comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ur̃ȩ masnas oameotenti dro Gratias
Retulimus: quia de congegatione multarũ animarum
nos dignatus est releuare. Et ideofr̃nitas ur̃a sollicite
studeat opus qđ cepit auxiliante dño ad ꝑfectionem
deducere. Et siue eos qui aliquando fideles fuerunt.
sed adcultũ idoloꝵ neglegentia aut necessitate facien¬
te reuersi sunt. festin& cũ indicta penitencia aliquantoꝵ
dierũ ad fidẽ reducere. ut reatũ suũ plangere debeant
Et tanto fir mius teneant hoc ad qđ adiuuante dño reuer¬
tuntur. quanto illut ꝑfecte defleuerint unde discedunt.¬
Siue eos O qui nec dumbaptizatisunt ammonendo. rogando. deuenturo iuditio
terrendo. Rationẽ quoq reddendo. quialigna & lapides colere nondebent. Festin&
frat̃nitas tua om̃ipotenti dño congregare. ut inaduentueius cũ districtus dies iudicui
uenerit. Innumero scõꝵ possit tuascĩtas inueniri. Qđeñi opus utilius & sublimius
cturuses. quã ut de am̃arũ uiuificatione & collectione cogites. Et tuodi

Expanded text:
nitatis vestrae, magnas omnipotenti Deo gratias retulimus, quia de congregatione multarum animarum nos dignatus es relevare. Et ideo fraternitas vestra sollicite studeat opus quod coepit, auxiliante Domino, ad perfectionem deducere. Et sive eos qui aliquando fideles fuerunt, sed ad cultum idolorum negligentia aut necessitate faciente reversi sunt, festinet cum indicta poenitentia aliquantorum dierum ad fidem reducere, ut reatum suum plangere debeant, et tanto firmius teneant hoc ad quod, Deo adjuvante, revertuntur, quanto illud perfecte deflesive eos qui necdum baptizari sunt admonendo, rogando, de venturo judicio terrendo, rationem quoque reddendo, quia ligna et lapides colere non debent, festinet fraternitas tua omnipotenti Domino congregare; ut in adventu ejus, cum districtus dies judicii venerit, in numero sanctorum possit tua sanctitas inveniri. Quod enim opus utilius et sublimius acturus es, quam ut de animarum vivificatione et collectione cogites, et tuo Do
Abbreviated transcription (Latin):
corneliensis ecdȩ filios assidua supplicatione in loco lapsi quondã ep̃i sui
S cõ setrandũ sibi auobis poscere sacerdotẽ atq uos quid deeare fieri debeat
dubitare. & nr̃m euidens expectare mandatũ. Postquã ergo quemquã criminalit̃
accedentẽ in loco dequo lapsusest nulla ꝑmittit ratio reuocari & ultra tres m̃ses
Leccłam uacare poncifice stntura sacroꝵ canonũ nõꝑmittunt. necadente pastore
dominicũ gregem antiquus quodabsit hostis insidiando dilan& frat̾nitais ur̃a dͥprȩ¬
cationi ed consentire & inloco lapsi deb& ep̃m ordinare. Nãdũ ñpetentes eos&iã
anteuris ad hoc debueratis adortationibus ammonere postulantes nulla uos opor¬
t& excusatione differre. Qua eccła dĩ diu uiduata ꝓprio ep̃o nõdeb& rema¬
nere.¬

Expanded text:
Corneliensis Ecclesiae filios assidua 890 supplicatione in loco lapsi quondam episcopi sui consecrandum sibi a vobis poscere sacerdotem, atque vos quid de ea re fieri debeat dubitare, et nostrum evidens exspectare mandatum. Postquam ergo quemquam criminaliter abscedentem in locum de quo lapsus est nulla permittit ratio revocari, et ultra tres menses Ecclesiam vacare pontifice statuta sacrorum canonum non permittunt, ne, cadente pastore, dominicum gregem antiquus, quod absit, hostis insidiando dilaniet, fraternitas vestra deprecationi eorum consentire, et loco lapsi debet episcopum ordinare. Nam dum non petentes eos etiam ante vestris ad hoc debueratis adhortationibus admonere, postulantes nulla vos oportet excusatione differre, quia Ecclesia Dei diu viduata proprio episcopo remanere
Abbreviated transcription (Latin):
michi absteut rescribatur expec¬
to. De carthaginensi promissione. tua uel
nra instantia qiid multa commemorem:
Quomodolibet ea gesserimus: transierint
ne quodrestat impediant. Nunc excusa¬
tio nisi fallor nulla ẽ. aduiuante domino
ambo in inimidia sumus. et nob̾ loco terra
inuenens sequatis sententiam nõ prescͥpsi.
Melius tamen quod inhis ꝑiculis faciamꝰ
inuenire non possumus. quam or̃onesad
non nulli prudentes et sc̃iumi et uelle et
facere meruerunt: et inter dentes obtres¬
tantium asni ꝓpositi intentione minime

Expanded text:
mihi abs te ut rescribatur, expecto. de Carthaginiensi promissione tua uel nostra instantia quid multa commemorem? quo modo libet ea gesserimus, transierint, ne, quod restat, impediant. nunc excusatio, nisi fallor, nulla est adiuuante domino; ambo in Numidia sumus et nobis loco terrainveneris, sequaris sententiam, non praescripsi. Melius tamen quod in his periculis faciamus, invenire non possumus, quam orationes nonnulli prudentes et sancti viri et velle et facere meruerunt, et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuos diligo arguo et castigo.
non occidi desidero. nec carcere
diuinitus concedatur tempus penitẽ¬
tie condonari: qui dñi templũ ausus
ẽ uiolare. Sit gͦ ipse qui fecit. sui arbi¬
ter uoti. Fas enim non ẽ ut reus ep̃i sug¬
gestionib occidatur: qui uenie sipeni¬
tuerit reseruatur. Ilam si in barbaroꝵ
errorib uelimus condignam exercere
uindictam. paucos repperiemꝰ nec ipõs
animosos ad pugnam fore. Aus̃.
omino sublumi bonefac¬
semꝑꝙ magnisico filio bonefa¬
cio: Angustinus ep̃c. Affrice
littus ut audio. miles atrigit
trans marinus. Sed hutusmeri dux. a
catholica ueritate dissentit. Quid orem
sicut oportet ignoro. Ab ithalia hostis ẽ
publicus nunciatus: contra uidrieia sig¬
na. suꝑbas erigens hastas. Pacem int̃ uos
fieri uellem: si scirem plemꝰ quod ignoro.
Ad est qͥdem affrice. olim paratum in itha¬
tate uiuante catholicus heretico cerga.
Tui cordis intentio dirigatur ad dm̃. nõ
militem timebis nongothum non hunũ.

Expanded text:
quos diligo, arguo et castigo, non occidi desidero, nec carcere divinitus concedatur tempus poenitentiae, condonari, qui Domini templum ausus est violare. Sit ergo ipse, qui fecit, sui arbiter voti: fas enim non est ut reus episcopi suggestionibus occidatur, qui veniae, si poenituerit, reservatur. Nam si in Barbarorum erroribus velimus, ut condecet, exercere vindictam, paucos reperiemus, nec ipsos animosos ad pugnam fore. EPISTOLA IV. Domino sublimi sempue magnifico filio BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Africae littus, ut audio, miles attigit transmarinus; sed hujus militis dux a catholica veritate dissentit. Quid orem, sicut oportet, ignoro. Ab Italia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest quidem Africae olim paratum in Itatate juvante, catholicus haeretico terga. Tui cordis intentio dirigatur ad Deum, non militem timebis, non Gothum, non Hunnum.
Abbreviated transcription (Latin):
dendas pͥutant. ⁊ sunt qui occultiꝰ penetͣnt
domos. ⁊ quod in aꝑto clamare iã metuunt.
in secreto seminare non quiescunt. Sunt
aut̃ qui omiuno siluerunt magnotuñore
comptessi. s adhuc corde retinent quod ore iã ꝓ¬
ferte ñ audent. qui tam̃ eẽ fr̃ĩb possunt ex¬

Expanded text:
nt domos, et quod in aperto jam clamare metuunt, in secreto seminare non quiescunt. Sunt autem qui omnino siluerunt, magno timore compressi, sed adhuc in corde retinent, quod ore jam proferre non audent: qui tamen esse possunt f
Abbreviated transcription (Latin):
Diligo enim te ꝓpter id quos iup clpxi. me¬
q absce diligi non temere existimo. Nec
ulla de re alia initer eos qui se beniuole no¬
uerunt. sermo fructuosior uel impendit᷑.
uel reposcitur. uł accipitur uel recipit᷑.
quam unde bomi beatiq sumus.
omino uen̾ando. et uere ac

Expanded text:
diligo enim te propter id, quod supra dixi, meque abs te diligi non temere existimo nec ulla de re alia inter eos, qui se beniuole nouerunt, sermo fructuosior uel inpenditur uel reposcitur uel accipitur uel recipitur quam, unde boni beatique simus. OMINO VENERANDO ET VERE AC
Abbreviated transcription (Latin):
onginiano. Augustinus. Sole¬
re auint quendam ueterum
dicere. quib satis ꝑsuasum esset ut nichil
mallent se ẽẽ quam uiros bonos. his re¬
liquam facilem ẽẽ doctrinam. Hanc sen¬
tentiam nam scire te recolo. socratica ẽ.
longe antiquior ꝓpħica iam precesserat.
precipiens hominib breuiter ⁊ simul nõ
tantum ut se nichil malit ẽẽ quam bo¬
num uerũ etiam unde fiat bonus. Dili¬
ges inquit dnm deum tuum. ex toto cor¬
de tuo. et extota anima tua. et extota
mente tua. ⁊ diliges proximumtuum

Expanded text:
ONGINIANO AUGUSTINUS. Solere aiunt quendam ueterum dicere, quibus satis persuasum esset, ut nihil mallent se esse quam uiros bonos, his reliquam facilem esse doctrinam. hanc sententiam — nam, si rite recolo, Socratica est — longe antiquior prophetica iam praecesserat praecipiens hominibus breuiter et simul, non tantum ut se nihil malit esse quam bonum, uerum etiam unde fiat bonus: Diliges, inquit. dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et: Diliges pro
Abbreviated transcription (Latin):
et popłm cui senius hac ꝑ te benedictione
ꝑfudit. ut iuibeas singłos quos uolueris
sermones seorsum conscriptos. ⁊ emendatoᷤ
mitti nob̾. Nã ntego quod iussisti non ne¬
gligo. et de tẏchonii septem regłis uel
clauib sicut sepe iam scͥpsi cognoscere qͥd
tibi uideatur expecto Epła sc̃i augustini¬

Expanded text:
et populum, cui seruis, hac per te benedictione et populum, cui seruis, hac per te benedictione perfudit, ut iubeas singulos, quos uolueris, sermones eorum conscriptos et emendatos mitti nobis. nam et ego, quod iussisti, non neglego et de Tychonii septem regulis uel clauibus, sicut saepe iam scripsi, cognoscere, quid tibi uideatur, expecto. Fratrem Hilarin
Abbreviated transcription (Latin):
sumptũ est quod possit agnosci. Dum ĩ
his confabulatio nr̃a remoratur. unus
e multis. ⁊ quis inquit ẽ sapientia ad ꝑ¬
fectum xp̃ianitatis imbutus. qui ambi¬
gua in quib hereo possit aꝑire dubrosꝙ
ascensus meos uera uelueri simili credu¬
litate firmare : Stupemus tacentes. Tũ
in hec sponte prorumpit. Miror utiũ mũ¬
di dñs et rector intemerate uirginis corpꝰ
impleuerit. ꝑtulerit decem mensium lon¬
gua illa fastidia. mater ⁊ tam̃ uirgo en¬
ra sit. sollemnitate pariendi. ⁊ post hec
uirgutas putatur intacta. his ⁊ alia scib¬
nectit. Intra corpusculũ uagientis infan¬
tie latet. eui par uix putatur uniu̾sitaᷤ
patitur puerilitatis annos. adolescit. iu¬
uentute solidatur. tam diu a sedib fuis
ab est ille regnator. atq ad unum corpu
niam. Itaest. quia ita promissum ẽ. lta
erit quod restat sicut promissum ẽ. Ob¬
secramus te ꝑ eum qui tibi i̾ta donauit.

Expanded text:
aesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in aesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra remoratur, unus e multis: \'Et quis\\ inquit, est sapientia ad perfectum Christianitatis inbutus, qui ambigua, in quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator atque ad unum corpuam. ita est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicut promissum est. obsecramus te per eum, qui tibi ista donauit
Abbreviated transcription (Latin):
que de conismatum pulchrituto ⁊ proin.¬
genio natura ꝙ materie apposita etiã di cen¬
di facultas. Alii rursum poeticam eleuabãt
fauentes ne hanc quidem eloquentie partẽ
tacitam aut in honoram reliquis. ut con¬
uenient̃ poeta dixerit. inter uctrices he.¬
deras tibi serꝑe lauros. Dicebatur gͦ quã¬
tus oeconomie esset ornatus. que metapho¬
rarum uenustas quanta in comparatio¬
ne sublimitas. iam leues enodesꝙ uersus.
atꝙ ut ita clixerim cesurarum modulata
uarlatio. Tunc ad familiarem tuam phi¬
lo sophiam. sermo deflectit. quam ipse
aristotileo more tanquam esothericã foue.¬
re consueueras. Querebamũs et quid ege¬
rit preceptor ex lichio. quit achademie mł¬
tiplex ⁊ continnata cunctatio. qui t ille
disputator ex porticu : quid phisicorum
ꝑitia. quid epycureoꝵ noluptas. quid m¬
ter om̃s infinita disputanti libido. Tũc¬
ꝙ magis ignorata ueritas. postquam p̃¬

Expanded text:
quae iconismatum pulchritudo et pro inquae iconismatum pulchritudo et pro ingenio naturaque materiae adposita etiam dicendi facultas. alii rursum poeticam eleuabant fauentes; ne hanc quidem eloquentiae partem tacitam aut inhonoram relinquis, ut conuenienter poeta dixerit: Inter uictrices hederam tibi serpere laurus. dicebatur ergo, quantus oeconomiae esset ornatus, quae metaphorarum uenustas, quanta in comparatione sublimitas; iamleues enodesque uersus atque, ut ita dixerim, caesurarum modulata uariatio. tunc ad familiarem tuam philosophiam sermo deflectit, quam ipse Aristoteleo more tamquam esotericam fouere consueueras. quaerebamus, et quid egerit praeceptor ex Lycio, quid Academiae multiplex et continuata cunctatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam pr
Abbreviated transcription (Latin):
metito uenerabili patri augusti¬
no ep̃o: uolusianus. Petis me
uir probitatis iusticieq docum̃¬
tum: ut aliqua ex ambigius lectionis ꝑi¬
te discenda ꝑcuncter. Amplector grãm
muneris imꝑati: meq libenter in disciphi¬
nas tuas offero. ueteris sententie auctorita¬
tem sequutus. que nullam ad ꝑdiscendũ
habundare credit etatem. Neꝙ immerito
sapiens prudentie studia nullis t̃minis ne¬
q fine conclusit. quando primordiis suis te¬
mota uirtus nunquam adeo beseratur ad¬
euntib. ut omnis protinus ad agnitionẽ
patescat. dnẽ uere sc̃e ac merito uenerabilis
pater. Est oꝑe precuim cognoscere habitam
inter nos proxime confabulationem. Quib¬
dam amicorum conuentib aderamus. fre¬
quentes ꝓferebantut illic ꝑto ingeniis
studiisꝙ sententie. erat autẽ sermo retho¬
rica particio. Aput agnoscentem loquor:
etiam ista paulo ante docusti. Astrueba¬
tur quid eẽt inuentionis acrimonia. qnͣt
disponendi labor. que translationis grã.

Expanded text:
MERITO VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO VOLUSIANUS. Petis me, uir probitatis iustitiaeque documentum, ut aliqua ex ambiguis lectionis peritae discenda perconter. amplector gratiam muneris imperati meque libens in disciplinas tuas offero ueteris sententiae auctoritatem secutus, quae nullam ad perdiscendum abundare credit aetatem. neque inmerito sapiens prudentiae studia nullis terminis neque fine conclusit, quando primordiis suis remota uirtus numquam adeo reseratur adeuntibus, ut omnis protinus ad agnitionem patescat, domine uere sancte ac merito uenerabilis pater. est operae pretium cognoscere habitam inter nos proxime confabulationem. quibusdam amicorum conuentibus aderamus, frequentes proferebantur illic pro ingeniis studiisque sententiae. erat tamen sermo rhetorica partitio. apud agnoscentem loquor; etiam ista paulo ante docuisti. adstruebatur, quid esset inuentionis acrimonia, quantus disponendi labor, quae translationis gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
Mitor quom subito fidei mi¬
rum. aries ruperit immici. No¬
ue enim qua religione semꝑsis eccłiam ue
neratus. Quo instigante fatere hominẽ
p̃suimeret fugituus: posset ꝓculdribio int̾¬
cessoris causa ueniam promereri. Ergo si a¬
micus intenditur. cur cłs offenditur.
S si de potestate p̃ sumitur. nabuchodo¬
nosorem regem intende. qui causa super¬
bie sue in bouem ẽ ex homine commutatꝰ.
sion ut confundam te hec scribo. sedut

Expanded text:
modo tam subito fidei murum aries ruperit inimici. Novi enim qua religione semper sis Ecclesiam Dei veneratus. Quo instigante facinore facerpraesumeret, fugitivus, posset procul dubio intercessoris causa veniam promereri. Ergo si amicus intenditur, cur Deus offenditur? Sed si de potestate praesumitur, Nabuchodonosor regem intende qui causa superbiae in bovem est ex homine commutatus . Non ut confundam te haec scribo, sed
Abbreviated transcription (Latin):
magisꝙ lingue certaminb quam scien¬
tie luminib delectantur. Quod autẽ scͥp¬
tum habetur semꝑ uacat ad legendum.
cum uãcat legenti: nec onerosum sit p̃sen
quod cum uoles sumitur. cum uoles ponit᷑.¬

Expanded text:
magisque linguae certaminibus quam scienmagisque linguae certaminibus quam scientiae luminibus delectantur. quod autem scriptum habetur, semper uacat ad legendum, cum uacat legenti, nec onerosum fit praesens, quod, cum uoles, sumitur, cum uoles, ponit
Abbreviated transcription (Latin):
Comino illustri. et merito prestan.¬
tisfimo filio uolusiano. augusti¬
nus ep̃c. e salute tua quam
etiam ipse non impar. Unde
meritis tuis recdoens salutationis obsequiũ
hortor ut ualeo: ut litterarum uere certeꝙ
scãrum te curam non pigeat irapendere. Sin.¬
cera enim et solida res est. nec fucatis eloquiis
ambit ad anumum. nec ullo lingne tectorio
inane aliquid ac pendulum crepitat. Multũ
mouet non uerboꝵ s terum auidum. ⁊ mul¬
tum terret factura securum. Precipne lingͣ
apłorum exhortor ut legas. Ex his enim
ad cognoscendos ꝓpħas excitaberis: quorũ
testimoniis utuntur apłi. Si quid autem
uel cum legis uel cum cogitas tibi oritur qͦs¬
tionis. in quo dissoluendo uidear necessariꝰ.
scribe ut rescribam. Magis enim hoc forte
loqui tecum. non solum ꝓpter occupatiões
uarias et meas et tuas. qm̃ noncum mͥ
uacat occurrit ut et tibi uacet: uerum e.¬
tiam ꝓpter eorum irruentem p̃sentiam
qui plerumq non sunt apti tali negocio:

Expanded text:
OMINO INLUSTRI ET MERITO PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS EPISCOPUS. De salute tua, quametiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio
Abbreviated transcription (Latin):
no scõ patri augustino ep̃o. bo¬
nefacius. Scio quod sit scĩtas¬
tua. promea uita sollicita. Et
que aduersus me tyrannus ille ordura¬
uerit. ac disponat. antequam tuum
sacerdotium scriberet noui. Obuiamus
ad mortem ultro tendentib. quos nr̃e
uictorie ut credimus faciet xp̃c addictos.
S si erga me meosq omnes aliud uolire¬
rit ordinare diuinitas precare ut aĩan
liberet ds. ⁊ dabitur competens adu̾sarib
scda uice tesponsio. In pugna enim utriꝰ.¬
q deseuit furor. s łs inspicit causas. Igͥ
ora ut dixi: et uincer una trinittis nobis

Expanded text:
no sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credimus, faciet Christus addictos. Sed si erga me meosque omnes aliud voluerit ordinare Divinitas, precare ut animam meam liberet Deus; et dabitur competens adversario secunda vice responsio. In pugna enim utriusque desaevit furor, sed Deus inspicit causas. Igitur ora, ut dixi, et vincet una Trinitas nobis
Abbreviated transcription (Latin):
merito ꝑcolendoscõ patri.
augustino. longinianus.
B̾eatus sum et relucentis
pure uirtutis tue lumine
ad modum illustratu̾r. qui dignum me
diuini affaminis tui honore cumulan¬
dum ẽẽ duxisti. S graue michi onus. ⁊
difficillimã respondendi prouintiã dne
uenerande satis inpontͤ. precipue cuis
ꝑcunctationib. et sub hoc tempore inta-¬
lib explicandis per mee opinionis senten¬
tiam. id est apagano homine questiõib.
Siquidem abundet. quod ex parte. uel
iam cludum inter nos cum uenerit uel
nunc identidem litteris magis. magis¬
q conueniat. preceptis non dicam tan¬
tum socaticis. nec tius romanorum uir

Expanded text:
MERITO PERCOLENDO SANCTO PATRI AUGUSTINO LONGINIANUS. Beatus sum et relucentis puro uirtutis tuae lumine admodum inlustratus, qui dignum me diuini tui affaminis honore cumulandum esse duxisti. sed graue mihi onus et difficillimam respondendi prouinciam, domine uenerande, satis inponis praecipue tuis percontationibus et sub hoc tempore in talibus explicandis per meae opinionis sententiam, id est a pagano homine, quaestionibus si quidem abundet, quod ex parte uel iam dudum inter nos conuenerit uel nunc identidem litteris magis magisque conueniat praeceptis non dicam tantum Socraticis nec tuis, Romanorum uir
Abbreviated transcription (Latin):
Ornet mores tuos pudicicia
conuigalis: ornet sobrietas et
xp̃i uirgo sacrata: ebriam gothiherpe
mentem et corpus incurrit. habeat que¬
so miles sub comite positus disciplinã.
Graue ẽ enim ut quem non uincit ho¬
mo uincat libido: aut uolutetur uino.
qui non uncitur ferro. Bonefaciꝰ ausꝰ
omino merito hono tino¬
rabili patri augustino. ep̃orũ
papa. si chorus ille legitimus pa¬
iuidos habet accessus: quo debet puniri suꝑ¬
plicio. diuinas qui temerat rõnes. Ar¬
guetur gͦ profecto: qui diuina atꝙ hu¬
mana neglexit. & quem libido p̃uenit.
gladius ultor absumet: eumꝙ quem
insobrium intantis angustiis fama ue¬
ridica publicanit: carceris ꝑiturum̃ qͦ¬
cumq supplicio custodia retinebit.

Expanded text:
Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutetur vino, qui non vincitur ferro. EPISTOLA II. Domino merito honorabili patri AUGUSTINO episcoporpapa, si torus ille legitimus pavidos habet accessus; quo debet puniri supplicio divinas qui temerat rationes? Arguetur ergo profecto qui divina atque humana neglexit, et quem libido praevenit, gladius ultor absumet; eumque quem insobrium in tantis angustiis fama veridica publicavit, carceris periturum quocumque supplicio custodia retinebit.
Abbreviated transcription (Latin):
sentio: augustinus. Qnͣtum
ad oculos attinet corporales.
quosdam uidemus. nec no¬
uimus. quorum a nob̾ uita
stucdiaq nesciuntur. Quosdam nouimꝰ
nec uidemus: quorum nob̃ caritas ⁊ af¬
fectus innotuit. in quib et te adnumera¬
mus. ⁊ ideo te magis uidere desideramꝰ.
ut in his sis. quos ⁊ indemus ⁊ nouimus.

Expanded text:
SENTIO AUGUSTINUS. Quantum ad oculos adtinet corporales, quosdam uidemus nec nouimus, quorum a nobis uita studiaque nesciuntur; quosdam nouimus nec uidemus, quorum nobis cantu et affectus innotuit, in quibus et te adnumeramus; et ideo te magis uidere desideramus, ut in his sis, quos et uidemus et nouimus.
Abbreviated transcription (Latin):
litteras nras. Scĩtatem tuam ⁊ familiã
dei. que tuo ministerio gub̾natur. fr̃s et
sorores que apud nos sunt. nob̾cum in dño
te salutant. Et alia manu. Incolumes pro
nob̾ orate dilectissumi et scĩ fr̃s. Ego alippiꝰ
impensissime saluto sinceritatem tuam
omnesq tibi in dño coniunctos. atq ut
hano tanquam meam epłam deputes peto.
& sienim aliam ꝓpͥam mittere potuissem:
tamen malui huic scribere. ut unanimi¬
tatem nrãm. una etiam pagina testare¬

Expanded text:
litteras nostras. sanctitatem tuam et familiam litteras nostras. sanctitatem tuam et familiam dei, quae tuo ministerio gubernatur, fratres et sorores. quae apud nos sunt, nobiscum in domino resalutant. Et alia manu: i Incolumes pro nobis oretis, dilectissimi et sancti fratres. Ego Alypius inpensissime saluto sinceritatem tuam omnesque tibi in domino coniunctos atque, ut hanc tamquam meam epistulam deputes, peto; etsi enim aliam propriam mittere potuissem. tamen malui huic subscribere, ut unanimitatem nostram una etiam pagina testare
Abbreviated transcription (Latin):
derabili et in xp̃i honore sua¬
uissimo fr̃i sebastiano. Au¬
gustinus in domino salutẽ.
Quanius ab animo nr̃o nul¬
lo modo separatum te ẽẽ ꝑmittat dulce uĩ¬
culum caritatis. et indesinent tuos scõs
mores atq colloquia recolamus. tamen
benefecisti ⁊ grãs agimus. quod nob̃ enam
corporalis salutis tue mincios apices mit¬
tendo. nos płimum ex hylarasti: Sensi aut̃
in epła tua. quod tedium te detinuerit
a peccatorib relinquentib legem dei. Illo
enim sp̃ñ uiuis quo dictum ẽ. uidi insensa¬
tos ⁊ tabescebam. Pia ẽ ista tristicia. et si
dici potest beata miseria. uiciis alienis cii¬
bulari non implicari. merere non herere
dolore nontrahi. non amore attrahi. hec
ẽ ꝑ sequutio quam patiuntur omnes
qui uolunt in xp̃o pie uiuere scłm apłi¬
cam mordacem uerã q sententiam. Qdͥ¬
cantel. Scclm multitudinem dolorum meoꝵ
in corde meo: consolationes tue iocundaue¬
runt animam meam. Mitte fratri firmo

Expanded text:
derabili, et in Christi honore suavissimo fratri SEBASTIANO AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Quamvis ab animo nostro nullo modo te separatum esse permittat dulce vinculum charitatis, et indesinenter tuos sanctos mores atque colloquia recolamus; tamen bene fecisti, et gratias agimus quod nobis etiam corporalis salutis tuae nuntios apices mittendo, nos plurimum exhilarasti. Sensi autem in epistola tua quod taedium te detinuerit a peccatoribus relinquentibus legem Dei: illo enim sptos et tabescebam. pia est ista tristitia et, si dici potest, beata miseria uitiis alienis tribulari non implicari, maerere non haerere, dolore contrahi non amore adtrahi, haec est persecutio, quam patiuntur omnes, qui uolunt in Christo pie uiuere secundum apostolicam mordacem ueracemque sententiam. qcantes: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. mitte fratri Firmo
Abbreviated transcription (Latin):
dendas pͥutant. ⁊ sunt qui occultiꝰ penetͣnt
domos. ⁊ quod in aꝑto clamare iã metuunt.
in secreto seminare non quiescunt. Sunt
aut̃ qui omiuno siluerunt magnotuñore
comptessi. s adhuc corde retinent quod ore iã ꝓ¬
ferte ñ audent. qui tam̃ eẽ fr̃ĩb possunt ex
pitore ipsiꝰ doginatis defensione notissimi.
Proinde alii seuerius cohercendi. alii uigi

Expanded text:
nt domos; et quod in aperto clamare jam metuunt, in secreto seminare non quiescunt. Sunt autem qui omnino siluerunt, magno timore compressi, sed adhuc corde retinentes quod ore jam proferre non audent: qui tamen esse fratribus possunt ex priore ipsius dogmatis defensione notissimi. Proinde alii severius coer
Abbreviated transcription (Latin):
omnib non redditum cernimus. quod indam.¬
natione suuilium. etiam nob̾ debicum fuisse
cognoscimꝰ. Si enim utriq lib̾arentur. lateret
quid peccato ꝑusticiam debeatur. si nemo.
quid gracia largiretur. Ut gͦ in hac difficilli¬
ma questione uerbis pocius utamur apłi.
uolens ds ostendere iram ⁊ lemonstrare po

Expanded text:
obis non redditum cernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si enim utrique liberarentur, lateret, quid peccato per iustitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiretur. ut ergo in hac difficillima quaestione uerbis potius utamur apostoli. uolens deus. ostendere iram et demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in fide xp̃i tenemus. amplectimur
osculamur. et remeante a nob̾ ad te nrõꝵ
inuicem colloquioꝵ scissimo ⁊ fidelissimo
ꝑ latore. quem uoluisti ẽẽ apud nos. non
solum aduectorem scͥptoꝵ tuorum. uerũ
etiã narratorem testemq factoꝵ. rescͥpta

Expanded text:
embris Christi tenemus, amplectimur. osculamur et remeante a nobis ad te nostrorum inuicem conloquiorum sanctissimo et fidelissimo perlatore, quem uoluisti esse apud nos non solum aduectorem scriptorum tuorum uerum etiam narratorem testemque factorum, rescript
Abbreviated transcription (Latin):
aditis arisq relietis Dii qbꝰ ĩpiũ illd̾ stet̾at. Discessat sanc ecce u t̾cio
ut eis qͣrtosi dma. ꝓindutissiẽ ẽdret̾. Displicuerãt eĩ ⁊ alba. ubi amuliꝰ expi¬
so fr̃e ⁊ roma placuerat uͭ romuł occiso fr̃e regnau̾at. S añ ꝙ̃ alba dirueret.
eũsi ẽ. Ut ant belli reliquie duobꝰ ipłis iniũ facent mifabile coangulim
mltꝰ añ fus ut̾usq sanguis fuit. Qui ia sĩglłati dica sb̾cetis regibus tociey
endiem bella renouata q̃ uictoriis finita iud̾bat᷑ ⁊tantis stragib hus itu¬

Expanded text:
 imperium illud steterat. Discesserant sane ecce iam tertio, ut eis quarta Roma prouidentissime crederetur. Displicuerat enim et Alba, ubi Amulius expulso fratre, et Roma placuerat, ubi Romulus occiso fratre regnauerat. Sed antequam Alba dirueretureuersa est; ut autem belli reliquiae ex duobus populis unum facerent, miserabile coagulum multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid iam singillatim dicam sub ceteris regibus totiens eadem bella renouata, quae uictoriis finita uidebantur, et tantis stragibus it
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ metis int̾iectis oroinibꝰ ut sonis mocłata rone ciuitatẽ ꝯsensu dissimili
moꝵ ꝯtine. ⁊ que armonia amusicis d̾r in cantu. eam ẽe in ciuitate ccordiã
aptissimũ atq optimũ. in oĩ re publica uincłm i colum itatis eã ꝙ sine iu

Expanded text:
et mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimilliet mediis interiectis ordinibus, ut sonis, moderata ratione ciuitatem consensu dissimillimorum concinere, et quae harmonia a musicis dicitur in cantu, eam esse in ciuitate concordiam, artissimum adque optimum omni in re publica uinculum incolumitatis, eamque sine iu
Abbreviated transcription (Latin):
Et si otẽpnit᷑ qui romanã rem publicã pessimã ac flagicio sissimamᷤ
dixit nec curãt isti ꝙͣta moꝵ pessimoꝵ ac flagiciosoꝵ labe ac dedecore
simã ac flagiciosissĩa fc̃am s sic cicero disputat iã tunc prorsꝰ perisse ⁊ rilła
oĩno remansisse rem publicã. Inducit ei scipionẽ eu ip̃m qui cartagine
extincẜat de re publica disputantẽ q̃n p̾senciebat᷑ ea coruptõe quã describit
lustiꝰ iam iãq ꝑitum̃. eo quippe tp̃re disputat quo iam unꝰ grecoꝵ oci
fuit quo scribit sedicioes graues cepisse salustiꝰ Eã de morte eiꝰ fit ĩ eiꝰdẽ libris
ꝯmemoracio. Cu at scipio in ẜi libri fine dixiss ut in fidibꝰ ac tibus atque
canctu ip̃o ac uocibꝰ concentꝰ est quidã tenentꝰ ex dixtinctis sonis quẽ ĩmu¬
tatũ aut discrepantẽ aures eriroite ferre nõ possunt isq xentꝰ ex dissi¬
milimaꝵ uocũ inccłatioẽ xprs t̾n efficitꝰ ⁊ ꝯruens sic ex sũmis ⁊ infimis

Expanded text:
ed si contemnitur qui Romanam rem publicam pessimam ac flagitiosissimam dixit, nec curant isti quanta morum pessimorum ac flagitiosissimorum labe ac dedecore simam ac flagitiosissimam factam, sed, sicut Cicero disputat, iam tunc prorsus perisse et nullam omnino remansisse rem publicam. Inducit enim Scipionem, eum ipsum qui Carthaginem extinxerat, de re publica disputantem, quando praesentiebatur ea corruptione, quam describit Sallustius, iam iamque peritura. Eo quippe tditiones graues coepisse Sallustius. Nam mortis eius fit in eisdem libris commemoratio. Cum autem Scipio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus aut tibiis adque cantu ipso ac uocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem inmutatum aut discrepantem aures eruditae ferre non possunt. isque concentus ex dissimillimarum uocum moderatione concors tamen efficitur et congruens: sic ex summis et infimis
Abbreviated transcription (Latin):
aptius bona nocent̾ an comoda dñ tn ne his priuet̾ ñõ iinus sthorcus
ꝙ̃ ꝑpipateticꝰ pauescat ⁊ palleat Ea nõ eq̃lit̾ appellanto s equałr extimã¬
to: anibo sane si bonor istoꝵ seu comodor picuł ad flagicui uł facinu
geant ut alit̾ retiñe nõ possit: malle se dicut s amicte. quib natura corpois¬
s̃alua ⁊ ĩ columis ẜetur ꝙ̃ illa cõitutte̾ quib iusticia molatur. Ita mens
ubi fixa ẽ ista sentencia. nullas pturbatices etiam si accidũt inferiorib

Expanded text:
aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, ea non aequaliter appellando, sed aequaliter aestimando? Ambo sane, si bonorum istorum seu commodorum periculis ad flagitium uel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dsalva et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iusticia violatur. Ita mens, ubi fixa est ista sentencia, nullas perturbaciones, eciam si accidunt inferiorib
Abbreviated transcription (Latin):
paciat᷑. retinet tn de his qͥ appetẽ ł fugere rõnabiłr d̾betUeram
s cẽte breuiꝰ ⁊ ut puto planius exposin q̃ ille se in p̃ithaci libro le¬
gisse ꝯmemorat. eñ ex decretis stoichoꝵ dixisse atq sensisse q̃ si ita st̃
aut niehil aut pene nichil distat int̾ sthoycoꝵ alioꝵq phylosopboꝵ opĩ¬
nibilat aut labe sb̾ũtut. Acccoũt aũt animo sapicntis salua ẜenitate sa¬
piencie ꝓp illa qͥ comoda ł in comoda appellat. ꝙins ea nolut dice̾ hona ł
mala. ¶ã ꝓfẽo si nichil pend̾ret eas res ille phylosopħꝰ q̃s anussurũ se na¬
nfragio senciebat: sicuti ẽ uita ista salusq corporis: quoꝵ ãmissione
nabatur tempestatis ĩ maratas. non ẽẽ bona que illos quibus ĩ eent face̾nt
itbonꝙ sicut facit iusticia. Qd̾ aut aint ea nec bona appellada esse. s co¬
moda ũboꝵ c̾tamini nõ rex examini deputãdum est. quid eiũ int̾est n

Expanded text:
patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter patiantur, retinent tamen de his, quae adpetere uel fugere rationabiliter sed certe brevius et>, ut puto, <planius exposui, que ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum> ex decretis Stoycorum <dixisse atque sensisse. Que ita sunt, aut> nichil aut pene nichil <distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinnubilant> et labe subvertant. <Accidunt autem animo sapientis salva serenitate sapiencie propter illa, que> commoda vel <incommoda appellant, quamvis ea nolint dicere bona vel mala. Nam profecto> si nichil pen<deret eas res ille phylosophus, quas amissurum se naufragio> senciebat, sicut <est vita ista salusque corporis: non ita minabatur tempestatis inmanitas, non esse bona, quae illos quibus inessent facerent bonos, sicut facit iustitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
inpendebat exiciũ. At ille aristipi sceratici responsum ꝓtulit qui eũ n
sinnli eadem u̾ba ab homine sunili audiss: respondit. Illum ꝓamina
nequissum nebulonis m̃to ño fuisse solicitu Se aut ꝓ aristippi aĩa ti¬
mere debuisse. Hac illo diuite responsice depłso postea quesui age̾s
nula sua stoiqͣ epycthaci librum in quo ea scripta essent q̃ ꝯgrũent
cretis çenoiis ⁊ crsippi quos fuisse stoychoꝵ principes nouimus. In
t̾ibilibus ⁊ formidabilibus reb. nec̃e est ⁊ sapientis animũ moueant.
Ita ut paulisꝑ ł pauescat ietu ł tristicia ꝯtrahatur. tãꝙ̃ his passionib
p̃uementib ñtis ⁊ rationis officum: Nec id̾o t̾n ĩ m̃te ficĩ opinione ma¬
li. nec aꝓpban ista. eisq ꝯsentiri. Hoc enuĩ ẽẽ uolũt ĩpotestate. Idq in¬
t̾esse censet inter anirũ sapiẽtis ⁊ stulti ꝙ stulti animꝰ eistẽ passiomb
cedit atq comiodat metis assensu. Sapientis aũt ꝙ̃uis eas necessitatt

Expanded text:
inpendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum rettulit, qui cum in re simili eadem uerba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo diuite responsione depulso postea quaesiuit A. nula sua Stoici Epicteti librum, in quo ea scripta essent, quae congruerent decretis Zenonis et Chrysippi, quos fuisse Stoicorum principes nouimus. In terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est etiam sapientis animum moueant, ita ut paulisper uel pauescat metu, uel tristitia contrahatur, tamquam his passionibus praeuenientibus mentis et rationis officium; nec ideo tamen in mente fieri opinionem mali, nec adprobari ista eisque consentiri. Hoc enim esse uolunt in potestate idque interesse censent inter animum sapientis et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus cedit adque adcommodat mentis adsensum; sapientes autem, quamuis eas necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
us ⁊ non eramus. Eramus eni homines s iusti non cramus.
illiꝰ anceni incirnatioe natura humana erat s uesta non peccat̾e erat
Hec e medicatio qua manus lapsis iacentib q porecta ẽ. Moc est sem
dispositum ꝑ angłos inquorum edictis ⁊ lex dabatur qͣ ⁊ unus t̃
coli inbebatur ⁊ hic mediator uenturꝰ ꝓmittebatur.

Expanded text:
 quod eramus et non eramus. Eramus enim homines, sed iusti non eramus; in illius autem incarnatione natura humana erat, sed iusta, non peccatrix erat. Haec est mediatio, qua manus lapsis iacentibusque porrecta est; hoc est semen dispositum per angelos, in quorum edictis et lex dabatur, qua et unus Deus coli iubebatur et hic Mediator uenturus promittebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
scripẜut ꝯpletam eẽ sitiliã ut qͣtinessis urbo tecta obruta ⁊ obsessa diru¬
ẽt ꝙͣ calamitate ꝑ moti miẜicordit̾ eiꝰ dẽ anni tbutũ ei relaxau̾e roma¬
ni. Iccustar ⁊̃ ĩ affrica. młtitudiẽ ꝓdigii similẽ fuisse cũ iã eẽt ppłi re¬
mani ꝓuicia literis madauit. ꝯsuptis em̃ fructib foliisq lignor ĩge̾¬
ti atq ĩextimabłi iube ĩmare dicut ẽẽ d̾letam. Qua mortua red̃d¬
taq lictorib atq hĩc aere corupto tãtã ortã pestilentiam ut ĩ solo
masuimisse octigenta ħoiu milia pisse referãt ⁊ młto ampliꝰ ĩtems
li torib ꝓrimis. Tũc utice ertͥginta milib iumiꝑoꝵ q̃ ibi erãt d̾ce¬

Expanded text:
scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa diruscripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et pressa dirueret; qua calamitate permoti misericorditer eiusdem anni tributum ei relaxauere Romani. Lucustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum iam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octingenta hominum milia perisse referantur et multo amplius in terris litoribus proximis. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
ut obmitami cet̾a q̃ młta ꝯmemoraui ⁊ alia młto płima q̃ cõmemorare lõ¬
gũ putaui si humanũ genꝰ añ bella punca xana reccipet disciplinat
ꝯsequeret᷑ rer tanta uastatio ꝙta ilł belł enropã affricaꝙ ꝯt̾uit ulł taliũ¬
tionem ⁊ diffamaticẽm ł ĩruptõ illa galloꝵ ł tib̾ini flumis igniũq illa
d̾popłato uł ꝙ cũcta mala p̾cedit. bella ciuilia seq̃rent. aNila ⁊̃ alia q̃ usq
ad̾o ĩ credibiłr accidert ut int̾ ꝓdigia nũarentur si xp̃iaĩs tẽporib accidissẽt¬
Quib ea nͥ xp̃iams hõib tãꝙ eoꝵ cͥmia obbice̾nt ornitto ꝯppe illa q̃ ma¬
gis fuer̾t mira ꝙ̃ noxia. Hones locutos. ĩ fantes nõdñ natꝙ d̾ut̾is matnã
ab ip̃o mõtis u̾tice usq adlitus maris ꝓximu d̾ curẽtibus ita ma
ferunisse ut rupes exurerent᷑ ⁊ pices nanĩ soluerẽt. Hutiq nõ leuit
noxiũ fuit ꝙ̃uis ĩcredibiłr mirũ cotẽ rurs estu igniu tãta ui fauille

Expanded text:
ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque contriueceptionem et diffamationem, vel irruptio illa Gallorum, vel Tiberini fluminis igniumque illa depopulatio, vel quod cuncta mala praecedit, bella illa civilia sequerentur. Mala etiam alia, quae usque adeo incredibilia acciderunt, ut inter prodigia numerarentur, anis hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum ab ipso montis vertice usque ad littus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes exurerentur, et pices navium solverentur. Hoc utique non leviter noxium fuit, quamuis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta ui fauillae
Abbreviated transcription (Latin):
darguisse/ nõ at̃ nr̃a afẜuisse rep̾henderet: id ag ꝑs alt̾a oꝑis hiꝰ que libr
redarguamꝰ adu̾sa. Duodeci gͦ libroꝵ sequẽtiu primi.iiii otinẽt exortum
duarũ ciuitatũ quaꝵ ẽ una dei alt̾a hiꝰ mĩroi . Eecũdi .iiiiͦ. excursu es
siue ꝓcursu.¶ Tercii uͦ qui ⁊ postremi: debitos fines. Ita oñs.xx. ⁊ .iiͦ. libri cũ
sirit de utͣq ciuitate ꝯscͥpti: tituilũ tn ameliore accepu̾t ut de ciuitate dei pocius
uocarent᷑. In quoꝵ.x. libro noͣ debuit ꝓ miculo poni ĩ habrae sacrificio flami¬
mã celitꝰ factã int̾ diusas uictumas ocurrisse qm hoc iłli in uisiõe mõstratu ẽ¬
xuiiͦ. libro ꝙͣ dictũ est de samuele nõ erat de filuis aaron: dicendũ pociꝰ fuit no
erat filius sac̾dotis. filios quippe sacerdotũ defũctis sacͥdetibꝰ succed̾e magis legipti
moris fuit. Na ĩ filus aaron reperitur pater samueł s sacerdos nõ fuit nec ita

Expanded text:
darguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet; id agit pars altera operis hujus, quae librredarguamus adversa. Duodecim ergo librorum sequentium primi quatuor continent exortum duarum civitatum, quarum est una Dei, altera hujus mundi. Secundi quatuor, excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uocarentur. In quorum decimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione monstratum eimo libro, quod dictum est de Samuele, Non erat de filiis Aaron ; dicendum potius fuit, Non erat filius sacerdotis. Filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit: nam in filiis Aaron reperitur pater Samuelis; sed sacerdos non fuit, nec ita
Abbreviated transcription (Latin):
Aterea cum roma gotoꝵ itruptione agentiũ sub rege alarico atq impetu
magne clatis eu̾sa ẽ eiꝰ eu̾sionẽ deoꝵ falsorũ taurorũq cultores quos
sitato noĩe paganos uocamꝰ in xp̃iana religioe referre conãtes solito
acerbiꝰ ⁊ amarius teũ ueꝵ blasphemare ce perũt. Unde ego exardescens
celo domꝰ dei: adu̾sus eoꝵ blasphemias uł erroros ⁊ ibros de ciuitate d̾i scr¬
bere institui. Quod opꝰ ꝑ aliqͦt annos me teriuit / eo qd̾ młta alia int̾cur¬
rebant/ que differi nõ oporteret ⁊ me tatẽ pꝰ ad soluendũ occupabant. i

Expanded text:
terea Roma Gothorum irruptione, agentium sub rege Alarico, atque impetu magnae cladis eversa est; cujus eversionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine Paganos vocamus, in christianam religionem referre conantes, solito acerbius et amarius Deum verum blasphemare coeperunt. Unde ego exardescens zelo domus Dei, adversus eorum blasphemias vel errores libros de Civitate Dei scribere institui. Quod opus per aliquot annos me tenuit, eo quod alia multa intercurrebant, quae differre non oporteret, et me prius ad solvendum occ
Abbreviated transcription (Latin):
Nñe ũo ut intllige̾nits a̾iaꝵ ũuta non qualitatib cõpor cẽ pe̾ssã¬
da. acreus pessimus demonHomo aut̃ ⁊ iuic s malus longe
minoris micioris q malicie ⁊ c̾te añ peccatũ tn lueteñ eo̾pꝰ accep
o d̾coris pulcͥtudĩs uł ⁊̃ sauiti reꝵ cõporalium ꝯsuluisse artificem d̃
s hoc pocius cuenisse qr una aĩa sic̃ peccau̾at ut tali corpore me¬
renetar inceluer ae ꝑs si õtinigis̃ / nt no una ħ̃ due. amimo no due¬
ꝙ fem ẽ sipm̃ ꝙ fiet ¶ Et nõ est ce recens sb̾ sole. quis loquit ⁊ dicit. Etcc
suꝑiꝰ loq̃batur ħe de gnationibr aliis eitib aliis ueniẽtib de soł afracti¬

Expanded text:
Nunc uero, ut intellegeremus animarum merita non qualitatibus corporum esse pensanda, aerium pessimus daemon, homo autem, et nunc licet malus longe minoris mitiorisque malitiae, et certe ante peccatum, tamen luteum corpus accepit. non decori pulchritudinis uel etiam saluti rerum corporalium consuluisse artificem Deum, sed hoc potius euenisse, quia una anima sic peccauerat, ut tali corpore mereretur includi? ac per hoc si contigisset, ut non una, sed duae; immo non dum quod fiet; et non est omne recens sub sole. Qui loquetur et dicet: Ecce hoc superius loquebatur, hoc est de generationibus aliis e
Abbreviated transcription (Latin):
irũ ciuitatũ quaꝵ ẽ una dei alt̾a hiꝰ midi . Eecũdi .iiiiͦʳ. excursu earu
siue ꝓcursu / Tercii uͦ qui ⁊ postremi: debitos fines. Ita oñs.xx. ⁊ .iiͦ. libri cũ
sint de ut̃q ciuitate oscͥpti: titulũ tr ameliore accepũt ut de ciuitate dei pocius
uocarent. In quoꝵ . xͦ. libro nõ tebuit ꝓ miniculo poni ĩ habrae sacrificio flami¬
mã celitꝰ factã int̾ diusas uictimas ꝯcurrisse qͣm hoc illi in uisiõe mo̾stratu ẽ.
erat filius sacͥdotie. filios quippe sacercotũ defũctis sacͥdetibꝰ succed̾e magis legipti
moris fuit. Na ĩ filus aaron reperitur pater samueł s sacerdos nõ fuit. nec ita
⁊ filuis ut eũ ip̃e genuerit aaron. S sicut oes illiꝰ ppłi dicũt᷑ filii israhel. It oc
sic incipit. Gsiosissimam ciuitate dei.

Expanded text:
atum, quarum est una dei, altera huius mundi, secundi quattuor excursum earum siue procursum, tertii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, titulum tamen a meliore acceperunt, ut de ciuitate dei potius uocarentur. In quorum decimo libro non debuit pro miraculo poni in A.brahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, quoniam hoc illi in uisione monstratum est.erat filius sacerdotis. filios quippe sacerdotum defunctis sacerdotibus succedere magis legitimi moris fuit; nam in filiis Aaron reperitur pater Samuhelis, sed sacerdos non fuit nec ita in filiis, ut eum ipse genuerit Aaron, sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit: Gloriosissimam ciuitatem dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Aterea cum roma gotoꝵ itruptione agentiũ sub rege alarico atq impetu
magne clatis eu̾sa ẽ eiꝰ eu̾sionẽ deoꝵ falsorũ taurorũq cultores quos
sitato noĩe paganos uocamꝰ in xp̃iana religioe referre conãtes solito
accibiꝰ ⁊ amarius deu̾ ueꝵ blasphemare ce perũt. Unde ego exardescen
çelo domꝰ dei: adu̾sus eoꝵ blasphemias uł erroroe ⁊ ibros re ciuitate d̾i scr̃i¬
bere institui. Quod opꝰ ꝑ aliqͦt annos me teriuit eo qd̾ młta alia int̾cur¬
rebant que differi nõ oporteret ⁊ me tatẽ pͥꝰ ad soluendũ occupabant. i

Expanded text:
terea Roma Gothorum irruptione, agentium sub rege Alarico, atque impetu magnae cladis eversa est; cujus eversionem deorum falsorum multorumque cultores, quos usitato nomine Paganos vocamus, in christianam religionem referre conantes, solito acerbius et amarius Deum verum blasphemare coeperunt. Unde ego exardescens zelo domus Dei, adversus eorum blasphemias vel errores libros de Civitate Dei scribere institui. Quod opus per aliquot annos me tenuit, eo quod alia multa intercurrebant, quae differre non oporteret, et me prius ad solvendum occup
Abbreviated transcription (Latin):
miranda feã ꝙ dicami. Ditolatino rustico zomano patͥfamaias dietũ est
ĩ sõnis ĩ senatum nũciaret ut ludi romani ĩstaurarent᷑ Qd pͥmo eoꝵ die¬
inquodã scelerato qui ppło spectante ad suppliciũ duci uissꝰ ẽ numinib
uid̾l ex ludis hylaritatẽ q̃rentib triste displicuss impiu. Cñ gͦ ille qui
io ꝯmouitꝰ erat post̾o dieiissa face̾ ans ñ cet. sc̾da nocte hoc idem¬
sus sen̾iꝰ imꝑatũ ẽ. amnsit filiũ qr ñ fec̃. Tercia nocte dictũ ẽ homini ꝙ
maior ei pena si ñ face̾t ĩ min̾et. Cum ⁊̃ sic nõ audiret ĩ morbũ ĩcidit
iciẽ ⁊ horĩbille. Tũ nͦ ex amncoꝵ sentẽcia admagi̾atꝰ re dctulit.
leticia adlatue ẽ ĩsenatũ. exposito q ĩ sopno recepta ꝯtinuo ualitudie
pedib suis sanꝰ abcessit. Tanto stupefẽe miracło senatꝰ: qͣdruplicata pe¬
cunia ludq censuit ĩstaurari. Quis nõ uid̾at qui sanñ sap̃ sb̾dites

Expanded text:
i, c. 16 dicit: Tito Latino, rustico Romano, patrifamilias dictum est in sompnis in senatu nuncciare, ut ludi Romani instaurarentur. Cum ein quodam scelerato, qui populo spectante ad supplicium duci iussus est, numinibus uidelicet ex ludis hilaritatem quaerentibus triste displicuisset imperium. Cum ergo ille qui somnio commonitus erat postero die iussa facere non ausrursus severius imperatum est. Amisit filium, quia nonfecit. 3 nocte dictum est homini, quod maior ei pena, si non faceret, immineret. Cum eciam sic non auderet, in morbum incidit acrem et horribilem. Tum vero ex amiclectica adlatus est in senatum expositoque somnio recepta continuo ualetudine pedibus suis sanus abscessit. Tanto stupefactus miraculo senatus quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non uideat, qui sanum sapit, subditos