comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. ep̃os. sacerdotes. omnesꝙ ordines altaris. qui angłi
debent esse. ad adnuntiandũ ppłis qui debeant appetere.
& qͥd uitare. ꝓpt̃ istos angłos debent mulieres stantes in
eccła uelata hab̾e capita : ne respiciens aliqͥs illoꝵ ad ppłm
capiat᷑ ad amorẽ pulchritudine illaꝵ. Dicamꝰ & alit̾. Ex hoc¬

Expanded text:
piscopos, sacerdotes, omnesque ordines altaris, qui angeli debent esse annuntiando populis quid debeant petere et quid vitare. Propter istos angelos debent mulieres stantes in ecclesia velata habere capita, ne respiciens aliquis illorum ad populum, capiatur ad amorem pulchritudine illarum. Dicamus et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
tus. passus. & mortuus. nec quesiuit sua. s nr̃a. ita pau¬
lus non erat ꝓpria salute contẽptus. qr non querebat qd̃
sibi utile erat. s qd̃ aliis: sustinens ꝓ alioꝵ salute libent̃
id÷ sicut ego imitator xp̃i sũ non querens solu̾m᷑ qd̾ mͥ
utile e. s qd̃ alteri : ita & uos me imitamini. Sic̃ enĩ ds

Expanded text:
tus, passus et mortuus, nec quaesivit sua, sed nostra: ita Pautus, passus et mortuus, nec quaesivit sua, sed nostra: ita Paulus non erat propria salute contentus, quia non quaerebat quod soli sibi utile erat, sed quod aliis, sustinens pro aliorum salute libenter  sicut ego imitator Christi sum, non quaerens solummodo quod mihi utile est, sed quod alteri: ita et vos me imitamini. Sicut enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
deis qͥ idola execrantur. & gentib fidelib. & etiã infide¬
lib: sic̃ ꝙ ego ꝑ omĩa. sub que facio. om̃ib placeo. Cum
apłs alias dicat. si hominib placerem xͥ seruus ñ essem:
querendũ est quare mͦ dicat. se om̃ib ꝑ omĩa placere
a d. qd̾. dicendũ. qr ubi dixit. si hominib placerem.
homines ibi uoluit intellegi. hereticos. udeos incredu¬
los. paganos. S ꝑsecutores. Hic aũ ubi dici se omnib
placere. subaudiendũ ẽ bonis & religiosis uiris. Si ho¬
minib inquit infidelib placerem. neroni. scił. hereticis
iudeis incredulis. & ꝑsequutorib. xp̃i seruus non essem:
qr xp̃m negassem. T am̃ licet illis non placeam. om̃ib tam̾
bonis & religiosis placeo. Non querens qđ mͥ soli utile est:
qr non accipio a uob̃ uictũ & uestim̃tũ: S qd̾ alteri. Sic̃¬
xp̃c non quesiuit sua. qr non ẽ ꝓ se flagellatus. conspu¬

Expanded text:
aeis, qui idola exsecrantur, et gentibus, fidelibus et etiam infideaeis, qui idola exsecrantur, et gentibus, fidelibus et etiam infidelibus: Sicut et ego per omnia, subaudis quae facio, omnibus placeo. Cum Apostolus alias dicat: Si hominibus placerem, Christi servus non essem , quaerendum est quare modo hic dicat se omnibus per omnia placere? Ad quod dicendum, quia ubi dicit, si hominibus placerem, homines ibi voluit intelligi haereticos, Judaeos incredulos, paganos et persecutores. Hic autem ubi dicit, omnibus se placere, subaudiendum est bonis et religiosis viris. Si hominibus, inquit, infidelibus placerem, Neroni scilicet, haereticis, Judaeis incredulis, et persecutoribus, Christi servus non essem, quia Christum negassem. Tamen licet illis non placeam, hominibus tamen bonis et religiosis placeo: Non quaerens quod mihi soli utile est, quia non accipio a vobis victum et vestimentum, sed quod multis non quaesivit sua, quia pro se flagellatus non est, conspu
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs aũ dixerit. hoc immolatũ est. id: idolis conseera¬
tũ. nolite comede ꝓpt̾ conscient iã. alteriꝰ .i. illiꝰ qui
indicauit. & circũstantiũ ne uos derideant: sicut supra
dictũ est. Utqͥd enim lib̾tas mea. qua credo omnia esse
munda. diuidicat᷑ id rep̾hendit᷑. ab aliena conscientia:
Id si eggo manduco omĩa. qͥd ꝑtinet ad aliquẽ ut me re¬
p̃hendat: uel qͥd nocet eiꝰ rep̃hensio: Si ego cũ grã. sub di.¬
participo. siue manduco: quid blasphemor ꝓ eo qd̵ grãs
ago dło ex ꝑsona illoꝵ loquit᷑ qͥ talia dicebant. quasi sub¬
iungeret apłs: non debetis hoc agere. licet scĩficetis il¬
lud qd̾ sumitis signacło crucis. & inuocatione nominis dĩ.
tione noninis di. & cũ honestate : ut deus glorificet᷑ ꝑ uoᷤᷤ
Legunꝰ quodã loco. qđ qͦdam tp̃re qͥdã homuntio p̾ numia
tristicia uoluisset se. suspende laqueo. & dixisset. deus
Sine offensiõe. Id sine scandalo. & rep̾hensione estote ui¬

Expanded text:
nsecratum, nolite manducare propter conscientiam alterius qui judicavit et circumstantium, ne vos derideant, sicut supra dictum est. Ut quid enim libertas mea, qua credo omnia esse munda, judicatur, id est reprehenditur, ab aliena conscientia, id est: si ego manduco omnia, quid pertinet ad aliquem ut me reprehendat, vel quid nocet ejus reprehensio? Si ergo cum gratia, subasphemor pro eo quod gratias ago Deo? Ex persona illorum loquitur, qui talia dicebant, quasi subjungeret Apostolus: Non debetis hoc dicere, licet sanctificetis illud quod sumitis signaculo crucis, et invocatione nominis Domini: tion quod cum quodam tempore quidam humuncio pro nimia tristitia voluisset se laqueo suspendere, et dixisset: Deus,Sine offensione, id est sine scandalo et reprehensione, estote Jud
Abbreviated transcription (Latin):
Diuisiones uͦ gratiaꝵ st̃. sub non meritoꝵ. idem aũ sp̃c. sub
sc̃s. manet semꝑ unꝰ in omĩb. & indiuisus. ħ otandũ qđ
tis dantur. non humanis meritis tribuunt᷑. Unde ait ad
s dona illiꝰ diuisa st̃: qr non omĩb equalit̾ conferuntur
Unde fatendũ est. qr cũ ds ꝑ diuinitatis potentiã: ñ tam̾

Expanded text:
n meritorum, idem autem Spiritus sanctus manet semper unus in omnibus et individuus. Notandum quod tis dantur, non humanis meritis tribuuntur. Unde ad Romsed dona illius divisa sunt, quia non omnibus aequaliter conferuntur. Unde fate
Abbreviated transcription (Latin):
ageret. Quandui talia iudero eũ facientem: ñ transibo
ad xp̾ianismũ. Si qͥs infideliũ uocat uos ad cęnã & uultis
ire sub ad domũ eiꝰ. N on p̾̃cepit ut irent nec ꝓhibuit: s
licentiam p̾stitit. Cena uocat᷑ a cõmunione uescentiũ. qͣsi

Expanded text:
ageret. Quandiu talia videro eum facientem, non transibo ageret. Quandiu talia videro eum facientem, non transibo ad Christianismum. Si quis infidelium vocat vos, ad coenam, et vultis ire, subaudis ad domum ejus. Non praecepit ire, nec prohibuit, sed praestitit licentiam. Coena vocatur a communione
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ: xp̃m uͦ non legimꝰ ꝑrexisse ad domũ alicuiꝰ gentilis.
expediunt:i. ñ omĩa st̃ utilia. Omĩa mͥ licent. s ñ ominia
edificant alios in fide : s potiꝰ destruͥnt simplices ꝑ scandalũ
Nemo qd̃ suũ est. tantum᷑ querat. in hac parte. comedendo
omiã. s qd̃ alterius: idest qd̃ simpliciorib ꝓdest: sicut. xp̃c
non quesiuit sua s nr̃a. Ome qd̃ in macello .i. in mercato
uenit. siue uendit᷑. manducate: nichil int̾rogantes ꝓpter
conscientiã illiꝰ ꝙͣ int̾rogaueritis. M acellũ d̃r a mactando:
rogarent aliqͥd de carnib utrũ consecrate essent idolis
Om̃s iste carnes quas cernis in toto macello: idolis sunt¬
dicate. Si aliqͥs fideliũ hec audiens postea emeret. deri¬
quasi malũ: mͦ emit carnes idoł consecratas : & comedit ut
scãs: N isi aliqͥd numinis in idoł cognosceret: nequaꝗͣ. hoc

Expanded text:
norum, Christum non legimus perrexisse ad domum alicujus gentilis. norum, Christum non legimus perrexisse ad domum alicujus gentilis. nia aedificant, alios in fide, sed potius destruunt simplices per scandalum. Nemo quod suum est tantummodo quaerat, in hac parte comedendo omnia, sed quod alterius, id est quod simplicioribus prodest: sicut Christus non quaesivit sua, sed nostra. Omne quod in macello, id est in mercato, venit, sive venditur, manducate, nihil interrogantes propter conscientiam illius quem interrogaveritis. Macellum dicitur a mactando,  ut non interrogarent aliquid de carnibus, utrum consecratae essent idolis Omnes istae carnes quas cernitis in macello, idolis dedicatae sunt. Si aliquis fidelium haec audiens postea emeret, deriquasi malum, modo emit carnes consecratas idolis, et comedit ut sanctas. Nisi aliquid numinis in idolis cognosceret, nequaquam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
socios demonioꝵ fieri. ⁊̃ ẽ fiebant socii demonioꝵ: quando
comedebant idolotita: & quando uoluntatẽ illoꝵ implebant
Non potestis calicem. id sanguinẽ dñĩ bibere. sub̃ recte sic̃
bibendꝰ est: & calicem demonioꝵ: qui idoł libat᷑. Non potes
re. sic non possumꝰ utrũq recte agere: ꝙ diabolo seruire
e xp̃o placere: eorpusq eł digne sumere. An emulamur
dominum: ᷤ i ungit se corinthiis: & loqͥtur ex ꝑsona illoꝵ. qui
dicebant. N ũqͥd non imitam᷑ dominũ: In hoc gͦ qd̵ ꝑgimꝰ
ad templa idoloꝵ & comedimꝰ ibi cũ infidelib quos uolumꝰ lu¬
crari ad fidẽ xp̃i.imitamur dñm. qͥ ad domos publicanoꝵ
& peccatoꝵ ueniebat: ut occasionẽ haberet docendi. Nũqͥd
fortiores illo sumꝰ: quasi dic̾e̾t N ũqͥd fortiores illo estis in
hac parte: Non estis. In hoc uolebant fortiores ẽẽ .xͦ: qr uole
bant agere qd̃ ipse non fecit. Illi enĩ ibant ad domos paga¬

Expanded text:
i daemoniorum. Tunc fiebant socii daemoniorum, quando comedebant idolothyta, et quando voluntatem illorum implebant. Non potestis calicem, id est sanguinem, Domini bibere, subaudis recte sicut bibendus est, et calicem daemoniorum, id est, corpre, sic non potestis utrumque recte agere, et diabolo servire, et Christo placere, et corpus ejus digne sumere. An aemulamur Dominum? jungit se Corinthiis, et loquitur ex persona illorum qui dicebant: Nunquid non imitamur Dominum? ad exempla idolorum, et comedimus ibi cum infidelibus, quos volumus lucrari ad Christum, imitamur Dominum, qui ad domos publicanorum et peccatorum veniebat, ut occasionem haberet docendi. Nunquid fortiores illo sumus? Quasi diceret: Nunquid fortiores illo estis in hac parte? Non estis. In hoc volebant fortiores esse Christo, quia volebant agere quod ipse non fecit. Illi enim ibant ad domos paga
Abbreviated transcription (Latin):
panis ẽ : & cõmunis debet esse om̃ib. Si quis esurit. do¬
mi manducet : id÷ qͥ impatiens e̾. nec uult ieuina¬
re cũ ceteris. domi t̾reno pane uescat᷑. Ut ñ in iudiciũ
conueniatis: id÷ ne corpus xͥ rep̾hensibilit̾ ꝑcipiatis. ad
dãpnationẽ urãm. Cetera aũ. sub̾ quȩ restant inordina¬

Expanded text:
panis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit, dopanis est, et communis debet esse omnibus. Si quis esurit, domi manducet, id est qui impatiens est nec vult jejunare cum caeteris, domi terreno pane vescatur, ut non in judicium conveniatis, id est ne corpus Christi reprehensibiliter percipiatis ad damnationem vestram. Caetera autem, subaudis quae restant inordina
Abbreviated transcription (Latin):
indigne & neglegẽnt᷑ corpus domini sumere. Q uod
si nosmecipsos diuidicarent᷑ .i. discuteremꝰ. & examina¬
remꝰ uitam nra̾m utrũ digni essemꝰ necne. & si nosmet¬
ipsos & errores nr̃os corrigeremꝰ. non utiq uidicare
qͥ infirmant᷑. febricitant in p̾senti. & in illis etiã qͥ
moriunt᷑. a domino corripimur & flagellam᷑ corpore
ꝑ illos: ut ipso cimore ꝑt̾riti. ñ dampnem᷑ et̾nalit̾ cũ
hoc mundo: i. cũ infidelib & amatorib huiꝰ mundi.
Nichil eñ distat a gentili qui in reuerent̃ cũ sit omĩbus
peccatis criminalib cõmacłatꝰ. ad m̃sã diũ p̾sumit acce¬
dere. s potiꝰ det̾ior ẽ illo. & maiori pena dignus: quia
meliꝰ ẽ uiam ueritatis non cognoscers. quã post cogniti¬
onẽ retrorsũ conu̾ti. Itaq fratres mei. cũ conuenitis¬
expectate. ut multoꝵ oblatio simul celebret᷑: & omnes
cõmunit̾ ex uno pane cõmunicate : qr illa oblatio unꝰ

Expanded text:
indigne et negligenter corpus Domini sumere. Quod indigne et negligenter corpus Domini sumere. Quod si nosmetipsos dijudicaremus, id est discuteremus et examinaremus vitam nostram utrum digni essemus necne, et nosmetipsi errores nostros corrigeremus, non utique judicaremqui infirmantur et febricitant in hoc praesenti et in illis etiam qui moriuntur, a Domino corripimur, et flagellamur corpore per illos ut ipso timore perterriti, non damnemur aeternaliter cum hoc mundo, id est cum infidelibus et amatoribus hujus mundi. Npeccatis criminalibus commaculatus, ad mensam Domini praesumit accedere, sed potius deterior est illo, et majori poena dignus, quia melius est viam veritatis non cognoscere, quam post agnitionem retrorsum abire. Itaque, fratres meiexspectate, ut multorum oblatio simul celebretur, et omnes communiter ex uno pane communicetis: quia illa oblatio unus
Abbreviated transcription (Latin):
sibi manducat & bibit. idest ad dampnationẽ suã illu
sumit. non diidicans corpus domini. idest ñ discer¬
nens a reliqͥs cibis. Cũ tunore & cremore debemꝰ acce
tiam se debere p̾stare ei ad cuiꝰ corpus sum̾dũ accedit
Ideo. sub qr indigne p̾sumitis ꝑciꝑe salutiferũ sacra¬
mentũ. iccirco sunt int̾ uos o coruithii. multi infirmi
.i. languentes. & imbecilles .i. febricitantes. & dormiunt
multi. non sonino pacis. neꝙ quietis. s morte dampna¬
tionis :i. mortui sunt morte eterna. ꝓpt᷑ hoc peccatũ.
uolens demonstrare qr qui corpus domini indigne ꝑ¬
cipiunt. uidiciũ inde sumunt. & dampnationẽ osten¬
dit qͦsdam apud corinthios iundictã iam in p̾senti iã
ꝑcepisse . qͥ inconsidate & in reuerent̾ illud acceperant.
qͥ febrib & infirmitatib multis correpti st̃. & qͥdam
etiã mortui: ut illoꝵ exemplo ceteri discerent ñ deb̾e

Expanded text:
sibi manducat et bibit, id est ad damnationem suam illud sibi manducat et bibit, id est ad damnationem suam illud sumit, non dijudicans corpus Domini, id est non discernens a reliquis cibis. Cum timore et tremore debemus accetiam se debere praestare ei ad cujus corpus sumendum accedit. Ideo, subaudis quia indigne praesumitis percipere salutiferum sacramentum, idcirco sunt inter vos, o Corinthii, multi infirmi, id est languentes et imbecilles, id est febricitantes, et dormiunt multi, non somno pacis et quietis, sed morte damnationis, id est mortui sunt morte aeterna propter hoc peccatum. Volens demonstrare quia qui corpus Dominicum indigne percipiunt, judicium inde sumunt et damnationem; ostendit quosdam apud Corinthios vindictam in praesenti jam percepisse, qui inconsiderate et irreverenter illud acceperant quia febribus et infirmitatibus multis correpti sunt, et quidam etiam mortui, ut illorum exemplo caeteri discerent non debere
Abbreviated transcription (Latin):
lam differentiam credit int̾ illud corpꝰ xͥ & reliqͦs cibos:
uel qui grauiorib criminib maculatus p̾sumit illuo
sumere. Qͥ talit̾ ut diximꝰ illud comedit & bibit. indig¬
bibat. idest de sanguine domini. Probet se. id est dis¬
sit. necne: ne forte unde alii sumunt remedi ᷝͥ ũ. accipiat
ipse iudiciũ & dampnationẽ. indigne illud ꝑcipiens: sic̃
fecit iudas ꝓditor. Nam cũ alii apłi sũpsissent illud t̾ri¬
bile sacramentũ ad remediũ & salutẽ suã. ille qͥ indig¬
nꝰ erat tanto mysterio. accepit illud ad dampnationem
suam: quia quẽ diabolus antea cenebat ꝑ suggestionẽ.
& tẽptationẽ postea tenuit ad possidendũ plenius: ut
nichil aluid posset cogitare aut facere. nͥ qđ eiꝰ uolun¬
tas erat. Dicit enĩ eugłista qr post buccellam statim
introuut in eũ sathanas: ut malũ qd̃ illo instigante
tractauerat. eo concitante ꝑficeret. Qui enĩ mandu¬
cat & bibit indigne. sicut ia supra diximꝰ. iudiciũ

Expanded text:
reliquos cibos, vel qui gravioribus criminibus commaculatus praesumit illud sumere. Qui taliter, ut diximus, illud comedit et bibit indigbibat, id est de sanguine Domini. Probet se, id est disse reddat, ne forte unde alii sumunt remedium accipiat ille judicium et damnationem, indigne illud percipiens, sicut fecit Judas proditor. Nam cum alii apostoli sumpsissent illud terribile sacramentum ad remedium et salutem suam, ille qui indignus erat tanto mysterio accepit illud ad damnationem suam: quia quem diabolus ante tenebat per suggestionem et tentationem, postea renuit ad possidendum plenius, ut nihil aliud posset cogitare aut facere, nisi quod ejus voluntas erat. Dicit enim evangelista, quia post buccellam statim introivit in eum satanas, ut malum quod illo instigante tractaverat, eo concitante perficeret. Qui enim manducat et bibit indigne, sicut supra diximus, judicium
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ dõ : qm̃ multi ꝓpt̾ infidelitat̾e mortui st̃ in heremo: ñ intel
de nube. mari. moyse. esca. potu & petra. in figura facta st̃
nr̃i. idest nr̃e ueritatis qͥb in ueritate contigert̃ & manent
nĩ: qr in exemplo illoꝵ educti sumꝰ de egypto. de errore ui

Expanded text:
est Deo. Quoniam multi propter infidelitatem mortui sunt in eremo, non intellest Deo. Quoniam multi propter infidelitatem mortui sunt in eremo, non intellia quae dicimus de nube, mari, Moysi, esca, potu et petra, in figura facta sunt nostri, id est nostrae veritatis; quibus in veritate contigerunt et manent modo, quia in exemplum illo
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ latus ꝑcussit moyses. Quappter meliuis ẽ ut spiritalit̃
ista intelligant᷑: sic̃ & suꝑiora. unde. & apłs spiritalẽ appel¬
lat eandem petram: qr spiritalit̾ ẽ intelligenda. Significat
petra: non ꝑ substantiam. & aqua illa quȩ ꝓfluebat ex
ipse in eugłio. Qͥ sitit ueniat ad me & bibat. Spiritaliꝰ
ut᷑ significabat. De qua petra spiritali & consequente
bibebant illi: qr u̾bicũq deficiebat eis humanũ auxilium
aderat. xp̃c p̃stans illis suf fragiũ: cuiꝰ potentia qui ẽ u̾bũ
di patris liberati sunt de t̾ra egẏpti. & in t̾ram reꝓmissionis
te confidat. aut in esca & potu spiritali. ut putet sibi dm̃ par¬
cere si peccauerit criminalit̾. nisi penitentia digna hoc ꝓmeru¬
erit. Q uappter. omĩb ẽ uigilandũ & laborandũ: qm cemp
uite nostre breuissimũ ẽ. S non in plurib eoꝵ b̃ne placitũ

Expanded text:
cujus latus percussit Moyses. Quapropter melius est ut spiritaliter cujus latus percussit Moyses. Quapropter melius est ut spiritaliter ista intelligamus, sicut et superiora. Unde et Apostolus spiritalem appellat eamdem petram quia spiritaliter est intelligenda. Significat petra, non per substantiam; et aqua illa quae fluebat ex ipse in Evangelio: Qui sitit, veniat ad me et bibat , etc. Spiritalis em spiritaliter significabat. De qua petra spiritali consequente bibebant illi, quia ubicunque deficiebat eis humanum auxilium, aderat Christus, praestans suffragium, cujus potentia qui est Verbum Dei Patris liberati sunt de terra Aegypti, et in terram repromissionis te confidat, aut in esca et potu spiritali, ut Deum putet sibi parcere si peccaverit criminaliter, nisi poenitentia digna hoc promeruerit. Quapropter omnibus est vigilandum et laborandum, quoniam tempus vitae nostrae brevissimum est. Sed non in pluribus eorum beneplacitum
Abbreviated transcription (Latin):
castroꝵ nullo homine impellente. emittens largissimos riuu¬
los ad sacietatẽ ppłi & ium̃toꝵ. Dicunt aũ tandui hoc factũ
esse ꝑ quadraginta annos. usq dũ uenirent in t̾ra madian.
ubi fodunt puteos. & inuenert̃ aquã dulcẽ satis. habundeq
Quidam etiam somniando fingunt. qđ tante paruitatis
fuerit ille lapis. ut maria soror moysi ferret illũ in pecto¬
re suo ꝑ illã uastã sollitudine̾. Sed illi qͥ talia confingunt
dicant uͥ &e quando uel qͦmͦ scđm litteram impletũ sit. qd̾
mel de petra. & oleũ de firma petra: & tunc p̾bendus est¬
assensus qd̃ secuta sit eos petra. at cũ nusquã in uete¬
ri testam̃to hoc factũ repperire poterint. submutant uo¬
cẽ & inclinent aurem. ut sp̃italiter ista penetrare ualeant᷑:
qm̃ litteram in his seqͥ ñ possunt. Nam sicut doctores tra¬
dunt orebh petra quã moyses ꝑcussit. mons ẽ lapideus:

Expanded text:
castrorum, nullo hominum impellente, emittens largissimos rivucastrorum, nullo hominum impellente, emittens largissimos rivulos ad satietatem populi et jumentorum. Dicunt autem tandiu hoc factum esse per quadraginta annos, usque dum venirent in terra Madian, ubi foderunt puteos, invenerunt aquam dulcem satis abundeque. Quidam etiam somniando fingunt quod tantae parvitatis fuerit ille lapis, ut Maria soror Moysi ferret illum in pectore suo per illam vastam solitudinem. Sed illi qui talia confingunt, dicant ubi, et quando vel quomodo secundum litteram impletum sit, quodmel de petra, oleumque de firma petra, et tunc praebendus assensus quod secuta sit eos petra? At cum nusquam in Veteri Testamento hoc factum reperiri poterit, submittant vocem et inclinent aurem ut spiritaliter ista penetrare valeant, quoniam litteram in his sequi non possunt. Nam, sicut doctores tradunt, Oreb petra quam Moyses percussit, mons est lapideus,
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia esse : uel qr spiritalit̾ intelligenda st̃: Significa¬
ne parata st̃. s uirtute dĩ sine cõmixtione elem̃toꝵ. aque
spiritali omĩpotentis dei. qua angłi uiuunt & subsistunt
sine labore aliqͦ. ea uirtute creatus ẽ ille cibus. & appositꝰ
ẽ eis sine aliquo labore illoꝵ: hoc etiam significans. qr de
celis uenturus erat xp̃c spiritalis panis. qui sp̃italit᷑ pasce¬
ret. Unde & manna pͥma feria. siue pͥma sabb̃i. que
nc̃ ob reuerentiã dominice resurrectionis. dies domica uo¬
catur: pͥmũ uenit de celo ad saturitatem popłi. B ibebais
aũ de spiritali sub petra. consequente eos eadem petra
udei & quidam etiam simpliciũ doctoꝵ ex hoc loco fabulo¬
se disputant : uolentes affirmare. qđ postquã moyses ꝑcus¬
sit uirga bis silicem. & ppłs bibit & ium̃ta. semꝑ sequuta sit
eos illa petra: & ubi s figebant tentoria. uoluebat᷑ in medium

Expanded text:
spiritalia esse; vel quia spiritaliter intelligenda sunt: significaspiritalia esse; vel quia spiritaliter intelligenda sunt: significane parata sunt, sed virtute Dei sine commistione elementorum, aquae  omnipotentis Dei qua angeli vivunt et subsistunt sine labore aliquo, ea virtute creatus est ille cibus, et appositus est eis sine aliquo labore illorum. Hoc etiam significans, quia de coelis venturus erat Christus, spiritualis panis, qui spiritualiter pasceret. Unde et manna prima feria, sive prima sabbati, quae nunc ob reverentiam Dominicae resurrectionis dies Dominica vocatur, primum venit de coelo ad saturitatem populi. Bibebant autem de spiritali, subaudis petra, consequente eos eadem petra. Judaei et quidam simplicium doctorum ex hoc loco fabulose disputant, volentes affirmare quod postquam Moyses percussit virga bis silicem, populusque bibit ac jumenta, semper secuta sit eos illa petra, et ubicunque figebant tentoria, volvebatur in medium
Abbreviated transcription (Latin):
do nubes se interposuit int̾ illos & egyptios. & aque fue¬
rt̃ a dextris & a sinistris. & postmodũ ꝓtecti sunt ab ipsa
nube ꝑ diem a calore solis. dũ a morte p̾senti libarati st̃
baptizati dñr fuisse ꝑ moysen in nube que erat post ipsos.
& in mari ꝑ cuiꝰ mediu̾ transiert. Siue etiam in ħ dñr ẽẽ
baptizati ꝑ moysen in nube & in mari: qr omĩa que facta
sunt illis in figura. nob̃ eueniunt in ueritate. Nam sicut
baptismate a morte originał peccati & actualis. lib̾amur.
qͦd illi transeundo a morte st̃ lib̾ati baptismũ significabat
quod. rubore sanguinis. xͥ consecrat᷑: ꝑ qđ nos a morte et̾na
lib̾am᷑. E omnes eandem escã sp̃italem manducauer̃t: & õs
eundẽ potũ spiritalẽ bibeberunt. A anna qđ de celo idest
de isto aere datũ est. & aquã que de petra fluxit. dicit

Expanded text:
do nubes se interposuit inter illos et Aegyptios, et aquae fuedo nubes se interposuit inter illos et Aegyptios, et aquae fuerunt a dexteris et a sinistris; et postmodum protecti sunt per diem ab ipsa nube a calore solis, dum a morte praesenti liberati sunt, baptizati dicuntur fuisse per Moysen in nube quae erat post ipsos et in mari per cujus medium transierunt. Sive etiam in hoc dicuntur baptizati per Moysen in nube et in mari, quia omnia quae facta sunt illis in figura, nobis eveniunt in veritate. Nam sicut m sancti Spiritus in baptismate a morte originalis peccati et actualis liberabimur: Rubrum per quod illi transeundo a morte sunt liberati baptisma significat, quod rubore sanguinis Christi consecratur, per quod nos a morte aeterna liberamur. Et omnes eamdem escam spiritalem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritalem biberunt. Manna quod de coelo, id est de isto aere eis datum est, et aquam quae de petra fluxit, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dicet dñs repbis. Nescio uos
id non apꝓbo ad meã partẽ ꝑtinere: uel ñ apꝓbo uos
apparere: dicebat. Id̃o castigo corpus meu̾ & seruituti su
edocti. & ecgo ipse alienus existam a laude & p̾mio remune¬
rationis. audiens a domino. recepisti mercedem tuã: ne for¬
te etiam aliis curatis. ipse remaneã in uulnere. Nolo enĩ
uos ignorare fratres. sub̃ mysteriũ hoc qd̃ uob̃ ex parte
duco. om̃s sub nube fuerunt. que p̾cedebat eos desuꝑ ꝑ
diem: & omnes mare tͣnsiert. qr moetem euaser̃t: & omnes
in moyse. ⁊ dest ꝑ moysen ductorẽ. baptiati st̃ in nube
& in mari:i. a morte sunt lib̾ati. Quantũ ad ueritatẽ
hẏstorie ꝑtinet. uidei egredientes de egẏpto sub nube
fuert: qr nubes ꝑ diem gradiebat᷑. siue ferebat᷑ suꝑ eos
Altiori aũ sensu scdm ambrosiũ. sub nube fuert̃: quia
ominia gesta sunt illis in obscuritate. & in figura facta st
In hoc uͭ qđ nube tuiti st̃ ab adu̾sariis suis egyptiis quan¬

Expanded text:
Sic dicet Dominus reprobis: Nescio vos , id est, non approbo ad meam partem pertinere, vel non approbo vos apparere, dicebat: Ideo castigo corpus meum, et subjicio seedocti, et ego ipse alienus existam a laude et praemio remunerationis, audiens a Domino: Recepisti mercedem tuam, ne forte etiam aliis curatis, ipse remaneam in vulnere. CAPUT X. Nolo enim vos ignorare fratres, subaudis mysterium hoc quod vobis ex parte duco, omnes sub nube fuerunt, quae praecedebat eos desuper per diem, et omnes mare transierunt, quia mortem evaserunt. Et omnes in Moyse, id est per Moysen ductorem, bet in mari, id est a morte sunt liberati. Quantum ad veritatem historiae pertinet, Judaei egredientes de Aegypto, sub nube fuerunt, quia nubes per diem gradiebatur sive ferebatur super eos . Altiori autem sensu, secundum Ambrosium, sub nube fuerunt, quia omnia quae gesta sunt illis in obscuritate et in figura facta sunt. In hoc vero, quia nube tecti sunt, adversariis suis Aegyptiis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ad id seruũ illud mͥ facio. ut quod p̾dico u̾bis non destruam
oꝑib: s potius seruiam u̾bis & oꝑib his quib p̾dico. Casti¬
non ad luxũ. Seruituti uͭ subicitur : duͣ suam delectatio¬
nem ꝑficit. s uoluntat̾ẽ spiritus: idẽ rationabilitatis ani¬
me. Sic debet unusqͥsq fideliũ agere: castigare uideł cor¬
pus suũ. & seruituti subicere: implens quod paulus alias ait.
Spũ ambulate. & dẽsidia carnis siue corporis ne ꝑficiatis¬
& cuiꝰ rei grã apłs ecepis suũ domabat. refrenans illud apͣ¬
ius delectationib: ꝓtinus manifestat subdens. Ne forte in qͥt
cũ aliis p̾dicauerim¬

Expanded text:
 servum illud facio mihi ut, quod praedico verbis non destruam  servum illud facio mihi ut, quod praedico verbis non destruam operibus, sed potius serviam verbis et exemplis his quibus praedico. Castinon ad luxum. Servituti vero subducitur, dum non suam delectationem perficit, sed voluntatem spiritus, id est rationabilitatis animae. Sic debet unusquisque fidelium agere, castigando videlicet corpus suum, et servituti subjiciendo, implens quod Apostolus alias ait: Spiritu ambulate, et de causa Apostolus corpus suum domabat, refrenans illud a pravis delectationibus, protinus manifestat subdens, ne forte, inquit, cum aliis praedicaverim
Abbreviated transcription (Latin):
in incertũ: qr ñ dubito de rem i¬
uneratione. certum
p̾mio. S ut nos certi simꝰ de remuneratione. exempli cau¬
sa ponit se apłs in mediũ: quatinꝰ illũ imitem᷑. Sic pug¬
no. non quasi aerem u̾berans. eleuando & deponendo gladi¬
ũ. uelut stultus miles qͥ ñ positꝰ contͣ hoste̾ u̾berat aerem
agitando brachia & gladiũ: uolens apparere p̾liator. Pau¬
lus gͦ pugnabat contra aerias potestates: de qͥb loqͥt᷑ in
epła ad ephesios. Pugnabat contra philosophos & magos
li gladio. s p̾dicando. miracula faciendo. orando. ieiunan¬
do. bonis oꝑib insistendo. Ille p̾dicator u̾berat aerem: qui
sine affectu p̾dicationis p̾dicat. uidel̃ u̾ba tantumͦ ꝓferens.
non oꝑib exornans: qͥ aliud p̾dicat. atq aliud agit. & hoc
opere. qd p̃dicabat ore. S castigo corpus meti. subaudis
uniis multis: & ceteris talib. Ꝙ in seruitutẽ redigo: idest¬

Expanded text:
in incertum, quia non dubito de remin incertum, quia non dubito de remuneratione certum ri de praemio. Sed ut nos certi simus de remuneratione, exempli causa ponit se Apostolus in medium, quatenus illum imitemur: Sic pugno, non quasi aerem verberans, elevando et deponendo gladium, velut stultus miles qui non positus contra hostem verberat aerem, agitando et brachium et gladium, volens apparere praeliator. Paulus ergo pugnabat contra aereas potestates, de quibus loquitur in Epistola ad Ephesios; pugnabat contra philosophos, et magoli gladio, sed praedicando, miracula faciendo, orando, jejunando, bonis operibus insistendo. Ille praedicator verberat aerem, qui sine effectu praedicationis praedicat, videlicet verba tantummodo proferens, non operibus exornans, qui aliud praedicat atque aliud agit, et hoc opere quod praedicabat ore. Sed castigo corpus meum, subaudis iliis, multis caeteris talibus, et in servitutem redigo, id est
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ eis corona terrenis & marcescentib florib conserta: s quasi
uentus transibat. Nuã aũ corona & remuneratio incorrup¬
tibilis est: quia nulla immutatione corrũpet᷑. Nec erit ador¬
nata marcescibilib florib nr̃a corona: s inmodũ regalis dia¬
dematis eternis gẽmis conserta in et̾nũ sp̃italit̾ nob̃ seruabi¬
t᷑. Nr̃ã gͦ corona & remuneratio. ipse ds ompe erit. & con¬
templatio totius trinitatis. uidentes dm sicuti ẽ. in qͦ habe¬
bimꝰ uitã sine fine mansurã. omnẽq beatitudine̾ atq satie¬
tat̾ẽ : qm̃ uidentes fulgidũ erimꝰ fulgidi. uidentes beatũ eri¬
mꝰ beati. uidentes immortalẽ erimꝰ immortales. felicesq ꝑ oĩa
scła. Quappt̾ debemꝰ currere credendo. sꝑando corpus cas¬
tigando. elemosinis insudando. ambulando de uirtute in
uirtutẽ. donec uideat᷑ a nobis. deus doꝑ in syon: nec debe

Expanded text:
tur eis corona terrenis et marcescibilibus floribus conserta, sed quasi tur eis corona terrenis et marcescibilibus floribus conserta, sed quasi ventus transibat. Nostra autem corona et remuneratio incorruptibilis est quae nulla immutatione corrumpetur. Nec erit adornata marcescibilibus floribus nostra corona, sed in modum regalis diadematis aeternis gemmis conserta, in aeternum spiritualiter nobis servabitur. Nostra ergo corona et remuneratio ipse Deus omnipotens erit, et contemplatio totius Trinitatis, videntes Deum sicuti est, in quo habebimus vitam sine fine mansuram, omnemque beatitudinem atque satietatem; quoniam videntes fulgidum erimus fulgidi, videntes beatum erimus beati, videntes immortalem erimus immortales, felicesque per omnia saecula. Quapropter debemus currere credendo, sperando, desiderando; corpus castigando, eleemosynis insudando, ambulando de virtute in virtutem, donec videatur a nobis Deus deorum in Sion . Nec debe
Abbreviated transcription (Latin):
abstinere. & que cursũ nrm impediendo separant & retra¬
hunt a ꝓmisso brauio. int̾rogemꝰ apłm: & ipse nob̃̾ demonꝰ¬
trabit. illo in loco uͥ dicit. M anifesta aũ sunt oꝑa carnis:
adulteriũ uideł. fornicatio. immundicia. luxuria. Ista et
his similia contraria st̃ nr̃o cursui. E illi qͥdem qͥ currunt
intrã stadiũ nło currt̾ ut corruptibilẽ coronã accipiant: noᷤ
au̾ ido currimꝰ intra metas fidei nr̃e. ut coron̾a incorruptã :¬
Qđ suꝑuis appellauit brauiũ greco uocabulo: nc̃ uocat lati¬
ne coronã. Illoꝵ corona & remuneratio corruptibilis erat .i.
temporalis: qr cũ tp̃re tͣnsibat. Uerbi gr̃a. Accipiebant au¬
rũ argentũ. coeruptibile erat: quia de t̾ra sumebat᷑. & in t̾¬
ram reu̾tebat᷑. Accipiebant uestes: uetutate & tineis consu¬
bant᷑ confumebant᷑. accipiebant equũ. coerũppebatur ꝑ
mortẽ: & consũptus a uermib in puluerẽ transibat. Daba¬

Expanded text:
e cursum nostrum incipiendo superent et retrahant a promisso bravio, interrogemus Apostolum, et ipse nobis demonstrabit illo in loco, ubi dicit: Manifesta autem sunt opera carnis: adulterium videlicet, fornicatio, immunditia, luxuria . Ista et his similia contraria sunt nostro cursui. Et illi quidem, qui currunt intra stadium, ideo currunt ut corruptibilem coronam accipiant, nos autem ideo currimus intra metas fidei nostrae, ut coronam incorruptam  superius appellavit bravium Graeco vocabulo, nunc vocat Latine coronam; illorum corona et remuneratio corruptibilis erat, id est temporalis, quia cum tempore transibat. Verbi gratia: accipiebant aurum, argentum, quod corruptibile erat, quia de terra sumebatur, et in terram revertebatur. Accipiebant vestes, quae vetustate et tineis consumebantur. Accipiebant equum, qui corrumpebatur per mortem, et consumptus a vermibus, in pulverem transibat, Daba
Abbreviated transcription (Latin):
ibi omnes qͥ ad hoc erant p̃parati currebant. s unꝰ qui
ceteros p̃currebat. prior ꝑueniendo ad brauiũ. accipiebat
solus remunerationẽ sue uictorie: in nr̃o aut̃ẽ cursu. om̃s
qͥ bene currerint p̃miũ sui laboris ꝑcipient: nec dolebunt
se incassũ cucurrisse. cũ omnes qͥ ꝑuenerint remunerationẽ
accrꝑint. Ille uͦ unus significat numerũ electoꝵ. qͥ compara¬
one reꝓboꝵ paruissimꝰ erit: licet in se sit ꝑfectus. Unde dñs
dicit. Multi uocati: s pauci electi. Q uasi diceret. Multi
incipiunt currere. s ante deficiunt s lassescunt quã ꝑue¬
niant ad brauiũ: pauciq sunt qͥ ꝑueniunt ad palmã uic.¬
torie. Significat etiam ille uñ unitatẽ scẽ eccłiesque est

Expanded text:
ibi omnes qui ad hoc erant parati currebant, sed unus qui ibi omnes qui ad hoc erant parati currebant, sed unus qui prae caeteris currebat, prior perveniendo ad bravium, accipiebat solus remunerationem suae victoriae. In nostro autem cursu, omnes qui bene currerint, praemium sui laboris percipient, nec dolebunt se incassum cucurrisse, cum omnes qui pervenerint, remunerationem acceperint. Ille vero unus significat numerum electorum, qui comparatione reproborum parvissimus erit, licet in se fit perfectus. Unde Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi ; quasi diceret: Multi incipiunt currere, sed ante deficiunt et lassescunt quam perveniant ad bravium, paucique sunt qui perveniunt ad palmam victoriae. Significat enim unus ille, unitatem sanctae Ecclesiae quae est
Abbreviated transcription (Latin):
centũ . xxͥu. passib. Post cuiꝰ mecaᷤ ponebat᷑ aurũ & argen¬
tũ. aut equus. siue palliũ. uel aliquod p̃miũ: qđ br̃auium̃
greco uocabulo dicebatur. latine uͦ palma uictorie appel¬
lari potest: uel corona. Cunctisq astantib uiris & mulierib
ad spectacłm illud. currebant om̃s. s unꝰ qͥ pͥor currebat ac¬
cipiebat brauiũ cȩteris in uanũ currentib: qr nichil uti¬
litatis prestabat eis suus cursus nͥ risũ & chachinũ ppłis ex¬
citabant: sͥ aũ magnã uerecundiam. Altiori uͦ intelligen¬
tia. ꝑ stadiũ ꝑ quod illi currebant debemꝰ intelligere fidem
nrãm. intra cuius metas currere iubem᷑ ab exordio fidei noꝰ¬
tre usq ad t̾minũ huiꝰ uite:: quousq ꝑueniamꝰ ad br̃auium̃
repmissũ. de quo dñs ait. Qui ꝑseuerauerit usq in finem:
hic saluus erit. H oc tam̃ distat int̾ illoꝵ cursũ & nr̃m. qr

Expanded text:
nti quinque passibus. Post cujus metam ponebatur aurum vel argennti quinque passibus. Post cujus metam ponebatur aurum vel argentum, aut equus sive pallium, aut aliquod praemium, quod bravium Graeco vocabulo dicebatur, Latine vero palma victoriae appellari potest vel corona, cunctisque astantibus viris et mulieribus, ad spectaculum illud currebant omnes: sed unus qui prior currebat, accipiebat bravium, caeteris in vanum currentibus; quia nihil utilitatis praestabat eis suus cursus, nisi risum et cachinnum populis excitabant, sibi autem verecundiam magnam. Altiori vero intelligentia, per stadium, per quod illi currebant, debemus intelligere fidem nostram intra cujus metam currere jubemur ab exordio fidei nostrae usque ad terminum hujus vitae, quousque perveniamus ad bravium repromissum, de quo Dominus dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hoc tamen distat inter illorum cursum et nostrum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Es Ci Tls qđ hii qͥ in stadio currunt. om̃s qͥdem cur¬
runt. s unꝰ accipit brauiũ:s uolens & desidans egre¬
gius p̾dicator corinthios omnesq fideles ꝓuocare ad cur¬
exernã: inquiens. Nescitis quod hii qͥ in stacdio currunt.¬
&e cet̾a. fuit qͦdam tempore gygas quidam nomine her¬
cules apud grecos. fortissimꝰ. omĩq uirtute corporis ro¬
boreus. agilitate qͦ seu uelocitate pedũ in cursu ue¬
locissimꝰ. atq ꝑnicissimꝰ : qui uno anhelitu cucurrit
atq ut ita dicamꝰ ꝑuolauit centũ uiginti qͥnq passus.
sicꝙ substitit uno in loco: qđ spatiũ sui cursus stadi¬
ũ appellauit. a stando: & est octaua pars miliarii.
Inde postmodũ moleuit mos apud grecos & consuetudo
duiturna. ut ex singłis urbib. catellis. oppidis. necnon et
uillulis. uiuenes se. p̾pararent. quatinꝰ adueniente. festiui¬
tate deoꝵ. possent currere ad illud stadiũ quot m̃surabat᷑

Expanded text:
escitis quod hi qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium? Volens et desiderans egregius praedicator, Corinthios omnesque fideles provocare ad cur, inquiens: Nescitis quod hi qui in stadio currunt, etc. Fuit quodam tempore gigas quidam nomine Hercules, apud Graecos fortissimus, omnique virtute corporis roboreus, agilitate quoque seu velocitate pedum in cursu velocissimus atque pernicissimus, qui uno anhelitu currit, atque ut ita dicamus pervolavit centum viginti quinque passus: sicque subdit uno in loco, quod spatium sui cursus stadium appellavit, a stando: et est octava pars milliarii. Inde postmodum inolevit mos apud Graecos et consuetudo diuturna, ut ex singulis urbibus, castellis, oppidis, necnon et villulis, juvenes se praeparent, quatenus adveniente festivitate deorum, possent currere
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ ciboꝵ. uitioꝵꝙ. Questio ẽ. cũ uidei multitudine̾ ani¬
maliũ & pecoꝵ secũ haberent. quare de siderabant carnes
& quare non comedebant carnes animaliũ: qr ñ desicłabats
erant uesci in egẏptũ. N ilus enĩ fluuiꝰ in littorib suis ꝙ
palustrib locis. multa genera auiu habet. & talia qualia
ñ habent᷑ in circuitu alioꝵ fluminũ. fugiamꝰ gͦ concupis¬
centiam malã & pugnemꝰ contra ͤ in quantũ ualemꝰ: qr ut
beatꝰ augustinꝰ dicit. & in nob̾ q̃ exꝑim̃to ꝓbare possumꝰ. oĩa

Expanded text:
ei multitudinem animalium et pecorum secum haberent, quare desiderarent carnes, et quare non comederent carnes animalium? Quae hoc modo solverant vesci in Aegypto. Nilus enim fluvius, in littoribus suis et palustribus locis multa genera avium habet, et talia qualia non habentur in circuitu aliorum fluminum. Fugiamus ergo concupiscentiam malam, et pugnemus contra eam in quantum valemus, quia ut beatus Aug
Abbreviated transcription (Latin):
iđo dixi. qr ẽ & concupiscentia bona: de qua dicit salomon
fũi concupisce sapientiã: E psamista. Concupiuit anima
mea desidare ustificationes tu: as. Concupiscentia autẽ
mala est que suggerit nob̃ ut concupiscamꝰ cibos illicitos
& ultra modũ. & ut faciamꝰ homicidiũ. furcũ. ut ꝑpetremꝰ
adulteriũ: ceteraq huiꝰmodi. Ido apłs uolens nos sollicitos¬

Expanded text:
qua dicit Salomon: Fili, concupisce sapientiam . Et Psalmista: Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas . Concupiscentia autem mala est, quae suggerit nobis ut concupiscamus cibos illicitos et ultra modum, ut faciamus homicidium, furtum, ut perpetremus adulterium, et caetera hujusmodi. Id
Abbreviated transcription (Latin):
& illi solũmꝰ repmissũ brauiũ qͥ pͥor ueniret. licet oñs post
illũ ad eundem locũ ꝑuenirent: quantõmagis nobis ẽ. obser¬
uandũ ab om̃ib que cursũ nr̃m impedire possunt: cũ õib

Expanded text:
et illi solummodo repromissum bravium qui prior veniret, licet omnes post et illi solummodo repromissum bravium qui prior veniret, licet omnes post illum ad eumdem locum pervenissent, quanto magis nobis est abstinendum ab omnibus quae cursu
Abbreviated transcription (Latin):
tate dicit aominꝰ. N emo ascendit in celũ ħ qui descendit.
de celo. fuiꝰ hominis qͥ ẽ in celo: cũ cotpore. Indeł suo qd ẽ
eccłia. Sie currite. õ fideles in fide recte credendo. & bene
uiuendo. ut comp̃hendatis. palmam ꝑhennis remunerationi
Sollicite ac iuirilit̾ uult apłs ut curramꝰ: quia magna ẽ ꝓmi¬
sio ad quã tendimꝰ. Ominis aũ qͥ in agone. id in certamine
& pugna concendit. seu desudat ab om̃ib se abstinet. que
contraria st̃ cursui eius. Illi uiuenes qui ad cursũ se p̾pa¬
rabant. ab omĩb escis & potib om̃ib q rebus abstinebant
que impedire poterant cursũ illoꝵ. Nec solũ a nimia comes¬
tione. & suꝑflua potatione corpus refrenabant. s etiam lami¬
nas plumbeas noctib ponebant circa lũbos. ne fluxũ libidi¬
dinis ꝑ somniũ paterent᷑: qm̃ libido nimiũ debilitat corpus
si illi omnes ita se p̾parabant cũ scirent unũ coronandũ.

Expanded text:
 qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo , cum corpore videlicet suo, quod Ecclesia. Sic currite, o fideles in fide, recte credendo et bene vivendo, ut comprehendatis palmam perennis remunerationis. Sollicite ac viriliter vult Apostolus ut curramus, quia magna est promissio ad quam tendimus. Omnis enim qui in agone, id est in certamine et pugna, contendit sive desudat, ab omnibus se abstinet quae contraria sunt cursui illius. Illi juvenes qui se ad cursum praeparabant ab omnibus escis et potibus, omnibusque rebus abstinebant, quae impedire poterant cursum illorum. Nec solum animi a comestione, et superflua potatione corpus refrenabant, sed etiam laminas plumbeas noctibus ponebant circa lumbos, ne fluxum libidinis per somnum paterentur, quoniam libido nimium debilitat corpus; et si illi omnes ita se praeparabant, cum scirent unum coronandum,
Abbreviated transcription (Latin):
quando purificatus ascendit in templũ: & circũcidendo
thimoteũ ꝓpter uideos. ut iudeos lucrat᷑. xp̃o: a cultura
uidelicet legis. ad grãm ꝑducendo eugłii. His qͥ sub lege
st̃. idest samaritanis qͥnq libros moysi habentib. uenieis
ad illos factus sũ eis quasi sub lege essem. id̃÷ quasi car¬
naliter legi seruirẽ. cũ ipse sub lege moysi ñ essem aĩo.¬
gentiliũ philopͥhis apuo achenas unũ dm esse qͥ cunda¬
fecerit. & animas immortales esse. & homines ab uno do
pͥncipiũ sumpsisse. uisus ẽ eis quasi unus ex eis. licet ido¬
la non adoraret : paulatimq trahebat eos ad illa que minꝰ
credebant. suadens ut in eu̾ crederent ꝑ quẽ facta st̃ omĩa :¬

Expanded text:
quando purificatus ascendit in templum , et circumcidendo quando purificatus ascendit in templum , et circumcidendo Timotheum propter Judaeos, ut Judaeos lucrarer Christo, a cultd gratiam perducendo Evangelii. His qui sub lege sunt, id est a Samaritanis, quinque libros legis habentibus, veniens ad illos factus sum eis quasi sub lege essem, id est quasi carnaliter legi servirem, cum ipse non essem gentilium philosophis apud Athenas, unum Deum esse qui cuncfecerat, et animas immortales esse, et homines ab uno Deo principium sumpsisse, visus est eis quasi unus ex ipsis, licet idola non adoraret, paulatimque trahebat eos ad illa quae minus credebant, suadens ut in eum crederent, per quem omnia
Abbreviated transcription (Latin):
rogat semetipsũ apłs que sit merces predicationis eiꝰ: in
p̾senti: & dicit. Iam inquiens uolo sponte p̾dicare eugłn
alicui int̾roganiti. que est merces ipsius. Hec est inquit¬
merces mea in p̃senti & intentio: ut eugłm p̾dicans fidelib
om̃ibq audire uolentib. sine sũptu ponã eugłm. subaud̃
in cordib eoꝵ : ut ñ abutar siue ñ utar potestate mea in
eugłio. quã cũ aliis apłis habeo: idest ne accipiam aliqͥd.
ab auditorib: qm̃ magna mͥ merces reseruatur a xp̃o.
am cũ liber essem. non solũ scđm naturam. utpote de ge¬
nere patriarchaꝵ descendens. uerũ etiam ex om̃ib negoti¬
tiis hominũ. nichil ab eis accipiendo: om̃iũ sub hominũ
me seruũ fect subportando om̃s. ueluti bonus ꝓcurator
tiam. feci autẽ hoc non calliditatis astutia. s compatien¬
in cenchris qͥ ẽ portus corinthii. offerendo munera in tẽ¬
plo iherosolimis. scđm quod in actib apłoꝵ habetur.

Expanded text:
rrogat Apostolus seipsum quae sit merces praedicationis ejus in praesenti, et dicit, jam inquiens: Volo sponte praedicare Evanalicui interroganti quae est merces tua? Haec est merces mea in praesenti et intentio, ut Evangelium praedicans fidelibus, omnibus que audire volentibus, sine sumptu ponam Evangelium, subaudis in cordibus eorum, ut non abutar, sive non utar potestate mea in Evangelio quam cum aliis apostolis habeo, id est ne accipiam aliquid ab auditoribus, quoniam magna merces mihi reservatur a Christo. Nam cum liber essem, non solum secundum naturam, utpote de genere patriarcharum descendens, verum etiam ex omnibus negotiis hominum, nihil ab eis accipiendo, omnium, subaudis hominum, me servum feci supportando omnes, veluti bonus procuratotiam. Feci autem hoc non calliditatis astutia, sed compatienin Cenchris, quae est portus Corinthi, offerendo munera in templo Hierosolymis, secundum quod in Actibus apostolorum habetur,
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ appellat tribulationẽ & angustiam quã sustinent
coniugati. & maxime conuigate. fastidiũ uidelicet in con¬
cipiendo. dolorẽ in parturiendo: quo dolore plerũq solent
mulieres mori: curã multã & laborẽ in alendis & uestien¬
dis filiis. tristicias de egrotatione ⁊ morte eoꝵ: maximeꝙ
si om̃ib filiis fuerit orba ta. de amissione qͦ coniugis.
Similit̾ qͦ labores & dolores sustinet uir. de amisione fili¬
oꝵ & morte uxoris. A qͥb om̃ib st̃ illi liberi. qͥ uirgini
inimtegritate corporis uiuere. uirginitatẽꝙ seruare.
ut possit esse liber ab his necessitatib. Q uͦ seqͥt᷑. tͥbu

Expanded text:
tem appellat tribulationem et angustiam quam sustinent conjugati, et maxime conjugatae, fastidium videlicet in concipiendo, dolorem in parturiendo, quo dolore plerumque solent mulieres mori, curam multam et laborem in alendis et contuendis filiis, tristitiam de aegrotatione et morte eorum, maximeque si omnibus filiis fuerit orbata, de amissione quoque conjugis. Similiter etiam labores et dolores sustinet vir de amissione filiorum et morte uxoris, a quibus omnibus sunt illi liberi, qui virginiin integritate corporis vivere, virginitatem servare, ut possit esse liber ab his necessitatibus. Quod vero sequ
Abbreviated transcription (Latin):
litatẽ p̾stitert̃ hereses scẽ eccłie: non ꝑ se. s dũ doctores
excitauerunt qͥ quasi dormiebant. Nequaquã enĩ tantã
copiam libroꝵ haberet scã eccła. & tantã cognitionẽ de ddõ
nisi hereses exortȩessent. A quib excitatus ẽ iheronimus.
augustinus. hylariꝰ. gregorius. aliiq scĩ doctores qui mul¬
ta conscripsert̃ contra hereticos. Conuenientib uob in u¬
nũ: iã non eꝰ domĩcã cena̾ manducare. Cena diũca dicta¬

Expanded text:
eses sanctae Ecclesiae, non per se, sed dum doctores excitaverunt, qui quasi dormierunt. Nequaquam enim tantam copiam librorum haberet sancta Ecclesia, et tantam cognitionem de Deo, nisi haereses exortae essent, a quibus excitatus est Hieronymus, Augustinus, Hilarius, Gregorius, aliique sancti doctores, qui multa conscripserunt contra haereticos. Convenientibus vobis in unum, jam non est Dominicam coenam manducare. Coena D
Abbreviated transcription (Latin):
siuie sponte hoc ago. idest si non p̃dicauero ꝓpter sũp¬
tus carnales. & si administrauero euglm sine mercede
temporali. mercedem habeo paratã a xp̃o. remuneratio¬
nem eternã uidelicet: auditurus ab ipso intra in gaudi¬
in anifestũ est qr nemo accipit remunerationẽ. eiꝰ rei
quã inuitus agit. Si enĩ uoluntariꝰ ẽ. dignꝰ mercede
ẽ. qi consentit dño: & opus qđ uoluntate sit meli fit

Expanded text:
sive sponte hoc ago, id est, si non praedicavero propter sumptus carnales, et administravero Evangelium sine mercede temporali, mercedem habeo paratam a Christo, remunerationem videlicet aeternam, auditurus ab ipso: Intra in gaudiManifestum est quia nemo accipit remunerationem ejus rei, quam invitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia consentit domino: et quod voluntate fit, melius fit
Abbreviated transcription (Latin):
cugłm uenale. ꝑ seudo apł̃i enĩ peccantib blandiebant᷑
uolentes accipere: ita ut ñ sibi uident᷑ in hoc qđ ili
cam erat disciplinam. hi noluer̃t acciꝑe. ut lib̃e possens
arguere: ne in illoꝵ numero inuenirent᷑. Ut enĩ regłe
tiam offendebant. Nescitis qm̃ qͥ in sacrario. idẽ¬
in tempło i. doloꝵ oꝑant᷑. excoriando uictimas. ⁊ coc¬
quendo. que de sacrario st̃ edunt: id÷ de his uiuun
que ibi offerunt᷑. & que ꝑtinent ad sacrariũ :¬
batur in altari domꝰ domini. totũ animal sibi uendica¬
bat altare. Si quando uͦ uictime aliaq sacrificia offere¬
bant᷑. partim cremabant᷑ in altari: partim sumebant
ministri in suos usus. Ita & dñs ih̃c ordinauit. idest

Expanded text:
ceret. Pseudoapostoli enim peccantibus blandiebantur, volentes accipere; ita ut non sibi viderentur peccare illis cam erat disciplinam, hic non vult accipere; ut libere arguat, ne in illorum numero inveniatur. Ut enim regulae tiam offendebant. Nescitis quonin templo idolorum, operantur, excoriando victimas et conquerendo, quae de sacrario sunt edunt? id est de his vivunt quae ibi offeruntur, et quae pertinent ad sacrarium, ebatur in altari domus Domini, totum animal sibi vindicabat altare; si quando vero victimae aliaque sacrificia offerebantur, partim cremabantur in altari, partim sumebant servitores in suos usus. Ita et Dominus ordinavit, id est