comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bibus: uel si monachoꝵ solũmodo tur¬
bis frequentaretur. expecendũ reuera
huiuscemodi cuntis monachis esset ha¬
bitaculum. Nunc uero sũmȩ stultitiȩ
est renuntiare scło. dimiitere patriã.
urbes deserere. ⁊ monachum ꝓfiteri. et
int̾ maiores populos ꝑegre uiuere. qͣ
eras uicturus in patria. De toto orbe
huc concurritor. plena ẽ ciuitas uni¬
uersi generis hominũ. ⁊ tanta utriꝰq
sexus constipatio ĩ ut quod alibi ex par¬
te fugiebas. hic totũ sustinere cogaris
Quia ĩgitur frne int̾rogas. ꝑ quã uiã
incedere debeas: reuelata facie tecũ
si ep̃atus te uel opus uel honor forte
delectat: uiue in urbibus ⁊ castellis. et
alioꝵ salutem fac luchrũ animȩ tuȩ. Sin
autem cupis ẽẽ quod diceris monachus
idest solus: quid facis in urbib quȩ uti¬
q non sunt soloꝵ habitacula. s multo¬
rum: Habet unũ quodq ꝓpositũ: pͥn¬
cipes suos. Romani duces imitentur ca¬

Expanded text:
bibus, uel si monachorum solummodo turbibus, uel si monachorum solummodo turbis frequentaretur, expetendum reuera huiusce modi cunctis monachis esset habitaculum; nunc uero summae stultitiae est renuntiare saeculo, dimittere patriam, urbes deserere, monachum profiteri et inter maiores populos peregre uiuere, \'quam eras uicturus in patria. de toto huc orbe concurritur; plena est ciuitas uniuersi generis hominibus et tanta utriusque sexus constipatio, ut, quod alibi ex parte fugiebas, hic totum sustinere cogaris. Quia igitur fraterne interrogas. per quam uiam incedere debeas, reuelata tecum facie ri, si episcopatus te uel opus uel honos forte delectat, uiue in urbibus et castellis et aliorum salutem fac lucrum animae tuae. sin autem cupis esse, quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus, quae utique non sunt solorum habitacula, sed multorum? habet unumquodque propositum principes suos: Romani duces imitentur Ca
Abbreviated transcription (Latin):
uagiit ueneris amasius plangebatur.
tes quia iherosolimã ñ uidisti. nec nos
iccirco meliores estimes. quod huiꝰ loci habi¬
taculo fruimur: s siue hic suie alibi. equa¬
lem te ꝓ oꝑib tuis apud dñm habere mer¬
cedem. Reuera ut simplicit̾ motus men¬
tis meȩ fatear. considerans ⁊ ꝓpositum
tuũ & ardorẽ quo scło renuntiasti. diffe¬
rentias in locis arbitror: si urbibus et
frequentia urbiũ derelicta in agello ha¬
bites. ⁊ xp̃m queras in solitudinẽ. ⁊ ores
solus in monte cũ iħu. sanctoꝵq tan¬
tum locoꝵ uicinitatib ꝑ fruaris. id ÷
ut ⁊ urbe careas. ⁊ ꝓpositũ monachi ñ
posuit. docens pecuniã esse calcandam.
ut humilit̾ ⁊ secreto uictitans. semꝑ con¬
tempnat qd semel contẽpserat. Si cru¬
cis ⁊ resurrectionis loca non essent in
urbe celeberrima in qua curia. in qͣ
aula militũ. in qua scorta. mimi. scur¬
rȩ ⁊ om̃ia sunt quȩ solent mn ceteriᷤ ur¬

Expanded text:
uagiit, Ueneris amasius plangebatur. uagiit, Ueneris amasius plangebatur. tes, quia Hierosolymam non uidisti, nec nos idcirco meliores aestimes, quod huius loci habitaculo fruimur, sed siue hic siue alibi aequalem te pro operibus tuis apud deum nostrum haber6 mercedem. reuera, ut simpliciter motum mentis meae fatear, considerans et propositum tuum et ardorem, quo saeculo renuntiasti, differentias in locis arbitror, si urbibus et frequentia urbium derelicta in agello habites et Christum quaeras in solitudine et ores solus in monte cum Iesu sanctorumque tantum locorum uicinitatibus perfruaris, id est, ut et urbe careas et propositum monachi non ostolorum posuit docens pecuniam esse calcandam, ut humiliter et secreto uictitans semper contemnat, quod semel contempserat. si crucis et resurrectionis loca non essent in urbe celeberrima, in qua curia, in qua ala militum, in qua scorta, mimi, scurrae et omnia sunt, quae solent esse in ceteris ur
Abbreviated transcription (Latin):
diant ab apło. Uos estis templũ d̾i: et
la celestis. Regnũ enĩ dei intra nos est.
Antonuis ⁊ cuncta egypti. ⁊ mesopota¬
miȩ. ponti. ⁊ capadocie. ⁊ armoeniȩ exa¬
mina monachoꝵ. non uidere lerosoli¬
mam: ⁊ patet illis absq hac urbe para¬
disi ianua. Beatus hylarion cũ palesti¬
nus esset. ⁊ in palestina uiueret. uno tas¬
tum die uidit Ierosolimã: ut ñ con¬
tem: neret sc̃a loca ꝓpt̾ uicinĩa: nec rur¬
sus dñm loco claudere uideretur. Ab adri
rectionis simulacru iouiᷤᷤ in cruciᷤ rupe
statua ex marmore ueneris a gentilib
posita colebatur: estimantib ꝑsecutio¬
nis au torib. quod tollerent nobis fi¬
dem resurrectionis ⁊ crucis. si loca sc̃a ꝑ
idola polluissent. Bethleem nunc nr̃am
& augustissimũ orbis locũ. de quo ꝑsal¬
mista canit. ueritas de t̾ra orta est. lu¬
cus inumbrabat tamor. id est adonidi:
⁊ in specu ubi quondam xp̃c. pariuilus

Expanded text:
diant ab apostolo: uos estis templum dei et sdiant ab apostolo: uos estis templum dei et sla caelestis; regnum enim dei intra nos est. Antonius et cuncta Aegypti et Mesopotamiae, Ponti, Cappadociae et Armeniae examina monachorum non uidere Hierosolymam, et patet illis absque hac urbe paradisi ianua. beatus Hilarion, cum Palaestinus esset, in Palaestina uiueret, uno tantum die uidit Hierosolymam, ut nec contemneret sancta loca propter uiciniam nec rursus deum loco eludere uideretur. ab Adriarectionis simulacrum Iouis, in crucis rupe statua ex marmore Ueneris a gentilibus posita colebatur aestimantibus persecutionis auctoribus, quod tollerent nobis fidem resurrectionis et crucis, si loca sancta per idola polluissent. Bethleem nunc nostram et augustissimum orbis locum, de quo psalmista canit: ueritas de terra orta est, lucus inumbrabat Thamuz, id est Adonidis, et in specu, ubi quondam Christus paruulus
Abbreviated transcription (Latin):
monte garizin. adorant patrem: qr deus
sp̃c est. ⁊ adoratores eiꝰ in sp̃u ⁊ ueritate
adorare eũ oportet. Sp̃c autẽ spirat ubi
uult. Dñi ẽ terra ⁊ plenitudo eiꝰ. Postqͣ
siccato uideȩ uellere. uniuersus orbis
celesti rore ꝑfusus e̾. ⁊ multi de orien
te ⁊ occidente uenientes recubuerunt
in sinu abrahȩ. desticit notus ẽẽ tantũ
in uidea d̾s. ⁊ in isrł magnũ nom̃ eiꝰ.
s in om̃em t̾ram exiuit apłoꝵ sonos.
& in fines orbis terrȩ uerba eoꝵ. Salua¬
tor ad discipulos suos loquens. cũ esset
in templo: surgite inquit abeamꝰ hitc.
Et ad iudeos. Relinquetur uobis domꝰ
ur̃a derelicta. Si celũ & terra transibt̃:
utiq transibunt om̃ia quȩ t̾rena sunt.
& crucis gͥ & resurrectionis loca his ꝓst̾
qui portant crucẽ suã. & cũ xp̃o resur¬
gunt cotidie: qui dignos se tanto exi¬
bent habitaculo. Ceterũ qui dicunt. tẽ¬
plum dñi. tẽplum dñi. tẽplũ dñi: au¬

Expanded text:
monte Garizin adorant patrem, quia deus monte Garizin adorant patrem, quia deus spiritus est et adoratores eius in spiritu et ueritate adorare eum oportet. spiritus autem spirat, ubi uult. domini est terra et plenitudo eius. postquam siccato Iudaeae uellere uniuersus orbis caelesti rore perfusus est et multi de oriente et de occidente uenientes recubuerunt in sinu Abraham, desiit notus esse tantum in Iudaea deus et in Israhel magnum nomen eius, sed in omnem terram ex in fines orbis terrae verba eorum . Salvator ad discipulos suos loquens, cum esset in templo: Surgite, inquit, abeamus hinc : et ad Judaeos: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Si coelum et terra transibunt, utique transibunt omnia, quae terrena sunt. et crucis igitur et resurrectionis loca his prosunt, qui portant crucem suam et cum Christo resurgunt cotidie, qui dignos se tanto exhibent habitaculo. ceterum, quidicunt:templum dominitemplum dominijtemplum domini, au
Abbreviated transcription (Latin):
nec putauit se posse ⁊ uirtutes simus
⁊ diuitias possidere. Nos subsarcinati
auro xp̃m pauperẽ sequimur: ⁊̃ sub p̃tex¬
tu elemosinȩ pristinis opib incubanteᷤ.
quomodo possumꝰ aliena fidelit̾ distribo¬
ere. qui nr̃a timide reseruamꝰ: Plenꝰ uen¬
ter: facile de ieuiniis disputat. Non ihe¬
rosolomis fuisse. s iherosolimis bene ux¬
isse laudandũ ẽ. Illa expetenda e̾ uui
minis. quȩ in monte sita celari ñ potest :
se municipatũ cũ uistiᷤᷤ habere letatur.
Neq uero hoc dicens memet ipsũ inconstas¬
tiȩ redarguo dam no q quod facio. ut
frustra uidear ad exẽplũ abraham. ⁊ meos
& patriã reliquisse. s ñ audeo dei om̃ipo¬
tentiam angusto fine concludere. ⁊ arta¬
re paruo t̾re loco quẽ ñ capit celũ. Sin¬
guli quiq credentio non locoꝵ diuersi¬
tatib. s fidei merito ponderant᷑. ⁊ ueri
adoratores neq in iherosolimis. neq in

Expanded text:
nec putauit se posse et uirtutes simul nec putauit se posse et uirtutes simul et diuitias possidere. nos suffarcinati auro Christum pauperem sequimur et sub praetexto elemosynae pristinis opibus incubantes quomodo possumus aliena fideliter distribuere, qui nostra timide reseruamus? plenus \'uenter facile de ieiuniis disputat. non Hierosolymis fuisse, sed Hierosolymis bene uixisse laudandum est. illa, illa expetenda est ciuficat, quae in monte sita celari non potest, qse municipatum cum iustis habere laetatur. < Neque uero hoc dicens memet ipsum inconstantiae redarguo damnoque, quod facio, ut frustra uidear ad exemplum Abraham et meos et patriam reliquisse, sed non audeo dei omnipotentiam angusto fine concludere et artare paruo terrae loco, quem non capit caelum. singuli quique credentium non locorum diuersitatibus, sed fidei merito ponderantur; et ueri adoratores neque Hierosolymis neque in
Abbreviated transcription (Latin):
mis leti trabe nectit ab alta. E contra¬
rio latrone crux mutat paradiso: et
facit homicidii pena martiriũ. Quas¬
ti hodie diu uiuendo portant funera
sua: ⁊ quasi sepulchra dealbata. ple¬
na sunt ossib mortuoꝵ. Subitus calor:
longum uincit teporem. Deniq ⁊ tu au¬
dita sententia saluatoris. si uis ꝑfectꝰ
esse. uade uende om̃ia quȩ habes. et
da pauꝑib. ⁊ ueni sequere me. uerba
uertis in opꝰ:⁊ nudam cruc̃e nudus
sequens. expeditior ⁊ leuor ascendis sca¬
lam iacob. Tunicam mutas cũ aĩo :¬
nec pleno marsupio głosas sorde appe-¬
tisͥ s puris manib ⁊ candido pectore
pauperem te ⁊ sp̃u & opib gloriaris. Ni¬
chil est enĩ grande. tristi ⁊ lurida facie
uel simulare uel ostentare ieuinia. pos¬
sessionũ reditib ab undare. ⁊ uile iactare
palliolum. Crates ille tebanꝰ. homo quon¬
dam ditissimꝰ. cũ ad philosophandũ athe¬
nas ꝑgeret. magnũ auri pondus abiecit:

Expanded text:
mis leti trabe nectit ab alta. at e contramis leti trabe nectit ab alta. at e contrario latro crucem mutat paradiso et facit homicidii poena martyrem. quanti hodie diu uiuendo portant funera sua et quasi sepulchra dealbata pleni sunt ossibus mortuorum! subitus calor longum uincit teporem. Denique et tu audita sententia saluatoris: si uis perfectus esse, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me, uerba uertis in opera et nudam crucem nudus sequens expeditior et leuior scandis scalam Iacob. tunicam mutas cum animo nec pleno marsuppio gloriosas sordes adpetis, sed puris manibus et candido pectore pauperem te et spiritu et opibus gloriaris. jaihil est enim grande tristi et lurida facie uel simulare uel ostentare ieiunia, possessionum reditibus abundare et uile iactare palliolum. Crates ille Thebanus, homo quondam ditissimus, cum ad philosophandum Athenas pergeret, magnum auri pondus abiecit
Abbreviated transcription (Latin):
ONs homo de bono thesau¬
ro cordis sui ꝓfert ea q̃ bona
sunt: ⁊ ex fructib arbor cog¬
noscitur. Metiris nos uirtutib tiuuiˢ.
⁊ paruos magnꝰ extollis: ultim̃aq par¬
tem conuiuii occupas: ut patrisfamili¬
as iudicio ꝓmouearis. Quid enĩ in nobis
aut quantulũ est ut doctȩ uocis mere¬
amur p̾coniũ: ut illo ore quo religiosiᷤ¬
simus princeps defendit᷑. humiles modi¬
reputes. s canos sapientiam. salomone
tia iudicandos. & daniel ad huc puer
longeuos udicat. atq impudicos se¬
nes etas lasciua condẽpnat. Noli in-¬
quam fidem pensare temporib : nec
me iccirco meliorẽ putes: quod prior
in xp̃i exercitu ceperim militare. Lau¬
lus apłs in uas electionis de ꝑsecutore
mutatus : nouissimꝰ in ordine. primꝰ
om̃ib laborauit. Iudas qui quondã
audierat. tu autem homo dux meus et
notus meus in domo dñi ambulauimꝰ
cũ consensu. ꝓditor amici ⁊ magistri. sal¬
uatoris arguitur uoce: ⁊ nodũ infor¬

Expanded text:
onus homo de bono thesauro cordis sui profert ea quae bona sunt , et ex fructibus arbor cognoscitur . Metiris nos virtutibus tuis, et parvos magnus extollis: ultimamque partem convivii occupas, ut patrisfamilias judicio proveharis. Quid enim in nobis, aut quantulum est, ut doctae vocis mereamur praeconium? ut illo ore, quo religiosissimus Princeps defenditur, humiles modireputes, sed canos sapientiam, Salomone tia iudicandos, et Danihel adhuc puer et longaeuos iudicat, atque inpudicos senes aetas lasciua condemnat. noli, inquam, fidem pensare temporibus nec me idcirco meliorem putes, quod prior in Christi exercitu coeperim militare. Paulus apostolus in uas electionis de persecutore mutatus nouissimus in ordine, primus omnibus laborauit. ludas, qui quondam audierat: tu autem, homo, dux meus et notus meus; in domo dei ambulauimus cum consensu, proditor amici, magistri, saluatoris arguitur et nodum infor
Abbreviated transcription (Latin):
a feminis. quod uiros doceant. Et ne pa¬
rum hoc sit: quadam facilitate uerboꝵ
immo audacia. edisserunt aliis quod ip¬
si ñ intelligunt. Taceo de mei similib.
qui si forte ad scripturas sc̾aᷤ post scłare ᷤᷤ
litteras uenerint. ⁊ sermone cõposito
aurem populi mulserint. quicquid di¬
xerint hoc legem deputant. nec scire dig¬
nantur quid ꝓpħȩ. quid apłi senserint.
s ad sensũ suum incongrua aptant te¬
stimonia. quasi grande sit ⁊ non uici¬
osissimũ dicendi genꝰ deprauare senten¬
tias. ⁊ ad uoluntatẽ suam scripturam
trahere repugnantẽ: quasi non legeri¬
mus omero centonas. ⁊ uirgilio cento¬
nas: ac ñ sic etiã maronẽ sine xp̃o pos¬
sumꝰ dicere xp̃ianũ. qr scripserit. iam
redit ⁊ uirgo. redeunt saturnia regna.
iam noua ꝓgenies celo demittitur alto:¬
⁊ patrem loquentẽ ad filiũ. nate meȩ
uires. mea magna potentia solus: ⁊ pꝰ
uerba saluatoris in cruce. talia ꝑstabat.

Expanded text:
a feminis, quod viros doceant: et ne paa feminis, quod viros doceant: et ne parum hoc sit, quadam facilitate verborum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi non intelligunt. Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas, post saeculares litteras venerint; et sermone composito aurem populi mulserint, quidquid dixerint, hoc legem Dei putant: nec scire dignantur, quid Prophetae, quid Apostoli senserint; sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia; quasi grande sit, et non vitiosissimum docendi genus, depravare sententias, et ad voluntatem suam Scripturam trahere repugnantem. Quasi non legerimus, Homerocentonas, nas: ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere christianum, quia scripserit. Iam rediit et virgo, redeunt Saturnia regna: Iam nona progenies celo demittuur altoet patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at
Abbreviated transcription (Latin):
gredi. Taceo de gr̃amaticis. rethorib. phi¬
iosophis. geometricis. dialecticis. musicis.
astronomis. astrologis. medicis. quorum
scientia mortalib fatis uel utilissima ẽ.
⁊ in tres partes scinditur in doctrinam.¬
⁊ quȩ ñ tã logo. qua manu ad ministran¬
tur. Agricolȩ cementarii. fabri metallo¬
rum. lignoꝵ ue cesores. lanarii quoq &
fullones. ⁊ ceteri qui uariã supelleciist̃
⁊ uilia opuscula fabricant᷑: abq docto¬
re ñ possunt eẽ quod cupunt. Quod
medicorum: ꝓmittunt medici: tractant
fabrilia fabri. Sola scripturarũ ars est.
quam sibi om̃s passim indicant. Scribimꝰ
indocti. docti q poemata passim. hanc
garrula anus. hanc delirus senex. hanc
sophista uerbosus: hanc unu̾isi presu¬
munt.lacerant. docent. anteqũa discass.
Alu adducto suꝑcilio grandia uerba truti¬
nantes. int̾ mulierculas de sacris litte¬
ris philosophantur: alu discunt ꝓpudor

Expanded text:
gredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Phigredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse quod cupiunt. « Quod Medicorum est, » Promittunt Medici, tractant fabrilia fabri. . 7. Sola Scripturarum ars est, quam sibi omnes passim vindicant. Scribimus indocti, doctique poemata passim. . Hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc sophista verbosus, hanc universi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. Alii adducto supercilio, grandia verba trutinantes, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt, proh pudor,
Abbreviated transcription (Latin):
lippo putas ne intelligis quȩ legis: re¬
spondit. Quomodo possum nisi aliquis¬
me docuerit: Ego ut de me interim lo¬
quar. nec sanctior sum hoc eunucho. nec
studiosior: qui de echiopia. idest de extre¬
mis mundi finib uenit ad templũ. Re¬
liquit aulam regiã. ⁊ tantꝰ amator diui¬
ne scientiȩ fuit: ut etiã in uehiculo sa¬
cras litteras legeret. Et tñ cũ librũ te¬
neret. ⁊ uerba dñi cogitatione concipe¬
ret. lingua uolueret. labus ꝑsonaret :
ignorabat eũ que in libro nesciens uene¬
rabatur. Uenit philippus oftendit ei ihe¬
sum: qui clausus latebat in littera. O
mira doctoris uirtꝰ. Eadem hora credit
fonte ȩccłiȩ. quam in aurato synago¬
ge templo reppe¬
pit. hec ame ꝑstri¬
cta sunt breuites.
neq enĩ epłaris an¬
gustia. euagari longiꝰ patiebatur. ut
intel ligeres te in scripturis sc̃is. sine
preuio . ⁊ monstrante semitã non posse iun¬

Expanded text:
lippo: putas intellegis, quae legis? relippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi me aliquis docuerit? ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho nec studiosior, qui de Aethiopia, id est de extremis mundi finibus, uenit ad templum, reliquit aulam regiam — et tantus amor diuinae scientiae fuit, ut etiam in uehiculo sacras litteras legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Isum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse in
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. Hȩc sap̃ia: in mysterio absco¬
om̃s thesauri sap̃iȩ ⁊ scientie dei abscor¬
dici. Et qui in myst̾io absconditꝰ erat. p¬
destinatus ẽ ante scła predestinatꝰ ar
labantur uidentes : quia uidebant eum
quem ceteri non uidebant. Abraham ii¬
dit diem eiꝰ: ⁊ letatꝰ ÷. Aperiebant᷑ celi
iez echieli: qui populo peccori clausi erã.
Reuela inquit cdauid oculos meos: ⁊ con¬
siderabo mirabilia de lege tua. Lex eñi
sp̃alis ẽ: ⁊ reuelatione opꝰ est ut intelli¬
gatur: ac reuelata facie dei głam con-¬
templemur. Liber in apocalipsi septem
sigulis signatꝰ ostenditos: que si dede¬
ris hõi scienti litteras ut legat: respos¬
debit ⁊ͥ ñ possũ. signatꝰ ÷ enim. Quan¬
ti hodie putant se nosse litteras. ⁊ te¬
nent signatũ librii: nec apire possunt
nisi ille reserauerit qui habet clauem
dauid qui aꝑit ⁊ nemo claudit. lauoit
chuis. immo uir. sic enĩ eũ scriptura cogno¬
minat. cũ legeret ysaiã int̾rogatus aphi¬

Expanded text:
sapientia. haec sapientia in mysterio absconomnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditus, praedestinalabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit ctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a Phi
Abbreviated transcription (Latin):
tio ⁊ cotidiana in lege meditatio tribu¬
ere solet. illis sp̃c sc̃s suggerebat ⁊ eras
Duo dec̃i annos saluator impleuerat: ⁊ in
templo sedens de questionib legis urt̾ro¬
gans: docet dũ prudent̾ int̾rogat. Nisi
forte rusticũ petr̾u. rusticũ dicimꝰ ⁊⁊ io¬
hannem: quoꝵ ut̾q dicere poterat. &
si imperitꝰ sermone: ñ tnscientia. Ioheᷤᷤ
rusticus. piscator. indoctꝰ & unde uia
uor obsecro. in principio erat uerbũ. et
bum ẽ ⁊ ratio. & supputatio. ⁊ causa uniꝰ¬
cuiꝰq rei. ꝑ quã sunt singula quȩ sulsi¬
stunt. Quȩ uniu̾sa: recte intelligimꝰ in
xp̃o. Hoc doctus plato nesciut: hoc de¬
mostenes eloquens ignorauit. P d̾a inqͥt
sapientiã sapientis: ⁊ prudentiã pre¬
dentiũ reꝓbabo. Uera sap̃ia: ꝑdet falsa
sapientiã. Et quã qu̾ã stultitia predica¬
tionis in cruce sit. tñ paulꝰ sap̃iam loqͥ¬
tur int̾ ꝑfecto ᷤᷤ : sap̃iam aut̃e ñ scłi hui

Expanded text:
tio et cotidiana in lege meditatio tributio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus suggerebat; et erant, duodecim annos saluator inpleuetemplo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et bum est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit, hoc Demosthenes eloquens ignorauit. perdam, inquit, sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo. uera sapientia perdit falsam sapientiam et, quamquam stultitia praedicationis in cruce sit, tamen Paulus sapientiam loquitur inter perfectos, sapientiam autem non saeculi huius
Abbreviated transcription (Latin):
co pegrinationis meȩ. Et in descriptione
uisti iuiri. cũ eum arbori uite quȩ ẽ in
paradyso cõpararet: int̾ ceteras uirtuteᷤ
etiam hoc intulit. In lege dñi uoluntaᷤ
euis: ⁊ in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac nocte.
Danihel in fine sacratissimȩ uisioniᷤ: ait̃.
Iusti fulgebunt quasi stelle: ⁊ intelligen¬
tes hoc est docti quasi firmam̃tõ. Uideᷤ
quantũ int̾ se distent uista rusticitas:
⁊ docta iusticia. Alii stellis. alii celo cõ¬
parantur: quã quam uixta hebraic̃a
ueritatem. utrĩq de eruditiꝰ possit
intelligi. Ita eñi apud eos legimꝰ. Qui
autem docti fuerint. fulgebunt qua¬
si splendor firmam̃ti: ⁊ qui ad iusticiã
erudiunt multos. quasi stelle in ꝑpeto¬
as eternitates. Cur paulus apłs uas ele¬
ctionis: Nempe quia uas legiᷤ : ⁊ sc̃ar̃
scripturarũ armariũ. P harisei stupens
ad doctrinã lñi. mirantur in petro et
iohe quomodo legẽ sciant. cũ litteras ñ
didicerint. Quicquid enĩ aliis exercita¬

Expanded text:
tione justi viri, cum eum David arbori vitae, quae est in paradiso, compararet, inter caeteras virtutes et hoc intulit: In lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine sacratissimae Visionis justos, ait, fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de eruditis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis exercita
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta ẽ. Ipse enĩ dei filiꝰ scd̃m ditatem
suam impassibilis est ut pat̾: in cõprehen¬
sibilis ut pat̾: inuisibilis ut patͥ: incon¬
uertibilis ut pat̾. Et qũauis ꝓpria ꝑso¬
na filii. idest dei uerbũ suscepit passibi¬
lem hõiem᷑: ita tñ euis habitatiõe scd̾m su¬
am substantiã deitatis uerbi nichil pas¬
sa est. ut tota trinitas. quã impassibilem
necesse est confiteri. Mortuꝰ est ergo di filiꝰ
scd̾m scripturas uixta id quod mori pote¬
rat: resurrexit tercia die. ascendit in ce¬
lum: sedet ad dexterã dei patris. manen¬
te ea natura carnis in qua natꝰ ⁊ passus
est. in qua etiã resurrexit. Non enĩ ex in¬
ergo a patre om̃iũ potestate quȩ in celo st̃
n in terra. uenturus ẽ ad iudiciũ uiuoꝵ
& mortuoꝵ: ut ⁊ uistos remuneret et pr¬
⁊ puniat peccatores. Resurrectionẽ car¬
nis credimꝰ. ut dicamꝰ ln eadem in qͣ n̾c su¬

Expanded text:
assumpta est. Ipse enim Dei Filius secundum deitatem assumpta est. Ipse enim Dei Filius secundum deitatem suam impassibilis est ut Pater, incomprehensibilis ut Pater, invisibilis ut Pater, inconvertibilis ut Pater. Et quamvis propria persona Filii, id est, Dei Verbum suscepit passibilem hominem, ita tamen ejus habitatione secundum suam substantiam deitas Verbi nihil passa est, ut tota Trinitas quam impassibilem necesse est confiteri. Mortuus est ergo Dei Filius secundum Scripturas, juxta id quod mori poterat, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Dei Patris manente ea natura carnis in qua natus et passus est, in qua etiam resurrexit. Non enim exinergo a Patre potestate omnium quae in coelo sunt mansura. Venturus est ad judicium vivorum et mortuorum, ut et justos remuneret, et puniat peccatores. Resurrectionem carnis ita credimus, ut dicamus nos in eadem in qua nunc su
Abbreviated transcription (Latin):
Illoꝵ  similit̾ ex secram᷑ blasfemiã qui
nouo sensu asserere conantur. a tẽpo
re susceptȩ carnis om̃ia quȩ erant deita¬
tis in hõiem demigrasse. ⁊ rursũ q̃ erant
humanitatis in d̾m esse transfusa. ut qͥ
nulla umquã heresis dicere ausa est. ui¬
deatur hac confusione utraq exinani¬
ta substantia. deitatis sclicet ⁊ huma¬
nitatis. ⁊ a ꝓprio statu in aliud ẽe mu¬
tata. Qui tam deũ imꝑfectũ in filio
quã hõiem confitentur : ut nec deum
uere. nec hõiem tenere uideantur.
Nos autẽ tta dicimꝰ susceptũ a d̾i filio paᷤ¬
sibile nr̃m: ut deitas imꝑassibilis per¬
maneret. Passuse̾ni dei filiꝰ. ñ puta¬
tue s uere. om̃ia que scriptura testatur.
idest esuriẽ. sitim. lassitudinẽ. dolorẽ. mor¬
tem. ⁊ cetera huiꝰ modi: scd̾m illud. passus
est quod pati poterat: id est non scd̾m illã
substantiã quȩ assũpsit. s scd̾m illã quȩ

Expanded text:
Illorum quoque similiter exsecramur blasphemiam, qui Illorum quoque similiter exsecramur blasphemiam, qui novo sensu asserere re suceptae carnis, omnia quae erant Deitatis in hominem demigrasse; et rursum quae erant humanitatis in Deum esse transfusa: ut quod nulla unquam haeresis dicere ausa est videatur hac confusione utraque exinanita substantia, Deitatis scilicet et humanitatis, et a proprio statu in aliud esse mutata: qui tam Deum imperfectum in Filio, quam hominem confitentur; ut nec Deum verum, nec hominem tenere credantur. 5. Nos autem dicimus susceptum ita a Deo Filio passibile nmaneret. Passus enim Filius non putative sed vere, omnia quae Scriptura testatur, id est esuriem, sitim, lassitudinem, dolorem, mortem et caetera hujusmodi secundum illud passus est quod pati poterat, id est, non secundum illam substantiam quae assumpsit, sed secundum illam quae
Abbreviated transcription (Latin):
ac nõib distingiuint᷑. Ipsũ autẽ dei filiũ.
qui absq inicio et̾nitatẽ cũ patre ⁊ sp̃u
sc̃õ possidet. dicimꝰ in fine scłorũ ꝑfectũ
naturȩ nr̃ȩ hõiem suscepisse ex maria
semꝑ uirgine: ⁊ uerbũ carnẽ esse factõ.
assumendo hõiem. ñ ꝑmutando deitatẽ
Nec ut quidã sceleratissime opinantur.
tia ac uirtute creatoris oꝑatũ. Sic aũ¬
confitem᷑ in xp̃o unã filii esse ꝑsonam.
ut dicamꝰ duas ꝑfectas atq integras
esse substantias: idest deitatis. ⁊ huma¬
nitatis quȩ ex anima continet᷑ ⁊ cor¬
solũ ⁊ nundũ hõiem confitetur in xp̃s.
ita anatematizamꝰ apollinarẽ ⁊ euis
similes. qui dicunt dei filiũ minꝰ ali¬
quid de humana suscepisse natura.
⁊ uel in carne. uel in anima. uel in
sensu assu̾ptũ hõiem his ꝓpt̾ quos as¬
sumptꝰ est fuisse dissimilem. Qũe absq
sola peccati macula quȩ naturalis ñ
est: nobis confitem᷑ fuisse conformem.

Expanded text:
nibus distinguuntur. Ipsum autem Dei Filium, qui absque initio aeternitatem cum Patre et Spiritu sancto possidet, dicimus in fine saeculorum perfectum naturae nostrae hominem suscepisse ex Maria semper virgine, et Verbum carnem esse factum assumendo hominem, non permutando deitatem: nec, ut quidam scelero, quem potentia ac uirtute creatoris dicimuconfitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas perfectas, et integras esse substantias, » id est Deitatis et humanitatis, quae ex anima continetur et corsolum et nudum hominem confitetur in Christo; ita anathematizamus Apollinarem et ejus similes, qui dicunt Dei Filium minus aliquid de humana suscepisse natura, et vel in carne, vel in anima, vel in sensu assumptum hominem his, propter quos assumptus est, fuisse dissimilem, quem absque sola peccati macula quae naturalis non est nobis confitemur fuisse conformem.
Abbreviated transcription (Latin):
cum rodi exularet. ⁊ legeretur illa de¬
mostenis oratio qua aduersus eũ habu¬
erat : mirantib cunctis atq laudanti¬
bus. suspirans ait. Quid si ipsam audi¬
setis bestiam. sua uerba resonantẽ. Nec
hoc dico quod in me sit aliquid tale. qͦd
uel possis ame audire. uel uelis disce
re: s quod ardor tuus ⁊ discendi studi¬
um. etiam absq nobis ꝑ se ꝓbari debe¬
at. Ingeniũ docibile:: & sine doctore lau¬
dabile est. Non quid inuenias: s quid
queras consideramꝰ. Mollis cera ⁊ ad for¬
mandum facilis. etiam si artificis. ⁊ pla¬
tum ẽ quicquid ẽẽ potest. Paulꝰ apłs ad
pedes gamalihelis legem moysi ⁊ ꝓpħas
didicisse se głatur: ut armatꝰ sp̃italib
telis. postea diceret confident̾. Arma eñi
milicie nr̃e. non carnalia sunt. s poten¬
tia deo. ad destructionẽ munitionum:
cogitationes destruentes. ⁊ om̃em alti¬
tuclinem extollentẽ se aduersus scien¬
tiam dei. ⁊ captiuantes om̃em intelles

Expanded text:
xularet et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, - quod sit aliquid in me tale, quod uel possis uel uelis discere: sed quod ardor tuus ac discendi studium, etiam absque nobis per se probari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. mollis cera et ad formandum facilis, etiamsi artificis et platum est, quidquid esse potest. Paulus apostolus ad pedes Gamalihel legem et prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritalibus telis postea diceret confidenter: arma enim militiae nostrae non sunt carnalia, sed potentiadeo addestructionemmunitionum, cogitationes destruentes et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam dei et captiuantes
Abbreviated transcription (Latin):
maria tran sisse: ut eos quos ex libris
nouerant. coram quoq uderent.Sic
pitagoras memphiticos uates. sic plato
q hora italiȩ quȩ quondam magna gre¬
cia dicebatur laboriosissime peragrauit:
ut qui athenis magister erat ⁊ potens.
cuiusq doctrinas achademie gimnasia
ꝑsonabant. fieret ꝑegrinꝰ atq discipłs.
malens aliena uerecunde discere. quã
sua imprudent̾ ingerere. Deniq dũlict̾as
qͣsi toto fugienteᷤ orbe ꝑseqͥt᷑: captꝰ a pira¬
tis ⁊ uenundatꝰ. etiã tyranno crudelissimo
paruit. captiuos. uinctꝰ. ⁊ seruus. Tamen
quia philosophus: maioremente sefuit.
Ad titum liuium lacteo eloquentiȩ fonte
manantem. de ultimis hispaniȩ galliar¬
q finib quosdam uenisse nobiles legimꝰ:
& quos ad contẽplationẽ sui roma ñ t̾ra

Expanded text:
maria transisse, ut eos, quos ex libris nouerant, coram quoque uiderent. sic Pythagoras Memphiticos uates, sic Plato oque oram Italiae. quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragrauit, ut, qui Athenis magister erat et potens cuiusque doctrina Academiae gymnasia - personabant, fieret peregrinus atque discipulus, malens aliena uerecunde disua imprudenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit. ad Titum Liumanantem ex ultimis Hispanie Galliarumque finibus quosdam venisse nobiles legimus, et quos ad contemplationem sui Roma non tra
Abbreviated transcription (Latin):
uentri eius satis sit: Aut diuide statim
quod accipis: aut si timidus dispensa
tor es: dimitte largitori ut sua ipse distͥ¬
buat. Nolo sub occasione mea. saccubos
tuus plenus sit. Nemo mea meliꝰ me
seruare potest. Ipse ẽ optimꝰ dispensa¬
tor: qui nichil sibi reseruat. Coegisti
me nepotiane Rm̃e. lapidato ĩa uirgi¬
leem ora reserare ⁊ confodiendũ me¬
linguus om̃iũ ꝑdere. Aut eñi nichil
scribendum fuit. ne hominũ uidicium
subiremꝰ. quod tu facere uoliusti: aut
seribentes nosse ad uersũ nos cunctorũ
maledicoꝵ tela ẽe torquenda. Quos ob¬
secro ut quiescant: ⁊ desinant male¬
dicere. Non enim ut adu̾sariis. s ut
amicis scripsimꝰ: nec inuecti sumꝰ in eos
qui peccant. s ne peccent moniumꝰ :
neq in illos tantum. s in nos ipsos se¬
ueri uidices fiumꝰ: uolentes q festuc̃a
de oculo alteriꝰ tollere. nr̃am primum
trabem eiecimꝰ. Nullũ lesi: nullius no¬

Expanded text:
uentri meo satis sit? aut diuide statim, uentri meo satis sit? aut diuide statim, quod acceperis, aut, si timidus dispentor es, dimitte largitorem, ut sua ipse distribuat. NOLO SUB occasione mea sacculus tuus plenus sit. Nemo me melius, mea servare potest. Optimus dispensator est qui sibi nihil reservat. 17. Coegisti me, Nepotiane carissime, lapidato jam Virgileem ora reserare, omnium linguis prodere. Aut enim nihil scribendum fuit, ne hominum judicium subiremus, quod tu facere prohibuisti: aut scribentes nosse, adversum nos cunctorum maledicorum tela esse torquenda. Quos obsecro ut quiescant et desinant maledicere. Non enim ut adversariis, sed ut amicis scripsimus. Nec invecti sumus in eos qui peccant, sed ne peccent, monuimus: neque in illos tantum, sed in nos ipsos severi judices fuimus, volentesque festucam de oculo alterius tollere, nostram prius trabem ejecimus. Nullum laesi, nullius no
Abbreviated transcription (Latin):
lius contẽ nitur clericus. qui sepe uo¬
catur ad prandũi: ⁊ non recusat. Numꝗͣ
petentes: raro accipiamꝰ rogati. Beatiuis
est magis dare: qua accipere. Nescio qͦ¬
enim modo etiam ipse qui dep̾catur ut
tribuat cũ acceperis uliore te uidicat:
& mirũ in modũ si eũ rogantẽ contẽp¬
seris. plus te pocuis ueneratur. Predica¬
Nͥ apłm legit. suꝑest ut qui habent uxo¬
res tãquam ñ habentes sint. cur uirginẽ
cogit ut nubat: Qui de monogamia sa¬
cerdos est. quare uiduã hortatur ut bi¬
gama sit: Ecuratores atq dispensatore
domoꝵ alienarũ atq uillarum: quomͦ¬
possunt esse clerici qui ꝓprias iubent᷑
contẽ nere facultates: Amico rapere¬
quippiã furtũ est : eccłiam fraudare
sacyilegiũ est. Accepisse pauꝑib erogai¬
dum. ⁊ esurientib plurimis uel cautũ ħ
esse uel timidũ. aut quod aꝑtissimi¬
sceleris est exinde aliquid subtrahere:
om̃ium predonũ crudelitatẽ superat.
Alter fame torquetur: ⁊ tu uidicas q̃m

Expanded text:
lius contemnitur clericus, qui saepe vocatur ad prandium et non recusat. Nunquam petentes, raro accipiamus rogati. Beatius enim est magis dare quam accipere. Nescio enim quomodo etiam ipse qui deprecatur ut tribuat, cum acceperis, viliorem te judicat. Et mirum in modum, si eum rogantem contempseris, plus te posterius veneratur. ProcuraQui Apostolum legit: superest, ut qui habent uxores tanquam non habentes sint cogit, ut nubat? qui de monogamia sacerdos est. quare uiduam hortatur, ut δίγαμοςsit? procuratores et dispensatores domorum alienarum atque uillarum quomodo esse possunt, qui proprias iubentur contemnere facultates? amico quippiam rapere furtum est, ecclesiam fraudare sacrilegium est. accepisse pauperibus erogandum et esurientibus plurimis uel cautum esse uelle uel timidum aut — quod apertissimsceleris est — aliquid inde subtrahere omnium praedonum crudelitatem superat. ego fame torqueor et tu iudicas, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
etas inauditũ om̃ib scłis celebrandum q
miraculũ: ut urbem tantã ingressi ali¬
ud extra urbem quererent. Apolloniꝰ si¬
ue ille magus ut uulgus loquitur. si¬
ue philosophus ut pitagorei tradunt.
intrauit ꝑsas. transiuit caucasum. al¬
banos. scytas. massagetas. opulentissim a
indiȩ regna peneqauit. ad extremũ latis¬
ad bracmanas. ut hiarch.ũ in trono se¬
dentem aureo. ⁊ de tantali fonte potas¬
tem. int̾ paucos discipulos de natura.
de morib. ac syderũ cursu audiret do¬
centem. In de ꝑ elamitas. babilonios. calde¬
os. medos. assyrios. parthos. syros. feniceᷤᷤ.
mosissimam solis mensam uideret in sa¬
bulo. Inuenit ille uir ubiq quod disce¬
ret: ⁊ semꝑ ꝓficiens. semꝑ se melior fie¬
ret. Scripsit suꝑ hoc plenissime octo uo¬
tanti in se hospitis loquebatur. an expe¬
rimentũ eius queritis qui in me loqui¬
tur xp̃c. pꝰ damascum arabiã q lustra¬

Expanded text:
etas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latisad Brachmanas; ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac de siderum cursu audiret docentem; inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices,mosissimam Solis mensam uideret in sabulo. inuenit ille uir ubique, quod disceret, ut semper proficiens semper se melior fieret. scripsit super hoc plenissime octo uotanti hospitis loquitur: an experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
mas a deo dari credimꝰ quas ab ipso factaᷤ
dicimꝰ: anathematriantes eos qͥ animã
quasi partem dei. diuinȩ dicunt ẽẽ sub̃ȩ.
ł orũ quoq condẽpnamꝰ errorẽ: qui eas ante
peccasse. uel in celis conuersatas dicunt.
qũa in corpora mitterentur. Execram᷑ eciã¬
eoꝵ blasfemiã. qui dicunt impossibile al¬
quid hõi a deo ẽẽ preceptũ: ⁊ mandata dei
non a singulis. s ab om̃ib incõmune pos¬
se seruari: uel qui primas nuptias cũ ma¬
nant. Anathematizamꝰ etiã illos qui d̾i
filiũ necessitate carnis mentitũ esse di¬
cunt: ⁊ eũ ꝓpt̾ assũptũ hõiem non om̃ia
facere potuisse quȩ uoluit Iouiniani qͦ¬
dam: namꝰ heresim. qui dicit nullã in fu¬
turo meritoꝵ ẽẽ distantiã: nosq ea sibi
habituros ẽẽ uirtutes. quas hic habere
negleximꝰ. Liberũ sic confitemur arbi¬
trium. ut dicamꝰ nos semꝑ dei indigere
auxilio: ⁊ tã illos errare qui cũ mani¬

Expanded text:
mas a Deo dari credimus, quas ab ipso factas dicimus; anathematizantes eos qui animam, quasi partem Dei, divinae dicunt esse substantiae. Eorum quoque condemnamus errorem, qui eas ante peccasse, vel in coelo conversatas esse dicunt, quam in corpora mitterentur. Exsecramur etiam blasphemiam eorum qui dicunt, impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum; et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari: vel qui primas nuptias cum Manant. Anathematizamus etiam illos qui Dei Filium necessitate carnis mentitum esse dicunt, et eum propter assumptum hominem non omnia facere potuisse quae voluit. Joviniani qdamnamus haeresim, qui dicit nullam in futuro meritorum esse distantiam, nosque eas ibi habituros esse virtutes, quas hic habere neglexerimus. 13. Liberum sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio; et tam illos errare qui cum Mani
Abbreviated transcription (Latin):
esse substantiã. ⁊ unũ in trib ꝑsonis fa¬
temur deu̾: ita impietatẽ sabeilii declinas¬
tes. tres ꝑsonas expressas sub ꝓprietate
filiũ. ipsũ sp̃m sc̾m esse dicentes. s aliam
Non enĩ nomina tantũ modo. s etiã nomi¬
num ꝓprietates. idest ꝑsonas. uel ut gre¬
ci exprimunt ypostãsis. hoc est subsisten¬
tias: confitemur. Nec pat̾. filii aut scĩ
aut̾ sp̃c sc̃s patris nom̃ ꝑsonã q recipit:
s pater semꝑ pat̾ est. filiꝰ semꝑ filiꝰ. sp̃e sc̃s.¬

Expanded text:
esse substantiam, et unum in tribus personis faesse substantiam, et unum in tribus personis fatemur Deum, ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sub proprietate Spiritum sanctum esse dicentes; sed aliam non enim nomina tantummodo, sed etiam nominum proprietates, id est, personas, vel, ut Graeci exprimunt, ὑποστάσεις, hoc est, subsistentias, confitemur. Nec Pater Filii aut Spiriaut Spiritus sanctus Patris nomen personamque suscipit: ed Pater semper Pater est, Filius semper Fili
Abbreviated transcription (Latin):
deo patͥ: ut nec tẽpore. nec gradũ. nec po¬
testate possit ẽẽ inferior. Tantũq confite¬
mur illũ ẽẽ qui est genitꝰ quantꝰ est ille
qui genuit. Non autẽ qr diumꝰ genitũ
a patre filiũ. diuinȩ & ineffabili genera¬
tioni aliquod tẽpus ascribimꝰ: s nec patr̃e
aliq̃n cepisse nec filiũ. Non enĩ aliter cos¬
fiteri possumꝰ eternũ patr̃e: nisi confite¬
amur etiã coȩt̾nũ filiũ. Ex filio enĩ: pat̾
dicitur. & qui semꝑ pat̾ fuit: semꝑ ha¬
uerum ex patre ꝓcedentẽ: equalem ꝑ oĩa
patri & filio : uoluntate. potestate. et̾ni¬
tate. substantia. Nec est ꝓrsus aliquis
in trinitate gradus: nichil quod inferius
suꝑuisue dici possit: s tota deitas sui ꝑ¬
fectione equalis est. ut exceptis uocabulis
quȩ proprietatẽ ꝑ sonarũ indicant quic¬
quid de una ꝑsonã dicitur. de trib digneˢ
sime possit intelligi. Atq ut confunden¬
tes arriũ. unã eandemq dicimꝰ trinitati s

Expanded text:
Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate possit esse inferior: tantumque confitemur esse illum qui est genitus, quantus est ille qui genuit. Non autem quia dicimus genitum a Patre Filium divina et ineffabili generatione, aliquod ei tempus adscribimus; sed nec Patrem aliquando coepisse, nec Filium. Nec enim aliter confiteri possumus aeternum Patrem, nisi confiteamur etiam coaeternum Filium: ex Filio enim Pater dicitur, et qui semper pater fuit, semDeum ex Patre procedentem, aequalem per omnia Patri et Filio voluntate, potestate, aeternitate, substantia. Nec est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihil quod inferius superiusve dici possit, sed tota Deitas sui perfectione aequalis est; ut exceptis vocabulis quae proprietatem personarum indicant, quidquid de una persona dicitur, de tribus disime possit intelligi: atque ut confundentes Arium unam eamdemque dicimus Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a laudare. Sc̃i filii cõmunes albina.
pinianꝰ. ⁊ melania plurimũ uos salittat.
has litteras de sc̃a bethleem. sc̃o pbro in¬
nocentio tradidi ꝑferendas. Heptis
ur̃a paula miserabilit̾ dep̾catur ut
memores eiuis sitis: ⁊ multũ salutat.
tueatur clementia: dñi uere sc̃i. atq
om̃iũ affectione uenerabiles patRes.

Expanded text:
nostra laudare. sancti filii communes. Albina. nostra laudare. sancti filii communes. Albina. Pinianus et Melania, plurimum uos salutant. has litterulas de sancta Bethleem sancto presbytero Innocentio tradidi perferendas. neptis uestra Paula miserabiliter deprecatur. ut memores eius sitis, et multum uos salutat. tueatur clementia, domini uere sancti atque omnium affectione uenerabiles patres.
Abbreviated transcription (Latin):
dulis missos a sc̃o fr̃e nr̃o eusebio pbro so¬
scepisse non ante multũ tẽporis. & exin¬
de uel ingruentib morbis uel dormitio¬
ne sc̃ȩ ac uenerabilis filiȩ ur̃e eustochii
ita doluisse. ut ꝓpemodũ contẽpnendoᷤ
putarẽ. In eod̾e enĩ luto hesitat: ⁊ excep¬
tis uerbis tinnulis. atq em̃dicatis. nicħ
aliud lo quitur. Tam̃ multũ egimꝰ. ut
dum epłȩ meȩ respondere conatur aꝑtiꝰ¬
se ꝓderet: ⁊ blasfemias om̃ib patefaceret
Quicquid enĩ in miserabili illa sy nodo
diospolitana dixisse se denegat: in hoc
opere proficetur. Nec grande ẽ ineptissi¬
mis nenus respondere. Si autẽ dñs uitã
tribuerit. ⁊ notarioꝵ habuerimꝰ copiam.
paucis lucubracinculis respondebimꝰ.
non ut conuincamꝰ heresim emortuã. s
ut imperitiã atq blasfemiã nr̃is sermo¬
nibus confutemꝰ. Meluisq hoc faceret
sc̃itas tua: ne cõpellam᷑ contra herecicũ

Expanded text:
dulis missos a sancto fratre nostro Eusebio presbytero sudulis missos a sancto fratre nostro Eusebio presbytero suscepisse non ante multum temporis et exinde uel ingruentibus morbis uel dormitione sanctae et uenerabilis filiae uestrae Eustochiae ita doluisse, ut propemodum contemnendos putarem. in eodem enim luto haesitat et exceptis uerbis tinnulis atque emendicatis nihil aliud loquitur. tamen multum egimus, ut, dum epistulae meae respondere conatur, ase proderet et blasphemias omnibus patefaceret. quicquid enim in miserabili illa synodo Diospolitana dixisse se denegat, in hoc opere profitetur. nec grande est ineptissimis naeniis respondere. si autem dominus uitam tribuerit et notariorum habuerimus copiam. paucis lucubratiunculis respondebimus, non ut conuincamus haeresim emortuam, sed ut inperitiam atque blasphemiam nostris sermonibus confutemus; meliusque hoc faceret sanctitas tua. ne compellamur contra haereticum
Abbreviated transcription (Latin):
ac iure uenerandis alypio ⁊ au
portitor. anno p̾terito quasi nequaquã
affricã reu̾surus mea ad dignationem
ur̃am scripta ñ sũpsit. Tamen deo gr̃a
agimus: quod ita euenit. ut nr̃m silen¬
tium ur̃is eplis iuinceretis. Michi enim
om̃is occasio gratissima est. ꝑ quã scri¬
bo ur̃ȩ reuerentiȩ: testem in uocans
deum. quod si posset fieri assũptis alis
columbȩ uris amplexib implicarer:
semꝑ quidem ꝓ merito uirtutũ ur̃a¬
rum. s nc̃ maxime qr cooꝑatorib et
auctorib uobis heresis celestina ui¬
gulata est: quȩ ita infecit corda mol¬
torum. ut cũ superatos dãpnatosq esse
se sentiant. tñ uenena mentiũ non omit¬
tant. ⁊ quod solũ possunt oderint nos. ꝑ¬
quos putant se libertatẽ docende herese¬
os ꝑdidisse. Quod autẽ queritis utrum
rescripserim contra libros aniani pseudo¬
diaconi celedensis. qui copiosissime pasci¬
tur. ut alienȩ blasfemiȩ uerba fruola
subministret: sciatis me ipsos libros in sce¬

Expanded text:
ac iure uenerandis Alypio et Auportitor, anno praeterito quasi nequaquam Africam reuersurus mea ad dignationem uestram scripta non sumpsit. tamen deo gratias agimus, quod ita euenit, ut nostrum silentium uestris epistulis uinceretis. mihi enim omnis occasio gratissima est, per quam scribo uestrae reuerentiae testem inuocans deum, quod, si possit fieri, adsumptis alis columbae uestris amplexibus implicarer, semper quidem pro merito uirtutum uestrarum sed nunc maxime, quia cooperatoribus et auctoribus uobis heresis Caelestina iugulata est, quae ita infecit corda multorum, ut, cum superatos damnatosque esse se sentiant, tamen uenena mentium non omittant et, quod solum possunt, nos oderint, per quos putant se libertatem docendi hereseos perdidisse. Quod autem quaeritis, utrum rescripserim contra libros -Anniani, pseudodiaconi Celedensis, qui copiosissime pascitur, ut alienae blasphemiae uerba friuola subministret, sciatis me ipsos libros in sche
Abbreviated transcription (Latin):
nus perite. aut parũ caute aliquid for¬
te positũ est. emendari cupimꝰ a te: qui
petri ⁊ fidem ⁊ sedem tenes. Sin autẽ hȩc
nr̃a hec confessio apostolatꝰ tui uidicio
cõprob:atur : quicũq me maculare uo¬
luerit. se imperitũ uel maliuolũ. uel
etiam non catholicũ: non me hereticũ

Expanded text:
nus perite, aut parum caute aliquid forte positum est, emendari cupimus a te, qui Petri et fidem et sedem tenes. Sin autem haec nostra confessio Apostolatus tui judicio comprobatur; quicumque me maculare voluerit, se imperitum, vel malevolum, vel etiam non catholicum, non me haereticum