comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Noniã tantũ dei. sed suosinimicos ostendit. Qͦ mͦ
gͦ in eisimpleuit et qđ ipse dix̃ ñne eos qͥ odant
Emͦ implebit hoc. nisi illo ꝑfecto odio. ut hoc in
eis oderit qđ iiqͥ s̃ hoc diligat qđ homines st̾
Nã et tẽpore ueteris testam̃ti qͦ uisibilibꝰ supplici.¬
is carnał ppłs cohercebat᷑ homo ad nouũ testa.¬
m̃tũ ꝑ incelligentiã ꝑtinens famulus dĩ moises.
qͦm᷑ oderat peccantes cũ ꝓ eis orabat. et qͦmͦ ñ ode.¬
rat cũ eos occidebat. nisi qi ꝑfecto ocdio oderat eos:
fanãq ꝑfectione sic oderat iniqͥtatẽ q̃ primebat.
ut diligeret humanicatẽ ꝓ qͦ orabat. Cũ gͦ corpꝰ¬
xp̃i ab impuset iniqͥs iã corporalit̃ in fine sepa.¬
rancdũ nc̃ int̾ eos interĩgemat. et cũ illi occisipec¬
catores tanꝗ̃ de maloꝵ cõmunione bonis calũpni.¬
ando et se ꝑ occasionẽ maloꝵ magis a bonis et in¬
nocentibꝰ separando. sic accipiant inuanitate ci.¬
uitates suas ut multi mali adhuc restent qͥ eoꝵ

Expanded text:
Non jam tantum Dei, sed suos inimicos ostendit. Quomodo ergo in eis implebit, et quod ipse dixit, «Nonne eos qui oderant imicos vestros?» Quomodo implebit hoc, nisi illo perfecto odio; ut hoc in eis oderit quod iniqui sunt, hoc diligat quod homines sunt? Nam et tempore Veteris Testamenti, quo visibilibus suppliciis carnalis populus coercebatur, homo ad Novum Testamentum per intelligentiam pertinens, famulus Dei Moyses, quomodo oderat peccantes, cum pro eis orabat? et quomodo non oderat, cum eos occidebat, nisi quia perfecto odio oderat eos? Ea namque perfectione sic oderat iniquitatem quam puniebat, ut diligeret humanitatem pro qua orabat. 29. «veri ab impiis et iniquis etiam corporaliter in fine separandum, nunc inter eos interim gemat; et cum illi occisi peccatores tanquam de malorum communione bonis calumniando, et se quasi per occasionem malorum magis a bonis et innocentibus separando, sic accipiant in vanitate civitates suas, ut multi mali adhuc restent, qui eorum
Abbreviated transcription (Latin):
bens nullo loco. nullo tẽpore uariata. nusꝗ alit̾
quã hic aut ibi. nũꝗͣ alit̾ quã nc̃ aut antea: ipsa ẽ.
locutio dei. Locutio uͦ illa quȩ fiebat ad moisen.
ad hominẽ fiebat ꝑsillabas. ꝑ transeuntes sonos.
Non autẽ fierent ista: nisi ds̃ assumeret talẽ creatu.¬
rã ꝑ quã huimodi sermonẽ et uocesemitteret.
Moises sc̃s nouerat stã locutionẽ dei assũptis qͥbꝰ¬
dã corporeis creaturis fieri. et desidauit et c̃cupi¬
uit uidere ipsã speciẽ dei. et loquenti deo secũ dix̃.
Si inueni grãm ante te ostende mͥ temet ipsũ. Cũ
hoc uehem̃t c̃cupisceret: et hoc qͦclã si dicendũ ẽ
amica familiaritate qi ipse dignatꝰ ẽ extorquere
uellet deo ut uideret eiꝰ maiestatẽ et faciẽ. qͦmͦ
dici potest facies dei: ait illi. Non potes uidere faci-¬
ẽ meã. Nemo enĩ uidit faciẽ meã. et uix̃. Sedpo.¬
nã te inspecula petre. et transibo. et ponã suꝑ

Expanded text:
bens, nullo loco, nullo tempore variata, nusquam aliter bens, nullo loco, nullo tempore variata, nusquam aliter quam hic aut ibi, nunquam aliter quam nunc aut antea, ipsa est locutio Dei. Locutio vero illa quae fiebat ad Moysen, ad hominem fiebat per syllabas, per transeuntes sonos. Non autem fierent ista, nisi Deus assumeret talem creaturam, per quam hujusmodi sermonem et voces emitteret: Moyses sanctus noverat istam locutionem Dei assumptis quibusdam corporeis creaturis fieri; et desideravit et concupivit videre ipsam speciem Dei, et loquenti secum Deo dixit: «Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum.» Cum hoc vehementer concupisceret, et hoc quadam, si dicendum est, amica familiaritate, qua ipse dignatus est, extorquere vellet Deo, ut videret ejus majestatem et faciem, quomodo dici potest facies Dei; ait illi: «Non potes videre faciem meam: nemo enim vidit faciem meam, et vixit. Sed ponam te in spelunca petrae, et transibo, et ponam super
Abbreviated transcription (Latin):
tua ex me: inualuit. ñ potero adillã. Aliqͥd qđ
obscurũ qͥdẽ ẽ sed cũ ñ parua dulcedine incelligit᷑.
adũtentes audite. Moises sc̃s dei famulꝰ cũ qͦ loque¬
bat᷑ ds̃ ꝑ nubẽ. qi tẽporalit̃ loquens utiq ꝑ assũptã
creaturã loquebat᷑ seruo suo. id ẽ. ñ ꝑ substantiã
suã sed ꝑ assũptã aliꝗ̃ corporalẽ creaturã ꝑ quã
uoces illȩ fierent: et humanis atq mortalibꝰ auribꝰ
ꝑsonarent. Sic eñ loquebat᷑ tunc ds̃ ñ qͦmͦ loqͥt᷑
Locutio dei: ũbũ dei ẽ. Uerbũ dĩ. xp̃sẽ. Uerbũ illud
ñ sonat et transit: sed sẽꝑ incõmutabilit̃ manet.¬
pientia cdĩ. mutab̾ ea et mutabunt᷑. tu autẽ idẽ ip-¬
se es. Et alio loco de sapientia cũ scriptura diceret:
in seipsa manens ait innouat omĩa. Illagͦ sapien-¬
tia stans. si dici debet uł stans. dr̃ autẽ ꝓpt̃ in cõmu¬
tabilitatẽ ñ ꝓpt̃ immobilitatẽ: et eodẽ mͦ se sẽꝑ ha¬

Expanded text:
luit; non potero ad illam.» Aliquid quod obscurum quidem est, sed cum non parva dulcedine intelligitur, advertentes audite. Moyses sanctus Dei famulus, cum quo loquebatur Deus per nubem, quia temporaliter loquens utique per assumptam creaturam loquebatur servo suo; id est, non per substantiam suam, sed per assumptam aliquam corporalem creaturam, per qnam voces illae fierent, et humanis atque mortalibus auribus personarent Sic enim loquebatur tunc Deus, non quomodo loquitur Locutio Dei, Verbum Dei est; Verbum Dei Christus est: Verbum illud non sonat et transit, sed semper incommutabiliter manetpientia Dei; «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es» : et alio loco de Sapientia cum Scriptura diceret: «In seipsa manens,» ait, «innovat omnia» . Illa ergo Sapientia stans si dici debet vel stans: dicitur autem propter incommutabilitatem, non propter immobilitatem et eodem modo se semper ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ diẽ errauer̃ et nemoerat in eis: ecce nata ẽ tan
ta multitudo. quȩ iã sic̃ arena numerari ñ pocest
nisi deo. Dix̃ enĩ suꝑ arenã multiplicabunt᷑: et cam̃
dixerat. dinumerabo eos. Illiipsi numerati: suꝑ a-
renã multiplicabunt᷑. łi qͥppe arena numerataẽ:

Expanded text:
per diem erraverunt, et nemo erat in eis, ecce nata est tanta ista multitudo, quae jam sicut arena numerari non potest, nisi Deo. Dixit enim, «Super arenam multiplicabuntur;» et tamen dixerat, «Dinumerabo eos.» Illi ipsi numerati, «super arenam multiplicabuntur.» Ei quippe arena numerata est,
Abbreviated transcription (Latin):
tis imꝑauerat ante oculos ipsoꝵ quatriduanũ
mortuũ suscitauerat. ante oculos ipsoꝵ tanta
mirabilia fecerat: et tam̃ trepidauer̃ in passione
eiꝰ. quasi amisissent eũ de qͦ frustra p̾sũpserant.
Sed ꝑ diẽ errabunt: et nemo in eis. Nemo ꝓrsus. ne¬
mo: nec ipse qͥ dixerat. tecũ sũ usq ad mortẽ. Di¬
xerat enĩ illis. Ueniet hora ut me relinquatis solũ
illo pat̾. et ipse in patre: et ipse et pat̾. unũ. Et
illi timuer̃ cũ moreret᷑. Quare. nisi q ꝑ diẽ erra¬
Et ubi. ẽ imꝑfectũ meũ uider̃ oculitui. et in li¬
bro tuo om̃s scribent᷑: Ergo qͣndo ꝑdiẽ errauer̃:¬
Cũ hic positũ dñm ñ intellexer̃. Et quid seqͥtur:
Iichi autẽ ualde honorificatis amicitui ds̃ Idẽ
ipsi qͥ ꝑ diẽ errauer̃. et nemo fuit in eis. amici
tui factis: et ualde mͥhonorificatisunt. Factũ
ẽ in eis os illud pꝰ resurrectionẽ dñi in abscondi¬
to et ꝓ eiꝰ nomine passis in cuiꝰ passione trepida.¬

Expanded text:
s calcaverat , ante oculos ipsorum quatriduanum mortuum suscitaverat , ante oculos ipsorum tanta miracula fecerat; et tamen trepidaverunt in passione ejus, quasi amisissent eum de quo frustra praesumpserant. Sed «per diem errabunt» «et nemo in eis.» Nemo prorsus, nec ipse qui dixerat, «Tecum usque ad mortem.» Dixerat enim illis: «Veniet hora, ut me relinquatis solum,illo Pater, et ipse in Patre; et ipse et Pater unum ; et illi timuerunt cum moreretur. Quare, nisi quia per diem erraEt ubi est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur?» Ergo quando per diem erraverEt quid sequitur? «Mihi autem valde honorificati sunt amici tui, Deus.» Iidem ipsi qui per diem erraverunt, et nemo fuit in eis, amici tui facti sunt, et valde mihi honorificati sunt. Factum est in eis os illud post resurrectionem Domini in abscondito, et pro ejus nomine passi sunt, in cujus passione trepidav
Abbreviated transcription (Latin):
qi ñ tͥ reuelauit caro et sanguis sed pat̾ m̃s qͥ in cȩ¬
lis ẽ. Quare: qr dixerat illũ filiũ dei. Ubi paulo pꝰ
eodẽ loco in ipsa contextione ũboꝵ: cepit dñs de
passione sua futura dicere. Ille autẽ petrus qͥ iã illũ
confessus fuerat filiũ dei: timinit ne sic̃ filiꝰ hominis
moreret᷑. Erat filiꝰ dei erat et filiꝰ hominis. filiꝰ dei
forma serui. Qͥ d timuit petrus: Ne informa serui
ꝑiret forma dei: et ñ potiꝰ p̃sũpsit qi ex forma dei
reuiuisceret forma serui. Ait illi. Absit a te dñe :¬

Expanded text:
ro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est.» Quare? Quia dixerat eum Filium Dei. Ibi paulo post, eodem loco, in ipsa contextione verborum, coepit Dominus de passione sua futura dicere. Ille autem Petrus, qui jam illum confessus fuerat Filium Dei, timuit ne sicut filius hominis moreretur. Erat Filius Dei, erat et filius hominis: Filius Dei, forma servi; quid timuit Petrus ne in forma servi periret forma Dei, et non potius praesumpsit quia ex forma Dei revivisceret forma servi? Ait illi: «Absit a te,
Abbreviated transcription (Latin):
Aꝑit autẽ hoc ossũ in abscondito factũ adño idẽ
apłis paulus. his u̾bis. Nonsolũ autẽ inqͥt. sed eciã
głam᷑ in tribulationibꝰ. Parũ. ẽ qr ñ es cristis. sed
anis. Tale ossũmͥ fecit in abscondito: ut parũ sit
ñ frangi nisi eciã glorier. Unde głaris: In cribu.¬
lationibꝰ. scientesq tribulatio patientiã oꝑat᷑.
Uide qͦmͦ formata sit illa firmitas intꝰ in corde.
Scientes qm̃ tribulatio patientiã oꝑat᷑. patientia
ꝓbationẽ ꝓbatio spẽ. Spes autẽ ñ confundit: qr¬

Expanded text:
Aperit autem hoc ossum in abscondito factum a Deo idem Aperit autem hoc ossum in abscondito factum a Deo idem apostolus Paulus, his verbis: «Non solum autem,» inquit, «sed etiam gloriamur in tribulationibus.» Parum est quia non es tristis, sed anis: tale ossum mihi fecit in abscondito, ut parum sit non frangi, nisi etiam glorier. Unde gloriaris? «In tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam operatur.» Vide quomodo formata sit illa firmitas intus in corde: «Scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem; spes autem non confundit: q
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩlibet torm̃ta. quȩlibet tribulationes quȩlib
huiꝰ scłi adũsitates undiq seuant: illud qđ ds̃ in
abscondito fec̃ firmũ in nob̾ frangi ñ potest: ñ ce¬
dic. Adño enĩ facta ẽ quȩdã firmitas patientiȩ
et᷑ anima mea: qm̃ ab ipso ẽ. patientia mea. Et
attende apłm paulũ: habentẽ intꝰ hoc genꝰ firmi¬
tatis. Quasi tristes inqͥt: sẽꝑ autẽ gaudentes. Unde
qͣsi cristes: Contumeliis obpbrus ꝑsecutionibꝰ. fla¬
gellis. plagis. lapidationibꝰ. carceribꝰ. cathenis. Iuis
ñ eos cunc miserosestimaret: Nec illipsi ꝑsecuto¬
res seuirent in eos: nisi putarent eos miseros fieri
ꝑsecutionibꝰ siuis. Illi enĩ eos ex sua infirmitate¬
miseros coniciebant: qͥ ñ habebant ossũ abscon¬
ditũ interiꝰ. Illi uͦ qͥ habebant. hominibꝰ foris tri-¬
stes uidebant᷑: intꝰ autẽ gaudebant deo. cuiñ erat
absconditũ ossũ ipsoꝵ. qđ fecerat in abscondito.

Expanded text:
Quaelibet tormenta, quaelibet tribulationes, quaelibet Quaelibet tormenta, quaelibet tribulationes, quaelibet hujus saeculi adversitates undique saeviant; illud quod Deus in abscondito fecit firmum, in nobis frangi non potest, non cedit. A Domino enim facta est quaedam firmitas patientiae etur» «anima mea; quoniam ab ipso patientia mea» . Et attende apostolum Paulum, habentem intus hoc genus firmitatis: «Quasi tristes,» inquit; «semper autem gaudentes» . Unde «quasi tristes?» Contumeliis, opprobriis, persecutionibus, flagellis, plagis, lapidationibus, carceribus, catenis. Quis non eos miseros tunc existimaret? Nec illi ipsi persecutores saevirent in eos, nisi putarent eos miseros fieri persecutionibus suis. Illi enim eos ex sua infirmitate conjiciebant, qui non habebant ossum absconditum interius: illi vero qui habebant, hominibus foris tristes videbantur, intus autem gaudebant Deo; cui non erat absconditum ossum ipsorum, quod fecerat in abscondito.
Abbreviated transcription (Latin):
nec poterã ad illã. Unde mͦ anima mea cognoscit
ualde. nisi qr nox illuminatio in delitiis meis ẽ:
nisi qr uenit mͥ grã tua et illuminauit tenebras
meas. nisiqr tuposse disti renes meos. nisi qi tu me
uulgo dicunt ossũ. latine os dr̃. hoc ingreco inue-¬
nit᷑. Nã possemꝰ hic putare os ee̾ ab eo qđ s̃ora: ñ os
correpte ab eo qđ sossa. Non . ẽ. gͦ absconditũ in qͥt
osmeũ ate: qđ fecisti in abscondito. Habeo in abs-¬
condito qđ dã ossũ. Sic enĩ potiꝰ loquam᷑. Meliꝰ ẽ. ut
rep̃hendant nos gramatici: quã ñ intelligant ppłi.
Est gͦ inqͥt qđ dã offũ meũ intꝰ in abscondito. Tu feci-¬
stiintꝰ ossũ mͥ in abscondito: et ñ ẽ absconditũ ace.
In abscondito enĩ fecisti. Sed nũqͥd et tͥ hoc abscon¬
inuenimꝰ qđ sit ossũ huimodi. firmitas quȩdã ẽ.
interior: qr in ossibꝰ firmitas et forcitudo intelligit᷑.
Est gͦ animȩ quȩdã int̾ior firmitas: ubi ñ frangit᷑.

Expanded text:
Unde modo anima mea cognoscit valde, nisi quia nox illuminatio in deliciis meis est? nisi quia venit mihi gratia tua, et illuminavit tenebras meas? nisi quia tu possedisti renes meos? nisi quia tu svulgo dicitur ossum, latine os dicitur. Hoc in graeco invenitur . Nam possemus hic putare os esse, ab eo quod sunt ora; non os correpte, ab eo quod sunt ossa. «Non est» ergo «absconditum,» inquit, «os meum a te, quod fecisti in abscondito.» Habeo in abscondito quoddam ossum. Sic enim potius loquamur: melius est reprehendant nos grammatici, quam non intelligant populi. Ergo est, inquit, quoddam ossum meum intus in abscondito; tu fecisti intus ossum mihi in abscondito, et non est absconditum a te. In abscondito enim fecisti; sed numquid et tibi hoc absconinvenimus quod sit ossum hujusmodi. Firmitas quaedam est interior; quia in ossibus firmitas et fortitudo intelligitur. Est ergo quaedam animae interior firmitas, ubi non frangitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisse in dño qđ mortuũ erat: et factũ ẽ os illud in
abscondito eoꝵ ut nec ipsi iã timerent mori Imꝑ-¬
fectũ meũ uider oculitui. Et in libro tuo om̃s
scribent᷑: ñ solũ ꝑfecti sed etiã imꝑfecti. Non timeant
imꝑfecti: tantũ ꝓficiant. Hecq dixi ñ timeant. a-¬
ment imꝑfectionẽ: et ibi remaneant ubi inuentis: Tan.
qͦtidie acddant. tam̃ a corpore dñi ñ recedant: ut in
uno corpore et in his m̃bris cõpaginati. possint me
tã diunitatẽ. ñ. e̾ẽ. occulte dm̃: sed hoc solũ eẽ qđ
uidebat᷑ Hoc et ipsi putauer. Nã et ipse petrus de

Expanded text:
perisse in Domino quod mortuum erat; et factum est os illud in perisse in Domino quod mortuum erat; et factum est os illud in abscondito eorum, ut nec ipsi jam timerent mori. «Imperfectum meum viderunt oculi tui; et in libro tuo omnes scribentur:» non solum perfecti, sed etiam imperfecti. Non timeant imperfecti, tantum proficiant. Nec quia dixi, Non timeant, ament imperfectionem, et ibi remaneant ubi inventi sunt. Ttamen a corpore Domini non recedant; ut in uno corpore, et in his membris compaginati possint mertam divinitatem, non esse occulte Deum, sed hoc solum esse quod videbatur: hoc et ipsi putaverunt. Nam et ipse Petrus de
Abbreviated transcription (Latin):
egroti p̃sũptio. De his gͦ dic̃ ñ ẽ absconditũ os meũ
ate qđ secisti in abscondico in qͥbꝰ ẽ ipsũ os firmatuor
intrinsecus. et maxime robur passionis ab ipso dño
dõ nr̃o et saluacore iħu xp̃o. qͥ cũ uoliit sedit. cũ uo¬
luit surrex̃. cũ uoluit ormiuit. cũ uoluit eingilauuit:
qr potestatẽ inqͥt habeo ponendi animã meã. et poce¬
statẽ habeo iterũ sum̃di eã. Qͥd de illis in qͥbꝰ ñ erat
tui. Imꝑfectũ meũ petrũ meũ: pollicentẽ et negantẽ.
p̃sum̃tẽ et deficientẽ: uider̃ tam̃ eũ oculitui. Nãq eũ
et ipse dñs respex̃: sic̃ scriptũ ẽ ineuangłio. Iã pꝰ terciã
negationẽ cõmonitꝰ qͥd ei responderit dñs exut foras.
ec fleuit amare: Netꝰ ille de respectione dei fuit: qr im
in dm̃i passione ꝓculdubio ꝑiret: sed uider̃ eũ ocłi
tui. ñ solũ ipsũ sed et om̃s qͥ imꝑfecti fuer̃: donec xp̃i
resurrectione firmarent᷑. Apparuit eñĩ ocłis eoꝵ ñ

Expanded text:
is ergo dicit, «Non est absconditum os meum a te, quod fecisti in abscondito:» in quibus est ipsum os firmatum intrinsecus, et maxime robur passionis in ipso Domino nostro et Salvatore Jesu Christo, qui cum voluit, sedit; cum voluit, surrexit; cum voluit, dormivit; cum voluit, evigilavit; quia, «Potestatem,» inquit, «habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam» . Quid de illis in quibus non erat tui. Imperfectum meum,» Petrum meum pollicentem et negantem, praesumentem et deficientem: viderunt tamen eum oculio, jam post tertiam negationem commonitus quid ei praedixerit Dominus, «exiit foras, et flevit amare» : fletus ille de respectione Dei fuit; quia, in Domini passione, procul dubio periret: sed viderunt eum oculi tui; non solum ipsum, sed et omnes qui imperfecti fuerunt, donec Christi resurrectione firmarentur. Apparuit enim oculis eorum non
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eͤis qđ habemꝰ intrinsecꝰ. Non ẽ. absconditũ os
meũ ate qđ fecistiin abscondito. Ex substantia
mea in inferioribꝰ t̃rȩ Ecce in carne ẽ substantia mea.
In inferioribꝰ tr̃ȩ ẽ. substantia mea. et habeo cam̃ os¬
sũ intrinsecꝰ qd formasti. qđ faciat me ñ cedere om̃i
bꝰꝑsecutionibꝰ inferioris huiꝰ regionis ubi ẽ adhuc
substantia mea. Qͥd eñi magnũ ẽ. si fortis ẽ. angl̃s:
Magnũ ẽ si fortis sit caro Et unde fortis caro: Unde
forte uasfictile. nisiq factũ ẽ ibi ossũ in abscondito
Ec substantia mea in inferioribꝰ tr̃ȩ. Qd de ilł qͥ minꝰ¬
ctas ex ꝑsona corporis audiet ex ꝑsona capitis. Et
ñ quasi distinguit: ut inducat ipsas ꝑsonas. mͦ cap̃t
mͦ corpꝰ Si enĩ distinguit et quasi diauchit. ñ er̃ duo
in carne una. Si autẽ duo s incarne una noli mira
illis firmatũ robur patientiȩ. et latebant se. nescie¬
bant uuiressuas. Et ausus ẽ petrus ꝓmittere societa¬

Expanded text:
nsecus. «Non est absconditum os meum a te, quod fecisti in abscondito: et substantia mea, in inferioribus terrae.» Ecce in carne est substantia mea, in inferioribus terrae est substantia mea; et habeo tamen ossum intrinsecus, quod formasti, quod faciat me non cedere omnibus persecutionibus inferioris hujus regionis, ubi est adhuc substantia mea. Quid enim magnum est si fortis est angelus? Magnum est si fortis est caro. Et unde fortis caro, unde forte vas fictile, nisi quia factum est ibi ossum in abscondito? «Et substantia mea in inferioribus terrae.» cta sunt ex persona corporis; audi et ex persona capitis: et non quasi distinguit, ut inducat ipsas personas, modo caput, modo corpus. Si enim distinguit, quasi dividit; non erunt duo in carne una. Si autem duo sunt in carne una ; noli mirarerat firmatum robur patientiae: et latebant se, nesciebant vires suas; et ausus est Petrus promittere societa
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ dño placuit: ita factũ ẽ Sit nom̃ dñi benedi-¬
cormeũ. Illuminauit mͥ solatus qͥbꝰdã noctẽ istã:
qͣndodedit copias rerũ tẽporaliũ Subtrax ĩpsa lu¬
cẽ cẽporalẽ. et quasi tenebrata ẽ nox. Sed qr sic̃ te¬
nebrȩ eiꝰ ita et lum̃ eiꝰ. dñs dedit dñs abstulit. sicut

Expanded text:
sicut Dsicut Dcor meum; illuminavit mihi solatiis quibusdam noctem istam, quando dedit copias rerum temporalium: subtraxit ipsam lucem temporalem, et quasi tenebrata est nox. Sed quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
giqͦndo res adũse s̃: sed ubiq dm̃ benedicere: ñ so-¬
lũ qͣndo abundat sedeciã qͣndo amittit: ñ solum
qͣndo sanꝰ ẽ. sedetiã qͣndo egrotat: ut sit in illo ue¬
qͣndo obscura ẽ. nox ista. qͣndo arridet. ꝓsꝑitas. qͦn¬
fcce habes lum̃ eiꝰ in iob. Abundabat om̃ibꝰ rebꝰ.
Lux noctis in delitiis eiꝰ plena describit᷑. Qͣntis rebꝰ.
et qͣnta copia redundabat. Luxerat noctis eiꝰ. Pu-¬
tauit inimicꝰ ꝓptẽa illũ talẽ uirũ colere dm̃ qr il¬
la omĩa donauerat ei: et petut ut auferrent᷑ ab
eo. factes tenebrȩ noctis illiꝰ: quȩ pͥmo habebat lucẽ.
Nouerat tam̃ ille siue lux ibi eẽt siue tenebrȩ. illã
noctẽ ee̾. in qͦ ꝑegrinaret᷑ a deo suo. et habebat lu-
cłptẽa q in luce noctis illꝰ id ẽ inrerũ abundan¬
tia colebat dm̃. ablatis ilł om̃ibꝰ rebꝰ postea q̃ factes
tenebrȩ illiꝰ. qͥd dix̃ ille: Dñs dedit: dñs abstulit.

Expanded text:
gi quando res adversae sunt, sed ubique Dominum benedicere; non sogi quando res adversae sunt, sed ubique Dominum benedicere; non solum quando abundat, sed etiam quando amittit; non solum quando sanus est, sed etiam quando aegrotat; ut sit in illo vequando obscura est nox ista; quando arridet prosperitas, quan17. Ecce habes lumen ipsius in Job: abundabat omnibus rebus. Lux noctis in illius divitiis prima describitur: quantis rebus et quanta copia redundabat, lux erat noctis ejus. Putavit inimicus propterea illum talem virum colere Deum, quia illa omnia donaverat ei; et petivit ut auferrentur ab eo: factae sunt tenebrae noctis illius quae primo habebat lucem. Noverat tamen ille, sive lux ibi esset, sive tenebrae illam noctem esse, in qua peregrinaretur a Deo suo; et habebat intePropterea, quia in luce noctis illius, id est in rerum abundantia, colebat Deum, ablatis illi omnibus rebus, posteaquam factae sunt tenebrae illius, quid dixit ille? «Dominus dedit, Dominus abstulit;
Abbreviated transcription (Latin):
ctis huiꝰ. Sinox. ẽ. qͦmͦ ibi luxẽ: Noxẽ. qr erra¬
tur hic agenere humano. Nox. ẽ: qr ñdũ ꝑue.¬
nimꝰ ad illũ diẽ quẽ ñ coartat hesternꝰ et cra-¬
stinꝰ. sed ẽ. dies ꝑpetuus: sine ortu. qr sine occa-
suã. et tenebras suas. Quare sit generalit̾ nex:
scłi huꝰ. Gaudiũ tẽporale. honor tẽporalis: quasi
lux ẽ. noctis huiꝰ. Adũsitas autẽ et a maritudo
tribulationũ. uł ignobilitas. tanꝗ̃ tenebrȩ noctis
huiꝰ s̃. In hac nocte. in hac mortalitate humanȩ
uitȩ: habent homines lucẽ habent tenebras. Lucẽ
ꝓsꝑitatẽ: tenebras adũsitatẽ. Sed ubi uenerit xp̃s¬
dñs et habitauerit animã ꝑfidẽ. et ꝓmiserit aliã
lucẽ. et inspirauerit et donauerit patientiã. et
monuerit hominẽ ñ delectari ꝓsꝑis ne frangat᷑
adũsis: incipit homo fidelis indifferent̃ uti mun-¬
do isto. nec extolli qͣndo res ꝓsꝑȩ accidunt. nec fran-¬

Expanded text:
ctis hujus. Si nox est, quomodo ibi lux est? Nox est, quia erractis hujus. Si nox est, quomodo ibi lux est? Nox est, quia erratur hic a genere humano: nox est, quia nondum venimus ad illum diem, quem non coarctat hesternus et crastinus; sed est dies perpetuus, sine ortu, quia sine occasut tenebras suas. Quare sit generaliter nox saeculi hujus, gaudium temporale, honor temporalis, quasi lux est noctis hujus. Adversitas autem et amaritudo tribulationum vel ignobilitas, tanquam tenebrae sunt noctis hujus. In hac nocte, in hac mortalitate vitae humanae habent homines lucem, habent homines tenebras; lucem prosperitatem, tenebras adversitatem. Sed ubi venerit nus, et habitaverit animam per fidem, et promiserit aliam lucem, et inspiraverit et donaverit patientiam, et monuerit hominem non delectari prosperis, ne frangatur adversis; incipit homo fidelis indifferenter uti mundo isto, nec extolli quando res prosperae accidunt, nec fran
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetis q ubiq dolor ubiq metꝰ ubiq necessitas
ubiq labores. Crescit auaritia: sed in malis. Si ad
hoc dĩ his talibꝰ flagellis erudit nos. ut ñ tenebrent᷑
tenebrȩ nr̃e: agnoscamꝰ nos sub pena flagelli ee. et
benedicamꝰ dm̃ miscentẽ a maritudines dulcedini
uitȩ tẽporalis: ne tẽporaliũ delitiarũ delectatio¬
ne cȩcati. ñ desideremꝰ delitias ȩcñas: nec uelimꝰ fi¬
niri mare. et habitare in extremis maris. Seuiant
gͦ fluctꝰ maris huiꝰ. Ento plusseuiunt fiuctus
maris: tanto se illa cũ pennis colũba suspendit.
Nongͦ ds̃ tenebrat tenebras nras: qr miscet fla.¬
gella peccatis nr̃is. et a maritudines praius diil-¬
bunt᷑ate: Et nox tanꝗͣ dies illuminabitira
nrõꝵ nos adũsitates pati. et dulcia nobis sint
Nagella patris. ne sit amara sententia iudicis:
sic habebimꝰ tenebras noctis huiꝰ qͦmͦ lum̃ no-¬

Expanded text:
VidetisVidetisubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum miscentem amaritudines dulcedini vitae temporalis, ne temporalium deliciarum delectatione caecati; non desideremus delicias aeternas, nec velimus finiri mare et habitare in novissima maris. Saeviant ergo fluctus maris; quanto plus saeviunt fluctus maris, tanto se illa cum pennis columba suspendit. Non ergo tenebrat Deus tenebras nostras; quia miscet flagella peccatis nostris, et amaritudines pravis dulte.» 16. «Et nox tanquam dies illuminabitur. nostrorum nos adversitates pati, et dulcia nobis sint flagella Patris, ne sit amara sententia judicis; sic habebimus tenebras noctis hujus, quomodo lumen no
Abbreviated transcription (Latin):
meis. Qm̃ cenebrȩ ñ tenebrabunt᷑ a te. Iugͦ noli
tenebrare tenebras tuas. et ds̃ illas ñ tenebrat. s ma-¬
gis illuminat: qi illi dictũ ẽ ipsi canto in alio psalmo.
tu illuminab̾ luc̃nã meã dñe. ds̃ nĩs illuminab̾ tene-¬
bras meas. Iui autẽ tenebrant tenebras suas. qͣs ds̃
ñ tenebrat: Homines mali homines ꝑuersi cũ pec¬
cant: utiq tenebrȩ s. Dũ ñ confitent᷑ peccata quȩ
fecer̃ sed insuꝑ defendunt: tenebrant tenebras suas.
Sigͦ iã peccasti: in tenebris es. Sed confitendo tene¬
bras tuas: mereberis illuminari tenebras tuas. De-¬
fendendo autẽ tenebras tuas: tenebrabis tenebras
tuas. Et qͦndo euades a duplicibꝰ tenebris. qͥ in sim¬
plicibꝰ laboras: Unde autẽ dñs ñ tenebrat cenebras
nr̃as: qr ñ nos sinit impunita habere peccata. Fla¬
gellat nosin istis laboribꝰ et erudit nos. Tota ista
miseria generis humani in qͦgemit mundꝰ. noueri.¬
tis fr̃sq dolor ẽ. medicinalis: ñ sententia pęnalis.

Expanded text:
iam tenebrae non obtenebrabuntur a te.» Tu ergo noli tenebrare tenebras tuas; et Deus illas non tenebrat, sed magis illuminat: quia illi dictum est in alio psalmo, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» . Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbã erigar p̃sũptionẽ. nec in ꝑditã mergar desꝑati¬
onẽ. Quas pennas uult assumere: nisi duas alas. duo
p̃cepta caritatis in qͥbꝰ duobꝰ p̃ceptis totalex pendet
et ꝓpħȩ : Has inqͥt alas has pennas si recipiã sic. et ha¬¬
bitabo in extremis maris: possũ fugere a facietua ad
faciẽ tuã. a facie irati ad faciẽ placati. Iuid enĩ. ẽ ex¬
tremũ maris. nisi sinis scłi: Illuc iã uolemꝰ spe et desi¬
derio: habentes alas geminȩ caritatis. Nonsit nob̾ re-¬
quies: nisi in extremo maris. Nã si alibi reqͥẽ uolueri¬
mꝰ in mare p̃cipicabim᷑. Uolemꝰ ad illũ. usq qͦ finiat᷑
mare: suspendamꝰ nos pennis geminȩ dilectionis ad
dm̃. Interĩ spe uolemꝰ: et illũ finẽ maris spe fideli p̃¬

Expanded text:
superbam erigar praesumptionem, nec in perditam mergar desperatisuperbam erigar praesumptionem, nec in perditam mergar desperationem. Quas pennas vult assumere, nisi duas alas, duo praecepta charitatis? In quibus duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Has, inquit, alas, has pennas si recipiam sic, et habitabo in extrema maris, possum fugere a facie tua ad faciem tuam, a facie irati ad faciem placati. Quid enim est extremum maris, nisi finis saeculi? Illuc jam volemus spe et desiderio, habentes alas geminae charitatis: non sit nobis requies, nisi in extremo maris. Nam si alibi requiem voluerimus, in mare praecipitabimur. Volemus quo usque finiatur mare, suspendamus nos pennis geminae dilectionis: ad Deum interim spe volemus, et illum finem maris spe fideli p
Abbreviated transcription (Latin):
in infernũ ades. Si me extulero: te inuenio rep̃ssorẽ.
Sime ab scondero: te inuenio inqͥsitorẽ. Et ñ inqͥsitorẽ
tantũ sed et inuestigatorẽ Sieñ fuꝑbiero de uistitia
mea : tuibies cuiꝰ ẽ uera iustitia. Si peccando uenero
in ꝓfundũ maloꝵ. et c̃fiteri ẽtẽpsero dicens qͥs me ui¬
det in inferno erĩ qͥs conficebit᷑ tͥ etiã illic ades ut uin-
tua. sic fugiã ab spũtuo: ab ultore spũ. a uindice faicie
sic fugiã. Cͦmͦ: Si recipiã pennas meas in directũ et
habitauero in extremis maris. Sic possũ fugere a fa¬
cie tua. Siin extrema maris uult fugere a facie dei.
ibi ñ erit ille a qͦfugit. de qͦ dix̃. si descendero in infer¬
nũ ades: Mirũ si in extremis maris ñ ẽ. qͥ nec apud in¬
feros deẽ. Sed noui inqͥt: qͦmͦ fugiã ab ira tua Recipi¬
ende s̃ pennȩ meȩ. ñ in p̾uũi sed in directũ: ut nec in

Expanded text:
in infernum, ades.» Si me extulero, te invenio repressorem; in infernum, ades.» Si me extulero, te invenio repressorem; si me abscondero, te invenio inquisitorem; et non inquisitorem tantum, sed et investigatorem. Si enim superbiero de justitia mea, tu ibi es, cujus est vera justitia. Si peccando venero in profundum malorum, et confiteri contempsero , dicens, «Quis me videt» ? «inferno» enim «quis confitebitur tibi» ? etiam illic ades, ut vindtua, sic fugiam a Spiritu tuo; ab ultore Spiritu, a vindice facie, sic fugiam. Quomodo? «Si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in extrema maris»: sic possum fugere a facie tua. Si in extrema maris vult fugere a facie Dei, ibi non erit ille a quo fugit, de quo dixit, «Si descendero in infernum, ades?» Mirum si in extremis maris non est, qui nec apud inferos deest. Sed novi, inquit, quomodo fugiam ab ira tua. Recipiendae sunt pennae meae non in pravum, sed in directum, ut nec in
Abbreviated transcription (Latin):
do ab illo spũ qͦ plenꝰẽ mundꝰ: Qͦ abibo absp̃u tuo:
Et qͦa facierua fugiã: Locũ querit. qͦ fugiat ab
ira dei. Quis ẽ. locꝰ recepturꝰ fugitiuũ dei: homines
qͥ suscipiunt fugitiuos. quer̃ ab eis a qͦ fugerint: et
quẽ seruĩ unuenerint alicuiꝰ dñiminꝰ potentis tan-¬
ꝗͣ sine ullo timore suscipiunt. dicentes in corde suo.
Iste ñ habec talẽ dñm: a qͦ possit inuestigari Cũ aut̃
audierint dñm potentẽ: aut ñ suscipiunt. aut cũ
magnotimore suscipiunt. Sed homo potens. falli
potest. Ubiñ ẽ. ds̃. qͥs fallit dm̃: quẽ ñ uidet ds̃: a qͦ
a facie dĩ: Uercit se hac atq illac: quasi querens locũ
cendero in infernũ ades. Tandẽ cognoiusti male fugi-¬
tiue. nullo pacto te posse longe fieri abeo. a qͦ longin¬
quart uoliusti Ecce ille ubiq ẽ Iuqͦiturꝰ es: Inue¬
nit consiliũ. et hoc ab illo qͥ eũ reuocare iã dignat᷑
inspiratũ. Si ascendero incelũ tuibi es. si descendero

Expanded text:
do ab illo Spiritu, quo plenus est mundus? «Quo ibo a Spiritu tuo? et quo a facie tua fugiam?» Locum quaerit quo fugiat ab ira Dei. Quis est locus recepturus fugitivum Dei? Homines qui susciptum fugitivos, quaerunt ab eis, a quo fugerint; et quem servum invenerint alicujus domini minus potentis, tanquam sine ullo timore suscipiunt, dicentes in corde suo: Non habet iste talem dominum a quo possit investigari. Cum autem audierint dominum potentem, aut non suscipiunt, aut cum magno timore suscipiunt: quia et homo potens falli potest. Ubi non est Deus? quis fallit Deum? quem non videt Deus? a quo a facie Dei? Vertit se hac atque illac, quasi quaerens locumcendero in infernum, ades.» Tandem cognovisti, male fugitive, nullo pacto te posse fieri longe ab eo, a quo longinquare voluisti. Ecce ille ubique est: tu, quo itulo qui eum jam revocare dignatur inspiratum. «Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero
Abbreviated transcription (Latin):
cata urã. Ecce uider̃ posteriora eiꝰ. cuiꝰ faciẽ iude¬
re ñ potuer̃ Manꝰ enĩ eiꝰ erat suꝑ oculos eoꝵ. ñ
sẽꝑ̃ sed donec transiret. Postea quã transitt. abstu¬
lit manũ ab ocłis eoꝵ Ablata manu ab ocłis suis
dicunt discipłis. Qͥd faciemꝰ: Primoseui postea
pii: pͥmo irati postea timidi. pͥmoduri postea
flexi pͥmo cȩci. postea illuminati. Puto qđ agno¬
scamꝰ et in hoc psalmo uoces huĩmodietiã gen¬
ciũ recordantiũ infidelitatẽ suã. Conclusit enĩ ds̃
om̃s in infidelitate: ut om̃iũ misereat᷑. Iu finxisti
me. et posiusti suꝑ me manũ tuã. Mirificata ẽ sci-

Expanded text:
e viderunt posteriora ejus, cujus faciem videre non potuerunt. Manus enim ejus erat super oculos eorum; non semper, sed donec transiret. Posteaquam transiit, abstulit manum ab oculis eorum: ablata manu ab oculis suis, dicunt discipulis, «Quid faciemus?» Primo saevi, postea pii; primo irati, postea timidi; primo duri, postea flexi; primo caeci, postea illuminati. 9. Puto quod agnoscamus et in hoc psalmo voces hujusmodi etiam Gentium recordantium infidelitatem suam. «Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur» . «Tu finxisti me,
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰẽ ut ipse deducat. Adiutorenĩ nr̃ ẽ. habemꝰ li¬
berũ arbitriũ. Sed ipsoillo arbitrio qͣntũ possumꝰ
nisi adiuuet ille qͥ iubet: Etenĩ illuc manꝰtua de
rans longinqͥtatẽ uiȩ. qͥd ibi dix̃.: Ex dixi for¬
sitan tenebrȩ conculcabt̃ me. Ecce enĩ iã credidi
in xp̃m. iã erigor duabꝰ alis geminȩ caritatis: et
abundat iniqͥtas huiꝰ scłi. Et qm̃ abundauit ini-¬

Expanded text:
opus est ut ipse deducat; adjutor enim noster est. Habemus liopus est ut ipse deducat; adjutor enim noster est. Habemus liberum arbitrium; sed illo ipso libero arbitrio quantum possumus, nisi nos adjuvet ilrans longinquitatem viae, quid sibi dixit? «Et dixi, Fortasse tenebrae conculcabunt me.» Ecce enim jam credidi in Christum, jam erigor duabus alis geminae charitatis, et abundat iniquitas hujus saeculi; et quoni
Abbreviated transcription (Latin):
dero in infernũ ades: sirecipiã pennas meas indire.¬
ctũ. Recipiã inqͥt. Amiserat gͦ. Si recipiãpennas in
directũ. et habitabo in nouissimis maris: Et enĩ
illuc manꝰ tua deducet me: et adducet me dextera
consolatio nr̃a. Recipiamꝰ pennas ꝑ caritatẽ qͣs ami¬
simꝰ ꝑcupiditatẽ. Cupiditas enĩ iuiscũ facta ẽ pen-¬
narũ nr̃arũ. Elisit nos de lib̾tate aeris nr̃i: idẽ au¬
rarũ illarũ lib̾arũ sp̃s dei. Inde elisi ꝑdidimꝰ pennas.
et fuimꝰ qͦdã mͦ captiuati in aucupis potestate. Inde
nos sanguine suo redemit: quẽ fugimꝰ ut caꝑem᷑.
Nutrit nob̾ pennas de p̃ceptis suis: erigimꝰ easiã sine
uisoo. Non amemꝰ mare. sed uolemꝰ inextrema maris
Nemo trepidet. Sed nemo p̃sumat de pennis suis:
qi et pennatos nisi ipse erigat nisi ipse deducat. p̃ci-¬
pitabim᷑ in ꝓfundo maris lassati et fatigati qͣsi p̃-¬
sum̃tes de uiribꝰ nr̃is. Opꝰ ẽ. gͦ ut habeamꝰ pennas: et

Expanded text:
recipiam pennas meas in directum. Recipiam,» inquit: ergo amiserat. «Si recipiam pennas meas in directum, et habitabo in novissima maris. Etenim illuc manus tua deducet me, et adducet me dextera consolatio nostra. Recipiamus pennas per charitatem, quas amisimus per cupiditatem. Cupiditas enim viscum facta est pennarum nostrarum; elisit nos de libertate aeris nostri, id est aurarum illarum liberarum Spiritus Dei. Inde elisi perdidimus pennas, et fuimus quodammodo captivati in aucupis potestate: inde nos sanguine suo redemit, quem fugimus ut caperemur. Nutrit nobis pennas de praeceptis suis; erigimus eas jam sine visco. Non amemus mare, sed volemus in extrema maris. Nemo trepidet; sed nemo de pennis suis praesumat: quia et pennatos nisi ipse erigat, nisi ipse deducat, praecipitabimur in profunda maris, lassati et fatigati, quasi praesumentes de viribus nostris. Opus ergo est ut habeamus pennas, et
Abbreviated transcription (Latin):
it in captiuitate. Nouumꝰ babiloniã illã. de qͣ hester¬
no die locutisumꝰ: unde ꝓficiscunt᷑ om̃s qͥ credunt.
et suspirant illi luci ierłm cȩlesti. Egogͦ dixi. Ex
utero matris ieȩ susceptꝰ sũ a dño. Inde mͥ tenebrȩ
huiꝰ noctis et lux huꝰ noctis indifferentes factest̾.
Qui autẽ in utero matris illiꝰ babiloniȩ gaudet
ꝓsꝑis scli frangit᷑ adũsitatibꝰ scłi: ñ noiut gaudere
nisi aliqͥd ꝓsperũ eueniat scdm tẽpꝰ nec nouit con-¬
tristari nisi aliqͥd adũsũ eueniat socdm tẽpꝰ Iã exi
de utero babiloniȩ incipe cantare himnũ dño. e¬
gredere et nascere: suscipit te ds̃ ex uto matris cuȩ.

Expanded text:
it in captivitate. Novimus Babyloniam illam de qua hesterit in captivitate. Novimus Babyloniam illam de qua hesterno die locuti sumus, unde proficiscuntur omnes qui credunt et suspirant illi luci, Jerusalem coelesti. Ego ergo dixi: Ex utero matris meae susceptus sum a Domino; inde mihi tenebrae noctis hujus et lux hujus noctis indifferentes factae sunt. Qui autem est in utero matris illius Babyloniae, gaudet prosperis saeculi, frangitur adversitatibus saeculi; non novit gaudere nisi aliquid prosperum eveniat secundum tempus, nec novit contristari nisi aliquid adversum eveniat secundum tempus. Jam exi de utero Babyloniae, incipe cantare hymnum Domino: egredere, et nascere; suscipiet te Deus ex utero matris tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ sic et lum̃ eiꝰ. Qm̃cu possedisti renes meos dñe.
Non sine causa. sic̃ tenebrȩ eiꝰ ita et lum̃ eiꝰ. Intꝰ est
possessor: qͥ ñ solũ cortenet. sedetiã renes: ñ solũ co-¬
gitationes sedetiã delectationes. Ipse gͦ possidet.
Unde me delectaret aliqͥd lucis in nocte: Ipse te¬
net renes meos. Hon noui delectari: nisi de luce in-¬
teriore sapientiȩ illiꝰ Q dgͦ: Non delectaris de ꝓ¬
sꝑitate rerũ. de felicitate tẽpoꝵ. de honoribꝰ de di¬
uitiis de familia: Ñ delector inqͥt. Qͥre: Q sic̃ te¬
nebrȩ eiꝰ ita et lum̃ eiꝰ. Vnde tͥ ista indifferencia.
ut sic̃ tenebre eiꝰ sic tͥ sit et lum̃ eiꝰ: unde: Q¬
tu posse disti renes meos dñe: Suscepisti me di
utero matris meȩ. Cũ essẽ in utero matris meȩ: ñ
indifferent̃ habebã tenebras illiꝰ noctis. et lum̃ eiꝰ
noctis. Etenĩ uterꝰ matris meȩ: consuetudo euuta-¬
tis meȩ fuit. Quȩ ẽ. illa ciuitas: Quȩ nos pͥmo genu.¬

Expanded text:
 13. Quoniam tu possedisti renes meos, Domine.» Non sine causa, «Sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Intus est possessor: non solum cor tenet, sed etiam renes; non solum cogitationes, sed etiam delectationes. Ipse ergo possidet unde me delectaret aliquid lucis in nocte; ipse tenet renes meos: non novi delectari nisi de luce interiore sapientiae ipsius. Quid ergo? non delectaris de prosperitate rerum, de felicitate temporum, de honoribus, de divitiis, de familia? Non delector, inquit. Quare? Quia «sicut tenebrae ejus, sic et lumen ejus.» Unde tibi ista indifferentia, ut sicut tenebrae ejus, sic sit tibi et lumen ejus? unde? «tu possedisti renes mis meae.» Dum essem in utero matris meae, non indifferenter habebam tenebras illius noctis et lucem illius noctis. Etenim uterus matris meae, consuetudo civitatis meae fuit. Quae est illa civitas? Quae nos primo genu
Abbreviated transcription (Latin):
sitan tenebrȩ c̃culcabt̃ me: Et nox illuminati¬
mea indelituis meis. facta ẽ mͥnox illuminatio: qr
in nocte me desꝑauerã posse transire tantũ mare.
et tantã uiã suꝑare: et uentre ad extremũ ꝑseue¬
rando usq in finẽ. Gr̃as illi qͥ me quesiut fugituũ.:
qͥ terga mea flagelli plaga ꝑcussit. Q me uocando ab
et illuminauit nob̃ noctẽ. Perdidat enĩ dragmam
mulier illa: et accendit lucernã. Sapientia dĩ ꝑdi¬
derit dragiã. Qͥd ẽ. dragma: Nũmꝰ. in qͦ nũmo
imago erat ipsiꝰ imꝑatoris nr̃i. factꝰ en ĩ homo adi¬
maginẽ dei ꝑierat. Et qͥd fec̃ mulier sapiens: c.¬
cendit luc̃nã. Luẽna de luto ẽ: sed habet lucẽ
qͣ iueniat᷑ chragia. Luc̃na gꝰ sapientiȩ caro xp̃i
de luto facta ẽ: sed ũbo suolucet. Inuenit ꝑditos.
ista unde s̃ nisi de delitiis: Unde autẽ istȩ delitiȩ.
nisiq nox illuminata ẽ. nisi qr nob̃ xp̃s dñs p̃dicat᷑¬

Expanded text:
se tenebrae conculcabunt me. Et nox illuminatio» «in deliciis meis.» Facta est mihi nox illuminatio: quia in nocte me desperaveram posse transire tantum mare, et tantam viam superare, et venire ad extremum perseverando usque in finem. Gratias illi qui me quaesivit fugitivum, qui terga mea flagelli plaga percussit, qui me vocando, abet illuminavit nobis noctem. Perdiderat enim drachmam mulier illa; accendit lucernam . Sapientia Dei perdiderat drachmam. Quid est drachma? Nummus, in quo nummo imago erat ipsius Imperatoris nostri. Factus est enim homo ad imaginem Dei , et perierat. Et quid fecit mulier sapiens? Accendit lucernam. Lucerna de luto est, sed habet lucem qua inveniatur drachma. Lucerna ergo sapientiae, caro Christi, de luto facta est; sed Verbo suo lucet, invenit perditos. vestra unde sunt, nisi de deliciis? Unde autem istae deliciae, nisi quia nox illuminata est, nisi quia nobis Christ
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ iob̃s dic̃ qͥ odit fratrẽ suũ homicida ẽ. hoc
gͦ ñ incelligentes occisi peccatores. qͦmͦ dicat ds̃
malis in cogitatione bonoꝵ uiri sangumũ decli¬
nate a me. accusant in eis cõmunionẽ maloꝵs.
et se ꝑhas calũpnias separando. accipiunt in ua-¬
nitate ciuitates suas. hȩc uox quȩ mͦ in cogitatio

Expanded text:
sicut Joannes dicit: «Qui odit fratrem suum, homicida est» ? Hoc ergo non intelligentes occisi peccatores, quomodo dicat Deus malis in cogitatione bonorum, «Viri sanguinum, declinate a me,» accusant in eis communionem malorum; et se per has calumnias separando, accipiunt «in vanitate civitates suas.» Haec vo
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Iu sognorusti sessionẽ meã: et resurrectionẽ me¬
ã Seddet etenĩ homo qͣndo se humiliat in peni.¬
tentia. Surgit autẽ in remissis peccatis. qͣndo e¬
rigit᷑ in sp̃ẽ uitȩ ȩt̃nȩ clpt̃ea et in aliopsalmo dr̃.
Surgite postea q̃ edistis qͥ manducatis panẽ do¬
loris Panẽ doloris pȩnitentes manducant: qͥ cantant
in alio psalmo et dicunt. factȩ s̃ mͥ lacrimȩ meȩ pa-¬
nes die ac nocte. Qͥd ẽ gͦ surgite postea ꝗ̃ sedistis:
Nolite exaltari. nisi humiliati fueritis. Multi enĩ uo-¬
lunt surgere anteq̃ sederint: uolunt se iustos ude¬
ri anteꝗͣ se peccatores confessi sint. Ergo si ex ꝑsona
capitis nr̃i accipis:. sic intellige. Iu cognoiusti sessionẽ
meã et resurrectionẽ meã. passionẽ meã et resurre-¬
ctionẽ meã. Si ex ꝑsona corporis: tu cognouisti sessi

Expanded text:
s, «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam.» Sedet enim homo, quando humiliat se in poenitentia; surgit autem remissis peccatis, quando erigitur in spem vitae aeternae. Propterea et in alio psalmo dicitur: «Surgite posteaquam sedistis, qui manducatis panem doloris» . Panem doloris poenitentes manducant, qui cantant in alio psalmo, et dicunt: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte» . Quid est ergo, «Surgite posteaquam sedistis?» Nolite exaltari, nisi humiliati fueritis. Multi enim volunt surgere, antequam sederint; volunt se justos videri, antequam peccatores se esse confessi sint. Ergo si ex persona capitis nostri accipis, sic intellige: «Tu cognovisti sessionem meam et resurrectionem meam,» passionem meam et resurrectionem m
Abbreviated transcription (Latin):
tã meã: qua ꝓfectꝰ sũ. Qͥd ẽ. limitẽ meũ : qͦusq ꝑ¬
ueni. Semitã meã et limitẽ meũ inuestigasti. Ille¬
limes mĩs longinquus: ñ fuit longe ab ocłis tuis.
Multũ ierat: et tu ibi eras. Semitã meã et limitẽ
dix̃ uidisti: s p̃uidisti. Anceꝗͣ eas irẽ. anteꝗͣ eas
abularẽ p̃uidisti eas. et ꝑmisisti me in labore tre
uias meas: ut si nollẽ laborare. redirẽ inuias tuas.
fateortͥ. Ambulaui semitã meã. factꝰ sũ longinqꝰ
a te: discessi ate cũ qͦ mͥ bene erat. et bono meo male
mͥ fuit sine te. Nã sibene mͥ e̾e̾t sine te: nollẽ for-¬
sitan redire ad te. Ista gͦ c̃sitens. et peccata sua di-¬
cens corpꝰ xp̃i. iustificatũ ñ in se. sed in gr̃a illius:¬

Expanded text:
tam meam?» Qua profectus sum. Quid est, «limitem meum?» Quo usque ptam meam?» Qua profectus sum. Quid est, «limitem meum?» Quo usque perveni. «Semitam meam et limitem meum investigasti.» Limes meus ille longinquus non fuit longe ab oculis tuis: multum ieram, et tu ibi eras. «Semitam meam et limitem dixit, vidisti; sed, «praevidisti.» Antequam eas irem, antequam eas ambularem, praevidisti eas; et permisisti me in labore ire vias meas, ut si nollem laborare, redirem in vias tuas.fateor tibi; ambulavi semitam meam, factus sum longinquus a te; discessi a te, cum quo mihi bene erat, et bono meo male mihi fuit sine te. Nam si mihi bene esset sine te, nollem forsitan redire ad te. Ergo iste confitens peccata sua, dicens corpus Christi justificatum, non in se, sed in illius
Abbreviated transcription (Latin):
in desiderio panis tui. Intellexisti cogitationes meas
de longinquo. Longe enĩ ꝓfectꝰ erã. Sed ubi ñ ẽ. quẽ
deseruerã: Incellexisti cogicationes meas de longin.¬
quo. ꝓpt̃ea sic dic̃ dñs in euangłio: qr occurrit illi
pat̾ uenienti. Uere. q intellexerat cogitationes eiꝰ de
longinqͦ. Semitã meã et limitẽ meũ inuestigasti.
Semitã inqt meã. Quã nisi malũ. quã ille abula¬
uerat uit patrẽ desereret. quasi occultꝰ ee possec ab
oclis uindicantis : Aut uͦ milla egestate c̃tereret᷑.
aut porcos pascere poneret᷑ nisi pat̾ uellet flagellare
longinquũ ut reciꝑet ꝓpinquũ: frgo tanꝗͣ dep̃-¬
hensus sugitiuus. sequente se uindicta legitima dei
uindicantis in affectiones nr̃as qͣcũq ierimꝰ et qͦc̾q
ꝓgressi fuerimꝰ: tanꝗͣ gͦ dep̃hens fugitiuus loquit᷑.
Semitã meã et limitẽ meũ inuestigasti. Qͥd ẽ. semi¬

Expanded text:
in desiderio panis tui. «Intellexisti cogitationes meas in desiderio panis tui. «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Longe enim eram profectus; sed ubi non est quem deserueram? «Intellexisti cogitationes meas de longinquo.» Propterea sic dicit Dominus in Evangelio, quia «occurrit illi pater venienti» . Vere, quia intellexerat cogitationes ejus de longinquo. «Semitam meam et limitem meum investigasti. Semitam,» inquit, «meam:» quam, nisi malam, quam ille ambulaverat, ut patrem desereret, quasi occultus esse posset ab oculis vindicantis; aut vero in illa egestate contereretur, aut porcos pascere poneretur, nisi pater vellet flagellare longinquum, ut reciperet propinquum? Ergo tanquam deprehensus fugitivus, sequente se vindicta legitima Dei, vindicantis in affectiones nostras, quacumque ierimus et quocumque progressi fuerimus; tanquam ergo deprehensus fugitivus loquitur: «Semitam meam, et limitem meum investigasti.» Quid est, «semi
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes meas de longinquo. Qͥd ẽ. de longinquo:
Cũ adhuc in ꝑegrinatione sũ. anteꝗͣ ad illã patriã
ueniã.: cognoisti cogitationẽ meã. Attende illũ filiũ
minorẽ: qr ipse etiã factꝰ ẽ corpꝰ xp̃i eccłia de gentibꝰ
ueniens. Ierat qͥppe in longinqua. filiꝰ minor. Duosenĩ
si in agro oꝑabat᷑: et significat scõs in lege. facientes
substantiã suã. Et sic̃ nouimꝰ in euangłio: dissipauit
eã uiuens ꝓdige cũ meretricibꝰ. Et famẽ passiis appli¬
cuit se ciuidã pͥncipi regionis illiꝰ. et ille eũ pascendis
porcis p̃posuit. de quoꝵ siliqͥs cupiebat saturari. et¬
ñ poterat. Post laborẽ et triturã et tribulationẽ et
egestatẽ. uenit illi pat̾ in m̃tẽ: et uoluit redire. et sic ait.
Surgã et ibo ad patrẽ meũ. Surgã dix̃ sederat enĩ.
Eiꝰ hic gͦ uocẽ agnosce dicentis. tu cognoiusti sessionẽ
meã et resurrectionẽ meã. Sedi in egestate: surrexi

Expanded text:
nquo?» Cum adhuc in peregrinatione sum, antequam ad illam patriam veniam, tu cognovisti cogitationem meam. Attende illum filium minorem; quia ipse etiam factus est corpus Christi, Ecclesia de Gentibus veniens. Ierat quippe in longinquum filius minor. Duos enimsed in agro operabatur, et significat sanctos in Lege facientes substantiam suam, et sicut novimus in Evangelio, dissipavit eam vivens prodige cum meretricibus; et famem passus applicuit se cuidam principi regionis illius; et ille eum porcis pascendis praeposuit, de quorum siliquis cupiebat saturari, nec poterat. Post laborem, et trituram, et tribulationem, et egestatem, venit illi in mentem pater, et voluit redire; et sic ait: «Surgam, et ibo ad patrem meum. Surgam,» dixit; sederat enim. Ejus ergo vocem hic agnosce dicentis, «Tu cognovisti sessionem meam et» «resurrectionem meam.» Sedi in egestate, surrexi
Abbreviated transcription (Latin):
b̃ posteriora mea dic̃ ds:. quasi ex alia parte habeat
faciẽ. ex alia dorsũ. Absit a nobis tale aliqͥd de illa
maiestate sentire. Nã qͥ hoc sentit de deo. qͥd ei ꝓdest
qr tẽpla clausas: Itlolũ in corde suo fabricat. Suq
ꝑ creaturã qͦmꝰ uoluit famulo suo. Intellecta ẽ il¬

Expanded text:
 videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a nobis tale aliquid de illa Majestate sentire. Nam qui hoc sentit de Deo, quid ei prodest quod templa clausa sunt? Idolum in corde suo fabricat. Suntper creaturam, quomodo vellet famulo suo. Intellecta est il