comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit aliqͣndo sine filio: & tẽ pat̾ e̾e ceꝑit¬
qͣndo filiũ genuerit. S sic̃ illos catholica
ȩccłia detestat᷑. ita & istos qͥ putant unꝗͣ
do id qđ eiꝰde ẽ essentie defuisse. Quẽ sic̃
mutabilẽ. ita ꝓficientẽ dicere nefas est.
Quãenĩ mutatur qđ minuitur: tam
impii asserant ido unigenitũ dici fi¬
liũ di qͥa solus sit natꝰ ex uirgine: qđ utiq
ñ auderent dicere. nͥ pauli samosateni &
de suo sensuintelligi uolunt. atq pͥnci¬
piũ de matre dant xp̃o: asserant necesse
ẽ. ñ unũ e̾e filiũ di. s alios quoq ex sũmo
patre ꝓgenitos. qͦrũ hic unꝰ sit natus
ex femina: & hic ab hoc appellat᷑ uni¬
genitꝰ. qͥa hanc nascendi conditionẽ a¬
impietatis abruptũ. si xp̃m d̾m uł ex¬
matre uolunt habere pͥncipiũ. uł pa¬
tris di unigenitũ diffitent᷑. cũ & de ma¬
tre is natꝰ sit qͥ erat ds̃ uerbũ: & de pa¬

Expanded text:
fuerit aliqfuerit aliqquando Filium genuerit. Sed sicut illos catholica Ecclesia detestatur, ita et istos, qui putant umquam Deo id quod ejusdem est essentiae defuisse. Quem sicut mutabilem, ita et proficientem dicere nefas est. Quam enim mutatur quod minuitur, tam impii asserant, ideo unigenitum dici Filium Dei, quia solus sit natus ex virgine. Quod utique non auderent dicere, nisi Pauli Samosateni et de suo sensu intelligi volunt, neque principium de matre dant Christo, asserant necesse est non unum esse Filium Dei, sed alios quoque ex summo Patre genitos, quorum hic unus sit natus ex femina, et ob hoc appelletur Unigenitus: quia hanc nascendi conditionem aimpietatis abruptum, si Christum matre volunt habere principium, vel Patris Dei unigenitum differentur, cum et de matre is natus sit qui erat Deus Verbum, et de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
sp̾e sc̃s nominet᷑: nec aliꝰ sit qͥ genuit. aliꝰ
qui genitꝰ ẽ. aliꝰ qui de utroq processit:
s singłaris unitas intrib quidẽ uoca¬
bulis. s ñ trib sit accipienda ꝑsonis. Qđ
blasphemie genꝰ de sabellii opinione sũp¬
ser̾t. cuiꝰ discipłi etiã patripassiani me.¬
rito nuncupant᷑: qͥa si ipse ẽ filiꝰ qͥ & pat̾:
erux filii. patris ẽ passio: & qͥcqͥd in for¬
ma serui. filiꝰ patͥ obediendo sustinuit :
totũ in se pat̾ ipse suscepit. Qđ catholice
fidi sine ambiguitate contrariũ ẽ: que
trinitatẽ unitatis sic. omousion confice
sine differentia credat equales: quia
unitatẽ intrinitate. ñ ex eade ꝑsona:
s eadẽ implent essentia:
N scdo capitulo ostendit᷑ ineptũ uanũq cõ¬
mentũ de ꝓcessionib quarũdã uirtutũ
ex do quas hab̾e ceꝑit & quas essentia sua
ipse p̃cesserit: in qͦ arriauorũ suffragant᷑
errori dicentiũ qđ pat̾ filio pͥor sit. quia

Expanded text:
s nominetur; nec alius sit qui genuit, alius qui genitus est, alius qui de utroque processit; sed singularis unitas in tribus quidem vocabulis, sed non in tribus sit accipienda personis. Quod blasphemiae genus de Sabellii opinione sumpserunt; cujus discipuli etiam Patripassiani merito nuncupantur; quia si ipse est Filius, qui et Pater, crux Filii, Patris est passio; et quidquid in forma servi Filius Patri obediendo sustinuit, totum in se Pater ipse suscepit. Quod catholicae fidei sine ambiguitate contrarium est, quae Trinitatem Deitsine difunitate in Trinitatem non ex eadem persona, sed eadem implent essentia. II. In secundo capitulo ostendit ineptum vanumque commentum de processionibus quarumdam virtutum ex Deo quas habere coeperit, et quas essentia sua ipse praecesserit. In quo Arianorum suffragantur errori dicentium quod Pater Filio prior sit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nib agit᷑. ñ ẽ hominũ s astrorũ. ad hanc
insaniã ꝑtinet ꝓdigiosa uia totiꝰ huma¬
ni corporis ꝑ duodec̃ĩ cȩli signa distinctio.
ut diuersis partib diuersȩ p̃sideant pote¬
states: & creatura quã ds̃ ad imaginẽ suã
fecit. in tanta sit obligatione syderũ. inqͣn¬
ta ẽ conexione m̃broiũ Merito patres
nr̃i sub qͦrũ tẽporib heresis hec nefanda
ꝓrupit ꝑtitũ mundũ instant̃ egert̃ ut
impiꝰ furor ab uniuersa eccłia pelleret᷑:
qͣndo etiã mundi pͥncipes ita hanc sacͥlegã
am̃tiã detestati st̃: ut auctorẽ eiꝰ ac ple.¬
rosq discipłos. legũ publicarũ ense ꝓster

Expanded text:
nibus agitur non est hominum, sed astrorum. Ad hanc nibus agitur non est hominum, sed astrorum. Ad hanc insaniam pertinet et prodigiosa illa totius humani corporis per duodecim coeli signa distinctio ut diversis partibus diversae praesideant potestates; et creatura, quam Deus ad imaginem suam fecit, in tanta sit obligatione siderum, in quanta est connexione membrorum. Merito patres ri, sub quorum temporibus haeresis haec nefanda prorupit, per totum mundum instanter egere ut impius furor ab universa Ecclesia pelleretur: quando etiam mundi principes ita hanc sacrilegam amentiam detestati sunt, ut auctorem ejus cum plerisque discipulis legum publicarum ense proster
Abbreviated transcription (Latin):
tũ corda corrupta st̃. & ꝑ qͦs oppͥm̃da fa¬
sitas & defendenda ueritas fuerat. ꝑh
sos doctrine pscilliani euangłiũ subdit
xp̃iꝰ ut ad ꝓphanos sensus pietate scoll
uoluminũ deprauata sub nominib ꝓł¬
cuit s qđ diaboliminister inseruit.
Quia gͦ dilectio tua fideli qͣntũ pocuss
diligentia dãpnatas olim opimones deeẽ
& septẽ capitulis cõphendit: nos qͦ strietĩ
om̃ia retractemꝰ: ne aliqͥd harũ blasphemi¬
arũ aut tolerabils uideat᷑ aut dubiũ.
rimo itaq capitulo srimũ cap̾tł.¬

Expanded text:
tum corda corrupta sunt, et per quos opprimenda fatum corda corrupta sunt, et per quos opprimenda falsitas et defendenda veritas fuerat per ipsos doctrinae Priscilliani Evangelium subditur Christi, ut ad profanos sensus pietate sanctorum voluminum depravata, sub nominibcuit, sed quod diaboli minister inseruit. Quia ergo dilectio tuae fidei quantum potuit diligentia damnatas olim opiniones decem et septem capitulis comprehendit, nos quoque strictim omnia retractemus, ne aliquid harum blasphemiarum aut tolerabile videatur aut dubium. I. Primo itaque capitulo dem
Abbreviated transcription (Latin):
tis auferri. omnẽ coniugiorũ copulã sol¬
ui. simulq diuinũ ius humanũq sub¬
uerti: si huiꝰmodi hominib usqũa uiue¬
re cũ tali ꝓfessione licuisset. Et ꝓfuit diu
ista districtio eccłiasticȩ lenitati: quȩ &¬
si sacerdotali contenta uidicio. eruentas
refugit ultiones: seueris tam̃ xp̃ianorũ
pͥncipũ constitutionib adiuuat᷑: dũ ad
spuale ññi quã recurrunt remediũ. qͥti¬
ment corporale suppliciũ. Ex qͦ autẽ ma¬
tas ꝓuintias hostilis occupauit irruptu
& executionẽ legũ tẽpestates int̾duxet
bellorũ ex qͦ intͥ sacerdotes di difficiles
cõmeatꝰ. & rari ceper̃t ẽẽ conuentꝰ: inui¬
nit ad publicã ꝑturbationẽ secreta ꝑfi¬
dia libertatẽ: & ad multarũ m̃tiũ sub¬
uersionẽ. hismalis ẽ incitata qͥb debiit
ẽe correcta. Que uͦ illic aut qͣnta parspli¬
biũ pestis huiꝰ aliena ẽ. ubi siẽ caritas tu
indicat lȩtali morbo etiã qͦrũdã sacerdo¬

Expanded text:
am solvi, simulque divinum jus humanumque subverti, si hujusmodi hominibus usquam vivere cum tali professione licuisset. Profuit diu ista districtio ecclesiasticae lenitati, quae etsi sacerdotali contenta judicio, cruentas refugit ultiones, severis tamen Christianorum principum constitutionibus adjuvatur, dum ad spiritale nonnumquam recurrunt remedium, qui timent corporale supplicium. Ex quo autem multas provincias hostilis occupavit irruptio, et executionem legum tempestates interclusere bellorum. Ex quo inter sacerdotes Dei difcommeatus et rari coeperunt esse conventus, invenit ad publicam perturbationem secreta perfidia libertatem, et ad multarum mentium subversionem his malis est incitata quibus debuit esse correcta. Quae vero illic aut quanta pars plebium pestis hujus aliena est, ubi, sicut charitas tua indicat, lethali morbo etiam quorumdam sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
siue lectores. licito & uxores ducere. & fi¬
lios ꝓcreare potuer̃t. S cũ ad p̃dictos ꝑ¬
uenerint gradꝰ: cepit eis ñ licere qđ li¬
cuit. Unde ut de carnalifiat spũale con¬
iugiũ. oportet eos nec dimittere uxores.
& quasi ñ habeant sic hab̾e: qͦ & salua
sit caritas coniugiorũ. & cessent oꝑa
nuptiarũ: Qd̃ aliud sit uror. aliud concu¬
bina: nec erret quisquã si filiã suã in matͥ¬
moniũ concubinam habenti tradiderit.
on omĩs mulier
nec om̃is filiꝰ heres ẽ patris.

Expanded text:
e lectores, licito et uxores ducere, et filios procreare potuerunt: sed cum ad praedictos pervenerint gradus, coepit eis non licere quod licuit. Unde ut de carnali fiat spiritale conjugium, oportet eos nec dimittere uxores, et quasi non habeant sic habere, quo et salva sit charitas connubiorum, et cesset operatio nuptiarum. Quod aliud sit uxor, aliud concubina, nec erret quisquis filiam suam in matrimonium concubinam habenti tradiderit. XVIII. Non omnis mulier nec omnis filius haeres est patri.
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissimo & puissimo
augusto: leo papa eccłie
catholice urbis rome. Quan¬
tũ reb humanis consulere ꝓuidentia
diuina dignet᷑ sollicitudo clementie
in catholica ȩccłia nichil impacatum.
nichil uult ẽe diuersũ: qm̃ fides quȩ ñ
nͥ una ẽ.: innullo potest sui e̾e dissimi¬
lis. Unde licet euthices quantũ gesto¬
rũ ep̃alium ordo patefecit. imꝑite atq
imprudent̃ errare decectus sit. debu¬
eritq a sua merito reꝓbabili ꝑsuasio.¬

Expanded text:
religiosissimo et piissimo religiosissimo et piissimo Augusto, LEO papa Ecclesiae catholicae urbis Romae. Quantum rebus humanis consulere providentia divina dignetur, sollicitudo clementiaein catholica Ecclesia nihil impacatum, nihil vult esse diversum: quoniam FIDES, quae non nisi una est, in nullo potest sui esse dissimilis. Unde licet Eutyches, quantum gestorum episcopalium ordo patefecit, imperite atque imprudenter errare detectus sit, debueritque a sua, quae merito reproba
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptabat᷑ illecebris nec cedebat in uiruis.
Uerus homouero unitus ẽ dõ. nec scđm
existentẽ prius animã deductus e cȩlo.
nec sedm carnẽ creatus ex nichilo: ean¬
ddẽ gerens in uerbi ditate ꝑsonã. & te¬
nens cõmunẽ nobiscũ in corpore animaq
naturã. Non enĩ esset dĩ hominũq me
diator. ñ idem ds̃ idẽq homo inutroq
unus esset & uerus. Incitat quidẽ nos
ad latitudiñe disserendi materie mag¬
nitudo. sed apud eruditionẽ tuã ñ est
copia laborandũ: p̃sertim cũ iã ꝑ nr̃os
ad frẽm flauianũ sufficientes litteras
miserimus ad confirmandos animos
ñ solũ sacerdotũ sed etĩã laicorũ. Pre¬
stabit ut credimꝰ miscłia dĩ ut absq
cuiusqͣm animȩ detrim̃to possint ad¬
uersũ diaboli dolos. & sana defendi.
& uulnerata curari. Data idus iunii:
asterio & protegene consulibus. pl¬
beati leonis pape: ad theodosiũ augustum.
esari theodosio

Expanded text:
temptabatur illecebris nec cedebat iniuriis. temptabatur illecebris nec cedebat iniuriis. Verus homo, verus unitus est Deo, nec secundum existentem prius animam deductus e celo nec secundum carnem creatus ex nichilo, eandem gerens in verbi deitate personam et tenens communem nobis in corpore animaque naturam. Non endiator, nisi Deus idemque homo in utroque unus esset et verus. Incitat equidem nos ad latitudinem disserendi materiae magnitudo, sed apud eruditionem tuam non est copia laborandum. Praesertim jam cum per nostros ad fratrem Flavianum sufficientes litteras miserimus ad confirmandos animos non solum sacerdotum, sed etiam laicorum. Praestabit, ut credimus, misericordia Dei, ut absque cujusque animae detrimento possint adversum diaboli dolos et sana defendi et vulnerata curari. Data Idus Junii, Asterio et Protogene consulibus. VII.-- Ad Theodosium Augustum. esari THEODOSIO,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. qui animarũ anteqũa corporib in-¬
sererent᷑ ñ solũ uitas. sed & diuersas fuis¬
se asserit actiones: necesse ẽ ut etiã in isto
nͥ maluerit sententiã suã abdicare plec¬
tatur. Hatiuitas enĩ dñi scđm carnẽ qͣm¬
iuis habeat quedã ꝓpria quib humane
conditionis initia transcendat. siue qđ so
lus ex scõ spũ ab inuiolata uirgine sine
concupiscentia ẽ conceptus & natus. siue
qđ ita uiscerib matris est editus ut &
fecunditas pareret & uirginitas ꝑma-¬
neret: ñ alterius tam̃ naturȩ erat eiꝰ
caro. qͣm nr̃a: nec alio illi qͣm cȩteris ho¬
minib anima ẽ inspirata principio.
quȩ excelleret ñ dĩsitate generis sed
sublimitate uirtutis. Nichil enĩ carnis
suȩ habebat ad uersum: nec discordia
desideriorũ gignebat cõpugnantiã
uoluntatũ. Sinstis corporei uigebarsm¬
nclige pecoiti. & ueritas arfestionum
stib mnoderimine ditatis & mentis. Hrec

Expanded text:
tum est, qui animarum, antequam corporibus intum est, qui animarum, antequam corporibus insererentur, non solum vitam, sed et diversas fuisse asseruit actiones, necesse est ut etiam in isto, nisi maluerit sententiam abdicare, plectatur. Nativitas enim Domini secundum carnem, quamvis habeat quaedam propria quibus humanae conditionis initia transcendat, 883 sive quod solus ab inviolata Virgine sine concupiscentia est conceptus et natus, sive quod ita visceribus matris est editus, ut et fecunditas pareret, et virginitas permaneret; non alterius tamen naturae erat ejus caro quam nostrae; nec alio illi quam caeteris hominibus anima est inspirata principio, quae excelleret, non diversitate generis, sed sublimitate virtutis. Nihil enim carnis suae habebat adversum nec discordia desideriorum gignebat compugnantiam voluntatum. Sensus corporei vigebant sine lege peccati, et veritas affectionum sub moderamine deitatis et mentis nec
Abbreviated transcription (Latin):
patris. In eo uͦ qđ eutbices in ep̃ali iudicio
ausus ẽ dicere. ante incarnationẽ duas in
xp̃o fuisse naturas. pꝰ incarnationẽ autẽ u¬
uam. necessariũ fuerat. ut ad reddendã ra¬
tionẽ ꝓfessionis suȩ. crebris atq sollicitis
iudicũ interrogationib urgeret᷑: ne t̃aqͣm
inane aliqͥd preterflueret. qđ ũ nisi de hau¬
stu uenenatorũ doginatũ apparebat effu-¬
sum. Arbitror enĩ talia loquentẽ. hoc hab̾e
ꝑsuasũ. qđ anima quã saluator assũpsit.
prius incęlis sit cõmorata. quã de maria
uirgine nasceret᷑. eãq sibi uerbũ in utero
copularet. Sed hoc catholice mentesauresq
ñ tolerant: quia nichil secũ dñs decelo ue¬
niens nr̃ȩ conditionis exhibuit. Hec animã
enĩ que anterior extitisset: nec carnẽ quȩ
ñ materni corporis e̾et. accepit. Natura
quippe nr̃a ñ sic assũpta ẽ. ut pͥus creata.
post assumeret᷑. sed ut ipsa assũptione cre¬
aretur. Unde qđ in origene merito dãpna¬

Expanded text:
P. III. In eo vero quod Eutyches in episcopali judicio ausus est dicere ante incarnationem duas in Christo fuisse naturas, post incarnationem autem, unam, necessarium fuerat ut ad reddendam rationem professionis suae crebris atque sollicitis judicum interrogationibus urgeretur, ne tamquam inane aliquid praeterflueret, quod non nisi de haustu venenatorum dogmatum apparebat effusum. Arbitror enim talia loquentem hoc habere persuasum, quod anima quam Salvator assumpsit prius in coelis sit commorata quam de Maria virgine nasceretur, eamque sibi Verbum in utero copularet. Sed hoc catholicae mentes auresque non tolerant: quia nihil secum Dominus de coelo veniens nostrae conditionis exhibuit; nec animam enim quae anterior exstitisset, nec carnem quae non materni corporis esset, accepit. Natura quippe nostra non sic assumpta est ut prius creata, post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur. Unde quod in Origene merito damna
Abbreviated transcription (Latin):
entia domũ. uerbũ caro fieret. & forma
di ac forma serui in unã conueniente
ꝑsonã. ereator temporũ nasceret᷑ in
tẽpore: & ꝑ quẽ facta st̃ omĩa. ipse int̃
omĩa gigneret᷑. Nisi enĩ nouus homo
factus in similitudine carnis peccati
nrãm susciꝑet uetustatẽ. & consubstan¬
tialis patri. consubstantialis ẽe digna¬
ret᷑ & matri. naturã sibi nr̃am solus a
peccato liber uniret.: sub iugo diaboli
generalit̃ teneret᷑ humana captiuitas.
nec alit̃ possideremꝰ triũphantis uioto¬
riã. si extra nr̃am ẽet confecta naturã.
De hac autẽ participatione mirabili. sa¬
cram̃tũ nobis regenerationis indulsit:

Expanded text:
entia domum , Verbum caro fieret ; et forma entia domum , Verbum caro fieret ; et forma Dei ac forma servi in unam conveniente personam, creator temporum nasceretur in tempore; et per quem facta sunt omnia, ipse inter omnia gigneretur. Nisi enim novus homfactus in similitudinem carnis peccati nostram susciperet vetustatem, et consubstantialis Patri, consubstantialis esse dignaretur et matri, naturam sibi nostram solus a peccato liber uniret, sub jugo diaboli generaliter teneretur humana captivitas, nec aliter possideremus triumphantis victoriam, si extra nostram esset confecta naturam. De hac autem participatione mirabile sacramentum nobis regenerationis indulsit,
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio predicat᷑. Dicit enĩ matħs.
Liber generationis ihũ xp̃i. filii dauid.
filii abraham. Et ita humane originis
ordinẽ sequit᷑: ut generationũ lineas
usq ad ioseph cui mat̾ dñi erat despon¬
sata deducat. Lucas uͦ retrorsũ successio¬
nũ gradus relegens. ad ipsum humani
generis pͥncip̃e rediit: ut adã primũ
& adã nouissimũ. eiusdẽ ostendat ẽe
naturȩ. Potuerat quippe omĩpotentia
filii dĩ sic ad docendos iustificandosq
homines apparere. quomͦ & patriar¬
chis & ꝓpħis in specie carnis apparuit.
cũ aut luctam̃ iniit. aut sermonẽ con¬
seruit. cũ uł offitia hospitalitatis ha
buit. uł etiã appositũ cybũ sũpsit. sed
ilii magines huits hominis ceantandi¬
cia cuiꝰ neritatẽ ex p̃ctdentiũ patrum
stẏrpe sum̃dã significationes mystics
nuntiabant. Et ido sacram̃tũ reconci¬
liationis nr̃e ante tepora eterna dispo¬
situm. nulle implebant figure: quia ñ-
intemerata uiscera edificante sibi sapi-¬

Expanded text:
in Evangelio praedicatur. Dicit enim Matthaeus: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham ; et ita humanae originis ordinem sequitur, ut generationum lineas usque ad Joseph, cui mater Domini erat desponsata, deducat. Lucas vero retrorsum successionum gradus relegens, ad ipsum humani generis principem redit , ut Adam primum et Adam novissimum ejusdem ostendat esse naturae. Potuerat quippe omnipotentia Filii Dei sic ad docendos justificandosque 855 homines apparere, quomodo et patriarchis et prophetis in specie carnis apparuit, cum aut luctamen iniit , aut sermonem conseruit, cumve officia hospitalitatis non abnuit, vel etiam appositum cibum sumpsit . Sed illae imagines hujus hominis erant indices, cujus veritatem ex praecedentium patrum stirpe sumendam significationes mysticae nuntiabant. Et ideo sacramentum reconciliationis nostrae ante tempora aeterna dispositum, nullae implebant figurae, quia nonintemerata viscera, aedificante sibi sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa catholici symbolibreuis & ꝑfecta
confessio. que duodecim apłorum toti¬
dẽ ẽ signata sententiss. tã instructa sit
inunitione cȩlesti. ut om̃s hereticorũ
opiniones solo ipsius possint gladio de¬
truncari. Cuius symboli plenitudinẽ.
si euthices puro & simplici uoluisset cor¬
de concipere. in nullo a decretis niceni
cam fidẽ quȩ ñ nͥ una ẽ. nullũ se inge¬
niũ. nullũ eleuaret eloquiũ. Et ideo¬

Expanded text:
it, catholici Symboli brevis et perfecta confessio, quae duodecim apostolorum totidem est signata sententiis, tam instructa sit munitione coelesti, ut omnes haereticorum opiniones solo ipsius possint gladio detruncari. Cujus Symboli plenitudinem si Eutyches puro et simplici voluisset corde concipere, in nullo a decretis sacraticam fidem, quae non nisi una est, nullum se ingenium, nullum elevaret eloquium. » De
Abbreviated transcription (Latin):
negarem. in his fr̾ib meis quds uice mea
qui seđm causam satis mͥ ex gestoiũ serle
& ipsiuis de quo agit᷑ ꝓfessione patefactã
euident̃ & plene quid seruandũ esset
ostendi. Non enĩ de portiuncła fidĩnr̾e
sed hoc stultissima resultatio audet

Expanded text:
negarem; in his fratribus meis, quos vice mea negarem; in his fratribus meis, quos vice mea quibus secundum causam satis mihi ex gestorum serie, et ipsius de quo agitur, professione, patefactam, evidenter et plene quid servandum esset ostendi. Non enim de portiuncula aliqua fised hoc stultissima resultatio audet
Abbreviated transcription (Latin):
negligenda curatio: ut nec ipsorũ nos
rime turbata cõponi. ep̃ali concilio qđ
ephesi uult haberi. nimiũ breue & an¬
gustũ tempus indixit. diem Kalendarũ
augustarũ p̃stituendo conuentui: cũ
a tercio die iduũ maiarũ quo serenita¬
tis eiꝰ scripta suscepimus maior pars re¬
liqui sit temporis absum̃da. ut ꝓfectio
sacerdotũ qui negotio sufficiant. uale¬
at ordinari. Nã illud qđ pietas eiꝰ etiã
me credidit debere intesse concilio. etiã¬
si scdm aliquod p̃cedens exigit᷑ exemplũ.
nunc tam̃ nequaqũa possit impleri.
quia rerũ p̃sentiũ nimis incerta condi¬
tio. tante urbis popłis me abe̾e ñ sine¬
ret.: & in desꝑationẽ quandã animi tu-¬
multuantium mitterent᷑. si ꝑ occasionẽ
cause ȩccłiasticȩ. uiderer patriã & se¬
dem apłicam uelle deserere. Quia
gͥ ad public̃ã hanc utilitatẽ ꝑtinius¬
Se cognoscitis. ut salua clem̃tię ur̃e
uenia caritati me & p̃cib ciuium ñ

Expanded text:
negligenda curatio, ut nec ipsorum nos negligenda curatio, ut nec ipsorum nos rime turbata componi, episcopali concilio, quod Ephesi vult haberi, nimium breve et angustum tempus indixit, diem kalendarum Augustarum praestituendo conventui; cum a tertio iduum Maiarum, quo serenitatis ejus scripta suscepimus, major pars reliqui sit temporis absumenda, ut profectio 857 sacerdotum, qui negotio sufficiant, valeat ordinari. Nam illud quod pietas ipsius etiam me credidit debere interesse concilio, etiamsi secundum aliquod praecedens exigeretur exemplum, nunc tamen nequaquam posset impleri: quia rerum praesentium nimis incerta conditio a tantae urbis populis me abesse non sineret; et in desperationem quamdam animi tumultuantium mitterentur, si pro occasione causae ecclesiasticae viderer patriam et sedem apostolicam velle deserere. Quia igitur ad publicam utilitatem pertinuisse cognoscitis, ut salva clementiae vestrae venia, charitati me et precibus civium non
Abbreviated transcription (Latin):
bus. neq ex uoluptate carnis. neq ex
uoluntate uiri: sed ex dõ nati st̃. Cuius
in effabilis gr̃ȩ particeps ñ ẽ. nec potest
filiorũ dĩ adoptionẽ consequi: quisqͥs
a fide sua hoc qđ nos principalit̃ sal¬
uat excludit. Unde multũ doleo mul¬
tũq contristor qđ hic qui ante de
humilitatis ꝓposito laudabilis uide.¬
bat᷑. contra unica spem nr̃am patrũq
sut sensum catholicis aurib displicere.
renocape sya sua opinione debuerat. nec
ita cccłis p̃sules c̃omouere. ut dãpnatio¬
nis sententiã mexeret᷑ exciꝑe: qũa utiq
si insua sententia uoluerit ꝑmanere. nul¬
deratio hanc temꝑantiã obseruat. ut seue¬
rius agat cũ obduratis: & ueniã cupiat
secro głam clementie tuȩ. ut sicut sc̃o stu¬
dio tuo catholica predicatio semꝑ adiu¬
ta ẽ. ita ñc quoq eius faueat libertati.
quã forte ideo ꝑmisit dñs hac tẽptatio¬
ne pulsari. ut quales intra eccłiam late¬
ant. possit agnosei. Quorũ plane ñ ẽ

Expanded text:
te carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . » Cujus ineffabilis gratiae particeps non est, nec potest filiorum Dei adoptionem consequi, quisquis a fide sua hoc quod nos principaliter salvat excludit. Unde multum doleo multumque contristor, quod hic qui ante de humilitatis proposito laudabilis videbatur, contrasuae sensum catholicis auribus displicere, revocare se a sua opinione deita Ecclesiae praesules commovere, ut damnationis sententiam mereretur accipere, quam utique si in sua sententia voluerit deratio hanc temperantiam servat, ut severius agat cum obduratis, et veniam cupiat  tuam, ut sicut sancto studio tuo catholica praedicatio semper adjuta est, ita nunc quoque ejus faveas libertati; quam forte ideo permisit Dominus hac tentatione pulsari, ut quales intra Ecclesiam laterent, possent agnosci. Quorum plane non est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiȩ mee pro negocii qualitate suffi¬
cerent. & qui eũ secũ deferrent iustitie
ac benignitatis affectũ ut quia dubi¬
tari ñ potest quȩ sit xp̃ianȩ confessionis
integritas. & totius erroris erroris pra¬
uitas dãpnaret᷑. & si resipiscens qui deui¬
auerat ꝓ uenia supplicaret. sacerdota¬
lis ei beniuolentia subueniret: cũ in libel¬
lo suo que ad nos misit hoc saltẽ sibi ad
ꝓmerendã ueniã reseruauit. ut correctu¬
rũ se ẽe ꝓmitteret quicqͥd nr̃a sententia
de his quȩ male senserat imꝓbasset. Qed
autẽ catholica eccłia uniuersalit̃ de sa¬
cram̃to di̾cȩ incarnationis credat &¬
doceat: ad fratrem & coep̃m meũ flaui¬
anũ plenius continent scripta quȩ misi
Leo pulcherrimȩ auguste.
uantum᷑ psidi dñs eccłie
sue in ur̃a clementia p̾pa¬
rarit. multis sepe ꝓbauimꝰ
documtis. & quicqͣuid nr̃is
temporib
contra impugnato¬
res catholicȩ ueritatis industria sacerdo¬
talis obtinet. ad ur̃am maxime głam re¬

Expanded text:
meae pro negotii qualitate sufficerent; et qui eum secum deferrent justitiae ac benignitatis affectum, ut quia dubitari non potest, quae sit christianae confessionis integritas, et totius erroris pravitas damnaretur: et si resipiscens, qui deviaverat, pro venia supplicaret, sacerdotalis ei benevolentia subveniret; cum in libello suo, quem ad nos misit, hoc saltem sibi ad promerendam veniam reservaverit, ut correcturum se esse promitteret quidquid nostra sententia de his, quae male senserat, improbasset. Quid autem catholica Ecclesia universaliter de sacramento Dominicae incarnationis credat et doceat, ad fratrem et coepiscopum meum Flavianum plenius continent scripta, quae misi. LEO PULCHERIAE Augustae. uantum praesidii Dominus Ecclesiae suae in vestra clementia praepararit multis saepe probavimus documentis, et quidquid nostris temporibus contra impugnatores catholicae veritatis industria sacerdotalis obtinet ad vestram maxime gloriam re
Abbreviated transcription (Latin):
nersutia natus ẽ aufcrat᷑. priusqͣm til¬
las sibi uires de consensi imprudentiũ¬
& ꝑtinatia prauitatis ac quirat: quia
etiã ignorantia graues ñnũquã incidit
lapsus. & plerũq in diaboli ruit foue¬
as incauta simplicitas. ꝑ quã supͣdicto
subrepsisse intelligo sp̃m falsitatis ut
dũ estimat se religiosius de filii dĩ ma¬
iestate sentire. si ei nature nr̃e uerita¬
tẽ in e̾e ñ dicat. totũ illud qđ uerbũ ea¬
ro factũ ẽ. unius atq eiusdẽ putet ee

Expanded text:
ersutia natus est, auferatur, priusquam ullas sibi vires de consensu imprudentiumpertinacia pravitatis acquirat. Quia etiam ignorantia graves nonnumquam incidit in lapsus, et plerumque in diaboli ruit foveam incauta simplicitas, per quam supradicto subrepsisse intelligo spiritum falsitatis, ut dum aestimat se religiosius de Filii Dei majestate sentire, si ei naturae nostrae veritatem inesse non diceret, totum illud quod Verbum caro factum est, unius atque ejusdem put
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ asserit natum: tantũ etiã hic a
catholico tramite deuiat. qui de eadẽ
uirgine ñ nr̃am credit edita ẽe substan¬
tiã. uolens utiq eã soliusditatis intel¬
ligrꝰ ut qđ in forma serui gessit. & qđ nr̃i¬

Expanded text:
hominem asserit natum, tantum etiam hic a catholico tramite deviat, qui de eadem Virgine non nostrum credit editam esse substantiam; nolens utique eam solius deitatis intelligi, ut quod in forma servi gessit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quę tetbuit michi: uri queq fauorisi arbu¬
um debita gr̃arum actione concelebro: euidẽ¬
ter intelligens quantũ mͥ possint reuetentie.
amoris. et fidei. studia ur̃e dilectionis impen¬
dere. animaꝵ urarũ salute pastorali sollici.¬
tudine cupienti. qui tam sc̃m de me nullis
admod̾u precedentib meritis iudiciũ ꝓtul¬
ĩ cõmune oim̃bꝰ nobis pacis bonum. qͥ no
iute meȩ ĩ omĩpotẽtis dĩ seruitiũ. ⁊ uit

Expanded text:
quae retribuit mihi. Vestri quoque favoris arbitrium debita gratiarum actione concelebro, evidenter intelligens, quantum mihi possint reverentiae, amoris et fidei studia vestrae dilectionis impendere, animarum vestrarum salutem pastorali sollicitudine cupienti, qui tam sanctum de me, nullis admodum praecedentibus meritis, judicium protuliin commune nobis omnibus pacis bonum, qui vovitae meae, in omnipotentis Dei servitium, et
Abbreviated transcription (Latin):
si uuꝰ ex nobis. Postea uͦ ob p̃clara ipsiꝰ
m̃ta: in mediolanensem archip̃sulẽ.
unde & ortꝰ fuerat. est ꝓmotus. Et ex¬
inde pͥmo sccdo ue huiꝰ ꝓmotionis an¬
no. in omniũ patrem. & patͦnũ est ꝯu̾¬
sus: de archip̾sule. in summũ rom ane
sedis pontificẽ sublunatus hodieto¬
tius eccłie rector sicut re & noĩe urba¬
¶ nus t̃tius.
Ex isto gͥ quem posiumus tam prudẽ¬
ti. tam forti felicis societatis cathalogo
estimare posumus quã magnanimꝰ.
qͣm magnificus & qmͣ munificꝰ fue

Expanded text:
asi unus ex nobis. Postea vero ob praeclara ipsius asi unus ex nobis. Postea vero ob praeclara ipsius merita in Mediolanensem archipraesulem, unde et ortus fuerat, est promotus. Et exinde primo secundove hujus promotionis suae anno in omnium patrem et patronum est conversus, de archipraesule in summum Romanae sedis pontificem sublimatus, hodie totius Ecclesiae rector, sicut re et nomine Urbanus tertius. 20. Ex isto igitur, quem posuimus, tam prudenti, tam forti felicis societatis catalogo, aestimare possumus quam magnanimus, quam magnificus et quam munificus fue
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt adhue & duo: unꝰ ¶uans.
dictus aothlandus. alt̾ uͦ harialdus:
natione lumbardi uiri qͥdem indus¬
tͥi & p̃potentes in litt̾is. Quos pat̾ ñr
littature sue. & prudentie cũ pauca
haberent de sua pauꝑtate cõmunica¬
bat: ꝑaunos singulos pͥmoqͥdem quẽ
p̃nominauimꝰ marcas decem alteri
uͦ centũ argenteoꝵ solidos. singulis
ꝑegrenationis sue annis largiendo.
uꝑest de hac nr̃a dñi nr̃i beati mr̃is
societate unꝰ adhuc: dño nr̃o carus
admodum & acceptꝰ. Quem qͥdẽ pono¬
ꝑse. qͣsi singłarit̾ magnũ. & magnifi¬
ce singłarem: & etiã qͥam uacatione
uiter nouissimos. hic ẽ humb̃tus nõie
ꝓprio uatione lumbardus. de inclita
illa ciuitate que mediolanũ de᷑. ori¬
undus uir oꝑe płimũ potens. & ser¬
mone. Qͥsicut deuirtute aduirtutẽ
parit̾. & ꝑ eccłiasticos ascendens gͣlũ.
cũ ad huc exultaremꝰ. pͥmo fuit bitu¬
ricensis arcidiaconꝰ: & tunc a dño nr̃o
uocatus. de nr̃a societate factus est qͣ¬

Expanded text:
uerunt adhuc et duo, unus dictus Rothlandus, alter, vero Harialdus, natione Lumbardi, viri quidem industrii et praepotentes in litteris. Quos paterlitteraturae suae et prudentiae, cum pauca haberent, de sua paupertate communicabat, per annos singulos primo quem praenominavimus marcas decem, alteri vero centum argenteorum solidos, singulis peregrinationis suae annis largiendo. 19. Superest de hac nostra domini nostri beati martyris societate unus adhuc domino nostro charus admodum et acceptper se, quasi singulariter magnum et magnifice singularem, et etiam quia vocatione inter novissimos. Hic est Humbertus nomine proprio, natione Lumbardus, de inclyta illa civitate quae Mediolanum dicitur oriundus, vir opere plurimum potens et sermone. Qui sicut de virtute ad virtutem, pariter et per ecclesiasticos ascendens gradus, cum adhuc exsularemus, primo fuit Bituricensis archidiaconus, et tunc a domino nostro vocatus, de nostra societate factus est qu
Abbreviated transcription (Latin):
dus noĩe cognom̃to puella: natio.¬
ne anglus. Iste post longos potus aqua¬
rum turbidarũ syor: hausit sibitan¬
dem purissimas de fontib syloe. Quẽ
dux ñe & pater priusquã ꝑegrinare.¬
t. primus in ordinem ełicatus ꝓmo¬
uit: ce primus ei beneficiũ eccłiasti¬
cum ꝯtulit. Qͥcũ tota die cucurrisset
nobiscum: tandem circa diei uesꝑã.
in cursu remissior querens reqͥem.

Expanded text:
o, cognomento Puella, natione Anglus. Iste post longos potus turbidarum aquarum Sior, hausit sibi tandem purissimas de fontibus Siloe. Quem dux noster et pater, priusquam peregrinaretur, primus in ordinem clericatus promovit, et primus ei beneficium ecclesiasticum contulit. Qui cum tota die cucurrisset nobiscum, tandem circa diei vesperam in cursu remissior quaerens requiem
Abbreviated transcription (Latin):
ost hẽ reginaldus. natione anglus
s sicut educatione & cognom̃tolõ¬
bardus. ꝓ etate prudens & in dustriu̾:
aĩosus ce efficax in agendis: qͥ extͣ patri¬
am aliquanto tp̃r nobiscum fortit᷑
stans cito doloris nr̃i fuit pͥncipiuor:
obcausam tũ nescio ꝓpt̾ quã a nr̃o a¬
gone. & pauꝑtate. ad aulam ꝯfestun
se tͣnstulit: ut ibimilitans pͥncipi for
te sicut p̾ciosa & tumphali. salubri¬
ter p̃stante altissimo ad qͦndam dũm
suũ & patr̃e ꝯuersus ẽ & reu̾sus. Qui
etiam postea industria & ꝓbitate ip¬
siꝰ ꝓm̾ente: ab aula ad eccłiam assũp¬
tus inbathouiensem ep̃m ꝓmotus ẽ¬

Expanded text:
ost hunc, Reginaldus natione Anglus, sed sicut educatione et cognomento Lombardus, pro aetate prudens et industrius, animosus et efficax in agendis, qui extra patriam aliquanto tempore nobiscum fortiter stans, cito doloris nostri fuit principium: ob causam tamen propter quam a nostro agone et paupertate ad aulam confestim se transtulit ut ibi militans principi fortte sicut pretiosa et triumphali, salubriter praestante Altissimo, ad quondam dominum suum et patrem conversus est et reversus. Qui etiam postea, industria et probitate ipsius promerente, ab aula ad Ecclesiam assumptus, in Bathoniensem episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
sulur̃ nouus ad sereuersus recolens &̾
attendens idsui esse officii. regẽ quẽ supͣ
hominem diligebat uc̃ rogabat nc̃ sup¬
plicabat. nc̃ monebat. ut sedes diu uacã¬
tes ordinari ꝑmitteret. Nunc uͦ amice
corripiebat obiuegans: qd̾ eas uacantẽ
tam dui occuparet. & in temporalibs
ĩsp̃ualib que inde crescebant mala ñ ta¬
cens: ⁊ p̃sert̃ motꝰ obduas illas pontifi ca¬
les cathedras. qs t̃c tp̃ris iã supra uacuas
diximꝰ. De duob electis in pontifices .xxi.

Expanded text:
ster novus ad se reversus recolens et attendens id sui esse officii, regem quem supra hominem diligebat, nunc rogabat, nunc supplicabat, nunc monebat, ut sedes diu vacantes ordinari permitteret, nunc vero amice corripiebat, objurgans quod eas vacantes tam diu occuparet, et in temporalibus et in spiritualibus quae inde increscebant mala non tacens: et praesertim motus ob duas illas pontificales cathedras, quas tunc temporis jam supra vacuas diximus. 16. DE DUOBUS ELECTIS IN PONTIFICES.
Abbreviated transcription (Latin):
rentes & offerentes. Preterea uobiles
t̾ee & potentes. crebro euntes &̃ reũ¬
tentes ad nos. & hii p̾sertun qͥ regiam
iuris dictionem exercebant: scientes
pontificem in summa regis gr̃a. assi¬
dui circa nos. aut parati ad obseqͦu¬
dum. aut obsequentes Et qd̾ ceteris
maiꝰ adbic: romana eccłia nr̃m ar¬
chip̾sulem tauq̃m ex młtis qͥ ꝯuenerãt.
pͥmo genitum. qͦdam qͣsi pͥmogenitiho¬
nore & cultu honestabat p̾ceteris. Iam
uͦ ꝑ aliqͦt dies celebrato ꝯcilio. ad archi¬
p̃sulis ur̃i petitionem. ñ nullis eccłie
sue pͥuilegiis renouatis uix apłieus in
oscło pacis dimisit eum. & qͥcum eo nos¬

Expanded text:
rentes et offerentes. Praeterea nobiles rentes et offerentes. Praeterea nobiles terrae et potentes crebro euntes et revertentes ad nos, et hi praesertim qui regiam jurisdictionem exercebant, scientes pontificem in summa regis gratia, assidui circa nos aut parati ad obsequendum aut obsequentes. Et quod caeteris majus adhuc, Romana Ecclesia nostrum archipraesulem, tanquam ex multis qui convenerant primogenitum, quodam quasi primogeniti honore et cultu honestabat prae caeteris. Jam vero per aliquot dies celebrato concilio, ad archipraesulis nostri petitionem nonnullis Ecclesiae suae privilegiis renovatis, vir apostolicus in osculo pacis dimisit eum cum ben
Abbreviated transcription (Latin):
tiam exibeus. Totꝰ qͥppe occursus hic. itt
ciniũ futuroꝵ. Quod & nos hodie ĩ¬
pletum cernimꝰ qͣndo iam ab uniu̾so
eccłiarum orbe. & ab oriente & ab oc¬
cicdente ꝑ multas diffi. cultales adip¬
sum uenuint: & ad orant mag̾ quam
occurrant. s dñs qͥdem papa archip̃¬
sulem benignissime tunc suscepit.
Et eo qͥdem benignius: qd̾ ex multo
tempore cupiens erat uidere eum. &
iam multa bona audierat deeo. Eut
iudebat᷑ suꝑ itinere ei compassus: ci¬
to dimisit eum & in hec u̾ba. Clade in¬
qͥens frater. qͥesce: necessaria est qͥes post
laborem. Et ita tunc recessimꝰ: & u ar¬
cem regis que ꝓpe pape palatium erat.
hospitio nos recepimꝰ. Cideres mox ĩ
c̃stino. ad hospitium hoc ꝯfluere muł¬
titudines. Nam sicut audientes. sie
uidentes. qͥ ꝯueuerant pontificis mag¬
nificentiam. qͦtqͦt dieb ꝯfluebant ad
ipsum diuersoꝵ regnoꝵ ꝑsone ec¬
cłiastice gr̃am &ẽ familiaritatem que¬

Expanded text:
tiam exhibens. Totus quippe occursus hic, ut vtiam exhibens. Totus quippe occursus hic, ut vcinium futurorum. Quod et nos hodie impletum cernimus, quando jam ab universo Ecclesiarum orbe, et ab Oriente et ab Occidente per multas difficultates ad ipsum veniunt et adorant magis quam occurrant. Et dominus quidem papa archipraesulem benignissime tunc suscepit. Et eo quidem benignius, quod ex multo tempore cupiens erat videre eum et jam multa bona audierat de eo. Et ut videbatur super itinere ei compassus, cito dimisit eum et in haec verba: « Vade, inquiens, frater, quiesce: necessaria est quies post laborem. » Et ita tunc recessimus, et in arcem regis, quae prope papae palatium erat, hospitio nos recepimus. Videres mox in crastino ad hospitium hoc confluere multitudines. Nam, sicut audientes, sic videntes qui convenerant pontificis magnificentiam quotquot diebus confluebant ad ipsum diversorum regnorum personae ecclesiasticae, gratiam et familiaritatem quae
Abbreviated transcription (Latin):
lor die añ celebrandum ꝯseilium eiui¬
tatem ingressurus audito archip̃su¬
lis cantuariensis aduentu. mox uni¬
uersa ciuitas commnouet᷑. & obuiam
exeunt uniu̾si. Non solum eiues &m
digene. s & ꝑsone eccłiastice que ad ꝯ ey¬
lium iam fere om̃s ꝯuenerant: diu̾sa¬
rum nationum archip̾sules &̃ ponti¬
fices. ¶ qd̾ minime tacendum: pret̾
romane eccłie morem. dñi patres &
rectores eccłie cardinales unuiersi lon¬
ge priusquam ciuitatem ingrecdere¬
tur. occurrunt: p̃terq̃m duo tantũ
qui clño pape ne intam celebri freqͦn¬
tia absq lat̾alibꝰ ess ꝯsedebat̾. Tanta
uͦ fit sequentium turba. ut archip¬
sule ad dñm papam ingrediente pa¬
latium: ipse papa q̃si ex necessitate ne
compͥmeret᷑ inqͦ erat exiret thalamũ
& ing̾deret᷑ palatium. Quasi sp̃u pphe
tie impellente. ipse papa qͥ nemini uix
assurgit: archip̃suli quasi obuiam ue¬
niens. Elam quasi in oceursu reueren¬

Expanded text:
lor, die ante celebrandum concilium civilor, die ante celebrandum concilium civitatem ingressus. Audito archipraesulis Cantuariensis adventu mox universa civitas commovetur et obviam exeunt universi, non solum cives et indigenae, sed et personae ecclesiasticae quae ad concilium jam fere omnes convenerant, diversarum nationum archipraesules et pontifices. Et quod minime tacendum, praeter Romanae Ecclesiae morem, domini Patres et rectores Ecclesiae, cardinales universi, longe priusquam civitatem ingrederetur, occurrunt; praeterquam duo tantum qui domino papae, ne in tam celebri frequentia absque lateribus esset, considebant. Tanta vero fuit sequentium turba ut, archipraesule ad dominum papam ingrediente palatium, ipse papa, quasi ex necessitate ne comprimeretur, in quo erat exiret thalamum et ingrederetur palatium. Quasi prophetiae spiritu impellente, ipse papa, qui nemini vix assurgit, archipraesuli quasi obviam veniens et jam quasi in occursu reveren
Abbreviated transcription (Latin):
uersam catholicoꝵ eccłiam erat qͥppe ĩ
romana eccłia tunc scisma ꝯscilium ꝯ¬
nib magnus. magnificentissime qͥd̾e
adtͣnsfretandum se parat. Et rege qu̾e
tanqͣm dñm. &e sup̃ hominem dilige¬
bat adito: alumnũ suum regi patͥ re¬
stituit. Et int̾ ipsum & regem ꝑdies
dulci & familiari colloqͥo habito: rege
salutato. incantia in ꝓpͥo pago suo qͥ di¬
cit᷑ rumenel. supͣ mare sito. auram ex¬
pectabat ꝓsꝑam. El post paucos dies
data. mare ingredit᷑. & in flandria in
portu qͥ dicit᷑ gͣueshende applicuit ꝑs¬
ꝑe. cum magno qͥdem & magnifico ap¬
paratu Cui mox in ipsa maris ripa.
nobiles occurrert̃ omnem honorem
exibentes: & certatim & sua &̾ que po¬
terant offerrentes. Deuide uͦ ꝑ norman¬
niam & cenomanniam tͣnsiens. iom̃i
illustris regis angloꝵ ditione ꝑciuita¬
tes ꝑ castella q uicos. adeo houorifice
qͥdem tanq̃m si rex ipse excipit᷑. Turo¬
ius uͦ iam appropinquans. t̃tio ini fal¬

Expanded text:
 erat quippe in Romana Ecclesia tunc schisma, concilium cnibus magnus, magnificentissime quidem ad transfretandum se parat. Et rege, quem tanquam dominum et supra hominem diligebat, adito, alumnum suum regi patri restituit: et inter ipsum et regem per dies dulci et familiari colloquio habito, rege salutato, in Cantia in proprio pago suo, qui dicitur Rumenel, supra mare sito auram exspectat prosperam. Qua post paucos dies data, mare ingreditur et in Flandria, in portu qui dicitur Graveshende, applicuit prospere, cum magno quidem et magnifico apparatu. Cui mox in ipsa maris ripa nobiles occurrerunt, omnem honorem exhibentes et certatim et sua et quae poterant offerentes. Deinde vere per Normanniam et Cenomaniam transiens, in omni illustris regis Anglorum ditione, per civitates, per castella et vicos adeo honorifice quidem tanquam si rex ipse excipitur. Turonis vero jam appropinquans tertio, ni fal
Abbreviated transcription (Latin):
t̾as receperunt. Et mox qͥdem suscep¬
to mandato paritũ est: illo auctorita¬
te apłica gerente se suspensũ. aliis uͦa
nathematiratis. Et cũ uos his p̃missꝰ
auram ad huc sereniorẽ expectaremꝰ:
uunciatũ est. factum sic. Qd̾ cũ au¬
diret archip̃sul gaudio magno gaui¬
sus est: letante iusto. eo qd̾ undictam
desideratã iã udisset.

Expanded text:
teras receperunt. Et mox quidem suscepteras receperunt. Et mox quidem suscepto mandato paritum est, illo auctoritate apostolica gerente se suspensum, aliis vero se anathematizatos. Et cum nos his praemissis auram adhuc sereniorem exspectaremus, nuntiatum est factum sic. Quod cum audiret archipraesul, gaudio magno gavisus est, laetante justo eo quod vindictam desideratam jam vidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
sũmatione. S de hoc expectemꝰ adhuc
ꝑ modicũ. Siqͥdem melius hoc uiri. &
hystorie huiꝰ ꝯsũmatio declarabit.
git᷑ dũo rege francoꝵ. & pͥncipib t̾re.
qͥ deserente nos mundo. tã benigne tã
magnifice nos susceꝑant salutatis:
licentiati ab eis repatͥantes. uenimꝰĩ
boloni ẽ si t̾citorio. ad portũ qͥ dr᷑ uisañ
Archipsul uͦ hiie antequã naues ascẽ¬
deret. uiri apłici p̃misit litt̾as: que ut
supͣdiximꝰ erant degenerali ep̃oꝵ ꝑ
anglia suspensione & quoꝵdã ana¬
themate. Has itaq festinant p̃misit
litt̾as: epĩs ꝑ angliã añ suũ aduentũ
porrigendaᷤ. Quoꝵ aliqͥ in ipso portu
tͣnsfretare uolentes reꝑti sunt:suspi¬
cautes forte qd̃ eis ex inopinato mox
accidit: Roger᷑ uidł eboracensis archi¬
ep̃e qͥ in ipso portu suspensus ẽ. sille¬
bertꝰ cognomento folioth londonien¬
sis. & iosceluiꝰ salesberiensis ep̃i qui pa¬
riter inportu ipso anathematis suilit¬

Expanded text:
summatione. Sed de hoc exspectemus adhuc per modicum. Siquidem melius hoc viri et historiae hujus consummatio declarabit. Igitur domino rege Francorum et principibus terrae, qui deserente nos mundo tam benigne tam magnifice nos susceperant, salutatis, licentiati ab eis repatriantes venimus in Bolonensi territorio ad portum qui dicitur Witsant. Archipraesul vero hinc antequam naves ascenderet viri apostolici praemisit litteras quae, ut supra diximus, erant de generali episcoporum per Angliam suspensione et quorumdam anathemate. Has itaque festinanter praemisit litteras episcopis per Angliam ante suum adventum porrigendas. Quorum aliqui in ipso portu transfretare volentes reperti sunt, suspicantes forte quod eis ex inopinato mox accidit: Rogerus videlicet Eboracensis archiepiscopus qui in ipso portu suspensus est, Gilbertus cognomento Foliot Londoniensis, et Jocelinus Saresberiensis episcopi, qui pariter in portu ipso anethamatis sui lit
Abbreviated transcription (Latin):
his. uideł qd̾ ipsis eito post supͣ dic¬
tum diem festum beate marie magda¬
lene ad apłicam secłe ꝓfectis. clñs rex
angloꝵ ad geu̾ale illud caplm cistci¬
ense qd̃ in septembͥ primo die sc̃e cru¬
cis ut mos ẽ celebrat᷑. lit̃tas quascdam
destinauit: significans. qđ quẽdam
cle inimicis suisai suscepissent. &se

Expanded text:
his, videlicet quod ipsis cito post supradichis, videlicet quod ipsis cito post supradictum diem festum beatae Mariae Magdalenae ad apostolicam sedem profectis, dominus rex Anglorum ad generale illud capitulum Cisterciense, quod in Septembri proximo die Sanctae Crucis, ut mos est, celebrabatur, litteras quasdam destinavit, significans quod quemdam de inimicis suis suscepisse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ int̾posita. & eccłiastica discipli¬
na suspensa sic: parant᷑ mutunt᷑ nũ¬
cii ad apłicam seclem. Mittit rex. nut¬
tunt & ꝑsone regui: nuttit & archip̃¬
sul S multũ qͥdẽ int̾ nuncios hos. Ili
qͥppe ꝑuiã argento & auro suffarcina¬
ti: ur̃i uͦ e expenditi uacui. secũ in ua
iux uiaticũ portantes. Illi incuria ma̾
sime pollicentes: nr̃i uͦ uuda solum ũ¬
ba apłice clem̃tie offerentes. Nec tñ fuit
hec nr̃a pͥma ad romanã eccłiam missio.
optimiumꝰ. Et qͥdẽ ad cautelam anob̾i
factũ sie: ut uideł firmior & magis au¬
tentica eccłiastica queuis sententia ha¬
beret᷑. si deinceps ab archip̾sule. aut ĩreg.¬
ep̃c iuzeliaci sicut supͣ ostendunꝰ. com¬
minatoriũ in regem emisit. apłice
sedis legatꝰ iam erat: & si impedlitus.
legationis sue fines intrare ũ posset.
uerũ ad romipetas nros reu̾tamͣ. Qlit̃
archip̾sul auot ẽ apontiniaco .xxx.
oc tñ priꝰ int̾sero. anteqͣm plura de

Expanded text:
nterposita et ecclesiastica disciplina suspensa sic, parantur, mittuntur nuntii ad apostolicam sedem. Mittit rex, mittunt et personae regni, mittit et archipraesul. Sed multum quidem inter nuntios hos, illi quippe per viam argento et auro suffarcinati; nostri vero expediti et vacui secum in via vix viaticum portantes. Illi in curia hissime pollicentes, nostri vero nuda solum verba apostolicae clementiae offerentes. Nec tamen fuit haec nostra prima ad Romanam Ecclesiam missio. obtinuimus. Et quidem ad cautelam a nobis factum sic, ut videlicet firmior et magis authentica ecclesiastica quaevis sententia haberetur, si deinceps ab archipraesule aut in regipraesul Vizeliaci, sicut supra ostendimus, comminatorium in regem emisit, apostolicae sedis legatus jam erat etsi impeditus legationis suae fines intrare non possent. Verum ad Romipetas nostros revertamur. Qualiter archipraesul amotus est a Pontiniaco. Hoc tamen prius interserto antequam plura de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑti & exercitati in płimis: mittentiũ
&e missoꝵ corda ꝯiecer̃t. & adu̾terunt
mox qͥd agencłu. Elũ ce in ꝯtinenti
cũ suis ꝯsilio habito mox repondit
archi p̾sul nulla ratione se uelle ꝗd̾
sui occasione ordolesionẽ ullam seuuł
modicũ aliqͥd damni incurr̾e̾t: qͥm
tã arto & ipsi & sius. tantam exhibu¬
iss humanitatẽ. Et adclidit ꝙ qͦcũ¬
q diu̾teret. ubicũq caput suũ re¬
elinaret. ab eis se eitissime amoue
meis ꝓuidente. qui uolucres celiꝑa¬
scit. ce uestit lilia. Et archip̾sul qͥdẽ
batis. & fratrũ nr̃oꝵ pontinacen¬
siũ. qͥ ut suꝑͣ ostendunus tã leti. tã
deuoti nos susceꝑant qͥ aderant et
audierant u̾bũ: suꝑ archip̾sule et
sius pietatis uiscera cõmota sunt.
cũ fletu donium egredientes Nam
m:sce memorie garino de galar¬
dun. tunc alb̃e loci. & fr̃ib inuitis

Expanded text:
perti et exercitati in plurimis, mittentium perti et exercitati in plurimis, mittentium et missorum corda conjecerunt et adverterunt mox quid agendum. Unde et incontinenti cum suis consilio habito, mox respondit archipraesul nulla ratione se velle quod sui occasione ordo laesionem ullam seu vel modicum aliquid damni incurreret, qui in tam arcto et ipsi et suis tantam exhibuisset humanitatem. Eo addidit quod quocunque diverteret, ubicunque caput suum reclinaret, ab iis se citissime amovermeis providente, qui volucres coeli pascit et vestit lilia. » Et archipraesul quidem batis et fratrum nostrorum Pontiniacensium, qui, ut supra ostendimus, tam laeti, tam devoti nos susceperant, qui aderant et audierant verbum super archipraesule et suis, pietatis viscera commota sunt cum fletu domum egredientes. Nam sanctae memoriae Garino de Galardim tunc abbate loci et fratribus invitis