comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempora. unde ꝓcessit: Ipsa aut̃ eccłia quomͦ
accepit incrementa: successus ꝓfectionem: Quo¬
modo destinatur ad finem quendam iminor¬
talitatis: Quib preconiis predicatur: Quibus
misteriis commendatur: Quib sacramentis
occultatur: Qua predicatione reuelatur: Ubi
fecit hec ds̃: Uideo magna oꝑa tua dñe. Qũa
magnificata sunt oꝑa tua dñe. Quero ubi fece¬
rit: locum non inuenio: s uideo quid sequat᷑.
O m̃ia insapientia fecisti. Ergo om̃ia in xp̃o fecis¬
ti. Ille contemptus. ille expalmatus. ille conspu¬
tus. ille spinis coronatus. ille crucifixꝰ: ot̃a in illo
fecisti. audio audio qͥd de illo tuo milite nũcies hõib. qͥd
deillo precone sc̃o predices gentib: xp̃m dĩ uirrutt̃
et dĩ sapientiam. Irrideant udei crucifixum
xp̃m: quia scandalum est eis lrrideant pagan
crucifixum xp̃m: quia stulticia est eis. Nos aut¬

Expanded text:
tempora, unde processit? Ipsa autem Ecclesia quomodo tempora, unde processit? Ipsa autem Ecclesia quomodo accepit incrementa, successus, perfectionem? Quomodo destinatur ad finem quemdam immortalitatis? Quibus praeconiis praedicatur? quibus mysteriis commendatur? quibus sacramentis occultatur? qua praedicatione revelatur? Ubi fecit haec Deus? Video magna opera: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine!» Quaero ubi fecerit, locum non invenio; sed video quid sequatur: «Omnia in sapientia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus, Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia est eis: «Nos aut
Abbreviated transcription (Latin):
istam ꝑegrinantem iherłm. Quare non facuit᷑:
Q uia iam ortus est sol: et splendet in toto orbe
tus est sol et congregati sunt: et incubilibus suis
cubabunt. Quid tu o homo dĩ : Quid tu o eccłia
dĩ: Quid tu o corpus xp̃i: cuius capud in celo
est: Quid tu facis o homo: unitas euis: Exiet
inquit homo ad opus suum. Operetur ergo iste
homo oꝑa bona insecuritate pacis eccłie: oꝑet᷑¬
enim usq in finent. aliquando enim erit quedã
contenebratio. et fiet quidam impetus: s in
uesꝑam. id est in finem mundi. Modo aut̃ in pa¬
ce et tranquillitate oꝑatur in eccłia: quia exiet
Merito magna: merito excelsa. Ubi facta sunt
et ista oꝑatus est : Quis locus: ubi ista oꝑatus ẽ:
Unde ꝓcesserunt primo ista tam pulchra: Si
ad literam accipias: om̃is ordinata creatura or¬
dinate currens. ordinate pulchra. o dinate
oriens. ordinate occidens: ordinate ꝑagens omĩa

Expanded text:
istam peregrinantem Jerusalem. Quare non faciunt? istam peregrinantem Jerusalem. Quare non faciunt? Quia jam «ortus est sol,» et splendet in toto orbe tus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Quid tu, o homo Dei? quid tu, o Ecclesia Dei? quid tu, o corpus Christi, cujus caput in coelo est? quid tu facis, o homo, unitas ejus? «Exiet,» inquit, «homo ad opus suum.» Operetur ergo iste homo opera bona in securitate pacis Ecclesiae, operetur usque in finem. Aliquando enim erit quaedam contenebratio, et fiet quidam impetus, sed in vespera, id est in fine mundi: modo-autem in pace et tranquillitate operatur Ecclesia; quia «exiet Merito magna, merito excelsa. Ubi facta sunt et ista operatus est? quis locus ubi ista operatus est? unde processerunt primo ista tam pulchra? Si ad litteram accipias, omnis ordinata creatura, ordinate currens, ordinate pulchra, ordinate oriens, ordinate occidens, ordinate peragens omnia
Abbreviated transcription (Latin):
eis qͥ ñ ĩtelligũt xp̃m: ipsa noa ẽ. Adhc eis sol ortꝰ nõẽ.
istẽt ut ĩtelligãt ne rapiãt᷑ a rugiẽte leone slam ecce
quib ortus est: non eos audent inuadere catuli
leonum. Sequitur enim. Ortus est sol et congre¬
gati sunt: et in cubilib sus cucubant⁊ magis
magisq ubi oritur sol istȩ. ut intelligatur ab
orbe terrarum: et clarificetur. x p̃e in toto mundo
Congregantur catuli leonum: illa demonia recedt̃
a ꝑsecutione aeccłiȩ: que iustigabant ꝑsequi domũ
dĩ oꝑando in filiis diffidentiȩ. Nam dictum est
scãm principem potestatis aeris: qui nunc
oꝑatur infiliis infidelitatis. Modo iam quia nemo
eorum ꝑsequi audet eccłiam: ortus est sol et con¬
gregati sunt. Et ubi sunt: Et in cubilib suis
cubabunt. Cubilia eorum: corda infidelium. Qũa
multi gerunt leones cubantes in cordib sius.
Non inde erumpunt: non faciunt impetum in

Expanded text:
eis qui non intelligunt Christum, ipsa nox est; adhuc eis sol ortus non est: eis qui non intelligunt Christum, ipsa nox est; adhuc eis sol ortus non est: instent, ut intelligant, ne rapiantur a rugiente leone. Nam ecce quibus ortus est, non eos audent invadere catuli leonum. Sequitur enim: «Ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Magis magisque ubi oritur sol iste, ut intelligatur ab orbe terrarum, et clarificetur Christus in toto mundo, congregantur catuli leonum; illa daemonia recedunt a persecutione Ecclesiae, quae instigabant persequi domum Dei, operando in filiis diffidentiae. Nam dictum est: «Secundum principem potestatis aeris, qui nunc operatur in filiis infidelitatis» . Modo jam quia nemo eorum persequi audet Ecclesiam, «ortus est sol, et congregati sunt.» Et ubi sunt? «Et in cubilibus suis cubabunt.» Cubilia eorum, corda infidelium. Quam multi gerunt leones cubantes in cordibus suis? Non inde erumpunt, non faciunt impetum in
Abbreviated transcription (Latin):
tetis me aliquid contrarium dicere. Similitudi¬
nes enim sunt. Et in quocumq loco sunt: circũ¬
stantia sui exponuntur. Illic ꝑtransibunt om̃s
bestiȩ siluȩ. Ubi In noctem quam posuit dñs: qr
sol agnouit. occasum suum. Catuli leonum rugiẽ¬
tes ut rapiant: querentes a dõ escã s. Merito dñs uetairꝰ
ad occasũ suũ ipse sol tꝰticie agnoscẽs occasũ suũ at disciqͣuis.
tãꝗ tenebris futuris circuiturũ leonem ut quereret
quem deuoraret: et quod ille leo neminem deuo¬
raret nisi peteret. Hac nocte inquit postula uit
sathanas uexare uos sicut triticum: et ego roga¬
ui pro te petre ne deficiat fides tua. Nonne petrus
cum ter negauit: iam int̾ dentes leonis erat :
tatem habeo ponendi animam meam: et potesta¬
tem habeo iterum sumendi eam. agnouit occasũ
suum. et posuit eam: ortus est sol. et recepit eam.
Ortus est sol. quia ꝯccidit sol: s nõ extietꝰ ẽ sol. Adhuc

Expanded text:
tet iis me aliquid contrarium dicere. Similituditet iis me aliquid contrarium dicere. Similitudines enim sunt, et in quocumque loco sunt, circumstantia sui exponuntur. «Illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Ubi? In nocte quam posuit Dominus, quia «sol agnovit occasum suum. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes aad occasum suum, ipse sol justitiae agnoscens occasum suum, ait discipulis, tanquam tenebris futuris, circuituro leone, ut quaereret quem devoraret, quod ille leo neminem devoraret, nisi peteret: «Hac nocte,» inquit, «postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Nonne Petrus cum ter negavit , jam inter dentes leonis erat? «tatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam; agnovit occasum suum,» et posuit eam; «ortus est sol,» et recepit eam. «Ortus est sol,» quia occidit sol, sed non exstinctus est sol. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
leonem et draconem. discite sic itelligere cum
figurate ista dicuntur: ne forte ubi legeritis qd̾
xp̃m significat petra. ubiꝙ petram xp̃m pute¬
tis. Significat alia atq alia: sicut littera quo
loco ponatur uide ubi intelligis euis uim. Si
audieris litteram primam in nomine dĩ et pu¬
taueris eam semꝑ ibi ponendam: delebis eam
in nomine diaboli: Ab eadem enim littera meipit
nonen dñi: aqua ucipit nomen diaboli. Et nicħ
tam disiuntum: quam ds̃ et diabolus. Uide ergo
quam absurdus est a reb et humanis et diuinis:
te nom̃ diaboli: et cum quesieris quare. responde¬
at. Ego in nomine dĩ legi istam litteram. Ridet᷑
iste. Nam nec talis est. cui digneris reddere rationẽ.
Solite ergo tam pueriliter sapere etiam ista diuuna.
ut forte aliquis ur̃m quia dixi suꝑius bestias siluȩ
significare gentes: modo aut̃ dico bestias siluȩ sig¬
nificare demonia et angłos preuaricationis: pu¬

Expanded text:
leonem et draconem» . Discite sic intelligere, cum leonem et draconem» . Discite sic intelligere, cum figurate ista dicuntur; ne forte ubi legeritis quod Christum significat petra , ubique petram Christum putetis. Significat alia atque alia, sicut littera quo loco ponatur vide, ibi intelligis ejus vim. Si audieris litteram primam in nomine Dei, et putaveris eam semper ibi ponendam, delebis eam in nomine diaboli. Ab eadem enim littera incipit nomen Dei, a qua incipit nomen diaboli; et nihil tam disjunctum, quam Deus et diabolus. Vide ergo quam absurdus est a rebus et humanis et divinis, te nominis diaboli, et cum quaesieris, quare? respondeat: Ego in nomine Dei legi istam litteram. Ridetur iste; nam nec talis est cui digneris reddere rationem. Nolite ergo tam pueriliter sapere etiam ista divina, ut forte aliquis vestrum, quia dixi superius bestias silvae significare Gentes, modo autem dico bestias silvae significare daemonia et angelos praevaricationis, pu
Abbreviated transcription (Latin):
iuuorum et mortuorum ante hominem uidi¬
dendi. et dimitrendi te: At ille qui uenerat
et eum docere a quo udicabatur: non haberes
inquit in me potestatẽ.nisi desuꝑ tibi eẽt data.
Et homo et diabolus et quelibet demonia. non¬
nisi accepta potestate nocent. s ꝓficientib nõ
nocent. Malis ita sunt tanquam ignis feno: bo¬
nis ita sunt tanquam ignis auro. Manducatꝰ
est uidas ut fenum: ꝓbatus est iob ut aurum.
Posiusti tenebras et facta est nox. illic ꝑtrasibunt
oñs bestiȩ silue. lam bestiȩ siluȩ: alio modo. Alio
enim et alio modo semꝑ ista leguntur: quomodo
dñs ipse aguus. ipse leo. Quid tam diuersum:
quam aguus et leo: S qualis agnus: Qui iuince¬
ret lupum: uinceret leonem. Ipse petra: ipse pas¬
tor: ipse ianua. Pastor intrat ꝑ ianuam: et dicit.
ego sum pastor bonus: et dicit ego sum ianua. Ip¬
sum leonis nomen dñm significat: quia uicit
leo de tribu iuda: et diabolum quia coneulcauit

Expanded text:
vivorum et mortuorum ante hominem judivivorum et mortuorum ante hominem judidendi et dimittendi te?» At ille qui venerat et eum docere, a quo judicabatur: «Non haberes,» inquit, «in me potestatem, nisi esset tibi desuper data» . Et homo et diabolus et quaelibet daemonia nonnisi accepta potestate nocent: sed proficientibus non nocent. Malis ita sunt tanquam ignis feno; bonis ita sunt tanquam ignis auro. Manducatus est Judas ut fenum; probatus est Job ut aurum. «Posuisti tenebras, et facta est nox: illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Jam bestiae silvae alio modo: alio enim et alio modo semper ista intelliguntur; quomodo Dominus ipse agnus, ipse leo. Quid tam diversum quam agnus et leo? Sed qualis agnus? Qui vinceret lupum, vinceret leonem. Ipse petra, ipse pastor, ipse janua. Pastor intrat per januam: et dicit, «Ego sum pastor bonus;» et dicit, «Ego sum janua» . Ipsum leonis nomen Dominum significat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , et diabolum; quia, «Conculcavit
Abbreviated transcription (Latin):
Ista demonia seducere animas querunt. s ubi
sol non ortus est: tenebre enim sunt. Et cum
tenebre sunt: querunt catuli leonum quos de¬
uorent. Ipse leo maior:. princeps omĩum talium
leonum. Quid de illo dictum ẽ: Hescitis quia ad¬
uersarius ur̃ diabolus: tanquam leo rugiens cir¬
cuit querens quem deuoret: Idõ querentes a
dõ escam sibi: quia nec temptari quis potest a
diabolo. nisi ꝑmittente dõ. lob sc̃s ante diabolũ
erat: et tam̃ longe ab illo erat. Aspectu añ illum:
potestate remotus ab illo. Quando auderet tẽp¬
tare uł carnem. uł facultates eius quas possidebat:
nisi accepisset potestatem: Quare aũt̃ datitur
potestates: Aut ad dampnandos impios: aut ad
ꝓbandos pios. Iuste hoc totum dñs agit: et in ne¬
minem habet diabolus potestatem uł in aliquid
eius: nisi ille concedat ubi potestas summa et
sublimis. Sic diabolo. sic homini. Hulla est po¬
testas in homine: nisi desuꝑ detur. Stabat uidex

Expanded text:
Ista daemonia seducere animas quaerunt, sed ubi Ista daemonia seducere animas quaerunt, sed ubi sol non ortus est; tenebrae enim sunt. Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli leonum quos devorent. Ipse leo major, princeps omnium talium leonum, quid de illo dictum est? «Nescitis quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret» ? Ideo «quaerentes a Deo escam sibi;» quia nec tentari quis potest a diabolo, nisi permittente Deo. Job sanctus ante diabolum erat, et tamen longe ab illo erat: aspectu ante illum, potestate remotus ab illo. Quando auderet tentare vel carnem, vel facultates ejus quas possidebat, nisi accepisset potestatem? Quare autem datur potestas? Aut ad damnandos impios, aut ad probandos pios. Juste hoc totum Dominus agit; et in neminem habet diabolus potestatem, vel in aliquid ejus, nisi ille concedat, cui est potestas summa et sublimis. Sic diabolo, sic homini nulla est potestas in hominem, nisi desuper detur. Stabat judex
Abbreviated transcription (Latin):
s non michi placetis: sic et hic agnouit occasũ
suum. placuit illi oceasus siuis. Si eñi displiceret ei
quomodo pateretur: homini enim quia non ẽ.
ille sol. etiamsi displiceat passio sua: patitur et
quod non uult. Ile aut̃ non pateretur nisi ei
placeret: id est nisi agnosceret occasum suum
Hon occideret: quia ipse ait. potestatem habeo
ponendi aniniam meam. et potestatem habeo
iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me:
dñs: facte sunt quedam tenebre in apłis. Defecit
spes eorum: quib primo magnus et redemptor
om̃ium uidebatur. Quare : Posiusti tenebras
et facta est nox: ibi ꝑtransibunt om̃s bestiȩ siluȩ.
Catuli leonum rugientes ut rapiant: querentes a
dõ escam sibi. Quid intelligam spiritalit catulos
leonum: nisi spiritalia nequicie : Quid intelligã.
nisi mala denionia: que demonia pascuntur er¬
rorib hominum: Sunt enĩ prĩcipes demonioꝵ:
et sunt demonia quedam contemptibilia.

Expanded text:
sed, non mihi placetis; sic et hic, «agnovit occasum sed, non mihi placetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi occasus suus. Si enim ei displiceret, quomodo pateretur? Homini enim, quia non est ille sol, etiamsi displiceat passio sua, patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, nisi ei placeret: id est, nisi agnosceret occasum suum, non occideret; quia ipse ait, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, Dominus? Factae sunt quaedam tenebrae in Apostolis, defecit spes eorum, quibus primo magnus et redemptor omnium videbatur. Quare? «Posuisti tenebras, et facta est nox: ibi pertransibunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi». Quid intelligam spiritualiter catulos leonum, nisi spiritualia nequitiae ? quid intelligam nisi mala daemonia, quae daemonia pascuntur erroribus hominum? Sunt enim principes daemoniorum, et sunt daemonia quaedam contemptibilia.
Abbreviated transcription (Latin):
fruantur: s ut inflentur. Querunt sermonib:
fictum: et auferet se a cogitacionib que sunt sine
intellectu. Non ergo ille sol oritur impiis: non
oritur malis. At̾ uero de isto sole quid dictum ẽ
Qui facit solem suum oriri suꝑ bonos et malos: et
pluit suꝑ ustos et iniustos. Ergo de illo sole iusti¬
cie nescio quid significat psalmus iste sed̾m miste¬
rium. Nam uidemus ista fieri in creatura: etiam
scđm speciem rerum uisibiliũ. Sol agnouit occa¬
sum suũ. Quid ẽ. sol agnouit occasum suum:
Xp̃c agnouit. passionem suam. Occasus xp̃i: passio
xp̃i. S nunquid sic sol oc̾cidit ut non oriatur:
Nunquid qui dormit: non adiciet ut resurgat:
placuit ei. Et unde ostendimus quia agnouit :
hoc est placuit ei: Quid eñi non nouit ds̃: Quid
enĩ nõ nouit xp̃c: Et tamen dicturus est in fi¬
ne quibdam: non noui uos. Quomodo gͦ ibi
non noui uos. non est quasi ignoti michi estis.

Expanded text:
fruantur, sed ut inflentur; quaerunt sermonibus, fruantur, sed ut inflentur; quaerunt sermonibus, fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu» . Non ergo sol ille oritur impiis, non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agnovit occasum suum?» Christus agnovit passionem suam: occasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat» ? placuit ei. Et unde ostendimus quia agnovit, hoc est, placuit ei? Quid enim non novit Deus? quid non novit Christus? Et tamen dicturus est in fine quibusdam: «Non novi vos» . Quomodo ergo ibi, «Non novi vos,» non est quasi, Mihi ignoti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
significat. Uicit leo de tribu uida. adora et le¬
onem: quia xp̃m significat. Uidete quã mul¬
ta xp̃m significent. Om̃ia ista xp̃c in similitu¬
dine : non in ꝓprietate. Queris ꝓprietatem xp̃i:
In principio erat uerbum: et uerbum erat apd̾̃
dm̃. Ecce ꝓprietas xp̃i: ꝑ quam factus es. Uis au¬
dire et proprietatẽ ꝑ quam refectus ese Et uer¬
bum caro factum est : et habitauit in nobis. Ce¬
tera similitudines sunt. Intellige. esto scripture
capax: ut aliud iudeas obici ocłis tius aliud in¬
nui cordi tuo. Sol gͦ ille iam securi dicimus: sol
iustiͣe non sine causa impiis non oritur: et si uo¬
lunt. Ipsa enim sapientia dicit. Querent me ma¬
li: ce nõ muemẽt. Querẽt: &e nõ ĩueniet. Et quare:
Oderũt em̃ sapientiã.
I psa sapientia loquitur et dicit. querẽt me mali
et non inuenient: oderunt enim sapientiam. Si
ergo oderunt: quare querunt: Querunt nõ ut

Expanded text:
significat. «Vicit leo de tribu Juda» ; adora et lesignificat. «Vicit leo de tribu Juda» ; adora et leonem, quia Christum significat. Videte quam multa Christum significent; omnia ista Christus in similitudine, non in proprietate. Quaeris proprietatem Christi? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum.» Ecce proprietas Christi, per quam factus es. Vis audire et proprietatem per quam refectus es? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? Quaerunt, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et hic quis sol: nisi sol ille iusticie quem sibi non
ortum impii plangent in die udicii. qui dic¬
turi sunt in illo die. ergo errauimus a uia uerita¬
tis et iusticie lumen non luxit nobis: et sol nõ
ortus est nobis: Ei sol iste oritur: qui intelligit
x p̃m. Recedit aut̃ ab intellectu eius xp̃c: qui
sic iratus suerit fr̃i suo ut teneat odium. Itaq
irascunim: et nolite peccare. Karitas et si irascit᷑
aliquando ut corrigat non tenetur rea: quia
nõ inueterauit ira. ut uerteretur in odiũ. Si aũ
ita cõu̾sa fuerit ĩ odiũ. occidet solsuꝑ nrac̃diã ur̃a. Nõ gͥ oc¬
solem eẽ adorandum: quia sol in scripturis ali¬
quando xp̃m significat. Talis est enĩ dementia
hominum : quasi ad orandum aliquid dicatur.
cum dicitur sol xp̃m significat. Adora ergo et
petram: quia xp̃m significat. Sicut oiuis adiuc¬
timam ductus est. Adora et ouem: quia xp̃m

Expanded text:
Et hic quis sol, nisi sol ille justitiae, quem sibi non Et hic quis sol, nisi sol ille justitiae, quem sibi non ortum impii plangent in die judicii? Qui dicturi sunt in illo die, «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ei sol iste oritur, qui intelligit Christum. Recedit autem ab intellectu ejus Christus, qui sic iratus fuerit fratri suo, ut teneat odium. Itaque «irascimini, et nolite peccare» . Charitas etsi irascitur aliquando, ut corrigat, non tenetur rea; quia non inveteravit ira, ut verteretur in odium. Si autem ira conversa fuerit in odium, occidit sol super iracundiam vestram. «Nosolem esse adorandum, quia sol in Scripturis aliquando Christum significat. Talis est enim dementia hominum; quasi adorandum aliquid dicatur, cum dicitur, Sol Christum significat. Adora ergo et petram, quia Christum significat . «Sicut ovis ad victimam» «ductus est» ; adora et ovem, quia Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ad illam cerui. ad illam fulica: ad illam lepus.
et ericius tundant pectora. Lepores et ericii:
confiteantur peccata sua. Licet coopti sint
minutis quidem cotidianisq peccatis: non eis
tamen deest petra que illos docuit dicere. dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut et nos dimittimus de¬
aeccłiam crescentem de minimo: et ista morta¬
litate uitȩ quodaminodo senescentem. S ut ꝓ¬
puiquet ad solem. non istam lunam dico uisibi¬
lem ocłis: s quȩ hoc nomine significatur. Ista
quando obscura erat eccłia. quando nondum
apparebat. nondum emuinebat: seducebantur
homines. et dicebatur hec est ęccłia. hic ẽ. xp̃c.
ut sagittarent in obscura luna rectos corde: mo¬
do quam cecus est qui luna plena errat : fecit
lunam in tempora. Hic enim temporaliter trã¬
sit eccłia. Non eni hic erit semꝑ ista mortalitas.
Augeri et minui potest: aliquando ꝑtransibit.
In tempora facta est. Sol agnouit occasum suũ.

Expanded text:
ad illam cervi, ad illam fulica, ad illam lepus ad illam cervi, ad illam fulica, ad illam lepus et ericius. Tundant pectora lepores, et ericii confiteantur peccata sua: licet cooperti sint minutis quidem quotidianisque peccatis; non eis tamen deest petra, quae illos docuit dicere, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus deEcclesiam crescentem de minimo, et ista mortalitate vitae quodammodo senescentem; sed ut propinquet ad solem. Non istam lunam dico visibilem oculis, sed quae hoc nomine significatur. Ista quando obscura erat Ecclesia, quando nondum apparebat, nondum eminebat, seducebantur homines, et dicebatur, Haec est Ecclesia, hic est Christus; «ut sagittarent in obscura luna rectos cord.» . Modo quam caecus est qui plena luna errat? «Fecit lunam in tempora.» Hic enim temporaliter transit Ecclesia; non enim hic erit semper ista mortalitas: augeri et minui aliquando transibit; in tempora facta est. «Sol agnovit occasum suum.»
Abbreviated transcription (Latin):
illud animal spinis cooꝑtum. Spine enm quid
significant: isi peccatores: Qui peccat cotidie
etiam si non magna peccata: minutissimis spinis
cooꝑtus est. In eo quod timet lepus est. in eo
quod minutissimis peccatis oꝑitur ericius est:
et non potest tenere ercelsa illa et ꝑfecta pre¬
cepta. Illi enim montes altissum ceruis. Quid gͦ
tes altissimi dati sunt cerus: ut et his uideas quid
sequatur: Petra refugium ericiis. et leporibus:
quia factus est dñs refugium pauꝑi. Ponas petrã
illam in terra: refugium est ericiis et leporib.
Ponas illam in mari: domus est fulice. Ubiq ut¬
lis petra. Et in montib ipsa utilis. Montes sine
petre fundamonto ruerent in ꝓfundum. Nõne
iamdudum de montib dicebatur. illie uolatilia
celi inhabitabunt: de medio perrarum dabũt
uoces suas: Ubiq ergo petra refugium nr̃m. Si¬
ue in montib excelsa sit. siue in mari tunchͣtur
fluctib. non frangitur: siue in terra solidetur.

Expanded text:
illud animal spinis coopertum. Spinae quid illud animal spinis coopertum. Spinae quid significant, nisi peccatores? Qui peccat quotidie, etiamsi non magna peccata, minutissimis spinis coopertus est. In eo quod timet, lepus est; in eo quod minutissimis peccatis operitur, ericius est: et non potest tenere excelsa illa et perfecta praecepta. Illi enim «montes altissimi cervis.» Quid ergo? tes altissimi cervis,» ut et his videas quid sequatur: «Petra refugium ericiis et leporibus.» Quia factus est Dominus refugium pauperi . Ponas petram illam in terra, refugium est ericiis et leporibus: ponas illam in mari, domus est fulicae. Ubique utilis petra. Et in montibus ipsa utilis: montes sine petrae fundamento ruerent in profundum. Nonne jamdudum de montibus dicebatur: «Illic volatilia coeli inhabitabunt; de medio petrarum dabunt voces suas?» Ubique ergo petra refugium nostrum: sive in montibus excelsa sit, sive in mari tundatur fluctibus, non frangatur, sive in terra solidetur;
Abbreviated transcription (Latin):
mum fulica in excelsis: nichil illa domo fir¬
mus. et nichil humilius. In cedris quidem
nidificant passeres propter presentem neces¬
sitatem: s petram illam habent ducem que
fluictib tunditur. et non frangitur. Imitãt᷑
enim xp̃i passiones. Et si forre cedri libani irate
fuerint: et aliquid molestiȩ uel scandali ser¬
iis dĩ in ramis suis cominouerint: uolabunt
quidem inde passeres. siue cedro remanenti siue
nidis passerum. Passeres enim non naufragabunt.
magni spiritales: transcendentes incursu omĩa
spinosa ueprium atq siluarum. Qui ꝑficis in qͥt
pedes meos ficut cerui: et super ercelsa statius me.
Teneant montes altos: alta precepta dĩ. sublimia
cogitent: teneant ea que multum eminent in
scripturis: iustificentur in summis. Cerius enim
sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus
besti is: Quid de lepore: Quid de ericio: Lepus
minutiun animal et infirmum: ericius etiam

Expanded text:
mum fulica in excelsis; nihil illa domo firmum fulica in excelsis; nihil illa domo firmius, et nihil humilius. In cedris quidem nidificant passeres, propter praesentem necessitatem: sed petram illam habent ducem, quae fluctibus tunditur, et non frangitur; imitantur enim Christi passiones. Et si forte cedri Libani iratae fuerint, et aliquid molestiae vel scandali servis Dei in ramis suis commoverint, volabunt quidem inde passeres; sed vae cedro remanenti sine nidis passerum. Passeres enim non naufragabunt, magni, spirituales, transcendentes in cursu omnia spinosa veprium atque silvarum. «Qui perficit,» inquit, «pedes meos sicut cervi, et super excelsa statuet me» . Teneant montes altos, alta praecepta Dei; sublimia cogitent, teneant ea quae multum eminent in Scripturis, justificentur in summis: cervis enim sunt illi montes altissimi. Quid de humilibus bestiis? quid de lepore? quid de ericio? Lepus minutum animal et infirmum, ericius etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Que est fulicȩ domus: fulica sicut om̃s noui¬
mus: marina auis est. Uel in stagnis est: uel
in mari est. Habet quandam domum non
facile in litore terre. aut nunquam: s in
his que in media aqua sunt. Plerumq ergo
in petris: quas aqua circumdat. Intelligimꝰ
ergo petram ẽẽ idoneam fulice domumꝰ.
Nusquam fortius et firmius habitat quam in
petra. In quali petra: In mari constituta. Et¬
si tunditur fluctib: franget tamen fluctus.
non frangitur petra. Hoc habet magnum
petra: in mari constituta. Quanti fluctus cõ¬
tuderunt petram nr̃am: dñm iħm xp̃m. Eli¬
si sunt in illum uidei: illi fracti sunt. ille u¬
teger mansit. Et unusquisq imitans xp̃m
ita sit in isto scło. id est in isto mari; ubi non
potest nisi procellas tempestatesq sentire.
ut nulli uento cedat. nulli fluctui: s omĩa
excipiat. et integer maneat. Ergo fulice do¬
mus: et fortis est. et humilis. Non habet do¬

Expanded text:
Quae est fulicae domus? Fulica, sicut omnes noviQuae est fulicae domus? Fulica, sicut omnes novimus, marina avis est; vel in stagnis est, vel in mari est. Habet quamdam domum non facile in littore terrae, aut nunquam; sed in iis quae in media aqua sunt: plerumque ergo in petris quas aqua circumdat. Intelligimus ergo petram esse idoneam fulicae domum, nusquam fortius et firmius habitat, quam in petra. In quali petra? In mari constituta. Etsi tunditur fluctibus, frangit tamen fluctus, non frangitur: hoc habet magnum petra in mari constituta. Quanti fluctus contuderunt petram nostram, Dominum Christum? Elisi sunt in illum Judaei; illi fracti sunt, ille integer mansit. Et unusquisque imitans Christum, ita sit in isto saeculo, id est in isto mari, ubi non potest nisi procellas tempestatesque sentire, ut nulli vento cedat, nulli fluctui, sed omnia excipiat, et integer maneat. Ergo fulicae domus et fortis est, et humilis. Non habet do
Abbreviated transcription (Latin):
illi de quib locutus sum nidificant. S tamen
fr̃s mei: ipsi passeres spiritales sunt. Quamuis
nidificent in cedris libani. non ꝓ magno habe¬
re debent cedros libam: et putare illos ẽẽ su¬
ꝑiores a quib eorum necessaria complentur.
Passeres enim sunt: illi aut̃ cedri libani sunt.
E igo fulicȩ domus: dux est passerum. Quauis
in cedris libani indificent passeres: non tam̃
cedri libam duces sunt passerum. Ecce satia¬
buntur ligna campi. om̃s popłi: et cedri liba¬
ni satiabuntur quas plantauit dñs. Om̃s no¬
biles. excelsi. id est fideles. illic in cedris liban
passeres nidificabunt: prebebunt ramos fa¬
cultatum suarum colligendis minutis spirita¬
lib. Prebent ista: faciunt hec cedri liban
quas plantauit dñs. faciunt: et libenter faci¬
unt. Nouerunt quid faciant: nouerunt quid
accipiant. S passeres quamius in cedris liban
nidificabunt: fulice domus dux est eorum.

Expanded text:
illi, de quibus locutus sum, nidificant. 17. Sed tamen, illi, de quibus locutus sum, nidificant. 17. Sed tamen, fratres mei, ipsi passeres si spirituales sunt, quamvis nidificent in cedris Libani, non pro magno habere debent cedros Libani, et putare illos esse superiores, a quibus eorum necessaria complentur. Passeres enim sunt; illae autem cedri Libani sunt. Ergo «fulicae domus dux est» passerum. Quamvis in cedris Libani nidificent passeres, non tamen cedri Libani duces sunt passerum. Ecce satiabuntur ligna campi, omnes populi; et cedri Libani satiabuntur, quas plantavit Dominus, omnes nobiles et excelsi fideles. Illic, id est in cedris Libani, passeres nidificabunt; praebebunt ramos facultatum suarum colligendis minutis spiritualibus. Praebent ista, faciunt haec cedri Libani quas plantavit Dominus; faciunt, et libenter faciunt; noverunt quid faciant, noverunt quid accipiant. Sed passeres quamvis in cedris Libani nidificabunt, «Fulicae domus dux est eorum.»
Abbreviated transcription (Latin):
habentes: et omĩa possidentes. faciunt hoc multi.
Ista facunt qui parum habent: et ueniunt et
fiunt passeres utiles. M inuti uidentur: quia nõ
habent altitu dinem dignitatis secularis. Nidifi¬
cant in cedris libani. Et enim et cedri libam no¬
biles et diuites et excelsi huius scłi: qm̃ cum timo¬
re audiunt beatus qui intelligit suꝑ egenum
et pauꝑem: attendunt res suas. uillas suas. et
om̃s suꝑfluas copias quib uidentur excelsi: et
prebent illas serus dĩ. Dant agros. dant hortos:
edificant eccłias. monasteria: colligunt passeres.
ut in cędris libam nidificent. Passeres ergo sati¬
antur cedris libani quas plantauit dñs: et illic
passeres nidificabunt. Attendite totam terram:
si non ita est ut loquor. Ista non solum credidi:
s et uidi. Dedit michi intellectum: ipsum ex¬
ꝑimentum. Interrogate latissimas terras qui nostis:
et udete in quammultis cedris libani passeres

Expanded text:
habentes, et omnia possidentes . Faciunt hoc multi: habentes, et omnia possidentes . Faciunt hoc multi: ista faciunt qui parum habent, et veniunt, et fiunt passeres utiles. Minuti videntur, quia non habent altitudinem dignitatis saecularis: nidificant in cedris Libani. Etenim et cedri Libani, nobiles et divites et excelsi hujus saeculi, quoniam cum timore audiunt, «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem;» attendunt res suas, villas suas, et omnes superfluas copias, quibus videntur excelsi, et praebent illas servis Dei; dant agros, dant hortos, aedificant ecclesias, monasteria, colligunt passeres, ut in cedris Libani nidificent passeres. Ergo satiantur «cedri» «Libani quas plantavit» Dominus, et «illic passeres nidificabunt.» Attendite totam terram, si non ita est. Ut loquerer ista, non solum credidi, sed et vidi; dedit mihi intellectum ipsum experimentum. Interrogate latissimas terras qui nostis, et videte in quam multis cedris Libani passeres
Abbreviated transcription (Latin):
lectum. et unam archam: conuertit se tamen.¬
et factus est passer. Quesint spiritalia: bene.
optime. Non illi insultemus: non illi dicamus
nichil dimisisti. Non suꝑbiat qui multa dimisit.
Petrus ut sequeretur dñm noumus quod pis¬
cator erit: quid potuit dimittere: Uel fr̃
eus andreas. uł filii zebedei ioħ̃s et iacobus:
etiam ipsi piscatores. Et̃ tamen quid dixerũt:
Ecce nos dimisimus omĩa: et secuti sumus te.
Non ei dixit dñs oblitus es pauꝑtatem tuam: quid
dumisisti ut totum mundum acciꝑes: Multũ
dimisit fr̃s mei. Multum dimisit qui non solum
dimisit quicquid habebat: s etiam quicquid
habere cupiebat. Quis enim pauꝑ non turgescit:
in spem scł̃i huius: Quis non quotidie cupit au¬
gere quod habet: Ista cupiditas precisa est. Ibat
in mimensum: accepit modum: et nichil dimis¬
sum est. P rorsus totum mundum dimisit petrus:
et totum mundum accepit petrus. Quasi nichil

Expanded text:
lectum et unam arcam. Convertit se tamen,lectum et unam arcam. Convertit se tamen, factus est passer, quaesivit spiritualia. Bene, optime; non illi insultemus, non dicamus: Nihil dimisisti. Non superbiat qui multa dimisit. Petrus ut sequeretur Dominum, novimus quod piscator erat, quid potuit dimittere? Vel frater ejus Andreas, vel filii Zebedaei Joannes et Jacobus, etiam ipsi piscatores ; et tamen quid dixerunt? «Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te» . Non ei dixit Dominus: Oblitus es paupertatem tuam; quid dimisisti ut totum mundum acciperes? Multum dimisit, fratres mei, multum dimisit, qui non solum dimisit quidquid habebat, sed etiam quidquid habere cupiebat. Quis enim pauper non turgescit in spem saeculi hujus? quis non quotidie cupit augere quod habet? Ista cupiditas praecisa est: ibat in immensum, accepit modum, et nihil dimissum est? Prorsus totum mundum dimisit Petrus, et totum mundum Petrus accepit. Quasi nihil
Abbreviated transcription (Latin):
nobiles scłi. excelsi genere. opibus. honoribus.
Et ipse cedri satiantur: illȩ tamen quas ipse plã¬
taiit. In his cędris passeres ndificabunt. Qui
sunt passeres : Aues quidem et uolatilia: cęli
sunt passeres. S minuta uolatilia solent dici
passeres. Sunt ergo quidam spiritales indifi¬
cantes in cedris libani: id est sunt quidam ser¬
ui dĩ audientes in euangłio dimitte omĩa tua:
uel uende omia tua et da pauꝑib et habeb̾
thesaurum in cęlis: et ueni sequere me. Et nõ
tantum audierunt hoc magni. s audierũt
et parui. Et uoluerunt hoc facere et parui. et
ẽẽ spiritales: non iungi uxorib. non macerari
cura filiorum. non habere ꝓprias sedes quib de¬
legarentur: s ire in uitam quandam cõmunem.
S quid dimiserunt isti passeres: Minuti eñi scłi
huiis: passeres uidentur. Quid dumserunt:
Q uid magnum dimiserunt: Alius se conuertit.
dimisit᷑ cellam patris sui inopem : uix unum

Expanded text:
nobiles saeculi, excelsi genere, opibus, honoribus: nobiles saeculi, excelsi genere, opibus, honoribus: et ipsae cedri satiantur, illae tamen quas plantavit ipse. In his cedris passeres nidificant. Qui sunt passeres? Aves quidem et volatilia coeli sunt passeres, sed minuta volatilia solent dici passeres. Sunt ergo quidam spirituales nidificantes in cedris Libani: id est, sunt quidam servi Dei audientes in Evangelio, «Dimitte omnia tua,» vel, «vende omnia tua, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» . Et non hoc audierunt magni, sed audierunt et parvi, et voluerunt hoc facere et parvi, et esse spirituales; non jungi uxoribus, non macerari cura filiorum, non habere proprias sedes quibus deligarentur, sed ire in vitam quamdam communem. Sed quid dimiserunt isti passeres? Minuti enim saeculi hujus passeres videntur. Quid dimiserunt? quid magnum dimiserunt? Alius se convertit, dimisit cellam patris sui inopem, vix unum
Abbreviated transcription (Latin):
terra. Ligna campi: plebes popłorum. Et ce¬
dri libani quas plantauit. Cedri libani: potẽ¬
tes in scło. Et ipsi saturabuntur Peruenit pa¬
nis et uinum et oleum xp̃i ad senatores. ad no¬
biles. ad reges: satiati sunt ligna campi. Pruis
humiles satiati sunt: deinde etiam cedri liba¬
ni. s quas plantauit ipse. Cedri: religiosi fide¬
les. Tales enim plantauit. Nam et imꝑi sũt
cedri libani: quia conterit dñs cedros libani.
Libanus enim mons est. ubi istȩ arbores etiam
scđm litteram annosissimȩ sunt. et excellentis¬
sime. Libanus aut interpretatur sicut legi¬
mus in eis qui ista seripserunt: candidationem.
Libanus dr̃ candidatio. Uidetur aut̃ candidatio
ẽẽ scłi huius: modo nitentis et fulgentis in pom¬
pis suis. Sunt ibi cedri libani: quas plantauit
dñs. Ipse satiabuntur: quas plantauit dñs. Nã
arbor inquit quam non plantauit pater ñs:
est eorum. Ubi passeres ndificabunt: In cedris
libani. lam audiuimus que sint cedri libani:

Expanded text:
terra. «Ligna campi,» plebes populorum. «Et cedri Libani quas plantavit.» Cedri Libani, potentes in saeculo, et ipsi satiabuntur. Pervenit panis, et vinum, et oleum Christi ad senatores, ad nobiles, ad reges; satiata sunt ligna campi. Prius humiles satiati sunt, deinde etiam cedri Libani, sed «quas plantavit» ipse: piae cedri, religiosi fideles; tales enim plantavit. Nam et impii sunt cedri Libani, quia, «Conteret Dominus cedros Libani» . Libanus enim mons est; ibi istae arbores etiam secundum litteram annosissimae sunt et excellentissimae. Libanus autem interpretatur, sicut legimus in eis qui ista scripserunt, Candidatio. Libanus dicitur candidatio: videtur autem candidatio esse saeculi hujus, modo nitentis et fulgentis in pompis suis. Sunt ibi cedri Libani quas plantavit Dominus; ipsae satiabuntur quas plantavit Dominus. Nam «arbor,» inquit, «quam non plantavit Pater meus, est eorum.» Ubi passeres nidificabunt? In cedris Libani. Jam audivimus quae sint cedri Libani,
Abbreviated transcription (Latin):
quid insanius ebrio: Quid plerumq iracundiuse
Ergo uinum quod uere letificat cor: et non nouit
aliud nisi letificare cor. S ne putes hoc qui¬
dem de spiritali uino debere accipi: de illo pane
aut̃ non quod et ipse spiritalis: exposuit et
ipsum. Et panis inquit: cor hominis confirmat.
E igo sic accipe de pane: quo modo accipis de ui¬
no. Intus esuri: intus siti. Beati enim qui esuri¬
unt et sitiunt iusticiam: qm̃ ipsi saturabunt᷑.
Panis ille iusticia est. Uinum illud iusticia est.

Expanded text:
quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est quid insanius ebrio? quid plerumque iracundius? Est ergo vinum quod vere laetificat cor, et non novit aliud nisi laetificare cor. Sed ne putes hoc quidem de spirituali vino debere accipi, de illo pane autem non; quod et ipse spiritualis sit, exposuit et ipsum: «Et panis,» inquit, «cor hominis confirmat.» Ergo sic accipe de pane, quomodo accipis de vino; intus esuri, intus siti: «Beati» enim «qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur» . Panis ille justitia est, vinum il
Abbreviated transcription (Latin):
impediuntur: qui in illum iutuꝑando seiuę¬
bant. Amatur tamen ab omĩb: p̃dicatur ab
om̃ibus. Quia excellenter unctus: idõ xp̃c. Xp̃c
enim unctus: a crismate dictus xp̃c. Messias
hebraice. grece xp̃c. larine unctus: s corpus
suum totum ꝑungit. Om̃s gͦ uenientes accipuit
gr̃am: ut exhilaretur facies in oleo. Et panis
cor hominis confirmat. Quid est hoe fr̃s: Qua¬
si cepit intelligi. de quo pane diceret. Panis eñi
iste iusibilis stomachum confirnat: uentrem
confirmat. Est alius panis qui cor confirmat: qr
panis est cordis. Iam enim dixerat de pane suꝑi¬
us ut educat panem de terra: s non dixerat
qualis panis sit ille: et uinum letificat cor ho¬
minis. Uidetur iam dicere de spiritali uino.
Ham idõ letificat cor hominis. S ad huc putetur
de uno isto dici: quia ebri quasi leti corde
uidentur apparere. Utinam letentur: et non
rixentur. Dicis michi: quid letius ebrio: Immo

Expanded text:
impediuntur, qui in illum vituperando saevieimpediuntur, qui in illum vituperando saeviebant. Amatur tamen ab omnibus, praedicatur ab omnibus; quia excellenter unctus, ideo Christus. Christus enim unctus, a chrismate dictus Christus. Messias hebraice, graece Christus, latine Unctus: sed corpus suum totum perunguit. Omnes ergo venientes accipiunt gratiam, ut exhilaretur facies in oleo. 14. «Et panis cor hominis confirmat.» Quid est hoc, fratres? Quasi coegit intelligi de quo pane diceret. Panis enim iste visibilis stomachum confirmat, ventrem confirmat: est alius panis qui cor confirmat, quia panis est cordis. Jam enim dixerat de pane superius, «Ut educat panem de terra,» sed non dixerat qualis panis sit ille. «Et vinum laetificat cor hominis.» Videtur jam dicere de spirituali vino; nam id laetificat cor hominis. Sed adhuc putetur de vino isto dici, quia ebrii quasi laeti corde videntur apparere. Utinam laetentur, et non rixentur. Dicis mihi: Quid laetius ebrio? Imo
Abbreviated transcription (Latin):
faciem eius in oleo. Pideo quȩ terra quantum
fructum educat: si ꝓducat fenum umentis. Nõ
isti serui uendunt quod dant: non enim uen¬
ditores euangłis sunt. Gratis dant: quia gratis
acceꝑunt. Gaudeant bonis oꝑͥb ur̃is: hoc enim
uobis ꝓdest. Non ergo querunt datum: s requi¬
runt fructum. Quid est exhilaratio faciei in
oleo: Gra dĩ. nitor quidam in manifestatione.¬
et sicut dicit apłs. unicuuiq aut̃ datur sp̃s ad
manifestationem. Gratia quedam que est homi¬
num ad homines ꝑspicua ad conciliandum scm̃
amorem: oleum dicitur in nitore diuino. Et qm̃
excellentissima in xp̃o apparuit: totus orbis eum
diligit. Qui cum contemptus hic eẽt. ad oratur
mnodo ab om̃i gente: qm̃ ipsius est regnum. et ip¬
se dominabitur gentium. Tanta enim est eius
gr̃a. ut multi qui in eum non credunt laudẽt
cum: et ꝓpterea dicant nolle se in eum credẽ:
quia nemoł mmplere quod iubet. Laudando

Expanded text:
faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum faciem ejus in oleo.» Video quae terra quantum fructum educat, si producat fenum jumentis. Non isti servi vendunt quod dant; non enim venditores Evangelii sunt: gratis dant, quia gratis acceperunt. Gaudent bonis operibus vestris; hoc enim vobis prodest: non enim quaerunt datum, sed requirunt fructum. Quid est exhilaratio faciei in oleo? Gratia Dei, nitor quidam in manifestationem; sicut dicit Apostolus: «Unicuique autem datur Spiritus ad manifestationem» . Gratia quaedam quae est hominum ad homines perspicua, ad conciliandum sanctum amorem, oleum dicitur, in nitore divino; et quoniam excellentissima in Christo apparuit, totus orbis eum diligit: qui cum contemptus hic esset, adoratur modo ab omni gente: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Tanta est enim ejus gratia, ut multi qui in eum non credunt, laudent eum, et propterea dicant nolle se in eum credere, quia nemo potest implere quod jubet. Laudando
Abbreviated transcription (Latin):
paulo: de ceteris dispensatorib ueritatis. Audi
quia de terra. Habemus inqu̾t thesaurum istũ
in uasis fictilibus. Ut eminens uirtus sit dĩ: ipse
est panis qui de cęlo descendit. Ut de terra edu¬
catur cum ꝑ seruorum suorum carnem p̾dicat᷑.
terra fenum ꝓducat. ut panem de terra educat.
Quȩ terra fenum ꝓducit: Plebes piȩ. plebes scẽ.¬
A ut de qua terra panis educitur: Uerbum dei
de apłis. de dispensatoribus sacramentorum dĩ
adhuc in terra ambulantib: adhuc corpus ter¬
hominis. Nemo se ad ebrietatem paret: immo
se om̃is homo ad ebrietatem paret. Calix tuus
in ebrians quam predarus est. Nolumus dicere
nemo se inebriet. In ebriamin: s uidete unde.
Siuios in ebriat calix dñi : preclarus uidebitur.
Ista ebrietas in oꝑib ur̃is uidebitur: in scõ amo¬
re iusticiȩ udebitur: postremo in alienatione
mentis urȩ: s a terrens in celum. Ut exhilaret

Expanded text:
Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi Paulo, de caeteris dispensatoribus veritatis. Audi quia de terra: «Habemus,» inquit, «thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia sit virtutis Dei» . Ipse est panis qui de coelo descendit , ut e terra educatur, cum per servorum suorum carnem praedicatur. Terra fenum producit, ut panem de terra educat. Quae terra fenum producit? Plebes piae, plebes sanctae. Ut de qua terra panis educatur? Verbum Dei de Apostolis, de dispensatoribus Sacramentorum Dei, adhuc in terra ambulantibus, adhuc corpus ternum laetificat cor hominis.» Nemo se ad ebrietatem paret; imo se omnis homo ad ebrietatem paret. «Calix tuus inebrians quam praeclarus est» ! Nolumus dicere: Nemo se inebriet. Inebriamini, sed videte unde. Si vos inebriat calix Domini praeclarus, videbitur ista inebrietas in operibus vestris, videbitur in sancto amore justitiae, videbitur postremo in alienatione mentis vestrae, sed a terrenis in coelum. «Ut exhilaret
Abbreviated transcription (Latin):
ideo nos dicere ut in nos ista faciatis. Prestet
hoc ds ut hec frustra non dixerim: prestet ds̃
ut terra irrigata sitis: non lapidea sicut uidȩ¬
orum. unde tabulas lapideas accipere merue¬
runt: s terra fructifera. terra que irrigata
reddit agricolȩ. Illi ipsi corde lapideo quod sig¬
nificatum est lapideis tabulis: decimas dabant᷑.
Etiam gemite: et nichil huc exeat. Si gemitis.
parturite. Si parturitis:: parite. Quare ge¬
initus inanis: Quare gemitus sterilis: Uiscera
torquentur. An non est intus quod edatur:
Rigans montes de suꝑiorib sius: de fructu oꝑun
tuorum satiabitur tęrra. Beati qui faciunt: be¬
ati qui ista fructuosi audiunt. Beati qui non
maniter clamant: de fructu oꝑum tuorum sa¬
tiabitur terra. Producens fęnum umentis:
et herbam seruituti hominum. Ut quid uocat:¬
U t quid hoce Ut educat panem de terra. Quẽ
panem: Xp̃m. de qua terra: De petro. de

Expanded text:
ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet ideo nos dicere, ut in nos ista faciatis. Praestet Deus ut haec non frustra dixerim: praestet Deus ut terra irrigata sitis, non lapidea, sicut Judaeorum, unde tabulas lapideas accipere meruerunt; sed terra fructifera, terra quae irrigata reddat agricolae. Illi ipsi corde lapideo, quod significatum est lapideis tabulis, decimas dabant. Etiam gemitis, et nihil adhuc exit. Si gemitis, parturite; si parturitis, parite. Quare gemitus inanis? quare gemitus sterilis? Viscera torquentur, an non est intus quod edatur? «Rigans montes de superioribus suis: de fructu operum tuorum satiabitur terra.» Beati qui faciunt, beati qui ista fructuose audiunt, beati qui non inaniter clamant. «De fructu operum tuorum satiabitur terra: producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Utquid hoc? «Ut educat panem de terra.» Quem panem? Christum. De qua terra? De Petro, de
Abbreviated transcription (Latin):
te. forte tecto indiget. Forte aeccłiam fabricat:
forte aliquid utile in domo dĩ molitur: et expec¬
tat ut intendas. expectat ut intelligas suꝑ egentẽ
et pauꝑem. Iu contra terra dura. lapidea. non
irrigata. aut frustra irrigata. seruas tibi dicere
non sciebam. non roueram: nemo michi dixit.
Nemo tibi dixit: Xp̃c non cessat dicere: ꝓpħe non
cessant dicere: beatus qui in telligit suꝑ egenũ
et pauꝑem. Non iudes archam inanem propositi
tu: Uides certe uł surgentem fabricam: quo
intraturus et oratiũs es. Nonne ad mouetur ocłis
tuis: Nisi forte putatis fr̃s quia prepositi ur̃i the¬
sauritant. Et nouimus multos non thesaurita¬
re. et ad quotidiana agere: de quib om̃mo non
ereditur. Quos et uos inueniretis si uelletis. si cir¬
cumspiceretis: si adhoc uigilaretis ut fructum
daretis. dyxi quod potui: quantum potui. Puto
aut̃ nos ẽẽ manifestos uobis sicut ait apłs: non

Expanded text:
te, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, te, forte tecto indiget, forte ecclesiam fabricat, forte aliquid utile in domo Dei molitur; exspectat ut attendas, exspectat ut intelligas super egentem et pauperem. Tu contra, terra dura, lapidea, non irrigata, aut frustra irrigata, servas tibi dicere: Non sciebam, non noveram, nemo mihi dixit. Nemo tibi dixit! Christus non cessat dicere, propheta non cessat dicere: «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem.» Non vides arcam inanem praepositi tui: vides certe vel surgentem fabricam, quo intraturus et oraturus es. Nonne admovetur oculis tuis? Nisi forte putatis, fratres, quia praepositi vestri thesaurizant: et novimus multos non thesaurizare, et ad quotidiana egere, de quibus omnino non creditur; quos et vos inveniretis, si velletis, si circumspiceretis, si ad hoc vigilaretis, ut fructum daretis. Dixi quod potui, quantum potui. Puto autem manifestos nos esse vobis, sicut ait Apostolus, non