostolus: Justo lex posita non est , quia per eam justitiae nil accrevit. Legem autem hic accipimus secundum legalia. Legalia vero dicimus, quae in lege instituta sunt, et cum lege terminata. Lex autem data est ad domandum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i: ꝑ ꝓpħam dicentis. Nolo inortẽ pec̾coris. s ut ꝯũtatur.⁊ ii.
⁊ st̾m. Quacũꝙ: hora ingemu̾it pecc̃or: omium inquitatũ eiꝰ
ñ recordabor.⁊ recte hoĩ ꝓpecc̃o afflicto: ignosc̾e. ⁊ subuenire:
p̃cipit. qr penitentia. si de nͦ anuno ẽ .i. si correct᷑ statim inaĩo
dolet. mox ht̃ fructũ . ħ.ñ uera penitñtia ẽ cessare apec̃co. ĩo ꝯdo¬

Expanded text:
. Et item: Quacunque hora ingemuerit peccator, omnium iniquitatum ejus non recordabor . Et recte, homini pro peccato afflicto ignoscere et subvenire praecipit, quia poenitentia si de vero animo est, id est si correctus statim in animo dolet, mox habet fructum. Haec enim vera poenitentia est cessare a peccato. Ideo condo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ adme uen̾is. festina uenire ad me nichopolĩ bi .ii. statu
hyemare. iõ dic̃ ut festinet. post epłam datã uenire qr uult eũ
uid̾e. causa affectꝰ. ⁊ ut pleniꝰ ꝯfirmet. ineccłiastica disciplina.
fuerat. in insẏnagoga. ⁊ apollo qui ꝑfectꝰ erat inscͥptura. sol¬
lite p̃miite ita sollicite. ut nicħ desit ilł .i. ut que ad uiaticũ
necessaria st̃ eis habeant insuis sitartiis: ne q̃rant aliena.⁊ qͣi

Expanded text:
dum ad me veneris, festina venire ad me Nicopolim, ibi enim statui hiemare. Ideo dicit ut festinet post Epistolam datam venire, quia vult eum videre causa affectus, et ut plenius confirmet in ecclesiastica disciplina. fuerat in Synagoga, et Apollo, quia perfectus erat in Scriptura, sollicite praemitte, ita sollicite, ut nihil desit illis, id est ut quae ad viaticum necessaria sunt eis, habeant apud suos, ne quaerant aliena. Et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. s ut duntie ueniant adte. ds̃ aut̃ gratis se uult coli: ⁊ dili¬
gi. hoc ẽ .it. caste amare. ñ qr dat aliqͥd p̃ter se. s qr dat se. Talibꝰ
ant: lapsis ut redeant. ⁊ pax.i. m̃tis tͣnquillitas.⁊ ħ adõ pa
unio ꝑsone int̾ eos ẽẽ putetur. G rãs ago. ⁊c̃. Hic grãs agit
debonis illoꝵ qui boni erant int̃ illos. In illa. Nt pl ebe: alii erãt
bomi qui digni erant laude: alii digni increpatiõe. Post salu¬
tacionẽ gͦ pͥmũ ꝓponit debonis: ut his. alii ꝯform̃tur dicens.
qui illũ colunt. quib subuenit. qui abillo alieni ñ sunt sẽꝑ¬

Expanded text:
eus, sed ut divitiae veniant ad te. Deus autem gratis se vult coli et diligi. Hoc est enim caste amare, non quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Talibusant, lapsis ut redeant. Et pax, id est mentis tranquillitas. Et hoc aChristi. Gratias ago, etc. Hic gratias agit de donis illorum qui boni erant inter eos. In illa enim plebe alii erant boni qui digni erant laude, alii digni increpatione. Post salutationem ergo primum proponit de bonis ut his aliis conformentur dicens: quibus subvenit, qui ab illo alieni non sunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
seite mnuit. Io aũ fr̾dicit. qr ꝑ ħ remouet suspicionẽ finistrã ab illo. ostendens ꝙ
ñ malo aĩo de eis ñciauit s ex caritate ⁊ desidio correctionis. P aulus in quã.
⁊ sostenes. scbunt hanc epłam. eccłe dĩ. ñ hominũ. ut uos faciatis eã. arbitrantes
ministroꝵ dispensatores: eẽ gr̃arũ auctores. ita .ii. eẽt eccłia hominũ ñ dĩ. Qs
corinthi. qui meisd̾ uitiis laborant. Uñ subdit qui in om̃i loco ipoꝵ

Expanded text:
er dicit, quia per hoc removet suspicionem sinistram ab illo, ostendens quod non malo animo de eis nuntiavit, sed ex charitate, et desiderio correctionis. Paulus, inquam, et Sosthenes, scribit hanc Epistolam Ecclesiae Dei, non hominum, ut vos facitis eam, arbitrantes mCorinthi, qui in eisdem vitiis laborant. Unde subdit: Qui in omni loco,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ: ⁊ ascismatib: eos reuocans adunitatẽ. Est gͥ int̃ntio apłi inhac epła: co¬
rinthios abertoribꝰ: ⁊ scismatib adfid ẽ rectã. ⁊ auitiis: ⁊ aliis pect̃is adbonoᷤ
mores reuocare: ⁊ ineis ꝯfirmare. Modꝰ tał. huic epłe: sic̃ ⁊ aliis salutacionem
p̃scͥbit. ⁊ nom̃ suũ qd̾ celebre erat oĩb gentib p̃ponit. ũ magist᷑ noĩe audito:
acqͥescant correctiom: ⁊ qr eis uił erat. apponit dignitatis noĩa. ñ humilitatis.
ut serinis. Post salutationẽ: ꝓbonis eoꝵ qui boni erant int̾eos: grãs agit. deĩn
inc̃pat illos: qui debaptistis. se iactabant. pꝰ retͣhit eos ab amore trene sapĩe.
c̃ẽ inuirias ⁊ fraudes faciebant. ⁊ infideliũ examina reqͥrebant pꝰ ea instruit
eos de mat̾moniis. ⁊ de ꝑceptione eucharistie. uͥ płimũ errabant. ⁊ de aliis płibꝰ.
sirea finẽ nͦ subd̾r morał aminomitio. Pmittit aũ salutationẽ dicens. Paulus¬

Expanded text:
dem et a schismatibus eos revocans ad unitatem. Est igitur intentio Apostoli in hac Epistola Corinthios ab erroribus et schismatibus ad fidem rectam, et a vitiis et aliis peccatis ad bonos mores revocare, et in eis confirmare. Modus talis, huic Epistolae sicut et aliis salutationem praescribit, et nomen suum quod celebre erat omnibus gentibus, praeponit ut magistri nomine audito acquiescant correctioni, et quia eis vilis erat apponit dignitatis nomina non humilitatis, ut servus, post salutationem pro donis eorum qui boni erant inter eos gratias agit. Deinde increpat illos qui de baptistis se jactabant, post retrahit eos ab amore terrenae sapientiae. sibi invicem injurias, et fraudes faciebant, et infidelium examina requirebant. Postea instruit eos de matrimoniis, et de perceptione Eucharistiae, ubi plurimum errabant, et de aliis plurimis. Circa finem vero subd
Abbreviated transcription (Latin):
num. Uult illos ẽẽ sollicitos: nec prauoꝵ hominũ subtilitate
tur. in quib sensũ magistri sui agnouer̃t Hulti enĩ. ⁊c̃. qͣi bñ
dico. ut eos obseruetis qui ita ambulant. młti enĩ: sunt qui
alit̾ ambulant. ñ sentientes nob̃cũ de legis abolitioẽ. s legem
cũ euangłio tenendã eẽ p̃dicantes. qͦs sepe. dũ p̃sens eram apud
dic̃: qr qui carnales obseruantias inducunt: crucẽ suꝑfluã

Expanded text:
us Vult illos esse sollicitos, ne pravorum hominum subtilitate tur in quibus sensus magistri sui agnoverunt Multi enim, etc. Quasi dicat: Dico ut eos observetis qui ita ambulant. Multi enim sunt, qui aliter ambulant, non sentientes nobiscum de legis abolitione, sed legem cum Evangelio tenendam esse praedicantes, quos saepe, dum praesens eram apud dicit, quia qui carnales observantias inducunt, crucem superfluam
Abbreviated transcription (Latin):
Moysi it. dicit. Miserebor cuiꝰ misertꝰ ero .i. illiꝰ miserebor uocando ⁊ grãm apponẽ.¬
dandũ ẽ. ⁊ ñ dare illi: cui dandum ñ ẽ. ut eũ uocet: quẽ sciat obedire illũ uͦ non:
quẽ sciat ñ obedire. qr ñ inuoluntate petentis: s uarbit̾o dantis debet eẽ: qd̃
datur. an .ii. dand̾ sit: dantis debet udicio pensari. Et qͣmus ꝑiłosum sit udi
dicat: rebꝰ potiꝰ ꝓbemꝰ: qͣm u̾bis. Duo .it. fuer̃t saul &e dd̾. inquiramꝰ inhystoriis:
ꝑstitit. saul uͦ ñ auditꝰ. ñ inp̃ce ꝑstitit. s impatieus: Doe dĩ idicio indignatus:
ad ydola que priꝰ dãpnau̾at ou̾sꝰ: ab eis auxiliũ requisunt. Uñ reꝓbatꝰ iuste

Expanded text:
Mosi enim dicit: Miserebor cujus misertus ero, id est illius miserebor vocando et gratiam apponendandum est, et non dare illi cui dandum non est, ut eum vocet quem sciat obedire; illum vero non, quem sciat non obedire, quia non in voluntate petentis, sed in arbitrio dantis debet esse quod datur. An enim dandum sit, dantis debet judicio pensari. Et quamvis periculosum sidicat, rebus potius probemus quam verbis. Duo enim fuerunt, Saulstitit. Saul vero non auditus, non in prece perstitit, sed impatiens et de Dei judicio indignatus, ad idola quae prius damnaverat conversus, ab eis auxilium requisivit. Ambros. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ni. qͥd diligebat nͥ gratuitũ mĩe sue donĩ: ⁊ mesau qͥd od̾at anqͣm nat̾ fecisset aliqͥo
mali. nͥ originale pecc̃m : Nam nec inillo dilig̾et iusticiã. qͣm nullã ille ferc̾at. neq
imisto odisset nat᷑am. qͣm bonã ipse fec̾at. s qm̃ rem stupendã: deñdum natis nec
fu̾it: cũ inil egissent: qr res ut dictum ẽ: stupenda:: sͥ obicit. expͥmens: immo
dicet ex oꝑib. Quia gͦ sine m̾itis alt̾m elegit: alt̾m reꝓbanit: nũ q̃d ĩo inquus :
iltũ .s. esau: ꝑ iusticiã reꝓbauit. In quo neut᷑ est iniquitas. Nemo aũ dicat dm̃ ꝙ
.l. ds̃ induct᷑amoy se dix̃. iserebor: uocando int̾ius. cui misereor p̃destinando.

Expanded text:
 misericordiae suae donum? et in Esau quid oderat antequam natus fecisset aliquid mali, nisi originale peccatum? nam nec in illo diligeret justitiam quam nullam ille fecerat, neque in isto odisset naturam quam bonam ipse fecerat; sed quoniam rem stupendam de nondum natis nec fuerit cum nil egissent, quia res, ut dictum est, stupenda est, sibi objicit exprimens, unde Ambros. Quia ergo sine meritis alterum elegit, alterum reprobavit. Nunquid ideo iniquus? Aillum scilicet Esau per justitiam reprobavit. In quo neutro est iniquitas. Nemo autem dicat Deumest Deus inductus a Mose dixit: Miserebor, vocando interius, cu
Abbreviated transcription (Latin):
ut tantum detur: quantum mens inuestigare ñ
potest. Uł ita ut de presenti accrpiatur.sic quasi io
.i. habundantia dona grẽ que hic largitur. Dem̃
utramq sententiã ꝓsequere simul quasi diuitias
dico datas nob̃ hic: ł infuturo. ñ meritis nrĩs : s
nbonitate dĩ. diuitias dico existentes. suꝑ nos.i.¬

Expanded text:
 tantum quantum mens investigare non potest. Vel ita, ut de praesenti accipiatur, sic quasi di abundantia dona gratiae quae hic largitur. Deinde utramque sententiam progredere simul, quasi dicat: Divitias, dico, datas vobis hic vel in futuro, non meritis nostris, sed in bonitate Dei. Divitias dico, existentes super nos
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ pecc̃is: aliq̃n. s. añ fidẽ longo usi ambulastis. de alio ad aluid decliantes.
bub: qui ẽ pͥnceps malignoꝵ sp̃uũ. ł intͣnsitiue scłm alia litt̾am. que ẽ scđm
noso: ñ cũ hoibꝰ: inmundo qͥ ad ista caliginosa: de apparatu suꝑioꝵ angłoꝵ
cũ angłis apostatis lapsus ẽ. tanꝗͣ ad carc̾em. faliginosꝰ .⁊t. aer infernꝰ ẽ de
ł dequoꝵ salute nos diffidimꝰ: ⁊ ĩo erepti ei: sint grati. ereptori xͦ. qͥ intͣuit
indomũ fortis: in suo dñatu genꝰ humanũ habentis: ⁊ priꝰ ip̾m alligauit.
.i. eiꝰ cohercuit: ⁊ cohibuit potestatẽ. potestatis sue fortiorib uinclis. ⁊ sic eri¬
puit uasa eiꝰ: quec̃q p̃destinauit eriꝑe. arbitͥũ eoꝵ ab eiꝰ libans potestate. ut
illo ñ impediente: credant mnistum liba uoluntate. ꝓm̃ ħ opꝰ ẽ grẽ ꝗͣ attulit¬

Expanded text:
tis aliquando, scilicet ante fidem, longo usu, ambulastis, de alio ad aliud declinantes. bub qui est princeps malignorum spirituum. Vel intransitive secundum aliam litteram, quae est noso, non cum hominibus in mundo, qui ad ista caliginosa de apparatu supernorum angelorum cum angelis apostatis lapsus est tanquam ad carcerem. Caliginosus enim aer infernus vel de quorum salute nos diffidimus, et ideo erepti ei sint grati ereptori Christo. Qui intravit in domum fortis in suo dominatu genus humanum habentis, et prius ipsum alligavit, id est ejus coercuit et cohibuit potestatem, potestatis suae fortioribus vinculis, et sic eripuit vasa ejus quaecunque praedestinavit eripere. Arbitrium eorum ab ejus liberans potestate, ut illo non impediente credant in istum libera voluntate. Proinde hoc opu
Abbreviated transcription (Latin):
bolus ad arbitͥũ suũ. qd̾ nec ip̃e ht̃ lib̃m. ad bñfaciendũ: s inmaximã ma¬
liuolentiã sius scełib obduratũ. Uñ nemo sane fidĩ creditł dic: hos apostatas
angłos ad pͥstinã pietatẽ: correcra aliqñ uoluntate cont̾ti. Qd aũ oꝑat᷑ hic
pͥnceps infilios diffidentic: nͥ oꝑa sua mala: ⁊ in pͥmis maximeq. ⁊ p̃
fidentiã: ⁊ infidelitatẽ: qua sint iminiei fidi: ꝑquã seit eos posse mi¬

Expanded text:
faciendum, sed in maximam malevolentiam suis sceleribus obduratum. Unde nemo sanae fidei credit vel dicit hos apostatas angelos ad pristinam pietatem correcta aliquando voluntate converti. Quid autem operatur hic princeps in filios diffidentiae, nisi opera sua mala? et in primis maximeque ipsam diffidentiam et infidelitatem qua sint inimici fidei, per quam scit eos posse m
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ in sp̃m . s. delinq̃t. qui suam maliciã dĩ bonitatẽ excede putant tollentes in ħ tͣbulentissimo
iniqͥtatũ mari portũ diuine indulgentie. quo se recipiant fluctuantes. atq ipsa desꝑatione
inherent in sp̃m . s.i. ꝯtͣ dĩ bonitatẽ peccant. que eos pacientissime sustinens płimis donat bonis.
male utendo thesaurizes tͥ irã. Non tͥ sic uideat᷑. ds̃ imsericors. ut nec uideat᷑ uistꝰ. nͨ ita iustꝰ. ut
.s. inremissibile dicat᷑. de qͦ diu̾si uarie sentiunt. Alii .ii. dict iõ dici in remissibile. qr tałr peccã¬
tes penit̾e ñ posst̃. hñtes corda inditrata uelut lapides sic̃ de diabolo d̾r. Induratũ ẽ cor eiꝰ tan¬
qͣm lap̾. Alii ũ dicunt iõ dici inremissibile. qr talit̃ peccãtes nũꝗͣ penitẽt. cũ tñ possint. ⁊ ideo

Expanded text:
nctum delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione nctum, id est contra Dei bonitatem peccant, quae eos patientissime sustinens, plurimis donat bonis male utendo thesaurizes tibi iram. Non tibi videatur sic Deus misericors, ut non videatur justus; non ita justus, ut  irremissibile dicatur. De quo diversi varie sentiunt. Alii enim ideo dicunt irremissibile, qui aliter peccantes poenitere non possunt, habentes corda indurata, velut lapides, sicut de diabolo dicitur: Induratum est cor ejus tanquam lapis . Alii vero dicunt, ideo di
Abbreviated transcription (Latin):
Certũ ẽ enĩ qr exitia famuł dĩ auctoritate diaboli irrogant᷑. siue pse. siue ꝑ
ministros suos. cuiꝰ altitudo grandis ẽ. Dico ꝙ colluctacio ẽ uob. adu̾sꝰ demo¬
nes qui utiq tim̃di st̃. qr mundanos regunt. Uñ exponendo qd̾ dix̾at subd̾̃.¬
.s. ad u̾sus. ret mũdi. i. adu̾s: diabolũ ⁊ angłos eiꝰ. qͦs rectores mundi dicit. qr
ip̃i regunt dilectores mundi. ñ .ii. regunt mundũ qd ꝯstat excelo ⁊ t̾ra. s mũ¬
dũ: pecẽores dic. de qͦ alibi. ⁊ mundꝰ eũ ñ cognouit. Talẽ mundũ illi regunt.
ꝯtͣ qͥs hñs ꝑpetuas inimicitias. qr ⁊ qd̾ patim᷑ hoĩes importunos illi faciũt.
Instigant .ii. ⁊ inflamaut eos ⁊ tanqͣ uasa sua mouent. ⁊ uelut organa tang̃t.
hunc uisibilẽ mundũ reg̾e. fubdit qͥd mundi noĩe intellex̃ . s. tenebraꝵ rec¬

Expanded text:
Certum est enim quia exitia famulis Dei a diabolo irrogantur, sive per se sive per ministros, cujus altitudo grandis est. Dico quod colluctatio est vobis adversus daemones, qui itaque timendi sunt, quia mundanos regunt. Unde exponendo quod dixerat, subd id est adversus diabolum et angelos ejus quos rectores mundi dicit, quia ipsi regunt dilectores mundi. Non enim regunt mundum qui constat ex coelo et terra, sed mundum peccatores dicit, de quo Joannes: Et mundus eum non cognovit . Talem mundum illi regunt, contra quos habemus perpetuas inimicitias: quia et quod patimur homines importunos, illi faciunt. Instigant enim et inflammant illos et tanquam vasa sua movent, et velut organa tangunt.hunc visibilem mundum regere, subdit quid nomine mundi intellexerit: Tenebrar
Abbreviated transcription (Latin):
Aextit̾it. illos qͦs ñ uidet intmicos .i. pͥncipes mundi ꝯ̃tinuo suꝑabit. ⁊ si illoᷤ
uĩc̾imꝰ. qͥ st̃ pͥncipes malitie. ⁊ qͦꝵ instinctu uitia carnis ꝯtͣ nos seuunt:
tc̃ facile suꝑare pot̾imꝰ õs ministros illoꝵ. Suꝑato. ⁊t. pͥncipe ex̾citꝰ illiꝰ facile
fugat᷑. sic̃ ex libro uidith ostñdit᷑. Ubi narratur ꝙ oloferne pͥncipe militie in¬
t̃empto młtitudo ex̾cituũ infugã u̾sa ẽ. ⁊ a uideis focile ẽ suꝑata. Ut aũ iuĩc̾e̾

Expanded text:
it, illos quos videt inimicos, id est principes mundi continuo superabit; et si illos vicerimus qui sunt principes malitiae, et quorum instinctu vitia carnis contra nos saeviunt, tunc facile superare poterimus omnes ministros illorum. Superato enim principe exercitus facile fugatur, sicut ex libro Judith ostenditur, ubi narratur quod Holopherne principe militiae interempto, multitudo exercituum in fugam versa est, et a Judaeis facile su
Abbreviated transcription (Latin):
õs copie sapĩe. de diuinis. ⁊ scĩe de humanis. s absconditi. ⁊ io̾ ne miremi-¬
ni. si inxͦ estis. ⁊ eas nũdũ inuenistis. qr ñ oĩb patent. nͥ his qͥ petunt et
pulsant. ł aliis ñ mutatis: ita pͥ legi illud. Consolent᷑ corda sua dico. ĩ struc.
lego u̾bũ caro fem̃ ẽ. in u̾bo intelligo u̾bũ dĩ filiũ incarne. agnosco uerũ
Inqͦft̃ õs. the. sa. ⁊ scĩe absꝰ. ħ duo int̾ se ita distant. ut sap̾ia de diuinis. stia

Expanded text:
s copiae, Sapientiae de divinis, et scientiae, de humanis. Sed absconditi. Et ideo ne miremini si in Christo estis, et eas nondum invenistis, quia non omnibus patent, nisi his qui petunt et pulsant. Vel aliis non mutatis, ita potest legi illud: Consolentur corda sua, dico, instructilego, Verbum caro factum est , in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum iae absconditi. Haec duo inter se ita distant ut sapientia de divinis, scientia
Abbreviated transcription (Latin):
qr incapite nr̃o. habitat oĩs plenitudo diuinitatis. ita qd̾ oĩ grã plenꝰ ẽ. s ñ
ita habitat inscĩs: sic̃ ⁊ in nr̃o corꝑe in ẽ sensus singłis m̃bris. s ñ qͣntum
in capite. Ibi enim ⁊ uisus ẽ: ⁊ auditus. ⁊ olfactus. ⁊ gustus. ⁊ tactus. In
ceteris autẽ: solus est tactus. ita inxp̃o habitat omĩs plenitudo diuini¬
tatis. quia ille ẽ caput inquo sunt om̃s sensus. Inscĩs uͦ: qͣi solus tactus ẽ.
quib datus est sp̃s adm̃surã. Pret̾ea ẽ aliud: quo int̃ sit plane. uit̾ illud cap̃.
cuiꝰlibet m̃bri excellentiã. q singłari qͣdam susceptione homuns: factꝰ ẽ hõ
ille una ꝑsona cũ ũbo. Denullo .Nt. scõꝵ dici potuit.ł p̾. ł pot̾it. u̾bũ .e. f ꝯ¬

Expanded text:
quia in capite nostro habitat omnis plenitudo divinitatis, ita quod omni gratia plenus est, sed non ita habitat in sanctis, sicut et in nostro corpore inest sensus singulis membris, sed non quantum in cacapite. Ibi enim auditus, visus est, et olfactus, et gustus, et tactus, in caeteris autem solus est tactus. Ita in Christo habitat omnis plenitudo divinitatis, quia ille est caput, in quo sunt sensus, in sanctis vero quasi solus tactus est, quibus datus Spiritus ad mensuram. Praeterea est aliud quo intersit plane inter illud caput, et cujuslibet membri excellentiam, quia singulari quadam susceptione hominis factus est homo ille una persona cum Verbo. De nullo enim s
Abbreviated transcription (Latin):
inxͦ ꝑfecti fĩ. ⁊ rec̾te ait ꝓuob̃. Non .ii. minꝰ ꝓhis qͦs ñ uidit sollicitꝰ erat.
ꝗͣ ꝓlis quibꝰ p̃sens p̃dicauit. nec minori affectui diligebat eos. qͦs ñ ui¬
derat. ꝗͣ cet̾os apud qͦs erat. Et ñ solũ ꝓuob̾. s ⁊̃ ꝓhis qͥst̃ laodo. qr ⁊ hii apłeu¬
⁊ siscĩam audier̃t. ⁊ adħ intendo. ut ip̃i uobc̃. ꝯso.cor. ip̃oꝵ.i. ꝯ solent᷑ cor¬
da sua. ip̃i dico instructi incaritate. qͣ ds̃ ad nos habuit. qui ꝓ nob filiũ
tradidit. ħ siqͥs attñdit. pͥ se in hac miseria ꝯsolari. qr in ꝑpendit calcata
suꝑbia. ꝑhumilitatẽ ad pat̾ã posse reu̾ti. Uicioꝵ nãq causa ominũ suꝑ-¬

Expanded text:
to perfecti fieri. Et recte ait, pro vobis. Non enim minus pro his quos non vidit sollicitus erat, quam pro his quibus praesens praedicavit; nec minori affectu diligebat quos non viderat, quam caeteros apud quos erat. Et non solum pro vobis, setsi scientiam audierunt. Et ad hoc intendo ut ipsi vobiscum consolentur corda sua. Ipsi, dico, instructi in charitate, quam Deus ad nos habuit, qui pro nobis Filium tradidit. Hoc si quis attendit, potest se in hac miseria consolari, quia perpendit calcata superbia, per humilitatem, ad patriam posse reverti. Vitiorum namque omnium, su
Abbreviated transcription (Latin):
Tradidert̃ enĩ philosophi. qͦs hoĩes uocat. dĩ ñ posse fi creaturã. hoĩem non
posse nasci de uirgine. ł mortuũ ñ posse reuiu̾e. ꝯsid̾antes elem̃ta .i. has crea¬
turas uisibiles. in qͥb ex cõmixtione seminis aĩalia gn̾ant᷑. ⁊ qꝙ. morit᷑. ñ it̾m
uiuit. Idõ monet cau̾e tͣditionẽ istã. ł inanẽ ⁊ fallacẽ philosophiã. ñ adõ or
dinatã. s imbecillitate r̾dcinatioĩs humane. que potutiã dĩ intͣ ꝯsci̾am suam
coartat. ñ alit̃ credens face. ł posse ꝗͣ carnał rõ suadet. que omĩno cauenda ẽ.
pat̾. ł dũ ait. scd̾m. ele. illos tangit. qui qͣi prudentiꝰ ydola exponunt: dicen¬
ele. m. qͣi admonens. ñ qͣlesc̃q adoratores simulacroꝵ. s qͣi doctiores int̾p̃tato¬
res signoꝵ cauendos eẽ. ł fallatiã appellat q. de lege dicunt pseudo p̃dica

Expanded text:
Tradiderunt enim philosophi, quos homines vocat, Deum non posse fieri creaturam, hominem non posse nasci de Virgine, vel mortuum revivere, considerantes elementa, id est has creaturas visibiles, in quibus ex commistione seminis animalia generantur, et quod moritur non iterum vivit. Ideo monet traditiodinatam, sed ab imbecillitate ratiocinationis humanae quae potentiam Dei intra conscientiam suam coarctat, non aliter credens facere vel posse quam carnalis ratio suadet, quae omnino cavenda est, Pater. Vel dum ait, secundum elementa, illos tangit, qui quasi prudentius exponunt idola dicen quasi admonens non qualescunque adoratores simulacrorum, sed quasi doctiores interpretatores signorum, cavendos esse. Vel fallaciam appellat quod de lege dicunt pseudopraedica
Abbreviated transcription (Latin):
bellat adu̾sus te. Langor aũ iste tyramnꝰ ẽ qui monet mala desidia. est gͦ
in nob mala ꝯcupiscentia. que ñ ÷ ꝑ mittenda regnare. sunt ⁊ ei desidia
datur illi. ut deserente nos dõ accepta potestate. illudat ⁊ mortificet. Si
uis gͦ eẽ uictor tẏranni. ⁊ inmicũ inerinẽ inuenire. ⁊ sic t̃ subicere ñ
obedias ꝯcupiscentie male oꝑando. nec etiam scupiscatis delectandot cõ¬
sentiendo. s potiꝰ exibete.i. habiles facite. uas dõ. uos dico. tanqͣ̃m ex mo

Expanded text:
te. Languor autem iste tyrannus est qui movet mala desideria. Est ergo in nobis mala concupiscentia quae non est permittenda regnare. Sunt etiam ejus desideria datur illi ut deserente nos Deo accepta potestate illudat et mortificet. Si vis ergo esse victor tyranni et inimicum inermem invenire, et sic tibi subjicere, non obedias concupiscentiae male operando, nec etiam concupiscatis delectando vel consentiendo. Sed potius exhibete, id est habiles facite vos Deo; vos, dico, tanquam ex mor
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicabant. ⁊ tenendã qd̾ apłc remouens ait. Absit. ł ita. dixi uos sub
grã ẽẽ ñ sublege. ⁊ qm̃ lex adõ est. ne ꝑhoc ei forte oppon̾et᷑ ipse sͥ oppo¬
ud ꝓfitentes aliud faciamꝰ. ⁊ cũ dĩ serui diemiĩ. ⁊ gestis serui diabłi inueni.¬
ut ꝓnos. ad obediendũ. osentiendo. ⁊ oꝑando serui eiꝰ estis .i. cogimini
quadam necessitate qͣm importat consuetudo ad uoluntatẽ eiꝰ.

Expanded text:
dicabant tenendam. Quod Apostolus removens ait: Absit! Vel ita: Dixi vos sub gratia esse non sub lege, et quoniam lex a Deo est, ne per hoc ei forte opponeretur, ipse sibi oppoud profitentes, aliud faciamus; et cum Dei servi dicimur, gestis servi diaboli inveniut pronos ad obediendum consentiendo et operando, servi estis, id est cogemini quadam necessitate quam importat consuetudo ad voluntatem, ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
ra debẽ dice̾. si possetis ferre. qr plus seruitutis dehetis iusticie qͣm pecco. s par¬
co infirmitati ur̃e. ñ exigens boni płus. auob̃ qͣm fecistis mali. Seqͣr. S ic̃ em̃.¬
⁊c̾. Hic ostendit illud humanũ pudorẽ in concutiens illud dũ dicit. ut hoc sal¬
luxurie que corpꝰ inquinat. ⁊ inquitati m̃tis. que ⁊ si corpꝰ ñ in quinet aĩam.
tñ corrumpit. iniquitati dico ducenti adiniquitatẽ.i. ad mali ꝯsũmationẽ. ita
ris sunt. seruire oꝑando iusticie. ducenti in scĩficationẽ .s. ad boni ꝯsumationẽ
cati duxit. sic mͦ ad iuste uiuendũ. ñ uos supplicii metꝰ urgeat. s delectio cari¬
tasq iusticie ducat. Ethoc quidẽ qͣntum uidetur. ñdum ẽ ꝑfecta. s quodam mͦ

Expanded text:
ra deberem dicere si possetis ferre, quia plus servitutis debetis justitiae quam peccato; sed parco infirmitati vestrae non exigens plus boni a vobis, quam fecistis mali. Sicut enim, etc. Hic ostendit illud humanum, pudorem incutiens illis dum dicit, ut hoc salest luxuriae, quae corpus inquinat, et iniquitati mentis, quae etsi corpus non inquinet animam tamen corrumpit. Iniquitati dico ducenti, ad iniquitatem, id est ad mali consummationem. Ita, a, quae vestri juris sunt, servire operando, justitiae ducenti, in sanctificationem, id est ad boni consummationem. cati duxit, sic modo ad juste vivendum, non vos supplicii metus urgeat, sed delectatio charitasque justitiae ducat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dentes uieam formã doctrine .i. indoctrinã. que ẽ forma mĩa. doctrina euangłis ẽ
forma. que unaginẽ dĩ deformatã restittit. iueam formã dico inꝗ̃ formã non
gnet serui aũ facti estis iusticie. ꝯsentiendo ⁊ opando. Sequit᷑. Huinamĩ dico¬
⁊ c̃. hactenus ostendit apłc ñ ẽẽ peccandũ. hic dicit qͥd deuiceps sit agendum.s.
ut seruiatur iusticie. de quo nullus ẽ qui possit se excusare. qi nullus ẽ qui non
possit bñ oꝑari. saltẽ uoluntate qd̾ item ẽ ꝑgrãm. ⁊ ñe religio x̾ana qi inporta¬

Expanded text:
i est forma quae imaginem Dei deformatam restituit. In eam formam, dico in quam formam non gnet, servi autem facti estis justitiae, consentiendo et operando. VERS. 19-21.-- c. Hactenus ostendit Apostolus non esse peccandum. Hic dicit quid deinceps sit agendum ut scilicet serviatur justitiae, de qua nullus est qui possit se excusare, quia nullus est qui non possit bene operari, saltem voluntate: quod idem est per g
Abbreviated transcription (Latin):
solum de illo et̃no. qui in et̾num cruciaturus ẽ impios: s ĩ deillo em̃datorio
quo purgabunt᷑ qͥdam saluandi. Ignis enim extremi udicii: tamdui durabit.¬
quo usq purgati sint: qui saluandi erant. ⁊ Si cuius opus manserit: incõ¬
sũptũ: in illo igne. qd̾ suꝑ edificaiit ac¬
cipiet m̾cedẽ: qi nil ꝑdet: ⁊ qd̾ amaũ¬

Expanded text:
solum de illo aeterno quo in aeternum cruciaturus est impios, sed etiam de illo emendatorio quo purgabuntur quidam salvandi. Ignis enim extremi judicii tandiu durabit,quousque purgati sint qui salvandi erant. Et si cujus opus manserit inconsumptum in illo igne, quod superaedificavit accipiet mercedem, quia nihil perdet, et quod ama
Abbreviated transcription (Latin):
cũ despectii legendũ ẽ qd̾ me¬
mor es eiꝰ aut fuiꝰ hominis
⁊c̃. Distat int̾ hoĩem ⁊ filium
hoĩs. qd̾ innuit disiunctio. oĩs
filiꝰ hoĩs pͥ intelligi. adamat.
hõ fuit: s ñ filiꝰ hõis. sic liõieᷤ
duͣr qͥ portant eiꝰ ymaginẽ.
Qui aũ portant imaguiẽ xͥ.¬

Expanded text:
 despectu legendum est, quod memor es ejus, aut filius hominis, etc. Distat inter hominem et filium hominis quod innuit disjunctio. Omnis filius hominis potest intelligi. Adam enim homo fuit, sed non filius hominis. Sic homines dicuntur qui portant ejus imaginem: qui autem portant imagi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ głam qua fruet᷑. ⁊ inmad̾ata. ꝑ corruptionis remotionẽ. Sic̃ gͦ
is ut collet rugã. sic: ⁊ uri si opꝰ ẽ debent mori ꝓsaluandis u-¬
iti⁊ xoribꝰ. ⁊ u̾bo uite eas instruere: ut exibeant eas dõ. Item.
caro st̃: ⁊ mulier portio corꝑis uiri ẽ. ⁊ bñdixi. ut diligant uxores
sic̃ corꝑa sua. qr Qui diligit uxorẽ suã dilig̃ se. ip̃m. qr uxor corpꝰ

Expanded text:
am fruetur, et immaculata, per corruptionis remotionem. Sicut er, ut tolleret rugam, sic et viri, si opus est, debent mori pro salvandis uxoribus, et verbo vitae eas instruere, ut exhibeant eas Deo. Item, caro sunt, et mulier portio corporis viri est. Bene dixi, ut diligant uxores sicut sua corpora, quia qui diligit uxorem suam, diligit seipsum, quia uxor corpus
Abbreviated transcription (Latin):
negligit: crudeł ẽ sequit᷑. Disimꝰ aut̃ cũ ilł ⁊̃ frẽm nr̃m. apollo. quẽ
ꝓbauimꝰ in multis sepe sollicitũ eẽ. de salute ur̃a. Nc̃ aũ cũ audiuit.
uos correctos: młto sollicitiorẽ ꝓ ꝯfidentia multa habita unuos ł in
nob̃ siue ꝓtito. qui de uob̃ ei multa retulit. ⁊ ĩo apol¬
lo qui priꝰ rogatus ab apło ⁊ aliis fr̃ib. ire ad eos ilo¬
luit: modo uiuit: qr auduit illos correctos. se¬

Expanded text:
negligit, crudelis est. Misimus autem cum illis fratrem nostrum, Apollo: quem probavimus in multis saepe sollicitum esse de salute nostra. Nunc autem, cum audivit vos correctos, multo sollicitiorem pro confidentia multa habita in vos, vel in vobis, sive pro Tito qui de vobis ei multa retulit, et ideo Apollo, qui prius rogatus ab Apostolo et aliis fratribus ire ad eos noluit, modo ivit, quia audivit eos correctos.
Abbreviated transcription (Latin):
abecłiis comes ꝑegͥ¬
natioius nr̃e inhanc
grãm que ministrat᷑
a nob̾ ad dm̃ głam et
destinatã uoluntatẽ
nram deuitantes hoc
nequis uituꝑet in hac
plenitudine que mi-¬

Expanded text:
esiis comes peregrinationis nostrae in hanc gratiam, quae ministratur a nobis ad Domini gloriam, et destinatam voluntatem nostram: devitantes hoc, ne quis nos vituperet in hac plenitudine quae mi
Abbreviated transcription (Latin):
barbarꝰ. ⁊ his q̃ loquit᷑ mͥ bar¬
barus est. Sic ⁊ uos qm̃ emu¬
latores estis sp̃uum. ad edifi¬
cationẽ eccł̃ie. querite ut ha¬
bundetis Et ideo qui loqͥ¬
tur lingua oret ut interp̃¬
tetur. Nam si orem lingua:
sp̃s ms̃ orat. mens autem
mea: sine fructu est Quid
et m̃te. psallã sp̃u
psallam ⁊mente.
Cet̾m si benedix̾is¬

Expanded text:
barbarus. Sic et vos quoniam aemulatores estis spirituum, ad aedificationem Ecclesiae, quaerite ut abundetis. Et ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Nam si orem lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est. Quid et mente; psallam spiritu, psallam et mente. Caeterum si benedix
Abbreviated transcription (Latin):
sumilitudinem quorundam inanimatorum ostendit linguas
sine prophetia mutiles esse quasi ꝑ me ostendi linguam non
ualere sine inter prete. per me dico. qui sum rõnalis. tamen
ꝑmanimata: idem possum ostendere. quia que sine anima¬
⁊ cetera. Uel ita contra. quasi quamuis linguas appetatis.
suuie cithara: nisi dederint distinctiones sonttum. idest di¬
stinctos sonos: et intelligibiles. quomo¬
do scietur qd̾ canitur tẏbia auit qd̃ eitha

Expanded text:
similitudinem quorumdam inanimatorum ostendit linguas similitudinem quorumdam inanimatorum ostendit linguas sive prophetias inutiles esse. Quasi dicat: Per me ostendi linguam non valere sine interprete. Per me dico qui sum rationalis, tamen per inanimata idem possum ostendere, quia quae sine anima, etc. Vel ita continua. Quasi dicat: Quamvis linguas appetatis, sive tibia, sive cithara, nisi dederint distinctiones sonituum, distinctos et intelligibiles sonos, quomodo scietur quod canitur tibia, a
Abbreviated transcription (Latin):
ratis e quid autem quam prodest. nisi loquar uobis aut inre¬
uelatione. scilicet ut exponam uobis reuelationem. reuelatio
est: ubi ꝑfiguras ostenduntur quedam inisteria. ut in apo¬
calipsi. Quid ergo prodest nisi signis. id est lingne accesserit
intellectus. ut non spiritu tantum. sed ⁊ mente agatur: nichil.
ant inscientia. scilicet ut exponam ea que ad sciendum ꝑtinẽi.
ea sunt que fidem illummant ut de natura deitatis. aut
in prophetia. scilicet ut exponam scripturam que de futuris
agit aut mneloctria. scilicet ut ex ponam scripturas: que
mores informant. Uel reuelatio est subita aliqua rerum
ostensio. ꝑspiritum facta. unde post ait. Si cui sedenti reue¬
latum fuerit. ⁊ c̃ Prophetia est ut ysaie. uel ceterorum quã
sine humana industria: spiritus sanctus paulatim reue¬
lat. Scientia est eorum que proprio studio didicit. doctri¬
na eorum: que alio docente: assecutus est Tamen. ⁊ cetera. ꝑ

Expanded text:
ratis? Quid, inquam, prodest, ubi loquar vobis, aut in reratis? Quid, inquam, prodest, ubi loquar vobis, aut in revelatione, scilicet ut exponam vobis revelationem? Revelatio est ubi per figuras ostenduntur quaedam mysteria, ut in Apocalypsi. Quid ergo prodest nisi signis, id est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed et mente agatur? Nihil. Aut in scientia, scilicet ut exponam ea quae ad sciendum pertinent, ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura deitatis; aut in prophetia, scilicet ut exponam Scripturam quae de futuris agit; aut in doctrina, scilicet ut exponam Scripturas quae mores informant. Ambrosius Vel revelatio est, subita aliquarum rerum ostensio perspiritum facta. Unde post ait: Si cui sedenti revelatum fuerit, etc. Prophetia est ut Isaiae vel caeterorum, quam sine humana industria Spiritus sanctus revelat; scientia est eorum quae proprio studio didicit, doctrina eorum quae alio docente assecutus est. Tamen, etc. Per
Abbreviated transcription (Latin):
nit scripituas. que multis occulte funt. hominib loquitar.i. an
telligentie hominum. qd̾ ualet ad edificatonem incipientium. et
exhortationẽ ꝓuectorum. ⁊ consolationẽ desolatorum. Ideo item
melius est propħare. quami loqui lingua. quia Qui loquitur
lingua. quod est loqui spiritii. semet ipsum. ut plus edificat.
ecclesiam edificat. quantum ad se. quamnuus autem sic ꝓpłnam
lingue p̃ponam. tamen. olo nos omnes loqui lingius. qd̾ :
phetare. quamlinguis loqui. quia plus prodest. quare ma¬
gis nolo hoc: Nam. idest quia maior est id est dignior. qͥ
prophetat quam qui loquitur lingius nisi forte inter prete¬
tur. idest exponere ualeat quod dicit quod caro est. interpre¬
tecur dico ut ecclesia accipiat edificationem. Nunc antem¬
dixi quod maior est qui prophetat: quam qui loquitur lin
dest: prophetia prodest. quia ofratres si uenero nunc. quando
fideles estis aduos lingus loquens quid uobis prodero:
nichil. Quid ergo tunc lingua proderat: quando infideles e¬

Expanded text:
multis occultae sunt, hominibus loquitur, id est intelligentiae hominum. Quod valet ad aedificationem insipientium, et exhortationem provectorum, et consolationem desolatorum. Ideo item melius est prophetare quam loqui linguis, quia 106 qui loquitur lingua, quod est loqui spiritu, semetipsum aedificat, Ecclesiam aedificat, quantum ad se. Quamvis autem sic prophetiam linguae praeponam, tamen volo vos omnes loqui linguis, quod ephetare, quam linguis loqui, quia plus prodest. Quare magis volo hoc? Nam, id est quia, major est, id est dignior, qui prophetat, quam qui loquitur linguis, nisi forte interpretetur, id est exponere valeat, quod dicit, quod raro est. Interpretetur dico, ut Ecclesia accipiat aedificationem. dixi quod major est qui prophetat quam qui loquitur lingdest ubi prophetia prodest. Quia, o fratres, si venero nunc, quando fideles estis, ad vos linguis loquens, quid vobis prodero? Nihil. Quid ergo tunc lingua proderat, quando infideles e
Abbreviated transcription (Latin):
Sectamim cari¬
tatem. emula¬
mini. spiritalia
magis aut̃ ut
enun loquit
lingua non
hominibus lo¬
quitur sed dõ.
Nemo enim
loquit᷑ mist̾ia.
hominib loquitur ad
edificationem ⁊ exhorta¬
cionem ⁊ consolationem.
Qui loquitur lingua se¬
met ipsum edificat. qui
autẽ ꝓpħitat eccł̃iam dĩ¬
edificat. Tolo autẽ uos
omnes loqui linguis.
magis autem ꝓphizare.
Nam maior est qui ꝓ¬
pħat qͣm qui loquitur
linguis. nisi forte inter¬
pretetur. ut eccłia edifi¬
autem fratres si uenero
aduos linguis loquens.
uobis loquar aut inre¬
uelatione. aut inscientia.
aut inꝓpħia. aut in do¬

Expanded text:
Sectamini charitatem, aemulamini spiritualia, magis autem ut enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo. Nemo enim loquitur mysteria. hominibus loquitur ad aedificationem, et exhortatioQui loquitur lingua semetipsum aedificat, qui autem prophetat aecclesiam aedificat. Volo autem uos omnes loqui linguis, magis autem prophetare. Nam maior est qui prophetat quam qui loquitur linguis, nisi forte interpretetur ut aecclesia aedifiautem, fratres, si uenero ad uos linguis loquens, uobis loquar aut in reuelatione aut in scientia ant in prophetia aut in do
Abbreviated transcription (Latin):
exaudit᷑ diabolꝰ petens iob tẽptandũ ⁊ ñ exaudit᷑ apłe : petens stimu¬
lũ remouendũ. exaudiũ eũ qm̃ disposuetat dampnare. ⁊ ñ exaudiuit
eũ qm uolebat sanare. nã eger petit multa amedico. que medic᷑ ñ dat.
ñ exaudiuit ad uoluntatẽ. ut eraudiat ad sanitatẽ. ita ⁊ dñs ñ exaudunt
paulũ aduoluntatẽ. ñ ẽ magnũ adõ exaudiri aduoluntatẽ: s adutili¬
tatẽ. Aliqñ ds̃ iratꝰ dat. qd̾ petitis. cũ uͦ ea que dẽ laudat. ⁊ ꝓmittit abillo
petitis: securi petite. Illa .ii. ꝓpitio dõ ꝯceunt᷑. Qñ aut̃ pettus tp̃alia cũ
mͦ petite. ⁊ cũ timore. illi cõmittite. ut si ꝓsint det: si scit obeẽ: ñ det. Qͥd
infirmitatibꝰ. ⁊ in quib: delectet᷑: exponit.s. in ꝯtumeliis u̾boꝵ. innecessi¬
tatib .i. inpenuriis necessarioꝵ. inꝑsecutionibꝰ. que fu̾it deloco ad locũ.
enim infirmor ext̾ius : tc̃ sũ potens .i. uictor efficior. Uerũ ẽ .n. qr timc¬

Expanded text:
exauditur diabolus petens Job tentandum, et non exauditur Apostolus, petens stimulum removendum. Exaudivit eum quem disposuerat damnare, et non audivit eum quem volebat sanare. Nam et aeger petit multa a medico quae medicus non dat; non exaudit ad voluntatem, ut exaudiat ad sanitatem. Ita et Dominus non exaudivit Paulum ad voluntatem. Non est magnum a Deo exaudiri ad voluntatem, sed ad utilitatem. Aliquando Deus iratus dat quod petitis. Cum vero ea quae Deus laudat et promittit ab illo petitis, securi petite. Illa enim propitio Deo conceduntur, quando autem petitis temporalia, cum modo petite, et cum timore illi committite, ut, si prosint, det, si scit obesse non det Quid infirmitatibus et in quibus delectetur exponit: In contumeliis verborum; in necessitatibus, id est in penuriis necessariorum; in persecutionibus quae fiunt de loco ad locum; enim infirmor, exterius, tunc sum potens, id est victor efficior. Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nuntiaret. ñ cred̾et. s ana¬
thematizaret. aitende ⁊̃ qd ñ ait
ad qͦsdã qͥdꝰ scͥbebat sic̃ ad thessa¬
lonicenses: ut suppleret que illoꝵ
fidĩ deerant. s qͥ supplet: qd̾ mi¬
nꝰ erat addit: ñ qd̾ merat tollit. Qd̃
aut̃ p̃ter gredit᷑ fidĩ regtam ñ ac¬
cedit inuia. ẜ recedit auia sequit u

Expanded text:
aliud nuntiaret, non crederet sed anathematizaret. Attende etiam quod non ait ad quosdam quibus scribebat, sicut ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit a via. Sicut, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
lia ꝯutẽ uolunt incarnalia. Sed
licet᷑ . q. ip̃i ad hoc tendunt. s. licet
dibilior sit euangłizet uob̃ .i. an
nuntiet uob aliqͥd qd̾ putet᷑ bonũ.
qd̃ sit ñ dico plus. s p̃ter quã illd̾
usu honestũ. fine cõmodũ. ana¬
thema sit. Nota qd̾ ñ io̾ ait nos ł
angłs: qui bonꝰ pͭ intelligi. qd̾ ħ¬

Expanded text:
vertere volunt in carnalia. Sed licet. Quasi dicat: Ipsi ad hoc tendunt. Sed licet dibilior sit, evangelizet vobis, id est annuntiet vobis aliquid quod putetur bonum: quod sit non dico plus, sed praeter quam illud usu honestum, fide commodum, anathema sit. Nota quod non ideo ait, nos, vel angelus, qui bonus potest intelligi, q
Abbreviated transcription (Latin):
anathenia. ut de testabile aliqͥd. ł ab¬
hominabile uideat᷑. Ut enĩ nicħ inde
uictor. insuos usus auferet. s totũ
inpenã luendã uocaret. ⁊ h̃ erat ana.¬
thematizare. qd̾ uulgo d̾r deuotare.
dictum apothoy. anathene .i. sur sum
thema. Auud euanglizans. qr suadeo
ego mͦ hoĩbꝰ an dõ: i. ad honorẽ hominũ
an dĩ: ñ hominũ s dĩ quero honorem.
iõ dicit mͦ. q olim dũ dixit hominẽ ex
lege iustificari. hoĩs głam. ⁊ inutilẽ dĩ

Expanded text:
anathema detestabile aliquid et abanathema detestabile aliquid et abominabile videatur. Ut enim nil inde victor in usus suos auferret, sed totum in poenam luendam vocaret, hoc erat anathematizare, quod vulgo dicitur devotare. dictum apo tou anathene, id est sursum thema aliud evangelizans, quia suadeo ego modo hominibus an Deo, id est ad honorem hominum ante Dei, non hominum, sed Dei quaero honorem. Ideo dicit, modo, quia olim, dum dixit hominem ex lege justificari, hominis gloriam et inutilem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
anathema sit. qͣr ħ: qr aliud euan¬
głizans. de pͥuato uult pluere. ñ de
mecdio. ⁊ ħ forte hõ: carnali nebula p̃-¬
peditꝰ: ⁊ afonte cõmuni ad ꝓpͥam suã
falsitatẽ reductꝰ: possit face̾: nũquid
⁊ angłs: Uere si angłs de ꝓpͥo fluens
inmortẽ. Media aqua posita erat oĩbꝰ
p̃ceptũ dĩ. aqua qͦdamm᷑ publica erat.
⁊ sine fraude: ⁊ sine labe. sine ceno flue¬
bat. s: uenit angłs de celo lapsus: ser¬
pens factꝰ. qi insidiose uenenũ iã spar¬
g̾e eupiebat. ⁊ emisit uenenũ de ꝓpͥo. ⁊
loquutꝰ ẽ de suo. Gustate ⁊ eritis sicut
dii. ⁊ illi appetentes qd̾ ñ erant: ami¬
serunt qd̾ acceꝑant. Hic uidendum
ẽ. quom dicat᷑ anathema. ħ u̾bũ ꝓma
ledicto ponit᷑. ⁊ uulgo d̾r deuotacio.
Nam deuotare se queꝗͣ: nemo fer diẽ.
nͥ maledicens. Uñ illud ẽ. ⁊ anathenia¬
titauit eũ. ⁊ cuutates eiꝰ. ⁊ uocatũ ẽ no¬
m̃ loci illiꝰ anathema. hinc dictum ẽ

Expanded text:
anathema sit. Quare hoc? Quia aliud evangelizans de privato vult pluere, non de medio: et hoc forte homo carnali nebula praepeditus, etiam a fonte communi ad propriam suam falsitatem reductus, possit facere, nunquam et angelus? Vere si angelus de proprio fluens in mortem. Media aqua posita erat omnibus praeceptum Dei. Aqua quodammodo publica erat, et sine fraude, sine labe, sine coeno fluebat. Sed venit angelus de coelo lapsus serpens factus, quia insidiose jam venenum spargere cupiebat, et emisit venenum. De proprio locutus est, de suo: Gustate, et eritis sicut dii . Et illi appetentes qserunt quod acceperant. Hic videndum est quomodo dicatur anathema. Hoc verbum pro maledicto ponitur, et vulgo dicitur devotatio. Nam devotare se quanquam nemo fere dicit nisi maledicens. Unde illud est: Et anathematizavit eum, et civitates ejus: et vocatum est nomen loci illius anathema. Hinc dictum est ut
Abbreviated transcription (Latin):
s maiꝰ p̃ciũ .i. homines ip̃as. Sic̃ ioseph frum̃ta uendens megẏpto ñ ar¬
gentũ querebat. s. ip̾as em̃tes: seruos regios faciebat. ⁊ sic frum̃ta que
ñ uendidit uendidit. Uendit̾onẽ gͦ istã: intelligite gratuitã. ⁊ aliqͥd emit
gratis. Uñ dictũ ẽ. Sicientes ite ad aqͣm. ⁊ emite uob sn argento. Q̃ emiꝰ
ñ argentũ das. te ip̃m das.⁊ ita ems. ec .it. qͣi ĩo ñ quero ur̃a. qr sic̃¬
carnales filii. ñ thesaurizant parentibꝰ carnalibꝰ: ita Nec debent filii
sp̃uales. thesauritare .i. diuitias congregare. ⁊ sic necessaria p̃be parẽ¬
tib sp̃ualibꝰ. Uos aũ thesaurizatis pseudo apłis. s potiꝰ parentes. sp̃ua¬
les debent. filiis sp̃nalibꝰ. thesaurizare diuitias uite et̾ne. ⁊ t̃tẽporalia im¬
stentandã uitã. ħ aũ intm̃n ꝓbat se nolle accipe. ui c̃uut̃e.. ca̾m carna¬
lis patͥs ad sp̾ualẽ. ⁊ dic̃. ñ solũ se ꝓsalute eoꝵ uelle ĩpende sua. s etiã¬

Expanded text:
 homines. Sicut Joseph frumenta vendens in Aegypto, non argentum quaerebat, sed ipsos ementes servos regios faciebat, et sic frumenta quae non vendidit, vendidit. Venditionem ergo istam intelligite gratuitam, et aliquis emit gratis. Unde dictum est: Sitientes, venite ad aquam, et emite vobis sine argento . Quando emis, non argentum das, teipsum dascarnales filii non thesaurizant parentibus carnalibus, ita: Nec debent filii spirituales thesaurizare, id est divitias congregare, etsi necessaria praebere, parentibus spiritualibus. Vos autem thesaurizatis pseudoapostolis, sed potius parentes spirituales debent filiis spiritualibus thesaurizare divitias vitae aeternae, et etiam temporalia imstentandam vitam. Hic autem probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem, et dicit non solum se pro salute eorum velle impendere sua