comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toecades insule massiliensiũ. Cera¬
ginta miliũ spacio a ꝯtinenti terra¬
scite sunt in frontem narbonensis pro¬
uincie. qua rodanus flumiꝰ ĩ mare
crit. dc̃e autem grece stoecades quasi
non ꝓcul sit qͣi gosus. Nam ab ea
ẜpentes fugiunt. ¶ Huic cõtraria ẽ
Colubria q̃ referta est anguibus
Galcares insule hispane due sunt
afrafiades et gennaside maior et mior
cet insula chosus uel ebusos. Demde
ab ouente saidimam. ab aquilone

Expanded text:
toechades insulae Massiliensium sexaginta milium spatio a continenti terra in frontem Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius in mare exit. Dictae autem Graece Stoechades, quasi non procul sit, quasi ebozos. Nam LXX serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae referta est anguibus. 44. Baleares insulae Hispaniae, duae sunt, Aphrosiade et Gymnasie, et major et minor. cet insula Ebusos. deinde ab oriente Sardiniam, ab aquilone
Abbreviated transcription (Latin):
una sic pro diuersis locis uauis appellatͤ
balearicum. siculum. creticũ. ꝙypͥnum.
egeum. carpacium. YLam inter tenedum
et chium. sarum est. in mau potuis ꝙ ĩ
insula. qd̃ udentibꝰ procui capre suuile
it egeũ mare est dictum. Sic et carpa¬
tum mare utter egiptũ et rodũ ab ĩsula
Ab oppidis. argolicũ. choruitum uel¬
thoruithiũ. tirum. aduaticũt: Nam
adria qued citas illĩco mari ꝓrima
fuit q̃ aduatico mari nomen dedit¬
superũ et inferum. quia sit oriens
supior. et occidens inferior. est autem
tuscum ei aduaticum ¶Amemoria nõ¬
regis dr̃ mare ionui. Io. quipe rex fin
grecie. Uñ iones athemenses yhoc

Expanded text:
una sit, pro diversis locis variis appellatur Balearicum, Siculum, Creticum, Cyprium, Aegeum, Carpathium: 126 nam inter Tenedum, et Chium, saxum est in mari potius quam insula, quod visentibus procul caprae simile et Aegeum mare est dictum; sic et Carpatium mare inter Aegyptum et Rhodum ab insula Ab oppidis Argolicum, Corinthium, Tyrium, Adriaticum. Nam Adria quaedam civitas Illyrico mari proxima fuit, quae Adriatico mari nomen deditSuperum et Inferum; quod sit oriens superior, occidens inferior; est autem Tuscum et Adriaticum. A memoria regis, ut Ionium. Io quippe rex fuit Graeciae, unde et Iones Atheniense
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ep̃istola ad rusticum monachum.
Nauigantes mare rubrũ muttis
difficutratibꝰ et ꝑiculis ad urbem
iañam ꝑuẽĩunt. felix tursus si p̾
ser menses supradc̃e urbis pornim
teneant. aquo se incipit aꝑire occca¬
nꝰ. ꝑ quem uix ãno ppetuo ad indiã
ꝑue̾nitur Y Eigo a portu iubri mari¬
gatio usq indiam ꝑ ãlium et di¬
midium ¶ Et iheronimꝰ dicit in libͦ
locor ꝙ classis lalomonis ꝑ miẽniũ
ab india deportabat cõmercia ut ãno
et dumidio naingarent usq ibi. et tãco
tpe reduent. ¶ Sed ĩmensa est diftãtia
rubri mans usq ad fincm ultioris
hispanic tirca moutem athlantem.

Expanded text:
us dicit ad Rusticum monachum, 'Navigantes rubrum mare multis difficultatibus ac periculis ad urbem maximam perveniunt. Felix cursus, si post sex menses supradictae urbis portum teneant, a quo se incipit aperire oceanus, per quem vix anno perpetuo ad Indiam pervenitur'. Ergo a portu rubri margatio usque Indiam per annum et dimidium. Et Hieronymus dicit libro locorum, quod classis Solomonis per triennium ab India deportabat commercia, ut anno et dimidio navigarent usque ibi, et tanto tempore redirent. Sed immensa est distantia rubri maris usque ad finem ulterioris Hispaniae circa montem Atlantem.
Abbreviated transcription (Latin):
ad euxrum respectu in die est insula ta¬
est ꝓre. Sur. uersus orientem. ultra
transitũ filioꝵ ilraci suꝑ lictꝰ maris
ultuna palestinoꝵ. nam in hac ꝑte
iuxta desertum. Sur. flectit le añgu¬
lus palestine ad mare rubiũ lcd̃m̃
iheronimũ. ¶ Et ut dicit pluuꝰ ibi
ppe est stagnos insula maris rubr.
quã canes non intrant. expositi q

Expanded text:
ad Eurum respectu Indiae est insula Taprope Sur versus orientem ultra transitum filiorum Israelis super littus maris ultima Palaestinorum. Nam in hac parte juxta desertum Sur flectit se angulus Palaestinae ad Rubrum mare secundum Hieronymum, {et} ut dicit Plinius, ibi prope est Stagnos, insula maris Rubri, quam canes non intrant expositi q
Abbreviated transcription (Latin):
alluit .i. turenã siue a turenis nautis¬
qui se in hoc maie p̾cipitauerũt. Yet
sciendũ est iomũ sinũ c̃e inẽsum¬
.s. a iomia usq ad siciliam. et huiꝰ ꝑtes
c̃ẽ adnaticũ. achaycũ. et epiroticun.
dr. ascenꝰ anthea appellat᷑ ¶ Acasib¬
nõ hoĩ qui deciderunt in mare. de¬
tili lapłu. quia illic p̃cipitatus sit
Icarꝰ nõ cretensis ut fabule ferunt al¬
tiora petens pẽius solis cap calore so¬
lutis. mau in qd̃ cecidit nomen impo¬
suit. Y frixus quoq ⁊ elle sorore sua
insidias nouerculas fugiẽs. escendit
nauem signum auetis hñtem. qua
librratus est. Elles autem soror eius
ppessa nanfragiũ decidit in mare. et
pontum p̾ueuit. Idem et atransini uel
ũ autẽ pelagꝰ asie datur. Gallicũ eu
lantudo mans sinc littors ⁊ port
Iuus dicuntur maiores recessus
intuis. ut ĩ mai meditranco. Ionius.
in occrtino no. caspiꝰ. Iudicus. ꝑsicꝰ.
arabicus¶et hic est mare rubram
qd̃ octeano ascribitur. It̾ubrũ autem

Expanded text:
id est Tyrrheniam, sive a Tyrrhenis nautisqui se in hoc mare praecipitaverunt. Et sciendum Ionium sinum esse inmensum, ab Ionia usque ad Siciliam, et huius partes esse Adriaticum, Achaicum et Epiroticum. , Axenus ante appellatus. A casibus hominum qui deciderunt in mare, tili lapsu, quod illic ab Oenomao praecipitatus sit. Icarus vero Cretensis, ut fabulae ferunt, altiora petens, pinnis solis calore solutis mari, in quo cecidit, nomen inposuit. Phrixus quoque cum Helle sorore sua fugiens insidias novercales conscendit navem signum arietis habentem, qua liberatus est. Helles autem soror eius perpessa naufragium decidit in mare, et Pontum praevenit. Item et a transitu vel us autem pelagus Asiae datur, Gallicus Eurlatitudo maris sine litore et portinus dicuntur maiores recessus maris, ut in mari Magno Ionius, in Oceano Caspius, Indicus, Persicus, Arabicus, qui et mare Rubrum, qui Oceano ascribitur. 2. Rubrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
det̾iat. dicens. ꝙ nec daiuid nec salomion
nec alii possedeiunt umꝙͣ. nisi a dau
usq bersalre. Huic post uictoriã młios
iondanem est ciriter una dicta. Qua¬
ꝓpt̾ parũ fuit possessum a iudeis.¬
autem hũeuĩt suas possessiones due
cis ab eufrate. ex ꝑte ouentis. usq ad mait
nĩ er ꝑte occidemis. et a cicilia et tauro

Expanded text:
erminat, dicens quod nec David, nec Solomon, nec alii possederunt unquam nisi a Dan usque Bersaben, licet post victoriam multos Jordanem est circiter una dieta; quapropter parum fuit possessum a Judaeis.tamen habuerunt suas possessiones duaeeis ab Euphrate ex parte orientis, usque ad mare nostrum ex parte occidentis, et a Cilicia et Tauro
Abbreviated transcription (Latin):
iigonus contra uidcos dimicas
tandem occidinr usq. A quo us
in pns tempꝰ ihosolimorũ regnum
destructũ et. ⁊ Si quidem herods polt
cum a romanis consritutꝰ est priceps

Expanded text:
igonus contra Judaeos dimicans, tandem occiditur, a quo usque in praesens tempus Jerosolymitarum regnum destructum est. Siquidem Herodes post eum a Romanis constitutus est princeps
Abbreviated transcription (Latin):
num̃oꝵ rarietas. que int̾ codices hebrcor
muenitur et nr̃os. neq de hac antiquoꝵ
longenitate dissentit. Et si quid h̃t ita
duiersũ ut uenĩ esłe utiũq non possit fer
gestaĩ fides ab illa lingua repetenda est
er qua int̾p̃tatũ est qd̃ habemꝰ. ¶Que
uacat ꝙ seꝑtuaginta intpretes. ĩ plimis
q̃ diĩs.i dicere uidentur. Er hebreis codi¬
tib emendare. ausus est nemo. Nõ enĩ
est illa duisitas putata mendositas. Nec
ego ullomodo putandã cristimo. Sed ubi
nõ est scͥptoris error. ad cos diuino spũ
ubi sensus ẽet ꝯsentaneus u̾itati. non¬

Expanded text:
numerorum varietas, quae inter codices hebraeos invenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaevitate dissentit, et si quid habet ita diversum, ut verum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum est quod habemus. Quae uacat, quod septuaginta interpretes in plurimis, quae diuersa dicere uidentur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diuersitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandam existimo: sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos diuino spiritu, ubi sensus esset consentaneus ueritati
Abbreviated transcription (Latin):
tromabus codicib dissonantes cratũ
anos mueniri plusq uel minꝰ prout
intpretibz uisii est lecutari sequendum¬
ꝙ illud poms qd̃ ermplarmũ multitudo

Expanded text:
Hebraeis codicibus dissonos aetatum annos inveniri, plusque vel minus, prout interpretibus visum est, lectitari: sequendumque illud potius, quod exemplariorum multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
Palectina ꝓuĩtia philistimi urtrm
metropolim hũit. q̃ nũc dicitur ascalon
auo latere. Iudea ercipit a septẽmonali
plaga tyrioꝵ finib clauditur ab occasit
egiptio limite t̾minatur. Iudea regio
palestine ex noĩe iuide appellata est. ex cui
tribu reges hũit. hec prius cauaan dicta
a filio cham sine a decem chananeorũ
usq ad uicum uliademi porigitur
In quo iudcorũ ꝑiter ac tyriorũ coĩs hĩ¬
tatio est. latitudo autẽ eius a monte li¬
bani usq tylruadis lacũ extenditur
YIn medio aut̃e cuurtatis est iherosolimia
quasi umbilias totiuns regionis. ut de

Expanded text:
Palaestina provincia Philistim urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon,ano latere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorumusque ad vicum Iuliadem porrigitur, in quo Iudaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem eius a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Iudaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus re
Abbreviated transcription (Latin):
syrie a nocabulo ꝯmage urbis nũcupata¬
est que quond ibi merropolis hẽbatur
huiꝰ est a septentrione armenia. ab ortu
mesopotamia. a meudie syua. ab occasu
bis egiptior in syua profectus. In illa

Expanded text:
Syriae, a vocabulo Commagenae urbis nuncupata, quae quondam ibi metropolis habebatur: hujus est a Septentrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab Occasu gyptiorum in Syriam profectu
Abbreviated transcription (Latin):
roiii. sunt. porrecta a caspis lictore usqs
assur filio sem. qui eam post diluunm
p̾mus inicoluit. yhec ab ortu indiam a
nerdie mediam tangit. ab occiduot¬
grim. a septeitrione stuucasũ montẽ
ubi porte caspie sunt Y Iu hac regione
pͥmo mnuentꝰ est usus purpure. ⁊ inde
pmo cͥnium. et corporum inguenta uenc¬
iũt et odores quibus romanoꝵ atq grecor
uincias bellando aggressi sunt. Y De quibͤ
media ab occasu transuersa ꝑthica regna
amplectitur a septemtuõe arr̃menia cu¬
cundatur. ab ortu mari caspio duudit᷑.
a meridie psida. et sunt medie duc¬
maior et minor. P ersida no tendens
tangit ab austro carmaniam. q̃ ꝑsida
ãnectitur. quibꝰ est. Susa. oppidum no¬
bilissimũ.  In ꝓsida pͥmo ars magica
oita est. atq ad quã menbroth gigas
colunt qui ipsorum lingua. el. dicituii.¬

Expanded text:
octodecim sunt, porrecta a Caspio littore usqueAssur filio Sem, qui eam regionem post diluvium primus incoluit: haec ab Ortu Indiam, a Meridie Mediam tangit, ab Occiduo Tigrim, a Septentrione montem Caucasum, ubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus inventus est usus purpurae, inde primum crinium, et corporum unguenta venerunt, ac odores quibus Romanorum atque Graecorum easdem provincias bellando aggressi sunt. Ex quibus Media ab Occasu transversa Parthia regna amplectitur; a septentrione Armenia circumdatur, ab Ortu Caspios videt, a Meridie Persiam. Hujus temaior et minor. Persida tendens tangit, ab austro Carmaniam, quae Persidae adnectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persida primum orta est ars magica, ad quam Nebroth gigans colunt, qui ipsorum lingua El dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Igi ᷑. a flumĩc Indo ꝙ est ab oriente usq
ad flumen tigrim. ꝙ est ad occasum.
regiones st̃ iste. arathusia. ꝑthia. assyna.
ꝑsida. et media. Situ t̾raꝵ mõtuoso.
ẽt asꝑo. ¶ Hec a septemtrione hñt mõtẽ
caucasũ a meridie mare rubrũ et simĩ
ꝑsicũ In medio autem sui flumĩa pre¬

Expanded text:
imis. A flumine Indo, quod est ab oriente, usque ad flumen Tigrim, quod est ad occasum, regiones sunt istae: Aracosia, Parthia, Assyria, Persis et Media: situ terrarum montoso et aspero. Hae a septentrione habent montem Caucasum, a meridie mare Rubrum et sinum Persicum: in medio autem sui, flumina prae
Abbreviated transcription (Latin):
cufiatẽ Incipiẽs a septẽtrione uit mõtẽ
taurũ et cancasum. Cui ad mendiem
succedit babilonia. deinde caldea. et nouis¬
suc arabia cudemon. q̃ int̾ simĩ ꝑsicũ
et sinum arabicum angusto terre tractu

Expanded text:
t, incipiens a septentrione inter montem Taurum et Caucasum, cui ad meridiem succedit Babilonia, deinde Chaldaea, novissime Arabia Eudemon, quae inter sinum Persicum et sinum Arabicum, angusto terrae tractu,
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃a est et sabba apellata a filio thus. qui
nũcupatus est ĩatn. ¶ Suendũ tñ est ꝙ
et alfraganum et phos antiquos.
ne. que est alingua maris rubi usq ad
eufratem et sinum ꝑsicum ueisus ori¬
entem. et usq palest̾inã et yduncam
uersꝰ septẽtrionẽ. ex una sui ꝑte. cuiꝰ abia
ꝑs septemtrionalis. et magis ouentalis
ertenditur ad montẽ libani. et cõprehẽdit
tocam terram moab. et terrã filiorum
amon. et regna scon. et basan. et aliqua
eis cõuincta Y et sic utitur scriptina in
magis stricte accipitur. ut ercludatur
pharam et cedar. et madian. et epha
et saba. et cudemon. Nam sic tempore
iheronuni. et deinceps accepta est arabia
quia ip̃e dicit libro locox. pharam. trãs
au et epha et cedar et nabathean iegi¬
ones elle trans artibiam ¶Q etiam
salu. thurra. et eudemon et tota regio
saba sit distincta sumilr contra arabiã

Expanded text:
psa est et Saba appellata a filio Chus, finostri beatam nominaverunt, in cujus saltibus  Alfraganum et philosophos antiquos. ne quae est a lingua maris Rubri usque ad Euphratem et sinum Persicum versus orientem, et usque ad Palaestinam Idumaeam versus septentrionem ex una sui parte, cujus alia pars septentrionalis et magis orientalis extenditur ad montem Libani, et comprehendit totam regionem Moab et filiorum Ammon et regna Seon et Og regis Basan, et aliqua eis conjuncta. Et sic utitur Scriptura ut atas iv. Tertio modo magis stricte accipitur, ut excludatur Pharan et Cedar et Madian et Epha et Saba Eudaemon. Nam sic in tempore Hieronymi et deinceps accepta est Arabia, quoniam ipse dicit in libro Locorum Pharan trans an et Epha et Cedar et Nabatheam regiones esse trans Arabiam. Quod vero Saba thurea Eudaemon et tota regio Saba sit distincta similiter contra Arabiam
Abbreviated transcription (Latin):
cat̃. Ipa est et maior fugia ⁊ Nichome¬
dia uros in ca est. ubi ħ anibal fugiens
ueneni haustu aĩam expuauit.
Galatia dc̃a a pͥscs gafloꝵ gentibus E

Expanded text:
ata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravit. Galatia dicta a priscis Gallorum gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc gẽtem. ubi ducẽtos ãnos uiuctur.¬
diuturnitates quas ecꝑti nõ sumꝰ. hodie
h̾ere crduntur incognita nobis loca. Cur
est alicubi esse. qõ hic non est. et incredible
est aliqñ fuisse. qd̃ nũc non est. ¶ Sed de¬

Expanded text:
adhuc gentem, ubi ducentos annos vivitur.diuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, cur credibile alicubi esse quod hic non est, et incredibile est aliquando fuisse quod nunc non est? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nõ õs homĩes qui tunc esse potueĩt
⁊ criptoie sacre huiꝰ historie necesse hũis¬
se nonuair sed eos solos quos opis
duscepisti ratio postulabat. uidelz cõs a¬
quib ꝑ successiones c̾tarũ gn̾ationum
ex unõ hoĩe ꝓpagatarũ ꝓueniretur ad
abraham ac deinde ex cr̃ semine ad

Expanded text:
ant, non omnes homines, qui tunc esse potuerunt scriptorem sacrae hujus historiae necesse habuisse nominare, sed eos solos quos operis suscepti ratio postulabat: illos  successiones certarum generationum ex uno homine propagatarum pervenire ad Abraham, ac deinde ex ejus semine ad
Abbreviated transcription (French):
que facta est a nerone. Scdam a domiciano
Atoiano tertiã. Quartã ab anthonino
A scuero quĩtã. Scita a marĩo. l decio
septimã. Ociauã a ualerano. Ab. ⁊ireli¬
auo nonã. Decimã a dyocleciano.ł Ueͤ¬

Expanded text:
quae facta est, secundam a Domitiano, a Traiano tertiam, quartam ab Antonino, a Seuero quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano e
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ptholomens libro de dispõne spere nult
ꝙ fere serta ꝑs tene est hitablis ꝓpt̾ aquã
et totũ rrsiduũ est cooꝑtũ aqua. Et ideo in
almagesti libro scdõ ponit ꝙ hĩtatio nota
non nisi in quarta terre scilicet ĩ qua hĩta¬
mus. Cuius longitudo est ab oriente in
orcidens. et est medietas equinoualis. et ei
latitudo est ab cqͥnouali ĩ polũ et est quarta
coluri ¶ Sed austotiles in fine libu celi
et mundi. uolt ꝙ plus hĩtetur ꝙͣ quarta
et auerroys hoc cõsumat ⁊ dicit aristotile

Expanded text:
ione Sphaerae vult quod fere sexta pars terrae est habitabilis propter aquam, et totum residuum est coopertum aqua. Et ideo in Almagesti secundo libro ponit quod habitatio nota non est nisi in quarta terrae, scilicet in qua habitamus; cujus longitudo est ab oriente in occidens, et est medietas aequinoctialis; et ejus latitudo est ab aequinoctiali in polum, et est quarta coluri. Sed Aristoteles vult in fine secundi Coeli et Mundi quod plus habitetur quam quarta. Et Averroes hoc confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
die occurreret. Quem ritum sc̃ prẽs in nycena
synodo prohibuerũt estituentes. non solum
lunam paschalem et mensem inquirere. Sed ecis
et diem resurectionis obseruare. ¶ Et ut in¬
batissimi auctores. eusebius celariensis. fxophilꝰ¬

Expanded text:
die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae batissimi auctores Eusebius Caesariensis, Theophil
Abbreviated transcription (Latin):
am uero egiptum describamꝰ. que prius euria dicta¬
postea ab egipto danay fratre ibi regnante egiptus¬
noĩata est hec ab oriente syrie ac rubro mari cõuĩcta¬
est et ab occasu libiam hy. a septemtrione mare ma-¬
regio celi imbrib insucta. et pluniaꝵ ignara ¶ Ni¬
lus solus eam circũfluens irrigat. et inundatione
sua fecundat. unde et ferax frugib multam ꝑtem
terraꝵ frumento alit. ceteroꝵ quoq negotioꝵ adco
copiosa ut repleat mertib eciam orbem terrarum.¬
¶ Finis egipti canopia a canope menelai guberna¬
tore sepulto in ea insula que libie principium et osti-¬
perior est ꝯtermina ethiopie. ut dicit plimiꝰ. et thebai¬
dis uocatur. Unde incipit a syene que est ciuitas the¬
baidis. ut dicit iheronimꝰ libro locoꝵ/ et hy a meridie
ethyopiam. et ab oriente ꝑtem arabie. et ab occidẽte

Expanded text:
prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari conjuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Maregio caeli imbribus insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et inundatione sua fecundat; unde et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit; ceterorum quoque negotiorum adeo copiosa ut inpleat necessariis mercibus etiam orbem terrarum. Finis Aegypti Canopea a Canope Menelai gubernatore, sepulto in ea insula quae Libyae principium et ostiptus est contermina Aethiopiae, ut dicit Plinius, et Thebais vocatur, et incipit a Syene, quae est civitas Thebaidis, ut dicit Hieronymus libro Locorum. Et habet a meridie Aethiopiam, et ab oriente partem Arabiae, ut infe
Abbreviated transcription (Latin):
ord iauit  ue siusic& tre exoccasione dialogi eusa forrebiennatesce¬
re limonsoi apea atnos sed &iã apud greeos notissima force: Nee illua¬
pretereat. qđ om̃i modis. gaudenclumẽ nobis : Hunc tantũ splendorẽ iih
uanta qin reuerentia ex colendus: Pondus quippe. cuuislibar reatus no
sol ũemo urtelt ecr gerentis ul tẽ porie. se dauia exloco solas pentos tno

Expanded text:
sceret; et non solum apud Latinos, sed etiam apud Graecos notissima foret. Nec illupraetereat quod omnimodis gaudendum nobis est, hunc tantum splendorem in hanc uantaque reverentia excolendus. Pondus quippe cujuslibet reatus, non solum ex intellectu gerentis, vel tempore, sed etiam ex loco solet pensari.
Abbreviated transcription (Latin):
suaui uigo xp̃i subponit: Multa dici p̃ter ea possent. quib ipsarũ ꝑsonarũ
conuenientia patuiss& : Ethunc e quidẽ beatissimũ patrẽ legis latio spetialr̃
morsi conparat : sed magnitudo uirtutũ atq signorũ. quibusq &iã excellentis¬
uidelic& gregorius asstruit. qui ad signant᷑. ex queibus dãt fedcttes i sula
aliquib nominatim expressis
coequat: dicens int̃cetera: Nã in
a qua expetra producta
mor senr in ferro uͦ. qđ exꝓfundo
aquȩ rediit. heliseũ: inaquȩ
itinere. petrũ: in corui ob edi¬
entia heliam: In luc tu aut̃ inimi¬
ci dauidi Uideo & ꝑpendo: iur
isteisps is toriu onuui plenus fuit : Qui& indono ꝓphendicadindalos cenber
Nominũ cogitationib atq insecretorũ agnitione iudiciox ualde eũ per¬
spiaem fiuise nitacet: postremo qđ int̃ plurima suꝑni mueris perisneta

Expanded text:
suaui iugo Christi supponit. Multa dici præterea possent, quibus istarum personarum suaui iugo Christi supponit. Multa dici præterea possent, quibus istarum personarum conuenientia patuisset. Et hunc quidem beatissimum Patrem legislatio specialiter Moysi comparat. Sed magnitudo virtutum, atq. signorum, quibusque etiam excellentisvidelicet Gregorius adstruit, qui adsignanter ex quibusdam factis, ipsum aliquibus nominatim expressis coæquat, dicens inter cætera: Nam in aqua ex petra producta, Moysem. In ferro vero, quod ex profundo aquæ rediit, Elisæum. In aquæ itinere, Petrum. In corui obedientia, Eliam. In luctu autem mortis inimici, Dauid video, & perpendo. Vir iste Spiritu Iustorum omnium, plenus fuit. Qui & in dono prophetiæ, & in dignoscendis hominum cogitationibus, atque in secretorum agnitione iudiciorum, valde eum perspicacem fuisse, non tacet. Postremo, quod inter plurima superni muneris charismata,
Abbreviated transcription (Latin):
est cõmune : qđ ambosunt legis latores: Iile que rulas hȩbreorũ
turbas deegrpto exire suasit : iste uͦ. quasi degeninis carnaliũ
desideriorũ tenebris. ex populo adquisitionis. cat̾uas suo ducatu¬
abstractas. ad t̾rã uiuentiũ introduxit: Illemare rubrũ diuisit.
iste post petrũ. inusitato miraculo. discipulũ equidẽ. super aquas
curre fecit : Dũ plane in utroq facto rerũ liqueat obstare natura.
uideris quid horũ p̃celleat: utrũ uelȩquale sit aquas diui sisse. aut suꝑ
eas sic co uestigio cucurrisse. Ille in exustis aruis aquã sitienti pop lo.
depetra ꝓduxit iste desica rupe. fontẽ usibus monachoꝵ elicuit. qui
hodieq: in riuũ fluit: Ille brutos mores iudeorũ quos incredulos uocat
&rebelles. nirga legis cohercuit : iste monachorũ gregẽ. sic̃ uoluntar
auditu obȩdientẽ. quasi unã ꝑsonã: ꝓpt̃ unũ cor alloquens. filiũ nominat : &

Expanded text:
est commune, quod ambo sunt legislatores. Ille querulas Hebraeorum est commune, quod ambo sunt legislatores. Ille querulas Hebraeorum turbas de Aegypto exire suasit; iste vero, quasi de genuinis carnalium desideriorum tenebris multas ex populo acquisitionis catabstractas, ad terram viuentium introducit. Ille mare rubrum diuisit: iste post Petrum, inusitato miraculo, discipulum equidem super aquas currere fecit. Dum plane in vtroque facto, liqueat rerum obstare naturam: videris quid horum præcellat. Vtrum vel æquale sit, aquas diuisisse: aut super eas sicco vestigio cucurrisse. Ille in exustis aruis, aquam sitienti populo de petra produxit: iste de sicca rupe, fontem vsibus Monachorum elicuit, qui hodieque in riuum fluit. Ille brutos mores Iudæorum, quos incredulos vocat & rebelles, virga legis coercuit: iste Monachorum gregem, sicut voluntarie auditu auris obedientem, quasi vna persona, propter vnum cor alloquens, filium nominat, &
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceteris sectant᷑. ita ut &iam ipso rum patrum cenobus. qͥ normã
sc̃ĩ propositi filit̃ ac religiose promulgarunt hanapprũ¬
scĩ propositi filit̃ ac religiose
promulgarunt: Hano ꝓprii
clientes eorũ malunt profiteril
ñ inmerito arbitrantes. ꝗd hunc
legis decreta sanc cir&: fuerunt quidam alii sic̃ iã dictũ ẽ. eiusdẽ sc̃ẽ
scrificiorũ cerimoniȩ & circũcisionis ritus. frequentissimo uiguit usu:
ltoroñ p̃iudicant alii patres. quiscȩ regulȩ munia descripserunt
sed magis ut assertores cius sanccita confirmant ibsleq eni abre. sc̃suste
morsi cõparat᷑ : quando quidẽ ñ pauca magnalia pene simit ab utrisci
gerunt᷑: aa isteru itaq mai estate separata qua submorͥse. om̃a in
figura contingebant : decetero multa repperies. que similia tanquã
subuno spũ gesta nr̃ istes puetrauit: ẜ t hoc equidem priuilegiũ utresq:

Expanded text:
prae caeteris sectantur. Ita ut etiam in ipsorum Patrum coenobiis, qui normam prae caeteris sectantur. Ita ut etiam in ipsorum Patrum coenobiis, qui normam sancti propositi fideliter ac religiose promulgarunti propositi fideliter ac religiose promulgarunt, hanc proprii clientes eorum malint profiteri. Non immerito arbitrantes, quod hunm monasticae legis decreta sanciret. Fuerunt quidam alii, sicut jam dictum est, ejusdem sanctae sacrificiorum caeremoniae, et circumcisionis ritus frequentissimo viguit usu: latori non praejudicent alii Patres, qui sanctae regulae munia descripserunt: sed magis ut assertores ejus sancita confirment. Neque enim abs re sanctus iste Moysi comparatur, quandoquidem, non pauca magnalia pene similiter, ab utrisque geruntur. Mysterii itaque majestate separata, qua sub Moyse, omnia in figura contingebant , de caetero multa reperies, quae similia, tanquam sub uno spiritu gesta, noster iste patravit. Et hoc equidem privilegium utrisque
Abbreviated transcription (Latin):
qui unũ quẽq patrẽ scm̃ uel potentẽ ł in potentẽ. exraritate ł multipli¬
citate eorũdẽ signoꝵ arbitrant᷑ : illa dñica exprobratio c̃sideranda ẽ. qua
dic̃ generatio mala & adultera signũ querit :et illa p̃conis ipsius ex probrando
cupiebat aliquod signũ abeo uidere : nec inmerito quidem. responsionẽ en¬
ĩdignus fuit audire: Centurionis aut̃ fidẽ. om̃i isrł p̃tulit: quiad serui cura¬
tionẽ solã eiusiussionẽ sufficere ñ dubitauit: Hec exterius inseri quo
rũdam
tepiditas exigit : quorũ deuotio cessantib signis frigesxit :
porro eidẽ
beatissimo patrip̃roggatiua ad modũ sufficit: qui tantoo ꝑe
fulgoris
emicat. ut &iam remotissimos totius xp̃ianitat is sinusra¬
diis suȩ
beatitudinis illustr&: Nec monachorũ cohortes ubiq t̃rarũ
diffusȩ. tantã eius celsitudinẽ ignorant: quiscãm ipsius institutionẽ

Expanded text:
qui vnumquemque Patrem sanctum, vel potentem, vel impotentem, & raritate vel multipliqui vnumquemque Patrem sanctum, vel potentem, vel impotentem, & raritate vel multiplicitate eorumdem signorum arbitrantur, illa Dominica exprobatio consideranda est, qua dicit. Generatio mala & adultera signum quærit. Et illa præconis ipsius, exprobando cupiebat aliquod signum ab eo videre, nec in modico quidem eius responsionem dignus fuit audire. Centurionis autem fidem omni Israeli prætulit: qui ad serui curationem, solam eius iussionem sufficere non dubitauit. Hæc exterius inseri, quorumdam tepiditas exigit, quorum devotio cessantibus signis frigescit. Porro eidem beatissimo patri, sua praerogativa admodum sufficit: qui tantopere fulgoris emicat, ut etiam remotissimos totius Christianitatis sinus radiis suae beatitudinis illustret. Nec monachorum cohortes ubique terrarum diffusae, tantam ejus celsitudinem ignorant: qui sanctam ipsius institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
mira cula uel uel alias nostroꝵ enͦ rinitas peccaminũ facit : qui post reuelatam
obcecationẽ infidelis popłi nullã in capharnaũ potuerit patrare uirtutẽ
Hos gͦ ñsumus digni. ut illo fauore sc̃siste pat̃ nos foueat. aut consolari dignet᷑:
quosibi placitos alũnos lȩtificare consueuit :Hoc solũ quippe magnũ nob
deb& uideri : qđ talib p̃stat . ut eus sc̃ȩ sollẽ pnitati possimus int̃ ee & despe micđe
eius gaudere : Necminor. ẽ. eius potentia uelpietas: quãsi miracula frequentar
ISed mirũ necesse ẽ : ut ꝑ omẽm eccłam cessantib signis. manifestet᷑ qͥsint illiqui
uniũ salẽ fidẽ ꝓpt̃ p̃sentia miracula: ł qui propt̃ futurȩ uitȩ beatitudinẽ
eis qui uoluntarie peccant. ut scriptũ ẽ. offendiculũ ponatur : Nec dũ tam̃ eadẽ
beatȩ eius meinoriȩ locis. hec &iã fieri ñ ignoramus: Signoꝵ sane inqͥsitorib

Expanded text:
Miracula, vel ibi, vel alias, nostrorū enormitas peccaminum facit: qui post reuelatam Miracula, vel ibi, vel alias, nostrorū enormitas peccaminum facit: qui post reuelatam obcœcationem infidelis populi, nullam in Capharnaum potuerit patrare virtutem. Nos ergo non sumus digni, vt illo fauore sanctus iste Pater nos soueat, aut consolari dignetur: quo sibi placitos alumnos lætificare consueuit. Hoc solum quippe magnum nobis debet videri: quod talibus præstat, vt eius sanctæ solemnitati possimus interesse, & de spe misericordię eius gaudere. Nec minor est eius potentia vel pietas, quam si miracula frequentaret. Sed nimirum necesse est, vt per omnem Eccuniversalem fidem, propter praesentia miracula, vel qui propter futuram beatitudinem, eis qui voluntarie peccant, ut scriptum est, offendiculum ponatur . Necdum tamen eadem beatae ejus memoriae locis, haec etiam fieri non ignoramus. Signorum sane inquisitoribus,
Abbreviated transcription (Latin):
nor sordims multitudinẽ in normar&: Inde est qđ ainbae solle niunt e. de
walsos sc̃o nomini eius dicatis. quotiẽs in anno suis tẽporibus eueniunt tãd¬
uote tanq libent᷑ & extantis partib ad eius sacro semtumulũ ganti
Laccurrunt : Niã non solũ quiq pagenses uerũ ouam pledꝰ
urbana
nobilib uris conserta clericorũ &iã honestis quasi inflora¬
ta ꝑsonis
nobaburum s onelutt ÷ & cõmune patrociniũ de uota asrrict¬
r& si se mel
tantũ in anno sollẽ pnitatẽ eiusdẽ patris fideles coluissent : Existere causas
translatione nec non  tumulatione : quȩ diuitus ee disposita multa signoꝵ
docum̃ta produnt: Q uouidelic & in loco utita clixerim. tanta mira cula &m
scripturis ferunt᷑ gesta & suboculis patrata di noscunt᷑ : ut ipsoꝵ fulgor. &iã quo
remotos ad eius reuerentiam excitare potuerit : Quȩ lic& iam tẽpore antib̃:
tam̃ sanitas animarũ. sẽper eius meritis obtenta p̃betur: Cessare aut̃ diuina

Expanded text:
sioris ordinis multitudinem informaret. Inde est, quod & in hac solennitate, & in aliis sancto nomini eius dicatis, quoties in anno, suis temporibus eueniunt: tam deuote tamque libenter, & ex tātis partibus, ad eius sacrosanctum tumulum tanti accurrunt. Nam non quique pagenses, verum etiam plebs vrbana, nobilibus viris conserta, clericorum etiā honestis quasi inflorata personis, lætabunda confluit: & commune patrocinium deuota requiriet, si semel tantum in anno, solennitatē eiusdem Patris fideles coluissent: existere causas delicet illius Translatione, necnon & Tumulatione: quas diuinitus esse dispositas, multa signorum documenta produnt. Quo videlicet in loco tanta vt ita dixerim, tam mira Miracula, & in scriptura referuntur gesta, & sub oculis patrata dignoscuntur: vt ipsorum sulgor etiam quosque remotos ad eius reuerentiam excitare potuerit. Quæ, licet instante iā tēpore Atamen sanitas animæ semper eius meritis obtenta præbetur. Cessare autem diuina
Abbreviated transcription (Latin):
se deformẽ adtendat: Quȩ utilitas aut̃ de eadẽ confessione ueniat: ibidem
signatũ ẽ. cũ dicit᷑ : Liberemus eũ desuꝑbia. & deeis quȩ fecit: ut ñeat in ꝑdi¬
tone : Atoꝰ quia scriptura iub&. sc̃s eñi dies dm̃ẽ nolite c̃tristari: qđ ex nob
in nobis triste ẽ obmit tamus : & qua si nobiscũ hodie sponsus gaudere p̃sun¬

Expanded text:
se deformem attendat. Quæ vtilitas autem de eadem confessione proueniat, ibidem se deformem attendat. Quæ vtilitas autem de eadem confessione proueniat, ibidem signatum est, cū dicitur: Liberemus eū de superbia, & de his quæ fecit, vt non eat in perditionem. At vero, quia Scriptura iubet: Sāctus enim dies Domini est, nolite contristari. Quod ex nobis, vel in nobis triste est, omittamus: & quasi nobiscum sit hodie sponsus, gaudere pręsu
Abbreviated transcription (Latin):
lam ut ipse dicit. om̃is ex altatio genus ẽ suꝑbiȩ: ꝑimaxime quisq fit
ab hominabilis. ut scriptum ẽ. apud dm̃ meminerimus tam̃ quia ad suꝑ¬
nũ iudicẽ uł ad senatores cęli placandos. recogitatio seu confessio pecei¬
ti spetialit̃ ꝓsit : iuxta illud. Narra siquid habes. ut iustificeris inꝰ¬
qͥ tatẽ meã inquit ego agnosco: & ideo. quasi securus postulat: Auerte
faciem tuã apeccatis meis: Quisquis uͦ. uult sui meriti faciẽ contẽplan
necesse hab&. ut in hoc speculũ intendat: idẽ. ut eiusdẽ beatissum pre¬
ceptoris actus. sollicitus ꝑpendat : Inspectis & eñi ꝓut nr̃a paruita sẽ
illius gestis uł quantũ nos inimo uł quantũ ipse in sublime sit. animadũte¬
re poterimus : Sedhinc de quolib& scriptumẽ. penitente: Respiti& hom¬
nes idẽ sc̃os & dic& peccanis Qm̃ ex illoꝵ spetiositate considerat. quantũ

Expanded text:
Nā vt ipse dicit: Omnis exaltatio genus est superbiæ, per quam maxime quisque fit Nā vt ipse dicit: Omnis exaltatio genus est superbiæ, per quam maxime quisque fit abominabilis, vt scriptum est, apud Dominum. Meminerimus tamen, quia ad supernū Iudicem, vel ad Senatores cœli placandos, recogitatio, seu cōfessio peccati specialiter prosit, iuxta illud: Narra si quid habes, vt iustificeris. Iniquitatem meam inquit, ego agnosco. Et ideo quasi securus postulat: Auerte faciem tuam a peccatis meis. Quisquis vero nostrum vult sui meriti faciem contemplari, necesse habet, vt in hoc speculum intendat, id est, vt eiusdem beatissimi Confessoris actus, sollicitus perpendat. Inspectis etenim, prout nostra paruitas est, illius gestis, vel quantum nos in imo, vel quantū ipse in sublime sit, animaduertere poterimus. Hinc de quolibet pœnitente scriptū est: Respiciet homines, id est, Sāctos, & dicet: Peccaui. Quoniam ad illorum speciositatem, considerat quātū
Abbreviated transcription (Latin):
nitate euangelici regis: quicecos & claudos ad conuiuiũ suũ dignatuse
adscisci: Sene gͦ nobiscũ agit᷑: qđ idẽ pat̃ familias in his suis sollẽpnis
inteẽ ñ de dignat᷑: O quantis &iã in remotissimis transmaria regionb
qui tantopere gauderent. si eis uel semel. ad eius sacrũ tumulũ acce¬
nobis : ne forte si eius p̃sentiã minus reuerent̃ senserimus. aut infesto
corde qđ absit in conspectu eiusuacui uenerimus : dicat ipse ꝓpheticũ
.llud. Nonẽ anima mea ad populũ istũ : & itẽ. Prope estu ori eoꝵ& longe
arenib: eoꝵ: preterea cũ ad exemplũ illius euuangelici regis intra
uerit. ut uideat sollẽpnitantes. tanquã discũbentes: Nã cũ spũ dĩple¬
nussit nihil .ẽ. increaturis dĩ qđ eũ latere possit: Quisq nr̃m ꝓcure.
ne forte pat̃nos eius oculos. cordis amictu uł corporis. offendat :

Expanded text:
nitate Euangelici Regis, quia cæcos & claudos ad conuiuium suum dignatus est nitate Euangelici Regis, quia cæcos & claudos ad conuiuium suum dignatus est asciscere. Bene ergo nobiscum agitur, quod idem paterfamilias nos suis solemniis interesse non dedignatur. O quanti sunt etiam in remotissimis trans maria regionibus, qui tantopere gauderent, si eius vel semel ad eius sacrum tumulū accenatum sit. Ne forte, si eius præsentiam minus reuerenter sēserimus, aut infecto corde quod absit in conspectu eius vacui venerimus, dicat ipse propheticum illud: Non est anima mea ad populum istum. Et itē: Prope es tu ori eorum, & longe a renibus euerit, vt videat solemnisantes, tanquā discumbentes, nam cum Spiritu Dei plenus sit, nihil est in creaturis Dei, quod eum latere possit quisque nostrum procuret, ne forte paternos eius oculos cordis amictu vel corporis offendat.
Abbreviated transcription (Latin):
confusione: tam illud mosarcũ unusquisq nr̃m eide dicat Seio quia
suetudo ẽ ut in suns natalitiis reos ab soluant: sic iste princeps e
propt̃ gaudium sut sc̃ȩ sollẽpnitatis uincula nr̃a relaxet: Siquidem
hoc unũ oferamus : Uerũ sideẽ aurũ sapientiȩ: siargentũ rutionsus¬
ab est. ut p̃dictos caprarũ pilos offeramus : quia fortt &ipsi cũ ueraes̃
confessione placebunt: Uerõ scilic& : quia quẽ adhue ex consensu
d erum ano usu loquam᷑ : siquando pat̃ familias. post tẽpus domũ reũtitur¬
sua om̃is familia sol& ad gaudere : cũ quidẽ & catelli exilientes. quodĩ
merito simus conparadi : tam̃si ob istius honorẽ sollẽpnitatis quȩ eundẽ
nr̃m dñm nobis quodã modo rep̃sentat. gauisi fuerimus: uł micas miscđȩ
eius sperare . quasi catuli subm̃sa poterimus: Et hoc ñ ex nobis. sed exbo¬

Expanded text:
confusione, tamen illud Mosaicum vnusquisque nostrum eidem dicconfusione, tamen illud Mosaicum vnusquisque nostrum eidem dicsuetudo est, ut in suis natalitiis reos absolvant; sic iste princeps Dei propter gaudium suae sanctae solemnitatis, vincula nostra relaxet. Siquidem hoc unum offeramus. Verum si deest aurum sapientiae, si argentum rite laud miseris abest, vel praedictos caprarum pilos offeramus, quia forte et ipsi cum veraci confessione placebunt. Veraci scilicet, quia quem adhuc ex consensu de humano usu loquamur, si quando paterfamilias, post tempus. domum suam revertitur, omnis familia solet adgaudere: cum quidem et catelli exsilientes, quodam ientibus merito simus comparandi, tamen si ob istius honorem solemnitatis, quae eumdem nostrum Dominum nobis quodammodo repraesentat, gavisi fuerimus; vel micas misericordiae ejus sperare quasi catuli sub
Abbreviated transcription (Latin):
dũ celsiorẽ gradũ ꝑ eundẽ patrẽ instructĩ: qui in uacuũ. grãm hanc
ne qua qͥua a c cipiunt: sed quȩ eis adõ donatas norunt: De quibu
ꝯõt cor & anima unã subunius populi uocabulo ds̃ dicit: obauditu
auris obesnsar÷ Quẽ nimirũ am̃ in scis eius laudare iubemur se&
quales eũ chesutant. scriptura ñtac& :dicens ad eos: Qui timȩ tis dñm
suuda te eũ: Etiterum: Laudabunt dñm requirentes euꝰ uouob
iras onẽ inquit spetiosa laus inore peccatoris: Quiag. de nob
censendũ ẽ. qui supramodũ peccatores sumus: & laudes ad teptare
psummus  isiẽdiuinȩ pietatis diuitias ad tendentes: dehiuꝰ m
duigentissimi patroni miscđa p̃sumimus: Deniq: eadẽ sc̃a scrip¬
tura quȩ in ꝑsona iustorũ dicit. laudent eũ celimox sub iumit&
trra qeꝑeecatores desperarent: Nã ad eo miscdam sanas multuis¬
plicate ptmn solũ homines sed&iã ium̃ta salu&: Ergo & nos de eiusdi
loude Lic& in digni gaudeamus : Eteruã uis ñsit nobis aperide os quie

Expanded text:
dum celsiorē gradum, per eumdem Patrem institutum, qui in vacuum gratiam hanc nequaquam accipiunt, sed quæ a Deo donata sunt, norunt. De quibus, propter cor & animam vnam, sub vnius populi vocabulo Deus dicit: Obauditu auris obaudiunt mihi, quē nimirum in Sanctis eius, laudare iubemur. Sed quales eum laudare debeant, Scriptura non tacet, dicens ad ipsos: Qui timetis Dominum, laudate eum. Et itemra: Non est, inquit, speciosa laus in ore peccatoris. Quid ergo de nobis censendum est, qui supra modū peccatores sumus, & laudes eius attentare præsumimus? Sed diuinæ pietatis diuitias attendentes, de eiusdem indulgentissimi Patroni misericordia præsumimus. Denique eadem Scriptura, quæ in persona iustorum dicit: Laudent eum cœli, mox subiungit, & terra: ne peccatores desperarent. Nam adeo misericordiam suam Deus multiplicat, vt non solum homines, sed etiam iumenta saluet. Ergo & nos, de eiusdem Patris laude, licet indigni, gaudeamus. Et quamuis non sit nobis os aperire prę
Abbreviated transcription (Latin):
s ieñi inmultitud ine płi dignitas regis ẽ. ut ait salomon: quantã putamus ẽe dig-¬
nitatẽ istius regis: quẽ tã numerosus ꝓsequit᷑ exercitꝰ monachorũ. NQuisũquã
rex aut imperator. intantis mundi partib imperauit: aut extã diũsis nationib
sibi tantas legiones addux̃ : quantas indelic& iste. cinus lib& sexꝰ & etatis inxp̃i
militia uoluntarie eas disponit: Qui quasi p̃sentẽ intuentes. & uex illũ institu
tonis sqͣuentes : diabolicas acies uirilit̃ infringunt: Quib illud ꝓpheticũ bene¬
coapta tͥ: frunt oculitui uidentes p̃ceptorẽ tuũ  Deniq fidelis opinio est :
qđ unusquisq sc̃oꝵ cũ illis resurg& in regeneratione : quos dño ad quisiuit :
Cñigit᷑ umũsi huius sc̃ȩ institutionis sequaces. in unũ coacti fuerint: quale
signũ apostolatꝰ benedicti. tunc ille copios. exercitus se ipsũ exhibebit :

Expanded text:
Si enim in multitudine populi dignitas Regis est, vt ait Salomon: quantam putamus esse dignitatem istius Regis, quem tam numerosus prosequitur exercitus Monachorum? Quis vmquam Rex aut Imperator in tantis mundi partibus imperauit, aut ex tam diuersis nationibus sibi tantas legiones conduxit, quantas videlicet iste, cuiuslibet sexus & ætatis in Christi militia, voluntarie iuratas disponitionis sequentes, diabolicas acies viriliter infringunt. Quibus illud propheticum coaptatur, erunt oculi tui, videntes praeceptorem tuum . Denique fidelis opinio est, quod unusquisque sanctorum cum illis surget in regeneratione, quos Domino acquisivit. Cum igitur universi hujusce institutionis ejus sequaces, in unum coacti fuerint; quale signum apostolatus Benedicto tunc ille copiosus exercitus seipsum exhibebit
Abbreviated transcription (Latin):
que ađ promulgandã eelestis disciplinȩ legẽ digomi se eloneutupas ut¬
Ius agnoscots Saudent ergo & quasi p̃uiũ sequentes de enis initu pender
dasa gis aciem inen defigunt: Gaudent quia ꝑeius maga tu mili cote es¬
tis militie tirociniũ sint adsciti: sperant sub eius addeatua duta psurus
asisubnir tarus pauatiũ intromitti: Etgeo suis meritis ueciua aua psiumint
ciusa su duons intrensione a dipiser confidurt udoncospitunt¬

Expanded text:
quem ad promulgandam cœlestis disciplinæ legem, dignum & idoneum totus mundus agnoscat. Gaudent ergo, & quasi præuium sequentes, de eius nutu pendēt, & cordis aciem in eum defigunt. Gaudent, quia per eius magisterium, ad cœlestis militiæ tyrocinium sunt asciti. Sperant sub eius ducatu militantes, ad superni Regis palatium intromitti. Et quod suis meritis nequaquam præsumunt, eiusdem sui Ducis intercessione adipisci confidunt. Ad hanc it
Abbreviated transcription (Latin):
persequeris Quare te erigis contrame malotuo: & non potius humi
sstephanus m̃s orauit prote. Saule quid ie persequero. ut quia frus¬
plnt expressius plisus est filius perdiationis. & electus est uas eie tionis.
am sus st strphanus si nonsic orara. ecła pauiũ non haberaes idto irtꝰ¬
paulus quia interra inclinatus saulus qm̃ exauditus est sc̃sstephanus Ergo
qł firit saulus patiatur paulus. Ađ ficit persecutor patiatur pridicator
a fecit lupus. patiatur agnuo dic eit intali homine uindicanduo discat
putiquȩ faciebat. sentiat & ipse qđ aliis inferebat. dicitur ananie. Uacde¬

Expanded text:
et tibi? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilStephanus meus oravit pro te, Saule, Saule, quid me persequeris? Sed quia plane, elisus est filius perditionis; et erectus est vas electionis Nam si sanctus Stephanus sic non orasset, Ecclesia Paulum hPaulus; quia in terra inclinatus exauditus est sanctus Stephanus. Ergo quod fecit Saulus, patietur Paulus; quod fecit persecutor, patietur praedicator; quod fecit lupus, patietur agnus: sic enim est in tali homine vindicandum. Discat pati quod faciebat, sentiat et ipse quod aliis inferebat. Dicitur Ananiae a D
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ magistratũ quã qua post multa bella &certamina demanu raifri¬
di tiranni. dõ adiuuante abstulit: surq subdidit potestati Deniq reb
bellicis. oꝑ iosissime insistens. tirannos ꝑtotã frantiã. dñatũ sibi uindican¬
tes opp̃ssit: Obeãꝗrem splurima iuri ȩccleastico dẽtrahens p̃dia fisco
associauit: ac deinde militib ꝓpriis. distribuere studuit preterea sar¬
racenos galliã occupare tendentes duob magnis p̾lus: uno inaquitaniã.
ut inhispaniã eos cõpeller& Quã obrẽ cũadũsantib nullatenus cedere
langobardorũ rege. eiq siliũ suũ pipinũ misit ut more fideliũ xp̃ianoꝵ.
eius capilũ prim attoider&. ac pat̃ illi spualis exister&. Qđ ille gratantis¬
sime cõplens. multis ditatũ munerib genitorũ nactu remisit : quadere c̃tigit

Expanded text:
corum magistratum, quanquam post multa bella de manu Reinfrecorum magistratum, quanquam post multa bella de manu Reinfredi tyranni Deo juvante abstulit, suaeque subdidit potestati. Denique rebus bellicis operosissime insistens, tyrannos per totam Franciam dominatum sibi vindicantes oppressit, ob eamque rem plurima juri Ecclesiastico detrahens praedia fisco associavit, ac deinde militibus propriis distribuere studuit. Praeterea Saracenos Galliam occupare tentantes duobus magnis praeliis, uno in Aquitania aput in Hispaniam eos redire compelleret. Quamobrem cum adversantibus nullatenus cedere rege Langobardorum, eique filium suum Pipinum misit, ut, more fidelium Christianorum, ejus capillum primus attonderet, ac pater illi spiritualis existeret. Quod ille gratantissime complens, multis ditatum muneribus genitori natum remisit . Qua de re contigit
Abbreviated transcription (Latin):
inscȩ religionis habitu uiuere cȩpit quiq eundẽ uirũ sibi seniarẽ p̃fi¬
tiunt Non post multũ uͦ tẽporis: cooꝑonte diuina miscđa sufragantibq
meritis p̃cipui patris benedicti: multorũ ibidẽ monachoꝵ nobiliũ atq me¬
diocriũ ad se concurrentiũ. ꝓat̃ effectuse. Sicq reparatis habita culis
cȩ nobitali ordini congruentib subsc̃e regulȩ iugo & beatissimi patris
benedicti institutione: uiuere cȩꝑunt hoc itaq ordine instatũ qͥ nunc
annos curricula euoluta essent: ex quo occulto di nutu: loc ille habita¬
tione carere cepit humana ꝑroinde sequenti tẽpore huie uenerabili
uiro petronaci dilectus dñi pontifex eacharias plurimũ auxiliu c̃tulit.
terant. in suꝑ & regula: quã egregius pat̃ scĩssimis ẽscripsit manib pat̾¬
na libalitate c̃cessit Interea apud gallias ansegiso maiore domꝰ filioq¬
eiꝰpipino. humanã obeuntibꝰ uitã : raroł us filius pipini totius gentis fran¬

Expanded text:
in S. religionis habitu vivere coepit, quique eumdem virum seniorem sibi praeficiunt. Non post multum vero temporis, cooperante divina misericordia, suffragantibus meritis praecipui Patris Benedicti, multorum ibidem monachorum nobilium atque mediocrium ad se concurrentium Pater effectus est: sicque reparatis habitaculis coenobitali ordini congruentibus, sub sanctae regulae jugo ac beatissimi Patris Benedicti institutione vivere coeperunt. Hoc itaque ordine in statum, quo nunc um et decem annorum curricula evoluta essent, ex quo occulto Dei nutu locus ille habitatione carere coeperat humana. Proinde sequenti tempore, huic venerabili viro Petronaci dilectus Domini pontifex Zacharias plurimum auxilii contulit, ii pertinere poterant: insuper et regulam quam ipse egregius Pater sanctissimis conscripsit manibus, paterna libertate concessitejus Pippino humanam obeuntibus vitam Carolus filius Pippini, totius gentis Fran
Abbreviated transcription (Latin):
obsigna uestigior. epodonia ẽ. uocoti: Multi etiã dubitatioint̃
sepontiuos fuit quid ãe siec loco igerem : utrũ intrari uł de dicir
illa debeat᷑ eccła: Onde collatione facti : idorientẽ loci ultis
beati petri a postola principis nomine condunt eccłam a dedicat:
nqua etiã beatȩ sc̃ȩq uirgiuis mariȩ sciq baptiste ioħis altaria
stataunt: Tandẽ antistes silũbri reꝑto consilio : romanũ ep̃in
quid dedis a gendũ sit ꝑnuntios scscitat᷑ : Qui ipse tẽforte
incolt fere quinqua gesimo miliario a romani urbe distibat: quẽ
incole sc̃ siluestr agnomine uocant: eo qđ & ipse ibi quon dig
die quo uictoru data ẽ. fierio punt. Sin aut̃ alit shociusi arunie¬

Expanded text:
 Multa interea dubitatio inter Sepontinos erat, quid de loco agerent, et ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semper virginis Mariae sanctique baptistae Iohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam die quo victoria data est fieri oportet; sin autem alias provisori pla