comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uillas emulas urbiũ conditas. domus uice temploꝵ
exornatas. famulias. numerosissimas & calamistratd
opiꝑam suppellectilẽ. omĩa affluentia. oĩa opulentu.¬
om̃ia ornata p̃ter ipsũ dñm. qui solus tantali uice
in suis diuicus in ops. egens. pauꝑ. ñ quidẽ fluetitẽ
illũ fugitiuũ captat. & fallacis unde sitim: s uere
beatitudinis. idest scđe uite & prudentie fortunatis¬
sime sitit & esurit. Quippe non intelligit eque di¬
uites spectari solere: ut equos mercainur. Neqrem̃
in emendis equis faleras consideramus. & baltei poli¬
inina inspicimus. & ornatissime ceruicis diuicias
contemplam᷑. Si ex auro & argento & gẽmis monla
uarie gare dependent. si plena artis ornamenta
capiti & collo circũiacent. si frena celata. si epiphia
fuccata. si singula aurata st̃. sed istis om̃ib exuui¬
is amolitis & amotis equũ ipsũ nudũ & solũ corpꝰaꝰ

Expanded text:
uillas aemulas urbium conditas, domus uice templorum uillas aemulas urbium conditas, domus uice templorum exornatas, familias numerosissimas et calamistratas, opiparam supellectilem, omnia affluentia, omnia ornata praeter ipsum dominum: qui solus, Tantali vice, in suis divitiis inops, egens, pauper, non quidem fluentem, illum fugitivum captat, et fallacis undae sitim, sed verae beatitudinis, id est secundae vitae, et prudentiae fortunatissimae, sitit et esurit. Quippe non intelligit aeque divites spectari solere, ut equos mercamur. Neque enim in emendis phaleras consideramus, et balthei polimina inspicimus, et ornatissimae cervicis divitias contemplamur. Si ex auro et argento, et gemmis, monilia variae gazae dependent, si plena artis ornamenta capiti et collo circumjacent, si frena caelata, si ephippia fucata, si cingula aurata sunt: si istis omnibus exuviis amolitis et amotis, equum ipsum nudum, et solum corpus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Enĩ uͦ dic sodes nescio bene uiuere ut so crares ut
plato ut pitagoras iuxerunt. nec pudet me nes¬
cire bene uiuere. Nunquã hoc dicere audebis.
Sed in primis mirandũ est. qd̃ ea que numine uo¬
lunt nescire. discere tam̃ negligiuit: & eiusdem
artis simul disciplinã & ignorantiã detrectant. Igt̾
cotidiana eoꝵ era dispungas. inuenies in rationibus¬
multa ꝓdige ꝓfusa: & insemet nichil. in sui dicode¬
monis cultũ. qui cultus ñ aliud quã philosophie sa¬
cramentũ est. Plane quidẽ iullas opipare extruũt¬
& domos ditissime exornant. & familias numerosis¬
sime cõꝑant. Sed inistis om̃ib in tanta affluentia
rerũ: nichil ẽ pret̾ quã dñs ipse pudendũ. Nec in¬
iuria. Cumulata enĩ habent que sedulo ꝑcolunt.
Ipsi autẽ sordidi indocti. incultiq circũeunt. Igitu
illas spẽs in que patrimonia sua ꝓfudert̃. ametissi¬
mnas & extructissimas & ornatissimas deprehendas:

Expanded text:
Enimvero dic sodes, nescio bene vivere ut Socrates, ut Enimvero dic sodes, nescio bene vivere ut Socrates, ut Plato, ut Pythagoras vixerunt, nec pudet me nescire bene vivere. Nunquam hoc dicere audebis. Sed in primis mirandum est, quod ea quae minime volunt nescire, discere tamen negligunt, et ejusdem artis simul disciplinam et ignorantiam detrectant. Igitur quotidiana eomulta prodige profusa et in semet nihil, in sui dico daemonis cultum, qui cultus non aliud quam philosophiae sacramentum est. Plane quidem uillas opipare extruunt et domos ditissime exornant et familias numerosissime conparant. Sed in istis omnibus tanta adfluentia rerum nihil est praeterquam ipse dominus pudendum; nec iniuria: cumulata enim habent, quae sedulo percolunt, ipsi autem horridi, indocti incultique circumeunt. Igitur illa spectes, in quae patrimonia sua profuderunt: amoenissima et extructissima et ornatissima deprehendas,
Abbreviated transcription (Latin):
optime iiuas animꝰ colendus sit: tam̃ homines
animũ suũ ñ colant. At si quis uelit acrit̾ cern̾e:
oculi curandi st̃ quib cernitur. Si uelis ꝑtucit̃
currere: pedes curandi st̃ quib curcit᷑. Itidem si
pugillare ualde uelis: brachia uegetanda st̃ quib
pugillatur. Similit in om̃ib ceteris mẽbris: cui
q sua cura ꝓstudio est. Quod cũ facile om̃s ꝑspici¬
ant. uequeosatis mecũ reputare. & ꝓinde ut res
est admirari. cur ñ etiã animũ suũ ratione exo¬
lant. Que quidẽ ratio uiuendi om̃ib eque neces¬
saria ẽ. Non ratio pingendi. nec ratio psallendi.
quas qui uis bonus sine ulla animi uituꝑatiõe
sine turpitudine sine labore contempserit.
Mescio ut sibimenias tibiis canere: s ñ pudet me
tibicinẽ ñ esse. Nescio ut appelles colorib pingere.
s ñ pudet me ñ esse significũ. Et idẽ in ceteris
artib si om̃s ꝑsequar: licet tibi nescire. nͥ pudet.

Expanded text:
optime vivas, animus colendus sit, tamen homines optime vivas, animus colendus sit, tamen homines animum suum non colant. At, si quis velit acriter cernere, oculi curandi sunt, quibus cernitur. Si velis perniciter currere, pedes curandi sunt, quibus curritur. Itidem si pugillare valide velis, brachia vegetanda sunt, quibus pugillatur. Similiter in omnibus caeteris membris sua cuique cura pro studio est. Quod cum facile omnes perspiciant, nequeo satis mecum reputare, et perinde ut res est, admirari, cur non etiam animum suum ratione excolant. Quae quidem ratio vivendi, omnibus aeque necessaria est, non ratio pingendi, nec ratio psallendi, quas quivis bonus sine ulla animi vituperatione, sine turpitudine, sine labore contempserit. Nescio ut Sibimenias tibiis canere, sed non pudet me tibicinem non esse. Nescio ut Apelles coloribus pingere, sed non pudet me non esse significum. Et idem in caeteris artibus, si omnes persequar, licet tibi nescire, nec pudet.
Abbreviated transcription (Latin):
t licet hii tibicines uanitatis alioꝵ supplas¬
tationi semꝑ insistant: in cõmendatione il¬
lius qd̃ maxime suũ cuiꝰq ẽ. aut rarius
ocupantut aut minus. Tunc enĩ quisq maxime
e de suo cõmendatur: cũ ad sapientie laudes lingͣ
p̃dicantis accedit. Cet̾a nãq om̃ia: aliena st̃. Suũ
ẽ cuiꝰq: qd̾ sapit. Suũ in quã. ñ tamen ase: sed ab
eo cuiꝰ munus est. qͥc quid laudẽ meret᷑ in homine
Et hic quidẽ ñ m̃s ẽ sermo: s quẽ omnitĩ sapien¬
tũ oetus concelebrat. & quẽ in libro qͥ inscribit᷑
de deo socratis facile est inuenire. Cuiꝰ uerba ꝓpt̾
elegantiã sensuũ & orationis leꝑidã uenustatem
curaui inserere: ut his que scribunt᷑ ꝓmꝑtiꝰ adhibe¬
atur fides. cũ de purissimo fonte maioꝵ eadẽ ꝓfluxisse
constiterit. Ait itaq apuleiꝰ. Nichil eque miror.
quã cũ om̃s & cupiant optime uiuere. & sciant
ñ alia re uiui quã animo. nec fieri posse quin ut

Expanded text:
t licet hi tibicines vanitatis, aliorum supplantationi semper insistant, in commendatione illius quod maxime suum cujusque est, aut rarius occupantur, aut minus. Tunc enim quisque maxime, et de suo commendatur, cum ad sapientiae laudes lingua praedicantis accedit. Caetera namque omnia aliena sunt. Suum cujusque, quod sapit. Suum, inquam, non tamen a se, sed ab eo cujus munus est, quidquid laudem meretur in homine. Et hic quidem non meus est sermo, sed quem omnium sapientum coetus concelebrat, et quem in libro, qui inscribitur de Deo Socratis, facile est invenire. Cujus verba propter elegantiam sensuum, et orationis lepidam venustatem, curavi inserere, ut his quae scribuntur, promptius adhibeatur fides, cum de purissimo fonte majorum eadem profluxisse constiterit. Ait itaque Apuleius: Nihil aeque miror, quod cum omnes et cupiant optime vivere, et sciant non alia re vivi quam animo, nec fieri posse, quin, ut
Abbreviated transcription (Latin):
XXIII. Qd̾ cartuarienses dũ modationis habenis auariciã cohibenit.
& magni montis  noua religio dũ om̃ia mundana otẽnẽs
& de crastico ñ cogitans repellit om̃ia. auariciã excludit: ab
hẏpocritarũ nota & uoĩe langius absunt. & qui sint
scłares aut religiosi. & que regula actiuorũ. & que ocioso¬
rum. & quis sit finis hẏpocriseos.

Expanded text:
XXIII. Quod Carthusienses, dum moderationis habenis avaritiam cohibent, et Magni Montis nova religio, dum omnia mundana contemnens, et de crastino non cogitans repellit omnia, avaritiam excludit, ab hypocritarum nota et nomine longius absunt: et qui sunt saeculares aut religiosi: et quae regalia activorum, et quae otiosorum: et quis sit finis hypocriseos.
Abbreviated transcription (Latin):
De ambitione & qd̾ cupiditas stulticiã comitat᷑. & quis sit ortꝰ¬
tyrannidis. & diu̾sis uiciis ambitiorũ.¬
xuiii¬
Quod ambitiosi dissimulant se uelle qd̾ maxime appetunt. &
quib excusationib propositũ. tegant.
De his qui impudentiꝰ rruunt sine dissimtlatione ambiti¬
onis. quos neq ratio nec auctoritas reprimere potest.
XXDe legib scłariũ pͥncipũ qͥb curiales & officiales arcent᷑ ab ho¬
norib ecclesiasticis. & qͥb exẽplis dathanͥte & abyranite nitant᷑¬
imagine nituntur occultare.

Expanded text:
De ambitione, et quod cupiditas stultitiam comitatur: et quis sit orttyrannidis: et de diversis vitiis ambitiosoruupiditas stultitiam comitatur: et quis sit ortQuod ambitiosi dissimulant se velle quod maxime appetunt: et quibus excusationibus propositum tegant. De his qui impudentius irruunt, sine dissimulatione ambitionis, quos neque ratio, nec auctoritas reprimere potest.De legibus saecularium principum, quibus curiales et officiales arcentur ab honoribus ecclesiasticis: et quibus exemplis Dathanitae et Abironitae nitantimagine, nituntur occultare.
Abbreviated transcription (Latin):
dotiũ. si cccłie uilescat auctoritas. si ita dilataue¬
rint regnũ hominisꝰ ut xp̃i imperiũ otrahat᷑.
si laudes suas p̃dicent & se ipsos falsis preconiis
mulceant & extollant. cũ irrisione audientium
imitantes militẽ głosum: Hoꝵi uirtus in eo
maxime elucescit: si clerũ & mermen militiã¬
aut telis aut linguis confodiant. Sed quis ẽ usus
milicie ordinate: Tueri eccłiam. pfidiã impus¬
nare. sacerdotiũ uenerari. pauperũ ꝓpulsare.
iniurias. pacare ꝓiuntiã. ꝓ fratrib ut sacram̃ti
docet conceptio fundere sanguinẽ: & si opꝰẽ animã
ponere. Exultationes dei ĩ gutt᷑e eoꝵ. & gladũ an¬
cipices in manib eoꝵ Ad faciendã tundictã in nati

Expanded text:
dotium, si Ecclesiae vilescat auctoritas, si ita dilatavedotium, si Ecclesiae vilescat auctoritas, si ita dilataverint regnum hominis, ut Christi imperium contrahatur, si laudes suas praedicent, et se ipsos falsis praeconiis mulceant et extollant, cum irrisione audientium, imitantes militem gloriosum. Horum virtus in eo maxime elucescit, si clerum, et inermem militiam, aut linguis, aut telis confodiant. Sed quis est usus militiae ordinatae? Tueri Ecclesiam, perfidiam impugnare, sacerdotium venerari, pauperum propulsare injurias, pacare provinciam, pro fratribus, ut sacramenti docet conceptio, fundere sanguinem, et, si opus est, animam ponere. Exaltationes Dei in gutture eorum, et gladii ancipites in manibus e
Abbreviated transcription (Latin):
duces. cũ hostes oportuerat impugnari: eligebant
uiros fortes. & ad bella doctissimos. Electionẽ nãq
ista p̃ueniunt. Qui uͦ ñ electus se ipsũ milicie in¬
gerit: in se gladiũ ꝓuocat. quẽ ꝓpria temeritate u¬
surpat. ¶Insticutionẽm gͦ perpetuã incidit. qͥ a
qui gladiũ accipit:. gladioꝑibit. Si uͦ in eo cic̾onis au¬
ctoritas recipitur: is ñ miles s sicariꝰ recte nominat᷑.
Nam i ueterũ scriptis sicarii dicunt᷑. & latrones:
quicũq lege ñ p̃cipiente. arma tractant. Arma
nanq quib lex ñ utit᷑: legẽ impugnant. ¶ Duos
gladios sufficere imꝑio xp̃rano euangelii sacra testa¬
tur historia. om̃s alii eoꝵ st̃ qui cũ gladus & fristi¬
bus accedunt: ut captiuũ capiant xp̃m. nomen
eiꝰ delere cupientes. Illi gͦ qͥd hñt militis qͥ uocati ex
sacramento ñ obtemperant legi. s in eo militie sue
głam constare credunt. si contemptibile sit sacer¬

Expanded text:
duces, cum hostes oportuerat impugnari, eligebant duces, cum hostes oportuerat impugnari, eligebant viros fortes, et ad bella doctissimos. Electionem namque ista praeveniunt. Qui vero non electus se ipsum militiae ingerit, in se gladium provocat, quem propria temeritate usurpat. In constitutionem ergo perpetuam incidit, quia qui gladium accipit, gladio peribit . Si vero in eo Ciceronis auctoritas recipitur, is non miles, sed sicarius recte nominatur. Nam in veterum scriptis sicarii dicuntur et latrones, quicunque lege non praecipiente, arma tractant. Arma namque, quibus lex non utitur, legem impugnant. Duos gladios sufficere imperio Christiano, Evangelii sacra testatur historia; omnes alii eorum sunt qui cum gladiis et fustibus accedunt, ut captivum capiant Christum, nomen ejus delere cupientes. Illi ergo quid habent militis, qui vocati ex sacramento non obtemperant legi, sed in eo militiae suae gloriam constare credunt, si contemptibile sit sacer
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. in qua scribit se audisse eũ factũ dimis¬
stĩ esse a consule cũ macedonia bello ꝑsico miles¬
esset. Monet gͥ ut caueat ne p̃liũ in eat. negat enĩ
ius ẽẽ cũ hoste pugnare: qui miles non sit. Ecce qͥa
iur sapientissimus militẽ ñ credebat: nisi eũ qui
sacrappento ad militiã consecratur. . uiii.
ed ipsius iuramenti u̾ba reuolue. & inueni¬
es armatã militiã non minus ꝗͣ spiritualẽ
ex necessitate officii. ad religionẽ &e dei eultũ
artari: cũ fidelit̾ & scd̾m deũ pͥncipi debeat᷑ obseqͥũ.
et rei publice ꝑuigil famulatꝰ. Unde qd̾ predixi
qui nec electi st̃ nec uirati: & si militũ nomine
censeantur. ñ magis in u̾itate milites sunt: quam
sacerdotes. aut clerici quos ad ordines eccłia ñ uoca¬
uit. Miles namq st̃ laboris. ita honoris nomen est.
Nemo uͦ sibi honorẽ sumit. s qui uocat᷑ a dño: de
collato honore głantur. ¶Moyses & fidelis popłi

Expanded text:
filium, in qua scribit se audisse eum missum fafilium, in qua scribit se audisse eum missum factum esse a consule, cum in Macedonia bello esset. Monet igitur ut caveat, ne praelium ineat; negat enim jus esse cum hoste pugnare qui miles non sit. Ecce quia vir sapientissimus militem non credebat, nisi eum qui sacramento ad militiam consecratur. CAP. VIII.ed ipsius juramenti verba revolve, et invenies armatam militiam, non minus quam spiritualem, ex necessitate officii ad religionem et Dei cultum arctari, cum fideliter et secundum Deum principi debeatur obsequium, et reipublicae pervigil famulatus. Unde quod praedixi, qui nec electi sunt, nec jurati, etsi militum nomine censeantur, non magis in veritate milites sunt, quam sacerdotes et clerici, quos ad ordines ecclesia non vocavit. Miles namque sicut laboris, ita et honoris nomen est. Nemo vero sibi honorem sumit, sed qui vocatur a Domino , de collato honore gloriatur. Moyses et fidelis populi
Abbreviated transcription (Latin):
uocio. impendendus ꝑuigil famulatꝰ. Deo enim
uel priuatus uel militans seruit: cũ fidelit̾ eum
diligit qui deo regnat auctore. Iutrant in ꝗͣ se stre
nue facturos om̃ia que p̃ceꝑit pͥnceps. nunquã
de serturos militiã uł mortem recusaturas ꝓ re¬
publica. cuiꝰ sunt conscripti nulicie. Cũ uero hoc
p̃stiterint iusuirandũ: cingulo militari donan¬
tur & pͥuilegiis. Adeoq optinuit ut electio &e
sacramentũ militẽ facerent: ut sine electione
nemo conseriberet᷑ aut iuiraret. sine uiramento
nemo nomenmilitis aut offm̃ sortiretur. ¶Inli¬
bro officiorũ marcus tullius refert. qd̾ pompilius
imperator tenebat ꝓuintiam in cuius exercitu
filius catonis tiro militabat. Cũ autẽ pompilio
uideretur unam dimittere legionẽ: catonis qͦq
filiũ qui in ea̾dem legionẽ militabat: dimisit.
S cũ amore pugnandi in exercitu remansisset:
cato ad pompiliũ scripsit. ut si pareret᷑ in exercitu
remanere eum: sedo obliget sacramento. qͥa pri¬

Expanded text:
votio et impendendus pervigil famulatus; Deo enim vel privatus vel militans servit cum fideliter eum diligit qui Deo regnat auctore. Iurant autem nue facturos omnia quae praeceperit princeps, nunquam deserturos militiam, vel mortem recusaturos pro republica cujus sunt conscripti militiae. Cum vero hoc praestiterint jusjurandum, cingulo militari donantur, et privilegiis. Adeoque obtinuit ut electio et sacramentum militem facerent, ut sine electione nemo conscriberetur aut juraret, sine juramento nemo nomen militis aut officium sortiretur. In libro Officiorum M. Tullius refert, quod Pompilius imperator tenebat provinciam, in cujus exercitu filius Catonis tiro militabat. Cum autem Pompilio videretur unam dimittere legionem, Catonis quoque filium, qui in eadem legione militabat, dimisit. Sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Pompilium scripsit, ut si pateretur in exercitu remanere, eum secundo obliget sacramento, q
Abbreviated transcription (Latin):
tis rerũ suarũ ñtã dñi st̃ quã custodes. Siuͦ neces¬
sitatis non incũbit articulus: sint ꝓuintialtum
bona sua. quibꝰ nec ipse pͥnceps licent̃ abutitur.¬
Si enĩ expedit rei publice ne quis re sua male-
utatur : abuti aliena usquequaq ñ licet. At cũ
ꝑministros iniquitatis e satellites sathane uiros
herodianos fuerit ex hausta ꝓunitia: si necessitas
imminet: quibꝰ utet᷑ pͥnceps : ꝑinde si sapit:
in camo & freno maxillas eoꝵ constringet ne¬
more lupoꝵ quos inꝑba uent̾s agit ingluuies uasta¬
re possint & lacerar̾e ꝓuntiã. & in inuriam
pͥncipis qͣsi uires tocius rei publice exhaurire.
Alioquin: & ipse inegestatẽ incidet ꝓuintialib
om̃ib odiosus. redditurus suo uidici rationẽ in
districto examine de oꝑib manuũ suarũ. & de
lesione ꝓuintialiũ: quos iniuste & qͣsi ꝑ fraudẽ
subumbra tiutionis manii spoliauit & lac̾auit

Expanded text:
tis, rerum suarum non tam domini sunt, quam custodes. Si vero necestis, rerum suarum non tam domini sunt, quam custodes. Si vero necessitatis non incumbit articulus, sua sint provincialium bona sua, quibus nec ipse princeps licentSi enim expedit reipublicae ne quis re sua male utatur, abuti aliena usquequaque non licet. At cum per ministros iniquitatis et sceleris, et satellites Satanae, viros Herodianos, fuerit exhausta provincia, si necessitas imminet, quibus utetur princeps? Proinde si sapit, in camo et freno maxillas eorum confringet t ingluvies, vastare possint, et lacerare provinciam, et injuriam principis, quasi vires totius reipublicae exhaurire. Alioquin et ipse in egestatem incidet, provincialibus omnibus odiosus, redditurus suo judici rationem in districto examine, de operibus manuum suarum, et de laesione provincialium, quos injuste, et quasi per fraudem sub umbra tuitionis man
Abbreviated transcription (Latin):
& te ꝓuocat: ut si audes oesaris in testinatelo rime¬
ris. & quo libũit modo manũ mittas in cesarem.
Se enĩ ꝑsonã cesaris gerere głatur. At si hec ẽ dex¬
tera cesaris: que nam sinstra erit: Pfecto facioistoꝵ
ñ iusticiã exequitur s illudit. & non implet s eua¬
cuat legem: licet ñ nulli seua p̃rogatiua uerbor.
aduersus mentẽ legis. suũ fraudulent᷑ tueantur
ercorẽ. Dapientes enĩ st̃: ut faciant mala. Cũ uͦ
ꝓuincialib sit hec pestis ꝑnctiosa. nulli ꝑnitiosi¬
or potest esse ꝗͣ pͥncipi. Bona siquidẽ ꝓuintialiũ:
pͥncipis sunt. Ad necessitatẽ & usũ p̾ricipis: oĩa
que ꝓuincialiũ st̃ de iure exp̃onuntur. Puintia
tota quasi arca principis est: quã quisquis ex¬
haurit. grauissime delinquit in pͥncipẽ. cuius
extenuat facultates. Nam ꝓuintiales quasi qͥdã
suꝑficiarii sunt: & quotiens usus exigit potesta¬

Expanded text:
et te provocat, ut si audes, Caesaris intestina telo rimeet te provocat, ut si audes, Caesaris intestina telo rimeris, et quo libuerit modo, manum mittas in Caesarem. Se enim personam Caesaris gerere gloriantur. At si haec est dextera Caesaris, quaenam sinistra erit? Profecto factio istorum, non justitiam exsequitur, sed illudit, et non implet, sed evacuat legem: licet nonnulli saeva praerogativa verborum, adversus mentem legis suum fraudulenter tueantur errorem. Sapientes enim sunt, ut faciant mala. Cum vero provincialibus sit haec pestis perniciosa, nulli perniciosior potest esse quam principi. Bona siquidem provincialium principis sunt. Ad necessitatem et usum principis, omnia quae provincialium sunt, de jure exponuntur. Provincia tota quasi arca principis est, quam quisquis exhaurit, gravissime delinquit in principem, cujus extenuat facultates. Nam provinciales quasi quidam superficiarii sunt, et quoties usus exigit potesta
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ sentenciis. Nisi eos pͥnceps coberceat᷑. licet
om̃s dicant quia ꝑax est. ñ ẽ utiq ꝑaxaut illa pax
sola ẽ. in qua ẽ amaritudo a marissima. Nam cum
alias habita moderatione inculpate tutele. iumuire¬
pellere liceat: concutientib. spoliantibꝰ. torquenti¬
bus his. mutire ñ licer. Iuris et enĩ uidentur ẽẽ
ministri. Excusatur qui aliquid obtutelã ꝓpriicor¬
poris fecerit᷑: si tam̃ quauis iniuria trahentib his
restiterit: dignus pena qualibet iudicatur. Si cri¬
men turbatũ & turpatũ ꝓtrahit. si barbã nellit.
si aures quasi nuniũ brenes ꝓducit. si dat alapam
aut ꝑcutit ꝑugno impie: si alterũ eruit oculũ. susti¬
ne patienter. nisi utrũq malis amuttre. quia quic¬
qͥd p̃sumunt. cesaris dextra factũ iactitant. Sitelũ
maniigestas. si spontantũ detrectas p̃bere. eermeẽ.
uentrẽ nudat. ostentat iugulũ. ceruicẽ extendit.

Expanded text:
eorum sententiis. Nisi eos princeps coerceat, licet eorum sententiis. Nisi eos princeps coerceat, licet omnes dicant quia pax est, non est utique pax, aut illa pax sola est, in qua est amaritudo amarissima. Nam cum alias habita moderatione inculpatae tutelae, vim vi repellere liceat, concutientibus, spoliantibus, torquentibus his, mutire non licet. Juris etenim videntur esse ministri. Excusatur qui aliquid ob tutelam proprii corporis fecerit, si tamen quavis injuria trahentibus his restiterit, dignus poena qualibet judicatur. Si crinem turbatum et turpatum protrahit, si barbam vellit, si aures quasi nimium breves producit, si dat alapam, aut percutit pugno impie, si alterum eruit oculum, sustine patienter, nisi utrumque mavis amittere; quia quidquid praesumunt, Caesaris dextra factum jactitant. Si telum manu gestas, si spontaneam detractas praebere cervicem, ventrem nudat, ostentat jugulum, cervicem extendit,
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. Huiꝰ rei testes sumꝰ. Quod si tuam purgare
uolueris innocentiã. aut ꝓiusticia quicꝗͣ astruere
si xp̃m dixeris regẽ eẽ. cui magis oporteat quã ho¬
aliqd̾ ꝓtuleris pͥuilegiũ: continuo uociferantes in¬
tonabunt: quid ampliꝰ desideratis testes : Eoce uos
ipsi audistis blasphemiã. Quisqͥs asserit talia . con¬
tradicit cesari. Si uͦ uidex innocentiã uidens iusticiã¬
q reu̾itꝰ dissimulauerit: undiq conclamabunt. si
hunc dimittis. ñ es amicus cesaris. Ut unius pena¬
sit liberatio multoꝵ: tolle & dele hunc. ut uiuat &
ualeat barrabas. Om̃s enĩ st̃ qͣsi corpꝰ unũ. qd̾ sicut
manifesta conuincunt oꝑa. ex patre diaboloẽ. cuuis
isti st̃ membra. Egregie quidẽ de istis beatꝰ iobait.
gent auctoritate: ut quicqͥd dixerit. ita obtineat.
ac sim ueniatur inactis. Attestatio eoꝵ. u̾itati p̃¬
iudicat. Non est p̾ter pͥncipẽ tuiliceat obiuare

Expanded text:
torem. Hujus rei testes sumus . Quod si tuam purgare torem. Hujus rei testes sumus . Quod si tuam purgare volueris innocentiam, aut pro justitia quidquam astruere, si Christum dixeris regem esse , cui magis oporteat quam hoaliquod protuleris privilegium, continuo vociferantes intonabunt: Quid amplius desideratis testes? Ecce vos ipsi audistis blasphemiam. Quisquis asserit talia contradicit Caesari . Si vero judex innocentiam videns, justitiamque reveritus dissimulaverit, undique conclamabunt: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Ut unius poena liberatio sit multorum, tolle et dele hunc, ut vivat et valeat Barrabas. Omnes enim sunt quasi corpus unum, quod sicut manifesta convincunt opera, ex patre diabolo est, cujus isti sunt membra. Egregie quidem de istis beatus Job aitgent auctoritate, ut quidquid dixerint ita obtineat, ac si inveniatur in actis. Attestatio eorum veritati praejudicat. Non est praeter principem, cui liceat obviare
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes quoꝵ infideles st̃ socii furũ. qͦs cũ in maleficio
iuderint. currunt eũ eis. adicientes iniqͥtatis partẽ.
ut lucri ꝗͣcũq recipiant portionẽ. Si misertꝰ fueris
pauꝑis. si occasũ usticie fleueris. si decreueris subue¬
nire᷑:. si obmutire audes ut ad singula que dicunt
aut faciunt ñ dixeris euge euge: accusantib hero¬
dianis lese maiestatis reddes coram p̃side rationem.
Cui nisi in om̃ib adquieueris. cesari contradices: &
quicqͥd dictet. nisi sic eat. & nisi sic stet. est in ꝑsonã
regis contraq coronam. Consurget. ingeminabitur.
& usq no nubes inualescet officialiũ clamor. repli¬
cantiũ uoce magna. Hunc inuenimꝰ subu̾tentẽ
popłm. & phibentẽ tributa dari cesari. negantẽq
cesarẽ regẽ eẽ. & ministris eiꝰ uniu̾sa de iure lic̃e.
Hunc inuenimꝰ euacuantẽ pat̾nas leges. nouas in¬
troducentẽ: & uetustissime consuetudinis contẽp¬

Expanded text:
principes quorum infideles sunt socii furum, quos cum in maleficio principes quorum infideles sunt socii furum, quos cum in maleficio viderint, currunt cum eis, adjicientes iniquitatis partem, ut lucri quamcunque recipiant portionem. Si misertus fueris pauperis, si occasum justitiae fleveris, si decreveris subvenire, si obmutire audes, ut ad singula quae dicunt, aut faciunt, non dixeris euge, euge, accusantibus Herodianis, laesae majestatis reddes coram praeside rationem. Cui nisi in omnibus acquieveris, Caesari contradices, et quidquid dictet, nisi sic eat, et nisi sic stet, est in personam regis contraque coronam. Consurget, ingeminabitur, et usque ad nubes invalescet officialium clamor, replicantium voce magna: Hunc invenimus subvertentem populum, et prohibentem tributa dari Caesari, negantemque Caesarem regem esse, et ministris ejus universa de jure licere. Hunc invenimus evacuantem paternas leges, novas introducentem, et vetustissimae consuetudinis contemp
Abbreviated transcription (Latin):
consumit. Locusta tam̃ & athęlebꝰ quocũq uen̾int
nocent. & forte inlocis plłibꝰ s tam̃ minus bruoo
qui cũ insederit non mouetur: donec labores honu¬
nũ om̃mno ex hauriat. At in officialib eundẽ brucũ.
athelebũ inuenies & locustam qui ꝑpinqͥs noceat .e.
remotis: & illiꝰ cui semel insederit. fortunã deuoret:
nec aute abscedat. quã om̃s eiꝰ auferat facultates. Qͥs
num̾are potest qͦt pupillos officiosissime cͥcũscͥpserit:
& qͦt urnales iniuria fecerit agros. & qͦt apud nos licẽ¬
tia istoꝵ sius nudatos bonis sub imagine religionis abo¬
ue p̃textu ñ tã romipetas & peregrinos quã extles
fecerit: Utiq iã fiunt ista palam. tiec eos presides
aut ꝑconsules cohibent: quia ut dicisolet. oꝑib lupi.
congratulat᷑ coruus. & ministro iniquitatis. impius
iudex applaudit. ¶Hoc autẽ om̃ib his usu innotuit.

Expanded text:
consumit. Locusta tamen et athelebus quocunque venerint consumit. Locusta tamen et athelebus quocunque venerint nocent, et forte in locis pluribus, sed tamen minus brucho, qui cum insederit non movetur, donec labores hominum omnino exhauriat. At in officialibus eumdem bruchum, athelebum invenies, et locustam, qui propinquis noceat et remotis, et illius cui semel insederit, fortunam devoret, nec ante abscedat, quam omnes ejus auferat facultates. Quis numerare potest quot pupillos officiosissime circumscripserit, et quot venales injuria fecerit agros, et quot apud nos licentia istorum suis nudatos bonis, sub imagine religionis aliove praetextu, non tam Romipetas et peregrinos, quam exsules fecerit? Utique jam fiunt ista palam, nec eos praesides aut proconsules cohibent, quia ut dici solet operibus lupi congratulatur corvus, et ministro iniquitatis impius judex applaudit. Hoc autem omnibus his usu innotuit,
Abbreviated transcription (Latin):
piunt. Concepit dolorẽ conuentꝰ eoꝵ & peꝑit inqͥtatẽ.¬
& uterꝰ eiꝰ p̃ꝑat dolos. Publicanoꝵ omniũ a maximo
usq adminimũ cetus. ꝯcussioni nc̃ potiꝰ quã iusticie
uacat: & ita in popłm debaecantur: ut qd̾ reliquit
unus. alii ũ morent᷑ auferre: ac si iuxta ꝯq̃stionem
ꝓpheticã ad hoc instituti suit: ut residuũ locuste
comedat brueus. Et ut eis sit maior licencia nocendi:
unus inse pła coaceruat officia: ut qd̾ ab imo ñ acce¬
pit officio. tollat ab alio. ¶ Tradunt phisiologi qd̾
ex locusta nascit᷑ bructis: qui ita uocat᷑. quousq alas
hãt. Ex inde succrescentib alis cũ ceperit uolitare:
uocatur atheleb. Cũ enĩ plenissime uolare poterit.
esficctur locusta iterũ. & muito grauior ẽ brucus.
q̃ locusta & athelebꝰ. quia ei desunt ale nec cito pot̃
abscedere. Ideoq quocũꝙ uenerit. fruges ominno

Expanded text:
piunt. Concepit dolorem conventus eopiunt. Concepit dolorem conventus eoximo usque ad minimum coetus, concussioni nunc potius, quam justitiae vacat, et ita in populum debacchatur, ut quod reliquit unus, alii non morentur auferre, ac si juxta conquestionem propheticam ad hoc constituti sint, ut residuum locustae comedat bruchus. Et ut eis sit major licentia nocendi, unus in se plura coacervat officia, ut quod ab uno non accepit officio, tollat ab alio. Tradunt physiologi quod ex locusta nascitur bruchus, qui ita vocatur quousque alas habeat. Exinde sucrescentibus alis, cum coeperit volitare, vocatur athelebus. Cum enim plenissime volare poterit, efficitur locusta. Iterum et multo gravior est bruchus, quam locusta, et athelebus, quia ei desunt alae, nec cito potest abscedere. Ideoque quocunque venerit, fruges omnino
Abbreviated transcription (Latin):
blicanus etiã cũ desinquit ius uidet᷑ implere. habita
tam̃ officii ñ malicie ratione. S qd̾ ẽ officiũ publicani:
Luca referente didicimꝰ quia publicani uenert̃ ad io¬
ioħem ut baptitarent᷑ ab eo. & dixerunt. Magister.
quid faciemus : Respondens autẽ dicebat illis. Nichil
ampliꝰ ꝗͣ quod constitutũ est uobis: exigatis. Ecce of¬
ficiũ publicani: exigere & reciꝑe qd̾ statutũ ẽ. Quie¬
qͥd autẽ ampliꝰ est: a malo ẽ exigentis. & accipientis.
non p̃bentis. Hoc autẽ ad omniũ magistratuũ offici¬
ales porrigitur: ut ab eis nichil amplius exigatur. G¬
Apparitores itaq licent̾ exigunt qd̾ eis debet᷑ ex spor¬
tulis: & omuiũ stratilatũ ordines salariũ ostitutũ
iuste accipiunt. Concut̾e tam̃ & uexare non licet:
ut extorqueant᷑ & nuinera. Ignis inquit beatus iob:
deuorabit tabernacula eor qui munera libent̾ acci¬

Expanded text:
blicanus etiam, cum delinquit, jus videtur implere, habita blicanus etiam, cum delinquit, jus videtur implere, habita tamen officii, non malitiae ratione. Sed quid est officium publicani? Luca referente didicimus quia publicani venerunt ad Joannem, ut baptizarentur ab eo: et dixerunt: Magister, quid faciemus? Respondens autem dicebat illis: Nihil amplius quam quod constitutum est vobis exigatis . Ecce officium publicani exigere et recipere quod statutum est. Quidquid autem amplius est, a malo exigentis est et accipientis, non praebentis. Hoc autem ad omnium magistratuum officiales porrigitur, ut ab eis nihil amplius exigatur. Apparitores itaque licenter exigunt quod eis debetur ex sportulis, et omnium stratilatum ordines, salarium constitutum juste accipiunt. Concutere tamen et vexare non licet, ut extorqueantur et munera. Ignis, inquit beatus Job, devorabit tabernacula eorum, qui munera libenter acci
Abbreviated transcription (Latin):
ior ẽ. dũ subp̃textu officii spoliare possunt aut uexare
pͥuatos: qd̾ contra officiũ p̃sumunt. pena feriendũ est
grauiori. dit enĩ beatus laurentiꝰ mediolanensis ep̃s
Quid ẽ publicanus: Nonne caput rapine & lex iuolẽ¬
tie: Quidẽ publicanus: Predo sine pudore: medicus
exterminii. Nonne ĩ manior ẽ furib publicanꝰ: Fur
namq uel timens furatur: hic autẽ delinquit confi¬
deuter. fur laqueos legis timet: hic quicqͥd fecerit. le¬
gẽ putat. lex furẽ det̾ret ab illicitis. hic ad iniquum
malicie sue compendiũ legẽ trahit. ¶ Quis eo iniqͥor
qui u̾bis iusticie uisticiã damnat: & armis innocentie
spoliat. uuluerat. occidit innocentes: Lege itiq legẽ
ꝑimit: & dũ alios urget aolegẽ. exlex est. Nam sicut
p̃tor etiã cũ iniq decernit ius dicit. habitotam̃ res¬
pectu ñ adid qd̃ facit. s ad id qd̾ facere debet: sic & pu¬

Expanded text:
jor est, dum sub praetextu officii, spoliare possunt, aut vexare jor est, dum sub praetextu officii, spoliare possunt, aut vexare privatos, quod contra officium praesumunt, poena feriendum est graviori. Ait enim beatus Laurentius, Mediolanensis episcopus: Quid est publicanus? Nonne caput rapinae, et lex violentiae? Quid est publicanus? Praedo sine pudore, medicus exterminii. Nonne immanior est furibus publicanus? Fur namque vel timens furatur: hic autem delinquit confidenter. Fur laqueos legis timet, hic quidquid fecerit, legem putat. Lex furem deterret ab illicitis; hic ad iniquum malitiae suae compendium, legem trahit. Quis eo iniquior, qui verbis justitiae justitiam damnat, et armis innocentiae, spoliat, vulnerat, occidit innocentes? Lege utique legem perimit, et dum alios urget ad legem, exlex est. Nam sicut praetor, etiam cum inique deceruit, jus dicit, habito tamen respectu non ad id quod facit, sed ad id quod facere debet: sic et pu
Abbreviated transcription (Latin):
stros impios habet: &e qualis rector est ciuitatis. ta¬
les sunt & in habitantes in ea. Oportet inqͥt ꝑilis
collegam sophoclem arguens. p̃torẽ ñ mundamanus¬
s &e oculos habere continentes. Est autẽ p̃sidentium
continentia illa laudabilis: cũ ab exactionib  in.
iurus continent manus suas. & cohibent alienas.¬
¶ Manꝰ tũ utriꝰq milicie armate uidelicet & ĩ ermi.
manꝰ pͥncipis ẽ: & nisiuteãq cohibeat. parũ conti¬
nens ẽ. Et quidẽ artiꝰ ẽ cõpescenda inermis: eo quod
cũ armati p̃cipiant᷑ abstinete ab ex actionibus &
rapinis. mermis etiã amun̾ib arcetur. Si tamen
pena alicu irrogat᷑ legitima. si exigitut aut arꝙĩ
ꝙute statutũ est uel concessũ: nequaquã punitur
ant reprehendit᷑. Hoc enĩ quicqͥd sit. exactionis nom̃
ñ reciꝑit. neq cadit in muneris rationẽ. qd̾ officiales
accipere ꝓhibentur. ¶ Quia uͦ officilium licentia ma¬

Expanded text:
stros impios habet; et qualis rector est civitatis, tastros impios habet; et qualis rector est civitatis, tales sunt et inhabitantes in ea . « Oportet, inquit Pericles, collegam Sophoclem arguens, praetorem non modo manus, sed oculos habere continentes. » Est autem praesidentium continentia illa laudabilis, cum ab actionibus et injuriis continent manus suas, et cohibent alienas. Manus tamen utriusque militiae, armatae videlicet et inermis; manus est principis; et nisi utramque cohibeat, parum continens est. Et quidem arctius compescenda est inermis, eo quod cum armati praecipiantur abstinere ab exactionibus et rapinis, inermis etiam a muneribus arceatur. Si tamen poena alicui irrogatur legitima, si exigitjure statutum est vel concessum, nequaquam punitur aut reprehenditur. Hoc enim quidquid sit, exactionis nomen non recipit; neque cadit in muneris rationem, quod officiales accipere prohibentur. Quia vero officialium licentia ma
Abbreviated transcription (Latin):
anus itaq rei publice: aut armata ẽ aut
inermis. Armata quidẽ ẽ: que castrensẽ
&e cruentã exercet militiã. Inerinis: q̃ uisti¬
ciam expedit. & ab armis feriando uiris militie seruit.
¶Neq enĩ.r.p. militant soli illi qui galeis tora cibq
muniti in hostes exercent gladios. aut tela quelibet s
& patroni causarũ qui glõse uocis confisi munimine.
lapsa erigunt. fatigata reꝑant: nec minꝰ ꝓuident
humanogen̾i: ꝗͣ si laborantiũ uitã. spẽ. posterosq ar¬
moꝵ p̃sidio ab hostib tuerent᷑. Militant & publica¬
ni.apparitores & officiales omniũ iudicũ. Sic̃ enĩ
alia st̃ officia pacis. alia belli: ita eadẽ necesse ẽ ꝑ alios
& alios exꝑediri. Armata itaq manꝰ in hostẽ dũtaxat
exercet᷑: at in ermis extendit᷑ & in ciuẽ. Porroutriq
necessaria ẽ disciplina: qͥa utriꝰq solet insignis esse
malicia. Usus quoq manuũ capitis sui ꝓtestatur.
imaginẽ. qͥa ut ait sapientia. rex iniquuis om̃s mini¬

Expanded text:
anus itaque reipublicae aut armata est, aut inermis. Armata quidem est, quae castrensem et cruentam exercet militiam. Inermis, quae justitiam expedit, et ab armis feriendo juris militiae servit. Neque enim reipublicae militant soli illi, qui galeis thoracibusque muniti, in hostes exercent gladios, aut tela quaelibet, sed et patroni causarum, qui gloriosae vocis confisi munimine, lapsa erigunt, fatigata reparant; nec minus provident humano generi, quam si laborantium vitam, spem, posterosque, armorum praesidio ab hostibus tuerentur. Militant et publicani, apparitores, et officiales omnium judicum. Sicut enim alia sunt officia pacis, alia belli, ita eadem necesse est per alios et alios expediri. Armata itaque manus in hostem duntaxat exercetur, at inermis extenditur et in civem. Porro utriusque necessaria est disciplina, quia utriusque solet insignis esse malitia. Usus quoque manuum capitis sui protestatur imaginem, quia, ut ait Sapientia: Rex iniquus omnes mini
Abbreviated transcription (Latin):
legitur achis: & fidẽ & reuerentiã militantis
implesse. ¶ Hec autẽ om̃i milicie formula p̃sea¬
benida ẽ e ĩplenda: ut deo primũ fides debita. de¬
inde pͥncipi & reipublice seruet᷑ incolumis. Et
semꝑ maiora p̃iudicabunt. minorib: quia nec
rei pͥublice. nec pͥncipi fides feruanda ẽ. contra
deũ s scd̾m deũ sicut habet ipsa conceptio mili¬
taris sacramenti. Utide plurimũ miror si quis
pͥnceps illis hãt fidem. quos uidet deo suo cu ut
cet̾a taceã. etiã sacramento milicie obligati sunt.
fidẽ debitã ñ seruare. Quonã morbo rationis la¬
borat. qui eũ sibi fidelẽ fore creditͥ quẽ uidit et̃
corruptũ. & ꝑfidũ in illũ cru plurimũ debet.S
timet pͥncipem. Certe si fortior suꝑuenerit. p̃i¬
mebit &e ilũ. Amatur forte pͥnceps. At si benig¬
nior & beneficientior apparu̾it &e illũ p̃amabit.
Non ẽ quose uertat impiꝰ. qui hominẽ deop̃fett

Expanded text:
legitur Achis, et fidem et reverentiam militantis legitur Achis, et fidem et reverentiam militantis implesse. Haec autem omni militiae formula praescribenda est et implenda, ut Deo primum fides debita, deinde principi et reipublicae servetur incolumis. Et semper majora praejudicabunt minoribus, quia nec reipublicae, nec fides principi servanda est contra Deum, sed secundum Deum, sicut habet ipsa conceptio militaris sacramenti. Unde plurimum miror, si quis princeps illis habeat fidem, quos videt Deo suo, cui, ut caetera taceam, etiam sacramento militiae obligati sunt, fidem debitam non servare. Quonam morbo rationis laborat, qui eum sibi fidelem fore credit, quem videt esse corruptum et perfidum in illum cui plurimum debet? Sed timet principem. Certe si fortior supervenerit, praetimebit illum. Amatur forte princeps. At si benignior et beneficentior apparuerit, et illum praeamabit. Non est quo se non vertat impius, qui hominem Deo praefert;
Abbreviated transcription (Latin):
n.e. ĩ. m .f. Sed quofine: An ut furori uanitati a¬
uaricie seruiant: aut ꝓprie uoluntati. Nequaqͣm
Sedut faciant in eis uidiciũ conscriptũ. in qͦ quis¬
quia sicut iudiciũ dictare iudiciũ. ita & istorum
faciendo exercere offm̃ est. Utiq gła hec ẽ om̃ib
scĩs eius. Nam & hec agentes milites sc̃i st̃. & in
eo fideliores pͥncipi. quoseruant studiosiꝰ fidẽ dei.
& uirtutis sue utiliꝰ głam ꝓmouent: quo fideliꝰ
dei sui in om̃ibus querunt. .ix.
ec refert fideli quis militet an infideli
dũ tam̃ militet fide in columi. Diocseti¬
ano & iuliano. & aliis impiis leguntur
militasse fideles: & eis in defensione rei puplice
tanquã pͥncipib fidem exibuisse & reuerentiã.
Impugnabant enĩ hostes imꝑii: sed mandata dẽ ser¬
homini p̃ferebant. Sedebant pͥncipes & accusa¬
bant eos. illi exercebant᷑ in ustificationib dñi:
constant̾ loquentes. & agentes sine confusione
mandata eius cũ om̃i fiducia. Dauid qͦ militasse

Expanded text:
eis . Sed quo fine? An ut furori, vanitati, avaritiae serviant, an propriae voluntati? Nequaquam. Sed ut faciant in eis judicium conscriptum iquia sicut judicum est dictare judicium, ita et istorum faciendo exercere officium est. Utique gloria haec est omnibus sanctis ejus. Nam et haec agentes milites sancti sunt, et in eo fideliores principi, quo servant studiosius fidem Dei; et virtutis suae utilius gloriam promovent, quo fidelius Dei sui in omnibus gloriam ec refert, fideli quis militet, an infideli, dum tamen militet fide incolumi. Diocletiano et Juliano, et aliis impiis leguntur militasse fideles, et eis in defensione reipublicae, tanquam principibus, fidem exhibuisse et reverentiam. Impugnabant enim hostes imperii, sed mandata Dei serbant. Sedebant principes et accusabant eos, illi exercebantur in justificationibus Domini, constanter loquentes, et agentes sine confusione mandata ejus cum omni fiducia. David quoque militasse
Abbreviated transcription (Latin):
maioꝵ. ꝗͣ pͥncipis magnitudo inuicti. cuiꝰ titulos ne
apudme in unũ congero: ut eũ alioꝵ tuba & litui
& om̃e genus musicoꝵ laudes eiꝰ parit̃ in unũ concla¬
mabunt: ego uir plebesꝰ & indoctus mei similibus
p̃conia eiꝰ fistula strioenti disꝑtiã. Nam quis asemipaa¬
no tibiã oricalco iunctã. & emulã tube grandioris ex¬
pectet: Aderotam̃ & me tantis sollemnus ingeram.
& qd̾ ingeni uena subtrahit deuotionis copia suꝑple¬
bit. Dũ uga montis aꝑ. fluiuios dũ piscis amabit. dũ¬
q thimopascent᷑ apes. dũ rore cicade: semꝑhonos nom̃¬
q suũ laudesq manebunt. Quod si duces in iniuriã
suam aliqͥd dictũ putant: doceant᷑ a pͥncipe. qͥa ñ in
ꝑnitiẽ. s salutẽ egrotantiũ ꝓpinantur amara medici

Expanded text:
majorum, quam principis magnitudo invicti, cujus titulos nunc majorum, quam principis magnitudo invicti, cujus titulos nunc apud me in unum congero, ut cum aliorum tuba et litui, et omne genus musicorum, laudes ejus pariter in unum conclamabunt, ego vir plebeius et indoctus, mei similibus praeconia ejus fistula stridenti dispertiam. Nam quis a semipagano tibiam aurichalco junctam, et aemulam tubae grandioris exspectet? Adero tamen, et me tantis solemniis ingeram, et quod ingenii vena subtrahit, devotionis copia supplebit. Dum juga montis aper, fluvios dum piscis amabit, Dumque thymo pascentur apes, dum rore cicadae, Semper honos, nomenque tuum, laudesque manebunt. Quod si duces in injuriam suam aliquid dictum putant, doceantur a principe, quia non in perniciem, sed salutem aegrotant
Abbreviated transcription (Latin):
ethici. quia emiliũ cirea ludũ faber
unus & ungues exprimet. & molles
inutabitur ere capillos. Infelix oꝑiᷤ
sũmaqr ponere totũ nesciet. Hunc
ego me si qͥd cõponere curẽ ñ magis
eẽ uelim: quã naso uiuere prauo. spectandũ nigris
oculis. ngroq capillo. Dũ plutharchi uestigia intra¬
iani institutione familiariꝰ sequor: meipsũ hac ima¬
gine arbitror compellari: eroq ludibrio omniũ. nisi
diligentius ꝓsequar qd incepi. Me enĩ in presenti
clientẽ eiꝰ et̃ ꝑfessus sum. Seqͣr gͦ eũ. & acapite rei¬
publice cũ eo ad pedes usq descendã. ea tam̃ conditione
ut si his quib uira ꝑmittit᷑ ignorare. mordatior inhac
parte apparuero: idñ mͥ s plutarcho ascribant. aett oͥ
potiꝰ qui regulã ꝗͣ profitent᷑ & qua uiuendũ est eis ois¬
cere noluert̃. Nam qd̃ de nr̃atib dictũ est: ea sola in¬
tentione adieci. ut ad uirtutis uiã redeant uł inum
Eos namq ad agenda sufficiunt animare tã exẽpla

Expanded text:
ethici, quia Aemilium circa ludum faber unus et ungue Exprimet, et molles imitabitur aere capillos. Infelix operis summa, quia ponere totum Nesciet. Hunc ego me, si quid componere curem, Non magis esse velim, quam naso vivere pravo, Spectandum nigris oculis, nigroque capillo. Dum Plutarchi vestigia in Trajani institutione familiarius sequor, me ipsum hac imagine arbitror compellari, eroque ludibrio omnium, nisi diligentius persequar quod incoepi. Me enim in praesenti clientem ejus esse professus sum. Sequor ergo eum, et a capite reipublicae cum eo usque ad pedes descendam, ea tamen conditione, ut si his, quibus jura permittitur ignorare, mordacior in hac parte apparuero, id non mihi, sed Plutareno ascribant, aut sibi potius, qui regulam quam profitentur, et qua vivendum est eis, discere noluerunt. Nam quod de nostratibus dictum est, ea sola intentione adjeci, ut ad virtutis viam redeant vel inviti. Eos namque ad agenda sufficiunt animare tam exempla
Abbreviated transcription (Latin):
aut ciuis seruandi. Et hoc dicebat᷑ milicie sacra¬
mentũ. qd̾ & xp̃ianissimoꝵ pͥncipum auctoritate
firmatur & usu. ¶ Conceptio uͦ uiramenti teste
uegetio huiꝰmodi est. Iurant equidem milites

Expanded text:
aut civis servandi. Et hoc dicebatur militiae sacraaut civis servandi. Et hoc dicebatur militiae sacramentum, quod et Christianissimorum principum auctoritate firmatur, et usu. Conceptio vero juramenti, teste Vegetio, hujusmodi est. Jurant equidem milites
Abbreviated transcription (Latin):
ficiens in ore gladii: pacauit ꝓuntiã. Legẽ statu¬
it. ut quicũq britonũ ex inde citra termminũ ꝙ̃
eis p̃scripsit fossam .s. offe cũ telo inueniret᷑: ei
ab officialib regnimanus dext̾a p̃cideret᷑. Adeoq
uirtute ducis tunc confecti sunt britones: ⁊t
fere gens tota deficere uideret᷑. & ex indulgentia
iam dicti regis mulieres eoꝵ nupserint anglis
ides ne quantũ electioducis & exercicuĩ iu¬
uentutis milicie conferant: uii.
eruntam̃ citra resigionẽ sacramenti:
ex antiqua lege nemo militie eingło
donabatur. Nam sicut apud uiliũ froti¬
tinũ legitur. lucio flaco & gaio uarrone constili¬
bus: milites pͥmoiure iure uirando facti sunt.
Aũa enim sacramento tantũ mͦ atribunis roga¬
bantur. Ceterũ ipsi uiter se coniurabant se fuge
atq fortnidinis cã ñ abituros neq ex ordine re¬
cessuros. nisi teli petendi hostis ue feriendi cã.

Expanded text:
ficiens, in ore gladii pacavit provinciam, et legem statuficiens, in ore gladii pacavit provinciam, et legem statuit ut quicunque Britonum exinde citra terminum, quem eis praescripsit, fossam scilicet Offae, cum telo inveniretur, ei ab officialibus regni manus dextra praecideretur. Adeoque virtute ducis tunc Britones confecti sunt, ut fere gens tota deficere videretur, et ex indulgentia jam dicti regis mulieres eorum nupserunt Anglis. Videsne quantum electio ducis et exercitium juventutis militiae conferant? CAP.erumtamen citra religionem sacramenti ex antiqua lege, nemo militiae cingulo donabatur. Nam sicut apud Julium Frontinum legitur, L. Flacco et C. Varrone Coss. milites primo jurejurando facti sunt. Antea enim sacramenta tantummodo a tribunis rogabantur. Caeterum ipsi inter se conjurabant, se fugae atque formidinis causa non abituros, neque ex ordine recessuros, nisi teli petendi, hostisve feriendi causa,
Abbreviated transcription (Latin):
confidit armoꝵ. Augloꝵ recens narrat historia.
Quod cũ britones irruptione facta angliam de po¬
pia areitue: a piissimo rege edwardo ad eos expug¬
ni anidos missus est dix haroldus. uir quidẽ armis
& qui tamsuam quã suoꝵ posset apud posteros
głam dilatare: nisi meritoꝵ titulos nequitiã pa¬
tris imitans ꝑfide p̃sumpto regno decoloraret. Cũ
gͣ gentis cognosceret leuitatẽ: quasi pari certami¬
ne militiã eligens expeditã cũ eis ceniseut cotigre¬
diendũ. leuẽ exercens armaturã ꝑonatus incedẽs.
fasciis pectus & p̃duro tectus corio missilib eoꝵ
leua obiectans ancilia. & ineos contorquens. nẽ
spicula. nc̃ mucronẽ exerens. sic fugientiũ uesti
ingressus uastauit om̃ia: & expeditione in bien¬
niũ ꝓrogata reges cepit. & capita eoꝵ. regi qͥeũ
miserat. p̃sentauit. & usq ad miseratione. par¬
uuloe. omnẽ masculũ qui inuenrri potuit inter¬

Expanded text:
confidit armorum. Anglorum recens narrat historia, confidit armorum. Anglorum recens narrat historia, quod cum Britones, irruptione facta, Angliam depopularentur, a piissimo rege Edwardo ad eos expugnandos missus est dux Haraldus, vir quidem armis ibus, et qui tam suam, quam suorum posset apud posteros gloriam dilatare, nisi meritorum titulos, nequitiam patris imitans, perfide praesumpto regno, decoloraret. Cum ergo gentis cognosceret levitatem, quasi pari certamine militiam eligens expeditam, cum eis censuit congrediendum, levem exercens armaturam, perornatus incedens, fasciis et praeduro tectus corio, missilibuseorum leva objectans ancilia, et in eos contorquens nunc spicula, nunc mucronem exercens, sic fugientium vestigingressus, vastavit omnia, et expeditione in biennium prorogata, reges cepit, et capita eorum regi, qui eum miserat, praesentavit, et usque ad miserationem parvulorum omnem masculum qui inveniri potuit inter