comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mo significaret: audiui ab egyptiis
hoc noĩe lingua eors om̃e qͦd in palu¬
de urens nascit᷑ appellari. Calamꝰ aut̃
iuxta tropologiã ẽ sermo uacuus:
⁊ nicħ in sesolidũ habens. E papirꝰ.
qͥ uidet᷑ quidẽ hab̾e medullã. ⁊ ñ ẽẽ
uacuus: ⁊ tam̃ fragilis ẽ. citoq mar¬
cescit. Om̃s qͦq riui arefacto riuoꝵ ca¬
pite siccabunt᷑.: ⁊ quicqͥd pͥus aquis
rigabat᷑ egyptiis a refacto riuo ñ erit:
ita ut mereant egyptii piscatores contͣcii¬
piscatorib dñi. ⁊ lugeant qͥ mittebant
hamũ in flum̃ ⁊ expandebant rete su¬
ꝑ faciem aque. Qͥ singłos quosq decipi¬
unt. hanum mittunt in aquas tur¬
bidas. Qͥ autẽ plures st̃ simul ita ut
in sẏnagogis sathane loquant᷑ publice.
ut popłoꝵ abducant greges: isti rete
suꝑ aquas mittunt egyptias. Confun¬
dent᷑ etiã hi qͥ oꝑantur linũ illud qͦd¬
in uestib texitur sac̾dotum. plectentes

Expanded text:
mo significaret, audivi, ab Aegyptiis mo significaret, audivi, ab Aegyptiis hoc nomine lingua eorum omne quod in palude virens nascitur appellari. Calamus autem juxta tropologiam, est sermo vacuus, et nihil in se solidum habens: et papyrus qui videtur quidem habere medullam, et non est vacuus, et tamen fragilis est, citoque marcescit. Omnes quoque rivi, arefacto rivorum capite, siccabuntur, et quidquid prius aquis irrigabatur Aegyptiis, arefactum, non erit: ita ut moereant Aegypti piscatores quipiscatoribus Domini, et lugeant qui mittebant hamum in flumen, et expandebant rete super faciem aquae. Qui singulos quosque decipiunt, hamum mittunt in aquas turbidas. Qui autem plures simul, ita ut in synagogis Satanae loquantur publice, et populorum abducant greges, isti rete super aquas mittunt Aegyptias. Confundentur etiam hi qui operabantur linum, ut vestes facerent sacerdotum; plectentes
Abbreviated transcription (Latin):
ui a fonte suo: & omĩs sem̃tis irrigua
siecabitur. arescet. ⁊ ñ erit. & merebunt
piscatores: & lugebunt om̃s mittentes
in flumen hamũ. ⁊ expandentes rete
suꝑ faciẽ aque. & arescent ⁊ confunden¬
tur qͥ oꝑabantur linũ ⁊ plectentes et
texentes subtilia: & er̃t irrigua eiꝰ flac¬
centia: om̃s qͥ faciebant lacunas. ad
capiendos pisces. Stulti pͥncipes thab¬
neos: sapientes consiliarii pharaonis¬
dedunt consiliũ insipiens. Quando
rex fortis ⁊ durus dominator fuerit
egypto: arescet omĩs doct̾na ⁊ prilebri¬
tudo eloquentie secularis: & ipse
fons fluuioꝵ omĩum diabol. a qͦ o¬
riunt᷑ omĩa m̃dacia. desolabit᷑: ita
ut deficiant cȩt̾a flumina ⁊ riui qͥ de
turbidis nili aquis implebant᷑. Cala¬
mꝰ quoq ⁊ iuncus nimmia siccitate mar¬
cescent. Pro iunco papirũ lxx. tustule¬
runt. de qͦ carta fit. addentes de suo
archiuiride qͦd in hebraico ñ habet᷑.
Cũq ab eruditis quererẽ qͥd hic ser¬

Expanded text:
omnis sementis inrigua siccabitur arescet et non erit et maerebunt piscatores et lugebunt omnes mittentes in flumen hamum et expandentes rete super faciem aquae marcescent confundentur qui operabantur linum pectentes et texentes subtilia et erunt inrigua eius flaccentia omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Stulti principes Taneos, sapientes consiliarii Pharao dederunt consilium insipiens. Quando rex fortis, durus dominatus fuerit in Aegypto, arescet omnis doctrina et pulchritudo eloquentiae saecularis, et ipse fons fluviorum omnium diabolus, a quo oriuntur universa mendacia, desolabitur: ita ut deficiant caetera flumina et rivi, qui de turbidis Nili aquis implebantur. Calamus quoque et juncus nimia siccitate arescent. Pro junco papyrum LXX transtulerunt, de quo charta fit, addentes de suo achi viride, quod in Hebraico non habetur. Cumque ab eruditis quaererem, quid hic ser
Abbreviated transcription (Latin):
sole iustitie dr̃. Nec ẽ qͥ se abscondat
a calore eiꝰ & quomͦ nubes roris in die
messis. ⁊ inferuenti estate gratissima
ẽ: sic dñs habitatores eccłiȩ suȩ refrige¬
rat. Quo p̃sente euncta florescunt: ut
antequam tẽpus consũmationis adue¬
niat. qr nẽ ex parte cognoscunꝰ ⁊ ex par¬

Expanded text:
e justitiae dicitur: Nec est qui se abscondat a calore ejus . Et quomodo nubes roris in die messis, et in ferventi aestate gratissima est, sic Dominus habitatores Ecclesiae suae refrigerat, quo praesente cuncta florescunt. Et antequam tempus consummationis adveniat, quia nunc ex parte cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
leonẽ pͥncipẽ habeant. dm̃: quẽ lxx.
dixert̃ arihel qͥ int̃p̾tatur leo dĩ. Qͦ¬
rũ editionẽ in hoc loco disserere suꝑ¬
fluũ duxi: qͥa & in plurimis ab hebra¬
ica uĩtate discordat: & ex his q̃ int̃p̃ta¬
ti sumꝰ. etiã illiꝰ sensꝰ põt intelligi.

Expanded text:
leonem, principem habeant Deum, quem LXX dixerunt ariel, qui interpretatur leo Dei: quorum editionem in hoc loco disserere supersedi, quia et in plurimis ab Hebraica veritate discordat, et ex his quae interpretati sumus, etiam illius sensus potest intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
degetes:L aceruos in agris. atq fuge¬
runt. ne ab hostib occuparentur. sic
t̃ra uidea. & om̃s urbes illiꝰ robustis¬
sime romanis uideam uastantib &
obsidentib hierłm. a suis habitatori¬
b delictę sunt. & fit apostropha ad
ipsam t̾ram iudȩã. id ẽ ad eos qͥ habi¬
tabant in illa. Hec autẽ uniu̾sa ꝑpes¬
sa es: quia oblita es di saluatoris dui.

Expanded text:
segetes, et acervos in agris, atque fugesegetes, et acervos in agris, atque fugerunt, ne ab hostibus occuparentur: sic terra Judaea, et omnes urbes illius robustissimae, Romanis Judaeam vastantibus et obsidentibus Jerusalem, a suis habitatoribus derelictae sunt. Et fit apostropha ad ipsam terram Judaeae, id est, ad eos qui habitabant in illa. Haec autem universa perpessa es, quia oblita es Dei Salvatoris tui,
Abbreviated transcription (Latin):
tuus.⁊ de quo in psalmis legimꝰ. filii
tui siẽ nouella oliuarũ in circuitu
m̃sȩ tue. ꝓ siccitate gr̃e spiritalis
iux duas oliuas ⁊ t̾res aut qͣtuor
aut qͥnq dñs esuriens repꝑit: sub¬
intrauit gentiũ plenitudo:. & neqͣ¬
qũa ad idola manufacta. s ad d̾in
suũ inclinabit᷑. et respicient scm̃ ifrł.
& aras. lucosq ac delubra ꝯtẽpnent.
scientes illud scͥptum. Omĩs planta¬
fortitudirus es. sic̃ aratra & segetes
q̃ derelictȩ st̃ a facie filioꝵ ifrł & e
ris deserta. quia oblita es d̃i saluato¬
ris tui: & fortis aduitoris tui ñ es
recordata.Lxx. In die illa er̃t ci¬
uitates tue derelicte: sic̃ dereliq̃rt̃
amorrei ⁊ euei a facie filiors isrt. &¬
ert desertȩ: quia dereliqusti dm̃ sal¬
uatorem tuum: ⁊ dñi auxiliatoris tui
ñ es recordata. Quomͦ sub moy se ⁊
ihu filio nauȩ amorrei ⁊ euei. siue
cȩt̾e gentes q̃ habitabant in t̾ra re.¬
ꝓmissionis. dereliq̃runt uomeres ⁊

Expanded text:
tuus : et de quo in Psalmis legimus: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae , pro siccitate gratiae spiritualis vix duas olivas, et tres, aut quatuor, aut quinque Dominus esuriens repererit, subintrabit gentium plenitudo, et nequaquam ad idola manufacta, sed ad Deum suum inclinabitur, et respiciens Sanctum Israel, et aras lucosque ac delubra contemnent, scientes illud scriptum: Omnis plantaderelictae sicut aratra et segetes, quae derelictae sunt a facie filiorum Israel. Et erit deserta, quia oblita es Dei Salvatoris tui, et fortis adjutoris tui non es recordata. LXX: In die illa erunt civitates tuae derelictae sicut dereliquerunt Amorrhaei, et Evaei a facie filiorum Israeerunt desertae, quia dereliquisti Deum Salvatorem tuum, et Domini auxiliatoris tui non es recordata. Quomodo sub Moyse, et Jesu filio Nave, Amorrhaei, et Evaei, sive caeterae gentes quae habitabant in terra repromissionis, dereliquerunt vomeres, et
Abbreviated transcription (Latin):
ocłs nr̃. ⁊ uisus. loquit᷑ lingua chanam¬
tids Si circũcidimꝰ aures nr̃as. ⁊ audi.¬
erimꝰ dũm loguentẽ. qui habet aures
audiendi audiat : auditus nr̃ loqͥtur
lingua chananitide. Qͥ potuerit spon¬
so dicere. pꝰ te in odorem ungentor tu¬
chananitids Gustus qͦ in bonã partẽ
accipit᷑. eiꝰ qui comedit panẽ decȩlo des¬
dit illud. Gustate ⁊ uidete qͣm suauis
ẽ dñs: statim loquit᷑ lingua chananitide.
S ⁊ tactus spiritalis ẽ. de quo ioħs apłs
ait. Manꝰ nr̃e palpaueĩt de u̾bo uitȩ:
Et qͥ fide tangit dñm. ita ut de eo pos
sit dicere. Tetigit me aliqͥs ego enĩ
scio uirtutẽ exisse a me. Diximꝰ qͣnta
bona tribuat eleuata manꝰ. Quera
chananitide loqͣnt᷑ qͥnq egypti oiuitates.
Ad qͦd ita responde conabim᷑ Hebreus

Expanded text:
ingua Chananitide. Si circumciderimus aures nostras, et audierimus Dominum loquentem: Qui habet aures audiendi audiat , auditus noster loquitur lingua Chananitide. Qui potuerit sponso dicere: Post te in odorem unguentorum tubonam partem accipitur ejus qui comedit panem de coelo desdit illud: Gustate et videte quam suavis est Dominus , statim loquitur lingua Chananitide. Sed et tactus spiritualis est, de quo Joannes Aposait: Manus nostrae palpaverunt de Verbo vitae ; et qui fide tangit Jesum, ita ut de eo Salvator possit dicere: Tetigit me aliquis, ego enim scio virtutem exisse de me . Didicimus quanta bona tribuat elevata manus DominiChananitide loquantur quinque Aegypti civitates. Ad quod ita respondere conabimur: Hebraeus
Abbreviated transcription (Latin):
b. Miret᷑ quispiã ꝓ plantationib pul¬
chris & bonis. quod aquila & theodo¬
tio & Simmachus inrt̃pretati st: cur
fidelem plautationẽ diximꝰ. Uerbũ
hebraicum nẽemanim. si ꝑ aleph lit
nificat. Unde ⁊ neemin q̃ hac litt̾a sc̃p¬
ta ẽ. loquit᷑ in ruth. Nolite uocare me¬
neemin. id ẽ pulchram: s uocate mea¬
maram Ve multitudo popłoꝵ mul¬
toꝵ ut multitudo maris sonantis.
& tumultus turbarũ. sic̃ souitus
aquarũ multarũ. Sonabunt popłi si¬
c̃ multitudo sonitꝰ aquarũ inundan¬
tiũ: & in crepabit eũ & fugiet ꝓcubꝰ
& rapiet᷑ sic̃ puluis montium a facie

Expanded text:
pro plantationibus pulchris et bonis, quod Aquila et Theodotio ac Symmachus interpretati sunt, nos fidelem plantationem dixerimus. Verbum Hebraicum NEEMANIM , si per ALEPH littnificat. Unde et Noemi, quae hac littera scripta est, loquitur in Ruth : Nolite me vocare NOEMI , id est pulchram, sed vocate me amaram. Vae multitudo populorum multorum, ut multitudo maris sonantis, et tumuaquarum multarum. Sonabunt populi sicut sonitus aquarum inundantium, et increpabit eum, et fugiet procul; Et rapietur sicut pul
Abbreviated transcription (Latin):
uł ꝓpħa ex ꝑsona credentis popłi.
qͦd int̾itum sempit̾num ꝑsecutores
eoꝵ habituri ft̃ qͥ exciliis. carcerib.
bonoꝵ ꝓscͥptionib oppressert scos
di. & eterna fupplicia possessuri.¬
Ue t̾rȩ. cimbalo alarum. q̃ ẽ tͣns
flumina ethyopiȩ: qͥ mittit in ma¬
re legatos: & in uasis papiri suꝑ a
quas. Ite angłi ueloces ad gentẽ con¬
uulsam. ⁊ dilaceratã: ad popłm horri¬
bilem. pꝰ quẽ ñ est aliꝰ: ad gentẽ expe¬

Expanded text:
 persona credentis populi, quod interitum sempiternum persecutores eorum habituri sint, qui exsiliis, carceribus, bonorum proscriptionibus oppresserunt sanctos Dei, et aeterna supplicia possessurie terre cymbalo alarum, que est trans flumen Ethyopie, qui mittit in mare legatos et in vasis papiri super aquas. Ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam, ad populum terribilem, post quem n
Abbreviated transcription (Latin):
nanitide. ⁊ urantes ꝑ dñm exercituũ.
Ciuitas solis uocabitur una¶ Hultũ
ꝓdest manꝰ dni eleuata siue cõmota
fuꝑ egẏptum: ut tra uida sit ei in ti¬
morem: ⁊ omĩs qͥ illiꝰ recordatus fue¬
rit ꝑtimescat. In illo tẽpore quinq
ciuitates in t̾ra egẏpti loquent᷑
lingua chanaan. quas pleriq nr̃o¬
rum quinq sensus intelligunt.
uisũ. auditum. odoratum. gustũi
tactum. Qnͣdo udemꝰ mulierẽ ad
concupiscendũ: uisus nr̃ loquit᷑ lingͣ
egyptia. Qndo audimꝰ iudiciũ sangui¬

Expanded text:
ntes per Dominum exercituum: civitas solis vocabitur una. Multum prodest manus Domini elevata sive commota super Aegyptum, ut terra Judae sit ei in timorem, et omnis, qui illius recordatus fuerit, pertremiscat. In illo tempore quinque civitates in terra Aegypti loquentur lingua Chanaan, quas plerique nostrorum quinque sensus intelligunt, visum, auditum, odoratum, gustum, et tactum. Quando videmus mulierem ad concupiscendum, visus noster loquitur lingua Aegyptia. Quando audim
Abbreviated transcription (Latin):
florebit in messem indie heredita-¬
tis. qͣndo pat̾ hominis dat heredita¬
tem filiis suis. Pro eo qͦd nos iux¬
ta aquilam & Simmachũ. ⁊ lxx. in¬
terpretati sumꝰ in die hereditatis.
qͦd hebraice dr biomnebela: legi po¬
test in hebrahico. in die pessima. Et
ꝓ eo qͦd aquila & theodotio int̃preta¬
ti st̃. et dolebit homo. nos docti ab
hebreis ꝓhomine qͥ lingua eoꝵ
dr̃ enos. int̾pretati sumꝰ años. id ẽ gra¬
iut᷑. De cuiꝰ uerbi ambiguitate siuite

Expanded text:
florebit in messem in die haereditatis: quando sicut pater hominis dat haereditatem filiis suis. Pro eo quod nos juxta Aquilam et Symmachum et LXX interpretati sumus, in die haereditatis, quod Hebraice dtest in Hebraico, in die pessima. Et pro eo quod Aquila et Theodotio interpretati sunt, et dolebit homo: nos docti ab Hebraeis, pro homine qui lingua eorum dicitur ENOS, interpretati sumus ANUS  , id est, graviter: De cujus verbi ambiguit
Abbreviated transcription (Latin):
nificat qͦd reguum sapientie scłaris stul¬
tum ẽẽ monstret᷑ et singłors dogina¬
tũ pͥncipes qͥ int̾pretantur trib arguan¬
tur stultos habuisse doctores. Dñs enĩ
miscuit eis sp̃m uertiginis siue error:
iuixta illud qͦd scͥptum ẽ. & sic̃ ñ ꝓbaue

Expanded text:
nificat, quod regnum sapientiae saecularis stulnificat, quod regnum sapientiae saecularis stultum esse monstretur, et singulorum dogmatum principes, qui interpretantur tribus, arguantur stultos habuisse doctores. Dominus enim miscuit eis spiritum vertiginis, sive errorum, juxta illud quod scriptum est: Et sicu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe suo: sic̃ errat ebri ⁊ uomens. Et
ñ erit egypto opꝰ qͦd faciat caput
& caudam. incuruantẽ ⁊ refrenante.
Solent heretici regi suo uł pharao¬
ñ dicete. filii sumꝰ sapientium. qui
ab mitio doctͥnam nob̃ apłicam tradide¬
tunte filii sumꝰ regũ antiquoꝵ qͥ appel¬
lant᷑ reges philosophoꝵ: ⁊ habemꝰ sci¬
entiã scripturarũ iunctã sapientie scli
Quos ñc int̾rogat siue ipstim regẽ he¬
ticoꝵs ubi sint sapientes eiꝰ. qͥ contemne¬
bant eccłiastican simplicitatẽ: ⁊ respon¬
de cõpellit qͥd cogitaũit dñs Sabaoth fu¬
ꝑ egẏptum istiꝰ mundi: ⁊ qͥd in consũ¬
matione facturus sit. Stulti st̃ appro¬
bati pͥncipes thaneos: qͥ humile heretico¬
rum habuere mandatum. E marcue¬
runt om̃s pͥncipes mẽpheos. qͥ eloqñtie
⁊ oris polluere iactantia. Mẽphis enĩ
sermonẽ sonat. Qͦdq sequitur deceper̃t
egyptũ angulũ popłors eiꝰ. siue uixta
lxx. decipient egyptum ꝑ tribꝰ hoo sig¬

Expanded text:
t ebrius et vomens. Et non erit Aegypto opus quod faciat caput et caudam incurvantem et refrenantem. Solent haeretici regi suo vel Pharaoni dicere: Filii sumus sapientium, qui ab initio doctrinam nobis Apostolicam tradiderunt: filii sumus regum antiquorum, qui appellantur reges philosophorum, et habemus scientiam Scripturarum junctam sapientiae saeculari. Quos nunc interrogat, sive ipsum regem haereticorum, ubi sint sapientes ejus qui contemnebant Ecclesiasticam simplicitatem: et respondere compellit, quid cogitaverit Dominus Sabaoth super Aegyptum istius mundi, et quid in consummatione facturus sit. Stulti sunt approbati principes Taneos qui humile haereticorum habuere mandatum. Emarcuerunt omnes principes Mempheos, qui eloquentiae et oris polluere jactantia. Memphis enim, sermonem sonat. Quodque sequitur: Deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus, sive juxta LXX: decipient Aegyptum per tribus, hoc sig
Abbreviated transcription (Latin):
Ascendit dñs suꝑ nubem leuẽ: corpꝰ scẽ
uirguns mariȩ. qͣd nullo humani seminis
ponde p̃grauatum ẽ. Uel certe corpꝰ su¬
ũi: qͦd de sp̃u sc̃o conceptum ẽ: & ingres¬
sus ẽ in egyptum huiꝰ mundiͭ statumq
omĩa egypti symulachra cõmota st̃ ita
ut diuinationes & uniu̾sa fraus ydola¬
trie q̃ deceptum possidebat orbẽ se fra¬
cta ẽẽ sentirent: in tantũ ut magi ab
oriente docti a demonib uł iuxta pro¬
phetiã balaã intelligentes natũ fi¬
liũ di qͥ omnẽ artis eors destrueret
potestatẽ. uenirent bethleem. & osten¬
dente stella adorau̾int puerum. Tunc¬
cor egyptiũ contabuit: ⁊ egẏptii contͣ
egyptios surrexerunt iuxta qͦd dñs lo¬

Expanded text:
Ascendet Dominus super nubem levem, » corpus sanctae virginis Mariae, quod nullo humani seminis pondere praegravatum est, vel certe corpus suum, quod de Spiritu sancto conceptum est; et ingressus est Aegyptum hujus mundi, statimque omnia Aegypti simulacra commota sunt, ita ut divinationes et universa fraus idololatriae, quae captum possidebat orbem, se fractam esse sentiret, in tantum ut Magi ab oriente docti a daemonibus, vel juxta prophetiam Balaam intelligentes natum Filium Dei, qui omnem artis eorum destrueret potestatem, venirent Bethleem, et ostendente stella adoracor Aegypti omne contabuit, et Aegyptii contra Aegyptios surrexerunt, juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
& theodotio int̾pretati st̃ pulchram
ut Sẏminachꝰ bonã. unũ dm̃ p̃dicans:
s germ̃ alienum seminabis. ñ recipiens
patrem qͥa ñ recipis filiũ. Qͥ enĩ credit
in patrem: credit infilium. & qͥa germ̃
alienum blasphemiȩ ꝯtra iħm semina¬
sti in synagogis sathane: ido ñ uinde¬
miabis uuam s labruscam. Cũq uisũ
fuerit florẽre germ̃ tuum. & aliquam
umbrã habe pietatis. dũ homines ab
idolis retrahis. tam̃ qͣndo ad fructus
uen̾is colligendos in die hereditatis.
dolebis grauit̾ cernens gentiũ popłm
tͥ ẽẽ p̃latum. Unde & apłs loquitur.
Tristitia mͥ ẽ magna. & ingens dolor
cordis mei Optabam enĩ ego ipse a¬

Expanded text:
interpretati sunt, pulchram; aut ut Symmachus, bonam, unum Deum praedicans: sed germen alienum seminabis, non recipiens Patrem, quia non recipis Filium. Qui enim credit in Patrem, credit et in Filium. Et quia germen alienum blasphemiae contra Jesum seminasti in synagogis Satanae, ideo non vindemiabis uvam, sed labruscam. Cumque visum fuerit florere germen tuum, et aliquam habere pietatis umbram, dum homines ab idolis retrahis: tamen quando ad fructus veneris colligendos in die haereditatis dolebis graviter, cernens gentium populum tibi esse praelatum. Unde et Apostolus loquitur: Tristitia mihi est magna, et indesinens dolor cordi meo. Optabam enim ego ipse a
Abbreviated transcription (Latin):
eors tabescent. ñ habentiũ ꝓpħas. ñ sig¬
tis eor emarcescet. ⁊ rediget᷑ ad nichili.
Cũq dicat᷑ de uocationeꝰ gentir. mes¬
sis multa. oꝑarii aut̃e pauci: illȩ pau¬
tib et erectis locis. s in ualle raphaim.
id ẽ in litt̾ȩ uilitate. E consida: qͦd ra¬
phaim qui gygantes int̃pretantur.
sic̃ supra epħraun. phariseos scͥbasq
significent. Deniq .Lxx. ꝓ ualle raphaim
uallem durã int̾pret̾at᷑i sunt: ut du¬
riciã cordis iudaici expͥmerent. De
qͦrũ humilitate eligunt᷑ qͣsi in stipu¬
la spicȩ. ⁊ quasi in uindemia racemi¬
qͥ saluati fuerint: ⁊ sic̃ excussio oliue

Expanded text:
eorum tabescent non habentium prophetas, non sigtis eorum emarcescetCumque dicatur de vocatione gentium: Messis multa, operarii autem pauci , illi pautibus, et erectis locis, sed in valle Raphaim, id est in litterae vilitate. Et considera quod Raphaim, qui gigantes interpretantur, sicut supra Ephraim. Pharisaeos Scribasque significent. Denique LXX, pro valle Raphaim, vallem duram interpretati sunt, ut duritiam cordis Judaici exprimerent. De quorum humilitate eliguntur quasi in stipula spicae et quasi in vindemia racemiqui salvati fuerint: et sicut excussio olivae
Abbreviated transcription (Latin):
oliua illa popłs isrł. qͥ sub moyse sex¬
centa milia habuit armatori. ⁊ sub
dauid numerat᷑ a ioab. innumera¬
fructꝰ offerre potuit dño Saluatori ÷
Duas oliuas paulũ & barnaban. ⁊tres

Expanded text:
oliva illa populi Israel, quae sub Moyse sexcenta millia habuit armatorum , et sub David, numerante Joab, innumerafructus offerre potuit Domino Salvatori: duas olivas Paulum et Barnabam, et tres
Abbreviated transcription (Latin):
cõparationẽ toti mundi adhue ͭ fideles
& in toto orbe disꝑsoꝵ iu̾deoꝵ. pauei e¬
rant. ⁊ tam̃ dñs tradidit hierłm in mani¬
b cors eo qͦd reliquissent d̃i filiũ qͥ per
ꝓpħas ante p̃dicatus ẽ. Ego ob hanc cau¬
sam reor ⁊ saulum. qͥ pꝰea pauli ex iur¬
tute nom̃ accepit qͥ emulator erat legis.
isse damascũ:⁊ contͣ credentes ex gentibꝰ
pugnare uoluisse. qͥ in damasco ũsabati¬
t᷑: ut inde rursũ hierłm iudeos expug¬
naturus. ascendet. Nec alicui uideat᷑ es¬
se ꝯtrarium si in paralipomenon libͦ
lȩta de damasco. ⁊ tĩe in ysaia tristia
isrł iuxta carne. ⁊ ad gentes đr: uos
gentes iuxta carnẽ qͥ dicimini p̃putiũ¬

Expanded text:
comparationem totius mundi adhuc tunc fideles, et in toto orbe dispersorum Judaeorum, pauci erant, et tamen Dominus tradidit Hierusalem manibus eorum, eo quod reliquissent Dei Filium, qui per prophetas ante praedicatus est. Ego ob hanc causam reor, et Saulum, qui postea Pauli ex virtute nomen accepit, qui aemulator erat legis ex Damasco, et contra credentes ex gentibus pugnare voluisse, qui in Damasco versabantur, ut inde rursum Hierusalem Judaeos expugnaturus ascenderet. Nec alicui videatur esse contrarium, si in Paralipomenon libro laeta de Damasco, et nunc in Isaia tristia Israel juxta carnem, et ad gentes dicitur: Vos gentes ju
Abbreviated transcription (Latin):
dicꝰ ⁊ in gloriꝰ relinquet᷑. Isti st̃ anni. de
qͥb ⁊ alibi legimꝰ. Recordamini dierũ
scłi & it̾um. Cogitaui dies antiquos.
& annos et̃nos in m̃te habui. Si enu
umbre ⁊ exemplarib seruiebat iuxta
carnẽ isrt᷑. & om̃is eoꝵs sollẽpnitas fu¬
turi erat typꝰ: qͣre ũ ⁊ anni p̾sentis tẽpo¬
ris fatura tẽpora p̃figurent: De quib
& in aliolegimꝰ. Qͥ d facietis in dieb con¬
uentꝰ. & in dieb festiuitatis dñuͦ Qͦdq
iungit᷑. qͣs i anni m̾cennarii: hoc osten¬
dit qͦd falsa doctͥna ꝑ lucro cuncta faci¬
at atq cõpendio. Omĩs eñĩ merceunari
qͥ ñ est pastor cuiꝰ ñ st̃ oues: cũ uid̾it
lupũ uenientẽ fugit qr m̾cenuariꝰ ẽ. et¬

Expanded text:
dicus, et inglorius relinquetur. Isti sunt anni, de quibus et alibi legimus: Recordamini dierum saeculi , et iterum: Cogitavi dies antiquos, et annos aeternos in mente habui . Si enim umbrae et exemplaribus serviebat juxta carnem Israel, et omnis eorum solemnitas futurorum erat typus, quare non et anni praesentis temporis futura tempora praefigurent? de quibus et in alio loco legimus: Quid facietis in diebus conventus, et in diebus festivitatis Domini? Quodque jungitur, Quasi anni mercenarii , hoc ostendit, quod falsa doctrina pro lucro cuncta faciat atque compendio. Omnis enim mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves, cum viderit lupum veniente
Abbreviated transcription (Latin):
pondꝰq ponat᷑. Qd autẽ Symmachꝰ
⁊ theodotio lemina. id ẽ assũptionẽ
semꝑ int̾p̾tati st̃. hoc scire debemꝰ ac¬
cepisse ꝓpħam a dño gr̃am spiritalẽ.
ut egypti sacram̃ta cognosceret. si¬
ue ocłis m̃tis aspiceret. ut lxx. tͣn¬
stulerunt. Non ẽ autẽ egyptus ista
quã iudei putant: sic̃ arbitratꝰ ÷ io¬
Sephꝰ qͥ in libtis antiqͥtatũ refert¬

Expanded text:
pondus que ponatur. Quod autem Symmachus et Theodotio λῆμμα, id est, assumptionem semper interpretati sunt, hoc scire debemus, accepisse prophetam a Domino gratiam spiritualem, ut Aegypti sacramenta cognosceret, sive oculis mentis aspiceret, ut LXX transtulerunt. Non est autem Aegyptus ista quam Judaei putant, sicut arbitratus est Josephus, qui in lib
Abbreviated transcription (Latin):
te cõpleu̾o. ueniã ad octauũ: & utr̃a¬
q explanationẽ iuxta pͥores usq ad
quartũ libros. parit̾ explicabo. Ex pł¬
nus damasci. S imnmachus
& theodotio. assuptio da
saac fuit u̾naculꝰ abraham: & putabat᷑
heres. nͥ ẽẽt Sare fili ex ꝓmissione gene¬
ratꝰ. Int̾pretat᷑ autẽ aut sanguinis pocu¬
lũ. aut sanguinẽ bibens. aut sanguis
cilicii: q̃ omĩa popło conueniunt ȩth¬
nicor qui ante fidẽ xp̃i amicus erat
sanguinis ⁊ crudelitatis. & digna oꝑa
planctu agebat & sacco. In dierũ li¬
bro narrat hẏstoria qͦd impleto anno
ascenderit contra ioas regem ui-¬
deoꝵ exercitus sẏriȩ: et uen̾it hierłm
& om̃s pͥncipes popłi int̾fec̾it. cunctã

Expanded text:
te complevero, veniam ad octavum, et utramque explanationem juxta priores, usque ad quartum, libros, pariter explicabo. nus Damasci. Symmachus et Theodotio, Assumptio Damsaac fuit vernaculus Abraham, et pesset Sarae filius ex promissione generatus. Interpretatur autem aut sanguinis poculum, aut sanguinem bibens, aut sanguis cilicii, quae omnia populo conveniunt Ethnicorum, qui ante fidem Christi amicus erat sanguinis et crudelitatis, et digna opera planctu agebat et sacco. In Dierum libro narrat historia , quod impleto anno ascenderit contra Joas regem Judaeorum exercitus Syriae, et venerit Hierusalem, et omnes principes populi interfecerit
Abbreviated transcription (Latin):
in manci eor multitudinẽ magnã
nimis. eo qͦd reliquissent dñm pta¬
trũ suor. Q d iuixta anagogen ⁊¬
futuroꝵ tẏpum consid̾andum ẽ: utrũ
hoc ad tempꝰ dũici ad uentꝰ referre ualea¬
mꝰ. Post finẽ enĩ anni acceptabilis in qͦ
a saluatore eugelium p̃dicatum ẽ. ascen¬
dit de damasco gentiũ exercitꝰ in pau¬

Expanded text:
ltitudinem magnam nimis, eo quod reliquissent Dominum patrum suorum. Quod juxta anagogen futurorum typum considerandum est: utrum hoc ad tempus Dominici adventus referre valeamus. Post finem enim anni acceptabilis, in quo a Salvatore Evangelium praedicatum est, ascendit de Damasco gentium exercitus, in pau
Abbreviated transcription (Latin):
cte uastata ẽ ar. moab. ⁊ cęt̾a usq ad
hunc locũ: ⁊ uidebimꝰ qͦmodo ꝑ gradꝰ
& ordinẽ penitentiȩ de moabitis is¬
rahelitȩ fiant. ⁊ fugiant quasi aues.
⁊ auolent qͣsi pulli denidõ. ut tͣnscen¬
dant ꝑ arnon. ⁊ habitent in monte
filiȩ syon: ⁊ omi diaboli uł antixp̃i
potestate contͥta. xp̃e regnet in his

Expanded text:
cte vastata est Ar Moab, et caetera usque ad hunc locum; et videbimus quomodo per gradus et ordinem poenitentiae de Moabitis Israelitae fiant: et fugiant quasi aves, et avolent quasi pulli de nido, ut transcendant per Arnon, et habitent in monte filiae Sion: et omni diaboli vel Antichristi potestate contrita, Christus regnet in his,
Abbreviated transcription (Latin):
meis qͥ me dereliq̃rant. qͥ de ẽccłia e
tor diabolꝰ ꝑsequi. tu eis ad dñi ti¬
morẽ tota mente ꝯu̾sa p̾beto late¬
bras. & scito qͦd pꝰ aduentũ agni. qͥ
de petra deserti ortus ẽ domĩnator
uniu̾se t̃re. ⁊ uenit ad montẽ filiȩ
syon finita sit omĩs potentia dia¬
boli q̃ pulueri cõparat᷑. Et consũptꝰ
ẽ miser qͥ multos fecit miseros: et
defecit qui conculcabat omnẽ t̾rã.
eos uidelicet qͥ t̃reni erant. Illo autẽ

Expanded text:
mei qui me dereliquerant, qui de Ecclesia egmei qui me dereliquerant, qui de Ecclesia egtor diabolus persequi, tu eis ad Domini timorem tota mente conversa praebeto latebras: et scito, quod post adventum Agni, qui de petra deserti ortus est dominator universae terrae; et venit ad montem filiae Sion, finita sit omnis potentia diaboli, quae pulveri comparatur. Et consumptus est miser, qui multos fecit miseros: et defecit qui conculcabat omnem terram, eos videlicet qui terreni erant. Illo autem
Abbreviated transcription (Latin):
ãmanite usq ad decimã geñationẽ.:⁊
usq in ȩt̾num ñ ingrediunt᷑ eccłiã dĩ.
Qͥ autẽ fug̾it de deserto moab. ut
a ꝓpħia reu̾tam᷑ ad anagogen. ⁊ con¬
tempto mendacio in monte ster̾it uĩ¬
tatis: erit quasi auis fugiens ⁊ qͣsi
pulli de nido auolantes. ue a moa¬
biticis serpentib deuorent᷑. Sic in qͥt
er̃t om̃s filie hoc ẽ anime moabiticȩ
eoꝵ: qͣndo errorib derelictis. ad scien¬
tiam tͣnscendint ũitatis. Dr̃ itaq
ipsi moab. uł ei qui euaserit de mo¬
ab. Nicħ agas absq confilio. nec cir¬
cũ feraris om̃i uento doctͥne: s seq̃¬
re eũ qͥ ẽ magni confilii angłs: ⁊
coge concilium. ut de uagis ⁊ er¬
rantib di eccłiam facias. Umbra-¬
culũ autẽ tuũ ⁊ tab̃naculũ in qͦ pͥus
requiescere te putabas. qͦd erat noctis
& tenebrarũ: pone in meridie. Hoc
ẽ in clarissimo lumine: qͦ absconde
debes de errore fugientes.⁊ pͥus ua¬
gos. ultͣ ñ ꝓdere. O enĩ moab. ꝓfugis

Expanded text:
monitae, usque ad decimam generationem, et usque in aeternum non ingrediuntur Ecclesiam Dei . Qui autem fugerit de deserto Moab, ut a prophetia revertamur ad anagogen, et contempto mendacio, in monte steterit veritatis, erit quasi avis fugiens; et quasi pulli de nido avolantes, ne a Moabiticis serpentibus devorentur. Sic, inquit, erunt omnes filiae, hoc est, animae Moabiticae, eorum: quando erroribus derelictis ad scientiam transcenderint veritatis. Dicitur itaque ipsi Moab, vel ei qui evaserit de Moab: Nihil agas absque consilio : nec circumferaris omni vento doctrinae, sed sequere eum qui magni consilii Angelus est : Et coge concilium, ut de vagis et errantibus Dei Ecclesiam facias. Umbraculum autem tuum et tabernaculum, in quo prius requiescere te putabas, quod erat noctis et tenebrarum, pone in meridie, hoc est, in clarissimo lumine, in quo abscondere debes de errore fugientes, et prius vagos ultra non prodere. O enim Moab, profugi
Abbreviated transcription (Latin):
uisitati st̃: ut quẽ ꝑ beneficia ñ sen¬
sert̃. ꝑ flagella cognoscerent. Demq
ducent᷑ ad uallẽ siue torrentẽ salicũ.
ut nullus in eis fructꝰ maneat. Hanc
in poculũ hauserit. lib̃is careat. Un
ne hu iuis mundi ẽẽ ceꝑunt: in
salicib babylonioꝵ fluminũ suspen¬
dunt organa sua. Om̃s t̾minos mo
abita rũ clamor circuit. uł ꝓuocan¬
trũ ad penitudinẽ uł ꝓ errore gem̃¬
tiũ: ut offerre possint ꝑ suũ ululatũ
uituloᷤ labioꝵ. ⁊ usq ad fontẽ dñi¬
coꝵ a rietũ ꝑuenire. siue fortiũ.
qͥa helim utrũq significat. Aque au¬
tẽ dibon. qͦd interp̃tat᷑ sufficiens do¬
lor siue meror q̃ multos sua asꝑsione
polluerant. arguent᷑ deceptis popłis
ñ salutis fuisse s sanguinis. Unde ꝑ¬
pheticus sermo ꝓmittit ut suꝑfluen¬
tes lacͥmas qͦd int̃pretat᷑ dibon. ñ unũ

Expanded text:
neficia non senserant, per flagella cognoscerent. Denique ducentur ad vallem sive torrentem salicum, ut nullus in eis fructus remaneat. Hanc in poculo hauserit, liberis careat. Undne hujus mundi esse coeperunt, in salicibus Babyloniorum fluminum suspendunt organa sua . Omnes terminos 269 Moabitarum clamor circumit, vel provocantium ad poenitudinem, vel pro errore plangentium: ut offerre possint per ululatum suum vitulos labiorum, et usque ad fontem Dominicorum arietum pervenire, sive fortium: quia Elim utrumque significat. Aquae autem Dimon, quod interpretatur sufficiens dolor, sive moeror, quae multos sua aspersione polluerant, arguentur deceptis populis non saluti fuisse, sed sanguini. Unde propheticus sermo promittit, ut super fluentes la
Abbreviated transcription (Latin):
tite ⁊ accipletis. querite ⁊ inuenietis.
pulsate. ⁊ aꝑietur uob̃. Qagͦ iuxta
hystoriã et id qͦd in hebraico ꝯtinet᷑
in quinto libro exposui: ne qͥd mͥ uide
forsitan lector inquirat. quid sͥ uelit
in uisione uł onere damasci. alarũ eẏm¬

Expanded text:
rite, et invenietis: pulsate, et aperietur vobis. Quia ergo juxta historiam et id quod in Hebraeo continetur, in quinto libro exposui, nunc quid mihi forsitan lector inquirat, quid sibi velit in Visione, vel Onere Damasci, alarum cym
Abbreviated transcription (Latin):
luctũ lacͥmasq mutata: uent̃
nĩs. Propħe uent̃ qͥ instar cythare
musica aite cõpositus ẽ. ⁊ qui de dĩ
timore concipiens multos lib̃os ꝓ¬
creauit. ita ut nulla sit corda q̃ ñ
reddat sonũ suũ: resonabit luctũ a¬
genti pęnitentiã moab & omĩa
uiscera mea ad murum cocti lat̾is.
Pro quo int̃pretatus ẽ theodotio:
ad murum dissipatũ. Onnĩa enĩ con¬
tͣrioꝵ dogmatũ p̃sidia in quib antea con¬
fidebant. destruent᷑ ⁊ corruent.
hȩc sunt autẽ uiscera ⁊ int̾̃iora ꝓ¬
pbetȩ. de quib ⁊ dauid dicebat in psal¬
mo. Benedie anima mea dño: et

Expanded text:
mutata, venter meus, prophetae, qui instar citharae musica arte compositus est, et qui de Dei timore concipiens, multos liberos procreavit, ita ut nulla sit chorda, quae non reddat sonum suum, resonabit luctum agentis poenitentiam Moab: et omnia viscera mea ad murum cocti lateris: pro quo interpretatus est Theodotio ad murum dissipatum. Omnia enim contrariorum praesidia, in quibus antea confidebant, destruentur et corruent. Haec sunt autem viscera et interiora prophetae, de quibus et David dicebat in Psalmo: Benedic, anim
Abbreviated transcription (Latin):
melo. Et in uineis ñ exultabit: neq pi¬
bilabit. Uinũ intorculari ñ calcabit.
qͥ calcare consueu̾at: Uocẽ calcantium
abstuli. Suburbana esebon de quib
tudinẽ. s ⁊ ꝯu̾sio aliqua᷑ quia uidet᷑ in
regione moabitica ad dñi seruitutẽ a¬
liqua ex parte uelle ꝯu̾ti huiꝰ gͥ uinee¬
flagella ⁊ ꝓpagines penitꝰ abscid̾unt.
ne ex aliis heresib alie nascerent᷑ heses.
& infinita errantiũ fieret multitudo
& ñ solũ excidunt ꝓpagines sabaine.
s usq ad iader ꝑuenerunt. q̃ int̃p̃tat᷑
fortitudo eor. hoc ẽ ad fortissima q̃q
doginata hereticors. & dialectica arte
constructa. in quib robur sui habere
ui debant᷑ erroris. E in tautũ eorꝵ mu¬
chro bachatus ẽ: ut nouissime erra¬
rent in solitudine. ⁊ quẽ int̾ficerent
ñ habent. Cũq illi exeident flagella
eiꝰ tam̃ uicio radicis pessime ꝓpagines

Expanded text:
vineis non exsultabit neque jubilabit. Vinum in torculari non calcabit, quod calcare consueverat: vocem calcantium abstuli . » Suburbana Esebon, de quibutudinem, sed et conversio aliqua, quia videtur in regione Moabitica ad Domini servitutem aliqua ex parte velle converti. Hujus iflagella et propagines penitus absciderunt, ne ex aliis haeresibus aliae nascerentur haereses et infinita errantium fieret multitudo. Et non solum exciderunt propagines Sabamae, sed usque ad Jazer pervenerunt, quae interpretatur fortitudo eorum: hoc est, ad fortissima quaeque dogmata haereticorum, et dialectica arte constructa, in quibus robur sui habere videbantur erroris; et intantum eorum mucro bacchatus est, ut novissime errarent in solitudine, et quem interficerent non haberent. Cumque illi exciderent flagella ejus, tamen vitio radicis pessi
Abbreviated transcription (Latin):
gans fit. & furibund exultet. tam̃ plꝰ
audet qͣm eiꝰ patit᷑ fortitudo. Iecirco mo¬
ab ululabit ad moab. id ẽ alt̾ ad altum:
om̃s uidelicet hereticoꝵ ⁊ scłaris sapi¬
entiȩ diu̾sitates contra se mugient. cũ
in torm̃tis fuerint. Quã obr̃e his qui
muros habent ñ qͣdris edificatos la¬
pidib de quib tẽplũ edificatum ẽ.
& in tantũ politis ut malleus ⁊⁊ securis
ñ sit audita in domo di: o uos eccłie
magistri. uł qͥ estis de moab errore sal¬
uati. annuntiate plagas suas. qͥb
hereticoꝵ iaculis uuinerati st̃. Om̃s
enĩ cogitationes eoꝵ qͦd significat e¬
sebon ñ ad urbis dñice habitatio¬
nẽ ꝑtinent. de qua scͥptũ ẽ. fluminis
impetꝰ letificat ciuitatẽ di: s subur¬

Expanded text:
gans sit, et furibundus exsultet, tamen plus audet, quam ejus patitur fortitudo. Idcirco Moab ululabit ad Moab, id est, alter ad alterum, omnes videlicet haereticorum et saecularis sapientiae diversitates contra se mugient, cum in tormentis fuerint. Quamobrem his, qui muros habent, non quadris aedificatos lapidibus, de quibus templum aedificatum est, et in tantum politis, ut malleus et securis non sit audita in domo Dei, o vos Ecclesiae magistri, vel qui estis de Moab errore salvati, annuntiate plagas suas, quibus haereticorum jaculis vulnerati sunt. Omnes enim cogitationes eorum, quod significat Esebon, non ad urbis Dominicae habitationem pertinent, de qua scriptum est: « Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . » Sed subur
Abbreviated transcription (Latin):
rabilia eiꝰ in ꝓfundũ. Isti enĩ transer̃t
mare: ut oꝑa dñi in ꝓfundũ tẽpta¬
tionũ conspicerent dũ libant᷑ ex eis.
Itaq sermo ꝓpħicus plangit fortitu¬
diñe hereticor. id ẽ iazer: ⁊ uineã
sabama. q̃ se extollit ꝯtra scientiã dĩ:
& inebriabo lacͥma mea esebon: cogi¬
tationes scilicet eor ⁊ el eale. qͥb ad
excelsa conscendiuit. Cur aute plan¬
git iazer. uineã sabama. ⁊ in ebriat
esebon ⁊ eleale lacͥmis suis: ut dũ ip¬
se plorat.⁊ illos plorare doceat: Qm̃
inquit suꝑ uindemiã tuã ⁊ suꝑ messẽ
tuam uox calcantiũ irruit. Uinea
moabitarũ ꝓpt̃ uiciniã loci talis ẽ.

Expanded text:
rabilia ejus in profundo. » Isti enim transierunt mare, ut opera Domini in profundo tentationum conspicerent, dum liberantur ex eis. Itaque sermo propheticus plangit fortitudinem haereticorum, id est, Jazer et vineam Sabama, quae se extollit contra scientiam Dei: « et inebriabo lacryma mea Esebon, » cogitationes scilicet eorum: et Eleale, quibus ad excelsa conscenderunt. Cur autem Jazer plangit vineam Sabama, et inebriat Esebon et Eleale lacrymis suis? ut dum et ipse plorat, et illos plorare doceat. « Quoniam, inquit, super vindemiam tuam, et super messem tuam, vox calcantium irruit. » Vinea Moabitarum, propter viciniam loci, talis est,
Abbreviated transcription (Latin):
rium ab ephraim: ⁊ regnũ ã damasco.
& reliquie syriȩ sic̃ gła filiors isrł
er̃t: dicit dñs exercituũ. Siẽ in titu¬
lo demonstratum ẽ ꝑ damascũ uoca¬
tio gentiũ significatur: q̃ amabant
uł bibebant sanguinẽ. Quȩ pꝰqͣm in

Expanded text:
im, et regnum de Damasco, et reliquiae Syriae, sicut gloria filiorum Israel erunt, dicit Dominus exercituum. Sicut in titulo demonstratum est, per Damascum vocatio gentium significatur, quae amabant vel bibebant sanguinem, quae postquam in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrarios popło di ephraun nominat.
& regnũ cessabit a damasco: ut neqͣ¬
quã peccatũ & peccati pͥnceps diabo¬
lus regnet in damasco. q̃ pͥus sangui¬
nẽ diligebat: S reliquie syrie eor q̃
ex gentib crediunt. sint sic̃ pͥus fue¬
rant filii isrł: ab lato ab illis regno dĩ
⁊ tradito gentib q̃ facient fructꝰ eiꝰ:
sic̃ dñs ds exercituum locutus ẽ ꝑ õs
ppħas suos. Et erit in die illa at̾te¬
nuabit᷑ gła iacob. ⁊ pingues carnes eiꝰ
marcescent: & erit siẽ congregans in

Expanded text:
contrarios populo Dei, Ephraim nominat . contrarios populo Dei, Ephraim nominat . Et regnum cessabit a Damasco, ut nequaquam peccatum, et peccati princeps diabolus regnet in Damasco, quae prius sanguinem diligebat; sed reliquiae Syriae, id est, qui ex gentibus crediderunt sint sicut prius fuerant filii Israel, ablato ab illis regno Dei, et tradito gentibus, quae faciunt fructum ejus, sicut Dominus Deus exercituum locutus est per omnes prophetas suos. Et erit in die illa, attenuabitur gloria Jacob, et pingues carnes ejus tabescent. Et erit sicut congregans
Abbreviated transcription (Latin):
onib aceruus credentiũ congregatus
ẽ in ruina popłi uideors: illis cadentib
⁊ nob̃ surgentib Derelictȩ qͦ ciuitates
ar̃oer. id ẽ m̃iricon eccłiasticis gregib e¬
rt̃. ut qͣs iudei deseruerant nos incola¬
mꝰ Siue destructa ydolatria. exstruet᷑¬
pletũ Saraphium alexandriȩ ⁊ mar-¬
nȩ templũ garȩ in ȩccłias dñi surre¬
xerunt. & ciuitates aroer eugłicis g̃¬
gib p̃parate sunt. Aroer. id ẽ mirice nas¬
cuntur in desertis locis iuixta illud qͦd
scͥptum ẽ in maledictione eiꝰ hominis
qͥ confidit in homiñe. ⁊ a dño recedit cor¬
siccitate in deserto. in t̾ra salfuginis ⁊
in habitabili Alii uͦ dicunt ex hac ar¬
bore maleficis artib mĩstra. id ẽ odia
concitari. Ergo qͥ pͥus erant in deserto
ñ erit qui ext̾reat: quia dñs habitabit
int̾ eos. ⁊ p̃sente pastore lupũ timere
ñ pot̾unt. Tẽ cessabit adiutorrũ di ab
ephraim. qͥ in hoc loco intelligunt᷑ scͥ¬

Expanded text:
entium congregatus est in ruina populi Judaeorum, illis cadentibus, et nobis surgentibus. Derelictae quoque civitates AROER , id est, myrice, Ecclesiasticis gregibus erunt, ut quas Judaei deseruerunt, nos incolamus: sive destructa idololatria exstruetpletum: Serapium Alexandriae, et Marnae templum Gazae in ecclesias Domini surrexerunt, et civitates Aroer Evangelicis gregibus praeparatae sunt. Aroer, id est, myrice, nascuntur in desertis locis, juxta illud quod scriptum est in maledictione ejus hominis qui confidit in homine, et a Dsiccitate, in deserto, in terra salsuginis et inhabitabili . Alii vero dicunt ex hac arbore maleficis artibus μίστρα, id est, odia concitari. Ergo qui prius erant in deserto non erit qui exterreat, quia Dominus habitabit inter eos, et praesente Pastore, lupum timere non poterunt. Tunc cessabit adjutorium Dei ab Ephraim, qui in hoc loco intelliguntur Scr
Abbreviated transcription (Latin):
dio. siue diuino igne cõbusta: p̃cipue
uinea sabama qͦđ int̃pretat᷑ attollens
altitudinẽ. eo qͦd in altũ se erigat. ⁊ su¬
ꝑbie sue turrim usq ad celũ exstrue¬
re conet᷑. Qͦ d autẽ in lxx. positum ẽ
habitatorib de seth in hebraico ñ ha¬
bet᷑: s ꝓ hoc legit᷑ ar̃es. qͦd testã siue eo¬
etum lat̾em significat᷑. Nomini gñtiũ

Expanded text:
cipue vinea Sabama, quae interpretatur attollens altitudinem, eo quod in altum se erigat, et superbiae suae turrim usque ad coelum exstruere conetur. Quod autem in LXX positum est, habitatoribus Deseth, in Hebraico non habetur; sed pro hoc legitur ARES , quod testam, sive coctum laterem significat. Domini gentium
Abbreviated transcription (Latin):
multꝰ: tẽ ingloriꝰ ẽẽ desistat. & ħ no¬
tandũ. qͦd iuxta hierechielis ꝓpħiã
qͣndo dies ꝓ annis numerant᷑ isrłi
hocẽ dec̃e t̾ribubꝰ q̃ maiora peccaue¬
rant. supputent᷑ in penis anni trecen¬
ti sexaginta quinq ut in hebraieo con¬
uulgata editio ht̃: & uide in qͦ erat

Expanded text:
multus, tunc, inglorius esse desistat. Et hoc nomultus, tunc, inglorius esse desistat. Et hoc notandum, quod juxta Ezechielis prophetiam, quando dies pro annis numerantur Israeli , hoc est, decem tribubus, quae majora peccaverant, supputentur in poenis anni trecenti nonaginta, ut in Hebraico conVulgata editio habet:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi ceꝑat. hic cõpleũĩt. Ex tc autẽ intel¬
ligendũ. ex quo cepit ad eũ loqui ut
om̃e qͦd dixit. unũ uerbũ di sit. id ẽ
una sententia. Porro iuxta lxx. qͥ int̾¬
p̃tati st̃ int̾iora ꝓphȩ quasi murũ re-¬
nouata a do. ⁊ erubescere eũ id ẽ moab.
& intrare ad aras. ⁊ ad ea q̃ manu fa¬
cta sint. ita disserere possumꝰ. ut di
do fieri fortiora: ut aduersarii confun¬
dant᷑ ⁊ ea q̃ humana manu fabricata
ꝓficientia. Et nẽ locutus ẽ dñs dicens.
In trib annis qͣsi anni mercennarii: au¬
feret᷑ gła moab suꝑ om̃i popło multo.
& relinquet᷑ paruus & modicꝰ. nequaꝗͣ
multus. Tres anni in quib auferet᷑
gła moab suꝑ om̃i popło. multo. uł di¬
uitiis multis ut lxx. tnstuler̃t: mysti¬
ce intelligendi st̃. Sic̃ enĩ miscdia dñi
in ponderibꝰ ẽ atq m̃sura: sic ⁊ eruciatꝰ
ac supplicia habent m̃suram suã᷑: ut
pꝰqͣm tres anni transierint. in quib re¬
linquet᷑ paruus ⁊ modicus. ⁊ neqͣqͣm

Expanded text:
autem, intelligendum ex quo coepit ad eum loqui, ut omne quod dixit, unum verbum Dei sit, id est, una sententia. Porro juxta LXX qui interpretati sunt: Interiora prophetae quasi murum renovata a Deo, et erubescere eum, id est, Moab, et intrare ad aras, et ad ea quae manu facta sint, ita disserere possumus, ut diera, et a Deo fieri fortiora, ut adversarii confundantur, et ea quae humana manu fabricati proficientia. Et nunc locutus est Dominus, dicens: In tribus annis quasi annis mercenarii auferetur gloria Moab super omni populo multo, et relinquetur parvus, et modicus, nequaquam multus. Tres anni, in quibus auferetur gloria Moab super omni populo ejus multo, vel divitiis multis, ut LXX transtulerunt, mystice intelligendi sunt. Sicut enim misericordia Domini in ponderibus est atque mensura: sic et cruciatus ac supplicia habent mensuram suam, ut postquam tres anni transierint, in quibus relinquetur parvus, et modicus, et nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
rũ leuiꝰ malũ est aꝑte peccare: qͣm si¬
mulare ⁊ fingere scĩtatẽ. Uerũr⁊ in hoc
ꝓfectus ẽ moab ut qͥ pͥus multos erro¬
ris sui habebat comites. pꝰ ea redigat᷑
ad paueos: uł qͥ pͥus multus erat᷑ in
diuitus peccatoꝵ. pꝰ penitentiã paruꝰ
eptimꝰ lib̾ Incip̃ p̃fatio in librũ. ui

Expanded text:
 est aperte peccare, quam simulare et fingere sanctitatem. Verum et in hoc profectus est Moab, ut qui prius multos erroris sui habebat comites, postea redigatur ad paucos; vel qui prius multus erat in divitiis peccatorum, post poenitentiam parvus Septimus liber i
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ: erit ululatꝰ: & nequaqͣm
ascendent in suꝑbia s. descendent
infletũ. Tẽ intelligent om̃s cogitati¬
ones suas uanas. qđ int̃pretatur ese¬
bon. ⁊ cassum ascensũ suꝑbiȩ qͦd elea¬
le sonat: ut uox eor audiat᷑ usq ad
mala oꝑa q̃ fecerunt. ⁊ mandatũ qͦd
putabant di: ꝓpͥa se confessione dam¬
nantes. Proptea expediti id ẽ qͥ fir¬
mi fueruit in moab. ⁊ errorẽ suũ in¬
tellexerint ululabunt: ⁊ spẽ habere
ꝓfectꝰ incipient cũ anima eoꝵ tilu¬
lauit sͥ. Unde ꝓpħa cõpatientis affe¬
ctu lo quit᷑ ad eos qͦtũ anima ulula

Expanded text:
teis erit ululatus. Et nequaquam ascendent in superbiam, sed descendent in fletum Tunc intelligent omnes cogitationes suas vanas, quod interpretatur Esebon, et cassum ascensum superbiae, quod Eleale sonat, ut vox eorum audiatur usque ad mala opera quae fecerunt, et mandatum quod putabant Dei, propria se confessione damnantes. Propterea vectes, id est, qui firmi fuerint in Moab, et errorem suum intellexerint, ululabunt, et spem habere profectus incipient, cum anima eorum ululaverit sibi. Unde Propheta compatientis affectu loquitur ad eos, quorum anima ulula
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ enĩ eẏthara ñ emittit uocalẽ so¬
nũ atq cõpositũ si saltẽ una corda
rupta fuerit: sic spiritalis uent̃ ꝑ¬
phetȩ siuna in eo uirtutũ corda de¬
fuerit. ñ potit melos dulce resona¬
re: nec ad lat̾iciũ murũ cunctis
clamare uiscerib. Phylosophors
quoq sententia ẽ herere sͥ uirtu¬
tes: ⁊ apłi iacobi.  cui una defu¬
erit om̃s deesse uirtutes. Cũ aut̃
intellexerit moab frustra se in his
q̃ pͥus stabant excelsa. doginatib
serto errore mendacii ad scãm eccłiam
intrare conabit᷑. ut suã eã faciat. ⁊ o¬
ret. ⁊ obsecret: s ñ p̃ualebit. Neq enĩ
statim ut uoluerimꝰ. ꝑfectã possumꝰ
caꝑe uirtutẽ. Qͦdq infert ħ uerbũ¬

Expanded text:
 enim cithara non emittit vocalem sonum atque compositum, si saltem una chorda rupta fuerit; sic spiritalis venter prophetae, si una in eo virtutum chorda defuerit, non poterit melos dulce resonare; nec ad lateritium murum cunctis clamare visceribus. Philosophorum quoque sententia est, haerere sibi virtutes; et Apostoli Jacobi, ut cui una defuerit, huic omnes deesse virtutes. Cum autem intellexerit Moab frustra se in his, quae prius putabat excelsa, dogmatibus serto errore mendacii, ad sancta Ecclesiae intrare conabitur, ut sua ea faciat, et oret, et obsecret, sed non praevalebit. Neque enim statim ut voluerimus, perfectam possumus capere virtutem. Quodque infert:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq qͥd ꝑfunda significet inferni: illa
sunt testimonia. Assimilatus sũ cũ
descendntib in lacũ. &. Posuert̃ me
in lacu nouissimo. Sic̃ enĩ lacus aqͣs
ad se descendentes: ita infernꝰ ani¬
mas suscipit. Ad quẽ lacũ descendit
heleanan tẽpore niuis & frigoris: & int̃¬
fecit in eoleonẽ. Unde & heretiei relin¬
quunt fontẽ aque uiuentis dñm: ⁊ fo¬
diunt sͥ lacus ꝯtritos. qui aquã ñ uale¬
ant ꝯtinere. De his lacis qui feruorẽ ñ
habent sp̃s scĩ nec hieremiȩ ꝓpħȩ simi¬
quit᷑ Sic̃ refrigerat lacꝰ aquã: sic refri¬
gerat malicia habentes se. Qui utinã
iuxta apocalypsin ioħis. aut calidi es¬
sent aut frigidi᷑ id ẽ. aut cred̾ent aut
omĩno ñ credent: ne ꝑ teporẽ & simu¬
lationẽ fidei a dño reicerent᷑. Qui te

Expanded text:
 profunda significentur inferni, illa sunt testimonia: Assimilatus sum cum descendentibus in lacum. Et: Posuerunt me in lacum novissimum . Sicut enim lacus aquas ad se descendentes, ita infernus animas suscipit: ad quem lacum descendit Banaias tempore nivis et frigoris, et interfecit in eo leonem . Unde et haeretici relinquunt fontem aquae viventis Dominum, et fodiunt sibi lacus contritos qui aquam non valeant continere. De his lacis, qui fervorem non habent Spiritus sancti; nec Jeremiae prophetae simiquitur: Sicut refrigerat lacus aquam, sic refrigerat malitia habentes se . Qui utinam, juxta Apocalypsim Joannis, aut calidi essent, aut frigidi , id est, aut crederent, aut omnino non crederent, ne per teporem, et simulationem fidei a Domino rejicerentur! Qui