comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ sibi uidet᷑: nec uult disce̾: idõ ñ sitit. Hã si
sitiret uellet disce̾ ut inueniret qr totũ dĩ
ꝓudentia fit in t̾ra: ⁊ miraret᷑ disposita etiã
m̃bra pulicis. Attendat caritas ur̃a. Qͥs dispo¬
suit m̃bra pulicis ⁊ culicis: ut habeant ordine̾
suũ. habeant uitã suã. habeant motũ suu̾.
Unã bestiolã breuẽ iniutissimã cosida. ꝙͣ uo¬
lueris. Si cõsides ordine̾ m̃broꝵ ipsiꝰ. ⁊ aĩati¬
onẽ uitȩ qua mouet᷑. ut ꝓposse fugiat mor¬
tẽ amet uitã : appetat uoluntates. deuitet
molestias. exeat sensus diu̾sos: uigeat ĩ motu
congruo sͥ. Es dedit aculeũ culici. qͦ sangͥnẽ
sugat: Quã tenius fistula. qua sorbet. Qs
disposuit ista: quis fecit ista: Ex paueseis in
minimis: lauda magnũ. Hoc itaq tenete fres
mei: nemo uob̃ excutiat de fide. sauã docꝰtrinam.
A fecit in celo angłm. ⁊ ipse fecit in t̾ra uermi¬
cłm.s. angłm in celo ꝓ habitatione. celesti. ũmi¬

Expanded text:
 videtur, nec vult discere, ideo non sitit. Nam si sitiret, vellet discere; et inveniret quia totum Dei providentia fit in terra; et miraretur disposita etiam membra pulicis. Attendat Charitas vestra. Quis disposuit membra pulicis et culicis, ut habeant ordinem suum, habeant vitam suam, habeant motum suum? Unam bestiolam brevem, minutissimam considera, quam volueris. Si consideres ordinem membrorum ipsius, et animationem vitae qua movetur; ut pro se fugit mortem, amat vitam, appetit voluptates, devitat molestias, exserit sensus diversos, viget in motu congruo sibi! Quis dedit aculeum culici, quo sanguinem sugat? Quam tenuis fistula est qua sorbet! Quis disposuit ista? quis fecit ista? Expavescis in minimis; lauda magnum. Hoc itaque tenete, fratres mei; nemo vos de fide excutiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra vermiculum: sed angelum in coelo pro habitatione coelesti, vermi
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩes insani effecti. ⁊ inflati tipo. inanes intus.
foris tumidi. etiã res suas ꝑdere uolt donando
scenicis. histrionib uenatorib. aurigis. Qnta
donant. qͣnta impendt᷑: Effundunt iures: non
pat᷑moniũ tm̃ s etiã animũ siuĩ Ipsi fastidius̃
pauꝑen: qr ñ clamat ppłs ut pauꝑ accipiat.
clamat᷑ uolt᷑ erogare: uͥ clamat᷑ ab insanis in¬
saniunt. ⁊ fuint om̃s insani. ⁊ qͥ specꝰtat᷑ ⁊ qui
spectant ⁊ qͥdonant. Insana ista gła rep̃hen¬
dit̃ a dño: imꝓbat᷑ ante. ocłos omĩpotentis. Et tñ

Expanded text:
homines insani effecti, et inflati typho, inanes intus, foris tumidi, etiam res suas perdere volunt, donando scenicis, histrionibus, venatoribus, aurigis. Quanta donant! quanta impendunt! Effundunt vires, non patrimonii tantum, sed etiam animi sui. Isti fastidiunt pauperem, quia non clamat populus, ut pauper accipiat; clamatur, nolunt erogare: ubi clamatur ab insanis, insaniunt; et fiunt omnes insani, et qui spectatur, et qui spectat, et qui donat. Insana ista gloria reprehenditur a Domino, improbatur ante oculos Omnipotentis. Et tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ ẽ. Attende t̾rã: pulchra eͣ. Itrũq simul
ualde pulchrũ ẽ: ipse fecit. ipse regit. ipsius
in statu. siuie in motu. siue de t̾ra decesũ. siuie
de celosursiĩ: siue in uetustate. siue in renoua¬
tione. Cũ uides hec ⁊ gaudes. attolleris in ar¬
tificẽ. ⁊ inuisibilia eiꝰ ꝑ ea qͣ facta st̃ intellecta
Ft p ipse: fecit omĩa. ⁊ meliꝰ illo ñ ẽ aliquid. qͥc¬
q̃a feeit intra illũ ẽ : ⁊ qͥeqͥd tͥ in his placet minꝰ
ẽ ꝗͣ ipse. ħͥ gͦ itatͥ placeat qd fecit. ut redela.si
aeo qui fecit: s si amas qd̾ feeit. multomagis eũ¬
ama qͥ fecit: Si pulchra stͣ que fecit: quanto pul¬
amior ẽ qui fecit: Confessio eiꝰ in celo uin t̾ra¬
⁊ eraltauit cornu ppłi su. Ece qd ꝓpħabant aegde¬
us i racharias. Modo cornu ppłi ipsiꝰ. humile. est
in teituris. in tẽptationib: in tribulationibꝰ. in
tiunsione pectoꝵ. Qnͣ exaltabit cornu ppłi sul¬

Expanded text:
chrum est; attende terram, pulchra est: utrumque simul valde pulchrum est. Ipse fecit, ipse regit, ipsius in statu, sive in motu, sive de terra deorsum, sive de coelo sursum, sive in vetustate, sive in renovatione. Cum vides haec et gaudes, et attolleris in artificem, et invisibilia ejus, per ea quae facta sunt, intellecta Et quia ipse fecit omnia, et melius illo non est aliquid, quidquid fecit, intra illum est; et quidquid in his tibi placet, minus est quam ipse. Non ergo ita tibi placeat quod fecit, ut recedas ab eo qui fecit; sed si amas quod fecit, multo magis eum qui fecit. Si pulchra sunt quae fecit, quanto pulchrior est qui fecit? «Confessio ejus in ter exaltabit cornu populi sui.» Ecce quod prophetabant Aggaeus et Zacharias. Modo cornu populi ipsius humile est in trituris, in tribulationibus, in tentationibus, in tunsione pectorum: quando «exaltabit cornu populi su
Abbreviated transcription (Latin):
no ex hortans nos. ut eoꝵ consideratioẽ lau¬
demus dm̃. sic enĩ laudant dm. cũ considera¬
te dñm de t̾ra: dracones ⁊ om̃s abyssi. Dra¬
cones circa aquã u̾sant᷑. de speluncis ꝓcedt᷑.
ferunt᷑ in aere. concitat᷑ ꝓpt̾ eos aer. Mag¬
na quȩdã st̃ animantia. dracones: maiora
ñ st̃ suꝑ tͣrã. Propterea inͣ cepit: dracones ⁊¬
om̃s abyssi. St̃ enĩ spelunce aquaꝵ latenti¬
ũ. un̾ fontes. uñ flumina ꝓcedt᷑: ⁊ alia ꝓce¬
dt̃ ut fluant suꝑ t̾rã. alia occulta subtere
unt: ⁊ totũ hoc atq oĩs ista humida natura a¬
quaꝵ. simul cũ mari ⁊ isto infimo aere. abyssus
uł abẏssi uocant᷑ uͥ uiuunt dracones ⁊ laudant
dm̃. Qͥd putamꝰ. qr choros faciunt dracones:
⁊ laudant dm̃. Absit. S: uos consid̾antes dracones.
attendite artifice̾ draconũ. creatorẽ draconũ.
Et cũ miramini dracones. ⁊ dicitis. magnꝰ ds̃ qͥ
fecit hec : dracones laudant dm̃ de uocib ur̃is.

Expanded text:
consideratione laudemus Dominum sic enim laudant Deum, cum considerate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt animantia dracones, majora non sunt super terram. Propterea inde coepit dicere, omnes abyssi.» Sunt autem speluncae aquarum latentium, unde fontes, unde flumina procedunt; et alia procedunt, ut fluant super terram, alia occulte subter unt: et totum hoc, atque omnis ista humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abyssus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum. Quid? putamus quia choros faciunt dracones, et laudant Deum? Absit. Sed vos considerantes dracones, attendite artificem draconum, creatorem draconum; et cum miramini dracones, et dicitis, Magnus Deus qui haec fecit, dracones laudant Deum de vocibus vestris:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s nort᷑. Ihorus ẽ consensio cantantiũ. Si in
choro eantamꝰ: concordit᷑ cantemꝰ. In choro can¬
tantiũ. qͥsquis uoce discrepau̾it. offendit audi¬
tũ. ⁊ ꝑturbat chorũ. Si uox inconuenient᷑ can¬
tantis disturbat concentũ cantantiũ. qͦmͦ dis¬
choro .xͥ lã totꝰ mundus ẽ chorꝰ xͥ: ab oriente
in occidente. cõsonat Uideamꝰ si tm̃ extenditur
chorꝰ .xͥ. Dicit psalmꝰ aliꝰ. A solis ortu usq ad oc¬
easũ. laudate nom̃ dnĩ. Laudent nom̃ eiꝰ in
choro: in tympano ⁊ psalt̾io psallant ei. Qrͣ as¬
sumit timpanũ ⁊ psalt̾uĩ: It nͣ sola uox lau

Expanded text:
omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in omnes norunt. Chorus est consensio cantantium. Si in choro cantamus, concorditer cantemus. In choro cantantium quisquis voce discrepuerit, offendit auditum, et perturbat chorum. Si vox inconvenienter cantantis disturbat concentum cantantium, quomodo disChorus Christi jam totus mundus est. Chorus Christi ab oriente in occidentem consonat. Videamus si tantum extenditur chorus Christi. Dicit psalmus alius: «A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini» . «Laudent nomen ejus in choro.» 8. «In tympano et psalterio psallant ei.» Quare assumit tympanum et psalterium? Ut non sol
Abbreviated transcription (Latin):
nundũ ꝓ eo offerendũ ẽ. Quere. ap̃ te. qd̾ offeras.
ĩ muenies. Iuere ex te qd offeras.: ñ delectat᷑ ari¬
etib nec hẏrcis nec tauris: oĩa ipsiꝰ st̃ ⁊ si ñ offe¬
ras. Offer gͦ illi mundũ sacͥficiũ. S pecc̃or es. im¬
ni es: s inquinatã conscientiã habes. forte. pote¬
ris aliqͥd mundũ offerre purgatꝰ: s ut purgeris
aliqͥa ꝓ te offerendũ ẽ. Qͥd gͦ ꝓ te oblaturus es:
ut munderis: Si mundatꝰ es: pot̾is offerre. qđ
mundũ ẽ. Offerat gͣ se ipsũ mundus. sacdos: &
in hoib qd̾ offerret ꝓ hoĩb: seipsũ obtulit mũ¬
da uictima: hostia ĩmacłata. ħ̃ gͦ hoc obtulit
ed nos illi dedimꝰ: immo ħ obtulit qd̾a nob acce¬
pit ⁊ mundũ obtulit. sarnẽ enĩ a nob̃ accepit:
hanc obtulit. S unͣ illã accepit: De ut̾o iurgi¬
nis marie. ut mundã offerret ꝓ ĩmundis. ip¬
eiꝰ in choro. Et chorus quid significat: Multi
nouert᷑ chorũ: ⁊ qr in eiutate loquim᷑. prope

Expanded text:
est. Quaere apud te quid offeras; non invenies. Quaere ex te quod offeras; non delectatur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris offerre quod mundum est. Offerat ergo seipsum mundus sacerdos, et od offerret pro hominibus; seipsum obtulit munvictima, hostia immaculata! Non ergo hoc obtulit quod nos illi dedimus: imo hoc obtulit quod a nobis accepit, et mundum obtulit. Carnem enim a nobis accepit, hanc obtulit. Sed unde illam accepit? De utero virginis Mariae, ut mundam offerret pro immundis. Ip3. Laudent nomen ejus in choro.» Et chorus quid significat? Multi noverunt chorum; et quia in civitate loquimur, prope
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ ẽ hoĩs: se utiq demonstrans. Bonũ uͦ semen.
filii st̃ regni: ipsa ẽ eccłia scõꝵ. Tizania aũ. filii
stͣ maligni. Ager. ẽ hic mundus. lã uidete frẽs.
qr ꝑ mundũ seminatũ ẽ bonũ sem̃: ⁊ ꝑ mun¬
dũ seminata st̃ ⁊ itania. Nũqͥd in parte tritieũ. ⁊ ĩ

Expanded text:
Filius hominis:» se utique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt regni:» ipsa est Ecclesia sanctorum. «Zizania autem, filii sunt maligni. Ager est hic mundus» . Jam videte, fratres, quia per mundum seminatum est bonum semen, et per mundum seminata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pennis en ⁊ de quo dic̾turi stͣ suꝑbi ⁊ impu. ausi¬
teelum ñ lixit nob ⁊ sol ñ ẽ ortus nob̾. lpsa erit
estas mia. Modo fructus ꝑ hibnũ in radioren ap¬
Illa uigt: illa mortua ẽ. s iliꝰ uita. ⁊ illi mors
la abscondito ẽ . Ntas pcedit. iuta illꝰ clarificate.
mors uli manifestat᷑. Pcedit honor folioꝵ. fecun¬
aitas feuetiaũ. uestit᷑ uitis in facie: ex eo qd̃ ht̃
in radice. Ergo mͦ fres tales sumꝰ.: quales st̃ alis
hores. Quom nascunt᷑: Manducant bibt᷑. uesti¬
uort ÷ transigunt uitã istã. Sie ⁊ sei. Aliqnͣ ista

Expanded text:
uo dicturi sunt superbi et impii, «Justitiae lumen non luxit nobis, et sol non est ortus nobis» . Ipsa erit aestas nostra. Modo fructus per hibernum in radice non apilla vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum, fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transigunt vitam istam; sic et sancti. Aliquando ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ex ysacic. Quomͦ placuit dõ abrahã: Predi
dit abrahã dõ: ⁊ reputatũ ẽ illi ad iustitia. Qs¬
quis imitatꝰ fuerit abrahã: filiꝰ eͣ abrahe. Qsqͥs
degenerauit a fide abrahȩ : ꝑdidit. ꝓgeniẽ abra¬
he. Iudȩi degenerauert᷑. ꝑdidert᷑: imitati siũ
nos. inuenimꝰ. Audi qr illi ꝑdidert̃. Eͥa dicit illis¬
dñs. dicentib filii sumꝰ abrahȩ : Ausi st̃ ostenta¬
re se.⁊ erigere ceruicẽ: de nobilitate. generis
usti . Qͥ d dic̃ illis dñs: Si filii abrahȩ essetis. fac¬
ta abrahe faceretis. Si gͦ ꝑdidert̃ ipsi qd filii st̃
abra. he: inuenimꝰ nos ut filii simꝰ abrahe. fre¬
iendo qͥipe uiuenimꝰ. qd̾ illi ñ credendo ami
Et quom̃ addidit ut discerneret nos: filuis
srł ppło apꝓpunquanti sibi. ditendite iuaps
si ppinquant ipsi st̃. Et̃ forte ipsi ꝓpinquantos
cit mͥ aliquis. Iotidie ⁊ ipsi cantant psalmũ. s
cantant ymnos dĩ. Non auditis qͥad eis Qic ꝓpi¬

Expanded text:
Israel ex Isaac. Quomodo placuit Deo Abraham? «Credidit autem Abraham Deo, et deputatum est illi ad justitiam» . Quisquis imitatus fuerit Abraham, filius est Abrahae: quisquis degeneraverit a fide Abraham, perdidit progeniem Abrahae. Judaei degeneraverunt; perdiderunt: imitati sumus nos; invenimus. Audi qnus dicentibus, «Filii sumus Abrahae?» Ausi sunt ostentare se, et erigere cervicem de nobilitate generis justi; et quid illis Dominus? «Si filii Abrahae essetis, facta Abrahae fecissetis» . Si ergo perdiderunt ipsi quod filii sunt Abrahae, invenimus nos ut filii simus Abrahae. Credendo quippe invenimus quod illi non credendo amisEt quomodo addidit, ut discerneret nos? «Filiis Israel, populo appropinquanti sibi.» Attendite Judaeos: si propinquant, ipsi sunt. Et forte propinquant, dicit mihi aliquis: quotidie et ipsi cantant psalmum, et cantant hymnos D
Abbreviated transcription (Latin):
Umuꝰ om̃ib sc̃ĩs eiꝰ. hymnꝰ scitis qͥd ẽ  lantus ẽ
cũ laudedĩ. Si laudas dm̃ ⁊ ñ cantas: ñ dicis yͦm¬
nũ. di cantas dõ. ⁊ ñ laudas: ñ dicis ymnũ. Silau¬
das aliud qd ñ ꝑtinet ad laudẽ dĩ ⁊ si cantando
laudas. ñ dicis ẏmnũ. Hẏmnꝰ gͦ ta ista ht̃: ⁊ can¬
tũ ⁊ laudẽ. ⁊ dm̃. laus gͦ dĩ in cantico. ymnꝰ dr̃¬

Expanded text:
us omnibus sanctis ejus.» Hymnus scitis quid est? Cantus est cum laude Dei. Si laudas Deum, et non cantas, non dicis hymnum: si cantas, et non laudas Deum, non dicis hymnum: si laudas aliud quod non pertinet ad laudem Dei, etsi cantando laudes, non dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, et cantu
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit tẽptatio separauit illos: ⁊ patefecit hõĩbꝰ
qb nouerat ds̃. Ñ enĩ fructꝰ ostendit᷑. nͥ in fac¬
tis. Uñ dictũ ẽ. Ex fruc̾tib eoꝵ. cognoscetis eos.
dix̃ enĩ dñs ad quosdã qͥ ouiũ uestim̃to se in
litas humana ddinosc̾e ñ possit lupũ sub ouina
pelle. ait. Ex fructib eoꝵ. cognoscetis eos. Esrgo¬

Expanded text:
Venit tentatio; separavit illos, et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur nisi in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se indlitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.
Abbreviated transcription (Latin):
so ẽ lȩtitia. que nos facit felices. Letet᷑ isrł
Ipse isrł. filii eccłiȩ st̃: qr sẏon fiuit qͥdẽ una a¬
nutriuit. Ex parte ꝑegrina: ex magna parte
in cęlo manens. Ex parte qua manet in celo.
beatitudo angłoꝵ: ex parte qua ꝑegrinat᷑. in
hoc scło. spes eͣ iustoꝵ. De illa dictũ ẽ gła mex¬
celsis dõ: de hac dictũ ẽ. & in t̾ra pax hoĩb
bonȩ uoluntatis. Qͥa gͦ in hac uita geniunt
⁊ desiderant illã patriã: currant dilectione.
ñ pedib corporis. Ñ quȩrant naues s pennas.
duas alas caritatis apphendant. Quȩ stͣ duȩ
alȩ caritatis: Dilectio di: ⁊ dilectio ꝓximi. Ee¬
grinam᷑ enĩ: suspiramꝰ. gemimꝰ. Uenert᷑ ad nos

Expanded text:
pso est laetitia quae nos facit felices: «Laetetur IsIpse Israel, filii Ecclesiae sunt. Quia Sion fuit quidem una cnutrivit; ex parte peregrina, ex magna parte immanens in coelo. Ex parte qua immanet in coelo, beatitudo Angelorum est: ex parte qua peregrinatur in hoc saeculo, spes est justorum. De illa dictum est,  «Et in terra pax hominibus bonae voluntatis» . Qui ergo in hac vita gemunt, et desiderant illam patriam, currant dilectione, non pedibus corporis: non quaerant naves, sed pennas; duas alas charitatis apprehendant. Quae sunt duae alae charitatis? Dilectio Dei, et proximi. Peregrinamur e
Abbreviated transcription (Latin):
qd sonet: cũ udeo qͥd cogitet. Et tu inqͥt udes
qd cogitet: fac̾ta indicant. Nã ocłs conscientiã
ñ penetrat: attendo qͥd agat. ⁊ ibi intelligo qͥd
cogitet. sleq enĩ si qͥsq u̾bi grã cõphenderit
hoĩem in furto. in homicidio. in adult̾io. cogita¬
tiones eiꝰ in corde uidet. s in factis st̃ quȩdã

Expanded text:
id sonet, cum video quid cogitet? Et tu, inquis, vides quid cogitet? Facta indicant. Nam oculus in conscientiam non penetrat. Attendo quid agat, et ibi intelligo quid cogitet. Neque enim si quisque, verbi gratia, comprehenderit hominem in furto, in homicidio, in adulterio, cogitationes ipsius in corde videt, sed in factis. Sunt quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ec ẽ eccłia scõꝵ. eccłia frum̃toꝵ toto t̾raꝵ orbe dif¬
fusoꝵ. ꝑ agrũ dnĩ seminata. qd̾ ẽ hic mundus.
ipso dño exponente:. cũ de seminante dic̾et. quia
hõ seminauit bonũ sem̃ in agͦ suo. ⁊ uenit mimi¬
cus. ⁊ suꝑseminauit ⁊iz ania. Et dixert̃ pueri pa

Expanded text:
Haec est Ecclesia sanctorum, Ecclesia frumentorum toto terrarum orbe diffusorum; per agrum Domini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino exponente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, et superseminavit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bonũ ipsiꝰ: qr malo ur̃o eũ ñ diligitis. ñ malo
ipsiꝰ. Ñ enĩ minꝰ habebit ds̃ diuinitatẽ: si homo
in illo ñ habuerit caritate᷑. su crescis ex doͣ: ñ
ille ex te. Et tnͣ tm nos dilexit pͥor. anteꝗͣ eum
diligemꝰ: ut filiũ suũ unicũ mitteret mori ꝓ no¬
bis. Qͥ fecit nos: factꝰ ẽ int̾ nos. Quomͦ nos ipse.
fecii: Sĩa ꝑ ipsũ facta st̃: ⁊ sine ipso factũ est

Expanded text:
n bono ipsius: quia malo vestro eum non diligitis, non malo ipsius. Non enim minus habebit Deus divinitatem, si homo in illum non habeat charitatem. Tu crescis ex Deo, non ille ex te: et tamen tantum nos dilexit prior , antequam cum diligeremus, ut Filium suum unicum mitteret mori pro nobis . Qui fecit nos, factus est inter nos. Quomodo nos ipse fecit? «Omnia per ipsum facta sunt, et sine i
Abbreviated transcription (Latin):
gunet. nec regat: s casib regant᷑ quomͦ pos¬
st̃. qua posst̃. ⁊ mouent illos. qͥ diẽt aliqͣnͣ sibi.
s: ñ dicant tͥ: idẽ ne. audiendo cõsentias. qnͣ
ista dicunt. Blasphema enĩ st̃: ⁊ execrabilia dõ.
Si ds̃ plueret. nũqͥd plueret in mariͦ Quał in¬
qͥunt ꝓuidentia: getulia sitit. ⁊ mare cõplui¬
tur: Acute sͥ uident᷑ tractare. Qͥb hoc dicen¬
dũ ẽ. Setulia uł sitit. tu ne sitires. bonũ erat.
ut dice̾s dõ. Aĩa mea uelut tͣra sine aqua tibi.¬

Expanded text:
ibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando sibi sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo, Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut dice
Abbreviated transcription (Latin):
głis peccantib ñ peꝑcit. s carcerib caliginis
inferi ⁊ rudentib retrudens tradidit in iu¬
dicio puniendos seruari: infernũ hoc appel¬
tare quid acceꝑit diabolus: s qͥd ꝑdiderit.
Dĩa gͦ ista uidetis qualia st̃: mutabilia tur¬
bata t̾ribilia corruptibilia. tnͣ hnͣt locuͣ suũ.
hñt ordine̾ suũ: implent ⁊ ipsa unu̾sã pul

Expanded text:
 pepercit, sed carceribus caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos servari» : infernum hoc appeltare quid accepit diabolus, sed quid perdidit. Omnia ergo ista videtis qualia sunt, mutabilia, turbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pul
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa qͣ hnͣt sp̃m uite. ⁊ intellectũ purũ ad eũ cõtem¬
daut aũ dnm̃ in t̾ra ꝑ intellectũ discernendi bo¬
nũ ⁊ malũ. ⁊ ꝑ intellecꝰtũ cognoscendi creatorẽ.
creaturã. hoĩes qͥ ista cogitant ⁊ qͥb tribuit qͥñs
m̃tẽ discernendi ista. delect᷑andi ⁊ laudandi. ho¬
mines posst̃. Peccora nũqͥd hnͣt huiꝰ modi intelle¬
tũ. Si hab̾ent huiꝰmodi intellectũ peccora: ñ no¬
bis dicẽt ds̃ nolite ee sic̃ equus ⁊ mulus qͥbꝰ ũẽ
intellecꝰtꝰ. Qñ hortat᷑ nos ut ñ simꝰ sic̃ peccorasi¬
ne intellectu. ostendit nob̃ qr hoĩ tͥbuit intil¬
lectũ: ad laudandũ dm̃. Arbores nũqͥd uł uitã
hnͣt. ipsã qua sentiant sic̃ pecora. Nã pecora il
atq intelligentẽ. ñ hnͣt. quã hoĩes hnͣt ut lau
mꝰ appetendi cibũ. utilia sum̃di. noxia resquen¬
di. sensus corporalia discernendi. upsũ ad colo¬
res. auditũ ad uoces. olfactũ ad odores. gustũd

Expanded text:
um contemdant autem Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, ndiceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi m intelligentem appetendi cibum, utilia sumendi, noxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Alaria oĩa. nubilosus iste. aer. ad abyssu
ꝑtinent. Ubi nubes. ubi uenti. ubi tẽpestates.
ubi pluue. choruscationes. tonitrua. gran
de isto humido ⁊ caliginoso aere. totũ hoc
t̾re noĩe appellauit. qr nimis mutabile est
atq mortale: nͥ forte. putatis qr pluit sur
sũ stellis. Sĩa ista hic stͣ. ꝓpe ad t̾rã. Et ali¬
qnͣ st̃ hoĩes in cacuminib montiũ. ⁊ nubes
sub se uident: ⁊ fuint plerũq pluiuie. ⁊ ap¬
paret bene intentis oĩa ista ꝙͣ ꝑturbato ae¬
re concitant᷑. hic fieri : ĩ ista mundi parte
infima. ꝓpt̾ea ad ista caliginosa. id ẽ ad hunc
aere̾. tãquã ad carcerẽ dampnatꝰ ẽ diabolus.
de apparatu suꝑioꝵ angłoꝵ lapsus cũ angłis

Expanded text:
sunt: maria omnia, nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. Ubi nubes, ubi venti, ubi tempestates, ubi pluviae, coruscationes, tonitrua, granderras de isto humido et caliginoso aere, totum hoc terrae nomine appellavit, quia nimis mutabile est atque mortale: nisi forte putatis quia sursum pluit stellis. Omnia ista hic fiunt prope ad terram. Et aliquando sunt homines in cacuminibus montium, et nubes sub se vident, et fiunt plerumque pluviae: et apparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi parte infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus eͣ. Qͥ donauit impus morte᷑ suã:
qͥd seruat iustis. nͥ uitã suã. Erigat segͦ hu
mana fragilitas. ñ desꝑet. nͣ se collidat. nͣ
se autat. ñ dicat. ñ ero. Q ꝓmisit ds̃ ẽ: &
uenit ut ꝓmitteret. Apparuit hominib : uena
susciꝑe mortẽ nr̃am. ꝓmittere uitã suã. Uengt
ad regionẽ ꝑegͥnationis nr̃ȩ: acciꝑe hoc qd̃ ha
in regione nr̃a. ad talia cõmercia uenit. E d hic
dedit: Ed hic accepit: Dedit ex hortationem.
dedit docꝰtrinã. dedit remissionẽ peccͣoꝵ: acce¬
pit contumelias. mortẽ. erucẽ. Attulit nob̃ de
uolo ut ubi ego sũ: ⁊ ipsi sint mecũ. Tanta pͣcssit
dilectio. qr uͥ nos eramꝰ fuit nob̾cũ: uͥ ipse ẽ eri

Expanded text:
it impiis mortem suam, quid servat justis, nisi vitam suam? Erigat ergo se humana fragilitas, non desperet, non se collidat, non se avertat, non dicat, Non ero. Qui promisit, Deus est: et venit, ut promitteret; apparuit hominibus, venit suscipere mortem nostram, promittere vitam suam. Venit ad regionem peregrinationis nostrae, accipere hic quod hic in regione nostra; ad talia commercia venit. Quid hic dedit, quid accepit? Dedit exhortationem, dedit doctrinam, dedit remissionem peccatorum; accepit contumelias, mortem, crucem. Attulit nobis de volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum» . Tanta praecessit dilectio! Quia ubi nos e
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ hoc ẽ negociũ. lauddare dm̃. Ñ arant.
stͣ ista necessitatis. Ibi necessitas ñ eͣ. ħ̃ furan¬
iniqͥtatis. Ibi iniqͥtas ñ ẽ. ħ̃ frangt᷑ panẽ esu¬
rienti. ñ uestiunt nudũ. ñ suscipiunt ꝑe¬
Ibi nulla miseria eͣ: in qua fiat mĩa. Obeati.
putamꝰ ⁊ nos erimꝰ sic: Ei suspiremꝰ: de suspi¬

Expanded text:
 non est negotium, nisi laudare Deum. Non arant, t ista necessitatis; ibi necessitas non est. Non furaniniquitatis; ibi iniquitas non est. Non frangunt panem esurienti, non vestiunt nudum, non suscipiunt peibi nulla miseria est, in qua fiat misericordia. IV. O beati! Putamus, erimus et nos sic? Eia suspiremus, de suspi
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ patim᷑ resistendo delectationib Nͣ cessat
⁊ ñ morit᷑ hostis: nͥ in resurrectiõe mortuoꝵ
S pͣsumamꝰ. fidamꝰ. erigt᷑ nos aggeus ⁊ zacha¬
rias: cantant futurã lib̾ationẽ nrͣam. Si illi po¬
cautat᷑ ñ implebit᷑ : Securi estote: tantũ mͦ
i ista ꝑegrinatione uite huiꝰ quomͦ agatis
uidete: h̃ uob̃ placeat amor babylonie: ne
adhue in babylonia tenet᷑. cor ur̃m ad iherł¬

Expanded text:
n cessat, et non moritur hostis, nisi in resurrectione mortuorum. Sed praesumamus, fidamus, erigunt nos Aggaeus et Zacharias; cantant futuram liberationem nostram. Si illi pocantatur, non implebitur? Securi estote: tantummodo in ista peregrinatione vitae quomodo agatis, videte. Non vobis placeat amor Babyloniae, ne adhuc in Babylonia tenetur, cor vestrum ad Jer
Abbreviated transcription (Latin):
tatur ut surgant. ⁊ laudent. Nũquã celestia lau¬
des conditoris sui tacuert᷑: nũquã t̾restria dm̃
laudare cessart᷑: s plane. st̃ quȩdã quȩ habeñ
spm̃ laudandi dm̃ in eo affecꝰtu qͦ eis placet
ds̃. Nemo enĩ laudat. nͥ qđ ei Placet. St̃ aũ alia

Expanded text:
tatur ut surgant et laudent Nunquam coelestia laudes Conditoris sui tacuerunt, nunquam terrestria Deum laudare cessarunt. Sed plane sunt quaedam quae habent spiritum laudandi Deum in eo affectu quo eis placet Deus. Nemo enim laudat, nisi quod ei placet. Sunt autem alia
Abbreviated transcription (Latin):
ri nͥ caro: nͣ posset mori nͥ mortale corpꝰ. In¬
duit se uͥ ꝓ te moreret᷑: induet te uͥ cum
illo uiuas. Ibi se induit morte᷑: In iurgini¬
tate matris. Ibi te induet uitã. In equalita¬
te patris. Clegit hic sibi thalamũ castũ. ubi
coniungeret᷑ sponsus sponse. U̾bũ caro fae¬

Expanded text:
 caro; non posset mori, nisi mortale corpus: induit se ubi pro te moreretur, induet te ubi cum illo vivas. Ubi se induit morte? In virginitate matris. Ubi te induet vita? In aequalitate Patris. Elegit sibi hic thalamum castum, ubi conjungeretur sponsus sponsae.
Abbreviated transcription (Latin):
nias ad hoĩes bonũ aliqd̃ oꝑantes cũ gaudio.
ie in uinea. suie in messe. siue in aliqͣ agͥcul¬
tura. placet tͥ qd̃ facientes inuen̾is. ⁊ dicis fuci¬
te agite: ũ ut te̾ incipiant face̾ qnͣ dicis. s qr
placet tͥ qd̾ facientes muen̾is. adiungis gͣtulati¬
mẽ ⁊ exhortationẽ tuã. Bicendo enĩ facite. ⁊ ex¬
hortando facientes: qͥsi uoto facis cũ illis. In hac

Expanded text:
nias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod faciunt, et dicis, Facite, agite: non ut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes inveneris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et exhortando facientes, voto quasi facis cum illis. In hac
Abbreviated transcription (Latin):
aate. dnm de celis. laudate eũ in exuelsis.
Orimo de celis dieit. postea de tͣra. Laudat᷑ gͦ
dsͣ qͥ fec̃ celũ ⁊ t̾rã. Cȩlestia tranqͥlla stͣ.: pa¬
cata st̃. Ibi semꝑ gaudiũ. nulla mors. nulla
egritudo. nilla molestia. Laudant dm̃ beati.
Nos aũ ⁊ iulum sumꝰ adhuc: s cũ cogitamus
quom̾ ibi laudet᷑ ds̃. eor ibi habeamꝰ: ⁊ ñ si¬
ne. causa audiamꝰ sursũ cor. leuemꝰ cor sursũ.
ne putrescat in t̾ra: qmͣ placet nob̾ qđ ibi
agunt angeli. mͦ nos spe postea re: s cum
ibi uenerimꝰ. laudate gͦ eũ in excelsis. Lau

Expanded text:
te eum in excelsis.» Primo de coelis dicit, postea de terra: laudatur enim Deus qui fecit coelum et terram. Coelestia tranquilla sunt, pacata sunt; ibi semper gaudium, nulla mors, nulla aegritudo, nulla molestia; semper laudant Deum beati: nos autem adhuc jusum sumus, sed cum cogitamus quomodo ibi laudetur Deus, cor ibi habeamus, et non sine causa audiamus, Sursum corda. Levemus cor sursum, ne putrescat in terra; quoniam placet nobis quod ibi agunt Angeli. Modo nos spe; postea re, cum illuc venerimus. «Laudate» ergo «eum in excelsis.»
Abbreviated transcription (Latin):
Dut dies inqͥt ꝓfectionis illoꝵ ex egypto: os¬
tendã mirabilia illis. Uidebt̃ nationes. ⁊ cõ¬
fundent᷑ ab oĩ uigore eoꝵ: manib ora sua
obstruent. aures illis exsurdabunt᷑. Dili
rã conturbabunt᷑. de conclusionib eoꝵ¬

Expanded text:
 diem profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur ab omni robore eorum, manibus ora sua obstruent, aures illis rram, conturbabuntur in conclusione
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ dñi bñdictũ: sit a uob̃ nom̃ dñi bñdic¬
tũ ex hoc nc̃: utiq ex quo a uob̃ bñdicit᷑.
Incipitis enĩ laudare: s sine fine laudate.
Nec dicatis incipimꝰ quidẽ. laudare. dnm:
ꝑ pueri sumꝰ: s cũ creuerimꝰ magniq fu¬
erimus. nos ipsos laudabimus. Non sic pue¬
usq dũ senescatis ego sũ. Ille semꝑ laudan¬
dus ẽ. qui ẽ. Laudate pueri dñm. Ex hoc
co humilitatẽ potiꝰ uidet᷑ significare pue¬
ritiã. cui contraria ẽ uana ⁊ falsa suꝑbiȩ
magnitudo. Et idõ dñm nͥ pueri ñ laudant.
qr suꝑbi eũ laudare ñ posst̃. Sit senec̾tus
ur̃a puerił ⁊ pueritia senił: id ẽ ut nec sa¬
pientia ur̃a. sit cũ suꝑbia. nec humilitas
sine sapientia: ut laudetis dñm ex hoc nẽ¬
⁊ usq in scłm. Quacũq aũ in pariuił sc̃a

Expanded text:
mini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. Ne dicatis: Incipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueusque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» co humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc et usque in saeculum.» Quacumque autem in parvulis sa
Abbreviated transcription (Latin):
lo uͥ solẽ ⁊ lunã uident. oꝑa dĩ q̃ colunt.
s in celo sursũ. qd̾ transgredit᷑ oĩa cor¬
pora celestia ⁊ t̾restria. Nec sic eͣ in cȩ¬
lo. ds̃ ñr. quasi subtracto cȩlo ruinã si¬
ne. sede. formidet. In ceł enĩ ⁊ in t̃ra. oĩa
quȩcũq uoluit. slec indiget oꝑib suis
tãquã in eis collocet᷑. ut maneat: s in
sua etͣnitate ꝑsistit. in qͣ manens oĩa que¬
cũq uoluit fecit in cęlo ⁊ in tͣra. sleq

Expanded text:
 lunam vident, opera Dei quae colunt; sed «in coelo sursum,» quod transgreditur omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidet. «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Nec indiget operibus suis, tanquam in eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque voluit fecit in coelis et in
Abbreviated transcription (Latin):
stros qͥ nos fugientes. ut int̾imerent seque¬
bant᷑. id ẽ delicta nr̃a sic̃ egẏptios in mari
obrutos. ita in baptismo dem̾sa. ⁊ extincta
luce clariꝰ intimat dicens. qm̃ uoluntariꝰ
⁊ miserioors ẽ. ipse conu̾tet ⁊ miserebit᷑
nr̃i. dem̾get delicꝰta nr̃a. dem̾get in ma

Expanded text:
stros, qui nos fugientes ut interimerent sequestros, qui nos fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta nostra, sicut Aegyptios in mari obrutos, ita in Baptismo demersa et exstincta luce clarius intimat, dicens: «Quoniam voluntarius et misericors est, ipse convertet et miserebitur nostri; demerget delicta nostra, demerget
Abbreviated transcription (Latin):
bant. qd tanto p̾t futurũ in passione dnĩ
cõpleret᷑. S tñ dilectissimi ꝓpħa iste. quẽ
cõmenior aui etiã crassa corda limauit: &
ad intelligenda de p̃teritis rebꝰ gestis fu¬
tura incunctant᷑ extendit. ut ñ solũ apli¬
atq gaudentes certi ac securi de thesau¬
ro dĩ. ⁊ noua ⁊ uetera concordit᷑ sibimet
coherentia. ꝓferamꝰ. Cũ enĩ tanto pꝰt egͦstũ
ppłi illiꝰ ex egypto. ⁊ tanto ante ista ȩccłie
tempora. hȩc quȩ cõmemor aui cecinerit. tñ
se futura p̃dicere sine ulla dubitatione te¬
stat᷑. Scd̾m dies inqͥt ꝓfectionis illoꝵ ex egip¬
to. ostendã mirabilia illis. Uidebt᷑ nationes
& cõfundent᷑: hoc ẽ qd̾ hic dictũ ẽ mare
uidit ⁊ fugit. Si enĩ hic ꝑ u̾ba p̃teriti tem¬
poris sic̃ ẽ. uidit ⁊ fugit occulte futura p̃¬
dicant᷑: uidebt̃ certe. ⁊ confundent᷑. qͣndo
futuri tẽporis ũba st̃: qͥs audeat de p̃teri¬
tis reb cogitare: Et paulopͦt ipsos hostes no¬

Expanded text:
t futurum in passione Domini compleretur. Sed tamen, dilectissimi, propheta iste quem commemoravi, etiam grossa corda limavit, et ad intelligenda de praeteritis rebus gestis futura incunctanter extendit; ut non solum apostoliatque gaudentes, certi ac securi, de thesauro Dei et nova et vetera concorditer sibimet cohaerentia proferamus. Cum enim tanto post egressum populi illius ex Aegypto, et tanto ante ista Ecclesiae tempora haec quae commemoravi, cecinerit; tamen se futura praedicere sine ulla dubitatione testatur. «Secundum dies,» inquit, «profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes, et confundentur.» Hoc est quod hic dictum est, «Mare vidit, et fugit:» si enim hic per verba praeteriti temporis, sicut est, «vidit» et «fugit,» occulte futura praedicantur; «Videbunt» certe «et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, quis audeat de rebus praeteritis cogitare? Et paulo post, ipsos hostes no
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ quid ei dr̃: Dicent inquit maures¬
tuas. filii tui qͦs amiseras. Angustia nobis
ẽ in isto loco. facito itaq nob̃ ⁊ neͣ locũ
eiꝰ. in quo cõmorem᷑. Tu uͦ dices in corde
tuo. Iuis gn̾abit mͥ istos. cũ sciã e̾e̾ me
sine. filiis ⁊ uiduã: Quis gͦ istos educabit
mͥ: Ego enĩ derelicta fui sola: hii aũ ubi
mͥ erant: Ex ea gͦ parte ista dicͣ eccłia
qua uidet᷑ mͥ parere in istis turbis quȩ
ñdũ dimisert̃ oĩa sua ut sequerentur
multi in eade̾ turba facientes amicos

Expanded text:
Et tamen quid ei dicitur? «Dicent», inquitEt tamen quid ei dicitur? «Dicent», inquittuas filii tui quos amiseras: angustia nobis est in isto loco; facito itaque nobis etiam nunc locum in quo commoremur. tu uero dices in corde tuo: quis generauit mihi istos, cum sciasine filiis et viduam? Quis ergo istos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur nihil parere in istis turbis quae non dimiserunt omnia, ut sequerentur multi in eadem turba facientes sibi amicos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: s ⁊ in celo dñs humilia respicit. Iuid
gͦ fre̾s. si iã auduimꝰ humilia q̃ in cȩlo
s̃ exaltata de st̃core. ut ppłi collocent᷑¬
cũ pͥncipib. nichil ne conseqͤnt᷑ audiemꝰ
de humilib q̃ in t̾ra respicit dñs: Pauei¬
ores enĩ ft̃ illi amici iudicaturi cũ dño. Plu¬
res aũ isti. quos recipuint in tab̃nacła
etͣna. Iuãuis enĩ tota frum̃ti massa. in
cõparatione seiuncꝰtȩ paleȩ paucos ha¬
bere uideat᷑: ꝑ se tam̃ considerata copi¬
osa ẽ. Multi enĩ deserte: filii. magis quã
eiꝰ quȩ habet uirũ. Alulti enĩ filii euis
quȩ ꝑ gr̃am in senectute. concepit: quã
eiꝰ que ab ineunte etate legis uinculo
maritata ẽ. & ego quidẽ dico. in senectu¬
te concepit. ⁊ intuens sarã matre nr̃am
in uno ysaac qͣ ꝑ om̃s gentes mat᷑ ẽ fide¬
liũ. Quȩ aũ ꝑsona ẽ apͣ ysaiã uidete. qͣsi
omĩno ñ matris. nec eiꝰ quȩ peꝑit aliquẽ.

Expanded text:
est; sed et in coelo Dest; sed et in coelo Dres, si jam audivimus humilia quae in coelo sunt, exaltata de stercore, ut cum populi collocarentur principibus; nihilne consequenter audivimus de humilibus quae in terra respicit Dominus? Pauciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures autem isti quos recipiunt in tabernacula aeterna. Quamvis enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec ejus quae peperit aliquem.
Abbreviated transcription (Latin):
iã spũ ales magni. ⁊ iudiciariis sedib digni
tali significent᷑ eloquio. subiecit statĩ. Qui
erigit a t̾ra inopẽ. ⁊ de stͣcore exaltat pau¬
ꝑem. Ut collocet eũ cũ principib eũ prm¬
cipib ppłi sui. Non itaq dedignent᷑ ẽe hu¬
milia capita excelsoꝵ. s dexta dñi. Quã¬
uis enĩ collocet᷑ fidelis dñicȩ pecuniȩ dis¬
pensator cũ pͥncipib ppłi dĩ. quãuis sessu¬
turus: a t̾ra tam̃ inops erigit᷑. ⁊ de st̃co¬
re pauꝑ exaltat᷑. An forte ñ exaltat᷑ de
stercore qui seruiebat in desideriis ⁊ uo¬
luptatib uariis: S forte iã cũ ista dice̾t
nͣ erat in ops. ñ erat pauꝑ. Qd gͦ ad huc
ingemuscit grauatꝰ habitacłm qd̃ de oe¬
lo ẽ suꝑindui cupiens: Cur. ne. forte. se
extollat colaphirat᷑. ⁊ subditꝰ angło satha¬
ne stimulo carnis suȩ: Altꝰ ẽ quidẽ habi¬
tante in se dño. ⁊ habens eũ spm qͥ seru¬
tat᷑ omĩa etiã altitudinẽ dĩ. Itaq in cȩlo

Expanded text:
uales magni et judiciariis sedibus digni, tali significentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et de stperem; ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui. Non itaque dedignentur esse humilia capita excelsorum sub manu Domini. Quamvis enim collocetur fidelis dominicae pecuniae dispensator cum principibus populi Dei, quamvis sessuturus; a terra tamen inops erigitur, et de stercore pauper exaltatur. An forte non est exaltatus de stercore, qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed forte cum ista jam diceret, non erat inops, non pauper. Quid ergo adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam altitudinem Dei : itaque in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uos cognoscitis isrłitas. sodm sem̃ abra¬
he. qͥ estis domꝰ iacob. scđm ꝓmissionẽ he.¬
redes. cognoscite uos etiã exisse. de egyp¬
to. qͥ huic scło renuntiastis. exisse de ipło
barbaro. qͥ confessione pietatis uos a blas¬
phemiis gentiũ serunxistis. Non eͣ enĩ lui¬
gua ur̃ã. s barbara q̃ dm̃ laudare ñ nouit.
cui uos cantatis alła. facta ẽ enĩ iudea seĩ¬
ficatio eiꝰ. in uob̃. Non enĩ qͥ in manifesto
iudeus ẽ. neq q̃ in manifesto in carne

Expanded text:
Qui vos cognoscitis Israelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis. Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in m
Abbreviated transcription (Latin):
seruaret᷑ a facie dñi. Qͥ conũtit petram
in stagnũ aquarũ: ⁊ rupes in fontes aqͣꝵ.
cit ad irrigandos fideles suos. ut fieret
in eis fons aquȩ salientis in uitã et̃nã.
qr pͥus cũ ignoraret᷑ duriꝰ uidebatur.
Inde illi turbati st̃. ⁊ ñ expecꝰtauert᷑ donec
scripturis aꝑtis influeret atq mundaroe.
in eos qui dixert̃. durus ẽ hic sermo. Qͥs
potest eũ audire: Ista duritia. ista petra
conu̾sa ẽ in stagna aquarũ: ⁊ ista rupes
infontes aquarũ. Con resurgens exposuit
eis incipiens a moyse ꝑ om̃s ꝓpħas: qr sic¬

Expanded text:
onvertit petram in stagna aquarum, et rupem in fontes aquarum.» cit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exposuit eis, incipiens a Moyse per omnes Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ut᷑ hui scłi. A quo spũalit᷑ recedendũ ẽ: ne
sunꝰ uigũ ducentes cũ infidelib. Sic enĩ qͥsq
iherłm cglestis fit quis idoneus. cũ pͥmum
huie scło renuntiauerit: quẽ ad modũ ille. po¬
płs in t̾rã ꝓmissionis duci ñ potuit. nͥ pͥus
ab egypto recederet. S sic̃ ille nͣ inde disces¬
sit. nͥ diuuio lib̾atꝰ auxilio: sic nemo corde ab
in uno qͦ credente cõplet᷑. Audite apłm doc¬
torẽ gentcũ docentẽ ⁊ instruentẽ. Nolo e
nube fuert᷑. ⁊ om̃s ꝑ mare transiert᷑. ⁊ om̃s
in moysen baptitati st̃ in nube. ⁊ in mari:⁊¬

Expanded text:
ualiter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem coelestis fit civis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit; quemadmodum ille populus in terram promissionis duci non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docentem et instrunube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari
Abbreviated transcription (Latin):
b isrł potestas eiꝰ. Bedit enĩ uob̾ potesta¬
tẽ filios dĩ fieri. Iã uͦ recordet᷑ unqͥsq ue¬
strũ cũ dõ uellet cor applicare. eiꝰq sua¬
uii uigo recedens a pͥstinis ignorantiȩ
suȩ desideriis. deuotũ animũ subdere. carna¬
in qͥbꝰ sine fructu laborabat. tãquã in egẏpto
lateres sub dura dñatione diaboli faceret. au¬
dita uoce dicentis. Henite ad me om̃s qͥ labo¬
ratis. ⁊ onerati estis. ⁊ ego uos reficiã: deser¬
tis atq abiectis sub leuẽ. xp̃i saremnã curre¬
re. Recordet᷑ enĩ unusquisq ur̃m. quẽ ad¬
modũ oĩa scłaria impeduñta cessert̃. dissu¬
norato tremefacto siluert᷑. Ergo mare uidit
⁊ fugit: ut tͥ sine cõtradictione ad lib̾tatem
spũalẽ panderet᷑ uia. lordanis aũ quẽ admo¬
dũ retrorsũ conu̾sus sit. nolo extra uos que¬
ratis. nolo aliquid mali suspicemini. Inerepit
enĩ dñs quosdã qui dorsũ ad eũ posuert᷑ ꝯñ

Expanded text:
estas ejus.» Dedit enim vobis potestatem filios Dei fieri . 6. Jamvero recordetur unusquisque vestrum, cum Deo vellet cor applicare, ejusque suavi jugo, recedens a pristinis ignorantiae suae desideriis, devotum animum subdere, carnaibus sine fructu laborabat, tanquam in Aegypto lateres sub dura dominatione diaboli faceret, audita voce Domini dicentis, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam» , desertis atque abjectis sub levem Christi sarcinam currere: recordetur ergo unusquisque vestrum quemadmodum omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissunorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit in excelsis habitans. hoc enĩ pla¬
dant dñm: Itaq adiungit. ⁊ pusillanimis
dans magnanimitate᷑. ⁊ dans uitã qͥ in hu¬
militate cordis st̃. In quib scĩs. requiem
habet. his pusillanimis dat magnanimi¬
tatẽ. Dans itaq magnanimitatẽ excelsos
facit. In qͥb requiẽ habens in excelsis ha¬
bitat. S qr pusillanimis dat magnani¬
mitatẽ: eadẽ excelsa in qͥb habitat hu¬
milia respicit. S humilia inqͥt respic̃
in cȩlo ⁊ in t̾ra: & excitauit nos etiam
quęrere utrũ eadẽ in cȩlo quȩ in t̾ra.
an alia in cȩlo. alia in t̾ra hunilia res¬

Expanded text:
dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim pledixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim pledant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an alia in coelo, alia in terra humilia res
Abbreviated transcription (Latin):
excelsos qͦs colunt. ocłis uident in celo ful¬
gere soles ⁊ lunã ⁊ stellas. eui creaturȩ ser¬
uiunt. deserentes creatorẽ dm̃. Et ñ solum
excelsus suꝑ om̃s gentes dñs: uerũetiã suꝑ
cȩlos gła eiꝰ. Celi supra se suscipiunt eũ: &
humiles eũ secũ habent constituti carue
infra celũ. qͥ ꝓ illo ñ colunt celũ. Qͥ s enĩ¬
li habitet unͣ humilia t̾rena respiciat.
sed humilia respicit in cęlo ⁊ in t̃ra. In
qͥbꝰ gͦ altis habitat. unͣ humilia respiciat:
In oelo ⁊ in t̾ra. an in qͥbꝰ altis habitat: etiã
humilia respicit. Sic enĩ exaltat humiles.
ut ñ faciat suꝑbos. Itaq ⁊ in altis habi¬
tat. quos exaltat. facitq eos sibi celũ. hoc ẽ.
sedẽ suã: ⁊ cos tamͣ ñ suꝑbos. s semꝑ subdi¬
tos. Intuendo etiã in ipso celo humilia res¬
picit. in quib excelsis habitat. Spc̃ enĩ ꝑ
ẏsaiã ita loquitur. Rlec dic̃ altissimꝰ in
ex celsis habitans in ȩt̃nũ nom̃ eiꝰ. Altis¬

Expanded text:
excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eum secum habent, constituti carne infra coelum, qui pro illo non colunt coelum. 4. «verlis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
humilia respicit in celo. ⁊ alia in t̾ra.:
credo qd̃ in celo iã respicit quos uocauit.
⁊ habitat in eis. In t̾ra aũ respicit. quos
uocat ut habitet in eis. Istos enĩ possi¬
det cȩlestia cogitantes : illos excitat t̾re¬
na somniantes. S qr difficile optinemus.
ut possint ⁊ ipsi iã humiles dici. qͥ ñdũ
suaui iugo dii pia colla iunxer̃t. qñ quidẽ
humilia isto loco ut sca̾m eccłiam intelli¬
gamꝰ. ꝑ totũ textũ psalmi diuine admo¬
nent littere. Est ⁊ aliꝰ intellectꝰ. quem¬

Expanded text:
humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellect
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ scłi amaricante̾ maliciã. Bonũ gͦ u
li ẽ ut retrorsũ oonũtat᷑. fiatq illi ds̃ ante
faciẽ redeunti. quẽ sibi a t̃go posuerat. &¬
fiat illi retro mare. huiꝰ scłi. qd̾ sibi ante fa¬
ciẽ cũ illuc laberet᷑ effecerat. ⁊ sic obliuis¬
cat᷑ ea quȩ retro st̃. ⁊ in ea quȩ ante. ftͣ ex¬
tendat᷑. qd̾ iã conu̾so utile ẽ slãq antegͣ.¬

Expanded text:
i amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic obliviscatur ea quae retro sunt, ut in ea quae ante sunt extendatur : quod jam con
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. Illa uͦ turba iudeoꝵ que merito ꝑfi¬
die reꝓbata ẽ: uoluptate. carnali uendidit
pͥmogenita sua. ut nͣ ad iacob s ad esau
pociꝰ ꝑtineret. Scitis nãq in hoc muuste¬
riodicꝰtũ ẽẽ. qr maior seruiet minori.¬

Expanded text:
Jacob. Illa vero turba Judaeorum, quae merito perfidiae reprobata est, voluptate carnali vendidit primogenita sua, ut non ad Jacob, sed ad Esau potius pertineret. Scitis namque in hoc mysterio dictum esse, «Quia major serviet minori