comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
domo eiꝰ. An ꝑpetuitatẽ queris oꝑib: In memoua it¬
naerit iustus. Uis ne securus ẽe : Ab auditione mala
ñ timebit: s om̃s despieiet mimitos. Gram re lu
affectas: Labia ustoꝵ distillant gr̃am. Itẽ. Memor
iusti cũ laudib: nom̃ impioꝵ ꝑutrescet. Uis tͥ fitua
inuotescere. Expectatio iustoꝵ leticia. Uis iocuita
& in pace sunt : licet mori insipientib uideant. lat
habes uiã uerissimã & fidelissimã ad assequend st̃
quẽ desiderat epicurus: e si eam tenueris beatꝰ a &
bene tibi erit. Hec ad bene beateq iuuendũ potel
sola sufficere: a deo quidẽ. ut extra posita unu̾sa
aut nichil aut minimũ ꝑfectionis adiciant. Hes
hibeo quin uestib uiteas oe auratis ei rcũdatis uari¬
tate quin epuleris eotidie splendide. quin prima
honores habeas: & ut paucis inulta complectas.
ini tempori sed & ꝑuersis morib rectus tamen
esip̃e iom̃ib morẽ geras. & suis lenocinus itri¬

Expanded text:
domo ejus . An perpetuitatem quaeris operibus? In memoria aeterna erit justus . Visne securus esse? Ab auditione mala non timebit, sed omnes despiciet inimicos . Gratiamne linguae affectas? Labia justorum distillant gratiam. Item: Memoria justi cum laudibus, nomen impiorum putrescet . Vis tibi futura innotescere? Exspectatio justorum laetitia . Vis jucunditatem ivent , et in pace sunt, licet mori insipientibus videantur. Ecce habes viam verissimam et fidelissimam, ad sequendum statum quem desiderat Epicurus. Et si eam tenueris, beatus es, et bene tibi erit . Haec ad bene beateque vivendum potest sola sufficere; adeo quidem, ut extra posita universa, aut nihil, aut minimum perfectionis adjiciant. Nec inhibeo quin vestibus niteas deauratis circumdatus varietate, quin epuleris quotidie splendide, quin primos honores habeas: et, ut paucis multa complectar, quin tempori, sed et perversis moribus, rectus tamen, ut es ipse, in omnibus morem geras, et suis lenociniis irri
Abbreviated transcription (Latin):
di mandatoꝵ obedientia ꝓ mouet: secto s calle adug
beatitudinẽ iustꝰ ꝑducitur. Nam & is est quẽ dedua
dñs ꝑ uias rectas. dans ei scientia cog. honestans en
in laborib. & inomĩib complens ei beatitudinẽ pqi
fidelit̾ & utilit̾ laboratur. Possẽ dic̾e qͥa huc tenliu
ad filiũ: neq enũ istud ambiguũ ẽ. cũ & infidli
doginata nichil utilitatis habeant nisi aliquidars¬
re que dico: Uis ne beat ẽe: Porro beatus uir qͥmꝗ

Expanded text:
bedientia promovet, rectoque calle ad veram beatitudinem justus perducitur. Nam et is est quem deduxit Dominus per vias rectas, dans ei scientiam sanctorum, honestans eum in laboribus, et in omnibus complens ei beatitudinem, pro qua fideliter et utiliter laboratur . Possem dicere quia ad hunc tendunt ad Filium. Neque enim istud ambiguum est, cum et infidelium dogmata nihil utilitatis habeant, nisi aliquid costare quae dico? visne beatus esse? Porro beatus vir qui t
Abbreviated transcription (Latin):
qui abducente concupiscentia deliquit in arbor
expedit curari contearia. Et qͥa ñ fuerat homiue a¬
rus temptator. nͥ in mente eiꝰ elatio p̃cessisset: at
concipiat ũn huiniliet᷑ sub potenti manu dei qͥe
ri desiderat in die uisitationis. Abstiueat aligusꝯ¬

Expanded text:
qui abducente concupiscentia deliquit in arborequi abducente concupiscentia deliquit in arboreniam contrariis expedit curari contraria. Et quia non fuerat hominem dejecturus tentator, nisi in mentem ejus elatio praecessisset, a timore concipiat unde humilietur sub potenti manu Dei, qui, exaltari desiderat in die visitationis. Abstineat a li
Abbreviated transcription (Latin):
operari & uelle & ꝑfic̾e: ipsã ueneror tanꝙ̃ uam
ĩmo reu̾a uiã q̃ sola tucit ad uitã. & quẽq boniuo¬
ti cõpotẽ facit. Lactea hec s̃ in nocentie manifesta
candore: & alimentoꝵ sedulitate nutricis explet
officiũ. & solat p̃parat ad ꝑfectũ. Nam sine ea ꝓficit
nullus. Clamat hec in uoce tube p̃uaricatoribu
ut redeant ad cor: eisq ad arborẽ scĩe amoto gladio
ũsatili & flãmeo oucatũ in patriã ꝓmittit & ingres¬
sũ. Plus dicã ipsã arborẽ scĩe & lignũ uite in quo
sunt om̃s sapientie & scĩe thesauri absconditi.&.
in quo habitat plenitudo diuinitatis corporalit᷑
extraxit inscissa tamen substantia. & ꝑduxit
int̾rã ꝑegrinationis ur̃e. & plantauit in medio
eccłie: ut ab eo illustret᷑ ꝑ scientiã. roboretur ꝑ
uirtutẽ. & exultet in miscdia uberi. & gaudiũ
eiꝰ plenũ sit. gaudiũ adeo & in deo gaudium quod
neino tollet ab ipsa. Accedat gͦ ad arborẽ ducente q

Expanded text:
ficere, ipsam veneror tanquam viam, imo revera viam, quae sola ducit ad vitam, et quemque boni voti compotem facit. Lactea haec est, innocentiae manifesta candore, et alimentorum sedulitate nutricis explet officium, et sola praeparat ad profectum. Nam sine ea proficit nullus. Clamat haec in voce tubae praevaricatoribus, ut redeant ad cor, eisque ad ardorem scientiae, amoto gladio versatili et flammeo, ducatum in patriam promittit et ingressum. Plussunt omnes sapientiae et scientiae thesauri absconditi, et in quo habitat plenitudo divinitatis corporaliter , extraxit, inscissa tamen substantia, et produxit in terram peregrinationis nostrae, et plantavit in medio Ecclesiae, ut ab eo illustretur per scientiam, roboretur per virtutem, et exsultet in misericordia uberi, et gaudium ejus plenum sit, gaudium a Deo, et in Deo, gaudium quod nemo tollet ab ipsa. Accedat ergo ad arborem, ducente gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi fuos belos consiliũ iouis uel sapientia dei int̾¬
p̃tat᷑. ramũ hunc ꝓserpine que ꝑserpentẽ & erigẽ¬
tẽ se auicus uitã innuit consecraret. Ait gͦ. Accipe
que ꝑagenda priꝰ. latet arbore opaca aureꝰ & folus
& lento iumine ramꝰ. utnoni inferne dictꝰ sacer:
hunc tegit om̃is lucus. & obscuris clauot̃ ꝯuallib
umbre. Sed ñ antedat᷑ telluris oꝑta subire auri¬
comos ꝗͣ qͥs decerpsit ab arbore fetꝰ. hoc sibi pulcra
suũ ferri ꝓserpina munꝰ instituit: pͥmo auulso ñ
deficit alter aureus. & simili frondescit iurga
metallo. Plane qͥd penarũ lateat int̾renis. uel
quid in his possit mereri solus agnoseit. qͥ de arbo¬
re scĩe. ramũ bone̾ oꝑationis auellit. Eoq auilso
alt̾ ñ deficit. qͥa qͦ amipliꝰ exercent᷑. eo magis sub

Expanded text:
quasi σιοῦ βουλή, consilium Jovis, vel sapientia Dei intequasi σιοῦ βουλή, consilium Jovis, vel sapientia Dei interpretatur, ramum hunc Proserpinae, quae proserpentem et erigentem se a vitiis vitam innuit, consecraret. Ait ergo. Accipe quae peragenda prius: latet arbore opaca Aureus et foliis, et lento vimine ramus, Junoni infernae dictus sacer, hunc tegit omnis Lucus, et obscuris claudunt convallibus umbrae. Sed non ante datur telluris operta subire, Auricomos quam quis decerpit ab arbore fetus, Hoc sibi pulchra suum ferri Proserpina munus Instituit; primo avulso, non deficit alter Aureus, et simili frondescit virga metallo. Plane quid poenarum lateat in terrenis, vel quid in his possit mereri, solus agnoscit, qui de arbore scientiae ramum bonae operationis avellit. Eoque avulso, alter non deficit, quia quo amplius exercentur, eo magi
Abbreviated transcription (Latin):
uerã beatitũdiuẽ reꝓmisit. Pec uereat᷑ qͥs ad arbore
scientie boni & mali manũ extendere prime ꝓhibi¬
tionis exemplo: quia exulẽ & erroneũ ad illam in¬
uitauit ille qui docet hominẽ scientiã. & iuxta
ꝓmissionẽ ꝓpheticã ignaro indicat quid sit boriũ.
In arbore gͦ scĩe quasi quidã uirtutis ramꝰ nascit᷑:
ex qͦ tota uita ꝓficientis hominis consecrat᷑. Neq enĩ
ad genitorẽ uite deũ scił. alt̾ redit: nͥ qͥ uͥtutis ramũ
excisũ de lignosc̃ie p̃tendit. S quis cito auellet ra
mũ. cũ uel ipsã arborẽ .i. quid fieri oporteat ꝑ pauci
nouerint: Nunqͥd tanꝰ facile in notesoet⁊ ubi p̃mul¬
titudine desipientiũ & male agentiũ ipsa arbor oc¬
culit᷑. Hoc ipsũ forte sensit & inaro. qui libet uerita¬
tis eẽt ignarus. & in tenebris gentiuĩ ambularet. ad
elisios campos felicuĩ. & cari genitoris conspectũ eneã
admitendũ ẽẽ ñ credidit: nisi docente sibilla. que

Expanded text:
dinem repromisit. Nec vereatur quis ad arborem scientiae boni et mali manum extendere, primae prohibitionis exemplo, quia exsulem et erroneum ad illam invitavit ille, qui docet hominem scientiam, et juxta promissionem propheticam, ignaro indicat quid sit bonum. In arbore ergo scientiae quasi quidam virtutis ramus nascitur, ex quo tota vita proficientis hominis consecratur. Neque enim ad genitorem vitae, Deum scilicet, aliter redit, nisi qui virtutis ramum excisum de psam arborem, id est quid fieri oporteat perpauci noverint? Nunquid ramus facile innotescet, ubi prae multitudine desipientium, et male agentium ipsa arbor occulitur? Hoc ipsum forte sensit et Maro, qui licet veritatis esset ignarus, et in tenebris gentium ambularet, ad Elysios campos felicium, et chari genitoris conspectum, Aeneam admittendum esse non credidit, nisi docente Sibylla, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& in ipsis bonis aut malis qͥd cui p̃ponderet agnos¬
cat: iugi deinde curet sollicitudine ne partẽ suã
faciat det̾iorẽ. s toto conatu mentis & corporis p̃¬
eligendis inseruiat. Ipse quoq labor dulcescat
sibi: & totã amaritudinẽ r̾erũ p̃sentiũ ut ait
beatꝰ gregoriꝰ spe temꝑet futuroꝵ Nã & ꝓpħa

Expanded text:
et in ipsis bonis aut malis, quid cui praeponderet, agnoset in ipsis bonis aut malis, quid cui praeponderet, agnoscat: jugi deinde curet sollicitudine, ne partem suam faciat deteriorem, sed toto conatu mentis et corporis, praeeligendis inserviat. Ipse quoque labor dulcescat sibi, et totam amaritudinem rerum praesentium, ut ait beatus Gregorius, spe temperet futurorum. Na
Abbreviated transcription (Latin):
incautã manũ extendit. Ab inde enĩ peccatum
accepta occasione ꝑ mandatũ seduxit me: & per
illud occidit. Ipsũ nãq mandatũ oꝑatũ est̾ in me
omn̾e concupiscentiã : qͥa semꝑ nitimͣ inuetitũ
quod ñ licet acrius urit. Ad arborẽ scientie ma
nũ excendit. gulã impleuit. & contra ꝓmissũ
fallacis itsimici & scdm interdictũ ueracis dei ob¬
tenebratꝰ est homo: & inesuriẽ ꝓstratꝰ. fedus feri¬
ens cũ morte. & pactũ faciens cũ inferno. Boni
tanĩ & mali sciens factꝰ est ꝑ exꝑientia̾: & multipli¬
a miserie locũ fecit in se. ł rgo aligno scĩe dũ ꝓhibitꝰ illd̾
ascenderet a u̾itate. uirtute. uita cecidit & deui¬
auit homo. nec reu̾tet᷑ ad uitã: nisi ad arborẽ scĩe
redeat. & inde u̾itatẽ in cognitionẽ. uirtute̾m in
oꝑe. uitã in ocunditate mutuetur. Rationis itaq
acum exerceat ut discernat uit̾ bonũ & inalum:

Expanded text:
incautam manum extendit. Abinde enim peccatum, incautam manum extendit. Abinde enim peccatum, accepta occasione per mandatum, seduxit me, et per illud occidit. Ipsum namque mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam, quia semper Nitimur in vetitum, -- Quod non licetnum extendit, gulam implevit, et contra promissum fallacis inimici, et secundum interdictum veracis Dei, obtenebratus est homo, et in esuriem prostratus, foedus feriens cum morte, et pactum faciens cum inferno. Boni tamen, et mali sciens factus est per experientiam, et multiplici miseriae locum fecit in se. Ergo a ligno scientiae dum prohibitus illud ascenderet, a veritate, virtute, vita cecidit et deviavit homo, nec revertetur ad vitam, nisi ad arborem scientiae redeat, et inde veritatem in cognitione, virtutem in opere, vitam in jucunditate mutuetur. Rationis itaque acumen exerceat, ut discernat inter bonum et malum,
Abbreviated transcription (Latin):
& artata limitib cognitione.s. & exerciciobo¬
ni. Nosse nãq bonũ & ñ fac̾e meritũ dãnatiõis.
non uia beatitudinis. Unde inquis hanc uiã
ingrediarꝰ qͥ in inuiosũ & ñ inuia: In tanta ua¬
rietate uiarũ ignotarũ. aduena & ꝑegrinus
cuiꝰ oculi latguerunt p̃mopia. & fere iã deficiũt
quib eã decernã iudicus: ut ad id tranquillitatiᷤ
& gaudii ꝑueniã qd̾ ꝓmictis: Est in quã uia sub¬
limis celo manifesta sereno. Lactea nom̃ habet.
Serena tibi celũ. ne turbet᷑ p̃indignatione ocłs
anime tue: & facile lacteã hanc agnosces uiã.
Redi ad te. patrũ suspice monimenta: & ibi
intuere diligent̾ ubi auia oeflexeris gressum.
& ubi cecideris in errorẽ. Recolo autẽ nos aber¬
rasse ibi pͥmũ. tibi impulsus & eu̾sus ẽ homo
ut caderet p̃uaricatione mandati. qñ ad uetitũ
scientie lignũ suadente diabolo temerariam &

Expanded text:
et arctata limitibus, cognitione scilicet et exercitio boet arctata limitibus, cognitione scilicet et exercitio boni. Nosse namque bonum et non facere, meritum damnationis est, non via beatitudinis. Unde, inquis, hanc viam ingrediar, qui in invio sum, et non in via? In tanta varietate viarum ignotarum advena et peregrinus, cujus oculi languerunt prae inopia, et fere jam deficiunt, quibus eam discernam indiciis, ut ad id tranquillitatis et gaudii perveniam, quod promittis? Est, inquam, via sublimis coelo manifesta sereno. Lactea nomen habet. Serena tibi coelum, ne turbetur prae indignatione oculus animae tuae, et facile lacteam hanc agnosces viam. Redi ad te, patrum suspice monumenta, et ibi intuere diligenter, ubi a via deflexeris gressum, et ubi cecideris in errorem. Recolo autem nos aberrasse ibi primum, ubi impulsus et eversus est homo, ut caderet praevaricatione mandati, quando ad vetitum scientiae lignum, suadente diabolo, temerariam et
Abbreviated transcription (Latin):
tranquille uite statũ: sed inter pretatione
nisira. & uiciosa executione arbitror infamatã.
deo quidẽ ut cũ epictrei sint plurun .i. uatu
ubescunt enĩ dici qd̾ sunt: & ppriam tͣpitudinẽ
ulare nituntur nomine alieno. dũ non tam
ẽ cupiunt quã uideri. Si uero diffinitioni fide
letur interpres. & sententie cõmodus executor
quos adte iocundo grandis uie cõpendio. cũ p̃ceꝑio
introducã. Ne tam̃ ullã eo quo epicurei diffinitio ten¬
dit uã pdͣtes: eam tibi in calce libri quasi infine iue
conabor aꝑire. Est autẽ ardua &e arta. plana tamen
& recta diligentib deũ: quoducente. docente ae.
subuehente. non offendit quis ad lapidẽ pedẽ suũ.
Ipse namq lapis offensionis & petra scandali gradi¬
entes in se quos accipit erigit & corroborat: ut
humiliati inse in eogłantes audacter &e libere
p̃conent᷑. quia in eo om̃ia possumꝰ qui nos confor¬
tat. Uia siquidẽ hec uirtus ẽ: duob interiecta

Expanded text:
tatum, sed interpretatione sinistra, et vitiosa exsecutione, arbitror infamatam. Adeo quidem, ut cum Epicurei sint plurimi, id est Erubescunt enim dici quod sunt, et propriam turpitudinem occultare nituntur nomine alieno, dum non tam boni esse cupiunt, quam videri. Si vero diffinitioni fidelis detur interpres, et sententiae commodus exsecutor, quos ad te, jucundo grandis viae compendio, cum praeceperis, introducam. Ne tamen ullam eo, quo Epicurei diffinitio tendit, viam putes, eam tibi in calce libri, quasi in fine viae, conabor aperire. Est autem ardua et arcta, plana tamen et recta diligentibus Deum, quo ducente, docente et subvehente, non offendit quis ad lapidem pedem suum. Ipse namque lapis offensionis et petra scandali , gradientes in se quos accipit, erigit et corroborat, ut humiliati in se, in eo gloriantes, audacter et libere praeconentur, quia omnia in eo possumus, qui nos confortat. Via siquidem haec virtus est, duobus interjecta
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ea ducente ꝑueniat. Nam ut beatitudo pos¬
eat᷑. ñ uanis sed ueris insistendũ ẽ bonis uana
Ñ cultorẽ suũ ꝑturbant intenebras exteriores.
fietũ oculoꝵ stridorẽ dentuu. tinintũ auiriũ.
uarias p̃ssuras. & penas inferoꝵ. apud quos

Expanded text:
tandem, ea ducente, perveniat. Nam ut vera beatitudo postandem, ea ducente, perveniat. Nam ut vera beatitudo possideatur, non vanis, sed veris insistendum est bonis. Vana enim cultorem suum proturbant in tenebras exteriores, ad fletum oculorum, stridorem dentium, tinnitum aurium, et varias pressuras, et poenas infero
Abbreviated transcription (Latin):
ãseniũ. & uelud quendã descensũ ad inferos: u
isi reb mnutilit̾ gestis. tociꝰ ante acte uite recognos¬
ritrores. & discat alia uia incedendũ ẽẽ his qui
ilint ad dulces lauinie cõplexus. & tatale regnũ
uronẽ gemine doctrine̾ iires declarasse: dũ uami¬
te figmenti poetici philosophice ueritatis inuolu
archana. Licet autẽ de pͥma corruptione sp̃alit̾
cũ sit. potest & de singulis manifesta ratione
instrari. quia natura hominis ab adolescentia sua
ua ẽ ad malũ: ut ex qͦ libero licet dep̃sso ceperit uti
ebutio ꝑ se cadat sponte inculpã. & inde merito
i preceps ꝓlabatur inpenã. Erigi tam̃ nequaꝗͣ
ust adbonũ: nisi grã de⁊ supponat maniũ suam.
rta ẽ gͦ epicu̾reoꝵ uia. & hauit dubiã ducit ad
pom̃imodas uanitates: ut letũ & quietũ tranqͥs
iute statũ in ea nullus inueniat. uel ad illum

Expanded text:
quam senium, et velut quemdam descensum ad inferos, ubi quam senium, et velut quemdam descensum ad inferos, ubi quasi rebus inutiliter gestis, totius anteactae vitae recognoscat errores, et discat alia via incedendum esse his, qui volunt ad dulces Laviniae complexus, et fatale regnum Maronem geminae doctrinae vires declarasse, dum vanitate figmenti poetici, philosophicae veritatis involvit arcana. Licet autem de prima corruptione specialiter dictum sit, potest et de singulis manifesta ratione monstrari, quia natura hominis ab adolescentia sua prona est ad malum; ut ex quo libero, licet depresso, coeperit uti arbitrio, per se cadat sponte in culpam, et inde merito suo praeceps prolabatur in poenam: erigi tamen nequaquam potest ad bonum, nisi gratia Dei supponat manum suam. Lata est ergo Epicureorum via, et haud dubiam ducit ad per omnimodas vanitates, ut laetum et quietum tranquillae vitae statum in ea nullus inveniat, vel ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
quo liberior. eo faciliꝰ exrat. ñdũ tam̃ ꝓcel lꝰ
crimina. Quartꝰ illicitos amores concilia e
nem unprudent̾ conceptũ in pectore: ad aa¬
tis infelicẽ ꝑducit rogũ. Neq enĩ in inand
fatalem beatitudinẽ ẽẽ sub tipo mercurũ tã
fuga irrefragabilit̾ apprehensa: euacuare q
erant paruili. Unde ut ad memoratũ ah
redeamꝰ. conuersis studiis etas animꝰq uirl
querit opes & amicicias. in serut bonda ͥ¬
imundo amore nauigii su soluere ñ potest an
i pcidit & fune. Sio & patriarche pudicus fuiꝰ
liũ reliquit adultere: ne adulteru crimine in¬
inttet᷑. Quintꝰ maturitatẽ eiuilẽ ꝓmit. & etatem
ungit uicinã senectuti: ĩmo que ipsam iã ingredi
senectutẽ. Hani & patrũ honores recolit. maioꝵ
lemies celebret ludos. in hus ipsis exuti sui mi¬
nã recognoscit. Dũ uͦ hinc egcedit᷑. transit ad sex¬
⁊ affectus uiresq deficiant. ñ tã senectute sentit

Expanded text:
quo liberior, eo facilius errat, nondum tamen procedit ad quo liberior, eo facilius errat, nondum tamen procedit ad crimina. Quarta illicitos amores conciliat, et ignem imprudenter conceptum in pectore, ad amantis infelicem producit rogum. Neque enim inconcessis fatalem beatitudinem esse, sub typo Mercurii ratio fuga irrefragabiliter apprehensa, evacuare quae erant parvuli. Unde, ut ad memoratum ethicum redeamus: Conversis querit opes et amicicias, inservit honimmundo amore navigii sui solvere non potest anindit et funem. Sic et patriarchae pudicus filius pallium reliquit adulterae, ne adulterii crimine involveretur. Quinta maturitatem civilem promit, et aetatem depingit vicinam senectuti, imo quae ipsam jam ingreditur senectutem. Nam et Patrum honores recolit, majorusolemnes celebret ludos, in his ipsis exsilii sui miseriam recognoscit. Dum vero hinc egreditur, transit ad sexcat affectus, viresque deficiant, non tam senectutem sentit
Abbreviated transcription (Latin):
uisus est maro. dũ sex etatũ gradus sex libroꝵ
usus est & ꝓcessũ: ipsũq quẽ educit & ꝓuehit
ducit & deducit ad manes. Nam eneas qui ibimre
etũ ut grecis placet habitator est. de tnas corpus
ab his cõponitur eneas: ut significet animã qu
carnis tugurio habitãtem si etiã neptunũ ah¬
sigeũ eo qd̾ sigeũ in habitet. Primus itaq libes
eneidos sub imagine naufragii manifestas it¬
cie que suis ꝓcellis agitatur exponit tunsima
& in fine suo habundantia cibi & potꝰ adubt
ꝓsilit ad leticiã coniuualẽ. In confimo gͦ a
centie ꝓdeunt colloquioꝵ cõmercia. & eor
peries aut fabulas narrat. aut uetis fallip¬
miscet: eo qd̾ inuitiloquio peccata de ẽẽ ñ post
Porroterceꝰ uarios iuentutis euentꝰ. qualisua
canit etrores : eo qd̾ illa etas fere solos nout
rores. Si quidẽ ut ait ethicus imberbis uutd
tandẽ custode remoto gaudet equis caniduse

Expanded text:
visus est Maro, dum sex aetatum gradus, sex librorvisus est Maro, dum sex aetatum gradus, sex librorvisus est et processum, ipsumque quem educit et provehit, producit et deducit ad manes. Nam Aeneas, qui ibi fienim, ut Graecis placet, habitator est, δέμας corpus, et ab his componitur Aeneas, ut significet animam quasi carnis tugurio habitantem. Sic etiam Neptunum ennosigaeum, eo quod Sigaeum inhabitet. Primus itaque liber Aeneidos, sub imagine naufragii manifestas infantiae, quae suis procellis agitatur, exponit tunsiones, et in fine suo, abundantia cibi et potus adulta, prosilit ad laetitiam convivalem. In confinio ergo acentiae prodeunt colloquiorum commercia, et eorum intemperies aut fabulas narrat, aut veris falsa permiscet, eo quod multiloquio peccata deesse non possunt. Porro tertius varios juventutis, quasi suos canit errores: eo quod illa aetas solos fere novit errores. Siquidem, ut ait ethicus: Imberbis juvenis tandem, custode remoto, Gaudet equis, canibusque,
Abbreviated transcription (Latin):
expge.factus & agnoscens auxiliũ simile qd eifi¬
cauerat ds̃. inuocent̾ locutus est magnalia deid
ex quo factus u̾bosior ꝑ ostiũ curiositatis educb
ex creuit cũ temptatorie. uerbi cõmerciũ qua
ab in fantia adolescens concepto salore intumur
.&. p̃uaricatꝰ mandatũ cuiꝰ custodia ad głam fur
ꝓfutura: corruptus est. ut ex tc̃ mirabili & in¬
cibili lege conditionis inflicte sibi u̾nio relucte
carnis &e sp̃s: ut nulla ratione cõponi possinit.n
illiꝰ gr̃a intercedat. qui fecit̾ utraq unũ: & cans
in electoꝵ fine faciat a spu absorberi. Si u̾bis gen¬
um uti licet xp̃iano. qui solis electis duunũ & o
placens ꝑ in habitantẽ gr̃am ẽẽ credit ingeniũ.
sic nec u̾ba nec sensus credam gentiliũ fugien
dũ mͦ uitent᷑ exrores: hoc ipsũ diuina pͥurdemt
in eneide sua sub inuolucro ficticii cõm̃ti in nisi

Expanded text:
expergefactus et agnoscens auxilium simile, quod ei fabriexpergefactus et agnoscens auxilium simile, quod ei fabricaverat Deus, innocenter locutus est magnalia Dei. Sed ex quo factus verbosior per ostium curiositatis eductus, exercuit cum tentatore verbi commercium, quasi ab infantia adolescens, concepto calore intumuit, et praevaricatus mandatum, cujus custodia ad gloriam fuerat profutura, corruptus est, ut extunc mirabili et invincibili lege conditionis inflictae, sibi unio reluctetur carnis et spiritus, ut nulla ratione componi possint, nisi illius gratia intercedat, qui fecit utraque unum, et carnem, in electorum fine, faciet a spiritu absorberi. Si verbis gentilium uti licet Christiano, qui solis electis divinum, et Deo placens, per inhabitantem gratiam, esse credit ingenium, etsi nec verba, nec sensus credam gentilium fugiendos, dummodo vitentur errores, hoc ipsum divina prudentia in Aeneide sua, sub involucro fictitii commenti, innuisse
Abbreviated transcription (Latin):
oulpa maculat : eo qui nat᷑e laborat imperio.
Neo rredas altũ saꝑe: qui nature consortes:
ñ tã uirtute quã uicus. uult p̃ire. Sed quid
in grege usto talparũ arguo cecitatẽ: nisi qd̾
alioꝵ fons ẽẽ uidet᷑ : Ab eo namq scaturuint
riuuli uicioꝵ ut quasi incorpore uno uide¬
as confluxisse rapacitatẽ leonis. seuiciã tygͥ¬
dis. gulã lupi. uarietate̾ pardi. fraudes uuil¬
pis. tenacitatẽ arpie. inmundiciã suis. petu¬
lantiam hyrci. suꝑbiã equi. stoliditatẽ asini.
obstinationẽ muli. toxicũ hidre negredinẽ
corui: & quicqͥd aliud ꝑuersitatis infundere
potuit homuni tet̾rima creatura. Nam ab
eo uniu̾sa hec in comoda pfluxert̃: dũ boni
& mali scientiã & similitudiuẽ dei ꝓmittit
ꝑ rapinam. Exinde mclinata ẽ ad malum
natura hominis: cuiꝰ quasi quedã infantia
& ꝑu̾sis abstinuit. Siluit homo & mansit
innocens. Inmisso sopore obdormuit̾ ĩnocens:

Expanded text:
ulpa maculat, eo qui naturae laborat imperio. ulpa maculat, eo qui naturae laborat imperio. Nec credas altum sapere, qui naturae consortes, non tam virtute, quam vitiis vult praeire. Sed quid in grege isto talparum arguo caecitatem, nisi quod aliorum fons esse videtur? Ab eo namque scaturiunt rivuli vitiorum, ut quasi in corpore uno videas confluxisse rapacitatem leonis, saevitiam tigridis, gulam lupi, varietatem pardi, fraudem vulpis, tenacitatem harpyiae, immunditiam suis, petulantiam hirci, superbiam equi, stoliditatem asini, obstinationem muli, toxicum hydrae, nigredinem corvi, et quidquid aliud perversitatis infundere potuit homini teterrima creatura. Nam ab eo universa haec incommoda profluxerunt, dum boni et mali scientiam et similitudinem Dei promittit per rapinam. Exinde inclinata est ad malum natura hominis, cujus quasi quaedam infantia us et perversis abstinuit. Siluit homo et mansit innocens, immisso sopore obdormivit innocens,
Abbreviated transcription (Latin):
fundo luxu uoluptuosũ gaudii defectus angit:
& fame ꝑcus & gr̃e. in toto tumore uanis głe
uilescit. Cui ista ñ patent ininiũ cecus est : cũ
unusquisq eoꝵ qui uersantur in hus sibi qd̾
appetit deesse faceat᷑. St̃ tam̃ quoꝵ oculos ita ꝑ¬
strincit malicia: ut que ꝑse lucent. neq̃ ant
intueri. Sic oculis capti talpe lucis beneficiũ
ñ agnoscunt. & inuatis gaudentes tenebris.
oderunt aerẽ puriorẽ: nec uiuere queuent si
diutius arceantur ab humo & latebris suis.
Nonne talparũ gerunt imagine̾ qui semper
in humo uersantur: quoꝵ tota conuersatio
in t̾ra depͥmit᷑. ut nichil altũ sapiant nil di¬
uinũ: Sed nec humanũ quidẽ: cuiꝰ est cũ cet̾a
animalia pna fet̾ant᷑ in terrã: celũ & q̃ celesti¬
a sunt erecta dignitate corporis & anum cõ¬
templari. Hu tamen suo s talpe quodã nat᷑e
iucio depͥmunt᷑. Pfecto de terior ẽ. quẽ culpa¬

Expanded text:
rofundo luxu: voluptuosum gaudii defectus angit, rofundo luxu: voluptuosum gaudii defectus angit, et famae procus et gratiae, in toto tumore inanis gloriae vilescit. Cui ista non patent, nimium caecus est, cum unusquisque eorum qui versantur in his, sibi quod appetit, deesse fateatur. Sunt tamen quorum oculos ita perstrinxit malitia, ut quae per se lucent, nequeant intueri. Sic oculis capti talpae, lucis beneficium non agnoscunt, et innatis gaudentes tenebris, oderunt aerem puriorem, nec vivere queunt, si diutius arceantur ab humo et latebris suis. Nonne talparum gerunt imaginem, qui semper in humo versantur, quorum tota conversatio in terra deprimitur, ut nihil altum sapiant vel divinum? Sed nec humanum quidem, cujus est, cum caetera animalia prona ferantur in terram, coelum, et quae coelestia sunt erecta dignitate corporis et animi contemplari. Hi tamen suo, sed talpae quodam naturae vitio, deprimuntur. Profecto deterior est, quem c
Abbreviated transcription (Latin):
indolore. cuiꝰ uita filios parit aut filias: &
semꝑ p̃sentes aut futuras in gemiscit angusti¬
as. Nam aut ut cet̾a taceã p̾sentib ñ letatur.
aut si cetus non ẽ. dũ rerũ metitur exitus
ea tanquã ab euntia & fugientia deplorat. letis
& enĩ stare nega̾tũ est. nisi quis letetur in illis
que beatũ faciunt. aut ad ꝑpetuã ꝑficiunt uitã.
Pret̾it nraniq mundus his: & om̃ia desidẽrabilia
eiꝰ. Quantulibet blandiat᷑ incautis & dulces fal¬
lacie sue ꝓpinet illecebras: nouissima eiꝰ quouis
absinthio amariora sunt. Et. quia ratio p̃sentẽ
statũ eiꝰ imꝑfectũ. eẽ usquequaq conuincit: nes¬
scio quid solidũ somꝑ pollicetur in posterũ: ut
in om̃ib amatorib & sequacib suis nec unum
ab initio duxerit ad ꝑfectũ. aut uoti cõpotem
fecerit. Hinc ẽ qd̾ auarus in mediis op̃ib esurit:
potens & p̃sidens in sũmo fastigio seruit. in ꝑ¬

Expanded text:
in dolore, cujus vita filios parit, aut filias, et in dolore, cujus vita filios parit, aut filias, et semper praesentes, aut futuras ingemiscit angustias. Nam, ut caetera taceam, praesentibus non laetatur, aut si caecus non est, dum rerum metitur exitus, ea tanquam abeuntia et fugientia deplorat. Laetis etenim stare negatum est, nisi quis laetetur in his, quae beatum faciunt, aut ad perpetuam proficiunt vitam. Praeterit namque mundus hic, et omnia desiderabilia ejus. Quantumlibet blandiatur incautis, et dulces fallaciae suae propinet illecebras, novissima ejus quovis absinthio amariora sunt. Et quia ratio praesentem statum ejus imperfectum esse, usquequaque convincit, nescio quid solidum semper pollicetur in posterum, ut in omnibus amatoribus et sequacibus suis, nec unum ab initio duxerit ad perfectum, aut voti compotem fecerit. Hinc est quod avarus in mediis opibus esurit, potens et praesidens, in summo fastigio servit in p
Abbreviated transcription (Latin):
obediens. sine difficultate & labore plenam
poterat habere uoluptatẽ. Siquidẽ ad necessi¬
tatẽ & uoluptatẽ: parata om̃ia inuenerat. Uiil
tus autẽ sicut his placet qui curiosiꝰ serutant᷑
ũboꝵ originẽ dr̃ a uolendo: & sudor eiꝰ laborẽ
& angustias indicat corrupte uoluntatis. Si gͦ
sudatur in eo qui confirmat cor hominis. & etiã
in sumendo qd letificat:. quid ẽ qd̾̃ sine labore
sibi natura mortalis credat indultũ: Anima
sibi dictũ recolit: qd̾ matri omniũ nr̃m pecca¬
trici sententia creatoris intorsit. Parit gͦ in do¬
lore filios uirtutũ: que sine labore parit sobo¬
lem uicioꝵ. Hatura namq peccatrix ad malũ
ꝓna ẽ. & corrupta ab adolescentia sua: que etas
erectus sine difficuitate & gr̃a stare ñ possit.
Parit itaq uicia filias utiq ñ filios. sine dolore
s ꝓ culdubio addolorẽ: sed in dolore filios. s pla¬
ne adgaudiũ ñ dolorẽ. Ergo epicureus u̾satur

Expanded text:
obediens, sine difficultate et labore plenam obediens, sine difficultate et labore plenam poterat habere voluptatem. Siquidem ad necessitatem et voluptatem, parata invenerat omnia. Vultus autem, sicut his placet, qui curiosius scrutantur verborum originem, dicitur a volendo; et sudor ejus, laborem et angustias indicat corruptae voluptatis. Si ergo sudatur in eo quod confirmat cor hominis, et etiam in sumendo quod laetificat, quid est, quod sine labore sibi natura mortalis credat indultum? Anima sibi dictum recolit, quod matri omnium nostrum peccatrici sententia Creatoris intorsit. Parit ergo in dolore filios virtutum, quae sine labore parit sobolem vitiorum. Natura namque peccatrix ad malum prona est, et corrupta ab adolescentia sua, quae aetas erecta, sine difficultate et gratia stare non possit. Parit itaque vitia, filias utique non filios sine dolore, sed procul dubio ad dolorem, sed in dolore filios, sed plane ad gaudium, non dolorem. Ergo Epicurus versatur
Abbreviated transcription (Latin):
implere uoluntatẽ. Nam cũ res libidini serui¬
unt: in uolubtatẽ transit affectus. Si affectui
effectus ñ pareat. quo magis uis. torqueris ma¬
gis: si tam̃ sit libido in uoluntate. Alioquin in¬
terdũ uelle qd̾ ñ potes iocundũ est. & fructuosũ.
si forte esur ias & sicias iusticiã: laboriosũ tam̃.
Mundus itaq epicureis plenus est. eo qd̾ in tan¬
ta multitudine hominiũ pauci sunt qui uon
famulentur libidini .i. corrupte uoluntati. s
laboriose uoluntatis nexib ñ impliciti aut
nulli. aut pauciores sunt. De loco uoluptatis
exclusus ẽ homo ex quo libido p̃ualuit. eo quod
uita iocunda & tranquilla frui ñ potest. eu
ceꝑit libido dñari. Maluit fac̾e qd̾ libuit quã
qd̃ iussus ẽ. & ꝓiectus in locũ miserie in t̾ram
laboris missus est: ut ei & semini suo t̾ra spinaᷤᷤ
& tribulos germinet. & insudore uultꝰ come¬
dat panẽ suũ. qui in rectitudine uolurtatis

Expanded text:
implere voluntatem. Nam cum res libidini serviimplere voluntatem. Nam cum res libidini serviunt, in voluptatem transit affectus. Si affectus affectui non pareat, quo magis vis, torqueris magis, si tamen sit libido in voluntate. Alioquin interdum velle quod non potes, jucundum est et fructuosum, si forte esurias et sitias justitiam, laboriosum tamen. Mundus itaque Epicureis plenus est, eo quod in tanta multitudine hominum, pauci sunt, qui non famulentur libidini, id est corruptae voluptati, sed laboriosae voluntatis nexibus non impliciti, aut nulli, aut pauciores sunt. De loco voluptatis exclusus est homo, ex quo libido praevaluit, eo quod vita jucunda et tranquilla frui non potest, cui coeperit libido dominari. Maluit facere quod libuit, quam quod jussus est, et projectus in locum miseriae, in terram laboris missus est, ut ei, et semini suo, terra spinas et tribulos germinet, et in sudore vultus sui comedat panem suum , qui in rectitudine voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
gradũ a claustrali clerico ꝑ om̃ia officia in ponti
icẽ sũmũ ascenderit: nichil unquã felicitatis au
uinquille quietis. uite pͥor ⁊ adiectũ est ab ascensu.
t ut u̾bis eiꝰ utar. nichil enĩ cũ p̃sens sũ. stu gr̃a
ult apud se absconditũ ẽẽ ab ocłis meis: in incu
ixterã: qm̃ michi ĩportabile est. Nonne gͦ mi¬
ria dignissimus ẽ. qui ꝓ tanta pugnat miseria:
sane ditissimꝰ qui eligitur. sequenti die pauꝑ
nt e infinitis fere creditorib tenebit᷑ obligatꝰ.
uag̾erit ei quẽ nulla uocat electios repug¬
int in mẽbris xpo. ambitio ceca & cruenta ñ
sanguine fraterno intrudit: Hoc quidem
dissimulari ratio non ꝑmittit: ex suꝑi¬
orib luce elarius liquet epicureos nun¬
quã assequi finẽ suũ. Cũ enĩ ad tranquillam
sapient̾ implere. hoc ꝑ ista babylonis fluenta
nullus assequit᷑. Illes quoq epicureoꝵ. nomine
censendos arbitror: qui suã uolunt in om̃ib

Expanded text:
gradum a claustrali clerico per omnia gradum a claustrali clerico per omnia ficem summum ascenderit, nihil unquam felicitatis, aut tranquillae quietis, vitae priori adjectum est ab ascensu. Et, ut verbis ejus utar, nihil enim, cum praesens sum, sui gratia vult apud se absconditum esse ab oculis meis: In incude, dexteram, quoniam mihi importabile est. Nonne ergo miseria dignissimus est, qui pro tanta pugnat miseria? Sit sane ditissimus qui eligitur, sequenti die pauper erit, et infinitis fere creditoribus tenebitur obligatus. Quid ergo erit ei, quem nulla vocat electio, sed repugnante in membris Christo, ambitio caeca et cruenta non sine sanguine fraterno intrudit? Hoc quidem est dissimulari ratio non permittit, ex superioribus luce clarius liquet, Epicureos nunquam assequi finem suum. Cum enim ad tranquillam sapienter implere hoc per ista Babylonis fluenta nullus assequitur. Illos quoque Epicureorum nomine censendos arbitror, qui suam volunt in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iundi diabolus seruit. Ergo & romani seruiunt deo
nranni. quib romanũ necesse ẽ seriuire pontifi¬
im.Adeo quidẽ ut nisi seruierit. aut expontificẽ.
ut exromanũ ẽẽ necesse sit. Quis eũ gͦ seruum
rmomiserabilior ẽ. conditione eiꝰ nulla miserior.
t licet nichil aliud ledat: necesse ẽ ut citissime uł
li labore deficiat. Fatet᷑ enĩ in ea sede se tantas mi¬
nas inuenisse: ut facta collatione p̃sentiũ. tota
cedens a maritudo. iocunditas & uita selicissima
hetit. Spinosã dicit cathedrã romani pontificis:
nantũ acutissimis usquequaq consertũ aculeis.
ainteq molis. ut robustissimos p̃mat. terat & co¬
ninuat humeros. Coronã & frigiũ clara merito
ideri. qm̃ ignea sunt: seq nunquã a natali solo
inglie malle ecisse. aut inclaustro beati ruffi
perpetuo latuisse dicit. quã tantas nisi qͥa diuine
ispensationi reluctari ñ audet. intrasse angusti
Aoc etiã mͥ sepissime adiecit. qd̾ cũ de gradu in

Expanded text:
Romani serviunt Deo, et tyranni, quibus Romanum necesse est servire pontificem. Adeo quidem, ut nisi servierit, aut expontificem, aut exromanum esse necesse sit. Quis ergo eum servunemo miserabilior est, conditione ejus nulla miserior. Et licet nihil aliud laedat, necesse est ut citissime vel solo labore deficiat. Fatetur enim in ea sede se tantas miserias invenisse, ut facta collatione praesentium, tota praecedens amaritudo, jucunditas, et vita felicissima fuerit. Spinosam dicit cathedram Romani pontificis, in tantum acutissimis usquequaque consertam aculeis, tantaeque molis, ut robustissimos premat, terat et comminuat humeros; coronam et phrygium clara merito videri, quoniam ignea sunt, sed nunquam a natali solo Angliae malle exisse, aut in claustro beati Rufi, perpetuo latuisse dicit, quam tantas, nisi quia divinae dispensationi reluctari non audet, eret. Hoc eciam sepissime adiecit, quod cum de gradu ad
Abbreviated transcription (Latin):
narũ. facilitas credendi. Nam ad ista moueri
& iusticiã dispensare: nullus omniũ potest.
Ergo & ab̃ his smunẽ romanũ necesseest eẽ pa¬
tificẽ: qui omuiũ cohert̾e debet excesstis. Si
dit munera: quis beneficia conferet in mn¬
tũ: Quid largiturts est. qui ñ accipit: Ant
quomͦ si ñ largit᷑. placabit romanos: Si ꝑseas
eoꝵ ñ accipit. Quomͦ subsistet ante facit̃
cerdotalẽ: quin eos in consiliis om̃ib admicte
compellatur. Quid qd̾ cogit᷑ damnare symoni¬
amꝰ munera & retributiones: Si ea sequit᷑.
nonne seipsũ ꝓpria uoce condemnat: Si insi¬
ma potentia minima licentia est: ꝓfecto qui
legib p̃est nulli subicit᷑. ab illicitis arcius c¬
hartat᷑. Ergo &e romano pontifici muumus
qo quo plurimũ licet. Quid ponderosius est
licitudine omniũ eccłiarũ: Apostolicũ pͥulegi
transit ad successores: & plane pars pͥuilegu e.
r & ego non infirmor: Quis scadalitatur & ego

Expanded text:
narum, facilitas credendi. Nam ad ista moveri, narum, facilitas credendi. Nam ad ista moveri, et justitiam dispensare, nullus omnino potest. Ergo et ab his immunem Romanum necesse est esse pontificem, qui omnium coercere debet excessus. Si odit munera, quis beneficia conferet in invitum? Quid largiturus est, qui non accipit? Aut quomodo, si non largitur, placabit Romanos? Si personas eorum non accipit, quomodo subsistet ante faciem cerdotalem, quin eos in consiliis omnibus admittere compellatur. Quid quod cogitur damnare Simoniam, munera et retributiones? Si ea sequitur, nonne se ipsum propria voce condemnat? Si in summa potentia minima licentia est, profecto qui legibus praeest, nulli subjicitur, sed ab illicitis arctius coarctatur. Ergo et Romano pontifici minimum, eo ipso quo plurimum licet. Quid ponderosius est sollicitudine omnium Ecclesiarum? Apostolicum privilegium transit ad successores, et plane pars privilegii etur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
septiq uenenis: ancipites habeant arces trep¬
diq minent᷑. Tu ciuẽ patrẽq geras. tu consis
cunctis: ne te tua moueant. sed publica uota s¬
besce sydon ait mare: quia iam carnalis loques
que uir sp̃ualis audire non potest. Si enĩ audi
currerent. ut pͥmas cathedras occuparent. des
licent om̃s sũini pontificatꝰ apioẽ deferant.:qn¬
tũ salua religione licet fugiendũ ꝗͣ suscipien¬
dum arbitror sapienti. Ut enĩ ec conscientia
uerũ loquar: illiꝰ laboriosissima. & quantũ i
statũ p̃sentis scłi ꝑtinet. miserrima uide
ẽẽ conditio. Si enĩ auaricie seruit. morseũ
Siꝰ autẽ: ñ effugiet manus & linguas rone
Nisi enĩ habeat unde obstruat ora eoꝵ. mahͥ
cohibeat: ad conucia. ad flagitia. & sacrilegu
ꝑferenda. aures. oculos duret. & animil. l̃a
quidẽ st̃ que p̃ceteris etiã prudentũ om̃e iud¬
ciũ subuertunt: amor munerũ. acceptio ꝑso¬

Expanded text:
septique venenis, Ancipites habeant artes, trepseptique venenis, Ancipites habeant artes, trepidique minentur. Tu civem, patremque geras, tu consule cunctis. Nec tua te moveant, sed publica vota. Erubesce Sidon, ait mare , quia jam carnalis loquitur, quae vir spiritualis audire non potest. Si enim audirper hostes currerent, ut primas cathedras occuparent. Sed licet omnes summi pontificatus apicem deferant, quantum salva religione licet, fugiendum, quam suscipiendum arbitror sapienti. Ut enim ex conscientia verum loquar, illius laboriosissima, et quantum ad statum praesentis saeculi pertinet, miserrima videtur esse conditio. Si enim avaritiae servit, mors ei est; sin autem, non effugiet manus et linguas Romanorum. Nisi enim habeat unde obstruat ora eorum, manusque cohibeat, ad convicia, ad flagitia et sacrilegia perfecenda, aures, oculos, duret et animum. Tria quidem sunt, quae prae caeteris, etiam prudentum omne judicium subvertunt, amor munerum, acceptio perso
Abbreviated transcription (Latin):
impioꝵ grauioris rune p̃paratio est. Quis au¬
tẽ eo iniquior: qui ministeriũ pacis sacͥfican¬
di officiũ in rixas mittit & carnificiũ. Quorsũ
queso tanta ĩmanitas: Nunquid ad uitã: Ses
eoꝵ finis interitus. An ad głam: Sed gła eoꝵ
in confusione est. An ad uoluptatẽ. Ergo &e eoꝵ
d̃s̃ uenter & gła in confuisione. quia terrena sn¬
unt: Si ut suã expleant uoluntatẽ alis onn¬
tes qd̾ tirannicũ est. eis nichil minꝰ ꝓueniet. Tu¬
no si quidẽ nichil tutũ est. aut quietũ. Interu
damoclẽ. & se hoc a tiranno sicilie diditisse fai¬
bitur: cũ ei undiq inardentes prunas ruma
ĩmineret. ad primũ nutũ: & quasi texentis la
dependens gladiꝰ int̾ regales delicias ceruei ila
similis ferienti irrueret. Hoc idẽ apud clauos¬
nũ astruit theodosiꝰ. Ait enĩ. Qui terret pli
ipse timet. sors ista tirannis conuenit. inuibea
claris. fortesq trucident. Muniti gladiis uuas

Expanded text:
impiorum, gravioris ruinae praeparatio est. Quis auimpiorum, gravioris ruinae praeparatio est. Quis autem eo iniquior, qui ministerium pacis, sacrificandi officium in rixas mittit, et carnificium? Quorsum, quaeso, tanta immanitas? Nunquid ad vitam? Sed eorum finis interitus . An ad gloriam? Sed gloria eorum in confusione est . An ad voluptatem? Ergo et eorum deus venter, et gloria in confusione, quia terrena sapiunt . Si ut suam expleant voluntatem, aliis dominantes quod tyrannicum est, eis nihil minus proveniet. Tyranno siquidem nihil tutum est, aut quietum. Interroga Damoclem, et se hoc a tyranno Siciliae didicisse fatebitur, cum ei undique in ardentes prunas ruina immineret, ad primum nutum et quasi texentis licio dependens gladius, inter regales delicias cervici illius, similis ferienti, irrueret. Hoc quidem apud Claudianum astruit Theodosius. Ait enim: Qui terret plus ipse timet, sors ista tyrannis Convenit, invideant claris, fortesque trucident. Muniti gladiis vivant,
Abbreviated transcription (Latin):
delictis nr̃is exigentib carnificũ istoꝵ quisꝗͣ
ascenderit sedẽ petͥ. & ad gubernaculũ nauis
eiꝰ dño indignante accesserit. plane ñ in m̾ito¬
naufragiũ faciet: cũ & petuꝰ uocatꝰ a dño ad
ualidiorẽ territꝰ aurã ceꝑit mergi. & nauis q̃
dñm habebat uectorẽ de salute desperet. donec
xp̃c dormiens p̃cib excitet᷑. Utiq qui misere
ascendit. rotatur miserius. & miserrune deicie¬
tur: nec letos habñt exitus. que malo st̃ in coha¬
ta pͥncipio. Discordia certissimũ iniquitatis &
fabulis dũ paternos eurrꝰ asfectat incendit orbẽ:
& tandẽ miseratione dei & ipse succensus. cor¬
ruit preceps. curru disiecto. Tunc isse diẽ sine
sole fert̃ & dũ flagrat eccłia succensa scisinate.
xp̃c uidet᷑ abeẽ. Ycarus quoq dũ elatꝰ iuuenili
leuitate fert᷑ in celũ: marinis fluctib mergit᷑.
Deiectus enĩ est: dũ alleuaret᷑. Subuectio siqͥdẽ

Expanded text:
delictis nostris exigentibus, carnificium istorum quisquam delictis nostris exigentibus, carnificium istorum quisquam ascenderit sedem Petri, et ad gubernaculum navis ejus, Domino indignante, accesserit, plane naufragius vocatus a Domino, ad validiorem territus auram coeperit mergi, et navis, quae Dominum habebat vectorem, de salute desperet, donec Christus dormiens precibus excitetur. Utique qui misere ascendit, rotatur miserius, et miserrime dejicietur; nec laetos habent exitus, quae malo sunt inchoata principio. Discordia certissimum iniquitatis etfabulis, dum paternos currus affectat, incendit orbem, et tandem miseratione dei, et ipse succensus corruit praeceps, curru disjecto. Tunc . . . . . . Isse diem sine sole ferunt: et dum flagrat Ecclesia succensa schismate, Christus videtur abesse. Icarus quoque, dum elatus juvenili levitate fertur in coelum, marinis fluctibus mergitur. Dejectus enim est dum allevaretur. Subvectio siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
clesiã & scindi quã honorẽ non usurpare: & in¬
nocenti matri eccłie ñ inferre calũniam. Heo ẽ
inquit mater eiꝰ: qm̃ ex dilectione refugit secti¬
onẽ. Econtra hic priuignus est: qui ferto runat᷑
uiscera matris. Quot ce quantiᷤ tu multꝰ & stra¬
ges dedit illa collisio. quando filiꝰ petͥ leonis adu̾sꝰ
innocentiũ bone memorie quintũ p̃cessorẽ dñi
dat dũẜ conatus ẽ ab aquilone ascendere:: Non¬
ne & stellarũ partẽ secũ traxit ruina eiꝰ: Quis
nescit egidiũ tusculanũ : Quis petrũ pisanũ
eui nullus aut uix similis alter erat incurias
Quis recenseat ep̃os qui in tota fere italia cor¬
ruerunt: Pfecto dũ ruine illiꝰ extabit etate
nr̃a memoria. incredibile est quẽꝗͣ ad eo mise¬
re ambitiosũ eẽ. ut eccłiam scindere ñ formi¬
det. Neminẽ i ta stupidũ ẽẽ credo. qui ñ malit
se deleri: quã ut ꝓ eo tanta fiat turbatio. Si

Expanded text:
clesiam, et scindi, quam honorem non usurpare, et inclesiam, et scindi, quam honorem non usurpare, et innocenti matri Ecclesiae non inferre calumniam. « Haec est, inquit, mater ejus, quoniam ex dilectione refugit sectionem. » Econtra hic privignus est, qui Ferro rimatur viscera matris. Quot et quantos tumultus, et strages dedit illa collisio, quando filius Petri Leonis adversus Innocentium bonae memoriae Quintum, domini dat Dominus, conatus est ab aquilone ascendere? Nonne et stellarum partem secum traxit ruina ejus? Quis nescit Aegidium Tusculanum? Quis Petrum Pisanum, cui nullus, aut vix similis alter erat in curia? Quis recenseat episcopos, qui in tota fere Italia corruerunt? Profecto dum ruinae illius exstabat aetate nostra memoria, incredibile est quempiam adeo misere ambitiosum esse, ut ecclesiam scindere non formidet. Neminem ita stupidum esse credo qui non malit se deleri, quam ut pro eo tanta fiat turbatio. Si
Abbreviated transcription (Latin):
uI.Hoo quidẽ uidet᷑ esse seruandũ in his: uͥ
quis iustius induit arma scire nefas. Nam si
hereticꝰ scismaticus ue catholicũ impugnat.
assistere ueritati piũ est: & romano ponti¬
fici de uotissime famulari. Hoc quidẽ cum
innotuerit: nã sciᷤmaticris se catholicũ esse
sepe mentit᷑. Quis enĩ p̃sumet sũmũ iudica¬
re pontificẽ: cuiꝰ cansa dei soliꝰ. dei soliꝰ reser¬
uatur examini Utiq quisquis hoc attempta¬
uerit: laborare quidẽ. s ꝓficere nequaquã
potest. Nec ad unguẽ nom̃ pontificis arto. habe¬
atur hic pontifex: cuiꝰcũq canonica precessit
electio. Ionas ut naufragiũ tolleret naufragiũ
ferit: maluitq ꝑire solus. quã alios inuoluere
periculis suis. Nec tam̃ regende nauis curam
susceperat. Salomon abeomaternũ conuicit af¬
fectũ: qd integrũ meretricis calũnie filiũ ced̾e
maluuit quã partiri. At isti ꝑiclitari malu̾it ec¬

Expanded text:
vi. Hoc quidem videtur esse servandum in his, ubi vi. Hoc quidem videtur esse servandum in his, ubi quis justius induit arma, scire nefas. Nam si haereticus schismaticusve catholicum impugnat, assistere veritati pium est, et Romano pontifici devotissime famulari. Hoc quidem cum innotuerit, nam schismaticus se catholicum esse saepe mentitur: Quis enim praesumet summum judicare pontificem, cujus causa Dei solius reservatur examini? Utique quisquis hoc attentaverit, laborare quidem, sed proficere nequaquam potest. Nec ad unguem nomen pontificis arcto; habeatur hic pontifex, cujuscunque canonica praecessit electio. Jonas ut naufragium tolleret, naufragium fecit, maluitque perire solus, quam alios involvere periculis suis; nec tamen regendae navis curam susceperat. Salomon ab eo maternum convincit affectum, quod integrum meretricis calumniae filium cedere maluit, quam partiri. At isti periclitari malunt Ec