comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nti futura uaticinarequa narrare pterita: post sextumenim sedechiae annã
si quidem statimincon sequentib: legimus & factum est in annoseptemoniquinto
mense decima mensis adsumitur planctus superprincipes ł principemisrł
principes estom siuidelic& quid deio siãstir pegeneratis: mater proncipum
hierusalem leaena appellatur q̃ uael cunculos genuit & nutriuit. unũq deleunci¬
lissuis eduxit & fecit leonem: ioachaz significans filium iosiaequem nechao
pharaoduxit in aegyptum & proeo constituit io achim: quomortuoĩechonias filius
eiusrex constitutuscummatre & obtimatib:ciuitati s a nabuchodonosorductus
est babrlonem dequonascitur salathihel. pater toro babel: qui ex eo quod inba¬
bilonenatus est. nom accepit perspicuumq. est submetaphora leaene leunculox
& leonis rursumq alterius leonisilla describi qꝵeotemporeum facta erant

Expanded text:
non tam futura vaticinari, quam narrare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum non tam futura vaticinari, quam narrare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum siquimense, decima mensis, assumitur planctus super principes vel principem Israus igitur super principes est, omnes videlicet, qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur; quae leunculos genuit et nutrivit, unumque de leunculis suis eduxit. « Et fecit leonem, » Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo constituit Joachim. Quo mortuo Jechonias filius ejus rex constest in Babylonem: de quo nascitur Salathiel, pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone natus est, nomen accepit . Perspicuumque est sub metaphora leaenae, leunculorum, et leonis, rursumque alterius leonis, illa describi quae eo tempore jam facta erant,
Abbreviated transcription (Latin):
eax planationem & tantis obscuritatibus in peditam . ut nontam a peruerit᷑ quã
in uoluerit lectionem dumuniuersa quaescripta sunt refert ad contrarias
fortitu dines &incaclesti hierusalẽ leones & bella describ: quomodo alt̃ eorum ca pt̾sit.¬
& rur sumin locueius aliu sc̃stitutus multaq ponittestimonia diabolũ & comite
eius leone sappellarisolȩ re ut est illud dea pło petrgaduersarius nosterdiabolus.
qsi leorugienscircuit & quaerit quo modo possit intrare: & depsalmis ne tradas besti
animã confitentẽ tibi certeubi adhistoriã uenit dic̃ iohannañ filium chareȩ dutũ
in aegiptum quiquomodo fugienscũ paucis leo appellandussit scire n possum
& alterum leone sedechiam qui & ipseductus inbabilonẽ set  nosautẽistius modi
explanationes lectori sarbitri oreliquentes. dicemus captiuitate uicina ꝓpbetam

Expanded text:
explanationem, et tantis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam explanationem, et tantis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam involverit lectionem, dum universa quae scripta sunt, refert ad contrarias fortitudines, et in coelesti Jerusalem leones et bella describit: quomodo alter eorum captus sit, et rursum in locum ejus alius constitutus, multaque ponit testimonia: diabolum, et comites ejus, leones appellari solere, ut est illud de apostolo Petro: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intrare ; et de Psalmis: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Certe ubi ad historiam venit, dicit Johanan filium Careae ductum in Aegyptum: qui quomodo fugiens cum paucis leo appellatus sit, scire non possum: et alterum leonum Sedeciam, qui et ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem istiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus captivitate vicina, prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
& factus est leo didic̃ pdam capere & homines deuorare didicit uiduasfacere
& ciuitatescorum in desertum ad ducere & desolata est terra & plenitudo eius
Vsł lcc : & tuaccipe lam̃tum super principemis ł & dice siuid mattuacatulus
minedio leons facta est in medioleonũ multiplica biecatulossuos & exiluit unus
catulistuis leo factus est &didicrap rerapinas homines comedit & audiertc̃traeum
gente sin corruptione earũ captus e & ad duxert̃ eũ inchãmointrã egypti & uidit qm̃
ablatus esset abea & periss& substantiaci&tulitalium decitulis suis leonẽcstituit
cum acuersebatur in medio leonum leo factuse & didicitra pererapinas. hom̃ comedit
a pascebitur i audatia sua & ciuitates eorum ad deserturn. eldin sius tauut
tepidom & plenitudinẽ cius auo cerugitiis sui & dedit sipereumgentesꝑcoruuer
roturucx eui sultra supermonte sis rahel: sciome in hoclocomultiplicem legisse

Expanded text:
dam capere, et homines devorare: Didicit viduas facere, et civitates eorum in desertum adducere: Et desolata est terra, et plenitudo ejus,  LXX: Et tu accipe lamentum super principem Israel, et dices: Quid mater tua catulus 218 in medio leonum facta est? in medio leonum multiplicavit catulos suos. Et exsilivit unus de catulis ejus: leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et audierunt contra eum gentes. In corruptione earum captus est, et adduxerunt in chamo in terram Aegypti. Et vidit quoniam ablatus esset ab ea, et perisset substantia ejus, et tulit alium de catulis suis, leonem constituit eum: et conversabatur in medio leonum. Leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et pascebatur in audacia sua, et civitates eorum ad desertum adduxit, et vastavit terram et plenitudinem ejus a voce rugitus sui. Et dedit super eum gentes per circuitum iretur vox ejus ultra super montes Israel. Scio me in hoc loco multiplicem legisse
Abbreviated transcription (Latin):
& pecatorem suscipiat paenitentiasi abõnibusinquit peccatis suis qso peratusẽ
uierterit se & custodierit uniuersa pcepta dñi quoseilic& om̃a crimina derelinqua
& cuncta suirtutes sequatur siom̃a bona fecerit& cuncta desuerit mala & ego omniũ
iniquititumeius quasoperatus ẽ obliuiscdr : Iniustitia sua quã operatus euuuetnta

Expanded text:
et peccatorem suscipiat poenitentem. Si ab omnibus, inquit, peccatis suis, quae operatus est, et peccatorem suscipiat poenitentem. Si ab omnibus, inquit, peccatis suis, quae operatus est, averterit se, et custodierit universa praecepta Domini, quo scilicet omnia crimina derelinquat, et cunctas virtutes sequatur: si omnia bona fecerit, et cuncta deseruerit mala; et ego omnium iniquitatum ejus, quas operatus est, obliviscar. In justitia sua, quam operatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
leiun torpentia mulierum corpora : inmundi sangiunis effusione reuelan
quotempore siuir coierit cummuli ere dicuntur concoepti foetus
uitium seminis trahere ita ut leprosi & elephantiaci ex hac conceptione
nascantur & foedamutroq sex u corpora paruitate. uel enormitate
membrorum saniescorrupta degeneret: pcipitur ergouiris. lt non
solum inalienis mulieribus. sed insuis quoq quibus uidentur lege con¬
ungi scriptura dicente : crescite & multiplicamini & replete terra
certa concubito snor int tempora quando coeundum : quando ab uxo¬
ribus abstinendum sit: quod quidem & apłs& ecclesiastessonat t̃empus
amplexandi & tempus longe fieri a conplexib: caueatergo & uxor nefort
uicta desiderio co eundi celetuirum & maritus neuimfaciat uxori.
ate e pudidita : pulcbreinsistiprtagorcisentbr iols dieit adulter
nonconsiderins intoto uolumine quo dindita pactenle mplub pbum¬

Expanded text:
ue torpentia mulierum corpora, immundi sanguinis effusione relevantur. ue torpentia mulierum corpora, immundi sanguinis effusione relevantur. Quo tempore si vir coierit cum muliere, dicuntur concepti foetus vitium seminis trahere: ita ut leprosi enascantur, et foeda in utroque sexu corporea pravitate vel enormitate membrorum sanies corrupta degeneret. Praecipitur ergo in lege Domini viris ut non solum in alienis mulieribus, sed in suis quoque quibus videntur legaliter conjungi, Scripturcerta concubitus noverint tempora, quando coeundum, quando ab uxoribus abstinendum sit. Quod quidem et Apostolus et Ecclesiastes sonant: « Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexibus . » Caveat ergo et uxor, ne forte victa desiderio coeundi illiciat virum; et maritus ne vim faciat uxori, ate et pudicitia . Pulchre in Xysti Pythagorici sententiolis dicitur: Adulter non considerans in toto volumine, quod in duas partes fru
Abbreviated transcription (Latin):
nauerit quod a perte adulterium quidem prohib& sed ex eo quod
additur proximisu inisi omnis homo proimus intellegatur : Videt
esse pceptum ut ab amicorum nos abstineamus uxorib: inimicorum
uero &ignotorum coniuges libere polluamus: proximus ergo omnis
homohominis accipiendus iuxta parabolam eiungelii quae a saluati
proponitur : cuius dam hominis hiericho descendens a latronibus
uulneratu sest : quando interrogat pharisa eusquisfuerit preimus
nus docens illumeẽ praximum quibene fecerit: potest ux tamisticos
intellectus ux or intellegi. scĩuiri sapientia : dicentesa lomoneam ailla
& amplex abi turtediligeillam: & custodiette : quam contaminare
desiderat quu iliorum benedicta rep̾hendit & facib accensus inuidiae scã
uiolat. castacorrumpit : pura contaminat: sextionest : & ad mulierem siue
ux orem menstruatam non accesserit: per singulos menses grauia atq¬

Expanded text:
naverit: quod aperte adulterium quidem prohibet, sed ex eo quod naverit: quod aperte adulterium quidem prohibet, sed ex eo quod additur « proximi sui, » nisi omnis homo proximus intelligatur videtur esse praeceptum, ut ab amicorum nos abstineamus uxoribus, inimicorum vero et ignotorum conjuges libere polluamus. Proximus vero omnis homo accipiendus, juxta parabolam Evangelii , quae a Salvatore proponitur, cujusdam hominis, qui Hierichum descendens a latronibus vulneratus est. Quando interrogat Pharisaeus quis ejus proximus fuerit, docens illum esse proximum, qui benefecerit. Potest juxta mysticos intellectus, uxor intelligi sancti viri sapientia, dicente Salomone: « Ama illam, et amplexabitur te; dilige illam et custodiet te . » Quam codesiderat, qui aliorum benedicta reprehendit, et facibus accensus invidiae, sancta violat, casta corrumpit, pura contaminat. Sextum est: Et ad mulierem, sive uxorem menstruatam non accesserit. Per singulos menses, gravia atq
Abbreviated transcription (Latin):
uiram & oculos ad caelum non audebat extollere sed & illud quodalibi
dicitur maioratẽ non requiras & fortiora tenonscruteris: omnes hereticos
irguit in montibus comedere superbiae. & ecclesiasticam dispicere si pli¬
citatẽ & nescire desescriptum: dssuperbis resistit humilib aut latgratiam:
quarto locoptinitur. &oculos suos non leuauerit adido ladomus issł
proquibus cogitationes. Exx̃ transtulerunt: idola autemid est simulacra
quae desuo corde finxer oñs heretici faciunt ad q. leuant cordisoculos.
qui falsi tatem eorum atq mendacium putauerint ueritatẽ: domus aut̃
israhel simula cradicunturquaerepperientur in ecdesia : & peroccasionẽ
falsi nominis scientiae simplices quosq seducunt ut philosophorum dog¬
mata introducant᷑ domumis rahel . eorum scilic& quidm̃ mente conspiciunt¬
quinto locoponitur : & uxorem proximi si i ñ uio lauerit. sie contami¬

Expanded text:
aurum, et oculos ad coelum non audebat extollere. Sed et illud quod alibi aurum, et oculos ad coelum non audebat extollere. Sed et illud quod alibi dicitur: Majora te non requiras, et fortiora te non scruteris , omnes haereticos arguit in montibus comedere superbiae, et Ecclesiasticam despicere simplicitatem, et nescire de se scriptum: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam Quarto loco ponitur, et oculos suos non levaveriptuaginta cogitationes transtulerunt. Idola autem, id est, simulacra quae de suo corde finxerunt, omnes haeretici faciunt, ad quae levant cordis oculos, qui falsitatem eorum atque mendacium putaverint veritatem. Domus autem Israel simulacra dicuntur, quae reperiuntur in Ecclesia; et per occasionem falsi nominis scientiae, simplices quosque seducunt, ut philosophorum dogmata introducant in domum IsraQuinto loco ponitur: « Et uxorem proximi sui non violaverit, » sive contami
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia & scĩ ficatio & redemptio ut faciat uistitiam ueram: nec personas
respiciat iniudicio sed desua sciat in aliorum iudicio iustitia uidicandũ
tertium est in montibus non comederit quoduida ei aestimant ad idolatriae
ertinere peccatum. crebro enim legimus in regum & paraly pomenon
libris uerum tamen ab excelsis non recessit ad hucpopulus immolabat &
dolebat incensum in sublimib: hocscriptura significante quod in montib
lucisqua eidolis hostia simmolauerint & tura succenderint: nos autẽ
dicemus comedere tum in montibus q̃uidicit cum pharisaeo: gratias
ago tibi ds quod non sum huic similis publicano: i eiunobis insabbato.
decimas do omnis substantiae meae & cetera: Econtrario publicanus
audiens eum quidixerat. discitea mequiam ansuetus sum & humilis
corde percutiebat pectus manu hocest pessimarum cogitationumthes¬

Expanded text:
justitia, et sanctificatio, et redemptio ; ut faciat justitiam veram, nec personas justitia, et sanctificatio, et redemptio ; ut faciat justitiam veram, nec personas recipiat in judicio; sed de sua sciat in aliorum judicio justitia judicandum. 205 Tertium est in montibus non comedere, quod Judaei existimant ad idololatriae pertinere peccatum. Crebro enim legimus in Regum et Paralipomenon libris: Verumtamen ab excelsis non recessit. Adhuc populus immolabat in excelsis, et adolebat incensum in sublimibus , hoc Scriptura significante, quod in montibus lucisque, idolis hostias immolaverint, et thura succenderint. Nos autem dicemus comedere eum in montibus, qui dicit cum Pharisaeo: Gratias ago tibi, Deus, quod non sum huic similis publicano: jejuno bis in sabbato: decimas do omnis substantiae meae , etc. Et e contrario Publicanus audiens eum, qui dixerat: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , percutiebat pectus suum manu, hoc est, pessimarum cogitationum thes
Abbreviated transcription (Latin):
potestillud propheticum dicere: iudicia dñiuera iustificata in semet¬
ipsis & cum recte omnia uidicarit ut non accipiat personam pauperis in
iudicio impleb̵ p̃ceptum dñi. sicut inaiorem sic &minoremiudicabis
audacter dicens desiderauit anima mea desiderare iudiciatua in omni
tempore & iterum uiamueritatis elegi udiciatua nonsumoblitus & in
eodempsalmo cognoui quia iustitia uidiciatua. & intantum proficiet a¬
beatitudinem ut intellegat udicia dni quae sunt ab rsusmulta & dicat
cumapło oprofundum diuitiarum & sapientiae & scientia ednĩ quam in¬
scrutabilia udicia eius & inuestigabilesiuae illius & in orationem com¬
memoret. qniuidiciatua iocunda: postiudicium sequitur iustitia qũ
quihabuerit x pm̃ liquido possid ebit: quiuxta apłm factus est nobis

Expanded text:
potest illud propheticum dicere: « Judicia Dei vera, justificata in semetpotest illud propheticum dicere: « Judicia Dei vera, justificata in semetipsis . » Et cum recte omnia judicaverit, ut non accipiat personam pauperis in judicio, implebit praeceptum Domini, « sicut minorem sic et majorem judicabis, » audacter, dicens: « Desideravit anima mea desiderare judicia tua in omni tempore. » Et iterum: « Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus . » Et in eodem Psalmo: « Cognovi quia justa judicia tua. » Et in tantam proficiet beatitudinem, ut intelligat judicia Domini, quae sunt abyssus multa, et dicat cum Apostolo: « O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Domini, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae illius? » Et in oratione commemoret: Quoniam judicia tua jucunda . Post judicium sequitur justitia, quam qui habuerit, Christum liquido possidebit, qui juxta Apostolum factus est nobis
Abbreviated transcription (Latin):
iones domus isrł quintum uxorem proximi non uiolasse sextum
menstruatȩ uxorisuitasse complexus. septimum hominem non con¬
ristasse siue ut lax: ediderunt obpressisse perpotentiam octauum
pignus debitori reddidisse nonumperuim nihilrapuisse uel uata
undecimum nuduimoperuisse uestimento. duo decimumꝰ a dusi¬
ram pecuniam non de disse tertium decimumnihil ex his quae dederi
amplius accepisse quartum decimum abiniquitate a uertissema¬
numsiam Quintum decimum quod simile uidetur primo sed in
partediuersumest iudicium uerum fecisse interiurũ &uirum.
siue proximum suum. sextum decimumin p̃ceptis dñi ambulasse. sep¬
timum decimum iudicia & iustificatione sillius custodisse. quorum
singula quid uelint dicemus in consequentibus. si fuerit aut̃uiriustus
& fecerit iudicium scriptum estin pro uerbus. cogitatione s iustorum
iudicia quihancuirtutem possederit ut nihil sineratione faciat & iudicio.

Expanded text:
tiones domus Israel; quintum, uxorem proximi sui non violasse. Sextum, tiones domus Israel; quintum, uxorem proximi sui non violasse. Sextum, menstruatae uxoris vitasse complexus. Septimum, hominem non contristasse, sive, ut LXX ediderunt, oppressisse per potentiam; octavum, pignus debitoUndecimum, nudum operuisse vestimento. Duodecimum ad usuram pecuniam non dedisse. Tertium decimum, nihil ex his, quae dederis amplius accepisse. Quartum decimum, ab iniquitate avertisse manum suam. Quintum decimum, quod simile primo videtur, sed in parte diversum est, judicium verum fecisse inter virum et virum, sive proximum suum. Sextum decimum, in praeceptis Dei ambulasse. Septimum decimum, judicia et justificationes ejus custodisse. Quorum singula quid velint dicemus in consequentibus: « Si fuerit, ait, vir justus, et fecerit judicium. » Scriptum est in Proverbiis: « Cogitationes justorum judicia . » Qui hanc virtutem possiderit, ut nihil sine ratione faciat et judicio,
Abbreviated transcription (Latin):
iuidicium iustum faciet in teruirum & proximum eius in pceptis ieis
ambulauerit iustificationes mea scustodierit ut faciat eas hiciustus
est uitauiuit dicitadonaidñs uultisait scribere hoc quod dictum est
peccata patrum reddam intertiam & quartam generationem non
ed sonare quod pleriq aestimant nec ẽẽ simile huic sententiae pates
comederunt uuam a cerbam & dentes filiorum obstipuerunt audi¬
tequacinlaturussum si fuerit pater uistus qui haec fecerit & illenon futi
e & habuerit filium pessimum qui desertis iurtutibus patrisse
flagitiis manciparit nonne & iste uita uiu& quia uistus est &ille merte
morietur qui omnia perpetrarit quae pater uitando iustus effatus
uide amuscatalogum uirtutum patris. quae mihi uidentur indecem
& uii partes diuidi quarum primum est fecisse uidicium secundum
huic simile uditia copulasse iustitiam tertium non comedisse in montib
quatum oculos non leuasse adidola siueut lax transtulerunt cogita¬

Expanded text:
um et inter proximum ejus; in praeceptis meis ambulaverit, justificationes meas custodierit, ut faciat eas: hic justus est, vita vivet, dicit Adonai Dominus. Vultis, ait, scire hoc quod dictum est: Peccata patrum reddam in tertiam et quartam generationem , non id sonare quod plerique existimant; nec esse simile huic sententiae: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt : audite quae illaturus sum: si fuerit pater justus, qui haec fecerit, et illa non fecerit, et habuerit filium pessimum, qui, desertis virtutibus patris, se flagitiis manciparit; nonne et iste vita vivet quia justus est; et ille morte morietur, quia omnia perpetrarit, quae pater vitando justus effectus est? Videamus catalogum virtutum patris, quae mihi videntur in decem et septem partes dividi. Quarum primum est, fecisse judicium; secundum huic simile, judicio copulasse justitiam; tertium, non comedisse in montibus; 204 quartum, oculos non levasse ad idola, sive ut LXX transtulerunt, ad cogita
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ sonare quod primum ubi scriptumest: sifuerit iustus & fecerit iudiciũ
sedaddita ueritate uidicii quod facit int̃uirui &iurũ siue proximum suum¬
ẽnitacsũ cernit᷑ habere uirtutum : unde& in pro uerbiorũ ex ordio postmula
pcepta correptio infertur iudicii sciremquit sapientia & disciplin& & intel¬
legere uerba prudentiae suscipereuersutias sermonum & nosse iustitia ueri
& postomnia corrigere uidicium: quã obrem& apłs rephenđ eosqui in ecle

Expanded text:
idem sonare quod primum, ubi scriptum est: Si fuerit justus, et fecerit judicium; idem sonare quod primum, ubi scriptum est: Si fuerit justus, et fecerit judicium; sed addita veritate judicii: quod facit inter virum et virum, sive proximum suum, ἐπίτασιν cernitur habere virtutum. Unde et in Proverbiorum exordio, post multa praecepta, correptio infertur judicii. Scire, inquit, sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae, suscipere versutias sermonum, et nosse justitiam veram, et post omnia corrigere judicium . Quamobrem et Apostolus repre
Abbreviated transcription (Latin):
dedit quasi ñ habenti: ergoquare plus ex igit qsi ab habente alii propecunia
faenerata solent munu scula accipere diuersi generis & non intellegunt
usuram appellari & superabundantiam quicquid illud est siabeo quod
dederint plus acceperint : quartus decius gradus. ab iniquitate ait auer¬
terit manum suam ut omnio pere fugiat iniquitatem ñ enim solum manu
sed & aliismembris committitur iniquitas. dicente salomone imiqua labia¬
a te proculremoue: & in psalmis : in iquitatem in excelsũ locuti sunt: pes
quoq currit adiniquitate & oculussialienam mulierem concupiscat n ec sit
eiusimitator de quodicit᷑. iniquitatem non fec & dolus non est inuentus
inoreeius: unde & de iniquomam mona uibemur facere nobis amicosq̃ui
nos in aeterna recipiant tabernacula: Quintum decimum est. iudicium
uerum fecerit interuirum & uirum. siue prox imum suum quodiudetur

Expanded text:
dedit quasi non habent. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pro pecunia dedit quasi non habent. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pro pecunia fenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram appellari et superabundantiam, 211 quidquid illud est, si ab eo quod dederit, plus acceperint. Quartus decimus gradus: Ab iniquitate, ait, averterit manum suam, ut omni opere fugiat iniquitatem. Non enim solum manu, sed et aliis membris committitur iniquitas, dicente Salomone: Iniqua labia procul a te remove . Et in Psalmis: Iniquitatem in excelso locuti sunt . Pes quoque currit ad iniquitatem, et oculus si alienam mulierem concupiscat, nec sit ejus imitator, de quo dicitur: Iniquitatem non fecit, et dolus non est inventus in ore ejus . Unde et de iniquo mammona jubemus facere nobis amicos, qui nos in aeterna recipiant tabernacula. Quintum decimum est: Judicium verum fecerit inter virum et virum, sive proximum suum. Quod videtur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ faenerabis. sed uide profectũ in principio legis a fatrib tantũ faenus
tollitur : in propheta ab omnib: usura ꝓhibet᷑ dicente hez echiele ꝓecuniã suã
n deditadusuram : porro in euangelio uirtutisau. mentũ ẽ p̃cipiente dño
omnireiaufert. suꝑ abundantia & plus non recipiasquã dedisti: solentinagris
frumenti & miluuini. &olei : ceterarumq specierũ usure exigi. siueuta pella¬
sermodiuinus abundantiã : uerbi gratia : ut hiemis tempore demusdecem
modios & in messerecipiamus .xV. hoc estamplius partem mediam quiius¬
tissimum seputa uerit quartam plusaccipiat portionem: & solent argu¬
mentari acdicere: dediunum modium quisatis fecꝰ decemmodios. non ne
iustum est ut medium modium demeo plus accipiam. cumille mealibe¬
ralitate nouem & semis demeo habeat : noli teerrare inquita płs dsnon
habenti dederit an non habenti: si habenti ĩtiq darenondebuerat. sed

Expanded text:
autem fenerabis . Sed vide profectum: In principio Legis a fratribus tantum fenus tollitur; in propheta ab omnibus usura prohibetur, dicente Ezechiele: Pecuniam suam non dedit ad usuram. Porro in Evangelio virtutis augmentum est, praecipiente Domino: omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini, et olei, caeterarumque specierum usurae exigi, sive ut appellasermo divinus, abundantiae: verbi gratia, ut hyemis tempore demus decem modios, et in messe recipiamus quindecim, hoc est, amplius partem mediam. Qui justissimum se putaverit, quartam plus accipiet portionem, et solent argumentari ac dicere: Dedi unum modium, qui satus fecit decem modios. Nonne justum est, ut medium modium de meo plus accipiam, cum ille mea liberalitate, novem et semis de meo habeat? Nolite errare, inquit Apostolus,habenti dederit, an non habenti? Si habenti, utique dare non debuerat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
domus isrł quihabetis patres abraham & isaac &iaeob dequib: scriptum est
ds uiuorũ & non mortuorum : curũrouitiomor im iniqui patrũ merito
enim genui& exaltaui ĩ psi autemspreuerunt me :reuertimim ergo & uuu¬
te : non dr̃ rȩũtimini nisi hissqui prius cudõ fuerant & postea eius de seruẽre
comitatũ & uiuiteꝑpaenitentiam quie stis mortui perpecatũ : Igitur urł
quian reuertitur ad pristinum statum mortuus eẽ credendus est: & tu
ad sume planctũ suꝑ principes issta dicesqͥuarematertuale e na inter
leonescuba bmmedio leuncunorum enutriuit catulossuos & eduxunũ
deleunculissuis leo factus est & didic capere p̃dam homines q comede
& audier deeo gentes añ absq uulnerib: si sco eper eu & adduacerunt cũ¬

Expanded text:
domus Israel, qui habetis patres Abraham, Isaac et Jacob, de quibus scriptum est: domus Israel, qui habetis patres Abraham, Isaac et Jacob, de quibus scriptum est: Deus vivorum, et non mortuorum . Cur vestro vitio moriemini, qui patrum merito, enim genui, et exaltavi: ipsi autem spreverunt me . Revertimini ergo, et vivite. Non dicitur revertimini, nisi his qui prius cum Deo fuerant, et postea ejus deseruere comitatum. Et vivite per poenitentiam qui estis mortui per peccatum. Igitur Israel, quia non revertitur ad pristinum statum, mortuus esse credendus est. Et tu assume planctum super principes Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter leones cubavit? in medio leunculorum enutrivit catulos suos. Et eduxit unum de leunculis suis, leo factus est: et didicit capere praedam, hominemque comedere. Et audierunt de eo gentes, et non absque vulneribus suis ce
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam ab omnibu s iniquitatibus ur̃is & nerit uobis inruinã iniquitas:
picitea uobis omsp̃uaricationes uras inquib p̾uaricati estis: proprie adisrat
iste sermodirigitur ut agant paenitentiã &relinquant iniquitates siuep¬
uaricationesfuas quibus dm̃ p̃uaricati sunt: potest autẽ & adutrumq populis
intellegi : ut & istahel gentium turba suauitia dere linquens conuertatur
adeum qui possit sanare contritiones suas : & sacite uobis cornouum & spm̃
nouum utuetus tatem litterae deserentes. uiuatis innouitate sp̃s cornouũ
israhelis est credereineum quẽ prius negauerat: cornouũ gentiu ẽ idolare¬
linquere & mortuorum cultura contempta: credereineum quiest dsu
uentiũ : & quare morimini domus isrł. melui sest ut supra dicimus exorta¬
tionem hanciriquascriptũ ẽ conuertimini & agite paenitentiã suꝑpersoni
accipereuida eorũ quosnuult mori & quibus nc̃ loquitur : quaremorimini

Expanded text:
tris, et non erit vobis in ruinam iniquitas. Projicite a vobis omnes praevaricationes vestras, in quibus praevaricati estis. Proprie ad Israel iste sermo dirigitur, ut agant poenitentiam, et relinquant iniquitates, sive praevaricationes suas, quibus in Deum praevaricati sunt. Potest autem et ad utrumque populum intelligi: ut et Israel, et gentium turba, sua vitia derelinquens, convertatur ad eum qui possit sanare contritiones suas. Et facite vobis cor novum, et spiritum 217 novum. Ut vetustatem litterae deserentes, vivatis in novitate spiritus. Cor novum Israelis, est credere in eum quem prius negaverat. Cor novum gentium, est idola derelinquere, et mortuorum cultura contempta, credere in eum qui est Deus viventium. Et quare moriemini, domus Israel? Melius est, ut supra diximus, exhortationem hanc in qua scriptum est: Convertimini, et agite poenitentiam, super persona accipere Judaeorum, quos non vult mori, et quibus nunc loquitur: quare moriemini,
Abbreviated transcription (Latin):
& quartam generaitionem ita edisserant uta danimami has titami
centur pantionum essedicentes : filium uerosi cogitatio peccatun
concoc perit ne potem si quod cogitaueris atq conco eperis opereper¬
ddec genert i ut ipsa quae sec noluerit comiggit poquis facer
qudeseriptum est nullus hominum sine peccito :÷ ꝓcunius quidẽ

Expanded text:
et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam et quartam generationem, ita edisserant, ut ad animam humanam centiva vitiorum esse dicentes; filium vero, si cogitatio peccatum conceperit; nepotes, si quod cogitaveris atque conceperis, opere perdecreverit, aut ipsa quae fecerit, noluerit corrigere poenitentia. Unde scriptum est: Nullus hominum sine peccato, nec si unius quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ut nonstatim puniat sed sententiam differat puniendi sinautemuindicto
pec cintum differtur intertiam & quartam generationem cimiuistis
stisq quid am pluis fac̃ sequitur & seruans iustitiam & misericordiam
inmultamilia his quicustodiunt mandata eius & faciũ pcepta illius :
scriptumest in pro uerbus sic̃ uua a cerbadentibus noxia est & fumus
oculis siciniquitas his quiutuntur eaxex quo perspicuum estñ  aliox
doleuedentes & obstupescere : sed eorum quiuuam a cerbiam comeder
est autem locustius hic sensuis : quomodosiquis uelit dicere patrer
uuam a ceruam comederunt & dentes filiorum obstipuerunt ridi¬
culum est & nullam habens consequentiam si ciniquiimestatq pec¬
uersum petearepatres & filio s ne potesq cruciari Sunt quiboe quod
m eccdo serptum est reddens iniquitates patrum superailio sintertiã

Expanded text:
ut non statim puniat, sed sententiam differat puniendi. Sin autem vindicta ut non statim puniat, sed sententiam differat puniendi. Sin autem vindicta peccantium differtur in tertiam et quartam generationem, cum justis sanctisque quid amplius facit. Sequitur: Et servans justitiam et misericordiam in multa millia, his qui custodiunt mandata ejus, et faciunt praecepta illius. Scriptum est in Proverbiis: Sicut uva acerba dentibus noxia est, et fumus oculis: sic iniquitas his qui utuntur ea . Ex quo perspicuum est, non aliorum dolere dentes et obstupescere, sed eorum qui uvam acerbam comederint. Est autem loci istius hic sensus: quomodo si quis velit dicere: Patres uvam acerbam comederunt, et dentes filiorum obstupuerunt, ridiculum est, et nullam habens consequentiam: sic iniquum est atque perversum peccare patres, et filios nepotesque cruciari. Sunt qui hoc quod in Exodo scriptum est: Reddens iniquitates patrum super filios in tertiam
Abbreviated transcription (Latin):
quarta generatione quia deliquerunt patres corumi cum pions
potuis qui fuerunt peccatores puniride buerint sed quia patron
eaotiuerunt amul atores & oderunt dmñ hereditanomalo &e imipi¬
etite inramos quoq deradice crescente : solent in hocloco hereti
quiuetus non recipiunt in strumentum : contra creatorem dicoi
quambonus & iustus ds̃ legis & prophetarum qui quies cens & nlens¬
adpeccata patrum reddit his qui non peccauerunt. ĩmmo quanta
grcoenti quibus nos respondebimus & in hocdi creatoris lementi
demonstrari: non enimtruculentiae est & sȩueritatistrã tenere
usq ad tertiam & quartam generationem : sed signum miseri cordiae¬
poenam disserre peccati quando enim dicit dñs dsmiserator & miseri¬
cors patiens & multȩ miserationis & infert. red dens iniquitatem patrũ
suꝑfilios & filios filiorum hoc indicat quod tantie miseri cordiat stt

Expanded text:
quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres quarta generatione, quia deliquerunt patres eorum, cum patres potius qui fuerunt peccatores puniri debuerint: sed quia patrum exstiterunt aemulatores, et oderunt Deum haereditario malo et impietate, in ramos quoque de radice crescente. Solent quoque in hoc loco haeretici qui vetus non suscipiunt Instrumentum, contra Creatorem dicere: Quam bonus et justus Deus legis et Prophetarum, qui quiescens ad peccata patrum reddit his qui non peccaverunt: imo quanta am generationem? Quibus nos respondebimus, et in hoc Dei creatoris clementiam demonstrari. Non enim truculentiae est et severitatis iram tenere usque ad tertiam et quartam generationem: sed signum miseripoenam differre peccati. Quando enim dicit: « Domine Deus miserator et misericors, patiens et multae miserationis, » et infert: « reddens iniquitatem patrum super filios et filios filiorum. » Hoc indicat, quod tantae misericordiae sit,
Abbreviated transcription (Latin):
uinde & dñs in septua gesimo .uii.psalmo ãperiam in quiti parabola
osmeumloquar propositiones ab initio : & in euangelio parabolam
sementis & lolii & sinapis quod cum sit minimum omniu seminum
inmagnam consurgit arboremita proponit : utaliud ptendatanuer¬
bis aliũdinsensibusteneat & nosusq in p̃sentem diem puta bamiis
duo testimonia eacodi quae supra posuumus non cẽparabolamiisca
simplicem explicare sententiam & quanquam non auderemus
quippiam dicere necuas fictilȩ loqui contra figulumi quareua¬
uult me fecisti : tamen scandalum patiebamur occultum quod
iniustitia uideretur dĩ alium peccare & alium luere peccata
ienimreddit peccata patrum superfilios intertiam & quania
generationem iniustum uidetur ut alius peccet & alius puniatur
sed eceo quod sequitur his qui meoderunt comminationis siue
pcepti scandalum soluitur non enimideopiniuntur intenuia&

Expanded text:
Unde et Dominus in psalmo LXXVII: « Aperiam, inquit, in parabola Unde et Dominus in psalmo LXXVII: « Aperiam, inquit, in parabola os meum, loquar propositiones ab initio. » Et in Evangelio parabolam sementis et lolii et sinapis, quod cum sit minimum omnium seminum, in magnam consurgit arborem, ita proponit, ut aliud praetendat in verbis, aliud in sensibus teneat. Et nos usque in praesentem diem putabamus duo testimonia Exodi, quae supra posuimus non esse parabolam, sed simplicem explicare sententiam. Et quanquam non auderemus quippiam dicere neca vel ita fecisti me? » , tamen scandalum patiebamur occultum, quod injustitia videretur Dei, alium peccare, et alium luere peccata. Si enim reddit peccata patrum super filios in tertiam et quartam generationem, et injustum videtur, ut alius peccet, et alius puniatur. Sed ex eo quod sequitur: « His qui me oderunt, » comminationis sive praecepti scandalum solvitur. Non enim ideo puniuntur in tertia et
Abbreviated transcription (Latin):
sermohiĩ admedicens: fili hominis quid parabola haec inter
filiosi srahel dicentium patres comederunt uuam a cerliam &den¬
tesfiliorũ obstupuerunt : hoc quod lax dixerunt fili hominis in
hebraico non habetur: monet autem scriptura diuina illud quod
in exodo dictum est ego sum dñs dstuus ds aemulator quireddo pec¬
cata patrum superfiliosusq ad tertiam & quartam generationem
his quio deruntie & facio misericordiam inmili ahis quidiligunt
me & custodiunt p̃ceptamea & iterum descendit dñ sirnube &¬
& adsticit iuatamorsen & uocauit morses nomen dñi &transut dñs¬
patiens& multae misericordiae & uerax: & uistitiam seruans & mi¬
fericordiam inmilia austrens iniquitates &miustitias & peccata a
nonemundabreum reddens iniquitat espatrum superfilios tsup
filios filiorum intertiam & quartam generationem sic accupi debere
s parabolam & prouerbium: ut aliud in uerbis sonet aliudu senus
teneat quo dinparabola quoq duarum aquilarum supradiximus

Expanded text:
 parabola haec in filios Israel, dicentium: Patres comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt? Hoc quod Septuaginta dixerunt, fili hominis, in Hebraico non habetur. Monet autem divina Scriptura illud quod in Exodo dictum est: Ego sum Dominus Deus tuus. Deus aemulator, qui reddo peccata patrum super filios, usque ad tertiam et quartam generationem his qui oderunt me, et facio misericordiam in millia his qui diligunt me, et custodiunt praecepta mea . Et iterum: Descendit Dominus in nube t astitit juxta Moysen, et invocavit Moyses nomen Domini, et transiit Domverax, et justitiam servans et misericordiam in millia, auferens iniquitates et injustitias et peccata: et non emundabit reum, reddens iniquitates patrum super filios et super filios filiorum, in tertiam et quartam generationem ; » sic accipi debere, quasi parabolam et proverbium, ut aliud in verbis sonet, aliud in sensu teneat, quod in parabola quoque duarum aquilarum supra diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia & repetens ab hisquib. tribuit aplius quã dederatcerte ui uere n poterit sed
in suo sanguine moriet᷑ qđ sigenuerit filiũ quiuidensom̃a peccaita patris suiq fcc̾timi¬

Expanded text:
diligentia; et repetens ab his quibus tribuit, amplius quam dederat: certe vivere non poterit, sed diligentia; et repetens ab his quibus tribuit, amplius quam dederat: certe vivere non poterit, sed in suo sanguine morietur. Quod si genuerit filium, qui videns omnia peccata patris sui qua
Abbreviated transcription (Latin):
superior sermoperordinẽ ceauit uitauiuet. qđ sigenuerit filiũ recedente adñ ꝑser¬
uitute & patris uirtutes uitiis cõmutate ut faciat ꝙͣ illen fecit. & ñ facut q illeo peratus
spĩtale iustus uir ecclesiasticus si fidẽ euangelicãp̃dicarpt & filius eiusatq discipulus
teeffundit sanguinedeceptoꝵ & om̃a insepeccata c̃geminat comedens inmontib suꝑ¬
biae & ecclesiã proximi sui polluensegenos & pauperes inscientia scripturarũ c̃tristans
o primensatq supplantans rapina rapiens eosquosdeecclesi a seduxeritpignus nredden
qđ amagistro acceperat ut impler& qđ scriptũ est gratis accepistis gratiscdate & adidola
atq simulacra quaedesuo corde confinexit. leuans oculossuoscuntasq faciens ab omi¬
nationes & dansadusurã pecuniam u t errorẽ magistridiscipulo augeat

Expanded text:
superior sermo per ordinem texuit, vita 213 vivet. Quod si genuerit filium recedentem a Domini sersuperior sermo per ordinem texuit, vita 213 vivet. Quod si genuerit filium recedentem a Domini servitute, et patris virtutes vitiis commutantem, ut faciat quae ille non fecit, et non faciat quae ille operatus spiritualem, justus vir Ecclesiasticus, si fidem Evangelicam praedicaverit, et filius ejus atque discipulus Iste effudit sanguinem deceptorum, et omnia in se peccata congeminat; comedens in montibus superbiae, et Ecclesiam proximi sui polluens, egenos et pauperes in scientia Scripturarum contristans, opprimens atque supplantans: rapinam rapiens, cos quos de Ecclesia seduxerit: pignus non reddens, quod a magistro acceperat, ut impleret quod scriptum est: Gratis accepistis, gratis date . Et ad idola atque simulacra, quae de suo corde finxit, levans oculos suos, cunctasque faciens abominationes: et dans ad usuram pecuniam, ut errorem magistri discipulorum augeat
Abbreviated transcription (Latin):
effudentem sanguinem & feceritunum deistissiue ut lax transtuler & fecerit
eccata inuia patris sui uisti nꝰ ambula uerit. & haecquidem omnia ñ facientẽ
sed inmontib: comedentẽ & uxorem proximi suipolluentem egenu& paupere
contristante si ueo pprimentem rapiente rapinas. pignus ñreddentẽ & ad idola
leuantem oculos suo sabominationẽ faciente madusuram dante &ãpliusaccipi¬
entenũ quid uiueccum uniuersa decestanda haec fecerit. mortemoriet᷑ sanguis
ei inipsoerit prolatrone in hebraicoscriptum habfaris. quod aquilae secund
tatis quomodo autẽ pestilentu morboscreat & passi regione sinquib incubuer
uastare c̃sueuit. sic pestilens homouniuersa populatur. dicamusq primũ uoxta
historiam ut sciatis iniquitates patrĩi n redundare ad filiossiiustus fecerit qua

Expanded text:
effundentem sanguinem, et fecerit unum de istis sive ut LXX transtulerunt, et fecerit effundentem sanguinem, et fecerit unum de istis sive ut LXX transtulerunt, et fecerit peccata: in via patris sui justi non ambulaverit, et haec quidem omnia non facientem, sed in montibus comedentem, et uxorem proximi sui polluentem, egenum et pauperem contristantem sive opprimentem, rapientem rapinas, pignus non reddentem, et ad idola levantem oculos suos, abominationem facientem, ad usuras dantem, et amplius accipientem, numquid vivet? Cum universa detestanda haec fecerit, morte morietur: sanguis ejus in ipso erit. Pro latrone in Hebraico scriptum habet PHARIS  , quod Aquilae secunda etati sunt. Quomodo autem pestilentia morbos creat, et passim regiones in quibus incubuerit, vastare consuevit, sic pestilens homo universa populatur. Dicamusque primum juxta historiam, ut sciatis iniquitates patrum non redundare ad filios. Si justus fecerit quae
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit᷑ ueritatẽ uidicii peruenire : sequitur in sexto decimoloco ĩn p̃ceptis
meis abula uerit : & in septimo dec imo ũdicia siue iustificatione s mea scustodira
ut saciatea factaq custodiat: quorum utrũq multiplice hab intellegentiam
si ue limusomnia legis iandata replicare inquib: pcepta dñ i & inquib: iustifica¬
tione sessedicant᷑ plenus est p̾ceptorum & iustificationũ : cxuiii psalmus & ex¬
lucidum inluminans oculos: inquoqueritur quomodo in hoc eodẽ ꝓpheta doxerit
ds̃ dedicis iustificationes n bona sinquib nonuiuant in eis. facilisq responsio est¬
xp̃iano sintellegentes spmuiui ficantem longum est si uoluerimus probaretesti¬
moniis ubi pcepta dñi &ubiiustificationes essed icantur & quib singulał
diuersitatib: ł obscuritatib: in uoluantur. unde& in p̃senti lo co infertur.
hic ustus est uitauiuet ait ñs ds̃ qui haec fecerit. & illan fecerit nequaquã
punietur delictis patrissed suis uiet uirtutib: quod sigenuerit filiũ latroni

Expanded text:
n praeceptis meis ambulaverit. Et in decimo septimo: Judicia et justificationes meas custodierit, ut faciat ea, factaque custodiat. Quorum utrumque multiplicem habet intelligentiam, si velimus omnia legis mandata replicare, in quibus praecepta Domini, et in quibus justificationes esse dicuntur. 212 Plenus est praeceptorum et justificationum centesimus lucidum illuminans oculos. » In quo quaeritur quomodo in hoc eodem propheta dixerit Deus: « Dedi eis justificationes non bonas, in quibus non vivant in eis . » Facilisque responsio est etivere Christianos intelligentes spiritum vivificantem. Longum est, si voluerimus probare testimoniis, ubi praecepta Domini et ubi justificationes esse dicantur, et quibus singula vel diversitatibus, vel obscuritatibus involvantur. Unde et in praesenti loco infertur: Hic justus est, vita vivet, ait Dominus Deus. Qui haec fecerit, et illa non fecerit, nequaquam punietur delictis patris, sed suis vivet virtutibus. Quod si genuerit filium latronem,
Abbreviated transcription (Latin):
risolent ita & deaquila & deleoneinbonam partem dicitur catulu
leonis iuda in contrariam aduersarius noster diabulus qsileorugiens
circuit & illudin psalmo insidiator in absconditis sicut leo incubili
suo insidiatur u trapiat pauperem in bonam partem deaquiladicitur
quodiustus diues effectus faciat sibialas sicut aquilae ut possitreuerti
in domum pcessoris sui. & in isaa scriptum est quod iustipema s adferant
sicut aquilae currant & non lassentur ambulent & nonesurient. recte
autemille quidixerat fortitudine faciam & sapientia intellegentiae
auferam terminos gentium . & uires eorum dep dabor & commouebo
ciuitates quae habitantur & orbemterrarum uniuersam ad phendam
quod nequaquam uelit delibanoqui int̃ p̃tatur candor a refertur ad
thimiama paruula atq humilia uirgulta perstringere. sed summit.¬
tescaedrorum & deprincipibus ac destirperegia iuxta il luda bacuc

Expanded text:
ri solent: ita et de aquila et de leone. In bonam partem dri solent: ita et de aquila et de leone. In bonam partem dleonis Juda . In contrariam: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit . Et illud in psalmo: Insidiatur in 195 absconditis, sicut leo in cubili suo: insidiatur ut rapiat pauperem . In bonam quod justus dives effectus faciat sibi alas sicut aquilae ut possit reverti in domum praecessoris sui. Et in Isaia scriptum est , quod justi pennas afferant sicut aquilae, currant et non lassentur, ambulent et non esurient. Recte autem ille qui dixerat: « Fortitudine faciam et sapientia intelligentiae auferam terminos gentium, et vires eorum depraedabor. Et commovebo civitates, quae habitantur, et orbem terrarum universum apprehendam quod nequaquam velit de Libano, qui interpretatur candor, et refertur ad thymiama, parvula atque humilia virgulta perstringere, sed summitates cedrorum. Et de principibus ac stirpe regia, juxta illud Habacuc: «
Abbreviated transcription (Latin):
hostem decepit secdamicum cui soederedñi fuerat copulatus: ergoquamdu
pere uel superare aduersarium ut cumq potueris: cum autemte con¬
strinxeris iuramento nequaquam aduersarius sed amicus est. quitib
credidit & suboccasione iusiurandi id est dĩnuncupatione deceptus est:
regis eẽ babilonii. uel sed echiae qui fecerat. sequitur in p̃uaricatione
quadespexit me : ergo qui contemnit iuramentum illum despicit
perquem iurauit illiq fac̃ inuiriam cuius nomini crediditaduersarius
propter quam causam ex pandam in quit supereum retemeum & con¬
phendetur sagenamea & adducam eum in babilonem & iudicabo
eum illic quicquidigitur contra sedechiam fec nabuchodonosor non
suis fecituiribus. sedira di incuius nomine fuerat perieratum. secundũ
ANΑΤΩΓΕΝ. licet uiolenta uideatur interptatio hocstiendum quod
quo modo ceteraanimantia & adbonam & ad malam partem refer¬

Expanded text:
hostem decepit, sed amicum cui foedere Domini fuerat copulatus. Ergo quandihostem decepit, sed amicum cui foedere Domini fuerat copulatus. Ergo quandiipere vel superare adversarium utcunque potueris. Cum autem te constrinxeris juramento, nequaquam adversarius sed amicus est qui tibi credidit, et sub occasione jurisjurandi, id est Dei nuncupatione deceptus est. regis esse Babylonii vel Sedechqua despexit me. » Ergo qui contemnit juramentum, illum despicit, per quem juravit. Illique facit injuriam cujus nomini credidit adversarius. Propter quam causam « expandam, inquit, super eum rete meum, et comprehendetur sagena mea. Et adducam eum in Babylonem, et judicabo eum illic. » Quidquid igitur contra Sedeciam fecit Nabuchodonosor, non suis fecit viribus, sed ira Dei, in cujus nomine fuerat perjuratus. Secundum anagogen, licet violenta videatur interpretatio, hoc sciendum, quod quomodo caetera animantia, et ad bonam et ad malam partem refer
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnationabuchodonosorperoccisionem sit facta regisa egrptii nec isttusis
sit expugnare hierusalem qui obsidebat. sed ille in quo sedthus frustra spera¬
uerat : Ecceinquit ded manum suam regia egrpti & tradid se& periurui con¬
tradm̃ commisit sacrilegium : numquidait proderitei. &cumom̃a haec stera
non effugi& : propterea haccdicit dñs ds : uiuo ego qmuiramentum quod¬
spreu& foeđ quod p̃uaricatus est ponam in caput eꝰ & extendam super
eum recemeum & conp̃hendetur sagenamea & adducam eum in babylor
& iudi cabo illum ibiinp̃uaricatione quadespexitine & om̃s profugitus
cumuni uerso agmine ingladiocadent residuiq in om mnemuentum disper
anuirtus quis in hoste requirat quam solent nobi sopponere quidicunt hostes
fraude decipiendos : cui ut ad quiescamus multo peius fec̃ sedechias nenim

Expanded text:
oppugnatio Nabuchodonosor per occasionem sit facta regis Aegyptii; nec iste visus oppugnatio Nabuchodonosor per occasionem sit facta regis Aegyptii; nec iste visus sit expugnare Jerusalem, qui obsidebat, sed ille in quo Sedecias frustra speraverat. « Ecce, inquit, dedit manum suam regi Aegypti, » et tradidit se, et perjurii contra Deum commisit sacrilegium. « Numquid, ait, proderit ei? » Et cum omnia haec fecerit, non effugiet. « Propterea haec dicit Dominus Deus: Vivo ego, quoniam jusprevit et foedus quod praevaricatus est ponam in caput eius et expandam super eum rete meum et conprehendetur sagena mea et adducam eum in Babylonem et iudicabo illum ibi in praevaricatione qua despexit me et omnes profugi eius cum universo agmine gladio cadent residui autem inan virtus quis in hoste requirat? Quam solent nobis opponere qui dicunt hostes fraude decipiendos. Cui ut acquiescamus, multo pejus fecit Sedechias. Non enim