comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ app̃hendi te. ab extremis terre. &r a
longinqͥs eiꝰ uocauite. & dixtibi. Ser¬
uus m̃s es tu. elegi te. & non abieci
te. Ne timeas ꝙ. tecũ sũ ego. Ne decli¬
nes qi. ego ds tuus confortauite. &
auxiliatꝰ sũ tui. & suscepit te dext̾a iꝰti
mei. Ecce confundñt᷑. & erubes cent
om̃s qͥ pugnant adũsũ te. erunt qͣsi ñ
sint. &. ꝑibt uiri. qͥ cõtͣdicunt tͥ. Que

Expanded text:
endi te ab extremis terrae et a longinquis eius vocavi te et dixi tibi servus meus es tu elegi te et non abieci te ne timeas quia tecum sum ego ne declines quia ego Deus tuus confortavi te et auxiliatus sum tui et suscepi te dextera iusti mei ecce confundentur et erubescent omnes qui pugnant adversum te erunt quasi non sint et peribunt viri qui contradicun
Abbreviated transcription (Latin):
ex magnificaret legẽ suã .&. apłm iac̃nt᷑e. ex¬
tolleroe:. ae le uaror. s ille dei fac̃e noluit uo¬
luntatẽ. Ꝙ iccirco ab adusarus sus direp¬
tus est. atq uastatꝰ. qͦs uel demones. uel hos¬
tes intellige debemꝰ. Laqͥus iuuenũ om̃s. & in
domib carcerũ absconditi st̃. Siue ut . lxx.
tͣnstulert̃. laq̃us in cubilib ubiq & in domi¬

Expanded text:
jacentem extolleret ac levaret. Sed ille Dei facere noluit voluntatem: et idcirco ab adversariis suis direptus est atque vastatus, quos vel daemones, vel hostes intelligere debemus. Laqueus juvenum omnes, et in domibus carcerum absconditi sunt. Sive ut LXX transtuler
Abbreviated transcription (Latin):
tisinmare & nauigatis illud. siue pleni¬
tudomaris. Apłos enĩ uidũs hiesus in lit¬
tore. uxta mare genesareth reficientes re
tia. uoc. iũ. & misit in magnũ mare: ut
de piscatorib piseiũ. facẽt hominũ pisca¬
tores. qͥ de hierł̾m usq ad illiricũ. & hys¬

Expanded text:
t, in mare, et navigatis illud, sive plenitudo maris. Apostolos enim videns Jesus in littore juxta mare Genezaret reficientes retia sua, vocavit et misit in magnum mare ; ut de piscatoribus piscium faceret hominum piscatores, qui de Jerusalem usque ad Illyricum et His
Abbreviated transcription (Latin):
&x. habitatores eiꝰ fugere. faciã. & chaldei
qͥuos ceꝑant. uincti ꝑ ecaspiũ. ad gentes
alias transferent᷑ Ego dñs hec futura d̃¬
creui. qͥ ostendi isrł regẽ. credñtiũ fore.
Iec dicit dñs qͥ dedit in mari uiã.& in¬
aquis torrentib semitã: qͥ eduxit q̃dri¬
gam .&. equũ agim̃ & robustũ. Simł
obdormierunt. nec resurgent cõtriti
sunt. qͣsi linũ extincti sunt. se memi

Expanded text:
 habitatores ejus fugere faciam: et Chaldaei qui vos ceperant, vincti per mare Caspium ad gentes alias transferentur. Ego Dominus haec futura decrevi, qui ostendi Israel regem credentium fore. Haec dicit Daquis torrentibus semitam: 17. Qui eduxit quadrigam, & equum: agmen & robustum, simul obdormierunt, nec resurgent: contriti sunt quasi linum, & extincti sunt. Volui
Abbreviated transcription (Latin):
causta arietũ &x adip̃e agnoꝵ. &x sanguine
tauroꝵ. ee hirc oꝵ nolo. seq eni ait pciosũ
a te qͥppiã reqͥsiui. ut ĩ parendis eis laborare
te facẽm. Nõ exegi ate oblationes nec łhura
quesiui. ñ calamũ. neq incensũ. & diu̾si pig¬
menta genĩs. quoꝵ fumo ĩebͥares me: atq
satiares. s obedientiã que ẽ supͣ sacͥfic iũ.
despicit. Illa uolui. illa q̃siui. Eu autẽ me ser¬
uire & laborare fecisti in peccatis tuis. ut co¬
gerer dic̃e: laboraui sustinens. & neqͣquã ul¬
tra ferre te possem. Unde & ꝑosee ide dñs

Expanded text:
e agnorum, et sanguinem taurorum et hircorum nolo. Neque enim, ait, pretiosum a te quippiam requisivi: ut in parandis eis, laborare te facerem. Non exegi a te oblationes, nec thura quaesivi: non calamum, neque incensum, et diversa pigmenta generis, quorum 522 fumo inebriares me atque satiares. Sed obedientiam, quae est supra sacrificium: L, 15, illa volui, illa quaesivi. Tu autem me servire et laborare fecisti in peccatis tuis, ut cogerer dicere: Laboravi sustinens; et nequaquam ultra ferre te possum. Unde et per Osee idem
Abbreviated transcription (Latin):
pietis eũ. Ipse. pͥncipes. & magistratꝰ
& omẽm mundi suꝑbiã conculcabit e
subicient᷑ ei qͣsi lutũ figulo ut faciat
ex eis aliuduas in honorem. aliud in con¬
tumeliã. Hlec q̃ ego iuxta consuetudi¬
nem ꝓph̾alẽ. fecisse medico. qͣsi ĩa p̃tĩ¬
ta sint. uel iuxta syminachũ futura
polliceor nullus demonũ. uel ydoloꝵ
potest p̃dicare. Unde oracula cuncta
tacueruns .qr. nemoẽ qͥ ann̾ciet. er ne¬
mo qͥ audiat. dũ bruta pͦ corda gͣnti¬
um. intellexerutł errorem suũ. ex fal¬
sauaticinia reliqͥruii. Primꝰq dñs lo¬
quit᷑ ad syon. idest ad eccl̃am suã. &x
dicit ei. Ecçe ad sunł fili tui. qͦstͥ ꝑ mãm
donaui fide. Significat aute apłos. qͥ

Expanded text:
etis eum . Ipse principes et magistratus, et omnem mundi superbiam conculcabit, et subjicientur ei quasi lutum figulo, ut faciat ex eis aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Haec quae ego juxta consuetudinem prophetalem fecisse me dico, quasi jam praeterita sint, vel juxta Symmachum, futura polliceor, nullus daemonum et idolorum potest praedicere. Unde oracula cuncta tacuerunt, quia nemo est qui annuntiet, nemo qui audiat, dum bruta prius corda gentilium intellexerunt errorem suum, et falsa vaticinia reliquerunt. Primusque Dominus loquetur ad Sion, id est, ad Ecclesiam suam et dicet ei: Ecce adsunt filii tui, quos tibi per meam donavi fidem. Significat autem Apostolos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs & flumina. &e igñẽ & fłamas. ꝑsecutoꝵ.
ipetũ furorẽ q descͥbit. qͥ saluti gentiũ inui¬
deant & nolint sermouẽ eugłicũ p̃dic ari. Qi¬
quã udeiin.iqͥs egyptios. in fluminib babilo¬
nios. in igne macedonas. infłama romanos in¬
telligi uelint. Ideirco. autẽ p̃cepit eis ne ti¬
sit cũ eis qͥfecerit eos egypto & ethiopie: or. sy¬
ene. &x extremis mundi terminis p̃dicare. ꝓ sy¬
ene reliqͥ intͣp̃tes. posuert saba unde fuit re¬
gina. austͥ. qͣuenit sapientiã audire salomonis
Um obrem honorabilis factꝰ est apłoꝵ chorus
in conspectu dñi . & dilectꝰ. ibeo. ex cunctoꝵ

Expanded text:
s et flumina, et ignem et flammas, persecutorum impetum furoremque describit, qui saluti gentium invideant, et nolint sermonem evangelicum praedicari. Quamquam Judaei, in aquis Aegyptios, in fluminibus Babylonios, in igne Macedonas, in flamma Romanos intelligi velint. Idcirco autem praecipit eis ne tisit cum eis, qui fecerit eos Aegypto, Aethiopiae, et Syenae, et extremis mundi terminis praedicare. Pro Syene, reliqui Interpretes posuerunt SABA  , unde fuit regina Austri, quae venit sapientiam audire Salomonis . Quamobrem honorabilis factus est Apostolorum chorus in conspectu Dei, et dilectus ab eo: et cunctorum
Abbreviated transcription (Latin):
nes. assidñtes ydolis. mala sepe ñ fec̾int
s qd̾ nisi concessa eis fuerit potestas a dño
hoc face̾ ñ possint. Deniq in eugłio dp̃¬
cant᷑ ut habeant potestatẽ in porcoꝵ
gregẽ. W iniob legimꝰ. absq dñi iꝰsione euͣ iuri
sc̃i. nec ium̃ta qͣde. &. possessiones ualuisse
disꝑd̾e. Nec mirũ hoc de deo. cũ eciã paulus
apłs. tͣdat qͦsd̾a sathane: ut discant nõ blas
male: nec p̃tita nosse nec futura. qi. ex nichi

Expanded text:
nes assidentes idolis, mala saepe non fecerint; sed quo nisi concessa eis fuerit potestas a Domino, hoc facere non possint. Denique in Evangelio deprecantur, ut habeant potestatem in porcorum gregem . Et in Job legimus, absque Domini jussione ecti ne jumenta quidem et possessiones valuisse disperdere . Nec mirum hoc de Deo, cum etiam Apostolus Paulus tradat quosdam Satanae, ut discant non blaspmale, nec praeterita nosse, nec futura, quia ex nihilo
Abbreviated transcription (Latin):
mutationẽ tuã egyptũ. & et yopiã .& sy¬
enẽ ꝓte. ex qͦ honorabilis factus es. xxin
conspectu meo glorificatꝰ. Ego dilexite. & da¬
bo homines ꝓte. & pͥncipes ꝓcapite tuo. No¬
li timere qmͣ tecũ sũ. ab oriente adduc ã
semen tuũ. & ab occidente congregabo.
dicã aqͥloni addue affrico. noli ꝓhibere. fili¬
os meos. de terra longinqͣ. & filias meas. a
terminis terre: om̃s quiuoc̃at᷑ nomine meo.

Expanded text:
mmutationem tuam 516 Aegyptum, et Aethiopiam, et Syenen pro te. Ex quo honorabilis factus es, et in conspectu meo glorificatus es: et ego dilexi te, et dabo homines pro te, et principes pro sapite tuo. Noli timere, quoniam tecum sum: ab Oriente adducam semen tuum, et ab Occidente congregabo te. Dicam Aquiloni, adduc: et Africo, noli prohibere: adduc filios meos de terra longinqua, et filias meas a terminis terrae, omnes qui vocantur nomine meo:
Abbreviated transcription (Latin):
Ille gͥ cuiꝰ tanta p̃conia sunt: hec ad eũ lo¬
cutus est. cuiꝰ legẽ insule p̃stolant᷑ & gñ¬
tes. Ego dñs uocaui te in iusticia. de
quo ip̃se loqͥt᷑ in eugłio. Pat̃ iuste & mun¬
dus te ignorat. ut esses ñ solũ uideoꝵ. sed
&r gentũi d̾s. W app̃hendi manũ tuã. qͥa

Expanded text:
sunt, haec ad eum locutus est, cujus legem insulae praestolantur et gentes: Ego Dominus vocavi te in justitia: de quo ipse loquitur in Evangelio, Pater juste, mundus te ignorat ; ut esset non solum Judaeorum, sed et gentium Deus. Et apprehendi manum tuam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. surdi audite. & ceci intuemini ad ui¬
dendũ. ad gr̃itiũ popłm ꝑtinere. qͥ pͥus
cecus & surdus fuerat. ut uidei stulta in
ant. Qͥs inqͥt cecus nͥ seruus m̃s: d sur¬
dus: nͥ ad q̃m ncios meos misi: Haut du¬
biũ: qͥn ꝓphãs signifiece. Qͥs cecus n qͥ

Expanded text:
ite, et caeci, intuemini ad videndum, ad gentium populum pertinere, qui prius surdus et caecus fuerat ut Judaei stulta intant. Quis, inquit, caecus, nisi servus meus: et surdus, nisi ad quem nuntios meos misi? haud dubium quin Prophetas sig
Abbreviated transcription (Latin):
in confinio cesaree phisupi. qͦ nẽ uocat᷑ pa¬
neas. tam̃ sciendũ ñ eẽ scͥptũ. qd̾ ipsas ings¬
sus sit ciuitates. Calamũ qͣssatũ siue eon¬
fractũ. ñ contẽt. Cunctis eñi placabilis.
erit: &. ueniã dabit peccatori ib. dieñs
ad mulierẽ. Confide filia. dimittunt᷑ tibi
peccata. & linũ fumigans. siue ut ceteri
transtuleruts. obseurũ atq tenebrosũ ñ ex¬
tinguet. Quicini erant extinctioni. dũi
clem̃tia seruabunt᷑. Qͤ suꝑ iudeis &r natio¬
nib in supͣdictis opusculis disseruimꝰ. S cũ
ueritate om̃ia iudicabit: neqͣqͣm metu¬
eus scͥbas. & phariseos. qͦs cõfident̃ ypochr

Expanded text:
nio Caesareae Philippi, quae nunc vocatur Paneas: tamen sciendum non esse scriptum, quod ipsas ingressus sit civitates. Calamum quassatum, sive confractum non conteret. Cunctis enim placabilis erit, et veniam dabit peccatoribus, dicens ad mulierem: Confide, filia, dimittuntur tibi peccata . Et linum fumigans, sive ut caeteri transtulerunt, obscurum atque tenebrosum, non exstinguet: qui vicini erant exstinctioni, Domini clementia servabantur quae super Judaeis et nationibus in supradictis opusculis disseruimus; sed cum veritate omnia judicabit; nequaquam metuens Scribas et Pharisaeos, quos confidenter hypocr
Abbreviated transcription (Latin):
mib careerũ absconditist̃. facti st̃ in ra¬
piua. ñ est qͥeruat in direptionẽ. &
no ẽ qͥdicat redde. Qͥs est inuob̾ ꝯ audi¬
at hoc. attñdat. & ausculter futura.
Qs dedit in direptionẽ iacoo. & isrł uas¬
tantib. sõne dñs ipse cui peccauimiͦ. W̾

Expanded text:
t: Facti sunt in rapinam, nec est qui eruat: in direptionem, et non est qui dicat: Redde: Quis est in vobis qui audiat hoc, attendat, et auscultet futura? Quis dedit in direptionem Jacob, et Israel vastantibus? Nonne Dominus, ipse, cui peccavimus? Et
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ nationũ. Ab aqͥlone enĩ exardesciã
mala. suꝑ om̃s habitatores t̾re. & ad ie¬
remiã dicit᷑. Qͥd tu uides iheremia. &
ille respondit. Olla suc cñsã . & faciẽ eiꝰ
a facie aqͥ loniᷤ. Suscitant᷑ autẽ ab aqͥlo¬
ne ut credant ineũ qͥ uenit ab ortu so¬
lis. de qͦ supͣ legimꝰ. Qͥs suscitauit ab ori¬
ente iustu. siue iusticiã. & in alioloco.
ecce uir. oriens nom eiꝰ Qͥ uocauit eos

Expanded text:
exardescent mala super omnes habitatores terrae. Et ad Jeremiam dicitur: Quid tu vides, Jeremia? Et ille respondit: Ollam succensam: et faciem ejus a facie Aquilonis . Suscitantur autem ab Aquilone, ut credant in eum qui venerit ab ortu solis. De quo supra legimus: Quis suscitavit ab Oriente justum, sive justitiam? Et in alio loco: Ecce vir Orien
Abbreviated transcription (Latin):
tissuuo cõparat. qͥ pugnaturꝰ sit contͣ. adũ¬
sarios suos & suscitaturus zelũ. de qͦ & in
eantieo deuterononui ꝓph̃atũ est. Ipsi me
⁊ elare fecert̃. in eo qͥnon erat ds̃ & irrita¬
uerunt me in ydolis suis. & ego ⁊ elare
ma irritabo illos uociferabit᷑ qͦ & elama¬
bit. cõtra ininiicos suos. iꝑte eoꝵ infideli¬
tatẽ reꝑbans & cũ elamore ꝓñcians. Ca

Expanded text:
tissimo comparat, qui pugnaturus sit contra adversarios suos, suscitaturus zelum. De quo et in Cantico Deuteronomii prophetatum est: Ipsi me zelare fecerunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt me in idolis suis; et ego zelare ma irritabo illos . Vociferabitur quoque et clamabit contra inimicos suos, aperte eorum infidelitatem reprobans,
Abbreviated transcription (Latin):
terrogaũo eos unde estis: ñ respondebt̃
michi Sunt enĩ facture ur̃e: & frustra
seducunt uos. Adhuc contͣ ydola loqͥt᷑.
& eos qͥ post aduentũ xp̃i. ea relinq̃re no¬
luerunt. Illisq ꝑmanentib inerrore.

Expanded text:
terrogavero eos, unde estis, non respondebunt mihi: sunt enim factores vestri, et frustra seducunt vos. Adhuc contra idola loquitur, et eos qui post adventum Christi, ea relinquere noluerunt. Illisque permanentibus in error
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ argñtũ & aurũ oꝑa manuũ homi¬
sint scire. & ñciare uentura. aut narrare
p̃tita. et bene fac̃e uel male. qͣ nec homi¬
nũ sñsũ habñt. nec brutoꝵ animantiũ. nͨ
int̾est de qͣ materia. facta uideant᷑. cũ u¬
niu̾sa t̾rena sint: Suscitaui ab aqͥlone.
& uenit abortu solis. Uocauit nom̃ meu.

Expanded text:
um et aurum, opera manuum homisunt scire et nuntiare ventura, aut narrare praeterita, et bene facere, vel male, quae nec hominum sensum habent, nec brutorum animantium? Nec interest, de qua materia facta videantur, cum universa terrena sint. Suscitavit ab Aquilone, et veniet ab ortu solis: vocabit Al.
Abbreviated transcription (Latin):
tate terre. Qͥ desendt̃ in mare &r nauigans
in eo. insule &r habitatores eaꝵ. letare de¬
sertũ & uici eiꝰ: uille & habitatores cedar
Letabunt᷑ qͥ habitant in petra. de sũmi¬
tate montiũ clamabunt. dabt̃ deo głam
uirtutes eiꝰ in insulis nuunciabt̃. dñs d̾s
uirtutũ egrediet᷑: & contero uellũ. Sꝰ¬
citabit zelũ. & clamabit suꝑ inunicos
suos cũ fortitudine. tacui a pͥncipio. Nũ
semꝑ cacebo er sustinebo: Sieut pariens
patient᷑ egi. Erũpã & arefaciã. siłq
uastabo montes. & colles. &. om̃e fenũ eor
arefaciã. & pona flumina in uisulas. &
paludes siccabo. & adducã cecos ꝑ uiam
quã nesciunt. & semitas q̃s ignorauert̃
calcare eos faciã. faciã eis tenebras inlu¬
cem & pͣua in directa. Hlec ũba faciã illis
cx ñ de relinqͣm eos. ipsi uͦ cou̾si st̃ ret̾rsũ¬

Expanded text:
nt in mare et navigant illud, insulae et habitatores earum: laetare desertum et vici ejus: villae et habitatores Cedar. Laetabuntur qui habitant in Petra: de summitate montium clamabunt. Dabunt Deo gloriam, virtutes ejus in insulis nuntiabunt. Dominus Deus virtutum egredietur et conteret bellum, suscitabit zelum, et clamabit super inimicos suos cum fortitudine. Tacui a principio, num semper tacebo et sustinebo? sicut pariens patienter egi, erumpam et arefaciam simul, vastabo montes et colles, et omne fenum eorum arefaciam. Et ponam flumina in insulas, et paludes siccabo. Et adducam caecos per viam quam nesciunt, et semitas quas ignoraverunt, calcare eos faciam; faciam eis tenebras in lucem, et prava in recta. Haec verba faciam illis, et non derelinquam eos
Abbreviated transcription (Latin):
go autẽ. eũ suscitaui qͥ ab aqͥlone est
& qͥ ab ortu solis. uocabat᷑ nomine m̾o.
Ueniant pͥncipes sicut lutũ figuli.& si¬
eut figulus conculcans lutũ. Qͥs eñ nci
noscamꝰ ea qͣ in futuro. &. dicamꝰ q. uerũ

Expanded text:
et qui ab ortu solis: vocabuntur nomine meo. Veniant principes et sicut lutum figuli: et sicut figulus conculcans lutum, sic conculcanoscamus ea quae in futuro: et dicemus quia verum
Abbreviated transcription (Latin):
ddiciũ. matħ̾s eugłist ñ posuit. Siue int̾
uidiciũ. & iudiciũ media: scͥptoris errore sub¬
latast̃. Significat autẽ qd̾ resurgens ex mor¬
tius. cunctos illuminau̾it. nec morte contri¬
tus sit. donec poneret suꝑ terrã uidiciũ qͥ
loq̃bat᷑ in eugł̃io. In iudiciũ ego ueni in nũ¬
cdũ istũ ut ñ uidentes uideant. & uidentes
cecifiant. S qͦ nos int̾p̃tati sumꝰ. ñ erit tͥsti
seruabit. Qd falso de socrate phylosophi
glant᷑. ñ qͣm eũ plus solito. nec tristẽ fuisse
nec letũ. ẜ qͦ aqla &e theodotio int̃p̃tati st̃.
ñ opscurabit .&. ñ curret. donee ponat int̃¬
ra iudiciũ. W ẽ sñsus. Nullũ uultꝰ iusticia
de t̾reoit nec festinabit ad pena. qͥa iudien
ueritatẽ. ultimo tẽꝑe reseruabit. Qd̾q se¬
qͥt᷑. U legẽ illiꝰ insule. expectabt̃. manifestiꝰ.

Expanded text:
udicium, Matthaeus Evangelista non posuit : sive inter judicium et judicium media, scriptoris errore, sublata sunt. Significat autem quod resurgens ex mortuis, cunctos illuminaverit, nec morte contritus sit, donec poneret super terram judicium: qui loquebatur in Evangelio: In judicium ego veni in mundum istum: ut non videntes vinos interpretati sumus: Non erit tristis, servabit: quod falso de Socrate Philosophi gloriantur, nunquam eum, plus solito, nec tristem fuisse, nec laetum. Pro quo Aquila et Theodotio interpretati sunt: Non obscurabit, et non curret, donec ponat in terra judicium. Et est sensus: nullum vultus tristitia deterrebit, nec festinabit ad poenam, qui judicii veritatem ultimo tempori reservavit. Quodque sequitur: et legem illius insulae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuert᷑ consilia ur̃a. dic̃ rex lacob. Appro
aut priora que erant dicite: & appone¬
mus sñsũ. &r sciemꝰ q̃ sint nouissima. Uẽ¬
tura qͦ dicite nob̃. & ann̾ciate q̃uentu¬
rasunt in nouissimo: & sciemꝰ qm̃ di esti̾

Expanded text:
quaverunt consilia vestra, dicit rex Jacob. Appropaut priora quae erant dicite: et apponemus sensum: et sciemus quae sunt novissima. Ventura quoque dicite nobis, et annuntiate quae ventura sunt in noviss
Abbreviated transcription (Latin):
bona. uelmala potuert ñciare: Qd̃ si aliqͥs
dixit. młta ab ydolis ẽẽ p̃dicta Hoc sciendũ
qd̃ semꝑ m̃datiũ iunxerint u̾itati. &x sic sñ¬
tentias tmꝑarint ut seuboni seu mali
aliqͥd accidissor. utrũq posser indelligi. Ut
est illud. pyrri regis epyrotaꝵ. Aiote e¬
acida. romanos uince posse. & croessi Cro¬

Expanded text:
nt  Al. potuerint nuntiare? Quod si aliquis dixerit, multa ab idolis esse praedicta, hoc sciendum quod semper mendacium junxerint veritati, et sic sententias temperarint, ut seu boni seu mali quid accidisset, utrumque posset intelligi. Ut est illud Pyrrhi regis Epirotarum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse. Et Croesi: Cr
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Qbe nos suꝑ ꝑsona xp̃i. ee uocatio¬
ne gentiũ. & p̃dicatione eugłu atq y¬
doloꝵ condẽpnatione int̃p̃tati sumꝰ qui¬
dam ad cyrũ regẽ ꝑsarũ refert̃. qd̾ susci¬
tau̾it eum adu̾sũ babilonios de oriente
er parere sue fecĩt iussioni. ꝓst̃nens ei
gentes plurimas. & gladio illiꝰ. &x arcui
cuncta Subiciens. & ceta qͣ seq̾unt᷑ ad
eiꝰ ꝑsonã referunt. qd̃ scilicor babyloniis
ydola sua ñ ꝑfuerint. q̃ humano facta
Sunt studio. & arte erarii suscitata.
on nulli hebreoꝵ. de abrahã dictũ pu¬
tant. qͥ uocatꝰ sit iꝰtꝰ ab oriente. idẽ
de chaldeis. eo qd̾ solus iustꝰ inuentꝰ est.
& secutꝰ sit e ũ. egrediens de patria
sua in terrã qͣm nesciebat. & de̾it
reges in manu eiꝰ. qͥ adu̾sũ sodom̃a cr
gomorrã uen̾ant.&. ante gladiũ eiꝰ er
arcũ fecĩt eos ẽe qͣsi stipłam &r pulu̾em.¬

Expanded text:
sona Christi et vocatione gentium et praedicatione Evangelii atque idolorum condemnatione interpretati sumus, quidam ad Cyrum regem Persarum referunt, quod suscitaverit eum adversum Babylonios de Oriente, et parere suae fecerit jussioni, prosternens ei gentes plurimas, et gladio illius et arcui cuncta subjiciens: et caetera quae sequuntur ad ejus personam referunt, quod scilicet Babyloniis idola sua non profuerint, quae humano facta sunt studio, et arte aerarii suscitata. Nonnulli Hebraeorum de Abraham dictum putant, qui vocatus sit justus ab Oriente, id est, de Chaldaeis, eo quod solus justus inventus est; et secutus est eum, egrediens de patria sua in terram quam nesciebat, et tradiderit reges in manu ejus, qui adversum Sodomam et Gomorram venerant; et ante gladium ejus et arcum fecerit eos esse quasi stip
Abbreviated transcription (Latin):
tate gentiũ. inuenirent᷑ fluenta u̾tu¬
tum & ĩ tra qͦnda deserta. plena q sal¬
suginis. cedrus & ciparissus er alie ar¬
bores nascerent᷑ qͣrũ sublumitatẽ &r
u̾tic̾e. ad celestia festinantẽ illumina¬
ret lignũ oliuie. qd̃ nutm̃tũ lucis est.
& laborantiũ reqͥes. Prope facite iudi¬

Expanded text:
tate gentium invenirentur fluenta virtutum, et in terra quondam deserta plenaque salsuginis, cedrus et cyparissus, et aliae arbores nascerentur, quarum sublimitatem et verticem ad coelestia festinantem, illuminaret lignum olivae, quod nutrimentum lucis est, et laborantium req
Abbreviated transcription (Latin):
fecit hec. & sc̃s isrł. ostñdit. Genti¬
liũ popłs. pauꝑ & tenuis. qͥ ñ habebat
scientiã uitatis. q̃rit ꝑ diu̾sos magis¬
tros. &x uaria phylosoforũ dogmata. a¬
quas salubres. & ñ inuenit qr ñ sunt.
Lingua eoꝵ siti aruit. sine lege ac ꝓpħi
Om̃em enĩ iuxta eugłii fidẽ substanti¬
am suã. in medicos consũserat. & acru¬
ore ydolatrie. & sanguine uicꝰtimaꝵ

Expanded text:
fecit haec, et Sanctus Israel ostendit. Gentium populus pauper et tenuis, qui non habebat scientiam veritatis, quaerit per diversos magistros, et varia Philosophorum dogmata aquas salubres: et non invenit, quia non sunt; lingua eorum siti aruit, sine Lege ac Prophetis. Omnem enim juxta Evangelii fidem, substantiam suam in medicos comsumpserat ; et a cruore idololatri
Abbreviated transcription (Latin):
tia. in plaustro nouo. qd neqͣqͣm oꝑet᷑ in
uetustate litte. s in nouitate sp̃e. cotãt
increduloꝵ corda durissima. separans
triticũ a paleis. &. montes collesq cõmi¬
nuens. idest om̃s hereticoꝵ pͥncipes. qͥc̃õ¬
munutati. atq contriti. redigant᷑ in
prilũem .&. nichili esse doceant᷑. ut qͥ
male fuerant congregati. diuidant̾
inbonũ suũ. Egeni ee pauꝑes q̃rt̃
aqͣs. & ñ sui. lingua eoꝵ siti aruit. Ego dñs

Expanded text:
plaustro novo, quod nequaquam operatur in vetustate litterae, sed in novitate spiritus, conterat incredulorum corda durissima: separans triticum a paleis, et montes collesque comminuens, id est, omnes haereticorum principes, qui comminuti atque contriti, redigantur in pulverem, et nihil esse doceantur, ut qui male fuerant congregati, dividantur in bonum suum. 501 Egeni et pauperes quaerunt aquas, et non sunt: lingua eorum siti aruit. Eg
Abbreviated transcription (Latin):
cont̾ãt adu̾sarias potestates .&. spiritale
neqͥtiã eleuantẽ se contra scientiq̃ dei. qͥ
ꝓuarietate suꝑbie. montes appellant᷑ &.¬
colles. Illisq sublatis.&. tͣbinis more. disꝑ¬
sis. exultor isrł. atq letet᷑. in dño sc̃o is¬
rahel. Possumꝰ qͦ dic̃e. qd̾ ec cłasticꝰ uir. ha

Expanded text:
adversarias potestates, et spiritualem nequitiam elevantem se contra scientiam Dei: quae pro varietate superbiae montes appellantur et colles. Illisque sublatis, et turbinis more dispersis, exsultet Israel atque laetetur in Domino Sancto Israel. Possumus quoque dicere, quod ecclesiasticus vir
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ. Quẽ pͥmũ seruũ dem electũ
adextremũ semen abrahã uocat.
ante enĩ accipimꝰ sp̃mseruitutis.
intimore. & postea electi mamiciciã dei
uingumͣ. post uocationẽ gͥgentiũ. qͣndo
uiderunt insule & tuuerunt. extre¬
ma terre ostupuerunt. appropinqͣuert̃

Expanded text:
ventum, quem primum servum, dein electum, ad extremum semen Abraham vocat. Ante enim accepimus spiritum servitutis in timore ; et postea electi, in amicitiam Dei jungimur. Post vocationem igitur gentium, quando viderunt insulae et timuerunt, extrema terr
Abbreviated transcription (Latin):
ego uobcũ sũ om̃ib dieb usq ad consũma¬
tione scłi. Nõ erres. neq aueritate declines
nec te falsa ꝑsuasione decipias. qd tuiꝰ uiri¬
bus ĩꝑitꝰ .& nudus. silua gentiũ penetres.
& ferocissimas nationes. ad mansuetudiũe
uoces. Egosũ qͥ confortauite. & auxiliat᷑
tuisũ. ex suscepit te siue ꝑtexit. dextã sti
mei. idest dñi saluatoris. siu̾e dexta m̃a
ut. lxx transtulerunt. Cece enĩ adũsarii
Queres q adu̾sarios tuos. & ñ inuenies. Cau¬
saq reddit᷑. qͣre ñ inueniat adũsarios suos:
qr erunt qͣsi non sint. Qͥ adũsarii. in insa¬
niã redigent᷑ contͣ apłos. uel iuxta hebra¬
icũ. erunt consũpti. Idcirco autẽ timere
non de bes. ꝙ ego apprehendi manũ tuã.
qͥ dico tͥ ne timeas. ego adiuuite. Noliti¬
mere ũmis iacob. qͥ mortiuestis ex isrł. siue
ut.lxx. paricis simi ex isrł. Noc qd̃ posuimꝰ
ego adiuuite. noli timere ũmis iacob. in
non homo. obpbriũ hominu . & abiectõ

Expanded text:
ego vobiscum sum omnes dies, usque ad consummationem saeculi . Non erres, neque a veritate declines, nec te falsa persuasione decipias, quod tuis viribus imperitus et nudus, silvam gentium penetres, et ferocissimas nationes ad mansuetudinem voces. Ego sum qui confortavi te, et auxiliatus tui sum; et suscepit te, sive protexit, dextera justi mei, id est, Domini Salvatoris, sive dextera mea, ut LXX transtulerunt. Ecce enim adversarii quaeresque adversarios tuos, et non invenies. Causaque redditur quare non inveniat adversarios suos: Quia erunt quasi non sint. Qui adversarii insanire dicuntur contra Apostolos, vel juxta Hebraicum, esse consumpti. Idcirco autem timere non debes, quia ego apprehendi manum tuam, qui dico tibi, Ne timeas: ego adjuvi te; noli timere vermis Jacob, qui mortui estis ex Israel, sive ut LXX, paucissimi ex Israel. Hoc quod posuimus, ego adjuvi te: noli timere vermis Jacob, in non homo: opprobrium hominum, et abjectio
Abbreviated transcription (Latin):
paratione omĩs gentis uidaice paueis¬
simi credidert̃. qͥb in e uglio dñs loqͣr
Noli tunere grex paruulus. Siue iuxta
hebrayeũ. mortui ex isrł. qͥ cũ apłõ dierĩ
Cocidie morior. & alibi. Cuͣ xꝑo erucifix¬
us sũ. uiuo autẽ: iã ñ ego. uiuit uͦ in me¬

Expanded text:
tius orbis, gentis Judaicae paucissimi crediderunt, quibus in Evangelio Dominus loquitur: Noli timere grex parvulus . Sive juxta Hebraicum, mortui ex Israel, qui cum Apostolo dicunt: Quotidie morior . Et alibi: Cum Christo crucifixus sum. Vivo autem, non ego;
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Qͥ post seruitutẽ pedagoge legis
electisunt in euglio. & semͣ abrahã ami¬
ci dei esse meruer̃t. In illo enĩ app̃hendit
eos ab extremo terre & a longuiqͥs eiꝰ fi¬
nib. uocauit isrł de uniu̾sis nationib
congregaus pͥmũ popłm udeoꝵ. de qͥb¬

Expanded text:
vit , qui post servitutem paedagogae Legis, electi sunt in Evangelio; et semen Abraham amici Dei esse meruerunt. In illo enim apprehendit eos ab extremo terrae, et a longinquis ejus finibus vocavit Israel de universis nationibus, congregans primum popu
Abbreviated transcription (Latin):
liatꝰ sũ tui dicit dñs . & redẽptor tius
sc̃s isrł. Ego posui te qͣsi plaustrũ tri¬
turans nouũ. habens rostra serrantia.
Triturabis montes ex cõminues. &x colles
quasi pulũem pones. Uentillabis eos
& uentꝰ tollet. & tͣͥbo disꝑget eos. & tu
exultabis in dño. in sco isrł letab̾is. lxx.
Tu autẽ isrł puer m̃s. iacob qͣm elegi
semͣ abrahã qͣm dilexi. qͣm assũpsi abex¬
tremis t̾re. & a sũmitatib uocauite.
& dixitͥ. Puer meris es elegite. & ñ de¬
reliqui te. Noli timere: tecũ enĩ sum.
Ne erres. Ego enĩ sũ dñs d̃s tuus: qͥ
confortauite & auxiliatꝰ sũ tui. &r
roboraui te dextera iusta mã. Ecce
confundñt᷑ r erubeseñt om̃s adu̾sa¬
rii. tui. Crunt enĩ qͣsi ñ sint. er ꝑibt̃
oẽs inimicitui. Queres eos or ñ inueni¬

Expanded text:
atus sum tui, dicit Dominus: et redemptor tuus sanctus Israel: Ego posui te quasi plaustrum triturans novum, habens rostra serrantia: Triturabis montes, et comminues: et colles quasi pulverem pones. Ventilabis eos, et ventus tollet, et turbo disperget eos: et tu exsultabis in Domino, in Sancto Israel laetaberis. LXX: Tu autem Israel puer meus, Jacob, quem elegi, semen Abraham quem dilexi, quem assumpsi ab extremis terrae, et a summitatibus ejus vocavi te, et dixi tibi: Puer meus es: eleg. te, et non dereliqui te. Noli timere, tecum enim sum ne erres; ego enim sum Deus tuus qui confortavi te, et auxiliatus sum tui, et roboravi te dextera justa mea. Ecce confundentur, et erubescent omnes adversarii tui: erunt enim quasi non sint: et peribunt omnes inimici tui. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tis gntib & in deserto qͥnd̃a eccłȩ
erũpentib fluuiis fontib q & mirũ in mo¬
dũ. comante arboꝵ uarietate. & cunctis u¬
bertate plenissimis. qͥ in xp̃o ex gñtib cre¬
dere noluert̃. ꝓuocant᷑ ad iudiciũ ut res¬
pondeant cur uidere & scire & recogita¬
re. & intellige noluerint. qͥa manꝰ dñi is¬
ta fecĩt . &x sc̃s isrł. creau̾it uniu̾sa. Acce¬
dant inqͥt ydola ur̃a. qͣ putatis ẽẽ fortissima
uel afferte si qͥd forte habetis in uob̾. & ur̃a a¬
perite consilia. qͣue ratione qͦ sñsu nolueri¬
tis. aꝑtã susciꝑe u̾itatẽ. Sinił ꝙ fit apostͦ¬
pha. ad ipsa ydola. q̃ insñsibilia sunt. &r nec
audiendi. nec respondendi possident facł¬
tatẽ. Dicite inqͥt nob̃. uł p̃tita uel futura.
& ex rerũ euentib ur̃am potntiã de mon¬
strate Noc autẽ significat. qd̾ post aduen¬
tum xp̃i. omĩa ydola conticuerunͭ. ubi a¬
pollo delphicꝰ. & loxias. deliusq or clarius.

Expanded text:
deserto quondam Ecclesiae erumpentibus fluviis fontibusque, et mirum in modum comante varietate arborum, cunctis ubertate plenissimis, qui in Christum ex gentibus credere noluerunt, provocantur ad judicium, ut respondeant cur videre, et scire et recogitare, et intelligere noluerint, quia manus Domini ista fecerit, et Sanctus Israel creaverit universa. Accedant, inquit, idola vestra, quae putatis esse fortissima. Vel afferte, si quid forte habetis in vobis; et vestra aperite consilia, qua ratione, quo sensu nolueritis apertam suscipere veritatem. Simulque fit apostropha ad ipsa idola, quae insensibilia sunt, et nec audiendi, nec respondendi possident facultatem. Dicite, inquit, nobis vel praeterita, vel futura, et ex rerum eventibus vestram potentiam demonstrate. Hoc autem significat, quod post adventum Christi omnia idola conticuerint: ubi Apollo Delphicus, et Loxias, Deliusque, et Clarius,
Abbreviated transcription (Latin):
e usq ad tm̃pꝰ illud fuerat reseruatꝰ. qͣm
melchiseclech intelligi uolunt. & uenisse
obuiã abbrahã. de p̃lio reu̾tnti. & acces¬
sisse. & benedixisse ei. & eũ dei benedicti¬
onib roborasse. ipsũ q ẽẽ fabrũ erariũ.
qͥ abrahã conflau̾it. & malleo sue arti
ad meliora ꝓduxerit. & dixisse ei. boñ
est ut timori dñi glutineris. & iungariᷤ
ei . & confortauit eũ siue solidauit elauiꝰ

Expanded text:
m Melchisedec intelligi volunt, 498 et venisse obviam Abraham de praelio revertenti, et accepisse, et benedixisse ei, et eum Dei benedictionibus corroborasse: ipsumque esse fabrum aerarium qui Abraham conflaverit, et malleo suae artis ad meliora produxerit: et dixisse ei, Bonum est, ut timore Domini glutineris et jungaris ei. Et confortavit eum, sive solidavit in clavis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestates. & timuert̃ dnm̃. Yrincipiũ e¬
nim sapientie timor dñi. Om̃is t̾raꝵ t̾mi¬
se ipsos cernerent esse saluatos. id qd̾ su¬
pra audierant. accedant & tc loqͣnt᷑. oꝑe
cõpleueru. ut auxiliarent᷑ pximis suis
&x frẽs suos uellent ui dnm confortare ce
dicent eis. Recedite ab ydolis. symulachra
demonũ antiqͣ contẽpnite. qͣ humanas fin¬
xit manꝰ qͣ malleo eudñte ꝓducta st̃. Qͤ

Expanded text:
empestates; et timuerunt Dominum: Principium enim sapientiae timor Domini . Omnes terrarum termintes. Cumque seipsos cernerent esse salvatos, id quod supra audierant: accedant, et tunc loquantur, opere compleverunt; ut auxiliarentur proximis suis, et fratres suos vellent in Domino confortare, et dicerent eis: Recedite ab idolis, simulacra daemonum antiqua contemnite, quae humana finxit manus, quae malleo cudente
Abbreviated transcription (Latin):
młtitudo. aqͥs uitalib fuerat irriga¬
ta. ꝓpterea iuxta .lxx. nascunt᷑ in ea ce.¬
drus. & buxus. & myrtus. & cyp̃ssus¬
pa ris.&. popłs uxta hebraicũ. et cet̃os
interp̃tes. cedrus. secta. & myrtꝰ. &
lignũ oliue. & abies.& ulmꝰ. &. buxus
Simulq uarietates arboꝵ diu̾sitatẽ
significant gr̃e spiritalis. & ꝙ ĩ oĩb na¬
tura eaꝵ nota ẽ. de setta tm̃ hebrayco

Expanded text:
multitudo, aquis vitalibus fuerat irrigata, propterea juxta LXX nascuntur in ea cedrus, et buxus, et myrtus, et cyparissus, et populus: juxta Hebraicum, et caeteros Interpretes, cedrus, setta, et myrtus, et lignum olivae, et abies, et ulmus et buxus simul. Quae varietates arborum, diversitatem significant gratiae spiritualis. Et quia omnibus natura earum nota est, de SETTA   tantum Hebraico
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs fac̾et. ut illud ĩpleroe dicñs.ds.
ut fac̾em uoluntatẽ tuã uolui. In hꝰ cõs¬
pectu. reges & gentes colla submittent
ce gladio illiꝰ cr sagittis adu̾sarie potes¬
tates. qͣsi stipła subicient᷑. & puluis. ꝑse¬
quet᷑ eos reges uidelicoe .or. pͥne ipes gen¬
tiũ singłaꝵ. Ꝙ ꝑtransibit inpa¬
ce. ad ꝑacẽ cunctos uocans. ut reconcili¬
ent᷑ deo. Semita in pedib illiꝰ ñ appare¬
bit. idest uie laborẽ ñ sentiet. nec aliqͣm
ĩbecillitatis humane lassitudinẽ. sed dͣ
torrente bibet inuia. & ꝓpterea eleua¬
bit caput. Qͥs est inqͥt hec oꝑatꝰ ce fe.
cit: Qͥs suscitauit iustũ. siuie iusticiã
Uͥs ei gntes. & reges tradidit: Qͥs gla
dio eiꝰ & arcui uniu̾sa subiecit: Utiq
ille qͥ abinicio mundihec futura p̃dix̃.
qͥ omiũ conditor est. Ꝙ q dix̾at scisei¬
tantis affectu. qͥs suscitabit ab oriente
iustũ. & cet̾a cunctis tacntib sibi ipse

Expanded text:
Patris faceret; et illud impleret dicens: Deus, ut facerem voluntatem tuam volui . In hujus conspectu reges et gentes colla submittent, et gladio illius ac sagittis adversariae potestates, quasi stipula subjicientur, et pulvis. Persequetur eos, reges videlicet et principes gentium singularum: Et pertransibit in pace, ad pacem cunctos vocans, ut reconcilientur Deo. Semita in pedibus illius non apparebit, id est, viae laborem non sentiet, nec aliquam imbecillitatis humanae lassitudinem; sed de torrente bibet in via, et propterea levabit caput . Quis, inquit, haec operatus est et fecit? Quis suscitavit justum, sive justitiam? Quis ei gentes et reges sa subjecit? utique ille, qui ab initio mundi haec futura praedixit, qui omnium conditor est. Et quia dixerat sciscitantis affectu: Quis suscitavit ab Oriente justum, etc., cunctis tacentibus sibi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
non esurior. uͦ laborabit. nec ẽ inuentio pͥ dñ¬
tie eiꝰ. qͥ dat esurientib fortitudinẽ. & ñdo¬
lentib merorẽ. Esurient enĩ uiuenes. & la¬
borabt̃ adolescñtes & electi infirmi ert᷑. Q
autẽ expectant dñm mutabunt fortitudi¬
nem assument alas qͣsi aqͥle. cͣ rent. & . ĩ labo¬
rabt̃. gradient᷑ ee ñ esurient. Cũ õipotñ¬
tis dĩ tanta sit magnitudo. ut nicħ eũ la¬
teat. &. oĩa illiꝰ arbitͥo gub̾nent᷑. qͣre dicis
loq̃ris isrł. decẽ alie tͥb in samaria. q̃ iam
captiue ducte estis in assyrios. abscõdita
ẽ uia mea a dño.&. a deo meo udiciũ meu
tͣnsiuit: or est sñsus. dicitis. Ad dnm ter¬
rena ñ ꝑtinent. nec consicłat qͥd unꝰqͥsq¬

Expanded text:
aborabit, nec est inventio prudentiae ejus. Qui dat esurientibus fortitudinem: et non dolentibus moerorem. Esurient enim juvenes, et laborabunt adolescentes, et electi infirmi erunt. Qui autem exspectant Deum, mutabunt fortitudinem. Assument alas quasi aquilae: current, et non laborabunt: gradientur, et non esurient. Cum Omnipotentis Dei tanta sit magnitudo, ut nihil eum lateat, et omnia illius arbitrio gubernentur, quare dicis loqueris Israel, decem aliae tribus in Samaria, quae jam captivae ductae estis in Assyrios: Abscondita est via mea a Domino: et a Deo meo judicium meum transibit? Et est sensus: Dicitis, ad Deum terrena non pertinent, nec considerat 494 q
Abbreviated transcription (Latin):
audiant. renouabit᷑ sicut aqͥle uiuentꝰ tu¬
a.currant ad dnm. & eiꝰ desiderio ñ laborẽt
ãbulent. & ñqͣm deficiant. Crebro diximꝰ.
aqͥlaꝵ senectutẽ reuiuisc̾e. mutatione
pentiaꝵ .&. solas esse q̃ iuibar solis aspici¬
ant & splendorẽ radioꝵ eiꝰ possint magniᷤ¬
nͦu aͣntib intueri. pullosq suos an dege¬
neres sint. hoc exꝑim̃to ꝓbent. Itaq or sc̃o
repuerasc̾e. & as sũpto immortali corꝑe
laborẽ ñ sñtire mortaliũ. s rapi in nubib
insule. & gñtes mutent fortitudinẽ. Ae¬
cedant & t̃e loqͣnt᷑. simł ad iudiciũ pro

Expanded text:
audiant: Renovabitur sicut aquilae juventus tua ; currant ad Dominum, et ejus desiderio non laborent; ambulent, et numquam deficiant. Crebro diximus, aquilarum senectutem revirescere mutatione pennarum, et solas esse quae jubar solis aspiciant et splendorem radiorum ejus possint micantibus oculis intueri: pullosque suos an generosi sint, hoc experimento probent. Itaque et sanctos repuerascere, et assumpto immortali corpore, laborem non sentire mortalium, sed rapi in nubibus insulae, et gentes mutent fortitudinem: accedant, et tunc loquantur: simul ad judicium pr
Abbreviated transcription (Latin):
obpͥmum. & iumͣtoꝵ & pisciũ similitudine
iuxta abacue absq ullo rectore disꝑdim᷑.
Ub respondit dñs. Nũqͥd nescis. nec ꝓ̃ce¬
dentiũ scͥpturarũ te u̾ba docuert. Siue
iuxta . lxx. ignoras qi. ñ audisti. qd̾ et̾nꝰ
d̾s .&. creator oiũ dñs. oĩa nouit. oĩa con¬
tinet. omĩa sua maiestate dispensat. nͨ
aliqͣndo deficit. nͨ laborat. ut tuũ iudi¬
cur̃i ñ intelligat. & abscondite sint ab eo
iue tue: Nec est inqͥt inuestigatio sapi¬
entie eiꝰ. De qͦ loco illd̃ apłi suratũ reor. incom
ries. si cibũ detraxeris. Et ubi esuries ibi or
labor. Cũ autẽ hec in deo ñ sint cureihu¬
manas iungitis passiones: En pociꝰ ipse
esurientib &e lassis dat fortitudine̾: & qͥ¬

Expanded text:
orum et piscium similitudinem, juxta Abacuc, absque ullo rectore disperdimur . Quibus respondit Deus: Numquid nescis; nec praecedentium Scripturarum te verba docuerunt, sive juxta LXX ignoras, quia non audisti, quod aeternus Deus et Creator omnium Dominus omnia novit, omnia continet, omnia sua majestate dispensat? Nec aliquando deficit, nec laborat; ut tuum judicium non intelligat, et absconditae sint ab eo viae tuae? Nec est, inquit, investigatio sapientiae ejus, de quo loco illud Apostoli sumptum reor: Incompries, si cibum detraxeris: et ubi esuries, ibi et labor. Cum autem in Deo haec non sint, cur ei humanas jungitis passiones? quin potius ipse esurientibus et lassis dat fortitudinem, et q
Abbreviated transcription (Latin):
uamini ad me insule. pͥncipes enĩ muta¬
bunt uirtutẽ: appropinquent & loqͣnt᷑
simł. łẽ uidiciũ anñcient. Qͥs suscitauit
de oriente iusticiã: Uocabit eã ad pedes
suos & uadet. dabit in conspectu gñti¬
um.& reges instuporẽ mittet. or dabit
in t̾rã gladios eoꝵ. ee sicut stipula ꝓiec¬
pace uia pedũ eius. Qͥs oꝑatꝰ est. ox fec̃
hec: uocauit eã. &e qͥ uocat eã agen̾a¬
tione pͥncipio. Ego ds pͥmꝰ: & in hec q̃ ue¬
tura sunt ego sum. uUidert̃ gñtes &r ti¬
iuerunt: termini t̃re obstupuert̃. &
accessert̃. uenert simł. indicans unꝰqͥs¬
malleo. simł ꝓducñs aliqͣndo qͥd̾ẽ dicit
solidatiobona est. confortauert̃ eam
clauis. ponent ea or ñ mouebunt᷑. Gen¬
tes idest insule. q̃ salsis amarisq hꝰ scłi
tundunt᷑ fluctib iubnt᷑ audire. & o¬
ra concludere. & illd̾ nosse. qd̾ ad isrł
dictũ est. audi isrł .&. tace. & muta¬
re fortitudinẽ. ne ꝑ ĩbecillitatẽ psti¬

Expanded text:
ncipes enim mutabunt virtutem: appropinquent et loquantur simul: tunc judicium annuntient: Quis suscitavit de Oriente justitiam: vocavit eam ad pedes suos et vadet? Dabit in conspectu gentium: et reges in stuporem mittet, et dabit in terram gladios eorum: et sicut stipulam projecpace via pedum ejus. Quis operatus est et fecit haec? vocabit eam, qui vocat eam a generationum principio. Ego Deus primus, et in haec quae ventura sunt ego sum. Viderunt gentes et timuerunt: termini terrae obstupuerunt 496 et accesserunt: venerunt simul, judicans unmalleo simul producens: aliquando quidem dicit, solidatio bona est. Confortaverunt ea, in clavis ponent ea: et non movebuntur. Gentes, id est, insulae, quae falsis amarisque hujus saeculi tunduntur fluctibus, jubentur audire et ora concludere, et illud nosse quod ad Israel dictum est: Audi, Israel, et tace; et mutare fortitudinem, ne per imbecillitatem pristi
Abbreviated transcription (Latin):
in montib seyr. hanc aut̃ metͦpolim uixã
ordine̾ suꝑioꝵ uisionũ ab assyriis siue
a nabugodonosor expugnatã eẽ cre¬
dimꝰ: memorẽ q pͥstini geni̾s qd̾ de ab¬
rah̾a ⁊ ysaac sit stirpe genãta inplora¬
sse auxiliũ dĩ: ⁊ necessitate cogñte. illiꝰ
clem̃ciã fiagitasse. Narrat gͦ nc̃ dñs.
Q obsidet᷑ in seyr. ⁊ ab hostib cingit᷑.
meũ inplorat auxiliũ ⁊ dicit. Ocustos
isrł qͥ popłm tuũ tueris custodia senpt¬
terna ⁊ qͣsi in nocꝰte. illis dormientib
uigilas. ne hostis irrumpat: qͣre ⁊ nos
qͥ de eiꝰ genẽ sumꝰ ñ simili clem̃cia ꝓtegis
Ub ego custos uigilq respondeo:
p̃beo lumeu: uos in tenebͥs dẽ linqmͣ
Uł c̃te ita. uint lux: nocte tusacta. Si
meũ inuocatis auxiliũ ⁊ estis de stirpe
serui nñ abbrahã: nolite me tantũ inne¬
cessitatib q̃rere: s toto ad me. ainimo
ũtimini. Uenite: n suscipiã penicentes.

Expanded text:
in montibus Seir. Hanc ut metropolim, juxta ordinem superiorum Visionum, ab Assyriis, sive a Nabuchodonosor expugnatam esse credimus, memoremque pristini generis, quod de Abraham et Isaac sit stirpe generata, implorasse auxilium Dei, et necessitate cogente, illius clementiam flagitasse. Narrat ergo nunc Dominus: qui obsidetur in Seir, et ab hostibus cingitur, meum implorat auxilium, et dicit: o custos Israel, qui populum tuum 217 tueris custodia sempiterna, et quasi in nocte, illis dormientibus, vigilas, ne hostis irrumpat; quare et nos qui de ejus semine sumus, non simili clementia protegis? Quibus ego custos vigilque respondeo, praebebo lucem, vos in tenebris derelinquam. Vel certe ita: venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes.
Abbreviated transcription (Latin):
ñs exercituũ oo grauit ħ ut detra¬
heret superbiã om̃is głe: ⁊ ad igno¬
mimã deduceret huriu̾sos ĩ¬
putant᷑ sic fila deductast᷑: ñ dor¬
cune cucuruit rotoͣ. s dĩ iuidioͦ
upsiꝰ uoluntate ꝑfectũ est. qui
supbis resistit. ⁊ ħumilibꝰ dat

Expanded text:
nus exercituum cogitavit hoc ut detraheret superbiam omnis gloriae et ad ignominiam deduceret universos inputant, sic fila deducta sunt: non fortunae cucurrit rota, sed Dei judicio et ipsius voluntate perfectum est, qui superbis res
Abbreviated transcription (Latin):
omẽs potucie᷑ ⁊ opes qͥb nc̃ fultꝰ ince¬
dis. Ibi sencies ignominiã domꝰ diũi dĩ
du tuo: & de pontificatꝰ officio ꝑiciã.
E ꝓte eͥliachim seruũ meũ filuĩ helchie
induã uestim̃tis cius ⁊ cinglo decorabo:
sicut eleazar uestim̃tis a arou patͥs in¬
dutꝰ ẽ. Ipsi dabo potestatẽ. tẽpli qͥ habi¬
tabit suꝑ poplm̃ ñ subiectum sͥ qͣsiser¬
uũ s amatorẽ sui qͣsi filiũ. Ipse accipi¬
et clauẽ domꝰ meȩ ⁊ ĩ suo portabit
humõ. Ipse habebit cerimoniaꝵ otũm
potestatẽ. & qͦm pauxillꝰ  figat᷑ ĩ pari¬
ete tẽpli. ⁊ in loco fortissimo collocet᷑.

Expanded text:
omnes potentiae et opes, quibus nunc fultus inceomnes potentiae et opes, quibus nunc fultus incedis. Ibi senties ignominiam domus Domini ontificatus officio projiciam, et pro te Eliacim servum meum filium Helciae induam vestimentis tuis, et cingulo tuo decorabo: sicut Eleazar vestimentis Aaron patris indutus est. Ipsi dabo potestatem Templi, qui habeat populum non subjectum sibi quasi servum, sed amatorem sui quasi filium. Ipse accipiet clavem domus meae, et in suo portabit humero, ipse habebit caeremoniarum omnium potestatem. Et quomodo paxillus si figatur in pariete Templi, et in loco
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓloqñtẽ hebicã ueritatẽ. Ꝙ theodocion
ait. Ingredẽ ad ioachĩ istum. qͦd int̃p̃ta¬
ri pot̃ ȩquũ. ⁊ rectũ: ut scilie : et cata
ad pontificẽ tẽpli: ⁊ dices ei. Ehabitas
in domo dei. cuiꝰ scełã in tota ciuitate: ba¬
cant᷑. cur securꝰ ĩ oꝑib tuis. qͣsi non ue̾a¬
ris captiuitatẽ excidisti tibi in petͣ sepul¬
crũ. ⁊ tã suꝑbe edificasti ut ãbicio te
ĩ morte seq̃ret᷑: Audi q̃ ẽ ĩ te dñi sen¬
tencia. Qmͦ gallꝰ gallinaciꝰ. humõ por¬
tantis aufert᷑. ⁊ singli hominũ leuant
ĩ scapłã pallium suũ: sic tua facilis erit
ĩ captiuitate tnslacio. Habebis coronã
ñ lamine aureẽ. & santificacioĩs dñĩ:
s tͥbulacioĩs . ⁊ angustie. Sicut enĩpi¬
la si mutat᷑ in ꝓcliiostare non pot̾.
s ueloci cursu uoluit᷑. ita itu ad t̾rã
latissimã deduceris: qmͣ aut egyptũ
aut babylonie canpos intelligimꝰ. Ibi¬
q morieris: ⁊ ibi erunt currꝰ glẽ tue.

Expanded text:
ns Hebraicam veritatem Theodotion ait: Ingredere ad Socen istum, quod interpretari potest, aequum et rectum ut scilicet κατὰ ad pontificem templi, et dices ei: Qui habitas in domo Dei, cujus scelera in tota civitate bacchantur, cur securus es in operibus tuis, quasi non verearis captivitatem: excidisti tibi in petra sepulcrum, et tam superbe aedificasti, ut ambitio te et in morte sequerettentia: quomodo gallus gallinaceus humero portantis aufertur, et singuli hominum levant in scapula pallium suum: sic tua facilis erit in captivitatem translatio. Habebis coronam non laminae aureae, et sanctificationis Domini, sed tribulationis et angustiae. Sicut enim pila si mittatur in proclive, stare non potest, sed veloci cursu volvitur: ita et tu ad terram latissimam deduceris, quam aut Aegyptum, aut Babyloniae campos intelligamus, ibique morieris: et ibi erunt currus gloriae tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
cipi. ne ꝓdant fugientes ad se. Et p̃¬
parabit᷑ in miscdĩa solum. ⁊ sedebit
suꝑ illd̃ ĩ uitate. in tabernacło daiud.
iudicans. ⁊ q̃rens iudiciũ ⁊ uelocit᷑ red¬
dens qͦd iustum ẽ. N ebrei locum is¬
stum. sic int̾pretant᷑. Fugato assyrio.
regnabit in iudea ezechias ^ istꝰ. ⁊re¬
tinebit solium dauid. subiectum sͥ po¬
płm dĩ iudicans in ui̾tate. Ani de. xp̃o
intelligunt. Futo antrep̃i puluere.

Expanded text:
aecipi, ne prodant fugientes ad se. Et praecipi, ne prodant fugientes ad se. Et praeparabitur in misericordia solium, et sedebit super illud in veritate, in tabernaculo David, judicans et quaerens judicium, et velociter reddens quod justum est. Hebraei locum istum sic interpretantur: Fugato Assyrio, regnabit Judae Ezechias vir justus, et retinebit solium David, subjectum sibi populum Dei judicans in veritate. Alii de Christo intelligunt. Finito Antichristi pulve
Abbreviated transcription (Latin):
apud te ꝓfugi mei moab: esto latibulũ
eoꝵ a facie uastatoris. Finitꝰ ẽ enĩ pulus.
consimmatꝰ ẽ miser. de fecit qui con¬
culcabat t̾ram. Pro misero in hebreo
Loqͥt᷑ aut̃ ad moab. ut ꝯsiliũ salutis
ineat : ⁊ senib cong̾gatis cogat salu¬
tare ꝯcilium. Uis in qͥd saluus ẽẽ ⁊ dĩ
miscdiã ꝓmereri: In clara luce. ⁊ m
aꝑta fuga popłi mei. tu qͣsi nox ⁊ inubͤ
esto. Suscipe fugientes: uagosq ne
ꝓdas. E hoc qͣre. dixit. statim infert.
habitabunt uixtate ꝓfugi mei. uasta¬
ta enim ierusalẽ ⁊ oĩ iudea. qͤ confinis
e ̃ moabitsꝰ: adte m̃s popłs tͣnsmigbit.
tsto gͥ latibulutm eoꝵ: ne: timeas inpe¬
tum uastatoris. qͥa sicut puluis cito tͣnsibit.
⁊ depoplãtor unuerse terrȩ. qͥ ꝯculca¬
bat eã: ⁊ suis pedib subiciebat. aura
flante disꝑiet. Quidã locum hunc ma¬
ie. de anthixͦ int̃p̃tant᷑. ut putent scõs
eo temꝑe. ꝓpt̾ uiciniam urbis ierosoli¬
me. ad arabas tnͣssituros. ⁊ nc̃ eis p̃¬

Expanded text:
ulum eorum a facie vastatoris, finitus est enim pulvis, consummatus est miser, defecit qui conculcabat terram. Pro misero in HebraicLoquitur autem ad Moab, ut consilium salutis inveniat, et senibus congregatis, cogat salutare concilium. Vis, inquit, salvus esse, et Dei misericordiam promereri? In clara luce, et aperta fuga populi mei, tu quasi nox et umbra esto, suscipe fugientes, vagosque ne prodas. Et hoc quare dixerit, statim infert: Habitabunt apud te profugi mei. Vastata enim Jerusalem, et omni Judaea quae confinis est Moabitis, ad te meus populus transmigrabit. Esto igitur latibulum eorum, nec timeas impetum vastatoris, quia sicut pulvis cito transibit: et depopulator universae terrae, qui conculcabat eam, 190 et suis pedibus subjiciebat, aura flante disperiet. Quidam locum hunc male de Antichristo interpretantur, ut putent Sanctos eo tempore propter viciniam urbis Hierosolymae ad Arabas transituros, et nunc eis pr