comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor regum inscrutabile. Aufer rubiginem de argento.
& egredietur uas purissimũ. Aufer impietatẽ ile uul¬
tu regis. & firmabitur iustitia thronus euis. Ne głosus
appareas coram rege. & in loco magnatorũ ne steteris.
Melius ẽ. enim. ut dicatur tibi. ascende huc: quam
ut humilieris coram principe. Quȩ uiderunt oculi
tui. ne ꝑferas in iurgio cito: ne postea emendare nõ
possis. cum dehonestaueris amicum tuũ. Causamtu¬
am tracta cũ amico tuo. & secretũ extraneo ne reue-¬
les. ne forte insultet tibi cũ audierit & exprobãre ñ
cesset. Mala aurca inlectis argenteis: qͥ loquit uer¬
bũ intempore suo. In auris aurea. & margaritum
fulgens. qui arguit sapientem: & aurem obedientẽ
Sicut frigus niuis in die messis: ita legatus fidelis.
Et qͥ misit eum. animã illius requiescere facit. Nubes
& uentus. & pluuiȩ non sequentes: uir głosus & ꝓmis¬
sa non cõplens. Patientia linietur princeps. & lingua¬
mollis confringit aduritiam. Mel inuenisti eomede qͥel

Expanded text:
robiginem de argento et egredietur vas purissimum aufer impietatem de vultu regis et firmabitur iustitia thronus eius ne gloriosus appareas coram rege et in loco magnorum ne steteris melius est enim ut dicatur tibi ascende huc quam ut humilieris coram principe quae viderunt oculi tui ne proferas in iurgio cito ne postea emendare non possis cum dehonestaveris amicum tuum causam tuam tracta cum amico tuo et secretum extraneo non reveles ne forte insultet tibi cum audierit et exprobrare cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et plusa non complens. Patientia lmollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod
Abbreviated transcription (Latin):
gustu diuidicat. Iuditiũ eligamꝰ nobis: & inter nos
uideamus quid sit melius. Quia dixit iob uis
tus sum: & deus subuertit iuditium meum. In ui¬
dicando enĩ me mendatiũ ẽ: uiolenta sagitta mea
absq ullo peccato meo. Quis ẽ uir ut ẽ. iol: qͥbibit
subsannationẽ quasi aquã. Qui gradit᷑ cum opan.
tib iniqͥtatẽ: & ambulat. cũ uris impiis. Dixit e

Expanded text:
gustu diiudicat iudicium eligamus nobis et inter nos gustu diiudicat iudicium eligamus nobis et inter nos videamus quid stus sum, et Deus subvertit judicium meum. In judicando enim me, mendacium est: violenta sagitta mea absque ullo peccato. Quis est vir, ut est Job, qui bibit subsannationem quasi aquam, Qui graditur cum opt iniquitatem, ut iret cum + viris  impiis. Dixit en
Abbreviated transcription (Latin):
ñ descendat incorruptionẽ: inueni in qͦei ꝓpitior
Consũpta ẽ. caro eiꝰ asuppliciis reuertatur ad di-
es adolescentie suȩ. Dep̃cabit᷑ diñ & placabił eierit
& uidebit faciẽ eius in ui bilo: & reddec homini uis-¬
tiuam suam. Respiciet hominis et dicet. Peccaui
et uere deliqui:. & ut eram dignus ñ recepi. Lib̾auit
animã suã ne ꝑgeret ininteritũ: s uiuenslucẽ u¬
deret. Ecce hȩc om̃a oꝑatur ds̃ trib uicib ꝑ sin¬
gulos: ut reuocet animas eorũ a corruptione ⁊ e in¬
luminet in luce inuentiũ Adtende iob & audis me:
et tace dũ ego loqͣr. Si autẽ habes qͦil loqͣtis: res¬
ponde mͥ. loquere: uolo ercĩ te apparere iustũ. Qd
si ñ habes audi me: tace. & docebote sapientiam.
Pnuntians itaq heliũ: & iã hȩc locutꝰ ẽ.xxuii.¬
udite sapientes uerba mea: & eruditi ausculta¬
te me. Auris enĩ uerba ꝓbat: & guitur escas

Expanded text:
non descendat in corruptionem inveni in quo ei propitier non descendat in corruptionem inveni in quo ei propitier consumpta est caro eius a suppliplacabilis ei erit et videbit faciem eius in iubilo et reddet homini iustitiam suam respiciet homines et dicet peccavi et vere deliqui et ut eram dignus non recepi liberavit animam suam ne pergeret in interitum sed vivens lucem videret ecce haec omnia operatur Deus tribus vicibus per singulos ut revocet animas eorum a corruptione et inluminet luce viventium adtende Iob et audi me et tace dum ego loquar si autem habes quod loquaris responde mihi loquere volo enim te apparere iustum quod si non habes audi me tace et docebo te sapientiam pronuntians itaque Heliu etiam haec locutus est audite sapientes verba mea et eruditi auscultate me auris enim verba probat et guttur escas
Abbreviated transcription (Latin):
me. Quia querelas in me repperit: idõ arbitiatꝰ :
me inimicũ sibi. Posuit in neruo pedes meos: cus¬
todiuit om̃s semitas meas. Hoc ẽ .gͦ. iiiqͦ ñ es iusti
responderit. tibi. Semel ioquit᷑ ds̃: &e secundo id¬
ipsũ ñ repetit. ꝑ somniũ inuisione nocturna. qͣn¬
do irruit. sopor suꝑ homines: & dormiunt inlec¬
tulo. Tunc aꝑit aures uirorũ: et erudiens eos ins¬
truit disciplina. Ut auertat hominẽ abhis quȩ
a corruptione: et uitã illuis ut ñ transeat ingla¬
diũ. lncrepat qͦq ꝑdolorem i lectulo: & om̃a os¬
sa eius marcescere fac̾. Abhominabilis ei fit. inui¬
ta sua panis: & anunȩ illius cibus ance desidera¬
bilis. Tabescet caro eius: et ossa quȩ tecta fuerant
nud abuntur. a ppropinquabit corruptioni aĩa
eus. et uita illius mortiferis. Si fuerit ꝓeo angis
loquens unũ de milib ut adnuuciet hominis
equitatẽ. Iliserebitut eius et dicet. Liberat eũ ut

Expanded text:
me quia querellas in me repperit ideo arbitratus est me quia querellas in me repperit ideo arbitratus est me inimicum sibi posuit in nervo pedes meos custodivit omnes semitas meas hresponderit tibi: Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non repetit. Per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. Ut avertat hominem ab his quae a corruptione et vitam illius ut non transeat in gladium increpat quoque per dolorem in lectulo et omnia ossa eius marcescere facit abominabilis ei fit in vita sua panis et animae illius cibus ante desiderabilis tabescet caro eius et ossa quae tecta fuerant nudabuntur adpropinquabit corruptioni anima eius et vita illius mortiferis si fuerit pro eo angelus loquens unum de milibus ut adnuntiet hominis aequitatem miserebitur eius et dicet libera eum et
Abbreviated transcription (Latin):
nec responder ultra. Respondebo & ego parteni
meã: de ostendã scientiã meã. Pienus sũ enĩ sermo¬
nib & coattat me sp̃s uteri mei. En uent̾ meus
quasi mustũ absq spiraculo: quod laguncuias no¬
uas  disrumpit. Loquar et respirabo paululũ:
aꝑiã labia mea & respondebo. Non accipiã ꝑso¬
nã uiti: & dm̃ homini ñ equabo. Nescio enĩ quã¬
diu subsistã. & si post modicũ tollat. me factor
os ausculta. Ecce aꝑui osmeu̾: loquat᷑ lingua mea
infaucib ineis. Simplici corde meo sermones mei:
& sententiã labia mea purã loquent᷑ Sp̃s dĩ fecit
me: & spiraculũ omipotentis⁊ uiuificauit me. Sipoteᷤ
responde mnͥ & aduersus faciem meã consiste. Ec-¬
ce & me sic̃ te fec̃ ds̃: & de eodẽ iuto ego quoq
formatus sũ. Ueruntam̃ miraculũ meũ ñ te t̾reat.
& eloquentia mea ñsit tibi grauis. Dixisti gͦ in
autib meis: & uocẽ uerborũ audiui. Mundus
sũ ego absq delicto in maculatus:  ñẽ. iniqͥtas in

Expanded text:
spondebo et ego partem meam, et ostendam scientiam meam. Plenus sum enim sermonibus, et coarctat me spiritus uteri mei. En venter meus quasi mustum absque spiraculo, quod lagunculas novas disrumpit. Loquar et respondebo paululum, aperiam labia mea, et respondebo. Non accipiam personam viri, et Deum homini non aequabo. Nescio enim quamdiu subsistam, et si post modicum toos ausculta: Ecce aperui os meum, loquatur lingua mea in faucibus meis. Simplici corde sermones mei, et sententiam meam labia mea pura loquentur. Spiritus Dei fecit me et spiraculum Omnipotentis vivificavit me si potes responde mihi et adversus faciem meam consiste ecce et me sicut et te fecit Deus et de eodem luto ego quoque formatus sum verumtamen miraculum meum non te terreat et eloquentia mea non sit tibi gravis dixisti ergo in auribus meis et vocem verborum audivi mundus sum ego absque delicto inmaculatus et non est iniquitas in
Abbreviated transcription (Latin):
condempnas: Qui dic̃ regi apostata. qͥuocat du¬
ces impios. Qui ñ accepit ꝑsonas principũnr: nec
cognouit tyrannũ cũ disceptaret contra paupem.
Opus enĩ manuum eius sunt. uniuersa: subito
morientur & in media nocte. Turbabuntur po¬
puli: et ꝑtransibunt. & auferent iuolentum absq
manu. Oculi enim eius suꝑ uias hominum. E om̃s
gressus eorũ considetat. Nonsunt tenebre & ñ ẽ
umbra mortis: ut abscondantur ibi qui oꝑantur

Expanded text:
duces impios qui non accipit personas principum nec cognovit tyrannum cum disceptaret contra pauperem opus enim manuum eius sunt universi subito morientur et in media nocte turbabuntur populi et pertransibunt et auferent violentum absque manu oculi enim eius super vias hominum et omnes gressus eorum considerat non sunt tenebrae et non est umbra mortis ut absconda
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi impios ꝑcusit eos inloco uidentiũ qͥ quasi
de industtia recesser̃ abeo et om̃s uias eius intel¬
ligere noluer̃. Ut peruenire facerent ad eum cla-¬
morẽ egeni & audiret uocem pauꝑũ. Ipso enim
concedente pacẽ. quis ẽ. qui cotdempnet: Et ex qͣ
absconderit uultũ suũ. quis ẽ qui contẽplet᷑ eũ:
Et suꝑ gentẽ: et suꝑ om̃s honunef. Qui regnare
facit hominem. hipocritã: ꝓpt̾ peccata populi.
Quia ergo ego locutus sũ ad dm̃ te quoq non
ꝓhibeho. Si erraui: tu doce me. Si iniqͥtatem locu¬
tus sũ: ultra ñ addam. Nũqͥd ate ds̃ expec̾it eã.
quia displicuit tͥ: Tu enĩ cepisti loqͥ: & nõ ego.¬
Quod siquid nosti melius: loquere. Uir⁊ intelli¬
gentes loquant᷑ michi.: & uir sapiens auiliac me.
Iob autẽ stultȩ locutus ẽ: & uerba illius ñ sonant
disciplinã. Pater mi: ꝓbetut iob usq ad suc̃. Ne de¬
sinas in hominibꝰ inquitatis: qui addit super pec¬

Expanded text:
tium. Qui quasi de industria recesserunt ab eo, et omnes vias ejus intelligere noluerunt, Ut pervenire facerent ad eum clamorem egeni, et audiret vocem pauperum. Ipso enim concedente pacem, quis est qui condemnet? ex quo absconderit vultum, quis est qui contempletur eum et super gentem et super omnes homines? Qui regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi. Quia ergo ego locutus sum ad Deum, te quoque non prohibebo. Si erravi, tu doce me: si iniquitatem locutus sum, ultra non addam. Numquid a te Deus expetet eam, quia displicuit tibi? tu enim ce viri intellegentes loquantur mihi et vir sapiens audiat me Iob autem stulte locutus est et verba illius non sonant disciplinam pater mi probetur Iob usque ad finem ne desinas in hominibus iniquitatis quia addit super pec
Abbreviated transcription (Latin):
cos eius indignatus ẽ: eo quod ñ inuenissent res¬
ponsionẽ rationabilem. s tautũmͦ condẽpnassent
iob. Igit᷑ heliũ expectauit iob loquentẽ: eo quod
seniores se essent qͥ loquebantur. Cũ aut̃ uidiss
quod tres respondere ñ possent: iratus ẽ. uehe¬
menter. Respondensq helui filuis barachel bu-¬
rites dixit.
unior sũ tempore: uos autem antiquiores. Iccuto de

Expanded text:
cos eius indignatus est eo quod non invenissent responsionem rationabilem sed tantummodo condemnassent Iob igitur Heliu expectavit Iob loquentem eo quod seniores se essent qui loquebantur cum autem vidisset quod tres respondere non potuissent iratus est vehementer respondensque Heliu filius Barachel Buzites dixit iunio
Abbreviated transcription (Latin):
ego sencentiã Ex pectaui enĩ sermones ur̃os audiui
ptudentiã uĩam: donet disceptaremini sermonib
& donec putabã uos aliquid dicere considerabam.
S: ut uideo ñẽ. qͥ possit arguere. iob: et responde
ex uobis sermonib eius. Ne forte dicatis inuenimꝰ
sapientiã: ds̃ ꝓiecit cũ non homo. Nichil locutusẽ.

Expanded text:
meam scientiam expectavi enim sermones vestros audivi prudentiam vestram donec disceptaremini sermonibus et donec putabam vos aliquid dicere considerabam sed ut video non est qui arguere possit Iob et respondere ex vobis sermonibus eius ne forte dicatis invenimus sapientiam Deus proiecit eum non homo nihi
Abbreviated transcription (Latin):
haberet ds̃ in me de suꝑ. et hereditatẽ om̃ps deex¬
celsis: Nũqͥd ñ ꝑditio ẽ iniqͦ: & alienatio oꝑantib
in iustitiã. Nonne ipse considerat uias meas: &e cunc¬
tos gressus meos dinumerat: Si ambulaui inua¬
nicate: et festinauit indolo pes meus appendat me
instatera iusta: & sciat ds̃ simplicitatẽ meã. Si de-¬
meos cormeũ. & in manib meis adhesit macula:
seram & alius comedat. & ꝓgenies mea eradicet᷑.
Si deceptũ ẽ. cor meũ suꝑ muliere: & si ad ostuĩ
amici mei insidiatus sũ. Scortũ sit alteruis uxormea:
& suꝑ illã incuruent alii. Hoc enĩ nefasẽ.  uuqͥtas
maxima. Ignis ẽ. usq ad ꝑditionẽ deumans: et om̃a
eradicans geninuna. Si contempsi subire iuditium
cũ seruo meo et ancillȩ meȩ: cũ disceptarent aduer¬
sũ me. Quid enim faciã ciĩ surrex̾it ad iudicandũ
ds̃. & cũ quesierit. qͥd respondebo illi: Nũqͥd non
inutero fec̃ me qͥ  illũ oꝑatus ẽ. & formauit me¬

Expanded text:
 et haereditatem Omnipotens de excelsis? Numquid non perditio est iniquo, et alienatio operantibus injustitiam? Nonne ipse considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat? Si ambula vi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus: Appendat me in statera justa, et sciat Deus simplicitatem meam. Si demeos cor meum, et in manibus meis adhaesit macula. Seram, et alius comedat: et progenies mea eradicetur. Si deceptum est cor meum super muliere, et si ad ostium amici mei insidiatus sum scortum sit alteri uxor mea et super illam incurventur alii hoc enim nefas est et iniquitas maxima ignis est usque ad perditionem devorans et omnia eradicans genimina si contempsi subire iudicium cum servo meo et ancillae meae cum disceptarent adversum me quid enim faciam cum surrexerit ad iudicandum Deus et cum quaesierit quid respondebo illi numquid non in utero fecit me qui et illum operatus est et formavit
Abbreviated transcription (Latin):
meo portem illũ: & circundem illũ. quasi coro¬
nã michi: Per singulos gradus meos ꝓnuntiabo
illũ: et quasi principi offeram eũ. Si aduersum
me terra mea clamat: & cũ ipsa sulci eius deflẽt.
Si fructus eius coniedr absq pecunia: & animã
agricolarũ euis afflixi. Pro frum̃to oriat᷑ mͥ tribu¬
luis: & ꝓ ordeo spina. finita s̃ uba iob.¬
miserunt gͦ tres uiri isti respondere ioti:

Expanded text:
uasi coronam mihi per singulos gradus meos pronuntiabo illum et quasi principi offeram eum si adversum me terra mea clamat et cum ipsa sulci eius deflent si fructus eius comedi absque pecunia et animam agricolarum eius adflixi pro frumento oriatur mihi tribulus et pro hordeo spina finita sunt verba Iob omiserunt autem tres viri isti respond
Abbreviated transcription (Latin):
latera eius: & de uellerib ouiũ mearũ cale factꝰ:
Si ieuaui suꝑ pupillũ manũ meã: &iã cũ uide¬
rẽ me inporta suꝑiorem. Humerus meus auĩc¬
tura sua cadat: et brachiũ meũ cũ suis ossib
confringatur. Semper enĩ quasi tumentes suꝑ
fluctus timui dĩ: & pondus eius ferre ñ potui.

Expanded text:
lleribus ovium mearum calefactus est; si levavi super pupillum manum meam, etiam, cum viderem ine in portis superiorem, humerus meus a iunctura sua cadat, et brachium meum cum suis ossibus confringatur. Semper enim quasi tumentes super me fluctus, timui Dominum, et pondus eius ferre non potui.
Abbreviated transcription (Latin):
me: & quasi suꝑuentũ ponens. elisisti me ualidȩ
Scis quia inorti tradas me. ubi constituta domꝰẽ.
onuĩ iuuenti. Ueruntam̃ ñ ad consũptionẽ eorum
emitis manũ tuã: & si cortuerint ipse saluabis.

Expanded text:
me et quasi super ventum ponens elisisti me valide me et quasi super ventum ponens elisisti me valide scio quia morti tradas me ubi constituta domus est omni viventi verumtamen non ad consumptionem eorum emittis manum tuam et si corrue
Abbreviated transcription (Latin):
conspuere ii uerantur. Pharetram enĩ suam aꝑuit
et asflixit me: & frenũ posuit in os meũ. Ad dexce¬
tam oriences calamitates ineȩ: ilico surrexerunt.
Pedes ieos subuerterunt: & oppresserunt quasi fluc¬
tib semitis sius. Dissĩpauerunt itinera mea. insidi¬
ati sunt mͥ et p̃ualuerunt: & ñ fuit qui ferret au¬
xiliuĩ. Quasi rupto muro & aꝑta ianua iruer̃ su
ꝑ me: & ad meas miserias deuoluti st̃: redactus
sũ in nichili. Abstulisti quasi uentus desideriũ
meũ & uelut nubes ꝑtransiit salꝰ mea. Nunc aut̃
in memet. ipso marcescit anima mea: et possident
me dies afflictionis. Nocte os meũ ꝑforat᷑ dolorib
& qͥ me comedunt ñ dormiunt an multitudine eoꝵ
consumit᷑ uestunentũ meũ. & quasi capitio tunicę
succinxer̃ me. Comparatus sũ luto: et assimilatus¬
sũ fauillȩ & cineri. Elamaboadte & ñ exaudis me:
sto & ñ respicis me. Illutatus es mͥ incrudelem:
& induritia manus tuȩ aduersaris mͥ. Eieuasti

Expanded text:
uit, et afflixit me, et frenum posuit in os meum. Ad dexteram orientis calamitates meae illico surrexerunt: pedes meos subverterunt, et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis. Dissipaverunt itinera mea, insidiati sunt mihi, et praevaluerunt, et non fuit qui ferret auxilium. Quasi rupto muro, et aper me, et ad meas miserias devoluti sunt. Redactus sum in nihili: abstulisti quasi ventus desiderium meum: et velut nubes pertransiit salus mea. Nunc autem in memetipso marcescit anima mea, et possident me dies afflictionis. Nocte os meum perforatur doloribus; et qui me comedunt non dormiunt in multitudine eorum consumitur vestimentum meum et quasi capitio tunicae sic cinxerunt me conparatus sum luto et adsimilatus favillae et cineri clamo ad te et non exaudis me sto et non respicis me mutatus es mihi in crudelem et in duritia manus tuae adversaris mihi elevasti
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Ecce timor dñi ipsa ẽ sapientia et recedere a malo
intelligentia. Addidit qͦ iob adsumens parabolã suã ⁊ dix̃¬
is mͥ tribuat ut sim iuxta menses pristinos. se¬
undũ dies: quib ds custodiebat me. Quando
splendelat sucerna eius suꝑ caput meñ. & ad lumen
euis ambulabã intenebris. Sicut fui indicb adoles¬
centiȩ meȩ: quando secreto ds̃ erat intabernaculo me¬
o. Quando erat omp̃s mecũ: & incircuitu meo pueri
mei. Quaudo lauabã pedes meos butyro: et petra fun-¬
debat mͥ riuos olei. Quando ꝓcedebã ad portã ciui-¬
tatis: & in platea patabant cathediã mͥ. Uidebant.
uiuenes me & abscondebant᷑: et senes ad surgentes sta¬
bant. Principes ressabant loqui: & digitũ suꝑ ponebant
ori suo. Uocem suiã cohibebant duces: et lingua eorũ
guituri suo adherebat. Auris audiens beatificabat
me: & oculus uidens testimoniũ reddebat. mͥi: Qa

Expanded text:
dixit homini ecce timor Domini ipsa est sapientia et recedere a malo intellegentia addidit quoque Iob adsumens parabolam suam et dixiis mihi tribuat ut sim iuxta menses pristinos secundum dies quibus Deus custodiebat me quando splendebat lucerna eius super caput meum et ad lumen eius ambulabam in tenebris sicut fui in diebus adulescentiae meae quando secreto Deus erat in tabernaculo meo quando erat Omnipotens mecum et in circuitu meo pueri mei quando lavabam pedes meos butyro et petra fundebat mihi rivos olei quando procedebam ad portam civitatis et in platea parabant cathedram mihi videbant me iuvenes et abscondebantur et senes adsurgentes stabant principes cessabant loqui et digitum superponebant ori suo vocem suam cohibebant duces et lingua eorum gutturi suo adherebat auris audiens beatificabat me et oculus videns testimonium reddeba
Abbreviated transcription (Latin):
rem quasi. rex curtũstante exercitu: erã cam̃ merenciũ
consolatoꝵ Nunc autẽ derident me uiniores temꝑe
quotũ ñ dignabar patres ponere cũ canib gregis mei.
Quorĩ uitus manũ erat mͥ ꝓnichilo.: & uita ipsa
putabant᷑ inidigni egestate et faine steriles. Qui rode¬
hant insolitudine. scalentes calanutate e miseria. &
mandebant herbas et arborũ coraices. & radix ium¬
peroꝵ eratcibꝰ eorũ. Qui de conuallib. ista rapientes. cũ
suigula repperissent: ad ea cũ claniore currebant. In
desertis habitahant: cortentiũ &e incauernis ãt uel
super glaream. Qui int̾ huiuscemodi lecabantur: et
eẽ. subsentib delitias cõputabant. filii stultoriĩ ec
ignobiliũ: e uicĩa penitus ñ parentes. Nunc in corũ
canticũ uersus sũ: & factus sũ eis ꝓuerbiũ. Abho

Expanded text:
ium consolator nunc autem derident me iuniores tempore quorum non dignabar patres ponere cum canibus gregis mei quorum virtus manuum erat mihi pro nihilo et vita ipsa putabantur indigni egestate et fame steriles qui rodebant in solitudine squalentes calamitate et miseria et mandebant herbas et arborum cortices et radix iuniperorum erat cibus eorum qui de convallibus ista rapientes cum singula repperissent ad ea cum clamore currebant in desertis habitabant torrentium et in cavernis terrae vel super glaream qui inter huiuscemodi laetabantur et esse sub sentibus delicias conputabant filii stultorum et ignobilium et in terra penitus non parentes nunc in eorum canticum versus sum et factus sum ei
Abbreviated transcription (Latin):
adequabit ei aurũ uel uitrũ: nec cõmutabuntur
ꝓca uasa auri. Excelsa & eminentia: nec cõmemorabun¬
tur cõꝑatione eius. Trahitur autẽ sapientia de oc¬
cultis. Non ad equabitur ei topariũ de echiopia. nec
tincture mundissimȩ cõponetur. Unde ergo sapientia
ueniet. & quis ẽ locus intelligentiȩ: abscondita ẽ. ab
oculis omiũ uiuentiũ. uolucris qͦq celi lacet perdi-

Expanded text:
aurum vel vitrum nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia non memorabuntur conparatione eius trahitur autem sapientia de occultis non adaequabitur ei topazium de Aethiopia nec tincturae mundissimae conponetur unde ergo sapientia veniet et quis est locus intellegentiae abscondita est ab oculis omnium viventium volucres q
Abbreviated transcription (Latin):
& pauent ad nutũ eius. Infortitudine illius re¬
pente maria congregata st̃: et prudentia eius ꝑ¬
cussit suꝑbũ. Sp̃s eius ornauit celos: et obstetri¬
cante manu eius. eductus ẽ. coluber tortuosus. Ec¬
ce hȩc ex parte dicta st̃ uiarũ eius. et cũ uix paruã
stillã sermonis eius audierimus. Quis poterit to¬
nitruũ magnicudinis illius intueri Aadidit quo¬

Expanded text:
itudine ejus repente maria congregata sunt, et prudentia ejus percussit superbiam. Spiritus ejus ornavit coelos, et obstetricante manu ejus, eductus est coluber tortuosus. Ecce haec ex parte dicta sunt viarum ejus, et cum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis illius intueri? Sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
iudicem. Donec defitiã ũ recedã ab innocentia ma
Iustificationẽ ncã quã cepi tenere ñ leserã. Nec
enimi rep̃hendit me cor meũ in omi uita mea. Sic ut
impius uumicus meus. Et aduersarius meus quasi
iniquus. Quȩ enĩ spes ẽ. hypoctite si auare rapiat:
& ñ liberet ds̃ animã eius: Nũqͥd clamorẽ eiꝰ audi

Expanded text:
entia mea. Justificationem meam, quam coepi tenere, non deseram; nec enim reprehendit me cor meum in omni vita mea. Sicut impius inimicus meus, et adversarius meus quasi iniquus. Quae enim est spes hypocritae, si avare rapiat, et non liberet Deus animam ejus? Numquid clamorem ejus aud
Abbreviated transcription (Latin):
Inpecris riuos excidit: et omne p̃ciosum uidit ocu¬
lus eius. Profunda quoq fluuiorũ scrutatus ẽ: et
abscondita ꝓdux̃ inlucẽ. Sapientia uͦ ubi inuenit᷑.
et quis ẽ. locus intelligentie: Hescit hono p̃tiũ eiꝰ.

Expanded text:
in petris rivos excidit et omne pretiosum vidit ocuin petris rivos excidit et omne pretiosum vidit oculus eius profunda quoque fluviorum scrutatus est et abscondita produxit in lucem sapientia vero ubi invenitur et quis est locus
Abbreviated transcription (Latin):
domũ suã: & sic̃ custos fec̃ umbraculũ. Diues cum
dormierit nichil secũ aufert: aꝑit oculos suos et
nichil inueniet. App̃hendet eũ quasi aqua inopia:
nocte oppͥmet. eũ tempestas. Tollet eũ uentus urens
et auferet: & uelut turbo rapiet de loco suo. & mittet
suꝑ eũ & ñ parcet: et de manu eius fugiens fugiet.
cipia. & auro locus ẽ. in quo conflat᷑. ferrũ de t̾ra tol¬
litur: & lapis solutus calore ines uertit᷑. Tempꝰ po¬
suit tenebris: & uniu̾sorũ finẽ ipse considerat. La¬
pidũ quoq caliginis & umbrã mortis. Diudit tor¬
rens apopło peregrinante: eos quos oblicus est pes
egentis hominis & iniuos. Terra de qua oriebatur
panis in loco suo igne subuersa ẽ: locus saphyri la¬
pides eius & glebȩ illuis aurũ. Semitã ignorauit a¬
auis: nec intuitus ẽ oculus uulturis. Non calcauer̃¬
eã filii ustitorũ: nec tiansiuit ꝑeã leena. Ad silicẽ
extendit manũ suã: subuercit a radicibus montes.

Expanded text:
lum. Dives cum dormierit, nihil secum auferet; aperiet oculos suos, et nihil inveniet. Apprehendet eum quasi aqua inopia, nocte opprimet eum tempestas. Tollet eum ventus urens, et auferet eum velut turbo. Rapiet eum de loco suo, et mittet super eum, et non parcet. De manu ejus fugiens fcipia: et auro locus est, in quo conflatur. Ferrum de terra tollitur et lapis solutus calore in aes vertitur tempus posuit tenebris et universorum finem ipse considerat lapidem quoque caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante eos quos oblitus est pes egentis hominum et invios terra de qua oriebatur panis in loco suo igne subversa est locus sapphyri lapides eius et glebae illius aurum semitam ignoravit avis nec intuitus est oculus vulturis non calcaeam filii institorum nec pertransivit per eam leaena ad silicem extendit manum suam subvertit a radicibus montes
Abbreviated transcription (Latin):
otestas & cerror apud euinẽ qui facit concor¬
diam insublimib suis. Nũqͥd ẽ numerus mi¬
utũ eius. & suꝑ quem non surgec lumen eiꝰ: Num¬
quid iustificari potest homo cõꝑatus dõ aut ap-¬
parere mundus natus de muliere: Ecce & iam
luna ñ splendet. et stelle ñ sunt niuude inconspec-¬
pectu eiꝰ Quantomagis homo putredo: & filius ho-¬
muus uermis Et respondens iob dix̃.xxiii
uius aduitor es: nũqͥd in becillis: Et sustentas
brachiũ eus: qui nonẽ. fortis: Cui dedisti con-¬
siliũ: forsitan illi. qui non habet sapientiam: et
prulentiã tuã ostendisti plurimã. Que docere
uoliusti: nonne eum qͥ fec̃ spiramentũ tuũ: Ecce
gigantes gemunt subaquis: & qͥhabitant cum eis.
Nudus est infernꝰ corã illo: et nullum est operim̃¬
tum ꝑdicioni. Qui extendit aquiloneni suꝑuacu¬
um: & appendit terram. suꝑnichili. Qui ligat aqͣs
in nubib suis. ut non erũpant parit̾ deorsũ. Qui
tenet uultũ solii sui: & expandit suꝑ illud. nebu¬

Expanded text:
otestas et terror apud eum est qui facit concordiam in sublimibus suis numquid est numerus militum eius et super quem non surget lumen illius numquid iustificari potest homo conparatus Deo aut apparere mundus natus de muliere ecce etiam luna non splendet et stellae non sunt mundae in conspectu eius quanto magis homo putredo et filius hominis vermis Cujus adjutor es, numquid imbecillis? et sustentas brachium ejus qui non est fortis? cui dedisti consilium? Forsitan illi qui non habet sapientiam? et prudentiam tuam ostendisti plurimam. Quem docere voluisti? nonne eum qui fecit spiramen tuum? Ecce gigantes gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis. Nudus est infernus coram illo; et nullum est operimentum perditioni. Qui extendit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilo. Qui ligat aquas in nubibus suis, ut non erumpant pariter deorsum. Qui tenuit vultum solii sui, et expandit super illum nebu
Abbreviated transcription (Latin):
i acceꝑit hõ uxorẽ et habuerit eã. et ñ inuen̾it
grãm ante ocłos eius ꝓpter aliquã feditatẽ: scri.¬
bet libellũ repudii. et dabit in manu illiꝰ: et dimit¬
tet eã de domo sua. Cunq egressa alt̾m maritũ duxe¬
rit. et ille qͦq oderit eam: dedentq ei libellũ repu¬
dii. et diniserit de domo sua. uel certe mortuus fu¬
erit: ñ poterit prior maritꝰ reciꝑe eam in uxorẽ. qr
polluta ẽ. et abominabił facta ẽ corã dño: ne pec¬
care facias terrã tuã. qm dñs ds tibi tradidit possi

Expanded text:
et habuerit eam, et non invenerit gratiam ante oculos ejus propter aliquam foeditatem: scribet libellum repudii, et dabit in manu illius, et dimittet eam de domo sua. Cumque egressa alterum maritum duxerit, et ille quoque oderit eam, dederitque ei libellum repudii, et dimiserit de domo sua, vel certe mortuus fuerit, non poterit prior maritus recipere eam in uxorem: quia polluta est et abominabilis facta est coram Domino: ne peccare facias te
Abbreviated transcription (Latin):
on fenerabis fratri tuo ad usura peccumã. nec fru¬
ges. nec quãlibet aliam rẽ: s alieno. Fr̾atri autẽ
tuo. absq usura id quo idiget cõ modabis: ut bene¬
dicat tͥ dñs ds tuus in omĩ oꝑe tuo. in t̾ia ad quam
dueris dũo deo tuo. ñ tardabis redde.
qr requiret illud dñs d̾s tuus. Et si moratꝰ fueris.
reputabit᷑ tibi in pecẽm. Si nolueris polliceri: ab̃q
peccato eris. Qd̃ autẽ semel egressũ ẽ de labiis tuis
obseruabis et facies. sicut ꝓmisisti dño deo tuo. et
ꝓpria uoluntate et ore tuo locutuses. exiiii.¬

Expanded text:
on foenerabis fratri tuo ad usuram pecuniam, nec fruges, nec quamlibet aliam rem; sed alieno. Fratri autem tuo absque usura, id quod indiget, commodabis: ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni opere tuo in terra, quam domino deo tuo, non tardabis reddere: quia requiret illud dominus deus tuus et, si moratus fueris, reputabit tibi in peccatum. si nolueris polliceri, absque peccato eris: quod autem semel est egressum de labiis tuis, obseruabis et facies sicut promisisti domino deo tuo et propria uoluntate et ore tuo locutus es. E
Abbreviated transcription (Latin):
i fuerit int̾ uos homo. qui nocturno polbutus sit
sommio: egrediet᷑ extia castra. et ũ reuertet᷑ priꝰ¬
quã aduesꝑam lauet᷑ aqua: et post solis occasũ regre¬
dietur in castra. Habebis locũ extra castra. ad quẽ egͥ¬
diaris ad requisita nature: gerens paxillũ in balteo.
Cunq sederis fodies ꝑcirtuitũ. et egesta humo oꝑies qͦ
releuatꝰ eᷤᷤ dñs enim ds tuus ambulat inmedio castro¬
rum. ut eruat te et tradat tibi inimicos tuos: ut sum
qui ad te confugerit. Habitabit tecũ in loco qui
ei placuerit: et in una urbiũ tuarũ requiescet. Ne
contristes eum.
Non erit meretux de filiab isrł: neq scortator de fi

Expanded text:
ui nocturno pollutus sit somnio egredietur extra castra et non revertetur priusquam ad vesperam lavetur aqua et post solis occasum regredietur in castra habebis locum extra castra ad quem egrediaris ad requisita naturae gerens paxillum in balteo cumque sederis fodies per circuitum et egesta humo operies quo relevatus es Dominus enim Deus tuus ambulat in medio castrorum ut eruat te et tradat tibi inimicos tuos ut sint ui ad te confugerit habitabit tecum in loco qui ei placuerit et in una urbium tuarum requiescet nec contristes eum non erit meretrix de filiabus Israhel neque scortator de fi
Abbreviated transcription (Latin):
Ion abominaberis idumeũ. qr frat̾ tuus ẽ. nec e¬
gyptiũ: quia aduena fuisti in terra eiꝰ. Qͥ nati fu¬
erint ex eis. tercia generatione intrabunt in eccłam
dñi. Quando egressus fueris aduersus hostes tuos
in pugnã: custodies te ab omni re mala. euiii..¬

Expanded text:
on abominaberis Idumaeum, quia frater tuus est: nec Aegyptium, quia advena fuisti in terra ejus. Qui nati fuerint ex eis, tertia generatione intrabunt in ecclesiam Domini. Quando egressus fueris adversus hostes tuos in pugnam, custodies te ab omni re mala. T.
Abbreviated transcription (Latin):
oN accipies loco pignons iuferioiẽ cx uiii.¬
et suꝑiorẽ molã: quia animã fuã apposut tibi
i deprehensus fuerit homo sollicitans
fratrẽ suum de filiis isrł. et uendito eo acceꝑit
preciũ. int̾ficietur: et auferes malum de mediotui.
Obserua diligent̃ in curras in plagã lepie: s facies
quecunq docuerint te sacerdotes leuitici generis. iux¬
ta id quod p̃cepi eis: et imple sollicitȩ. exx.
cum egrederemim de egypto
um repetes a proximo tuo rẽ aliquã quã debettͥ.
ñ ingredieris domũ eius ut pignus auferas: sed
stahis foris. et ille tibi proferet qͦd habuerit. cxxii.¬
in autẽ pauꝑ ẽ: non ꝑnoctabit apud te pignus
s statim recddes ei aute solis occasum. ut dormi¬
ens in uestimñto suo. benedicat tͥ: et habeas iusticiã
coiã dño deotuo. Non negabis mercedem indigentiᷤ
et pauꝑis frĩs tui. siue aduenȩ qui tecũ morat᷑ int̾¬
ra. et intra portas tuas ẽ: s eadem die reddes ei pre¬

Expanded text:
s loco pignoris inferiorem et superiorem molam quia animam suam adposuit tibi si deprehensus fuerit homo sollicitans fratrem suum de filiis Israhel et vendito eo accipiens pretium interficietur et auferes malum de medio tui observa diligenter ne incurras in plagam leprae sed facies quaecumque docuerint te sacerdotes levitici generis iuxta id quod praecepi eis et imple sollicite mementocum egrederemini de Aegypto cum repetes a proximo tuo rem aliquam quam debet tibi non ingredieris domum eius ut pignustabis foris et ille tibi proferet quod habuerit. sin autem pauper est, non pernoctabit apud te pignus, sed statim reddes ei ante solis occasum, ut dormiens in uestimento suo benedicat tibi et habeas iustitiam coram domino deo tuo. non negabis mercedem indigentis et pauperis fratris tui siue aduenae, qui tecum moratur in terra et intra portas tuas est: sed eadem die reddes ei pre
Abbreviated transcription (Latin):
respond̾unt. de aran. Qͦs int̾rogans. nunqͥd ait nostis labat
filiũ nachoi: Dixerunt. Nouimꝰ. Sanusne ẽ inqͥt: Ualet in¬
quiunt. Et ecce rachel filia eiꝰ: uenit cũ grege suo. Dixitq
iacob. Adhuc multũ diei suꝑ ẽ. nec ẽ tempꝰ ut reducant᷑ ad cau¬
las g̃ges: date ante potũ ouib: et sic ad pastũ eas reducite.
Qͥ responcłunt. Non possumꝰ: donec omĩa peccora cong̃gent᷑.
et amoueamꝰ lapidẽ de ore putei: ut adaquemꝰ greges. Ad¬
huc loquebant᷑: et ecce rachel ueniebat cũ ouib patris sui.
Nam gregem ipsa pascebat

Expanded text:
rtuorum . Quos interrogans: Nunquid, ait, nostis Laban filium Bathuel? Dixerunt: Novimus. Sanusne est, inquit? Valet, inquiunt, et ecce Rachel filia ejus venit cum grIacob adhuc multum diei superest nec est tempus ut reducantur ad caulas greges date ante potum ovibus et sic ad pastum eas reducite qui responderunt non possumus donec omnia pecora congregentur et amoveamus lapidehuc loquebantur, et ecce Rachel veniebat cum ovibus patris sui: nam gregem ipsa pascebat
Abbreviated transcription (Latin):
possideas terrã ꝑegrinationis tuȩ. quã pollicitꝰ ẽ auo tuo.
Cunq dimisisset eum ysaac: ꝓfectus uenit in mesopotamiã.
sẏriȩ. ad laban filiũ bathuel syri. frẽm rebecce matris suȩ.
Uidens autẽ esan qͦd benedixisset pat̾ suus iacob. et misisset
eũ in mesopotamiã sẏriȩ. ut in de uxorẽ diiceret. et quod
p̾t benetictionẽ p̃cepisset ei dicens: ñ accipies coniugẽ
de filiab chanaan: quodq obediens iacob parentib isset
in syriã: probans quoq qͦd ñ libent̃ aspiceret filias chaua¬
an pat̃ suus. iuit ad hẏsinael. et dux̃ uxoiẽ absq his quas
prius habebat meleth. filiã hẏsmael. filii abrahã. sororem

Expanded text:
 est avo tuo cumque dimisisset eum Isaac profectus venit in Mesopotamiam Syriae ad Laban filium Bathuel Syri fratrem Rebeccae matris suae videns autem Esau quod benedixisset pater suus Iacob et misisset eum in Mesopotamiam Syriae ut inde uxorem duceret et quod post benedictionem praecepisset ei dicens non accipies coniugem de filiabus Chanaan quodque oboediens Iacob parentibus isset in Syriam probans quoque quod non libenter aspiceret filias Chanaan pater suus ivit ad Ismahelem et duxit uxorem absque his quas prius habebat Maeleth filiam Ismahel filii Abraham sororem
Abbreviated transcription (Latin):
guedinȩ terrȩ. et in uore celi desup: erit benedictio tua.
Niues gladio. et fratri tuo seriuies: temp̃q ueniet. cũ excuti¬
as et soluas iugũ eius de ceruicib tins. Od̾at ergo semꝑ esau
iacob: ꝓ benedictione qua benecix̃at ei pater. Dix̃q in corde
suo ueniant dies luctus patris mei: ut occidã iacob frẽm me¬
um. Nunciata sunt hec rebecce. Quȩ mittens et uocans ia¬
cob filium suum: dixit ad eum. Ecce esau frater tuus. mina¬
tur ut occidat te. Nunc gͦ fili audi uocẽ meã: et consiugẽs
fuge ad laban frẽm meum in aran. habitabisq cũ eo dies
paucos: donec requiescat furor frĩs tui. et cesset in dignatio
eius. obliui scatq eorũ que fecisti in eum: postea mittã et
adducã te in de hue. Cur utioq orbabor filio in uua die:
Dit̃ quoq rebecca ad ysaas. T̃ edet me uitȩ meȩ. ꝓpter filias
hedh. di acceꝑit ia cob uxorẽ de styrpe huiꝰ teriȩ: nolo uiu̾e.
Tocauit itaq ẏsaac iacob: et benedix̃ cxxII.

Expanded text:
guedine terrae, et in rore coeli desuper, erit benedictio tua. Vives gladio, et fratri tuo servies: tempusque veniet, cum excutias et solvas jugum ejus de cervicibus tuis. Oderat ergo semper Esau Jacob pro benedictione, qua benedixerat ei pater: dixitque in corde suo: Veniat dies luctus patris mei, ut occidam Jacob fratrem meum. Nunciata sunt haec Rebeccae, quae mittens, et vocans Jacob filium suum, dixit ad eum. Ecce, Esau frater tuus minatur ut occidat te. Nunc audi ergo, fili, vocem meam, et consurgens fuge ad Laban fratrem meum in Aran: habitabisque cum eo dies paucos, donec requiescat furor fratris tui, et cessabit indignatio ejus, obliviscatur eorum quae fecisti in eum: postea mittam, et adducam inde huc: cur utroque orbabor filio in una die? dixit quoque Rebecca ad Isaac taedet me vitae meae propter filias Heth si acceperit Iacob uxorem de stirpe huius terrae nolo vivere vocavit itaque Isaac Iacob et benedixit
Abbreviated transcription (Latin):
eam: et dñm innixũ sealȩ dicentẽ sibi. Ego sum dñs deus
abrahã patris tui: et ds ysaac. Tertã inqua dormis tibi da¬
bo et seminituo. eritq germ̃tuũ quasi puluis terrȩ. Dila¬
tabis ad occidentẽ et ouientẽ. septẽtrionẽ et meridiẽ. et be-¬
nedicent᷑ in te. et insemine tuo cunctȩ trib terrȩ. et ero cu

Expanded text:
us Abraham, patris tui, et Deus Isaac. Terram, in qua dormis, tibi dabo et semini tuo. Eritque semen tuum quasi puluis terrę. Dilataberis ad orientem et occidentem et septentrionem et meridiem. Et benedicentur in te et in semine tuo cunctę tribus terrę. Deniqu
Abbreviated transcription (Latin):
ex aristoboli. Salutate heroctionem: cognatum meum.
Salutate cos qui sunt ex nareisci: quisunt in ño. Salu¬
tate triphenam &e tryphosam: que laborauerunt
in dño. Salutate ꝑsidam carissimam: que multum
laborauit in cdño. Salutate rufum electum in dño:
&e matrem eius. et meam. Salutate asynctitum. fle¬
gonta. hermen. pattobam. herman. &e qui cũ eis sunt
frẽs. Salitate filologum. & iuliam. nereum &e sororem
eiis. &e olimpħiacdem: ce om̃s qui cum eis sunt sanctos.
Salutate inuicem: in oscło scõ. Salutant uos omnes
eccłe xp̃i. Rogo autem uos frẽs ut obseruetis eos qui
dissensiones c&e offendicta preter doctrinam quam uos
didicistis faciunt: & declinate ab illis. Huiusmodi
ꝑ dulces sermones & benedictiones: seducunt corda
innocentium. Urã enim obedientia: in omnem locum
diuulgata est. Gaudeo igitur in uobis: s uolo uos sa
pientes esse in bono: &e simplices in malo. Ds̃ autem pa¬

Expanded text:
ex Aristoboli salutate Herodionem cogex Aristoboli salutate Herodionem cogSalutate eos, qui sunt ex Narcissi domo, qui sunt in Domino. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Salutate Persidem clarissimam, quae multum laboravit in Domino. Salutate Rufum electum in Domino, et matrem ejus, et meam. Salutate Asyncgonta Hermen Patrobam Hermam et qui cum eis sunt fratres salutate Filologum et Iuliam Nereum et sororem eius et Olympiadem et omnes qui cum eis sunt sanctos salutate invicem in osculo sancto salutant vos omnes ecclesiae Christi rogo autem vos fratres ut observetis eos qui dissensiones et offendicula praeter doctrinam quam vos didicistis faciunt et declinate ab illis huiusmodi per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. uestra enim oboedientia in omnem locum diuulgata est. pientes esse in bono, et simplices in malo. Deus autem pa
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt in uidea. & obsequii mei oblatio accepta fi¬
at in ierłm scĩs. ut ueniam ad uos in gaudio ꝑ uolun¬
tatem dei: ut refrigeret uobiscum. Is autem pacis: sit
bem sororem nrãm que est in ministerio eccłe que est
in cenchris. ut eam suscipiatis in dño digne sanctis. et
assistatis ei in quocumq negotio ur̃i indiguerit. Et¬
enim ipsa quoq astitit multis: et mchi ipsi. Salita¬
te priscam et aquilam adiutores meos in xp̃o iħu:
qui pro anima mea suas ceruices supposuerunt. Quib
non solum ego grãs ago: s ce cuncte eccłe gentium.
te ephenetum dilectum nuchi: qui est primituus
asye in xp̃o. Salutate mariam que multum labora-¬
uit in uob̃. Salutate andronicam. & uiliam. cogna-¬
tos &e concaptiuos meos. qui sunt nobil es in aposto¬
lis. qui et aute me fuerunt in xp̃o. Salutate ampliã¬
tum: dilectissimum michi in dũo. Salitate urbaniti
adiutorem nrm in xp̃o: ce stachin dilectum meum.
Salutate appellen: ꝓbum in xp̃o. Salitate eos qui sunt

Expanded text:
pta fiat in Jerusalem sanctis, ut veniam ad vos in gaudio per voluntatem Dei, et refrigerer vobiscum. Deus autem pacis sit cben sororem nostram, quae est in ministerio Ecclesiae, quae est in Cenchris: ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis: et assistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit; etenim ipsa quoque astitit multis, et mihi ipsi. Salutate Priscam et Aquilam adjutores meos in Christo Jesu qui pro annon solum ego gratias ago, sed et cunctae Ecclesiae gentium, te Ephaenetum dilectum mihi qui est primitivus Asiae in Christo salutate Mariam quae multum laboravit in vobis salutate Andronicum et Iuniam cognatos et concaptivos meos qui sunt nobiles in apostolis qui et ante me fuerunt in Christo salutate Ampliatum dilectissimum mihi in Domino salutate Urbanum adiutorem nostrum in Christo et Stachyn dilectum meum salutate Apellen probum in Christo salutate eos qui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs mei & ego ipse de uobis. qm̃ &e ipsi pleni estis dile¬
tione repleti om̃i scientia: ita ut possit atterutrũ mo¬
nete. Audacius autem scripsi uobis frẽs ex parte tan¬
quam in memoriam uos rechucens propter grãm que
data est michi a deo itt sim minister xp̃i iħu in gen¬
tib sanctificans euangłium dĩ. ut fiat oblatio gentiũ

Expanded text:
de vobis, quoniam et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia, ita ut possitis alterutrum monere. Audacius autem scripsi vobis, fratres, ex parte, tamquam in memoriam vos reducens: propter gratiam, quae data est mihi a Deo, ut sim minister Christi Jesu in gentibus, sanctificans Evangelium Dei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bonum nr̃m. non est regnum dĩ esca &e potꝰ:
s iusticia et pax ce gaudium in spũ scõ. Qͥ enĩ in hoc
scruit. xp̃o placet deo: ce probatus est hominibus.
Itaq que pacis sunt sectemur: ce que edificationis
sunt in inuicem custodiamus. Noli ꝓpter escam: de-¬
struere opus dĩ. Omĩa quidem munda sunt: s ina¬
lum est homini qui ꝑ offendicłm manducat. Bonũ
est non manducare carnem &e non bibere uinũ: neq
in quo fr̃ tuus offenctit aut scandalizatur aut infir¬
matur. Tu fidem habes penes temet ipsum: habe co¬
ram deo. Beatus qui non iudicat semet ipsum: in eo
quod ꝓbat. Qui autem discernt. si manduc auerit
dampnatus est: quia non ex fide. Omne autẽ quod
non est ex fide: peccatum est Debemus autem nos fir
miores imbecillitates infirmorum sustinere: ce ñ nob̃
placere. Unusquisq ur̃m ꝓrcimo suo placcat in bonã
edificationem. Et enim xp̃c non sibi placuit: sed sic̃
scriptum est. Improperia improꝑantium tibi: ceci¬
derunt suꝑ me..

Expanded text:
a et potus: sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto: qui enim in hoc servit Christo, placet Deo, et probatus est hominibus. Itaque quae pacis sunt, sectemur: et quae aedificationis sunt, in invicem custodiamus. Noli struere opus Dei. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offensionem manducat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. Tu fidem habes penes temetipsum, habe coram Deo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Qui autem discernit, si manducaverit damnatus est, quia non ex fide. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Debemumiores imbecillitatem infirmorum sustinere, et non nobis placere. Unusquisque proximo suo placcat in bonum ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit; sed sicut scriptum est; Improperia improperantium tibi ceciderunt super
Abbreviated transcription (Latin):
i quis uocat uos infidelium  x
ce uultis ire. omne quod uobis apponit᷑ man¬
ducate: nichil int̾rogantes propter conscientiam.
Siquis autem dixerit hoc immolaticium ẽ ydolis
nolite mancducare ꝓpter illum qui indicauit: et
ꝓpter conscientiam. Conscientiam autem dico: non
tuam. s alterius. Utquid enim libertas mea iudicat᷑
ab alia conscientia : Si ego cum grã participo. quid
blasphemor ꝓ eo quod grãs ago: MX II.

Expanded text:
i quis vocat vos infidelium ad coenam, et vultis ire, omne quod vobis apponitur manducate, nihil interrogantes propter conscientiam. Si quis autem dixerit, hnolite manducare propter illum qui indicauit et propter conscientiam. conscientiam autem dico non tuam, sed alterius. ut quid enim libertas mea iudicatur ab alia conscientia? si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ago ? si
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiĩ: assiduitas enĩ illius ñbona. Noli uerbo¬
sus eẽ. in multitudine pb̃rorũ. & ñ iteres uerbũ in
tua oratione. Non oderis laboriosã operam. & rusti-¬
cationẽ ab altissimo creatam. Nonte reputes in mul-¬
titudine indisciplinatorũ mem̃to ire qm̃ ñtarda-¬
bit. humilia ualde sp̃m tuũ. qm̃ undicta carnisam-

Expanded text:
ium adsiduitas enim illius non bona noli verbosus esse in multitudine presbyterorum et non iteres verbum in tua oratione non oderis laboriosa opera et rusticationem ab Altissimo creatam non te reputes in multitudine indisciplinatorum memento irae quoniam non tardabit humilia valde spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
udi fili & accipe consiliũ intellectus. & ne abici¬
Las consilui meũ. Inice pedem tuũ in cõpedes illiꝰ.
& intorques eiꝰ collũ tuũ Subice humerũ tuũ e por¬
ta illam: &e accedieris uinculis eiꝰ. In omĩ animo¬
tuo accede ad illã. & in omĩ uirtute tua: serua uia
euis. Inuestiga illam & marifestabitur tibi: & con¬
tineus factis ne derelinqueris eam. Innouillimis enĩ
inuenies tequem in ea: & conũtetur tͥ in oblectatio¬
ne. Et er tibi cõpedes inꝓtectione fortitudinis & ba

Expanded text:
 accipe consilium intellectus, et ne abjicias consilium meum. Injice pedem tuum in compedes illius, et in torques ejus tuum collum; subjice humerum tuum et porta illam, etuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in prot
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. Multi pacifi sint tͥ: & consiliarius sit tͥ unꝰ
de mille. Si possides amicũ. intemptatione poside
amicus qͥ egreditur ad inimicitias: & est amicus qui
odiũ & rixam & conuitia deniulabit. xui.¬
Est autẽ amicus socus mense. & ñ ꝑmanet in die
necessitatis. Anticus si ꝑmanserit. fixus erit tibi
quasi coequalis: & indomesticis tuis fiducialit̾ agit.
Si humiliauerit fe contra te. & a faciȩ tua abscondec
se: unanimẽ habebis amicitiã bonam. Abinimicis tu-¬
is separare. & ab amicis tuis adtende. Amicus fidelis-
ꝓtectio fortis. Qui autẽ inuenit illũ: inuenit thes¬
aurũ. Amico fideli nulla ẽ. cõparatio: & nẽ. digna

Expanded text:
us: Multi pacifici sint tibi; et consiliarius sit tibi unus de mille. Si possides amicum, in tentatione posside amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et convicia denudabit. Est autem amicus socius mensae, et non permanebit in die necessitatiticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est compar
Abbreviated transcription (Latin):
reuelet ds̃ absconsa tua: & inmedio sinagogȩ eli-¬
dat te. Qñ accessisti maligne ad dñm: & cor tuũ
plenũ ẽ. dolo et fallatia. iiii
ili accedens ad seruitutẽ dĩ sta iniustitia & ti¬
more: & p̃para ammnã tuã ad temptationemꝰ
Deprime cortuũ & sustine: declina aureni tuã et
excipe uerba intellectus: & ne festines intempus ob¬
ductionis. Sustine sustentationes dĩ: coniungere dõ
& sustine. ui ctescat in nouissimo uita tua. Om̃e qd̃
tͥ applicitũ fuerit accipe. & indolore sustine: ⁊ in

Expanded text:
revelet Deus absconsa tua, in medio synagogae elirevelet Deus absconsa tua, in medio synagogae elidat te: quoniam accessisti maligne ad Deum, et cor tuum plenum est dolo et fallaciad seruitutem domini sta in iustitia et timore, et praepara animam tuam ad temptationem. deprime cor tuum et sustine: declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines in tempus obductionis. sustine sustentationem domini: coniungere domino et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod tibi adplicitum fuerit accipe et in dolore sus