comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Bene gͦ hic stipendiũ dicit᷑ quasi militiȩ diabolice. ubi mors
ȩterna tãquã debitũ reddit᷑. Ibi cũ posset dicere & recte dicere
stipen diũ autẽ usticiȩ uita ȩterna : maluit dicere. grã autẽ
di uita ȩterna: ut hicͣ intelligeremꝰ ñ ꝓ meritis nr̃is dm nos ad
eternã uitã ꝑducere. s ꝓsua gra: Nã uita quidẽ eterna. sttpen
cia est: Unde ne & hȩc preter mediatorẽ aliqua alia uia
quereretur. a diecit: In xp̃o iħu dño nr̃o.¬
atĩus ia in suꝑiorib de iusticiis legis & fidei disputans apłs ꝓ uders
docuit: deinde ex collatione ueteris ade & noui. suꝑ eminentiã
eis gr̃e ui qua eos reconciliauerat ostendens. in ea positos ad ariater¬
ton. id: eã quã dicunt inpeccantiã. & ad fidi oꝑa plurimũ ex sus¬
cepti baptismi mysterio animauit: & ad transeundũ a seruitute
litterȩ ad libertatẽ sꝑs quȩ sunt tercia hominis. uel pͦpłi di. Nc̃

Expanded text:
citur, quasi militiae diabolicae ubi mors aeterna tanquam debitum redditur. Ubi cum posset dicere, et recte dicere, stipendium autem justitiae vita aeterna, maluit dicere, « gratia autem Dei, vita aeterna, » ut hinc intelligeremus non pro meritis nostris Deum nos ad aeternam vitam perduceret haec ne praeter mediatorem aliqua alia uia quaereretur, adiecit: In Christo Iesu dominoLatius jam in superioribus de justitiis legis et fidei disputans Apostolus prodocuit; deinde ex collatione veteris Adae et novi, supereminentiam eis gratiae, in qua eos reconciliaverat, ostendens, in ea positos, ad eam quam dicunt impeccantiam, et ad fidei opera plurimum ex suscepti baptismi mysterio animavit; et ad transeundum a servitute litterae ad libertatem spiritus, qua sunt tertia hominis vel populi Dei. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
a peccato autẽ ñ liberos. ne sibi hoc tribuerent: sed uigilantis¬
simne maluit dicere liberatos. p̃ferens hoc ad illã dni sententiã¬
siuos filius liberauerit. tc̃ uere liberi eritis Sed hȩc uoluntas
quȩ libera ẽ in malis qi delectat᷑ malis. ido liłu in bonis ñ ẽ qi
liberata ñ ẽ Nec potest homo boni aliqͥd uelle: nͥ adiuuet᷑ ab
eo qͥ malũ ñ potest uelle: Liberos autẽ dicimꝰ ad facienda opera
pietatis eos quib dicit apł̃s. Nunc aut̃ẽ liberati a pecẽo serui aut̃
facti do. habetis fructũ ur̃m insc̃ificationẽ : fuĩe uͥ uitã ȩt̾nã: hc̃

Expanded text:
ratos\', a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent, sed uigilantisratos\', a peccato autem non liberos, ne sibi hoc tribuerent, sed uigilantissime maluit dicere \'liberatosSi vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis. » Sed haec voluntas quae libera est in malis, quia delectatur malis, ideo libera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest homo boni aliquid velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest velle. Liberos autem dicimus ad facienda opera pietatis, eos quibus dicit Apostolus. « Nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificat
Abbreviated transcription (Latin):
nis Cũ enĩ serui ee̾tis peccati: lib̾i fiustis iusticiȩ Qualis
queso potest serui ad dicti ẽẽ libertas: nͥ quando eũ pecca¬
re delectat: Liberalit̾ enĩ seruit: qͥ sui dñi uoluntatẽ li¬
ad bene faciendũ ista lib̾tas unde erit. homini addicto &
uendito: ñ redimat cͣuius illa uox ẽ. Si uos filius liberaue¬
rit tc̃ uere liberi eritis: Liberi enĩ a iusticia ñ sunt. tusi
arbitrio libertatis : liberi autẽ a peccato ñ fuuit. ñ gratia
saluatoris. Propt᷑ qđ ad mirabił doctor. etiã uerba ipsa discre
uit. Cũ enĩ inqͥt seruiessetis peccati: liberi fuistis iusticiȩ.
Quẽ gͦ tẽ fructũ habiustis in his in qͥb nc̃ erubestitis est enĩ
quȩdã confusio temporalis utilis ꝑturbatio animi respicien¬
tis peccata sua. respiciendo horrentis: horrendo erubescen.¬
tis. erubescendo corrigentis: Q hane. fusionẽ ñ habebit et̾nã¬
‸ habebit:
aute fati do. habetis fructũ ur̃m insc̃ificationẽ: finẽ uͦ uitã et̾na.¬

Expanded text:
nim, inquit, servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. » Qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem liad bene faciendum ista libertas unde erit homini addito et vendito, nisi redimat eum, cujus illa vox est: « Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . » Liberi enim a justitia non sunt, nisi arbitrio libertatis; liberi autem a peccato non sunt, nisi gratia Salvatoris. Propter quod admirabilis doctor etiam verba ipsa discreim, » inquit, « servi essetis peccati, liberi fuistis justitiae. Quem ergo fructum tunc habuistis in his, in quibus nunc erubescitis. » Est enim quaedam confusio temporalis utilis, perturbatio animi respicientis peccata sua respiciendo horrentis; horrendo; erubescentis; erubescendo corrigentis. Qui hanc confusionem non habebit, aeternam habebit. i deo habetis fructum uestrum in sanctificationem, finem uero uita
Abbreviated transcription (Latin):
decretis siacuans. ut duos condat in sem& ipso
in uno nouo homine faciens pacẽ: & reconcili&
ambos in uno corpore deo per crucem anterfici¬
ens inimiciciã in sem& ipso: & ueniens euugłiz auit

Expanded text:
decretis evacuans, ut duos condat in seipso in uno novo homine faciens pacem, ut reconciliet ambos in uno corpore, Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso. Et veniens evangelizavit
Abbreviated transcription (Latin):
credidimus ut iustificemur ex fide iħu xp̃i non ex
operibis legis: ꝓpter quod ex operibus legis non
iustificabitur omnis caro. Quod si querentes iustifica¬
ri in xp̃o. inuenti sumus & ipsi peccatores. Num ꝗd
xp̃s peccati minister est : Absit: Si eni quȩ destrurihe
iterũ rerditico puaricatorẽ me constituo. Ego enĩ
per legre sei mortuus sum: ut do uniã. Ip̃o ẽfixu

Expanded text:
credidimus ut iustificemur ex fide Christi et non ex operibus legis propter quod ex operibus legis non iustificabitur omnis caro quod si quaerentes iustificari in Christo inventi sumus et ipsi peccatores numquid Christus peccati minister est absit si enim quae destruxi haec iterum aedifico praevaricatorem me constituo ego enim per legem legi mortu
Abbreviated transcription (Latin):
dixi petrro coram omnib: Si tu cũ iudeus sis gen¬
tilit᷑ & ñ iudaice uiiisi: quo modo gentes cogis iudai¬
Zare. Nos natura iudei. & nex gentib peccatores:
scientes autẽ quod non iustificatur homo ex oꝑib
legis nisi per tidem iho xp̃i e nos in xp̃o iho¬

Expanded text:
Iudaeus sis gentiliter et non iudaice vivis quomodo gentes cogis iudaizare nos natura Iudaei et non ex gentibus peccatores scientes autem quod non iustificatur homo ex operibus legis nisi per fidem Iesu Christi et nos in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑: ut ⁊uit iocũ nr̃ox. ⁊ spiritualiũ etiã neqͥtiarũ in pug¬
nationes oiationib: nr̃is nũquã deesse sciamus : Quis autẽ
de se serurus esse potertr: apło a discipulis cationũ pe¬
tente sufragia : Simuletiã aduerte: quanta ei de scĩs sit cu¬
ra quanta reuerentia : qui securus sui ⁊ salutissuȩ. de obsequi¬
isui oblatione tantũmͦ ẽ. sollicitus. ut ed̃ ꝑferat᷑. ut accepta
sit sc̃is Sicenĩ ⁊ factũ ẽ: Consũmato quippe ĩ iberusalẽ obla¬
tionis suȩ obsequio: ẽp̃hensus a iude is iunctusq gentib:
traditus ẽ: Unde ⁊ necessitate appellandi cȩsaris facta :
rio ȩcłȩ quȩ ẽ cencris. ut eã suscipiatis ĩ dño digne sc̃ĩs. ⁊
assistatis ei. ĩ qͥcũq negotio ur̃ĩ indiguerit: Et enĩ ⁊ ipsa quo¬
q: astitit multis. ⁊mͥipsi: Salutate priscã ⁊ aqͥlã adiutoies
meos ĩ xpõihũ qui ꝓ anima mea. reriucessuas subposue¬

Expanded text:
et ego vitiorum nostrorum et spiritualium etiam nequitiarum impugnationes orationibus nostris nunquam deesse sciamus. Quis autem de se securus esse poterit, Apostolo a discipulis orationum petente suffragia? Simul etiam adverte quanta ei de sanctis sit cura, quanta reverentia qui securus sui, et salutis suae, de obsequii sui oblatione tantummodo est sollicitus ut eo perferatur ut accepta sit sanctis. Sic enim et factum est. Consummato quippe in Jerusalem oblationis suae obsequio, comprehensus a Judaeis vinctusque gentibus traditus est. Unde et necessitate appellandi Caesaris facta Rorio Ecclesiae quae est Cenchris, ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis, et adsistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit etenim ipsa quoque adstitit multis et mihi ipsi salutate Priscam et Aquilam adiutores meos in Christo Iesu qui pro anima mea suas cervices subposue
Abbreviated transcription (Latin):
nementissime famidandũ ẽ ⁊ cauendũ : ne sĩpliciũ
bonis malox astutia ab utat᷑ in malũ: Ecce enĩ romanor
laudabilis obedientia si in huius modi incideret p̃dicato¬
res occultos ad decipiendũ astutos ad suadendũ. blan¬
dos ad suggerenda quȩ carnis st̃ quid ꝑuulosius sꝑpt̃ qđ¬
Sapiensẽ iabono cuibonũ ꝓpositũ statĩ quasi naturalit̃ sapit
siplex ĩ malo quẽ ipsã lioni foimã animo tenentẽ. malorũ
duplicitas ñ decipit: quia forma mali quomͦ cũq: aptata
formȩ quã animogerit ñ potest coaptari: Ns̃ autẽ pacis

Expanded text:
vehementissime formidandum est et cavendum ne simplicium bonis malorum astutia abutatur in malum. Ecce enim Romanorum laudabilis obedientia, si in hujusmodi incideret praedicatores, occultos ad decipiendum, astutos ad suadendum, blandos ad suggerenda quae carnis sunt, quid periculosius? Propter qest in bono qui bonum propositum statim quasi naturaliter sapit, simplex in malo, quem ipsam boni formam animo tenentem malorum duplicitas non decipit, quia forma mali quomodocunque aptata, formae quam animo gerit, non potest coaptari. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
modus ĩ ȩt̃nitate quȩ ds̃ ẽ sc̃ꝑ fuit: etiã prius quã tẽpusali¬
qđ fuit: Tẽpis enĩ ante creaturã ñ fuit : qr nec uimquã es¬
sent tẽpora nisi creatura esset. quã aliqͥd aliqua mutatio¬
ne mutaret: cuius motionis aut mutationis cũ aliud atq:
aliud quȩ simulesse ñ posst. ceddit atq succedit. ĩ breu¬
orib: uel ĩ ꝓductiocib: moratũ ĩ teruallis tẽpussequettt

Expanded text:
etiam priusqam tempus aliquod fuit. Tempus enim ante creaturam non fuit; quia nec unquam essent tempora, nisi creatura esset, quam aliquid aliqua mutatione mutaret; cujus motionis aut mutationis, cum aliud atque aliud, quae simul esse non possunt, cedit atque succedit, in brevioribus vel in produc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iħum xpũm. cui honor ⁊ gła ꝑ om̃ia sȩcula sȩculox. am̃:
hoc ẽ: Ei qui potens ẽ uos c̃firmare. soli sapienti dõ
qła ĩ sȩtula sȩculox Qđ autẽ interpositũ ẽ. ꝑ iħum¬
at. ut scilicet solus ds̃ pat sapiens ꝑ iħum xpum sapi¬
ens esse ĩtelligat᷑ ñ participando s: gignendo sapi¬

Expanded text:
um, cui honor et gloria per omnia saecula saeculorum. Amen. » Hoc est: Ei qui potens est vos confirmare, soli sapienti Deo, gloria in saecula saeculorum. Quod autem interpositum est, at, ut scilicet solus Deus Pater sapiens per Jesum Christum sapiens esse intelligatur, non participando, sed gignendo sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uel accedentẽ participationẽ sapientiȩ. sicut sa¬
piens ẽ quȩ tũq: rationalis creatura: Qđ uͦ additũ ẽ cui
ut dicere t᷑ cuigła. cũ sufficeret. sidictũ esset. ei autr̃
gła inustratã nr̃ȩ linguȩ ĩdicat loqutionẽ : ñ sensũ quẽ
reqͥramus uel de quo ãbigamus ĩsinuat: Quid ẽnĩ sen

Expanded text:
ntem participationem sapientiae, sicut sapiens est quaecunque rationalis creatura. Quod vero additum est, « cui, » ut diceretur, cui gloria, cum sufficeret, si sic dictum esset, « ei autem gloria, » inusitatam nostrae linguae designat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamu
Abbreviated transcription (Latin):
at: obserua tu pͥmã eius suggestionẽ. id est capud eius:
Si c̃tẽpsisti ꝓmissũ lucrũ ꝓpt̃ animȩ de trimentũ: calcasti
capud serpentis: Si sic sepe egeris aderit tͥ pacẽ raciens
dĩ pacis ⁊ in cipiet serpensnaxius sepe calcatũ capua
ñ posse erigere : tuuͦ totũ sathanã c̃teres suli pedib
tuis cũ plenã de c̃cupiscentia uictoriã obtitiebir᷑ ut

Expanded text:
mam ejus suggestionem, id est caput ejus. Si contempsisti promissum lucrum, propter animae detrimentum, calcasti caput serpentis. Si sic saepe egeris, aderit tibi pacem faciens Deus pacis; et incipiet serpens noxius saepe calcatum caput non posse erigere; tu vero totum Satanam conteres sub pedibus tuis, cum plenam de concupiscentia victoriam obtinebis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. qua euuangeliũ seminabat. inpense p̃cipiebat.
ut qm̃ ipsi ex idolox cultura uenientes. ⁊ ad unũ deũ colea¬
dũ rudes. ñ facile poterant ꝑfernonis huius culmen au¬
tingere oblationes facerent in pauꝑes sanũ. qui erant ia
iudea : illos c̃stituens tãquã milites. istos uͦ tã quã stipen¬

Expanded text:
gentes quo Evangelium seminabat, impense praecipiebat ut quoniam ipsi ex idolorum cultu vehementes ad unum Dominum colendum rudes non facile poterant rebus suis ventingere, oblationes facerent in pauperes sanctorum qui erant in Judaea, illos constituens tanquam milites, istos vero tanquam stipen
Abbreviated transcription (Latin):
appositio : focte p̃cepis eternus ds̃ id est ab et̃no p̃cepit
ds̃. ut qđ ceteris sȩrulor generationib: fuerat occultũ.
tacitũ. nc̃ id est tẽpore gr̃s̨ esser patefactũ ꝑ profe¬
tarũ scripturas : cũ dñus aperuit sensũ discipulis. ut eas
intelligerent: Tẽpora autẽ ȩt̃na. quib tacitũ homi¬
nib: misteriũ xp̃i fuerit. ñ erit absurdũ. si tota illa
tẽ pouis dicat᷑ plixitas. ante xp̃i aduentũ: in quo ⁊ ii ali¬
quib: patriarehũ ⁊ ꝓferis manifestatũ ẽ ex parte. ⁊ quasi
in enigmatib ⁊ figuris. nulli tam̃ sicut nc̃ patefactũ
ẽ: maxime cũ in aggitione ueritatis. dicat alibi apłs
⁊angelos ꝑ euuangeliũ ꝓfecisse. ⁊ principib ⁊ potesta¬
tib ĩ cȩlestib ꝑ ęcłam. multi ftemẽ dĩ sapientiã in

Expanded text:
eternus Deus, id est ab aeterno praecepit Deus ut quod caeteris saeculorum generationibus fuerat occultum tantum, nunc, id est tempore gratiae, esset patefactum per prophetarum scripturas, cum Dominus aperuit sensum discipulis ut eas intelligerent . Tempora autem aeterna, quibus tacitum hominibus mysterium Christi fuerit, non erit absurdum, si tota illa temporis dicatur prolixitas ante Christi adventum; in quo etsi aliquibus patriarchis et prophetis manifestatum est ex parte, et quasi in aenigmatibus et figuris, nulli tamen, sicut nunc patefactum est; maxime cum in agnitione veritatis dicat alibi Apostolus et angelos per Evangelium profecisse; et principibus et potestatibus in coelestibus per Ecclesiam multiform
Abbreviated transcription (Latin):
Rago autẽ uos fr̃es. ut obseruetis eos. qui dissensiones
⁊ uffendicula p̃t̃ doctrinã quã uos didicistis. faci¬
unt. ⁊ declinate ab eis: Manifestũ ẽ ex offendiculis
fieri dissensiones: ex dissens ionib: diuisiones : ex qͥ¬
b: heresesfiunt ⁊ scismata: Si autẽ pͥcipit apłs decli¬
nandũ ab eis qui offendicula faciunt: quanto magis qui
sint ex ĩanire dũ suũ uentrẽ possint ĩplere: Uid et̃ hc
cangere aliquas here sũ pestes. iã ĩ ęcła pululantes. ꝑ
dulcessicut ipse dicit sermones ⁊ benedictiones. in no¬
eentiũ corda seducentes: ponentes secundũ ꝓphetã tene¬
licas lucẽ ⁊ lucẽ tenebras. amarũ dulte. ⁊ dulce ama¬
rũ : ad placitũ loquentes. uitius ad hulantes: ⁊ ĩ his om̃¬

Expanded text:
ut observetis eos qui dissentiones et offendicula, praeter doctrinam, quam vos didicistis, faciunt; et declinate ab eis. » Manifestum est ex offendiculis fieri dissensiones, ex dissensionibus divisiones, ex quibus haereses fiunt et schismata. Si autem praecipit Apostolus declinandum ab eis qui offendicula faciunt, quanto magis qui sint exinanire, dum suum ventrem possint implere. Videtur hic tangere aliquas haeresum pestes jam in Ecclesia pullulantes, per dulces, sicut ipse dicit, sermones et benedictiones innocentium corda seducentes, ponentes secundum prophetam, tenebras lucem et lucem tenebras, amarum dulce, et dulce amarum ; ad dulce placitum loquentes, vitiis adulantes; et in his om
Abbreviated transcription (Latin):
in iherusalẽ. placuit enĩ eis. ⁊ debitaes st̃ eoꝵ: Nãsi
spiritualiũ eox participes facti st̃ gentiles debent
⁊ in carualili: ministrare eis hoc igit᷑ cũ c̃sũ mauero.
⁊ assignauero eis fructũ hunc ꝓficiscar ꝑ uos in is paniã:
fideles quippe exuidris. agneta ueritate. ⁊ c̃uersi ad
eũ quẽ crucifixerant partĩ ꝑ ĩuidiã partĩ ꝑerrorẽ. ⁊ ueteni
hõis desideria mottificantes. ⁊ spiritualisurtȩ nouitate flagran
tes sicut p̃ceperat ĩ euuangelio dnũs. uendebant om̃ia quȩ
habebant ⁊ p̃tia rerũ suarũ ante pedesapłoc ũ ponebant :
ut ipsi distribuerent unicuiq: ꝓ ut opuserat: Viuentesq
in xpĩana dilectione c̃cordit̃: ñ dicebant aliqͥd suũ .s erant
illis om̃ia cõmunia. ⁊ ana una ⁊ corunũ ĩ dño. De inde enã

Expanded text:
ebitores sunt eorum. Nam si spiritualium eorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis. Hoc igitur cum consummavero, et assignavero eis fructum hunc, proficiscar per vos in Hispaniam. » Fideles quippe ex Judaeis agnita veritate, et conversi ad eum quem crucifixerant partim per invidiam, partim per errorem; et veteris hominis desideria mortificantes, et spiritualis vitae novitate ceperat in Evangelio Dominus, vendebant omnia quae habebant, et pretia rerum suarum ante pedes apostolorum ponebant, ut ipsi distribuerent unicuique sicut cuique opus erat, viventesque in Christiana dilectione concorditer, non dicebant aliquid suum, sed erant illis omnia communia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniret: Ex parte tamen ⁊ quasi in transitu primũ eis
se fruiturũ denuntians suum eis affectũ cõmendat.
de inde uͦ ab eis deducendũ sedicens. ipsos etiã sibi
amoiẽ c̃ciliat: Doc tou enĩ ȩcłȩ. sicut omĩ modis cauendũ
ẽ. ne qua suꝑhiȩ similitudine auditores ase de ter¬
reat : sic etiã ne nimia humilitatis remissione. uerhũ dĩ
in oie eius uilescat: Unde de samuele dicit᷑. cũ ab om̃i¬

Expanded text:
eniret. Ex parte tamen, et quasi in transitu primum eis se fruiturum denuntians, suum eis affectum commendat; deinde vero ab eis deducendum se dicens, ipsorum etiam sibi amorem conciliat. Doctori enim Ecclesiae, sicut omnimodis cavendum est ne qua superbiae similitudine auditores a se deterreat, sic etiam ne nimia humilitatis remissione verbum Dei in ore ejus vilescat. Unde de Samuele dicitur, cum ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
nissins uͦ suꝑluȩ ẽ. nullũ uelle honoiare: Sublimitati pote¬
statis debot tumo: utilitati honoi : hunuluatis beniuolenuş.
amoi: Nemini quicquã debeatis. nisi ut ĩucẽ diligat s a subli¬
miorib: potestatib ad sotialis uite grãm transiens. sicut in
lege mundi qđ cũq: debet᷑ iubet reddi. sic ĩ lege caritaus
iggis poritus dĩ decerrat nil debori. p̃ter solũ debitũ ca¬

Expanded text:
nissimae vero superbiae est nullum velle honorare. Sublimitati potenissimae vero superbiae est nullum velle honorare. Sublimitati potestatis debetur timor, utilitati honor, humilitati  f. Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. » A sublimioribus potestatibus ad socialis vitae gratiam transiens, sicut in lege mundi quodcunque debetur, jubet reddi, sic in lege charitatis legis peritus Dei decernit nihil deberi, praeter solum debitum c
Abbreviated transcription (Latin):
ides auctore ipso dño cũ simus filii ⁊ liberi. ẽtiã tribita ñ sol tucsien
uitis s p̃statis : recepturi ab eo. cuius ⁊ p̃ceptũ ⁊ exẽplũ in hoc
tenetis. Ministri enĩ dĩ se. in hoc ipsũ seruientes: ⁊ seriuera¬
tis euasisse seputabant seruitutẽ publice uanitatis cui
seruit creatum ⁊ uolens ⁊ ñ uolens ñ uolens qr suspirans ad glo¬
riã filioꝵ dĩ ad exspectationẽ beatȩ libertatis suȩ : uolensautẽ
ꝓpt̃ cũ qui subiecit eã in spe unde etiã secundũ c̃siliũ apłi
bita p̃statis si fidelit᷑ redditis qr ipsũ debitorẽ faccas uob.u: ꝓ
cuuis obedientia debitores esse ñ renuitis: Cui tribitiũ
tributũ cui uestigal uertigal : Quicũq: filius regniẽ. quã diu
in mundo ẽ in cola ẽ suꝑterrã ĩ colens terrã alienã hospi¬
talis uͦ terrȩ leges uelle iuolare : hoc ẽ hospitii uira uelle
mentis ẽ. quasi ꝓscĩtatis arrogantia nullũ uelle tuere.: ua¬

Expanded text:
Ideo » auctore ipso Domino, cum sitis filii et liberi, etiam « tributa » solvitis, sed « praestatis, » recepturi ab eo cujus praeceptum et exemplum in hoc tenetis. « Ministri enim Dei sunt, in hoc ipsum servientes, » et servienttis evasisse se putabant servitutem publicae vanitatis, cui servit creatura et volens et non volens. Non volens, quia suspirans ad gloriam filiorum Dei, ad exspectationem beatae libertatis suae; volens autem, propter eum, qui subjecit eam in spe; unde etiam secundum consilium Apostoli, bita praestatis, si fideliter redditis quia ipsum debitorem facitis vobis, pro cujus obedientia debitores esse non renuitis. « Cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal. » Quicunque filius regni est, quandiu in mundo est, incola est super terram, incolens terram alienam. Hospitalis vero terrae leges velle violare, hoc est hospitii jura velle mentiae est, quasi pro sanctitatis arrogantia nullum velle timere: va
Abbreviated transcription (Latin):
q: ordinẽ. ĩ huuis uitȩ itinere seruandũ esse. ⁊ apłi p̃cipi¬
unt. Qui etiã rogulas saluberrimas tradt̃. quẽ ad mo¬
dũ secũ uiuant. ꝓdiffirentia ł gentiũ ł c̃ditionũ Et ipse
anũs pͥor p̃cepit: Reoꝰ dite quȩ st̃ cesaris. cesari: De inde uͦ. ad
sotialis uttȩ cõmunẽ ⁊ mituã ueni dilectionẽ: quã in¬
tantũ laudat ⁊ apꝓbat. ut in sola dilectione ꝓximi. toiã

Expanded text:
que ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et apostoli praecipique ordinem in hujus vitae itinere servandum esse, et apostoli praecipiunt. Qui etiam regulas saluberrimas tradunt, quemadmodum secum vivant, pro differentia, vel gentium, vel conditionum, et ipse Dominus prior praecepit: « Reddite quae sunt Caesaris, Caesari . » Deinde vero ad socialis vitae communem et mutuam venit dilectionem, quam intantum laudat et approbat, ut in sola dilectione proximi totam
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis qđ quanto plus reddit᷑. tanto plus debet᷑. ⁊ reddendo
plus habet᷑ : Nã quidiligit : debitor ẽ eũ facit quẽ diligit: Ipsa
enã dilectio exigit debitũ : ut fraternȩ caritati seruientes.
eũ quise adiuuari recte uelit in quo possumis aduiuemus
sẽꝑ cristentes debitries carttatis: Debet᷑. etiã sireddita fuent
qr nullũ tẽpus ẽ. quando inpendenda ñ set: Ipsaq: efficit fi¬
redigit ĩ unitatẽ. Inride qͥppe xp̃i. nẽ distantia iudei⁊
greci ñ serui ñ liberi ñ principis. ł subiecti: In quantũ
omes fideles: omes unũ sẽ in apo ibũ: Et si hoc facit fides
ꝑ quã in has uita iuste ãbulat᷑: quanto ꝑfectius atq: cu¬
mulatius id speties ipsa factura ẽ cũ uidebamus facie ad
faciẽ s uã nc̃ quãuis primirias habentes sp̃us. qui uita ẽ ꝓpt̃
iustitiã fidei. tam̃ qi adhuc copus motuũ ẽ ꝓpt᷑ pettatũ.
ẽ ab unitate fidei si manet ĩ c̃uersatione mcitali: euo¬

Expanded text:
ritatis, quod quanto plus redditur tanto plus debetur, et reddendo plus habetur. Nam qui diligit, debitorem eum facit quem diligit. Ipsa etiam dilectio exigit debitum ut, fraternae charitati servientes, eum qui se adjuvari recte velit, in quo possumus adjuvemussi reddita fuerit; quia nullum tempus est, quando impendenda non sit. Ipsaque efficit fredigit in unitatem. In fide quippe Christi non est distantia Judaei, non Graeci, non servi, non liberi, non principis vel subjecti, in quantum omnes fideles, omnes unum sunt in Christo Jesu. Et si hoc facit fide, per quam in hac vita juste ambulatur, quanto perfectius atque cumulatius id species ipsa factura est, cum videbimus facie ad faciem? Nam nunc quamvis primitias habentes spiritus, qui vita est propter justita ab unitate fidei, sed manens in conversatione mortali, ejus
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ timou bonioꝑis s: mali: Uis ñ tunere potestatẽ : Bonũ fac: ⁊
habebis laudẽ ex illa : Bĩ erũ minister ẽ tͥĩbonũ : Sibonũ feceris
⁊ bona fuerit potestas. habebis laudẽ ex illa. ipsa uidicante. A
mala fuetit. etiã afflictus etiã ꝑẽptus. habeliis laudẽ ex illa
mala c̃scientia: Malũ etũ ẽ pertare : s pessimũ ẽ in percato
nec pȩnã timere: Iud ex enĩ mundi: maximã partẽ ĩplet lȩ¬
gis dĩ minister ĩ hoc existens. ut crimina quȩ uindicari ñ
uult ꝑantistites ⁊ princ ipes ȩđȩ ꝑ illius ministeriũ uindi¬
ent᷑: Vnde ⁊ dicit : Dĩ enĩ minister ẽ. Idõ necesfitate subdi

Expanded text:
estatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Dei enim minister est tibi in bonum. » Si bonum feceris, et bona fuerit potestas, habebis laudem ex illa, ipsa judicante; si mala fuerit, etiam afflictus, etiam peremptus, habebis laudem ex illa mala conscientia. Malum enim est peccare, sed pessimum est in peccato nec poenam timere. Judex enim mundi maximam partem implet legis Dei, minister in hoc existens, ut crimina, quae vindicari non vult per antistites et principes Ecclesiae, per illius ministerium vindicentur. Unde et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
niũ dices ñ c̃cupis ces ⁊ siqͦa ẽ aliud mandatũ in hoc uerbo
instaitrat᷑ Diliges ꝓcimũ tuũ sicut re ipsũ Aueri autẽ po¬
test cur apłssolã cuͥme mocauerit dilectionẽ ꝓximii: qua
iegẽ dixit ĩpleri: Cur. nisiq dilertionẽ dĩ possẽ ho¬
mines mentiri qr rarioues tẽtationes eã ꝓbant: in dile¬
cione autẽ ꝑximi facilius eã c̃iuncunt᷑ ñ habere. cũ in¬
ique cũ hõib: agt̃ consequens autẽ ẽ. ut qui ex toto eaede.
ex tota anima ex tota mente de u̾ diligit. diligat ⁊ ꝓa¬
mũ. tãquã se ipsũ. qr hoc ubet ille quẽ sic diligit: Si au¬
tẽ se ꝓpt̃ se diligit. ñ se re fert ad dcũ. ad se ipsũ c̃uersus.
ne ad ĩ cõmutabile aliqͥd c̃uertat᷑. Et ꝓpterea. iã cũ defet¬
tu aliquo se ftuit᷑ . qr melior ẽ. cũ totus heret atq: c̃stringit᷑
in cõmutabilibono quã rũ inde uel ad se ipsũ relaxat᷑:
Si gͦte ipsũ ñ ꝓpt̃ te debesdiligere.s. ꝓpt̃ illũ. uoi dilecti

Expanded text:
si quod est aliud mandatum, in hoc verbo instauratur; Diliges proximum tuum sicut teipsum. » Quaeri autem potest cur Apostolus solam commemoraverit dilectionem proximi, qua legem dixit impleri. Cur, nisi quia dilectionem Dei possunt homines mentiri, quia rariores tentationes eam probant; in dilectione autem proximi facilius eam convincuntur non habere, eum inique cum hominibus agunt? Consequens autem est ut qui ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente Deum diligit, diligat et proximum tanquam seipsum, quia hoc jubet ille quem sic diligit. Si autem se propter se diligit, non se refert ad Deum; ad seipsum conversus, ne ad incommutabile aliquid convertatur; et propterea jam cum defectu aliquo se fruitur, quia melior est, cum totus haeret atque constringitur incommutabili bono, quam cum inde vel ad seipsum relaxatur. Si ergo te ipsum non propter te debes diligere, sed propter illum, ubi dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
minib: : Si⁊ sicut dilectionẽ. de potestate debentib: qui timent:
sic ⁊ timentib: debitoiesse esse sciant dilectionis. qui cer¬
rent : Vuȩ cũq: ergo pocestatesst. a dõ oid inatȩ st̃ : Malicia ho¬
minũ ꝓpriã cupiditatẽ nocendi habere potest. potestatẽ au¬
tẽ nocendi nisi desuꝑdata fuerit. habere ñ potest Pat᷑ autẽ
nͣ nũ quã potestas in iqͥs. s: dõ &dinante : ut ⁊ iustor patientia

Expanded text:
 sed sicut dilectionem debent de potestate terrentibus qui timent, sic et timentibus debitores se esse sciant dilectionis qui terrent. « Quaecunque ergo potestates sunt a Deo ordinatae sunt. » Malitia hominum propriam cupiditatem nocendi habere potest; potestatem autem nocendi, nisi desuper data fuerit, habere non potest. Datur autem nonnunquam potestas iniquis, sed Deo ordinante, ut et justorum patientia
Abbreviated transcription (Latin):
agit bonũ suũ : ut ex eo alii ñ fiat scandalũ : Semet ipsũenĩ
in eo qđ ꝓbat iudicat ⁊ iudicabilẽ ⁊ cdãnabilt̃ c̃stituit: qui tũ
qđ apꝓbat ãplectit᷑. in firmi frĩs salutẽ negligit : Qđ hic eiu¬
tariñ potest: Si enĩ firmus infide credit mandiicare om̃ia
infirmus autẽi exẽplo firmi manducat omĩa. nec tam̃ fidẽ
eius capit cuius actũ imitat᷑. qui comedit ñ ex fide. dãna¬
tus ẽ : qui suo ad hoc exẽplo eũ c̃pulit. in facto suo iudicans
tantũ .s. om̃is in fideliũ ueta peccatũ ẽ. Ubi enĩ deẽ agnino
ĩ c̃mutabilis ueritatis Falsa uirtus ẽ etiã in optimis maeib:

Expanded text:
agit bonum suum, ut ex eo alii non fiat scandalum. Semetipsum enim in eo quod probat judicat, et judicabilem et damnabilem constituit, qui cum quod approbat amplectitur, infirmi fratris salutem negligit. Quod hic evitari non potest. Si enim firmus in fide credit manducare omnia, infirmus autem exemplo firmi manducat omnia, nec tamen fidem ejus capit, cujus actum imitatur; qui comedit non ex fide, damnatus est; qui suo ad hoc exemplo eum compulit, in facto suo judicatustantum, sed omnis infidelium vita peccatum est. Ubi enim deest agnitio incommutabilis veritatis, falsa virtu
Abbreviated transcription (Latin):
filii ifrł in faciem cius quod euacuatur. s obtii si
sunt sensus eorũ. ausq in hodiernũ enĩ diem idipsum
uelamen in lectione ueteris testamenti man& non
num diem cũ legitur moyses uelamen ẽ positũ suꝑ
cor eorũ. Cũ autẽ conuersus fuerit ad dñm: aufere

Expanded text:
us, quod evacuatur, sed obtusi Usque in hodiernum enim diem idipsum velamen in lectione Veteris Testamenti manet nonnum diem, cum legitur Moyses, velamen positum est super cor eorum. Cum autem conversus fue
Abbreviated transcription (Latin):
posita ÷. debent si
possunt let̾hentiũ
sibi u̾ba compescere.
ne eors p̃dicationem
ñ audiant. qui audi¬
re poterant. ⁊ in
malis suis remane¬

Expanded text:
posita debent, si possunt, detrahentium sibi verba compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire poterant, et, in pravis moribus remane
Abbreviated transcription (Latin):
autem manifestus sum uobis: dut numquid
peccatum feci me ipsum humilians. uos exaltemi¬
ni: qm̃ greͣtis ewanorliũ dei eunglibaui uobis:
Alias excłas spoliaui accipiens stipendiũ ud minis¬
teriũ ur̃m. Et cũ eẽm apud uos & egerem. nulli
onerosus fui Nã qđ mihi deerat: fuppleuerunt
fr̃s qui uenerunt a macedonia. & in om̃ib sine
onere me seruaui uobis. & seruabo: Est ueritas
regionibus achaiȩ: Quarerꝰ Quia ñ diligo uosꝰ ds̃
scit: Quod autẽ facio & faciam. ut ampute occasio¬
nẽ eap qͥ uolunt occasionẽ. ut in qͦ głant᷑. inueniant᷑

Expanded text:
autem manifestus sum vobis. Aut numquid peccatum feci me ipsum humilians ut vos exaltemini, quoniam gratis Evangelium Dei evangelizavi vobis? Alias ecclesias expoliavi accipiens stipendium ad ministerium vestrum. Et cum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Nam quod michi deerat suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia, et in omnibus sine onereregionibus Achaie. Quare? Quia non diligo vos? Deus scit. Quod autem facio et faciam, ut amputem occasionem eorum qui volunt occasionem, ut in quo glorian
Abbreviated transcription (Latin):
fectȩ mentus dulcedinẽ p̃gaudii magnitudine : usq
ad cȩlos ascendentẽ in exultatione spũs ꝓgentiũ ꝓfectu
⁊ repente quasi ad abissos descendentẽ adolore cordis
ꝓ gentis suȩ miserabili defectu Unde illis quasi in cę̧¬
locũ dõ relictis. uidet᷑ ĩ terrã redire. m ori ꝓfrĩb sius
Et sicut de moyse legit᷑ qr uidebat᷑ faties eius cornli¬
ta cũ exiret a fatie dñi nec poterant claritatẽ uultus

Expanded text:
fectae mentis dulcedinem, prae gaudii magnitudine quasi usque ad coelos ascendentem in exsultatione spiritus pro gentium profectu et repente quasi ad abyssos descendentem a dolore cordis, pro gentis suae miserabili defectu. Unde illis quasi in coelo cum Deo relictis, videtur in terram redire, mori pro fratribus suis. Et sicut de Moyse legitur, quia videbatur ejus facies cornuta, cum exiret a facie Domini, nec poterant claritatem vultus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes neqr instantia neq futura neq foraitudo
neq altitudo neq ꝓfundũ neq creatura aliqua po
qđ diligimiis deũ mori ñ potest nisidũ ñ diligialeũ
euimoi s ipsa ẽ ñ diligere deũ: qđ nichil ẽ alud quae ho¬
qa ei in disigendo ⁊ sequendo p̃ponere : Demo inde nos
separet pollicendo uitã. q nemo a fonte separat polli¬
cendo aquã : Non separet angelus qr cũ inheremusdõ
ñe angelus nra mente potentior Non separet uitulio
si urtus bicdicta e. quȩ aliquã potestatẽ in mundo
tenet: toto mundo om̃ino suꝑior ẽ mens in herens as. Si
uͦ illa uirtus dicta ẽ. quȩ ipsius animintĩ tec bssima atfestio
ẽ suĩ aliqͥ ẽ. fauet ut c̃iungat nos dõ siĩ nobisẽ apsac¬
uingit. Ñ separent insantes molestiȩ qr hoc leuiores eal

Expanded text:
virtutes, neque instantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura aliqua, poquod diligimus Deum, mori non potest, nisi dum non diligit Deum, cui mors ipsa est non diligere Deum; quod nihil est aliud, quam aliquid ei in diligendo et sequendo praeponere. Nemo inde nos separet pollicendo vitam quia nemo a fonte separat pollicendo aquam. Non separet angelus, quia cum inhaeremus Deo, non est angelus mente nostra potentior. Non separet virtus, quia si virtus hic dicta est, quae aliquam potestatem in mundo tenet, toto mundo omnino superior est mens inhaerens Deo. Si vero illa virtus dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est, si in alio est, fauet ut coniungamur deo; si in nobis est, ipsa coniungit. non separant instantes molestiae; hoc enim leuiores eas
Abbreviated transcription (Latin):
obstr icta tam̃ ⁊ remissis peccatis remanere debuerunt .cũs quib
homo ueritate certaret ⁊ unde exerceret᷑ fidelũ iurt. ut nouus
homo ꝑtestam̃tum nouum int̾ mala huł scłi nouo scło p̃põneret᷑
miseriã quam meruit uita ista dã̾pnata sapient̃ tolerans. ⁊ qr fi¬
niet᷑ prudent᷑ gratulans: beatitudinẽ uͭ uitȩ future. ficdelit &
patient̃ expectans Qđ aut̃ eooꝑari nobis dicit᷑ ds. intelligen¬
dium est qi sine do uł oꝑante ut uelimꝰ uł eooꝑante cũ uolumus.
ad bona pietatis oꝑa nil ualemꝰ: De oꝑante illo ut uelimus dictũ¬
gentib cm omĩa eooꝑant᷑ inbonum: Omĩa aut̃ quomͦ: Quia
lesentienddo aduersant᷑. exercent eiꝰ sapientiã: ut inimici dili¬
gant᷑ exertent eiꝰ beni uolentiã. Nam quos p̃sciuit ⁊ p̃destina¬
uit conformes fieri imaginis filii surut sit ipse pͥmogenitꝰ inmul

Expanded text:
obstricta, tamen et remissis peccatis remanere debuerunt, cum quibus obstricta, tamen et remissis peccatis remanere debuerunt, cum quibus homo pro veritate certaret, et unde exerceretur fidelium virtus, ut novus homo per Testamentum Novum inter mala hujus saeculi novo saeculo praepararetur, miseriam quam meruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter gratulans, beatitudinem vero vitae futurae fideliter et patienter exspectans. Quod autem cooperari nobis dicitur Deus, intelligendum est quia sine Deo vel operante ut velimus, vel cooperante cum volumus, ad bona pietatis opera nil valemus. De ogentibus Deum omnia cooperantur in bonum. » Omnia autem quomodo? Quin le sentiendo adversantur, exercent ejus sapientiam, ut inimici diligantur, exercent ejus benevolentiam. « Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
qr humiliores redeunt. atq doctiores: Discunt enĩ ipsa uita uista
cũ timore se exultare debere: ñsibi arrogando tanquã de sua uir¬
tute fiduciã ꝑmanendi. nec dicendo in abundantia sua: ñ mo-
uebor inet̃num: s exultare do cum timore ne ꝑeant de uia ui¬
sta inqua iã ambulare ceꝑunt. dũ sibi hoc ipsum assignant qd̵
inea sunt: his uerbis usus est apłs ubi ait. cũ timore ⁊ tremore
urm̃n ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. & ostendens quare cũ timore ⁊tre¬
more. Dõ est enim inquit. qui oꝑat᷑ inuobis ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝑꝓbo¬
na uoluntate. Quãuis enĩ ⁊ ipsa mors carnis de peccato pͥmi
hominis originalit̃ uenerit: tam̃ bonꝰ ei usus głiosissimos mar¬
tires fecit: & ideo non solũ ipsa s omĩa scł̃i huiꝰ mala. labores
aooresq hominũ. quamquã de peceatoꝵ ⁊ maxime de peccatiorig.¬
nalis meritis ueniant. unde factaest ⁊ipsa uita uinculo mortis

Expanded text:
quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim ipsa vita justa quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim ipsa vita justa cum timore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, « non movebor in aeternum, » sed exsultare Deo cum timore, ne pereant de via justa, in qua jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant quod in ea sunt. His verbis usus est Apostolus, ubi ait: « Cum timore et tremore m ipsorum salutem operamini , » et ostendens quare cum timore et tremore. « Deus est » enim, inquit, « qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate . » Quamvis enim et ipsa mors carnis de peccato primi hominis originaliter venerit, tamen bonus ejus usus gloriosissimos martyres fecit, et ideo non solum ipsa, sed omnia saeculi hujus mala labores doloresque hominum, quanquam de peccatorum, et maxime de peccati originalis meritis veniant, unde facta est et ipsa vita vinculo mortis
Abbreviated transcription (Latin):
Illa omĩa iam facta sunt. p̃sciuit. p̃destinauit. uocauit. iustificauit.
qm̃ ⁊ om̃s iam p̃sciti. ac p̃destinati sunt: ⁊ multi iã uocati atq iusti¬
ficati: Quod aut̃ posuit infine illos ⁊ głificauit. siquidem illa gła
est hic intelligenda. de qua idem dicit. cũ xp̃s apparuerit uita ur̃a.
laduo. idest uocauit. ⁊ iustificauit. ñ in om̃ib facta sint de quib
dicta sunt Adhuc enĩ usq infinẽ scł̃i multi uocandi ⁊ iustifican¬
di sunt: Et tamen uerba p̃teriti temporis posuit de reb etiã futu¬
łi ꝓuidentissima dispositione p̃sciti. p̃destinati uocati. iustifica¬
ti głificatisunt: non dico etiã nondũ renati s etiã nondũ nati. iam
filii di sunt: & omĩno perire ñ possunt: T̃alib es diligentib cdm
omĩa cooꝑant᷑ inbonum. usq adeo ꝓrsus omĩa. ut etiã siqui eoꝵ
deuiant ⁊ ex orbitant. etiam hoc ipsũ eis faciat ꝓficere inbonum

Expanded text:
 vocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vela duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuDei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificati sufilii Dei sunt, et omnino perire non possunt. Talibus enim diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, usque adeo prorsus omnia, ut etiamsi qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
demus: cut in spũ nrõ seruimus: Non inuentus ẽ qͥs : que¬
rit᷑ qͥd: tribulatio. an angustia. in anima. fames an nu¬
ditas in corpore : ꝑ iculũ moetis an occidens gladius: Sic̃
scriptũ ẽ : qr ꝓpt̃ te moctificam tota die: ẽstimati su¬
mus ut oues occisionis: Non semel occidimͦ ⁊ mocim.
s: tota die. id est absq int̃missione afflictionib ⁊ tor¬

Expanded text:
demus, cui in spiritu nostro servimus. Non inventus est, qudemus, cui in spiritu nostro servimus. Non inventus est, qu « Tribulatio, an angustia » in anima; fames an nuditas » in corpore; « periculum » mortis, an occidens « gladius? Sicut scriptum est: Quia propter te mortificamur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis. » Non semel occidimur et morimur; sed tota die; id est, absque intermissione afflictionibus et tor
Abbreviated transcription (Latin):
qui iustificat. ut tacite respondeat᷑. non. Sitẽ ꝑcunctemur. quis
indeatera dĩ. ꝑhumanã similitudinẽ dĩ potentia
de monstrat᷑. non qł soliũ ponat᷑. ⁊ ds̃ pat̃ in eo se¬
deat. secũ q filium habeat resedentẽ .s qđ nos altter
iudicants̃ ⁊ regnantẽ nisi ꝑnr̃a uerba neqiumas
intelligere : Interpellat autẽ ꝓ nobis. apparendo dõ
patri in hoĩo. quẽ assũ sit ꝓ nobis Peqͥt᷑ in exultatione
sp̃us hularis quȩdã magni amoris ꝓfessio : quã exprimit
in filio qͥppe pat̃ amat᷑ in cuius oꝑe caritas eius cõ¬
mendat᷑: Vnde ⁊ alibi filius caritatis eius appellat᷑
Qui gͦ habet sensũ amoris intelligat uerba amantũ:
Quis inqͥt cuius potentiȩ: cuius sȩuitis. cuius astu
tiȩ . nos. p̃destinatos. uocatos. iusti ficatos. glorificatos.
a caritate dĩ a fide amati. ab amoce crediti Quȩ

Expanded text:
qui justificat, » ut tacite respondeatur: « Non. » Et item percunctemur: « Quis qui justificat, » ut tacite respondeatur: « Non. » Et item percunctemur: « Quis in dextera Dei, per humanam similitudinem Dei potentia demonstratur; non quod solium ponatur, et Deus Pater in eo sedeat, secumque Filium habeat residentem, sed quod nos aliter judicantem et regnantem, nisi per nostra verba, nequimus intelligere. Interpellat autem pro nobis, apparendo Deo Patri in homine, quem assumpsit pro nobis. Sequitur in exsultatione spiritus hilaris quaedam magni amoris professio, quam exprimit In Filio quippe amatur Pater, in cujus opere charitas ejus commendatur. Unde et alibi « filius charitatis » ejus appellatur . Qui ergo habet sensum amoris, intelligat verba amantis. Quis, inquit, cujus potetiae, nos praedestinatos vocatos, justificatos, glorificatos, a charitate Dei, a fide amati, ab amore crediti? « Qu
Abbreviated transcription (Latin):
consequentis conexione sermonis aut si neutrũ eoꝵ adhibet᷑
ad correctionẽ. nichilominꝰ dubie remanebunt. ut quolibet mͦ
lector ꝓnuntiauerit. ñsit inculpa: nisi enĩ fides reuocet. qua
credimꝰ d̃m. ñ accusaturũ aduersus electos suos & xp̃m condẽp¬
raturũ electos suos. potest illud sic ꝓnuntiari. Quis accusabit adue¬
ss electos diꝰ Ut hanc int̾rogationẽ quasi responsio consequal ib
tiuis est: Quod credere qr dem̃tissimũ est: ita ꝓnuntiabit᷑ uit pcelar
peunctatio. sequat᷑ interrogatio: Inter ꝑcunctationẽ aut̃ ⁊ interio¬
gationẽ: hocueteres int̾ esse dpcerunt. qł ad ꝑcunctationẽ multi
responderi possunt adint̾rogationem uͦ aut ñ aut etiam. Pronũ¬
tiabit᷑ g ita. ut post ꝑcunctationẽ qua dicimꝰ quis aceusabit ad¬
uersus electos c̃i. illud qdđ sequit᷑ sono int̾rogantis enuntietur. ds¬

Expanded text:
consequentis connexione sermonis. Aut si neutrum eorum adhibetur consequentis connexione sermonis. Aut si neutrum eorum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa. Nisi enim fides revocet, qua credimus Deum non accusaturum adversus electos suos, nec Christum condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari. Quis accusabit adversus electos Dei, ut hanc interrogationem quasi responsio consequatur, « Deus tuus est. quod credere quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. inter percontationem autem et interrogationem hoc ueteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possunt, ad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud q
Abbreviated transcription (Latin):
moriente. xp̃o ꝓnobis tale iã pignus accepimꝰ: Nis tam̃ scire quȩ¬
omĩa: Erit sp̃s hominis nullũ omĩno habens uitiũ nec sub quo
iaceat. nec cui cedat. nec contra qd̃ uł laudabilit̾ dimicet pacca
tissima uirtute ꝑfectꝰ : rerum ibiomiũm spaciosa certaq notitia
sine errore aliquo uł labore. ubi de ipso fonte sapientiȩ potabit᷑
sũma felicitate sine difficultate. erit corpus qd̃ omĩno spui sit
subditũ ⁊ eo sufficient̃ uiuificatũ .I nullis alimoniis indige¬
bit: Hon enĩ animale erit. s spũale. habens quidẽ sine corrup¬
tione carnis. carnis substantiã Ibi sic habebunt᷑ omĩa. ut sint¬
⁊ singula omniũ ⁊ singuloꝵ omĩa Sicut enĩ cupiditas nil
sine angustia: sic caritas nil tenet cũ angustia. Nr̃a gͦ erunt
omĩa. qr nr̃a erunt ad uiuendũ suꝑiora. ad coniuuendũ equa¬
uant᷑ de ambiguis distinctionib.
uitient᷑ incuria. aut regulis fidei corrigunt᷑: aut p̃cedentis uł

Expanded text:
moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo itissima virtute perfectus, rerum ibi omnium spatiosa certaque notitia sine errore aliquo vel labore, ubi de ipso fonte sapientiae potabitur summa felicitate sine difficultate. Erit corpus quod omnino spiritui sit subditum, et eo sufficienter vivificatum, quo nullis alimoniis indigebit. Non enim animale erit, sed spirituale, habens quidem sine corruptione carnis, carnis substantiam. Ibi sic habebuntur omnia, ut sint et singula omnium et singulorum omnia. Sicut enim cupiditas nil sine angustia, sic charitas nil tenet cum angustia. Nostra ergo erunt omnia, quia nostra erunt ad vivendum superiora, ad convivendum aequaur de ambiguis distinctionibus,vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel
Abbreviated transcription (Latin):
mortales essemus: Ado gͦ p̃destinatis. uocatis. iustificatis.¬
glificatis. qui uult aduersari bellum paret aduersus omĩpotentẽ:
Unde ꝓbas qi dẽ ꝓte: Optime inquit qr etiã filiosuõ ñ peꝑcit.¬

Expanded text:
mortales essemus. A Deo ergo praedestinatis, vocatis, justificatismortales essemus. A Deo ergo praedestinatis, vocatis, justificatis qui vult adversari bellum paret adversus Omnipotentem. Unde probas quod Deus pro te? Optime, inquit, quia « etiam Filio suo propri
Abbreviated transcription (Latin):
uidicis: hinc est qd̾ dicit᷑ Ds̃ in nomine tuo saluũ me fac. ⁊ in
uirtute tua uidica me Non tͣimet uidicari. qui impetrauerit
sanamur ꝑ misccłiam ne iudiciũ timeamꝰ. głificati transimꝰ in
uitã eternam: Ad hoc ꝑtinere arbitror qđ dñs ait: Ecce eicio
demonia hodie ⁊ cras. ⁊ tertia consũmor: Quod etiã intriduo
suȩ passionis. ⁊ euigilationis ostendit: Crucificus est enĩ ⁊ sepul¬
tus : ⁊ resurrexit: incruce de pͥncipib ⁊ potestatib triumpbauit.
insepulchro requieuit. in resurrectione exaltauit. penitentia
cruciat. iusticia tranquillat. iuta et̾na glificat: Quid gͦ dicemꝰ
achȩc Sicd̾s ꝓnobis quis contra nos: Ac sidiceret: Ds̃ ꝓ nobis
ut p̃destinaret nos. ds ꝓ nobis ut uocaret nos. ds ꝓ nobis ut u¬
stificaret nos: ds ꝓnobis ut głificaret nos: Sigͦ ds ꝓnobis quis
contra nos: Predestinauit nos antequã eẽmꝰ: uocauit cũ auer¬
sie̾emus. iustificauit cũ peccatores essemus.: głificauit cum

Expanded text:
judicii: hinc est quod dicitur, «Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me» . Non timet judicari, qui impetraverit sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: glorificati, transimus in vitam daemonia hodie et cras, et tertia die consummor . » Quod etiam in triduo suae passionis et evigilationis ostendit. Crucifixus est enim, et sepultus et resurrexit. In cruce de principibus et potestatibus triumphavit, in sepulcro requievit, in resurrectione exaltavit. Sic et poenitentia cruciat, justitia tranquillat, vita aeterna glorificat. « Quid ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? » Ac si diceret: Deus pro nobis, ut praedestinaret nos; Deus pro nobis, ut vocaret nos; Deus pro nobis, ut justificaret nos; Deus pro nobis, ut glorificaret nos. Si ergo Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinavit nos antequam essemus, vocavit, cum aversi essemus, justificavit, cum peccatores essemus, glorificavit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
testisc̃ qui dicit: Dñe ut scuto bone uoluntatis tuȩ coronałti
nos: Bona ⁊ enĩ uoluntas di p̃cedit bonã uoluntatẽ nr̃am. ut
peccatores uocet inpenitentiã. ⁊ ipsa sunt arma quib expugnat᷑
inimicus contra quẽ dicitur: Quis accusabit aduersus electos
cd̃i ⁊ sids ꝓ nobis quis contra nos: Qui unigenito filio suo ñ peꝑcit
s ꝓnobis omĩb tradidit illũ. Sienĩ cum adhuc inimici ẽẽmus
ꝑ ipsum: Hoc est inuictissimũ scutũ. quo repellit᷑ inimicus. des¬
ꝑationẽ salutis suggerens. multitudine tribulationũ ⁊ tẽpta¬
tionum. Sicenĩ adet̾nam beatamq tendimꝰ uitã: primũ nr̃a peccata
dapmnando. deinde bene uuendo: ut post uitã condepnatam
malam i gestam bonam. mereamur et̃nam. Sedđd̃m ꝓpositũ enu
occultissime iusticiȩ bonitatisq suȩ. d̾s quos p̃destinauit. illos¬
uit. ipsos ⁊ glificauit: p̃destinatio nr̃a innobis facta est. s inocculte

Expanded text:
est, subjecit dicens: Domine, ut scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos; bona enim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam. Et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contra quem dicitur: Quis accusabit adversus electos Dei? et, Si Deus pro nobis, quis consed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum adhuc inimici essemus,us ab ira per ipsum. » Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus, desperationem salutis suggerens in multitudine tribulationum et tentationum. Sic enim ad aeternam beatamque tendimus vitam, primum nostra peccata damnando, deinde bene vivendo, ut post vitam, condemnatam malam et gestam bonam, mereamur aeternam. Secundum propositum enim occultissimae justitiae bonitatisque suae Deus quos praedestinavitvit, sive glorificavit. Praedestinatio nostra in nobis facta est, sed in occulto