comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta sciensq generant lites. Ser¬
uumi autem uui uou oportet
litigare. seo uansuetui eẽ ad
omnes docibilem. pacientem¬
cũ modestia corripiete eos qͥ
resistum ueritati ne forte det
illis ds penitentia ad cogno¬
cendam ueritate. & respiscañ
diaboli laqueis. a quo capti
tenenti scđm ipsius uolunta

Expanded text:
ita, sciens quod generant lites. seruum autem domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, pacum omni modestia corripientem eos qui resistunt veritati; ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenent
Abbreviated transcription (Latin):
luerat ꝓmissoꝵ. dicens filius
hominis uenturus ẽ in gloria
patris sui. cũ angłis suis: in¬
suꝑ auctoritate iudicis addita.
Occisionẽ & mortẽ nune dieis esse
uenturã. quod autẽ ꝓmittis af
futurũ te. in gła patris cũ an¬
głoꝵ ministeriis & iudicis po¬
testate. hoc in dies erit: ꝙ in tẽ
ergo occultoꝵ cognitor qͥd pos¬
sint obicere: p̃sentem tuorem.
p̃senti cõpensat p̃mio. Qͥd enĩ
dicit: Sunt qͥdam de hic astan¬
tib. qͥ non gustabunt donee ui¬
deant filium hominis uenientẽ¬
in regno suo: ut qualis uent
s urãm p̃senti tpr̃e demonstretur.

Expanded text:
issorum, dicens: Filius hominis venturus est in gloria Patris sui cum angelis suis. Insuper auctoritate judicis addita: occisionem et mortem nunc dicis esse venturam: quod autem promittis te affuturum in gloria Patris cum angelorum ministeriis, et judicis potestate, hoc in dies erit, et in temergo occultorum cognitor quid possent objicere, praesentem timorem praesenti compensat praemio. Quid enim dicit: Sunt quidam de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis venientein regno suo; ut qualis est vestram praesenti tempore demonstretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sis p̃missis. future uidelicet
retributionis finib: etiani¬
u hoc mundo martyrũ głam
demonstremꝰ. Que hodie rugio.
que ue ꝓuincia ulla. quousq
uel romanũ imꝑium. uel xp̃ia¬
nũ nomen exten̾dit᷑  natalem
non gaudeat celebrare uincen¬
uel nom̃ audisset. nͥ uincentii
passionem legisset : qͣd̾ aufe cur.
tanta seruauit dñs martyriᷤ
corpus: quid aliud demonstra
uit nisi se gub̃nasse uiuentẽ:
quẽ non dereliquit exanimem:
Uieit gͦ dacianum inuens uin¬
centius: uicit & mortuus Uiueis
torm̃ta calcauit: mortuus ma¬
ria transnatauit. Sed ipse int̃
undas gub̾nauit extructum¬
cadauer: qui inter unglas ani
mũ donauit inuictum. Non
flãma tortoris flexit cor eius.
ñ mersit aqua maris corpus
modi nichil ẽ aliud. nisi p̃ciosa¬

Expanded text:
is praemissis futurae videlicet retributionis finibus, etiam in hoc mundo martyrum gloriam demonstremus. Quae hodie regio, quaeve provincia ulla, quo usque vel Romanum imperium, vel christianum nomen extenditur, natalem non gaudet celebrare Vincenvel nomen audisset, nisi Vincentii passionem legisset? Quod vero tanta cura servavit Dominus Martyris corpus, quid aliud demouit, nisi se gubernasse uiuentem, quem non dereliquit exanimem? uicit ergo Datianum uiuens Uincentius, uincit et mortuus. uiuens tormenta calcauit, mortuus maria transnatauit. sed ipse inter undas gubernauit cadauer extinctum, qui inter ungulas animum deo donauit inuictum. non flexit flamma tortoris cor eius, non mersit aqua maris corpus s nihil est aliud nisi quo
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ nec obseruare. nec quȩ¬
rere: mnanifesta relatione cog¬
noui. Et i euera non sunt a no¬
bis penitꝰ inqͥrenda qͥ omipo¬
tenti deo credimꝰ qͥ ꝓ qualitate
meritoꝵ aut fidei ꝓbatione.
cunctis mortalib potestate
arbitrii sui uel ꝓspera uelad¬
uersa dispensat᷑: precipue cũ
huiꝰmodi homines arguat et
se apłicũ ꝑdid̾int. Uos autem
sieut huc usq ꝓ dei amore fe¬
cistis. abhorrete uana. refugi¬
te falsa. impia declinate: ut
& ad domũ d̃i confidentisem¬
ꝑ corde uenire possitis: & in
fide. ur̃a gentium magister
& iudex doctrine sue fructũ
paulus inueniat. Sermo O orio

Expanded text:
dudum nec observare nec quaerere manifesta relatione 48 cognovi. Ac revera non sunt a nobis penitus inquirenda, qui omnipotenti Deo credimus, qui pro qualitate meritorum, aut fidei probatione cunctis mortalibus potestate arbitrii sui vel prospera, vel adversa dispensat: praecipue cum hujusmodi homines arguat, et se apostolicum perdiderunt. Vos autem, sicut huc usque pro Dei timore fecistis, abhorrete vana, refugite falsa, impia declinate; et ut ad domum Dei confidenti semper corde venire possitis; et in fide vestra gentium magister, et judex doctrinae suae fructum Paulus inveniat. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
ouum annũ ianuarias
appellant kalendas. cũ
uetusto semꝑ errore & horrore
sordescant. Auspicia etiam ua¬
uissimi colligere se dieunt. ac
statum uite sue mnanib indi¬
eiis estimantes. ꝑ incerta a¬
uium feraꝵq signa imminen¬
tis auni futura rimant᷑: cum
utiq apud dm̃. solũ sit notiei¬
a futuroꝵ: & legalis auctoritaᷤᷤ
ista phibeat dicens. ne auspice¬
mim. ne auguriis itendatiꝰ
Sed miseri ac miseraudi homi¬
nes rapti errorib paganoꝵ.
& minus ꝓuido corde cȩcati.
cũ impietatib de domib sui
ꝓdeunt: ꝙ cũ sacrilegio reu̾¬

Expanded text:
ovum annum Januarias appellant calendas, cum vetusto semper horrore et errore sordescant. Auspicia etiam vanissimi colligere se dicunt, ac statum vitae suae inanibus indiciis aestimantes, per incerta avium ferarumque signa, imminentis anni futura rimantur, cum utique apud Deum solum sit notitia futurorum, et legalis auctoritas ista prohibeat, dicens: Ne aruspicemini, ne auguriis intendatis. Sed miseri ac miserandi homines rapti erroribus paganorum, et minus provido corde caecati, cum impietate de domibus suis prodeunt, et cum sacrilegio re
Abbreviated transcription (Latin):
nec immundũ quicqmͣ cõme¬
das: qr concipies ce paries filiũ.
cła. Erit enĩ nazareus dei ab in¬
fantia sua &e ex matris utero:
&e ipse incipiẽt liberare israhel
de manu philistinoꝵ. Que eum
uenisset ad maritum suũ. dix̃
er uir deiueit ad me: habens
de. Quẽ cum int̾rogassem quis

Expanded text:
 quidquam comedas, quia concipies et paries filium, cula. Erit enim Nazaraeus Dei ab infantia sua, et ex matris utero: et ipse incipiet lide manu Philisthinorum quae cum venisset ad maritum dixit ei vir Dei venit ad me habens mis quem cum interrogassem quis
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Abiit ih̃c transmare ga¬
lileȩ: qd̾ est tyberiadis. Primo
dicendũ iuxta hystoriã. quia
mare galileȩ qd̃ multis ꝓ diuer¬
sitate circunnacentiũ regionĩ
uocabulis distinguitur. illis tm̃
in locis tyberiadis uocatur. ubi
tyberladem ciuitatẽ aquis ut
interfluente iordane duode ui¬
ginti passuũ milib in longum:
& quinq extenditur in latum.
Mystiee autẽ mare turbida ac
nificat: in qͥb praui qͥlib& iniuꝰ¬
te delectati. quasi ꝓfundis dedi¬
tipisces. mentẽ ad suꝑna gaudi¬
a non intendunt. Unde bene i¬
demi mare galilee. id ẽ rota cog
bentis scłi quasi in uertiginem
corda mittit: que ad ꝑhennus ui¬
te desideria erigi ñ ꝑmittit. De
qͥb psalmista. Iñ circuitu impii

Expanded text:
tati. Abiit Jesus trans mare Gatati. Abiit Jesus trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis. Primo dicendum, juxta historiam, quia mare Galilaeae, quod multis pro diversitate circumjacentium regionum vocabulis distinguitur, illis tantum in locis Tiberiadis vocatur, ubi Tiberiadem civitatem aquis, ut interfluente Jordane, duodeviginti passuum millibus in longum, et quinque extenditur in latum. Mystice autem mare turbida ac nificat, in quibus pravi quilibet injuste delectati, quasi profundis diditi pisces mentem ad superna gaudia non intendunt. Unde bene idem mare Galilaeae, id est, rota cognbentis saeculi quasi in vertiginem corda mittit, quae ad perennis vitae desideria erigi non permittit. De quibus Psalmista: In circuitu, inquit, impii
Abbreviated transcription (Latin):
plo facti. ꝓpinquante pascha die
festo nr̃e redẽptionis. adiuncta
fr̃m katerua dnm toto corde
sequauiur. quo ac̾tionũ itine¬
re ingressus sit diligentissime
contemplemur. ut uestigia
eius sequi mereamur. Qun enĩ
dicit se in illo manere: debet
sieut ille ambulauit ce ipse ai¬
bulare: Qͥ eqͥd in nobis imꝑiciȩ
nocentis inẽẽ de prehenderi¬
mus. crebra uerbi illius auditi¬
one tergainus: qͥcqͥd uicii tẽp¬
tantis morbi uidelicet spũalis
nos int̾ius uastare senseruꝰ.
solite pietatis illius munere
postulemꝰ emundari. S &esi ei
unitos nos celestis uitȩ dulcedi¬
riȩ nos cõpunctionis. eiꝰ gr̃am¬
spũaliũ donis satiare dignet᷑:
quatenꝰ tẽpore sacrosc̃e resur¬
rectionis illius. interius ext̃iꝰq
decent̃ ornati. sacram̃ta nr̃e
salutis puro corde simulce cor¬
erum qr breuiter ista p̃li-¬
bauinius. libet diligentꝰ totã
sacrȩ seriem lectionis intueri:
& qͥcqͥd in ea mysticũ indaga¬
re ualemꝰ. ur̃e pandere cari¬

Expanded text:
e Pascha die festo nostrae redemptionis, adjuncta fratrum caterva Dominum toto corde sequamur, quoque actionum itinere ingressus sit diligentissime contemplemur, ut vestigia ejus sequi mereamur. Qui enim dicit, se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Quidquid in nobis imperitiae nocentis inesse deprehenderimus, crebra verbi illius auditione tergamus, et quidquid vitii tentantis morbi, videlicet spiritualis, nos interius vastare senserimus, solitae pietatis illius munere postulemus emundari. Sed etsi ei unitos nos coelestis vitae dulcediriae nos compunctionis et spiritualium donis satiare dignetur, quatenus tempore sacrosanctae resurrectionis illius interius exteriusque decenter ornati, sacramenta nostrae salutis puro corpore simul et corerum quia breviter ista praelibavimus, libet diligentius totam sacrae seriem lectionis intueri, et quidquid in ea mysticum indagare valeamus, vestrae pandere chari
Abbreviated transcription (Latin):
tes dm̃ & dicentes. gła in excelsis
deo &e in t̾ra pax hominib bonȩ
uoluntatis: qr nimirũ totare¬
dẽptoris nr̃i in carne dispensa¬
tio. mundi ẽ. reconciliatio. Ad
hoc qͥppe incarnatꝰ. ad hoc pas¬
sus. ad hoc ẽ resuscitatꝰ a mortu¬
is: ut nos qͥ peccando irã dei in¬
cidimꝰ. ipse reconciliando ad dĩ
pacem reduceret. Unde recte. &
a ꝓpħa pat̾ futuri scl̃i pͥnceps
pacis nominat᷑. & apł̃s de eoscri¬
bens his qͥ ex gentib credideratł.
ait. Q ueniens euglizauit pacẽ
uobis qͥ longe. fuistis. & pacem
his qͥ proꝑe: qm̃ accessũ habemꝰ¬

Expanded text:
tes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis tes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem his q
Abbreviated transcription (Latin):
etiã presentia uoluit corpora¬
lis ostendere uisionis. Nam ce de
nobis qmͣuis porro infra apłoꝵ
pedes iacentib hoc ipsũ eius mi¬
scdĩa fieri confidere debemꝰ. ipsũ
uidelicet ẽẽ in medio nr̃i: quoti¬
enscũq conuenientes in nomine
illius congregamur. Nom̃ qͥppe
illiꝰ iħc̃. id ẽ saluator ẽ: & cum
de ad qͥsitione ꝑpetuȩ salutis
loquuturi conuenimus. constat
nimirũ. qr in nomine ihũ con¬
gregamur. Nec dubitari fas est
de his quȩ ipse amat conferen¬
tib nobis eũ ẽẽ presentẽ: & tan¬
to utiq ueriꝰ. qnͣto ea quȩ ore
ꝓferimꝰ. ꝑfectiori corde retinemꝰ.
Deinde uidendũ qd̃ apparens
saluator discipłis. pacis eis statĩ
gaudia mandat: id ipsũ celebra¬
ta immortalitatis gła iterans
quasi pignus eis speciale salu¬
tis ac uitȩ cõmendauerat di¬
cens. Pacem relinqͦ uobis: pacẽ
meã do uobis. Quiꝰ gr̃am mune¬
ris eo quoq nato uisi mox pas¬
torib angłi p̃dicabant. laudan¬

Expanded text:
etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudan
Abbreviated transcription (Latin):
sis denegat. a quoꝵ mortali cor¬
pore. carnis immortalitate. dista¬
bat. Qd̃ illic cũ ipsis positꝰ fatet᷑
ñ se eẽ cum ipsis. hoc quoꝙ hic
situ corporis indicat: cum adhuc
nauigantib eẽ. se iã in littore
demonstrat. facta ẽ aut̃ discipłis
piscationis magna difficultas:
ut magistro ueniente. fieret ad¬
mirationis magna sublimitas.
Qui protinus oixit. Mittite in
dexteram nauigũ rete:& inue¬
nietis. bis inscõ eugłio legitur.
qr dñs iussit ut ad piscandũ re¬
tia mitterent᷑: ant ͤ passionẽ ui¬
delicae. & post resurrectionem.

Expanded text:
a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc eis navigantibus, esse se jam in littore demonstrat. 3. Facta est autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna sublimitas. Qui protinus dixit: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet, et post resurrectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
in ur̃is aurib lecta est
fratres mei. questiõe animum
pulsat: s pulsatiõe. sua uumidis¬
cretionis indicat. Queri oeenim
potest. cur petrus qͥ pͥsscator
ante conuersionẽ fuit. post
conuersionẽ ad piscationem
rediit: & cũ ueritas dicat. ne¬
mo mittens manũ suã in ara¬
trum & aspiciens retro aptus
ẽ regno dei. cur repetit quod
dereliqͥt: S si uirtus discretio¬
nis inspicit᷑. citius uidet᷑: qr numi¬
rũ negotiũ qd̃ ante conuersio

Expanded text:
in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim potest cur Petrus, qui piscator ante conversionem fuit, post conversionem ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur repetiit quod dereliquit? Sed si virtus discretionis inspicitur, citius videtur quia nimirum negotium quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa aut̃ redẽptor nr̃ iam corrup¬
tionẽ carnis excesserat. post re¬
surrectionẽ. suã in lictore. stab̾at:
ac si ipsũ resurrectionis suȩ mys¬
teriũ reb discipłis loquerẽt oi¬
cens. Iã uobis in mari ñ appareo:
qr uobiscũ in ꝑturbatiõis fluc¬
tib non sũ. Hinc ẽ qd̾̃ in aliolo¬
copost resurrectionẽ suam eis¬
dem discipłis diẽ. Hec sunt uerba
quȩ loquutꝰ sum uobis: cũ adhuc
eẽm uobiscũ. Neq enĩ cum ipsis ñ

Expanded text:
Quia autem Redemptor noster jam corrupQuia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
matħm uͦ theloneariũ scimus.
&post conuersionẽ. suã ad pis¬
cationẽ. petrus redũt. matħs
uͦ iad thelonei negotiũ non re¬
sedit: qr &e aliud ẽ uictũ ꝑ pisca¬
tionẽ querere. aliud chelonei
lucris pecunias augere: St̃ enĩ
pleraq negotia: quȩ suie pec¬
catis exhiberi. aut uix aut nul¬
latenus posst̃. Quȩ gͦ ad peccatũ
implicant: ad hȩc necẽe. est. ut
posticonuersionem animus non
ueri potest eur discipłis in
Anarilaborantib post resurrecti¬
Donẽ suã dñs in littore stetit: qui
ante resurrectionẽ. suã corã dis¬
cipłis in fluctib maris ambula¬
uit. Cuiꝰ rei ratio festine. cognos¬
citur: si ipsa quȩ tunc inerat cau¬
sa pensetur. Qͥd enĩ mare: nisi
p̃sens scłm significat: qd̾ se cau¬
sarũ tumultib. & undis uitȩ
corruptibilis illidit: Qd ꝑsolidi¬
tatẽ littoris: nisi illa ꝑpetuitas
qͥetis et̾nȩ figurat᷑: Quia gͥ ois¬
cipłi adhuc fluctib mortalis ui¬
tȩ inerant: in mari laborabanł.

Expanded text:
 telonarium scimus. Et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non rediit. Quia et aliud est victum per piscationem quaerere, aliud telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, que sine peccatis exhibere aut vix aut nullatenus possunt. Que ergo ad peccatum implicant; ad hec necesse est ut post conversioaeri potest cur discipulis in mari laborantibus post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam coram discipulis suis in fluctibus maris ambulavit? Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare, nisi praesens saeculum significat, quod se causarum tumultu et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris, nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia igitur discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ui signa &e mracula domini
ac saluatoris recte cum le¬
gunt uel audiunt accipiunt:
non tam in his quid foris stupe¬
ant attendunt. quam quidhoꝵ
exemplo ipsi intus agere. quid
in his misticum ꝑpendere de¬
beant inspiciunt. Ecce etenum
ꝓpinquante pascha die festo iu¬
deoꝵ. sequentẽ se multitudinem
dũs uerbo salutis parit & oꝑe cu¬
rationis erigebat. Nam sicut a¬
lius eugłista seribit. loquebatur
illis de regno dei. & eos qui eura
egebant sanabat: eademq doc¬
trina ce sanatione cõpleta. pau¬
eis de cibaruis habundantissime

Expanded text:
ui signa et miracula Domini ac Salvatoris recte, cum legunt vel audiunt, accipiunt, non tam in his quid foris stupeant attendunt, quam quid horum exemplo intus agere, quid in his mysticum perpendere debeant inspiciunt. Ecce enim appropinquante Pascha, die festo Judaeorum, sequentem se multitudinem Dominus verbo salutis pariter et ope curationis erigebat. Nam sicut alius evangelista scribit, loquebatur illis de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanabat, eademque doctrina et sanatione completa, paucis de cibariis abundantissime
Abbreviated transcription (Latin):
hostiȩ. & acceptabilis erit. atꝙ in ex¬
piationẽ eius ꝓficiens. lc.ii.¬
mmolabitq uittulũ coram dño. et
offerent filii aaron sacerdotis san¬
guinẽ eius. fundentes ꝑ altaris cir¬
cuitũ. qd̾ est ante ostium tab̃nacłi.
detractaq pelle hostiȩ artus in frus¬
⁊ aconcident: & subicient in alta¬
riignem. strue lignoꝵ ante com

Expanded text:
hostiae et acceptabilis erit atque in expiationem eius proficiens immolabitque vitulum coram Domino et offerent filii Aaron sacerdotes sanguinem eius fundentes super altaris circuitum quod est ante ostium tabernaculi detractaque pelle hostiae artus in frusta concident et subicient in altari ignem st
Abbreviated transcription (Latin):
scĩssime. fundamentũ: caritatis
uincłm. amoris subsidiũ. hec sc̃i¬
tatẽ firmat. castitatẽ roborat:
dignitates exornat. In pueris splen¬
det. in iuuenib floret: in prouec¬
tis apparet. Gubernat sexus. gra¬
cdus ꝓuehit: officia cuncta custo¬
dit. In pauꝑe grata est. in medi¬
ocre leta: in locuplẽte honesta.
fides amicicias seruat. collegia co¬
pulat: artes cõmendat. Hullum
despicit. nullum contẽpnit: nul¬
li deest nͥ qui ei forte defuerit.
Iides mandata tenet.
mat. fides familiares efficit deo:
amicos constituit. xp̃o. Neq enĩ
Iquiꝰqm fidei ꝓmissa ꝑcipiet. nisi
ꝓfessionẽ actib seruet: aut p̃mi¬
oꝵ potest compos existere: qͥ pro¬
re: ut iam adimpletȩ fidei mer¬
ces homini repensetur. aut uio¬
latȩ pęna competens tribuatur.
huiꝰ fidei ab abrahã ducamꝰ exor¬
cdiũ. qͥ cum in occidua constitut᷑
ȩtate. filiũ a deo ꝓmissũ se crede¬
ret accepturũ. & fidei precium
in filio conspexit: & in stellarũ¬

Expanded text:
fundamentum, charitatis vinculum, amoris subsidium. Haec sanctitatem firmat, castitatem roborat, dignitates exornat. In pueris splendet, in juvenibus floret, in provectis apparet. Gubernat sexus, gradus provehit, officia cuncta custodit. In paupere grata est, in mediocri laeta, in locuplete honesta. Fides amicitias servat, collegia copulat, artes commendat. Nullum despicit, nullum contemnit, nulli deest, nisi qui ei forte defuerit. Fides mandata tenet, firmat consummat. Fides familiares efficit Deo, amicos constituit Christo. Neque enim quisquam fidei promissa percipiet, nisi professionem actibus servet; aut praemiorum potest compos existere, qui prorit, ut jam aut impletae fidei merces homini recompensetur, aut violatae poena competens tribuatur. Hujus fidei ab Abraham ducamus exordium, qui cum in excidua constitutus aetate, filium a Deo promissum se crederet accepturum, et fidei pretium in filio conspexit, et in stellar
Abbreviated transcription (Latin):
non est mulier infiliab frm tuoꝵ¬
c&e in om̃i popło tuo: qr ius acci¬
ꝑe uxorẽ de phylistum qui incir¬
cũc isi sunt: Dixitq sanson ad
patr̃e suũ. hanc mͥ accipe: quia
placuit ocłis meis. Parentes aut̃
iiis nesciebant qd̾ res a dño fie¬
ret: & quereret occasionẽ contͣ
phylistum. Eo tẽpore philistum
esc idit itaq sanson cũ patre
suo & matre in thamnatha. Cũq
uenisset ad uineas oppidi. apparu¬
it catulus leonis seuus rugiens. &
occurrit ei. Ixruit autẽ sp̃c dñi¬

Expanded text:
st mulier in filiabus fratrum tuorum et in omni populo meo quia vis accipere uxorem de Philisthim qui incircumcisi sunt dixitque Samson ad patrem suum hanc mihi accipe quia placuit oculis meis parentes autem eius nesciebant quod res a Domino fieret et quaereret occasionem contra Philisthim eo enim tempore Philisthim escendit itaque Samson cum patre suo et matre in Thamnatha cumque venissent ad vineas oppidi apparuit catulus leonis saevus rugiens et occurrit ei inruit aute
Abbreviated transcription (Latin):
cib: &e de forte ẽ egressa dulcedo.
Nec potuert dicere ꝑtres dies ꝓ¬
positionẽ soluere. Le. iiͣ¬
umq adeẽt dies septimꝰ: dixer̃t
ad uxorẽ. sanson. blandire ui¬
ro tuo: & suade. eiut indicet tibi
qͥd significet ꝓblema. Qd̃ si face¬
re nolueris: incendemꝰ te. & do¬
mũ patris tui. An iccirconos
uocastis ad nuptias: ut spolia¬
retis: Quȩ fundebat apud
sanson lacrimas: & querebat᷑
dicens. Odistime oe ñ diligis:
iccirco ꝓblema qd̾ ꝓposiustifi¬
lus populi mei ñ uis mͥ expõn̾e.
at ille respondit. Patrimeo ce
mat meȩ nolui dicere: & tibi
indicare potero: Septẽ gͥ dieb
conuiuii flebat apud eũ: tandẽ¬
q die septimo cũ ei molestaeẽt¬
ei exposuit. Quȩ statim indi

Expanded text:
cibus et de forte est egressa dulcedo cibus et de forte est egressa dulcedo nec potuerunt per tres dies propositionem solvere cumque adesset dies septimus dixerunt ad uxorem Samson blandire viro tuo et suade ei ut indicet tibi quid significet problema quod si facere nolueris incendimus et te et domum patris tui an idcirco nos vocastis ad nuptias ut spoliaretis quae fundebat apud Samson lacrimas et querebatur dicens odisti me et non diligidcirco problema, quod proposuisti filiis populi mei non vis mihi exponere. At ille respondit: Patri meo et matri nolui dicere: et tibi indicare potero? Septem igitur diebus convivii flebat apud eum: tandemque die septimo, cum ei molesta esset, exposuit. Quae st
Abbreviated transcription (Latin):
comedat. uinũ & siceram ñ
bibat : nullo uescatur mimun¬
do. & qd̾ ei p̃cepi impleat. atq¬
s custodiat. Dixitq manue ad
angłm dñi. Obsecro te ut adqͥ¬
escas p̃cib meis: & faciamus ci¬
bi hedum de capris. Cui respon¬
dit angłs. Si me cogis non cõme¬
dã panes tuos. Sin autẽ. iis holo¬
caustũ facere: offer illud dño.
& nesciebat manue: qd̾ angłs
dei ẽẽt. Dixitq ad eũ. Qd̃ est tͥ
nom̃: ut si sermo tuus fuerit
expletus honoremꝰ te: Cui ille
respondit. Cur queris nom̃ me¬
um. qd̾ est mirabile: ferio
de capris &e libamenta. &
posuit supra petrã: offerens
ño qͥ facit mirabilia. Ipse au¬
tẽ & uxor eiꝰ intuebantur. Cũq
ascenderet flamina altaris ir
cȩlum: angłs dñi in flamina pa¬
riter ascendit. Quod cum uidis¬
set manue & uxor eiꝰ proni ceci¬
derunt in terram: & ultra ñ
apparuit eis angłs dñi. Statĩq¬
eus. incellexit manue angłm eẽ do¬
mini: & dixit ad uxorẽ. suam.
Morte moriem: qr uidimus¬

Expanded text:
comedat vinum et siceram non bibat nullo vescatur inmundo et quod ei praecepi impleat atque custodiat dixitque Manue ad angelum Domini obsecro te ut adquiescas precibus meis et faciamus tibi hedum de capris cui respondit angelus si me cogis non comedam panes tuos sin autem vis holocaustum facere offer illud Domino et nesciebat Manue quod angelus Dei esset dixitque ad uerit expletus honoremus te cui ille respondit cur quaeris nomen meum quod est mirabile tulit de capris et libamenta et posuit super petram offerens Domino qui facit mirabilia ipse autem et uxor eius intuebantur cumque ascenderet flamma altaris in caelum angelus Domini in flamma pariter ascendit quod cum vidisset Manue et uxor eiderunt in terram et ultra non apparuit eis angelus Domini. Statimque intellexit Manue angelum esse Domini et dixit ad uxorem suam: Morte moriem
Abbreviated transcription (Latin):
eodem loco gladio corruentib:
reuersi filũ isrł ꝑcusserunt
ciuitatem. Erant autem qui in
eo die conciderant a uiro usq
ad mulierem duodecim nulia
hominum: om̃s urbis hay. losue
uͦ non contraxit manum quam
in sublime porrexerat: tenens
clipeum donec interficerentur
umenta aut̃e & predam ciuita¬
tis cdiuiserunt sibi filũ israhel:

Expanded text:
eodem loco gladio corruentibus reversi filii Israhel percusserunt civitatem erant autem qui in eo die conciderant a viro usque ad mulierem duodecim milia hominum omnes urbis Ahi Iosue vero non contraxit manum quam in sublime porrexerat tenens clypeum donec interficerentur umenta autem et praedam civitatis diviserunt sibi filii Israhel
Abbreviated transcription (Latin):
qua hostis calliqditatem uitaret.
consilio. quo salutar ia ac recta
ꝑquireret. ratione. qua deo geni¬
tori parendum ẽẽ cognosceret
Etenim dñs ds̃ uidens hominem in¬
nocentem quem fecerat iustruxit
monuit . & armauit Quippe quicũ
diabolo. fuerat pugnaturus. ue¬
lut quibusdam armis. hoc ẽ pru¬
dentia. consilio. ratione. fuerat
ddidit p̃terca ligem qua dei
uoluntatem cognosceret. & qͥd
Icontempnenti euenire posset ad¬
disceret. Qͥ quidem homo incaut
dũ diabolo ꝑsuadenti quã dño
iubenti consensit: sic & uitam qͣm
habuit ꝑdidit. & mortem quam
ignorabat accepit. Stabat adam
iuter uxorem et diabolum int
euam & hostem: inter mulierem
& serpentem. Biabolus ꝑsuadet
ut noceat: eua consentit ut ꝑeat
Diabolus mulierem astutia fallen¬
ti circũuenit: mulier incauta
serpentinũ uirus excepit. Diabo¬
lus quod ꝑ se non potuit. ꝑ uxo

Expanded text:
qua hostis calliditatem vitaret; consilio, quo salutaria ac recta perquireret; ratione, qua Deo genitori parendum esse cognosceret. Etenim Dominus Deus videns hominem quem fecerat innocentem, instruxit, monuit et armavit, quippe qui cum diabolo fuerat pugnaturus, velut quibusdam armis, hoc est prudentia, consilio, ratione, fuerat ddidit praeterea legem qua Dei voluntatem agnosceret, et quid contemnenti evenire posset, addisceret. Qui quidem homo incautus, dum plus diabolo persuadenti quam Deo jubenti consensit, et sic vitam quam habuit perdidit, et mortem quam ignorabat accepit. Stabat Adam inter uxorem et diabolum, inter Evam et hostem, inter mulierem et serpentem. Diabolus persuadet ut noceat, Eva consentit ut pereat. Diabolus mulierem astutia fallendi circumvenit, mulier incauta serpentium virus accepit. Diabolus quod per se non potuit, per uxo
Abbreviated transcription (Latin):
die a facie t̃re. & a facie tua abs¬
condar: & ero uagus & ꝓfugus
m t̃ra. Omĩs gͥ qͥ inuenerit me.
occidet me. Dixitq ei dñs. Nequa¬
quam ita fiet : s omis qͥ occiderit
cain. septuplum punietur. Posu¬
itq dñs cam signum: ut ñ eum
interficeret omĩs qͥ inuenisset eũ
E gressusq cam a facie dũi: habita¬
uit in terra ꝓfugus. ad orientalẽ
plagam edeu. Cognouit aut̃ cain
uxorem suam: que concepit & pe¬
perit enoch. Et edificauit ciuita¬
tem: uocauitq nom̃ eiꝰ. ex noĩe fi¬
lii sui enoch. Sabbo. Lc .i. sibb
Sognouit adhuc adam uxorem
ds̃ semen aliud ꝓ abel. quẽ occi¬
dit gam. Sed & sech natus ẽ filiꝰ:
quẽ uocauit enos. Iste cepit in

Expanded text:
e a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero vagus et profugus in terra: omnis igitur qui invenerit me, occidet me. Dixitque ei Dominus: Nequaquam ita fiet, sed omnis qui occiderit Cain, septuplum punietur. Posuitque Dominus Cain signum, ut non eum interficeret omnis qui invenisset eum. Egressusque Cain a facie Domini, habitavit in terra profugus ad orientalem plagauxorem suam, quae concepit et peperit Enoch, et aedificavit civitatem vocavitque nomen ejus ex nomine filii sui Enoch. Sicut ab initio cognovit adhuc Adam uxorem deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Sed et Seth natus est filius, quem vocavit Enos.
Abbreviated transcription (Latin):
Dec sunt nomina filioe
isrł. qui ingressi t̃ in
egyptum cum iacob. singuli cũ
domib suis introierunt. Ruben.
symcon. leui iudas. ysachar. za¬
bulon. beniamin. dan. et nep¬
talim. gad. & aser. Trant gͥ om̃s
anime eoꝵ qͥ egressi sunt de fe¬
more iacob: septuaginta quinq.¬
uerunt. & quasi germinantes
multiplic aci sunt: ac roboratini¬
mis impleuer̃t t̾ram. Le.xi.

Expanded text:
ec sunt nomina filiorum Israhel qui ingressi sunt Aegyptum cum Iacob singuli cum domibus suis introierunt Ruben Symeon Levi Iuda Isachar Zabulon et Beniamin Dan et Nepthalim Gad et Aser erant igitur omnes animae eorum qui egressi sunt de femore Iacob septuaginta Iverunt, et quasi germinantes multiplicati sunt: ac roborati nimis, impleverunt terram. Surrexit
Abbreviated transcription (Latin):
dam cognouit euam uxorẽ suã:
que eoncepit & peꝑit cain diceis.
Possedi hõminẽ ꝑ dm̃. Rursũq
peꝑit fiem eiꝰ abel. fuit autem
abel pastor ouium & cai agri¬
cola. factum ẽ autem post dies¬
multos. ut offerret cain de fruc¬
tib t̃re munera dño Abel qͦq ob¬
tulit de pͥmogenitis gregis sui:
.q. de adipib eoꝵ. Q respexit dñs
uͦ & ad munera ipsius ũ respex̃.
Iratusq ẽ cain uehement̃: & con¬
cidit uultus eiꝰ. Dixitq dñs ad
eum. Quare iratus esꝰ & eur con¬
cidit facies tua: Nonne si bene
egeris recipies: sin autem male.
statim in forib peccatum aderit:
Sed sub te erit appetitus eiꝰ: et
Etu dominaberis illiꝰ. Lc .iiͣ.
iritq cain ad abel frẽm sium.
Egrediam᷑ foras. Cumq eẽnt
in agro. consurrexit cam adũ¬
sus abel fr̃em suum: & int̃fecit eũ
Eait dñs ad cam. Ubi ẽ abelfr̃
tuus: qui respondit. Nescio. Nũ¬
qͥd custos fr̃is mei sum: dix̃q ad
eum. Qd fecisti: uox sanguinis

Expanded text:
 cognovit Evam uxorem suam, quae concepit et peperit Cain, dicens: Possedi hominem per Deum. Rursumque peperit fratrem ejus Abel. Fuit autem Abel pastor ovium, et Cain agricola. Factum est autem post multos dies ut offerret Cain de fructibus terrae munera Domino. Abel quoque obtulit de primogenitis gregis sui, et de adipibus eorum, et respexitet ad munera illius non respexit: iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus. Dixitque Dominus ad eum: Quare iratus es? et cur concidit facies tua? Nonne si bene egeris, recipies? sin autem male, statim in foribus peccatum aderit? sed sub te erit appetitus ejus, et tu dominaberis illius. C. XIV. Dixitque Cain ad Abel fratrem suum: Egrediamur foras. Cumque essent in agro, consurrexit Cain adversus Abel fratrem suum, et interfecit eum. Et ait Dominus ad Cain: Ubi est Abel frater tuus? Qui respondit, Nescio. Num custos fratris mei sum? Dixitque ad eum: Quid fecisti? vox sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
annos. genuitq filios & filias. Et
facti sunt om̃s dies caman. non¬
genti decem anni: & mortuus ẽ.
Uixit autem malalehel sexaginta
quinq annos: ꝙ genuit iared.
Et uixit malalehꝰ postquã genuit
iareth octingentos tringinta an¬
nos: & genuit filios & filias. E fac¬
ti sunt om̃s dies malalehel. octin¬

Expanded text:
annos genuitque filios et filias et annos genuitque filios et filias et facti sunt omnes dies Cainan nongenti decem anni et mortuus est vixit autem Malalehel sexaginta quinque annos et genuit Iared et vixit Malalehel postquam genuit Iared octingentis triginta annis et genuit filios et filias et facti sunt om
Abbreviated transcription (Latin):
di fecit illum: mascłm et femina
creauit cos. & benedix̃ illis. & uo¬
cauit nom̃ eoꝵ adam in die qua
creati sunt. Uixit autẽ adam cen¬
tum triginta annis. & genuit ad
imaginem & similitudinem suam.
uocauitq nomen eius seth. Le .ii.¬
t facti sunt dies adam postꝗͣ
Igenuit seth. octingenti auni.
genuitq filios ac filias. Et factum
est om̃e tempus quo uixit adam
anui nougenti tringuita: & mor¬
tuus est. Uixit qͦq seth centum qͥn¬
q annos.& genuit euos. Uixit¬
quoq seth postꝗͣ. genuit enos.
octingentis septem anius. genuitti
filios & filias. & facti sunt onĩs
dies seth nongentoꝵ duodecim
annoꝵ:. & mortuus ẽ. Uixitq enos
nonaginta annis: & genuit ca¬
uian. Post cuiꝰ ortum uixit octu¬
gentis quindecim annis̃ & gez¬
nuit filios & filias. factiq sunt
om̃s dies enos nongentoꝵ quinq
ixit quoq caman septuaguita
auius: & genuit malalehel. Et ui¬
xit caman postꝙͣ. genuit mala¬
lehel octingentos quadraginta

Expanded text:
feminam creavit eos, et benedixit illis, et vocavit nomen eorum Adam, in die quo creati sunt. Vixit autem Adam centum triginta annis, et genuit ad imaginem et similitudinem suam, vocavitque nomen ejus Seth. Et facti sunt dies Adam. postquam genuit Seth, octingenti anni: genuitque filios et filias. Et factum est omne tempus quod vixit Adam anni nongenti triginta, et mortuus est. Vixit quoque Seth centum quinque annis, et genuit Enos. Vixitque Seth postquam genuit Enos, octingentis septem annis, genuitque filios et filias. Et facti sunt omnes dies Seth nongentorum duodecim annorum, et mortuus est. Vixit vero Enos nonaginta annis, et genuit Cainam. Post cujus ortum vixit octingentis quindecim annis, et genuit filios et filias. Factique sunt omnes dies Enos nongentorum quinque ixit quoque Cainan septuaginta annis et genuit Malalehel et vixit Cainan postquam genuit Malalehel octingentos quadraginta
Abbreviated transcription (Latin):
tui. & metientur a loco cadaue¬
ris singłaꝵ ꝑ circuitũ spatia
ciuitatũ: & qmͣ uiciniorẽ cȩte¬
ris eẽ ꝑspexerint. seniores
ciuitatis eius tollent uittu¬
lam de armento quȩ non
traxit irigũ nec t̾ram̃ scidit
uomere. ce ducent eã ad ual¬
lem asꝑã atq saxosã. quȩ nũ¬
qmͣ arata est. nec sementẽ re¬
cepit: & cedent in ea car nes ui¬
tes filii leur quos elegerit dñs

Expanded text:
tui et metientur a loco cadaveris singularum per circuitum spatia civitatum et quam viciniorem ceteris esse perspexerint seniores civitatis eius tollent vitulam de armento quae non traxit iugum nec terram scidit vomere et ducent eam ad vallem asperam atque saxosam quae numquam arata est nec sementem recepit et caedent in ea cervices vites filii Levi quos elegerit
Abbreviated transcription (Latin):
& ad uerbũ eoꝵ om̃e negoci¬
mundũ iudicet᷑. Quement
maiores natu ciuitatis illius
ad int̃fectũ: lauabuntq ma¬
nus suas suꝑ uitulã quȩ mn
ualle ꝑcussa ẽ. ce dicent. Ala¬
nus nr̃ȩ non effudert̃ hẽ san¬
guine: nec oculi uiderunt.
Ypitius esto popło tuoisrł q̃
redemistidñe. & ñ reputes
sanguinẽ innocentẽ in medi¬
o popłi tui isrł: & auferetur

Expanded text:
rbum eorum omne negotimundum est iudicetur et maiores natu civitatis illius ad interfectum lavabuntque manus suas super vitulam quae in valle percussa est et dicent manus nostrae non effuderunt hunc sanguinem nec oculi viderunt propitius esto populo tuo Israhel quem redemisti Domine et non reputes sanguinem innocentem in medio populi tui Israhel et auferet
Abbreviated transcription (Latin):
Ne tuneas neq formides: tol¬
le tecũ omẽm multitudinem
pugnatoꝵ. & consurgens ascen¬
de in oppidũ hai. Eece tradidi in
manu tua regem eius &e popłm:
urbemq & terram. faciesq ur
bi hai & regi euis. sic̃ fecisti ie

Expanded text:
Ne timeas, neque formides; tolle tecum omnem multitudinem pugnatorum, et consurgens ascende in oppidum Ahi. Ecce tradidi in manu tua regem ejus, et populum, urbemque, et terram: faciesque que urbi Ahi, et regi ejus, sicut fecisti Je
Abbreviated transcription (Latin):
uis ẽẽ criminis: & ñ habitu¬
rus effectũ sceleris. in solũ te
reatũ p̃cipitas uoluntatis:
Nichil hac molitione. ꝓficis: in

Expanded text:
is esse criminis? et non habiturus effectum sceleris, in solum te reatum praecipitas voluntatis? Nihil hac molitione proficis, n
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩt̾num: qͥa noluert̃ uob̾ oc¬
currere cũ ƿane ce aqͣ uiua.
qnͣdo egressi estis de egypto:
ce qͥa conduxer̃t contra te ba¬
laam filiũ beor de mesopota¬
mia sẏriȩ ut maledicerae tibi.
& noluit dñs ds̃ tuus audire
balaã: uertitq maledictionẽ
eiꝰ in benedictionẽ. tuã eoqd̃ di¬
ligeret te: hon faciescũ eispa¬
cem: nec q̃res eis bona cunctis
dieb uite tuȩ in sempit̃num.
hon abhominaberis idumeũ
qͥa frat̃ tuus ẽ: nec egyptiũ.
qͥa aduena fuisti in t̾ra eius.
Qui nati fuerint ex eis: t̾cia

Expanded text:
noluerunt vobis occurrere cum pane et aqua in via quando egressi estis de Aegypto et quia conduxerunt contra te Balaam filium Beor de Mesopotamiam Syriae ut malediceret tibi et noluit Dominus Deus tuus audire Balaam vertitque maledictionem eius in benedictionem tuam eo quod diligeret te non facies cum eis pacem nec quaeres eis bona cunctis diebus vitae tuae in sempiternum non abominaberis Idumeum quia frater tuus est nec Aegyptium quia advena fuisti in terra eius qui nati fuerint ex eis tertia
Abbreviated transcription (Latin):
repꝑerit uir puellã qugides¬
ponsata ẽ. & app̃hendẽscon¬
cubuerit cũ illa. ipse morie¬
tur solus: puella nichil patie¬
tur nec est rea mortis: qm̃ si¬
cut latro consurgit contra fra¬
trẽ. suũ & occidit animã eius
ita ce puella ꝑpessa est. Sola erat
in agro. clamauit & nullus af
sponsũ & app̃hendens concubu¬
erit cũ ea. & res adiudiciũ uene¬
rit. dabit qͥ dormiuit cũ ea pa¬
tripuellȩ centũ syclos argenti:¬
& habebit eã uxorẽ: qͥ a humili¬
auit eã. hon pot̾it dimittere. eã¬
cunctis dieb uitȩ suȩ: Hon ac¬
cipiet homo uxorem pximi
sui: nec reuelabit oꝑimentũ
eiꝰ. Hon intrabit eunuchus at¬
critis uel amputatis testiculis.
& absciso ueretro eccłiam dñi.
hon ingrediet᷑ manter hoc ẽ
de scorto natus in eccl̃iam dñi:
usq ad decimã generationẽ.
etlãpost decimã generati

Expanded text:
repererit vir puellam, quae desponsata est; et apprehendens concubuerit cum illa, ipse morietur solus: puella nihil patietur, nec est rea mortis: quoniam sicut latro consurgit contra fratrem suum, et occidit animam ejus: ita et puella perpessa est. Sola erat in agro: clamavit, et nullus affsponsum, et apprehendens concubuerit cum ea, et res ad judicium venerit: dabit qui dormivit cum ea, patriam uxorem quia humiliavit illam non poterit dimittere cunctis diebus vitae suae non accipiet homo uxorem patris sui nec revelabit operimentum eius non intrabit eunuchus adtritis vel amputatis testiculis et absciso veretro ecclesiam Domini non ingredietur mamzer hoc est de scorto natus in ecclesiam Domini usque ad decimam generationem post decimam ge
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue ocłis. descendentẽ suꝑ
eum sp̃m pre ceteris mortalib
uidere ꝓmeruit. Le.¬
erum qr breuit ista p̃liba¬
uimꝰ: latiꝰ iam cuncta expo¬
situri. ipsum sacre lectionis ui¬
deamꝰ exordium. Tunc uenit in
non ansia necessitate abluendi
qͥ peccatũ non fecit ullũ. nec in¬
uentꝰ est dolus in ore eiꝰ. s pi
dispensatione abluendi omĩs
nr̃i contagionẽ peccati. qui
in multis offendimꝰ om̃s ftsi
dixerimꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ.
nos ipsos seducimꝰ: & ueritaᷤᷤ in
nob̾ non ẽ. Uenit baptrzari
in aquis. ipsaꝵ conditor aqua¬
rũ: ut nobis qui in iniqͥtatib
sumꝰ concepti . & in delicti ge¬
nerati. scde natiuitatis que
ꝑ aquã ꝙ sp̃m celebrat᷑ appe¬
tendum insinuaret mysteri¬
um. Dignatꝰ est lauari aquiᷤ
ior dameis qͥ erat mundꝰ a sor¬
dib cunctis: ut ad diluendaᷤᷤ
nr̃oꝵ sordes scelerũ. omium

Expanded text:
ntem super eum Spiritum prae caeteris mortalibus videre promeruit. Verum quia breviter ista praelibavimus, latius jam cuncta exposituri ipsum sacrae lectionis videamus exordium. Tunc venit, innon anxia necessitate abluendi qui peccatum non fecit ullum, nec inventus est dolus in ore ejus, sed pia dispensatione abluendi omnis nostri contagionem peccati, qui in multis offendimus omnes, et si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis noin aquis ipsarum conditor aquarum, ut nobis qui in iniquitatibus sumus concepti, et in delictis generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
rentur
It cum ascendisset inqͥt scrip¬
Stura de aqua: uidit aꝑtoᷤᷤ ce¬
fuerat: cuius ocłi cęloꝵ interi¬
ora cernebant. Sed ideo ei celũ
aperitur. ut mysterium in hoc
baptismatis decłaret᷑: qr qͣndo
homo de baptismo egreditur.
tunc ei ianua cęlestis aꝑitur.
regni. Illud uͦ quale est qͦd ma¬
gi ueniunt d dm̃ natum. ĩmo
ducunt᷑: positum enĩ in p̃sepi¬
o uident: nec apud sensus eoꝵ.
humilitas n atiuitatis. reueren¬
tiam diuinitatis ĩminuit. Ado¬
rant corporib honorant mune¬
rib: uenerant᷑ officiis. Ocłis ho¬

Expanded text:
rentur. et cum ascendisset, inquit scriptura, de aqua, uidit caelos apefuerat, cuius oculi caelorum interiora cernebant? sed ideo caelum aperitur, ut mysterium in hoc baptismatis declaretur, quia, quando homo de baptismo egreditur, tunc ei ianua regni caelestis aperitur. illud uero quale est, quod magi ueniunt ad dominum natum, immo ducuntur? positum in praesepio uident nec apud sensus eorum humilitas natiuitatis reuerentiam diuinitatis inminuit adorant corporibus, honorant muneribus, uenerantur officiis, oculis
Abbreviated transcription (Latin):
zari. s ipse ad hunc baptizan¬
dus uenire dignatus est: in ser¬
uo autẽ. qr cum sciret se p̃cur¬
sorem ac baptistam sui saluato¬
i is ẽẽ destinatum. memor tam̃
ꝓprie fragilitatis. iniunctum
sibi humiliter excusauit offici¬
um dicens. Ego ate debeo bap¬
tizari. & tu uenis ad me: Sed
qr om̃is qͥ se exaltat humilia¬
bitur. & qui se humiliat exal¬
tabit᷑. & dñs qͥ in forma hoĩs
ꝓpt̃ homines instruendoᷤ hu¬
milis apparuit. mox a deo pa
apparuit: uoce delapsa ad eum
huiꝰmodi a magnifica gloria.
hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus: in quomͥ
cõplacui. Et fidelissimꝰ atq hu¬
millimꝰ seruus ille ioħes. qui bap¬
tizari a domino quã baptiza¬

Expanded text:
am ipse ad hunc baptizandus venire dignatus est. In servo autem, quia cum sciret praecursorem se ac baptistam Salvatoris sui esse destinatum, memor tamen propriae fragilitatis injunctum sibi humiliter excusavit officium, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Sed quia omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur, et Dominus qui in forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deo Patapparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
causam: ut interrogare quo¬
dammodo iudeatur dicens. De
omnium qui es deus meus: cur
iue dereliquisti. Nichil enm mͥ
conscius sum.
eduxisti me domine et se¬
ductus sum: fortior me
finsti et inualiusti. Factus sum
inderisum tota die omnes sub¬
saimant me: quia iam olun lo¬
quor uociferans. I niquitatem
et uastitatem ego clamito. Et
factus est michi sermo domini
in obprobrium et in derisum
tota die. Et dixi. Non recor¬
estuans clausus in ossibus meis.
et defeci. ferre non sustinens hdĩ¬
udiui enim contumelias.
multoꝵ: et terrorem in
cir cuitu. Per sequimini et perse¬
quamur eum. ab omnibus ui
quomodo decipiatur. et preua¬
lramus aduersus eum. et conse¬
quamur ultionem ex eo. Domi¬
nus autem mecum est quasi
bellator fortis. iccirto qui per se¬
quuntur me cadent et infirmi erunt
Ttu domine exercituum pro¬
bator iusti qui uides renes et

Expanded text:
causam, ut interrogare quocausam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil enim mihi conscius sum.eduxisti me Domine, et seductus sum:  fortior me fuisti, et invaluisti: Factus sum in derisum tota die,  omnes subsannabant me. Quia jam olim loquar, vociferans iniquitatem,  et vastitatem clamito. Et factus est mihi sermo Domini in obprobrtota die et dixi: non recorestuans clausus in ossibuet defeci, ferre non sustinens. Audivi enim contumelias multorum, et terrorem in circuitu: Persequimini, et persequamur eum: ab omnibus virquomodo decipiatur, et praevaleamus adversus eum, et consequamur ultionem ex eo. Dominus autem mecum est quasi bellator fortis: idcirco qui persequuntur me, cadent, et infirmi erunt:t tu, Domine exercituum, probator justi, qui vides renes et
Abbreviated transcription (Latin):
lib spũalia cõꝑandast̾. solem
hic iusticiȩ arbitror designari.
trinȩ suȩ lum̃ infudit. & qͦs
ñ habebamꝰ ocłos cordis inse ru¬
it. & uelut radios quosdã apłos
suos misit. ⁊i ꝑ lt qͥ nos de
nocte teterrima delinquentie
liberarent. et paulatumn resolutis
in nobis tenebris peccatoꝵ. ma¬
tutina susceptione consuescerẽt.
ut perfecti facilius possimus tole¬
rare solis ardorem: hoc est pri¬
mum nos preceptis simpliciori¬
bus erudirent. quo capatiores
efficerent celestium secretoꝵ.Ui
uius itaq solis iusticie ma¬
cutino. peccatoꝵ caligo tota pe¬
rimitur: sicut ipse ꝓpheta ait ex
persona dm̃i. In matutino inter¬
ficiebam omnes peccatores t̾re:
hoc est oriente in nobis sole iusti¬
cie qui habitaculum dñi sumus.
omnis cogitatio iniqua subuer
digestus est ex persona domini
saluatoris: quippe cum plura
de eo in nouo siit posita testa¬
mento. Dicit itaꝙ. Deus deus
mens respice in me: et reliqua.
Qua re assumpti hominis agit

Expanded text:
itualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; trinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis cogitatio iniqua subvertdigestus est ex persona Domini Salvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua. Quare assumpti hominis agit