comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit aliquis non cotidic accipiend̾a eucha
di sunt dies quib puriꝰ homo continentiꝰ¬
ꝙ niuat. quo ad tantũ sacramentũ dignꝰ
accedat. Qui cium manducauerit indig.¬
ne iudicium sibi manducat & bibit. Auꝰ
cati. atq impetus morbi ut medicam̃ta
talia differenda suit auctoritate antisti-¬
tis debet quisq ab altario remoueri ad a-¬
gendam penitentiam & cadem auctorita-¬
te reconciliari. Hoc est indigne accipere
si eo temꝑe accipiat quo debet agere peni-¬
tentiã. non ut arbitrio suo cumlibet uel
auferat se comimunioni. ł reddat. Cete¬
rum si tanta non sunt. ut excõmunican-
ana medicina dñici corꝑis seꝑare. Rectiꝰ
int eos fortasse. q̃uisꝗͣ dirimit litem.
qui monet ut precipue inxͥ pace ꝑma¬
neant. faciat autem unusquisq qđ se¬
cundũ fiadem suam pie credit esse faci
endum. Neut̃ enim eoꝵ exhorret cor¬
pꝰ & sanguinem añi s salubrimũ sacra-¬
mentũ certatim honorare contendurt
Neq enim litigauerunt int̾ se aut qͥs

Expanded text:
rit aliquis non cotidie accipiendam euchardi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat; qui enim manducauerit indigne, iudicium sibi manducat et bibit.\' cati atque impetus morbi, ut medicamenta talia differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario removeri, ad agendam poenitentiam, et eadem auctoritate reconciliari. Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat quo debet agere poenitentiam, non ut arbitrio suo cum libet, vel auferat se communioni, vel reddat. Caeterum si peccata tanta non sunt, ut excommunicanduana medicina dominici corporis separare. Rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneant. Faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faendum. neuter enim eorum exhonorat corpus et sanguinem domini, sed saluberrimum sacramentum certatim honorare contendunt. neque enim litigauerunt inter se aut qui
Abbreviated transcription (Latin):
uero in quo om̃s iustificabim᷑: nons
lius tantum originalis sed etiam
terorum quȩ ip̃si addidimus perem¬
rum remissionẽ consequim᷑. Ideo
non sicut ꝑunum peccatum ita ce
donum. Nam iudicium quidem
uno delicto si non remittt᷑ idest u¬
ginali in condempnationẽ iam po¬
test ducere: gr̃a uͦ ex multis deuctis¬
lictum mors regnauit ꝑ unum n¬
tomagis quia habundantiam gĩsa

Expanded text:
vero, in quo omnes justificamur, non vero, in quo omnes justificamur, non illius tantum originalis, sed etiam caeterorum, quae ipsi addimus, peccatorum remissionem consequimur. « Ideo non sicut per unum peccatum, ita et donum. Nam judicium quidem ex uno delicto, » si non remittitur, id est originali « in condemnationem « jam potest ducere; » gratia vero ex multis » reelictum mors regnavit per unum, multo magis qui abundantiam gra
Abbreviated transcription (Latin):
onem. gr̃a uͦ ex multis delictis in us¬
tificationem. N onne si nullum est
originale delictum non solum ad iu¬
stificationẽ gr̃a. s etiam iudiciũ ad
condempnationem ex multis delic¬
tis homines ducit: Neq enim gr̃a
multa delicta donat. & non etiam
iudicium multa delicta condemp
płm & uideamus ideo dictum udi¬
cium ex uno delicto in condempna¬
tionem. quia sufficeret ad condemy¬
nationẽ etiam si non esset in homi¬
nib nisi originale peccatum. Quã¬
uis enim condempnatio grauior
sit corum qui originali delicto eti¬
am ꝓpria comunxerunt. & tanto
singłis grauior quanto grauus
peccauit. tamen eciam illud soli
quod originalit᷑ tractum est non¬
tum a regno di seꝑat. quod parins
sine accepta. xp̃i gr̃a defunctos n¬
re non posse ipsi etiam confitent᷑.
regnum dei: quȩ sola xp̃i societas mn¬
ducit. Ac ꝑ hoc ab adam in quo qi
peccauimus: non om̃ia peccata mas
tantum origiale traduximus. an

Expanded text:
onem, gratia uero ex multis delictis in iusonem, gratia uero ex multis delictis in iustificationem? nonne, si nullum est originale delictum, non solum ad iustificationem gratia, sed etiam iudicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? neque enim gratia multa delicta donat et non etiam iudamus, et videamus ideo dictum judicium ex uno delicto in condemnationem, quia sufficeret ad condemnationem, etiamsi non esset in hominibus nisi originale peccatum. Quamvis enim condemnatio gravior sit, eorum qui originali delicto etiam propria conjunxerunt: et tanto singulis gravior, quanto gravius quis peccavit, tamen etiam illud solum quod originaliter tractum est, non tantum a regno Dei separat, quo parvulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam haeretici coregnum Dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes peccavimus, non omnia nostra peccata, sed tantum originale traduximus; a Christo
Abbreviated transcription (Latin):
nius hominis ihũ xp̃i in multos ha¬
bundalut. Non magis multos. id ẽ.¬
multo plures homines. Neq em nui
stificantur quam condempnantur. s
multomagis habundabit. Adam qͥp¬
pe ex uno suo delicto reos genuit
Ap̃c autem etiam quȩ homines delic̃¬
ta ꝓpriȩ uoluntatis ad originale in qͦ
nati sunt addiderunt gr̃a sua soluit
atq donauit. Quod euidentius in c̃¬
sequentibꝰ dicit. Uerum illud diligen¬
tius intuere. quod ait obumus pec¬
catum multos mortuos. Cur enim
ob illius unius. & non potius ob de¬
licta sua ꝓpria: si hoc loco intellegen¬
da est imitatio non ꝓpagatio d s̾ ed
attende quod sequitur. Et non si¬
cut ꝑ unum peccantem: ita & donũ.
Nam iudiciũ quidem ex uno in
condempnationẽ: gr̃ã autem ex mł
no inquit in condempnationẽ. Qͦ
uno nisi delicto.  Hoc enim expla-¬
nat cum adiungit: gr̃ã autem exmł¬
tis delictis in iustificationem. Cur
gͦ uidicium ex uno in condempnati¬

Expanded text:
nius hominis Jesu Christi in multos anius hominis Jesu Christi in multos abundavit. » Non magis multos, id emulto plures homines neque enim plures justificantur, quam condemnantur, sed multo magis abundavit. Adam quippe ex uno suo delicto reos genuit; Christus autem etiam quae homines delicta propriae voluntatis ad originale in quo nati sunt, addiderunt, gratia sua solvit atque delevit. Quod evidentius in consequentibus dicit. Verum illud diligentius intuere quod ait, ob unius delictum multos mortuos. Cur enim ob illius unius, et non potius ob delicta sua da est imitatio, non propagatio? sed adtende quod sequitur: et non sicut per unum peccantem ita est et donum; nam iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem exno, inquit, in condemnationem: quo uno, nisi delicto? hoc enim explanat, cum adiungit: gratia autem ex multis delictis in iustificationem. cur ergo iudicium ex uno delicto in condemnati
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. Quȩ est forma futuri. Quia
in illo constituta est forma condemp¬
nationis futuris posteris qui eius ꝓpa¬
gine crearent᷑: ut ex uno om̃s in condẽ¬
natione nascerent᷑: ex qua non lib̾at nͥ
gr̃a saluatoris. Scio quidem plerosq la¬
tinos codices sic habere. Regnauit mors
ab adam usq ad moy sen in eos qui pec¬
cauerunt in similitudinem p̃uaricatio¬
nis adȩ. Quod etiam ipsũ. qui ita le¬
gunt ad eundem referunt intellectũ.
in similitudinem p̾uaricationis ade
peccasse accipiant. qui in illo peccaue¬
runt ut ei sumiles crearent᷑. sicut ex ho¬
mine homines ita ex peccatore peccato¬
res ex morituro morituri. dampnatoq
dampnandi. Greci autem codices unde
in latinam linguã int̾pretatio facta est
aut om̃s aut pene om̃s id quod a me pͥ¬
mo positũ est habent. S ed ñ inqͥt
sicut delictum ita & donano. Si em̃
ob unius delictum mortui sunt. mł
tomagis gr̃a di & donum ingrãm u¬

Expanded text:
erunt, qui est forma futuri, quia erunt, qui est forma futuri, quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia saluatoris. scio quidem plerosque latinos codices sic habere: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui pecc.auerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, quod etiam ipsum qui ita legunt ad eundem referunt intellectum, ut in similitudinem praeuaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccauerunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri damnatoque damnati. graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut paene omnes id quod a me primo positum est habent. Sed non, inquit, sicut delictum ita et donatio; si enim ob unius delto magis gratia Dei et donum in gratia u
Abbreviated transcription (Latin):
potint regnum mortis auserre. Reg¬
num enimmortis uult intelligi quan¬
do ia dñabat᷑ in hominib reatus pec¬
sall.ut eos ad uitam etnam quȩ uera ui¬
A est uenire non sinat. s ad scd̾am etiã
quȩ penaliter et̃na est. mortem trahat
oc regnum mortis sola in quo libo
homine gr̃a destruit saluatoris aue oꝑa¬
ta est etiam in antiquis scĩs quicumq
antequam in carne xp̃c ueniret. ad eiꝰ
tamen adiuuantem grãm. non ad
legis litteram quȩ iubere tantum ñ
adiuuare poterat ꝑtinebant. Hoc nã¬
q occultabatur in uetere testamento ꝓ
temꝑum dispensatione iustissima qd̃
nunc reuelat᷑ in nouo. Ergo inom̃ibꝰ
regnauit mors ab adam usq ad moy¬
sen qui xp̃i gr̃a non adiuti sunt ut in
eis regnum mortis destruerit᷑. E tiã
m eis qui non peccauert̃ in similitudi¬
nem p̾uaricationis ade. id est qui ñdũ
sua & ꝓpͥa uoluntate sicut ille peccaue¬
runt. s ab illo peccatum originale trax¬

Expanded text:
potuit regnum mortis auferre. regpotuit regnum mortis auferre. regnum enim mortis uult intellegi, quando ita dominatur in hominibus reatus peccati, ut eos ad uitam aeternam, quae uera uita est, uenire non sinat, sed ad secundam etiam, quae poenaliter aeterna est, mortem trahat. hoc regnum mortis sola in quolibet homine gratia destruit saluatoris, quae operata est in antiquis sanctis, quicumque, antequam in carne Christus ueniret, ad eius tamen adiuuantem gratiam, non ad legis litteram, quae iubere tantum, non adiuuare poterat, pertinebant. hoc namque occultabatur in uetere testamento pro temporum dispensatione iustissima, quod nunc reuclatur in nouo. ergo in omnibus regnauit mors ab Adam usque ad Mo ysen, qui Christi gratia non adiuti sunt, ut in eis regnum mortis destrueretur, ergo et in eis qui non peccauerunt in similitudine praeuarieationis Adae, id est qui nondum sua et propria uoluntate sicut ille peccauerunt, sed ab illo peccatum originale trax
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccauert̃: secutus ad iunxit.
Usq enim ad legem peccatum in mũ¬
do fuit. hoc est quia nec lex potuit au¬
ferre peccatum. quȩ subintrauit ut
magis habundaret peccatum. siue
naturalis lex in qua quisq iam ra¬
tione utens incipit peccato originali
aadere & ꝓpria. sie ipsa quȩ scripta
ꝑ moysen ppło data est. Sienm da-¬
ta esset lex quȩ posset inuificare: om¬
mno ex lege esset iustitia. Sed conclu¬
sit scriptura omĩa sub peccato: ut ꝓ¬
missio. ex fide ihũ xp̃i daret᷑ credenti¬
bus. P eccatum autem non deputa¬
batur cum lex non esset. Quid est
non deputabatur nisi ignorabat᷑. &
peccatum esse non putabat᷑. Neq e¬
nim ab ipso dño do tamquã ñ esset
habebatur cum scriptum. Quicũq
sie lege peccauerunt: sine lege ꝑi¬
bunt Sed regnauit inquit mors
abadam usq ad moy sen: id est apͥmo
homine usq ad ipsam etiam legẽ quȩ
dnnnitus ꝓmulgata est. quia nec ip̃sa

Expanded text:
omnes peccauerunt, secutus adiunxit: omnes peccauerunt, secutus adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, hoc est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae subintrauit ut magis abundaret peccatum, siue naturalis lex, in qua quisque iam ratione utens incipit peccato originali addere et propria, siue ipsa quae scripta per Moysen populo data est. si enim data esset lex, quae posset uiuificare. omnino ex lege esset iustitia. sed conclusit scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset. quid est \'non deputabatur\' nisi \'ignorabatur et peccatum esse non putabatur\'? neque enim ab ipso domino deo tamquam non esset habebatur. cum scriptum sit: quicumque sine lege peccauerunt sine lege peribunt. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, id est a primo homine usque ad ipsam etiam legem quae diuinitus promulgata est, quia nec ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
homo intelligitur. in quo uno hon¬
ne om̃s peccauerunt. quid etiam sti
manifestatione manifestius : Nens
legimus iustificari in xp̃o qui craat
in eum ꝓpter occultam communed¬
onem & inspirationẽ gr̃e sp̃alis. qul
quisquis heret dño unus sp̃s ẽ. qus
uis cum & imitent᷑ sc̃i eiis. Legat
tale aliquid de his qui scõs enis ms¬
ti sunt. utrum quisqͣ dictus sit ud¬
ficatus in paulo aut inpetro. aisl
quolibet hoꝵ. quoꝵs in ppło dei mes¬
na excellit auctoritas. nisi quod ml
braham dicunt᷑ bñdici. ficut ei auꝰ
est bñdicent᷑ inte om̃s gontis ͣ
Quod manifestius dicitur cum hoc
idem ita cdicit᷑. bñdicent᷑ in semine tu¬
Q dũis gentes. Dictum autem quemꝙ̃
auimisꝰ eloquiis peccasse ł peccare in
drabolo. cum eum iniqui & impii õs
iitent᷑ nescio utrum quisqͣ reꝑiat.
Quod tamen cum apls de pͥmo ho¬
mine dixerit: attende etiam quȩ se¬
quint᷑. Cum enim dixisset in quo

Expanded text:
homo intellegitur, in quo uno homhomo intellegitur, in quo uno homine omnes peccauerunt, quid etiam ista manifestatione manifestius? nempe legimus iustificari in Christo qui credunt in eum propter occultam communicationem et inspirationem gratiae spiritalis, qua quisqmvis eum et imitentur sancti ejus: legatur mihi tale aliquid de iis, qui sanctos ejus imitati sunt, utrum quisquam dictus sit justificatus in Paulo aut in Petro, aut in quolibet horum, quorum in populo Dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: Benedicentur in te omnes gentes : Quod manifestius dicitur, cum hoc idem ita dicitur: Benedicentur in semine tuo omnes gentes . Dictum autem quemquam divinis eloquiis, peccasse vel peccare in diabolo, cum eum iniqui et impii omnes imitentur, nescio utrum quisquam reperiat: quod tamen cum Apostolus de primo homine dixerit, cuntur. cum enim dixisset: in quo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicator enis dicit. Neq qui plantat
est aliquid neq qui rigat: s qui ĩcre¬
mentum dat d̾s. Hȩc enim gr̃a bap¬
tiratos quoq paruulos suo inserit cr¬
ꝑi. qui certe imuitari aliquẽ nondum
ualent. Sicut gͦ ille in quo om̃s uui
cantur. pret̾ quod se ad iustitiam e¬
plum imitantib p̃buit. dat etiam si
sp̃s occultissimã fidelibꝰ gram̃ quan
latenter infundit & paruulis. sic en
le in quo om̃s moriunt᷑ p̃ter quod ai
qui p̃ceptum dñi uoluntate transi¬
diuntur imitationis exemplũ ẽ. &¬
culta etiam tabe carnalis concupsit¬
tię suȩ tabificauit in se om̃s de sua
stirpe uenturos. Hinc om̃ino neci
liunde apls dicit. Per unum hom¬
quod sequitur. in quo om̃s peccanuet
quam circumspecte quam ꝓprie. qũ
sine ambiguitate dictum est. Si cuu
peccatum intellexeris quod ꝑunum
hominẽ intrauit in mundum inqͦ
om̃s peccauerunt. certe manisestiũi
quando om̃s illi unus homo fucra
Si autem non peccatum s ille uil

Expanded text:
pla n tat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. hac enim gratia baptizatos quoque paruulos suo inserit corpori, qui certe imitari aliquem nondum ualent. sicut ergo ille, in quo omnes uiu ficantur, praeter quod se ad iustitiam exemplum imitantibus praebuit, dat etiam sui spiritus occultissimam fidelibus gratiam, quam latenter infundit et paruulis, sic et ille, in quo omnes moriuntur, praeter quod eis qui praeceptum domini uoluntate transgrediuntur imitationis exemplum est, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificauit in se omnes de sua stirpe uenturos. hinc omnino nec aliunde apostolus dicit: per unum homquod sequitur, In quo omnes peccaverunt, quam circumspecte, quam proprie, quam sine ambiguitate dictum est. Si enim peccatum intellexeris, quod per unum hominem intravit in mundum, in quo omnes peccaverunt: certe manifestum est quando omnes ille unus homo fuerunt. si autem non peccatum, sed ipse unus
Abbreviated transcription (Latin):
quoq soluitur. sanaturq ꝑ xp̃m. Qͥa¬
dam traxerunt homines s sua uolun-¬
tate addiderunt: sic & gr̃a regnet ꝑ
iustitiã in uitam et̾nam. Non tam̃
aliqua iustitia preter.xp̃m sicut ali¬
qua peccata pret̾ adam. Ideo cumdi¬
xisset quemadmodũ regnauit pecca¬
tum in mortẽ. hic non addidit per
unum aut ꝑ adam: quia supra dix¬
erat etiam de peccato illo quod sub¬
intrante lege habundauit. & hoc u¬
tiq non est originis. s etiam ppͥe uo¬
luntatis. Cum autẽ dixisset. sic &
gr̃a regnet ꝑ iustitiam in uitam et̃¬
mͦ trahitur quod est originale pec¬
catum. regenerante autem spu non
solum originalis s etiam uoluntari¬
taq peccato & morti pͥmi hominis.
obnoxii nascunt᷑ in carne. & simul
iustitiȩ uitȩq et̃nȩ scđi hominis so

Expanded text:
quoque soluitur sanaturque per quoque soluitur sanaturque per dam traxerunt homines, sed sua voluntate addiderunt; sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam. Non tamen aliqua justitia praeter Christum, sicut aliqua peccata praeter Adam. Ideo cumxisset, quemadmodum regnavit peccatum in mortem; hic non addidit, Per unum, aut, Per Adam: quia supra dixerat etiam de peccato illo, quod subintrante lege abundavit; et hoc utique non est originis, sed jam propriae voluntatis. Cum autem dixisset, sic et gratia regnet per justitiam in vitam aetermodo trahitur, quod est originale peccatum; regenerante autem spiritu, non solum originalis, sed etiam voluntaritaque peccato et morti primi hominis obnoxii nascuntur in carne et simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis so
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccauerunt. quia non sola enis
rmitatio peccatores facit: s ꝑ carnem
regenerans pena. Ob hoc etiam dic̃
quia sicut nullius carnalis generatio
nisi ꝑ adam. sic sp̃alis nullus. nisi ꝑ
xp̃m. Nam si aliqui possent carne ge
hic siue ibi dicerent᷑. Posdem autem¬
om̃s postea multos dicit. Possunt qͥp¬
pe in aliqua re om̃s esse qui pauei sunt.
S multos habet generatio carnalis.
multos & sp̃alis: quamius non tã mul¬
tos hec sp̃alis. quam illa carnalis. lle¬
rumtam̃ quemadinodũ illa om̃s hab
homines. sic ista om̃s ustos homines:
quia nemo p̃ter illam homo. sic ne¬
mo pret̾ istam ustus homo. & in utraq
multi. Sicut enim ꝑ inobedietitiã umꝰ
hominis peccatores constituti sunt mł¬
ti:. ita ꝑ obedientiã unius hominis u¬
sti constituent᷑ multi. Lex autem sub¬
intrauit ut habundaret delictum. Hoc
ad originale homines addiderunt iã
ꝓpria uoluntate non ꝑ adam. S ed hoc

Expanded text:
omnes peccauerunt, quia non sola eius omnes peccauerunt, quia non sola eius imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. ob hoc etiam dictuquia sicut nullius carnalis generatio nisi pei Adam sic spiritalis nullius nisi per Christum. nam si aliqui possent carne genhic siue ibi dicerentur. eosdem autem\'omnes\' postea\'multos\' dicit; possunt quippe in aliqua re omnes esse qui pauci sunt. sed multos habet generatio carnalis, multos et spiritalis, quamuis non tam multos haec spiritalis quam illa carnalis. uerum tamen quemadmodum illa omnes habet homines sic ista omnes iustos homines, quia sicut nemo praeter illam homo sic nemo praeter istam iustus homo et in utraque multi. sicut enim per inoboedientiam unius hominis peccatorcs constituti sunt multi, ita per oboedientiam unius hominis iusti constituentur multi. Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum. hoc ad originale homines addiderunt iam propria uoluntate, non per Adam; sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum est de adam non de diabolo
dici. restat intelligenda non imitatio
exp̃ssit. quam si ꝑ unius iustitiam dice¬
ret. Eam quippe iustificationẽ dicit. qͥ
xp̃c iustificat impiũ. Quam siñ unttnͣ¬
dam ꝓposuit: s solus hoc potest. Nam
potuit apls recte dicere. Inritatores mei
estote: sicut & ego xp̃i. Numquam au¬
tem diceret iustificamini a me: sicut &
mines ꝙ inntandi: iustus autem & ui¬
uisicans. nemo nisi xp̃c. Unde dicit᷑.
Credenti in eum qui iustificat impiũ
deputatur fides eius ad iustitiã. Os¬
quis gͦ ausus fuerit dicere iustifico te.
consequens est ut dicat etiam crede
uslisicat impium: deputet᷑ fides eius
ad iustitiam. Nam si sola imitatio fe¬
es pecatores ꝑ adam cur ñ etiam ꝑ
spm̃i sola mitatio iustos facit: Por¬
ro si ꝓpterea xp̃c unus est in quo om̃s
ustificentur. quia non sola eius imi¬
tatio iustos facit. s ꝑ spm̃ regenerans
gr̃a: ꝓpterea & adam unus est in quo

Expanded text:
nifestum est de Adam, non de diabolo nifestum est de Adam, non de diabolo dici restat intelligenda, non imitatio, expressit quam si per unius justitiam diceret. EChristus iustificat impium, quam non imitandam proposuit, sed solus hoc potest. nam potuit apostolus recte dicere: imitatores mei estote, sicut et ego Christi, numquam autem diceret: \'iustificamini a me. sicut etmines et imitandi, iustus autem et iustificans nemo nisi Christus. unde dicitur: creddeputatur fides ejus . » Quisquis ergo ausus fuerit dicere, Justifico te, consequens est ut dicat etiam: Crede ustificat impium, deputetur fides ejus ad justitiam. Nam si sola imitatio fecit peccatores per Adam, cur non etiam per Christum sola imitatio justos facit? Porro si propterea Christus unus est in quo omnes iustificentur, quia non sola eius imitatio iustos facit, sed per spiritum regenerans gratia, propterea et Adam unus est in quo
Abbreviated transcription (Latin):
delictum mors regnauit ꝑ unum
si ꝓpria peccata non adderent: Al¬
quin non ob unius delictũ mors ꝑ
unũ regnauit. s ob delicta multorĩ
ꝑ unum quemq peccantem. Qudl̃
autem habundantiã gr̾e & iustiti
cipiunt. nisi quod non eis tantum
catum in quo om̃s peccauerunt s s¬
am quȩ ad dliderunt gr̃a renissio
datur: ᷤ Eisq om̃ib tanta iustitua.
na tur: ut cum adam consaiseile
peccatum suadenti. non cedant isti
etam cogenti. Q quid est multoma¬
qis in uita regnabunt. cum mortis reg¬
sum multoplures in et̾nam penã tra-¬
hat: nisi intelligamus eos ipsos in utro¬
ꝙ dici qui transeunt ab adam ad xp̃m
id est a morte ad uitam: quia in uita e¬
tirna sine fine regnabunt. magis quã
meis mors temꝑalit̾ & cum fine reg¬
nauit. Itaq sicut ꝑumus delictum
mom̃s homines ad condempnationẽ:
ita ꝑunius iustificationem inom̃s ho
mimes ad iustificationẽ inite. Hoc u¬
nius delictum si imitationem attenda¬
mus. non erit nisi diaboli: s quia ma¬

Expanded text:
delictum mors regnavit per unum,si propria peccata non adderent. Alioquin non ob unius delictum mors per unum regnavit, sed ob delicta multorum per ununquemque peccantem. Quid autem « abundantiam gratiae et injustitiae accipiunt, » nisi quod non eis tantum peccatum in quo omnes peccaverunt, am, quae addiderunt, gratia remissionis datur eisque hominibus tanta iustitia donatur. ut, cum Adam consenserit ad peccatum suadenti, non cedant isti etiam cogenti ? et quid est: \'multo magis in uita regnabusnt, \'cum mortis regnum multo plures in aeternas poenas trahat, nisi intellegamuseosipsosin utroque dici qui transeunt ab Adam ad Christum, id est a morte ad uitam, quia in uita aeterna sine fine regnabunt, magis quam in eis mors temporaliter et cum fine regnauit? Itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem itaet per unius iustificationem in omnes mines ad justificationem vitae. » Hoc unius delictum, si imitationem attendamus, non erit nisi diaboli. Sed quia ma
Abbreviated transcription (Latin):
um. Discretio sane difficillima ẽ
cum sp̃s malignus tuasi tranquillus
Quando etiam uera dicit e itla pi¬
dicat transsiguians se sicut scptuni
uelut angłm lucis. ad hos ut qunii
seducat ad sua. Hunc discerm nm
arbitoor nisi dono illo de quo at
płs cum de diuersis cd̃i munerib ioi¬
ret᷑: alii anudicatio sp̃ium. Hou eñ
magnum ẽ tunc eum ditioscers cũ
ad aliqua ꝑuenerit. ł ꝑduxerit qus
sunt contra bonos mores ł regsam
fidei. Tunc enim a multis discerntꝰ
Iuo autem dono in ipso pͥmordio qui
multis adhuc bonus apparet. conti¬
nuo dnudicat᷑ an malus sit. h cc aĩ¬

Expanded text:
. Discretio sane difficillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillus quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum erit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonosfidei: tunc enim a multis discernitur. Illo autem dono, in ipso primordio quo multis adhuc bonus apparet, continuo dijudicatur an malus sit. 29.
Abbreviated transcription (Latin):
baptirati estis. xp̃m indiustis. Nempe
semen abrahe .xͦ. nec contradici potest
ne una. Refer ad distantiam maiesta¬
tis. duo. Duo plane. Non enum & nos
uerbum. ñ enim & nos. ds in pͥncipio a
pud dm̃. non enim & nos ille ꝑ quem¬
om̃ia facta sunt. Uenit᷑ ad carnem. &
ibi xͦ & ille & nos Nam corpus nonẽn
unm menbrum s multa. Si aixe¬
Irit pes quia non sum manus. nonsũ
ile corꝑe. ñ ideo non est de corꝑe. Si
I aixerit auris quia non sum ocłs non¬
S i totum corpꝰ ocłs. ubi auditꝰ: Si to¬
tum auditꝰ. ubi odoratꝰ: Nunc autem
posuit d̾s menbra unum qđq eoꝵ ĩ
corꝑe sicut uoluit. Quod si essent oĩa
umun menbrũ ubi copusꝰ Hino
Sautem multa quidem meisora. uain
Iautem corpꝰ. Non potest aleer har¬

Expanded text:
baptizati estis, Christum induistis.» Nempe semen Abrahae Christus; nec contradici potest ne una. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta  et ille, et nos. Nam et corpus non est unum membrum, sed multa. Si dixerit pes, quia non sum manus, non sum de corpore, non ideo non est de corpore: et si dixerit auris, quia non sum oculSi totum corpus oculus: ubi auditus? Si totum auditus: ubi odoratus? Nunc autem posuit Deus membra, unumquodque eorum in corpore sicut voluit. Quod si essent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Non potest aute
Abbreviated transcription (Latin):
modum certi sunt se uniere nosse uelle.
non sint a salute quam stultitia ila p̃di-¬
cationis fidelib confert. Nam si ꝓpter
gentia possunt eos discernere. pene
frustra in eccłia laboramus. Si autem
quod ueritas habet infirmi ppłi credenti¬
um ad medicum currunt sanandi per
xp̃m̃ ꝙ hunc crucifixum ut ubi habun¬
dauit peccatũ suꝑhabundet gr̃a: miris fit
modis ꝑ altitudinẽ diuitiarũ sapientiȩ
& scientie di. & ꝑ inscrutabilia uidicia eiꝰ
ut & nonnulli a corꝑib inereꝑea discrr¬
nentes. cum sibi ex hoc magni uident᷑
& urrident stulticiam p̃dicationis. qui sal¬
ui fuint credentes ab unica ua longe
cxertent que ad uitam et̾nã sola ꝑducit
ꝙ multi in xͥ crucc gloriantes & ab eadẽ
uia ñ recedentes qui ista que stbtillune¬

Expanded text:
modum certi sunt se uiuere, nosse, uelle, modum certi sunt se uiuere, nosse, uelle, non sint alieni a salute, quam stultitia illa praedicationis fidelibus confert. Nam si propter gentia possunt ista discernere, paene frustra in ecclesia laboramus. si autem, quod ueritas habet, infirmi populi credentium ad medicum currunt sanandi per Christum et hunc crucifixum, ut, ubi abundauit peccatum, superabundet gratia, miris fit modis per altitudinem diuitiarum sapientiae et scientiae dei et per inscrutabilia iudicia eius, ut et nonnulli a corporibus incorporea discernentes, cum sibi ex hoc magni uidentur et inrident stultitiam praedicationis, qua salui fiunt credentes, ab unica uia longe exerrent, quae ad uitam aeternam sola perducit, et multi in cruce Christi gloriantes et ab eadem uia n
Abbreviated transcription (Latin):
qui uidebant᷑ ẽẽ qđ non erant. Hos
docet cognoscere dm̃ mandatũ. quia ñ
c̃ seditionis d̃s s pacis. Si quis autem
ignorat ignorabit᷑. ia est impbabit. Non
enim ds si ad scientiam referas ignorat e¬
os quib dicturus ẽ non noui uos s eoꝵ
imꝓbatio hoc uerbo insinuata ẽ. Cum
autem dñs dicat beati mundo corde quia
dum si nunc ad liquidum quȩ de dĩ na-¬
tura credimus. conspicere non ualemus
ne inde sit dictum qui ignorat ignorabi-¬
tur. Quia enim in sapientia dĩ non cog-¬
nouit mundus ꝑsapientiam dm̃ placti¬
it d̾o ꝑ stultitiam p̃dicationis saluos facẽ
credentes. Hȩc stultitia predicationis.
ac stultum dĩ. quȩ sapientior ẽ hominib
multos contrahit ad salutem. ut non so¬
lum qui nondũ ualent certa intelligen¬
tia conspicere naturam dĩ. quam fide te¬
nent. uerumctiã qui nondũ in ipsa ani¬
ma sua ita incorporeã substantiã a cor-¬
poreis generalitate discernunt. quc̃ ad

Expanded text:
qui uidebantur esse, quod non erant. hos qui uidebantur esse, quod non erant. hos docet cognoscere domini esse mandatum, quia non est seditionis deus sed pacis. si quis autem ignorat, ignorabitur, id est inprobabitur. non enim deus, si ad scientiam referas, ignorat eos, quibus dicturus est: Non noui uos, sed eorum inprobatio hoc uerbo insinuata est. Cum autem dominus dicat: Beati mundo corde, quoniam dum, si nunc ad liquidum. quae de dei natura credimus, conspicere non ualemus, ne inde sit dictum: Qui ignorat, ignorabitur. quia enim in sapientia dei non cognouit mundus per sapientiam deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. haec stultitia praedicationis ac stultum dei, quod sapientius est hominibus, multos contrahit ad salutem, ut non solum qui nondum ualent certa intellegentia conspicere naturam dei, quam fide tenent, uerum etiam qui nondum in ipsa anima sua ita incorpoream substantiam a corporis generalitate discernunt, quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita de re tanta ẽẽ potest intelligen¬
tam ꝑuenirent. idest ut linguis ꝓpħia p̃¬
poncret᷑: ut non ꝑturbate. illa gererent᷑
gret. ut mulicres in eccłia tacerent. ut
omĩa honeste & scd̃m ordinem fierent.
Hec cum ageret ait. Si quis udet᷑ pro¬
pħia ẽẽ aut spũalis cognoscat que scͥbo
uobis. qm̃ dñi est preceptum. Si quis
autem ignorat ignorabit᷑. his uerbis co¬
hercens. & ad pacificum ordinẽ reuocãs
inquietos. tanto ad seditionẽ faciliores
quanto fibi uidebant᷑ precellere. sp̃u. cũ¬
suꝑbiendo cuncta turbarent. Si quis gͦ¬
indet᷑ ꝓpħa ẽẽ aut spũalis cognoscat inqͥt¬
quȩ scribo uob quia dñi ẽ mandatũ. Si
quis iudet᷑ ec̃ & utiq non ẽ. nam qui est
sine dubitatione cognoscit. nec ammoniti-¬
one ꝙ cohertione opus habet quia omĩa
iudicat. ꝙ a nemine iudicat᷑. Illi gͦ sedi¬
tiones & ꝑturbationes in eccłia faciebãt

Expanded text:
hac uita de re tanta esse potest, intellegenhac uita de re tanta esse potest, intellegentiam peruenirent, id est ut linguis prophetia praeponeretur, ut non perturbate illa gererenturgeret, ut m u Ii ere sin ecclesia tacerent, ut omnia honeste et secundum ordinem fierent. haec cum ageret, ait: Si quis uidetur propheta esse aut spiritalis, cognoscat, quae scribo uobis. quia domini est mandatum. si quis autem ignorat. ignorabitur, his uerbis cohercens et ad pacificum ordinem reuocans inquietos tanto ad seditionem faciliores, quanto sibi uidebantur spiritu excellere, cum superbiendo cuncta turbarent. si quis ualis, cognoscat quae scribo vobis, quia Domini sunt mandata. Si quis videtur esse, utique non est. Nam qui est, sine dubitatione cognoscit. Nec admonitione, nec coercitione opus habet, quia omnia judicat, et a nemine judicatur. Illi ergo seditiones et perturbationes in ecclesia faciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
Solidam ꝓfecto uoluit esse scicntiã spi¬
alium. uͥ non sola accominodaret᷑ sils.¬
s certa cogintio teneret᷑. ac ꝑhoc ill e
ipsa credebant quȩ spua ies il¬
ies in¬
suꝑ agnoscebant. Ignora¬
bit᷑ autc̃ ait qui ignorat quia ñdlũ cis
uelatum ẽ ut qđ credit scrat. Q cau
sit in hominis m̃te ipse dr̃ aguosa
a do quia d̃s illũ agnoscentem facit. sic̃
aibi ait. Nunc autem cognoscentes dm̃:
ummno cogniti a dõ. Neq enim tunc cog-¬
nouerat eos ds precognitos & electos añ
mindi constitutionẽ s tunc eos se ipsum
bis qui ignorat ignorabit᷑ de hac re dixit euodium¬
apłs tamquam ista pena ille plectendus ep̃m a¬
sit qui non ualet intelligentia sic discerne tate & co¬
ie mesfabile trinitatis unitatem ficut dis lumba.¬
cernit᷑ in ammo nr̃o. memoria. intellectꝰ.
uoluntas. aliunde hoc dicebat apls. lege
ꝙ uidebis ea quȩ loquebat᷑. quȩ fidem ł
mores multoꝵs edificarent. ñ quȩ uix ad
paucoꝵ camq eriguam quamtulãc̃q in

Expanded text:
sse scientiam spiritualium, ubi non sola fides accommodaretur, sed certa cognitio teneretur; ac per hoc illi ea ipsa credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Deo . Neque enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum \'qui ignorat, ignorabitur\' de hac re dixit apostolus, tamquam ista poena ille plectendus sit, qui non ualet intellegentia sic discernere ineffabilem trinitatis unitatem, sicut discernitur in animo nostro memoria. intellectus, uoluntas. aliunde hoc dicebat apostolus. lege et uidebis, quod ea loquebatur, quae fidem uel mores multorum aedificarent, non quae uix ad paucorum eamque exiguam. quantulacumque in
Abbreviated transcription (Latin):
obmittantur. ñ contempnantur. s ali-¬
quantulum differantur qui possint.
głari de semetipsis in semetipsis. Da mͥ
inquit illum piscatorẽ da michi idio¬
tam. damichi imꝑitum. da mͥ cum cũ
qͥ ñ dignat᷑ loqui senator nec quando
emit piscem. Ipsum inquit da. Hꝰ
si impleuero manifestum crit qd
ego facio quam quã ꝙ senatorẽ &
ratorem. & im.aꝑatorem. ego sũ fac¬
turus. quan documq facturise¬
go & senatorem. s certius ego piscatort
Potest senator głari de scmnetipso. potit
militatem. prius ueniat piscator. per
ipsum meluis adducitur imꝑator. Els¬
git gͦ dñs ꝙ oratores. s illi suꝑbirtnt si
non prius eligeret piscatores. Elegit di¬
uites. s diccrent merito dintiarum sua¬
rum se electos esse. nisi primos clegisir
pauꝑes. Clegit imꝑator es postea. s nc¬
lius est ut romam cum uenerit imꝑa¬
tor deposito diademate ploret ad me¬

Expanded text:
omittantur, non contemnantur; sed aliquantulum differantur, qui possunt gloriari de semetipsis in semetipsis. Da mihi, inquit, illum piscatorem, da mihi idiotam, da mihi imperitum, da mihi eum cum quo non dignatur loqui senator, nec quando emit piscem: ipsum, inquit, da; hunc si implevero, manifestum erit quod ego facio. Quanquam et senatorem et oratorem et imperatorem ego sum facturus: quandocumque facturus ego et senatorem, sed certius ego piscatorem. Potest senator gloriari de semetipso, potest salubrem, prius veniat piscator; per ipsum melius adducitur imperator. tea et oratores; sed illi superbirent, si non prius eligeret piscatores: elegit divites; sed dicerent merito divitiarum suarum se electos esse, nisi primo elegisset pauperes: elegit imperatores postea; sed melius est ut Romam cum venerit imperator, deposito diademate, ploret ad
Abbreviated transcription (Latin):
cuentur. Ut non głe̾tur om̃is caro
in conspectui cuis. Didete quem¬
admodum nobis abstulit głam. uc
daret głam. Abstulit nr̃ãm ut da
ret suam. Abstulit manem. ut dare
plenam. abstulit nutantem. ut darit
solidam. Quanto gͦ gła nr̃a fortior &

Expanded text:
cuentur. Ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Videte quemadmodum nobis abstulit gloriam, ut daret gloriam,cuentur. Ut non glorietur omnis caro ret suam; abstulit inanem, ut daret plenam; abstulit nutantem, ut daret solidam. Quanto enim gloria nostra fortior et
Abbreviated transcription (Latin):
tia a do & istitia & scĩficatio. & redẽp¬
tio ut quemadmodum scͥptum ẽ qui
gsatus in dño głetur. Hinc est quod
in hoc loco mscriarum ubi temptatio
est iita humana suꝑ terram: uirtus ĩ
infirimtate ꝑficit᷑. Que untus nisi ut

Expanded text:
tia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Hinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi tentatio est vita humana super terram , virtus in infirmitate perficitur : quae virtus, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
in dño gletur. P lacuit enim do qͥ
maxime humanã suꝑbiam p̾siiis¬
onis extingueret. ut non glorict oul
caro coram ipso id est om̃is homo.
de autem non głe caro coram ppso l
de meritis fuis : Quȩ quidõ potius l¬
bere s ꝑdidit. & ꝑ quod habere pasl¬
it ꝑ hoc ꝑcdidit. hoc est ꝑliberum a¬
bitrium. Propt̃ quod non restat li¬
berandis. nisi gr̃a libciantis. Ita gͦ ñ
qlorietur om̃is caro coram ipso. Uon
cnm głantur imusti qui non habent
unde. Nec iusti. quia ex ipso habent
unde. Nec habent głam suam nisi ipsũ
cui dicunt. gła mea & gxaltans caput
meum. Ac ꝑ hoc ad omnem hominem
ptmet quod scͥptum est. ut non głet᷑
om̃is caro coram ipso: ad iustos autem
slud qui głatur in dño glorict᷑. Hoc
tiim apł̃s aꝑtissime ostendit. qui cum
dixisset ut non głetur om̃is caro coram
ppso. ne putarent sc̃i sine gła se reman¬
sisse. mox addidit. Ex ipso autem uos
estis in xp̃o ihu. qui factus ẽ nobis sapiẽ¬

Expanded text:
it infirmitas. Placuit enim Deo, quo maxime humanae superbiam praesumptionis exstingueret, ut non glorietur omnis caro coram ipso, id est, omnis homo. Unde autem non glorietur caro coram ipso, nisi de meritis suis? quae quidem potuit habere, sed perdidit; et per quod habere potuit, per hoc perdidit, hoc est, per liberum arbitrium: propter quod non restat liberandis nisi gratia liberantis. Ita ergo non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim gloriantur injusti, qui non habent unde; nec justi, quia ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi ipsum, cui dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ac per hoc ad omnem hominem pertinet quod scriptum est, Ut non glorietur omnis caro coram ipso. Ad justos autem illud, Qui gloriatur, in Domino glorietur. Hoc enim Apostolus apertissime ostendit, qui cum dixisset, Ut non glorietur omnis caro coram ipso; ne putarent sancti sine gloria se remansisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu Christo, qui factus est nobis sapien
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. unigenitus aitem flis au est
msinu patris detatis naiã al alb¬
tantiã iusonabilit̃ narrat. ell due
ns iloneis quȩ tanto consalu o as
etiani inuisibilit̾ monstiat. Ipsicume

Expanded text:
. Unigenitus autem Filius, qui est in sinu Patris, deitatis naturam atque substantiam insonanter narrat, et ideo dignis idoneisque tanto conspectu oculis etiam invisibiliter monstrat. Ipsi enim sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃c tantũmͦ animam humanã suscipe¬
ret menbra euis non essent nͥ ani¬
mȩ nr̃ȩ. Quia uͦ & corpus suscepit ꝑ
quod etiam caput est nob̃. qui ex a-¬
iuina & corꝑe constamus. profecto il¬
lus menbia sunt ꝙ corꝑa nĩa. Si gͦ u¬
nusquisq cupiens fornicari ulescat
sibi & in se ipso contempnat se ipsũ
non in se ipso contempnat. xp̃m. N
dicat faciam nichil sum. Om̃is ca¬
Io fenum s corpus tuũ menbrũ ẽ
.l. Quo ibas: Redi. Quo te tamqͣ p̃¬
apttare cupiebas. Parce in te xͥ ag
retrix est enim quȩ tͥ adulterium
consentit. & forte ipsa xͥana tollit
menbra. xͥ & facit menbra adulteri.
Inuicem in uobis contempnitis. xp̃m
nec agnoscitis dnm̃ ur̃m nec co¬
gitatis p̃cium ur̃m. Qualis autẽ
ille dñs qui seruos suos fecit fĩs su¬
os. Sed parum erat sĩs suos. nisi
faceret menbra sua. Itane tanta
dignitas uiluit. quȩ tam benigne
p̃stita ẽ: Honor ei tribuat᷑. Si ñ
p̃staretur desidcrarct᷑. Quia p̾sti¬

Expanded text:
 tantummodo animam humanam susciperet; membra ejus non essent nisi animae nostrae: quia vero et corpus suscepit, per quod etiam caput est nobis, qui ex anima et corpore constamus; profecto illius membra sunt et corpora nostra. Si ergo unusquisque cupiens fornicari, vilescebat sibi, et in se ipso contemnebat se ipsum; non in se contemnat Christum: non dicat, Faciam, nihil sum: Omnis caro fenum . Sed corpus tuum membrum est Christi. Quo ibas? Redi. Quo te tanquam praecipitare cupiebas? Parce in te Christo, agnretrix est enim quae tibi ad adulterium consentit: et forte ipsa christiana tollit membra Christi, et facit membra adulteri. Invicem in vobis contemnitis Christum, nec agnoscitis Dominum vestrum, nec cogitatis pretium vestrum. Qualis autem ille Dominus, qui servos suos fecit fratres suos? Sed parum erat fratres suos, nisi faceret membra sua. Itane tanta dignitas viluit? Quia tam benigne praestita est, non honor ei retribuitur? Si non praestaretur, desideraretur: quia praesti
Abbreviated transcription (Latin):
latum non ests Quappt᷑ auia uerĩ au hos
dixisse apłm dubitare ñ possumus &
aliqua peccata ẽẽ licita dicere non au¬
demꝰ restat ut dicamus ficri aliquio
auod non expediat. ꝙ tam̃ sibicitũ ẽ
non ẽ peccatum. quamuis qm̃ non ertracti
erpedit non sit utiꝙ faciendũ. Qd s.
Nabsurdum uidct̃ ut alians a.
quoio non erpedit .e dic ases¬

Expanded text:
tum non est? Quapropter quia verum dixisse Apostolum dubitare non possumus, et aliqua peccata esse licita dicere non audemus; restat ut dicamus, fieri aliquid quod non expediat, et tamen si licitum est, non esse peccatum, quamvis quoniam non expedit, non sit utique faciendum. Quod si absurdum videtur, ut aliquid fiat quod non expedit, et dica
Abbreviated transcription (Latin):
ter offensioncin hominũ ne obhocin¬
pediant᷑ a salute uitanda sunt. ciiꝰ
non licere & idco non expedur qus
sic ipsa iustitia ustant᷑ ut facienda ñ
sint etiam si ab eis quib in notitiã
fuerint plata laudant᷑. Quod si rta ĩ
ideo non nͥ illicita ꝓhibent᷑ a dño. ut
ea quȩ licita sunt & non expediuit
non legis uincło s lib̾a dilectionis be¬
neficientia caueant᷑. E sca uentr as¬

Expanded text:
ter offensionem hominum, ne ob hoc inpediantur a salute, uitanda sunt; ea uero non licere et ideo non expedire, quae sic ipsa iustitia uetantur, ut facienda non sint, etiamsi ab eis, quibus in notitiam fuerint perlata, laudentur. quod si ita est, ideo nonnisi inlicita prohibentur a domino, ut ea, quae licita sunt et non expediunt, non legis uinculo, sed libera dilectionis beneficentia caueantur. Quocirca
Abbreviated transcription (Latin):
destruet. E st alia malitia dici anẜ
utinam sufficiat ei. Reficimus enm
cotidianas rumas corꝑis. edendo blen¬
do. prius ꝗͣ escas ꝙ uentrem destras
cum occideris indigentiam sacietate
mirifica. & corruptibile hoc inducris in¬
corruptione sempitña. Cum fuent
ꝓ sanguinis. Ipsa c̃ cnim ꝑfecta sa¬
ntas corpis. Nam mͦ auomͦ sanum
as quod labitur. quod indigit. ad
habet ꝑpetuam quandam egritudi¬
nm famis & sitis Hec tunc ñ
rrunt quia esca uentri & uenter
escs: as autem &e hunc & hanc des¬
truet. Grit forma corꝑis affecta ex
deo. absorta morte uictoria. nulla
icatib nullo labore lassata. ut cibo
fulciat᷑. & aliqua esca reficiat᷑. Sed ñ
imꝰ siue esca & potu. Ipse erit cibꝰ
et nec deficiet.

Expanded text:
ria. Est alia malitia diei, quae utinam sufficiat ei! reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusquam escas et ventrem destruas, cum occideris indigentiam meam satietate mirifica, et corruptibile hoc indueris incorruptione sempiterna. Nunc autem et sanguinis: ipsa est enim perfecta sanitas corporis. Nam modo quomodo sanum est quod labitur, quod indiget, quod habet perpetuam quamdam aegritudinem famis et sitis? Haec tunc non erunt: quia esca ventri, et venter escis . Deus autem et hunc et has evacuabit, Erit forma corporis perfecta ex Deo, absorpta morte in victoriam , nulla aetatibus, nullo labore lassata ut cibo fulciatur, et aliqua esca reficiatur. Sed non erimus sine esca et potu: ipse erit cibust nec deficit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentibꝰ uidcamus datam. ꝙ cotidie
iudemꝰ dari. S plane cum data fucrit ĩ¬
cipiunt ẽe etiam merita nr̃a bona: per
illam tam̃. Namsise illa subtraxerit cadit
homo non erectus s precipitatꝰ libero

Expanded text:
aecedentibus videmus datam, et quotidie dari videmus. Sed plane cum data fuerit, incipiunt esse etiam merita nostra bona, per illam tamen: nam si se illa subtraxerit, cadit homo, non erectus, sed praecipitatus libero
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã arbitratꝰ ille ẽẽ ȩquał tͥ. factus est
subditꝰ usq ad mortem crucisᵈ Unus ille
in mortuis liber. potestatem habens ponẽ¬
di animã. potestatẽ habens iterũ sumen-
do unctor quia uictima. ẜ nobis tibi sac¬
dos ꝙ sacrificium. & id̃o sacerdos quia sa¬
crificium. faciens nos tibi de seruis filios
de to nascendo. nobis seruendo. Quan¬

Expanded text:
rapinam arbitratus esse aequalis tibi factus est subditus usque ad mortem crucis, unus ille in mortuis liber, potestatem habens ponendi animam suam et potestatem habens iterum sumendideo uictor, quia uictima; pro nobis tibi sacerdos et sacrificium, et ideo sacerdos, quia sacrificium, faciens nos tibi de seruis filios de te nascendo, nobis seruiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
deformitatem oꝑantes. Atq ut
ostenderet sic esse ista peccata: ut
etiam pene sint peccatoꝵ: etiã his
adiunrit. & mercedem mittuam
quã oportet erroris sui in semetip¬
sis recipientes. Uidete quocies uin¬
dicet eadem uindicta que pariat
pulluletq peccata. Ad huc atten¬
dite. Et sicut non ꝓbauerunt in¬
quit dm̃ habere in noticiam: tra¬
didit illos ds in reprobam mentẽ.
ut faciant que non conueniunt.
Repletos oñ imquitate. crreum¬
uentione. malicia. auaricia. ple¬
nos inuidia. homicidio. contention

Expanded text:
deformitatem operantes. atque ut deformitatem operantes. atque ut ostenderet sic esse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut faciant quac non conueniunt. r repletos omni iniquitate, cum circumuentione. malitia, auaritia, plen
Abbreviated transcription (Latin):
insipiens cor eorum. Et ꝓpt̾ hec
tamen quia licet penalia etiã ipsa
peccata sint: ad uingit & dicit.
Propt̾ea tradidit illos ds in deside
ria cordis eorum: in immundiciã.
ł cce quemadinodũ ds grauiꝰ con¬
dempnauit. tradens illos in desi¬
deria cordis illoꝵ in unimindiciã.
Uidete etiam ex hac pena que fa¬
cuiit. Ut contumeliis inquit affi¬
ciant corꝑa sua in semctipsis. Et
quia pena ẽ. ista inquitatis. cum
sit &e iniquitas: euidentiꝰ commen¬
dat dicens. Qui trans mutauer̃t
ueritatem dĩ in mendatrum: &
coluerunt & seruierunt potius¬
creature quã creatori: qui ẽ. bene¬
dictus in scła. Propt̾ hoc inquit
tradidit illos ds in passiones ig¬
norantiȩ. Ecce quocies uindicat
ds̃. & ex eadem uindicta plura &e
grauiora peccata consurgunt. Nam
femine eorum mutauerunt natu¬
ralem usum: in eum usum qui
ẽ. contra naturam. Similit̾ autẽ
& masculi relicto naturali usu fe¬
minȩ. exarserunt inuicem in appe

Expanded text:
insipiens cor eorum. Et propter haec insipiens cor eorum. Et propter haec tamen, quia licet poenalia, etiam ipsa peccata sunt, adjungit et dicit: Propterea tradria cordis illorum, in inmunditiam. ecce quemadmodum deus grauius condemnauit tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui transmutanerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in appet