comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angls. Et uictor hõ ten& argłm & dicit: ñ te
dimitã. nͥ benedixeris me. Magnũ sacram̃tũ.
& stat uictꝰ. & benedicit uictorẽ. Nictꝰ q uo¬
luit carne infirmꝰ: maiestate fortis. & benecti¬
xit. Uocaberis inqt isrł. Tectgit tam̃ & femo¬
ris latitudinẽ. & aruit. eũdẽq hominẽ unũ
fecit: & benedictũ & claudũ. Uides claudicasse
mꝰ: Crucfixus ex infirmitate: resurge in
untute. łaxcita potentiam tuã. E⁊ ueni.
ut saluos facias nos. Ds̃ conuerte nos.
Auersi enĩ sumꝰ ate. Nisi tu conuertas: ñ conũ¬
temͣ. Ex illumina faciem tuã: & salui erimꝰ.
Nũqͥd illȩ obscurã hab& faciem: Nlon hab&
obscurã faciem. s apposuit ei nubẽ carnis:
& tãꝗͣ uelũ infirmitatis. & non ÷ putatus
ipse cũ pender& inligno: agnoscendus cũ sede¬
um: tam̃ postea cũ resurrexit & ascendit incȩ.¬
lũ agnouit. Cõpunctꝰ : dixerit & deillo totũ
hoc ÷ testimoniũ. qͦmͦ agnoscimꝰ in hoc psalmo

Expanded text:
Angelus; et victor homo tenet Angelum, et dicit: Non dimittam te, nisi benedixeris me. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris latitudinem, et aruit, eumdemque hominem unum fecit et benedictum et claudum . Vides claudicasse us? Crucifixus ex infirmitate, resurge in virtute : Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos. 4. vers.ersi enim sumus a te, et nisi tu convertas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscuram habet faciem? Non habet obscuram faciem, sed apposuit ei nubem carnis, et tanquam velum infirmitatis, et non est putatus ipse cum penderet in ligno, agnoscendus cum sedeum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
ria destrueret᷑: Quȩ ÷ matheria eiꝰ: Munttio
ciꝰ. Extitit enĩ suꝑba aduersus plantatorem
suũ. S seruos ad se missos. & petentes mercedẽ
coloni flagellauert̃. cicidert̃: occidert̃. Uenit
& unicꝰ filiꝰ. dyxert̃ hic ÷ heres. uenite occidamꝰ

Expanded text:
ria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus. Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus
Abbreviated transcription (Latin):
ris inorationẽ serui tius Iamserui tui. Iras¬
cebaris morationẽ inimici tui. adhuc irasce.¬
ris marationẽ serui tui : Conuerusti nos agno.¬
uimꝰ. & adhuo irasceris inorationẽ serui tuui:
ta plane irasceris ut pat̾ corrigeus. ñut iudex

Expanded text:
ris in orationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convertisti nos, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita plane irasceris, ut pater corrigens, non ut judex
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeat in aigulo cũ scriptũ sit reliquie
salue fient. E arita potentiã tuã. Nã infir¬
mꝰ eras qͣndo dicebat᷑: sifiliꝰ dĩ ÷ descendat
decruce. Nicħ ualere uidebaris. Preualuit
suꝑte ꝑsecutor: & demonstrasti hoc antea. qr
& ia cob ipse p̃ualuit angło inluctando. Qn¬

Expanded text:
liquiae salvae fient ? Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbaris: praevaluit super te persecutor; et demonstrasti hoc antea, quia et Jacob ipse praevaluit in lucta,
Abbreviated transcription (Latin):
& int̃pretat᷑ plenitido scientiȩ. Ibi sed& ds̃: in
plenitudine scientiȩ. Lic& intelligamꝰ cheru.¬
bin sublimes. eẽ. celoꝵ potestates atq urtu¬
tes: tam̃ siuis eris cherubin. Si enĩ cherubin
sedes ÷ dĩ. audi qͥd dicat scriptã. Anima usti.
sedes sapientiȩ. Quomͦ inqͥs ero plenitudo set¬
entie: Quis hoc impl&: habes unde impleas.
P lenitudo legis: caritas. Noli ꝑmutta ire: atq
distendi. Terr& te ramoꝵ diffuslo: radicẽ te¬
ne. & demagnutudine arboris noli cogitare.
Sit inte carttas: & necesse ÷ plenitudo scientie
consequat᷑. Quid enĩ nescit qͥ caritatẽ quȩ ds¬

Expanded text:
ntiae. Ibi sedet Deus in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim Cherubim sedes est Dei, audi quid dicat Scriptura: Anima justi sedes est sapientiae . Quomodo, inquis, ero plenitudo scientiae? quis hoc implet? Habes unde impleas: Plenitudo Legis charitas . Noli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse est plenitudo scientiae consequatur. Quid enim nescit qui charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apparebas. Corã effrẽ beniamm. & manasse.
ppare inqͥtͥ corã gente iudeoꝵ. corã ppło ifrł sor
enĩ effrẽ. ibi manasses: ibi beniamin. S int̾̃pre.¬
tationẽ: uideamꝰ. T ffrẽ: fructificatio. Benia¬
nin: fiuliꝰ dextere. Manasses: oblitꝰ. Appare enĩ
ouifrudificato: corã filio dextere. appare corã
Oblito utiã ñsis oblitꝰ s temtias illi mmnentẽ
Qui labast. Sienĩ gentes cõmemorabunt᷑ e conũ

Expanded text:
raem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim Ephraem, ibi Manasses, ibi Benjamin. Sed interpretationem videamus: Ephraem, Fructificatio; Benjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
pascis isrł intende: Quidedu¬
cis uelut ouẽ ioseph. Inuo¬
cat᷑ ut ueniat. expatat᷑ ut ueniat. desiderat᷑
ut ueniat. Trgo dirigentes inueniat. qͥ deducis
inqͥt uelut ouẽ ioseph. Ipllĩ ioseph: uelut o¬
ues. Ipse ioseph oues sunt: & ipse iosepł ouis est.
Audito iosepħ quãꝗͣ & int̾pretatio eiꝰ nomiinis
multũ uiu&: significat enĩ augnentũ. Et ido
utiq uenit illȩ: ut mortificatũ granũ multi¬
plicit̃ surger& hoc ÷ augeret᷑ ppłs cłĩ. Tam̃ ex
eo qđ iam nostis contigisse ioseph: ueniat in
mentẽ afr̾ib uenditꝰ. ueniat asius exhonoratꝰ.
apd̃ alienigenas exaltatꝰ: & intelligetis inciuiꝰ
grege. eẽ. debeamꝰ. simul cũ illis qui cor iam
dirigunt stuĩ: ut lapis reꝓbatꝰ ab edificantib

Expanded text:
pascis Israel, intende, qui deducis velut oves Joseph? Invocatur ut veniat, exspectatur ut veniat, desideratur ut veniat. Ergo dirigentes inveniat: Qui deducis, inquit, velut oves Joseph: ipsum Joseph velut oves. Ipse Joseph oves sunt, et ipse Joseph ovis est. Aumultum juvet; significat enim Augmentum, et ideo utique venit ille, ut mortificatum granum multipliciter surgeret , hoc est, augeretur populus Dei: tamen ex eo quod jam nostis contigisse Joseph, veniat in mentem a fratribus venditus, veniat a suis exhonoratus, apud alienigenas exaltatus , et intelligetis in cujus grege esse debeamus, simul cum illis qui jam dirigunt cor suum, ut lapis
Abbreviated transcription (Latin):
xpẽ: adorat᷑ ab omĩb gentib adorat᷑ ab
pim̃tũ: qr & ipsos inuenimꝰ. eẽ. serpentes.
indignatione obsurdatos nolentes audi¬
re medicam̃tũ medicatũ a sapiente. tt
more ipsoꝵ contriuit dñs dentes eoꝵ
Q uomͦ seuiebant innos rep̃hendendo qđ
quasi ꝑsequutores eẽmꝰ. excludendo
illos debasilicise Modo illos int̾roga.
Debent excludi heretici debasilicis an non
repetant : dicunt debere. Quid ÷ gͦ qđ
dicebatis adũsũ nos. ancontriti sunt den¬
inquiunt. qͥd nob̾ & imꝑatorisꝰ: Uos de
imꝑatorib p̃sumitis. Quero & ego. Quid

Expanded text:
Christus, adoratur ab omnibus gentibus, adoratur ab Christus, adoratur ab omnibus gentibus, adoratur ab perimentum, quia et ipsos invenimus esse serpentes indignatione obsurdatos, nolentes audire medicamentum medicatum a sapiente: et in ore ipsorum contrivit Dominus dentes eorum. Quomodo saeviebant in nos, reprehendendo quod quasi persecutores essemus, excludendo illos de basilicis? Modo illos interroga: Debent excludi haeretici de basilicis, an non dicunt debere. Quid est ergo quod dicebatis adversum nos? An contriti sunt deninquiunt? quid nobis et imperatoribus? Vos de imperator
Abbreviated transcription (Latin):
fusus: & exclusus ẽ. Admissa ẽ. illa adpci¬
piendã miscdiam. quȩ irruperat in ha¬
bitacłm alienũ: s ñ accesserat ad dñm
alienũ. Contriuit dñs dentes eoꝵ: in ore
ipsoꝵ. molas leonũ confregit. Non tantũ
aspidũ. Quid de aspidibꝰꝰ aspides insidio
se uolunt uenena in mitere. & spargere.
& insibilure. Aꝑtissime seuiert gentes:
& fremuert̾ sictit leones. Quare fremuert̾
gentes. & pͦpłi meditati st̃ mania : Qndo
Contriti ft̾ dentes eoꝵ: more ipsoꝵ. Postai
clamauert̾: crucifige crucifige. lã nonẽ.
lingua aspidis: s fremitꝰ leonis. S & mo¬
las leonũ: confregit dñs. fõrte hic ñ uacat:
qđ ñ addit inore eoꝵ. Insidiantes enĩ cap¬
tiosis int̾rogationib cogebant᷑ responsio¬
ne sua uinci. Isti aut̃ qui aꝑte seiuebant.
nũqͥd int̾rogationib conuincendi erant
amen & eoꝵ mole: contritȩ st̃. Crucifixus
resurrexit. ascendit incętũ. Glortficatꝰ ẽ.

Expanded text:
fusus, exclusus est: admissa est illa ad percifusus, exclusus est: admissa est illa ad percipiendam misericordiam, quae irruperat in habitaculum alienum, sed non accesserat ad Deum alienum : Contrivit Dominus dentes eorum in ore ipsorum. 14. Molas leonum confregit Dominus. Non tantum aspidum. sae volunt venena immittere, et spargere, et insibilare. Apertissime saevierunt gentes, et fremuerunt sicut leones. Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? Quando contriti sunt dentes eorum in ore ipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, crucifige : jam non est lingua aspidis, sed fremitus leonis. Sed et molas leonum confregit Dominus. Forte hic non vacat quod non addidit, in ore eorum. Insidiantes enim captiosis interrogationibus, cogebantur responsione sua vinci: isti autem qui aperte saeviebant, numquid interrogationibus convincendi erant? Tamen et eorum molae contritae sunt: crucifixus resurrexit, ascendit in coelum, glorificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
m ore ipsoꝵ. Phariseo iłli displicuit dñs.
qui adprandiũ uocauerat qđ peccatrix
mulier accesserit illi adpedes: & mur.¬
murauit adu̾sus eũ dicens. Si. eẽt. hic
ꝓpħa: scir&e quȩ mulier ei acceffit adpe.¬
des. Otii ñ ꝓpħa. unde scis qd nescierit
quȩ mulier illi accessit adpedes: Enta
ñ seruabat uidetic& mundiciam uideoꝵ
quȩ aforis quasi custo diebat᷑ incarne:
s exultabat ex corde. hoc de dnõ fuspica¬
tꝰ ẽ. Dñs autẽ qui peccata mulieris noue¬
rat. etiã cogitationes hospitis audiebat:
& respondit quȩ nostis. Et ne diti hinc lo¬
qͣr: tam̃ in ore eiꝰ uoluit conterere dentes
ciꝰ. ropusuit eni᷑. Duo debitores erant cru
gentos. aliꝰ qͥnqͣginta. Non habebant am¬
bo uncle redderent. dimisit ambob. Qs
eñ plus diigit : Adhoc int̾rogat ille: it
sti respondett. Adhoc illȩ reiponctit: ut
dentes eiꝰ inore eiꝰ conterant᷑. Respondit con¬

Expanded text:
in ore ipsorum. 13. Pharisaeo displicuit Dominus illi in ore ipsorum. 13. Pharisaeo displicuit Dominus illi qui ad prandium vocaverat, quod peccatrix mulier accesserit ei ad pedes; et murmuravit adversus eum dicens: Si esset hic propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. O tu non propheta, unde scis quod nescierit quae mulier illi accessit ad pedes? Quia non servabat videlicet munditiam Judaeorum, quae a foris quasi custodiebatur in carne, et exsulabat ex corde, hoc de Domino suspicatus est. Dominus autem qui peccata mulieris noverat, etiam cogitationes hospitis audiebat, et respondit quae nostis. Et ne diu hinc loquar, tamen in ore ejus voluit conterere dentes ejus Proposuit enim: Duo debitores erant alius quinquaginta. Non habebant ambo unde redderent; dimisit ambobus. Quis eum plus dilexit? Ad hoc interrogat ille, ut ille respondeat: ad hoc ille respondet, ut dentes ejus in ore ejus conterantur. Respondit con
Abbreviated transcription (Latin):
iam contriti st̃ dentes ur̃i more ur̃õ: reddite.
cesari quȩ cęsaris st̃: & deo quȩ dei sunt. Quȩ¬
rit cesar iaginẽ fuam: reddite. Quexit ds̃
Et rediert̃ dicentes: qđ nemo ei poss& respon¬
dere. Unde: Quia contriti erant dentes
potestate ista facis: Et ego introgabo uos
unũ sermonẽ respondete mͥ. Et int̾rogaũ
an ex hominib: ut si qͥd responderent con¬
tra illos. eẽt. Noluert̃ dicere ex hominib
timentes homines ne lapidarent᷑ ab eis :
cȩlo plris formidabant. ne faterent᷑ ipsum
bant obicere crimen: respondert̾ ignora¬
tiam. Dixert̾: nescimꝰ. salũpniari autẽ¬
parabant: qͣndo dixert. inqua potestate.
ista facis. Ut si dicer&. xpc̃ sũ: quasi arro¬
gantẽ suꝑbũ. sacrilegũ inuaderent.
qui dixerat qđ ipse eẽt. xp̃c. Illi ñsunt
dixit ioħes: ne diceret᷑ eis credite illi. Op¬
mutuert̃. nescire se dixert̃. Iam mordere:
ñ ualebant. Unde ñ ualebant: lam oc¬
currit uobis. Contriti erant dentes eorũ:

Expanded text:
contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quaerit Caesar imaginem suam; reddite: quaerit Deuet redierunt dicentes quod nemo possit ei respondere. Unde? Quia contriti erant dentes potestate ista facis? Et ego interrogabo vos unum sermonem; respondete mihi. Et interrogavit an ex hominibus; ut si quid responderent, contra illos esset. Noluerunt dicere, Ex hominibus, timentes homines ne lapidarentur ab eis, coelo plus formidabant, ne faterentur ipsumbant objicere crimen responderunt ignorantiam; dixerunt: Nescimus . Calumniam enim praeparabant, quando dixerunt, In qua potestate ista facis? ut si diceret, Christus sum, quasi arrogantem, superbum, sacrilegum invaderent. qui dixerat quod ipse esset Christus. Illi non sunt dixit Joannes, ne diceretur eis, Credite illi. Obmutuerunt, nescire se dixerunt: jam mordere non valebant. Unde non valebant? Jam occurrit vobis; contriti erant dentes eorum
Abbreviated transcription (Latin):
deos. Hic accipe homines deos: ñ eniꝰ rex dñs
suꝑ demonia. Et hinc habemꝰ scripturȩ testimo¬
nium. Ds stetit insẏnagoga deoꝵ: imedis
autẽ deos discernit. Deos aixit participatione
nͣ natura: grã qua uoluit facere deos. Qͣnͣtꝰ ẽ. ds.
qͥfacit deose Aut quales diĩ sunt qͦs facit homoe
Quã ilȩ magnꝰ deos faciendo: tã isti nichil qͥ abho¬
mine facti sunt. Ds̃ uerꝰ facit deos credentes
inse: quib dedit. ds̃ potestatẽ filios dĩ fieri
simulacra gentiũ argentũ & auruͦ: opꝰ manu¬
um hominũ. Os habent & ñ loquent᷑: occłos ha.

Expanded text:
deos.» Hic accipe homines «deos:» non enim rex Dominus super daemonia. Et hinc habemus Scripturae testimonium: «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri simulacra Gentium argentum et aurum, opus manuum hominum: os habe
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Has enĩ oues laudat & incanticis cantico¬
rũ: ꝑfectꝰ quidã dicens. tãꝗͣ dentes ȩccłiȩ scẽ spon¬
sȩ sue. Dentes tui sicut grex detonsaru ascenden¬
tiũ delauachro: que geminos pariunt. & steri
Dentes enĩ ȩccłiȩ: ꝑ qͦs loquit᷑ eccli̾a. Quales den¬
tes tui: Tamꝗͣ grex detonsaru᷑. Quare deton¬
sarũ: qr sarrmas scli: deposuert̃. Nonne decom¬
se erant oues illȩ dequib paulo ante diceba.
qͦs p̃ceptũ dĩ totonderat dicentis. uade uende
omiã tua da pauꝑibꝰ & habebis thesauruᷤ in
çelis. & ueni sequere me : fẽcert̾ hoo p̾ceptũ.
detonsi uenert̃. Et̃ qi baptitati ft̾ credentes in

Expanded text:
 oves laudat et in Canticis canticorum, perfectos quosdam dicens tanquam dentes Ecclesiae sanctae sponsae suae: «Dentes tui sicut grex detonsarum ascendentium de lavacro, quae geminos pariunt, et steridentes enim Ecclesiae, per quos loquitur Ecclesia. Quales dentes tui? «Tanquam grex detonsarum.» Quare «detonsarum?» Quia sarcinas saeculi posuerunt. Nonne detonsae erant oves illae, de quibus paulo ante dicebam, quos praeceptum Dei totonderat, dicentis: «Vade, vende omnia tua, da pauperibus, et habebis thesaurum in coelis; et veni, sequere me» ? Fecerunt hoc praeceptum; detonsi venerunt. Et quia baptizati sunt credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio consolam᷑. Corpꝰ enĩ eiꝰ id ÷ eccłia
necesse: tẽptationes patiat᷑ in hoc scło: s ñ
de ÷ ille consolator qui dixit. Ecce ego uob̃¬
cũ sũ om̃ib diebꝰ: usq inconsũmationẽ scłi.
Et dixi semꝑ: isti errant corde. Ailhoc cũ illis
fu qͥdraguita annis: ut ostenderẽ genꝰ tale
hominũ. qđ me sẽꝑ exacerbat usq infinẽ sclĩ
intrent in requiem dĩ: In ꝓbati funt illi:
quibꝰ displicuit miscłia dĩ. Qui restitert̃ dõ
corde induito. illis imꝓbatis nũqͥd ꝑdidit
ds̃ ppłm suũ : Nonerit uerũ. Potens : ds̃
delapidib istis fuscitare filios abrahe. frgo

Expanded text:
onsolamur. Corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est tentationes patiatur in hoc saeculo; sed non deest ille consolator qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» . «Et dixi, Semper isti errant corde.» Ad hoc cum illis fui quadraginta annis, ut ostenderem genus tale hominum, quod me semper exacerbat usque in finem saeculi: intrent in requiem Dei? Improbati sunt illi quibus displicuit misericordia Dei, qui restiterunt Deo corde indurato; illis improbatis, numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, «Potens est Deus de lapidibus istis su
Abbreviated transcription (Latin):
manu eiꝰ st̃ eiꝰ st̾ om̃s fines t̾re Agnoscimꝰ lapi¬
dẽ angulareᷤ. lapis angularis xp̃c. Non potest
eẽ. argulus: nͥ duos inse copulauerit parietes:
Adangulũ de diuersõ uenuint: s mangulo si¬
bi ñ aduersant᷑. Uenit exalia parte preputiũ:
uenit exalia parte cucũcisio. in xp̃o ambo po¬
płl conconlauent᷑. qi ille ffactꝰ: lapis. deqꝰ setiptũ

Expanded text:
 ejus fines terrae.» Agnoscimus lapidem angularem; lapis angularis, Christus. Non potest esse angulus, nisi duos in se copulaverit parietes: ad angulum de diverso veniunt, sed in angulo sibi non adversantur. Venit ex una parte circumcisio, venit ex alia parte praeputium: in Christo ambo populi co
Abbreviated transcription (Latin):
lacra inquib nͨ ÷ utilitas. Sigentes dimiscitꝰ
simulacra sua. ut uentrent addm̃ isrł. qs ip¬
se ds̃ isrł de egipto ꝑmare rubrũ dipcit. in cͦ
inunicos eoꝵ consequentes oꝑuit. qs indescitũ
eduxit. marna pauit. nũꝗͣ uirgã suã abeoꝵ
disciplina tulit: nũꝗ beneficia miscdie subtra¬
xit. ipsi debent deserere dm̃ suũ cũgentes uene
annis exacerbauert̾ me. Ante illos miracula
in manii moyst faciebã: & ipsi magis magisq
sentaui me instgnis & untutib meis: ñ uno
die ñ duob s quadraginta annis ꝓximꝰ fui ge¬
nerationi hiuc. E Ydixi semꝑ. isti errant cor¬
de. Hoc significauert̾ quadraguita anmi: qđ ÷
semꝑ. Quadragenariꝰ enĩ istȩ numerꝰ indicat.

Expanded text:
lacra in quibus non est utilitas» : si Gentes dimiserunt lacra in quibus non est utilitas» : si Gentes dimiserunt simulacra sua, ut venirent ad Deum Israel; quos ipse Deus Israel de Aegypto per mare rubrum duxit, in quo inimicos eorum consequentes operuit ; quos in desertum eduxit, manna pavit , nunquam virgam suam ab eorum disciplina tulit, nunquam beneficia misericordiae subtraxit; ipsi debent deserere Deum suum, cum Gentes venerannis exacerbaverunt me: ante illos miracula in manu Moysi faciebam, et ipsi magis magisque  meis: non uno die, non duobus; sed, «Quadraginta annis proximus fui generationi huic; et dixi, Semper isti errant corde.» Hoc significaverunt quadraginta anni, quod et «semper.» Quadragenarius enim iste numerus indicat
Abbreviated transcription (Latin):
obdirare corda urã : qr meministis. qͥd soleant
facere patres ut̾i. Nolite obdurare corda urã:
quẽadmodũ in illa amaricatione sccdm diem
cẽptationis indeserto. Recolitis certe frs̾. qđ ille
ppłs tẽptauerit dm̃: acceꝑit disciplinã. & rectꝰ
sit indeserto tã ꝗͣ ab optimo sessore. frenis legis.
frenis p̃ceptoꝵ. nec sit desertꝰ tam̃ adeo etia in¬
domitꝰ: ñ solũ beneficiis p̾sentibꝰ s etiam unga
emendationis ñ desistente. Nolite gͦ obdurare
corda uñ. Sicut mamaricatione scđm diem
t̾eptationis indeserto. ubi tẽptauert̾ me patres
ur̃ĩ. Iãtales ñ sint patres uri. nolite eos imitari.
Patres uri erant: s si imitati ñ fueritis: patres urĩ
ñ erunt. Tam̃ qr dehis nati estis: patres uri entNł.
Et sigentes uenientes abextremo tre. sic dix̃ ihere¬
mias: ad te gentes uenient abextremo tr̃e. &
dicent. Nere mendatia coluert̾ patres nri: simu¬

Expanded text:
corda vestra?» Quia meministis quid soleant facere patres vestri. «Nolite obdurare corda vestra: quemadmodum in illa amaricatione, secundum diem tentationis in deserto.» Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentarit Deum , acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore, frenis legum, frenis praeceptorum; nec sit desertus tamen a Deo etiam indomitus, non solum beneficiis praesentibus, sed etiam virga emendationis non desistente. «Nolite» ergo «obdurare corda vestra: sicut in amaricatione, secundum diem tentationis in deserto, ubi tentaverunt me patres vestri.» Jam tales non sint patres vestri; nolite eos imitari. Patres vestri erant; sed si non imitati fueritis, patres vestri non erunt: tamen quia de his nati estis, patres vestri erant. Et si Gentes venientes ab extremo terrae, sicut dicit Jeremias, «Ad te Gentes venient ab extremo terrae, et dicent, Verae mendacia coluerunt patres nostri, simu
Abbreviated transcription (Latin):
confirmat ꝓmissa sua. ꝑseipsũ confirmat.
minas suas. Nemo dicat incorde suo uerũ
ẽ qđ ꝓmittit: sic certũ ÷ qđ minat᷑: Tam
certꝰ. eẽ. debes derequie. de felicitate. de et¬
nitate. de inmortalitate. si feceris prrcepta
ipsiꝰ. quã certꝰ eẽ. debes deiteritu. deandore
ignis ȩcñi. dedãpnatione cũ diabolo. sicon¬
cipseris pcepta ipsi᷑. Iurauit gͦ illis iira sua:
ne intrent in requiem ipsiꝰ & tam̃ oportte ali¬
qͦs intrare inrequiem ppsiꝰ nem̃ nului dabit
requies ipstꝰ. Iilis gͦ reꝓbatis nos intrabimꝰ. qr
& si aliqui exramis fracti sunt ꝓpt᷑ dissimiti¬
tudinẽ & infidelitatẽ. nosꝑpt̃ sidẽ & humili

Expanded text:
confirmat promissa sua, per semetipsum confirmat minas suas. Nemo dicat in corde suo: Verum est quod promittit, sic certum est quod minatur. Tam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humil
Abbreviated transcription (Latin):
adeo solliciti estis. faciamꝰ sequentia: ploremꝰ
corã dnõ qui fecit nos. Ardes forte conscien¬
tia delicti: lacrimis extingue. fla̾maᷤ peccati.
Plora ante dnm̃ securꝰ : plora ante eũ qͥte.
fecit. Non enĩ apꝰ manuũ suarũ: contẽpint in
te. Noli putare: qr potes ate refici. Ate destaere
potes: tu te ipsũ reficere ñpotes. Illȩ reficit: qͥ
tefecit. Poremꝰ ante dram: qui fecit nos: Lacri¬
mare ante illũ. confitere illi p̃uem faciem eiꝰ in
confessione. Quis eniꝰ estu qui illi ploras. & illi
confiteris. nͥ quẽ fecit: Nor arue fidutie ÷:
ad sactorẽ res facta. Et ñ qͣm cũq facta: ẜ adi

Expanded text:
a Deo, solliciti estis; faciamus sequentia: «Et ploremus a Deo, solliciti estis; faciamus sequentia: «Et ploremus coram Domino, qui fecit nos.» Ardes forte conscientia delicti; lacrymis exstingue flammam peccati, plora ante Dominum: securus plora ante Deum, qui te fecit; non enim opus manuum suarum contemnit in te. Noli putare quia potes a te refici. A te deficere potes, tu teipsum reficere non potes: ille reficit qui te fecit. «Ploremus ante Dominum qui nos fecit:» lacrymare ante illum, confitere illi, praeveni faciem ejus in confessione. Quis enim es tu qui illi ploras, et illi confiteris, nisi quem fecit? Non parvae fiduciae est ad factorem res facta, et non quomodocumque fact
Abbreviated transcription (Latin):
seuire quã nouit illȩ mensurã: exqua ꝓfi¬
cias. Nonne dicit aliꝰ psalmꝰ om̃s gentes qtͦ¬
qtͦ fecisti uenient & adorabunt corã te dnẽ:
Si om̃s gentes qͦtqͦt fecisti. manifestũ : qr
& ipse gentes fecit. Ido ipsiꝰ : mare. & ipsȩ
fecit illud: & aridã t̾ram manꝰ eiꝰ ftxert̃.
Esto tu arida tr̃a: siti grãm dĩ. ut ueniat.
suꝑ te hymber dulcis. Inueniat in te fruc¬
aridã tr̃am manꝰ eiꝰ fuꝑcert̾. Ergo & hinc iu
plicauimꝰ. ad laudẽ di ꝑtinentia: redite ad
illud unde ceꝑat. Olenite adoremꝰ & ꝓcida¬
mꝰ ei. et ploremꝰ ante dnm qͥfecit nos. Ido eni
rauit multa: & nunc repecit exhortatione.
Uenite adoremꝰ & ꝓcidam᷑ ei: & ploremꝰ ante.
cłnm qͥfecit nos᷑. Iã cõmemoratis ame laudi¬
bꝰ dĩ: nolite pigri. eẽ. & longe. uita & moribꝰ
stare: s tienite adoremꝰ & ꝓcidamꝰ ei. S forte¬
de forte depeccatis uris quȩ uos longe fecert̾

Expanded text:
saevire quam novit ille mensuram, ex qua profisaevire quam novit ille mensuram, ex qua proficias. Nonne dicit alius psalmus, «Omnes gentes quotquot fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine» ? Si omnes gentes quotquot fecquia et gentes ipse fecit: ideo, «Ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus ejus finxerunt.» Esto tu arida terra, siti gratiam Dei, ut veniat super te imber dulcis, inveniat in te frucaridam terram manus ejus finxerunt.» Ergplicavimus ad laudem Dei pertinentia, redite ad illud unde coeperat: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Ideo enim nunc repetit exhortationem: «Venite, adoremus, et procidamus ei, et ploremus ante Dominum qui fecit nos.» Jam commemoratis a me laudibus Dei, nolite pigri esse, et longe vita et moribus stare: «Venite, adoremus, et procidamus ei.» Sed forte de peccatis vestris, quae vos longe fecerant
Abbreviated transcription (Latin):
tatio: nͥ accipiat mensinrã adnõ. Sint gͦ
cẽp̾tationes: sint tribulationes consu̾maris
eis ñ consumeris. Uide utrũ ipsȩ tẽptationes
nat tẽptari supͣquã potestis ferre: s facioe.
cũ tẽptatione etiam exitũ. ut possitis sus¬
tiere. Nonait ñ uos sinat tẽptari omino.
Sieniꝰ recusares tẽptationẽ: recurares refecti¬
onẽ. frgo reficeris. Et̃ si reficeris: imanibꝰ
artificis es. Aliqͥd tibi tollit: aliqͥd corrigit a¬
liqͥd conplanat. aliqͥd mundat. aliqͥd agit qͥbꝰdã
ferramentis suis. ipsa st̾ scaindala huiꝰ scłi. Tu tan¬
tũ demanii artificis noli cadere. Nichil tẽpta¬
tionis accidet ultra uires tuas. Hoc ꝑmictit
& ds adutilitatẽ tuã: unde tu possis ꝓficere.
Deniq ipsũ apłm audi hoc coniungentẽ. S fa¬
ci& cũ tẽptatione etiã exitũ: ut possitis su¬
stinere. frgo mare forte metuendũ tibi erat.
cit illud. Agentibꝰ times scandala: ⁊ ipsas
gentes ipse fecit. Non ꝑmittt illas ultra

Expanded text:
non accipiat mensuram a Domino. Sint ergo tentationes, sint tribulationes maris, ex his non consumeris. Vide autem, utrum ipsae tentationes nat tentari supra id quod potestis ferre, sed faciat cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . » Non ait: Non vos sinat tentari omnino. Si enim recusas tentationes, recusas refectionem. Ergo reficeris; et si reficeris, in manibus artificis es. Aliqliquid complanat, aliquid mundat: agit quibusdam ferramentis suis; ipsa sunt scandala hujus saeculi: tu tantum de manu artificis noli cadere. Nihil tentationis accedet ultra vires tuas. Hoc permittit Deus ad utilitatem tuam, unde tu possis proficere. Denique ipsum Apostolum audi hoc conjungentem: «Sed faciet cum tentatione etiam exitum ut possitis sustinere.» Ergo mare forte metuendum tibi erat?  ipse fecit illud.» A gentibus times scandala? Et ipsas gentes ipse fecit; non permittet illas ultra eam
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ hominũ. inquoꝵ manibꝰ xpẽ fuerat cru¬
eifpxus. Qnͣto maius iulnꝰ erat incorde ipsoꝵ
tanto auidiꝰ medicũ quesieit̾. Cũ gͦ inde illi om̃s
dñs reppulit plebe̾ suã quã p̃scuit: Absit. Nã
& ego isrłita sũ ex semine habraȩ: detribu ben¬
iami. Non reppulit d̾s plebe̾ suã: quã p̾sciuit.
Utiq sirepeller& dñs plebẽ suã ñ. eẽt. unde. eẽt.
ipse apłs. Unde autẽ ipsȩ. inde & aliĩ. In his
plebs dniͣ ñ in omib s queadmodũ scriptũ :

Expanded text:
 fuerat crucifixus. Quanto majus vulnus erat in corde ipsorum, tanto avidius medicum quaesierunt. Cum ergo inde illi omnesDeus repulit plebem suam; quam praescivit? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» . Utique si repelleret Dominus plebem suam, non esset unde esset ipse Apostolus: unde autem ipse, inde et alii. In his plebs Domini, non in omnibus; sed, quemadmodum scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo iste sublimitates id ÷ ipsȩ tr̃ene pote¬
states: aduersitates st̃ eccłiȩ. Leges contͣ ȩccłiã
ꝓmulgart̾. nom̃ xp̃ĩanũ det̾ra delere conati
te tu detẽptationibꝰ satagis: ut constitutꝰ
intanta gra᷑ ꝓmissionũ di ꝓpt̃ scandala
mundi turberis: nec ipsa scandala tͥ aliqͥd¬

Expanded text:
e terrenae potestates, adversatae sunt Ecclesiae; leges contra Ecclesiam promulgarunt, nomen christianum de terra delere conati te tu de tentationibus satagis, ut constitutus in tanta gratia promissionum Dei, propter scandala mundi turberis? Nec ipsa scandala aliq
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. ibi qđ dxximꝰ. qr ñ repell& dñs plebẽ suã.
Uideamꝰ & aliũ pariete̾: qm̃ in manu eiꝰ om̃i
fines tr̃ȩ. Eece aliꝰ paries inomibꝰ gentibꝰ: in
manu eiꝰ fines tr̃e. Henert̾ etiã om̃s gentes:
ad lapidẽ angularẽ. Ibi osculũ pacis agtis¬
uert̾: in illũ unũ qͥ deduobꝰ fecit unũ nͨ
quẽadmodũ heretici qͥdeuno fecert̾ duo.

Expanded text:
n repellet Dominus plebem suam:» videamus et alium parietem. «Quoniam in manu ejus fines terrae.» Ecce alius paries in omnibus gentibus: «In manu ejus fines terrae.» Venerunt etiam omnes gentes ad lapidem angularem, ubi osculum pacis agnoverunt; in illum unum qui de duobus fecit unum: non quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
nos in ipso. Sigͦ ñ nob̃ quibꝰ : Audi exalio
psalmo. Qm̃ dii gentiũ demonia: dñs aut̃
celos fecit. Magnificentiꝰ tibi & bieuiꝰ cõ¬
dnm tuũ. Parũ erat. qr t̾ribilis erat suꝑ
omiã demonia ds̃. Quid magitũ. eẽ. suꝑ
omĩa demonia : Quia dii gentiũ demonia.
Ubi aut̃ ds tuus: Dñs aut̃ celos fecit. Il¬
lud fecit ds̃ tuus: ubi ñpossunt habita¬
re demonia. Decȩlis enĩ deiecta sunt de¬
monia. Cęli preponunt᷑ demoniis: dñs tu¬
us & cłis. qr dnĩs tius & celos fecit. Qndo
gͦ altior ademoniis du gentiũ. qr altior ÷
celis. unde cecidert̾ argłi. ut fierent demo¬
nia: Et tam̃ gentes om̃s sub demonib e.¬
rant. demonib autẽ tẽpla fabricata sunt:
demonibꝰ are constructe. demonib sacerdo¬
tes instituti. demonibꝰ oblata sacrificia
demonibꝰ arrepticiĩ. tãquã uates instituti.

Expanded text:
nos in ipso» . Si ergo non nobis, quibus? Audi ex alio psalmo: «Quoniam dii Gentium daemonia; Dominus autem coelos fecit» . Magnificentius et brevius tibi comm tuum. Parum enim erat quia terribilis super omnia daemonia Deus: quid magnum, esse super omnia daemonia? «Quia dii Gentium daemonia.» Ubi autem Deus tuus? «Dominus autem coelos fecit.» Illud fecit Dominus tuus, ubi non possunt habitare daemonia: de coelis enim dejecta sunt daemonia. Coeli praeponuntur daemoniis, Dominus tuus et coelis; quia Dominus tuus et coelos fecit. Quanto ergo altior daemoniis diis Gentium, qui altior est coelis, unde ceciderunt angeli, ut fierent daemonia? Et tamen gentes omnes sub daemonibus erant: daemonibus templa fabricata sunt, daemonibus arae constructae, daemonibus sacerdotes instituti, daemonibus oblata sacrificia, daemoni
Abbreviated transcription (Latin):
Quid̃÷ iubilare: Gaudiũ uerbo ñ posse explicare:
& tam̃ uoce testari qđ intꝰ conceptũ ÷. & uer¬
bo explicari ñpotest: hoc ÷ iubilare. Nã consi¬
dene caritas ur̃a. qͥ ubilant incantilenis qͥbꝰq
& qͣsͣ incertamine quodã leticie scłaris: & iude¬
tis quasi intert cantica uerb̃ expressã exundan¬
te leticia cui lingua dicendo ñsufficit quem¬
admodũ iubilent. ut ꝑillã uocẽ animi in
dicet᷑ affectꝰ. uerbo explicare ñ ualentis: qđ
corde conspicit᷑. Sigͦ illi degaudio t̾reno iubi

Expanded text:
Quid est jubilare? Gaudium verbis non posse explicare, Quid est jubilare? Gaudium verbis non posse explicare, et tamen voce testari quod intus conceptum est et verbis explicari non potest: hoc est jubilare. Nam consideret Charitas Vestra qui jubilant in cantilenis quibusque, et quasi in certamine quodam laetitiae saecularis; et videtis quasi inter cantica verbis expressa exundantes laetitia, cui lingua dicendo non sufficit, quemadmodum jubilent, ut per illam vocem indicetur animi affectus, verbis explicare non valentis quod corde co
Abbreviated transcription (Latin):
suis qͥdquerat ds̃. qͣndo enĩ detributo cesaris
querentes causa calũpniȩ consulere magistrũ
ueritatis uoluert̾: & consulendo tẽptare utrũ
licene tributũ dari cesari. qͥd illȩ ait: Quid
me tẽptatis ħypocrite : Pecit afferri sibi nũmũ:
rit innũmo imaginẽ suã. ds ñ quer& in homi
nr̃os etiam inimicos diligamꝰ. & dat exẽplum
deipso dõ. Sicut pat̃ ur̾ ait qui incęlis ÷ qui
solẽ fuũ oriri facit siꝑ bonos & malos. & płub
tat. Si gͦ adsimilitudinẽ nos inuitat. constat qi
dissimiles existendo recessẽmmꝰ ado. & facti eramꝰ¬
longe ꝑdissimilitudinẽ: & efficimͣ ꝓpe ꝑ similitu¬
dmẽ. ut iã fiat in nob̃ qđ scriptũ ÷. Accedite
adeum & illuminamini. Ergo quibꝰdã longe
te exultemꝰ dnõ. Quo itis: Quo recedtuis: Qus
disceditis: Quofugitis exultando mundo: Ne.¬
nite exiatemꝰ dno. Quo itis exultare. ubi defici¬
tis:. Uenite exultemꝰ i illo: aqͦ facti sumꝰ. Ueni¬

Expanded text:
suis quid quaerat Deus? Quando enim de tributo Caesaris, quaerentes causam calumniae, consulere magistrum veritatis voluerunt, et consulendo tentare utrum liceret tributum dari Caesari; quid ille ait? «Quid me tentatis, hypocritae?» Petiit afferri sibi nummum, rit in nummo imaginem suam, Deus non quaerit in hominnostros etiam inimicos diligamus; et dat exemplum de ipso Deo: «Sicut Pater vester,» ait, «qui in coelis est, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit invitat. Si ergo ad similitudinem nos invitat, constat quia dissimiles existendo recesseramus ailitudinem, et efficimur prope per similitudinem, ut jam fiat in nobis quod scriptum est, «Accedite ad Deum, et illuminamini» . Ergo quibusdam longe te, exsultemus Domino.» Quo itis? quo receditis? quo disceditis? quo fugitis, exsultando mundo? «Venite, exsultemus Domino.» Quo itis exsultare, ubi deficitis? Venite, exsultemus in illo a quo facti sumus. «Veni
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cũ peccata nra cognoscimꝰ: dĩ głam cõ¬
mendamꝰ. Preueniamꝰ faciem eiꝰ inconfessi¬
one: E x inpsalmis iubilemꝰ ei Iamdixi¬
mͦ qͥd sit iubilare: repetitũ ÷ ut confirme¬
tͣ infaciendo. Ipsa repeticio: exhortatio est.
Non enĩ iã obliti sumꝰ. ut iã moneri nos ueli¬
mꝰ quȩ dictã sunt suꝑiꝰ ut iubilemꝰ: s ple¬
rũq in affectu animi repetit᷑: uerbũ qđ
notũ erat: ñ ut innotescat. s ut ipsa repe.¬
ticio faciat confirmationẽ. Repetit᷑ enĩ:
adintelligendũ affectũ dicentis. Inde ÷ qđ¬

Expanded text:
quia cum peccata nostra cognoscimus, Dei gloriam comquia cum peccata nostra cognoscimus, Dei gloriam commendamus. «Praeveniamus faciem ejus in confessione.» 5. «Et in psalmis jubilemus illi.» Jam diximus quid sit jubilare; repetitum est, ut confirmetur in faciendo: ipsa repetitio exhortatio est. Non enim jam obliti sumus, ut jam moneri nos velimus, quae dicta sint superius, ut jubilemus: sed plerumque in affectu animi repetitur verbum quod notum erat, non ut innotescat, sed ut ipsa repetitio faciat confirmationem; repetitur enim ad intelligendum affectum dicentis. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
Illũ nichil penitere poterait. qi nichił culpabi¬
lit̾ fecenit: s confitebat᷑ in laude patris. fago
qi &e he exultationis locus est: forte illã cde¬
bemꝰ intelligere confessionẽ. quȩ ÷ in laude
di. Unde ÷ laus cantici. ut ñ hic intelligamꝰ
confessionẽ penitentium. s laudantiũ. Et
qͥd÷ qđ continuo nos admon& deqͣdã con-¬
dãpnemꝰ qđ fecimꝰ: ut illȩ qđ coron& ñ qđ
adlaudẽ dĩ. qͣndo confiteris peccata tua:
Immo uͦ maxie ꝑtin& ad laudẽ dĩ. Quare
maxime ꝑtin& adlaudẽ di : qr canto am¬
pliꝰ laudat᷑ medicꝰ: qͣnto plus desperabat᷑
egrotꝰ. Confitere itaq peccata tua: qͦ magis
desperabas dete ꝓpt̾ iniquitates tuas. Tan¬
to enĩ maior laus ÷ ignoscentis: qͣnto ma¬
ior exaggeratio ÷ peccata confitentis. Non
gͦ putemꝰ recessisse nos a laude cantici. si iam
confessionẽ hic intelligimꝰ: qr confitem᷑ pec¬
cata nr̃a. Et hoc ad laude᷑ cantici ꝑtin&e.

Expanded text:
poterat, quia nihil culpabiliter fecerat; sed confitebatur in laude Patris. Ergo quia et hic exsultationis locus est, forte illam debemus intelligere confessionem quae est in laude Dei: unde et «Laus cantici,» ut non hic intelligamus confessionem poenitentium, sed laudantium. Et quid est quod continuo nos admonet de quadam confille quod coronet, non quod ad laudem Dei, quando confiteris peccata tua? Imo vero maxime pertinet ad laudem Dei. Quare maxime pertinet ad laudem Dei? Quia tanto amplius laudatur medicus, quanto plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet;
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ hab& ds̃ sacerdotẽ. Sacrificiũ exhibuert̃
gentes demonibꝰ: hab& ds sacrificium.
Et illi ẽnĩ demones uolentes uideri dĩ. ñ
sibi ista exigerent. ut fallerent: nͥ qr sciunt.
ea deberi uero dõ. Hoc enĩ mox ÷ deberi uͦ
dõ. qđ sibi exigit falsus ds̃. Ergo uerũ tẽ.¬

Expanded text:
ificium exhibuerunt gentes daemonibus; habet Deus sacrificium. Etenim illi daemones volentes videri dii, non sibi ista exigerent ut fallerent, nisi quia sciunt ea deberi vero Deo. Hoc enim mos est deberi vero Deo, quod sibi exigit falsus deus. Ergo verum tem
Abbreviated transcription (Latin):
uł recedit adõ. Nonne plerũq dicimꝰ qͣndo inuc¬
nimꝰ aliqͣ dissimilia. hoc lorge ÷ abillo: Qnͣdo
aliqͦs duos forte homines cõꝑamꝰ. duos equos.
dias uestes. & dicit aliqͥs. Similis ÷ hec uestis da¬
lis÷ qualis illa. aut iste hõ talis e. qualis illȩ.
qͥd aliꝰ dicit. qͥ cont᷑ dicit: Absit. Longe est abillo
Quid ÷ longe ÷ abillo: Dissimilis ÷ illi. Et nixta
stant: & tam̃ istȩ longe: abillo. Duo uͦ miqui
pares uita & moribꝰ si unꝰ sit moriente. alter
moccidente: uxta inuiceᷤ st̃. Et duo iusti simi¬
lit̃. alt̃ sit moriente. alt̃ inoccidente secũ st̾.
qr indõ st̃. Contͣ imꝰ iustꝰ alt̃ iniquus. etiam¬
si una catena ligent᷑: multũ ase separatist̾.
Ergo si dissimilitudine recedimꝰ adõ: similitudi.¬
ne accelimꝰ addm̃. Iua similitudine: Ad quã
facti sumꝰ. quã in nob̃ peccando corrũꝑamꝰ:

Expanded text:
vel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invevel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invenimus aliqua dissimilia: Hoc longe est ab illo? Quando aliquos duos forte homines comparamus, duos equos, duas vestes, et dixerit aliquis, Similis est haec vestis, talis est qualis illa; aut, Iste homo talis est qualis ille: quid alius dicit, qui contradicit? Absit; longe est ab illo. Quid est, longe est ab illo? Dissimilis est illi. Et juxta stant, et tamen iste longe est ab illo. Duo vero iniqui pares vita et moribus, si unus sit in Oriente, alter in Occidente juxta invicem sunt. Et duo justi similiter, alter sit in Oriente, alter in Occidente, secum sunt, quia in Deo sunt. Contra, unus justus, alter iniquus, etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Ergo si dissimilitudine recedimus a Deo, similitudine accedimus ad Deum. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando
Abbreviated transcription (Latin):
ge firgiat adõ. qͦiturꝰ :: Nide qͥd dicat.
Si descendero minfernũ: ades. Sigͦ ascenden¬
do incelũ ibi inuenit dm̃. descendendo in
infernũ ñ fugit dm̃. qͦ iturꝰ est. qͦ fugiturꝰ ẽ.
abillo irato cdo. nͥ ad ipfu placatu᷑: Et tam̾
cũ omĩno nemo possit fugere ab illo qui
ubiq ÷ nͥ quidã longe. eẽnt. adeo: ñ diceret᷑.
Popłs iste labus me honorat: cor autẽ eoꝵ
longe ÷ ame. Nongͦ loco qͥsq longe ÷ adeo:
s dissimilitudine. Quid ÷ dissimilitudine :
Mala uita. malis morib. Si enĩ bonis morib
ꝓpinquat᷑ dõ: malis morib recedit᷑ adeo.
U̾ nꝰ gͦ idẽq hõ. corꝑe stans imo loco: & aman¬
do dm̃ accedit addm̃ & amando iniqͥtatẽ:
recetit ado. Nusquã pedes mou&: et tam̃ po¬
test & accedere & recedere. Pedes enĩ nr̃i in hoc
itinet affectꝰ nri. sunt ał ut qͥsq affectum
habuerit ꝓut qͥsq amorẽ habuerit. ita accedit

Expanded text:
ge fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: ge fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descendendo in infernum, non fugit Deum: quo iturus est, quo fugiturus est ab illo irato, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino nemo possit fugere ab illo qui ubique est, nisi quidam longe essent a Deo, non diceretur: «Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque longe est a Deo, sed dissimilitudine. Quid est, dissimilitudine? Mala vita, malis moribus. Si enim bonis moribus propinquatur Deo; malis moribus receditur a Deo. Unus ergo idemque homo corpore stans uno loco, et amando Deum accedit ad Deum, et amando iniquitatem recedit a Deo: nusquam pedes movet, et tamen potest et accedere et recedere. Pedes enim nostri in hoc itinere, affectus nostri sunt. Prout quisque affectum habuerit, prout quisque amorem habuerit, ita accedit
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło existtatio mala. quȩ.
distirguenda ÷ abexultatione hona: suffi¬
cer&e dicere. uenite exultemꝰ S breuiter
distuxit. qͥd÷ bene exultare. dño exulta¬
re. Er̃go exultatio mala÷ exultare scło:
exultatio bona ÷ exultare dnõ. Pie debes
dnõ exultare. siuis securꝰ mundo insultare.
Quid ÷ aute̾ uenite: Unde uocat ut ueni¬
ant cũ quib uult exultare. dnõ. nͥ qr longe
sunt ut ueniendo ꝓpinquent ꝓpinqͣndo
acreclant. accedendo exultent: Unde aut᷑
longe sunt: Numqͥ locis lorge potest
hõ. eẽ. abeo. qͥ ubiq ÷: Nis. eẽ. abeo lorge :
Quo ibis ut lortge sis: Nã qͥdã peccator qͥdẽ.
s tam̃ cũ spe salutis penitens & dolens de.
peccatis. & metuens irã dĩ & uolens placare
dm̃. sic inalio psalmo loquit᷑. Quo abibo
aspũ tuo. & afacie tua qͦ figiam: Si ascen¬
dero incelũ: tu ibi es. Quid gͦ restat qr si as¬
cenderit incelũ. ibi inueni& dnm̃: Ut lon¬

Expanded text:
in hoc saeculo exsultatio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. Quid est autem, «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe potest homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam quidam peccator quidem, sed tamen cum spe salutis poenitens et dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut lon
Abbreviated transcription (Latin):
agere: ñ inuenire nͥ qͦs dãpnane. Uenit gͦ
dicens ut recedamꝰ apeccatis nr̃is: & ñ nob̾cũ
ducat rationẽ dep̃teritis: s tãꝗͣ cabule no¬
ue fiant incensis omĩb eyrographis debitoꝵ
tis. eẽt: ñ diceret᷑ in eu̾głio deipso dño. In il¬
la hom: exultauit ihe in spũ scõ &ait. Con

Expanded text:
agere, non inveniret nisi quos damnaret. «Venite» ergo dixit, ut recedamus jam a peccatis nostris, et non nobiscum deducat rationem de praeteritis; sed tanquam tabulae novae fiant, incensis omnibus chirographis debitorutis esset, non diceretur in Evangelio de ipso Domino: «In illa hora exsultavit
Abbreviated transcription (Latin):
oluie naturalit̾ inserent᷑e Hoc deillis apłs. Figo
ipsa ÷ arbor. &ĩã si aliqͥ exiamis fractist̾: ñ om̃s.
unde thomas. unde matheus. unde andreas.
isti om̃s inde: Unde etiam qͥrgenti illi ffs. qͥb
lia aduocẽ petri qͣndo spu sco repleti apłi om̃ium
gentiũ linguis locuti sunt tanta auiditate. dĩ
laudis & suȩ accusationis conuersi sunt: ut qui
pͥmo diuĩ sarguinẽ fudert̾. seuientes: bibere disce¬
rent iã credentes. Si autẽ omĩa illa conuersa ft̃
milia hominũ: ut res suas uenderent & precia

Expanded text:
olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. unde Thomas? unde Matthaeus? unde Andraeas?isti omnes inde? Unde etiam quingenti illi fratres qullia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia
Abbreviated transcription (Latin):
Laus illi. iubilatio illi. Quã plebẽ ñ repell&: hic
nob̾ int̃pretari aliqͥd ñ lic&: p̃scriptũ habanꝰ
ab apło. Exposuit hoc apłs: unde sit dictum.
Erat enĩ plebs uidea. plebs ubi fuert̾ ꝓpħe.
plebs ubi fuert̾ patriarche. plebs etiam scdm ait¬
nẽ ꝓpagata desemine abrahe: plebs inqͣ precesse¬
rt̾ omĩa sacram̃ta. saluatorẽ nrm̃ ꝓmitcentia:
plebs ubi irstitutũ ÷ tẽplũ. unctio. sacerdos ad
sgurã. ut cũ om̃s umbre ipse p̃terirent: ipsa lux
aduenine. Trat gͦ ista plebs di̾: adeam ꝓpħe
missi. in illa nati quib missis ei traditaᷤ sunt¬
& credita eloqitia dĩ. Quidgͦ: Iotũ illud dãp¬
natuꝰ:: Absit. Arbor oliue ipsa dicta ÷ ab apło
cepit enĩ ista arbor apatriarchis. S fuerunt
sus & contra naturã insertꝰ es mbonã oltuã.
qͣntomagis qͥsocłm naturã st̾ msereat᷑ flie oliue. Nt¬
qͣm̃ tu ñ ꝑmaneres in infidelitate. meriusti inseri
molniã. cũ eẽs: holeaster: sic isti correcti faciliꝰ siȩ

Expanded text:
laus illi, jubilatio illi, Quam plebem non repellet? Hic nobis interpretari aliquid non licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsae umbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam s tu non permanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ faciem eiꝰ inconfessione. Confessio quidẽ:
duobꝰ modis accipit᷑ in scripturis. fst confessi¬
o laudantis : & est confessio gementis. Confes¬
sio laudantis adhonorẽ ꝑtin& eiꝰ qui lauda¬
tͣ: confessio gementis adpenitentiã ꝑtince eiꝰ
qui confitet᷑. Confitent᷑ enĩ homines cũ lau
dant dm̃: confitent᷑ cũ accusant se & nichil
digniꝰ facit lingua. Uere puto qđ ipsa sint.
uota. dequib dicit inalio psalmo. Reddã
tibi uotamea: quȩ distaxxert̃ labia mea. Ni¬
chil ista dilectione sublimiꝰ. nichil tã neces¬
sariũ. & ad intelligendũ: & ad faciendũ. Qo¬
mͦ gͦ distinguis uota. quȩ reddis dõ Ut il

Expanded text:
 faciem ejus in confessione.» Confessio quidem duobus modis accipitur in Scripturis. Est confessio laudantis, est confessio gementis. Confessio laudantis, ad honorem pertinet ejus qui laudatur: confessio gementis, ad poenitentiam pertinet ejus qui confitetur. Confitentur eentur, cum accusant se; et nihil dignius facit lingua. Vere puto quod ipsa sint vota, de quibus dicit in alio psalmo. «Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea» . Nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intelligendum et ad faciendum Quom