comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re contempno: quia indignũ uehe¬
ment᷑ existimo: ut uerba cȩlestis
oraculi. restringã sub regulis dona¬
ti. Neq eñi hȩc ab ullis int᷑prętibꝰ
in scripturȩ sactȩ auctoritate serua¬
ta sunt. Ex qua nimirũ quia nr̃a
expositio oritur: dignũ ꝓfecto. ẽ.
ut quasi edita soboles speciẽ suę
matris ⁊mitet᷑. Nouã uero trans¬
lationẽ dissero : sed cũ ꝓbationis
causa exigit: nunc nouã. nc̃ uete¬
rẽ. ꝑ testimonia assumo: ut quia
sedes apłica cui deo auctore presi¬
deo. utraq utitur: mei quoq
labor studii ex utraq fulciat᷑¬

Expanded text:
re contemno, quia indignum vehere contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, mei quoque labor studii ex utraque fulciat
Abbreviated transcription (Latin):
canticũ quod docta manꝰ imꝑat
quassata organa ꝓprie ñ resultañ.
nec artẽ flatus expͥmit: si scissa
rimis fistula strido. Quanto itaq
grauiꝰ expositionis meȩ qualitas
p̃mit᷑: in qua dicendi gr̃ãm sic fra¬
ctura organi dissipat : ut hanc pe¬
titię ars nulla cõponat: Quęso au¬
tẽ ut huiꝰ oꝑis dicta ꝑcurrens. in
his uerboꝵ folia ñ reqͥras: quia ꝑ
sacra eloquia ab eoꝵ tractatoribꝰ
infructuosȩ loquacitatis leuitas
studiose cõpescit᷑: dum in templo
dei nemus plantari ꝓhibet᷑. Et
cuncti ꝓculdubio scimꝰ. qͥa qͦtienᷤ
infoliuis male lȩtȩ segetis culmi
ꝓficiunt: minori plenitudine. spi¬
carũ grana turgescunt. Unde &
ipsam loquendi artẽ quã magistẽ¬
ria disciplinę exterioris insinuant:
seruare despexi. Nam sicut huius
quoq epłȩ tenor enunciat: ñ moe¬
tacismi collisionẽ fugio: ñ barba¬
rismi confusionem deuito: situs mo¬
dosq: etiã p̃positionũ casus serua¬

Expanded text:
canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus serva
Abbreviated transcription (Latin):
git. Si uoluerit contendẽ cũ eo
non poterit respondere ei unũ
ꝓmille. In scriptura sacra millenã¬
rius numerus ꝓ uniuersitate sol&
uerbi qđ mandauit in mille ge¬
ab ipso mundi exordio. usq ad
redemptoris aduentum. ꝑ eugłistã
non amplius quã septuaginta sep¬
tem ꝓpagines numerantur. Quid
gͦ in millenario numero. nisi ad ꝓ¬
ferendam nouã sõbolem. ꝑfecta u¬
niuersitas p̾scitȩ generationis ex¬
regnabunt cũ eo mille annis: qͥa
uidelic& regnũ sc̃ȩ ȩccłȩ. uniuer¬
sitatis ꝑfectione solidat᷑. Quia uͦ
monas multiplicatꝰ. in denarium
ducit᷑: denarius ꝑ sem& ipsũ ductꝰ.
in centenariũ dilatat᷑: qui rursus
ꝑ denariũ ductus. in millenariũ

Expanded text:
. Si voluerit contendere cum eo, non poterit ei respondere unum pro mille. - In Scriptura sacra millenarius numerus pro universitate solet Verbi quod mandavit in mille geipso mundi exordio, usque ad Redemptoris adventum, per evangelistam non amplius quam septuaginta et septem propagines numerentur. Quid igitur in millenario numero nisi ad proferendum novam sobolem perfecta universitas praescitae generationis exregnabunt cum eo mille annis , quia videlicet regnum sanctae Ecclesiae universitatis perfectione solidatur. Quia vero monas multiplicata in denarium ducitur, denarius per semetipsum ductus in centenarium dilatatur, qui rursus per denarium ductus in millenarium
Abbreviated transcription (Latin):
iat: bene hȩc & contra prauos
generalit̾ prolata conspiciens:
studiũ ꝓpriȩ defensionis calcat:
iusticiã ꝑcipit᷑ compositus amit¬
tit: quia quisquis se auctori bo¬
noꝵ comparat: bono se qđ acce¬
perat pͥuat. Qui enim accepta bo¬
na sibi arrogat: suis contra dñn
donis pugnat. Unde gͦ despectus
erigit᷑: dignũ. ẽ. ut erectus inde
destruatur. Sc̃s autẽ uir. quia
om̃e uirtutis nr̃ȩ meritũ. ẽẽ. ui¬
ciũ conspicit. si ab int̾no arbitre

Expanded text:
at, bene haec et contra pravos generaliter prolata conspiciens, studium propriae defensionis calcat, justitiam percipit, compositus amittit, quia quisquis se auctori bonorum comparat, bono se quod acceperat privat. Qui enim accepta bona sibi arrogat, suis contra Deum donis pugnat. Unde ergo despectus erigitur, dignum est ut erectus inde destruatur. Sanctus autem vir, quia omne virtutis nostrae meritum esse vitium conspicit, si ab interno ar
Abbreviated transcription (Latin):
mentes. si semel ad studiũ con¬
trarietatis eruꝑint. siue pra¬
uum. seu rectum quid.a con¬
tradicentibus audiant: adu̾¬
sis hoc responsionibꝰ ĩpugnañ:
quia cũ ꝑsona ꝑ contrarietatẽ
displicae: nec recta quȩ ꝓtũ¬
lerit placent. At contra bo¬
noꝵ corda. quibꝰ in odiũ ñ
uenit ꝑsona. sed culpa: sic ꝑ¬
uersa duudicant aut recta
quȩ dicunt᷑ assumant. Dis¬
cernendis quippe contradi¬
centiũ sensibus. ȩquissimi ar¬
bitres resident: & sic mala
prolata respuunt: ut tam̃
aꝑꝓbent. quȩ ex ueritate co¬
gnoscunt. Sol& nanq inter
spinarum multitudines. etiã
de frugis semine. spica succres¬
cere. Cauta gͦ manu oꝑantis a¬
gendũ. ẽ. ut dum spina tollit᷑: spi¬
ca nutriat᷑. quatinus qui studet e¬
radicare qđ pungitꝰ nouerit seruã¬
Dre quod reficit. Unde & beatꝰ iob.
quia baldath suites recte ꝑ inqui:¬
sitionẽ dixerat. nunquid deus sup¬
plantat iudicium. aut om̃pc sub
in hipocritas. robustaq ꝓtule.

Expanded text:
mentes si semel ad studium contrarietatis eruperint, sive pravum, seu rectum quid a contradicentibus audiant, adversis hoc responsionibus impugnant, quia cum persona per contrarietatem displicet, nec recta quae protulerit placent. At contra bonorum corda, quibus in odium non venit persona, sed culpa, sic perversa dijudicant, ut recta quae dicuntur assumant. Discernendis quippe contradicentium sensibus aequissimi arbitri resident, et sic male prolata respuunt, ut tamen approbent quae ex veritate cognoscunt. Solet namque inter spinarum multitudinem, etiam de frugis semine spica succrescere. Cauta ergo manu operantis agendum est, ut dum spina tollitur, spica nutriatur, quatenus qui studet eradicare quod pungit, noverit servare quod reficit. Unde et beatus Job, quia Baldad Suhites recte per inquisitionem dixerat: Nunquid Deus supplantat judicium, aut Omnipotens ia vera in hypocritas robustaque
Abbreviated transcription (Latin):
eatus iob ad mor¬
tem petitus in tẽ¬
ptatione: ad ui-¬
tam creuit ex uul¬
nere: & antiq
hostis unde se
mauit extin¬
guere: inde
doluit multi.¬
plicasse. Sed quia primo certamini¬

Expanded text:
eatus Job ad mortem petitus in tentatione, ad vitam crevit ex verbere; et antiquus hostis unde se mavit exstinguere, inde doluit multiplicasse. Sed quia in primo certamin
Abbreviated transcription (Latin):
mcrepatꝰ ñ mͦ scandalũ eis quod
parabat inferre neqͥuerit. sed nec
ad iloꝵ noticiam rem ꝑsene. factũ¬
ꝙ est ex eo ut ampliori sese custo.¬
dlia fr̃s munient: et mento et
numero et possessionibus deinceps
crescerent clareuallis ÷ et multipli¬
catis conuentib fere ꝑ omnẽ latini¬
tatem illiꝰ loci dilataret᷑ religio:
mse etiam abbas sc̃s extunc ampliꝰ
ato miraculis cdareret et signis.¬

Expanded text:
increpatus, non modo scandalum eis quod increpatus, non modo scandalum eis quod parabat, inferre nequiverit, sed nec ad illorum notitiam rem perferre. Factumque est ex eo, ut ampliori sese custodia fratres munirent: et merito, et numero, et possessionibus deinceps cresceret Clara-Vallis, et multiplicatis conventibus, fere per omnem latitudinem loci illius dilataretur religio; ipse etiam Abbas sanctus extunc amplius solito miraculis clareret et signis
Abbreviated transcription (Latin):
appositus est: et aspectu ñ usu
dit diabolus: et seruoꝵ dei głam
quos tanti hospitis nobilitabat
presentia ferre ñ ualens ÷ dum ĩ
choro alacrit̾ psallerent et deuo¬
ce p̃sentib etiam ñ nullis ex car¬
dinalib qui in auditu et aspec¬
tu coꝵ delectabant᷑: aliquantos
fratrũ horribili pauore turbauitz
Nam et unus p̾ceteris occupatꝰ.
blasphema quelam u̾ba locutꝰ
alii plures territi et tremebundi.
ad beati patris uestigia cõfuger̃t.
At ille conu̾sus ad cetos orare in¬
quit: ac deinceps sub silentio eoᷤ
qui turbat uidebant᷑ eduxit.
atq conpescuit ÷ ut nequissimus
ille. qui conuentũ pietatis trant¬
ferre conabat᷑ inteatrũ. et scolam
innocentie inderisum. ñ ut puta¬
bat estimationẽ religiosoꝵ homi¬
nũ corrũpere posset: s se ꝓcleret et
conatꝰ suos exꝑuet᷑ infirmos. Tan¬
ca siqͥdem celeritate om̃ia sunt se¬
data ut ꝑsonas illas que ꝓpter
astabant omnino latuerit qd̾ acti¬
derat: et malignus hostis uelocit᷑

Expanded text:
appositus est, et aspectu, non ust diabolus, et servorum Dei gloriam, quos tanti hospitis nobilitabat praesentia, ferre non valens, dum in choro alacriter psallerent et devote, praesentibus etiam nonnullis ex cardinalibus, qui in auditu et aspectu eorum delectabantur, aliquantos fratrum horribili pavore turbavit. Nam et unus prae caeteris occupatus, blasphema quaedam verba locutus um Christus: » et alii plures territi et tremebundi, ad beati Patris vestigia confugerunt. At ille conversus ad caeteros, « Orate, » inquit: ac deinceps sub silentio eos qui turbati videbantur eduxit, atque compescuit; ut nequissimus ille, qui conventum pietatis transferre conabatur in theatrum, et scholam innocentiae in derisum, non, ut putabat, existimationem religiosorum hominum corrumpere posset, sed se proderet, et conatus suos experiretur infirmos. Tanta siquidem celeritate omnia sunt sedata, ut personas illas, quae prope astabant, omnino latuerit quod acciderat; et malignus hostis velociter
Abbreviated transcription (Latin):
et sunt magna oꝑa dñ exqui¬
sita in om̃s uoluntares enis
et tam sapient̾ exquisita ut ꝯange¬
lica ⁊ humana natura creatura pet¬
casset .i. nõ qd̾ ille s qd̃ uoluit illa fe¬
cisset etiam per eantem̃ creatire uoli¬
tatem qd̃ ftm̃ est qd̾ creator noliui lun¬
pleret ip̃e qd̾ uoluit bñ utens ⁊ inalio
tãquam sũme bonus ad eoꝵ danpuatio¬
neu quos iuste predestinauit ad ꝑn
⁊ ad eorum salutem benigne presi¬
qd̃ deus uoluit feterunt qͣntũ
uero ad om̃ipotentiam dei nullo modo
exquisita est in om̃s uoluntates eus ur
miro ⁊ meffabili modo nõ fiat ꝓpt̾ euo¬
uoluntatẽ qd̃ etiam cõtra eius fit uolu¬
tatem qr nõ fieret si nõ sineret net unrs
nolens siuit s uolens nec siueret feri
bonus male nisi om̃ipotẽs ⁊ de malofac̾e
posset bene

Expanded text:
ec sunt magna opera Dei exquisita in omnes voluntates ejus, et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est quod non ille, sed quod voluit illa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis tanquam summme bonus ad eorum damnationem, quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestid Deus voluit fecerunt. Quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo exquisita in omnes voluntates ejus , ut miro untatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret, si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene
Abbreviated transcription (Latin):
Merito ꝓm̃ apud cdm̃ et hõies
obtinuit grãm singłarm÷ qui
ñ mͦ sine sũptu temporalis faculta¬
tis. uerũ etiam sine gradu ecclasti
esse sustinuit. Raro tñ nͥ forte ad
loca proxima ut p̃dicaret exiuit.
s quotiens eñ necessitas aliqͣ tra¬
heret seminabat suꝑ om̃s aquas.
publice et pͥuatim annuntians
u̾bum dei. Quod tñ ip̃m exmã¬
dato sũmi pontificis actitabat.
ad nutũ qͦq p̃sulum cet̾oꝵ. ubi¬
cũq eoꝵ aliqu̾e contigisset ad eẽ
Nimirum qnto magnus erat.
humilians se mom̃ib eo magis
sac̾lotibus deferebat qͦ plenius
incellexerat. q̃ ministris xp̃i reue¬
rentia deberet᷑. Nec tacendum
qd̾ ex p̃dicatione iti̾s iheroso¬
limitami graue ꝯtra eum qͦrundã
hominũ uł simplicitas uł malis¬
nitas scandalum sũpsit.: cũ tͥslior
sequeret᷑ effectus: Quod tñ u̾bũ
dicere possumus ab oo quidem
initium ñ sumpsisse. Cum eng
multoꝵ iam animos ꝑmous

Expanded text:
Merito proinde apud Deum et homines Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit. Sed quoties eum necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicumque eorum aliquem contigisset adesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo magis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberetur. quod ex praedicatione itineris Jerosolymitani grave contra eum quorumdam hominum vel simplicitas, vel malignitas scandalum sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. Cum enim multorum jam animos permovisset
Abbreviated transcription (Latin):
sua głosius triumphabat: Tantã
ut licet abiectus ẽẽ elegisset in do
ea qͣm alii quilibet in sublime por¬
recti: et lucens amplius illustraret
eccli̾am uelut de sub modio sue
bra constituti. Nimirũ quo hu¬
milior cor utilior fuit ppło cłi in
om̃i doctrina salutari: in quo tũ
noluit unqͣm locum tenere doc¬
toris: Beatus plane: qͥ sic̃ ip̃e de
quodam scoꝵ ait. legen dilexit.
et cathelram ñ affectauit: Qũa
secdere meruit: dum noluit p̃side̾
in cathedris dignitatũ. Deniq sic̃
iustus et fortis mp̃dicatione eu¬
głica laborauit: sic ut prudens
et ceꝑaus cauit sibi semꝑ ab erłia¬
stica platione. Nec em̃ ꝯtumacit᷑
unqͣm renuit: s freqnt᷑ et ad ma¬
ximos electus honoroo prutent᷑
egit diuina sibi cooꝑante gr̃a ne
aliqͣudo cog̾etur: Moises quid̃
sanctus pontificium cessit aaron
ris. Bernardum nr̃m ñ ab oꝑe
eugłiste. necessitas aliqͣ: s ab ho¬
nore solo sola humilitas reuocaũ.

Expanded text:
sua gloriosius triumphabat. Tantam sua gloriosius triumphabat. Tantam ut licet abjectus esse elegisset in domea, quam alii quilibet in sublime porrecti; et lucens amplius illustraret Ecclesiam velut de sub modio humibra constituti. Nimirum quo humilior, eo semper utilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari, in quo tamen nunquam voluit locum tenere doctoris. Beatus plane, qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam sedere meruit, dum noluit praesidere in cathedris dignitatum: Denique sicut justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos electus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem sanctus cessit Aaron ris. Bernardum nostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revocavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑ : et ducere ipse qͦ uellet.
auctorem eaꝵ clucẽ sp̃m sequẽs.
Quem nimirũ ut in medio ec¬
cdesie aꝑuit os eius. sic impleu̾at
d̾s sp̃u sapĩe et intellectus : ut
sccłm qd̾ in libro iob legit᷑. ꝓfũda
quoq fluuiorum scrutaret᷑. et absꝯ¬
dita proferret in lucem Nam et
ꝯfessus est aliqñ: Sͥ meditanti
et oranti sacram omne uelut sb̾
se positam et expositam sibi ap¬
paruisse scripturam. Ceterun
qͣm gratis euugłizauit. qͥs dig¬
ne p̃dicet÷ qͥs digne memoret ᷑:
Minus fore credidit. nullas sibi
ab auditorib msitorias pet̾e facul¬
tates: nisi oblatas sepius refutaret
eccli̾asticas dignitates. Parum illi
fuit nulla querere stipendia mili¬
tantem: ne insignia qͥdem reciꝑe
ad qͥeuit : Deniq uelut alcen latud
ꝓcessurus adbellum. bellica arma
sibi grauiora causatus est: utpote
quibus multos suo p̃sertim tẽpore
cerne̾t p̃grauari et in simplicitate

Expanded text:
crederetur, et ducere ipse quo vellet, crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejus, sic impleverat Deus spiritu sapientiae et intellectus, ut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scrutaretur, et abscondita proferret in lucem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8. Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, bellica arma sibi graviora causatus est , quibus multos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate
Abbreviated transcription (Latin):
erucditã lingũa dedĩt ei ds̃.
sciret qũe et qͣndo cdeberet ꝓfen
sermonẽ: qͥbus uiclł ꝯsolatio il
obsecratio qͥbus exhortacio ꝯg¬
eret uł in crepatio÷ nosse poten
aliq̃tenus qͥ ipsius legerunt
um uehement̾: ut ũ posset
sins quidem stilus licet exiꝰ
totam illam dulcedinem. totum
retinere feruorem. Mel et lac sub
lingua eius  q nichilominꝰ more
eius ignea lex: iuxta illud cantici
canticoꝵ. S uitta coccinea labia
tua: eloquium tuum dulce. Inde
erat qd̾ germanicis etiam ppłis
loquens miro audiebat᷑ affectu:
et ex lermone eiul quem intellig̾e
utpote alt̾i̾us lingue homines nõ
ualebant ÷ magis qmͣ ex ꝑitissimi
cuiꝰubet post eum loquentis int̾p̃¬
tis intellecta locutione edificari il¬
lorum deuotio uidebat ᷑: et u̾boꝵ
eius magis sentire uirtutem. Cuiꝰ
rei certa ꝓbatio tunsio pectoꝵ erat:
et effusio lacrimarum. Utebat᷑
sane scripturis tam libere cõmode¬
q. ut ñ tam seqͥ illas qm p̃cecle̾

Expanded text:
eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus videlicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint ejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio videbatur, et verborum ejus magis sentire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere
Abbreviated transcription (Latin):
galclas in sonuerat rumor: ut
illuminandum dei famulo filiũ
cecũ offerret pat̾. et multis p̃cibꝰ
uince̾t excusantem E imponens
manũ puero sc̃s orabat ad dñm÷
quatinus si ab eo u̾bum p̃clica¬
tõnis illius exierat. si p̃dicanti
sp̃c eius affuerat: in illius illu¬
minatione ostencde dignaret᷑. Dũ
uͦ post or̃onem or̃onis p̃stolaretur
effectum ÷ quid facturꝰ sum. ait
puer Uideo enim. Actollit᷑ ilico
clamor astantium ÷ plures enim ñ
aderant: qui ut puerũ uidere ui¬
dentem. mulciplicit̾ consolari dõ.
am et illud ꝓpt̾ posteros me¬
morandum. qͣm multipli¬
citer eccłe sc̃e uiri scĩ doctrina ꝓ¬
fuerit incatholicoꝵ moribus corri¬
gendis: in scismaticoꝵ furorib
ꝯpͥmendis÷ in h̾e̾ticoꝵ erioribus
ꝯfucandis: Siqͥdem p̃ter cos qͦs
do cuit sobrie et uiste et pie uiu̾e
i scło. qͣnͣtos etiam ꝑfectius uale¬
dicere scło ꝑsuasit: uel ex hoc liquet
qd̾ non cessauit quamdiu uixit

Expanded text:
Gallias insonuerat rumor, ut Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibus vinceret excusantem. Et imponens Sanctus puero manum, orabat ad Dominum, quatenus, si ab eo verbum praedicationis illius exierat, si praedicanti Spiritus ejus adfuerat, in illius illuminatione ostendere dignaretur. Dum vero post orationem orationis praestolaretur effectum: « Quid facturus sum, » ait puer? « video enim. » Attollitur illico clamor astantium. Plures enim non aderant, qui ut puerum videre videntem, multipliciter consolati, Deo am et illud propter posteros memorandum, quam multipliciter Ecclesiae sanctae Viri Dei doctrina profuerit in Catholicorum moribus corrigendis, in schismaticorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. Siquidem praeter eos quos docuit sobrie, et juste, et pie vivere in saeculo; quantos etiam perfectius valedicere saeculo persuasit, vel ex hoc liquet, quod non cessavit, quamdiu vixit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd fecisti sic: Aut qͥs recte sapiẽs
illoꝵ sortem magis ñ doleat. qͥ
ad pͥora uł peiora forte pͥoribus.
scelera redierunt ÷ quã eoꝵ mor¬
tem. qͥ in fructib penitentie pur¬
gatas uanis tribulationibus
xp̃o aias reddiderunt: Alioqͥn
quam libet dicant egiptii. dicãt
filii tenebrarum. qui u̾itatem
nec uidere ualeant. nec ꝓferre.
callide eduxit eos ut int̾fic̾e̾t ĩ
marum salute cõpensat. Me¬
minit huiꝰ u̾bi ip̃e qͦq uenera¬
bilis pat̾ : int̾ cet̾a dicens: Si
necesse sit unũ fieri eluobus:
malo in nos murm hominum
quam indm̃ eẽ. Bonũ michi:
si dignet᷑ me uti ꝓdipeo libõs
ercipio inme detrahentium lin¬
guas maledicas. et uenenata
spicula blasphematoꝵ: ut ñ ad
ipsum ꝓueniant. Non recuso
in glorius fieri: ut ñ irruat᷑ in dĩ
gł̾am. Hec quidem ille in libro
de ꝯsicł̾atione sccło Accidit aũt
uͥ primum de eiusdem exercitus
dissipatione lamentabilis intͣ

Expanded text:
Quid fecisti sic? Aut quis recte sapiens, Quid fecisti sic? Aut quis recte sapiens, illorum magis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte prioribus scelera redierunt, 1121 quam eorum mortem, qui in fructibus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in marum salute compensat. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabilis intra
Abbreviated transcription (Latin):
turi fr̃s. aut suas pro illis ai
posituri. Hec et hunmodi suꝑ
pot̾a̾nt ueracit̾ dici: s dicendi
potius id quod potius fuit E¬
cooꝑante et sermonẽ confirmil
sequentibus signis: S qnͣtis
et quam multiplicibus sigius
Quanta uł num̾are. nedum
narrare difficile foret. Nam
eodem tempore scribi cepant
ip̃ademũ scriptorem nim̾oss
scribendorum. & mat̾ia siꝑaul
auctorem. Nimirũ cũ aliqͣa
una die uinginti sen etiã ꝑ
ab in comodis uariis curas
nec facile ab huius moi
ulla uacaret. Deniq ꝑlids
trum uteris cecos uidere
dos ambulare. aridos conuale¬
scere. surdos fecit audire. et mu¬
tos loqui: mirabilius restituente
gr̃a. quod minus prestitum fu̾at
anat᷑a. Nec tñ ex illa profectõne
orientalis ecłia liberari: s celestiᷤ
siplacuit deo tali occasione pluri¬
moꝵ eriꝑe. si ñ orientalium corpo¬
ra apaganis. occidentaliũ aĩas
a pectatis ÷ qͥs audeat illi dicere.

Expanded text:
turi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Haec et hujusmodi super hoc poterant veraciter dici: sed dicendum potius id quod potius fuit. Ecooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Sed quantis, et quam multiplicibus signis? Quanta vel numerare, nedum narrare difficile foret. Nam et eodem tempore scribi coeperant, sed ipsa demum scriptorem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variis sanarentur, nec facile ab hujusmodi dies ulla vacaret. Denique plurematrum uteris caecos videre, claudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia, quod minus praestitum fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa profectione orientalis Ecclesia liberari, sed coelestis si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere illi,
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicati  funt. Sane indiebus
scimatis gn̾alis. qͣm fidelit̾ seruuꝰ
dei stetit in confractione ĩ ꝯspectu
eiꝰ. ut au̾teret irã eius. qũa effica¬
cit̾ stecit ⁊ placuit et cessauit qͣssa

Expanded text:
inoravit . Sane in diebus schismatis generalis, quam fideliter Servus Domini stetit in confractione in conspectu ejus, ut averteret iram ejus; quam efficaciter stetit et placavit et cessavit quassa
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾ib hõiũ. uelut si omnei
uestigandis eorũ oꝑib oꝑami¬
pendisset: Litt̾atus apud erul
apucd simplices simplex ÷ apu
sp̃uales uiros ꝑfectõnis ⁊ sapĩe
affluens documentis: om̃ib se
co aptabat om̃s cupiens lucri¬
cere xp̃o. Cautus erat artificiol¬
sime obseruare: qd̾ ad papama
genium scribens de sui cordis p¬
nitudine eructauit. Nuge simo

Expanded text:
generibus hominum, velut si omnem generibus hominum, velut si omnem investigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si
Abbreviated transcription (Latin):
Incessus eius et habitus om̃is mo¬
destus et disciplinatus: p̃ferens
humilitatem. redolens pietatem
exhibens grãm exigens reu̾enti¬
am: solo uisu letificans et eclifi¬
cans intuentẽs: De risu dicimꝰ
qd̾ ex ore cius freq̃nt̾ audiuimus.
dũ cachinnos religiosoꝵ hõmimi
miraret᷑ ÷ nõ meminisse se apͥmis
annis sue ꝯu̾sionis aliqñ sic risisse.
ut ñ potius ad riclendum. qmͣ ad
repͥmendum sͥ nim facere oporte¬
ret: et suio risui stimulã magis
ad hibere qͣm fienũ. Uocem illi¬
in inuallido corpore ualidã satis
intelligibilemq contulerat: qui
in opus p̃dicatõnis segregauerat
illũ ex ut̾o matris sue. Sermo ei
quotiens oportuna inueniebat᷑
occasio. ad quascumq ꝑsonas de
eclificatione animarũ. pro ut tñ
singłorum intelligentiam mores
et stucdia nou̾at: quibusq ãgi¬
ens auditoribus erat Sic riso¬
nis plebib loquebat᷑. ac si sen
in rure nutritus: sic cet̾is quil

Expanded text:
Incessus ejus 1119 et habitus omnis moIncessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam frenum. in invalido corpore validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum intelligentiam, mores et studia noverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. int̾rogabat eos ubi lacus ille¬
eẽt: et mirati sunt uniu̾si. Desid̾a¬
uerat tñ ab imitio om̃imodis sub¬
trahere se negotus: et nusquam
egrecli. s in monasti̾o residere. Qd̃
et postinodum ex defectu corporis
occasionẽ muenisse se reputaus o¬
portunam aliqñ statuit. q aliqͣndiu
tenuit: donec illũ exire coegit ne¬
cessitas grauis eccl̃ie dĩ. ⁊ summi
pontificis. atq om̃ium abbatum
sui ordinis iussio. quib ꝑ om̃ia
canqͣm patribus deferebat. ip̃e
omniũ pat̾ꝰ. Ex quorum etiã mã¬
dato. nouissimis quidem annis
pret̾ cucullam et tunicam. laneo
panno inmodum clamidis de¬
curtate. et pilleo simili utebat᷑: in¬
ter tantos languores corporis et
labores. nullis unquam uti pel¬
libus ad quiescens. In uestibus
ei pauꝑtas semꝑ placuit: sordeᷤᷤ
nunqͣm. Nimirũ animi fore in¬
lices aiebat: aut negligengtis
aut maniter apud se głantis aut
głosam foris affectantes humanã.

Expanded text:
tur, interrogabat eos, ubi ille lacus esstur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ferens pauꝑtatem. Nec silentio
p̃ssit emulator uͥtutis quod m̃te
ꝯceꝑat: s locutus uni efribus ali¬
qͣtenus suꝑ hoc moueri sese ꝯfessꝯ
stramentum querebat ÷ quod ita¬
scilicet acl araualle cartusiam
uenisset. ut nunqͣm illud uidis¬
set: nũqͣm consid̾ass: et usq ĩ
horam illam quale eẽt om̃ino
nesciret: Neq enĩ suũ erat aĩal
illud ÷ s aquoclam monacho
duniacensi auuncło suo et in
sua uicinia demoranti. fu̾at ꝯ¬
modatum: et erat sicut sibi ster¬
n̾e̾ ille solebat. Quod u̾bum
sepeclictus pͥor audiens. ineo po¬
tissimũ mirabatur. qd̾ sic ille dei
famulus foris odõs circuncidiss
intꝰ animũ occupasset: ut qd̾ ip̃e
pͥmo offencłat uisu. hoc ille tanti
itin̾is spacio ñ uidisset. Iuxta lacũ
etiam lausanensem. totiꝰ diei itin̾e
ꝑgens penitũs ñ uidic. aut se
uiclere ñ uidit. Cum enĩ uesꝑe
facto de eodem lacu socii colloquerẽ¬

Expanded text:
praeferens paupertatem. Nec silentio praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutus uni e fratribus, aliquatenus super hoc moveri sese confessus stramentum quaerebat, quod itascilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset, omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta lacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloqueren
Abbreviated transcription (Latin):
coram se procidentem. uehemẽ¬
ter expauit: ip̃e quoq parit̾ cor¬
ruens ante eum Et ita demũ
susceptus in oscło pacis: humili¬
tatem suam tanci uiri uen̾atione
confufaln. ñ sine graui gemitu
causabat᷑. In cuius pectore fingłã¬
rem obtinuit ex eo tp̃re locum ut
fierent deinceps duo illi splendoris
cor unũ et anima una: et se mui¬
cem fruerent᷑ in xp̃o. Sic̃ enĩ regina
saba de salomone testat᷑: ut̾q sese
in alt̾o longe amplius quã fama
uulgasset in uenisse gratulabat᷑.
Cartusie quoq auiro reue̾ntissimo
guigone pͥore. et acet̾is fr̃ib. eodẽ
affectu et eadẽ uen̾atõne susceptus
est seruus xp̃i ÷ exultantib illis in
gaudio: quia qualem eũ ꝑ epłam
pͥus nou̾ant. talem inuenerunt et
p̃sentem. Cecerũ cum in reliquis
om̃ib eclificarent ᷑ ⁊ unũ fuit qd̾
p̃dictum pͥorem cartusiensem aliqͣ¬
tenus mouit: stramentũ uidł a
nimalis cui idem uir uen̾abilis
insidebat. minꝰ noglectum. minꝰ

Expanded text:
spicuum, coram se procidentem, vehementer expavit: et ipse quoque pariter corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus eodem affectu et eadem veneratione susceptus est Servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis insidebat, minus neglecta, minus
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. uix aliqñ uideret᷑ minus
plenũ am̃sula reportari. Minꝰ
dͥclem stare potat ÷ s erat sedenᷤ
pene iugit̾. et rarissime moue¬
bat ᷑: quotiens subtrahere se ne¬
gotiis poc̾at. aut orans. aut scri¬
doctrine et fr̃m edificationi: aue
n sacia meditatione ꝑsistens:
In quo nimirũ studio sp̃uali
obtinuerat grãm singłarem. ut
ñ cedium in illo. nͨ difficultatẽ
aliqñ sustineret: libere secum
habitans et deambulans ii la¬
titudine cordis sui÷ et ibid
exhibens xp̃o. ut monere
stratũ ÷ Om̃s enĩ ad medi¬
dum hora breuis: locuso
sic affectus. diuino regenti
tu. immo regente sp̃u. stuo
hoc lucris ub̾ioribus postp¬
bat: doctus querete ñ qu
sibi erat utile. s qd̾ multis
Alio qͥn in qͦlibet cetu homi
uł tumultii nisi eiꝰ intention
causa deposce̾t. tota facilitas
animũ colligrns int̾iori qͣdi
qͣm ubiq ip̃e sibi circunferel
solitudine fruehat᷑ nil prs

Expanded text:
batur, vix aliquando videretur minus batur, vix aliquando videretur minus plenum a mansula reportari. Minus quidem stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur. Quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scridoctrinae, et fratrum aedificationi; aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali obtinuerat gratiam singularem, ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret: libere secum habitans, et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem exhibens Christo ut monere stratum. Omnis ei ad meditandum hora brevis, locus omnis sic affectus, divino urgente metu, imo regente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat; doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu hominum vel tumultu, nisi ejus intentionem causa deposceret, tota facilitate 1118 animum colligens, interiori quadam, quam ubique ipse sibi circumferebat, solitudine fruebatur, nihil prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
sumplit. Nam et oleum sibi ꝑ
errorem aliqñ propinatũ bibit:
et penitus ignorauit. Nec pͥuꝰ
id cognitũ : qͣm supueniens qͥ¬
dam labia eiꝰ miraret᷑ muuta.
Cibus eius bucella panis ĩ aqͦ
calida penitꝰ emolliti cũ exiguis
sorbitiuncdis eratz Modicus qui¬
dem ille s ñ modicam eius par-¬
tem cruclam reicere stomacus:
nequa illa forte incibo uolup¬
tas. quẽ sum̾e ꝑicłm. sũptũ
tenere dolor reicere miseria
Sic nimirum fideli seruo. iuxͣ
desideriũ cordis sui dispenłatõ
ei deeẽt abcinentie singłaris:
et ocdiosam semꝑ admiracionem
declinaret sub umbra necessitatiᷤᷤ
De uino quidem sepius nobis
ip̃e dicebat: detere monacum
qñ sum̾e oporteret. sic gustare il¬
lud. ne exinanisse calicem nota¬
ret᷑. Qd̾ sic ip̃e seruabat. qͦtiens
sibi uinũ patiebat᷑ apponi: ut
ñ modo post unũ potũ. s post
totũ qualecumq prandiũ suũ
uasculũ in quo ei uinũ ꝓpina¬

Expanded text:
sumpsit? Nam et oleum sibi per sumpsit? Nam et oleum sibi per errorem aliquando propinatum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum fideli servo, juxta desiderium cordis sui, dispensatio ei deesset abstinentiae singularis, et odiosam semper admirationem declinaret sub umbra necessitatis. De vino quidem saepius nobis ipse dicebat, decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiebatur apponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propina
Abbreviated transcription (Latin):
fugientem: sicut e regione cap
ꝓ u̾bium illud inore eius freqͣn¬
ter semꝑ in corde: qui hoc facit
qd̾ nemo mirant᷑ om̃s: Quo ni¬
mirum intuitu. uitam regulãq
cõmunẽ amplius emulabat᷑: nil
in suis actibus p̃ferens. obseruan¬
tie singłaris. Ob hoc cdeniq et
cilicium qd̾ pluribus annis oc¬
culte gestau̾at. pon̾e maluit. ꝙͣ
ut ferre sciret᷑: minus illum la¬
tere uelle contesitans. qͥ cũ cet̾is
eiusdem professionis sibi ꝯmuni¬
a ñ sectat᷑. In ip̃is tñ ꝯmunib
erat illi singłaris puritas: et
cdeuocio ñ ꝯmunis. Nichil negli¬
gens. ⁊ minima queq cũ studio
et intentione tractabat: ex ꝓpͥa
siqͥdem exꝑientia diffinire. solitus
lapientem. cui queq res sapiũt
pro ut sunt: Apͥmis fere annis
sic euasit illecebras gule: ut ipsã
quoq sapoꝵ discretionẽ ex mag¬
na ꝑte ꝑdicł̃it. Quociens pia
qͥ ministrantium fraude decep¬
tus: liquores pro aliis alios

Expanded text:
fugientem, sicut e regione captfugientem, sicut e regione captoverbium illud in ore ei frequenter, semper in corde: « Qui hoc facit quod nemo, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. Ob hoc denique et cilicium, quod pluribus annis occulte gestaverat, ponere maluit, quam ut ferre sciretur; minus illum latere velle contestans, cui cum caeteris ejusdem professionis sibi communia non sectatur. In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat. Ex propria siquidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia sibi ministrantium fraude deceptus, liquores pro aliis alios
Abbreviated transcription (Latin):
tis: mocłis angłica quedas
tas. et colũbina simplicias
abat. Tanta erat int̾ioris hõĩs
eius pulcritudo. ut euidentib
quibusclam indicus foras erũ¬
ꝑet: et decumulo int̾ne purita¬
cis et gr̃e copiose ꝑfusus homo
quoq ext̾ior uideret᷑. Corpus
om̃e tenussimũ et sine carnib
erat÷ ip̃a etiam subtilissima cu¬
tis: et in genis modice rubens:
Illud nimirũ qͥcqͥd caloris merat
naturalis: assidua meditatio ⁊
studium sacre conpunctionis at-¬
traxerat. Cesaries ex flauo colo
rabat᷑ ⁊ candido: barba subru¬
fa cirra finem uite cius resꝑsa ca¬
nis. Statura mediocritatis ho¬
neste: longituclini tũ nicinior
apparebat. Alias aũt thesaurus
iste in uase fictili erat: contrito
penitus etiã ꝯquassato. Labora¬
bat siqͥdem caro eius mulciplici
mi gutturis. nil penitꝰ siccum.
uix solidũ aliqͥd admittentis :
molestior erat defectus stoma¬
chi. uiscerumq corruptio He
continue: p̃ter alias sepius in¬
tionem: et tanquam unũ sese

Expanded text:
tis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copiosae perfusus homo quoque exterior videretur. Corpus omne tenuissimum et sine carnibus erat. Ipsa etiam subtilissima cutis in genis modice rubens; illo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio, et studium sacrae compunctionis attraxerat. Crabatur et candido. Barba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Alias autem thesaurus iste in vase fictili erat, contrito penitus et undique conquassato. Laborabat siquidem caro ejus multiplicibmi gutturis, nil penitus siccum, vix solidum aliquid admittentis: molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae illi, praeter alias saepius intionem, et tanquam unum sese
Abbreviated transcription (Latin):
signis atq miraculis. ut orbis
cõꝑit uniu̾sus. fidelem famulũ
rificauit alb̾en: sicut głos¬
est semꝑ in sanclis suis. et
sic̃ malachiam scm̃ idem ipli
mendat: pͥmũ maximũq
raculum qd̾ exibuit ipse fu
Serenus uultu. modestus
habitu ÷ circunspͤtus in u̾bi
in op̃e timoratus ÷ in sacra
clitatione assiduus. in oralio
deuotus: et sic̃ alios ip̃e mo¬
bat. crebra siqͥdem exꝑientius
suasus. de om̃i re magis fida
mis in spe: ꝓfusus in carita
pietate: In ꝯsiliis prouidu
negociis efficax ÷ nunqͣm can
minus quã in otio otiosus. Io¬
dus ad opprobria: ad obsequil
uerecundus: Suauis mori
m̾itis sc̃s ÷ miracłis głosus

Expanded text:
signis atque miraculis, ut Orbis comperit universus, fidelem famulum rificavit abbatem, sicut gloriosus semper in sanctis suis, et sicut Malachiam sanctum idem ipse commendat, primum maximumque miraculum, quod exhibuit, ipse fuit. Serenus vultu, modestus habitu, circumspectus in verbis, in opere timoratus, in sacra meditatione assiduus, in oratione devotus, et sicut alios ipse monebat, crebra siquidem experientia persuasus de omni re magis fidenanimis in spe, profusus in charitate, pietate. In consiliis providus, in negotiis efficax, nunquam tamen minus, quam in otio otiosus. Jucundus ad opprobria, ad obsequia verecundus. Suavis moribus, meritis sanctus, miraculis gloriosus;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯeaꝵ obuolutõne natꝰ sum. Olun c̾te in
illo om̃is cetidunꝰ in quo om̃s pͨauimꝰ ĩ illo
om̃s ꝑdidimꝰ qͥ facile tenebat ⁊ male sibiet
tuũ dñe req̾rã ne aũtas faciẽ tuã ame re¬
uelame de me ad te mũda sana aĩam me¬
am. illĩa ocłm m̃tis mee ut intueatur te
retolligat uires suas aĩa mea ⁊ toto ĩcel¬
lcũ it̾um intẽdat ĩ te dñe. qͥd es dũe qͥd es
entia es u̾itas es bonitas es. beatitudo es
et̾utas es. ⁊ om̃e uerũ bonũ es multa st̃
het. nõ pͭ angustꝰ intellt̾s meus uno tot
simł ĩtuitu ind̾e ut oĩb simł delectet᷑. Q mͦ¬

Expanded text:
 earum obvolutione natus sum. Olim certe in illo omnes cecidimus, " in quo omnes " peccavimus. In illo omnes perdidimus, qui facile tenebat et male sibi et tuum, Domine, requiram, ne avertas faciem tuam a me . Revela me de me ad te. Munda, sana, acue, illumina oculum mentis meae ut intueatur te. Recolligat vires suas anima mea, et toto intellectu iterum intendat in te, Domine. Quid es, Domine, quid es, entia es, veritas es, bonitas es, beatitudo es, aeternitas es, et omne verum bonum es. Multa sunt haec, non potest angustus intellectus meus tot uno sim
Abbreviated transcription (Latin):
turbatõ ette it̾um obuat meror et
luctus querenti gandiũ ⁊ leticia. sperabat
iñ aĩa mea sacietatẽ ⁊ eite it̾ũ obruitꝰ ege¬
tenebras meas ĩmo ñ modo cetidi ĩ eas s
sentio me ĩuolutũ in eis. aute cetidi ꝙͣ ꝯci¬

Expanded text:
turbatio, ecce iterum obviat maeror et luctus quaerenti gaudium et laetitiam! Sperabat iam anima mea satietatem, et ecce iterum obruitur egetenebras meas. Immo non modo cecidi in eas, sed sentio me involutum in eis. Ante cecidi,
Abbreviated transcription (Latin):
quod euidentius iam utͥusq cõple¬
ta u̾itas ꝓbat. qͣm euident̾ inutͣq
qd̾ fut᷑um erat dñs reuelauit. Uide¬
bat enĩ fr̃ quidam. et ecce parabat
uir beatissimꝰ ascende̾ ierosolimã.
iamq ip̃o in ꝓcinctu iti̾is erat. Ad
quem uen̾abił odo qui a pͥmis fere
annis strenue satis et laudabilit̾ ꝯ¬
u̾satꝰ in monast̾i̾o. absentiũ ꝯsueue¬
rat p̃positoꝵ supplere uices. reu̾e̾nt̾
accedens: dicebat se p̃ssurũ. Cuiꝰ
uisionis sic ostensa ueritas: ut pre-¬
dictus uir deo dignus. ad celestem ierłm
nͥ uere uisiõ pacis parantẽ iam eg̾di
et paulo post secuturũ sc̃m patrem.
felici functus legatione p̃iret. De

Expanded text:
utriusque completa veritas probat, quam evidenter in utraque quod futurum erat, Dominus revelavit. Videbat enim frater quidam, et ecce parabat Vir beatissimus ascendere Jerosolymam, jamque ipso in procinctu itineris erat. Ad quem venerabilis Odo, qui a primis fere annis strenue satis et laudabiliter conversatus in monasterio, absentium consueverat praepositorum supplere vices, reverenter accedens, dicebat se praecessurum. Cujus visionis sic ostensa est veritas, ut praedictus vir Deo dignus ad coelestem Jerusalem, ubi vere visio pacis, parantem jam egredi, et paulo post secuturum Patrem sanctum, felici functus legatione praeiret. 20.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qd̾ aũt assimũt de ꝓpha uenite in galgala
⁊ impie agite ⁊ sacͥficate de ferm̃to laudẽ ĩtel¬
ligendũ est eẽ dcm̃. aut approbãdo tale sacͥficiũ
aut reꝓbando. s si hec p̾cipit ꝓpha ut scd̾m eos
sacͥficant. ꝙ. ꝓpha in sacͥficiũ execͣt᷑ aut qͣ

Expanded text:
d autem assumunt de propheta: Venite in Galgala, et impie agite: et sacrificate de fermentato laudem ; intelligendum est esse dictum aut approbando tale sacrificium, aut reprobando. Sed si hoc praecipit propheta, ut secundum eos sacrificant
Abbreviated transcription (Latin):
asserẽ ꝓpt̾ iudaysmũ ut p̾ceptũ de azmio dat̃
seruaret de azimo corpꝰ sĩ fecisse. abfurdissi¬
me errãt cũ illũ tam sincerã nouitatẽ ĩfetis¬
se ferm̃to uetustatis existimãt. ¶ Patet gͥ
ꝙ cũ usus ẽ azimo ad illd̾ opꝰ ñ hoc fecit ut p̾cep¬
tũ de azimo seruaret s aut ut fm̾ẽtariosq
p̾uidebat repbãs azimitas aꝓpbaret qd̾ autẽ

Expanded text:
er Judaismum, ut praeceptum de azymo datum servaret , de azymo corpus suum fecisse, absurdissime errant: cum illum tam sinceram novitatem infecisse fermento vetustatis existimant. Patet igitur quia, cum usus est azymo ad illud opus, non hoc fecit ut praeceptum de azymo servaret, sed ut fermentarios, quos praevidebat, reprobans azymitas approbaret; aut
Abbreviated transcription (Latin):
pacitarẽ formaꝵ. nam si caꝑe ĩpõĩtam
ab artifice formã nõ poss nͨ mat̾ies utiq
dicetur. porro si bonũ aliꝙͥ est for ꝓtdu
bio boñ ẽ aliqͥd capacitas formaꝵ. Situt
qr bonũ ẽ sapientia nemo dubitat ꝙ bo¬

Expanded text:
pacitatem formarum; nam si capere impositam ab artifice formam non posset, nec materies utique diceretur. porro si bonum aliquod est forma, uid est etiam capacitas formae; sicut quia bonum est sapientia, nemo dubitat, quod bo
Abbreviated transcription (Latin):
la ẽ tanqͣm uoci ꝯͣriũ solet opponi s t lu¬
catheant. ita sunt tenebre lucis absentia
sicut silentium nocis absentia q̃ tñ ⁊̃ pri¬
tinẽto uocẽ: qͣntomagis illas qͣꝵdã rerũ
in bñ ꝯsid̾antiũ tordib pariunt. nõ ẽ gͦ

Expanded text:
 contrarium voci solet opponi. Sic et lu, quo si penitus careant, ita sunt tenebrae lucis absentia, sicut silentium vocis absentia. CAPUT XVI. Prisilentium: quanto magis ille quarundam rerum bene considerantium cordibus pariunt. Non ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tura dei bonaẽ at ꝑ hoc ⁊ om̃e lignũ qd̾ ĩ
ꝑadiso ds̃ plantauit utiq bonũ ẽ. ñ er¬
go malam nat᷑am homo appetiis cũ arbo¬
rem netitã tetigit. s id qd̾ melius erat de¬
ẜendo fc̃m malũ ip̃e ꝯmisit. melior qͥppe
creator qͣm illa creatura qͣm ꝯdiclit cuiꝰ
qͣmuis bonũ. ad hoc qͥppe ꝓhibuerat. ut¬

Expanded text:
tura dei bona est, ac per hoc et omne lignum, quod in paradiso deus plantauit, utique bonum est. non ergo malam naturam homo appetiuit, cum arborem uetitam tetigit, sed id, quod melius erat, deserendo factum malum ipse commisit. melior quippe creator quam ulla creatura, quam condidit: cuius quamuis bonum,