comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Hinc etiã ioħs ait. Ipsi de
mundo sunt: ideo de mundo lo¬
quunt᷑. Bene gͦ dr̃. cõmiitans la-¬
biũ ueraciũ. & doctrinã senum
auferens: quia hi qͥ priꝰ cȩlestia
p̃̾dicando ueraces erant: dũ tem¬
poralia diligentes. ad terrena cor¬
ruunt. labium ueraciũ cõmutat᷑.
& senũ doctrina tollit᷑: quia dili¬
gentes temporalia. pͥoꝵ suoꝵ p̾ce¬
pta minime sequuntur: ut locu̾
regiminis quasi ad fructũ uolup.
tatis teneant: non ad usum labo¬
ris. Quod tam̃ aꝑtiꝰ de iudeis ua¬
loe intelligi᷑: qui ante incarnatio¬
nẽ dñi ueraces fuerunt: quia hc̃
uenturu. ẽẽ. credider̃. atq nun-¬
ciauer̾: sed postquã in carne ap¬
paruit. hc̃. eẽ. negauer̃. Babium¬

Expanded text:
de mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum suorum praecepta minime sequuntur, ut locum regtatis teneant, non ad usum laboris. Quod tamen apertius de Judaeis valet intelligi, qui ante incarnationem Domini veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne apparuit, hunc e
Abbreviated transcription (Latin):
eam debeant ãministrari dispõnit.
potestas exprimit᷑. Anima igit᷑
om̃is uiuentis. & sp̃c uniuersae
carnis hominis. in eius potestate
est a quo. ẽ: ut ipse ꝓuideat qua¬
lit̾ sit. qui p̾stitit esse qđ ñ fuit:
Potest uero ꝑ animã om̃is uiuen¬¬
tis: iumentoꝵ utta signari. Ompc
autẽ deus. iumentoꝵ animã usq
ad corporeos sensus uiuificat: ho.
nu. ẽ. anima om̃is uiuentis. &
spc̃ uniuersȩ carnis hominis:
dum & in illo hoc prestat animȩ.
ut uiuific& carne̾: & in isto ad
hoc uiuificat animã. ut ad intel¬
ligendam ꝑueniat ȩt̾nitatẽ. Sci¬
endum uͦ est: quia in sacro eloqͥo
sp̃c hominis duobus modis po¬
ni consueuit. Aliquando nanq
sp̃c ꝓ anima: aliquando ꝓ effe¬
ctu sp̃itali ponit᷑. Pro anima nãq
sp̃c̃ dicit᷑: sicut de nr̃o ipso capite
scriptũ. ẽ. Inclinato capite tradi¬
dit spm̃. Si enĩ aliud spm̃. quam
animã eugłista dicer&: exeunte

Expanded text:
etiam debeant administrari disposuit. etiam debeant administrari disposuit. potestas exprimitur. Anima igitur omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, in ejus potestate est a quo est; ut ipse provideat qualiter sit, qui praestitit esse quod non fuit. Potest vero per animam omnis viventis jumentorum vita signari. Omnipotens autem Deus jumentorum animam usque ad corporeos sensus vivificat, hominu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis duobus modis poni consuevit. Aliquando namque spiritus pro anima, aliquando pro effectu spiritali ponitur. Pro anima namque spiritus dicitur, sicut de nostro ipso capite scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeunte
Abbreviated transcription (Latin):
niũ. deũ fatent᷑ : & de potestate
eius concordit̾ sentiunt: quãlus
sub ea non concordit̾ uiuant:
Quod enĩ iustus quisq etiã ui¬
uendo loquit᷑: hoc iniustus ple¬
rũq de deo. uel sola uoce. com¬
pellit᷑ fateri. fĩtq ut mali. au¬
ctori omiu. cui oꝑibus resistunt.
at testatione famulent᷑: quia
quẽ impugnare moribꝰ ausi st̃
creatorem omiũ negare ñ posit̾
Quod tam̃ intelligi iuxta solã
speciẽ lit terȩ ut ilit᷑ potest: qͥi
om̃is respecta creatura quasi dat
uocem at testationis ꝓpriȩ: ip.¬
sam quã hab& speciem suã. Ium̃¬
ta uel uolatilia. terrã uel pisces
requirimꝰ : dum considamꝰ. Quȩ
nobis concordit̾ respondent. qđ
cuncta dñs fȩcerit: quia dũ nr̃is
oculis suas species inger̾ se a se¬
m&e ipsis non. eẽ. testant᷑. Eo ip¬
so enĩ quod creatura sunt. ꝑ
ostensam speciẽ. creatori suo qua¬
si uocem confessionis reddunt :
qui quia om̃ia coñdidit. qualit̃

Expanded text:
nium Deum fatentur, et de potestate nium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea non concorditer vivant. Quod enim justus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam speciem litterae utiliter potest, quia omnis respecta creatura quasi dat vocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta, vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli uolatilia: nͥ sũma atq subli¬
mia sapientes intelligere debe¬
mus: De iumentis nanq id. ẽ.
sensu pigrioribus: scriptum. ẽ.
Animalia tua in habitabt̃ in ea:
Et quia sublimia sapientes in
uerbis nr̃i redemptoris ẽuolañ:
scriptũ. ẽ Ita ut uolucres cęli
ueniant: & habitent in ramis eiꝰ:
Quid uͦ ꝑ terrã: nisi terrena sa¬
pientes: Unde & primo homini
cę̧lestia deserenti dictũ. ẽ. Terra
es: & in terram ibis. Quid ꝑ pis¬
ces maris. nͥ curiosos huiꝰ scłi de¬
bemus acciꝑe: de quibꝰ psalmista
ait. pisces maris. qͥ ꝑambulant
semitas maris: Qui in magnis rec¬
rũ inquisitionibus: quasi in ab¬
ditis fluctibus latent. Qͥd̃ autẽ
cuncta hȩc inquisita doceant:
adiungit dicens. Quis ignorat
qđ omia hec manus dñi fȩcerit :
Ac si aꝑte dicat. Siue sensu tar¬
diores: seu sublimia sapientes. siue
terrenis actibus deditos. seu huiꝰ
mundi occupatos inquisitionisꝰ
requiras: cuncta hec creatorẽ om¬

Expanded text:
li volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabitabunt in ea . » Et quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris evolant, scriptum est: « Ita ut volucres coeli veniant, Quid vero per terram, nisi terrena sapientes? Unde et primo homini coelestia deserenti dictum est: « Terra es, et in terram ibis . » Quid per pisces maris nisi curiosos hujus saeculi debemus accipere? de quibus Psalmista ait: « Pisces maris qui per ambulant semitas maris . » Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adjungit dicens: VERS. 9. Quis ignorat quod omnia haec manus Domini fecerit? - Ac si aperte dicat: Sine sensu tardiores, seu sublimia sapientes sine terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem om
Abbreviated transcription (Latin):
cum isto districte. ut multiplic&:
nisi ad pęnitentiam recurrat. In
illo mala purgant᷑. dũ uim su¬
stin&: in isto cumulant᷑ dum fa¬
cit. Om̃ps itaq deus qđ fieri ꝓhi¬
b&. iustum. ẽ. ut fieri sinat: ut
unde nc̃ expectat. & ñ conuer-¬
sos diu tõlerat: quandoq inde
plus feriat. Bene gͦ dr̃. habundañ
tab̃nacula p̃donum. & audacter
ꝓuocant deũ. cũ ipse dedĩt om̃ia
in manibus eoꝵ: quia qđ iniq
tollunt. eis hoc ipsedat. qui illis
ad rapinã possa obsistere. si mise¬
de rebus quoq sp̃italibꝰ potest:
Nam plerũq nonnulli doctrinȩ
dona ꝑcipiunt: sed ex eisdem do¬
nis intumescunt: & magni p̃ cȩte¬
ris uideri uolunt: atq om̃ipoten¬
inter ꝓximos suꝑbire. Qui etiã
p̃dones non immerito uocant᷑: qͥa
dum loquunt᷑ quȩ ñ faciunt: in
usu loquitionis suȩ. uerba iu-¬
stoꝵ tollunt. Sed quia hȩc ipsa
uerba. suꝑna eis gr̃a tribuit: quo¬

Expanded text:
cum isto districte ut multiplicet, cum isto districte ut multiplicet, nisi ad poenitentiam recurrat. In illo mala purgantur dum vim sustinet: in isto cumulantur, dum facit. Omnipotens itaque Deus quod fieri prohibet, justum est ut fieri sinat: ut unde nunc exspectat, et non conversos diu tolerat, quandoque inde plus feriat. Bene ergo dicitur: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum, quia quod iniqui tollunt, eis hoc ipse dat, qui illis ad rapinam posset obsistere, si misede rebus quoque spiritalibus potest. Nam plerumque nonnulli doctrinae dona percipiunt, sed ex eisdem donis intumescunt, et magni prae caeteris videri volunt. Atque omnipoteninter proximos superbire. Qui etiam praedones non immerito vocantur, quia dum loquuntur quae non faciunt, in usum locutionis suae verba justorum tollunt. Sed quia haec ipsa verba superna eis gratia tribuit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tit: ut & is qui raꝑe sinit᷑. ceca¬
tus mente. culpã augeat: & is
qͥ rapinã patitur. iam in eiꝰdem
rapinȩ dampno. ꝓalia quã ante
ꝑpetrauit culpaᷤᷤ feriat᷑. Eoce enĩ
quidam in montis fauce consti¬
tutus insidiat᷑ iterantibus: sed
is qui iter agit. inĩqua fortasse qͣdam
aliqͣndo ꝑpetrauit: eiq omp̃c ds ma¬
lũ suũ in p̃senti uita retribuens atq
spoliare rebus uel etiam inte-¬
rire permittit. Quod gͦ. predo
iniuste appetiit᷑: hoc equissimus
iudex. iuste fieri ꝑmisit: ut & ille
reciꝑ& quod in iuste fęcerat᷑ &
iste grauiꝰ quandoq feriat᷑. ꝑ cuiꝰ
nequissimã uoluntatẽ. culpam
ompc deus in alterũ iuste uindicã¬
uit. Ille purgat᷑ qui opprimitur:
isti reatus augetur qͥ opprimit:
ut uel de fundo nequiciȩ. qͣndoq
ad pęnitentiã redeat: uel ñ re-¬
uertens tantõ grauiꝰ ȩt̾na damp¬
natione feriatur: quanto diu est
in sua iniqͥtate toleratus. Cũ illo

Expanded text:
tit, ut et is qui rapere sinitur, caecatit, ut et is qui rapere sinitur, caecatus mente culpam augeat, et is qui rapinam patitur, jam in ejusdem rapinae damno, pro alia quam ante perpetravit culpa, feriatur. Ecce enim quidam in montis fauce constitutus, insidiatur itinerantibus; sed his qui iter agit, iniqui fortasse quaedam aliquando perpetravit; eique omnipotens Deus malum suum in praesenti vita retribuens, atquspoliari rebus, vel etiam interire permittit. Quod ergo praedo injuste appetiit, hoc aequissimus judex juste fieri permisit, ut et ille reciperet quod injuste fecerat: et iste gravius quandoque feriatur, per cujus nequissimam voluntatem, culpam omnipotens Deus in alterum juste vindicavit. Ille purgatur qui opprimitur; in isto reatus augetur qui opprimit, ut vel de fundo nequitiae quandoque ad poenitentiam redeat, vel non revertens, tanto gravius aeterna damnatione feriatur, quanto diu est in sua iniquitate toleratus. Cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
in manibꝰ eoꝵ. facile. ẽ. hominẽ
difficile uͦ. ẽ. eas cũ non hab&. ui¬
les estimare. Unde patent̾ osten¬
dit. quantus contemptus terre¬
narũ rerum. in beati iob cogita¬
tione fuerit: qui tẽ dicit nulla
.eẽ. q̃ habundant repbis: quando
omnia amisit. Ait ergo. Habun¬
dant tabernacula predonũ. &
audacter ꝓ̃uocant dm̃: qͥa plerũq
mali eo magis contra dm̃ suꝑbi¬
unt: quo ab eius largitate &
contra meritum ditant᷑: & qui
ꝓuocari bonis ad meliora debu
erunt. donis peiores fiunt. S
intelligendum nobis. ẽ. quomͦ p̃¬
dones appellentur : dum ꝓtinus
additur. cũ ipse dederit omnia
in manibus eoꝵ. Si enĩ p̃dones
sunt: uiolent᷑ abstuler̃. Et dubiũ
non. ẽ: quia uiolentoꝵ ñ sit ad¬
uitor deus. Quomͦ gͥ ipse dat. qđ
hi qui p̃dones suntꝰ nequit᷑ tol¬
lunt: Ded sciendum. ẽ. qͥa aliud
buit: aliud qđ iratus habere si¬
nit. Nam quod ꝑuerse p̾dones
faciunt. hoc dispensator ęquissi¬
mus fieri non nisi iuste ꝑmit¬

Expanded text:
acile est hominem difficile vero est eas, cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur quantus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, 367 quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, quia plerumque mali eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur; et qui provocari bonis ad erunt, donis pejores fiunt. Sed intelligendum est nobis, quomodo praedones appellentur, dum protinus addatur: Cum ipse dederit omnia in manibus eorum. - Si enim praedones sunt, violenter abstulerunt: et dubium non est, quin violentorum non sit adjutor Deus. Quomodo igitur ipse dat, quod hi qui praedones sunt, nequiter tollunt? Sed sciendum est, quia aliud buit, aliud quod iratus habere sinit. Nam quod praedones perverse faciunt, hoc dispensator aequissimus fieri, non nisi juste permit
Abbreviated transcription (Latin):
a maligni sp̃c potestate liberat᷑. qͥa
quisqͥs iã t̾rena desidia subegit:
uitã in se carnalis conuersationis
extinguit: & mundo mortuus
appar&: quia possessore prauoqͥ
ꝑ ĩmunda desideria se agitabat
carae. Quẽ multi mortuũ dicuã:
qͥa qͥ sp̃italit̾ uiuere nesciunt:
eũ qui carnalia bona ñ sequitur.
quia ipsi quoq derisores simpli-¬
ciũ xp̃ianitatis nõmine censent᷑
reuerentia religionis pressi. exhi-¬
bere malum publicȩ irrisionis
erubescunt. Unde fit ut apud se
tumidi. tacentesq derideant:
quos abiectos ualde. atq infimos
ꝑ simplicitatẽ putant. Bene gͦ
dr̃. lampas contempta apud co-¬
gitationes diuitũ: qͥa suꝑbi qͥq
dũ pensare bona sequentia nesci.
ut electus quisq qui ad ȩternã
felicitatem ducit᷑: continua hic
aduer sitate deprimat᷑. Non hc̃
rerũ habundantia fulciat: non
dignitatũ gła honorabilẽ osten-¬
datꝰ: nulla ei obsequentiũ fre-¬
quentia suppetat: nulla hc̃ hu-¬

Expanded text:
beratur, quia quisquis jam terrena desideria subegit, vitam in se carnalis conversationis exstinguit, et mundo mortuus apparet, quia possessore pravo qui per immunda desideria se agitabat caret. Quem multi mortuum dicunt, quia qui spiritualiter vivere nesciunt, eum qui carnalia bona non sequitur quia ipsi quoque derisores simplicium Christianitatis nomine censentur, reverentia religionis pressi, exhibere malum publicae irrisionis erubescunt. Unde fit ut apud se tumidi tacentesque derideant, quos abjectos valde atque infimos per simplicitatem putant. Bene ergo dicitur: Lampas contempta apud cogitationes divitum, quia superbi quique, dum pensare bona sequentia, ut suput electus quisque, qui ad aeternam felicitatem ducitur, continua hic adversitate deprimatur, non hunc rerum abundantia fulciat, non dignitatum gloria honorabilem ostendat, nulla ei obsequentum frequentia suppetat, nulla hunc hu
Abbreviated transcription (Latin):
bri sequentia mysterioꝵ uirtutibꝰ
extensa. complecti brȩuit᷑ expo-¬
nendo non possumꝰ: ea necesse. ẽ.
ut aliis uoluminibus reseruemꝰ:
quatinꝰ & lector tanto feruentior
ad legendi studiũ redeat: quanto
Qui gͦ ab aliis actibus uacat le¬
gat cętera multiplicit̾ dicta: eui
uero ad studiose legendum non
uacat᷑: huiꝰ partis ei breuitas pla¬
ceat : in qua nͨ tam quȩ sentimus
dicimus: quã ea quȩ sunt dicen¬
da signamus. Agit᷑ qm̃ in ea mul¬
ta sicut me loquente excepta sunt.
a dereliqui: immutationẽ stĩi
tor meus ȩquanimit᷑ accipe:
a & sepe eosdem cibos edentibꝰ
reducere semꝑ ad memorũ¬

Expanded text:
bri sequentia mysteriorum virtutibus extensa complecti breviter exponendo non possumus, ea necesse est ut aliis voluminibus reservemus, quatenus lector tanto ferventior ad legendi studium redeat, quantoQui ergo ab aliis actibus vacat, legat caetera multipliciter dicta. Cui vero ad studiose legendum non vacat, hujus partis ei brevitas placeat, in qua non tam quae sentimus dicimus quam ea quae sunt dicenda signamus. Igitur quoniam in ea multa, sicut me loquente excepta sunt, ita dereliqui, immutationem styli lector meus aequanimiter accipe, quia et saepe eosdem cibos edentibusreducere semper ad memor
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc int̾nis sensibus retractantes.
uehement᷑ in sem& ipsis insecunt᷑.
Afflictione se conterunt: magnisq
cruciatibus uel minima in se pͣua
diydicant: atq hȩc ꝑ pęnitentiã
dampnant. Quod iccirco agunt
ut in conspectu ȩt̾ni iudicis & ipsi
inueniri in quantũ. ẽ. possibile in¬
rep̃hensibiles debeant: & hi qͥ eos
sic se iudicare conspiciunt. em̃dã¬
re sem& ipsos a culpis grauioribus
inardescant. Quod uidelic& bea¬
tus iob. corã amicis suis tempora¬
lem głam tenentibus. & transeun¬
tia bona laudantibus fecerat: sed¬
tam̃ eoꝵ sensum ad cognoscendã
utilitatẽ flagelli sui ꝑducere ñ
ualebat. ut scilic& pensare pos¬
sent. quod non solũ ꝓsꝑa omp̃c¬
deus tribuer&e: sed nonnũquam
etiã aduersa ꝓpitiꝰ irrogar&e. Un¬
de bene dicit᷑. Quare lacero car-¬
nes meas dentibus meis : Ac si pa-¬
tent᷑ dicat. Cur int᷑nis sensibꝰ car¬
nalia siqua fuerunt in me facta

Expanded text:
haec, in internis sensibus retractantes, haec, in internis sensibus retractantes, vehementer in semetipsis insequuntur, afflictione se conterunt, magnisque cruciatibus vel minima in se prava dijudicant, atque haec per poenitentiam damnant. Quod idcirco agunt, ut in conspectu aeterni judicis et ipsi inveniri, in quantum est possibile, irreprehensibiles debeant, et hi qui eos sic se judicare conspiciunt emendare semetipsos a culpis culpis gravioribus inardescant. Quod videlicet beatus Job coram amicis suis temporalem gloriam tenentibus, et transeuntia bona laudantibus, fecerat; sedtamen eorum sensum ad cognoscendam utilitatem flagelli sui perducere non valebat, ut scilicet pensare possent quod non solum prospDeus tribueret, sed nonnunquam etiam adversa propitius irrogaret. Unde bene nunc dicit: Quare lacero carnes meas dentibus meis? Ac si aperte dicat: Cur internis sensibus carnalia, si qua fuerint in me facta,
Abbreviated transcription (Latin):
re potuit. Unde recte etiã scrip.¬
tum. ẽ. Om̃is homo qui comedit
luam acerbam: obstupescent den-¬
tes eius. Quid nãq acerba uua:¬
nisi peccatũ. ẽ: Nua qͥppe acerba
est: fructus ante tempus. Quisqͥs
em̃ p̃sentis uitȩ delectationibus
satiari desiderat: quasi fructꝰ ante
tempus comede festinat. Qui gͥ
uuam acerbam cõmedit. dentes
eius obstupescunt: quia qͥ p̃sentis
mundi delectatione pascit᷑ int̾ni
eius sensus ligant᷑: ut iam sp̃italia
mandere. id. ẽ intelligere neq̃ant:
quia unde in exterioribꝰ delecta¬
ti sunt. inde in intimis obstupes¬
cunt: & dũ peccato anima pasci¬
tur: pane̾ iusticiȩ edere ñ ual&:
qm̃ ligati dentes ex peccati consu¬
etudine. iustũ quod intus sapit
edere nequaquã possunt. Hoc gͥ
loco. qͥa dentes ut diximꝰ. int̾nos
sensus accipimꝰ: considerare magno¬
ꝑe quid agere iusti soleant debemꝰ:
Qui plerũq siqua in se quãlib&
leuiter carnalia. ẽẽ. dep̃hendusi:

Expanded text:
re potuit. Unde recte etiam scripre potuit. Unde recte etiam scriptum est: Omnis homo qui comederit uvam acerbam, obstupescent dentes ejus . Quid namque uva acerba nisi peccatum est? Uva quippe acerba est fructus ante tempus. Quisquis enim praesentis vitae delectationibus satiari desiderat quasi fructus ante tempus comedere festinat. Qui igitur uvam acerbam comedit, dentes ejus obstupescunt, quia qui praesentis mundi delectatione pascitur, interni ejus sensus ligantur, ut jam spiritalia mandere, id est intelligere nequeant, quia unde in exterioribus delectati sunt, inde in intimis obstupescunt. Et dum peccato anima pascitur, panem justitiae edere non valet, quoniam ligati dentes, ex peccati consuetudine, justum quod intus sapit edere nequaquam possunt. Hoc igitur loco, quia dentes, ut diximus, internos sensus accipimus, considerare magnopere quid agere justi soleant debemus. Qui plerumque, si qua in se quamlibet leviter carnalia esse deprehendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
meis: Seriptura sacra dentes. ali¬
quando scĩ p̃dicatores: aliquando
uͦ int̾m accipi sensus solent. De sc̃is
enĩ p̃dicatoribꝰ. sponsȩ dictũ. ẽ. Den¬
tes tui sicut greges tonsarũ: quę
ascenderunt de lauachro. Unde
& uni eoꝵ ostensis in figura gentibꝰ.
dicit᷑. Macta & mandũca: id est
uetustatẽ earum contere: & in
corpꝰ eccłȩ. uidelic&e in tua mẽbra
conuerte. Rursum quia dentes in¬
teriores sensus accipi solent: ihere¬
mias ꝓpħa testat᷑ dicens. Fregit
ad numerũ dentes meos. ꝑ dentes
& enĩ cibus frangit᷑: ut glutiatur
Unde non immerito. in dentibus.
internos sensus accipimꝰ: qui sin¬
gula quȩ cogitant. quasi manduis.
& cõminuunt: atq ad uentrem
memoriȩ transmittunt. Quos ꝓ¬
pħa ad numerũ fractos dicit : qͥa
iuxta mensurã uniꝰcuiꝰq peccati.
intelligentiȩ cecitas generat᷑ in
sensibus: ut scđm quod quisq egit
exterius: in eo obstupescat. quod
de int̾nis atq in uisibilibꝰ intellige.¬

Expanded text:
In Scriptura sacra dentes aliquando sancti praedicatores, aliquando vero interni accipi sensus solent. De sanctis enim praedicatoribus, sponsae dictum est: Dentes tui sicut greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Unde et uni eorum ostensis in figura gentibus dicitur: Macta et manduca ; id est, vetustatem earum contere, et in corpus Ecclesiae, videlicet in tua membra, converte. Rursum quia dentes interiores sensus accipi solent Jeremias propheta testatur, dicens: Fregit ad numerum dentes meos . Per dentes etenim cibus frangitur, ut glutiatur. Unde non immerito in dentibus internos sensus accipimus, qui singula quae cogitant quasi mandunt et comminuunt, atque ad ventrem memoriae transmittunt. Quos propheta ad numerum fractos dicit, quia juxta mensuram uniuscujusque peccati intelligentiae caecitas generatur in sensibus, et secundum quod quisque egit exterius, in eo obstupescit quod de internis atque invisibilibus intellige
Abbreviated transcription (Latin):
modo extinctus ȩstimat᷑. Qđ bene
nr̃i miraculum redemptoris sig¬
nat. cũ ab ĩmundo spũ hominẽ
liberat: de quo nimirũ scriptũ ẽ
clamans & multũ discerpens eũ.
exiit ab eo: & factus. ẽ. sic̃ mor¬
tuus: ita ut multi dicerent. quia

Expanded text:
modo exstinctus aestimatur. Quod bene modo exstinctus aestimatur. Quod bene nostri miraculum Redemptoris signat, cum ab immundo spiritu hominem liberat, de quo nimirum scriptum est: Clamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo; et factus est sicut mortuus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
puluerẽ. cineremq pensabat:
Aut quando hc̃ res possessa extol
ler&: qui de se quoq earũ uideli¬
c& possessore. tam abiecta sentir&e:¬
& res terrenȩ ñ suppetunt : & ta¬
men apud se ꝑ fastum tumoris
erigunt᷑. Hos & census ad osten¬
sionẽ potentiȩ minime subuehit:
diuites addicit. Quoscũq gͦ se¬
quentis uitȩ amor ñ humiliat:
hoc in loco sacer sermo diuites
appellat: quia in iudicii quiq
ultione non discrepant: utrũ re¬
bus. an solis moribus intumescaq̃.
Qui cũ uitam simpliciũ in hoc
mundo humilem. abiectãq de¬
spiciunt: elatis protinꝰ
quaquã quippe his. hoc exterius
adesse considerant: ad qđ ipsi to.¬
tis conatibus anhelant. Quasi
stultos gͦ despiciunt: qͥ scilicoe
ea non habent. quȩ ipsi utiq
uel habendo. uel solũmͦ amando
moriunt᷑. Et quasi mortuos eos¬
deputant: quos nequaquã secũ
uiuere carnalit̾ pensant. Qui ẽ¬
nĩ ab huiꝰmodi appetitu morit᷑

Expanded text:
pulverem cineremque pensabat? pulverem cineremque pensabat? Aut quando hleret, qui de se quoque, earum videlicet possessore, tam abiecta sentireet res terrenae non suppetunt, et tamen apud se per fastum tumoris eriguntur. Hos et census ad ostensionem potentiae minime subvehit, divites addicit. Quoscunque ergo sequentis vitae amor non humiliat, hoc in loco sacer sermo divites appellat, quia in judicii quoque ultione non discrepant utrum rebus an solis moribus intumescant. Qui cum vitam simplicium in hoc mundo humilem abjectamque conspiciunt; elatis protinusquaquam quippe eis hoc exterius adesse considerant, ad quod ipsi totis conatibus anhelant. Quasi stultos ergo despiciunt qui scilicet ea non habent quae ipsi utique vel habendo, vel solummodo amando, moriuntur; et quasi mortuos deputant, quos nequaquam secum vivere carnaliter pensant. Qui enim ab hujus mundi appetitu moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ dõ immolant: quã ab homi¬
nantes rẽꝓbi. fatuitatẽ putant:
Quȩ nimirum iusti simplicitas
brȩuit̃. sed sufficient᷑ expͥmit᷑: cũ
p̃tinus subinfert᷑. L ampas con
dũ suꝑbis apud se cogitationibꝰ
tument: QNam sunt ñnulli
Et sunt nonnulli qui dũ se terre¬
nis opibus habundare conspiciuñ.
ueras dei diuitias ñ reqͥrunt: atq¬
ȩt̾nã patriã non amant: qͥa hoc
sibi sufficere qđ rebꝰ temporalibꝰ¬
fulciunt᷑ putant Non . ẽ. gͦ cen¬
sus in crimine: sed affectꝰ. Cunc¬
ta enĩ que deus condidit bona st̾:
sed qui bonis male utit᷑: ꝓfecto
agit ut quasi ꝑ edacitatis inglu¬
uiem. eo ꝑ quẽ uiuere potuit
pane moriatur. Pauꝑ ad requiẽ
lazarus uenerat: suꝑbũ uͦ diui¬
tẽ. tormenta cruciabant: sed tam̃
diues abraham fuerat. qͥ in sinu
lazarũ tenebat. Qui tam̃ auctori
suo colloquens dicit. Loquar ad
dñm meum: cũ sim puluis & ci¬
nis. Quid itaq iste diuitias suas

Expanded text:
dinem Deo immolant, quam abomidinem Deo immolant, quam abominantes reprobi fatuitatem putant. Quae nimirum justi simplicitas breviter, sed sufficienter exprimitur, cum protinus subinferdum superbis apud se cogitationibus tument? Nam sunt nonnulli,Et sunt nonnulli, qui, dum se terrenis opibus abundare conspiciunt, veras dei divitias non requirunt atquesibi sufficere, quod rebus temporalibfulciuntur, putant. Non est ergo census in crimine, sed affectus. Cuncta enim quae Deus condidit bona sunt; sed qui bonis male utitur profecto agit ut, quasi per edacitatis ingluviem, eo per quem vivere debuit pane moriatur. Pauper ad requiem Lazarus venerat, superbum vero divitem tormenta cruciabant . Sed tamen dives Abraham fuerat, qui in sinu Lazarum tenebat; qui tamen auctori suo colloquens, dicit: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Quid itaque iste divitias suas
Abbreviated transcription (Latin):
facere : nullam iniuriȩ ultionẽ
querere: ꝓ ueritate contumeliã.
lucru putare. Sed hȩc iustorũ
simplicitas deridet᷑: quia ab huiꝰ
mundi sapientibus. puritatis uir¬
tus fatuitas credit᷑. Om̃e enĩ qđ
innocent᷑ agitur : ab eis ꝓculdubio
stultũ putat᷑. Et quicquid in o¬
ꝑe ueritas approbat: carnalis sa¬
pientiȩ fatuum sonat. Quid nãq
stultiꝰ uidet᷑ mundo. quã mentẽ
uerbis ostende: nil callida machi¬
natione simulare: nullas iniuriis
contumelias reddere: ꝓ maledi-¬
centibus orare: pauꝑtatẽ q̃rere:
possessa relinquere: rapientiñ
resistere: ꝑcutienti. alteram ma¬
xillam p̃bere : Unde bene huiꝰ
mundi dilectoribus. ille egregius
nant᷑. Sed quod ab hominantur
egiptii. hoc isrłitȩ deo offer̃: qͥa
simplicitatẽ conscientiȩ quã iniu¬
sti quiq uelut infima̾ abiectãꝙ
despiciunt: hanc iusti in uircutis
sacrificium uertunt. E excolen¬
tes recti puritatem ac mansuetũ¬

Expanded text:
facere; nullam injuriae ultionem facere; nullam injuriae ultionem quaerere, pro veritate contumeliam lucrum putare. Sed haec justorum simplicitas deridetur, quia ab hujus mundi sapientibus puritatis virtus, fatuitas creditur. Omne enim quod innocenter agitur, ab eis procul dubio stultum putatur; et quidquid in opere veritas approbat, carnali sapientiae fatuum sonat. Quid namque stultius videtur mundo quam mentem verbis ostendere, nil callida machinatione simulare, nullas injuriis contumelias reddere, pro maledicentibus orare, paupertatem quaerere, possessa relinquere, rapienti non resistere, percutienti alteram maxillam praebere? Unde bene hujus mundi dilectoribus ille egregius nantur; sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam injusti quique velut infimam abjectamque despiciunt, hanc justi in virtutis sacrificium vertunt; et excolentes recti puritatem ac mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
citas. Huiꝰ mundi sapientia. ẽ. cor
machinationibus tegere: sensũ
uerbis uelare : quȩ falsa sunt ue¬
ra ostendẽ: quę uera sunt. fallã¬
cia de monstrare. Hȩc nimirum
prudentia. usu a iuuenibꝰ scit᷑.
hec a pueris p̾cio discit᷑. Hanc qͥ
sciunt cȩteros despiciendo suꝑbi¬
unt: hanc qui nesciunt: subiec¬
ti. & timidi. in aliis mirant᷑: qͥa
ab eis hȩc ẽadem duplicitatis iniq¬
taᷤᷤ nomine palliata diligit᷑ dũ m̃tis
ꝑuersitas. urbanitas uocat᷑. Hȩc
sibi obsequentibus p̃cipit honoꝵ
culmina querere: adepta tẽpora¬
lis głȩ uanitate gaudere: irroga¬
ta ab aliis mala multipliciꝰ red¬
dere: cũ uires suppetunt. nullis
resistentibus cedere: cum uirtu¬
tis possibilitas deest. quicqͥd ex¬
plere ꝑ maliciã non ual&. hoc in
pacifica bonitate si mulare. At
ꝑ ostensionem fingere: sensũ uer¬
bis aperire: uera ut sunt diligere
falsa deuitarer bona gratis exhi¬
bere: mala libentiꝰ tolerare quam

Expanded text:
tur. --Hujus mundi sapientia est, cor machinationibus tegere, sensum verbis velare, quae falsa sunt vera ostendere, quae vera sunt fallacia demonstrare. Haec nimirum prudentia usu a juvenibus scitur, haec a pueris pretio discitur, hanc qui sciunt caeteros despiciendo superbiunt; hanc qui nesciunt, subjecti et timidi in aliis mirantur, quia ab eis haec eadem duplicitas iniquitatis, nomine palliata, diligitur, dum mentis perversitas urbanitas vocatur. Haec sibi obsequentibus praecipit honorum culmina quaerere, adepta temporalis gloriae vanitate gaudere, irrogata ab aliis mala multiplicius reddere, cum vires suppetunt nullis resistentibus cedere, cum virtutis possibilitas deest, quidquid explere per malitiam non valet, hoc in pacifica bonitate simulare. At r ostensionem fingere, sensum verbis aperire, vera ut sunt diligere, falsa devitare, bona gratis exhibere, mala libentius tolerare quam
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Sicut clausa ianua in do.¬
mo. quȩ intus membra lateant
ignorat᷑: sic plerũq stultus si
tacuerit. ut rũ sapiens. an sit stul¬
tus abscondit᷑. si tam̃ nulla alia
oꝑa ꝓdeunt. quȩ sensum etiam
cos suos aspiciens uelle apparere
quod ñ erant: eos ad tacendum
ammonuit: ne possent apparẽ¬
re quod erant. Unde & ꝑ salomo¬
ne̾ dr̃. St ultus si tacuerit: sapi¬
ens putabit᷑. Sed quia stultus cũ
loquit᷑ ꝑ hoc quod sua infert.
sapientium uerba pensare non
sufficit: recte adhuc postquã si¬
lentiũ indixit. adiungit. Au.¬
dite gͦ correctiones meas : & u¬
diciũ labioꝵ meoꝵ at tendite
Bene autẽ prius correctionem
& postmodum iudiciũ intulit:
quia nisi ꝑ correctionẽ priꝰ tu¬
mor stulti deprimat᷑: nequaꝗͣ
deus indig& ur̃o mendacio᷑: ut
ꝓ illo loquamini dolos: Deus m̃¬
dacio ñ indig&e: quia ueritas. ful¬
ciri non querit auxilio falsitatis:
Heretici autẽ quia ea quȩ pͣue
de dõ intelligunt. ex ueritate

Expanded text:
entium. --Sicut clausa janua in domo quae intus membra lateant ignoratur, sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam cos suos aspiciens velle apparere quod non erant, eos ad tacendum admonuit, ne possent apparere quod erant. Unde et per Salomonem dicitur: Stultus, si tacuerit, sapiens putabitur . Sed quia stultus, cum loquitur, per hoc quod sua infert sapientium verba pensare non sufficit, recte adhuc, postquam silentium indixit, adjungit: dite ergo correptiones meas, et judicium labiorum meorum attendite. - Bene autem prius correptionem, et postmodum judicium intulit, quia nisi per correptionem prius tumor stulti deprimatur, nequaquDeus indiget vestro mendacio, ut pro illo loquamini dolos? - Deus mendacio non eget, quia veritas fulciri non quaerit auxilio falsitatis. Haeretici autem quia quae prave de Deo intelligunt, ex veritate
Abbreviated transcription (Latin):
contempsit: seseq apud se in
cultis retinens: eos quos ex te¬
ora querere comꝑit. ingratos
ris reliquit: magis eligens aꝑi
a suꝑbientibus despici: quã.
credentibus uacua uoce laud
Unde & ꝓtinꝰ lampas ista cor¬
pta. ẽ: sicut illic subdit᷑. Sp̃i¬
uit autẽ illũ herodes cum e¬
citu suo: & illisit indutũ uest
alba. Sed contempta lampas
in terra irrisiones tolerat: de
lo ꝑ iudicium choruscat Nnc
hic apte subiungit᷑. Parata ai
tempus statiitũ. De qͦ uidelic
tempore ꝑ psalmistã dicit. C
accepero tempus: ego iustici
ciꝑe: usq ad tempora restitutio.¬
nis. Lapas gͦ quȩ nc̃ contempnit᷑.
ad statutũ tempꝰ uentura p̾¬
parat᷑: quia ipse peccata in die
ultimo iudicat: qͥ nc̃ peccantiũ
derisiones portat: & tanto tc̃
durius districtionẽ exerit qͣnto
nc̃ uocandis peccatoribꝰ suã le¬
niusn¬

Expanded text:
contempsit, seseque apud se in contempsit, seseque apud se in occultis retinens, eos quos exteriora quaerere comperit, ingratos foras reliquit; magis eligens aperte a superbientibus despici, quam a non credentibus vacua voce laudari. Unde et protinus lampas ista contempta est, sicut illic subditur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit indutum veste alba . Sed contempta lampas quae in terra irrisiones tolerat, de coelo judicium coruscat. Crata ad tempus statutum. De quo videlicet tempore per Psalmistam dicit: Cum accepero tempus, ego justitias cipere, usque ad tempora restitutionis . Lampas ergo quae nunc contemnitur ad statutum tempus ventura praeparatur, quia ipse peccata in die ultimo judicat, qui nunc peccantium derisiones portat. Et tanto tunc durius districtionem exerit, quanto nunc vocandis peccatoribus suam lenius
Abbreviated transcription (Latin):
fulgae. Lib& inter hȩc ad redẽ¬
ptoris uias. mentis oculos tolle-¬
re: sensimq a membris. ad ca-¬
put uenire. Ipse enĩ nob lãpas
ueracit̃ extitit : qui ꝓ redem¬
ptione nr̃a in cruce moriens. te-¬
nebrosis nr̃is mentibus lucẽ ꝑli
gnũ fudit. Hac nos lãpade ioh̃s
uluminari conspexerat: cũ dice¬
lit. Erat lux uera: q̃ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in mun
dũ. Quã tam̃ apud cogitationes
diuitũ contemptã uidit: cũ pau-¬
lõpost subdidit. In ꝓpria uenit:
& sui eum ñ receper᷑. Huiꝰ la̾padis
flãmas herodes explorare uoluit:
cũ eius miracula uidere concupi¬
uit: sicut scriptũ. ẽ. Erat enĩ ex
multo tempore cupiens uidere eiꝰ
eo qđ audiss& multa de eo: & spera¬
bat signũ aliquod uidere ab eo fie¬
ri. Sed lampas hȩc ante eius ocul
nullo radio lucis emicuit: quia
qui se non pie sed curiose quesiei¬
nichil de se mirabile ostendit. Ii¬
quisitus quippe redemptor tac¬
it. expectatus miracula exhibi

Expanded text:
a. --Libet inter haec ad Redemptoris vias mentis oculos attollere, sensimque a membris ad caput venire. Ipse enim nobis lampas veraciter exstitit, qui, pro redemptione nostra in cruce moriens, tenebrosis nostris mentibus lucem per lignum fudit. Hac nos lampade Joannes illuminari conspexerat, cum dicebat: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quam tamen apud cogitationes divitum contemptam vidit, cum paulo post subdidit: In propria venit et sui eum non receperunt . Hujus lampadis flammas Herodes explorare voluit, cum ejus miracula videre concupivit, sicut scriptum est: Erat enim ex multo tempore cueo quod audisset multa de illo; et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri . Sed lampas haec ante ejus oculos nullo radio lucis emicuit, quia ei qui se non pie, sed curiose quaesierat, nil de se mirabile ostendit. Inquisitus quippe Redemptor tacuit, exspectatus miracula exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
quod nitit᷑. suꝑni regiminis loro
teneat᷑: & inde magis uota sua
ad uitam impleat: unde uitae
suȩ studia & contra ꝓpriã uolun¬
tatẽ calcat. Multa sophar fortia
ꝓtulit: sed quod meliori se hec lo.¬
quat᷑ nescit. Unde adhiic incre-¬
pando subiungit. Gu autem fir¬
masti cor tuũ: & expandisti ad eũ
manus tuas. firmari cor non hoc
loco ꝑ uirtutẽ dr̃: sed ꝑ insensibi¬
litatem. Om̃is nanq animꝰ qͥ dis¬
trictionis intimȩ consideration
se subicit: ex eius ꝓtinꝰ timore
mollescit : eumq sagitta diui¬
nȩ formidinis penetrat: qͥa in-¬
firma uiscera ꝑ humilitatem ge¬
stat. Quisquis autẽ ꝑtinacia in-¬
sensibilitatis obdurescit. quasi cor
firmat: ne hoc iacula timoris su-¬
ꝑni confodiant. Unde quibꝰdam

Expanded text:
quod nititur, superni regiminis loro quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpando subjungit: masti cor tuum, et expandisti ad eum manus tuas. - Firmasti cor non hoc per virtutem dicitur, sed per insensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. Unde quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
do: & celsitudinẽ non solum nrãm
intelligentiã: sed etiã uota suꝑando:
& ꝓfunditatẽ suam exhib& occultos
& illicitos cogitationũ motus dis¬
tricte iudicando. Sed eius celsitu¬
do. & ꝓfunditas. quã sint inuestiga¬
biles nullus agnoscit: nisi qui uel
contemplatione ad sũma ꝓuehi.
uel occultis motibus resistens tem¬
ptationũ cȩperit importunitate
turbari. Unde & beato iob dr̃. Ex¬
celsior cȩlo. ẽ. & quid facies: Pro¬
fundior inferno: & unde cognosces:
Ac si ei aꝑto despectu diceret᷑. Pro¬
funditatẽ eius atq excellentiã qͣn¬
do tu cognoscere sufficis: qui uel
uir tite ad sũma euehi. uel tem&e¬
ipsum rep̃hendẽ in temptationibꝰ
nescis: Sequit᷑. Si subuerterit

Expanded text:
inem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel, occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequitur: CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nc̃ quasi a tergo subsequens ꝑ
scã desidia explorat. Hȩc psalmista
auctoris nr̃i uestigia bene sequi no¬
uerat: cũ dicebat.. Adhesit anima
mea post te. Quẽ repperire qͦq
usq ad uisionẽ suȩ celsitudinis sa¬
tagebat dicens. Sitiuit anima
mea ad deũ uiuum: quando ue¬
niã & apparebo ante faciẽ dei :¬
Tunc quippe cognitione manife¬

Expanded text:
quem nunc, quasi a tergo subsequens, per quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Sitivit anima mea 345 ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei Tunc quippe cogitatione manife
Abbreviated transcription (Latin):
tentia suꝑna laudauerat:. nec tam̃
a uenia reprobatus excludit᷑: quia
ad uerba contumeliȩ. diuini amo¬
ris zelo ꝑmouet᷑. Qui ꝓ eo quod
beati iob merita non agnoscit: ex
imꝑita adhuc irrisione subiun¬
comp̃hendes: & usq ad ꝑfectũ om¬
nipotentem repperies: Quid dei¬
uestigia. nisi benignitatis illiꝰ uisi.¬
tationes uocat: Quibꝰ nimirũ ꝓ¬
gredi ad suꝑna ꝓuocam᷑. cum eiꝰ
sp̃c afflatu tangim᷑: & extra car¬
nis angustias subleuati. ꝑ amorẽ
cognoscimꝰ auctoris nr̃i contemplan¬
dam speciẽ quã sequam᷑. Nam cũ
mentẽ nrãm spĩtalis patriȩ amor
inflãmat: quasi sequentibus iter
insinuat: & substrato cordi uelut
qđdã uestigiũ dei gradientis impͥ¬
mit᷑: ut ab eo rectis cogitationũ
gressibus uia uitȩ teneatur. Quẽ
enim necdum cernimꝰ: restat neces¬
se.ẽ. ut ꝑ uestigia sui amoris inda¬
gemꝰ: quatinꝰ usq ad contemplatio¬
nis speciẽ quandoq mens inueniat:

Expanded text:
sententia laudaverat; nec tamen sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione subjuncomprehendes, et usque ad perfectum Omnipotentem reperies? - Quid vestigia, nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur, cum ejus spiritus afflatu tangimur, et extra carnis angustias, sublevati per amorem, agnoscimus Auctoris nostri contemplandam speciem quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritalis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ ꝑtrahit: ferrũq de manũ¬
brio ꝓsilit. cũ de correptione. ser¬
mo durior excedit: & amicũ ꝑcũ¬
tiens occidit: qͥa auditorẽ suũ ꝓ¬
lata contumelia. ab spũ dilectio¬
nis interficit. Correpti namq
mens. repente ad odiũ ꝓruit: si
hanc immoderata increpatio plus
quã debuit addicit. Sed is quim
caute ligna ꝑcutit. & ꝓximũ ex¬
tinguit: ad tres necesse. ẽ. urbes q̃¬
giat. ut in una earũ defensus ui¬
uat: quia si ad pęnitentiȩ lam̃ta
conuersus in unitate sacramenti
sub spe. fide. & caritate. ab scondt᷑.
reus ꝓpetrati homicidii ñ tenet᷑¬
rit non occĩdit: quia cũ districtꝰ
iudex uenerit. qui sese nob̃ ꝑ na¬
turȩ nr̃ȩ consortiũ iunxit᷑: ab eo
Iꝓculdubio uindictam de culpae
reatu non expetit: quẽ sub eiꝰ ue¬
nia spes. fides. & caritas. absconat
Citius gͦ culpa dimittit᷑: quȩ neq̃¬
quã maliciȩ studio ꝑpetratur. tin¬
de & sophar iniquũ uocat. quẽ sen

Expanded text:
itatem pertrahit. Ferrumque de manubrio prosilit cum de correptione sermo durior excedit; et amicum percutiens occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si, ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacrasub spe, fide et charitate absconditur. Reus perpetrati homicidii non tenetrit, non occidit. Quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna
Abbreviated transcription (Latin):
ut eoꝵ suꝑbiã corrigat: eẽ. se in¬
feriorẽ negat: & ne suȩ humilita¬
tis limitẽ transeat: eẽ. se suꝑiorẽ
tac&. Nec p̾ferendo sẽ sed confe¬
rendo indicat: quod de se hi qui
sibi longe sunt impares discant᷑.
ut dũ sponte inflectit᷑ sapientia
quȩ emin& : nequaquã se contra
uires erigat. scientia quȩ iacet:
Quos bene mox ad ęqualitatis
sensum reuocat: qͥa tumere ual¬
de quasi de singularitate mag¬
nitudinis pensat: cũ subsequent᷑
stis ignorat: Ac si aꝑte dicat:
Cum cunctis sint nota q̃ dicitiᷤ
de dictoꝵ scientia singularit̃
cur tu metis : Quia gͥ elationem
arrogantiũ. ad ȩqualitatis cõmu¬
nionem reuocans. ꝑfecta corre¬
ptione redarguit: ad doctrinȩ
nc̃ sententias erũpit: ut amici eiꝰ
humilitate priꝰ discerent:. uerita¬
tis pondera quã reuerent̃ audi¬

Expanded text:
 esse se inferiorem negat; et ne suae humilitatis limitem transeat, esse se superiorem tacet: nec preferendo se, sed conferendo, indicat quod de se hi qui sibi longe sunt impares discant, ut dum sponte inflectitur sapientia quae eminet, nequaquam se contra vires erigat scientia quae jacet. Quos bene mox ad aequalitatis sensum revocat, quia tumere valde quasi de singularitate magnitudinis pensat, cum subsequenter  ignorari. --Ac si aperte dicat: Cum cunctis sint nota quae dicitis, de dictorum scientia singulariter cur tumetis? Quia igitur elationem arrogantium ad aequalitatis communionem revocans, perfecta correptione redarguit, ad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam re
Abbreviated transcription (Latin):
um quod intus ꝑman&: leue
fit om̃e ꝓtinꝰ quod foris dolet
bene autẽ p̃sentis uitȩ miserias.
aquis p̃tereuntibus comparat:
quia calamitas transiens. electi
ment̾ẽ nequaquã ui concussio¬
nis subruit: sedtam̃ tactu mero¬
ris infundit. Nam madoe qͥdem
ꝑcruoiẽ uulneris: & si asue certi¬
in uniuscuiꝰq iusti animo. malig¬
noꝵ quoq spũũ temptam̃ta gras¬
sant᷑: ut exterius ex ꝑcussione do¬
leat: & intus aliquatenꝰ ex tem¬
ptatione frigescat. Sed nequaquã
gr̃ã deserit: quȩ quo nos duriꝰ ex
dispensatione ꝑcut it: eo amplius¬
& ex pietate custodit. Nam cum
tenebrescere ꝑ temptationẽ &pe¬
rit: sese iterum lux interna suc¬
cendit. Unde & subdit᷑. Et quasi¬
meridianus fulgor consurg& tibi
ad uesperũ. Fulgor quippe meri¬
dianꝰ in uesꝑe. ẽ. uirtutis renouã¬
tio in tẽptatione: ut repentino cari¬
tatis feruore menᷤᷤ uigeat᷑ qͦ ĩa sibi

Expanded text:
um quod intus permanet, leve um quod intus permanet, leve fit protinus omne quod foris dolet. Bene autem praesentis vitae miserias aquis praetereuntibus comparat, quia calamitas transiens, electi mentem nequaquam vi concussionis obruit, sed tamen tactu moeroris infundit. Nam madet quidem per cruorem vulneris, etsi a suae certiin uniuscujusque justi animo malignorum quoque spirituum tentamenta grassantur, ut exterius ex percussione doleat, et intus aliquatenus ex tentatione frigescat. Sed nequaquam gratia deserit, quae quo nos durius ex dispensatione percutit, eo amplius ex pietate custodit. Nam cum tenebrescere per tentationem coeperit, sese iterum lux interna succendit. Unde et subditur: CAmeridianus fulgor consurget tibi ad vesperum. - Fulgor quippe meridianus est, in vespere virtutis renovatio in tentatione, ut repentino charitatis fervore mens vigeat, quae jam
Abbreviated transcription (Latin):
uisceris: & quasi aquarũ quȩ
p̃terierint non recordãberis
Mala uitȩ p̾sentis tanto duriꝰ
animus sentit: quanto pensare
honũ qđ sequit᷑ negligit. Cũꝙ
p̾mia non uult considerare quȩ
restant: grauia estimat. ẽẽ. q̃ to¬
lerat. Unde & contra flagelli ie¬
tũ. cogitatio cȩca conquerit᷑. e
quasi infinita calamitas credt᷑.
quȩ diebus cursu labentibꝰ coti¬
die finit᷑. At si semel quisq ad
ȩt̃na se erigat: atq in his quȩ in¬
cõmutabilit̾ ꝑmanent. oculũ cor¬
dis figat: ꝓpe nil. ẽẽ. hic conspi¬
cit. quicquid ad fine̾ currit. Pre¬
sentis uitȩ aduersa tolerat: sed
quasi nichil. eẽ. om̃e qđ labitur
pensat. Quo enĩ se int̾nis gaudi.¬
is robustius inserit: eo minꝰ exte¬
rius dolores sentit. Unde sophar
nequaquã ueritus ausu temera¬
rio docere meliorẽ. exhortat᷑ ad
iusticiã: & demonstrat quã nul.¬
la iusti oculis uideat᷑ pęna. Ac
si aꝑte dicat. Si degustas gaudi.¬

Expanded text:
visceris et quasi aquarum que visceris et quasi aquarum que preterierint non recordaberisMala vitae praesentis tanto durius animus sentit, quanto pensare bonum quod sequitur, negligit; et quo non vult praemia considerare quae restant, gravia aestimat esse quae tolerat. Unde et contra flagelli ictum cogitatio caeca conqueritur, et quasi infinita calamitas creditur, quae diebus cursu labentibus quotidie finitur. At si semel quisque ad aeterna se erigat, atque in his quae incommutabiliter permanent oculum cordis figat, prope nihil esse hic conspicit quidquid ad finem currit. Praesentis vitae adversa tolerat, sed quasi nihil esse omne quod labitur pensat. Quo enim se internis gaudiis robustius inserit, eo minus exterius dolores sentit. Unde Sophar nequaquam veritus ausu temerario docere meliorem, exhortatur ad justitiam, et demonstrat quam nulla justi oculis videatur poena. Ac si aperte dicat: Si degustas gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
do uadunt. & ꝓtinꝰ reuertunt᷑:
quia electoꝵ mentes cũ ꝑ collatã
sibi actiuȩ uitȩ grãm erroris ui¬
as deserunt: redire ad mala mun¬
di nesciunt. quȩ reliquerunt:
Cũ uͦ ꝑ contemplationis aciem.¬
& ab hac se eadem actiua uita
suspendunt. eunt. & redeunt:
quia ꝑ hoc qđ diu ꝑsistere mini¬
me in contemplatione sufficiuq̃:
sese iterũ ad oꝑationẽ funduã:
ut in his quȩ iuxta sibi sunt se
exercendo refoueant: & suꝑ se
rursũ surgere contemplando con¬
ualescant. Sed dum hȩc eadẽ con¬
templatio more debito ꝑ tẽpoꝵ
inter ualla repetit᷑: indeficient̃
ꝓculdubio & in eius soliditate
ꝑsistit᷑: qͥa & si infirmitatis suȩ
ponde suꝑata mens deficitꝰ: hãc
tam̃ iterũ continuis conatib
reparata comp̃hendit: nec stabi¬
litatẽ suã in ea ꝑdidisse dicendi
est. aqua & si semꝑ deficit. hãe
& cũ ꝑdiderit semꝑ inquirit
Sequitꝰ Miseriȩ quoq obli¬

Expanded text:
do vadunt et protinus revertuntur: do vadunt et protinus revertuntur: quia electorum mentes cum per collatam sibi activae vitae gratiam erroris vias deserunt, redire ad mala mundi nesciunt quae reliquerunt; cum vero per contemplationis aciem ab hac se eadem activa vita suspendunt, eunt et redeunt, quia per hoc quod diu persistere minime in contemplatione sufficiunt, sese iterum ad operationem fundunt; ut in his quae sibi juxta sunt se exercendo refoveant, et super se rursum surgere contemplando convalescant. Sed dum haec eadem contemplatio more debito per temporum intervalla repetitur, indeficienter procul dubio et in ejus soliditate persistitur, quia etsi infirmitatis suae pondere superata mens deficit, hanc tamen iterum continuis conatibus reparata comprehendit. Nec stabilitatem suam in ea perdidisse dicenda est, a qua etsi semper deficit, hanc et cum perdiderit semper inquirit. Sequit