comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non hoc certum ẽẽ responderet. qđ sĩmula¬
chra gentium os habent & non loqͣnt᷑.
oculos habent & non uidebunt. & cetera
quȩ dininus sermo contexuit: Cur
gͦ tantopere sc̃s sp̃s curat scripturarũ
pluribus locis hȩc insinuare atq incul¬
care. ueluti nescientibus quasi ñ omnib
apertissima atq notissima. nisi quia spe-¬
cies m̃brorum quam naturaliter in ani-¬
mantibus uiuentem uidere atq in nob̾¬
met ipsis sentire consueuimus. quanquã
ut illi asserunt in signum aliquod fabre¬
facta atq eminenti colłata suggesto. cũ
adorari atq honorari amultitudine cę¬
ꝑit : parit in uno quoq sordidissimum
erroris affectum. ut qm̃ in illo figm̃to ñ
inuenit uitalem motum. credat numen
occultum :: Pffigiem tam̃ uiuenti corpori
similem. sed uctus forma & cõmotus au-¬
ctoritate quasi sapientium institutoꝵ ob¬
sequentiumq turbarum. sine uiuo aliquo

Expanded text:
non hoc certum esse respondeat, quod «Simulanon hoc certum esse respondeat, quod «Simulacra gentium os habent, et non loquentur; oculos habent, et non videbunt,» et caetera quae divinus sermo contexuit? Cur ergo tantopere Spiritus sanctus curat Scripturarum plurimis locis haec insinuare atque inculcare velut inscientibus, quasi non omnibus apertissima atque notissima; nisi quia species membrorum, quam naturaliter in animantibus viventem videre, atque in nobismetipsis sentire consuevimus, quanquam, ut illi asserunt, in signum aliquod fabrefacta atque eminenti collocata suggestu, cum adorari atque honorari a multitudine coeperit, parit in unoquoque sordidissimum erroris affectum, ut quoniam in illo figmento non invenit vitalem motum, credat numen occultum; effigiem tamen viventi corpori similem, seductus forma et commotus auctoritate quasi sapientium institutorum obsequentiumque turbarum, sine vivo aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
in suo corpore uiua atq animata sentiret.
Quanto gͦ melius mures atq serpentes &
id genus animantium colerent. quȩ de
simulachris gentium si ita dicendum :
quodammͦ iudicant in quibus quia non
sentiunt humanam uitam. non curant
humanam figuram. Itaq meis plerũq
nidificant. & nisi humanis nutibus de¬
terreantur: nulla sibi habitacula muni-¬
tiora conquirunt. Mouet qͦ se homo. ut
uiuentem bestiam adõ suo deterreat.¬
& illum non se mouentem quasi potentẽ
colit. aquo meliorem de terruit. De ter¬
ruit enim uidentem acȩco. auchientẽ
a surdo. clamantem amuto. ambulantem
ab immobili. sentientem ab insensato. ui-¬
uentem amortuo. immo deteriore quam
mortuo. Mortuum quippe sicut manifestũ
est non uiuere: ita manifestum ÷ aliquan¬
do uixisse. Qua propter dm̃ qui nec uiuit
nec uixit : profecto & mortuus ante ce-¬
dit. Quid hoc manifestius fr̃s mei dilecti:
quid euidentiuse Quis puer interrogatꝰ

Expanded text:
in suo corpore viva atque animata sentiret. in suo corpore viva atque animata sentiret. Quanto ergo melius mures atque serpentes, et id genus animantium caetera, de simulacris Gentium, si ita dicendum est, quodammodo judicant, in quibus quia non sentiunt humanam vitam, non curant humanam figuram? Itaque in eis plerumque nidificant, et nisi humanis motibus deterreantur, nulla sibi habitacula munitiora conquirunt. Movet ergo se homo, ut viventem bestiam a suo deo deterreat; et illum non se moventem, quasi potentem colit, a quo meliorem deterruit. Deterruit enim videntem a caeco, audientem a surdo, clamantem a muto, ambulantem ab immobili, sentientem ab insensato, viventem a mortuo, imo deteriore quam mortuo. Mortuum quippe sicut manifestum est non vivere, ita manifestum est aliquando vixisse. Quapropter deum qui nec vivit nec vixit, profecto et mortuus antecedit. 3. Quid hoc manifestius, fratres mei dilectissimi? quid evidentius? Quis puer interrogatus,
Abbreviated transcription (Latin):
cȩꝓit membra percurrere. os habent
& non clamabt : cuncta etiam sie ad
naturam hominis referrentur. nec facle
ibi quic quam de communione ferarũ
sensus audientis ad uerteret. Cum uͦ
illud de ore dixit qđ hominis ꝓpriũ
est & post enumerationem partium enꝰ¬
poris. quam cominemoratis pedibus
terminasse uidebatur. ad iunxit ñ clama¬
bunt infaucib suis: lectorem uł auditorẽ
fecit intentũ. ut dum quęrit cur ad¬
ditum sit. ad moneri se inueniat. simula¬
chris gentium nontantum homines sed
etiam beluas se debere prȩponere. Ut
sipudet adorare bestiam quam fecit ds̃
uicdentem. audientem. odorantem. con¬
trectantem. ambulantem. clamantem
infaucibus sius: uiderent quam pudendũ
esset ad orare mutum & carens uita sensuq
simulachrum. cui ad hoc in esset similitudo
membrorum. ut anima carnalib sensibus
dedita. quasi uiuenti atq anima tȩ formȩ
applicaret affectum. cum ea uideret quȩ

Expanded text:
coepit membra percurrere, Os habent, coepit membra percurrere, Os habent, et non clamabunt; cuncta etiam sic ad naturam hominis referrentur, nec facile ibi quidquam de communione ferarum sensus audientis adverteret. Cum vero illud de ore dixit, quod hominis proprium est, et post enumerationem partium corporis quam commemoratis pedibus terminasse videbatur, adjunxit, «Non clamabunt in faucibus suis;» lectorem vel auditorem fecit intentum, ut dum quaerit cur additum sit, admoneri se inveniat simulacris Gentium non tantum homines, sed etiam belluas se debere praeponere: ut si pudet adorare bestiam, quam fecit Deus videntem, audientem, odorantem, contrectantem, ambulantem, clamantem in faucibus suis, viderent quam pudendum esset adorare mutum, et carens vita sensuque simulacrum; cui ad hoc inesset similitudo membrorum, ut anima carnalibus sensibus dedita, quasi viventi atque animatae formae applicaret affectum, cum ea videret quae
Abbreviated transcription (Latin):
Manos hasent e⁊ Non c̃treetasuiit pes
IN Faocis sois. Iam gͦ artifex melior est
eis qui ea potuit membroꝵ motu atq
officio fabricare. quẽ tamen artificem
te utiq puderet adorare. Melior & tu
quamuis ea non feceris: quoniã que illa¬
ñ possunt facis. Melior & bestia. Ad hoc en
acdditum :: non clamabunt infaucibus
suis. Namq cum suꝑius dixisset. os habar
& non loquentur: quid opus erat postqn
acapite usq ad pedes membra decursas
de faucium clamore repetere. nisi ere¬
do quia illa quȩ decȩteris membrs
cõmemorabat. cõmunia. ẽẽ. hominibus
beliusq sentimus : Ulam & uident &
audiunt. & olfaciunt. & ambulant. &
quedam sicut simiȩ manib contrectant
llud autem qđ de ore dixerat ꝓpͥum:
Nequis autem ad sola humanorum m̃bror
opera referret que dicta sunt. & dus genti
solos homines ante poneret: post omna
subdidit dicens. non clamabunt infaucib
suis. qđ rursus hominibus pecoribq com¬
mune ÷. Qđ si primo dixisset cum abor

Expanded text:
manus habent, et non contrectabunt; pedes in faucibus suis.» Jam ergo artifex melior est eis, quia ea potuit membrorum motu atque officio fabricare: quem tamen artificem te utique puderet adorare. Melior et tu, quamnon possunt facis. Melior et bestia; ad hoc enim addictum est: Non clamabunt in faucibsuis.» Namque, cum superius dixisset, «Os habent, et non loquentur;» quid opus erat, postquam a capite usque ad pedes membra decursa sunt, de faucium clamore repetere; nisi, credo, quia illa quae de caeteris membris commemorabat, communia esse hominibus belluisque sentimus? Nam et vident, et audiunt, et olfaciunt, et ambulant, et quaedam, sicut simiae, manibus contrectant. Illud autem quod de ore dixerat, propriNe quis autem ad sola humanorum membrorum opera referret quae dicta sunt, et diis Gentium solos homines anteponeret; post omnia subdidit, dicens, «Non clamabunt in faucibus suis:» quod rursum hominibus pecoribusque commune est. Quod si primo dixisset, cum ab ore
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur: non ÷ spes. Qđ enim uidet quis
quid sperat: Si autem qđ non uidemus
speramus: per patientiam expectamus.
Sed ut per duret usq infinem ipsa pati¬
entia: ao iutor eorum et protector
corum est. Anfortasse sp̃uales aquib
carnales instruuntur in sp̃u mansuetu¬
dinis. quia ipsi tanquam suꝑiores ꝓin
ferioribus supplicant. iam uident᷑. & illiꝰ
iam res ÷ quȩ ad huc inferiorib spes ÷ :
Non ÷ ita. Nam & doocꝰ aaRon sperauit
in dño. Esrgo ut etiam ipsi per seuerant᷑
extendantur in ea quȩ ante sunt. & per¬
seueranter currant. donec apprehendant
in quo apprehensi sunt. & cognoscant
sicut & cogniti sunt: ad iotor eond̃
et protector eorom est. Utriq enim

Expanded text:
r, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Sed ut perduret usque in finem ipsa patientia, «Adjutor eorum et protector eorum est.» An fortasse spirituales a quibus carnales instruuntur in spiritu mansuetudinis, quia ipsi tanquam superiores pro inferioribus supplicant jam vident, et illis jam res est quae adhuc inferioribus spes est? Non est ita: nam et «domus Aaron speravit in Dominum.» Ergo, ut etiam ipsi perseveranter extendantur in ea quae ante sunt, et perseveranter currant, donec apprehendant in quo apprehensi sunt , et cognoscant sicut et cogniti sunt , «Adjutor eorum et protector eorum est.» Utrique eni
Abbreviated transcription (Latin):
tiosior atq fulgentior. solidior atq
firmior. Noli gͦ addere manus homi¬
num. ut exeo metallo qđ fecit uerus
ds. uelis facere falsum dm̃. immo fal¬
sum homitem. quem ꝓuero
uenereris
dõ quem qͥsqͥs
ꝓ uero ho¬
mine in amici
enim & affectu quodam infimo rapnt
infirma corda mortalium formȩ simili¬
tudo. & m̃brorum imitata cõpago. Sea
sicut fabricata singula ostendis: sic oste¬
de officia singulorum quoꝵ te effigies
ohumana uanitas trahit. Os enio hadꝗ¬

Expanded text:
ciosior atque fulgentior, solidior atque ciosior atque fulgentior, solidior atque firmior. Noli ergo addere manus hominum, ut ex eo metallo quod fecit verus Deus, velis facere falsum deum; imo falsum hominem, quem pro vero venereris Deo; quem quisquis pro vero homine in amicitet affectu quodam infimo rapit infirma corda mortalium formae similitudo, et membrorum imitata compago: sed sicut fabricata singula ostendis, sic ostende officia singulorum, quorum te effigies, o humana vanitas, trahit. 2. «v
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatibus ur̃is. quia uos ea quȩ colitis
digito potestis ostendere. Multo quippe
honestius ñhab̾etis qđ possetis ostendere:
quam ut in eo qđ istis oculis auobis o¬
stenditur. ur̃i cordis cecitas ostendatur.
Quid enim ostenditis. nisi aurum & ar¬
gentum: Habent quidem & exea & li¬
gnea & fictilia simulchea. & hunis cemo
eorum maluit cõmemorare sp̃s sc̃s:
quia cum in eo quisq qđ illi carius ÷ eru¬
bescit. multo facilius auertitur auenera¬
tione uiliorum. Nam dictum ÷ alio loco
scripturarum de simulachrorum culto¬
ribus. Dicentes ligno pater m̃s estu. &
lapidi tu me geniusti. Sed ne sibi uide¬
retur prudentior qui hoc non ligno &
lapidi dixerit. sed auro & argento: huc
aurem cordis intendat. Simulachra
gentium argentum & aurum. Non ab¬
iectum aliquid & aspernabile nominatũ
÷. Et ei quidem animo qui terra ñ est
terra ÷ & aurum & argentũ: sed spe¬

Expanded text:
vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis digito potestis ostendere. Multo quippe honestius non haberetis quod possetis ostendere, quam ut in eo quod istis oculis a vobis ostenditur, vestri cordis caecitas ostendatur: quid enim ostenditis, nisi aurum et argentum? Habent quidem et aerea, et lignea, et fictilia simulacra, et hujuscemodeorum maluit commemorare Spiritus sanctus, quia cum in eo quisque quod illi charius est erubuerit, multo facilius avertitur a veneratione viliorum. Nam dictum est alio loco Scripturarum de simulacrorum cultoribus: «Dicentes ligno, Pater meus es tu; et lapidi, Tu me genuisti» . Sed ne sibi prudentior videatur qui hoc non ligno et lapidi dixerit, sed auro et argento; huc aspiciat, huc aurem cordis intendat: «Simulacra Gentium argentum et aurum.» Non abjectum aliquid et aspernabile nominatum est: et ei quidem animo qui terra non est, terra est et aurum et argentum; sed spe
Abbreviated transcription (Latin):
UANQUAM EORTASSE
omnium psalmorum
sit una contextio dili¬
genter intuentibus. ita
ut nullus sequatur qͥ
non superiori possit
adiungi: tamen
istum itacͦ¬
sideremus. tanquam uterq unus sit. iste
scilicet ac suꝑior. Nanq cum in illo dictũ
esset. non nobis dñe ñ nobis. sed nomini
tuo da głam. super miscda tua & ueritate
tua nequando
dicant gentes.
quia inuisibilẽ
dm̃ colimus. qui nullorum corporeis oculiᷤ.
cordibus autem paucorum mundissimis
notus ÷ tanquam idõ possent dicere gen¬
tes ubi ÷ ds̃ eorum. quia ipsi possintͦ
ostendere oculis deos suos: primo ad mo¬
nuit opͣribus sentiri prȩsentiam dĩ nr̃i.
quia cum sit in cęlo sursum: incęlo & in
terra om̃a quȩ cumq uoluit fecit. Et
quasi diceret. ostendant gentes deos suõ:
simolacha inquit Gentiomo aRoeiiTom
Et abrum. opera manoom hoauinomꝰ.
Id ÷ quamius dm̃ nr̃m carnalibus oculis
nr̃is non possimus ostendere. quem ꝑoꝑa
intelligere debuistis: nolite tamen seduci

Expanded text:
uanquam fortasse omnium Psalmorum sit una contextio diligenter intuentibus, ita ut nullus sequatur qui non superiori possit adjungi; tamen istum ita consideremus, tanquam uterque unus sit, iste scilicet ac superior. Namque cum in illo dictum sit, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam: super misericordia tua et veritate tua: nequando dicant Gentes, quia invisibilem um colimus, qui nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est: tanquam ideo possint dicere Gentes, «Ubi est Deus eorum?» quia ipsi possunt ostendere oculis deos suos; primo admonuit operibus sentiri praesentiam Dei nostri, quia cum sit «in coelo sursum, in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Et quasi diceret, Ostendant Gentes deos suos; «Simulacra,» inquit, «Gentium argentum et aurum, opera manuum hominum:» id est, quamvis Deum nostrum carnalibus oculis vestris non possimus ostendere, quem per opera intelligere debuistis; nolite tamen seduci
Abbreviated transcription (Latin):
ad altitudinem sapientie peruenire.
quam capere non potest. nisi hoc or¬
ame uenerit. Audiat ergo. Altiora
te nequȩsieris. & fortiora te neserutãt᷑
fueris: sed quȩ prȩcepit tibi dñs illa co¬
gita semper. Sic homo ad occultoꝵ¬
añs illa cogita: ideo addidit semper.
quia & custodienda ÷ obȩdientia ut
percipiatur sapientia. & percepta sapi¬
entia. non ÷ deserenda obedientia. Sp̃ua-¬
lum itaq membroꝵ xp̃i uox ista est:
amandatis tuis intellexi. Hoc enim recte
dicit xp̃i corpus in eis quibus mandata
seruantibus ꝓpt ipsam custodiam man-¬
datoꝵ prȩbetur ub̃ior doctrina sapientie.
Proƿterea inquit odio hasui omiẽ
uiam Migoriatis. Necesse ÷ enim ut
oderit omnem inquitatẽ amor iustitiȩ.
qui tanto maior ÷: quanto eum magis
inflammat amplioris dulcedo sapi¬
entiȩ. quȩ prȩbetur ei qui obtemꝑat
deo. & amandatis eius intelligit¬

Expanded text:
ad altitudinem sapientiae pervenire, ad altitudinem sapientiae pervenire, quam capere non potest, nisi ordine venerit. Audiat ergo: «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper» . Sic homo ad occultoDominus, illa cogita;» ideo addidit, «semper,» quia et custodienda est obedientia, ut percipiatur sapientia, et percepta sapientia non est deserenda obedientia. Spiritualium itaque membrorum Christi vox ista est, «A mandatis tuis intellexi.» Hoc enim recte dicit Christi corpus in eis, quibus mandata servantibus propter ipsam custodiam mandatorum praebetur uberior doctrina sapientiae, «Propterea,» inquit, «odio habui omnem viam iniquitatis.» Necesse est enim ut oderit omnem iniquitatem amor justitiae: qui tanto major est, quanto eum magis inflammat amplioris dulcedo sapientiae, quae praebetur ei qui obtemperat Deo, et a mandatis ejus intellig
Abbreviated transcription (Latin):
uam dolcia faucis: coris uerẜa ua
uel qđ de greco ÷ exp̃ssius. eloquia tua
super mel & fauum ori meo. Hȩc ÷ illa
sauitas quam dñs dat. ut terra nr̃a
It fructum suum: ut bonum uere
uene. id ÷ m̃inali carnalis formidine.
sea boni sp̃u ali̾ delectatione faciamus
Ton nuilli sane codices non habent fauũ.
ud plures habent. Melli autem est
sinilis aperta doctrina sapientiȩ. fauo
uero. quȩ de abstrusioribus sacram̃tis
anquam decellis cereis ore disserentis
uesur mandentis exprimitur. Uerũ
Aluid ÷ enim mandata tua intellexi.
luid se significat intellexisse amandatiꝰ
dn Hoc ÷ quantum michi uidetur.
saciendo mandata dei. peruenisse se
dicit ad earum rerum intelligentiã
quas concupiuerat scire. Propter quod
scriptum ÷. Concupisti sapientiam: serua
mandata. & dominus prebet illam tibi.
Iequisquam prȩposterus antequam ha-¬
beat humilitatem obȩdientiȩ. uelit

Expanded text:
«Quam dulcia faucibus meis verba tua!» «Quam dulcia faucibus meis verba tua!» vel, quod de graeco est expressius, «eloquia tua: super mel et favum ori meo.» Haec est illa suavitas quam Dominus dat, ut terra nostra det fructum suum ; ut bonum vere bene, id est, non mali carnalis formidine, sed boni spiritualis delectatione faciamus. Nonnulli sane codices non habent; «favum,» sed plures habent. Melli est autem similis aperta doctrina sapientiae; favo vero, quae de abstrusioribus sacramentis, tanquam de cellis cereis, ore disserentis, velut mandentis, exprimitur: verum Aliud enim est, Mandata tua intellexi;  Nescio quid ergo aliud se significat intellexisse a mandatis Dei: hoc est, quantum mihi videtur, faciendo mandata Dei pervenisse se dicit ad earum rerum intelligentiam, quas concupiverat scire. Propter quod scriptum est, «Concupisti sapientiam; serva mandata, et Dominus praebebit illam tibi» : ne quisquam praeposterus, antequam habeat humilitatem obedientiae, velit
Abbreviated transcription (Latin):
cos lodiam uersa toa. Neq eñĩ capit
illud nr̃m ipse saluator corporis inaliqͥn
malignam uiam carnali cupiditate fer¬
retur: ut ei necesse eẽt pedes suos inae
ꝓ hib̾e. quasi illuc euntes motib siusqł
nos facimus quando ea quȩ ille ñ habit
neuias malignas teneant: desideria ña
praua cohibemus. Sic enim uerba dei
possumus custodire. si post nr̃as malaᷤ
concupiscentias non eamus. ut ad male
concupita ꝑueniant: sed eas potius ad¬
uersus carnem sp̃u concupiscente re¬
frenemus. ne nos raptos atq subuero
ꝑ malignas uias ꝑtrahant. Niopicis¬
Gem posuisti michi. Dixit quid timu¬
er it. ut ab om̃i uia maligna ꝓhiberet
pedes suos. Quid ÷ enim aiudiciis tuis
non de clinaui. nisi qđ alio loco diẽ. au
diciis autem tuis timui cꝰ ꝑseueranter
eis credidi: qm̃ tu legem posuisti mͥ.
Tu interior intimis meis. tu intus in corde¬
meo legem posuisti michi sp̃u tuo. tan¬
quam digito tuo: ut eam ñ tanquam
seruus sine amore metuerem. sed casto

Expanded text:
custodiam verba tua.» Neque enim caput illud nostrum, ipse Salvator corporis, in aliquam malignam viam carnali cupiditate ferretur, ut ei necesse esset pedes suos inde prohibere, quasi illuc euntes motibus suis: quod nos facimus, quando ea quae ille non habuit, ne vias malignas teneant, desideria nostra prava cohibemus. Sic enim verba Dei possumus custodire, si post nostras malas concupiscentias non eamus , ut ad mala concupita perveniant; sed eas potius adversus carnem spiritu concupiscente frenemus , ne nos raptos atque subversos per malignas vias pertrahant. gem posuisti mihi.» Dixit quid timuerit, ut ab omni via maligna prohiberet pedes suos. Quid est enim, «A judiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanquam digito tuo; ut eam non tanquam servus sine amore metuerem, sed casto
Abbreviated transcription (Latin):
quam finito isto seculo. nullum iam le¬
qsꝰ posset ẽẽ mandatum. Ita uero nullũ
erit sed intabulis uisibilib librisq con¬
siriptum. Intabulis uero cordis dilectio
a & proximi manebit inȩternum: in
dati huius ipse mandator. & prȩmiũ
dilectionis ipse dilectus. quando erit
Soꝑ ooq̃s docentes oꝯe ii tellexi: Qs
iste qui super om̃s docentes se intellexit:
Quis ÷ inquam qui suꝑ om̃s ꝓpħas. qui ñ
solum loquendo eos qui secum uixert̃.
uerum etiam scribendo posteros tam
excellenti auctoritate docuerunt. audet
se intelligendo prȩponere: Salomoni
quidem tanta ÷ donata sapientia: ut
etiam iis om̃ib qui fuerunt ante illum
udeatur ẽẽ pręlatus. Sed ñ ÷ credendũ
ipsum hic apatre suo dauid potuisse pro¬
phetari maxime quia dici non posset ex
persona salomonis. qđ hic dr̃ ab omniuia
maligna ꝓ hibui pedes meos. Porro si qđ
: acceptabilius. xp̃m p̃nuntiat iste ꝓpħa¬

Expanded text:
quam finito isto saeculo nullum jam lequam finito isto saeculo nullum jam legis posset esse mandatum. Ita vero nullum erit, sed in tabulis visibilibus librisque conscriptum: in tabulis vero cordis, dilectio Dei et proximi manebit in aeternum; in dati hujus ipse mandator, et praemium dilectionis ipse dilectus, quando erit «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod hic dicitur, «Ab omni via maligna prohibui pedes meos.» Porro si, quod est acceptabilius, Christum praenuntiat iste p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem xp̃i quȩ ÷ ex deo. Non quia lexqͣm
legunt mimici eius non ÷ ex dõ: sed qua
eam non sapunt sicut iste. qui suꝑ inimio
suos eam sapit. coherendo lapidi inquẽ
illi offenderunt. Finis enim legis xp̃s ad
iustitiam omni credenti: ut iustificentur
gratis per gr̾am ipsius. non sicut illi qui
uiribus suis selegem facere existimant
Et idõ ex lege quidem dei: sed iusticiam¬
suam constituere quęrunt. non quo mͦ
filius promissionis qui esuriens & sitiens
eam petendo. quęrendo. pulsando. quo¬
dãmodo a patre mendicat. ut ad optatis
per unigenitum accipiat. Sic autem man¬
datum dei quando sapuisset. nisi eum sic
sapere ipse fecisset. cui dicit super inimi¬
us meos sapere me fecisti mandatũ tuũ:
Inmmici quippe eius illi. uelut ex agar in
seruitutem generati: ex eodem mandato
emporalia p̾rȩmia quęsierunt. & ideo illiꝰ
aonfuit in ȩternum. sicut ÷ huic. Melius
quppe intellexerunt qui interprȩtati
sunt inȩternum. quamqui in scłm: tan¬

Expanded text:
quae est ex Deo : non quia lex quam legunt inimici ejus, non est ex Deo; sed quia eam non sapiunt, sicut iste qui super inimicos suos eam sapit, cohaerendo lapidi in quem illi offenderunt. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti , ut justificentur gratis per gratiam ipsius : non sicut illi qui viribus suis se legem facere existimant, et ideo ex lege quidem Dei, sed suam justitiam constituere quaerunt; sed quomodo filius promissionis, qui esuriens et sitiens eam , petendo, quaerendo, pulsando quodammodo a Patre mendicat , ut adoptatus per Unigenitum accipiat. Sic autem mandatum Dei quando sapuisset, nisi eum ipse sic sapere fecisset cui dicit: «Super inimicos meos supere fecisti me mandatum tuum?» Inimici quippe ejus illi, velut ex Agar, in servitutem generati , ex eodem mandato temporalia praemia quaesierunt; et ideo non fuit illis in aeternum, sicut est huic. Melius quippe intellexerunt qui interpretati sunt «in aeternum,» quam qui «in saeculum,» tan
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non sectabant᷑ iusticiam: app̃henderun
iusticiam. iusticiam aut̃. quȩ exfide: Isł
autem persequens legem iusticie: inlegem
iusticie non peruenit. Quare : Quia nonꝙ
fide. sed quasi exoperibus. Offenderunt en¬
in lapidem offensionis: ita facti sunt in imu
huius. qui hic in ꝓpħia loquitur aedeidi¬

Expanded text:
quae non sectabantur justitiam, apprehenderunt justitiam; justitiam autem quae ex fide est: Israel autem persequens legem justitiae, in legem justitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide, sed quasi ex operibus, offenderunt in lapidem offensionis» . Ita facti sunt inimici hujus qui hic in prophetia loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nunc audito tali magistro capite nr̃o:
potest unusquisq nr̃m dicere. suꝑsemiorẽ
intellexi Nametiam corpori c̃gruit : al
secutus ad iunxit. ouia mandata oi
ex QUISIUI. Mandata tua non manditi
hominum. Uandata tua non manuat
seniorum qui uolentefre̾ legis doctoas
non intelligunt neq quȩ locuntur. ner
dequibus asfirmant. Merito de mantlati
dĩ quȩ sunt ex quirenda ut suꝑ om̃s seni¬
res illos intelligantur : responsum eꝰ ii
qui eoꝵ auctoritatem ueritati preferans
& dictum ÷. Eur & uos transgrediminꝰ
mandatum dĩ traditiones uras statuss:

Expanded text:
nunc audito tali magistro, capite nostro, nunc audito tali magistro, capite nostro, potest unusquisque nostrum dicere, «Super seniores intellexi.» Nam etiam corpori congruit quod secutus adjunxit, «Quia mandata tua exquisivi. Mandata tua,» non mandata hominum: seniorum, qui volentes esse legis doctores, non intelligunt neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant . Merito de mandatis Dei, quae sunt exquirenda, ut super seniores illos intelligantur, responsum est iis qui eorum auctoritatem veritati praeferebant, et dictum est, «Cur et vos transgredimini mandatum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħia clareat. ẽẽ prȩmissa. suꝑ senioreᷤ
intellexi. nec solum capiti uerum etiã
corpori ac sic uniuerso xp̃o aptata c̃¬
ueniat. Non qđ intrat inos co inqͥnat
hominem: sed qđ ꝓcedit exore. hoc co¬
inquinat hominem. Hoc seniores illi
non intelligebant: qui de lauandis ma-¬
nibus sua uelut magna mandata tͣdi¬
derunt. Ipsa quoq membra capitis huiꝰ
super seniores intelligentis: nondum
quod ab eo dictum ÷ intellexerant.
Deniq post pauca respandens petrus :¬
dixit ei. Edissere nob̾ parabolam istã:
Putabat ad huc ẽẽ parabolam: qđ dñs
sine figuris fuerat elocutus. At illedix̃
Adhuc & uos sine intellectu estis: Non
intelligitis quia omne qđ in os intrat
in uentrem uadit. & in secessum emittit᷑.
quȩ autem ꝓcedunt de ore: de corde exeuñ.
& ea co inquinant hominẽ: Adhuc &
uos sine intellectu estis. & super illos
seniores non intelligitis : Sed plane iã

Expanded text:
prophetia clareat esse praemissa, «Super seniores prophetia clareat esse praemissa, «Super seniores intellexi» nec solum capiti, verum etiam corpori, ac sic universo Christo aptata conveniat. «Non quod intrat in os, coinquinat hominem; sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem.» Hoc seniores illi non intelligebant, qui de lavandis manibus sua velut magna mandata tradiderant. Ipsa quoque membra capitis hujus super seniores intelligentis, nondum quod ab eo dictum est intellexerant. Denique post pauca respondens Petrus dixit ei: «Edissere nobis parabolam istum.» Putabat adhuc esse parabolam, quod Dominus sine figuris fuerat elocutus. At ille dixit: «Adhuc et vos sine intellectu estis? Non intelligitis quia omne quod in os intrat, in ventrem vadicedunt de ore, de corde exeunt, et ea coinquinant hominem» ? Adhuc et vos sine intellectu estis, et super illos seniores non intelligitis? Sed plane jam
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enim iunior & senior ad se inuicẽ
dici minor & maior: & sineut̃ eoꝵ senili
accessit aut ꝓpinquauit etati. Ouanqͣm¬
si & ex pressum nomen senioꝵ in eugło
uelimus inquirere. supͣ quos intellex̃:
inuenimus quando ei dixerunt scribȩ
& pharisei. Quare discipłi tui trans¬
grediuntur traditionem seniorum:
Non enim lauant manus suas. cum
panem manducant. Ecce obiecta
ẽ ei transgressio traditionis senioꝵ.
Sed qui super seniores intellexerat:
quid eis responderit audiamus.
Quare inquit & uos transgredimini
mandatum dĩ ꝓpter traditionẽ ur̃am :
Deinde paulopost. ut non solum ipseqͥ:
caput corporis. uerum etiam corpus
ipsum & membra eius suꝑ seniores illoᷤ
intelligerent. quoꝵ traditio de lauan¬
dis manib ferebatur: conuocatis ad se
turb dixit eis. Audite & intelligite.
Tanquam diceret. Super seniores illoᷤ
& uos intelligite: ut etiam de uobis illa

Expanded text:
Solent enim junior et senior ad invicem Solent enim junior et senior ad invicem dici minor et major, etsi neuter eorum senili accessit aut propinquavit aetati: quanqsi et expressum nomen seniorum in Evangelio velimus inquirere, supra quos intellexit, invenimus quando ei dixerunt Scribae et Pharisaei, «Quare discipuli tui transgrediuntur traditionem seniorum? Non enim lavant manus suas, cum panem manducant.» Ecce objecta est ei transgressio traditionis seniorum. Sed qui super seniores intellexit, quid eis responderit, audiamus: «Quare,» inquit, «et vos transgredimini mandatum Dei propter traditionem vestram?» Deinde paulo post, ut non solum ipse qui est caput corporis, verum etiam corpus ipsum et membra ejus super seniores illos intelligerent, quorum traditio de lavandis manibus ferebatur; convocatis ad se turbis dixit eis: «Audite, et intelligite.» Tanquam diceret: Super seniores illos et vos intelligite, ut etiam de vobis illa
Abbreviated transcription (Latin):
quem pater docuit. suꝑ om̃s docentes se
intellexit: oyia tegnoꝯogia inquit ⁊ ua
meditatio mea ÷ Idõ super om̃s docentes
se intelligebat: quia testimonia dĩ medita¬
batur. quȩ melius quam illi. de se ipso no¬
uerat qui dicebat. Uos misistis ad ioħem.
& testimonium perhibuit ueritati. Ego
autem non ab homine testimonium acci¬
pio: sed hȩc dico ut uos salui sitis. Ille erat
lucerna ardens & lucens. uos aut̃ uoluistis
exultare ad horam inlucem eiꝰ. Ego autẽ
habeo testimoniũ maius ioħe. Ialia testi¬
monia meditabatur: quando super om̃s
ab surde intelliguntur etiam ipsi eẽ senioreᷤ:
de quib continuo dicit. Suꝑseniones in¬
zellexi. Qđ ido michi eo modo repetitum
uidetur: ut nob̾ hȩc legentib illa ȩtas eiꝰ
ueniret in mentem quȩ nobis in notuit
ex eugło. qua ȩtate puerili inter ȩtate
maiores: hoc ÷ iunior inter seniores se de¬
bat. & super om̃s docentes se intelligebat.

Expanded text:
quem Pater docuit, super omnes docentes se quem Pater docuit, super omnes docentes se intellexit. «Quia testimonia,» inquit, «tua meditatio mea est.» Ideo super omnes docentes se intelligebat, quia testimonia Dei meditabatur: quae melius quam illi de seipso noverat, qui dicebat, «Vos misistis ad Joannem, et testimonium perhibuit veritati: ego autem non ab homine testimonium accipio, sed haec dico ut vos salvi sitis. Ille erat lucerna ardens et lucens; vos autem voluistis exsultare ad horam in luce ejus: ego autem habeo testimonium majus Joanne» . Talia testimonia meditabatur, quando super omnesabsurde intelliguntur etiam ipsi esse seniores, de quibus continuo dicit, «Super seniores intellexi.» Quod ideo mihi eo modo repetitum videtur, ut nobis haec legentibus illa aetas ejus veniret in mentem, quae nobis innotuit ex Evangelio, qua aetate puerili inter aetate majores, hoc est, junior inter seniores sedebat, et super omnes docentes se intelligebat.
Abbreviated transcription (Latin):
& tanquam unum loquentem faciens. ꝓpt̾
magnum illud sacramentum ubi dictũ :
erunt duo in carne una: agnosco plane¬
eum qui suꝑ om̃s docentes se intellexit.
inuentus ÷ illic intemplo sedens int̾doctorẽ.
audiens eos & in terrogans. ubi stupebant
om̃s qui eum audiebant super prudentia
& responsis eius. Hec immerito. qui per
istam ꝓpħiam tanto ante dixerat. suꝑ
om̃s docentes me intellexi. Om̃s enim
utiq homines uult in telligi. non dm̃
patrem de qͦdicit ipse filius. sicut docuit
me pater hȩc loquor. Qđ difficillime
ex persona uerbi intelligitur : nisi quis
ut cunq capere ualeat: id ẽẽ filium a
patre doctum quod genitũ. Cui enim
non ẽ aliud ẽẽ aliud doctum eẽ sed qđ
ẽẽ ab illo simul ÷ ei doctum ẽẽ. Exper sona
uero hominis ubi formam serui accepit:
facilius intelligitur apatre didicisse quȩ
dixit. in qua forma serui constitutum. ma¬
xime puerum potuerunt eum homines
maioris ȩtatis docendum putare. Sed ille

Expanded text:
et tanquam unum loquentem faciens, propter magnum illud sacramentum, ubi dictum est, «Erunt duo in carne una» ; agnosco eum plane qui super omnes docentes se intellexit, inventus est illic in templo sedens inter doctores, audiens illos et interrogans; ubi stupebant omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis ejus . Nec immerito, qui per istam prophetiam tanto ante dixerat, «Super omnes docentes me intellexi.» Omnes enim utique homines vult intelligi, non Deum Patrem; de quo dicit ipse Filius, «Sicut docuit me Pater, haec loquor» . Quod difficillime ex persona Verbi intelligituutcunque capere valeat idem esse Filium a Patre doctum esse quod genitum. Cui enim non est aliud esse, aliud doctum esse, quod  ei est esse, ab illo simul est ei doctum esse. Ex persona vero hominis ubi formam servi acfacilius intelligitur a Patre didicisse quae dixit: in qua forma servi constitutum, maxime puerum, potuerunt eum homines majoris aetatis docendum putare, sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
quem dilectio ipsa diffunditur in cordibu
nr̃is. Hoc eñi spu dĩ quicunq aguntiur: h
filii sunt dĩ. qui recipiuntur ut recumbant
cum abraham isaac & iacob in regno celoru
expulso seruo qui non manet in domo imno

Expanded text:
io ipsa diffunditur in cordibus nostris . Hoc enim Spiritu Dei quicumque aguntur, hi filii sunt Dei : qui recipiuntur ut recumbant cum Abraham, Isaac et Jacob in regno coelorum ; expulso servo, qui non manet in domo in
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ mitti exteriꝰ: ibi ostendit ẽẽ bonũ
intrare int̾ius. Nã bono seruo quid
dixit : Intra ingaudiũ dñi tui. Malo
autem seruo: ꝓicite eũ intenebras
exteriores. Non enĩ amemꝰ magis
exteriora. s interiora. De int̾ioribus
gaudeamꝰ. in exteriorib aut̃ necessi¬
tatẽ habeamꝰ ñ uoluntatẽ. Uir lin¬
guosus ñdiriget᷑ suꝑ t̾rã Uirũ nrio

Expanded text:
esse mitti exterius, ibi ostendit bonum esse esse mitti exterius, ibi ostendit bonum esse intrare interius. Nam servo bono quid dixit? «Intra in gaudium Domini tui.» Malo autem servo, «Projicite illum in tenebras exteriores» . Non ergo amemus magis exteriora, sed interiora: de interioribus gaudeamus; in exterioribus autem necessitatem habeamus, non voluntatem. «Vir linguosus non dirigetur super ter
Abbreviated transcription (Latin):
doceas hab̾e. & ñ erit in uoluptate
exercitatio uł ꝓbatio doctrinȩ tuȩ.
s in necessitate Gaudiũ tͥ sit in audi¬
tione dĩ. necessitas tͥ sit in locutione
tua. & ñ eris uir linguosus. ne ñ diri¬
garis. Quare loqͥ uis. audire ñ uis :
Semꝑ foras exis. intro redire de tractas.
Qd eñi te docet: intꝰ ÷. Quando doces:
tanquam foris exis ad eos qͥ foris sunt.
Abinteriore enĩ audiuimꝰ ueritatem.
& ad eos qui foris a nr̃o corde st̃ loqͥm᷑.
Qd̃ eñi dicim᷑ eos in corde hab̾e deqͥb co¬
gitamus: scđm quandã imaginem
dicimꝰ. quam deillis habemꝰ imp̃ssam
Nã si om̃ino intꝰ ipsi eẽnt : scirent utiq
qđ in corde nr̃o ẽẽt. atq ita ut eis loqͤrem᷑
agis: uide netumescas foris. & ñ possis
redire ꝑ angustũ. & ñ possit tdicere
ds̃ tuus intͣ ingaudiũ dñi tui. s dicat
tͥ qͥa forinsecꝰ erat qđ amasti. ligate
illi manꝰ & pedes. & mittite cũ intene¬
bras exteriores. Ubi eñi ostendit malũ

Expanded text:
doceas; et non erit in voluntate exercitatio vel probatio doctrinae tuae, sed in necessitate. Gaudium tibi sit in auditione Dei, necessitas tibi sit in locutione tua; et non eris vir linguosus, ne non dirigaris. Quare vis loqui, audire non vis? Semper foras exis, intro redire detrectas. Qui enim te docet, intus est: quando tu doces, tanquam foras exis ad eos qui foris sunt. Ab interiore enim audimus veritatem, et ad eos qui foris a nostro corde sunt, loquimur. Quod enim dicimur eos in corde habere de quibus cogitamus, secundum quamdam imaginem dicimur, quam de illis habemus impressam. Nam si omnino intus ipsi essent, scirent utique quid in corde nostro esset; atque ita ut eis loqueremuagis; vide ne tumescas foris, et non possis redire per angustam, et non possit tibi dicere Deus tuus, «Intra in gaudium Domini tui:» sed dicat tibi, quia forinsecus erat quod amasti, «Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores» . Ubi enim ostendit malum
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dicere: non laborat᷑. Ipsa enĩ
ueritas sine labore loqͥtur de ho¬
mine. Ergo hoc dix̃ deo. Me ꝓte-¬
get umbraculũ tuũ. ipsos teget
mendacium ipsoꝵ. S ipsũ men-¬
dacium ipsorum: labor ÷ labioꝵ
ipsorum. Ecce parturiuit inusti¬
tiam concepit dolore & peꝑit ini-¬
quitatẽ. Iom̃i enĩ oꝑe malo laboꝵ÷ :

Expanded text:
m vult dicere, non laborat: ipsa enim m vult dicere, non laborat: ipsa enim veritas sine labore loquitur. De homine ergo hoc dixit Deo: Me proteget umbraculum tuum; ipsos teget mendacium ipsorum: sed ipsum mendacium ipsorum, labor est labiorum ipsorum. «Ecce parturivit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem» . In omni enim o
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ om̃s: qui gaudent de malo. Ui-¬
dentur sibi ad tẽpꝰ gł ari. suꝑbire.
ceruicẽ erigere. Nonuos delectet
exultatio eoꝵ escã habent in faucib
& hamum. Ibi ÷ quo delectantur.
ibi ÷ quo trahuntur. Nederelinqͣs
me ne forte exaltent᷑. id ÷ ñ deme
triumphent. ñ deme gaudeant.
umbra alarum tuarum teget.
suꝑbia. Quid ÷ circũitꝰ ipsoꝵ : Ut
circũ eañ & n̾stent. ingirum eañ
erroris. ubi it ÷ sine fine. Qui enĩ
inlongũ it: & alicunde incipit.
alicubi finit. Qui ingirũ it: nus¬
quam finit. Ipse ÷ labor impiorũ:
qui demonstrat᷑ in alio psalmo eiu¬
dentius. In circũ itu impii ambulant.
Sed circũitꝰ eoꝵ caput suꝑbia est:
quia intiũ om̃is peccatĩ suꝑbia.
Omnis enĩ suꝑb fictus ÷ om̃is fictꝰ
m̃dax. Laborant homines loqͥm̃¬
cdacium. Nã ueritatẽ tota facilitate
loquerentur. Ille eñĩ laborat :¬
qui fingit qđ dicat. Nã qui uult¬

Expanded text:
enim omnes qui gaudent de malo; vienim omnes qui gaudent de malo; videntur sibi ad tempus gloriari, superbire, cervicem erigere. Non vos delectet exaltatio eorum; escam habent in faucibus et hamum: ibi est quo delectantur, ibi est quo trahuntur. «Ne derelinquas me, ne forte exaltentur:» id est, non de me triumphent, non de me gaudeant. umbra alarsuperbia. Quid est, «circuitus ipsorum?» Ut circumeant, et non stent; in gyrum cant erroris, ubi iter est sine fine. Qui enim in longum it, alicunde incipit, alicubi finit: qui in gyrum it, nusquam finit. Ipse est labor impiorum, qui demonstratur in alio psalmo evidentius: «In circuitu impii ambulant» . Sed circuitus eorum caput, superbia est; quia initium omnis peccati superbia . Omnis enim superbus fictus est, omnis fictus mendax. Laborant homines loqui mendacium: nam veritatem tota facilitate loquerentur. Ille enim laborat qui fingit quod dicit. Nam qui veru
Abbreviated transcription (Latin):
ueni eris. Aliquando aut̃ non in¬
uenieris. s ab hominib Nunquid
adõ: Capieris. & traheris. & occi¬
deris. Om̃is eni qͥtalia facit. ꝑimit
se ipsum. Ibi gͦ ÷ esca. ibi ÷ & laqueus.
frena desideriũ. & ñcadis in laqueũ.
Siaut̃ uicerit te desideriũ esce mit¬
tit tͥ collũ in laqueum & capiet
te auceps animarũ. Netradas me
adesiderio meo peccatori. Inde
uumbratur indie belli. Desideriũ
enim estus facit. umbraculum
aut̃ dñi temperat desiderium.
ut possimus refrenare qͦ rapiebam᷑.
ut ñ ita ex estuemꝰ ut adlaqueũ
mre Nedereluouas me ieforte
exaltentor. Hahes alio loco qͥ
me p̃munt: exultabunt simotꝰ
fuero. Iales sunt & isti. qͥa talis ÷
& ipse diabolus. Quando se duxerit
hominẽ : gaudet triũphat de illo.
Exaltatur ipse: qͥa ille humiliatꝰ est.
Quare aut̃ ille humiliatꝰ ÷ ÷ quia male
exaltatꝰ fuit. Et ille quide illo tri¬
umphat : humiliabitur. Iales sunt

Expanded text:
venieris: aliquando enim non invenieris: aliquando enim non invenieris, sed ab hominibus; numquid a Deo? Capieris, et traheris, et occideris. Omnis enim qui talia facit, perimit seipsum. Ibi est ergo esca, ibi est et laqueus; frena desiderium, et non cades in laqueum: si autem vicerit te desiderium escae, mittit tibi collum in laqueum, et capiet te auceps animarum. «Ne tradas me a desiderio meo peccatori.» Inde inumbratur in die belli. Desiderium enim aestus facit; umbraculum autem Domini temperat desiderium, ut possimus refrenare quo rapiebamur, ut non ita exaestuemus, ut ad laqueum me; ne derelinquas me, ne forte exaltentur.» Habes alio loco: «Qui me premunt exsultabunt si motus fuero» . Tales sunt et isti, quia talis est et ipse diabolus. Quando seduxerit hominem, gaudet, triumphat de illo; exaltatur ipse, quia ille humiliatus est. Quare autem ille humiliatus est? Quia male exaltatus fuit: et ille qui de illo triumphat, humiliabitur. Tales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ihm xp̃m dñm nr̃m. Igit᷑ laborans
in hoc bello: respexit ad gr̃amdi
quã umbrã inuenit subqͣ uiueret.
Obũbrasti suꝑ caput meũ indiebelli
a est in estu. ne fatigarer. neare
qͥmͥ ualebit umbraculũ tuũ. ut
estus ñ patiar ame ipso. Et quid
nͥ peccator ille faceret. quantum¬
libet seuiret : Seuier̾ enĩ in mar-¬
tyres iniqͥ tͣxer̃ eos. catenis liga¬
uerunt. carcerib incluser̃. gladio
ferier̃t. bestiis subrexer̃. ignibus
consumpser̃. Hȩc om̃a fecer̃ & ñ
eos tradidit ds̃ peccatorib: qͥa ñ st̃
traditi adesiderio suo. Illud gͦ ora
quantũ potes: ut desiderio tuo¬
ñte tradat ds̃ peccatori. Tu eñĩ de¬
siderio tuo locũ diabolodas. Ecce
enim diabolus ꝓposuit lucrũ & in¬
uitauit ad fraudẽ. Lucrũ hab̾e ñ
poteris. ñ fraudem feceris. Sed
lucrum esca ÷ fraus laqueus. Sic
attende escã. ut uideas & laqueũ:
feceris. Fraudẽ aut̃ si feceris: capi¬
eris. Non idõ dico capieris : qͥa in¬

Expanded text:
minum nostrum» . Igitur laborans in hoc bello, respexit ad gratiam quam umbram invenit, sub qua viveret: «Obrumbrasti super caput meum in die belli;» id est, in aestu, ne fatigarer, ne arequo mihi valebit umbraculum tuum, ut aestum non patiar a meipso. Et quid mihi peccator faceret ille, quantumlibet saeviret? Saevierunt enim in martyres iniqui; traxerunt eos, catenis ligaverunt, carceribus incluserunt, gladio ferierunt, bestiis subrexerunt , ignibus consumpserunt: haec omnia fecerunt; sed non eos tradidit Deus peccatoribus, quia non sunt traditi a desiderio suo. Illud ergo ora, quantum potes, ut a desiderio tuo non te tradat Deus peccatori. Tu enim desiderio tuo locum diabolo das. Ecce enim diabolus proposuit lucrum, et invitavit ad fraudem: lucrum habere non potes, nisi fraudem feceris. Sed lucrum esca est, fraus laqueus. Sic attende escam, ut videas et laqueum:raudem feceris; fraudem autem si feceris, capieris. Non ideo dico, capieris, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
torii. Wastat᷑ fenũ s purgat᷑ aurum
& mutat homo ex morte uitã &mo
pit ẽẽ etiã ipse carbo flagrant Quib
tota nigritudo. cȩpit feruens spũ ꝙa
accendebat᷑ accendere. Illes gͦ & he
intellecturi sumꝰ carbones ignis: qu
cadunt suꝑistos malos & deiciunt edꝰ
Plane ñ ꝓhibem᷑ hunc hab̾e intellecũ
Uideo hic nob̾ elucescere ñ imꝓbabile̾
& rep̃hensibilẽ sententiã. Intelligoil¬
los carbones cadere suꝑistos: utdei¬
ciant᷑. In alios enim ueniunt ut ac¬
cendant᷑. in alios ut deiciantur Ise
enĩ carbo dicebat. Quib clã sumus
odor. mortis in mortẽ. qͥb dã sumus
odor. uitȩ in uitã. Nident enĩ iustoᷤᷤ
flãmantes spũ. candentes luce &
eis inuidendo cadunt. Hoc ẽ qđ suꝑ¬
uenient eis carbones ignis interra
& deiciuntur. Quid ÷ int̾ra : Ahue
seruat᷑ impiis. carbones isti illosdei¬
ciunt anteꝙͣ ueniat ignis et̾nus

Expanded text:
torii. Vastatur fenum, sed purgatur aurum; torii. Vastatur fenum, sed purgatur aurum; et mutat homo ex morte vitam, et incipit esse etiam ipse carbo flagrans: qualis tota nigritudo, coepit fervens spiritu quo accendebatur, accendere. Tales ergo et hic intellecturi sumus carbones ignis, qui cadunt super istos malos, et dejiciunt illos? Plane non prohibemur hunc habere intellectum. Video hic nobis elucescere non improbabilem et irreprehensibilem sententiam: intelligo illos carbones cadere super istos, ut dejiciantur. In alios enim veniunt, ut accendantur; in alios, ut dejiciantur: ipse enim carbo dicebat, «Quibusdam sumus odor mortis in mortem, quibusdam sumus odor vitae in vitam» . Vident enim justos flammantes spiritu, candentes luce, et eis invidendo cadunt; hoc est quod supervenient illis carbones ignis in terra, et dejicientur. Quid est, «in terra?» Adhuc servatur impiis, carbones isti illos dejiciunt, antequam veniat ignis aeternus:
Abbreviated transcription (Latin):
& reuixer. & nigri erant. & fulgenteᷤ
effecti sunt. Carbones enĩ tenebrȩ
sunt. Color indicat. S cũ ad eos ac¬
cesserit flãma caritatis. & ex mortuiꝰ
reuixerint: aulient ab apło. Fuistiᷤ
eñi aliquando tenebrȩ. ne̾ aut̃ lux
in dño. Ipsi sunt carbones fr̃s quoᷤ
intuemur. quando uolumꝰ mutare
uitã trans fixi sagitta dĩ. & impedi¬
unt nos male lingue hominũ. de
qualib hic mͦ quęrebat᷑. & uolunt se¬
ducere auia ueritatis potiꝰq inducere
aderrores suos. & dicere nobis. quia
si ꝑfessi fuerimꝰ. ñ implebimꝰ. Attendi
carbones illos. Quierat heri ebrosis
hodie sobriꝰ: Quierat heri adiltas.
hodie castꝰ ÷. Quierat heri raptoꝵ
hodie largitor: Om̃s isti. carbonesigi
st̃. Accedunt exempla carbonũ. aaui¬
nus sagittarũ. Non enĩ timeã dicen
uulnꝰ: cũ clamet ipsa sponsa. uulne
caritate ego sum. Et fit ibi uastadio
feni ꝓpt̾ qđ & dicunt᷑ carbones uiti¬

Expanded text:
et revixerunt, et nigri erant, et fulgentes et revixerunt, et nigri erant, et fulgentes effecti sunt. Carbones enim tenebrae sunt; color indicat. Sed cum ad eos accesserit flamma charitatis, et ex mortuis revixerint, audiant ab Apostolo: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . Ipsi sunt carbones, fratres, quos intuemur, quando volumus mutare vitam transfixi sagitta Dei, et impediunt nos malae linguae hominum, de qualibus hic modo querebatur; et volunt seducere a via veritatis, potiusque inducere ad errores suos, et dicere nobis quia si professi fuerimus, non implebimus. Attendimus carbones illos. Qui erat heri ebriosus, hodie sobrius est; qui erat heri adulter, hodie castus est; qui erat heri raptor, hodie largitor: omnes isti carbones ignis sunt. Accedunt exempla carbonum ad vulnus sagittarum non enim timeam dicere vulnus, cum clamet ipsa sponsa: «Vulnerata charitate ego sumfeni; propter quod et dicuntur carbones vasta
Abbreviated transcription (Latin):
laborantes. Filii hominũ usque quo
graui corde : Ut qͥd diligitis uanita¬
tẽ & quȩritis m̃daciũ : Aꝑte audi alio
loco. laborẽ inm̃dacio. Docuer̾ lin¬
guas suas loqͥ m̃daciũ. ut iniq age¬
rent laborauer̃. Caput circũitus
eoꝵ labor labioꝵ ipsoꝵ teget eos¬
Decioent suꝑeos carsonses ignis
iN terra. et peicient eos. Quid ÷ in
terra:. Hic ad hue in hac uita. Hic
supͣ illos decident carbones ignis. &
deicient eos. Qui sunt carbones igniꝰ:
Nouimus istos carbones. An alii sunt
isti. & alii cdeqͥb dicturi sumꝰ : Istos
enĩ uideo ad penã ualere. illos aut̃
quos cõmemoraturꝰ sũ ad salutẽ. Dxctũ
÷ eñi dequib dã carbonib: cũ homo
peteret aduersus linguã subdolã
auxiliũ. Quid det᷑ tͥ aut qͥd adiciet᷑
tͥ adlinguã subdolã: Sagittę po¬
tentis acutȩ. cũ carbonib uastatorib.
Id ÷ uerba dĩ cor transfigentia & uetu¬
statẽ ꝑim̃tia amorẽq gignentia.
& exẽpla hominũ qui mortui erant

Expanded text:
o: «Filii hominum usquequo gravi corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium» ? Aperte audi alio loco laborem in mendacio: «Docuerunt linguas suas loqui mendacium; ut inique agerent laboraverunt» . «Caput circuitus eorum, labor labiorum ipsorum teget eosDecident supra eos carbones ignis in terra, et dejicies eos.» Quid est, «in terra?» Hic, adhuc in hac vita; hic «supra illos decident carbones ignis, et dejicies eos.» Qui sunt «carbones ignis?» Novimus istos carbones. An alii sunt isti, et alii illi de quibus dicturi sumus? Istos enim video ad poenam valere; illos autem quos commemoraturus sum, ad salutem. Dictum est enim de quibusdam carbonibus, cum homo peteret adved adjicietur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae, cum carbonibus vastatoriis» : id est, verba Dei cor transfigentia, et vetustatem perimentia, amoremque gignentia; et exempla hominum qui mortui erant