comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
n hac natiuitate etiã ysayę sermo com¬
pletus est. dicentis. ꝓducat t̾ra ⁊ ger.¬
minet saluatorem. et iusticia oriatur si¬
mul. Terra enĩ carnis humanȩ. quȩ ĩ
primo fuerat p̃uaricatore maledicta.
inhoc solo beatȩ uirginis partu. ger¬
men edidit benedictum: & a uicio.
suȩ stirpis aliemim. Cuius spiritalẽ
originẽ ĩ regeneratione qͥsq cõsequit᷑:
et omni homini renascentĩ aqua bap.¬
tismatis instar est uteri uirginalis.
eod̾e sp̃ũ sc̃o replente fontẽ qui reple¬
uit et iurginẽ. ut peccatũ qd̾ ibi ua.¬
euauit sacra conceptio. hic mistica tol.¬
lat ablutio. Ab hoc sacramento dilectis¬
simi insanus manicheoꝵ error alienus
ẽ. nec ullũ habent in xp̃i regeneratiõe
consortium. qͥ eum de maria uirgine
negant corporaliter natum: ut ciuus ñ
credunt uerã natuuitatẽ. nec uerã reci¬
piant passionẽ: et quẽ ñ confitentur
uere sepultũ. ab nuant ueracit᷑ suscita.¬
tum. Ingressi enim p̃ruptam execrandi

Expanded text:
n hac nativitate etiam Isaiae sermo completus est dicentis: Producat terra, et germinet Salvatorem, et justitia oriatur simul . Terra enim carnis humanae, quae in primo fuerat praevaricatore maledicta, in hoc solo beatae virginis partu germen edidit benedictum, et a vitio suae stirpis alienum. Cujus spiritalem originem in regeneratione quisque consequitur; et omni homini renascenti aqua baptismatis instar est uteri virginalis, eodem Spiritu sancto replente fontem, qui replevit et virginem; ut peccatum quod ibi vacuavit sacra conceptio, hic mystica tollat ablutio. CAP. IV. Ab hoc sacramento, dilectissimi, insanus Manichaeorum error alienus est, nec ullum habent in Christi regeneratione consortium, qui eum de Maria Virgine negant corporaliter natum: ut cujus non credunt veram nativitatem, nec veram recipiant passionem; et quem non confitentur vere sepultum, abnuant veraciter suscitatum. Ingressi enim praeruptam exsecrandi
Abbreviated transcription (Latin):
atq uiditiis nicħ uacat aueritate iusticiȩ.
nihꝰ a miseratione clementie. qͥm̃ ⁊ sl mag¬
nis quis laborib ⁊ muluis fatiget᷑ ĩ cõmodis:
bona est illi cansa tolerandi. qui se adu̾sis
uel corrigi incaligit uł ꝓbari. Caritatis uero
istius pietas ꝑ fecta d q̃ poterit. nͥ diligatur
⁊ ꝓprimus. Qno nomine. ñ hi tantũ ĩ telligen¬
di sunt. qͥ nob̾ amicitia aut ꝓpinquitate uł
quut᷑.s om̃s ꝓrsut homines cũ quil nobis
natura ꝯmunis ẽ anc ilłi hostes sint. siue
socii. siuie liberi suie serui. Unus enim nos o¬
ditor finxit. unus creator animauit: eodẽ cũc¬
ti celo ⁊ aere. hiscdẽ utimur diel et noctib.
umq alii sint boni. alii mali. alii usti. alii
iniusti. ds̃ tam̃ om̃ib largitor. om̃ĩb ẽ be.¬
igntis. sic̃ licaoniis. a paulo et barnaba a¬
postolis dicit᷑. de ꝓ uidentia dĩ. qui ĩ p̃teritis
generationib dimisit om̃s gentes ingredi ui¬
a suas: et quide ñ sine testi monio semet ip.

Expanded text:
atque judiciis nihil vacat a veritate justitiae, nihil a miseratione clementiae. Quoniam etsi magnis quis laboribus et multis fatigetur incommodis, bona est illi causa tolerandi, qui se adversis vel corrigi intelligit, vel probari. Charitatis vero istius pietas perfecta esse non poterit, nisi diligatur et proximus. Quo nomine non ii tantum intelligendi sunt qui nobur, sed omnes prorsus homines, cum quibus nobis natura communis est, sive illi hostes sint, sive socii; sive liberi, sive servi. Unus enim nos Conditor finxit, unus nos Creator animavit; eodem cuncti coelo et aere, iisdem fruimur diebus et 41 noctibus; cumque alii sint boni, alii mali; alii justi, alii injusti; Deus tamen omnibus largitor, omnibus est benignus, sicut Lycaoniis a Paulo et Barnaba apostolis dicitur de providentia Dei: Qui in praeteritis generationibus dimisit omnes gentes ingredi vias suas
Abbreviated transcription (Latin):
piamus gͦ regentis nos u̾itatis ñ graue
nec asꝑum ugum: et simus eiꝰ humi.¬
litatis similes. cuius głiȩ uolumꝰ esse
conformes. ipso auxiliante et ꝑducente
nos ad ꝓmissiones suas. qͥ scđm magnã
lere. ⁊ sua in nob̾ dona ꝑficere: iħc xp̃c

Expanded text:
piamus ergo regentis nos veritatis non grave piamus ergo regentis nos veritatis non grave nec asperum jugum, et simus ejus humilitati similes, cujus gloriae volumus esse conformes: ipso auxiliante et perducente nos ad promissiones suas, qui secundum magnam lere, et sua in nobis dona
Abbreviated transcription (Latin):
dentium utilitas ministrauit. sed etiã
ipsa ueritas uisibilis et corꝑalis appa¬
ruit: non segni neq carnali leticia di¬
em dominicȩ natiuitatis celebrare de¬
bemus: qd̾ digne et intelligent fiet ã
singulis. si meminerit quisq cuiuis cor¬
poris menbrum sit. et c̃ui cãpiti coapta.¬
tum. ne sacrȩ edificationi discors cõpa¬
go non hereat. Considerate dilectissimi
n scdm illummationẽ sp̃c scĩ prudenter
ad uertite. quis nos in se suscepit. et quẽ
suscepimus in nob: qm̃ sicut factus ẽ
dominus caro nr̃a nascendo. ita ⁊ nos
tacti sumus ipsius renascendo. Ido et
te et portate dm incorpore ur̃o. Qui
formam nob̃ suę mansuetudinis et
humilitatis insinuans. ea nos iurtute
imbiut qua redemit. ĩpso dño pallicen¬
te. Uerate ad me om̃s qui laboratis et
onerati estis: et ego reticiã uos. Tollite
uigum meũ suꝑuos. ⁊ discite ame
quia mitis sum ⁊ humilis corde: et
inuenietis requiẽ animab ur̃is. Susci¬

Expanded text:
orum utilitas ministravit, sed etiam ipsa veritas visibilis et corporalis apparuit, non segni, neque carnali laetitia diem Dominicae Nativitatis celebrare debemus. Quod digne ac diligenter fiet a singulis, si meminerit quisque cujus corporis membrum sit, et cui capiti coaptatum; ne sacrae aedificationi discors compago non haereat. Considerate, dilectissimi, et secundum illuminationem Spiritus sancti prudenter advertite, quis nos in se susceperit, et quem susceperimus in nobis: quoniam sicut factus est Dominus Jesus caro nostra nascendo, ita et nos facti sumus corpus ipsius renascendo. Ideo ette, et portate Deum in corpore vestro . Qui formam nobis suae mansuetudinis et humilitatis insinuans, ea nos virtute imbuit qua redemit, ipso Domino pollicente: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Susci
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis caruisse munerib. et ĩ mor.¬
talitatis dote nudatum. duram subis¬
se sententiã. seq in malis suis quoddã
de p̃uaricatoris consortio uiuenisse so¬
latium. dm quoq uistȩ seueritatis ex¬
consilii: ut incõmutabilis deus. cuius
uoluntas ñ potest sua beniguitate pͥ¬
uari. pͥmam pietatis suȩ dispositionem.
sacram̃to occultiore conpleret. ⁊ homo dia¬
bolicȩ iniquitatis uersutia actus ĩ cul¬
pam. contra cli ꝓpositum non ꝑiret.

Expanded text:
divinis caruisse muneribus, et immordivinis caruisse muneribus, et immortalitatis dote nudatum duram mortis subiisse sententiam, seque in malis suis quoddam de praevaricatoris consortio invenisse solatium; 68 Deum quoque, justae severitatis exconsilii, ut incommutabilis Deus, cujus voluntas non potest sua benignitate privari, primam pietatis suae dispositionem sacramento occultiore compleret, et homo diabolicae iniquitatis versutia actus in culpam, contra Dei propositum non periret.
Abbreviated transcription (Latin):
noue: reparationis antique: felicitatis et̃.¬
ne. Reparat᷑ enun nob̾ salutis ur̃ȩ annua
reuolutione sacramentum. ab untio ꝓ¬
missum: infine redditum. sine fine mã.¬
surum. In quo dignum ẽ. nos sursum
erectis cordibus diuinũ adorare mi.¬
sterium: ut qd̾ magno łĩ munere agit᷑.
magnis eccłiȩ gaudiis celebretur.
Deus enim omp̃s et clemens. cuius
natura bonitas. cuius uoluntas po¬
tentia. cuius opus iniscdia est. statun
ut nos diabolica malignitas ueneno
suȩ mortificauit inuidiȩ p̃destinata
renouandis hominib pietatis sue reme.¬
dia int̾ ipsa mundi pͥmordia p̃sig¬
nauit : denuntians serpenti futurum
semen mulieris. qd̾ noxii capitis elatio¬
nem sua uirtute contereret. Xxp̃m sci¬
licet incarue uenturum dm hominẽ¬
q significans. qui natꝰ ex uirgine. ui¬
olatorem humanȩ ꝓpaginis. incorrupta
natiuitate dampnaret. Nã qr głabat᷑
diabolus hominẽ sua fraude deceptũ

Expanded text:
nostrae, reparationis novae, felicitatis aetnostrae, reparationis novae, felicitatis aetnae. Reparatur enim nobis salutis nostrae annua revolutione sacramentum, ab initio promissum, in fine redditum, sine fine mansurum. In quo dignum est nos erectis sursum cordibus divinum adorare mysterium, ut quod magno Dei munere agitur, magnis Ecclesiae gaudiis celebretur. Deus enim omnipotens et clemens, cujus natura bonitas, cujus voluntas potentia, cujus opus misericordia est, statim ut nos diabolica malignitas veneno suae mortificavit invidiae, praeparata renovandis mortalibus suae pietatis remedia inter ipsa mundi primordia praesignavit; denuntians serpenti futurum semen mulieris quod noxii capitis elationem sua virtute contereret ; Christum scilicet in carne venturum, Deum hominemque significans, qui natus ex Virgine violatorem humanae propaginis incorrupta nativitate damnaret. Nam quia gloriabatur diabolus, hominem sua fraude deceptum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpt̃ multam caritate suã qua dilex̃
nos. misertus est nr̃i: et cũ essemus
mortui peccatis. cõuiuificauit uos
xp̃o. ut eemus in ipso noua creatura
nouumq figientũ. Deponamus ergo
ueterem hominẽ cum actib sius: ⁊ ad¬
epti participationẽ generationis xp̃i.
carnus renuntiemus oꝑib. Agnosce o
apiane dignitatẽ tuam: et diunȩ cõ¬
sors factus nature. noli ĩ ueterẽ uilitatẽ
de generi conuersatione recidere. Mem̃¬
to cuius capitis. ⁊ ciuus sis corꝑis men¬
brum. Reminiscere quia erutus de po¬
testate tenebrarum: tnͣs latus es ĩ dei
lum̃ et regnum. ꝑ baptisiatis sacram̃¬
tum: sp̃c scĩ factus es templum. Noli
tantum habitatorẽ prauis de te actib
esfugare. et diaboli te iterum subice¬
re seruituti: quia p̃cium tuũ sanguiᷤ
est. xp̃i. qui inueritate te iudicabit. qui
mi sediter te redemit: qui cum patre
xultemus indño dilectissimi.
et spiritali iocunditate letemur:
quia illuxit dies redemptionis

Expanded text:
 qua dilexit nos, misertus est nostri; et cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo , ut essemus in ipso nova creatura, novumque figmentum. Deponamus ergo veterem hominem cum actibus suis ; et adepti participationem generationis Christi, carnis renuntiemus operibus. Agnosce, o Christiane, dignitatem tuam, et divinae consors factus naturae, noli in veterem vilitatem degeneri conversatione redire. Memento cujus capitis et cujus corporis sis membrum. Reminiscere quia erutus de potestate tenebrarum, translatus es in Dei lumen et regnum. Per baptismatis sacramentum Spiritus sancti factus es templum: noli tantum habitatorem pravis de te actibus effugare, et diaboli te iterum subjicere servituti: quia pretium tuum sanguis est Christi; quia in veritate te judicabit, qui in misericordia te redemit, qui cum Patre ultemus in Domino, dilectissimi, et spiritali jucunditate laetemur: quia illuxit dies redemptionis
Abbreviated transcription (Latin):
m̃suras. terrenam cęlestemq substantiam.
omĩpotente ratione ꝓduxit. Sol. luna
et sidera sint cõmoda utentib. sint spe¬
ciosa cernentib: s ita ut de illis gr̃e
referant᷑ auctori. et adoret᷑ deus qui cõ¬
didit. non creat᷑a quȩ seruit. Laudate
gͥ dñm dilectissimi. inom̃ib oꝑib eiꝰ

Expanded text:
mensuras terrenam coelestemque substantiam mensuras terrenam coelestemque substantiam omnipotenti ratione produxit. Sol, luna et sidera sint commoda utentibus, sint speciosa cernentibus; sed ita ut de illis gratiae referantur auctori, et adoretur Deus, qui condidit, non creatura, quae servit. Laudate igitur Deum, dilectissimi, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
fallatiȩ suȩ arte corrumpat. illudens sĩ¬
pliciorib animis. de quorundã ꝑsuasi¬
one pestisera. quib hic dies. sollempnitatis
nt̃e ñcã de natiuitate xp̃i. quã de noui
ut dicint solis ortu honorabił iudeatur.
uorum ada uastis tenebris obuoluta.
& ab omn incremento uerȩ lucis aliena
sunt: trahiit᷑ enĩ ad huc stultissimis gẽ¬
tilitatis erroubus: Et quia supra id qđ
carnali ĩ tuentur aspectu. nequeunt ati¬
em mentis erigere. Eministra mundi
luminaria diuino honore uenerantur.
bsit ab animis xpĩanis. impia suꝑsticio:
ꝓdigiosumq mendatium. Ultra omnem
modũ distant ã sempit̾no temꝑaliã. ab
ĩ corporeo corꝑea. a dominatione subiecta:
quia & si mirandã habent pulcritudiriẽ.
ad orandłã tam̃ ñ habent destatẽ. Illa
gͦ uirtus. illa sapientia. illa est colenda
maiestas: quȩ uniuersitatẽ mundi crea¬
uit ex nichilo.  in quas uoluit formas atq

Expanded text:
fallaciae arte corrumpat, illudens simfallaciae arte corrumpat, illudens simplicioribus animis de quorumdam persuasione pestifera, quibus haec dies solemnitatis nostrae, non tam de nativitate Christi, quam de novi, ut dicunt, solis ortu honorabilis videatur. Quorum corda vastis tenebris obvoluta, et ab omni incremento verae lucis aliena sunt; trahuntur enim adhuc stultissimis gentilitatis erroribus, et quia supra id quod carnali intuentur aspectu, nequeunt aciem mentis erigere, ministra mundi luminaria divino honore venerantur. Absit ab animis Christianis impia superstitio prodigiosumque mendacium. Ultra omnem modum distant a sempiterno temporalia, ab incorporeo corporea, a dominatore subjecta: quia etsi mirandam habent pulchritudinem, adorandam tamen non habent Deitatem. Illa ergo virtus, illa sapientia, illa est colenda majestas, quae universitatem mundi creavit ex nihilo, et in quas voluit formas atque
Abbreviated transcription (Latin):
liber efficiaris exseruo: de extraneo pro.¬
ueharis infilium: ut qui ex corruptibi.¬
li carne natus es. excli sp̃u renascaris.
et obtineas ꝑ gr̃am qd̃ ñ habeas ꝑ natã.
ac si te dĩ filium. ꝑ sp̃m ad optionis agno.¬
ueris. dm patrẽ audeas nuncupare. Ma¬
lȩ conscientiȩ absolutus reatu. ad cęlesti¬
a regna suspires uoluntatẽ dĩ facias.
diino fultus auxilio. Imiteris angłos
suꝑ terram. immortał substantiȩ uirtute
pascaris. Securus aduersus iniicas tẽp.¬
tationes. ꝓ pietate cõfligas. Et si celestis
militie sacramenta seruaueris. non dubi¬
tes te incastris triũphalib regis etermi ꝓ
uictoria coronandũ: cumq resurrectio ꝑi¬
is parata susceꝑit. in regni celestis cõsor
estis stabiles ꝑmanete: ne id̾e ille tẽpta.¬
tor cuius iam ã uob̃ dominationẽ xp̃c
exclusit. aliquib uos iterum seducat ĩ.¬
sidiis: ⁊ hec ipsa p̾sentis diei gaudia.

Expanded text:
liber efficiaris ex servo, de extraneo provliber efficiaris ex servo, de extraneo proveharis in filium; ut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei Spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habebas per naturam; ac si te Dei Filium per spiritum adoptionis agnoveris, Deum Patrem audeas nuncupare. Malae conscientiae reatu absolutus, ad coelestia regna suspires, voluntatem Dei facias divino fultus auxilio, imiteris angelos super 72 terram, immortalis substantiae virtute pascaris, securus adversus inimicas tentationes pro pietate confligas, et si coelestis militiae sacramenta servaveris, non dubites te in castris triumphalibus regis aeterni pro victoria coronandum, cum te resurrectio piis parata susceperit in regni coelestis consortestis, stabiles permanete; ne idem ille tentator, cujus jam a vobis dominationem Christus exclusit, aliquibus vos iterum seducat insidiis, et haec ipsa praesenti diei gaudia suae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius habebat. insurgere. Et dũ uici¬
atȩ originis. p̃iuditiũ generale ꝑ seqͥt᷑.
cirographum quo tenebat᷑ excedit: ab
illo iniquitatis exigens penã. in qͦ nulła
reꝑit culpam. Soluit᷑ itaq letifere pac¬
tionis. male suasa cõscriptio. ⁊ ꝑ ĩ iusti¬
ciam plus petendi tocius debiti sũma
uacuatur. Fo̾rtis ille nectit᷑ uinculis su¬
is: et omne cõmentum maligni. ĩ capt
ipsius retorquetur. Ligato mundi pͥn.¬
cipe: captiuitatis uasa rapiunt᷑. Redit
inhonorẽ suũ. ab antiquis contagiis
purgata natura. Oors morte destruit᷑.
natiuitas natiuitate reparat᷑: qm̃ simul
et redeptio aufert seruitutẽ. et regene.¬
⁊ fidelit̾ głiaris: reconciliationis huuis
grãm iusto ꝑpende uiditio. Tibi enĩ qͦn¬
dam abiecto. tibi extruso a paradisi se a
nerẽ et puluerẽ dissoluto. cui iã spes
testas data ẽ. ut de longuiquo ad tuum
reuertaris auctorem. recognoscas parẽtẽ:

Expanded text:
ipsius habebat insurgere, et dum vitiipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ille nectitur suis vinculis, et omne commentum maligni in caput ipsius retorquetur. Ligato mundi principe, captivitatis vasa rapiuntur. Redit in honorem suum ab antiquis contagiis purgata natura, mors morte destruitur, nativitas nativitate reparatur: quoniam simul et redemptio aufert servitutem, et regene fideliter gloriaris, reconciliationis hujus gratiam justo perpende judicio. Tibi enim quondam abjecto, tibi extruso a paradisi sedibverem et cinerem dissoluto, cui jam non etestas data est, ut de longinquo ad tuum revertaris auctorem, recognoscas parentem,
Abbreviated transcription (Latin):
manȩ modderaret᷑ exordia. ut iurtutem
⁊sepabilis a suo homine deitatis. ꝑ uela¬
men nr̃ȩ infirmitatis abscond̾et. illusa ẽ
securi hostis astucia. qui natiuitatem
pueri. ĩ salutẽ humani generis ꝓcreatu
ñ alit s̃ quã omniũ nascentiũ putauit
obnaxiã. Uidit enĩ uagientẽ atq lacrimã¬
tẽ. uidit pannis obuolutũ: circũ cisiõi
subditũ. et legalis sacͥficii oblatione ꝑ.¬
functum. Agnouit deinceps solita pueri¬
tiȩ incrementa: ⁊ usq ĩ iuriles annos de
naturalib ñ dubitauit augmentis. Int̃
hec intulit contumelias. multiplicauit
ĩ iurias. adhibuit maledicta. opprobria.
blasphemias. cõuitia: omnẽ postremo ĩ
ipsum uim sui furoris effudit. omnia
tẽptamentoꝵ. genera ꝑ cucurrit. Et sci¬
ens qͦ humanã nat᷑am infecisset ue¬
neno: nequaquã credidit pͥmȩ transg̃.¬
sionis exortem. quẽ tot documentis
didicit eẽ mortalem. ꝑsaitit gͦ ĩ ꝓbus
p̃do. et auarus exactor ineũ qui nicħ

Expanded text:
manae moderaretur exordia, ut virtutem inseparabilis a suo homine Deitatis per velamen nostrae infirmitatis absconderet, illusa est securi hostis astutia, qui nativitatem pueri in salutem generis hui 71 quam omnium nascentium putavit obnoxiam. Vidit enim vagientem atque lacrymantem, vidit pannis involutum , circumcisioni subditum, et legalis sacrificii oblatione perfunctum. Agnovit deinceps solita pueritiae incrementa, et usque in viriles annos de naturalibus non dubitavit augmentis. Inter haec intulit contumelias, multiplicavit injurias, adhibuit maledicta, opprobria, blasphemias, convicia, omnem postremo in ipsum vim furoris sui effudit, omnia tentamentorum genera percurrit; et sciens quo humanam naturam infecisset veneno, nequaquam credidit primae transgressionis exsortem, quem tot documentis didicit esse mortalem. Perstitit ergo improbus praedo et avarus exactor in eum qui nihil
Abbreviated transcription (Latin):
bitratꝰ est cũ oĩb causam: nec intellexit
atrans gressionis uincłis libertm. quẽ¬
abii te ab infirmitate mortalitatis.
ñ inuuienit alienũ. Uerax nãꝙ miscdĩa
cłi. cũ ad reparandũ humanũ genus.
ĩ effabilit̾ ei multa suppeterent. hanc
potissimum consulendi uiam elegit:
qua ad destruendũ opꝰ diaboli ñ uirtu¬
te uteret᷑ potentiȩ. s ratione iusticiȩ.
Nã suꝑbia hostis antiqui non ĩme.¬
rito sibi in om̃s hoĩes ius tyrannicũ¬
cum uendicabat : nec indebito domi¬
natu p̃mebat. qͦs a mandato cłĩ spon-¬
taneos in obsequiũ suȩ uoluntatis al¬
lexerat. Non itaq uiste amuteret origi¬
nałẽ dediticii seruititẽ: nisi de eo quod
sub egerat. iunceret᷑. Quod ut fieret. sine
ti sorde conceptio: hȩc inde purgationem
traxit. unde concepit. Quo enĩ paierni
seminis tñsfusio ñ ꝑuenit: peccati se alie
origo non miscuit. In uiolata uirgi¬

Expanded text:
bitratus est cum omnibus causam; nec intellexit bitratus est cum omnibus causam; nec intellexit a transgressionis vinculis liberum, quem ab infirmitate mortalitatis non invenit alienum, Verax namque misericordia Dei, cum ad reparandum humanum genus ineffabiliter ei multa suppeterent, hanc potissimum consulendi viam elegit, qua ad destruendum opus diaboli, non virtute uteretur potentiae, sed ratione justitiae. Nam superbia hostis antiqui non immerito sibi in omnes homines jus tyrannicum vindicabat, nec indebito dominatu premebat, quos a mandato Dei spontaneos in obsequium suae voluntatis illexerat. Non itaque juste amitteret originalem humani generis servitutem, nisi de eo quod subegerat vinceretur. Quod ut fieret, sine ti sorde conceptio, haec inde purgationem traxit, unde concepit. Quo enim paterni seminis transfusio non pervenit, peccati se illic origo non miscuit. Inviolata virgi
Abbreviated transcription (Latin):
animarum. Propt̃ qd̾ oportuit ut nouo
nasceret᷑ ordine. qui nouã impollutȩ sin¬
ceritatis grãm humanis corꝑibus infere¬
bat. Oportuit enĩ ut pͥmã genitricis in¬
tegniatẽ naictus incortuptio epfodi¬
ret et complacitum sibi cłustrii pie¬
deus. et scĩtatis hospitium. dixpi sp̃e
uirtus infusa seruaret: quȩ fituerat
deiecta erigere confracta solisarer et
supandis carnis illecebris. rultipliea¬
tã puditiciȩ donare iuxtux: ut iurgi¬
nitas quȩ in aliis ñ poterat salua exꝰ ge¬
nerando. fieret in aliis imitabilis con¬
sicendo: renascendo. Hoc ipsũ autem
dilectissimi qd̃ xp̃c nascĩ elegit ex iur¬
gine: non ne apparet altissimȩ suisse ronis:
Ut scilicet humano generi natã salutẽ dia¬
bolꝰ ignoraret: & sp̃uali latente conceptu
quẽ non aliũ uideret ꝗͣ alios. ñ alttͥ cre¬
deret natum c̾e qͣm cęt̾os. Cuiꝰ enĩ similẽ
cũ uniu̾sis adu̾tit naturã. parem habere ar¬

Expanded text:
animarum: propter quod oportuit ut novo animarum: propter quod oportuit ut novo nasceretur ordine, qui novam impollutae sinceritatis gratiam humanis corporibus inferebat. Oportuit enim ut primam genitricis virginitatem nascentis incorruptio custodiret, et complacitum sibi claustrum pudoris, et sanctitatis hospitium, divini Spiritus virtus infusa servaret, qui statuerat dejecta erigere, confracta solidare, et superandis carnis illecebris multiplicatam pudicitiae donare virtutem: ut virginitas, quae in aliis non poterat salva esse generando, fieret et in aliis imitabilis renascendo. CAP. III. Hoc ipsum autem, dilectissimi, quod Christus nasci elegit ex Virgine, nonne apparet altissimae fuisse rationis? ut scilicet natam humano generi salutem diabolus 70 ignoraret, et spiritali latente conceptu, quem non alium videret quam alios, non aliter crederet natum esse quam caeteros. Cujus enim similem cum universis advertit naturam, parem habere ar
Abbreviated transcription (Latin):
est. conceptus a uirgine natꝰ ex iurꝰ¬
guie. sine pat̾nȩ carnis concupiscentia.
sine mat̾nȩ integritatis in iuria. qͥ a
futurum hominũ saluatorẽ talis or¬
tus decebat: qui et iise haberet hu¬
manȩ substantiȩ naturam. ⁊ humanȩ
carnis inquinam̃ta nesciret. Auctor
enĩ ĩ carne uascenti ds est: testante
sc̃s suꝑueniet inte. ⁊ uirtꝰ altissimi
obiunbrabit t. Idoꝙ qd̾ nascet᷑ ex te scm̃:
uocabitur filius dĩ. Origo dissimilis. s
natura consimilis. Humano usu ⁊ con.¬
na potestate subnixum est. qd̃ uirgo
conceꝑit. uirgo peperit. uirgo ꝑ manse.¬
rit. Non hic cogitet᷑ parientis conditio.
s nascentis arbitrium: qui sic homo
natus est. ut uolebat ⁊ poterat. Si ueri¬
tatẽ queris humanȩ naturȩ: cognosce
materiã. Si rationẽ scłitaris origitiis :
uirtutẽ confitere diuinam. Uenit enĩ
ꝑpeti. Nec succũbere uiciis. s mederi.
enit ut omẽm languorẽ corru ꝓtionis.
⁊ uniu̾sa uulnera sordentium curaret

Expanded text:
rgine, natus ex Virgine, sine paternae carnis concupiscentia, 69 sine maternae integritatis injuria: quia futurum hominum Salvatorem talis ortus decebat, qui et in se haberet humanae substantiae naturam, et humanae carnis inquinamenta nesciret. Auctor enim Deo in carne nascenti Deus est, testante s superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Origo dissimilis, sed natura consimilis; humano usu et conna potestate subnixum est, quod virgo conceperit, quod virgo pepererit, et virgo permanserit. Non hic cogitetur parientis conditio, sed nascentis arbitrium, qui sic homo natus est, ut volebat et poterat. Si veritatem quaeris naturae, humanam cognosce materiam; si rationem scrutaris originis, virtutem confitere divinam. Venit enim perpeti; nec succumbere vitiis, sed mederi. Venit ut omnem languorem corruptionis et universa ulcera sordentium curaret
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊̃ ueniet᷑ aliena. Decimi gͦ mensiꝰ
ieiunium. qđ hiemał ẽ tẽporis. ad
agͥculturã nos misticã uocat. qua se¬
getũ n palmitũ. atq arboꝵ iures. qͥ¬
bus humana sustentat᷑ infirmitas. spũ¬
alibus studiis excolant᷑: ut dnĩcus
ager suis ditetur impendiis. ⁊ quem
nũꝙͣ expedit e̾e̾ sine fructu. de ꝓpͥa
fiatꝰ ubertate fecundior. Quod utiq
intelligit scĩtas ur̃a ad tocius eccłiȩ
ꝓfectum ee̾ referendũ. quoꝵ ĩ fide ger¬
men est. ĩ spe increm̃tum. ĩ caritate
maturitas. Quia castigatio corporis.
et instantia orationis tunc ueram op¬
tinent puritatẽ. cũ ȩlemosinarũ scĩfi¬
catione nitescunt. dicente dño. Date
elemosinã. ⁊ ecce omĩa munda sunt

Expanded text:
tis invenietur aliena. Decimi ergo mensis tis invenietur aliena. Decimi ergo mensis jejunium, quod hiemalis est temporis, ad agriculturam nos mysticam vocat, qua segetum et palmitum atque arborum vires, quibus humana sustentatur infirmitas, spiritalibus studiis excolantur: ut Dominicus ager suis ditetur impendiis, et quem numquam expedit 58 esse sine fructu, de propria fiat ubertate fecundior. Quod utique intelligit sanctitas vestra, ad totius Ecclesiae profectus esse referendum, quorum in fide germen est, in spe incrementum, in charitate maturitas: quia castigatio corporis et instantia orationis tunc veram obtinent puritatem, cum eleemosynarum sanctificatione nituntur, dicente Domino: Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
paginas. significationẽ diuine uolunta¬
tis accipimus: nec umquã cessat suꝑna
carentes. uacuis arboribꝰ cõparantur:
ctiã illa ficus nob̾ cauenda ẽ. de sue
infecunditatis exemplo. quã dñs iħc si
eut euuangłiũ refert. nich̃ habentem
qđ esuriens sum̾et ꝑpetua sterilitate
dãpnanit: ut ĩ tellig̾emus. qm̃ qͥ esuri¬
entẽ ñ refouet egenũ. ipsi denegat
cibum. qui qd̃ pauꝑi ẽ datum. sibi
dixit impensũ. Et hurus maledictiõis
arbores erant: quibus a iudicante
dicet᷑. Discedite ame maledicti in ig¬
nẽ ȩternum. quẽ p̃parauit pat̾ m̃s dia¬
bolo ⁊ angłis eiꝰ. Esuriui enĩ: & non
dedistis mͥ manducare. Sitiui: ⁊ nõ
dedistis mͥ bibere. Et cet̾a. Quȩ idõ
singła recoluntur: ut adu̾tamus nõ
futurum extͣ misccłiã. qui uł partẽ
hoꝵ oꝑum fuerit exsecutus. Anima
autẽ neminẽ iuuans: erit arbor ñ
habens poma. cum tociꝰ fructu pieta¬

Expanded text:
paginas, significationem divinae voluntapaginas, significationem divinae voluntatis accipimus; nec umquam cessat superna carentes vacuis arboribus comparantur, etiam illa ficus nobis cavenda est de suae infecunditatis exemplo, quam Dominus Jesus, sicut Evangelium refert, nihil habentem quod esuriens sumeret, perpetua sterilitate damnavit: ut intelligeremus quoniam qui esurientem non refovet, illi denegat cibum qui quod pauperi est datum, sibi dixit impensum. Et hujus maledictionis arbores erunt, quibus a judicante dicetur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere, etc. . Quae ideo singula recoluntur, ut advertamus non futurum extra misericordiam, qui vel partem horum operum fuerit exsecutus. Anima autem neminem juvans erit arbor non habens poma, cum totius pieta
Abbreviated transcription (Latin):
excelsi corda multoꝵ. rediit ĩ nouita.¬
tẽ uetustas: ⁊ de famulis iniquitatis.
ministri ꝓdiere iusticiȩ. Subiecit lu¬
xuriam ꝯtinentia: humilitas arrogã¬
tiam ꝓpulsauit. Et qui ĩpuditicia
sorduerãt. castitate nituert̃. His aut̃
inquib da diebus ab uniu̾sa eccłia.
deuotionẽ obseruantiȩ. generalis exige¬
rent. Quamuis enĩ pulcrũ sit atq
laudabile. ut singula quȩq menbra
corꝑis apĩ. ꝓpriis ornentur officiis:
excellentioris tam̃ est actionis sacra¬
tiorisq uirtutis. cum ĩ unũ ꝓpositũ
piȩ plebis corda concurrunt: ut ille
ciu scĩficatio nr̃a suppliciũ ẽ. ñ solum
a parte. s etiã a soliditate suꝑetur.
Cui nunc oꝑi cdilectissimi decimus
mensis offertur: ammonens quodam¬
mͦ ꝓ qualitate tẽꝑis sui. nequisquam
frigore infidelitatis ob torpeat. sed po¬
tius caritatis spũ cõcalescat: qm̃ ⁊ per
ipsa elemẽta mundi. tanquã ꝑ publicas

Expanded text:
Excelsi corda multorum, rediit in novitaExcelsi corda multorum, rediit in novitatem vetustas, et de famulis iniquitatis ministri prodiere justitiae. Subegit luxuriam continentia, humilitas arrogantiam propulsavit; et qui impudicitia sorduerant, castitate nituerunt. His autein quibusdam diebus ab universa Ecclesia devotionem observantiae generalis exigerent. Quamvis enim pulchrum sit atque laudabile ut singula quaeque membra corporis Christi propriis ornentur officiis, excellentioris tamen est actionis sacratiorisque virtutis, cum in unum propositum piae plebis corda concurrunt: ut ille cui sanctificatio nostra supplicium est, non solum a parte, sed etiam a soliditate superetur. Cui nunc operi, dilectissimi, decimus mensis offertur, admonens quodammodo pro qualitate temporis sui ne quisquam frigore infidelitatis obtorpeat, sed potius charitatis spiritu convalescat. Quoniam et per ipsa elementa mundi, tamquam per publicas
Abbreviated transcription (Latin):
certaminis. Quod ab hoste uersuto. ter¬
ribilit quidẽ furore ꝑsecutionis mo.
uietur. sed innocentib specie pacis in.¬
fert᷑. Ubi enim ĩ aꝑto sunt pugnȩ: in
manifesto sunt ⁊ coronȩ. & hoc ipsum
alit atq accendit patientiȩ fortitudi.¬
nẽ : qd sicut ꝓxima ẽ tribulatio. it̾a ẽ
et uicina ꝓmissio. Cessantib aut̃ publi.¬
cis impugnationibus impioꝵ. ⁊ a cedi¬
bus ac suppliciis fideliũ diabolo conti¬
nente. ne ꝑtinacia crudelitatũ. multr¬
plicatio nr̃oꝵ fieret triumphoꝵ. fre¬
mit ad uersarius. ⁊ cruentas inimier¬
tias. ad quietas cõuertit insidias. ut
quos uince fame n gelu. flammis fer¬
roq non poterat. ocio ta befaceret. cu.¬
piditatib irretiret. ambitioẽ ĩ flaret.
na. potentes munitiones et arma uic¬
tricia : dõ scilicet ĩ struente milites
suos. ut spũ u̾itatis mansuetudo irã.
largitas auariciã. benignitas extingi¬
at inuidiã. Cõ mutante enĩ dextera

Expanded text:
certaminis, quod ab hoste versuto, tercertaminis, quod ab hoste versuto, terribiliter quidem furore persecutionis 56 movetur, sed nocentius specie pacis infertur. Ubi enim in aperto sunt pugnae, in manifesto sunt et coronae. Et hoc ipsum alit atque accendit patientiae fortitudinem, quod sicut proxima est tribulatio, ita est et vicina promissio. Cessantibus vero publicis impugnationibus impiorum, et a caedibus se ac suppliciis fidelium diabolo continente, ne pertinacia crudelitatum, multiplicatio nostrorum fieret triumphorum, fremens adversarius cruentas inimicitias ad quietas convertit insidias: ut quos vincere fame et gelu, flammis ferroque non poterat, otio tepefaceret, cupiditatibus irretiret, ambitione inflaret, vna potentes munitiones et arma victricia, dum instruente milites suos Spiritu veritatis, mansuetudo iram, largitas avaritiam, benignitas exstinguit invidiam. Commutante enim dextera
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficandis mentibꝰ nr̃is atq
corporibꝰ diuinitus ĩ stituta.
icło cum dierũ tempoꝵq curricuilis si.¬
ne cessatiõe reparantur. ut ĩ firmitatũ
nr̃arum. ipsa nos medicina cõmoneat.
atura quippe mutabilis. ⁊ de peccati
labe mortalis. licet etiã iam redempta.
⁊ sacro baptismate sit renata. ĩ quantũ
ẽ passibilis. in tantum ẽ ad de teriora ꝓ¬
cliuis: corrumꝑet᷑q carnali desiderio.
nͥ spiritali muniretur auxilio: qͥa sic̃
nulli .i iunꝗͣ de ẽ unde corruat. ita sẽꝑ
p̃sto ẽ unde̾ subsistat. dicẽte apło. fi̾de.¬
lis enĩ ds qͥ uos non patiet᷑ temptari
suꝑ id qd̾ potestis: s faciet ꝓuentũ ut
possitis sustinere. Quãuis gͦ dñs ꝓtegat
bellaturos. et milites suos. ille qui po¬
tens ẽ inprelio cohortet᷑. ⁊ dicat. noli¬
te timere quia uici mundũ: sciendũ
tam̃ ẽ dilectissimi. hoc ĩcitamento
formidinẽ sublatã e̾eͥ ñ pugnã : et
retunso aculeo timoris. causã manere

Expanded text:
ificandis mentibus nostris atque corporibus divinitus instituta, ideo cum dierum temporumque curriculis sine cessatione reparantur, ut infirmitatum nostrarum ipsa nos medicina commoneat. Natura quippe mutabilis, et de peccati labe mortalis, licet jam redempta, et sacro baptismate jam renata, in quantum est passibilis, in tantum est ad deteriora proclivis. Corrumperetur carnali desiderio, nisi spiritali muniretur auxilio: quia sicut illi numquam deest unde corruat, ita semper praesto est unde subsistat, dicente Apostolo: Fidelis enim Deus, qui vos non patietur tentari supra id quod potestis, sed faciet proventum, ut possitis sustinere . Quamvis ergo Dominus protegat bellatores, et milites suos ille, qui potens est in praelio , cohortetur, et dicat: Nolite timere, quia ego vici mundum : sciendum tamen est, dilectissimi, hoc incitamento formidinem sublatam esse, non pugnam; et retuso aculeo timoris, causam manere
Abbreviated transcription (Latin):
omni strepitu t̾renarum silente curarũ.
in meditationib scĩs ⁊ ĩ deliciis letet᷑ et̃.¬
nis. Qd si in hac uita difficile est contr¬
nuari. potest tam̃ frequent̃ assumi: ut
sepius ac diutius sp̃nalibus pocuis quã
carnalib occupem᷑. Q cum meliorib eir¬
ris. maiores inpendius moras: ad incorru¬
ptibiles diitias. etiam temꝑales transe.¬

Expanded text:
omni strepitu terrenarum silente curarum, omni strepitu terrenarum silente curarum, in meditationibus sanctis, et in deliciis laetetur aeternis. Quod etsi in hac vita difficile est continuari, potest tamen frequenter assumi, ut saepius ac diutius spiritalibus potius quam carnalibus occupemur; et cum melioribus curis majores impendimus moras, ad incorruptibiles divitias, etiam temporales transe
Abbreviated transcription (Latin):
um de aduentu regni dei .¶.ui.
pulos suos saluator. instrueret.
totamq eccłiã suam ĩ apłis erudiret.
cauete inqͥt neforte grauent᷑ corda ur̃a
incrapula et ebrietate. ⁊ cogitationib
scłaribus. Quod utiq p̃ceptũ dilectissi¬
mi ad nos specialus ꝑtin̾e cognoscimꝰ:
ꝯuibus denuntiatꝰ dies. etiã. si ẽ occultꝰ.
non dubitat᷑ ee̾ uicinus. Ad cuiꝰ ad uen
implicatum. Cotidiano enĩ dilectissimi
tis obtundi. et ciboꝵ nimietate uigorẽ
cordis hebetari : ita ut delectatio edendi.
ñ corpoꝵ ꝯtraria sit saluti. nisi ratio tẽ¬
ꝑantiȩ. obsistat illecebrȩ.⁊̃ qd̾ futurum
ẽ oneri. subtrahat uoluptati. Quãuis emĩ
sine anima nicħ caro desideret. et inde
accipiat sensus. unde sumit et motus:
euisdẽ tam̃ ÷ aminȩ. quęda subdite sibi
negare substantiȩ. ⁊ int̾iori uidicio. ab ĩ¬
conuenientib exteriora frenare: ut a cor¬
poreis cupiditatib sepuis libera. ĩ aula
mentis possit diuinȩ uacare sapientiȩ. Ni

Expanded text:
um de adventu regni Dei, pulos suos Salvator instrueret, totamque Ecclesiam suam in apostolis erudiret: Cavete, inquit, ne forte graventur corda vestra in crapula, et ebrietate, et cogitationibus saecularibus . Quod utique praeceptum, dilectissimi, ad nos specialius pertinere cognoscimus, quibus denuntiatus dies, etiam si est occultus, non dubitatur esse vicinus. Ad cujus adventimplicatum. Quotidiano enim, dilectissimi, tis obtundi, et ciborum nimietate vigorem cordis hebetari, ita ut delectatio edendi etiam corporum contraria sit saluti, nisi ratio temperantiae obsistat illecebrae, et quod futurum est 59 oneri, subtrahat voluptati. Quamvis enim sine anima nihil caro desideret, et inde accipiat sensus unde sumit et motus; ejusdem tamen est animae, quaedam subditae sibi negare substantiae, et interiori judicio, ab inconvenientibus exteriora frenare, ut a corporeis cupiditatibus saepius libera, in aula mentis possit divinae vacare sapientiae, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a iniolabilis naturȩ ẽ unita pas¬
sibili. Ds q uerus. et homouerus in
unitatẽ dni temꝑatur. ut qd̃ nr̃is reme.¬
diis congruebat. unus atq idẽ di et bo.¬
minum mediator et mori poss exuno.
et resurgere poss ex altero. Merito gͥ uir¬
gineȩ integritati nicħ corruptionis ĩ tulit
partꝰ salutis: quia custodia fuit pudoris.
editio ueritatis. Talis gͦ dilectissimi nati.¬
uitas decuit dĩ uirtutẽ et cli sapientiã
xp̃m: qua nob̾ ⁊ humanitate congrueret.
et diunitate p̃celleret. Nisi enĩ eiset ds
uerus. non afferret remedium: nisi
eet homo uerus: ñ p̃beret exemplũ.
Inbexultantib gͦ anglłis nascente dño.
gła mexcelss dõ canitur. ⁊ pax ĩtra
bonȩ noluntatis hominrib nuitiat᷑.
Uident enĩ celestẽ irłm. ex omnibus
mindi gentibus fabricari. De quo ĩ
cum tantum gaudeat sublimitas

Expanded text:
natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris remediis congruebat, unus atque idem Dei hominumque mediator , et mori posset ex uno, et resurgere posset ex altero. Merito igitur virgineae integritati nihil corruptionis intulit partus salutis: quia custodia fuit pudoris, editio veritatis. Talis igitur, dilectissimi, nativitas decuit Dei virtutem et Dei sapientiam Christum, qua nobis et humanitate congrueret, et divinitate praecelleret. Nisi enim esset, verus non afferret remedium; nisi esset homo verus, non praeberet exemplum. Ab exsultantibus ergo angelis nascente Domino, Gloria in excelsis Deo canitur, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur . Vident enim coelestem Jerusalem ex omnibus mundi gentibus fabricari: de quo inecum tantum gaudeat sublimitas
Abbreviated transcription (Latin):
docuit pdicamus : obsecrantes. ut succiuẽti lũ¬
bos mentis ur̃e. casta ⁊ sobriã tutã indeiti¬
more ducatis. nec ocupiscentes carnis icus
pͥncipatus sui oblita cosentiat. Breuia ⁊ ca¬
duca sunt t̾renaris gaudia uoluptattia: ꝗ
ad etnitate uocatos. asemuis uie emuantur
auertere. fidelis gͦ n religiosus numus. ea
quȩ it celestia ꝯcupiseat: et diuinarũ ꝓmiᷤ¬
sionum auidus. in amore le incorruptibilis
ho.. n insp̃e uere lucis atiollat. Certi autẽ
entote dilectissimi qͦd labor ur qͦ uitiis resi¬
stitis. ⁊ carnalib desideriis repugnatis. pla¬
cens ĩ ꝯspectii łi est atq pcios: nec solum
uob̾. sed etia m apud łi miscdiã ꝓfutir
pastoris. Corona enim mea sic apłs ait. et
gaudiũ uos estis: si fides ura quȩ abinicio
euangłi ĩ uniuso mundo p̃ticata ẽ. in
dilectione et scitate ꝑmanserit. Iam licet om

Expanded text:
docuit, praedicamus: obsecrantes, ut succincti lumdocuit, praedicamus: obsecrantes, ut succincti lumbos mentis vestrae castam et sobriam vitam in timore Dei ducatis, nec concupiscentiis carnis mens principatus sui oblita, consentiat. Brevia et caduca sunt terrenarum gaudia voluptatum, quae ad aeternitatem vocatos, a semitis vitae conantur avertere. Fidelis ergo et religiosus animus, ea quae sunt coelestia, concupiscat, et divinarum promissionum avidus, in amorem se incorruptibilis boni, et in spem verae lucis attollat. Certi autem estote, dilectissimi, quod labor vester, quo vitiis resistitis, et carnalibus desideriis repugnatis, placens in conspectu Dei est atque 14 pretiosus, nec solum vobis, sed etiam mihi apud Dei misericorpastoris. Corona enim mea, sicut Apostolus ait, et gaudium vos estis ; si fides vestra, quae ab initio Evangelii in universo mundo praedicata est , in dilectione et sanctitate permanserit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
itis. Hec fides diabolũ iuncit: ⁊ captiuoꝵ eius
uincula dissoluit. Iec crutos mũdo inserit cę
Tanta enĩ diuinitꝰ soliditate munita ẽ: ut
eã nec heretica umquã ꝓrũꝑe prauitas. nec
dierua festiuitas: ut ĩ ꝑsona humilitatis
mee ille ĩ telligat᷑. iNe honoret᷑. in qͦ ⁊ oñtuin
pastoꝵ sollicitudo comẽdatarũ sibi oiuium¬
custodia ꝑseuerat: et cuiꝰ etiã dignitas ĩ in
oigno herede ñ deficit. Unde uenerabiliũ
qͦq fr̃m ⁊ cõsac̾dotũ meoꝵ desiderata mͥ et
honoranda p̃sentia hinc sacracior ẽ atq de¬
uotior: si pietatẽ huiꝰ officii unquo ad e̾e̾ dig.¬
nati sunt. ei principalit̾ referunt. quẽ ñ
solum huiꝰ sedis p̃sulẽ s ⁊ om̃ium episcopoꝵ
nouert ẽẽ pͥmatem. Cum gͦ cohortationes nr̃as
aurib ur̃e scĩtatis adhibenuis. ipsũ uobis
ciuꝰ uice fungimur: loqui credue.: uia ⁊ illiꝰ
affec̾tu monemus. ⁊ non aluud nob quã quod

Expanded text:
itur. Haec fides diabolum vincit, et captivorum ejus itur. Haec fides diabolum vincit, et captivorum ejus vincula dissolvit. Haec erutos mundo inserit coelTanta enim divinitus soliditate munita est, ut eam neque haeretica umquam corrumpere pravitas, nec dierna festivitas, ut in persona humilitatis meae ille intelligatur, ille honoretur, in quo et omnium pastocustodia perseverat, et cujus dignitas etiam in indigno haerede non deficit. Unde venerabilium quoque fratrum et consacerdotum meorum desiderata mihi et honoranda praesentia hinc sacratior est atque devotior, si pietatem hujus officii in quo adesse dignati sunt, ei principaliter deferunt, quem non solum hujus sedis praesulem, sed et omnium episcoporum noverunt esse primatem. Cum ergo cohortationes nostras auribus vestrae sanctitatis adhibemus, ipsum vobis, cujus vice fungimur, loqui credite: quia et illius vos affectu monemus, et non aliud vobis, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlis. Manet gͦ dispositio u̾itatis: ⁊ beatus
petrus inaccepta fortitudine ꝑseuerans. siss
p̃ ceteris ordinatꝰ. ut dũ petra dicit᷑. dũ fun¬
damentũ ꝓnuntiat᷑. dũ regni cȩloꝵ ianitor
ꝯstituitur. dum ligandoꝵ soluendoꝵq ar¬
ꝑ ipsa appellationũ eiꝰ misteria. nosceremus.
Qui nũc plenius ⁊ potentius ea quȩ sibi com¬
missa sũt ꝑagit. & om̃s partes officioꝵ atq
curarum in ipso et cum ipso ꝑ quẽ est glori¬
ficatus. ex equitur. Si quid itaq a nobis re¬
te agit᷑. recteq decernitur. si qͥd a miscdia
dei cotidianis supplicationib oꝑtinetur:
illuis ÷ oꝑũ atq meritoꝵ. cuiꝰ insede sua ul¬
uit potestas. excellit auctoritas. Hoc enim
optinuit dilectissun illa ꝯfessio quȩ adeo
patre apłico inspirata cordi omĩa humanaꝵ
opinionũ ĩ certa transcendit: ⁊ firmitatẽ
petre que nullis impulsionib quateretur
a que ꝯfite̾tur dñm. magistio huius uocis ibu¬

Expanded text:
P. III. Manet ergo dispositio veritatis, et beatus Petrus in accepta fortitudine petrae perseveraprae caeteris est ordinatus, ut dum Petra dicitur, dum fundamentum pronuntiatur, dum regni coelorum janitor constituitur, dum ligandorum solvendorumque arper ipsa appellationum ejus mysteria nosceremus. Qui nunc plenius et potentius ea quae sibi commissa sunt peragit, et omnes partes officiorum atque curarum in ipso et cum ipso, per quem est glorificatus, exsequitur. Si quid itaque a nobis recte agitur, recteque discernitur, si quid a misericordia Dei quotidianis supplicationibus obtinetur, illius est operum atque meritorum, cujus in sede sua vivit potestas, et excellit auctoritas. Hoc enim obtinuit, dilectissimi, illa confessio, quae a 13 Deo Patre apostolico inspirata cordi, omnia humanarum opinionum incerta transcendit, et firmitatem petrae, quae nullis impulsionibus quateretur, a, quae confitetur Dominum, magisterio hujus vocis imbu
Abbreviated transcription (Latin):
uid ꝓpħa manifestat. Qui cum diceret.
domine quis habitabit ĩ tab̃naculo tuo.
aut qͥs requiescet in monte scõ tuo. re¬
sponso duunȩ uocis instruit᷑. ⁊ eũ ad et.¬
nã requiẽ ꝑtinere cognoscit. qui inter
alias piȩ ꝯuersationis regulas. pecuni¬
am suã non dedit ad usurã : & a ta.¬
bernaculo di ostendit᷑ alienus. et a scõ
monte eiꝰ extraneus. qͥ dolosum questũ
de pecunie suȩ captat usuris: & dum
ꝑ aliena cupit dampna ditari. ȩterna
tissimi. qui ex toto corde ꝓmissiomibus
dnĩ credidistis. fugientes immundissimã
auaritiȩ lepram. donis d̃i pie ⁊ sapient̃
gaudetis. date oꝑã ut possitis gaudioꝵ
ur̃oꝵ habere consortes. Multis enĩ que
uobis suppetunt de st̃. ⁊ in quorudam
ĩ digentia. materia uobis data est diui.¬
ne bonitatis unitandȩ. ut ꝑ uos etiam
inalios beneficia diuna transirent:
et bene dispensantes temꝑalia. ad qui.¬
reretis ȩterna. Quarta gͥ n sexta feria

Expanded text:
opheta David manifestat: qui cum diceret, opheta David manifestat: qui cum diceret, Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo ? responso divinae vocis instruitur, et eum ad aeternam requiem pertinere cognoscit, qui inter alias piae conversationis regulas, pecuniam suam non dedit ad usuram; et a tabernaculo Dei ostenditur alienus, et a sancto monte ejus extraneus, qui dolosum quaestum de pecuniae suae captat usuris; et dum per aliena cupit damna ditari, aeterna que, dilectissimi, qui ex toto corde promissionibus Domini credidistis, fugientes immundissimam avaritiae lepram, donis Dei pie et sapienter gaudetis, date operam ut possitis gaudiorum vestrorum habere consortes. Multis enim, quae vobis suppetunt, desunt, et in quorumdam indigentia, materia vobis data est divinae bonitatis imitandae: ut per vos etiam in alios beneficia divina transirent, et bene dispensantes temporalia, acquireretis aeterna. Quarta igitur et sexta feria
Abbreviated transcription (Latin):
nignus ee̾t animȩ suȩ. illi bona sua cre¬
derit: qui ⁊ idoneus fideussor ẽ pauꝑũ.
⁊ largissimus redditor usurarum. Sed ĩ¬
iusta et impudens auaritia. quȩ beneficiũ
se dicit p̃stare cum accipit: non credit
do ueracit᷑ ꝓmittenti. et credit homini
tepide pascenti: dũq certiora estimat p̃¬
sentia quã futura: merito in hoc fre¬
quent᷑ incurrit. ut ei cupiditas iniusti
lucri. non ĩ iusti causa sit dampni
ꝑ est ratio fenerantis. cui pecuniã ⁊ mi¬
nuisse et auxisse peccatũ est: ut aut mi¬
ser sit amittendo qd̾ dedit. aut miserior
accipiendo qd̃ ñ dedit. Fu̾gienda pror¬
sus ÷. iniqutras fenoris: n lucrũ qd̾ om̃i
caret humanitate uitandũ est. Multĩ.¬
plicat᷑ quidẽ facultas iniustis & tristib
incrementis: sed mentis subitantia cõ¬
tabescit: quoniã fenus pecuniȩ. funus ẽ
animȩ. Quid enim de huus modi bo¬
minib sentiat deus : sacratissimus da¬

Expanded text:
nignus esset animae suae, illi bona sua crenignus esset animae suae, illi bona sua crederet, qui et idoneus fidejussor est pauperum, et largissimus redditor usurarum. Sed injusta et impudens avaritia, quae beneficium se dicit praestare cum decipit, non credit Deo veraciter promittenti, et credit homini trepide paciscenti; dumque certiora existimat praesentia quam futura, merito in hoc frequenter incurrit, ut ei cupiditas injusti lucri non injusti causa sit damni. er est ratio fenerantis, cui pecuniam et minuisse et auxisse peccatum est: ut aut miser sit amittendo quod dedit, aut miserior accipiendo quod non dedit. Fugienda prorsus est iniquitas fenoris: et lucrum quod omni caret humanitate vitandum est. 54 Multiplicatur quidem facultas injustis et tristibus incrementis, sed mentis substantia contabescit: quoniam FENUS pecuniae funus est animae. Quid enim de hujusmodi hominibus sentiat Deus, sacratissimus pr
Abbreviated transcription (Latin):
cõmertium. Minerator tuus. iuat te esse
iunificsi. Et qui dat ut habeas : mandat
ut tribuas. dicens. date ⁊ dabit᷑ uobis.
inplecteuda est tͥ ꝓmissionis istus gratu¬
landa conditio. Qhanis enim ñ habeas. nͥ
quod acceꝑis: non potes tam̃ ñ habere qd
decleris. Qui gͦ pecunias amat. ⁊ multiple¬
care opes suas immodicis optat augniẽ¬
tis: hoc potius scm fenus exerceat. ⁊ hac
usurarum arte dicescat. ut ñ hominum
laborantuĩ captet necessitates. ne ꝑ dolosa
beneficia laqueos iucidat ĩ solubilium
debitoꝵ. s iluis sit creditor illius fene:¬
rator qui dicit date ⁊ dabitur uobꝰ. ⁊. qͣ
mensura mensi fueritis. eadẽ remetietur
uobis. Infidelis et iniquus ẽ etiã sibi: qͥ
qd̵ estimat diligendum. ñ uult habere ꝑ¬
petuim. Quantalibet adiciat. quãta libet
conclat et congerat. inops de hoc mundo
et egenus abscedet: dicente ꝓpħa dauid.
descendet cum eo gła domus eiꝰ. Qui si be¬

Expanded text:
commercium. Munerator tuus vult te esse commercium. Munerator tuus vult te esse munificum, et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date, et dabitur vobis. Amplectenda est tibi promissionis istius gratulanda conditio. Quamvis enim non habeas nisi quod acceperis, non potes tamen non habere quod dederis. Qui ergo pecunias amat, et multiplicare opes suas immodicis optat augmentis, hoc potius sanctum fenus exerceat, et hac usurarum arte ditescat, ut non hominum laborantium captet necessitates, ne per dolosa beneficia laqueos injiciat insolubilium debitorum, sed illius sit creditor, illius fenerator, qui dicit: Date, et dabitur vobis; et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis. Infidelis autem et iniquus est etiam sibi, qui quod aestimat diligendum non vult habere perpetuum. Quantalibet adjiciat, quantalibet condat et congerat, inops de hoc mundo et egenus abscedet, dicente David prophedescendet cum eo gloria ejus . Qui si be