comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meum ebibens abstrait. Quib dictis statim defuntꝰ ẽ: atq
ut penitendo liberari potuisset. adrachone quẽ uiderat. ex¬
pectatꝰ non ẽ. Qͦd nimirum constat. quia ad solã utilitatẽ
audientiũ uiderit: qui eum hostem cui traditus fuerat.
&ͦ innotuit et non euasit. petrus.x.bil¬
oceri uelim si pꝰ mortẽ purgatoriꝰ ignis esse credendꝰ ẽ.¬
In euagło dñs dicit. Ambulate dum lucẽ habetis. GGͣ
E ꝓpħam quoq ait. Tempore accepto exaudiuite : & in
die salutis ad iuui te. Quod paulus apłs exponens dicit.
Ecce nunc tempꝰ acceptabile: ecce nc̃ dies salutis. Salomon
quoq ait. Quodcumq potest manus tua facere. instan¬
ter operare: quia nec opus. nec ratio. nec scientia. nec sapien¬

Expanded text:
meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est. Quod nimirum constat quia ad solam utilitatem audientium viderit, qui eum hostem cui traditus fuerat et innotuit et non evasit. PETR. Doceri vellem si post mortem purgatorius ignis esse credendus eio Dominus dicit: Ambulate dum lucem habetis. Per prophetam quoque ait: Tempore accepto exaudivi te, et in die salutis adiuvi te. Quod Paulus exponens dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Salomon quoque ait: Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec racio, nec sciencia eri
Abbreviated transcription (Latin):
tongalaton dicitur: in quo quidã monachus magne es-¬
timationis habebat᷑. Bonis quippe cernebat᷑ morib:
atq in omĩ sua actione compositus. Sed sicut ex fine
res patuit: longe alit̃ quã apparebat fuit. Nam cũ se¬
ie uinare cum fr̃ib de monstraret: occulte manducare con¬
sueuerat. Quod eiꝰ uitium fr̃s omnino nesciebant. Sed
corꝑis suꝑ ueniente molestia : ad uitȩ extrema ꝑductꝰ ẽ.
Qui cum im esset ad finem: fr̃s ad se om̃s qui monasteri¬
o inerant congregari fecit. At illi tali ut putabant ui¬
ro moriente: magnum quid ac delectabile se abeo audi¬
re crediderunt. Quib ipse afflictus et tremens cõpul¬
sus ẽ ꝓdere: cui hosti traditus cogebatur exire. Nã
occulte comedebam. & nunc ecce ad deuorandũ dra-¬
coni sum traditus: qui cauda sua mea genua pedes¬
q colligauit: caput uero suum intra meum os mittens. sp̃m̃

Expanded text:
τῶν Γαλατῶν dicitur, in quo quidam monachus magnae aesτῶν Γαλατῶν dicitur, in quo quidam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente molestia, ad vitae extrema perductus est. Qui cum jam esset in fine, fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At illi tali, ut putabant, viro moriente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam occulte comedebam, et ecce nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
in confusione. inpallore. ac tremore illius qui trahebatur
uidebant. Pauore autẽ eorum tetrȩ imaginis. huc illucq
uertebatur in lectulo. Iacebat insinistro latere: aspectũ
eoꝵ ferre non poterat. Uertebatur ad parietẽ: ibi ad erãt.
Cumq constrictus nimis relaxari se iam posse desperaret:
cȩpit magnis uocib clamare. Indutias uel usq mane:
indutias usq uł mane. Sed cum hȩc clamaret: in ipsis
uocib de habitacło suȩ carnis euulsus ẽ. Deqͦ nimirum
constat. quia ꝓ nobis ista non ꝓse uidit. ut eiꝰ uisio nobis
ꝓfitiat: quos adhuc diuina patientia longanimit expec¬
tt. Nam illi tetroᷤᷤ sp̃s ante mortẽ uidisse & induti¬
as petisse qͥd ꝓfuit: quia easdem indutias quas petiit
non accepit: Est etiam nunc apud nos athanasius i.¬
sauriȩ prb̃r: qui dieb suis iconii rem ter̾ribilẽ nar¬
rat euenisse. Ibi namq ut ait quoddã monasterium

Expanded text:
in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinisteorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos Athanasius Isauriae presbyter, qui in diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quoddam monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
tantum plenus uitiis quantum reb. Suꝑbia tumidus:
carnis suȩ uoluptatib subditꝰ: in ac quirendis reb auari¬
tiȩ facib accensus. Sed cũ tot malis dñs finem ponere
decreuisset: corꝑali hunc molestia ꝑcussit. Qui ad extre¬
mum ueniens: eadem hora qua iam de corpore exiturus e
rat. aꝑtis ocłis uidit tetros & nigerrimos sp̃s corã se assis¬
tere et uehement̾ imminere. ut ad inferni claustra se ra¬
perent. Cȩpit tremere. pallescere. sudare. et magnis uoci¬
b indutias petere: filium suum nomine maximũ quẽ
ipse iam monachus monachum uidi. nimiis et turbatis
clamoribus uocare dicens. Maxime curre. Num quã tibi
mali aliquid feci: in fide tua me suscipe. Turbatꝰ mer
maximꝰ affuit: lugens et ꝑstrepens familia conuenit.
Eos autem quos ille insistentes sibi grauit̾ colerabat.
ipsi malignos sp̃s uidere ñ poterant: sed eoꝵ presentiam

Expanded text:
tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uorandũ datus sum. quare ꝓpt̾ uos moras patior: Tunc
tibi sẽę crucis imprime. Respondebat ille cũ magnis la
morib dicens. Uolo me signare. sed ñ possum: quia squa¬
mis huius draconis premor. Cumq hoc fr̃s̃ audirent.
ꝓstrati in terram cum lacrimis. ꝙꝑunt ꝓereptione illius
uehementius orare. Et ecce subito cepit eger cũ magnis
uorandum acceꝑat. fugit: orationib ur̃is ex pulsus est:¬
stare non potuit. Ero peccatis meis modo intercedite.¬
quia conuerti paratus sum: & scłarem uitam funditus re-¬
linquere. Homo gͦ qui sicut iam dictum ẽ. ab extrema cor¬
poris fuerat parte premortuus. reseruatꝰ ad uitã: toto addm
corde conuersus ẽ. Et pꝰꝙͣ mutatꝰ mente diu ẽ flagellis at¬
tritus: tunc eiꝰ anima carne soluta ẽ. At contra crisariꝰ
sicut ꝓb ꝓpinquus illiꝰ cuiꝰ iam suꝑiꝰ memoriam fẽci nar¬
rare consueuit. uir in hoc mundo ualde diues fuit: sed

Expanded text:
vorandum datus sum, quare propter vos moras patior? » Tunvorandum datus sum, quare propter vos moras patior? » Tuntibi sanctae crucis imprime. » Responmoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hujus draconis premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito melioratus aeger coepiorandum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite,quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis parte fuerat praemortuus, reservatus ad vitam, toto corde ad Deum conversus est. Et postquam, mutatus mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est. At contra Chrysaorius, sicut Probus propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ audientiũ contingere solet.: Nã is de quo in omeliis coram
populo iam nartasse me memini: inquietus ualde theo¬
dorus puer fuit : qui in meum monasterlum fra¬
trem suum necessitate magis quã uoluntate secutꝰ ẽ.
Cui nimirum graue erat siquis ei ꝓsua aliquid salute
loqueretur. Bona autem non solum facere: sed etiam
audire non poterat. Num quam se ad sc̃ȩ conu̾sationis
habitum uenire: iurando. irascendo. deradendo testaba
sam corpus eius ab extrema fuerat parte p̃re mortuum:
ui solo tantũmͦ pestore uitalis adhuc calor anelabat.
to & eum iam uidebant subceleritate discedere: cum re¬
pente cepit isdem fr̃ĩb assistentib clamare. atq cum
magnis uocib orationes eoꝵ in terrumꝑe dicens. Rece¬
attẽ recedite: ecce draconi ad deuorandum datus sum.
qͥ propter ur̃am p̾sentiam deuorare me ñ potest. Capiti
meum in suo ore iam obsorbuit: date locũ. ut non me
amplius cruciet: sed faciat quod facturus ẽ. Si ei adde¬

Expanded text:
nem audientium solet. Nam is de quo in Homiliis coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer fuit, qui in monasterium meum, fratrem suum necessitate magis quam voluntate secutus est. Cui nimirum grave erat si quis ei pro salute sua aliquid loqueretur. audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, ac deridendo testJam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat.tum eum jam videbant sub celeritate discedere, cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: « Recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam me devorare non potest. Caput meum in suo ore jam absorbuit; date locum, ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad de
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ inscłm miscd̾a eiꝰ. Ex quib nimirum sententiis cõ¬
stat: quia qualis hinc quisq egredit᷑. talis in iuditio
p̃sentatur. Sed tamen dequib dam leuib culpis esse
ante uiditium purgatorius ignis credendus ẽ: pro eo
qͦd ueritas dicit. quia siquis inscõ spu blasphemiã dire¬
rit. neq in hoc scło remittetur ei. neq in fut᷑o. Inqua
sententia dat᷑ in telligi: quasdã culpas in hoc scło. qͣs dã
uero infut᷑o posse laxari. Quod enim de uno negatur:
consequens intellectꝰ patet. quia de quibdam concedit᷑.
Seotamen ut predixi: hoc de paruis minimisq peccatis
fieri posse credendum ẽ. Sicut ẽ assidiuis ociosus ser¬
mo. immoderatꝰ risus. uel peceatũ cure rei familiaris.
quȩ uix sine culpa uł ab ipsis agitur. qui culpas qualit declina¬
re debeant sciunt: aut ñ ingrauib reb error ignorantiȩ: quȩ
cuncta etiam pꝰmortẽ grauant. si ad huc in hac uita positis
minime fuerint relaxata. Nam cum paulus dicat xp̃m esse

Expanded text:
misericordia ejus . Ex quibus nimirum sententiis constat quia qualis hinc quisque egreditur , talis in judicio praesentatur. Sed tamen de quibusdam levibus culpis esse ante judicium purgatorius ignis credendus est, pro eo quod Veritas dicit, quia si quis in sancto Spiritu blasphemiam dixerit, neque in hoc saeculo remittetur ei, neque in futuro . In qua sententvero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequenter intellectus patet quia de quibusdam conceditur. Sed tamen ut praedixi hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris quae vix sine culpa ab ipsis agitur, qui culpas qualiter declinare debeant sciunt aut non in gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Nam et cum Paulus dicat Christum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ri ut culpȩ carnalium fȩcoris pena puniantur: .xi.
Iotest. Nam libro geneseos at testante didi Gregoriis.¬
cimus. quia suꝑsodomitas dñs ignem & sulphur
pluit: ut eos et ignis incenderet. & fetor sulphuris necaret.
Quia enim amore illicito corruptibilis carnis arseruit si¬
inul incendio et fetore ꝑierunt: quatinus inpęna sua cog¬
noscerent. quia ȩternȩ morti fetoris sui se delectatione tra¬

Expanded text:
ri, ut culpae carnalium fetoris poena puniantur? GREGOR. Potest; nam libro Geneseos attestante didicimus, quia super Sodomitas Dominus ignem et sulphur pluit , ut eos et ignis incenderet, et fetor sulphuris necaret. Quia enim amore illicito corruptibilis carnis exarserant, simul incendio et fetore perierunt, quatenus in poena sua cognoscerent quia aeternae mortis fetoris sui se delectatione tra
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis iuuenis. cũ aliis nobis euntib obuiã factꝰ ẽ: qͥ me tͣhenti¬
b dixit. Reducite illũ: quia seuerus p̃rbͣr plangit. Eiꝰ enĩ
lacrimis : eũ dñs donauit. Qui scilicet seuerus protinus de-
terra surrexit: eiq pęnitentiam. agenti. opem sue in ter¬
cessionis prebuit. Edum ꝑdies septem de ꝑpetratis culpis peniten
so hunc dequo loquumur seuerũ quam dilectum donunus attendit.
qu̾e contristari nec ad modicum per tulit. Petrꝰmissi
amiranda sunt ualde hȩc quȩ me inuenio nuncusq latuisse.
Sea qͥd esse dicimꝰ qͦd tales uiri mͦ nequeunt inueniri: s. G.
co petre multos tales in hoc scło nec modo deesse ex istimo.

Expanded text:
visionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentivisionis juvenis cum aliis nobis euntibus obviam factus est, qui me trahentibus dixit: Reducite illum, quia Severus presbyter plangit, ejus enim lacrymis Dominus eum donavit. Qui scilicet Severus protinus de terra surrexit, eique poenitentiam agenti opem suae intercessionis praebuit. Et dum per dies septem de perpetratis culpis poenitennde, Petre, quaeso, hunc de quo loquimur Severum, quam dilectum Dominus attendit, quem contristari nec ad modicum pertulit. PETR. Admiranda sunt valde haec, quae me 205 invenio nunc usque latuisse. Sed quid esse dicimus quod modo tales viri nequeunt inveniri. GREGOR. Ego, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo:
Abbreviated transcription (Latin):
pleto: cȩpit ad egrũ ꝑgere. Eunti uͦ in itinere. occurrentes hi qͥ priꝰ
uenerant: obuã facti sunt dicentes. Quare tadasti pat̃: Noli fiti¬
gari: quia iam de functꝰ ẽ. Quo audito ille contremuit: magnisq
uocib se interfectorẽ illiꝰ clamare cępit. Flens itaq ꝑuenit ad cor¬
pus defuncti: seq corã lecto illiꝰ cũ lacrimis in t̾ram dedit. Cũq ue¬
hement̾ fleret. et int̾rã caput tunderet. et se reum mortis illius
clamaret: repente is qui defunctꝰ fuerat animã recepit. Quod
dũ multi qͥ circum stabant aspicerent: ammirationis uocibus
emissis. cȩꝑunt ampliꝰ pre gaudio flere. Cumq eũ requirerent
ubi fuerit. uel quomͦ redisset:ait. Tetri erant ualde homines
qͥ me ducebant: ex quoꝵ ore ac narib ignis exi. bat. quẽ tolera¬
re ũ poterã. Cumq ꝑ obscura loca me ducerent: subito pulchre

Expanded text:
pleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius pleto, coepit ad aegrum pergere. Eunti vero in itinere occurrentes hi qui prius venerant, obviam facti sunt, dicentes: Pater, quare tardasti? Noli fatigari, quia jam defunctus est. Quo audito, ille contremuit, magnisque vocibus se interfectorem illius clamare coepit. Flens itaque pervenit ad corpus defuncti, seque coram lecto illius cum lacrymis in terram dedit. Cumque vehementer fleret, in terram caput funderet, seque reum mortis illius clamaret, repente is qui defunctus fuerat animam recepit. Quod dum multi qui circumstabant aspicerent, admirationis vocibus emissis, coeperunt amplius flere prae gaudio. Cumque eum requirerent ubi fuerit, vel quomodo rediisset, ait: Tetri valde erant homines qui me ducebant, ex quorum ore et naribus ignis exibat, quem tolerare non poteram. Cumque per obscura loca me ducerent, subito pulchrae
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: signũ crucis digito contra prunas fecit. Quo signante ꝓti¬
nus inmensũ crepitũ panis dedit: acsi ingens in ignib olla crepu¬
isset. Quidũ coctꝰ. pꝰ modu fuiset abigne subtractꝰ: ea cruce sig¬
natꝰ inuentꝰ ẽ. ꝙ̃ ñ contact᷑ sed fiades fecerat. .xii.¬
Ns eo etiã loco interorina uallis dicitur. quȩ amultis u̾bo rustico interro¬
cũ quidam pat̾ familias ad extremũ uenisset diem. missis concite nun¬
tus. rogauit ut adse quantotiꝰ ueniret: suisq orationib ꝓpeccatis
eiꝰ int̾cedẽt: ut acta demalis suis pęnitentia solutꝰ a culpa ex corꝑe
exiret. Qui uidelicet sacerdos in opinate contigit. ut ad putandã
uineã fuisset occupatꝰ: atq ad se uenientib diceret. Antecedite:
ecce ego uos subsequor. Cumq uideret sibi in eodẽ oꝑe parũ aliqͥd suꝑ¬
esse. paululũ morã fecit: ut opꝰ qͦd minimũ restabat ex pleret. Quo ex¬

Expanded text:
dicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protidicens, signum crucis digito contra prunas fecit. Quo signante protinus immensum crepitum panis dedit, ac si ingens in ignibus olla crepuisset. Qui dum coctus postmodum fuisset ab igne subtractus, ea cruce signatus inventus est, quam non contactus, sed fides fecit. n eo etiam loco Interorina vallis dicitur, quae a multis verbo rustico Interocum quidam paterfamilias ad extremum venisset diem, missis concite nuntiis, rogavit ut ad se quantocius veniret, suisque orationibus pro peccatis ejus intercederet, ut, acta de malis suis poenitentia, solutus culpa ex corpore exiret. Qui videlicet sacerdos inopinate contigit ut ad putandam vineam esset occupatus, atque ad se venientibus diceret: Antecedite, ecce ego vos subsequor. Cumque videret sibi in eodem opere parum aliquid superesse, paululum moram fecit, ut opus quod minimum restabat expleret, quo ex
Abbreviated transcription (Latin):
eur multa de eiꝰ uita dicimꝰ: cũ nuncusq ad corpꝰ illiꝰ cot uirtutũ
aocumenta teneamꝰ: Demoniacos qͥppe absoluere. egros curare. qti¬
ens exfide petit᷑: ut uiuens consueuerat. hoc indesinenter facere
ualde nuracła ex ore uen̾abilis fortunati. euiꝰ longe suꝑiꝰ memoriã
feci contigit audisse: qͥ crebro ad me nuncusq ueniens. dum facta
michi ueterũ narrat. noua refectione me saciat. u¬
Uiała namq ineadem ꝓiuntia martẏ rius nomine deuotꝰ
ualde omĩpotenti do famulus fuit: qͥ hoc de uirtutis
panẽ fecissent: eiq obliti essent signũ crucis in pͥmere. sicut in
hac ꝓuintia crudi panes liguo signari solent. ut ꝑ quadras qͣtuor
partiti esse uideant᷑: idẽ dĩ famulus affuit: eisq referentibus
signatũ ñ fuisse panẽ cognouit. Cũq iam panis ille prunis esset
et cinerib cooꝑtꝰ.: dixit. Quare hunc minime signastis: Qui hes

Expanded text:
cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum cur multa de ejus vita dicimus, cum nunc usque ad corpus illius tot virtutum documenta teneamus? Daemoniacos quippe absolvere, aegros curare quoties ex fide petitur, ut vivus consueverat hoc indesinenter facere,valde miracula ex ore venerabilis Fortunati, cujus longe superius memoriam feci , contigit audisse. Qui crebro ad me nunc usque veniens, dum facta mihi veterum narrat, nova refectione me satiat. uidam namque in eadem provincia, Martyrius nomine , devotus valde omnipotentis Dei famulus exstitit, qui hoc de virtutis ubcinericium fecissent, eique obliti essent crucis signum imprimere, sicut in hac provincia crudi panes ligno signari solent, ut per quadras quatuor partiti videantur, idem Dei famulus adfuit, eisque referentibus signatum non fuisse cognovit. Cumque jam panis ille prunis 204 esset et cineribus coopertus, dixit: Quare hunc minime signastis? Qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ce surrexit: et iuxta corpꝰ defuncti sedit. Non autẽ grandi uoce de¬
functũ ꝑnom̃ uocauit dicens. fr̃ marcelle. Ille autẽ acsi leuit̾ dor¬
miens ad uicinã uocẽ quãuis modicã fuisset excitatꝰ. statĩ ocłos aꝑuit:
atq adep̃m respitiens dixit. O qͥd fecisti: o qͥd fecisti. Cui ep̃s respon¬
dit dicens. Quid feci : At ille ait. Duo hesterno die uenerunt. qui
me eicientes ex corpore inbonum locum duxerunt: hodie autem
unus missus est qui dpxit. Reducite eum: quia fortunatꝰ ep̃s indo¬
mũ illiꝰ uenit. Quib u̾bis expletis mox et ex infirmitate conualuit.
et iibac uita diutiꝰ mansit. Nec tamen credendũ ẽ quia locũ quẽ
aiceꝑat ꝑdidit: qͥa dubiũ ñ ẽ qͦd int̾cessoris sui p̃cib potuit pꝰ mortẽ
ineliꝰ uiuere: qͥ et ante mortẽ stuauit onũpotenti dõ plac̾e. Sea

Expanded text:
prece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce deprece surrexit, et juxta corpus defuncti sedit; non autem grandi voce defunctum per nomen vocavit, dicens: Frater Marcelle. Ille autem, ac si leviter dormiens, ad vicinam vocem quamvis modicam fuisset excitatus, statim oculos aperuit, atque ad episcopum respiciens, dixit: O quid fecisti? o quid fecisti? Cui episcopus respondit, dicens: Quid feci? At ille: Duo hesterno die venerunt, qui me ejicientes ex corpore in bonum locum duxerunt, hodie autem unus missus est qui dixit: Reducite eum, quia Fortunatus episcopus in domum ejus venit. Quibus verbis expletis, mox ex infirmitate convaluit, et in hac vita diutius mansit. Nec tamen credendum est quia locum quem acceperat perdidit, quia dubium non est quod intercessoris sui precibus potuit post mortem melius vivere, qui et ante mortem studuit omnipotenti Deo placere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente molestia corꝑis. ipso sacratissimo uesꝑascente. iã sabbato
paschali de functꝰ ẽ. Cuiꝰ corpꝰ cũ longiꝰ esset efferendũ: die eodem
sepeliri ñ potuit. Cũq mora esset cẽꝑris ad explendũ debitum
sepulture: sordees eiꝰ morte illiꝰ afflicte. cucurrerunt flentes ad
uen̾abilẽ fortunatũ: eiq magnis uocib cdamare ceꝑunt. Scimus qr¬
apłoꝵ uitã tenes: lepsos mundas. cecos illuminas: ueni et resus
flere ipse etiã demorte eiꝰ cep̃. eisq respondit dicens. Recedite. et
hȩc dicere nolte: quia iussio omĩpotentis dĩ ẽ: cui contra ire nul¬
lus bominũ pot̃. Illis itaq discedentib tristis ex morte eiꝰ remansit ȩp̃s.
Subsequente autẽ die domunca ante exurgentis lucis crepusculum.
uocatis duob diaconib suis. ꝑrexit addomũ defuncti: et accessit ad
locũ ubi iacebat corpꝰ exanime: ibiq se inorationẽ dea̾it. Expleta autẽ

Expanded text:
eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato eveniente molestia corporis, ipso sacratissimo vesperascente jam Sabbato paschali, defunctus est. Cujus corpus cum longius esset efferendum, die eodem sepeliri non potuit. Cumque mora esset temporis ad explendum debitum sepulturae, sorores ejus, morte ejus afflictae, cucurrerunt flentes ad venerabilem virum Fortunatum, eique magnis vocibus clamare coeperunt: Scimus q vitam tenes, leprosos mundas, caecos illuminas, veni, et resusflere ipse etiam de morte ejus coepit, eisque respondit, dicens: 201 Recedite, et haec dicere nolite, quia fussio omnipotentis Dei est, cui contraire nullus hominum potest. Illis itaque discedentibus, tristis ex morte ejus mansit episcopus. Subsequente autem die Dominico ante exsurgentis lucis crepusculum, vocatis duobus diaconibus suis, perrexit ad domum defuncti; accedensque ad locum ubi corpus jacebat exanime, ibi se in orationem dedit. Expleta autem
Abbreviated transcription (Latin):
corpus proice. ꝑrexit itaq diaconus: atq ad gothũ ingressus.
ment̃ stupenda. Mex ut aqua benedicta gothi cerã tetigit.
ita onũs fractura solidata ẽ: et saluti pristinę coxa restituta:
ut hora eadẽ delecto surgeret. et ascenso ȩ quo ita ceptũ iter ag̾et:
ac si nullã umquã lesignẽ corꝑis ꝑtulisset. fãctumq ẽ ut qͥ scõ
uiro fortunato pueros iũ pretio reddere obȩdientia subiestus
noluit: eos sine precio pęna subactus daret. His igitur expletis.
studebat adhuc senex de eo et alia narrare: sed quia ñ nulli ad erãt
ad qͦs exhortandos occupabar : iamq diei tardior hora incubuerat:
facta uen̾abilis fortunati diu mͥ audire n̾licuit: quȩ audire si lice¬
at semꝑ uolo. Sed die alio idem senex remde illo magis adhuc
mirabilem narrauit dicens.headem tudertina ciuitate. mar¬
cellus quida bone actionis uin cũ duab sororib suis babitabat: qͥ

Expanded text:
corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, corpus projice. Perrexit itaque diaconus, atque ad Gothum introgressus, menter stupenda! mox ut aqua benedicta Gothi coxam contigit, ita omnis fractura solidata est, et saluti pristinae coxa restituta, ut hora eadem de lecto surgeret, et ascenso equo ita coeptum iter ageret, ac si nullam unquam laesionem corporis pertulisset. Factumque est ut qui sancto viro Fortunato pueros cum pretio reddere obedientiae subjectus noluit, eos sine pretio poena subactus daret. His igitur expletis studebat adhuc senex de eo et alia narrare. Sed quia nonnulli aderant ad quos exhortandos occupabar, jamque diei tardior hora incubuerat, venerabilis Fortunati facta diu mihi audire non licuit, quae audire, si liceat, semper volo. Sed die alia idem senex rem de illo magis adhuc mirabilem narravit, dicens: In eadem Tudertina urbe Marcellus quidam, bonae actionis vir, cum duabus sororibus suis habitabat: qui
Abbreviated transcription (Latin):
secutꝰ ẽ. Cũq in eadẽ ciuitate ante ȩccłam beati petru apłi uenis
set: eqͦ eiꝰ pes lapsus ẽ. Qui cũ eo corruit: et eiꝰ mox coxa c̃fracta ẽ:
ita ut induab partib os esset diuisũ. Tunc leuatꝰ inmanibus:
reductus adhospiciũ ẽ. Qui festinus misit: et pueros qͦs p̾miserat
reduxit: et iuro uen̾abili fortunato mandau̾it dicens. Rogo te
pater: mute adme diaconẽ tuũ. Cuius diaconus cũ ad iacentẽ
uenisset ÷ pueros qͦs redditurũ se ȩp̃o omnino negau̾at ad me¬
diũ deduxit: eosq diacono illius reddidit dicens. Hade et
dic dũo meo ep̃o. Quia maledixisti mͥ ecce ꝑcussus sũ: sed pueros
qͦs quesisti recipe. et ꝓme rogo in t̾cede. Susceptos itaq pue¬
rulos ad ep̃m diaconus redurit: cui benedictã aquã uenerabił
fortunatus statim dedit dicens. Uade citius: et eã suꝑ iacentis

Expanded text:
seseset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa mox fracta est, ita ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino negaverat, ad medium deduxit, eosque diacono illius reddidit, dicens: Vade, et dic domino meo episcopo: Quia maledixisti mihi, ecce percussus sum; sed pueros quos quaesisti, recipe, et pro me, rogo, intercede. Susceptos itaque puerulos diaconus ad episcopum reduxit, cui benedictam aquam venerabilis Fortunatus statim dedit, dicens: Vade citius, et eam super jacentis
Abbreviated transcription (Latin):
sessione abstulerant: quȩ possessio prefate tudetinȩ ciuitati subia¬
cebat. Hoc cũ uiro scissimo fortunato nunciatũ fuisset. ꝓtinꝰ misit.
atq eosdẽ gothos ad se fecit euocari. Quos blando sermone allo¬
quens. eoꝵ priꝰ studuit asꝑitatẽ placare: et pꝰ intulit dicens. Qle
nullatenus reddemus. Cui uenerandꝰ uir. blande minatus est
dicens. Contristas me: et ñ audis patrẽ cuũ. Nolime contͥstare :
ne non expediat tibi. Sed idẽ gothus uicordis sui ferocitate ꝑma¬
nens negando discessit. Die uͦ alt̾a dig̾ssurus: rursus ad ep̃m uenit.
dendũ nullo mͦ consentire uoluisset: contristatꝰ ep̃s dix̃. Scio qͥa
ñ expedit tͥ. qͦd me contristato discedis. Quȩ gothris uiba despexit.
atq ad hospitiũ reu̾sus. eosdẽ pueros de quib agebat᷑. equis super¬
ĩpositos. cũ suis ħominib p̃misit: ipse uͦ statĩ ascendens equũ sub¬

Expanded text:
sessione abstulerant, quae possessio praefatae Tudertinae civitati subjasessione abstulerant, quae possessio praefatae Tudertinae civitati subjacebat. Hoc cum viro sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdem Gothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale nullatenus reddemus. Cui venerandus vir blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad episcopum vedendum nullo modo consentire voluisset, contristatus episcopus dixit: Scio quia n expedit quod me contristato discedis. Quae Gothus verba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum sub
Abbreviated transcription (Latin):
equũ qui sibi offerebat᷑ accepit. Quia enĩ si ñsusciꝑet eũ contͥstari
conspexerat : caritate cogente. einit qͦd necessariũ non habebat.
eq hoc silere de huiꝰ uiri uirtutib debeo: qͦd ante dies fere
duodecĩ agnoui. Quidã nãq ad me deductꝰ ẽ senex pauꝑ: atq ut
mͥ senũ collocutio esse semꝑ amabilis solet. studiose hunc unde essec
inquisiui: qͥ se de tudertina ciuitate esse respondit. Cui inquã. Queso
ipse subiunri. Dic rogo siqua illiꝰ miracła cognouisti: et desid̾anti
mͥ qualis uir fuerit innotesce. Qui ait. Homo ille longe fuit ab
istis hominib qͦs uidemꝰ mͦ. Nam qͥcqd ab omĩ potente dõ peciit: ita
dũ peteret ĩpetrauit. Cuiꝰ hoc unũ narro miracłm: qͦ a dp̃sens aĩo
occułrit. Quodã nãq die gothi iuxta tudertinã cuutatẽ uener̃t.
qͥ ad partes rauennȩ ꝓꝑabant: sed duos paruos puerulos de pos¬

Expanded text:
equum qui sibi offerebatur accepit. Quia enim si non susciperet, eum contristari equum qui sibi offerebatur accepit. Quia enim si non susciperet, eum contristari conspexerat, charitate cogente emit quod necessarium non habebat. Neque hoc silere de hujus viri virtutibus debeo, quod ante dies fere duodecim agnovi. Quidam namque ad me deductus est senex pauper; atque ut mihi senum collocutio esse semper amabilis solet, studiose hunc unde esset inquisivi, qui se esse de Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaesoipse subjunxi: Dic, rogo, si qua illius miracula nosti, et desideranti mihi qualis vir fuerit innotesce. Qui ait: Homo ille longe fuit ab istis hominibus quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ita dum peteret impetravit. Cujus hoc unum narro miraculum, quod ad praesens animo occurrit. Quadam namque die Gothi juxta Tudertinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos parvos puerulos de pos
Abbreviated transcription (Latin):
tus intercessionis eiꝰ op̾e petiit. et ĩpetrauit. Nã iũ uia
dĩ oratione facta eius ocłis signũ crucis impͥmeret: abeis ꝓtinꝰ
luce reddita nox cęcitatis abscessit. Preterea equus cu¬
usda militis inrabiẽ fuerat u̾sus. ita ut amultis uix teneri
posset: sed quoscũq potuisset inuadẽ. eoꝵ menbra morsibus
aislaniaret. Tuiic utcũq amultis ligatꝰ. adiurũ dĩ deductus ẽ.
Qui mox eius capiti extensa uianu signũ crucis dedit. cunctã eiꝰ
rabiem in mansuetudinẽ murauit: itaut mitior post existeret.
quã ante illã uesaniã fuisset. Tunc idem miles suũ equũ quẽ
celerrimo miracłi imꝑio a sua uesania uidit inimutatũ: eidem
scõ uiro decreuit offerendũ. Quem cũ suscipere ille re uueret. ipse uͦ
inp̾cib ne despiceret᷑ eiꝰ oblatio ꝑseueraret: sc̃s uir mediã duarum
partiũ uiã tenens. et peticionẽ militis audiuit: et munꝰ suscipere
ꝓ exhibita uirtute recusauit. Priꝰ namq dignũ p̃ciũ p̃buit: et pꝰ

Expanded text:
ssionis ejus opem petiit, et impetravit. Nam cum vir Dei oratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc utcunque a multis ligatus 197 ad virum Dei deductus est. Qui mox ejus capiti extensa manu signum crucis edidit, cunctam ejus rabiem in mansuetudinem mutavit, ita ut postea mitior existeret, quam ante illam insaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum, quem celerrimo miraculi imperio a sua vesania vidit immutatum, eidem sancto viro decrevit offerendum. Quem cum suscipere ille renueret, ipse vero in precibus, ne despiceretur ejus oblatio, perseveraret, sanctus vir mediam duarum partium viam tenens, et petitionem militis audivit, et munus recipere pro exhibita virtute recusavit; prius namque dignum pretium praebuit, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
hac terra aabue esset. quo temꝑalit̾ lib̾e uti potuiss.
aespexit iam quasi aridum mundũ cum suo flore. Qui liberiori
genere ex piuntia nursiȩ ex ortus: romȩ liberalib lictarũ sudix
traditus a parentib fuerat. Sed cum in eis multos ire ꝑ abrupta
utioꝵ cerneret: eũ quẽ quasi in ingreisu mundi posuerat. irtͣrit
pedẽ: ne siqͥa de scientia eiꝰ attingeret: ipse qͦq post modũ in im¬

Expanded text:
sset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si
Abbreviated transcription (Latin):
mente inutati sunt. Nom̃ itaq eiꝰ ꝑuicina loca cunctis innotuit.
factumq ẽ: ut ex illo iam tẽpore a multis frequentari cępisset.
Qui cũ ei eybos deferrent corꝑis: ab eiꝰ ore insuo pectore alim̾¬
ta referebant uitȩ.¬
litare cȩpit: eiusq uultui importune insistere : ita ut capi manu
posset. si hauc uir sc̃s tenere uoluisset. Sed signo crucis ẽdito:
recessit auis. Tanta autẽ carnis temptatio. aui eadem recedente
secuta ẽ: quantã uir sc̃s nũquam fuerat exꝑtꝰ. Quandã namq
aliquando feminã uiderat. quã malignus sp̃s ante eiꝰ mnentis
ocłos reduxit : tantoq igne serui dĩ animũ inspetiem illius
accendit. ut se in eius pectore amoris flamma uix capet i et ila pene
aeserere heremũ uolurtate uistꝰ deliberaret: cũ subito suꝑna gã
respectꝰ ad̃ semet ipsũ reu̾sus ẽ. atq urticarũ et uepriũ urta den¬

Expanded text:
mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitlitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam numquam fuerat expertus. Nam quandam aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante oculos eius reduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in eius pectore flamma amoris vix caperet. Etiam paene deserere heremum votuptate victus deliberaret, cum subito superna respectus gratia ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium iuxta den
Abbreviated transcription (Latin):
tione facta. et benedicentes numipotentẽ dñm consedissent: post
dultia uitȩ colloquia. is qͥ aauen̾at presbit̃ dixit. Surge et su¬
mainus cibũ. quia hodie pascha est.ui uir dĩ respondit
dicens. Scio qͦd pascha ẽ. quia uidere te merui. Longe quippe ab
bominib positus. quia die eodẽ paschalis esset sollempiutas ignora¬
bat. Uen̾abilis autẽ pyb̃r rursus asseruit dicens. Ueracit hodie
resurrotionis dnĩcȩ paschalis dies ẽ: ab scnere tͥ nunime congruit:
quia et ego adhoc missus sũ: ut dona omĩpetentis dĩ parit̃ sumamus.
Benedicentes gͥ dñm: sumpserunt cybũ. Expleta itaq refectione
et colloquio: ad eccłam pr̃br recessit. Eodẽ quoq tẽpore hunc
in specu latitantẽ etiã pastores inuenerunt. Quẽ dũ uestitum
pellib int̾frut ecta cernerent. aliquã bestiã esse crediderunt:
sed cognoscentes dĩ famulũ. eoꝵ multi ad pietatis grãm a bestiali

Expanded text:
tione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post tione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali
Abbreviated transcription (Latin):
ret. quando sibi romanus panẽ p̃beret: quẽ exiens acciꝑet. Sed an¬
tiquus hostis unniꝰ caritati inuidens. alt̾iꝰ refectioni: cũ quadã die sub¬
mitti panẽ conspic̾et: uctauit lapidẽ et tintinabulũ fregit. Roma¬
nus tamen modis congruentib minstrare nondesiit. Cum uͦ iam
exemplũ bominib de monstrare: ut posita suꝑ candelabrũ lucerna
clareseret. quatinus om̃ib qͥ indomo dĩ sunt luceret. cuidã pres¬
bitero longius manenti qͥ refectionẽ sibi inpaschali festiuitate pa¬
rauerat. ꝑuisũ dñs apparere dignatꝰ ẽ diceis. Tu tͥ delitias p̃ꝑas:
et seruus m̃s illo inloco fame cruciatur: Qui ꝓtinus surrexit:
atq in ipsa sollem nitate paschali cũ alimentis quȩ sibi ꝑau̾at
adlocũ tetendit: et uirũ d̃i ꝑ abrupta montiũ. ꝑconcaua ualliũ.
ꝑ defossa terrarum quesiuit: eumq latere inspecu repperit. Cumq ora¬

Expanded text:
ret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed anret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jexemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus tque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque ora
Abbreviated transcription (Latin):
quidã romanus nomine hunc euntẽ repꝑit: qͦ tenderet requisiuit.
Quiꝰ cũ desid̾ium cognouisset. et secretũ tenuit. et ad uitoriũ ĩpendit.
eiq scẽ conu̾sationis babitũ tradidit: et inqͣntũ licuit ministrauit.
in autẽ dĩ ad eundẽ locũ ꝑueniens. in artissimo specu se tra¬
didit: trib q annis excepto romano monacho hominib incognitꝰ
mansit. Qui uidelicet romanus ñ longe inmonast̾io sub adeodati
patͥs regula degebat: sed pie eiusdẽ patris sui ocłis furabat᷑ horas:
et quẽ sibi ad manducandũ subriꝑe poterat. dieb cefͣtis benedic¬
to panẽ ferebat. Ad euudẽ uͦ specũ a romani cella iter ñ erat. quia
excelsa de suꝑ rupes eminebat: sed ex eadem rupe in longissimo
fune religatũ romanus de ponere panẽ consueuerat. In qua etiã
resti tintiuabulũ inseruit: ut ad sonũ tintinnabuli uir dĩ cognosce¬

Expanded text:
quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
uulla potuissent. Mex autẽ nutͥcẽ suã blande consolatꝰ: ei sanũ
capisterium reddidit. quod fractum tulerat. Quȩ res inloco
eodem a cunctis ẽ agnita. atq uitanta ammiratione habita: ut
hoc ipsũ capisteriũ eiꝰ loci incolȩ in eccłȩ ingressu suspend̾ent: qͣti¬
nus et p̃sentes et secuturi om̃s agnoscerent. benedił puer conu̾sa¬
tionis gr̃am. a quanta ꝑfectione cȩpisset. Quod annis multis illic an¬
te ocłos omniũ fuit: et usq adhȩc langobardoꝵ tẽpora suꝑ fores
ȩccłȩ pependit. Sed benedictꝰ plus appetens mala mun-
ex tolli: nutricẽ suã occulte fugiens deseti loci secessum petiit:
cui sublacus uocabulũ ẽ: qui a romana urbe quadraginta fere
milib distans. frigidas atq ꝑspicuas emanat aquas. Quȩ illic¬
uidelicet aquarum habundantia. in extenso priꝰ lacu colligit᷑: ad pꝰ¬
stremũ uͦ mamnẽ diriuat᷑. Quo dũ fugiens ꝑgeret: monachus

Expanded text:
a potuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundius favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illicvidelicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus
Abbreviated transcription (Latin):
ualit̃ arderet foris: extinxit qͦa illicite ardebat iutus. eiartore
itaq peratũ. quia mutauit incendiũ. Exquo uidelicet tempore.
sicut post discipłis ipse ꝑbibebat ita in Alo ẽ temptatio uolupst¬
cis edomita: ut cale inse aliqͥa i. irame senuret. Ceꝑunt post¬
modũ muli iam mundum relinqure: atq ad eiꝰ magisteriũ
festiare. Lib̃ quippe a temptationis uitio: ure iam factus estr
uirtutũ magister: Unde et ꝑ moy sen p̾cipit᷑. ut leuide a luiginꝰ¬
tiquinq antris et supra ministrare debeant: ab anns uͦ quinqͣ¬
gesimo custodes uasoꝵ fiant. Petrꝰ.uautum intellesus¬
am quidem prolati testimorui michi aliquantum incelle stus

Expanded text:
is arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister. Unde et per Moysen praecipitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petrus. Jam quidem prolati testimonii mihi aliquantum intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
uenenũ. Talib conuenit illa beati petri uera et multũ ti¬
menda sententia. Melius inquit illis fuerat ñ cognoscere
uiã iusticiȩ: quã post cognitionẽ retrorsũ conuerti: Eͦ iterũ.

Expanded text:
venenum. Talibus convenit illa beati Petri vera et multum tivenenum. Talibus convenit illa beati Petri vera et multum timenda sententia: Melius, inquit, fuerat illis, non cognoscere viam justitiae, quam post cognitionem retrorsum converti . Et iteru
Abbreviated transcription (Latin):
dus esses aut frigidꝰ : hoc ẽ dicere: meliꝰ tͥ fuerat aut in
scło remansisse frigidũ: aut inmonasterio esse feruentem.
Nunc autẽ quia  de scło recessisti. et tamen feruorẽ sp̃ua
lẽ ꝑ negligentiã app̃hendere noluisti: tepidꝰ effectꝰ. ex ore
dñi uix iterũ recipiendꝰ euomeris. & idõ fr̃s km̃i cũ dĩ¬
aduitorio sententiã diuinȩ scripturȩ diligent᷑ ad ten¬
dite. qua dicit᷑: omĩ custodia serua cor tuũ. Sicut enĩ
gaudendũ ẽ de monacho qͥ ad monasteriũ ueniens.
mansuetudinẽ. obedientiã. pacientiã uoluerit mitis &
humilis exhibere: ita econtrario lugendũ ẽ de illo qͥ
corpore tantum de scło exisse uidetur. corde tamen in mundo
remansisse infideliter aut infeliciter redisse cognoscitur. &
phumilitate ꝓfert suꝑbiã. ꝓpacientia ira cundiã. cõtẽp¬
tum ꝓobedientia. ꝓcaritatis medicamento maliciȩ effundit

Expanded text:
dus esses aut frigidus? hoc est dicere: Melius tibi fuerat aut in dus esses aut frigidus? hoc est dicere: Melius tibi fuerat aut in saeculo remansisse frigidum, aut in monasterio esse ferventem. Nunc autem quia et de saeculo rer neglegentiam tuam apprehendere noluisti, tepidus effectus es, ex ore domini uix iterum recipiendus euomeris. Ideoque, fratres cariadjutorio sententiam divinae Scripturae diligenter attendite, qua dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Sicut enim gaudendum est de illo qui ad monasterium veniens, mansuetudinem, obedientiam et patientiam voluerit mitis et humilis exhibere: ita et econtrario lugendus est ille qui corpore tantum de saeculo exisse videtur, corde tamen in mundo aut remansisse infideliter, aut infeliciter rediisse cognoscitur, et pro humilitate profert superbiam, pro patientia iracundiam, contemptum pro obedientia; pro charitatis medicamento, malitiae effundit
Abbreviated transcription (Latin):
si dimiseritu hominib peccata eoꝵ. dimittet uobis pat̾
ur̃ cęlestis peccata ur̃a. Quando uero aliqͥs in dm̃ peccatũ
p̃sumit admittere: districtionẽ monasterialẽ debet sustine::
&ͦ hoc bono et pio animo debet fieri. ut sp̃uali castigatione
ita corrigatur in hoc scło ut ñ pereat infuturo: quia omne
peccatũ quod in hoc mundo ñ corrigit᷑. infut᷑o scło puniet᷑.
Sic enũ defilio uel seruo scripturã diuina cõmemorat.
Tu inquit uirga eũ cede: et animã illiꝰ de inferno lib̃abis.
& ideo sicut supra suggessi. ñ solũ capitalia crimina ca¬
ueamus: sed etiã paruas negligentias cotidie quasi uenena
diaboli respuamꝰ. Sunt enĩ nonnulli qͥ post ꝓfessionẽ
religionis. quia uidentur erisse de scł̃o nuia securitate
soluunt᷑: et inplet᷑ in illis illa sententia dñi qua dicitur.
utinã calidus esses aut frigidꝰ. nunc autẽ quia tepidus es:
incipiã te euõmere ex ore meo. Quid ẽ qͦd dixit. utinã cali¬

Expanded text:
 peccata eorum, dimittet nobis pater uester caelestis peccata uestra. Quando uero in deum aliquis peccatum praesumit admittere, districtionem debet monasterialem sustinere. et hoc bono et pio animo debet fieri, ut spiritali castigatione ita corrigatur in hoc saeculo, ut non pereat in futuro, quia omne peccatum, quod in hoc mundo non corrigitur, in futuro saeculo punietur. sic enim de filio, de seruo diuina scriptura commemorat: tu, inquit, uirga. eum caedis et animam illius de inferno liberabis. et ideo, sicut supra suggessi, non solum capitalia crimina caueamus, sed etiam paruas neglegentias cotidie quasi uenena diaboli respuamus. sunt enim nonnulli, qui post religionis professionem, quia uidentur exisse de saeculo, nimia securitate qua dicitur: Utinam calidus esses aut frigidus; nunc autem quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo . Quid est quod dixit, Utinam cali