comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fugiant: potentiam tami eius ꝑ gentes stupendo et mirando pre-¬
uident illum qui a demonio uexabatur sedentem uestitłm &
sane mentis. et tunuerunt: et cȩtera.
r euugelio luce seriptum est. sedentẽ ad pedes eius. Dignifi¬
cat autem mulcitudinẽ uecusta uita sua delectatam honorare qͥ¬
dem. sed nolle pati xꝑminã legem dum dieunt quod eã imple¬
re nõ possunt. admuirantes tam̃ fidelem populũ apͥstina ꝑdita
conusatione sanatum. Dedere namq ad pedes domini eẽum aqͦ
demonia exierant. eosqui apeccatis correcti fuerant. fixa mentiᷤ
intentione uestigia sui saluatoris quȩ sequantur intueri. Uesticum
resumere ẽ: uixcutũ studia quȩ nesam ꝑdidant iam sana mente
reciꝑe. Cui figurx apte congruit illa dni pabola inqua redienᷤ
filius luxuriosus etꝓdigus: mox slola pͥma eum anulo induitur.
Manifete insinuaus quia quisqͥs uero corde de amilłispent
cecidat. eum anulo iniuolace fidei recuꝑare. Et rogare eum
ceꝑuut: ut discederet afinibus eorum.

Expanded text:
fugiant, potentiam tamen ejus pergentes stupendo et mirando praedaemonio vexabatur sedentem, vestitum et sanae mentis, et timuerunt, etc. In Evangelio Lucae scriptum est, Sedentem ad pedes ejus. Significat autem multitudinem vetusta sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum. Sedere namque ad pedes Domini, est eum a quo daemonia exierant, eos qui a peccatis correcti fuerint, fixa mentis intentione vestigia sui Salvatoris quae sequantur intueri. Vestitum resumere, est virtutum studia quae vesani perdiderant, jam sana mente recipere. Cui figurae apte congruit illa Domini parabola, in qua rediens ad patrem filius luxuriosus et prodigus, mox stola prima cum annulo induitur, manifeste insinuans quod quisquis vero corde de amissis ceciderat, cum annulo inviolatae fidei recuperare. Et rogare eum coeperunt, ut discederet a finibus eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
mus: qui nõ seniiat sed imꝑec uentis. Mex tempestates compes.¬
cet. refundet tranquillitatem: portũ salutis indulgebit. Et ue-
erasa ẽ. urbs insignis arabiȩ. transiordaneu iuxta montem
galaat quẽ tenuit tribus manasses nõ longe astagno nͦ¬
tyberiodis in quo porei p̾cipitati sune. Dignisieat autẽ nationẽ
missis p̾dicatorib saluator est insitare dignatus. Unde bñ gerasa
siue gergesi ut quidã legint. colomĩ eiciens siue aduena ꝓꝑin¬
quans int̾precatur. Uidelicet insimians ꝗa populus gencium
et eum a quo nequiter ieolebatur. hostem suo de corde reppule¬
rit. ec qͥ erat longe. factus ẽ ꝓpe insanguinexͥ. Et exeunti ei
de naui: statĩ occurric de monum̾tis homo inspiritu in mun¬
do. qui donucilium habebat in momentis.
Iomo iste qͥ spu uexabatur inmundo et dño uesanus sed
max eurandus occurrit: figuram bt̃ populi gentilis. qͥ

Expanded text:
mus, qui non serviat sed imperet ventis, mox tempestates compesmus, qui non serviat sed imperet ventis, mox tempestates compescet, refundet tranquierasa est Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quo porci praecipitati sunt, significat, etc., usque ad missis praedicatoribus Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesii ut quidam legunt colonum ejiciens, sive, advena propinquans, interpretatur; videlicet insinuans quia gentium populus et eum a quo nequiter incolebatur hostem de suo corde repulerit, et qui erat longe, factus sit prope in sanguine Christi. Et exeunte eo de navi, statim occurrit ei de monumentis homo in spiritu immundo, qui domicilium habebat in monumentis. Homo iste qui spiritu vexabatur immundo, et Domino vesanus, sed mox curandus occurrit, figuram habet populi gentilis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uathens ita seribit. Porro homines inirati sut diceutes. Qua¬
us ẽ hic: et cȩt̾a. Non gͦ discipuli sed nautȩ et cȩceri quim
naui erant mirabantur. et de enis cui uentus et mare obȩdute
ꝑsona. dubitabane. Sin aut̃ quis contentiose uoluerit eos qͥmua¬
bantur fuisse discipulos: respondebimus. recte hoĩes appellatos
quia needum nouerant potentiã saluatoris. & nos quoq sur¬
guli eum signo domnuee crucis imbuti.s eculum relinquere dis¬
ponimus: nauem pfecto eum ihesu conscendimus. maxe tranlus
conanur. Sed qui non dormitabit neq d ormiet iłrł eustodiẽs
semꝑ: nobis tam̃ nauigantib scpe quasi int̾ gquoris fremitus
obdormit: quando erebreseente int̾ medios uirtutum nisus uel
nr̃rũ impetu fidei splendor obtenebrescit. spei cessitudo conta.¬
bescit. amoris flamma ixfrigescit. Uerum int̾ biuius mundi ꝓ.¬
cellas ad illum nece̾e ẽ gubernatorẽ curramus. illũ sedulo excite¬

Expanded text:
Matthaeus ita scribit: Porro homines mirati sunt dicentes: QuaMatthaeus ita scribit: Porro homines mirati sunt dicentes: Qualis est hic? etc. Non ergo discipuli, sed nautae et caeteri qui in navi erant mirabantur, et de ejus, cui ventus et mare obediret, persona dubitabant. Sin autem quis contentiose voluerit eos qui mirabantur fuisse discipulos, respondebimus recte homines appellatos, quia necdum potentiam noverant Salvatoris. Et nos quoque singuli cum signo domponimus, navem profecto cum Jesu conscendimus, mare transire conamur. Sed qui non dormitabit neque obdormiet Israel custodiens semper, nobis tamen saepe navigantibus quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando crebrescente inter medios virtutum nisus vel trarum cogitationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujuscemodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, ilium sedulo excite
Abbreviated transcription (Latin):
tate conditoris. q̃ apud nos insensibilia: illi sensibilia st̃. Et ait
illis. Quid tinidi estis. Necdum habecis fidem.
Decte arguuntur qui p̾sente xꝑo timebant: c̃um ntiq qͥ
ei atlheserit ꝑire non possit. Cui simile ẽ hoc quod połt
mortis soniumi discipulis apparens exꝓbrauit incredulitatẽ
illoꝵ ec duritiã cordis. qma hĩs qui uderant eum resurrexis¬
se non erediderant. Iterum que dixit ad eos. Ostulti et tardi
corde aderedendum. in omnibus q̃ locucisunt ꝓph̾e. Nonne
hec oportuit patixꝑmi. et ita intrare ingłam᷑ suam᷑. ac si ꝑ
mechaforã nauigii diceret. Nonne oportuit xꝑm soporari.
uertentib undiq fluctibus inqua dormiebat nauem: ec ita exꝑ¬
gefaeꝰhun sedatis excumplo tumidis gurgitum ac̾ tibus. diui¬
tatis suȩ eunetis patefacere iurtutem᷑. Et timuerunt tunore
magno: et dieebant ad alterutrũ. Quis putas ẽ iste. quia uent
et mare obedunt el.

Expanded text:
tate Conditoris. Quae enim apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Et ait tate Conditoris. Quae enim apud nos insensibilia, illi sensibilia sunt. Et ait illis: Quid timidi estis? Necdum habetis fidem. ecte arguuntur, qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaeserit, perire non possit. Cui simile est hoc quod post mortis somnium, discipulis apparens exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, qui his, quia viderant eum resurrexisse, non credidecorde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae. Nonne haec oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam ? Ac si per metaphoram navigii diceret: Nonne oportuit Christum soporari, verrentibus undique fluctibus navem in qua dormiebat, et ita expergefactum sedatis extemplo tumidis gurgitum aestibus, divinitatis suae cunctis patefacere virtutem? Et timuerunt timore magno, et dicebant ad alterum: Quis putas est iste? Quia ventus et mare obediunt ei.
Abbreviated transcription (Latin):
Secitant dominum discipuli. ne eo dormiente flueꝰtuum
feritate disꝑeant. quia euius mortẽ uidant maximis uotiᷤ
resurrectionẽ querebant: ne si chuitus ipse morde carnis sopi.¬
recur. eoꝵ mens sꝑali inupetuũ morte ꝑiret. Unde bene sequit᷑.
Et exurgens: cõnminatus est uenco. Et dixit mari. Tace. obmu¬
tesce. Et celłauit uentus: et facta ẽ. tranquillitas magna.
Iento quippe exurgens cõminatus ẽ. quia resurreetione ce¬
lebrata diaboli suꝑbiam strauit. dum ꝑ mortẽ destrux̾ eũ:
qui habebat mortis imꝑuim. Mare quoq silere p̾cepit ac tran¬
quillitatẽ redux̃. ꝗa uesanam iudȩoꝵ rabiem quȩ caput quati¬
eus elamauerat. si filius dei ẽ. descendat nume de cruee. et ere¬
dimus ei. mortẽ suꝑando ae de sepule̾ro resurgendo deiecit.
ubi notandum iusta uxta litt̾am. quod om̃s ereature sentiant
creatorem. Iuib .it. inerepatur et imꝑatur: sentiunc imꝑantẽ.
Non errore hereticoꝵ qui omĩa imputant animantia: sed maies¬

Expanded text:
citant Dominum discipuli, ne eo dormiente fluctuum feritate dispereant, quia cujus mortem viderant, maximis votis resurrectionem quaerebant, ne si diutius ipse morte carnis sopiretur, eorum mens spiritali in perpetuum morte periret. Unde bene sequitur: Et exsurgens comminatus est vento, et dixit mari: Tace, obmutesce. Et cessavit ventus, et facta est tranquillitas magna. Vento quippe exsurgens comminatus est, quia resurrectione celebrata diaboli superbiam stravit, dum per mortem destruit eum qui habebat mortis imperium. Mare quoque silere praecepit, ac tranquillitatem reduxit, quia vesanam Judaeorum rabiem, quae caput quatiens clamaverat: Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei , mortem superando ac de sepulcro resurgendo dejecit. Ubi notandum juxta litteram quod omnes creaturae sentiant Creatorem. Quibus enim increpatur et imperatur, sentiunt imperantem. Non errore haereticorum, qui omnia putant animantia, sed majes
Abbreviated transcription (Latin):
sepe catenis ec eõpedib uine tus: disrupilsec eatenas ec com¬
pedes cõmuiuilet. et nemo pocerat eum domare.
atenis et eõpedib graues et durȩ leges significantur ger¬
tuim. quib ec ii eoꝵ re publica pererta cohibentur. Rup¬
tisq eatenis ut lucas seribit agebatur ademonio in deserco.
qͥ oẽ ipsis craugreslis legibus ad ea scelera eupiditate ducebat᷑
quȩ iam uulgarem consuecudinẽ excederent. Et sẽꝑ nocte
ac qie in monum̾cis et in montib erat: et clamãs et coucieẽs se lapio
emꝑ nocte ac die furebat demoniosus. ꝗa gentilicas siue
aduersis rerum easibus laboraret. seu par ecpsꝑitas aliqͦ
inundi blandientis arriderec: nequaꝗͣ aseruicio maliguoꝵ
uerba cdurilłime infidelitatis quasi arreptis furibunda cautibus
seipsam concidebat. Ded adcestante iohanne baptista clominus
de lapilib suscitauit filios abrahȩ: eum dura infidelium corda
ad gr̃am piecatis conuercit. Uiclens autem ih̾m a longe. eueurrie

Expanded text:
set catenas, et compedes comminuisset. Et nemo poterat eum domare. Catenis et compedibus graves et durae leges significantur gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. Ruptisque catenis ut Lucas scribit agebatur a daemonio in deserto, qui etiam ipsis transgressis legibus ad ea scelera cupiditate ducebatur quae jam vulgarem consuetudinem excederent. Et semper nocte ac die in monumentis et in montibus erat, et clamans, et concidens se lapidibus. Semper nocte ac die furebat daemoniosus, quia gentilitas sive adversis rerum casibus laboraret, seu pax et prosperitas aliqua mundi blandientis arrideret, nequaquam a servitio malignorum verba durissimae infidelitatis, quasi arreptis furibunda cautibus seipsam concidebat. Sed attestante Joanne Baptista, Dominus de lapidibus suscitavit filios Abrahae, cum dura infidelium corda ad gratiam pietatis convertit. Videns autem Jesum a longe, cucurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit audire uerhum domini. bidentes aut̃ turbas iudȩi:
repleci sunt zelo. et contradicebant his ꝗͣ a paulo dicebantur ma¬
ledicentes. Et quod aiebant minitii archisinagogo. quid ultra
uexas magistrum. ł eos hodie quȩ dicitur qͥ adeo destitutum
sinagoge statũ uident ut restaurari posse non credant: ide¬
oq pro resuscitatione illius supplicandũ ẽẽ. nõ estient. Ded
quȩ impossibilia sunt apud homine s: pollibilia sunt apud dm̃.
unde apte sequitur. lħe autẽ uerbo quod dicebatur audito:
ait archisinagogo. Noli timere. tantummodo erede.
Rchisinagogus eȩtus doetoꝵ legis accipitur: deqͦ dñs ait.

Expanded text:
. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur, maledicentes . Et quod aiebant nuntii archisynagogo, Quid ultra vexas Magistrum? per eos hodieque dicitur quia adeo destitutum Synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ; unde apte sequitur: Jesus autem verbo quod dicebatur audito, ait archisynagogo: Noli timere, tantummodo crede. Archisynagogus, coetus doctorum legis accipitur, de
Abbreviated transcription (Latin):
alsam oͣpnem uera responsione confutat. Cum inquituoᷤᷤ
piopter traditionẽ hominũ p̾cepta dei negligatis. quare disci¬
pulos meos arguendos credicis quod senioꝵ uissa pariupendant
ut dei scitatem custodiant. Ooyses enim drxit. Houora patrẽ
onor inscripturis non tantũ insalutacionib et offcciis deffe¬
rendis: quantum ui elenosiua eͣt munerum conlatione sen¬
titur. Honora inquit apłs uiduas: quȩ uere iudue sunt. Hic ho¬
nor. chonum intelligitur. Et in alio loco. P resbiteri duplicihon¬
re honorandi. maxune qͥ laborant inuerbo et cloctrina dñi.
et ꝑboc p̾ceptum icbemur boui cricuranti os nõ elucdere. ut dignus¬

Expanded text:
alsam calumniam vera responsione confutat, cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos creditis, quod si morum jussa parvi pendant, ut Dei scita custodiant? Nam Deus dixit: Honora patrem Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum 111 in eleemosynis ac munerum oblatione sentitur . Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt ; hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Dei . Et per hoc mandatum jubemur, ut bovi trituranti os non claud
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ quod ceteris hominib patet. et quasi non ẽ de parte dei: pro
inmundo appellatur. Nichil ẽ. inquit eecra hominẽ introi¬
ens ineum: quod possit eum comquinare. Sed que de hõie
peedunt. illa sunt quȩ comquiuant hominẽ. Opponat pru¬
deus lec̾tor ec ilicat. Si quod iutrat mos non comquiuat ho¬
minẽ. quare idolotitis non uescimur: & apłs scribit. Non potes¬
tis calicem clni bibere et calicem demonioꝵ S eienlum tgitur
quod ipłi quidẽ cibi et dei ereatura ꝑse minida sint. sed idoloꝵ
ac demonĩt inuocatio ea facit inmunda. Et cum introisser

Expanded text:
ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est inquit extra hominem introieprocedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si quod intrat in os non coinquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Sciendum igitur quod ipsi quidem cibi, et Dei creatac daemonum invocatio ea facit immunda. Et cum introisset
Abbreviated transcription (Latin):
seruiret. Potest aut̃ et hc̃ breuit̾ habere sensum: munus quod
exme ẽ. tͥ ꝓderit. Compellitis inquit filios ut dicant parentibus
suis. Iuodcrniq donum oblaturus eram deo: intuos consumo ei¬
bos tͥq ꝓdest opat᷑ et mater. ut illi tim̃tes acciꝑe quod deo ui¬
debant mancipatũ. uppem magis uellent ducere uitã: quã co¬
medere de consecratis. Et aduocans it̾m turbam: dicebat illis.
Audite me om̃s et uitelligite. Nichil ẽ extra hominẽ introiensineũ
quod possit eum coinquinare. Sed quȩ de homine proced t̃
illa sunt quȩ conmunicant homineor.
erbum conmuncat ꝓp̾e scripturarũ ẽ. et publico sermone
ceritur Populus ud eoꝵ parcem dei se iac tans. comniunes ciboᷤ
uocat. quib om̃s utuntur homines. Uerbi grã. Suillã earnẽ. oltre¬
as. lepores. et istiusmodi animantia iiuȩ uigulã nõ fundunt nec
ruminant: nec squamosa inpiscibus sunt. Unde et uactib apboꝵ

Expanded text:
serviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum: Munus quodcserviret. Potest autem et hunc breviter habere sensum: Munus quodcunque ex me est, tibi proderit. Compellitis, inquit, filios ut dicant parentibus suis: Quodcunque donum oblaturus eram Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut illi timentes accipere, quod Deo videbant mancipatum, inopem magis vellent vitam ducere quam comedere de consecratis Et advocans iterum turbam dicebat illis: Audite me, omnes, et intelligite: Nihil est extra hominem introiee de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. Verbum communicat, proprie Scripturarum est, et publico sermone teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines. Verbi gratia: suillam carnem, ostreas, lepores, et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt, nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus Apo
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾ra ꝑ eam quã nẽ habent imaginẽ transeunt. at cam̃ ꝑessentiã sine
fine subsistunt. Precerit enim figura huiuis mundi. & adioħẽ
angłs. Erit inquit celum nouum et t̾ra noua. quod quidẽ
non alia condenda sunc: sed bec ipsa renouautur. Cȩlum gͥ et
t̾ra et transit et erit. quia et abea quã nunc habet spetie ꝑignẽ
tergitur: ec tam̃ insua semꝑ natura seruatur. Unde et ꝑ psalistã
dr̃. Mlutabis ea et mutabuntur. Quã quidẽ ultimã comnutatio¬
nẽ suani ipsis suis nobis uieillitudinib nẽ anu̾tiant. quib nr̃is
usib udesiuent᷑ alternant. Nam t̾ra asua spetie hiemali ariditate
obduectur. et diurua claritate renouatur. Huic gͦ hinic fidelis qͥsq

Expanded text:
et terra per eam, quam et terra per eam, quam eterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit, inquit, coelum novum et terra nova ; quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa renovanda. Coelum ergo et terra et transit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie, per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde et per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo fidelis quisq
Abbreviated transcription (Latin):
elum quod transibit nõ echereũ nec sydereũ. sed aerium. aqͦ
et aues cęli et nubila exli cognominantur intelligere debemuᷤ
petro artestante qͥ dicit. quod cęli erant prus et t̾ra de aqua. etꝑaꝗͣ
consisteus dei uerbo ꝑ quȩ ille tune mundus aqua in undatus ꝑit. Ce¬
li aut̃ qui nune sunt et t̾ra eodem uerbo repositi sunt igni reseruati
egli sunt igne ꝑituri: quã qui aqua ꝑditi. hoc ẽ. in ania bȩe et nubi¬
losa uentosi aeris spatia. Neq .n. aqua diluiu q̃ quindecĩ tancum
cubitis montiũ eacumina transcendit: ultra aens etherisq confinia
ꝑuenisse eredenda ẽ. Quocũq aut̃ ꝑuenire pocuit: eo nimirũ iuxca
prefatã beati pet̾ sencentiã: ignis quoq uiditi ꝑ ueniet. Si aut̃ cȩlũ
c̾ra transibunt: mouere potest quomodo dicat ȩccłastes. Generatio
rit et generatio aduenit: terra uͦ inȩt̾nũ stat. Sed aꝑta ratione eelũ

Expanded text:
Coelum quod transibit, non aethaereum sive sidereum, sed aereum, a quo Coelum quod transibit, non aethaereum sive sidereum, sed aereum, a quo et aves cPetrus apostolus cum dicit: Qui coeli erant prius et terra de aqua, et per aquam consistens Dei verbo, per quae tunc ille mundus aqua inundatus periit. Coeli enim qui nunc sunt et terra eodem verbo repositi sunt igni reservati li sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae quindecim tantum cubitis montium cacumina transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quoque judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum
Abbreviated transcription (Latin):
egritas exparte facta ẽ. inisrahel donec plenitudo gentumi intraret
et sic omnis isrlꝰ saluus enit. Cum hoc adfuent tempus ut ablata di¬
utiua eecitate ꝑfidiȩ omĩs isrł lucẽ recipiat ec salutẽ. quid nͥ diusterd
arbor fici fructum quẽ negauerat reddet. Iuxta illud beati iob. Lignũ
habet spem. Si p̾cisum fuerit: rursum iurescit. et ramie enis pullulant.
Si senuerit int̾ra radix enis et inpulue̾ mortua fu̾it: truncus illiuis
adodorẽ aquȩ germinabit. et fatiec comã quasi eum pͥmũ p lan¬
tatum ẽ. Quod ubi fae̾tum uideris: diem excreni discriminis ũ
et estatẽ uere pacis ac lucis eẽ. inꝓximo non ambiges. Am̃ dico uobiᷤ
qm̃ nõ transibit generatio ista donec omnia ista fiant.
Nomine generationis aut omne hominum signifieat genus: aut
specaliter iudȩoꝵ. Celũ et cerra transibt̃. uerba aut mea ñ transibt̃.

Expanded text:
caecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraret, caecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus erit . Cum hoc adfuerit tempus, ut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet? juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere mortuus fuerit truncus illius, ad odorem aquae germinabit, et faciet comam, quasi cum primum plantatum est. Quod ubi factum videris, diem extremi discriminis, et aestatem verae pacis ac lucis esse in proximo non ambiges. Amen dico vobis, quoniam non transibit generatio haec donec omnia ista fiant. Nomine generationis aut omne hominum significat genus, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eant afatie dei. Aficu aut̃ discite ꝑabolam. Cum ramus eius tener
fucitt et nata fuerint folia: cognoscitis quod inꝓximo sit estas. Sic et
ub exemplo arboris docuit consummationis aduentũ. Quo¬
modo in quit cum teneri fu̾nt in arbore ficus cauliculi ecgẽ¬
nia erumpit inflorem. cortexq folia parcurit: intelligitis estatis
aduentum ec fauonis ac ueris iutͦitum: ita cũ omĩa hȩeqͣseͥpta
sunt uiderttis: nolite putare iam ad et̃. consummationẽ mundi.
sed quiasi ꝓenua ecp̃cursores quosdam uenite ut ostendant quod
ape sic ec in ianuis. P ocest aut̃ hec fiuclificatio fici uixta mistico̾ sei¬
sus altius intelligi. uidelicet suꝑstatu synagoge quȩ quondã uenien¬
te adse domno quia fructum iusticie non babebat. in eis qͥ tẽ uicre¬
duli erant gt̾ua sterilitate damnata ẽ. Sed qm̃ dixit apostolus. qͥa

Expanded text:
pereant a facie Dei. A ficu autem discite parabolam: cum jam ramus ejus tener pereant a facie Dei. A ficu autem discite parabolam: cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quod in proximo sit aestas. Sic et ub exemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, cum teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et favonii ac veris introitum; ita cum omnia haec quae scripta sunt videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire, ut ostendant quod prope sit et in januis. Potest autem haec fructificatio fici juxta mysticos sensus altius intelligi, videlicet super statu Synagogae, quae quondam veniente ad se Domino, quia fructum justitiae non habebat, in eis qui tunc increduli erant, aeterna sterilitate damnata est. Sed quoniam dixit Apostolus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cedrus deserci concutiturͦ. Et tune mittet angelos suos et con¬
gregabit electos suos aquatuor uentis a sũmo t̾rȩ usq ad sumũ gȩli
I quatuor uentis aquatuor mundi clunatib dicit. oriente. occiden¬
te. aquilone. et arstro. & ne quisquã putaret aquatuorsolũ¬
modo plagis t̾re et nõ potus acunetis eius finib simul et medit̾¬
raneis regionib electos esse congretandos: apte subuinx. asumo t̾rȩ
usq adsuminũ celi. id: abexcremis t̾re finib ꝑ clirecbum: usq ad
ultimos t̾minos eius uͥ longe aspectantib cͥculus cęli t̾ȩ iudetur
insidere. Nullus gͦ indie illa remanebit electus qͥ nõ uenienti ad
uilitiũ dnõ iaera occurrat. siue uiuens adhuc incorpore reꝑ¬
tus. seu de morte iam resuscitatus aduitam. ueniunt aduditiũ
et reꝓbi et ipsi alii incorpore uiui inuenti. alii ad uitã demorte
resuscitati. Sed ea nmirum distantia quo iusti congregent᷑ ingau¬
dium domini sui: inmici aut̃ eius ꝑaeto iuditio dissipentur et

Expanded text:
elos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae, usque ad summum coeli. A quatuor ventis, a quatuor mundi climatibus dicit, Oriente, Occidente, Aquilone et Austro. Et ne quisquam putaret a quatuor solummodo plagis terrae, et non potius a cunctis ejus finibus simul et mediterraneis regionibus electos esse congregandos, apte subjunxit: A summo terrae, usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum, usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspectantibus circulus coeli terrae videtur indicere. Nullus ergo in die illa remanebit electus, qui non venienti ad judicium Domino in aera occurrat, sive vivens adhuc in corpore repertus, seu de morte jam resuscitatus ad vitam. Veniunt ad judicium reprobi et ipsi, alii in corpore viventes inventi, alii ad vitam a morte suscitati. Sed ea nimirum distantia, quod justi congregantur in gaudium Domini sui; inimici autem ejus peracto judicio dissipentur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ciã ꝑsequendi ac tͥbulandi citius demat impiisꝰ unde ꝓuida pi¬
etate su biungitur. Et nisi breuiasset dominus dies: non fuissec
salua om̃is caro. Sed ꝓpt̾ elec tos quos elegit. breuiauit dies.
Saec etenĩ cribulatio quanto ceteris quȩ precessere p̾ssiurarũ

Expanded text:
tiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pitiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pietate subjungitur. Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro. Sed propter electos quos elegit, breviavit dies. Haec etenim tribulatio qu
Abbreviated transcription (Latin):
Inis seculi: Ert̃ eium dies illi tͥbulationis tales quales nõ fuerunt
abintcio ercature quam condidit deususq nuc neq fient.
crebriora et acerbiora quã prius consueuerant ingerenda sunt
fidelibus: sed quod grauus ẽ. signoꝵ quoq oꝑatio eos qui torm̾ta in¬
gereͥnt comitabitur. Teste apostolo qui ait. Cunis ẽ. ad uentus scd̃m
oꝑationẽ satane inomĩ seduc tione signis et ꝓdiguis mendati. En¬
ta n. sepe miracula quot iurtuces scĩ martires coram ꝑsecutoribus
fecerunt. nec tam credere illi neq aꝑsequendo celłare uoluerunt.
Qurs & adfidem conu̾titur incredulus ciuus iam credentis nõ pauet
et concutitur fides. quando ꝑsecutor pietatis &̃ fit oꝑator et uircutiᷤᷤ.
idemq ipse qͥ torm̾tis seuit ut xꝑ̃e negetur ꝓ uocat miraculis ut
antixꝑo credatur. Quod gͦ inhis suffragium quȩ spes remanebit
electis nͥ ut suꝑna gr̾a quȩ uirtutẽ patiencie pus largitur. potẽ¬

Expanded text:
nis saeculi? Erunt enim dies illi tribulationis tales, quales non fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus usque nunc, neque fient. crebriora quam prius consueverunt, ingerenda sunt fidelibus, sed quod gravius est signorum quoque operatio eos qui tormenta ingerunt, comitabitur: teste Apostolo, qui ait, Cujus est adventus secundum operationem Satanae, in omni seductione, signis, et prodigiis mendacii . Quanta enim saepe miracula, quot virtutes sancti martyres coram persecutoribus fecerunt, nec tamen credere illi neque a persequendo cessare voluerunt. Quis ergo ad fidem convertitur incredulus, cujus jam credentis non pavet et concutitur fides, quando persecutor pietatis fit etiam operator virtutis, idemque ipse qui tormentis saevit ut Christus negetur, provocat miraculis ut Antichristo credatur? Quod ergo in his suffugium, quae spes remanebit electis, nisi ut superna gratia quae virtutem patientiae piis largitur, poten
Abbreviated transcription (Latin):
ceceris aqd tempus suo lumine pͥuari. qͦmodo che sole fac tũ con¬
stat t̾pr dnĩce passionis. Luna .n. tẽ t̾ris cum e̾ẽt. plena. sub abdi¬
to teriꝵ latebat. Uncle imꝑfecta restac usq hodie ꝓbia illa iohel
qͥ cũ dixisset sol cou̾tecur intenebras addidit. et luna in sanguẽ.
antequã dies diuĩ ueniat magnus et manifestus. Et quod dedie
uidit loquens ẏsaias: et erubesext inqͥt soluua et confundẽt᷑
sol eum regnai̾t dñs ex̾cituũ in monce syon. et iniħrłm: et in
conspectu senũ suoꝵ fu̾it głificatis C eterũ ꝑacto die uiditui.¬
et clarente clarescente futurs głla uite cum fu̾it cȩlũ nouũ et t̾ra
noua: tẽ fiet quod idem ꝓpħa dicit alibi. Et erec lux lune siẽ
lux solis. et lux solis ent septemplicit̾ sic̃lux septem dierum.
Et uirtutes quȩ sunt merlis mouebuntur.

Expanded text:
caeteris ad tempus suo lumine privari, quomodo factum de sole concaeteris ad tempus suo lumine privari, quomodo factum de sole constat tempore dominicae passionis. Luna enim tunc temporis cum esset plena, sub abdito terrae latebat. Unde imperfecta restat usque hodie prophetia illa Joel, qui cum dixisset: Sol convertetur in tenebras, addidit: Et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et manifestus . Et quod de die judicii loquens Isaias: Et erubescet inquit luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et in Hierusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die judicii et clarescente futurae gloria vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit lux luna sicut lux solis, et lux solis erit septempliciter sicut lux septem dierum. Et virtutes qu
Abbreviated transcription (Latin):
Doicdam hec ad captiuitatis uidaicȩ tempus referunt. uͥ iiulci
xposse eẽ. dicentes: deceptas post se oateruas pplitrahebant
Ded notundum quod in illa miserabdis et inisere ciuitatis obsichone
millus erat fidelis adquẽ diuina exhortatione ꝑuersos magistro
sequeretur: fien cheberet uerum om̃s pariter et iiores et maiores
et obsessi et obsictences alieni axꝑo obdurabant. Nude mehus de
hereticis accpiendũ. qͥ contra eccłam uenientes xꝑosse eẽ. men¬
tirentur. Quoꝵ pͥmussimon magus fuit. excremus aut̃ ille maior
ateris ẽ. antixꝑs. Sed in illis diebus post tͥbulationẽ illam. sol con¬
tenehrabitur ecluna nõ clabit splendorẽ suũ. et it elle geli ert̃ decidñte
idera indie indici udebiuitur obscura nõ dimiitione sus
Iucis acredente. sed suꝑuemente claritate ueri luminis. boc ẽ sum¬
ĩ uddicis cum uenit in maie̾tate sua. et patͥs. et sc̃oꝵ angłoꝵ. Q
uis nł ꝓhibeat iitellgi ueracit̾ solem. Tunc et lunã cum sideub

Expanded text:
idam haec ad captivitatis judaicae tempus referunt, ubi multi christos se esse dicentes, deceptas post se catervas populi trahebant. Sed notandum, quod in illa miserabilis et miserae civitatis obsidione nullus erat fidelis, ad quem divina exhortatio, ne perversos magistros sequeretur, fieri deberet: verum omnes pariter, et minores et majores, et obsessi et obsidentes, alieni a Christo durabant. Unde melius de haereticis est accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes christos se esse mentirentur. Quorum primus Simon Magus fuit, extremus autem ille major caeteris, est Antichristus. Sed in illis diebus post tribulationem illam sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum, stellae coeli erunt decidentes. Sidera in die judicii videbuntur obscura, non diminutione suae lucis accedente, sed superveniente claritate veri luminis, hoc est summi judicis, cum venerit in majestate sua, et Patris, et sil prohibeat intelligi veraciter solem tunc et lunam cum sideribus
Abbreviated transcription (Latin):
tum sabbato. Hec ecerũ diũ locucio partĩ ad captiuatẽ udaieam ꝑ¬
q̃ aromanis facta ẽ: partĩ addiẽ iuditi ꝑtinet. Nam et apud matheũ¬

Expanded text:
tum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam qtum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Judaicam quae a Romanis facta est, partim ad diem judici
Abbreviated transcription (Latin):
eit apostolus. Seunis eiũ quod si t̾restris domus nr̃a hunis abuta¬
eioss dnsoluatur quod edificationẽ adeo habemius. & qͥ opatue
in gcła ac sie pausus et apollo plantat et regat nõ resyitat sieciẽ
secularẽ eiui ren̾tiauit. nec recinacula uttȩ labentis quib seiou
mat. Ne aut̃ pregnantib et nutrientibus illis diebus nᷤ
ud manus filioꝵ sarcina p̾grauatȩ: fuge necessitatẽ nõ mininũ
impediunt. Lege regũ historiã ubi ionathe ꝓpt̾ malũ captiuita¬
tis ꝓpt̾ oꝑa fuga uitando lapsum simi filium᷑ ꝑpecuo claudum
uespasiauo capta ẽ: orare debent ne fugi eoꝵ sabbato uel hieme
fiat. quia inaltero duritia frigoris ꝓhibet adsolitudiuẽ ꝑgere.
et in montib desertisq latitare. maltero aut transgressiolegis est si
firgere uoluerit: aut mors iminenssi remansernt. Si aut̃ de con
summatione mundi intelligitur: hoc p̾cepit ut nõ refrigescat fi¬
des nr̃a : et inxꝑm carctas. neq utiosi inoꝑe dei torpeamus uircu¬

Expanded text:
ra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus . Et qui operatur in Ecclesia, ac sicut Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit, nec retinacula vitae labentis, quibus se jmat. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Vae vel manus filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando lapsum sinu filium perpetua claudum Vespasiano capta est, orare debent, ne fuga eorum hieme vel sabbato fiat: quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudinem pergere, et in montibus desertisque latitare: in altero autem transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors isummatione mundi intelligitur, hoc praecipit ut non refrigescat fides nostra et in Christum charitas, neque otiosi in opere Dei torpeamus virtu
Abbreviated transcription (Latin):
toc inꝑsecutionibus crebro fieri uidimus. nec ullus ẽ. uit̾ eosfidus affoc¬
tus. quoꝵ fides diu̾sa ẽ. Cum autem uderitis abhominationem
desolationis stantẽ ubi nõ debet: qui legit incelligat.
Ro eo quod marcus ait stantem ubi non debet. in matheosqͥtum
ẽstan. tem in loco suo. quia unũ omĩmodis idemq significat.
Quia nimirũ in loco sc̃o non debet abhominatiostare cdesolationis.
cesaus quã pilatus posuit intemplo. auc de adnani equestri sta tua
uere tẽ scͥpturã. idolum numieupatur. et icdeͥoo additur desolationis.
quod in desolato templo atq deserco idolum positum sit. Lune qui
inuidea sunt: fugient in monces. Et qͥsuꝑ tec lum. ne descendar u
domũ nee nitroeat tollere aliquid de doͥmo sua. Et qui iagro e¬
rit: non reuertatur tollere uestimentum suum.
Iaee ureta litterã fac ta ee. constat. cum ad ppinquante pinano
bello et ext̾mimio iudaice gentis. oraculo ad monici om̃s qͥ erant

Expanded text:
oc in persecutionibus crebro fieri vidimus nec ullus est inter eos fidus affectus, quorum diversa fides est. Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat. Pro eo quod Marcus ait: Stantem ubi non debet, in Matthaeo scriptum est: Stantem in loco sancto ; qui unum omnimodis idemque significat, quoniam nimirum in sancto loco non debet abominatio stare desolationis. Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, veterem Scripturam idolum nuncupatur. Et idcirco additur, desolationis, quod in desolato templo atque deserto idolum positum sit. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et qui super tectum, ne descendat in domum, nec irit, non revertatur retro tollere vestimentum suum. Haec juxta litteram facta esse constat, cum appropinquante Romano bello et exterminio Judaicae gentis, oraculo admoniti, omnes qui erant
Abbreviated transcription (Latin):
ditus agebat. Iueca uͦ sensus sꝑales cum uiderimus ab hominationẽ
desolationisstare ubi nõ debet. hoc ẽ. hereses et flagitia regnare urẽ
coscͥi celatibus mistiis uidebantur ee consecrati. eũ oꝑantes imitedẽ
loqũtes mendatiũ. iuros sangnũ et dolosos quos ab hominabato.r diũs
pacẽ fideliũ tuirbare ꝑpenderimus. tune qͥcumqꝙ fundea hoc ẽ meor

Expanded text:
ditus agebat. Juxta vero sensus spiritales, cum viderimus abominationem desolationis stare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat dñs corda discipuloꝵ de excidio ac ꝑditione suȩ gentis ee coi¬
cristanda. hoc eossolatio allenat. ut nolsent sibi &̃ abiecꝰ lis iudeis so¬
cios non defore gaudii regniq cȩlestis. Innno plures multo quã de iu¬
dȩa ꝑirent ex omibus toto orbe nationib ee colligendos. Et cũ duxe¬
runt uos tradentes: nolice p̾ cogitare quid loquamini sed quod datũ
fuert uobis iilla hora id loquamini. Nõn. estisuos loqñtes. sedsꝑe sẽs.¬

Expanded text:
noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos. Et cum duxerint vos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed quod datum vobis fuerit in illa hora id loquimini. Non enim estis vos loquentes, sed S
Abbreviated transcription (Latin):
pestileutiȩ ec fames. Constat autẽ hȩc ante ultimos acerbissimo̾q
dolores quib om̃is ẽ uastata. immo erasa ꝓuintia. hoc. ẽ. tͣpr uida¬
icȩ seditionis adliterã contigisse. Potest uero regnũ suꝑ regnum et
pestilentia eoꝵ quoꝵ sermo serpit ut cancer. et fames audiendi uerb
cdei. ec conmoto uniuersȩ terre ec auera fide seꝑatio inherecicisma¬
gis intelligi. qͥ contra se inuicem dimicantes eclesis ue borã facuit.
da fueruit adu̾sa: dominus subdendo manifestat cum dicit.
Iidece aut̃ uosmeciissos. Tradent enũ uos in eonciliis. et insmago¬
gis uapulapibitis. et aute p̾sides et regesstabitis ꝓpt̾me intestimoniũ ilł.
Ca quirre iudai& genti uelsola uel maxima causa erat exitii quia
quia post occisionẽ domini saluatoris. nominis quoq ac fidei euiˢ
p̾cones simul et confessores impia crudelitate uexabat. Et in omnes
gentes primum oportet predicari enuangelium.

Expanded text:
pestilentiae et fames . Constat autem haec ante ultimos acerbissimosque pestilentiae et fames . Constat autem haec ante ultimos acerbissimosque dolores, quibus omnis est vastata, imo erasa provincia, hoc est tempore Judaicae seditionis, ad litteram contigisse. Potest vero regnum super regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer, et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. da fuerint adversa, Dominus subdendo manifestat cum dicit: Videte autem vosmetipsos, tradent enim vos in conciliis, et in synagogis vapuEa quippe Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat exitii, quia post occisionem Domini Salvatoris, nominis quoque ac fidei ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexabat. Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
innomine meoꝰ ecdient. Egosum: et multos seducent.
Iulti iminente iherosolimoꝵ excidio principes excitere qͥ se e̾e xpos
magus. cui sic̃ inactibus apłoꝵ legimus auscultabant omnes qͥ in sama¬
ria erant aminimo usq ad maximũ dicentes. łlic ẽ iurtus dei q̃ uoceatur
ella ad hostes ꝑtinent: seditiones ad ciues. Quȩ utraq atempore do¬
miice passionis inpopulo udȩoꝵ qͥ sibi ꝓ saluatore xpo seditiosũ
latronẽ elegit. satis suꝑq constat habundaste. Dedbis aduentantib
apostoli ne t̾reantur: ne iherosolimã uid eãq deserant admonentur.
Qiia iudł nõ statĩfinis quȩ in quadragesimũ potuis differenda sit annũ.
id÷ clesolatio ꝓuintiȩ ultimũq urbis ac templi sequatur excidiũ
Exurget gens contra gentẽ. et reguũ suꝑ regnum. et erunt cercȩio¬
Neuñgelio lucȩ ita scͥptum ẽ. & t̾rȩmotus magni ertint ploca. et

Expanded text:
in nomine meo dicentes, Quia ego sum, et multos seducent. in nomine meo dicentes, Quia ego sum, et multos seducent. Multi imminente Jerosolymorum excidio principes exstitere qui se esse chMagus: cui, sicut in Actibus apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei quae vocatur nondum finis. Bella ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore Christo seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. Sed his adventantibus apostoli ne terreantur, ne Jerosolymam, Judaeamque deserant, admonentur, quia videlicet statim finis, quae in quadragesimum potius differenda sit annum, id est desolatio provinciae, ultimumque urbis ac templi sequatur excidium. Exsurget autem gens contra gentem, et regnum super regnum, et erunt terraemoIn Evangelio Lucae ita scriptum est: Et terraemotus magni erunt per loca, et
Abbreviated transcription (Latin):
ponderat hec omnĩa e̾ẽ destruenda: discipuli secreto tempusecłig¬
na predicte destructionis int̾rogant. Sedet aut̃ dñs in monte oliuaꝵ
contra templum cum de riuna templi et excidio gentis disputat. ut &̃
ipso corporis situ uerbis q̃loquitur congruat. mistyce designans quia
quiecus manens insc̃is: suꝑboꝵ decestatur amenciã. Iuisni. nõ uideat quod
mons oluieti fiuc tiferã desiguet sc̃e eccl̃e celsitudinẽ quã dominus semꝑ
in habitare chelectatur: quia uidelicet mons ille nõ infruc tnosas babere
arbores et siluã sterilem sed oliueta gumere solebat. quib adrepellen¬
das noclium umbraslumen alitur. Soliuntur infirmitates. et re¬
quies lassis tribuitur. Quȩ cune ta spetialit̾ mȩccła fieri ꝓbat ipsa eum
dicit. Ego si c̃ oliua fruclifera indomo dñĩ sꝑaui in miscd̃ia deimei. Et res
poncdeus ih̾e. cepie chiẽe eis. Nidete nequis uosseducat. Multi .n. uenient

Expanded text:
ponderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et sigponderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Sedet autem Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis quae loquitur congruat, mystice designans quia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus semper inhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dt. Multi enim venient
Abbreviated transcription (Latin):
Uxta historiã manisestiis ẽ sensus. Recedente aut̾ domino decemplo: om¬
ma legis ȩdifitia et composicio maudatoꝵ ita destructa ẽ: ut nichil
auideis possit impleri. & capite sublato: omĩa uit̾ se menbra cõpug¬
suȩ penas erat luitura: apte dominus post laudatã in pauꝑe udua
nitus aut̾ ꝓcuratũ ẽ. ut patefaeta ꝑorbem fidei ei̾uglicȩ gr̃a. tem¬
plum iysum quondã augustum cum suis ceremonis tolleretur. ne qͥ
cdonimus infirmitati nr̃e et ecclã suã multiplicari desidans: omĩa illa sub¬
uerti feeit ar penitus auferri. quatemis umbra et cẏpo cessante ueroꝵ. ipsa
iam ui̾tas ꝑ orbem declaxata palmam teneret. Et cum sedẽt inmonte oliua¬
rum concra templũ int̾rogabant eum seꝑatĩ petrus et iacobus et iohannieᷤ.
et ancdiras. Dic nobis quando ista fiant: et quod sigiũ ert quando hec om¬
nia incipient consummari.
uia laucdantibus quibusdã edificationes templi dominus palã res¬

Expanded text:
uxta historiam manifestus est sensus. Recedente autem Domino de templo, omnia legis aedificia et compositio mandatorum ita destructa est, ut nihil posset a Judaeis impleri; et capite sublato, universa inter se membra compugs suae perfidiae poenas erat luitura, apte Dominus post laudatam in paupere vidua nitus autem procuratum est, ut patefacta per orbem fidei evangelicae gratia templum ipsum quondam augustum, cum suis caeremoniis tolleretur, ne quis Deus infirmitati nostrae, et Ecclesiam suam multiplicari desiderans, omnia illa subverti fecit ac penitus auferri, quatenus umbra et typo cessante, veriorem ipsa jam veritas per orbem declarata palmam teneret. Et cum sederet in monte Olivarum contra templum, interrogabant eum separatim Petrus, Jacobus, et Joannes nt, et quod signum erit quando haec omnia incipient consummari? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi, Dominus palam res
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eam. Et si uxor climiserit uirũ suum. & alii nipsent. mechat᷑.
IN matheo plemus scͥptũ est. Quicumq dimiserit uxorẽ suã nͥ
mulci religionis causa fecilse leguncur. Nulla aut̃ causa ẽ. le
ge dei p̾scripta. ut iuuente ea quȩ relicta ẽ. alia ducatur. Et
offerebant illi paruulos ut tangeret illos. Discipuli autẽ
con minabantur offerentibus.
Ion quo nollent eis saluatoris et uoce et manu bñdici. sed

Expanded text:
. In Matthaeo scriptum plenius est: Quicunque dimiserit uxorem suam nisi multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege perscripta, ut vivente ea quae relicta est, alia ducatur. Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus. on quod nollent eis Salvatoris et voce et manu benedici, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Deus coniunxit unã faciendo carnẽ uiri et femmȩ. hanc homo nõ¬
potest seꝑare nͥ forsitan solus deus. homo seꝑat quando ꝓpt̾ deside¬
rium secundȩ uxoris pͥmã dimiitimus. Deus seꝑat qui et eonunyoe¬
rat: quando ex consensu ꝑ uircutẽ deret ꝓpt̾ seruitutẽ cdei eoquod
tempus maritͦ sit sic habemus uxores quasi nõ babentes. Et iudo¬

Expanded text:
Deus conjunxit unam faciendo carnem viri et femDeus conjunxit unam faciendo carnem viri et fempotest separare, nisi forsitan solus Deus. Homo separat quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittimus: Deus separat qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in angusto sit, sic habemus uxores, quasi non habentes. Di
Abbreviated transcription (Latin):
nium secłarũ concugum. q̃ uel diciores uel iueniores uel pulcͥo¬
ies e̾ent. pͥmas uoxores int̾fici aut malã uitã ducere: maluit in¬
sidera quod nõ dix̃ ꝓpt̾ cduritiã cordis uri ꝑmisit uobis deus sedmo¬
yses. ut uxta apłm consiliũ sit hominis non imꝑium dei. Ab ini¬
tio aut̃ creature masculum et feminam fecit eos deus.
Doc inexordio geneseos scriptum ẽ. Dicendo aut̃ masculũ et fe¬
minã: ostendit secunda uitanda coniugia. Nõ i ait. Masclm
et feminas quod ex pͥoꝵ repudio quȩrebatur: sed masclm et feminã
ut unuis conuigis consortio necterentur. Propter hoc relinquet ho¬
mo patrẽ suum et matrem et adherebit aduxorem suam. Similicer
ait atdherebit aduxorem suã et nõ aduxores. Et erunt duo in car¬
ne una. Itaq nou sunt duo sed caro una¬
Remiũ est nuptiarũ e duabus caruẽ unã fieri. Castitas iuncꝰta sin
ritui: unus efficitur sꝑe. Quod ergo deus conumxit: hõ nͥsepar

Expanded text:
ium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit inri. Simulque considera quod non dixit, propter duritiam cordis vestri permisit vobis Deus, sed Moyses; ut juxta Apostolum, consilium sit hominis, non imperium Dei. Ab initio autem creaturae masculum et feminam fecit eos Deus. Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait masculum et feminas, quod ex priore repudio quaerebatur, sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortio necterentur. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit ad uxorem suam. Similiter ait, Adhaerebit ad uxorem suam, non ad uxores. Et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Praemium est nuptiarum e duabus unam ritui, unus efficitur spiritus. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet.