comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
persequutionẽ patiuntur. Mun¬
dus iste in maligno positus est. Aduersa¬
rius nr̃ diabolus regnat in mundo: et nos
ramur si nos persequntur alii. si xp̃o ser¬
tes nr̃ nos persequũtur. Quicumq dissimi
lii nr̃i ẽ. ꝑ sequitur nos: & odio nos habet. de
& corpusculum robustum fuerit: sanitas
corporis mei ꝑsiquitur animã meã. Quoc̃q
me uertero: persequutio ẽ. Si uidero mulie¬
rem. oculus m̃s me ꝑ sequit᷑: et cupit int̾¬
ficere animã meã. Si uidero diuitias. si au¬
rũ. si argentum. si possessiones: qu ũq ui
am. Non putemꝰ meffunone sanguinis
tantũ marturiũ sempar ergo martyriũ est.
Adolescentem libido carnis ꝑ sequitur. Uult¬
ubido occidere et effundere sanguinẽ animȩ:
s quando in hoc ꝑiclitatur anima tua. in gran¬
di periculo est constituta. Tunc oportet ieiu
stare: ut non consentiat morti. Si ergo sunt
martyria tempore pacis: sunt et negationes.
Nemo enĩ dicat non est martyruini: et mar¬

Expanded text:
persecutionem patiuntur. Mundus iste in maligno positus est. Adversarius noster diabolus regnat in mundo; et nos ramur, si nos persequuntur alii, si Christo sertes nostri nos persequuntur. Quest nostri, persequitur nos et odio nos habet: et t corpusculum robustum fuerit, sanitas corporis mei persequitur animam. Quacunque me vertero, persecutio mihi est. Si videro mulierem, oculus meus me persequitur, cupit interficere animam meam. Si videro divitias, si aurum, si argentum, si possessiones: quaecunque vam. Non putemus effusionem sanguinis tantum esse martyrium, semper enim martyrium est. Si adolescentem libido carnis persequitur, vult occidere et effundere sanguinem animae. Sed quando periclitatur anima tua et in grandi periculo est constituta, tunc oportet jejunstare, et non consentire morti. Si ergo sunt martyria in pacis tempore, sunt et negationes. Nemo ergo dicat, non esse martyrium: et mar
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia: Ubi põpa. ubi scema᷑. ubi exquisita
con uiuia : Ubi mͦ sunt ilii qui infuribũ¬
dis eũ agminibꝰ constipabantꝰ qui domi fo¬
risq laudabant: Ubi ornatꝰ domorũ: et
ambitio: & argenti pondus immensum:
ubi postremo ipsa cupiditas: Quo mͦ co
possit amittere. Ubi sapientia illa. et funeᷤ
ulatio amicorũ assiduã. ubi seruoꝵ subditi
greges. &. lampadarũ radiantia lumina. et
antecedentiũ turba client ũ. Transiert̃ ista
om̃ia ab oculis eius: & ultra non erit memoria eiꝰ
iacens in sepulchro redacti inpuluerẽ. Defluxe¬
ruit carnes eius: quas deliciȩ nutriebant.
Abscesserunt nerui a cõpagibus suis. sola ft̃
ut cognoscantur reliquie mortuorũ. Pu¬
tatur enim requiescere corpus: habitat
rius lumen. Circũdant enĩ eũ tenebre
multȩ: tremor et afflictio app̃hendunt eũ:

Expanded text:
illa omnia? Ubi pompa, ubi schemata, ubi exquisita illa omnia? Ubi pompa, ubi schemata, ubi exquisita convivia? Ubi modo sunt illi, qui eum in furibundis agminibus constipabant, qui domi forisque laudabant? Ubi ornatus domorum et ambitio, et argenti pondus immensum? Ubi postremo ipsa cupiditas, quae cum ohabet amittere? Ubi sapientia illa et foris eulatio amicorum assidua? Ubi servorum subditi greges et lampadarum radiantia lumina? Ubi antecedentium turba clientium? Transierunt omnia ista ab oculis ejus, et ultra non erit memoria ejus. Jacet in sepulcro redactus in pulverem; defluxerunt carnes ejus quas deliciae nutriebant; abscesserunt nervi a compagibus suis: sola remantium, ut cognoscantur reliquiae mortuorum. Putatur enim requiescere corpus ejus: in rius lumen. Circumdant enim eum tenebrae multae: tremor et afflictio apprehendunt eum:
Abbreviated transcription (Latin):
sum flãma te ñ conburet: quẽ orando si
quesieris inuenies. Cum pulsaueris rogan¬
do: xp̃c tͥ aperiet ianuas ut possessor para¬
disi introeas. Si ad huc fr̃ de fine mundi
Scriptũ est. Nudus exiui de utero meȩ: nu¬
dus etiam ibo sub terra. Ergo fr̃ nichil
decũ attilisti. quando ingressus es mundũ:
nichil tecũ tollis cũ dimiseris mundũ. Au
tuorũ: & uidete exempla uiuentium. Iacent
aliquando homo in uanitate uiuens. in se¬
culo studens. diuitias multiplicauit & agroᷤᷤ.¬
& plautauit uine as. implens horrea sua ĩ
apothecis multis & letatus est in abundã¬
tia sua: et ecce subducta sunt om̃ia ab o¬
culis eius. Plaudebat sibi ꝑscismata mul¬
ta. sericis uestibus in dutus. põpã sibi & luxu¬
rias ad hibens epularũ: delicias excolens. sa¬
lutationes. et iocos in ebrietatibus exhibe¬
leticiȩ suę uix dabat finem. Ecce ablata
sunt om̃ia ab oculis eius. ubi ergo abierunt

Expanded text:
sum, et flamma non comburet te: quae orando si sum, et flamma non comburet te: quae orando si quaesieris, invenies; cum pulsaveris rogando, Christus tibi aperiet januas, ut possessor paradisi introeas. Si adhuc, frater, de fine mundi Scriptum est: Nudus exivi de utero matris meae, nudus etiam ibo sub terram . Ergo, frater, nihil tecum attulisti quando ingressus es mundum; nihil tecum tolles cum dimiseris mundum. Audtuorum, et videte exempla viventium. Jacent aliquando homo in vanitate vivens, in saeculo studens divitiis, multiplicavit agros, plantavit vineas, implens horrea sua in apothecis multis, et laetatus est in abundantia sua: et ecce subito ablata sunt omnia ab oculis ejus. Plaudebat sibi per schemata multa, sericis vestibus indutus, pompas et luxurias sibi adhibens, epularum divitias excolens, saltationes et jocos in ebrietatibus exhibelaetitiae suae vix dabat finem: et ecce ablata sunt omnia ab oculis ejus. Ubi ergo abierunt
Abbreviated transcription (Latin):
occultatur exercet: sed infirmitati meȩ. qͥ
uel intelligenda conspicere. uel intellecta
explicare non potui. De his autẽ que for¬
de potuimus & cogitando uestigare. &¬
aquo quesiuimus. a quo petiuimꝰ. ad quẽ
pulsauimus. ut haberemꝰ unde & nos
meditando aleremur: et uobis loquen¬
do ministraremus: Sermo sẽi ausustimi
sonitũ reddidit. Temp
breue est. reliquum est ut
hi qui habent uxores tã¬
quã non habentes sint. et qui utunt᷑ mun¬
do tãquã non utantur. Preterit enm fi¬
gura huius mundi: & sicut fur ita dies
domini ueniet. Itaq o anima quȩcũq legiꝰ
& audis: consiłu te iuuet scĩssimi danielis
dicentis. Consiliũ meũ accipe rex: & pecca¬
ta tua elemosinis redime. Quod consiliũ
si neglexeris: ad cȩlũ sine causa pulsas. O
anima que intra carnis fragiles pariete
habitas. uigila inquit. & pulsa. pete. et
roga: pulsanti tͥ et petenti aperiet᷑ di¬
cit dñs & si transieris per ignẽ. tecum

Expanded text:
occultatur, exercet; sed infirmitati meae, qui occultatur, exercet; sed infirmitati meae, qui vel intelligenda conspicere, vel intellecta explicare non potui. De his autem quae forte potuimus et cogitando vestigare, a quo quaesivimus, a quo petivimus, ad quem pulsavimus, ut haberemus unde et nos meditando aleremur, et vobis loquendo ministraremus. SERMO LXXII . sonitum reddidit: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui utuntur mundo, tanquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi , et sicut fur, dies Domini ita veniet. Itaque, o anima quaecumque audis et legis, consilium te juvet sanctissimi Danielis dicentis: Consilium meum accipe, et peccata tua eleemosynis redime . Quod consilium si neglexeris, ad coelum sine causa pulsas. O anima quae intra carnis parietes fragiles habitas, vigila, inquit, et pulsa, pete et roga: pulsanti tibi et petenti aperietur, dicit Dominus. Et si transieris per ignem, tecum
Abbreviated transcription (Latin):
gregationẽ nũquã ueuitur quȩ ad remit¬
tenoa peccata accepit sp̃m sc̃m. Ad quam
congregationẽ etiam si ꝑ malũ clericũ sed
tamen catholicũ. ministrũ reꝓbũ & fictum
aliquis accesserit corde non ficto: in ipso scõ
sp̃u. remissionẽ accip̃ peccatorũ. Qui sp̃s in
sc̃a ecclia etiã isto temꝑe quo uelut area c̃
palea drituratur. sic operatur: ut nulius ue¬
ram confessionẽ aspernet᷑. nulus simulatio¬
ne fallatur: atq ita reꝓbos fugiat. ut etiã
per eoꝵ ministeriũ ꝓbos colligat. Unum
ergo suffu giũ est: nẽ sit irremissibilis bla
phemia. Cor impenitens caueatur: nec ali¬
ter penitentia ꝓdesse credatur. nisi ut eccłia
teneatur: ubi remissio peccatoꝵ datur. et
potui difficillimã questionẽ. si tam̃ aliqͣ¬
tenus potui. dño miserante et adiuuan¬
te tractaui: qͥcqͥd tam̃ in eius difficultate
app̾hendere non ualui. non imputetur
ipsi ueritati. quȩ salubrit pios etiã cũ

Expanded text:
gregationem nunquam venitur, quae ad remitgregationem nunquam venitur, quae ad remittenda peccata accepit Spiritum sanctum. Ad quam congregationem etiamsi per malum clericum, sed tamen catholicum ministrum, reprobum et fictum aliquis accesancto remissionem accipit peccatorum. qui spiritus in sancta ecclesia etiam isto tempore, quo uelut area cum palea trituratur, sic operatur, ut nullius ueram confessionem \'aspernetur, nullius simulatione fallatur atque ita reprobos fugiat, ut etiam per eorum ministerium probos colligat. unum ergo suffugium sphemia, ut cor impoenitens caveatur; nec aliter poenitentia prodesse credatur, nisi ut teneatur Ecclesia, ubi remissio peccatorum datur, et potui, difficillimam quaestionem, si tamen aliquatenus potui, Domino miserante atque adjuvante, tractavi. Quidquid tamen in ejus difficultate apprehendere non valui, non imputetur ipsi veritati, quae salubriter pios, etiam cum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sp̃u sc̃o.&. non aduersũ se ipsum diuiso
congregat. xp̃c: ipsius autem sp̃s illa blasphi
mia qua fit ut corde impenitenti. huic
tanto dei dono usq infinem uite istius re¬
uistatur: non remittstur. Nam &. si qͥs quã
ita sit contrarius ueritati ut deo loquenti
non in ꝓpħis. sed in unico filio. cũ ꝓp̃t nos¬
eũ ut nobis in eo loqueret᷑ filium homi¬
nis ẽẽ uolinit reluct et̃: remittetur ei cum
penitendo conuersus fuerit ad dei benignitatẽ.
Qui cum mortem impii nollet quantum
ut reuertatur et inuat. dedit ecctie sue sp̃m
sc̃m: ut cuicũq in eo peccata dimitteret. di¬
nintterentur ei. Qui uero huic dono extite¬
rit inmicus. ut non illud per penitentiam
petat. sed ei per impenitentiam contradicat.
fit ir remissibile. non quodcumq peccatum
sed contẽpta uel etiam oppugnata ipsa re¬
missio peccatorum. Atq ita dicitur uerbũ
contra sp̃m scm̃: cũ exdispersione ad con¬

Expanded text:
in Spiritu sancto, et non adversus se ipsum diviso, in Spiritu sancto, et non adversus se ipsum diviso, congregat Christus. Ipsius autem Spiritus blasphemia illa, qua fit ut corde impoenitenti huic tanto Dei dono usque in finem vitae istius resistatur, non remittetur. Nam etsi quisquam ita sit contrarius veritati, ut Deo loquenti, non in Peum, ut nobis in eo loqueretur, Filium hominis esse voluit, reluctetur; remittetur ei cum poenitendo conversus fuerit ad Dei benignitatem, qui cum mortem impii nollet, quantum ut revertatur et vivat, dedit Ecclesiae Spiritum sanctum, ut cuicunque in eo peccata dimitteret, dimitterentur ei. Qui vero huic dono extiterit inimicus, ut non illud per poenitentiam petat, sed ei per impoenitentiam contradicat, fit irremissibile, non quodcunque peccatum, sed contempta vel etiam oppugnata ipsa remissio peccatorum; atque ita dicitur verbum contra Spiritum sanctum, cum ex dispersione ad con
Abbreviated transcription (Latin):
detur. qm̃ qui non ẽ cum xp̃o. contra ipsũ ẽ:
& qui ñ cũ illo congregat. spargit᷑. lõ utiq
Qui enĩ non cũ illo congregat. quomͣ libec
sub eius nomine congrẽget. ñ habet spm̃
sc̃m. Hic om̃ino hie nos cõpulit non alibi
intelligere fieri posse remissionẽ om̃is pecca¬
ti. omnisq blasphemie: nisi in xp̃i congrega¬
tions quȩ non spargit. Congregatur quippe
in sp̃u sca: qui non est contra sc ipsũ diuisus.
eccłias appellant.& sunt inter se diuise atq
contrarie a. unitatis congregationis quȩ uera
est ecctia eiꝰ numice: non quia uidentur eiꝰ
habere nomen ic cuco ꝑtinent ad eius congre¬
ttionẽ. Ptinerent aut̃: si sp̃s sc̃s in quo
consotiatur hȩc congregatio. aduersũ se
ipsum diuisus eẽt᷑. Noc autem quia non
est: qui enim non ẽ cũ xp̃o contra ipsũ est.
& qui cũ illo ñ cõgregat. spargit: id̾o pecca¬
tum omne. atq omnis blasphemia dimit¬
tetur hominibus in hac congregatione quã

Expanded text:
Christo, contra ipsum est, et qui non cum illo congregat, spargit. Ideo utique: Qui enim non cum illo congregat, quomodolibet sub eius nomine congreget, non habet Spiritum sanctum. Hic omnino, hic nos compulit non alibi intelligere fieri posse remissionem omnis peccati omnisque blasphemiae nisi in Christi congregatione, quae non spargit. Congrin Spiritu sancto, qui non est contra se ipsum divisus, atque contrariae, et unitatis congregationi, quae vera est Ecclesia ejus, inimicae; non quia videntur ejus habere nomen, idcirco pertinent ad ejus congregationem. Pertinerent autem, si Spiritus sanctus, in quo consociatur haec congregatio, adversum se ipsum divisus esset. Hoc autem quia non est qui enim non est cum Christo, contra ipsum est; et qui cum illo non congregat, spargit, ideo peccatum omne atque omnis blasphemia dimittetur hominibus in hac congregatione, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cui exhibuistis uos seruos ad obediendũ: ser
ui estis eius cui obedistis: siue peccati ĩ mor¬
tem. siue obeditiõis ad iustitiam: Ergo si¬
a ap̃o: cogitemus dies antiquos. et annos
ȩternos ante oculos nr̃os ponamꝰ. & in pe¬
nitentia inuocemꝰ saluatorẽ dnim nr̃m

Expanded text:
rvos ad obediendum, servi ejus estis ei cui obediistis, sive peccati in mortem, sive obeditionis ad justitiam . Ergo s. Cogitemus ergo dies antiquos, et annos aeternos ante oculos nostros ponamus ; et in poenitentia invocemus Salvatorem nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
desinit ab anima eius. Penitet se mͦ ma¬
le uixisse in scło & negligentẽ fuisse. pie¬
tatẽ & miscđiam non amasse: et mͦ que
tempus penitentie. & non correxisse diei suos.
ut non incideret intalibus penis. Ex pectat
ergo eũ resurrectio magna: ut tradat eũ pe¬
iori iuditio. Ibi enĩ eumꝰ cont᷑ babunt angłi
impperantes quod elemosinã non amasset.
et iõ ei misccłia denegatur. Gehenna ignis ar¬
dentis eũ expectat: quẽ in pauperib cum
iuueret ñ extixit. Uentrẽ eius perpetui
uermes consument: qui esurientem paupe¬
rem ñ refecit. O quantũ ualet apud dm̃
miscdia. quȩ in uita huiꝰ scłi ex hibet᷑: quȩ
buendum in iuditio inuenitur: sicut dicit
ius uitȩ habetis: ne uos tenebre mortis cõ-
prehendant. facite miscđias in hoc scło. ꝗͣ
deleant peccata. ut succurrant uobis in
die iudicii: quia quod manducatis ꝑditis.
quod laboratis relinquitis: quod uͦ pauꝑibꝰ
erogatis hoc firmiter possidebitis. Antece¬

Expanded text:
enae ab anima ejus. Poenitet eum modo male vixisse in saeculo, et negligentem fuisse, pietatem et misericordiam non amasse: et modo qutempus poenitentiae, et non correxisse dies suos, ut non incideret in talibus poenis. Exspectat ergo eum resurrectio magna, ut tradat eum pejori judicio. Ibi enim eum conturbabunt Angeli, improperantes quod eleemosynam non amaverit: et ideo misericordia ei denegatur; gehenna ardens eum exspectat, quia in pauperibus cum viveret non exstinxit; ventrem ejus perpetui vermes consument, qui esurientem pauperem non refecit. O quantum valet apud Dominum misericordia, quae in vita hujus saeculi exhibetur; quae igendum in judicio invenitur: sicut in Evajus vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant: facite misericordias in hoc saeculo, quae deleant peccata, ut succurrant vobis in die judicii: quia quod manducatis, perditis, et quod laboratis, relinquitis; quod vero pauperibus erogatis, hoc firmiter possidebitis. Antece
Abbreviated transcription (Latin):
decoris alicuiꝰ extra ussionẽ sermonis fe
tio animam egrotare est: qui in indum̃tis
aut calciamentis. non usui sed decoris
causa uolunt hominibus placere: dñs ma
de fructu agnoscitur. & non om̃is qui
s qui fecerit uoluntatem patris mei. q

Expanded text:
ionem senioris, tium animos aegrotare cernimus, qui indumentis aut calciamentis, non usus, sed decoris causa, volunt hominibus placere. Deus autde fructu suo agnoscitur. Et: Non omnes qui sed qui facit vol
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciꝰdiͣ fieri ꝑuersitatẽ cordis. ut ñ audiant qd
uerũ dicitur. & inde ꝑeccetur. & sit ipsũ pecca¬
tũ. precedentis pena peccati. Nã credere men¬
datio & non credere ueritati: utiq peccatũ
est. Uenit tam̃ ab ea cecitate cordis. qua occul¬
to dĩiudicio sedtam̃ iusto etiã pena peccati

Expanded text:
atem cordis, ut non audiatur quod verum dicitur, et inde peccetur, et sit ipsum peccatum praecedentis etiam poena peccati. Nam credere mendacio, et non credere veritati, utique peccatum est. Venit tamen ab ea caecitate cordis, quae occulto judicio Dei, sed tamen justo, etiam poena
Abbreviated transcription (Latin):
scribit apłs. ꝓ eo qd̃ dilectionẽ ueritatis ñ rece¬
perunt ut salui fierent. idõ mictit illis ds̃ oꝑ¬
ationẽ erroris ut credant mendatio. Ecce peccati
pena. peccatũ est. Utrũq claret. Breuiter
dictũẽ: aperte dictũ est. Ab eo dictũ est: cuius
frustra heretici retorquere conantur. Ergo¬

Expanded text:
eritatis non receperunt, ut salvi fierent, et ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio . Ecce peccati poena peccatum est. Utrumque claret, breviter dictum est, aperte dictum est, ab eo dictum est cujus frustra detorquere conatu
Abbreviated transcription (Latin):
Annon est peccatũ & pęna peccati. ubi legit᷑
de gentibꝰ quas debellauit iħc naue. quia ꝑ do¬
minum factũ est confirmari cor eoꝵ ut obui¬
am irent ad bellum isrł. ut exterͣnarentur :
An nͣ ẽ peccatũ & pena peccati. quod non audi
gẽ isrł bene monentẽ. ne ꝓcederet adbellum ͤ
Sic eñi legitur: & non audiuit. & multa alia cõ¬

Expanded text:
Non est peccatum, et poena peccati ubi legitur de Gentibus quas debellavit Jesus Nave: Quia per Dominum factum est confortari cor eorum, ut obviam irent ad bellum ad Israel, ut exterminarentur? non est peccatum et poena peccati; quod non audivregem Israel bene monentem ne procederet ad bellandum? sic enim legitur: Et non audivit Amasia
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: qui obtulit filiam suã unicã ipsã eccłam tẽ¬
pore ꝑsecutionis malis pontificibꝰ ñ agnoꝵ. slupoꝵ:¬
tẽpore ꝑsecutionis. & uictima unica oblata ẽ. dõ:
ut sacrificiũ acceptabile eẽt patri exlucris iniginiti. Offert
unicus unicã. sponsus sponsã. pater filiã. Quid enĩ potest in¬
ueniri fortius integitate & uirginitate ȩccłe: que cõncipit in
incorruptione. creat inintegritate: Uirgo est ista: quȩ uirũ
non nouit. Plangit autẽ sexagirita diebꝰ uirginitatẽ suã Iest
om̃ibꝰ suis diebꝰ. Nlec enĩmittit ad dñm eos qui in ipsa ꝓficiunt.

Expanded text:
mundi, qui obtulit filiam suam unicam ipsam Ecclesiam tempore persecutionis, malis pontificibus non agnorum, sed lupotempore persecutionis, et victima unica oblata est Deo, ut sacrificium acceptabile esset Patri ex lucris Unigeniti. Offert unicus, unicam: sponsus, sponsam: 377 pater, filiam. Quid enim potest inveniri fortius integritate et virginitate Ecclesiae: quae concipit in corruptione, creat in integritate? Virgo est ista, quae virum non novit. Plangit autem sexaginta diebus virginitatem suam, id est omnibus suis diebus. Nec enim mittit ad Dominum eos qui ips
Abbreviated transcription (Latin):
de qua ꝓpheta dicebat. Erue aframea ds̃ ãnumnã inea:
& de manu canis unicã meã. Occisis in nobis om̃ibꝰ delec̃¬
tationib carnis. uictores redimꝰ ad dm̃: offerentes ei ut
dixi animã nr̃ãm. quȩ est singularis & unica. Sedscissis
uestimentis malarũ cogitationũ tẽporaliũ quȩ uelad̃
animã: offeramꝰ illã occidendã in malis. uiuificandam
inbonis. Unde dicebat dñs in eii. angłio. Qͥ ꝑdiderit

Expanded text:
de qua dicebat Propheta: Erue a framea, Deus, animam meam, et de manu canis unicam meam . Occisis in nobis omnibus delectationibus carnis, victores redimus ad Deum offerentes ei, ut dixi, animam nostram, quae est singularis et unica. Sed scissis vestimentis malarum cogitationum temporalium, quae variant animam, offeramus illam occidendam in malis, vivificandam in bonis. Unde dicebat Dominus in Evangelio: Qui perdiderit
Abbreviated transcription (Latin):
Cũego dicitur homo tradi desideriis suis. ex¬
ipsa ꝓpagine fit reus: quia desertus a dõ. ce¬
dit cupiditatibꝰ atq consentit. Uincitur. ca¬
pitur. traitur: possidetur. Aquo enĩ quis de¬
uictus est. huic & seruus addictus est: & fit ei
peccatũ consequens. pͣcedentis pena pec̾ati.
annon est peccatũ & pena peccati. ubi legitur.
dnͣs enĩ misit in eis sp̃m erroris ut faciant.¬

Expanded text:
Cum ergo dicitur homo tradi desideriis suis, inde fit reus, quia desertus a Deo cedit eis atque consentit, vincitur, capitur, trahitur, possidetur: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est , et fit ei peccatum consequens, praecedentis poena peccati. Annon est peccatum et poena peccati? ubi legitur: Dominus enim miscuit illis spiritum erroris, et
Abbreviated transcription (Latin):
dus abigatur. & deinceps uasaeius eripian¬
tur. inpossessione translata uictoris illius.
qui captiuã duxit captiuitatẽ: dedit dona
hominibꝰ. Hisergo eccłasticis regulis & diui¬
na suͣptis auctoritate documentis. ita ad¬
iuante dño confirmati sumus. ut om̃i
dm̃ tenditur dm̃ ꝑfiteamur auctorẽ. & nͣ
dubitemus ab ipsius gr̃ã om̃ia hominis me¬
rita prłueniri. ꝑquẽ iter fit ut aliquid bo¬
ni & uelle inueniamur & facere: quo utiq
auxilio & mune ^ cdĩ non auferatur liberũ
arbitriũ sedliberetur: ut detenebroso luci¬
dũ. de prauo rectum. de languido sanũ. de
inprudente sit ꝓuidũ. Tanta enĩ est erga õs
grata bonitas dĩ: ut nonuelit eẽ merita que
sunt ipsius dona: & ꝓhis quȩ largitus est. etͣ̃na
premia sit daturus. Agit quippe in nobis. ut
qd̃ uult & uelimus & agamus: nec ociosa eẽ
in nobis patiatur quȩ exercenda nͣ negli¬
genda donauit. ut & nos cooꝑatores simus
inducas int̾ẽptationẽ. sed libera nos amalo.¬

Expanded text:
s , et deinceps vasa ejus diripiantur ; in possessionem translata victoris, qui captivam ducit captivitatem et dat dona hominibus . 14. His ergo ecclesiasticis regulis, et ex divina sumptis auctoritate documentis, ita adjuvante Domino confirmati sumus, ut omniuDeum tenditur, Deum profiteamur auctorem; et non dubitemus, ab ipsius gratia omnia hominis merita praeveniri, per quem fit ut aliquid boni et velle incipiamus et facere . Quo utique auxilio et munere Dei non aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut de tenebroso lucidum, de pravo rectum, de languido sanum, de imprudente sit providum. Tanta enim est erga omnes homines bonitas Dei, ut nostra velit esse merita quae sunt ipsius dona, et pro his quae largitus est aeterna praemia sit donaturus. Agit quippe in nobis ut quod vult et velimus et agamus; nec otiosa esse in nobis patitur quae exercenda non negligenda donavit: ut et nos cooperatores simus inducas in tentationem, sed libera nos a malo
Abbreviated transcription (Latin):
scͥe̾ plebis sacerdotes ꝑmandata sibimet data¬
legatione funguntur ꝑ diuinã clementiam
gantes atq congemiscentes. postulant & p̾cant᷑
ueritatis appareatꝰ. ut heretici catholicȩ fidei
ꝑceptione resipiscant. & scismatici sp̃m rediui¬
uȩ karitatis accipiant. ut lapsis penitentie re
tionis sacramentũ ꝑductis. celestis misede au¬
ipsarũ monstrat effecꝰtus: quando quidẽ ex
om̃i erroꝵ genere plurimos dignatur ds̃¬
attrae̾re: quos erutos de potestate tenebrarui
transfert in regnum filii karitatis sue & ex
uasis irȩ facit uasa miscdẽ. Qd̃ adõ totũ di¬
correctione referatur. Illud etiã qd̾ circa
baptitandos mnuniuerso mũdo sca ȩccła. si¬
agit. ñ otioso contẽplemur intuitu. qd̾ cũ ad¬

Expanded text:
sanctarum plebium praesules mandata sibimet legatione fungantur, apud divinam clementiam Ecclesia congemiscente, postulant, et precantur, veritatis appareat, ut haeretici catholicae fidei perceptione resipiscant, ut schismatici spiritum redivivae charitatis accipiant, ut lapsis poenitentiae rtionis sacramenta perductis, coelestis misericordiae auipsarum monstrat effectus; quandoquidem ex omni errorum genere plurimos dignatur attrahere, quos eruens de potestate tenebrarum, transfert in regnum filii caritatis suae , et ex vasis irae facit vasa misericordiae . Quod adeo totum diet sufflatio. Illud etiam, quod circa baptizandos in universo mundo sancta Eccagit, non otioso contemplamur intuitu. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlectionẽ potes cognoscere qualis sit pęna. qualis luc¬
tus. quale supplicium imminet malis m̃iustis atq
impiis hominibꝰ. Per lectionem cognoscere uales:¬
quid audituri sunt boni &. mali in die iudicii. Ma¬
lis enim a dño dicetur: ite in ignem ȩcernũ. qui
p̃paratꝰ est diabolo & angelis eius. Bonis uͦ dicetur.

Expanded text:
lectionem potes cognoscere, qualis sit poena, qualis luctus, quale supplicium imminet malis, injustis, impiisve hominibus, per lectionem potes cognoscerequid audituri sint boni vel mali in die judicii; malis enim dicetur a Domino: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus ; bonis autem di
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o aduersario concordemꝰ. Putate me cytha¬
redũ eẽ. Quid uobis ꝑossẽ amplius canere. Ee¬
ce psalteriũ fero. decẽ cordas hab&̃. hoc uos
paulo ante cantastis. antequã inciꝑerẽ loqui.

Expanded text:
nostro adversario concordemus. 6. Putate me cithanostro adversario concordemus. 6. Putate me citharoedum esse; quid vobis possum amplius canere? Ecce psalterium fero, decem chordas habet: hoc vos paulo ante cantastis, antequam inciperem loqui
Abbreviated transcription (Latin):
citatis ur̃e quȩ iã quesumꝰ ut relinquatis. denuis¬
setis nos. ut daremꝰ uobis diẽ : & qͥsq ꝓmodulo
suo nobis conferret mercedẽ. Quare ambula¬
remꝰ delectati uanis canticis. nulli rei ꝓfut᷑riᷤ.
ad tẽpꝰ dulcibꝰ. inposterũ amaris: Dalibꝰ & eniͣ
turpitudinibꝰ cantonũ animi humani illecti e¬
neruant᷑: & decidunt auirtute. defluentes in tͤ¬
pitudinẽ. Et ꝓpter ipsas turpitudines postea
sentiunt dolores: & cũ magna amaritudine
digerunt. qd̃ cũ dulcedine tẽporali biberunꝰ.
Meliꝰ gͦ nos amare uobis cantamꝰ adtẽpꝰ: que
postea dulcescant inuobis. Nec mercedẽ aliꝗͣ
exigunꝰ. nͥ ut faciatis quȩ diximꝰ. immo nͣ faci¬
atis si uos dicimꝰ. Si autẽ om̃ibꝰ ille dicit qui
neminẽ tun&. & ꝑ quẽ fit in nomine ipsius
& in gła miscdie ipsius. ut & nos neminẽ ti¬
meamꝰom̃s audiuimꝰ. om̃s faciamꝰ: om̃s cũ

Expanded text:
citatis vestrae, quae jam quaesumus ut relinquatis, tenuiscitatis vestrae, quae jam quaesumus ut relinquatis, tenuissetis nos, ut daremus vobis diem, et quisque pro modulo suo conferret nobis mercedem. Quare ambularemus delectati vanis canticis nulli rei profuturis, ad tempus dulcibus, in posterum amaris? Talibus etenim turpitudinibus cantionum animi humani illecti enervantur, et decidunt a virtute, defluentes in turpitudinem; et propter ipsas turpitudines postea sentiunt dolores, et cum magna amaritudine digerunt quod cum dulcedine temporali biberunt. Melius ergo nos amara vobis cantamus ad tempus, quae postea dulcescant in vobis. Nec mercedem aliquam exigimus, nisi ut faciatis quae dicimus: imo non faciatis, si nos dicimus: si autem omnibus ille dicit, qui neminem timet, et per quem fit in nomine ipsius et in gloria misericordiae ipsius, ut et nos neminem timeamus; omnes audivimus, omnes faciamus, omnes cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit ĩ sanꝰ irascit᷑. maledicit: fortasia sis etiã dicit.
Quomꝰ factũ ẽ. ut huc ille ueniret: aut uxor mea.
ipso die inȩccłiã ꝓcedexet : Et hoc credo qd̾ ĩ
cogitatione sua dicit. Nã libere erũpere inuo¬
c̃ẽ ñ aud&: nec ante solã uxorẽ sua. fortassis e¬
ñ si eruperit & hoc dixerit: potest respondere¬
illa & dicere. Quare maledicis cui paulo ante
acclaniabas: Certe coniuges sumꝰ. cũ lingua tua
attendimꝰ Nã & medicus siuoluntatẽ ȩgri atters¬
dat: nũ quã illũ curat. Qd̃ non ẽ faciendũ ñfiat:
qd̾ ꝓhib& ds ñ fiat. Qdõ credit: ab iꝑso audit
qd̾ dicimꝰ. Certe melius erat qͥbꝰdã nolentibꝰ cor¬
rigi. ut uł huc ñ ueniremꝰ. si ista dicturi eramus:
uł q iã uenimꝰ ñ ea diceremꝰ. Nudius terciano
die memini me dixisse sc̃itati ur̃e quasi oycha¬
redi eẽmꝰ aut
popłarit᷑ exhiben.¬
tes ꝓstudiis nuga¬

Expanded text:
fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, fit insanus, irascitur, maledicit; fortassis etiam dicat, Quomodo factum est ut huc ille veniret, aut uxor mea ipso die in ecclesiam procederet? Et hoc credo quod in cogitatione sua dicat: nam libere erumpere in vocem non audet, nec ante solam uxorem suam. Fortassis enim si eruperit, et hoc dixerit, potest illa respondere, et dicere: Quare maledicis, cui paulo ante acclamabas? Certe conjuges sumus: cum lingua tua attendimus: nam et medicus si voluntatem aegri attendat, nunquam illum curat. Quod non est faciendum, non fiat:  Deus, non fiat. Qui Deo credit, ab ipso audit quod dicimus. Certe melius erat quibusdam nolentibus corrigi, ut vel huc non veniremus, si ista dicturi eramus; vel quia jam venimus, non ea diceremus. 5. Nudiustertiano die memini me dixisse Sanctitati vestrae, quia si citharoedi essemus, aut populariter exhibentes pro studiis nuga
Abbreviated transcription (Latin):
conqueri de uiris suis. Ita inuadens om̃ia consu¬
etudo ꝑ lege obseruatur: ut ia & mulieribꝰ foͣte
ꝑsuasũ sit licere hoc uiris. ñ licere mulieribꝰ. So¬
forũ qr inuentus ẽ cũ ancilla sua. nũquã audie¬
runt. Cũ sit par peccatũ in peccato pari. innocen¬
tiorẽ facit uideri uirũ ñ diuina ueritas. s huma¬
na ꝑuersitas. Et si forte hodie acriorẽ qͥsquam
passus fuerit uxorẽ suã. & liberius murmurantẽ
cui iã uidebatur q licebat uiro. & audiuit in ȩccłia
qr nͣ licet uiro . Si gͦ passus fuerit uxorẽ suã libe¬
rius iã ut dixi mumurantẽ & dicentẽ sibi. non
sicet qd̾ facis. simul audiuimꝰ rꝑiani sumtꝰ. qd̃ a
me exigis redde mͥ. fidẽ tibi debeo. fidẽ m debes.
fidẽ. ip̃o ambo debemꝰ. & si me fallis. ñ fallis eũ cuiꝰ
sumꝰ. ñ falis eũ qͥ nos emitꝰ. Nec atq uiusmodi au¬
diens ille quȩ ñsol&. dũ ñ uult inse fieri sanus. ĩme

Expanded text:
conqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuconqueri de viris suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observatur, ut jam et mulieribus forte persuasum sit, licere hoc viris, non licere mulieribus. Soforum, quia inventus est cum ancilla sua, nunquam audierunt; cum sit par peccatum. In peccato pari innocentiorem facit videri virum, non divina veritas, sed humana perversitas. Et si forte hodie acriorem quisquam passus fuerit uxorem suam, et liberius murmurantem, cui jam videbatur quia licebat viro et audivit in Ecclesia quia non licet viro: si ergo passus fuerit uxorem suam liberius jam, ut dixi, murmurantem, et dicentem sibi, Non licet quod facis; simul audivimus, christiani sumus, quod a me exigis, redde mihi: fidem tibi debeo, fidem mihi debes, fidem Christo ambo debemus; et si me fallis, non fallis eum cujus sumus, non fallis eum qui nos emit. Haec atque hujusmodi audiens ille, quae non solet, dum non vult in se fieri sanus, in me
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. Sed hoc uerbũ creditis assũpsisse creat. ã
de uirgine maria. assũpsisse mortalitatẽ. & passii
fuisse ꝓnobis : ea legimiꝰ & credimꝰ ut saluemͣ. Lec ĩ
eoͣ moratus sũ÷ ut qͥcqͥd facitis ꝓspe fut᷑ a faciatis.
Noui enĩ om̃iũ xp̃ianoꝵ mentes de futuro scło so
mitat accipiat: ñ dũ xꝑianꝰ ẽ. Neq in eo immorat
sum ubi dicit sermo dr̃: honõra patrẽ tuũ & ma¬
trẽ tuã. N lulti enĩ honorant parentes. & raro ĩue¬
nimꝰ parentes conquerentes de imꝑbitate filioꝵ:
quãꝙͣ ñ desint. Sed tam̃ quã raro fit: tã breuit᷑ fu¬
it monendũ. Nec in eo ubi dictũ ẽ. ñ occides. immo¬
rari uolui. Non credo enĩ eẽ hic turbã homicida¬
rũ. Illud uero malũ late serpens plus occupauit:
& in eo uehementius irritat᷑ aduersarus ille qͥ idõ
clamat. ut sit aliquando amicus. Querele coti¬
dianȩ sunt : quã quã ipsȩ femine iã nec audent

Expanded text:
genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid facitis, pro spe futura faciatis. Novi enmittit, accipiat, nondum christianus est. Neque in eo immoratus sum, ubi dicit sermo Dei, Honora patrem tuum et matrem tuam. Multi enim honorant parentes, et raro invenimus parentes conquerentes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo clamat, ut sit aliquando amicus. Querelae quotidianae sunt, quanquam ipsae feminae jam nec audent
Abbreviated transcription (Latin):
dicã qr aduersarius ẽ. sermo dĩ qm̃ iubet: bimeo.
ne egoupse ad uersarius. sim quibꝰdã: qr hȩc loquor.
Quid ad me ꝑtin& : fortẽ me faciat qͥ terrie. ut
loquar: ut ñ timeã querelas hominũ. Nã qͥ nolunt
castitatẽ seruare uxoribꝰ suis. & abundant tales :
nolunt me ista dicere. Sed uelint noluit: dictur
sũ. Si enĩ uos ñ exhortor ut cũ aduersario concor¬
detis: ego cũ illo inlite remanebo. Qui uobis uib&
ut faciatis: ipse nobis iub& ut loquam᷑. Si ñ faci¬
endo qd̾ ub& ut faciatis. ad uersarieiꝰ estis: ñ dicen¬
Nũqͥd in cȩteris que supra dixi multis immoratꝰ
sũ÷ Noc enĩ pͣsumimꝰ de caritate ura: qr unumi
rã et̃ filiũ dĩ : qm̃ om̃is creatura uanitati subiecta
ẽ. Sed creditis eũ equalẽ eẽ patri. dm̃ de dõ. uer¬
bũ apud dm̃. uerbũ am̃ ꝑ qd̾̃ facta sunt om̃ia. lu¬
m̃ delumine. eoȩternũ illi qͥ genuit: unũ cũ illo qͥ

Expanded text:
dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo dicam, quia adversarius est sermo Dei, quoniam jubet? Timeo ne ego ipse adversarius sim quibusdam, quia haec loquor. Quid ad me pertinet? Fortem me faciat qui terret ut loquar, ut non timeam querelas hominum. Nam qui nolunt castitatem servare uxoribus suis et abundant tales, nolunt me ista dicere. Sed velint nolint, dicturus sum. Si enim vos non exhortor ut cum adversario concordetis, ego cum illo in lite remanebo. Qui vobis jubet ut faciatis, ipse nobis jubet ut loquamur. Si non faciendo quod jubet ut faciatis, adversarii ejus estis; non dicenNumquid in caeteris, quae supra dixi, multis immoratus sum? Hoc enim praesumimus de Charitate vestra, quia unum ram esse Filium Dei. Quoniam omnis creatura vanitati subjecta est . Sed creditis eum aequalem Patri esse, Deum de Deo, Verbum apud Deum, Verbum Deum, per quod facta sunt omnia, lumen de lumine, coaeternum illi qui genuit, unum cum illo qui
Abbreviated transcription (Latin):
arotationĩ: Illo uuo que uismoerite hem¬
cida tenet in corde. Dicit᷑ tͥ ñ mechaber is d eti
ibis ad aliquã aliã p̃ter uxore tua. En autor exi¬
gis hoc ab ixcore: e ñ uis hoc redeere ireor
us eũ debeas muirtute p̃cedere ipeorẽ. am̃
castitas uirtus ẽ : tu subito uno impetu libidinis
cadis. & uis uxorem tuã uictricẽ eẽ. tu uictus
iacens: Et cũ tu caput sis uxoris tuȩ: p̃cedit
te ante dm̃ cuius caput es. Uis domũ tuã capi¬
te deorsũ pendere: Caput enĩ ẽ mulieris uir.
Ubi autẽ melius uiuit mulier quã uir: capite
deorsũ pendet domꝰ. Si caput ẽ uir. melius de¬
bet uiuere uir. & pͣcedere in om̃ibꝰ bonis factis
uxorẽ suã. ut illa imͥtetur uirũ. sequatur ca¬
uestigia ambulet capitis sui: sic uniuscuiusq
domꝰ habet caput uirũ. & tanquã carnẽ feni¬
nã. Quo caput ducit: illuc debet corpꝰ sequi.
Hȩc iubendo sermo dĩ aduersarius ẽ. Nolunt
enĩ facere homines: quod uult sermo dĩ. Et qͥd

Expanded text:
tationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde. Dicitur tibi, Non moechaberis : id est, non ibis ad aliquam aliam praeter uxorem tuam. Tu autem exigis hoc ab uxore, et non vis hoc reddere uxori: et cum debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas virtus est; tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam victricem esse, tu victus jacens: et cum tu caput sis uxoris tuae, praecedit te ad Deum, cujus caput es. Vis domum tuam capite deorsum pendere? Caput enim mulieris est vir: ubi autem melius vivit mulier quam vir, capite deorsum pendet domus. Si caput est vir, melius debet vivere vir, et praecedere in omnibus bonis factis uxorem suam; ut illa imitetur virum, et sequatur cam, et ut per vestigia ambulet capitis sui: sic uniuscujusque domus habet caput virum, et tanquam corpus feminam . Quo caput ducit, illuc debet corpus sequi. Haec jubendo sermo Dei adversarius est. Nolunt enim homines facere quod vult sermo Dei. Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
so dño dõ tanꝗͣ legitimo uiro animȩ. fornicari ꝑ
multa dȩmonia. Et qd̃ gͣuius. ñ quasi aꝑte desereis
& repudians. sic̃ apostate faciunt. s tãquã manens
in domꝰ uiri tui admittis adulteros: idẽ tãꝗͣ xͥanꝰ
ñ dimitt᷑i s eccłam. consulis mathematicos. aut arus¬
pices. aut augures. aut maleficos. Quasi de uiri tho¬
re nͣ recedis anima adultera: & manens in eiꝰ conu¬
gio fornicaris. Dicit᷑ tͥ. ne accipias inuanũ nomen

Expanded text:
o tanquam legitimo viro animae, fornicari per multa daemonia: et quod est gravius, non quasi aperte deserens et repudians, sicut apostatae faciunt; sed tanquam manens in domo viri tui admittis adulteros: id est, tanquam christianus non dimittis Ecclesiam, consulis mathematicos, aut aruspices, aut augures, aut maleficos; quasi de viri domo non recedens adultera anima, et manens in ejus conjugio fornicaris. Dicitur tibi, Ne accipias in vanum nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uis diem iudicii ꝓlonga. Nũqͥd ultimũ diẽ tu¬
ũ idẽ uitȩ tuȩ qͦ exiturus es de hoc corpore:
ꝓducturꝰ es in longũ : Sit tibi senectꝰ certa sipo¬
test. Cui autẽ potest : Nonne ex qͦ homo incipͣ¬
uiuere posseͥ iã potest & mori. Possibilitatẽ mor¬
tis: initiũ uitȩ facit. In hac terra. & ingenere
humano. ille solus mori ñ dũ potest: qͥnͣ dũ cȩ¬
pit uiuere. Incertũ gͦ dies tãquã cotidianꝰ. sꝑan¬
dus. Si autẽ tas cotidianꝰ sꝑandꝰ est inceͥtꝰ dies:¬

Expanded text:
vis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuvis diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc, producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus mori nondum potest, qui nondum coepit vivere. Incertus ergo dies tanquam quotidianus sperandus est. Si autem ta
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sed & ipsi scło & humano generi qd̾ lon¬
ge uidet᷑ ͥ quid consolatur: Nũqͥd si totius
generis humani ultimꝰ dies longe ẽ. unius¬
cuiusq dies ultimus longe ẽ: Noc dico.
Ex adã multi anni euoluti sunt. multi an¬
ni fluxerunt: & de inceps fluent. Non quidẽ tã
multi: sedtam̃ usq infinẽ scłi transibunt anni.
sic̃ & illi transierunt. Longũ uidet᷑ quod restat.
quã ꝗͣ ñ erit tantũ quantũ transactũ ẽ: &
tam extransacto preterito tẽpore. sꝑandus ẽ¬
finis reliqͥ tẽporis. fuit tc̃ qͥdã dies qͥ diceret᷑
hodiernꝰ. ex illo usq ad hunc hodiernũ. Nonne
quic quid futurum fuit. pͣteritũ factũ ẽ: Ga¬
le habetur. acsi ñ fuerit. Sic erit: quic qͥd res¬
tat extremũ. Sed sit & hoc longũ. sit ꝓ lixũ. qͣntũ
putaiũs. qñtũ dixeris. quantũ cogitauĩs qͣntũ tͥ nos
format scriptura. s fingit cogitatio: quantũ

Expanded text:
est. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod lonest. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt: longum videtur quod restat quanquam non erit tantum, quantum transactum est, et tamen ex transacto praeterito tempore, sperandus est reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiernum; nonne quidquid futurum fuit, praeteritum factum est? Tale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum tibi non format Scriptura; sed fingit cogitatio, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
tate. & legeres delibro dñico. Quid me tͣres
de dõ m̃t: Ille misericors est & miserator. ꝙ
multũ misericors. Ne talia homines dicerent:
cussit lȩtitiã male presum̃tiũ : & in duxͣ timo¬
rẽ dolentium. Gaudeamus ad miscđiam dñi.
sed timeamus iudiciũ dñi. Parcit: sed ñ tac&.
Tacet : sed sẽꝑ non tacebit. Audi dũ non
tacet in uerbo: ne non tibi uacet audire.
ces quib ille fallatur: nec patronũ fraudulen¬
tis circũuentionibꝰ & linguosis artib adhibe¬
bis: nec ambies aliquo mͦ. ut udicẽ possis cor¬
rũpere. Quid ergo agis apud talẽ iudicẽ: qu̾e
nec fallere nec corrũpere poteris: E tamen
est quod agas. Tunc eni ipse erit iudex cau¬
sint in anes: conuertant᷑ ad gemitũ: Tempus
ẽ concordandi cũ aduersario tuo. Tã lon¬
ganimis ẽ ds̃ uidendo iniqua & ñ punien¬
do: ut tam̃ cito sit futurũ iudiciũ. Morȩ
quippe humanȩ uitȩ ꝓlixũ ẽ : qd̾ dõ breue

Expanded text:
tate, et legeres de libro dominico: Quid me terres tate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia homines dicerent, cussit laetitiam male praesumentium, et induxit timorem dolentium. Gaudeamus ad misericordiam Domini; sed timeamus ad judicium Domini. Parcit, dum tacet. Tacet, sed non semper tacebit . Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire ces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve
Abbreviated transcription (Latin):
misericors & miserator longani¬
mis & multũ misericors &. uerax: quã lar¬
giter prerogat miscdiam inpresenti scło.
tã seuere minatur iudiciũ in fut᷑o scło.
Uerba quȩ dixi. scripta sunt & diuinis
auctoritatib continentur : qr misericors
& miserator dñs. longanimis & multũ
misericors. & uerax. Multũ delectat
om̃s peccatores & amatores scłi huius.
qr misericors &. miserator dñs: quia longa¬
nimis & multũ misericors. Sed si amas tã
multa mitia : time ibi & ultimum qd̾ ait.
& uerax. Si enim nichil aliud diceret. nisimise
nitatẽ. & ad licentiã peccatoꝵ. faceres qd̾ uelles:
utereris scło uł quantũ tibi ꝑ mitteretur. uł
quantũ tibi libido iussisset. Et si quis de bene
monendo obiurgaret atq terreret ut cohibe¬
res te ab immoderato fluxu. eundo post con¬
cupis centias tuas. & deserendo dm̃ tuuͣ: intͣ
medias uoces obiurgantis existeres. impuden¬
ti quidẽ fronte ueluti audita diuina auctori¬

Expanded text:
misericors et miserator, longanimis et multum misericors, et verax; quam largiter praerogat misericordiam in praesenti saeculo, tam severe minatur judicium in futuro saeculo. Verba quae dixi scripta sunt, et divinis auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multum misomnes peccatores et amatores saeculi hujus, quia misericors et miserator Dominus, quia longanimis et multum misericors. Sed si amas tam multa mitia, time ibi et ultimum quod ait, Et verax. Si enim nihil aliud diceret, nisi, Misnitatem, et ad licentiam peccatorum; faceres quod velles, utereris saeculo, vel quantum tibi permitteretur, vel quantum tibi libido jussisset: et si quis te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctori
Abbreviated transcription (Latin):
cõparatione peioris: ñ deziussione melioris.
Non quia ille nichil facit. idõ cumagnũ aliqͥd facis
s qr gaudetur ad quedã minima oꝑaur̃a. Quia
tantaẽ sterilitas ur̃a ut admodica gaudeatur:
quasi securi uobis blandimini deminimis gra¬
nis elemosinarũ. & aceruos obliuiscimini pecca¬
coꝵ. Protulisti forte nescio qͥd paruũ qd̃ alius
aut ñ habuit. aut non ꝑtulit cũ haberet: noli
attendere post teqͥs non faciat. s: qͥd te iube
at facere. Postremo quare inistis affectio¬
nib scłarib ñ uobis sufficiunt qͦs pͣcessistis:
s uultis esse diuites ȩquales ditioribꝰ uob ͤ

Expanded text:
comparatione pejoris, non de jussione melioris. comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera vestra quia tanta est sterilitas vestra, ut ad modica gaudeatur, quasi securi vobis blandimini de minimis granis eleemosynarum, et acervos obliviscimini peccatorum. Protulisti forte nescio quid parvum, quod alius aut non habuit, aut non protulit cum haberet. Noli attendere post te quis non faciat, sed quid te jubeat Deus facere. Postremo, quare in istis affectionibus saecularibus non vobis sufficiunt quos praecessistis, sed vultis esse divites, aequales ditioribus vobis?
Abbreviated transcription (Latin):
dant. In ipsis alimentis que utiq concessa st̃.
si forte excedis modũ. & ãpliꝰ accipis quã neces¬
se eͣ: peccas. Cotidiana sunt ista quȩ dico.s
tam̃ peccata stͣ: & non sunt leuia qr plura.
Quia uero cotidiana & plurima:timenda ẽ
ruina multitudinis & ñ magnitudinis. Talia
pecͤata dicimꝰ fr̃s cotidianis elemosinis posse
mundari. Sed facite elemosinas: & nolite ces¬
sare. Adtendite uitã urãm cotidiana᷑. ipsispec¬
catis scaturientẽ minutis ipsis dico. Et cũ facis
modũ ille phari̾eus. Sedtam̃ qͥd ibidixͣ: Ieui¬
no bis in sabbato: decimas do omiũ quȩ possi¬
centẽ dñm. Nisi abundauerit iusticia urã
plusquã scribarũ & ꝑharis eoꝵ: ñ intrabitis
in regnũ cȩloꝵ. Ergo illi dant decimas: tu
si centesimam dederis. aliqͥd magnũ te fe¬
cisse głaris. Attendis enĩ quid alius ñ faci¬
at: non qͥd te iubeat ds̃ facere. Metiriste de

Expanded text:
dant. In ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, dant. In ipsis alimentis, quae utique concessa sunt, si forte excedis modum, et amplius accipis quam necesse est, peccas. Quotidiana sunt ista quae dico: sed tamen peccata sunt; et non sunt levia, quia plura. Quia vero quotidiana et plurima, timenda est ruina multitudinis, etsi non magnitudinis. Talia peccata dicimus, fratres, quotidianis eleemosynis posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccatis scaturientem, minutis ipsis dico. CAPUT XII. 19modum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quaecumque possicentem Dominum, Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de
Abbreviated transcription (Latin):
dent. Aliud ẽ ubi mutes uitã: aliud ẽ ubi
toleres uitã. Illã uitã da: ut si mechus eras.
noliꝰ eẽ mechus. Si fornicator eras: noli
fornicari. Si homicida: noli esse homici¬
da. Si ibas ad mathematicũ. & ad ceteraᷤᷤ
pestes sacrilegas: iã desine.Arbitraris
hȩc nisi fieri desinant. cotidianis elemo¬
sinis posse mundari: Iua dico cotidiana
peccata. quȩ aut perlinguã facile com¬
mittuntur. ut ẽ uerbũ durũ. aut cũla¬
bitur aliqͥs inrisũ immoderatũ: aut in
huiusmodi nugis cotidianis: In ipsis con¬
cessis peccata sunt. Cũ ipsa uxore si exce¬
dit᷑ concũbendi modus ꝓcreandis liberis
deditus: iãpeccatũ ẽ. Ad hoc enĩ ducit᷑ ux¬
or. Nã id etiã tabule indicant: ubiscribitur.
liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causa. Quando tu uti
uxore amplius quã necessitas ꝓcreandorũ
liberoꝵ cogit uolueris: iã percatũ ẽ. Et
ipla talia peccata: cotidianȩ demosinȩ mun¬

Expanded text:
dent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi dent. Aliud est ubi mutes vitam, aliud est ubi toleres vitam. Illa mutanda est: si moechus eras, noli esse moechus: si fornicator eras, noli fornicari: si homicida, noli esse homicida: si ibas ad mathematicum et ad caeteras pestes sacrilegas, jam desine. Arbitraris haec, nisi fieri desinant, quotidianis eleemosynis posse mundari? Illa dico quotidiana peccata, quae aut per linguam facile committuntur, ut est verbum durum, aut cum labitur aliquis in risum immoderatum, aut in hujusmodi nugas quotidianas. In ipsis concessis peccata sunt. Cum ipsa uxore si exceditur concumbendi modus procreandis liberis debitus, jam peccatum est. Ad hoc etenim ducitur uxor: nam id etiam tabulae indicant, ubi scribitur, Liberorum procreandorum causa. Quando tu uti uxore amplius quam necessitas procreandorum liberorum cogit, volueris, jam peccatum est: et ipsa talia peccata quotidianae eleemosynae mun