comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ solus filius d̾i absq peccato uulnere uicerit tẽptationẽ peccati. uiiii¬
Qd̃ insimilitudinem carnis peccati solus xp̃c uicerit.
Quomͦ intelligend̾u sit illud apłi. ñ enim quoduolo fato bonum. xii¬
Obiectio. qd expeccatoꝵ potius ꝑsona hoc apostolus credendꝰ sit dixisse.xiii¬
ost dies ferme septem qͥnquagesime
sollem nitate transacta. cum ĩ ipso
noctis intio. io ẽ pꝰ sẏnaxim uesꝑtinã
promissȩ disputationis expectatione
suspensi sc̃ĩ thȩonȩ cellulam fuissemꝰ
ingressi. alacrit̾ senex hilari uultu. acblando nos sermo
ne pͥor cõpellans: mirabar in quit aroentissimũ studium
ur̃m his.uii. diebus absolutionem ꝓpofite questionis
potusse oifferre. ꝙ debitori suo p̃cipue non roganti di¬
lationẽ tanti temporis prestitisse. Iustissimũ ꝓioe est.
ut qr michi ultro benignitas ur̃a tam largas concessit
indutias: ego quoq moras debiti retributione ñ fatiã.
Grata namq est hurfenoris occupatio. quȩ maiora d̾u

Expanded text:
Quod solus filius dei absque ullo peccati uulnere uicerit temptatorem. Quod in similitudine carnis peccati solus uenerit ChristQuomodo intellegendum sit illud apostoli: non enim quod uolo facio bonum. Obiectio, ePUT PRIMUM. Post dies ferme septem, Quinquagesimae solemnitate transacta, cum in noctis initio, id est post synaiin uespertinam promissae disputationis expectatione suspensi sancti Theonae cellulam fuissemus ingressi, alacer senex hilari uultu ac blando nos prior sermone conpellans, mirabar, inquit, ardentissimum studium uestrum his septem diebus absolutionem propositae quaestionis potuisse differre et debitori suo, plationem tanti temporis praestitisse. Justissimum proinde est, ut quia ultro mihi benignitas vestra tam largas concessit inducias, ego quoque moram in debiti redditione non faciam. Grata namque est hujus fenoris occupatio, quae majora dum
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ de hoc ipso dicitur: cum ceciderit non collidet᷑.
Quid est cum ceciderit: nisi cum lapsum peccati ali¬
cuias incurrerit: Non collidetur inquit. idẽ neqͣ
diu oppͥmetur incursione peccati:. s licet ad p̾sens ui¬
deat᷑ elisus. tn diuino qͦd implorat erectꝰ auxilio celeri
resurretione stabilitatem usticiȩ ñ amutit: uł etiam si
qͥd adp̾sens ꝑcarnis fragilitatem ad miserit. manus gnice

Expanded text:
tamen de hoc ipso dicitur: cum ceciderit, non conlidetur. tamen de hoc ipso dicitur: cum ceciderit, non conlidetur. quid est. cum ceciderit, nisi cum lapsum peccati alicuius incurrerit\' P non conlidetur, inquit, id est nequaquam diu obprimetur incursione peccati, sed licet ad praesens uideatur elisus, tamen diuino quod inplorat erectus auxilio celeri resurrectione stabilitatem iustitiae non amittet, uel etiamsi ad praesens per fragilitatem carnis amiseri
Abbreviated transcription (Latin):
dabo claues regni celoꝵ. et quod cunq ligaueris spͥer
t̾ram erit ligatum ꝙ ĩcelis: & quod cunq solueris suꝑ
t̃ram erit solutum & in celis: Quid hac d̾nica laude
p̃clarui᷑. qͥa hac potestate ac beatitudine potest e̾e ᷤᷤ
sublimius: ꝙ tam̃ post paulułu cum ignorans myste
obiuaret dicens. absit ate d̾ne ñ erit tibi hoc : meret᷑
audire. Uade post me satanas. scandalum mͥ es: qr ñ
sapis ea que di sunt. sed ea que hominum. Num qͥd¬
nam cum his uerbis eũ ipsa equitas ĩcreparet: aut
nequaqua cecidisse. aut in scĩtate atq iusticia non
ꝑmansisse credendus est: Quid illo t̾epore etiã. nũqͥdna rui¬
nam manifeste negandus ẽ ꝑtulisse: quo iaminente ꝑsecutoꝵ
dine consequente a marissimis lacrimis maculam tanti cri
minis abluendo:. sc̾itatis atq iusticie merita non amisit.
quia dns supponit manum suam. Cirius enim gressus
a dño diriguntur: qͥd aliud potest ee quam instus ꝙ

Expanded text:
 ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcumque solveris super terram, erit solutum et in coelis . Quid hac Dominica laude praeclarius? Quid hac potestate ac beatitudine potest esse sublimius? Et tamen post paululum, cum ignorans mysterobviaret, dicens: Absit a te, Domine, non erit tibi hoc; meretur audire: Vade post me, Satanas, scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum . Numquidnam cum his eum verbis ipsa aequitas increparet, aut nequaquam cecidisse, aut in sanctitate atque justitia non permansisse credendus est? Quid illo etiam tempore numquid ruinam manifeste negandus est pertulisse, quo imminente, persecutdine subsequente, amarisminis abluendo sanctitatis atque iustitiae merita non amisit. quia dominus subponit manum suam. cuius enim gressus a domino diriguntur, quid aliud potest esse quam iustus? et
Abbreviated transcription (Latin):
uissima correptione non habiti. infuturo sumul cũ
huiꝰ mundi peccatorib cõdempnemur. Quod eñ¬
etiã inleuitico eiudenti denuntione p̾cipitur. Om¬
nis mundus manducabit carnes: q anima quecũq
comederit decarnib sacrifitii salutaris quod est do¬
nim. in qua est inmunditia. peribit coram d̾no.¬
Indeutero nonnio quoq a sꝑu̾alib castris. inmundꝰ
similit̾ mystice segregatur. Si fuerit inquit int̾uos
homo qui nocturno pollutꝰ sit somnio. egredietur
extra castra: & ñ reuertetur pͥus qũa ad uesperam

Expanded text:
uissima correptione non habiti in futuro simul cum uissima correptione non habiti in futuro simul cum huius mundi peccatoribus condemnemur. quod etiam in Leuitico euidenti denuntiatione praecipitur: omnis comederit de carnibus sacrificii salutaris quod est domini, in qua est inmunditia, peribit coram dIn Deuteronomio quoque a spiritalibus castris immundus similiter mystice segregatur: Si fuerit, inquit, inter vos homo qui nocturno pollutus sit somnio, egredietur extra castra, et non revertetur
Abbreviated transcription (Latin):
uidicium sͥ manducat  bibit. non oiscernens corpus¬
d̾m: idẽ n.equaqua illũ celestem cibum a cõmuniũ
escarum uilitate se cernens. nec talem e̾eͤᷤ uidicans.
que non nisi pura liceat m̃te uł carne p̾sumere.
deniq infert. Ideo multi int̾uos infirmi ꝙ inbe¬
cens generari. Multi enim qui eum illicita usurpati¬
one presumunt. infirmantur fide. ꝙ inbecilli sunt.
m̃te. passionũ scilicet laborib inuoluti: q dormiunt
somno peccati: ab hoc sopore letali neqͣqu̾a salutari
sollicitudine resurgentes. Deinde sequitur. Quod si
nos met ipsos iudicaremus. non utiq iudicarem᷑. hoc
est si nosmet ipsos ꝑceptione sacram̃toꝵ quotiens cũq
peccati uulnere preuenimur. iudicaremꝰ indignos:
impenderemꝰ utiq studium. ut ꝑpenitudinis em̃da¬
tionem. ad ea digne possemꝰ accedere: & non tamqu̾a
indigni. seuerissimis flagris infirmitatũ a d̾no casti
uulnerum recurramus. ne digni p̾sentis scłi bre¬

Expanded text:
iudioium sibi manducat et bibit non discernens corpus, id est nequaquam illum caelestem cibum a communium escarum uilitate secernens nec talem esse diiudicans, quem non nisi pura liceat mente uel carne praesumere. denique infert: ideo inter nos multi infirmi et inbeione generari. multi enim, qui eum inlicita usurpatione praesumunt, infirmantur fide et inbecilli sunt mente, passionum scilicet languoribus inuoluti, et dormiunt somno peccati, ab hoc sopore letali nequaquam salutari sollicitudine resnrgentes. deinde sequitur: quodsi nosmet ipsos iudicaremus, non utique iudicaremur: hoc est si nosmet ipsos perceptione sacramentorum, quotienscumque peccati uulnere praeuenimur, iudicaremus indignos, inpenderemus utique studium, ut per paenitudinis emendationem ad eam digne possemus accedere, et non tamquam indigni seuerissimis infirmitatum flagris castiguulnerum reourramus, ne digni praesentis saeculi bre
Abbreviated transcription (Latin):
ens esse non uales. fraus dicit. Si cuncta quȩ teibi prȩ¬
latus seruanda cõnnsit rilibata consiguas. & ne modicũ
quid reseruandum exiltimas unde uel ꝓpriis utilitatibꝰ
consulis. uel amicis a cõmilitonib places¬
Uem & insufficientem eise nulliq exato placere: quam
liquem ledere furto uel fraude. Qui enu aliena quoli¬
bet modo iniulte preripit: ipse sibi regni cȩlestis aditum
clauclit. Unde & predicator egregius quosdam redarguit
dicens. Om̃ius del icũ est inuobis: quod iuditia habetis
inauriam facitis. & fraudatis: & hoc fr̃ibꝰ. An nescitis quia
iniqui regnum dei non possidebunt : Atq inter cetera

Expanded text:
ens esse non vales. FRAUS DICIT: Si cuncta quae tibi praeens esse non vales. FRAUS DICIT: Si cuncta quae tibi praelatus servanda commisit, illibata consignas, et ne in modicum quid reservandum existimas, unde vel propriis utilitatibus consulis, vel amicis et commilitonibus placeserem et insufficientem esse, nullique ex dato placere, quam aliquem laedere furto vel fraude. Qui enim aliena quolibet modo injuste praeripit, ipse sibi regni coelestis aditum claudit. Unde et praedicator egregius quondam redarguit dem omnino delictum est in uobis, quod iudicia habetis iniuriam facitis et fraudatis, et hoc fratribus. an nescitis quia iniqui regnum dei non possidebunt?
Abbreviated transcription (Latin):
tani admonet dicens. Simultum tibi fuerit abundanter
tribue: si autem exiguum. & hoc ipsum libenter uytire.
Hinc quoq incarnata ueritas dicit. Ueruan quod siren
date elemosinam: & ecce om̃ia munda sunt uobis. andi¬
ge esurienti panem tuum: & egenos uagosq induc in do¬
mum tuam. Cum iuderis nudum operi eum: & carne̾
tuam nedespexeris.emento quid purpurato diuiti con¬
tigerit: qui non idõ dampnatus est quod aliena tulerit.
sed quod egenti pauperi sua non tribuerit: & in inferno po¬
situs adpetenda minima ꝑuenerit. qui hic parua negaũ.
Meͫeo quid etiam ad sinisiram positis uidex celi dicturuis
sit. Ite in quit inignẽ ȩteruum qui preparatus est diabo¬
manducare ÷ & cetera quȩ ibi terribiliter enumerant.
Urtum & fraus quam quam gradus. habeant locu¬
tionis: unum est tamen quod dicunt. furtum. enun¬
dicit. Si aliena non tollis: expprio uel diues ul suffici¬

Expanded text:
tam admonet, dicens: « Si multum titam admonet, dicens: « Si multum titribue; si autem exiguum, et hoc ipsum libenter impertire . Hinc quoque incarnata Veritas dicit: Verumtamen, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis . Audige esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam; cum videris nudum, operi eum, et carnem tuam ne despexeris . 58. Memento quid purpurato diviti contigerit, qui non ideo damnatus est quod aliena abstulerit, sed quod egenti pauperi sua non tribuerit; unde et in inferno positus ad petenda minima pervenit, quia hic parva negavit . Memento etiam quid ad sinistram positis judex coeli dicturus sit: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabomanducare, » et caetera, quae ibi terribiliter enumerantur. Furtum et fraus, quanquam gradus habeant locutionis, unum est tamen quod dicunt. FURTUM DICIT: Si aliena non tollis, ex proprio vel dives vel suffici
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis uermis. Hoc ab illius ore non recesserat: qui
dicebat. In om̃ib operib memorare nouissima tua: & inętͣ¬
num non peccabis. Quid tunc rogo: quid tunc diuitiȩ con¬
seruate proderunt : dudi quid. Nudus egressus sum de u¬
tero matris meȩ: nudus reuertar illuc. Audi quid. Nichil
uitulimus inhunc mundum: sed nec auferre quid possumꝰ.
bduratio dicit. Si ea quȩ possides egeutib tribuis: un
eris: utraq ꝑficere ualebis. Huic enim idem ipse ad corin¬
thios. ait. Si uoluntas prompta est : ex eo quod habet accep¬
ta est. non scđm quod non habet. Non enim ut aliis sit re¬
missio. uobis autem tribulatio: sed ex ȩqualitate in presenti tẽ¬
pore ur̃a abundantia illoꝵ inopiam supplcat. tit & illoꝵ abiui¬
dautia ur̃e inopie sit supplementumͥ ut fiat ȩqualitas. sicut
scriptum est. Qui multum habuit non abundauit : & qui
modicum non minorauit. Hinc quidam iustus ꝓlem dilec¬

Expanded text:
filius hominis vermis . » Hoc ab illo non recesserat, qui filius hominis vermis . » Hoc ab illo non recesserat, qui dicebat: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis . » Quid tunc, rogo, quid tunc divitiae conservatae proderunt? Audi quid: « Nudus egressus sum de ventre matris meae, nudus revertar illuc . » Audi quid: « Nihil intulimus in hunc mundum: sed nec auferre quid possumus . » OBDURATIO DICIT: Si ea, quae possides, egentibus tribuis, underis, utraque perficere valebis. Hinc enim idem ipse ad Corinthios ait : « Si voluntas prompta est, ex hoc quod habet, accepta est, non secundum quod non habet. Non enim ut aliis sit remissio, nobis autem tribulatio; sed ex aequalitate in praesenti tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae fit supplementum, ut fiat aequalitas sicut scriptum est: « Qui multum habuit, non abundavit, et qui modicum, non minoravit . » Hinc quidam justus prolem dilec
Abbreviated transcription (Latin):
sunt necessaria sub hac sponsione probatur habere :
ipsis quam apopularib erogenturꝰ rp̃i pauꝑib: Es ego
consentio: sed prelatis ⁊ non autem subiectis. quos maxi¬
me illud mulieris loch exemplum deterret: quȩ dum
postergum a sodomis exiens respexit. instatuã salis con¬
dũ denuntiat: diceris. Nemo mittens manum suam
in aratrum & respiciens retro: aptus esi regno celoꝵ
Ninc petrus ait: Melius illi erat non cognoscere uiã
iustitiȩ: quam post cognitionem retrqͥsum reuerti ab
eo quod traditum est illis sca mandato Continget em̃
eis illud ueri prouerbii: Canis re er sus ad suum uo¬
mitum: & sus lota inuolutabro luti Qui nimirum auaritiȩ
morb nunquam melius compescitur. nisi cum dies mortis
sine obliuione meditatur: cum qualis post modicim in se¬
pulchro futurus sit homo consideratur:. Hoc certe fixum
manebat in eius memoria: qui dicebat. Homo putredo: &

Expanded text:
quae sunt necessaria, sub hac sponsione probatur habere, quae sunt necessaria, sub hac sponsione probatur habere, ipsis quam a popularibus erogentur Christi pauperibus. Et ego consentio, sed praelatis, non autem subjectis, quos maxime illud mulieris Loth exemplum deterret, quae, dum post tergum a Sodomis exiens respexit, in statuam salis connuntiat, dicens: « Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . » Hinc Petrus ait: « Melius erat illis non cognoscere viam justitiae quam post cognitionem retrorsum converti ab eo, quod traditum est illis sancto mandato . » Continget enim eis illud veri Proverbii: « Canis reversus est ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . » Qui nimirum avaritiae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies mortis sine oblivione meditatur, cum qualis post modicum in sepulcro futurus sit homo, consideratur. Hoc certe fixum manebat in illius memoria qui dicebat: « Homo putredo, et
Abbreviated transcription (Latin):
nunc diuuites: plorate ululantes inmiseriis ꝙis aduenient
uobis Diuitiȩ ur̃e putre facte sunt: uestunenta ur̃a atmeis
comesta sunt: Aurum & argentum uestrum erugniauit: &
erugo eoꝵ itestimoniu uobis erit. & manducabit carnes
uraͣ s sicut ignis Sed nec redemptor noster preterire uo¬
lint cupiditatis malum quom noxium esset : ait enim:
Diificile qu peccunias habent. regnum cęloꝵ in trabunt:
deuouerunt e Ad quos specialiter redemptaris tranie¬
unt uerba: quib destrui possit morb auaritie: Nolite in¬
quit solliciti esse quid manducetis aut quid bibatis: aut quo
oꝑͥamini. Hec enim om̃ia gentes inquirunt: Queride aũ
prunum regnum dei & iusticiã enus: & hȩc om̃ia adicien¬
tur uobis: O quam beata: o quam secura: o quam amplec¬
tenda sententia: Nullus in hac uita ita securus. ut est illi
qui nichil preter. xpͣm appetens possidere÷ cuncta quȩ

Expanded text:
nunc divites, plorate ululantes in miseriis quae adveniunt nunc divites, plorate ululantes in miseriis quae adveniunt vobis; divitiae vestrae putrefactae sunt; vestrum et argentum vestrum aeruginavit, et aerugo eorum in testimonium erit vobis, et manducavit carnes vestras sicut ignis . » Sed nec Redemptor noster praeterire voluit cupiditatis malum, quam noxium esset. Ait enim: « Difficile, qui pecunias habent, regnum coelorum intrabunt . »  esse dovoverunt? Ad quos specialiter Redemptoris transeunt verba, quibus destrui possit morbus avaritiae: « Nolite, inquit, solliciti esse quid manducetis, aut quid bibatis, aut quo operiamini. Haec enim omnia gentes inquirunt. Quaerite autem primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . » O quam beata, o quam secura, quam amplectenda sententia. Nullus enim in hac vita ita securus est, ut ille qui nihil praeter Christum appetit possidere. Cuncta namque,
Abbreviated transcription (Latin):
Concuriscis: quia non multiplicare apoetis. sed ee e penno
cis: & quod riale alis retr et. ip̃s mẽius erendis
ed mundi contemptus respondet: Ista nec apud homi
nes seculares sine periculo uel offensione ꝑcurantur: quia
quanto quisq amplius habere ceperit ⁊ tãto ampluis habe¬
re concupiscit: fitq ut modum inconcupiscenddo ñ habe¬
at. dum inmimeris huuis scłi curis deseruire festinat:
ut enim ait scriptura: auarus pecuniis non impletur.
Quȩ nimirum quam sit detestanda:
paulus indicat dicens & auaritia quȩ est idoloꝵ seruitꝰ:.
Quam sit noria: idem exponeus ait: Qui uolunt diui¬
tes fieri. incidunt intemptationem & ii laqueum diabo¬
li & desideria niulta & noqua: quȩ uergunt homines
iriinteritum & ꝑditionem Quam sit le testarla: qui¬
.lam sapiens enuntiat cum dicit: Aue  nichil est
scelestius: Quam sit noria: iacohus aperit dicens: Agite

Expanded text:
concupiscis, quia non multconcupiscis, quia non multmescis: et quod male alius retinet, ipse melius expendis. ed mundi conulares homines sine periculo vel offensione procurantur, quia quanto quisque amplius habere coeperit, tanto amplius habere concupiscit; fitque ut modum in concupiscendo non habeat, dum innumeris hujus saeculi curis deservire festinat. Ut enim ait Scriptura: Avarus pecuniis non implebitur . Quae nimirum quam sit detestanda, Paulus indicat, dicens: Et avaritia, quae est idolorum servitus ; quam sit noxia, idem exponens ait: Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem, et in lagueum diaboli, et desideria multa, et nociva, quae immergunt homines in interitum et perditionem ; quam sit detestanda, quidam sapiens denuntiat, cum dicit: Avaro nihil est scelestius ; quam sit noxia, Jacobus aperit, dicens: Agite,
Abbreviated transcription (Latin):
gationis suȩ uinculis astrictus: amarissimis lacrimis infide¬
litatis nodos resoluit: Ecce seditio ns sunul & effusione fr̃ns
sanguinis latro obnoxius: unius horȩ momenti. umq eant
confessionis uoce. de cruce ad parachysuni transiit: Ecce saulus
ȩccłam dĩ ꝑsequens. multos ꝓ nomine. xp̃i perunens.  ut it
dixerim martyrum cruore totum se inf̾itiens: factus apł
muas electionis est cõmutatus: Ubi ergo tot tantaq precebu¬
nt exempla: dent locũ desꝑationis mala alloquia. ci etiam
scriptum sit Inquacũq die peccator conuersus inginuerit:
saluns erit: & rursum: Nolo mortẽ impii dieit dñs Beconu̾¬
satione uero inmelius nequaquam mutata. quid alied ri¬
pondeam: nisi ut quod heri quisq non egit. agat hodic
dum ad huc uiuert licet: Nec differat dedie indiem. dum
nescit si ł unam corrextionis habeat diem: sempq: ꝑ rib
piditas dicit: Ualde sire culpa est qđ quecuam hobenda

Expanded text:
gationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidegationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidelitatis nodos resolvit . Ecce simul seditione et effusione fraterni sanguinis latro obnoxius unius horae momento unaque confessionis voce de cruce ad paradisum transiit . Ecce Saulus Ecclesiam Dei persequens multos pro nomine Christi perimens, et, ut ita dixerim, martyrum cruore totum se inficiens, apostolus factus, in vas electionis est commutatus . 48. Ubi ergo tot tantaque praecedunt exempla, dent locum desperationis mala colloquia; cum etiam scriptum sit: In quocunque die conversus peccator ingemuerit, salvus erit . Et rursum: Nolo mortem impii, dicit Dominus . De conversatione in melius necdum mutata quid aliud respondeam, nisi ut quod heri quisque non egit, hodie agat, dum adhuc vivere licet, nec differat de die in diem , dum nescit si vel unam correctionis habeat diem, semperque proCUPIDITAS DICIT: Certe sine culpa est, quod quaedam habenda
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ & quanta cõimisisti. quam grauia crimina quã nu¬
merosa delicta: & pene inmelius ner aum intam mitasti.
necdũ conuersationem utiliter correxisti: Ecce enim ut
cernis. mala semꝑ consuetudine obligatus teneris: conaris
exiurgtre. s peccatoꝵ onerib pregrauatus relaberii: Q uid
ergo agenciim est quãdo ãȩ preteritis certa dampnatio
ut pen amittantur rerum temporalium uoluptates.
Itis agitur: ecce ãnud adulerie unil & homicidio
reus. de i.ferii faucib dm̃ misericordia describitur¬
liberatus: Ecce manases om̃tum peccatoꝵ nefandissimꝰ
impurissimus ac sordidissimus. il lerebrosissimus quoq
& scel eratissimus: ꝑpenitentiam: de morte aduitam rediit:
ecce maria magdalenȩ innumeris forncationum sordibus
inquinata: ad fontem pietatis auxia currens. dñiq uestigna
lacrimis rigans. capillis detergens. deosculans quoq & lã¬
bens. ungientoq ꝑunguens. ablu meruit: Ecce petrus ne¬

Expanded text:
Quae et quanta commisisti, quae gravia crimina, quae innumerosa delicta, et pene in melius necdum vitam mutasti, necdum conversationem utiliter correxisti? Ecce enim, ut cernis, mala semper consuetudine obligatus teneris. Conaris exsurgere, sed peccatorum oneribus praegravatus, relaberis. Quid ergo agendum est quando de praeteritis certa damnatio si ut non amittantur rerum temporalium voluptates, bus et delictis agitur, ecce David adulterio simul et homicidio reus, de inferni faucibus Domini misericordia describiturliberatus. Ecce Manasses omnium peccatorum nefandissimus, impurissimus ac sordidissimus, illecebrosissimus quoque, et sceleratissimus per poenitentiam de morte ad vitam rediit. Ecce Maria Mainquinata, ad fontem pietatis anxia currens, Dominique vestigia lacrymis rigans, capillis detergens, deosculans quoque, et lambens, unguentoque ungens ablui promeruit . 47. Ecce Petrus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
persaltmonem dicitur. Risus dolori miscebitur: & ex¬
trema gaudii luctus occupat. & econtra ꝑ eugłm. Beati¬
om̃ia in futurum reseruantur incerta. Comprime ergo
manem lȩticiam: qui necdum euasisti pęnalem crumnã.
Nonne apud oñĩs insanus iudicatur is qui carceralib
tenebris reclusus. gaudere conaturꝰ :¬
Utiloquium dicit. Non ille reus denebitur: qui
plura quidem sed bona loquiturͥ sed ille qui saltem
rara sed mala dicere ꝓbatur.
dicisͥ sed diu multa bona ꝓferri uidentur: sepe con¬
tingit ut abonis locutio inchoans. ad aliquod prauum di¬
riuetur : hoc ipsum scã scriptura pronuntiante. quia in
multi. loquio peccatum non deerit. forte inter mini¬
mera uerba declinantur criminosa: sed numquid declina¬
ri poterunt inurilia atq ociosa. dequibꝰ ratio infuturũ
erit reddenda:: Tenendus est ergo modus in loquendo: &
abipsis non numquam utilib uerbis parcendum. sicut be¬

Expanded text:
per Salomonem dicitur: Risus dolore miscebitur, et exper Salomonem dicitur: Risus dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat ; et econtra per Evao dignus sit; sed omnia in futurum reservantur incerta . » Comprime ergo inanem laetitiam, quia necdum evasisti poenalem aerumnam. Nonne apud homines insanus judicatur qui carceralibus tenebris reclusus gaudere conatur? MULTILOQUIUM DICIT: Non ille reus tenebitur, qui plura quidem, sed bona loquitur: sed ille, qui saltem rara, sed mala dicere probatur. dicis. Sed dum multa bona proferri videntur, saepe contingit ut a bonis locutio inchoans ad aliquod pravum derivetur, hoc ipsum sancta Scriptura pronuntiante: « Quia in multiloquio peccatum non deerit . » Quasi forte inter innumera verba declinentur criminosa; sed nunquid declinari possunt inutilia atque otiosa, de quibus ratio in futurum erit reddenda . Tenendus ergo est modus in loquendo, et ab ipsis nonnunquam utilibus verbis parcendum, sicut be
Abbreviated transcription (Latin):
rena sapiunt. Et rursum. Esca uentri. & uenter escis: As
autem & hunc & has destruet. Ile autem plene hoc
uitiumi superat. qui insumendis dapib non solum par¬
simoniam tenet. ut scilicet refectionem semꝑ esuries
imperet: uerum etiam accurationies simul & suar. sis
epulas. excepta corporis infirmitate. & hospitum suscep¬
Etiꝯne contempint.
Ut quid animi gauidium intus abscondis: Egredere
inpublicum: dic aliquid foris. ande uel tu ł procami
respondet. Unde tibi in est tanta lȩticia: Numquad iam
diabolum uicisti: Numquid iam inferni penas euasisti:¬
Numquid iam deẽxilio ad patriani uenisti. Numquid iam
de tua electione securitatem accepisti : An furte moblun¬
onem uenit quod dñs dicit. mundus gaudebit ⁊ uos aũ
conrisi abimii. seq̃ tristitia ura uerteturꝰ ingaudrum:
An forte memoria excessit quod idem alibi dixit: ue
uobis qui nunc ridetis. quia plorabitis & flebitis: Hinc

Expanded text:
rena sapiunt . Et rursum: Esca ventri, et venter escis, Deus rena sapiunt . Et rursum: Esca ventri, et venter escis, Deus autem et hunc et has destruet . Ille autem plene hoc udit, qui in sumendis dapibus non solum parcimoniam custodit, hoc est, refectionem semper esuriens consummat, verum etiam accuratiores simul et suaviores epulas, excepta corporis necessitate et hospitum susceptione, contemnit. Ut quid animi gaudium intus abscondis? Egredere in publicum laetus: dic aliquid foris unde vel tu vel proximi respondet. Unde tibi tanta contingit laetitia? Numquidnam diabolum vicisti? Numquidnunquid jam de exsilio ad patriam venisti? nunquid jam de tua electione securitatem accepisti? An forte in oblivionem venit quod Dominus dicit: Mundus gaudebit, vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium ? 72. An forte memoria excessit quod idem alibi dicit: Vae vobis qui nunc ridetis, quia plorabitis et flebitis ; quodque
Abbreviated transcription (Latin):
quia quolibet moti̾o mentiatur. os quod mentitur
occidit animam. & om̃ib mendacib pars illoꝵ erit
in stagno ignis ardentis sulpbure.
entris ingluines dicit. Ad esum ds̃ muida om̃ia
condidit. & qui saturari cibo respuit: quid aliud quã
nuneri concesso contraditit ͤ¬
ed ciboꝵ parsimonia respondet. Unum hoꝵ que
dicis uerum est. Ne enim homo fame moreretur: om̃ia
&s munda ad esum creauit. Sed ne comenendi mensu¬
ram excederet: abstiuentiam imperauit. llam inter
cetera sua mala saturitate maxime panis socioma ꝑiit:
sicut eger ad medicinam. sic ad sum̃das dapes debet quis¬
q accedere: nequaquam scilicet uoluptatem in illis
appetens. sed necessitati succurrens. Hiric incarnata ue¬
ritas ꝑ eugłm ait. Attendite negraueutui corda urã
in crapula &ebrietate. Quo contra de insatiabili iudeoꝵ
uoracitate apłs dicit. Multi ambulant quos sepe di¬
cebam uobis. nunc autem & flens dico inumicos crucis

Expanded text:
quia quolibet modo mentiatur, « os quod mentitur, occidit animam ; » « et oribus mendacibus pars illorum erit in stagno ignis ardentis sulphure . » VENTRIS INGLUVIES DICIT: Ad esum Deus omnia munda condidit: et qui saturari cibo respuit, quid aliud, quam muneri concesso contradicit. CIBORUM PARCIMONIA RESPONDET: CAP. XIX. Unum horum quae dicis verum est. Ne enim homo fame moreretur, omnia Deus ad esum munda creavit. Sed ne comedendi mensuram excederet, abstinentiam imperavit. Atque inter caetera sua mala, saturitate maxime panis periit Sodoma,sicut aeger ad medicinam, sic ad sumendas dapes debet quisque accedere, nequaquam scilicet voluptatem in illis appetens, sed necessitati succurrens. Hinc incarnata Veritas per Evangelium ait: « Attendite, ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . » Quo contra de insatiabili Judaeorum voracitate Apostolus dicit: « Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis; nunc autem et flens dico inimicos crucis
Abbreviated transcription (Latin):
allatia atq mendacium & ipsa unum dicitut. Fallaci
in non dando aliquem illudere quęxit. Quid in peten¬
do moras innectis. Non habeo quod tibi tribuere possim:
celans utiq in corde quid. habet. uel quids conseruet. uel
quid aliis si uoluntas in est tribuat. Mendacium uero¬
dicit. Om̃ino quod postulas non habeo: scilicet non ar¬
tificioso ingenio. sicut fallacia: sed simplici negationis
ed ueritas ad utiaq respondet. Neq artificiosꝰ in

Expanded text:
allacia atque mendacium, et ipsa unum dicunt. Fallacia in non dando, aliquem illudere quaeris. Quid in petendo moras innectis? Non habeo quod tribuere possim. Celat utique in corde quae habet, vel quod sibi conservet, vel quod alii, si voluntas inest, tribuat. MENDACIUM SUBJUNGIT: Omnino quod postulas non habeo, scilicet non artificioso ingenio, sicut fallacia, sed simplici negationis mquam. VERITAS AD UTRAQUE RESPONDET: CAP. XVIII. N
Abbreviated transcription (Latin):
hec nou ego: scã adris respondet. Nam cuir. petrus acheuim elos¬
ret. quociens peccabit mme frater meus amuttam il. usos
Repties & ile acͥ eum. Non cdico tibi usq septies. secdmar sep¬
cuagies septies. Quam multi sunt autem qui suai mnn ias
raude relarant: dei uero citius: dol gent ftaq non  imnquã
ut occasione dñiiurias uindicandi. suas iundicentirati. Quid
quoq de illis dicendum est qui furore cecitatis usq ad uer¬
ba ꝓruut maledictionis ÷ nisi quod apłs ait. neq maledi

Expanded text:
haec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum Petrus ad eum dicehaec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum Petrus ad eum diceret: « Quoties peccabit in me frater meus, dimittam illi usque septies? » Ille auas injurias tarde relaxant, Dei vero citius indulgent: fitque nonnunquam ut occasione Domini injurias vindicandi, suas vindicant irati. Quid quoque de illis dicendum est, qui furore caecitatis usque ad verba proruunt maledictionis, nisi hoc quod Apostolus ai
Abbreviated transcription (Latin):
reus erit iudicio. Qui autem dyxerit fr̃i suo racha: reus
erit concilio. Qui autem dixerit. fatue: reus erit gehen¬
ne ignis. Ubi tamen remedium inuenitur: ex eo quod sub¬
ditur:. Si offers munus tuum ad altare. & ibi recordatus ful¬
eris quia frater tuus habet aliquid aduersum de: relinque
in corde tacitam precem effundas: nisi prius offensum pror¬
imuni satisfaciencio adlenitatis mansuetudmem ꝑducas.
Mumis   enim nr̃m : est oratio nr̃a. adltare uero nrͣm est
cor. Iue autem qui hoc facere. quotie. is inter duos ira sine
causa fuerit ȩxcitata studuerit: premissam dampnationem
nequaquam incurret. Sed sunt multi qui petentib sibi
uemam. delicta non remitunt. Contra quos illa dm̃ senten¬
tia uenit: qua dicitur. Si non remiseritis hominib pecea
ta eoꝵ nec pater uester celestis remittet uobis peccata urã.
Duira sunt inquis quȩ committit: & me sepius offendi. ad

Expanded text:
reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio; qui autem dixerit: Fatue, reus erit gehennae ignis. Ibi tamen remedium invenitur ex eo quod subditur: Si offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum te, reliin corde tacitam precem effundas, nisi prius offensum proximum satisfaciendo ad lenitatis mansuetudinem perducas. Munus enim nostrum est oratio nostra; altare vero nostrum est cor. Ille autem qui hoc fcausa fuerit excitata studuerit, praemissam damnationem nequaquam incurret. Sed sunt multi, qui petenti sibi veniam delicta non remittunt. Contra quos illa Domini sententia venit, qua dicta eorum, nec Pater vester coelestis remittet vobis peccata vestra . » Plura sunt, inquis, quae committit, et me saepius offendit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
& illud apłi pauli Uidece: ne dum inuicem mordetis.
possunt hȩc immo patienter tolerare. peccatũ est: quia
si non eis cum magna exasperatione resistitui: contra
te deinceps sine mensura cuinulantur:
ed patientia respondet: Si passio redemptoris ad mͣ¬
tem reducitur : nichil est tam durur. quod non ęquo
anuo toleretur:. Ep̃c enĩ ut ait petrus passus est ꝓ nobis:
relinquens nobis exemplum. ut sequamur uestigia eius:
persequentur: Sed quanta sunt incomparacione passio¬
num illuis. quȩ patimur : Ille enim obprobria. irrisioneᷤ.
contumelias. alapas. sputa. flagella. spineam coronam. cru¬
cemq sustinuit: & nos miseri. ad nr̃am confusionem uno
sermone fatiganiur: uno uerbo deicimur. Et quid agimus de
eo quoa dicitur: si non compatimur. nec conregnabimus :
Qua ꝓpter retundendi sunt irȩ stimuli: & eius metuenda
danfiatio. Unde scriptum legimus. Eui irascitur fratri suo:

Expanded text:
et illud Apostoli Pauli: Videte, necdum invicem mordetis, et illud Apostoli Pauli: Videte, necdum invicem mordetis, possum, imo patienter tolerare peccatum est, quia si non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps sine mensura cumulabuntur. 29.  Patientia:  Si passio Redemptoris ad mentem reducitur, nihil tam durum est quod non aequo animo toleretur. Christus enim ut ait Petrus passus est pro nobis, nobis relinquens exemplum, ut sequamur vestigia ejus . nt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbo dejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo
Abbreviated transcription (Latin):
lentio detractores sibi applauderent:: qui dum semꝑ occul¬
te de rogare malunt. mumquam in aꝑtam increpationem
prosiliunt: adhuc sub infertur Existimasti  mqueͤ: qd̾ ero tui
similis: Ac si diceretur: Iniquũ est cogitare ut inde detracto¬
ri similis appaream: unde ad tempus reticens nec derogans
locum apte correctionis expecto Unde & protinus subditur:
Arguam te : & statuam illa contra faciem tuam. Ueliti di.¬
ceretur:. Non occulte ut est cua consuetudo sed in aꝑto ut
est mea sollicitudo. aprum corripiendi tempus expectans
peccatorem arguam: & eius delicta contra faciem eius
statuam: At inquis. non odio sed diligo: quem ita in ab
gis: unde detrahis & uon corripis: Quam sit autem detes¬
tanda obtrectatio prorimmi: plerisq in locis ȩloquia diuina
te: hunc persequebar: & illud Qui detranit fr̃i: detrahit¬
legi Illudq: Qui detrahit fratri: eradicabitur: Nec non

Expanded text:
lentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occullentio detractores sibi plauderent, qui, dum semper occulte derogare malunt, nunquam in apertam increpationem prosiliunt, adhuc subinfertur: Existimasti inique, quod ero tibi similis; acsi diceretur: Iniquum est cogitare ut inde detractori similis appaream, unde ad tempus reticens, nec derogans, locum apertae correctionis exspecto; unde et protinus subditur: Arguam te, et statuam contra faciem tuam, veluti diceretur: Non in occulto, ut est tua consuetudo, sed in aperto, ut est mea sollicitudo, aptum corripiendi tempus expeccatorem arguam, et ejus delicta contra faciem illius statuam. At, iniquis, non odio, sed amo, quem ita in absgis, unde detrahis et non corripis. Quam sit autem detestanda detractio proximi, plerisque in locis eloquia divina tte, hunc persequebar . legi ; illudque: Qui detrahit fratri, eradicabitur; nec non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spͣm scm qui datus est nobis Unde nec unmerito delictoꝵ faci¬
hora tegere dicitur: sicut scriptum est Uniuersa delicta oꝑ
sustinere. quis silentio tegere ⁊ quanta ille łille praua cõ¬
mitrit. uisi forte qui consentit s
ed libertas iustȩ correctionis respondet: Nec tacenda funt
uicia proruni nec consentienda: sed caritate fraterna infacie¬
est prõrimus redarguendus. non autem occulte detrahendus:
Quod s̃ obicitur idcirco fr̃em coram &culis increpare nolle.
ne crasperatus non correctione proficiat sed magis excorrec¬
tione scandalum sumat: ccurrit scriptu:a diuina. u uersa
ince hoc inagis scandalum eẽ d̾eranciat dicens: Sedens ad¬
uersus fratrem tuum detrahebas: & ad uersus filium matri
se detrahentem intelligit: quam qui corripientem sustinet:
Et qr non numquam errata delinquentium ad tẽpus silen¬
tio tegenda sunt. ut aptiori tempore corrigantur: ꝓpterea¬
subiungitur. Nec fecisti: & tacin: Ne autem ex hoc discreto si¬

Expanded text:
 sanctum, qui datus est nobis . Unde neque immerito delictorum facinora tegere dicitur; sicut scriptum est: Universa delicta opeterit sustinere, quis silentio tegere, quanta ille, vel ille prava comittit, nisi forte qui consentit? 25.  Libertas justae correptionis:  Nec tacenda sunt mala proximi, nec consentienda, sed charitate fraterna in faciem proximus est redarguendus, non autem occulte detrahendus. Quod si objicitur: Idcirco fratrem coram oculis increpare nolle, ne exasperatus non correptione proficiat, sed magis ex correptione scandalum sumat, occurrit Scriptura divina, et versa vice hoc magis scandalum esse denuntiat, dicens: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matrissibi detrahentem intelligit, quam qui corripientem sustinet, et quia nonnunquam errata delinquentium ad tempus silentio tegenda sunt, ut aptiori tempore corrigantur, subjungitur: Haec fecisti, et tacui. Ne autem ex hoc discreto si
Abbreviated transcription (Latin):
in orbem terrarum : innicuntur autẽ illum qͥ exparte iliꝰ sunt:
dium dicit: absit ut illum ames. quẽ in om̃ib contrarium
habes: qui tibi derogat. qui tibi insultat. qui te coͥuiciis exasꝑat.
qui tibi peccata tua inꝑperat. quite dictis. oꝑib atq honoribus
semper preur festinat: Nisi enĩ tibi inuideret: nequaquã se tibi
habenda sunt in homineͥ ꝓpterea non est amanda dĩ unago
in houune: Xp̃c qui incriice positus inimicos suos dilexit: ante
crucis tormentum ad monuit dicens: Biligite inimicos uros.
bene facite his qui oderunt uos: & orate propersequentib & ca lum

Expanded text:
in orbem terrarum. Imitantur autem illum, qui ex parte ejus sunt . » in orbem terrarum. Imitantur autem illum, qui ex parte ejus sunt . » ODIUM DICIT: Absit, ut illum diligas, quem in omnibus contrarium habes; qui tibi derogat, qui tibi insultat, qui te injuriis exasperat, qui tibi peccata tua improperat, qui te dictis, operibus, atque honoribus praeire festinat. Nisi enim tibi invideret, nequaquam se tibi habenda sunt in homine, propterea non est amanda Dei imago in homine? Sicut Christus, qui in cruce positus inimicos suos dilexit, ante crucis tormentum admonuit dicens: « Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos; et orate pro persequentibus et calu
Abbreviated transcription (Latin):
S tamen qr nͣ om̃s tales futuros pͣuidit: subiectoꝵ om̃iũ ꝑsonas
indiscipłis assumens. ꝓremonuit dicens: Suꝑ cathedrã moysi :¬
sederunt scribe & pharisei: Quȩ dicunt facite: quȩ autẽ faciunt.
nolitr facere: Imponunt enim iahumeros hominnuĩ onera gra¬
uia & importabilia: digito autẽ suo nolunt ea mouere:
N uidia dicit: In quo illo ł illo minor es: Cur ergo ei sł ȩquilis
ł superior. ñ es: Quanta uales. quȩ ipsi non ualent: Non ergo tͥ
aut supeiores esse auit etiã ȩquales debent:¬
ed congratulatio fraterni ꝓfectus respondet: Si cetrroi uir¬
tutib ante cellis: tutius in loco infimo quam in sũmo ce ipsum
conseruas: Gẽper enĩ de alto peior fit riuna: Qd̃ si tibi ut asserꝰ
quidã suꝑiores uel ęquales sunt. quid ie ledit: Quid te nocet ÷
Caue prorsus ne dũ ahis locũ celsitudinis inuides: Alum imi¬
teris de quo scriptum retines: Inuidia diaboli mors intronuitt

Expanded text:
 tamen quia non omnes tales futuros praevidit, subjectorum omnium personas in discipulis assumens, praemonuit dicens: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei, quaecunque dinolite facere: imponunt enim in humeros hominum onera gravia et importabilia: digito autem suo nolunt ea movere. . » INVIDIA DICIT: In quo illo, vel illo minor es? Cur ergo aequalis eis, vel superior non es? Quanta vales, quae ipsi non valent? Non ergo tibi aut superiores esse, aut etiam aequales esse debent. CONGRATULATIO FRATRUM RESPONDET: CAP. V. Si caeteros virtutibus antecellis, tutius in loco infimo quam in summo temetipsum conservas. Semper enim de alto pejor fit ruina. Quod si tibi, ut asseris, quidam superiores, aut aequales sunt, quid te laedit, quid te nocet? Cave prorsus, ne dum locum celsitudinis invides, illum imiteris, de quo scriptum est: « Invidia diaboli mors intravit
Abbreviated transcription (Latin):
est quem fugere appetis. quia impso ds est: At inquis meli¬
orem inqͥro: meliore: in uenio. Seã responde o Nunqͥd
meliorem. aut etian talem inuenies: qualem diabolum
sus. aderuumam huius scłi ꝑuenit. Attende quia loth exerci¬
tio maloꝵ probatus. inter sodomitas sc̃s fuit: ui monte uero
securitate terpens. debriatus cũ filiab peccauit: Quoc udeli¬
cet uagationis tedium adhuc alteram speciem reddit: dumi
quosdã etiã in uno loco ꝑseuerantes. ab spritalib retrahens.
łterrenis negotiis implicare. ł reb inlissinus satagit occupare.¬

Expanded text:
est, quem fugere appetis, quia et in ipso Deus est. At, inquis, meliest, quem fugere appetis, quia et in ipso Deus est. At, inquis, meliorem inquiro, meliorem invenio; sed respondeo: Nunquid meliorem aut etiam talem invenies, qualem diabolum sus ad aerumnam hujus saeculi pervenit . Attende quia Lot exercitio malorum probatus inter Sodomitas 215 sanctus fuit, in monte vero securitate torpens inebriatus cum filiabus peccavit ; quod videlicet vagationis taedium adhuc alteram speciem reddit, dum quosdam etiam in uno loco perseverantes a spiritualibus retrahens, vel terrenis negotiis implicare,
Abbreviated transcription (Latin):
habiti sunt ꝓ nomine iħu contumeliam pati. Nullus ergo me¬
roris locus esse debet: ubi tanta lȩticia.
insistis: oculoꝵ calignnem incuͬris Si indesinenter lacri¬
mas fundis: ipsos etiam oculos aiiitis Si ꝓtelatis uigiliisᷤ
psalmoꝵ censum per soluis: insamam capͣ  aciquiris: Si coridi¬
ano labore te consicis ͥ adsꝑita eꝰ quando consurgis : Sed¬
untutis ęxercitium respondet. Quid tibi ad hec perferenda
tam longa tempoꝵ proponis spatia : Numquid scis si crasti
no uiuas ⁊ immo eriam si ł unam horam in hac uita facia:
An forte mente excechit qd̃ saluator in eugło dicit
uigilate qr nesciti nem neq horam: Qua ꝓpter discute
torporis mertiã: seniꝑq memento ꝙ regmin celoꝵ non
tepidi. neq in Des. non desides. sed uioier uimq facientes.¬
Si dmͣ esse ubiq credͥ cur unu. igiuariter locum
ris. quia ubiq esse dm̃i fateris: gͦ nec iste iocus deserendu¬

Expanded text:
habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. » Nullus ergo moehabiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. » Nullus ergo moeroris locus esse debet, ubi tanta laetitia sinsistis, oculorum caliginem incurris. Si indesinenter lacrymas fundis, ipsos etiam oculos amittis. Si protelatis vigiliis psalmorum censum persolvis, insaniam capitis acquiris. Si quotidiano labore te conficis, ad opus spiritale quando te surgis? VIRTUTIS EXERCITIUM RESPONDET: CAP. XII. Quid tibi ad haec perferenda tam longa temporum proponis spatia? Nunquid scis si crastina die vivas? Imo etiam si vel unam horam in hac vita facias? An forte mente excidit, quod Salvator in Evangelio dicit: « Vigilate, quia nescitis diem, neque horam . » Quapropter discute corporis inertiam, semperque memento, quia regnum coelorum non tepidi, neque molles, non desides, sed violenti, vimque facientesSi Deum esse ubique credis, cur unum singulariter locum, ris, quia ubique Deum esse fateris, ergo nec iste locus deserendu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnichilo ducentes. iminclata quasi ninoxios cibos sume¬
rent. infirmas tamen fr̃m conscientias ꝑ hoc factum
ad nefandos idoloꝵ ritus trahebant.
isstitic dic̃. Qdhabes unde gaudeas: cum tauta mala
de priniis portes: Pcrpende cũ quo merore intuendi st̃.
qui in tanto contra te amaritudinis felle uersantur.
lutẽ ÷ alteram : que ꝑintiem opcratur: unam quȩ ad peni¬
tentiam trabit: alterami quȩ aa desꝑarionem ꝑducit
T̃u quidẽ u̾na ex illis eẽ cognasceris: s om̃ino quȩ mortẽ
operatur. Non est gͥ in his contristandũ quȩ suade.
s econtra magis gaudendũ in his que nec intelligis:
qr & cdator. gaudi ꝑhenis dixit. Cum persecuti uos
fuerint homiines. & dixerint onie malum aduersum uos
mentientes ꝓpter me: gaudete in illa die & exultate. ecce¬
enim merces urã multa est in celo Pemento q nr̃e religi¬
onis apłi ibaut gaudentes a conspectu concilii: qmͣ digni

Expanded text:
pro nihilo ducentes, immolata quasi innoxios cibos sumepro nihilo ducentes, immolata quasi innoxios cibos sumerent; infirmas tamen fratrum conscientias per hoc factum ad nefandos idolorum ritus, trahebant. TRISTITIA DICIT: Quid habes unde gaudeas, cum tanta mala de proximis portas? Perpende quo moerore omnes intuendi sint, qui in tanto contra te amaritudinis felle versantur. lutem, alteram vero quae perniciem operatur: unam quae ad poenitentiam trahit, alteram quae ad desperationem perducit. Tu quidem unam ex illis cognosceris, sed omnino quae mortem operaris. Non est igitur in his contristandum quae suades, sed contra magis gaudendum in iis quae necdum intelligis, quia et dator gaudii perennis dixit: « Cum persecuti vos fuerint homines, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter nomen meum, gaudete et exsultate rae religionis apostoli, « ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uidelicet malum ꝓteriuȩ: deterius adhuc subditis
quam prelatis nocet. Sepius emĩ contingit. ut leniter ac
cum caritatis dulcersie ꝓlatam correptionem spernant:
ci contra humilitatis uerba. despectionis emittunt
iacula. Unde scriptum est. Qui arginit derisorem: ip¬
se sibi facit iuuiriam. Quo contra de illo qui ꝑ merepa¬
tioueni pficit dicitur. Argue sapientem: & amabit te.
smor dicit. Testeri habes dm̃ incelis : non sit tibi
curȩ quid de te suspiceutur homines interris.¬
ed hummilis satisfactio respondet. Non est danda detra¬
hendi occasio. non susurrandi suspicio: s si auͣt sunt qͦ
corrigautur. manifestanda: aut certe si desunt. hiuin
u ꝓtestatione neganda: quia & apls admonet nullam
occasionem dare diabolo inaledicti gratia. Quod etiam
in illis de testatus est qui xyiana fide censentes. inidolio
ad comedendum recumbebant: & quanquam ipsi idolũ

Expanded text:
» Quod videlicet malum proterviae, deterius adhuc subditis » Quod videlicet malum proterviae, deterius adhuc subditis quam praelatis nocet. Saepius enim contigit ut leniter ac cum charitatis dulcedine prolatam correctionem spernant, et contra humilitatis verba, despectionis emittant jacula. Unde scriptum est: « Qui arguit derisorem, ipse sibi facit injuriam. » Quo contra de illo qui per increpationem proficit, dicitur: « Argue sapientem et amabit te . » TUMOR DICIT: Testem habes Deum in coelis, non tibi sit curae quid de te suspicentur homines in terris. HUMILIS SATISFACTIO RESPONDET: CAP. X. Non est danda detrahendi occasio, non susurrandi suspicio, sed si adsunt quae corrigantur, manifestanda, aut certe si desunt, humili protestatione neganda: quia et Apostolus monet, « nullam occasionem dare diabolo maledicti gratia . » Quod etiam in illis detestatus est, qui Christianam fidem censentes, in idolis ad comedendum recumbebant, et quanquam ipsum idolum
Abbreviated transcription (Latin):
testans ait. Iinguam nullus hominum domare potest: inqͥeti
malum. plena uencno mortifero. Impsa benedicimus dm̃ & pa¬
trem: & in ipsa maledicimus homines. qui ad inaginem dei
tet fratres mei hȩc ita fieri. Num quid fons de eodem foramine
manat dulcem & amaram aquam: Hac de causa alibi dicitur.
Mlors & uita in manib lingue.
Noteruia dicit. Numquid stultis. numquid insensatis & brutis
animalib lenia uerba. & non magis asꝑ rima ut tales decet
dum delinquunt. obicienda sunt ͤ¬
ed ma̾suetudo respondĩt. Non tua in his per suasio sed apłi
sequenda est preceptio: qui de hac sententia dilectum disci¬
płm admonet dicens Seniorem ne ĩcrepaueris sed obsecra
ut patrem: iuuenes ut fr̃s. anus ut matres. uiuenculas ut
sorores. in om̃i castitate. & rursum. Seruum inquit dñi non
oportet litigare. serl mansuetum esse ad om̃s: doctorem. pa¬
tientem. cum modestia corripientem eos qui resistunt. Rur¬
sumq. Argue. obsecra. increpa: inom̃i patientia & doctrina.

Expanded text:
t: inquietum malum, plena veneno mortifero. In ipsa benedicimus Deum et Patrem: et in ipsa maledicimus homines, qui ad imaginem et stet, fratres mei, haec ita fieri. Numquid fons de eodem foramine emanat dulce et am« Mors et vita in manibus linguae . » PROTERVIA DICIT: Nunquid stultis, nunquid insensatis, ac brutis animalibus lenia verba, et non magis asperrima ut talibus decet dum delinquunt objicienda sunt? MANSUETUDO RESPONDET: CAP. IX. Non tua in his persuasio, sed Apostoli sequenda est praeceptio, qui de hac sententia dilectum discipulum admonet, diceut patrem, iuuenes ut fratres, anus ut matres, iuuenculas ut sorores, in omni castitate . » Et rursum: « Servum, inquit, domino non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes: doctorem patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt. » Rursumque: « Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doctrina .