comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huic succedendo samuel  indeque sequunt᷑:
de xp̃o iħu noui testam̃ti uero sacerdote di¬
cunt᷑ Et suscitabo in sacerdocem fidelẽ qui
om̃ia quȩ incorde meo. et que in aiuna mea st̃¬
faciat. ec ed ificabo ei domum fidelem. ipsa &e
bit᷑ sic̃ suꝑius dixerat de doruaaron: Dixi. do
sibit de ipsa de domo utiq intelligendum ẽ.
nonde illo sacerdote quiẽ. xp̃s. ipse mediator
acq saluator Domꝰ gͦ eiꝰ coram illo transibit:
Pocest et transibit incelligi de morte ad uitã:
om̃ib dieb quib ꝑagit᷑ usq ad finem scłi
huiꝰ ista mortalitas Qđ aute ait ds. quiom̃ia
quȩ incorde meo & quȩ in anua mea faciat: ñ
arbitrem᷑ habere animam dm̃. cũ sit conditor
manus et pedes. et alia corꝑis m̃bra: Et ne scđm
hoc credat᷑. homo incarnis huiꝰ effigie factꝰ ad
inmaginem dĩ. adducunt᷑ et alȩ quasutiq ñ
habet homo & dr̃ dõ: subumbraalarũ tuarum

Expanded text:
huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, de Christo Iesu noui testamenti uero sacerdote dicuntur: Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciatbitur, sicut superius dixerat de domo Aaron: « Dixi, domsibit, » de ipsa domo utique intelligendum est, non de illo sacerdote qui est Christus ipse Mediator atque Salvator. Domus ejus coram illo transibit. Potest et « transibit » intelligi de morte ad vitam, omnibus diebus quibus peragitur usque in finem saeculi hujus ista mortalitas. Quod autem ait Deus, Qui omnia quae in corde meo, et quae in anima mea, faciat; non arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor manus et pedes et alia corporis membra. Et, ne secundum hoc credatur homo in carnis hujus effigie factus ad imaginem Dei, adduntur et alae, quas utique non habet homo; et dicitur Deo, Sub umbra alarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
uirum ẽtminabo tͥ ab altari meout deficiant
ocłi eiꝰ: et defluit anina eiꝰ: Ecce diesqui pre¬
nunciati sunt iam uener̃t̃: Nullus sacerdos ẽ.
scđm ordinem aaron: et quicumq exeiꝰ genere
ẽ. homo cum uidet sacrificiũ xp̃ianorum toco¬
orbe pollere. sibi autem honorem illum magnũ
ẽ. subtracrum de ficiunt oclieiꝰ et defluitaĩa
eiꝰ: tabe meroris: cpͥe autem ad huiꝰdomiã eli
cui hȩc dicebant᷑: qđ sequit᷑ ꝑtinet: Et om̃s qui
suꝑauerit domus tuȩ decidet ingladio uiroꝵ:
et hoc tibi signum. qđ ueniet suꝑ duos filios
tuos hos. ofni et finees. ddie uno morientur
ambo Hocgͦ signum factumẽ mutandi sacerdo.¬
tii de domo huiꝰ quosignosignificatũẽ. mutan¬
dum sacerdotium domꝰ aaron Mors quippe fili¬
orum huiꝰ significauit mortem ñ hominũ s ꝓpsiꝰ
sacerdocii de filiis aaron: Qđ autem sequit᷑: ad
illum iam ꝑtinet sacerdotẽ. cuiꝰ figuram gessit

Expanded text:
virum exterminabo tibi ab altari meo, ut deficiant virum exterminabo tibi ab altari meo, ut deficiant oculi ejus, et defluat anima ejus . Ecce dies qui praenuntiati sunt, jam venerunt, nullusque sacerdos est secundum ordinem Aaron. Et quicunque ex ejus genere est homo, cum videt sacrificium Christianorum toorbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi eius et defluit anima eius tabe maeroris. Proprie autem ad huius domum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: Et omnia qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees: die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo huius. quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ dñs Neqͣqͣm s głificantes ine głificabo.
et qui me sꝑ uit. sꝑ necͦ Iđ enim nominat do¬
mum patriseiꝰ: ñ e um de ꝓximo patredicere. s¬
deilloaaron qui pͥmꝰ sacerdos institutꝰ ẽ. decuiꝰ
ꝓgenie cetĩ sequerent᷑ suꝑiora de monstrant:
ubi ait Reuelatꝰ sum ad domum patris tui cũ
eẽnt. in t̾ra egipti seriu indomo pharao: et ele¬
gido mum patriscui exoñib scepitris isrł michi
sacerdocio fungi Quis patrum fuit huiꝰ in illa
ȩgiptia seruicute. unde tumlibati eẽnt. electꝰẽ
ad sacerdotium nͥaarone De huiꝰ gͦ stirpe isto
loco dixi futu cum fuisse ut ñ cẽnt. ulteriꝰ sacer:¬
dotes: qđ iam uideniꝰ implecũ Uigilet fides:
p̃sto sunt res. cernunt᷑ cenent᷑. et uidere nolenti¬
um ocłis ingerunt᷑: Ecce inquit dies deniunt
et ext̃minabo sem̃tuũ. et sem̃ domꝰ patrstui.
et ñ erit ł senior indomomom ei om̃ib diei &

Expanded text:
dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, et qui me spernit, spernetur. Quod enim nominat domum patris eius, non eum de de illo Aaron qui primus sacerdos est institutus, de cujus progenie caeteri sequerentur, superiora demonstrant, ubi ait: « Revelatus sum ad domum patris tui, cum essent in terra Aegypti servi in domo Pharaonis: et elegi domum patris tui ex omnibus sceptris Israel mihi sacerdotio fungi. » Quis patrum fuit hujus in illa Aegyptia servitute, unde, cum liberati essent, electus est ad sacerdotium, nisi Aaron? De hujus ergo stirpe isto loco dixit futurum fuisse, ut non essent ulterius sacerdotes: quod jam videmus impletum. Vigilet fides, praesto sunt res, cernuntur, tenentur, et videre nolentium oculis ingeruntur. Ecce, inquit, dies veniunt, et exterminabo semen tuum, et semen domus patris tui, et non erit
Abbreviated transcription (Latin):
adumbrata ẽ: et ad uetus testam̃tũ ꝓpͥe. figura¬
te uͦ ꝑtinebat ad nouum ꝓphetia. factietiam ip¬
sa nũbi Id scilicet facto significans: qđ ũbo ad
heli sacerdotem dictum ẽ. ꝑ ꝓpħam Nam fuert̃
postea sacerdotes ex genere daron sicut sadoc. &
abiathar. regnante dauid: etalii deuices ante¬
qͣm tempꝰ ueniret quo ista quȩ de sacerdotio mu¬
rando tanco ante p̃dicta sunt effici ꝑ xp̃m opor¬
tebat Quis autem nunc fideliocło hec intuens
ñ uitleat eẽ. completa. quando quidem nullum
cab̃nacłm. nullum templũ nullum altare
nullum sacrificium. et ideo nec ullus sacerdos
irmansit uideis : In quib ut de semine aaron
ordinaret᷑ in dĩ fuerã lege mandatum: quo et
hic commemoratũẽ. illo dicentȩ ꝓpħa hȩc¬
dic̃ dñs dĩ isrł Dixi domꝰ tua et domꝰ patris
tui transibunt coram ine usq in ȩt̃num Et nc̃

Expanded text:
adumbrata est: et ad vetus testamentum proprie, figuraadumbrata est: et ad vetus testamentum proprie, figurate vero pertinebat ad novum: prophetia facti etiam ipsa, non verbi; id scilicet facto significans, quod verbo ad Heli sacefuerunt postea sacerdotes ex genere Aaron, sicut Sadoc et Abiathar, regnante Dauid, et alii deinceps, antequam tempus ueniret, quo ista, quae de sacerdotio mutando tanto ante praedicta sunt, effici per Christum oportebat. Quis autem nunc fideli oculo haec intuens non uideat esse conpleta? Quando quidem nullum tabernaculum, nullum templum, nullum altare, nullum sacrificium et ideo nec ullus sacerdos remansit ludaeis, quibus, ut de semine Aaron ordinaretur, in Dei fuerat lege mandatum. Quod et hic commemoratum est illo dicente prophepatris tui transibunt coram me usque in aeternum. Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis urł inconspectu meo: ł pt̃ hoc hȩcdicit
dñsdĩ isrł: Dixi Tomꝰ tua et domꝰ patris cui
tminabo sem̃ tuũ et sem̃ domꝰ patristui. et ã erat
ingladio turorum: Et hoc cibi signum qđ ueniet
suꝑ duos filios tuos hos. ofni et finees. Unadie mo¬
om̃ia quȩ incorde meo. et quȩ in animamea faciat.
et ȩdificabo ei domũ fidelem. et transibit coram
xp̃o meo om̃ib dieb Et erit qui suꝑauerit in do¬
mo tua: ueniet ad orare ec obolo argenti dicens
Iacta ne inunã partem sacerdotii tui manducare
panem: Nouẽ. ut dicat᷑ ista ꝓphetia. ubi sacerdo¬
tii ueceris canta manifestatione p̃nuntiata mu¬
tatione in samuele fiusse completa Quãqͣm enĩ
nonsic dealia tribii samuel qͣm quȩ constituta
fuerat a d ño ut seruiret altari: tam̃ ñerat de fi
liis aaron cuiꝰꝓgenies fuerat deputata unde fi¬
er at sacerdotes Ac ꝑ hocinea quoq regesta. ea¬

Expanded text:
ficii in Israel in conspectu meo? Propter hoc haec dicit ficii in Israel in conspectu meo? Propter hoc haec dicit Dterminabo semen tuum, et semen patris tui, et non erit in gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod veniet super duos filios tuos hos Ofni et Phinees: in uno die moomnia, quae in corde meo et quae in anima mea, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit coram Christo meo omnibus diebus. Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei obolo argenti dicens: lacta me in unam partem sacerdotii tui manducare panem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cujus progenies fuerat deputata, unde fierent sacerdotes. Ac per hoc in ea quoque re gesta ea
Abbreviated transcription (Latin):
cuiqͣm in popło suout sibifaceret domũ cedrinã
et nunc inquit hȩc dicesiseruo meo dd̃ Hec dicit
dñs om̃ipotens. Accepite de ouiliouium. ut esses
inducem suꝑ popłm meũ suꝑisrł: et eram tecum
inom̃ibꝰ quib ingrediebaris. et ext̃minaui om̃s
in imicos cuos a facie tua et fecite nominatũ scđm
nom̃ magnorũ qui sunt suꝑ t̾ram Et ponã locum
popło meo isrł: et plantabo illum & inhabicauit
seorsum. et ñ sollicitꝰ erit ultra Et ñ apponet filꝰ
iniquitatis humiliare eũ. sic̃ abinitio adieb qͥb
constitui indicessuꝑ popłm meũ isrł: et reqͥemt᷑¬

Expanded text:
cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inquit, haec dices seruo meo Dauid: Haec dicit Dominus omnipotens: Accepi te de ouili ouium, ut esses in ducem super populum meum super Israel, et eram tecum in omnibus quibus ingrediebaris, et exterminaui omnes inimicos tuos a facie tua, et feci te nominatum secundum nomen magnorum, qui sunt super terram; et ponam locum populo meo Israeseorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. » Hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
intentio Lapis ille ad uitorii. medietas ẽ. saluatoris.
ꝑquem transeundũ ẽ. a ma sephat uetere ad nouã.
idest abintencione qua expectabat᷑ in carnali regno
beatitudo falsa carnał ad intentionem qua ꝑ nouũ
testam̃tum expectat᷑ in regno celorum beatitudo
uerissima sꝑitał. qua q̃m nichil ẽ. meliꝰ huc usq ad¬
iuuat ds: Iam nunc uideo eẽ monstrandũ: qđ ip
si dauid qui sauli successit inregnũ. cuiꝰ mutatione
finał illa mutatio figurata ẽ ꝓpt̃ qͣm diuinitꝰ cun¬
cta dicta cuncta conscripta sunt ds̃ ꝓ miserit qđ
ad rẽ de quaagimꝰ ꝑtinet: Cum regi dd̾. multa ꝓsꝑa
ꝓuenissent. cogitauit dõ facere domũ. templum
illud scilicet excellentissime diffamatum qđ a re¬
ge salomone filio eiꝰ pꝰea fabricatũẽ: Hȩc eo cogitante.
ad regem Ubi cumdixisset ds qđ ñ ab ipsodauid sibi
edificaret᷑ domus. neq ꝑ tantum cempꝰse manda̾se

Expanded text:
intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. intentio. Lapis ille adiutoris medietas est Saluatoris. per quem transeundum est a Massephat uetere ad nonam, id est ab intentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in regno caelorum beatitudo uerissima spiritalis; qua quoniam nihil est melius, huc usque adiuuat Deus. CAsi Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid multa prospera prouenissent, cogitauit facere Deo domum, templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio eius postea fabricatum est. Hoc eo cogitante fad regem. Ubi cum dixisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse
Abbreviated transcription (Latin):
ata ẽ ꝑ petuo ꝑmadebunt: sichil enim ꝓdest te¬
stam̃t ũ uetꝰ de monte sina inseruitutẽ generans:
nͥqͥa cestimonium ꝑhibet testam̃to nouo: Alioqͥn:
qͣm diu legit᷑ moy ses uelam̃ suꝑcorda eorũ positũ ẽ
Cum autem inde qͥs transierit ad xp̃m: aufert᷑ uelam̃
Transeuntuĩ qͥppe intentio ipsa mutat᷑. de uetere ad
notũ ut ñĩam qͥsq intendat acciꝑe carnalẽ s sꝑita.¬
lem felicitatẽ ꝓpt̃ qđ ipse magnꝰ ꝓpħa samuel
antͤqͣm unxisset regem saul. qn exclamauit addñm
ꝓ isrł et exaudiuit eũ: et cũ offerret holo caustum
accedentibꝰ alienigenis ad pugnã contra popłmdĩ
tonuit ds̃ suꝑ eos et confusi sint. et offendunt corã
isrł. atq suꝑatisunt: assumpsit lapidem unũ et sta¬
tuit illum. int̾ masephat nouã et ueterẽ. et tioca uit
nom̃ eiꝰ abenneter qđ ẽ latine lapisaduitorii et dix̃
Usq hucadiuauit nos dñs Masephat. int̃p̃tatut

Expanded text:
nt. Nihil enim prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, i quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de uetere ad nouum, ut iam non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. Propter quod ipse magnus propheta Samuel, antequam unxisset regem Saul, quando exclamauit ad Dom Israel, et exaudiuit eum, et, cum offerret holocaustosim, accedentibus alienigenis ad pugnam contra populum Dei tonuit Dominus super eos, et confusi sunt et offenderunt coram Israel adque superati sunt: adsumsit lapidem unum et statuit illum inter Massephat nouam et ueterem, et uocauit nomen eius Abennezer, quod est Latine lapis adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
apłs: ꝑtempꝰ qͦuixit incorꝑe: Neq enim siquis
maligna mence atq impia cogitatione blasphe.¬
met. neq id ullis mbris corꝑis oꝑet᷑. idõ ñ erit
reusquia id ñ motu corꝑis gessit. cumhoc ꝑ illud
cempꝰ gesserit qͦđ gessit et corpꝰ. isto mͦ congruent̃
intelligi pocest etiam illud qđ inpsalmo legitur:
Ds̃ autem rex nr̃ ante scła: oꝑacusẽ. salurem in¬

Expanded text:
per tempus quo vixit in corpore: neque enim si quis maligna mente atque impia cogitatione blasphemet, neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus, quia id motu corporis non gessit, cum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus. Isto modo congruenter intelligi potest etiam illud quod in psalmo legitur: Deus autem rex noster ante s
Abbreviated transcription (Latin):
curgͥ addicum ẽ inmedio tĩȩ. Qđ si ñ adderet
et tantum mͦ eliceret᷑ facere uidicium et iusticianꝰ
mag̃ hoc p̃cepcum ad utrosq homines ꝑtineret.
e medit̾ranees et maritimos: s ne quisqͣm puta¬
ret pꝰ finem uitȩ quȩ in hoc agit᷑ corpore. suꝑ eẽ.
tempꝰ udiciũ iusticiamq faciendi quã dum eẽt
in carne ñ fecit. et sic diuinũ euadi posse uidiciũ:
inmediot̾rȩ micħi uidet᷑ dictum cum quisq ui
uiuit yicorpore: In hac quippe uita suã t̾ram qͥsq
circꝑ̃fert: qͣm moriente homine recipit t̃ra com¬
minls. resurgenti utiq redicura: ꝓ inde inmedio
rȩ idẽ cum anima nr̃a isto t̃reno claudit᷑ corꝑe.
faciendumẽ. uidicium atq tusticiã: qđ noħ ꝓsit

Expanded text:
in medio terrae? Quod si non adderetur, et tantummodo diceretur, facere judicium et justitiam, magis hoc praeceptum ad utrosque homines pertineret, et mediterraneos et maritimos. Sed ne quisquam putaret post finem vitae, quae in hoc agitur corpore, superesse tempus judicium justitiamque faciendi, quam dum esset in carne non fecit, et sic divinum evadi posse judicium; in medio terrae, mihi videtur dictum, cum quisque vivit in corpore. In hac quippe vita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proinde in medio terrae, id est, cum anima nostra isto terreno clauditur corpore, faciendum est judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̾num: Et queret inquit dñs sibi hominem siue
dauid siue ipsum mecdiatorẽ significans cestam̃ti
noui quifig̾abat᷑ in crismate etiam qͦ unetẽ ipse
dauid et ꝓgenieseiꝰ: Non autem quasi nescͥat ubi
sit ica sibi hominem dĩ querit: s ꝑ homine in more
hominum loquit᷑: quia et sic loquendo uos que¬
rit:. Non solum enimdõ patri. uerum ipsi Qq
uni genitoeiꝰ quiuenit querere qđ pierat: usq
adõ iam eramꝰ noti ut in ipso esse m electi ante
consticutionẽ mundi: Querit sibigͥdixi sium
habebit Undemnlatia lingua hoc ubũ accepie

Expanded text:
aeternum. Et quaeret, inquit, Dominus sibi hominem; siue aeternum. Et quaeret, inquit, Dominus sibi hominem; siue Dauid siue ipsum Mediatorem significans testamenti noui, qui figurabatur in chrismate etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per hominem more hominum loquitur, quia et sic loquendo nos quaerit. Non solum enim Deo Patri. uerum ipsi quoque Unigenito eius, qui uenit quaerere quod perierat, usque adeo iam eramus noti, ut in ipso essemus electi ante constitutionem mundi. Quaeret sibi ergo dixit \'suum habebit\'. Unde in Latina lingua hoc uerbum accipit
Abbreviated transcription (Latin):
huic gͦ umbix futuri ñ ꝓpt̃ ipsam s ꝓpt̃ illud
qđ p̃figurabat tanta ueneratio exhibebatur
Unde ec illud qđ ait sauli samuel. q̃m ñ serua¬
sti mandatũ meum qđ mandauit tͥ dñs. quẽ
ad modum nunc p̃parauerat dñs regnũtuum
usq inet̾̃num suꝑ isrł. et nunc regnũ tuum ñ
suum. et mandabit eidñs eẽ in pͥncipem suꝑ po¬
płm suum. quia ñ custodisti quȩ mandauit
cibi dñs: ñ sic accipiendũ ẽ. ac supsum saulem ds̃
inȩt̃num p̃parauerit regnaturũ. et hoc pꝰea no¬
luerit seruare ueccanti. ueq enim eũ peccaturũ
eẽ. nesciebat s p̃parauerat regnum eiꝰ in qͦ fig᷑a
ẽẽt. regni ec̃ni. idõ ad didit. et nunc regnum tuum
ñ stabit tͥ Stecit gͦ et stabit qđ in illo significa¬
cumẽ. s ñ huic stabit quia ñ in ȩc̃num ipse fuerat
regnaturꝰ nec ꝓgenies eiꝰ ut saltim ꝑ posteros. alt̾m
alt̾eri suecedentes udet᷑impleri. qđ dictumẽ. in

Expanded text:
Huic ergo umbrae futuri non propter ipsam, sed propter illud, quod praefigurabat, tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum super Israel: et nunc regnum tuum non suum, et mandabit ei Dominus esse in principem super populum suum; quia non custodisti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praeparauerat regnum eius, in quo figura regni esset aeterni. Ideo addidit: Et nunc regnum tuum non stabit tibi. Stetit ergo et stabit, quod in illo significatum est; sed non huic stabit, quia non in aeternum ipse fuerat regnaturus, nec progenies eius, ut saltem per posteros alterum alteri succedentes uideretur inpleri quod dictum est: In
Abbreviated transcription (Latin):
que multa erat in filiset uuuficauit hancste¬
rilem que pepit seꝑtem: quamuis commodĩ
incelligi posuit eosdem uiuificare qͦs mortisicart
Id enim repetiuit uelut addendo: Deducit ad
inferos et reducit: Quib enim dixit apłs. si mor

Expanded text:
quae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc stequae multa erat in filiis, et uiuificauit hanc sterilem, quae peperit septem. Quamuis commodius possit intellegi eosdem uiuificare, quos mortificauerit. Id enim uelut repetiuit addendo: Deducit ad inferos et reducit Quibus enim dicit apostolus: Si mort
Abbreviated transcription (Latin):
nis eloquiis. quȩ isrłice soli tunc exom̃ib gen¬
tib acceꝑunt: trena sapiunt: Gentes autem qͥb
lex illa nonerat data: postea qͣm ꝑ nouum cesta¬
m̃tum adeloquia illa uenerunt: multum esu¬
riendo t̾ram transierunt. quia in eis ñ t̃rena s
cȩlestia sapuerunt: & hoc uelut quereret᷑ causa
cur factum sit. quia sterił inquit peꝑit septẽ.
et multa in filiis infirmata ẽ. hic cotũ qđ ꝓpħa¬
bat᷑ eluxit: agnoscentibꝰ numerum sepcenaris¬
qđ et iohannes apłs ad septem scribit eccłas. eo
mͦ se ostendens ad uniꝰ plenitudinem scribe
Et in ꝓũbiis salomonis hocantea p̃sigurans:
sapientia edificauit sibi domũ. et suffulsit co¬
lumnas septem Sterił enimerat in om̃ibꝰ genti
b dĩ ciuuitas. anteqͣmiste fecꝰ qͣm cernimꝰ oriret᷑
Cernimꝰ etiamquȩ multa in filiis erat nuncin
Dñs mortificat et uiuificat: Alorcificauit illã

Expanded text:
inis eloquiis, quae Israelitae soli tunc ex omnibus geninis eloquiis, quae Israelitae soli tunc ex omnibus gentibus acceperunt, terrena sapiunt. Gentes autem, quibus lex illa non erat data, postea quam per nouum testamentum ad eloquia illa uenerunt, multum esuriendo terram transierunt, quia in eis non terrena, sed caelestia sapuerunt. Et hoc uelut quaereretur causa quur factum siet multa in filiis infirmata est. » Hic totum quod prophetabatur eluxit agnoscentibus numerum septenariannes apostolus ad septem scribit Ecclesias , eo modo se ostendens ad unius plenitudinem scribere. Et in Proverbiis Salomonis hoc antea praefigurans: « Sapientia aedificavit sibi domum, et suffulsit columnbus Dei ciuitas, antequam iste fetus, quem cernimus, oreretur. Cernimus etiam, quae multa in filiis erat, nunc inDominus mortificat et uiuificat; mortificauit illam.
Abbreviated transcription (Latin):
luo a se sibi paratam ñ ab illo imꝑtitã. iusticiȩ
dĩ ñ sunt subiecci. utiq quia suꝑbi de suo pu¬
tationes hominum qm̃ uanȩ sunt: Si hominũ
sunt. et ab illo ñ sunt: et p̃paran sinquit adinuen¬
tionessuas: Quas adinuentiones putamꝰ: nͥ ui
suꝑbi cadant et humiles surgant: Hasquippe
ad inuentiones exequit᷑ dicens Arcus pocentiũ
infirmatꝰ ẽ: et infirmi accincꝰti sunt uircute In¬
firmatꝰ ẽ arcꝰ idẽ. intentio eorum qui tã potentes
sibi uident᷑ ut sine dĩ dono atq aduitorio hu¬
mana sufficientia diuina possint implere
panibꝰ inquit minorati sunt: et esurientes cran¬
sierunt t̾ram Qui sunt intelligendi pleni pa¬
nib nͥ idem ipsi quasi pocentes ideiꝰb israhelite
quibꝰ credita sunt eloquia dĩ: S in eo popło
ancille filii minoratisunt. qͦ ũbo minꝰ quidẽ
latino bene tam̃ expsum ẽ: qđ ex maioribꝰ mino¬
res facti sunt. quia et in ipsis panib id est duu¬

Expanded text:
ibi partam, non ab illo inpertitam iustitiae Dei non sunt subiecti, utique quia superbi, de suo putationes hominum, quoniam uanae sunt, si hominum sunt et ab illo non sunt. Et praeparans, inquit, adinuentiones suas. Quas adinuentiones putamus, nisi ut superbi cadant et humiles surgant? Has quippe adinuentiones exsequitur dicens: Arcus potentium infirmatus est, et infirmi praecincti sunt uirtute. Infirmatus est arcus, id est intentio eorum, qui tam potentes sibi uidentur, ut sine Dei dono adque adiutorio humana sufficientia diuina possint inplere s sum. Pleni panibus, inquit, minorati sunt, et esurientes transierunt terram. Qui sunt intellegendi pleni panibus. nisi idem ipsi quasi potentes, id est Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei? Sed in eo populo ancillae filii minorati sunt quo uerbo minus quidem Latine, bene tamen expressum est, quod ex maioribus minores facti sunt, quia et in ipsis panibus, id est diu
Abbreviated transcription (Latin):
salutem nrãm in medio t̃ie. cum u̾bũ caro factũ
ẽ. et creno habitauit incorpe: Deinde pꝰea qͣm
ꝓphatum ẽ in his ubanne quo mͦ głari debeat
incelos et tonauit. ipse udicabit extrema tĩe
quia iustꝰ e ꝓriꝰ ordinẽ cenuit confessionis fide¬
m inferiores partes t̃rȩ: qui descendit ipse ẽ et
quiascendic suꝑ om̃s celos ut adimpleret om̃ia
ꝑnubes gͦ suos conuit qua sco sp̃u ctemascendiss
impleuit. de quibꝰ ancille ierłm hoc ẽ. ingrate
uineȩ comminatꝰ ẽ. apud isaiam ꝓpħam: ne
pluant suꝑeu̾m imbrẽ Sicautẽ tlictũ ẽ ipse
ud icabit extrema t̾re. ac sidiceret᷑. etiam extre
homines ꝓculdubio iudicabit: S meliꝰ intel¬
ligunt᷑ excrema t̾iȩ. extrema hominis: qm̃ ñ
uidicabunt᷑ quȩ in meliꝰ uł defius medio cemꝑe¬
cõmmutant᷑. s in quib excremis inuentꝰ fuerit

Expanded text:
salutem in medio terrae, cum Verbum caro factum est, et terreno habitavit in corpore. Deinde posteaquam prophetatum est in his verbis Annae, quo modo gloriari debeat,in coelos, et tonuit: ipse judicabit extrema terrae, quia justus est. Prorsus ordinem tenuit confessionis fidein inferiores partes terrae? Qui descendit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret Per nubes ergo suas tonuit, quas sancto Spiritu cum ascendisset inpleuit. De quibus ancillae Hierusalem, hoc est ingratae uineae, comminatus est aput Esaiam prophetam, ne pluant super eam imbrem. Sic autem dictum est: Ipse iudicabit extrema terrae, ac si diceretur: \'Etiam extremhomines procul dubio iudicabit. Sed melius intelleguntur extrema terrae extrema hominis: quoniam non iudicabuntur, quae in melius uel in deterius medio tempcommutantur, sed in quibus extremis inue
Abbreviated transcription (Latin):
didit eum: isto mͦ utiq mortificauit eum Et
quia suscitauit eũ a mortus: eundem rursus
uiuficauit: Et quia in ꝓphecia uox eiꝰ agnoscitur
non derelinques animã meam in inferno: eumdẽ
deduxit ad inferos et reduxit: Hec eiꝰ pauꝑcate: di¬
tati sumꝰ: Dñs enim pauꝑes facit et ditat: Namqͥd
hoc sit ut sciamꝰ: qđ sequit᷑ audiamꝰ Humiliat
et exaltat: Utiq suꝑbos humiliat. hu. niles exal¬
tat: Qđ enim alibi legit᷑ Ds̃ suꝑbis resistit. hu¬
milib autem dat grãm: hoc totꝰ habet sermo
suscitat a t̾ra mnopem: de nullo meliꝰ qͣm de illo
intelligo qui ꝓpt̃ nos pauꝑ factꝰ ẽ. cum diueseẽt
ut eiꝰ pauꝑtate sicut paulo ante dictũ ẽ ditarem᷑:
Ipsum enim det̾ra suscitauit camcito: ut caro eiꝰ
ñ uideret corruptionẽ: Nec illud ab illo alienabo
qd additum ẽ. et de stercore erigens pauꝑem: In¬
ops quippe idem qui pauꝑ. Scerꝰ uͦ undeeretiꝰe.

Expanded text:
 omnibus tradidit eum, isto modo utique mortificauit eum; et quia resuscitauit a mortuis, eundem rursus uiuificauit. Et quia in prophetia uox eius agnoscitur: Non derelinques animam meam in inferno, eundem deduxit ad inferos et reduxit. Hac eius paupertate ditati sumus. Dominus enim pauperes facit et ditat. Nam quid hoc sit ut sciamus, quod sequitur audiamus: Humiliat et exaltat; utique superbos humiliat et humiles exaltat. Quod enim alibi legitur: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam, hoc totus habet sermo Suscitat a terra pauperem, de nullo melius quam de illo intellego, qui propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate, sicut paulo ante dictum est, ditaremur. Ipsum enim de terra suscitauit tam cito, ut caro eius non uideret corruptionem. Nec illud ab illo alienabo, quod additum est: Et de stercore erigit inopem. Inops quippe idem, qui pauper; stercus uero, unde
Abbreviated transcription (Latin):
angustiis p̾suram sermo dĩ ñẽ. alligatꝰ. nec in
p̃conib alligatꝰ: Letatasum inquitinsalutari cuo
Xp̃s ẽ iste iħc: quẽ suneon sicut in euangłiolegit᷑
senex amplectens. paruũ agnoscens magnum
Nunc cumitis inquit dñe seruũ tuum in pace:
quia uidert̃ ocłi mei salutare tuum: Dicat itaq
eccła letatasum insalutarituo: qm̃ ñẽ sessic̃
iustꝰ et iustificans: Non ẽ. sc̃s p̃ter te:quia nemo
It nͥabste Deniq sequit᷑. Nolite głari suꝑbe.
nolite loqui excelsa. neq exeat magniloqͥum
nidd sit se ipsum seducit: Hec dicunt᷑ adũsariis
iuIs dĩ. ad babiloniam ꝑcinentibꝰ. de suauir¬
ture psum̃tibꝰ in se ñ indõ głantibꝰ Ex qubꝰ st̃¬

Expanded text:
angustiis pressurarum sermo Dei non est adligatus nec in angustiis pressurarum sermo Dei non est adligatus nec in praeconibus adligatis. Laetata sum, inquit, in salutari tuo. Christus est iste Iesus, quem Simeon, sicut in euangelio legitur, senex amplectens paruum, agnoscens magnum: Nunc dimittis, inquit. Domine, seruum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Dicat itaque ecclesia: Laetata sum in salutari tuo; quoniam iustus et iustificans. Non est sanctus praeter te, quia nemo fit nisi abs te. Denique sequitur: Nolite gloriari et nolite loqui excelsa, neque exeat magniloquiumnihil sit, se ipsum seducit. Haec dicuntur aduersariis ciuitatis Dei ad Babyloniam pertinentibus, de sua uirtute praesumentibus, in se, non in Do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ filisͫi quẽ p̃cata impecͤauit. exultanti
p̃cua dne laudasse: Quid gͦ sibi uult qđ ait
Ium potentium fecit infirmum. et infirmi
p̃cineti sunt uirtute. plenipanib minorati sunt
et esurientes tͣnsierunt t̾ram. quia sterił peꝑ it
sepcem. et mulca infiliis infirmata est: Nũqͥd
septem ipsa peꝑerat: quamuis stebil fuerit: uni¬
cum habebat quando ista dicebat S nec postea
septem peꝑit siue sex. quibꝰ septimꝰ ẽ. et ipse samuel:
s tres matres: et duas feminas: Dem̃ in illopopło
cũ ad huc nemo reguaret qđ inextremoposuit. dat
uututem regibꝰnr̃is. et abtabit cornuxp̃isui. Unde
to ante  se ꝓpħatum. ꝑhos huiꝰ piȩꝙatris agnos¬
cit: Confirmatumẽ. cormeũ indño: et exaltatũ
ẽ. cornumeum in dõmeo Uere confirmatũ ẽ cor.
et cornuuere exaltatũ: quia ñ in se s in dño suodõ
Dilatatumẽ. suꝑinimicos meos osineũ: qͥa et in

Expanded text:
propter filium, quem precata impetravit, exsultanti propter filium, quem precata impetravit, exsultanti praedicatione laudasse. Quid ergo sibi vult quod ait? Arcum potentium fecit infirmum, et infirmi praecincti sunt virtute. Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram; quia sterilis peperit septem, et multa in filiis infirmata est? Numquid septem ipsa pepererat, quamuis sterilis fuerit? Unicum habebat, quando ista dicebat; sed nec postea septem peperit, siue sex, quibus- septimus esset ipse Samuel, sed tres mares et duas feminas. Deinde in illo populo cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit: Dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui, unde to ante de se prophetatum per os huius piae matris agnoscit: Confirmatum est cor meum in Domino, exaltatum est cornu meum in Deo meo. Vere confirmatum cor et cornu uere exaltatum, quia non in se, sed in Domino Deo suo. Dilatatum est super inimicos meos os meum; quia et in
Abbreviated transcription (Latin):
sti. qm̃ ñ in uirtute potens ẽ. uir: Dñs infirmũ
prudens imprudentia sua. et non glettir po¬
tens in potentia sua et ñ głet᷑ diues indiuitiis
suis: s in hoc głetꝰ᷑ quigłat᷑: intelligere et scire
dñm. et facere uidicium et usticiã in medio tr̃ȩ:
Dñs ascendit et tonauit. et ipse uidicabit extre¬
ma t̾rȩ quia iustꝰẽ etdat iurtutẽ regib nr̃is. et
exaltabit cornuxp̃isui: Ita ne uͦ uba hȩc unius
putabunt᷑ eẽ mulierłẽ de nato sibi filio gra¬
tulantis: tantum nemͣ h ominis aluce ueritatis
aũsa ẽ. ut ñ sentiat suꝑg̃di modum feminę
huiꝰ dicea quȩ fudit : Porro qui rebꝰ ipsisquȩ
ianceꝑunt etiam in hact̾rena ꝑ egrinatione
compleri conuenient̃ mouet᷑ ñe intendic
et aspicit et agnoscit ꝑhanc mulierẽ cipꝰetiã
dant qua humilesimplent᷑ ut surgant. qđ
nichilistam ꝓpħasse mulerem. s dm̃ tantũ mͦ

Expanded text:
sti. Quoniam non in viribus potens est vir: Dominus infirmum sti. Quoniam non in viribus potens est vir: Dominus infirmum prudens in prudentia sua, et non glorietur potens in potentia sua, et non glorietur dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur qui gloriatur, intelligere et scire Dit; ipse iudicabit extrema terrae, quia iustus est; et dat uirtutem regibus nostris, et exaltabit cornu christi sui. Itane uero uerba haec unius putabuntur esse mulierculae. de nato sibi filio gratulantis? Tantumne mens hominum a luce ueritatis auersa est, ut non sentiat supergredi modum feminae huius dicta quae fudit? Porro qui rebus ipsis, quae iam coeperunt etiam in hac terrena peregrinatione conpleri, conuenienter mouetur, nonne intendit et adspicit et agnoscit per hanc mulierem, cuius etiam dant, qua humiles implentur ut surgant, quod nihil istam prophetasse mulierem, sed Deum tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
eam nee. facturã. usus ẽ eiꝰ eciam temꝑalibꝰ pęnis
adeeitendos in ea paucos fideles suos et admo¬¬
nendos qui postea futuri erant inom̃ib gentib
qđ eos almoneri oportebat in quib alteram ꝓmis¬
sionemruelato nouo testam̃to. ꝑ incarnationẽ
diuinaad abraam isaac et iacob et quȩcũq alia
signa u ꝓpbica ꝓdigia in sacris literis p̃celenaibꝰ¬
facta sunt: ita etiam ceterȩ ab isto regum temꝑe.
ꝓphetiȩ partim ꝑtinent ad gentẽ carnis abrahȩ.
partim uͦ ad illud sem̃ ciꝰ: In quo benedicunt᷑ om̃s
gentes coheredes xp̃i. ꝑtestam̃tum nouum ad pos::¬
sidendun uitã etnam regnũq cȩlorum: Partim
gͦ adancillam quȩ in seruitutẽ generat idẽ t̾renã

Expanded text:
eam non esse facturam, usus est eius etiam temporalibus poenis eam non esse facturam, usus est eius etiam temporalibus poenis ad exercendos in ea paucos fideles suos et admonendos qui postea futuri erant in omnibus gentibus, quod eos admoneri oportebat, in quibus alteram promissionem reuelato nouo testamento per incarnationem aac et Iacob et quaecumque alia signa uel dicta prophetica in sacris litteris praecedentibfacta sunt, ita etiam ceterae ab isto regum tempore prophetiae partim pertinent ad gentem carnis Abrahae, partim uero ad illud semen eius, in quo benedicuntur omnes gentes coheredes Christi per testamentum nouum ad possidendam uitam aeternam regnumque caelorum; partim ergo ad ancillam, quae in seruitutem generat, id est terren
Abbreviated transcription (Latin):
Neq aucem ꝑ insignẽ diicem iesu naue ꝑquem
popłs ille in ꝓmissionis inductꝰ ẽ. t̾ram. expugnatis¬
quinq gentibꝰ eam duodecĩ cribubꝰ quibꝰ ds̃ uisse¬
rat diuisit et mortuusẽ: neq post illũ toto tempore
uidicu in impleta fuerat ꝓmissio dĩ de t̾ra chana¬
an aquodã flumine egipti. usq ad flum̃ magnũ
eufraten: Nec tm̃ adhuc ꝓpħabat᷑ fut᷑um: s expe¬
ctabat᷑ implendũ Impletumẽ autem ꝑdd̃ eceiꝰ¬
filiũ salomonem: cuiꝰ regnum tanto quanto ꝓmis¬
sum fuerat spatio dilatatũe Uniũ sos quippe illos
subdiderunt: cributariosq fecerunt: Sic gͥ int̾ra
ꝓmissionis scđm carnẽ hocẽ int̾ra chanaan. sub
his regibꝰ sem̃ abrahȩ fuerat constitutum. ut nich
inde suꝑcẽt. quo trena illa dĩ ꝓmissio compleret᷑.
nͥ ut eadem t̾ra quantum ad ꝓsꝑitatẽ attinet tem¬
ꝑalem ꝑ posteritatis successionẽ. in cõncusso statu
dñi dĩ sui legib obediret S qm dĩ nouerat hoc

Expanded text:
signem ducem Jesum Nave, per quem populus ille in promissionis inductus est terram, expugnatisque gentibus, eam duodecim tribubus, quibus jusserat Deus, divisit et mortuus est: neque post illum toto tempore Judicum impleta fuerat promissio Dei de terra Chanaan, a quodam flumine Aegypti, usque ad flumen magnum Eufraten. Nec tamen adhuc prophetabatur futurum, sed expectabatur implendum. Impletum est autem per Davifilium Salomonem; cujus regnum tanto, quanto promissum fuerat, spatio dilatatum est: universos quippe illos subdiderunt, tributariosque fecerunt. Sic igitur in terra promissionis secundum carnem, hoc est in terra Chanaan, sub his regibus semen Abrahae fuerat constitutum, ut nihil deinde superesset, quo terrena illa Dei promissio compleretur, nisi ut in eadem terra, quantum ad prosperitatem attinet temporalem, per posteritatis successionem inconcusso statu ni Dei sui legibus oboediret. Sed quoniam Deus nouerat hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fine ueniunt: Horum autẽ duorũ idẽ dans uotũ
uouenti. et benedixit annos iusti: unum ẽ. qđ faci¬
anus alcerũ qđ sumimus S hocaltm dõ largicore
non sumit᷑. nͥ cum ipso aduitore pͥmum illud effi¬
ciatur. quia ñinuitute potens ẽ uir: Ds̃s infirmũ
faciet adũsarium eiꝰ: Illum scilicet: qui hominiuo¬
uenti inuidet et resistit ne ualeac implereqđ uotut:
Pocest et exambiguo greco intelligiet adusarium
suum Cumeni om̃s possidere nos cepit ꝓfecto
adũ sarius quinr̃ fuerat ipsus fit. et uincet᷑ a nob̾
s ñ uirib nr̃is. quia ñ inuituce potensẽ uir  Dñs
gͦ infirmum faciet adũsatium suũ. dñs sc̃s ut uin

Expanded text:
fine ueniunt. Horum autem duorum, id est dans uotum fine ueniunt. Horum autem duorum, id est dans uotum uouenti, et benedixit annos iusti, unum est quod facimus, alterum quod sumimus. Sed hoc alterum Deo largitore non sumitur. nisi cum ipso adiutore primum illud efficitur: Quia non in uirtute potens est uir. Dominus infirmum faciet aduersarium eius; illum scilicet, qui homini uouenti inuidet et resistit, ne ualeat inplere quod uouit. Potest ex ambiguo Graeco intellegi et aduersarium suum. Cum enim Dominus possidere nos coeperit, profecto aduersarius, qui noster fuerat, ipsius fit, et uincetur a nobis, sed non uiribus nostris, quia non in uirtute potens est uir. Dominus ergo infirmum faciet aduersarium s
Abbreviated transcription (Latin):
ałxi Nec solum decrim̃ta: uerũ etiã stercora exi¬
stimauieẽ. ut xp̃m lucrifacerem: De tra gͦ suscita¬
tusẽ ille supͣ om̃s diuites paup: et de illo stercore
erectꝰẽ supͣom̃sopulentos. ille in ops ut sedeat cũ
potentib popłi. quid ait.: Sedebitis suꝑ duodecĩ
sedes: et sedem głe hereditatem dansei: Bixerãt enĩ
potente silli Ecce nos dimisimꝰ om̃ia : et secuti sumꝰ
te: hoc uotum potentissime uouerar uñ hoc
eis nisi ab illo de quo hiccontinuo dictua dans
uotum uolenti: Alioquin ex illis eẽnt. pocen s
quorum infirmatus ẽ. aitꝰ Dans inquit uotũ uounti
Non enim in dño quisqͣm qͥcqͣm rectiun uouerat᷑
nͥ ab illo accłꝑe̾t qđ uoueret: Sequit᷑ Et benedix
annos uisti. Ut cum illo sciliaet sine fine uiu̾at cui
dictumẽ Et annitui ñ deficient: Ibi em̃ stant anni
hic autẽ transeunt. immo ꝑeunt Anteq̃m ueniant
enim ñ sunt: cũ autem uenerint ñ erunt. qͥa cũsuo

Expanded text:
amna esse duxi: nec solum detrimenta, verum etiam stercora existimavi esse, ut Christum lucrifacerem. De terra suscitatus est ille supra omnes divites pauper, et de illo stercore erectus est supra omnes opulentos ille inops, ut sedeat cum potentibus populi, quibus ait : sedebitis super duodecim sedes: sed sedem gloriae haereditatem dans eis. Dixerant enim potentes illi: Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. Hoc uotum potentissime uouerant. Sed unde hoc eis, nisi ab illo, de quo hic continuo dictum est: Dans uotum uouenti? Alioquin ex illis essent potentibus, quorum infirmatus est arcus. Dans, inquit, uotum uouenti. Non enim Domino quisquam quidquam rectum uoueret, nisi qui ab illo acciperet quod uoueret. Sequitur: Et benedixit annos iusti, ut cum illo scilicet sine fine uiuat, cui dictum est: Et anni tui non deficient. Ibi enim stant anni, hic autem transeunt, immo pereunt; antequam ueniant enim, non sunt; cum autem uenerint, non erunt, quia cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
nendo ac possidendo ciuitates adũsariorum: uerũ
etiam reges regnare iam cȩꝑãt. implecis de ipso popło
ꝓmissionib dĩ magna iam ex parte: Honsolum ꝗ̃
trib illis partib abraham isaac et iacob. et quȩc̃q
alta et temꝑib eorum uerũ etiam quȩ ꝑipsum mo¬

Expanded text:
nendo ac possidendo ciuitates aduersariorum, uerum etiam reges habendo regnare iam coeperat, inpletis de ipso populo promissionibus Dei magna iam ex parte, non solum quae tribus illis patribus Abraham Isaac et Iacob, et quaecumque aliae temporibus eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Romissiones dĩ quȩ facte sunt
ad abraham cuiꝰ semine et gen¬
tem israheliticam. seđm carnẽ.
et om̃s gentes deberi scđm fidẽ
finis. nunc abeodem regno quantum suscepco
oꝑi sufficere uidet᷑ ȩta quȩ secunt̃ actingiis
deuiceps donee popłsist ł captuli sin babiloni
duceret᷑. acq inde scd̾m scĩ iheremid ppheciam
pꝰ septuaginta annos reũsis isrłitis dĩdos infau¬
raretur. totu tempꝰ ẽ ꝓpħarum: Quã useiũ
et ipsum noe patriarcham. inqͣuib diebꝰ uiu¬
sa diliuuotra deleta ẽ. et alios supͣ et infra usq
adhoc tempꝰ. quo reges uidĩ popło eẽ ceꝑunt.
ꝓpt̾ quedam ꝑ eos futura suie qͦ qͦmͦ significata
suie p̃dicta quȩ ꝑtinerent ad cuut. semdĩ reg¬
numq cȩlorum ñ immerito possum ap̃pellare
ꝓpħas p̃sercim qͥa ñnullos eorũ id exp̃ssius leginꝰ
nuncupatos. sicut abrabam sic̃ moẏsem: tm̃ dies
ꝓpħarum p̃cipue maximeq hidicti sunt ex qͦ

Expanded text:
romissiones Dei, quae factae sunt ad Abraham, cujus semini et gentem Israeliticam secundum carnem, et omnes gentes deberi secundum fidem, finis, nunc ab eodem regno, quantum suscepto operi sufficere videatur, caetera quae sequuntur attingimus. donec populus Israel captiuus in Babyloniam duceretur adque inde secundum sancti Hieremiae prophetiam post septuaginta annos reuersis Israelitis Dei domus instauraretur, totum tempus est prophetarum. Quamuis enim et ipsum Noe patriarcham, in cuius diebus uniuersa diluuio terra diluta est, et alios supra et infra usque ad hoc tempus, quo reges in Dei populo esse coeperunt, propter quaedam per eos futura siue quoquo modo significata siue praedicta, quae pertinerent ad ciuitatem Dei regnumque caelorum, non inmerito possumus appellare prophetas, praesertim quia nonnullos eorum id expressius legimus nuncupatos, sicut Abraham, sicut Moysen: tamen dies prophetarum praecipue maximeque hi dicti sunt, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
lii homines scdm dm̃ uiuentes ꝑegrinant᷑ intris
S ds̃inhis quedam quȩ ad utramq ꝑtinere intel¬
ligunt᷑: ad ancillam ꝓpͥȩ adlibam figurate: Triꝑ¬
titaitaq eẽ. repꝑunt᷑ eloquia ꝓpħarum: Si qͥdẽ
aliqua sunt ad trenã ierłm expectantia: aliqua
ad& estem. ñnulla ad utramq exemplis indeo
ad ꝓbandum eẽ qđ dico Missus ẽ nathanꝓpħa
qui regem dđ. arguent de peccato graui. etei q̃
consetuta sunt mala fut᷑a p̃diceret. hec atq hrĩ
nosceret᷑ ad t̾renam ciuitatem ꝑtinusse qͥs ambi¬
gat. Ubi autem qͥslegit᷑ ecce dies ueniunt dic̃ dñs:
et consummabo domui isrł et domu uida testa¬
m̃tum nouũ. ñ scđm testam̃tum qđ disposui
patribꝰ eorum. in die qua app̃hendi manũ erum.¬

Expanded text:
egrinantur in terris; sed sunt in eis quaedam, quae ad utramque pertinere intelleguntur, ad ancillam proprie, ad liberam figurate. Tripertita itaque reperiuntur eloquia prophetarum, si quidem aliqua sunt ad terrenam Hierusalem spectantia, aliqua ad caelestem, nonnulla ad utramque. Exemplis uideo probandum esse quod dico. Missus est Nathan propheta, qui regem Dauid argueret de peccato graui et ei, quae consecuta sunt mala, futura praediceret. Haec adque huius nosceretur, ad terrenam ciuitatem pertinuisse quis ambigat? Ubi autem legitur: Ecce dies ueniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Iuda testamentum nouum, non secundum testamentum, quod disposui patribus eorum in die, qua adp
Abbreviated transcription (Latin):
o hȩcgͦ quȩ ab eorum parte contraria medi¬
gerente mͥ uident᷑ opposita: miscđia dĩ.
meis nisib opem ferente respondeã Abortiuos fȩtꝰ
qui cum iam uixissent in uitero ibi mortiu st̃ resurtes¬
Ituros
ut affirmare ita negare non audeo: quã usmniudeam
quomꝰ ad eos ñ ꝑtineat resurrectio mordiorum: Qitt eiuĩ
int̃ uiscera mat̾na gestarunt: aut si om̃s animȩ hu¬
manȩ recipient resurgentia sua corpora quȩ habuert̃.
uhicumq uuentia et morientia reliquer: s̃ inuenio
quem admodũ dicam ad resurrectionẽ ñ ꝑtinere
mortuorũ quoscumq mortuos etiam inuteris matrum
Sed utrũ libet de hisquisq sentiat. qđ de iam natis
infantib dixerimꝰ hoc etiam de illis intelligendũ
est si resurgent:¬

Expanded text:
 ergo, quae ab eorum parte contraria me digerente mihi uidentur obposita, misericordia Dei meis nisibus opem ferente respondeam. Abortiuos fetus, qui, cum iam uixissent in utero, ibi sunt mortui, resurrecturos ut adfirmare, ita negare non audeo; quamuis non uideam quo modo ad eos non pertineat resurrectio mortuorum, si non eximintra uiscera materna, gestarunt; aut si omnes animae humanae recipient resurgentia sua corpora, quae habuerunt, ubicumque uiuentia et morientia reliquerunt, non inuenio quem ad modum dicam ad resurrectionem non pertinere mortuorum quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat., quod de iam natis infantibus dixerimus, hoc etiam de illis intellegendum est, si resurgent
Abbreviated transcription (Latin):
me compellente nutritur: In carnem qͥppe conũsa ẽ.
eiꝰ qui talib uxit alimencis. et ea quȩ matie sostende.¬
rat detrimenta suppleuit. Utrum gͦ illiredeat homi¬
ni cuiꝰ caro pͥus fuit. an illi potius eiuus postea facta
ẽ: ad hoc ꝑcunctant᷑ ut fidem resurrectionis illudant:
Acsi animȩ humanȩ aut alternaltes sicut plato. ue¬
ras infelicitates falsasq ꝓmittant beatitudines. aut
pꝰ multas iti lem ꝑ diũsa corꝑa reuolutiones. aliquan¬
do tam̃ eam sic̃ porphiriꝰ finire miseriãs eadeas nunꝗͣ
redite faceant᷑ non tam̃ corpus habendoimmortale.

Expanded text:
me conpellente nutritur. In carnem quippe conuersa est me conpellente nutritur. In carnem quippe conuersa est eius, qui talibus uixit alimentis, et ea, quae macies ostenderat, detrimenta subpleuit. Utrum ergo illi redeat homini cuius caro prius fuit, an illi potius cuius postea facta est, ad hoc percontantur, ut fidem resurrectionis inludant ac sic animae humanae aut alternantes, sicut Plato, ueras infelicitates falsasque promittant beatitudines aut post multas itidem per diuersa corpora reuolutiones aliquando tamen eam, sicut Porphyrius, finire miserias et ad eas numquam redire fateantur; non tamen corpus hab
Abbreviated transcription (Latin):
dum qđ fuit: De ipsis etiam corruptionib et de lap.¬
sionib corꝑum mortuorũ cum aliud ũcat᷑ in pulue¬
rem. iauras aluid exhalet᷑. sint. quos bestiȩ. sint qͦs
ignis absumpsit. naufragio uł quib cumq aquis ita
ꝑsoluent̃ atq om̃ia ista recolligi incarnẽ et recdince¬
grari posse ñ creclunt: Consectant᷑ etiam quasq fȩdi¬
tates et uicia siue accidant siuie nascant᷑: ubiet mon¬
strosos partus cum horrore atq irrisione commemo¬
rant et requirunt quȩnã cuꝰq deformitatis resurrec¬
tio sit futura Si enim nichiltale redire in corpꝰ homi¬
nis dixerimus: responsionemnr̃am de locis uulnerũ
cum quib dñm nr̃m xp̃m resurrexisse p̃dicamus
s confutaturos eẽ. p̃sumunt S int̾ hec om̃ia questio
difficillima illa ꝓponit᷑: in cuiꝰ carnẽ redicura sit caro
qua ꝓpt̃ alterins corpꝰ uescentis humana uiscera fa¬

Expanded text:
dum, quod fuit. De ipsis etiam corruptionibus et dilapdum, quod fuit. De ipsis etiam corruptionibus et dilapsionibus corporum mortuorum, cum aliud uertatur in puluerem, in auras aliud exhaletur, sint quos bestiae, sint quos ignis absumit, naufra. gio uel quibuscumque aquis ita permouentur adque omnia ista recolligi in carnem et redintegrari posse non credunt. Consectantur etiam quasque foeditates et uitia, siue accidant siue nascantur, ubi et monstrosos partus cum horrore adque inrisione commemorant, et requirunt, quaenam cuiusque deformitatis resurrectio sit futura. Si enim nihil tale redire in corpus hominis dixerimus, responsionem nostram de locis uulnerum, cum quibus Dominum Christum resurrexisse praedicamus, se confutaturos esse praesumunt. Sed inter haec omnia quaestio difficillima illa proponitur, in cuius carnem reditura sit caro, qua corpus alterius uescentis humana uiscera fa
Abbreviated transcription (Latin):
hichabuit: Si autem qđ ait apłs occursuros nosomis
inm̃surã etatis plenicudinis xp̃i et illudalt̾m qd
priestina uit conformes imaginis filĩ sui sicuntelli¬
gendum e ut statura et morlus corporis xp̃i om̃iũ qͥ m
reguo eietunt humanorũ corꝑum sit futurus. mulis¬
tiseriet inquiunt de magnitudine elongiudine corꝑis
detrahendum. Et ubiiam ent capilluscapitis ui l non
pibit siie ipsa corporis quantitate cã multum pibits
Quamus et de ipsis capillis possit inquiri: utrũ redeat.
quicqͥd tondentib decidit Qđ sirediturũ ẽ. quis non
ex horreat illam deformitatẽ: Nam hoc et deungiubꝰ
uidet᷑ necessario secuturum. ut redeat tã multum qͥ
corꝑis curatura desecuit: Et ubi erit decusi qđ ceite
pinguedine similit̃ disputant: Nam equales di sert̃:
non utiq alii macri. alii pingues erunt: Accedet gͥ

Expanded text:
hic habuit; si autem, quod ait apostolus, occursuros nos omnes hic habuit; si autem, quod ait apostolus, occursuros nos omnes in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et illud alterum: Quos praedestinauit conformes imaginis filii sui, sic intellegendum est, ut statura et modus corporis Christi omnium, qui in regno eius erunt, humanorum corporum sit futurus: \'Multis erit, inquiunt, de magnitudine et longitudine corporis detrahendum; et ubi iam erit: capillus capitis uestri non peribit, si de ipsa corporis quantitate tam multum peribit?\' Quamuis et de ipsis capillis possit inquiri, utrum redeat quidquid tondentibus decidit. Quod si rediturum est, quis non exhorreat illam deformitatem? Nam hoc et de unguibus uidetur necessario secuturum, ut redeat tam multum quod corporis curatura desecuit. Et ubi erit decus, quod certe pinguedine similiter disputant. Nam si aequales omnes erunt, non utique alii macri, alii pingues erunt. Accedet ergo