comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rat. tii autẽ ait reppulisti et despexisti:
distulisti xp̃m tuũ. subuertisti testam̃
approbat᷑. Hec omĩa uener̃t fuiꝑnos. nec
obliti sumꝰ te: neq inique egimꝰ intesta¬
m̃to tuo: nec recessit retro cor nr̃m. Eã
gͥ que intẽptationib uidebat᷑ abiecta
suscipiet dñs in fine: et ponet eos in
głam et noĩatos in uniuiersa terra.
filios udelicet exp̃sse et repulse idẽ
eccłie. Quos autẽ alios possumus intel¬
lig̾e filios ecclesie noĩatos : nisi apłos:
I ide mn petrũ et paulũ et matħm et
ioh̃em: et consida hoc qd abrahã rep¬
missũ ẽ. magnificabo nom̃ tuũ in illiso¬
pere ꝑpetratũ. Cotidie noĩantur in
ecclesia. cotidie magnificatur nom̃
eoꝵ : ñ qͦ illis ꝓfit a nob̃ in eccłia no¬
minari: s quo nos magnificantes
nom̃ eoꝵ. et quod scͥpserant lectitan¬
des. consequam᷑ salutẽ. In tempore in¬
quit illo quando exp̃ssa et repulsa
fuerit suscepta et filii eiꝰ posit inglo

Expanded text:
rat, Tu autem, ait, repulisti et despexisti: distulisti Christum tuum; subvertisti testamentum approbatur: Haec omnia venerunt super nos, nec obliti sumus te, neque inique egimus in testamento tuo: nec recessit retro cor nostrum. Eam igitur quae in tentationibus videbatur abjecta, suscipiet Dominus in fine: et ponet eos in gloriam et nominatos in universa terra, filios videlicet expressae et repulsae, id est, Ecclesiae. Quos autem alios possumus intelligere filios Ecclesiae nominatos, nisi apostolos? Vide mihi Petrum et Paulum et Matthaeum et Joannem; et considera hoc quod ad Abraham repromissum est: Magnificabo nomen tuum, in illis opere perpetratum. Quotidie nominatur in Ecclesia, quotidie magnificatur nomen eorum: non quod ipsis prosit a nobis in Ecclesia nominari: sed quod nos magnificantes nomen eorum, et quae scripserunt lectitantes, consequamur salutem. In tempore, inquit, illo, quando expressa et repulsa suscepta fuerit, et filii ejus positi in glo
Abbreviated transcription (Latin):
uocau̾int om̃s nom̃ dñi iħu. et porta¬
uerint iugũ eius : tunc etĩa ultraflu¬
mina ethiopie unde uenit regina saba
audire sapientiã salomonis. deferent
uictimas dño. et ethiopia p̃ueniet man̾
eiꝰ dõ: ueroq legifero qui decẽ plagis
pcussit egyptũ nubet ethiopissa. inri¬
dente synagoga hebreoꝵ.Quod autẽ
ait iuxta hebraicũ. in de supplices mei.
filii disꝑsoꝵ meoꝵ deferent munꝰ mͥ: hu¬
ethiopia mͥ uictime deferent᷑. idẽ de
gentiliũ ppłõ. Indie illa idẽ qnͣdo genti¬
liũ credidit multitudo ⁊ etiã tu ñ penitꝰ
confunderis suꝑ cunctis errorib tuis qͥb
p̃uaricata es in me: eligendo barraban
et di filiũ crucifigendo. Tunc auferam
demedio tui scͥbas et sacerdotes et phari¬
seos magniloqͦs suꝑbie tue: et neqͣqmͣ
te in monte scõ mẽo ultra patiar. qͥa in
teratos et piscatores qͥ sꝑabunt in no¬
mine dñi. Reliqͥe isrł ñ multitudo que
clamauit. crucifige. crucifige eũ : ñ

Expanded text:
ocaverint omnes nomen Domini, et portaverint jugum ejus tunc etiam ultra flumina Aethiopiae unde venit regina Saba audire sapientiam Salomonis deferent victimas Domino: Et Aethiopia praeveniet manus ejus Deo : veroque legifero, qui decem plagis percussit Aegyptum , nubet Aethiopissa, invidente synagoga Hebraeorum. Quod autem ait juxta Hebraicum: Inde supplices mei filia dispersorum meorum, deferent munus mihi, huAethiopia mihi victimae deferentur, id est, de gentilium populo. In die illa, id est, quando gentium crediderit multitudo, etiam tu non penitus confunderis super cunctis erroribus tuis, quibus praevaricata es in me, eligendo Barabbam, et Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra jactabis; sed teratos, et piscatores, qui sperabunt in nomine Domini. Reliquiae Israel, non multitudo quae clamavit: Crucifige, crucifige eum
Abbreviated transcription (Latin):
uũ ẽẽ uidebat᷑ in nobis. xp̃i lucerna
radiante dispeat. Et ꝓ his om̃ib mer¬
cedem nobis pollicens dñs ait. Expec¬
ta me in die resurrectionis mee in test¬
moniũ. Post uitia enĩ atq peccata:
ds resurgit in nobis. Et uixta hoc qd
in alio loco p̃cipit. estote mͥ testes. et e¬
go testis dicit dñs ds: et puer quẽ ele¬
gi testis ẽ nob̃. Pater cũ filio et spu scõ:
ut in ore duoꝵ. uel triũ testiũ stet om̃e
uerbũ. Et magismͥ uidet᷑ sicstare sen¬
saluatoẽe: et tam̃ ñ stecit uerbũ in ore
eoꝵ Contra nabuthe qͦq pene totaci

Expanded text:
vum esse videbatur in nobis, Christi lucerna vum esse videbatur in nobis, Christi lucerna radiante, dispereat. Et pro his omnibus mercedem nobis pollicens Deus, ait: Exspecta me in die resurrectionis meae in testimonium: post vitia enim atque peccata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio loco praecipit: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus: et puer quem elegi : testis est nobis Pater cum Filio et Spiritu sancto, ut in ore duorum vel trium testium, stet omne verbum . Et magis mihi videtur sic stare senSalvatorem , et tamen non stetit verbum in ore eorum. Contra Naboth quoque pene t
Abbreviated transcription (Latin):
cemi eoꝵ. Et p̃p̃arati dicamꝰ. paratum
cor meũ ds paratũ cormeũ: audiamꝰq
in ꝓuerbiis imꝑatũ. p̃para in egressu
oꝑa tua. Et illud qd̾ in leuitico sacrate
dr. ubi septimo mense decima die men-¬
sis offert aaron ꝓppło hyrcũ emissariũ
atq uiuentẽ ÷ et ponens manus suꝑ ca-¬
put eꝰ. imp̃cat᷑ eicuncta peccata ppłi
isrł: traditq eũ in manu hominis pp̃a-¬
rati. et mittit in heremũ. intelligamus
in nob̾: et p̃parantes nos ueri imꝑio sa¬
cerdotis. tollamus malũ de medio ec¬
clesie. Cũq hoc fecerimꝰ. nox p̃terit.
appropinquat dies: et quasi in die
honeste ambulantes dicimus. Ds̃ ds
m̃s: ad te deluce uigilo. Statĩq inferi¬
mus. Mane exaudies orationẽ meam:
mane assistã tibi et uidebo. Nisi enĩ
p̃parati fuerimꝰ: ñ nobis orietur sol
iusticie. Orto autẽ sole. om̃s racemi de
uinea sodomoꝵ disfipant᷑ et ꝑeunt:
ut ñ solũ grandes botri. s etiã qd̾ par¬

Expanded text:
emi eorum; et praeparati dicimus: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Audimusque in Proverbiis imperatum: Praepara in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque viventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum in manus hominis praeparati, et mittit in eremum intelligimus in nobis et praeparantes nos veri imperio sacerdotis, tollimus malum de medio Ecclesiae. Cumque haec fecerimus, nox praeterit, appropinquat dies, et quasi in die honeste ambulantes, dicimus: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Statimque inferimus: Mane exaudies orationem meam, mane assistam tibi, et videbo . Nisi enim praeparati fuerimus, 723 non nobis orietur sol justitiae. Orto autem sole, omnes racemi de vinea Sodomorum dissipantur et pereunt, ut non solum grandes botri, sed etiam quod par
Abbreviated transcription (Latin):
sit longitudo illiꝰ. Lax. Et leua¬
ui oculos meos et uidi: et ecce uir et in
manu eiꝰ funicłs geonietrȩ. Et dixi
ad eũ. Quotu uadis: Et cixit ad
me. Ut dimetiar ierłm et uidẽã qnͣta
sit latitudo eiꝰ et qnͣta longitudo Oui
pͥus ocłis eleuatis in qͣtuor cornib tn¬

Expanded text:
titudo illius . LXX: Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus geometrae, et dixi ad eum: Quo tu vadis? Et dixit ad me, ut dimetiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo. Qui prius oculis elevatis in q
Abbreviated transcription (Latin):
frugib offerunt᷑. Tercia in mense .uii.
tubarũ et ꝓpitiationis et tab̾nacłoꝵ
gressioĩs appellatur et t̃mmꝰ. Ergo
in captiuitate ppło constituto. et ad¬
huc sub rege psarũ. necdũ edificato tẽ.¬
plo. nondũ menib turribq urbis
extructis. ñ uidet ꝓpħa tẽpore leticie.
s pꝰ leticiã: et tñ quia habebat memo¬
riam dñi. et ꝓp̃t memoriã benedictio
ne. et ob benedictionẽ testimoniũ. ie¬
circo ad eũ ⁊acharias filius barachiel.
filius addomittit᷑. ⁊ acharias int̾pre¬
tatur memoria dni: barachia bene¬
dictio dñi: addo testimoniũ eiꝰ. Hi¬
deamꝰ gͦ. sermo dñi qͥ erat in pͥncipio
apud dm̃ patrẽ: qͥd in zacharia ꝓph̃a
sit locutus ad ppłm. Iratus ẽ dñs

Expanded text:
frugibus offeruntur. Tertia, in mense septimo, frugibus offeruntur. Tertia, in mense septimo, tubarum propitiationis et tabernaculogressionis appellatur et terminus. Ergo in captivitate populus constitutus, et adhuc sub rege Persarum, necdum aedificato templo, necdum moenibus murisque urbis exstructis, non videt prophetiam tempore laetitiae, sed post laetitiam. Et tamen qui habebat memoriam Domini, et propter memoriam, benedictionem, 780 et ob benedictionem, testimonium: idcirco ad eum Zacharias, filius Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias interpretatur memoria Domini: Barachia, benedictio Domini: Addo, testimonium ejus. Videamus ergo, sermo Domini qui erat in principio apud Deum Patrem, quid in Zacharia propheta sit lo
Abbreviated transcription (Latin):
Uiͦ. in die pͥma eiusdẽ m̃sis ꝓpħare
exorsus ẽ: ⁊acharias uͦ. in eodẽ qͥdem
anno. s ñ in eodẽ mense: nã post duos
menses. octauo anni mense fudit ua¬
ticimũ IInde recte iuxta ordinẽ duode¬
cum ꝓpħarũ: ille decimꝰ et hic undecimꝰ
ponit᷑. Magneq confidentie ẽ. immo
spei. fidiq indm̃: ut qd̾ tanto tẽpore
p̃termissũ ẽ uel rege ꝓhibente. uel gen¬
tib ad cõmonitionẽ duoꝵ hominũ fa
cere incipiant. Hec iuxta hystoriã
solito more p̃misimꝰ. ñc scdm anago¬
gen breuit̃ disserendũ ẽ. Octauus apd̃
hebreos mensis. qͥ apud illos maresuan.
apud egyptios athur. apud nos nouẽ¬
ber dr: hyemis ex ordiũ ẽ. In qͦ estatis
calore consũpto. om̃is terra uirore nu¬
dat᷑. et mortaliũ corpora contrahunt᷑:
nec ẽ ulla ex lege sollemnitas. S cͥptũ ẽ
enĩ: qd̾ ter ꝑ annũ apparere debeat om̃e
genis mascłii corã dño doñr̃o. Pri¬
in qua panes ꝓpositiõis de nous pͥmũ

Expanded text:
ejusdem mensis prophetare exorsus est. Zacharias vero in eodem quidem anno, sed non in eodem mense: nam post duos menses octavo anni mense fudit vaticinium. Unde recte juxta ordinem duodecim prophetarum, ille decimus, et hic undecimus ponitur. Magnaeque confidentiae est, immo spei fideique in Dominum, ut quod tanto tempore praetermissum est, vel rege prohibente, vel gentibus, ad commonitionem dc juxta historiam solito more praemisimus. Nunc secundum ἀναγωγὴν breviter disserendum est. Octavus apud Hebraeos mensis qui apud illos MARESVAN  , apud Aegyptios Athir, apud nos November dicitur, hyemis exordium est: in quo aestatis calore consumpto, omnis terra virore nudatur, et mortalium corpora contrahuntur, nec est ulla ex lege solemnitas. Scriptum est enim quod ter per annum apparere debeat omne generis masculini coram Domino Deo nostro . Priin qua panes propositionis de novis primum
Abbreviated transcription (Latin):
inuirga ueniã ad uos. et psalmiste
dicentis. uirga tua et bacłs tuus ip¬
sa me consolata st̃: et ẽ in acerrimo
tẽpore hyemis qͥ ab egyptiis mechir
a macedonib peritios. a romanis fe¬
bruariꝰ appellat᷑. Nicesima qͦ et quarta
mensis dies. illustrẽ noctis umbrã sig¬
nificat: deficiente luna in tenebris.
et tetro ac ppetuo noctis horrore cres¬
cente. Inde et congrue qͥ ad huc in
captiuitate erant. et maiore sui par¬
te mnindis. atq chaldeis. et assyriis ex¬
ulabant: in scdo anno et mundeci¬
mi m̃sis grauissimo frigore. et in uice¬
sima quarta die eiusdẽ mensis cermint
uicl aico ppło que secuntur. ¶ idi per
noctẽ: et ecce uir ascendens suꝑ equũ
rufum. et ipse stabat inter myrteta
que erant in ꝓfundo: et post eum
equi rufi. uarii et albi. Et dixi. Qui
st̃ isti dñe mi: Et dixit ad me angłs
qͥ loquebat᷑ in me. Ego ostendã tibi

Expanded text:
in virga veniam ad vos ? Et Psalmistae dicentis: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Et est in acerrimo tempore hyemis, qui ab Aegyptiis Mechir, a Macedonibus περίτιος, a Romanis Februarius appellatur. Vicesima quoque quarta mensis dies illustrem noctis umbram significat, deficiente luna in tenebras, et caeco ac perpetuo noctis horrore crescente. Unde congrue qui adhuc in captivitate erant, et majore sui parte in Medis atque Chaldaeis, et Assyriis exsulabant, in secundo anno et undecimi mensis gravissimo frigore, et in vicesima quarta die ejusdem mensis, cernunt Judaico populo quae sequuntur. Vidi per noctem: et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter myrteta, quae erant in profundo, et post eum equi rufi, varii et albi, et dixi: Quid sunt isti, domine mi? Et dixit ad me angelus qui loquebatur in
Abbreviated transcription (Latin):
hoc heretici suspicent᷑. C eterũ nos
montẽ syon et matr̃e pͥmitiuoꝵ atq
scõꝵ interp̃tem᷑ eccłiam que edificata ẽ
in ꝑassiõe dñi et resurrectiõe: et coti¬
die edificatur ab eo qͥ nouit m̃suras et
merita singłoꝵ. Quod de eccłia dixi¬
mus potest et de aĩab accipi credentiũ:
que cotidie edificant᷑ a dño. et cernunt
pacẽ eius que apłis ẽ relicta. Et̾ecce an¬
gelus qͥloq̃bat᷑ in me egrediebat᷑. et aliꝰ egre

Expanded text:
Hoc haeretici suspicentur. Caeterum nos Hoc haeretici suspicentur. Caeterum nos montem Sion, et matrem primitivorum atque sanctorum interpretemur Ecclesiam, quae aedificata est in passione Domini et resurrectione, et quotidie aedificatur ab eo qui novit mensuras, et merita singulorum. Quod de Ecclesia diximus, potest et de animabus accipi credentium, quae quotidie aedificantur a Domino, et cernunt pacem ejus quae apostolis est relicta. Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur; et ange
Abbreviated transcription (Latin):
deat uirũ de quo scͥptũ ẽ. ecce uir et
oriens nom̃ eiꝰ : de qͦ et supͣ diximꝰ. ecce
iuir ascendens suꝑ equil rufũ. et sta¬
bat inter mirtheta. que erant in ꝓfu¬
do. siue inter montes umbrosos: et
de quo pat̾ loqͥt᷑ hic edificabit cuitta¬
tẽ meã. cuiꝰ artifex et conditor dẽ est.
hic et a ierechiele cernit᷑. habens fun¬
culũ in manu. et calamũ ad m̃surã
cubiti uirilis: ut metiat᷑ ierłm. Cuius
descͥptionẽ. id ẽ latitudinẽ et longitu¬
dinẽ: idẽ ꝓpħa misticosermone ꝑseqͥt̃.
Quidã putant hoc exparte cõpletũ
sub rorobabel et ihesu. et erra. et noe¬
mia. et ceteris ducib siue regib qͥ usq
ad aduentũ dñi saluatoris ppłm rexeit
isrłem. Alii uero et inaxime iudei i
mille annoꝵ regno interp̃tant᷑. corpora¬
les corporalia reqͥrentes. Ñ ostroꝵ autẽ
pleriq referunt ad celestẽ ierłm: et hane
dicunt iterũ exstruendã. que tuina
animarũ peccatticũ fuerat destituta.

Expanded text:
ptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus ; de quo et supra legimus: Et ecce vir ascendens super equum rufum, et stabat inter myrteta quae erant in profundo, sive, inter montes umbrosos . Et de quo Pater loquitur: Hic aedificavit civitatem meam , cujus artifex et conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus descriptionem, id est, latitudinem, et longitudinem, idem propheta mystico sermone prosequitur . Quidam putant hoc ex parte completum sub Zorobabel, et Jesu, et Esdra, et Nehemia, et caeteris ducibus sive regibus, qui usque ad adventum Domini Salvatoris populum rexerunt Israel. Alii vero, et maxime Judaei in mille annorum regno interpretantur, corporales corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique referunt ad coelestem Jerusalem, et hanc dicunt iterum exstruendam, quae ruina animarum peccatricum fuerat destituta.
Abbreviated transcription (Latin):
aiãm confitentẽ tͥ: et quoꝵ fructus ẽ.
fenũ ligna. stipula. et afferunt tribulos
et spinas suo igne consumat: et qui
aduersariis uerus ignis ẽ. sit in mecdio
credentiũ gła. Quod autẽ murus ierłm
sit dñs. et in alio loco. legimꝰ: montes
in cucuitu eiꝰ. et dñs in crrcuitu ppłi sui.

Expanded text:
animam confitentem tibi : et quorum fructus est, animam confitentem tibi : et quorum fructus est, fenum, ligna, stipula : et afferunt tribulos et spinas suo igne consumat; et qui adversariis ignis est, sit in medio credentium gloria. Quod autem murus Jerusalem sit Dominus, et in alio loco legimus: Montes in circuitu ejus, et Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã hoĩes et ium̃ta. duos ppłos interp̾¬
tantur. Iudeoꝵ atq gentiliũ: qđ illi
qͥ in lege uersati uenerint ad ficdẽ xp̃i
hoĩes appellati sint: nos autẽ qͥ post ido¬
latriã. quasi in deserto legis et solitudi¬
ne fuimꝰ ꝓpħarum. et eiꝰ recipimꝰ passio¬
nẽ. ium̃ta dici debeamꝰ. Alii autẽ rationa¬
biles quosq et scͥpturarũ eruditos scien¬
tia. hoĩes intelligi uolunt : ium̃ta uero
simplices quosꝙ credentiũ: et de his
dici: hoĩes et ium̃ta saluos facies dñe.¬
Hec ium̃ta et hec animantia audituit
boni pastoris uocẽ. et cognoscunt et se¬
cunt᷑ eũ÷ quia ipse ẽ et pastor ÷ qͥa regit
nos. et ostiũ quia ꝑ illũ in eccłiam uel
ad ꝑatrẽ ingredim᷑: et murus ignis in
curcuitu. ut credentes et habitantes
in medio calefiant. qͥ pͥus frigore cari¬
tatis intepuerant. et possint sp̃u ẽẽ
feruentes. Lupos autẽ et seuissimas
bestias de qͥb scͥptũ ẽ. ne tradas bestiis

Expanded text:
dam, homines et jumenta duos populos interpretantur, Judaeorum atque Gentilium, quod illi qui in Lege versati venerint ad fidem Christi, homines appellati sint: nos autem qui post idololatriam quasi in deserto Legis et solitudine fuimus prophetarum, et ejus recepimus passionem, jumenta dici debeamus. Alii autem rationabiles quosque et Scripturarum eruditos scientia, homines intelligi volunt: jumenta vero simplices quosque credentium, et de his dici: Homines et jumenta salvos facies , DoHaec jumenta, et haec animantia audiunt boni pastoris vocem, et cognoscunt, et sequuntur eum: qui ipse est et pastor, quia regit nos; et ostium, quia per illum in Ecclesiam, et ad Patrem ingredimur ; et murus ignis in circuitu, ut credentes et habitantes in medio calefaciat , qui prius frigore charitatis intepuerant, et possint spiritu esse ferventes. Lupos autem et saevissimas bestias de quibus scriptum est: Ne tradas bestiis
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ abundantia habitet᷑: et ha¬
beat multitudinẽ hominũ ac ium̃toꝵ.
et dñs ignis sit in curcuitu eiꝰ. et ipsem
medio illiꝰ uerset᷑ in gła. Ista ẽ ciuitas:
de qua alibi legimꝰ. Głosa dicta st̃ dete
cuntas łi. Et rursũ. Magnꝰ dñs et
laudabilis nmis: in ciuitate łi nr̃i¬

Expanded text:
omnium abundantia habitetur, et habeat multitudinem hominum, ac jumentorum, et Dominus ignis sit in circuitu ejus, et ipse in medio illius versetur in gloria. Ista est civitas de qua alibi legimus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et rursum: Magnus Dominus et laudabilis nimis, in civitate Dei n
Abbreviated transcription (Latin):
ero in medio eiꝰ. Lxx. Et ecce angłs qui m¬
egrediebat᷑ in occursũ eiꝰ: et dixit ad eũ.
Curre et loquere adolescentulo illi qi¬
cens. fuigifere habitabit᷑ ierłm. a mult¬
tudine hominũ et ium̃toꝵ in medio ei:
M ego ero illi dic̃ dñs murus ignis in cirꝑu¬
itu: et in gła erommedio eiꝰ. Angłm
qͥ loquebat᷑ in ꝓpħa : et stabat siuent
in hebraico legit᷑. egrediebat᷑. hoc enim
significat iasã. hebrei michahelem pu¬
tant: et alterũ angłm qͥ egrediebatur
et uemebat in occursũ eiꝰ. gabtielem
suspicant᷑. qͥ loqͥt᷑ ad michaelẽ ut loqͣt

Expanded text:
qui egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum dicens: Curre et loquere adolescentulo illi, dicens: Frugifera habitabitur Jerusalem a multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et ego ero illi, dicit Dominus, murus ignis in circuitu, et in gloriam ero in medio ejus. Angelum qui loquebatur in propheta, et stabat, sive ut in Hebraico legitur, egrediebatur, hoc enim significat JASA  , Hebraei Michaelem putant. Et alterum angelum qui egrediebatur et veniebat in occursum ejus, Gabrielem suspicantur, qui loquitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝓ quo nos ex hebreo interp̃tati sumus.
uenerunt isti deteriere ea. regna uidelicet.
ea in manib suis. Exacuere autẽ ꝓ
int̾pretatꝰ ẽ. cũ exacuta fuerint peiora
fiant. Si eñĩ ad hoc ueniunt angłi. ut
malos peiores faciant : ñ fabri appellan-¬
di st̃. idẽ destructores maloꝵ. et edifica¬
tores bonoꝵ: s et ipsi ꝓmałet destructo¬
rib accipiendi. Et hoc notandũ quod
ista qͣtuor cornu Ia gentiũ. que contra
regnauer̃t parit̃ et simul opp̃sserunt
isrł. s sibi inuic̃ẽ successer̃t: babyloniis.
medi et perse. ꝑsarũ regno. regnũ mace¬
donũ: regno macedonũ. ĩpiũ romanoꝵ. Hec
seq̃ntẽ hystorie ordinẽ diximꝰ. Quod aũo
culos ꝓpħa leuasse se dicit: illi spũalĩt sen¬
sui coaptandũ ẽ. Leuaui ocłos meos in
montes unde ueniet auxiliũ mͥ: et leua

Expanded text:
tem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: tem, pro quo nos ex Hebraeo interpretati sumus: Venerunt isti deterere ea, regna videlicet, ea, in manibus suis. Exacuere ea autem, pro interpretatus est cum exacuta fuerint, pejora fiant. Si enim ad hoc veniant angeli, ut malos pejores faciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium, unum contra regnaverunt pariter, et simul oppresserunt Israel, sed sibi invicem successerunt, Babyloniis, Medi et Persae. Persarum regno, regnum Macedonum; regno Macedonum, imperium Romanorum. Haec sequentes historiae ordinem diximus. Quod autem oculos propheta levasse se dicit, illi spiritualiter sensui coaptandum est: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Et: Leva
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tet᷑ in cornib: ut ẽ illud. Et exal-¬
tauit cornu xp̃i sui. Et in alio loco. Et
erexit cornu salutis nob̃: in domo dauid
pueri sui. Et decẽ cornua in ultimo reg¬
tẽpore qͦ hec uisio cernebatur. iã baby¬
lonioꝵ regnũ p̃terierat. instabat ꝑsarũ
atq medoꝵ. futurũ erat grecoꝵ atq ma¬
cedonũ et romanoꝵ. Que babylonii. que
medi. que ꝑse: que greci. atq macedones.
agnoscit: maxime sub antiocho cogno¬
ria texit᷑. Post aduentũ qͦ dñi saluatoris.
qm̃ circũdata ẽ ierłm que sustinueruit
isrłite. et euangłm ante denuntat: et
iosephus hystorie iudaice scͥꝑtor. Iudoꝵ
uernacłs plenissime docet. Ista cornua
uentilauert̃ et dispsert̃ uidã ꝑ singulõ
ppemodũ uiros: ut nemo eoꝵ graui ma¬
loꝵ pondẽ dep̃ssus leuaret caput. Qua
uel artifices. Quos nos angłos intelligi¬
mꝰ. obedientes dnĩce potestati: ut quod
gentes destruxert̃ isti edificent. Hoc au¬

Expanded text:
interpretetur in cornibus, ut est illud: Et exalinterpretetur in cornibus, ut est illud: Et exaltavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis nobis, in domo David pueri sui . Et decem cornua in ultimo regtempore quo haec visio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, instabat Persarum atque Medorum, futurum erat Graecorum atque Macedonum, et Romanorum. Quae Babylonii, quae Medi atque Persae, quae Graeci, id est, Macedones fditus agnoscit, maxime sub Antiocho, cognoria texitur. Post adventum quoque Domini Salvatoris, quando circumdata est Jerusalem, quae sustinuerint Israelitae, et Evangelium ante denuntiat , et Josephus historiae Judaicae scriptor vernaculus plenissime edocet. Ista cornua ventilaverunt, et disperserunt Judam, per singulos propemodum viros, ut nemo eorum gravi malorum pondere depressus levaret caput. Quatet artifices, quos nos angelos intelligimus obedientes Dominicae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
Quid isti uenuint face: Et dixit.
Hec sunt cornua que disꝑserunt ui¬
dam. et isrł et ierłm confregert̃. et muil¬
lus eoꝵ leuauit caput. et egressi sunt
istiut exacuant ea in manib suis.
Quatuor cornua gentes sunt que
leuauer̃t cornu suꝑ terrã dñi: ut dis¬
ꝑg̾ent eã. Quatuor cornua que uenti¬
lauert̃ et dispsert̃ udã et isrł̃. et ierłm.
qͣtuor gentes ẽẽ babylonios. medos. atꝙ ꝑ¬
sas et macedones. ac romanos. et nc̃ dñs
nissime replicat : qui in usiõe imaginis
que habebat caput aureũ et pectus ar-¬
genteũ. et sub umbilico eneũ. et crura
ac pedes ferreos ac fictiles. has quatuor
gentes int̾pretatꝰ ẽ: et rursũ in alia uisi¬
one. qͣtuor bestias. leenam. et ursũ. et par¬
dũ. et horribilẽ bestiã. cuiꝰ nom̃ ñ posu¬
it easdem gentes sub alia figura mon¬
et sacras litteras legerit. Et rectissime
ꝑ regnis cornua posuit. Hanc habente sc̃ã
scͥptura consuetudinẽ. ut regnũ semꝑ

Expanded text:
Et dixit: Haec sunt cornua quae disperserunt Judam, et Israel confregerunt: et nullus eorum levavit caput: et egressi sunt isti ut exacuant ea in manibus suis. Quatuor cornua, gentes sunt quae elevaverunt cornu super terram Domini, ut dispergerent eam. Quatuor cornua quae ventilaverunt, et disperserunt Judam, et Israel, et Jerusalem, quatuor gentes esse, Babylonios, Medos atque Persas, et Macedonas, ac Romanos, et nunc Dominissime replicat. Qui in Visione imaginis quae habebat aureum caput, et pectus argenteum, et subumbilicum aeneum, et crura, ac pedes ferreos et fictiles, has quatuor gentes interpretatus est . Et rursum in alia visione quatuor bestias, leaenam et ursum, et pardum, et aliam horribilem bestiam, cujus nomen non posuit, easdem gentes sub alia figura monet sacras litteras legerit. Et rectissime pro regnis cornua posuit, hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut regnum semper
Abbreviated transcription (Latin):
opp̾ssũ isrł sensũ iudelicec udentẽ
dm̃ et iudã dñm confitentẽ. et ierłm
iusionẽ pacis. in pͥstinã sedem restitu¬
ant. et qͦs uitioꝵ gentes disꝑserant
de eccłia ꝑp̃dicationẽ euangłi retra¬
cerint ad salutẽ. Et leuaui oculos
meos et uidi: et ecceuir et in manuelꝰ

Expanded text:
oppressum Israelem, sensum videlicet videntem oppressum Israelem, sensum videlicet videntem Deum, et Judam Dominum confitentem, et Jerusalem visionem pacis, in pristinam sedem restituant, et quos vitiorum gentes disperserant de Ecclesia, per praedicationem Evangelii retraxerunt ad salutem. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in
Abbreviated transcription (Latin):
futura. metũ et cupiditatẽ: de qͥb et il¬
lustris poeta significat. Hincmetuunt. cu-¬
piuntq dolent. gaudentq. Aduersus
has quatuor fabri. et ut ita dicã medici
bomiq artifices ñ cernunt᷑ a ꝓph̃a. nec¬
dũ enĩ ab̃sq ostensiõe dĩ ꝑ se eos uidẽ
poterat: s ostendunt᷑ ei a dño. qͣluor
scilicet uirtutes. prudentia. iusticia.
fortitudo. tẽpantia. De qͥb plenissime
in officioꝵ libris tulliꝰ disputat: scͥbeps
ꝓpͥum quoq de quatuor untutib li¬
brũ. Quicqͥd gͦ uicia destruunt: uirtu¬
tes edificant. Om̃sq sc̃i qͥ hec remedia
possidentes. instaurant semꝑ eccł̃iam:
fabri appellandi st̃. Unde et apłs loque-¬
bat᷑. Quasi sapiens architectus funda-¬
mentũ posui. Et iratꝰ dñs: de ierłm ꝓbla¬
turũ ẽẽ se dicit architectũ. et uirũ sapi¬
entẽ. Et ipse dñs dĩ omĩpotentis filius¬
Legiin cuiꝰdã cõm̃tariis quatuor fa¬
bros. qͣtuor euangłistas intelligi: qui

Expanded text:
futura, metum et cupiditatem, de quibus et illustris poeta significat : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque. Adversum has, quatuor fabri, et ut ita dicam medici, bonique artifices, non cernuntur a propheta, necdum enim absque ostensione Dei per se eos vitenduntur ei a Domino, quatuor scilicet virtutes, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, de quibus plenissime in Officiorum libris Tullius disputat, scribens proprium quoque de quatuor virtutibus librum. Qui ergo vitia destruunt, virtutes aedificant, omnesque sancti, qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. Unde et Apostolus loquebatur: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et iratus Dominus de Jerusalem ablaturum esse se dicit architectum et virum sapientem . Et ipse Dominus, Dei omnipotentis FiliLegi in cujusdam Commentariis, quatuor fabros, quatuor Evangelistas intelligi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cribit᷑ angłicas intelligunt potestates.:
que ei etiã incarne posito ministraue¬
mero. płimos scõs sentre possumꝰ et apo¬
stolos. atq apłicos uiros: qui totũ orbem
rusi et uarii et albi pagrasse memoran¬
tur. Quoꝵ alii martirio coronati st̃ et
appellant᷑ rusi : alii oꝑib et doctrina ac
uarietate signoꝵ uarii nũcupant᷑ alii
uirginitatis integroꝵq dogmatũ et
puri cordis qđ cernit dm̃ p̃mia suscepe-¬
runt. Deniq interrogat ꝓph̃a eundem
uirũ et angłm qͥ stabat int̾ mutheta
s alter qui stabat inter mirtheta et di¬
cit. Isti sunt quos misit dñs ut ꝑambu¬
larent terrã. Adño enĩ missi st̃ apłi
ut totũ orbem eugłica p̃dicatiõe com¬
plerent. Qui postqmͣ cõpleuert̃ opus
reuersi st̃ ad magni consilii angłm qͥ
stabat int̾ eos qͥ cũ apło loquebantux.
xxp̃ibonꝰ odor sumꝰ in his qͥ salui fiunt.

Expanded text:
cribitur, angelicas intelligunt potestates, cribitur, angelicas intelligunt potestates, quae ei etiam in carne posito ministramero, plurimos sanctos sentire possumus et apostolos atque apostolicos viros, qui totum orbem rufi, et varii, et albi peragrasse memorantur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitatis integrorumque dogmatum, et puri cordis, quod cernit Deum, praemia susceperunt. Denique interrogat propheta eumdem virum et angelum qui stabat inter myrteta,sed alter qui stabat inter myrteta, et dicit: Isti sunt quos misit Dominus, ut perambularent terram. A Domino enim missi sunt apostoli, ut totum orbem Evangelica praedicatione complerent, qui postquam expleverunt opus, reversi sunt ad magni consilii angelum qui stabat inter eos, qui cum Apostolo loquebantur: Christi bonus odor sumus in his qui salvi fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
latoria. Bona de futuroꝵ ꝓmissiõe. con¬
solatoria de p̾sentiũ necesfitate. Hec ui¬
Ixta litterã: ne uidemꝰ celare nr̃os. que
ꝗ pegrine lingue magistris didicimꝰ.
Ceterũ eccłiarũ magistri: noctẽ in
qua cernit᷑ uisio. obscuritatẽ mistice
uisioĩs intelligunt. Posuit enĩ ds tene
ctus eiꝰ. Hir autẽ qui ascendebat super
equũ rufũ. dñs atq saluator ẽ: qͥ dis¬
pensationẽ nr̃e carnis assumeis.
audit in ysaia quare rubra st̃uestim̃¬
ta tua. hic qͥ nũc captiuo ppło rusus
ostendit᷑: in apocalipsi ioh̃is. in candi¬
dis uestib et in candido eqͦ sedẽ descͥ¬
bit᷑. Quod autẽ stare dr̃ int̾ cduos montes
ũbrosos licet in hebreo ñ habeat᷑. duos
nouũ et uetus sentiunt instrum̃tũ. Quod
densissimis foliis et nemore et ũbrosis
siluis dr̃ ẽẽ cooꝑtũ: quia multis obscu¬
ritatib inuolutũ ẽ. Mirtheta autem
que erant in ꝓfundo int̾ que stare des¬

Expanded text:
latoria: bona, de futurorum promissione: conlatoria: bona, de futurorum promissione: consolatoria, de praesentium necessitate. Haec juxta litteram, ne videremus celare nostros, quae a peregrinae linguae magistris didicimus. Caeterum Ecclesiarum magistri, noctem in qua cernitur visio, obscuritatem mysticae visionis intelligunt. Posuit enim Deus tenctus ejus . Vir autem qui ascendebat super equum rufum, Dominus Salvator est, qui dispensationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? Hic qui nunc captivo populo rufus ostenditur, in Apocalypsi Joannis in candidis vestibus, et in candido equo sedere describitur . Quod autem stare dicitur inter duos montes umbrosos licet in Hebraeo non habeatur duos , novum et vetus sentiunt Instrumentum, quod densissimis foliis, et nemore, et umbrosis silvis dicitur esse coopertum, quia multis obscuritatibus involutum est. Myrteta autem quae erant in profundo, inter quae stare des
Abbreviated transcription (Latin):
pienti scire rationẽ atq dicenti. qͥd sunt
isti dñe mi: angls qui loquebat᷑ in ep.
pmittit se ẽe dicturũ. Et illo reticente:
uir qui stabat int̾ mirreta cõmemorat.
sta sunt regna: qͥb p̃cepit dñs ut ꝑ¬
ambularent terrã. et sue eam subic̾ent
potestati. Deniq angłi qͥ regnis et nati-¬
onib p̃sidebant. ñ ad aliũ ueniunt.
s ad ip̃m uirũ et angłm dni qͥ stabał¬
int̾ mirreta: et dicunt. ꝑ ambulauimꝰ
t̾rã: et ecce om̃is terra habitat᷑ et qͥescit.
Et ẽ sensꝰ. Omĩa sub nob̃ regna tuta
st̃ et pacata: nec aliqua p̃munt᷑ angu¬
stia. Ex qua responsiõe: angłs qͥ inter¬
pellabat ꝓisrł occasiõe accepta ꝓppło
dep̃candi. dicit ad dñm. Cũ om̃is orbis
qͥetus sit et pacatus. quare dñe ñ mi¬
sereb̾is ierłm et urbiũ uida: maxime
cũ scđm ꝓmissa tua captiuitatis tẽpus
expletũ sit: Responditq dñs angło qͥ
loquebat᷑ in ꝓpħa: u̾ba bona. u̾ba conso¬

Expanded text:
ionem, atque dicente: Quid sunt isti, domine mi? Angelus qui loquebatur in eo, omittit se esse dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut perambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum virum et angelum et dicunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua premuntur angustia. Ex qua responsione angelus, qui interpellabat pro Israel, occasionem accipit pro populo deprecandi, et dicit ad Dominum: Cum omnis orbis quietus sit et pacatus, quare, Domine, non misereris Jerusalem et urbium Juda: maxime cum secundum promissa tua captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo qui loquebatur in propheta verba bona, verba conso
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs pessimiꝰ.⁊ ab ad muentionib ur̃is
malis. et ñ attendert̃ ut audirent me
dicit dñs. Ex suꝑiorib pendet sen¬
tentia. et que sequunt᷑ pceib coaptan¬
da sunt. Non enĩ ⁊acharias ad ppłm
loqt. s ostendit qͥd pores ꝓphe ad pa¬
tres eoꝵ locuti st̃. ad quos clamauert̃¬
dicentes: hec dicit dñs exercituũ. con¬
uertimini de uiis ur̃is malis. et cogita¬
tionib ur̃is pessimis. Hoc clamabat
ysaias. hoc osee et iohel. amos et itre¬
mias: ut uias malas desererent. et co¬
gitatioẽs pessimas derelinquerent.
qͥb et oꝑe et m̃te peccabant ⁊ et nichil¬
qͥ eis loquebant᷑: s me dicit dñs. In il¬
lis enĩ ego erã qͥ loquebar: et contẽ¬
nebar. Uñ et dñs in euangłio: qͥuos
inquit recipit: me recipit. P atres
nũ uiuunt: Uerũtam̃ uerba mea et
legitima mea que mandaui seruis
patres ur̃os: Et conuersi sc̃ et dixeĩt.

Expanded text:
vestris pessimis, et ab adinventionibus vestris vestris pessimis, et ab adinventionibus vestris malis: et non attenderunt ut audirent me, dicit Dominus. Ex superioribus pendet sententia, et quae sequuntur prioribus coaptanda sunt. Non enim Zacharias ad populum loquitur; sed ostendit quid priores proporum locuti sunt, ad quodicentes: Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis et cogitationibus vestris pessimis. Hoc clamabat Isaias, hoc Osee, Joel, Amos, et Jeremias, ut vias malas desererent, et cogitationes pessimas derelinquerent, quibus et opere, et mente peccabant: et nihilqui eis loquebantur, sed me, dicit Dominus: In illis enim ego eram qui loquebar et contemnebar. Unde et Dominus in Evangelio: Qui vos, inquit, recipit, me recipit . Patres rnum vivent? Verumtamen verba mea et legitima mea, quae mandavi servis patres vestros? et conversi sunt, et di
Abbreviated transcription (Latin):
aduos loqͥt᷑ dñs exercituũ ꝓ qͦ in hebre¬
o positũ ẽ sabaoth: qd̾ interdũ. lxx.¬
oĩpotentẽ. int̾dũ uirtutũ tͣnstuler̃t̃:
et loqͥt᷑ conu̾timini ad me et conuer-¬
tar ad uos uxta illud qđ legimꝰ acce¬
dite ad dñm et accedet ad uos. Quib
hoc contrariũ ẽ: recessistis ame et ego
recessi a uobis. Precipit autẽ eis ut re¬
uertant᷑ ad dñm qͥ de babylonia st̃ re¬
uersi. ut et dñs reuertatur ad eos: ne
incipiant sustinere filii qd̃ qͦndã su¬
stinuert̃ patres ad qͦs similit̃ ꝓphete
illiꝰ tẽporis st̃ locuti. Notandũ quod
in paucis uersiculis breuibq senten¬
tiis. semꝑ in aggeo et racharia adda¬
tur dicit dñs exercituũ: ut sciant dm̃
ẽẽ qͥ p̃cipit ÷ et aduersũ regis imꝑiũ
et hostes circũfrem̃tes. hac ad edifi¬
cationẽ tẽpli fiducia concitent᷑. Hec
dicit dñs exercituũ. Conu̾timini de
uiis ur̃is malis ⁊ et cogitationib uñs
runt ad me dicit dñs. L.xx. Hec cli¬

Expanded text:
ad vos loquitur Dominus exercituum, pro quo in Hebraico positum est SABAOTH  , quod interdum ipotentem, interdum virtutum transtulerunt. Et loquitur: Convertimini ad me, et convertar ad vos, juxta illud quod legimus: Accedite ad Dominum, et accedet ad vos. Quibus hoc contrarium est: Recessistis a me, et ego recessi a vobis. Praecipit autem eis, ut revertantur ad Dominum qui de Babylonia sunt reversi, ut et Dominus revertatur 781 ad eos, ne incipiant sustinere filii, quod quondam sustinuerunt patres, ad quos similiter prophetae illius temporis sunt locuti. Notandum quod in paucis versiculis brevibusque sententiis semper in Aggaeo et Zacharia addatur, dicit Dominus exercituum, ut sciant, Dominus esse qui praecipit adversus regis imperium et hostes circumfrementes; et hac ad aedificationem templi fiducia concitentur. Haec dicit Dominus exercituum: Convertimini de viis vestris malis, et cogitationibus cit Dominus. LXX: Haec di
Abbreviated transcription (Latin):
sũ et de tẽplo dm̃. et de uno quoꝙ
credentiũ: intellig̾e possumꝰ. Quidam
consolatã syon et electã ierłm. et cet̾a.
que in hunc modũ aꝓpħis omĩbus
p̃dicant᷑. ad celestẽ ierłm refer̃t: ut¬

Expanded text:
sum et de templo Domini, et de unoquoque sum et de templo Domini, et de unoquoque credentium intelligere possumus. Quidam consolatam Sion, et electam Jerusalem et caetera quae in hunc modum a prophetis omnibus praedicantur, ad coelestem Jer
Abbreviated transcription (Latin):
syon: et eliget adhuc ierłm. Angłs
qͥ supͣdixerat ad ꝓph̃am. clama. hec
dicit dñs exercituũ: nc̃ qͦ impellit ut
clamet. ñ uocis intentione s m̃tis. Et
hoc ẽ qd̾ clamandũ p̃cipit. Adhuc
affluent ciuitates mee bonis. Quas
nunc cernitis. babylonio igne uasta¬
tas. rursũ omĩb bonis abundabunt :
et p̃sentib bonis p̃teritã miseriam
dñs consolabit᷑: et eliget ierłm quã
pauloante ꝓiecerat. Quod si refe¬
rimus ad eccłiam. cui uera bona et ꝑ¬
petua pollicent᷑: illa bona ẽẽ creden-
dño: et eleuabit te suꝑ bona terre.
Que sibi uirsapiens cui dñs incet¬
ta et obscura sue sapientie reuela-¬
rat: spe futuroꝵ ꝓmittit et dicit.
Credo uidere bona dñi: in terra nii¬
uentiũ. His bonis post seuissime ꝑ¬
secutionis incendia. que et a gentilib
et ab h̾eticis. arrianis. eccłia dm̃i ptu-¬
lerat. pace reddita. uidemꝰ dñi eccłias
affluere: et consolatã syon. et electã
ierłm. quas dudũ abiecerat. hoc ip-¬

Expanded text:
 et eliget adhuc Jerusalem. Angelus qui supra dixerat ad prophetam: Clama: Haec dicit Dominus exercituum, nunc quoque impellit ut clamet, non vocis intensione, sed mentis: et hoc est quod clamandum praecipit: Adhuc affluent civitates meae bonis quas nunc cernis a Babylonio igne vastatas, rursum rebus omnibus abundabunt, et praesentibus bonis praeteritam miseriam Dominus consolabitur, et eliget Jerusalem, quam paulo ante projecerat. Quod si referimus ad Ecclesiam, cui vera bona et perpetua pollicetur, illa bona esse credendaDomino, et elevabit te super bona terrae. Quae sibi vir sapiens, cui Dominus incerta et obscura suae sapientiae revelarat, spe futurorum promittit, et dicit: Credo videre bona Domini, in terra viventium . His bonis post saevissimae persecutionis incendia, quae et a gentilibus, et ab haereticis Arianis Ecclesiae Domini pertulerunt, pace reddita, videmus Domini Ecclesias affluere, et consolatam Sion, et electam Jerusalem, quas dudum abjecerat. Hoc ip
Abbreviated transcription (Latin):
uimus terrã : impleuimꝰ opus qd̃ no¬
bis inuinctũ ẽ: et ecce om̃is terra habi¬
tatur et quiescit. Que autẽ deserta etat
ado: nc̃ habitatio eiꝰ est. Quiescit a bel¬
lis. auicioꝵ p̾liis atq peccatis: qͥa hedi¬
tatẽ dñi suscepit reuertentis ad patrẽ
atq dicentis. Pacẽ meã douobis: pa
cẽ relinqͦ uob̃. Quod autẽ plena mĩa
postulat᷑. ut instante anno septuage¬
simo misereat᷑ ds ierłm et urbiũ iu¬
da÷ ad illã intelligentiã referunt. qd̃
qmͣdiu uera pax ueniat. et sabbatis¬
mus ẽ. et septẽ decadarũ num̃us. idẽ
annus septuagesimꝰ impleatur. nec
ierłm plenã recipiat libertatẽ. que int̾¬
p̃tatur uisio pacis. et ẽ ecclia. necur¬
bes uida. anime dñm confitentes. De¬
niq dñs respondit uerba bona. et uer¬
ba consolatoria: qd̾ ñc ex parte cernimꝰ
et ex parte ꝓpħamꝰ. Cũ autẽ uenerit
qd̃ ꝑfectũ ẽ destruent᷑ que ex partest̃r
ut lib̾ati de babylone huiꝰ scł̃i clamemꝰ.

Expanded text:
terram, implevimus opus quod nobis injunctum est, et ecce omnis terra habitatur et quiescit, quae ante deserta erat a Deo: nunc habitatio ejus est, quiescit a bellis, a vitiorum praeliis atque peccatis: quia haereditatem Domini suscepit revertentis ad Patrem, atque dicentis: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Quod autem plena misericordia postulatur, ut instante anno septuagesimo, misereatur Deus Jerusalem, et urbium Juda, ad illam intelligentiam referunt: Quod quamdiu vera pax veniat, et sabbatismus, et septem decadarum numerus, id est, annus septuagesimus impleatur, nec Jerusalem plenam recipiat libertatem, quae interpretatur visio pacis, et est Ecclesia, nec urbes Juda, animae 787 Dominum confitentes. Denique Dominus repromittit verba bona, verba consolatoria: quod nunc ex parte cernimus, et ex parte prophetamus . Cum autem venerit quod perfectum est, destruantur quae ex parte sunt: et liberati de Babylone hujus saeculi, clamemus:
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ et scd̾m sanguinariũ. assyrios
et chaldeos: quoꝵ pͥmi. decẽ trib sub
salmanasar duxere captiuas: scđi ui
dam et beniamin. incensa ierłm cii¬
tate. tẽploq subu̾so. Tertios et quar¬
tos. uarios et albos. medos significari
putant. et psas: quoꝵ alii clem̃tes fu¬
erint. ut cyrus et darius filiꝰ histapis
et assuerus. quẽ artaxersen uocant
sub quo hester implet᷑ hystoria: alii
crudeles ut cabises et ceteri. Nidenti gͦ
ꝓph̃e uirũ ascendentẽ suꝑ equũ rufũ.
et post eũ equos rufos. uarios et albos

Expanded text:
Primum et secundum sanguinarium, Assyrios Primum et secundum sanguinarium, Assyrios et Chaldaeos, quorum primi decem tribus sub Salmanasar duxere captivas. Secundi Judam et Benjamin, incensa Jerusalem civitate, temploque subverso. Tertios et quartos varios et albos, Medos significari putant et Persas: quorum alii clementes fuerunt, ut Cyrus, et Darius filius Hystaspis, et Assuerus, quem Graeci Artaxerxem vocant, sub quo Esther impletur historia: alii crudeles, ut Cambyses, et caeteri. Vidente ergo propheta virum ascendentem super equum rufum, et post eum equos rufos, vari
Abbreviated transcription (Latin):
eis uidet. cernit intenebris. Et ecce
uir ascendens suꝑ equũ rufũ. hunc
hebrei michaelem angłm putant. qͥ
ultor iniqͥtatũ et peccatoꝵ sit isrł. Et
quod steterit inter myrreta que erant
in ꝓfundo: mirtos intelligi uolunt
ꝓph̃as et scõs. qͥ in medio captun ppłi
uersabant᷑. et erant in ꝓfundo. Uirũ
autẽ idẽ michaelẽ eqͥ rufi et uarii et
albi sequebantur ordine ut estimant
cõmutato: ut al.bi medos. ꝑsasq sig¬
nnficent. qͥa ia isubipsis dimissa capti¬
uitas. et tẽplũ instauratũ ẽ: uarii ma¬
cedones. quoꝵ ñnulli amici alii ꝑse¬
cutores fuerant. Plenissime suꝑ hoc
danihelis ultima uisio loqͥtur. Ru¬
si uͦ regnũ romanoꝵ cruentũ et san¬
guinariũ: quod ppłm interfecerit tẽ¬
plũq subuerterit. Alii uͦ ordinẽ qui
scͥptus ẽ conseruantes: uirũ qͥ ascendit
suꝑ equũ rusũ et equos rufos. et uari¬
os et albos. quatuor regna int̾pretant᷑.

Expanded text:
eis videt, cernit in tenebris. Et ecce eis videt, cernit in tenebris. Et ecce vir ascendens super equum rufum. Hunc Hebraei Michaelem angelum putant, qui ultor iniquitatum et peccatorum sit Israel. Et quod steterit inter myrteta quae erant in profundo, Myrtos intelligi volunt prophetas et sanctos, qui in medio captivi populi versabantur, et erant in profundo: virum autem, id est, Michaelem, equi rufi et varii, et albi sequebantur, ordine, ut existimant, commutato: ut albi Medos Persasque significent, quia sub ipsis dimissa captivitas et templum instauratum est: varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc Danielis ultima visio loquitur; Rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanguinarium, quod populum interfecerit, templumque subverterit. Alii vero ordinem qui scriptus est, conservantes, virum qui ascenderit super equum rufum, et equos rufos, varios et albos, quatuor regna interpretantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tuagesimꝰ annus ẽ. Et respondit do¬
minꝰ angło qͥ loquebat᷑ in me: uerba
bona. u̾ba consolatoria. S eptuas.
Lidi in nocte: et ecce uir ascendens
suꝑ equũ rusum : et ipse stabat int̾
duos montes umbrosos: et post eũ
equi rufi et uarii et albi. Et dixi.
Qui st̃ isti dñe: Et dixit ad me an¬
głs. qui loquebat᷑ in me. E go osten¬
damt̾ quid sint hec. Et respondit
uir qͥ stabat int̾ montes et dix̃ ad
me. Isti st̃ qͦs misit dñs: ut circui¬
rent terrã. Et respond̾unt angło
dñi qͥ stabat inter montes: atq di¬
xerunt. Circuiumꝰ omñe terram:
et ecce om̃is terra habitat᷑ et qͥescit.
Et respondit angłs dm̃i et dixit
agesimꝰ annus. Et respondit dñs
angło qͥ loquebat᷑ in me: uerba bo¬
na. et sermones consolatorios. Pri
qui loquebatur. uidi dñm suꝑ thro¬
nũ excelsũ et eleuatũ: anteqͣm ppłs
duceret᷑ incaptiuitatẽ. anteꝙͣ ierłm
destrueret᷑ et templũ. S adhuc in serui-¬
tutis malis ppło constituto: ea que ꝓ

Expanded text:
annus est. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et verba consolatoria. LXX: Vidi in nocte: et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat inter duos montes umbrosos, et post eum equi rufi, et varii, et albi, et dixi: Quid sunt isti, domine? Et dixit ad me angelus qui loquebatur in me: Ego ostendam tibi quid sint haec. Et respondit vir qui stabat inter montes, et dixit ad me: Isti sunt quos misit Dominus, ut circuirent terram. Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter montes, atque dixerunt: Circuivimus omnem terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et respondit angelus Domini, et dixit: agesimus annus. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et sermones consolatorios. Primqui loquebatur: Vidi Dominum super thronum excelsum et elevatum : antequam populus duceretur in captivitatem, antequam Jerusalem destrueretur et templum; sed adhuc in servitutis malis populo constituto, ea quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
tantes. quadrangulũ firmũ et srabi¬
lẽ numerũ suspicant᷑: uolentes certa
eẽ et stabilia que scͥbunt᷑. Nos autẽ
dicamꝰ qd̾ in eodẽ anno darii regis
scdo. tercio m̃ se post pͥmã uisionẽ. so
ẽ undecimo post octauũ. qͥ apud he¬
breos appellat᷑ sabbat: rursũ ad za¬
chariã factus sit sermo dĩ Scd̃m nu¬
merũ ẽe ĩmundũ et ad ꝯiunctionem car¬
nis et rerũ scłi ac materie ꝑtinentẽ:
sepe docuimꝰ. Mensis autẽ autẽ unde-¬
cinꝰ qͥ appellat᷑ sabbatħ et lingua nr̃a

Expanded text:
tantes, quadrangulum firmum et stabitantes, quadrangulum firmum et stabilem numerum suspicantur, volentes certa esse et stabilia quae scribuntur; nos autem dicamus quod in eodem anno Darii regis secundo, tertio mense post primam Visionem, id est, undecimo post octavum, qui apud Hebraeos appellatur SABAT  , rursum ad Zachariam factus sit sermo Domini. Secundum nuerum esse immundum, et ad conjunctionem carnis, et rerum saeculi, ad materiae pertinentem, saepe docuimus. Mensis autem undecimus qui appellatur SABAT, et
Abbreviated transcription (Latin):
et his qui peccantes falsis pollicitati¬
onib deceꝑunt. morte subtractis :
sũ ꝑmanent in eternũ: que cõp̃hea¬
dunt patres ur̃os. et ostendert̃ uera ẽẽ
que dixi. Q patres ur̃irerũ exitu ꝓpħarũ meoꝵ
inse uaticinia com.. ⁊ probantes:
conu̾si sc̃ ad penitentiã atq dixert̃.
Sicut p̃dixit dñs exercituũ ut fac̾et
nob̾: scd̾m oꝑa nr̃a atq peccata reddi¬
dit nob̾. Legamꝰ danielem ex ꝑsona
sua et ppłi. dño confitentẽ qd̾ eũ audi¬
re noluerint: et iuste sibi accidint que¬
quarta. undecimo mense sabbath in
anno sccło darii: factũ ẽ uerbũ dñi
ad ⁊ achariã filiũ barachie. filiũ ad
do dicens. Loex. Quarta et incesi¬
ma undecimo m̃se qͥ est mensiꝰ sabbath
in sccło anno subdario: factus ẽ ser¬
mo dñi ad zachariã filiũ barachie.
siliũ addo ꝓpħam dicens. Quidam
ꝓundecimo mense ponunt duodeci¬
mũ ÷ et uicesimũ quartũ diem eiꝰdẽ
mensis arithietice rationib int̾pre¬

Expanded text:
et his qui peccantes falsis pollicitationibus, deceperunt, morte subtractis, vsum, permanent in aeternum, quae comprehenderunt patres vestros, et ostenderunt vera esse quae dixi. Qui patres vestri rerum exitu prophetarum meorum in se vaticinia comprobantes, conversi sunt ad poenitentiam atque dixerunt: Sicut praedixit Dominus exercituum ut faceret nobis, secundum opera nostra atque peccata reddidit nobis. Legamus Danielem ex persona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi acciderint quaequarta undecimi mensis Sabat: in anno secundo Darii, factum est verbum Domini ad Zachariam, filium Barachiae, filium  dicens. LXX: Quarta et vicesima, undecimo mense, qui est mensis Sabat: in secundo anno sub Dario, factus est sermo Domini ad Zachariam Barachiae filium Addo prophetam dicens. Quidam pro undecimo mense ponunt duodecimum: et vicesimum quartum diem ejusdem mensis arithmeticis rationibus interpre