comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾um quȩ int̾ se diu̾sa sunt. nec diffe̾ntias eaᷤᷤ¬
dem ẽẽ posse nec sp̃es. Alia enim ⁊ species ⁊ dif¬
ferentia ẽ dum querit᷑ quid sit. alia dũ quale
sit. alia dum quantũ sit. ut si uelis animalis di¬
cere diffe̾ntiã. dicas uolatile. bipes. gressutũ. Si
uelis sp̃em. dicas hominẽ uł auem̃ uł equũ. Nun¬
qͥdnam ⁊ de disciplina eadem diffẽntia. uł spẽs
dici potest. ꝓpterea quod gen̾a diu̾sa sunt. ani¬
mal ⁊ disciplina: Animal enĩ cathegoria ẽ oy¬
cie. disciplina cathegoria qualitatis. Deniq
illa genera que alt̾na dicunt᷑. societate ꝯuncta
sunt. easdem diffẽntias ⁊ easdem sp̃es habent.
ut ẽ oycia. Huiꝰ sp̃es ẽ animal. sidem animal
hec duo genera inuicem se tenent. que aristoti¬
les quoq ipallela nominauit easdẽ diffentias ha¬
bent. ut si dicas oycian ẽẽ animal mortale. bipeᷤ.
risus capax. eadem ⁊ de ammali potes dicere. Ani¬

Expanded text:
generum quae inter se diversa sunt nec differentias easgenerum quae inter se diversa sunt nec differentias easdem posse esse nec species; alia enim et species et differentia est dum quaeritur quid sit, alia dum quale sit, alia dum quantum sit; ut, si velis animalis dicere differentiam, dicas ʻvolatile, bipes, gressutumʼ, si velis speciem, dicas ʻhominemʼ vel ʻavemʼ vel ʻequumʼ. Numquidnam et de disciplina eadem differentia vel species dici potest? Propterea quod genera diversa sunt animal et disciplina; animal enim categoria est usiae, disciplina categoria qualitatis. Denique illa genera quae alterna sibi societate coniuncta sunt, easdem differentias et easdem speut est usia: huius species est animal, sed idem animal uoniam igitur haec duo genera inuicem se tenent quae Aristoteles quoque uIp i allhla nominauit, easdem differentils habent; ut, si dices usian esse animal mortale, bipes, risus capax, eadem et de animali potes dicere: Ani
Abbreviated transcription (Latin):
ut ẽ animal gressutũ. uolatile. aquatile. bipes. quadru¬
pes. Et genꝰ gͦ ⁊ diffe̾ntia specie sig̃cant᷑. s genus qͥd sit. dif¬
ferentia aũ qualis sit. specie possunt agnosci. Sp̃es autẽ
ẽ quã quidã ⁊ formã uocant. quȩ scdm multa ⁊ diffe̾ntia
quid sit num̾o p̃dicat᷑ atq cognoscit᷑. ut ẽ hõ. Hoc nom̃
homines cunctos amplectit᷑. E uidet᷑ idem facere qd̵ sp̃es
cũ de aliquo homine p̃dicat᷑. qui numum in se ipse con¬
tineat .i. hic pͥmus. ille secundꝰ. ille t̾cius. Ut tam̃
diffentia bipes. quadrupes. sp̃es homo equus. S
ut genus nullum ẽ qd̃ non habeat differentiam.
sic nec diffẽntiã intelligere debemus quȩ spẽs ñ ha¬
bebit. ut nigrũ ⁊ album ñ habeant differentiã ꝓpte¬
rea qd̾ ex species ñ emittunt. Que enĩ alia spẽs
genus. quid diffẽntia. qͥd sp̃es separatum ẽ. ad
aristotilis iam dicta ueniamꝰ. Hoc urenim eoꝵ

Expanded text:
ut est animal gressutum, volatile, aquatile, bipes, quadruut est animal gressutum, volatile, aquatile, bipes, quadrupes. Genus ergo et differentia specie significantur. Sed genus quid sit, differentia autem qualis sit specie possunt agnosci. Species autem est, quam quidam et formam vocant, quae secundum multa et differentia, quid sit numero praedicatur atque cognoscitur, ut est homo. Hoc nomen homines cunctos complectitur, et videtur id facere quod species, quae de aliquo homine praedicatur, qui numerum in seipso contineat; ut est, hic primus, ille secundus, iste tertius. Ut tamen differentia, bipes, quadrupes: species, homo, equus. Sed ut genus nullum est, quod non habeat differsic nec differentiam intellegere debemus quae species non habebit, ut nigrum et album non habent differentiam propterea quod ex se species non emittunt quae enim alia species  quid sit genus, quid differentia, quid species separatum est, ad Aristotelis iam dicta veniamus. Hoc etenim eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. qd̃ sensu moueatur. animal autẽ de subiec¬
to sig̃catur homine: eadem tñ ⁊ de homine di¬
ci necesse ẽ quȩ de animali dicta sunt. Deinde q̃
de homine dicta fu̾i̾nt. eadem ⁊ de socrate. Certũ
ẽ autẽ socratẽ ẽẽ subiectum homini: hoĩem autẽ
animali. Quicqͥd gͥ in his quȩ de subiecto sigc̃ant᷑
dictum fu̾it: idem ⁊ de his quȩ subiecta dicimꝰ p̃¬
dicabit᷑. Regularit̾ autẽ illa de subiecto sigc̃ant᷑.
quȩ ꝑ se ipsa cognosci ñ possunt. Ut enĩ animalin¬
telligi ñ potest. nisi de subiecto hoĩe : sic homo ad¬
tur. Nunc qm̃ de cathegoriaꝵ om̃iũ generib et
spebus ⁊ differentia locuturus ẽ. inspiciendũ pͥ¬
mũ uidet᷑ quid sit genus. quid sp̃es. qͥd diffẽntia
dicimꝰ : s hoc cõmune nomen specie separat᷑. cũ di¬
cimꝰ animal uł lapidem. Ita fit ut nunc quasi ꝯuin¬
multa ⁊ diffẽntia ñ quid sit s quale sit specie p̃dicat᷑.

Expanded text:
sit, quod sensu moveatur», animal autem de subiecsit, quod sensu moveatur», animal autem de subiecto significatur homine, eadem tamen et de homine dici necesse est quae de animali dicta sunt. Deinde quae de homine dicta fuerint, eadem et de Socrate; certum autem est Socraten subiectum esse homini, hominem autem animali. Quidquid igitur in iis quae de subiectdictum fuerit, idem et de iis quae subiecta dicimus praedicabitur. Regulariter autem illa de subiecto significantur quae per se ipsa cognosci non possum; ut animal intellegi non potest nisi de subiecto homine, sic homo adtur. Nunc, quoniam de categoriarum omnium generibus et speciebus et differentia locuturus est, inspiciendum primum videtur quid sit genus, quid species, quid differentia. dicimus, sed hoc commune nomen specie separatur cum dicimus 'animal' uel 'lapidem'; ita fit ut, uno quasi coniunmulta et differentia, non quid sit, sed quale fit specie praedicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
equũ uł hanc arborem: de subiecto sigc̃ari ñ pos¬
se. Sin uͦ hec eadem de accidentib fuerint. id ÷
hic color. hec disciplina: in subiecto eẽ posse. Quẽ¬
admodũ enim suꝑuis demonstratũ ẽ: om̃e acci¬
dens sine subiecto ẽẽ ñ potest. Docti gͥ sumus qͦ
pacto uł subiectum uł in subiecto possi mꝰ ag¬
nosc̾e. Dehinc nos aristotiles docet. ⁊ illa quẽ
de subiecto sigr̃ant᷑ : qua ratione noscamꝰ. In hiᷤ
aũ speciale illud ẽ. qd̾ eadẽ in ipso subiecto inue¬
niunt᷑ que sunt in eo qd̃ de subiecto sigc̃at᷑. ut
enim animal de subiecto significat᷑ homine ł
equo. sic ⁊ homo de subiecto aliquo hoĩe sig¬
nificetur necesse ẽ. Cicero autẽ ⁊ homo ÷ et
animal. Quec̃q gͥ p̃dicari de animali possiut
eadẽ ⁊ de homine ⁊ de cicerone p̃dicant᷑. Qua¬
ꝓpter ea que in eo quod de subiecto significat᷑ in¬
uenuint᷑. ⁊ in eo qd̃ subiectũ ẽ neccesse inueniri.
ut si dicas animal ẽ quod cibũ capiat. qd mortale

Expanded text:
equum vel hanc arborem de subiecto significari non posse; sin vero, haec eadem de accidentibus fuerint, id est hic color, haec disciplina in subiecto esse posse quemadmodum enim superius demonstratum est, omne accidens sine subiecto esse non potest. Docti igitur sumus quo pacto vel subiectum vel in-subiecto possimus agnoscere. Dehinc nos Aristoteles docet et illa quae de subiecto significantur qua ratione noscamus. In his autem speciale illud est quod eadem in ipso subiecto inveniuntur, quae sunt in eo quod de subiecto significatur. Vt enim animal de subiecto significatur homine vel equo, sic et homo de subiecto aliquo homine significetur necesse est; Cicero autem et homo est et animal. Quaecumque igitur praedicari de animali possunt, eadem et de homine et de Cicerone praedicantur. Quapropter ea quae in eo quod de subiecto significatur inveniuntur, et in eo quod subiectum est necesse est inveniri; ut, si dicas «animal est quod cibum capiat, quod mortale
Abbreviated transcription (Latin):
sunt significari assolent monstraturꝰ. Ex his gͥ
que sunt. alia de subiecto significant᷑ ⁊ in subiecto¬
ñ sunt. ut homo de subiecto quidẽ sigc̃atur aliqͦ
homine. Neq enim homo dici posset nͥ eẽt aliqͥs
de quo diceretur. in subiecto autẽ nullo ẽ cum
ipse sit. oycia. quam suꝑus diximꝰ in nullo sub
iacenti umquã ẽẽ: quippe cum sit cet̾i̾s ipsa sub¬
iecta. Alia uͦ nec in subiecto nec de subiecto sig¬
nificant᷑. ut ẽ cicero. Nec in subiecto ẽ quia. oycia
est. nec de subiecto aliquo significat᷑ siquidem
a se ortum uocabulũ teneat: neq intelligi possit
aliunde. Dicta sunt duo que ad oycian ꝑtinent.
quo pacto significent᷑. Quorũ suꝑius cenon .i. cõmu¬

Expanded text:
sunt significari assolent, monstraturus. Ex his igitur sunt significari assolent, monstraturus. Ex his igitur quae sunt, alia de subjecto significantur, et in subjecto non sunt, ut homo. De subjecto quidem significatur, aliquo homine: neque enim homo dici posset, nisi esset aliquis de quo diceretur, in subiecto autem nullo est, cum ipse sit usia quam superius diximus in nullo umquam subiacenti esse quippe cum sit ceteris ipsa subiecta. Alia vero nec in subiecto sunt nec de subiecto significantur; ut est Cicero nec in subiecto est, quia usia est, nec de subiecto aliquo significatur, siquidem a se ortum vocabulum teneat neque intellegi possit aliunde. Dicta sunt duo quae ad usian pertinent quo pacto significentur, quorum superius κοινόν id
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliud quodlibet anmal. crescere. senescere. nunc
stare. nc̃ mouere gressum. mͦ agi curis. mͦ securo
pectore conquiescere. sanitate alias frui. alias do¬
lorem ꝑpeti. Ex nigro album. nigrũ ex albo colorẽ
mutare. Peritum ex imꝑito. ex indocto doctũ. ex
mansueto ferum. ex feroci mansuetũ. Cum gͥ ex his
quȩ sunt. alia sensib. alia mentib colligantur. se¬
parare hec ꝓpͥis nominib hoĩes eruditi maluer̃t.
Et id quod dmoscit᷑ sensib. iam dici. oycian. Illud
autẽ qd animi tractatu colligit᷑. ac sepe mutat᷑.
simbebicos .i. accidens nominari uoluerunt. E
qm̃ in ꝑmanente oycia. ea quȩ accidunt meẽ no¬
Sine dubio tam̃ illud oportet a nobis agnosci. ut
potiorẽ oycian accidentib dicimꝰ: sic potuis ato¬
his que fuerint cõmunia. uł cõmuni uocata aĩa¬
liũ nomine iudicare. Rursus ad ea quȩ signifi
cant᷑ aristotiles regressus est: quot modis ea que

Expanded text:
uel aliud animal crescere, senescere, nunc uel aliud animal crescere, senescere, nunc stare nunc mouere gressum, modo angi curis modo securo pectore conquiescere, sanitate alias frui alias dolorem perpeti, ex nigro album, nigrum ex albo colorem mutare, peritum ex imperito, ex indocto doctum, ex mansueto ferum, ex feroci mansuetum. Cap. 29. Cum igitur, in iis quae sunt, alia sensibus, alia mentibus colligantur, separari haec propriis nominibus homines eruditi maluerunt, et id quod dinoscitur sensibus 'usian' dici, illud autem quod animi tractatu colligitur ac saepe mutatur sumbebhkov" id est 'accidens' nominari uoluerunt. Et quoniam in permanente usia ea quae accidunt inesse not. Cap. 30. Sine dubio tamen illud oportet a nobis agnosci, ut potiorem is quae fuerint communia vel communi vocata ʻanimaliumʼ nomine iudicare. Rcantur, Aristoteles regressus est, quot modis ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. aut certe comuncta. Coniuncta sunt: equus
currit. Simplicia. cum hec separant᷑ ⁊ dicunt᷑ sin¬
gula. equus. currit. S iam satis de his quȩ signi
sunt: quo pacto aristotiles tractau̾it enarremus.¬
Sunt gͥ illa que aut ꝑcipimꝰ sensib: aut mente ⁊
cogitatione colligimus. Sensib tenemꝰ: quȩ aut
uidendo. aut ꝯtrectando. aut audiendo. aut gu¬
stando. aut odorando cognoscimꝰ. Mente: ut cũ qͥs
equũ aut hominẽ. uł quodlibet animal uiderit.
quanꝗͣ unũ corpꝰ ẽẽ respondeat : intelligit tñ multiᷤᷤ
partib ẽẽ concretũ. Siquidẽ alia sit pars capitis. a¬
lia pedum: ceteroꝵ q memboꝵ. In ipso capite
partes suas aures habeant: habeat ꝓpͥam lingua.
Ipse quoq partes singule multa in se habeant
que diuidi ⁊ separari possint. ut caro sit aliud. a¬
liud corium. aliud uene. aliud nerui: capilli aliud.
Ergo hec mente uł intellectu colligimꝰ. ad quȩ nr̃i

Expanded text:
esse, aut certe conjuncta. Conjuncta sunt, equus esse, aut certe conjuncta. Conjuncta sunt, equus currit: simplicia, cum haec separantur et dicuntur singula, ut equus, currit. Sed jam satis de his quae signifsunt, quo pacto AristotSunt, igitur, illa quae aut percipimus sensibus aut mente et cogitatione colligimus: sensibus tenemus quae aut uidendo aut contrectando aut audiendo aut gustando aut odorando cognoscimus; mente ut, cum quis equum aut hominem uel quodlibet animal uiderit, quamquam unum corpus esse respondeat, intellegit tamen multis partibus esse concretum siquidem alia sit pars capitis, alia pedum caeterorumque membrorum, in ipso capite partes suas aures habeant, habeat propriam lingua, ipsae quoque partes singulae multa in se habeant quae diuidi et separari possunt, ut caro sit aliud, aliud corium, aliud uenae, aliud nerui, capilli aliud; ergo haec mente uel intellectu colligimus ad quae nostri
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõmutationẽ ultimȩ sillabȩ habeant. neq ita
finiant᷑ paronima. quẽ ad modũ desinunt ea de qͥb
originem ducunt. ut medicina ⁊ medicꝰ. Medicina
aliis litteris claudit᷑: aliis medicus. Hanc gͥ diffe¬
rentiã nͥ paronima habuĩnt. ⁊ nͥ cũ sinomimis nego¬
tio. cũ omonimis nõie fiuu̾int copulata. omonima
potius quã paronima noĩant᷑. ut si a malitia uiti¬
osum dicamus. negotio quidẽ cũ sinonimis ꝯuenit.
s ab omonimis discrepat noĩe. Neq enĩ uitiosus et
malitia similia sunt: quãꝗͣ eodem intellectu senti¬
ant᷑. Quod si a malitia dicatur malus: recte utrũ.¬
q ouenit. In ultima uͦ syllaba ñ mutat᷑ hoc mͦ. ut
si dicamus a sap̃ia uerba sap̃ia. Hic nulla sillaba
cõmutata ẽ : paronimi exclusa ẽ ñcupatio. Unde
constat hec ⁊ his similia omonimis potiꝰ debere
coniungi. Scire etiã debemꝰ uerba aut simplicia

Expanded text:
ut commutationem ultimae syllabae habeant: neque ita ut commutationem ultimae syllabae habeant: neque ita finiantur paronyma quemadmodum desinunt ea de quibus originem ducunt; ut medicina et medicus, medicina aliis litteris clauditur, aliis medicus. Hanc igitur differentiam nisi paronyma habuerint, et nisi cum synonymis negotio, cum homonymis nomine fuerint copulata, homonyma potius quam paronyma nominantur. Ut si a malitia vitiosum dicamus, negotio quidem cum synonymis convenit, sed ab homonymis discrepat nomine. Neque enim vitiosus et malitia similia sunt, quanquam eodem intellectu sentiantur. Quod si a malitia dicatur malus, recte utrumque convenit. In ultima vero syllaba non mutantur hoc modo, ut si dicamus a sapientia verba sapientia. Hic cum nulla commutata est syllaba, paronymi exclusa est nuncupatio. Unde constat haec et his similia homonymis potius debere conjungi. Scire etiam debemus, verba aut simplicia
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum fu̾it. nec ꝑcipi aliquid. posse nͥ res fu̾it
tis. paronima uideamꝰ. q̃ sunt in onimoꝵ ⁊
sinonimoꝵ medio ꝯstituta. ⁊ quȩ nec parom¬
ma dici possunt nisi in se habuerint utrorũq
contractum .i. nisi ⁊ nomen omonimoꝵ ⁊ ne¬
gotiũ sinonimoꝵ uideantur habere cõmune
ut a sap̃ia sapientẽ. uł medicũ a medicina
dicamus. Eadem in medico que in medicina.
⁊ actus similitudo uidetur ⁊ nominis. ꝓpterea
recte paronimon dictum ẽ: qd̵ aliunde nomen
accepit. Herũ neadem uideant᷑ paronima ⁊ omo¬
nima quȩ ab umo dicunt᷑ .i. a poenos. hanc diffe¬
rentiam debemus agnoscere. qd̃ ipsa paronima.
int̾ se quidẽ ꝓpter similitudinẽ nominis omo¬
nima st̃. illus tñ nõis paronima dicunt᷑ unde
nom̃ acceꝑunt. utputa a sap̃ia dicamꝰ hoĩem sa¬
pientẽ. sapiens consiliũ. Inter se hec omonima st̃.
ipsius uͦ sap̃iȩ paronima. Obseruari tñ oportet.

Expanded text:
erceptum fuerit, nec percipi aliquid posse, nisi res fuerit erceptum fuerit, nec percipi aliquid posse, nisi res fuerit tis, paronyma videamus, quae sunt in homonymorum et synonymorum medio constituta, et quae nec paronyma dici possunt, nisi in se habuerint utrorumque contractum, id est nisi et nomen homonymorum et negotium synonymorum videantur habere commune; ut a sapientia sapientem, vel medicum a medicina dicamus, eadem in medico quae in medicina et actus similitudo videtur et nominis. Propterea recte paronymum dictum est, quod aliunde nomen acceperit. Verum ne eadem videantur paronyma et homonyma, quae ab uno dicuntur, id est ὁμοῦ, hanc differeinter se quidem propter similitudinem nominis omonyma sunt, illius tamen nominis paronyma dicuntur unde nomen acceperint, ut puta a 'sapientia' dicamus 'hominem sapientem, sapiens consilium: inter se haec homonyma sunt, ipsius vero sapientiae paronyma. Observari tamen oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
animis efferuntur. Id namq quod quisa
ut erudito nr̃i temporis themistio philosopho
placet. de his aristotiles tractare incipit que ꝑci¬
punt᷑. quȩ q ipse uocat greco noĩe simenomena.
siue fantasias .i. imagines rerũ insidentes animo.
uerum cũ de ꝑceptis ꝓposuerit. disputare. ⁊ de hiᷤ
quȩ sunt. ⁊ de his que dicunt᷑ necessario locuturꝰ
ẽ. ꝑcepta enim ex his oruint᷑ quȩ sunt: quȩ
uidendo ꝑcipimus. ꝑceptoꝵ autẽ deerit de¬
monstratio: nsi eorũ quȩ dicunt᷑ aucilio fue
ea quȩ sunt diffiniturꝰ sit : mixtã tñ de trib
disputationẽ debemus acciꝑe. Nam de ꝑceptis
qui loquit᷑ ⁊ originem rerum trahit: ⁊ p̃sidia
orationis implorat. Suꝑfluã gͥ questionẽ mo¬
uet. qͥ dicit scrutari oportere cur aristotiles
in pͥncipio suo omonima lege detexerit uł di¬
xerit. si de his que ꝑcipiuntur fuerat tracta¬
turus. cum liqueat ñ posse dici aliqͥd nͥ quod ꝑ¬

Expanded text:
animis efferuntur id namque quod quis animis efferuntur id namque quod quis . 20. Sed, ut erudito nostrae aetatis Themistio philosopho placet, de his Aristoteles tractare incipit quae percipiuntur quaeque ipse uocat graeco nomine shmainovmena siue fantasiva", 'imagines remm insidentes animo'; uemm, cum de perccptis proposuerit disputare, et de iis quae sunt et de iis quae dicuntur necessario locuturus est. Percepta enim ex his oriuntur quae sunt, quae uidendo percipimus; perceptorum autem deerit demonstratio nisi eorum quae dicuntur auxilio fuerea quae sunt de finiturus sit, mixtam tamen de tribus disputationem debemus accipere. Nam de perceptis qui loquitur, et originem rerum trahit et praesidia orationis implorat. Superfluam igitur quaestionem mouet qui dicit scrutari oin principio suo homonyma lege vel dixerit, vel detexerit, si de his quae percipiuntur fuerat tractaturus, cum liqueat non posse dici aliquid, nisi quod p
Abbreviated transcription (Latin):
eadem latinus quoq sermo declarat. Si¬
militudo ꝓ parte : ab uno ad unũ. Simili¬
tudo est ut homo pictus ⁊ uerus: sola in si¬
militudine copulant᷑. ꝓ parte est quod. ca¬
ta analogian. greci uocant. ut quo pacto pͥn¬
cipum animalis cor dicimꝰ: ita pͥncipium
aquȩ fontem dicamus. ꝓ parte enim sui
similitudo noĩs uidet᷑ adiuncta. Ab uno est
ramentũ. medicinalis scientia: medicina¬
le p̾ceptum. medicinalis usus. ab uno in cun¬
cta descendt. Ad unum est ut illa potio
salubris est. ille medicus salubris. ferram̃tũ
illud salubre. Hec enim coniuncta. unum
riq mouere assolent questionem. de quib
magis. aristotiles uoluerit inchoare tracta¬
tum. pͥmo de his quȩ sunt. scđo de his que
ꝑcipiunt᷑: tercio de his que dicuntur. P̃ri¬
mo sunt res omnes quas natura peperit.
Scdõ ꝑcipiuntur ea quoꝵ imagines aĩo
uidendo formamus ⁊ condimus. Tercio di¬
cunt᷑ illa quib ea que dicunt sunt imp̃ssa

Expanded text:
eadem latinus quoque sermo declarat: similitudo, pro parte, ab uno, ad unum. Similitudo est ut ʻhomo pictusʼ et ʻverusʼ; sola enim similitudine copulantur. Pro parte est quod κατὰ ἀναλογίαν Graeci vocant ut, quo pacto ʻprincipium animalisʼ cor dicimus, ita ʻprincipium aquaeʼ fontem dicimus: pro parte enim sui similitudo nominis videtur adiuncta. Ab uno est ramentumʼ, ʻmedicinalis scientiaʼ, ʻmedicinaleeadem latinus quoque sermo declarat: sicta descendunt. Ad unum est ut 'illa potio salubris est', 'ille medicus salubris', 'ferramentum illud salubre': haec enim cuncta unum, 9. Sed plerique mouere assolent quaestionem de quibus magis Aristoteles uoluerit inchoare tractatum: primo de iis quae sunt, secundo de iis quae percipiuntur, tertio de iis quae dicuntur. Primo: sunt, res omnes quas natura peperit; secundo: percipiuntur, ea quorum imagines animo uidendo formamus et condimus; tertio: dicuntur, illa quibus ea quae sunt impressa
Abbreviated transcription (Latin):
eundem ciceronem sceuola dicit antonio. Beniq ut sa
Quid enĩ aliud loco illo fecit ortensius. nͥ acumine inge¬
nii ⁊ lepore sermonis quasi meraco ⁊ suaui poculo
imꝑitis caliginem effudit: Quod enim dictum est
om̃e u̾bum ambiguũ ẽẽ : de singulis u̾bis dictum ẽ.
Explicant᷑ autẽ ambigua disputando. E nemo utiq uer

Expanded text:
eundem Ciceronem Scaevola dicit Antonio de orat. I, 10eundem Ciceronem Scaevola dicit Antonio de orat. I, 10Quid enim aliud illo loco fecit Hortensius nisi acumine igenii et lepore sermonis quasi meraco et suavi poculo inperitis caliginem obfudit? Quod enim dictum est omne verbum esse ambiguum de verbis singulis dictum est. Explicantur autem ambigua disputando
Abbreviated transcription (Latin):
sit pes:  Quid si historiam int̾rogaturꝰ. utꝑuta magnꝰ
pompeius quot bella gesserit: Quid si cõmendandoꝵ
carminũ grãmaticus dicturus ẽ magnus ⁊ pene solꝰ
poera uͥgilius: Qd si obuirgaturꝰ negligentiã discipu¬
loꝵ in hec deinde u̾ba ꝓrumpat: magnus uos erga
studiũ disciplinȩ torpor inuasit.: Uides ne remota ne¬
bula obscuritatis. illud qd̃ supra dictum ẽ quasi emi¬
niusse multuuũ. Nam hoc unum qd̾ dictũ ẽ magn
⁊ nomen est. ⁊ pes chorus ẽ. ⁊ pompeiꝰ est. ⁊ uͥgilius
est. ⁊ negligentie torpor. ⁊ siqua alia innumabilia
ñ cõmemorata sunt : quȩ tñ ꝑhanc enuntiationẽ
u̾bi possunt intelligi. Itaq rectissime a dialeticis dic¬
tum est ambiguũ ẽẽ om̃e u̾bum. Nec moueat qd̵ a¬
pud ciceronem calũniat᷑ ortensius hoc mͦ. Ambigua
ambiguũ ẽẽ dicunt. Quomͦ gͥ ambigua ambiguis expli-¬
cabunt: Nam hoc est in tenebras extinctũ lumen infer

Expanded text:
sit pes? Quid si historiam interrogaturus, ut puta, magnus sit pes? Quid si historiam interrogaturus, ut puta, magnus Pompeius quot bella gesserit? Quid si commendandorum carminum gratia dicturus est, Magnus et pene solus poeta Virgilius? Quid si objurgaturus negligentiam discipulorum, in haec deinde verba prorumpat, Magnus vos ob studium disciplinae torpor invasit? Videsne remota nebula obscuritatis, illud quod supra dictum est quasi eminuisse multivium? Nam hoc unum quod dictum est, magnus, et nomen est, et pes chorius est, et Pompeius est, et Virgilius est, et negligentiae torpnon commemorata sunt, quae tamen per hanc enuntiationem verbi possunt intellegi. IX. Itaque rectissime a dialecticis dictum est ambiguum esse omne verbum. Nec moveat quod apud Ciceronem calumniatur Hortensius hoc modo: "ambigua ambiguum esse dicunt. Quomodo igitur ambigua ambiguis explicabunt? Nam hoc est in tenebras extinctum lumen inferr
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino ñ acceꝑant uocem. scdo illo genẽ laborabant
cui similis ẽ hominis imago. s ñ in ꝑspicuo. aut om̃i¬
no tenebroso loco. Qautẽ ñ solum uocis s ⁊ significa¬
tionis u̾bi exꝑtes erant. tercii gen̾is quod om̃ino de¬
terrimũ ẽ cecitate inuoluebant᷑. Quod autẽ dictũ ẽ
qͦddam obscurũ ambiguo simile. in his ꝓspici potest
quib u̾bum erat quidẽ notum. s uocem penitꝰ nul-
nec ore impedita. ⁊ u̾bis notissimis udetur. Uide ñc in
eodem grãmatici exemplo. quã longe aliud ipediat¬
ambiguitas quam obscuritas u̾bi. fac enim eos qui a¬
derant ⁊ satis sensu accepisse uocem magistͥ: ⁊ illud
u̾bum enuntiasse qd̾ eẽt om̃ib notum. Utputa fac
eum dixisse. Magnus ⁊ deinde siliusse. Atcende qͥd
incerti audito hoc nomine patiantur. Quid si dicturꝰ
ẽ que pars orationis ẽ: Quid si de metͥs quesiturꝰ qͥ

Expanded text:
omnino non acceperant vocem, secundo illo genere laborabant, omnino non acceperant vocem, secundo illo genere laborabant, cui similis est hominis imago sed in non perspicuo aut omnino tenebricoso loco. Qui autem non solum vocis sed et significationis verbi expertes erant, tertii generis, quod omnium taeterrimum est, caecitate involvebantur. Quod autem dictum est quiddam obscurum ambiguo simile, in his perspici potest, quibus verbum erat quidem notum sed vocem nec penitus nullanec ore impedita et verbis notissimis utetur. Vide nunc in eodem graambiguitas quam obscuritas verbi. Fac enim eos qui aderant et satis sensu accepisse vocem magistri, et illum verbum enuntiasse, quod esset omnibus notum; ut puta, fac eum dixisse, Magnus, et deinde siluisse: attende quid incerti, hoc audito nomine, patiantur. Quid si dicturus est, Quae pars orationis est? Quid si de metris quaesiturus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nichil animꝰ hoĩem unctũ ẽẽ dubitabit. Tertiũ genꝰ
gis animo emineret. Quod genus ẽ om̃ium plus ob¬
scurissimũ. ut si imperitus malũ illud punicũ pic¬
tum etiã in tenebris togeret᷑ agnoscere. Refer nunc
animũ ad u̾ba. quoꝵ istȩ sunt similitudines consti¬
tutȩ. Pone quẽpiam grãmaticũ conuocatis discipuliᷤᷤ
facto q silentio. suppressa uoce dixisse temetũ. Quod
ab eo dictum qͥ ꝓpe assidebant satis audierunt. qui
remotus parum. Qui autẽ remotissime. nulla om̃ino
uoce ꝑstricti sunt. Hoꝵ autẽ illi qͥ remotiores erant
nescio quo casu partim sciebant. qd̃ eẽt temetũ. par¬
tur. Ꝙ hic iam ꝑspicis om̃ia illa gen̾a obscuritatũ. Nam
qͥ auditu nichil dubitabant. pͥmũ illud genus patie¬
bant᷑ cui simile ẽ malũpunicũ ignorantib s in luce
pictum. Qui nou̾ant u̾bum s aurib aut parũ aut

Expanded text:
nihil animus hominem pictum esse dubitabit. Tertium genus nihil animus hominem pictum esse dubitabit. Tertium genus gis animo emineret, quod genus est omnium obscurissimum: Ut si inperitus malum illud punicum pictum etiam in tenebris cogeretur agnoscere. Refer nunc animum ad verba, quorum sunt istae similitudines. Constitue animo quempiam grammaticum convocatis discipulis factoque silentio suppressa voce dixisse 'temetum', quod ab eo dictum qui prope adsidebant satis audierunt, qui remotius parum, qui autem remotissime nulla omnino voce perstricti sunt. Horum autem illi qui remotiores erant nescio quo casu partim sciebant, quid esset 'temetum', partur. Et hic iam perspicis omnia illa tria genera obscuritatum. Nam qui de auditu nihil dubitabant, primum illud genus patiebantur, cui simile est malum punicum ignorantibus sed in luce pictum. Qui noverant verbum sed auribus aut parum aut
Abbreviated transcription (Latin):
datur apparet: S ubi parum ẽ qd̃ apparet: obscurũ ẽ
ambiguo simile. Ueluti siquis ingrediens iter. excipia¬
tur aliquo buuo uł tͥuio. uł etiã ut ita dicã multiuio
loco. ubi densitate nebulȩ nichil qd̃ est uiarũ eluceat.
Ergo a ꝑgendo pͥus obscuritate tenet᷑. At ubi aliqͣnto
rarescere nebulȩ ceꝑint. uidet᷑ aliqͥd quod utrũ ua sit
lis satis sit: iam om̃ium uiarũ deductio clara est
s qua sit ꝑgendum ñ obscuritate s ambiguitate du¬
bitatur. Item sunt obscuriora genera tͥa. Unũ ẽ qd̃
sensu patet. animo clausum ẽ. tanquã siquis malũ
punicũ pictum uideat. qͥ neq uid̃it aliquando nec
om̃ino quale ẽẽt audierit: ñ oculoꝵ ẽ s animi qđ
cuiꝰ rei pictura sit nescit. Alt̾um genus est ubi res a¬
nimo pateret. nisi sensui clauderet᷑ : sicut ẽ homo
uinctus intenebris. Nam ubi oculis apparuerit.

Expanded text:
datur apparet. Sed ubi parum est quod apparet, obscurum est datur apparet. Sed ubi parum est quod apparet, obscurum est ambiguo simile: veluti si quis ingrediens iter excipiatur aliquo bivio vel trivio vel etiam ut ita dicam multivio loco ibique densitate nebulae nihil viarum quod est eluceat. Ergo a pergendo prius obscuritate terretur; at ubi aliquantum rarescere nebulae coeperint, videtur aliquid, quod utrum via sit lis satis sit iam omnium viarum deductio clara est, sed qua sit pergendum non obscuritate sed ambiguitate dubitatur. Item sunt obscurorum genera tria. Unum est quod sensui patet, animo clausum est; tamquam si quis malum punicum pictum videat, qui neque viderit aliquando nec omnino quale esset audierit, non oculorum est, sed animi, quod cuius rei pictura sit nescit. Alterum genus est, ubi res animo pateret, nisi sensui clauderetur: sicuti est homo pictus in tenebris. Nam ubi oculis apparuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
cupido contẽnit: ⁊ in hac imꝑitior multitudo qđ or¬
nate dicit᷑ etiã uere dici arbitrat᷑. Ergo cum appare¬
at quid sit unicuiq ꝓpͥum. manifestum ẽ ⁊ disputa¬
torẽ siqua ei delectandi cura est. rethorico colore asꝑ¬
gendum: ⁊oratorẽ si u̾itatem ꝑsuadere uult dialeticiᷤ.
quasi neruis atq ossib ẽẽ roborandum. quȩ ipsa na¬
tura corporib nr̃is nec firmitate uiriũ subtrahere po¬
tuit: nec oculoꝵ offensioni patere ꝑmisit. Itaq nunc
ꝓpter iu̾tatem duudicandam qd̃ dialetica ꝓfitet᷑. ex
hac u̾boꝵ ui cuius quedam semina sparsimꝰ. quȩ ĩpe¬
dim̃ta nascant᷑ uideamꝰ. Impedit auditorẽ ad u̾itatẽ
uidendam in u̾bis. aut obscuritas. aut ambiguitas.
Inter obscurũ ⁊ ambiguũ hoc int̾est. qd̾ in ambiguo
plura se ostendunt. quoꝵ quid potius accipiendũ sit
ignorat᷑. In obscuro autẽ. nichil aut parũ qd̃ atten¬

Expanded text:
cupido contemnit et in hac inperitior multitudo quod orcupido contemnit et in hac inperitior multitudo quod ornate dicitur etiam vere dici arbitratur. Ergo cum appareat, quid sit uniuscuiusque proprium, manifestum est et disputatorem, si qua ei delectandi cura est, rhetorico colore aspergendum et oratorem, si veritatem persuadere vult, dialecticis quas nervis atque ossibus esse roborandum, quae ipsa natura in corporibus nostris nec firmitati virium subtrahere potuit nec oculorum offensione patere permisit. VIII. Itaque nunc propter veritatem diiudicandam, quod dialectica profitetur, ex hac verborum vi, cuius quaedam semina sparsimus, quae inpedimenta nascantur, videamus. Inpedit enim auditorem ad veritatem videndam in verbis aut obscuritas aut ambiguitas. Inter ambiguum et obscurum hoc interest, quod in ambiguo plura se ostendunt, quorum quid potius accipiendum sit ignoratur, in obscuro autem nihil aut parum quod adten
Abbreviated transcription (Latin):
uentre. pene. bona patͥa laceraua̾t: Offenderet᷑ autẽ si
illa pars corporis obscena. sordido ac uulgari nomine
appellaretur. In hoc autẽ sensum animũ q utusq defor¬
uerbi significantis opperiretur. cum res eadem sit cuiꝰ
utrũq uocabulum ẽ. ueluti ñ alia meregͥx. s aliter
tñ uicdetur eo cultu quo ante udicem stare assolet: alit̾̃
eo quo in lixuriosi cubiculo iaceret. Cum gͥ tantã uim
tam q multiplicẽ appareat ẽẽ u̾boꝵ. quã breuiter ꝓ
tempore sũmatim q attigimus duplex hic ex consi¬
deratione sensus nascitur. partim ꝓpter explicandã
u̾itatem. partim ꝓpeer conseruandum decorẽ. Quo¬
rũ pͥmum ad dialeticum. scd̃m ad oratorem maxime
ꝑtinet. Quãuis enim nec disputationẽ deceat inep¬
tam nec eloquentiã oporteat ẽẽ mendacẽ: tñ ⁊ in illa
sepe atq adeo pene semꝑ audiendi delicias discendi

Expanded text:
ventre pene bona patria laceraverat"? Offenderetur autem, si ventre pene bona patria laceraverat"? Offenderetur autem, si obscena pars corporis sordido ac vulgari nomine appellaretur? in hoc autem sensum animumque utriusque deforest, decore verbi significantis operiretur, cum res eadem sit, cujus utrumque vocabulum est: veluti non alia meretrix, sed aliter tamen videtur eo cultu, quo ante eo quo in luxuriosi cubiculo iaceret. Cum igitur tantam vim tamque multiplicem appareat esse verborum, quam breviter pro tempore summatimque attigimus, duplex hinc consideratio sensus nascitur: partim propter explicandam veritatem, partim propter conservandum decorem; quorum primum ad dialecticum, secundum ad oratorem maxime pertinet. Quamvis enim nec disputationem deceat ineptam nec eloquentiam oporteat esse mendacem, tamen et in illa saepe atque adeo pene semper audiendi delicias discendi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit pars orationis uł siquid aliud in his disciplinis
quȩ de u̾bis tradunt᷑ accepit. At uͦ ex utroq .i. et sensu
⁊ arte de u̾bo iudicatur. cum id quod aures metiunt᷑
ut aurem longa una syllaba ⁊ duȩ breues huiꝰsce nomi¬
nis ꝑcusserint: animꝰ ex arte statim pedem dactilũ ag¬
bum mouet. quando ꝑ u̾bum accepto signo. animꝰ nichil
aliud quã rem ipsam intuet᷑. cuiꝰ illud signum ẽ qd̵ ac¬
cepit. Ut cum augustino nominato nichil aliud quam
ego ipse cogitor. ab eo cui notus sum aut cuilibet ho¬
minũ menti occurrit si forte hoc nomen ul qui me
ignorat audierit. uł qui alium nouit qui augustinꝰ
uocet᷑. Cum autẽ simul ⁊ scdm se u̾bum mouet audi¬
entem ⁊ scdm id quod significat : tunc ⁊ ipsa enuntia
tio ⁊ id qd̃ ab ea enuntiat᷑ simul adu̾titur. Unde enim
fit quod ñ offenditur auriũ castitas cũ audit manu.

Expanded text:
quae sit pars orationis, vel si quid aliud in his dicsiplinis quae sit pars orationis, vel si quid aliud in his dicsiplinis quae de verbis traduntur accepit. At vero ex utroque id est et sensu et arte de verbo iudicatur, cum id, quod aures metiuntur, ut aurem longa una syllaba et duae breves huiusce nominis percusserint, animus ex arte statim pedem dactylum agbum movet, quando per verbum accepto signo, animus nihil aliud quam ipsam rem intuetur, cujus illud signum est quod accepit: ut cum, Augustino nominato, nihil aliud quam ego ipse cogitor ab ipso, cui notus sum: aut quilibet hominum menti occurrit, si forte hoc nomen, vel qui me ignorat audierit, vel qui alium novit, qui Augustinus vocetur. Cum autem simul et secundum se verbum movet audientem, et secundum id quod significat; tunc et ipsatio et id quod ab ea enuntiatur simul advertitur. Unde enim est, quod non offenditur aurium castitas, cum audit "manu
Abbreviated transcription (Latin):
riũ est. Nunc ium u̾boꝵ quantũ res patet breuit̾ consi¬
deremus. Nis u̾bi ẽ qua cognoscitur quantũ ualeat. Ia¬
let autẽ tantum quantum audientem mouere potest.
Porro mouet audientem aut scdm se. aut scdm id qđ
significat: aut ex utroq cõmuniter. S cum scđm se
mouet. aut ad solum sensum ꝑtinet. aut ad artẽ: aut
ad utrũq Sensus autẽ aut natura mouet᷑. aut con¬
suetudine. Natura uitiatur in eo qd̃ offendit᷑. siquis
nominet artarxerxen regem. cũ audit uł mulcetur
eurialum. Quis enim etiãsi nichil unquã de his hominib
audierit quoꝵ ista sunt nomina. ñ tñ in illo asꝑitatẽ
maximã: ⁊ in hoc iudicet ẽẽ lenitatẽ. Consuetudine
hic ad suauitatẽ soni uł insuauitatẽ nichil inter est
S tñ ualent auriũ penetralia utrũ ꝑ se transeuntes
sonos quasi hospites notos an ignotos recipiant. Arte au¬
tem mouet᷑ auditor. cum enuntiato sibi u̾bo. attendit

Expanded text:
 breviter consi breviter consideremus. Vis verbi est, qua cognoscitur quantum valeat: valet autem tantum, quantum audientem movere potest. Porro movet audientem, aut secundum se, aut secundum id quod significat, aut ex utroque communiter. Sed cum secundum se movet, aut ad solum sensum pertinet, aut ad artem, aut ad utrumque. Sensus autem aut natura movetur, aut consuetudine. Natura movetur in eo, quod offenditur si quis nominet Artaxerxem regem, vel mulcetur cum audit Euryalum. Quis enim etiamsi nihil utique de his hominibus audierit, quorum ista sunt nomina, non tamen in illo asperitatem maximam, et ihic ad soni suavitatem vel insuavitatem nihil interest, sed tantum valent aurium penetralia, utrum per se transeuntes sonos quasi hospites notos an ignotos recipiant. Arte autem movetur auditor, cum enuntiato sibi verbo adtendit,
Abbreviated transcription (Latin):
uinciat᷑. Inde uites qd̃ ãmitͥiculis quib innitant᷑ nexib
pendent. Hinc iam ꝓpter similitudinẽ incuruũ senem
uietũ terentius appellauit. hinc t̾ra quȩ pedib itine¬
rantiũ flexuosa ⁊ tͥca est uia dicit᷑. Si autẽ uia qd̾ ui
pedum trita ẽ creditur dicta: redit origo ad illã uici¬
nitatem. S faciamꝰ a similitudine uitis uł uiminis
hoc ẽ a flexi eẽ dictam. Querit gͦ me quispiã quare uia
ꝙ exigit unde istud sit uitis nomen. Dico qd̾ uinciat ea q̃
cõprehendĩt. Scrutatur ipsum uincire unde dictum sit.
Dicemus a uiuis. Quare sic appellat᷑ reqͥret. Reddit᷑ ra¬
tio quod robusto ⁊ quasi ualido sono u̾bum rei quã sig¬
nificat congruit. Ultra qd̃ requirat ñ habet. Quot modis
autẽ origo ũboꝵ corruptione uariet᷑. ineptũ est ꝑsequi.
Nam ⁊ longum ⁊ minus quã illa quȩ dicta sunt. necessa

Expanded text:
vinciatur. Inde vites, quod adminiculis quibus vinciantur nexibus vinciatur. Inde vites, quod adminiculis quibus vinciantur nexibus pendent. Hinc etiam propter similitudinem, incurvum senem vietum Terentius appellavit. Hinc terra, quae pedibus itinerantium flexuosa et trita est, via dicitur. Si autem via, qupedum' trita est, magis creditur dicta, redit origo ad illam vicinitatem. Sed faciamus a similitudine 'vitis' vel 'viminis' hoc est a flexu esse dictam. Quaerit ergo a me quispiam quare 'via' que exigit, unde ita sit 'vitis' nomen; dico, quod 'vinciat' ea quae conpraehenderit. Scrutatur, ipsum 'vincire' unde dictum sit; dicemus a 'vi'. 'Vis', quare sic appellatur, requiret; reddetur ratio, quod robusto et quasi valido sono verbum rei quam significat congruit. Ultra quod requirat non habet. Quot modis autem origo verborum corruptione vocum varietur, ineptum est persequi. Nam et longum et minus quam illa quae dicta s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ quidẽ ultra soni similitudinẽ possumꝰ : s hoc ñ sem¬
per utiq possumus. Innumabilia sunt enĩ uerba quoꝵ
ratio ñ reddi possit. Aut ñ est ut ego arbitror: aut la¬
tet ut stoici contendunt. Hide tñ paululũ qͦmͦ ꝑueni¬
re putant ad illa u̾boꝵ cun abula uł stirpem potiꝰ atq
adeo sem̃tum: ultra quod queri originẽ uetant. hec
si qͥsquã uelit : potest quicquã inuenire. Nemo ambigit
syllabas in quib .ii. lit̾a locum obtinet consonantis.
etiã loquendi consuetudo. cũ de quibdã uerbis eas sub¬
trahimus ne onerent aurem. Nam inde qd̃ amastidici¬
mus libentius quã amaiusti. ⁊ abiit ñ abiuit. & in hunc
modũ innumabilia. Ergo cũ dicimꝰ uim: sonus u̾bi ut
dictum ẽ quasi ualidus congruit rei quã significat. Iam
ex illa uicinitate ꝑ id quod efficiunt hoc ẽ quod iuolenta
sunt. dicta uincula possunt uideri. Ꝙ uinũ quo aliqͥd¬

Expanded text:
non quidem ultra soni similitudinem possumus; sed hoc non semnon quidem ultra soni similitudinem possumus; sed hoc non semper utique possumus. Innumerabilia enim sunt verba, quorum ratio reddi non possit: aut non est, ut ego arbitror; aut latet, ut Stoici contendunt. Vide tamen paululum, quomodo perveniri putant ad illa verborum cunabula, vel ad stirpem potius atque adeo sementum, ultra quod quaeri originem vetant, nec si quis velit, potest quidquam invenire. Nemo ambigit syllabas, in quibus V littera locum obtinet consonantis, etiam loquendi consuetudo, cum quibusdam verbis eas subtrahimus, ne onerent aurem. Nam inde est quod amasti libentius dicimus quam amavisti, et abiit; non abivit; et in hunc modum innumerabilia. Ergo cum dicimus, vim, sonus verbi, ut dictum est, quasi validus congruit rei, quae significatur. Jam ex illa vicinitate per id quod efficiunt, hoc est quia violenta sunt, dicta vincula possunt videri, et vimen quo aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̃ ñ fit nominatur. Nam ⁊ ista om̃ino uicinitas la¬
te patet. ⁊ ꝑ multas partes secat᷑. Aut ꝑ efficientiã. ut
fectum. ut puteus qd̾ eius effectus potatio est credit᷑
dictus. Aut ꝑ id quod continet. ut urbem ab orbe
nominatã uolunt quod auspicato loco circunduci
aratro solet. Cuiꝰ rei ⁊ uͥgilius meminit ubi eneas
urbem designat aratro. Aut ꝑ id quod continet᷑. ut
siqͥs horreum mutata .d. litt̾a affirmat ab hordeo no¬
minatũ. Aut ꝑ abusionẽ. ut horreũ dicimꝰ ubi ⁊ tͥcicũ
condit᷑. Uel a parte totum ut mucͦnis nomine quȩ sũ¬
ma pars gladii ẽ totũ gladiũ uocant. Nel a toto pars
ut capillus quasi capitis pilus. Quid ultra ꝓuehar. Qͥcqͥd
aliud annumari potest. aut similitudine rerũ ⁊ so¬
noꝵ. aut similitudine rerũ ipsarũ. aut uicinitate. aut
contrario continere uidebis originẽ uerbi. quã ꝓseqͥ

Expanded text:
eo per quod fit nominatur. Nam ista omnino vicinitas laeo per quod fit nominatur. Nam ista omnino vicinitas late patet et per multas partes secatur: aut per efficientiam, ut fectum, ut puteus, quod ejus effectus potatio est, creditur dictus; aut per id quod continet, ut urbem, ab orbe appellatam volunt, quod auspicato loco circumduci aratro solet: cujus rei et Virgilius meminit, ubi Aeneas urbem designat aratro : aut per id quod continetur, ut si quis horreum mutata d littera affirmet ab hordeo nominatum; aut per abusionem, ut cum hordeum dicimus, et ibi triticum conditur; vel a parte totum, ut mucronis nomine, quae summa pars est gladii, totum gladium vocant; vel a toto pars, ut capillus quasi capitis pilus. Quid ultra provehar? Quidquid aliud annumerari potest, aut similitudine rerum et sonorum, aut similitudine rerum ipsarum, aut vicinitate, aut contrario, contineri videbis originem verbi, quam prosequi
Abbreviated transcription (Latin):
piscina dicitur in balneis in qua pisciũ nichil sit. ni¬
chil piscib simile habeat. uidetur tñ a piscib dicta
ꝓpter aquam ubi piscib uita ẽ. Ita uocabulũ ñ trans¬
latum similitudine: s quadã uicinitate usurpatũ
ẽ. Quod siquis dicat homines piscib natando similes fi¬
eri. ⁊ inde piscinȩ nomen natũ ẽẽ. stultũ ẽ hoc refuta¬
re. cum abre neutrũ abhorreat: ⁊ utrũq lateat. Illud
tñ bene accidit qd̃ uno exemplo dilucidare iã possumꝰ.
quid distet origo uerbi quȩ uicinitate arripit᷑: ab ea quȩ
de similitudine ducit᷑. Hinc facta ꝓgressio usq ad con-¬
trariũ. Nam lucus eo dictus putatur qd̃ minime luce¬
at. ⁊ bellum quod res bella ñ sit. ⁊ fedis nomen qd̃ res fe¬
da ñ sit. Quod si a feditate porci dictum ẽ ut ñnulli uo¬
lunt. redit gͦ origo ad illam uicinitatẽ cum id qd̃ fit. ab

Expanded text:
piscina dicitur in balneis, in qua piscium nihil sit, nipiscina dicitur in balneis, in qua piscium nihil sit, nihilque piscibus simile habeat, videtur tamen a piscibus dicta propter aquam, ubi piscibus vita est. Ita vocabulum non translatum similitudine, sed quadam vicinitate usurpatum est. Quod si quis dicat homines piscibus similes natando fieri, et inde piscinae nomen esse natum; stultum est hoc refutare, cum ab re neutrum abhorreat, et utrumque lateat. Illud tqui distet origo verbi quae de vicinitate adripitur ab ea quae de similitudine ducitur. Hinc facta progressio usque ad contrarium. Nam 'lucus' eo dictus putatur quod minime luceat et 'bellum' quod res bella non sit et 'foederis' nomen quod res foeda non sit. Quod si a foeditate porci dictum est, ut nonnulli volunt, redit origo ad illam vicinitatem, cum id quod fit ab
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Lana ⁊ uepres. ut audiunt᷑ u̾ba sic illa tanguntur.
rũ cum sonoꝵ sensu concordarent: hinc ad ipsaꝵ int̾
se rerũ similitudinẽ ꝓcessisse licentiã nominandi. ut
cũ u̾bi causa crux ꝓpterea dicta sit. qd̃ ipsuis u̾bi asꝑitaᷤ
cũ doloris quẽ crux efficit asꝑitate concordat: crura
tamen ñ ꝓpter asꝑitatem doloris. s quod longitudine
atq duritia. ⁊ inter m̃bra cet̾a sint ligno crucis sum¬
liora: sic appellata sunt. Inde ad abusionẽ uentũ est
ut usurpetur tñ ñ rei similis s quasi uicine. Quide¬
nĩ simile habet significatio parui ⁊ minuti. cũ pos¬
sit paruũ ẽẽ quod ñ mͦ nichil minutũ sit. s etiã aliqͥd
creu̾t. Dicimus tñ ꝓpter quandã uicinitatẽ minu¬
tũ ꝓ paruo. S hec abusio uocabuli in potestate lo¬
quentis est. habet enĩ paruũ : ut minutũ ñ dicatur.
Illud magis ꝑtinet ad id quod uolumꝰ ostendẽ. qd cum

Expanded text:
est. 'lana' et 'vepres', ut audiuntur verba, sic illa tanguntur. est. 'lana' et 'vepres', ut audiuntur verba, sic illa tanguntur. rum cum sonorum sensu concordarent. Hinc ad ipsarum inter se rerum similitudinem processisse licentiam nominandi; ut cum verbi causa 'crux' propterea dicta sit, quod ipsius verbi asperitas cum doloris quem crux efficit asperitate concordet, 'crura' tamen non propter asperitatem doloris sed, quod longitudine adque duritie inter membra cetera sint ligno crucis similiora, sic appellata sint. Inde ad abusionem ventum, ut usurpetur nomen non rei similis sed quasi vicinae. Quid enim simile habet significatio 'parvi' et 'minuti', cum possit parvum esse, quod nom modo nihil minutum sit sed aliquid creverit? Dicimus tamen propter quamdam vicinitatem, minutum pro parvo. Sed haec abusio vocabuli in potestate loquentis est: habet enim parvum, ut minutum non dicatur. Illud magis pertinet ad id quod volumus ostendere, quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
ceres hoc infinitum ẽẽ quib u̾bis alt̾ius u̾bi originẽ
int̾pretareris. eoꝵ a te rursus originẽ querendam eẽ
donec ꝑueniat᷑ eo ut res cum sono u̾bi aliqua similitu¬
dine concinat. Ut cum dicimꝰ aeris tinnitũ. equoꝵ hui¬
nitũ. ouiũ balatum. tubarũ clangorẽ. stricdorẽ cathe¬
narum. Pspicis enim hec u̾ba iam sonare ut ipsȩ res
quȩ his uerbis significant᷑. S quia sunt res quȩ ñ so¬
nant: in his sumilitudinẽ tactus ualere. Ut sileniter
uł aspere sensum tangunt. lenitas uł asperitas littãꝵ
ut tangit auditum sic eis nomina peꝑit. ut ipsũ lene
cũ dicimꝰ leniter sonat. Quis item asꝑitatẽ ñ et ipso no¬
mine asꝑum iudicet. Lene ẽ aurib cum dicimꝰ uo¬
luptas. asꝑum ẽ cum dicimꝰ crux. Ita res ipse efficiunt¬
sicut u̾ba sentiunt᷑. Mel. quã suauiter gustum res ipsa
tam suauit̾ noĩe tangit auditũ. Acre. in utroq asꝑum

Expanded text:
ceres hoc infinitum esse, quibus verbis alicuius verbi originem ceres hoc infinitum esse, quibus verbis alicuius verbi originem interpraetareris, eorum rursus a te originem quaerendum esse, donec perveniatur eo, ut res cum sono verbi aliqua similitudine concinat, ut cum dicimus aeris 'tinnitum', equorum 'hinnitum', ovium 'balatum', tubarum 'clangorem', 'stridorem' catenarum. Perspicis enim haec verba ita sonare, ut ipsae res quae his verbis significantur. Sed quia sunt res quae non sonant, in his similitudinem tactus valere, ut, si leniter vel aspere sensum tangunt, lenitas vel asperitas litterarum ut tangit auditum sic eis nomina pepererit: ut ipsum 'lene' cum dicimus leniter sonat. Quis item 'asperitatem' non et ipso nomine asperam iudicet? Lene est auribus cum dicimus 'voluptas', asperum cum dicimus 'crux'. Ita res ipsae adficiunt, ut verba sentiuntur. 'mel', quam suaviter gustum res ipsa, tam leniter nomine tangit auditum. 'acre' in utroque asperum
Abbreviated transcription (Latin):
cundã negligi ñ oportere. Uerbũ enĩ cum dicimꝰ inqͥ¬
unt. pͥma eius syllaba uerũ significat : scda sonum.
hoc autẽ uolunt eẽ bombũ. Inde enmꝰ sonũ pedum
ant siluȩ. Ergo u̾bum dictum ẽ quasi a uere boando
hoc ẽ uerũ sonando. Quod si ita est: p̃scribit quidẽ hoc
nomen. ne cum u̾bum facimꝰ m̃tiamur. S uereor ne
ipsi qui dicunt ista m̃tiant᷑. Ergo ad te iam ꝑtinet ni¬
dicare utrũ u̾bum a u̾berando. an a uero solo. an a
uerũ boando dictum putemꝰ. an potius unde sit dic̃¬
tum ñ curemꝰ : cum quod significet intelligamꝰ. Breu¬
ter tñ hunc locum notatum hoc ẽ de origine u̾boꝵ uo
lo paulisꝑ accipias. ne ullam partẽ suscepti oꝑis p̃teris¬
se uideamur. Stoici autumant quos cicero in hac re
ut cicero irridet. nullũ ẽẽ u̾bum cuiꝰ ñ certa ratio ex¬
plicari possit. E quia hoc mͦ suggẽre facile fuit sidi¬

Expanded text:
cundam neglegi non oportere. 'verbum' enim cum dicimus, inqucundam neglegi non oportere. 'verbum' enim cum dicimus, inquiunt, prima eius syllaba 'verum' significat, secunda 'sonum'. Hoc enim volunt esse 'bum'. Unde Ennius sonum pedum ant silvae'. Ergo 'verbum' dictum est quasi a 'verum boando' hoc est 'verum sonando'. Quod si ita est, praescribit quidem hoc nomen, ne cum verbum facimus mentiamur; sed vereor, ne ipsi qui dicunt ista mentiantur. Ergo ad te iam pertinet iudicare, utrum 'verbum' a 'verberando' an a 'vero' solo an a 'verum boando' dictum putemus, an potius unde sit dictum non curemus, cum quid significet intellegamus. Breviter tamen hunc locum notatum hoc est de origine verborum volo paulisper accipias, ne ullam partem suscepti operis praetermisse videamur. Stoici autumant, quos Cicero in hac re ut Cicero inridet, nullum esse verbum, cuius non certa explicari origo possit. Et quia hoc modo eos urguere facile fuit, si di