comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s barrabã latronẽ: non saluatorẽ
sed utt̾fectorẽ. non datorẽ uitȩ s
ademptorẽ: tunc apprehendit pi¬
latus ihm. et flagellauit. Hoc pilatus non
ob aliud fecisse credendus est: nisi ut eiꝰ in¬
uriis iudei satiati sufficere sibi existimarent:
et usq ad eiꝰ mortẽ seuire desisterent. Ad
hoc ꝑtinet quł idem preses etiã cohortẽ suam
ꝑmisit facere quȩ secunt᷑. aut fortassis & uis¬
sit: quãus hoc eugłista tacuerit. Dixit¬
enĩ quid demde fecerint milites: pilatum
tam̃ id ussisse ñ dixit. Et milites inquit
plectentes coronã de spinis imposuerunt
capiti eiꝰ: et ueste purpurea circundeder̃
eum: et ueniebant ad eũ et dicebant. Aue
plebant᷑ quȩ de se p̃dixerat xp̃c: sic marty¬
menda potentia. cõmendabatur priꝰ untan¬
da patientia: sic regnũ qͣ de hoc mundo ilcar
suꝑbum mundũ non a trocitate puguandi
s patiendi humilitate uincebat. Sic illus
illud granũ multiplicandũ. seminalitur

Expanded text:
torem, sed interfectorem; non datorem vitae, sed ademptorem: Tunc apprehendit Pilatus Jesum, et flagellavit. Hoc Pilatus non ob aliud fecisse credendus est, nisi ut ejus injuriis Judaei satiati sufficere sibi existimarent, et usque ad ejus mortem saevire desisterent. Ad hoc pertinet quod idem praeses cohortem suam etiam permisit facere quae sequuntur; aut fortassis et jussitenim quid deinde fecerint milites, Pilatum tamen id jussisse non dixit. Et milites, inquit, plectentes coronam de spinis, imposuerunt capiti ejus, et veste purpurea circumdederunt eum, et veniebant ad euplebantur, quae de se praedixerat Christus; sic martytremenda potentia, commendabatur prius imitanda patientia; sic regnum, quod de hoc mundo non erat, superbum mundum non atrocitate pugnandi, sed patiendi humilitate vincebat; sed  Aug., sic illud granum multiplicandum seminabatur
Abbreviated transcription (Latin):
dm p̾scium futuroꝵ. ꝑ ꝓpħam predixisse
asicdelitatem iudeor: p̃dixisse tam̃ non
huse Non enĩ ꝓpterea quẽquam ds̃ ad pec¬
undum cogit: quia futura hominũ pec¬
ea iam nouit: Ipsors enĩ p̃scut peccata.
lon sua: non cuꝰ quam alterius s ipsorum
u ꝓper si ea quȩ ille p̃scuut ipsoꝵ. non st̃
ipsoꝵs: non uera ille p̃scuut Sed quia illius
prescientia falli non potest: sine dubio ñ alius
s ipsi pecant. qͦs ds̃ peccaturos eẽ p̃sciuit. fecer̃ gͦ
peccatum iuudei. qđ eos facere non compulit
cui peccatũ non placet: s facturos eẽ predixit
quem nichil latet Et ideo si non malum sed
bonum facere uoluissent. non ꝓhiberentur: et
hoc facturi preuiderentur ab eo. qui nouit qͥd
sit quisq facturus: & quid ei sit ꝓ eius oꝑe
redditurus Sed ea quȩ secuntur eugłii uer

Expanded text:
am praedixisse infidelitatem Judaeorum; praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata jam novit. Ipsorum enim praescivit peccata, non sua; non cujusquam alterius, sed ipsorum. Quapropter si ea quae ille praescivit ipsorum, non sunt ipsorum; non vere ille praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit. Fecerunt ergo peccatum Judaei, quod eos facere non compulit cui peccatum non placet, sed facturos esse praedixit quem nihil latet. Et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non prohiberentur, et hoc facturi praeviderentur ab eo qui novit quid sit quisque facturus, et quid ei sit pro ejus opere redditur
Abbreviated transcription (Latin):
ilite. qui nos plantare posuit et rigare: qr
qundo ꝓclamant : et turbulenta disceptatione
ntendunt dicentes: Quid fecerunt iudȩi.
l que culpa eoꝵ fuit: si necesse erat ut ser
i saye ꝓpħe impleretur quem dixit. dñe
qus credidit auditui nr̃o. et brachiũ dñi¬

Expanded text:
poscite qui nos plantare posuit et rigare; quiposcite qui nos plantare posuit et rigare; quiquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt, dicentes: Quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleretur quem dixit, Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium D
Abbreviated transcription (Latin):
qus alas transferantur. ꝓpt̃ aliquã similitu¬
anem̃ etiã in locittionib cotidianis. de uisibili¬
qi e notissimus rebus: quantomagis ut nob̾
niesfabilia qualitercumq dicantur quȩ dici sicu-
sint om̃ino non possunt. Nam & homo alte¬
suis hominẽ ꝑ quem solet agere quicquid agit.
maehium suũ appellat: et si ei auferatur. do¬
insdiet brachium ꝑdidi: & ei qui abstulerit
aeit brachium mͥ abstulisti: Intelligant ergo
qss udeis de quib dictum est. et brachium
iñ cu reuelatũ est Hic occurrit altera que¬
lie qua quidem ut cõpetenter aliquid dis¬
paitꝰ. & om̃s eiꝰ latebrosissimi sinus ꝑ scru¬
miet excuciant᷑ ut dignum est: nec mearũ
itum ẽẽ arbitror⁊ nec angustiarũ temporis.
it ui̾r capacitatis: Tam̃ quia transire ad alia ur̃a
ppetaitione ñ sinimur: nisi aliquid inde di¬
unus: accipite qđ ualuerimus Et ubi ur̃e
qptationi non suffecerimꝰ : ab illo increm̃tũ

Expanded text:
ad res alias transferantur, propter aliquam similituad res alias transferantur, propter aliquam similitudinem etiam in locutionibus quotidianis de visibilibus et notissimis rebus; quanto magis ut nobis ineffabilia qualitercumque dicantur, quae dici sicuti sunt, omnino non possunt? Nam et homo alterum hominem per quem solet agere quidquid agit, brachium suum appellat: et si ei auferatur, dolens dicit, Brachium perdidi; et ei qui abstulerit, dicit Brachium meum mihi abstulisti. Intelligant ergo Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enĩ tuũ brachium ꝑ qđ oꝑaris: sic duba¬
chium dictum ẽ eiꝰ uerbũ: qr ꝑ uerbũ oꝑatis
est mundũ: Cur enĩ homo brachium ut aliqͥ
oꝑetur extendit: nisi quia non continuo fit qs
dixerit: Si aut̃ tanta potestate p̾̃ualeret it si¬
ne ullo motu corporis sui qđ diceret fierit:
poris menbrum. ita non est cogitabile ul si¬
bile ac transitorium uerbũ: quia cũ om̃ia pisũ
brachium dei patris eẽ dm̃ filium: non nobi
obstrepat consuetudo carnalis: s quant̃ il
donante posumus. dei uirtutẽ et dei sapantiu
cogitemus: ꝑ quem facta sunt omĩa: Tale qͥps
brachium. nec porrectum extenditur: ne colle¬
ctum contrahitur: Non est enĩ ipse qui patls
s unum sunt ipse & pater: & equalis patri abis
totus est sic̃ pater. ⁊ ne aliqua pateat occasoill¬
testabi li errori eoꝵ qui dicunt solum elle
patrem. s ꝓdiuersitate causarum ipsum &
audeant dicere. ecce ui detis quia solul ars
qsios iduertentes quomͦ uerba de rebus aliis

Expanded text:
Sicut enim tuum brachium per quod operatis, sic Dei brachium dictum est ejus Verbum, quia per Verbum operatus est mundum. Cur enim homo brachium ut aliquid operetur extendit, nidixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, rporis membrum, ita non est cogitabile vel sonabile ac transitorium verbum; quia cum omnia per ipsum brachium Dei Patris esse Dei Filium, non nobis obstrepat consuetudo carnalis: sed quantum illo donante possumus, Virtutem Dei et Sapientiam cogitemus, per quam facta sunt omnia. Tale quippe brachium nec porrectum extenditur, nec collectum contrahitur. Non est enim ipse qui Pater, sed unum sunt ipse et Pater; et aequalis Patri ubique totus est sicut Pater: ne aliqua pateat occasio detestabili errori eorum, qui dicunt solum esse Patrem, sed pro diversitate causarum ipsum dici is verbis audeant dicere, Ecce videtis quia solus est neque advertentes, quomodo verba de rebus aliis
Abbreviated transcription (Latin):
labeant gaudiũ meũ impletũ in semet ip-
iam suꝑius exp̃ssum est. ubi ait: ut sint
ul sicut & nos. Hoc gaudiũ suũ id est a se
uos collocatũ. in eis dicit implendũ: ꝓpter
sle locittũ dixit in mundo. Hȩc ẽ pax illa.¬

Expanded text:
habeant gaudium meum impletum in semetipsis, habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait, Ut sint unum sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum; propter quod locutum se dixit in mundo. H
Abbreviated transcription (Latin):
pralem ÷ tenuit cũ patre custodiam spiri¬
im: qr et custodiendos qͣndo filius homo
ant. custodiȩ paternȩ ñ eos abstulit: & cũ
filio custodiendos dedit. ñ dedit sine ip
indedit: s dedit homini filio. ñ sine deo
imipso utiq filio. S equit᷑ gͦ filiꝰ & filius¬
ut. Quos dedisti mͥ custodiui: & nemo ex
mpit nisi filius ꝑditionis. ut scriptura im
renr. filius ꝑditionis dictus est traditor.
q: pditioni p̃destinatus: scdm scripturam
ulrillo in psalmo centesimo oc tauo maxi
upsitur. Nunc aut̃ inquit ad te uenio. &
hysiuor in mundo: ut habeant gaudium
mimpletũ in semet ipsis. Ecce in mundo
squi dicit: qui paulo ante dixerat iam ñ
boinmundo. Quod cur dixerit. ibi exposui¬
ts. inmo ipsum id ex posuisse dociumus.
ln & qr nondũ abierat. hic ad huc erat: &
na mox fuerat abiturus. hic quodãmͦ iã
nerat. Quod sit aut̃ hoc gaudiũ de quo ait.

Expanded text:
corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiricorporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem, quia et custodiendos quando Filius homo accepit, custodiae paternae non eos abstulit; et cum Pater Filio custodiendos dedit, non dedit sine ipso cui dedit, sed homini Filio non sine Deo, eodem ipso utique Filio. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, ego custodivi, et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scripperditionis » dictus est traditor Christi, perditioni praedestinatus, secundum Scripturam, qua de illo in psalmo centesimo octavo maxiur. 8. Nunc autem, inquit, ad te venio; et haec loquor in mundo, ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat, Jam non sum in mundo: quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium de quo ait, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bam. In nomine patris seruabat discipłos
suos filius homo: cũ eis humana p̃sentia
constititus. Sed etiã pater in nomine fili
seruabat: quos in nomine filii petentes
exaudiebat. His qui ppͤ idem filius dictiai.
Am̃ am̃ dico uobͣ: si quid petieritis patreis
in nomine meo dabit uob̃. Neq hoc carna fis¬
lit̃ debemus acciꝑe ⁊ uelut uicissim posse¬
uent pat̾ et filius. amboꝵ in nob̾ cusbilie¬
dis alternante custodia: quasi succedast a
qͣndo discesserit alius. Simul eũ as celb
a hob: sic̃ uerbũ caro factum descendit ũt
eñ cecidit ut iaceret. Si descendentem
oduimꝰ: cũ let leuante surgamꝰ: & uitelliga¬
p cũ ita loquitur. ꝑsonas eum distinguere:
isprare natiras. Quando gͦ seruabat dis
suos filius p̃sentia corporali ⁊ non expe¬
iuit pater ad custodiendũ succedere filio
gilenti: s eos ambo seruabant potentia spi¬
ql. Et quando ab eis abstulit filius p̃sentiã

Expanded text:
bam. In nomine Patris servabat discipulos bam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat quos in nomine Filii petentes exaudiebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis liter debemus accipere, veluti vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius. Simul enim nos cusad nos, sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus, et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti, sed eos ambo servabant potentia spirituali; et quando abiens abstulit Filius praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
pulis suis: quos accepit a dõ. Sed attena
qđ sequitur: ut sint inquit unũ sic̃ e nos
Non ait ut nob̾cum sint unũ. autut simu
unũ & ipsi. & nos. sic̃ unũ sumꝰ nos: s at
ut sint unũ sic̃ & nos. Ipsi utiq in natura su
sint unũ : sic̃ & nos in nr̃a unt̃i sumꝰ. Quos
ꝓculdubio uerũ non diceret:⁊ nͥ scđm hoc dice
ret qđ eiꝰdem nature ds̃ est. cuiꝰ & pater. scd̃m
qdđ alibi dixit ego & pater unũ sumꝰ: ñ scãm
id qd etiam homo est. Nam scđm hoc: pate
maior me est dixit. Sed qm̃ una eademay
sona est ds̃ & homo: intelligimꝰ hominẽ ine
qđ rogat: intelligimꝰ aut̃ dm̃. in eo qđ uiũ st̃
&e ipse & ille quẽ rogat. Sed ẽ ad hue incm¬
sequentib locus: ubi de hac re diligentuꝰ
disputandũ est. Hic aut̃ sequit᷑. Cũ essem
cũ eis ego seruabã eos in nomine tuo. MMi
inquit ueniente ad te serua eos in nomine
tio : in quo eos qnͣdo cũ eis erã & ipse siruo¬

Expanded text:
discipulis suis quos accepit a Deo. Sed attende discipulis suis quos accepit a Deo. Sed attende quod sequitur: Ut sint, inquit, unum, sicut et nos. Non ait: Ut nobiscum sint unum; aut: Ut simus unum et ipsi, et nos, sicut unum sumus nos; sed ait: Ut sint unum, sicut et nos. Ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio verum non diceret, nisret, quod ejusdem naturae Deus est cujus et Pater, secundum quod alibi dixit, Ego et Pater unum sumus : non secundum id quod etiam homo est; nam secundum hoc, Pater major me est , dixit. Sed quoniam una eademque persona est Deus et homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando cum eis eram, et ipse serva
Abbreviated transcription (Latin):
sapuisse: et ab hoc errore liberatũ. iã illa
ñ sapere: Quis tam impio sensu se indue¬
rit: Restat igit᷑ ut scdm id qd̾ etiã ipse in
mundo prius erat. in mundo se dixerit ĩã
ñ ẽẽ : ꝓfecto p̃sentia corporali a mundo sci¬
licet ab sentiam suã iam cito futurã: illoꝵ
aut̃ tardius: ꝑ hoo ostendens qđ se iam ñ
hic ẽẽ. illos aũt hic eẽ dixit: cũ ⁊ ipse hic. &
illi hic ad huc essent. Sic enĩ locutus ẽ ho¬
mno congruens hominib: ut mos loguend
se habet humanus. An non cotidie dieu
iam non ẽ hic. de aliquo quanto cius ba¬
ro: Et maxime hoc de morituris solet dia
quãquã & ipse domitꝰ tanquã p̃uidens a
lecturos mouere possit: ad iecit & eco ab
uenio: sic ex ponens quodãmͦ cur drcert i
non sũ in mundo. Commendat gͦ patri an
quos corporali absentia relicturus ẽ dicens
Pater scẽ: serua eos in nomine tuo. quos des¬
sti michi. Nem pe sic̃ homo. dm̃ rogat ꝓalt

Expanded text:
sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum et ipse hic, et illi hic, adhuc essent. Sic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Commendat ergo Patri eos quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. Nempe sicut homo Deum rogat pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum in notescit eis. ac ꝑ ipsos omĩb qui
credunt eis testibus suis: possumus plane
sic intelligere dixisse dnm̃ de apłis. quod
clarificatis sit in eis. Dicendo enĩ esse iam
factũ. ostendit iã fuisse p̃destinatũ: & certũ
haberi uoluit qd eẽt futurũ. Et iam inqͥt
non sum in mundo: & hii in mundo sunt.
Si horam prorsus illã qua loquębatur atten¬
das . utriq ad huc in mundo erant: & ipse
scilicet. & illi de quib hoc dicebat. Non enĩ
scđm ꝓuectũ cordis & uite. id acciꝑe possumꝰ
uel debemꝰ: ut illi ꝓpterea eẽ ad huc dicantur
in mundo. qđ mundana ad huc sapiant: ille
aut̃ iam ñ esse in mundo sapiendo diuina.
Positũ est hic enĩ unũ uerbũ qd̾ nos ita intel¬
ligere omĩno ñ sinat : qr ñ ait. & ñ sum in
mundo: s iã ñ sũ in mundo: ꝑ hoc ostendens
fuisse se in mundo. iam ñ eẽ. Nũ quid gͦ fas
est ut eũ credamus aliquando iundana

Expanded text:
ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. 4. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant; et ipse scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipevel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ a quo creati. & scĩficati st̃: ac ꝑ hoc. & omĩa
quȩ ipsoꝵ sunt. necesse ẽ ut eiꝰ sint cuiꝰ & ipsi
sunt. Ergo cũ & patris & filii sunt: equales
eos ẽẽ demonstrant. quor equalit̃ st̃. Illud
aut̃ qd ait cũ de spũ scõ loqueretur. omĩa
que habet pat̾ mea st̃. ꝓpterea dixi quia de
meo accipiet & annuntiabit uobis: de dixit his
quȩ ad ipsam patris ꝑtinent diuinitatẽ:
in quib illi est equalis. omĩa quȩ haber ha
est subdita & filio. fuerat accepturus quod
ait. de meo accipiet : s utiq de patre de quo
ꝓcedit sp̃c̃. de quo est natus & filus. Et ola¬
rificatus sũ inquit in eis. Nunc suã clarifi¬
cationẽ tanquã facta sit dicit. cũ ad huc
eẽt futura: suꝑius au̾t apatre poscebat ut
fieret. Sed utrũ ipsa sit clarificatio de qua
dixerat. & nẽ clarifica me tu pater a pud te¬
met ipsum claritate quã habui prius quam
mundus eẽt  apud te: utiq reqͥrendũ
est. Si enĩ apud te quomͦ in eis: At cũ hoc

Expanded text:
a quo creati et sanctificati sunt: ac per hoc et omnia quae ipsorum sunt, necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrant, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur, Omnia quae habet Pater, mea sunt; propteremeo accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habest subdita et Filio, fuerat accepturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tur eccłȩ : in qua uniuersa eccła & illi duo in¬
telligunt᷑ filii maior. & minor. cũ omĩbus an¬
głis scĩs: quibus erimꝰ equales in regno xp̃i &
dĩ. Hoc aut̃ ita dictũ est. & mea omĩa tua st̃.¬
& tua mea ÷ ut hic sit etiã ipsa creatura ratio¬
nalis quȩ non nisi dõ subditur: ut ei que infra
illam sunt cuncta fubdant᷑. Hȩc gͦ cũ sit dei
patris non simul eẽt ⁊ filii: nisi patri eẽt equa¬
lis. De ipsa quippe agebat cũ diceret. ñ pro mun¬
do rogo s ꝓhis quos dedisti mͥ. quia tui sunt:
&e mea omĩa tua st̃. & tua mea. Nec fas est. ut

Expanded text:
tur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et minor cum omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis. De ipsa quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua
Abbreviated transcription (Latin):
um de his quos iam discipłos ha-¬
bebat dñs loqueretur ad patrẽ : int̾
alia dixit etiã hoc. Ego ꝓ eis rogo.
Non ꝓmundo rogo: s ꝓ his quos
dedistimͥ. Mundũ uult modo
intelligi. qui uiuunt scdm concupiscentiã mun¬
di: & non st̃ in ea sorte gr̃e. ut ab illo eligant᷑ ex
pater dedit. rogare se dicit. Per hoc enĩ qđ eos
illi pater iam dedit: factũ est ut ñ ꝑtineant
ad eũ mundũ ꝓ quo ñ rogat. Deinde sub uin¬
git: qr tui sunt. N eq enĩ qr pat̃ eos filio dedit.
a misit ipse quos dedit: cũ ad huc filiꝰ sequa¬
tur &e dicat. Et mea oĩa tua st̃: & tua mea. Ubi
satis apparet quomͦ unigeniti filii sint omĩa
que sunt patris: ꝑ hoc utiq qđ etiã ipse ds̃ est.¬
& de patre patri est natus eꝗuialis: ñ quomͦ
dictum ẽ uni ex duob filis maiori scilicet. tu
mecũ es semꝑ: & om ĩ a mea tua st̃. Illud enĩ
dictũ est de his omĩb ereaturis. quȩ in fra crea¬
turam scãm. rationalẽ sunt: quȩ utiq subdun¬

Expanded text:
um de his quos jam discipulos habebat, Dominus loqueretur ad Patrem, inter alia etiam dixit hoc: Ego pro eis rogo: non pro mundo rogo, sea pro his quos dedisti mihi. Mundum intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subdun
Abbreviated transcription (Latin):
ficare. Certe enĩ si equalis est utrũq potentiȩ:
hoc maioris est miscđiȩ. Hoc est enĩ pietatis
sacram̃tum. qđ manifestũ est in carne : iustifi¬
catum est in spũ: apparuit angłis. p̃dicatum ẽ¬
gentibus: creditũ est in mundo: assũptum est
in gła. Sed omĩa oꝑa acp̃i intelligere ubi ait.
maiora hoꝵ faciet. nulla nos necessitas cogit:
hoꝵ enĩ forsitan dyoit quȩ ille tunc faciebat. Tẽ
aut uerba fidei faciebat : & de his oꝑibus fuerat
prelocittus dicens. Uerba que ego loquor uob̃.
a me ipso non loquor: pater aut̃t in me manens.
facit oꝑa ipse. Tunc igitur uerba eus erant oꝑa
eius : & utiq minus est uerba iusticiȩ p̃dicare
qd fecit p̃ter nos. quã impios iustificare: quod
ita facit in nob̃: ut faciamus et nos. Restat inqͥre¬
re quomͦ accipiendũ sit: quod cũq petieritis in
nomine meo hoc faciam. Propter multa enun
que petunt fide les eiuis nec accipiunt: ñ parua¬

Expanded text:
ficare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, ficare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim pietatis sacramentum, quod manifestum est in carne, justificatum est in spgentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria . Sed omnia opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit, quae in illa hora faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus dicens, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquorerant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non par
Abbreviated transcription (Latin):
quia facio ut faciat. Que oꝑa nisi ut ex impio iistꝰ
fiat: Et maiora horũ faciet. Quoꝵ obsecro. nũ¬
quidnã omĩum oꝑum xp̃i maiora facit qui cum
timore et tremore suã ipsius salutem oꝑatur: qđ
utiq in illo. s non sine illo xp̃c oꝑatur: Prorsus
maius esse hoc dixerim. quã est celum & terra:
&e quecũq cernunt᷑ in celo et int̾ra. Et celũ enĩ
& t̾ra transibit: p̃destinatoꝵ aũt̃ salus & iustifica¬
tio ꝑmanebit. In illis tantũ oꝑa dei: in his aut̃
est. etiã imago dei. Sed in celis. sedes. dñationes.
principatus. potestates. archangeti. angłi: oꝑa st̃
xxp̃i. Nũquid etiã his oꝑibus maiora facit. qui
oꝑante in se xp̃o. co oꝑatur et̃nam salutẽ. ac iusti¬
ficationẽ suam: Non hic audeo p̃cipitare senten¬
tiam. Intelligat qui potest: iudicet qui potest:
utrũ maius sit uistos creare. quã impios iisti¬

Expanded text:
quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur? Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecunque cernuntur in coelo et in terra. Coelum enet terra transibit, praedestinatorum autem salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. Sed in coelis sedes, dominationes, principatus, potestates, archangeli, angeli, opera sunt Christi: nunquid etiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justi
Abbreviated transcription (Latin):
qui non custodit ñ diligit. Item alio loco. qui au¬
dit inquit uerba mea bec & facit ea: similabo eũ
uiro prudenti. qui edificatit domũ suam supra
petram. Qui cͦ non est similis hiuc uiro pruden¬
ti: ꝓculdubio aut uerba mea hȩc audit & non
quit. licet moriatur uiuet: qui ergo ñ credit ñ
titiq uiuet. Tale etiam hoc est. Qui credit in me
faciet. Non itaq credit: qui ñ faciet. Quid est
hoc fr̃s: Nũquid inter credentes in xp̃m non ẽ
Durum est: ab surdũ est: ferri non potest: ñ
toleratur. nisi intelligatur. Apłm igit᷑ audiamus:
credenti inquit in eũ qui iustificat impiũ. deputat᷑
fides ciꝰ ad usticiam. In hoc oꝑe facimus oꝑa xcp̃i:¬
qr et ipsum credere in xp̃m opus est xp̃i. Hoc oꝑa¬
tur in nob̾: non utiq sine nobis. Audi iam ergo:
& intellige. Qui credit in me: oꝑa que ego facio.
et ipse faciet. Prius gͦ facio. Deinde & ipse faciet:

Expanded text:
qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui auqui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram. Qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit et non quit, licet moriatur, vivet. Qui ergo in me non credit, non utique vivet. Tale etiam hoc est: Qui credit in me, faciet . Non itaque credit qui non faciet, Quid est hoc, fratres? Nunquid inter credentes in Christum non est istus? Durum est, absurdum est, ferri non potest, non toleratur, nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere facimus opera Chriquia et ipsum credere in Christo, opus est Christi. Hoc operatur in nobis, non utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet;
Abbreviated transcription (Latin):
faceret ꝑ illos. quã preter illos: Nonne ab ore
ipsius diues ille tristis ab cessit ÷ quando uitȩ
et̃ne consilium quesiuit. audiuit. ab iecit: Et
tam̃ quod ab illo auditũ non fecit unus: postea fe¬
cerunt multi. cum loqueret᷑ ꝑ discipulos magi¬
ster bonus. Contẽptibilis ei. quem diuitẽ ꝑ se ip¬
sum ad monuit. a mabilis eis quos ex diuitibus
pauꝑes. ꝑ pauꝑes fecit. Ecce maiora fecit p̃cdicatꝰ
a credentibus : quã locutus audientibus. Uerũ
hoc adhuc mouet: quod hec maiora ꝑ apłos fec̃.
Non aut̃ ipsos tantũ significans ait. oꝑa que e¬
go facio & uos facietis: & maiora horũ facietis: s
om̃s ad suam familiam ꝑtinentes intelligi. uo¬
iens. qui credit in me inquit. oꝑa que ego facio
& ipse faciet: & maiora horum faciet. Si gͦ qͥ credit
faciet: non credit itiq qui ñ faciet: siciti est qui
diligit me manclata mea custodit: unde ꝓfecto

Expanded text:
faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. hoc adhuc movet quod haec majora per apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans ait: Opera quae ego facio, et vos facietis, et majora horum facietis; sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto
Abbreviated transcription (Latin):
pecatum: Deniq et hic quid de hac re po¬
t nos mouere: mox abstulit. Cum enĩ dixis¬
ii qui credit in me oꝑa quȩ ego facio & ipse fa¬
ait & maiora hort faciet: continuo secutus ad¬
uirit. quia ego ad patrẽ uado ⁊ et quod cumq
mistus in nomine meo boc faciam. Qui dixe¬
rat faciet post ait faciam : tanquã diceret. Non
uobis boc impossibile uideatur: non enĩ poterit
esse maior me qui credit in me. Sed ego sũ factu
rus & tunc maiora quã nunc: maiora ꝑ eura qͥ
credit in me. quã p̃ter eum ꝑ me. E go tam̃ ipse
preter eum : ego ipse ꝑeum: sed qͣnͣdo p̃ter eum
non faciet ipse ÷ quando aut̃ ꝑ eũ. quãuis non ꝑ
semet ipsũ. faciet & ipse. Porro aut̃ maiora ꝑ¬
eũ facere quã preter eũ : non ẽ defectio s digna¬
tio. Quid enĩ retribuant serui dño pro omĩb
quȩ retribuit eis: quandoqͥdem inter cetera
bona etiam hoc eis donare dignatus est. ut maiora

Expanded text:
peccatum? Denique et hic id quod de hac re popeccatum? Denique et hic id quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit: cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet; continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porro autem majora facere per eum quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora
Abbreviated transcription (Latin):
uid sibi uelit. et quomͦ accipiendũ
sit qđ dñs ait. qui credit in me.
oꝑa que ego facio et ipse faciet:
non est facile cõprehendere. Et
cum hoc ad intelligendũ difficilli¬
x niu sit: ad iecit aliud difficilliꝰ.
in mauiora faciet in uenturi sumus: S ed
intamus sermone pristino. quia maius fuit
aiz sue transitu qđ discipłi fecerunt quam
unis suȩ tactu quod ipse dñs fecit. sanare lan¬
puntisꝰ & qr plures apłis. quã ipso ꝑ os ꝓpri
np̾dicante dño crediderunt. ut hec uideren¬
r oplintelligenda esse maiora: non quo maior
sit magistro discipłs. uel dño seruus. uel ad¬
rius unigenito. uel homo deo: s qđ ꝑ illos
idignaret᷑ eadem et maiora facere: qui dic̃
lio loco. sine me nichil potestis facere. Ipse
de ut alia omtitã quȩ sunt innumerabilia
lisis fecit ipsos: sine ipsis fecit hunc mun¬
u: &e quia homo etiã ipse fieri dignatus est.
psis fecit & se ipsum. Quid aut̃ illi sine ipso

Expanded text:
uid sibi velit et quomodo accipiendum sit, quod Dominus ait, Qui credit in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet , non est facile comprehendere. Et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficillius: et tiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino quia majus fuit umbrae suae transitu quod discipuli fecerunt quam fimbriae suae tactu quod ipse Dominus fecit sanare languentes : et quia plures apostolis quam ipso per os proprium praedicante Domino crediderunt, ut haec viderentur opera, intelligenda esse majora, non quod major esset magistro discipulus, vel domino servus, vel adoptivus unigenito, vel homo Deo, sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit eis alio loco, Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
In sic loqͥtur ueritas: intelligentibus mentibus.
Iits loqͥtur: sine sono instruit: intelligibili
uri ꝑfundit. Qui gͦ potest in ea uidere natiui¬
tns euis et̃nitatem: ipse illam sic audit loquen¬
amscut ei dixit pater qd̵ loqueret᷑. E xcitauit
m ad magnum desideriũ. interioris dulcedi¬
iis suȩ: s crescendo capimꝰ: ambulando cresci¬
us: ꝓficiendo ambuilemus. ut ꝑuenire pos

Expanded text:
n sic loquitur veritas: intelligentibus mentibus intus loquitur, sine sono instruit, intelligibili voce perfundit. Qui ergo potest in ea videre nativitatis ejus aeternitatem, ipse illam sic audit loquentem, sicut ei dixit Pater, quod loqueretur. Excitavit nos ad magnum desiderium interioris dulcedinis suae: sed crescendo capiamus, ambulando crescamus, proficiendo ambulemus, ut pervenire pos
Abbreviated transcription (Latin):
int it uerar: ita iste loqͥtur ut ueritas: Uerax
añ.: genuit ueritatem. Quid gͦ iam diceret ueri¬
is Non enĩ imꝑfecta erat ueritas: cui uerum
did adderetur. Dixit gͦ ueritati: qr gentut ue¬
netm. Porro ipsa ueritas sic loqͥtur. ut ei dicsũ
s intelligentib quos docet. ut nata est. Ut
q̃ oederent homines qđ intelligere nondum
uit r exore carnis uerba sonuerunt: et abier̃t
cosuolantia: sonis strepuerunt: ꝑactis morulis
imporꝵs suoꝵe. Sed res ipsȩ quarũ signa st̃ soni.
tue quodãm mͦ in eors memoriam qͥ atidier̃t:

Expanded text:
erax autem genuit Veritatem. Quid ergo jam diceret Veritati? Non enim imperfecta erat Veritas, cui verum aliquid adderetur. Dixit ergo Veritati qui genuit Veritatem. Porro ipsa Veritas sic loquitur ut ei dictum est, sed intelligentibus quos docet ut nata est. Ut autem crederent homines quod intelligere nondum valent, ex ore carnis verba sonuerunt, et abierunt. Transvolantes soni strepuerunt peractis morulis temporum suorum; sed res ipsae quarum signa sunt soni, tractae quodammodo in eorum memoriam qui audierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
loquar. Non laboraremꝰ. si cũ eis loqui nos scire¬
mus cũ quibus suꝑiora locuti sumus: & cũ eis ip¬
sis. ñ omĩbus. s quȩ audierunt memoria tenen¬
tibus. Nc̃ uͦ qͥa fortasse aliqui ad sunt qui non

Expanded text:
loquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui scireloquar. Non laboraremus, si cum eis nos loqui sciremus, cum quibus superiora locuti sumus, et cum eis ipsis non omnibus, sed quae audierunt memoria retinentibus: nunc vero quia fortasse aliqui adsunt qui non
Abbreviated transcription (Latin):
cat quẽquam sed om̃e itidiciũ dedit filio. Cũ uͦ
dixit qui sꝑuit me et non accipit uerba mea ha¬
bet qui udicet eũ ⁊ expectantib aut̃ quisnã ille
eẽt. secutus adiunxit. sermo quẽ loctitus fũ ille
iudicabit eũ in nouissimo die: satis manifestaũ
se ipsum udicaturũ in notussimo die. Se ipsum
quippe locutus est: se ipsũ annuntiauit ⁊ se ipsũ
ianuam posuit: qua ipse ad oues pastor intraret.
Aliter itaq iudicabunt᷑ qui non audierunt: alit̃
qui audierunt et contẽpse runt. Qui enĩ
sine lege peccauerunt ait a płs. sine lege ꝑibtint.
et qͥ in lege peccauerunt. ꝑ legẽ iudicabuntur.
Quia ego inqͥt ex me ipso non sũ locitus. Ideo se dic̃
non locutũ ex se ipso: quia non est ex se ipso. lam
hoc sepe diximus: iã hoc tanqͣm notissumũ non
docere s ammonere debemus Sed qui misit me
pater. ipse mͥ mandatum dedit: quid dicã et qͥd

Expanded text:
cat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero cat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Cum vero dixit, Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum; exspectantibus autem quisnam ille esset, secutus adjunxit, Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die: satis manifestavit semetipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit, qua ipse ad oves pastor intraret. Aliter itaque judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine Lege peccaverunt, ait Apostolus, sine Lege et peribunt: et qui in Lege peccaverunt, per Legem judicabuQuia ego, inquit, ex me non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quihoc saepe diximus; jam hoc tanquam notissimum non docere sed admonere debemus. Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam et quid
Abbreviated transcription (Latin):
uerba mea et non custodierit: ego non udico eũ.
Mementote quȩ uos audisse in suꝑioribris bectioni¬
bus noui: et qui obliti forte estis recolite : et qui
non affiustis sed ad estis audite. Quomͦ dic̃ filiꝰ¬
ego non iudico eum. cũ dicat alio loco. pat̃
ñ iudicat quenqm s om̃e udiciũ dedit filio
nͥ quia intelligendum est mͦ non uidico eium¬
enĩ ueni inqͥt ut iudicẽ mundũ. s ut saluificẽ
mundũ: id est ut saluũ faciat mundũ. Nunc gͦ
est tempus miscdiȩ ÷ post erit udicii: quia mise
etiam futiro norusstmo iudicio: uidete qͥd dicat.
Qui sꝑuit me et non accipit uerba mea: habet qui
iudicet eũ. Sermo quẽ locutus sũ: ille iudicabit
eum in nouissimo die. Non ait qui sꝑuit me. et
ñ accipit uerba ieiego eũ ñ iudico in nouissimo
die. hoc enĩ si dixisset: non uideo quomͦ posset ñ
esse contrariũ illi sententie ubi ait. pat̾ non iudi¬

Expanded text:
verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Mementote quae vos audisse in superioribus lectionibus novi; et qui obliti forte estis, recolite; et qui non adfuistis, sed adestisego non judico eum; cum dicat alio loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , nisi quia intelligendum est, quod sequienim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvificem mundum: id est ut salvum faciam mundum. Nunc ergo est tempus misericordiae, post erit judicii: quia, Miseetiam futuro novissimo judicio videte quid dicat: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum: sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait, Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego non judico eum in novissimo die. Hoc enim si dixisset, non video quomodo posset non esse contrarium illi sententiae ubi ait, Pater non judi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic luceat lum̃ ur̃m coram hominib: ut uide¬
ant oꝑa ur̃a bona: & glorificent patrẽ ur̃m qͥ
in cęlis est. Non tam̃ eis dixit. uos lux uenistis
in mundum: ut omnis qui credit in uos. in
tenebris non maneat. Nusqͣm hoc legi posse con¬
firmo. Lumina gͦ sunt om̃s scĩ: s credendo il
luminantur. ab eo. a quo si quis recesserit te¬
nebrab itur. Lum̃ aut̃ illud quo il¬
luminant᷑ cȩtera a se recedere non porest: quia
in cõmutabile om̃ino est. Credimus gͦ lumini
ut non in ipsum credamꝰ qđ illuminatur: sed
cum illo credamꝰ in illud lumen a quo illumi¬
natur: ut et nos illtimine mur. non ab illo s
cũ illo. a quo ille. Cũ aut̃ dicit ut omĩs qui
credit in me in tenebris non maneat: satis ma¬
nifestat. om̃s se inuenisse intenebris: s ne in eis¬
tenebris maneant in quibus inuenti sunt. de¬
bent credere in lucẽ quȩ uenit in mandũ: quia
ꝑ illam factus est mundus. Et si quis atidierit inqͥt

Expanded text:
sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est : non tamen eis dixit, Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit in vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ab eo illuminantur, a quo si quis recesserit tenebrabitur. Lumen autem illud quo illuminantur, a se recedere non potest; quia incommutabile omnino est. Credimus ergo lumini ut non in ipsum credamus quod illuminatur, sed cum illo credamus in illud lumen a quo illuminatur; ut et nos illuminemur, non ab illo, sed cum illo a quo ille. Cum autem dicit, Ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat; satis manifestat omnes se in tentenebris remaneant in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in hunc mundum, quia r illam factus est mundus. Et si quis audierit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
credit in me. ñ credit in me s in eũ qui mit
me: et qui uidet me. uidet eũ qui misit in
Iam dixerat quoclam loco mea doctrina non
est mea: sed eiꝰ qui misit me. Ubi intelleni¬
mus eum doctrinã suam dixisse tierbũ patris
qđ est ipse: et hoc significasse dicendo mea do¬
cttna non est mea s euis qui misit mei quid
a se ipso ipse non eẽt ⁊ s haberet a quo isst
Ds̃ enĩ de deo filus patris: pater aut̃. ino
de dõ. sed ds̃ pater filii. Nunc aut̃ quodat
qui credit in me. ñ credit in me s in ei qa
misit me. quomͦ intellecturi sumꝰ : nisi qr
homo apparebat hominibus cum latrer es
Et ne putarent hoc eum ẽẽ tantũ mͦ quod iudl¬
bant: talem ac tantũ se uolens credi. qualis
et quantꝰ est pater. qui credit in me inqus
non credit in me id est in hoc quod uidet.
in eum qui misit me id est in patrẽ. Sel al¬
Qui aut̃ credit in eũ esse patrem: necesse A
creddat eum habere filium: ac ꝑ hoc qui al¬
dit in patrem. necesse est ut eredat in filum

Expanded text:
me, non credit in me, sed in eum qui misit me: et qui videt me, videt eum qui misit me. Jam dixerat quodam loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me . Ubi intellemus eum doctrinam suam dixisse verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo filius Patris; Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater filii. Nunc autem quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me; quomodo intellecturi sumus nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum sed volens credi qualis et quantus est Pater: Qui credit in me, inquit, non credit in me, id est, quod videt, sed in eum qui misit me, id est in Patrem; qui autem credit eum Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium: ac per hoc qui credit in Patrem, necesse est ut credat in Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
nuide. s in eũ qui me misit: ut cũ credit
⁊ ut̃e. credat eum habere filiũ. sibi equalẽ:
otine uere credat in me. Nam si pritauerit
ã hion habere nisi filios scłm grãm qui sunt
il stq creatura. non uerbũ s facta ꝑ uerbum:
ui hibere filiũ ȩqualem sibi atq coet̾num. seꝑ̃

Expanded text:
sed in eum qui me misit: ut cum credit in Patrem, credat eum habere Filium sibi aequalem, et tunc vere credat in me. Nam si putaverit eum non habere nisi filios secundum gratiam, qui sunt ejus utique creatura, non Verbum, sed facta per Verbum, nec habere Filium aequalem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
et tanta miracłoꝵ signa faciente. quidã cre¬
diderunt p̃destinati inuitam ęt̃nam quos
etiã uocauit oues suas: quidã uͦ ñ credide¬
runt nec poterant credere. eo qd occulto nec
tam̃ in iuisto iuidicio dĩ fuerant excecati. & nai
deserente illo qui supbis resistit. humilibi air
dat grãm. Eorum aut̃ qui credideruns. ai.
ad eo confitebant᷑. ut palmarũ ramis acen
uenienti occurrent. in eadem laudis confesi
ietantes : alii uero ex principibus non audem
confiteri ut de sẏnagoga non eicerentur: qui
tacuit eugłista. dicens qđ dilexerunt qan
hominũ magis quã glam dei. Eorũ etiã an
ñ crediderunt alii erãt postea credituri. qͦs prtu¬
debat ubi ait. cũ exaltaueritis filiũ homins
tunc cognoscetis qr eggo sum: alii uͦ in eade in¬
felicitate mansuri. quor imitatrix est etiam
gens iudeore : quȩ postinodũ debellata as
testimonium ꝓphetie qͣde xp̃o scripta estim

Expanded text:
et tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas: quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati et indurati, deserente illo qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Eorum autem qui crediderunt, alii usque adeo confitebantur, ut palmarum ramis acceptis venienti occurrerent, in eadem laudis confessione laetantes: alii vero ex principibus non audebant confiteri, ut de synagoga non ejicerentur; quos notavit Evangelista dicens, quod dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei . Eorum etiam qui non crediderunt, alii erant postea credituri, quos praevidebat, ubi ait, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc agnoscetis quia ego sum : alii vero in eadem infidelitate mansuri, quorum imitatrix est etiam ista gens Judaeorum, quae postmodum debellata, ad testimonium prophetiae quae de Christo scripta est, in
Abbreviated transcription (Latin):
habere uitam in semet ipso. Nũquid existenti añ
habenti dedit: Sed eo dedit quo genuit: q ut̃
genuit. et uita genuit uitã. Et quia parem gn¬
it non imparẽ uitam: ideo dictũ est sic̃ haibet uti qi
in semet ipso. sic dedit filio uitã habere in semtrsi
Uitã dedit : qr gignendo uitã. qͥd dedit nͥ eẽ utã. Et¬
quia ȩt̾na est ipsa natiuitas: nũiquani ñ fuit si¬
lius qui est uita: nũqm fuit filiꝰ sine uita. Ecl
est natiuitas ȩt̃na: sic est qui natꝰ est uita et̃na. I
et mandatũ non qd̾ filius ñ habebat pater dast.
s sic̃ dixi. in sapientia patris qd est uerbũ patl
omĩa mandata st̃ patris. Dicitur aut̃ mandat̃
datum: qr non est a se ipso eũ dicit᷑ datũ. Et las
est dare filio. sine quo nũqm filitis fuit: quos
est gignere filiũ qui nũi qiam non fut. Scqͣt se
ns: qus aliud dictũ est. quã ego sũ manclatũ
sitis. inde et id quod ad iungit. et dicit. quȩ

Expanded text:
vitam habere in semetipso . Numquid existenti, et non vitam habere in semetipso . Numquid existenti, et non habenti dedit? Sed eo dedit quo genuit, qui vitam genuit, et vita genuit vitam. Et quia parem genuit, non imparem vitam; ideo dictum est, Sicut habet ipse vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Vitam dedit, qativitas, nunquam non fuit Filius qui est vita, nunquam fuit Filius sine vita; et sicut est nativitas aeterna, sic est qui natus est vita aeterna. Ita et mandatum non quod Filius non habebat, Pater dedit; sed, sicut dixi, in Sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Dicitur autem mandatum datum, quia non est a seipso cui dicitur datum: et hoc est dare Filio sine quo nunquam Filius fuit, quod est gignere Filium qui nunquam non fuit. Patris, quid aliud dictum est quam, Ego sum mandatum Patris? Proinde et id quod adjungit et dicit: Quae