comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ura dõrum rationem increduli non animad.¬
uercentes ad cultum religionemq diuinam:
inaener̃ arteni qua efficcient dõs. Nonqͥd¬
nam saltem mediocrit̾ eos dixit errasse ut
hanc artem inuenirent faciendi dõs. aut
contentꝰ fuit dicere ertabant. nͥ adderet et
diceret multum errabant: Iste gͦ multus
error et incrediilitas ñ animaduertentiũ
adcultum eligionẽq diuinam inuenit
artem qia efficeret dõs: et tm̃ qđ multꝰ
error e incredulitas et acultu ac religione
diunla auersio animi inuenit ut homo
are fieret dõs. hoc dolet uir sapiens tanꝗͣ
ligionem diuinã uenturo certo tempore
auferri. Uide si non uidiina maioꝵ suoꝵ
errorem p̃teritum ꝓdere: et uidiabolica pe¬
nam demonum futurã dolere compellitur.
Si enim ꝓ aui eorum multum errando cirea
dõrũ rationem incrudelitate et aũsione
animi acultu acreligione diuina inuener̃t
artem qͣ efficerent dõs: quid mirum si hec
ars detestanda quicqͥd fecit aũsa a religione

Expanded text:
 non animaduertentes ad cultum religionemque diuinam, inuenerunt artem qua efficerent deos.\' Numquidnam saltem mediocriter eos dixit errasse, ut hanc artem inuenirent faciendi deos, aut contentus fuit dicere: Errabant, nisi adderet et diceret: Multum errabant? Iste ergo multus error et incredulitas non animaduertentium ad cultum religionemque diuinam inuenit artem, qua efficeret deos. Et tamen quod multus error et incredulitas et a cultu ac religione diuina auersio animi inuenit, ut homo arte faceret deos, hoc dolet uir sapiens tamquam religionem diuinam uenturo certo tempore auferri. Vide si non et ui diuina maiorum suorum errorem praeteritum prodere, et ui diabolica poenam daemonum futuram dolere conpellitur. Si enim proaui eorum multum errando circa deorum rationem incredulitate et auersione animi a cultu ac religione diuina inuenerunt artem, qua efficerent deos: quid mirum, si, haec ars detestanda quidquid fecit auersa a religione
Abbreviated transcription (Latin):
tum errabant circa dõrun rationem. incre
dii liet nonanimadũtenes ad cultum religi¬
onemq diuinam: inixnerunt artẽ qua effi.¬
cerent dõs. Cui inuerte adimxerunt uirtutẽ
de mundi natura conuenientẽ eamq mis-¬
centes. qm animas facere non poterant euo.¬
cantes animas demonum uł angłorũ eas .n¬
diderunt imaginib scĩs diuuisq mistotus ꝑ
quas idola et bene faciendi et mals uires

Expanded text:
tutuduli et non animadvertentes ad cultum religionemque divinam, invenerunt artem qua efficerent deos. Cui invente adiunxerunt virtutem de mundi natura convenientem, eamque miscentes, quoniam animas facere non poterant, evocantes animas demonum vel angelorum eas indiderunt imaginibus sanctis divinisque misteriis, per quas idola et bene faciendi et male vires
Abbreviated transcription (Latin):
fuit qđ futurum quidem s tardius opina& ant᷑.
siue quia ꝑditionem suam hanc ipsam dicebant
qua fiebat ut cogniti sꝑnerent᷑ et hoc erat ante
tempꝰ idẽ. ante tempꝰ uidicii quo ȩc̃na dampna.¬
tione puniendi sunt cum om̃ib etiam homi¬
nib qui eoꝵ societate detinentur. sicut religio
loquitur quȩ nec fallit nec fallitur. non sicut
iste quasi om̃i uento doctrinȩ hinc atq inde
ꝑ flatus et falsis uera ꝑmiscens dolec quasi
ꝑituram religionẽ. quem postea confitet᷑ errorẽ.
dicat de diis qͦs homines fecerunt: ita lo¬
quens. S iam de talib sint sacis ditta talia.
Iterum inquit ad hominem rationemq rede
amus: ex quo diuino bono homo animal
dictum ẽ. rationale. Minus enim miranda et¬
simiranda sunt: quȩ de homine dicta sunt.
O m̃ium enim mirabilium uinci admiratio¬
nem: qđ homo diuinam potuit auenire natu¬
ram. eamq efficere. Quoniã gͦ ꝓ aui nr̃i mul-¬¬

Expanded text:
fuit, quod futurum quidem, sed tardius opinabantur, fuit, quod futurum quidem, sed tardius opinabantur, siue quia perditionem suam hanc ipsam dicebant, qua fiebat ut cogniti spernerentur, et hoc erat ante tempus, id est ante tempus iudicii, quo aeterna damnatione puniendi sunt cum omnibus etiam hominibus, qui eorum societate detinentur, sicut religio loquitur, quae nec fallit neiste quasi omni vento doctrinae hinc atque inde perflatus , et falsis vera permiscens, dolet quasi perituram religionem quam postea confitetur, errorem. dicat de diis quos homines fecerunt, ita loquens: Sed jam de talibus sint satis dicta talia. Deum non sicut Deum glorificauerunt aut gratias amus, ex quo divino dono homo animal dictum est rationale. Minus enim miranda, etsi miranda sunt quae de homine dicta sunt. Omnium enim mirabilium vicit admirationem, quod homo divinam potuit invenire naturam, eamque efficere. Quoniam ergo proavi nostri mul
Abbreviated transcription (Latin):
ipse qđ fecit. Hȩc uana. deceptoria. ꝑniciosa. sa¬
crilega hermes egiptius quia tempꝰ quo aufer¬
rentur uencurum sciebat: dolebat. S tamim¬
pudent̃ dolebat: qͣm imprudent̃ sciebat.
Non enim hȩc ei reuelauerat sp̃s sc̃s. sicut ꝓ.
dicebant. Si faciet homo dõs: et ecce ipsi non
sunt dii. Et in alioloco. Erit in illa die dicit
dñs exterminabo nomina simulacrorũ at̾ra: et
non iamerit eorum memoria spͥe ũ de egipto. qđ
ad hanc rem attiner. ita sc̃s isaias ꝓpħat. Et mo¬
uebuntur manufacta egipti a facie eł . Et cos
eorum uincetur meis. Et ceta huiꝰ modi Ex q̃
genese et illi erant qͥe qd̃ uenturum sciebantꝰ
uenisse gaudebant: qualis simeon qual anna
quam mox natum ibm. qualis elisabeth que
etiam conceptum in sp̃u agnouit. quał pecrus
tura temꝑa ꝑdicionis suȩ qui etiam p̃senti in
carne. dño trementes dixerunt. quid uenisti
ante tempꝰ ꝑdere nos: siue quia subitum illis

Expanded text:
ipse quod fecit. Haec uana deceptoria, perniciosa saipse quod fecit. Haec uana deceptoria, perniciosa sacrilega Hermes Aegyptius, quia tempus, quo auferrentur, uenturum sciebat, dolebat; sed tam inpudenter dolebat, quam inprudenter sciebat. Non enim haec ei reuelauerat sanctus Spiritus, sidicebant: Si faciet homo deos, et ecce ipsi non sunt di; et alio loco: Erit in illo die, dicit Dominus, exterminabo nomina simulacrorum a terra, et non iam erit eorum memoria; proprie uero de Aegypto, quod ad hanc rem adtinet, ita sanctus Esaias prophetat: Et mouebuntur manufacta Aegypti a facie eius, et cor eorum uincetur in eis, et cetera huius modi. Ex quo genere et illi erant, qui uenturum quod sciebant uenisse gaudebant; qualis Symeon, qualis Anna, qui mox natum Iesum, qualis Elisabeth, quae etiam conceptum in Spiritu agnouit; qualis Petrus tura tempora perditionis suae, qui etiam praesenti in carne Domino trementes dixerunt: Quid uenisti ante tempus perdere nos? siue quia subitum illis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid siue ad nocendum siue ad desiđia non
et obscuratum ẽ. insipienscor eoꝵ. dicentes enĩ
se eẽ. sapientes stulti factisunt. et imnutaue
runt głam incorruptibił dĩ insimilitudinem
imaginis corruptibilis hominis. et ceteraquȩ
cominemorare longum ẽ. Multa quippe ta¬
lia dicit de uno uero dõ fabricatore mundi
qualia ueritas habet: et nescio qͦmͦ illa obs¬
curatione cordis ad ista delabit᷑. ut diis quos
conficetur ab hominib fieri semꝑ uelit ho.¬
mines subdi. et hȩc futuro temꝑe plangat
auferri quasi quicqͣm sit infeliciꝰ homine
cui causa figm̃ta dominant᷑. cũ sit facilius
ut tanqͣm dõs colendo quos fecit. nec ipse sit
homo. qͣm ut ꝑ eiꝰ cultum dii possint eẽ. quos
fecit homo. Cituis enim fit ut homo in hono¬
re positus pecorib non intelligens comparet᷑.
qͣm ut oꝑi dĩ ad eiꝰ imaginem facco idẽ ipsiho¬
mini opus hominis p̃feratur. Qua ꝓpt̃ merito
homo deficit abillo qui eum fecit: cũ sibi p̃ficit

Expanded text:
aliquid siue ad nocendum siue ad desideria nocra uelut corpora deorum esse adserit; inesse autem his quosdam spiritus inuitatos, qui ualeant runt gloriam incorrupti Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et cetera, quae commemorare longum est. Multa quippe talia dicit de uno uero Deo fabricatore mundi, qualia ueritas habet; et nescio quo modo illa obscuratione cordis ad ista delabitur, ut dis, quos confitetur ab hominibus fieri, semper uelit homines subdi et haec futuro tempore plangat auferri quasi quicquam sit infelicius homine, cui sua figmenta dominantur; cum sit facilius, ut tamquam deos colendo, quos fecit, nec ipse sit homo, quam ut per eius cultum di possint esse, quos fecit homo. Citius enim fit, ut homo in honore positus pecoribus non intellegens conparetur, quam ut operi Dei ad eius imaginem facto, id est ipsi homini, opus hominis praeferatur. Quapropter merito homo deficit ab illo qui eum fecit, cum sibi praeficit
Abbreviated transcription (Latin):
dõs eẽ. credebant. quia malos uidebant dõs autẽ
om̃s bonos uolebant. nec audiebant tm̃ om̃ino
indignos dicet honore diuno: maxine ne of¬
fendent popłoi aquib eis cernebant in uetera¬
ta suꝑsticione saca ꝑ tot et templa seriuri. Nã¬
duĩsa diuersa de ils hermes egipcius quem
trimegistum uocant ensit. et scripsit. Apuleiꝰ
enim dõs quidem illos negat: s cum dicit ita int̃¬
honunes et dõs quadam medietate uersari ut
hominib apud ipsos dõs necessarũ uideantur.
cultum eorum a suꝑnorum doꝵ religione non
separa. Ille autem egiptius alios dos e dicit
a summo dõ factos: alios ab hominib Hoc qͥ
audit sicut a me positum ẽ putat dicide si¬
mulaeris quia oꝑa sunt manuum hominum.¬

Expanded text:
deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem deos esse credebant, quia malos uidebant, deos autem omnes bonos uolebant, nec audebant tamen omnino indignos dicere honore diuino, maxime ne offenderent populos, a quibus eis cernebant inueterata superstitione per tot sacra et templa seruiri. CAm diuersa de illis Hermes Aegyptius, quem Trismegistum uocant, sensit et scripsit. Apuleius enim deos quidem illos negat; sed cum dicit ita inter deos et homines quadam medietate uersari, ut hominibus aput ipsos deos necessarii uideantur, cultum eorum a supernorum deorum religione non separat. Ille autem Aegyptius alios deos esse dicit a summo Deo factos, alios ab hominibus. Hoc qui audit, sicut a me positum est, putat dici de simulacris, quia opera sunt manuum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ticiones nr̃as inde referant dõrum suppetias:
s ee sp̃s noendi cupidissimos. aiusticia pęnitus
alienes. suꝑbia cumidos. inuidentia liuidos. fal.¬
lata callidos. Qui in hoc quidem aere habicant.
quia de cęli suꝑioris sub limitate deiecti. meritis
in regressibilis trangressionis. in hoc sibi congruo
uelut carcere p̃damnati sunt : nec tm̃ quia supͣ
tr̃as et aquas aeri locusẽ. ideo et ipsi sunt meri¬
tis suꝑiores hominib qui eos non t̃reno corꝑe
s electo in auxilium dõ uero pia m̃te facillime
suꝑant.S multis plane parcicipatione uerȩ re-¬
ligionis indignis. tanqͣm captis subditisq do.¬
minantur. Quorum maxime parci mirabilib
et fallacib signis. siue factorum siue p̃dictors
dõs se eẽ. ꝑsuaserunt. Quib dam uͦ uicia eorum
aliquanto attentus et diligentiꝰ intuentib ñ
potuerunt. ꝑsuadẽ qđ dii sunt: atq int̃dõs et
homines int̾nuntios ac beneficiorumꝰ honorẽ

Expanded text:
titiones nostras, inde referant deorum subpetias; titiones nostras, inde referant deorum subpetias; sed esse spiritus nocendi cupidissimos, a iustitia penitus alienos, superbia tumidos, inuidentia liuidos, fallacia callidos, qui in hoc quidem aere habitant, quia de caeli superioris sublimitate deiecti merito inregressibilis transgressionis in hoc sibi congruo uelut carcere praedamnati sunt; nec tamen, quia supra terras et aquas aeri locus est, ideo et ipsi sunt meritis superiores hominibus, qui eos non terreno corpore, sed electo in auxilium Deo uero pia mente facillime superant. Sed multis plane participatione uerae religionis indignis tamquam captis subditisque dominantur, quorum maximae parti mirabilibus et fallacibus signis siue factorum siue praedictorum deos se esse persuaserunt. Quibusdam uero uitia eorum aliquanto adtentius et diligentius intuentibus non potuerunt persuadere quod di sint, adque inter deos et homines internuntios ac beneficiorum inpetrato
Abbreviated transcription (Latin):
dera non ualentes. Iam qđ reliquum ẽ. si qͣr¬
tum elegerint: peiuis ẽ. cȩaeris. Quis enim fe¬
rat si poetarum de diis immortalib crimino.¬
sa figmenta et theatrorum in digna ludibria
suamq in his om̃ib ardentissimã cupiditatẽ
et suauissimam uoluptatem diis demones nun¬
ciauerunt. et qđ plato philo sophica grauieate
de optima re publica hȩc om̃ia censuit renouen¬
da tacuerunt. ut iam dii boni ꝑtalesnuntios
nosse cogantur mala pessimorũ nec aliena sed
eorũdem nuntiorũ atq his contraria non sinant᷑
nosse bona philosophorum: eum illa sunit in mur¬
Nan ista in honorem ipsorum dõrum. Quia gͥ ni
corum de diis tam male sentiatur. restat ut nullo
mͦ credendum sit qđ apulciꝰ ꝑsuadere nititur. et
quicumq aliĩ sunt eiꝰ den sententiȩ philosophi.
ita et̃ medios demones int̾ dõs et homines tan.¬
quam int̾nuntios et interp̃tes. qui hic ferant pe¬

Expanded text:
dera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quardera non ualentes. Iam, quod reliquum est, si quartum elegerint, peius est ceteris. Quis enim ferat, si poetarum de dis inmortalibus criminosa figmenta et theatrorum indigna ludibria suamque in his omnibus ardentissimam cupiditatem et suauissimam uoluptatem dis daemones nuntiauerunt, et quod Plato philosophica grauitate de optima re publica haec omnia censuit remouenda tacuerunt; ut iam di boni per tales nuntios nosse cogantur mala pessimorum, nec aliena, sed eorundem nuntiorum, adque his contraria non sinantur nosse bona philosophorum, cum illa sint in iniuriam, ista in honorem ipsorum deorum? CAPUT XXII.eorum de dis tam male sentiatur, restat, ut nullo modo credendum sit, quod Apuleius persuadere nititur et quicumque alii sunt eiusdem sententiae philosophi, ita esse medios daemones inter deos et homines tamquam internuntios et interpretes, qui hinc ferant pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ledeosissimam legem et demonum sactiles am
delectationem quid in his reb humanis ꝑmt
nuncios demones dii nosse utilit possipi
quando illa nesciuint quȩ inhonorem bonorũ
d eorum religione bonoꝵ hominum cont᷑ libidi¬
nem malorũ demonum decernunt᷑. Siuͦ t̾ruam
elegerint. et ñ solum sententiã platonis dõꝵ
inuirias ꝓhibenten s etiam demonum neqͥtiã
dõ rum inuriis exultantem ꝑ cosdem demones
nuncios diis in notuisse respondint oc nin.¬
tiare ẽ. an insultare: et dii utrumq sic audunt
sic utrumq cognoscunt ut ñ solum malignos
demones dõrum dignitati et platonis religio¬
ni contraria cupientes atq facientes asuo acces¬
su ñ arceant: uerũ etiam ꝑ illos malos ꝓpinqͦs
platoni bono longinquo donatrans mittant:
Sic enim eos elem̃torum quasi catenata series
colligauit: ut illis aquib criminantur conuin.¬
gi possint. huic aquo defendunt᷑ ñ possint:¬
utrumq scientes. s aeris et trȩ transmeare pon¬

Expanded text:
ligiosissimam legem et daemonum sacrilegam delectationem; quid in rebus humanis per internuntios daemones dii nosse utiliter possunt, quando illa nesciunt, quae in honorem deorum bonorum religione bonorum hominum contra libidinem malorum daemonum decernuntur? Si vero tertium elegerint, et non solum sententiam Platonis deorum injurias prohibentem, sed etiam daemonum nequitiam deorum injuriis exsultantem, per eosdem daemones nuntios diis innotuisse responderint; hoc nuntiare est, an insultare? Et dii utrumque sic audiunt, sic utrumque cognoscunt, ut non solum malignos daemones deorum dignitati et Platonis religioni contraria cupientes atque facientes a suo accessu non arceant, verum etiam per illos malos propinquos Platoni bono longinquo dona transmittant. Sic enim eos elementorum quasi catenata series colligavit, ut illis a quibus criminantur, conjungi possint; huic a quo defenduntur, utrumque scientes, sed aeris et terrae transmutare pon
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentia. s tũ corꝑa. causam pͥncipiũq re-¬
rum eẽ. dixetunt. Nam quidam eorũ areb
non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt.
sicut epicurei. quidam uͦ auiuente quidẽ
Nam stoici ignem idest corpus unum ex
his quatuor elementis quib uisibilis mun-¬
dus hic constat. et uiuentem et sapientem.
et ipsius mundi fabricatorem atq om̃ium
quȩ incelosunt. eumq om̃ino ignem dm̃ eẽ
putauerunt. hi et ceteri similes eorũ id solĩ
cogitare potuerunt: qđ cum eis corda eoꝵꝰ
obstricta carnis sensib fabulata sunt. Inͤ
quippe habebant qđ non ᷤ ebant. et ꝓut
se ima ginabantur quicquid foris uidesnt.
etiam quando non uidebant. s tantim mͦ
cogitabant. Hoc autem inconspectu talis co¬
gitationis iam nonẽ. corpꝰ. s similitido corꝑis¬
s. Illud aucem unde uidet᷑ in animo hec similitudo
corꝑis: nec corpꝰ ẽ nec similitudo corporis

Expanded text:
uiuentia, sed tamen corpora, causam principiumque reuiuentia, sed tamen corpora, causam principiumque rerum esse dixerunt. Nam quidam eorum a rebus non uiuis res uiuas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei; quidam uero a uiuente quidem Nam Stoici ignem, id est corpus unum ex his quattuor elementis, quibus uisibilis mundus hic constat, et uiuentem et sapientem et ipsius mundi fabricatorem adque omnium, quae in eo sunt, eumque omnino ignem deum esse putauerunt. Hi et ceteri similes eorum id solum cogitare potuerunt, quod cum eis corda eorum obstricta carnis sensibus fabulata sunt. In se quippe habebant quod non uidebant, et aput se imaginabantur quod foris uiderant, etiam quando non uidebant, sed tantummodo cogitabant. Hoc autem in conspectu talis cogitationis iam non est corpus, sed similitudo corporis; illud autem, unde uidetur in animo haec similitudo corporis, nec corp
Abbreviated transcription (Latin):
ipptt̃. iuno. saturnꝰ uulcanus uesti et alũ
plurimi. quos uarro conatur ad muigi par¬
tes suie elementa cranfferre. homines Nusse
ꝓduntur. tinens enim et ille quasi reiula¬
ta misteria. petens ad monet aleandri
ut cum ea matri conscripta insinuauerit. fiã¬
mis iubeat concremari non solumg ista que
duȩ theologiȩ. fabulosa continent et cuiilis
platbnicis phylosophis cedant. qui uerum
dm̃ et rerum auctorem. et ueritatis illustrato¬
tem. et beatitudinis largitorem eẽ dixerunt:
s alii quoq phylosophi qui corporalia nature
pͥncipia corpori deditis mtib opinati sunt:
cedant his tantis et tanti dĩ cognitorib ui¬
ris. ut tͥales in humore. anaximenes in aere.
stoici in igne epicurus in athomis. hoc ẽ minu¬
tissimis corpusculis quȩ nec diuidi nec sentiri
queunt. et quicumq alii quoꝵ enumeratiõe
immorari non ẽ. necesse. siue simplicia siue
conuincta corpora. siue uta carentia. suie

Expanded text:
Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur. Timens enim et ille quasi reuelata mysteria petens admonet Alexandrum, ut, cum ea matri conscripta insinuauerit, flammis iubeat concremari. Non solum ergo ista, quae duae theologiae, fabulosa continet et ciuilis, Platonicis philosophis cedant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis inlustratorem et beatitudinis largitorem esse dixerunt; sed alii quoque philosophi, qui corporalia naturae principia corpori deditis mentibus opinati sunt, cedant his tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales in umore, Anaximenes in aere, Stoici in igne, Epicurus in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec diuidi nec sentiri queunt, et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est necesse, siue simplicia siue coniuncta corpora, siue uita carentia siue
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tatꝰ ẽ. quia nec ipsa illis rqͥtib signifi¬
cantur quȩ ipse insinuare conatur. et ideo ue-¬
ritas conantem non sequitur. et si ipsa eẽnt.
tm̃ animȩ rationali ea quȩ infra illam naturȩ
ordine constituta sunt. ꝓdõ suo colenda non
ẽẽnt. nec sibi debuit p̃ferre tanqͣm dõs cas res
quib ipsam p̃tulit uerus ds̃. et ea que muna
pompiliꝰ reuera ad sacra eiꝰ modi ꝑrinentia
secum sepeliendo curauit abscondi. et aratro
eruta senatus uissit incendi in eo genere sunt
etiam illa. ut aliquid de numa mitiꝰ suspice¬
mur. que alȩxander macedo scribit ad matrẽ
sibi amagno antitiste sacrorũ ȩgiptiorum
quodam leone patefacta. ubi ñ picꝰ et faunꝰ.
errenesis. et romulus uł eciam ercua et escu¬
et si quos alios ex mortalib ꝓdiis habente s
ipsi etiam maiorum gentum quos cioero intur¬
culanis cacitis nominib uidetur aitingere.

Expanded text:
interpretatus est quia nec ipsa illis ritibus signifiinterpretatus est quia nec ipsa illis ritibus significantur, quae ipse insinuare conatur, et ideo ueritas conantem non sequitur; et si ipsa essent, tamen animae rationali ea, quae infra illam naturali ordine constituta sunt, pro deo suo colenda non essent, nec sibi debuit praeferre tamquam deos eas res, quibus ipsam praetulit uerus Deus, et ea, quae Numa Pompilius re uera ad sacra eius modi pertinentia secum sepeliendo curauit abscondi et aratro eruta senatus iussit incendi. In eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone patefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus uel etiam Hercules et Aescures et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere,
Abbreviated transcription (Latin):
cernatur ubi nobis certa sunt om̃ia ipse dili¬
gatur ubi nobis recta sunt om̃ia. Si gͦ plato
tem. cuiꝰ participatione sit beatus sit beatus :
quid opus ẽ. excutere ceteros: nulli nobis qͣm
isti ꝓpius accesserunt. Cedat eis gͥ. non solũ
theologia illa fabulosa. dõ rum criminib
oblectans animos impiorum. nec solitmetiã
illa ciuilis ubi impuri demones t̾restrib gau.¬
diis deditos popłos. dõrum nomine seducen¬¬
tes. humanos errores tanqͣm suos diuinos ho-¬
nores habere uoluerunt. ad spectandos suoꝵ
criminum ludos cultores suos tanqͣm ad suum
cultum studiis immundissimis excitantes. et
sibi deletabiliores ludos de ipsis spectatorib
exhibentes: ubi si qua uelut honesta geruntur
in templis. conuincta sibi theactorũ obscenita¬
te turpantur. et queciuiq turpia gerunt᷑ in
theatris. comparata sibi temploꝵ feditate lau¬
dantur. et ea quę uarro exhissacris quasi adoe-¬
lum et t̾ram rerũq mortalium semina et actꝰ

Expanded text:
cernatur; ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omnia. Si ergo Plattem, cuius participatione sit beatus, quid opus est excutere ceteros? Nulli nobis quam isti propius accesserunt. Cedat eis igitur, non solum theologia illa fabulosa deorum, carminibus oblectans animos impiorum, nec solum etiam illa civilis ubi impuri demones terrestribus gaudiis deditos populos, eorum nomine seducentes, humanos errores tanqnores habere uoluerunt, ad spectandos suorum criminum ludos cultores suos tamquam ad suum cultum studiis inmundissimis excitantes et sibi delectabiliores ludos de ipsis spectatoribus exhibentes ubi si qua uelut honesta geruntur in templis, coniuncta sibi theatrorum obscenitate turpantur, et quaecumque turpia geruntur in theatris, comparata sibi templorum foeditate laudantur, et ea, quae Varro ex his sacris quasi ad caelum et terram rerumque mortalium semina et actus
Abbreviated transcription (Latin):
uł ȩtnarum timore pęnarum. & sint qui possint.
orare ꝓeis qui ñ se correxerint. nec tam̃ opinantur
om̃i modo ideloquia diuina tacuisse: Nam qͦ ꝑti¬
net inquiunt qđ scriptum ẽ: qͣm multa multitudo
dulcedinis tuȩ dñe quam abscondisti timentib te.
nut intelligamus ꝓpt̃ timorem fuisse absconditã
fidelitate ut om̃ium misereatur qͦ significaret
qđ ab illo nemo dampnabitur: Nec isti tam̃ qui
hoc sentiunt: hanc opinonẽ suã usq ad libationẽ
uł nullam dampnationẽ diaboli atq angłorum eiꝰ
extendunt: humana quippe cira solos homines mo¬
uentur miscd̾ia: et causam maximeagunt suam ꝑ
generalem ingenus humanũ quas dĩ miserationẽ
impunitam falsam suis ꝑditis moribꝰ pollicentes
acꝑ hoc suꝑabunt eos in p̃dicanda dĩmisoicordia
qui hanc impunuttẽ etiam pͥncipi demonam et
eiuis satellitib pollicent᷑:¬

Expanded text:
uel aeternarum timore poenarum, et sint qui possint uel aeternarum timore poenarum, et sint qui possint orare pro eis, qui non se correxerint; nec tamen opinantur omni modo id eloquia diuina tacuisse. Nam quo pertinet, inquiunt, quod scriptum est: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, nisi ut intelfidelitate, ut omnium misereatur , quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem vel nullam damnationem diaboli atque angelorum ejus extendunt. Humana quippe circa solos homines moventur misericordia, et causam maxime agunt suam, per generalem in genus humanum quasi Dei miserationem impunitatem falsam suis perditis moribus pollicentes: ac per hoc superabunt eos in praedicanda Dei misericordia, qui hanc impunitatem etiam principi daemonum et ejus satellitibus pollicent
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc non addito p̃nunciauit futiuã eũsionem illiꝰ
ciuitatis Quam cõminationẽ ꝓpterea ueracem prtant.
quia hoc p̃dixit ds qđ uere dignierant pati quãius :¬
hoc ñ ẽẽt. ipse facturus riam et sipęnitentib ꝑeꝑ¬
cit inquiunt: utiq illos pęnitentiam ñ ignorabat
accuroset tamen absolute ac definite eorum eũsionẽ
futurameẽ p̃dixit Hocgͦ erat inquiunt in ueritate
seueritatis: quia id erant digni. s in racione misetati.¬
onis ñ erat quã non continuit inira sua ut abea pęna
supplicib parceret qͣm fuerat concuiacib comini.¬
natus Si gͦ cuno peꝑcit auint. quando sem suum
ꝓpħam fuerat parcesdo contristaturus: quaneo
magis mirabiliꝰ supplicantib posceret parcet. quan¬
do ut parcat oñis sc̃i eiꝰ orabunt: Sed hoc qđ ipsi
sius cordib suspicant᷑ il eo putant scripturas ta¬
icuisse cliuinas: ut multi se corrigant uł ꝓlixarum

Expanded text:
sed hoc non addito praenuntiauit futuram euersionem illius sed hoc non addito praenuntiauit futuram euersionem illius ciuitatis. Quam comminationem propterea ueracem putant, quia hoc praedixit Deus quod uere digni erant pati, quamuis hoc non esset ipse facturus. Nam etsi paenitentibus pepercit, inquiunt, utique illos paenitentiam non ignorabat acturos, et tamen absolute ac definite eorum euersionem futuram esse praedixit. Hoc ergo erat, inquiunt, in ueritate seueritatis, quia id erant digni; sed in ratione miserationis non erat, quam non continuit in ira sua, ut ab ea poena supplicibus parceret, quam fuerat contumacibus comminatus. Sic ergo tunc pepercit, aiunt, quando sanctum suum prophetam fuerat parcendo contristaturus, quanto magis tunc miserabilius supplicantibus parcet, quando ut parcat omnes sancti eius orabunt! Sed hoc, quod ipsi suis cordibus suspicantur, ideo putant scripturas tacuisse diuinas, ut multi se corrigant uel prolixarum
Abbreviated transcription (Latin):
nullum inueniet orationis impedim̃tum: Testimoni¬
um uͦ psalmi et illi quidem qui ꝑmittunt infideles
atq impios homines saltim longo tempore cruciari:¬
cẽ ubilegit luuscetur misereri ds̃.
aut ontinehr nira sua miscđias suas: Ira eiꝰ ẽ inqui¬
unt ut om̃s in digni beatitudine sempit̃na ipso iu¬¬
dicante pumantur supplicio sempit̃no: s siuł lon¬
gum uł ꝓrsus tillũ eẽ. ꝑ miserit. ꝓfecto ue possithoc
fieri. continebit inira sua miserariones suas. qđ eum
psalmus dicit ñ ec̃. facturũ Non enim ait. numqͥd
ñ continebit ostendit Sic gͦ isti uolunt uidicñ dĩ
comminationẽ ñ eẽ. iñ dacem. quãuis sit neminem
damnaturus. quẽad inocdum eiꝰ comminationem
quã dixit eũsuruĩ se ẽe.nineuẽ cuutatem m̃dacem
ñ possumꝰ dicere. ec tam̃ factum ñ ẽ. inquiunt. qđ
sine ulla conditione p̃dixit: Non enim ait nincue
eũ tetur si non egerint pęnitentiam seq correxeruit

Expanded text:
nullum inueniet orationis inpedimentum? Testimoninullum inueniet orationis inpedimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles adque inpios homines saltem longo tempore cruciar obliuiscetur misereri Deus aut continebit in ira sua miserationes suas? Ira eius est, inquiunt, ut omnes indigni beatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur supplicio sempiterno. Sed si uel longum uel prorsus ullum esse permiserit, profecto, ut possit hoc fieri, continebit in ira sua miserationes suas, quod eum psalmus dicit non esse facturum. Non enim ait: \'Numquuod prorsus non continebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicii Dei comminationem non esse mendacem, quamuis sit neminem damnaturus, quem ad modum eius comminationem, qua dixit euersurum se esse Nineuen ciuitatem, mendacem non possumus dicere; et tamen factum non est, inquiunt, quod sine ulla condicione praedixit. Non enim ait: \'Nineue euertetur, si non egerint paenitentiam seque correxerint;
Abbreviated transcription (Latin):
urit etiam quales incollocuttonib nr̃is ipse
sum exꝑcuf: qui cum uenerari uideantur
scripturassẽas. morib imꝓbandi st̃. et agendo cau.¬
sam suã mulco maiorem qͣm isti miscđiam dõ
tribuunt ergahumanum genus Dicunt enim de
malisetinfidelib hominib diunitꝰ quidem uerũ
p̃diccum eẽ. qđ digni sunt. s cum ad uidiciũ uentũ
fuerit misccłiam eẽ. siꝑaturam: Donabit enim eos
inquiunt misericoͬs dĩ p̃cibꝰ et int̾cessionib scõrum
suorum: Si enimorabant ꝓ illis quande eos patiebant᷑
inimicos. quanto magis quando uidebunt humiles
supplicesq ꝓstratos: Neq enim credendumẽ. auint
tunc amissuros scõs uiscera miscdiȩ cum fuerint
plenissimȩ ac ꝑfectissimȩ sc̃itatis: ut quitunc ora¬
bant ꝓ inimicissuis quando et ipsi sine peccato ñ
erant. tunc ñ orent ꝓsupplicib sius quando nullũ
ceꝑuit habere peccatum: Aut uͦds̃ tc̃ eos ñ exaudiet
tot et tales filiossuos quando in tanta eorum scitate

Expanded text:
unt etiam, quales in collocutionibus nostris ipse sum expertus, qui cum venerari videantur Scripturas sanctas, moribus improbandi sunt; et agendo causam suam, multo majorem quam isti misericordiam Deo tribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus divinitus quidem verum praedictum esse, quod digni sunt; sed cum ad iudicium uentum fuerit, misericordiam esse superaturam. Donabit enim eos, inquiunt, misericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando uidebunt humiles supplicesque prostratos! Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros sanctos uiscera misericordiae, cum fuerint plenissimae ac perfectissimae sanctitatis, ut, qui tunc orabant pro inimicis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut uero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
modo expͥmit. ut aueris eas discernere nequeamus.
animã miseram sensusq ꝑcurbet: Qua falsitate uisoꝵ:
etiam uigilances in quibꝰ dam morb̃ et uenenis misera¬
bilius agicantur: Quamuis multimoda uarietate fal¬
latiȩ homines etiam sanos. maligni demones. ñ ñꝗͣ
decipiant talib uisis: ut etiam sieos ꝑhȩc ad sua tra¬
ducere ñ potueruit. sensus tam̃ eorum solo appecitu.
qualit̃ cumq ꝑsua dendȩ falsicatis illudant: Abhuiꝰ
tam miserȩ quasi quib dam inferis uitȩ: ñ lib̾at nisi
ipse iħs: Int̃p̃tat᷑ quippe saluator Maxime ne post
hanc miscrior. ac sempit̃tia suscipiat ñ uita s mors.
nam inista quamuis sint ꝑsca et scõs curationum ma¬
gna solatia: tam̃ ideoñ semꝑ etiam ipsa beneficia cri¬
bunt᷑ pecentib ne ꝓpt̃ hoc teligioquerat᷑. quȩ ꝓpt̃
aliam magis uitã ubi mala ñ erunt om̃ino ullaquȩ¬
renda est Et ad hoc meliores quoq inhis malis ad¬

Expanded text:
modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab huius tam miserae quasi quibusdam inferis uitae non liberat nisiipse Iesus; interpretatur quippe Saluator, maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint per sancta et sanctos curationum magna solacia, tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis ad
Abbreviated transcription (Latin):
maxime dõ istainente monstret᷑ huiꝰ uitȩ sinenda
calamitas. ȩaltenꝰ desicdanda felicitas: Iamu̾ de ip¬
so corpore ot ȩxistunt morborũ mala: ut nec libris.
malicora cuncta comp̃hensa sint: In quorum plurib
acpene om̃ib etiam ipsa docum̃ta et medicam̃ta tor¬
inenta sunt: ut homines apęnarũ exitio pęnali eruan.¬
tur auxilio: Nonne ad hoc ꝑduxit sicientes homines
ardor imnianis. ut urinã quoq humanam uł etiam
suã bib̾ent: Nonne adhoc fames ut acarnib homi¬
num se abstinere ñ possent: Nec inuentos homines
mortuos. s ꝓpẽ hocase occisos:. nec quos libet alienos.
uerum etiã filios matres incredibili crudelitate qͣm
rabida esuries faciebat ab sumerent: Ipse postremo
somnus qui ꝓ pͥȩ qͥetis nom̃ accepit. quis uĩbis explicet
sepe somniorũ uisib qͣm sit inqͥetus et qͣm magnislicet
falsarum rerum t̃roribꝰ quas ita exhibet et quodam

Expanded text:
maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis uerbis explicet. saepe somniorum uisis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet et quodam
Abbreviated transcription (Latin):
dño bestia. non ñqͣm uehementius et amarius qͣm leones
draconesq metuat᷑ faciatq hominem quẽ forte aitami¬
nauerit contagione pestifera ita rabiosum ut aparentib
conuige et filiis peiꝰ om̃i bestia formidet᷑. Quȩ mala
patiunt᷑ nauigantes : Quȩ t̃ ena itinera gͣdientes:
Quis ambulat ubicumq ñ in opinatis subiacet casib:¬
De foro quidam rediens domũ sanis pedib sius: ceci¬
dit petiem fregit. et ex illo uul neie finiuit hanc uitã:
Qiuduidet᷑ sedente securiꝰ. De sella inqua sedebat.¬
eccidit heli sacerdos: et mortuuis ẽ Igricole immou̾
orãs homines quot et quantos acȩlo et t̃ra ut aꝑni¬¬
rn ꝑuentum optimũ fu¬
entorũ flupas impiyui fugientib hominib de hy¬
reis de horeis eiecit q abstulit Cont᷑ millȩ formes
nequis fideret etiam paruuilos bapcizatos quib ceite
nichil ẽ in nocenius aliquando sic uexant ut in eis

Expanded text:
domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumqDe foro quidem rediens domum sanis pedibus suis, cecidit, pedem fregit et ex illo vulnere finivit hanc vitam. Quid videtur sedente securius? De sella in qua sedebat, Heli sacerdos cecidit et mortuus est. Agricole, immo vero omnes homines, quot et quantos a celo et terra vel a perrouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes em, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis
Abbreviated transcription (Latin):
nemens trecim hominum inelligentia ualet on¬
sequea efimno tau es quo a me cominemoratast
bali E⁊ uentura: Duo nob aclhoc opus ꝑtinentos
oesqui sunt libri: ut adiuuante dño ꝓmussacom¬
oleamus: Quorum un us erit de malorium suppoli¬
eio atuis. de felicitate iustorum: In quib maxime
siut ds̃ donauerit argunĩta refellentur huma¬
naque contra p̃dicta ac ꝓmissa duuna sapient̃
Nbi miseri ridere uidentur. et salubrifideit lidi.¬
menta uelut falsa et ricdenda conteminunt: Qui uͦ
scđm dm̃ sapiint om̃ia quȩ incredibilia uiden¬
t̾ hommib et tam̃ scripturis sc̃is quarum ueritas
multis modis asserta ẽ. continent᷑ maximꝰ argum̃¬
tum denent ueracem dĩ om̃ipotentiam. quẽ cercũ
habent nullo mͦ in eis potuisse mentiri. et posse
facere qđ inpossibile ẽ. infideli

Expanded text:
nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo modo in eis potuisse mentiri et posse facere quod inpossibile est infideli
Abbreviated transcription (Latin):
ac sic implecumest qđ inpsalmolegitur: frues me
de contradictionib popłi costirues me incaput
gentium Ut qui spoliauerant isrłitas quib q
isr łae seruierant quando sunt gentib subditi.
cens faciam uos piscitore nmmum: Et um eoꝵ
ex hoc iam inquit homines eris capiens Spolia
gͦ fierent s uibonum: camqͣm erepta uasa
quens Et erit inquit indie illa queram auferte
om̃s gentes quȩ uenuint cont᷑ herłm et effim:¬
dam suꝑ domum daid. & suꝑ habitatores hierłm.

Expanded text:
ac sic inpletum est quod in psalmo legitur: Erues me ac sic inpletum est quod in psalmo legitur: Erues me de contradictionibus populi, constitues me in caput gentium, ut, qui spoliauerant Israelitas quibusque Israelitae seruierant, quando sunt gentibus subditi,at dicens: Faciam uos piscatores hominum, et uni eorum: Ex hoc iam, inquit, homines eris capiens; spolia ergo fierent, sed in bonum, tamquam erepta uasa quens: Et erit, inquit, in die illa quaeram auferre omnes gentes quae ueniunt contra Hierusalem, et effundam super domum Dauid et super habita
Abbreviated transcription (Latin):
ninc dñs ds̃ misit me ec sp̃s eiꝰ Dixit hoc enim
sd̾m forman serui de re futura utens p̃ceria
cemporis ũbo quem ad modum apud eundem
ꝓpħam legitur. sicut ouis ad imolandum ductꝰ ẽ
riei temporis ũbur posuit: et assidue ꝓpheciasic
loquitur: Est alius locus apud tarsam qui hoc eui.¬
dent̃ ostendit: qđ om̃ipotentẽ misit om̃ip̃s. Quis
quȩ spoliauerunt uos: quia qui tetigerit uos qͣsi
tangat pupillam ocłi eus Ecce ego inferam ma¬
num meam suꝑ eos: et erunt spolia his qui serui¬
licet ouib quȩ ꝑierant domus isrł: Ait naniq
in euangłio: Nonsum missus: nadouesque ꝑie¬
rant domusisrt Quas hic compatauit pupille
ołi dĩ: ꝓpt̃ excellentissimum dilectionis affec¬
tum: Ex quo genere ouium: etiam ipsi apłi fuer̃
Sed post głam resurregcionis utiq suȩ quȩ ante¬
quam fieret ait etangłista iħg nuñdum erat głi¬
ficatus: etiam suꝑgentes missus ẽ. in apłis suis :

Expanded text:
nunc Dominus Deus misit me et Spiritus eius. Dixit hoc enim secundum formam serui, de re futura utens praeteriti temporis uerbo, quem ad modum aput eundem prophetam legitur: Sicut ouis ad immolandum ductus est. riti temporis uerbum posuit. Et adsidue prophetia sic loquitur. Est et alius locus aput Zachariam, qui hoc euidenter ostendit, quod omnipotentem misit omnipotens: quis quae spoliauerunt uos; quia qui tetigerit uos, quasi qui tangit pupillam oculi eius. Ecce ego inferam manum meam super eos, et erunt spolia his, qui seruilicet ouibus quae perierant domus Israel? Ait namque in euangelio: Non sum missus nisi ad oues quae perierunt domus Israel; quas hic comparauit pupillae oculi Dei propter excellentissimum dilectionis adfectum; ex quo genere ouium etiam ipsi apostoli fuerunt. Sed post gloriam resurrectionis utique suae quae antequam fieret, ait euangelista: Iesus nondum erat glorificatus etiam super gentes missus est in apostolis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
qua ineredibili animositate seu oecitate ã crelit.
que iamueritatem suam orbi demonstrauer ui
derrarum In illo itaquidicto. uł eirca iluclardi¬
cum hasresdicimuscẽ. uenturas heliam thesbr¬
ten fidem uideorum antixep̃m ꝑsecuturum xpr

Expanded text:
qua incredibili animositate seu caecitate non credit, qua incredibili animositate seu caecitate non credit, quae iam ueritatem suam orbi demonstrauere terrarum. In illo itaque iudicio uel circa illud iudicium has res didicimus esse uenturas, Heliam Thesbiten, fidem Iudaeorum, Antichristum persecuturum, Chr
Abbreviated transcription (Latin):
Ecee manifestum ẽ: qđ ab conditum querebaniꝰ:
hoc enim ẽ. nouissimum uidiciũ qđ ponet int̾ĩa:
cum uenerit ipse decęlo De quo tam uidemus
impletum qđ hic ultimum positumẽ: et in no¬
mine euis gentes sꝑabunt ꝑ hocceite qđ negariñ
potest eiam illud credatur qđ impudent᷑ negat᷑:
Quis enim sꝑaret qđ etiamhi qui nolunt adhic
credere in xp̃m. iam nobiscum uident. et qm̃ nega¬
re non possunt. dentib suis frendunt & tabesẽt̃:
Quis inq̃m sꝑaret gentes in xp̃i nomine sꝑat̾as
quando tenebatͣ. ligabat᷑ cetlebat᷑ illudebat̃. erci¬
cifigebatur: Quando et ipsi discipłi spemꝑdi¬
derant. quam in illo habere iam̃ cȩꝑant: Qđ cunc
uix unus latro sperauit in cruce: nunc sꝑant
gences longe lateq diffusȩ: Et ne mȩtnum moa¬
antur: ipsa inqua ille mortiuis ẽ. eruce signant̃
quale istis sacris literis p̃ minciatur. nouissinsũ
futurum eẽ udicium. nͥ qui eisdem litteris nescio

Expanded text:
manifestatum est quod absconditum quaerebamus. Hoc enim est novissimum judicium, quod ponet in terra, cum venerit ipse de coelo. De quo jam videmus impletum, quod hic ultimum positum est: Et in nomine ejus gentes sperabunt. Per hoc certe quod negari non potest, etiam illud credatur quod impudenter negatur. Quis enim speraret, quod etiam hi qui nolunt adhuc credere in re non possunt, dentibus suis frendent et tabescunt? Quis, inquam, speraret gentes in Christi nomine speraturas, quando tenebatur ligabatur, caedebatur inludebatur, crucifigebatur, quando et ipsi discipuli spem perdiderant, quam in illo habere iam coeperant? Quod tunc uix unus latro sperauit in cruce, nunc . sperant gentes longe lateque diffusae, et ne in aeternum moriantur, ipsa in qua ille mortuus est cruce signanturquale istis sacris litteris praenuntiatur, nouissimum futurum esse iudicium, nisi qui eisdem litteris nescio
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃canda ueritate cessaut Sed non ẽ. audita
foris uox eiꝰ nec auditur: quaidoquidẽ abeis qͥ
foris ab eius corpore p̃cisci sunt sulli oboeditur
Ipsosq suos ꝑ secutores uidos qui calamo qͣssato.
ꝑclita in tegritate lignofumanti amisso luine
comparati sunt: non contriuit. non exxinxit. qͥa
peꝑcit eis qui numdum uenerat eos iudicare s
iudicari abeis: Inueritate sane ꝓtulx iudicium:
p̃dicens eis quandos puniendieent. sinsua mali.¬
gnitate ꝑsisterent: Refulsit in montefacies etus:
in orbe fama eiꝰ. Nec confractus siue contatus est.
quia neq in se neq ineccła sua ut eẽ desisten ꝑ se¬¬
cutorib cessit: E ideo non est factum. nec fiet qđ

Expanded text:
in praedicanda ueritate cessauit; sed non est audita in praedicanda ueritate cessauit; sed non est audita foris uox eius nec auditur, quando quidem ab eis, qui foris ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores Iudaeos, qui calamo quassato perdita integritate et lino fumanti amisso lumine conparati sunt, non contriuit, non exstinxit, quia pepercit eis, qui nondum uenerat eos iudicare, sed iudicari ab eis. In ueritate sane protulit iudicium praedicens eis, quando puniendi essent, si in sua malignitate persisterent. Refulsit in monte facies eius, in orbe fama eius; nec confractus siue contritus est, quia neque in se neque in ecclesia sua, ut esse desisteret, persecutoribus cessit; et ideo non est
Abbreviated transcription (Latin):
item dũsloquit᷑ ꝑ isaiam subnomine iacob &
isrł de cuiꝰ semine cor pꝰ accepit. Qđ ita scriptũ e.
Iacob puer meus suscipiam illunr: isrł electus m̃s
assumpsit eum anima mea: dedi sp̃m meum
in illum udicium meũ gentib ꝓferet: Nonela¬
mabit neq cessabit: neq audiecut foris uox euis
Calamum quassatum non conteret: et lignum
fumans ñ extinguet. s inueritate ꝓferet udictum:
Refulgebit et non confuudetur. donec ponat
intra ĩudicium: et in nomine eiꝰ gentes sꝑ abunt
Inhebreo non legitur iacob et isrł s qđ ibi legit
seruus m̃s nimirum septuaginta int̾p̃tes uolen¬
tes admonere quatenus idaccipiendumsit: qͥa
scilicet ꝓpt̃ formani serii dictumẽ. inquase al¬¬
tissimus humillimum p̃buit ipsius hominis
nom̃ ad eum significandum posuerunt de cuꝰ
genere eadem setiuforma susceptaẽ: Datus est
tum Mansuecudine non clamauit: nec tam̃

Expanded text:
item Deus loquitur per Esaiam sub nomine Iacob et item Deus loquitur per Esaiam sub nomine Iacob et Israel, de cuius semine corpus accepit? quod ita scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam illum; Israel electus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium gentibus proferet. Non clamabit neque cessabit neque audietur foris uox eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumans non exstinguet; sed in ueritate proferet iudicium. Refulgebit et non confringetur, donec ponat in terra iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. In Hebraeo non legitur Iacob et Israel: sed quod ibi legitur seruus meus, nimirum septuaginta interpretes uolentes admonere quatenus id accipiendum sit, quia scilicet propter formam serui dictum est, in qua se Altissimus humillimum praebuit, ipsius hominis nomen ad eum significandum posuerunt, de cuius genere eadem serui forma suscepta est. Datus est tum; mansuetudine non clamauit, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sultatio quan septua ginta ponere maluerunt. eiꝰ
uniũse non defuit passioni Nam et tento &e alliga¬
to. et adiuidieato. et ob ꝓbrio ignominiose uestis
in cduto et spnis oronato. & calamo incapite ꝑcus¬
so. et irrident̃ fixis genib adorato. et crucem suam
portant. & inligno iam pendenti utiq insulta¬
uerunt: d inde int̾pretationem ñ sequentes. unã
s ucramq uingentes. cũ et insultauerunt et cãn¬
fuxerunt legimus plenius ueritatem dominicȩ
passionis agnoscimus: Cum gͦ in ꝓpheticis litteris
ał notussinum udicum factendum ds̃ legitur
aẽ uenturus. et si eius alia distintio non ponat᷑:.
Quia et sĩ pat̾ uidicabit: ꝑ aduentum fili hominis
uichcabit Nam ipse ꝑsuȩ p̃sentiȩ manifesta¬
tionem non uidicat quemqͣm: s om̃e tudicium
dedit filio. qui manifestabit᷑ homo uidicaturꝰ
sicut homo ẽ. uidicatꝰ Quis ẽ. enim alius. de quo

Expanded text:
insultatio, quam septuaginta ponere maluerunt, eius insultatio, quam septuaginta ponere maluerunt, eius uniuersae non defuit passioni. Nam et detento et adligato et adiudicato et obprobrio ignominiosae uestis induto et spinis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis genibus adorato et crucem suam portanti et in ligno iam pendenti utique insultauerunt. Proinde interpretationem non sequentes unam, sed utramque iungentes, cum et insultauerunt et confixerunt legimus, plenius ueritatem dominicae passionis agnoscimus. Cum ergo in propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, quia etsi Pater iudicabit, per aduentum filii hominis iudicabit. Nam ipse per suae praesentiae manifestationem non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit Filio, qui manifestabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus. Quis est enim alius, de quo