comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ra oratio: insi forte ex affectu diuine inspira
tionis gr̃e protendatur Inconuentu tamen
qui nos ꝑ prophetam admoriet dicẽs.
sallite sapienter Id est nõ quenaimuis
soni anris s lumen cordis: et quod lingna ca¬
namus oꝑe compleamꝰ. Cantat sapienter: qui
quod cantat intelligit. Nemo em̃ agit sapien¬
ter: qui quod oꝑatur nõ intelligit. Quod nm̃n
est in om̃ib cibis gustus quo dinoscitur cu¬
ius saporis est : hoc est et in uerbis sacre sen¬
pture prudentia et sensus. Si quis gͦ ita
animã suam intendat in singula uerba pal¬
psalmodie. sicut gustus intentus est in dis¬
cretione saporis ciboꝵ : iste est qui comple¬
uit quod dicitur sallite sapienter. Homini
uocis deum spnitualib hominib glorifica¬
re. Nichil est sela uoce canere sine cordis
intentione: s sicut ait apłs cantantes et plal¬
lantes in cordib ur̃is hoc est. nõ solum uoce
s corde psallantes. Unde et alibi. Psallam

Expanded text:
ra oratio, nisi forte ex affectu inspirationis dra oratio, nisi forte ex affectu inspirationis divinae gratiae protendatur. In conventu tamen qui nos per Prophetam admonet dicens: Psallite sapienter , id est, non quaeramus sonum auris, sed lumen cordis: et quod lingua cantamus, opere compleamus. Cantat et sapienter, qui quod psallit intelligit. Nemo enim sapienter agit, qui quod operatur non intelligit. Quod enim est in omnibus cibis gustus, quo dignoscitur cujus saporis sit, hoc est et in verbis sanctae Scripturae, prudentia et sensus. Si quis ergo ita animam suam intendat in singula verba psalmodiae, sicut gustus intentus est in discretione saporis ciborum: iste es qui complevit quod dicitur, Psallite sapienter . Bonum vocis Deum spiritualibus hymnis glorificare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum vocesed corde psallentes. Unde et alibi: Psallam
Abbreviated transcription (Latin):
ant modicum oꝑis ñi libellum. de multo.¬
rum dictis ortodoxoꝵ opitulante xp̃o colls¬
mus pacrum. et ꝑ coꝵ discurrentes florẽ¬
tia piata. bene olentes uesuti ad manũ collezomib
Flosculos. atq de illoꝵ florigero. atq benedictisnibi
donum ꝑleno ea que necessaria monacdris eẽ ꝑspeni¬
mus colegiimis agre in hoc paruostudaunous
congregare lbello. ea que ꝑfectoꝵ uideliced inoua

Expanded text:
unc modicum Operis nostri libellum de multorum dictis orthodoxorum, opitulante Christo, collegimus Patrum, et per eorum discurrentes florentia prata, bene olentes veluti ad manum collegimus flosculos: atque de illorum florigero, benedictionibusque Domini pleno, ea quae necessaria monachis esse perspeximus collegimus agro, et in hoc parvo studuimus congregare libello. Ea videli
Abbreviated transcription (Latin):
riamus gͥ oculos cordis ñi dilectissim frẽs: et in
lectos: ut pro nobis eius sanguinẽ fusum non
dubitemus. Suspendamus egitir corda nr̃a ad
dilectionem creatoris nr̃i: et non ad modicũ aut
ex aliquo. s ex toto corde. tota anma tota uirtu¬
te diligamus eum. ita ut nullius rei dilectionẽ
filiam plusquam me: non est me dignus. Uere
em̃ si coto corde diligimus dilectioni eius nec pa¬
rentum nec filioꝵ nec amicoꝵ dilectionem preset¬
re deberus. Sed si diligius deum. necesse ut sic̃
nosmet ip̃os diligamus et proximos: quia ĩ his
duob preceptis tota lex pendet et prophece. Er¬
go legem et prophetas non implet: qui deũ ꝓximĩ
non diligit. Scriptum est em̃. Hoc eñi mandatũ
habemus a deo: ut qui diligit deum diligat et
fratrem suu. Et in hoc cognoscunt omnes

Expanded text:
riamus ergo oculos cordis nostri, dilectissimi fratres, et in triamus ergo oculos cordis nostri, dilectissimi fratres, et in tlectos, ut pro nobis ejus sanguinem fusum non dubitemus. Suspendamus corda nostra ad dilectionem Creatoris nostri, et non ad modicum aut ex aliquo: Sed ex toto corde, tota anima, et tota virtute diligamus eum , et nullius rei dilectionem matrem plusquam me, non est me dignus . Vere enim si Deum toto corde diligamus, dilectioni ejus nec parentum, nec amicorum, nec filiorum dilectionem praeferre debemus. Sed si diligimus Dominum, necesse est ut sicut nosmetipsos diligamus et proximum, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Ergo legem et Prophetas non implet, qui Deum proximumque non diligit. Scriptum est enim. Hoc mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . Et in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ximo quod eribeat deo: ut mereanuir ꝑfecte in do¬
mino gaudere cum proximo. Tunc enĩ ad illam
suꝑne frequentie leticiam ꝑuenimꝰ. de qua nunc
se spnitus pignus accepimus: si ad istũ finẽ sci¬
licit ad dilectionem dei et proxim. toto amore
attendimus. Onme mandatum de sola dilectione
et om̃ia umũ preceptum sunt: quia quicquid
tem oꝑis: unum in radice dilectionis. Qualiter¬
dilectio dei et proxum sit tenenda ipe insimiat. qͥ
ĩplerisq stripture sacre sententus et amicos u¬
bet diligi in se: et inimicos diligi propt̾ se. Dili
ille qui suꝑ ip̃m fontem dilectionis in cena recu¬
buit: in epła sua ait. Fr̃s diligamus deũ. quom¬
am ip̃e prior dilexit nos. Neq em̃ deu fragili¬
uit. nutriuit. custodiuit. et ad lauacrum regene¬
rationis ꝑdurit. Benouauit. gubernauit: et ad
intelligibilem etatem ꝑdurit. Hec em̃ om̃ia nobis
mifiricordit̾ et ꝑ iniiani dilectionem ꝑfecit. Ape¬

Expanded text:
ximo, quod exhibeat Deo, ut perfecte mereatur in Dximo, quod exhibeat Deo, ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc enim ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus, si ad istum finem, scilicet ad dilectionem Dei et proximi, toto amore tendamus. Omne mandatum de sola dilet omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid tem operis, unum in radice dilectionis. Hiio Dei et proximi sit tenenda, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis, et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Diliille, qui super illum dilectionis fontem in coena recubuit, in epistola sua ait: Fratres, diligamus Dominum, quoniam ille prior dilexit nos . Neque evit, nutrivit, custodivit, et ad lavacrum regenerationis perduxit, renovavit, gubernavit, et ad intelligibilem aetatem perduxit. Haec enim omnia nobis misericorditer, et per nimiam dilectionem perfecit. Ape
Abbreviated transcription (Latin):
gulateni emendationem ꝑducant. Et quia in regui¬
la beati benedicti scriptum est. mor ut surerenit
sres i sena sedeant onmes m urami et legat muis
collationes ueł uitas patrũ aut certe aliquid quod
edificet andientes: ideo nos et de collationib patrõ
et de conuersationib et instutitionib eoꝵ modicũ
et de diuersis doctorib in hoc libello congessimꝰ
plurimũ. et sic eũ in centum capitulis consũ¬
mauimꝰ totum. Et quia mox est monachoꝵ ũ
irgulam beati benedicti ad capituliun legant
cotidie matutinũ: uolumꝰ ut iste libellus ad eoꝵ
dem beati benedicti leginius regula. ut quicqͥd
inchoamus bonũ a deo. illud ꝑfici instantissime
poscanius oratione. Propterea in hoc libello
de orationis officio capitulum imporinius pͥ

Expanded text:
ucant emendationem. Et quia in regula beati Benedicti scriptum est, Mox ut surrexerint fratres a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus collationes vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes: ideo nos et de collationibus Patrum, et de conversationibus et institutionibus eorum modicum, et de diversis Doctoribus in hoc libello congessimus plurimum, et sic eum in centum capitulis consummavimus totum. Et quia mos est monachorum, ut regulam beati Benedicti ad capitulum legant quotidie matutinum: volumus ut iste libellus ad eorudem beati Benedicti legimus regula, ut quidquid inchoamus bonum a Deo illud perfici instantissima deposcamus oratione; propterea in hoc libello de orationis officio capitulum ponimus primum
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ coet̾nam dei sapientiam. quam mͦ ꝑ ora pͥ¬
dicantium quasi ꝑ decurrentia flina su¬
mimusi in ip̃o suo fonte bibemus. In libro ⁊
dyalogi scriptũ repperi: quod sicut inali ma¬
los in suplicio. sic bom bonos cognoscent in
regno. In qua udelicet cognitione utriusq
partis cumulꝰ ex cresat recributionisiut et
bom amplius gaudeant. qui secum eos let a¬
ri conspicuunt quos amauerunt. et mali
dum cum eis torquent᷑. quos in hoc scło dile¬
xerunt. despecto deo. eos non solum sua. sed
etiam eoꝵ consumat petia. Fit aũ quiddam
mir abilius in electis. quia non solum cos.
quos in hoc cognouerant mundo agnosãt.
s uelut usos ac cognitos recognoscũt bo¬
nos. quos uũquam in derunt. Quia enĩ illic.
om̃s cõmuni claritate dm̃ ꝯspiciũt᷑ nõ ÷ qd̾
ibi nesciant. ubi scieutem omina saunt
Tune enim in claustro ꝑfecte beatitu dinis
augłis et hominib deus preerit. quibꝰ nichil

Expanded text:
quando coaeternam Dei sapientiam, quam modo per ora prquando coaeternam Dei sapientiam, quam modo per ora praedicantium quasi per decurrentia flumina sumimus, in ipso suo fonte bibemus. In libro etiam Dialogi scriptum reperi: quod sicut mali malos in supplicio, sic boni bonos cognoscent in regno. In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus excrescit retributionis, ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiciunt, quos amaverant; et mali, dum cum eis torquentur, quos in hoc saeculo dilexerunt, despecto Deo, eos non solum sua, sed etiam illorum consumat poena. Fit autem quiddam mirabilius in electis, quia non solum eos, quos in hoc cognoverunt mundo, agnoscunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Quia enim illic omnes cem omnia sciunt. Tunc enim in claustro perfectae beatitudinis angelis et hominibus Deus praeerit quibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tum mentis obuubilant: quin pro tempore et
loco. quibus congruũ uiderint illud dicant. Et
quia summo abbati. toto asfectu mentisiiam ĩ he¬
rent: ad huc in terris positi. formam sumii abba¬
cis cenent. Aꝓposito suo flecti nequeunt: et eos
qui sub ip̃is sunt. ꝓposita sua cenere cogunt. Alios
rep̾hendunt: et ab alus rep̾hendi uolunt. Ni¬
chil enun in se habere desiderant: quod oculis
hominũ. et oculis diuine maiestatis nõ ostẽdant
Et quia scripcum reperiunt. beati mundo cor¬
de. qm̃ ip̃i dm̃ iudebunt: ideo ut deum in futur u
uideant. oculum cordis apuluere t̾rene uainta¬
tis mundant. In fucura siquidem uit a.deus u¬
debitur ab his.: quoꝵ oculus mentis a uitus
pur gat᷑. Unde beat̾ gregorius. Uidebinus
inquit dm̃ ipm̃. qui erit nr̃i laboris pͥmuim:¬
ut pꝰ huiꝰ tenebras mort alicatis. gaudeamus
luce diuine cõtemplationis. Que nimirũ ui¬
sio.nunc fide uichoat᷑. s tunc in specie ꝑficit᷑

Expanded text:
tum mentis obnubilant, quin pro tempore et tum mentis obnubilant, quin pro tempore et loco quibus congruum viderint, illud dicant. Et quia summo abbati toto affectu mentis inhaerent, adhuc in terris positi formam summi abbatis tenent. A proposito suo flecti nequeunt, et eos qui sub ipsis sunt proposita sua tenere cogunt, alios reprehendunt, et ab iis reprehendi volunt. Nihil enim in se habere desiderant, quod oculis hominum et oculis divinae majestatis non ostendant. Et quia scriptum reperiunt: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , ideo ut Deum in futuro videant, oculum cordis pulvere terrenae vanitatis mundant. In futura siquidem vita Deus videbitur ab iis, quorum oculi mentis a vitiis purgantur. Unde beatus Gregorius: « Videbimus, inquit, Deum ipsum, qui erit nostri laboris praemiumut post hujus tenebras mortalitatis gaudeamus luce divinae contemplationis. Quae nimirum visio fide nunc inchoatur, sed tunc in specie perficietur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta quippiam uideat. et teu̾berata contremiscat.¬
et quia eum sicuti est uidere nõ pͥaliqñ udendo
licet du̾sis operibus suit intenti: tñ operant᷑
quieti. Interiora domus sue implent doctrina:
exteriora uͦ circundant prouidentia. Nec tñ sic
doctrine student. ut aprouidentia cessent: nec
sic curis exterioribus inhiant. ut a spiricuali do¬
elrina resiigescant. Sũma regunt: et tñ yma
non deserut. Illa cum potestate: ista cum humi¬
litate. Non enim a sapientibꝰ recedunt: et tñ sum¬
plicioribus frĩbus ami descendunt. Sic latent fr̃ĩ¬
bus in sua uoluntace᷑ ut tñ aliqñ cognoscant᷑ in
oꝑatione. Sic cognoscunt᷑ in fuo opere. ut uixre¬
prehendi possint. cognoscentis estimatione. Sit
ad sunt qũqr ait uideri nequeaut: quia quãmus
remoti sint corpore. ad sunt tñ sollicita ar ꝯspedi¬
one. Sic se intelligendum p̾bent ceterisiut uixin¬
tilligi ualeant etiam a discretis. Nec cñ fisecre si¬

Expanded text:
ta quippiam videat et reta quippiam videat et reet quia eum sicuti est videre non potest, aliquandlicet diversis operibus sint intenti, tamen operantur quieti. Interiora domus suae implent doctrina, exteriora vero circumdant providentia; nec tamen sic doctrinae student, ut a providentia cessent; nec sic curis exterioribus inhiant, ut a spirituali doctrina refrigescant. Summa regunt, et tamen ima non deserunt. Illa cum potestate, ista cum humilitate. Non enim a sapientibus recedunt, sed tamen simplicioribus fratribus condescendunt. Sic latent fratribus in sua voluntate, ut tamen aliquando cognoscantur in operatione; sic cognoscuntur in suo opere, ut vix reprehendi possint cognoscentis aestimatione; sic adsunt quandoque, ut videri nequeant, quia quamvis remoti sint corpore, adsunt tamen sollicita circumspectione; sic se intelligendos praebent caeteris, ut vix intelligi valeant etiam a discretis. Nec tamen sic secre
Abbreviated transcription (Latin):
celestia ingredi. credendum nõ est. quia non¬
nullis parilis. eusdem regni celestis aditꝰ
aparentibus clauditur. si male nutri aut᷑
reator ominum deus. pat̾ omp̃c an
quo clamamꝰ alba pater. qr omĩa
operat᷑ quiet᷑ mec tũ angustatur¬
quietꝰ intentꝰ: Sic exteriora cir¬
cundat. it interiora impleat. sic interiora implete
ut xxtendra arcundet. Sc summa regiti ut yma
non deserat. sic pinis p̾sens est. ut a superiorbus
nõ recedat. Sic latet ni sua specie. ut tũ coguo¬
scat᷑ in oꝑatione. sic in suo cognosat᷑ opere: ut
tñ comprehendi non ualeat. cognoscentis estima¬
tione. Sic adest. ut uideri uequeat: sic uideri nõ
ualet. ut tñ eius p̾sentiam. ip̃a sua iudicia testẽt᷑.
Sic se intelligendum p̾bet ut tñ ip̃m nobis ra¬
dium sui intellectus obnubilet. et rursum. sic ca¬
ligine nos ignorantie reprunt. ut tñ nr̃e mẽti.
radus sue claricatis int̾mifes. quatinꝰ et subleua¬

Expanded text:
coelestia ingredi credendum non est; quia noncoelestia ingredi credendum non est; quia nonnullis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur.reator omnium Deus, Pater omnipotens, in quo clamamus: Abba Pater  , qui omnia operatur quietus, nec tamen angustatur intentus, sic exteriora circumdat, ut interiora impleat; sic interiora implet, ut exteriora circumdet; sic summa regit, ut ima non deserat; sic imis praesens est, ut a superioribus non recedat; sic latet in sua specie, ut tamen cognoscatur in operatione; sic in suo cognoscitur opere, ut tamen comprehendi non valeat cognoscentis aestimatione; sic adest, ut videri nequeat; sic videri non valet, ut tamen ejus praesentiam ipsa sua judicia testentur; is intelligendum praebet, ut tamen ipsum nobis radium sui intellectus obnubilet, et rursum sic caligine nos ignorantiae reprimit, ut tamen menti nostrae radiis suae claritatis intermicet, quatenus et subleva
Abbreviated transcription (Latin):
in celesti side requiesauit. Hoc autẽ qd̾ in qͣr¬
to libro dy u̾agi dicitur. qd̾ aute restitutionẽ
de omib iustis faceri possumus. neqr de om̃ibꝰ
uegare. Ilam siuit quoꝵdam aĩe iuistoꝵ: que
quibrdam ad huc mansiombꝰ. a celesti regno
disferunt᷑. Sn quo dilationis dampno. qd ali¬
ud innuitur. uisi qd̾ de ꝑfecta iusticia. aliquid
minus habuerũt᷑ Et tñ luce clarius constat:¬
nis exenut. in celestib sedib recipiunt᷑. Hoc
autem ipĩs uulis. pro retributione sue iusticie.
crescet in die uidicii: quod nũc aiaꝵ sola. pꝰ¬
modum iͦritiam corpoꝵ beaticudine ꝑfruẽ̾¬
tur ut in ip̃a quoq carne gaudeant. in qua do¬
lores. cruciatusq pro dño ꝑ tulerunt. Prete¬
rea sciendum ⁊. qm̃ et sibaptiratos om̃s in¬
fantes. atq in eadent infancia morientes.
ingredi regnum celeste credendum÷. om̃s tũ
paruulos. qui scilicet iam loqui possant regna

Expanded text:
in coelesti sede requiescunt. » Hoc autem quod in quarin coelesti sede requiescunt. » Hoc autem quod in quarto Dialogi libro dicitur, quod ante restitutionem de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam animae justorum, quae quibusdam adhuc mansionibus a coelesti regno differuntur. In quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi quod de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constatnis exeunt, coelestibus sedibus recipiuntur. Hoc autem ipsis justis pro retributione suae justitiae crescet in die judicii: quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruentur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores cruciatusque pro Domino pertulerunt. Praeterea sciendum est quoniam etsi baptizatos omnes infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt regna
Abbreviated transcription (Latin):
glãm. eindem ꝑ ueritatem. diu̾sam per potẽ¬
tam. Eut itaq subtilis: quia et incorrupti¬
bilis erit ꝑ alpabilis: quia non anuttet essen¬
iusteꝵ sunt aute resurrectionem. xli¬
uĩ quibusdam simpliciores frẽs.¬
de animabus pꝰ resur retionẽ. qui¬
bus iñ locis sint dubitant: ideo uõ¬
lumꝰ. ut de eis. diuine saripture ũ¬
is certiores fiant. Ait enim beatꝰ gregoriͦ¬
lignus spc̃. aliquo moriente. egredientẽ aiam
a claustro carnis acceperit: met̾num secũ sine
ulla ꝑmutatione retinebit: ut uͨ exaltata
ad suppliciũ proruat. nͨ et̾ius mersa supplicus.
ultra ad remedium ereptionis ascendat. Ne¬
quaquam enam mĩa redemptoris. pꝰ mortem li¬
berat: quem ante mortem. grã ad ueniam nõ
deret ꝑfecti uiri . pꝰqmͣ de corporibus transeũt:
nequaquam ꝑ moraꝵ sꝑacia sicut anciqui
patres. a patrie celestis ꝑceptione disferũs:
or quippe ut a colligatione carnis exeunt.

Expanded text:
gloriam; eamdem per veritatem, diversam per potengloriam; eamdem per veritatem, diversam per potentiam. Erit itaque subtilis, quia incorruptibilis: erit palpabilis, quia non amittet essente resurrectionem. Quoniam quidem simpliciores fratrede animabus ante resurrectionem quibus in locis sint dubitant, ideo volumus ut de eis divinae Scripturae verbis certiores fiant. Ait enim beatus Greglignus spiritus aliquo moriente egredientem animam a claustro carnis acceperit, in aeternum secum sine ulla mutatione retinebit: ut nec exaltata ad supplicium proruat, nec aeternis mersa suppliciis ultra ad remedium ereptionis ascendat. Nequaquam enim misericordia Redemptoris post mortem liberat, quem ante mortem gratia ad veniam non Dei, et perfecti viri postquam de corporibus transeunt, nequaquam per morarum spatia sicut antiqui patres a patriae coelestis perceptione differuntur: mox quippe ut a colligatione carnis exeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quodam alio subtili.forsitan uł aeriõ. au in eo qͦ
morior corpore resurgam. B si i aerio corpo¬
re resur rexero. ĩam ego nonero qui resurgo
Nam qͦmͦ ⁊ uera resurretio: si uera non potit
cẽ caro. Aperta gͥ ratiõ suggent: quia si uera
caro nõ fui̾t: proculdubio resurrectiõ uera
nõ erit . Hec enu recte resurrectio nõ potest
dici: ubi nou resurgit qd̾ ceadit. Credendũ
est gͥ: quia nequaquam corpꝰ nrm. in illa resur¬
rectionis głaerit in palpabile. uentis subcili¬
us uel aere. Erit aũ sub cile quidem ꝑ esfetũ
spuãlis potentiẽ: s palpabile ꝓ ueritatẽ na¬
cure. In illa gͦ celestis regni gła. caro scdra
naturam erit. s scdm passionis desideria nõ
erit: qr deuicto mortis aculeo. met̾na incorrus¬
nione regnabit. Credinus gͥ et fatem᷑ caruẽ
ui.nñ pͦ resurrectionem futuram. et eandẽ.
et diu̾sam: eandem ꝑ naturam. diu̾sam per

Expanded text:
quodam alio subtili forsitan vel aereo, an in eo quo quodam alio subtili forsitan vel aereo, an in eo quo moriar, corpore resurgam. Sed si in aereo corpore resurrexero, jam ergo non ero, qui resurgo. Nam quomodo vera est resurrectio, si vera non potuit esse caro? Aperta igitur ratio suggerit quod si vera caro non fuerit, procul dubio resurrectio vera non erit. Haec enim recte resurrectio non potest dici, ubi non resurgit quod cecidit. Credendum est igitur quia nequaquam corpus nostrum in illa resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis subtilius, vel aere. Erit enim subtile quidem per effectum spiritualis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. In illa ergo cnaturam erit, et secundum passionis desideria non erit, quia devicto mortis aculeo in aeterna incorruptione regnabit. Credimus igitur, et fatemur carnem nostram post resurrectionem futuram et eamdem et diversam: eamdem per naturam, diversam per
Abbreviated transcription (Latin):
sionem producit᷑. a proferentibꝰ non preitur.
Aperte cũc uidebimus:. quomͦ et unum diui¬
sibiliter tria suit. et indiuisibilit̾ tria unũ.
Apparente gͥ in uidicio recributore operum.
iam u̾ba cẽssabũt exhortationũ: et nos anqu¬
stias uite p̾sentis euadentes. in illa quoq su¬
scepti ꝯtemplatione gaudioꝵ.iam nullatenꝰ
iudigebunus. audire uerba doctoꝵ Qualia¬
erunt humana corꝑa post resurrectõem x¬
um de qualitate corpoꝵ. qualia pꝰ
resurrectionem suit querit᷑ non
ego. s beatꝰ gregorius audiat᷑ Ne
dempcor nr̃ in quit. resurrectionẽ
quam in selostendit. nobis ꝓmisit: et qui a mẽ¬
bra sui secunt᷑ głam capicis. eam in fine mun¬
di . facturus est in nobis. S ecce resur rectionẽ
audio: esfectum tñ eiusdem resurrectionis exqͥto
Credo namq quia resurrecturus sum ÷ s uolo
ut sciam qualis. Sciendũ quippe mͥ 3: utrũ in

Expanded text:
sione producitur, a proferentibus non praeitur. sione producitur, a proferentibus non praeitur. Aperte tunc videbimus quomodo et unum divisibiliter tria sunt, et indivisibiliter tria unum. Apparente igitur in judicio retributore operum, jam verba cessabunt exhortationum, et nos angustias vitae praesentis evadentes, in illa quoque suscepti contemplatione gaudiorum, jam nullatenus indigebimus audire verba doctorut resurrectionem. Cum de qualitate corporum qualia per resurrectionem sint quaeritur, non ego, sed beatus Gregorius audiatur. « Redemptor noster, inquit, resurrectionem, quam in se ostendit, nobis promisit; et quia membra sui sequuntur gloriam capitis, eam in fine mundi facturus est in nobis. » Sed ecce resurrectionem audio, effectum tamen ejusdem resurrectionis exquiro. Credo namque quia resurrecturus sum, sed volo ut sciam qualis. Sciendum mihi quippe est utrum in
Abbreviated transcription (Latin):
hibente cõperi: qualit̾ ad ange¬
los. et ad animas scõꝵ deus con¬
sueuit loqui. Ad huc uͦ scire
desidero. quomͦ post resurrectiõnem deus¬
hoĩbus loqui debeat: ut qd̾ scribere ꝓposui.¬
anctoritati nõ contradicat. Unde beat᷑
gregoriũs. Cum nobis pꝰ resur rectionem.¬
modo omib creaturis presit. nobis insinuat.
tunt dec̾sa nr̃e mentis caliguieĩc lara se uisiõ¬
ne mamfestat: et tunc implebit᷑. quid iñ
euuͣ geliõ ip̃a ueritas dica̾t. Uenit hora cũ iã
nõ in ꝓ u̾bus loquar uobis: s palam de patre an¬
nũciabo uobis. Filius enim de patre palam
annũtiat: qr ꝑ hoc qd̾ u̾bum ÷. ex natura nos
duumtatis illustrat Palam itaq de patre s¬
annũciare se asserit: quia ꝑ patefactam tũc
marestatis sue speciem. et quomͦ ip̃e gignẽti
nõ ĩpar oriat᷑ et quomͦ utroꝵq spiritꝰ. utͥsq
coet̾nus ꝓcedat ostendit. Aperte namq tũc
oritur. sub sequens nõ ÷. quomͦ is qui ꝑ proces¬

Expanded text:
hibente, comperi qualiter ad angelos et ad animas sanctorum Deus consuevit loqui. Adhuc vero scire desidero quomodo post resurrectionem hominibus loqui debeat, ut quod proposuiauctoritati non contradicat. Unde beatus Gregorius: Cum nobis post resurrectionemomodo omnibus creaturis praesit nobis insinuabit; ac tunc detersa nostrae mentis caligine, clara se visione manifestabit, et tunc implebitur quod in Evangelio dicit ipsa Veritas: Venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Filius enim de Patre palam annuntiat quia per hoc quod Verbum est ex natura nos divinitatis illustrat. Palam itaque de Patre annuntiare se asserit, quia per patefactam tunc majestatis suae speciem, et quomodo ipse Genitori non impar oriatur, et quomodo utrorumque Spiritus utrique coaeternus procedat ostendit. Aperte namque tunc oritur subsequens non est: quomodo is, qui proces
Abbreviated transcription (Latin):
In sinu gͦ spem repositam tenuit. qui ue¬
ra certitudine de spe resurrectionis pre¬
sumpsit. Laudabo gͥ deum in uita mea
ut possim eum laudare in futura uita
Lauda dñi in opere humane creationis:
et post lapsum humani gem̾s laudo eũ
super omnem laudem istam. Post primã
rium creacionem et peccare et mori ho¬
mo potuit: post reparationem peccare¬
similit̾ et mori non desut. s pꝰ resurrectõ¬
nem mori et peccare cessabit. Et hec
laus est super omnema laudem. quia nõ
impedietu aliquo casu nec habebit fi¬
nem Mirabilis gͦ deus iñ sanctis suis̃
densisrael ip̃ẽ dabit uircutem et fortitu¬
dinem plebi sue benedictus deus. In p̾¬
senti mirabilis in sanctis suis in mirabilib¬
lis faciendis: in futuro autem mirabilis
in rẽmunerandis bonis Ip̃e dat in pre¬
senti plebi sue adhuc infirme: fidei uirtutẽ
patientie fortitudinem: in suturo autem da¬
bit uirtutem incorruptionis. fortitu dinẽ

Expanded text:
» In sinu ergo spem repositam tenuit, qui ve» In sinu ergo spem repositam tenuit, qui vera certitudine de spe resurrectionis praesumpsit. Laudabo igitur Deum in vita mea , ut possim eum laudare in futura vita. Laudabo Deum in opere humanae creationis, et post lapsum humani generis laudabo super omnem laudem istam. Post primam enim creationem et peccare, et mori homo potuit, post reparationem peccare et mori non desiit, sed post resurrectionem et mori et peccare cessabit. Et haec laus est super omnem laudem, quia non impedietur aliquo casu, nec habebit finem. Mirabilis ergo Deus in sanctis suis; Deus Israel, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae, benedictus Deus . In praesenti mirabilis in sanctis suis in miraculis faciendis, in futuro admirabilis in bonis remunerandis. Ipse dat in praesenti plebi suae adhuc in fide firmam virtutem, patientiae fortitudinem; in futuro autem dabit virtutem incorruptionis, fortitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
aũ in tribulationib cum xp̃o ꝑmanserũt
ni fucuro celestis głe p arcicipes crunt. et
qui secuti sunt eium ad laborem sequent
ad requiem. Cum ip̃o erunt in claustro ꝑ¬
fecte beatitudinis: et ꝑfruent᷑ dulcedine
diume ꝯtẽplationis. In libro uite legẽt
florib amenitatis ꝑpẽtue de lectati: sub ũ¬
bra ligni uite. quasi sub umbra diume ꝓ
idebo dm̃ saluatorem meuin. Scio e̾nma
qdꝰ redemptor mens iuit: et mn nouissims
die de t̾ra surrecturus sum. et rursum qs¬
cundabor pelle mea et in carne mea ui¬
debo deum saluatorem meum. Non dixiͭ
creatorem: s redemptorem. Qui enira õ¬
ni.a creauit. de captiuitate nr̃a sua nos
passione redemit. Et qui incer impiotũ
i anus occubiit: in celo uiuit. In nouissi¬
mo gͥ die resurgam: ut in carne mea uer
homo uerũ hoiẽm dm̃i iideam. Reposi
ca hec spes mea in sinu meo. Unde be¬
atus gregonius. Nichil certius nos ha¬
bere credimus: quam qd̾ in sui tenem

Expanded text:
autem in tribulationibus cum Christo permanserint, autem in tribulationibus cum Christo permanserint, in futuro coelestis gloriae participes erunt. Et qui secuti sunt eum ad laborem, sequentur ad requiem. Cum ipso erunt in claustro perfectae beatitudinis, et fruentur dulcedine divinae contemplationis. In libro vitae legent floribus amoenitatis perpetuae delectati. Sub umbra ligni vitae quasi sub umbra divinae videbo Deum Salvatorem meum. Scio enim quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum: et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum salvatorem meum . Non dixit Creatorem, sed Redemptorem. Qui enim omnia creavit, de captivitato nostra sua nos passione redemit. Et qui inter impiorum manus occubuit, in coelo vivit. In novissimo igitur die resurgam, ut in carne mea verus homo verum hominem Deum videam. Reposita est haec spes mea in sinu meo . Unde beatus Graegorius: « Nihil certius nos habere credimus, quam quod in sinu tenemus.
Abbreviated transcription (Latin):
iohes. thomas i acobus. phylupus. bar¬
tholomeus. Matheus. Symon Iudas
et iudas scariotes Petrus agnosçens. au¬
dreas uirilis. iacobus luctacor. ic hannes
grã. thonias gẽmus. iacobus supplantator
phylippus os lampadis. barchosomeus fi¬
bus suspendentis aquas. Matheus donatꝰ
Symon obediẽns. iudas laudans uł consi¬
tens in t̾pretatur. Qui gͥ bonitatẽ dei sicut
petrus agnoscunt. sicut audreas uiriliter
agiut sicut iacobus luctant᷑ contra uitia
adiuu ante ioh̾is gr̃ã. sicut thomas. et si ab¬
qũ dubicant. post ea tñ cõu̾t ant᷑ ut cre¬
dant. sicut iacobus uicia supplantant sicut
phylippus aperco ote deum predicant si¬
cut barcholomeus aquas suspendunt quia
ppłos in lapsu mundi posicos a t̾renis
sustollunt. sicut macheus om̃ibus que
p ossident renũtiant. et se ipõs donant.
sicut symon deo obeduint. et sicut iudas
los portant et lociun mutant. osculo ma¬
gistroᷤᷤ tradunt dum illis iusidiantes detra¬
hunt qui tales sunt a deo recedunt. Qui

Expanded text:
Joannes, Thomas, Jacobus, Philippus, Bartholomaeus, Matthaeus, Simon, Judas, et Judas Iscariotes . Petrus agnoscens, Andreas virilis, Jacobus luctator, Joannes gratia, Thomas geminus, Jacobus supplantator, Philippus os lampadis, Bartholomaeus filius suspendentis aquas, Matthaeus donatus, Simon obediens, Judas laudans vel confitens interpretatur. Qui igitur bonitatem Dei sicut Petrus agnoscunt, sicut Andreas viriliter agunt, sicut Jacobus luctantur contra vitia, adjuvante Joannis gratia, sicut Thomas etsi aliquando dubitant, postea tamen convertuntur ut credant, sicut Jacobus vitia supplantant, sicut Philippus aperto ore Deum praedicant, sicut Bartholomaeus aquas suspendunt, quia populos in lapsu mundi positos a terrenis sustollunt, sicut Matthaeus omnibus quae possident renuntiant, et seipsos donant, sicut Simon Deo obediunt, et sicut Juda clos portant, et locum mutant, osculo magistros tradunt, dum illis insidiantes detrahunt. Qui tales sunt a Deo recedunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cora reputatis. Intrate miam eiusiet curri¬
te ad ip̃m: tanto citius requiem habebitis.
quanto citius peruemetis. Uia ad ipm̃ st̾:
ꝯcientia. discipliua. bonitas. Per scientiam
itur ad discipliam. ꝑ disciplinam itur ad
bonitatem. ꝑ bonitatem icur ad braticudi¬
nem. Hec ÷ ꝓpt̾ qd̾ uobiscum loqui cepimꝰ:
ut quantum deus dederit. de hac uia qua

Expanded text:
cora reputatis. Intrate viam ejus, et curricora reputatis. Intrate viam ejus, et currite ad ipsum, tanto citius requiem habebitis, quanto citius ad eum pervenietis. Via ad ipsum sunt scientia, disciplina, bonitas; per scientiam itur ad disciplinam, per disciplinam itur ad bonitatem, per bonitatem itur ad beatitudinem. Hoc est propter quod vobiscum loqui coepimus, ut quantum Dominus dede
Abbreviated transcription (Latin):
matiam non resisto. Credo bonum esse
qd̾ pixcipis: credo uerum ẽẽ qd̾ promittis
Ad quieui iam propt̾ te mea reliaquere:
et idarco queso. per te̾ merear tua bona
obtinere. Quia mandatis tͥuis credidi
Si et uos frẽs grã dei iam credidistis
mandat᷑aᷤ eius. reliquistis ur̃a ꝓpter ip̃m̃:
querite nunc sua ab ip̃o. ut mereanui
ꝑ sua uenire ad ipm̃. Credidistis man¬
datis eius dicentis. Si ius ꝑ fectus esse.
uade. uende ꝯmĩa que habes. et ueni se¬
quere me: et habebis chesaurum in ce¬
lo. Fecistis qd̾ p̾cepit. speratis qd̾ promi¬
expedic. Nullus iami carnalis affectus.
i ꝑcipienda gra eiꝰ uos impedit. reliquistis
patrem et inrem. frẽs et sorores cognatos
et asfĩnes: et p̾cuxistis nos ad currendam
uiam ciꝰ. Nichil iam amori illiꝰ p̾p onitis illũ
solur queritis. pro quo lucrificando omĩa huiꝰ
mundi blandimenta. quasi ab sautiũ ama¬
ra. et omem głam acq decoremiquasi ster¬

Expanded text:
maciam non resisto; credo bonum esse maciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere, et idcirco quaeso per te merear tua bona obtinere, « quia mandatis tuis credidi. » Sic et vos fratres gratia Dei jam credidistis mandatis ejus, reliquistis vestra propter ipsum, quaerite nunc Credidistis mandatis ejus dicentis: « Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et veni, sequere me, et habebis thesaurum in coelo . » Fecistis quod praecepit, speratis quod promiexpedit. Nullus jam carnalis affectus a percipienda gratia ejus vos impedit, reliquistis patrem et matrem, fratres et sorores, cognatos et affines, et praecinxistis vos ad currendam viam ejus. Nihil jam amori illius praeponitis, illum solum quaeritis pro quo lucrificando omnia hujus mundi blandimenta quasi absinthium amara, et omnem gloriam atque decorem quasi ster
Abbreviated transcription (Latin):
patriam tũt etiam uiderat: cum dicebat
Souitatent et disapliiam et scientiãm do¬
ce me. Considerauit namq qd ꝑ bonitatẽ
uenit᷑ ad beatitudinem atqr ideo bonitatẽ
doçeri se petiit. quia per hanc ad illam per¬
tuigere concupunt. S quia rursus indit.
qd̾ ad bonitatem obtinendam disciplitia eẽt¬
necessaria: adiũxit et dixit. Disciplinama
doce me. Paratus emm erat discipluiam
seruare: et non solum ad illam seruandã.
spontaneum obtulit se. s ut illam quo qr
quia iudit neminem seruare posse discipli¬
nam bom oꝑis qui non habeat scientiam
uere discrecionis: hanc quoq sibi dariqͣ¬
si quoddam fundamentũ et principium
sancte conu̾sationis ꝑꝯstulauit Sonita¬
tem inquit et disciplmam et scientiam
doce me. Et ut se ydoneum ad hec dicẽ¬
da ostenderet. nouissime secutꝰ ad uinxit.
quia mandatis tiuis credidi. Ac si diceret
deo. Ideo docere me debes. qualit̾ tibi ser¬
iuire debeo: quia p̾ceptis tuis.iam ꝑ ꝯtu¬

Expanded text:
patriam tunc etiam viderat cum dicebat: « Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . » Consideravit namque quod per bonitatem venitur ad beatitudinem, atque ideo bonitatem doceri se petit, quia per hanc ad illam pertingere concupivit. Sed quia rursum vidit quod ad bonitatem obtinendam disciplina necessaria esset; adjunxit et dixit: « Disciplinam doce me. » Paratus enim erat disciplinam servare, et non solum ad illam servandam spontaneum se obtulit, sed ut illam quoque quia vidit neminem servare posse disciplinam boni operis, qui non habeat scientiam vere discretionis, hanc quoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et principium sanctae conversationis postulavit. « Bonitatem, inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissime secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret: Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contu
Abbreviated transcription (Latin):
ic qñ aliquis simp ᷝicibus lequit᷑.
oportet ut eis disfu sius. et u̾bis plamoribꝰ
loquat᷑. Ideo tractatum longius extendi. qm̃
summplicioribus frĩb intendebam loqui p̾n¬
usquam tũ huic operi finem ponam: de in
uentore nr̃i ordinis. sim plicioribus frĩbus
aliquid in transitu dicam. Inuencor siqui¬
dem nrĩ ordiuis. missus fuit a claustro sũ¬
ui albatũ. a sinu uidelicet dei prĩs. enit
in hunc mundum: in duic humani tatis
habitum. Induit uestem carnis: nocauit
ꝑccõres ad el austram ꝑfecte religionis. P̃re¬
misit grãm: ꝓposuit miscd̾iam promisit ue¬
mani: Colleg̾it conuentum: c nsticuit nu¬
merum. duo de cun scilicet apłos. et disci¬
pulos quam plures. quasi conu̾sos. Constru¬
xit eccłiam per totum erbem t̾rarum dif¬
fusam: ꝓposuit cõmunem uitam. scd̾m re¬
gulami sub sanclis apłis constitutam. Si
eos post laberem ad quietẽ claustri reducit
ao requiem: pꝰ laborem scilicet mundane
tribulacionis ad quietem diuine ꝯtem¬

Expanded text:
ic quando aliquis simplicibus loquitur, oportet ut eis diffusius et verbis planioribus loquatur. Ideo tractatum longius extendi, quoniam simplicioribus fratribus intendebam loqui. Priusquam tamen huic operi fineventore nostri ordinis simplicioribus fratribus aliquid in transitu dicam. Inventor siquidem nostri ordinis missus fuit a claustro summi Abbatis, a sinu videlicet Dei Patris. Venit in hunc mundum, induit humilitatis habitum, induit vestem carnis: vocavit peccatores ad claustrum perfectae religionis. Praemisit gratiam, proposuit misericordiam, promisit veniam. Collegit conventum, constituit numerum, duodecim scilicet apostolos, et discipulos complures quasi conversos. Construxit Ecclesiam per totum orbem terrarum diffusam, proposuit communem vitam secundum regulam sub sanctis apostolis constitutam. Siceos post laborem ad quietem claustri reducit;ad requiem, post laborem, scilicet mundanae tribulationis, ad requiem divinae contem
Abbreviated transcription (Latin):
custodita. bone unitationis exemplum Dis¬
cernendum eͥ gͥ que suit illa. que in custodi¬
enda disciplina nũquam int̾ uncti possunt:
et que rur sum illa sit. que pro loco ⁊ tempo¬
remũc int̾mitti. nũc exerteri uoliunt. Sepe
tamen illa. que in publico necessaria sunt. quẽ¬
dam prius in secreto exercitationis usum eꝓpo¬
scunt: qr si ea prorsus in occulto negligimup.
uti pꝰmodum eis. dum opus ÷. in publico non
ualemus. Et cuuc aut piorsus a disciplina
deficientes. antuentibus scandalum facimus.
aut inepte id qd̾ in nobis non 2 simulare co¬
uantes.uirisionem ꝑxcitamus Quid̾ nĩ

Expanded text:
custodita bonae imitationis exemplum. Discustodita bonae imitationis exemplum. Discernendum est igitur quae sint illa quae in custodienda disciplina nusquam intermitti possunt, et quae rursum illa sint quae pro loco et tempore nunc intermitti, nunc exerceri volunt. Saepe tamen illa quae in publico necessaria sunt, quemdam prius in secreto exercitationis usum exposcunt, quia si ea prorsus in occulto negligimus, uti postmodum eis dum opus est in publico non valemus. Et tunc aut prorsus a disciplina deficientes intuentibus scandalum facimus, aut inepte id quod in nobis non est simulare conantes, irrisionem excitamus. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
num his que ad ipm̃ ꝑtinent. querendis
ac ꝑficiendis prestare. ut semper et sibi par¬
cus et pxinus promptꝰ. et dõ deuotꝰ. Qua¬
lit assuescat suas in omĩbi uoluncates fran¬
gere. et alienis uoliuitatibꝰ se quancũ fas
et deceuis eẽ constiterit: ꝑ omĩa discat incli¬
nare. Qualis sedens. qualis iacens. qualis stãs.
qualis ambulans. qualis lo quens. qualis ta¬
cens. qualis comedens qualis ieuinans.
qualis deuide aliquid agens. et quał uacans
loco quid agere debeat. consideret
necesse ⁊. Aliꝰ ÷ modꝰ habend̾ in eo
lõco ubadeus adorat᷑. alius in eo uͥ corpꝰ refict᷑
Aliꝰ in eo qui locutiomi deputatꝰ ⁊ : aluis in eo
ubi silentium custoditur. Aluis demq intꝰ
alius feris. Alius in secreto: alius in publico.
Et quãuis in nullo locordisapliuam suam
homo du deserere debrat. diligentius tamẽ
et magis sollicite. ibi conseruandaz. uͥ uel
ne glecta pluribus generat scaudalum. uł

Expanded text:
num in iis quae ad se pertinent quaerendis num in iis quae ad se pertinent quaerendis ac perficiendis praestare, ut semper et sibi sit parcus, et proximo promptus, et Deo devotus! Qualiter assuescat suas in omnibus voluntates frangere, et alienis se voluntatibus quantum fas et decens esse constiterit per omnia discas inclinare. Qualis sedens, qualis jacens, qualis ambulans, qualis loquens, qualis tacens, qualis comedens, qualis jejunans, qualis denique aliquid agens, et qualis vacans loco quid agere debeat, consideret necesse est. Alius est modus habendi in eo loco ubi Deus adoratur, alius in eo ubi corpus reficitur. Alius in eo qui locutioni deputatus est, alius in eo ubi silentium custoditur. Alius denique intus, alius foris, alius in secreto, alius in publico. Et, quamvis in nullo loco disciplinam suam homo deserere debeat, diligentius tamen et magis sollicite ibi conservanda est, ubi vel neglecta pluribus generat scandalum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ gͥ scire debecisiqd̾ hanc sciẽ¬
tiam. que ad insticutionem recte
et honeste uinendi pertinet mł¬
cis modis hominem colligere. et
comparare sibi oportet. partim ratione par¬
cun doctriua. partim exemplo. parcun medi¬
tatione scãꝵ scripturaꝵ. partim assidua in¬
spectione operum. ac moꝵ suoꝵ: o uod per
diligenter considerare. et quantum
ualet ꝑ semet ipm̃ discernere/ quid
liceat. et̃ quid non liceat: quid decrat et qͥd
non deceat: eñ onui actuin omiu loconti oĩ
temporo erga omnem personam.
oruid in orini actu sit agendim. a¬
N ommi actu. hoc ⁊ qualit̾ sacrart diuina mi¬
steria impleri oporteat qualit̾ humqua osfi¬
cia. et que ad usum corporis ꝑtiuent. exerte¬
re conuemat: quam cimoratũ. qmͣ sollicitũ
quam deuocum. ac religiosum an dei seruicio
homo se exibere debeat. Quam spontaueũ.
qm hylarem. et quamꝰ paratum. osferre in
subbenandis necessit acib ꝓximoꝵ: quã par¬
cum. quam modestũ. et quam nulli inporcu¬

Expanded text:
itur scire debetis quod hanc scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem colligere et comparare sibi oportet, partim ratione, partim doctrina, partim exemplo, partim meditatione sanctarum Scripturarum, partim assidua inspectione operum ac morum suorum. diligenter considerare, et quantum valet per semetipsum discernere quid liceat et quid non liceat, quid deceat, et quid non deceat, in omni actu, et in omni loco, in omni tempore, erga omnem personam. CAP. II. Quid in omni actu agendum. In omni actu, hoc est qualiter sacra et divina mysteria impleri oporteat, qualiter humana officia, et quae ad usum corporis pertinent exercere conveniat. Quam timoratum, quam sollicitum, quam devotum ac religiosum in Dei servitio homo exhibere se debeat, quam spontaneum, quam hilarem, et quam paratum offerre in sublevandis necessitatibus proximorum. Quam parcum, quam honestum, et quam nulli importu
Abbreviated transcription (Latin):
ipm̃ qui uos fecit. tota męntis
intentione. ac uota redire dispomtis: oportet
uos ipam uiam discero ꝑ quam possitis ad il¬
lum quem queritis peruenire. Ipẽ est enĩ
uera et sempit̾na uita. extra quem sicut
et cum ip̃o uiuit beatꝰ est. Si gͥ deum que¬
ritis. iiimo quia queritis: ueram pro fecͥto
ac ꝑpetuam beacitudinem habere desidera¬
tis. Ad beaticudinem autem nemo uenire
pocest nͥ ꝑ urtutem. et mrtꝰ nõ alio mͦ ue¬
racit̾ apprehenditur. nisi disciplina uircu¬
cis. nõ negligent̾ eustodiatur. Usus enim
discipline: ad uirtutem animũ dirigit᷑ utꝰ
aũ ad beacitudinem ꝑducit. ac ꝑ hoc. ex̾¬
citiũ discipline ẽẽ d nr̃a in choatiõ. iur
t᷑ ꝑfectio: p̾tiuũ uircutis. et̾ua beati tudo¬
nusta uiderat: cum dicebat. Et disciplina
tua correxit me in finem Disciplina nãq
dei in fiuem corrigit. qr pleue et ꝑfecte ho¬
niuẽ reformans ꝑ uirtutrm. ad beatitudinẽ
ꝑ ducit. Nanc uiam et hanc pacriam ide

Expanded text:
 fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut et cum ipso vivit, beatus est. Si igitur Deum quaeritis imo quia quaeritis veram profecto ac perpetuam beatitudinem habere desideratis. Ad beatitudinem autem nemo venire potest nisi per virtutem, et virtus non alio modo veraciter apprehenditur, nisi disciplina virtutis non negligenter custodiatur. Usus enim disciplinae ad virtutem animum dirigit, virtus autem ad beatitudinem perducit. Ac per hoc exercitium disciplinae esse debet vestra inchoatio, virtus perfectio, praemium virtutis aeterna beatitudo viderat cum dicebat: « Disciplina tua correxit me in finem . » Disciplina namque Dei in finem corrigit, quia plene et perfecte hominem reformans, per virtutem ad beatitudinem perducit. Hanc viam et hanc patri
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is ppłs in placea domꝰ dei.: cremẽtes
pro pcc̃o et pliuius. Et surrexit es dras
sacerdos: et dixit ad eos. Uos tnͣs gressi
estis: et dixistis uxores aliemgenas
De platea que ⁊ ante portã aquaꝵ dr
congregatus est omĩs ppłs quasi iur unꝰ
ad plateam que ÷ ante portam aquaꝵ:¬

Expanded text:
omnis populus in platea domus Dei trementes omnis populus in platea domus Dei trementes pro peccato, et pluviis. Et surrexit Esdras sacerdos, et dixit ad eos: Vos transgressi estis, et uxores duxistis alienigenas . De platea, quae est ante portam aquarum dicitur: Congregatus est omnis populus quasi vir unus ad plateam, quae est ante porta
Abbreviated transcription (Latin):
lutum hũt: qñq pulu̾e̾ et ariditate scatẽt
Unde ꝑ salmista. Et cõmuiuam iñ quit
eos ut puluem ante faciem uenti: ut lutũ
platraꝵ delebo eos. Puluis ÷ dissolut iõ
Uentus suo impecu pulurm subleuat.
quotiens aliquis actiones cuiꝰlibet disso¬
luti u̾bis adulatoriis laudat. In pulue̾
uͦ tor binem generat cum dissolutas adio¬
nes impetus elationis turbat. Ot pul¬
uerem gͦ initicos suos dauid ꝯminuit
qñ ille manu fortis actiones ꝑu̾soꝵ disso¬
lutas remanere ꝑmitcit. Ut lucum pla¬
teaꝵ delebo eos: Lutum in plateis: est
ĩmũdicia carnis. Habet gͥ dauid inimi¬
cos: id ÷ luxuriantes et lubricos. Et de¬
lebo inquit eos. Unde. Forsitan de libro
pea latior et platra domꝰ dei.
Est etiam platea aute portã
ĩquaꝵ: et alc̾a placea aute portam ef¬
frami De platea laciori dicit . et dimi¬
serunt ihrłm usq ad murum platee la¬
tioris. De platra domꝰ dicit᷑ dẽi sedit

Expanded text:
lutum habent, quandoque pulvere et siccitate scatent. lutum habent, quandoque pulvere et siccitate scatent. Unde Psalmista: Et comminuam, inquit, eos ut pulverem ante faciem venti, ut lutum platearum delebo eos . Pulvis, est dissolutio huritus. Ventus suo impetu pulverem sublevat, quoties aliquis vitam cujuslibet dissoluti verbis adulatoriis laudat. In pulvere vero turbinem generat, dum dissolutas actiones impetus elationis turbat. Ut pulverem ergo inimicos suos David comminuit, quando ille manu fortis actiones perversorum dissolutas remanere permittit. Ut lutum platearum delebo eos. Lutum in plateis, est immunditia carnis. Habet igitur David inimicos, id est, luxuriantes et lubricos. Et delebo, inquit, eos. Unde? forsitan de libro ea latior, et platea domus Dei. Est etiam platea ante portam aquarum, et alia platea ante portam Ephraim. De platea latiori dicitur: Et dimiserunt Hierusalem usque ad murum plateae latioris . De platea domus Dei dicitur: Sedit
Abbreviated transcription (Latin):
plateas et aureas. habet in horreis gra¬
na cum paleis. In plateis ihrłm bom sũt
s nõ deficiunt: quia uanitatib scłi dediti
nõ succũbunt. Mali uͦ in plateis auita¬
tis sunt et deficiũt. quia uagi et instabibes
uoluptatibus carnis non resistunt. Platee
sunt uie late que ꝑ eas gradientem ducũt
ad mortem. Cum de ficent inquit quasi
uuln̾ati in plateis ciuitatis. Pcc̃a sũt qua¬
si muln̾a. Quasi uuln̾a̾ti in plateis deficiũt
qui deficientes in bono. a delectatione pec¬
cati nõ respicuĩt ad hoc eciam ꝑtiere in¬
detur: qd̾ in eodem scriptum reperitur
Tum deficerent inquit paruulus et lactãs
in plateis oppidi. Paruulus est simplex
et rudis ppłs. Lacłans: est doctor carna¬
lia p̾dicans. Platee oppidi : sunt delecta¬
tiones huiꝰ mundi. In plateis gͥ oppidi par¬
uulus et lactans deficunt: qnͣ p̾lati cũ sub¬
iectis cessantes abonis operibus passim
carnalia querunt. Quiꝰ modi placre qñq

Expanded text:
paleas et areas. Habet in horreis grana cum paleis. In plateis Hierusalem boni sunt, sed non deficiunt, quia vanitatibus saeculi dediti non succumbunt. Mali vero in plateis civitatis sunt, et deficiunt, quia vagi et instabiles voluptatibus carnis non resistunt. Plateae sunt viae latae, quae per eas gradientes ducunt ad mortem. Cum deficerent, inquit, quasi vulnerati in plateis civitatis. Peccata sunt quasi vulnera. Quasi vulnerati in plateis deficiunt, qui deficientes in bono a delectatione peccati non resipiscunt. Ad hoc etiam pertinere videtur, quod in eodem scriptum reperitur: Cum deficerent, inquit, parvulus et lactans in plateis oppidi . Parvulus, est simplex et rudis populus. Lactans, est doctor carnalia praedicans, Plateae oppidi sunt delectationes hujus mundi. In plateis igitur oppidi parvulus et lactans deficiunt, quando praelati cum subjectis cessantes a bonis operibus, passim carnalia quaerunt. Hujusmodi plateae quandoque