comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
recessit amalo. p̃dȩ patuit. Qͦd qͣm¬
qͣm uideat᷑ obscurũ. sic edisseri po¬
tist. Nosm̃daciũ de nr̃o corde fingen¬
tibꝰ. & desetentibꝰ legẽ d̾i. iu¬
sticia longe stetit. & ueritas cor¬
dattmnplateis. & equitas ad nos in¬
ttade ñ potuit: & filiꝰ dłi qui ẽ u̾itas
factus est in obluuonẽ. intantũ ut
quicũq a traditionibꝰ iudeorũ eu¬
petrecede. statim pateret insidiis
& ꝑsecutiombꝰ ita ut cȩcũ a natiui¬
tat᷑e qͥ ocłos receꝑat. expulerint de
sinagogis: & pꝰ resurrectionẽ dñi
saluatoris. om̃s qͥ i eũ credebant.
psecuti sintatq nudauerint quibꝰ
de toto orbe gentiũ eccłie ministia
dirigebant. quȩ ꝑ manꝰ apłorum
diffribrierent. Et udit dñs.
& malum appactut in ocłiseiꝰ qr¬

Expanded text:
recessit a malo, praedae patuit. Quod quamrecessit a malo, praedae patuit. Quod quamquam videatur obscurum, sic edisseri potest: nobis mendacium de nostro corde fingentibus et deserentibus legem Dei, justitia longe stetit, et veritas corruit in plateis, et aequitas ad nos intrare non potuit, et Filius Dei, qui est veritas, factus est in oblivionem: in tantum ut quicumque a traditionibus Judaeorum cupierit recedere, statim pateret insidiis et persecutionibus: ita ut caecum a nativitate, qui oculos receperat, expulerint de synagogis . Et post resurrectionem Domini Salvatoris, omnes, qui in eo credebant, persecuti sint atque nudaverint: quibus de toto orbe gentium Ecclesiae ministeria dirigebant, quae per manus Apostolorum distribuerent. Et vidit Dominus, et malum apparuit in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
rem᷑ calũ mã. hic si ex do ẽet ñ sol¬
ueret sabbatũ. &. in beelrebub pͥn¬
cipe demoniorũ eicit demonia: Et
tranegressionẽ q̃ significantiꝰ grece
dm̃. & p̃uaricationis arguit᷑. Conce¬
pimꝰ & locuti sumꝰ de corde u̾ba m̃¬
dacii. contẽpnentes legẽ di & seq̃n¬
tes traditiones hominũ: quas illi
de simulauimꝰ. Et conu̾sum ẽ retror¬
sum cudiciũ: & iusticia longe stetit.
Que enĩ pars iusticie & iniquita¬
ti: Qui consensꝰ xp̃i & belial. Ste¬
tit iusticia in gentibꝰ. & recessit a
nob̾: qr corruit in platea u̾itas. lata
enĩ  spaciosa uia que dueit ad mor¬
tẽ: qr angustã uiã in qua ũitas cõ¬
moratur. intrare nolebant. Et facta
ẽ uitas in obliuionẽ: de qua scͥptũ
ẽ. Neritas de t̾ra orta ẽ: & iusticia
de celo ꝑspexit. In quo animaduten¬
dum. quã crebro ũitas nominata
sit. ut xp̃i ꝑsona monstraret᷑: qnã
deserentes secuti ft̃ mendaciũ Et qͥ

Expanded text:
remur calumniam, Hic si ex Deo esset, non solremur calumniam, Hic si ex Deo esset, non solveret sabbatum . Et: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia . Et transgressionem, quae significantius Graece Deum et praevaricationis arguitur. Concepimus et locuti sumus de corde verba mendacii, contemnentes legem Dei, et sequentes traditiones hominum: quas illi de simulavimus: Et conversum est retrorsum judicium, et justitia longe stetit. Quae enim pars justitiae et iniquitati? qui consensus Christi et Belial? Stetit justitia in gentibus, et recessit a nobis, quia corruit in platea veritas. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : quia angustam viam, in qua veritas commoratur, intrare nolebant. Et facta est veritas in oblivionem, de qua scriptum est: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit . In quo animadvertendum quod crebro veritas nominata sit, ut Christi persona monstraretur, quam deserentes, secuti sunt mendacium. Et qui
Abbreviated transcription (Latin):
cio. & iusticia longe stetit: qr consup̃¬
ta ẽ inuiis eor̃ ueritas: & ꝑ rectũ
iter. transire ñ poterant. Et ueritas
sublata ẽ: & transtuler̃t mentẽ. ut
ñ intelligerent. Reddit causas qͣ¬
re rugierunt quasi ursi & medita¬
ti st̃ ut columbe. expectauer̃t uidi¬
ciũ qͦd ñ erat. salutẽ q̃ transiuit ad
genteᷤᷤ Qͥa multiplicatȩ sc̃ dicens
iniquitates nr̃e in conspectu tuo:
a quibꝰ multo tẽpore au̾teras faciẽ.
ne eas cerneres ne ferires. Et peccata
nr̃a respondert̃ nob̃. ut reciperemꝰ
qͦa meriumꝰ Et scelera nr̃a nobiscũ st̃.
inquitatesꝙ eognouimꝰ. quas multo
tẽpore ꝑpetrantes. putabamꝰ ẽẽ iusti¬
ciam. Que ft̃ aut̃e iniquitates: Pec¬
care & mentiri contra dm̃: siue ut
iuxta hebraicũ a quila transtulit.
negare dm̃. qͦd ad saluatorẽ refert᷑.
Et reliquimꝰ inquiunt deum nr̃m di¬
centes. Scimꝰ qͦd moysi locutus ẽ d̾s.
hc̃ autẽ nescimꝰ unde sit. Ut loque¬

Expanded text:
itia longe stetit, quia consumpta est in viis eorum veritas, et per rectum iter transire non poterant. Et veritas sublata est: et transtulerunt mentem ut non intelligerent. Reddit causas quare rugierint quasi ursi, et meditati sunt ut columbae; exspectaverint judicium quod non erat, salutem quae transivit ad gentes: quia multiplicatae sunt, dicentes, iniquitates nostrae in conspectu tuo: a quibus multo tempore averteras faciem, ne eas cerneres, ne ferires. Et peccata nostra responderunt nobis, ut reciperemus quod meruimus. Et scelera nostra nobiscum sunt: iniquitatesque cognovimus, quas multo tempore perpetrantes putabamus esse justitiam. Quae sunt autem iniquitates? Peccare et mentiri contra Deum: sive ut juxta Hebraicum, Aquila transtulit, negare Deum: quod ad Salvatorem refertur. Et reliquimus, inquiunt, Deum nostrum dicentes: Scimus quod Moysi locutus sit Deus: hunc autem nescimus, unde sit , ut loque
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ clementia conseruent᷑. deniq in¬
dutus ẽ iuisticie lorica. & galea sa¬
littis. & uestibꝰ ultionis. &. zeli pal¬
lio ctrcũdãtus. Sieq armatus ꝓces¬
sit ad bellum. ut reddet ultionẽ
immicis suis. haud dubiũ quin iu¬
deos significet. ꝑseuerantes in blas¬
phemiis: & uicissitudinẽ hostibꝰ su¬
is. qͣndo eos romanꝰ cinxit exereitꝰ.
quibꝰ uincentibꝰ dñs pugnasse mor¬
stratur. Hoc testimonio usꝰ ẽ paubꝰ
scribens adephesios: uolens nos in¬
dui armatura. xp̃i. quo possimꝰ igni¬
tis diaboli iaculis resistere. Qͦdq
quas romanꝰ uastauit exercitus. Nã
& supͣ. habitatoribꝰ insule id ẽ ierłor

Expanded text:
ementia conserventur. Denique indutus est justitiae lorica, et galea salutis, et vestibus ultionis, et zeli pallio circumdatus: sicque armatus processit ad bellum, ut redderet ultionem inimicis suis: haud dubium quin Judaeos significet, perseverantes in blasphemiis: et vicissitudinem hostibus suis, quando eos Romanus cinxit exercitus. Quibus vincentibus, Dominus pugnasse monstratur. Hoc testimonio usus est Paulus scribens ad Ephesios: et volens nos indui armatura Christi, quo possimus ignitis diaboli jaculis resistere . Quodqquas Romanus vastavit exercitus. Nam et supra habitatoribus insulae, id est, Jer
Abbreviated transcription (Latin):
regulũ: siue iuxta sim machum
& theodotionẽ. aspidẽ. Aquila aut̃
iuperam pofuit: ꝓ qua in hebtaieo
legitur. efee. Qui gͥ andiens tra¬
ditiones iudaicas. ad escas se mil¬
le annorũ uoluerit p̃parare. et
ꝓmissionũ deliciis irretitus. manũ
ad cibũ extende:. si anteqͣm comedat.
hoc ẽ u̾bis mortiferis acquiescat. uo¬
luerit pͥus considare qͦd dicit᷑. & sin¬
gulos sermones discutere. eorũq
tractare rationẽ: statim in ipsis re

Expanded text:
regulum. Sive juxta Symmachum regulum. Sive juxta Symmachum et Theodotionem, aspidem. Aquila autem viperam posuit; pro qua in Hebraico legitur EPHEE . Qui igitur audiens traditiones Judaicas, ad escas se mille annorum voluerit praeparare, et repromissionum deliciis irretitus, manum ad ovum extendere: si antequam comedat, hoc est verbis mortiferis acquiescat, voluerit prius considerare quod dicitur, et singulos sermones discutere, eorumque tractare rationem, statim in ipsis re
Abbreviated transcription (Latin):
bore ꝑquirunt. in iniquitate suscipi¬
ant. de quo scriptum ẽ. Parturiit in¬
iusticiam: concepit dolorẽ: & peꝑit ini¬
quitatẽ. Isti frangunt atq dirump̃to
ua aspidum: utt earũ uenena in sua m̃te
suscipiant. de quibꝰ in eugło legitur. Ser-¬
pentes genimina uiꝑartim. Pid̃chreq
oua aspidum posuit atq serpentum
que oua priꝰ generare diciurtur. Et
qr ñ solum malicie uenena incordib̾
tes: ꝓpterea dicitur. & delas aranee de¬
xiut: quibꝰ muscas & culices. & parua
capuunt animantia. ad quas cũ forte
qͥd uenerit: quasi ꝑ aerẽ uacuumr tus¬
uolat. Qͥ comederit inquit de oiuis
eors. moriet᷑ hoc ẽ qui consiliis eorũ
acquieuerit. quomͦ abel aequieuit. ca¬
dere. conterens inueniet putridũ.
& in ipso regulũ. Qͥ enim pͥ  ma
fconte deceꝑ
ua putarerit gallinarũ. & aliarũ
uolucrũ qulanũ esus innoxius ẽ:
si fregetiti anteqͣm comederit sta¬
tim putor̃e tecerrimũ. & fecore cog¬
uoscet. Et qͦd confotum ẽ inueniet᷑

Expanded text:
te suscipiant; de quorum scriptum est patre: Concepit dolorem, et peperit iniquitatem . Isti frangunt atque disrumpunt ova aspidum, ut earum venena in sua mente suscipiant, quibus in Evangelio dicitur: Serpentes, genimina viperarum . Pulchreque ova posuit aspidum atque serpentum, quae ova prius generare dicuntur. Et quia non solum malitiae venena in cordibutes, propterea dicitur: Et telas araneae texunt: quibus muscas et culices et parva capiunt animantia; ad quas cum forte quid venerit, quasi per aerem vacuum transvolat. Qui comederit, inquit, de ovis eorum, morietur, hoc est, qui consiliis eorum acquieverit, quomodo Abel acquievit Cadere, conterens inveniet putridum, et in ipso regulum. Qui enim prima fronte deceptus, ova putaverit gallinarum et aliarum volucrum, quarum esus innoxius est: si fregerit antequam comedat, statim putorem teterrimum fetoremque cognoscet, et quod confotum est, inveniet
Abbreviated transcription (Latin):
unigeniti a patre. plenum gr̃e et
ueritatis. Et ambulabunt gentes
in lumine tuo. Nos om̃s ambula¬
inus in apłors luce q̃ lucet in mun¬
do: & tenebrȩ eã ñ comp̃hendunt.
Et reges inquit in splendore ortus
tui: quando pͥmum in xp̃o nata es
Qͦd & sp̃ualit̃ implet᷑. & carnalit̾ ut
re. ambulent in splendore nascentis
ȩccłiȩ: siue in eo qui ortus ẽ in ȩccłia
& ueri regis xp̃i fidei colla sũ¬
mittant. Qͦd cotidie indemꝰ ex ple¬
ri: quando idolatriȩ errore sublato.
& ꝑsecutionis rabie. ad fidem ac tͣn¬
quillita t̾ẽ xp̃i romani pͥncipes tͥn se¬
unt. Sunt qui hȩc om̃ia q̃ nos pꝰ pri¬
num saluatoris aduentum usq ad
consũmationẽ mundi. & ex parte cõ

Expanded text:
Unigeniti a patre plenum gratiae et veritatis . Et ambulabunt gentes in lumine tuo. Nos omnes ambulamus in apostolorum luce, quae lucet in mundo, et tenebrae eam non comprehenderunt. Et reges in splendore ortus tui. Quando primum in Christo nata es, quod et spiritaliter impletur, et carnaliter, ut re, ambulent in splendore nascentis Ecclesiae, sive in eo qui ortus est in Ecclesia, et veri Regis Christi fidei colla submittant, quod quotidie videmus impleri, quando idololatriet persecutionis rabie, ad fidem ac tranquillitatem Christi, Romani principes transeunt. Sunt qui haec omnia quae nos post primum Salvatoris adventum usque ad consummationem mundi, et ex parte c
Abbreviated transcription (Latin):
meridies. & dabit tͥ dñs requiẽ semꝑ.
& eris quasi ortus irriguus & cetera:
s edificabiunt᷑ in te q̃ longo t̃epore de¬
serta fuerant. & in multis generatio¬
nibꝰ ꝑmansura edium tuarũ fundam̃¬
ta iacientur: ita ut uł tu ipse uoceris
edificator sepiũ atq macheriarũ. uł
hex calles inmedio faciat conquiescere.
heo uidei. et amici tantũ occidentis
littere. ad instaurationẽ refer̃t urbiũ
palestine. ⁊ uł facta sub zorobabel
& etdra. ⁊ neenia. uł in ultimo tẽpo¬
re futura contendunt:⁊ ad instaurati¬
oñe ierłm ⁊ in cireuitu ciuitatũ al¬
tissima fundam̃ta iacienda. & ta extel¬
sos muros edificandos. ut nultꝰ hostiũ
possit intrare. ⁊ om̃ium ꝓneas inmico¬
rũi ꝓhibeatur ingressus: Nos autẽ
sequentes ceptam explanatione.q̃¬

Expanded text:
bi Dominus requiem semper, et eris quasi hortus irriguus, et caetera; sed aedificabuntur in te quae longo tempore deserta fuerant; et in multis generationibus permansura aedium tuarum fundamenta jacientur: ita ut vel tu ipse voceris aedificator sepium atque maceriarum, vel uxta Septuaginta, calles in medio faciat conquiescere. Haec Judaei et amici tantum occidentis litterae, ad instaurationem referunt urbium Palaestinae. Et vel facta sub Zorobabel et Ezra, et Neemia, vel in ultimo tempore futura contendunt: et ad instaurationem Jerusalem et in circuitu civitatum altissima fundamenta jacienda, et tam excelsos muros aedificandos, ut nullus hostium possit intrare, et omnium in eas inimicorum prohibeatur ingressus. Nos autem sequentes c
Abbreviated transcription (Latin):
Oꝑa eñĩ eõrũ oꝑa iniquitatis⁊
pedes eorum ad maliciam currunt
ueloces ad effunden dũ sanguinẽ¬
umoxium: & cogitationes eorũ co¬
gitãtiones sturtorũ. Contritio et
miseria in niis eortun: & uiã pacis ñ
cognouer̃t: & ñ ẽ iudiciũ inuiis e¬
orum. Semitȩ enĩ eorum ꝑu̾se. qͣs
transeunt. & nesciunt pacẽ. Ideo
inquitatis ft̃. Que apłs infruetuo¬
sa cognominat: id ẽ fructus ñ haben¬
& festinant ad effundendũ sangui¬
nẽ innoxium. Hanc enĩ & in ꝓpha¬
rum occisione Habuert̃ consuetudi¬
nẽ: ad quos Stephanus loquebatur.
patres uestri. Et dñs in eugłio. Ie¬
rusalẽ ierłm quȩ occidis ꝓpħetas.

Expanded text:
a enim illorum opera iniquitatis, pedes autem eorum ad nequitiam currunt ueloces ad effundendum sanguinem, et cogitationes eorum cogitationes insipientium. contritio et miseria in viis eorum: et viam pacis non cognoverunt: et non est judicium in viis eorum. Semitae enim eorum perversae, quas transeunt, et nesciunt pacem. Ideoiniquitatis sunt, quae Apostolus infructuosa cognominat, id est fructus non haben, et festinant ad effundendum sanguinem innoxium . Hanc enim et in Prophetarum occisione habuerunt consuetudinem. Ad quos Stephanus loquebatur: patres vestri ? Et Dominus in Evangelio: Jerusalem, Jerusalem quae occ
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t. Et de ouis eorũ qui comede
uoluerit: frangens repꝑiet putͥ¬
dum. & in ipso tegulũ. Tela eoꝵ ñ e¬
rit in uestim̃tum: nec oꝑientur oꝑi-¬
hꝰ suis. Qui antixp̃i prestolantur
aduentũ. nec possunt dicere. atimore
tuo dñe concepimꝰ. & parturiuumꝰ¬

Expanded text:
runt. Et qui de ovis eorum comedere runt. Et qui de ovis eorum comedere voluerit, frangens reperiet putridum, et in ipso regulum: tela eorum non erit in vestimentum, nec operientur operibus suis. Qui Antichristi praestolantur adventum, nec possunt dicere: A timore tuo, Domine, concepimus, et parturivim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa testat᷑. Si leuaueritis manꝰ
ur̃as ad me. ñ exaudiam: manꝰ ur̃e
sanguine plenȩ sc̃. Labia quoꝙ eo¬
rum & lingua loquuntur uriqui
pulo quiꝰ inuocet iusticiam. & iudicet
ueritatẽ. fine ut in hebraico habet
fidẽ. qͦ scilicet credat in xp̃m: s ꝯfidunt
in nichili. & locunt᷑ uanitates. Unde apł̃s p̃ci¬
pit. ne attendamꝰ uidaicas sabulas: & mandata
hominũ au̾santiũ se a u̾tate. Uere enĩ ꝯfid̃t
in nichili: & sequunt᷑ uanitates. In
quo implet᷑ dñi uaticinium. Ego ueni
in nomine patris mei. ⁊ ñ suscẽpistis
me: si aliꝰ uenerit in nomine suo. illũ
suscipietis. C onceꝑunt laborẽ &
peperunt iniquitatem. Oua aspidũ
ruꝑunt: & telas aranee dexuerunt.
oi comederit de ouis eoiũ moriet᷑.
& qͦd confotum ẽ erũpet in regulũ.¬
Et telȩ corũ ñ er̃t in uestim̃tum
neq oꝑientur oꝑibꝰ suis. Septuas.
Quia parturiunt dolorem: & ge¬
nerant iniquitatẽ. Oua aspiduor
fregerunt: & telã aranee texrie¬

Expanded text:
Si levaveritis manus vestras ad me, non exaudiam. Manus vestrae sanguine plenae sunt . Labia quoque eorum et lingua loquuntur iniquitpulo qui invocet justitiam, et judicet veritatem, sive ut in Hebraeo babetur, fidem, quod scilicet credat in Christo; sed confidunt in nihili, et loquuntur vanitates. Unde Apostolus praecipit, ne attendamus Judaicas fabulas, et mandata hominum aversantium se a veritate . Vere enim confidunt in nihili, et sequuntur vanitates, in quo impletur Domini vaticinium: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum suscipietis . Conceperunt laborem, et pepererunt iniquitateruperunt, et telas araneę texuerunt. Qui comederit de ouis eorum morietur, et quod confotum est, erumpet in regulu Telae eorum non erunt in vestimentum, neque operientur operibus suis. LXX: Quia parturiunt dolorem, et generant iniquitatem. Ova aspidum fregerunt: et telam araneae texue
Abbreviated transcription (Latin):
polluta st̃ iniquitate: & lingua
ur̃a inusticiã meditat᷑. Nuuus
loquit᷑ iusta: neq ẽ iustũ iudiciũ.
Confidunt in uanis: & loquunt᷑
uacua. Iniquitates atq peccata.
q̃ supͣ generalit nominauit. ñc̃ ex¬
ponit in parti Sbꝰ. Et consid̾andũ
⁊quod nequa qͣm eis obiciat idolatri¬
am. qua isaiȩ tẽporibꝰ tenebant᷑: s
effusionẽ sanguinis. de quo iã ante
dixerat. Iustus perit ⁊ ñ ẽ qui recogi¬
tet. & uiri iusti tollunt᷑. & nemo
corde intelligit. a facie enĩ iniquita¬
tis fublatus ẽ iustus: erit in pace
sepultura eiꝰ tollet᷑q de medio. Et
qͣiqͣm ipsi manꝰ ñ miserint in dñor
saluatorẽ: tam̃ consona impietatis
uoce clamantes. sanguis eiꝰ suꝑ nos
& suꝑ filios nr̃os. mortis eiꝰ rei st̃. &¬

Expanded text:
salvi erimus . Manus enim vestrae pollutae sunt sanguine, et digiti vestri iniquitate: loquitur justa: neque est justum judicium. Confidunt in vanis, et loquuntur vacua, iniquitates atque peccata. Quae supra generaliter nominavit, nunc exponit in partibus. Et considerandum quod nequaquam eis objiciat idololatriam qua Isaiae temporibus tenebantur, sed effusionem sanguinis, de quo ante jam dixerat: Justus perit, et non est qui recogitet. Et viri justi tolluntur, et nemo corde intelligit. A facie enim iniquitatis sublatus est justus: erit in pace sepultura ejus, tolleturque de medio . Et quamquam ipsi manus non miserint in Dominum Salvatorem, tamen consona impietatis voce clamantes: Sanguis ejus super nos et super filios nos
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ac uide qͥd latet. repꝑiet fecorẽ
teterrimũ. & pͥncipẽ om̃ĩum serpen¬
tum diabolũ in eorum latitare tra¬
ditionibꝰ. Et qr supͣ dixerat delas a¬
ranee texunt: exponit quo delarũ
istarum textura ꝓficiat. Labor in¬
quit eortim. om̃isq doctrina. ñ xp̃i
efficit uestim̃tum. nec pallru quo nu¬
ditas anime ptegatur: s casso labo¬
re desudant. dicente hoc eodẽ ꝓpb̃a.
Popłs hic labiis me honorat: cor au¬
tẽ eorũ longe ẽ a me. frustra autẽ¬
me colunt. docentes doctrinas et
p̃cepta hominũ: quȩ sequentes ne¬
gligunt legem dĩ. Et ut sciamꝰ
in tela oꝑa demonstrari: intulit.
neꝙ oꝑientur oꝑibꝰ suis. Ꝙ dã locũ
isty ita disserunt. Qua aspidũ
id ẽ mordentes ꝓpħarum reliquẽ¬
re sermones. & blatida fibi pseudo¬
ꝓpħarum eloquia texuere. de quibꝰ
qui comederit. a serpeũte ꝑcutiet᷑.
& intelliget nich sibi ꝓfuisse t̾iba

Expanded text:
ri ac videre quid latitet, reperiet fetorem teterrimum, et principem omnium serpentem diabolum, in eorum latitare traditionibus. Et quia supra dixerat: Telas araneae texunt, exponit quod telarum istarum textura non proficiat. Labor, inquit, eorum omnisque doctrina non Christi efficit vestimentum, nec pallium quo nuditas animae protegatur, sed casso labore desudant, dicente hoc eodem Propheta: Populus hic labiis me honorat; cor vero eorum longe em colunt me, docentes doctrinas et cepta hominum : quae sequentes, negligunt legem Dei. Et ut sciamus in tela opera demonstrari, intulit: Neque operientur operibus suis. Quidam locum istum sic edisserunt: Ova aspidum id est, mordentes Prophetarum reliquere sermones omnes, et blanda sibi pseudoprophetarum eloquia texuerunt: de quibus qui comederit, a serpente ferietur; et intelliget nihil sibi verba
Abbreviated transcription (Latin):
helias ac moyses quadraginta di¬
erum esurie dĩ familiaritate sa¬
turati sunt. & ipse dñs totidẽ
diebꝰ in solitudine ieunauit. ut
nobis sollẽpnes ieuiniors dies
relinqueret: s quo ñ ꝓsit uacuũ
portare uentr̃e. & alia facere q̃ do
displicent: atq ut cet̾a pretermmittã.
ext̾minare facies suas. ut appareant
qr receꝑunt mercedẽ suã. Unde & apłs
si etiã corpꝰ suũ tradat martyrio
ut ardeat. siue głetur: utrumq eñĩ
q̃ ẽ in cordis conseientia. frustra se di¬
cit sanguinẽ fundere. Nolite ieiu¬
nare sic̃ usq ad hanc diem. ut audiat᷑
in excelso clamor ũr. Nũquid tale ẽ

Expanded text:
et Elias ac Moyses , quadraginta diet Elias ac Moyses , quadraginta dierum esurie, Dei familiaritate saturati sunt, et ipse Dominus totidem diebus in solitudine jejunavit, ut nobis solemnes jejuniorum dies relinqueret: sed quo non prosit vacuum portare ventrem, et alia facere quae Deo displicent. Atque ut caetera praetermittam, exterminare facies suas, ut appareant quia receperunt mercedem suam . Unde et Apostolus, si etiam corpus suum tradat martyrio, ut ardeat, sive glorietur absque est in cordis conscientia, frustra se dicit sanguinem fundere. Nolite jejunare sicut usque ad hanc diem, ut audiatur in excelso clamor vester. Numquid tale est
Abbreviated transcription (Latin):
gaudet iurgiis: Seruũ autẽ dñi
s̃i oportet litigare. s ẽẽ mansuetum.
&t imitari eum qui dicit᷑. discite a
me qr mitis sum & hunuilis corde:
ut humilitas ñ sit affectata. s cordis:
nec głam querens hominũ. s aĩe
conscientiam. Ieiunatis inquit et
ꝑcutitis pugnis humilẽ: & a lapis
uerberatis. Inde ep̃s ñ debet ẽẽ ꝑ¬
cussor. Quomodo enĩ potest libidi¬
nẽ refrenare: qui nec manũ ualet
cohibere nec linguam. Huicemodi
& neomenias. & sabbata. & alias sol¬
lẽynitates ur̃as odiuit anma mea
unium. predicate eurationẽ ut a
curatisq peceatis fiant sc̃a ieiunia.
deniq sequitur. Egrediat᷑ sponsꝰ de
cubiculo suo. & sponsa de thalamo
suo: ut tẽpore ieiunii uacemꝰ orati¬
oni ne interior homo nr drachonis
uescat᷑ carnibꝰ. qui datus ẽ in ȩscã
popłis ethiopũ. Et hȩc dicioiꝰ ñ quo
hel uirdesiderioꝵ futura cognouit.
& nini uitȩ irã placauer̃t dei &

Expanded text:
gaudet jurgiis ? Servum autem Domini gaudet jurgiis ? Servum autem Domini non oportet litigare, sed esse mansuetum , et imitari eum qui dicit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde : ut humilitas non sit affectata, sed cordis, nec gloriam quaerens hominum, sed animae conscientiam. Jejunatis, inquit, et percutitis pugnis humilem, et alapis verberatis . Unde episcopus non debet esse percussor. Quomodo enim potest libidinem refrenare, qui nec manum valet cohibere, nec linguam? Hujuscemod, neomenias et sabbata, et alias solemnitates vestras odit anima mea junium: praedicate curationem ; ut a curatisque peccatis, fiant sancta jejunia. Denique sequitur: Egrediatur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo; ut tempore jejunii vacemus orationi: ne interior homo noster draconis vescatur carnibus, qui datus est in escam populis Aethiopum. Et haec dicimus, non qiel vir desideriorum futura cognovit , et Ninivitae iram placaverunt Dei ,
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. & cogitationũ: & eramꝰ natu¬
ra filii ire. sic̃ ⁊ cęteri. Qͦdq sequit᷑ iu¬
xta .lxx. ⁊ om̃s subiectos uobis cõ pun¬
gitis. si ne affligitis. meliꝰ theodotio &
Syminachus tͣnͣstulert̃: qͦs nos in hoc
loco secuti sumꝰ & om̃s debitores ur̃os
repetitis. Ex quo ostendit ñ ẽe absq
ꝑiculo repetere pauperẽ qͥin soluen¬
do non sit: & palliũ qͦd pignoris loco
tuileris algenti. ñ reddere debitori
ne clamor eiꝰ ꝑ ueniat ad dñm. Qͥ
enĩ miseret᷑ pauꝑi. do fenerat: ⁊ e
contͣrio qui repetit ñ habentẽ. dõ
facit uolentiã. Atq ut sciamꝰ hẽ
sensum ẽẽ in p̃senti loco: etiã in cos¬
sequentibꝰ in hoc eodẽ capitulo le¬
cturi sumꝰ. Dissolue colligationes
ĩpietatis. solue fasciculos deprim̃tes:
hand dubium quin ey rographa sig¬
nificet. Qͥd enim ꝓdest ieuniis orã
pallere. ⁊ ad lites &e iurgla ieiunare
dicente scͥptura: qui a mat peccata.

Expanded text:
carnis et cogitationum. Et eramus natucarnis et cogitationum. Et eramus natura filii irae, sicomnes subjectos vobis compungitis, sive affligitis, melius Theodotio et Symmachus transtulerunt, quos nos in hoc loco secuti sumus, Et omnes debitores vestros repetitis. Ex quo ostendit, non esse absque periculo repetere pauperem qui solvendo non sit, et pallium quod pignoris loco tuleris, algenti non reddere debitori, ne clamor ejus perveniat ad Deum. Qui enim miseretur pauperis, Deo fenerat . Et econtrario qui repetit non habentem, Deo facit violentiam. Atque ut sciamus hunc sensum esse in praesenti loco, etiam in consequentibus in hoc eodem capitulo lecturi sumus: Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes. Haud dubium quin chirographa significet: Quid enim prodest jejuniis ora pallere, et ad lites et ad jurgia jejunare, dicente Scriptura, Qui amat peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
puli mei comedunt. & rursũ. Qre tacu¬
istis ĩpietatẽ : ꝙ iniqͥtates eiꝰ uinde niastis. &
comedistis fructũ mendacii: Quia gͥ ꝓpo¬
suerunt do questionẽ. scire cupientes
quare ieuinauerint. & humsliau̾int
animas suas. & ds ũ respexerit. obli-¬
tiuet̾is historie cur ñ respexerit ad
munera cam. qui recte quidẽ offere¬
bat s ñ recte duidebat. cũ fr̃e dnĩñ¬
diuidens caritatẽ dicente scͥptura.
diliges dnm dm̃ tuũ ex toto corde
tro. & ꝓximum tuũ sic̃ te ipsũ: ꝓpte¬
rea respondit ds qͦd ñ ieiunia reꝓbet
s oꝑa q̃ in ieiniis fiunt dicens. In
diebꝰ ieiuniors ur̃or inueniuntur
uoluntates u̾re : ut ñ dĩ s ur̃as fa¬
ciatis uoluntates. Quas paulꝰ feri¬
bens ephesiis reꝓbat. Iuxta pͥncipẽ
potestatis aeris sp̃s. qui ñc oꝑatur
in filiis in credulitatis: in quibꝰ ⁊ nos
om̃s conu̾sati sumꝰ aliqͣndo. in deside¬
riis carnis nrͣe. facientes uoluntatẽ

Expanded text:
puli mei comedunt . Et rursum: Quare tacupuli mei comedunt . Et rursum: Quare tacuistis impietatem eorum, et iniquitates vindemiastis et comedistis frumentum mendacii ? Quia igitur proposuerant quaestionem Deo, scire cupientes quare jejunaverint et humiliaverint animas suas, et Deus non respexerit: obliti veteris historiae, cur non respexerit ad munera Cain, qui recte quidem offerebat, sed non recte dividebat cum fratre , Dei non videns charitatem, dicente Scriptura: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et proximum tuum sicut teipsum : propterea respondit Deus, quod non jejunia reprobet, sed opera quae in jejuniis fiunt, dicens: In diebus jejuniorum vestrorum inveniuntur voluntates vestrae, ut non Dei, sed vestras faciatis voluntates, quas Paulus scribens Ephesiis reprobat: Juxta principem potestatis aeris, spiritus qui nunc operatur in filiis incredulitatis, in quibus et nos omnes conversati sumus aliquando, in desideriis carnis nostrae, facientes voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃s ds pat̾ ẽ ueritatis & iusticie:
quicũq mendax ẽ & iniustus. ap̃¬
ꝓpinquare do nõ pot̃. De quo scͥptũ
est. Non habitabit iuxta te malig¬
nus: neq ꝑmanebunt iniqui contͣ
ocłos tuos. Quare ielunauimꝰ inqͥ¬
unt. & ñ aspexisti humiliauimꝰ a¬
nimas nr̃as & nescisti: Iniusticie argu¬
unt deum. qͦd bona oꝑa ñ respiciat.
Solamq uentris esuriẽ absq opere
uirtutũ ingerunt do. ñ comeden¬
tes eos cibos quos creauit d̾s fideli¬
bꝰ. & his qui cognoseunt ueritate.
ut sumant eos cũ gr̃arum actione:
s illos de quibꝰ scriptum ẽ in ꝓu̾biis.
hii eũ alunt᷑ cibis impietatis: &
uino iniquitatis mebriant᷑. Huice¬
modi epulis saturatus phariseus.
int̾ cetera u̾ba suꝑbie. bis in sabba¬
to se ieuinare iactabat: qui ñ bibe¬
rat uinũ de uinea sorecħ. s de ui¬
nea sodomor. Cuiꝰ uinũ furor dra¬
chonum ẽ: & furor aspidum insa¬
nabilis: & uua eorũ uua fellis:
Quos ds arguit ꝑ ꝓpħam. Peccata po-¬

Expanded text:
 est veritatis atque justitiae, quicumque est mendax et injustus, appropinquare Deo non potest, de quo scriptum est: Non habitabit juxta te malignus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos . Quare jejunavimus, inquiunt, et non aspexisti? humiliavimus animas nostras, et nescisti? Injustitiae arguunt Dominum, quod bona opera non respiciat, solamque ventris esuriem, absque opere virtutum ingerunt Deo: non comedentes eos cibos quos creavit Deus fidelibus et his qui cognoscunt veritatem, ut sumant eos cum gratiarum actione: sed illos de quibus scriptum est in Proverbiis: Hi enim aluntur cibis impietatis et vino iniquitatis inebriantur . Hujuscemodi epulis saturatus Pharisaeus, inter caetera verba superbiae, his in sabbato se jejunare jactabat : qui non biberat vinum de vinea Sorec, sed de vinea Sodomorum, cujus vinum furor draconum est, et furor aspidum insanabilis, et uva eorum, uva fellis: quos Deus arguit per Prophetam: Peccata po
Abbreviated transcription (Latin):
rectione neq nubent neq nuben¬
tur. s er̃t similes angłors. qr st̃¬
filii resurrectionis.⁊ de uentre ac ei¬
bis apłs loquitur.esca uentri. & uen¬
t escis. Ds̃ autẽ & hc̃ & illaᷤ destruet:
quom tursũ incorrupto & spũali in¬
mortaliq corpore. carnis pristine
mortalis atꝙcorrupte uicia que¬
remꝰ. Et hec dicimꝰ. ñ quo substanti¬
am glorificati corporis denegemꝰ. s qͦ
oꝑa pristina in his qͥ angłorum sc̃ si¬
miles penitꝰ auferamꝰ. alioquin ⁊ in
isto adhuc corpore. ꝑ ieiinia & ꝯtinen¬

Expanded text:
neque nubentur, sed erunt similes Angelorum; quia sufilii resurrectionis ; et de ventre ac cibis Apostolus loquitur: Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et illam destruet , quomodo rursum incorrupto et spirituali immortalique corpore, carnis pristinae mortalis atque corruptae vitia quaeremus? Et haec dicimus, non quo substantiam glorificati corporis denegemus, sed quo opera pristina in his qui Angelorum sunt similes, penitus auferamus. Alioquin et in isto adhuc corpore per jejunia et continen
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. in hebraico ñ habet᷑: s ne urlex.¬
quidẽ. em̃datis ⁊ ueris exemplaribꝰ.
Inde obelo p̃notandum ẽ. Cũ tenebre
inquit pectoris tui orta luce fu̾int dis¬
solute. & ꝓ nocte palpabili meridies
fuerit exorta: tc̃ semꝑ habitatorẽ ha¬
bebis dm̃. qui impleat splendoribꝰ a¬
nimã tuã: de quibꝰ in psalmo dicitur.
Tecũ pͥncipium in die uirtutis tuȩ
in splendoribꝰ scõrum: ex ut̾o ante
luciferum genui te. Siue. saturabe¬
ris cunctis q̃ desidat anima tua. ꝙr
& ipse saturasti animã esurient̾ẽ:
⁊ dicere poteriᷤ. Benedic anuna mea
dño. q̃ replet in bonis desid̃ium titũ.
Et ossa tua lib̾abuntur de int̾itu.⁊
igne ꝑpetuo: siue impinguescent. ut
pristinam crassitudinẽ recipiant. q̃
fame sermonis dñi attenuata fue¬
rant. Qͦd quidẽ & iuxta litteram.
de resurrectione eorũ que casura st̃
corporũ in telligere possumꝰ. ⁊ de uir¬

Expanded text:
tiones, in Hebraico non habetur, sed ne tiones, in Hebraico non habetur, sed ne quidem emendatis et veris exemplaribus: unde obelo praenotandum est. Cum tenebrae, inquit, pectoris tui, orta luce, fuerint dissolutae, et pro nocte palpabili meridies fuerit exorta, tunc semper habitatorem habebis Deum, qui impleat splendoribus animam tuam. De quibus in psalmo legitur: Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te . Sive saturaberis cunctis quae desiderat anima tua, quia et ipse saturasti animam esurientem, et dicere poteris: Benedic, anima mea, Domino, qui implet in bonis desiderium tuum ; et ossa tua liberabuntur de interitu et igne perpetuo. Sive impinguescent, ut pristinam crassitudinem recipiant, quae fame sermonis Domini attenuata fuerant. Quod quidem et juxta litteram de resurrectione eorum quae casura sunt corporum, intelligere possumus, et de vir
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ qui lux ẽẽ deberet u̾sꝰ fũit in
tenebras. t̃o om̃e corpꝰ tenebrostĩ erit.
& dicet᷑ nob. Si lux quȩ in te ẽ tenebre
sunt. ipse tenebre quantȩ st̃ Conside¬
mꝰ quantis uirtutibꝰ ꝑueniamꝰ ad lu¬
cẽ dĩ. ut tenebre nr̃e u̾tantur in me¬
tidiem:. dicamꝰq cũ sponsa. ubi pascis.
ubi cubas in meridie. Et requiem da¬
bit tͥ dñs semꝑ: & implebit splendo¬
Sribꝰ animã tuam: & ossa tua lib̾abit.
IEt eris quasi ortus irriguis: & fieut
fons aquarũ euiꝰ ñ deficient aque. Sep
cũ semꝑ. ⁊ impleberis sic̃ desid̾at ani¬
ma tua: & ossa tua pinguescent: et e¬
runt sic̃ ordus ebrius. ⁊ sic̃ fonscuiꝰ
ñ deficiet aqua. Quod in alexandri¬
nis exemplaribꝰ in ꝓẽmio huiꝰ capituli
additum ẽ. & adhuc in te erit laus mea
semꝑ. & in fine. & ossa tua quasi herba
orientur. & pinguescent. & hereditate
possi debunt in generatione & genera¬

Expanded text:
autem qui lux esse deberet, versus fuerit in autem qui lux esse deberet, versus fuerit in tenebras; tunc omne corpus tenebrosum erit, et dicetur nobis: e quantae sunt ! Consideremus quantis virtutibus perveniamus ad lucem Dei, ut tenebrae vertantur in meridiem, dicamusque cum sponsa: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? Et requiem dabit tibi Dominus semper, et implebit splendoribus animam tuam, et ossa tua liberabit. Et eris quasifons aquarum, cujus non deficient aquae. cum semper: et impleberis sicut desiderat anima tua, et ossa tua pinguescent. Et erunt sicut hortus ebrius: et sicut fons, cui non deficiet aqua. Quod in Alexandrinis exemplaribus in principio hujus capituli additum est: Et adhuc in te erit laus mea semper; et in fine et ossa tua quasi herba orientur, et pinguescent, et haereditate possidebunt in generationem et genera
Abbreviated transcription (Latin):
murationis ẽ quando contͣ nos loguit᷑
ds. desinat a me murmuratio popłihiriꝰ
adolescentiȩ incentiua uicer̃t. ado ta¬
lis creatus sum: pauꝑtas ooegit me ad
furtum. Itaq fi ñ fecerimꝰ ista q̃ dicta
sunt. & fecerimꝰ ea q̃ dicenda st̃. ut e¬
surienti ñ sic̃ supͣdemꝰ panẽ nr̃m. s
animã nr̃am. ut eũ in quibꝰcũq pos¬
sumꝰ adiuuemꝰ. & ñ quasi ex tristicie
necessitate. s ex animo tribuiamꝰ. acci¬
pientes magis qͣm dantes beneficrum
nylarẽ em̃i datorẽ diligit dõ utam¬
mam esurientẽ siue afflictã ñ refocil¬
lemꝰ ex parte s saturemꝰ ⁊ doleamꝰ
cũ dolentibꝰ. lugeamꝰq cũ lugentibꝰ.
tõ orietur in tenebus lux nr̃a. ille
qui dicit. Egolux uenimmundumn.
ut omĩs qͥ credit in me in tenebris ñ
maneat. s habeat luc̃e nite. Lucer¬
na enĩ corporis nr̃i ẽ octilus. Si simplex
fu̾it: totũ corpꝰ nr̃m erit lucidum. Si

Expanded text:
murationis est, quando contra nos loquitur murationis est, quando contra nos loquitur Deus: Desinat a me murmuratio populi hujuadolescentiae incentiva vicerunt, a Deo talis creatus sum: paupertas coegit ad furtum. Itaque si non fecerimus ista quae dicta sunt, et fecerimus ea quae dicenda sunt, ut esurienti, non sicut supra, demus panem nostrum, sed animam nostram, ut eum in quibuscumque possumus adjuvemus, et non quasi ex tristitia et necessitate, sed ex animo tribuamus, accipientes magis, quam dantes beneficium: Hilarem enim datorem diligit Deus , ut animam esurientem sive afflictam non refocillemus ex parte, sed saturemus: et doleamus cum dolentibus, lugeamusque cum lugentibus , tunc orietur in tenebris lux nostra, ille qui dicit: Ego lux veni in mundum: ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat: sed habeat lucem vitae . Lucerna enim corporis nostri est oculus: si simplex fuerit, totum corpus nostrum erit lucidum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ uocis imp̃catio clandestina. de¬
ricos ordinet nescientes. sic intelli¬
gunt. ut assumant testimoniũ pau¬
li scribentis ad tymotheũ. Manꝰ tito
nemini imposueris: neq cõmunica¬
ueris peccatis alienis. non ẽ enĩ pec¬
catũ leue. mittere margaritas ante
poreos. & dare scm̃ canibꝰ. & ordma¬
tionẽ clericatus nequaqͣm sc̾is. & in le¬
ge dĩ doctissimis. s asseclis suis tribue¬
re. & uihũ officiorũ ministris. qͦđq
his dedecorosius ẽ. muliercularũ pre¬
cibꝰ. In quo considanda ẽ loquentis in
se xp̃i apłi sapientia: qui ut ordinati¬
orris ꝑiculũ demonstraret. iunxit tor¬
menta peccantium. Neq cõmurricau̾is
peccatis alienis. S iẽ gͦ in ordinationi¬
bꝰ malorũ particeps est peccators qui
tales constituit: sic in ordinatione scõ¬
rum particeps ẽ eorum iusticie qui
bono elegit. Sequitur. Et u̾bum mur¬
si abstuleris ate. Uerbum autem mur-¬

Expanded text:
mus, vocis imprecatio clandestina clemus, vocis imprecatio clandestina clericos ordinet nescientes, sic intelligunt, ut assumant testimonium Pauli scribentis ad Timotheum: Manus cito nemini imposueris, neque communicaveris peccatis alienis . Non est enim peccatum leve, mporcos, et dare sanctum canibus, et ordinationem clericatus nequaquam sanctis et in lege Dei doctissimis, sed asseclis suis tribuere, et vilium officiorum ministris, quodque his dedecorosius est, muliercularum precibus. In quo consideranda loquentis in se Christi Apostoli sapientia, qui ut ordinationis periculum demonstraret, junxit tormenta pecpeccatis alienis. Sicut ergo in ordinationibus malorum, particeps est peccatorum qui tales constituit: sic in ordinatione sanctorum, particeps est eorum justitiae, qui bonos elegit. Sequitur: Et verbum mursi abstuleris a te. Verbum autem mur
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuo. Difficile repꝑitur qui his
ñ stringat᷑ cathenis.: raro inuenitur
anuna quȩ grauissimã torquẽ ñ ha¬
beat collo fuo circũdatam. ad t̃rena se
oꝑa depͥmentẽ: ut nequa qͣm celum
s t̾ram aspiciat. Quod & de eũgłica
refertur muliere. qua uiuxerat sa¬
thanas ꝑ annos decem ⁊ octo: ut in¬
euruata celestia ñ uideret. Si gͦ ait
tuleris de medio cordis tui hano ca¬
thenam. & isttusmodi uincula dissi
lii interp̃tes. uoce consona extentũ
digitum tͣnstulerunt: ut ñ solũ ma¬
lum ipse ñ cogites & ñ facias. s ne de¬
trahas quide ꝓximo tuo. ut singłos
quasi digito notes. & loquaris qͦd ñ
ꝓdest anime tuȩ. ñ tua mala. s a¬
liorũ errores consid̾ans: accipies q̃
sequens sermo subnectit. Pieriq¬
nr̃ors cẽistoniam̃. id ẽ ordiuatio¬
nẽ clericors. q̃ ñ solũ ad im̃pcatio¬
nẽ uocis. s ad impositionẽ implet᷑
manꝰ ne scilicet ut in quibꝰdã risi¬

Expanded text:
servo tuo . Difficile reperitur qui his servo tuo . Difficile reperitur qui his non stringatur catenis. Raro invenitur anima quae hanc gravissimam torquem non habeat suo collo circumdatam, ad terrena se opera deprimentem, ut nequaquam coelum, sed terram aspiciat. Quod et de Evangelica refertur muliere, quam vinxerat Satanas per annos decem et octo, ut incurvata, coelestia non videret . Si ergo, ait, tuleris de medio cordis tui hanc catenam, et istiusmodi vincula dissiplii interpretes voce consona, extentum digitum transtulerunt: ut non solum malum ipse non cogites, et non facias, sed ne detrahas quidem proximo tuo, et singulos quasi digito notes, et loquaris quod non prodest animae tuae, non tua mala, sed aliorum errores considerans: accipies quae sequens sermo subnectit. Pleriqordinationem clericorum, quae non solum ad imprecationem vocis, 695 sed ad impositionem impletur manus ne scilicet, ut in quibusdam risi
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ colligatione. siue uinculũ tran¬
stuler̃t: aquila sic̾ supͣ. errorẽ. int̃preta¬
tus ẽ. simmachꝰ in theodocionis scita
coneidens torquẽ posuit. Hoc de in¬
t̃pretationis uarietade dictum
sit. Alioquin. sensꝰ sic cũ suꝑioribꝰ
iungit᷑. Oriet᷑ tͥ matutina lux. et
sanitates duȩ cito orientur. & p̃¬
cedet te iusticia tua. & gła dñi
coronabit te. dep̃cantẽq statim ex¬
audiet. & se ostendet ẽe p̃sentẽ. i¬
ta dũ taxat si ad supiora oꝑa hec
quoq addideris: ut tollas de te ob¬
ligationẽ. & cathenã. qua tua a¬
nima colligata ẽ. de qua & petrus
loquebatur ad symonẽ. In felle e¬
nim amaritudinis. & obligatione
iniquitatis uideo te ẽe. Et paulꝰ do¬
lebat obligatam cernens y dolatria
athemensium ciuitatẽ: funibꝰ enĩ
peccatoꝵ suoꝵ unusqͥsq constringi¬
tur. de quibꝰ ammȩ tuinculis & dainid
p̃cabatur in psalmo. ab occultis meis
munda me dñe: & ab alienis parce

Expanded text:
id est, colligationem, sive vinculum tranid est, colligationem, sive vinculum transtulerunt; Aquila, sicut supra, errorem, interpretatus est; Symmachus in Theodotionis scita concedens  Al. concidens, torquem posuit. Hoc de interpretationis varietate sit dictum. Alioquin sensus sic cum superioribus jungitur: Orietur tibi matutina lux, et sanitates tuae cito orientur: et praecedet te justitia tua, et gloria Domini coronabit te. Deprecantemque statim exaudiet, et se ostendet esse praesentem. Ita dumtaxat, si ad superiora opera haec quoque addideris, ut tollas de te obligationem et catenam qua tua anima colligata est. De qua et Petrus loquebatur ad Simonem: In felle enim amaritudinis, et obligatione iniquitatis video te esse . Et Paulus dolebat, obligatam cernens idololatriae Atheniensium civitatem. Funibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur . De quibus animae vinculis et David precabatur in psalmo: Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce
Abbreviated transcription (Latin):
responsione. s beneficiis. Qͦ d iuyxta
litteram & in eugłio cõꝓbatur. qͣndo
dicente ad dñi lepso. si uis potes me
mundare: Respondit dñs dicens. uo¬
lo. mundare. Si abstuleris de me¬
dio tui cathenã. & desieris digitũ
extendere. & loqui qͦd ñ ꝓdest. cũ
effuderis esurienti animã tuã. & am
in tenebris lux tua: & tenebre tue
ert sic̃ meridies. Septuaginta. Si
abstuleris a te colligationẽ. & ordina¬
tionem u̾boꝵ murmurationis. et
dederis efurienti panẽ tuũ ex animo
tuo. & animã humiliatã saturaue¬
ris. tẽ orietur in tenebris lum̃ tu¬
um: & tenebre tuȩ er̃t sic̃ meridies.
Uerbum hebraicum motam. qͦd i
ieremia torques ferrea interp̃tatur:
in p̃senti capitulo bis legitur. In eo
mutationum: ꝓuno u̾bo motam. sci¬
amꝰ eos posuiss e uiolentas cautiones.
Pquibꝰ aquila errorẽ : simmachꝰ. decli¬
nationẽ: throdotio eãioii. id ẽ torquẽ
tͣnstuler̃t. Rursum in p̃senti loco u¬
bi nos u̾timꝰ. si abstuleris de medio tui

Expanded text:
responsione, sed beneficiis. Quod juxta litteram et in Evangelio comprobatur, quando dicente ad Dominum leproso, Si vis, potes me mundare, respondit Dominus dicens: Volo, mundare. Si abstuleris de medio tui catenam, et desieris digitum extendere, et loqui quod non prodest. Cum effuderis ein tenebris lux tua, et tenebrae tuae erunt sicut meridies. LXX: Si abstuleris a te colligationem, et ordinationem et verbum murmurationis, et dederis esurienti panem tuum ex animo tuo, et animam humiliatam saturaveris: tunc orietur in tenebris lumen tuum, et tenebrae tuae erunt sicut meridies. Verbum Hebraicum MOTA , quod in Jeremia torques ferrea interpretatur , in praesenti capitulo bis legitur. In eo mutationum, pro uno verbo MOTA sciamus eos posuisse violentas cautiones, pro quibus Aquila errorem, Symmachus declinationem, Theodotio κλοιὸν, id est, torquem, transtulerunt. Rursum in praesenti loco ubi nos vertimus: Si abstuleris de medio tui
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ in celestibꝰ & in gła: preparaturq
nẽ dũ ñ facimꝰ uias nr̃as in sabbo.
nec inuenit᷑ uoluntas nr̃a. sit loqua¬
mur sermonẽ: quo scilicet nec opere
nec sermone peccemꝰ. Alioquin si hec
tantũ ꝓhibentur in sabbo: ergo in a¬
liis sex diebus. lib̾tas nob̃ tribuit᷑ de¬
linquendi. Qͦd si stultum ẽ crede: suꝑ¬
ẽ ut sabb̾m qͦd int̾pretatur requies.

Expanded text:
nobis in coelestibus, et gloria praeparatur : nobis in coelestibus, et gloria praeparatur : ut dum non faciamus vias nostras in sabbato, nec invenitur voluntas nostra, ut loquamur sermonem, quo scilicet nec opere, nec sermone peccemus. Alioquin si haec tantum prohibentur in sabbato, ergo in aliis sex diebus libertas nobis tribuitur delinquendi. Quod si stultum est credere, superest ut sabbatum quod interpretatur requies,
Abbreviated transcription (Latin):
nos uoluptas corporis & libido fuc¬
cendant. Om̃s enĩ ad ulterantes quasi
clibanꝰ corda eor: & diaboli iacula
ignita st̃. ut sagittent in obscuro re¬
ctos corde. Precipitur quoq nob̃. ut
arrepto aratro ũ respiciamꝰ pꝰ tergũ:
ut tectorũ altitudinẽ conscendentes.
nequaqͣm ad tollenda scłi uestim̃¬
ta uelimꝰ descendere: s ut audiamꝰ
cũ moyse. tu uͦ hic sta mecũ: ⁊ sede¬
amꝰ cũ dũo lassi in uia huiꝰ sclĩ suꝑ
puteum. samaritane conu̾ sionem
errantiumq salutẽ sitientes: ut audi¬
amꝰ apłm cõmonentẽ. state firmi et
immobiles. ne patiamͣ illud qͥd ẽ iudas
semꝑ sententie recordem᷑. Si sp̾̃s pote¬
statẽ habentis ascenderit suꝑ te. Locũ
tuũ ne dimiseris. Q sic quiescit in
sabbato. lauat int̃ innocentes manꝰ
suas. nec mouet pedes ut suas faciat
uoluntates: iste celebrat sabbata dñi
delicata. Qͥ sabbatismꝰ uixta epłam
q̃ ad hebreos scribitur. repmittitur

Expanded text:
nos voluptas corporis et libido sucnos voluptas corporis et libido succendant : Omnes enim adulterantes quasi clibanus corda eorum ; et diaboli jacula ignita sunt, ut sagittent in obscuro rectos corde . Praecipitur quoque nobis ut arrepto nobis aratro, non respiciamus post tergum: ut tectorum altitudinem conscendentes, nequaquam ad tollenda saeculi vestimenta velimus descendere ; sed ut audiamus cum Moyse, Tu vero hic sta mecum ; et sedeamus cum Domino, lassi in via hujus saeculi, super puteum Samaritanae et conversionem errantiumque salutem sitientes , ut audiamus Apostolum commonentem, State firmi et immobiles , ne patiamur illud quod Judas semper sententiae recordemur: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris . Qui sic quiescit in sabbato, lavat inter innocentes manus suas, nec movet pedes, ut suas faciat voluntates: iste celebrat sabbata Domini delicata. Qui sabbatismus, juxta Epistolam quae ad Hebraeos scribitur, repromittitur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inueniet᷑ uoluntas tua ut loqͣris
ris in sabbis pedem tuũ ut ñ faci
tuũ ad opꝰ. neq loquaris u̾bum in tra
tur. ut hic scilicet cohibeat pedẽ su¬
ũ in sabbatis. ne faciat uoluntates
suas: & diem scm̃ dñi suis cõmaculet
uoluntatibꝰ. Lege p̃ceptum ẽ. ne in sab
batis opꝰ seruile faciamꝰ. ne accendamꝰ
ignẽ: ut in uno loco secdeamꝰ ut illa tan
nocte sedens in sabbato deuno loco
ñ recedat. ĩmo ne leuit̃ quidẽ se cõ¬
moueat: qͦd si fecerit trans gressor
legis sit Ex uno gͥ mandato qͦd iux¬
ta litt̾am impossĩbile ẽ: & cet̾a cogim᷑
sp̃ualit̾ intellige. Ne faciamꝰ serui¬
leopꝰ. ⁊ ꝑdamꝰ animȩ libertatẽ: Qui
enĩ facit peccatum. seruus ẽ peccati
Ne onꝰ portemꝰ in sabbato.quale por¬
tabat ille qͥ dicit. Inquitates meȩ
eleuate st̃ supͣ caput meũ: quasi o¬
nus graue aggrauate st̃ suꝑ me.
Ne iniquitas que suꝑ talentum plũ
bi sedet. in nob̃ habeat potestat̾ẽ. ne

Expanded text:
 invenitur voluntas tua, ut loquaris ris in sabbatis pedem tuum: ut non factuum ad opus, neque loqueris verbum ÷ in ira tur ; ut hic scilicet cohibeat pedem suum in sabbatis, nec faciat voluntates suas, et diem sanctum Domini suis commaculet voluntatibus  batis opus servile faciamus, ne accendamus ignem, ut in uno sedeamus loco, ut illa tantnocte sedens in sabbato de uno loco non recedat, immo ne leviter quidem se commoveat; quod si fecerit, transgressor legis sit? Ex uno igitur mandato, quod juxta litteram impossibile est, et caetera cogimur spiritualiter intelligere, ne faciamus servile opus, et perdamus animae libertatem; qui enim facit peccatum, servus est peccati : ne onus portemus in sabbato, quale portabat ille qui dicit: Iniquitates meae elevatae sunt supra caput meum: quasi onus grave aggravatae sunt super me . Nebi, in nobis habeat potestatem: ne
Abbreviated transcription (Latin):
plebit eũ sp̃s timoris dñi Unde ⁊ nos
dicimꝰ. Signatum ẽ suꝑ nos lum̃ iuiltꝰ
tui dñe. Et in ietechiele uiroꝵ gem̃¬
tium frontes thau litt̾ȩ hebraice quȩ
apud eos ultima ẽ. impressione signan
gamꝰ in quibꝰ scriptum ẽ. Cũ autẽ
congregati ẽẽnt parit̾: factus ẽ de cȩ

Expanded text:
moris Domini Unde et nos dicimus: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et in Ezechiele, virorum gementium frontes THAV, litterae Hebraicae, quae apud eos ultima est, impressione signantgamus, in quibus scriptum est: Cum autem congregati essent pariter, factus est subito
Abbreviated transcription (Latin):
in hebraico ñ habet᷑. Ad hoc sabbatũ
om̃i festiuitate cęlebrandũ : salua¬
tor nos ꝓuocat in eũgło dicens. Ue¬
nite ad me om̃s qͥ laboratis. & one¬
rati estis. ego dabo uob requiem.
ut scilicet peccatorum onera depo¬
nentes. sabbatizemꝰ in xp̃o. & dica¬
mꝰ. statuit supͣ petram pedes meos:
illudq uitemꝰ qͦd sc̃s pene sustinuis¬
se se dicit. mei uero pene moti ft̃ pe¬
des. Tunc delectaberis suꝑ dñm:¬

Expanded text:
in Hebraico non habetur. Ad hoc sabbatum, omni festivitate celebrandum, Salvator nos provocat in Evangelio, dicens: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vobis dabo requiem ; ut scilicet peccatorum onera deponentes, sabbatizemus in Christo, et dicamus: Statuit supra petram pedes meos , illudque vitemus quod sanctus pene sustinuisse se dicit, Mei vero pene moti sunt pedes . Tunc delectaberis super Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniet ex syon qui liberet.⁊ au̾tat
impietates ab iacob. Si gͦ de sy on ue¬
niet qui au̾tat impietates ab ia¬
cob̾. hoc intelligimꝰ qͦd homo natus
eam altissimꝰ. qui au̾tat impietates¬
ab iacob. Sin autẽ ueniet syon re¬
demptor. & his qͥ redeunt ab iniqͥ¬
tate in iacob dicit dñs: hic sensꝰ ẽ.
heniet qͥ redimet sion sanguine

Expanded text:
ex Sion qui liberet: et avertat impietates a Jacob. Si ergo de Sion veniet, qui avertat impietates a Jacob, hoc intelligimus, quod homo natus eam Altissimus, qui avertit scelera Jacob. Sin autem veniet Sion redemptor, et his qui redeunt ab iniquitate in Jacob, dicit Dominus, hic sensus est: Venie