comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locunt᷑ sepe cũ uere p̃sentibꝰ: locunt etiã
cũ absentib: quoꝵ mniagines cernunt siue
utuoꝵ siue mortuoꝵ. S quẽ tomodũ hi qui
uiuunc ab eis se uiđi & cũ eisse loqͥ nesciunł:
neq eñi re ueri ipsi ad funt. aut ipsi sermoci¬
nent᷑. s turbatis sensib homines talia uisa
inigrarunt. sic affecas hominib uidentur
quasi p̃sentes cũ sint absentes. & utrũ aliqͥs
eos imaginalit uideat om̃no uescientes.
huic rei simile ÷ & illud̃ cũ homines alaᷤ
quã si dormirent. subtrabunit᷑ corꝑis sensibꝰ.
& occupant᷑ talibꝰ uisis: & his tañi apparetꝰ
imagines uiuoꝵ atq mortuoꝵ. S cũ fue¬
rint sensib reddici qͦscũq mortuos uidisse¬
se dixerint. uere cũ eis fuisse credunt. Nec
aitendunt quibȩc audiunt. similit̾ ab eis
absentiũ atq nescientiũ quoꝵdã etiã imagi¬
bi gͦ sunt sp̃s defunctoꝵ: ubi ñ uident quę¬

Expanded text:
locuntur saepe cum uere praesentibus, locuntur etiam locuntur saepe cum uere praesentibus, locuntur etiam cum absentibus, quorum imagines cernunt siue uiuorum sine mortuorum. sed quemadmodum hi qui uiuunt ab eis se uideri et cum eis se loqui nesciunt — neque enim re aera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus hohac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescihuic rei simile est et illud, cum homines altius, quam si dormirent, subtrahuntur corporalibus sensibus et occupantur talibus uisis. et his enim apparent imagines uiuorum atque mortuorum, sed cum fuerint sensibus redditi, quoscumque mortuos uidisse dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec attendunt qui haec audiunt similiter ab eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagiergo sunt spiritus defunctorum, ubi non uident quae
Abbreviated transcription (Latin):
aite discipłs fuit. sic ipse mͥ pꝰea quã in affri¬
cã remeauimꝰ retalit cũ rethoricos ciceronis
ubros discipuł suis tradet. recensens lectio¬
nẽ quã pꝰ diẽ fuerat traditurꝰ. quenda locum
offendit obscurũ. Quoñ intellectõade potu¬
it dormire sollicitꝰ. Qua nocte soninianti
ego illi qđ ñ intelligebat expofui: immo ñ
ego s imago mea. nesciente me. &tã longe tͣns.
mare aliquid aliud siue agente siue som¬
niante. & nichil de illiꝰ curis omĩno curante.
Quomͦ fiant ista nescias. quom libet funt:
cur ñ eodẽ mͦ fieri credimꝰ. ut in sominis qͥsq
uideat mortuũ. qmͦ fit ut uideat eũ ⁊uuiũ.:
Ambobꝰ utiq nescientib: neq curantib qͥs
uł ubruł qͥndo eoꝵ mmagines somniet: Si¬
milia sunt aut somniis ñmuilla etiã insaui-¬
gilantrũ. qui turbatos habent senfus: sicut
frenetici᷑ uł qͦcũq surentes mͦ. Nam& ipsi

Expanded text:
arte discipulus fuit, sicut ipse mihi, posteaquam in Afriarte discipulus fuit, sicut ipse mihi, posteaquam in Africam remeauimus, rettulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam post diem fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius omnino curante. quomodo fiant ista nescio. sed quomodolibet fiant, cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mortuum, quomodo fit, ut uideat eum et uiuum, ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet? Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque furentes modo. nam et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
tium ñ aĩȩ s similitudines apparere dor¬
mientib. Pcerto cũ medio lani eẽmꝰ. auduu¬
mꝰ qđ cũ debitũ repetent a quoda defunc.¬
ti patris cantione ꝓlata. qđ filio nesciente
a patre iam fuerat ꝑsolucũ. contristari hõ
grauissime cepit. atq mirari qđ ei pat̾ mo-¬
riens ñ dixerit quid deb̾ei. cũ fecisset etiã
testam̃tũ. Tunc ei anxio apparuit idẽ pater
uacuata fuerat indicauit. Quo inuento ru¬
tienis atq monstrato: ñ solũ falsi debiti ca-¬
lumniã ꝓpulsatiit as etiã pat̾nũ recepit
cyrographui. qđ pãt ñ receꝑat. qͥndo ẽ. pecu¬
na reꝑsoluta. Hic ut̃iq putat᷑ aĩ a hom̃is
curã gessisse ꝓfilio᷑ & ad eũ uenisse dormi¬
entẽ: ut docens qđ ignorabat. magna mo¬
lestia libaret᷑. S eodem ipso ferme t̃pr qͦid
audiuimꝰ d ÷ nob ap̃d inediolanũ constitutiᷤ.
carthaginis rhecor eologius qui meus in eadẽ

Expanded text:
tium non animae, sed similitudines apparere dortium non animae, sed similitudines apparere dormientibus. pro certo, cum Mediolani essemus, audiuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, cogravissime coepit, atque mirari quod ei pater moriens non dixerit quid deberet, cum fecisset etiam testamentum: tunc ei nimis anxio apparuit idem pater uo illa cautio vacuata fuerat, indicavit: quo invento juvenis atque monstrato, non solum falsi debiti calumniam propulsavit, sed etiam 79 paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique putatur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormientem, ut docens quod ignorabat magna molestia liberaretur. sed eodem ipso ferme tempore, quo id audiuimus, id est nobis apud Mediolanium constitutis, Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uifis homines in magnos mittunt᷑ eriore:
quos talia ꝑpeti iustũ÷ Uelut si quisꝗͣ
uideat in sõnis qđ eneas uidisse apud in¬
feros poetica falsitate narrat: & ei cuiꝰpiam
n sepulti appareat imago loquat᷑q talia
qualia refert᷑ locutꝰ ille fuisse palmurus.
& cũ euigilauerit. ibi corpꝰ eiꝰ inueniat ubi
iacere inhumatii cõsũniaret audiuit. am¬
monitꝰ & rogatꝰ ut sepeliret imientũ:. Et qr
id uerũ eẽ. oꝑit. eredat idõ mortuos sepeliri
ut eoꝵ aĩȩ ad loca tͣnseant. unde in sepulto¬
nĩ aĩas inferia ꝓhib̾ł legesoniniautt. Non-¬
ne ista credens. plurimũ atramite uerita¬
tis exorbitat: Sic aut infirmitas huma¬
na sese ht̃: ut cũ in somnis quisq uidit
mortuũ ipsiꝰaniniã se uide arbitret᷑. Cũ
aut̃ uiuum similit somniauerit. ñ eius
animã neq corpꝰ.s hominis similitudinẽ
sibi apparuisse ñ dubitet: quasi ñ pos:¬
sint & mortuoꝵ hominũ eodem mͦ nescien¬

Expanded text:
uisis homines in magnos mittuntur errores, uisis homines in magnos mittuntur errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis, quod Aeneas uidisse apud inferos poetica falsitate narratur, et ei cuiuspiam non sepulti adpareat imago loquaturque talia, qualia fertur locutus illi fuisse Palinurus, et cum euigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum somniaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum esse comperit, credat ideo mortuos sut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum animas inferna prohiberi lege somniauit: nonne ista credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese habet, ut, cum in somnis quisque uiderit mortuum, ipsius animam se uidere arbitretur, cum autem uiuum similiter somniauerit, non eius animam neque corpus, sed hominis similitudinem sibi apparuisse non dubitet. quasi non possint et mortuorum hominum eodem modo nescien
Abbreviated transcription (Latin):
no ñ cure ñ sclũ quid ille somniet. s utrũ
dormiente ligilet. anuigilante me dor¬
miat. anuno eodẽq t̃pr iugilemꝰ ambo
siue dormianiꝰ. qͣndo ille somntũ uidit. i
guo me uidit: quid mirũ si nescientes mor¬
tui. nec ista sentientes. tam̃ autuentibꝰ uidetł
insomins. & aliqͥd dicunt qđ euigilantes
uerĩ ẽe. cognoscantꝰ Angelicis gͥ oꝑatio¬
nib fieri credidini suie ꝑmutat᷑ desuꝑ si¬
ue iubeat᷑. ut aliquid dicere de sepelieudiᷤ
corꝑibꝰ sins uide̾nt᷑ in somnis: cũ id peni¬
tꝰ nesciant quoꝵ illa sunt corꝑa. Id aut̃
aliqͣndo utilit fit᷑ siue ad uiuoꝵ qͣlecuq
solatiũ. ad quos ꝑtinent illi mortui qͦꝵ
apparent imagines sominantib siue ut
his amnionitionib generi humanosepul¬
turȩ cõmendẽt humanitas. Quȩ licet de¬
functis ñ opitulẽt᷑: culpanda tam̃ irreli¬
Mgiositate negligit᷑. Aliqͥndo aut fallacibꝰ

Expanded text:
no non curem, non solum quid ille somniet, sed utrum no non curem, non solum quid ille somniet, sed utrum dormiente me uigilet, an uigilante me dormiat, an uno eodemque tempore uigilemus ambo siue dormiamus, quando ille somnium uidet, in quo me uidet: quid mirum, si nescientes mortui nec ista sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid dicunt, quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri crediderim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant, quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum adparent imagines somniantibus, siue ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus
Abbreviated transcription (Latin):
arrant᷑ uisa quedã. quȩ huic dis¬
putationi ñ uegligendã uideant᷑
inserere questionẽ. ferunt᷑ quippe mor¬
tui ñnulli uł in soninis uł alio qͦcũq
mͦ apparuisse uiuentib atq ubi eoꝵ cor¬
ꝑa iacerent inhumata nescientib lociꝰ¬
q inonstratis ammonuisse. ut sibi sepul¬
tura quȩ defuerat p̾beret. Hȩc si falsa esse
respondimꝰ: contͣ quoꝵdã scͥpta fi deliu &
cont᷑ eoꝵ senfũ quitalia sibi accidisse confir¬
mant. ĩpudent uenire iuidebim᷑. S respon¬
deudiiẽ. ñ idõ putandũ ẽẽ. mortuo s ista
sentire: qr hȩc dicere. uł indicare. uł petere.
uident᷑ in sominisnam & utuentes appa¬
rent sepe uitientib dormientib dii se ipfi
nesciant apparere: & ab eis hec qui sominia¬
uerint audie̾nt. dicentib qđ eos in somnis
potest aliquis in somnis nide sibi aliqͥd qđ¬
factu̾e. indicantẽ. uł etiã qđ futurii ẽ. p¬
nuntiantẽ. citm idego ꝓrsus iguorẽ. & om̃i¬

Expanded text:
arrantur uisa quaedam, quae huic disputationi non neglegendam uideantur inferre quaestionem. feruntur quippe mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumque modo apparuisse uiuentibus atque ubi eorum corpora iacerent inhumata nescientibus, locisque monstratis admonuisse, ut sibi sepultura, quae defuerat, praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorundam scripta fidelium et contra eorum sensum qui talia sibi accidisse confirmant, impudenter uenire uidebimur. sed respondendum est non ideo putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel indicare uel petere uidentur in somnis. nam et uiuentes apparent saepe uiuentibus dormientibus, dum se ipsi nesciant apparere, et ab eis haec qui somniauerint audiunt dicentibus, quod eos in somnis potest aliquis in somnis uidere sibi aliquid, qicantem uel etiam quod futurum est praenuntiantem, cum id ego prorsus ignorem et omni
Abbreviated transcription (Latin):
benedici iacob. cui luctando p̃ua¬
luit: magna e. de xp̃o ꝓphetia. Nam eo ip¬
so aminonet misticũ aliqͥd saꝑe. qr om̃is
homo a maiore utult benedici. Quomͦ g be¬
nedici abeo iste uoluit᷑ quẽ luctando supe¬
rauit: Preualuit em̃ iacob xp̃o. ł potiꝰ p̃¬
erat qui dicebat. Nam & ego israhelita sũ:
ex genere ab rahani tͣribu beniamin. Unꝰ
gͦ atq idẽ iacob ⁊ claudus & benedictus.
Claudus in latitudine femoris. tã ꝗͣ in mul¬
titudine generis. de quib dictũ ẽ. & clau¬
dicauer̃ a semitis suis: benedictꝰ aut meis.
de quib dictũ ẽ. reliquiȩ ꝑelectionẽ gr̃e
salue facte sunt

Expanded text:
benedici Iacob, cui luctando praeualuit, magna est de Christo prophetia. nam eo ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a maiore uult benedici. quomodo ergo ab eo iste uoluit, quem : luctando superauit? praeualuit enim Iacob Christo uel potius prerat qui dicebat: nam et ego Israhelita sum ex genere Abraham tribu Beniamin. unus ergo atque idem Iacob et claudus Claudus in latitudine femoris, tanquam in multitudine generis, de quibus dictum est: Et claudicaverunt a semitis suis; benedictus autem in eis de quibus dictum est: Reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
natura int̾posita formet: & idõ nichil
sit dõ conranctius. Q sapit enĩ & uuut.
& ẽ: qua creatura nichil ẽ. meliꝰ. Qđ si ex¬
terior homo uita illa accipit quã ꝑ corpus
sentimꝰ qͥnq notissimis sensib qͥscũ peccori¬
b habemꝰ omunes: Nam & ipsa molestiis
sensibilibꝰ que ꝑsecutionibꝰ ingeruntur
corrũpi pot̃ : ñ inuerito & ipse hõ par¬
ticeps dr̃ similitudinis dĩ. Non solũqr
uiuit qđ & iam in bestus apparetꝰ. s ampłiꝰ

Expanded text:
o nihil sit deo coniunctius. et sapit enim et uiuit et est: qua creatura nihil est melius. Quod si exterior homo uita illa accipitur, qua per corpus sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus habemus communes — nam et ipsa molestiis sensibilibus, quae persecutionibus ingeruntur, corrumpi potest — non immerito et iste homo particeps dicitur similitudinis dei, non solum quia uiuit, quod etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃em hom̃ĩs. qr scđ̾m peccatũ pͥmi hom̃is
gerit᷑ qͥ. ẽ adam. alterũ imaginẽ cęlestis
hom̃ĩs. qr scđm iusticiã scđ̾i hom̃ĩs gerit᷑.¬
pit᷑. fut᷑a resurrectione innouat᷑ cũ istã
mortẽ ꝑsoluerit quã nat̾ȩ debet. lege illa
ad similitudinẽ dĩ: facile intelligit qͥ di¬
ligent̃ attendit qđ dictũ ẽ. & fecit deus
om̃ia bona ualde nemo em̃ dubitat qd
sit ipse pͥmitꝰ bonꝰ. multis em̃ modis di¬
ci possunt res similes do: aliȩ sca̾m uir¬
tutẽ & sapientiã facte. qr in ipsoẽ. turtꝰ
& sipientia ñ sactał alię in quantũ solũui¬

Expanded text:
terreni hominis, quia secundum peccatum primi hominis terreni hominis, quia secundum peccatum primi hominis geritur, qui est Adam; alterum imaginem caelestis hominis, quia secundum iustitiam secundi hominis geritpitur, futura resurrectione innouatur, cum istam mortem persoluerit, quam naturae debet lege illa,ad similitudinem dei, facile intellegit qui diligenter attendit quod dictum est: et fecit deus omnia bona ualde. nemo enim dubitat, quod sit ipse primitus bonus. multis enim modis dici possint res similes deo: aliae secundum uirtutem et sapientiam factae, quia in ipso est uirtus et sapientia n
Abbreviated transcription (Latin):
natut ab apło dictũ sit. & si exterior hõ nrͣ
corrũpit᷑. s int̾ior nouat᷑ de die indiẽ: que¬
ri pot̾ utrũ unꝰ hoꝵ factꝰ sit ad imaginẽ &
similutidinẽ di. Nam illud querere stultũ
aut̃ ambo. magna questio ẽ. Nam si exteri-¬
ambo intelligunt᷑ s cũ adam sic̃ a do fac¬
tus ẽ. bonꝰ ñ manserit. & diligendo carna¬
lia carnalis effectꝰ sit. ñ ab surde uideri
potest hoc ipsũ ei fuisse carere imagine
di. & similitudinẽ amuterez ac ꝑhoc ipse
renouat᷑ &ȩ ipse ẽ. etiã int̾ior qͦm gͦ. ẽ. ipse
exterior᷑ an scđm corpꝰ. ut intior sit scdm
animã. & int̾ioris sit resurrectio & renotia¬
tio quȩ nc̃ fit scđm mortẽ pͥoris uitȩ idest
peccati: & scđm regenerationẽ nouȩ uite
idest iusticie: Qđidem duos homĩes sic
appellat ut unũ ueterẽ. quẽ debemꝰ exu¬
ere. alterũ nouũ. & eũ induendũ comine¬
moret: quor rursꝰ alũ appellat imaginẽ

Expanded text:
etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem: quaeri potest, utrum unus horum factus sit ad imaginem et similitudinem dei. nam illud quaerere stultum autem ambo, magna quaestio est. nam si exteriambo intelleguntur. sed cum Adam, sicut a deo factus est, bonus non manserit et diligendo carnalia carnalis effectus sit, non absurde uideri potest hoc ipsum ei fuisse carere imagine dei et similitudinem amittere. ac per hoc ipse renouatur et ipse est etiam interior. quomodo ergo est ipse exterior? an secundum corpus, ut interior sit secundum animam et interioris sit resurrectio et renouatio, quae nunc fit secundum mortem prioris uitae, id est peccati, et secundum regenerationem nonae uitae, id est iustitiae? quos item duo homines sic appellat, ut unum ueterem, quem debemus exuere, alterum nouum et eum induendum commemoret. quorum rursus illum appellat imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
qr ẽ & in quantũ ẽ. utiq bonũ ẽ. s etĩã
qr tale ẽ. ut ad contẽplandũ celũ sit aptiꝰ.
magis hoc ad imaginẽ & sim ilitudinẽ
dĩ. quã cet̾a corꝑa animaliũ factature
uidi pot̃. Iam̃ ꝙr homo sine uita ñ recte
appellat. ñ corpꝰsolũ hõ ext̾ior. neq sela
uita que insensu ẽ. corꝑis. s utrunq si¬
mubrectius fortasse uttelligat᷑. neq insci

Expanded text:
 et in quantum est, utique bonum est, sed etiam quia tale est, ut ad contemplandum caelum sit aptius, magis hoc ad imaginem et similitudinem- dei quam cetera corpora animalium facta iure uideri potest. tamen quia homo sine uita non recte appellatur, non corpus solum homo exterior neque sola uita, quae in sensu est corporis, sed utrumque simul rectius
Abbreviated transcription (Latin):
tũm sunt nec tam̃ uiuunt aut saprunt.
ñ ꝑfecte s exigue st̃ ad similitudinẽ etꝰq &
ipsa bona st̃ in ordine suoͥ cũ sit ille supra
omĩa bonꝰ a qͦbona st̃. Om̃ia uͦ quȩ uitud
& ñ saptunt: paulo ampliꝰ participant si
ita illi similitudimi st̾ ꝓxima. ut in crea¬
turisitichil sit ꝓpinquiꝰ. Qđeñ partici
sumꝰ cũ diuinor miracłor q̃dam docum̃¬
ta iam data sint ex quibꝰ liceat comectare
maiora. Nam si uestis israbelicarii ꝑ tot
aunos inheremo sine tritura tẽ poruit. si
morticina pellis calciamtoꝵ ta diu sine
labe durauit: pot̃ utiq ds̃ quoꝵ libet
corpoꝵ ꝑ quantũ uoluerit t̃pꝰ incorruptã
ꝓtende qualitatẽ: ego ꝓ inde diii corpꝰ ita¬
incelo ẽẽ credoat erat quando ascendit in
celũ. Dixerat ant̃ discipłis suis ut in euan¬
głio legunꝰ de sua resurrectione dubitan¬
tib & illud qđ indebant ñ corpꝰ s sp̃s ẽẽ. pu¬

Expanded text:
uunt aut sapiunt, non perfectae, sed exiguae sunt ad similitudinem eius, quia et ipsa bona sunt in ordine suo, cum sit ille supra omnia bonus, a quo bona sunt. omnia uero, quae uiuunt et non sapiunt, paulo amplius participant simita illi similitudini sunt proxima, ut in creaturis nihil sit propinquius. quod enim participsumus, cum diuinorum miraculorum quaedam documenta iam data sint, ex quibus liceat coniectare maiora? nam si uestis Israhelitarum per tot annos in heremo sine tritura esse potuit, si morticina pellis calciamentorum tam diu sine labe durauit, potest utique deus quorumlibet corporum, per quantum uoluerit tempus, incorruptam protendere qualitatem. ego proinde din caelo esse credo, ut erat, quando ascendit in caelum. dixerat autem discipulis suis, ut in euangelio legimus, de sua resurrectione dubitantibus et illud quod uidebant non corpus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: multo ÷ mirabiliꝰ. simul em̃ & hominũ
corꝑa ñ urebat ne posset noscere: & lig¬
na fornacis urebat ut posset ardere.
S qui etiã ista ñ credunt. nimium de
diuina potestate diffidunt: nec cũ eis
uł ad eos nc̃ sermo nob ÷. Qui autẽ
ista credunt: ex his etiã illa utcũq coni¬
ciant. que fidelit̃ quer̃. Ualet gͥ diuina
potentia de ista uisibili atq tractabili
natura corpoꝵ quibꝰdã manentibꝰ. aufer¬
re quas uoluerit qualitates: ac ꝑ hoc
ualet etiã m̃bra mortalia forme liniam̃¬
tis manentibꝰ corruptione uͦ mortalita¬
tis emortua. stabili ugore firmarẽ ut
absit labes. adsit effigies: ad sit motio.¬

Expanded text:
ur, multo est mirabilius; simul enim et hominum ur, multo est mirabilius; simul enim et hominum corpora non urebat, ne posset nocere, et ligna fornacis urebat. ut posset ardere. sed qui etiam ista non credunt, nimium de diuina potestate diffidunt nec cum eis uel ad eos nunc sermo nobis est; qui autem ista credunt, ex his etiam illa utcumque coniciant, quae fideliter quaerunt. ualet igitur diuina potentia de ista uisibili atque tractabili natura corporum quibusdam manentibus auferre, quas uoluerit, qualitates ac per hoc ualet etiam membra mortalia formae liniamentis manentibus corruptione uero mortalitatis emortua stabili uigore firmare, ut absit labes, adsit effigies, adsit motio
Abbreviated transcription (Latin):
acutule se garrire arbitrat᷑ cũdicit: si caro
.ẽ: & sanguis ẽ si sanguisd̃e ceteri huma¬
res: si cet̾i humores. gͦ & corruptio. Comͣdi
cẽret: si flãma. ẽ: & ardet si ardet: & urit:
Si urit. gͦ & uiroꝵ triũ insornace ignis ab
impio rege missor corꝑa inceudit: si aut̃
hoc intrib uiris mirałm factũ ẽẽ. ñ du-¬
bitat. qͥsqͥs de diuinis oꝑibꝰ recte sapit.
cur ñ credat᷑ qui fecit illa corꝑa ñ posse
igni corrũpi. fecisse illud corpꝰ nec igne.
nec fame. nec morbo. nec senio. nec ulla
ui alia. qua solet humana corꝑa labefac¬
tare corruptio: qđ si quisꝗͣ dicit ñ carni
triũ illoꝵ uiroꝵ additã contͣ ignẽ incor¬
ruptionẽ s ipsi igni detractã corrũpen¬
di facultatẽ: qͥd ueremꝰ necarnẽ facere
nequiuerit ñ posse corrũpi. qui fecit ig¬
nẽ ñ posse corrũpere: Nani si illudñ de
carnis s de ignis mutatione intelligi-¬

Expanded text:
acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro acutule se garrire arbitratur. cum dicit: Si caro est, et sanguis est; si sanguis, et ceteri humores: si ceteri humores, ergo et corruptio. eo modceret: si flamma est, et ardet; si ardet, et urit; si urit, ergo et uirorum trium in fornacem ignis ab impio rege missorum corpora incendit. si autem hoc in tribus uiris miraculum factum esse non dubitat, quisquis de diuinis operibus recte sapit, cur non credatur, qui fecit illa corpora non posse igne corrumpi, fecisse illud corpus nec igne nec fame nec morbo nec senio nec ulla ui alia, qua solet humana corpora labefactare corruptio? quod si quisquam dicit non carni trium illorum uirorum additam contra ignem incorruptionem, sed ipsi igni detractam corrumpendi facultatem, quid ueremur, ne carnem facere nequiuerit non posse corrumpi, qui fecit ignem non posse corrumpere? nam si illud non de carnis sed de ignis mutatione intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
uidecis habe. Sic eoꝵ cũ eẽt in t̾ra contrec¬
tatꝰ ÷ manibꝰ. sic eoꝵ ẽ. cũ iret in cęlũ dedue¬
tus aspectibꝰ: pbi uox angłica sonuit. sic
uemet quẽ ad modũ uidistis eĩ euntẽ in
cęlũ: fides adsit: & nulla questio remane¬
bit: nisi forte de sanguine requirendũ
÷: qr cũ dicisset palpate & uidete qr sp̃s
ossa & carnẽ ñ lt̃. ñ addidit sanguinẽ
ñ gͦ & nos addamꝰ in quirere: qđ ille ñ addi¬
dit dicere & ne cõpendioñ placet finita sit
questio: fortassis em̃ accepta occasione
sanguinis. urgebit nos molestior ꝑscru¬
tator & dicet. Si sanguis. cur ñ excipit¬
uita cur ñ & fel flauii & fel nigrũ quibꝰ¬
.iiIͦ.I. humoribꝰ naturã carnis tẽparietiam
medicine disciplina testat᷑.S qđ libet
qͥsq addat. corruptionẽ addere caueat:
ne sue fidĩ sanitatẽ castitatẽq corrũpat:
ex confuetudine rerũ exꝑtarũ in exꝑta oꝑa
diuina infirmitas metit᷑ humana: et

Expanded text:
et in terra, contrectatus est manibus, sic eorum est, cum iret in caelum, deductus aspectibus. ibi uoi angelica sonuit: Sic ueniet, quem ad modum uidistis eum euntem in caelum. fides adsit et nulla quaestio remanebit. nisi forte de sanguine requirendum est, quia, cum dixisset: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, non addidit sanguinem. non ergo et nos addamus inquirere, quod ille non addidit dicere. et de compendio, si placet, finita sit quaestio; fortassis enim accepta occasione sanguinis urgebit nos molestior perscrutator et dicet: Si sanguis, cur non et pituita, cur non et fel flauum et fel nigrum, quibuquattuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae disciplina testatur? sed quodlibet quisque addat, corruptionem addere caueat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. Ex consuetudine rerum expertarum inexperta opera diuina infirmitas metitur humana et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ dñs corda hominũ nouit: & qͥ finxit
sp̃m omnibꝰ ipse scit omĩa. Ergo iste sp̃s
ad imaginẽ dĩ nullo dubitante factꝰ acci¬
pit: in quo ẽ. intelligentia ueritatis. He-¬
ret eñi ueritati nulla int̃posita creatura:
cet̾a homĩs ad similitudine̾ facta uidiuo¬
lunt: qr om̃is quidẽ imago simił. ẽ. ñ aũ
om̃e qđ simile ẽ. etiã imago ꝓpͥe. s forte
abiisiue dici pot̃ s cauendũ in talibꝰ ne
qͥd nimis asseuerandũ putet᷑. Iila re sane
salubrit custodita. ne qm̃ corpꝰ qđ libet¬
ꝑlocalia spatia porrectũ ẽ. aliqͥd tale creda¬
tur ẽẽ substantia o̾i. Nam res que in par¬
te minorẽ. quã in toto: nec dignitati aĩe
ouenit. qͣnto minꝰ maiestati der᷑ ccclii.

Expanded text:
minus corda omnium nouit; et qui finxit spiritum omnibus, ipse scit omnia. ergo iste spiritus ad imaginem dei nullo dubitante factus accipitur, in quo est intellegentia ueritatis; haeret enim ueritati nulla interposita creatura. cetera hominis ad similitudinem facta uideri uolunt, quia omnis quidem imago similis est, non autem omne, quod simile est, etiam imago proprie, sed forte abusiue dici potest. sed cauendum in talibus, ne quid nimis asseuerandum putetur, illa re sane salubritper localia spatia porrectum est, aliquid tale credatur esse substantia Dei. Nam res quae in parte minor est quam in toto, nec dignitati animae convenit; quanto minus majestati Dei? LII.
Abbreviated transcription (Latin):
nartũ posut ut d iceret in septimã gene¬
rationẽ. ac sic om̃s intelligent᷑ qr causam
ꝑfectionis huiꝰ muimneri hoc mͦ potiꝰ intima¬
uit. Idõnaq phibet᷑ ꝑfectꝰ. q ex his duobͦ
ostat: Iemarioseilicet pͥmo impari totõ:¬
quã tres uł .iiiͦi. intelligi.
Ie eo qđ dic̃ et echiel sic dict᷑ paribola
ista inisił idest in regeneratis: patres man¬
ducauer̃ uuã acerba ae dentes filioꝵ obstu¬
puer̃. Unde hoc dicebat nͥ qr legerat reb¬
dã peccata patrũ in filios dr̃a dixisse scie¬
bat. ⁊ p̃uaricatione scilicet pͥmi hominis
ad posteros transmissa: hoc & hieremias
dic̃ qđ ad grãm noui testam̃ti ꝑtinet hoc iã
dici ubi ait generatioĩs iincło ꝑ generatio¬
nẽ soluto ñ dr̃ patres in anducauer̃ uuam
acerbã. s eiꝰ qui manducauerit qr ñ in pa¬

Expanded text:
n septimam generationem, ac sic omnis intellegeretur, quia causam perfectionis huius numeri hoc modo potius intimauit? ideo namque perhibetur perfectus, quia ex his duobus constat, ternario scilicet primo impari toto equam tres uel quattuor intellegi. DE EO QVOD DICIT HIEZECHIEL: 81 DICETVE PARABOLA ISTA IN ISRAHEL, ID EST IN REGENEBATIS: PATRES MANDVCAVEBVNT VVAM ACERBAM, ET DENTES FILI- ORVM OBSTIPVERVNT. Ynde hoc dicebat, nisi quia legerat: reddam peccata patrum in filios deum dixisse? sciebat praeuaricatione scilicet primi hominis ad posteros transmissa. hoc et Hieremias dicit. quod ad gratiam noui testamenti pertinet hoc iam non dici, ubi generationis uinculo per regenerationem soluto non dicitur: patres manducauerunt uuam acerba
Abbreviated transcription (Latin):
.Qđ exemplo dñi tẽꝑalis contẽp¬
nenda sit salus: & quod in filiis iob re¬
surrectio comm̃det᷑ uł de sustinentia eiꝰ¬
dem iob ac fine domini uelumq teni¬
pli ñ fuisse parietẽ ut quidã uolunt
Ex lib de gr̃a noui testam̃ti. ccclxuiiii.

Expanded text:
 exemplo Domini temporalis contemnenda sit salus et qui quae filiis Job resurrectio commendetur, vel de sustinentia ejusdem Job, ac fide Domini; velumque templi non fuisse parietem, ut quidam volunt. Ex libro de Gratia Novi Testamenti. Mortem i
Abbreviated transcription (Latin):
on morient᷑ patres ꝓfiliis: & filii ñ mo¬
fient̃ ꝓ patribꝰ unꝰ qͥsq in suo pecca-¬
domorict᷑. Ecce ñ solũ ꝓphȩ hoc dixer̃.: ue¬
nĩ etia lex dic̃ sua culpa quẽq intĩmendũ
n ut patris sui aut filii sini. Quid ẽ. gͦ qd
alibi dr̃. ds̃ redolens peccata patrũ infilios
intc̃iã & quartã ꝓgem ẽ : Ande filiis idũ
natis iltud intelligit᷑ ꝓpt̃ originale pecca¬
tũ. qđ etia ex adam traxit genꝰ humanũ :
lne aut de filiis iã natis ẽ facta distins¬
tio: & unꝰqͥsq in fuo peccato moriat᷑. Non
eñi trahit aliquid a patre: qui iã natꝰ erat
qͥndo pat̃ eiꝰ peceauit. S cũ ibi dic̃ his qui
oder me: manifestũ ẽ. cũ illã condicionũ
posse mutari sic̃ in parentũ suoꝵ facta non
fuerint inimitati. Nlam & illud ex adam
tẽꝑalit̃ reddit᷑: qr om̃s ꝓpt̾ hoc moriunt᷑:
s̃ aust in ecñũ eis qui fuerint ꝑ grãm sp̃ĩ¬
talit̾ regenerati neaq ꝑmanserint usq

Expanded text:
patres pro filiis et filii non morientur pro patribus: unusquisque in suo peccato morietur. ecce non solum prophetae hoc dixerunt uerum etiam lex dicit sua culpa quemque interimendum, non aut patris sui aut filii sui. quid est ergo quod alibi dicitur: deus reddens peccata patrum in filios in tertiam et quartam progeniem? an de filiis nondum natis illud intellegitur propter originale peccatum, quod etiam ex Adam traxit genus humanum, hic autem de filiis iam natis est facta distinctio, ut unusquisque in suo peccato moriatur? non enim trahit aliquid ex patre, qui iam natus erat, quando pater eius peccauit. sed cum et ibi dicit: his qui oderunt me, manifestum est etiam illam coposse mutari, si filii parentum suorum facta non fuerint imitati. Nam et illud ex Adam temporaliter redditur, quia omnes propter hoc moriuntur; non autem in aeternum eis qui fuerint per gratiam spiritualiter regenerati, in eaque permanserint usque
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ peccauer̃ iudeisi ds̃ illos exceca¬
uit ne agnoscerent xp̃m: quantu m
possumꝰ inbuendo rudihomini ostenderemꝰ
ex aluis occultis peccatis dõ cognitis. uenire
iustã penã huiꝰ cecitatis. Qđ ñ solum dixisse
apłm de quib dã ꝓpt̃ hoc tradidit illos ds̃ in
concupiscentiã cordis illoꝵ. uł in rephũ sensũ.
ut faciaut que ñ ouentunt. uolentẽ ostendere
quedã peccata manifesta expena uenire quoꝵ¬
dam occultoꝵ. s nec ipsos hoc tacuisse ꝓpħas
demonstraremꝰ. Namne ꝑgã longiꝰ:. idem hiere¬
mias eo ipso loco ubi ait & homo ÷ & quis ag¬
noscit eum. Ile quasi hoc ipso excusati eeñt
iudei qr ñ cognouer. si eñĩ cognouissent sic̃ apl̃s
dicit: ñ quã dñm głiȩ crucifixissent: sequit᷑ et
ostendit oculti eoꝵ meriti fuisse ut ñ cognosce
unicuiq scđm uiam eiꝰ : & scđm fructũ stidioꝵ¬

Expanded text:
uid ergo peccauerunt Iudaei, si deus illos excaecauit, ne agnoscerent Christum? quantum possemus, inbuendo rudi homini ostenderemus ex aliis occultis peccatis deo cognitis uenire iustam poenam huius caecitatis; quod non solum dixisse apostolum de quibusdam: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum uel in reprobum sensum. ut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est. et quis agnoscit eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim cognouissent, sicut apostolus dicit, numquam dominum gloriae crucifixissent — sequitur et ostendit occulti eorum meriti fuisse, ut non cognoscunicuique secundum uiam eius et secundum fructum studio
Abbreviated transcription (Latin):
au̾tunt: Quiquã du ñ possunt interiorẽ lucẽ
ueritatis m̃te ꝯtueri. simplici fide catholica
contenti ẽẽ. nolunt. Quȩ una paruuł salus
÷ & quo uno lacte ad firmitatẽ solidioris cibi

Expanded text:
auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem auertunt, qui quamdiu non possunt interiorem lucem ueritatis mente contueri, simplici fide catholica contenti esse nolunt, quae una paruulis salus est et quo uno lacte ad firmitatem solidioris cibi
Abbreviated transcription (Latin):
rio inciꝑe acornib donee fiat quinta de¬
cima cont᷑ solẽ. Tc̃ eni sole occidente orit: ut
quisquis occidentẽ solẽ obseruau̾it. cũ eũ
ceꝑit n uidẽ. ou̾sꝰ ad orientẽ. lunã surgere ui¬
deat.: atq inde ex alia parte cũ eiceꝑit ꝓpin¬
quare. illã partẽ ad nos ꝯu̾tere qua ñ illustra¬
tur. donec ad cornua redeat. Atq inde om̃i
no ñ appareat: qr t̃c illa pars quȩ illustrat᷑
fursum ÷ ad cęlũ: ad t̾ram aut̃ illa quã radi-¬
are solñpõt. Ergo ⁊ scđm hanc opinionẽ
luna intelligit᷑ ȩccła qđ suũ lum ñ habeat.
s ab unigenito dĩ filio qui multis locis in
scĩs scͥpturis allegorice sol apellatꝰ ÷ illustra¬
tur. Quẽ nescientes ⁊cernere ñ ualentes he¬
reticiquidẽ ad istũ solẽ corporeũ &e uisibilem.
qđ ꝯmune lum ẽ. carnis hominũ atq mus¬
carũ. scns simpliciũ conat᷑ au̾terẽ. ⁊ ñ nulloꝵ

Expanded text:
rio incipere a cornibus, donec fiat quinta derio incipere a cornibus, donec fiat quinta decima contra solem — tunc enim sole occidente oritur, ut quisquis occidentem solem obseruauerit, cum eum coeperit non uidere, conuersus ad orientem lunam surgere uideat — atque inde ex alia parte, cum ei coeperit propinquare, illam partem ad nos conuertere, qua non inlustratur, donec ad cornua redeat atque omnino inde non appareat, quia tunc illa pars, quae inlustratur, sursum est ad caelum, ad terram autem illa, quam radiare sol non potest. ergo et secundum hanc opinionem luna intellegitur ecclesia, quod suum lumen non habeat, sed ab unigenito dei filio, qui multis locis in sanctis scripturis allegorice sol appellatus est, inlustratur. quem nescientes et cernere non ualentes haeretici quidam ad istum solem corporeum et uisibilem, quod commune lumen est carnis hominum atque muscarum, sensus simplicium conantur auertere et nonnullorum
Abbreviated transcription (Latin):
illa pars sola possit uidi. Qd fieri dicunt̃.
c̃lum lune uideat᷑ crescere uiq ad quintã¬
decimã: & rursꝰ usq ad tricesimã minui⁊ i
redire᷑ cornua. donec penitꝰ incħ in ealucis ap¬
pareat. Sc̾m hanc opinionẽ luna in allego¬
ria sig̾cat ęccłam: qđ ex parte sp̃itali lucet
ȩccła ex parte aut̃ carnali obscuraẽ & ali¬
qͣndo sp̃ĩtał pars in bonis oꝑib apparet
hominib: aliqͣndo aut̃ inconscientia latet.
acd̃otantum nota ẽ. c̃ solo corpore apparet
hominib: Sic̃ contigit c̃ oramꝰ incorde. et
quasi nicħ agere uidem̃ dum ñ ad t̾ram s
sursum cor hade iubeam᷑ ad dñm. Alii aut̃
dicunt ñ hab̾e lunã lum̃ ꝓpͥum̃ s a sole
illustrari: s qͣndo c̃ illo ẽ. eã partẽ ad nos
hab̾e qua ñ illustrat᷑. ⁊ idõ ncħ in ea lu-¬
cis uidĩ:. Cũ aut̃ incip̃ ab illo recedẽ illustra¬
ri abea etiã parte quã ht̃ ad t̾ram: mecessa¬

Expanded text:
illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, illa pars sola possit videri: quod fieri dicunt, cum lumen lunae videtur crescere usque ad quintamdecimam lunam, et rursus usque ad tricesimam minui, et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. Secundum hanc opinionem luna in allegoria significat Ecclesiam, quod ex parte spirituali lucet Ecclesia, ex parte autem carnali obscura est: et aliquando spiritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem dicunt non habere lunam lumen proprium, sed a sole inlustrari; sed quando cum illo est, eam partem ad nos habere, qua non inlustratur, et ideo nihil in ea lucis uideri; cum autem incipit ab illo recedere, inlustrari ab ea etiam parte, quam habet ad terram, et necessa
Abbreviated transcription (Latin):
Uȩ sunt de luna opiniones ꝓbabi¬
les: hari aut̃ quȩ uera sit: aut non
omino. aut difficillite arbitror posse ho¬
minẽ scire. Cum enimquerit᷑. unde lum̃
habeat: alii dicunt suũ hab̾e. s globum eiꝰ
dimidiũ lucere. dimidiũ aut̃ obscurum ẽe.
Dum aut̃ mouet᷑ inenrulo suo. eandẽ par¬
tẽ quȩ lucet paulatĩ ad tr̃as ou̾ti.ut uidia
nob̾ possit. & idõ pͥꝰ quasi corniculatã appa¬
rere. slam & si facias pilam ex dimidia par¬
te candidã. ⁊ dimidia obscurã. sieã partẽ
qua obscura ẽ. ante ocłos habeas. nisi can¬
doris uides. & cũ coeꝑisillam candidã par¬
tẽ ad ocłos coni̾tere: si paulatim facias. pͥ¬
mo cormia candoris uide̾b̾ deinde paulatĩ
crescit donec tota pars se condens apponat᷑
ocłis. & nicħ obscure altius partis udeat᷑.
Qđ si ꝑseueres adhuc paulatim conu̾tere.
incipit obscuritas apparere. & candor mi¬
nui: donec iterũ ad cornuaredeat. & postre¬
mo totꝰ ab ocł̾is aueitat᷑: ac runꝰ obscura

Expanded text:
e sunt de luna opiniones probabiles: harum autem quae vera sit, aut non omnino, aut difficillime arbitror posse hominem scire. Cum enim quaeritur unde lumen habeat, alii dicunt suum habere, sed globum ejus dimidium lucere, dimidium autem obscurum esse; dum autem movetur in circulo suo, eamdem partem qua lucet, paulatim ad terras converti, ut videri a nobis possit, et ideo prius quasi corniculatam apparere. Nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam, et ex dimidia obscuram; si eam partem quae obscura est ante oculos habeas, nihil candoris vides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos convertere, si paulatim facias, primo cornua candoris videbis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens opponatur oculis, et nihil obscurae alterius partis videatur: quod si perseveres adhuc paulatim convertere, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avertatur, ac rursus obscura
Abbreviated transcription (Latin):
cula ueritatis sepe delectant. qua ex
ins in disputando aut iudicando adiu¬
uam᷑ nͥ forte qđ exercitatiora reddunt
ingenia. si etiã maligniora aut infla¬
tiora ñ reddant᷑. Hoc ẽ ut aui deciꝑe ue¬
risimili sermone atq introgationib a¬
ment. aut aliquro magnũ quo se bonis
atq innocentib anteponant se assecutos

Expanded text:
cula ueritatis saepe delectant, quam ex cula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exercitatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est ut aut decipere uerisimili sermone atque interrogationibus ament aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos
Abbreviated transcription (Latin):
telligamꝰ ad hibenda ẽ :illa uͦ conclusionĩ
idifinitionũ. & distribucionũ plurinũ
intellectorẽ aduraat: tantũ ab sit error:
quo uident᷑ sibi homines ipsã beatȩ
uitȩ ueritatẽ didicisse cũ ista didicerint.
Quã ꝗͣ plerũq accidat ut faciliꝰ homines
res eas assequant᷑ ꝓpt̃ quas assequendas
ista dĩcunt᷑: quã tallũ p̃ceptoꝵ nodo¬
sisfimas & spinosissimas disciplinas:
bulandi.moneat n eẽ. leuaridũ post¬
teriorẽ pedẽ. nͥ cũ posueris pͥorẽ. em¬
de minutatim Quẽ aminodii articulo¬
rũ ̾ poplitũ carlines oporteat mouere
ambulant: quã animatu̾ter̃ cũ faci¬
unt̾ att intelligunt cii audiunt. Qui
auẽ ambulare ñ posst̃: multominꝰ ea
currant. que nec exꝑiendo posst̃ attende.
Itaplerũq ciciꝰ ingenios uidet ñ eẽ. ra
tã ꝯclusionẽ. qua ꝑcepta eiꝰ capit. Tardꝰ
aut̃ ñ ea uidet.s multomiinꝰ qđ de itla p̃¬
cipit᷑. Magisq nihis omibꝰ ipsa specta¬

Expanded text:
nda est. illa uero conclusionum et definitionum et distributionum plurimum intellectorem adiuuat. tantum absit error, quo uidentur sibi homines ipsam beatae uitae ueritatem didicisse, cum ista didicerint. quamquam plerumque accidat, ut facilius homines res eas assequantur, propter quas assequendas ista discuntur, quam talium praeceptorum nodosissimas et spinosissimas disciplinas. bulandi moneat non esse leuandum posteriorem pedem, nisi cum posueris priorem, deinde minutatim quemadmodum articulorum et poplitum cardines oporteat mouere ambulant, quam animaduertunt, cum faciunt, aut intellegunt, cum audiunt. qui autem ambulare non possunt, multo minus ea curant quae nec experiendo possunt attendere. ita plerumque citius iaecepta eius capit, tardus autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa specta
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ s in eiꝰ etate & robore usq ad quã
quippe annos definier̃ ẽẽ etiã scłi huiꝰ doc¬
tissimi hominis iuuentutẽ. quecũq fue¬
rit spatio ꝓpͥo t̾m inataͥinde iã hominem¬
indetrim̃ta uergere grauioris ac senilis eta¬
conformatio scoꝵ ad imaginẽ fili dĩ. Ex
llud etiã qđ ait p̃destinatos conformes ima-¬
ginis filii dĩ: potest & scđm int̾iorẽ homi¬
dĩ filio. Potest & sic accipi. Ut que admodũ
nob ille mortalitate. ita nos illi esficiam
imiuortalitate ꝯformes: qđ quidẽ & atripsã
resurrectionẽ corpoꝵ ꝑtinet. Si aut etiain

Expanded text:
mortuorum, sed in eius aetatmortuorum, sed in eius aetatquippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio proin detrimenta vergere gravioris ac senilis aetaconformatio sanctorum ad imaginem Filii Dei; ex llud etiam quod ait, Praeimaginis Filii Dei, potest secundum interiorem homiDei Filio. Potest et sic accipi: Ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes: quod quidem et ad ipsam resurrectionem pertinet. « Quos » an
Abbreviated transcription (Latin):
resurrex: nec fas ẽ dicere cũ resur.¬
rectionis omĩum tepꝰuen̾it. accessurã corpis
eiꝰ eam magnitudinẽ quã ñ habuit quanbo
in ea discipłis inquaillis erat tntꝰ apparu¬
it: ut longissimis fieri possit aequal. Si au
dixerimꝰ ad oñici corꝑis modũ etiã quoꝵcũ¬
q maiora corꝑa redigenda: ꝑibit de mul¬
toꝵ corporib plurimũ. cũ ipse nec capillũ
ꝑiturum ẽẽ. ꝓmiserit. Restat gͦ ut suã re¬
cipiat quisq m̃suram: quã ł habuit in
iuuentute. etiã si senex sit mortuus. ł fuerat
chabiturꝰ etiã si ẽ ante defunctꝰ. Aq illud
qđ omemorauit apłs de m̃sura etatis pleni
tudinis xp̃i. aut ꝓpt̾aliud intelligamꝰ
dictiiẽe. id: ut illi capiti in popłis rp̃ianis
accĩdente omĩum ꝑfectione inbior etãtis
eiꝰ m̃sura cõpleat᷑. iuit si hoc de resurrectiõe
corpoꝵ dictu ẽ. sic accipiamꝰ dictũ ut nec ui¬
fra nec ultra iuuenidẽ forma resurgant corꝑã

Expanded text:
cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. si autem dixerimus ad domini corporis modum etiam quorumcumque maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis pleisti, ant propter aliud intellegamus dictum esse, id est ut illi capiti in populis christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura compleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora
Abbreviated transcription (Latin):
carne resurrexisse ⁊ cũila in cęlum ascendis¬
se ñ uid̾ant: iose uidisse uarrantib ñ loqñ¬
tib tantũ. s etiã mirifica facientib sig-¬
na credebant. Homines quippe quosunꝰ
uelut multũ duarũ linguarũ suisse noue¬
rant: repente lingius omiũ gentiũ loquea¬
tes mirabilit̾ audiebant. Claudũ ab ubibꝰ ma
ablata sanandis ꝓfuisse languentibꝰ In
uia qua fuerant transituri. positos inor¬
dinẽ innumerabiles morb̾ uarus laboran¬
tes. ut ambulantiũ suꝑ eos umbra transi¬
ret. continuo salutẽ solere recipe: le alia
Postremo etiam mortios resturrȩ cisse cernebant:
quȩ sic̃ legunt᷑. gestacẽ. concedunt. Ccce tot
incredibilia trib illis incredibilib addimꝰ.
& ut credat unii incredibile. qđ de carnis
resurrectione atq in celum ascensione dicit.
multor incredibiliũ testimonia tantacon¬
gcrimꝰ. & ñdũ ad credendũ. horrenda duti¬

Expanded text:
et cum illa in caelum adscendiset cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus non loquentibus tantum, sed etiam mirifica facientibus signa credebant. Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matablata sanandis profuisse languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia postremo etiam mortuos resun-exisse cernebant, Quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus, et ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione adque in caelumultorum incredibilium testimonia tanta congerimus, et nondum ad credendum horrenda duri
Abbreviated transcription (Latin):
etiã doccis ꝑsuade potuisse. Hoꝵ triũ incre¬
dibiliũ pͥmũ nolunt isti cũ quibꝰ agimus
credẽ: se łu cogunt᷑ & cernere. Qđ ñ imieni¬
unt unde sit factũ: sincredunt tc̃iũ. Re¬
dicat᷑ & credit᷑. Si credibił ñ÷. uude tota t̾ra¬
rii orbe tͥam cieditaẽ: Si multi nobiles sub¬
limes. docti eam se uidisse dixer. & qđ uide¬
runt diffamare curarunt: eis mundũ ere-¬
didisse ñ mirũ : s istos adhuc crede nolledy
nimis. uidoctis eam se uidisse dicentibꝰ &
scribentib credidit mundꝰ: cur pauci obsti¬
natissuui qui remanser. ipsi mundo iamcre¬
denti adhuc usq ñ credunt: Qui ꝓpt̃ea mi¬
mero exiguo. ignobilium. infirmoꝵ. imꝑi-¬
toꝵ hominũ credidit: qr intam contẽptibili¬
b testib multo mirabiliꝰ diuiuitas se ipsa
ꝑsuasit. Cloquia nãq ꝑsuadentiũ que dice¬
bant. mira fuer̃ facta nuba. Qui enĩ xp̃min¬

Expanded text:
etiam doctis persuadere potuisse. Horum trium increetiam doctis persuadere potuisse. Horum trium incredibilium primum nolunt isti, cum quibus agimus, credere; secundum coguntur et cernere; quod non inveniunt unde sit factum, si non credunt tertium. Reaedicatur et creditur; si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? Si multi, nobiles, sublimes. docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est sed istos adhuc credere nolle nimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, quur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt? qui propterea numero exiguo ignobilium, infimorum, inperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. Eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba Qui enim Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ut mundus in xp̃m cređet uirtutis fuerit di¬
uine. ñ ꝑsuasionis humaue. & de romuli falsa
ł ipse modꝰ quo mundꝰ credidit. si con¬
sidet᷑: incredibilior inuenit. In eritoi¬
tiͦs sibalibꝰ disciplims. & omĩno qͣntũ ad is¬
toꝵ doctrinas attinet. impolitos. non peritoᷤ
granimatica. ñ armatos dialectica. ñ recto¬
rica inflatos Piscatores xp̃c cũ retibꝰ fidei
ao mare huiꝰ scłi paucissimos enisit: atq ita
ex om̃i geuere tam muilios pisces. & tanto
mirahiliores. qͥnto rariores etiã ipsosphi¬
losophos cepit. Duob illis incredibilib
si placet. immo qr placere debet: addamus
hoc t̃trum. Ian gͦ cria sunt incredibiliã. q̃
tam̃ facta sunt. Incredibile ÷ xp̃m resurrex¬
isse in carne: & incęlũ ascendisse cũ carne.
Uincredibile ÷ mundũ rẽ tam incredibilem
credidisse. incredibile ÷ homines ignobileᷤ.
ufinos. paucissimos. imꝑttos. rem tam
incredibilẽ tam efficacit inundo. & in illo

Expanded text:
ut mundus in Christum crederet, virtutis fuerit divinae, non persuasionis humanae, et de Romuli falsa ipse modus quo mundus credidit, si consideretur, incredibilior invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis et omnino quantum ad istorum doctrinas attinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica inflatos, piscatores Christus cum retibus fidei, ad mare hujus saeculi paucissimos misit. Atque ita ex omni genere tam multos pisces, et tanto mirabiliores quanto rariores, etiam ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, imo quia placere debet, addamus hoc tertium. Jam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. Incredibile est Christum resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos, rem tam incredibilem tam efficaciter mundo, et in illo
Abbreviated transcription (Latin):
demꝰ ut qđ erat iucredibile. credet mundꝰ:
uemiat qđ icredibile credidit mundꝰ. Sic
iam uenit qd̾ similĩt incredibile fuit. ut
rem tam inciedibilẽ credet mundus. Quã¬
doquidẽ hoc utrũq maedibile quoꝵ ui¬
demꝰ unũ. alterũ credimꝰ in eist ẽ licteris¬

Expanded text:
 ut quod erat incredibile, crederet mundus: veniat, quod incredibile credidit mundus, sicut jam venit, quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quandoquidem hoc utrumque incredibile, quorum videmus unum, alterum credim
Abbreviated transcription (Latin):
cce iam credidit mundꝰ sublatum
t̾renũ xp̃icorpꝰ incęlũ: resurrȩctionẽ
carnis. ⁊iascensionẽ in suꝑnaf sedes paucis¬
sunis remanentibꝰ atq stupentib. uł doc¬
dibił credita ẽ i etiã hoc ueiq incredibi¬
le ẽ. sic creditũ ee qđ incredibile ẽ. Hȩc gͥ¬

Expanded text:
credidit mundus sublatum terrenum Christi corpus in caelum, resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes paucissimis remanentibus atque stupentibus uel docdibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est, sic creditum esse quod incredibile e