comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Droducens fenũ
iumentis: et herbã seruituci hominũ. Uerũ. ẽ uideo.
agnosco ereaturã ł ducit t̾ra fęnũ iumentis et erbã
seruituti hominũ. Sed uideo et alia uimenta dñi:
quȩ signisicant᷑ cũ dr̾ boui trituranti os ñ infrenab̾.
dic̃ enĩ ipsũ iumentũ. Nũqͥd de bcibꝰ ꝑtinet ad dm̃:¬

Expanded text:
roducens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Verum est, video, agnosco creaturam: producit terra fenum jumentis, et herbam servituti hominum. Sed video et alia jumenta Domini, quae significantur, cum dicitur, «Bovi trituranti os non infrenabis:» dicit enim ipsum jumentu
Abbreviated transcription (Latin):
cͥa intelligit᷑ plebs uideoꝵ. Habuit enĩ iugũ legis: sub
quo laborabat. In capra incelligit᷑ ȩccłia de gentibus.
Quibꝰdã eñĩ liberis saltibꝰ uisultabat. et amaro pasce¬
bat᷑ oleastro. Trima sunt dicta hȩc amimnalia. q tcio
tẽpore grã reuelata ẽ. Nã pͥmũ fuit ante legẽ sccdm ex qͦ¬
dicimꝰ qđ aries ñ diuidat᷑: Nonne ep̃i fuer auctores
scismatũ et heresũ: Porro autẽ si plebes ipsȩ ñ dunde¬
rent᷑ id ẽ si uacca ñ diuideret᷑. si capra ñ diuideretur:
erubissent fortasse illi in diuisionibꝰ suis. et ad cõpa¬
gẽ remeassent: Diuidunt᷑ duces. diuidunt᷑ et plebes:
ut cȩcꝰ cȩcũ sequat᷑. ut simul in foueã cadant. Ponunt᷑
adũsus se inuicẽ. Aues autẽ ñ dusit. Spũ ales ñ habeq̃
diuisionẽ: ñ cogitant scismata. Pax ẽ. in eis. custodiunt
eã in cȩceris qͣntũ posst̃. Ubi in aliis deficiunt: ipsi tenenre

Expanded text:
plebs intelligitur Judaeorum; habuit enim jugum Legis, sub plebs intelligitur Judaeorum; habuit enim jugum Legis, sub quo laborabat: in capra inteligitur Ecclesia de Gentibus; quibusdam enim liberis saltibus insultabat, et amaro pascebatur oleastro. Trima sunt dicta haec animalia, quia tertio tempore gratia revelata est. Nam primum fuit ante Legem; secundum, ex qdicimus, quod aries non dividatur? Nonne episcopi fuerunt auctores schismatum et haeresum? Porro autem si plebes ipsae non dividerentur, id est, si vacca non divideretur, si capra non divideretur; erubuissent fortasse illi in divisionibus suis, et ad compagem remeassent. Dividuntur duces, dividuntur et plebes, ut caecus caecum sequatur, et simul in foveam cadant : ponuntur adversus invicem. «Aves autem non divisit.» Spirituales non habent divisionem, non cogitant schismata: pax est in eis, custodiunt eam in caeteris quantum possunt; ubi in aliis deficiunt, in se tenent.
Abbreviated transcription (Latin):
aqͥlȩ iuuentꝰ tua: ñ frustra dictũ ẽ de abrahã. aues
autẽ ñ diuisit. Abrahã in illo sacrificio satis misti¬
co accepit tria animalia: arietẽ trimũ. uaccã trimã.
caprã trimã: et turturẽ et colubã. Diuisus ẽ aries:
et adũsus se inucẽ partes constitutȩ. Diuisa capra:
nichilominꝰ adũs se partes constitutȩ. Diusa uacca:¬
et sic etiã de ipsiꝰ carne factũ ẽ. Et subicit scriptura:
aues autẽ ñ diuisit. Deinde dr̾ trimꝰ aries trima uac-¬
ca trima capra: de auiũ ȩxate tacet᷑. Unde rogouos.
nisi qr significant᷑ in auibꝰ qͥdã spũales. quoꝵ ȩtas tẽ¬
poralis ꝓptẽa tacet᷑ qi ȩtña meditant᷑ et transgredi-¬
unt᷑ desiderio et intellectu omĩa tẽporalia. spũales
uiri qͥ de om̃ibꝰ iudicant. et a nemine iudicantur :
Itaq ipsi soliñ diuidunt᷑ in hereses: et scismata. In
ariete: intelligunt᷑ p̃positi. Ducunt enĩ greges. In uac

Expanded text:
aquilae» . Non frustra dictum est de Abraham: «Aves autem non divisit.» Abraham in illo sacrificio satis mystico accepit tria animalia; arietem trimum, vaccam trimam, capram trimam, et turturem, et columbam. Divisus est aries, et adversus initutae; divisa vacca, sic etiam de ipsius carne factum est: et subjecit Scriptura, «Aves autem non divisit.» Deinde dicitur trimus aries, trima vacca, trima capra: de avium aetate tacetur. Unde, rogo vos, nisi quia significantur in avibus quidam spirituales, quorum aetas temporalis propterea tacetur, quia aeterna meditantur, et transgrediuntur desiderio et intellectu omnia temporalia? Spirituales viri qui de omnibus judicant, et a nemine judicantur : itaque ipsi soli non dividuntur in haereses et schismata. In ariete intelliguntur praepositi; ducunt enim greges: in vacca
Abbreviated transcription (Latin):
consedit ibi abrahã usq ad uesꝑã. et uenit magnꝰ tror
dici iudicii. Uesꝑa enĩ illa. finis scli. Et caminꝰ ille ueni¬
ens: dies uidicii. Diuisit int̾ media illaquȩ diuisa erant:
etiã caminꝰ. Siint̾ media transut caminꝰ: alia in dexte¬
rã alia in sinistrã separauit. Sunt gͦ qͥdã carnales et
tamen ȩccłiȩ gremio continent᷑ uiuentes scđm quendã
modũ suũ: qͥbꝰ timemꝰ ne seducant᷑ ab herecicis. Quan

Expanded text:
ror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et tamen Ecclesiae gremio continentur, viventes secundum quemdam modum suum, quibus timemus ne seducantur ab haereticis: q
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ꝑtransibt᷑ aquȩ. potabt̾ om̃s bestiȩ siluȩ. suscipi¬
ent onagri in sitĩ suã. suꝑ illos uolatilia cęli inhabi¬
tabunt. Congruentiꝰ incelligimꝰ suꝑ montes: qr hoc ẽ.
etiã huic simile creatuix̧. Suꝑ montes posst̾ habita¬
re uolatilia: non suꝑ onagros. Non hoc intelligeremꝰ:
sinecessitas cogeret. Suꝑ montes gͦ uolatilia cęli in ha¬
bitabt̃. Uidemꝰ aues istas habitare suꝑ montes: sed mul¬
tȩ earũ habitant in cãpis multȩ in conuallibꝰ. mulce
in nemoribꝰ multȩ in ortis. ñ om̃s suꝑ montes. Sunt
quȩdã uolatilia: quȩ ñ habitant nisi suꝑ montes.
Spũales quasdã animas: significat hoc nomen. Uola¬
tilia. spũalia corda sunt: aere lib̾o ꝑfruunt᷑. Gaudens
serenitate celi aues istȩ: sed ramen pastꝰ earũ in mon¬

Expanded text:
e; potabunt omnes bestiae silvae; suscipient onagri in sitim suam: super illos volatilia coeli inhabitabunt.» Congruentius intelligimus super montes, quia hoc est etiam huic simile creaturae. Super montes possunt habitare volatilia, super onagros non: hoc intelligeremus, si necessitas cogeret. Super montes ergo volatilia coeli inhabitabunt. Videmus aves istas habitare super montes: sed multae earum habitant in campis, multae in convallibus, multae in nemoribus, multae in hortis, non omnes super montes. Sunt quaedam volatilia quae non habitant nisi super montes. Spirituales quasdam animas significat hoc nomen: volatilia, spiritualia corda sunt, quae aere libero perfruuntur. Gaudent serenitate coeli aves istae: sed tamen pastus earu
Abbreviated transcription (Latin):
ligna fenũ stipulã. Ipse autẽ inqͥt saluuserit: sie tama
quasi ꝑ ignẽ hoc aget caminꝰ alios in sinstiñ separabit:
bitent: ñ debent sequi altitudinẽ cordis sui. De qualib̾
dr̾ posuert᷑ in cȩlũ ossuũ. Ne uentis tollant᷑: in mon¬
tibꝰ requiescant. Habent auctoritatẽ scoꝵ: reqͥescant
qr in montibꝰ petras inueniunt. firmamenta quȩdam
preceptoꝵ. Sic̃ em̃ una illa petra xp̃s ũbũ dei sic mul¬
ta uerba dei multȩ petrȩ. et iste petiȩ in montibꝰ. Uide
aues ibi habitantes. Suꝑ illos uolatilia celi in habitabt.

Expanded text:
ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» . Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, bitent; non debent sequi altitudinem cordis sui, de qualibus dicitur: «Posuerunt in coelum os suum» . Ne a ventis tollantur, in montibus requiescant. Habent auctoritatem sanctorum, requiescant quia in montibus petras inveniunt, firmamenta quaedam praeceptorum. Sicut enim una illa petra, Christus Verbum Dei; sic multa verba Dei, multae petrae, et istae petrae in montibus. Vide aves ibi habitantes: «Super illos volatilia coeli inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
Adiungit. Cũ enĩ dic̃ unꝰqͥsq urm. ego sũ pauli ego
autẽ apollo. ego uͦ cephȩ: ñne carnales estis. et scdm ho.¬
minẽ ambulatis: Rogo uos fr̃s audice et ꝓficite. excucite
uos de loco carnali: ꝑgite in tuiturẽ et colubã. Aues au¬
tẽ ñ diuisit. Sed qͥcũq talis ꝑmanserit. et scđm quendã
modũ uitȩ aptũ carnalibꝰ de gremio ȩccłiȩ ñ recesserit.
et ñ fuerit seductꝰ abheretieis ut ex contraria parte di¬
uidat᷑: ueniet caminꝰ et ad dexterã ponet᷑. sine camino
ñ poterit. Sed si caminũ patiñ uult: ꝑgat inturtu.¬
rẽ et colũbã. Iui potest caꝑe: capiat. Si autẽ ñ sic erit.
et ȩdificauerit suꝑ fundamentũ ligna fȩnũ stipulã.
id ẽ amores scłares fundamento fidei suȩ suꝑ edifica¬
uerit: camen si in fundamento sit xp̃s. ut pͥmũ locũ
ipse habeae in corde. et ei nichil om̃ino anteponatur
portant᷑ tales. tolerant᷑ et tales: ueniet caminꝰ incendet

Expanded text:
ue vestrum, Ego sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae; nonne carnalis estis, et secundum hominem ambulatis?» Rogo vos, fratres, audite, et proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet
Abbreviated transcription (Latin):
i. Consticuite diẽ sollennẽ in frequentationibꝰ.
usq ad cornu altaris: id ẽ usq ad int̾iorẽ domũ dei.
de qͦ uos benediximꝰ: ubi st̾ altaris excelsa. Constitu¬
ite diẽ festũ. ñ tepide ac segnit̾: sed infrequentatio¬
nibꝰ. Ipsa ẽ. enĩ uox exultationis. soni festiuitatẽ ce¬
cata mens ipsa iustoꝵ. Hoc aꝑtiꝰ dicemꝰ. fr̃s quicũq
dm̃ ũbũ intelligere uolunt: ñ eis sufficiat caro qđ
humanitatẽ lacte nutriendis p̃bere dignatꝰ ẽ. Et

Expanded text:
quentationibus, quentationibus, usque ad cornua» «altaris:» id est, usque ad interiorem domum Dei, de qua vos benediximus, ubi sunt altaris excelsa. «Constituite diem festum,» non tepide ac segniter, sed «in confrequentationibus.» Ipsa est enim vox «exsultationis, soni festivitatem cecata mens ipsa justorum. Hoc apertius dicimus, fratres: quicumque Deum Verbum intelligere volunt, non eis sufficiat caro, quhumanitatem lacte nutriendis praebere dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
dies salutis. ẽ. saluũ me fac. Quia de longinqua ꝑe¬
grinatione reuertentes seiungim᷑ ab eis qͥ oderant
pacẽ. cũ qͥbꝰ eramꝰ pacifici. et cũ loqueremꝰ eis debel¬
lobent nos gratis. bene ꝓspa iter redetmcibꝰ quia
euangłio dic̃. Ego ueni in nomine patrismei. et non
accepistis me: aliꝰ si uenerit in nomine suo. illũ acci-¬
pietis. B enediximꝰ uos de domo dñi. Credo qđ ista
uox ẽ. magnoꝵ ad pusillos: eoꝵ scilicet magnoꝵ. qui
ũbũ dm̃ apud dm̃ sic̃ in hac uita posst̾ m̃te contin-¬
gunt. Et cam̃ sermonẽ suũ tẽꝑant ad paruulos: et
simꝰ deo. siue tẽꝑantes sumꝰ uob̾: caritas eni xp̃i cõpel¬
lit nos. Ipsi paruulos benedicunt de intĩore domo
ille qͥ uenit in nomine dñi: quẽ reꝓbauer̃ ȩdifican¬
tes. et factꝰ ẽ in caput anguli. Mediator ille dei et ho
ut qd credimꝰ intelligeremꝰ et uob̃ ñdũ incelligentibꝰ
sed iã credentibꝰ nunciaremꝰ. Ut autẽ et uos intelliga

Expanded text:
dies salutis est, «salvum me fac:» quia de longinqua peregrinatione revertentes sejungimur ab eis qui oderant pacem, cum quibus eramus pacifici, et cum loqueremur eis, debellabant nos gratis; «bene prospera iter» redeuntibus, quia io dicit: «Ego veni in nomine Patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum accipietis» . «Benediximus vos de domo Domini.» Credo quod ista vox magnorum est ad pusillos, eorum scilicet magnorum qui Verbum Deum apud Deum, sicut in hac vita possunt, mente contingunt; et tamen sermosimus Deo, sive temperantes sumus vobis; charitas enim Christi compellit nos» . Ipsi parvulos benedicunt de interiore domo ille qui venit in nomine Domini, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli ; mediator ille Dei et homut quod credidimus intelligeremus, et vobis nondum intelligentibus, sed jam credentibus, enuntiaremus. U
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ inqͥt dm̃: iusti intrabunt in eas. Has saltẽ nemo
natione mea inhabitaui cũ tab̾naculiscȩdar: et cũ
hisqͥ oderant pacẽ. erã pacificus Pertuliusq in finẽ
ꝑmixtionẽ maloꝵ: sed hȩ poitȩ dñi iusti intrabt᷑¬
ctus esmͥ in salutẽ. Quã sepe ostendit᷑ laudis e̾ẽ ista
confessio: ñ uulnera medico ostendens. sed de ꝑcepta
sanitate gras agens. Iste autẽ medicus salus. ẽ. ad quẽ¬
dicimꝰ. Iapidẽ quẽ repbauer ȩdificantes: hic fa-¬
ut duos conderet in se. in unũ nouũ hominẽ faciens
pacẽ: et cõmutaret utrosq deo in uno corpore. cir.¬
capiti anguli a dño factꝰ ẽ. Quãuis enĩ hoc ñ ee̾t. factꝰ
nisi passus esset: ñ cam̃ hoc ab eis a qͥbꝰ passus ẽ factꝰ ẽ.
Nã illiqͥ edificabant : repbauer̃. Sed in eo qđ dñs oc¬
culte ȩdificabat: fecit in caput anguli qđ illi rep¬
bauer̃. Et ẽ mirabilis in oculis nr̃is. In oculis int̾io¬
ris hominis: in oculis credentiũ. sꝑantiũ. diligenti¬

Expanded text:
 inquit, «justi intrabunt in eas.» Has saltem nemo natione mea «inhabitavi cum tabernaculis Cedar,» et «cum his qui oderunt pacem eram pacificus» : pertuli usque in finem permixtionem malorum, sed «hae portae Domini; justi intrabctus es mihi in salutem.» Quam saepe ostenditur laudis esse ista confessio, non vulnera medico ostendens, sed de percepta sanitate gratias agens. Ipse autem medicus salus est. salus. Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic faUt duos conderet in semetipsum, in unum novum hominem, faciens pacem, et reconciliaret utrosque in uno corpore Deo , circapiti anguli a Domino factus est. Quamvis enim hoc non esset factus, nisi passus esset; non tamen hoc ab eis a quibus passus est, factus est. Nam illi qui aedificabant, reprobaverunt; sed in eo quod Dominus occulte aedificabat, fecit in caput anguli quod illi reprobaverunt. «Et est mirabilis in oculis nostris:» in oculis interioris hominis, in oculis credentium, sperantium, diligenti
Abbreviated transcription (Latin):
ciã inimicos meos. Ex qͦlibet genere inimici exur-¬
gant. siue ex numero maloꝵ hominũ. siue exnu-¬
mero maloꝵ angłoꝵ: in dñi adiutorio despicien-
autẽ inimicis: sic mͥ tanꝗͣ bonꝰ homo se amicus op-¬
ponat. ut ñ in se spẽ meã iubeat collocari. Nonũ
ẽ enĩ confidere in dño: quã confidere in homine.
Nec qͥsqͥs scdm quendã modũ dici potest angłs
bonꝰ: sic a me cogitet᷑. ut in eo confidere debeam.
Nemo enĩ bonꝰ. nisi solus ds̃. Et cũ uidet᷑ adiuuare
homo uł angłs: cũ hoc uera dilectione faciunt.
ille ꝑ eos facit qͥ eos ꝓ modo eoꝵ bonos fec̃. Nonõ

Expanded text:
ciam inimicos meos.» Ex quolibet genere inimici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicientuautem inimicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis secundum quemdam modum dici potest angelus bonus, sic a me cogitetur, ut in eo confidere debeam: nemo enim bonus, nisi solus Deus; et cum videntur adjuvare homo vel angelus, cum hoc vera dilectione faciunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
mine dñi ultꝰ sũ eos. Qđ ait om̃s gentes cucũde¬
der̃ me. et in nomine dñi ultꝰ sũ eos: significat ȩe¬
desiȩ labores atq uictoriã. Sed qͣsi causa quereret᷑
unde tanta mala suꝑare potuerit. respectũ ẽ. ad
exemplũ. et dix̃ qͥd passa sit pͥmũ in capite suo: ad¬
dendo qđ seqr̃. Circũ dantes curcũ deder̃ me. Et
bene ibi ñ repetitũ ẽ om̃s gentes: qđ auidȩis solis fac¬
tũ ẽ. Et in nomine dñi ultꝰ sũ eos. Quia & illic ip

Expanded text:
sum eos.» Quod ait, «Omnes gentes circumdederunt me, et in nomine Domini ultus sum eos,» significat Ecclesiae labores atque victoriam; sed quasi causa quaereretur unde tanta mala superare potuerit, respectum est ad exemplum, et dixit quid primo passa sit in capite suo, addendo quod sequitur, «Circumdantes circumdederunt me:» et bene ibi non repetitum est, «omnes gentes;» quod a Judaeis solis factum est. «Et in nomine Domini ultus sum eos:» quia illic ips
Abbreviated transcription (Latin):
głam᷑ in tribulationibꝰ. Dextera dm̃ fec̃ urtutẽ.
Quã uirtutẽ dicit: Pextera inqͥt dñ exaltaut
me. Magna uirtꝰ exaltare humilẽ: deificare mor¬
talẽ. prebere de infirmitate ꝑfectionẽ. de subied¬
one głam. de passione uictoriã : dare auxiliũ de
tribulatione. ut afflictis uera salus patesceret:
affligentibꝰ autẽ uana salus hominis remaneret
Magna hȩc. Sed qͥd miraris : Audi qͥd repetat. Non
homo se exaltauit. ñ se homo ꝑfecit. Non sibi homo
głam dedit. ñ homo uicit. ñ homo sibis aluti fuit:
facientes: ȩccłiam xp̃i mori arbitrabant᷑. Ecce nẽ
tiñ tradidit me. Non gͦ qͥcꝗͣ uiribꝰsius licuisse arbi¬
tret̃ fremitꝰ impioꝵ: ñ hab̾et istã potestatẽ nasisibi
data esset desuꝑ. Sepe filios pat̾ familias ꝑneqͥs¬
simos seruos em̃dari iubet: cũ illis heredicatẽ illis
cõpedes p̃paret. Quȩ ẽ. ista hereditas: Auri anar

Expanded text:
 fecit virtutem.»  fecit virtutem.» Quam virtutem dicit? «Dextera,» inquit, «Domini exaltavit me.» Magna virtus exaltare humilem, deificare mortalem, praebere de infirmitate perfectionem, de subjectione gloriam, de passione victoriam, dare auxilium de tribulatione; ut afflictis vera salus Dei patesceret, affligentibus autem vana salus hominis remaneret. Magna haec; sed quid miraris? audi quid repetat. Non homo se exaltavit, non homo se perfecit, non sibi homo gloriam dedit, non homo vicit, non homo sibi saluti fuit: facientes, Ecclesiam Christi mori arbitrabantur. Ecce nunnon tradidit me.» Non ergo quidquam viribus suis licuisse arbitretur fremitus impiorum: non haberet istam potestatem, nisi sibi data esset desuper. Saepe filios paterfamilias per nequissimos servos emendari jubet; cum illis haereditatem, illis compedes praeparet. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
harene impulsussũ ut caderẽ: et dñs suscepit me.
Quãuis enĩ ee̾t iã magna multitudo credentiũ
quasi harenȩ innumerabili cõꝑanda. et in unam
societatẽ tanꝗͣ in cumulũ ducta: tam̃ qͥd ẽ homo
nisi qđ memor es eiꝰ : Non dix̃ abundantiã nume¬
inqͥt suscepit me. Multitudinẽ gͦ fideliũ in unita¬
te fidei simul habitantẽ. ꝑsecutio gentiũ qͦ impelle-¬
ret ut deiceret ñ habebat: quando in eũ creditũ
et laudatio mea dñs: et factꝰ ẽ. mͥ in salutẽ. Quigͥ
cadunt cũ impellunt᷑: nisi qͥ sua sibi fortitudo. et
sua sibi uolunt ee. laudatio: Nullꝰ qͥppe incerta¬
mine cadit: nisi cuiꝰ fortitudo et laudatio cacdit.
Quaꝓpt̃ cuiꝰ fortitudo ec laudatio ẽ. dñs. tã ñ ca¬
illis. qđ auersis a se ñ erat. salus cepit. eẽ. conũsis.
Uex lecitiȩ et salutis in tab̾naculis iustoꝵ. Ubi
uocẽ meroris et exitii putabant. ee: qͥ in eoꝵ cor.¬
pora seiuebant. Non eni sentiebant int̾ĩora gauda

Expanded text:
arenae impulsus sum ut caderem, et Dominus suscepit me.» Quamvis enim esset jam magna multitudo credentium, quasi arenae innumerabili comparanda, et in unam societatem tanquam in cumulum ducta; tamen quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Non dixit, Abundantiam nume«Dominus,» inquit, «suscepit me.» Multitudinem ergo fidelium in unitate fidei simul habitantem persecutio gentium quo impelleret, ut dejiceret, non habebat: quando in eum creditum et laudatio mea Dominus; et factus est mihi in salutem.» Qui ergo cadunt, cum impelluntur, nisi qui sua sibi fortitudo, et sua sibi volunt esse laudatio? Nullus quippe in certamine cadit, nisi cujus fortitudo et laudatio cadit. Quapropter cujus fortitudo et laudatio est Dominus, tam non caillis, quod aversis a se non erat, salus coepit esse conversis.x laetitiae et salutis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
et diuinitatis plenitudinẽ ñ intelligens solũ ho¬
minẽ arbitrabat᷑. responderit. Qͥd me int̾rogas
ꝑmixtione iniquoꝵ. qd ei ꝑ grãm dei p̃stitũ ẽ ñ so¬
lũ ñ retribuentis mala ꝓbonis sed etiã retribuen¬
tis bona ꝓmalis: conuenientissime adiunctũ est.¬

Expanded text:
et divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hoet divinitatis plenitudinem non intelligens, solum hominem arbitrabatur, respondit dicenspermixtione iniquorum, quod ei per gratiam Dei praestitum est, non solum non retribuentis mala pro malis, sed etiam retribuentis bona pro malis; convenientissime adjunctum est
Abbreviated transcription (Latin):
a sapientibꝰ et prudentibꝰ. et reuelasti ea pariui-¬
lis. Ita pat̾: qm̃ sic placitũ ẽ corã te. Quis ñ eũ
incelligat in laude patris hec dicere: Qs ñ ui-¬
deat istã confessionẽ ñ ad dolorẽ cordis sed ad
gaudiũ ꝑtinere. cũ etiã p̃cesserit euangelista di-¬
cens. in ipsa hora exultauit spũ scõ et dix̃. con-¬
nino dubitandũ tot congruentibꝰ testimonus.
quoꝵ similia ꝑ uosipsos in scripturis scĩs potestis
adũtere: ñ tantũ in peccatis sed et in laudibꝰ dei
confessionẽ in diunis scripturis solere nominari.
qͥd congruentiꝰ in hoc psalmo qͣndo alła canta¬¬
uimꝰ qđ ẽ. laudate dñm. nos ad moneri intelligi-¬
gimꝰ. cũ audimꝰ Confitemin dño quã idipsũ
scilicet ut laudemꝰ dñm: Non potuit laus dei
grandiꝰ ista breuitate ñ uideo: cũ ita ꝓpͥũ sit deo
qđ bonꝰ ẽ. ut a qͦdã cõpellatꝰ ipse filiꝰ dei. cũ audi¬
ret magister bone. ab eo scilicet qͥ carnẽ eiꝰ intuens

Expanded text:
et prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic placitum est coram te.» Quis non eum intelligat in laude Patris haec dicere? Quis non videat istam confessionem non ad dolorem cordis, sed ad gaudium pertinere; cum etiam praecesserit Evangelista dicens: «In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto et dixit, Connino dubitandum, tot congruentibus testimoniis, quorum similia in Scripturis per vos ipsos potestis advertere, non tantum in peccatis, sed et in laudibus Dei confessionem divinis Litteris solere nominari; quid congruentius in hoc psalmo, quando «Alleluia» cantamus, quod est, Laudate Dominum, nos admoneri intelligimus, cum audimus, «Confitemini Domino,» quam idipsum, scilicet ut laudemus Dominum? Non potuit laud Dei grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut a quodam compellatus ipse Filius Deiret, Magister bone, ab eo scilicet qui carnalibus oculis intuens,
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ambigit. confessionẽ in dei laudibꝰ poni: nisi
forte tanta ẽ. in cuiꝰꝗͣ m̃te ꝑũsitas. ut dicere
patri ee̾ confessũ. Qđ si aliqͥs impiꝰ ꝓpt̃ nomen
confessionis tẽptaret obicere: facillime repelle-¬
ret᷑ ipsa ũboꝵ contextione. Sic enĩ loqͥt᷑. Confi-

Expanded text:
mus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi mus ambigit confessionem in Dei laudibus poni; nisi forte tanta est in cujusquam mente perversitas, ut dicere Patri esse concessum. Quod si aliquis impius propter nomen confessionis tentaret objicere, facillime refellere
Abbreviated transcription (Latin):
ta nr̃a deo confitem᷑ om̃ibꝰ nota ẽ: ita ut hanc
solã dici confessionẽ. scripturis scĩs minꝰ erudita
existimet multitudo. Nã ubi hoc ũbũ lectoris
ore sonuerit: continuo strepitꝰ piꝰ pectora tonden¬
tiũ conseqͥt᷑. Sed debent adũtere: qͦmͦ dictũ sit
in alio psalmo. Qm̃ ingrediar in locũ tab̃naculi
admirabilis usq ad domũ dei: in uoce exulta.¬
tionis et confessionis soni festiuitatẽ celebrantis.
hic emĩ certe manifestũ. ẽ: uocẽ confessionis et so¬
nũ. ñ ad merorẽ pęnitentiȩ sed ad lȩticiã festiu-¬
tatis celeberrimȩ ꝑtinere. At si de tã manifesto te-¬
stimonio qͥsquã adhuc dubitat. qͥd dicturus ẽ ad
illud qđ in ȩccłiastico scriptũ ẽ. benedicite dñm¬
suꝑ omĩa oꝑa eiꝰ. date nomini eiꝰ magnificentiã.
et confitemini in laudẽ ipsi. in canticis labioꝵ
et citharis. et sic dicite in confessione: qm̃ omnia
oꝑa dñi bona nimis. Hic certe nullꝰ uł tardissi¬

Expanded text:
ta nostra Deo confitemur, omnibus nota est; ita ut hanc solam dici confessionem in Scripturis sanctis minus erudita existimet multitudo: nam ubi hoc verbum lectoris ore sonuerit, continuo strepitus pius pectora tundentium consequitur. Sed debent advertere quomodo dictum sit in alio psalmo: «Quoniam ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis, soni festivitatem celebrantis» . Hic enim certe manifestum est vocem confessionis et sonum, non ad moerorem poenitentiae, sed ad laetitiam festivitatis celeberrimae pertinere. Aut si de tam manifesto testimonio quisquam adhuc dubitat, quid dicturus est ad illud quod in Ecclesiastico scriptum est: «Benedicite Dominum omnia opera ipsius, date nomini ipsius magnificentiam, et confitemini in laudem ipsius in canticis labiorum et in citharis; et sic dicite in confessione, Quoniam omnia opera Domini bona nimis» ? Hic certe nullus vel tardissi
Abbreviated transcription (Latin):
ordo contexit᷑. Nã ipsũ dñm caput ȩccłiȩ recte ac¬
cipimꝰ circũdatũ a ꝑsecutoribꝰ sic̃ circũdant apes
fauũ. Quid eni ab ignorantibꝰ gestũ sit: mistica sub¬
tilitate sp̃s sc̃s loquit᷑. Mel qͥppe. apes oꝑant᷑ in fa-¬
uis. Nescientes autẽ ꝑsecutores dñi. fecer̃ eũ nob̃ in

Expanded text:
ordo contexitur. Nam ipsum Dominum caput Ecclesiae recte accipimus circumdatum a persecutoribus, sicut circumdant apes favum. Quid enim ab ignorantibus gestum sit, mystica subtilitate Spiritus sanctus loquitur. Mel quippe apes operantur in favis: nescientes autem persecutores Domini, fec
Abbreviated transcription (Latin):
dei : Pñs mͥ adiutor ẽ: ñ timebo qͥd faciat mͥ
homo. Sed nũqͥd homines solos habet inimicos ȩc¬
clesia: Qͥd ẽ. homo carni et sanguini deditꝰ. nisi
caro et sanguis: Sed ait apłs. Non ẽ. nob̃ collucta¬
tio adũsus carnẽ et sanguinẽ: sed adũsus pͥnci-¬
pes et potestates. et rectores mundi tenebrarũ ha¬

Expanded text:
inus mihi adjutor; non timebo quid faciat mihi homo.» Sed numquid solos homines habet inimicos Ecclesia? Quid est homo carni et sanguini deditus, nisi caro et sanguis? Sed ait Apostolus, «Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et rectores
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus sũ: et inuentũ ẽ mͥ mandatũ qđ erat
in uitã. hoc eẽ. in mortẽ. Retribuit gͦ illi ds̃bonũ
ꝓ malo: hoc ẽ uitã ꝓ morte. Talẽ scilicet retribu¬
tionẽ. qͣł hic poscit᷑ ubi dr̃. Retribue seruo tuo
iuuã. et custodiã u̾ba tua. Et uix̃. et custodiuit
ũba eiꝰ & ꝑtinere cepit ad aliã retributionẽ in qͦ

Expanded text:
erat in vitam, hoc esse in in mortem» . Retribuit ergo illi Deus bonum pro malo, hoc est, vitam pro morte; talem scilicet retributionem, qualis hic poscitur, ubi dicitur, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et vixit, et custodivit verba ejus, et pertinere coepit ad aliam
Abbreviated transcription (Latin):
diuuare uos debent ad intelligenda
sequentia. Etenĩ quȩ tanq̃ ex uniꝰ ho-¬
ũba tua. Ecce nc̃ aꝑtiꝰ ut id faciat. poscit auxi¬
liũ. Netribue inqͥt seruo tuo: uuã et custodi¬
ã ũba tua. Si bona ꝓbonis sibi retribui postula-¬
uit: iã custodierat ũba dei. Non autẽ dix̃ retribue
seruo tuo q custodiui ũba tua. tanꝗͣ mercedẽ bo¬
nã ꝓbono obȩdientiȩ flagitaret: sed dix̃ retribu¬
e seruo tuo: uiuã et custodiã ũba tua. Qđ qͥd
ẽ aliud quã dicere mortuos ea custodire ñ posse.
infideles. uiuos autẽ fideles qm̃ iustꝰ ex fide uiuit.
nec posst̾ custo dire ũba dei nisi fide quȩ ꝑ dile-¬
ctionẽ oꝑat᷑: hanc sibi poscit qͥ dic̃. Retribue
seruo tuo: uiuã et custodiã ũba tua. Et qm̃ an
te fidẽ ñ homini debent᷑ nisi mala ꝓ malis. retri¬
buit autẽ ds̃ ꝑ indebitã grãm bona ꝓ mał: hanc
retributionẽ rogat qͥ dic̃ retribue seruo tuo. ui¬

Expanded text:
adjuvare nos debent ad intelligenda sequentia. Etenim quae tanquam ex unius hocustodiendo verba tua.» Ecce nunc apertius, ut id faciat, poscit auxi«Retribue,» inquit, «servo tuo; vivam, et custodibo» «verba tua.» Si bona pro bonis sibi retribui postulavit, jam custodierat verba Dei. Non autem dixit, Retribue servo tuo, quia custodivi verba tua; tanquam mercedem bonam pro bono obedientiae flagitaret: sed dixit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quod quid est aliud, quam dicere mortuos ea custodire non posse? infideles, vivos autem fideles; quoniam justus ex fide vivit , nec possunt custodiri verba Dei nisi fide, quae per dilectionem operatur : hanc sibi poscit qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et quoniam ante fidem non homini debentur nisi mala pro malis, retribuit autem Deus per indebitam gratiam bona pro malis; hanc retributionem rogat qui dicit, «Retribue servo tuo; vi
Abbreviated transcription (Latin):
gentiã: hoc qͦq addit et dic̃. Reuela oculos meos.
et considabo mirabilia de lege tua. Ad hoc etiã ꝑ.
tinet illud qđ adiungit. Inqͥlimꝰ egosũ in t̾ra. siue
me. Et qđ ibi dixerat mrabilia de lege tua hocaio
mͦ repetens ait. mandata tua. Nichil ẽ autẽ mutbi¬
liꝰ in mandatis dei. quã diligite inimicos ur̃os hoc
ẽ retribuite bona ꝓ mał. Sed de isto inqͥlinatu
uel incolatu. ñ ẽ sermo coartandus: et ideo ñ iteo
de hac re. sed aliꝰ expectandus: et dño adiuuante
reddendus ẽ. sermo.¬

Expanded text:
tioni addit et dicit: «Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua.» Ad hoc etiam illud pertinet, quod adjungit, «Inquilinus ego sum in terra:» sive, me:» et quod ibi dixerat, «mirabilia de lege tua;» hoc alio modo repetens ait, «mandata tua.» Nihil est autem mirabilius in mandatis Dei, quam, «Diligite inimicos vestros» ; hoc est, retribuite bona pro malis. Sed de isto inquilinatu vel incolatu non est sermo coarctandus; et ideo non iste de hac re, sed alius exspectandus, et Domino adjuvante reddendus est. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
de qͦ ait. ñ uolentis neq currentis sed miserentis ẽ.
dei : Et qͥ fidẽ seruauit qͣndo id faceret. nisi ut ip
se extollat humana suꝑbia: donis sius ds̃ recribuit
bona p̃mia. Sediste qͥ iã orat et diẽ retribue seruo
tuo. unuã: si penitꝰ iã mortuus e̾e̾t. ñ oraret. Sed
ab illo accepit initiũ bonȩ c̃cupiscentiȩ. a qͦ uitã
poscit obȩdientiȩ. habebant enĩ aliꝗ̃ fidẽ. qͥ dice.¬
bant. dñe auge nob̾ fidẽ. Ille uͦ et ineredulitatẽ
suã conficebat᷑. qͥ cũ eẽt int̾rogatꝰ utrũ crederet.
ait. Credo dñe: adiuua in credulitatẽ meã. Iã utiq
uiuere incipiens postulat uitã: qͥ credens orat obȩ-¬
cdientiã. Non ꝓ ea seruata p̃miũ: sedut seruet᷑ au¬
xiliũ. Uita qͥppe crescente uiiuscit de die in diem:

Expanded text:
 «Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei» ? Et qui fidem servavit, quando id faceret, nisi, ut ipsquam ergo se extollat humana superbia: donis suis Deus retribuit bona praemia. Sed iste qui jam orat et dicit, «Retribue servo tuo, vivam;» si penitus esset mortuus, non oraret: sed ab illo accepit initium bonae concupiscentiae, a quo vitam poscit obedientiae. Habebant enim aliquam fidem, qui dicebant: «Domine, auge nobis fidem» . Ille vero et incredulitatem sait: «Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam» . Jam utique vivere incipiens postulat vitam, qui eredens orat obedientiam: non pro ea servata praemium; sed ut servetur, auxilium. Vita quippe crescente vivescit per omnem diem,
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ mala ꝓ malis. bona ꝓbonis. Tercia ꝑtinet
ad miscdiã: ut retribuant᷑ bona ꝓ mał. Qͥrtã
ds̃ nescit. Nulli enĩ. malũ ꝓbono recribuit. hȩc
autẽ ꝗͣ t̾cio loco posui: pͥmitꝰ necessaria ẽ. Nisi
enĩ ds̃ retribueret bona ꝓ mał: nullo mͦ essent
qͥbꝰ retribueret bona ꝓbonis. Uide illũ saulũ. pꝰ.

Expanded text:
antur mala pro malis, bona pro bonis; tertia pertinet ad misericordiam ut retribuantur bona pro malis; quartam Deus nescit nulli enim malum pro bono retribuit. Haec autem, quam tertio loco posui, primitus necessaria est: nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona
Abbreviated transcription (Latin):
tende ancillã illã castã: et iurginẽ et matrẽ. Iui
enĩ accepit pauꝑtatẽ nrr̃im. ubi formã serui in¬
dutꝰ ẽ: semecipsũ ex in aniens. Ne dicuinias eiꝰ ex¬
pauesceres. et ad eũ acccdere cũ rua mendicita¬
te ñ auderes. ibi accepit formã serui. ibi nr̃am
indutꝰ ẽ pauꝑtatẽ. Ibi se pauꝑauit. ibi nos dita¬
uit. Iã ergo ꝓpinquamꝰ de illo hec incelligere
tierũ tamen adhuc ñ ẽ temere ꝓnuncianduor
Partꝰ uirginis ẽ lapis sine manibꝰ de monte pre¬
cisus: ubi nullus homii oꝑatꝰ ẽ nulla transfu¬
sa concupiscgntia. sed sola fides accensa.  uerbi
caro concepto Neinde ꝓcessit ex utero. locuti
sunt cęli. angeli pastoribꝰ nunciatieruec. Nril
ad adorandũ regẽ magos traxit. sy meon impletꝰ
Accessit ȩtas ñ duunilati sed carni. Horrene
ranturq sapientiã dei pueri duodennis: impe¬
bũ dei: Honne et ꝑicuri nisi illo subueniente :
Utiq ꝑituri. Crescit adhuc ȩtate corporis. Ue¬

Expanded text:
et virginem, et matrem: ibi enim accepit paupertatem nostram, ubi servi forma indutus est, semetipsum exinaniens; ne divitias ejus expavesceres, et ad eum accedere cum tua mendicitate non auderes. Ibi accepit, inquam, formam servi, ibi nostra indutus est paupertate; ibi se pauperavit, ibi nos ditavit. Jam ergo propinquamus de illo haec intelligere: verumtamen adhuc non est temere pronuntiandum. Partus virginis est lapis sine manibus de monte praecisus , ubi nullus hominum operatus est, nulla transfusa concupiscentia, sed sola fides accensa, et Verbi caro concepta. Deinde processit ex utero; locuti sunt coeli, Angeli pastoribus nuntiaverunt , stella ad adorandum regem magos traxit , Simeon impletus Accessit aetas, non divinitati, sed carni. Horrent, miranturque sapientiam pueri duodennis, impetiam Dei? Nonne et periti, nisi illo subveniente, utique perituri? Crescit adhuc aetate corporis: ve
Abbreviated transcription (Latin):
et ds̃ erat urlhoc erat in prineipic apud
dm̃. Ominu ꝑ ipsũ ficta sunt. et sine iplo factũ
ẽ nichil. Qui ista dixit. cũ diceret diues erat᷑
quantomagis ille de quo dicehat: In pͥncipio
erat uerbũ. et ñ qualecuq uerbũ sed uerbũ
ds̃. Et ñ ubicuq sed apud dñ. It ñ uacans. sed
omnia ꝑ ipsu racia sunt. Cinerẽ sicut panẽ inauciu¬
cauit: et poru iuũ cũ fletu miscuit. Mecuendũ
ẽ: ne tantis diuitiis nra pauꝑcas faciat iniuriã.
Quere ad huc tamen. ne ipse sit pauꝑ iste: qm̃ ũ¬

Expanded text:
et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Qui ista dixit, cum diceret, dives erat; quanto magis ille de quo dicebat, «In principio erat Verbum:» et non qualecumque Verbum, sed «Verbum Deus;» et non ubicumque, sed «apud Deum;» et non vacans, sed «omnia per ipsum facta sunt?» Cinerem sicut panem manducavit, et potum suum cum fletu commiscuit? Metuendum est ne tantis divitiis nostra paupertas faciat injuriam. Quaere adhuc tamen ne ipse sit pauper iste; qu
Abbreviated transcription (Latin):
UNUS PAPER ORAT: ET HON ORAT SUOSILENTIO.
licet ergo audire eũ et uidere quis nam sit: ne for-¬
te ille sit de quo dicit apłs. Qui ꝓpt̾ uos pauper
fictusẽ cũ diues esset. ut illiꝰ pauꝑtate uosdita.
remini. Si ergo ipse. ẽ. quomodo pauꝑ: Nã quo¬
modo diues.quis non iuidet: Unde enĩ hominis
sunt diuites: Puto auro. argento. famailia. terra.¬
Sed omnia ꝑ ipsũ facta sunt. Quid gͦ illo ditius ꝑ
qũ factesunt diuitiȩ. etiã illȩ quȩ non sunt
mores. uita ipsiꝰ corporis sanitas. sensus. confirmati¬
oq mẽbioꝵ. Etenĩ cũ hec salua sunt: et pauꝑes
diuites sunt. Per illũ et illȩ maiores diuitiȩ. fi¬
des. pietas. iustitia. caritas. castitas. mores boni
bano enĩ hos habet: nisi ꝑ eũ qui iustificat impi¬
um. Ecce quã diues. Qius enĩ diues. qui habet
quod uult et alio saciente: an qui facit qđ uult
et alio habente: Puco quia ditior ille. qͥ fecit
qđ habes: quia qđ ille habet. tu ñ habes. Eece qͣm

Expanded text:
unus pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apostolus, factus est, cum diues esset, ut illius paupertate uos diremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, famSed omnia per ipsum facta sunt . Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt mores, vita, ipsius corporis sanitas, sensus, conformatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑari iniqͥtatẽ: iã dãpnacis: Sed ut dãpnarent᷑ ibi
cecider: eũ illis uenit pessuꝑbie. Recte gͦ iste audi¬
ensut ascendat et ñ cadat. ut a conualle ploratio-¬
nis ꝓficiat ñ in tumore suꝑbrȩ deficiat: &ut dño
Ne des ad mouendũ pedẽ meũ Et añsili. Neq
Aormitet qͥ custodit te Ircendat carits ur̃ Quasi
unasententia facta ẽ ex citabꝰ uocibꝰ homoas¬

Expanded text:
i iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
stant. Non debemꝰ pigri in uia remanere: ñ debe¬
mꝰ suꝑbi cadere:. Dicamꝰ deo. Non naueat᷑ pesnr̃
ñ dormiat qͥ custodit nos. In nr̃a potestate .ẽ. deo
donante. si eũ nob̾ faciamꝰ custodẽ qͥ ñ dormit
neq dormitat: qr ipse custodit isrł. Quẽ isrł: ui¬
dentẽ dm̃. Ita erit auxiliũ uiũ acd̃o. iti erit te

Expanded text:
stant; non debemus pigri remanere, non debestant; non debemus pigri remanere, non debemus superbi cadere: dicamus Deo, Non moveatur pes noster. Non dormiet, qui custodit nos. In nostra potestate est, Deo donante, si eum nobis faciamus custodem qui non dormit neque dormitat, qui custodit Israel. Quem Israel? Videntem D
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i tẽptatione: qr a conualle plorationis as cendi-¬
mꝰ. cantantes canticu graduũ. Ee custodit dñs intro¬
itũ ut salu intremꝰ. sana fide simꝰ qͣndo accedit
tẽptatio: et custodit exitũ ex hoc nẽ et usq inscłm.
Cũ enĩ exierimꝰ ab om̃i tẽptatione: iã in et̾nũ nul¬
la nos tẽptatio t̾rebit. nulla concupiscertia sal-¬
tĩ sollicitabit. Audi apłm idipsũ cõmemorantẽ:
qđ paulo ante cõmemoraui. fidelis ds̃: qͥ ñ ꝑmit¬
tet uos tẽptari sup̃ quã potestis ferre. Ecce untroitꝰ
tuus custt dit᷑: quando ñ cibi sinit ds̃ accidere tẽpta-¬
tionẽ. quã ñ pores ferre. Introitũ tuũ custodit. Ui¬
dete si eustodit et exitũ. Sed faciet in qͥt cũ tẽp¬
tatione et exitũ: ut possitis sustinere. Nũqͥd pos¬
sumꝰ nos fr̃s int̾p̃tari alit̃. quã ipsa ũba apłi docu¬
tũ tuũ q̃ custodit. qͥ ñ dormitat neq dormit.
cendamꝰ: ñ remaneamꝰ in uia. Gradus in uia re-¬

Expanded text:
e plorationis ascendimus cantantes Canticum graduum; et custodit Dominus introitum, ut salvi intremus. Sana fide simus quando accidit tentatio, et custodit «exitum ex hoc nunc et usque in saeculum.» Cum enim exierimus ab omni tentatione, jam in aeternum nulla nos tentatio terrebit, nulla concupiscentia saltem sollicitabit. Audi Apostolum idipsum commemorantem, quod paulo ante commemoravi: «Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari supra quam potestis ferre.» Ecce introitus tuus custoditur; quando non tibi sinit Deus accidere tentationem quam non potes ferre, introitum tuum custodit: videte si custodit et exitum. «Sed faciet,» inquit, «cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere» . Numquid possumus nos, fratres, interpretari alittegumentum, qui custodit, qui non dormitat nec dormit. cendimus, non remaneamus in via. Gradus in via re
Abbreviated transcription (Latin):
qr humilis in conualle plorationis dicis. Ne des ad
mouendũ pedẽ meũ. Et sibreuis psalmꝰ ẽ longa
tam̃ tractatio et longus sermo: putate fr̃sq ꝑ nata-
in conuiuio ꝓducendo. Henne posset hoc fieri uob̾.
si qͥs uos militaris inuitaret. et ad m̃sã sine m̃sura bi¬
bere cogeret: Liceat nob̾ hoc facere in sermone di¬
uino. ut in ebriemini et satiemini: quẽ ad modũ et
cũ maiore gaudio nos sineret ire ad locũ martirũ.
esterno die ꝓmis eramꝰ. Illi enĩ martires. sine
labore hic sunt nobiscũ.

Expanded text:
lis in convalle plorationis dicit, «Ne des ad movendum pedem meum.» 15. Etsi brevis Psalmus est, longa tamen tractatio, et longus sermo. Putate, fratres, quia in convivio producendo. Nonne posset hoc vobis fieri, si quis vos militaris invitaret, et ad mensam sine mensura bibere cogeret? Liceat nobis hoc facere in divino sermone, ut inebriemini et satiemini, quemadmodum et Docum majore gaudio nos sineret ire ad locum martyrum, sicut hesterno die promiseramus. Illi enim martyres sine labore hic sunt nobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptamꝰ intramꝰ qͣndo uincimꝰ tẽptationẽ eximꝰ. Audi
introitũ audi exitũ. Uasa figuli ꝓbat fornax ait seri¬
pcura et homines iustos tẽptatio tribulationis. Si
sics̃ homines iuisti qͦmͦ uasa figuli. necesse ẽ ut uasa
figuli intrent. Et ñ qͣndo intrant iã securus ẽ figu-¬
lus sed cũ exierint: Dñs autẽ securus ẽ : qr nouit qͥ¬

Expanded text:
tentamur, intramus: quando vincimus tentationem, eximus. Audi, «introitum;» audi, «exitum. Vasa figuli probat fornax,» ait Scriptura, «et homines justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa figuli; necesse est ut vasa figuli fornacem intrent. Et non quando intrant, jam securus est figulus, sed cum exierint. Dominus autem securus est, quia novit q
Abbreviated transcription (Latin):
mior. Sed qͥd ad tanta munam̃ta: Qͥd ad illũ spon¬
sũ mittentẽ sinistrã sub caput. et dextera sua cõple¬
ctentẽ: Quando sic munitã ꝑcuteret inimicus:
Ec tam̃ ꝑcussit sed in corpꝰ. Qͥd autẽ dic̃ psalmus:
rũ ẽ. qr et ipse qͥ dignatꝰ ẽ eẽ caput ȩccłȩ p̃buit
corpꝰ suũ ad tẽpꝰ ꝑcutiendũ. Sed carnẽ suã ille
triduo suscitauit: carnẽ nrãm in finẽ resuscitatu¬
rus ẽ. Ideo suscitatũ ẽ caput: qđ ataendent corpꝰ et
ñ deficeret. Custodiat animã tuã dñs. Ipsa ñ cedat.
ipsa ñ frangat᷑ in scandalis in ꝑsecutionibꝰ in tribu¬
lationibꝰ ipsa ñ cadat deficiendo. sic̃ dñs dic̃ Nlit
timere eos qͥ corpꝰ occidunt: animã autẽ ñ posint
occidere. Sedeũ timete. qͥ habet pocestatẽ et corpꝰ
et animã ꝑdere in gehenna ignis. Hane gͦ animna
tuã custodiat dñs. Ne ceddas ꝑsuasori inalo. ne ee¬

Expanded text:
mior; sed quid ad tanta munimenta? quid ad illum sponmior; sed quid ad tanta munimenta? quid ad illum sponsum mittentem sinistram sub caput, et dextera sua complectentem? Quando sic munitam percuteret inimicus? Et tamen percussit, sed in corpus. Quid autem dicit Psalmus? . Quia et ipse qui dignatus est esse caput Ecclesiae, praebuit corpus suum ad tempus percutiendum: sed carnem suam ille triduo resuscitavit; carnem nostram in fine resuscitaturus est. Ideo suscitatum est caput, quod attenderet corpus, ut non deficeret. «Custodiat animam tuam Dominus.» Ipsa non cedat, ipsa non frangatur scandalis; in persecutionibus, in tribulationibus, ipsa non cedat deficiendo: sicut Dominus dianimam autem non possunt occidere: sed eum timete, qui habet potestatem corpus et animam occidere in gehenna ignis» . Hanc ergo animam tuam custodiat Dominus, ne cedas persuasori malo, ne ce
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Custodiat animã tuã dñs. Etiã in ipͥsa anima¬
Dñi castodiat introitũ tuũ et exitũ tuũ ex hoc nẽ
et usq in scłm: ñ quasi corpꝰ tuũ Nã in corpore ꝑem¬
ptisunt martires. Sed custodiãt animã tuã dñs q
de anima ñ cesser̃ martires. Et seuuiebant ꝑsecutores
in crispinã: cuiꝰ hodie natalitia celebramꝰ. Seuiebant
infeminã: diuitẽ et delicatã. Sed forcis erat: qi dñs
tegum̃tũ eiꝰ suꝑ marũ dexterȩ eiꝰ ille qͥ eã custodie¬
bat. Hȩc enĩ fr̃s nunqͥd ẽ. qͥ in africa ignoret: cdaris¬
sima etiã fuit. nobilis genere. abundans diutis. Sed
hȩc omia sinistra erant: sub capite erant. Uenit ini¬
micus qͥ feriret caput: et sinistra illi obiecta ẽ quȩ e-¬
rat sub capite. Caput sup̃ erat. dextra desuꝑ cõplecte-¬
bat᷑. Quid pocerat facere ꝑsecutor quãuis delicate
feminȩ: Erat qͥdẽ illa et sexu infirma. et diuitus
forte languidior: et consuetudine corporali infir-¬

Expanded text:
nus:» etiam ipsam animam. «Custodiat introitum tuum et exitum tuum, ex hoc nunc et usque in saeculum.» Non quasi corpus tuum; nam in corpore perempti sunt martyres: sed «custodiat animam tuam Dominus;» quia de anima non cesserunt martyres. Et saeviebant persecutores in Crispinam, cujus hodie natalitia celebramus; saeviebant in feminam divitem et delicatam: sed fortis erategumentum ejus super manum dexterae ejus, ille qui eam custodiebat. Hanc enim, fratres, numquid est qui in Africa ignoret? Clarissima enim fuit, nobilis genere, abundans divitiis: sed haec omnia sinistra erant, sub capite erant. Venit inimicus qui feriret caput, et sinistra illi objecta est, quae erat sub capite. Caput supra erat, dextera desuper complectebatur. Quid poterat facere persecutor, quamvis delicatae feminae? Erat quidem illa sexu infirma, et divitiis forte languidior, et consuetudine corporali infir
Abbreviated transcription (Latin):
ctꝰ sed genitꝰ ꝑ quẽ factas̃ omĩa: ubi ẽ intelligentia
incõmutabilis ueritatis. De ipso dicunt impii: et sol
ñ ortꝰ ẽ nob̾. Qsqͥs in ipsa sapientia ñ errat: ñ uritur
a sole. Qͥsqͥs in eccłia et in carne dñi. et in his quȩ ꝓ
nob̾ tẽporalit̃ gestas ñ errat: ñ urit᷑ aluna. Om̃s au-¬
tẽ homo quãius iã crediderit in xp̃m aut ibi errat

Expanded text:
ctus, sed genitus, per quem facta sunt omnia, ubi est intelligentia ctus, sed genitus, per quem facta sunt omnia, ubi est intelligentia incommutabilis veritatis: de ipso dicunt impii, «Et sol non ortus est nobis». Quisquis in ipsa sapientia non errat, non uritur a sole. Quisquis in Ecclesia, et in carne Domini, et in his quae pro nobis temporaliter gesta sunt, non errat, non uritur a luna. Omnis autem homo quamvis jam crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
caro xp̃i et crucifixio xp̃i: qr ipsũ ẽ lac qđ sufficit
paruulis. Et ideo ñ relinquunt᷑ in nocte paruuli: qr
lucet et luna etiã in nocte. id ẽ. ꝑ carnẽ xp̃i p̃dicat᷑
ȩccłia: qr ipsa caro xp̃i caput ẽ. eccłie. Qͥ sqͥs ibi non
scandalitat᷑ in ipsa ȩccłia et carne xp̃i: aluna ñuri¬
tur. Suisqͥs scandalitatꝰ ñ fuerit in ueritate illa in cõ-¬
mutabili et incontaminabili. a sole ñ urit᷑: ñ isto sole
dicunt impii infine. Qͥ d nob̾ ꝓfuit suꝑbia. et diui-¬
tiarũ iactatio qͥd contulit nob̾: Transier̃ om̃ia tanꝗͣ
ũbra. Et cũ ista dixissent: gͦ inqͥunt errauumꝰ a uia ue
ritatis et iustitiȩ lum̃ ñ lux̃ nob: et sol ñ ortꝰ ẽ nobis.
Nũqͥd ñ sol iste om̃ibꝰ impiis orit᷑ illo instituente de
qͦ dictũ ẽ. qͥ fac̃ solẽ suũ oriri suꝑ bonos et malos:
Ergo aliũ solẽ fecit ds̃ qͥorit᷑ suꝑbonos et malos: istũ
quẽ uident et boni et mali. Aliꝰ autẽ ẽ. sol ille ñ fa¬

Expanded text:
caro Christi, et crucifixio Christi; quia ipsum est lac quod sufficit parvulis. Et ideo non relinquuntur in nocte parvuli, quia lucet et luna etiam in nocte; id est, per carnem Christi praedicatur Ecclesia, quia ipsa caro Christi caput Ecclesiae est. Quisquis ibi non scandalizatur, in ipsa Ecclesia et carne Christri, a luna non uritur. Quisquis scandalizatus non fuerit in veritate illa incommutabili et incontaminabili, a sole non uritur: non isto sodicunt impii in fine, «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactatio quid contulit nobis? Transierunt omnia tanquam umbra.» Eritatis et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Numquid non iste sol omnibus impiis oritur, illo instituente de quo dictum est: «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos» ? Ergo alium solem fecit Deus, qui oritur super bonos et malos, istum quem vident et boni et mali; alius est autem ille sol, non fa