comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lestiane: Ecce tota eccła dicit dimit¬
te no bis debita nrã. Habet gͦ ma-¬
culas ⁊ tugas. sed confessione ruga
extenditur: confessione macula ab-¬
luitut: Stat eccła in or̃oner ut
mundetur confessione: Et quam¬
diu hic uiuitur: sic stat. Ꝙ cũ decor¬
pore exierit unus quisq dimimunt᷑
ei om̃ia que talia habebat: ut dimit¬
tetẽt᷑ debita: quia ⁊ cotidianis p̃cib
dimittũtur. q exit minidatus.
q thesautizatur eccła in thescu¬
tos dm̃ aurum prirum. ac ꝑ hoc.
in thesauros dm̃ eccła est sinema¬
cula et ruga Ꝙ si ibi sine macła
⁊ ruga ẽ. hic quid orandũ est : ut
uema ꝑcipiatur: Qui dat ueniã.
maculam ext̾git Qui ignoitit. ru¬
gã extendit Et uͥ extenditur ruga
trã: tanꝙͣ extendicula magni ful¬
loms: in cruce xpĩ In ipã eñ cruce.
idest in ip̃a tendicula: ꝓ nobis
sanguinẽ fudit: s nostis quale fideles
testimoniũ ꝑhibeatis sanguini cꝑ

Expanded text:
lestiane? Ecce tota Ecclesia dicit, Dimitlestiane? Ecce tota Ecclesia dicit, Dimitte nobis debita nostra. Habet ergo maculas et rugas. Sed confessione ruga extenditur, confessione macula abluitur. Stat Ecclesia in oratione, ut mundetur confessione: et quamdiu hic vivitur, sic stat. Et cum de corpore exierit unusquisque, dimittuntur ei omnia, quae talia habebat ut dimitterentur debita; quia et quotidianis precibus dimittuntur: et tunc exit mundatus, et thesaurizatur Ecclesia in thesauros Domini aurum purum; ac per hoc in thesauros Domini Ecclesia est sine macula et ruga. Et si ibi sine macula et ruga est, hic quid orandum est? Ut venia percipiatur. Qui dat veniam, maculam extergit: qui ignoscit, rugam extendit. Et ubi extenditur ruga nostra? Tanquam in tendicula magni fullonis, in cruce Christi. In ipsa enim cruce, id est, in ipsa tendicula pro nobis sanguinem fudit. Et nostis fideles quale testimonium perhibeatis sanguini quem
Abbreviated transcription (Latin):
batur: sublimitas humilib loq̃¬
batut: Scio quid in nobis agatur.
Ego uos appendo: ego de trutina me¬
a renuntio. prsus dico quid inuo¬
bis agatur: Hoc eñ ego plusquaͣ
uos scio: Dicite Dimĩte nob̾ debi¬
ta nr̃a: sicut ⁊ nos dimiitimꝰ debi¬
hõ smne macula ⁊ ruga: interrogo
ce in quã. Otatio ista eccłe. fideliũ
est. an cathecuminoꝵ: Certe utiq
regeneratoꝵ est. id est baptizatoꝵ:
Postremo quod totum suꝑaᷤ. fili¬
oꝵest Nam si non est filioꝵ: qua
lam p̃cisi. accepta ratione audiãt
et credant. Ergo si tota eccła dicit
dimitte nobis debita nr̃ã. reꝓb ẽ
Quihoc uõ dict. E nos quidem
cum dicimus debita nr̃a. quo usq
id qd̵ ꝑtimꝰ accipiamus. reꝑbi sumꝰ.
quia prccatores sumus. S quod
uos nõ sicitis. nos faciendo. id est
pcc̃a nr̃a conficendo mundam᷑. si ta¬
m̃ faciamis quod dicimius. sicut
⁊nos dimiminus debitorib nrĩs:
Ubi es gͦ heretice pelagiane uel ce¬

Expanded text:
batur, sublimitas humilibus loqubatur, sublimitas humilibus loquebatur. Scio quid in vobis agatur: ego vos appendo, ego de trutina mea renuntio, prorsus dico quid in vobis agitur. Hoc enim ego plus quam vos scio. Dicite, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debihomo sine macula et ruga; interrogo te, inquam: Oratio ista Ecclesiae est, fidelium est, an catechumenorum? Certe utique regeneratorum est, id est, baptizatorum: postremo, quod totum superat, filiorum est. Nam si non est filiorum, qua jam praecisi accepta ratione audiant et credant. Ergo si tota Ecclesia dicit, Dimitte nobis debita nostra, reprobus est qui hoc non dicit. Et nos quidem cum dicimus, debita nostra, quousque id quod petimus accipiamus, reprobi sumus, quia peccatores sumus: sed quod vos non facitis, nos faciendo, id est peccata nostra confitendo, mundamur; si tamen faciamus quod dicimus, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Ubi es ergo, haeretice Pelagiane vel Coe
Abbreviated transcription (Latin):
fiat uolũtas tua sicut in celo⁊
in t̾ra: panẽ nr̃m cotidianũ da
nobis hodie: Sequere ⁊ dic: di¬
mitte nobis debita nr̃a: Respon¬
de hereticer que st̃ debita nr̃a an
forte pecumã mutuã adeo accepi¬
sti : non inquit Nonte gͦ amplꝰ
interrogabo de hoc: Iꝑse enĩ dñs
expositurus est: que sint debi¬
ta que nobis petimus relaxarii
Dicamꝰ gͦ sequentia Sicut ⁊̃ nos
dimittimus debitorib nr̃is: Exp¬
nat hoc dñs: Si emin dimise¬
ntis hominib pcca Ergo debita
ueram fidei rationẽ Dumitte nob̾
debita nr̃a dicis. an ñ dicis: si nõ
dicis. et si p̃sens fueris corpore:
ens. Ipse dixit: Sic oratez Dis-¬
cipulis dixit̾ sic orate. discipulis
dixit. apłis dixit. ⁊ nobis: Quales¬
cũq agniculi sumus dixit arietib
gregis dixit. sic orate: Uidete quis
dixerit. et quib dixerit . ueritas
discipłis: ꝓastor pastoꝵ arietibus.
sic orate: Dimitte nobis debita nr̃a:
sicut ⁊ nos dimittimꝰ debitorib

Expanded text:
cut in coelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Sequere, et die: Dimitte nobis debita nostra. Responde, haeretice, quae sunt debita tua? An forte pecuniam mutuam a Deo accepisti? Non, inquit. Non te ego amplius interrogabo de hoc: ipse enim Dominus expositurus est, quae sint debita quae nobis petimus relaxari. Dicamus ergo sequentia: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Exponat hoc Dominus: Si enim dimiseritis hominibus peccata ergo debita veram fidei rationem. Dimitte nobis debita nostra, dicis, an non dicis? Si non dicis, etsi praesens fueris corpore, ens. Ipse dixit, Sic orate : discipulis dixit, Sic orate: discipulis dixit, Apostolis dixit, et nobis qualescumque agniculi sumus dixit; arietibus gregis dixit, Sic orate. Videte quis dixerit, et quibus dixerit. Veritas discipulis, Pastor pastorum arietibus: Sic orate, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
factus est: templũ dĩ fc̃s est: E
plum dei fcũs est si dixetit se nõ
habere pccm̃. se ip̃m seducit et ue¬
ritas in eo nõ est: Prorsus mẽ¬
titur. si dicat iustus sum: Sunt¬
onis pleni. nõ magnitudine ingẽ¬
tes. s suꝑbie morbo tumentes: ut
dicete audeant inueniri lomines
absq pcc̃o: Dicunt gͦ iustos ꝓisꝰ
in hac uita nullum habere ꝑccm̃
Neretici aut̃ sunt pelagiam. idẽq
celestiani qui hoc dicunt: Qcũ
responsum illis fuerit quid est
qd dicis : gͦ uiuit hic homo sine
quẽ uentũ utinã finitent beflarẽ¬
tut ꝙ taceret᷑. id ẽ humiles fie¬
rẽt non elati: tespondent ingnã
Prsus isti hoĩes scĩ fideles dĩ. nec
ltõ. nec u̾bo. nec cogitatione pos¬
sunt ullum habere pcc̃m: Et eis
dicitur Qui sunt isti iusti qui si¬
ne pcc̃o sunt: Respondent ⁊ dicũt.
Tota eccł̃a mirari potuissem: sil̃
cem descendit.: tu heretice tespon¬
des ꝙ dicis michi totam eccłam
Unde hoc ꝓbas: ꝓbo inquis. Pro¬

Expanded text:
factus est, templum Dei factus est: et plum Dei factus est, si dixerit se non habere peccatum, seipsum seducit, et veritas in eo non est; prorsus mentitur, si dicat, Justus sum. CAonis pleni, non magnitudine ingentes, sed superbiae morbo tumentes, ut dicere audeant, inveniri homines absque peccato. Dicunt ergo, justos prorsus in hac vita nullum habere peccatum. Haeretici autem sunt Pelagiani, iidemque Coelestiani, qui hoc dicunt. Et cum responsum illis fuerit, Quid est quod dicitis? Ergo vivit hic homo sine quem ventum utinam finirent, reflarentur et tacerent, id est, humiles fierent, non elati: respondent, inquam, Prorsus isti homines sancti, fideles Dei, nec facto, nec verbo, nec cogitatione possunt ullum habere peccatum. Et cum eis dicitur, Qui sunt isti justi, qui sine peccato sunt? respondent et dicunt, Tota Ecclesia. Mirari potuissem, si incem descendit : tu, haeretice, respondes, et dicis mihi totam Ecclesiam. Unde hoc probas? Probo, inquis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
pt̾ humilitatẽ gͦ mẽtiris: Iustꝰ
es. sine pcc̃o es. sed ꝓpt̾ humilita¬
tẽ dicis te pccõrẽ. Qno mͦ te accipi¬
quẽ contra te ipm̃ teneo falsum
testẽ: iustꝰ es. sine ꝑcc̃oto es ⁊ di¬
cis te halere ꝑccm̃: Testis g ͦ falsꝰ
es contra toz Non accipit deus
mñdacẽ humilitatẽ tuam Iuspi¬
ce uitam tuam: uide conscientiã
tuam Ergo iustus es. sed non
potes nͥ dicere te pcorẽ: Eudi io¬
hanem: Ipse t̾repetit. qd̾ etiã suꝑi¬
uo ueratit᷑ dixit: Si dixerimus

Expanded text:
humilitatem ergo mentiris? Justus es, sine peccato es: sed propter humilitatem dicis te peccatorem. Quomodo te accipiquem contra te ipsum teneo falsum testem? Justus es, sine peccato es, et dicis te habere peccatum. Testis ergo falsus es contra te. Non accipit Deus mendacem humilitatem tuam. Inspice vitam tuam, vide conscientiam tuam. Ergo justus es, sed non potes nisi dicere te peccatorem? Audi Joannem; ipse tibi repetit quod etiam superius veraciter dixit: Si dixerimus
Abbreviated transcription (Latin):
Dicite in quã nobis: utcũ uos iust
estis ã nõ: Respondent iusti sumꝰ:
Etgo nõ habetis pccm  ꝑ oñis dic̃s.
ꝑ om̃s noctes. nichil mali facitis.
nichil mali dicitis. nichil mali cogi¬
tatis: nõ audent dicete nichil S
quid respondẽt: nos quidem pcc̃ores
siumꝰ: s̃ descĩs loquimꝰ: nõ de nob̾
Non andent negare. Apĩam
inquit sumus Edeles gͦ estis
bapͥuzati estis : baptizati inqͥt su¬
mus. Dimissa sunt uobis cũcta
pcc̃a: Ditnissa inquit: uos xpi
stis. mẽbra eccle̾ estis. ꝙ habetis
maculas ⁊ rugas Qͦ mͦ gͦ est
eccła isto temꝑe sine macła. et
inga. cũ uos siis ruga eius ei
matula : aut si nõ uustis. eẽ eccłam.
nili eam que sit ea qͣre sine macla
et ruga est: cũ rugis ur̃is et
inacłis p̃cedite uos amẽbris eiꝰ.
p̃cidite uos acorpore eius: S quid
ad huc dicam ut se ab eccła segregẽt:

Expanded text:
usti estis, an non. Respondent, Justi sumus. Ergo non habetis peccatum? Per omnes dies, per omnes noctes nihil mali facitis, nihil mali dicitis, nihil mali cogitatis? Non audent dicere, Nihil. Sed quid respondent? Nos quidem peccatores sumus; sed de sanctis loquimur, non deNon audent negare: Christiani, inquiunt, sumus. Fideles ergo estis? Baptizati estis? Baptizati, inquiunt, sumus. Dimissa sunt vobis cuncta peccata? Dimissa, inquiunt. Quomodo is maculas et rugas? Quomodo ergo est Ecclesia isto tempore sine macula et ruga, cum vos sitis ruga ejus et macula? Aut si non vultis esse Ecclesiam, nisi eam quae sine macula et ruga est, cum rugis vestris et maculis praecidite vos a membris ejus, praecidite vos a corpore ejus. Sed quid adhuc d
Abbreviated transcription (Latin):
te habete pccẽne Heritas inte nõ ẽ.
quia nõ at ioħs si dixerimus qr
ꝑcc̃m nõ habemꝰ. humilitas ĩno¬
bis nõ est: s dixit. nos ip̃os se¬
ducimꝰ ꝙ uetitas inobigͣ nõ est.
Eego mentimur: si dixetimꝰ nos ñ
halere ꝑcc̃m si mẽdatiũ timuit
eẽs iustus. dicas te eẽ pccõrem:
Quo mͦ gͦ te accipiam ad alienã
causam testem. qui in causa cua
mẽtitis. Scõs. reos cõstituss. dũ
contra te falsũ testimoniũ dicis¬
Lid facturꝰ es alteri. qui teni¬
famas: quo modo alter tuã ca-¬
lũmam deuitabit qũ tu tuelĩ¬
rum te inc̾rogo alio modo sustꝰ
es anꝓccor:. Respondes peccãtor
Mentiris: qruia non quod te eẽcor¬
de credis Hoc ore dicis: Etgo ex
si ñ eras pecõr: ẽẽ incipies dum
mentiris: Dicis enim. humulita¬
tis causa nos dicimꝰ ꝑccores eẽ.
Nam deus uidet: quia uisti su¬
mus Cũ gꝰ humilitatis causa
m̃tiris: si nõ eras peccator añ¬
quã mentireris. iñtiendo efficetis

Expanded text:
itas in te non est. Quia non dixit Joannes, Si dixerimus quia peccatum non habemus, humilitas in nobis non est: sed dixit, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo mentimur, si dixerimus nos non habere peccatum. Si mendacium timuit sis justus, dicas te esse peccatorem? Quomodo ergo te accipiam ad alienam causam testem, qui in causa tua mentiris? Sanctos reos constituis, dum contra te falsum testimonium dicisuid facturus es alteri, qui te infamas? Quomodo alter tuam calumniam devitabit, quando te tuae linrum te interrogo alio modo: Justus es, aut peccator? Respondes, Peccator. Mentiris, quia non quod te esse corde credis, hoc ore dicis. Ergo et si non eras peccator, esse incipies dum mentiris. Dicis enim: Humilitatis causa nos dicimus peccatores esse; nam Deus videt quia justi sumus. Cum ergo humilitatis causa mentiris, si non eras peccator antequam mentireris, mentiendo efficeris
Abbreviated transcription (Latin):
queͥ uerbo: ut exiberq sibi glorio¬
sam eccłam nõ habentẽ magulã
ant rugam aut aliquid̃ huiꝰ mo¬
di. Audiuimꝰ de nube magna tom¬
trua: nubes enĩ dei apłs U̾ba ista
sonuetunt. & tremete nos fecetũt.

Expanded text:
ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi . Audivimus de nube magna tonitrua. Nubes enim Dei Apostolus. Verba ista sonuerunt, et tremere nos fecerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tate His u̾bis docuit beatus ioh̾s.
ĩmo ipse dominꝰ iħs nõ se tacẽs
ꝑ iohem: neminẽ in ista carne.
in isto corruptibili corpore. ini¬
sta fra. in isto maligno scło. in nsta
uita temptationib plena nemi¬
nẽ hic uiuere sine pcc̃o: ab solita¬
sententia est. nec expositore in¬
diget. Si dixetimus quia pcq̃
cit. nec infans. cuius est unius
diei uita suꝑ t̾ram Talis par-¬
iilus pcc̃m nõ fecit: s de paren¬
tib traxit Ergo nullo mͦ quisꝙͣ
potest dicete nõ sehabuisse pccm
S accessit ꝑfidem ad lauacrum
regenetatõnis homo fidelis: et

Expanded text:
tate. His verbis docuit beatus Joannes, imo ipse Dominus Jesus non se tacens per Joannem, neminem in ista carne, in isto corruptibili corpore, in ista terra, in isto maligno saeculo, in ista vita tentationibus plena, neminem hic vivere sine peccato. Absolutasententia est, nec expositore indiget: Si dixerimus quia peccacit, Nec infans cujus est vita diei unius super terram . Talis parvulus peccatum non fecit, sed de parentibus traxit. Ergo nullo modo quisquam potest dicere, non se habuisse peccatum. Sed accessit per fidem ad lavacrum regenerationis homo
Abbreviated transcription (Latin):
cas: Nostremo. omittamꝰ iohis
u̾ba Ecce incorpore eccłe quam
dicis nõ habere mad̾am aut tu¬
gam aut aliquid eiꝰ modi et eẽ
sine pccõ: ecce ueniet hora orõnis.
oratura est tota eccła. ⁊ tu qui¬
dem foris es: Neni adorationẽ
dñicã  ueni ad crutinã: ueni. dit
Pat̾ nr̃ qui es in celis scĩficet᷑¬

Expanded text:
 Postremo omittamus Joannis verba: ecce in corpore Ecclesiae, quam dicis non habere maculam aut rugam aut aliquid ejusmodi, et esse sine peccato, ecce veniet hora orationis, oratura est tota Ecclesia: et tu quidem foris es; veni ad orationem dominicam, veni ad trutinam, veni, dic, Pater noster, qui es in coelis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
nõ temansit in se: Iteo ⁊ a se pelli¬
tur et a se excluditur. et inexteti¬
ora ꝓlabitur: Amat mundũ. amat
temporalia. amat terrena Que
si se ipãm a maroꝵ neglecto aquo
facta est: iam minus cẽt. iam
deficerq. amãdo qd̾ mimis est:
Mimis est enĩ ipã qmͣ deus: et
longe minus. tantoq minus ꝙͣ¬
tum minus ͤres facta ꝙͣ factor
eius ita ut si fien potest nos ip¬
sos obliuscam᷑ Quid gͦ est iste
transitus : oblita est anima se ip¬
sam: s amando mundrĩ: Nunc¬
obliuiscatur se. s amando arti¬
ficem mundi: Pulsa est gͦ ase.

Expanded text:
non remansit in se: et a se repellinon remansit in se: et a se repellitur, et a se excluditur, et in exteriora prolabitur. Amat mundum, amat temporalia, amat terrena: quae si se ipsam amaret, neglecto a quo facta est, jam minus esset, jam deficeret amando quod minus est. Minus est enim ipsa quam Deus; et longe minus, tantoque minus, quanto minus est res facta quam factor. ndus est Deus ita, ut, si fieri potest, nos ipsos obliviscamur. Quis ergo est iste transitus? Oblita est anima se ipsam, sed amando mundum: obliviscatur se, sed amando artificem mundi. Pulsa ergo et a se,
Abbreviated transcription (Latin):
Quic clamatur: Facies fornicari¬
ns consiliumz Non enim sic in¬
repat ut insułtet: s ad confrisio¬
t sanet: Exclamanit scriptu¬
ta uehementer. nec palpauit ad¬
ulando: quos uoluit tepatare sa
cus huius mundi inimicus deo
constituitur ͤ amor mundi adułte¬
rat aĩam. amor fabricatoris inun¬
di. castificat ammã: S nisi de cor¬
tuptione crubuerit: adamplexus
illos castos redire nõ concupiscit:
Confundatur ut redeat: que se iac¬
tabat ne rediret : Suꝑbia ergo ĩ¬
pediebat anime reditum: Qui ã
increpat. nõ facit pectatũ: s osten¬
dit peccatũ: Quod nolebat aui-¬
ma uidere. pouitur ei añ ocłos:
ꝙͣ qd̾ post dorsum habete cupie¬
b̃at : ad faciem illi admouetur.
Uide te inte: qui uides stipiilamĩ
ocło frĩs tui: trabem aut̃ in ocło tuo
nõ uides: Reuocatur ad se auima.
que ibat a se z Sicut a se ierat. sic
a dnõ suo: Sibi enini respexerat: Sq
placuerat: sueq potestatis a iiatx
facta fuerat: Recessit ab illo. et

Expanded text:
at fornicarinfundatur. Non enim sic increpat, ut insultet: sed ad confusiot sanet. Exclamavit Scriptura vehementer, nec palpavit adulando, quos voluit reparare sancus hujus mundi inimicus Deo constituitur Jacobi IV, 4 Amor mundi adulterat animam, amor fabricatoris mundi castificat animam: sed nisi de corruptione erubuerit, ad amplexus illos castos redire non concupiscit. Confundatur ut redeat, quae se jactabat ne rediret. Superbia ergo impediebat animae reditum. Qui autem increpat, non facit peccatum, sed ostendit peccatum. Quod nolebat anima videre, ponitur ei ante oculos; et quod post dorsum habere cupiebat, ad faciem illi admovetur. Vide te in te. Quid vides stipulam in oculo fratris tui, trabem autem in oculo tuo non vides ? Revocatur ad se anima, quae ibat a se. Sicut a se ierat, sic a Domino suo ibat. Se enim respexerat, sibique placuerat, suaeque potestatis amatrix facta fuerat. Recessit ab illo, et
Abbreviated transcription (Latin):
sum Si infirmus humilem nõ
ꝑueris in excelso fortissimus ꝑml¬
nebis: Que enĩ causa hurmiltas
xͥ. iuisi infirmitas tua : ualte es
ꝓyintemediabslit te obsidebat ĩ¬
fmitas. et het res fecit. ut ueni¬
⁊ ad te tantus medicus Si enim
I sit egrotares ut tu posses ire
Omedicum: poterat toletabilis ui¬
en ipã infirinitas: S quia tu ire
ũ ꝑotiusti ad eum: ille uenit ad tez
unt. doccns huimilitatẽ: Quare:¬
armus: Quia suꝑbia nos redite
iõ snebat adiutam: ⁊ ipsa fecerat
nos auita recedere: Faltatũ enim
hunanũ cor adu̾sum deũ. et ne¬
migeus in ipsa samtate p̃cepta sa¬
Istitia. decidit amina in infirmita¬
tm. Discat audire infirma:. illũ¬
que cõtempsit in columis: Audiat
t resurgat: quẽ speruit ut cade¬
t Audiat tandem experimen¬
to edocta. qd̾ precepto docta uoluit
ibtinere: Docuit enĩ eam mise¬
licitas: Neu quid mali sit a dño for¬

Expanded text:
sum. Si infirmus humilem non sum. Si infirmus humilem non asperneris, in excelso fortissimus permanebis. Quae enim causa humilitatis Christi, nisi infirmitas tua? Valde enim et irremediabiliter te obsidebat infirmitas tua, et haec res fecit ut veniret ad te tantus medicus. Si enim vel sic aegrotares, ut tu posses ire ad medicum, poterat tolerabilis videri ipsa infirmitas. Sed quia tu ire non potuisti ad eum, ille venit ad te. Venit docens humilitatem, qua redeamus: quia superbia nos redire non sinebat ad vitam; et ipsa fecerat nos a vita recedere. Exaltatum enim humanum cor adversus Deum, et negligens in ipsa sanitate praecepta salutaria, decidit anima in infirmitatem: discat audire infirma quem contempsit fortis. Audiat ut surgat, quem sprevit ut caderet. Audiat tandem experimento edocta, quod praecepto noluit obtinere. Docuit enim eam misea, quid mali sit a Domino for
Abbreviated transcription (Latin):
rigunt nos diuine leura¬
ctiones ne despetatione fs̃¬
ganiur:q rursus terren
ne suꝑbia uentilemur: Tenere q
iuam mediam. ueram. rectam. tĩ¬
ꝙͣ int̾ sinistram desperationis⁊
dextram p̃sumptionis difficillims
eẽt nobis. nisi xp̃s diceret. egosi¬
uia: Ego sum inquit uia ⁊ ueritas
et uita Tanꝙͣ dicerꝙ Qua uis
ire: ego sum iua Quo uis ire e¬
go sum u̾tas Ubi ius ꝑmanete
ego sum uita Securi ergo an¬
bulemus in uia: sed insidias tini¬
amus iuxta uiam⁊ Immicus ins¬
diaci nõ audet in uia quia xp̃sis
uia: sed iuxta uiam plane nõ tel¬
int. Unde in psalmo dicituri irͤ
semitã: scandala posuerunt imqͥii
Dicit ⁊ alia scriptura Memẽto q
in medio laqueoꝵ ingredens sti l¬
quei int̾ quos ingredim᷑ nõ sunt
in uia: s tamẽ sunt iuxta uiami
Quid formidas quid metiuss
inuia ambulas : tunc time si d
ne securitate exultationis iuia
seratur: ⁊ in insidias incidaneb¬
bules in humili. ꝑuenies ad exal¬

Expanded text:
rigunt nos divinae lectiones, ne desperatione frangamur: et rursus terrent, ne superbia ventilemur. Tenere autem viam mediam, veram, rectam, tanquam inter sinistram desperationis et dexteram praesumptionis, difficillimum esset nobis, nisi Christus diceret, Ego sum, inquit, via, et veritas, et vita. Tanquam diceret, Qua vis ire? Ego sum via. Quo vis ire? Ego sum veritas. Ubi vis permanere? Ego sum vita. Securi ergo ambulemus in via: sed insidias timeamus juxta viam. Inimicus insidiari non audet in via; quia Christus est via: sed juxta viam plane non desinit. Unde et in Psalmo dicitur: Juxta semitas scandala posuerunt mihi . Dicit et alia Scriptura: Memento quia in medio laqueorum ingrederis . Isti laquei inter quos ingredimur, non sunt in via: sed tamen sunt juxta viam. Quid formidas, quid metuis, si in via ambulas? Tunc time, si dne securitate exsultationis via deseratur, et in insidias incidabules in humili, pervenies ad excel
Abbreviated transcription (Latin):
his quatuor reb quid iam consecu¬
ti fuerimus. quid adhuc ad ipis
demus dicece ꝙiam hoc tecciũ
habete nos: N etit quisqmͣ nrm
qui audeat ditere uistus sum: Pu¬
to enim hoc eẽ iustus sum: qd̾ ẽ
peccator nõ sum: Si audes hoc di¬
cere. occurret tͥ ioħs: Si dixeti¬
mus quia peccatum ñ habemus:
nos ipsos seducimꝰ  q ueritas ĩ
nobis nõ est: Quid ergo: inchil

Expanded text:
his quatuor rebus quid jam consecuhis quatuor rebus quid jam consecuti fuerimus, quid adhuc adipiscedemus dicere, jam hoc tertium habere nos? Et erit quisquam nostrum qui audeat dicere, Justus sum? Puto enim hoc esse, Justus sum, quod est, peccator non sum. Si audes hoc dicere, occurrit tibi Joannes: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus, et veritas in n
Abbreviated transcription (Latin):
Quis em̃ cognouit sensũ dñi.
aut quis consiliariꝰ eius fuit.
aut quis prior dedit illi & tetri¬
buetur ei. Illo gͦ mͦ possumꝰ exige¬
te dñm nr̃m̃. ut dicamus redde
quod ꝓmisisti: quia fecimus qd
iussisti Ꝙ hoc tu fecisti: quia la
ideo me uocauit deus: quia colui
dm̃: quomͦ coluisses : si uocatus
non fuisses: si ꝓpte̾a te uocauit
deus. quia colu̾isti dm: gͦ por dedisti
prior dedit illi ⁊ retribuetur ei:
Sed ecce quando nocatus es. uł
iam eras: Quando predestina¬
teris: quando nõ eras: quid deo de¬
disti. quando qui aliquid dares ñ
etas. Quid etgo fecit deus: qñ
p̃destinauit qui nõ erat. Quid a¬
it apłs: qui uocat ea que nõ sũt
tanqmͣ ea que sunt: Si iam eẽs.
ñ p̃destinareris: nisi adu̾sus eẽs:
nõ uocareris: Nisi impius eẽs: ñ
iustificateris Nisisi tetͣomis et ab¬
iectus esses: nõ glorificateris: Qis
gcãs: ne cemaneamus ingratiz¬
ꝑposueramꝰ aut̃ considerare de

Expanded text:
Quis enim cognovit sensum Domini? Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit? aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? Illo ergo modo possumus exigere Dominum nostrum, ut dicamus: Redde quod promisisti, quia fecimus quod jussisti: et hoc tu fecisti, quia labIdeo me vocavit Deus, quia colui Deum. Quomodo coluisses, si vocatus non fuisses? Si propterea te vocavit Deus, quia coluisti Deum: ergo prior dedisti,prior dedit illi, et retribuetur ei? Sed ecce quando vocatus es, vel jam eras. Quomodo praedestinareris, nisi quando non eras? Quid Deo dedisti, quando qui aliquid dares, non eras? Quid ergo fecit Deus, quando praedestinavit qui non erat? Quod ait Apostolus: Qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . Si jam esses, non praedestinareris; nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris, nisi terrenus et abjectus esses, non glorificareris. Quisgratias, ne remaneamus ingratiposueramus autem considerare de
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃. ꝓ quib est deus id est p̃desti¬
uatioue. uocatione. iustificatione.
glorificatione: Inhis gͦ quatuor te¬
bus considerare debemus quid iã
habeamus: & quid iam espectemus:¬
Inhis enim que iam habemus  tene¬
mus debitorem: Debitor enĩ fc̃s
est. nõ aliquid anobis accipiendo.:
sed quod ei placuit ꝓmittendo Ali¬
ter emĩ dicimus hoͣmimi debes mͥ
que dedi tͥ: q alit̾ dicimꝰ. debes mͥ
quia ꝓmisisti mͥ Quando dicis de¬
bes mͥ quia deditͥ: ate ꝓcessit bñ¬
ficium: sed mutuatũ. nõ donatũ
Quando aut̃ dicis debes iͥ quia
ꝓ misisti mͥ: tu nichil dedisti: et tam̃
exigis. Honitas em̃ enis qͥ ꝓmisit
dabit.ꝰ ne ĩ maliciam fides conuer¬
tatur: Qui aut̃ fallit: malus estz
Deo gͦ quid dicimus: redde mͥ: qͥa
dedi tibi: Quid dedimus deo. qnto
tum quod sumꝰ. ꝙ quod habemus
boni ab illo habemus: Nichil gͦ
ei dedimus: Nõ est quẽ ad modu
ista uoce exigamus debitoremde¬
um: maxiie dicente nobis apło

Expanded text:
ad eos pro quibus est Deus, id est, praedestinatione, vocatione, justificatione, glorificatione; in his ergo quatuor rebus considerare debemus quid jam habeamus, et quid adhuc exspectemusin his quae nondum habemus, teneamus debitorem. Debitor enim factus est, non aliquid a nobis accipiendo, sed quod ei placuit promittendo. Aliter enim dicimus homini, Debes mihi quia dedi tibi: et aliter dicimus, Debes mihi, quia promisisti mihi. Quando dicis, Debes mihi, quia dedi tibi: a te processit beneficium, sed mutuatum, non donatum. Quando autem dicis, Debes mihi, quia promisisti mihi: tu nihil dedisti, et tamen exigis. Bonitas enim ejus qui promisit, dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui enim fallit, malus est, Deo autem numquid dicimus, Redde mihi, quia dedi tibi? Quid dedimus Deo, quando totum quod sumus, et quod habemus boni, ab illo habemus? Nihil ergo ei dedimus. Non est quemadmodum ista voce exigamus debitorem Deum, maxime dicente nobis Apostolo,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis. ut p̃destinaro nos : de
nobis ut uocaret nos: Deus
nobis. ut iustificaret nos: deꝰ
nobis. ut glorificaret nos: Si deꝰ¬
nobis: quis contra nos: pre¬
stinauit añquã ẽẽmus: uoca¬
ut cũ au̾si eẽmus: iustificauit cã
actatores eẽmus: Glorificauit cũ
nortales eẽmus. Si deus ꝓ nobis
ius contra nos : p̃destinatis ade
uocatis ustificatis. glorificatis.
ui nult aduetsari: paret se si po¬
ist bellare ad u̾sus dm̃i: Ubi em̃
iudiuimꝰ si deus ꝓnobis quis
contra nos: nisi qui dm̃ uincit
nõ ledit nos: & quis est qui uincit
im̃ipotẽtẽ: quicũq reluctati uolu¬
it: sibi nocet: Noc est quod ⁊
paulo adhuc saulo dec elo dece¬
lo xp̃s clamauit: Non tͥ expedit
dntra stimulum calcitrate. Se¬
iat seniat quantum potest Q̾

Expanded text:
nobis, ut praedestinaret nos; Deus pro nobis, ut vocaret nos; Deus pro nobis, ut justificaret nos; Deus pro nobis, ut glorificaret nos. Si euis contra nos? Praedestinavit, antequam essemus; vocavit, cum aversi essemus; justificavit, cum peccatores essemus; glorificavit, cum mortales essemus. Si Deus pro nobis, quis contra nos? Praedestinatis a Deo, vocatis, justificatis, glorificatis, qui vult adversari, paret se, si potest bellare adversus Deum. Ubi enim audivimus, Si Deus pro nobis, quis contra nos? nisi qui Deum vincit, non laedit nos. Et quis est qui vincit Omnipotentem? Quicumque reluctari voluerit, sibi nocet. Hoc est, quod et Paulo adhuc Saulo de coelo Christus clamavit: Non tibi expedit contra stimulum calcitrare . Saeviat, saeviat quantum potest
Abbreviated transcription (Latin):
istit nescio quis. ⁊ dicit. Parnui¬
lus nõ habens ullum omĩo ꝑpc̃m.
nec qd̾ sua uita contraxit. nec
quod deuita pͥmi parentis traxit.
Uos enim dicitis. Uitam quidẽ
habebit iste nõ baptizatus et̾nã.
sed nõ habebit iegnum celorũ
Ille contra Imitio ꝙ uitam ⁊ teg¬
num celoꝵ Quate enim pat̾¬
momum regni celoꝵ ab ripisĩ¬
nocenti᷑ a quo regniim celortim
nõ ad quititur: ꝓfecto magno lono

Expanded text:
istit nescio quis, et dicit: Parvuistit nescio quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parentis traxit, Vos enim dicitis: Vitam quidem habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur, profecto magno bono
Abbreviated transcription (Latin):
d ño solum abituros salutem et
cam et̾nam. sed ⁊ regnum dei.
nde apud uos defiintum certũq
st sine baptismo regnum dei ñ
aitieos ꝑ ariuulog̃t diuiuderitis
eis pro arbitri utõ nõ adiutores
paruuloꝵ. sed oppressores miseroꝵ:
ut diuidetͤtis eis ꝓ arbitrio utõ ⁊
daretis eis salutem ⁊ uitam et̾nam
p̃tet regnum celoꝵ: Alius benuo¬
lentior uobis ⁊ misericordior et
ut putatis iustior: totum eis da¬
bit: ⁊ uitam et̾nam ⁊ regnum
celoꝵ: Istum quo mͦ suꝑ ẜabetis.
qm̃ uoiꝰ aliquando. contra euidẽ¬
tissimã auctoritatẽ tatiocinationes
humanas delectat ꝓferre. Ipãm
tur iste qui paruulis ꝓpt̾ meri¬
tam innocentiam. ꝓpter nullum
sicut dicitis hoc est originale pcc̃m.
dare uoluent ⁊̃ nõ baptizatis. nõ
solũ uitam et̾niam. uerum ⁊̃ reg¬
num celoꝵ: Istum uincito Ego
sunc p̃iuditiõ partes huius pacũꝑ¬
q suscipio. et dicam quod ip̃e nõ
sentio. sed admoneo uos ut accio¬
rem adu̾sarium uideatis: Scce ex¬

Expanded text:
, non solum habituros salutem et vitam aeternam, sed et regnum Dei? unde apud vos definitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut divideretis eis pro arbitrio vestro, non adjutores parvulorum, sed oppressores miserorum; ut divideritis eis pro arbitrio vestro, et daretis eis salutem et vitam aeternam praeter regnum coelorum? Alius benevolentior vobis et misericordior, et ut putatis justior, totum eis dabit, et vitam aeternam et regnum coelorum. Istum quomodo superabitis? Quoniam vos aliquando contra evidentissimam auctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam tur iste, qui parvulis propter merita innocentiae, propter nullam, sicut dicitis, culpam, hoc est, originale peccatum, dare voluerit etiam non baptizatis, non solum vitam aeternam, verum etiam regnum coelorum: istum vincite. Ego sine praejudicio partes hujus parumper suscipio, et dicam quod ipse non sentio: sed admoneo vos, ut acriorem adversarium videatis.
Abbreviated transcription (Latin):
pilli. tales. ⁊ tales. igni eterno tor¬
uebuntut. sed regnum dei non
usscebunt: Subitacta dextta. nõ
mansit insi simstra. nde aut̃ eua¬
dnt abigne sempit̾no. nõ ob ali
nͥ quia erunt in regno: sequit:
hec quidem fuistis Q ñ iã
un sunt: sed ab luti estis. sed scĩ¬
nquo oportet saluos fieri nos: Nos
m̃s pusillos cum magnis: Siã
iluos fieti oportet nos in hoc
umine. si ne hoc nomine ꝓcul-
ubio nec salus erit que stne xͦ
pmitritur pariuilis: Pacẽ eoꝵ
dicam. qui cui quam salutem ꝓ¬
nitit sine xp̃õ. nescio utrũ ip̃se
llutẽ habere possit in xp̃o. Dein-¬

Expanded text:
orquebuntur; sed, regnum Dei non possidebunt. Subtracta dextra, non remansit nisi sinistra. Unde autem evadunt ab igne sempiterno? Non ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: « Et haec quidem fuistis. » Et unde jam non sunt? « Sed abluti estis, sed sanctifin quo oportet salvos fieri nos » , nos omnes, pusillos cum magnis. Si autem salvos fieri oportet nos in hoc nomine, sine hoc nomine procul dubio nec salus erit, quae sine Christo promittitur parvulis. Pace eorum dicam, qui cuiquam salutem promittit sine Christo, nescio utrum ipse salutem habere possit in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
res illurainata: accensa ut luce¬
ret. Que accendi potest: potest
et extingui. S ut nõ extinguat᷑
uentum suꝑbie nõ paciatur. Ergo
confiteor tͥ pat̾ dnẽ celi et t̾re᷑
qui abscondisti hec asapientibus
et prudentib. lumen se putantib:
et tenebre erant: Et eo qd̾ tene¬
bre erant. et lumen se putabãt:
Nec illumina
Hec illumina ri potuerunt:
Illi aut̃ qui tenebre erant. et
tenebras se eẽ cõnf itebantur:
pariuili erant. nõ meigni᷑ humi¬
les erant: nõ suꝑbi. Recte ergo
dicebant: tu illuminabis lucer¬
nam meam dñe: Se agnosce¬
bante dñm laudabant: Nuia
salutari nõ recedebant : iaudan¬
tes dumi inuocabant: Sab ini

Expanded text:
res illuminata, accensa ut luceret. Quae accendi potest, potest et exstingui. Sed ut non exstinguatur, ventum superbiae non patiatur. Ergo, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, lumen se putantibus, et tenebrae erant; et eo quod tenebrae erant, et lumen se putabant, nec illuminaec illuminari potuerunt. Illi autem qui tenebrae erant, et tenebras se esse confitebantur, parvuli erant, non magni; humiles erant, non superbi. Recte ergo dicebant, Tu illuminabis lucernam meam, Domine. Se agnoscebant, Dominum laudabant, a via salutari non recedebant. Laudantes Dominum invocabant, et ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
uuangeluuma¬
udiuimus. et ĩ
eo dum̃ cos ar¬
guentẽ. qui fa¬
ciem celi nor̃t
probare: et tẽ¬
pus fidei regni celorum appro

Expanded text:
angelium audivimus, et in eo Dominum eos arguentem, qui faciem coeli norunt probare, et tempus fidei regni coelorum appro
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃m ꝓ se ip̃o dedetit huic uet
quetimus aliquid qd̾ demu
ut habcamus tem dato p̃cio ꝙͣ
uolumꝰ emete. ꝙ extra nos es
qd̃ damꝰ Eͣ si apud nos erai
extra nos fit illud qd̾ damꝰ
ut sit apud nos illud qd̾ cõ¬
ꝑamus: Quicqͥd p̃cii inueno¬
rit qui emit aliquid neces¬
se est ut tale inueniat. ut dꝙ
Maneat tamẽ ille aquo absce¬
dit p̃ciũ: q accedat illud. pro
quo dat p̃ciũ Q a̾  uult ꝯ¬
pare uerbũ hoc. qui uult ha¬
bere. nõ quetat extra se ip̃m
qd̾ d&. se ipm det Quod cũ
fececit nõ se amutit: sicut a¬
nutit p̃ciũ qñ aliquid emit

Expanded text:
se ipsum pro se ipso dederit huic se ipsum pro se ipso dederit huic quaerimus aliquid quod demus, ut habeamus rem dato pretio quam volumus emere. Et extra nos est quod damus; et si apud nos erat, fit extra nos illud quod damus, ut sit apud nos illud quod comparamus. Quidquid pretii invenerit qui emit aliquid, necesse est ut tale inveniat, ut det maneat tamen ille a quo abscedit pretium, et accedat illud pro quo dat pretium. Qui autem vult comparare Verbum hoc, qui vult habere, non quaerat extra se ipsum quod det, se ipsum det. Quod cum fecerit, non se amittit, sicut amittit pretium, quando aliquid emit
Abbreviated transcription (Latin):
Dum em̃ nr̃m
tatẽ ad cõdendã uuu̾sam crea¬
curam: scd̾m humanitatẽ adre¬
patandam lapsam creaturã eu¬
uangelizante iohãne In ip̃o aũt
euangłio qualis et quãtus uir
iohãnes fuerit inuenimꝰ: ut ex
dignitate dispensatoris. intellega¬
tur quãti p̾cii sit uerbũ qd̾ pet
talem dici potuit: ĩmo quã nł¬
lius p̃cii sit qd̾ suꝑat om̃ia pre¬
cio etũ aut̃ cõꝑatur res uenał.
aut subicitur: aut excedit eam:
Quãdo tanto quisq ꝯparat
quãto ualet. equatur precium
rei que ꝯparat᷑: quãdo iulius.
subitiꝰ ei: qñ catiũs suꝑat eam:
U̾bo aut̃ dĩ net equari aliqͥo
potest. nec ad mutationẽ subi¬
ci. sec suꝑ poni aliquid Subi¬
a cĩ om̃ia possũt uerbo dĩ. qr
omĩa ꝑ ip̃m fc̃a sunt Nõ tam̃
ut quisq det aliquid. ut ald̾
accipiat: Tamẽ si dici potest ꝙ
ad mutit nomẽ hoc ratio aliqͣ
uł loquendi consuetuto p̃cium
ꝯparandi uerbi ip̃e ꝯꝑator. ẽ. qͣ

Expanded text:
m itatem ad condendam universam creaturam, secundum humanitatem ad reparandam lapsam creaturam, evangelizante Joanne. In ipso autem Evangelio qualis et quantus vir Joannes fuerit, invenimus, ut ex dignitate dispensatoris intelligatur quanti pretii sit Verbum, quod per talem dici potuit: imo quam nullius pretii sit quod superat omnia. Pretio enim aut comparatur res venalis, aut subjicitur, aut excedit eam. Quando tanto quisque comparat quanto valet, aequatur pretium rei quae comparatur: quando vilius, subjicitur ei: quando carius, superat eam. Verbo autem Dei nec aequari aliquid potest, nec ad mutationem subjici, nec superponi aliquid. Subjici enim omnia possunt Verbo Dei, quia omnia per ipsum facta sunt: non tamen ut quisque det aliquid, ut illud accipiat. Tamen si dici potest, et admittit nomen hoc ratio aliqua vel loquendi consuetudo, pretium comparandi Verbi ipse comparator est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bis audiendũ
parabatur: dudiuimus ergo u̾ba
eius: Quid enĩ nobis ꝓdesset si ui¬
deretur. et nõ audiretur; Nec mo¬
do aliquid obest quia nõ uidetur:
et tam̃ auditur: Dic̃ ergo: Qui
uos spuit: me spuit: Si solis apłis Noͣ
dixit qui uos sꝑuit me sꝑint: sꝑui¬

Expanded text:
ad audiendum parabatur. Audivimus ergo verba ejus. Quid enim nobis prodesset, si videretur, et non audiretur? Nec modo aliquid obest, quia non videtur, et tamen auditur. Dicit ergo: Qui vos spernit, me spernit. Si solis Apostolis dixit, Qui vos spernit, me spernit; s
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ resurrectiõis in xp̃o. ex qͦ in eo qͥ ꝓ om̃ib
mortiuis ẽ. totiꝰ spei nr̃ȩ forma p̃cessit. ñ hesita¬
miꝰ diffidentia. nec incerta expectatiõe suspen-¬
diñ: s accepto ꝓmissiõis exordio. fidei ocłis
nr̃am. a cȩlestib terrena deflectant Pro tͦnsac¬
tis habeant᷑. qͦ ex maxima parte iã ñ st̃: mẽs
intenta mansuris. ibi desideriũ suũ figat. ubi
qͦd offert᷑ ȩtnũ est Qũauis enĩ spe salui facti
si mꝰ. ⁊ corruptibilẽ adhue carnẽ mortalẽq ge¬

Expanded text:
s in Christo, ex quo in eo qui pro omnibus mortuus est, totius spei nostrae forma praecessit. Non haesitamus diffidentia, nec incerta exspectatione suspendimur, sed accepto promissionis exordio, fidei oculisnostram a coelestibus terrena deflectant. Pro transactis habeantur quae ex maxima parte jam non sunt; et mens intenta mansuris, ibi desiderium suum figat, ubi quod offertur aeternum est. Quamvis enim spe salvi facti simus, et corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
ingła In hae gͥ spe dilectissimi constituti. õs
diaboli cauete uersutias. qͥñ solũ ꝑ carnis concu¬
piscentias. et ꝑ corporeas tantũ insidiat᷑ illece.¬
bras s int̾ ipsa ꝙͦ semina fidei spargens ruta¬
nia falsitatũ. ueritatis studet uiolare cultirã.
ut qͦs ñ potuerit corrũꝑe malis actibꝰ. ĩpiis sub¬
uertat erroribꝰ fugite gͦ mundanş argum̃ta
coctrine:⁊ iuꝑea hereticoꝵ uitate colloquia
sicħ uob comune sit cũ eis: qͥ catholicȩ adu̾santes

Expanded text:
In hac igitur spe, dilectissimi, constituti, omnes diaboli cavete versutias, qui non solum per carnis concupiscentias, nec 271 per corporeas tantum insidiatur illecebras, sed inter ipsa quoque semina fidei spargens zizania falsitatum, veritatis studet violare culturam, ut quos non potuerit corrumpere malis actibus, impiis subvertat erroribus. Fugite ergo mundanae argumenta doctrinae et viperea haereticorum vitate colloquia. Nihil vobis commune sit cu
Abbreviated transcription (Latin):
buit᷑: Ille ꝑsuꝑbiȩ cupiditatẽ. it̃ fec̃ ad miseriã:
hc ꝑ humilitatis fortitudinẽ. uiã parauit ad
sam: Unde ipse dic̃ Ego sũ uia. ueritas. et
bolica suꝑbia uesciebat Si enĩ cognouissent:
humani. latebat consiliũ misediȩ dĩ: et opposito
carnis uelamine. ds̃ in xxp̃o mũdũ sibi reconei.¬
lians tegebat᷑. ꝑstitit in eũ furere. in qͦ nicħ suũ
poterat inuenire: Nã malignitati eiꝰ. hoc magis
potusset ꝓdesse si parceret. et se ab effusione eiꝰ
sanguinis abstineret: ꝑ quẽ om̃iũ erat soluen¬
da captiuitas. et reparanda lib̾tas S lucẽ te¬
nebrȩ ñ cõp̃hender̃: nec m̃dax cecitas. sapien¬
tiã potuit ueritatis inspicere: Tenuit itaq
disposita mansuetudo patientiã: et cohibita
famulantiũ sibi angłicarũ uirtute legionũ.
hausit calicẽ doloris et mortis: totũq suppliciũ
tͣnstulit in triũpbũ: Uicti st̃ errores. subacte st̃
potestates accepit nouũ mundus exordium:

Expanded text:
 Ille per superbiae cupiditatem iter fecit ad miseriam, hic per humilitatis fortitudinem viam paravit ad gloriam. Unde ipse dicit: Ego sum via, et veritas, et bolica superbia nesciebat. Si enim cognovissent, humani latebat consilium misericordiae Dei, et opposito carnis velamine Deus in Christo mundum sibi reconcilians tegebatur : perstitit in eum furere, in quo nihil suum poterat invenire. Nam et malignitati ejus hoc magis potuisset prodesse si parceret, et se ab effusione ejus sanguinis abstineret, per quem omnium erat solvenda captivitas, et reparanda libertas. Sed lucem tenebrae non comprehenderunt , nec mendax caecitas sapientiam potuit veritatis inspicere. Tenuit itaque dispositam mansuetudo patientiam, et cohibita famulantium sibi angelicarum virtute legionum, hausit calicem doloris et mortis, totumque supplicium transtulit in triumphum. Victi sunt errores, subactae sunt potestates, accepit novum mundus exordium:
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ et animi et corporis intentione iutendũ
ẽ ut cũ grauissimi sit piaculi. festũ paschale
uoligere: ꝑiculosiꝰ sit ecclasticis qͥdem conuen¬
tibꝰ iungi: s in dĩcȩ passiõis consortio ñ haberi:

Expanded text:
nobis et animi et corporis intentione nitendum nobis et animi et corporis intentione nitendum est ut cum gravissimi sit piaculi festum paschale negligere, periculosius sit ecclesiasticis quidem conventibus jungi, sed in Dominicae passionis
Abbreviated transcription (Latin):
aaut̃ illud fuit. qͦd et iudeis intellectũ abstulit.
fltica fec̃ caligare doctrinã: Oñemnãq sen.¬
s simane m̃tis. excessit diuini altitudlo consilii:
apaicuit dõ ꝑstultieiã p̃dicationis saluos facere
cedentes: ut mirabilior fieret constantia fidei. ex
sfsicultate credendi: Inconseqͣns enĩ et irracio¬
uhse uidebat᷑. reciꝑe animo qͦd ereatorẽ om̃iũ
ittirũ. in substantia ueri hoĩs uirgo intemerata
mnoꝵ iudicio condẽpnari. ⁊ post dedecora
ilisionũ. cruci se ꝑmisisset affigi S in his om̃ibꝰ
utasuscipiente suscepta nec ipsũ breue mor¬
tiscepꝰ abuingeret: nũquã ualeret ad et̾nita-¬
tẽredire mortalitas S affuit nob̾ in xp̃o sin¬
gł̃are p̃sidiũ: ut in nat᷑a impassibili mortis con-¬
ditio remaneret. quã impassibilis essentia
recepisset: et ꝑ id qͦd ñ poterat mori. posset id
qͦl erat mortuũ suscitari: Huic sacram̃to dile¬
enssumi ut inseparabilit̾ congruamꝰ. magna

Expanded text:
autem illud fuit quod et Judaeis intellectum abstulit, et Israeliticam fecit caligare doctrinam? Omnem namque sensum humanae mentis excessit divini altitudo consilii, cum placuit Deo per stultitiam praedicationis, salvos facere credentes , ut mirabilior fieret 274 constantia fidei ex difficultate credendi. Inconsequens enim et irrationabile videbatur recipere animo quod creatorem omnium naturarum in substantia veri hominis Virgo intemerata iniquorum judicio condemnari, et post dedecora illusionum, cruci se permisisset affigi. Sed in iis omnibuut a suscipiente susceptam, nec ipsum breve mortis tempus abjungeret, numquam valeret ad aeternitatem redire mortalitas. Sed adfuit nobis in Christo singulare praesidium, ut in natura passibili mortis conditio non maneret, quam impassibilis essentia recepisset, et per id quod non poterat mori, posset id quod erat mortuum suscitari. CAP. IV. Huic sacramento, dilectissimi, ut inseparabiliter congruamus, magna
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. s cõmutatio fuit: nec uirtutis augm̃to
consũpta substantia ẽ Qualitas t̾nsiit. ñ nat᷑a de-¬
fecit: & factũ ẽ corpꝰ impassibile. qͦd potuit cruei.¬
figi: factũ ẽ ĩmortale. qͦd potuit occidi: factũ est
incorruptibile. qͦd potuit uulnerari. Et merito
dr̃ caro xp̃i. in eo statu qͦ fuerat nota nesciri:
qͥa nicħ in ea passibile. nicħ remansit infirm̃ũ:
ut et ipsa sit ꝑ essentiã. et ñ sit ipsa ꝑgłam: Qͥa

Expanded text:
to consumpta substantia est. Qualitas transiit, non natura defecit; et factum est corpus impassibile, quod potuit crucifigi; factum est immortale, quod potuit occidi; factum est incorruptibile, quod potuit vulnerari. Et merito dicitur caro Christi in eo statu quo fuerat nota, nesciri: quia nihil in ea passibile, nihil remansit infirmum, ut et ipsa sit per essentiam, et non sit ipsa per gloriam. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
et ad id dirigat om̃em uiã suã. ubi scit huma.¬
nã saluatã ẽẽ naturã Passio eiũ dñi usq ad
finẽ ꝓlucit᷑ mundi: et sic̃ in scĩs suis ipse ho-¬
norat᷑. ipse diligit᷑. ⁊ in pauꝑibꝰ ipse pascitur.
ipse uestit᷑: ita in om̃ibꝰ qͥ ꝓ iusticia aduersa
tolerant. ipse cõpatit᷑: nͥ forte estimandũ ẽ mul-¬
tiplicata ꝑ orbẽ fide. ⁊ rarescente impioꝵ numero.
õs ꝑsecutiones et oĩa qͦ adu̾sus beatos martyres
seuier̃ finita ẽẽ certamina: tãquã suscipiendȩ
crucis illis tantũ necessitas incubuerit. qͥbꝰ ad
ex pugnandã xp̃i dilectionẽ. atrocissima st̃
illata supplicia: S aliud seruientiũ dõ pietas
exꝑit᷑: aliud etiã apłi p̃dicatio ꝓtestat᷑ qͥ dic̃:

Expanded text:
et ad id dirigat omnem viam suam, ubi scit humaet ad id dirigat omnem viam suam, ubi scit humanam salvatam esse naturam. Passio enim Domini usque ad finem producitur mundi; et sicut in sanctis suis ipse honoratur, ipse diligitur, et in pauperibus ipse pascitur, ipse vestitur; ita in omnibus qui pro justitia adversa tolerant, ipse compatitur: nisi forte aestimandum est, multiplicata per orbem fide, et rarescente impiorum numero, omnes persecutiones, et omnia quae adversus beatos martyres saevierunt, finita esse certamina, tamquam suscipiendae crucis illis tantum necessitas incubuerit, quibus ad expugnandam Christi dilectionem atrocissima sunt illata supplicia. Sed aliud servientium Deo pietas experitur, aliud etiam Apostoli praedicatio protestatur, qui dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. seuioribꝰ eas laqueis rursũ innectat: et a
paradiso ȩccłȩ raptas. in consortiũ suȩ dñatiõis
inducat Unde cũ qͥspiã obseruantiȩ. xp̃iane
limitẽ se sentit excede. ⁊ in id cupiditates suas
tende. qͦd eũ faciat a recto itinere deuare:
recurrat ad crucẽ dñi: ⁊ ligno uitȩ. motꝰ noxiȩ
uoluntatis affigat: ac uoce ꝓpħica ad dnm̃ cla¬
met. et dicat Confige clauis timoris tui car-
nes meas: a iudiciis enĩ tuis timui Qͥa aut̃ ẽ¬
clauis timoris dĩ carnes hab̾e confixas. nͥ cor-¬
poreos sensus ab illecebra illiciti desiderii. sub
metu diuini continere iudicii: ut qͥ resistit.
peccato. ⁊ concupiscentias suas ne qͥd morte
dignũ oꝑet᷑ int̾ficit. audeat cũ apło dicere.
mͥ aut̃ absit głari. nͥ in cruce dñ nr̃iibu xp̃i.¬
ꝑ quẽ mͥ mundus erucifixiis ẽ.⁊ego mundo:
Ibi gͦ se constituat. xpĩanꝰ. qͦ eũ secũ sustulit. xp̃c:

Expanded text:
rit, saevioribus eas laqueis rursum innectat, et a rit, saevioribus eas laqueis rursum innectat, et a paradiso Ecclesiae raptas in consortium suae damnationis inducat. Unde cum quispiam observantiae Christianae se limites sentit excedere, et in id cupiditates suas tendere, quod eum a recto itinere faciat deviare, recurrat ad crucem Domini, et ligno vitae motus noxiae voluntatis affigat; ac voce prophetica ad Dominum clamet et dicanes meas; a judiciis enim tuis timui . Qui clavis timoris Dei carnes habere confixas, nisi corporeos sensus ab illecebra illiciti desiderii sub metu divini continere judicii? ut qui resistit peccato, et concupiscentias suas, ne quid morte dignum operetur, interficit, audeat cum Apostolo dicere: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini  quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ibi ergo se constituat Christianus, quo eum secum sustulit Christus;
Abbreviated transcription (Latin):
biiꝰ: qͥs uere xp̃mpassũ. mortuũ et resuscitatũ
colit. nͥ qͥ cũ ipso ꝯ patit᷑. ⁊ morit᷑. et resurgit:
Et hȩc qͥdem in om̃ibꝰ eccłȩ filiis. ipso iã regen̾atiõis
st̃ inchoata misterio. ubi peccati interitꝰ. uita est
renascentis et triduanã dñi mortẽ imitatur
trina demersio: ut demoto qͦdã aggere sepult᷑ȩ.
qͦs ueteres suscepit sinꝰ fontis: eosdẽ nouos edat
uuda baptismatis S implendũ ẽ nicħ lominꝰ
oꝑe. qͦd celebratũ ẽ sacram̃to: et natis de spũscõ
qͣntũcũq suꝑ est mũdani tẽporis. ñ sine crucis
susceptiõe ducendũ ẽ Quãuis enĩforti et crudeli
tiranno ꝑ potentiã crucis xp̃i uasa antiquȩ
dep̃datiõis erepta sint. ⁊ dñatio pͥncipis mũdi
a redẽptoꝵ sit eiecta corporibꝰ. insidiari tam̃
etiã iustificatis eadẽ malignitas ꝑseuerat. et
multis modis eos in qͥbꝰ ñ regnat impugnat.
ut si qͣs aĩas negligentes imprudentesq repꝑe¬

Expanded text:
hristum passum, mortuum et resuscitatum colit, nisi qui cum ipso et patitur, et moritur, et resurgit? Et haec quidem in omnibus Ecclesiae filiis, ipso jam regenerationis sunt inchoata mysterio, ubi peccati interitus, vita est renascentis, et triduanam Domini mortem imitatur trina demersio; ut dimoto quodam aggere sepulturae, quos veteres suscepit sinus fontis, eosdem novos edat unda baptimastis; sed implendum est nihilominus opere quod celebratum est sacramento, et natis de Spiritu sancto quantumcumque superest mundani corporis, 275 non sine crucis susceptione ducendum est. Quamvis enim forti et crudeli tyranno per potentiam crucis Christi vasa antiquae depraedationis erepta sint, et dominatio principis mundi a redemptorum sit ejecta corporibus, insidiari tamen etiam justificatis eadem malignitas perseverat, et multis modis eos in quibus non regnat impugnat: ut si quas animas negligentes imprudentesque repere