comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rethoricũ scͥptor ignarꝰ. S deprecor ut
ea curiositate qua me dudũ hec decerpere
iusseras. ad om̃ium sicut cepisti facias ꝑ¬
uenire noticiã : ut in eo qđ sacro sc̃o ur̃o
udicio placuisse me gaudeo: nulli penitꝰ
diuidicandus addicar: qum potiꝰ iudica¬
turꝰ inueniar. Si quidẽ nuꝑrime quan¬
do hunc quartũ librũ cooꝑante dño clau¬
dere gestiebã: nocte qua dñicȩ resurrec¬
tionis dies uena̾bilis lucescebat. in somnis
ddescribens quidã sub effigie cuiusda ue¬
teris insidiatoris. palã uidendũ se prebuit:
& candidissima tunica simulq tenussima.
cuiꝰ nimirũ raritate igredo subterioris
tunice trans lucebat. sacerdotaliter insig¬
nitus. mox ꝓpius astitit: inflatis buccis
risum continere ñ potuit. Cui dũ curulem
preparare cogitarẽ. hunc supra modũ ca¬
chinnantẽ conspiciens. compellare uidebar:
quã obrẽ nocturno silentio tam petulant̃

Expanded text:
rhetoricum scriptor ignarus. Sed deprecor ut rhetoricum scriptor ignarus. Sed deprecor ut ea curiositate qua me dudum haec decerpere jusseras, ad omnium, sicut coepisti, facias pervenire notitiam: ut in eo quod sacro sancto vestro judicio placuisse me gaudeo, nulli penitus dijudicandus addicar, quin potius judicaturus inveniar. Siquidem nuperrime quando hunc quartum librum, cooperante Domino, claudere gestiebam, nocte qua Dominicae Resurrectionis dies venerabilis illucescebat, in somnis describens, quidam sub effigie cujusdam veteris insidiatoris palam videndum se praebuit, et candidissima tunica simulque tenuissima, cujus nimirum raritate nigredo subterioris tunicae translucebat, sacerdotaliter insignitus mox propius adstitit, et inflatis buccis risum continere non potuit. Cui dum curulem praeparare cogitarem, hunc supra modum cachinnantem conspiciens, compellare videbar quamobrem nocturno silentio tam petulanter
Abbreviated transcription (Latin):
ane quã frequenter beatꝰ gregoriꝰ tã illic
quã in apłoꝵ basilicis. necnon in patriar¬
chio: nunc exhortans innoxios. nunc uero
deterrens obnoxios. in ipsa sue cognitionis ef¬
figie apparescat. qr nunc narrare ñ ualeo.
hic huiꝰ oꝑis adminiculante dño terminũ
facio: & reliqua eiusde pat̾s miracula. post
me doctioribꝰ memoranda relinquo. Cuiꝰ ni¬
mirũ uenerabile meritũ. quousq mundi
huiꝰ orbita uoluitur. ut cum paulo iuro
disertissimo fatear. semꝑ accipiet incremen¬
tum: quia ipsiꝰ sine dubio gr̃e ascribit᷑. uł
qd̃ angloꝵ ecclã. noua semꝑ sõbole fecunda
uł qđ boni quiq ipsiꝰ suasionibꝰ inflãma¬
ti. cȩlestẽ patriã desideranter inquirunt.
cce studiose pontificũ iussionis tuȩ uͥtute
coactꝰ. dũ quedã gestorp beati grego¬
rii predecessoris tui. saxonũ uidelicet gen¬
tis aplĩ. deflorare desidero: uirũ descͥpsi

Expanded text:
Sane quam frequenter beatus Gregorius tam illic Sane quam frequenter beatus Gregorius tam illic quam in apostolorum basilicis, necnon in patriarchio nunc exhortans innoxios, nunc vero deterrens obnoxios, in ipsa suae cognitionis effigie apparescat, quia nunc narrare non valeo, hic hujus operis, adminiculante Domino, terminum facio, et reliqua ejusdem Patris miracula post me doctioribus memoranda relinquo. Cujus nimirum venerabile meritum quousque mundi hujus orbita volvitur; ut cum Paulo viro disertissimo fatear, semper accipiet incrementum: quia ipsius sine dubio gratiae adscribitur vel quod Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundatvel quod boni quique ipsius suasionibus inflammati coelestem patriam desideranter inquirunt. Ecce, studiose pontificum, jussionis tuae virtute coactus, dum quaedam gestorum beati Gregorii praedecessoris tui, Saxonum videlicet gentis apostoli, deflorare desidero, virum descripsi
Abbreviated transcription (Latin):
re: sicq sexto die sub hac miserabili uoce
defunctꝰ ẽ. Siquidẽ pluriis documentis
ꝓbatũ ẽ. in eodẽ uenabili monasterio for¬
nicationis contagione pollutos diu subsi¬
stere omnino non posse.
uo scilicet hactenꝰ libra omnis q men¬
sura. quã icde beatꝰ gregoriꝰ instituit:
cũ modio reseruat᷑. De cuiꝰ mensura. si quis
ad opus monasterii panes uelit effice̾. trigin¬
ta & quinq fiunt: singillat̃i dũ taxat triũ
librarũ. Si quis uero adopus alteriꝰ: ad eundẽ
numerũ nunꝗͣ ꝑtingunt. Qđ cũ prefatꝰ ta¬
charias ep̃s ꝑ certo uellet addiscere: ꝓ cele¬
branda festiuitate sc̃i andree apłi. decẽ mo¬
dioꝵ tritici mensurã pistoribꝰ dedit. E quib
ꝓ undecĩ modiis multiplicatos: obstupescenti¬
bus eiscde pistorib panes recepit. Qͥ utiq
sollicite priꝰ dinumerantes: si suꝑfluos aliqͦt
inuenissent. sibi ꝓculdubio reseruarent.

Expanded text:
re; sicque sexto die sub hac miserabili voce re; sicque sexto die sub hac miserabili voce defunctus est. Siquidem plurimis documentis probatum est in eodem venerabili monasterio fornicationis contagione pollutos diu subsistere omnino non posse. 98. Quo scilicet hactenus libra omnisque mensura quam idem beatus Gregorius instituit cum modio reservatur, de cujus mensura si quis ad opus monasterii panes velit efficere, triginta et quinque fiunt, singuli duntaxat trium librarum; si quis vero ad opus alterius, ad eumdem numerum nunquam pertingit. Quod cum praefatus Zacharias episcopus pro certo vellet addiscere, pro celebranda 186 festivitate beati Andreae apostoli decem modiorum tritici mensuram pistoribus dedit; e quibus pro undecim modiis multiplicatos, obstupescentibus eisdem pistoribus, panes recepit. Qui utique sollicite prius dinumerantes, si superfluos aliquot invenissent, sibi proculdubio reservarent. 99.
Abbreviated transcription (Latin):
postea ñ uidistis: At illi dixert̃. Si ioh̃s pa¬
ꝑa hinc abiit. sc̃s gregoriꝰ hic remansit: qͥ
monasterii sui claustra solito more ꝑlustrans.
a te suũ fontẽ repperit dissipatũ: & nos ex
erubescens intremuit: eoꝵ qr uiolentia se
in curte monasterii teneri conspiciens. qñ¬
da subdiaconẽ ab intimis egredientẽ atq
cubiculariis dicentẽ audiuit. Extendite
eũ : & cũ quadraginta rubricis uentrẽ to¬
tidem q dorsũ fornicatoris atq sacrilegi
pb̃ri uerberate. Quarũ doloribꝰ re uera pƀr
iã febricitans excitatꝰ. ad monasteriũ ca¬
ballo impositꝰ. dextra leua qz ab aliis susten¬
tatꝰ recurrit : reatꝰ sui sententiã fribus in¬
dicauit : & inuisibilibꝰ uerberib sub febris
specie lamatꝰ. nil aliud dicere poterat. ni¬
si domne reficio. domne reficio. Cũ qz in¬
terrogaret᷑. cur hoc tã frequenter repete¬
ret: dicebat se sub continuo uerbere geme¬

Expanded text:
postea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papostea non vidistis? At illi dixerunt: Si Joannes papa hinc abiit, sanctus Gregorius hic remansit, qui monasterii sui claustra solito more perlustrans, a te suum fontem reperit dissipatum, et nos exer ut audivit, erubescens intremuit, eorumque violentia se in corte monasterii teneri conspiciens, quemdam subdiaconum ab intimis egredientem atque cubiculariis dicentem audivit: Extendite eum, et cum quinquaginta rubricis ventrem, totidemque dorsum fornicatoris atque sacrilegi presbyteri verberate. Quarum doloribus revera presbyter jam febricitans excitatus, ad monasterium caballo impositus, dextra laevaque ab aliis sustentatus recucurrit, reatus sui sententiam fratribus indicavit, et invisibilibus verberibus sub febris specie laniatus, nihil aliud dicere poterat, nisi: Domine, reficio; Domine, reficio. Cumque interrogaretur cur hoc tam frequenter repeteret, dicebat se sub continuo verbere geme
Abbreviated transcription (Latin):
nialis qr latrinã & furnũ contiguũ ñ ha¬
bebat. crebro uideret᷑ esse molesta: infelix
pb̃r peccatũ peccato conectens. ut meretricule
placere potuisset. beatũ gregoriũ ñ recusauit
offendere. Cuiꝰ mirabilis imo saluberrimi
fontis figna tegulas q diripiens: secessum &
furnũ ꝑstitute femine ñ erubuit fabricare.
Quib ꝑactis. cũ sequenti nocte iã securior
a querelis lasciue mulieris. in eade domo dor¬
miret : uidet duos quosdã terribiles cubieu¬
larios se ligatis manib ad uenãbile monaste¬
riũ reducentes. Qos interrogans. cuiꝰ precep¬
to sibi talia facerent: audiuit hec romanũ
pontificẽ precepisse. forte tunc iob̃s scẽ sedis
aplĩce pontifex: contra sarracenoꝵp incursus
litora ꝑagrabat. Cuiꝰ absentiã ligatꝰ pbr recorda¬
tus: increpando subiuuxit. Domnꝰ papa pͥ¬
die contra sarracenos ꝑrexit: & uos quomͦ
dicitis. qđ ipse ligare me iusserit. qui eum

Expanded text:
nialis, quia latrinam et furnum contiguum non hanialis, quia latrinam et furnum contiguum non habebat, crebro videretur esse molesta, infelix presbyter peccatum peccato connectens, ut meretriculae placere potuisset, beatum Gregorium non recusavit offendere. Cujus mirabilis, immo saluberrimi fontis ligna tegulasque diripiens, secessum et furnum prostitutae feminae non erubuit fabricare. Quibus peractis, cum sequenti nocte jam securior a querelis lascivae mulieris in eadem domo dormiret, vidit duos quosdam terribiles cubicularios se ligatis manibus ad venerabile monasterium reducentes. Quos interrogans, cujus praecepto sibi talia facerent, audivit hoc Romanum pontificem praecepisse. Forte tunc Joannes, sanctae sedis apostolicae pontifex, contra Sarracenorum incursus littora peragrabat; cujus absentiae ligatus presbyter recordatus, increpando subjunxit: Dominus papa pridie contra Sarracenos perrexit, et vos quomodo dicitis quod ipse me ligari jusserit, qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
ta que sibi reuelata fuerant cũ eo pariter co¬
miti reuelauit. Q die facto monachos euoca¬
uit: quid contra sc̃m andreã cõmiserit. que¬
relabundus inquirere cepit. At illi deletũ
dormitoriũ cocorũ manibꝰ ostender̃t. Cũ q
ũo deuotꝰ comes eos uellet supplicio subiuga¬
re: confessi st̃ se illud edificiũ indulfi iussio¬
nibꝰ deleuisse. ꝓ cuiꝰ reꝑatione. dũ comes mo¬
nachis argentũ uoluisset tribuere: sergius
magister militũ restitit: ꝓmittens illud se ꝓ eo
continuo meliꝰ refacturũ. Mox comes humi¬
liter a monasterii claustro secedens. ad domũ
petri filii quonła karoli. cũ omibꝰ sius con¬
cessit: neq ulteriꝰ in eode monasterio hospi¬
ciũ sibi dari consensit. Indulfus uero in do¬
mo eiusde sergii magistri mibtũ derelictꝰ dis¬
detrimento monstrauit.
a it: & in regione septẽ uiarũ. loco qui dr̃
uipera. collocauit. Cui cũ corrupta scĩmo¬

Expanded text:
ta quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Cota quae sibi revelata fuerant cum eo pariter Comiti revelavit. Qui, die facto, monachos evocavit, quid contra sanctum Andream commiserit querelabundus inquirere coepit. At illi deletum dormitorium cocorum manibus ostenderunt. Cumque Deo devotus comes eos vellet supplicio subjugare, confessi sunt se illud aedificium Indulfi jussionibus delevisse. Pro cujus reparatione dum comes monachis argentum voluisset tribuere, Sergius, magister militum, restitit, promittens illud se pro eo continuo melius refecturum. Mox comes humiliter a monasterii claustro secedens, ad domum Petri filii quondam Caroli cum omnibus suis concessit; neque ulterius in eodem monasterio hospitium sibi dari concessit. Indulfus vero in domo ejusdem Sergii, magistri militum, derelictus disdetrimento monstravit. xit, et in regione septem viarum loco qui dicitur Vipera, collocavit. Cui cum corrupta sanctimo
Abbreviated transcription (Latin):
specie cuida clerico foris dormienti. idde senex
apparuit: dicens. Surge & dic comiti. ut
ab hoc meo monasterio in quo diuersoriũ fi¬
eri omĩno ñ licet: antequã me ad iracundiã
ꝓuocet. saliuus recedat. Ecce ego familiari
eiꝰ michi obnoxio. quẽ uidelicet ꝑcussum an¬
te secessum dimisi: congruã medelã refun¬
dam. Quẽ quis esset clexicꝰ requirens. ipsũ
se esse ꝑhibuit: qui ex pictura que ex eiꝰ
lectulo preminebat facile potuisset agnosei.
S̾tatĩ elericꝰ surgens. lumen arripuit: & ex pic¬
ture similitudine. sc̃m andreã apłm sibi apparu¬
isse cognouit. Itaq ad indulfum iacentẽ ꝑ¬
rexit: eũ semiuiuũ iã repperit. Quẽ magnis
eiulatibꝰ clamare incipiens. tã comicẽ ꝗͣ cẽtos
qui sub eiscde domibꝰ dorimebant miserabili
uociferatione uenire coegit: & in faciẽ iacen¬
tis aquã subfundens. ꝑ inuocationẽ sc̃i andree
apłi tandẽ aliquando loqui fecit: acq cunc¬

Expanded text:
specie cuidam clerico foris dormienti idem senex specie cuidam clerico foris dormienti idem senex apparuit, dicens: « Surge, et dic comiti ut ab hoc meo monasterio, in quo diversorium fieri omnino non licet, antequam me ad iracundiam provocet, salvus recedat. Ecce ego familiari ejus mihi obnoxio, quem videlicet percussum anto secessum dimisi, congruam medelam diffundam. » Quem quis esset clericus requirens, ipsum se esse perhibuit, qui ex pictura quae ejus lectulo praeminebat agnosci facile potuisset. Statim clericus surgens lumen arripuit, et ex picturae similitudine sanctum Andream apostolum sibi apparuisse cognovit. Itaque ad Indulfum jacentem perrexit, et eum semivivum jam reperit. Quem magnis ejulatibus clamare incipiens, tam comitem quam cunctos qui sub eisdem domibus dormiebant miserabili vociferatione venire coegit, et in faciem jacentis aquam suffundens, per invocationem sancti Andreae apostoli tandem aliquando loqui fecit; atque cunc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc anno ꝑibis. Tune ille magnis cepit uiribꝰ
penitentiã supplicare: & de cetero plenã cor¬
rechonẽ pmiitere. Continuo gregoriꝰ uissit
eũ dimitti. Q ad terrã decidens. qr corrigi no¬
luit: eodẽ anno uerã fuisse gregorii sententĩã.
moriendo probauit.
iuscde comitis homo sub alio tempore in¬
dulfus uocatꝰ ẽ. Cui dũ cocus ꝓ comparas¬
dis lignis denarios peteret: nuillomodo potuit
impetrare. Sed nefario iure ꝑcepit licentiam:
ut regias. & fenestras. & uicini dormitorii ta¬
bulas aggressus diriꝑet: earũ q ignibꝰ sibi
prandiũ prepararet. Cum sequenti nocte
idem indulfus ad secessum ꝑgens. cur mona¬
sterii tabulas tam petulanter incendere pre¬
cepisset. a quodda sene discussus ẽ. At ille
more gallico sc̃m senẽ increpitans follẽ: ab
eo uirga leniter quidẽ ꝑcussus ẽ. Ss uir suꝑ¬
bus tanto pondere lapsus ẽ: ut semiuiuus
humi deciunberet. Eode momento sub eadẽ

Expanded text:
hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus hoc anno peribis. » Tunc ille magnis coepit viribus poenitentiam supplicare, et de caetero plenam correctionem promittere. Continuo Gregorius jussit eum dimitti; qui ad terram decidens, quia corrigi noluit, eodem anno veram fuisse Gregorii sententiam moriendo probavit. 96. Ejusdem comitis homo sub alio tempore Indulfus vocatus est. Cui dum cocus pro comparandis lignis denarios peteret, nullo modo potuit impetrare; sed nefario jure percepit licentiam, ut attegias, et fenestras, et vicini dormitorii tabulas aggressus diriperet, earumque ignibus sibi prandium praepararet. Cum sequenti nocte idem Indulfus ad secessum pergens, cur monasterii tabulas tam petulanter incendi praecepisset, a quodam sene discussus est. At ille more Gallico sanctum senem increpitans follem, ab eo quidem virga leniter percussus est; sed vir superbus tanto pondere lapsus est, ut semivivus humi decumberet. Eodem momento sub eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uelauit. E qr aliud hospiciũ citiꝰ a pontifi¬
ce impetrare ñ potuit: apd̃ sabinos conce
Iapplicuit. Q monachis quidẽ plurimã
dapsilitatẽ ostendit: & in reb tã uena̾bi¬
lis monasterii. usurpationẽ suoꝵ. ꝓhibu¬
it. Huiꝰ familiaris quidã nomine falar¬
dus existens. si quando suppo ad palaciũ
ꝓcessisset. formcarias illuc detestantib
monachis. ñ uerebat᷑ inducere: atq cũ
eis comessationes &. saltationes illicitas
celebrare. Idem q noclis pͥncipio secessũ
petens: ab sꝑitibꝰ mimumidis in aere ꝑca¬
pillos appensus ẽ. Cũ q tota nocte dependeis.
uocis officiũ ñ hab̾ẽt: matutinalib horis be¬
atꝰ gregoriꝰ ei uidendũ se prebuit dicens.
Inimice d̃i ñ tibi sufficiunt alia mala que in
meo monasterio ꝑiicaciter ꝑꝑetrasti: insuꝑ
scenicas meretriculas in claustro monachico
tanquã in theatro conducis: Crede michi.

Expanded text:
velavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifivelavit. Et quia aliud hospitium citius a pontifice impetrare non potuit, apud Sabinos consedapplicuit, qui monachis quidem plurimam dapsilitatem ostendit, et in rebus tam venerabilis monasterii usurpationem suorum prohibuit. Hujus familiaris quidam, nomine Faraldus, existens, siquando Suppo ad palatium processisset, fornicarias illuc, detestantibus monachis, non verebatur inducere, atque cum eis comessationes et saltationes illicitas celebrare. Idemque noctis principio secessum petens, a spiritibus immundis in aere per capillos appensus est; cumque 184 tota nocte pendens vocis officium non haberet, matutinalibus horis beatus Gregorius ei videndum se praebuit, dicens: « Inimice Dei, non sufficiunt tibi alia mala quae in meo monasterio pervicaciter operaris, insuper scenicas meretriculas in claustro monachico tanquam in theatro conducis. Crede mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
sopori se reddere uoluit: cũ repente uenien¬
tiũ sonitũ audiens uehementer expauit. se¬
q dormire simulauit. Appropinquans gͦ
precepit subdiacono qui se preibat cum lu¬
mine. dicens. Corripe illũ. Q dũ correptꝰ in
lectulo clausis ocłis resedisset: gregoriꝰ ait.
Aspice in nos. Intiuitꝰ aũ eos teutgaudus ma¬
gis intremuit: eum q sibi taliter cõminan¬
tem audiuit: qr scdo cõmonitꝰ uerbis oris
mei credere noluisti: & me tua inobedientia
adeo ꝓuocasti. ut hunc apłm dĩ huc fatiga¬
re studuerim: scito cognoscens. qr nisi hodie
ab hoc monasterio meo recesseris. futura
ebdomada cũ tius om̃ibꝰ uita priuaberis.
Si uͦ recesseris. ab hac quide momentanea
sententia liberaberis: s neq tu neq ali¬
quis hic tecũ degentiũ suã patriã reuide¬
bit. Mox teut gaudus lectulo se ꝓripuit:¬
& primo suis. deuide monasterii monachis.
postremo quibuscũq potuit. somniũ re-¬

Expanded text:
sopori se reddere voluit, cum repente veniensopori se reddere voluit, cum repente venientium sonitum audiens vehementer expavit, seque dormire simulavit. Appropinquans ergeram tenens, praecepit subdiacono qui se praeibat cum lumine, dicens: « Corripe illum. Qui dum correptus in lectulo clausis oculis resedisset, Gregorius ait: Aspice in nos. Intuitus eos Theutgaudus magis intremuit, eumque sibi taliter comminantem audivit: Quia secundo commonitus, verbis oris mei credere noluisti, et me tua inobedientia adeo provocasti ut nunc apostolum Dei huc fatigare studuerim, scito cognoscens quia nisi hodie ab hoc monasterio meo recesseris, futura hebdomada cum tuis omnibus vita privaberis. Si vero recesseris, ab hac quidem momentanea sententia liberaberis; sed neque tu, neque aliquis hic tecum degentium suam patriam revidebit. » Mox Theutgaudus lectulo se proripuit, et primo suis, deinde monasterii monachis, postremo quibuscunque potuit somnium re
Abbreviated transcription (Latin):
Aquondã treuerensis ep̃s. qui cũ guntha¬
rio agrippine colonie ep̃o. a reuerende me¬
moriȩ nicholao. fuerat sacerdotali priuatꝰ
officio : liberalitate adriani pontificis in
eodẽ monasterio mansionẽ suscepit. Cui be¬
atꝰ gregoriꝰ in somnis apparens: maximũ
terroĩe quo de suo monasterio concitꝰ egre¬
deret᷑ incussit. Ille ꝑpendens uisum fuisse
fantasticũ: oratione facta rursus dormire
cepit. Cui gregoriꝰ pontificali habitu redi¬
mitus apparens. nonne inquit dixi tibi.
ut a monasterio meo qđ in reb ꝓpriis
ꝑ inuocationẽ sc̃i andree apłi dño dedica¬
ui.recederes: qr diuersoriũ fieri hominũ¬
nullomodo licuisset.: Cũ qz teutgaudus
hospitandi licentiã suscepisse se a pontifi¬
ce respondisset: gregoriꝰ ait. E tu qͥ pe¬
tisti & ille qui dedit. utriq contra dm̃ fe¬
cistis: cuiꝰ uindictã citiꝰ ieurretis. Euigilans
tentgaudus intremuit: & facta oratione

Expanded text:
quondam Trevirensis episcopus, qui cum Guntaquondam Trevirensis episcopus, qui cum Guntario, Agrippinae Coloniae episcopo, a reverendae memoriae Nicolao fuerat sacerdotali privatus officio, liberalitate Hadriani pontificis in eodem monasterio mansionem suscepit. Cui beatus Gregorius in somnis apparens, maximum terrorem quo de suo monasterio concitus egrederetur incussit. Ille perpendens visum fuisse phantasticum, oratione facta rursus dormire coepit. Cui Gregorius pontificali habitu redimitus apparens: « Nonne, inquit, dixi tibi, ut a monasterio meo, quod in rebus propriis per invocationem sancti Andreae apostoli Domino dedicavi, recederes, quia diversorium fieri nullo modo licuisset? » Cumque Theutgaudus hospitandi sibi licentiam suscepisse se a pontifice respondisset, Gregorius ait: Et tu qui petisti, et ille qui dedit, utrique contra Deum fecistis, cujus vindictam citius incurretis. Evigilans Theutgaudus intremuit, et facta oratione
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. ambabus manibꝰ ambos eiꝰ anu¬
los apprehendi: & dũ ab eis me luctaret᷑ diuel¬
lere. quida caluus pontifex obliquo latere
se inter portarũ rimas excutiens. ferula ca¬
put taurelli ꝑcussit: eũ q in fugã cõpelleis.
me ab illiꝰ ꝑsecutionibꝰ hberauit. Ergo dũ
incole deꝑissent. & millꝰ ibide habitator ac¬
cederet. ac ꝑ hoc monachi ꝓ desolatione lo¬
ci satagerent: cuidã eoꝵ gregoriꝰ in somnis
apparens: iubet ut si demonẽ a monasterii
fundo uoluissent depellere. ab oratorio scẽ
marie ibidẽ in domo dñica constitutũ. fr̃s
cũ letaniis aquã spargentes exorcizatã ꝓce¬
derent. Quo facto. ita demon ab om̃i mona¬
sterii possessione repulsus ẽ. ut postea ꝑ con¬
fimũ limites. ore. naribꝰ. atq ocłis. fłãmas
eicere. porcos q cogere a subulco conatus
sit: s intra fines monasterii nunꝗͣ intrare
lio qͦq tempore teutgaudus  ꝑmissus.¬

Expanded text:
veniens, ambabus manibus ambos ejus annuveniens, ambabus manibus ambos ejus annulos apprehendi; et dum ab eis me luctaretur divellere, quidam calvus pontifex obliquo latere se inter portarum rimas excutiens, ferula caput taurelli percussit, eumque in fugam compellens, me ab illius percussionibus liberavit. » Ergo dum incolae deperissent, et nullus ibidem habitator accederet, ac per hoc monachi pro desolatione loci satagerent, cuidam eorum Gregorius in somnis 183 apparens jubet, ut si daemonem a monasterii fundo voluissent depellere, ab oratorio sanctae Mariae ibidem in domum Dominicam constitutum, fratres cum litaniis aquam spargentes exorcizatam procederent. Quo facto ita daemon ab omni monasterii possessione repulsus est, ut postea per confinii limites ore, naribus atque oculis flammas ejicere, porcosque cogere a subulco notatus sit, sed intra fines monasterii nunquam intrarelio quoque tempore Theutgaudus
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ affligendo disꝑdidit. Dende bubulcos
aggressus. tanta cede ꝑdomuit: ut intra
trium mensiũ sꝑaciũ. neminẽ illie precer
unũ caucũ ursulũ nomine. quẽ similiter
affligebat reliquerit. Q romã ueniens. dum
tante cladis ꝑicłm fr̃ib indicaret. interrup¬
to sermone. monasterii portis egressus ẽ: &
obstupescentibꝰ monachis. ñ inisi mane fac¬
to reuersus ẽ. A quib curiose discussus.
quo nã se pridem tã subita uelocitate ꝓri¬
peret: confessus ẽ dicens. Dũ uob̃ insaniã
demonis reuelarẽ. taurellꝰ affuit: anteri¬
oribus qr pedib me complectens. ac suis
corniclis tundens. ante se cepit minare:
& tota nocte me subire muros coegit &
arbores. Cum q nouissime ꝑ pontẽ me co¬
naret᷑ demergere. de complexibꝰ ipsiꝰ exi¬
liui: eumq toto conamine fugiens. ad
portas quas euthimius egumenꝰ fecerat.
monasterii huiꝰ ꝑueni: quas clausas in¬

Expanded text:
torem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos torem affligendo disperdidit. Deinde bubulcos aggressus, tanta caede perdomuit, ut intra trium mensium spatium neminem illic praeter unum tantum Ursellum nomine, quem similiter affligebat, reliquerit. Qui Romam veniens, dum tantae cladis periculum fratribus indicaret, interrupto sermone monasterii portis egressus est, et obstupescentibus monachis nonnisi mane facto reversus est. A quibus curiose discussus, quonam se pridem tam subita velocitate proriperet, confessus est, dicens: « Dum vobis insaniam daemonis revelarem, taurellus adfuit, anterioribusque pedibus me complectens, ac suis corniculis tundens, ante se coepit minare, et tota nocte me subire muros coegit et arbores. Cumque novissime per pontem me conaretur demergere, de complexibus ipsius exilui, eumque toto conamine fugiens, ad portas quas Euthymius hegumenus fecerat monasterii hujus perveni; quas clausas in
Abbreviated transcription (Latin):
tuisset. qui de eo pontifici suggessisset: & mo¬
nachi quide ꝓ eo satagerent. s ꝓficiendi
hi. liberũ q dimitti. Nec multũ post mo¬
uachi fr̃ ita sanꝰ reuersus ẽ: ut uideatur
hactenꝰ in eiuscde patͥs monasterio tanto fide¬
luis deseruire: quanto se adminculo memi¬
Ieuerende qͦq memorie nicholai pontifi¬
Icis tempore. regien eiusde monasterii
tacharia ciuitatis annagnine presule. sic̃ ho¬
die suꝑest ꝓcurante: fundũ barbilianũ cuiꝰ
suꝑnis fecerã mentionẽ. ꝓ incolarũ sceleribus
demon aggressus ẽ: & in similitudine taurel¬
li de pratis mugiendo ad domũ recurrens. in¬
uisibiliter suis corniculis uirũ sentiebat᷑ noctu
ꝑcutere: bouesqz a presepibꝰ ex trahens. per
contiguos campos & compita. cursu uelocissi¬
mo fatigare. Cum q hoc diutiꝰ facẽt. crebro¬
q rusticis noxiꝰ iminineret: huiusmodi ꝑcus¬
sionibꝰ saxulũ quenda eiuscłe predii conduc¬

Expanded text:
tuisset, qui de eo pontifici suggessisset; et motuisset, qui de eo pontifici suggessisset; et monachi quidem pro eo satagerent, sed proficiendi hi, liberumque dimitti. Nec multo post monachi frater ita sanus reversus est, ut videretur hactenus in ejusdem Patris monasterio tanto fidelius deservisse, quanto se illius adminiculo memificis tempore, regimen ejusdem monasterii Zacharia civitatis Anagninae praesule, sicut hodie superest, procurante, fundum Barbilianum, cujus superius feceram mentionem, pro incolarum sceleribus daemon aggressus est; et in similitudine taurelli de pratis mugiendo ad domum recurrens, invisibiliter suis corniculis virum sentiebatur noctu percutere, bovesque a praesepiis extrahens, per contiguos campos et compita cursu velocissimo fatigare. Cumque hoc diutius faceret, crebroque rusticis noxius immineret, hujusmodi percussionibus Saxulum quemdam ejusdem praedii conduc
Abbreviated transcription (Latin):
mentis uisanã passus ẽ: ita ut humana
consortia fugiens. multo tpr̃e ꝑuagus. ꝑ crip¬
tas solitarias & cenosa monumenta discurre¬
ret. Cuiꝰ insanie fr̃ miiniũ condolens. cotidie
sc̃m gregoriũ ꝓfusis lacrimis precabat᷑. ut
sibi frẽm sospitẽ reddere dignaret᷑. Itaq cũ
nocte quadã post huiusinodi fletus quiescẽt:
beatꝰ gregoriꝰ apparunit ei dicens. Nidens la¬
crimas tuas. suscepi orationẽ tuã: & ecce ger¬
manũ tuũ tibi hodie saluũ reducã: & hoc
tibi signũ. qr statim ut dies illuxerit. ussu
pontificis ꝓb̃r qui hic uiclusus ẽ ex trahetur.
Que ille surgens matutinali tempore fr̃ibꝰ
indicauit. forte tunc idem pb̃r campanꝰ de
loco qui claustrũ ñ longe a terracina cłr.
ia suis ꝓ quodã crimine accusatꝰ in eodde mo¬
nasterio tenebat᷑: & temporibꝰ multis laben¬
qͦq fuerat in obliuionẽ deductꝰ. Cũ nullũ
ꝓpinquũ nullũ in urbe cognitũ habere po¬

Expanded text:
mentis insaniam passus est, ita ut humana mentis insaniam passus est, ita ut humana consortia fugiens, multo tempore pervagus per cryptas solitarias, et coenosa monumenta discurreret. Cujus insaniae frater nimium condolens, quotidie sanctum Gregorium profusis lacrymis precabatur, ut sibi fratrem sospitem reddere dignaretur. Itaque 182 cum nocte quadam post hujusmodi fletus quiesceret, beatus Gregorius apparuit ei dicens: « Videns lacrymas tuas, suscepi orationem tuam; et ecce germanum tuum tibi hodie sanum reducam. Et hoc tibi signum, quia, statim ut dies illuxerit, jussu pontificis, presbyter qui hic inclusus est extrahetur. » Qui surgens matutinali tempore fratribus indicavit. Forte tunc idem presbyter Campanus de loco qui Claustrum non longe a Terracina vocatur, a suis pro quodam crimine accusatus, in eodem monasterio tenebatur; et temporibus multis labenctis quoque suis fuerat in oblivionem deductus, cum nullum propinquum, nullum in Urbe cognitum habere po
Abbreviated transcription (Latin):
tis q iurib contra monachũ frenduit: quẽ
redire uolentẽ retinuit: interiora cubiculi
ꝑuagus pene trauit: paulat̃ sibi fauces do¬
lere ꝑsensit. Dehinc tacto sibi pulsu. mox fe¬
bris signa cognouit: monacho credidit: do¬
mũ suã disposuit: ad monasteriũ cui pree¬
rat eisde infulis redimitꝰ. quibꝰ a patriar¬
tis tam subitã conuersionẽ mirantib. mo¬
nachicũ habitũ suscepit: & paulatĩ ingra¬
uescente molȩstia. sexte ferie dilucło subdor¬
iiuit: ac denuo suscitatꝰ apparinisse sibi scm̃
andreã apłm. seq circa horã terciã uocan¬
dum esse. sibiq preceptũ ꝑhibuit. ut qr sue
mortis expectatione suspensi monachi sci fa¬
biani munia solito celebrare ñ poterant: mox
corpus suũ sepulture traderent. acceptis a se
cereis ac thinamatibꝰ ad ꝑagenda sollemnia
festinarent. hora itaq tercia ep̃s letꝰ defum¬
git᷑ͫ: ut in ipsa uultus eiꝰ leticia. conisio ipsiꝰ

Expanded text:
tisque viribus, contra monachum frenduit; quem tisque viribus, contra monachum frenduit; quem redire volentem retinuit. Interiora cubiculi pervagus penetravit; paulatim sibi fauces dolere persensit. Deinde sibi tacto pulsu, mox febris signa cognovit; monacho credidit; domum suam disposuit; ad monasterium cui praeerat, eisdem infulis redimitus quibus a patriartis tam subitam conversionem mirantibus, monachicum habitum suscepit; et paulatim ingravescente molestia, sextae feriae diluculo subdormivit. Ac denuo suscitatus, apparuisse sibi sanctum Andream apostolum, seque circa horam tertiam vocandum esse, sibique praeceptum perhibuit, ut quia suae mortis exspectatione suspensi monachi, sancti Fabiani munia solita celebrare non poterant, mox corpus suum sepulturae traderent, acceptisque a se cereis ac thymiamatibus ad peragenda solemnia festinarent. Hora itaque tertia episcopus laetus defungitur, ut in ipsa vultus ejus laetitia, conversio ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
cognosce̾nt. dispositis suis reculis. ita se in mor¬
tem secuti st̃: sic̃ fuerant in somnio nominati.
penitus ñ auderet: monasterio se tande ꝓri¬
puit. & ad domũ ep̃i. ñ longe a flumine tybe¬
ris. regione uidelicet iuxta basilicã scõꝵꝑ cẏri
& ioħis positã. somnũ nunciaturꝰ accessit.
Quẽ scilicet ubi cũ pontifice in palatio pran¬
dere cognouit. expectans. redeuntẽ sacerdo¬
talibꝰ uestimentis indutũ. colore fulgidũ. ua¬
litudine qͦq sanissimũ. salutare curauit.
Cui ep̃s ait. Iam nunc in tota urbe ꝓ diuino
haberis: qr de his quos morituros prenunci¬
asti. solꝰ unꝰ remansit. At ille. Ntiã sic̃ & ille
quẽ uiuere putas defunctꝰ ẽ: sic ipse qui hc̃
sequi predictꝰ ẽ. exiliret. Cũq ep̃s de eo
tota curiositate requireret. & monachꝰ dice
palpitaret. tandẽ ubi die sexto se moriturũ
cognouit. expalluit. atq contremuit: resũp¬

Expanded text:
cognoscerent, dispositis suis reculis, ita se in morcognoscerent, dispositis suis reculis, ita se in mortem secuti sunt, sicut fuerant in somnio nominati. penitus non auderet, monasterio se tandem proripuit, et ad domum episcopi non longe a flumine Tiberi, regione videlicet juxta basilicam sanctorum Cyri et Joannis positam, somnium nuntiaturus accessit. Quem scilicet, ubi cum pontifice in palatio prandere cognovit, exspectans redeuntem, sacerdotalibus vestimentis indutum, colore fulgidum, valetudine quoque sanissimum, salutare curavit. Cui episcopus ait: « Jam nunc in tota urbe pro divino haberis, quia de his quos morituros praenuntiasti, solus unus remansit. At ille: Utinam sicut et ille quem vivere putas defunctus est, sic ipse qui hunc sequi praedictus est exiliret. » Cumque episcopus de eo tota curiositate requireret, et monachus dicere palpitaret, tandem ubi die sexto se moriturum cognovit, expalluit atque contremuit; resump
Abbreviated transcription (Latin):
& antonio. monachis: laurentio cocco. gem¬
moso carpentario. accepto pistori. andree. ro¬
mano. & leoni. laicis. qm̃ a crastino incipien¬
tes. om̃s diat̃i se moriendo subsequent᷑. Post
quoꝵ discessum. denuncia lucidũ ep̃m qui
tenet id monasteriũ. die septimo nchilomi¬
nus moriturũ. His dictis. monachũ oscita¬
re precipiens. duos digitos in faucẽ conie¬
cit: uulnꝰ q dirumpens. ut excrearet in¬
iunxit. Ille tussiens. partẽ coagulati san¬
giuinis in morẽ lapidis re uera piecit: &¬
ab ipsis pene mortis ianius lib̾atꝰ. eadem
nocte contra spem omĩum matutinalibus
ymnis interfint. Mirantibꝰ fr̃ĩb sanita¬
tis sue modũ innotuit: quos. qñ. &. qualiter. ex
mon asterii familia morituros. pretuderi in¬
dicauit: de sola interim ep̃i morte dubitando
conticuit. E uestigio in cunc toꝵp mora depu¬
tatoꝵ aurib uolans fama discuruit: Adũ
ex relatione monachi se morituros certo die

Expanded text:
et Antonio monachis, Laurentio coco, Gemet Antonio monachis, Laurentio coco, Gemmoso carpentario, Accepto pistori, Andreae, Romano, et Leoni laicis, quoniam a crastino incipientes omnes dietim se moriendo subsequentur. 181 Post quorum decessum denuntia, Lucidum epîscopum, qui tenet id monasterium, die septimo moriturum. » His dictis, monachum oscitare praecipiens, duos digitos in faucem conjecit, vulnusque disrumpens, ut excrearet injunxit. Ille tussiens, partem coagulati sanguinis in modum lapidis re vera projecit; et ab ipsis pene mortis januis liberatus, eadem nocte contra spem omnium matutinalibus hymnis interfuit. Mirantibus fratribus, sanitatis suae modum innotuit, quos quando et qualiter ex monasterii familia morituros praeviderit, indicavit; de sola interim episcopi morte dubitando conticuit. Et e vestigio in cunctorum morti deputatorum auribus volans fama discurrit; et dum ex relatione monachi se morituros certo die
Abbreviated transcription (Latin):
bus ẽ aggressus decerꝑe. Quo monachꝰ oratio¬
ne repulso. identidẽ sopori se tradidit: cũ su¬
bito demon in similitudiñe cuiuscłã ethyopis
lancea minando apparuit. dicens. Ego qui¬
dem hinc uado: s te uulneratũ dimitto. Ne.
dicto. lanceã iubrauit: monachũqz sicuti
uidebat᷑ in somnis ꝑcussit. Qui tantis clamo¬
rib eiulauit: tanquã si re uera ꝑcussus ex¬
titerit. Accurrentibꝰ q monachis. licet pa¬
uidus qđ uiderat indicauit: & deinceps ibi
ulterius demoniũ non accessit.
enedicti qͦq pontificis tempore. lucido
ficulino ep̃o eidẽ monasterio preminente.
cũ pestilentia fauciũ. multitudo cotidie maxi¬
ma deꝑiret: idem monachꝰ preclusis faucibꝰ
fore dicturũ: scito te esse sanandũ. Sin ue¬
ro: citiꝰ moriturũ. Cũ q ille se dicturũ tota
certitudine ꝓmisisset: audiuit. Ito denun¬
tians sabe. ioħi. bñdicto. martino. palumbo.

Expanded text:
bus est aggressus discerpere. Quo monachus oratiobus est aggressus discerpere. Quo monachus oratione repulso, identidem sopori se tradidit, cum subito daemon in similitudine cujusdam Aethiopis lancea minando apparuit, dicens: Ego quidem hinc vado, sed te vulneratum dimitto. Quo dicto, lanceam vibravit, monachumque sicut videbatur, in somnis percussit. Qui tantis clamoribus ejulavit, tanquam si revera percussus exstiterit; accurrentibusque monachis, licet pavidus, quod viderat indicavit, et deinceps ibi ulterius daemonium non accessit. 90. Benedicti quoque pontificis tempore, Lucido Ficulino episcopo eidem monasterio praeminente, cum pestilentia faucium multitudo quotidie maxima deperiret, idem monachus, praeclusis faucibusfore dicturum, scito te esse sanandum; sin vero, citius moriturum. Cumque ille se dicturum tota certitudine promitteret, audivit: Ito, denuntians Sabae, Joanni, Benedicto, Martino, Palumbo
Abbreviated transcription (Latin):
re succensus ẽ: ut ꝑuenire ad diem septimũ nulla¬
tenꝰ potuisset. Qa gͦ dũ consuluisse putauit se
monachis. pauꝑibꝰ nocuisse ñ timuit: ac ꝑ hoc
qđ se placere posse gregorio credidit. ꝓrsus of¬
fendit: frustra flãmas parietis ex tinguere uo¬
Upost absidẽ oratorii sc̃ẽ marie semꝑ uͥginis.
oratorio scẽ barbare ubi gregoriꝰ laudes dño
celebrare solebat coniuncto. demon apparuit:
sibi q in antro qđ illic cernit᷑. hospiciũ faciens.
nocturns horis tanto crepitabat fragore: ut
omĩa fundamenta monasterii putaret᷑ con¬
uellere. Nonnunquã equos de stabulis aufe¬
rens. audiebat᷑ tota nocte discurrere: quoꝵp
duos precipitio demersisse: ꝓbatꝰ ẽ. Cum q
pauore tanti sonitus monachos a triclinio
quo ad aurã ꝓpt̃ feruorẽ caumatis iacere so¬
oratione facta cepit dormire. Cui demon
in similitudine catti apparuit: eũ q ungui¬

Expanded text:
re succensus est, ut pervenire ad diem septimum nullare succensus est, ut pervenire ad diem septimum nullatenus potuisset. Quia ergo dum consuluisse putavit se monachis, pauperibus nocuisse non timuit, ac per hoc quo se placare posse Gregorium credidit, prorsus offendit: frustra flammas parietis exstinguere voore post absidem oratorii sanctae Mariae semper Virginis oratorio sanctae Barbarae, ubi Gregorius laudes Domino celebrare solebat, conjuncti, daemon apparuit, sibique in antro, quod illic cernitur, hospitium faciens, nocturnis horis tanto crepitabat fragore, ut omnia fundamenta monasterii putaretur convellere. Nonnunquam equos de stabulis auferens audiebatur tota nocte discurrere, quorum duos praecipitio demersisse probatus est. Cumque pavore tanti sonitus monachos a triclinio, in quo ad auram propter fervorem caumatis jacere sooratione facta, coepit dormire. Cui daemon in similitudine catti apparuit, eumque ungui
Abbreviated transcription (Latin):
decimꝰ angłm se esse ꝓfessus ẽ. consuetudi¬
naliter pascebant᷑: penitꝰ interdixit. Cũ
eiusdẽ quadragesime tempore. beatꝰ gregoriꝰ eidem
ybro. cui supra & monacho. in somnis apparuit:
dicens. Uade & dic egumeno. Quia dimininit con¬
suetudinẽ quã ego constitui: dñs qͦq dies eiꝰ de¬
minuit. Qđ egumenꝰ ut audiuit. pͥmo quidem
contremuit: post uero tanto minꝰ credidit: qͣ¬
to longiꝰ uitã suã cognoscebat extendi. & ecce
sub ipsis albis paschalib. in oratorio sc̃ĩ seueri¬
ni. cũ fr̃ĩbꝰ uesꝑtinis assistens officiis. ardere
parietẽ uidit: quẽ fr̃ib ex tinguere imꝑauit.
Quibꝰ hunc uinolentũ credentibꝰ. ipse tancdẽ
ferulã quã tenebat ꝓiciens. manꝰ q ꝑ parie¬
tem circumducens. conabat᷑ foris flãmas extin¬
guere: quas constabat intima eiꝰ depascere.
Deuiq ad hospiciũ rediens. tante febris ardo¬

Expanded text:
decimus angelum se esse professus est, consuetudidecimus angelum se esse professus est, consuetudinaliter pascebantur, penitus interdixit: cum ejusdem 180 Quadragesimae tempore beatus Gregorius eidem presbytero cui supra et monacho in somnis apparuit, dicens: Vade et dic hegumeno: Quia diminuit consuetudinem, quam ego constitui, Dominus quoque ejus dies diminuet. Quod hegumenus ut audivit, primo quidem contremuit, post vero tanto minus credidit, quanto vitam suam longius cognoscebat extendi. Et ecce sub ipsis albis Paschalibus in oratorio sancti Severini cum fratribus vespertinis assistens officiis, ardere parietem vidit, quem fratribus exstinguere imperavit. Quibus hunc vinolentum credentibus, ipse tandem ferulam quam tenebat projiciens, manusque per parietem circumducens conabatur foris flammas exstinguere, quas constabat intima ejus depascere. Denique ad hospitium rediens, tantae febris ardo
Abbreviated transcription (Latin):
denter ostendit. Nã mox̾ ut tantũ facinus
cunctis innotuit. is qui dudũ mori uolens
ñ poterat. inter uerba sue confessionis effla¬
uit: quẽ iccirco ds̃ omꝑc diu cruciari uolu¬
it. mori aũ donec reatũ suũ confiteretur ñ
posse ꝑmisit: ut exemplo sui cruciatꝰ osten¬
deret. quid consumptores rerũ gregorii de
semetipsis utiq sperare debuissent.
psius qͦq pontificis tempore. eiusde patris
monasterio athanasus prefuit: uir quidẽ
castitate conspiciuis: & sui ministerii cau¬
tissimꝰ executor. Q cũ seuentis mopie tempꝰ
agnoscẽt. ne monachis necessitas fortassis in¬
cumberet: quadraginta pauꝑum quos
beatꝰ gregoriꝰ pasci semel in anno decreue¬
rat. refectionẽ subduxit. Qđ impune se
fecisse ꝑpendens. etiã duodecĩ pauꝑum
prandiũ totidẽq denarios qui die depo¬
sitionis beati gregorii. ꝓ cõmemoratione
xͦii. ab eo qͦnda inuitatorũ. quoꝵ tercius

Expanded text:
denter ostendit. Nam mox ut tantum facinus denter ostendit. Nam mox ut tantum facinus cunctis innotuit, is qui dudum mori volens non poterat, inter verba suae confessionis efflavit. Quem idcirco Deus omnipotens diu cruciari voluit, mori autem, donec reatum suum confiteretur, non posse permisit, ut exemplo sui cruciatus ostenderet, quid consumptores rerum Gregorii de semetipsis utique sperare debuissent. 88. Ipsius quoque pontificis tempore, ejusdem Patris monasterio Athanasius praefuit, vir quidem charitate conspicuus et sui monasterii cautissimus executor. Qui cum saevientis inopiae tempus agnosceret, ne monachis necessitas fortassis incumberet, quadraginta pauperum, quos beatus Gregorius pasci semel in anno decreverat, refectionem subduxit. Quod impune se fecisse perpendens, etiam duodecim pauperum prandium totidemque denarios qui die depositionis beati Gregorii pro commemoratione duodecim ab eo quondam invitatorum, quorum tertius
Abbreviated transcription (Latin):
emarcuit: ut om̃e corpus eiꝰ particula¬
tim uideret᷑ dissolui. Cũ q defluentib
carnibus consum posset. mori aũ ñ pos¬
set :uxor quȩ fetorẽ uulnerũ. uiri q cru¬
ciatꝰ iam sustinere ñ poterat. intellexit tan¬
ta languoris incommoda. sine diune ultio¬
nis sententia. hunc nullatenꝰ incurrisse. Quẽ
flendo curauit inquirere. ut qm̃ a moriente
preposito frustra uocari ñ poterat. quid cum
ipso commiserit. monachis reuelaret: si forte
dñs eius confessionẽ recipiens. eũ a tantis cruci¬
atib liberaret. At ille cognoscens malũ qđ
fecerat latere ñ posse: monasterii monachos
conuocari rogauit: eis qz confessus ẽ cũ eodẽ
preposito quasdam monasterii chartulas
rapuisse: ac susceptis preciis ex traneis tra¬
didisse: seq certũ existere. qz ꝓ hoc flagicio
mori ñ posset. quousq hõc corã om̃ibꝰ reuela¬
ret. Qđ uidelicet uerũ. fuisse rei exitꝰ eui¬

Expanded text:
emarcuit, ut omne corpus ejus particulaemarcuit, ut omne corpus ejus particulatim videretur dissolvi. Cumque defluentibus carnibus consumi posset, mori autem non posset, uxor, quae foetorem vulnerum virique cruciatus jam sustinere non poterat, intellexit tanti languoris incommoda sine divinae ultionis sententia hunc nullatenus incurrisse. Quem flendo curavit inquirere, ut quoniam a moriente praeposito frustra vocari non poterat, quid cum ipso commiserat monachis revelaret, si forte Dominus ejus confessionem recipiens, eum a tantis cruciatibus liberaret. At ille, cognoscens malum quod fecerat latere non posse, monasterii monachos convocari rogavit, eisque confessus est cum eodem praeposito quasdam monasterii chartulas rapuisse, ac receptis pretiis extraneis tradidisse, seque certum existere quia pro hoc flagitio mori non posset quousque hoc coram omnibus revelaret. Quod videlicet verum fuisse rei exitus evi
Abbreviated transcription (Latin):
tactis q temporibꝰ urare cepit. pb̃rm ex ea¬
dem ualitudine iiuime moriturũ. Quem
languidus ut audiuit: cũ ingenti animad¬
uersione reppulit dicens. fr̃s. iã om̃e corpus
meũ ẽ moituũ: in ex tremis faucib sꝑm ꝑmis¬
sum retineo continuo moriturꝰ. Tantũ psalli¬
te. ut reuideã anglos quos uidebã: & innu¬
ens uob̾ ostendã. Quib orantib totꝰ cepit
tremere: pallescere: sursum desideranter
aspice. Cum subito sꝑc aduentare conspi¬
ciens. reuolutis terribiliter ocłis. monac his
inniuit & abscessit: eos qr tanto terrore
ꝑculsos dimisit: ut multis noctibus soli
iacere timuerint. Eodẽ die sic̃ postea
deprehensum ẽ. eod̃e qz momento. quan¬
do pb̃r moriens andree ꝑicłm fuerat
imprecatꝰ. idem audreas fundi barbilia¬
ni positi scilicet uia ostensi conductor.
in lectũ decidit: in quo ꝑ multũ tempo¬
ris continuo languore correptꝰ. ita totꝰ

Expanded text:
tactisque temporibus, jurare coepit presbyterum ex eatactisque temporibus, jurare coepit presbyterum ex eadem valetudine minime moriturum. Quem languidus ut audivit, cum ingenti animadversione repulit, dicens: « Fratres, jam omne corpus meum est mortuum, in extremis faucibus spiritum permissum retineo, continuo moriturus; tantum psallite, ut revideam angelos quos videbam, et innuens vobis ostendam. » Quibus orantibus, totus coepit tremere, pallescere, sursum desideranter aspicere: cum subito spiritus adventare conspiciens, revolutis terribiliter oculis, monachis innuit, et abscessit; eosque tanto terrore perculsos dimisit, ut multis noctibus soli jacere timuerint. 87. Eodem die sicut postea deprehensum est, eodemque momento, quando presbyter moriens Andreae periculum fuerat imprecatus, idem Andreas, fundi Barbiliani, positi scilicet via Ostiensi, conductor, in lectulum decicit; in quo per multum temporis continuo languore correptus, ita totus
Abbreviated transcription (Latin):
bus michi detraxistis fr̃s audiui: quãquã
respondere nequiuerĩ: & impedimentũ
michi ñ modicũ generastis: qr tã a uob̾
quã a diabolo sub uno tempore accusatꝰ
nesciebã cui calumnie primitꝰ responde¬
rem. S si quando quẽlibet migrantẽ uide¬
ritis. compatimini sorti cõmuni: & nolite
de eo iudicare: qui ad tã districti iudicis cũ
criminatore suo ndiciũ uadit. His expletis.
cuuctos iubet abscedere: solũ pb̃rm qui si¬
bi mortẽ prenuntiauerat secũ tenens: qͥ
solꝰ remanere pauescens. alterũ secũ reti¬
nuit: hortatꝰ ut causã ꝓ qua conflixerat.
saltẽ sibi pandere ñ timeret. At ille uehe¬
menter ingemuit: & conuerso ad parietẽ
capite. clamabat dicens. O andreas. andre¬
as: hoc anno ꝑeas: qui me prauo consilio
ad ꝑicłm compulisti. E uestigio ⁊ acharias
medicꝰ. qui anuo preterito ad suos udelicet
sarracenos apostatando reu̾sus ẽ affuit :

Expanded text:
bus mihi detraxistis, fratres, audivi, quamquam bus mihi detraxistis, fratres, audivi, quamquam respondere nequiverim, et impedimentum mihi non modicum generastis, quia tam a vobis quam a diabolo sub uno tempore accusatus, nesciebam cui primitus calumniae responderem. Sed si quando quemlibet migrantem videritis, compatimini sorti communi, et nolite de eo judicare, qui ad tam districti judicis cum criminatore suo judicium vadit. » His expletis, cunctos jubet abscedere, solum presbyterum qui sibi mortem praenuntiaverat secum tenens. Qui solus remanere pavescens, alterum secum retinuit, hortatus ut causam pro qua conflixerat saltem sibi pandere non timeret. At ille 179 vehementer ingemuit, et converso ad parietem capite, clamabat, dicens: « O Andrea, Andrea, hoc anno pereas, qui me pravo consilio ad periculum compulisti. » E vestigio Zacharias medicus, qui anno praeterito ad suos, videlicet Sarracenos, apostatando reversus est, adfuit,
Abbreviated transcription (Latin):
rã. curiosissime xꝑo querenti: usq ad sca¬
bellũ pedũ eiꝰ portami. S de una obiectione
fateor conuictꝰ erubui: de qua nimiũ sic̃
udistis laborando uexatꝰ sum: & me ad¬
huc liberare ñ potui. Cũ q fr̃s de ea re¬
quirerent: ait. Non audeo dicere: qr qñ
uos me clamastis. & a scõ gregorio redire
ussus sum. ut uob̾ etiã de mensuris & con¬
suetudinib monasterii ponerẽ rationẽ: di¬
abolꝰ questꝰ ẽ. putans qđ me pater ad pe¬
nitentiã remisisset. Quappt̃ beatũ grego¬
riũ uadem dedi: ne cominotã calumniam
cuilibet reuelarẽ. Illis magis imminentibꝰ.
& se ꝓ eo deprecaturos dñm ꝑmittentib.
ut causam fr̃ib reuelaret: defunctoꝵ quo¬
rũdã domos. & uiuentiũ merita ꝓferebat
dicens. Ille dignꝰ. ille indignꝰ ẽ. Rursus
interrogatꝰ. ad monachos qui pridẽ secũ
remanserant conu̾sus ẽ dicens. Omĩa in qui¬

Expanded text:
ram curiosissime Christo quaerenti usque ad scaram curiosissime Christo quaerenti usque ad scabellum pedum ejus portavi. Sed de una objectione, fateor, convictus metui de qua nimium, sicut vidistis, laborando vexatus sum, et me adhuc liberare non potui. Cumque fratres de ea requirerent, ait: Non audeo dicere, quia quando vos me clamastis, et a sancto Gregorio redire jussus sum, ut vobis etiam de mensuris et consuetudinibus monasterii ponerem rationem, diabolus questus est, putans, quod me Pater ad poenitentiam remisisset. Quapropter beatum Gregorium vadem dedi, ne commotam calumniam cuilibet revelarem. Illis magis imminentibus, et se pro eo deprecaturos Dominum promittentibus, ut causam fratribus revelaret, defunctorum quorumdam domos, et viventium merita proferebat, dicens: Iste dignus, ille indignus est. Rursus interrogatus, ad monachos, qui pridem secum remanserant, conversus est, dicens: Omnia in qui