comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabit in tab̾naculo tuo. aut quis
requiescet in monte scõ tuo. De¬
sid̾ans ꝓpłia nosse qͦs dignos eccłia sua
dñs iudicaret. tamq̃. pius sacerdos ante
faciem eiꝰ assistens responsa petit. & de
sciscitatione sua cupit se fieri certiorẽ.
Quȩ figura dr̃ erotema. quando interro¬
ganti fit apta responsio. Interrogat
eñ. qͥs in eiꝰ tab̃naculo possit habitare.
S cur uocetur tab̾naculum. paulo dili¬
gentiꝰ ꝑscrutemur. Maiores nr̃i
domꝰ pauꝑum tabernas appellauert᷑.
ꝓpt̾ea quia tantũ trabib ñ adhuc te¬
gulis tegebant᷑ quasi trabernas. Et
quia ibi babitabant & cenabant. sicut
antiquis mos erat. semel cibũ sumere.
rduob nominib unũ tradit᷑ factum
esse uocabulum. id ẽ ex thab̃na & cȩna-¬
culo quasi tab̾naculum. Hinc iã taber¬
nacula consonant̃ dicta sentimꝰ. expe¬
ditionales & subitas habitationes. Nã
& in ueteri testam̃to iussit sibi dñs tab̾¬
naculum fieri. cum israheliticꝰ popłs

Expanded text:
tabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Desiderans propheta nosse quos dignos Ecclesia sua Dominus judicaret, tanquam pius sacerdos ante faciem ejus assistens responsa petit, et de sciscitatione sua cupit se fieri certiorem. Quae figura dicitur erotema, quando interroganti fit apta responsio. Interrogat enim, quis in ejus tabernaculo possit habitare? Sed cur vocetur tabernaculum paulo diligentius perscrutemur. Majores nostri domos pauperum tabernas appellaverunt propterea quia tantum trabibus, non adhuc tegulis tegebantur, quasi trabernas. Et quia ibi habitabant et coenabant, sicut antiquis mos erat semel cibum sumere, ex duobus nominibus unum traditur factum esse vocabulum, id est ex traberna et coenaculo, quasi trabernaculum. Hinc jam tabernacula consonanter dicta sentimus expeditionales et subitas habitationes. Nam et in Veteri Testamento jussit sibi Dominus tabernaculum fieri , cum Israeliticus populus
Abbreviated transcription (Latin):
multa pendentia aut uno uerbo aut
una sententia concludunt᷑. S hic in
sententia factum est. in uerbo autem
ubi inuentũ fuerit. ñ silebimꝰ. Concł.¬
ic est cȩlestis ille decalogus. hoc de
ille complere potuit. qͥ mundi uicia
cum suo auctore ꝓstrauit. S precem᷑
iugit̾ om̃ipotentiam eiꝰ. ut qui talia
ꝑ nosmnetipsos implere ñ possumꝰ quȩ
uissa sunt. eiꝰ ditati munere faciamꝰ.
Calculi qͦ ipsiꝰ non est consid̾atio negli¬
genda. Nam quartadecima generatiõe
a transinigratione babiloniȩ aduentus
dñi saluatoris eluxit. ut merito & hic
ipse uideat᷑. eẽ. locutꝰ. qͥ in ciusdẽ num̾o
generationis aduenire dignatꝰ est:

Expanded text:
multa pendentia aut uno verbo aut multa pendentia aut uno verbo aut una sententia concluduntur. Sed hic in sententia factum est; in verbo autem ubi inventum fuerit non silebimus. ConHic est coelestis ille Decalogus, hoc decille complere potuit, qui mundi vitia cum suo auctore prostravit. Sed precemur jugiter omnipotentiam ejus, ut qui talia per nosmetipsos implere non possumus quae jussa sunt, ejus ditati munere faciamus. Calculi quoque ipsius non est consideratio negligenda; nam quarta decima generatione a transmigratione Babyloniae, adventus Domini Salvatoris eluxit, ut merito et hic ipse videatur locutus, qui in ejusdem numero generationis advenire dignatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
offerre. sicut in eiuigło dicit. Pastor
bonꝰ animã suam ponit ꝓ ouib suis
Accepit enim ã magis munera.s nors
suꝑ innocentes. Sumit etiam cotidie
que sacris altarib offerunt᷑: s ñ super
inocentes. Quappt̾ intelligamꝰ pias
& paruas oblationes caritatis studio ñ
sse om̃imodis respuendas. Nam si
om̃e munꝰ abici uoluisset. nequaquã
gationi ꝓpħicȩ breuit̃ data ẽ ab soluta
responsio. qm̃ qui hȩc facit. ipse habitat
in tab̾naculo dñi. & in scõ ciꝰ monte re
quiescit. S considã quia facit. dixit ñ
cantat. ut nos ad actualem uirtutem
int̾posita lege constringeret. ne secreta
tanti mẏsterũ itenti. solis cantibus
ianit̃ psalleremꝰ. Non mouebit᷑. id ẽ
ab ipso ñ diuidet᷑. qd̾ solis scĩs beatisq
prestatur. Nam om̃is ab illo impiꝰ de¬
mouetur in ȩt̃num. quando eiꝰ regni
communione priuat᷑. Hoc schema
dicit᷑ reuma. id ẽ coniunctio. quando

Expanded text:
offerre, sicut in Evangelio dicit: Pastor offerre, sicut in Evangelio dicit: Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus suis . Accepit enim a magis munera, sed non super innocentes. Sumit etiam quotidie quae sacris altaribus offeruntur, sed non super innocentes. Quapropter intelligamus pias et parvas oblationes charitatis studio non esse omnimodis respuendas. Nam si omne munus abjici voluisset, nequaquam gationi propheticae breviter data est absoluta responsio: quoniam qui facit haec, ipse habitat in tabernaculo Domini, et in sancto monte ejus requiescit. Sed considera quia facit dixit, non cantat, ut nos ad actualem virtutem interposita lege constringeret, ne secreta tanti mysterii, intenti solis cantibus inaniter psalleremus. Non movebitur, id est ab ipso non movetur, quod solis sanctis beatisque praestatur. Nam omnis ab illo impius dimovebitur in aeternum, quando ejus regni communione privabitur. Hoc schema dicitur zeugma, id est conjunctio, quando
Abbreviated transcription (Latin):
alibi dicit: Iurauit dñs dauid uerititꝰ
& non frustrabit᷑ eum. Et uerũ. lus¬
uirandũ qd̾ uirauit ad abraham pari
nr̃m. Qd̾ multis locis in diuina les
quam si subtiliꝰ indagemꝰ. duob modis
in scripturis scis pecunia ꝓbat᷑ intelligi
Una est ista metallica. quȩ ad usurã dari
om̃ino ꝓhibetur. qm̃ uicium cupidi¬
tatis est exigere uelle. qd̾ te nescias cõmo¬
indigentib ad informandos nos pia
lirgiate concessit. Altera uͦ est. quã Sc̃t¬
ad usuram dare euũgło dicente suade¬
mur. id est p̾dicationes scissimas. &
instituta diuina: it enim. Sciebas
me hominẽ durũ. & austerum. Non¬
ne oportuerat te cõmittere pecunam
meim nummulariis. & ego ueniens
exegissem utiq qd̾ meũ ẽ cum usuris
innocentes ñ accepit. Uirtꝰ decima qͤ
restabat impleta est. Hic suꝑ inocen¬
tes cont᷑ innocentes datur intelligi. qd̾
ñ solum dñm constat ñ fecisse. s etiã
ipse sẽ ꝓbatꝰ est ꝓ salute generalitatis

Expanded text:
d veritatem, et non frustrabitur eum . Et iterum: Jusjurandum quod juravit ad Abraham patrem nostrum . Quod multis locis in divina lectquam subtilius indagemus. Duobus modis in Scripturis sanctis pecunia probatur intUna est ista metallica, quae ad usuram dari omnino prohibetur, quoniam vitium cupiditatis est exigere velle quod te nescias commoindigentibus ad informandos nos pia largitate concessit. Altera vero est quam ad usuram dari, Evangelio dicente, suademur, id est, praedicationes sanctissimas et instituta divina. Ait enim: « Sciebas me hominem durum et austerum: nonne oportuerat te committere pecuniam meam nummulariis, et ego veniens exegissem utique quod meum est cum usuris innocentes non accepit. Virtus decima, quae restabat, impleta est. Hic super innocentes, contra innocentes datur intelligi; quod non solum Dominum constat non fecisse, sed etiam ipse se probatus est pro salute generalitatis
Abbreviated transcription (Latin):
chilum. quando ei dixit redi satana ñ
temptabis dnm dm̃ tuũ. Hoc enim cui
alteri potest congruere. nͥ quẽ constat
uirtute ꝓpria cunctis sp̃itib imperare d
Sequit᷑ etiam alt̾iꝰ partis decora subuins¬
tio. ut sicut in conspectu eiꝰ malignus
ad nichilum deductꝰ ẽ. ita qui dñm ti¬
ment. cũ semꝑ puro corde magnificeã
Quod schema dicit᷑ paradignia. sicut &
in pͥmo psalmo iam dictum ẽ Inuitat
O ctana uirtꝰ edicit᷑ quã dñs fecit. qͣndo
apłis suis certissima ueritate ꝓmuisit di¬
cens. Uos amici mei estis. si feceritis quȩ
ego p̃cipio nobis. Iam ñ dicam uos ser

Expanded text:
 Satanas, non tentabis Dominum Deum tuum . Hoc enim cui potest alteri congruere, nisi quem constat virtute propria cunctis spiritibus imperare? Sequitur etiam alterius partis decora subjunctio, ut sicut in conspectu ejus malignus ad nihilum deductus est, ita qui Dominum timent, eum semper puro corde magnificent. Quod schema dicitur paradigma, sicut et in primo psalmo jam dictum est. Invitat Octava virtus edicitur, quam Dominus fecit quando apostolis suis certissima veritate promisit dicens: Vos amici mei estis si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dic
Abbreviated transcription (Latin):
Hec sexta ẽ que uidam scarioth designat:
Nam dum se nosset ab ipso tradendum.
nulla eum uoluit publica increpatione
confundere. s tantũ generalit̾ dixit. Q
mecũ manũ mittit in parapside. ipse
me traditurꝰ ẽ. Ita factum ẽ. ut nec dũ¬
duuinitatis sue uirtutem intelligentib
celaret. & ꝓximi famam mordaci lacera¬
tione non carperet. Non accepit. idẽ
gratum ñ habuit. Accepta enĩ illa di¬
cimꝰ. que nob̾ grata. ce̾. monstramꝰ. A¬

Expanded text:
Haec sexta est, quae Judam Scarioth designat. Nam dum se nosset ab ipso tradendum, nulla eum voluit publica increpatione confundere, sed tantum generaliter dixit: Qui mecum manum mittit in paropside, ipse me traditurus est . Ita factum est, ut nec divinitatis suae virtutem intelligentibus celaret, et proximi famam mordaci laceratione non carperet. Non accepit, id est gratum non habuit. Accepta enim illa dicimus, quae nobis grata esse monstramus.
Abbreviated transcription (Latin):
remittat ad dnm. nec sit aliquid
noui qd̾ de eiꝰ uerbis dicere debeamus.
de textu pociꝰ psilmi quȩ st̃ aptissima
ꝑquiramꝰ. Non cium ut aliqui psalme
quadam ꝓfunditate uelatꝰ ẽ. s ꝓpbicȩ¬

Expanded text:
remittat ad Dominum, nec sit aliquid novi quod de ejus verbis dicere debeamus, de textu potius psalmi quae sunt aptissima perquiramus. Non enim, ut aliqui psalmorum, quadam profunditate velatus e
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Dextera tua inueniat om̃
qui te oderunt. Hic illud iudicii ter
aduertitur. quando dextera patris idẽ
añs saluator iudicaturꝰ ẽ mundũ. &
qͥ cum oderunt pene ꝓpetuitate damp¬
nandi sunt. Pones eos ut clybanũ¬
c̃oquendis panib enei uasculi deducta
rotunditas. que suburentib flammis
ardet intrinsecꝰ. In qua similitudine
merito peccatores ponuntur. qͥ in fut᷑o
iudicio & merore animi & penali excru¬
ciatione torquendi sunt. quia contͣ regu¬
lis dñi obstinata mente uixerunt. Tempꝰ¬

Expanded text:
Sequitur, dextera tua inveniat omnes qui te oderunt. Hic illud judicii tempus advertitur, quando dextera Patris, id est Dominus Salvator judicaturus est mundum; et qui eum oderunt poenae perpetuitate damnandi sunt. Verscoquendis panibus aenei vasculi deducta rotunditas, quae sub urentibus flammis ardet intrinsecus: in qua similitudine merito peccatores ponuntur, qui in futuro judicio et moerore animi, et poenali excruciatione torquendi sunt, quia contra regulas Domini obstinata mente vixerunt. Dom
Abbreviated transcription (Latin):
s tantum ipsuis quẽ a dño constat. eẽ.
nominatũ. Usus quoq eccłiȩ catholicȩ
sp̃c scĩ inspiratione generalit̾ & imino¬
biliter tenet. ut quicũq eoꝵ cantandꝰ
suerit qui diuerso nomine p̃notant᷑.
lector aliud pͣdicare non audeat: nisi
psalmos dauid. Quod si essent ꝓpriĩ
id est aut idithun. aut filioꝵ chore.
aut asaph. aut moysi. eoꝵ nomina
utiq p̃dicarentur. sicut & in ȩuũgłiis
fit. quando aut marci. aut lucȩ. aut
mathei. aut iohis uocabulo ꝓnuntiant᷑
Quod etiam secutꝰ pat̃ augustinꝰ congru¬
enter om̃s psalmos dicit. eẽ. dauiticos.
II. Quid significet in fine qd̾ fre

Expanded text:
no constat esse nominatum. Usus quoque Ecclesiae catholicae Spiritus sancti inspiratione generaliter et immobiliter tenet, ut quicunque eorum cantandus fuerit, qui diverso nomine praenotantur, lector aliud praedicare non audeat, nisi Psalmos David. Quod si essent proprii, id est, aut Idithun, aut filiorum Core, aut Asaph, aut Moysi, eorum nomina utique praedicarentur; sicut et in Evangeliis fit, quando aut Marci, aut Lucae, aut Matthaei, aut Joannis vocabulo pronuntiantur. Quod etiam secutus Pater Augustinus congruenter omnes psalmos dicit esse Davidicos. CAPUT III. Quid significet in finem, quod fre
Abbreviated transcription (Latin):
terunt. ut honorem de tali comme¬
moratione sumerent. qͥ officio scõ de¬
uotis mentib seruiebant. Maxime
quia & nomina eoꝵ intellectꝰ rerũ
congruos indicare noscunt᷑. N on
enim supradicti uiri ad psalmos
faciendos electi sunt. s eos congrega¬
tos tantũ legimꝰ ad canendum. Dsal-¬
mographos aut̃ fuisse hystoria nulla
testatur. & p̾sumptiuũ ẽ dicere. qd̃
nulla possit auctoritate firmari. Psal-¬
mos enim ad solum ꝓpħam dauid ꝑti¬
nere certis declaratur indiciis. Deniq
in apocalipsi uolens istud opꝰ intelligi.
soliꝰ meminit dauid dicens. Hec dicit
sc̃s & uerꝰ qui habet clauem dauid.
qui aperit & nemo claudit. claudit.

Expanded text:
terunt, ut honorem de tali commeterunt, ut honorem de tali commemoratione sumerent, qui officio sancto devotis mentibus serviebant, maxime, quia et nomina eorum intellectus rerum congruos indicare noscuntur. Non enim supradicti viri ad psalmos faciendos electi sunt, sed eos congregatos tantum legimus ad canendum; psalmographos autem fuisse historia nulla testatur. Et praesumptuosum est dicere quod nulla possit auctoritate firmari. Psalmos enim ad solum prophetam David pertinere, certis declaratur indiciis. Denique in Apocalypsi, volens istud opus intelligi, solius meminit dicens: Haec dicit Sanctus et Verus, qui habet clavem David, qui aperit et nemo claudit, c
Abbreviated transcription (Latin):
paralipomenon legitur: Cum ꝓpħa
dauid deuota dño ętate senuisset. qua¬
tuor milia iuuenum ex isrłitico popło
delegisse. qui psalmos qͦs ipse dĩ aspira¬
tione. ꝓtulerat: organis. cytharis. nablis.
tẏmphanis. cimbalis. tubis. ꝓpriaq
uoce in magnã iocunditatẽ suꝑnę gr̃ȩ
ꝑsonarent. Quȩ suaius adunatio. trib
partib diuisa constabat. Rationalis.
pertinebat ad humanam uocem.
Irrationalis. ad instrum̃ta musica.
Communis aut̃. de utrisq partib ap¬
tabatur. ut & uox hominis certis mo¬
dulationib ederetur. & instrum̃toꝵ
melos consona se uicinitare comungeret
Sic suauis illa & iocunda musica. ȩccłiam
catholicam tali actu p̾dicebat. quȩ ex
diuersis linguis uarioq concentu
in unam fidi concordiam erat dño
prestante creditura. Ex quo numero
indita nomina frequent̃ in titulis
inuenimꝰ. ut idithun. asaph. filiĩ
chore. & his similia. non quia ipsi
ut quidam uolunt: auctores fuert̃
ministratores earũ rerũ ꝓbabiles exti-¬

Expanded text:
Paralipomenon legitur: Cum propheta David devota Domino aetate senuisset, quatuor millia juvenum ex Israelitico populo delegisse, qui psalmos, quos ipse Domini aspiratione protulerat, organis, citharis, nablis, tympanis, cymbalis, tubis, propriaque voce, in magna jucunditate supernae gratiae personarent. Quae suavis adunatio tribus partibus divisa constabat. Rationalis pertinebat ad humanam vocem; irrationalis, ad instrumenta musica. Communis autem de utrisque partibus aptabatur, ut et vox hominis certis modulationibus ederetur, et instrumentorum melos consona se vicinitate conjungeret. Sic, suavis illa et jucunda musica Ecclesiam catholicam tali actu praedicebat, quae ex diversis linguis, varioque concentu in unam fidei concordiam erat, Domino praestante, creditura. Ex quo numero, indita nomina frequenter in titulis invenimus, ut, Idithun, Asaph, filii Chore, et his similia. Non quia ipsi, ut quidam volunt, auctores fuere pministratores earum rerum probabiles exsti
Abbreviated transcription (Latin):
iniuidia peccati minuitur. quando cri¬
men ꝓpriũ delictis generalib compara¬
cur. ut ipsa multitudo & confessio pecca¬
toꝵ miserationem boni iudicis cõmo¬
neret. Ergo iste sensꝰ est. Quid dicã
me m fecisse qͥ arguor. qui iam ex origi¬
nali peccato in inĩquitatib ꝓbor. eẽ. cõn¬
ceptꝰ. ut aute peccata contraxerim. quam
uite pͥncipia repperissem. Quod argu¬
mentũ dicit᷑ ab antecedentib Neq enĩ
nouum est illum peccare. qͥ in iniqui¬
tatib conceptꝰ. & in delictis est genitus.
ꝯuid humiliꝰ. quid simpliciꝰ qͦuã de
uno peccato redargui. & simul om̃ia
confiteri: Merito g isti sic facile uidet᷑
indultum. qui pꝰ absolutionis donum
multis modis se nititur ostendere cri¬
minosum. Audiant hoc pelagiani. &
ire cont᷑ manifestã ueritatẽ uehem̃ter¬

Expanded text:
invidia peccati minuitur, quando proinvidia peccati minuitur, quando proprium crimen delictis generalibus comparatur; ut ipsa multitudo et confessio peccatorum miserationem boni judicis commoveret. Ergo iste sensus est: Quid dicam modo fecisse quae arguor, qui jam ex originali peccato in iniquitatibus probor esse conceptus: ut ante peccata contraxerim quam vitae principia reperissem? Quod argumentum dicitur Ab antecedentibus. Neque enim novum est illum peccare, qui in iniquitatibus conceptus et in delictis est genitus. Quid humilius, quid simplicius quam de uno peccato redargui, et simul omnia confiteri? Merito ergo isti sic facile videtur indultum, qui post absolutionis donum multis modis se nititur 171 ostendere criminosum. Audiant Pelagiani, et ire contra manifestam veritatem e
Abbreviated transcription (Latin):
dubio semꝑ eiꝰ dicta complentur. sicut
ipse dicit. Celum & terra transibunt.
uerba autẽ mea ñ transiburit. Sequi
Et uincas cum iudicaris. Ds tantȩ uisti¬
cie est. ut uelit se cum hominib uidicari
Ipse enuim dicit. Iudicate int̾ me & uineĩ
meam. Et alibi dicit. Popule m̃s quid
feci tͥ. aut quid contristaui te. responde
mͥ. Unde nunc ꝓpħa confitetur talem
contra se dnm habere iustitiam. ut ab¬
solute superet cum fuerit uidicatum.
Tibi iusticia. nob̾ aut̃ confusio uultꝰ nr̃r
Erat quippe in animo eiꝰ quod ex pasto¬
re rex fuisset effectꝰ. quod regendos ppłos
acceperat. & sine honoris sui consid̾atiõe
deliquerat. N ecesse gͥ erat ut in alieno
iudicio ꝓpħa superaretur. qͥ iam uictus
in ꝓprio examine noscebatur. Aliqui
hoc aptanit & ad dñi passionẽ. cũ iudi¬
atꝰ uicit. & mundũ dampnatꝰ absoluit
er enim in iniquitatib conceptꝰ sum.
& in delictis peperit me mat̾ mea. Hic

Expanded text:
dubio semper ejus dicta complentur, sicut dubio semper ejus dicta complentur, sicut ipse dicit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non praeteribunt . Sequitur, et vincas cum judicaris. Deus tantae justitiae est, ut velit se cum hominibus judicari; ipse enim dicit: Judicate inter me et vineam meam ; et alibi dicit: Popule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? responde mihi . Unde nunc propheta confitetur talem contra se Dominum habere justitiam, ut absolute superet, cum fuerit judicatum. Tibi justitia, nobis autem confusio vultus nostri . Erat quippe in animo ejus quod ex pastore rex fuisset effectus, quod regendos populos acceperat, et sine honoris sui consideratione deliquerat. Necesse ergo erat ut in alieno judicio propheta superaretur, qui jam victus in proprio examine noscebatur. Aliqui hoc aptant et ad Domini passionem, cum judicatus, et mundum damnatus absolvitnceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtimescit. Libi soli peccaui & ma¬
lum coram te feci. ut ustificeris in
sermonib tius. & uincas cũ uidicaris.
Hic iterum enthuinaticꝰ sylogismꝰ
apparet. quem in uicesimo psalmo iã
diximꝰ. cuiꝰ ꝓpositio ẽ dñs iustificatur
in sermonib sius. & uincit cum uidi¬
catur. Huic subungitur in ꝯclusio¬
ne p̾missa sententia: Tibi gͥ soli pecea¬
ui. & malum coram te feci. Hoc in red¬
dendis sylogismis sine culpa ficri
more ueterum constat. eẽ. ꝑmissum.
nunc ad exponenda uerba ueniamu.
De ppło siqͥs errauerit. & dõ peccat &
regi. Nã quando rex delinquid. soli dõ
reus est. quia hominẽ non habet qui
eiꝰ facta driudicet. Merito gͦ rex deo
tantum se dicit peccasse. quia solꝰ erat
qui eiꝰ potiusset admissa discutere. Et
quia illum ubiq. ẽẽ. nouerat. uire corã
ipso malũ se fecisse deplorabat. arguens
dementiam suam. qui non expauit tanto
iudice p̾scnte peccare. Sermones autẽ
dñi merito iustificati dicuntur. qmͣ sine

Expanded text:
s. 5. Tibi soli peccavi, et malum coram te feci: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris. Hic iterum enthymematicus syllogismus apparet, quem in vigesimo psalmo jam diximus. Cujus propositio est: Dominus justificatur in sermonibus suis, et vincit cum judicatur. Huic subjungitur in conclusione praemissa sententia: Tibi igitur soli peccavi, et malum coram te feci. Hoc in reddendis syllogismis sine culpa fieri, more veterum constat esse permissum. Nunc ad exponenda verba redeamus. De populo si quis erraverit, et Deo peccat, et regi. Nam quando rex delinquit, soli Deo reus est, quia hominem non habet qui ejus facta dijudicet. Merito ergo rex Deo tantum se dicit peccasse, quia solus erat qui ejus potuisset admissa discutere. Et quia illum ubique esse noverat, jure coram ipso malum se fecisse deplorabat, arguens dementiam suam, qui non expavit tanto judice praesente peccare. Sermones autem Domini merito justificati dicuntur, quoniam sine
Abbreviated transcription (Latin):
Et exultabunt ossi humiliata. scilicet
audita uoce quam diximꝰ. Quod argu¬
mentũ dicit᷑ a consequentib Necesse
est enim ut quando hec audita fue¬
rint. leticia consequatur. Per ossa
uͦ significantur animi firmam̃ta.
que necesse fuerat om̃ino humibari.
quam diu penitens potiusset absolur
Humibiata enim dixit ꝓpt̾ erroris
sui conscientiam. que ꝓficue semꝑ
humiles facit. Auerte faciẽ tuã¬

Expanded text:
ossa humiliata: scilicet audita voce quam diximus. Quod argumentum dicitur A consequentibus. Necesse est enim ut quando haec audita fuerint, laetitia consequatur. Per ossa vero significantur animi firmamenta, quae necesse fuerat omnino humiliari, quandiu poenitens iste potuisset absolvi. Humiliata enim dixit, propter erroris sui conscientiam, quae proficue semper humiles facit. Vers. 10. A
Abbreviated transcription (Latin):
si me liberaueris de sanguinib quod
intelligitur de peccatis. laudẽ tuã lin¬
gua mea iuste loquet᷑ ꝓpt̾ illud quod
in p̃terito psalmo dictum est. Peccato¬
ri autẽ dixit ds. Quare tu cnarras
iusticias meas  Absolutꝰ enim recte lo¬
qui potuit. unde peccatorem lex diui¬
na suspendit. Illud p̾terea iuidetur
afferre ñnullis aliquam questionem.
quare pꝰ absolutionem delicti dixerit
laudabo iusticiam tuã. & ñ magis qd̾

Expanded text:
si me liberaveris de sanguinibus quod si me liberaveris de sanguinibus quod intelligitur de peccatis, laudem tuam lingua mea juste loquetur; propter illud quod in praeterito psalmo dictum est: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Absolutus enim recte loqui potuit, unde peccatorem lex divina suspendit. Illud praeterea videtur afferre nonnullis aliquam quaestionem, quare post absolutionem 174 delicti dixerit: Laudabo justitiam tuam; et non magis q
Abbreviated transcription (Latin):
lingua mea uisticiã tuã. Sanguinibus.
contra latinã quidẽ linguam pluralis
numerꝰ uidetur assumptꝰ S quia hoc
in grecis exemplarib continet᷑. transla¬
tor om̃ino laudandꝰ est. Elegit enim
aliquid contra artẽ seculariũ ponere.
quã aueritate posita discrepare. Nã si
diceret a sanguine. unum forsitan pec¬
catum uideret᷑ ostendere. S cum plu¬
ralem numerum ponit. multa. ẽẽ. sine
dubio confitetur. Quod idioma scrip¬
ture diuine possumꝰ numcupare. Hȩc
figura dicitur exallage. id ẽ immutatio.
quocies contra consuetudinẽ aut genꝰ
immutatur aut casus. Liberari gͥ se
ꝓpła petit de carnalib delictis. ut nã
desineret in ista fragilitate peccare.
Sangius cruim ꝓ corꝑe humano po¬
nitur. quia int̾ ceteros humores eiꝰ
cũuglo petro dicitur. Non tͥ reuelauit
caro & sangus. Ds silutis meȩ. signiti¬
cat dñm saluatorem. ꝑ quem salꝰ pra
credentib datur. Addidit etiã. exulta¬
uit lingua mea iusticiam tuam: id est

Expanded text:
mea justitiam tuam. Sanguinibus, contra Latinam quidem linguam numerus pluralis videtur assumptus; sed quia hoc in Graecis exemplaribus continetur, translator omnino laudandus est; elegit enim aliquid contra artem saecularium ponere, quam a veritate posita discrepare. Nam si diceret, a sanguine, unum forsitan peccatum videretur ostendere; sed cum pluralem numerum ponit, multa esse sine dubio confitetur: quod idioma Scripturae divinae possumus nuncupare. Haec figura dicitur exallage, id est immutatio, quoties contra consuetudinem aut genus commutatur aut casus. Liberari ergo se propheta petit de carnalibus delictis, ut jam desineret in ista fragilitate peccare. Sanguis enim pro corpore humano ponitur, quia inter caeteros humores ejus  revelavit caro et sanguis . Deus salutis meae significat Dominum Salvatorem, per quem salus pie credentibus datur. Addidit etiam, exsultabit lingua mea justitiam tuam; id est,
Abbreviated transcription (Latin):
conuerterit. Scriptum est enim. quia qͥ
conuerti fecerit peccatorem ab errore
uiȩ sue saluauit animã eiꝰ a morte. &
cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. Duo st̃
enim genera doctoꝵ. Unum qd̾ insti¬
tuit exemplis. aliud quod uerbis tantũ
noscitur ammonere peccantes. qd̾ hic
utrumq dep̾henditur sentiendum.
quentib spes remissionis maxima conce¬
datur. Quis enim ad conuersionẽ non
daret animum. ubi rex & ꝓpħa concessȩ
sibi uenie prestabat exemplum. Siue
illud scd̾m intelligi potest. quia lib̾atꝰ
a magno exitio: p̃dicere potuit gentibꝰ
diuersa magnalia dñi. quȩ sequentium
psalmoꝵ textꝰ ostendit. Pollicetur etiã
compendium questuosũ. ut quia igno¬
raue rat uni. multi ꝑ ipsum impũ
ꝓbarent᷑ adquiri. Quod ñ elationis
causa dicitur. s ꝓuidentię uirtute ꝓpħat᷑.¬

Expanded text:
converterit; scriptum est enim: Quia qui converterit; scriptum est enim: Quia qui converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, salvabit animam ejus a morte, et cooperit multitudinem peccatorum . Duo sunt enim genera doctorum, unum quod instituit exemplis, aliud quod verbis tantum noscitur admonere peccantes; quod hic utrumque deprehenditur sentiendum. quentibus spes remissionis maxima concedatur. Quis enim ad conversionem non daret animum, ubi rex et propheta concessae sibi veniae praestabat exemplum? Sive illud secundum intelligi potest, quia liberatus a magno exitio praedicare potuit gentibus diversa magnalia Domini, quae sequentium psalmorum textus ostendit. Pollicetur etiam compendium quaestuosum; ut quia ignoverat uni, multi per ipsum impii probarentur acquiri. Quod non elationis causa dicitur, sed providentiae virtute p
Abbreviated transcription (Latin):
ait.Sp̃e est qui uiuificat. nã caro non
ꝓdest quicquam. Hec autẽ quȩ diximꝰ
tria singłarit᷑ sequestrata. nullatenus
inueniuntur. quamius intellectꝰ nr̃
ea distincta possit aduertere. S ita na¬
turalit̾ sunt unita. ut dum unũ hoꝵ
se obtulerit. simul tria semꝑ occurrant
Sic ꝑ has similitudines tantȩ rei aliqua
nobis imaginationis ueritas aꝑitur.
Sunt & hec & alia. patrũ disputatione
similia. S quȩ nunc carnis infirmitas
ad liquidum uetat intelligi. tẽ multo
prestantiꝰ poterunt comp̃hendi. qͣndo
in maiestate sua diuinitatem uiderins
quic̃q beati sunt. Quod qͥ desid̾at pleniꝰ
agnoscere. sc̃ĩ hylarũ. sc̃i ambrosii. & sc̃i
augustini libros truritatis ñ desinat
lectitare. Hec enim res ad disputandũ.
quam magna. tam longa ẽ. Nam &
beatꝰ iheronimꝰ aduersꝰ hereticos in
tam partem supplicationis ingreditur.
centis ostendit. ut ipse qͦ purgatissimꝰ
adquiratur. cum aliũ ab infelicitate

Expanded text:
itus est qui vivificat, nam caro non prodest quidquam . Haec autem quae diximus, tria singulariter sequestrata nullatenus inveniuntur, quamvis intellectus noster ea distincta possit advertere: sed ita naturaliter sunt unita, ut dum unum horum se obtulerit, simul tria semper occurrant. Sic per has similitudines tantae rei aliqua nobis imaginatio veritatis aperitur. Sunt et haec et alia Patrum disputatione similia. Sed quae nunc carnis infirmitas ad liquidum vetat intelligi, tunc praestantius poterunt comprehendi, quando in majestate sua divinitatem viderint quicunque beati sunt. Quas qui desiderat plenius agnoscere, sancti Hilarii, sancti Ambrosii, et sancti Augustini libros Trinitatis non desinat lectitare. Haec enim res ad disputandum quam magna, tam longa est. Nam et beatus Hieronymus adversus haereticos in tam partem supplicationis ingreditur: centis ostendit; ut ipse quoque purgatissimus acquiratur, cum alium ab infidelitate
Abbreviated transcription (Latin):
de credebat᷑. eẽ. uenturũ. absobationis
munera mereret᷑. Per hẏsopum enĩ.
sigrificat sacram̃ta que diximꝰ. Que
nõn solum inquinam̃ta detergant᷑. s
etiam suꝑ niuem puritatẽ anime relu¬
centis ostendant. Suꝑ nuem autẽ al¬
bum. de corporib nichil potest mue¬
niri. S iło suꝑ niuẽ dixit. quia spiri¬
talis anima longe suꝑ corꝑa muncdata
resplendet. Quẽ figura dicit᷑ hyꝑtesis
idest suꝑlatio. cum aliquam rem opi¬
nione om̃ium notam sententia nr̃a

Expanded text:
de credebat esse venturum, absolutionis de credebat esse venturum, absolutionis munera mereretur. Per hyssopum enim significat sacramenta quae diximus, quae non solum inquinamenta detergunt, sed etiam super nivem puritatem animae relucentis ostendunt. Super nivem autem album in corporibus nil potest inveniri; sed ideo super nivem dixit, quia spiritualis 172 anima longe supra corpora mundata resplendet. Quae figura dicitur hyperthesis, id est superlatio; cum aliquam rem opinione omnium notam sententia
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis głam nuntiaret. Et inde n¬
de se dicit debuisse peccare. cum talia me¬
ruisset agnoscere. O scã simplicitas. qͥ
tantum sua defensione studere potuit.
quantũ iste in ꝓpria condempnatione
laborauit . Quod argum̃tum dicitur
a causis. Dicit enim pꝰ tot collata bene¬
ficia. ad talia se non debuisse ꝑuenire
Suꝑiori supplicatione ꝓstratꝰ. in scdam
partem misccłia dñi confisus crigitur.
ne quod om̃ib peccatis est grauiꝰ. de
clem̃tia om̃ipotentis añi desperasse uidd̃
Hysopꝰ quamuis sit herba paruissima.
radicib suis saxorũ fert᷑ uiscera penetra¬
re. Hȩc & internis hominum sauciatis
ꝓbatur acominoda. & in libro leuitico
immolato sanguine intincta supra lȩpsi
corpꝰ septies solebat asꝑgi significans p̾ci¬
oso sanguine dñi saluatoris. maculas
peccatoꝵ efficacit᷑. et̃. diluendas. Hac si¬
militudine supplicat se ꝓpħa liberari.
ut xp̃i sanguine salutari quem pio cor¬

Expanded text:
rectionis gloriam nuntiaret. Et deinde nrectionis gloriam nuntiaret. Et deinde non se dicit debuisse peccare, cum talia meruisset atantum suae defensioni studere potuit, quantum iste in propria condemnatione laboravit? Quod argumentum dicitur A causis. Dicit enim post tot collata beneficia, ad talia se non debuisse pervenirSuperiori supplicatione prostratus, in secundam partem misericordia Domini confisus erigitur, ne, quod omnibus peccatis est gravius, de clementia omnipotentis Domini desperasse videretur. Hyssopus quamvis sit herba parvissima, radicibus suis saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciatis probatur accommoda. Et in libro Levitico, immolato sanguine intincta, supra leprosi corpus septies solebat aspergi : significans pretioso sanguine Domini Salvatoris maculas peccatorum efficaciter esse diluendas. Hac similitudine supplicat se propheta liberari; ut Christi sanguine salutari, quem pio cor
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ in confitendo peccato ueritat̃ ai
quam ds añs sup̃ sacrificia płꝰ requur
Non enim ds̃ delectatur penis nr̃is
confessionem querit erroris. sicut soti
est. Holo mortem peccatoris. s conuer¬
tatur & uiuat. Incerta sunt quȩ om̃no
discerni ñ possunt. s aliquib ambigo¬
tatib colliguntur. Occulta uͦ st̃. quo
nec oculꝰ conspicit. nec mens human
duudicat. Hec duo non solum sibi re¬
uelata dicit. s manifestata ꝓfitetur.
ut quod fuerat uel suspicari arduum
ꝓueniret illi in declaratione manitesũ
Et nota quod collata sibi munera. pul¬
chra definitione complectitur. Dicenai
addit reatui suo. ut cum beneficia nu¬
merat. culpa semꝑ adcrescat. Incerta qͥ
& occulta sunt. quȩ illi d̾s in filĩ sui
manifestatione reuelauit. Primum
ut agnosceret cum habere filium. de¬
inde ut ipsum nosset ex suo semine in
carnis assumptione uenturum. ut pas¬
sionis quoq futura p̾diceret. & resur¬

Expanded text:
quoniam in confitendo peccato veritatem diquoniam in confitendo peccato veritatem dinus Deus supra sacrificia plus requirit. Non enim Deus delectatur poenis nostris, sed confessionem quaerit erroris, sicut scriptum est: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Incerta sunt quae omnino discerni non possunt, sed aliquibus ambiguitatibus colliguntur. Occulta vero sunt quae nec oculus conspicit, nec mens humana dijudicat. Haec duo non solum sibi revelata dicit, sed manifestata profitetur; ut quod fuerat vel suspicari arduum, provenerit illi in declaratione manifestum. Et nota quod collata sibi munera pulchra definitione complectitur. Dicendo addit reatui suo, ut cum beneficia numerat, culpa semper accrescat. Incerta ergo et occulta sunt quae Deus illi in Filii sui manifestatione revelavit. Primum ut agnosceret habere eum filium, deinde ut ipsum nosset ex suo semine in carnis assumptione venturum, ut passionis quoque futura praediceret et resur
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃e donum ꝑfectum desursum est:
descendens a patre luminũ. Sequitur
alia uos multo peior absurditas. Si a
nobis esset bone uoluntatis initium.
nos magis poneremus fundam̃tum
ubi edificaret dñs. quod certe nulla
potest mentis sanitas approbare. Qua¬
ꝓpt̾ desinite asserere. quȩ ñ potestis imple¬
re. Illi obedient̾ audiunt. qͦs ipse facit
audire. Illi ꝓficue cupiunt. qui munꝰ
diuinitatis accipiunt. Nã pꝰ uiciatam
humani generis naturam. liberi arbitrii
salutiferam partem & dñs tribuit. &
oꝑationem ipsiꝰ sua pietate concedit.
Hec quidẽ latiꝰ beatꝰ augustinꝰ. hec doc̃
nos ea contingere fecit heresis execranda.
quȩ nimis saluti nr̃e ꝓbat᷑. eẽ. contraria
cce enim ueritatẽ dilexisti. incerta &
occulta sapientie tuȩ manifestasti michi.
Sicut suꝑiori uersu ꝑ cominune delic̃¬
tum ad ꝓbauit. quia nemo a peccatis
redderetur execptꝰ. sic iterum ꝑ sriam
confessionem sibi supplicat subueniri.

Expanded text:
et omne donum perfectum desursum est, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Sequitur vos alia multo pejor absurditas. Si a nobis esset bonae voluntatis initium, nos magis poneremus fundamentum, ubi aedificaret Dominus; quod certe nulla potest mentis sanitas approbare. Quapropter desinite asserere quae non potestis implere. Illi obedienter audiunt, quos ipse facit audire; illi proficue cupiunt, qui munus Divinitatis accipiunt. Nam post vitiatam humani generis naturam, liberi arbitrii salutiferam partem et Dominus tribuit, et operationem ipsius sua pietate concedit. Haec quidem latius beatus Augustinus, haec doctinos ea contingere fecit haeresis exsecranda, quae nimis saluti nostrae probatur esse contrariaeritatem dilexisti; incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi. Sicut superiori versu per commune delictum approbavit, quia nemo a peccatis redderetur exceptus, sic iterum per suam confessionem sibi supplicat subveniri,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedentib meritis. qͥd ibi ꝓprrum cepisse
forsitan ꝑ ꝓpħam isaam. sic arbitrium
liberum comꝓbari. Si uolueritis & ob¬
audieritis. bona terre comedetis. Et
iterum ierechiel. Facite uob̾ cor nouũ
& sp̃m nouũ. Et iterum. Hodie si uo¬
cem eiꝰ audieritis. nolite obdurare corda
ur̃a. S hec & his similia pessima inten¬
tione sentitis. ut credatis homines a
semetipsis bonȩ uoluntatis iuitium
sumere. & post aduitorium diuinita¬
tis accipere. ut quod dici nefas est. nos
simus causa eiꝰ beneficii. ñ ipse sui. Iã
quomͦ uerum erit. qd̃ ioħs ait. de pleni¬
tudine eiꝰ nos om̃s accepimꝰ. grãm pro
gr̃a. uel queinadiodũ ipsa gr̃a dici po¬
terit gratuita. si eam anticipet alicuius
boni p̃missa celeritas: Audite apłm.
one conuincit dicens. Quis prior dedit
ei & rerribuetur ci: qmͣ ex ipso. & ꝑ ipsũ
& in ipso sunt om̃ia. Item apłs. Aquo ẽ
Et iacob apłs. Om̃e datum optimũ

Expanded text:
praecedentibus meritis, quid ibi proprium coepisse praecedentibus meritis, quid ibi proprium coepisse forsitan prophetam Isaiam sic arbitrium liberum comprobare: Si volueritis et obaudieritis, bona terrae comedetis . Et iterum Ezechiel: Facite vobis cor novum, et spiritum novum . Et iterum: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra . Sed haec et his similia pessima intentione sentitis; ut credatis homines a semetipsis bonae voluntatis initium sumere, et post, adjutorium Divinitatis accipere; ut quod dici nefas est nos simus causa ejus beneficii, non ipse sui. Jam quomodo verum erit quod Joannes ait: De plenitudine ejus nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia . Vel quemadmodum ipsa gratia dici poterit gratuita, si eam anticipet alicujus boni praemissa celeritas? Audite Apostoraedicatione convincit, dicens: Quis prior dedit ei, et retribuetur illi? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Item Apostolus: m optimum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis siqͥs ñ renatꝰ fuerit ex aqua &
sp̃u sc̃o. non potest uidere regnum di.
Quappt̾ interrogo. cur infantes a reg¬
no dñi reddunt᷑ alieni. qͥ de commissa
nequeunt prauitate culpari. Restat
gͦ ut originali peccato infantes teneant᷑
obnoxii. qm̃ antequam ꝓpria faciant.
pͥmi hominis secum ꝓbantur gestare
peccata. Sunt & alie uerissime ꝓbatio¬
nes. si sibi humana ꝓteruia sacrilegos
non exquirat errores. Suꝑc̃ eoꝵ sccła
in humanis uirib ponunt. ut absq
di gr̃a homines putent ꝑ seipsos bonũ
et me. Cum te audis miscłia dñi p̾ue
In alio qͦ psalmo dicit. Nisi dñs edisica¬
uerit domiũ. in uanũ laborant qui edi¬
ficant eam. Idem dicit. Adño gressus
hominis diriguntur. & uiam eiꝰ cupiet
nimis. Alio qͦ loco psalmista testatur
Dñs erigit elisos. dñs soluit compeditos.
dñs illuminat cecos. Caum audiatis p̃¬
uenire. edificare. dirigere. & erigere.
dñm absoluere. & illuminare. nullis

Expanded text:
vobis, si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei . Quapropter interrogo cur infantes a regno Dei redduntur alieni, qui de commissa nequeunt pravitate culpari? Restat ergo ut originali peccato infantes teneantur obnoxii; quoniam antequam propria faciant, primi hominis secum probantur gestare peccata. Sunt et aliae verissimae probationes; ideoque sibi humana protervia sacrilegos non exquirat errores. Superest eorum sin humanis viribus ponunt, ut absque Dei gratia homines putent per seipsos bonum et me ? Cum te audis misericordia DominIn alio quoque psalmo dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam . Idem dicit: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupiet nimis . Alio quoque loco Psalmista testatur: Dominus erigit elisos; Dominus solvit compeditos; Dominus illuminat caecos . Cum audiatis praevenire, aedificare, dirigere, et erigere Dominum, absolvere, et illuminare nullis
Abbreviated transcription (Latin):
salutari tantũ qͥs recedit. quantum
se rep̾hensibilẽ conuersatione tractaue¬
rit. Nã cum dicit redde mͥ leticiam
salutaris tui. gr̾am se sp̃c sc̃i sine du¬
bio amisisse cognouerat. quã fragilitas
humana ñ potest habere cum peccat
bis iura dictare. nationes exteras bello
subigere. s tota contemplatione trans¬
latus curiosiꝰ expetebat in pͥncipali
intellectu statuu. quam in regni cul¬
mine contineri. Confirma me dixit.
ne iterum peccem. ne ate animȩ mu¬
tabilitate discedam. Nec incassum pu¬
temus. quod uuir zc̃s & cordis illumi¬
natione radiatꝰ tercio sp̃m nomina¬
uit. nͥ quia induuiduȩ trinitati deuotꝰ.
concedi sibi ab ea ueniam postulauit.
Sp̃c enuim quantũ ad essentiã duuni¬

Expanded text:
salutari tantum quis recedit, quantum salutari tantum quis recedit, quantum se 173 reprehensibili conversatione tractaverit. Nam cum dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui, gratiam se Spiritus sancti sine dubio amisisse cognoverat, quam fragilitas humana non potest habere cum peccat.esse, subjectis jura dictare, nationes exteras bello subigere; sed tota contemplatione translatus, curiosius expetebat in principali intellectu statui, quam in regni culmine contineri. Confirma me, dixit, ne iterum peccem, ne a te animae mutabilitate discedam. Nec incassum putemus, quod vir sanctus et cordis illuminatione radiatus, tertio spiritum nominavit, nisi quia individuae Trinitati devotus, concedi sibi ab ea veniam postulavit. Spiritus enim quantum ad essentiam Divini
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit ad me. Ecce dedi uerba mca
in os tuũ. ecce statui te suꝑ gentes &
regna. eradicare & demoliri. & ꝑdere.
& oterminare. & edificare. & circum
plantare. Merito gͦ conseruandum
sibi petiit. qd supͣ om̃s duuicias mag¬
nificentiꝰ se habere cognouit. Et intu¬
ere. quia non dixit.da mͥ tamq̃. not
haberet. s ne auferas posuit. scilicet
quia talis ac tanta supplicatio. nisi per
sp̃m sc̃m ñ poterat euenire. Redde¬
m leticiam salutaris tui. sp̃u pͥncipali
confirma me. Redit ad filium di.
quem ut ostenderet xp̃m dixit saluta¬
ris tui. cuiꝰ natiuitate salꝰ gentib uenit.
& quod ante erat paucis ꝑ eximiã fidẽ
cognitũ. factum ẽ uniuerso orbi no¬
tissimũ. Quappt᷑ cum dicit redde mͥ
leticiam salutaris tui. xp̃m significat.
cui contemplatione int̾ ipsas q lacri
penitentiȩ sue ieiunia pascebatur.
Redde dixit. quia sibi nescio quid gr̃e
senserat imminutũ. qm̃ ab illa gr̃a

Expanded text:
et dixit ad me: Ecce dedi verba mea et dixit ad me: Ecce dedi verba mea in os tuum: ecce statui te super gentes et regna, eradicare, et demolire, et perdere, et exterminare, et aedificare, et circum plantare . Merito ergo conservandum sibi petiit, quod supra omnes divitias magnificentius se habuisse cognovit. Et intuere quia non dixit, da mihi, tanquam non haberet; sed ne auferas posuit; scilicet quia talis ac tanta supplicatio, nisi per Spiritum sanctum non poterat evenire. Ve laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Redit ad Filium Dei, quem ut ostenderet Christum, dixit, Salutaris tui, cujus nativitate salus gentibus venit; et quod ante erat paucis per eximiam fidem cognitum, factum est universo orbi notissimum. Quapropter cum dicit: Redde mihi laetitiam salutaris tui, Christum significat: cujus contemplatione inter ipoenitentiae suae jejunia pascebatur. Redde, dixit, quia sibi nescio quid gratiae senserat imminutum: quoniam ab illa gratia
Abbreviated transcription (Latin):
penitentem nequeunt p̾terita redire
peccata. Ut quibꝰdã uͦ placet. & aliter
ꝓbatur exponi. Petit ꝓpħa cor mundũ
creare in se dm̃. non aliud poscens qd̃
ñ habebat. s quod iam erat. mundum
ficri postulabat. Creare quippe dicimꝰ
& renouare. Dictum ẽ enim & alio loco
de fidelib. Ecce nunc noua creatura. ñ
quasi de altera quȩ non erat. s qd̃ in ea
quȩ iam constabat illuminatio noua ꝓ
facie. qui curari contempnit᷑. Et quid
egrotꝰ faciet. si medicine se subtrahat.
Sciebat enim ab illiꝰ facie sanitatem m̃¬
tis & lumen uenire sapientiȩ. & credebat
se inimico tradi. si a uultu dñi uidica¬
retur expelli. Hic enuĩ se tanturm uult
respici. qui peccata suꝑiꝰ non debere
humanos errores eximia: De potestate
tacuit. de affectib minime supplicauit
quẽ p̾ciosum suꝑ cuncta rex habuit
Sic enim & iheremias ꝓpħa de ipsius
uirtute testatꝰ ẽ dicens. Extendit dĩs
manũ suam ad me. & tetigit os meũ

Expanded text:
poenitentem nequeunt praeterita redire poenitentem nequeunt praeterita redire peccata. Ut quibusdam vero placet, et aliter probatur exponi. Petit propheta cor mundum creare in se Deum, non aliud poscens quod non habebat; sed quod jam erat, mundum fieri postulabat. Creare quippe dicimus et renovare. Dictum est enim et in alio loco de fidelibus : Ecce nunc nova creatura; non quasi de altera quae non erat; sed quod in ea quae jam constabat, illuminatio nova prfacie qui curari contemnitur. Et quid aegrotus faciat, si medicina se subtrahat? Sciebat enim ab illius facie sanitatem mentis, et lumen venire sapientiae; et credebat se inimico tradi, si a vultu Domini judicaretur expelli. Hic enim se tantum vult respici, quia peccata superius non debere humanos errores eximia! De potestate tacuit, et de affectibus minime supplicavit.quem pretiosum supra cuncta rex habuit. Sic enim et Jeremias propheta de ipsius virtute testatus est dicens: Extendit Dominus manum suam ad me; et tetigit os meum,
Abbreviated transcription (Latin):
Uirga recta est uirga regni tur Quem
merito ex natura deitatis sp̃m appellauit.
quia legitur. ds sp̃c est. Innoua. ꝑ ipalla¬
gen figurã positum est ñ qd̃ esset filius
ipse innouandꝰ. s qui cdauid peccatis ue¬
terem factũ. possit innouare ꝑ gr̃am.
Ille enim nos innouat. qͥ antiqͥ hominuis
uetustate deposita. in noue regeneratio¬
nis sue dona commutat. Nã sicut ꝑ
adam ueteres fuimꝰ. ita xp̃i dñi benefi¬
ciis innouamur: sicut apłs dicit. De¬
ponentes ueterem hominẽ cum actib
sius. induite nouũ hominẽ qui scđm
dm̃ creatꝰ est. Addidit. in uscerib meis.
unde nouerat adulterii crim̃ detestabi
le exisse. Utrisq enim partib remediũ
petebat. qm̃ de utroq peccauerat. Et
intuere quanta iuuacitate se desideret
expiari. ut intelligas eum nullũ tale
ulterius cõmittere uoluisse delictum.
Nã sicut in compacinem pͥorem coire
ñ possunt abscisa membra. ita & ad uere

Expanded text:
Virga recta est, virga regni tui . Quem Virga recta est, virga regni tui . Quem merito ex natura Deitatis spiritum appellavit, quia legitur: Deus spiritus est . Innova per hypallagen figuram positum est; non quod esset ipse Filius innovandus, sed qui David peccatis veterem factum possit innovare per gratiam. Ille enim nos innovat, qui, antiqui hominis vetustate deposita, in nova regenerationis suae dona commutat. Nam sicut per Adam veteres fuimus, ita Christi Domini beneficiis innovamur ; sicut Apostolus dicit: Deponentes veterem hominem cum actibus suis, induite novum, qui secundum Deum creatus est . Addidit, in visceribus meis, unde noverat adulterii detestabile crimen exiisse. Utrisque enim partibus remedium petebat, quoniam de utroque peccaverat. Et intuere quanta vivacitate se desideret expiari, ut intelligas eum nullum tale ulterius committere voluisse delictum. Nam sicut in compaginem priorem coire non possunt abscissa membra, ita ad verum
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. dimitti significat᷑. quia õe
nr̃m admissum quasi quib dam
tabulis scribitur. cum durina noti
crea in me ds̃. & sp̃m rectũ in noua¬
in uiscerib meis. Subtilit̾ hos uersꝰ
ꝑ uerba singula debemꝰ exquirere. ut
nobis sensus possit euidentiꝰ elucere.
Creare dicimꝰ nouũ aliquid instituere.
ut illud quod non fuit uideatur existere.
Et quom dicamꝰ ante peccatum cor mun¬
dum non habuisse dauid de qͦ dñs dixit.
inueni dauid filium iesse uirum scđłm cor
meum. qui faciat om̃s uoluntates meas:d
creari. quod iam peccatis impellentibus
commnoueri minime potuisset ad culpã.
s stabibitate defixum. bonum ñ possit
mutare ꝓpositum. Hoc utiq sc̃is post
resurrectionem dabitur. S penitens
iste bonoꝵ auidꝰ uenturi p̃mii amore
succensꝰ. quod in futuro ꝓuenire poterat.
hoc sibi concedi p̾senti tempore postula¬
bat. Rectum sp̃m dicit filium di uerbũ.
de quo in alio psalmo commnemoratũ est.

Expanded text:
dicitur, dimitte significatur; quia omne dicitur, dimitte significatur; quia omne nostrum admissum quasi quibusdam tabulis scribitur, cum crea in me, Deus; et spiritum rectum innovain visceribus meis. Subtiliter hos versus per verba singula debemus exquirere, ut nobis sensus possit evidentius elucere. Creare dicimus, novum aliquid instituere, ut illud quod non fuit videatur existere. Et quomodo dicamus ante peccatum cor mundum non habuisse David, de quo Dominus dixit: Inveni David filium Jesse, virum secundum cor meum, qui faciat omnes voluntates meas ? creari, quod jam peccatis impellentibus commoveri minime potuisset ad culpam; sed stabilitate defixum, bonum non possit mutare propositum. Hoc utique sanctis post resurrectionem dabitur. Sed poenitens iste bonorum avidus, venturi praemii amore succensus, quod in futuro evenire poterat, hoc sibi concedi praesenti tempore postulabat. Rectum spiritum dicit, Filium Dei Verbum, de quo in alio psalmo commemoratum est: