comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi duos dies. Et multo plures crediderunt ꝓpter
sermonem eius. & mulieri dicebant. Quia iam ñ
ꝓpter tuam loquelam credimus. ipsi enim nos au-¬
diuimus & scimus. quia hic est uere saluator
mundi. Et hoc paululum animaduertendũ
est. quia lectio terminata est. Mulier pͥma nunti¬
auit. & ad mulieris testimonium crediderunt sa¬
maritani. & rogauerunt eum ut apud cos maneret.
& mansit biduo.&. plures crediderunt. & cum credi¬
ddissent. dicebant mulieri. Hon iam ꝓpt̾ uerbum
tuum credimus. s ipsi cognouimus & scimus. qͥa
uere hic est saluator mundi. Primo ꝑ famam.
postea ꝑ presentiam. Sic agiur hodie cum eis
ꝑ xp̃ianos amicos. tanquam illa muliere. hoc est
eccłia annuntiante ad xp̃m ueniunt. Credunt ꝑ
istam famam. manet apud cos biduo. hoc est.
dat illis duo p̃cepta caritatis. & multo plures &
firmius in eum credunt. qm̃ uere ipse est salua¬
tor mundi¬

Expanded text:
plures crediderunt propter sermonem ejus: et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim nos audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier primum nuntiavit, et ad mulieris testimonimum crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret, et mansit ibi biduo, et plures crediderunt: et cum credidissent, dicebant mulieri, Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia vere hic est Salvator mundi; primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis  nuntiatur per christianos amicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, ad Christum veniunt, credunt per istam famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures et firmius in eum credunt, quoniam vere ipse est Salvator mundi
Abbreviated transcription (Latin):
os. & decracto osse firmata est mulier. & in
locũ ossis caro adimpleta ẽ. Loterat proosse os
facere poterat adl facienda mulierẽ non costam
s carne dethrahere. Quid gͥ significauit. Facta
ẽ mulier in costam tamquam fortis. faclus ẽ
adam incarne tam quã infirmus. xp̃c ẽ. &¬

Expanded text:
os, et detracto osse formata est mulier, et in os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, poterat ad faciendam mulierem non costam, sed carnem detrahere. Quid igitur significavit? Facta est mulier in costa tanquam fortis: factus est Adam in carne tanquam infirmus. Christus
Abbreviated transcription (Latin):
parer&. ipsa carnis assũptio. ẽ it ipsiꝰ. ideo fa¬
tigatus exitinere. quid ẽ aluud qũa fatigatus
acarne. Infirmus carne iħe. s uoluit insir¬
mari. Iiliꝰ infirmitate tu foras esto. quia qđ
infirmum ẽ dei fortiꝰ est hominib Subbae
terũ imagine adam qui erat forma futuri p̃bu¬
it nobis magnũ indiciũ saeram̃ti. immo deus
millo prebuit. Nam & dormiens meruit acci
eiꝰ delatere scilicet dormientis. quia & delacere
incruce pendentis lancea ꝑcusso. sacramenta
eccliȩ profluxerunt.S: quare hoc dicere uolui
fr̃s: Quia infirmitas xͥ nos facit fortes. Magna
ibi imago p̃cessit. Potuit ds carnẽ decrahere
homini. ut facer& feminã & magis iudetur
quasi congruere potiusse fiebat enĩ serus in¬
firmior. & magis decarne infirmitas fieri de¬
buit quã deosse. Ossa eñ incarne firmiora st̃.
Non deciar̃ carnẽ un facer& muliete. s decrar̃

Expanded text:
pareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fapareret, ipsa carnis assumptio est iter ipsius. Ideo fatigatus ab itinere quid est aliud, quam fatigatus in Carne? Infirmus in carne Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit
Abbreviated transcription (Latin):
pullos suos subalas. & noluisti. Uidecis aut̃e
fr̃es quead modu gallina infirmet᷑ cũ pullis su¬
is. Nulla alia auis quod sit mat̃ cognoscitur.
uidemus nidificare passeres quosliba. añ ocłos
nr̃os. hirundines. ciconias. cołubas cotidie uide¬
mus nidificare. quios nisi quando innidis ui¬
demꝰ parentes non cognoscimꝰ ẽẽ. Gallina uero
sic infirmatur inpullis suis. ut eciã si ipsi pulli
non sequantur. filios non uideas. matr̃e ramen
agnoscas. Ita fit alis dimissis. plumis hispida.
uocae rauca. om̃ib menbris dimissa. & abiecła.
ut quemadmodu dixi. & filios non uideas.
matr̃e tam̃ intelligas. Sic gͥ infirmꝰ iħc fatiga¬
tus abitinere. Iter ipsius ẽ. caro assumpta pro¬
nobis. Quomodo enĩ it̃ hab& qui ubiq est: qͣ
nusquã deẽ. ꝯuo it. aut unde it. nisi quia ñ
adnos uenrr& nisi formã iuusibilis carnis as¬
sumer&: Quia ergo uenire ad nos eo modo dig¬
natus ẽ. ut informa serui assũpta carne ap¬

Expanded text:
pullos suos, et noluisti ? Videtis autem, fratres, quemadmodum gallina infirmetur cum pullis suis. Nulla alia avis quod sit mater agnoscitur. Videmus nidificare passeres quoslibet ante oculos nostros; hirundines, ciconias, columbas quotidie videmus nidificare; quos nisi quando in nidis videmus, parentes esse non agnoscimus. Gallina vero sic infirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, voce rauca, omnibus membris demissa et abjecta, ut quemadmodum dixi, etiamsi filios non videas, matrem tamen intelligas. Sic ergo infirmus Jesus, fatigatus ab itinere. Iter ipsius est caro pro nobis assumpta. Quomodo enim iter habet qui ubique est, qui nusquam deest? Quo it, aut unde it, nisi quia non ad nos veniret, nisi formam visibilis carnis assumeret? Quia ergo venire ad nos eo modo dignatus est, ut in forma servi assumpta carne ap
Abbreviated transcription (Latin):
quanta ꝑtulerunt in illo frigore quando se¬
minabant: Ergo iam inuidea messis parata
erat. Mertto ibi taiqũa matura seges fuit.
quando tot milia hominũ p̃cia rerũ suaꝵ
uendebant. & adpedes apłoꝵ ponentes. ex¬
peditis humeris a sarcinis scłatib xp̃m
Quid in factum ẽ deipsa messe: Ciecta sunt
pauca grana & seminauerunt orbe t̾rarũ.
ingaudio mecent. Adistã gͥ messẽ non apł̃i. s
angłi metentur. messores inquit angłi sunt.¬
Ista gͦ messis crescit int̾ ⁊ rrania. & expectant purga¬
ri in fine. Illa uͦ messis iam matura erat. quo pͥus
missi sunt discipłi. ubi ꝓpħe laborauerunt. S tam̃
fr̃s uidete quid dictum sit. simul gaudeat & qui se¬
minat a. qui metet. Disparis temporis laborem
habuerunt. s gaudio pariter ꝑfruentur. merce¬
dem simul accepturi sunt uitam eternam.

Expanded text:
quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saecularibus, Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, in gaudio metent . Ad istam ergo messem non apostoli, sed angeli mIsta ergo messis crescit inter zizania, et exspectat in fide purgari. Illa ergo messis jam matura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
eius qui misit me. Honne uos dicitis. quia
aabuc quatuor menses sunt. & messis ue¬
nit. Inopꝰ feruebat. & operarios mittere
disponebat. Uos quatuor. menses conpu¬
tatis ad messem. ego uobis aliam messẽ al¬
bam & parat̾a ostendo. Ecce dico uobis le¬
uate ocłos ur̃os. & uidete quia ia albe sunt
regiones admessẽ. Ergo messores missurus ẽ.
In hoc eni ẽ uerbum uerũ. quia aliꝰ ẽ qui me¬
ut. alius qui seminat. ut & qui seminat si¬
mulgaudeat. & qui mecit. Ego misiuos me¬
tere que uos non laborastis. alii laboraue¬
runt. & uos inlabores eoꝵ introistis. Quid gͦ:
Messores misit. non seminatores. Quo mes¬
sores. ubi alii iam laborauerunt. N am ubi
iam laboratum etat. seminatũ erat. & quod
seminatũ erat. iam maturũ factũ erat. falcẽ.
& crituram desiderabat. Quo gͦ erãt messores
mitendi: bbi iam ꝓpħe p̃dicauerant. Ipsi
enĩ seminatores. Nam supsi non seminatoreᷤᷤ¬
messias ueni&:. Iamista mulier fructus ma¬

Expanded text:
 misit. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis ad messem, ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis: Levate oculos vestros, et videte, quia jam albae sunt regiones ad messem. Ergo messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius est qui seminat, ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Ego vos misi metere quod vos non laborastis: alii laboraverunt, et vos in laborem eorum introistis. Quid ergo? messores misit, non seminatores? Quo messores? Ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum erat factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? Ubi jam Prophetae praedicaverant; ipsi enim seminatores. Nam sMessias veniet? Jam ista mulier fructus ma
Abbreviated transcription (Latin):
ducare. que uos nescitis. Dicebant g̃ diselt̃ dis¬
cipuli adinuicẽ. Numquid aliquis atculit ei
manducare: Quid mirũ si mulier illa non in¬
telligebant a qũa. ecce discipłi non intelligũt
escam. Audiuit aũ cogitationes eoꝵ & ĩa instru¬
it. ut magister: non ꝑcircutt̃u sic̃ illã. cuiꝰ ad¬
huc uirũ requirebat. s iam aperte. Meus ĩ quit
cib ẽ. ut faciam uoluntat̾ẽ eiꝰ qui misit me.
Ergo & potus ipse erat in illa muliere. ut fa¬
cer& uoluntatẽ eius qui eum miserat: ideo
dicebat. sicio. da michi bibere. scilic& ut fidẽ
in ea operaretur. ut fidem eiꝰ biber&. & eam in
corpus suũ traicere. Corpꝰ enĩ eiꝰ ȩccłia. srgo ip¬

Expanded text:
ducare quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Nunquid aliquis attulit ei manducare. » Quid mirum si mulier illa non intelligebat aquam, ecce discipuli nondum intelligebant escam. Audivit autem cogitationes illorum, etiam instruit ut magister, non per circuitum, sicut illam, cujus adhuc virum requirebat, sed etiam aperte. « Meus inquit cibus est: ut faciam voluntatem ejus qui me misit. » Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus qui eum misit. Ideo dicebat: « Sitio, da mihi bibere. » Scilicet, ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret. Corpus enim ejus est
Abbreviated transcription (Latin):
Iam mulier ordinatur infide. & regitur bene
uictura. P ostea qũa audiuit hoc. Ego sũ quiloqͣr
michi : Et continuo uenerunt discipłi. & mita¬
bantur quia cũ muliere loquebatur: Quia que¬
rebat ꝑdit̾a. qui uenerat querere quod ꝑierat.
hoc illimirabant᷑. bonũ enĩ mirabant᷑. ñ ma¬
lũ suspicabantur. Nemo tñ dĩr̃. quid queris.
aut quid loqueris cũ ea. Reliquit gͥ mulier ydri¬
amsuam. Mulier: audito ego sum: qui loquor.
ĩa ydriam dimitter&e. & euangłizare currene¬
Et proiec̃ cupiditatẽ. & ꝓperauit annuntiare
ueritatẽ. Discant qui uolunt euangłrare. ꝓi
tiant ydriam ad puteũ. Recordamini quid
superi dixerim deydria. uas erat ũn aqua hau¬
riebatur. Greco nomine appellatur ydria. qm̃
grece aqua ydor dicit᷑. tamqũa si aq̃uarium
diceretur. Proiec̃ gͦ ydriã. que iã non usui. s
oneri fuit. auida quippe desiderabat aqua illa
saciari. ut nunciar&e. xp̃m onere abiecto. sucͣ¬
it adeutatẽ. & dic̃ illis hominib uenite. &¬

Expanded text:
am mulier ordinatur in fide et regitur bene victura. Posteaquam audivit hoc: « Ego sum qui loquor mihi. » « Et continuo venerunt discipuli, et mirabantur quia cum muliere loquebatur. » Quia quaerebat perditam, qui venerat quaerere quod perierat, hoc illi mirabantur. Bonum enim mirabantur, non malum suspicabantur. Nemo tamen dixit, Quid quaeris, aut quid loqueris cum ea? « Reliquit ergo hydriam suam mulier. » Audito, « Ego sum qui loquor jam hydriam dimitteret et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et pueritatem. Discant qui uolunt euangelizare, ut prius hydriam ad puteum prsuperius dixerim de hydria. Vas erat quo aqua hauriebatur. Graeco nomine appellatur ὑδρία, quoniam Graece aqua ὕδωρ dicitur; tanquam si aquarium diceretur. Projicit ergo hydriam, quae non jam usui, sed oneri fuit. Avida quippe desiderabat aqua illa satiari, ut nuntiaret Christum. Onere abjecto, cucurrit ad civitatem. Et dicit illis hominibus: Venite
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: Modogͥ detemplo contendunt uidĩ. E nos
demonte contendimus. Cum ille uenerit. & mon¬
tẽ spernit. e tẽplum eu̾tti&. Docebit nos iste om̃a.
ut insp̃u. & ueritate nouerimꝰ. adorare. Sciebat
quis eam poss docere. s iam docentẽ nũdu agnos¬
cebat. Iam g̃ digna erat cui manifestaret᷑. Messias
aũ unctus ẽ. unctus grece. xp̃c ẽ. hebraice mes¬
sias ẽ. Uñ & punice messe dicit᷑ ungue. Cogna¬
te quippe sunt lingue iste & uicine. hebraica.
punica. & sira. Eigo diẽ ei mulier. Scio quia

Expanded text:
 de templo contendunt Judaei, et nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia
Abbreviated transcription (Latin):
samaritanos. & uideos. quia uidi intẽplo
asalemone fabricato. adorabãt dm. sama¬
ritani longe inde positi. non ineo adorabãt.
& eo uidei meliores se ẽẽ iactabant. quia in
templo adorabant d̃m. non enĩ coutuntur
idei samarinis. quia dicebant eis. Auomͦ
uos iaclatis. & ideo uos nobis meliores ẽẽ
ꝑbibetis. quia tempłu habetis. quod nos
non habemus: Numquid pattes nostriqͥ
deo placuerunt. inillo templo adorauerunt.
Nonne inisto monte ad orauerunt ubi nos
sumꝰ. Meliꝰ gͥnos inquiũt in hoc monte cd̃m
rogamꝰ ubi patres nr̃i ad orauer̃t. Conten¬
debant itq ignari quiꝰ uirũ ñ habentes
illi protemplo. illi ꝓmone inflabant᷑. adu̾s
inuicẽ. Dñs tñ modo quia doce mulier̃e tͣn qͣoꝰ

Expanded text:
Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato adorabant Dominum. Samaritani, longe inde positi, non in eo adorabant. Ex eo Judaei meliores esse laetabantur, quia in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis, quia dicebant: Quomodo vos laetatis, et ideo vos nobis meliores esse perhibetis, quia templum habetis, quod nos non habemus? Nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nos sumus? Melius ergo nos inquiunt in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia, virum non habentes, illi pro templo, isti pro monte inflabantur adversus invicem. Dominus tamen modo docet mulierem, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
u. enĩ uiros habiusti .u. te sensus carnis pͥmo
rexerunt. uenisti adetat̃e utende rationis. nec
ad sapientiam ꝑuenisti. s merrorẽ ĩ cidisti.
Ergo post illos .u. uiros. iste qũe nũc habes
non ẽ tuus uir. Et quid erat si uir ñ erat nͥ
adult̃. Uoca itaq non adulterũ. s uirũ tuũ.
ut intelleclu me capias. non errore de me
falsum aliquid sentias. Adhuc enĩ errabat
mulier que aquam illam cogitabat. cũ iam
adult̾um non uirũ habebat᷑. Tolle hinc ergo
istũ adulterũ qui te corrumpit. & uade uo¬
ca uirũ tuum. Uoca. & ueni ut intelligas me.
pit uenire uir: nũdũ pleneuenit. Propħam
deseipso ait. ñ est ꝓpħa sine honore nisi in
patria sua. It̃ẽ de illo dictũ ẽ ad moysen. Ero¬
ph̃am eis suscitabo defr̃ĩb eoꝵ. simile tiui.
Similem scilice adformã carnis. ñ eminen¬
tiam maiestatis. Ergo inuenimꝰ d̾nm iħm
mouere. Contentio quippe fuerat inter

Expanded text:
Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellectu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabat; cum jam adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelligas me. 23. ia prophetam de seipso ait: « Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . » Item de illo dictum est ad Moysen: « Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui . » Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Ergo invenimus Dominum movere. Contentio quippe fuerat inter
Abbreviated transcription (Latin):
uł appetenda. uł fugienda. ubi uero intellectᷤ
sapientia inbutus. regere ceꝑit animã. scit ĩa
non solum fugere foueã. & ambulare inequa¬
li. quod ocłi ostendunt aĩe infirme. nec tnͣto
canoras uoces suauit̃ audire. dissonasq repel¬
lere. uł blandis odorib delectari. putores q
respuere. aut dulcedine. &. a maritudine offen¬
di. aut lenib mulceri. & asꝑis ledi. Ista eñi oĩa
infirme antme sunt necessaria. Quid gͦ regi¬
minis adhibetur ꝑillum intellectũ: Non al¬
ba & nigra discreturus ẽ. s uista. & inuista.
ubi enĩ non succedit ille error dñabit᷑. Nam
cũ ceperit anima capar ẽẽ rationis. aut a sa¬
piente m̃te regit᷑. aut errore. S error ñ reg̃
sed ꝑdit. Post istos gͦ .u. sensus mulier illa̾
adhuc errabat. & error eã uentilabat. Errr.
aũ iste non erat legitimus uir. s adult̃. ido ei do¬
minus ait. Benedicisti. quia non babeo uirũ.

Expanded text:
vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed justa et injusta, Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error tem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum.
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur: antequam possit uti m̃te. atq ratiõe
non religatur nisi sensib carnis. anima inpu¬
ero paruo. quod auditur:. quod iudet᷑ quod
olet. quod sapit. quod tactu sentitur. hoc ap¬
ẜecit. aut fugit. appecit quicqͥd mileft̃. fu¬
git quidid̃ offendit hos .u. sensus. Nos enim
quinq sensus mulc& uoluntas. offendit dolor
anima. quia istis religatur: Quare aũ uiri dir¬
ti sunt. quia legitimi. Ado quippe facti. & ado
donati anime. Infirma ẽ adhue que istis .u.
sensib religitur:. & subistis .u. uiris agit. at ubi
uenerit adannos exerende rationis. si eã sus¬
ceꝑit optima disciplina. & doctrina sapientie
.u. illis uiris adregendum non suecedit. nisi
uir uerus. legitimus. & illis melior. & qui me¬
liꝰ regat. & qui adet̾nitate regat. adec̃nitatẽ
ex colat. adet̃nitatẽ instruat. Nam isti .u. sensus
non adeternitatẽ nos regunt. s adista temꝑalia

Expanded text:
nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvulo, quod auditur, quod videtur, quod olet, quod sapit, quod tactu sentitur, hoc appetit aut fugit. Appetit quidquid mulcet, fugit quidquid offendit hos quinque sensus. Hos enim quinque sensus mulcet voluptas, offendit dolor. anima; quia istis regitur. Quare autem viri dicti sunt? Quia legitimi. A Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius regat, et qui ad aeternitatem regat, ad aeternitatem excolat, ad aeternitatem instruat. Nam nisi quinque sensus non ad aeternitatem nos regunt, sed ad ista temporalia
Abbreviated transcription (Latin):
& misteria loquitur. Intelligas reuera istã
mulierẽ non babuisse tunc uirũ. sed quo¬
ucebatur nescis. quod non legĩmo utro. adul¬
tero magis iuro. Et dñs ei. D enediristi. quia
non habeo uirũ. Unde ergo tu dicisti. uoca
uirũ tuũ. Et audi. quia bene nouit dñs. ñ
eam babere uirũ. Dic̃ ei & cet̾a. ne forte puta¬
re mulier: idõ dixisse dñm. benedixisti quia
non habeo uirũ. quod hoc amuliere didice¬
rit. non quod ipse his tunc duunitate cogno¬
uerit. audi aliquid quod non dixisti: Quin-¬
q enĩ iuros habuisti. & nũe quẽ habes. ñ ẽ¬
subtilius aliquid ꝑscritari. Mulu quippe
intellexerunt. ñ quidẽ absurde. nec usq
libros moysi. Ucebantur enĩ eis samaritani
& sub eade lege erant. Nã inde illis. & circũ¬
scisio inerat. S qũo angustauit nos quod
michi faciliꝰ nos posse acciꝑe.u. uiros. pͥoris
amme .u. sensus corꝑis ẽe. Quando enĩ quisq

Expanded text:
et mysteria loquitur. Intelligas revera istam et mysteria loquitur. Intelligas revera istam mulierem non habuisse tunc virum; sed coutebatur nescio quo non legitimo viro, adultero magis quam viro. Et Dominus ei: Bene dixisti, Quia non habeo virum. Unde ergo tu dixisti, Voca virum tuum? Et audi quia bene novit Dominus eam non habere virum, Dicit ei, etc. Ne forte putaret mulier ideo dixisse Dominum, Bene dixisti, Quia non habeo virum, quod hoc a muliere didicerit, non quod ipse istud divinitate cognoverit, audi aliquid quod non dixisti: Quinque enim viros habuisti, et iste quem habes, non essubtilius aliquid perscrutari. Multi quippe intellexerunt, non quidem absurde, nec usque hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod mihi facilius nos posse accipere quinque virosue sensus corporis esse. Quando enim quisque
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c erat. talis lur cũ muliere loquebatur.
& illa intellectu non aderat. quulla luce illu¬
minaretur. nec tantu ꝑfunderet᷑. uerũ etiã
fruerctur. Ergo dñs tamqũa dicer& illustra¬
re uolo. & non adẽ qũe. uoca inquit uirum
tuũ. adhibe incellectũ. ꝑqũe docearis. quo
regaris. Ergo constitue anim̃a excepto intel¬
lectu tamquã feminã. intellectũ dũ habe tm
qũa uirũ. S iste uir non bene regit seminã
suã. nisi asuꝑiore cũ regitur: Caput aũ mulie
uiri cũ femina. & nonerat uir. & tamqũa
dicene d̃ns. adhibe caput tuũ. ut ille susci¬
piat caput suũ. Ergo uoca uirũ tuũ. & ueni
hue. id ẽ ad esto. p̃sens esto. uelut enĩ absens
es. dum non intelligis p̃sentis uocẽ ueritatis.
Presens esto. s noli sola cũ uiro tuo adesto.
& adhuc illa nondu aduocato uiro ñ intelli¬
git. adhuc carnẽ sapit. absens ẽ enĩ uir:
Non habeo inquit uir̃ũ. Et dñs sequitur

Expanded text:
Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: Christus erat, talis lux cum muliere loquebatur: et illa intellectu non aderat, qui illa luce illuminaretur, nec tantum perfunderetur, verum etiam frueretur. Ergo Dominus tanquam diceret, Illustrare volo, et non adest quem; Voca, inquit, virum tuum: adhibe intellectum per quem docearis, quo regaris. Ergo constitue animam excepto intellectu tanquam feminam: intellectum autem habere, tanquam virum. Sed iste vir non bene regit feminam suaviri cum femina, et non aderat vir. Et tanquam diceret Dominus, Adhibe caput tuum ut ille suscipiat caput suum: ergo voca virum tuum, et veni huc; id est, adesto, praesens esto: velut enim absens es, dum non intelligis praesentis vocem veritatis; praesens esto, sed noli sola; cum viro tuo adesto. 20. Et adhuc illa nondum advocato illo viro, non intelligit, adhuc carnem sapit; absens est enim vir: Non habeo, inquit, virum. Et Dominus sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
habere intellectum nonhabere. hoc ẽ non
habere. nec secundũ eũ uiuere. bestialis ẽ
uimus. s intellectu regenda ẽ. Motus enĩ
anime scđm carnẽ se mouentis. & indelici¬
as carnis ĩmoderate difflriere cupientis.
regit desuper intellectus. qui deb& dici
uir:. qui regit. an qui regitur. Procul dubio
cũ ordinata uita ẽ. intellectus anim̃a regit
adipsam anim̃a ꝑtinens. Non enĩ aliquid
aliud ẽ qũa anima. s aliquid anime ẽ ĩtellec¬
tus. quomͦ non aliud aliquid quã caro est
ocłs. s aliquid carnis est oculus. Cum autẽ
lia luce ꝑfundi possunt. luce sentire ñ poss.
solus ea ocłs. & ꝑfunditur. e ꝑstuit᷑. sic aĩa
nr̃a ẽ quiddam quod intelleclus uocatur:
Noc ipsũ anime quod intellectus. & mens
dicitur: illuminatur luce suꝑiore. Iã suꝑior.
illalux. quamens humana illuminat᷑. As̃ ẽ.
Erat eñi lumenuerũ quod illuminat omnẽ
bominẽ uenientẽ inhũc mundũ. Talis lux

Expanded text:
habere, et intellectum non habere, hoc est, non habere, et intellectum non habere, hoc est, non adhibere, nec secundum eum vivere, bestialis estvimus, sed intellectu regendum est. Motus enim animae secundum carnem se moventis, et in delicias carnales immoderate diffluere cupientis, regit desuper intellectus. Qui debet dici vir? qui regit, an qui regitur? Procul dubio cum ordinata vita est, intellectus animam regit, ad ipsam animam pertinens. Non enim aliquid aliud est quam anima, sed aliquid animae est intellectus: quomodo non aliquid aliud quam caro est oculus, sed aliquid carnis est oculus. Cum autem lia luce perfundi possunt, lucem sentire non possunt; solus ea oculus et perfunditur et perfruitur. Sic in anima nostra quiddam est quod intellectus vocatur. Hoc ipsum animae quod intellectus et mens dicitur, illuminatur luce superiore. Jam superior illa lux, qua mens humana illuminatur, Deus est; Erat enim verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Talis lux
Abbreviated transcription (Latin):
Queramus & deutro anime cur ĩa non ipse ih̃c
uir anime uerus ẽ. Assit intellectus qũo quod
dicturi sumꝰ uix capitur nisi abintentis. assit
eigo intellectus ut capiatur. & ipse intellecłus
erit fortasse uir anime. uidens gͥ iħe. quia
mulier non intelligebat. & uolens eã intelli¬
gere. uoca inquit uirũ tuũ. Idõ eñi nescis qđ
dico. quia intellectus tuus nonadẽ. loquor
olfacłũ. nec adgustũ. nec ad taclũ ꝑtinent.
mente sola capuntur. uitellestu solo hauri¬
unt᷑. Ille intellectus non tibi adẽ. quom̃ ca¬
pis quod dico. Uoca uirũ tuũ. p̃senta intel¬
leclum tuũ. Quid ẽ enĩ animam habere.
Non ẽ magnũ. nam& pecus hab&. Uñ tu
melior: quia intelłum habes. quod pecus
c capis telligis. Dedono dei tibi loquor. tu aũt carnẽ
cogttas. scm carnẽ siaire non uis. Ego spm̃
alloquor: absens ẽ intellectus tuus. uoca u¬
rum tuum. Nolite ẽẽ sicut equus. & mulus
quib non ẽ intellectus. Ergo fr̃es mei anim̃a

Expanded text:
Quaeramus et de viro animae. Cur jam non ipse Jesus vir animae verus est? Adsit intellectus, quoniam quod dicturi sumus, vix capitur nisi ab intentis: adsit ergo intellectus ut capiatur, et ipse intellectus erit fortasse vir animae. 19. Videns ergo Jesus quia mulier non intelligebat, et volens eam intelligere, Voca, inquit, virum tuum. Ideo enim nescis quod dico, quia intellectus tuus non adest: loquor olfactum, nec ad gustum, nec ad tactum; mente sola capiuntur, intellectu solo hauriuntur: ille intellectus non tibi adest, quomodo capis quod dico? Voca virum tuum, praesenta intellectum tuum. Quid tibi est enim animam habere? Non est magnum, nam et pecus habet. Unde tu melior? Quia intellectum habes, quod pecus  capis, non me intelligis: de dono Dei tibi loquor, tu autem carnem cogitas; secundum carnem sitire non vis, ego spiritum alloquor: absens est intellectus tuus, Voca virum tuum. Noli esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Ergo, fratres mei, animam
Abbreviated transcription (Latin):
ni&&. eñi eccłia. sic̃ dictum ẽ incanticis canti¬
corũ. ueni& ꝑtransibit. abinitio fidi ueni&
ut ꝑtranseat. & ꝑtransire non põt nisi abini¬
tio fidei. Merito ia p̃sente uiro audit mulier
crede michi. Iam enĩ ẽ inte qui credat. quia
presens ẽ iur cuus. Cepisti adẽe intellectu qͣ̃n
me ꝓpħam appellasti. Mulier credemͥ. quia nͥ
credideritis non intelligetis. Ergo mulier cre¬
de michi quia uenit hora. q̃n neq inmonte
hoc neq inierosolimis adorabitis patr̃e. uos
adoratis quo nescitis. nos adoramꝰ quodscimꝰ

Expanded text:
m est in Canticis canticorum, veniet et pertransiet ab initio fidei . Veniet ut pertranseat, et pertransire non potest nisi ab initio fidei. Merito jam praesente viro audit, Mulier, crede mihi. Jam enim est in te qui credat, quia praesens est vir tuus. Coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Mulier, crede mihi: quia nisi credideritis, non intelligetis . Ergo, Mulier, crede mihi, quia veniet hora, quando neque in monte hoc, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis
Abbreviated transcription (Latin):
michi non potes. quia hauritoriũ ñ habes.
forte aliũ fontẽ ꝓmituis. patre nr̃o melior
iuuã. Respondit iħe. & dicit ei. Om̃is qui
biberit eraqua hac siti& iterũ. Qui aũ bibe¬
rit exaqua quã ego dabo ei. non sici& inẽt̃¬
nũ. s aqua qũa ei dabo fi& ineo fons aq̃ue
salientis inuita et̃nam. aꝑtiꝰ locutꝰ ẽ dñs.
fi̾at in eo fons aque salientis inuit̃a et̾̃nam.
Qui biberit deaqua ista non siti& uiqu̾ã.
Quid euidentius. quia non aqũa uisibilem
s inuisibiłe ꝓmitcebat. Quid euidentiꝰ quã
non carnalit̾. s sp̃ualit̃ loquebatur. Adhuc¬

Expanded text:
mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: mihi non potes, quoniam hauritorium non habes: forte alium fontem promittis? Patre nostro melior vivam. « Respondit Jesus, et dixit ei: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit exns aquae salientis in vitam aeternam. » Apertius locutus est Dominus, Fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Qui biberit de aqua ista, non sitiet in aeternum. Quid evidentius, quia non aquam visibilem, sed invisibilem promittebat? quid evidentius, quia non carnaliter, sed spiritualiter loquebatur?
Abbreviated transcription (Latin):
loali quo collecta siecerit. nee adse illuc unde
manabat emiserit.s: incorrupto meatu tͣm¬
qũa afontis tramite separata fuerit. ñ dicit᷑
aqua uuia. S illa aqua uiua dicitur que
manans excipitur. Talis aqua erat in illo fon¬
te. Quid g̾ promtecebat: quod pecebat: tam̃
mulier suspensa ait. Dñe. neq in quo hauri¬
as habes. & puteus altus ẽ. uidece quomodo
intellexerit aquã iuã. aqũa scilice que erat
inillo fonte. Tu michi uis dare aqũa uuiam.
& ego fero un hauriã. & tu non fers. aqua
uiua hie ẽ. Quomodo mͥ daturus es. aliua
intelligens. & carnalit sapiens quo da modo
pulsat. ut aꝑiat magist̃ quod clausũ est Pulsa¬
bat ignorantia nonstudio adhuc miseranda
noncłu instruenda. Dic̃ aliquid euidentiꝰ do¬
minꝰ deilla aqua uiua. Pocerat enu muli¬
er Nũquid tu maior es patre nr̃o iacob. qͥ
dedit nobis puteũ. & ipse exeobibit. & filu
eius. & pecora eiꝰ : Dae hac aqua uiua dare

Expanded text:
loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde loco aliquo collecta steterit, nec ad se illud unde manabat admiserit, sed interrupto meatu. tanquam a fontis tramite separata fuerit; non dicitur aqua viva: sed illa aqua viva dicitur, quae manans excipitur. Talis aqua erat in illo fonte. Quid ergo promittebat quod petebat? 13. Tamen mulier suspensa ait: Domine, neque in quo haurias habes, et puteus altus est. Videte quomodo intellexerit aquam vivam, aquam scilicet quae erat in illo fonte. Tu mihi vis dare aquam vivam, et ego fero unde hauriam, et tu non fers. Aqua viva hic est, quomodo mihi daturus es? Aliud intelligens et carnaliter sapiens quodammodo pulsat, ut aperiat magister quod clausum est. Pulsabat ignorantia, non studio; adhuc miseranda, non dum instruenda. 14. Dicit aliquid evidentius Dominus de illa aqua viva. Dixerat enim mulier, Numqpse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus, De hac aqua viva dare
Abbreviated transcription (Latin):
illa samaritana Quom̃ tu uideus cũ sis. bibe¬
re ame poscis. que sũ mulier samaritana :
konenĩ coutuntur uidi samaritanis. Uide¬
tis alienigeña. om̃ino uasculis eorũ non utebat᷑
Et quia ferebat secũ mulier uascułu unde aqͣo
haurir&. eo mirata ẽ. quia uideus petebat ab
ea bibere. quod non solebant facere uidĩ. Ille
aũ qui bibere querebat. fidẽ ipsi mulieris sitie¬
bat. Deniq audi quod petat bibere. & espondit
iħc. & dix ei. Si scires donũ dĩ. & quis ẽ qui tͥ
dic̃ da miehi bibere tu forsitan petisses ab eo
& dediss tibi aqũa uiuã. Peat bibere. & ꝓmit¬
tit bibere. ait quasi aecepturus. & affluit qua¬
si satiaturꝰ. Si scires inquit doñi dĩ. Donũ dĩ
est sp̃s sc̃s. S adhuc mulieri recte loquitur.
ut paulatim intrec ineor. fortassis iã doc&
uulgo illa que defonte erit. Illa qͥue colligit᷑
pluuia in lacunas. aut incisternas aquã ui¬
ua non dieitur: Et si defonte manauerit. & ĩ

Expanded text:
eus cum sis, bibere a me poscis, quae sum mulier Samaritana? Non enim coutuntur Judaei Samaritanis. » Videtis alienigenas: omnino vasculis eorum Judaei non utebantur. Et quia ferebat secum mulier vasculum unde aquam hauriret, eo mirata est, quia Judaeus petebat ab ea bibere, quod non solebant facere Judaei. Ille autem qui bibere quaerebat, fidem ipsius mulieris sitiebat. 12. Denique audi quis petat bibere. Respondit Jesus, et dixit ei: Si scires donum Dei, et quis est qui dicit tibi, Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo, et dedisset tibi aquam vivam. Petit bibere, et promittit bibere. Eget quasi accepturus, et affluit tanquam satiaturus. Si scires, inquit, donum Dei. Donum Dei est Spiritus sanctus. Sed adhuc mulieri tecte loquitur, et paulatim intrat in cor. Fortassis jam docet. vulgo illa quae de fonte exit. Illa enim quae colligitur de pluvia in lacunas aut cisternas, aqua viva non dicitur. Et si de fonte manaverit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Uideretur aũ sibi seruus dĩ si facer& pectare.
nisi infaciendo dñs precessiss: fẽc̃ hoc ille magis¬
t̃ bonus. itt doceret. quod non timerie. fortassis
eciam hoc moueat cur dictum sit. baptirabat
iħc plures quam ioħes. & postea qũa dictũ est
baptirabat. subiectũ est. quamqũa iħc ñ bapti¬

Expanded text:
videretur autem sibi servus Dei peccare si faceret, videretur autem sibi servus Dei peccare si faceret, nisi in faciendo Dominus praecessisset, fecit hoc ille magister bonus ut doceret, non quod timeret. 3. Fortassis etiam hoc moveat, cur dictum sit, Baptizabat Jesus plures quam Joannes; et posteaquam dictum est, Baptizabat, subjectum est, Quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
disputandũ non ẽ. ne inmorantes inmanifes¬
tis angustias temꝑis patiamur. ad obserura scru¬
tanda. & aꝑienda. utiq dñs si sciret phariseos
ita dese cognouisse. quoil plures disci płos face¬
ret & quod plures baptitare. ut hoceis adsa¬
lutẽ ualer& sequendieũ. ut & ipsi eẽnt discipłi.
& ipsi uellent ab eo baptitari. magis ñ relinque¬
ret uideam t̾ram. s ꝓpt̃ illos maner&e ibi. Quia
uero cognouit eoꝵ scientiã. simul cognouit. & ĩ¬
uidentiam. quia non hoc ꝓpterea didicerunt.
ut sequerentur. s ut ꝑsequerentur. habiit m̃n.
Poterat quidem ille & presens abhis non tene¬
risinoll&᷑ non occidi si noll&: quia potuit & ñ
nasi si noll&. S quia in om̃i re qũa gessit. ut ho¬
mo hominib in se credituris p̃bebat erempłu.
quia unusquisq seruus dĩ non peccat. si secesse¬
rit ã alium locũ. uidens furorẽ forte ꝑsequenti¬
um se. aut querentium inmalũ anim̃a suam.

Expanded text:
disputandum non est, ne immorantes in manifesdisputandum non est, ne immorantes in manifestis, angustias temporis patiamur ad obscura scrutanda et aperienda. Utique Dominus si sciret Pharisaeos ita de se cognovisse, quod plures discipulos faceret, et quod plures baptizaret, ut hoc eis ad salutem valeret sequendi eum, ut et ipsi essent discipuli, et ipsi vellent ab eo baptizari; magis non relinqueret Judaeam terram, sed propter illos maneret ibi: quia vero cognovit eorum scientiam, simul cognovit et invidentiam, quia non hoc propterea didicerunt ut sequerentur, sed ut persequerentur; abiit inde. Poterat quidem ille et praesens ab his non teneri, si nollet; non occidi, si nollet; quia potuit et non nasci, si nollet: sed quia in omni re quam gessit ut homo, hominibus in se credituris praebebat exemplum quia unusquisque servus Dei non peccat, si secesserit in alium locum, videns furorem forte persequentium se, aut quaerentium in malum animam suam;
Abbreviated transcription (Latin):
ONRUDE ETRIBꝰ
uelut a quilam altiꝰ. caliginẽq t̾re transcendẽ.
& luc̃ẽ ueritatis firmiorib oculis intueri. Mul¬
ta enĩ iamereuangłio euis ꝑministeriũ nr̃um
dño adiuuante tractata sunt. Erordine aũ seq̃ã
heclectio. que hodie recitata ẽ. Ea que dicturus
sũ donante dño. multi sic audituri estis. ut ma¬
gis recognoscatis. qũa discatis. Honido tñ pigra
ẽẽ deb intentio. quia non ẽ cognitio s recogni¬
tio. Hoclectũ ẽ. & hanc lectionẽ tractandam
gesta mus inmanib quod dns iħc. ad puteum
ia cob loquebatur. cũ samaritana muliere. Dic¬
ta eñi ibi sunt magna misteria. & magnarum
similitudines rerum pascentes animã esurien¬
tem. reficientes languentẽ. Dñs enĩ hec cũ audiss
cognouisse phariseos. quod pluref discipulos fa¬
cerae quam ioħes. & plures baptizaret. quaqũa
ib̃c non baptitara&e. s discipuli eiꝰ reliquit iudeã
t̾ram. & abiit tt̾um ingalileam. hinc dirituis

Expanded text:
on rude est auribus velut aquilam volare altius, caliginemque terrae transcendere, et lucem veritatis firmioribus oculis intueri. Multa enim jam ex Evangelio ejus per ministerium nostrum Domino adjuvante tractata sunt: ex ordine autem sequitur haec lectio, quae hodie recitata est. Ea quae dicturus sum Domino donante multi sic audituri estis, ut magis recognoscatis quam discatis. Non ideo tamen pigra debet esse intentio, quia non est cognitio, sed recognitio. Hoc lectum est, et hanc lectionem tractandam gestamus in manibus, quod Dominus Jesus ad puteum Jacob loquebatur cum Samaritana muliere. Dicta enim ibi sunt magna mysteria, et magnarum similitudines rerum; pascentes animam esurientem, reficientes languentem. 2. Dominus enim haec « cum audisset, cognovisse Pharisaeos quod plures discipulos faceret quam Joannes, et plures baptizaret quanquam Jesus non baptizaret, sed discipuli ejus, reliquit Judaeam terram, et abiit iterum in Galilaeam. » Hinc diutius
Abbreviated transcription (Latin):
audite ipsum dñm iħm. quid dixerit deil¬
lo samaritano unũ dedece leprosis quos
mundauerat. quia solus rediit ut gr̃as agere
ddar& głam do. nisi alienigena iste. ꝑtin&. ad
erat eccłia degentib alienigena agenere iud̃oꝵ
sit figurã. & facła ẽ ueritas. Nam credidit in
aqũa. sicut solent uł uiri. uł femine. Dicit ei

Expanded text:
audite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de ilaudite ipsum Dominum Jesum, quid dixerit de illo Samaritano, uno de decem leprosis quos mundaverat, qui solus rediit ut gratias agerdaret gloriam Deo, nisi alienigena iste . Pertinet erat Ecclesia de Gentibus, alienigena a genere Judaeosit figuram, et facta est veritas. Nam credidit in aqu
Abbreviated transcription (Latin):
adauid usq ad transmigrationẽ babylonie.
sͥ. atrans migratione babilonie usq adbaptis.¬
mu ioħis. inde .ui. agitur. Quid miraris: Ueñ
iħe. & humiliando seuenit ad puteũ. fatigatꝰ
uenit. quia infirmam carnẽ portauit. Hora
ui. quia etate sełi .ui. adputeũ. quia adꝓfundi¬
tatẽ huiꝰ habitationis nr̃e. Unde dr ĩpsalmis.
Deprofundis clamaui ad te dñe. Sedit ut dixi
quia humiliatus ẽ. Et uenit mulier forma
eccłie. noniam iustificata ẽ . s uistificanda.
N in hoc agit sermo. uenit ignara. inuenit
eũ. & agitur cũ illa. Uideamus quid. uideamꝰ
quare. Uenit mulier desamaria haurire a¬
qũa. Samaritani adiudeoꝵ gentẽ non ꝑtine¬
bant. alienigene fuerunt quauis uicinas
tr̃as incolerent. longũ ẽ originẽ samarttano¬
rũ retexere. nenos multa teneant. & necessa¬
ria non loquamur. Sufsiẽ ergo ut samari¬
tanos int̃ alienigenas deputemꝰ. Et ne hoc
audatius me arbitremini dixisse. qũa ueriꝰ

Expanded text:
ad transmigrationem Babyloniae; quintam a transmigratione Babyloniae usque ad baptismum Joannis: inde sexta agitur. Quid miraris? Venit Jesus, et humiliando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae; nam hoc agit sermo. Venit ignara, invenit eum, et agitur cum illa. Videamus quid, videamus quare: Venit mulier de Samaria haurire aquam. Samaritani ad Judaeorum gentem non pertinebant: alienigenae enim fuerunt, quamvis vicinas terras incolerent. Longum est originem Samaritanorum retexere, ne nos multa teneant, et necessaria non loquamur: sufficit ergo ut Samaritanos inter alienigenas deputemus. Et ne hoc audacius me arbitremini dixisse quam verius,
Abbreviated transcription (Latin):
eiusmodi. Mundans eam. Unde. lauacro aque
inuerbo. Quis est baptismus.xͥ. lauacht̃u aque
inuerbo. Tolle aqũa. non ẽ baptismus. Tolle uer
nit ad collocitoionẽ cum illa muliere. uideamꝰ
non omis fons puteus ubi enĩ aqua dẽc̾ra ma¬
nat. & usui p̃betur. haurientib fons dicitur.
S si inꝓmptu. & suꝑficie sit. fons tant̾u dicit᷑.
Si aũ mnalto. & inꝓfundo sit. ita puteꝰ uocat᷑.
ut fontis nomen non amittat. Iħc aũ fatigat᷑
exitinere. sedebat sic suꝑ fontẽ hora erat qua¬
si serta. Iam incipieirt mysteria. Honenim¬
frustra fatigatur iħc. honenĩ stustra fatigat᷑
uirtus di. Non enĩ frustra fatiga tur ꝑquẽ fati¬
gati recreantur. Hon enĩ frustra fatigat᷑ quo de¬
serente fatigamur. quo p̾sente firmamͣ. fati
uirta puteñ sed& & hora .ui. fatigatus sed&.
Om̃a ista ĩnuunt aliquid. indicare uolunt
aliquid. intentos facunt. ut pulsemur bor¬
tantur. Ipse gͦaꝑiat. & nobis. & uobis. qui dig¬

Expanded text:
usmodi » . Mundans eam. Unde? Lavacro aquae in verbo. Quid est baptismus Christi? Lavacrum aquae in verbo. Tolle aquam, non est baptismus: tolle verbnit ad collocutionem cum illa muliere, videamus non omnis fons puteus: Ubi enim aqua de terra manat, et usui praebetur haurientibus, fons dicitur: sed si in promptu et superficie sit, fons tantum dicitur; si autem in alto et profundo sit, ita puteus vocatur, ut fontis nomen non amittat. 6. Jesus ergo fatigatus ex itinere, sedebat sic super fontem. Hora erat quasi sexta. Jam incipifrustra fatigatur Jesus; non enim frustra fatigatur Virtus Dei; non enim frustra fatigatur, per quem fatigati recreantur; non enim frustra fatigatur, quo deserente fatigamur, quo praesente firmamur. Fatijuxta puteum sedet, et hora sexta fatigatus sedet. Omnia ista innuunt aliquid, indicare volunt aliquid; intentos nos faciunt, ut pulsemus hortantur. Ipse ergo aperiat et nobis et vobis, qui dig
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate hab&. Ergo intus age totũ. Ec̃ si forte
queris aliquẽ locũ alcũ. aliqũe locũ scm incus
echibe templum dõ. Tempłu enĩ dĩ scm̃ ẽ quod
essis uos. Intemplo uis orare. inte ora. S prius
esto templũ di. quia ille intemplo suo eraudi&
orantẽ. ueni& gͣhora. &. nc̃ est. quando ueri ado¬
ratores ad orabunt patr̃e inspũ. & ueritate. Ros¬
ad oramus quod scimus. uos adoratis quod ne¬
scicis. quia salus exuideis ẽ. Multũ dedit uid̃ĩs
s nolustos reprobos acciꝑe. Parietẽ ilłu accipe.
cui adiunctus est alius. ut pacati in lapide angu¬
lari quod est. xp̃c coptilarentur. Unus enĩ paries
a uideis. unus agentib longe a se isti parieces. s

Expanded text:
humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte humilitatem habet. Ergo intus age totum. Et si forte quaeris aliquem locum altum, aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis; sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe, cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, qui est Christus, copularentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes distabant,
Abbreviated transcription (Latin):
querit qui adorent eum. noninmonte ñ in
reus eẽt ds. oporterie. adprare̾ eũ inmonte.
quia corporeus mons. Oporcebat adorare eũ
intẽplo. quia corporeũ est tempłũ. Sp̃c est ds̃.
& eos qui adorant eũ insp̃ũ & ueritate opor¬
t& adorare. audiumꝰ & manisestum ẽ. foras
eramus. intromissi sumus. Osi inuenirẽ dice¬
bas. montẽ aliquẽ alcũ & solitariũ. Credo enim
quia in alto ẽ ds̃. magis me eraudit exalto. Ca
inmonte es. propinquũ tedõ putas. & cito ex¬
audiri quasi deproximo clamantẽ. In excelsis
habitat. sed humilia respiẽ. ł copeẽ dñs. Quib:
forte alcs. his qui obtruierunt cor. Mua rea in
respiẽ. excelsa aũ alonge cognoscis. Suꝑbos lon¬
ge uid&. eo illis minus propinquat. quo sibi
uidentur altiores. Querebas gͥ mont̾ẽ. descende.
ut atangas. s ascendere us ascende. Holi mon¬
tẽ querere. ascensiones inquit in corde eiꝰ. hoc
psalmus dic̃ inconualle plorationis. Conuallis

Expanded text:
n in us esset Deus, oportebat eum adorari in monte, quia corporeus est mons; oportebat eum adorari in templo, quia corporeum est templum. Spiritus est Deus; et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate oportet adorare. 25. Audivimus, et manifestum est; foras ieramus, intro missi sumus. O si invenirem, dicebas, montem aliquem altum et solitarium! credo enim quia in alto est Deus, magis me exaudit ex alto. Quia in monte es, propinquum te Deo putas, et cito te exaudiri, quasi de proximo clamantem? In excelsis habitat, sed humilia respicit. Prope est Dominus. Quibus? forte altis? His qui obtriverunt cor . Mira res erespicit, excelsa autem a longe cognoscit ; superbos longe videt, eo illis minus propinquat, quo sibi videntur altiores. Quaerebas ergo montem? descende ut attingas. Sed ascendere vis? ascende: noli montem quaerere. Ascensiones, inquit, in corde ejus hoc Psalmus dicit, in convalle plorationis . Convallis
Abbreviated transcription (Latin):
uendiderunt. & precia rerũ suarũ adpedes apłoꝵ
posuerunt. Kon reppulit eñi ds pleb̾e suã qũa
p̃sciuit. Audiuit hoc mulier ista. & addidit. ĩa¬
dudum ꝓpħam dixerat. uidit talia dicere eum
cum quoloquebatur: que iam plus eẽnt adpro¬
pħam. & quid respondit uidece. Dic̃ ei mulier:
Scio quia messias uenit qui xp̃e dicit᷑. Cumgͦ

Expanded text:
 pretia rerum suarum ad pedes apostolorum posuerunt . Non repulit enim Deus plebem suam quam praesciit . Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat. Vidit alia dicere eum cum quo loquebatur, qui jam plus esset quam propheta; et quid responderit, videte. Dicit ei mulier: Scio quia Messias