comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
portat᷑ nouẽ mensibꝰ in utero: ere¬
dendũ ampliora ꝓmeruisse uitutũ
priuilegia: et ꝑcepisse gratiã ab ange¬
lis etiã collaudatã. Unde & si mira¬
bilis ẽ. eoꝵs uirtus. & firmitas ꝑpetui¬
tatis: mirabilior tamen in maaia
qrã obũbrauit uirtꝰ altissim: ut u¬
tra omnẽ uirtutẽ sit angelicã. quod
factũ ẽ in ea: & ad mirabile cunctis
scłis sacramentũ. Ac ꝑ hoc etiã ange¬
lis exinde maior prestat᷑ grã: cũ in¬
staurant᷑ ab eo omnia: quẽ ueneran¬
et oraria cunctis tanto uenerabilior:
quanto gloriosior. Et quanto uirtu¬
te altissimi excollitur ad sublimia.
tanto clarior resultat in gła. Pena
si quidẽ grã: plena deo: plena cntu¬
tib᷑ non potest non possidere plenit̃
głam claritatis ȩternę: quã plenissi¬
me accepit. ut mat̾ fieret saluato¬
ris. Quã uiderunt om̃s filiȩ sion
mortaliũ. Quanto magis quidem
qui talẽ ac tantã fecit eã ut ipse
fieret ꝑ eã Unde dauid Et homo

Expanded text:
portatur novem mensibus in utero, credendum est majora promeruisse virtutum privilegia, et percepisse gratiam, ab angelis etiam collaudatam. Suscepit Chrbilis est eorum virtus & firmitas perpetuitatis, mirabilior tamen in Maria, quā obumbrauit virtus Altissimi: vltra omnem virtutem Angelicam sit quod factum est in ea, & admirabisaeculis sacramentum. Ac per hoc etiam angelis exinde major praestatur gratia, cum instaurantur ab ea omnia, quae veneranet Maria cunctis tanto venerabilior, quanto gratiosior: et quanto virtute Altissimi extollitur ad sublimia, tanto clarior resultat in gloria. Plena siquidem gratia, plena Deo, plena virtutibus, non potest non possidere plene gloriam claritatis aeternae, quam plenissime accepit, ut mater fieret Salvatoris. Quam viderunt omnes filiae Sion,mortalium; quanto magis Deum, qui talem ac tantam fecit eam, ut ipse fieret per eam! Unde David: Et homo,
Abbreviated transcription (Latin):
untutes uirtutibꝰ fulciant᷑: et for¬
mositas decore castitatis augeatur.
oñs splendor le .iiii.¬
et gła quanto illustrat᷑ ful¬
gore suo siolimius: tanto apparet
prestantior claritate quoꝵ libet sub¬
iectoꝵs: et eximior predicatur. Sic
et beata dei genitrix cinꝰ plantatio
acsi rose in iericho specialius reful¬
sit. et candor uirginitatis splendidi¬
us enituit: circũdata officio carita¬
natura sit. ñ tamen grã maior qi et
ipsi gratuita grã ne corruerent sunt
saluati. Unde dauid. Uerbo dñi celi

Expanded text:
virtutes virtutibus fulciantur, et forvirtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cujus plantatio ac si rosae in Jericho, specialius refulsit, et candor virginitatis splendidius emicuit, cum circumdata officio charitanatura sit: non tamen gratia major, quia et ipsi gratuita gratia, ne corruerent, sunt salvati. Unde David, Verbo Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in anima qr immortalis est
pat ñ potuer̃ Beata uͦ dei geni¬
trix qr in ea parte passa ẽ quȩ im¬
passibilis habetur: ideo ut ita fa-¬
tear qr spũalit̾ et atrociues passa ẽ
gladio passionis xp̃i: plus quã mar¬
tir fuit Unde constat. quia plus
om̃ib dilexit ꝓpterea & pius om̃ibꝰ¬
ddoluit in tantũ tt animã ero
tã ꝑtransiret. et possidert iis do¬
ioris: ad testimoniũ eximie dilectio
Qiȩ quia mente passa ẽ: plus
quã martir fuit. Nimirũ & eiꝰ dilec
unt eã flores rosarũ: in desinenter
q admirantes pulchritudinẽ inter
fli is ierłm. In qua posuit rex thronõ
suũ quia concupiuit speciẽ eiꝰ ac
dicorẽ Fint enĩ plena caritate: et di¬
letione. Id cuco sequit᷑ post eã pur¬
purators exercitꝰ. & candidatoꝵ grex
Quã si diligentius aspicias: nichil
untutis ẽ. nichil speciositatis. nichil
deat Et ideo bene circũdant eam
flores rosarũ. et lilia conualliũ. ut

Expanded text:
tamen in anima, quia immortalis est, tamen in anima, quia immortalis est, pati non potuerunt. Beata vero Dei genitrix, quia in ea parte passa est, quae impassibilis habetur, ideo, ut ita fatear, quia spiritualiter et caro ejus passa est gladio passionis Christi, plus quam martyr fuit. Unde constat, quia plus omnibus dilexit, propterea et plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Quae quia mente passa est, plus quam martyr fuit. Nimirum quod ejus didant eam flores rosarum, indesinenter ejus admirantes pulchritudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, nihil speciositatis, nihil deat. Et ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃monstrabat: qu̾ę suꝑ dñm uenic.
et docuit ioħm qr hic ẽ qͥ baptizat.
Et bene desuꝑ riuos aquarũ: quia
suꝑ aquã refectonis edicauerat e¬
ani dñs et nutrierat. ex qua multi
deducti riui omnẽ irrigant terũ
delitiarũ. et infundunt ortũ uoi¬
ptatis. Ex quibꝰ quotidie lota &
fusa beata dei genitrix. ascendit
hodierna die speciosa ualde eu
ideo ineffabilis. Ad cuiꝰ ꝓfecto fra¬
glantiã odoris: omnis illa celesti
ierłm leta decurrit. Quã circum¬
dant flores rosarũ & lilia conual¬
liũ: eo qd om̃s animȩ martirio ru¬
bricatȩ. eã ȩt̃nę dilectionis cõplec¬
tuntur amplexibꝰ : et uirginitatis
splendore candidate. ac si lilia in
ualle humibitatis enutrite cirrũ¬
dant eã uenerationis grã obsequen¬
tes. Recte igit᷑: qm̃ beata dei gen¬
trix. et martir et uirgo fuit⁊ quĩ¬
uis in pace uitã fimerit. Ec iii¬
INC quoq qđ uere passast¬
symeon ꝓpħa loquens ade

Expanded text:
demonstrabat, quae super Dominum venit, demonstrabat, quae super Dominum venit, et docuit Joannem, quod hic est qui baptizat. Et bene, desuper rivos aquarum, quia super aquam refectionis educaverat eam Dominus et nutriverat : ex qua multi deducti rivi, omnem irrigant terram deliciarum, et infundunt hortum voluptatis, ex quibus quotidie ita et perfusa beata Dei genitrix ascendit hodierna die speciosa valde et ideo ineffabilis. Ad cujus profecto fragrantiam odoris, omnis illa coelestis Jerusalem laeta decurrit, quam circumdabant flores rosarum et lilia convallium, eo quod omnes animae martyrio rubricatae, eam aeternae dilectionis complectuntur amplexibus: et virginitatis splendore candidatae, ac si lilia in valle humilitatis enutritae, circumdant eam, venerationis gratia obsequentes. Recte igitur: quoniam beata Dei genitrix et martyr, et virgo fuit, quamvis in pace vitam finierit. Hinc quoque quod vere passaSimeon propheta, loquens ad e
Abbreviated transcription (Latin):
MaRlA eleuatur suꝑ choros angłoꝵs:
ut possit speciẽ uultũq uidere salua¬
toris: quẽ amauerat. quẽ cupierat.
ex toto desiderio cordis. Qđ si gaudi¬
ũ fit in cęlo de quolibet peccatore
conuerso: multo magis putanduoꝵ
ꝓ tante uirginis exaltatione & gła.
qđ exultatio sit in suꝑnis. Cuius
nimirũ festiuitas. omniũ suꝑnoꝵ ei¬
uiũ ẽ. gratulatio: presertim quia
ꝰceiebritas. laus & fauor ẽ. saluato¬
diẽ follennẽ ducunt ꝓ eiꝰ honote
annuũ: uerũ continuũ etiã & eter¬
nę iocunditatis ac lȩtitię. uenerati¬
onis obsequio cũ omni colunt tripu¬
dio areris et gaudii. Nec immeri¬¬
to gͥ omnis illa cęlestis ciuitas con¬
gratulatur. et uenerat᷑ matrẽ : cuiꝰ
suꝑ se adorat filiũ regẽ: ante quẽ
tremune potestates et curuatꝰ om̃e
Ehuiꝰ nimirũ ad cȩlos ascensi¬
one: multo admurntis intu¬
quasi colũbã desuꝑ riuos aquarũ
Et uere speciosa quasi colaiba quia
illiꝰ speciẽ colũbe ac simplicitateor

Expanded text:
 elevatur super choros angelorum, ut possit speciem vultumque videre Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desiderio cordis. XIV. Quod si gaudium fit in coelo de quolibet peccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltatione et gloria, quod exsultatio fiat in supernis: cujus nimirum festivitas, omnium supernorum civium est gratulatio: praesertim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatodiem solemnem ducunt pro ejus honore annuum, verum etiam continuum et aeternum jucunditatis et laetitiae ac venerationis obsequio, cum omni colunt tripudio amoris et gaudii. Nec immerito igitur omnis illa coelestis civitas congratulatur et veneratur matrem: cujus super se adorat filium regem: ante quem tremunt potestates, et curvatur omne jus nimirum ad coelos ascensione, multo admirantis intuquasi columbam desuper rivos aquarum. Et vere speciosa quasi columba, quia illius speciem columbae ac simplicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Apłe dei barcholomeȩ: incendunt
ei. Obmutesce. infelix: et exi ab eo.
Et statim liberatus est homo: qui
ꝑ multos annos fuerat᷑ fatigatus
ab eo

Expanded text:
Apostole Bartholomaee, incendunt ei: « Obmutesce et exi ab eo. » Et statim liberatus est homo, qui per multos annos fatigatus ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
mabili caritate: tuncq cũ omni
gratulatione iubilasse. qm̃ festiui¬
tas hȩc quȩ nobis hodie reuoluitꝰ
annua: illis omnibꝰ facta ẽ continu¬
a. Nec immerito. Credit᷑ enĩ quod
saluator omniũ ipse. quantũ datur
intelligi. ꝑ se totꝰ festiuus occurrerit::¬

Expanded text:
mabili charitate, tuncque cum omni mabili charitate, tuncque cum omni gratulatione jubilasse, quoniam festivitas haec, quae nobis hodie revolvitur annua, illis omnibus facta est continua, nec immerito. Creditur enim quod salvator omnium ipse, quantum datur intelligi, per se totus festivus occurr
Abbreviated transcription (Latin):
angelos aduenisse : & ad ex sequi¬
as eorꝵ obsequia prestitisse: necnon
et animas electoꝵ usq ad celos.
cũ ymnis et laudibꝰ detulisse. Ubi
et utriusq sexus chori cõmemo¬
rantur frequenter auditas laudes ce-
cinisse. Interea et qđ ꝑspicacius est.
multo ñnũquã lumine eosdẽ splen-¬
duisse: insuꝑ & adhuc uiuentes in
carne. ibidẽ miri odoris fraglanti¬
ã diutius ꝑsensisse. Quod si ad re
rita suoꝵ amplius cõpbanda. talia
et tanta dignatꝰ est exhibere ꝑ suos
cęli ministros circa defunctos: quan¬
tomagis credendũ. hodierna die
militiã cȩloꝵ cũ suis agminibꝰ festi¬
ue obuiã aduenisse genitrici dei:
eãq ingenti lumine circũ fulsisse
et usq ad thronũ olim sibi etiã an¬
te mundi constitutionẽ paratuo.
cũ laudibꝰ et canticis spũalibꝰ ꝑdu¬
xisse. Nulli dubiũ omnẽ illã cęle-¬
stẽ ierłm tunc exultasse in esfabili
leticia: tunc iocundatã ee̾. inesti¬

Expanded text:
angelos advenisse, et ad exsequiangelos advenisse, et ad exsequias eorum obsequia praestitisse, nec non et animas electorum usque ad coelos cum hymnis et laudibus detulisse, ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse, interea et quod perspicacius est, multo nonnunquam lumine eosdem resplenduisse, insuper et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recrita suorum amplius comprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos, quanto magis credendum hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse? Nulli dubium omnem illam jam coelestem Jerusalem tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam inaesti
Abbreviated transcription (Latin):
pulebra ut luna: electa ut sol:
Ae ascensu huiꝰ uirginis ad miran¬
ces facit: quod quasi noui dilucu-¬
li aunora rutilans ascensu suo re-¬
splendeat: multis freta et ualla-¬
ta scõꝵ agminibꝰ. Unde dicitur.
Toribilis ut castroꝵ acies ordina¬
ta Siquidẽ terribilis suis facta
uirtutibꝰ: ut castroꝵ acies ad mo-¬
dũ ordinata: hinc inde scõꝵ an-¬
geloꝵ fulta presidus. Pulchra ut
luna. Immo pulchrior quã luna.
quia iã sine defectu sui coruscat.
exlestibꝰ illustrata fulgoribꝰ. Electa
ut sol. fulgore uirtutũ: quia ipse
elegit eã sol iustitię ut nasceret᷑
ex ea. Ad cuiꝰ ꝓfecto ex sequias
quantũ fas ẽ credere. famulaban.¬
tur angeli: et uniuersȩ cęloꝵ con-¬
gratulabant᷑ curiȩ. Nec mirũ: qr
honor maternꝰ. eius ẽ. qui natꝰ est
ex ea. Quẽ om̃ts ordo. uenerat᷑
et adorat suꝑ se eleuatũ: cũ pa-¬
tre in sede maiestatis dm̃.
fbioꝵs quãsepe ad funera
& ad sepulturas quorũlibet sc̃õꝵ

Expanded text:
a ut luna, electa ut sol, , qui omnes de ascensu hujus virginis admirantes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata, hinc inde sanctorum angelorum fulta praesidiis. Pulchra, inquit, ut luna, imo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat coelestibus illustrata fulgoribus; electa ut sol fulgore virtutum, quia ipse eam elegit sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur angeli, et universae coelorum congratulantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus est ejus qui natus est ex ea, quem omnis ordo coelorum veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Domini. ergo quam saepe ad funera et ad sepulturas quorumlibet sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
I autẽ dei ad eundẽ locũ
ꝑueniens: in artissimo spe¬
cu se tradidit: tribꝰq annis excep¬
to Romano monacho. hominibus
in cognitꝰ mansit. Qui uidelicet
dati patris regula degebat. Sed
pie eiusdẽ patris sui oculis fura¬
batur horas: & quẽ sibi ad man¬
ducandũ subriꝑe poterat: die¬
hꝰ certis benedicto panẽ ferebat.
Ad eundẽ uero specũ. a roma¬
ni cella iter non erat : quia ex¬
celsa desuꝑ rupis eminebat: sed
ex eadẽ rupe. in longissimo fune
religatũ romanꝰ deponere panẽ
consueuerat. In qua etiã resti
paruulũ tintinnabulũ inseruit:
ut ad sonũ tintinnabuli uirdei
cognosceret. quando sibi romanꝰ
panẽ preberet: quẽ exiens acciꝑet.
Sed antiquus hostis uniꝰ carita¬
ti inuidens. alterius refectioni:
cũ quadã die sũmitti panẽ con-¬
spiceret ÷ iactauit lapidẽ. & tin¬
tinnabulũ fregit. Romanꝰ tamen
modis congruentibꝰ ministrare ñ

Expanded text:
 autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet dati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non
Abbreviated transcription (Latin):
usu femineo lieuerit. nisi deo. Quip¬¬
pe ut ita loquar beata & gloriosa
uirgo MaRia. eo modo quãuis du¬
dũ incõparabilis esset uniũsis quȩ
fub cęlo sunt uirginibꝰ. ut decenter
posset in se suscipere diuinitatis ad¬
mixtionẽ salua utraq natura: ta-¬
men cũ grã repletur. cũ spũ scõ ꝑ-¬
funditur. cũ uirtute altissimi ob¬
umbrat᷑: fit preciosior meritis. cel¬
sis sublimior fastigiis. pulchrior
scĩtate. głosior suoꝵ prerogatiuis
meritoꝵ: ita ut nullis iã ufibꝰ sit
ipsa eadẽq mancipanda nisi di-
GITUA et si imitari oportet tantã
ac talẽ uerginẽ. tamq preclarã:
uenerari eã multũ conuenit: et
ultra angelicã quodã modo digni-

Expanded text:
usu femineo licuerit nisi Deo. Quipusu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sancto perfunditur, cum virtute Altissimi obumbratur, fit pretiosior meritis, celsis sublimior fastigiis, pulchrior sanctitate, gloriosior suorum praerogativis meritorum: ita ut nullis jam usibus sit ipsa eademque mancipanda nisi divimae virgines, etsi imitari oportet tantam ac talem virginem, tamque praeclaram venerari: multum tamen convenit, et ultra angelicam
Abbreviated transcription (Latin):
confidenter scã dei canit ȩcclia
quod de nullo alio scoꝵ fasẽ. crede¬
re. ut ultra angłoꝵ uel archangeloꝵ
merita transcenderit: quia & si simi¬
litudo reꝑmittitur scĩs: ueritas ñ
negatur. Hoc quippe priuilegiũ ñ
nature ẽ sed gratiȩ beatȩ uirginis
orarif: de qua natꝰ ẽ ipse ds̃ et homo.
Idcirco et ipsa plus est meritis et non
natura: quã uirgo et homo. Unde
et si cęterȩ uirgines imitantur illã
teste argelo. quia sp̃s ses & untꝰ te
ginis quãins mundus quãuis
impollutꝰ et alienꝰ a contagione pec¬
cati. quãuis sc̃s: tamen adhuc uili¬
tate humanitatis induit᷑ ⁊ ut ita
dicã ac si lana candidissima fucisq
coloris dealbata. Ad quã sane cũ
na cũ inficitur sangume conchilii
uel muricisaertit᷑ in purpurã uer¬
sa ẽ & ipsa sine coitu in matiẽ. ut
ñ sit iã ad modũ qđ fuierat. sed pur¬
pura uerissima ad indumentũ et
głam sũmi regis diuinitꝰ aptissime
dedicata: ut nulli deinceps ea uti

Expanded text:
confidenter sancta Dei canit Ecclesia, quod de nullo alio sanctorum fas est credere, ut ultra angelorum vel archangelorum merito transcenderit: quia etsi similitudo repromittitur sanctis, veritas tamen negatur. Hoc quippe privilegium non naturae est, sed gratiae beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et non natura quam virgo et homo. Unde et si caeterae virgines imitantur illam teste angelo: Quia Spiritus sanctus etginis, quamvis mundus, quamvis impollutus et alienus a contagione cati, quamvis sanctus: tamen adhuc vilitate humanitatis induitur: ut ita dicam, ac si lana candidissima, suoque colore dealbata: ad quam sane cum na cum inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo incõparabilis ẽ cȩteri
niu scõꝵ festiuitatibꝰ : et ad miran¬
da etiã uirtutibꝰ angelicis. Propter
in canticis ait. Quȩ ẽ ista quȩ as¬
cendit ꝑ desertũ. quasi uirgula
uirgula fumi: quia gracilis et deli¬
cata: quia diuinis extenuata dis¬
Et enĩ concremata intus in holoca¬
stũ: incendio pii amoris et deside¬
rio caritatis. Uirgula inqͥt fum
ex aromatibꝰ. Nimirũ qr multis e¬
rat repleta uirtutũ odoribꝰ: manans
ex ea fraglabat suatussimꝰ odor
etiã spiritibꝰ angelicis. Ascendebat
autẽ de deserco presentis scłi uir¬
ga de radice iesse olim exorta. fio
mirabant᷑ electoꝵ animȩ pre gau¬
dio quȩ nã esset: quȩ etiã merito.¬
rũ uirtutibꝰ. angeloꝵs uinceret

Expanded text:
 incomparabilis ista est nctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgulavirgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata dist concremata intus in holocaustum incendio pii amoris et desiderio charitatis. Ut virgula, inquit, fumi ex aromatibus; nimirum quia multis erat repleta virtutum odoribus; manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta. Sed morabantur electorum animae prae gaudio quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus, angelo
Abbreviated transcription (Latin):
choros angeloꝵs exaltata. deuotissi¬
me hodie p̃dicat᷑: quia precessit
eã dñs & saluator nr̃ ex ea uera
fide genitꝰ ad celestia  ut pararet
ei sicut ipse suis reꝓmisit discipłis
in ȩthereis mansionibꝰ locũ. Hinc
qͦq cdauid ꝓpħa. olĩ gratulabundus
xp̃o canit. A sũmo inqͥt cęlo egres¬
sio eiꝰ. et occursus eiꝰ usq ad sũmũ
eiꝰ. Ascendit gͦ eandẽ głam resump¬
turus. licet n amiserit: quã prius
habuerat. ante quã mundus fieret.
A scendit & preparauit hiuc scisi¬
mȩ ac gloriosissimȩ uirgini locuor
ĩmortalitatis: ut cũ eo regnare pos¬

Expanded text:
choros angelorum exaltata, devotissime hodie praedicatur, quia praecessit eam Dominus et salvator noster, ex ea vera fide genitus ad coelestia, ut pararet ei, sicut ipse suis promisit discipulis, in aethereis mansionibus locum. Hinc quoque David propheta olim gratulabundus Christo canit: A summo, inquit, coelo egressio ejus: et occursus ejus usque ad summum ejus . Ascendit ergo eamdem gloriam resumpturus, licet non amiserit, quam prius habuerat antequam mundus fieret. Ascendit et praeparavit huic sanctissimae et gloriosissimae Virgini locum immortalitatis, ut cum eo regnare pos
Abbreviated transcription (Latin):
OIUA GEATUS HILARIUS pictauO¬
rũ urbis ep̃s: regionis aquitaniȩ o¬
riundus. quȩ ab oceano britannico
fere milia nonaginta serungitur: apud
gallicanas familias nobilitatis lam¬
pade non obscurus: immo magis pre
cȩteris grã generositatis ornatus: nito¬
ie pectoris addico: quasi refulgens
lucifer inter astra ꝓcessit. Cinus a cu¬
nabulis tantȩ sapientiȩ rudimento¬
primitiua lactabatur infantia: ut
iam tunc potuisset incelligi᷑ xp̃m
in suis causis ꝓ obtinenda uictoria.
necessariũ sibi iussisse militem pro¬
pagari.

Expanded text:
ur beatus Hilarius Pictavorum urbis episcopus regionis Aquitaniae oriundus, quae ab oceano Britannico fere milia nonaginta seiungitur, apud Gallicanas familias nobilitatis lampade non obscurus, immo magis prae ceteris gratia generositatis ornatus, nitore pectoris addito, quasi refulgens lucifer inter astra processit. 7 Cuius a cunabulis tanta sapientia primitiva lactabatur infantia, ut iam tunc potuisset intellegi, Christum in suis causis pro obtinenda victoria necessarium sibi iussisse militem propagari.
Abbreviated transcription (Latin):
nit quippe dñs ad iudicues
opat. Pulsat uero: cũ iã ꝑ egri¬
cudiris molestias eẽ mortẽ uicinã
designat. Cui confestim aꝑimꝰ. si
hunc cũ amore suscipimꝰ. Aꝑire
eũ iulidici pulsanti non uiut:
qui exire de corpore trepidat:
& uidere eũ quẽ condempsisse se
feminit. iudicẽ formidat. Qui
autẽ de sua spe & oꝑatione se¬
curus ẽ. pulsanti confestim ape¬
nt: quia lȩtus iudicẽ sustinet:
et cũ tempus ꝓpinque mortis
agnouerit. de gła retribucionis
hilarescit.

Expanded text:
t quippe, cum ad iudicium properat, pulsat vero, cum iam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim iudici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat, et videre eum, quem contempsisse se meminit, iudicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia lętus iudicem sustinet, et cum tempus propinquę mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. & rł. Siistũ dñi sermonẽ
pere. nichil in eo cõmodi spualis
possumꝰ inuenire. Quid enĩ ꝓficit
ad animȩ salutẽ si aliquis corpo¬
saliter lũbos suos precingat aut
lucernã accendat: Alta ergo ir
precingendus lũbis & lucernis ar¬
dentibꝰ quernda. ẽ. intelligenti ⁊
spualis: quȩ scilicet dunno pre

Expanded text:
. 9. Si istum Domini sermonem pere, nihil in eo commodi spiritalis possumus invenire. Quid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae sci
Abbreviated transcription (Latin):
a certamine defuissẽt: qm̃ si quis per¬
uersus uoluit cũ illo confligere:: ac
si mutꝰ & claudus. nec uerba poterat
ꝓferre. nec responsionibꝰ currere : sed
quasi natans in pelago: ante fluctũ
grãs egit deo: quia quanto ꝓ nomi¬
ne xp̃i longius discedebat de solo
ꝓprio: tanto merebatur fieri uicini¬
orcȩlo. Qui dũ ad locũ ꝑuenisset
optabilẽ: nobis tacendũ non ẽ. quod
illi diuinitus concessũ est. Nam eo
tempore. scõ sibi spũ reuelante cog¬
nouit: quod beatissimã apram fili¬
ã suã. quã cũ matre pictauis reli¬
querat:: quidã iuuenis nobilissimus.
prediues. puleherrimꝰ. coniugii uin-¬
culo sibi quereret ad nectendam.
Sed ipse interuentu orationis assidu¬
ȩ. cęlestẽ illi sponsũ sine contamina¬
tione ꝓuiderat.

Expanded text:
a certamine defuisset, quoniam si quis pera certamine defuisset, quoniam si quis perversus voluit cum illo confligere, ac si mutus et claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus currere; sed quasi natans in pelago, ante fluctum  gratias egit Deo, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo proprio, tantum merebatur fieri vicinior coelo. 6. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non est, quod illi divinitus concessum est. Nam eo tempore, sancto sibi Spiritu revelante, cognovit quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam juvenis nobilissimus, praedives pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat.
Abbreviated transcription (Latin):
REScesat in eo quotidie opinio.
famulatrix uirtutũ. Nec erat
eius fama contenta circũiectas tantũ
gallias illustrare: sed exteras nationes
et regiones implebat.: meritoꝵ grã
ꝑcurrente. Idq actũ est: ut in toto
orbe uelociter beati pontificis gła
militaret. Igitur constantii imꝑaco¬
ris tempore: cũ arriana heresis uene¬
nata de radice. flore toxi :o pullula.¬
ret. tunc uir scĩssimꝰ timore nudus
fidei feruore uestit: quasi signifer bel¬
ligerator ꝑ medias acies inter hosti
les fremitus inter hereticoꝵ gladios
credulitate eccłiam dei turbare ꝑti-
naciter insistebant. imꝑatori ꝑsuasũ
ẽ: ut uirũ eruditissimũ de quo loqui¬
mur. et dionisiũ mediolanensem. et
eusebiũ uercellensẽ. exilio condemp¬
naret. Nichil enĩ poterat ante insuꝑa¬
bilẽ seĩ hilarii facundiã hereticus ob¬
tinere. Sꝑabat hostis fidei. aliquas se
nebulas splendori eatholico posse pre-¬
tendere.: si retrusus exilio talis uir.

Expanded text:
rescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regiones implebat, meritorum gratia percurrente; sicque actum est ut in toto orbe velociter beati pontificis gloria militaret. 5. Igitur Constantii imperatoris tempore, cum Ariana haeresis, venenata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus, timore nudus, fidei fervore vestitus, quasi signifer belligerator pelis fremitus inter hereticorum| procecrenaciter insistebant, imperatori persuasum est ut virum eruditissimum, de quo loquimur, et Dionysium Mediolanensem, et Eusebium Vercellensem, exsilio condemnaret. Nihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio vir talis
Abbreviated transcription (Latin):
Nu est apud nos factũ : ñ maius
quã illa quȩ dixi. sed tã clarũ
atq illustre miraculũ: ut nullũ ar¬
bitrer esse ypponensiũ. qui hoc uel ñ
uderit uel didicerit: nullũ qui obli¬
uisei omnino ulla ratione potuerit.
Decẽ quidã fr is̃. quoꝵs septẽ sunt mares.
tres feminȩ. de cesarea cappadociȩ.
suoꝵ enuũ ñ ignobiles:: maledicto ma-
tris recenti patris eoꝵ obitu destitutȩ.
quȩ iniuriã sibi ab eis factã acerbissime
tulit. tali pena sunt diuinitꝰ coerciti:
ut horribilit̃ quaterent᷑ om̃s tremore
mẽbrors. In qua fȩdissima specie. ocłos
suoꝵ ciuiũ non ferentes: quaqua uer-¬
sũ cuiq ire uisũ ẽ. toto pene uagaban¬
tur orbe romano.

Expanded text:
 est apud nos factum non majus quam illa quae dixi, sed tam clarum atque illustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponensium qui hoc non vel viderit vel didicerit, nullum qui oblivisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres, quorum septem sunt mares, tres feminae, de Caesarea Cappadociae suorum civium non ignobiles, matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano.
Abbreviated transcription (Latin):
ccessit gͦ ad dñm immunda.
ut rediret munda. Accessit
egrã: ut rediret sana. Accessit cos
ligat phariseus. si non poterat uide¬
ie peccantẽ: qui potuit audire cogi¬
tantẽ. Proposuit homini similitudi-¬
nẽ de duobꝰ qui debebant uni fene¬
racori. Etiã ipsũ sanare cupiebat:
ne gratis apud eũ panẽ manducaret.
Illũ pascentẽ esuriebat: ipsũ emen¬
dare ipsũ mactare. ipsũ manduca¬
re ipsũ in corpus suũ trahicere
hac similitudine: et agitur utrũq :
ut et inuitator ille sanetur. cũ siuis
e habeat fiduciã confessionis suȩ ÷¬
nec pungatur aculeis conscientiȩ¬

Expanded text:
ccessit autem ad Dominum immunda, ut rediret munda: accessit aegra, ut rediret sana: accessit confligat Pharisaeus, si non poterat videre peccantem, qui potuit audire cogitantem. Proposuit ergo homini similitudinem de duobus qui debebant uni feneratori. Etiam ipsum enim sanare cupiebat, ne gratis apud eum panem comederet: ipsum pascentem esuriebat; ipsum emendare, ipsum mactare, ipsum manducare, ipsum in suum corpus trajicere hac similitudine; et agitur utrumque, ut et invitator ille sanetur cum suis coer habeat fiduciam confessionis suae, nec pungatur ulterius aculeis conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s igitur manibus est porta.¬
tus ad templũ: ut xpistianus
bonis oꝑibꝰ conscendat in cęlũ.
Sacrificiũ ꝑ se offerri uoluit xp̃s.
ut ad altare de: semꝑ offerat xp̃i¬
anus. Maxime autẽ bene uiuendo
seipsũ deo festinet offerre : siuere

Expanded text:
s igitur manibus est portatus ad templum, ut christianus bonis operibus conscendat in coelum. Sacrificium pro se offerre voluit Christus ut ad altare Domini se offerat christianus; maxime autem bene vivendo seipsum Deo offerre festinet,
Abbreviated transcription (Latin):
eternitas: quia una diuinitas. Un a
creatoris dominatio: quia una ere¬
ature conditio. Quicquid enĩ pat̃
creauit: ꝑ filiũ fabricauit: & in spũ
scõ firmaint. filius autẽ natus est
nente. Nec tamen filius diuisit pa-¬
ꝓcedendo: quia nec auget herendo¬
Inse enĩbeata illa trinitas manet:
quia ibi substantialis unitas ꝑmanet.
Et qm̃ nichil ẽ in trinitatis diuinita¬
te creatũ. ꝓꝑterea nichil ibi ẽ utiq
separatũ. Hȩc dilectissim fr̃s fidelit̃
tenete: in his iugiter ꝑmanete. Hȩc
sit in corde cogitatio: in ore confes¬
sio. Tenete fidẽ quã accepistis in
nomine trinitatis : seruate unica¬
tẽ sp̃s in uinculo pacis: ut turtures
et columbȩ spirituales in domo dei

Expanded text:
eternitas, quia una divinitas; una eternitas, quia una divinitas; una Creatoris dominatio, quia una creaturae conditio; quidquid enim Pater creavit, per Filium fabricavit, et in Spiritu sancto firmavit, Filius autem natus est nente, nec tamen nascendo Filius divisit PaDeum, quia nec auget haerendin se enim beata illa Trinitas manet, quia ibi substantialiter unitas permanet; et quoniam nihil est in Trinitatis divinitate creatum, propterea ibi nihil est utique separatum. Haec, dilectissimi fratres, fideliter tenete, in his jugiter permanete. Haec sit in corde cogitatio, haec in ore confessio. Tenete fidem quam accepistis in nomine Trinitatis, servate unitatem spiritus in vinculo pacis, ut turtures et columbae spiritualiter in domo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
manicheus uerã in xp̃o non credit
carnẽ: arrianus uerã in eo mino¬
rat diuinitatẽ: donacista uero dis¬
sipat catholici corporis sanitatẽ
Alanicheus saeramentũ ñ uidet
redemptoris: arrianus magnitu-¬
dinẽ non cogitat creatoris: dona¬
tista uero. tãquã lupus raax non
dubitat gregẽ boni dissipare pa
miseros uanitatis cupidos. aut ue¬
ritatis ignaros occidere cupientes
ꝑsequuntur colũbȩ caritatẽ: ex¬
seerantur turturis castitatẽ. Ec¬
si quos possunt. aut ore deuorant.
ritatẽ: in ca tate seruate catholi¬
cãpacẽ. Ille enĩ deo gratũ offert
sacrificiũ: qui in caritate frat̃na
uerũ catholice fidei seruauerit
sacramentũ. Ubi unus deiis. una
trinitas colitur: nec pater maior
filio: nec patre minor seđm diui¬
nitatẽ filius predicatur. Nec ab
cis discernitur su bstantia sci sp̃s
qui cũ patre & fillio naturaliter unꝰ
est ds̃. Una est enim trinitatis sc̃ẽ
potestas: quia una est maiestas Un a¬

Expanded text:
manichaeus in Christo veram non credit manichaeus in Christo veram non credit carnem; arianus veram in eo minuit divinitatem, donatista vero dissipat catholici corporis unitatem. Manichaeus sacramentum non videt Redemptoris, arianus magnitudinem non cogitat Salvatoris, donatista vero, tanquam lupus rapax, boni non dubitat gregem dissipare pasmiseros et vanitatis cupidos, aut veritatis ignaros occidere cupientes, persequentur columbae charitatem, execrantur turturis castitatem, et quos possunt aut ore devorant, ritatem, in charitate servate catholicam pacem; ille enim gratum Deo offert sacrificium qui verum catholicae fidei servaverit sacramentum. Ubi unus Deus, una Trinitas colitur; nec Pater major Filio, nec Patre minor secundum divinitatem Filius praedicatur; nec ab eis discernitur substantia sancti Spiritus, qui cum Patre ac Filio naturaliter unus est Deus. Una est enim Trinitatis sanctae potestas, quia una est majestas; una a
Abbreviated transcription (Latin):
temeratã seruat uni uiro fidẽ. co¬
lumba uero aliarũ cohabitantiũ
non deserit unitatẽ. Catholicus
igitur xp̃ianus. tunc uere sp̃ualis
turtur efficitur: si uerã trinitatis
fidẽ. firma credulitate conseruet:
et hereticȩ prauitatis sensũ tãquã
fornicationis inquinamenta repu¬
diec. Iunc uero erit columba. si lon¬
gammiter usq in finẽ in catholi¬
ca societate ꝑmaneat: et contra
temptationes & scandala immobi¬
li firmitate ꝑsistat. Ut nec hereti¬
ca fornicatio corrumpat in corde
fidei castitatẽ: nec amara dissensi¬
o. ecclesi asticȩ caritatis deserat i¬
nitatẽ. Hȩc ẽ enĩ catholica ȩccłia.
quȩ fidẽ uni deo tãquã legitimo
uiro seruat: et congregationẽ fili¬
o in caritate multiplicat. In hoc
curture & columba dicecissimi
uiolet: nec donatista conculcet:
nec manicheus in quinet. Hii enior
uelut accipitres mali unitatẽ colũ¬
bȩ cupiunt dissipare: et castitatem
curturis desiderant iuolare. Naor

Expanded text:
temeratam servat uni viro fidem; columba vero aliarum cohabitantium non deserit unitatem. Catholicus igitur Christianus tunc vero spiritualis turtur efficitur, si veram Trinitatis fidem firma credulitate conservet, et haereticae pravitatis sensum tanquam fornicationis inquinamenta repudiet. Tunc vero erit columba si longanimiter usque in finem in catholica societate permaneat, et contra tentationis scandala immobili firmitate consistat, ut nec haeretica fornicatio corrumpat in corde fidei castitatem, nec amara dissensio ecclesiasticae charitatis dissipet unitatem; haec enim catholica Ecclesia est, quae fidem uni Deo tanquam legitimo viro reservat, et congregationem multorum in charitate multiplicat. In hac turture et columba, dilectissimi violet, nec donatista conculcet, nec manichaeus coinquinet: hi enim, velut accipitres mali unitatem columbae cupiunt dissipare, et castitatem turturis desiderant violare. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
infiniti numeri beneficiis quę
uł scripta sunt. uł passim uigi
& iustis & peccatorib fidelit̃
inuocantib se presto est. & nũ¬
quã eis opitulari desistit.
Ueniant gͥ ad eã iusti cũ basilio
laudantes ac benedicentes: effe¬
ctumq celerem suis scĩs desideriis
postulantes sine dubio ꝑcepturi.
Ueniant peccatores cum Theophilo
tundentes rea pectora cũ interno
fletu: ipsi quoq si uere peniteañ.
desideratã ueniã adepturi. De
quors numero tibi assistentibus
nobis ut subuenire iam & auxi¬
liari digneris imploramus opre¬
electa & scã: o uenerabilis &im¬
periosa: o clemens & ꝓpicia
dña nr̃a: quo possimꝰ recuꝑare
& habere ꝑpetuam gr̃am filii

Expanded text:
infiniti numeri beneficiis quae infiniti numeri beneficiis quae vel scripta sunt, vel passim jugi t justis et peccatoribus fideliter invocantibus se praesto est, et nunquam eis opitulari desistit. Veniant igitur ad eam justi cum Basilio laudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venerabilis et imperiosa! o clemens et propitia Domina nostra, quo possimus recuperare et habere perpetuam gratiam filii
Abbreviated transcription (Latin):
oc ⁊ eor uero illã consecuta
est dñica dies: qua teophi¬
lus quasi cũ dño a mortuis resur¬
gens ep̃o se corã ppło presentauit:
et rem sicut erat exposuit. Uide¬¬
res ppłm modo ex auditu tã hor¬
rendi sceleris ex pauere: modo con-¬
siderata macie uultuq pęnitentis.¬
pie collacrimari. Sed audito quan¬
tã et quã celerẽ miscđiam fuerat
consecutus: om̃s qui mala conscien-¬
tia territi pene defecerant: ad spẽ
ueniȩ cũ gaudio respirabant. Iam
uero ut rem breui fine concludamꝰ
ep̃o iubente. male cautũ ciogra¬
phũ teophilus igne cremauit.
Deinde suffragante clero et ppło.
ductus ad altare: cũ sacrosanctã
cõmunionẽ de manu ep̃i ore sus-¬
ciperet: facie refulsit ut sol. Per-¬
actoq deinceps triduo cũ laiedip
in eccłia piȩ matris dñi ꝑ quã
reconciliatus fuerat: a laboribꝰ
sius beato fine quieuit. Ialib
ergo factis approbat᷑. ⁊ quia dñi
mater ubiq imꝑiosa est. ubiq
quassare. His quoq & aliis

Expanded text:
octem vero illam consecuta est Dominica dies, qua Theophilus, quasi cum Domino a mortuis resurgens, episcopo se coram populo praesentavit, et rem sicut erat exposuit. Videres populum modo ex auditu tam horrendi sceleris expavere, modo considerata macie vultuque poenitentis collacrymari. Sed audito quantam et quam celerem misericordiam fuerat consecutus, omnes qui mala conscientia territi pene defecerant, ad spem veniae cum gaudio respirabant. Jam vero ut rem brevi fine concludamus, episcopo jubente male cautum chirographum Theophilus igne cremavit. Deinde suffragante clero et populo ductus ad altare, cum sacrosanctam communionem de manu episcopi ore susciperet, facies refulsit ut sol. Peractoque deinceps triduo, cum laudibus in ecclesia piae Matris Domini, per quam reconciliatus fuerat, a laboribus suis beato fine quievit. Talibus ergo factis approbatur quia Domini Mater ubique imperiosa est, ubique cassare; his quoque et aliis
Abbreviated transcription (Latin):
lius ep̃s dixit. Ego de corona dñi
litteras accepi: non contra rem pu-
UNC decius iracundia plenis¬
precepit os beati cornelii cũ
duceretur: unꝰ ex militibꝰ nomine
ipsius quinq annis paralitica iace

Expanded text:
lius respondit: Ego de corona Domini litteras accepi, nounc Decius, iracundia plenus, jussit os beati Cornelii cum uceretur, unus ex militibus nomine annis quinque paralitica
Abbreviated transcription (Latin):
perituri mundi precurrentia mala
denunciat: ut eo minꝰ ꝑturbent
uenientia: quo fuerint prescita.
Minus enĩ iacula feriunt: quȩ pre¬
uidentur. Et nos tolerabilius mun¬
di mala suscipimꝰ: si contra hȩc ꝑ
prescientiȩ dipeũ munimur Ecce
eñi dicit. Cũ audieritis prelia et
seditiones: nolite terreri. Oportet
primũ hȩc fieri: sed nondũ statim
finis. Pensanda sunt uerba redem¬
ptoris nr̃i: ꝑ quȩ nos aliud interi¬
us aliud exterius passuros denun¬
ciat. Bella quipꝑe ad hostes perti¬
nent: seditiones ad ciues. Ut ergo
nos indicet interius exteriusq tur¬
bari: aliud fatetur ab hostibꝰ aliud

Expanded text:
perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
praua oꝑa fugere: mundi huiꝰ
in quinamenta deiutare. Sed ho¬
dierna sc̃ĩ e uangelii lectione cõ-¬
pellor dicere: ut et bona quȩ
agitis cũ magna cautela timea¬
tis. ne ꝑ hoc quod auobis rectũ
geritur. fauor aut grã humana
requiratur: ne appetitus laudis
subrepat: et quod foris ostendi-¬
tur intus a mercede uacuetur.
łcce enĩ redẽptoris uoce. decẽ
urgines. et om̃s dicuntur uirgi-¬
nes. et tamen intra beatitudiͦ-¬
nis ianuã non om̃s recrpte: qr

Expanded text:
prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt r
Abbreviated transcription (Latin):
incolumem inuenisset: alloquitur eã
quomodo poterat dulcedo patris. et
facundia oratoris. Quid dicã: Allo¬
nisi qui fuerit spũ diuino ut ille re¬
pletus. Temptat eiꝰ animũ. si uellet¬
sponsũ attingere : quẽ patris grã ꝓu¬
disset. Tunc libent̃. desiderant̃q̃ ut ei¬
celeriter iungeretur optabat. Cuiꝰ uo¬
luntatẽ pater pius agnoscens: intentꝰ
orationibꝰ ñ cessauit : donec sine dolo¬
re. sine contagio. se presente. filia de
mundi ludibrio migraret ad xpistũ.
Quã ꝓpriis manibꝰ ut decuit. ueneran¬
dȩ tradidit sepulturȩ¬

Expanded text:
incolumem invenisset, alloquitur eam, incolumem invenisset, alloquitur eam, quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? Allonisi qui fuerit spiritu divino, ut ille, repletus: tentat ejus animum, si vellet attingere sponsum quem patris gratia providerat. Tunc libenter desideranterque, ut celeriter ei jungeretur, optabat. Quam voluntatem pius pater agnoscens, intentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio sepefacta filia de mun| di ludibrio migraret ad christum. Quam propriis manibus| ut decuit . uenerandae tradedit sepultur
Abbreviated transcription (Latin):
ic illa plus lacrimis petente quã
uerbis  cõmotus ẽ pietate uir
ddei: et spectante ppło ad consueta ar¬
ma ncurrens:: in trã ꝓsternitur. Mox
paulatim defuncti pallor in ruborem
conuertitur. frigida menbra reuoca-¬
to spũ intepescunt: oculi aꝑtis palpe¬
brarũ iantis ꝑegrinũ lumen agnos¬
cunt:: uox adducto aere. de pectoris
domicilio conflata ꝓfertur: gressus
siuis uestigiis rediuiuus extenditur:¬
atq in anterioris fundamenti statũ
tota fabrica renouatur. Quid plura:
Tam diuiacint sacerdos in puluere:
donec parit̾ surgerent. senex de ora¬
tione. infans de morce. Ecce uita lau¬
dabilis: quȩ de alterius corpore necẽ
precibꝰ effugauit. Spoliauit tartarũ:
spem habens in xp̃m. Morsibi iura ñ
tenuit: ubi hilarius uim orationis in
gessit. Sed tanta res: ñ pocest nr̃is uer¬
bis plus ornari. quã eiꝰ meritis. Nunc
reliqua. hoc subiecto miraculo cumu¬
lauit. Deniq cũ beatissimã abrã filiã
suã. ad quã de exilio destinauit epłam

Expanded text:
ic illa plus lacrymis petente quam verbis, commotus est pietate vir Dei et spectante populo ad consueta arma recurrens, in terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra revocato spiritu intepescunt, oculi apertis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tamdiu jacuit sacerdos in pulvere donec pariter surgerent, senex de oratione, infans de mordabilis que de alterius corporae . ne| cem praecibus fugauit. Spoliauit infernum . spem ha| buit in christo mors . ibi iura non tenuit . ubi . hylarius uim| orationis ingessit. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari, quam ipsius meritis. Nunc reliqua hoc subjecto miraculo cumulavit. 13. Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exsilio destinavit epistolam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximis nr̃is odii discretionẽ debe¬
mꝰ: ut in eis et diligamꝰ qđ sunt.
et odio habeamꝰ qđ in dei nobis
itinere obsistunt. Certe dũ paulus
iherosolimã ꝑgeret. ꝓpħa agabus
zonã illiꝰ apprehendit: suisq pedibꝰ
alligauit dicens. Tlirũ cuiꝰ hȩc zo¬
na ẽ: sic alligabunt in iherusalẽ.
Sed ĩ qui animã suã ꝑfecte ode¬
rat. qͥd dicebat: Ego non solũ al¬
ligari. sed et mori in iherłm para.¬
fado animã meã preciosiorẽ quã
ne fcce quomodo animã suam
a ando ocderat. immo odiens a¬
mabat. quã cupiebat ꝓ iħu mor-¬
q dradere: ut hanc ad uitã de pec¬
catimorte suscitaret. Abhac gͦ
asertione ocdii nr̃i: trahamꝰ formã
ad odiũ ꝓximi Ametur quilibet
in hoc mundo aduersarius: sed in
uia dei contrarius non ametur eti-¬

Expanded text:
proximis nostris odii discretionem debeproximis nostris odii discretionem debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei nobis itinere obsistunt. 3. Certe cum Paulus Jerosolymam pergeret, propheta Agabus zonam illius apprehendit, suisque pedibus alligavit, dicens: Virum cujus haec zona est sic alligabunt in Jerusalem . Sed is qui animam suam perfecte oderat quid dicebat? Ego non solum alligari, sed et mori in Jerusalem parafacio animam meam pretiosiorem quam me . Ecce quomodo animam suam amando oderat, imo odiens amabat, quam cupiebat pro Jesu morti tradere, ut hanc ad vitam de peccati morte suscitaret. Ab hac ergo discretione odii nostri trahamus formam ad odium proximi. Ametur quilibet in hoc mundo etiam adversarius, sed in via Dei contrarius non ametur eti
Abbreviated transcription (Latin):
cce discipulus uxorẽ diligen¬
dã predicat: cũ magister di¬
cat. qui uxorẽ non odit. ñ potest
m̃s ẽẽ. discipulus. Nũqͥd aliud iu-¬
dex nunciat: aliud p̃co clamat:
An simul et odisse possumꝰ et dili-¬
gere: Sed si uim prȩcepti ꝑpendi¬
mꝰ: utrũq agere ꝑ discretionẽ ua¬
lemꝰ: ut eos qui nobis carnis cogna¬
tione coniunctisunt et qͦ ꝓrimos
nouimꝰ diligamꝰ: et quo aduersari¬
os inuia dei patimur. odiendo et
diũ diligitur: qui carnalit̃ sapĩens
dũ praua nobis ingerit ñ auditur
Ut aute dñs demonstraret hoc ena
ꝓximos odiũ non de in affectione
ꝓcedere. sed de caritate: addidit ꝓ¬
tinꝰ dicens. Adhuc autẽ & animam
suã. Odisse itaq precipim᷑ pximos:
odisse et animã nr̃am. Constat ergo
quia amando debet odire ꝓximũ.
cũ eiꝰ appetitũ frangimꝰ ⁊ eiꝰ uolupta¬
tibꝰ reluctamur. Quȩ gͦ contẽpta
ad melius ducitur: quasi ꝑ odiũ
amatur. Sic sic nimirũ exhibere

Expanded text:
cce discipulus uxorem diligendam praecipit, cum magister dicat: Qui uxorem non odit, non potest meus esse discipulus. Nunquid aliud judex nuntiat, aliud praeco clamat? An simul et odisse possumus et diligere? Si vim praecepti perpendimus, utrumque agere per discretionem valemus, ut eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt et quo proximos novimus, diligamus, et quo adversarios in via Dei patimur, odiendo et odium diligitur qui carnaliter sapiens, dum prava nobis ingerit, non auditur. Ut autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicens: Adhuc autem et animam suam. Odisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Sic sic nimirum exhibere