comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
armatis fuit. Cenã tͥmalchionis apd̃ petͦniũ
si potes ingred̾e: & porcũ sic grauidari posse mi¬
raberis. nisi forte admirationẽ multiplex igno¬
ta & in audita luxuria tollat. Et quidẽ multa
que nos usu uł abusu edocti non miram uisa
sunt ad miranda: inimo & stupenda maioribus.
Nam & porcũ iam ñ troianũ sed dornesticũ dicimꝰ:
& in hunc modũ farciendo ꝗͣ pła facimꝰ ẽẽ troiana.
Uñ marcus uarro in libro tercio de agricult᷑a.
Hoc quoq nuꝑ institutũ est saginari & lepores.
Cũ exceptos eleporario quondã in caueis. & loco
clauso fac̾ert pingues. S & co̾cleas luxus effecit
saginatas. Hec uarro. Nichil autẽ istorũ luxuᷤ
iam habet notã: s ẽ cuulitatis insigne. quicquid
incentiuũ est gule.Uii
ciuili ad philosophicũ transeamus. licet
his qui rerũ substantiã ꝑspicatius intu¬
entur. philosophicis ciuilia uideantur ẽẽ
conexa. Si quidẽ phulosophia ret um omnium

Expanded text:
armatis fuit. Coenam Trimalchionis apud Petronium, armatis fuit. Coenam Trimalchionis apud Petronium, si potes, ingredere, et porcum sic gravidari posse miraberis, nisi forte admirationem multiplex, ignota et inaudita luxuria tollat. Et multa quidem, quae nos usu vel abusu edocti non miramur, visa sunt admiranda, imo et stupenda majoribus. Nam et porcum jam non Trojanum, sed domesticum dicimus, et in hunc modum faciendo quamplurima facimus esse Trojana. Unde M. Varro in libro tertio De agricultura: « Hoc quoque nuper institutum est, saginari et lepores, cum exceptos e leporario concludant in caveis, et loco clauso faciant pingues. Sed et cochleas luxus effecit saginatas. » Haec Varro. Nihil autem istorum luxus jam habet notam, sed est civilitatis insigne, quidquid incentivucivili ad philosophicum transeamus. Licet his qui rerum substantiam perspicacius intuentur, philosophicis civilia videantur esse connexa. Siquidem philosophia rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
natis. & hoc quidẽ tẽpore equidiali ꝓtracta. In
hanc utiq canusinꝰ hospes constantinopolitanas
labylonicas alexandrinas. palestinas. tͥpolitanas.
barbaroꝵ. sẏrias. feniciasq congessit. delicias: ac
si sicilia. calabria. apulia. campaniaq ñ suffici¬
ant otuuiũ instruere delicatũ. Copiam rerũ
ministerii disciplinã. sedulitatẽ obseqͥi urbani¬
tatẽ hospitis. pleniꝰ & meliꝰ referet uir singula¬
rs eloquii: &e qui om̃ib quos uiderim triũ lin¬
guarũ grã pr̃at. Is quidẽ ẽ ioħes thesaurarius
ehoraci. Nam & ipse interfuit. Sed qd̾ sine rubo¬
re fideliũ dici ł audiri ñ potest. infidesib teste ma¬
crobio pła tͥpia & luxuriosa uidebant᷑. que scło
ño placent: & obtinente luxti magnifica appel¬
lantur. Nam ticius in suasione legis fannie obi¬
cit scło suo qd̾ portũ troianũ m̃sis inferant. quẽ
ili ideo sic uocabant. quasi aliis inclusis anima¬
lib grauidũ: sic̃ ille troianꝰ equus grauidus

Expanded text:
tis, et hoc quidem tempore aequidiali, protracta est. In hanc itaque Canusinus hospes, Constantinopolitanas, Babylonicas, Alexandrinas, Palaestinas, Tripolitanis, Barbarorum, Syras, Phoeniciasque congessit delicias, ac si Sicilia, Calabria, Apulia, Campaniaque non sufficiant convivium instruere delicatum. Copiam rerum, ministerii disciplinam, sedulitatem obsequii, urbanitatem hospitis plenius et melius referet vir singularis eloquii, et qui omnibus, quos viderim, trium linguarum gratia praestat. Is quidem est Joannes thesaurarius Eboraci. Nam et ipse interfuit. Sed, quod sine rubore fidelium dici vel audiri non potest, infidelibus, teste Macrobio, plura turpia et luxuriosa videbantur, quae saeculo nostro placent, et obtinente luxu, magnifica appellantur. Nam Titius in suasione legis Fanniae objicit saeculo suo, quod porcum Trojanum mensis inferant; quem illi ideo sic vocabant, quasi aliis inclusis animalibus gravidum, sicut Trojanus ille equus gravidus
Abbreviated transcription (Latin):
iticeniũ uel ut ait portumianus parace
tanta instruxit luxuria. ut ñ mͦ splendorẽ
nt ciuilis. sed etiã egyptiũ luxũ excederet. Qs
adi luxuriã accusaret. alioꝵ qn tot reb farta
st cena pontificũ: Nam & ipsa eduliorũ gña
n ditu turpia st̃. & nr̃atib licet nimis in luxꝰ
desiderat: recenseat saturnalia. ꝑcurrat portum¬
an cuulia instituta. He tñ uicioꝵ longe petant᷑
exempla: maioꝵ errorib suos nr̃a etas adiecit.¬

Expanded text:
anticoenium, vel, ut ait Portunianus, paracoenium, anticoenium, vel, ut ait Portunianus, paracoenium, tanta instruxit luxuria, ut non modo splendorem coenae civilis, sed etiam Aegyptium luxum excederet.maris partibus petitarum commiscuit. Nunquid  luxuriam accusaret aliorum, quando tot rebus facta fuit coena pontificum? Nam et ipsa eduliorum genera vel dictu turpia sunt, et nostratibus, licet nimis in luxusdesiderat, recenseat Saturnalia, percurrat Portuniani civilia instituta. Ne tamen vitiorum longe petantur exempla, majorum erroribus suos n
Abbreviated transcription (Latin):
nequitiã aut negligentiã suã nitunt᷑ libelita¬
tis imagine consolari. Quis cesare augusto
frugalior. qui in sũmo fastigii oulmine scdi¬
necessitate urgente comedebat uel amicos
Quis nerone gulosior aut sũptuosinͭ ft̃ tũ
hic nunquã magnus aut laudatus int ali¬
cui sapienti. ñ magis quã .G. caligulaait
uitellius: sed etiã minus. Nam &. hic pibas¬
cenas & cõmessationes in modice frequenta¬
bat. famosissima suꝑ cet̾as fuit denas inqll
inuutatꝰ a fr̃e fuit. Habens duo milia lectb¬
moꝵ pssciũ. septẽ milia auiũ. Hanc quos
suꝑauit ipse in dedicatione patine quam d
ĩmensam magnitudinẽ clipeũ minerurd
pellauit. In hac fasianoꝵ & pauonũ cerue
linguas pheni copter̃ murenarũ lactes
maris partib petitarũ cõmiscuit. Nunqlꝰ
iulio uel auigusto maior est metellus pet
guriosus i cuiꝰ cenã facilꝰ ẽ referre ꝗ intellig̾e.
sm a ipse famosam ĩmo infamẽ fecit cenã.

Expanded text:
nequitiam aut negligentiam suam nituntur liberalitanequitiam aut negligentiam suam nituntur liberalitatis imagine consolari. Quis Caesare Augusto frugalior, qui in summo fastigii culmine secundanecessitate urgente comedebat, vel amico! Quis Nerone gulosior aut sumptuosior? Et tamen hic nunquam magnus, aut laudatus erit alicui sapienti, non magis quam C. Caligula aut Vitellius, sed etiam minus. Nam et hic praenas, et comessationes immodice frequentabat. Famosissima super caeteras fuit coena, in qua invitatus a fratre fuit, habens duo millia lectissimorum piscium, septem millia avium. Hanc quoque exsuperavit ipse in dedicatione patriae, quam ob immensam magnitudinem, clypeum Minervae appellavit. In hac phasianorum et pavonum cerebella, linguas phoenicopterum, murenarum lmaris partibus petitarum commiscuit. Nunquid Julio vel Augusto major est Metellus pontifex luxuriosus, cujus coenam facilius est referre quam intelligere? Nam et ipse famosam, imo infamem fecit coenam, et
Abbreviated transcription (Latin):
que in om̃s ꝑtranseunt. & agrecis catholis
hoc ẽ uniuersalia nominant᷑. Parentetica ues
que ex causa necessitatis aut urbanitatis i
p̃ceptam aliqua ratione ueniunt parten
in olere aut legumine dũtaxat constar
certũ ẽ. cũ ex multis. tũ ex eo qd̾ patriar
ẏsaac de uenatione filii sibi pulmentũ fut
imꝑauit. Dignificant autẽ bellaria omi
ora sunt. & delicatiora. Utit᷑ autẽ hoc nonie
marcus uarro. Bellaria inquit ea maxin
mellita st̃: que mellita ñ st̃. Quod forte eo de¬
ferri potest: qd̾ utenti gratiora st̃ eaque uas¬
sitatis appetit. quã que irritatio gule iur
S forte pusilli animi uidetur. qui adhune
modũ primem̃se luxuriã cohibet. aut qͥfat
in talib legis sumptuarie mentionẽ. rec tũ
cesare maior est : aut magnificentior quilĩ
eoꝵ. qui moꝵ rerũq iactura exercent pbi
luxurie obsequunt᷑. sertiuint uanitan. e

Expanded text:
quae in omnes pertranseunt, et a Graecis Catholica, quae in omnes pertranseunt, et a Graecis Catholica, hoc est universalia nominantur. Parenthetica vero, quae ex causa necessitatis, aut urbanitatis, in praeceptam aliqua ratione veniunt partem: in olere aut legumine duntaxat constare certum est, tum ex multis, tum ex eo quod patriarcha Isaac de venatione filii sui sibi pulmentum fieri imperavit. Significant autem bellaria omneora sunt et delicatoria. Utitur autem hoc nomine M. Varro: « Bellaria, inquit, ea maxime mellita sunt, quae mellita non sunt. » Quod forte eo referri potest, quod utenti gratiora sunt ea quae necessitas appetit, quam quae irritatio gulae invenit. Sed forte pusilli videtur animi, qui ad hunc modum primae mensae luxuriam cohibet, aut qui facit in talibus legis sumptuariae mentionem. Nec tamen Caesare major est, aut magnificentior quispiam eorum, qui morum rerumque jactura exercent gulam. Luxuriae obsequuntur, serviunt vanitati, et
Abbreviated transcription (Latin):
a preclaris omniũ domib quicqͥd eis magni¬
ficũ aut mirificũ uideretur afferrent. De¬
fluxit gͦ in insulam opulentã. & que fere
sola bonis sius ẽ in orbe contenta: quicquid
magnificentie ĩmo luxurie potuit inueniri.
Laudabile quidẽ fuit magni uiri ꝓpositum:
qui uirtutes omniũ. orbi suo uolebat infun¬
dere. Sed meo arbitratu laudabiliꝰ extitisset:
si in gentẽ quã armis uicerat. & quẽ luxurie.
p̃uicerat magnitudo. legẽ tẽꝑantie ꝓmulgas¬
set.Sane fructuosiꝰ esset eam roborare uer¬
bo & oꝑe. quã laciuiendi ab auctoritate mui¬
toꝵ magnoꝵ ꝙ ꝓpagare audaciam. DSecus
egisse gaiũ cesarẽ pace
urbi reformata
fert portumianus. qui
pulmentis siue ferculis statuit eẽ content
dũ tñ bellaria parentetica ꝓ necessitate aut
dignitate ꝑsonarũ. aut exercenda liberalto
aut sollemnitate diei primis mensis licues¬
in miscere. Sollemnia quidẽ pulmenta sux

Expanded text:
a praeclaris omnium domibus quidquid eis magnia praeclaris omnium domibus quidquid eis magnificum aut mirificum videretur, afferrent. Defluxit ergo in insulam opulentam, et quae fere sola bonis suis est in orbe contenta, quidquid magnificentiae, imo luxuriae potuit inveniri. Laudabile quidem fuit magni viri propositum, qui virtutes omnium, orbi suo volebat infundere. Sed in eo arbitratu laudabilius exstitisset, si in gentem quam armis vicerat, et quam luxuriae praevicerat magnitudo, legem temperantiae promulgasset. Sane fructuosius esset, eam roborare verbo et opere, quam lasciviendi ab auctoritate multorum magnorumque propagare audaciam. Secus egisse C. Caesarem pace urbi reformata, refert Portunianus; qui pulmentis, sive ferculis, statuit esse contentam, dum tamen tellaria parenthetica, pro necessitate aut dignitate personarum, et aut exercenda liberalitate, aut solemnitate diei, primis mensis licuerit immiscere. Solemnia quidem pulmenta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& sint plurima scło nr̃o incognita. que illi
uel u̾bis exprimere. ł exercete morib potue¬
runt. Sicut enĩ grecia capta ferũ uictorem.
& artes intulit agrestilatio: sic omniũ genti¬
um mores boni & mali romanũ uictorem ꝓse¬
cuti sunt. Siquidẽ numina ĩmo demonia gen¬
tium. suꝑsticiosiꝰ ꝗͣ religiosiꝰ aduocabant. mag¬
naniq sibi uisi st̃ assequi religionẽ: qͥa nullã
respuerant falsitatẽ. Deos tutelares non tam
pio ꝗͣ imꝑio cultu om̃ib subtrahebant: ut õs
in una urbe collecti: in illius custodia iugit᷑
uigilarent. Sic & que ubiq locoꝵ placuisse
audierant in urbẽ traiecert̃: ut eẽt unde pos¬
sent gr̃am omniũ in se & głam ꝓuocare. Si¬
mile aliquid fecisse uisus est rex anglorum.
illelmus primus: cuiꝰ uirtuti normannua.
cenomannis. & tandẽ maior britannia cessit.
Assũpto namq regni diademate. & pace cõ¬
posita : legatos misit ad exteras nationes. ut

Expanded text:
et sint plurima saeculo nostro incognita, quae illi et sint plurima saeculo nostro incognita, quae illi vel verbis exprimere, vel exercere moribus potuerunt. Sicut enim Graecia capta ferum victorem cepit, et artes Intulit agresti Latio, sic omnium gentium mores boni et mali Romanum victorem persecuti sunt. Siquidem numina, imo daemonia gentium, superstitiosius quam religiosius advocabant, magnamque sibi visi sunt assequi religionem, quia nullam respuerant falsitatem. Deos tutelares non tam pio quam impio cultu, omnibus subtrahebant, ut omnes in una urbe collecti, in illius custodia jugiter vigilarent. Sic et quae ubique locorum placuisse audierant, in urbem trajecerunt, ut esset unde possent gratiam omnium in se, et gloriam provocare. Simile aliquid fecisse visus est rex Anglorum Willelmus primus, cujus virtuti Normannia Cenomannis, et tandem major Britannia cessit. Assumpto namque regni diademate, et pace composita, legatos misit ad exteras nationes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& plinius sui temporis elegant᷑ tetigit gulã.
Cũ enĩ scriberet de pisce ancipensere qui licet
rarus eẽt. preciũ eiꝰ uoluerat. post p̃missa sub¬
iecit. nullo in honore nc̃ est. qd̾ equidẽ miror
cũ sit rarus inuentu. S ñ dui stetit. hec par¬
simonia: nam temporib seueri pͥncipis samo¬
nicus serenus uir scło suo doctus. subiciens
u̾ba plinii numero est. Dubiũ ait piscẽ hunc
nullo in honore traiani temporib extitisse:
Uerũ ab eodici apud antiquos fuisse in precio.
Ego autẽ testimoniis palã facio: uel eo magis
qd̃ gr̃am eiꝰ uideo ad epulas quasi postliminio
rediisse. Quippe qui dignatione nr̃a cũ inter¬
sim conuiuo sacro animadu̾tã hc̃ piscẽ a corona¬
tis ministris cũ tibicine introferti. Longum
erit si om̃ia que leges cibarias induxerunt. uł
a cibariis legib nata sunt uoluero enarrare:
cũ nec luxus moꝵ sermone ualeat cõp̃hendi:

Expanded text:
et Plinius sui temporis eleganter tetigit gulam. et Plinius sui temporis eleganter tetigit gulam. Cum enim scriberet de pisce acipensere, qui licet rarus esset, pretium ejus viluerat, post praemissa subjecit: « Nullo in honore nunc est, quod equidem miror, cum sit rarus inventu. » Sed non diu stetit haec parcimonia. Nam temporibus Severi principis, Sammonicus Serenus vir saeculo suo doctus, subjiciens verba Plinii: « Non est dubium, ait, piscem hunc nullo in honore Trajani temporibus exstitisse; verum ab eo dici apud antiquos fuisse in pretio. Ego autem testimoniis palam facio, vel eo magis quod gratiam ejus video ad epulas quasi postliminio rediisse. Quippe qui indignatione vestra, cum intersim convivio sacro, animadvertam hunc piscem a coronatis ministris cum tibicine introferri. Longum erit si omnia quae leges cibarias induxerunt, vel a cibariis legibus nata sunt, voluero enarrare; cum nec luxus morum sermone valeat comprehendi,
Abbreviated transcription (Latin):
adiudicandũ ebrios cõmeantes. queq soleant
inter se sermocinari: sic ait. Ludunt alea stu¬
diose. delibuti unguentis. scortis stipati. Ubi ore
decẽ suit. iubent puerũ uocari. ut comitium
eat ꝓcunctatũ quid inforo gestũ sit qui sua ser¬
uit. qui dissuaserint qͦt trib uisserint quot
uetiunt. Inde ad comiciũ uadunt ne litẽ suã
faciant. Dũ eant nulla ẽ in angi portu ampho¬
ra quã ñ impleant quippe qui uesicã plenam
uim habent. Ueniunt in comiciũ tristes. ui¬
bent dic̾e quoꝵ negotiũ est. Parrant. Iudex
testes poscit. Ipsus ip mictũ. Ubi redit. ait
se om̃ia audiuisse: tabulas poscit. litteras
inspicit. iux p̃ uino sustinet palpebras. Cun¬
ti inconsiliũ: ibi hec oratio. Quid michi nego¬
tii est. cũ istis nugatorib : potiꝰ quã potemꝰ
mulsũ mixtũ uno greco. Edimus turdũ
pinguẽ. bonũq pucem. lupũ germanũ
qui inter pontes captus fuit. Hec ticius. Sed

Expanded text:
ad judicandum ebrios commeantes, quaeque soleant ad judicandum ebrios commeantes, quaeque soleant inter se sermocinari, sic ait: « Ludunt alea studiose, delibuti unguentis, scortis stipati. Ubi horae decem sunt, jubent puerum vocari, ut comitium eat percunctatum, quid in foro gestum sit, qui suaserint, qui dissuaserint, quot tribus jusserint, quot venerint. Inde ad comitium vadunt, ne litem suam faciunt: dum eunt, nulla est in angiportu amphora, quam non impleant, quippe qui vesicam plenam vini habent. Veniunt in comitium tristes, jubent dicere quorum negotium est. Narrant: Judex testes poscit, ipsus it mictum. Ubi redit, ait se omnia audivisse. Tabulas poscit, litteras inspicit, vix prae vino sustinet palpebras. Eunti in concilium, ibi haec oratio: Quid mihi negotii est, cum istis nugatoribus? Potius quam potemus mulsum mistum cum vino Graeco. Edimus turdum pinguem, bonumque piscem, lupum germanum, qui inter pontes captus fuit. » Haec Titius. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
suit. legis nom̃ habeat aut uigorẽ. Locũ autẽ¬
inimo & necessitatẽ legib fuisse cibariis uel ex
eo constat qd̾ cibarioꝵ diligendoꝵ regulã luxuria
adinuenit. Testatur hoc marcus uarto. qͥ enu¬
meratis que in quib italie partib optina ad
uictũ gignant᷑: pisci tyberino his u̾bis tribuit¬
palinam in libro xi rerũ humanarũ. Ad uictũ
optimũ fert ag̾ campauus frumentũ. falernus
uinũ. Cassinas oleũ. tusculanꝰ ficũ. mel tarnen¬
tinus. piscẽ tyb̃is. Hec uarro. Sed inter eos preci¬
puũ locũ lupꝰ tenuit. & quidẽ is qui int̾ duos
pontes captus esset. Id ostendunt tũ multi alu
tũ etiã grauis ticiꝰ uit etatis luciniane. in ora¬
tione qua legem phanniã suasit. Cuiꝰ uerba
ideo ponenda sunt. quia ñ solũ de lupo inter
duos pontes capto erunt testimonio: sed etiam
mores quib tunc płiq uiuebant facile publi¬
cabunt. Describens enĩ homines ꝓdigos in foꝵ

Expanded text:
suit, legis nomen habeat, aut vigorem. Locum autemsuit, legis nomen habeat, aut vigorem. Locum autem, imo et necessitatem legibus fuisse cibariis, vel ex eo constat, quod cibariorum delegendorum regulam luxuria adinvenit. Testatur hoc M. Varro, qui enumeratis, quae in quibus Italiae partibus optima ad victum gignantur, pisci Tpalmam, in libro undecimo Rerum humanarum. « Ad victum optimum fert ager Campanus frumentum, Falernus vinum, Cassinas oleum, Tusculanus ficum, mel Tarentinus, piscem Tyberis. » Haec Varro. Sed inter eos praecipuum locum lupus tenuit, et quidem is qui inter duos pontes captus esset. Id ostendunt cum multi alii, tum etiam C. Titius, vir aetatis Lucinianae, in oratione, qua legem Fanniam suasit: cujus verba ideo ponenda sunt, quia non solum de lupo inter duos pontes capto erunt testimonio, sed etiam mores, quibus tunc plerique vivebant, facile publicabunt. Describens enim homines prodigos, in forum
Abbreviated transcription (Latin):
regina arridens phialam poposett. cui nonnich
aceti actis infudit. dimisitqo festinabunda uluc
unnonẽ exastera aure demytit ras eimõe mat᷑e
dissolutũ uti natura est. eiꝰ lapidis. absorbuit. Et
quãuis eo facto sponsione uicisset. quippe cũ ip̃a
margarita centies sex terciũ sine contentione
eualiusset: manũ tam̃ ad alteriꝰ auris unionẽ
similit̾ admouit. nisi numatiꝰ plancus iudex
seu̾issimꝰ suꝑatũ antoniũ mature ꝓnuntias¬
set. Ipse autẽ unio cuiꝰ fuerit magnitudinis.
inde colligi pot̾at. qd̾ qui suꝑfuit postea uicta
regina &e captã egypto. romã delatus dissectꝰ ⁊
est: & facta ex una margarita due. impositeq
simulacro ueneris ut monstruose magnitudinis
in templo quod pauteon appellat᷑. Sedbis & simi¬
lib demeruit intemꝑantissimus & flagitiosissimꝰ
ñ popłi romani sed uirtutũ publicus hostis: ne
edictũ qd̾ triũ. uratus tempore de sumptib po¬

Expanded text:
regina arridens phialam poposcit, cui nonnihil regina arridens phialam poposcit, cui nonnihil aceti acris infudit, dimisitque festinabunda illuc unionem ex altera aure demptum, et eumdem mature dissolutum, uti natura est ejus lapidis, absorbuit. Et quamvis eo facto sponsione vicisset, quippe cum ipsa margarita centies sertertium, sine contentione evaluisset, manum tamen ad alterius auris unionem similiter admovit, nisi Numatius Plancus, judex severissimus, superatum Antonium mature pronuntiasset. Ipse autem unio cujus fuerit magnitudinis, inde colligi poterat, quod qui superfuit, postea victa regina, et capta Aegypto, Romam delatus dissectusque est, et factae ex una margarita duae, impositaeque simulacro Veneris, ut monstruosae magnitudinis, in templo, quod Pantheon appellatur. Sed his, et similibus, demeruit intemperantissimus et flagitiosissimus, non populi Romani, sed virtutum publicus hostis, ne edictum quod triumviratus tempore de sumptibus po
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ex maxima parte benigniora popłus ap¬
probaret. Unde in laude eiꝰ cicero ait. Nulla de
uirtutib tuis. nec admirabilior nec gratior mise¬
riordia est. Piũ gͦ animũ egregie uirtutis ima¬
gine facile suplantauit antonius. Hic enĩ qͥcquid
mari aut terre aut eciã celo gigneretur ad saci¬
andam ingluuuẽ suam natũ existimans faucib
acdentib suis subderet. eaq re captꝰ de romano
imꝑio fac̾e uellet egyptiũ regnũ: cleopatra u¬
xor que uinci a romanis nec luxuria dignaret᷑.
sponsione ꝓuocauit insumere se posse in unã
cnam sexterciũ cencies. Iomirũ antonio iusũ
Nec moratus sponsionẽ contendit. Dignꝰ culina
mimatiꝰ plancus: qui tam honesti c̾taminis
arbiter electus est. Altera die cleopatra ꝑten-¬
tans antoniũ pollucibilẽ sane parauit cenam:
s ꝗͣ non miraret᷑ antoniꝰ: Quippe qui omĩa que
apponebant᷑ ex cotidianis opib agnosceret. Tunc

Expanded text:
quasi ex magna parte benigniora populus apquasi ex magna parte benigniora populus approbaret. Unde in laudem ejus Cicero ait: « Nulla de virtutibus tuis nec admirabilior, nec gravior misericordia est. » Pium ergo animum egregiae virtutis imagine facile supplantavit Antonius. Hic enim, cum quidquid mari, aut terra, aut etiam coelo gigneretur, ad satiandam ingluviem suam natum existimans, faucibus ac dentibus suis subderet, eaque re captus de Romano imperio facere vellet Aegyptium regnum: Cleopatra uxor, quae vinci a Romanis nec luxuria dignaretur, sponsione provocavit insumere se posse in unam coenam sestertium centies. Id est mirum Antonio visum. Nec moratus sponsione contendit. Dignus culina Numacius Plancus, qui tam honesti certaminis arbiter electus est. Altera die Cleopatra pertentans Antonium, pollucibilem sane paravit coenam, sed quam non miraretur Antonius: quippe qui omnia, quae apponebantur, ex quotidianis opibus agnosceret. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
i liptuarie legi partierit: Legem tam̃ de cohi¬
bendis sumptib tulit. Homo quidẽ temerarus
seamanu inualidus. & luxurie deditꝰ usque qͣq
sumptuũq m̾ito magno pompeio successit ex de¬
crta. Gai cesaris: de quo triumphatore orbis.
uilis adulator & homo uiciis sordidus tͥumphauit.
Captiis est tam̃ cesar uirtutis imagine. eo quod
yfusione pecunie. & coniuscerationib. & latro¬
nĩ. & histrionũ stipatu: magnificꝰ uulgariter
uidebatur. Ergo bene agitur cũ pͥncipib popłari¬
bus. qui ex necessitate cogunt᷑: ad custodiã fame
uilissimis nebulonib adusari. Nam in re publi¬
ca nemo tẏrannoꝵ cesare magis. accessit ad prin¬
cipem. Licet enĩ rem publicã opp̾ssisset. populus
tam̃ romanus omĩa que ipse decreuerat appro¬
huit. forte ueritus seditionẽ. & ciuilis belli reci¬
duam passionẽ opinio tam̃ p̃ualuit ut qͥa sũma
urtute .i. clementia p̃ditus fuerat. statuta eiꝰ

Expanded text:
li sumptuariae legi patuerit, legem tamen de cohili sumptuariae legi patuerit, legem tamen de cohibendis sumptibus tulit. Homo quidem temerarius, sed manu invalidus, et luxuriae deditus usquequaque, sumptuumque merito, Magno Pompeio successit ex decreto Caii Caesaris: de quo triumphatore orbis, vilis adulator, et homo vitiis sordidus triumphavit. Captus est tamen Caesar virtutis imagine, eo quod profusione pecuniae, et conviscerationibus, et latronum, et histrionum stipatu, magnificus vulgariter videbatur. Ergo bene agitur cum principibus popularibus, qui ex necessitate coguntur, ad custodiam famae, vilissimis nebulonibus adulari. Nam in republica nemo tyrannorum, Caesare magis accessit ad principem. Licet enim rempublicam oppressisset, populus tamen Romanus omnia quae ipse decreverat, approbavit, forte veritus seditionem, et civilis belli recidivam passionem. Opinio tamen praevaluit, ut quia summa virtute, id est clementia, praeditus fuerat, statuta ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dib effert. qd̾ cũ multe leges de cenis & sũptilad
ferrent᷑ ad populũ: castigantissime illius ug
diu obtinuit. que nil obscenũ habet. quia nl
bat occultũ. Precepit enĩ ut patentib ianus
pransitaret᷑ &e cenitaret᷑: ut sic oculis ciiuit
testib factis luxurie modus fieret. Hoc aitl
pes cuto ꝓbat portu.¬
niamis. quia apud popłin
aliatũ &e posteriorĩ
respectu aureũ. laudi erat
tugalitas: & pauꝑtas
ñ pot̾at ẽẽ contẽptui uł
urn.Nec u̾endum erat ut adcenam alienam
uspiam incitatus impudent irrueret. Suꝑtieni¬
a enĩ fabulis ñ euocatos: haut equidẽ turpe ex¬
itinatur. Uerũ sponte irruere in coniuuum
ius pparatũ: nec hom̾o sine nota. uel infr̃e memo¬
ai est. Ceterũ leges ille ualiupate seuualuifra¬
. liat portuniani iudicio optime fuerint: obsti¬
ntione tam̃ luxurie & uicioꝵ inuicta concordia.
mulboabrogante irrite facte st̃. Antoniꝰ & si nul¬

Expanded text:
audibus effert, quod cum multae leges de coenis et sumptibus audibus effert, quod cum multae leges de coenis et sumptibus ferrentur ad populum, castigatissime illius vigor diu obtinuit, quae nil obscenum habet, quia nil probat occultum. Praecepit enim ut patentibus januis pransitaretur, et coenitaretur, ut sic oculis civium testibus factis, luxuriae modus fieret. Hoc autem ideo tuto probat Portunianus, quia apud populum castigatum, et posterioris respectum aurium, laudi erat frugalitas, et paupertas non poterat esse contemprecundum erat ut ad coenam alienam quisquam invitatus impudenter irrueret. Supervenire enim fabulis non evocatos, haud equidem turpe existimatur. Verum sponte irruere in convivium aliis praeparatum, nec Homero sine nota, vel in fratre memoratum est. Caeterum leges illae valvipatae, seu valvifragae, licet Portuniani judicio optimae fuerint, obstinatione tamen luxuriae, et vitiorum invicta concordia, nullo abrogante irritae factae sunt. Antonius etsi nul
Abbreviated transcription (Latin):
luxurie pullulare. Unde &. uetus uechim:
leges bone ex malis morib ꝓcreantur. Ler
q cornelia sũptuaria. est adiecta pͥorib. In qũ
coniuiuoꝵ magnificentia ꝓhibita est. nec se
modus factus. sed minora p̃cia reb impostiꝰ
quib reb: Quã exquisitis & pene incognirs
gen̾ibꝰ deliciarũ : quos illic pisces quasꝙ osti
las nominat. & tam̃ p̃cia illis miniora constant
Ausim dr̃e ut uilitas eduliũ animes homũ d
parandas obsonioꝵ copias incitaret: & qule ser¬
uire. etiã qui paruis essent facultatibus pssent
Ergo ad prime luxuriosus & poigus idtipt̃.
cui hec tanta inepulis uł gratuita ponant. hre¬
terea luciꝰ silla lepidus consus. anius restio liri
tradunt᷑ tulisse cibarias: sic enĩ sũptuarias ligd
cato appellat. Differunt tam̃ qd̾ cibarie guãn
lant: sumpturie. altr̃imodã ut ait portunari
luxuriã cohibent. Hoc autẽ magne libertatis ł

Expanded text:
luxuriae pullulare. Unde et vetus verbum est: luxuriae pullulare. Unde et vetus verbum est: « Leges bonae ex malis moribus procreantur. » Lex quoque Cornelia sumptuaria, est adjecta prioribus, in qua non convivorum magnificentia prohibita est, nec gulae modus factus, sed minora pretia rebus imposita. Sed quibus rebus? Quam exquisitis et pene incognitis generibus deliciarum? Quos illic pisces, quasque illic offulas nominat, et tamen pretia illis minora constituit. Ausim dicere, ut vilitas edulium animos hominum ad parandas obsoniorum copias incitaret, et gulae servire, etiam qui parvis essent facultatibus, possent. Ergo apprime luxuriosus et prodigus videri potest, cui haec tanta in epulis vel gratuita ponantur. Praeterea Lucius Sylla, Lepidus consul, Anius Restio, leges traduntur tulisse cibarias. Sic enim sumptuarias leges Cato appellat. Differunt tamen, quod cibariae gulam jugulant, sumptuariae alcrimodam, ut ait Portunianus, luxuriam cohibent. Hoc aute
Abbreviated transcription (Latin):
letificat cetũ: hic are sacerdos refectionẽ sobrian
consecrat religioni. Hic post mensã seria ten
&e ad erigendam rem publicã erigit᷑ urile ru
ibi ut luxurie faueant. fusis p̃cib inuitantꝰ
numina. Late st̃ gͦ sicut insaturnalioꝵ libr.
gitur ad luxuriam reprimendã leges plurm
quarũ ꝑfunctoriam mentionẽ in calce euullo¬
nit. p̃scribens sũmã &e numerũ comnu¬
rũ. Ueruntam̃ ĩ moderationẽ sũ puu
bona sua inter paucos consume. Secuta es
lex faunia que etiã sũptib modũ fecit. It¬
q est inom̃s. ut ñ solũ cuies urbami. sedm
ubiq ithalie lege sũptuaria tenerent᷑
in eo didie legis ius consistit. At istis adiecl e
& licinia que num̾o conuiuarũ &e quantiaih̃
is dies c̾tos p̃fienens quib ꝑmissũ est conuis
Ergo etiã sobrũ etate scłi: p̃scripto legũ alas
expensa cenat ũ. Siquidẽ ab initio cepit ralte

Expanded text:
laetificat coetum: hic arae sacerdos refectionem sobriam laetificat coetum: hic arae sacerdos refectionem sobriam consecrat religioni. Hic post mensam seria tractantur, et ad erigendam rempublicam exigitur virile robur: ibi ut luxuriae faveant, fusis precibus invitantur et numina. Latae sunt ergo, sicut in Saturnaliorum libro legitur, ad luxuriam reprimendam leges plurimae, quarum perfunctoriam mentionem in calce civilnit, praescribens summam, et numerum convivarum: verumtamen immoderationem sumptuum o arbitrio bona sua inter paucos consumere. Secuta est ergo lex Fannia, quae in sumptibus modum fecit, scriptaque est in omnes, ut non solum cives urbani, sed omnes ubique Italiae lege sumptuaria tenerentur. Nam in eo Didiae legis vis consistit. At istis adjecta est et Licinia, quae numero convivarum, et quantitati iviis, dies certos praefiniens, quibus permissum est convivari. Ergo etiam sobrietate saeculi, ppensa coenarum. Siquidem ab initio coepit radix
Abbreviated transcription (Latin):
inuenies. Si quidẽ confederant᷑ uiri. rex pacĩ
dexterã dat. humanitatis u̾ba officiosissimus
hospes p̃loquit᷑ Hec ubi dicta: dapes iubet &¬
sublata reponi pocula. gramineoq uiros locat
ipse sedili. Precipuũq thoro. & uillosi pelle
leonis: accipit eneam. solioq inuitat a c̾nto.
Tum lecti iuuenes c̃tatim. areq sacerdos usc̃a
tosta ferunt tauroꝵ on̾antq canistris. dona
laborate cereriꝰ. bachũq ministrant. Uescitur
eneas simul &troiana uiuentꝰ. perpetu tͥgo
bouis. & lustralib extis. Ibi cuncta st̃ aurea.
& uniu̾sa suo nitore p̃fulgent. Hic sedile gra¬
mineũ. acernũ soliũ. & que uirũ fortẽ deceat
spoliati leonis pellis uillosa. Hic lecti iuuenes
necessaria: ibi famule suꝑflua & ꝑniciosa mini¬
trant. Ibi iux tandẽ epulis quies indulget᷑. I
eximit᷑ fames & edendi epulis frugalib comno¬
mitur ardor. Ibi crinitus ẏopas luxuriantiun

Expanded text:
invenies. Siquidem conoe derantur viri, rex pacis invenies. Siquidem conoe derantur viri, rex pacis dexteram dat, humanitatis verba officiosissimus hospes praeloquitur. Haec ubi dicta, dapes jubet et sublata reponi Pocula, gramineoque viros locat ipse sedili. Praecipuumque toro, et villosi pelle leonis Accipit Aeneam, solioque invitat acerno. Tum lecti juvenes certatim, araeque sacerdos Viscera tosta ferunt taurorum, onerantque canistris Dona laboratae Cereris, Bacchumque ministrant. Vescitur Aeneas, simul et Trojana juventus, Perpetui tergo bovis, et lustratibus extis. Ibi cuncta sunt aurea, et universa suo nitore praefulgent. Hic sedile gramineum, acernum solium, et quae virum fortem deceat, spoliati leonis pellis villosa. Hic lecti juvenes necessaria: ibi famulae superflua et perniciosa ministrant. Ibi vix tandem ab epulis quies indulgetur: hic eximitur fames, et edendi epulis frugalibus comprimitur ardor. Ibi crinitus lopas luxuriantium
Abbreviated transcription (Latin):
paciebatur ab hospitib excipi. letoq intueba¬
tur animo atthalicis aculeis in aduentu suo
contectos parietes: & in manib epuł ludas
apparatissimos sinebat interponi. & inueste
palinata conuuua celebrabat. dimissasq lacu¬
narib uelud celesticapite recipiebat coronas.
Et ubi ista: Noningrecia neq mnasia quarũ
luxuria uel ipsã seueritatẽ corrũꝑe solet: s in
horrida & bellicosa ꝓuncia. & que romanoꝵ
excercituũ ocłos. lusitanis telis p̃string̾e consu¬
euit. Aerses opũ regiarũ ostentatione exunia.
eo uiq luxuria gaudebat. ut edicto p̃miũ ei
ꝓpon̾et. qui nouũ uoluptatis genus repꝑisset.
qua &e deliciis dũ nimis capit᷑. cũ amplissimi
ruina imꝑii apud salaminã iux una naue
euasit. Sed quia luxuriosũ muliebris intẽpe¬
rantie conuiuiũ apud maronẽ accepisti: fruga¬
lioris m̃se sobrietatẽ & continentiũ cetũ enea
apud euandrũ officio humanitatis excepto

Expanded text:
patiebatur ab hostibus excipi, laetoque intuebapatiebatur ab hostibus excipi, laetoque intuebatur animo Attalicis aulaeis in adventu suo contectos parietes, et immanibus epulis ludos apparatissimos sinebat interponi, et in veste palmata convivia celebrabat, dimissasque lacunaribus, velut coelesti capite recipiebat coronas. Et ubi ista? Non in Graecia, neque in Asia, quarum luxuria vel ipsam severitatem corrumpere, solet sed in horrida et bellicosa provincia, et quae Romanorum exercituum oculos Lusitanis telis praestringere consuevit. Xerxes opum regiarum ostentatione eximia, eo usque luxuria gaudebat, ut edicto praemium ei proponeret, qui novum voluptatis genus reperisset, qua et deliciis dum nimis capitur, cum amplissima ruina imperii apud Salaminam vix una nave evasit. Sed quia luxuriosum muliebris intemperantiae convivium apud Maronem accepisti, frugalioris mensae sobrietatem, et continentiorem coetum, Aenea apud Evandrum officio humanitatis excepto,
Abbreviated transcription (Latin):
diuicus. ornata morib. & legib ordinata. caput¬
& curie habebatur. Sed post quã luxuria pro
lapsa est: in ꝓfundũ iniuriarũ & turpitudinis
decidit: ut seruoꝵ se insolentissime dñatiomi sũ¬
bic̾et: qui prini ad modũ pauci senatoriũ ordi¬
nẽ intrare ausi. mox unuiersam tẽ publicam
occupauerunt: testam̃ta ad arbitriũ suũ scͥbi¬
uibebant. coniuuia cetusq ingenuoꝵ. fieri ueta¬
bant ducebant filias dñoꝵ. Postremo lege sanxe¬
runt. ut stupra sua inuidius parit̾ atq innup¬
tis impunita essent: ac ne qua uirgo ingenuo nu¬
beret. cuiꝰ castitatẽ non ante aliquis exnumero
ipsoꝵ delibasset. Esopus tragedus furiose luxu¬
rie depingint uiuenẽ: quẽ constat aceto liq̃ factoᷤᷤ
grandis sũme uniones potionib asperg̾e solitũ.
ut amplissimũ patͥmoniũ posset una sorbitun¬
cula deglutire. Metellus pus ab his qͥ res me¬
morabiles scribt̃. arguitur. qd̾ se aris & thure

Expanded text:
divitiis, ornata moribus et legibus ordinata, caputdivitiis, ornata moribus et legibus ordinata, caput curiae habebatur. Sed postquam llapsa est, in profundum iniuriarum et turpitudinis decidit, ut seruorum se insolentissimae dominationi subiceret. qui primum admodum pauci senatorium ordinem intrare ausi, mox uniuersam rem publicam occupauerunt, testamjubebant, convivia coetusque ingenuorum fieri vetabant, ducebant filias dominorum. Postremo lege sanxerunt, ut strupra sua in viduis aut in nuptis impunita essent; ac ne qua virgo ingenuo nuberet, cujus castitatem non ante aliquis ex numero ipsorum delibasset. Aesopus tragoedus furiosae luxuriae depingit juvenem, quem constat aceto liquefactos grandis summae uniones potionibus aspergere solitum, ut amplissimum patrimonium posset una sorbitiuncula deglutire. Metellus Pius ab his, qui res memorabiles scribunt, arguitur, quod se aris et thure
Abbreviated transcription (Latin):
simus. ueterũ grauitatẽ: qui in cetu ciuili nich
admittebant. nisi qd̾ nature aut mori instru¬
ctione polleret. Plausũ coniuiui uariꝰ sermo
ꝓsequitur eoq uen̾is munia ꝓcurante. mens
ebria longũ. in solubilẽ & pestiferũ bibit amo¬
rem. quẽ diffinit philosophus. ẽẽ concupiscen¬
tiam coeundi. Campanã luxuriã urbi fiusse
putilẽ. Historicoꝵ testimonio. celebre. est. In¬
uictũ enĩ armis hanuibalẽ ilecebris sius com¬
plexa romano militi uincendũ. tradidit. Illa iugilan¬
tissimũ ducẽ. illa exercitũ acerrimũ. dapib
largis habundanti uino. unguentoꝵ fraglantia.
ueneris usulacuniore ad sominũ & delicias ẽuoca¬
uit. Actũ demũ fracta & contusa punica feritas
uictorie relanguescunt. sopita gła in infamiam¬
u̾titur animiq parit & corporis uires adeo expug¬
uantur: ut nescias ab hostib ne an abillis capi ꝑ¬
natiosuis habendũ sit. Urbs uolũnensiũ opulẽta

Expanded text:
simus veterum gravitatem: qui in coetu civili nihil simus veterum gravitatem: qui in coetu civili nihil admittebant, nisi quod naturae aut morum instructione polleret. Plausum convivii varius sermo prosequitur, eoque Veneris munia procurante, mens ebria longum, insolubilem, et pestiferum bibit amorem, quem definivit philosophus esse concupiscentiam coeundi. Campanam luxuriam urbi fuisse perutilem, historicorum testimonio celebre est. Invictum enim armis Hannibalem, illecebris suis complexa, Romano militi vincendum tradidit. Illa vigilantissimum ducem, illa exercitum acerrimum dapibus largis, abundanti uino, unguentorum fragrantia, ueneris usu lasciuiore ad somnum et delicias euocauit. ac tum demum fracta et contusa Punica feritas uictoriae relanguescunt, sopita gvertitur, animique pariter et corporis vires adeo expugnantur, ut nescias ab hostibusne, an ab illis capi perniciosius habendum sit? Urbs Volumniensium opulenta
Abbreviated transcription (Latin):
non est: aut ei ebrietas displicet. Sine menisu¬
ra bibitur ad mensurã: & his cet̾is preualet.
qui aut gula aut dolo.strauit aut uicit cõpoto¬
res. Inuenies illic qui nestoris ebibat annos.
quot sit ꝑcalices facta sibilla senex. Potꝰ quidẽ
animũ a curis redunit. soluit menitẽ. concep¬
tam leticiam dissimulare ñ potest. Prumpit
in cantica. & ab eis ad libidinem u̾git. Cythara
c̾nitus iopas. ñ stulticinia uel bucolica ꝑsonat
armatoꝵ. sed ea qͣua ciuilis conuentꝰ uenusta¬
tẽ deceat. & philosophici maiestatẽ. Utiuam in
xp̃ianoꝵ cetib rememorentur: illa. que in lu¬
xurioso didonis conuuuo. cͥnitꝰ in compositus
iopas ꝑsonuit. Utinã bucolica uł stulcinia ama¬
toꝵ conquiescant in domo sapientis: & ea in au¬
ditu omniũ resonent. que aut ꝓsint. aut sine
turpitudine & corruptione demulceant. Et qͥdẽ
elegant᷑ innuit in cantico cẏtharedi poeta doctis¬

Expanded text:
non est, aut ei ebrietates displicent. Sine mensunon est, aut ei ebrietates displicent. Sine mensura bibitur ad mensuram, et is caeteris praevalet, qui aut gula, aut dolo stravit, aut vicit compotatores. Invenies illic qui Nestoris ebibat annos. Quot sit per calices facta Sibylla senex. Potus quidem animum a curis redimit, solvit mentem, conceptam laetitiam dissimulare non potest. Prorumpit in cantica, et ab eis ad libidinem vergit. Cithara crinitus Iopas, non stultissima vel bucolica personat amatorum, sed ea quae civilis conventus venustatem deceant, et philosophici majestatem. Utinam in Christianis coetibus rememorentur illa, quae in luxurioso Didonis convivio crinitus et incompositus Iopas personuit! Utinam bucolica vel stulticinia amatorum conquiescant in domo sapientis, et ea in auditu omnium resonent, quae aut prosint, aut sine turpitudine et corruptione demulceant! Et quidem eleganter innuit in cantico citharoedi poeta doctis
Abbreviated transcription (Latin):
& ignis. arturũ pliadasq hiadas. geminosq tͥones.
Quid tm̃ occeano ꝓperent se tinguere soles hib̾ni.
uel que tardis mora noctib obstet. Ingeminant¬
plauiu tyrũ. tudesꝙ sequunt᷑. nec non ce uario
nordẽ sermone. trahebat. infelix dido longumꝙ
bibebat amorẽ. Uides ne delcati instituta ouuui
& luxũ epularũ grauem fuisse indicat: quod
p̃misit. Postquã prima quiesepulis. Qui alibi
parcioris mense sobrietatẽ. notans. & que solis
necessarus gaudet. ait. Postꝗͣ exempta fames
epuł. Uerũ quia cibus homines efficit taci̾tos.
potus loquaces: strepitũ & cet̾a luxus insignia
que de licentia bibendi ꝓueniunt. prudenter
adiunxit. In ipsa quoq agaperarum consuetu¬
dine planũ est inuenire suꝑsticionẽ qͣ numi¬
nis sollicitatur gr̃a: & quasi religiosis precib
inuitat᷑. qui luxu & inmundicia piis m̃tib
inimica. ꝓcul abigitur. Siquidẽ aut ds̃ sobriꝰ

Expanded text:
et ignes; Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones; et ignes; Arcturum pluviasque Hyadas geminosque Triones; quid tantum Oceano properent se tinguere soles hiberni, vel quae tardis mora noctibplausu Tyrii, Troesque sequuntur. Nec non et vario noctem sermone trahebat Infelix Dido, longumque bibebat amorem. Videsne delicati instituta convivet luxum epularum gravem fuisse indicat, quod praemisit: Postquam prima quies epulis. Qui alibi parcioris mensae sobrietatem notans, et quae solis necessariis gaudet, ait: Postquam exempta fames epulis. verum quia cibus homines tacitos efficit, potus loquaces, strepitum, et caetera luxus insignia, quae de licentia bibendi proveniunt, prudenter adjunxit. In ipsa quoque agapetarum consuetudine planum est invenire superstitionem, qua numinis sollicitatur gratia, et quasi religiosis precibus invitatur, qui luxu et immunditia, piis mentibus inimica, procul abigitur. Siquidem aut Deus sobrius
Abbreviated transcription (Latin):
smrũ luxuriã in uno coniuuio el egant᷑̃ exp̃ssit.
pstꝗͣ prima quies epuł menseq remote: erate¬
ius magnos statuunt & una coronant: fit strepitꝰ
tectis uocẽq ꝑampla uolutant atria dependent
ligni laquearib aureis. incensi & noctẽ flaminis
funalia uincunt. Hic regina grauẽ gẽmis auro¬
ꝙ poposcit impleuitq mero paterã quam belus
& om̃s abelo soliti. tunc facta silentia tectis. Iupi¬
ter hospitib namte dare uira loquunt᷑ Hunc
letũ tẏriisq diem troiaq ꝓfectis ẽẽ uelis nr̃osq
huiꝰ meminisse minores. Assit letitie bachus dator
& bona uino. & uos ocetũ tyrii celebrate fauentes.
Dixit & inmensũ laticũ libauit honorẽ. Primaq
libato sũmotenus attigit ore. Tũbicie dedit incre¬
pitans. ille impiger hausit spumantẽ pateram.
ĩ plenose ꝓluit auro. post alii ꝓceres. Cithara cͥni¬
tus iopas p̾sonat aurata. docuit. que maximus

Expanded text:
rorum luxuriam, in uno convivio eleganter expressit: rorum luxuriam, in uno convivio eleganter expressit:  prima quies epulis, mensaeque remotae, crateras magnos statuunt et vina coronant. Fit strepitus tectis, vocemque per ampla volutant atria; dependent lychni laquearibus aureis incensi, et noctem flammis funalia vincunt. Hic regina gravem gemmis auroque poposcit implevitque mero pateram, quam Belus et omnes a Belo soliti; tum facta silentia tectis: Iuppiter, hospitibus nam te dare iura loquuntur, hunc laetum Tyriisque diem Troiaque profectis esse velis, nostrosque huius meminisse minores. Adsit laetitiae Bacchus dator, et bona Iuno; et vos, O, coetum, Tyrii, celebrate faventes. Dixit, et in mensam laticum libavit honorem, primaque, libato, summo tenus attigit ore, tum Bitiae dedit increpitans; ille impiger hausit spumantem pateram, et pleno se proluit auro post alii proceres. Cithara crinitus Iopas personat aurata, docuit quem maximus
Abbreviated transcription (Latin):
ix tantũ uoramus: quantũ iux alt̾us diei nox
diserat. Itaq non tam ieuiniũ appellandũ ẽ quã
epula ac fetens & molesta digestio. Hec quidẽ
r&. Et licet ieuinii faciat mentionẽ etiã religi¬
me deducta frugalitatis maximas & saluberri¬
mas õmendat utilitates. Hoc autẽ elegant̾ & u̾e
ait portuiuanus neminẽ ciuiliter conuiuari. nisi
qui sidi incibo & potu frugalitatis & modestie p̃¬
cridi formã. Inmoderatio cibi & potus: dispensa¬
niẽ omniũ officioꝵ. temꝑantiã abigit. Ea ĩpel¬
liente fit homo tardus ad audiendũ: uelox adlo¬
quendũ. & uelox ad iram. Fit ad libidinẽ ꝓnus.
& adqueius flagitia p̃ceps. Qui modestiã deserit.
ad plebeiam conuiuendi consuetudinẽ facillime
plabit᷑ a ciuili. Innuit hoc maro homerice pro¬
fectionis fidelissimꝰ imitator. qui dũ a rege phe¬
acũ ulixem exceptũ recolit: eneam uaufragum
inconiuuiũ didonis introducit. & pheacũ & af¬

Expanded text:
re, tantum voramus, quantum vix alterius diei nox re, tantum voramus, quantum vix alterius diei nox digerat. Itaque non tam jejunium appellandum est, quam crapula, ac fetens et molesta digestio. Haec quidem Hieronymus. Et licet jejunii faciat mentionem, etiam religione deducta, frugalitatis maximas et saluberrimas commendat utilitates. Hoc autem eleganter et vere ait Portunianus, neminem civiliter convivari, nisi qui in cibo sibi et potu, frugalitatis et modestiae praescribit formam. Immoderatio cibi et potus, dispensatricem omnium officiorum temperantiam abigit. Ea impellente fit homo ad audiendum tardus, velox ad loquendum, et velox ad iram. Fit ad libidinem pronus, et ad quaevis flagitia praeceps. Qui modestiam deserit, ad plebeiam convivandi consuetudinem facile prolabitur a civili. Innuit hoc Maro Homericae perfectionis fidelissimus imitator, qui dum a rege Phaeacum Ulyxem exceptum recolit, Aeneam naufragum in convivium Didonis introducit, et Phaeacum et Af
Abbreviated transcription (Latin):
mus etiã quos dam morbo articulari e pol¬
gre humorib laborantes. ꝓscriptione bouos
ad simplicẽ mensã & paiꝑes cibos reduils.
conualusse. Caruerant enĩ sollicitudire l¬
pensande domus: & epularũ largitate u
&e corpus frangunt & animã. Itridet orai
appetitũ ciboꝵ. qui consũpti relinquus
penitentiam. Sperne uoluptates. nodet
empta dolore uosuptas. Et cũ in amenisla
agro in morsũ uoluptuosoꝵ hominũ see
sũ pinguẽq describeret. Iusit hil u̾bis ͥ¬
ssuĩ e nitidũ bene curata cute uices. cũ ridere
łs. epicuri de grege porcũ. Sed & exuilissimis
is uitanda sacietas est. Hichil enĩ ita obruit ani¬
N. ut plenus uent̾ & exestuans. & huc illucq se
atens: & in ructus uel increpitus uentoꝵ effla¬
qne respirans. Quale illud ieiuniũ aut quał
etectio post ieiuiniũ. cũ pridianis epulis distendi¬
nur: & guttur nr̃m mediatorũ efficittr latri¬
narũ: Dũq uolumꝰ plixioris mnedie famẽ quere¬

Expanded text:
mus quosdam morbo articulari et podagrae humoribus laborantes, proscriptione bonorum, ad simplicem mensam et pauperes cibos redactos, convaluisse. Caruerant enim sollicitudine dispensandae domus, et epularum largitate, quae et corpus frangunt et 342 animam. Irridet Horatius appetitum ciborum, qui consumpti relinquunt poenitentiam: Sperne voluptates, nocet empta dolore voluptas. Et cum in amoenissimo agro in morsum voluptuosorum hominum se crassum pinguemque describeret, lusit his  et nitidum bene curata cute vises, Cum ridere voles Epicuri de grege porcum. Sed et ex vilissimis cibis vitanda satietas est. Nihil enimi ita obruit animum, ut plenus venter, et exaestuans, et huc illucque se vertens, et in ructus, vel in crepitus ventorum efflatione respirans. Quale illud jejunium, aut qualis refectio post jejunium, cum pridianis epulis distendimur, et guttur nostrum mediatorium efficitur latrinarum. Dumque volumus prolixioris inediae famem quaere
Abbreviated transcription (Latin):
dieta transigit uitam. Sunt ad huc qui sextam
feriã in ieuinio si he cibo tralisigant. uel eonte¬
tur minimo: qd̃ quidẽ & religioni & incolum¬
tati sicut exꝑti loquunt᷑. certissime seruit. Re¬
fert pompenis trogus qd̃ teterrimus siciliet
raunus dionisiꝰ dum: guse & edacitandes¬
tus erat: oculoꝵ lumẽ amiserit. sids
enĩ est qd̾ c̾ciorẽ aut ciciorẽ inducat cap¬
lem iugi in gluiue: quia ut ait pa¬
nianus. edacitas cibos terit. s ocłos ues
Galienus auctore ieronimo doctissimꝰ intitͥ
ẏ pocratis. dicit in exortatione medicine. alle¬
thas quoꝵ uita & ars sagina est. nec uiuere
posse nec dui ẽẽ sanos: animasq eoꝵ ita nimo
sanguine & adipib quasi luto in uolutal. ni¬
chis tenue. nichil celeste. s semꝑ de aarmlus

Expanded text:
diaeta transigit vitam. Sunt adhuc qui sextam diaeta transigit vitam. Sunt adhuc qui sextam feriam in jejunio sine cibo transigant, vel eo utantur minimo: quod quidem et religioni et incolumitati, sicut experti loquuntur, certissime servit. Refert Pompeius Trogus quod teterrimus Siciliae tyrannus Dionysius, dum gulae et edacitati deditus erat, oculorum lumen amiserit. Nihil enim est quod certiorem aut citiorem inducat caliginem jugi ingluvie: quia, ut ait Pnianus, « edacitas cibos terit, sed oculos vorat. » Galenus, auctore Hieronymo, et doctissimus interpres Hippocratis, dicit in exhortatione medicinae, athletas, quorum vita et ars sagina est, nec vivere posse, nec diu esse sanos, animasque eorum ita nimio sanguine et adipibus, quasi luto, involutas, nihil tenue, nihil coeleste, sed sempe