comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s eiꝰ in effabili uirtitte p̃dicat conti¬
i Adlidit. Et u̾itatẽ tuã ineccłia
scõn: mirabilia dixit: ubiq p̃dicata.
Sitatem autem. inscõꝵ eccłia confi-¬
tendam. ubi creditur uerbum caro
factum. ubi scã trinitas sic suscipit᷑.
ut unꝰ sicuti ẽ ds̃:. dñs cunctorum ore

Expanded text:
s ineffabili virtute praedidicant contineri. Addidit, et veritatem tuam in ecclesia sanctorum. Mirabilia dixit ubique praedicanda; veritatem autem in sanctorum ecclesia confitendam, ubi creditur, Verbum caro factum , ubi sancta Trinitas sic suscipitur, ut unus, sicuti est Deus, Dominus cunctorum ore
Abbreviated transcription (Latin):
siddam partem diuine potentie sacra¬
menta dicturꝰ. Conficebunt᷑ enum
celi qui sunt ũi p̃dicatores qnͣtis mira
gł dñs mundum ꝓut ipsi placitũ
fuĩt aominsiret. quẽad modũ om̃is
creatura eiꝰ unꝑiis obsecuroet: Con-¬
u̾sationesq rerum ñ casualit̃ agi.

Expanded text:
dam partem, divinae potentiae sacramenta dicturus. Confitebuntur enim coeli, qui sunt veri praedicatores, quantis miraculis Dominus mundum, prout ipsi placitum fuerit, administret: quemadmodum omnis creatura ejus imperiis obsecundet; conversionesque rerum non c
Abbreviated transcription (Latin):
inculissẽ. in qua peccatores certũ ẽ
posse demeni hoc ẽ paulominus
Uanis enim ꝑsuasionib potuisset
decipi. ni si meruisset a dño lib̾ari.
Si dicebam mor est pes meus. miscdĩa
tua dñe adiuuabat me

Expanded text:
incidissem, in qua peccatores certum est posse demergi. Paulominus vanis persuasionibus potuisset decipi anima mea, nisi meruisset a Domino liberari. 18 Si dicebam: Motus est pes meus: Misericordia tua, Domine, adjuvabat me
Abbreviated transcription (Latin):
a dñs adorat᷑. qñ fu̾nt hostie por¬
tate quas suꝑsꝰ intimauit. ut suppli¬
catio confitentis mereatur ad aures
ꝑuenire creatoris. Nec uaccat qͦd man¬
iore u̾su atria posuit. hic uͦ singła¬
rit. erium dic̃. q exilł atriis id est¬

Expanded text:
nus adoratur, quando fuerint hostiae portatae, quas superius intimavit; ut supplicatio confitentis mereatur ad aures pervenire Creatoris. Nec vacat quod in anteriore versu atria posuit; hic vero singulariter atrium dicit, quia ex illis atriis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Aiidrimũ ꝑcuncta monitorem.
uiistis patriaticum diligere. s roma-
Nã dũ confitentes latino ser¬
Hone dicant᷑ uidĩ. quẽ admodum
ssappellari. potestis tam grauit̃ obsti-
Cui gͦ ultionem tantam ñ adu̾¬
ad finem suꝑ eẽ noscunt᷑ ORemus.
ut qui nob grãm p̃stitit in p̃teritis:
ipse nob auxilium concedat efficacit
infutis.

Expanded text:
r cuncta monitorem. noluistis patrioticum diligere, sed Romanum. Nam dum confitentes Latino sermone dicantur Judaei, quemadmodum sic appellari potestis tam graviter obstinati? Cur ergo ultionem tantam non advertiad finem superesse noscuntur. Oremus ut qui nobis gratiam praestitit in praeteritis, ipse nobis auxilium concedat efficaciter in futuris.
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus. que ĩmũdos sp̃c fugati. Na
unde temptare diabolus uoluit
inde a nob̾ suꝑatꝰ abscedit Memor
ẽ enu iniquus p̃ sumptionis suȩ.
menior ẽ diuine uictorie: Ipseqͥp¬
pe et in nob̃ uincit: qui eũ in se ꝓpͥa
gnoseat nos ipsuis eẽ cui se recplit
antecessisse: Ne frustra. tantam
głam psalmi huiꝰ intali numers
estimo collocatam que ter trina.
reuolutione denaris. ad omĩpotẽ¬
tem atq in diuisibilẽ cogno srit᷑
tendere trinitateaez. iꝗ¬

Expanded text:
ujus, quae immundos spiritus fugat. Nam unde tentare diabolus voluit, inde a nobis superatus abscedit. Memor est enim iniquus praesumptionis suae, memor est divinae victoriae. Ipse quippe et in nobis vincit, qui eum et in se prcognoscat nos ipsius esse, cui se recolit ante cessisse. Nec frustra tantam gloriam psalmi hujus in tali numero aestimo collocatam, quae ter trina revolutione denarii ad omnipotentem atque indivisibilem cognoscitur tendere Trinitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
E⁊ omĩa q̃ p̃stat gratuita lar
concedit. Sequit᷑. Et in noĩe
astabitur cormi eiꝰ. Cornu.
hic sic eficat inuictissimã potesta¬

Expanded text:
et omnia quae praestat gratuita largitate concedit. Sequitur, et in nomine meo exaltabitur cornu ejus. Cornu hic significat invictissimam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
Risoria potiusq̃ dolent
conquestio contra plebem dñi cogr
ꝑituros. et astuta faisitate id est doloia
uoliuitate nisos eẽ deciꝑe quos ꝓbant᷑
u̾itatis studia cominonere. S ut am¬
plꝰ eorum ieuitas exponeret᷑. adlidi
aduersus scõs tuos ut ñ solum
ocrib dolum: u̾m etiam ipsis qͦ

Expanded text:
Risoria potius quam dolenda conquestio, contra plebem Domini cogitasse perituros, et astuta falsitate, id est dolosa voluntate nisos esse decipere, quos probantur veritatis studia communire. Sed ut amplius eorum levitas exponeretur, addidit: Adversus sanctos tuos; ut non solum mediocribus dolu
Abbreviated transcription (Latin):
tͥdñe. Sequitur. Conuersus exritatꝰ
es me. Hoc uerbum ꝗͣ patuum sit
debemus adu̾tere ut fauios suos
quãuis p̃missa districtione iassiget.
tamen tristes ꝑmanere ñ paut dum
scͥpturar diuinar̃ eos scõ alloquio cõ¬
solatur Exortatio: consolatio debet
intelligi q̃ animos cõponit asflictio¬
nem releuat. ⁊m̃tem sanat duiersis
angnoribus sauciatam:¬

Expanded text:
ne . Sequitur, et conversus exhortatus es me. Hoc verbum quam paternum sit debemus advertere, ut famulos suos quamvis praemissa districtione castiget, tamen tristes permanere non patitur, dum Scripturarum divinarum eos sancto alloquio consolatur. Exhortatio, consolatio debet intelligi, quae animos componit, afflictionem relevat, et mentem sanat diversis languoribus sauciatam
Abbreviated transcription (Latin):
repetitione memorauit. reuera suũ
quem pia dm̃i largitate ꝑepit ñ ꝙ̃
aiabose simti nte generauit. Dedit
etiaus iu se ieium suum. quando
curba suscepit Illa ⁊ strat peccato

Expanded text:
era suum, quem pia Domini largitate percepit, non quem diabolo seminante generavit. Dedit etiam terra fructum suum, quando gentium turba suscepit. Illa enim quae erat peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ulum tuuere uolunt. et amare ñ de
simunt. Sir enĩ et salomon diẽ. In ie
mo dic̃. Iuneat dnm omĩs tra. S ti¬
mor iste ñẽ cenumana trepidatione
contingit. s diuina iuspiratione pre¬

Expanded text:
illum timere norunt, et amare non desinunt. Sic enim et Salomon dicit: Initimo: Timeat Dominum omnis terra . Sed timor iste non ex humana trepidatione contingit, sed divina inspiratione pr
Abbreviated transcription (Latin):
Mitabilit hic psalinꝰ utrasq nos ꝯ¬
fessiones edocuit. ut ⁊alacres dño
iuhilerus ⁊ peccatoꝵ nrõꝵ uulnera
sine int̾missione plangamus. In hoc
ent a⁊ mundo utrumq necessariũ ẽ
ut nec intristicia desꝑet di seriuuis.
nislatꝰ. Nam fic̃ sanitas hominis
imoꝵ ipate consistit: ita ꝑfectꝰ.¬

Expanded text:
Mirabiliter hic psalmus utrasque nos confessiones edocuit, ut et alacres Domino jubilemus, et peccatorum nostrorum vulnera sine intermissione plangamus. In hoc enim mundo utrumque necessarium est, ut nec in tristitia desperet Dei servus, r elatus. Nam sicut sanitas hominis humorum pace consistit, ita perfect
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ iustissimo illi uiro qui inpͥn
parte noscitur intro ductus cien
dignatione respondit. ut coroa fi¬
lium tali ꝓmissione roboraret hi
gͦ beatum qui habitat in adiutos
altissimi: libat᷑m se amat sli

Expanded text:
Pater justissimo illi viro qui in prima parte noscitur introductus, clementi dignatione respondit, ut corda fidelium tali promissione roboraret. Hunc ergo beatum, qui habitat in adjutorio Altissimi, liberaturum se a mali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa fideles ammonet
tionis sacram̃ta sum̃tes: nouum
canticum dedm̃i uncarnatione
celebrent: Nouuꝰ enĩ homo caie¬
re debet canticum nouum. n
uenustus. quinec ãde pecata po¬
nens inp̃uaricatione uet̾is hoł
aliquio simile mundus audiuit.
Nouum: qd̾ nulla uetustate sor¬
cit. s semꝑ insue dignitatis grã¬

Expanded text:
a fideles admonet tionis sacramenta sumentes, novum canticum de Domini incarnatione concelebrent. Novus enim homo cantare debet canticum novum, non ille vetustus qui necdum Adae peccata deponens, in praevaricatione veteris hominis aliquid simile mundus audivit. Novum, 327 quod nulla vetustate sordescit, sed semper in suae dignitatis gra
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab eis ille uitulus penitꝰ aboleret. incẽ¬
dit eum contruut in aquas sparsit atq
fummersit᷑: ut qͥd & potũ hoc poplode¬
dit. Quem ñ exciter factũ hoc adinquirẽ¬
dã ⁊ intelligendã ꝓpħicã sig̾cationẽꝰ oc¬
currat gͦ iam intentis m̃tib tanꝗ diaboli
corpꝰ in uitulo: id ÷ homines in om̃ĩb gen¬
tib quib adhec saͥclegia caput. hoc ÷ aue¬
torẽ. diabolꝰ. Aureum ꝓpt̃ea. qr uident᷑
idolatrie ritus uelut asapientib institu¬

Expanded text:
ut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incenut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incendit eum, contriuit, in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum hoc populo dedit? quem non excitet factum hoc ad inquirendam et intellegendam propheticam significationem ? occurrat ergo iam intentis mentibus tamquam diaboli corpus in uitulo, id est homines in omnibus gentibus, quibus ad haec sacrilegia caput, hoc est auctor, est diabolus, aureum propterea, quia uidentur idolatriae ritus uelut a sapientibus institu
Abbreviated transcription (Latin):
erit requirendum ẽ: qđ exeis mul-¬
tos qui sibi absente ipso id ÷ moyse. idolii
fabricauer̃. sine ulla cuiꝰꝗ netessitudimiꝰ
distinctione iussit interimi facile ẽ. ut
intelligat᷑ hominũ illoꝵ intẽptionẽ sig̾¬
care uitioꝵ taliũ. qualib illi ad eam ido¬
latriã defuxerunt. In talia quippe ui-¬
tia seune nos ubet psalmꝰ. cũ dicit.
Irascimini & nolite peccare. Intalia ui¬
tia seiuire nos tubet apłs. cũ dicit. Mor-¬
tificate m̃bra ur̃a. que sunt suꝑ tram:
Fornicationẽ: inmunditiã luxuriam.
concupiscentiã malam: & auaritiã que
ẽ. idoloꝵ seruitꝰ. S quid sibi uelit qđ pͥꝰ
fecit. ut ipsum uitulũ igne ꝯbureret. mi¬
nutatimq ocidet.i in aquã spargeret.¬
& potum popło daret: maiorẽ intenti¬
onẽ ꝑscrutande sig̾cationis inquirit Si
eñi tabulas quas digito dĩ hoc ẽ. oꝑatiõe
sp̃s sc̃i scͥptas acceꝑat. ideo fregit. qr indig¬
nos eos quibꝰ eas legeret iudicauit. sideqͣ

Expanded text:
erit requirendum est, quod ex eis multos qui sibi absente ipso, id est Moyse, idolum fabricaverunt, sine ulla cujusquam necessitudinis distinctione jussit interimi? Facile est ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite peccare. in talia uitia saeuire nos iubet apostolus, cum dicit: mortificate membra uestra, quae sunt super terram, fornicaticoncupiscentiam malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. Sed quid sibi uelit quod prius fecit, ut ipsum uitulum igne combureret, minutatim concideret et in aquam spargeret et potum populo daret, maiorem intentionem perscrutandae significationis inquirit. si enim tabulas, quas digito dei, hoc est operatione spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos, quibus eas legeret, iudicauit, si denique,
Abbreviated transcription (Latin):
tur obscuriora. tanto mirabiliores in se
mistioꝵ thesauros latere respondent: qͣn¬
tomagis impioꝵ blasphema ora obinu¬
tescere omĩno debent. cum opitulantur
aꝑtissima ueritate: Contͣ quã p̃focato sp̃u
quid musitent ñ inueniunt: & mabiti
miseri manifestatione eiꝰ suas fauces obdu
cendit incelum: & hoc corpꝰ eiꝰ. qđ usq in
fine laborat intra. Scͥbentiũ luteras ue¬
re sacras: omĩs parturiuit intentio. Nec

Expanded text:
tur obscuriora, tanto mirabiliorum in se tur obscuriora, tanto mirabiliorum in se mysteriorum thesauros latere respondent: quanto magis impiorum blasphema ora obmutescere omnino debent, cum oppilantur apertissima ueritate, contra quam praefocato spiritu quid mussitent non inueniunt, et malunt miseri manifestatione eius suas fauces obturcendit in caelum, et hoc corpus eius, quod usque in finem laborat in terra, scribentium litteras uere
Abbreviated transcription (Latin):
głam incorruptibił dĩ insimilitudinẽ
imaginis corruptibił hominis: i uolu¬
crũ ⁊ quad rupedũ n serpentiũ. Ex hac qͥ¬
si sapientia: iste uitulus aureus. Qualia
solebant egẏptioꝵ etiã ipsi pͥmates ⁊tã.¬
quã doctihomines adorare figm̃ta. Hoc gͦ
uitulo significatũ ẽ. om̃e corpꝰ: id÷ omĩs so¬
quo in euanglio dicit. Ignẽ ueni mittere
uututis eiꝰ diabolica in eisforma soluat᷑.
Totũ deinde corpꝰ illud ominuit: id: ab
illa male ꝯspiratioĩs ꝯflatione discissũ
u̾bo ueritatis humiliat. Et ominutũ in
aquã mittit᷑: ut eos israhelite. id ÷ euan-¬
głii p̃dicatores. ex baptisio in sua m̃bra.
hoc ÷ incorpꝰ dnicũ transferãt. Quoꝵ isra-¬
helitarũ petro de ipsis gentib dictũ ẽ.
macta & manduca. Si macta & manduca:
quare ñ etiã concide & bibe. Ita ille uitulꝰ
ꝑ ignẽ zelr& aciẽ ubr & aquã baptismi: ab
eis potiꝰ quos absorbere conabat᷑ absortꝰ:
scrutata & quodãmͦ int̾rogata qͣntaᷤ uiden¬

Expanded text:
militudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ei hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis soquo in euangelio dicit: ignem ueni mittere uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euangelii praedicatores, ex baptismo in sua membra, hoc est in corpus dominicum, transferant. quorum Israhelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: macta et manduca. si macta et manduca quare non etiam:I concide et bibe? ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius quos absorbere conabatur absorptuscrutata et quodam modo interrogata quanto uiden
Abbreviated transcription (Latin):
& ut annuntiet nom̃ meũ in uniusa
t̃ra. Hȩc scͥpturȩ u̾ba & apłs posuit: cũ
in eodẽ loco ꝑdifficili uersaret᷑. Ibi aũt¬
& hocait. Si aũt uolens ds̃ ostendere
irã. ⁊ demonstrare potentia suã. attulit
in multa patientia uasa ire. parcendo uti¬
q his. quos malos futuros ẽẽ p̃scierat. q̃
uasa dicit ꝑfecta in ꝑditione: & notas
me: d̃s m̃s demonstrauit mͥ immicis
meis. Nouit gͦ ds̃ bene uti mał: in qͥbꝰ
tam̃ humanã naturã ñ ad malitiã cre¬
at̾ s ꝑfert eos patient̃. quousq scit¬
eos opportere: ñ in anĩt.s utens eis ad
animonitionẽ uł exercitationẽ bonor.
Ecce em̃ ait ut adñtiaret᷑ nom̃ d̃i in uni¬

Expanded text:
 ut adnuntietur nomen meum in uniuersa terra. haec scripturae uerba et apostolus posuit, cum in eodem loco perdifficili uersaretur. ibi autem et hoc ait: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae — parcendo utique his quos malos futuros esse praescierat: quae uasa dicit perfecta in perditionem — et ut notas. me; deus meus demonstrabit mihi <in> inimicis meis. nouit ergo deus bene uti malis, in quibus tamen humanam naturam non ad malitiam creat, sed perfert eos patienter, quonsque scit oportere: non inaniter, sed utens eis ad admonitionem uel exercitationem bonorum. ecce enim, ut adnuntiaretur nomen dei in uni
Abbreviated transcription (Latin):
uos dicã m̃se marcio martẽ colere: Illo em̃
m̃se: bema urm cũ magna festiuitate cele¬
bratis. Si aut̃ uob in m̃se martio licere ar¬
bitramini aluto ꝯsidare ñ martẽ. Cur ex
die septimo qđ sabbatũ aiequie nominatũ
÷.diuinis scͥpturis saturm̃ importare co¬
namini: qr eũ diẽ satium g̃s appellauer̃t:
Nempe iam uidecis: cum quanta impietate
deliretis. De sacficiis aut̃ animaliũ. qͥs nr̃m
nesciat magis ea ꝑu̾so popło congruenter
imposita: quã do desidanti oblata s tam̃
tio & dĩ ꝓpitiatio. nob sine sanguine nulla:
S illarũ sigurarũ ueritas. xp̃c ẽ: cuiꝰ san¬
guine redempti & mundati sumꝰ.
am infiguris eloquior diuinoꝵ ⁊

Expanded text:
uos dicamini in mense martio Martem colere? illo enim uos dicamini in mense martio Martem colere? illo enim mense bema uestrum cum magna festiuitate celebratis. si autem nobis in mense martio licere arbitramini aliud considerare, non Martem, cur ex die septimo, quod sabbatum a requie nominatum est, diuinis scripturis Saturnum importare conamini, quia eum diem Saturni gentes appellauerunt? nempe iam uidetis cum quanta impietate deliretis. De sacrificiis autem animalium quis nostrum nesciat magis ea peruerso populo congruenter imposita quam deo desideranti oblata? sed tamen tio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redemti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinorum et
Abbreviated transcription (Latin):
ieb quippe
istis quoꝵ septenariꝰ mimerꝰ in or¬
bem̃ redit. deoꝵ suoꝵ nomina gentes impo
te eriã uos umttamini: nͥ qđ cũ eis lucidiora
duo lumina. cet̾a uͦ sidera ñ cũ eis adoratis
S & m̃sib. imposuer̃ nomina deoꝵ suor.
ꝓpt̃ honorẽ quippe ronnili qr eũ martis fi¬
liũ credidunt: pͥmũ insem maitidicantes.
martiũ uocauer̃. Et inde aplem: nullodĩ
sui nomine.s are ipsa quasi aperilenr qđ
t̃c plurimũ germinis aꝑiat in florẽ. Inde
t̃cium mñsem matũ:. qđ maiam mercurii
matrẽ deam colunt. Inde quartũ uiniũra
uinone. Inde cet̾os usq ad decembrem: a
mimeris nominauer. S ex eis quintilis at¬
q sextił. nominib hominũ quib diuinos
honores decreuer appellati st̃: tuliꝰ & augͦ¬
tus. Nam septimꝰ septẽb̾ icet̾i ut dixiusq ad
decẽbiem: numeroꝵ ex ordine nominibꝰ enĩ¬
tiant᷑. Porro ianuariꝰ. aiano appellatꝰ ẽ.: febru-¬
ariꝰ a febrius. sacris luꝑcoꝵ. Uultis gͦ ut &

Expanded text:
iebus quippe istis, quorum septenarius numerus in orbem redit, deorum suorum nomina gentes imposte etiam uos imitamini, nisi quod cum eis lucidiora duo lumina, cetera uero sidera non cum eis adoratis. sed et mensibus imposuerunt nomina deorum suorum. propter honorem quippe Romuli, quia eum Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes martium uocauerunt; et inde aprilem nullo dei sui nomine, sed a re ipsa quasi aperilem, quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. inde tertium mensem maium, quod Maiam, Mercuri matrem, deam colunt. inde quartum iunium a Iunone, inde ceteros usque ad decembrem a numeris nominarunt. sed ei eis quintilis atque sextilis nominibus hominum, quibus diuinos honores decreuerunt, appellati sunt iulius et augustus. nam septimus september et ceteri, ut dixi, usque ad decembrem numerorum ex ordine nominibus enuntiantur. porro ianuarius a Iano appellatus est, februarius a februis, sacris lupercorum. uultis ergo ut et
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ carnis peccati.ut de peccato damp¬
naret peccatũ. & si qđ aliud sacrisicuge¬
nus exp̃ssius omemoraueris: in eo quoq
ca siue curũcisio. siue sabbatũ. siue differen¬
tiabant᷑ impleuit:
ocło non sit contrariũ qui te ꝑcusserit

Expanded text:
tudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum; et si quod aliud sacrificii genus expressius commemoraueris, in eo quoqueca siue circumcisio siue sabbatum siue differentiabantur impleuit. OCVLO NON SIT CONTRARTVM: QVI TE PERCVSSERIT
Abbreviated transcription (Latin):
se baptizari. aut abhis quȩ p̃ter arthã idest
p̃t eccłiã baptismꝰ occidit seduci & tencri
đ columba emissa. non inuenta reqͥe
reu̾sa e: ostendit ꝑ nouũ testamtũ requiẽ scĩs
in hoc mundo ñ eẽ ꝓmissa P ost .xl. enĩdies¬

Expanded text:
rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post quad
Abbreviated transcription (Latin):
scõs⁊ s potiꝰ totũ homune ñ adhuc spe.s iam
re ipsa om̃i expaite. & sp̃s &e corporis ꝑfecta in¬
mortali salute renouatũ in et̃ne uitȩ munꝰ
assumit. Quia gͦ septima requies cũ octaua
resurrectione conrungit᷑. & hoc in sacram̃to
regenerationis nr̃e id ÷ inbaptisino: altum
ꝓfundũq misterium est:
uindecim cubitis suꝑcreuit aqua. exce¬
cendit omne sapientiã suꝑboꝵ. Septẽ quippe
& octo ꝯiuncta: quindecĩ faciunt. & quia
sepcuaginta a septẽ. & octoginta ab octode¬
nominat᷑ ꝯuuicta ab utroq numero centũ¬
quinqͥgnita dieb exaltata ẽ. aqͦ: eandẽ com¬
m̃dans nob atq confirmans altitudinẽ bap-¬
tismi in consecrando nouo homine. ad teneu¬
sub aut aquis utiq int̾ceptꝰ. aut aliqͦ suꝑ natã-¬
te cadauere illectꝰ: significat homines innũꝑ¬
ditia cupiditatis ret̾rimos & obhoc ad ea quȩ
foris sunt in hoc mundo nimis intentos. aut a

Expanded text:
sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam sanctos, sed potius totum hominem non adhuc spe, sed iam re ipsa omni ex parte et spiritus et corporis perfecta inmortali salute renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. regenerationis, id est, in baptismo, altum profundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excecendit omnem sapientiam superborum. septem quippe et octo coniuncta quindecim fiunt. et quia septuaginta a septem et octoginta ab octo denominantur, coniuncta ab utroque numero CL diebus exaltata est aqua, eandem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad teneersus aut aquis utique interceptus, aut aliquo supernatanti cadavere illectus, significat homines in immunditia cupiditatis deterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in h
Abbreviated transcription (Latin):
ł qđ uicesimꝰ ⁊ septimꝰ dies m̃sis cõ¬
memorat᷑. ad eiusdẽ quadraturȩ
significationẽ ꝑtiuet. q̃ue iã in quadratis
lignis exposita ẽ. S hic cudentiꝰ. quia nos
dratos trinitas ꝑficit. In memoria qua dm̃
recolimꝰ incelligentia. qua cognoscimꝰ: in
uoluntate. qua diligimꝰ. Tria em̃ ter. et
hoc ter. siunt uiginti septẽ: qui ẽ. nume¬
n t̾narii quadratꝰ. Qd septimo inse archa se¬
dit. hoc ÷ requieuit: ad illã septimanã reqͥ¬
ei significatio recurrit. Et quia ꝑfecti re-¬
quiescunt: ibi quoq illiꝰ quadrature nu¬
merꝰ iterat᷑. Nam uicesima septima die secũ¬
di m̃sis comimñdatũ ẽ. hoc sacram̃tũ: & rur¬
sus uicesina septima die septimi m̃sis eadẽ
comiñdatio confirmataẽ. cũ archa reqͥeuit.
Qđ eñi ꝓmittit᷑ in spe: hoc exhibe̾t in re.
Porro qr ipsa septima requies cum octaua
resurrectione ꝯiungit᷑. neq eñi reddito corpo¬
re sinit᷑ requies que post hanc uitã excipit

Expanded text:
simus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos dratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit
Abbreviated transcription (Latin):
do agit᷑ significat. Deniq post septẽ dies di¬
missa. ꝓpt̾ illã septenariã oꝑationẽ spũalẽ.
Ouue fructuosum suitulũ retulit: quo sig¬
nificaret nonnullos etiã extra eccłiam bapti¬
zatos. si eis pinguedo ñ defuerit caritatis. pos¬
teriore tẽpore quasi uesꝑe more colũbe tanqͣ
in oscula pacis adunitatis societatẽ posse ꝑ¬
duci. Qđ pꝰ alios septẽ dies dimissa aeu̾sa ñ ÷:
significat finẽ scłiꝰ quando erit scõꝵ requies ñ
adhuc in sacram̃to sperquo in hoc tẽpore consocia
nauit: s ia in ipsa ꝑfectione salutis aet̾nȩ. cũ
tradit᷑ regnũ deo & patͥ. Ut in illa ꝑspicria
contẽplatione in cõmutabił uericatis. nullis

Expanded text:
itur significat; denique post septem dies dimissa, propter illam septenariam operationem spiritalem, olivae fructuosum surculum retulit, quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriore tempore, quasi vespere, in ore columbae tanquam in osculo pacis, ad unitatis societatem posse pduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatnauit, sed iam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo et patri. ut in illa perspicua conte
Abbreviated transcription (Latin):
matis minor sum patre. Atq ita circa
creature susceptũq habitũ occupati. eqͥ¬
litate quã cii patre habeo ñ intellige¬
tis. Inde ÷ & illud. Noli me tangere: ñ¬
dum enĩ ascendi ad patrẽ meũ. Tactus
enĩ tanꝗͣ fuẽ facit notionis. idõq no¬
lebat in eo ẽẽ. finẽ intenti cordis in sẽut
hoc qđ uidebat᷑ tantũm putaret᷑. Ascen¬
sio aut̃ ad patrẽ erat. ita uidi sic̃ aequał
ẽ. patͥ: ut ibi eẽt finis uisionis que suf¬

Expanded text:
matis, minor sum patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati aequalitatem, quam cum patre habeo, non intellegitis. inde est et illud: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. tactus enim tamquam finem facit notionis, ideoque nolebat in eo esse finem intenti cordis in se, ut hoc quod uidebatur tantummodo putaretur. ascensio autem ad patrem erat ita uideri, sicut aequalis est patri, ut ibi esset finis uisionis, quae suf
Abbreviated transcription (Latin):
spetiẽ. Unde ipsa caritas nc̃ iu bonis
oꝑib dilectionis exercetur: quase ad subue¬
mendũ quaqͣ uersum pot poirigit Nuc

Expanded text:
iem. unde ipsa caritas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subueniendum, quaqua uersum potest, porrigit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nuenimꝰ itaq apud .iiii. euangelistas
decies ꝯmemoratũ diim uisum eẽ. ab
hominib pꝰ resurrectionẽ. Semel ad
monum̃tũ mulieribꝰ uiterum eisdẽ re¬
gredientib amonum̃to in itinere ⁊ ter¬
cio pet᷑. quarto duob euntib in castel¬
lum: quinto plurib in ierłiubi non
erat thomas: sexto ubi eũ uidit thomas.
septimo ad mare tiberiadis: octauo in

Expanded text:
nuenimus itaque apud quattuor euangelistas decies commemoratum dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem: semel ad monumentum mulieribus; iterum eisdem egredientibus a monumento in itinere; tertio Petro; quarto duobus euntibus in castellum; quinto pluribus in Hierusalem, ubi non erat Thomas; sexto, ubi eum uidit Thomas; septimo ad mare Tiberiadis; octauo in
Abbreviated transcription (Latin):
Priꝰ itaq scđm eͦnsmigrationis significa¬
tionẽ quid aliud occurrit intelligendĩr
p̃cedit uos in galileã ibi eum uidebitis:
tura erac ad g̃s: Quib apłi p̃dicantes eu᷑n¬
głium nullo mͦ crederent᷑: nisi eis ipse oñs
uiã incordib hominũ p̃pararet. & hoc
intelligit᷑ p̃cedit uos ingalileã. Qđ̾ aut̃
gaudentes mirarenẽ difruptis & euictis
difficultatib aꝑiri sibi ostiũ in dño ꝑ illu¬
minationẽ fideliũ: hoc intelligit᷑ ibi eũ
nidebicsI a÷ ibi m̃bra eiꝰ inuenietis ⁊ibi
uiuũ corpꝰ eiꝰ in his quiuos susceꝑint. ag¬
noscetis. Scãm illud aut̃ qđ galilea int̾pta¬
tur reuelatio: non iã in forma serui in¬
telligendũẽ. s milla in qua aequał ẽ
pa̾t:⁊ quã ꝓmisit ap̃d ioħ̾m dilectoribꝰ suis.
cum diceret. Et ego diligã eum: & osten¬
dam me ipsum illi:Non utiq scd̃mid qđ
iam uidebant. & qđ etiã resurgens cũcica¬
tncib ñ solũ uidendũ.s etiã tangendũ

Expanded text:
prius itaque secundum transmigrationis significationem quid aliud occurrit intellegendum praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, tura erat ad gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. non utique secundum id quod iam uidebant et quod etiam resurgens cum cicatricibus non solum uidendum sed etiam tangendu
Abbreviated transcription (Latin):
metũ nideoꝵ. unde cũ exissec thomas ue¬
nit ad eos iħs. siue pꝰoeto illos dies qͥndo.
libet. nicħ hab et adu̾si. Postea inquib ap¬
pariit iacobo. Non tunc aut pͥmũacci¬
ꝑe debemꝰ uisum ẽe. aiacobo: s aliqͥ ꝓpͥa
manifestatione singłarit. Deiude apłis õĩb
Nec illis tunc pͥmtim. s i amͣ familiarius
conu̾sant̃ cum eis usq ad diẽ ascensiõis
sus nouissime aũt omiun inquit: quasi
ab orttuo apparuit & mͥ.S hoc iã decelo:
pͥñ paruũ tepꝰ ascensionis sue. Nunc iam
udeamꝰ qđ distuleramꝰ: cuiꝰ misterii gr̃a

Expanded text:
metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uemetum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus, siue post octo illos dies quando libet, nihil habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo, non tunc autem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus, nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouissimo autem omnium, inquit, quasi abortiuo apparuit et mihi, sed hoc iam de caelo post non paruum tempus ascensionis suae. Nunc iam uideamus, quod dist
Abbreviated transcription (Latin):
lilee montẽ p̃cedẽ. atq omino ꝑ illos . xl.
dies quotiens uoluit. quib uoluit. quẽ ad¬
modum uoluit. sic̃ petrꝰ dĩc quando eun
cornelio & his qui cũ illo fuerant p̃dica¬
bat. Qui sumul inquit inanducauimꝰ
&̃ bibimꝰ cum illo: postea quã resurrex it
amortius ꝑdies quad raginta. Non qđco
bibissent: nã erit ꝯtrariũ ioħi: qui octo
etiã si cotidie illis uisꝰ & cũ illis ꝯuiuatꝰ ẽ
nicħ repugnat. Et fortasse idõ dictũẽ. ꝑ . il.
chil afferat questionis. Resurrexit inqͥt
t̃cio die scđ̾m scͥpturas: & apparuit cephe
Non dix pͥmoap paruit cepħe nã eẽt con¬
tra riũ qđ pͥmo mulierib apparuisse in
euangłio legit᷑. Postea inquit duodecim.
Qtubꝰlibet. qua hora libet ipso tam̃ re¬
surrectionis die. Deinde apparuit pliisꝗͣ
quã quingentis fratrib simul. Siue isticũ
illis. xiierant congregato. clausis ostris ꝓpt̃

Expanded text:
lilaeae montem praecedere; atque omnino per illos XL lilaeae montem praecedere; atque omnino per illos XL dies quotiens uoluit, quibus uoluit, quemadmodum uoluit, sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant pbat: qui simul, inquit, manducauimus et bibimus cum illo, posteaquam resurrexit a mortuis, per dies quadraginta, non quod cassent et bibissent; nam erit contrarium Iohanni, qui octo etiam si cotidie illis uisus et cum illis conuiuatus est, nihil repugnat. et fortasse ideo dictum est: per quulus, utrum nihil afferat quaestionis: Resurrexit, inquit, tio die secundum scripturas et apparuit Cephae. non dixit l\'primo apparuit Cephae,\' nam esset contrarium, quod primo mulieribus apparuisse in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim quibuslibet, qua hora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, siue isti cum illis undecim erant congregati clausis ostiis propter
Abbreviated transcription (Latin):
be cũ incelii ascendet: qđ martꝰ &e lucaᷤ
onemorantẽ Martꝰ quidẽ pꝰ illud qđ eis
discũbentibꝰ apparuit. ita ꝯtinuans
discipłis potuer. illi pͥmo dieͥ resurrectio¬
it. diungit tacite nouissimũ diẽ. quo as¬
cendit in cęlũ. ita narrans. Edix aut̃
illos foras in bethaniã. & eleuatis mami-¬
b suis benedix ei. & factũ ẽ. cũbenedi¬
ceret eis: retessit ab eis & ferebat᷑ incelii.
Tociens g in euanglicis libris ꝯmemora¬
tus ÷ ab hominib uisꝰ. anteꝗͣ ascendis¬
set in cęłt. Int̾ra scilicet nouies. & in ae-¬
re semel. ascendens. S: ñ om̃ia scͥpta st̃:
sic̃ ioħs fatet᷑. Crebra emerat eiꝰ cũ illis
du̾satio ꝑdies. xl: priꝰꝗͣ ascendisset incęlũ:
ñ tam̃ eis ꝑ om̃s .xl. continuos apparu
eis rursꝰ appartiu. Tertio aut̃ ad mare tibe¬
riadis. fortassis otinuo osequenti die. incħ
em̃ repugnat. & denide quando uoluit
ostituens eis qđ & aute p̃dixerat. eos inga¬

Expanded text:
 ascenderet; quod Marcus et Lucas commemorant: Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus apparuit, ita continuans discipulis potuerunt, illi primo diei resurrectioit, coniungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans: eduxit autem illos foras in Bethaniam et eleuatis manibus suis benedixit eis. et factum est, cum benediceret eis, recessit ab eis et ferebatur in totiens ergo in euangelicis libris commemoratus ab hominibus uisus, antequam ascendisset in caelum: in terra scilicet nouies et in aere semel ascendens. Sed non omnia scripta sunt, sicut Iohannes fatetur. crebra enim erat eius cum illis conuersatio per dies XL, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes XL continuos apparueeis rursus apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis, fortassis continuo consequenti die; nihil enim repugnat. et deinde quando uoluit, constituens eis, quod et ante praedixerat, eos in Ga
Abbreviated transcription (Latin):
tiiħm xp̃m. Sic in illa ęt̾nitate cognosci¬
tur: quo seruos ꝑducet ꝑformã serui: ut
libi otẽplent᷑ formam domini Qđ in
noscere: ⁊ quia non ꝑfecte s ex parte sit

Expanded text:
istum, sicut in illa aeternitate cognoscetur, quo servos perducet per formam servi, ut liberi contemplentur formam Domini. CAPUT gnosceret, quia non perfecte, sed ex parte sit
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ in hunc mundũ: Scd̾m quã lucet̃
intenebris. le tenebrȩ eũ ñ cõp̃hendunt.
Iuuc nos p̃cessit. unde ad nosuenieus
n recessit: & quo nos p̃cedens ñ deseruit.
Iuaerit reuelatio tãquã uera galilea.
cũ simles ei erim᷑ibi eii uidebimꝰ sicu¬
ti ẽ. Ipsa erit enĩbeatior tͣnsmigratio
existo scło millã aetnitatẽ: si eiꝰ p̃cepta
sic amplectam᷑ ut ad eiꝰ dextram segrega¬
⁊ meream. Tunc em̃ ibunt sinistrim
obustionẽ aet̃nã: iusti aut inuitã etnã.
Hinc illuc tͦnsiigrabunt. ⁊ ibi cũ uide¬
bunt. qͦm ñ uident ĩpii. Tollet᷑ eni ĩpius
ut ñ uideat claritatẽ dñi. & impri lum̃¬

Expanded text:
entem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmex isto saeculo in illam aeternitatem, si ejus praecepta sic amplectamur ut ad ejus dextram segregari mereamur. Tunc enim ibunt sinistri in combustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam. Hinc illuc transmigrabunt, et eum videbunt quomodo non vident impii. Tolletur enim impius ut non videat claritate
Abbreviated transcription (Latin):
net ut ñ sciat sinistra qđ faciat dextera: &
ipsas elemosinas. & quicqͥd illic aliud p̃cep.
figurate accipiendũ putare. Sane rursus
animoneo qđ̃ oportet meminisse lectorẽ ne
tali animonitione sepissime indigeat alus
atq aliis sermonũ suoꝵ locis dñmia mul¬
ta iterasse. quȩ alibi dixerat ͥ ne forte ipsoꝵ
iocoꝵ ordo cũ ex alio euanglista ñ comuiene¬
rit. alicui eoꝵ hinc putet ee contrariũ: cum
intelligere debeat iterũ alibi dici qđ ĩa ali
bi dictũ erat. Nec tantũ dedictis. uerũ etiã
de factis obseruari deb̾e. Nichil eñi ꝓhibet
hoc idẽ iterũ factũ crede: calũpniari aut̃
euangło. dum ñ credit iterũ faccũ qđ ĩtũ
fieriñ potuisse nemo conuincit: saclege
post octo. Ex eodem lib̾ de consensu euan-¬

Expanded text:
monet, ut non sciat sinistra quod facit dextra, et monet, ut non sciat sinistra quod facit dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursns admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis adque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo cum ex alio euangelista non conuenerit, alicui eorum hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum bi dictum erat, nec tantum de dictis, verumetiam de factis observari debere. Nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere, calumniari autem Evangelio; dum non credit, iterum factum, quod iterum fieri non potuisse nemo convincit, sacrilegpost octo; ex eodem libro II de Consensu Evang
Abbreviated transcription (Latin):
mystice sig̾cationis hab̾e ammonet t pes
neq tectꝰ sit nec nudꝰ ad t̃ram No÷ nec occul¬
ct᷑t euangłium. nec t̾renis ꝯmodis innitat᷑.
& qđ ñ portari uł hab̾i duas tunicas. s ex¬
p̃ssius indui ꝓhibet. dicens ⁊ ne indueren¬
tur duab tumcis. qd eos monet nͥ ñdupli¬
cit s simplicit ambulare. Ita dñm omia
dixisse nullo m dubitandũ ẽ. partim ꝓpͥeͥ.
partim figurate.S euangłistas. alia istũ.
alia istum inseruisse scͥptis sius Queda
uͦeadẽ ł duos. ł tres eoꝵ quoslibet. uł onis
quatuor posuisse: nec sic tam̃ omĩa eẽ cõ¬
scͥpta que ab illo seu dicta sen facta sunt. Qͥs¬
qͥs aut putat ñ potuisse dñmin uno sermo¬
ne quedan figurate. quedã ꝓpͥe ponere do¬
quia: ceta eiꝰ inspiciat᷑. indebit qua hoc teme¬
re atq inerudite arbitiet᷑. Pot̃ eni iste ut uns̃
aliquid dicã qđ̃ animo inam occurrit. qmimo

Expanded text:
mysticae significationis habere admonet, ut pes mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit neque nudus ad terram, id est nec occultetur euangelium nec terrenis commodis innitatur. et quod non portari uel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet dicens: et ne induerentur duabus tunicis, quid eos monet nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dubitandum est, partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia illum, alia istum inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse, nec sic tamen omnia esse conscripta quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat; uidebit, quam hoc temere adque inerudite arbitretur. potest enim iste — ut unum aliquid dicam quod animo interim occurrit —, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Potuit enĩ etiã sicb̾uit dici Nicħ necessa¬
rioꝵ uobcũ feratis. nec uirgã: nlurgã tantũ:
Ut illud qđ dictũ ÷ nec uirgã. intelligatur
ne minimas quidẽ res. Qđuͦ adiunctũ:
nͥ uirgã tantũ. intelligat᷑ qr ꝑ potestatẽ a
dño acceptã. quȩ iunge nomine significata
⁊ etiã quȩ ñ uortant᷑ ñ deerunt. Utrunq
alia sig̾catione positã tollendã dix ei qͥ
uirga rursꝰ aluto sig̾cante ñtollendã dix
ẽẽ contrariꝰ. S iamratione reddita non
puce̾t. Sic & calciamta cũ dic̃ inatħs in
uia ñ ẽẽ. portanda: curã ꝓhibet qua ido
portanda cogitant᷑ ne desint. hoc & de du¬
ab tuncis intelligendũ ÷: ne quisqͣ eoꝵ¬
p̃team quã eẽt indutꝰ. aliã portandã puta¬
ret. sollicitꝰ ne opꝰ eẽt.: cũ ex illa potestate pos¬
sit accipe.  inde marcꝰ dicendo caltiari
eos sandalus uł soleis. aliqͥd hoc calciam̃tũ

Expanded text:
potuit enim etiam sic breuiter dici: "nihil necessapotuit enim etiam sic breuiter dici: "nihil necessariorum uobiscum feratis, nec uirgam, nisi uirgam tantum", ut illud quod dictum est: nec uirgam, intellegeretur "ne minimas quidem res"; quod uintellegatur, quia per potestatem a domino acceptam, quae uirgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. utrumquealia significatione positam tollendam dixit ei qui uirgam rursus aliud significantem non tollendam dixit esse contrarius; sed iam ratione reddita non putetur. Sic et calciamenta cum dicit Matthaeus in nia non esse portanda, curam prohibet, qua ideo portanda cogitantur, ne desint. hoc et de duabus tunicis intellegendum est, ne quisquam eoeam quam esset indutus aliam portandam putaret sollicitus, ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. proinde Marcus dicendo calciari eos sandaliis uel soleis aliquid hoc calciamentum
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulꝰ pꝰ aptiꝰ ista explicat. Nescitis qr
qui intẽplo oꝑant᷑. que de tẽplost̃ ediit:
Qui altari deseruiunt. altari ꝯpaitiunt᷑:
Sic & oñs ordinauit his qui euangłium
annuntiant: de euangło uiuere. Ego aut̃
nulliꝰ hoꝵ usus sum. Cũitaq dicita diũm
ordinasse. se aut usum nc̃e. utiq ostendit
utendi potestatẽ datã. n ĩpositã seriuendi
necessitatẽ. Hoc gͦ ordinans dñs qđ eum
ordinasse dic apłs. qui euangłium ad nũ¬
tiant de euangło uiuere: illa apłis loque¬
bat᷑ ut securi ñ possident neq portarent huic
ute necessaria nec magna nec inuiima.
Idõ posuit nec uirgã: ostendens a fidelib
suis omĩa debi minstris suis. nulla supfiua
requirentib. Ac ꝑ hoc addendo dignꝰ: eñĩ
opariꝰ cibo suo: ꝓrsꝰ aꝑuit & illustrauit un¬
de & quare hec omĩa loqueret᷑. Hane gͦ po¬
testatẽ uirge nomine significauit: cũ dix
ne quid tollerent inuia nͥ unrga tantum.

Expanded text:
s paulo post apertius ita explicat: nescitis, quia qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altari deseruiunt altari compartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere; ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non impositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significauit, cum dixit, ne quid tollerent in uia, nisi uirgam tantum.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuut facere nolite. Unde in labore uin¬
cłoꝵ uita apłica. siue inquit occasione
siue ueritate xp̃c annuntiet᷑. & in hoc
gaudeo s &e gaiidebo: tanꝗͣ & ancilla pa¬¬
riente. de ꝓlenumerosiore letata ẽ.lxxu
De facto uide qđ cũ sua nuru concubuit.
Ex libro contra faustum. xxii.

Expanded text:
ciunt facere nolite. unde in labore uinciunt facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica: siue, inquit, occasione siue ueritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo, tamquam et ancilla pariente de prole numerosiore laetata est. LX. DE FACTO IVDAE, QVOD CVM SVA NVRV CONCVBVIT. EX EODEM LIBRO CONTRA FAVSTVM XXII.
Abbreviated transcription (Latin):
docendi cessare. Sic elegit rachel ex uiro
suor i ancilla susciꝑe filios. quã sine fi¬
liis omĩno remanere. Bala quippe: int
lam rachel. De ueteri quippe uita. car-¬
nalib sensib dedita corporee cogitant᷑
unagines: etiã cũ aliquid de spĩcali ⁊
incõmutabili substantia diumnitatis
audit᷑. Suscepit ⁊ lia de ancilla sua fi-¬
lios: amore habende numerosioris ꝓlis
accensa. Inuenimꝰ aut̃ ⁊ elfam eiꝰ ancillam
fidĩ euangłice quoꝵ os hiat ricorñ hiat.
cuminscͥpturis adu̾terimꝰ: hȩc intelliga¬
tur ancilla lie. Scͥptũ ẽ. enĩ de quibꝰdã
Popłs hic ine labiis honorat: coraut̃ eoꝵ
longe ẽ. a me. Et talib apłs dic. Qui p̃di¬
cas ñ furandũ. furaris: qui dicis ñ adul¬
terandũ. ad ulteras: Uerũptam̃ ut etĩa per
hanc condicionalem lib̾a illa uxor iacob la¬
borans. filios heredes regni suscipiat: ido
oñs dic̃. Quȩ dicunt facite: quȩ aut̃ fa-¬

Expanded text:
docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro suo et ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe interlam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantur imagines, etiam cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendae numerosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam fidei evangelicae, quorum os hiat, et cor non hiat, cum in Scripturis adverterimus, haec intelligitur ancilla Liae. scriptum est enim de quibusdam: populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris, qui dicis non adulterandum, adulteras. uerum tamen ut etiam per hanc condicionalem illa libera uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt facite, quae autem fa
Abbreviated transcription (Latin):
officioae idõ sterił. Affectando quippe
ocium. quo studia cõtẽplationis ignes¬
cunt: ñ cõtẽꝑat᷑ infirmitatihominum.
qui in uariis p̃ssuris sibi desidant sub¬
ueniri. S qr & ipsa ꝓcreandi caritate in¬
ardescit: uult em̃ docere qđ nouit: neq
cũ inuidia tabescente iter habe: luder
sororẽ labore agendi atq patiendifilus ha-¬
bundantẽ: & dolet potiꝰ currere homines
at eam uirtutẽ. qua eoꝵ infirmitatib ne¬
cessitatibsconfulit᷑. quã ad illam undedi¬
uinũ ⁊ incõmutabile aliqͥd discit᷑. Hic
dolor figuratꝰ uidet in eo qđ scͥptũ ẽ: & ze¬
lauit rachel sororẽ suam. Pinde qr liquidꝰ
purꝰq intellectꝰ de illa substantia quȩ cor¬
pus ñ ẽ. ac ꝑ hoc ad cartus sensum ñ ꝑtinet
ub carne editis expͥmi ñ pot̃: eligit doctri¬
na sapientie: ꝑquas libet corporeas imagi¬
nes ⁊ similitudines. utcũq cogitanda
insinuare diuina. quã ab officio talia

Expanded text:
negotio et ideo sterilis. adfectando quippe negotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius currere homines ad eam uirtutem, qua eorum infirmitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam, unde diuinum et incommutabile aliquid discitur. hic dolor figuratus uidetur in eo, quod scriptum est: et zelauit Rachel sororem suam. proinde quia liquidus purusque intellectus de illa substantia, quae corpus non est ac per hoc ad carnis sensum non pertinet, uerbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas imagines et similitudines utcumque cogitanda insinuare diuina quam ab officio talia
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ. hoc ẽ dealbationis. qđ ẽ laban. Ue¬
rũptam̃ una amat: alia tolerãt: s que
tolerat᷑. ipsa pͥꝰ iubius fecuntãt: ut si ñ
ꝓpt̃ se ipsaurcerte ꝓpt̃ filios diligatur.
Labor enim tustoꝵ maxinũ fructun ha¬
bet ieis quos in regno dĩ generant inter
multas tẽptationes & cribulatioues. p̃di¬
cando euangłiũ & eos ꝓpt̾ quos sunt
bent foris pugnas: intꝰ timores: gaioiũ
faciliꝰ atq copiosiꝰ ex illo sermone fidei.
humilicatis eiꝰ citius humana cogitatio¬
ne ꝑcipit. & infirmos etiã lie ocłos ñ ꝑtur¬
bat. Rachel aut̃ clara aspectu. m̃te excedit
do: & uidet in pͥncipio u̾bum dm̃. apuddm̃:
& uult parere & ñ pot̃. Qm̃generationẽ
eiꝰ quis enarrabit: Pinde uita quȩ studio
otẽplationis opetit. ut ea quȩ carui funt
inu sibilia. ñ infirmis oclis m̃tis. ꝑ ea que
facta sunt incellecta conspiciat. & sẽpit̃¬
tẽ ineffabilit cernat: uacare uult ab oĩ

Expanded text:
catorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uecatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerumtamen una amatur et altera toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut, sipropter se ipsam, certe propter filios diligatur: labor enim justorum maximum fructum habet in eis quos regno Dei generant, inter multas tentationes et tribulationes praedicando Evangelium; et eos, propter quos sunt bent foris pugnas, intus timores, gaudium facilius atque copiosius ex illo sermone fidei humanitatis ejus citius humana cogitatione percipitur, et infirmos etiam Liae oculos non perturbat. Rachel autem clara aspectu mente excedit Deo, et videt in principio Verbum Deum apud Deum , et uult parere et non potest, quia generationem eius quis enarrabit? proinde uita, quae studio contemplationis conpetit, ut ea, quae carni sunt inuisibilia, non infirmis oculis mentis per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciat et sempitetem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni