comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a mittimꝰ: s bene largiendo ser¬
uamus: Quisquis nunc bona oꝑa
indigentib exhibet: ei hec spe¬
cialiter impendit. cuiꝰ hec amore
la scelera elemosinis possunt re¬
dimi: si in peccatis quisq ꝑman¬
serit. Nulla ẽ delicti uenia: qͣn¬
do sic precedit miscłia. ut eam
sequant᷑ peccata: Qui inimicũ
diligit: qui lugenti affectum
compassionis & consolationis
imꝑtit: aut in quiblibet neces¬
sitatib consilium adhibet ele¬
mosinam ꝓculclubio facit: Qnͣ¬
uis quis qͣnis sit egens: nullus
tamen unde tribuat egenti ex¬
cusationem in opie pot̃ preten¬
potueris: altera spũalis. dimit¬
tere a quo lesus fueris: De rapiniᷤ
alienis elemosinam facere: ñ ẽ
officium miserationis s emolu¬
mentum sceleris: Qui gͦ in iuste
tollit iuste ñqͣm tribuit: nec be
quet: Magnum scelus ẽ res pau¬
pum p̾stare diuitib: de sumpti¬
bus inopum ad quirere fauorem
potentum: Ne eligas cui misereari.

Expanded text:
amittimus, sed bene largiendo seramittimus, sed bene largiendo sera quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore la scelera eleemosynis possunt redimi, si in peccatis quisque permanserit. Nulla est delicti venia, quando sic praecedit misericordia, ut eam sequantur peccata. Qui inimicum diligit, et qui lugenti affectum compassionis et consolationis impertit, aut in quibuslibet necessitatibus consilium adhibet, eleemosynam procul dubio facit. Quamvis quisque sit egens, nullus tamen unde tribuat egenti excusationem inopiae potest obtenpotueris; altera spiritalis, dimittere a quo laesus fueris. De rapinis alienis eleemosynam facere, non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Qui ergo injuste tollit, juste nunquam tribuit: nec altquet. Magnum scelus est, res pauperum praestare divitibus, et de sumptibus inopum acquirere sapores potentum Ne eligas cui miserearis,
Abbreviated transcription (Latin):
tate pauꝑum: ñ spolia s dona
requirunt᷑. Quale illud ẽ mu
nus. qd̾ alter cum gaudio acci¬
pit. alter cum lacrimis amittit:
suꝑ qd̃ ille gratulatur. iste sus¬
pirat: Quamuis largiaris tuũ:
meliorem elemosinam facis. si red¬
cdas alienum: Alienum enim ẽ
qd̾ habenius: si ñ competenter eo
utimur ad salutem: Hec ẽ enĩ a¬
pud d̃m grata elemosina: que ex
uernacula exhibetur substantia:
ñ que fraudulenta p̾da tribuit᷑.
Malunt suum se ꝑdere largien¬
do: qͣm aliena restituere compo
re: Ignominia omĩum sacer¬
dotum: ꝓpriis studere diuitiis:¬
feceris elemosinam incligenti:
estimes: Gregoriꝰ dĩc: Sunt enĩ
qͥmagna diligunt: & multa ex
his q̃ possident egenis distribue¬
re ꝑtractant: ut culpas suas an¬
te dei ocłos miscd̃ie uiscerib re¬
dimant: Dum quelibet necessa¬
ria indigentib damꝰ: sua illis
reddimuᷤᷤ ñ nr̃a largimur: Eet¬
Terrena quippe omĩa seruando

Expanded text:
tate enim pauperum, non spolia, sed dona tate enim pauperum, non spolia, sed dona requiruntur. Quale illud munus est quod alter cum gaudio accipit, alter cum lacrymis amittit. Super quod ille gratulatur, ille suspirat. Quamvis largiaris tuum, meliorem eleemosynam facis, si reddis alienum. Alienum enim est quod habemus, si non competenter eo utimur ad salutem. Haec enim est apud Deum grata eleemosyna quae ex vernacula exhibetur substantia, non quae ex fraudulenta praeda tribuitur. Malunt se sua perdere largiendo, quam altena instituere componre: ignominiaque omnium sacerdotum, propriis studere divitiifeceris eleemosynam indigenti, aestimes. GREGORIUS Sunt enim qui magna diligunt, et multa ex his quae possident egenis distribuere pertractant, ut culpas suas ante Dei oculos misericordiae visceribus redimant. Dum quaelibet necessaria indigentibus damus, sua illis reddimus, non nostra largimur. Terrena quippe omnia servando
Abbreviated transcription (Latin):
lis: & elemosinam ñ danti: Ele¬
mosina uri: quasi sia signa¬
culum cum ipso: . ꝓptͣ
mandatum assu me pauꝑẽ
& ꝓpter in opiam ne dimitas
illum uacuum: Pone thesau¬
rum in p̾ceptis altissimi: & ꝓ.¬
derit tͥ magis quam aurum:
Elemosinam pauꝑis ne frau¬
des: & oculos tuos ne transuer¬
tas a pauꝑe: Animam esuri¬
entis ne despexeris: & ne ex¬
asꝑes pauꝑem in in opia sua:
Cor inopis ne afflyxeris: & ñ
contrahas datum angustianti:
Rationẽ cum tribulatione ne
abicias: & ñ auertas faciem tu¬
am abegeno: Abegeno ne au̾
tas oculos tuos ꝓpder iram: Ma¬
ledicente te pauꝑe in amaritu¬
dine: exaudiet᷑ precatio eiꝰ: Ex¬
audiet autẽ eum qui fecit illũ:
Congregationi pauꝑum affabi¬
tem tuam bene fac amico tuo.: q
scd̃m uires tuas porrigens cla
pauꝑi: Da pauꝑi & accipe: ius¬
tifica animam tuam: Ante obi
ñ est apud inferos inuenire
cibum:. Qui facit miscł̾iam: fe¬
mo tuo: intempore necessitatis
illiꝰ: Augustinus dic̃. In largi¬

Expanded text:
li, et eleemosynam non dant. Eleemosyna viri quasi sacculus cum ipso . Propter mandatum assume pauperem, et propter inopiam ejus ne dimittas eum vacuum . Pone thesaurum in praeceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum . elemosynam pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere. animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non tas oculos tuos propter iram . Maledicentis tibi pauperis in amaritudine, exaudietur precatio illius. Exaudiet autem eum qui fecit illum . Congregationi pauperum affabitem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi . Da pauperi et accipies: justifica animam tuam: ante obit, quoniam non est apud inferos invenire cibum . Qui facit misericordiam, femo tuo in tempore necessitatis illius . AUGUSTINUS. In largi
Abbreviated transcription (Latin):
Beatius ẽ magis clare: qͣm ac¬
parce seminat: parce ꝙ metet:
Bonum autẽ facientes ñ defici¬
amus: Dum tempꝰ habemus.
oꝑemur bonum ad om̃s: mari¬
me autẽ ad domesticos ficł̃i Sa¬
lomon ait: Redemptio anime

Expanded text:
Beatius est dare quam acparce seminat, parce et metet . Bonum autem facientes non deficiamus: dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . SALOMON. Redemptio anim
Abbreviated transcription (Latin):
carni peccare: Nam anima dña
dlebet eẽ .s impare carmi: s caro
famula. & obedire dñe sue. id. ẽ
rationali anime. Que fornicatio
fit ꝑ cõmixtionẽ carius cum femi¬
na qualibet: uł etiam alia quacũq
immunditia. ad explendum libi¬
stantia oculoꝵ. uł totius corporis:
amor immoderatꝰ. sepe ꝑiculum ui¬
te: lasciuia: ioca: petulantia: &
omĩs in continentia: odium man¬
datoꝵ dei: mentis eneruatio. & in¬
iuste cupiditates: negligentia uite
suetam: et recordationem ignis et̾¬
ni. et timorem presentie sempit̾ni

Expanded text:
carni peccare. Nam anima domina debet esse, et imperare carni; et caro famula, et obedire dominae suae, id est, rationali animae. Quae fornicatio fit per commistionem carnis cum femina qualibet, vel etiam alia quacunque immunditia ad explendum libistantia oculorum vel totius corporis amor immoderatus; saepe periculum vitae, lascivia, joca, petulantia, et omnis incontinentia; odium mandatorum Dei, mentis enervatio, et injustae cupiditates; negligentia vitae suetam, et recordationem ignis aeterni, et timorem praesentiae sempiterni
Abbreviated transcription (Latin):
men patrum facta ñ diligant.:
s tantum oꝑiant nec imitent᷑:
Nam sunt qui prepositos suos
ꝑuerse iudicant. dum t̾renis stu¬
diis eos plus uiderint eẽ intentos:
si uł parum ipsi iam de spũalib
cogitauerunt: Rectores gͦ uidican¬
di a cdeo sunt: a suis autẽ subditsᷤᷤ
neqͣqͣm iudicandi st̃: exemplo
diũ qͥ ꝑse uenclentes columbas
⁊ nũnularioꝵ mensas. ꝓprio eu̾¬
tit flagello et ꝓiecit a templo: Nel
u̾it rector: tunc erit arguendus a
subditis. ꝓ morib uͭ reꝑbis tolle.¬
randus magis erit qm clistrin
Racundi
d octores ꝑrabiem furoris. disci¬
pline modum in immanitatem
crudelitatis conuertunt: et unde
emendare subditos poterant:
incle potiꝰuulnerant: Icło sine
mensura ulciscit᷑ culpas. preposi¬
tus iracundus: qͥa cor eiꝰ disꝑsum
in rerum curis ñ colligit᷑ in amo¬
rem uniꝰ ditatis: Mens enim so¬
luta indiu̾sis. catena caritatis ñ
astringit᷑: s male laxata. male

Expanded text:
men patrum facta non diligant, men patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritalibus cognoverint. Rectores ergo judicandi a Deo sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello, et projecit a templo , vel verit rector, tunc erit arguendus a subditis; pro moribus vero reprobis tolerandus magis distringracundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas paepositus iracundus, quia cor ejus dispersum in rerum curis non colligitur in amorem unius Deitatis. Meus enim soluta in diversis catena charitatis non astringitur, sed male laxata, male
Abbreviated transcription (Latin):
b ad susceptionẽ regiminis: ut clũ
dimento rerum terrenaꝵ desermi¬
ant: Dei gͦ orclinem accusat. aquo
instituunt᷑ qͥ ep̃opos condempnat:
dum minus spũalia s magis terre¬
na sectant᷑. Ex diuini enim taber¬
nacłi dispositione ob iniurias mũ¬
cdi ferenclas et turbines. quos clam
inscituti epõs scl̃arib curis insistẽ¬
tes: ut qui interius suꝑna clesicle¬
rant. nullo terreno obsistente nego¬
tio: liberius hoc qd̃ amant inten¬
cdant: Non ẽ itaq iuclicandus ãple¬
be rector inorclinatus: dum magis
noueriit popłi su fuisse meriti. ꝑ¬
uersi regimen suscepisse pontificis:
peccantis ad comparationẽ princi¬
pum. qui ex merito plebis preua¬
ricant᷑:. Sententia dampnantur
cham filii noe qui suoꝵ prepositoꝵ
culpas in publicum ꝓclunt: sic̃
cham qui patris pudenda ñ oꝑu¬
it. s leridenda monstrauit: Ha¬
bituri st̃ meritum sem et iaphet.
qͥ reuerenter oꝑuint que patres
suos excessisse cognoscunt: si ta¬

Expanded text:
onem regiminis: ut dum hdimento rerum terrenarum deserviant. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divina enim constat tabernaculi dispositione, ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam institui episcopos, saecularibus curis insistentes: ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant, intendant. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti, perversi regimen suscepisse pontificis. peccantis, ad comparationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt, sicut Cham qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit. Habituri sunt Sem meritum et Japhet, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si ta
Abbreviated transcription (Latin):
moresq bonoꝵ corrumpunt: his
qͥ substantias alioꝵ & predia diri¬
punt: Hii enim ea que extra nos.
s tamen ea que nr̃a st̃ auferunt:
corruptores uͦ moꝵ ꝓprie nos ipsos
decipiunt: qũi diuitie hominum
mores eoꝵ sunt: Multum enun
distant clampna morũ a clampnis
temporalium rerum: clum iste
plerumq diuini consilii libꝰ.¬
orclinant᷑ p̾positi mundana et ext̾i¬
ora sectantes: ut dum temporalib re-¬
b se totos impendunt: spũales tuti¬
orem uitam contemplationis exerce¬
ant: qͥa dura ẽ quiete uiuere uolen¬

Expanded text:
moresque bonorum corrumpunt, his moresque bonorum corrumpunt, his qui substantias aliorum praediaque diripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista plerumque divini consilii ordinantur praepositi, mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spiritales tutiorem vitam contemplationis exerceant. Quia durae sunt quiete vivere volen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsos peccati morb irrepit: et
mors ad plebes ꝑtransit: scilicet
uł clum mala docent: uel clum
faciunt praua: Pleriq sacerdoteᷤᷤ
et clerici. pͣue uiuentes. forma
ceteris in malum existunt: qͥ in
bonis exemplum eẽ clebuerunt:
Dehis enim eiuos cumq exemplo
male conuersationis ꝑdunt: cde illiᷤ¬
Ex carnalium prepositoꝵ exemplo.
plerumq fit cdeterior uita subclitoꝵ:
et plebis merito fiunt tales sacerlo¬
tes. qui exemplor cdet̾iore destruant
ñ edificent: Ex merito enim plebiũ
ꝓcliuiꝰ corruant qui sequunt᷑. Cãpi¬
te languente: cetera corporis mem¬
bra inficiunt᷑. Unde et scriptum ẽ:
Omne caput languidum et omne
cormerens: a planta pedis usq ad
uerticem: ñ est in eo sanitas: Caput
enim languidum: doctor ẽ agens¬
peccatum: Cuiꝰ malum ad corpus ꝓ¬
uehit᷑: dum eo uł peccante uł pͣue
clocente. pestifer languor adplebes
subiectas transfert᷑: Oeteriores st̃ qͥ
siue doctrinis siue exemplis uitam

Expanded text:
 ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit, scilicet, vel dum mala docent, vel dum prava faciunt. 2. Plerique sacerdotes, et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illiEx carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor maerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor epeccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer languor ad plebes subjectas transfertur. 5. Deteriores sunt qui sive doctrina, sive exemplis, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
regit᷑: in furorem uertit᷑: ita ut
homo sui animi impotens erit.:
faciens q̃ ñ conuenit. Hec enĩ si cor¬
di insidit: omnẽ eximit ꝓuiden¬
tiam ab eo facti: nec iudicium rec¬
te discretionis in quirere. nec ho¬
neste contemplationis uirtutẽ.⁊
nec maturitatẽ consilii habere põ¬
terit: s omĩa ꝑ precipitium qd̾¬
clam facere uidetur: De qua id.
ẽ ira. pullulat tumor mentis:
rixe⁊ contumelie.⁊ clamor: in¬
dignatio⁊ p̾sumptio. ⁊ blasfemie:
sanguinis effusio: homicidia.
ulciscendi cupiditas: in iuriaꝵ

Expanded text:
regitur, in furorem vertitur, ita ut homo sui animi impotens fiat, faciens quod non convenit. Haec enim si corde insedit, omnem eximit providentiam ab eo facti, nec judicium recte discretionis inquirere, nec honestae contemplationis virtute, nec maturitatem consilii habere poterit, sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. De qua ie ira pullulat tumor mentis, rixae, contumeliae, clamor, indignatio, praesumptio, blasphemiae, sanguinis effusio, homicidia, ulciscendi cupiditas, injuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
que do faniulantib multũ
nocere ꝓbat᷑: dum ociosus
tur: nec in adiutorio fr̃ni la¬
boris hilarescit: s tantum con¬
cupiscit et desiderat: & ociosa
mens ꝑ omuia discurrit. Hec
ẽ que maxime monachos excu¬
tit de cella inscłm: et de regła¬
ri conu̾satione eicit eos in ab¬
ruta intioꝵ: que cũ miserabilem
obsidet mentẽ multis eam in fi¬
cit miseriis: multaq docet ma¬
la De qͣ nascit᷑ somnolentia:
pigricia oꝑis boni: in stabilitas
loci: ꝑuagatio de loco in locũ:
tepiditas laborandi: tedium
cordis: murmuratio. et matulo
quia: que uincit᷑ ꝑstudium lec¬
tionis: ꝑ assiduitatẽ oꝑis boni:
ꝑdesiderium fut᷑e p̾mioꝵ beati¬
tudinis: ꝑ confessionẽ temptatõ¬
nis qͣm in mente habet: ꝑ stabi¬
litatem loci et ppositi sui ate exer¬
citium cuĩlibet artis & laboris:
uł orationum  ugiliaꝵ in stan¬
tia: ut numqͣm ociosus inueniat᷑
seruus cdei: Difficilius iuuenit¬
diabolus temptandi locum in
homine. quem in oꝑe inuenit

Expanded text:
Deo famulantibus multum nocere probatur, dum otiosus tur, nec in adjutorio fraterni laboris hilarescit: sed tantum concupiscit et desiderat, et otiosa mens per omnia discurrit. Haec est quae maxime monachos excutit de cella in saeculum, et de regulari conversatione ejicit eos in abrupta vitiorum. Quae cum miserabilem obsidet mentem, multis eam inficit miseriis, quae multa docet mala. De qua nascitur somnolentia, pigritia operis boni, instabilitas loci, pervagatio de loco in locum, tepiditas laborandi, taedium cordis, murmuratio et inaniloquia. Quae vincitur per studium lectionis, per assiduitatem operis boni, per desiderium futurae praemiorum beatitudinis, per confessionem tentationis, quam in mente habet, per stabilitatem loci et propositi sui, atque exercitium cujuslibet artis et laboris, vel orationum et vigiliarum instantiam, ut nunquam otiosus inveniatur servus diabolus tentandi locum in homine quem in opere invenit
Abbreviated transcription (Latin):
uaritia ẽ numia diuitiaꝵ ad¬
quirendi habendi uł tenen¬
di cupiditas: que pestis in exple¬
bilis ẽ sic̃ ydropicus: qͥ qͣnto plꝰ
bibit. tanto plus illi sitis ad dita
crescit: sic auaritia qͣntomagis ha¬
bet. tanto plus desiderat: et cdum
modus ñ ẽ illi in habendo: mod̾
illi ũ erit in desideranło: Cuiꝰ ge
homidia: mendacia ⁊ ꝑiuria : ra¬
pine: iuolentie. inquietudo :
in iusta iuidicia⁊ contemptꝰ ueri¬
tatis: fut᷑e beatitudims obliio:

Expanded text:
aritia est nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas, quae pestis inexplebilis est. Sicut hydropicus, qui quanto plus bibit, tanto plus illi sitis accrescit  Ms., addita crescit: sic avaritia quanto magis habet, tanto plus habere desiderat. Et dum modus non est illi in habendo, modus illi non erit in desiderando. Cujus gehomicidia, mendacia, perjuria, rapinae, violentiae, inquietudo, injusta judicia, contemptus veritatis, futurae beati
Abbreviated transcription (Latin):
Nterdum doctoris uitio: etiam
ipsauerax cloctrina uilescit: & qͥ
ñ uiuit sic̃ docet: ipsam qͣm p̾di¬
cat ueritatẽ. contẽptibilem facit.
Arcus ꝑuersus ẽ lingua magistroꝵ
docentium bene: et uiuentium
male: Et icl̃o quasi exꝑuerso arcu
sagitam emittunt: dum suam pͣ¬
uam uitam ꝓprie lingue ictu con¬
fodiunt: Qui bene docet et male
uiuit. tanqͣm es aut cubalum.
sonum facit aliis: ipse sͥ tamen
manet insensibilis: Qui bene do¬
cet. et male uiuit: qd locet bene
uiuentib ꝓficit: qd̾ uͦ male uiuit:
se ipsum occidit: Sic sacerdos qui
digne agit. ut sacerdotem decet:
ministerium eiꝰ et ipsi. & aliis iti¬
le ẽ: Indigne autẽ uiuens aliis qͥ¬
dem utilis ẽ loquendo⁊ se autẽ ĩt̾¬
ficit praue uiuendo: ac ꝑ hoc qd̃
in illo mortuum ẽ ꝓprium eiꝰ ẽ: qd̃
uͦ uiuit in eo id eͣ sacrum ministe¬
rium qd̃ ẽ uite alienum ẽ: Qui
bene docet. u male uiuit: udet᷑
ut cereus aliis. dũ bona exponit
lucem prestare: se uͦ in malis su¬

Expanded text:
nterdum doctoris vita etiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod docet, bene viventibus proficit: quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos qui, si digne se agit ut saceministerium ejus et ipsi et aliis utile est, indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo; ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est, sacrum ministerium, quod est vitae, alienum est. 6. Qui bene docet, et male vivit, videtur, ut cereus, aliis, dum bona exponit, lucem praestare; se vero in malis su
Abbreviated transcription (Latin):
citiam bonam: qm̃ scd̃m illum
erit amicꝰ illiꝰ: fili aiiuentude
tua excipe doctrinam: &. usq
adcanos inuenies sapientiam: &¬
quasi is qͥ arat & seminat. acce¬
de ad illam. ⁊ & sustine bonos
fructus illiꝰ: in opere enĩ ipsi¬
us exiguum laborabis:

Expanded text:
dum illum erit amicus illius. Fili, a juventute tua excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam. Quasi is qui arat et seminat, accede ad illam, et sustine bonos fructus illius. In opere enim illius exiguum laborabis,
Abbreviated transcription (Latin):
Si possides amicum ⁊ intẽp¬
tatione posside eum: & ñ fa¬
cile creclas illi Est enĩ amie᷑
scd̾mi tempꝰ suum: & ñ ꝑmane¬
bit indie tribulationis: Est ami¬
cus: qui egredit᷑ ad amicitiam:
Est aut̃ amicus socius mense: &
ñ ꝑmanebit in die necessitatis:
Amicus si ꝑmanserit fixus. erit
adtende: Amicus fidelis. ꝓtec¬
tio fortis: qͥ aut̃ inuenit illum.
inuenit thesaurum: Amico fi¬
deli nulla ẽ comparatio: & ñ est
cdigna ponderatio auri & argẽ¬
ti. contͣbonitatẽ fidei illiꝰ: Ami¬

Expanded text:
Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas illi . Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis . Est amicus qui egreditur ad amicitiam. Est autem amicus socius mensae, qui non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio, et non est digna ponderatio auri et argenti contra bonitatem fidei illi
Abbreviated transcription (Latin):
floridam: sp̃s tristis exsiceat
in bonis ñ des querelam: &
omni clato ñ cles tristitiam
uerbi mali: Omnis plaga tris¬
titia cordis ẽ: Tristitiam ñ deᷤᷤ
anime tue: Iocunditas cordiᷤ.
hec ẽ uita hominis: Tristitiam
expelle ate: Multos enĩ occi¬
dit tristicia: & ñ ẽ utilitas in
illa, Cor prauum dabit tristi¬
tiam: & homo peritus resistet
illi: Ao tristitiam enĩ. festinat
mors: Tristitia cordis: flectit
ceruicem: Ne dederis intristicia
cor tuum: s repelle eam ate:
tis: Bene uiue Secura consciẽ¬
tia: tristitiam leuiter sustinet:
Bona uita: gaudium semꝑ habet:
Gnscientia. autem rei: semꝑ i
pena ẽ:. Reus animus: nũquam
to & uermis deuorat lignum:
ita tristitia noxia ẽ cordi: Cor
letum: bonam ualitudinem
facit. Hiri autẽ tristis. arescuis
ossa

Expanded text:
siccat in bonis non des querelam, et in omni dato non des tristitiam verbi mali . Omnis plaga tristitia cordis est. Tristitiam non des animae tuae. Jucunditas cordis, haec vita hominis est . Tristitiam expelle a te, multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa . Cor pravum dabit tristitiam, et homo peritus resistit illi . Ad tristitiam enim festinat mors. Tristitia cordis flectit cervicem . Non dederis in tristitiam cor tuum, sed repelle eam a te tis? bene vive. Secreta conscientia tristitiam leviter sustinet. Bona vita gaudium semper habet. Conscientia autem rei semper in poena est. Reus animus nunquam a, et vermis devorat lignum, ita tristitia cor hominis exedit. Cor laetum bonam ualitudinem facit: uiri autem tristis arescunt ossa
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ omẽ terram: et hec ẽ ma¬
nus extenta suꝑ om̃s gs̃: Itẽ
pꝰquam sub ꝑsona babilonie
arguit unuiersũ mundum:
rursus ad eandẽ quasi de ge¬
nere ad speciem reu̾tit᷑ dicens.
q̃ eicłe. cuntati specialit̾ conti¬
gerunt: Ecce ego suscitabo sr̃
eos meclos: Nam regnante bal¬
thasar: a meclis obtenta ẽ ba¬
biloma: Sic & in onus egẏpti.
telugere muncdum dicendo:
regnũ adu̾sus regnũ: cum
egẏptus ñ multa regna. s unũ
habuisse scribit᷑ regnũ: Qͥnta
regła ẽ cle temporib: ꝑ quam
aut pars maxima temporis ꝑ
cde triluo dm̃ce sepulture:
dũ nec trib plenis dieb ac noc¬
tib iatuerit in sepulchro: s: tam̃
a parte totũ triduum accipit᷑:¬

Expanded text:
m terram, et haec manus extensa super omnes gentes . Item postquam sub persona Babyloniae arguit universum mundum, rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt. Ecce ego suscitabo super eos Medos . Nam regnante Balthassar, a Medis obtenta est Babylonia. Sic ex persona unius Aegypti telligere mundum dicendo: regnum adversus regnum . Cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse describatur regnum. Quinta regula est de temporibus, per quam aut pars maxima temporis per de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipit
Abbreviated transcription (Latin):
suros: qui tamen cdũante ioseph
egypto cdñati st̃. nec statim pꝰ
quadringentos annos egressi
egipto recesserunt: Est et illa de
temporib figura: ꝑ quã quedam
que fut᷑a st̃. quasi iam gesta nar¬
rant᷑. ut ẽ illud: fodert᷑ manꝰ
meas et pedes meos: & dinume¬

Expanded text:
suros. Qui tamen dominante Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi eractis, ab Aegypto recesserunt. Est et alia de temporibus figura, per quam quaedam quae futura sunt, quasi jam gesta narrantur, ut est illud: Foderunt manus meas et pedes meos; et: Divise
Abbreviated transcription (Latin):
ad corpꝰ reuerti. &. rursum int̾ ho¬
mines uiuere debes: si actus tuoᷤ
cur iosius disciitere. & mores ser¬
monesq tuos in rectitudine ac
simplicitate seruare studueris:
accipies & ipse pꝰ mortẽ locum
mansionis. int̾ hec que cernis
agmina letabunda spr̃ium bea¬
toꝵ: Namq ego cum ad tempꝰ
abscessissem a te: ad hoc feci: ut
quid de te fieri cdeberet agnosee¬
rem: Hec mͥcum dixisset: mus¬
tum detestatus sum. reuerti au
corpꝰ. delectatus nimirum sua
mul & consortio eorũ quos in illo ui¬
debam: nec tam̃ aliquid ductorem
meum rogare audebam: S inter
hec nescio quo ordine repente me int̾
homines uiu̾e cerno: Hec & alia que
uiderat idem uir clñĩ ñ omnib pas¬
sim desidiosis ac uite sue icurio¬
sis referre uolebat: s illis solummͦ¬

Expanded text:
ad corpus reverti et rursum inter hoad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere, et mores sermonesque tuos in rectitsimplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis inter hęc, que cernis, agmina letabunda spirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut, quid de te fieri deberet, agnoscerem.' Hęc cum mihi dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavmul et consortio eorum, quos in illo videbam, nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam. Sed inter hęc, nescio quo ordine, repente me inter homines vivere cerno.' Hęc et alia, quę viderat, idem vir Domini non omnibus passim desidiosis ac vitę suę incuriosis referre volebat, sed illis solumm
Abbreviated transcription (Latin):
corpore exeunt: Qui tamen. qͥa cõ¬
fessionem & penitentiam uel in
morte habuert: om̃s indie iudicii
missarum ut etiam ante diem ui¬
dicii liberent᷑ adiuuant: Porro
puteus flammiuomꝰ ac putidus
quem uidisti: ipsum ẽ os gehenne:
inqua quicumq semel ceciderit.
numqͣm inde liberabit᷑ in euũ:
Locus uͦ iste florifer in quo pulcher¬
rimam hanc iuuentutẽ iocunda¬
ri ac fulgere conspicis: ipse ẽ in qͦ¬
recipiunt᷑ anime eorũ qui in bo¬
nis quidem oꝑib de corpore exe¬
unt: ñ tamen st̃ tante ꝑfectionis.
ut in regnum celoꝵ statim mere¬
ant᷑ introduci: Qui tam̃ om̃s in
die iudicii aduisionẽ xp̃i: & gau¬
dia regni celestis intrabt̃ Nam
quicumq in omni uerbo. s oꝑe.
& cogitatione ꝑfecti st̃: mox de
corpore egressi. ad regnum celeste
ꝑueniunt: ad cuiꝰ uicina ꝑtinet
locus ille. ubi sonũ cantilene dul¬
cis. cum odore suauitatis. ac splẽ¬
dore lucis uiclisti: Tu autẽ qͥa nẽ

Expanded text:
corpore exeunt: qui tamen quia concorpore exeunt: qui tamen quia confessionem et poenitentiam vel in morte habuerunt, omnes in die judicii missarum, ut etiam ante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in qrecipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes in die judicii ad visionem Christi et gaudia regni caelestis intrabunt. Nam quicumque in omni verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum caeleste perveniunt: ad cujus vicina pertinet locus ille, ubi sonum cantilenae dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem quia nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit ille cogitatui meo: ñ
sissemꝰ & has beatoꝵ mansiones
spĩuum: aspicio arte nos multo
maiorẽ luminis grãm qͣm priꝰ :
in qua etiam uocem cantantium
dulcissimam audiui: S & odoris
fraglantia miri. tanta. de loco effũ¬
debat᷑: ut quẽ antea degustans qͣi
maximũ rebar. iam ꝑmodicus mͥ
odor uideret᷑: sic̃ etiam lux illa
campi florentis exunia in compa¬
ratione eiꝰ que nc̃ apparuit lucis:
tenuissima ꝓrsus uidebat᷑ &. par¬
ua. In cuiꝰ amenitatẽ loci. cum
nos intraturos sꝑarem: repente
ductor substitit:. Nec mora gres¬
sum retorquens: ipsa me quaue¬
illas letas sp̃uum candidatorum:
dixit mͥ: scis que st̃ ista omnia
que uidisti:Respondi ego: Non:
Wait: Uallis ista qͣm aspexisti flã¬
mis feruentib & frigorib horri¬
da rigidis: ipse ẽ locus in quo exa¬
minande & castigande st̃ anime
illorũ. qui differentes confiteri.
ipso tandem mortis articulo ad pe¬
nitentiam confugiuint: & sic de

Expanded text:
Respondit ille cogitatui meo: Non, Respondit ille cogitatui meo: Non, nsissemus, et has beatorum mansiones spirituum, aspicio ante nos multo majorem luminis gratiam quam prius; in qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi; sed et odoris fragantia miri tanta de loco effundebatur, ut is quem antea degustans quasi maximum rebar, jam permodicus mihi odor videretur: sicut etiam lux illa campi florentis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit lucis, tenuissima prorsus videbatur, et parva. In cujus amoenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor substitit; nec mora, gressum retorquens, ipsa me qua veillas laetas spirituum candidatorum, dixit mihi: Scis quae sint ista omnia quae vidisti? Respondi ego. Non. Et ait: Vallis illa quam aspexisti flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus in quo examinandae et castigandae sunt animae illorum, qui differentes confiteri ipso tandem mortis articulo ad poenitentiam confugiunt, et sic de
Abbreviated transcription (Latin):
me uiluce aꝑta duceret: uidi ante
nos murum ꝑmaximũ cuiꝰ neq
longitudim hinc uł inde neq al¬
titudini ullus termunꝰ uideret᷑. Ce¬
pi autẽ nurari quare ad murum
accełemus: cum in eo nullam ia¬
nuam. uł fenestram. uł ascensum
alicubi conspicerem: Cum gͦ ꝑue¬
nissemꝰ ad murum: statim nescio
quo ordine fuimꝰ insũmitate eiꝰ:
Et ecce ibi campꝰ erat latissimꝰ ac
letissimꝰ: tantaq fraglantia uernã¬
tium flosculoꝵ plenus. ut omnẽ
mox fetorem tenebrose fornacis. qͥ
ꝑuaserat effugaret ammirandahuiꝰ
suauitas odoris: Tanta autẽ lux
cuncta ea loca ꝑfuderat: ut omni
splenclore diei. siue solis meridiant
radiis uideret᷑ esse preclarior: Frars
in hoc campo innumera hominum
albatorũ conuenticula: sedesq plu¬
rime agiinũ letantium: Cumq
inter choros feliciura incolaꝵ me¬
dios me duceret: cogitare cepi. qd̃
hoc fortasse eẽt regnum celorum.
de quo predicare sepius audiui:

Expanded text:
me in luce aperta duceret, vidi ante me in luce aperta duceret, vidi ante nos murum permaximum, cujus neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Coepi autem mirari quare ad murum accederemus, cum in eo nullam januam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim nescio quo ordine fuimus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei, sive solis meridiani radiis videretur esse praeclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula, sedesque plurimae agminum laetantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare coepi quod hoc fortasse esset regnum caelorum, de quo praedicari saepius audivi.
Abbreviated transcription (Latin):
derunt quidam spũum obscuro¬
rum de abysso illa flaminiuo¬
ma: & accurrentes circumdele¬
runt me. atq oculis flãmantib
& de ore ac narib ignẽ puticlum
efflantes angebant. forcipib qͦq
igneis quas tenebant in manib
minitabant᷑ me cõprehencłe nec
tamen me ullatenꝰ contingere.: ⁊¬
tam & si t̾rere p̾sumebant:. Qui
cum undiq uersis hostib & cecita¬
te tenebraꝵ conclusus huc illucq
ocłos circimiferrẽ. si forte aliunde
qd̃ auxilii qͦ saluarer adueniret:
quasi stelle fulgor micantis inter
tenebras: Qui paulatim crescens. &
adine otius festinans: ubi appropin¬
quauit disꝑsi st̃ & aufugerunt õs
qͥ me forcipib raꝑe querebant sp̃e
infesti. Ille autẽ qui aduenerat
eos fugauit: & erat ipse qui me an¬
te ducebat: Qui mox conuersus ad
dextrum iter: quasi contra ortum
solis brumalis me ducere cepit:
Nec mora: exemptũ tenebris. in
auras me serene lucis ecluxit: Cũq

Expanded text:
derunt quidam spirituum obscuroderunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebratum conclusus huc illucque oculos circumferrem, si forte alicunde quid auxilii quo salvarer, adveniret, quasi fulgor stellae meantis inter tenebras, qui paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi adpropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. « Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat: qui mox conversus ad dexterum iter, quasi contra ortum solis brumalem me ducere coepit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serenae lucis eduxit: cumque
Abbreviated transcription (Latin):
in comparabilis cum eiscdem uapo
rum loca replebat. Et cum diutiꝰ
ibi paiuidus consisterem. ut pote in¬
certus quid agerem. qͦuerterẽ gres¬
sum. qui me fuus maneret: au¬
dio subitum post terga sonitum
immanissimi fletꝰ ac miserrimi:
simul & cachinnum crepitantem
quasi uulgi in docti captis hostilib
insultantis: Nt autẽ sonitꝰ idem cla¬
rior redditꝰ ad me usq ꝑuenit con¬
sidero turbam malignoꝵ spũum:
que quinq animas hominũ merẽ¬
tes eiulantesq ipsa multũ exultans
& cachuinans. mecd̾ias illas trahebat
intenebras: E quib uidelicet ho¬
minib ut dinoscere potui. quidã
erat attonsus ut clericus. quiclam¬
ut laicus: quedam ut femina:
Trahentes autẽ eos maligni sp̃ẽ:
descenderunt in medium bara¬
tri illius arcdentis: factumq ẽ
ut cum longius subeuntib eis.
fletum hominũ ꝙ risum demo¬
nioꝵ clare discernere nequirẽ:
sonum tamen adhiic ꝓmiscuum
in aurib haberem: Interea ascen¬

Expanded text:
incomparabilis cum eisdem  Al.,incomparabilis cum eisdem  Al.,rum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam malignorum spirituum, quę quinque animas hominum merentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat tenebras. E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, quedam femina. Trahentes autem eos maligni spiritus descenderunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discersonum tamen adhuc promiscuum in auribus haberem. Interea ascen
Abbreviated transcription (Latin):
tor qui me precedebat: ñ hoc inqͥ¬
ens suspiceris: Non enĩ hic inferms
ẽ ille quem putas: At cum me hoc
spectaculo tam horrendo ꝑt̾ritum
paulatim in int̾iora ꝓduceret: uidi
subito ante nos obscurari inciꝑe lo¬
ca: & tenebris omĩa repleri: Quas
cum intraremꝰ: in tantum paulis ꝑ
condensate st̃. ut nicħ pret̾ ipsas as¬
picerẽ: ex cepta dumtaxat specie ꝙ
ueste eiꝰ qui me ducebat: Wcum iã¬
ꝓgrederemur sola sub nocte ꝑ um¬
bras: ecce subito apparent ante nos
crebri flaminaꝵ tetraꝵ globi. ascen¬
dentes quasi de priteo magno: rur¬
simq decidentes in eundem: Quo
cum ꝑductus essem: repente ductor
ms disparuit. ac me solum in me
reliquit: At cum idem globi ig¬
ima baratri repeterent: cerno oĩa
que ascendebant fastigia flãmaꝵ
plena esse spiritib hominũ: qui
instar fauillaꝵ cum fumo ascen¬
dentium. nc̃ ad sublumora ꝓiceren¬
tur: nc̃ retractis ignium uaporib

Expanded text:
tor qui me praecedebat: Non hoc, inquitor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum in medreliquit. At cum iidem globi igima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc retractis ignium vaporibus
Abbreviated transcription (Latin):
deuenimꝰ aouallem multe lati¬
tudinis ac ꝓfunditatis. infinite
autẽ longitudinis. q̃ ad leuam
nobis sita. unum latus flamins
feruentib numiũ t̾ribile. alterũ
feruenti grandine ac frigore niui¬
um. omĩa ꝑflante atq uerrente.
ñ minꝰ in tolerabile p̾ferebat. itrũ¬
q autẽ erat animab hominũ ple¬
num: que uicissimihinc inde ui¬
debant᷑ quasi tẽpestatis impetu iac¬
tari. Cum enin uim feru
immensi tolera¬
re ñ possent:
ꝓsiliebant mi sere in mediĩ¬
frigoris in festi: E cum neq ibi quip¬
piam requiei inuenire preualerent:
resiliebant rursus urende in me¬
dium flaminaꝵ in extingiubiliũ:
Cumq hac in felici uicissitudine.
longe lateq ꝓut aspicere poteram.
sine ulla qͥetis intercapedine. in nu¬
merabilis spũum deformiũ multi¬
tudo torqueret᷑: cogitare cepi qd̾ hic
eẽt fortasse infernꝰ. de cuiꝰ torm̃tis
intolerabilib narrare sepius aucli
ui: Respondit cogitationi mee duc¬

Expanded text:
devenimus ad vallem multe latidevenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iactari. Cum enim vim fervoris inmensi tolerare non possent, prosiliebant misere in medfrigoris infesti, et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendę in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare cepi, quod hic fortasse esset infernus, de cuius tormentis intolerabilibus narrari sepiusvi. Respondit cogitationi meae duc
Abbreviated transcription (Latin):
conuersatione: s multũ dissimi¬
li exhoc tempore uiuendum ẽ:
Statimq surgens abiit aouil¬
lule oratoriũ: & usq ad cliem in
oratione ꝑsistens: mox omnẽ qͣm
possed̾at substantiam intres di¬
uisit portiones: e quib unam
coniugi. alteram filiis tradidit:
t̾ciam sibi retentans. statim pau¬
ꝑib distribuit: Nec multopost
scłi curis absolutꝰ. aomonasteri¬
um mailros qd̾ tiudi fluminis
circumflexu maxima exparte
claudit᷑ ꝑuenit: Acceptaq tonsura
locum seerete mansionies qͣm preui¬
cderat abbas. intrauit: & ibi usq ad
diem mortis in tanta mentis &
corporis contritione durauit: ut
multa illum que alios laterent uł
horrenda uł desideranda uidisse.
etiam si lingua sileret. conu̾satio
loqueret᷑. Narrabat autẽ hoc mͦ
qd̃ iuderat: lucidus inquiens as¬
pectu. & clarus erat indumento. qͥ
me ducebat: Incedebamꝰ autẽ tacen¬
tes. ut uidebat᷑ mͥ contra ortum
solsticialem: Cumq ambularemꝰ:

Expanded text:
conversatione, sed multum dissimiconversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est. Statimque surgens abiit ad villulae oratorium et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit acceptaque tonsura locum secretae mansionis, quam praeviderat abbas, intravit et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contritione duravit ut multa illum, quae alhorrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus,
Abbreviated transcription (Latin):
uere debemꝰ ne accipientes abho¬
minib scl̃i munera qͥ ꝑ rapinas
miserorumq lacrimas diuitias
congregant. ñ tam ipsi fures qͣm
socii furum appllemur.
memorabile & antiquorũ
sile inbritannia factũ ẽ: Nam
ad excitationẽ uiuentium de mor¬
te auime qͥdam aliqͣndui mortu¬
us ad uitam resurrexit corporis: ꝙ¬
multa memoratu digna que uide¬
rat narrauit: e quib hic aliqua
breuit̾ ꝑstringenda esse putam:
rat gͦ pat̾familias in regio¬
ne nordanimbroꝵ que uocat᷑
ui cumingũ: religiosam cũ domo
sua gerens uitam: Qui infirmita¬
te corporis tactus. & accrescente
luculo reuiuiscens ac repente re¬
sidens: orñs qui corpori flentes as¬
sederant. tumore immenso ꝑcu¬
sos infugam conuertit: uxor. tan¬
tum que ampliꝰ amabat. qͣmuis
multũ tremens ꝙ pauida reman¬
sit: Qͣm ille consolatꝰ. noli in qͥt
timere. qͥa uere iam resurrexi a
morte. qua tenebar: & apud ho¬
mines sum iterum uiuere missꝰ:
ñ tam̃ ea in qua ante consueuerã

Expanded text:
vere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per rapinas miserorumque lacrymas divitias congregant, non  Al. ne tam ipsi fures, quam socii furum appellemur: memorabile et antiquorum simile in Britannia factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animae quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis et memoratu digna, quae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi Erat ergo paterfamilias in regione Nordanimbrorum, quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam. Qui, infirmitate corporis tactus et hac crescente luculo reviviscens ac repente residens omnes, qui corpori flentes assederant, timore immenso perculsos in fugam convertit. Uxor tantum, quae amplius amabat, quamvis multum tremens et pavida remansit. Quam ille consolatus, noli, inquit, timere, quia jam vere surrexi a morte, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram,
Abbreviated transcription (Latin):
magnum castigandi corporis af¬
fectum ingredi: ac sepiꝰ in eo suꝑ¬
meantib undis in mergi: sicq ibi¬
dem quaidui sustinere posse ui¬
debat᷑. psalmis uł p̾cib insistere
firusq manere. ascenclente a qua
quando usq ad collum: atq inde
egrediens ad t̾ram. numqͣm ipse
ponere curabat: cdonec ex suo cor¬
pore calefierent ꝙ siccarent᷑: Cũq
tempore hẏemali defluentib cir¬
ca eum semi fractarũ crustis glatie¬
rum. quas & ipse aliquando contri¬
uerat. quo haberet locum standi si
thelme: hoc erat uiro nomen qõ
tantam frigoris asꝑitatem ulla ra¬
tione tollerare preuales: responcle¬
bat ille simpliciter:. Erat nainq
homo simplicis ingenii ac mode¬
rate nature: frigidiora ego uidi Et
cum dicerent mirũ qd̃ tam austerã
tenere continentiam uelis: responde¬
bat:. Austeriora ego uidi: Sicq usq
addiem uocationis sue in fatigabi¬
li celestium bonoꝵ desiderio corpꝰ
senile inter cotidiana ieuinia do¬

Expanded text:
magnum castigandi corporis affectum ingredi, ac saepius in eo supermeantibus undis immergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus insistere, fixusque manere ascendente aqua fquando usque ad collum; atque inde egrediens ad terram nunquam ipsa  algida deponere curabat, donec ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet locum standi sivthelme hoc enim erat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter, erat namque homo simplicis ingenii ac moderatae naturae: « Frigidiora ego vidi. » Et cum dicerent: « Mirum quod tam austeram tenere continentiam velis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpus senile inter quotidiana jejunia do
Abbreviated transcription (Latin):
fluctib: ita & leuis circumfert᷑
in stabilis ꝑ om̃s accus suos: In
uitas patrum dicit᷑: Mansuetum
diligit dñs: turbulentum autẽ
repellit a se: Sic̃ enĩ lucifer in ce¬
lo. & sic̃ nix in paradiso: sic in aĩa
mitis m̃s pura. Quando enĩ qͥs
in lenitate ac pacientia cordis fue¬
rit: tanto in corporis puritate ꝓ¬
ficiet. Eu sebiꝰ dic̃: Bestiarum
feritas dei uirtute mansuescit:
humana uͦ rabies. nec ferarum
mitescit exemplis: Iosephus¬
dic̃ In consulta demeritas: nes
.lxxii. de rectorib siue
Nolite iudicare: ut ñ iudice¬
mini. In quo enĩ iudicio iudi

Expanded text:
fluctibus, ita et levis circumfertur instabilis per omnes actus suos. EX VITIS PATRUM. Mansuetum diligit Dominus, turbulentum autem repellit a se. Sicut enim lucifer in coelo, et sicut felix in paradiso, sic in anima miti mens pura. Quantum enim quisque in lenitate ac patientia cordis fuerit, tantum in cordis puritate proficiet. EUSEBIUS. Bestiarum feritas Dei virtute mansuescit. Humana vero rabies nec ferarum mitescit exemplis. JOSEPHUS. Inconsulta temeritas nesci LXXI. De rectoribus sive Nolite judicare, ut non judicemini . In quo enim judicio judi
Abbreviated transcription (Latin):
Beati nites: qm̃ ipsi possideburt
te inquietos: consolamini pusil¬
lanimes: omnẽ ostencdentes man¬
suetudinem ad om̃s homines a
lomon dĩc: Illusores dñs deridet:
mansuetis dabit grãm. Qui mol¬
lis & dissolutꝰ ẽ in oꝑe suo: fr̃ ẽ sua
oꝑa dissipantis: Cum enĩ sit timt¬
dla nequitia: dat testimoniũ con¬
dempnationis: Semꝑ enĩ presumit
seua: turbata conscientia: Iħs fi¬
lius sirach dic̃: Homo linguosus
& temerariꝰ: in uerbo suo oclibit¬
ẽ In mansuetudine oꝑa tua ꝑfi¬
ce: & suꝑ hominum głam dili¬
geris: Esto mansuetꝰ ad intelli¬
gendum uerbum ut indelligas:
& cum sapientia fer responsum
uerum: fili in mansuetudine
serua animam tuam: & da illi
honorem sccłm meritum suum:¬

Expanded text:
Beati mites, quoniam ipsi possidebunt te inquietos consolamini pusillanimes, omnem ostendentes mansuetudinem ad omnes homines . SALOMON. Illusores Dominus deridet, mansuetis dabit gratiam . Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Cum enim sit timida nequitia, dat testimonium condemnationis . Semper enim praesumit saeva turbata conscientia . JESUS SIRACH. Homo linguosus et temerarius in verbo suo odibi In mansuetudine opera tua perfice, et supra hominum gloriam diligeris. Esto mansuetus ad intelligendum verbum, ut intelligas: et cum sapientia profer verum responsum. Fili, in mansuetudine serva animam tuam, et da illi honorem secundum meritum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ enĩ ciuitas diruta & ñ circũ¬
data: sic ẽ uir qui ñ cum consilio
aliquro agit. Gregoriꝰ dicit: In
rectitudine iustitia: insimplicita¬
te mansuetudo figuratur:. Sepe
enĩ quisq nimie mansuetudini
studens. dum subiectoꝵ uitia as¬
picit: ñ hec ꝑferuorem deli cormi¬
ne temere aliquro facias: Ca pria¬
nus clic̃ Docibilis autẽ ille ẽ: qui
ẽ ad discendum pacientiam mitis

Expanded text:
Sicut enim civitas dirupta et non circumdata, sic est vir qui non cum consilio aliquid agit. GREGORIUS. In rectitudine justitia, in simplicitate mansuetudo figuratur. Saepe enim quisque nimis mansuetudini studens, subjectorum vitia aspicit, atque haec per fervorem zeli corrigas, ne temere aliquid facias. CYPRIANUS. Docibilis autem ille est qui est ad discendam patientiam humilis