comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr subsemec ipso adhuc infirinꝰ homo remane¬
bat. Hiuc sententie dauia ꝓpħa concinens:
uit: ego dixi in excessu m̃tis meȩ: om̃is homo
indax. Cui responderi potest: si omisi& cu:¬
alsaq iã erit sententia: quã m̃dax ipse ꝓtu¬
listi si uͦ ipse ñ indax. uera iã sententia non
erit: qr dũ cu uerax es. ñ om̃is homo cognoscit᷑
indax Sed notandũ qͦd p̃mititꝰ: ego dixi
in excessu m̃tis meȩ Per excessũ gͦ m̃tis. etiã
semet ipsũ transiit: cũ de hominis qualitate
definiuit: Ac si patent̾ dicat De falsitate
om̃iũ hominũ inde uerã sententiam ꝓtuli:
unde ego ipse suꝑ hominem fui: Intantũ uero &
ipse indax. in quantũ homo. in tantũ autẽ
om̃ino ñ indax: inquantũ ꝑ excessũ mentis
suꝑ hominẽ: Sic itaq sic ꝑfecti om̃s. qͣnuis
adhuc aliqͥd turbulentũ de infirmitate car¬
nis colerent: iã tam̃ intrinsecus tranqͥllimo

Expanded text:
quia sub semetipso adhuc infirmus homo remanequia sub semetipso adhuc infirmus homo remanebat. Huic sententiae David propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis homo mendax . Cui responderi potest: Si omnis  mendax ipse protulisti. Si vero ipse non es mendax, vera jam sententia non erit, quia dum tu verax es, non omnis homo cognoscitur mendax. Sed notandum quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semetipsum transiit, cum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse super hominem fui. In tantum vero et ipse mendax, in quantum homo. In tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum mentis super hominem. Sic itaque, sic perfecti omnes, quadhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent, jam tamen intrinsecus tranquillissimo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. quãꝗͣ inimagine dĩ ambulet homo.
tam̃ uane̾ conturbabitur : plerũq agitur
ut o&e turbet᷑ ex cerius. & imꝑturbabilis
duret interius: & qđ uane conturbari
potest. de infirmitate carnis sit: quãuis
qͦd inimagine dĩ ambulet. de uirtute m̃tis:
quatinꝰ &e roboret᷑ intus diuino adiutorio:
& tam̃ adhuc foris sarcina p̃mat᷑ humana
Unde bene ab acuc iterũ unã sententiã ptu¬
lit: adutraq seruientẽ: Ait enĩ: &e intro¬
iuit tremor inossa mea: & subtus me cur¬
bata ẽ. uircꝰ mea: dosidiceret Non mea
iurtꝰ est inqua suꝑius raptus in ꝑturbabi¬
lis maneo : s mea uircus ẽ. inquã inferius
turbor: Iose gͦ suꝑ se inꝑturbabilis: ipse
sub se ꝑturbalis : qr supse ascenderat. inqͣn¬
tũ rapielut᷑ ad sunma: & subsemet ipso
erat: in quantũ adhuc reliquias trihebat in infi¬
ma Ipse suꝑ se inꝑturbabilis. qr indĩ iã contẽ¬
platione transierat: ipse subse ꝑturbabilis:

Expanded text:
ambulet homo, tamen vane conturbatur , plerumque agitur, ut et turbetur exterius, et imperturbabilis perduret interius; et quod vane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis quod in imagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis,
Abbreviated transcription (Latin):
pitii uerhoꝵ cacet: & tam̃ silens aure ditune
pietatis. iuditur. cuui dicitꝰ: Quid clamas ad
me: incus s̃ gͦ indesiderio clamor secretusꝗ
adl uminas aures ñ ꝑuenit: & tam̃ auditui
condito is replet. Hinc ẽ. qͦd ainia ad tẽplũ
ꝑgens. ore quidẽ tacuit: &e tam̃ tor sui de¬
siderii uoces emsit. Hine in euangło dñsdic̃:
Intror incubiculũ ciũ. & clauso ostio. ora¬
in abscondito. reddet tibi. Ciauso quippe ostio
petit in cubiculo: quia tacentiore. in eomspe¬
etu suꝑne pictatis fundit affectũ intis &
uox audit in abscondito: cũ ꝑsc̃a desideria

Expanded text:
pitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pietatis auditur, cum dicitur: Quid clamas ad me ? Intus ergo in desiderio est clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Hinc est quod Anna ad Templum pergens, ore quidem tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Intra in cubiculum in abscondito, reddet tibi . » Clauso quippe ostio, petit in cubiculo, qui tacenti ore in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria
Abbreviated transcription (Latin):
nigenito enĩ filio ꝓ homine int̾pellare ẽ apud
cõet̾nũ patrẽ se ĩpsũ hominẽ demonstrare:
Eiq ꝓhumana natura rogasse ẽ: eandẽ natu¬
ram̃ indiuinitatis sue celsitudine suscepisse
ne: qr qͦd dap̾nari in electis noluit. susc ipiendo
liberauit. Aduitor gͦ quęrit᷑. ut desiderium
ex audiat᷑: qr nisi ꝓnobis int̾pellatio mediato¬
ris int̾cederet: ab aure dĩ ꝑculdubio nrarum
prȩcũ uoces silerent Notandũ quoq ẽ. quod¬
nequaꝗͣ dic it᷑ p̃ces. s. desideriũ meu̾ om̃ips
audiat Uera qͥppe postulatio ñ in oris ẽ uoci¬
bus: sed in cogitationib cordis Ualentioris
namq uoces apud secre cissimas aures dĩ ñ faci¬
unt uerba nr̃ac: sed desideria. A t̾nam ce eni us¬
tam si ore petim: nec tamm̃ corde desideramus:
amantes tacemꝰ: Si uero desideramꝰ ex corde: etiã
cũ ore conticesciꝰ. acentes clamamꝰ lunc est
qͥd ĩ heremo popłs uocibꝰ ꝑstrepit .&. moyses abstre¬

Expanded text:
nigenito enim dei filio pro homine interpellare est apud coaeternum patrem ipsum se hominem demonstrare, eique pro humana natura rogasse est eandem naturam in diuinitatis suae celsitudinem suscipissene, quia quod damnari in electis noluit, suscipiendo liberavit. Adjutor ergo quaeritur, ut desiderium exaudiatur, quia nisi pro nobis interpellatio mediatoris intercederet, ab aure Dei procul dubio nostrarum precum nequaquam dicitur preces, sed desiderium meum Omnipotens audiat. Vera quippe postulatio non in oris est vocibus, sed in cogitationibus cordis. Valentiores ntis. Voces apud secretissimas aures Dei non faciunt verba nostra, sed desideria. Aeternam etiam vitam si ore petimus, nec tamen corde desideramus, clamantes tacemus. Si vero desideramus ex corde, etiam cum ore conticescimus, tacentes clamamus. Hinc est quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a stre
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝑsuasor. qͥ ñ erat reuocandꝰ adueniã : ñ ẽ
dec ulpa requisitꝰ: In t̾rogatus itaq homo ẽ.
ubi eẽt: ut ꝑpetratã culpã respiceret: & con¬
fitendo cognosceret. quã longe a conditoris
siu facie abeẽt sed adhiberẽ utriq sibimet de¬
fensionis solacia. quã confessionis elegerunt.
Ciunq excusare peccatũ uoluit iuir ꝑmulie¬
rẽ. mulier ꝑserpentẽ. auxerunt culpa qua
tueri conati sunt: obliq adam dnm̃ tangens.
qͦd ipse peccati eorũ auẽtor extiterit. qͥ mu¬
lierẽ fecit: & eua culpã ad dñm referens: qui
serpentẽ in paradiso posuisset Qui enim ore
diaboli fallentis audierant. eritis sic̃ dii : qr
dõ ẽẽ similes indiuinitate neqͥuer̃: ad errori s
sui cumulũ. dm̃ sibi facere similẽ inculpa co¬
uati sunt: Sic gͦ reatũ suũ dum defendere
moliunt᷑. addiderunt: ut culpa eorũ atroci¬
or discussa fieret. quam fuerat ꝑpetrata:

Expanded text:
ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret, quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia, quam confessionis elegerunt, Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; et Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fDeo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum, Deum sibi facere similem in culpa conati sunt. Sic ergo reatum suum dum defendere moliuntur, addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret, quam fuerat perpetrata.
Abbreviated transcription (Latin):
intuetur foras: qr t̾rena om̃a quȩ concu¬
pita opprimere mentẽ poterant. despecti
subter iacent: Unde bene ꝑ propħam dicñ
statue tibi speculã: ut dũ quisq speculat
summa. suꝑ emineat infimis Hinc ecian
ab acue dicit: suꝑ custodiã meã stabo
Stat qͥppe suꝑ custodiã suã. qͥ ꝑ sollertiã
discipline terrenis desideriis ñ succũbit
sed supereminet÷ ut dũ semꝑ stantẽ appeta
et̃ditatem. infra sit ei om̃e qͦd transit:¬

Expanded text:
intuetur foris. quia terrena omnia, quae concuintuetur foris. quia terrena omnia, quae concupita opprimere mentem poterant, despecta subterjacent. Unde bene per prophetam dicitur: Statue tibi speculam , ut dum quisque speculatur summa, superemineat infimis. Hinc etiam Habacuc dicit: Super custodiam meam stabo . Stat quippe super custodiam suam, qui per solertiam disciplinae terrenis desideriis non succumbit, sed supereminet, ut dum semper stantem appetit aeternitatem, infra sit ei omne quod transit
Abbreviated transcription (Latin):
nil concupiscentię habe̾re sec ularis. Nam &e¬
si ad terrena adipiscenda cor inhiat. securũ
tranquillũq nullaten potest eẽ: quia aut
ñ habita concupiscit ut habeat: aut habita
metuit ne amittat: & dũ in aduersis sꝑ at
ꝓspera. in ꝑsperis formidat aduersa: huc il¬
lucq quasi quib dã fluctib uoluitur: ac ꝑ
motus uarios. rerũ alt̾nantiũ mutabili ta¬
te uersat᷑ Sin uero semel in appetitione
suꝑnȩ patrię forti stabilitate animꝰ figit᷑
minꝰ rerũ temporaliũ ꝑ turbatione uexatꝰ
Acunctis qͥppe ex t̃nis mõtib eandẽ intenti¬
onẽ suã quasi quenda secretissimũ secessũ
petit : ibiq in cõmutabili in herens. & mu¬
tabilia cuncta transcendens. ipsa iã tran¬
quillitate qͥ etis sue in mundo extra mun¬
dũ est: Excedit ꝑfecto ina om̃a intentio¬
ne sũmorũ: &e cunctis reb quas ñ appecit
libertate quadã suꝑ ẽẽ. se sentit: Nectem¬
pestatẽ rerũ tẽporaliũ intus sustinet. quã

Expanded text:
nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque esse nullatenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adepta metuit ne amittat; et dum in adversis sperat prospera, in prosperis formidat adversa, huc illucque quasi quibusdam fluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. Si vero semel in appetitione supernae patriae forti stabilitate animus figitur, minus rerum temporalium perturbatione vexatur. A cunctis quippe externis motibus eamdem intentionem suam quasi quemdam secretissimum secessum petit, ibique incommutabili inhaerens, et mutabilia cuncta transcendens, ipsa jam tranquillitate quietis suae in mundo extra mundum est. Excedit profecto ima omnia intentione summorum, 715 et cunctis rebus quas non appetit libertate quadam se superesse sentit, nec tempestatem rerum temporalium intus sustinet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ suũ hominib nollet innotesci. ce leue
ẽẽ erederet. si quid in minimis peccaret: cul¬
pãq suã mallet silentio tegere. quã uoce con¬
fessionis aperire: Sepe namq contingit. ut
elatus uircutib animus. dũ multa bon̾a in
estimatione ꝑximoꝵ de se spargi cognouerit
agnosci ñ uelit: si qͥd est. qd rep̃hensibilit̾ facit:
Iuas udelicet erroris tenebras. idcirco mens to¬
lerat: qr cordis oculii tumor grauat: Unde bea¬
tus iob int̾ tot exima factã uirtutũ. qui tã
suinus ex titit in operatione. ut demonstret
quã humilis fuerit inmente: ꝑtinꝰ adiungic¬

Expanded text:
delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve delictum suum hominibus nollet innotesci; et leve esse crederet, si quid in minimis 712 peccaret; culpamque suam mallet silentio tegere quam voce confessionis aperire? Saepe namque contingit ut elatus virtutibus animus, dum multa bona in aestimatione proximorum de se spargi cognoverit, agnosci non velit si quid est quod reprehensibiliter facit. Quas videlicet erroris tenebras idcirco mens tolerat, quia cordis oculum tumor gravat. Unde beatus Job inter tot eximia facta virtutum, qui tam summus exstitit in operatione, ut demonstraret quam humilis fuerit in mente, protinus adjunxi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe corde id qͦd datur accipit᷑: Idcirco ñ ab el
ex inuneribꝰꝰ sed ex abel munera oblata plac uer
rius namq adeũ legit᷑ dñs respexisse. qͥ dabat
quã adilla quȩ dab̾at: Unde bene beatꝰ iob
dicturꝰ nob̾ inhospitalitatis gra largitatem suã
prius circa adu̾sarios ꝑtusit pacientiam &
benignitatẽ suã. qͦd riunȩ ñ exultauit inimi¬
ci. quod uerbis maledicis ꝑsecutores suos non
inpetut. qͦd seuientes intrinsecꝰ equanimiter
tolerauit: & tunc demũ hospitalitatis suȩ
munificentiã ꝑtulit: ut audito scilicet nar¬
rationis ordine. discamꝰ.qr ex teriora inunera
exint̾na cordis mundicia condiunt᷑: et uirtu¬
tii eiꝰ c̃terio lectorẽ doceat. qualis apud se ẽẽ.
debeat. cũ exteriora bona aliis subministrat
Sedqͥs se int̾ tanta uirtutũ culmina. scm̃ esse
ñ crederet: quis ñ ut cũq ipsis tot meritis
temptaret᷑. ut si quando ut homo delinqueret

Expanded text:
quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel quippe corde id quod datur accipitur. Idcirco non Abel ex muneribus, sed ex Abel munera oblata placuerunt. Prius namque ad eum legitur Dominus respexisse qui dabat, quam ad illa quae dabat. Unde bene beatus Job dicturus nobis in hospitalitatis gratia largitatem suam, prius circa adversarios protulit patientiam et benignitatem suam: quod de ruina non exsultavit inimici, quod verbis maledicis persecutores suos non impetiit, quod saevientes intrinsecus aequanimiter toleravit, et tunc demum hospitalitatis suae munificentiam protulit; ut audito scilicet narrationis ejus ordine, discamus quia exteriora munera ex interna cordis munditia condiuntur, ut virtutum ejus contextio lectorem doceat qualis apud se esse debeat, cum exteriora bona aliis subministratSed quis se inter tanta virtutum culmina sanctum esse non crederet? Quis non utcunque ipsis tot meritis tentaretur, ut si quando ut homo delinqueret,
Abbreviated transcription (Latin):
bemus: dimittere autẽ adrelaxandũ dolorem
que interius exaliena culpa contraximus.
Sed sciendũ ẽ. qr qͥ dimittit & ñdat: & si ñ plene
oꝑatus est. meliorẽ tam̃ partẽ miseđe tenuit:
qui aut̃ dat & minime dimutit. om̃ino misedam
nulla facit: qr ab om̃i potente dõ munꝰ ex manu
ñ accipit᷑: qd corde obligato inmalicia ꝑfertur.¬
Tuncta itaq malicie macula. ab interiore nr̃o
homine cogitationis inmutatione tergenda ẽ:
quia iram ĩudicis placare nescit oblatio. nisi ex
mundicia placeat offerentis Unde scriptũ ẽ.
Respex̃ ds̃ ad abel &e admunera eius: ad cainuͦ
& admunerae illius ñ respexit. Neq & enĩ sacrũ
eloquiũ dicit. respexit ad munera abel. et aid ca¬
in munere ñ respexit̃ sed priusait. qr respe¬
.xit ad abel: ac deinde subiunx̾. & ad munera eiꝰ
&e rursũ dicit. quia non respexit ad cam: ac
deinde subdidit. nec ad munera eiꝰ. Ex dantis

Expanded text:
bemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem bemus, dimittere autem ad relaxandum dolorem quem interius ex aliena culpa contraximus. Sed sciendum est quia qui dimittit, et non dat, etsi non plene operatus est, meliorem tamen partem misericordiae tenuit. Qui autem dat, et minime dimittit, omnino misericordiam nullam facit, quia ab omnipotente Deo munus ex manu non accipitur, quod corde obligato in malitia Cuncta itaque malitiae macula ab interiori nostro homine cogitationis immutatione tergenda est, quia iram judicis placare nescit oblatio, nisi ex munditia placeat offerentis. Unde scriptum est: Rexpexit Deus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera illius non respexit. Neque etenim sacrum eloquium dicit, respexit ad munera Abel, et ain munera non respexit; sed prius ait quia respexit ad Abel, ac deinde subjunxit, Et ad munera ejus. Et rursum dicit quia non respexit ad Cain, ac deinde subdidit, Nec ad munera ejus. Ex dantis
Abbreviated transcription (Latin):
os fiumꝰ eẽ circa nos tales alios minꝰ dolemus:
quia aliena iniustitia in nobis uindicat. quod
uise iuste nrix conscientia accusat: Sequit᷑:¬
Foras ñ in ansit peregrin: ostiũ ineũ uacori
patuit Quia teste̾ paulo. caritas paciens ce
benigna describitur: ꝑ pacientiã aliena mala
equanuit̃ tolerat: ꝑ benignitatẽ quoq bona
miscrico dic̃ inpendit᷑ sua. ude beat iob x pa¬
cient̾ domesticos maledicentes ꝑtulit: & iuatoreᷤ
atq peregrinos apud se benigne sus cepit lilis
morũ exempla tribuens: istis exteriorũ opere
concurreas: Illis ꝑmansuetudinẽ ñ concitus ad
ira sceudũ: istis ꝑmiscdam ad sub ueniendũ paratꝰ:
ir & enĩ ses redemptorẽ generis humani ꝑ prophe¬
tie spm̃ intuens. p̃dicamenta quoq illiu̾s in ope¬
re seruabat: quib nos admonet dicens dimita¬
te. & dimittetur uobis: date. & dabitur uobis.
Dare namq nr̃m adres ꝑtinet. quas exterius ha¬

Expanded text:
os fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, os fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, quia aliena injustitia in nobis vindicat quod in se juste nostra conscientia accusat. SequitForis non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit. - Quia, teste Paulo, charitas patiens et benigna describitur , per patientiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atque peregrinos apud se benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim sanctus Redemptorem generis humani per prophetiae spiritum intuens, praedicamenta quoque illius in opere servabat, quibus nos admonet, dicens: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis . Dare namque nostrum ad res pertinet quas exterius ha
Abbreviated transcription (Latin):
patentes adusarios ꝑtudlit: intu latentes. Mmor
ẽ. uit̾ uirtus certam̃inis. foras quẽpiã uidere ma¬
la quę suꝑ&: &e int̾ quod coleret ñ habere ꝑfecde
aut magnitudinis laus ẽ: aduersa p̾peti. & ex te¬
rius for̾tit᷑. & interiꝰ clement᷑ Na̾m sunt ñ nulla.
quę in ipsa quoq familiarium comĩsatione cor
rigi nequeunt. sinc culpa corrigentis: ltq idõ
cũ uł corrigentẽ inquinant. uł ñ om̃imodo haec
igentes griuant: magna misterii arce dissimu¬
lnda sunt: ipsaq hac dissimulatione toleran¬
da: quę contra nos illata.citius acorde laxam:
sĩ nr̃a circa proximos errata cognoscimus.
Unde bene quoq ꝑ salomonẽ dicit᷑. Cunctis
sermonib qui dicuntꝰ ne ac cõmodes cortuũ:
ne forte audias seruũ tuũ maledicentẽ tibi.
Scit eiũ tua conseientia: qr &e tu crebro male¬
dixisti aliis Dum enĩ pensant quales erga ali¬

Expanded text:
patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem magnitudinis laus est adversa perpeti ei exterius fortiter, et interius clementer. Nam sunt nonnulla quae in ipsa quo cum vel corrigentem inquinant, vel non omnino haec agentem gravant, magna magisterii arte dissimulanda sunt, ipsaque hac dissimulatione toleranda. Quae contra nos illata citius a corde laxamus, si nostra circa proximos errata cognoscimus. Unde bene quoque per Salomonem dicitur: Cunctis sermonibus qui dicuntur ne accommodes cor tuum, ne forte audias servum tuum maledicentem tibi. Scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis . Dum enim pensamus quales erga ali
Abbreviated transcription (Latin):
diligeret: nisi & interius uiuentes secũq cotidie
conuersantes. & iã familiares aduersarios toleraret:
Unde subiungit. Si ñ dixert̃ uiri tab̾naculi meiꝰ
quis det de carnib eius ut saturemur: que ni¬
mirũ sententia. potest quoq ꝑmisteriũ ex uo¬
ce redeptoris intelligi Uiri quippe eiꝰ tab̾nac u¬
li. de carnib illius saturari cupiert̃. uł iudaei
scilicet ꝑsequentes. uł gentiles credentes: qr
&e illi moliti sunt corpus illiꝰ quasi consum̃do
extinguere: & isti esurientẽ mentẽ suã deside¬
rant ꝑ cotidianũ inmolationis sacrificiũ de eiꝰ
tẽ sequentes: pensemꝰ quanta fortitudine sc̃ĩ ui¬
ri animꝰ. extra intraq sollicitꝰ ad om̃a parcit᷑:
Qui si inuste agentib aut unquã ꝑsilentium ce¬
deret. aut ꝑ rectitudinẽ ñ contro̾ iret ͥ ꝓfecto
aduersariõs ñ habuisset: sed in eo quod uias uite
tenuit. exoptatores suȩ mortis. inuenit. Foras

Expanded text:
diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie diligeret, nisi et interius viventes secumque quotidie conversantes etiam familiares adversarios toleraretur: VERS. 31. Si non dixerunt viri tabernaculi mei: Quis det de carnibus ejus ut saturemur? - Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi, de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes. Quia et illi moliti sunt corpus illius consumendo exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolationitem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti viri animus extra intraque sollicitus ad omnia partitur. Qui si injuste agentibus aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃cari minime desistunt: beatꝰ iob ostenders
se aculpa oeiã maledictionis alienum. secutus
nime deceret: Nam qͥ maledictionib inimic ũ
impetunc: qͥd aliud in illo facere dm̃ uolunt. nͥ
quod ipsi facere aut nequeunt. aut erubescunt.
Mortẽ namq aduersario ex optant: quã & si pos¬
sunt inferre metuunt. ne aut ꝑpetrati homi¬
cidi rei teneant᷑: uit iniqui appareant. etiam
cũ sunt Quid ẽ gͦ dõ dicere. occide. quẽ odi. nͥ
aptis ei uõcib cłamare: hoc fac meo adu̾sario.
qd me in illum facere. nec peccatorem decet.
In quib ꝑfecto uerbis pensandũ nob̾ est. ubi iste
iuir legerit. diligite inimicos ur̃os: ubi legerat.
benedĩcite & nolite maledicere: &e rursũm. ñ
reddentes mali ꝑmalo. neq maledictũ ꝓ male¬
dicto: Sed exterius ñ audita. suꝑne gr̃eᷤ p̃cepta
seruabat: qr hec inmentẽ illiꝰ scĩ sp̃s afflatus
scribebat: cuĩ cam̃ minꝰ ẽet. quod posetos extra

Expanded text:
imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens imprecari minime desistunt; beatus Job ostendens se a culpa etiam maledictionis alienum, secutus nime deceret. Nam qui maledictionibus 710 inimicum impetunt, quid aliud in illo facere Deum volunt, nisi quod ipsi facere aut nequeunt, aut erubescunt? Mortem namque adversario exoptant, quam et si possunt inferre metuunt, ne aut perpetrati homicidii rei teneantur, aut iniqui appareant etiam cum sint. Quid est ergo Deo dicere: Occide quem odi, nisi apertis ei vocibus clamare: Hoc fac meo adversario, quod me in illum facere nec peccatorem decet? In quibus profecto verbis pensandum nobis est, ubi iste vir legerat: Diligite inimicos vestros ; ubi legerat: Benedicite, et nolite maledicere ; et rursum: Non reddentes malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Sed exterius non audita supernae gratiae praecepta servabat, quia haec in mente illius sancti Spiritus afflatus scribebat. Cui tamen minus esset quod positos extra
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ ꝑ uersũ quẽq om̃ips ꝑcutit: &e condolen¬
dii ẽ. miseriȩ pereuntis. & congaudendu iustiaiȩ
udicis : ut nobis & inluctu sit pęna morien¬
tis proximi: et rursum ingaudium ueni¬
at exhibita aequitas iudicantis dĩ: quatinꝰ¬
nec pereunti homini existamus aduersarii:
nec iudicanti dõ inueniamuꝵ ingrati:
Deatꝰ igitꝰ iob qr cuncta in aduersitat᷑e odia per¬
fecte calcauit: dicat si gauisussũ ad ruinam
eiꝰ qui me oderat. & exultaui qͦd inuenisset eũ
malii: qr uidelicet or inimicũ diligens. dum
adusario ruenti condoluit. inmalis illiꝰ ipse ad
bonũ ereuit: ut inde iste ad benignitatẽ cresee¬
ret: unde illũ mala quȩ merebatur inuenisseri:
quia uͦ sepe ñ nulli eos quos sibi aduersarios esti¬
mant. maledictione feriunt. qm̃ uirtute neqͣꝗ
possunt: in quib patent̾ apparet. quę mala
s possent facerent. qr ea quȩ facere nequeunt.

Expanded text:
Nam cum perversum quemque omnipotens percutit, et condolenNam cum perversum quemque omnipotens percutit, et condolendum est miseriae pereuntis, et congaudendum justitiae judicis, ut nobis et in luctu sit poena morientis proximi, et rursus in gaudium veniat exhibita aequitas judicantis Dei; quatennec pereunti homini existamus adversarii, nec judicanti Deo inveniamur ingrati. Beatus igitur Job, quia cuncta in adversitate odia perfecte calcavit, dicat: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum; qui videlicet et inimicum diligens, dum adversario ruenti condoluit, in malis illius ipse ad bonum crevit, ut inde iste ad benignitatem cresceret, unde illum mala quae merebatur invenissent. Quia vero saepe nonnulli eos quos sibi adversarios aestimant maledictione feriunt, quoniam virtute nequaquam possunt; in quibus patenter apparet quae mala si possent facerent, qui ea quae facere nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
uero inimicũ ꝑpeti Nam sunt pleriq ina¬
mici qui ñ sunt impii : &e sunt ñnulli impii
qui nob̾ specialiter non uidentur inimici:
Humana autẽ mens omnẽ quẽ mimicũ colerat.
etiã impiũ & iniquũ putat : qr eius culpas
apud cogitationes suas liuor accusator exag¬
gerat: quib libet uͦ flagitus p̃matur. minus
iniquus creditꝰ: si adusarius minime sentitur
Qua in re discernendũ ẽ. aliud ẽẽ. qͦd nob: aliud
uͦ qd̾ sibi ce ceteris. nr̃ inimicꝰ nocet: Nam si aliis
bonꝰ est.sine nr̃a forsitan culpa eẽ. ñ potest noł
malus: Nec om̃ino iã de eiꝰ runa gaudendũ ẽ:
cuiꝰ nos solum certũ est aduers a tolerasse:
Cũ uͦ nr̃ ac multoꝵ hostis perimitur : de erep¬
tione ꝓximoꝵ potius quã de inimici interitu
necesse ẽ. ut animꝰ lȩtetur Oportet nãq ut
ꝑ eunte adu̾sario. subtilit̾ pensare debeamꝰ : &e qͥd
debemꝰ ruinȩ peccatoris. et qͥd iusticie ferientis:

Expanded text:
vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inivero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtiliter pensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae ferientis.
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑: constat qr ñ amat. quẽ ñ uult eẽ meliorẽ se.
E umq etiã stantẽ uoto ꝓseqͥt᷑. quẽ cecidisse gͣtulat᷑ S int̾¬
hec sciendũ c̃. qr euenire plerũq solet. ut ñ amissa caritate.
& inimici nos ruina letificet: & rursũ eiꝰ gła sine ĩuidic
culpa c̃t̾stet: cũ ⁊ ruente eo. quosdã bene erigi eredimꝰ:
⁊ ꝓficiente illo plerosq uite oppͥmi formidamus Qua
in re nĩtẽ nrãm nec eius iam defectus erigit.
nec ei ꝑuectus addicit: si recta nr̃a cogitatio
ñ qͥd inipso. sed qͥd de ipso circa alios agatur at¬
tendit S adhec seruanda ualde necessariũ sub¬
tilissime discretionis exam̃: ne cũ nr̃a odia exe¬
quimꝰ. fallamur subspecie utilitatis alienae:¬
Si aut̃ de inimici morte gaudendũ om̃ino non
ẽet: psalmista ñ diceret. letabit᷑ iustꝰ: cũ uiderit
iundictã impiorũ: Sed aliud ẽ. impiũ. aliud

Expanded text:
tatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem, tatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem, eumque etiam stantem voto peec sciendum est quia evenire plerumque solet ut non amissa charitate et inimici nos ruina laetificet, et rursum ejus gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo quosdam bene erigi credimus, et proficiente illo plerosque injuste opprimi formidamus. Qua in re mentem nostram nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimSi autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ipotentis dĩ nos eẽ. discipłos: sola eustodia cari¬
tatis ꝓbat: Hinc ẽ. enĩ qͦd ꝑsemet ipsa ueritas
dicit̾ In hoc cognoscent om̃s. quia mei estis disci
puli : si dilectionem habueritis adinuicem:
Quȩ nimirũ dilectio. si cor nrm ueracit̾ replet:
duob modis ostendi solet: scilicet. cũ & amicos
Cindõ: & inimicos diligimꝰ ꝓpt̃ dm̃ Sed sciendũ
ẽ. qͥa inimici dilectio tunc ueracit̾ custoditur:
cũ nec deꝑuectu addicimur: nec de riuina illi
lȩcamur Nam sepe indilectionis unagine. erga
inimicũ animiis fallt̾t : seq hunc diligere esti¬
mat. si eiꝰ uite contrarus ñ existat: seo dilectio¬
nis iuim occulte &e ueracit᷑. aut ꝓuectus inimici:
aut casus int̾rogat. Hac & enim de re adple¬
nũ semet ipsã mens hominis nescit : nisi eum
quẽ sibi aduersariũ credit. indefectu uł ꝓuectu
mutasse modũ sui status inuenerit: Si enĩ de ꝓ¬
spitate addicit᷑. & de calamitate se odientis lȩ¬

Expanded text:
ipotentis Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de calamitate se odientis lae
Abbreviated transcription (Latin):
arrogãt. Quod recte quoq &e mniquitas maxima
uocatur : qm̃ om̃e peccatũ qͦd ex infirmitate est
requirit: pre sũptio autẽ uirtutis ꝓpriȩ. tan¬
to grauius indesperatione ẽ: quanto longius ab
humilitate: Cumq uires sͥ tribuit operis. ad
aduitoriũ ñ recurrit auctoris fitq ut eo grauius
peccator pereat: qͦd ipsu hoc qr est peccator igno¬

Expanded text:
arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima arrogat. Quod recte quoque et iniquitas maxima vocatur, quoniam omne peccatum quod ex infirmitate est requirit. Praesumptio autem virtutis propriae tanto gravius in desperatione est, quanto longius ab humilitate. Cumque vires sibi tribuit operis, ad adjutorium non recurrit auctoris; fitque ut eo gravius peccator pereat, quo et ipsum hoc, quia est peccator, igno
Abbreviated transcription (Latin):
inspiciunt. inmortalis grẽ cognoscunt donũ: eiq
de accepto munere debitores fiunt: qͥ &e p̃uenien¬
do dedit eis bonũ uelle. qͦd noluerant : & subse¬
quendo concessit bonũ posse quod uolunt Unde
bene ꝑ ioħm dicit᷑: Ad orauer̃ uiuentẽ in scła
scłoꝵ: mittentes coronas suas ante thronũ dñi
Coronas nainq suas ante thronũ diũ mutere est.
certaminũ suoꝵ uictorias ñ sibi tribuere. sed
auetori : ut adillũ referant gloriã laudis. aquo
se sciunt iures accepisse certaminis Beatus gͦ
iob qr sic bona quȩ opatus ẽ. narrat. ut tamen
hȩc sue oꝑationi ñ tribuat. sod adauctoris laudẽ
recurrat: manũ suã ore suo osculatã fuisse de¬
negat: Ac si patent̾ dicat: Ego mea oꝑa tanquã
mea ñ ꝓfero: qr auctoris sui grãm negare con¬
iuncitur. quisqͥs sibi cribuit̃ quod operatur:
illũ negat: cui despecta gr̾a sibi uires boni oꝑis

Expanded text:
inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique inspiciunt, immortalis gratiae cognoscunt donum, eique de accepto munere debitores fiunt, qui et praeveniendo dedit eis bonum velle quod noluerunt, et subsequendo concessit bonum posse quod volunt. Unde bene per Joannem dicitur: Adoraverunt viventem in sa mittentes coronas suas ante thronum Domini . Coronas namque suas ante thronum Domini mittere est certaminum suorum victorias non sibi tribuere, sed auctori, ut ad illum referant gloriam laudis, a quo se sciunt vires accepisse certaminis. Beatus ergo Job, quia sic bona quae operatus est narrat, ut tamen haec suae operationi non tribuat, sed ad auctoris laudem recurrat, manum suam ore suo osculatum fuisse se denegat. Ac si patenter dicat: Ego mea opera tanquam mea non profero, quia auctoris sui gratiam negare convincitur, quisquis sibi tribuit quod operatur. illum negat, cujus despecta gratia, sibi vires boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
tio: ꝑ os autẽ locutio designat᷑: sic̃ ꝑ salomonem
dicit᷑ Abscondit piger manũ suã sub ascella
sua: & laborat si ad ossuũ porrigit eã. Pigro la¬
bor ẽ. manũ suã ados porrigere : qr desidiosus
quisq p̾dicator. nec hoc uult oꝑari quod dicit:
Manus quippe ad os porrigere eꝰ uoci suȩ opere
concordare Manũ gͦ suãm osculat᷑ ore suo. qͥ
laudat qͦd facit: ce testimonio ꝓprie locutionis
sibi uirtutẽ tribuit operis Qua inre quis des¬
picitꝰ. nisi is qͥ ipsa oꝑandi munera largitur :
Unde bene ꝑ egregiũ pͣdicatorẽ dicit᷑ Quid autẽ
habes quod non accepisti : Siaut̃ accepisti. qͥd
gloriaris quasi ñ acceperis : Sc̃i aut̃ uiri. seiunt
post primi parentis lapsũ. de corruptibili stir¬
pe se editos. &e ñ uirtute propͥa. sed p̃ueniente
suꝑna gr̃a. adineliora se uota uł oꝑa cõmutatos:
& qͥc quid sibi mali in eẽ. cognoseunt. de mortali
ꝓpagine sentiunt meritum: quicqͥd uͦ in se bona

Expanded text:
Salomonem dicitur: Abscondit piger manum suam sub axilla sua, et laborat si ad os suum porrigat eam . Pigro labor est manum suam ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere est voci suae opere concordare. Manum ergo suam osculatur ore suo, qui laudat quod facit, et testimonio propriae locutionis sibi virtutem tribuit operis. Qua in re quis despicitur, nisi is qui ipsa operandi munera largitur? Unde bene per egregium praedicatorem dicitur: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem 708 accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis ? Sancti autem viri sciunt post primi parentis lapsum de corruptibili stirpe se editos, et non virtute propria, sed praeveniente superna gratia ad meliora se vota vel opera commutatos; et quidquid sibi mali inesse cognoscunt, de mortali propagine sentiunt meritum; quidquid vero in se boni
Abbreviated transcription (Latin):
Deat gͥ iob qui mediato is typii couerius tenuit.
qͦ passione illius ñ loquendo tantu modo. sed etia
patiendo prophętauit. cu uidictis fac cisq sius.
expressioni redeptoris innitit. repente ad signi¬
ficationẽ co. poas aliquando diruat: ut quod

Expanded text:
tur Job, qui Mediatoris typum eo verius tenuit quo passionem illius, non loquendo tantummodo, sed etiam patiendo prophetavit, cum in dictis factisque suis expressioni Redemptoris innititur, repente ad significationem corporis aliquando derivatur, ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
animuĩ deuinci. nec tacita cogitatione p̾misit:
transitorio fauori ñ renitit᷑. adhoc usq ꝑtrahit̃.
ut laudet ipia qͦd facit: conditioni quẽ p̃missa
est. qua dr̃.si: congrue subinfertur Et osculatꝰ¬

Expanded text:
animum devinci, nec tacita cogitatione permisit,animum devinci, nec tacita cogitatione permisit,transitorio favori non renititur, ad hoc usque pertrahitur, ut laudet ipsa quod facit, conditioni quae praemissa est quasi congrue subinfertur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. & infornace aurũ. ita ꝓbat̾ homo laudantis
ore. Argentũ qͥppe uł aurũ si repbũ ẽ igne c̃¬
sunitur: si probũ uero igne declarat᷑ Sie ni¬
mirũ est & sensus oꝑantis: Nam qualis sit : in
eo qd laudatur ostendit̾ Si enĩse auditis sius
laudib ex tollitur. qͥd iste aliud quã aurũ ut
argentũ repbũ fuit: quẽ iudelicet fornaxlin¬
guȩ consumpsit: Si aut̃ fauores suos audiens.
ad suꝑni iudicii considerationẽ redit. ac ne de
his apud occultũ arbitrẽ grauetꝰ metuit: qͣsi
expurgationis igne. ad magnitudinẽ claritatis
excrescit : &e unde ineendiũ trepidationis sus¬
tinet. inde clarius fulget. Beatꝰ igit̾ iobqr neqͣꝗͣ¬
de operatione se p̃tulit: fidelit dicit. si uidi so¬
lem cũ fulgeret: qr uͦ hunc auidicis interioris
intui tu fama laudabilis ñ diu̾tit: adiungit: &
lunã incedentẽ clare Quia opinionis sue gratia

Expanded text:
 in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis  in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendium trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, qde operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ inueniat : aut de his in quib laudatur
et sunt. competens p̃miũ ꝑdat Unde ple¬
rũq fit. ut sicut iniustus exlaude sua polluitꝰ:
ita uir iustus audita sua laude purgetur:
Nam dũ bona quę egit. ab hominib ꝑferri cog¬
noscit: subtile contra se ut dictum est extremi
iudicii exam̃ inetuit. ac trepidus ad conscientiã
recurrit: & quicqͥd illic in ẽ. rep̾hensibile corrigit
Dũ enĩ bona sua innotuisse formidat: subtilitatẽ
secuturi examinis ꝑtimescens. si qua inse mala
occulta sunt amputat Pauet namq si saltẽ talis
dõ ñ ostendit᷑. qualis ab hominib putat᷑: &e neque
contentꝰ est ut in qͦd potuit innotescere. in hoc
debeat remanere Iam enĩ de bonissius. quasi re¬
tributionẽ sibi factã estimat: nisi eis & alia quȩ
ab hominib neseiunt᷑ adiungat Unde bene p̃
salomonẽ dicit᷑. Sic ꝓbatur inconflatorio argͥen¬

Expanded text:
judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in
Abbreviated transcription (Latin):
sentiamꝰ Suꝑba & eni mens etiã cũ de se falsa
bona dicuntur exultat: qr ñ apud dm̃ qualit̃
uiuatꝰ s apud homines qͣlit̾ innotescat ex cogitat:
Iudiciũ enĩ de se om̃ipotentis dĩ defpiciens. & so¬
lũ modo hominũ quęrens. int̾ auditas laudes
attollitꝰ: & que hoc solũ quęsierat. quasi de bra¬
uio operis lȩcatur. At contra si cor ueracit̃ hu¬
mile ẽ.bona quȩ de se audit. aut minime reco¬
gnoscit. & qr falsa dicuntꝰ metuit: aut certe si
adesseᷤ Ea ueracit̾ scit: eo ipso formidat. ne ab
et̾na dĩ retributione sint ꝑdita. quo hȩc conside¬
rat hominib deuulgata: pauetq uehem̃t: ne spes
futuri muneris. in mercede ꝑ mucetꝰ transitorii
no laudũ suarũ igne cruciet᷑: atq ab om̃ĩ tor¬
poris sui rubigine̾. merore cogitationis ex coquat᷑
Cauta ce enĩ consideratione trepidat. ne aut de
his inquib laudat᷑ & ñ sunt. in aures mauis dei

Expanded text:
sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur transitorii no laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͥd nob innuit᷑: usi quod magno meti & cir¬
eũspectione opus ẽ. ne mens nr̃a umꝗͣ de sius
laudib uł tacita lecetur: quisqͥs enĩ quasi ela¬
ritatẽ lumę. fame sue magnitudinẽ confpicit.
sibiq mocculto m̃tis gaudiũ facit. cui iste. nͥ
auctori se p̾tulit. cui dono ut bene operet᷑ ꝑ ei¬
pit. & tam̃ inei munere de gr̃a sue laudis hi¬
larescit : despecto enĩ houore conditoris. semer¬
ipsũ plus amare c̃uincit᷑: cuiꝰ p̃ coniif lȩtatur
Quãuis ñ numꝗͣ etiã seĩ uiri de Pona sua opinio¬
ne gaudent: sed cũ ꝑhane admeliora ꝓficere
audientes pensant: nec iã de opinione sua. sed
de ꝑ runoꝵ gaudent utilitate: qr aliudẽ. fauores
querere i& aliud de ꝓuectibus exultare: Qua
inre nec esse ẽ. ut cũ audientiũ utilitati ĩ ꝓficit:
m̃tẽ nrr̃m fama laudabilis ñ eleuet. s fatiget:
Cum enĩ humane linquę attestatione laudamur:
occulta pulsatione requirimꝰ. qͥd de nobis ipsis

Expanded text:
ne quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent utilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis
Abbreviated transcription (Latin):
uero est quod plerumq contingit. ut cum in¬
telligentiȩ altitudo ꝑcipitꝰ᷑ : circa semet ipsũ
animꝰ ualde sollicitiłs. ab elationis lapsu
teneatur: sed cũ mira que intelligit. eciã oꝑari
ceperit : eo ipso ñ numꝗͣ quo foras ostendit. labit᷑
atq in sius actib se exceros prxite gloriat᷑. Dea

Expanded text:
I. Sciendum vero est, quod plerumque contingit, ut cum inI. Sciendum vero est, quod plerumque contingit, ut cum intelligentiae altitudo percipitur, circa semetipsum animus valde sollicitus ab elationis lapsu teneatur. Sed cum mira quae intelligit etiam operari coeperit, eo ipso nonnunquam quo foras ostenditur labitur, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
opis uicio elationis euanescat : scĩ uiri minime
exultant. cũ cognoscunt quȩ faciu̾nt. s oũ
faciunt que cognouert̾ &e si intelligendo con¬
gaudent inunerͥ largitoris: merentes tam̃
considerant debitũ operis : ut uidelicet actio¬
ne ꝑsoluant. qđ eis prerogatũ ẽ. incognitione
Stultus namq ẽ. debitor. qui gaudens pecuni¬
as mutuas accepit : & tempus qͦ reddere de¬
beat ñ attendit Moderat᷑ aut̃ lȩcicia acci¬
piendi : quando sollera ꝑuidentia. etiã consti¬
tutũ tempus reddendi cogitat᷑. Quia igitur
iusti uiri in his que uigilant̾ intelligunt. secu¬
ra leticia ñ ex tolluntur: dicat᷑ recte: si leta¬
tussu suꝑ multis diuitiis meis: & qr plurima
repperit manꝰ mea: acsi aperte diceretur.
N equa ꝗͣ me ineo locupletẽ ex iustitia credidi:
quo recta quȩ agere debui. etiã multa cogno¬
ui: Nec intelligentia cor ex tulit: qr illud con¬

Expanded text:
operis vitio elationis evanescat, sancti viri, minime operis vitio elationis evanescat, sancti viri, minime exsultant cum cognoscunt 702 quae faciant, sed cum faciunt quae cognoverant; et si intelligendo congaudent muneri largitoris, moerentes tamen considerant debitum operis, ut videlicet actione persolvant quod eis praerogatum est in cognitione. Stultus namque est debitor qui gaudens pecunias mutuas accipit, et tempus quo reddere debeat non attendit. Moderatur autem laetitia accipiendi, quando solerti providentia etiam constitutum tempus reddendi cogitatur. Quia igitur viri justi in his quae vigilanter intelligunt secura laetitia non extolluntur, dicatur recte: Si laetatus sum super multis divitiis meis, et quia plurima reperit manus mea. Ac si aperte diceretur: Nequaquam me in eo locupletem ex justitia credidi, quo recta quae agere debui etiam multa cognovi, nec intelligentia cor extulit, quia illud con
Abbreviated transcription (Latin):
derem. ex gra creatoris accepi Sed numquã
ds̃ mentẽ deserit: quȩ inpeccatis se ueracit᷑
agnoscit Unde & mox heliseus ueniens. lig¬
nũ deorsũ mittit. & ferrũ releitat. qr eor¬
insuꝑficiem attollit: qr uidelicet redẽptor
nr̃ pie nos tecipiẽs. cor pecatoris humiliat÷ et ei
quã amiserat intelligentiã reformat Lig¬
nũ mergit. & ferrũ releuat: qr cor affligit᷑
&e scientiã reparat. Unde bene in alia trans¬
latione dicit᷑: qđ confregit lignũ atq iacta¬
uit. &e sic ferrũ sustulit: Lignũ namq con¬
fringere est: cor ab eleuatione conterere:
Lignũ adima iactare ẽ: elatũ cor in cognitione
ut diximꝰ proprie infirmitatis humiliare:
Atq ilico ferrũ adsuꝑficiem redit: qr adusum
exercitationis pristine. intelligentia recurrit
gitur qr donũ intellectus qͦd accipit᷑. uix cum
tot difficultatib custoditꝰ: curandũ quippe
est. neocio torpeat. curandũ ne exercitatione

Expanded text:
derem ex gratia creditorderem ex gratia creditorDeus mentem deserit quae in peccatis se veraciter agnoscit. Unde et mox Elisaeus veniens, lignum deorsum mittit, et ferrum in superficiem attollit, quia videlicet Redemptor noster pie nos respiciens, cor peccatoris humiliat, et ei quam amiserat intelligentiam reformat, lignum mergit, et ferrum relevat, quia cor affligit, et scientiam reparat. Unde bene in alia translatione dicitur quod confregit lignum atque jactavit, et sic ferrum sustulit. Lignum namque confringere est cor ab elatione conterere. Lignum ad ima jactare est elatum cor in cognitione, ut diximus, propriae infirmitatis humiliare. Atque illico ferrum ad superficiem redit, quia ad usum exercitationis pristinae intelligentia recurritgitur quoniam donum intellectus quod accipitur vix cum tot difficultatibus custoditur curandum quippe est ne otio torpeat, curandum ne in exercitatione