comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mea p̃ueni& te. Ut aut̃ ista feruescat & exer¬
ceat᷑ oratio: qđ nob̃ qͣntũ expediat nullis
ut opinor uerb̃ explicari potest. Differtur
crebrescunt. Ideo sequit᷑. Uxquid dnẽ
ieppulisti orationẽ mea : Hoc ⁊ in illis uerb̾:
liqͥsti. Causa cognoscenda: ꝓposita ÷. Non cãꝗͣ
sine causa hoc facer& dĩ culpata sapientia:
ita & hic. Htqͥd dnẽ reppulisti orationẽ mea:
Hiuꝰ tam̃ rei causa si diligent᷑ aduertat᷑. iã
suꝑiꝰ indicata ÷. Adhoc enĩ oratio scõꝵ
dilectione canti beneficũ ⁊ tribulationum
aduersitate quasi repellit᷑. ut tãꝗͣ ignis
flatu reꝑcussus inflãmet᷑ aitlentiꝰ. Exeqͥt᷑¬
itaq breuit̾ etiã tribulationes corꝑis ap̃i.
neq eni insolo capite facte funt: cu ⁊ saulo
dictũ sit qͥd meꝑsequeris. Et ipsȩ iaͣ paulꝰ
cãꝗͣ electũ me̾brũ in eodẽ corꝑe positꝰ: dicat.
Ut suppleam que desunt p̃ssirarũ api incar
& in laborib auiuentute mea. exaltatꝰ aut̃

Expanded text:
ers.» 15. Ut autem ista fervescat et exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hoc et in illis verbis liquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur ardentius. itaque breviter etiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carnet in laboribus a juventute mea; exaltatus autem
Abbreviated transcription (Latin):
Ec om̃s fuspensiones cuas. Uł sic̃ quidã sunt:
int̃pretati: om̃s fltctꝰ tuos. aut sic̃ alii
os elationes tuas suꝑ me induxisti. Scrip
tũ ÷ malio psalmo. O m̃s suspenfiones
tuȩ & fluctꝰ fui. suꝑ me ingressi ft̃. Uł sic̃
quidã meliꝰ transtulert̾: suꝑ me transiert̾.
utrũq positũ: & fuspensiones ⁊ fluctꝰ noi
ibi potuert̾ poni ꝓ suspensionib fluctꝰ.
Quȩ duo sic exposuimꝰ. ut suspensiones dice¬
remꝰ cõminationes. Nuctꝰ aut̃ iã ipsas passi¬
ones quȩ utraq uenunt de uiditio đi. S il¬
lic dictũ :÷ om̃s suꝑ me transiert̾. hic uͦ om̃s fuꝑ¬

Expanded text:
s tuas;» vel, sicut quidam sunt interpretati, «omnes fluctus tuos;» aut, sicut alii, «omnes elationes tuas super me induxisti.» Scriptum est et in alio psalmo, «Omnes suspensiones tuae, et fluctus tui super me ingressi sunt» : vel, sicut quidam melius transtulerunt, «super me transierunt;» utrumque positum est, et «suspensiones» et «fluctus,» non ibi potuerunt poni pro suspensionibus fluctus. Quae duo sic exposuimus, ut suspensiones diceremus comminationes, fluctus autem jam ipsas passiones: quae utraque veniunt de judicio Dei. Sed illic dictum est, «Omnes super me transierunt;» hic vero,
Abbreviated transcription (Latin):
salui facti sumꝰ eamq cũ patientia fide.¬
lit̃ expectamꝰ: ubi nec repell& dñs orationẽ
recte pecitũ ÷ obtinendũ: Hec faciem suam
auertae a nob̃: qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est.
N ec mopes erimꝰ. qr copia nr̃a ipse ds̃ erit
omĩa monu̾b. Nec laborabimꝰ qr nullã
remanebit infirmitas. Nec exaltati hu¬

Expanded text:
salvi facti sumus, eamque cum patientia fidesalvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati hu
Abbreviated transcription (Latin):
etiã misto scło queda m̾ebra eiꝰ. ut meissit
maior humilitas: ⁊ suꝑ ipsuᷤ corpꝰ id ÷ uni¬
transeunt ire cłĩ ñ aute̾ manent qr ñ defideti
s de infideli dictũ ÷ ira dĩ man& fuꝑ eum.
Et tr̃ores dĩ conturbant infirmitatẽ fideliũ:
qr omẽ qł accidere potest. etiam fiñ accidat.
prudent̃ timet᷑. Et aliqͣndo timores ipfi
conturbant animũ cogitantis: cirrũpen¬
dentibꝰ malis. ut sicut aqͣ undiq curũflu¬
ere udeat᷑ ⁊ simul circũdare metuentẽ.
⁊ qr eccłiȩ in hoc mundo ꝑegrinanti ista
ñ desunt: dũ mͦ in his. mͦ in illis me̾bris eiꝰ
usq quaq contingunt. Ido dixit totadie.
continuationẽ significans cẽꝑis. donec fi
dic̃ apłs. Om̃s me dereliquert̾: ñ illis im¬
putet᷑. S quid hȩc omĩa. Nisi ut oratio
sc̃ĩ huiꝰ corꝑis mane id÷ post noctẽ infide.¬
litatis inluce fidei p̃ueniat dm̃. donec
ueniat salus illa incuiꝰ ñdũ re s iã spe

Expanded text:
eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitranseunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terrores Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec findicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe
Abbreviated transcription (Latin):
eniꝰ toto tẽꝑe finec satt̾e una totadie manꝰ ex¬
tendit incruce: Porro si totũ ꝓparte accipi¬
endũ. eẽ. dicamꝰ. qr isto genere locutionis uti
etiã scã scriptã consueuit: ñ mͥ occurnt exẽplũ
totũ ꝓparte etiã tunc posse accipi. qͣndo ipsũ
trib dieb ⁊ trib noctib ido totũ ꝓparte ñ in¬
solent̃ accipit᷑. qr ñ ait totis tribꝰ dieb ⁊totis tͥbꝰ
noctibꝰ. Unꝰ qͥppe mediꝰ dies fuit totꝰ dies: mecitꝰ
duot att̃ partes premi ultima. ultimi prima.

Expanded text:
enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus exenim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro parte accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totus dies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpeti mala: qm̃ ñ eũ uidebant qualẽ uole¬
bant. qr ñ egrediebat᷑ id ÷ ñ manifestabat᷑ in
uirtute ⁊ potentia sua. S in suis interiorib
occultꝰ. omĩa quasi suꝑatꝰ atq impotens ꝑfe¬
rebat: infirmatist̃ ibi iopia uelut subtrac¬
to sibi cibo suo. lumie suo. E⁊ exclamatti
inqͥt adte dnẽ. Hoc quidẽ: aꝑtissime fecit: cũ
pender& incruce. S quid sequit᷑: Totadie
expandi manꝰ meas adte: qͦmͦ accipi oporteat
merito quęrit᷑. Sienĩ in eo qđ ait extendi ma¬
nꝰ meas crucis patibulũ intelligtmꝰ. qͦmͦ in¬
tellecturi sumꝰ totadie: Nũqͥd totadie pepen¬
dit in ligno. cũ : nox ad totũ diem ꝑtineat :
Si aute̾ hoc loco diem uoluit intelligi. qͥ p̃ter
noctẽ dies appellari sol& etiam talis diei qͣndo
cruefixus ÷ iã pars prima. ⁊ ñ parua transie
latmno eloquio ñ nͥ tẽpꝰ significare sol&. qͣ¬
iiis inrgreco ñ ita sit: semꝑ qͥppe mea lingua
p̃tari puto. artiꝰ questio colligabit᷑. Quomͦ

Expanded text:
um videbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. 9. «Et clamavi,» inquit, «ad te, Domine.» Hoc quidem et apertissime fecit, cum penderet in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteatmerito quaeritur. Si enim in eo quod ait, «Expandi manus meas,» crucis patibulum intellexerimus; quomodo intellecturi sumus, «Tota die?» Numquid tota die pependit in ligno, cum et nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierlatino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua pretari puto, arctius quaestio colligabitur. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eum totadie fecisse legtmꝰ dinde conueni¬
ent̾ ꝑ extens as manꝰ totadie continuationẽ
bonoꝵ oꝑum intelligere possumꝰ: aquoꝵ
natis adȩt̾nã salute: ñ aut̃ omib hominibꝰ
nec ipsis int̃ qͦs facta st̃ eiꝰ bona oꝑa ꝓfuerunt:
ideo conseq̃nt̃ adiecit. Nũqͥd mortuis fa¬
cies mirabilia: Hoc enĩ si dehis dictũ puta¬
uerimꝰ. quoꝵ caro exantinis facta÷ magna mi¬
rabilia facta sunt mortuis. ai quidã eorum
etiam reuixert̾. Et qđ dñs penetrauit incelo:¬
ferna: atq inde mortis uictor ascendit. mag¬
nũ mortius miracłm factũ ÷. Significat gͦ
isto uerbo quo ait: nũqͥd mortius faciens
mirabilia. homines corde ita mortuos ut eos
aduitã fidei tanta xp̃i miracła non moue¬
rent. Neq enĩ ꝓptea dixit ñ eis fieri mirabi¬
lia qr ñ ea uident: s qr ñeis ꝓsunt. ħã sicut
hic ait totacdie expandi manꝰ meas adte:
qr omĩa oꝑa sua ñmsi aduoluntatẽ referat.
patris. sepissime contestans idõ se uenisse ut

Expanded text:
hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possumus, anatis ad aeternam salutem, non autem omnibus hominibus, nec ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magna mirabilia facta sunt mortuis, cum quidam eorum etiam revixerunt : et quod Dominus penetravit inferna, atque inde mortis victor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aetf̃. C samaui adte dne: inter passiones mas.
T otadie ex pandi manꝰ meas adte: id÷ ñ dedi¬
tiacte głificandũ extendere oꝑa mea. Cut
gͦ mine imp̃ seutunt: Hisi qr mortus
ñ facies inrabilia:. Id ÷ noncis cõmouent
fidem. N ee medici eos exsuscitabt᷑ ut oibi¬
teant᷑ tibi. Inquibꝰ occulta gr̃a tua ñẽpss
sepulchro miscdiam tuã id ÷ anime morul

Expanded text:
xitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id ea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ amedicis exsuscitabunt᷑ homines ut confi¬
teant᷑ tibi: in hebreo quidẽ sermone alit᷑
hab̾ȩ firmat᷑. N onenĩ medici s gigantes. et̃.
ꝑhibent᷑. Uerũ septuaginta int̾pretes quoꝵ
auctoritas canta ÷: ut ñ inmerito ꝓpt̃ mi¬
rabilẽ consonantiã diumo spũ int̾pretati
eẽ. credarit᷑. deuocis similitudine qua in
hebrea lingua gigantes ⁊ medici pene eo
accipiendi eẽnt gigantes: significare uoluert̾.
Sienĩ suꝑbos gigantũ nomine insinuatos in
incongruũ eosdẽ medicos ñcupari: uelut
ꝑ artẽ sapientiȩ sue ꝓmittentes aumar ũ saltu¬
t . Contra qͦs dr dnã÷ salus. Siaut̃ inbonũ
accepim̃ gigantes. qr & dcpso dño dictũ ÷
exultauit ut grgax adcurrendã iuã. qđ
excellunt sicuti÷ mons montiũ. qr de illo

Expanded text:
n a medicis exsuscitabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; non enim medici, sed gigantes esse perhibentur: verum Septuagut non immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodaccipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intincongruum eosdem medicos nuncupari, velut r artem sapientiae suae promittentes animarum salutem: contra acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod excellunt; sicuti est mons montium, quia de illo
Abbreviated transcription (Latin):
non÷ absintlũ. ut ide ipsi magni ⁊ fortes
faciã aliqͦs exillis. S eciã tales medici
ꝗͣuis ñ desuo eurent. qi ne medici corꝑis cu¬
rent desuo. tam̃ qͣntũ lib& ꝑfidele mini¬
steriĩ opitulent᷑ saluti. uiuentes curare
posst᷑. ñ mortuos excitare. dequibꝰ dictũ:
N iũqͥd mortiuis facies mirabilia: Nimis enĩ
occulta cłi gra ÷: qua hominũ mentes qͦdã
mͦ reuiuiscunt. ut possint a quibꝰ lib eiꝰ
ministris p̃cepta sanitatis audire. Quã
grãm: cõmendat inex̾głio dicens. Nemo
potest uentre adme. nͥpat̃ qͥ misit me tra¬
aerit eũ. Et paulo post aꝑtiꝰ hoc ipstĩ repe.¬
tens: ait. Nerba que ego locutꝰ sũ uob̾: sp̃ẽ

Expanded text:
 absurdum ut iidem ipsi magni et fortes faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo; tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repetens
Abbreviated transcription (Latin):
clamaui: hoc ÷ dnm̃ ut saliuis eẽm. inuoca¬
ui. Quomͦ aut̃ inuocarẽ. nͥ crederẽ: Quomͦ¬
aut̃ crederẽ. nͥ audire̾ : S ut audita credere.
ipse me adtraxit: qr in occulto amorte cordis
ñ qui lib& medicꝰ s ipse excitauit. Nam multi
audiert̾: qr inominẽ tram extuit sonꝰ eoꝵ & in
Et nouit emiꝰ dñs qui st̃ eiꝰ. Acꝑhoc nec credere.¬
suscitat mortuos ⁊ uocat ea quȩ nͨ sunt tãꝗͣ¬
ea quȩ st̾: me moccultis uo cando ⁊ suscitan¬
do ⁊ trahendo atenebris eduxiss&: ⁊ adlum̃
fidei ꝑdixiss&e. Ido sequit᷑. E⁊ mane oratio
mea: p̃ueni& te. Iam mane. postea quã nox
nifidelitatis ⁊ cenebre transiert᷑ qđ mane ut

Expanded text:
ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in ed nosuscitat, et vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt, me in occultis vocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane ut
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchro. Sic aut̃ dictũ÷ insepulchio. ut
intelligant᷑ hii qui st̾ insepulchro. qͥ ⁊ suꝑiꝰ
significati st̃ nomine mortuoꝵ ubi ait nũ¬
ꝗd mortuis facies mirabilia. Animȩ nãq
mortue: corpꝰ sepulchrũ ÷ unde dñs mȩlian¬
głio talib dicit. Similes estis sepulchris de

Expanded text:
ro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris
Abbreviated transcription (Latin):
interpres. Ubi aut̃ positũ ÷ chimos pleriq non
putatiert̾ tram. eẽ. dicendã: cũ magni aucto¬
res latinȩ eloquentiȩ dephilosopħoꝵ grecmꝵ
libris etiam hoc nȩ nom̃ uercernt inlatinũ.
Noq dehac re: dnutiꝰ disputandũ ÷ Cui tamen
si & nos altud nom̃ adhibere debemꝰ tolera¬
biliꝰ indignationẽ dixeri ꝗͣ furorẽ. furor
qͥppe: sicut se latiũ hab& eloquium. non

Expanded text:
interpres; ubi autem θυμὸς positum est, plerique non interpres; ubi autem θυμὸς positum est, plerique non putaverunt iram esse dicendam, cum magni auctores latinae eloquentiae de philosophorum graecorum libris etiam hoc irae nomine verterint in latinum: neque de hac re diutius disputandum est; cui tamen si et nos aliud nomen adhibere debemus, tolerabilius indignationem dixerim quam furorem. Furor quippe, sicut se latinum habet eloquium, non
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt: in lacu inferiori. Uł pociꝰ inlacii infimo:
sic enĩ ÷ ingreco. Quid ÷ aut̃ lacus infimꝰ. nͥ
ꝓfundissima miseria qua ñ sit ꝓfundior:
Unde alibi dicit᷑. Edixisti me delacu miserie.
Ncenebrosis ⁊ umbra motts. Posuert̾ utiq
idẽ estimantes: qͣndo qd̃ faciebant nesciebant.
⁊ ignorabant eũ quẽ nemo pͥncipũ huiꝰ
scłi cognouit. Umbra enĩ mortis nescio utruͦ
mors corꝑis hic intelligenda sit: an illa pociꝰ
deqͣ scriptũ ÷ qͥ sedebant intenebris ⁊ umbra
mortis. lix orta: eis. Qi credlendo in lucẽ
& inuita: extenebris : morte impiecatis ecducti
st̾. łalẽ gͦ ili qui nesciebant qd faciebant dim̃
putauert̾: & int̃ tales nesciendo posuert̾. qua¬
habent irattia. uł sicut alĩ furor tuus. Qđ
enĩ grece positũ ÷ thimos: diuerse int̾preta¬
ti sunt nr̃i. Nam uͥ greci codioes habent orge.
ibi irã latinȩ dicere nullus fere dubitauit.

Expanded text:
inquit, «in lacu inferiore;» vel potius, «in lacu infimo:» sic enim est in graeco. Quid est autem lacus infimus, nisi profundissima miseria, qua non sit profundior? Unde alibi dicitur, «Eduxisti me de lacu miseriae» . «In tenebrosis et in umbra mortis:» posuerunt utique id existimantes, quando quid faciebant nesciebant, et ignorabant eum quem nemo principum hujus saeculi cognovit . Umbra enim mortis, nescio utrum mors corporis hic intelligenda sit: an illa potius de qua scriptum est, «Qui sedebant in tenebris et umbra mortis,» «lux orta est eis» ; quia credendo in lucem et in vitam, ex tenebris et morte impietatis educti sunt. Talem ergo illi qui nesciebant quid faciebant, Dominum putaverunt, et inter tales nesciendo posuerunt, quahabent, «ira tua;» vel sicut alii, «furor tuus.» Quod enim graece positum est θυμὸς, diverse interpretati sunt nostri. Nam ubi graeci codices habent ὀργὴ, ibi iram latine dicere nullus fere dubitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ deilla nͦ erubescunt: uerũ etiam
milla fidelit̃ głant᷑. Non se desitis meritis
excollentes: s eiꝰ grẽ nͨ irgrati. ut uniciuq
eoꝵ dici possit. Ecce uere ifrłita in qͦ dolus
non ÷: sicut ipsũ ifrł script᷑a sine dolo fu¬
isse cõmendat. lam itaq ap̃i uoceꝰ in ꝓpħia¬

Expanded text:
erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine dolo fuisse commendat . Jam itaque Christi vocem in p
Abbreviated transcription (Latin):
In his uerb: maxine ꝑsona dnĩ appar&&. Quis erĩ
aliꝰ int̾ mortuos lib̾: insi insimilitudine carnis
peccati: int᷑ peccatores solus sine peccato: Unde
illis qui se insipient᷑ liberos putabant: omĩs ait
qͥ facit peccatũ seruiis ÷ peccati. Et qr ꝑeum qͥ
ñ habebat peccatũ oportebat liberari apeccato.
si uos inqͥt filiꝰ lib̾auerit: timc uere lib̾i eritis.
Hicgͦ int̾ mortuos lib: qͥ inpotestate habebat po¬
nere anunã suã. ⁊ iterũ sumere eã. Aqͦ nemo
eã collebat: s eam ipse uoluntate ponebat. Qui
etiã carnẽ suã tamꝗͣ solutũ abeis tẽplũ resuscitare.
poterat cũ uolebat: quẽ passuruꝰ om̃s cũ deseritis¬
sent solus ñ remansit: qr pat̾ eũ ñ deseruit sicut
ipse testat᷑. Ab inimicis tam̃ ꝓquib orauit nesci¬
entib qđ faciebant & dicentib alios saluos fecit
se ipsũ ñ potest saluare: sifiliꝰ dĩ ÷ descendat de¬

Expanded text:
sona Domini apparet. Quis enim alius inter mortuos liber, nisi in similitudine carnis peccati inter peccatores solus sine peccato? Unde illis qui se insipienter liberos putabant, «Omnis,» ait, «qui facit peccacatum, servus est peccati.» Et quia per eum qui non habebat peccatum, oportebat liberari a peccatis: «Si vos,» inquit, «Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis» . Hic ergo «inter mortuos liber,» qui in potestate habebat ponere animam suam, et iterum sumere eam; a quo eam nemo tollebat, sed eam ipse voluntate ponebat ; qui etiam carnem suam tanquam solutum ab eis templum, resuscitare poterat, cum volebat ; quem passurum cum omnes deseruissent, solus non remansit, quia Pater eum non deseruit, sicut ipse testatur : ab inimicis tamen pro quibus oravit nescientibus quid faciebant, et dicentibus, «Alios salvos fecit,» «seipsum non potest. S
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ aduenit. Idoo naniq mortuos confuerit scrip¬
tura dicere dormientes: qr eurgilaturos id ÷ resur¬
recturos uult intelligi. S hic iilneratꝰ & dor¬
miens in sepulchro. die c̃ia eutgilauit: & factꝰ:
sicut passer singłaris intecto. id ÷ ad dexterã
patris incelo: nec iã morit᷑. ⁊ mors ei ultra non
dnabit᷑. Unde lontge distat abeis. quoꝵ adtalẽ
resurrectionẽ ds n meminit adhuic. Qd̃ entm
pcedere oportebat incapite: corꝑi seruat᷑ infinẽ.
Punc aut̃ dicit᷑ ds̃ memississe qͣndo facit: tunc
obluusci qͣndo ñfacit. Nam neq obluuo carit
indm: qr nullomͦ mutat᷑. neq recordatio. qi

Expanded text:
endi advenit. Ideo namque mortuos consuevit Scriptura dicere dormientes, quia evigilaturos, id est, resurrecturos vult intelligi. Sed hic vulneratus et dormiens in sepulcro, die tertio evigilavit, et factus est sicut passer singularis in tecto , id est, ad dexteram Patris in coelo; nec jam moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Unde longe distat ab eis quorum ad talem resurrectionem Deus non meminit adhuc: quod enim praecedere oportebat in capite, corpori servatur in fine. Tunc autem dicitur Deus meminisse, quando facit; tunc oblivisci, quando non facit: nam neque oblivio cadit in Deum, quia nullo modo mutatur; neque recordatio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
potui. Et si qͥd dehac re legi abeis dictum.
qͥ ante nos ista traccart̾: ñ satis fecit expec¬
tationi siue tarcditati meȩ. In quo igit᷑ mi¬
sterio diccũ mͥ uideat᷑ ꝓchoro adresponden¬
dũ. id ÷ ut canenti ꝑ choꝵ respondeat᷑ ex¬
ponã. Dnĩ hic passio: ꝓpħat᷑. Dicit aut̃ apłs

Expanded text:
potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, expon
Abbreviated transcription (Latin):
saloni huiꝰ occogesimi ⁊ septimi ti¬
tulus hab& aliquid. quo nouu
negociũ disputatori afferat. Nusꝗͣ enĩ ali¬
oꝵ psalmaꝵ positũ ÷ qđ hic legit᷑: ꝓmelech
adrespondendũ. Nam depsalmo cantici ⁊ can¬
tico psalmi: alias iã qͥd nob̾ uideret᷑ diximꝰ
bo ȩbreo: chorꝰ significat᷑. Qͥd est gͦ ꝓ choro
adrespondendũ nͥforte ut canenti chorꝰ
consonando respondeat: Sicut ñ istũ solũ
s alios qͦsq psalmos credendũ ÷ eẽ. cantatos:
qͣuis alios titulos acceꝑint. Qd̃ factũ eẽ.¬
existimo causa uarietatis: qua fastidium
leuaret᷑. Non enĩ iste solus psalmꝰ dignꝰ ÷ ha¬
bitꝰ. ubi respondere chorꝰ: cũ utiq ñ sit solꝰ
de dnĩ passione conscriptꝰ. Aut si ÷ alia cau¬
sa cur canta sit uarietas tituloꝵ. qͣ possit
ostendi: ita psalmos om̃s eẽ. p̃notatos. qui
st̾ alit̃ atq alit̃ p̃notati: ut nulliꝰ titulus
ualeat alicui alteri conuenire. ego eam
fateor cũ multũ conatꝰ eẽm. penetrare ñ

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: bo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non
Abbreviated transcription (Latin):
guraroe inse corpꝰ suũ qđ ÷ eccłia cui capd̃
siuis. ut sicui eoꝵ int̃ htananas t̾ptationes
contristari ⁊ dolere contingene. ñ ideost aba
grã putar&e se alieniĩ :⁊ ñ eẽ. ista percata sal
humane infirmitatis inditia. tãqͣ uoa¬

Expanded text:
guraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indi
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ qui st̃ isrłite. Proquibꝰ sic contristatũ dica¬
mꝰ ⁊ dñm: cũ eiꝰ passio ꝓpinquar&. inqua illi se
ĩmanissimo scelere fuerant obligaturi. ñ incon¬
grue nos dicere existimo. Deniq illud qđ in cru¬
ce dixit. pater ignosce illis qr nesciunt qͥd faci-¬
unt: etiam in isto psalmo deinceps dicit᷑. Re¬
putatꝰ sũ cũ descendentibꝰ in lacũ. Utiq anesci¬
entib qͥd facerent. qui eũ sic mori poͣtͣuert̾ ut mo¬
riunt᷑ homines cȩteri: cãꝗͣ necessitati subditũ
atq illa necessĩtate deuictũ. Lacũ enĩ dixit:¬

Expanded text:
carnem, qui sunt Israelitae . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimo. 4. «vers.» 5, ce dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» ; etiam in isto psalmo deinceps dicitur, «Deputatus sum cum descendentibus in lacum:» utique a nescientibus quid facerent, qui eum sic mori putaverunt, ut moriuntur homines caeteri, tanquam necessitati subditum atque illa necessi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ⁊ cu in lecis reb ager&: qđ̃ diei nomi¬
ne & cũ inaduersis qđ nodis nomine sig¬
nificari arbitror. Ingressus orationis in
conspectu dĩ: acceptatio eiꝰ ÷. In clinatio au¬
ris di̾: misericors exauditio ÷. Nam me̾bra
talia qualia nos habem᷑ incorꝑe: non
hab& d̾s. Est aut̃ solita repeticio. Nam
qđ÷ intr& in conspectu tuo oratio mea:
idipsũ ÷ mnelina aurẽ tuã adprecẽ meaꝰ. Quia¬

Expanded text:
em et cum in laetis rebus ageret, quod diei nomine; et cum in adversis, quod noctis nomine significari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet Deus. Est autem solita repetitio: nam quod est, «Intret in conspectu tuo oratio mea;» idipsum est, «Inclina aurem tuam ad precem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
animas ponere. Hoc ÷ respondere. Chorꝰ autem:
concordiam significat. que incaritate consi
ñ habeat ñ respond& nchoro: & ideo nicb̃
ei ꝓd est. Pinde quẽad modũ dicunt᷑ marce
musica. sic̃ ea docci homines latine dicere po¬
tuert̾. p̃centor ⁊ succentor. p̃centor scilic& qͥ
uocẽ p̃mittit. incantu. succentor aut̃ qͥ sub¬
sequent̃ canendo respond&: ita inhoc can¬
tico passionis p̃ceclentẽ. xp̃m subsequit᷑
chorꝰ martirũ. infinẽ cȩlestium chorona¬
toꝵ. Hoc enĩ canit᷑ filuis chore: id ÷ mmita¬

Expanded text:
ibus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consisnon habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canit
Abbreviated transcription (Latin):
ame. Sieos qͦs nouerat acceꝑimꝰ dictũ eẽ. notos
suos: om̃s eit̾. Nã quẽ illȩ non nouerat: S eos
dicit notos. quib & ipsȩ notꝰ erat: qͣntũ eum
tunc nosse potriert᷑. Cerce uł hactenꝰ qđ scie.¬
bant eũ irnocentẽ etiã si hominẽ tantũ mͦ
ñ ⁊ dm̃ putabant. Quãuis & bonos qͦs ꝓbare
notos dicere pottierit: sic̃ malos qͦs imꝓbare
sibi: posst ⁊ illi quidẽ intelligi. qͦs notos suos
dixit: qr &e ipsi genꝰ illiꝰ mortis horrebarit. S
intꝰ iidicabat᷑. anpotĩ ñ egrediebar altiꝰ didũ
debemꝰ acciꝑe. id ÷ minteriorib meis latebam
ñ ostendebã quis. eẽm. ñ ꝓpalabar. ñ manifesta¬
bar. Et ido sequit᷑. Ocłi mei: inftrmati sunt.
ab mopia. Nam qͦs eiꝰ ocłos intellecturi sum̃:¬
Nam si exteriores incarne inqͣ patiebat᷑ positos.
ñ eos meiꝰ passione legimꝰ inftrmatos ab mapis.
id ÷ cãꝗͣ fame ut assol& languisse. Post cal
qͥppe suã craditꝰ. & eodẽ cdie crucifixꝰ:. Siinte¬

Expanded text:
«me.» Si eos quos noverat acceperimus dictum esse «notos meos,» omnes erunt: nam quem ille non noverat? Sed eos dicit «notos,» quibus et ipse notus erat, quantum eum tunc nosse potuerunt; certe vel hactenus quod sciebant eum innocentem, etiamsi hominem tantummodo, non et Deum putabant. Quamvis et bonos quos probaret, «notos» dicere potuerit; sicut malos quos improbaret, sibi:» possunt et illi quidem intelligi quos notos suos dixit, quia et ipsi genus illius mortis horrebant; sed intus judicabatur? an potius, «non egrediebar,» altius dictum debemus accipere, id est, in interioribus meis latebam, non ostendebam quis essem, non propalabar, non manifestabar? et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si inte
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt anima mea: ⁊ uita mea. ninferno adͥpm¬
quauit. Nã ipsã omino sententiam: uerbis
aliis explicauit. qͣ diccũ ÷. Tristis ÷ anima
mea: usq admorte. Qđ enĩ ait tristis est aut¬
ma mea: hoc dictt̃ ÷ repleta ÷ malis anima
mea. Et̃ qđ sequit᷑ usq admorte̾: hoc didiꝰ
÷ ⁊ uita mea inferno adppinquabit. hos¬

Expanded text:
anima mea, et vita mea in inferno appropinquavit.» Nam ipsam sententiam omnino verbis aliis explicavit, qua dictum est, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Quod enim ait, «Tristis est anima mea;» hoc dictum est, «Repleta est malis anima mea:» et quod sequitur, «usque ad mortem;» hoc dictum est, «et vita mea in inferno
Abbreviated transcription (Latin):
ferno appropinquauit. Audemꝰ ne dicere ant¬
mã xp̃i replecã malis. cũ illa passionis affliccio
incarne ualuerit qͥeqͥd ualuit: Unde ⁊ ipse
suos adtolerantiã passionis accendens: ⁊ tãꝗͣ
a drespondendũ exhortans choꝵ sĩ. nolite
ñ possunt occidere. An occidi aꝑsecutorib a¬
homini dñat᷑ iniquitas: animã illã repletã
possumꝰ dicere. s forte dolorib quib anima
suȩ carni meiꝰ passione cõpatit᷑. Nonenĩ uł
ipse qui dicit᷑ corꝑis dolor. potest. eẽ. sine
anima. quẽ meuitabilit̃ imminentẽ p̃cedit
tristicia: qui soliꝰ animȩ dolor ÷. Dolere engo
anima: eciã ñ dolente corꝑe potest. Dolere
aut̃ corpꝰ: sine anima ñ potest. Cur itaq non
dicamꝰ ñ humanis peccatis s tam̃ humanis ma

Expanded text:
re animam Christi repletam malis, cum illa passionis afflictio in carne valuerit, quidquid valuit? Unde et ipse suos ad tolerantiam passionis accendens, et tanquam ad respondendum exhortans chorum suum: «Nolite,» non possunt occidere» . An occidi a persecutoribus ahomini dominatur iniquitas, animam illam repletam possumus dicere; sed forte doloribus, quibus anima suae carni in ejus passione compatitur. Non enim vel ipse, qui dicitur corporis dolor, potest esse sine anima, quem inevitabiliter imminentem praecedit tristitia, quae solius animae dolor est. Dolere ergo anima, etiam non dolente corpore, potest; dolere autem corpus sine anima non potest. Cur itaque non dicamus non humanis peccatis, sed tamen humanis ma
Abbreviated transcription (Latin):
aduos. Et mutabis ea ⁊ mutabunt᷑: tu
aut̃ idẽ ipse es ⁊ anni tui ñdeficiert. F oce
quȩ ec̾nitas facta ÷ nob̃ refitgtũ: ut in ea
mansuri adeam dehac temꝑis matabilita
tueamꝰ qͥd consequent̃ oratio poscat hoĩs
Ethoc ado petit: qđ ipse ds p̃cepit simili
om̃io sententia. qua moratione dicimꝰ:
ne nos inferas intẽptationẽ. Deniq & hic
adiuingit. E⁊ orxisti. conuertimini fi

Expanded text:
mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» . Ecce quae aeternitas facta est nobis refugium, ut in ea mansuri, ad eam de hac temporis mutabilitattueamur quid consequenter oratio poscat hominiEt hoc a Deo petit quod Deus ipse praecepit; simili omnino sententia qua in oratione dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» . Denique et hic adjungit: «Et dix
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nos lumen uultꝰ tui dnẽ. Eł oꝑa ma¬
nuum m̾aruꝰ dirige suꝑnos. Ut ñ ea ꝓrerũ
tr̃enarũ mercede faciam᷑. tunc enĩ ñ dirccta
s curua sunt. Huc usq psalmũ istuĩ multi
codices habent. s iñnullis legit᷑ aliꝰ ultimꝰ
uersus Ex op manuum nr̃arũ dirige.
Cui uerfu diligent̃ edoti p̃notant stellam
qͦs astericos uocant. Quib significant ea
quȩ mhebreo uł malus int̃pretib grecis rep-¬
periunt᷑: inseptuaginta uͦ int̾pretatione.
non sunt. Quẽ uersũ si uelimꝰ exponere: id
nrãrum dirige. tãꝗͣ ultimo uerfu uolens
ostendere ipsa oꝑa unũ op. eẽ. id ÷ ad
unũ op dirtgi. Tunc eiũ recta sunt oꝑa :
cũ adhunc unũ finẽ dirigurt᷑. finis enĩ

Expanded text:
 nos lumen vultus tui, Domine» . «Et opera manuum nostrarum dirige super nos:» ut non ea pro rerum terrenarum mercede faciamus; tunc enim non directa, sed curva sunt. Huc usque psalmum istum multi codices habent; sed in nonnullis legitur alius ultimus versus, «Et opus manuum nostrarum dirige.» Cui versui diligentes et docti praenotant stellam, quos asteriscos vocant, quibus significant ea quae in hebraeo vel aliis interpretibus graecis reperiuntur, in Septuaginta vero interpretatione non sunt. Quem versum si velimus exponere, id nostrarum dirige:» tanquam ultimo versu volens ostendere ipsa opera unum opus esse, id est, ad unum opus dirigi. Tunc enim recta sunt opera, cum ad hunc unum finem dirigu
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ igit᷑ in isto psalmo & uita uetꝰ. ⁊ utta
noua. ⁊ uita mortalis. ⁊ uita uitalis. &
satis aꝑte distincta sint. adhoc eniꝰ existi¬
mo hominis di moysi nomen titulo eiꝰ
inscriptũ: ut eis qui pie recteq serittan¬
t᷑ scripturas eo modo intimaret᷑ etiam
ꝓbonis oꝑib sola uł pene sola p̃mia t̾reno¬
rũ bonoꝵ ds pollicere uidet᷑ sine dubio
habere si ibuel amento tale Ailiqͥd: quale
iste psalmꝰ oftendit. S cũqͥsq transierit:
ad xp̃m: auferet᷑ uelamen & reuelabunt᷑
ocłi eiꝰ ut consider& mirabilia delege dĩ.¬

Expanded text:
in isto psalmo, et vita vetus et vita nova, et vita mortalis et vita vitalis, et satis aperteque distincta sint; ad hoc existimo hominis Dei Moysi nomen titulo ejus inscriptum, ut eis qui pie recteque scrutantur Scripturas, eo modo intimaretur etiam pro bonis operibus sola vel pene sola praemia terrenorum bonorum Deus polliceri videtur, sine dubio habere sub velamento tale aliquid, quale iste psalmus ostendit. Sed cum quisque transierit ad Christum, auferetur velamen , et revelabuntur oculi ejus, ut consider
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ in dieb adhuc malignis: dicamꝰ qđ
sequit᷑. E ⁊ respice inseruos tuos: ⁊ moꝑa
tua. Ipsi enĩ serui tui oꝑa tua sunt: non
solũ ut homines sint. s etiam ut sint seriti
tui: id ÷ obedientes uissis tiis. Ipsiꝰ mim
sumꝰ sigmentũ ñ solũ madã. s etiam cre

Expanded text:
autem in diebus adhuc malignis dicamus quod sequitur: «Et respice in servos tuos, et in opera tua.» Ipsi enim servi tui opera tua sunt, non solum ut homines sint, sed etiam ut sint servi tui, id est obedientes jussis tuis. Ipsius enim sumus figmentum, non solum in Adam, sed etiam cre
Abbreviated transcription (Latin):
in quib nec nos deficiemꝰ: s sine defectu
reficiemͣ. exestua̾t anima ña illoꝵ dieruꝰ
desiderio satiari ardent̃ atq uehementer
ut illic repleamͣ. ibi satiemͣ. ibi dicamꝰ
qd hic p̃dicimꝰ. Satiati sumꝰ mane miscđia
tua: & exultaumꝰ ⁊ iocundati sumꝰ momu̾b¬

Expanded text:
in quibus nec nos deficiemus, sed sine defectu in quibus nec nos deficiemus, sed sine defectu reficiemur. Exaestuet anima nostra illorum dierum desiderio, sitiat ardenter atque vehementer; ut illic repleamur, ibi satiemur, ibi dicamus quod hic praedicimus: «Satiati sumus mane misericordia tua; et exsultavimus, et jucundati
Abbreviated transcription (Latin):
nichil boni nob̾ sufficit. nec sufficere deb&.
nec desiderium nrm̃ iniua remaneat. qđ
donec ꝑueniat extendendũ ÷. Repleti fitmꝰ
mane: miscdłia tua. E ⁊ gxiatauimꝰ ⁊ dele¬
ctati sumꝰ. mom̾ib dieb nr̃is. Dies illȩ: dies
est sine fine. Simul sunt illi om̃s dies: ideo
satiant. Non enĩ succedentib cedunt: ubi ñ ÷
re dies bonos: Huidies ⁊alio loco anni appellan¬
t̃: ubr deo dr̾: Iuaut̃ idem ipse es: ⁊ anni tus
ñdeficient. Non enĩ anni ft̾ qui ꝓnchilo ha¬
bent᷑: aut dies sunt qui sicut umbra decli¬
nauerunt. s dies funt qui funt quoꝵ nu-¬
merũ notum sibi fieri precabat᷑: qui dicebat.
Notũ facmͥ dnẽ finẽ meum: quoꝑ ueniendo
maneam. ut nichil utteriꝰ iã requirã. Et nu¬
mutabilitate transcurrunt. nec una hora
meis inuenit᷑ in qua ita simꝰ. ut non alia
pars eiꝰ transierit: alia uentura sit: nulla
st& ut sit. Illi aut̃ arni ⁊ dies ñ deficiunt

Expanded text:
nihil boni nobis sufficit; nec sufficere debet, nihil boni nobis sufficit; nec sufficere debet, ne desiderium nostrum in via remaneat, quod donec perveniat extendendum est. «Repleti sumus mane misericordia tua; et exsultavimus, eati sumus» «in omnibus diebus nostris.» Dies ille, dies est sine fine. Simul sunt illi omnes dies; ideo satiant. Non enim succedentibus cedunt, ubi non est iligit videre dies bonos» ? Hi dies et alio loco anni appellantur, ubi Deo dicitur: «Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient.» Non enim anni sunt qui pro nihilo habentur, aut dies sunt qui sicut umbra declinaverunt : sed dies sunt qui sunt, quorum numerum notum sibi fieri precabatur qui dicebat, «Notum fac mihi, Domine, finem meum» quo perveniendo maneam, et nihil ulterius jam requiram, «et numutabilitate transcurrunt; nec una hora in eis invenitur in qua ita simus, ut non alia pars ejus transierit, alia ventura sit, nulla stet ut sit. Illi autem anni et dies non deficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
S qr id dep̃cabilis esto uitauit ambiguum:
qr dep̃care cõmune uerbũ : Nam & illȩ depͦ.¬
cat᷑ qui dep̃cationẽ fundit: & ille cui fundit᷑.
na quȩ futura sunt: spe anticipans. ⁊ uelut
facta iã deputans: R epleti sumꝰ inqͥt mane:
miscđia tua. Ergo mhis uelut nocturnis labo¬
rib & dolorib ꝓpħia nob̾ accensa ÷ : sicut lu¬
cerna iobscuro loco. donec dies lucescat: & lu¬
cifer oriat᷑ incordib nr̃is. Beati eni mundo
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebt̾. Tunc replebunt᷑
co bono iusti: qđ nunc esuriunt ⁊sittunt.
cũ ꝑfidẽ ambulantes. ꝑegrinant᷑ adnõ. Un¬
de ⁊ illud dr̃. Replebis me leticia cũ uultu
tuo: mane adstabunt ⁊ contẽplabunt᷑. ⁊ sicut
alii dixert̾ interp̃tes: satiati sumꝰ mane ni.¬
scdia tua. tunc satiabintt᷑. sicut alibi ait. sa¬
tiabor dũ manifestabit᷑ gła tua. Unde
dr. Ostende nob̾ patr̾e: & sufficit nob̾. Et ip¬
se dñs. Ostendã meipsũ illi. Qd̃ donec fiatꝰ

Expanded text:
is esto,» vitavit ambiguum; quia deprecari commune verbum est: nam et ille deprecatur qui deprecationem fundit, et ille cui funditur;na quae fufacta jam deputans, repleti sumus, inquit, mane misericordia tua. Ergo in his velut nocturnis laboribus, et doloribus prophetia nobis accensa est: sicut lucerna in obscuro loco donec dies illucescat, et Lucifer oriatur in cordibus nostris: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esuriunt et sitiunt, cum per fidem ambulantes peregrinantur a Domino. Unde et illud dicitur, Replebis me laetitia cum vultu tuo: mane astabunt et contemplabuntur. Et, sicut alii dixerunt interpretes, Satiati sumus mane misericordia tua. Tunc satiabuntur; sicut enim alibi ait: Satiabor cum apparuerit gloria tua. Unde dicitur, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Atque ips ait, «Ostendam meipsum illi» : quod donec fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
nuat ꝓpt̾ sabbati obseruationẽ testam̃tũ
uetꝰ: scds testam̃tũ nouti ꝓpt̃ dnĩ resurrecti¬
onẽ. Hinc sunt inteplo qͥndecim gradus. hinc
sunt inpsałmis qͥndecĩ caritica gradnũ. Hinc
qͥndecĩ cubitis sũmos montes aqua diluiiĩ
suꝑainit: ⁊ siquibꝰ aliis locis sacratꝰ cõmen¬
dat᷑ hic numerꝰ Trgo anni nr̃i inqͥt sicut.
aranea meditabunt᷑. in reb corruptibilib
laborabamꝰ. corruptibilia oꝑa tȩxebamꝰ. quȩ
nos scđm esaiam ꝓpħam minime contegebant.
est in ipsis: aliud inpotentatib. in ipsis:
hoc ÷ in anns uł dieb ipsis. qđ dat᷑ intel¬
ligi inteꝑalib reb. Ideo septuaginta. qr
tẽꝑalia ꝓmitti uident᷑ inueteri testam̃to.
Si aute non impsis annis s inpotentatib¬

Expanded text:
nuat propter sabbati observationem Testamentum nuat propter sabbati observationem Testamentum Vetus, secundus Testamentum Novum propter Domini resurrectionem. Hinc sunt in templo quindecim gradus; hinc sunt in Psalmis quindecim cantica graduum; hinc quindecim cubitis summos montes aqua diluvii superavit ; et si quibus aliis locis sacratus commendatur hic numerus. Ergo, «Anni nostri,» inquit, «sicut aranea meditabantur.» In rebus corruptibilibus laboramus, corruptibilia opera texebamus: quae nos, secundum Isaiam prophetam, minime contegebant .est «in ipsis,» aliud «in potentatibus. In ipsis,» hoc est in annis vel diebus ipsis quod datur intelligi in temporalibus rebus: ideo «septuaginta;» quia temporalia promitti videntur in Vetere Testamento. «Si autem,» non in ipsis annis, sed «in potentatib
Abbreviated transcription (Latin):
bore iuuunt. S mutti ⁊ intra se tuaginta
anr gert̾ infirmissimã ⁊ erũpnosissimã
senecuẽ: ⁊ sepe ultra octogirita annos senes
mirabilit̃ utgere ꝓbati sut:. Meliꝰ ÷ gͦ: in
his numeris spirituale aliqͥd p̃scrutari.
Neq enĩ suꝑ filios adã ꝑquẽ untũ hominẽ pacra¬
tũ intrauit. in mundũ. ⁊ ꝑpecatũ mors: & ita
in om̃s homines mors ꝑtransĩt̃. maior ÷ ira di̾.
qr multo breuiꝰ uiuunt quã uxxert̾ antiqui.
cũ iuita ipsoꝵ irrisa sit longitudo: ubi mil¬
le anni cõꝑati sunt: diei hȩsterno atq prete.¬
rito: & horis trib. Et utiq tunc mttiui unuie.¬
bant: qͣndo iram dĩ ꝓuocauert̃ usq addilu¬
uium quo perirent: Septuaginta porro anni
& octognita st̃: centũ qͥnquaginta. Quẽ sacra¬
cũ ẽ mimerũ satis insinuat liber istȩ psal¬
moꝵ Nanc enĩ habent insignificatione ratio
entũẽ qͥnquaginta: qͣm qͥndecim. Qui numerꝰ
fit: septe ⁊ octo coniunctis. Quoꝵ primꝰ infi¬

Expanded text:
bus vivunt. Sed multi et intra septuaginta annos gerunt infirmissimam et aerumnosissimam senectutem, et saepe ultra octoginta annos senes mirabiliter vigere probati sunt. Melius est ergo in his numeris spirituale aliquid perscrutari. Neque enim super filios Adam, per quem unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit , major ira est Dei, quia multo brevius vivunt quam vixerunt antiqui; cum et vitae ipsorum irrisa sit longitudo, ubi mille anni comparati sunt diei hesterno atque praeterito, et horis tribus: et utique tunc multum vivebant, quando iram Dei provocaverunt usque ad diluvium quo perierunt. 10. Septuaginta porro anni et octoginta, fiunt centum quinquaginta; quem sacratum esse numerum satis insinuat liber iste Psalmorum. Hanc enim habent in significatione rationem centum quinquaginta, quam quindecim: qui numerus fit septem et octo conjunctis; quorum primus insi
Abbreviated transcription (Latin):
inlapfũ: dĩ nesciunt dinumerare iram tuam
Deniq scđm hanc orationẽ hominis sui. sic notũ
fecit xp̃m̃ suĩ: ut suis passionib demonstrar&
ñ ea minera quȩ uident᷑ sonare inueteri testam᷑¬
to ubi ft̃ umibrȩ futuroꝵ. s et̃na. eẽ. concupiscen¬
da. Potest misto sensu etiam dĩ dextera intelligi:
inqua iustos suos abimpiis segregabit. qi ⁊ ip¬
sa bene sic mnotescit: cũ flagellat omnẽ filiu
quẽ recipit. Nec mpeccatis suis ꝓsperari sinit
plus rrascendo. s inmansuetudine sinistra fla¬
gellat ut emendatũ ad dexterã ponat. Et
illud qđ pleriq codices habent dexterã cuã
nota fac mͥ. acdutrũq referri potest ad xp̃m¬
siue adȩt̾̃nã felicitatẽ. Nam ds̃ ita ñ hab&¬

Expanded text:
in lapsum, dum nesciunt dinumerare iram tuam? in lapsum, dum nesciunt dinumerare iram tuam? Denique secundum hanc orationem hominis sui, sic notum fecit Christum suum, ut suis passionibus demonstraret, non ea munera quae videntur sonare in Vetere Testamento, ubi sunt umbrae futurorum, sed aeterna esse concupiscenda. Potest in isto sensu etiam Dei dextera intelligi, in qua justos suos ab impiis segregabit: quia et ipsa bene sic innotescit, cum flagellat omnem filium quem recipit, nec in peccatis suis prosperari sinit plus irascendo, sed in mansuetudine, sinistra flagellat, ut emendatum ad dexteram ponat . Et illud quod plerique codices habent, «Dexteram tuam notam fac mihi,» ad utrumque referri potest, sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ds uͦ hab& potestate̾ ⁊ hic puntre: ⁊ post
corꝑis morte̾ mittere ingehenna̾. Et apau¬
cis eruditis maior eiꝰ ira intelligit᷑: uana
⁊ seductoria felicitas improꝵ. Hanc enim¬
illȩ ñ nouerat: cuiꝰ pene cõmotift᷑ pedes.
qr relauit inpeccatorib: pacẽ peccatoꝵꝵ
intuens. S didicit eam cũ intrar& in
pauci intrant: ut discant p̃timore dĩ di
tuã: sic notã fac. Hoc enĩ magis habent:
codices greci: ñ sicut qͥdã latini dexterã
⁊ brachiũ dñi cui reuelatũ ÷: Sic nota fac:
ut mea discant fideles tui ea magis ate pos¬
cere ⁊ sꝑare p̃mia fidei quȩ ñ apparent in ue¬
teri testam̃to. s reuelant᷑ innouo. Ne arbitren
t̃ ꝓmagno habendã ⁊ cuprendã uł aman¬
dã et̃ t̾renoꝵ ac temꝑ aliũ bonoꝵ felicita¬
tate̾. Et cõmoueatit᷑ pedes eoꝵ cũ eam uiderint.
⁊ ineis qui te ñcolunt & gressus eoꝵ & fundant᷑

Expanded text:
Deus vero habet potestatem et hic punire, et post Deus vero habet potestatem et hic punire, et post corporis mortem mittere in gehennam . Et a paucis eruditis major ejus ira intelligitur vana et seductoria felicitas impiorum. Hanc ille non noverat, cujus pene commoti sunt pedes, quia zelavit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens: sed didicit eam, cum intraret in pauci intrant, ut discant prae timore Dei tuam sic notam fac.» Hoc enim magis habent codices graeci; non sicut quidam latini, «Dexteram «Et brachium Domini cui revelatum est» , sic notum fac, ut in eo discant fideles tui ea magis a te poscere et sperare praemia fidei quae non apparent in Vetere Testamento, sed revelantur in Novo; ne arbitrentur pro magno habendam et cupiendam vel adamandam esse terrenorum ac temporalium bonorum felicitatem, et commoveantur pedes eorum, cum eam viderent et in eis qui te non colunt; et gressus eorum effundantur
Abbreviated transcription (Latin):
potestate̾ irȩ tue. ⁊ pre timorȩ tuo nã tuam
dimnumerare: Ualde paucoꝵ ⁊ hominu̾ in
qt: nosse tre tuȩ potestatẽ. Qi plerisq ita
magis cũ parcis trasceris: ut ñ adirã s potiꝰ
admansrietudinẽ tuã ꝑtinere intelligat᷑
labor ⁊ dolor. quo corripis. Erudisq qͦs diligiᷤᷤ.
ne penis excrucient᷑ ecñis. Sicut enĩ legit᷑ i
alio psatmo: irritauit dnm̃ peccator ꝓmag.¬
nitudine ie suȩ ñ exquin&. Quis gͦ nouit:¬
id ÷ quo unꝰ qͥsq reperit᷑ : Quis nouerit po¬
testatẽ ie tuȩ. ⁊ p̃timore tuo na tuã dinu-¬
merare : Etiam hic subaudit᷑ qͥs nouit. Quã
difficile inuentt᷑ qui nouerit. ita p̃timore:
tuo dintimerare irã tuaᷤ: ut etiam hoc attͥat
& ad eam intelligat ꝑtinere. qđ ñ nullis
quibꝰ plus irasceris parcere uidearis: ut ꝓs¬
peret᷑ peccator inuia sua. ⁊ maiora reciprat.
innouissimo: Potestas qͥppe humanȩ tre
cũ corpꝰ occiderit: ampliꝰ ñ hab& qͥd faciat.

Expanded text:
ore tuo iram tuam dinumerare?» Valde paucorum hominum est, inquit, nosse irae tuae potestatem; quia plerisque ita magis, cum parcis, irasceris, ut non ad iram, sed potius ad mansuetudinem tuam pertinere intelligatur labor et dolor, quo corripis erudisque quos diligis, ne poenis excrucientur aeternis: sicut enim legitur in alio psalmo, «Irritavit Dominum peccator; pro magnitudine irae suae non exquiid est, quotusquisque reperitur qui noverit «potestatem irae tuae, et prae timore tuo iram tuam dinumerare?» Etiam hic subauditur, «quis novit.» Quam difficile invenitur qui noverit ita prae timore tuo dinumerare iram tuam, ut etiam hoc addat, et ad eam intelligat pertinere, quod nonnullis, quibus plus irasceris, parcere videaris, ut prosperetur peccator in via sua, et majora recipiat in novissimo? Potestas quippe humanae irae cum corpus occiderit, amplius non habet quid faciat;