comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inde humani generis nutrita defectio.
inde ignorantia rationi contraria. inde
noxie curȩ. inde penitenda consilia.
inde obscurata cognitio. turpe desidiũ.
iusticie neglectꝰ. inde mille criminũ
lapsus. & plura nobis cũ pecorib cõmu¬
nia. quȩ diuinitas fecerat. ẽẽ. discreta.
Prenuntiat enim nobis ꝓhdolor solis
discessio serenitatis aduentum. futuras
tempestates uentoꝵ commotione dinos¬
cimꝰ. uenturam scłis libertatem tem
tuisset anima. si eiꝰ fuisset dignitas cus¬
todita.. Dep̾ssa est iuste ad ignoran tiã.
que scire uoluit contumacit uetita.
Modo enim signis aut comiecturis
sapit aliqua. quȩ sine labore scire potuit
uniu̾sa. Illud tam̃ sc̃a conuersatione
purgata diuinitatis auxilio recepit. qd̃
insidũs decipientis amisit. illuminata
uidet a creatore. quȩ fuscata nͨ potest a
semetipsa cognoscere. Narrata sunt de
anima quanta ꝓlunt᷑. eẽ. concessa: sed
conuenit ut de eiꝰ templo dicamꝰ. qm

Expanded text:
inde humani generis nutrita defectio, inde humani generis nutrita defectio, inde ignorantia rationi contraria, inde noxiae curae, inde poenitenda consilia, inde obscurata cognitio, turpe desiderium, justitiae neglectus, inde mille criminum lapsus, et plura nobis cum pecoribus communia quae Divinitas fecerat esse discreta. Praenuntiat enim nobis proh dolor! solis discessio serenitatis adventum, futuras tempestates ventorum commotione dignoscimus, venturam saeculis ubertatem temptuisset anima, si ejus fuisset dignitas custodita? Depressa est juste ad ignorantiam, quae scire voluit contumaciter vetita. Modo enim signis aut conjecturis sapit aliqua, quae sine labore scire potuit universa. Illud tamen sancta conversatione purgata, Divinitatis auxilio recipit, quod insidiis decipientis amisit. Illuminita videt a Creatore, quae fuscata non potest a semetipsa cognoscere. Narrata sunt de anima, quanta probantur esse concessa. Sed convenit ut de ejus templo dicamus: quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
anime nr̃e quosdam fluctꝰ. quosdam
impetꝰ grandiores. ut ante oculos nr̃os
ueniant᷑. quȩ absentia nullꝰ ignorat.
Tendimꝰ quidẽ uigorem animi in di¬
uersas partes multasq regiones. & phan¬
tastica imaginatione ad capitis nr̃i
iudiciũ ꝑducitur. qd̾ ꝑ diuersas mundi
partes cognoscitur exquisitum. Deniq
oculos nr̃os defigimꝰ omnino cogitantes.
aurium sensꝰ obstruit᷑. gustꝰ cessat. nares
sius qͥdamͦ cubiculis occupata. Nec gͦ ut
putatur in eclito constituta. quasi ꝓ tri¬
bunali sedens appetitoꝵ suoꝵ noscit᷑. eẽ.
moderatͥr. boni maliq uidex. ambigua
discernens. noxia respuens. cum tam̃ ei
gr̃a diuinitatis infulserit. Euit quidẽ
in pͥmo homine beatitudo naturalis.
arbitriĩ liberi potens & inuiolata sen¬
tentia. s infelici trans gressione deceptꝰ.
diabolica fraude ꝑdens qd̾ posteris tra¬
diturꝰ acceperat. ad nos transmittere
potuit qd̾ amisit. Inde ꝓpagatꝰ interitꝰ.

Expanded text:
animae nostrae quosdam fluctus, quosdam animae nostrae quosdam fluctus, quosdam impetus grandiores, ut ante oculos nostros veniant, quae absentia nullus ignorat. Tendimus quidem vigorem animi in diversas partes multasque regiones, et phantastica imaginatione ad capitis nostri judicium perducitur, quod per diversas mundi partes cognoscitur exquisitum. Denique oculos nostros defigimus omnino cogitantes, aurium sensus obstruitur, gustus cessat, nares suis quodammodo cubiculis occupata. Haec ergo, ut putatur, in edito constituta, quasi pro tribunali sedens, appetitorum suorum noscitur esse moderatrix, boni malique judex, ambigua discernens, noxia respuens, cum tamen 634 ei gratia Divinitatis infulserit. Fuit quidem in primo homine beatitudo naturalis, liberi arbitrii potens, et inviolata sententia; sed infelici transgressione deceptus, diabolica fraude perdidit, quod posteris traditurus acceperat; et ideo ad nos transmittere non potuit quod amisit. Inde propagatus interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
cussione confractam in soliditatẽ pͥstinã
reuocare contendunt. membranam
qua teneritudo cerebri communitur.¬
cum a sangunea fece detergere cupiunt.
frequent̾ attingunt. Que statim ut
tacta fuerit. in tantum stuporẽ homo
ꝑuenit. ut uel ꝑcussꝰ alibi grauit̾ senti¬
re non possit. S mox iterum ut se manꝰ
a cerebri impressione suspenderit. ad
intellectum consuetudinariũ redit.
uocem sensumq recipiens. quid de ipso
ram agatur agnoscit. uod in aliis utiq
membris nor̃ ꝓbatur accidere. quãuis
Additur etiã qd̾ & sino corꝑi ad hanc
rem ꝑtinentia ñ minuna signa ꝓueni¬
unt. Dam cum fuerit aliquis nimia
indignatione flammatꝰ.animũq suũ
estu cogitationis accenderit: non fluctu
uiseexum. ñ pectoris commotione uexat᷑.
s statim capitis dolore ꝑcutitur. ut illic
uideatur anima fatigationis signa reli-¬
quisse. ubi magna iusa est uirtute con¬
tendere. Ibi etiam fieri absolute sentimꝰ

Expanded text:
cussione confractam, in soliditatem pristinam cussione confractam, in soliditatem pristinam revocare contendunt, membranam qua teneritudo cerebri communitur, a sanguinea faece detergere cupientes, frequenter attingunt; quae statim ut tacta fuerit, in tantum stuporem homo pervenit, ut vel percussus alibi graviter, sentire non possit; sed mox iterum, ut se manus a cerebri impressione suspenderit, ad intellectum consuetudinarium redit, vocem sensumque recipiens, quid de seipso jam agatur agnoscit. Quod in aliis utique membris non probatur accidere, quamvis Additur etiam quod et sano corpori ad hanc rem pertinentia non minima signa proveniunt. Nam cum fuerit aliquis nimia indignatione flammatus, animumque suum aestu cogitationis accenderit, non fluctu viscerum, non pectoris commotione vexatur, sed statim capitis dolore percutitur; ut illic videatur anima fatigationis signa reliquisse, ubi magna visa est virtute contendere. Ibi etiam fieri absolute sentimus
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam sedem anime quamuis sit
lue runt. dicentes qd̃ ibi purissi
siue malas exire confirment. qd̃ anmmi
uirtutem oꝑari posse non dubium et
Plurimi autem in capite insidere m¬
nifestant. si fas est cum reuerentia tam̃
dicere ad similitudinem aliquam diu¬
nitatis. Que licet om̃ia ineffabili sul¬
stantia sua repleat. scriptura tamen
çȩlos insidere confirmat. Dignũ enun
fuit ut arcem peteret. quȩ se nouerat
cȩlesti oꝑatione sublimem. & tali loco pi
ceteris uersari. unde reliqua membra
debuissent competenti regimine gubt¬
nari. Nam & ipsa figura capitis sphi
roides pulcherrima est. in qua sibi m¬
mortalis atq rationalis anina dignã
faceret mansionem. Certe corpora ls
uideamꝰ. Ignis iste mortalis semꝑ tend̾
ad summũ. & quod habet subtilissimã
naturam: ad superiora sine dubitatiõe
festinat. Sunt & alia huiꝰ credulitatis
indica. Nam cum medendi peritissimi
testani capitis humani grauissima per¬

Expanded text:
animae. Quidam sedem animae, quamvis sit animae. Quidam sedem animae, quamvis sit luerunt, dicentes quod ibi purissimsive malas exire confirment; quod animae virtutem operari posse non dubium est. Plurimi autem in capite insidere manifestant si fas est cum reverentia tamen dicere ad similitudinem aliquam Divinitatis; quae licet omnia ineffabili substantia sua repleat, Scriptura tamen coelo insidere confirmat. Dignum enim fuit ut arcem peteret, quae se noverat coelesti operatione sublimem; et tali loco prae caeteris versari, unde reliqua membra debuissent competenti regimine gubernari. Nam et ipsa figura capitis sphaera  ed., sphaeroides pulcherrima est, in qua sibi immortalis atque rationalis anima dignam faceret mansionem. Certe corporalia videamus. Ignis iste mortalis semper tendit ad summum, et quod habet subtilissimam naturam, ad superiora sine dubitatione festinat. Sunt et alia hujus credulitatis indicia. Nam cum medendi peritissimi testam capitis humani, gravissima per
Abbreviated transcription (Latin):
ibi siccatꝰ est. uira sua mors ꝑdidit.
dum conditio nr̃a uitam redempto¬
ris accepit. Nam pͥmꝰ homo posteris
transinisit exitiũ. ueniens xp̃c dñs
credentib contulit regna celoꝵ. Pistũ
enim reparat amissum statum. qui ꝑ
illum ꝑdiderat meritum. Natus in
gła. conuersatꝰ sine macula. qͥd potuit
de illo trahere. quem contraria uenit
actione destruere. Sc̃e origini uita
scã respondit. Qui sine peccato ẽ geni
nulla est mundi labe suꝑatꝰ Suscepit
uerum hominem natura ñ uiciis. res¬
puit qd̾ ꝓthoplastꝰ deliquid. & assump¬
sit hominem purissimum quem crea¬
uit. ñ peccatum suscipiens. s carnem
peccati sine aliqua iniuiria pollutionis
assumens. Suauis quidẽ nimiũ michi
facta digressio est. dum suspiciones im¬
ꝓbas amouere contendo. S dum ad
aliud tendimꝰ. hinc dicere multa ñ
possumꝰ. R.estat nc̃ ut ordinem & ꝓp¬
situm ꝑsequentes. de sede animȩ diceri

Expanded text:
ibi siccatus est. Jura sua mors perdidit, ibi siccatus est. Jura sua mors perdidit, dum conditio nostra vitam Redemptoris accepit. Nam primus homo posteris transmisit exitium: veniens Christus Dominus credentibus contulit regna coelorum. Per istum enim reparat amissum statum, qui per illum perdiderat meritum. Natus in gloria, conversatus sine macula. Quid potuit de illo trahere, quem contraria venit actione destruere? Sanctae origini vita sancta respondit. Qui sine peccato est genitus, nulla est mundi labe superatus. Suscepit verum hominem natura, non vitiis. Respuit quod protoplastus deliquit, et assumpsit hominem purissimum, quem creavit: non peccatum suscipiens, sed carnem peccati sine aliqua injuria pollutionis assumens. Suavis quidem nimium mihi facta digressio est, dum suspiciones improbas amovere contendo. Sed dum ad aliud tendimus, hic  mss., hinc dicere multa non possumus. Restat nunc ut ordinem et propositum prosequentes, de sede animae dicere
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi hominis peccato tenent᷑ obnoxiȩ:
Melius est enim in tam occultis causis
confiteri ignorantiam. quam pericu¬
losam assumere fortassis audatiam.
cum dicat apłs. Quis enim cogno¬
uit sensum dñi. aũt quis eiꝰ consiliarrꝰ
fuit.d Et iterum. Ex parte scimꝰ. &
tenor nos disputationis adduxit ut
animas reas ꝑ traducem adam peccati
generalit᷑. ẽẽ. diceremꝰ. conuenit animã
dñi xp̃i in medium deducere. ne qͥs
calumpniosa intentione ꝑuersꝰ simili
eam putet conditione constrictam.
uirtꝰ altissimi obumbrabit tͥ. Propte¬
rea qd̾ nascetur ex te sc̃m. uocabitur filiꝰ
di. Quis rogo in hac maiestate nascendi
aut originalis peccati credat. ẽẽ: culpã.
aut ꝓfanam aliquam carnis suspicetur
offensam. Absq peccato sine dubio ue¬
nit. qͥ erat om̃ium peccata soluturus.
Tonceptus mystico inspiramine. natꝰ
ex iurgine. nichil de adam traxit. qui
abruptꝰ est. torrens qui nos rapiebat

Expanded text:
primi hominis peccato teneantur obnoxiae. primi hominis peccato teneantur obnoxiae. Melius est enim in tam occultis causis confiteri ignorantiam, quam periculosam assumere fortassis audaciam, cum dicat Apostolus: Quis enim cognovit sensum Domini? Aut quis consiliarius ejus fuit ? Et iterum: Ex parte enim scimtenor nos disputationis adduxit, ut animas reas per traducem peccati generaliter esse diceremus, convenit animam Christi Domini in medium deducere, ne quis calumniosa intentione perversus, simili eam putet conditione constrictam. virtus Altissimi obumbrabit tibi; propterea quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Quis, rogo, in hac majestate nascendi aut originalis peccati credat esse culpam, aut profanam aliquam carnis suspicetur offensam? Absque peccato sine dubio venit, qui erat omnium peccata soluturus, conceptus mystico inspiramine, natus ex virgine. Nihil de Adam traxit qui uabruptus est; torrens qui nos rapiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
tas atq ꝑfectas: & medendi artifices qua¬
dragesimo die humanũ ac mortale corpꝰ
animã dicunt acciꝑe. cum se in utero
matris ceꝑit commouere. Opinione qͦ
fertur aliquoꝵ. qd̾ creator ille potentissi¬
mus sicut de corpore nr̃o semen carnis
educit. ita & de animę qualitate animã
nouam posse generari. quatinꝰ origina¬
lis illiꝰ peccati. qd̾ catholica confitetur
eccłra ꝑtraducem delicti rea possit osten¬
di. nisi dono fuerit baptysiatis absoluta
Nam quemadmodũ infans qͥ peccandi
non habet uotum reus debeat ullate¬
nꝰ inueniri. nisi aliqua ratione in ipsa
origine animaꝵ culpa uideatur esse
tranfusa. Unde pat̾ augustinꝰ religio¬
temere dicit. ẽẽ. firmandum. s in ipsiꝰ
esse secreto. sicut & alia multa sunt quȩ¬
nr̃a non potest nosse mediocritas:
Hoc autem ueracit̾ fixeq credendũ ÷
& dm̃ animas creare. & occulta quadã
ratione iustissime illis imputare. qd̃

Expanded text:
tas atque perfectas. Medendi autem artifices quatas atque perfectas. Medendi autem artifices quadragesimo die humanum atque mortale pecus animam dicunt accipere, cum se in utero matris coeperit commovere. Opinione quoque fertur aliquorum, quod Creator ille potentissimus, sicut de corpore nostro semen carnis educit, ita et de animae qualitate animam novam posse generari; quatenus originalis illius peccati, quod catholica confitetur Ecclesia, per traducem delicti rea possit ostendi, nisi dono baptismatis fuerit absoluta. Nam quemadmodum infans, qui peccandi non habet votum, reus debeat ullatenus inveniri, nisi aliqua ratione in ipsa origine animae culpa videatur esse transfusa? Unde Pater Augustinus, religiotemere dicit esse firmandum, sed in ipsius esse secreto, sicut et alia multa, quae nostra non potest nosse mediocritas. Hoc autem veraciter fixeque credendum est, et Deum animas creare, et occulta quadam ratione justissime illis imputare, quod
Abbreviated transcription (Latin):
utilis decoctio ꝓcuretur. Tercia transla¬
tiua. que accepta in aliud conuertit atq
transponit. Quarta expellitiua. que
ut natura fiat libera. sibi nocitura de¬
pellit. Soluimꝰ ut citum ẽ quasi aliũ
modum. inclinauimꝰ uelud sextum.
ut difficultatis cacumine deplanato:
in offense ad reliqua gradiamur. Nẽ
ad originem anime q̃m difficultatib
plena est: cautissime ueniamꝰ .UIIII.
corpꝰ effectum. & statim dñm insufflasse.
factumq esse adam in animã uiuentẽ.
Insufflauit enim dictum est. ad expri¬
mendam oꝑis dignitatem. ut cognosca¬
tur aliquid eximium. qd̾ eiꝰ ore platũ :.
Leterum hoc significat insufflatio erꝰ:
qd̾ mandatum & ussio. Dam insuf¬
flare quemadmodũ potest. qͥ neq sp̃m
resoluit. neq buccam habet. quã constat
esse corpoream.MHoc nonnulli secuti
dixerunt. mox semen humanũ cum¬
coactum fuerit in uitalem substantiã.
ilico creatas animas corꝑib dare discre¬

Expanded text:
utilis decoctio procuretur. Tertia, translautilis decoctio procuretur. Tertia, translativa, quae accepta in aliud convertit atque transponit. Quarta, expulsiva, quae ut natura fiat libera, sibi nocitura depellit. Solvimus ut datum est quasi alium nodum; inclinavimus velut sextum collem; ut difficultatis cacumine deplanato, inoffense ad reliqua gradiamur. Nunc ad originem animae, quoniam difficultatibus plena est, cautissime veniamus. CAPUT corpus effectum est, statim Dominum insufflasse, factumque esse Adam in animam viventem. Insufflavit enim, dictum est, ad exprimendam operis dignitatem, ut agnosceretur aliquid eximium, quod ejus ore prolatum est. Caeterum hoc significat insufflatio ejus, quod mandatum et jussio. Nam insufflare quemadmodum potest, qui neque spiritum resolvit, neque buccas habet, quae constat esse corporea? Hoc nonnulli secuti dixerunt, mox ut semen humanum coagulatum fuerit in vitalem substantiam, illico 633 creatas animas corporibus dari discre
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse uideamur. Tercia pͥncipalis. cuͣ
ab om̃i actu remoti in otium reponim᷑.
& corporalib sensib quietis ꝓfundius ali¬
quid firmiꝰ q tractamꝰ. Hinc ẽ quod
etate maturi meliꝰ sapere iudicantur.
silium transeunt. Ubi dum mens am¬
pliꝰ occupatur. robustior uirtute aduna¬
tionis efficitur. D iterum desipiunt. cũ
nimia debilitate deponunt᷑. qm̃ datum
est animab ad tempꝰ suoꝵ sequi corpoꝵ
necessitates. Quarta uitalis. id c̃ calor
anini naturalis. qͥ nobis ꝓpt̾ suum fer¬
uorem moderandũ auras ethereas hau¬
riendo atq reddendo: uitam tribuit &
salutem. Quinta delectatio. hoc est appe¬
titꝰ mali boniq. quem sub iocunditate
animꝰ concuꝑiscit. Ecce iterum quadri¬
ꝑtita sub duiilione  ad sustentationem
corporis explicandam. pars ista refundit᷑.
Prima est attractiua. rapiens de naturali
qd̃ sibi necessarium sentit Dcda deten¬
toria. assumpta retinens. donec ex his

Expanded text:
dixisse videamur. Tertia, principalis, cum dixisse videamur. Tertia, principalis, cum ab omni actu remoti, in otium reponimur, et corporalibus sensibus quietis profundius aliquid firmiusque tractamus. Hinc est quod aetate maturi melius sapere judicantur: silium transeunt: ubi dum mens amplius occupatur, robustior virtute adunationis efficitur. Sed iterum desipiunt, cum nimia debilitate deponuntur: quoniam datum est animabus ad tempus suorum sequi corporum necessitates. Quarta, vitalis, id est calor animi naturalis, qui nobis propter suum fervorem moderandum, auras aethereas hauriendo atque reddendo, vitam tribuit et salutem. Quinta, delectatio, hoc est appetitus boni malique, quem sub jucunditate animus concupiscit. Ecce iterum quadripertita subdivisione ad sustentationem corporis explicandam, pars ista refunditur. Prima est attractiva, rapiens de naturali, quod sibi necessarium sentit. Secunda, retentoria, assumpta retinens, donec ex his
Abbreviated transcription (Latin):
scio. sapientes nimium felicissimos ficri.
qͥ misełia dñi a talib aduersitatib red¬
dunt᷑ alieni. Forte sunt & alie cause.
que rationabili animȩ ad motꝰ ꝓprios
explicandos. aduersum ire uideantur.
Ceterum anime nec crescunt cũ par¬
uulis. nec fatuis aliȩ uaria discretione
tribuunt᷑. s sicut immortalitatem iugit᷑
sumunt. ita & rationales esse generalit᷑
sentiunt. Paruulis enĩ ratio crescit. lon¬
ga meditatione. ñ anumna. Nunc ad
reliqua currenti ordine transeamꝰ .UIil.
res. ẽẽ. uoluerunt. Prima est in utraꝙ
parte sensibilis. quȩ nobis tribuit intel
etiam corporales iugere sensꝰ. id ẽ. uisũ.
auditum. gustum. odoratum & tactũ.
qͦ dura & mollia. lenia. asperaq sentimꝰ.
Scdã imꝑatiua. que iubet organis cor¬
poralib motꝰ diuersos. quos implere de¬
creuerit. Hoc est transferri de loco ad lo¬
cum. uoces edere. membra curuare. Hec
cxempli causa posiumꝰ. ut in his simibia

Expanded text:
scio, sapientes nimis felicissimos fieri, scio, sapientes nimis felicissimos fieri, qui misericordia Domini a talibus adversitatibus redduntur alieni. Forte sint et aliae causae, quae rationabili animae ad motus proprios explicandos adversum ire videantur. Caeterum animae nec crescunt cum parvulis, nec fatuis aliae varia discretione tribuuntur; sed sicut immortalitatem jugiter sumunt, ita et rationales esse generaliter sentiuntur. Parvulis enim ratio crescit longa meditatione, non anima. Nunc ad reliqua currente ordine transeamus. CAPUTres esse voluerunt. Prima est in utraque parte sensibilis, quae nobis tribuit intelletiam corporales vigere sensus, id est, visum, auditum, odoratum, gustum et tactum, quo dura et mollia, lenia asperaque sentimus. Secunda, imperativa, quae jubet organis corporalibus motus diversos, quos implere decreverit: hoc est, transferri de loco ad locum, voces edere, membra curvare. Haec exempli causa posuimus, ut in his similia
Abbreviated transcription (Latin):
ut si ignem angusto uase concludas.
altumꝰ ut illiꝰ moris est nequit appe¬
tere. quia eum artissimum obstaculum
constat oꝑire. Tunc enim unicuiq rei
facultas sua uidetur suppetere. cum illi
nichil contrarium p̾ualet impedire.
Sic stultis uiuienib obiuat. quod aut
imparilitate partium. aut crassitudi¬
ne humoꝵ mat̾ni ut̾i uicio suscepta.
anima inepta ninis habitatione depri
Quod stultis accidere hodieq conspicimꝰ.
quos greci niniones uocant. Nam ut
de usuali qͦ dicamꝰ euentu. quam multi
morbis accidentib aut onerato cerebro
aut p̃cordiaͦrum stupore confusi. acum̃
solite sapientie ꝑdiderunt. Quanti enã
momentanea lesione mutati sunt.
Nam & ipse qͥ celeberrime sapiens habet᷑.
copiose prandio refectꝰ. quam facile in
crapulami dilapsꝰ obtunditur. ut uirũ
illum prudentissime disserentem. diffi¬
cillime uel uiuum credas. quem sic nec
mori posse scias. Unum tam̃ certissime

Expanded text:
Ut si ignem angusto vase concludas, Ut si ignem angusto vase concludas, altum ut illius moris est nequit appetere, quia eum arctissimum obstaculum constat operire. Tunc enim unicuique rei facultas sua videtur suppetere, cum illi nihil contrarium praevalet impedire. Sic et stultis juvenibus obviat, quod aut imparilitate partium, aut crassitudine humorum materni uteri vitio suscepto, anima inepta nimis habitatione  ms. quod stultis accidere hodieque conspicimus, quos Graeci μωρίονας vocant. Nam ut de usuali quoque dicamus eventu, quam multi morbis accedentibus, aut onerato cerebro, aut praecordiorum stupore confusi, acumen solitae sapientiae perdiderunt! Quanti etiam momentanea laesione mutati sunt! Nam et ipse qui celeberrime sapiens habetur, copioso prandio refertus, quam facile in crapulam dilapsus obtunditur, ut virum illum prudentissime disserentem, difficile vel vivum credas, quem se nec movere posse conspicias! Unum tamen certissime
Abbreviated transcription (Latin):
endas. Scd̾a est iuidicialis. quȩ discre¬
tionẽ boni maliq rationabili estima¬
tione ꝑtractat. Tercia ẽ memoria.
cũ res inspectȩ atq deliberate in ani¬
mi penetralib fida cominendatione
reponunt᷑. ut quasi in quodã recepta¬
culo suscipiamꝰ. quȩ frequenti medi¬
tatione conbibimꝰ. Uestiaria nr̃a cũ
fuerint plena. nichil capunt. Hoc
thesaurarium non grauatur oneratũ.
s cum multa condiderit. sciendi desi¬
derio plus requirit. Tetigimꝰ supra¬
dictas partes. quasi armoniam tri¬
cordem. Lali enim numero delectat᷑
anima. Ipso noscitur gaudere diui¬
nitas. Solent commouere aliqui sub¬
tilissimas questiones. dicentes. Di di¬
uinitas ꝑfectas & rationabiles ani¬
mas creat. cur aut posito sensu ui¬
uunt infantes. aut uiuenes inueni¬
untur excordes.  quis ñ intendat
animas paruuloꝵ imbecillitate cor¬
poris nec officia sensuum. nec minis¬
teria posse explicare membrorum.

Expanded text:
endas. Secunda, judicialis, quae discreendas. Secunda, judicialis, quae discretionem boni malique rationabili aestimatione pertractat. Tertia, memoria, cum res inspectae atque deliberatae in animi penetralibus fida commendatione reponuntur; ut quasi in quodam conceptaculo suscipiamus, quae frequenti meditatione combibimus. Vestiaria nostra cum fuerint plena nihil capiunt: hoc thesaurarium non gravatur oneratum, sed cum multa condiderit, sciendi desiderio plus requirit. Tetigimus supradictas partes quasi harmoniam trichordem. Tali enim numero delectatur anima: ipso etiam noscitur gaudere Divinitas. Solent commovere aliqui subtilissimas quaestiones dicentes: Si Divinitas perfectas et rationabiles animas creat, cur aut posito sensu vivunt infantes, aut juvenes inveniuntur excordes? Sed quis non intendat animas parvulorum imbecillitate corporis, nec officia sensuum, nec ministeria posse explicare membrorum?
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt: talis noscitur. eẽ. cõplexio.
Iusticia ẽ habitꝰ animi ꝓ communi
utilitate seruatꝰ. suam cuiq tribuens
dignitatem. Contra confusa & incer¬
ta: prudentia utilit̾ adhibetur. Pru¬
dentia uͦ est. rerum bonarũ & malaꝵ
uerax scientia. Contra aduersa uel
ꝓsꝑa. remedialis opponitur. fortitudo.
Fortitudo aut̃ est consiłata ꝑiculorũ
susceptio. & laborum firma perpessio.
tates feriuidas. moderatͥr nob̾ temperantia
suffragatur. Temperantia quippe c̃
aduersꝰ libidinem atq alios ñ rectos
impetꝰ animi. firma & moderata do¬
minatio. His gͥ munitionib duu¬
na opitulatione concessis. uelud qua¬
druplici toraca circiundata. in hoc
inundo mortifero salꝰ animȩ custodit᷑.
Hec potest auiciis adiri. quȩ tanta
meruit tuitione uallari. S hoc uir¬
tutum quadriꝑtitum decꝰ. trina ut
ita dixerim parte complet᷑. Prima
est contemplatio. quȩ aciem nr̃e men¬
tis extendit ad res subtilissimas intu¬

Expanded text:
 complexio. Justitia est habitus animi, pro communi utilitate servatus, suam cuique tribuens dignitatem. 632 Contra confusa et incerta prudentia utiliter adhibetur. Prudentia vero est rerum bonarum et malarum verax scientia. Contra adversa vel prospera remedialis opponitur fortitudo. Fortitudo autem est considerata periculorum susceptio et laborum firma perpessio. tates fervidas moderatrix nobis temperantia suffragatur. Temperantia quippe est adversus libidinem atque alios non rectos impetus animi firma et moderata dominatio. His igitur munitionibus divina opitulatione concessis, velut quadruplici thorace circumdata, in hoc mundo mortifero salus animae custoditur; nec potest a vitiis adiri, quae tanta meruit tuitione vallari. Sed hoc virtutum quadripertitum decus, trina ut ita dixerim parte completur. Prima est contemplatio, quae aciem nostrae mentis extendit ad res subtilissimas intu
Abbreviated transcription (Latin):
bere nobis dicenda est aliquã qͣntitatẽ.
Treatori tam̃ circunstantias eaꝵ et
quantitates patere posse credendũ ẽ.
quia om̃ia sub mensura numero &
sas qͦ cogitationes nrͣas quasi res uisibi¬
les intuetur. qͥ innocentis sanguinem
audit clamantem. ad postremũ qui
nouit om̃ia & antequam fiant. Tempꝰ
est uenire ad uirtures morales. que
sunt ambiende diuitiȩ. & reuera pre¬
ciosus censꝰ animarum. quas greci are¬
tas uocant. quib contͣ iminundiciam
corporalem. suam nitit᷑ bona conscien¬
tia uindicare puritatẽ. Temꝑantia¬

Expanded text:
bere nobis dicenda est aliquam quantitatem. bere nobis dicenda est aliquam quantitatem. Creatori tamen circumstantias earum et quantitates patere posse credendum est, quia omnia sub mensura, numero et sas quoque cogitationes nostras quasi res visibiles intuetur; qui innocentis sanguinem audit clamantem ; ad postremum, qui novit omnia antequam fiant. Tempus est venire ad virtutes morales, quae sunt ambiendae divitiae; et revera pretiosus census animarum, quas Graeci ἀρετὰς vocant, quibus contra immunditiam corporalem suam nititur bona conscientia vindicare puritatem. CA
Abbreviated transcription (Latin):
moratur. ad consuetudinem humani
generis instruendam. Ipsum qͦ aucto¬
rem impassibilem. immutabilem. per¬
henint᷑ uno mͦ manentem. esurire
legimꝰ. dormitare frequent᷑ audiimꝰ
non qd̾ talia possint dño conuenire. s
ut res aliquȩ ex humana consuetudine
faciliꝰ compendiꝰq noscantur. Sic ani¬
ꝑmouere. si anima ñ habeat quantitatẽ.
dum eam constet intͣ corpꝰ hominis
contineri. S si diffinitionem ueracissi¬
mam quantitatis reuocemꝰ in mediũ.
que res singulas breuit̃ semꝑ absoluit:
facile nobis ꝓbata ueritas elucescit. Sic
enim arithinetici eam compendiosa
ueritate describunt. Om̃is quantu¬
tas aut de continuis constat. ut arbor.
homo. & mons: aut de disiunctis. ut
chorus. popłs. aceruus. & his similia.
S: cum anima neq de continus neq
de disiunctis sit qd̃ corpꝰ ñ est: clarum
ẽ eam quantitatẽ penitꝰ non habere. s
ubicũq est: nec forman recipit. nec ha¬

Expanded text:
morantur ad consuetudinem humani morantur ad consuetudinem humani generis instruendam: ipsum quoque auctorem impassibilem, immutabilem, perenniter uno modo manentem, furere legimus, dormitare frequenter audivimus; non quod talia possint Domino convenire, sed ut res aliquae ex humana consuetudine facilius compendiosiusque noscantur. Sic anipermovere, si anima non habeat quantitatem, dum eam constet intra corpus hominis contineri. Sed si definitionem veracissimam quantitatis revocemus in medium, quae res singulas breviter semper absolvit, facile nobis probata veritas elucescit. Sic enim arithmetici eam compendiosa veritate describunt: Omnis quantitas aut de continuatis constat, ut arbor, homo, et mons; aut de disjunctis, ut chorus, populus, vel acervus, et his similia. Sed cum anima neque de continuatis, neque de disjunctis sit, quia corpus non est, clarum est eam quantitatem penitus non habere; sed ubicunque est, nec formam recipit, nec ha
Abbreviated transcription (Latin):
anime nullatenꝰ habere putande sint.
s diffigurate atq incorporales in sua
qualitate ꝑmaneant. Hec illud moue¬
forim di esset ñ rapinã arbitratꝰ. ẽ. esse
se ȩqualem do. & cet̾a. Ibi enĩ naturam
uult intelligi. Ceterum incorporeꝰ¬
est ds. Qui ubiq totꝰ atq incompre¬
hensibilis est. quam potuit habere for¬
mam: Illud autem qd̾ in euu̾gło legit᷑.
pꝰ huiꝰ lucis occasum abrahe sinib egen¬
tem lazarum suisse susceptum. diuitem
uͦ flaminis adurentib estuantẽ guitã¬
aque postulasse unde eꝰ temꝑaretur
incendium: ido intelligit᷑ positum
ut humani generis rerum ruinosa p̃¬
sumptio qͥd formidare debuisset agnos¬
ceret. Ceterum nec ille locutꝰ est lingua
quam constat. ẽẽ. corpoream. nec illẽ
digitos habuit. unde cadentib guttis
incendium diuitis temperare potuisset.
enda sunt. quȩ lectione simili continent᷑.
Parum est enim qd de creatura ista me¬

Expanded text:
animae nullatenus habere putandae sint, animae nullatenus habere putandae sint, sed valde infiguratae atque incorporales in sua qualitate permaneant. Nec illud moveDei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo , etc. Ibi enim naturam vult intelligi. Caeterum incorporeus Deus, ubique totus, atque incomprehensibilis est, quam potuit habere formam? Illud autem quod in Evangelio legitur , post hujus lucis occasum Abrahae sinibus egentem Lazarum fuisse susceptum; divitem vero flammis adurentibus aestuantem, guttam postulasse unde ejus temperaretur incendium; ideo intelligitur positum, ut humani generis rerum ruinosa praesumptio quid formidare debuisset agnosceret. Caeterum nec ille lingua locutus est, quam constat esse corpoream; nec ille digitos habuit, unde cadentibus guttis incendium divitis temperare potuisset. enda sunt, quae a lectione simili continentur. Parum est enim quod de creatura ista me
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in cogitatione positi. nescio quid
tenue. uolubile. clarum in nob̾ esse
sentimꝰ. quod respicit sine sole. quod
uidet sine extraneo lumine. Nam si
ipsum in se lucidum ñ.ẽẽt. rerum
tantam coneientiam ñ haberet. Tene¬
brosis ista ñ data sunt: om̃ia ceca tor¬
pescunt. Istiꝰ enim tam uiolenta st̃
lumina. ut etiã intueant᷑ absentia.
Que tam̃ tunc multo clariores atq im
speculatiua uirtute multa atq ardua
quȩ in archano naturȩ recondita sunt.
inspici & comp̃hendi usu ipso certissi¬
mum est. Hunc inspiciamꝰ utrum
formas anime habere credant᷑. quas
incorporeas esse iam diximus. Ui.
Forinã uͦ dico. quȩ aliqd̃ spacium linea
lineis ue concludit. Et sic facile datur
intelligi. si eam possunt anime susciꝑe.
quas sp̃iritali certum est iugore subsis¬
tere. Nam cũ om̃is forma. aut in suꝑfi¬
cie sit aut in corpore: suꝑficies non nisi
in corpore. corpꝰ uͦ solidum atq palpabi¬

Expanded text:
quando in cogitatione positi, nescio quid quando in cogitatione positi, nescio quid tenue, volubile, clarum in nobis esse sentimus, quod respicit sine sole, quod videt sine extraneo lumine. Nam si ipsum in se lucidum non esset, rerum tantam conspicientiam non haberet. Tenebrosis ista non data sunt. Omnia caeca torpescunt. Istius enim tam violenta sunt lumina, ut etiam intueantur absentia. Animae tamen tunc multo clariores atque imspeculativa virtute multa atque ardua, quae in arcano naturae recondita sunt, inspici et comprehendi usu ipso certissimum est. Nunc inspiciamus utrum formas animae habere credantur, quas incorporeas esse jam diximus. CAPUformam vero dico, quae aliquod spatium linea lineisve concludit; et sic facile datur intelligi, si eam possunt animae suscipere, quas spiritali certum est vigore subsistere. Nam cum omnis forma aut in superficie sit aut in corpore, superficies nonnisi in corpore, corpus vero solidum atque palpabi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ubiq totũ & inuisibilit᷑ p̾sens est
fulgores. gła suꝑ om̃e p̃conium. Quod
mundissima mens & do dedita potest¬
fas est sufficient᷑ de illo dici. qͥ creature
sensu ñ potest comp̾hendi: Egrediam᷑
licet pierate nimia modum animȩ nr̃e.
& inmensa religione supͣ nosmetipsos.
alta cogitationẽ sileamꝰ. Transeamꝰ etiã
potestates celestium creaturarũ. ꝓfun¬
deq tractemꝰ. quid̃ sit qͥ tam magna
una iussione uno mom̃to fecerit. Tam̃
quicqͥd miram᷑ ampliꝰ est. quicqͥd serti¬
inꝰ excelsiꝰ. dum ad illam inꝑspicabilem
maiestatem mens humana ñ penetrat.
Una gͥ ratio potentiȩ huiꝰ est. uenerari
qd̾ ẽ inuestigabilis: non diffinitiue que¬
rere. qualis quantq sit. His itaq reb
edocti. lumen aliquod substantiale ani¬
mas habere haut imꝓbe uidemur
aduertere. quando in euũgło legitur.
Lumͣ qd̾ illuminat om̃em hominem
uenientẽ in hunc mundũ. Deniq

Expanded text:
quod ubique totum et invisibiliter praesens est,quod ubique totum et invisibiliter praesens est,fulgores, gloria super omne praeconium, quod mundissima mens et Deo dedita  efas est de illo sufficienter dici qui creaturae sensu non potest comprehendi? Egrediamur licet pietate nimia modum animae nostrae, et immensa religione supra nosmetipsos alta cogitatione sileamus, transeamus etiam potestates coelestium creaturarum, profundeque tractemus quis sit qui tam magna una jussione, uno momento fecerit: tamen quidquid miramur, amplius est; quidquid sentimus, excelsius, dum ad illam imperspicabilem majestatem mens humana non penetrat. Una ergo ratio potentiae hujus est venerari, quod investigabilis est; non definitive quaerere qualis quantusque sit. His itaque rebus edocti, lumen aliquod substantiale animas habere, haud improbe videmur advertere, quando in Evangelio legitur: Lumen quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Deinde,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cuncta celestia flammeo referunt
uigore constare. ñ isto fumeo consump¬
tibili & temporali. s ex tranquillo nu¬
tritore atq immortali. Hoc neq
miniut᷑ neq crescit. s in suscepte ori¬
ginis dignitate iugit̃ ꝑseuerat. quod
id̾o finiri nequit. quia nulla ut corpꝰ¬
aliqd̃ elementoꝵ diuersitate concretũ ẽ.
Unum enim atq simplex habere nescit
aduersum. & ido semꝑ manet. qm̃ iN
essentia sua ñ habet litem. sicut: morta¬
lia cuncta creata dicunt. qͥb spiritalis
est concessa sribstantia. Nos autẽ lumen
esse pociꝰ non imꝓbe dixerimꝰ ꝓpt̾ una¬
ginem dĩ. quam int̾ conditiones rerũ
quantum illi ꝓ modulo suo necessariũ
fuit. decent̃ accepisse memoratur. Ipse
enim d̾s om̃ps solꝰ habet immortalitatẽ.
& lumen habitat inaccessibile. qd̾ super
om̃is claritares uel ammirationes sanitas
mentis intelligit. S imago aliquam
habet similitudinem. cet̾m hoc lumen¬

Expanded text:
quod cuncta coelestia flammeo referunt quod cuncta coelestia flammeo referunt vigore constare, non isto fumeo, consumptibili et temporali, sed ex tranquillo, nutritore atque immortali. Hoc neque minuitur, neque crescit; sed in susceptae originis dignitate jugiter perseverat. Quod ideo finiri nequit, quia nulla ut corpualiquot elementorum diversitate concretum est. Unum enim atque simplex habere nescit adversum; et ideo semper manet, quoniam in essentia sua non habet litem. Sic immortalia cuncta creata dicuntur, quibus spiritualis est concessa substantia. Nos autem lumen esse potius non improbe dixerimus propter imaginem Dei, quam inter conditiones rerum quantum illi pro modulo suo necessarium fuit decenter accepisse memoratur. Ipse enim Deus omnipotens solus habet immortalitatem, et lumen habitat inaccessibile , quod supra omnes claritates, vel admirationes sanitas mentis intelligit, sed imago aliquam habet similitudinem. Caeterum haec lume
Abbreviated transcription (Latin):
esse anussibilem ac receptibilem. nec
uno semꝑ uoluntatis suȩ rigore sub¬
sistere. s etiã contra dispositum suum
multiplici se conuersione mutare.
Nec de illis sumꝰ qͥ dicunt recolere ma¬
gis animas quam discere usuales artes.
& reliquas disciplinas. cum & ad iuter¬
rogata sint parate. ubi potuerint in
sic audiant: quasi nichil ex̃ eis ante di¬
dicissent. Ecce grauida diffinitio illa
iam fȩta est. ecce in lucem ni fallor quȩ
suerant clausa ꝓruperunt. Don est
qͥequã de ꝓposita complexione derelic¬
tum. cuiꝰ talis est disciplina. ut id qd̃
intendit ita explicet atq determinet:
ut neq minꝰ ueq ampliꝰ aliquid dixisse
iudeatur. Nunc ad substantialem eiꝰ
qualitatem sollicitis sensib accedamꝰ.
quam interrogationis ur̃e tercium lo¬
cum tenere memoramini .U. De
esse Udixerunt. ꝓpterea qd̃ mobili
semꝑ ardore uegetetur. & iuncta corꝑi
calore suo membra uiuificet. Deinde

Expanded text:
esse amissibilem ac receptibilem, nec esse amissibilem ac receptibilem, nec uno semper voluntatis suae rigore subsistere, sed etiam contra propositum suum multiplici se conversione mutare. Nec de illis sumus qui dicunt recolere magis animas, quam discere usuales artes et reliquas disciplinas; cum et ad interrogata sint paratae, ubi potuerint intsic audiant, quasi nihil ex eis ante didicissent. Ecce gravida definitio illa jam feta est, ecce in lucem ni fallor quae fuerant clausa, proruperunt. Non est quidquam de proposita complexione derelictum, cujus talis est disciplina, ut id quod intendit, ita explicet atque determinet, ut neque minus, neque amplius aliquid dixisse videatur. Nunc ad substantialem ejus qualitatem sollicitis sensibus accedamus, quam interrogationis vestrae tertium locum tenere memoramini. CAPUT esse dixerunt, propterea quod mobili semper ardore vegetetur, et juncta corpori calore suo membra vivificet; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. s simplex & ꝓpria quedam
natura. & ab aliis spiritib discreta
substantia. quam longe subtiliorem
aere. & lucidiorem debemꝰ aduertere.
quando istum uulgarit᷑ intuemur.
illam uͦ conclitione carnis aspicere ñ
ualemꝰ. Hanc speciem naturalis mo¬
bilitas semꝑ exagitat ad cogitationes
suas cominunit explicandas. Ninc ẽ
qd̃ ꝑ quietem remissi. dũ materia
nobis fuerit solite cogitationis ab¬
stracta. necdũ intenti ad cotidianas
fuerimꝰ sollempnit̾ actiones & res
uarias: nẽ falsis nc̃ ueris inspectionib
somniamꝰ. Parum est qd sopitis sen¬
sib uolatica iaginatione deludim᷑.
dum frequent᷑ etiam iugilantes a nr̃a
contemplatione traducimur. Depe
enim cum nos in oratione magna
intentione dirigimꝰ. ludo nescio qͦ
mur. & ita ꝓuenit. ut menti nescio
quid auersum suggeratur. quod dispo¬
situm ñ habemꝰ. Constat gͥ animã
in hoc mundo stabili & uariabili uo¬
luntate conuerti. bonarũq rerum

Expanded text:
guntur; sed simplex et propria quaedam guntur; sed simplex et propria quaedam natura, et ab aliis spiritibus discreta substantia, quam longe subtiliorem aere, et lucidiorem debemus advertere, quando istum vulgariter intuemur, illam vero conditione carnis aspicere non valemus. Hanc speciem naturalis mobilitas semper exagitat ad cogitationes suas communiter explicandas. Hinc est quod per quietem remissi, dum materia nobis fuerit solitae cogitationis abstracta, necdum intenti ad quotidianas fuerimus solemniter actiones, et res varias nunc falsis, nunc veris inspectionibus somniamus. Parum est quod sopitis sensibus volatica imaginatione deludimur, dum frequenter etiam vigilantes a nostra contemplatione traducimur. Saepe enim cum nos in oratione magna intentione dirigimus, ludo nescio quomur; et ita provenit, ut menti nescio quod adversum suggeratur, quod dispositum non habemus. Constat ergo animam in hoc mundo instabili et variabili voluntate converti, bonarumque rerum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sermonib edificam᷑. maloꝵ collo¬
cutione destruim᷑. & quantũ ꝓficimꝰ
cum rectis: tantum deteriores nouimꝰ¬
esse cum pessimis. Nam si nos unus
rigor unũ ꝓpositum contineret. nec
bomi ex malis. nec beati ex imꝓbis. mu¬
tabilitatis beneficio redderemur. Sed
prudentiam ñ. eẽ. nob̾ immutabilẽ
contributam. Et ido sapimnꝰ. cum di¬
uina illuminatione bene geriinus.
atq iterum desipimꝰ. cum delictis cali
uenit & recedit. semꝑ incerta est. Et¬
solus om̃ps ds est. cui hoc ẽ. ẽẽ. quod
sapere. hoc ẽ posse quod uiuere. hoc
uelle quod facere. Et merito. quando
unuersa que uere bona sunt ñ ad illũ
ueniunt. s ab ipso ꝓcedunt. Quappt̃
hec anima curꝰ diximꝰ originem non
intelligenda est pars dĩ ut quidam
dementium irreligiosa uoluntate pu¬
tauerunt quia conuertibilis est. neq
angłoꝵ quia carni sociabilis est. neq
ex eis que mutua complexione iun¬

Expanded text:
etiam sermonibus aedificamur, malorum colloetiam sermonibus aedificamur, malorum collocutione destruimur; et quantum proficimus cum rectis, tantum deteriores esse novimus cum pessimis. Nam si nos unus rigor, unum propositum contineret, nec boni ex malis, nec beati ex improbis mutabilitatis beneficio redderemur. Sed prudentiam non esse nobis immutabilem contributam; et ideo sapimus, cum divina illuminatione bene gerimus; atque iterum desipimus, cum delictis caligvenit et recedit, semper incerta est. Solus omnipotens Deus est, cui hoc est esse quod sapere, hoc est posse quod vivere, hoc est velle quod facere. Et merito, quando universa quae vere bona sunt non ad illum veniunt, sed ab ipso procedunt. Quapropter haec anima, cujus diximus originem, non intelligenda est pars Dei, ut quidam dementium irreligiosa voluntate putaverunt, quia convertibilis est; neque angelorum, quia carni sociabilis est; nequeex eis quae mutua complexione jun
Abbreviated transcription (Latin):
quemadmodũ degere sentiat᷑. Uiuit
in se pꝰ huiꝰ scłi amissionem. ñ reflante
spu sicut corpꝰ. s equali mobilitate quȩ
illi attributa est pura. subtilis. cita.
et̾na. uidet. audit. tangit. ac reliquis
sensib efficatiꝰ ualet. nͨ iam ex partib
est putare minꝰ posse liberam: quam
mole brutissimi corꝑis ingratatam.
Talra enim intelligere posse ñ dubiũ
est. & angłos. & potestates aereas. uł cet̾a.
que sublimi atq immortali substantia
constare noscuntur. Reliquũ ẽ. ut nẽ
obnoxiam mobilitati currenti ordine
doceamꝰ. atq utinã. ẽẽt. ambiguum &
non facile ꝓbaremꝰ. in qua parte fre¬
quent occurrimꝰ. Quis autem dubit&
mͦ nos. eẽ. gaudio subleuatos. mͦ merore
deiectos. m̃ pietate mites. mͦ indignatio¬
ne terribiles. nunc ad uirtutes anunos
erigere. nc̃ it̾m ad uicia declinare. Alia
tenacit̾ assumimꝰ. alia obluuone respu¬
imiis. qd̾ minc placet pꝰ displicet. bonoꝵ

Expanded text:
quemadmodum degere sentiatur. Vivit quemadmodum degere sentiatur. Vivit in se post hujus saeculi amissionem non reflante spiritu, sicut corpus, sed aequali mobilitate, quae illi attributa est: pura, subtilis, cita, aeterna, videt, audit, tangit, ac reliquis sensibus efficacius valet; non jam ex partibusest putare minus posse liberam, quam mole brutissimi corporis ingravatam. Talia enim intelligere posse non dubium est, et angelos et potestates aereas, vel caetera quae sublimi atque immortali substantia constare noscuntur. Reliquum est ut nunc obnoxiam mobilitati currente ordine doceamus. Atque utinam esset ambiguum, et non facile probaremus, in quam partem frequenter currimumodo nos esse gaudio sublevatos, modo moerore dejectos; modo pietate mites, modo indignatione terribiles; nunc ad virtutes animos erigere, nunc iterum ad vitia declinare? Alia tenaciter assumimus, alia oblivione respuimus; quod nunc placet, post displicet. Bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
tia plus est de ficturis attonita: ne a
posteris maculetur relata. Hinc ẽ qd̃
int̾ sublimiores constat auctores. quia
qͥcqͥd dignitate rationis erigitur. mor¬
tis iniiria ñ premitur. Adde qd̾ ueri¬
tas ab solute ꝓfitetur malis iuge suppli¬
cium. bonis ꝑpetua gauidia se daturam.
ut non sit fas cum hesitatione recipi.
qd̵ dignatur om̃ipotentis duinitas
pollictri: Uerum hanc immortalitatẽ
animȩ ñ talem debemꝰ aduertere.que
nullam rccipiat passionem. Est enim
continuationis beneficio ꝑseuerat. Din¬
gularit᷑ autem immortalis est ds̃. sin¬
gularit᷑ iustꝰ. singularit̾ potens. sin
ista uel his similia hominib uel angłis
in esse dicant᷑. nulla tam̃ ad ciꝰ altitudi¬
nes reuerende potestatis attingunt.
Om̃s enim arduȩ uirtutes in sumini¬
tate illa plenissime atq ꝑfectissime st̃.
que creaturis uniuersis ipsiꝰ largitate
ꝓ suo modulo conceduntur. Nunc
sciendũ est hec immortalis anima.

Expanded text:
tia plus est de futuris attonita, ne a tia plus est de futuris attonita, ne a posteris maculetur relata. Hinc est quod inter sublimiores constat auctores, quia quidquid dignitate rationis erigitur, mortis injuria non premitur. Adde quod veritas absolute profitetur malis juge supplicium, bonis perpetua gaudia se daturam; ut non sit fas cum haesitatione recipi, quod dignatur omnipotens Divinitas polliceri. Verum hanc immortalitatem animae, non talem debemus advertere, quae nullam recipiat passionem; est enim continuationis beneficio perseverat. Singulariter autem immortalis Deus est, singulariter justus, singulariter potens, singista, vel his similia hominibus vel angelis inesse dicantur, nullatenus tamen ad ejus altitudinem reverendae potestatis attingunt. Omnes enim arduae virtutes in summitate illa plenissimae atque perfectissimae sunt, quae creaturis universis, ipsius largitate pro suo modulo conceduntur. Nunc sciendum est haec immortalis anima
Abbreviated transcription (Latin):
tatem mortales dicere. ut impudenter
pociꝰ asseratur eas a creatoris sui simili¬
tudine discrepare. Nã quemadinodũ
poterat. ẽẽ. imago aut similitudo d̾i.
si anime hominum mortis termino
clauderentur:Ille enim ineffabilit̃
semꝑ uiuens. ineffabilit̾ semꝑ manens.
phennitatem ipse custodiens. qͥ om̃ia
continet. om̃ia disponit. potens ẽ sine
dubitatione immortalis immortalia
facere. & ꝓ suo modulo uite competentiã
care. Dicit aliqͥs. uomͦ sum similis
d̾o. cum immortalia minime creare
p̃ualeam. Cui sic ꝑ aliquam compara¬
tionem respondendum. ẽẽ. iudicamus.
Numqͥd pictura quȩ nob̾ ẽ similis po¬
test initari quȩ facimꝰ. Imago enuim
potest aliquani habere similitũdinem:
Teterum: hoc ñ potest implere quod
ueritas. Ham & hine immortalem
debemꝰ agnoscere. qd̾ appetit de ęt̾nitate
cogitare. Desiderat enim pꝰ corꝑis mor¬
tem relinquere sui nominis famam.
cupit sine fine laudari. & bona conscien¬

Expanded text:
tatem mortales dicere? ut impudenter tatem mortales dicere? ut impudenter potius asseratur eas a Creatoris sui similitudine discrepare. Nam quemadmodum poterat esse imago aut similitudo Dei, si animae hominum mortis termino clauderentur? Ille enim ineffabiliter semper vivens, ineffabiliter semper manens, perennitatem ipse custodiens, qui omnia continet, omnia disponit, potens est sine dubitatione immortalis immortalia facere, et pro suo modulo vitae competentia dare. 630 Dicet aliquis: Quomodo sum similis Deo, cum immortalia minime creare praevaleam? Cui sic per aliquam comparationem respondendum esse judicamus: Nunquid pictura, quae nobis est similis, potest imitari quae facimus? Imago enim potest aliquam habere similitudinem. Caeterum hoc non potest implere, quod veritas. Nam et hinc immortalem debemus agnoscere, quod appetit de immortalitate cogitare; desiderat enim post mortem corporis sui nominis famam relinquere, cupit sine fine laudari; et bona conscien
Abbreviated transcription (Latin):
tellurem. Quis iam de eiꝰ ratione dubi¬
tet. quando ab auctore suo illuminata
facit arte conspici. quod debeat sub om̃i
celebritate laudari: Conuenit nunc
de eiꝰ inmortalitate disserere. Immor¬
tales animas auctores seculariũ littera¬
rum multifarie ꝓbauerunt dicentes.
in semetipsa uiuit: utiq immortalis ẽ.
Dicunt etiam. Om̾ia immortalia
simplicia sunt. Anima aut̃ ñ ẽ armo¬
nia neq constat ex plurib. s simplex
natura est Anima gͥ immortalis est.
lterumq ꝓponunt. Quicqͥd contrarie¬
tate originali ñ corrumpitur. inmor¬
simplex atq pura ẽ. sine dubio im mor¬
talis est. Adiciunt qͦ Si om̃e rationale
qd̃ seipsum mouet immortale ẽ: anima
autem rationalis seipsam mouet. igit᷑
immortalis est. Nos autem unmorta¬
les. ẽẽ. animas. facile ueridicis lectionib
approbamꝰ. Dam cum ad imaginem &
similitudinem auctoris sui legamus
effectas. qͥs audeat contra sc̃am̃ auctori¬

Expanded text:
tellurem. Quis jam de ejus ratione dubitellurem. Quis jam de ejus ratione dubitet, quando ab auctore suo illuminata facit arte conspici, quod debeat sub omni celebritate laudari? Convenit nunc de ejus immortalitate disserere. Immortales esse animas auctores saecularium litterarum multifarie probaverunt, dicentes: in semetipsa vivit: utique immortalis est. Dicunt etiam: Omnia immortalia simplicia sunt; anima autem non est harmonica, neque constat ex pluribus, sed simplex natura est: anima igitur immortalis est. Iterumque proponunt: Quidquid a contrarietate originali non corrumpitur, immorsimplex atque pura est, sine dubio immortalis est. Adjiciunt quoque: Omne rationale quod seipsum movet, immortale est; anima autem rationalis seipsam movet; igitur immortalis est. Nos autem immortales esse animas facile veridicis lectionibus approbamus. Nam cum eas ad imaginem et similitudinem auctoris sui legamus effectas, quis audeat contra sanctam auctori