comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ñ uolens. aliud putat᷑ ꝗͣ ẽ: ñ mentit᷑ s fal¬
lit tñ. Nã ita discernit᷑ mentiens ã fallente:
qd̃ inẽ oĩ mntienti uoluntas fallendi. etiã si
ñ ei credat᷑ fallens aũ eẽ ñ potest qͥ ñ fallit.
Ergo corporea species qͥa nullã uoluntatẽ ha¬
bet: ñ mentitur. Si uero etiã ñ putet᷑ eẽ qd̾
ñ ẽ: nec fallit. S ne ipsi qͥdẽ ocłi fallunt. No

Expanded text:
n volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea species, quia nullam voluntatem habet, non mentitur: si vero etiam non putetur esse quod non est, nec fallit. 62. Se
Abbreviated transcription (Latin):
tib : ne incidamꝰ in uanitates uanitantiũ:
s quȩrendũ potiꝰ. cũ ideo m̃tiant᷑ quia eã uide¬
ant᷑ ostendere ocuł carneis. cũ illa mte pura
uideat᷑: utrũ in tantũ m̃tiantur in quantũ
ei similia st̃. an in quantũ eã ñ assequunt᷑. Nã
si assequerent᷑. qd̾ unitant᷑. implerent. Si aũ im¬
plerent: oĩmodo ee̾nt similia. Si õim eẽnt simi¬

Expanded text:
ne incidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent simi
Abbreviated transcription (Latin):
ge p̃ponit᷑. S qͥa irrationalia quoq animã¬
tia iuuere atq sentire nemo ambigit. illd̾
in animo humano p̾stantissimũ ẽ. ñ quo
sentit sensibilia. sed quo uidicat de sensi¬
bilib. Nã et uident acutiꝰ. ⁊ cęteris corpo¬
ris sensib acriorib corpora attingunt plerȩ¬
q bestiȩ ꝗͣ homines: s uidicare de corporib. nͥ
sentientis tantũ utȩ sed etiã ratiocinantiꝰ
ẽ qua illȩ carent. nos excellimꝰ. Iã uͦ illd̃ iuu¬
dere facillimũ ẽ p̾stantiorẽ ẽẽ uidicantẽ :¬
ꝗͣ illa res ẽ. de qua iudicantur. Non solũ ay
rationał uita de sensibilib. s dẽ ipsis quoq
sensib iudicat. cur in aqua remũ fractũ
oporteat apparere. cũ rectꝰ sit: ⁊ cur ita per
ocłos sentiri necesse sit. Nã ipse aspectꝰ oclõꝵ
renuntiare io potest : uidicare aũ nullo mͦ.
Quare manifestũ ẽ ut sensualẽ uitã cor¬

Expanded text:
ge praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animange praeponitur. 53. Sed quia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judicat de sensibilibus. Nam et vident acutius, et caeteris corporis sensibus acrius corpora attingunt pleraeque bestiae quam homines: sed judicare de corporibus non sentientis tantum vitae, sed etiam ratiocinantis est; qua illae carent, nos excellimus. Jam vero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sensibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id potest, judicare autem nullo modo. Quare manifestum est, ut sensualem vitam cor
Abbreviated transcription (Latin):
locuti sumꝰ: uideamꝰ quatenꝰ ratio possit
ꝓgredi a uisibilib ad inuisibilia ⁊ a tẽpori¬
b ad et̾na conscendens. Non enĩ frustra et
inanit̾ intueri oportet: pulcritudinẽ cȩ¬
li. ordinẽ siderũ. candorẽ lucis. dierũ et
noctiũ iucissitudines. lunȩ menstrua cur¬
ricła. anni quadrifariã tẽperatiõnẽ qua¬
driꝑtitis elem̃tis congruentẽ tantã iuise¬
minũ species numerosq gignentiũ: et oĩa
in suo genere modũ ꝓpriũ naturãq seruã¬
dia. In quoꝵ consideratione ñ uana et ꝑi¬
cura curiositas exercenda est: s gradꝰ ad
inmortalia ⁊ sẽꝑ facienda manentia fa¬
ciendꝰ. ꝓximũ ẽ enĩ. accende quȩ ista
sit natura uitał. quȩ coͥncta ista sentit
eo sit necesse ẽ. Non enĩ quał cũq moles quanꝗͣ
ista uisibili luce p̃fulgeat. si uita caret: mag¬
niestimanda e. Quȩlibet nãq uiua substan¬
tia cui libet ñ uiuȩ substantiȩ. naturȩ le¬

Expanded text:
sumus; videamus quatenus ratio possit progredi a visibilibus ad invisibilia, et a temporalibus ad aeterna conscendens. Non enim frustra et inaniter intueri oportet pulchritudinem coeli, ordinem siderum, candorem lucis, dierum et noctium vicissitudines, lunae menstrua curricula, anni quadrifariam temperationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit:eo sit necesse est. Non enim qualiscumque moles, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae substantiae, naturae le
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m caput nr̃mꝰ ut ⁊ nos sequat᷑ cus
caput sumꝰ. Hoe ⁊ feminis precipi po¬
cest. ñ maritali s fraterno iure : quo
iure in xp̃o neq masculus neq femi¬
rile quiddã. unde femineas subiuigent
uoluptates unde xp̃o seruiant. ⁊ impe¬
rent cupiditati: quod in mulcis uidu¬
is ⁊ uirginib dĩ. in in¬
ultis etiã

Expanded text:
Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui caput sumus. Hoc et feminis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Christo nec masculus nec femirile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde Christo serviant, et imperent cupiditati. Quod in multis viduis et virginibus Dei, in multis etia
Abbreviated transcription (Latin):
animante qualieũq cineris ⁊ sterco¬
ris laudẽ uerissime atq ub̾rime ple
⁊ de penis alias pulchitudines fieri. cũ
ibi non stc qͣndo misera ẽ. uͥ beatos esse
nemo nos fallat quicqͥd uituperatur.
in melioris cõparatione respuitur.
Om̃is aũ tatura. quãuis extrema. qͣ¬
ius infima : in cõparatione nichili iu¬
re laudat᷑. Et tunc cuiq ñ ẽ bene: si me¬
lius ẽẽ potest. Quare si nob̾ potest bñte
cõipsa ueritate. male sumꝰ cũ quolibet
uestigio ueritatis: multo gͦ deteruis
cũ extremitate uestigii. quando car¬
nis uoluptatib adhęremꝰ. Uincamus
ergo huuis cupiditates uel blanditiaᷤᷤ
ł molestias: subiugemꝰ nob̾ hane femi¬
nã si iuiri sumꝰ. Nob̾ ducib ⁊ ipsa erit me¬
lior nec iã cupiditas. s tẽperantia noĩa¬
bitur. Nã cũ ipsa ducit nos aũ sequim
cupiditas illa ⁊ libido nos uero teme¬
ritas ⁊ stultitia nũcupad. s equamur

Expanded text:
animante qualicumque. Cineris et stercoanimante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberrime plers alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit quando misera est, ubi beatos esse nemo nos fallat. Quidquid recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in comparatione nihili jure laudatur. Et tunc cuique non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc pulcritudines nomino. Hichil
enĩ est ordinatũ. qd̾ non sit pulerũ &
sicut ait apłs : oĩs ordo a d̾o est. hecesse est
aũ fateamur meliorẽ ẽẽ hoĩem ploran¬
tẽ. quã lȩtantẽ uermiculũ. ⁊ tñ laudẽ
uermieuli laudẽ sine mendacio ullo copiose
possũ dicere: considerans nicorẽ coloris. fi¬
gurã deredẽ corporis. priora corporis¬
cũ mediis. media eũ posterib ꝯgruen¬
tia: ⁊ unitatis appetentiã ꝓ suȩ naturȩ
humilitate seruantia. Hichil ex una par¬
ce ẽ formatũ . qd̾ non ex altera parili di¬
mensione respondeat. Qd iã de anima
ipsa dicã. uegetante modulũ. corporis
sui quomͦ eũ numerose moueat. quom̃
appetat ꝯuenientia. quomͦ eat uincat aut
caueant obstu obsistentia quantũ pot̾i
⁊ ad unũ sensũ incolumitatis referens
oĩa. unitatẽ illã ꝯditricẽ illã natura¬
rũ õium. multo eiudentius quã cor¬
pore insimuet: Loquor de uermiculo

Expanded text:
adhuc pulchritudines nomino: nihil adhuc pulchritudines nomino: nihil enim est ordinatum, quod non sit pulchrum; et, sicut ait Apostolus, omnis ordo à Deo est . Necesse est autem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem sine ullo mendacio copiose possum dicere, considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo
Abbreviated transcription (Latin):
alicui parti eius inquantũ uerũ uidi¬
camꝰ.ad heremꝰ error aũ nr̃ parti adhȩ¬
rens eius: ipsẽ ꝑ se fedus est. s sicut ni¬
ger color inpictura. cũ toto sit pulcer.
ita istũ totũ agonẽ decent̾ edit incom¬
mutabilis diina ꝓuidentia. alud iue¬
tis. aliud certantib aliud iuctorib. ali¬
ud spectatorib. aliuid quietis. ⁊ solũ dm̃
contẽplantib tribuens: eũ in his oĩb
ñ sit peee. malũ. nͥ peecatũ. ⁊ pęna
peceati. hoc ẽ defectꝰ uoluntarius ã
sũma essentia: ⁊ labor in ultima ñ
uoluntarius. Quod alio mͦ sie diei po¬
test. libertas a iustitia.⁊ seruitꝰ sub pec¬
ꝓfectu interioris: aut defectu suo. S
ꝓfectu interioris ita corrũpitur. ut tot̾
in meluis reformet᷑. ⁊ restituat᷑ in integri
in nouissima tuba. ut ñ iã corrũpatur.
neq corrũpat. Defectu aũ suo: in puleri¬
tudines corruptibiliores. idẽ pęnarũ
ordinẽ p̃cipitatur. Nec miremur qd̾

Expanded text:
in quantum verum judicamus, adhaeremus. Error autem noster parti adhaerens ejus, ipse per se foedus est. Sed sicut niger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malum nisi peccatum, et poena peccati, hoc est defectus voluntarius a summa essentia, et labor in ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitus sub pecprofectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod
Abbreviated transcription (Latin):
nis honorib siuis consulunt et mambus
laudib s utilitati eorũ cũ qͥb societatẽ
uicȩ huiꝰ inire meruerunt. hȩc enĩ lex ẽ¬
duunȩ ꝓuidentiȩ ut nemo a suꝑiorib ad iy¬
uetur ad cognoscendã et ꝑcipiendã gr̃am d̾i
qͥñ ad eandẽ puro affectu inferiores adiuue¬
rit. Ita de peccato nr̃o qd̾ in hoĩe peccatore
ipsa natura nr̃a cõmisitꝰ et generis humani
factũ ẽ magnũ decꝰ. ornamentũq t̾rarũ: ⁊
tã decent̾ diuinȩ prouidentiȩ ꝓcuratione ad¬

Expanded text:
honoribus suis vanis consulunt et inanibus honoribus suis vanis consulunt et inanibus laudibus; sed utilitati eorum cum quibus societatem vitae hujus inire meruerunt. Haec enim lex edivinae providentiae, ut nemo a superioribus adjuvetur ad cognoscendam et percipiendam gratiam Dei, qui non ad eamdem puro affectu inferiores adjuverit. Ita de peccato nostro, quod in homine peccatore ipsa natura nostra commisit, et genus humanum factum est magnum decus ornamentumque terrarum, et tam decenter di
Abbreviated transcription (Latin):
aũ popłi t̾reni tẽporib usq ad illumina¬
cionẽ interioris hõis meruit ꝑuenire:
genꝰ humanũ ꝓ tẽpore ad uiuit. exibens ei
qd̾ ȩtas illa poscebat: et ꝑ ꝓphetiã intinãs
Id qd̾ ex ibere oportunũ nerat Quales patri¬
archȩ ac ꝓpħȩ inueniunt᷑. ab eis qͥ ñ puerili¬
ter insiliunt:s pie diligent̾q ꝑtractant
diinarũ et humanarũ rerũ tã bonũ et
tã grande secretũ. Qd̾ etiã tẽporib noui
popłi. ã magnis et sp̃ualib uiris ȩccłiȩ ca¬
tholicȩ alũnis. uideo cautissime ꝓiuderi:
neqͥd poplãrit̾ agant qd̾ nondũ ee̾ tẽporis
ut cũ popło agat᷑ intelligant. Alim̃ta lac
dunt: ualidiorib aũ cibis cũ sapientib pay¬
cis uescunt᷑. Sapientiã enĩ loqunt᷑ s inter
ꝑfectos: carnalibus uͦ et animalib. et quã¬
ius nouis hõib adhuc tñ pariuił. non nul¬
la obtegunt. s nulla m̃tiunt᷑ Non enĩ ua¬

Expanded text:
ad illuminaad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum pro tempore adjuvit, exhibens ei quod aetas illa poscebat, et per prophetiam intimans id quod exhibere opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum tam bonum, et tam grande secretum. Quod etiam temporibus novi populi, a magnis et spiritualibus viris Ecclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta dunt, validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur inter perfectos, carnalibus vero et animalibus, quamvis novis hominibus, adhuc tamen parvulis, nonnulla obtegunt, sed nulla mentiuntur. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
stã t̾reni hõis uitã gerens seruili quadã ui¬
stitia. Cuiꝰ historia. uetꝰ testam̃tũ uocat᷑. qua¬
si terrenũ pollicens regnũ: quȩ tota nichilẽ ã¬
liud ꝗͣ imago noui popħ et noui testamenti
pollicentis regnũ cȩlorũ. Cuiiꝰ popłi uita in¬
terĩ tẽporat incipit. ad dñi aduentu in hu¬
militate. usq ad diẽ uidicii quando in cl ari¬
tate uenturꝰ ẽ. Post qd̾ iudiciũ uetere hõie
extincito erit illa mutatio quȩ angłieã ui¬
tã pollicet᷑ om̃s enĩ resurgemꝰ s ñ oẽs ĩmuta¬
bim᷑. Resurget gͦ piꝰ popłs. ut uet̾is hõis sui reli¬
qͥas tranformet in nouũ. Resurget aũ et ĩpuiᷤ
popłs. Iab̾initio ad finẽ ueterẽ boĩem gessit.
ut in scd̾m mortẽ p̃cipitet᷑ Etatũ aũ arti¬
culos. qͥ diligent̾ legunt inueniunt. nec eira¬
nia nec paleas ꝑhorresscunt. Impius nãq
pio uiuit. et peccator iusto: ut eoꝵ cõparati¬
one alacriꝰ donec ꝑficiant᷑. assurgant. Qͥsqͥs¬

Expanded text:
stam terreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio quae angelicam vitam pollicetur: Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitetur. Aetatum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namque pio vivit, et peccator justo, ut eorum comparatione alacrius, donec perficiatur, assurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. amici ergo
huiꝰ mundi tã timent ab eiꝰ ãplexu seꝑara¬
ri : ut nichil eis sit laboriosius quã ñ labo¬
tẽ ẽẽ qua id putat᷑ ẽẽ qd̾ non ẽ: intelligit
eã ẽẽ ueritatẽ quȩ ostendit id qd̾ ẽ. At si cor¬
pora intantũ fallunt. in quantũ ñ implẽt
illud unũ qd̾ uncuntur imitari. ã quo pͥn¬
cipio unũ est quicqͥd ÷. ad cuiꝰ similitudi¬
ne qͥe qͥd nitit᷑ naturalit̾ aꝑꝓbamꝰ. quia na¬
turalit̾ imꝓbamꝰ qͥcqͥd ab unitate discedit.
atq in eiꝰ dissimilitudinẽ tendit: datur
intelligi. ẽẽ aliqͥd qd̾ illiꝰ unius soliꝰ ã quo
pͥncipio unũ ẽ quicqͥd aliquomͦ unũ ẽ.
ita simile sit. ut hoc om̃io impleat. ac sit id

Expanded text:
dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo dedit eis potestatem filios Dei fieri ; amici ergo hujus mundi tam timent ab ejus amplexu separari, ut nihil eis sit laboriosius, quam non labotem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita s
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ illũ. Agite otiũ in qͥt: ⁊ agnoscetis qr
ego sũ dñs Non otiũ desidiȩ s otiũ cogita¬
tionis ut ã locis ac tẽporib uacetis. Hec¬
enĩ fantasmatis tumoris ⁊ uolubilitatiᷤᷤ.
constantẽ unitatẽ uidere ñ sinunt Loca.
osferunt qd̾ amemꝰ.tẽpora suł ripuint
qd̃ amẽmꝰ: ⁊ relinqunt in aĩa turbas fan¬
ta̾matũ. qͥb in aliud atq aliud eupiditaᷤᷤ
incitet᷑. Ita fit inqͥetus et erũnosus animꝰ.
frustra tenere ãquib tenet᷑ exoptans.
uocat᷑ ergo ad otiũ. id e̾ ut ista ñ diligat.
q̃ diligi sine labore ñ posst̾. Sie enĩ eis¬
dñabit᷑. sic ñ tenebit᷑. s tenebit. Iugũ inqͥt
meũ leue ẽ. huic ugo qͥ subiectꝰ ẽ: subiee¬
ta ht̃ cetera. Non gͦ laborabit. Non enĩ resi.¬
stitit qd̾ subiectũ ẽ. S miseri. amici huiꝰ my¬
di᷑ cuiꝰ dñi erunt. si filii d̾i ẽẽ uoluerint: qm̃

Expanded text:
ramus illud. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ramus illud. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego Dominus: non otium desidie, sed otium cogitationis, ut a locis ac temporibus vacet». enim fantasmata tumoris et volubilitatis constantem unitatem videre non sinunt: loca offerunt quod amemus, tempora subripiunt quod amamus et relinquunt in animis turbas fantasmatum quibus in aliud atque aliud cupiditas incitatur: ita fit inquietus et criminosus animus, frustra tenere a quibus tenetur exoptans. Vocatur ergo ad otium ut ista non diligat, que diligi sine labore non possunt». Hec iebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri amici hujus mundi, cujus domini erunt, si filii Dei esse voluerint, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ ubi uolo E go ipse certe unꝰ sũ: et hoc
loco ẽẽ sentio corpꝰ meũ. ⁊ tñ figmento co¬
gitationis ꝑgo quolib. loquor eũ qͣ lib i:
falsa st̃ hȩc: nec qͥs ꝗͣ intelligit falsa. Non er¬
go intelligo. cũ ista contẽploꝵ ⁊ satis credo.
quia uerũ e̾eoportet. qd̾ intellectu contẽ¬
plor. Nũqͥd forte ista st̃ quȩ fantasinata di¬
ci solent. unde ergo impleta ẽ anima me¬
a illusionib  uͥ ẽ uerũ qd̾ m̃te conspiei¬
tur : ita cogitanti iã dici potest. Iua lux
uera ẽ qua hȩc oĩa ñ ẽe uera cognoscis.
ꝑhanc illud unũ uides. qͦ uidicas ẽe unũ
qͥcqͥd aliuid uides: nec tñ hoc ẽe qd̾ illud ẽ.
quieqͥd mutabile uides. &ͦd si hȩc intueri¬
palpitat m̃tis aspectꝰ: qͥescite. nolite certa¬
re. nͥ cũ consuetudine corpoꝵ. ipsã uincite:
uicta erunt oĩa. Unũ certe quęramꝰ: quo
sĩpliciꝰ nichil ẽ Ergo sĩplicitote cordis quȩ

Expanded text:
gitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc gitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita cogitanti jam dici potest: Illa lux vera est qua haec non esse vera cognoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum esse quidquid aliud vides, nec tamen hoc esse quod illud est, quidquid mutabile palpitat mentis aspectus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate c
Abbreviated transcription (Latin):
unũ ẽet Porro aũ ut cũq unũ ẽẽ ñ posset. nͥ
ab eo qd̃ sũme unũ ẽ. id haberet o animȩ ꝑ¬
uicaces. Bate mͥ qͥ uideat sine ulla iagina¬
tione uisoꝵ carnaliũ. Bate mͥ qͥ uideat oĩs
unius principiũ ñ ẽẽ nͥ unũ solũ a quosit
õe uni̾i. siue id impleat. siue ñ impleat. Qͥ
uideat.date: ñ qͥ litiget: ñ qͥ uideri uelit
sẽ uidere qd̾ ñ uidet. Date qͥ resistet sen¬
sib carnis ⁊ plagis qͥb ꝑ illos in anima
uapulauit. qui resistat consuetudini ho¬
minũ. resistat laudib hominũ: qͥ cõpũ¬
gatur incubili suo. qui resculpat spm̃
suũ: qui ñ foras diligat uanitates. ⁊ quȩ¬
rat mendacia᷑ qͥ iã sibi nouerit dicere. Si
una roma ẽ quã circa tiberĩ nescio qͥs
romulus dicitur condidisse. falsa ẽ ista
quã cogitans fingo : ñ enĩ ẽ ipsa. nec ibi
sũ aĩo : nã qͥd ibi agat᷑ mͦ utiq scirẽ. Si u¬
nꝰ e̾ sol: falsus ẽ iste quẽ cogitans fingo.

Expanded text:
tcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non foris diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo:
Abbreviated transcription (Latin):
minor eẽt: ñ scd̃m eã iudicaremꝰ maiora. Nẽ
uͦ cũ scdm totã quadrature legẽ uidicet᷑ et
forũ quadratũ. ⁊ lapis quadratꝰ. et tabella
et gẽma quadrata. rursus scd̃m totã ȩqua¬
litatis legẽ iudicent᷑ conuenire sibi motu
pedũ currentis formicȩ.⁊ scd̃m eã gradien¬
tis elephantis: qͥs eã dubitet locoꝵ int̾ualł
ac tẽpoꝵ nec maiorẽ ẽẽ. nec minorẽ. eũ podẽ¬
tia superet oĩa: Nec aũlex oĩũ artiũ cũ sit
oĩo incõmutabił mens uͦ humana cui talẽ
legẽ ud̾e concessũ ẽ. mutabilitatẽ pati pos¬
sit erroris: satis appareat supra m̃tẽ nr̃am ee

Expanded text:
dum eam judicaremus majora. Nunc vero cum secundum totam quadraturae legem judicetur et forum quadratum, et lapis quadratus, et tabella et gemma quadrata; rursus secundum totam aequalitatis legem judicentur convenire sibi motus pedum currentis formicae, et secundum eam gradientis elephanti: quis eam dubitet locorum intervallis ac temporum, nec majorem esse, nec minorem, cum potentia superet omnia? Haec autem lex omnium artium cum sit omnino incommutabilis, mens vero humana cui talem legem videre concessum est, mutabilitatem pati possit erroris, satis apparet supra mentem nostram esse
Abbreviated transcription (Latin):
sis colamꝰ dm̃: cuiꝰ contẽplatione beatist̃.
Neq enuĩ et nos uidendo anglõs beati su
iniudemꝰ qd̾ ea paratiores ⁊ nulliꝰ mole¬
stiis int̾pedientib ꝑfruunt᷑: ẜ magis eo
diligimꝰ qm̃ ⁊ nos tale aliqͥd sperare a cõ¬
mum dño uiss sumꝰ. Quare honoramꝰ eõ
capitate. ñ seruitute : nec eis tẽpla consti¬
tuimꝰ. Nolunt enĩ se sic bonorari a nobis.
qr nos ipsos cũ boni sumꝰ. tẽpla sũmi dei
ẽẽ nouerunt. Recte itaq scribit᷑ hominẽ
milit̾ eoli uolunt. S istos hoĩes ꝑpeti mi

Expanded text:
sis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. sis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelos beati sumuinvidemus quod paratiores et nullis molestiis interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quod et nos tale aliqmuni Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem militer coli volunt: sed istos homines perpeti mi
Abbreviated transcription (Latin):
formationẽq portionis suȩ qm̃ oĩs uita
rationalis si ꝑfecta ẽ. in cõmutabili ue¬
ritati secũ intrinsecꝰ sine strepitu loq̃n¬
ti obtẽperat : ñ obtẽperans aũ. uiciosafit.
Non gͦ ꝑse excellit : s ꝑ illã cui libent̾ ob¬
tẽperat. Qd colit ergo sũmꝰ angłs : id colẽ
dũ ẽ etiã ab hoĩe ultimo: qr ipsa hõis na¬
tura id ñ colendo facta ẽ ultima. Non
enialiunde sapiens angłs. aliunde ho. ali¬
unde ille uerax. aliunde hõ.s ab una in¬
ꝯmutabili sapientia ⁊ ueritate. Nã id¬
ipsũ actũ ẽ tẽporali dispensatione ad sa¬
lutẽ nr̃am. ut naturã humanã ipsa
dĩ uirtꝰ ⁊ di sapientia en cõmutabilis
et consubstantialis patri et cohȩt̾na. susci¬
pere dignaret᷑ ꝑꝗ̃ nos doceret id eẽ homi¬
ni.oe colendũ : qd̾ ab oĩ creatura intellec¬
tuali ⁊ rationali colendũ ẽ. Et hoc ipsos
etiã angelos optimos et excellentissima
ministeria dĩ. credamꝰ uelle. ut unũ cũ ip¬

Expanded text:
portionis suae; quoniam omnis vita rationalis si perfecta est, incommutabili veritati secum intrinsecus sine strepitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Qdum est etiam ab homine ultimo: quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo: sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam idipsum actum est temporali dispensatione ad salutem nostram, ut naturam humanam ipsa Dei virtus et Dei sapientia incommutabilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ip
Abbreviated transcription (Latin):
osiꝰ ipsa ueritate: ad ꝗͣ spectator oĩs ꝑ¬
latur iniuigilat. ⁊ inde se iactas si aliqͥd
acłtiꝰ ceteris. ⁊ iuuaciꝰ inspectando cog¬
noscat & iudicet: ipsũ deniq p̾stigiatorẽ
nichil aliud ꝗͣ fallaciã ꝓfitentẽ. diligen¬
t̾ intuent᷑. ⁊ cautissime obseruant: et si
eludunt᷑. qr sua non posst̃. illiꝰ delectãt᷑
scientia qͥ eos eludit. Nã si ⁊ ille nesciret
quib causis fallant᷑ intuentes. ł nescire
credereturis parit̾ erranti nullꝰ plaude
iorẽ illo laudẽ se mereri putat: ñ obaliud.
nͥ qr decipi falliq ñ potuit. Si aũ mul¬
tis aꝑtꝰ sit: ñ ille laudat᷑: s irridẽt᷑ ce¬
deri qui talia dep̾hendẽ nequeunt. Ita
oĩs palma. cognitionidat᷑ ⁊ artifio ⁊ cõ¬
p̾hensioni ueritatis. adꝗͣ nullo mͦ ꝑue¬
niunt. qͥ foris eã quȩrunt Itaq ui tan¬
tas nugas ⁊ turpitudines m̾si sumꝰ. ut

Expanded text:
osius ipsa ueritate, ad quam spectator omnis posius ipsa ueritate, ad quam spectator omnis platur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderjorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hoc unũ colit qd̃ oĩs optimꝰ diligit et cu¬
iuis cognitione gaudet: ⁊ ad qd̃ principiũ
recurrendo fit optimꝰ. Quisqͥs uero angł
excessus suos diligit. ⁊ ueritatiẽe subdit
ñ uult. ⁊ priuato suo lȩtari cupiens. a cõ¬
muni oĩum bonoꝵ ⁊ uera beatitudine
lapsus ẽ. cui dant᷑ oẽs mali subuigandi
p̃mendi. nullus aũ bonꝰ nͥ exercendus i
potestatẽ dat᷑: nullo dubitante ñ ẽ co
o uni om̃ipotenti dõ. quia int̾ mentẽ
nram qua illũ intelligiꝰ patrẽ et ue¬
ritatẽ. idẽ int̾ lucẽ interiorẽ ꝑ quã illũ

Expanded text:
qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cuqui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisquis vero angelus excessus suos diligit, et veritati esse subditus non vult, et privato suo laetari cupiens a communi omnium bono et vera beatitudine lapsus est, cui omnes mali subjugandi et premendi, nullus autem bonus nisi exercendus in potestatem datur; nullo dubitante non est colo uni omnipotenti Deo; quia inter mentem nostram qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem i
Abbreviated transcription (Latin):
exigat. Et aliud ẽ seruitꝰ aĩȩ: aliud seruit
corporis. Iusti aũ hoĩes ⁊ in uno d̾o habẽ¬
tes oĩa gaudia sua qñ ꝑ eoꝵ facta d̾s bene¬
dicit᷑. ꝯgratulant᷑ laudantib. cũ ũ ipsi
tanꝗͣ ipsi laudant᷑. corrigunt errantes qͦs
posst: quos aũ ñ posst̃ : ñ eis gratulant᷑. et ab
tib ad unũ d̾m tendentes. ⁊ eiuni religan¬
tes nr̃as aĩas. unde religio dicta creditur.
om̃i suꝑstitione careamꝰ. Ecce unũ d̾m co¬
lo. unũ õiũ principiũ:⁊ unã sapientiã. qͦ
sapiens ẽ quȩcũq anima sapiens ẽ. ⁊ ipsũ
munꝰ quo beata st̃ quȩcũq beata ft̃. Quis¬
qͥs angłoꝵ diligit hunc dm̃: certꝰ sũ qd̃ etiã
me diligit. Quisqͥs in illo manet. ⁊ potest
humanas p̾ces sentire: in illo me exaudit.
Qͥsqͥs ipsũ habet bonũ suũ: in ipso me adui¬
uat. nec mͥ eiꝰ participationẽ pot̾ inuid̾e.
Dicant ergo mͥ adoratores aut adulatores
partiũ mundi. qͥs ñ oꝑtimũ sibi conciliet.

Expanded text:
exigat. Et aliud est servitus animae, aliud servitus corporis. Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus: cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis gratulantur, et abtibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ipsã quoq ueritatẽ nulla ex parte
dissimilẽ in ipso ⁊ cũ iꝑso ueneremur: q̃
forma ẽ om̃ium quȩ ab uno facta st̃ ⁊ ad
ad unũ nituntur. Unde apparet spualib
animis ꝑ hanc formã eẽ facta oĩa: quȩ
sola implet qd̃ appetant oĩa. Quȩ tñ oĩa
neq fierent a patre ꝑ filiũ. neq suis fi¬
nib salua eẽnt: nͥ deus sũme bonꝰ eẽt.
qui ⁊ nulli nature quȩ ab ipso bona
et posset. inuidit. ⁊ in bono ipso alia qͣn¬
tũ uellent. alia quantũ possent ut ma¬
nerent. dedit. Quare ipsũ donũ dĩ cum
patre et filio ȩque in cõmutabile colerȩ
⁊ tenere nos cõuenit: uniꝰ substantiȩ tͥ

Expanded text:
ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substanti
Abbreviated transcription (Latin):
in quo sumꝰ a quo discessimꝰ. eui dissimi¬
les facti sumꝰ. ã quo ꝑire non ꝑmissi su¬
mꝰ. principiũ ad qd̾ recurrimꝰ. ⁊ formã
quã sequimur. et gr̃am qua rexoncili¬
amurͥ unũ d̾m quo aurtore conditi su¬
mꝰ. ⁊ similitudinẽ eiꝰ ꝑ ꝗͣ ad unitatẽ
formałur. et pacẽ qua unitati adhę̧re
tũ ẽ oẽ qd substantialit̾ ⁊ naturaliter
factũ ẽ. ⁊ donũ benignitatis esꝰ qua
placuit ⁊ reconciliatũ ẽ autori suo
ut non interiret qͥcqͥd ab eo ꝑu̾bum
factũ ẽ: unũ d̾m quo creatore uiui¬
mꝰ ꝑ quẽ reformati sapient̾ uuumꝰ.
quẽ diligentes ⁊ quo fruentes. beate
uiuimꝰ: unũ dm̃ ex quo omĩa ꝑ quẽ om̃a.
in que omĩa: ipsi gła in scła scłoꝵ. AmeN.¬

Expanded text:
i dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus, principium ad quod recurrimus, et formam quam sequimur, et gratiam per quam reconciliamur, unum quo auctore conditi sumus; et similitudinem ejus, per quam ad unitatem reformamur; et pacem, qua unitati adhaeremutum est omne quod substantialiter et naturaliter factum est; et Donum benignitatis ejus, quo placuit et conciliatum est auctori suo, ut non interiret quidquid ab eo per Verbum factum est: unum Deum quo creatore vivimus, per quem reformati sapienter vivimus, quem diligentes et quo fruentes beate vivimus: unum Deum ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, ipsi gloria in saecula sae
Abbreviated transcription (Latin):
telligit. ⁊ id ipsũ rursus intelligtt̃. in
infinitũ ꝑgere intelligo ⁊ nulla hie
ẽẽ spatia cunuscũq tumoris aut uolu¬
bilitatis et̃ intelligo. Incelligo etiã
ñ me posse intellig̾e nͥ uiuã: ⁊ me
iuuaciorẽ intelligendo fieri. certuis
intelligo. Et̾na enĩ uita uitã tẽpora¬
lẽ iuuacitate ipsa suꝑat: nec qͥd sit
et̾nitas nisi intelligendo conspieio.
Mentis quippe aspectu õem mutabilita¬
tẽ ab et̾nitate seuingo: ⁊ in ipsa ȩter¬
nitate nulla spatia tẽporis cerno: qr
spatia tẽporis p̃teritis ⁊ futuris rerũ
mocib constant. Nichil aũ p̾terit in
ȩt̾no ⁊ nichil futurũ ẽ quia ⁊ qd̃ p̾te¬
rit: ẽẽ desinit: ⁊ qd futurũ ẽ. non dũ
fuit. quasi iã non sic nec erit. quasi
ad huc non sit Quare sola ipsa ue
dicere pocuit humanȩ m̃ti. ego sũ qͥ sũ:
et de illa uerissime dici potuit. misit
re obuirgemꝰ saltẽ nr̃a fantasiata :¬
⁊ tã nugatorios deceptorios q ludos. de

Expanded text:
git, et idipsum rursus intelligit, in infinitum pergere intelligo, et nulla hic esse spatia cujusquam tumoris aut volubilitatis intelligo: intelligo etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno, et nihil futurum est; quia et quod praeterit, esse desinit, et quod futurum est, nondum fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit re, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de
Abbreviated transcription (Latin):
da sint: an ad significationes intelligibi¬
liũ ⁊ spũaliũ potentiarũ. sic̃ galea et seu¬
tũ. ⁊ gladiꝰ. ⁊ cingłum. ⁊ cetera talia: et
qd̾ maxime q̃rendũ. ẽ. qͥd ꝓ sit generi hu¬
mano. qd̾ sic nob̾ cũ ꝑ rationalẽ et geni¬
talẽ. et corporalẽ creaturãsibi seruientẽ

Expanded text:
icationes intelligibilium et spiritualium potentiarum, sicut galea, et scutum, et gladius, et cingulum, et caetera talia. Et quod maxime quaerendum est, quid prosit generi humano, quod sic nobiscum per rationalem, et genitalem, et corporalem creaturam sibi servientem
Abbreviated transcription (Latin):
nescientes. s credentes tñ: ⁊ uͥ sit uerũ
modo manec: qͥs sit modus int̾pretã¬
dȩ allegoriȩ. quȩ ꝑ sapientiã dicta ere¬
ditur in spũ sc̃o utrũ ã uisibilib an¬
tiquiorib ad uisibilia recentiora eã
ꝑduc̃e sufficiat. an usq ad anumȩ
affectiones atq naturã. an usq ad incõ¬
mutabilẽ ȩt̾nitatẽ: an aliȩ significent
gesta uisibilia. aliȩ motꝰ animoꝵ. aliȩ le¬
gẽ ȩt̾nitatis: an aliquȩ inueniant᷑. in qͥ¬
stabił fides siue historia et tẽporal. sule
sp̃ũalis & et̾na ad ꝗͣ oĩs int̾pretatio
autoritis dirigenda est: ⁊ qͥd ꝓsit ad in¬
uinarũ scripturarũ scd̾m euiꝰ linguȩ ꝓ¬
quȩ cũ in aliam linguam transferunt᷑ uiden¬
tur ab surda̾ quid ꝓsit loq̃ndi tanta humilitaᷤᷤ.
ut non solũ ira d̾i ⁊ tristitia. ⁊ a somno
ex ꝑgefactio. ⁊ memoria ⁊ obluuo. et
alia non nulla quȩ inbonos hoies ca¬
dere possunt: s etiã pęnicentiȩ. ⁊eli.

Expanded text:
entes. sed credentes tamen. Et ubi sit verum, modo manet. Qui sit modus interpretandae allegoriae, quae per sapientiam dicta creditur in Spiritu sancto: utrum a visibilibus antiquioribus ad visibilia recentiora eam perducere sufficiat; an usque ad animae affectiones atque naturam, an usque ad incommutabilem aeternitatem: an aliae significent gesta visibilia, aliae motus animorum, aliae legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in qustabilis fides, sive historica et temporalis, sive spiritualis et aeterna, ad quam omnis interpretatio auctoritatis dirigenda sit. Et quid prosit ad invinarum Scripturarum secundum cujusque linguae quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda. Quid prosit tanta loquendi humilitas, ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memoria, et oblivio, et alia nonnulla quae in bonos homines cadere possunt, sed etiam poenitentiae, zeli,
Abbreviated transcription (Latin):
sis ergo ⁊ repudiatis nugis theatͥcis ⁊ poe¬
ticis. diuinarũ scripturarũ ꝯsideratione
⁊ tractatione pascamꝰ animũ atq po¬
temꝰ. uauȩ curiositatis fame ac siti fe¬
sũ ⁊ estuantẽ: ⁊ ianib fantasmatib
cãꝗͣ pictis epuł fustra refici satiariq
cupientẽ. hoc uere liberal ⁊ ingenuo lu¬
do salubrit̾ erudiamꝰ. Si nos miracula spec¬
tacłoꝵ ⁊ pulcritudo delectat: illã deside¬
remꝰ uide sapientiã quȩ ꝑtendit ã fine
usq ad finẽ fortit̾ ⁊ disponit oĩa suauit.

Expanded text:
gitur et repudiatis nugis theatricis et poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem fo
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ d̃. Non enĩ alit̾ in cõmutabilẽ
urritatẽ posset mente ꝯspicere. alia
uero ita st ꝑ ipsã facta: ut non sint
ad ipsã. & ideo rationalis anima si erea¬
fori suo seruiat a quo facta ẽ. ⁊ ꝑ quẽ
facta e uad quẽ facta ẽ. eo̾ncta ei ce¬
tera seruient ⁊ uita ultima quȩ tã
ꝑcipiet Reformatũ ergo corpus ac
sanetificatũ sine detrimento corru¬
nonis nsine onere difficultatis adin¬
nistrabit. In resurrectione enĩ neq
nubent neq nubent᷑: sed erunt sicut
angłi in cęlis. E sca uͦ uentri et uen¬
tep esscis. d̾s aũ h̃c ⁊has destruet qm̃

Expanded text:
dinem Dei: non enim aliter incommutabilem dinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, quae tam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis administrabit. In resurrectione enim neque nubent, neque nubentur, sed erunt sicut Angeli in coelis . Esca vero ventri, et vent
Abbreviated transcription (Latin):
s potentia supra om̃s locos magnus.
eternitate supra oĩa tẽpora immobił
sine quo tñ nec ullius molis uastitas
in unũ redigi. nec ulluis cẽporis pro¬
ductio potest ab errore cohiberi. ⁊ ali¬
quid ẽẽ uł corpus ut corpꝰ sit. uel mot̾
ut motꝰ sic. Ipsũ est unũ. principale.
nec ꝑ finitũ nec ꝑ infinitũ cras¬
sũ: nec ꝑ finitũ nec ꝑ infinitũ in¬
infinitũ habet aliud hic aliud ali¬
bi aut alid nẽ. aliud poste a. Q uia
sũ me E st pat̾ ueritatis. pat̾ sue sapi¬
entiȩ  quȩ nulla ex parte dissimilis
similitudo eiꝰ dicta est. ⁊ imago. quia
de ipso ẽ. Itaq filius etiã recte dicit᷑
ex ipso: cetera ꝑ ipsũ. precessit enum
formã oĩũ. sũme implens unũ de quo
est: ut cetera quȩ sunt. inquantũ st̃
etiã sint: ut ẽ om̃is rationalis ⁊ intel¬
lectuał creatura : in qua rectissime¬
hõ dicit᷑ factꝰ ad imaginẽ ⁊ simility¬

Expanded text:
sed potentia supra omnes locos magnus, sed potentia supra omnes locos magnus, aeternitate super omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cohiberi, et aliquid esse vel corpus ut corpus sit, vel motus ut motus sit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec per infinitum crassum, nec per finitum nec per infinitum nim habet aliud hic, aliud alibi; aut aliud nunc, aliud postea: quia summe unus est Pater Veritatis, Pater suae Sapientiae, quae nulla ex parte dissimilis, similitudo ejus die ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt etiam sint, ut omnis rationalis et intellectualis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitu
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ aũ uideri non ꝓ sua quanti
ant infinitatẽ duisionis: non ipsa
ꝑse. sed in alioꝵ ⁊ maxime ipsius uni¬
uesi ꝯparatione. tã parua sunt. Nec
in spatio tẽporũ alia ratio est: quia
ut oĩs loci. sic oĩs tẽporis longitudo
nit. Itaq non potest nisi habere di¬
midiũ: dũ ibi diuiditur quo transit
ad finẽ Ac ꝑ hoc ⁊ breuis sillabȩ tẽ¬
pus. in ꝯparatione longioris breue
i hora brumalis estuiȩ hore cõpa¬
rata. minor est. Sic mora unis die
horȩ ad diẽ. ⁊ diei ad m̃sẽ. ⁊ m̃sis ad
annũ. ⁊ anni ad lustrũ. ⁊ lustri ad ma¬
iores circuitꝰ ⁊ ipsi ad uniu̾sũ tẽpꝰ rela¬
ti. breues sunt: cũ illa ipsa numerosa
successio. ⁊ quȩdã gradatio siue lo¬
caliũ siue tẽporaliũ spatioꝵ.ñ tumo¬
re. ł mora s ordinata ꝯuenientia
pulera iudicet᷑. Ipse aũ ordinis mo¬
dus uiuit in ueritate ꝑpetua: nec
mole uastꝰ. nec ꝓtractione uolubilis:

Expanded text:
magnum autem videri, non pro sua quantitmagnum autem videri, non pro sua quantitant infinitatem divisionis, non ipsa per se, sed in aliorum, et maxime ipsius universi comparatione tam parva sunt? Nec in spatio temporum alia ratio est; quia ut omnis loci, sic omnis temporis longitudo nit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. Sic mora unius horae ad diem, et diei ad mensem, et mensis ad annum, et anni ad lustrum, et lustri ad majores circuitus, et ipsi ad universum tempus relati breves sunt; cum illa ipsa numerosa successio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem ordinis modus vivit in veritate perpetua, nec mole vastus, nec protractione volubilis;
Abbreviated transcription (Latin):
su tñ non carent animadũti potest.
broꝵ. numerosũ aliquid ⁊ in suo ge¬
nere moderatũ gerat non aliqua sci¬
entia. s tñ intimis naturȩ t̾minis
ab illa in cõmutabili numeroꝵ lege
mꝰ ea quȩ cũ arbustis ⁊ bestus habe¬
do nidificat: ⁊ unũ qd̃q auiũ genꝰ
uno aliquo suo modo. Quid ẽ ergo in
nobis quo ⁊ de illis oĩb uidicamis.
quas figuras appetant. & quatsiuis
impleant: ⁊ nos in edificiis aliisq cor¬
poreis operib tanquã dñi õiũ caliĩ
figuxarũ. innumerabilia machina¬
oui Quid in nob̾ ẽ qd̾ intꝰ intelligit
has ipsas iusibiles corpoꝵ moles. ps¬
pro portione magnas ẽẽ ł paruas.
om̃e corpꝰ habere dimidiũ quantulũ¬
cũq sit. si dimidiũ. innumerabiles
partesꝰ Itãq õt granũ milii. sue par
Atante quantam in hoc mundo cor¬
dus ẽ nobis: totũq istũ mundũ figu¬
rarũ ratione pulchrũ eẽ non mole.⁊

Expanded text:
su tamen non carent, animadverti potest. su tamen non carent, animadverti potest. mbrorum, numerosum aliquid et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege mus ea quae cum arbustis et bestiis habedo nidificat, et unumquodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis operibus, tanquam domini omnium talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrdus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole;
Abbreviated transcription (Latin):
cognita fuerint quorũdã uestigia ny¬
merorũ. quȩrendũ ẽ ubi sine tumo¬
re sint.I¬
bi enĩ magis unum
ẽ qd̃ est.
Et si tales sunt in
ipsa motatione uitali quȩ in semi¬
nib operatur: magis ibi mirandi st̃
quã in corpore. Si enĩ numeri seminũ
sicut ipsa semina tumerent: de dimidi¬
ograno fici. arbor dimidia nasceretur.
Neq de animaliũ seminib etiã non
totis animalia tota ⁊ integra gigne¬
rentur . neq cancillũ ⁊ unũ semen
ium haberet sui euiꝰq generis innu¬
merabilẽ. De uno quippe possunt
siluȩ siluarũ. uł greges gregũ. uel
lũ foliũ ł nullus piuis. ꝑ tã nume¬
rosã successionẽ.: ciuus ñ ratio in il¬
lo primo ⁊ uno semine fuerit. De¬
inde illud cogitandũ ẽ. quã nume¬
rosas. quã suaues. sonorũ pulcrity¬
dines uerberatus aer traiciat can¬
tãtes luscinia: quas illius auiclẽ
retur. nisi uitali motu incor¬
poralit haberet impressas. Hoc et in

Expanded text:
cognita fuerint quorumdam vestigia nucognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretur, neque de animalium seminibus etiam non totis, animalia tota et integra gignerentur, neque tantillum et unum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippe secundumsilvae silvarum, vel greges gregum, vel lum folium sit, vel nullus pilus per tam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illius aviculaeretur, nisi vitali motu incorporaliter haberet impressas. Hoc et in