comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant: & ideo ait. Tanto tempore uobis¬
cũ sũ. & ad huc me ñ cognouistis: Ecce qͦ mͦ
pͣsens ds eccerat: & ñ uidebatur. S quare
non ausus ẽ dicere deniq nec apłi xp̃m u¬
debant. s ait nec apłi om̃s. tanquã aliqui
tc̃ uiderent ea uisione inqua ipse ꝙ pat̾
unũ sunt: Anforte illud attendit. qd̾
cũ petrus dixisset tues xp̃c filius dei
uiui responsum accepit. beatus es symon
reuelacio utrũ ꝑ fidem tantȩ rei creditȩ
an ꝑuisionẽ conspectȩ facta ineiꝰ m̃te fu¬
erit. ñ mͥ uideat᷑ elucere. cũ & ipse petrus
tam paruuilum se ad huc illi offenderit.
ut timeret ne amitteret morientẽ. quẽ
filiũ dei uiui hoc ẽ utrȩ fontẽ fuerat pau¬
lo aute c̃fessus: Peinde potest mouere.
quomͦ iã ipsa dei substantia uideri potu¬
erit aquib dam in hac uita positis. ꝓpter
illud quod dictũ ẽ ad moysen. nemo pot̾
faciem meã uidere & uiuere. nͥ q potest

Expanded text:
uidebant et ideo ait: Tanto tempore uobisuidebant et ideo ait: Tanto tempore uobiscum sum et adhuc me non cognouistis\'. ecce quo modo praesens deus erat et non uidebatur. Sed quare non ausus est dicere \'denique nec apostoli debant\', sed ait nec apostoli omnes\', tamquam aliqui tunc uiderent ea uisione, in qua ipse et pater unum sunt? an forte illud adtendit, quod, cum Petrus dixisset: Tu es Christus filius dei uiui, responsum accepit: Beatus es, Simonreuelatio utrum per fidem tantae rei creditae an per uisionem conspectae facta in eius mente fuerit, non mihi uidetur elucere, cum et ipse Petrus tam paruulum se adhuc illi ostenderit, ut timeret, ne amitteret morientem, quem filium dei uiui, hoc est uitae fontem fuerat paulo ante confessus. Deinde potest mouere, quo modo iam ipsa dei substantia uideri potuerit a quibusdam in hac uita positis, propter illud, quod dictum est ad Moysen: Nemo potest faciem meam uidere et uiuere, nisi quia potest
Abbreviated transcription (Latin):
tib in notescens: ut illic ĩ terna & ineffa-¬
bili luce clarescat. quod dictũ ẽ qͥ uidet¬
me uidet & patrẽ. qd̾ hic philippo dice¬
bat᷑ qͣndo uidebat & ñ uidebat. Sequit᷑
enĩ huiꝰᷤ uisionis eximius concupitor
ambrosius dicens. Ꝙ. cũ ab sens putat᷑.
uidetur. & cũ p̃sens ẽ ñ uidetur. Non di¬
xit cũ ab sens est. s cũ ab sens putatur.
Nusquã enĩ ẽ absens. qͥ cȩlum & t̾ram
ĩplet. nec spaciis includit᷑ paruis. mag¬
nisue diffunditur. s ubiq totus ẽ. & nul¬
lo c̃tinet᷑ loco. Hoc qͥ excedenti m̃te in¬
telligit. uidet dm̃ & cũ absens putatur.
Qui aut̃ hoc ñ potest. oret. & agat. ut pos¬
se mereatur : nec ad hominẽ disputato¬
rẽ pulset. ut qͥ ñ legit legat. s ad deum
saluatorẽ ut quod nͨ ualet ualeat. Und̃
aũ dixerit: ꝙ cũ p̃sens ẽ ñ uidet᷑. consequen¬
t̾ aperuit dicens. Peniq nec apłi om̃s xp̃m

Expanded text:
tibus innotescens, ut illic interna et ineffatibus innotescens, ut illic interna et ineffabili luce clarescat, quod dictum est: Qui me uidit, uidit et patrem, quod hic Philippo dicebatur, quando uidebat et non uidebat sequitur enim huius uisionis eximius concupitor Ambrosius dicens: \'Et, cum absens putatur, uidetur et, cum praesens est, non uidetur. non dixit cum absens est\' sed cum absens putatur\'; nusquam enim est absens, qui caelum et terram implet nec spatiis includitur paruis magnisue diffunditur, sed ubique totus est et nullo continetur loco. hoc qui excedente mente intellegit, uidet deum, et cum absens putatur; qui autem hoc non potest, oret et agat, ut posse mereatur, nec ad hominem disputatorem pulset, ut, quod non legit, legat, sed ad deum saluatorem, ut, quod non ualet, ualeat. unde autem dixerit: Et, cum praesens est, non uidetur\', consequenter aperuit dicens: \'Denique nec apostoli om
Abbreviated transcription (Latin):
beati mundi cordes. Om̃ mundo corde uide¬
bit᷑. quia nec in loco uidetur. nec oculis
corporalib queritur. nec circu̾scribitur
uisu. nec tactu tenet᷑. nec auditur asfatu.
nec sentitur incessu. Dm̃ nemo uidit un¬
quã. uel in hac uita sicuti ipse ẽͥ uł etiã
in angeloꝵ uita sic̃ uisibilia ista que cor¬
porali uisione cernunt᷑. qr unigenitus
filius qui ẽ in sinu patris ipse narrauit.
Unde ñ ad oculoꝵ corporaliũ. s admenti¬
um uisionẽ dictumẽ ꝑtinere qđ narrat.
S rursus ne desiderium nr̃m a corporis
sensu. ad aliũ corporis sensũ migraret.
hoc ẽ ad aures ab oculis. ideo eũ dixisset
nec corporalib oculis d̾s̃ querit᷑. nec
circũ scribitur uisu. nec tactu tenetur.
addidit etiã nec auditur affatu. ut si po¬
ssimus unigenitũs filiũ qͥ ẽ insinu patris
sic intelligere narrantem qͦmͦ & uerbũ
ẽͥ ñ sonus aurib strepens. s imago men¬

Expanded text:
Beati mundo corde, quoniam mundo corde uideBeati mundo corde, quoniam mundo corde uidebitur, qui \'nec in loco uidetur nec oculis corporalibus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. deum enim nemo uidit umquam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse narrauit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rursus, ne desiderium nostrum a corporis sensu ad alium corporis sensum migraret, hoc est ad aures ab oculis. ideo, cum dixisset: \'Nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur\', addidit etiam: \'Nec auditur affatu\', ut, si possumus, unigenitum filium, qui est in sinu patris, sic intellegamus narrantem, quo modo et uerbum est non sonus auribus instrepens sed imago men
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ ꝓmisit ostensurũ seip̃m dilectorib
sius. cum patre unũ dm̃. non qͦmͦ in hoc
scło in corpore uisus ẽ: abonis & amalis.
Et in uidicio enĩ futuro quo sic uentu¬
rus ẽ.: qͦmͦ uisus ẽ iens in cęlũ: hoc ẽ in
eadem forma. filii hominis. eandem for-¬
mã udebunt qͥb dicturus ẽ. Esuriui
q ñ dedistis michi manducare. qui a
& iudei uidebunt inquem pupugert̃.
ñ illã di formã in qua ñ rapinã arbi¬
tratꝰ ẽ eẽ equalis do. In illã dĩ formã
tẽ uidebunt eũ. qͥ uidebunt sicuti ẽ.
Nec ideo uidebunt ꝙ pauperes sp̃u in
hac uita fuert̃. ꝙ mites. quia lugentes.
q estirientes & sicientes iusticiam. qr
misericordes. ꝙ pacifici. q ꝑ sequutio¬
nẽ passi ꝓpt̾ iusticiã. quãius & hec oĩa
idem ipsi sint. s ꝙ mundo st̃ corde.
Ideo quippe int̾ illas beatitudines cũ oĩa
faciant qui cor mundũ habent. ñ ẽ tam̃ ali¬
cubi posttũ dm̃ uidebunt. nͥubi dictũ ẽ

Expanded text:
omisit ostensurum se ipsum dilectoribus suis cum patre unum deum, non quo modo in hoc saeculo in corpore uisus est a bonis et a malis? Et in iudicio enim futuro, quo sic uenturus est, quo modo uisus est iens in caelum, hoc est in eadem forma filii hominis, eandem formam uidebunt, quibus dicturus est: Esuriui et non dedistis mihi manducare, quia et Iudaei uidebunt. inrapinam arbitratus est esse aequalem deo. in illa dei forma tunc uidebunt eum, qui uidebunt, sicuti est. nec ideo uidebunt, quia pauperes spiritu in hac uita fuerunt, quia mites, quia lugentes, quia esurientes et sitientes iustitiam, quia misericordes, quia pacifici, quia persecutionem passi propter iustidem ipsi sint, sed quia mundo sunt corde. Ideo quippe inter illas beatitudines cum omnia faciant qui cor mundum habent, non est tamen alicubi positum: Deum uidebunt, nisi ubi dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sanentur om̃s languores animȩ nr̃ȩ:
ab illo qͥ ꝓpicius sit omnib iniquitati¬
b nr̃is. In hac enĩ uiuaciori uita facti
spiritales poterimꝰ oĩa diuidicare. ipsi
uero a nemine diuidicari. Animalis
aũ homo. ñ percipit ea que sunt spc̃d̾i.
Stulticia ẽ enĩ illi ꝙ ñ pot scire qm̃ spi¬
ritaliter diiudicat᷑. Iuod si nondum
possumꝰ. p̃ferre lucem uidicantem. ei
luci de qua udicat᷑. p̃ferre uitã inat¬
telligentẽ uitȩ tantum mͦ scienti p̃fer¬
re naturã ñ alibi hoc & alibi aliud.
s omnia que habet in uno simul habentẽ.
scouti ẽ ipsa nr̃a intelligentia. ei naturȩ
que ita partib eonstat. ut minus sit dimi¬
dia quã tota. sicuti ẽ om̃e corpus: suꝑfluo
de reb tantis ac talib disputamꝰ. Si aũt hoc
iã possumus. aliqͥd melius quã intellectũ

Expanded text:
sanentur omnes languores animae nostrae sanentur omnes languores animae nostrae ab illo, qui propitius fit omnibus iniquitatibus nostris. in hac enim uiuaciore uita facti spiritales poterimus omnia diiudicare, ipsi uero a nemine diiudicari. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi et non potest scire, quoniam spiritaliter diiudicatur. Quod si nondum possumus praeferre lucem iudicantem ei luci, de qua iudicatur, praeferre uitam intellegentem uitae tantum modo sentienti, praeferre naturam non alibi hoc et alibi aliud sed omnia, quae habet, in uno simul habentem, sicuti est ipsa nostra intellegentia, ei naturae, quae ita partibus constat, ut minor sit dimidia quam tota, sicuti est omne corpus, superfluo de rebus tantis ac talibus disputamus. si autem hoc iam possumus, aliquid meliu
Abbreviated transcription (Latin):
lacũq in nr̃a uoluntate c̃sistit. nobisq ẽ¬
spicua ẽ. nec in loco uidetur. nec corpora¬
lib oculis queritur: nec circũscribitur
uisu. nec tactu tenet᷑. nec auditur affa¬
tu. nec sentitur in cessu. quantomagis
đs ipse cuuis hoc pignus in nob̾ ẽ: Nsã
si interior homo nr̃ quantulacũq imago
euis ñ de illo genita s ab illo creata. quã¬
iuis ad huc renouet᷑ de die in diem. iam
tam̃ in tali luce habitat quo nullus oeu¬
loꝵ corporaliũ sensus accedit: si ea que
in ea luce cordis oculis intuem᷑. & discer¬
nunt᷑ intra se. & nullis locoꝵ spaciis se¬
parantur: quantomagis dđs qui lucem ha¬
bitat in accessibilem. corporis sensibus.
quo nec ipsuis nͥ mundi pot̃ ẽẽ cordis ac¬
cessus: Cũ gͥ lucẽ istã omni corporali lu¬
ci ñ solũ iudicio racionis. s amoris quoq
appetitu p̃posuerimꝰ. qͣnto id magis uo¬
luerimꝰ. tanto melius ualebimus. donec

Expanded text:
lacunque in nostra voluntate consistit, nobisque colacunque in nostra voluntate consistit, nobisque conspicua est, nec in loco videtur, nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu.. quanto u magis deus ipse, cuius hoc pignus in nobis est! nam si interior homo noster, quantulacumque imago eius non de, illo genita sed ab illo creata, quamuis adhuc renouetur de\' die in diem, iam tamen in tali luce habitat, quo nullus oculorum corporalium sensus accedit, si ea, quae in illa luce M cordis oculis intuemur, et discernuntur inter se et nullis locorum spatiis separantur, quanto magis deus, qui lucem habitat inaccessibilem corporis sensibus, quo nec ipsius nisi mundi potest esse cordis accessus! cum igitur lucem istam omni corporali luci non solum iudicio rationis sed amoris quoque appetitu praeposuerimus, quanto id magis ualebimus, tanto melius ualebimus, donec
Abbreviated transcription (Latin):
stent. siue moueantur. Porro si ea que ĩ
anuno nr̃o sunt corporalib locis similli¬
ma. ñ tantũ locoꝵ spaciis acfinib conti¬
nent᷑. nec interuallis localib in nr̃a me-¬
moria reponunt᷑. quanto magis illa que
nullã gerunt similitudinẽ corporum
caritas. gaudiũ.pax. longanimitas. be¬
nignitas. bonitas. fides. mansuetudo.
continentia. nulla locoꝵ spacia tenent.
nulla in t̾capedine separantur. aut aliqͣ
oculi cordis quo radios suos mittant. ꝙ
ea uideant int̾ualla conquirunt: Non¬
ne omnia in uno sunt sine angustia. et
sius terminis nota sunt sine cirenitu
regionum: Aut dic in quo loco uideas
caritatẽ. que tam̃ intantũ tͥ cognita
ẽ. inqͣntũ eã potes mentis acie contueri.
quã ñ ideo magnã nosti. quia ingentẽ
aliquã molem conspiciendo lustrasti
Nec cũ tͥ intus loquitur ut scam eã ui¬
uas ullis ꝑstrepit sonis. nec ut eã cernas¬
corporalium lum̃ origis oculoꝵ: nec ut

Expanded text:
stent siue moueantur. stent siue moueantur. animo nostro sunt corporalibusque locis simillima, non tamen locorum spatiis ac finibus continentur, nec intervallis localibus in nostra memoria reponuntur, quanto magis illa, quae nullam gerunt similitudinem ccaritas, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia, nulla locorum spatia tenent, nulla intercapedine separantur aut aliqua oculi cordis, quo radios suos mittant et ea uideant, interualla conquirunt! nonne omnia in uno sunt sine angustia et suis terminis nota sunt sine circuitu regionum? aut dic, in quo loco uideas caritatem, quae tamen in tantum tibi cognita est, in quantum eam potes mentis acie contueri, quam non ideo magnam nosti, quia ingentem aliquam molem conspiciendo lustrasti; nec, cum tibi intus loquitur, ut secundum eam uiuas, ullis corporalium lumen erigis oculorum; nec ut
Abbreviated transcription (Latin):
bat. aut laceat᷑. Prouide si ñ potes aciem
mentis tuȩ a corporearũ similitudine
quasi nubilo perspicue serenare. eas ip¬
sas apud te ipsam uigilanter attende.
Intuere cȩlum & t̾ram cogitando. sicut
oculis corporis cernendo consuesti. easq
imagines cęli & terrȩ. que ante oculos co¬
gitacionis ꝓductȩ sunt. uide similitudines
corporũ eẽ ũ corpora. Sic gͦ iudica contra
te ipsam ꝓte ipsa. si ñ potes omnifariam
corporalium qualitarũ imaginarias for¬
mas abacie tuȩ mentis abigere. q unde
uinceris. inde uine̾e. conuince. Neq enĩ
ẽ ut opinor quisquã etiã talib inagina¬
tionib ita deditus. ut credat sic esse in
memoria sua. uł in ipso conspectu cogita¬
cionis suȩ. solem. lunã. stellas. amnes. ma¬
ria. montes. colles. urbes. parietes deniq
domus suȩ. uel etiã cubiculi sui ꝙ qͥcqͥd
ꝑ oculos corporis tale cognouit &. tenet.
ut locoꝵ spaciis atq interuallis. siue

Expanded text:
bat aut iaceat. Proinde, si non potes aciem bat aut iaceat. Proinde, si non potes aciem mentis tuae a corporearum similitudinum quasi nubilo perspicue serenare, eas ipsas apud te ipsam uigilanter adtende. intuere caelum et terram cogitando, sicut oculis corporis cernendo consuesti, easque imagines caeli et terrae, quae ante oculos cogitationis productae sunt, uide similitudines corporum esse, non corpora. sic ergo iudica contra te ipsam pro te ipsa, si non potes omnifariam corporalium qualitatum imaginarias formas ab acie tuae mentis abigere, et, unde uinceris, inde conuince. neque enim est, ut opinor, quisquam etiam talibus imaginationibus ita deditus, ut credat sic esse in memoria sua uel in ipso conspectu cogitationis suae solem, lunam, stellas, amnes, maria, montes, colles, urbes, parietes denique domus suae uel etiam cubiculi sui, et quicquid per oculos corporis tale cognouit et tenet, ut locorum spatiis atque interuallis siue
Abbreviated transcription (Latin):
tã certa. uideri sine luce ñ possunt. Ipsam
gͥ lucẽ. uiqua illa cuncta ꝑspicis intuere.
lus corporeoꝵ radius oculoꝵ. Profecto
ñ potest. Attende etiã & utrũ ineauide¬
as ullalocoꝵ spacia uł in terualla. respon¬
dde. Nicbil ibi tale ut arbitror inuenis.
& iã si ugilanter abigis. ab aspectu inti¬
mo. qͥcqͥd umaginũ corporaliũ exterio¬
ris hominis sensus. inuexit. S forte
difficile ẽ. In ruit enĩ de consuetudi¬
ne carnalis uttȩ. in ipsos quoq interi¬
ores oculos turba plantasmatũ in simi¬
litudinib corporũ. cui resistere cona¬
tus saltẽ auctoritate diuina. excla¬
maui dolens in illa breui epła. ⁊ dixi.
iusmodi uanitate illa increpatione
conpescui. Facilius qͥ ppe inclinam᷑ ad
solita. & amicũ ẽ infirmitati animȩ.
corporalem conuersacionẽ introrsus
uel mittere. uł admittere. ñ ibi sana consi¬
stat. s ubi languida quod̾amͦ aut incum¬

Expanded text:
tam certa uideri sine luce non possunt. ipsam tam certa uideri sine luce non possunt. ipsam igitur lucem, in qua illa cuncta perspicis, intuere lus corporeorum radius oculorum. profecto non potest adtende etiam et, utrum in ea uideas ulla locorum spatia uel interualla, responde. nihil ibi tale, ut arbitror, inuenis, si uigilanter abigis ab aspectu intimo, quicquid imaginum corporalium exterioris hominis sensus inuexit. sed forte difficile est; inruit enim de consuetudine carnalis uitae in ipsos quoque interiores oculos turba phantasmatum in similitudinibus coi-porum, cui resistere conatus saltem auctoritate diuina exclamaui dolens in illa breui epistula et dixi: em ab huius modi uanitate illa increpatione compescui. facilius quippe inclinamur ad solita et amicum est infirmitati animae corporalem conuersationem introrsus uel mittere uel admittere, non ubi sana consistat, sed ubi languida quodam modo aut incum
Abbreviated transcription (Latin):
iniusibilib ñ excellentiorib qͥb etiam
nob̾ ñ uisis fidem debes. s ab his que cõ¬
memoraui que ñ ereddis absentia. sed
p̃sentia m̃te contueris. ñ eisdem ipsis car¬
nis oculis. s illis interiorib iudices: Cũ
gͦ interiores oculi uidices sint. exterioꝵ
oculoꝵ. istiaũ illis quodã officio nuncian
di & ministerio famulentur: multaq illi
uideant que isti ñ uident. nichil isti uide¬
ant unde non illi tanquã p̃sides uidicẽt.
qͥs ñ illos itis incõparabili estimatione
p̃ponat: Que cũ ita sint obsecro te cũ
agit᷑ inteipsa hoc tã grande negotium
cum ab exteriorib interiora distinguis.
ati illa istis in effabiliter ante ponis. cũꝙ
istis foris relictis in illis intrinsecus demo¬
raris. ꝙ ea siuis quib da in corporalib fini¬
b metiendo iudicas: in nulla te putas.
an in aliqua luce uersari᷑ Ego enĩ existi¬
mo. qdꝰ tanta ibi & talia. tã uera. tã clara

Expanded text:
inuisibilibus non excellentioribus, quibus etiam inuisibilibus non excellentioribus, quibus etiam non uisis fidem debes, sed ab his, quae commemoraui, quae non credis absentia, sed praesentia mente contueris, non eisdem ipsis carnis oculis sed illis interioribus iudices? cum ergo interiores oculi iudices sint exteriorum oculorum, isti autem illis quodam di et ministerio famulentur, multaque illi videant quae isti non vident, nihil isti videant, unde non illi tanquam praesides judicent; quis non illos istis incomparabili aestimatione praeponat? 42. Quae cum ita sint, obsecro te, cum agitur in teipsa hoc tam grande negotium; cum ab exterioribus interiora distinguis, atque illa istis ineffabiistis foris relictis in illis intrinsecus demoraris et ea suis quibusdam incorporalibus finibus metiendo diiudicas, in nulla te putas an in aliqua luce uersari? ego enim existimo, quod tanta ibi et talia tam uera, tam clara,
Abbreviated transcription (Latin):
ris etiã ñdũ ꝑspicue intellectis. creden¬
dũ ẽẽ ñ dubitas. S hãc c̃siderationẽ cre¬
dendi uł ñ credendi. & difficultatẽ scien¬
tiȩ . & dubitacionis estus. ꝙ piã fidẽ que
diuinis debetur affectib: in tua m̃te ita
ut sunt attendis. & uides. nec de his omni¬
no qd̾ apud teita sint: siue ut ego dixi.
siue ut ipsa potiisti nosse aliqͥd ambigis.
Nides itaq fidem tuã. uides dubitacionẽ
tuã. uides studiũ tuũ. uoluntatẽq discen¬
di. E cũ auctoritate diuina mouearis ad
omnia hec. Nũ gͥ his oculis cordis tui qui¬
b hec omnia uera & certa ẽẽ contueris.
tibiq p̾sentia in uisibiliter cernis. atq dis¬
cernis. ullo mͦ corporeos oculos cõparabis.
cũ etiã de ipsis reb uisibilib que corpo¬
raliũ oculoꝵ acie quod̾amͦ tadiantur.
& de ipsis corporͤis oculis eoꝵq acie qua¬
liscũq & qͣntacũq sit. quantũ distet ab

Expanded text:
ris, etiam nondum perspicue intellectis, credenris, etiam nondum perspicue intellectis, credendum esse non dubitas. Sed hanc considerationem credendi uel non credendi et difficultatem scientiae et dubitationis aestus et piam fidem, quae diuinis debetur affatibus, in tua mente, ita ut sunt, adtendis et uides nec de his omnino, quod apud te ita sint, siue ut ego dixi siue ut ipsa potius nosti, aliquid ambigis. uides itaque fidem tuam, uides dubitationem tuam, uides studium tuum uoluntatemque discendi et, cum auctoritate diuina mouearis ad haec omnia. Num igitur his oculis cordis tui, quibus haec omnia uera et certa esse contueris tibique praesentia inuisibiliter cernis atque discernis, ullo modo corporeos oculos comparabis, cum etiam de ipsis rebus uisibilibus, quae corporalium oculorum acie quodam modo radiantur, et de ipsis corporeis oculis eorumque acie, qualiscumque et quantacumque sit, quantum distet ab
Abbreviated transcription (Latin):
nec inloco de uidet᷑. nec corporalibus
oculis querit᷑. nec circũ scribit᷑ uisu. nec
tactu renet᷑. nec audit᷑ affatu. nec sen¬
tit᷑ incessu. Talem quippe ẽẽ intellexit
uel credidit dm̃. qͥ mundo corde conspi¬
citur: hanc aũ etiã meã sententiã ẽẽ confi¬
teor. A liter gͦ ista. aliter alia diuina uerba
in fide recipe. De nob̾ tͥ sub est fortasse ali¬
quis scrupulus. ne in his diuinis eloquiis
aliquid minus dilucide intelligamus: et
ñ sicut dicta sunt. s sicut suspicam᷑ expo¬
nant᷑ a nobis. Forte enĩ dicis apud temet
ipsam. Iuid & mundo corde uidetur đs.
&. inloco tam̃ uidetur: aut quid si etiam
oculis corporalib dm̃ uidebunt qui mun¬
dio sunt corde. cũ corruptibile hoc indu¬
erit in corruptionẽ. qͣndo erimꝰ equales
angułis ddei: Quantũ gͦ nob̃ credere de
beas. uł ñ debeas fortassis ignoras. & uel
plus uel minus quã debes nob̾ credendo
ne fallaris attendis. Diuinis aũ scriptu¬

Expanded text:
ralibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. talem quippe esse intellexit uel credidit deum, qui mundo corde conspicitur; hanc autem etiam meam sententiam esse confiteor. . Aliter ergo ista, aliter illa diuina uerba in fide recipis. de nobis enim tibi subest fortasse aliquis scrupulus, ne in his diuinis eloquiis aliquid minus dilucide intellegamus et, non sicut dicta sunt, sed sicut suspicamur, exponantur a nobis. forte enim dicis apud temet ipsam: Quid, si et mundo corde uidetur deus et in loco tamen uidetur? aut: Quid, si etiam oculis corporalibus deum uidebunt, qui mundo sunt corde, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, quando erimus aequales angelis dei? quantum ergo nobis cbeas, vel non debeas, fortassis ignoras; et vel plus vel minus quam debes nobis credendo, ne fallaris attendis: divinis autem Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uoluit intelligi qͦd quid̾a eoꝵ uidebunt
dm̃.quidam uero ñ uidebt̃. quib credenti¬
b dedit porestatem filios dei fieri. cũ ad eo ᷤ
om̃s ꝑtineat qd̾ dictũ ẽ uidebimus eũ sicu¬
ti ẽ. s dicendo nos copiã ñ merem᷑. q uiden
ddi dm̃ grãm ñ habemꝰ. de hoc scło se loqui
significauit ubi quibdã ds licet ñ insua
natura s in qua uoluit specie dignatus ẽ
apparere sic̃ habrahȩ: sicut ysaiȩ. aliisq
simuilib. Ceteris uͦ in numerabilib quã uis
ad suũ ppłm & hereditatem ȩternã ꝑtinenti

Expanded text:
llegi, quod quidam eorum uidebunt deum, quidam uero non uidebunt, quibus credentibus dedit potestatem filios dei fieri, cum ad eos omnes pertineat, quod dictum est: Videbimus eum sicuti est, sed dicendo nos copiam non meremur, quia deum uidendi gratiam non habemus de hoc saeculo se loqui significauit, ubi quibusdam deus licet non in sua natura, sed in qua uoluit specie, dignatus est apparere sicut Abrahae, sicut Esaiae aliisque similibus; ceteris uero innumerabilibus quamuis a
Abbreviated transcription (Latin):
&. sp̃c sc̃s. unus ds ẽ. sine ulla diuersita¬
te & separacione naturȩ & qd̾ mundicor¬
des dm̃ uidebunt. ⁊ qd̾ similes ei erimyᷤ.
qm̃ uidebimus eũ sicuti ẽ. ⁊ qd̾ aͥs cari¬
tas ẽ. ꝙ qui manet incaritate in ded ma¬
net & ds in eo manet: & qđ pacẽ ac scĩfi

Expanded text:
 sanctus unus deus est sine ulla diuersitate et separatione naturae et quod mundi corde eum uidebunt et quod similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, et quod deus caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet
Abbreviated transcription (Latin):
o uenabili scõ pat̾ auoustino ep̃o
bonefaciꝰ. Alanꝰ suꝑba d̾o iuuante
cecidit. qͦ ante paulułu audax gladium
erecta portabat. Multi ex adu̾sis cecide
ñ credo. ultimũq diẽ mͥ exopto uenire.
gaudeo tuȩ uictoriȩ. Siuitatẽ que so¬
serua romanã. tuos ut bonꝰ rege comes.
nichil de inrib ꝓpriis p̃sunias. de auctore

Expanded text:
o venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Manus superba, Deo juvante, cecidit, quae ante paululum audax gladium erecta portabat. Multi ex adversis cecidere non credo, ultimumque diem mihi exopto venire. Gaudeo tuae victoriae. Civitatem, quaesoserva Romanam; tuos ut bonus rege comes: nihil de viribus propriis praesumas; de auctore
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpias actitare ñ quiescunt: dicentes qͦd ante
quã ista docdrina ꝑmundũ p̾dicaret᷑: tan¬
ta mala ñ paciebatur genꝰ humanũ: facile ẽ
ex ȩuagło respond̾e. Dñs enĩ dicit. Seruus
nesciens uoluntatẽ diũ sui faciens digna.
plagis uapulabit paucis. Seruus aũ scienᷤ
uoluntatem dñi sui. & faciens digna. plagieᷤᷤ

Expanded text:
impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, impias iactare non quiescunt dicentes, quod ante, quam ista doctrina per mundum praedicaretur, tanta mala non patiebatur genus humanum, facile est ex euangelio respondere; dominus enim dicit: Seruus nesciens uoluntatem domini sui et faciens digna plagis uapulabit pauca, seruus autem sciens uoluntatem domini su
Abbreviated transcription (Latin):
lia ceteris cõminando. multos etiã rebap¬
tzare cõpellunt. Pridie quã ad te ista
rores quadraginta ⁊ octo anintȩ mͥ rebapti¬
zatȩ renunciate st̃. Plangenda sunt hec
ñ miranda. & exclamandũ ad dm̃: ut ñ
a tantis malis liberet nos. Nũqͥd utiq¬
desperandũ suit generi humatio. cũ hec
& in ꝓpħis & in eugło tanto ante p̾dicta
sunt: Nonitaq debemꝰ tã nobis ipsis eẽ
contrarii. ut credamꝰ quando legunt᷑. &
querant᷑ qͣndo cõpbentur: s pocius illi
qui increduli fuerant cñ hec in scĩs libris
conscripta legerent uel audirent: nẽ sal¬
tem cred̾e deb̾ent: cũ cõpleri iã uident.
Unde his tã magnis pressuris tanquã in
torculari dñi dĩ nr̃i sicut amurca infide¬
liũ murmurantiũ ꝙ blasphemantiũ flu¬
it: ita oleũ quoq fideliũ c̃fitentiũ. &
orantiũ. ex primi & liquari ñ cesset.
Illis enĩ qui contra xp̃ianã fidem querelas

Expanded text:
lia ceteris comminando multos etiam rebaplia ceteris comminando multos etiam rebaptizari compellunt. pridie, quam ad te ista rores quadraginta et octo animae mihi rebaptizatae nuntiatae sunt. 2. Plangenda sunt haec, non miranda, et exclamandum ad Deum, ut noa tantis malis liberet nos. Nam quid utique sperandum fuit generi humano, cum haec et in prophetis et in euangelio tanto ante praedicta sint? non itaque debemus tam nobis ipsis esse contrarii, ut credamus, quando leguntur, et queramur, quando complentur, sed potius et illi, qui increduli fuerant, cum haec in sanctis libris conscripta legerent uel audirent, nunc saltem credere debent, cum compleri iam uident, ut de his tam magnis pressuris tamquam in torculari domini deinostri, sicut amurca infidelium murmurantium et blasphemantium fluit, ita oleum quoque fidelium confitentium et orantium exprimi et liquari non cesset. illis enim, qui contra Christianam fidem querelas
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb petisti ut ꝓlixo opere aliqua responde¬
rem. cũ talib malis magis ꝓlixi gemitus
& fletus. quã plixi libri debeantur. Totꝰ
quippe mundus tantis affligitur cladib
ut pene pars terrarũ nulla sit. ubi ñ talia
qualia scripsisti cõmutantur atq plangant᷑.
Nã ante paruũ tempus. et iã in illis solmu¬
dinib egipti. ubi monasteria ab omni stre¬
pitu quasi secura delegerant: abarbaris
que ingalliis nefaria ꝑpetrata sint: etiam¬
uos latere ñ arbitror. De hispanis quoq tot
ꝓuinciis que ab his malis diuidebant᷑ inta¬
ctȩ: cȩpert̃ iã talia nunciari. S qͥd longe
imus : Ecce in regione nr̃a hipponiensi.
qͣs barbari ñ attigert̃ clericorũ donatista¬
rũ & circũcellionũ latrocinia sic uastant ec¬
clesias. ut barbaroꝵ fortasse facta mitiora
tũ mitterent: Quoꝵ menbra etiã cęt̾a pla¬
gis horrendis uulnerib q sauciar̃t. Depre¬
dant᷑ etiã domos aliqͣs & incendunt: fructus

Expanded text:
quibus petisti ut prolixo opere aliqua responderem; cum talibus malis magis prolixi gemitus et fletus, quam prolixi libri debeantur. Totus quippe mundus tantis affligitur cladibus, ut pene pars nulla terrarum sit, ubi non talia, qualia scripsisti, committantur atque plangantur. Nam ante parvum tempus, etiam in illis solitudinibus Aegypti, ubi monasteria separata ab omni strepitu, quasi secura delogerant, a barbaris quae in Galliis nefaria uos latere non arbitror; de Hispanis quoque tot prouinciis, quae ab his malis diu uidebantur intactae, coeperunt iam talia nuntiari. sed quid longe imus? ecce in regione nostra Hipponiensi, quoniam eam barbari non adtigerunt, clericorum Donatistarum et Circumcellionum latrocinia sic uastant ecclesias, ut barbarorum fortasse facta mitiora tum mitterent, quorum membra etiam cetera plagis horrendis uulneribusque sauciarunt? depraedantur etiam domos aliquas et incendunt, fructus aridos
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ erimio meritoꝙ honorabili & sus¬
cĩpiendo filio orontio. augustinꝰ. Ago grãs.
qd aduentũ eximietatis tuȩ litteris etiã
p̃uenire dignatus es. & ante contuitũ misi¬
sti colloqͥum. ut tuo prius affatu fruerem᷑.
& ardentius. qđ iocundius graciusq ca¬
peremꝰ. dñe exunie. meritoq honorabilis.
⁊suscipiende fili. Leddo itaꝙ meritis tuiᷤ
nis obsequirm. in columitatẽ tuã gaudenꝰ
nunciatã. obtansq continuã. & qđ rese̾p¬
tũ exiguitatis meȩ iure p̃rogate benuo¬
lentiȩ reposcendo addidisti dicens: si tam̃
id de tanta sc̃itate possũ ꝓmereri. nullomͦ
audeo desperare sc̃itatis eiusdem: euius
haustu ꝓ nr̃o modulo aliqͥd sumꝰ. ip̃m fon¬
tẽ ñ solum laudandũ. uerũ etiã nobiscũ
participandũ. ꝙ tuȩ prudentiȩ placitu¬
rũ: ut ds̃ incorporabilit̾ atq in cõmutabi¬
lit̾ bonꝰ. qͥ ꝑ suã potentiã tã bonȩ tuȩ m̃¬
tis ẽ institutor: sit etiã ꝑ grãm restitutor.

Expanded text:
NO EXIMIO MERITOQVE HONORABILI ET SUSCIPIENDO FILIO ORONTIO AUGUSTINUS. Ago gratias, quod aduentum eximietatis tuae litteris etiam praeuenire dignatus es et ante contuitum misisti conloquium, ut tuo prius affatu quam aspecet ardentius, quod iucundius gratiusque cape-, remus, domine eximie meritoque honorabilis et suscipiende fili. reddo itaque meritis tuis audens nuntiatam, optansque continuam. Et quod rescripta exiguitatis meae jure praerogatae benevolentiae reposcendo addidisti, dicens, Si tamen id de tanta sanctitate possumus promereri; nullo modo audeo desperare, sanctitatis ejusdem, cujus haustu pro nostro modulo aliquid sumus, ipsum fontem non solum laudandum, verum etiam nobiscum participandum, et tuae prudentiae placiturum; ut Deus incomparabiliter atqliter bonus per suam potentiam tam bonae tuae mentis institutor sit etiam per gratiam restitutor.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ari. Et qͥeqͥd nec cõmisit nec ꝑmisit li¬
bido pacientis. solus erit culpa facientis.
Omnisque illa uiolentia. ñ ꝓcorruptionis
turpitudine s pro passionis uulnere de¬
uis: ꝓ meis tam̃ occupatiotionib multã
prolixa. ⁊ ꝓpt̾ ꝑlatoris festinationem ni
accelerata. sufficiat caritati tuȩ. Multo
uberius uos dñs ẽsolabitur: si scripturas
eius intentissime legeritis. Explicit epła¬

Expanded text:
uid in ea nec commisit nec permisit libido patientis, solius erit culpa facientis omnisque illa uiolentia non pro corruptionis turpitudine sed pro passionis uulnere deuis, pro meis tamen occupationibus multum prolixa et propter perlatoris festinationem nimis accelerata sufficiat caritati tuae. multo uberius uos dominus consolabitur, si scripturas eius intentissime legeritis. CXII.
Abbreviated transcription (Latin):
sciant qͥa tues dñs d̾s solus. ⁊głosus in
uniuerso orbe t̾rȩ H ec illis dicentib
ꝙ. aci dm̃ ingemiscentib omnino suis ad¬
erit: qui suis adesse c̃sueuit. Et aut ni¬
chil inearũ castissimis m̃bris libidine
hostili perpetrari ꝑmitit. aut siꝑmittit.
cũ earũ animꝰ nulla c̃sensionis turpitu¬
dine maculat᷑ etiã carnẽ suã defendat

Expanded text:
iam tu es dominus deus solus et gloriosus in uniuerso orbe terrae. Haec illis dicentibus et ad deum ingemesceutibus omnino suis aderit, qui suis adesse consueuit, et aut nihil in earum castissimis membris libidine hostili perpetrari permittit aut, si permittit, cum earum animus nulla consensionis turpitudine maculatur, etiam carnem suam defendit
Abbreviated transcription (Latin):
que reuelabit᷑ in nob̾. Pro inde carissime
etiã illis quoꝵ uerba te ferre ñ posse. qmͣ
dicunt si nos peccatores ista meruimꝰ. quare
ꝙ serui dei barbaroꝵ ferro ꝑemti st̃.& an-¬
cillȩ dĩ captiuȩ ductȩ st̃. humilit̾ & uera¬
cit̾ & pie responde. Quãtamlibet iusticiã
seruemus. quãtãlib&s dño obȩdientiã exhi-¬
beamꝰ. nũ quid meliores ẽẽ possumus trib
uiris illis. qͥ in camino ignis ardentis ꝓ con¬
seruanda lege di ꝓiecti sunt: Et tamen le¬
ge quid illi dicant. azarias summus ex tri¬
b. aperiens os suũ in medio ignis & dixit.
Benedictus es dñe d̾s patrũ nr̃oꝵ. & lauda
in omnib que fecisti nob̃.& oĩa opera tua
uera. ꝙ rectȩ uiȩ tuȩ: & omnia iudicia tua
ueritas. ꝙ uidicia ueritatis fecisti ꝑ omnia
que intulisti nob̃. & ciuitati sc̃ę patrum
nr̃oꝵ ierusalem: qm̃ inueritate ꝙ. iudicio ĩ¬

Expanded text:
quae reuelabitur in nobis. Proinde, carissime, etiam illis, quorum uerba dicis te ferre non posse, quoniam dicunt: Si nos peccatores ista meruimus, quare et serui dei barbarorum ferro perempti sunt et ancillae dei captiuae ductae sunt?\' humiliter et ueraciter et pie responde: Quantam libet enim iustitiam seruemus, quantam libet domino oboedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus tribus illis uiris, qui in camino ignis ardentis pro conseruanda dei lege proiecti sunt? et tamen lege, quid illic dicat Azarias, unus ex tribus aperiens os suum in medio ignis dixit: Benedictus es, din omnibus, quae fecisti nobis, et omnia opera tua uera et rectae uiae tuae et omnia indicia tua ueritas et iudicia ueritatis fecisti per omnia, quae intulisti nobis et ciuitati sanctae patrum nostrorum Hierusalem, quoniam in ueritate
Abbreviated transcription (Latin):
possent ab unminentis iã mortis periculo
liberari. Petuit ut oraret ꝓeis: pollicens
qd̾ si salui facti e̾etit: eã suis parentib red¬
dererent. Ieiuna uit illa & orauit. & ex¬
audita c̃tinuo ẽ. Ad hoc enĩ factũ erat:
qͣntũ exitꝰ docuit. Ita illi tã repentino di
beneficio salute ꝑcepta: mirantes eã ꝙ ho¬
norantes. quod eoꝵ mater ꝓmiserat ĩpleue¬
runt. Ora gͦ dñm ꝓ eis. & roga ut etiam ipsaᷤᷤ
doceat talia facere. qualia supͣ memoratꝰ
sc̃s azarias int̾ cetera in oratione ꝙ con-¬
fessione sua fudit ad cłm. Sic enĩ sunt
illȩ interra captiuitatis suȩ qͦmͦ erant
illi inea terra. ubi nec sacrificare more
suo poterant dño. sic̃ nec iste possunt. ł
ferre oblationẽ ad altare di. uel inuenire
ibi sacerdotẽ. ꝑ quem offerant deo. Don&
gͦ eis dñs. ut ei dicant qd̾ azariaᷤᷤ dix̃ ĩcse¬
quentib p̃cũ suarũ. Non ẽ in hoc tẽꝑe

Expanded text:
possent ab imminentis iam mortis periculo possent ab imminentis iam mortis periculo liberari; petiuit, ut oraret pro eis, pollicens, quod, si salui facti essent, eam suis parentibus redderent. ieiunauit illa et orauit et exaudita continuo est; ad hoc enim factum erat, quantum exitus docuit. ita illi tam repentino dei u beneficio salute percepta mirantes et honorantes, quod eorum mater promiserat, impleuerunt. Ora ergo dominum pro eis et roga, ut etiam ipsas doceat talia dicere, qualia supra memoratus sanctus Azarias inter cetera in oratione et confessione sua fudit ad deum. sic enim m sunt illae in terra captiuitatis suae, quo modo erant illi in ea terra, ubi nec sacrificare more suo poterant domino, sicut nec istae possunt, uel ferre oblationem ad altare dei uel inuenire ibi sacerdotem, per quem offerant deo. donet ergo eis dominus, ut ei dicant, quod Azarias dixit in consequentibus precum suarum: Non est in hoc tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ducti. atq incaptiuitate positi: illa dixert̃
que conscripta legant᷑ a nob̾: ut disceremꝰ cap¬
tiuos di seruos ñ deseri adño suo. Unde aũ
scimꝰ qͥd etiã ꝑ istas omp̃s dñs ꝙ misericors ds̃ ĩ
in ipsa t̾ra barbarica fieri uelit mirabilium
suoꝵ  Tantũ ñ cessetis. ꝓ illis ingemiscere
adđm. & querere qͣntum potestis. & quantũ
ipse ꝑ mittit. cũ tempꝰ & facultatem dede¬
rit. quid de illis factũ sit. uel que ur̃a possint
habere solatia. Nã sitifensis ante paucos an¬
nos seueri ep̃i neptis scimonialis abarbariᷤ
honore magno suis parentib restituta ẽ.
Domus enim illa barbaroꝵ ubi captiua ĩ¬
geressa ẽ. subita cȩpit dñoꝵ infirmitate
iactarĩ. ut om̃s ipsi barbari tres nͥ fallor uł
amplius fr̃s: ꝑiculosissima egritudine labo¬
rarent. Iuoꝵ mat̾ aninaduert it puellã deo
deditã: & credidit quod eiꝰ orationib sui filii

Expanded text:
ducti atque in captiuitate positi illa dixerunt, ducti atque in captiuitate positi illa dixerunt, quae conscripta legerentur a nobis et disceremus captiuos dei seruos non deseri a domino suo. unde autem scimus, quid etiam per istas omnipotens et misericors deus in ipsa terra barbarica fieri uelit mirabilium suorum? tantum non cessetis pro illis ingemescere ad deum et quaerere, quantum potestis et quantum ipse permittit, cum tempus et facultatem dederit, quid de illis factum sit uel quae uestra possint habere solatia. nam de Sitifensi ante paucos annos Seueri episcopi neptis sanctimonialis a barbaris honore magno suis parentibus restituta est. domus enim illa barbarorum, ubi captiua ingressa est, subita coepit dominorum infirmitate iactari, ita ut omnes ipsi barbari, tres, nisi fallor, uel amplius fratres, periculosissima aegritudine laborarent. quorum mater animaduertit puellam deo deditam et credidit, quod eius orationibus sui filii
Abbreviated transcription (Latin):
iudicam᷑ aũ. adño corripim᷑. ne cũ mun¬
do dampnem᷑. Hec fidelit̾ lege. fidelit̾
p̃dica: & qͣntũ potes caue. & cauendum
doce. ne adu̾sus dm̃ in his temptacionib
& tribulationib murmures. Bonos di¬
cis seruos & fideles & scõs. gladio barba¬
roꝵ ꝑenitos. Quid aũ int̾ ẽ utrũ eos febris¬
an febris anferrum de corpore soluerit. ñ
qua occisisione s quales ad se exeant dñs
attendit. inserus suis: nͥ qͦd maiorẽ habet
pȩnã languor diuturnꝰ. quã citissimꝰ exitꝰ.
& tam̃ etiã ip̃m languorem duiturnũ &
horrendũ legimus: qualem passus ẽ iob il¬
le.cuius certe iusticiȩ ds ipse qui falli ñ
pot̾ tale perhibet testimoniũ. Grauissima
sane &. multũ dolenda ẽ illa captiuitas
feminarũ castarũ atq sc̃arũ: s ñ ẽ captuꝰ
d̾s earũ. nec captiuas deserit suas. si nouit
suas. Nã ꝙ illi sci quoꝵ passiones & confessi¬
ones de scripturis scĩs cõmemoraui. ab hostib

Expanded text:
no, corripimur, ne cum mundo damnemur. Haec fideliter lege, fideliter praedica et, quantum potes, cane et cauendum doce, ne aduersus deum in his temptationibus et tribulationibus murmuretur. bonos dicis dei seruos et fideles et sanctos gladio barbarorum peremptos. quid autem interest, utrum eos febris an ferrum de corpore solueret? non qua occasione adtendit in semis suis, nisi quod maiorem habet poenam languor diuturnus quam citissimus exitus; et tamen etiam ipsum languorem diuturnum et horrendum legimus, qualem passus est ille lob, cuius certe iustitiae deus ipse, qui falli non potest, tale perhibet 10 testimonium. Grauissima sane et multum dolenda est illa captiuitas feminarum castarum atque sanctarum, sed non est captiuus deus earum nec captiuas deserit suas, si nouit suas. nam et illi sancti, quorum passiones et confessiones de scripturis sanctis commemoraui, ab hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
sexto loco paciebat᷑. qͥd dicat. Ita enĩ scrip¬
tũ ẽ. Et post hc̃ sextũ applicauert̃. Cũq
hio tormentis cruci aretus moreretur
dix̃. Noli te seducere. ꝓpt̾ nos hec patim᷑.
peccantes in dñm nr̃m: & facta sunt hec
digna nobis. Tu aũ noli te putare ĩpu¬
nitũ futurũ. qͥ aduersus dm̃ & legem eiꝰ.
legib tius pugnare uolusti. Hid̃es etiã
iffi quã humilit̾ & ueraciter sapiant. qͥ
pro suis peccatis se flagellari confitent᷑.¬

Expanded text:
sexto loco patiebatur, quid dicat; ita enim scripsexto loco patiebatur, quid dicat; ita enim scriptum est: Et post hunc sextum applicauerunt. cum hic tormentis excruciatus moreretur, dixit: Noli te seducere; s propter nos haec patimur peccantes in deum nostrum et facta sunt haec digna nobis. tu autem noli te putare inpunitum futurum, qui aduersus deum et legem eius legibus tuis pugnare uoluisti\'. uides etiam, isti quam humiliter et ueraciter sapiant, qui pro suis peccatis se flagellari a domin
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ nimiũ tenebar. Uide que madiodũ
sua perca pͥus dix̃. e postea ppli siui. Et
hanc dĩ cõm̃dat iusticiã. ⁊ hanc dl̃laudem
dicit. qr ñ iniuste s propeccatis eoꝵ flagel¬
lat etiã ipsos scõs suos. Si gͦ ista dicunt
qͥ excellentissim a sc̃itate ignes ⁊ leones cir¬
ea se in nox ios habuerunt. quid nos opor¬
tet dicert inbumilitate nr̃a. qͥ tã longe ilł
ĩpares sumus. qͣntãcũq iusticiam seruare
uideam᷑: S ne aliquis ex istimet illos dei
seruos quos dicis abarbaris int̾fectos. sic
illam mortẽ euadere debuisse. quomͦ tres
illi uiri ab ignib. & danel aleonib libera¬
tusẽ. sciant illa ꝓpt̾ea facta miracula. ut
eos uerũ dm̃ colere crederent reges: a qui¬
b nulla supplicia tradebant᷑. Noc enim
erat in occulto iudicio. ꝙ micdĩa dĩ. ut illis
regib eo mͦ consuleret ad salutem. Antio¬
cho aũ regi qͥ machabeos penis crudelib
te puniuit. Lege tam̃ etiã unus illoꝵ qͥ

Expanded text:
e quem ad modum sua peccata prius dixit et postea populi sui. et hanc dei commendat iustitiam et hanc dei laudem dicit, quia non iniuste sed pro peccatis eorum flagellat etiam ipsos sanctos suos. si ergo ista dicunt, qui excellentissima sanctitate ignes et leones circa se innoxios habuerunt, quid nos oportet dicere in humilitate nostra, qui tam longe illis inpares sumus, quantamcumque iustitiam seruare uideamur? 10 Sed ne aliquis existimet illos dei seruos, quos dicis a barbaris interfectos, sic illam mortem euadere debuisse, quo modo tres illi uiri ab ignibus et Danihel a leonibus liberatus est, sciant illa propterea facta miracula, ut eos uerum deum colere crederent reges, a quibus in illa supplicia tradebantur. hoc m enim erat in occulto iudicio et misericordia dei, ut illis regibus eo modo consuleret ad salutem. Antiocho autem regi, qui Machabaeos poenis crudelibus te puniuit. lege tamen, etiam unus illorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ etiã p̃cẽ danielis & uide quẽ ad mo¬
dũ in captiuitate positus pecc̃a ñ tan¬
tũ ppłi sui. uerũ etiã sua confiteatur:
& ꝓͥ hisdicat ꝑ iusticiã dei se ad illam
captiuitatis penã q obꝓbria ꝑuenisse.
Sic enĩ seriptum ẽ. Et dedi faciem meã
ad dnm dm̃ ut quererẽ p̃ces & obsecra¬
tiones. in ieuinio & sacco. & p̃catus sũ dñm
dm̃ meũ. ⁊ c̾fessus sũ & dixi. Dñe d̾s mag¬
ne ꝙ mirabilis. &. qͥ seruas testam̃tũ tuum
&. micd̾iam diligentib te. et seruantib
p̃cepta tua: peccauimꝰ. aduersus legẽ feci¬
mus. ĩ pie egimusꝰ & recessimus ꝙ declina¬
uimꝰ ap̃ceptis tuis. q a udiciis tuis: ꝙ ñ
exaudiuimus seruos tuos ꝓpħas qͥ loque
bant᷑ in nomine tuo ad reges nr̃os. & ad
omnẽ ppłm t̾rȩ. Tibi dũe iusticia: nob̾ aũ
c̃fusio factei. sic̃ dies hec: uiro iuda & ha

Expanded text:
tamen etiam precem Danihelis et uide, quem ad motamen etiam precem Danihelis et uide, quem ad modum in captiuitate positus peccata non tantum populi sui ueet pro his dicat per justitiam Dei se ad illam captivitatis poenam et opprobria pervenisse. Sic enim scriptum est: Et dedi faciem meam ad Dominum Deum, ut quaererem preces et obsecrationes in jejunationibus et sacco, et precatus sum Dominum deum meum et confessus sum et dixi: Domine deus magne et mirabilis, qui seruas testamentum tuum et misericordiam diligentibus te et seruantibus praecepta tua, peccauimus, aduersus legem fecimus, impie egimus et recessimus et declinauimus a praeceptis tuis et a iudiciis tuis et non exaudiuimus seruos tuos prophetas, qui loque- . bantur in nomine tuo ad reges nostros et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio faciei, sicut dies hic, uiro Iud
Abbreviated transcription (Latin):
inierłm: sic̃ sa scriptũ ẽ in lege moysi. Om¬
nia mala hec uenerunt suꝑ nos. ꝙ ñ rogaui¬
mus dñm̃ dm̃ nr̃m ut auerteret a nobis de¬
licta nr̃a. &. ut intelligerenus omnẽ ue¬
ritatẽ: tuã. Et uigilauit dñs d̾s ad omnẽ¬
suũ scm̃. & perduxit ea que fecit ad nos:
quẽ fecit. q ñ audiuimꝰ uocẽ eiꝰ. Et nunc
nu forti. q fecisti tͥ nom̃ sic̃ dies hec: delic¬
ta adu̾sus legẽ tuã fecimꝰ dũe. in omni mi¬
sericordia tua. Auertat᷑ itaq ĩpetus tuus.
& ira tua a ciuitate tua. Iherusalem & ppłr¬
tuus in c̃fusionẽ uenit. omnib qͥ circũ nos
sunt. Et nẽ ex audi iłs nr̃ p̃ces serui tui &
orationẽ eiꝰ: & ostende nobis faciem tuam
m̃s aur̃e tuã &s exaudi. aperi oculos tuos
ꝙ uide interitũ nr̃m et ciuitatis tuȩ ierłm:
suꝑ quã inuocatũ ẽ tiom̃ tuũ. qm ñ ĩ nr̃a¬

Expanded text:
em; sicut scriptum est in lege Moysi, omnia mala haec uenerunt ad nos et non rogauimus dominum deum nostrum, ut auerteret a nobis delicta nostra et ut intellegeremus omnem ueritatem tuam. et uigilauit dominus deus ad omnesanctum suum, et perduxit ea quae fecit ad nos, quem fecit, et non audivimus vocem ejus. Et nuncnu forti et fecisti tibi nomen, sicut dies hic, delicta aduersus legem tuam fecimus. domine, in omni misericordia tua auertatur itaque impetus tuus et ira tua a ciuitate tua Hierusalem tuus in confusionem uenit omnibus, qui circa nos sunt. et nunc exaudi, deus, preces serui tui et orationem eius et ostende nobis faciem tuam meus, aurem tuam et exaudi; aperi oculos tuos et uide interitum nostrum et ciuitatis tuae Hierusalem, ad quam inuocatum est nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
& c̾taminabilis credat᷑ ds̃. cuiꝰ pars potu¬
it ad mala tanta ꝑduci. s ñ possit saltem to¬
tus a tanta coinquinatione & ĩmundicia &
miseria uł in scłi fine purgari. Has cam illiᷤ
ĩtolerales blasphemias subdiaconꝰ iste quasi
catholicus ñ solũ credebat. s quib uirib
poterat edocebat. Nã docens patefactus ẽ.
cũ se qͣsi discentib credit. Rogauit me qͥde
postea quã se manicheoꝵ auditorem eẽ c̃¬
fessus ẽ: ut eũ inuiã ueritatis doctrinȩ
catholicȩ reuocarẽ. S fateor eiꝰ functionẽ
sub specie clerici uehem̃t ex horrui. eũq
cohercitũ pellendu de ciuitate curaui.
Nec mͥ hoc satis fuit. nͥ & tuȩ sc̃ĩtati eũ me
is litt̾is intunarẽ. ut a clericoꝵ gradu ẽgru¬
e q ȩccłastica seueritate de iectus. cauendus
omnib ĩ notescat. petenti aũ penitentiȩ lo¬
cũ. tẽ credat᷑: si & alios qͦs illic nouit eẽ ma¬

Expanded text:
et contaminabilis credatur deus, cuius pars potuet contaminabilis credatur deus, cuius pars potuit ad mala tanta perduci, sed non possit saltem totus a tanta coinquinatione et inmunditia et miseria uel in saeculi fine purgari. Has cum illis intolerabiles blasphemias subdiaconus iste quasi catholicus non solum credebat, sed, quibus uiribus poterat, et docebat. nam docens patefactus est, cum se quasi discentibus credidit. rogauit me quidem, postea quam se Mani. chaeorum auditorem esse confessus est, ut eum in uiam ueritatis doctrinae catholicae reuocarem, sed, fateor, eius finctionem sub clerici specie uehementer exhorrui eumque coercitum pellendum de ciuitate curaui. nec mihi hoc satis fuit, nisi et tuae sanctitati t etenim meis litteris intimarem, ut a clericorum gradu congrue ecclesiastica seueritate deiectus cauendus omnibus innotescat. petenti autem paenitentiae locum tunc credatur, si et alios, quos illic nouit esse, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ieunant. & om̃s blasphemias cũ illis cre¬
dunt. qͥb manicheoꝵ heresis de testanda
ẽ. negantes scilicet xp̃m natũ eẽ de uir¬
gine. nec eiꝰ carnẽ uerã eẽ c̃sitententes
fuisse. s falsã. ac ꝑ hoc & falsã eiꝰ passio¬
nẽ . &. nulła resurrectionẽ fuisse ẽtendt̃.
Patriarchas ꝓpħasq blasphemant. Legẽ
ꝑ famułu di moysen datã. ñ a uero do di¬
cunt. s a pͥncipe tenebraꝵ. Aninas ñ so¬
łu hominũ. s etiã pecoꝵ de di eẽ substan¬
tia. & om̃ino partes di ẽẽ arbitrant᷑. Im̃
deniq bonũ & uerũ dic̃t cũ tenebrarũ
gente pugnasse. & partẽ suã tenebrarũ
principib miscuisse. eãq toto mundo
inqͥnatã & ligatã ꝑ cibos electoꝵ suoꝵ ac
ꝑ hoc sołe & luã ꝙurgari asseuerant. &
qđ purgari de ipsa di parte ñ potuerit.
in fine scłi ȩt̾no ac penali uinculo colli¬
gari. ut ñ solu uolabilis & corruptibił

Expanded text:
jejunant, et omnes blasphemias cum illis crejejunant, et omnes blasphemias cum illis credunt, quibus Manichaeorum haeresis detestanda est; negantes scilicet Christum natum esse de virgine, nec ejus carnem veram confitentes fuisse, sed falsam: ac per hoc et falsam ejus passionem, et nullam resurrectionem fuisse contendunt. Patriarcdicunt sed a principe tenebrarum. animas non solum hominum sed etiam pecorum de dei esse substantia et omnino partes dei esse arbitrantur. deum denique bonum et uerum dicunt cum tenebrarum gente pugnasse et partem suam tenebrarum principibus miscuisse eamque toto mundo inquinatam et ligatam per cibos electorum suorum et per solem ac lunam purgari adseuerant et, quod purgari de ipsa dei parte non potuerit, in fine saeculi aeterno ac poenali uinculo conligari, ut non solum uiolabilis et corruptibilis