comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Passio sc̃i Genesii mr̃is. areł¬
ropraror atq indigenam are-¬
latensis urbis beatissimũ gene¬
sium mrẽm. alũpnum enisdẽ
iure nascendi. patronũ uir¬
tute moriendicelebrare a pͥncipio atq
excolere omniũ fideliũ studia om̃s reli¬
giosorum licterȩ debuerunt: ut tanti me
fidem. et uiuacib comentata monum̃td
illibata atq integra ad posteros ꝑuenirent.¬
S qm̃ succedentes sibi ꝑ incertũ uitȩ tempꝰ
ȩtates tradere hȩc inuicem magis memo¬
riȩ mutuȩ quã mandare litt̾is malue¬
runt⁊ uł nc̃ oportet eadem fidelib scrip¬
tis in tempora secutura transmictine
ea quȩ adhuc uiua recordatione rerum
ut sunt gesta referuntur: uanescente
tempore uel tradentium uł accipientiũ
us in iuuentutis flore pͥmeuo ꝓuincialis
miliciȩ tirocinia suscepit. Qecidit aũt¬
nus implente: impia atq sacrilega man¬
data & ꝑsecutionis iussa legerent᷑. Quȩ cũ¬
dõ deuotus repudiaret auditus ce impͥme

Expanded text:
PASSIO S. GENESII ARELATENSIS. 1. Proprium atque indigenam Arelatensis urbis beatissimum Genesium martyrem, alumnum ejusdem jure nascendi, patronum virtute moriendi, celebrare jam a principio atque extollere, omnium fidelium studia, omnes religiosorum litterae debuerunt, ut tanti merfide, et vivacibus commendata monumentis, illibata atque integra ad posteros pervenirentam succendentes| sibi per incertum uitae tempus aetates tradere| hec inuicem memoriae mutuae . quam m\a/nda| rae . literis maluerunt. Vel nunc oportet. eadem| fidelibus scriptis in tempore transmitte+ ne ea| que adhunc uiua recordacione . ferim uti sunt .| gesta refriuntur uaniscente per tempus. uel tra| dencium . uel accipiencium us in iuuentute| flore . primaeuo prouincialis miliciae tiroci| nium suscepit eanus implente impia atque sacrilega mandata persecutionis iussa legerentur, quae cum deuotus deo repudiaret auditus et imprime
Abbreviated transcription (Latin):
archangłi: alia uͦ quȩ nunc uidentur in
undenarium creuisse numerum. crescẽ¬
te deuotione et amore fidelium successoꝵ¬
eius extruxit manus. Ubi multa prestan¬
tur beneficia: adiuuante dño iħu xp̃o. qui¬

Expanded text:
chaelis: alias vero quae nunc videntur in undenarium crevisse numerum, crescente devotione et amore, fidelium exstruxit manus, ubi divina praestantur beneficia, adjuvante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
cratẽ ferream. Et allati sunt batul.
cum. prunis: & miserunt subt̾ cra¬
tem ferream: & cum furcis ferreis
coartari fęcit beatum laurentiũ. Et
dix̃ decius cesar. ad beatum lauren

Expanded text:
 ferream et allati sunt batuli cum| prinis . et miserunt sub gratem ferream et cum forcipis fer| reis coartari fecit beatum laurentium . et dixit decius| ce ̨sar ad beatum lauren
Abbreviated transcription (Latin):
liter deciꝰcesar & ualerianus confusi.
& ypolitꝰ plorantes & multũ tͥstes
rat noctu: cui & linteum dedit: un¬
de pedes scoͬrum ipse extͣserat. Et ibi
facta mundicia: posuerunt eum in¬
cripta usq ad uesꝑum. Iam hora ues¬
ꝑtina. sepelierunt eum. in cripta uia
tyburtina: in predio cyriãcȩ uiduȩ¬
u̾unt: & agentes uigilias nocts tͥduo.
cum multitudine xpͣianorum: gon
cessabant mugitum lacͥmarũ dan¬
tes. Beatꝰ autem iustinus pb̃r obtu¬
lit sacͥficium laudis. & participati
st̃ om̃s de corpore & de sanguine xͥ

Expanded text:
liter de| cius caesar . et ualerianus confusi . lorantes et multum tristes rat nocte.| Cui et linteum dedit . unde pedes sanctorum ipsi exter| serat . et ibi factum mundicia . posuerunt usque| ad uesperum. Iam hora uespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriacę| uerunt .| et agentes uigilias noctis triduo . cum multitudine| christianorum . non cessabant mugitum lacrimarum| dantes. Beatus aucem iustinus obtullit sacrificium| laudes et participati sunt. Omnes de corpore| et de sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m̃ confessus sum: assatꝰ grãs
ago. Ualerianus prefectus dix Ubi
sunt ignes quos tu dus ꝓmitte¬
bas. In ipsa hora dicebat beatꝰ lau¬
rentius. O insania ur̃a. Infelices: ñ¬
recognoscitis quia carbones ur̃i ñ
ardorem. s refrigium mͥ prestant:¬

Expanded text:
m confessus sum . assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant
Abbreviated transcription (Latin):
rui ianuas tuas ingredi. Et emisit
spm. fadem nocte decius cesar cũ
ualeriano ambulauit erinde. in
palatium tybianum: relicto corpore
suꝑ craticulam & ignem beati laure¬
tui. Mane autem facto. adhuc immi¬
nente crepuscło rapuit corpꝰ eius y-¬
politꝰ: & condiuit cum linteis & aro¬
matib de ꝓpͥo suo. Et mandauit hoc

Expanded text:
rui ianuas| tuas ingredi . et emisit spiritum eadem nocte. Decius caesar| una cum ualeriano . ambulauit exinde ad palacium. Ty| berianum relicto corpore supra graticula et igne beati| laurentii. Mane autem prima adhuc crepusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo mandauit . hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dit. De quib interrogas. iam semel
dederunt nomina sua in celo. Tu
atum laurentium uinctum cathe¬
ca ioiuis. parari. Quam cum in gres¬
sus fuiss & sed̾et: precepit sͥ beatũ
laurentium offerri. Cui ita dix̃. De
detur ciuitas: & tu ipse sacͥfica dus:
& noli confidẽ in thesauris qͦs ha¬
te de thesauris lib̾ari: aut redimi
eum nudum fustib cedi. Beatꝰ lau¬
rentius cum cedetur: clamauit di¬
te artem magicã: inmo magis sacͥ¬
sacͥficab. aut diu̾sis penis te int̾ficiã.
cis. noli cessare. Deciꝰ nimio furoie ar¬
reptꝰ: iussit ut cum plumbatis dui¬
tissime cedetur. Et cum diuafsime ce¬
detur: dix̃ beatꝰ laurentiꝰ. Domine ih̾u¬

Expanded text:
uibus interrogas iam illi semel dederunt no| mina sua in caelo; Tu atum laurentium uinctum cateca iouis parari . um| ingressus fuisset et sederet . praecepit sibi beatum lauren| tium offerri; Cui et dixit Decdetur ciuitas . et tu ipse sacrifica diis . et noli confidere| in tesauris quos hate de thesauris liberari au\t/ redimi eum nudum| fustibus cedi; Beatus laurentius cum cederetur clamabat| dite artem magicam;| Immo magis sacrisacrificabis . aut diuersis penis te interficiacis . noli cessare; Decius cesar nimio| furore erreptus . iussit ut cum plumbatis diutissime cederet| Et cum diu cederetur dixit beatus laurentius; Domine ih
Abbreviated transcription (Latin):
facturam surdam & mutã: Deciꝰ cesar
iratꝰ. iussit eum in conspectu suo ex¬
poliariꝰ & cedi cum scorpionib. ip̃so
decio clamante. Heos deasq blasphe¬
mare noli. Tunc beatus laurentiꝰ
in ipsis tormͣtis dicebat. Ego quidẽ
miser torqueris: in insania & in fu¬
rore tuo. Decius cesar dixit Leuate eũ
Nam omne genus hoc torm̃tors:. in
corpore tuo u̾sabitur. Beatꝰ laurentiꝰ
dix̃. Infelix: has epulas ego semꝑ de

Expanded text:
factura surda et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate euNam omne genus hoc tormen| torum in corpore tuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper
Abbreviated transcription (Latin):
uenissent ambo simul ante conspec¬
tum ualeriani: ualerianus dix̃ ad
beatum laurentiũ. Iam depone ꝑti¬
apud te cognouimꝰ eẽ reconditos. ma¬
tͥ thesauros. Respondit ualerianꝰ. &¬
dix̃ ad ypolitum. In tua pollicitatio¬
ne. habeat tͥduo indutias. Ab eodem
die collegit beatꝰ laurentius cecos &
claudos. debiles. & pauꝑes: & abscon¬
rentius sͥ. datis tͥduo indutus: thesau¬
ros ꝓmiss declare se. Completis aũ¬
sente ualeriano prefecto pretorii.
Ubi sunt sunt thesauri. quos pol¬
licitꝰ es presentare ͤ Bcatus laurenti
collecta multitudine introdux̃ in pa¬
latium pauꝑes: & uoce cdara dix̃. Ecce

Expanded text:
uenissent ambo simul ante| conspectu ualeriani . ualerianus dixit ad beatum laurentium| Iam depone pertiapud te cognouim| esse reconditos . matibi thesauros; Respondit ualerianus| ad ypolitum; In tua pollicitacione abeat triduo inducias;| Ab eodem die collegit beatus laurentius . cecos . et claudos . et debiles| et pauperes . et absconrentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis ausente ualeriano praefecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in palatium pauperes . et uoce clara| dixit be
Abbreviated transcription (Latin):
baptirauit eum. Audiẽs decius hoc
factum: dixͣ. Exhibete eum cum fusti¬
bus. Et ad ductus ante conspectum
dicu cesaris: non interrogatꝰ cȩpit
clamare uoce magna dicens. Xpͣia¬
nus sum. Et iussit decius cesar. ut
ipsa hora capitalem subiret sentẽ¬

Expanded text:
baptizauit eum; Audiens decius hoc baptizauit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspectum| decii cesaris . non interrogatus . cepit clamauit uoce| magna dicens; Christianus sum; Et iussit decius cesar| ut ipsa hora capitalem sente
Abbreviated transcription (Latin):
hora audita ẽ uor: ipso decio audiẽ¬
te. Adhuc multa certamina debent᷑¬
ł. Tunc decius furore plenus: dicebat¬
publicȩ: audistis consolatioẽs demo¬
num in sacͥlegum: qui nec deos nec
pͥncipes nr̃os pauescit iratos: nec tor¬
menta metuit exquisita. Et dix ite
rum occius cesar: Extendite eũ: &
scorpionib cedentes affligite. Beatꝰ
bis donasti miscdiam tuam. qͣm mi¬
ti non sumꝰ. S tu domine ꝓpt̾ pieta¬
cant om̃s circũstantes: quia tu con¬
solaris seruos tuos. Fadem hora. unꝰ
tui: & cȩpit dicere ad beatũ laurẽtiũ.
Uideo ante te iuuenem pulcherri¬
mum. stantẽ cum linteo: & extergen¬
tẽ menbra tua. De qua adiuro te.
nus & dolo. dixͣ ad ualerianum:
Nicti sumus ꝑ arte̾ magicã. Et iussit
solui eum de catasta: & leuari. Fadẽ
hora romanus afferẽs urceum cũ
redderet᷑. ibi tantum in palacio. Ne
niens autem romanus afferes aqͣm.
misit se ad pedes beati laurentu: &¬
zaret᷑. Et accepta aqua. benedix̃: &

Expanded text:
atim uenit uox ipso Decio audiente: «Adhuc multa certamina tibi debentur». Tunc Decius furore plenus dixitpubli| ce audistis consolationes demonum in sacrilegum . quia| nec deos nec principes nostros pauescit iratos . nec tormen| ta metuit exquisita; Et dixit iterum decius cesar; Ex| tendite eum . et scurpionibus cedentes adfligite; Beatubis donasti misericordiam quam meriti non sumus; Sed tu domine| pcant| omnes circumstantes quia tu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus tii et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; De qua re . nus et dolo dixit ad ualerianum; Victi| sumus per artem magicam; Et iussit solui eum de catasta . et| leuare; Eadem +ora romanus afferens urceum curedderetur . tniens autem Romanus afferens aquam, misit se ad pedes beati Laurentii zaretur; Et accepta aqua . benedixit .| et
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eius. & sepeliuit eum in cripta
in agro uerano. Fadem nocte iussit
deciꝰcesar una cum ualeriano prefec¬
to: in termas olympiadas pararis
tͥbunal. Et ꝑgens noctu ad termas
iuxta palacium salustii:. iussit sͥ bea¬
tum laurentium presentari. Tunc

Expanded text:
corpus eius . et sepeliuit in cripta in agr\um/| uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidiam artis magice: & dic nob̾ ge¬
nerositatem tuam. Beatꝰ laurentiꝰ dix̃.
Qnͣtũ ad genus. hispanus sum: erudi¬
tus uel nutͥtꝰ romanus: & a cunabuł
xͥanus: eruditꝰ omnem legem diui¬

Expanded text:
perfidiam artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. » Cui beatus Laurentius dixit: « Quantum ad genus, Hispanus sum eruditus vel nutritus Romanus, et a cunabulis Christianus, eruditus omni lege
Abbreviated transcription (Latin):
głis asꝑgunt᷑: & in omib inueniunt᷑.
dus: & obliuiscere artes magicas. in
dicatis sacͥficate demonib . Si iꝰtum ẽ¬
ut demonibꝰ inclinemur. magis qͣm
sibilium. uos ipsi iudicate: qui debe¬
at adorari. qui factus ẽ an qui fecit᷑

Expanded text:
niuntur. diis et obliviscere artes magicas, in dicatis sacut demonibus inclinemur magis quam sibilium . uos ipsi iudicate . quis debeat ad| orari . qui factus est . an qui fecit?
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autẽ mͦ baptirare. Et more solito
cathezirauit cum: & accepta. aqua
benedixit: & baptirauit eum. Et ex¬
tersus aqua: cȩpit dice̾ ypolitꝰ. Nidi
animas innocentũ lȩtas gauđe. Et
dix̃ ad beatũ laurentiũ. cum lacri¬
¶mis.
domꝰ mea baptizet᷑: Et baptirati sunt

Expanded text:
tantummodo| babtizare . et more solito catetizauit eum . et accepit aquam benedixit| Et babtizauit eum; Et extersus ex aqua . coepit dicere ypolitus; Vidi ani| mas innocentium letas gaudere; Et dixit ad beatum laurentium .| cum lacrimis; domus mea babti| zetur; Et babtizati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lio ddoctus uirtutẽ p̃eũ. ad solita sibi eredid
arma eurrendũ. ut uidelicet oratio fidei
obtine̾t: qͦd multa hominũ manꝰ uiribꝰ ne¬
quiuisset. Unde cunctos hortans ad p̃eem.
ipse pͥor in lacͥmans suꝑ corpꝰ sacͣtissimũ in eũbẽs ora¬
tioni: ĩ hac̃ uocẽ merore cordis affectꝰ erup̃s heu mͥ in¬
quit. obeatissime pat̾. qͥd uis ut faciã ⁊ Qm̃ &
dies in uesꝑũ se declinat. & om̃s qͥ ad tuas exe¬
quias conuenerant: ad ꝓpͥa iã remeare festi¬
nant. ꝑmitte obsecro te ꝑferri ad locũ: qui tͥ
filioꝵ eura p̃ꝑatus existit. E his dictis: accipien¬
tes capulũ in quo seĩ uiri corpꝰ iacebat exanime.
nullũ onꝰ sentientes: portauert̃ eũ subiectis
humeris eũ alacͥtate anumi ad sepulture lo¬
eũ. Sepelieruntq eũ in iã dicta ȩccła beatȩ
dĩ genitrieis semꝑ uirginis mariȩ. in parte
dextera altaris: ubi qͦndã pontificalis cathe¬

Expanded text:
lio doctus uirtute precum ad solita sibi credidit lio doctus uirtute precum ad solita sibi credidit arma currendum ut uidelicet oratio fidei obtineret quod multa hominum manus uiribus nequiuisset. Unde cunctos hortans ad precem ipse prior inlacrimans super corpus sacratissimum incumbens orationi in hanc uocem, maerore cordis affectus erupit: «heu mihi, inquit, o beatissime pater quid uis ut faciam quoniam et dies in uesperum declinat et omnes qui ad tuas exequias conuenerant ad propria remeare festinant? Permitte, obsecro, te perferri ad locum qui tibi filiorum cura praeparatus existit.» Et his dictis accipientes capulum in quo sancti uiri corpus iacebat exanime nullum onus sentientes, portauerunt eum subiectis humeris cum alacritate animi ad sepulturae locum sepelieruntque eum in iam dicta ecclesia beatae Dei genitricis semper uirginis Mariae in dextera parte altaris ubi quondam pontificalis cathe
Abbreviated transcription (Latin):
de sua eũ testari sepultura memoraret. Ti¬
m̃tes neforte illis hoc ido accidisset: qr intra
inurũ eiꝰdem eiuitatis illũ sepeliri dispone¬
bant. Quib ille respondit sepiꝰ eũ se audisse
lixi debuisset: qͥa om̃is eruitas. locus deb&̃
ẽẽ uiuoꝵ. non mortuoꝵ. Uolebant siquidem
illũ in eccła beatȩ sẽꝑ uirginis mariȩ ubi sede
ponficali p̃sederat tumulari. Ipse uͦ sepultu¬
rȩ suȩ locũ. in oratorio qđ pauꝑe sumptu. id
est ligneis tabulis ꝓpt̾ litus crientionis fluui¬
oli ȩdificauerat: fieri disposuisse cognoseit᷑.
Qd licet ipse ꝓ humilitate. qua sẽꝑ usus ẽ fieri
uoluisset: om̃s tam̃ qͥ aderant. attendentes me¬
ritoꝵ eiꝰ insignia. indignũ ducebant tanti
iuiri corpꝰ in loco humili debere sepeliri: Pre¬
sertĩ eũ nec locus ipse habilis eẽt tanto monu¬
m̃to. nec palude obsitus foret accessibilis ppło.
Dũ talia int̾ se quererent᷑: uen̾abilis uir scopi¬

Expanded text:
de sua eum testari sepultura memoraret: tide sua eum testari sepultura memoraret: timentes ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum ejusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, sliri debuisset: quia omnis civitas locus debet esse vivorum, non mortuorum. Volebant siquidem illum in ecclesia beatae semper virginis Mariae, ubi sedi pontificali praesederat, tumulari. Ipse vero sepulturae suae locum in oratorio, quod paupere sumptu, 171 id est, ligneis tabulis, prope littus Crientionis fluvioli aedificaverat, fieri disposuisse cognoscitur. Quod licet ipse pro humilitate, qua semper usus est, fieri voluisset; omnes tamen qui aderant, attendentes meritorum ejus insignia, indignum ducebant tanti viri corpus in loco humili debere sepeliri: praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monuto nec palude obsitus foret accessibilis populo. Dum talia inter se quererentur uenerabilis uir Scopi
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis u̾ba: sacrosc̃o corꝑis & sanguinis xp̃i
confortatus uiatico: int̃ manꝰ lacrimantiũ.
spm emisit. O dies scõ letissima sac̃doti. s eun¬
cto metissima popło. quẽ tantus subito corpora¬
li uita deseruit pastor: quẽ tam̃ spiritali nũꝗͣ
deserit int̃cessione. si sacrȩ illiꝰ ammonitionis u̾ba.
& ꝓbatissim& uite uestigi a n desistit. Conue.¬
nert᷑ itaq ad ultimas uenandi uiri exequias.
eleris & ppłs eopiosus. aliarũq eccłaꝵ sac̾dotes
prest̾ri et chiaconi. S mirũ int̾ laeͥmantiũ
uoces interra psallentiũ. ut fert᷑ a quib dã
religiosis uiris: cȩtus audiebant᷑ in cȩlo. Et
ddũ digno honoris officio. feretrũ in quo iace¬
bat corpꝰ. paratũ staret in medio: s acceden¬
tes mouere illud ñ ualebant. Quid uͦ agerent
ambigebant. quose u̾terent nesciebant. Sei¬
seitabant᷑ a seopilione archipbro uiro religi

Expanded text:
caritatis uerba sacrosancto corporis et sanguinis Christi caritatis uerba sacrosancto corporis et sanguinis Christi confirmatus uiatico inter manus lacrimantium spiritum emisit. O dies sancto laetissima sacerdoti sed cuncto maestissima populo quem tantus subito corporali uita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione si sacrae illius admonitionis uerba et probatissimae uitae uestigia sequi non desistit. Conuenerunt itaque ad ultima uenerandi uiri exsequia clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diaconi. Sed mirum, inter lacrimantium uoces in terra psallentium ut fertur a quibusdam religiosis uiris cdum digno honoris officio feretrum, in quo iacebat corpus, paratum staret in medio, sed accedentes movere eum non valebant, – quid vero agerent, ambigebant; quo se verterent, nesciebant, – sciscitabantur a Scopilione archipraesbi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis gaudebant. in sc̃ĩtate. xp̃ianȩ religio¬
nis lȩtati sunt. Postquã uͦ pius p̃dicator & sẽs dĩ
sac̾dos. meritis maturus & annis. p̃mia suilabo¬
ris dõ dispensaute acciꝑe debuit. in eadem a-¬
trabate eiuitate. ualidȩ infirmitatis febre cor-¬
reptus ẽ Biuina p̃uidente miscđia. ut ubi plu¬
rumũ in dĩ sudauit seruitio: inde ad palmam
ȩt̃nȩ beatitudinis ꝑueniret. et int̾ carissi-
moꝵ filioꝵ manꝰ: animã suo redderet erea¬
tori. Ut uͦ si obitũ famuli. ds̃ designaret:
uisa ẽ nocte quadã clarissimȩ columna lucis.
a eulmine domꝰ in qua sc̃s iacebat sac̾dos. usq
ad sũmũ cęli. horarũ ferme spatio duarum.
stare fastigiũ. Qͥd eũ uiro dĩ diceret᷑  intel¬
lexit statĩ hoc signo. suũ demonstrare obitũ.
Uocauit suos ad se filios: ut eoꝵ p̃eib suã fide¬
li conditori cõmendaret animã. E pꝰdulces
pat̃nȩ pietatis ammonitiones: et extrema

Expanded text:
udebant, in sanctitate christianae religionis laetati sunt. Postquam uero pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis praemia sui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabate ciuitate ualidae infirmitatis febre correptus est, diuina praeuidente misericordia, ut ubi plurimum in Dei sudauit seruitio, inde ad palmam aeternae beatitudinis perueniret et inter carissimorum manus filiorum animam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare obitum. Vocauit suos ad se filios ut eorum precibus suam fideli conditori commendaret animam. Et post dulces paternae pietatis admonitiones et extrema
Abbreviated transcription (Latin):
qua orantib & credentib: usq hodie bene¬
ficia p̃stant᷑ diuina Qͦmͦ rex ludouicꝰ ad bap
ratus in uia. nil dubitans infide. s magnã a-¬
laeritate animi. magna festinatione itine.¬
ris. scĩssimũ pontificẽ remigiũ uidere ꝓpe¬
rauit. ut illꝰ sacͣtissimoministerio. sp̃u sco
oꝑante in remissionẽ peccatoꝵ: & spem uitȩ
ȩternȩ catholici baptisiatis. uiuo ablueretur
fonte. Cũ quo aliquantis moratꝰ dieb. ut eccle¬
siasticis satisfaceret sanctionib. et peniten¬
tiȩ. seđ̾m apłicũ preceptũ. pͥus ablueretur
lacrimis. dicente beato petro pͥncipe apłoꝵ¬

Expanded text:
qua orantibus et credentibus usque hodie benequa orantibus et credentibus usque hodie beneficia praestantur diuina. Quod rex Hlothuius ad bapratus in uia, nihil dubitans in fide sed magna alacritate animi, magna festinatione itineris sanctissimum pontificem Remedium uidere properauit, ut illius sacratissimo ministerio, spiritu sancto operante, in remissionem peccatorum et spem uitae aeternae catholici baptismatis uiuo ablueretur fonte. Cum quo aliquantis moratus diebus, ut ecclesiasticis satisfaceret sanctionibus et penitentiae secundum apostolicum praeceptum prius ablueretur lacrimis, dicente beato Petro principe apo
Abbreviated transcription (Latin):
tib scm̃ uedastũ xp̃i seruũ. in eodem iter age¬
re comitatu: clamauit. Sẽe et electe dĩ ue-¬
daste. miserere mei. & suꝑnã pio pectore di¬
ligentꝰ deposce potentiã: ut meȩ subueniat
miseriȩ. Non aurũ posco nec argentũ: s ut mͥ
itaq uir dĩ. uirtutẽ sibi ad e̾e̾ suꝑnãt ñ obil¬
liꝰ ceci tantũmͦ: s plus ꝓpt̃ płentis popłi salu
tẽ. totũ se in sacras effudit preces. in diui¬
na fidens pietate: dexterã eũ signo erueis
posuit suꝑ oculos ceci dicens. Dnẽ ih̃u. qui
es lum̃ uerũ: qui aperuisti oculos ceci ad
te elamantis: aperi ocłos & istius. ut intel¬
ligat popłs iste p̃sens. quia tu es solus ds̃. facĩẽs
mirabilia ĩ cȩlo & in t̾ra. Adox ille cȩcus lumi¬
ne recepto: gaudens ꝑrexit uiã suã. In quo
loco tempr̃ sequenti. a religiosis uiris edifi¬
cata est eccła. in testimiũ miracłi istiꝰ in

Expanded text:
tibus, sanctum Vedastum Christi servum in eodem iter agetibus, sanctum Vedastum Christi servum in eodem iter agere comitatu, clamavit: 'Sancte et electe Deo Vedaste, miserere mei et supernam pio pectore diligentius deposce potentiam, ut meae subveniat miseriae. Non aurum posco nec argentum, sed ut miitaque vir Dei, virtutem sibi adesse supernam. Non ob illius caeci tantummodo, sed plus propter praesentis populi salutem totum se in sacras effudit preces in diuina fidens pietate, dexteram cum signo crucis posuit super oculos caeci dicens: «Domine Iesu qui es lumen uerum, qui aperuisti oculos caeci ad te clamantis, aperi oculos et istius, ut intellegat populus iste praesens, quia Tu es solus Deus faciens mirabilia in caelo et in terra». Mox ille caecus lumine recepto gaudens perrexit uiam suam. In quo loco tempore sequenti a religiosis uiris aedificata est ecclesia in testimonium miraculi istius in
Abbreviated transcription (Latin):
ut rex ipse intelligere: tã sibi ẽẽ necessariũ
cordis lum̃. qmͣ ceco oculoꝵ illustrationẽ. Et qđ̵
diuina oꝑata ẽ grã. ꝑ p̃ces famuli sui in ocłis
ceca nocte castigatis: hoc ꝑ sermones eiꝰdem fa¬
muli. eadem oꝑante potentia. ꝑ sꝑitalis intel¬
ligentiã lucis. in suo pectore ꝑficeret᷑. Nam
regia excellentia condigno comitatu cũ multi¬
tudine maxima popłi iter agentib illis: uene-¬
runt in quendã pagum qui incolarũ terrȩ illiꝰ
consuetudine uunginse pagus dicit᷑ ꝓpe regu¬
liacã uillã quȩ sita ẽ. suꝑflorigeras axonȩ flu-¬
minis ripas: & ecce eiusdẽ fluminis pontem.
rege tͣnseunte cũ multitudine popłi: obuia-¬
uit illis cȩcus quidam huius diutissime sola¬
ris expers luminis. Forte nec sui cecatꝰ culpa.
s ut manifestarent᷑ oꝑa dĩ in illo. et ꝑ illiꝰ illu¬
minationẽ p̃sentẽ: plurimoꝵ illuminarentur
corda spiritalit᷑. Qui cũ intellexisset ap̃tereun¬

Expanded text:
sibi esse necessarium cordis lumen, quam caeco oculorum illustrationem: et quod divina operata est gratia per preces famuli sui in oculis caeca nocte castigatis; hoc per sermones ejusdem famuli, eadem operante potentia, per spiritualis intelligentiam lucis in suo pectore perficeretur. Nam dum regia excellentia condigno comitatu cum multitudine maxima iret populi, iter agentibus illis, venerunt in quemdam pagum, qui incolarum terrae illius consuetudine Vungise pagus dicitur, prope Reguliacam villam, quae sita est super florigeras Axonae fluminis ripas. Et ecce! eiusdem fluminis pontem rege transeunte cum multitudine populi, obviavit illis caecus quidam, huius diutissime solaris expers luminis: forte nec sui caecatus culpa, sed ut manifestarentur opera Dei in illo, et per illius inluminationem praesentem plurimorum inluminarentur corda spiritaliter. Qui cum intellexisset a praetereun
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. et fiunt miraculors signa. Quȩ iam mag̃
cernentiũ ore narrantur: quã dictantis stilo
seͥbant᷑: felix equidẽ atrabatũ eiuitas. tam ex-¬
cellenti munita: patrono. Ee si
murorũ ruinis uileseat illiꝰ tam̃ meritoꝵ
nobilitate elarescit. Totusq ꝓ eiꝰ sẽĩtatis in¬
nas referat laudes. qui tã clarũ illis ꝑdona¬
fuit
doctorem. euiꝰ p̃dicatione uiã agnouit ueritatis :
euiꝰ p̃cib si in fidei firmitate. et iutȩ sc̃itate con¬
sistit: ab om̃i adu̾sitate secura ꝑmanebit. & usq
ad ꝑfectã beatitudinis głam ꝑueniet. Prestante

Expanded text:
sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis cernentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. Felix equidem Atrebatum civitas, tam excellenti munita patrono! Etsi murorum ruinis uilescat illius tamen meritorum nobilitate clarescit, totusque pro eius sanctitatis innas referat laudes qui tam clarum illis perdonauit doctorem. Cuius praedicatione uiam agnouit ueritatis, cuius precibus si in fidei firmitate et uitae sanctitate consistit, ab omni aduersitate secura permanserit et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perueniet praestante
Abbreviated transcription (Latin):
culoꝵ. s ilico p̃cib eandẽ quã ultroneus fere¬
bat reimpetrasse cecitatẽ. Paruipendebat
quippe lum̃ carnaliũ oculoꝵ qui lum̃ eiuiũ
meruit suꝑnoꝵ. Porro aut̃ miracła. quȩ & tẽ
gesta ꝑhibentur. & quȩ iam ꝑ annos ferme
centũ sexaginta ꝑ merita beati uedasti patͣ¬
ta sunt: nullo st̃ stilo memoriȩ tradita. exce¬
pto qͦd uocib cantoꝵ. huiꝰmodi canitur anti¬
phona Eł ic est beatus uedastus. eui tẽplũ fie¬
ri abangłis iussũ ẽ hominib. Est aũt locus
ipse. ñ longe abeadem urbe. qui ꝓ nobilitate
sui. nobiliacꝰ pͥmo ẽ appellatus. s procedente
temp̃r. tam insignis effectus: ut urbis nomi¬
ne quȩ iã ruinis cribriorib pene obsoluerat
uoeitet᷑. Est nãq & largitione fideliũ sublima¬
tꝰ. & agmine monachoꝵ. & alioꝵ deo deuotors¬
grege refertꝰ. ubi incessanter eotidie diuina
celebrant᷑ p̃conia: et frequenter cȩlestia facta

Expanded text:
culorum sed illico precibus eandem quam ultroneus fereculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: «Hic est beatus Vedastus cui templum fieri ab angelis iussum est hominibus.» Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus sed procedente tempore tam insignis effectus ut urbis nomine quae iam ruinis crebrioribus paene obsoluerat uocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus et agmine monachorum et aliorum Deo deuotorgrege refertus: ubi incessanter quotidie divina celebrantur praeconia, et frequenter coelestia facta
Abbreviated transcription (Latin):
tenentẽ basilicȩ locũ metiri. Qͦd ille c̾ernens e¬
uelante dõ. uisionẽ cognouit angelicam.
Ostensũq ẽ illi beatũ illuc uedastũ. annuente. xp̃o.
sine dubio transferendũ. Qua reuelatione certi¬
or factus: inuitauit ad tantũ opꝰ beatũ audoma¬
rũ. qui ea tẽpestate taruenne morinoꝵ urbis
ep̃s. in dĩ reb magnificus habebatur. Qui li¬
cet iã senio p̃ssus. & amissione luminũ uide¬
retur debilior factus. animũ tam̃ ut arcũ ha¬
bens spiritali studio intentũ. ilico ꝓmptus xp̃o
gressus regente. festinꝰ ad uenerabilẽ ꝑuenit
autb̃tũ. At ille quid animo gereret. & quid sibi
diuinitus eẽt ostensũ referens. pari uoto. com¬
muniq consilio. eũ magno popłoꝵ gaudio. qͥ
undiq confluxerant. ad locũ designatũ: bea¬
tissimũ tnͣstulerunt uedastũ. In qua tnͣslatio¬
ne ꝑhibetur beatus audomarꝰ lum̃ recepisse o¬

Expanded text:
tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens retenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse o
Abbreviated transcription (Latin):
ł unc aut̃ quid in eodẽ episcopio post eius
excessũ uisũ ẽ: dignũ memorie refera¬
tur. Suꝑueniente gͥ tempr̃. domuneula
in qua deo ddilectꝰ diẽ obiit: flãmis arrepta
ardere oȩpit. S uidente quadã religiosa
femina abita nomine. sẽs adueniens uedastꝰ
flãmas a domo discussit. & ita in columis re¬
mansit eũ lectulo in qua uir dñi scãm adre
na cȩlestia animã emisit: ut om̃s agnoscerent
qͣnta illꝰ ee̾t beatitudo in eȩlis. euiꝰ lectuli
domiciliũ in terris ardere ñ potuit. De tͣnsla¬
acuit aut̃ in loco eodẽ usq ad tẽpus beati
autħ̃ti. qui septimꝰ ei in sede pontificali succes¬
sit ep̃s. Is aut̃ ut maiorũ relatione cognoui¬
mꝰ. & ut innumerabiliũ hominũ ore uer¬
sat᷑. & qd ocłis etiã factũ ꝓbamꝰ. dũ quadã
die post hymnos matutinos in menianis
consistens. rubente aurorã orientẽ orsus
intenderet: uidit eminꝰ trans fluuiũ qui
erientio uoeat᷑ uixũ p̃fulgidũ. uirgã manu

Expanded text:
unc autem, quid in eodem episcopo post ejus excessum visum est dignum memoriae, referatur. Superveniente igitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remansit cum lectulo, in quo vir Domini sanctam ad coelestia regna animam emisit: ut omnes agnoscerent quanta illius esset beatitudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardere non potuit. CAPUT V. Translaacuit autem in loco eodem usque ad tempus beati Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ac ꝑ id tẽporis multitudinẽ popłi catho¬
lico doginate. ad xp̃iane fidei conu̾tit scĩta¬
tẽ. Claruit ubiq diuinȩ cognitio legis. Seĩs¬
simũ xp̃i nom̃: eunctoꝵ. audiebatur in ore.
Floruit inmorib. castissimȩ uite honestas.
Ardebat in pectorib singłorũ cȩlestis patriȩ
amnor. Popłs statutis dieb adeccłam coneur¬
rebat. festa eũ magno gaudio nr̃i saluatoris.
oportunis celebrabant᷑ dieb. Elemosine eirca
domos: uberrime pauꝑib disꝑtiebant᷑. Herbũ
dĩ. cotidie ꝑ loca singła. popłis p̃dicabat᷑. Hymni¬
dicas laudes deo horis canonieis: elerus canta¬
bat in eccłiis. Beatũ dixert̃ popłm eui hȩc st̃

Expanded text:
re, ac per id temporis multitudinem populi cathore, ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad christianae fidei convertit sanctitatem. Claruit ubique divinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore. Floruit in moribus castissimae vitae honestas, ardebat in pectoribus singulorum caelestis patriae amor. Populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat; festa cum magno gaudio nostri salvatoris oportunis celebrabantur diebus. Elimosinae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur. Verbum Dei cotidie per loca singula populis praedicabatur; hymnicas laudes Deo horis canonicis clerus cantabat in ecclesiis. Beatum dixerunt populum, cui haec sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ rex & optimates illiꝰ. huiꝰ uisione miraeuli:
seiscitabatur. pontificẽ causã repentini ꝓdigii.
incantationes. ad deeipiendas conuiuarũ ani¬
mas. diabolica in his latuit liqͦrib potentia.
s uirtute erueis xp̃i derrita: sie uisibiliter
de domo effugit ista: siẽ uisibilit᷑ consideratis.
liquorem effundi in t̃ram. Hȩc uͦ res. multis
ꝓficiebat in salutẽ. Nam pluruni occultis di¬
abolies fraudis catenis ab soluti: augurioꝵ
uanitate sp̃ta: incantationũ consuetudine
relicta. ad uerȩ religionis conuolauert᷑ puri¬
tatẽ. intelligentes ddiuinȩ potentiȩ efficatiã
in suo famulo facere signa. nieh contͣ eius
scĩtatẽ antiqui serpentis ualere machinam̃ta.
Et qdđ ille ad ꝑditior ẽ parauerat aliquoꝵ: hoc
xp̃i grã ad redẽptionẽ conu̾tit plurimoꝵ.
xp̃i. diuina auxiliante grã. annis eir¬
cationis deuotione. sub magnopietatis amo¬

Expanded text:
uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, sciscitabatur pontificem causam repentini prodigii. incantationes ad decipiendas convivarum animas diabolica in his latuit liquoribus potentia; sed virtute crucis Christi territa, sic invisibiliter de domo effugit ista, sicut visibiliter considerastis liquorem effundi in terram'. Haec vero res multis proficiebat in salutem; nam plurimi occultis diabolicae fraudis catenis absoluti, auguriarum vanitate spreta, incantationum consuetudine relicta, ad verae relegionis convolaverunt puritatem, intellegentes, divinae potentiae efficaciam in suo famulo facere signa, nihil contra eius sanctitatem antiqui serpentis valere machinamenta. Et quod ille ad perditionem paraverat aliquorum, hoc Christi gratia ad redemtionem convertit plurimorum. 9. Christi, divina auxiliante gratia, annis circationis devotione, sub magno pietatis amo
Abbreviated transcription (Latin):
rens. s quȩ dĩ sunt. xp̃i secutus uestigia. poten¬
trũ conuiuia ñ contẽpsit: non luxuriȩ causa.
s p̃dicationis obtentu. ut familiaritate concor¬
diȩ faciliꝰ u̾bũ dĩ. conuiuantiũ infunderet
cordib. Igit᷑ quidã ⁊ obilis francus. potentiȩ cla¬
rus. ocinus nomine. regẽ hlothariũ. p̃dicti re¬
gis hludouiei filiũ. qui tunc tẽporis francoꝵ
regni nobiliter rexerat sceptras uocauit ad
prandiũ. Qͦd magno apparatu in domosua. re¬
gi & suis parauerat optimatib. Rogatus qͦq ẽ
ses ad conuiuiũ uedastꝰ. Qͥ domũ itrans: mo¬
re sibi solito dextera extenta. oĩa seẽ erueis ue¬
xillo signauit. Quȩdã uͦ uascula ibi cerussa
stabant impleta. s male gentili errore demoni¬
eis incantationib infecta. Quȩ mox obpoten¬
tiã seẽ erueis destructa crepuerunt. & quieqͥd
liqͦris habuerunt: in terrã effuderunt. Territꝰ

Expanded text:
rens sed quae Dei sunt, Christi secutus uestigia, potenrens sed quae Dei sunt, Christi secutus uestigia, potentium conuiuia non contempsit, non luxuriae causa sed praedicationis obtentu, ut familiaritate concordiae facilius uerbum Dei conuiuantium infunderet cordibus. Igitur quidam nobilis Francus, potentiae clarus, Hocinus nomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Francorum regni nobiliter rexerat sceptra, uocauit ad prandium. Quod magno apparatu in domo sua regi et suis parauerat optimatibus. Rogatus quoque est sanctus ad conuiuium Vedastus. Qui domum intrans, more sibi solito, dextera extenta, omnia sanctae crucis uexillo signauit. Quaedam uero uascula ibi ceruisa stabant impleta, sed male gentili errore daemonicis incantationibus infecta. Quae mox ob potentiam sanctae crucis destructa crepuerunt et quicquid liquoris habuerunt in terram effuderunt. Territus
Abbreviated transcription (Latin):
desertas. cor popłi idolatriȩ erroribus eu iane¬
infectũ. ignorantiȩ tenebris obcecatũ: gemi fi¬
no se pietatis subdidit labori. Popłm sedula
intentione. ad agnitionẽ ueri luminis ꝑdux̃.
eccłas ad culm̃ sũmi decoris erexit. Preb̾ros
&e diaconos sibi in adiutoriũ. ꝑ diu̾sa eccłarũ
disposuit loca. Ee ubi pͥus speluneȩ fuerunt
latronũ: ibi orationũ domos construxerat:
quã põpaticis scłi diuitiis comonere. Fuit uͦ pau¬
ꝑib largus. diuitib affabilis. quatuiꝰ om̃s uł
largitate munerũ. uł iocunditate u̾boꝵ. in
uiã deduceret ueritatis. Seien itaq nullate¬
nꝰ suꝑba scłaris potentiȩ colla. ad xp̃iane religio¬
nis humilitatẽ inelinari posse: nͥ ꝑ suauissimas
pietatis admonitiones. apħeo instruetꝰ exemplo.
om̃ib omĩa factus. ut om̃s lucͥfaceree: seniores
honorib p̃ueniens. uniores pat̃na dilectione
admonens. Ubiq ꝑ officia caritatis. ñ sua que¬

Expanded text:
desertas, cor populi idolatriae erroribus infectum, ignorantiae tenebris obcaecatum gemino se pietatis subdidit labori, populum sedula intentione ad agnitionem ueri luminis perduxit, ecclesias ad culmen summi decoris erexit, praesbiteros et diaconos sibi in adiutorium per diuersa ecclesiarum disposuit loca. Et ubi prius speluncae fuerunt latronum, ibi orationum domos construxerat, quam pompaticis saeculi diuitiis comere. Fuit uero pauperibus largus, diuitibus affabilis, quatenus omnes uel largitate munerum uel iocunditate uerborum in uiam deduceret ueritatis, sciens itaque nullatenus superba saecularis potentiae colla ad christianae religionis humilitatem inclinari posse nisi per suauissimas pietatis ammonitiones, apostolico instructus exemplo, omnia omnibus factus ut omnes lucri faceret, seniores honoribus praeueniens, iuniores paterna dilectione ammonens, ubique per officia caritatis non sua quae
Abbreviated transcription (Latin):
fugit. nec uinꝗͣ postea illis uisus est in partib
minũ audacia. qui salutiferȩ p̃dicationis ũba
ascĩs ꝓlata doctorib contẽpnere ñ metuunt.
quodãmͦ ratione utitur humana. Homo uͦ add
imaginẽ dĩ conditꝰ. ratione p̃ditus. honorem
suũ ñ intelligens: comꝑatus ẽ iumentis insi¬
pientib. & similis factus ẽ illis. Qmͦ ĩ conunuo¬

Expanded text:
fugit nec umquam postea illis uisus est in partibusfugit nec umquam postea illis uisus est in partibusminum aa sanctis prolata doctoribus contemnere 169 non metuunt. quodammodo ratione utitur humana: homo vero ad imaginem Dei conditus, ratione praeditus, honorem suum non intelligens, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . XVI. Du
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt peccata. Inuenit uͦ famulus xp̃i anti¬
quȩ ruinas eecłȩ. int̾ murorũq fragm̃ta: uepͥ¬
um crescere densitates: ubi qͦndã psallentiũ
chori: ibi lustra et latibula ferarũ uisast̃. ster¬
corib & ĩmunditiis omĩa plena: ita ut uix uesti¬
giũ aliqͦd remansisset muroꝵ. ł ec cernens: in¬
timo oordis doloie ingemuit dicens. Odñe hec
oiã uenert̃ suꝑnos. quia peccauimꝰ cũ patrib
nr̃is in iuste egimꝰ. iniquitatẽ fecimꝰ. S tu dñe
memor esto miscdiȩ tuȩ. & nr̃is parce peccatis.
& ne obluiscaris pauꝑũ tuoꝵ. in finẽ. Dũ hȩc ita¬
q lacͥmosis murmuraret loquelisiec ee subito
ex ruinosis speluneis ursus ꝓsiliuit. Cui irir
dĩ eũ indignatione p̃cepit. ut indeserta se¬
cedẽt loca. & sibi cõmoda int̃ condensa silua¬
rũ quererde habitacła. nee ultͣ illiꝰ fluminis
ripas tnͣsiret. Qͥ mox tali territꝰ minatione

Expanded text:
ruerunt peccata. Inuenit uero famulus Christi antiruerunt peccata. Inuenit uero famulus Christi antiquae ruinas ecclesiae inter murorumque fragmenta ueprium crescere densitates; ubi quondam psallentium chori ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia plena ita ut uix uestigium aliquod remansisset murorum. Haec cernens intimo cordis dolore ingemuit dicens: «O Domine, haec omnia uenerunt super nos quia peccauimus cum patribus nostris, iniuste egimus, iniquitatem fecimus. Sed tu, Domine, memor esto misericordiae tuae et nostris parce peccatis et ne obliuiscaris pauperum tuorum in finem». Dum haec itaque lacrimosis murmuraret quaerelis, ecce subito ex ruinosis speluncis ursus prosiluit. Cui uir Dei cum indignatione praecepit, ut in deserta secederet loca et sibi commoda inter condensa siluarum quaereret habitacula nec ultra illius fluminis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione
Abbreviated transcription (Latin):
fauore popłi suffultꝰ. singła eiuitatis
loca ꝑagrans quesiuit int̾ rumas edificioꝵ.
si qđlib& eccłe signũ inuenire ualuisset. Nã
antiqͥs ferme tẽporib sacre in illis loeis fidei
floruisse religionẽ agnouit. s ꝓpt̾ peccata ha¬
bitatoꝵ terrȩ illiꝰ. ocenlto cĩ iudicio s iustissimo.
tradita ẽ eũ cȩt̾is galliȩ uł germaniȩ quitatib.
pagano & ꝑfido hunorũ regi attilo: tirbs quoq
illa dep̃danda. Q ꝓpt̾ nimiã animi sui seuitiã.
nec sacerdotib dei honorẽ. nec ȩccłiis xp̃i reue¬
rentiã impendere sciebat. s omĩa quasi tem¬
pestas immanissima: ferro uastauit & igne.
Tunc insimilitudine ierosolimitanȩ uastati¬
onis quȩ abimpio babiloniȩ rege facta ẽ. uene¬
runt gentes in hereditatẽ dĩ. & pollutisma
ꝓfanauerunt saeraria xp̃i. effundentes sangui¬
nẽ seruoꝵ dĩ. eirca altaria altissimi regis. Hon hec
paganorũ fecit fortitudo: s popłi xp̃iani ꝓme-¬

Expanded text:
ultus, singula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiorum si quodlibet ecclesiae signum inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme temporibus sacrae in illis locis fidei floruisse religionem agnouit. Sed propter peccata habitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iustissimo tradita est cum ceteris Galliae uel Germaniae ciuitatibus pagano et perfido Hunorum regi Attilo urbs quoque illa depraedanda. Qui propter nimiam animi sui saeuitiam nec sacerdotibus Dei honorem nec ecclesiis Christi reuerentiam inpendere sciebat, sed omnia quasi tempestas inmanissima ferro uastauit et igne; tum in similitudine Hierusolimitanae uastationis quae ab impio Babiloniae rege facta est, uenerunt gentes in hereditatem Dei et pollutis profanauerunt sacraria Christi, effundentes sanguinem seruorum Dei circa altaria altissimi regis. Non haec paganorum fecit fortitudo sed populi christiani prome
Abbreviated transcription (Latin):
ba ur̃a uenti sunt: ꝓmissiones ur̃ȩ pluuiȩ
sunt: terrores ur̃i flumina sunt. Quȩ quan¬
tũuis impingant. stat fundam̃tũ domꝰ meȩ ⁊¬
& non poterit eadere: fundata eñi ẽ. suꝑ pe¬
trã. Itee aut̃ dicens flebat cotidie: & orabat.

Expanded text:
uestra uenti sunt promissiones uestrae pluuiae| sunt terrores flumina sunt quae quantum uis inpin| gant stat fundamentus domus meę non poterit cadere| fundata enim est super petram. Haec autem dicens| flebat cotidie et orabat
Abbreviated transcription (Latin):
diumo dubitans auxilio: nil de suȩ petitio¬
nis hesitans effectu. totus in eiꝰ credens ele-¬
m̃tiã. qui de arida petra sitienti popło fontẽ
aquȩ uiuȩ ꝓduxit. uel in chana galilee aqͥ¬
inmirabilis uini conu̾tit saporem: dixit puero.
Uade intlĩ confidens bonitate. & qđcũq inuene¬
ris in uasculo: ñ tricare nob afferre. Qͥ celer pa¬
terno obediens p̃cepto: cueurrit. & uas uino
optimo suꝑaffluens inuenit. Grãs dõ agens a¬
lacri animo uenienti. & suis sociis ꝓpinauit
amico. Qͥ duplici roboratus caritate: reoea¬
uit in ꝓpͥa. S famulus xp̃i. ne uanis iactan¬
tiȩ uerbis. uł rumigero popłi celebraret᷑ fauo¬
re: sub magna attestatione p̃cepit puero.
om̃ib uite suȩ dieb hoc tacere miraełm: plus
dõ soli eognitus eẽ eupiens. quã hominibus.
Certissime seiens omĩũ eẽ uirtutĩuerã in¬

Expanded text:
diuino dubitans auxilio, nihil de suae petitiodiuino dubitans auxilio, nihil de suae petitionis hesitans effectu, totus in eius credens clementiam qui de arida petra sitienti populo fontem aquae uiuae produxit, uel in Cana Galileae aqn mirabilis uini conuertit saporem. Dixit puero: «Vade in Dei confidens bonitatem et quodcumque inueneris in uasculo non tricare nobis adferre». Qui celer paterno oboediens praecepto cucurrit et uas uino optimo superaffluens inuenit. Gratias Deo agens alacri animo uenienti et suis sociis propinauit amico; qui duplici roboratus caritate remeauit in propria. Sed famulus Christi ne uanis iactantiae uerbis uel rumigero populi celebraretur fauore, sub magna attestatione praecepit puero omnibus uitae suae diebus hoc tacere miraculum, plus Deo soli cognitus esse cupiens quam hominibus, certissime sciens omnium esse uirtutum uera
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente dño suo in conspectu appareret illiꝰ.
Igitur quidã uir nobilis. & religiosus. int̃ alios
famulũ uenit uisitare. xp̃i. ut ꝑ eũ cȩlestis
doctͥnȩ reficeretur melle. Et dũ sermo dul¬
eissime allocutiõis in longũ traheret᷑. & sol
mediũ cęli trasiens centrũ. crescentes dupli¬
caret umbras: nolebat uir dĩ hospitẽ suũ
absq caritatis dimitt̾e uiatico: mandauit
puero. ut siquid ei remansisset uini. caro
pocula portare amico: qͣtinꝰ utrũq uł anima
refectus. uł corpore confortatus: domũ redi¬
ret. S ꝓpt̾ hospitũ freqͣntiam & uiri dĩ largã
om̃ib munificentiã: ñ arida patris caritate.
aridũ inuenit nasculũ: in quo uinũ seruari
solebat. Mox tristis tacito murmure: hoc
ipsũ puer pat̾nis intimauit aurib. Qͥuere¬
eundie rubore ꝑfusus: caritatis tñ dulcedine
abundans: corde in diuina confisus suffra¬
gia. tacitas paulisꝑ deo p̃ces effudit. Nil de

Expanded text:
ueniente Domino suo, in conspectu appareret illius. ueniente Domino suo, in conspectu appareret illius. Igitur quidam uir nobilis et religiosus inter alios famulum uenit uisitare Christi ut per eum caelestis doctrinae reficeretur melle. Et dum sermo dulcissimae allocutionis in longum traheretur et sol medium caeli transiens centrum, crescentes duplicauit umbras, nolebat uir Dei hospitem suum absque caritatis dimittere uiatico. Mandauit puero ut, si quid illi remansisset uini caro pocula portaret amico, quatenus utrumque uel anima refectus uel corpore confortatus domum rediret. Sed propter hospitum frequentiam et uiri Dei largam hominibus munificentiam non arida patris caritate aridum inuenit uasculum in quo uinum seruari solebat. Mox tristis tacito murmure hoc ipsum puer paternis intimauit auribus. Qui uerecundiae rubore perfusus caritatis tamen dulcedine habundans, corde in diuina confisus suffragia tacitas paulisper Deo preces effudit, nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uigilantia assiduus. sermone modestus
corpore castus. ieiunio sobriꝰ. miseroꝵ conso¬
lator: non de crastina cogitans. s sẽꝑ de dĩ
de & a quãplurimis illustrib frequentabat᷑ ui¬
ris. ut illiꝰ sacratissimo alloquio uel intristitia
cuius lib& sollieitudinis susciꝑent consolationẽ
łin religione eccłasticȩ exercitationis. puram
ab eo audirent ueritatẽ: unde ꝙ illius pia de¬
uotione: multi a diaboli laqueis liberati sunt:
e uias uitȩ ꝑpetuȩ suꝑna adiuuante pietate
sc̃ĩtatis famã nobiliũ. uł plebialiũ. uirũ dĩ
uisitare solebant: ut consolarent᷑ ꝑ grãm quȩ
abundabat in labis illiꝰ. Et quia ex abundan¬
tia cordis os loquit᷑. & quia fr̃no amore om̃s di¬
ligebat: om̃ib se affabilẽ p̃stabat: alioꝵ salutẽ
suũ reputans lucrũ. nec duĩcȩ talentũ pecuniȩ
pigritiȩ obruit humo: s cotidiano caritatis
sudore multiplicare studebat: ne uacuus re-¬

Expanded text:
num uigilantia adsiduus, sermone modestus, num uigilantia adsiduus, sermone modestus, corpore castus, ieiunio sobrius, miserorum consolator. Non de crastino cogitans sed semper de de et a quam plurimis inlustribus frequentabatur uiris, ut illius sacratissimo alloquio uel in tristitia, cuiuslibet sollicitudinis susciperent consolationem, uel in religione ecclesiasticae exercitationis ab eo puram audirent ueritatem. Unde et illius pia deuotione multi a diaboli laqueis liberati sunt et uias uitae perpetuae, superna adiuuante pietate,sanctitatis famam nobilium uel plebialium uirum Dei uisitare solebant ut consolarentur per gratiam quae habundabat in labiis illius. Et quia ex habundantia cordis os loquitur et quia fraterno amore omnes diligebat, omnibus se affabilem praestabat. Aliorum salutem suum reputans lucrum nec dominicae talentum pecuniae pigritiae obruit humo sed cotidiano caritatis sudore multiplicare studebat, ne uacuus, re