comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eni di sumꝰ. s ñ dũ apparuit qͥđ
eximꝰ. Scimꝰ quia cũ apparuerit
similes ei erimꝰ. qm̃ uidebimꝰ eum
scuts ÷ Quia in habitabt̃ recti cũ
uultu tuo. Putasne cum uultupa¬
tris. & non cũ uultu filii: An cũ
uultu filii. & ñ cũ uultu patris:
nobis ipse filiꝰ promittit uultũ
suum unde nos lȩtos faciat
asodo hoc capitulum ineuglo ꝗđ
ispirauit ut legeretur. Ait enĩ
pse añs. Qui audit p̃cepta mea
&custodit ea: ipse ÷ qui diligit
ꝓmit tebat : Nonne ante illos erat :
Sonne facies carnis illius. & iacebat
occultus. hominẽ aut̃ possent ui¬
dere homines. dm̃ autẽ ñ possent.
quam uis in homine. quia beati
mundi cordes. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃:
dedit formã hominis & pis &
impiis. seruauit formã dĩ munda¬
tis & piis. ut iocundemur in illo.
& bene nob̾ sit inȩt̾nũ cũ uultu

Expanded text:
enim «Dei sumus, et nondum apparuit quid enim «Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, simisicuti est» ; quia «inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Putamusne cum vultu Patris, et non cum vultu Filii? an cum vultu Filii, et non cum vultu Patris? nobis ipse Filius promittit vultum suum, unde nos laetos faciet. Modo hoc capitulum in Evangeliinspiravit ut legeretur. Ait enim ipse Dominus, «Qui audit praecepta mea, et custodit ea, ipse est qui diligit  ostendere promittebat? nonne ante illos erat? nonne facies carnis illius adjacebat  illa occultus; hominem autem possent videre homines, Deum vero non possent, quamvis in homine; quia «Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt» ; dedit formam hominis, et piis et impiis; servavit formam Dei mundatis et piis, ut jucundemur in illo, et bene n
Abbreviated transcription (Latin):
dixi pabundantia ñ quer entũ
pauꝑes dixi ꝑlesideriũ susptes
ut dirigant cor. Quia quando
ad se flectunt torquent cor qnda
autem in dm̃ intendunt: dipi¬
gunt cor. Et ubi erit uoluptas
ubi requies. ubi gaudiũ. ubibe¬
atitudo : Nunquid inse : Non
Sed inquo sunt lux. Nunc autẽ
lux in dño dixit. Ideo uide qͥd se¬
quitur. uide quo conclusit. Pn¬
ABITAbt Recti cooo uoltTO
Male enĩ illis fuit in uultu suo be¬
ne illis erit cum uultu tuo. Quan¬
do uultũ suũ amauer̃ : insudore
uultꝰ sui panẽ manducauerunt:
Redeant. & de terso sudore. finitiꝰ
laborib ꝑ eunte gemitu: uenit
illis facies tua abundans sufficr¬
entia. Nichil quęrant amplius:
quia melius non habent. Amplꝰ
nonte deserant. nec deserentur
ate. Et enĩ post resurrectionẽ.
de dño quid dictũ ÷: Ad impleb
me lȩcitia cum uultu tuo. Sinę
uultũ suo: non nob̾ daret lȩcitiã
Ad hoc purgamꝰ uultũ nr̃m: ut
gaudeamus ad uultũ ipsius flu

Expanded text:
 abundantiam non quaerentes; pauperes dixit, per desiderium suspirantes.ut dirigant cor? Quia quando ad se flectunt, torquent cor; quando autem in Dominum intendunt, dirigunt cor. Et ubi erit voluptas, ubi requies, ubi gaudium, ubi beatitudo? Numquid in se? Non; sed in quo sunt lux. «Nunc autem lux in Domino» , dixit. Ideo vide quid sequitur, vide quo concludit: «Inhabitabunt recti cum vultu tuo.» Male enim illis fuit in vultu suo; bene illis erit cum vultu tuo. Quando vultum suum amaverunt, in sudore vultus sui panem manducaverunt . Redeant, et deterso sudore, finitis laboribus, pereunte gemitu, veniet illis facies tua abundans sufficientia. Nihil quaerent amplius, quia melius non habent; amplius non te deserent, nec deserentur a te. Etenim post resurrectionem de Domino quid dictum est? «Adimplebis me laetitia cum vultu tuo» . Sine vultu suo non nobis daret laetitiam. Ad hoc purgamus vultum nostrum, ut gaudeamus ad vultum ipsius. «Filii»
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ linguosus ÷: abundare uult
esurire nescit. Illi aut̃ egentes sunt
inter scandala maloꝵ ipsi p̾cant᷑
ad caput suũ ut eruantur abho¬
mine malo. & ab homine maligno
liberentur. & demanib iniustoꝵ
sustinent. apparebit gła ipsorum.
cum apparuerit caput ipsoꝵ. Talib
eñi hic constitutis dr̃. Mortui eñi¬
in dõ. Ergo pauꝑes sumus. abscondi¬
ta ÷ uita nr̃a. Clamemꝰ adpanem.
Est enĩ panis uiuus. qui decȩlo de¬
scendit. Et qͥ inuia reficit nos in
patria saturabit nos. Modo eñi
ut duremus. reficimur. Nã necesse
÷ esuriamus. quo adusq satiemur.
Eognoui quia faciet dñs iudicium
egentis. Certꝰ erat iste qm̃ faciet
dñs iudiciũ egentis. & causã pauꝑũ.
Ostendit iniqͥs. quo mͦ diligit ustoꝰ

Expanded text:
qui enim linguosus est, abundare vult, qui enim linguosus est, abundare vult, esurire nescit. Illi autem egentes suntinter scandala malorum, ipsi precantur ad caput suum, ut eruantur ab homine malo, et ab homine maligno liberentur, et de manibus injustorum patiuntur, apparebit gloria ipsorum, cum apparuerit caput ipsorum. Talibus enim hic constitutis dicitur, «Mortui estiin Deo» . Ergo pauperes sumus, abscondita est vita nostra; clamemus ad panem: est enim panis vivus qui de coelo descendit ; et qui in via reficit nos, in patria saturabit nos. Modo enim, ut duremus, reficimur: nam necesse est esuriamus, quoadusque satiemur. «Cognovi quia faciet Dominus judicium egentis.» Certus erat iste «quoniam faciet Dominus judicium egentis, et causam pauperum.» Ostendet iniquis quomodo diligit just
Abbreviated transcription (Latin):
multis iustis euener̃ mala & tanquã
inuener̾ eos mala. Nã idõ dix̃ uena¬
bunt᷑ : quia unus quisque abscondere
se uult amalo. S cũ inuenit᷑ amalo:
quasi factꝰ ÷ inuenationẽ. Nun qͥd
aut̃ soli mali fugiunt amalis. qnͣdo
querunt᷑ amalis c. Nonne & bonis
dictũ ÷. siuos ꝑsecuti fuerint in hac
ciuitate. fugite in aliã. Ergo qͣndo
mali ꝑ sequebantur bonos. id ÷ mar¬
tyres nr̃os cum eos cõp̃henderunt:
uenati sunt illos. sed non ad interi¬
tum. Passa est en imcaro. coronata
est anima. Et eiecta anima de carne.
nec carni aliqđ factũ ÷ qđ ob eẽt
inposterũ. Incessa sit caro. ꝑcussa
sit caro. laniata sit caro. nũqͥd
idõ subtracta ÷ creatori. quia data
÷ in manus peccatoris: Ille quiere¬
auit exeo qđ non erat. non repara¬
bit melius quã erat. Ergo quando¬
cũq capti sunt iusti. uenati sunt qͥ¬
dem illos mali: s non ad interitũ.
At uͦ illi qui ñ dirigent᷑ & linguosist:
mala eos uenabuntur ad interitũ.

Expanded text:
multis justis evenerunt mala; et tanquam invenerunt eos mala. Nam ideo dixit, «Venabuntur,» quia unusquisque abscondere se vult a malo: sed cum invenitur a malo, quasi factus est in venationem. Numquid autem soli mali fugiunt a malis, quando quaeruntur a malis? Nonne et bonis dictum est: «Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam» ? Ergo quando mali persequebantur bonos, id est martyres nostros, cum eos comprehenderunt, venati sunt eos; sed non ad interitum. Pressa est enim caro, coronata est anima; et ejecta est anima de carne, nec carni aliquid factum est quod obesset in posterum. Incensa sit caro, percussa sit caro, laniata sit caro; numquid ideo subtracta est Creatori, quia data est in manus persecutoris? Ille qui creavit ex eo quod non erat, non reparabit melius quam erat? Ergo quandocumque capti sunt justi, venati sunt illos quidem mali, sed non ad interitum. At vero illi qui non dirigentur et linguosi sunt, mala eos venabuntur ad interitum.
Abbreviated transcription (Latin):
times. ꝓcesser̾ spinȩ de illis radicib.
Quando sentiebas lenes radices spi¬
narum: tc̃ siposses incenderes. & ñ
eẽt unde ꝓ diret qđ te mͦ pungeret.
uenitis ꝓcliues ferri in malas libi¬
dines. & in ꝑniciosas uoluptates: tẽ
rep̃hendite. & tc̃ castigate & tc̃ urite.
Incendat᷑ radix: & ñ ÷ unde spina
ꝓcedat. Si aut̃ non potueritis: certi
estote qđ eos habebitis inimicos.
Tacere possunt. occultare inimici¬
tias suas possunt. amare uos non
possunt. Sed qm̃ amare uos ñ posst̃.
& necesse ÷ ut qui uos odert᷑. mala

Expanded text:
times; processerunt spinae de illis radicibus. times; processerunt spinae de illis radicibus. Quando sentiebas lenes radices spinarum, tunc si posses incenderes, et non esset unde prodiret quod te modo pungeret. veneritis proclives ferri in malas libidines et in perniciosas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc urite. Incendatur radix, et non est unde spina procedat. Si autem non potueritis, certi estote quod eos habebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non possunt. Sed quoniam amare vos non possunt, et necesse est ut qui oderunt vos mala
Abbreviated transcription (Latin):
& necesse ÷ noxiussit. siue sit blandus.
siue sit ferox. Quis quis in illũ incurre¬
rit. qͥs qͥs laqueis eiꝰ fuerit captus:
inueniet quã sit noxiũ qđ putabat
lene. Et enĩ fr̃s. & spiȩ non punguñ
in radicib. Erue spinas de t̾ra. con¬
trecta radices ipsarũ. & uide si sentiᷤ
dolorẽ. Tam̃ illud unde dolorẽ sentiꝰ
insuꝑficie: de illa radice ꝓcesnt. Itaq
ñ uob̾ placeant homines quasi lenes
& blandi. amatores tam̃ carnalium
uoluptatũ. & inqͥnatarũ cupiditatũ
sectatores. ñ uob̾ placeant. Et si ad¬
huc uident᷑ lenes: radices spinarũ
sunt. Na talib factis. ꝑluxuriã ple¬
runq effundunt qđ habebant.
Et qͦm quęrt implere qđ effudert̃ :
Nunqͥd iã parcunt rapinis. & cogita¬
tionib fraudiũ. om̃i generi mali¬
gnitatis exqͥ rende : Ia uides hominẽ
malũ. quẽ putabas antea lenem
Quando illũ uidebas inebriari. bonꝰ
erat. Modo iã furẽ uides. latronẽ

Expanded text:
et necesse est noxius sit, sive sit blandus, et necesse est noxius sit, sive sit blandus, sive sit ferox. Quisquis in illum incurrerit, quisquis laqueis ejus fuerit captus, inveniet quam sit noxium quod putabat lene. Etenim, fratres, et spinae non pungunt in radicibus. Erue spinas de terra, contrecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen illud unde dolorem sentis in superficie, de illa radice processit. Itaque non vobis placeant homines quasi lenes et blandi, amatores tamen carnalium voluptatum, et inquinatarum cupiditatum sectatores; non vobis placeant. Etsi adhucfactis per luxuriam plerumque effundunt quod habebant: et quomodo quaerunt implere quod effuderunt? Numquid jam parcunt rapinis et cogitationibus fraudum, omni generi malignitatis exquirendae? Jam vides malum hominem, quem putabas antea lenem. Quando illum videbas inebriari, bonus erat: modo jam furem vides, latronem
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã c̃tra ipsũ pͥncipẽ eoꝵ diabolũ.
qui oꝑat᷑ infiliis diffidentiȩ. Auiro
Iusio erue me. Hoc ÷ ab homine
maligno. qđ ẽ auiro ĩ iusto. Malignũ
aliquẽ iniustũ bonũ ẽẽ. St̃ enĩ multi
iniusti: qͣsi innocentes. Non st̃ enim¬
ebriosi. uoluptatib dediti. Quomͦ
nulli nocet. qͥ sibi ñ parcit ÷ Inno¬
cens enim ille ÷ qͥ ñ nocet. ñ autem
qui sibi nocet. Tibi aut̃ qͦmͦ potest
non nocere. qui sibi nocet: S respon¬
des. In qͦ mͥ nocet : Non enĩ inuasit
rẽ meã. aut appetiuit salutẽ meã.
Iuxuria sua pascitur: suis uoluptatib
delectatur. S inqͥnatas habet uo¬
cui molestus non est : Nocet̾ tͥ saltĩ
ł exemplo. qͥ a uiuit tecũ. & ad qđ agit
inuitat. Nonne cũ eũ uides forte ĩ
illis sordib ꝓsꝑari. duceris taliũ de¬
lectatione factoꝵ: Et si ñ c̃sentis. saltẽ
inuenisti qđ expugnes. Quomͦ gͦ tibi
ñ nocebat . quilaboras uincere qđ fec̃
in corde tuo: Malignꝰ ÷ gͦ om̃is iniustꝰ

Expanded text:
 etiam contra ipsum principem eorum diabolum, qui operatur in filiis diffidentiae . «A viro injusto erue me.» Hoc est, «ab homine maligno;» quod est, «a viro injusto.» Malignum aliquem injustum bonum esse putes. Sunt enim multi injustiebriosi, voluptatibus dediti. Quomodo nulli nocet qui sibi non parcit? Innocens enim ille est qui non nocet; non autem qui sibi nocet. Tibi autem quomodo potest non nocere qui sibi nocet? Sed respondes: In quo mihi nocet? Non enim invasit rem meam, aut appetivit salutem meam: luxuria sua pascitur, suis voluptatibus delectatur; sed si inquinatas habet vocui molestus non est? Nocet tibi saltem vel exemplo, quia vivit tecum, et ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris talium delectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisti quod expugnes. Quomodo ergo tibi non nocebat, qui laboras vincere quod fecit in corde tuo? Malignus est ergo omnis injustus,
Abbreviated transcription (Latin):
cabat & quia loquebat᷑: sed gaudebat
quia audiebat. Ait enĩ. Amicꝰ autem
sponsi stat & audit eũ. & gaudio gau-¬
det ꝓpt̾ uocẽ sponsi. Itaq fr̃s cito di-¬
xerim caritati ur̃ȩ. ubi unꝰqͥsq ꝓbet
se ñ ut ñ loquat᷑: sed ut de illo locutio¬
nis officiũ exigat. Gaudiũ aut̃ taci¬
turnitatis in uoluptate habeat. uocẽ
doctrinȩ innecessitate. Quando eñi

Expanded text:
cabat, et quia loquebatur; sed gaudebat cabat, et quia loquebatur; sed gaudebat quia audiebat: ait enim, «Amicus» «autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Itaque, fratres, cito dixerim Charitati vestrae, ubi unusquisque probet se: non ut non loquatur, sed ut de illo locutionis officium exigat; gaudium autem taciturnitatis habeat in voluntate, vocem doctrinae in necessitate. Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
It uꝰ suꝑcos cũ ceciderit aliqͣ p̾ssura. aliqͣ
miseria: ñ subsistunt: cadunt. Quan¬
do enĩ tales patiunt᷑ huiꝰ modi pres¬
suras: ñ ualent tolerare. Decidunt
nmiquitates malas: qͥa tͣdunt᷑ a
desiderio suo peccatori. Uur linguo
illi ÷ uoluptas. nͥ loqͥ : Non enĩ attendit
qd loqͣtur : dũ loqͥt᷑. Non potest fieri.
ut iste dirigat᷑. Qualis gͦ debet ẽẽ ser-¬
uus cłĩ. Accensus illis carbonib. & ipse
carbo salutaris effectꝰ: Qualis ẽẽ debet
Ut optet magis audire qͣm dicere :
sicut scriptũ ÷. Sit aut̃ om̃is homo
uelox adaudiendũ tardꝰ aut̃ adlo¬
quendũ. Et si fieri potest hoc cupiat¬
eupiat. ñ hab̾e necessitatẽ loquendi.
&dicendi . & docendi. Ecce enĩ fr̃s
meliꝰ om̃s sciremꝰ & nemo doceret alt̾ũ
ut ñ eẽt alius loquens alius aucdiens:
sed om̃s auclientes unũ illũ cui dr̃.
auditui meo dab̾ exultationẽ & letitiã.
Unde & ille ioħs ñtã gaudebat qͥ ap̃di-¬

Expanded text:
 illos cum ceciderit aliqua pressura, aliqua miseria, non subsistunt; cadunt. Quando enim tales patiuntur hujusmodi pressuras, non valent tolerare, decidunt in iniquitates malas; quia traduntur a desiderio suo peccatori. 15. «vers.illi est voluptas, nisi loqui? Non enim attendit quid loquatur, dum loquatur. Non potest fieri ut iste dirigatur. Qualis ergo esse debet servus Dei, accensus illis carbonibus, et ipse carbo salutaris effectus? qualis esse debet? Ut magis optet audire quam dicere, sicut scriptum est, «Sit autem omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum» : et, si fieri potest, hoc cupiat, non habere necessitatem loquendi, et dicendi, et docendi. Ecce enim dico melius; omnes sciremus, et nemo doceret alterum; ut non esset alius loquens, alius audiens, sed omnes audientes unum illum cui dicitur, «Auditui meo dabis exsultationem et laetitiam» ? Unde et ille Joannes, non tam gaudebat quia praedi
Abbreviated transcription (Latin):
uiti: sub illo sunt. Illi appellant
dm̃ a quo coronentur. illi fugiunt
aquo dãnentur. Et iniquus qui ñ
uult hab̾e dnm̃ dm̃ suũ. qͦ fugiet
dm̃ om̃ium : Bonũ ÷ illi gͦ ut c̃uer¬
tat᷑ addm̃ om̃iũ. faciatq illũ c̃uersio¬
ne suũ. & positꝰ int̾ tales peccatores.
se ductores. hypochritas. suꝑbos.
dicat addm̃ quẽ sibi c̃uersione fec̃
dm̃ suum. Dixi dño ds̃ m̃s es tũ
INIS Meȩ. Simplex quidem senten¬
tia est. & facilis ad intelligendum.
Sed tam̃ delectat forte cogitare.
quare ñ dixerit ꝑcipe aurib dep̃¬
cationẽ mea̾ s uelut eiuidentius ex¬
primens affectũ animi sui: ait uocẽ
dep̃ cationis meȩ uitã dep̃cationis
meȩ. animã dep̾cationis meȩ̨. non
qđ sonat in uerb̾ meis sed unde ui¬
uunt uerba mea. Cȩteri enĩ stre¬
pitus sine anima. soni dici possunt
uoces ñ possunt. Uox ꝓpͥe animatoꝵ¬

Expanded text:
viti, sub ipso sunt. Illi appellant viti, sub ipso sunt. Illi appellant Deum, a quo coronentur; sub illo illi fugiunt, a quo damnentur. Et iniquus qui non vult habere Dominum Deum suum, quo fugiet Deum omnium? Bonum est illi ergo ut convertatur ad Deum omnium, faciatque illum conversione suum; et positus inter tales peccatores, seductores, hypocritas, superbos, dicat ad Deum, quem sui conversione sibi fecit Deum suum: «Dixi Domino, Deus meus es tu. onis meae.» Simplex quidem sententia est, et facilis ad intelligendum: sed tamen delectat forte cogitare quare non dixerit, Percipe auribus deprecationem meam; sed velut evidentius exprimens affectum animi sui, ait, «vocem deprecationis meae,» vitam deprecationis meae, animam deprecationis meae, non quod sonat in verbis meis, sed unde vivunt verba mea. Caeteri enim strepitus sine anima, soni dici possunt, voces non possunt: vox proprie animato
Abbreviated transcription (Latin):
addere. ꝓducere. in longũ ꝓtendere.
ut habeat infine unde illiꝰ ligent᷑
manꝰ & pedes. & ꝓiciat᷑ intenebras
ex teriores. hec aut̃ peccata sua ten¬
dunt iustis: quando eis suadent
facere mala quȩ ipsi faciunt. Idõ
dix̃. restes extendert᷑ muscipulam
pedib meis. id ÷ depeccatis suis me
deicere uoluer̃. Et ubi hoc : Ioxt̾a
semrias scanoala posuert̃ michi.
Non insemitis: s iuxta semitas. Semitȩ
tuȩ p̾cepta dĩ sunt. Illi scandala
uixta semitas posuert̃ : tu noli re¬
cedere a semitis. & ñ rues in scandala.
Nec uolo dicas. & ꝓhiberet illos ds̃
ponere scandala mͥ iuxta semitas.
& non ibi ponerent. Immo ꝑmisit
ds̃ ponere scandala illos iuxta se-¬
int̾tanta mala in istis tẽporibus.
inistis ꝑiculis : Dixi oiĩo ds̃ m̃s es
TU. Illi homines st̃ & ñ mei. tu & ds̃
gna uoxorationis ÷ mouet fiduciã.
fruuntur. qͥ ei seru̾iunt. qui libent̃
sub illo sunt. Nã & mali quãuis in¬

Expanded text:
addere, producere, in longum protendere: addere, producere, in longum protendere: ut habeat in fine unde illi ligentur manus et pedes, et projiciatur in tenebras exteriores . Haec autem peccata sua tendunt justis, quando eis suadent facere mala quae ipsi faciunt. Ideo dixit, «Restes extenderunt muscipulas pedibus meis;» id est, de peccatis suis me dejicere voluerunt. Et ubi hoc? «Juxta semitas scandalum posuerunt mihi:» non in semitis, sed «juxta semitas.» Semitae tuae, praecepta Dei sunt. Illi scandala juxta semitas posuerunt; tu, noli recedere a semitis, et non irrues in scandala. Nec volo dicas: Et prohiberet illos Deus ponere mihi scandala juxta semitas, et non ibi ponerent. Imo permisit Deus ponere scandala illos juxta seinter tanta mala, in istis tentationibus, in istis periculis? «Dixi Domino, Deus meus es tu.» Illi homines sunt, et non mei; tu et Deus, gna vox orationis; movet fiduciam. fruuntur, qui ei serviunt, qui libenter sub ipso sunt. Nam et mali quamvis in
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. & aꝑte isaias Ue iis qͥtͣhunt
peccata sic̃ reste̾ longã. Quare autẽ
aut̃ dr̃ restis: Qa om̃is peccator ꝑ¬
seuerans inpeccatis suis: ad dit peccata
peccatis. Et cũ deberet accusatione
peccati sui corrigi: defensione dup¬
plicat qđ c̃fesione posset auferri
Et plerũq aliis peccatis uult munitꝰ
ẽẽ: ꝓpt̃ illa quȩ cõmisit. Fẽcit ad ulte¬
rium. & ne occidatur parat homici¬
diũ. Addit peccato peccatũ. Rursus
si ei contigerit facere homicidiũ.
iã qͥ unũ crim̃ timebat: duo tuet.
Et utiq cũ uideat se plura timere
qͣm antea timebat: ñ cogitat mi¬
nuere qđ fecit. s ad dere qđ ñ dũ fec̃.
Querit forte & male ficiũ. Aria ecce
habet. lnde iã qͥscogitat. qͥs finiat
restẽ peccatoꝵ : Et optime dr̃ restĩ.
Ut eni torqueat᷑ restis addit᷑. & ñ ad¬
dunt᷑ recta fila. sed torta. Prauitas
sibi connex̾a. in longũ. Et ñ cogi¬
tat p̃cidere qđ male texuit: sed

Expanded text:
ae iis qui trahunt peccata sicut restem longam» ! Quare autem dicitur restis? Quia omnis peccator perseverans in peccatis suis, addit peccata peccatis; et cum deberet accusatione peccati sui corrigi, defensione duplicat quod confessione posset auferri, et plerumque aliis peccatis vult munitus esse propter illa quae commisit. Fecit adulterium, et ne occidatur, parat homicidium; addit peccato peccatum. Rursum si ei contigerit facere homicidium, jam qui unum crimen timebat, duo timet: et utique cum videat se plura timere, quam antea timebat, non cogitat minuere quod fecit, sed addere quod nondum fecit; quaerit forte et maleficium. Tria ecce habet. Inde jam quis cogitet? quis finiat restem peccatorum? Et optime dicitur restis: ut enim torqueatur restis, additur; et non adduntur recta fila, sed torta. Pravitas sibi connexa ducitur in longum, et non cogitat praecidere quod male texuit; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uuebat. quia dm̃ suũ intelligebat.
& aquo lib̾aret᷑ uidebat. & aquib
lib̾aretur sentiebat. Ipsa erat uox
batur de scandalis &e insidus peuet
decircũ latrantib & circũ in sidiar¬
tib malignis hominib uasis clidds
de suꝑb inuidentib iustis int̃quali
necesse ÷ uitã ducere cũ hic uium¬

Expanded text:
vebat, quia Deum suum intelligebat, et a quo liberaretur videbat, et a quibus liberaretur sentiebat, ipsa erat vox batur de scandalis et insidiis peccatorum, de circumlatrantibus et circuminsidiantibus malignis hominibus vasis diaboli, de superbis invidentibus justis, inter quales necesse est vitam ducere, cum hic vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe dñe uirtus salutis meȩ. Et un¬
de spero. quia tues uirtꝰ salutis
‸ mee : Obũbrasti suꝑ caput meũ
inquit indie belli. Ecce mͦ adhuc
pugno. Pugno foris c̃trafictos bo¬
nos pugno intꝰ cũ c̃cupiscentus
meis: qm̃ uideo aliã legẽ in mẽbrꝰ
meis repugnantẽ legi mentis

Expanded text:
ne, virtus salutis meae.» Et unde spero quia tu es virtus salutis meae? «Obumbrasti super caput meum in die belli.» Ecce modo adhuc pugno: pugno foris contra fictos bonos, pugno intus contra concupiscentias meas; quoniam «video aliam legem in membris meis, repugnantem» «legi mentis
Abbreviated transcription (Latin):
quisq inimicũ innegotio. cogitat
ei fraudem facere & ei auferre pecu¬
nam. qui uersatur in cominuni
negotio habet qͥsq inimicũ uicmꝰ
& cogitat malũ ingerere donuuas
aliquid dere ipsius minuere ule
utiq dolo cogitat. fraude cogtat
machinam̃tis diaboli hȩc ipsa getit
implere. nemo dubitat. s tamꝰ umi
ista isti cauendi st̃: s ne insidrando
t a dlucant te adse. id÷ sepdubitt:
illorũ caput diaboluis. Qui cogitab
inqͥt supplantare gressus meos
est supplantare gressꝰ meos : Uor
qͣsi uterres innegotio qđ cũ illo sui¬
dĩ. ut illud qđ rectũ intendebas
cedat auia. aut retro reuertatur
unde uenerat. Quicqͥd tͥ tale fecent.
supplantauit te decepit te. Cont᷑
huius modi in sidias ora. neꝑdascę¬
leste patrimoniũ. ne amittas xp̃m
cohȩredẽ qͥa uicturꝰ es mȩt̾nũ cum
eo qui te fecit heredem. Non enim
talis te fecit. heredẽ cui mortuo
succedas: s cũ qͦ inȩt̾nũ uiuas. As¬

Expanded text:
quisque inimicum; in negotio cogitat quisque inimicum; in negotio cogitat ei fraudem facere, et ei auferre pecuniam, qui versatur in communi negotio: habet quisque inimicum vicinum, et cogitat malum ingerere domui ejus, aliquid de re ipsius minuere; et utique dolo cogitat, fraude cogitat, machinamentis diaboli haec ipsa gestit implere; nemo dubitat. Sed tamen non propter ista isti cavendi sunt, sed ne insidiando tibi adducant te ad se; id est, bonorum capinquit, «supplantare gressus meos.» Quid est, «supplantare gressus meos?» Non quasi ut erres in negotio quod cum illo haDei, ut illud quod rectum intendebas, n via, aut retro revertatur unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, ne perdas coeleste patrimonium, ne amittas Christum cohaeredem, quia victurus es in aeternum cum eo qui te fecit haeredem. Non enim talis te fecit haeredem, cui mortuo succedas, sed cum quo in aeternum vivas.
Abbreviated transcription (Latin):
Pacata audis uerba. sed belli c̃stitutio
acordib ñ discedit. Qd enĩ dictũ est
queris hominẽ: aspice similitudinẽ.
In serpente maxima astutia ÷ & dolꝰ
noçendi ꝓpterea etiã serpit. Non
enĩ ł pedes habet:. ut eiꝰ uestigiacũ
uenit audiant᷑. In eiꝰ itinere uelut
lenis ÷ tͣctus. s ñ ÷ rectꝰ. Itagͦ repunt¬
& serpunt : ad nocendũ habentes
occultũ uenenũ. & subleni cͤtactu.
Et icleo seqͥt᷑. Wenenũ aspioũ susla¬
BIIS eoRUM. Ecce ÷ illud sublabiis.
ut aliuo sublabiis. aliud in labiis
ad uertamꝰ. Quos etiã aꝑte manife¬
stat alio loco: ubi dicit᷑. Quiloquunt᷑
pacẽ cũ ꝓximo suo. mala aut̃ ĩ cordib¬
intelligere s agere. Orare opus ÷
ñ quȩrere qͥd sit. S qͦmͦ ores aduersꝰ
huiꝰ modi homines: aꝑit tͥ inconse¬
quenti. Multi eni aduersus malos
imꝑite orant. Qyicooria ueruNT
IN QUITSopplantãre oressos meos.
Ad huc potest carnalit̾ accipi. habet

Expanded text:
Pacata audis verba; sed belli constitutio Pacata audis verba; sed belli constitutio a cordibus non discedit. Quod enim dictum est, quaeris hominem, aspice similitudinem. In serpente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia cum venit audiantur. In ejus itinere velut lenis est tractus, sed non est rectus. Ita ergo repunt et serpunt ad nocendum, habentes occultum venenum et sub leni contactu. Et ideo sequitur: «Venenum aspidum sub labiis eorum.» Ecce est illud sub labiis; ut aliud sub labiis, aliud in labiis advertamus. Quos etiam aperte manifestat alio loco, ubi dicit, «Qui loquuntur pacem cum proximo suo; mala autem in cordibintelligere, sed agere; orare opus est, non quaerere qui sint. Sed quomodo ores adversus hujusmodi homines, aperit tibi in consequenti. Multi enim adversus malos imperite orant. «Qui cogitaverunt,» inquit, «supplantare gressus meos.» Adhuc potest carnaliter accipi. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
III cORpe. Quid enĩ: Quia ñ audent
ꝓferre in lingua seruant incorde.
runq bona loquunt᷑. Audis uoce
iusti. s ñ ÷ cor iusti. Nã quid ꝓfuit
hoc addere ut diceret. qui cõgitauer̃
iniusticias in corde : Ab eis melib̾a.
ibi sit potentissima manꝰ tua ad
eruendum me. Facile enĩ ÷ de¬
uitare aꝑtas inimicitias. facile ÷
auerti ab inimico ꝓmpto & mani-¬
festo. cuiꝰ iniqͥtas iam etiam in la¬
buis est. Ille ÷ molestꝰ. ille ÷ occultꝰ.¬
ille difficile deuitat᷑: qͥ in labiis bona
portat. & incorde occultat mala. Qͥ
cogitauer̃ iniusticias in corde: iota
oie constitoesant gella. Quid ÷ bella.
Contra quȩ pugnarẽ. totadie inichi
c̃stituebant. Inde hoc enĩ nascit᷑. de
talib cordib qͥcqͥd ÷ contͣ qđ pugnat
xp̃ianus. Si seditio. si scisma. siheresis.
si contͣ dictio turbulenta: ñ hoc erũ¬
pit nͥ de illis cogitationib quȩ tege¬
bantur. Et qͣndo labia bonaloque¬
bantur : tota die c̃stituebant bella.

Expanded text:
in corde.» Quid enim, quia non audent proferre in lingua, et servant in corde?  labiis bona loquuntur. Audis vocem justi; sed non est cor justi. Nam quid profuit hoc addere, ut diceret, «Qui cogitaverunt injustitias in corde?» Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus tua ad eruendum me. Facile est enim devitare apertas inimicitias; facile est averti ab inimico prompto et manifesto, cujus iniquitas jam etiam in labiis est: ille est molestus, ille est occultille difficile devitatur, qui in labiis bona portat, et in corde occultat mala: «Qui cogitaverunt injustitias in corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «bella?» Contra quae pugnarem tota die mihi constituebant. Inde enim hoc nascitur de talibus cordibus, quidquid est contra quod pugnat christianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona loquebantur, «tota die constituebant bella.»
Abbreviated transcription (Latin):
malitiam. & diligimꝰ creaturã: ut
qđ ibi fecit ds̃ amemꝰ. qđ ibi fecit
ipse homo oderimꝰ. Fecit eñĩ deus
ipsũ hominẽ fecit aut̃ homo peccatũ
Dilige qđ fecit ds̃. oderiꝰ qđ fecit ho-¬
mo. Sic eñĩ ꝑsequeris quod fecit

Expanded text:
malitiam, et diligimus creaturam; ut malitiam, et diligimus creaturam; ut quod ibi fecit Deus amemus, quod ibi fecit ipse homo, oderimus. Fecit enim Deus ipsum hominem; fecit autem homo peccatum. Dilige quod fecit Deus, oderis quod fecit homo: sic enim persequeris quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sint & qͦt futuri sint : nouit ille qͥ
illos redemit sanguine suo nescienteᷤᷤ.
Sunt aut̃ qͥdã ꝑseueraturi in malitia
sua. ad xp̃i corpꝰ ñ ꝑtinentes. & ipsi noti
ei utiq cui nichił ignotũ ÷. Interim
illi qͥ iã cõpaginati st̃ cũ mẽbris eiꝰ. ñ¬
dũ habentes resurrectionẽ futurã
inqua om̃is tͥbulatio moriet᷑. & erit
sine fine exultatio. ñdũ gͦ habentes
hoc inre. s tam̃ tenentes in spe: ge¬
munt ex desiderio quodã. & orant
se lib̾ari ab hominib malis. int̾qͦs
necesse ÷ uiuere & bonos. Non enim
separatio iã cuiq tuta ÷. Illiꝰ eñĩ erit
separatio. qͥ ñ nouit errare. Quid est
qui non nouit errare : Ut nec malũ
traiciat addexterã. nec bonũ ad sini¬
stram. Nos aut̃ in hac uita difficile ÷
ut nos ipsos nouerimꝰ qͣnto minus
debemꝰ deqͦqã prȩꝓperã ferre senten¬
tiam : Quia si hodie malũ nouimus:
cras qualis futurꝰ sit ignoramꝰ. Et

Expanded text:
qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem quidam perseveraturi in malitia sua, ad Christi corpus non pertinentes; et ipsi noti ei utique, cui nihil ignotum est. Interim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram,in qua omnis tribulatio morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit errare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sinistram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie malum novimus, cras qualis futurus sit ignoramus; et
Abbreviated transcription (Latin):
satiati. esurientis & sitientis iustitiã.
cui quandã ꝓmissa saturitas: infine
seruat᷑. Interĩ hic nẽ sitiat & esuriat.
gemat & pulset. quęrat. ꝑ egrinatio¬
nis illecebris ñ delectet᷑. ñ putet patͥã
caput scilicet cuiꝰdã corporis. Non
nĩ potest dici caput. ubi corpꝰ
nullũ ÷. cui sit caput. Pro inde si
caput xp̃s. & alicuiꝰ corporis caput
incuiꝰ nos membris sumꝰ sicaput
nr̃m diligimꝰ. Audiamꝰ g uoces cor¬
poris xp̃i. hoc ÷ uoces nr̃as: si sumus
in xp̃i corpore. qͥa qͥsquis ibi ñ fuerit:¬
in eis erit. int̾ qͦs illud corpꝰ gemit.
ꝓinde aut in illo corpore eris ut ge¬
mas inter malos: aut ñeris in illõ cor-¬
pore. & in eis eris int̾ qͦs malos gemit
corpꝰ. qđ gemit int̾malos. Aut mẽbrũ
aduersari corporis xp̃i uno mͦ in¬
telligunt᷑. aut uno mͦ agunt. Wersi¬
pellis eñĩ ÷ qͥ in eis regnat. & qͥ eis utit᷑
tanꝗͣ uasis suis. Seterũ multi ab illo
lib̾antur. & in corpꝰ xp̃i tͣnseunt. Et

Expanded text:
surientis et sitientis justitiam , cui quaedam saturitas promissa in fine servatur. Interim hic nunc sitiat et esuriat, gemat et pulset et quaerat. Peregrinationis illecebris non delectetur, non putet patriam caput scilicet cujusdam corporis. Non enim potest dici caput, ubi corpus nullum est cui sit caput. Proinde, si caput Christus; et alicujus corporis caput in cujus nos membris sumus, si caput nostrum diligimus. Audiamus ergo voces corporis Christi, hoc est voces nostras, si sumus in Christi corpore; quia quisquis ibi non fuerit,in eis erit inter quos illud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos gemit corpus, quod gemit inter malos: aut membrum adversarii corporis Christi uno modo intelliguntur, aut uno modo agunt. Versipellis est enim qui in eis regnat, et qui eis utitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et
Abbreviated transcription (Latin):
hominib bone uoluntatis: Illi autẽ
suꝑbi absconder̾ muscipułã. quȩ sier̃
supplantare gressꝰ rectos Et quid fe¬
cerunt: Et uestes EXTENDERUN
moscipolas pepis: meis. Quas restes :
Notũ ÷ hoc uerbũ inscripturis. Inueni¬
mus alibi: quid significent restes.
Dñs flagellũ de resticula fecit. unde
ex̾pulit detẽplo eos qͥ ibi male uersa¬
bant᷑. Et significauit nob̃ qͦmͦ intelli

Expanded text:
nibus bonae voluntatis» . 9. Illi autem «superbi absconderunt muscipulam:» quaesierunt supplantare gressus meos. Et quid fecerunt? «Et restes extenderunt muscipulas pedibus meis.» Quas restes? Notum est hoc verbum in Scripturis, et invenimus alibi quid significent restes. Dominus flagellum de resticulis fecit, unde expulit eos de templo, qui ibi male versabantur ; et signific
Abbreviated transcription (Latin):
÷ uocari in ꝓpħia. In ipsũ finẽ inten¬
de. quia ip̃si dd psalmꝰ canit᷑. & cor¬
poris eiꝰ uocẽ audi. & esto incorpore
eiꝰ. Wox quã audisti tua fiat. & ora
sed ab ipso genere. Nec auasis tantũ:
s ab ipso principe. id ÷ ab ipso diabo¬
lo. Quare eni ab homine. si adiabolo
Quia & ipse infigura homo dictꝰ est.
Uenit inimicꝰ homo & suꝑ sẽmina¬
uit zizania. Et cũ dixissent serui
ad patrẽ familias. ñne bonũ sem̃
seminasti magro tuo. unde appa¬
ruer̃t tizama: responsũ ÷ Inimicꝰ
homo hoc fecit. Ab isto gͦ homine:
maligno. ora quantũ potes ut libers.
quia ñ est tͥ colluctatio aduersus
carnẽ & sanguinẽm: s aduersus pͥnci¬
pes & potestates & rectores mundi

Expanded text:
est vocari in prophetia: in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. Vox quam audisti tua fiat, et orased ab ipso genere; nec a vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figura homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates,
Abbreviated transcription (Latin):
homini iniusto. Quare in uides iusto
ohomo iniuste : Quia uis uideri iustꝰ.
Uito fac qđ meliꝰ ÷: & faciliꝰ eris qđ uis
uideri. Esto iustus. ita diliges cui in¬
uidebas : qͥa qđ illũ doles eẽ eris & tu.
&amab̾ in eo te & ipsũ inte. Et enim
si in uideres diuiti: ñ eẽt in potestate
tua ut diues esses. Si inuideres ho¬
nesto alicui senatori nobili: non eẽt
intua potestate ut nobilis tu eẽs & clarꝰ.
Simuderes pulchro: nũꝙͣ te pulchrũ
faceres. Si inuideres forti & ualido:
nunquã tͥ uires dares. Si iñuides iusto:
res inuoluntate ÷ esto qđ doles ẽẽ alt̾ũ
Non eni empturꝰ es. qđ tu ñ es. & aliꝰ est.

Expanded text:
sto, o homo injuste? Quia vis videri justus? Cito fac quod melius est, et facilius eris quod vis videri. Esto justus: ita diliges cui invidebas; quia quod illum doles esse, eris et tu, et amabis in eo te, et ipsum in te. Etenim si invideres diviti, non esset in potestate tua ut dives esses; si invideres honesto alicui senatori nobili, non esset in potestate tua ut nobilis tu esses et clarus; si invideres pulchro, nunquam te pulchrum faceres; si invideres forti et valido, nunquam tibi vires dares: si invides justo, res in voluntate est; esto quod doles esse alterum. Non enim empturus es quod tu non es et ali
Abbreviated transcription (Latin):
ussent oq̃i tus & mipsis dñs om̃ium:
ut istũ psalmũ afferã aduos intelligen¬
dum. qͣntũ dñs donat. Adiuuet oratio¬
nib ur̃is ut ea dicã quȩ oportet me dicere
& uos audire: ut om̃ib nob̾ utilis sit ser¬
mo diuinꝰ. Mon enĩ om̃ib utilis ÷: qͥa ñ ÷
om̃iũ fides. Fides aut̃ sic ÷ in anima:
ut radix bona. quȩ pluuiã infructũ
ducit. ꝑfidia uero & error diabolicꝰ.
& cupiditas mala radix om̃iũ maloꝵ
sic̃ radix spinarũ: etiã dulcẽ pluuiã
ad punctiones c̃uertit. Qͥd habet
psalmꝰ iste : Credo cũ cantaret᷑ ad¬
uertisse uos. qm̃ c̃querit᷑ & gemit. &
p̃cẽ dõ fundit ĩ t̾malos c̃stitutũ corpꝰ

Expanded text:
nus omnium, ut istum psalmum afferam ad vos intelligendum, quantum Dominus donat. Adjuvet orationibus vestris, ut ea dicam quae oportet me dicere, et vos audire; uti omnibus nobis utilis sit sermo divinus. Non enim omnibus utilis est; quia non est omnium fides . Fides autem sic est in anima, ut radix bona quae pluviam in fructum ducit: perfidia vero, et error diabolicus, et cupiditas, mala radix omnium malorum , sicut radix spinarum, etiam dulcem pluviam ad punctiones convertit. 2. Quid habet psalmus iste, credo cum cantaretur, advertisse vos; quoniam conqueritur et gemit, et precem Deo fundit, inter malos constitutum cor
Abbreviated transcription (Latin):
ut. cũ ait suꝑbi. Inde ÷ qđ & iustoᷤ
plerũq sedicunt : cũ sint iniqͥ. Inde
est qđ nichil illis tã noxiũ :: quã con¬
fiteri peccata. Ipsi st̃ quicũ sint falsi
iusti: necesse ÷ ut inuideant ueris
iustis. Nemo enĩ inuidet alteri: ieo
qđ non uult uł ẽẽ ł uideri. Aliꝰ tibi
inuidet. quia diues es. Aut diues
uult. ẽẽ. ut tͥ inuideat: aut putari
uult diues. Aliꝰ tͥ in uidet qͥa clarus
es & nobilis. Aut hoc ẽẽ affectat. aut
hoc se putari cupit. Et sic om̃a quȩ¬
qđ qͥsq uult hab̾e. & in qͦuult excellere:
uł cuuiꝰ rei famã captat: in eo tͥ inuidet.
Iti aut̃ qͥ falsi iusti sunt: uideri uolunt
usti cũ ñ sint Et necesse ÷ ut quẽ uiderint
uerũ iustũ. inuideant illi. & hoc cũ illo
agant qͦmͦ amittat unde głat᷑. Incle
ueniunt om̃s seductiones & supplanta.¬
tiones. Hoc pͥor ipse diabolus uoluit:
qui cadens stanti homini inuidit. Et
quia ipse amisit regnũ cęloꝵ. hominem

Expanded text:
 cum ait, «superbi.» Inde est quod et justos plerumque se dicunt, cum sint iniqui. Inde est quod nihil illis tam noxium est, quam confiteri peccata. Ipsi sunt qui cum sint falsi justi, necesse est ut invideant veris justis. Nemo enim invidet alteri in eo quod non vult vel esse vel videri. Alius tibi invidet, quia dives es; aut dives vult esse ut tibi invideat, aut putari vult dives: alius tibi invidet, quia clarus es et nobilis; aut hoc esse affectat, aut hoc se putari cupit. Et sic omnia qque vult habere, et in quo vult excellere, vel cujus rei famam captat, in eo tibi invidet. Isti autem qui falsi justi sunt, videri volunt justi, cum non sint; et necesse est ut quem viderint verum justum, invideant illi, et hoc cum illo agant, quomodo amittat unde gloriatur. Inde veniunt omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et quia ipse amisit regnum coelorum, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ in noctib. Locuta es inqͥt: qͣsi una
& insipientib mulierib. Sibona susce¬
mulierib. Adã putris reppulit euam:
canquam dicens. Sufficit qđ ꝓpter
te mortalis effectus sum. Ualueras in
paradiso. sed uinceris in stercore. Magna
gr̃a diꝰ. S unde hoc. nisi quia ros her¬
non cõpluuerat illã animam . & dederat
dñs suauitatẽ. ut terra nr̃a daret fru¬
aum suũ: Innoctib extollite manus
dicat te oNS exSyoꝵ Quifeert cȩlũ
es terram. Plures hortatur ut
quia explurib unum fecit. quia
inunum. Pluralis mimerꝰ fr̃s. sed sin¬
gularis habitare in unum. idõ bene¬
dicat te dñs exsyon qui fec̃ cęlum & t̾rã.
futas quis ÷ quẽ dixit. benedicat te dñs

Expanded text:
dicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una dicentem in noctibus: «Locuta es,» inquit, «quasi una ex insipientibmulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus dicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram. Plures hortatus estquia ex pluribus unum fecit; quia in unum» . Pluralis numerus, «fratres;» sed singularis, «habitare in unum:» ideo, «Benedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram.» Putas q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uxortua aꝑiculo partꝰ: benedicis dimn
Egrotabat filius. lib̾atur: benedicis cm̃m
Egrotabat filius. forte quȩ sisti maghe¬
maticũ. sortilogũ. Forte non de lingua
sed demorib tuis exuit maledictio in
dño. exnt de morib & uita tua. Noli
głiari quia lingia bene dicis. suita
male dicis. Quomͦ in quies uita male¬
dico : Quia attenditur uita tua & dr
phematur ꝓpter te xp̃s. Ecce cũ uita
tua maledicat. quid ꝓdest quia lingua
tua benedicit :: Benedicite gͦ dñ.
Quando: Innoctib. Quando benedix̃
iob quam tristis nox erat. Ablatastꝰ
om̃a que possidebantur. ablatĩ filii qͥb
seruabantur. Quam tristis nox. Sed
uideamus sinon in nocte benedicit.
Dñs dedit. dñs abstulit. sic̃ dño placuit
it a factum ÷ sit nom̃ dñi benedictum.
Quam atra nox. ꝑcussus uulnere acapie
usq ad pedes: putre factꝰ liquescebat
in se. Iẽ eum eua ausa ÷ tẽptare. Dic
aliquid in dm̃ tuum & morere. Audi bene¬

Expanded text:
 uxor tua a periculo partus; benedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis. Quomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Benedicite ergo Dominum. Quando? «In noctibus.» Quando benedixit Job? Quando tristis nox erat. Ablata sunt omnia quae possidebantur; ablati filii quibus servabantur: quam tristis nox! Sed videamus si non in nocte benedicit: «Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi bene
Abbreviated transcription (Latin):
Immo augerent peccata desꝑatione ueniȩ. Nonne
attendis. quã licentiosa crudelitate uiuant
gladiatores: Unde hoc. nͥ iã tanquã ad ferrum
& uictimã destinati. explere uolunt libidinem.
ante quam fundant sanguinẽ: Nonne & tu hoc
tͥ diceres. iã peccator sũ. iam iniquus. iã dãnandus.
nulla ueniȩ spes ÷. cur iã ñ faciã qͥcquid libet.
& si ñ licet : Cur ñ impleã quantũ possũ. quantũq
desidero. si post hȩc ñ restant nͥ sola torm̃ta :
Nonne hoc tͥ diceres. & desꝑatione ipsa peior
fieres : Potiꝰ ꝗͦ te corrigit. qui indulgentiam
ꝓmittit. & dicit. redite p̾uaricatores ad cor. nolo
mortẽ impii. tantũ reuertatur & uiuat. hoc
ꝓ culdubio portu ꝓposito. deponis uela iniqͥtats.
conuertis ꝓram uelificans adiusticiã. & sꝑans
uitã. ñ neglegis medieinã. Nec in hoc tͥ displiceat

Expanded text:
Imo augerent peccata desperatione veniae. Nonne Imo augerent peccata desperatione veniae. Nonne attendis quam licentiosa crudelitate vivant gladiatores? Unde hoc, nisi jam tanquam ad ferrum et victimam destinati, explere volunt libidinem, antequam fundant sanguinem? Nonne et tu hoc tibi diceres: Jam peccator sum, jam iniquus, jam damnandus, nulla veniae spes est; cur jam non faciam quidquid libet, etsi non licet? Cur non impleam, quantum possum, quaecumque desideria, si post haec non restant nisi sola tormenta? Nonne hoc tibi diceres, et desperatione ipsa pejor fieres? Potius ergo te corrigit qui indulgentiam promittit, et dicit: «Redite praevaricatores ad cor» . «Nolo mortem impii; quantum» «ut revertatur, et vivat» . Hoc procul dubio portu proposito, deponis vela iniquitatis, convertis proram, velificas ad justitiam, et sperans vitam, non negligis medicinam. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
tendo impunitatẽ om̃iũ delictoꝵ. Hło homi¬
nes male faciunt. securi qͦd eis cũ c̃uersi fue¬
rint om̃ia dimittant᷑. Hinc gͦ opprobriũ.
qm̃ cinerẽ sic̃ panẽ manducaui. & potũ meũ
cũ fletu miscebã. O qͥ insultas. iuito te ad
istum panẽ. Non eñĩ audes te dicere peccatorẽ¬
ñ ẽe̾. Discute conscientiã tuã. ascende tribun al
mentis tuȩ. Noli tͥ parcere. examinate. Ioqͣt᷑
tͥ medulla cordis. uide utrum audeas in no¬
centiã ꝓfiteri. Hic plane si se respexerit con¬
turbabit᷑. si se ñ palpauerit confitebit᷑. Et qͥd
agit miser. si ñ erit portus impunitatis :
Si sola fuit peccandi licentia. & nulla peccator
indulgentia ubi eris: Quo ibis: Certe &ꝑ
te factũ ÷ ut pauꝑ iste cinerẽ sicut panẽ
manducaret. & potũ suũ cũ fletu misceret.
Non te iã delectat tale conuͣũ: S tam̃
in quis augent homines peccata spe ueniȩ.

Expanded text:
tendo impunitatem omnium delictorum: ideo homitendo impunitatem omnium delictorum: ideo homines mala faciunt, securi quod eis, cum conversi fuerint, omnia dimittuntur. Hinc ergo opprobrium, «Quoniam cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» O qui insultas, invito te ad istum panem. Non enim audes te dicere non esse peccatorem. Discute conscientiam tuam, ascende tribunal mentis tuae, noli tibi parcere, examina te, loquatur tibi medulla cordis; vide utrum audeas innocentiam profiteri. Hic plane si se respexerit, conturbabitur; si se non palpaverit, confitebitur. Et quid agis miser, si non erit portus impunitatis? Si sola fuit peccandi licentia, et nulla peccatorum est indulgentia, ubi eris? quo ibis? Certe et pro te factum est, ut pauper iste cinerem sicut panem manducaret, et potum suum cum fletu misceret. Non te jam delectat tale convivium? Sed tamen, inquit, augent homines peccata spe veniae.
Abbreviated transcription (Latin):
Michi iioici meI. ET OUΙ laDΑAΝT Mε aD¬
uersom me iURABANT. Ore laudabant. corde
insidias pͣparabant. Audi laudẽ ipsorũ. Magister.
tributũ dari cesari: Quẽ laudas: supplantas.
Quare. nͥ qr qͥ me laudabant. aduersũ me iu¬
rabant : Unde aut̃ hoc opprobriũ. nisi quia
ueni facere mea membra peccatores. ut agendo
penitentiã sint in corpore meo : Inde totum
tare nossetis. ut medicũ quereretis ñ occideretis.
unde tota die exprobrabant iimici mei : Unde
qui laudabant me aduersum me iurabant :
Qm curerẽ sicot eatẽ manbucaui. et ꝑotom
oev eũfleto miscebã. Quia hȩc genera homi¬
num hab̾e insuis membris sananda uoluit
& liberanda in de opꝓbriũ. hodieq paganoꝵ
opprobrium. quale in nos ÷: Quid putatis fr̃s c
Quid eosputatis dicere nob̾: Bos corrũpitis di¬
sciplinã. moresq generis humani ꝑuertitis.
Quid in ueheris: Quã obrẽ : Quid fecimus e
Dando in qͥt hominib penitentiȩ locũ. ꝓmit¬

Expanded text:
mihi inimici mei, et qui laudabant me, adversus me jurabant.» Ore laudabant, corde insidias praeparabant. Audi laudem ipsorum. «Magister,tributum dare Caesari» ? Quem laudas, supplantas. Quare nisi quia «qui laudabant me, adversus me jurabant?» Unde autem hoc opprobrium, nisi quia veni facere membra mea peccatores, ut agendo poenitentiam sint in corpore meo? Inde totum tare nossetis, ut medicum quaereretis; non occideretis, ers. 10. Mihi» autem unde «tota die exprobrabant inimici mei?» unde «qui laudabant me, adversus me jurabant? Quoniam cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam.» Quia haec genera hominum habere in suis membris sananda voluit et liberanda, inde opprobrium. Hodieque Paganorum opprobrium quale in nos est? quid putatis, fratres, quid eos putatis dicere nobis? Vos corrumpitis disciplinam, moresque generis humani pervertitis. Quid inveheris? dic quamobrem; quid fecimus? Dando, inquit, hominibus poenitentiae locum, promit
Abbreviated transcription (Latin):
suarũ rerum p̾cia ad pedes apłoꝵ ponentes. ut
distribueret᷑ unicuiq sicut cuiq opꝰ erat. qͥb erat
anima una &cor unũ indm̃. Quis hoc fecit etiã
deisto puluere. nͥ qui & ipsũ adã fecit expuluere:
Hoc gͦ de syon. s ñ tantũ in syon. Quid gͥ seqͥtur :

Expanded text:
rerum suarum pretia ad pedes Apostolorum ponentes, ut rerum suarum pretia ad pedes Apostolorum ponentes, ut distribueretur unicuique sicut cuique opus erat, quibus erat anima una et cor unum in Deum . Quis hoc fecit etiam de isto pulvere, nisi qui et ipsum Adam fecit ex pulvere? Hoc ergo de Sion, sed non tantum in Sion. 16.