comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morari. Unũ tñq int̃ multa mirabile cõꝑi: ñ tacebo. Quis ñ scđm istos qͥ exmitis
pͥoris uitȩ añ ħ corpꝰ ĩ celestib geste aĩas trenis corꝑib magis minꝰue qͣuariopinant᷑¬
assirmet eos añ istã tutã sceleratiꝰ ĩmaniꝰq peccasse. qͥm̃tis lum̃ sicamit̾e̾ m̾ueit᷑
ut sensu iuemo peccorib nasc̾entur. ñ dico tardissimi ĩgemo: nã ħ de aliis dici
solet. s ita excordes ut &̃ cerxiti admouendũ risũ. exibeant cordatis delitias
fatuitatis. Quoꝵ nom̃ ex greco deriuatũ moriões uulgꝰ appellat. Talrũ tñ qͥdã
delicet cordatoꝰ aqͥb ut ꝓuoearet᷑ ħ audiebat. insectari lapidib ñ desisteret. nec
iueacausa ł cdnus parcẽt. Tales gͦ p̃destinari ⁊creari arbitror: ut qͥ posst̃ iuntelli

Expanded text:
morari. unum tamen, quod inter multa mirabile comperi. non tacebo. quis non secundum istos, qui ex meritis morari. unum tamen, quod inter multa mirabile comperi. non tacebo. quis non secundum istos, qui ex meritis prioris uitae ante hoc corpus in caelestibus gestae animas terrenis corporibus magisceleratius immaniusque peccasse, qui mentis lumen sic amittere meruerunt, ut sensu vicino pecoribus nascerentur; non dico tardissimi ingenio, nam hoc de aliis dici solet; sed ita excordes, ut etiam cirrati ad movendum risum exhibeant cordatis delicias fatuitatis, quorum nomen ex graeco derivatum moriones vulgus appellat? Talium tamen quiddelicet cordatos, a quibus haec ut provocaretur audiebat, insectari lapidibus non desisteret, nec in ea causa vel dominis parceret. Tales ergo praedestinari et creari arbitror, ut qui possunt, intell
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari ñ m̃uit. qͣ sola posset a scde mortis ꝑnitiȩ lib̾ari: ille aũ ꝓm̾itii detiorib
sic̃ putant qͣuiori corꝑi ĩ plicitꝰ. ⁊ obħ cordis obtunsi. cũ carnis illecebris arden-¬
uemix muerat addẽ perora t̾rena: aut incruce tam̃ audiũ hodie mecũ eris m
uul effectꝰ ÷. ut uͥ habundaũ peceatũ. suꝑ habundaret qr̃a. Quid hincẽ responale sal
oĩno ñ uideo: qͥ uolentes humanis c̃iecturis iustitiã dĩ defendẽ. ⁊ ignor antec eantu¬
dinẽ grẽ. fabulas ĩ ꝓbabiles texuert̃. Multa enĩ dici posst̃ de iiris uocationtu
hominũ siue qͣs legimꝰ. siue qͣs eꝑti sumꝰ qͥb eoꝵ opinio subu̾tat᷑ qͥ credt̃ añ ista corba
sua. qͣsdã ꝓpͥas suas uitas gessisse aiãs hõiũ qͥb ad ħ uenirent ꝓdiu̾sitate narpa
diu̾sa hic exꝑte ł bona ł mala: s t̃minandi huiꝰ oꝑis cura. ñ sin̾it inhis diutiꝰ im¬

Expanded text:
e mortis pernicie liberari; ille autem pro mentis deterioribus, sicut putant, grauiori corpori inplicitus et ob hoc cordis obtunsi, cum carnis inlecebris ardenvenire meruerat, adderet pejora terrena; aut in cruce tamen audivit, Hodie mecum eris in t, ut ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. quid hinc respondeant omnino non uideo, qui nolentes humanis coniecturis iustitiam dei defendere et ignorantes altitudinem gratiae fabulas inprobabiles texuerunt. Multa enim dici possunt de miris uocationibus hominum, siue quas legimus siue quas experti sumus, quibus eorum opinio subuertatur, qui credunt ante ista corpora sua quasdam proprias uitas gessisse animas, hominum. quibus ad haec uenirenurae uel bona uel mala. sed terminandi huius operis cura non sinit in his diutius in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ man̾et. ñ ex oꝑib s ex uocante diclũ ẽ. qͥ maior seruiet minori: nec ipsi tñ
cogunt᷑. Uñ enĩ fit ut hõ ab ineunti pueritia. modestior. ĩ geniosior. tẽꝑantior. ex
magna parte libidinũ uictor: qͥ odit auaritiã. luxuriã decestat᷑. atq adu̾tutes
sine p̃dicante : aliꝰ aittẽ tarcłꝰ ingenio. libidinosꝰ deditꝰ flagitiis. ⁊ facinorib cooꝑtꝰ.
ita qubnet᷑ ut audiat. ciedat. baptizet᷑. rapiat᷑. aut sidetentꝰ fuerit. hic. laudabilit̃
tatis. s ut iste audiat qd credat ille ñ audiat. hoc enĩ ñ ẽ in hoĩs potestate: uͥ inꝗͣ hec
tã diu̾sa m̾ita c̃tͣxert̃ : Si ĩ celo egert̃ aliꝗͣ uitã. ut ꝓsuis actib ppelłent᷑ ł lab̾ent᷑

Expanded text:
dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen dei maneretnon ex operibus, sed ex uocante dictum est, quod maior seruiet minori, nec ipsi tamen coguntur. unde enim fit, ut homo ab ineunte pueritia modestior, ingeniosior, temperantior, ex magna parte libidinum uictor, qui oderit auaritiam, luxuriam detestetur atque ad uirtutes sine praedicante ? Alius autem tardus ingenio, libidinibus deditus, flagitiis et facinoribus coopertus, ita gubernetur, ut audiat, credat, baptizetur, rapiatur, aut si detentus hic fuerit, laudabiliter  propriae voluntatis; sed ut iste audiat quod credat, ille non audiat; hoc enim non est in hominis potestate: ubi, inquam, haec tam diversa merita contraxerunt? Si in coelo egerunt aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ĩptꝰ fut᷑u. Honne si ãbo raꝑent᷑. abo ĩ iegnũ cełor ĩgredent᷑: et tñ ñ ẽ. iniqͥtas
ap̃dm̃. Quid illud quẽ ñ moueat. quẽ ñ intanta altitudine ex clamare cõpellat.
q alii pariuili spũ ĩ mundo uexent᷑. alii nichiltale patiunt᷑: alii &̃ inut̾is matrũ
sic heremias scĩficant᷑. eũ õs stẽ originale pecem̃ parit᷑ reisint. siñ ẽ. parit̃ in noẽtes
sint.e Uñ ista tanta diu̾sitas .nͥ qr inserutabilia s iudicia eiꝰ. ⁊ĩ uestigabiles iuȩ eiꝰ: an
forte illud iã explosũ repudiatũq sentiendũ ẽ qd aĩẽ pͥꝰ incȩlesti habitatioẽ peccantes
gͣdatĩ atq paulatĩ ad suoꝵ m̾itoꝵ corꝑa ueniant. ac ꝑ añgesta uita mnagis minꝰue
cor ꝑeis pestib asfligant᷑: Euiopinioĩ ꝗͣuis scã scͥpt᷑a aꝑt̾issimȩ c̃tdicat. q̃ cũ grãm cõ¬
m̃daret ñ dũ natis inqͥt neq aliqͥd egerint boniaut mali. ut scd̾m electionẽ ꝓpositũ

Expanded text:
 futurus? Nonne si ambo raperentur, ambo in regnum coelorum ingrederentur? Et tamen non est iniquitas apud Deum. Quid? illud quem non moveat, quem non in tanta altitudine exclamare compellat, quod alii parvuli spiritu immundo vexantur, alii nihil tale patiuntur, alii etiam in uteris matrum, sicut Hieremias, sanctificantur, cum omnes, si est originale peccatum, pariter rei sint, si non est, pariter innocentes sint? unde ista tanta diuersitas, nisi quia inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius? An forte illud iam explosum repudiatumque sentiendum est, quod animae prius in caelesti habitatione peccantes gradatim atque paulatim ad suorum meritorum corpora ueniant ac pro ante gesta uita magis minusue corporeis pestibus adfligantur? cui opinioni quamuis sancta scriptura apertissime contradicat. qut mali, ut secundum electionem propositum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ penitentiã : Nũqͥd tantulłꝰ potest aliquid penit̾e: hiue respondet᷑. Si ꝓptea penitenteᷤᷤ
Ceterũ qͥs ignorat qͥ baptizatꝰ paruulꝰ ͤ ad uiriles annos ueniens ñ credidĩt. nec
se ab illieiti c̃cupiscentiis abstinuerit. Nichil ei ꝓcłit qͥ paruus accep̃: uerũ tam̃
si ꝑcepto baptismate de hac uita emiꝗͣu̾it: soluto reatu cui originalit̃ erat ob¬
noriꝰ ꝑficiet᷑ in illo lumine u̾itatis qͥ ĩcõmutabilit̃ manens. in ȩtñũ iustificatos
p̃sentia creatoris illuminat. Peccã enĩ sola seꝑant int̾̃ hoĩes ⁊ dm̃: q̃ soluunt. xͥ gr̃ã.¬

Expanded text:
test aliquid poenitere? Huic respondetur: Si propterea poenitentes ceterum quis ignorat quod baptizatus paruulus, si ad rationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlicitis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit? uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant inter homines et deum, quae soluuntur eius gra
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. Ac ꝓptẽa cũ remitti baptirato perã necessario fat̾e̾nt᷑: nec fat̾i uellent ex acdã
ductũ eẽ peccm̃ qd remati fatebant᷑ infantib. ipsã infantiã coactist̃ accusare.
qͣsi accusantor in fantiȩ ħ securior fieret. q accusat᷑ ei respondere ñ posset. Sy isto
ut dixi omittaͣmꝰ. Neq enĩ sermone ł docum̃tis ope. qͥb in nocentia ꝓbet
infantũ. qͣntũ ad eoꝵ ꝑtinet uitã. ꝗͣ recenti ortu in se ipsis agt̃ sicã nagnoseit

Expanded text:
sunt. ac propterea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam sunt. ac propterea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus, ipsam infantiam coacti sunt accusare; quasi accusator infantiae hoc securior fieret, quo accusatus ei respondere non posset. sed istos, ut dixi, omittamus; neque enim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam,
Abbreviated transcription (Latin):
naͣscunt᷑ :: simul iustitię uiteq et̃nȩ scdi hoĩi sociati renascunt᷑ inbaptisio.
Sic ⁊ inȩocłiastico seͥptũ ÷. amuliere inicuĩ factũ eẽ pecci. de ꝑ illã os morim̃.
Siue aũ amuliere siue abadã dicat᷑. utrũq ad pͥmã hominẽ ꝑtinet: qm̃ sic̃ nouimꝰ
mulier ex uiro ÷. ⁊ utriqͦ una caro e. Uñ ⁊ illud qͥ scͥptũ ẽ. Et ert̃ duo incarne una.
Igit᷑ iã ñ duo inqͥt dñi: s una caro. Qua ꝓpt̃ quidict̃ paruulos iõbaptizari.
ut eiꝰremittat᷑ qͣ m hac uita ꝓpͥũ cont᷑xert̃. ñ qͣ exadã t̃duxert̃. ñ magno moli¬
mine refellendi st̃. Qñ enĩ secũ ipsi paululũ sñ certandi stũdio cogitau̾int qͣ sit
absurdũ necdignũ disputatiõe qđ dict̃. c̃tinuo sententiã cõmutabt̃. Q đ si nolu¬
erint: ñ usq adeo de humanis sensib desꝑandũ ÷ ut metuamꝰ ne hoc cuipiam
suadeant. Ipsi qͥppe ut hoc dicent. alicuiꝰ alt̾iꝰ sententiȩ p̃tudicio nͥ fallor ĩ pulsi

Expanded text:
t simul iustitiae uitaeque aeternae secundi hominis sociati renascuntur in baptismo; sic et in Ecclesiastico scriptum est: a muliere initium faetum est peccati et perillamomm, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsi quippe, ut hoc dicerent, alicuius alterius sententiae suae praeiudicio, ni fallor, inpulsi
Abbreviated transcription (Latin):
luntarioꝵ fit iemissio peccoꝵ. Potest ꝑinde rete dici paruulos sine baptismo
de corꝑe exeuntes indãpnationẽ oĩm mitissimã futos. Multũ aũ fallit ⁊ fad¬
lit᷑. qͥ eos indãpnationẽ p̃dicat. ñ futos. dicente apło. Iudiciuĩ exuno delicto in¬
c̃dẽpnationẽ. Et paulo post. P uniꝰ delictu in õ hoĩes ad ẽdẽpnationẽ. ¶ñ g
peccaũ adã ñ obediens dõ tẽ eiꝰ corpꝰ qͣuis eẽt aĩale at mortale grãm ꝑdichĩt.
qͣ eiꝰ animȩ oĩ ex parte obediebat. tẽ ille extitit bestiał motꝰ pudendꝰ hõib quẽ
insua erubuit. nuditate. Tc̃ & morbo qͣdã ex repentina ⁊ pestifera corruptione
ẽcepto factd̃ in illis ÷. ut illa inqͣcreatist̃ stabilitate etatis amissa. ꝓmitabilitate
ȩtatũ irent ĩ mortẽ. Quãuis qͥ annos multos postea uixerint. illo tũdie mori
ceꝑunt qͦ mortis legẽ qͣ in seniũ uet̾esc̾ent acceꝑunt᷑. Non etũ stat ł tẽpꝑis pun

Expanded text:
uoluntariorum fit remissio peccatorum. Potest proinde recte dici paruulos sine baptismo de corpore exeuntes in damnatione omnium mitissima futuros. multum autem fallit et fallitur, qui eos in damnatione praedicat non futuros, dicente apostolo: iudiciuhomines ad condemnationem. quando ergo pcccauit Adam non oboediens deo, tunc eius corpus, quamuis esset animale ac mortale, gratiam perdidit, quaeius animae omni ex parte oboediebat; tunc ille extitit bestialis motus pudendus hominibus, quem in sua erubuit nuditate; tunc etiam morbo quodam ex repentina et pestifera corruptione concepto factum in illis est, ut illa in qua creati sunt stabilitate aetatis amissa per mutabilita est aetatum irent in mortem. quamuis ergo annos multos postea uixerint, illo tamen dic mori coeperunt, quo mortis legem, qua in senium ueteres cerent, acceperunt. non enim stat uel temporis pun
Abbreviated transcription (Latin):
initiũ suꝑbiȩ. hoĩs apostare adõ. Hongͦ sibi uiuat quisq s xͦ. faciens ñ suã
 ipsiꝰ uoluntatẽ. & manens in eiꝰ caritate. sic̃ & ipse fec̃ uoluntatẽ patris &

Expanded text:
Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi hoc loco tenint quȩ uidemꝰ ĩpleri. Ad uingit aut̃. In conspectu eiꝰ ꝓcpoent
õs qui descendunt int̾ra. Io: om̃s bona amando t̾rena: non incętt̃ ascendũt.
Non enĩ faciunt quod ait apłs. Si refitrrexistis cũ xͦ quȩ susursũ st̃ quȩxite
co sibi bonis t̾rems feliciores uident᷑. tanto magis int̾rã descendẽ. hoc÷ int̾re¬
na deprimunt̾. & idõ in conspectu eiꝰ ꝓcidẽt. hoc : ubi ipse uidet. ñ ubi hoĩes
utiq ñ sibi sic̃ suꝑboꝵ pͥuato fuobono lȩtantiũ. & a cõmunt om̃nũ bono qd̾̃
ꝑfrui. quã pritiato nr̃o gaud̾e queramꝰ. ut qui uiuit iã ñsibi uiuat. sic̾ att
apłs. s ei qui ꝓ ipsis morcuus ÷ & resitrex̃. Pro hoc enĩ mediator. effectus: ut
nos reconciliet dõ ꝑ humilitatẽ. aqͦ ꝑĩpiã suꝑbiã longe recesseramꝰ. Neq enĩ
illd̃ cantũ scriptũ ÷ qd̾ supͣ posui. iniciũ om̃is pecã fuꝑbia. s etiã hoc ibi legr̃.¬

Expanded text:
it, quem uidemus impleri. adiungit autem: In conspectu eius procident omnes, qui descendunt in terram, id est omnes bona amando terrena non in caelum ascendunt. non enim faciunt, quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt, quaerite. to sibi bonis terrenis feliciores videntur, tanto magis in terram descendunt, hoc est, in terrena deprimuntur. Et ideo in conspectu ejus procident, id est, ubi ipse videt, non ubi homines utique, non sibi, sicut superborum privato bono suo laetantium, et a communi omnium bono quod perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud tantum scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
parentib gignentib & malo concipiscentie utentib ñ imputandũ : qđ cũ eo malo
apls pautus non rimã s aꝑtissima ianuam dicens. ꝑ unũ homanẽ peratũ merauit
m numdũ. & ꝑ pacatũ mors: &e ita mõs homines ꝑtransiit. S hectacens u tr ba¬

Expanded text:
parentibus gignentibus et malo concupiscentiae bene utentibus non imputandum est quod cum eo malo parentibus gignentibus et malo concupiscentiae bene utentibus non imputandum est quod cum eo malo apostolus Paulus, non rimam, sed apertissimam januam, dicens, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit. Sed haec
Abbreviated transcription (Latin):
tu negas: s qr nittrit & uestit innitmerabiles impios eciam qͥͦs nouit in ipsa impi¬
etate mansuras. Qđ ꝓfecto stñ feciss&e. seruos homines d iabolus nonhabene. S forsitan
dicas. Os̃ meis pascendis non atcendit nisi bonũ: cuiꝰ ipse auctor: quo homines ft
ic gͦ & parentes infiliĩs gignendis ñ atcendrnt nesi bont̃ qł homines fc̃. maxame
nescientes quales futuri ft̃. Nẽpe qđ etiam tu confiteris peccatũ nultũ ẽẽt. sinulla
p̃cesfiss& uoluntas mala: qi & originale peccatũ qđ nos dicimꝰ. uos neatis. mulliũ
eẽt. utiq nisi natura exprimi hominis mala uoluntate uiciata. S nulli i. cẽt. etiã
uoluntas mala. si nułla p̃cessiss& natura uł angłica tił humana. Nũqel ꝓpt̃ hoc dm̃
causam diccurꝰ es peccatoꝵ. qr uoluntas eiꝰ causa : mutabiliũ natimas ũr De. itro¬

Expanded text:
tu negas; sed quia nutrit et vestit innumerabiles impios, etiam quos novit in ipsa impitu negas; sed quia nutrit et vestit innumerabiles impios, etiam quos novit in ipsa impietate mansuros: quod profecto si non fecisset, servos homines diabolus non haberet. Sed forsitan dicas, Deus in eis pascendis non attendit nisi bonum, cujus ipse auctor est, quod homines sunt. Sic ergo et parentes in filiis gignendis non attendunt nisi bonum, quod homines sunt, maxime nescientes quales futuri sunt. Nempe, quod etiam tu confiteris, peccatum nullum esset, si nulla praecessisset voluntas mala: quia et originale peccatum quod nos dicimus, vos negatis nullum esset utique, nisi natura ex primi hominis mala voluntate vitiata. Sed nulla esset etiam voluntas mala, si nulla praecessisset natura, vel angelica vel humana. Numquid propter hoc Deum causam dicturus es peccator
Abbreviated transcription (Latin):
piscentia. contͣ qđ malũ & ipse confligis. quomalo coniugati bene utunt᷑: fi sola con¬
tugesꝓpagationis grã misceant᷑. E sipecatũ ñ p̃cesfiss& qđ momis homines ptransũt:
nec fuiss& ꝓfecco malũ quo bene uterent᷑: & tam̃ ut ꝓcrearent filios miscerent᷑. Dearbo¬
rib aut̃ bona & mala qntũ erraueris: puto me satis demonstrasse inprimo huiꝰ opis
libro. E cũ cosdẽ nodos repecas quti iã solutist̾. non : suꝑflitis t̾morandũ. Queris ꝑquia
peccatũ inueniat᷑ in paruulis & enuimeras mustta bona tacens demalo contͣ qđ pugnas:
s cũ taces pͣugnas. Parentes inqͥs qui conuentu suo causam fecere peccato: ture dãpna¬
Nbiles. qtiors labore actũ : ut addominatũ exercendũ in homines diabotus puenire.
Iotes & hoc ipsi dõ dicere. Nondico qi creat homines trahentes originale percatũ. qr id

Expanded text:
piscentia; contra quod malum et ipse confligis: quo malo conjugati bene utuntur, si sola conpiscentia; contra quod malum et ipse confligis: quo malo conjugati bene utuntur, si sola conjuges propagationis gratia misceantur; et si peccatum non praecessisset quod in omnes homines pertransiit, nec fuisset profecto malum quo bene uterentur, et tamen ut procrearent filios miscerentur. 55. De arboribus autem bona et mala, quantum erraveris, puto me satis demonstrasse in primo hujus operis libro : et cum eosdem nodos repetas, qui jam soluti sunt, non est superfluis immorandum. Quaeris « per quid peccatum inveniatur in parvulis; » et enumeras multa bona, tacens de malo, contra quod pugnas: sed cum taces, clamas. « Parentes, » inquis, « qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles; quorum labore actum est ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. » Potes hoc et ipsi Deo dicere, non dico quia creat homines trahentes originale peccatum, quia id
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ causam mati. eẽ. exꝑtẽ boni: nichił hinc refert᷑ adnuptias quȩ nonst̃ causa mali. Neq
em̃ concupiscentiȩ matũ nuptiȩ fecerunt: s qđ bene uterent᷑ para tũ inuener᷑.¬
deconcupiscentia camis sentis : ñ abfinde sentis. hoc enĩ malo beneutunt᷑ fideles con-¬
nugati: & ex hoc qui generant᷑ reatũ trahunt. idõq & tpsi regenerandi st̃. Iaaut̃ malũ:
non euadit fupplicitĩ. hoc : enĩ eiꝰ sipliciũ: ut cũ generatis si regenerati ñ fuerint pu-¬
niant̃: mregeneratis aut̃ cũ ex onti parte sanati fuerint consumat᷑. Si trahit᷑ inqͥs & de¬
niiptũs originale matũ causa mali conuentio nuptiarũ. Quid si aliꝰ dicat. sitralit᷑
denatitra uoluntas mala. causa mali ÷ consticittio naturarũ : Nonne falfissimũ :¬
le gͦ & qđ ipse dixisti. quãtus origiale malũ non denuptiis trahat᷑ s decarnali concu¬

Expanded text:
omnem causam mali esse expertem boni; » nihil hinc refertur ad nuptias, quae non sunt causa mali. Neque omnem causam mali esse expertem boni; » nihil hinc refertur ad nuptias, quae non sunt causa mali. Neque enim concupiscentiae malum nuptiae fecerunt; sed quo bene uterentur, paratum invenerunde concupiscentia carnis sentis, non absurde sentis. Hoc enim malo bene utuntur fideles conjugati, et ex hoc qui generantur reatum trahunt, ideoque et ipsi regenerandi sunt. Id autem malum non evadit supplicium: hoc est enim ejus supplicium, ut cum generatis, si regenerati non fuerint, puniatur; in regeneratis autem, cum ex omni parte sanati fuerint, consumatur. « Si trahitur, » nuptiis originale malum, causa mali est conventio nuptiarum. » Quid si alius dicat, Si trahitur de natura voluntas mala, causa mali est constitutio naturarum? nonne falsissimum et quod ipse dixisti; quamvis originale malum non de nuptiis trahatur, sed de carnali concu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: qi bene utebant᷑ grã xp̃i. falfũ ÷ gͥ qđ oixisti. fimalũ inde trahit᷑ acctisari potest.
excusari non pot̾: qr trahit᷑ inde originale malũ. cũ trahat᷑ etiam inde bonũ: ordinata
sciliet ꝓpagatio filioꝵ. Nec matũ ustuia inde ideo trabit᷑. qr bone st nuptie.ẜ quia
inbonis earũ : etam tis̃ mali. Noneni copula nuptialis sic̃ putas ꝓpt̾ carnis concupiscen¬
tuo .s. ꝓot honũ qł de isto malo fit insticuta:. Qđ qutidẽ bonũ sme isto malo fierce: si
nemo pereass&. Noꝰ g̃ simne isto malo ẽẽ. ñ potest: ẜ non idõ malũ÷ Sic̃ econtrario nullũ malũ
sine aliqtio bono ẽẽ pot̾: s non idõ bonũ :. Opꝰ enĩ dĩbonũ: innatura: sine quo tam̃. eẽ. ñ
pot̾ uoluntas mala. Aphoc sic̃ adultertũ ñ pot̃. eẽ. sine hononatine. nec idõ bonũ ÷: ita
conuibũ ñ pot̃ eẽ sine malo concupiscentiȩ. nec idõ malũ:. Qua ppt̾ etiam si tibi concedat᷑

Expanded text:
ccusari potest, excusari non potest: » quia trahitur inde originale malum, cum trahatur inde etiam bonum, ordinata scilicet propagatio filiorum. Nec malum illud inde ideo trahitur, quia bonae sunt nuptiae; sed in bonis earum est etiam usus mali. Non enim copula nuptialis, sicut putas, propter carnis concupiscentiam, sed propter bonum quod de isto malo fit, instituta est. Quod quidem bonum sine isto malo fieret, si nemo peccasset. Nunc ergo sine isto malo esse non potest, sed non ideo malum est. Sicut e contrario, nullum malum sine aliquo bono esse potest, nec ideo bonum est. Opus enim Dei bonum est in natura, sine quo tamen esse non potest voluntas mala. Ac per hoc sicut adulterium non potest esse sine bono naturae, nec ideo bonum est: ita connubium non potest esse sine malo concupiscentiae, nec ideo malum est. Quapropter etiamsi tibi concedatur, «
Abbreviated transcription (Latin):
nere. quȩ dĩ benediccione ante morbũ libidms insticita : ñ acdipfũ libidinis
morbũ. siqͥd postea peccantib aicictit. atq idõ scitatẽ aseribendã eẽ nascentib
& generantib culpã: non attendis pecato illo magno unuiuersã indeceriꝰ mutata
fuisse naturã: unde fuerat ꝓpago ducenda. Sic em̃ poses dicere guuã solãĩ e as¬
non eteras seminas dolores parturtcioius sentre debuisse: qm̃ benediccio qua diccuꝰ ÷ ereseite

Expanded text:
nere, quae Dei benedictione ante morbum libidinis instituta est; non ad ipsum libidinis nere, quae Dei benedictione ante morbum libidinis instituta est; non ad ipsum libidinis morbum, si postea peccantibus accidit; atque ideo sanctitatem adscribendam esse nascentibus, et generantibus culpam: » non attendis peccato illo magno universam in deterius mutatam fuisse naturam, unde fuerat propago ducenda. Sic enim posses dicere, Evam solam, non caeteras feminas dolores parturitionis sentire debuisse; quoniam benedictio qua dictum est; Crescite,
Abbreviated transcription (Latin):
mortitus :. diaboli opꝰ. & de morbo natos: & ab exordio reos definiam. Pariuili ous
diaboli fubstantialit̾ non st̃: s oꝑe diaboli origialit̾ reifc᷑. Eidõ xp̃c qł e ⁊pse
conficeris ꝓpartuilis mortuus:. qr & adipsos ꝑtina. sangiuis qui inremissionẽ fuigꝰ:
peccatoꝵ. Aquo illos sanguine facitis alienos. cũ eosnegatis trahere originale pera¬
tũ. nec succenseas qł concupiscentiam dixi morbũ: cui & cii confessus es. ꝓtuisũ frusse
remediũ. Exordiũ u̾ pariuloꝵ exqͣ nascerent᷑ in adã fuit. quoppeccatũ tutiato atq
bio sci̾tas nascentib. & culpa generantibꝰ. Quid oncis parentes w̾mouerent᷑ : si pictate
uoluntatis qua optat filios quisq susciꝑe: & hoc ꝑdm̃ : insticutũ. Siaut̃ ꝑturba¬
tione libidinis cui nec excitandȩ nec auferendȩ sufficit uoluntatis arbitriũ. natẽ
fierct sine isto morbo seminatio filior. incorpe iute duꝰ: fine quo nc̃ fieri non

Expanded text:
mortuus est, diaboli opus, et de morbo natos, et ab exordio reos definiam. » Parvuli opus diaboli substantialiter non sunt: sed opere diaboli originaliter rei sunt. Et ideetiam pro parvulis mortuus est; quia et ad ipsos pertinet sanguis, qui in remissionem fusus est peccatorum ; a quo illos sanguine facitis alienos, cum eum negatis trahere originale peccatum. Nec succenseas quod concupiscentiam dixi morbum, cui et tu confessus es provisum fuisse remedium. Exordium vero parvulorum, ex quo nascerentur, in Adam fuit; quo per peccatum vitiato atque bio sanctitas nascentibus, et culpa generantibus. » Quid dicis, « parentes commoverentur? » Si pietate voluntatis, qua optat filios quisque suscipere; et hoc per Deum institutum: si autem perturbatione libidinis, cui nec excitandae nec auferendae sufficit voluntatis arbitrium; naturaFieret sine isto morbo seminatio filiorum in corpore vitae illius, sine quo nunc fieri non p
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ caro concupiscit acdũs spm: Detiahȩ malũ cont᷑ qđ pugnas. głosa exerrens coemon.¬
tie uircute certamuna: & non opꝰ: ut etera detrahas. Sinuptias queris: quales ante
peccatũ primors homutũ. eẽ. potuer̃. sine motu enĩ corpoꝵ. & sine necessicate. sexiũ
qͥs uinqua illas nuptias cogitauit: S bellũ qđ inse casti sentiunt siue ootmenes
nuptiȩ. s ingenerandis filus tune nullo malo uterent᷑. nc̃ concupiscentie malo bene
utunt᷑. Quo malo sua malo ñ ꝑdider᷑ incastitatis fide. inconiunctionis federe. ui
ꝓpagitionis germinȩ. Adherene gͦ eciã tunc utir ppxori ut gignerent filios ⁊r cam̾
haberent in carne notũ libidinis curbidȩ. s tranqͥͤlle tantũ modo uobuntats. qia

Expanded text:
m, detrahe malum contra quod pugnas gloriosa exercens continentiae virtute certamina; et non opus est ut caetera detrahas, si nuptias quaeris quales ante peccatum primorum hominum esse potuerunt. Sine motu enim corporum et sine necessitate sexuum quis unquam ullas nuptias cogitavit? Sed bellum quod in se casti sentiunt, sive continentes, nuptiae, sed in generandis filiis tunc nullo malo uterentur, nunc concupiscentiae malo bene utuntur. Quo malo sua bona non perdiderunt, in castitatis fide, in conjunctionis foedere, in propaganis germine. Adhaereret ergo tunc etiam vir uxori ut gignerent filios; non tamen haberent in carne motum libidinis turbidae, sed tranquillae tantummodo volunta
Abbreviated transcription (Latin):
adus huiꝰ concupiscentie matt̃ ꝑ continentię bonũ głosa certamina pꝰlauacriĩ regeneraci¬
oms exeiteis: recole tam̃ qͥd scribat adgalatas. certe homines baptiratos. Dico aut̃ in qͥt spũ
s neꝑfeceritis. id÷ ne oꝑa earu̾ consensu uoluntatis impleatis. Caro enĩ inqͥt concupiscit
adt̾sꝰ sp̃m: & fp̃s adu̾sꝰ carnẽ. hȩc enĩ iniuicẽ aduersant̾: ut ñ ea quȩ uultis faciatis.
U ide si non hoc ÷ adromanas. Nonenĩ qđ uolo facio bonũ.s qđ nolo malu̾ hoc ago. Deade
adgalatas addit: & dic̃. Qd si spũ ducimini: ñ adhuic estis fublege. Uide si ñ hoc: adro¬
manos. lam ñego oꝑor illud. & condelector legi dĩ scđdm interiorẽ hominẽ & ñ regnae

Expanded text:
us hujus concupiscentiae malum, per continentiae bonum, gloriosa certamina post lavacrum regenerationis exerceas; recole tamen quid scribat ad Galatas, certe homines baptizatos. Dico autem, inquit, spsed, ne perfeceritis; id est, ne opera earum, consensu voluntatis impleatis. Caro enim, inquit, concupiscitt spiritus aduersus carnem: haec enim inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. uide, si non hoc est ad Romanos: non enim quod uolo facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. deinde ad Galatas addit et dicit: quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub lege. uide, si non hoc est ad Romanos: iam non ego oper
Abbreviated transcription (Latin):
ienĩ nciptiarũ bonũ non. eẽt: nisi bonꝰ usꝰ honi: tunc mirandũ. ee̾̃t. quomͦ inde tia¬
heret᷑ malũ. Cũ uͦ sit bonũ iuiptiarũ s isᷤ malt: qͥ dmirũ fideipso malo qrio bene utit. bo-¬
nitas nuptiarũ. trahit᷑ malũ qd ÷ originale peccatũ: Hlud mirabile ÷ qđ cũ aẽnt. apli

Expanded text:
Si enim nuptiarum bonum non esset nisi bonus usus boni, tunc mirandum esset, quomodo inde traSi enim nuptiarum bonum non esset nisi bonus usus boni, tunc mirandum esset, quomodo inde traheretur malum: cum vero sit bonum nuptiarum bonus usus mali, quid mirum si de ipso malo, quo bene utitur bonitas nuptiarum, trahitur malum quod est originale peccatum? Illud mirabile est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ etiam sihoc uerũ sit. ñ qͣntũ attin& aduuentes ĩa sue uoluntatis arbitrio. s qͣntũ
atcine adnascentes: Nuillo mͦ natirȩ substantia malũ. eẽt. cuiꝰ auctor ÷ ds̃: s ea que inft̾
flagicioꝵ: ita qͣndo coniuges gignunt. nascit᷑ homo deuntute seminũ. ñ dehonestate
nuptaartũ. Aut sihic deutroq tibi. & ibi deuitioq fructꝰ aut̃ nuptiarũ: qͣntũ adipsas ꝓrs
adtin& nuptias. non homintũ generatio qui posst̃ etiam deadulteris nasci. s ordinata
fusceptio filioꝵ: cur gͦ sententie meȩ pars falfissima: qr dixi nuptiarũ bonũ malo ori-¬
ginali qđł inde trahit᷑ nonpot̾ acctisari. cũeo malo cont᷑ qđ pugnas & bene usi fuerint
contugati ut nascereris. & hoc inde abste tractũ reũ tetener&e. nisi renascereris : Itaq ne
accusandĩ st̃ coniuges qui bene utunt᷑ malo: & regenerandi sc̃ filiĩ ut liberent᷑ amalo.

Expanded text:
cum etiamsi hoc verum sit non quantum attinet ad utentes jam suae voluntatis arbitrio, sed quantum attinet ad nascentes, nullo modo naturae substantia malum esset, cujus auctor est Deus, sed ea quae insunt flagitiorum: » ita quando conjuges gignunt, nascitur homo de virtute seminum, non de honestate nuptiarum. Aut si hic de utroque, et ibi de utroque: fructus autem nuptiarum est, quantum ad ipsas prorsus attinet nuptias, non hominum generatio, qui possunt etiam de adulteris nasci; sed ordinata susceptio filiorum. Cur ergo « sententiae meae pars falsissima est, qua dixi, Nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari; » cum eo malo, contra quod pugnas, et bene usi fuerint conjugati ut nascereris, et hoc inde abs te tractum reum te teneret nisi renascereris? Itaque nec accusandi sunt conjuges qui bene utuntur malo, et regenerandi sunt filii ut liberentur a malo.
Abbreviated transcription (Latin):
concitpiscie adusꝰ sp̃m: cui malo sic̃ fateris apłoꝵ legio repugnauit. hoc ucentes contui¬
gati. ꝓcul dubio nonbono bene utunt᷑: s malo. Ex hoc gͥ & cũ hoc filii generati re¬
generandist᷑. ut libent᷑ amalo. hoc enĩ originali malo etiam parentes eoꝵ ret natift᷑:¬
& si abhoc reatu renascendo ft̃ liberati. Qa aut̃ uellemꝰ ut gignerent n unde renati.
s unde natist᷑ nisi qđ & ipsi natist᷑. Neos gͦ qi & ipsi rei nati fc̃. & generantes inde
unde natist̃. ñ aliud potuer̾ generare quã natist̃. Vnde aut̃ renati: inde areatii cuqͦ
natisunt liberati. Acꝑhoc & illi qͦs reos liberati generauer᷑: eadẽ st̃ regeneratione
lib̾ andi. Exhoc enã malo rei natist᷑. quo bene uiunt᷑ renati: ut nascant᷑ regerteran¬
di. Contͣ qđ malũ si ñpugnas: ptignantib crede. Sipugnas: aduersartũ conficere.

Expanded text:
concupiscit adversus spiritum, cui malo, sicut fateris, Apostolorum legio repugnavit; hoc utentes conjuconcupiscit adversus spiritum, cui malo, sicut fateris, Apostolorum legio repugnavit; hoc utentes conjugati, procul dubio non bono bene utuntur, sed malo. Ex hoc igitur et cum hoc filii generati regenerandi sunt, ut liberentur a malo. Hoc enim originali malo etiam parentes illorum rei nati sunt, etsi ab hoc reatu renascendo sunt liberati. Quid autem vellemus ut gignerent, non unde renati, sed unde nati sunt, nisi quod et ipsi nati sunt? Reos ergo: quia et ipsi rei nati sunt, et generantes inde unde nati sunt, non aliud potuerunt generare quam nati sunt. Unde autem renati, inde a reatu cum quo nati sunt liberati. Ac per hoc et illi quos reos liberati generaverunt, eadem sunt regeneratione liberandi. Ex hoc enim malo rei nati sunt, quo bene utuntur renati, ut nascantur regenerandi. Contra quod malum si non pugnas, pugnantibus crede: si pugnas, adversarium confitere;
Abbreviated transcription (Latin):
libidem utiq repuignanti. lu qui nos fecisse apłis calitpnuaris. & uelut madignaris ri¬
turiam. cur & illoꝵ & tuam exornas latidib mimicã: Quis eam defendat cui legio re
ut abfce & expugnet᷑ inte. & defendat᷑ adũs me : Hellũ urm lacet: amiciciapat&e.¬
xhoc qđ pate: saspectũ facis. eẽ. qł lat&. Quidenĩ ius credamꝰ debello qđ geritis i
apto. quoꝵ amicitiam cernimꝰ in apto : Quomͦ uis. ut arbitrem̃ adũsꝰ aculeũ te dimi¬
cãre libidiis. cũ libros impleas laude libidinis. Ser̃ ecce iunco fufpicionẽ meã. Expug¬
nare te credo qł laudas: s laudare te doleo qđ expugnas. Existogͥ & cũ isto malo.
qđł ate qtioq credimꝰ expitgnari homo generat᷑: quẽ negas regeneratione saluari. Isto
enĩ conuigati bene ucunt̾᷑: quo continentes meliꝰ non utunt᷑. Porro simalũ : quo caro

Expanded text:
libidini, utique repugnanti: tu qui nos fecisse Apostolis calumniaris et velut indignaris inlibidini, utique repugnanti: tu qui nos fecisse Apostolis calumniaris et velut indignaris injuriam, cur et illorum et tuam exornas laudibus inimicam? Quis eam defendat, cui legio reput abs te expugnetur in te, et defendatur adversus me? Bellum vestrum latet, amicitia patehoc quod patet, suspectum facis esse quod latet. Quid enim vis credamus de bello quod geritis in operto, quorum amicitiam cernimus in aperto? Quomodo vis ut arbitremur adversus aculeum te dimicare libidinis, cum libros impleas laude libidinis? Verum ecce vinco suspicionem meam: expugnare te credo quod laudas; sed laudare te doleo quod expugnas. Ex isto igitur et cum isto malo, quod a te quoque credimus expugnari, homo generatur, quem negas regeneratione salvari. Isto enim conjugati bene utuntur, quo continentes melius non utuntur. Porro si malum est, quo caro
Abbreviated transcription (Latin):
cende castitatis desꝑatione repugnantes turpicudini tritare. mentiri me tantas obsienȩ
libidinis uires: ut eã racio regere acfrenare ñ possit: cui nec apłoꝵ legio repignauerit.
& inferenctũ. eẽ ꝓclamo. Qđ si & tufacis. qͥd ÷ qđ laudas cũ quibꝰ pugnas : Quomͦ ur-¬
tuce hostes debellare te credã. qͦs uerbo lacerare non audes: Si ambo concupiscentiam
debellam᷑. qͣre non ambo uitiꝑamꝰ : Quã te saccas expugnare c̾tirientia. quare ñ iuis dãp¬
nare sententia : Mentiri me dicis tantas libidinis uires. ut eam racio regere ae frenare
non possit. Ecce ego ñ dico tantas libidinis uires. ut humnana racio dutnitꝰ accensa.
& adiuta eã regere ac frenare non poss&e. S tu quare negas malũ. eẽ. qđ si ñ frenet᷑ &e¬
cidit: Ecce go uoce qua possũ qđ me negare asseris clamo. apłaꝵ legionẽ repugnasse.

Expanded text:
cendae castitatis desperatione repugnantes turpitudini territare, mentiri me tantas obscenae cendae castitatis desperatione repugnantes turpitudini territare, mentiri me tantas obscenae libidinis vires, ut eam ratio regere ac frenare non possit, cui nec Apostolorum legio repugnavet inferendum esse proclamo. Quod si et tu facis, quid est quod laudas, cum quibus pugnas? Quomodo virtute hostes debellare te credam, quos verbo lacerare non audes? Si ambo concupiscentiam debellamus, quare non ambo vituperamus? Quam te jactas expugnare continentia, quare non vis damnare sententia? Mentiri me dicis tantas libidinis vires, ut eam ratio regere ac frenare non possit. Ecce ego non dico tantas libidinis vires, ut humana ratio divinitus accensa et adjuta eam regere ac frenare non possit: sed tu quare negas malum esse, quod si non frenetur occidit? Ecce ego voce qua possum, quod me negare asseris clamo, Apostolorum legionem repugnasse
Abbreviated transcription (Latin):
uolo bonũ hoc ago s qł odi malũ illud facio: & cet̾a huiꝰ modi. Ueru̾tam̃ uos laudans
nos arguens. adĩs concupiscentiȩ malũ pugnas & pugnando confiteris qđ loqͣndo negas.
Atq ita uis uideriteculm̃ ascendisse uututis: ut iipso culminȩ quo te existimas euafise.
cũ ꝑsequente concupiscentia tanꝗͣ inarce confligas. & qͣntũ lib& ex loco supiore. tam̃ cũ
hoste int̾no dimicare ñ desinas. Nec erubescis concupiscentiã. quȩce ampliꝰ p̃d& sine dubi-¬
tatione. siuicerit laudare acdũsꝰ eũ : quite ꝑditũ eciam cũ uicit inquirit. maximȩ qr m
fine eiꝰdẽ libri tui dicis. qđ ñ sit alia mei sensꝰ intentio. quã adinferendũ uirtutib bellũ
munciors sacram̃ta iurare: & adexcidiũ ciuitatis dĩ omĩ astu oĩ furore coniti. adipis-¬

Expanded text:
volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud facio » : et caetera hujusmodi. 65. Verumtamen vos laudans, volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud facio » : et caetera hujusmodi. 65. Verumtamen vos laudans, nos arguens, adversus concupiscentiae malum pugnas, et pugnando confiteris quod loquendo negas. Atque ita vis videri te culmen ascendisse virtutis, ut in ipso culmine, quo te existimas evasisse, cum persequente concupiscentia, tanquam in arce confligas, et quantumlibet ex loco superiore, tamen cum hoste interno dimicare non desinas. Nec erubescis concupiscentiam, quae te amplius perdet sine dubitatione si vicerit, laudare adversus eum, qui te perditum etiam cum vincit inquirit: maxime quia in fine ejusdem libri tui dicis, « quod non sit alia mei sensus intentio, quam ad inferendum virtutibus bellum in vitiorum sacramenta jurare, et ad excidium civitatis Dei, omni astu, omni furore conniti, adipis
Abbreviated transcription (Latin):
extollens tanq̃ scripturis scĩs & racioni certissime congruentes eo ꝓposito ñ. eẽ. innatura mdd
defendatis. ut adiuitutũ studia homines ineitetis. iculcantes nullũ culmen tta andn nall
ututis. ut ñ ad illud adcuuante dõ mens fidelis quȩat euadere. atq obhoodutu
ñ. eẽ. incarne mali necessitatẽ ut erubescat unꝰ qͥsq laudabilit̃ condit᷑ deforint᷑ uuat
ac sic pudor turpi occurrat ignatuȩ. de cõmendatione nobilitatis ingenite. & etera
huiꝰ modi quȩ satis eloqͥent̃ inurã p̃dicatione iactasti. nos contͣ deprimens & dicens qd
dubiũ ñ sit euersionẽ scĩtatis contaminationẽ pudicitie. mors labẽ nr̃is conuenirs ĩno
in eẽ. dogmatib. Neq id. eẽ. me negaturũ. qui idõ sic̃ dicis innaturȩ iuidiam male con-¬

Expanded text:
extollens, « tanquam Scripturis sanctis et rationi certissimae congruentes, eo proposito non esse in natura malum extollens, « tanquam Scripturis sanctis et rationi certissimae congruentes, eo proposito non esse in natura malum defendatis, ut ad virtutum studia homines incitetis; inculcantes nullum culmen ita arduum esse virtutis, ut non ad illud adjuvante Deo mens queat fidelis evadere; atque ob hoc dicatis non esse in carne mali necessitatem, ut erubescat unusquisque laudabiliter conditus, deformiter vivere, ac sic pudor turpi occurrat ignaviae de commendatione nobilitatis ingenitae: » et caetera hujusmodi, quae satis eloquenter in vestra praedicatione jactasti, nos contra deprimens, et dicens, « quod dubium non sit eversionem sanctitatis, contaminationem pudicitiae, morum labem nostris convenire, imo inesse dogmatibus: neque id esse me negaturum, qui ideo, » sicut dicis, « in naturae invidiam malae con
Abbreviated transcription (Latin):
tibi & sp̃c fac̃ bonũ opꝰ ñ consentiendo concupiscentiȩ malȩ. ẜ ni ꝑficit. qr ipsa mala desidera:
absumit: & caro facit malũ desidertũ s nec ipsa ꝑficit. qi ñ sibi consentiente fpai lesi dera ñ
oꝑa dãpnanda ñ ꝑtenit. Iste gͦ conflictꝰ ñ tu dõr nec quo lib& alioꝵ .sr plane. xp̃casa a
git̃ ipse ego mente seruio legi dĩ: carne aut̃ legi peccati. Sigͦ he&x: condicio in cospes mant:
hutiꝰ. quȩ utiq ñ fuit in paradiso incorꝑe uite illiꝰ ꝓcul dubio satis eiudert apipe montis
trahant pariuuli obligationẽ perati eũ carnalit̾ nascunt᷑. quȩ ñ sotut᷑. nisi cũ spiai: umde
cunt᷑. Nonenĩ hanc trahunt exoꝑe quohumanã ds̃ natitrã fecit: s. exuuilnere. qđ̃ ienas.
humane hostis inflyxit. Non hostis scd̃m manicheos ꝓsiliens exnatura mabi guear.ã natinȩ
strauit ut elisꝰ eli derte. & ꝑmalam fuasionẽ p̃uaricatiõis uulnꝰ infligene: unde genꝰ huts uro¬

Expanded text:
ubi et spiritus facit bonum opus non consentiendo concupiscentiae malae, non perficit; quia ipsa mala desideria non absumit: et caro facit malum desiderium, sed nec ipsa perficit, quia non sibi consentiente spiritu et ipsa ad opera damnanda non pervenit. Iste ergo conflictus non Judaeorum, nec quorumlibet alioigitur ipse ego mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. Si ergo haec est condicio in corpore mortis huius, quae utique non fuit in paradiso in corpore uitae illius, procul dubio satis euidenter apparet, unde trahant paruuli obligationem peccati, cum carnaliter nascuntur; quae non soluitur, nisi cum spiritalitecuntur. Non enim hanc trahunt ex opere, quo humanam Deus naturam fecit; sed ex vulnere, quod naturae humanae hostis inflixit. Non hostis secundum Manichaeos prosiliens ex natura mali, quam non condidrostravit, ut elisus elideret, et per malam suasionem praevaricationis vulnus infligere
Abbreviated transcription (Latin):
S mẽbrũ xp̃i: conugis adutteruĩ conuigi debot tuncie ñ sibi: ⁊ axp̃o sꝑare p̃miũ
fiai. quã exlnbet uxori. Sacraũitũ uͦ qđ nec seꝑari ⁊ adulterari admittunt
conuiges. qui conconlit᷑ castoq custodiunt. Solũ ÷ enĩ qđ ctiam sterile contu¬
gnuĩ tenet. iire piocatis iam sp̃e fecunditatis anissa: ꝓpt̾ quã fuerat copulatũ.
H ec bona miptialia laudet ininptiis. qui laudare uult nuptias. Carnis autẽ
concupiscentia non : nuptiis imputanda. s toleranda. Nonenĩ ÷ ex naturali
contibio ueniens bonũ: s ex antiquo poccato accgdens malũ. ꝓpt̾ hanc gͦfit ut
etiam delegitimis ⁊ iustis nuptiis filioꝵ dĩ. ñ filii dĩ. sod flii slĩ generent᷑. quia
⁊ hii qui generant si iam regencrati ft: ñ ex hoc generant᷑ qđ filii dĩ ft̃.s ex quo

Expanded text:
sed membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibised membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibi nec separati nec adulterati amittunt, conjuges concorditer casteque custodiant. Solum est enim quod etiam sterile conjugium tenet jure pietatis, jam spe fecunditatis amissa propter quam fuerat copulatum. Haec bona nuptialia laudet in nuptiis, qui laudare vult nuptias. Carnis autem concupiscentia non est nuptiis imputanda, sed toleranda. Non enim est ex naturali connubio veniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de justis et legitimis nuptiis filiorum Dei, non filii Dei, sed filii saeculi generentur: quia et hi qui generant, si jam regenerati sunt, non ex hoc generant quo filii Dei sunt, sed ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
capiat. qui ui id capere ñ pot̾. ⁊ si accepit uxorẽ ñ peccat. & femina sise ñ continet nti¬
bat. Bomẽ ÷ enĩ homini mulierẽ ñ tangere. Uerũ qr non om̃s capiunt. uerbũ hoc:
b quibꝰ datũ : restat ut ꝓptͣ fornicationes inꝰ qͥsq uxorem suam habeat. ⁊ una
quaq uirũ suũ habeat. Ac sic infirmitas incontinentię : ne cidat in ruiã
flaeiciors excipiat᷑ honestate nuptaruĩ. Qđ enĩ ait apłs de feminis. uolo gͥ iuniores
nubere hoc : demarib dici pot. uolo uimores uxores ducere. ut adutrũq sexũ
ñ ut nascat᷑ tantus uerti eciam ut renascat᷑. Nascit᷑ nãq adpenã. nisi renascat᷑
aduitã: fides aut᷑ ñ qualẽ habent int̾ se eciam infideles u̾elantes carnẽ. quis
em̃ ir quãlibet impius urat adulterã uxorẽ. aut quȩ mulier quãlib& impia.
uult adulterũ uirũ : hoc in conubio bonũ naturale ÷ quidẽ: caruale tamen.

Expanded text:
capiat; qui uero id capere non potest, et si acceperit uxorem, non peccat, et femina, si se non continet, nubat. bonum est enim homini mulierem non tangere. uerum quia non omnes capiunt uerbum hoc, sed quibus datum est, restat, ut propter fornicationes unusquisque sitas incontinentiae, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipiatur honestate nuptiarum. quod enim ait apostolus de feminis: uolo igitur iuniores nubere, hoc et de maribus dici potest: uolo iuniores uxores ducere, ut ad utrumque sexum non ut nascatur tantum uerum etiam ut renascatur; nascitur namque ad poenam, nisi renascatur ad uitam. fides autem, non qualem habent inter se etiam infideles zelantes carnem; quis enim uir quamlibet inpius uult adulteram uxorem? aut quae mulier quamlibet inpia uult adulterum uirum? hoc in conubio bonum naturale est quidem, carnale tamen.
Abbreviated transcription (Latin):
do ⁊ uxores tales st̃ ut eis mariti ñ ido̾ placeant qr diuites qi sublimes. qi genͣ
inconiugatis ut hȩc optanda atq laudanda: sic alia toleranda fẽ. ne in dãpnau em̃
flagitia. id ÷ infornicationes. uł adulteria conruat᷑. cꝓpt̃ qđ uitandũ. mauab iba
illi conculitꝰ coniugñ. qui ñ fiunt causa generandi. s uictrici concupiscestũ: Etã¬
unuit: in quib iubent᷑ ñ fraudare iniucẽ. ne tẽptet eos sathanas ꝓpt inte̾pander
scriptũ ÷. Uxori uir debitũ reddat. similit᷑ aut᷑⁊ uxor uiro. Milier sui corpaũ
testatẽ ñ habec s uir: similit̾ aut̃ ⁊ utr suicorꝑis potestatẽ ñ habe s iaiibis po¬

Expanded text:
ndo et uxores tales sunt, ut eis mariti non ideo placeant, quia diuites, quia sublimes, quia genere ndo et uxores tales sunt, ut eis mariti non ideo placeant, quia diuites, quia sublimes, quia genere unt. Verum in coniugatis ut haec optanda atque laudanda, sic alia toleranda sunt, ne in damnabilia flagitia, id est in fornicationes uel adulteria conruatur. propter quod uitandum malum etiam illi concubitus coniugum, qui non fiunt causa generandi, sed uictrici concupiscentiae seruiunt, in quibus iubentur non fraudare inuicem, ne temptet eos satanas propter intemperantiam scriptum est: uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir; similiter autem et uir sui corporis potestatem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
iugent᷑. & qtu flent tristicia p̃sencis mali: gaudeant spe futuri boni. ⁊ quigaudent
ꝓpt᷑ tẽꝑale aliqd cõmodũ : timeant ęc̃nũ  iuditium. ⁊ qui emunt: sic haben¬
do possideant. ut amando ñ hereant. ⁊ qui utunt᷑ hoc mundo: tranfire se cogitent.
ñ manere. Precerit enĩ figura huiꝰ mundi. Uolo uos inqͥt sine sollicitudine. eẽ.
hoc ÷ uolo sursũ cor: in his quȩ ñ p̃tereunt uos habere. Deinde subiungit : dtẽ.
Qui sine uxore ÷ cogitat ea quȩ st̃ dñĩ. quomͦ placeat dnõ. Qui aut̃ matrimonio
iuinctꝰ ÷. cogitat quȩ st̃ mundi quomꝰ placeat uxori. Atq ita quodã modo
exponit qd supra dixerat. qui habent uxores tanq ñ habentes sint. Qui ens
sic habent uxores ut cogitent ea quȩ st̃ anĩ quom̾ placeant anõ : nec inlis cni
fc̃ mimdi cogitent placere uxoribꝰ. tanꝙ ñ habentes st̃. N&ea facĩ iato hus que¬

Expanded text:
iugentur, et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent iugentur, et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent propter temporale aliquod commodum, timeant aeternum iudicium, et qui emunt sic habendo possideant, ut amando non haereant, et qui utuntur hoc mundo, transire se cogitent, non manere; praeterit enim figura huius mundi. uolo uos, inquit, sine sollicitudine esse, hoc est: uolo sursum cor in his quae non praetereunt uos habere. deinde subiungit et dicit: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt domini, quomodo placeat domino;qui autem matrimonio iunctus est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, atque ita quodam modo exponit quod supra dixerat: qui habent uxores, tamquam non habentes sint. qui enim sic habent uxores, ut cogitent ea quae sunt domini, quomodo placeant domino, nec in his quae sunt mundi cogitent placere uxoribus, tamquam non habentes sunt. quod ea facilitate fit, qua