comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Margaritaᷤͤ sparg̾e an porcoᷤ. Qualiter
aut orisuo custõdiam posuit: insi¬
nuat cũ subuingit. Obmutui ⁊ hu¬
miliatus sum: e silui a bonis. Rec¬
te cũ dixisset obmutui: ꝓtinꝰ ad iũ¬
xit. & humiliatus sum: ut intelliga¬
mꝰ uirũ iustũ obruisse ñ ex ira si¬
ue indignatione : s solũmͦ ex hu¬
militate. Siluit aut̃ abonis: ut ñ
delinqueret in malis. Et ex hoc in¬
quit: dolor m̃s renouatus est. Ado¬
lore quippe quõdam quẽ mͥ inflixe¬
rant calũpniatores. ⁊ reprehenso¬
res.tanqm requieueram in silen¬
tio: & cessauerat dolorille. qui fac¬
tus fuerat a calũpmantib. Reno¬
uatus est aut̃ dolor m̃s:quia cepi pł
dolere tacuisse me que dice deberem.
ꝗͣ dolueram dixisse que dic̾e ñ deberẽ.
Et ido: concaluit cormeũ intra me.
Cepit ẽẽ inquietũ cormeũ: uide¬
bam in. sensatos & tabescebam.
Non argue: bam: ⁊ me sic tacentent.
Selus domꝰ tue comẽdebat. Et ne

Expanded text:
margaritas spargere ante porcos . Qualiter margaritas spargere ante porcos . Qualiter autem ori suo custodiam posuit, insinuat cum subjungit: 3. Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis. Recte cum dixisset, Obmutui, protinus adjungit, Et humiliatus sum: ut intelligamus virum justum obmutuisse, non ex ira sive indignatione: sed solnmmodo ex humilitate. Siluit autem a bonis, ut non delinqueret in malis. Et ex hoc, inquit, dolor meus renovatus est. A dolore quippe quodam , quem mihi inflexerant calumniatores et reprehensores, tanquam requieveram in silentio, et cessaverat dolor ille, qui factus fuerat a calumniantibus. Renovatus est autem dolor meus, quia coepi plus dolere tacuisse quae dicere deberem, quam dolueram dixisse quae dicere non deberem. Et ideo: 4. Concaluit cor meum intra me. Coepit esse inquietum cor meum: videbam insensatos, et tabescebam. Non arguebam, et me sic tacentem zelus domus tuae comedebat . Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
agendo: ad et̾na ꝓficimꝰ. Et quia uir
sc̃s iam custõdierat uias praue acti¬
onis: delib̾auit &̃ custõdire uias il¬
licite locutionis. Nam qui in uerbo
ñ offendit: ille ꝑfec̾tus est uir. Hinc
salomon ait. Qui custõdit linguã
suã: custõdit animã suã. Dixi inꝗͣ:
et feci. Nã sequit᷑. Posui orimeo cũ¬
stõdiam. Quando: Cum consist̾et
dent: qd̾ aut̃ imꝓbant: inter multa
forte que laudant. ueniam ñ lauda¬
tis dant. potiꝰ ꝗͣ calũpniã parant.
Qñ gͦ: Cum consist̾et pecc̃or adu̾sũ
me. Stat enĩ ꝓpria quadã noticia
pecc̃or. Suꝑb quisꝗͣ et inuidꝰ. audit
loquentem tnͣsilientem: captat uer¬
ba: ꝓponit laqueos. Difficile ẽ. ut ñ
inueniat aliquid ñ ita dictũ. ut dici
debuisset: nec audiendo ignoscit:
s calũpniat᷑ inuĩdendo. Talib qui¬
dem magis silendũ est: ꝗͣ aliquĩd di¬
cendũ. Nam quĩo dices turbidis. ca¬
lũpniosis. litigiosis: hinc dñs in

Expanded text:
quia vir sanctus jam custodierat vias pravae actionis, deliberavit etiam custodire vias illicitae loquutionis. Nam qui in verbo non offendit, ille perfectus est vir . Hinc Salomon ait: Qui custodit linguam suam, custodit animam suam . Dixi, inquam, et feci. Nam sequitur: Posui ori meo custodiam. Quando? Cum consisteret dent: quod autem improbant, inter multa forte quae laudant, veniam non laudatis dant, potius quam calumniam parent. Quando ergo? Cum consisteret peccator adversum me. Stat enim propria quadam notitia peccator superbus, quisquam invidus audit loquentem transilientem, captat verba, proponit laqueos. Difficile est, ut non inveniat aliquid non ita dictum, ut dici debuisset: nec audiendo ignoscit, sed calumniatur invidendo. Talibus quidem magis silendum est, quam aliquid dicendum. Nam quid dicas turbidis, calumniosis, litigiosis? Hinc Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ta eterna. Dicone emuleris. Et si a¬
liquo mõdo motus es.siue in ani¬
mosuue incorꝑe: corrige illũd. Et
hoc ẽ qd̾ subdit. Desine abira ⁊ dere¬
linque furorẽ: noli emulari ut ma¬
ligneris. Ira ꝑtinet ad animũ: fu¬
ror ad corpꝰ. Acsidic̾e̾t. Nec iniquitaᷤᷤ
prauoꝵ moueat de ad iracundiam:
nec illoꝵ ꝓsꝑitas ad inuĩdiam. Qm
qui malignant᷑ ext̾minabuntur:
id ẽ extͣ terminos suꝑne ierłm eici¬
entur: sicut scͥptum ẽ. Tollat᷑ impiꝰ:
ne uideat głam ddi. Sustinentes aũt̃
dñm: ipsiherẽditabunt t̾rã. Quist̃¬

Expanded text:
ta aeterna. Dico, ne aemuleris. Et si ata aeterna. Dico, ne aemuleris. Et si aliquo modo motus es, sive in animo, sive in corpore, corrige illud. Et hoc est quod subdit: 8. Desine ab ira, et derelinque furorem: noli aemulari, ut maligneris. Ira pertinet ad animum, furor ad corpus. Ac si diceret, Nec iniquitas pravorum moveat te ad iracundiam, nec illorum prosperitas ad invidiam. Quoniam, qui malignantur, exterminabuntur. Id est, extra terminos supernae Jerusalem ejicientur: sicut scriptum est, Tollatur impius ne videat gloriam Dei . 9. Sustinentes autem Dominum ipsi haereditabunt ter
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. In fide res ẽ: nondũ in spe. Aliqͥd
credis ut facias: ñdũ uides qd̾ credis
Cum aut̃ ceꝑis uide qd̾ credidisti: edu¬
cet᷑ in lum̃ iusticia tua. Et indiciũ
tuũ tanꝗͣ meridiem. Parũ erat dic̾e̾:
soloritur: s nũqͣ est clarior lux qͣm
mẽdio die. Mͦ iudicas. sequi xp̃m : hoc
ꝓposuisti: hoc elegisti. In abscondito ẽ
iudiciũ tuũs adhuc rep̃hendit᷑ : et irri¬
detur ab infidelib. Qñ educet tanꝗͣ.
meridiem: Cum xp̃e apparuerit ui¬
ta ur̃a: tunc et uos apparebitis cũ ip¬
so ingła. Int̾im quid : Subditꝰ estõdño
et ora eum. hoc sit uita nr̃a ÷ obedire
p̃ceptis eiꝰ: & obsecrare. ꝑseueret bo¬
nũ opꝰ et oratio: donec det qd̾ ꝓmisit.
Si uĩderis florere impiũ: ñ te moue¬
Sat uanitas. Noli emulari in eoqui
ꝓsꝑat᷑ in uia sua: & in hoĩe faciente
taᷤ. Illi uialata ẽ: finiᷤ eiꝰ ĩ ꝓfundũ ĩferipo¬
cit. yita tua angusta est: finis eiꝰ ui¬

Expanded text:
est. In fide res est, nondum in specie . Aliud est. In fide res est, nondum in specie . Aliud credis, ut facias, nondum vides, quod credis. Cum autem coeperis videre, quod credidisti, educetur in lumen justitia tua . Et judicium tuum tanquam meridiem. Parum erat Ex eodesol oritur: sed nunquam est clarior lux, quam medio die. Modo judicas sequi Christum, hoc proposuisti, hoc elegisti. In abscondito est judicium tuum , adhuc reprehenditur et irridetur ab infidelibus. Quando educet tanquam meridiem? Cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria . Interim quid? 7. Subditus esto Domino, et ora eum. Hoc sit vita nostra, obedire praeceptis ejus, et obsecrare eum. Perseveret bonum opus et oratio, donec det quod promisit. Si videris florere impium, non te moveat vanitas. Noli aemulari in eo, qui prosperatur in via sua, et in homine faciente itas. Illa via lata est, finis ejus in profundum inferi perducit: via tua angusta est , finis ejus vi
Abbreviated transcription (Latin):
do̾: nͥ ipsũ dm̃. ipsam lucẽ. ipsã sapi¬
entiã. ipsam et̾nitatẽ : hane ꝓmittit
ds. delectantib in se. Inde scͥptũ est.
¶d̾ocłs ñ uidit. nec auris aũdiuit. nͦ
moorhoĩs asceñdit: hec p̃ꝑauit ds di¬
ligentib se. Hec est peticio cordis nr̃i:
hec est merces delectantis indno. Et
quia posset aliqͥs dicere. ñ possum
delectari uł sꝑare in dño. quia mul¬
ta habeo peccata: contͣ hoc salubre
dat consiliũ. cum subdit. Reuela
ipse faciet. Spem enĩ ꝓmittit pecc̃o¬
rib: et facit indulgentiã. agentib
penitentiã. O ꝗͣ salubria manda¬
ta. ñ inuidere malis. ñ diligere ini¬
quitatẽ: in dño sꝑare. in dño delec¬
tari: uuas et oꝑa nr̃a dño confiteri.
Si hoc facis: et ipse faciet. Quidꝰ. Et
educet quasi lum̃ iusticiã tuã: ut
ñꝗͣ tenebris et uiciis obscuret᷑. Iusti¬
cia tua est fides tua: iustus enĩ ex fi¬
de uiuit. hec iusticia: mͦ abscondita

Expanded text:
Deo, nisi ipsum Deum, ipsam lucem, ipsam sapiDeo, nisi ipsum Deum, ipsam lucem, ipsam sapientiam, ipsam aeternitatem? Hanc promittit Deus delectantibus in se. Inde scriptum est, Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, haec praeparavit Deus diligentibus se . Haec est petitio cordis nostri. Haec est merces delectantis in Domino. Et quia posset aliquis dicere, Non possum delectari, vel sperare in Domino: quia multa habeo peccata: contra hoc salubre dat consilium, cum subdit: 164 5. eo, et ipse faciet. Spem enim promittit peccatoribus , et facit indulgentiam agentibus poenitentiam . O quam salubria mandata, non invidere malis, non diligere iniquitatem, in Domino sperare, in Domino delectari, vias et opera nostra Domino confiteri! Si hoc facies, et ipse faciet. Quid? 6. Et educet quasi lumen justitiam tuam. Ut nunquam in tenebris et vitiis obscuretur. Justitia tua est fides tua . Justus enim ex fide vivit . Haec justitia modo abscondita
Abbreviated transcription (Latin):
euellit prauitatẽ:deinde cõmendat
bonos mores. cũ subiingit. Sꝑa ĩ dño:
ec fac bonitatem. Neq enĩ utilis ẽ speᷤ
sine caritate. Uñ mox subdit᷑. Et inha¬
bita t̾ram: ⁊ pasceris in dinuiciis eiu.
Terra dñi est eccłia: ipsam colit. ipsã
regit. Agricola pater multoꝵ qui ex¬
ercent bona oꝑa: s qui ñ habitant t̾¬
ram. nec ꝑtinent ad agricolã. Terrã
gͦ inhabitare est: intrascãm eccłiam
spiritalit̾ ⁊ concordit̾ uiu̾e. Qd̾fac̾e
ñ ualet: nͥ is quicaritatẽ habet. Ipsa
rit eccłia diuicias alias. nͥdm suum
Uñ et ei dicit: Pars mea tues. Gͣ delec¬
tare o anima in druiciis tuis: adhoc
enĩ querunt homines dinicias: ut
delectent᷑ in eis. E icło subdit᷑. Delecta¬
re indño. Quofructũ: sequit᷑ et dicit.
Et dabit tͥ peticiones cor̃dis tui. alie
indo̾. ñ pecit qd̾ caro uult: s q̃d uult
sp̃c. Quid aliud petit cordelectantis in

Expanded text:
evellit pravitatem: deinde commendat evellit pravitatem: deinde commendat bonos mores, cum subjungit: 3. Spera in Domino, et fac bonitatem. Neque enim est utilis spes sine caritate. Unde mox subditur, Et inhabita terram, et pasceris in divitiis ejus. Terra Domini est Ecclesia. Ipsam colit, ipsam rigat agricola pater multorum, qui exercent bona opera: sed qui non habitant terram, nec pertinent ad agricolam. Terram autem habitare, est intra sanctam Ecclesiam spiritualiter et concorditer vivere. Quod facere non valet, nisi is, qui caritatem habet. Ipsa rit Ecclesia divitias alias, nisi Deum suum: unde et cecinit, Pars mea tu es. Ergo delectare, o anima, in divitiis tuis. Ad hoc enim quaerunt homines divitias, ut delectentur in eis: et ideo subditur: 4. Delectare in Domino. Quo fructu? Sequitur, et dicit: Et dabit tibi petitiones cordis tui. Aliae in Deo non petit, quod caro vult, sed quod vult spiritus. Quid aliud petit cor delectantis in
Abbreviated transcription (Latin):
constituet᷑. Ipsi sunt malignantes. qͥ
in se ipsis oꝑant᷑ malũ: dm ⁊ aĩas suaᷤ
odiendo. et diligendo peccatũ. Emu¬
lari: diuersos ht sensus. Aliqñ enim
ponit᷑ ꝓdiligere: sicut dicit apłs. E
mulor enĩ uos: di emulatione. Aliqñ
ꝓimitari. sicut rursus ait: emula¬
mini karismata meliora. Aliq̃n ꝓ
iuidere: sicut in hocloco. Admone¬
ñ uelit emulari. idest inuidere his
qui in malo delectant᷑: neq relare.
idẽ ꝑsequi eos qui iniquitatẽ oꝑant᷑
Ethoc est qd̵ subdit. Neq zelaueris fa¬
cientes iniquitatẽ. Duob enĩ modis
infirmꝰ electoꝵ animꝰ cõmouet᷑ adu̾¬
sus reꝓbos :aut cũ mindet de illoꝵ
felicitate: aut cũ irascit᷑ de iniqui¬
tempꝰ enĩletant᷑ ⁊ florent: s cito sic¬
cant᷑. et in pulu̾em rẽdigunt᷑. Et qͣm¬
admodũ olera .i. iuriditas herbarũ:
cito decident: Uñ ysaias. Om̃is in qͥt
caro fenũ: & om̃is gła eiꝰ qͣi flos feni.
Sicratũ est fenũ: et cecĩdit flos. Prniᷤᷤ

Expanded text:
constituetur . Ipsi sunt malignantes, qui in seipsis operantur malum: Deum et animas suas odiendo, et deligendo peccatum. Aemulari diversos habet sensus. Aliquando enim ponitur pro diligere, sicut dicit Apostolus, Aemulor enim vos Dei aemulatione . Aliquando pro imitari, sicut rursus ait, Aemulamini charismata meliora . Aliquando pro invidere, sicut in hoc loco. Admonenon velit aemulari, id est, invidere, his qui in malo delectantur: neque zelare, id est, persequi, eos qui iniquitatem operantur. Et hoc est, quod subdit: Neque zelaveris facientes iniquitatem. Duobus enim modis infirmus electorum animus commovetur adversus reprobos: aut cum invidet de illorum foelicitate: aut cum irascitur de iniquitempus enim laetantur et florent, sed cito siccantur, et in pulverem rediguntur . Et quemadmodum olera, id est, viriditas, herbarum cito decident. Unde Isaias, Omnis, inquit, caro foenum, et omnis gloria ejus quasi flos foeni. Siccatum est faenum, et cecidit flos . Prius
Abbreviated transcription (Latin):
rẽditate capias t̾ram: illã scł quã tibi
nullus auferre pot̾it. Cum ꝑierint
pecc̃ores: uidebis. S que gła iustoeritͤ
qr pecc̃orem ꝑire uidebit: Cum mͦ
passionem solet dolere et gemere:S ĩa
tunc auctoris sui iusticie coniunctus.
tanta rectitũdine constringit᷑: ut nul¬
la ad reꝓbos compassione moueatur.
Nidebunt gͦ uisti penas pecc̃oꝵ: ⁊gau¬
debunt. qr tales ñerunt. Qua inre sci
quos meternũ ꝑituros p̃scisset. nͥ ali¬
quos ex eisusus bonos p̃iũdisset. Quoꝵ
quidẽ miquitas. sicut mͦ ꝓdest bonis
ad augmentũ sc̃ĩtatis: sic ipsoꝵ pena.
eisdem iustis ꝓderit ad incrementũ
beatitũdmis. Nam ex reꝓboꝵ damp¬
natione. cognoscent electi qͥd ꝑ iusti¬
ciam meruerunt. & ex sua saluatio¬
ne sentient. quid ꝑ grãm receꝑint :
tantoq amore ardentius adherebt
diuine bonitati: qnͣto eiꝰ gratuito do¬
no. ⁊ ꝓmeritam ñ sentient penam. ⁊

Expanded text:
reditate capias terram. Illam scilicet quam tibi reditate capias terram. Illam scilicet quam tibi nullus auferre poterit. Cum perierint peccatores, videbis. Sed quae gloria justo erit, quia peccatorem perire videbit? Cum modne per compassionem solet dolere et gemere? Sed jam tunc auctoris sui justitiae conjunctus, tanta rectitudine constringitur, ut nulla ad reprobos compassione moveatur. Videbunt ergo justi poenas peccatorum, et gaudebunt , quia tales non erunt. Qua in re sciquos in aeternum perituros praescisset, nisi aliquos ex eis usus bonos praevidisset. Quorum quidem 171 iniquitas sicut modo prodest bonis ad augmentum sanctitatis, sic ipsorum paena eisdem justis proderit ad incrementum beatitudinis. Nam ex reproborum damnatione cognoscent electi, quid per justitiam meruerint: quia ex sua salvatione sentient, quid per gratiam receperint. Tantoque amore ardentiori adhaerebunt divinae bonitati, quanto ejus gratuito dono et per meritum non sentient poenam, et
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. Grauis est nobis etiã ão
uidendum: qm̃ dissimilis est aliis
uita ipsius. W icło: querit mortifica¬
re eum. Duob mõdis: querit morti¬
ficare bonũ malus. Prmmũ ut ei con¬
sentiat.⁊ sic occidat eum in anima :
deinde si ñ conseliserit: querit ut occi¬
pii: siillũ fac̾et consentire cũ impio.
Non ibi aut̃ dimittit iustũ suũ: s de
carne capta. ẽducit anmã inuictã.
Etlicet flagelletur. occidatur ext̾ius:
semꝑ tñcustõdit᷑ int̾ius. Nec dãpna¬
bit eum cũ iudicabit᷑ illi: ĩdẽ cũ iudi¬
cium fiet de illo. Om̃s enĩ astabimuᷤ
ante tribunal xp̃i: ut illuc recipiat
inꝰquisq qd̃ ꝑ corpꝰ gessit. siue bonum
siue malũ. Qñ gͦ ad illud iũdicium
uentum fu̾it. ⁊ dns iusti sui causam au¬
dierit: iam ñdãpnabit᷑: & si mͦ dãpna
Michi iundictam: ego retribuã dicit
dñs. Et custõdiuiam eiꝰ: idest serua
mandata. Et exaltabit de: de uiciis ad
uirtutes. de terrenis ãd celestia. Yt he¬

Expanded text:
st, Gravis est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est aliis vita ipsius . Et ideo quaerit mortificare eum. Duobus modis quaerit mortificare bonum malus. Primum ut ei consentiat, et sic occidat eum in anima. Deinde si non consenserit, quaerit ut occipii, si illum faceret consentire cum impio. Non ibi autem dimittit justum suum, sed de carne capta educit animam invictam. Et licet flagelletur et occidatur exterius, semper tamen custoditur interius. Nec damnabit eum cum judicabitur illi. Idest, cum judicium fiet de illo. Omnes enim adstabimus ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod per corpus gessit, sive bonum sive malum . Quando ergo ad illud judicium ventum fuerit, et Dominus justi sui caussam audierit: jam non damnabit etsi modo damnarMihi vindictam, et ego re tribuam, dicit Dominus . Et custodi viam ejus. Idest, serva mandata. Et exaltabit te. De vitiis ad virtutes, de terrenis ad coelestia. Ut hae
Abbreviated transcription (Latin):
darguere.tam̃ fui quasi ñ habens.
Quid in hoc aliũd: nͥ nr̃a suꝑbia con¬
fundit᷑: Que si exagitata ł leuiter
fu̾it. acriores miurias redoit qm ac¬
ceꝑat: facit que potest: minatur qͦ
ñ potest. Eoce iniuriã suscipiens ds
ñ irascit᷑ : ñ contumeliosa uerba
respondit. Et tanqͣ si ei dic̾etur. qͣ¬

Expanded text:
darguere, tamen fui quasi non habens. darguere, tamen fui quasi non habens. Quid in hoc aliud, nisi nostra superbia confunditur? Quae si exagitata vel leviter fuerit, acriores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur quae non potest. Ecce injuriam suscipiens Deus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Et tanq
Abbreviated transcription (Latin):
tas amissa tormentat. Et qui iux¬
la me erant delonge steterunt:id¬
est discipłi: qui relicto eoom̃s fuge¬
runt. Et uim faciebant qui quere¬
bant animã meã: trahentes eum
ad iudiciũ & mortẽ. Et qui inquire
cebant enĩ aduersus eũ falsa testi¬
monia. Et dolos totadie mẽditabas¬
tur: quib ante pilatũ accusare
possent. S iam pacientiam nr̃i¬
redẽptoris aũdiamꝰ. Ego aut̃ tanqm̃
surdus ñ aũdiebam. Yñde quidã eoꝵ
ait. Non aũdis qnͣta aduersum te
testificant᷑ : Et sicut mutus ñ aperi¬
ens os suum: sicut scriptũ est. Tanꝗͣ
ouis ad uictimã ductus ẽ: et ñ aꝑu¬
it os suũ. ⁊ hoc dictũ est: scdm actũ.
Cum hab̾et actum aũdiendi ⁊ loquen¬
di: ñ eodẽ utebat᷑ ad uidictã. Hec
aut̃ ꝑtinent ad potentiã. cũ subin¬
fercur. Et factus sum sicut homo ñ
audiens:idẽ ñ potens audire. Et ñ
habens inore suo redargutiones:
id est ꝗͣuis haberem un possem re¬

Expanded text:
tas amissa tormentat. Et qui juxtas amissa tormentat. Et qui juxta me erant de longe steterunt. Idest, discipuli: quia relicto eo omnes fugerunt . Et vim faciebant qui quaerebant animam meam. Trahentes eum adcebant enim adversus eum falsa testimonia . Et dolos tota die meditabantur. Quibus ante Pilatum accusare possent . Sed jam patientiam nRedemtoris audiamus: 13. Ego autem tamquam surdus non audiebam. 176 Unde quidam eorum ait: Non audis quanta adversum te testificantur ? Et sicut mutus non aperiens os suum: Sicut scriptum est: Tamquam ovis ad victimam ductus est, et non aperuit os suum . Et hoc dictum est secundum actum. Cum haberet actum audiendi et loquendi, non eodem utebatur ad vindictam. Haec autem pertinent ad potentiam, cum subinfertur: 14. Et factus sum sicut homo non audiens, Idest, non potens audire. Et non habens in ore suo redargutiones. Idest, quamvis haberem unde possem re
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ fidĩ: & lum̃ spei est. Qmͣdiu eñ
fidem enĩ ambulamꝰ: ⁊ ñ ꝑspeciem
cientiam expectamꝰ. Itt̾ has trib¬
lationes iamad consolationẽ nr̃am
audiamꝰ capitis nr̃i uoces:iam ici¬
piat lucescere.caput nr̃m inpassi¬
one. Ait gͦ. Amici mei & ꝓximi mei:
aduersum me appropinquauert̃
& steterunt. Quasidicat.Quĩd con¬
quereris: ¶ ide me afflictũ. cruci¬
fixũ. pecc̃a tua portantẽ: mundi
miserias ferentem: & auferentem.
Et hocẽ qd dicit. Amici mei .i. iũde¬
i qui se fincerunt amicos meos. &
ꝓximi mei scdm carnẽ. adu̾sũ me
appropinquauerunt cũ gladiis &
fustib ut me trãderent: et stetert
rigidi. in malicia sua ꝑseuerantes.
Graue est peccare:sgrauiꝰ est.iN
peccõ ꝑtinacem ꝑman̾e. Et notan¬
dũ qd̃ ñ inimici. aut extͣnei: s ami¬
ci ⁊ ꝓximi. Grauiora quidẽ st̃ ma¬
la que ab amicis patimur: ꝗͣ eaque
patim᷑ ab inimicis. Non solum ens
pena illoꝵ nos cruciat: s etiã cari¬

Expanded text:
 fidei, et lumen spei est. Quandiu enim fidem enim ambulamus, non per speciem. tientiam exspectamus . Inter has tribulationes jam ad consolationem nostram, audiamus capitis nostri voces. Jam incipiat lucescere caput nostrum in passione: ait ergo, 12. Amici mei, et proximi mei, adversum me appropinquaverunt et steterunt. Quasi dicat: Quid conquereris? Vide me afflictum, crucifixum, peccata tus portantem, mundi miserias ferentem, et auferentem Et hoc est quod dicit, Amici mei, id est, Judaei, qui se finxerunt amicos meos, et proximi mei secundum carnem , adversum me appropinquaverunt, cum gladiis et fustibus , ut me traderent: et steterunt rigidi in malitia sua perseverantes. Grave est peccare, sed gravius est in peccato pertinacem permanere. Et notandum quod non ait, Inimici, aut extranei: sed amici et proximi. Graviora quidem sunt mala quae ab amicis patimur, quam ea quae patimur ab inimicis. Non solum enim poena illorum nos cruciat, sed etiam cari
Abbreviated transcription (Latin):
tã & manifestã ꝑsecutionẽ intelligi
mꝰ: ꝑ arcũ uͦ occultã ⁊ dolosam decep¬
tionẽ. qua scĩs insidiant᷑. Gladiũ e¬
uaginare est:maliciam prius occul¬
tam incorde. etiã oꝑe exercere. Arcũ
intendit qui dolũ parat: unde ĩcau¬
tũ feriat. Gladio cõminꝰ qͥsq ꝑcutit:
arcu etiã alonge trahit. Glãdiꝰ gͦ ꝑcu¬
tiens. est ꝑsecutio insistens: arcus uͦ ĩ
opinata ⁊ qͣiͣ longe remota deceptio.
his duob gn̾ib ꝑsecutionis. impugnart.
malibonos: uidelicet ut decipiant
pauꝑem ⁊ inopem. ut trucident rec¬
tos corde.Nomine pauꝑis et inopis.
designant᷑ simplices: scientiã ⁊ uͥtu¬
dem ñ b̃ntes. Prectos corde: intelligi¬
mꝰ ꝑfectos. Simplices gͦ moluint᷑ oc
culte arcu decipe: ꝑfectos u̾stũdent
aꝑte ꝑsecutionis gladio trucĩdare.
Inimici eccłie. quolibet errore cecent᷑.
uł malicia deprauent᷑: si accipiunt
potestatẽ corꝑałr asfligendi. exercent

Expanded text:
ertam et manifesertam et manifeseptionem, qua sanctis insidiantur. Gladium evaginare est malitiam prius in corde occultam, etiam opere exercere. Arcum intendit, qui dolum parat, unde incautum feriat. Gladio cominus quisque percutit, arcu a longe trahit. Gladius ergo percutiens, est persecutio insistens. Arcus vero, inopinata et quasi longe remota deceptio. His duobus generibus persecutionis impugnant mali bonos: videlicet, Ut decipiant pauperem et inopem, ut trucident rectos corde. Nomine pauperis et inopis designantur simplices scientiam et virtutem non habentes. Per rectos corde intelligimus perfectos. Simplices ergo moliuntur arcu occulte decipere: perfectos vero student aperte persecutionis gladio trucidare. Inimici Ecclesiae quolibet errore caecentur, vel malitia depraventur, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt᷑: subiunctũ est. Obseruabit
pecc̃or iustũ. Non enĩ cessant praui
bonoꝵ uitam inquir̾e̾: stũdiose at¬
tendentes. siqua ex parte ualeant eiᷤ
noc̾e̾. hinc de dño scriptũ ẽ. Et ipsi ob¬
seruabant eũ. Malus gͦ bonũ obser¬
uat. ut eũ capiat et ꝑdat: et q̃d ope
exercere ñ ualet. fera ⁊ bestialicorto¬
sione uerboꝵ exeiet. Ft hoc ẽ qbsuib¬
dit. Et stridebit suꝑ eũ dentib suis: idẽ
dentib nequicie ⁊ impietatis: quib eũ
nitit᷑ deuorare. Sepe aut̃ ꝑ corꝑis motuᷤͤ:
fut᷑um ẽẽ diem iudicii: in quo erunt
oculta manifesta. Ibi pecc̃or irrisione
dignꝰ a dũo demonstrabit᷑: qñ amissa
potestate ⁊ gła. penis eternis puniend̾
trãdet᷑. hic ẽ iam irrideri incipiunt:
cũ malicie gladiũ qui noc̾e aliis esti¬
mant. ipsi in se ipsos nescientes conuer¬
tunt. Gladiũ euaginauer̃t pecc̃ores:
intencłunt arcum suũ. ꝑglãdiũ. aꝑ¬

Expanded text:
tiuntur, subjunctum est: 12. Observabit tiuntur, subjunctum est: 12. Observabit peccator justum. Non enim cessant pravi bonorum vitam inquirere, studiose attendentes, si qua ex parte valeant eis nocere. Hinc de Domino scriptum est, Et ipsi observabant eum . Malus ergo bonum observat, ut eum capiat et perdat. Et quod opere exercere non valet, fera et bestiali corrosione verborum exercet. Et hoc est, quod subdit, Et stridebit super eum dentibus suis. Id est dentibus nequitiae et impietatis, quibus eum nititur devorare. Saepe autem per corporis motus futurum esse diem judicii, in quo erunt occulta manifesta. Ibi peccator irrisione dignus, a Domino demonstrabitur: quando amissa potestate a gloria paenis aeternis puniendus tradetur. Hic etiam jam irrideri incipiunt, cum militiae gladium, quo nocere aliis aestimant, ipsi in seipsos nescientes convertunt. 14. Gladium evaginaverunt peccatores, intenderunt arcum suum. Per gladium, ap
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾abit᷑ de ista pegrinatione.⁊ in e¬
dernũ uinet cũ cło. ⁊ de cdo. Et delec¬
labunt᷑: in multitũdine pacis. fru¬
entur enĩ eterno dõ: qui ẽ om̃iũ bonoꝵ
fons et plenitũdo. Inde illa suꝑna ciui¬
tas. ierłm nominat᷑: que uisio pacie.
int̾p̃tatur. Tantũ est aut̃ pacis bonũ.
nicħ postremo possit meliꝰ mueniri.¬
nat᷑e. Pax om̃iũ ierũ: tranquillitas
ordinis. Ordo est: pariũ dispariumq
rerũ. sua ciuq loca tribuens dispositi¬
o. Pax domꝰ: ordinata imꝑañdi ⁊obe¬
diendi concordia cohabitantiũ. Pax
anime racionalis: ordinata cogitati¬
onis actionisq consensio. Pax corꝑis ⁊
Pax hominis mortalis et dĩ: ordinata
in fide sub et̾na lege obẽdientia. Hec st̃
in quib mansuetus dĩ sedebet nutri¬
re: ut ad celestẽ pacẽ ualeat ꝑuenire.
Pax uͦ celestis ciuitatis est: ordinatissi¬
ma ⁊ concordissima societas fruendi
do. & inuicem indo. Et quia qnͣdiu
hic uiuit᷑ iusti. innistoꝵ insidiaᷤᷤ pa¬

Expanded text:
liberabitur de ista peregrinatione et in aeternum vivet cum Deo et de Deo. Et delectabuntur in multitudine pacis. Fruentur enim aeterno Deo, qui est omnium bonorum fons et plenitudo. Inde superna illa civitas Jerusalem nominatur, quae visio pacis interpretatur. Tantum est aunichil postremo possit melius invenirinaturae. Pax omnium rerum, tranquillitas ordinis. Ordo est parium dispariumque rerum sua cuique loca tribuens dispositio. Pax domus ordinata imperandi et obediendi concordia cohabitantium. Pax animae rationalis ordinata cognitionis actionisque consensio. Pax animae etPax hominis mortalis et Dei ordinata in fide, sub aeterna lege obedientia. Haec sunt in quibus mansuetus Dei se debet nutrire, ut ad coelestem pacem valeat pervenire. Pax vero coelestis civitatis, est ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo, et invicem in Deo. Et quia quandiu hic vivitur, justi injustorum insidias pa
Abbreviated transcription (Latin):
corripit: flagellat omẽm filiũ quẽ
recipit. Idõgͦ ñ insultent inmici
mei: ñ magna loqnͣtur. Et si flagel¬
lat me pater m̃s: in flagella ꝑatus
Om̃is enĩ filius: necẽe est ut flagellet᷑.
Usq adõ om̃is flagellat᷑: ut nec ipsi pe¬
ꝑcerit. qui pecc̃m ñ habuit. Et̃ dolor
m̃s in conspectu meosemꝑ. Ande fla¬
gello dolebat: Absit. Uñ ergo. Sequit᷑¬
Sciabo: & cogitabo ꝓpecc̃omeo. Ecce
nere: ñ de medicina. s de pecc̃o.Nã fla¬
gellũ: mẽdicina ẽ contra pecẽm. Non
securꝰ sis: cũ confessus fu̾is peccatũ.
Non hoc sufficit: ñ deinde cogites ꝓpec¬
cato tuo. Detexisti uulnꝰ confiteñdo.
Sacer̃dos qui est mẽdicꝰ amme tue: de¬
dit tͥ consiliũ mẽdicinẽ. Dixit tͥ unde¬
de abstineas: quid adhibeas uulneri
ram gerere et oꝑam dare ut saneri.
Cogitabat ille ꝓ pecc̃o: quĩdicebat. Qm̃
miquitatẽ meã ego cognosco: ⁊ pecra¬

Expanded text:
corripit, flagellat omnem filium quem corripit, flagellat omnem filium quem recipit . Ideo ergo non insultent inimici mei, non magna loquantur. Et si flagellat me Pater meus, in flagella paratus Omnis enim filius necesse est ut flagelletur. Usque adeo omnis flagellatur, ut nec ipsi pepercerit, qui peccatum non habuit . Et dolor meus in conspectu meo semper. An de flagello dolebat? Absit. Unde ergo? sequitutiabo, et cogitabo pro peccato meo. Ecce de peccato. Nam flagellum medicina est contra peccatum. Non securus sis, cum confessus fueris peccatum. Non hoc sufficit, nisi deinde cogites pro peccato tuo. Detexisti vulnus confitendo: sacerdos qui est medicus animae tuae, dedit tibi consilium medicinae: 177 dixit tibi unde abstineas, quid adhibeas vulneri ram gerere, et operam dare, ut saneris. Cogitabat ille pro peccato suo, qui dicebat: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ in te dne sꝑaui:tu ex audies me
dñe łs m̃s uñ ꝙ̾ illi dixerunt. Confi¬
dit in dm: liberet ñc eũ si uult. faci¬
le aduersa suꝑas:si spes tua fixa sit
in dõ. Et si tribularis ad tempꝰ: in
tempore oportuno exaudiet tedñs
ds tuus. S uñde exaũdiet: Sequit᷑.
Quia dixi. neqñ suꝑgaudeant mͥ
mimici mei. Nos quipuri hoĩessu¬
mꝰ qñ impetrare aliquid uolumꝰ:
de deo dicit ut fiat: ⁊ factum est. Orãt
qñ uult ex infirmitate carnis: im¬
ꝑat qñ uult ex potestate diuinitatiᷤᷤ.
S quid dixit ͤ Neqñ suꝑgaudeant mͥ
inimici mei: ꝓ me deuicto. Suꝑgau¬
suꝑ me magna locuti sunt. Piciente ᷤ
enim iugũ eiꝰ atq illũ contẽptui ha¬
bentes: suꝑbẽ dixerunt. ñ habemus
regem nͥ cesarem. Et multa alia lo¬
cuti sunt suꝑ eũ. Quare:. Qm̃ ego in
flagella paratus sum. Aliqñ pecc̃o
raẽ illa sententia. fili: ne deficias a
disciplina dni: neq fatigeris. dum
ab eo argueris. Quẽ eñĩ diligit dñs

Expanded text:
m in te, Domine, speravi, tu exaudies me, Domine Deus meus. Unde et illi dixerunt: Confidit in Deo, liberet nunc eum si vult . Facile adversa superas, si spes tua fixa sit in Deo. Et si tribularis ad tempus, in tempore opportuno exaudiet te Dominus Deus tuus. Sed unde exaudiet? sequitur: 16. Quia dixi, Nequando supergaudeant mihi inimici mei. Nos qui puri homines sumus, quando impetrare aliquid volumus,de Deo, dicit ut fiat, et factum est. Orat quando vult, ex infirmitate carnis: imperat quando vult, ex potestate divinitatis. Sed quid dixit? Nequando supergaudeant mihi inimici mei, pro me devicto. Supergausuper me magna loquuti sunt. Projicientes enim jugum ejus, atque illum contemtui habentes superbe dixerunt: Non habemus regem nisi Caesarem . Et multa alia loquuti sunt super eum. Quare? 17. Quoniam ego in flagella paratus sum. Aliquando Ex ra est illa sententia, Fili, ne deficias a disciplina Domini, neque fatigeris dum ab eo argueris . Quem enim diligit Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit aut̃ illam sapĩam qͣm iu¬
stus mẽditatur. ñ mundanã esse.s
diuinã: cũ subiungit. Lex di enus.
incorde ipsius. habent et reꝓbi ali
Laudando exaggerant: uiueñdosa¬
cant. Quo contra. iustus quia uerbũ
cłi ⁊ mẽdit ando diligit. ⁊diligendo
complet: merito dictũ est. Lex di eruᷤ.
mar̃de ipsis. Et quĩo ei ꝓdest: Seq̃r
et dicit. Et ñ subplantabunt᷑ gressus
eiꝰ. lib̾at ab om̃i tẽptatione: uerbũ
cłi incorde. Ynd̃e alibi dicit᷑. Incorde me¬

Expanded text:
Ostendit autem illam sapientiam, quam juOstendit autem illam sapientiam, quam justus meditatur, non mundanam esse, sed divinam, cum subjungit: 31. Lex Dei ejus in corde ipsius. Habent et reprobi allaudando exaggerant, vivendo calcant. Quo contra justus: quia verbum Dei et meditando diligit, et diligendo complet, merito dictum est, Lex Dei ejus in corde ipsius. Et quid ei prodest? sequitur, et dicit: Et non supplantabuntur gressus ejus. Liberat ab omni tentatione verbum Dei in corde: unde alibi dicit
Abbreviated transcription (Latin):
in scłm scłi suꝑ eã. Suꝑ benẽdicit:
quia. possessores et dñi. terre illiꝰ er̃c.
Noligͦ istam transitoriã herẽditatem
diligere: inquãdiu si uoles ñ potes
habitare. Despicienda sunt cuncta:
que transeunt.Illa sola amandaẽ:
que transire ñ potest.Cuiꝰ uia est sa¬
pientia: de qͣ subditur. Os iusti me¬
ditabit᷑ sapĩam: Os int̾ioris hominiᷤ:
est cor nr̃m. Sicut enĩ ore corꝑis loqͥ¬
mur hoib: ita corde loquimur deo.
Om̃is aut̃ ꝓfectus spũalis: ex mẽdita¬
tione ꝓcedit. Eoce est ille panis: de qͦ
supͣ diximꝰ. U ide gͦ qͣm libent̾ mandu¬
cet iustus : qͦmͦ incorde suo uerset et
ruminet sapĩam: ut pꝰmodũ eruc¬
tuare possit uerbũ bonũ. Uñ & sub¬
dit. Et lingua eiꝰ loquet᷑ iudicium.
Iudiciũ loqui est:discretũ ꝓferre ser¬
monẽ. Prius incor̃de suo tractat ni¬
stus: quĩo loqui. quid tac̾e debeat.
Et cũ tacet qd̾ tacendũ est. ⁊ dicit q̃d
dicendũ est: lingua eiꝰ loq̃r iũdiciũ.

Expanded text:
 saeculi super eam. Super, bene dicit: quia possessores et domini terrae illius erunt. Noli ergo istam transitoriam haereditatem diligere, in qua diu non potes habitare. Despicienda sunt cuncta quae transeunt: illa sola amanda est, quae transire non potest: cujus via est sapientia, de qua subditur: 30. Os justi meditabitur sapientiam. Os interioris hominis, est cor nostrum. Sicut enim ore corporis loquimur hominibus, ita corde loquimur Deo. Omnis autem profectus spiritualis ex meditatione procedit: et est ille panis, 170 de quo supra diximus. Vide ergo quam libenter manducet justus, quomodo in corde suo verset et ruminet sapientiam: ut postmodum eructare possit verbum bonum : unde et subdit, Et lingua ejus loquetur judicium. Judicium loqui, est discretum proferre sermonem. Prius in corde suo tractat justus, quid loqui, et quid tacere debeat: et cum tacet, quod tacendum est: et dicit, quod dicendum est, lingua ejus loquitur judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
eos: illieũ õderunt iniq. Odiũ nãq¬
est iniquũ: odio hr̃e amicũ. Odrum
miquũ est:odire hoĩem. ñ pecem. Hic
ẽom̃is & magnꝰ reatꝰ illoꝵ. Nam quid
nocere potuerunt ꝑseqñdo uolunta¬
te ñ necessitate morienti: S ipsũ õdi¬
um: est crim̃ maximũ ꝑseq̃ntiᷤ.
Qui retribuunt mala ꝓbonis: de¬
trahebant mͥ. Et ñ alia de causa: nͥ
qm̃ sequebar bonitatẽ. Debuerant
quid̃ ꝓtantis beneficiis bona retribu¬
ere: qd ñ solum ñ fecerunt: uerũ etiã
ꝓbono mala reddiderunt. Nec solũ
nocebant facto ͤ s insuꝑ detiahebait

Expanded text:
eos, illi eum oderunt inique. Odium namque iniquum est, odio habere amicum. Odium iniquum est, odire hominem, non peccatum. Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequendo voluntate non necessitate morienti? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis. 20. Qui retribuunt mala pro bonis detrahebant mihi. Et non alia de caussa, nisi quoniam sequebar bonitatem. Debuerant quidem pro tantis beneficiis bona retribuere: quod non solum non fecerunt, verumetiam pro bono mala reddiderunt. Nec solum nocebant facto, sed etiam detrahebant
Abbreviated transcription (Latin):
songũ spatiũ uĩoetur dũ uiuunt: bre¬
ue iũdet᷑ cũ moriunt᷑. Cito transeunt
fumi: ad modicũ parens. S ualde no¬
tandũ est: qd̾ subditur. Eẜ queres locum
eiꝰ et ñ inuenies. Mõdo queris locum
petc̃oris: et inuenis. Locus eiꝰ est: usus
Utitur illo ds ad ꝓbandũ iustũ: quomͦ
usus est diabolo ad ꝓbandũ iob: quomͦ
usus est iũda ad tradendũ xp̃m. Est gͦ
hic est locus eius. Quomͦ est in forna¬
ce aurificis palea. ⁊ ardet palea ut
aurũ purgetur: sic seuit impiꝰ. ut
iustus ꝓbetur. S cum transierit
et tunc si queras. locũ eoꝵ ñ inuenieᷤᷤ.
Mansueci aut̃. heditabunt terram
Mansueti sunt: qui dño ñ resistunt:
qui iugũ eiꝰ humilit̾ portant. qui ad¬
uersa mũdi equanimit̾ tolerant:

Expanded text:
ongum spatium videtur, cum vivunt, breve videtur, cum moriuntur. Cito transeunt fumi ad modicum parens . Sed valde notandum est, quod subditur: Et quaeres locum ejus, et non invenies. Modo quaere locum peccatoris, et invenis. Locus ejus est usus uusus est diabolo ad probandum Job, quomodo usus est Juda ad tradendum Christum. EstHic est locus ejus. Quomodo est in fornace aurificis palea, et ardet palea, ut aurum purgetur: sic saevit impius, ut justus probetur. Sed cum transierit Et tunc si quaeres locum eorum, non invenies. 11. Mansueti autem haereditabunt terram. Mansueti sunt, qui Domino non resistunt, qui jugum ejus humiliter portant , qui adversa mundi aequanimiter tolerant
Abbreviated transcription (Latin):
in benedictione erit. Sem̃ iusti. sunt
oꝑabona:de quib apłs dicit. Bonũ
autẽ facientes. ñ deficiamꝰ: temꝑe e
nĩ suo metemꝰ. Itaq dũ tempus habe
mꝰ. ait: oꝑem᷑ bonũ ad om̃s. Et iterũ.
Qui parce seminat:parce et metet.
Et qui seminat inbenedictionib:
debenẽdictionib et mecet. Hinc ali¬
bi dicitur. Euntes ibant & flebant:
mittentes semina sua. aũdiuimuᷤ
semen: aũdiamꝰ huiꝰ seminis fut᷑am
benedictionẽ. Uenientes aut̃ ueni¬
ent cum exultatione: portantes ma¬
nipłos suos uideg̾ qd sequit᷑: &e noli
esse piger. Declina a malo: et facbonũ.
Diuerte a pecc̃o: suge diabolũ: sequere
bonum. Et inhabita inscłm scłi. ubi :
In eccłia: munitate. inu̾itate. indeo:
in recto iudicio. Quia dñs amat iudi¬
cium: idest discretionẽ qua seꝑat᷑ bo¬
nũ a malo.falsum a uero. temꝑale ab
iet̾no. Et ñ derelinquet sc̃os suos: quoᷤ
flagellat ad tempꝰ. In et̾nũ conserua¬

Expanded text:
in benedictione erit. Semen justi sunt in benedictione erit. Semen justi sunt opera bona, de quibus Apostolus dicit, Bonum autem facientes non deficiamus, tempore enim suo miterum, Qui parce seminat, parce et metet: et qui semitat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Hinc alibi dicitur: Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua . Audivimus semen: audiamus hujus seminis futuram benedictionem. Venientes autem venient cum exultatione portantes manipulos suos . Vide ergo quod sequitur, et noli esse piger. 27. Declina a malo, et fac bonum. Diverte a peccato, fuga diabolum, sequere bonum, Et inhabita in saeculum saeculi. Ubi? in Ecclesia, in unitate, in veritate, in Deo, in recto judicio. 28. Quia Dominus amat judicium, idest, discretionem, qua separatur bonum a malo, falsum a vero, temporale ab aeterno. Et non derelinquet sanctos suos, quos flagellat ad tempus. In aeternum conserva
Abbreviated transcription (Latin):
fuit inprimis etatibᷤ senior aitte
in nouissimis temꝑib: et intanto
spacio ñ iuĩdit iustũ derelictũ. ita
ut ꝑiret: nec sem̃ eiꝰ. ĩdest aliquem
fidelem imitatorem ipsius:qui pa¬
nẽ quereret. Si corꝑalem pane ac¬
cipimꝰ: hunc quer̾e multos etiam
iustos inuenimꝰ: et iamsententia scd̾m
litt̾am ñ erit uera. Necesse est gͦ panẽ
spũalem intellig̾e̾: illũ scł de quodñs
in eugłiodicit. Non in solo pane uiuit
ho: s in om̃i uerbo qd ꝓcedit de ore
di. hunc panẽ ñ cessauit dñs suis fi¬
delib distribuere. tam inprimis eta¬
tatib qͣ in ultimis: loquens eis ꝑ
ficienda et confirmanda corda eoꝵ:
ne deficiant in uia. Tali pane nutͥ¬
tur iustus. ut indo uiuat: et bona
que potest ꝓximis impendat. Uñde
et subditur. Tota die miseretur et cõ¬
mõdat. Hoc iam expositũ est. Bene
aut̃ dixit. cõmõdat: quia qd̃ dispen¬
sat. sͥreddi ñ a pauꝑe. s a dño expec¬
tat. Uñ ꝓtinꝰ adiungit. Et semen illiꝰ:

Expanded text:
fuit, in primis aetatibus, senior autem in novissimis temporibus: et in tanto spatio non vidit justum derelictum, ita ut non periret, nec semen ejus, idest aliquem fidelem invitatione ipsius, qui panem quaereret. Si corporalem panem accepimus, hunc quaerere multos etiam justos invenimus. Et jam sententia secundum literam non erit vera. Necesse est ergo panem spiritualem intepane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei . Hunc panem non cessavit Dominus fidelibus suis distribuere tam in 169 primis aetatibus, quam in ultimis: loquens eis peficienda et confirmanda corda eorum, ne deficiant in via. Tali pane nutritur justus, ut in Deo vivat, et bona quae potest, proximis impendat. Unde et subditur: 26. Tota die miseretur et commodat. Hoc jam expositum est. Bene autem dixit, Commodat, quia quod dispensat sibi reddi, non a paupere, sed a Deo expectat. Unde protinus adjungit: Et semen illius
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiȩ. Ido scĩ iuri ad tempꝰ flagel¬
lantur. & tanꝗͣ grana in area inter
paleas triturant᷑: ut postmõdum
purgati.ineternohorreo conser¬
uentur. Iniusti aut̃ punientur:
ĩdẽ ecernaliter dãpnabunt᷑. Et se¬
men impioꝵ ꝑibit: id est opꝰ eoꝵ nł¬
lũ fructũ habebit. Ido dicturi sunt
in iudicio. Quĩd nobis ꝓfuit suꝑbia ͤ
aut quid diuiciaꝵ iactatio contulit
nobis : Transierunt oĩa illa : tanqͣ.
umbra.Uñdiq circũuenit infirmi¬
tatem nrãm: hec ꝓpħica scͥpt᷑a. Mͦ
nos erudit uerbis: mͦ informat ex¬
emplis.hinc ꝓponit nobis reꝓboꝵ
penã: illinc iustoꝵ głam: quatinuᷤ
illa nos terreat. atq ab amore huuiˢ
scłi compescat : et ista nos excitet: at¬
ꝙ ad amorem patrie celestis inuitet.
Uñ & subdit᷑. Iusti aut̃ hereditabunt
terram uiientiũ: & hoc ñ ãd tempꝰ.¬

Expanded text:
ustitiae . Ideo sancti viri ad tempus flagellantur, et tamquam grana in area inter paleas triturantur : ut postmodum purgati in aeterno horreo conserventur. Injusti autem punientur, idest aeternaliter damnabuntur. Et semen impiorum peribit, Idest, opus eorum nullum fructum habebit. Ideo dicturi sunt in judicio: Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia illa tamquam umbra. Undique circumvenit infirmitatem nostram haec prophetica Scriptura. Modo nos erudit verbis, modo informat exemplis. Hinc proponit nobis reproborum poenam, illinc justorum gloriam: quatenus illa nos terreat, atque ab amore hujus saeculi compescat: et ista nos excitet atque ad amorem patriae coelestis invitet. Unde et subditur: 29. Justi autem haereditabunt terram, viventium.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰdam qui uocat᷑ yditum: uoces ex¬
pectande et audiende sunt. Et si ẽẽ
unꝰqͥsq nr̃m potu̾it ydit̾un: in eo qd
cantat inuenit se.⁊ aũdit se. Iditum
quippe: transiliens eos int̾p̃tatur.
Siquis transiliens cantauit:gaude¬
at ẽẽ qd̾ cantauit. Siquis adhuct̾¬
re iherens cantauit: optet & stu¬
deat esse q̃d cantauit. Canticũ ido dr̾.
quia spũalem continet iocunditatem:
docet enĩ nos. mentẽ de terrenis ad ce¬
lestia transilire. Mittit nos insinem:
idest ĩ xp̃m. Mat̾ia est tnͣsiliens. et ꝑ¬
fectus ille. qui om̃i mundanoꝵ uolũ¬
tate pꝰposita. solis celestib inhyat: et
talis qui ado ꝑfectus ẽ. ut etiã lingũa
suã a pecc̃o om̃ino cohybeat. Hanc ꝑ
partes ita disponit. In pͥma parte o¬
stendit ille transiliens setacere mun
qui de eo In sod̾a parte comꝑat hec
mundana cũ celestib: ostendens hec
ẽẽ uana. illa appetenda. In t̾cia ponit
orationẽ: ut a malis lib̾etur. et cele¬

Expanded text:
ino qui vocatur Idithum, voces exspectandae atque audiendae sunt. Et si esse unusquisque nostrum potuerit Idithum in eo quod cantat, invenit se, et audit se. Idithum, quippe Transiliens eos interpretatur. Si quis transiliens cantavit, gaudeat se esse quod cantavit. Si quis adhuc terrae inhaerens cantavit, optet et studeat esse quod cantavit. Canticum ideo dicitur, quia spiritualem continet jocunditatem: docet enim nos mente de terrenis ad coelestia transilire. Mittit nos in finem, id est, in Christum. Materia est transiliens et perfectus ille qui omni mundanorum voluptate postposita, solis coelestibus inhiat, et talis qui a Deo perfectus est, ut etiam linguam suam a peccato omnino cohibeat. Hanc per partes ita disponit. In prima parte ostendit ille transiliens, se tacere mundqui de eo. In secunda parte comparat haec mundana cum coelestibus, ostendus haec esse vana, illa appetenda. In tertia ponit orationem, ut a malis liberetur, et coele
Abbreviated transcription (Latin):
nam᷑ adno. Non eñi habemꝰ hic ma¬
nentem ciuitatẽ: s fut᷑am incelo
inquirimꝰ. Quĩd̃ gͦ restat ut petam:
quia sine dubio migraturꝰ sum:ͤ Se
rer in conscientia mea. ut exon̾ata
ñ ero ÷ ĩdẽ ñ habebo uerũ ẽẽ: si ego ñ
remissis peccĩs meis. hinc abiero:

Expanded text:
no . Non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram in caelo requirimus. Quid ergo? Restat, ut petam, quia sine dubio migraturus sum. Seqrer. In conscientia mea, ut exoneratanon ero, idest, non habeo verum esse, si ego non remissis prius peccatis meis hinc abiero
Abbreviated transcription (Latin):
adhonorem eiꝰ illa impleuerunt.
Malẽdicentes aut̃ ei disꝑib̃t. Auditu¬
ri enĩ sunt. Ite maledicti: in igne eter¬
nũ. Isti noluerunt ꝑsolu̾e: que mu¬
tuo acceꝑunt. Et quia male iuuen¬
do. ⁊ sͥ cõmissa iniuste retmendo. ma¬
lẽdixerunt dño: et ipsi iuste st̃ ma¬
lẽdicti. Et ut quisq sciat quo dende
debeat. ne similit̾ ꝑeat: sequit᷑ sdĩc.¬

Expanded text:
impleverunt. Maledicentes autem ei disperibunt. Audituri sunt enim, Ite, maledicti in ignem aeternum . Isti noluerunt persolvere, quae mutuo acceperunt. Et quia male vivendo, et sibi commissa injuste retinendo, maledixerunt Domino, et ipsi juste sunt maledicti. Et ut quisque sciat quo tendere debeat, ne similiter pereat, sequitur et dic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc orat. et dicit. Ne derelinqͣs
me dne łs m̃s: idest ne ꝑmittas me
cacde in tẽptationẽ : ne discesseris a
me:ne ꝑ absentiam gr̃e tue dimise¬
ris me ꝑire. hoc dicitur in ꝑsona
nr̃i. Intende in adutoriũ meũ: ĩdẽ
da de intentũ. ut me adiuues ad be¬
ne oꝑandũ : dñe ds̾ salutis meẽ: rec

Expanded text:
pter hoc orat, et dicit: 21. Ne derelinquas me, Domine Deus meus. Id est, ne permittas me cadere in tentationem. Ne discesseris a me. Ne per absentiam gratiae tuae dimiseris me perire. Hoc dicitur in persona nostri. 22. Intende in adjutorium meum. Id est, da te intentum, ut me adjuves ad bene operandu
Abbreviated transcription (Latin):
Si ñ potest: uł uoto adiuuat. uł cum
tribulor. orat: et forte magis hoc ua¬
let. ꝗͣ si panẽ porriget.Uacare ñ potest
uoluntas bona. Ipsi inter se pauꝑes:
p̃stant sͥ de bona uoluntate. ¶ ides
cecũ auidente duci: quia nummoᷤᷤ
ñ ħt qͦs det: cõmodat ocłos ñ haben¬
ti.ꝰ Uñboc factũ ẽ. nͥ quia intus ẽ uo¬
luntas bona: que est thesaurꝰ pau¬
ꝑũ: Qui aut̃ miseret᷑ et tribuit: mer¬
cẽdembonã recipiet. Nã subdit᷑ Qͥa
benedicentes ei hereditabt̃ terram.
Qui bene uiuunt. & bona que posst̃
aliis cũ gr̃aꝵ actione tribtiunt: ipsi
sunt qui dño benedicunt. Talib in
iudicio dicturꝰ est.Uenite benẽdicti
patris mei: ꝑcipite regnũ qd̃ uobis pa¬
ratũ ẽ ab origine mundi. Eece illat̾¬
ra: qm iusti hereditabunt. Quare:
Esuriui inquit: & dedistis mͥ mandu¬
care. Et incipiet narrare oꝑa miscđi

Expanded text:
Si non potest, vel voto adjuvat, vel pro Si non potest, vel voto adjuvat, vel pro contribulato orat: et forte magis hoc valet, quam si panem porrigeret. Vacare non potest bona voluntas. Ipsi inter se pauperes praestant sibi de bona voluntate. Vides caecum a vidente duci, quia nummos non habet, quos det, commodat oculos non habenti. Unde hoc factum est, nisi quia virtus est voluntas bona, quae est thesaurus pauperum? Qui autem miseretur et tribuet, mercedem bonam recipiet. Nam subditur: 22. Quia benedicentes ei haereditabunt terram. Qui bene vivunt, et bona quae possunt, 168 aliis cum gratiarum actione tribuunt, ipsi sunt qui Domino benedicunt. Talibus in judicio dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . Ecce illa terra, quam justi haereditabunt. Quare? Esurivi, inquit, et dedistis mihi manducare . Et incipiet narrare opera miseri
Abbreviated transcription (Latin):
dã ꝑegre ꝓficistens uocauit seruos
suos: et tradidit illis bona sua. Et u¬
ni dedit quinq talenta: alii duo: alii
ui acceꝑunt. Qui aũt in boc scłõ fide¬
liter eam dispensar̾t. & cũ usura
dño reuertenti soluere pot̾it: hoc ei a
dño dicetur. Euge serue fĩdelis: intra
ingaudiũ dñi tui. Fideliter dispensait
diuites: cum de diuiciis elemosinas fa¬
ciunt. Fidelit̾ dispensant doctores:
cum recte docent ⁊bene uiuunt. Pec¬
catores uͦ duncias ⁊ sapientiã. uirtu¬
tes et intelłm a dño mutuantes. neq
ei gr̃as referunt. neq pauꝑib que
babent tribuunt. nec bene uiuendo
ꝑsoluunt que debent: et idõ sicut fu¬
mꝰ deficient. Iustus aut̃ miseretur:
ĩd est pia affectione gͣ afflictos moue¬
tur. et tribuit. Habet semꝑ undẽ det:
cuiꝰ pectus plenũ est. karitatis. Ipsa
est caritas: que dicitur et uoluntas
bona. Si ħt foris facultatẽ : dat ipsã
caritas. Si ñ ħt̃. dat beniuolentiamͤ
p̃stat consiliũ: dat auxiliũ si potest.

Expanded text:
it servos suos, et tradidit illis bona sua. Et uni dedit quinque talenta, alii duo, alii uo acceperunt. Qui autem in hoc saeculo fideliter eam dispensaverit, et cum usura Domino revertenti solvere poterit, hoc ei a Domino dicetur: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui . Fideliter dispensant divites, cum de divitiis eleemosynas faciunt. Fideliter dispensant doctores, cum recte docent, et bene vivunt. Peccatores vero divitias et sapientiam, virtutes et intellectum a Domino mutuantes, neque ei gratias referunt, neque pauperibus, quae habent tribuunt, nec bene vivendo persolvunt quae debent. Et ideo sicut fumus deficient. Justus autem miseretur, idest, pia affectione erga afflictos movetur: Et retribuet. Habet semper unde det, cujus pectus plenum est charitatis. Ipsa est charitas quae dicitur et voluntas bona . Si habet foris facultatem, dat ipsam charitas. Si non habet, dat benevolentiam, praestat consilium, dat auxilium, si potest.