comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
condita ẽ cũ xp̃o in deo. Ac ꝑ hoc si uita nr̃a ibi
ẽ. ubi ẽ ueritas. ñ ẽ. uita nr̃a subsole ubi ẽ. ua-¬
nitas. Sed hoc tã magnũ bonũ magis habemꝰ in
spe: ñ tenemꝰ in re. Et scdm sp̃ẽ nrãm: beatꝰ apłs
ista locutꝰ ẽ. Quia et illud cũ dixisset. uanitati
creatura subiecta ẽ adiecit atq ait. Non sponte.
sed ꝓpt̃ eũ qͥ subiec̃ in spe: Ergo in spe qr sꝑamꝰ
nos hesuros contẽplandȩ ueritati: subiecti sumꝰ
interĩ uanitati. Creatura qͥppe ista spũał. anima¬
lis. corporalis. quȩ om̃is in homine ẽ immo homo
ẽ sponte peccauit: et inimica facta ẽ ueritati. Sed
ut merito puniret᷑ ñ sponte subiecta ẽ uanitati.
Deniq pꝰpauca. ñ solũ autẽ inqͥt. sed et nosipsi pͥ¬
mitias sp̃s habentes. idẽ. qͥ ñdũ qͥdẽ ex toto qđ sumꝰ.¬
sed ex ea parte qͦ pecoribꝰ meliores sumꝰ deo ñ uani¬
tati subditi sum᷑ hoc ẽ. ꝑ pͥmitias sp̃s: et ipsi in no¬

Expanded text:
condita est cum Christo in Deo» . Ac per hoc si vita nostra ibi est ubi veritas, non est vita nostra sub sole ubi vanitas. Sed hoc tam magnum bonum magis habemus in spe, non tenemus in re: et secundum spem nostram beatus Apostolus ista locutus est; quia et illud cum dixisset, «Vanitati creatura subjecta est,» adjecit atque ait, «Non sponte, sed propter eum qui subjecicontemplandae veritati, subjecti sumus interim vanitati. Creatura quippe ista spiritualis, animalis, corporalisque omnis in homine est; imo homo est. Sponte peccavit, et inimica facta est veritati: sed ut merito puniretur, non sponte subjecta est vanitati. Denique post pauca, «Non solum autem,» inquit, «sed et nos ipsi primitias spiritus habentes,» id est, qui nondum quidem exsed ex ea parte qua peccatoribus meliores sumus, Deo, non vanitati subditi sumus; hoc est, per primitias spiritus et ipsi in no
Abbreviated transcription (Latin):
eri.si aũtunt᷑ a uanitate oculi nr̃i. Nongͦ sit fi-¬
nis nr̃i boni oꝑis in laudibꝰ hominũ: sed ipsas
laudes hominũ corrigamꝰ. et ad dei laudes om¬
nia referamꝰ: a qͦ nob̃ dat᷑. qͥcqͥd in nob̾ sine lau-¬
piscendã pecuniã. uel augendã siue retinendã
et siqͥdhuiꝰmodi ẽ cõmodi tẽporalis qđ nob̃ ac-

Expanded text:
eri, si avertuntur a vanitate oculi nostri. Non ergo sit fieri, si avertuntur a vanitate oculi nostri. Non ergo sit finis boni operis in laudibus hominum, sed ipsas laudes hominum corrigamus, et ad Dei laudes omnia referamus, a quo nobis datur quidquid in nobis sine laupiscendam pecuniam, vel augendam, sive retinendam, et si quid hujusmodi est commodi
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ qͥsdã partes ex sequeret᷑ p̃cipiens de elemosinis de
unt ꝑcepisse mercedẽ suã. id ẽ. ñ et̃nã quȩ sc̃ĩs repo¬
sita ẽ apud patrẽ. sed tẽporalẽ quã quer̃ qͥ contẽplan¬
t̃ in sius oꝑibꝰ uanitatẽ. ñ q ipsa laus humana cus¬
panda ẽ. nã qͥd tã optandũ ẽ hominibꝰ quã ut e¬
isplaceant quȩ debeant imitari: sed ꝓpt̃ ipsã lau¬
dẽ bene oꝑari. hoc ẽ uanitatẽ in sius oꝑibꝰ intueri.
Quandoqͥdẽ et ipsa ab hominiblaus homun iu¬
sto qͣntacũq ꝓuenerit. ñ ibi eiꝰ. ee̾. debet finis bo¬
ni. sed etiã ipsa referenda ẽ ad laudẽ dei: ꝓpt̾
quẽ bona faciunt uere boni. qm̃ ñ a seipsis sed
ab illo fiunt boni. Deniq in eodẽ sermone dñs
iã dixerat eis. Luceat lum̃ ur̃m corã homini-¬
bꝰ ut uideant ur̃a bona oꝑa. et glorificent pa-¬
trẽ urm qͥ in celis ẽ. Ubi finẽ posuit. hoc ẽ. inglo-¬
riã dei. Hic debemꝰ qͣndo aliqd boni facimꝰ intu¬

Expanded text:
tiae quasdam partes exsequeretur, praecipiens de eleemosynis, de unt, percepisse mercedem suam , id est non aeternam quae sanctis reposita est apud Patrem, sed temporalem quam quaerunt qui contemplantur in suis operibus vanitatem: non quia ipsa laus humana culpanda est nam quid tam optandum est hominibus, quam ut eis placeant quae debeant imitari?, sed propter ipsam laudem bene operari, hoc est vanitatem in suis operibus intueri. Quandoquidem et ipsa ab hominibus laus homini justo quantacumque provenerit, non ibi esse debet ejus finis boni, sed etiam ipsa referenda est ad laudem Dei, propter quem bona faciunt vere boni; quoniam non a seipsis, sed ab illo fiunt boni. Denique in eodem sermone Dominus jam dixerat eis: «Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant vestra opera bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est» . Ubi finem posuit, hoc est in gloria Dei, hoc debemus quando aliquid boni facimus intu
Abbreviated transcription (Latin):
quã sꝑamꝰ et̃nã. ubi bono immucabili ꝑfruam᷑
qđ nob̃ erit ex deo. immo qđ nob̾ ẽ. ipse deus.
Si enĩ scĩ dei ꝓpt̃ istã tẽporalẽ salutẽ bona oꝑa
facerent: nũꝗͣ martires xp̃i bonũ opꝰ confessio-¬
nis in eiꝰdẽ salutis amissione ꝑficerent. Sed ac-¬
ceper̃ auxiliũ de tribulatione. ñ intuentes ua¬
nitatẽ: qr uana salus hominis. Et diẽ hominis¬

Expanded text:
quam speramus aeternam, ubi bono immutabili perfruamur, quod nobis erit ex Deo, imo quod nobis est ipse Deus. Si enim sancti Dei propter hanc temporalem salutem bona opera facerent, nunquam martyres Christi bonum opus confessionis in ejusdem salutis amissione perficerent. Sed acceperunt auxilium de tribulatione, non intuentes vanitatem, quia vana salus hominis ; et diem homin
Abbreviated transcription (Latin):
E contrario int̃ se differ̃ uanitas et ue¬
ritas. huiꝰ autẽ mundicupiditas: uanitas. Sed
xp̃s qͥ ex hoc mundo lib̾at: ueritas. Ipse ẽ. & uia
in qͦ se uult iste uiuificari: qr ipse ẽ. & uita. Ipse
qͥppe ait. Ego sũ uia. ueritas et uita. Sed qͥd ẽ.
aũte oculos meos ne uideant uanitatẽ: Nũqͥd
quã diu sumꝰ in hoc mundo. possumꝰ ñ uidẽ ua-¬
quȩ intelligit᷑ eẽ. in homine. et omĩa uanitas.
Quȩ habundantia hominis. in om̃ĩ labore suo
qͦ ipse laborat sub sole: Aniste fortassis hoc orat
ut ñ sit eiꝰ uita sub sole ubi omĩa uanitas sed in
illo sit in qͦ se inuificari petit: Ille qͥppe ascendit
ñ suꝑ solẽ tantũ. sed suꝑ om̃s cȩlos: ut adimpleret
om̃ia. Et in illo magisquã sub sole uiuunt: qͥ ñ in¬

Expanded text:
A contrario differunt inter se vanitas et veritas. Hujus autem mundi cupiditas, vanitas: sed Christus, qui ex hoc mundo liberat, veritas. Ipse est et via in qua se vult iste vivificari, quia ipse est et vita; ipse quippe ait: «Ego sum via, veritas et vita» . Sed quid est, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» Numquid quamdiu sumus in hoc mundo, possumus non videre vaquae intelligitur esse in homine; et, «Omnia vanitas: quae abundantia hominis in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole» ? An iste fortassis hoc orat, ut non sit ejus vita sub sole, ubi omnia vanitas; sed in illo sit, in quo se vivificari petit? Ille quippe «ascendit» non super solem tantum, sed «super omnes coelos, ut adimpleret omnia» . Et in illo magis qua
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Si autẽ neꝗ̃ fuerit: totũ corpꝰ cuũ tenebrosũ
erit. Si gͦ lum̃ qđ in te ẽ tenebrȩ st̃: ipsȩ tenebre
qͣntȩ er̃ : clinde magni int̃ ẽ. cũ aliqͥd boni facimꝰ:
cuiꝰ rei contẽplatione faciamꝰ. Officiũ qͥppe nr̃m ñ
officio sed fine pensandũ ẽ: ut scilicet ñ tantũ si bo¬
nũ ẽ. qđ facimꝰ sed p̃cipue si bonũ ẽ ꝓpt̃ qđ facimꝰ
cogitemꝰ. Hos oculos qͥbꝰ contẽplam᷑ qͦre facimꝰ qđ fa-¬
cimꝰ. aũti poscit ne uideant uanitatẽ.: id ẽ ne hanc
attendat ꝓpt̃ quã faciat cũ bon aliqͥd fac̃ In qua
uanitate p̃cipuũ locũ tenet amor laudis humanȩ:
ꝓpt̃ ꝗͣ multa magna fecer̃ qͥ magni in hoc scło no¬
minatis. multũq laudati in ciuitatibꝰ gentiũ. que¬
rentes ñ apud dm̃ sed apud homines głam: et ꝓpt̃
hanc uelut prudent̃. forcit̾ tẽꝑant̃ iusteq uiuen-¬
tes: ad ꝗͣ ꝑuenientes ꝑceper̃ mercedẽ suã uanã.
Ab hac uanitate uolens dñs aũtere oculos suoꝵ

Expanded text:
totum corpus tuum tenebrosum erit. Si ergo lumen quod in te est tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt?» Proinde magni interest, cum aliquid boni facimus, cujus rei contemplatione faciamus. Officium quippe nostrum, non officio, sed fine pensandum est; ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est propter quod facimus, cogitemus. Hos oculos quibus contemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant vanitatem; id est, ne hanc attendat, propter quam faciat, cum boni aliquid facit. In qua vanitate praecipuum locum obtinet amor laudis humanae, propter quam multa magna fecerunt qui magni in hoc saeculo nominati sunt, multumque laudati in civitatibus gentium, quaerentes non apud Deum, sed apud homines gloriam, et propter hanc velut prudenter, fortiter, temperanter, justeque viventes; ad quam pervenientes perceperunt mercedem suam, vani vanam. Ab hac vanita
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Benedic inquit anima meadñm. Quid ẽ anima
tua: Omnia int̾iora tua. Benedic anima mea dñm
Repecitio: ad exhortationẽ ualet. Ut autẽ henedi¬
cas semꝑ dñm: noli obliuisci om̃s retributiones eius.
Si obliuisceris: tacebis. Nonenĩ potert̾ ante oculos
tuos eẽ. retrihutiones dñi: nisi ante oculos tuos fue¬
rint peccata tua. Honsit ante oculos tuos delectati¬
o pret̾tt pec cati: sed sit ante oculos tuos dãpnatio
peccati. Dãpnatio a te: remissio a deo. hȩc enĩ retri¬
buit dñs: ut possis dicere. Qͥd retribuã dño ꝓ om̃ibꝰ
quȩ retribuit mͥ: hoc enĩ considerantes marcires.
quoꝵ etiã memoriã hodie celebramꝰ. ec om̃s omnino

Expanded text:
ejus. Benedic,» inquit, «anima mea Dominum.» Quid est anima ejus. Benedic,» inquit, «anima mea Dominum.» Quid est anima tua? Omnia interiora tua. «Benedic, anima mea, Dominum.» Repetitio ad exhortationem valet. Ut autem benedicas semper Dominum. «Noli oblivisci omnes retributiones ejus.» Si oblivisceris, tacebis. Non autem poterunt ante oculos tuos esse retributiones Domini, nisi ante oculos tuos fuerint peccata tua. Non sit ante oculos tuos delectatio praeteriti peccati, sed sit ante oculos tuos damnatio peccati: damnatio a te, remissio a Deo. Haec enim retribuit Dominus, ut possis dicere: «Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi» ? Hoc enim considerantes martyres, quorum etia
Abbreviated transcription (Latin):
Sile uoce: quando ñ ẽ. qͥ audiat. Intĩora tua: nũqͣm
deest qͥ audiat. Itaq sonabit iã dudũ benedictio de
ore nr̃õ: et hȩc ipsa uerba cantabimꝰ. Nenedie ani¬
ma mea dñm: et omnia interiora mea nom̃ scm̃ eiꝰ.
Quantũ satis fuit tẽpori: cantauimꝰ et siluimus.
Nũqͥd int̾iora nr̃a silere debent abenedictione dñi:
Alternet ꝓtẽpore sono suo: cũ ꝑpetua sit uox inte¬
rioꝵ. Cũ conuenis ad eccłiam himnũ dicere: sonat
uox tua laudes dei. Dixisti quantũ potusti: discessi¬
sti. Sonet anima tua laudes dei: cũ negociũ agis.
Laudet dñm anima tua: cũ cibũ capis. Uide qͥd ait
apłs Siue manducatis siue bibitis: om̃ia ingłam
deifacite. Audeo dicere. Cũ dormis: benedicat
anima tua dñm. Non te excitet cogitatio flagitii
non te excitet dispositio furti. ñ te excitet condicta
forte corruptio: in innocentia tua etiã in dormi

Expanded text:
sile voce, quando non est qui audiat; interiora tua nunquam sile voce, quando non est qui audiat; interiora tua nunquam deest qui audiat. Itaque sonabat jamdudum benedictio de ore nostro, et haec ipsa verba cantabamus: «Benedic, anima mea, Dominum; et omnia interiora» «mea, nomen sanctum ejus.» Quantum satis fuit tempori cantavimus, et siluimus: numquid interiora nostra silere debent a benedictione Domini? Alternet pro tempore sonus vocum, perpetua sit vox interiorum. Cum convenis ad ecclesiam hymnum dicere, sonat vox tua laudes Dei: Dixisti quantum potuisti, discessisti; sonet anima tua laudes Dei. Negotium agis; laudet Deum anima tua. Cibum capis; vide quid ait Apostolus: «Sive manducatis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite» . Audeo dicere: cum dormis, benedicat anima tua Dominum. Non te excitet cogitatio flagitii, non te excitet dispositio furti, non te excitet condicta forte corruptio. Innocentia tua etiam in dormie
Abbreviated transcription (Latin):
hoc. et expressiꝰ dicit qͥd dixerit: benedic anima
mea dñm. Et omnia interiora mea: nomen
scm̃ eiꝰ. Puto: quia ñ ad interiora corporis loquitur.
luto eũ ñ hoc dicere: ut pulmo nr̃ et iecur et si qͣ
s̃ intestina carnis. erũpant in uocẽ benedictionis
dm̃. Est quidẽ pulmo pectoris nr̃i. quasi follis qui
in uocẽ et sonũ expͥmit᷑ cũ uerba digerimꝰ: nec po¬
test aliqͥd uocis sonare ab ore nr̃o. nsi qđ pulmo
exprissus emiserit. Sed ñ hinc agit᷑ hoc totũ ad
aures hominũ. habet aures ds̃. habet sonũ cor.
interiora sua alloquit᷑ homo ut benedicant dñin:
et dicit eis. Omnia inceriora mea: nomen sc̃m eiꝰ
benedicite. Queris quȩ sunt interiora tua: ipsa
anima tua. Qđ gͦ ait benedic anima mea dñm:
hoc ait. omnia int̾iora mea nomenscm̃ eiꝰ. Subaudi¬
tur enĩ: benedicite. Clama uoce. si ẽ: qͥ audiat homo

Expanded text:
hoc, et expressius dicit quod dixerat, «Benedic, anima hoc, et expressius dicit quod dixerat, «Benedic, anima mea, Dominum: et omnia interiora mea, nomen sanctum ejus.» Puto quia non ad interiora corporis loquitur; puto eum non hoc dicere, ut pulmo noster et jecur, et si qua sunt intestina carnis, erumpant in vocem benedictionis Domini. Est quidem pulmo pectoris nostri quasi follis quidin vocem et sonum exprimitur, cum verba digerimus; nec potest aliquid vocis sonare ab ore nostro, nisi quod pulmo expressus emiserit: sed non hinc agitur; hoc totum ad aures hominum. Habet aures Deus, habet et sonum cor. Interiora sua alloquitur homo, ut benedicant Dominum, et dicit eis: Omnia interiora mea nomen sanctum ejus benedicite. Quaeris quae sunt interiora tua? Ipsa anima tua. Quod ergo ait, «Benedic, anima mea, Dominum;» hoc ait, «omnia interiora mea, nomen sanctum ejus:» subauditur enim, Benedicite. Clama voce, si est homo qui audiat:
Abbreviated transcription (Latin):
N oõi MUNERE DÑ I OEINR̃I In Om̃i eiꝰ consolatione.
in om̃i correptione. ingrã quã donare dignatꝰ ẽ. in
indulgentia qua nob̾ ñ hoc reddidit qđ debebat:
quisq ur̃m excitet et exhortet᷑ animã suã: et dicat
eiR
enedic anima mea dñm. Et om̃s nos et qui
ubiq sunt fr̃s in xp̃o unꝰ homo. cuꝰ caput incȩlo ẽ:
ex hortet᷑ ipse unꝰ homo animã suã etelicat ei. be¬
nedic anima inea dñm. Obaudit. obtẽꝑat. facit
hoc: ꝑsuadetur ei. et ñ ex donis nr̃is. sed ex illius
quẽ benedicit anima nrã. Suscepit enĩ psalmꝰ iste
ostendere nob̾. quare benedicat anima nr̃a dñm:
quasi respondisset anima nrã. Quare mͥdicis. bene¬
dic dnm: Audiamꝰ gͦ. audiat ipsa anima nr̃a. con-¬
sideret quibꝰ excitetur ne pigrasit in benedictione
dñi: et uideat aniustũ sit qđ ei dr̾. benedic anima
mea dnm. Uideat si debet aliũ benedicere: preter
dñm. Benedic inquit anima mea dñm. Repetit

Expanded text:
n omni munere Domini Dei nostri, in omni ejus consolatione, in omni correptione, in gratia quam donare dignatus est, in indulgentia qua nobis non hoc reddidit quod debebat, quisque nostrum excitet et exhortetur animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Et omnes nos, et qui ubique sunt fratres in Christo, unus homo, cujus caput in coelo est, exhortetur ipse unus homo animam suam, et dicat ei: «Benedic, anima mea, Dominum.» Obaudit, obtemperat, facit hoc, persuadetur ei, non ex donis nostris, sed ex illius quem benedicit anima nostra. Suscepit enim psalmus iste ostendere nobis quare benedicat anima nostra Dominum, quasi ei respondisset anima sua: Quare mihi dicis, Benedic Dominum? Audiamus ergo, audiat ipsa anima nostra, consideret omnia quibus excitetur, ne pigra sit in benedictione Domini; et videat an justum sit quod ei dicitur, «Benedic, anima mea, Dominum:» videat si debet aliud benedicere praeter Dominum. «Benedic,» inquit, «anima mea, Dominum.» 2. Repetit
Abbreviated transcription (Latin):
deriũ tuũ: renouabit᷑ sicut aquilȩ iuuentus tua.
fcce recributiones. Qͥd debebat᷑ peccatori nisi sup¬
pliciũ : Quid debebat᷑ blasphemo. nisi gehenna ig¬
nis ardentis: Non ipsã retribuet. ne expauescas. ne
exhorrescas: ne sine amore timeas. Noli obliuisei
om̃s recributiones eiꝰ bonas: et mutare iã. ne ex¬
ꝑiaris retributiones. Quid dicã: malas: Si iustas:
ñ malas. A te gͦ malas: adeo autẽ nec hȩc quȩ pate

Expanded text:
derium tuum: renovabitur sicut aquilae juventus tua.» derium tuum: renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Ecce retributiones. Quid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debebatur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, ne exhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te ergo malas; ad Deum autem nec haec quae pate
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. Quid autẽ ẽ. acciꝑe calicẽ salutaris. nisi
passiones dñi imitari : hoc martires fecerunt.
hoc suꝑbientibꝰ dix̃. et sedes sublimes iã querentibꝰ.
et conuallẽ plorationis deuitantibꝰ: qͥ uolebant
sedere unꝰ ad dexterã. aliꝰ ad sinistrã. Qͥd gͦ ait:
Potestis bibere calicẽ quẽ ego bibiturus sũ: Iã gͦ
martir paratꝰ ad uictimã scãm: dicit. Calicẽ salu¬
taris accipiã. Accipiã calicẽ xp̃i: bibã passionẽ
dñi. Caue ne deficias. Sed nomen dñi inuocabo.
Qui gͦ defecer: dñm ñ inuocauer̃: de sua forti.¬
tudine presũpsert̾. Tu sic redde: ut te accepisse
qđ reddis memineris. Sic gͦ benedicat anima tua
dñm: ut ñ obliuiscat᷑ om̃s retributiones eiꝰ. Audi¬
iniqͥcatibꝰ tus: qui sanat om̃s langores tuos. Qui
redimit de corruptione uitã tuã: qui coronat te¬
in miseratione et miscdia. Quisatiat in bonis desi¬

Expanded text:
loquitur. Quid est autem accipere calicem salutaris, nisi loquitur. Quid est autem accipere calicem salutaris, nisi passiones Domini imitari? Hoc martyres fecerunt. Hoc superbientibus dixit, et sedes sublimes jam quaerentibus, et convallem plorationis devitantibus, qui volebant sedere, unus ad dexteram, alius ad sinistram. Quid ergo ait? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Jam ergo martyr paratus ad victimam sanctam dicit. «Calicem salutaris accipiam:» accipiam calicem Christi bibam passionem Domini. Cave ne deficias. Sed «nomen Domini invocabo.» Quid ergo defecerunt, Dominum non invocaverunt; de sua fortitudine praesumpserunt. Tu sic redde, ut te accepisse quod reddis memineris. Sic ergo benedicat anima tua Dominum, ut non obliviscatur omnes retributiones ejuiniquitatibus ejus, qui sanat omnes languores ejus, qui redimit de corruptione vitam ejus, qui eam coronat in miseratione et misericordia: qui satiat in bonis desi
Abbreviated transcription (Latin):
sed tͥ exigit. Tibi ꝓderit. tibi seruat᷑. Non hoc a
te amat qđ illũ augeat: sed qđ te ad illũ ꝑdu¬
cat. Propterea querebant martires: deficiebant
qͦdã mͦ. ñ inueniebant. et dicebant. Qͥd retribuã
retribuerent. nisi calicẽ salutaris accipiã. et nomen
dñi inuocabo. Qͥd retribuas dño: Cogitabas enĩ: et
ñ inueniebas. Calicẽ salutarẽ accipiã. Qͥd calicem
salutarẽ : honne ipse dñs dedit: De tuo aliquid
retribue si potes. Non dixerim ne feceris: noli de
tuo aliquid retribuere. Non uult ds̃ de tuo sibi
retribui. Si de tuo recribuis: peccatũ retribiis.
Omnia quȩ habes: ab illo habes. Tuũ peccatũ solũ
habes. Non uult sibi retribui de tuo. Desuo uult:
qͦmͦ agricola de t̾ra quã seminauit. Si segecẽ attu¬
leris: de agricolȩ recribuisti. Si spinas: de tuo obtu¬
listi. Ueritatẽ recribue: in ueritate dñm lauda
Si de tuo uolueris: mentieris. Quiloquit᷑ menda

Expanded text:
sed tibi exigit; tibi proderit, tibi servatur. Non hoc a sed tibi exigit; tibi proderit, tibi servatur. Non hoc a te amat, quod illum augeat, sed quod te ad illum perducat. Propterea quaerebant martyres, deficiebant quodammodo non inveniendo, et dicebant, «Quid retribuam retribuerent, nisi, «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo» . Quid retribues Domino? Cogitabas enim, et non inveniebas: «Calicem salutaris accipiam.» Quid? «calicem salutaris» nonne ipse Dominus dedit? De tuo aliquid retribue, si potes. Non, dixerim; ne feceris, noli de tuo retribuere; non vult Deus de tuo sibi retribui. Si de tuo retribuis, peccatum retribuis. Omnia enim quae habes, ab illo habes: tuum peccatum solum habes. Non vult sibi retribui de tuo, de suo vult. Quomodo agricolae, de terra quam seminavit, si segetem attuleris, de agricolae fructu retribuisti; si spinas, de tuo obtulisti. Veritatem retribue, in veritate Dominum lauda: si de tuo volueris, mentieris. Qui loquitur mend
Abbreviated transcription (Latin):
nia uolatilia fecit te ad imaginẽ et similitudinẽ
suã: Noli querere quid ei retribuas: similitudinẽ
ipsiꝰ illi recribue. Nonplus querit. Nũmũ suum
exigit. Tuautẽ ꝓ gratus agendis ꝓhumilitate.
Confitere: ignosco. Retribuo et ego: sed ñ qđ tu
retribuisti. Tu retribinsti mala ꝓ bonis. ego retri¬
buo bona ꝓ malis. Cogita gͦ anima om̃s retribu-¬
tiones dei: cogitando omnia mala facta tua.
Quã multa enĩ mala facta tua: tã multȩ bone
retributiones eiꝰ. Et qͥd illi offeres: forte qͥd exeni-¬
oꝵ. qͥd munerũ. quid sacrificioꝵ: Qm̃ ñ obliuis¬
ceris recributiones eiꝰ. hoc sacrificio delectatur.
Benedic anima mea dñm. Sacrificiũ laudis glori¬
ficabit me. Et immola deo sacrificiũ laudis: et
redde altissimo uota tua. Laudari se uult ds̃:¬
et hoc ut tu ꝓficias. ñ ut ille sublimet᷑. Non est
omnino qđ illi retribueret. Et qđ exigit: ñ sibi

Expanded text:
nia volatilia fecit te ad imaginem et similitudinem nia volatilia fecit te ad imaginem et similitudinem suam ? Noli quaerere quid ei retribuas: similitudinem ipsius retribue illi, non plus quaerit; nummum suum exigit . Tu autem pro gratiis agendis, pro humilitate, go ille? Confitere, ignosco. Retribuo et ego, sed non quod tu retribuisti: tu retribuisti mala pro bonis; ego retribuo bona pro malis. 4. Cogita ergo, anima, omnes retributiones Dei, cogitando omnia mala facta tua: quam multa enim mala facta tua, tam multae bonae retributiones ejus. Et quid illi offeres forte xeniorum? quid munerum? quid sacrificiorum? Quoniam non oblivisceris retributiones ejus, hoc sacrificio delectatur: «Benedic, anima, Dominum. Sacrificium laudis gloriait: immola deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. laudare deum et hoc, ut tu proficias, non ut ille sublimetur. Non est omnino quod illi retribuere: et quod exigit, non sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
dicente dño. Maiorẽ hac caritatẽ nemohabet: quã
ut animã suã ponat quis ꝓ amicis suis. Hoc gͦ consi¬
derantes scĩ martires. contẽpsert̾ animas suas hic.
ut eas ibi inuenirent: sequentes uerba dm̃ dicentis.
Quiamat animã suã ꝑdet eã. Et qui ꝑdiderit
usq ad mortẽ deo retribuerunt. Qͥd qđ ille ñ dona-¬
uerat: Qͥd deder̃ qđ ñ accepert̾: Retribuit michi
ille uere solus qui solus donat: sed ñ retribuit pec¬
catis nr̃is. Nã retributiones nob̾ aliȩ debebant᷑:
et aliȩ redditȩ sunt. Noli inquit obliuisci om̃s re-¬
tributiones eiꝰ. Non tributiones: sed recributiones.
Aliud enĩ debebat᷑. et redditũ ẽ qđ ñ debebatur.
et retribuet ipse bona ꝓ malis. Quomͦ retribuis
cuhomo deo mala ꝓbonis: Qui priꝰ fuisti blas-¬
phemꝰ et ꝑsecutor et iniuriosus: retribiustiblas¬
phemias. Pro qͥbꝰ bonis: Primo. qr es. Sedẽ. et la¬
pis. Deinde qr uiuis. Sed uiuit et pecus. Quid

Expanded text:
t, quam ut animam suam ponat pro amicis suis» : hoc ergo considerantes sancti martyres, contempserunt animas suas hic, ut ibi eas invenirent, sequentes verba Domini dicentis, «Qui amat animam suam, perdet eam; et qui perdiderit tribuerunt. Quid, quod ille non donaverit? Quid dederunt, quod non acceperint? Retribuit ergo ille vere, qui solus donat: sed non retribuit peccatis nostris; nam retributiones nobis aliae debebantur, et aliae redditae sunt. «Noli,» inquit, «oblivisci omnes retributiones ejus:» non tributiones, sed «retributiones.» Aliud enim debebatur, et redditum est quod non debebatur. ; retribuit ipse bona pro malis. Quomodo retribuisti tu, o homo, Deo mala pro bonis? Qui prius fuisti blasphemus, et persecutor, et injuriosus , retribuisti blasphemias. Pro quibus bonis? Primo, quia es: sed est et lapis. Deinde, quia vivis: sed vivit et pecus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
de colligit᷑ sic̃ ĩã nostis duodenariꝰ etiã numerus a¬
postoloꝵ. Non enĩ frutra duodecĩ habere uoluit.
Et ita numerꝰ ille saciatꝰ ẽ : ut in locũ uniꝰ qͥ cecide¬
rat. ñ posset nͥ alt̃ ordinari. Quare duodecĩ electi:
uocabat᷑. unde qͦtuor euangelia conscriptast̃. et
totꝰ orb̃ in nomine trinitatis uocat᷑ ut congrege¬
tur ȩccłia: quatuor ter ducta. duodecim fiunt.
frgo ñ mirem᷑ si de illis aqͥs int̾ mediũ montiũ per¬
transeuntibꝰ. illa doctrina apłica fluente in medio
ꝓpt̃ concordiã cõmunionis: om̃s bestiȩ siliȩ bilt᷑.
Om̃s eñ erant in archa. om̃s in disco: om̃s mactat
et manducat petrus qr petrus petra. Petra: ȩcclia.
Q d ẽ. mactare et manducare : Occidere in eis quod
erint: et in sua uiscera assumere. Dissuasisti paga.¬
no sacrilegia: occidisti qđ erat. Dato sacrimento xp̃i
incorporasti ȩccłiȩ: manducasti. Ipsȩ gͦ bestiȩ po.¬
tant a qͣsistas ꝑtranseuntes.: tamen ñ manentes. sed

Expanded text:
e colligitur, sicut jam nostis, duodenarius etiam numerus discipulorum. Non enim frustra duodecim habere voluit; et ita numerus ille sacratus est, ut in locum unius qui ceciderat, non posset nisi alter ordinari. Quare duodecim Apostolivocabatur, unde quatuor Evangelia conscripta sunt, et totus orbis in nomine Trinitatis vocatur, ut congregetur Ecclesia: quatuor ter ducta, duodecim fiunt. Ergo non miremur si de illis aquis inter medium montium pertranseuntibus, in illa doctrina apostolica fluente in medio propter concordiam communionis, omnes bestiae silvae bibunt. Omnes enim erant in arca, omnes in disco, omnes mactat et manducat Petrus; quia Petrus petra, petra Ecclesia. Quid est mactare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ quendã contẽplandũ. alienata a p̃sentibꝰ Tunc
uidit uas qd̃ dã ueluti linteũ. qͣtuor lineis submit¬
ti de cȩlo: ubi erant omia animalia. om̃is generisbe¬
stiȩ: et sonuit ei uox. Petre: macta. et manduca. Ille
autẽ qͥ in lege fuerat eruditꝰ. et in consuetudine uida¬
ica creuerat. p̃ceptũq ꝑ moy sen dei famulũ retine¬
bat. tocãq uitã suã fidelit̾ custodierat: respondit.
qͥd. Cõmune autẽ et ĩmundũ dici a iudȩis: illibene
nouert̾ qͥ eccłiasticas litteras didicert. Et uox ad illũ.
Quȩ ds̃ mundauit: tu immundũ ne dixeris. hoc au¬
tẽ factũ ẽ ter: et ablatꝰ ẽ ille discus qͥ demonstrabat᷑ de
cȩlo. ter submissus. Discus qͥ quatuor lineis contine¬
bat᷑: orb̾ t̾rarũ erat in qͦtuor partibꝰ. Has qͣtuor partes
sepe scriptura cõmemorat: orientẽ et occidentẽ. aqͥ.

Expanded text:
visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc visum quemdam contemplandum, alienata a praesentibus. Tunc vidit vas quoddam veluti linteum quatuor lineis submitti de coelo, ubi erant omnia animalia, omnis generis bestiae; et sonuit ei vox: «Petre, macta, et manduca.» Ille autem qui in Lege fuerat eruditus, et in consuetudine Judaica creverat, praeceptumque per Moysen Dei famulum retinebat, totamque vitam suam fideliter custodierat, respondit:  Commune autem immundum dici a Judaeis et a Lege, bene noverunt qui ecclesiasticas litteras didicerunt. Et vox ad illum: «Quae Deus mundavit, tu immunda ne dixeris.» Hoc autem factum est ter, et ablatus est ille discus qui demonstrabatur ter de coelo submissus . Discus qui quatuor lineis continebatur, orbis terrarum erat in quatuor partibus. Has quatuor partes saepe Scriptura commemorat, oriente
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat ȩccłiã ce̾. p̃figuratã. ñ includerent᷑ omnia
genera animaliũ: nisi in illa unitate cõpaginis. om̃s
di ut tr̃a ꝓduceret: sic̃ pͥmo ũbo eiꝰ ꝓduxerat. Non
gͦ frustra. ñ temere. ñ aliqͣ in digentia dei. uł inopia
potestatis: iussast̃ animalia illa in archa incdudi.
Nã postea ꝗ̃ uenit tẽpꝰ. iã enĩ debemꝰ et alterũ eiuden¬
Lcissimũ adiungere cestimoniũ. cũ gͦ uenit tẽpꝰ ut
ilud qd̃ in arca erit p̃figuratũ iã in ȩccłia cõpleret᷑
Peraus apłs dubitans dare sacram̃tũ euangelicũ gen-¬
tibꝰ incutũcisis immo ñ dubitans sed omĩno dandũ
ee̾ ñ putans. qͦdã die esuriens. cũ prandere uellet.
ascendit ut oraret. Hoc in actibꝰ apłoꝵ. om̃ibꝰ bene le¬
gentibꝰ et bene audientibꝰ notũ ẽ. Illogͥ orante. facta
e illi mentis alienatio. quã greci extasim dicunt.
id ẽ aũsa ẽ mens eiꝰ a consuetudine corporali ad

Expanded text:
dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia dubitat Ecclesiam esse praefiguratam, non includerentur omnia genera animalium , nisi in illa unitate compaginis omnes di ut terra ea produceret, sicut primo verbo ejus produxerat . Non ergo frustra, non temere, non aliqua indigentia Dei vel inopia potestatis jussa sunt animalia illa in arca includi. Nam posteaquam venit tempus jam enim debemus et alterum evidentissimum adjungere testillud quod in arca erat praefiguratum, jam in Ecclesia compleretur, Petrus apostolus dubitans dare sacramentum evangelicum Gentibus incircumcisis; imo non dubitans, sed omnino dandum esse non putans, quodam die esuriens cum prandere vellet, ascendit ut oraret. Hoc in Actibus Apostolorum omnibus bene legentibus et bene audientibus notum est. Illo igitur orante facta est illi mentis alienatio, quam Graeci ecstasin dicunt: id est, aversa est mens ejus a consuetudine corporali ad
Abbreviated transcription (Latin):
darũ: debitores nos. ee̾ meminit caritas
urã. Nongͦ opꝰ ẽ: ut intentionẽ urãm aliqͦ
ꝓemio moneã. Uideo enĩ uos ad intelligen¬
da sacramenta ꝓpħica om̃i alacritate sus.¬
pensos. nec opꝰ ẽ: ut intentos faciat sermo m̃s. qͦs iam
fecit sp̃s dei. hoc potiꝰ agamꝰ qđ uiget. De fontibꝰ emis¬
sis in conuallibꝰ et de aqͥs int̾ mediũ montiũ ꝑtranse¬
untibꝰ. iã dictũ ẽ. Sed hoc hucusq dictũ. hinc dein-
ẜestiȩ silue. Uidemꝰ qͥdẽ hoc etiã mista creatura: be-¬
stias siluȩ bibere de fontibꝰ. et de riuis int̾ montes cur-¬
rentibꝰ. Sed iã qm̃ deo placuit taliũ rerũ figuris abs-¬
condere sapientiã suã. ñ auferre studiosis. sed clau-¬
lut de corporali et usibili creatura dicunt᷑. quera¬
mꝰ aliqͥd aspũalit̃ absconditũ. quo inuento gaudeamꝰ.
Bestias siluȩ. gentes intelligimꝰ. Et multislocis hoc seri-¬
ptura testat᷑: Sed tamen euidentissima duo occurit

Expanded text:
meminit Charitas Vestra. Non ergo opus est ut intentionem vestram aliquo prooemio moveam. Video enim vos ad intelligenda sacramenta prophetica omni alacritate suspensos; nec opus est ut intentos faciat sermo meus, quos jam fecit Spiritus Dei. Hoc potius agamus quod urget. De fontibus emissis in convallibus, et de aquis inter medium montium pertranseuntibus jam dictum est: sed hucusque dictum; hinc deinceBestiae silvae. Videmus quidem hoc etiam in ista creatura, bestias silvae bibere de fontibus et de rivis inter montes currentibus: sed jam quoniam Deo placuit talium rerum figuris abscondere sapientiam suam, non auferre studiosis, sed claulut de corporali et de visibili creatura dicuntur, quaeramus aliquid spiritualiter absconditum, quo invento gaudeamus. Bestias silvae, Gentes intelligimus; et multis hoc locis Scriptura testatur. Sed tamen evidentissima duo maxime o
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ suꝑ nos miscdĩa eiꝰ. et ueritas dm̃ manet in et̃¬
nũ. Hȩc st̾ duo illa misccłia et ueritas: quȩ in
centesimo t̃cio decimo psalmo. memoriȩ cõmen¬
danda cõmonui. Confirmata ẽ autẽ suꝑ nos
carũ gentiũ rabida ora cesser̃. Et ueritas dnĩ m¬

Expanded text:
est super nos misericordia ejus, et veritas Domini manet in aeternum.» Haec sunt duo illa, misericordia et veritas, quae in centesimo tertio decimo psalmo memoriae commendanda commonui. «Confirmata» «est» autem «super nos icarum gentium rabi
Abbreviated transcription (Latin):
xisset in requiẽ conũtendã animã suã. qm̃ be-
a morte. Nonne magis in morte reqͥes dici solet:
qͥetẽ et ad securitatẽ. ñ quȩ augeat inqͥetũ la¬
borẽ. qm̃ exemit eã a morte qͥ misertꝰ eiꝰ dix̃. Ue¬
nite ad me om̃s qͥ laboratis. et ego uos reficiã. Tol

Expanded text:
xisset in requiem convertendam animam suam, quoniam a morte? Nonne magis in morte requies dici solet? quietam securitatem, non quae augeat inquietum laborem: quoniam exemit eam de morte qui misertus ejus dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis, et e
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ad sp̃ẽ ꝑtineat: qđ ita canit᷑ ueluti iã sit effe-¬
ctũ. Exemit inqͥt oculos meos alacrimis: pedes
meos a lapsu. Et tam̃ ñ ait. placeo: sed P lacebo
in conspectu dñi in regione uiuoꝵ: satis ostendens
abea parce ñdũ se placere in conspectu dñi. qͦ. ẽ.
in regione mortuoꝵ: id ẽ. in carne mortali. Qui
enĩ in carne st̃. deo placere ñ posst̃. Unde qđ seqͥ.

Expanded text:
pertineat quod ita canitur velut jam sit effectum, «Exemit,» inquit, «oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu:» et tamen non ait, Placeo; sed, «Placebo in conspectu Domini, in regione vivorum;» satis ostendens ab ea parte nondum se placere in conspectu Domini, quae est in regione mortuorum, id est in carne mortali. «Qui» enim «in carne sunt, Deo placere non possunt.» Unde quod sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuimꝰ benedicimꝰ dño. Ex hac gͦ morte pocest re¬
cte intelligere homo fidelis iã exemptã eẽ. animã
suã: eoipso qͦ ex infideli fidelis effectꝰ ẽ. Unde ipse
saluator. Qui credit in me inqͥt: transitũ facit a
morte aduitã. Cȩxera uͦ: spe cõpleta st̃ in eis qͥ
ñdũ ex hac uita emigrar̃. Nẽ enĩ cũ lapsus ꝑicu
losissimos cogitamꝰ: ñ cessant a lacrimis ocłi nr̃i.
Tunc autẽ eximet oculos nr̃os a lacrimis. qͣndo
et pedes alapsu: qr t̃c nullꝰ erit lapsus ambulan-¬
tiũ pedũ. qͦndo infirmȩ carnis nullũ erit lubri¬
qr carnẽ nob̃ ꝗͣ iubem᷑ edomare substernimꝰ. in ip
ẽ. Hon autẽ in ea uita labi qͥs potest. Quaꝓpt̃ qr
et in carne sumꝰ et in carne ñ sumꝰ: in carne enĩ
sumꝰ eo uinculo qđ ñdũ solutũ ẽ. qđ dissolui et
ẽe cũ xp̃o multomagis optimũ: ñ autẽ sumꝰ in car¬

Expanded text:
. Ex hac ergo morte potest recte intelligere homo fidelis jam exemptam esse animam suam, eo ipso quod ex infideli fidelis effecta est: unde ipse Salvator, «Qui credit in me,» inquit, «transitum facit a morte ad vitam» . Caetera vero spe completa sunt in eis qui nondum ex hac vita emigrarunt. Nunc enim cum lapsus losissimos cogitamus, non cessant a lacrymis oculi: tunc autem eximet oculos nostros a lacrymis, quando et pedes a lapsu. Quia tunc nullus erit lapsus ambulantium pedum, quando infirmae carnis nullum erit lubri carnem nobis, quam jubemur edomare, substernimus; in ipest: non autem in ea labi, quis potest? 8. Quapropter quia et in carne sumus, et in carne non sumus in carne enim sumus eo vinculo quod nondum solutum est, quod «dissolvi et esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ et humił corde. et inuenietis reqͥẽ animabus
ur̃is. Iugũ enĩ meũ suaue ẽ: et sarcina mealeuis
debet eeͥ. actio animȩ tendentis ad requiẽ. Non
tam̃ pigra et desidiosa: ut cursũ consũmet sic̃
scriptũ ẽ. In mansuetudine oꝑa tua ꝑfice. Ete¬
nĩ ne mansuetudo ad segnitiã duceret. adiun¬
ctũ ẽ. oꝑa tua ꝑfice. Neq enĩ sic̃ in ista uita son¬
ninos reqͥes reꝑat ad actionẽ: sed actio bona
ꝑduc̃ ad sẽꝑ ugilantẽ quietẽ. Ille aut̃ cuncta
p̃stat. cuncta exibet ds̃ de qͦhic dr̃. Qm̃ dñs¬

Expanded text:
et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis debet esse animae actio tendentis ad requiem: non tamen pigra et desidiosa; ut cursum consummet, sicut scriptum est, «In mansuetudine opera tua perfice» . Etenim, ne mansuetudo ad segnitiem duceretur, adjunctum est, «Opera tua perfice.» Neque enim sicut in ista vita somni requies nos reparat ad actionem; sed actio bona perducit ad semper vigilantem quietem. 7. Ille autem cuncta praestat, cuncta exhibet Deus, de quo hic dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
qr nullꝰ lapsus. Et nullꝰ lapsus: q nulla corruptio.
Et ideo iã ñ ambiemꝰ placere : sed om̃ino placebimꝰ
in conspectu dñi in regione uiuoruo:

Expanded text:
quia nullus lapsus; et nullus lapsus, quia nulla corruptio. Et ideo jam non ambiemus placere, sed omnino placebimus in conspectu Domini, in regione vivorum.
Abbreviated transcription (Latin):
quã et ego ribulationẽ et dolorẽ inueni et nom̃
dm̃ inuocaui. Latebat enĩ et tribulatio et dolor:
utił tribulatio de qͣ dat auxiliũ cui dictũ ẽ. Da
nob̃ auxiliũ de tribulatione: et uana salꝰ hominis
Ego autẽ: de uana salute hominis gaudendũ et
exultandũ arbitrabar. Sed cũ audissẽ a dño meo
beati lugentes qm̃ ipsi consolabunt᷑: ñ expectai
ut priꝰ amitterẽ bona tẽporalia qͥbꝰ male oblecta¬
bar. et tc̃ lugerẽ: sed attendi in eandẽ ipsã miseri¬
ã meã. qͣ talibꝰ oblectabar quȩ et amittere formi-¬
darẽ et tenere ñ possẽ. Attendi in ea uehement̃.
fortit: et me ñ solũ excruciari adũsitatibꝰ huiꝰ

Expanded text:
quam et ego «tribulationem et dolorem inveni, nomen Domini invocavi.» Latebat enim me tribulatio et dolor utilis; tribulatio de qua dat auxilium, cui dictum est, «Da nobis auxilium de tribulatione, et vana sulus hominis» . Ego enim de vana salute hominis gaudendum et exsultandum arbitrabar; sed cum audissem a Domino meo, «Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur» , non exspectavi ut prius amitterem bona temporalia quibus male oblectabar, et tunc lugerem: sed attendi in eamdem ipsam miseriam meam qua talibus oblectabar, quae et amittere formidarem, et tenere non possem; attendi in eam vehementer et fortiter, et me non solum excruciari adversitatib
Abbreviated transcription (Latin):
b̾ meis inuocaui. qr et ego alibi clamo. edue de
carcere animã meã. Et qm̃ in die salutis quã mͥ
p̃stitit adiuuit me: intret in conspectu eiꝰ gemitꝰ
cõpeditoꝵ. Inbis enĩ diebꝰ meis Cxcũdeder me

Expanded text:
bus meis invocavi;» quia ego et alibi clamo, «Educ de bus meis invocavi;» quia ego et alibi clamo, «Educ de carcere animam meam» : et quoniam in die salutis, quam mihi praestitit, adjuvit me; intrat in conspectum ejus gemitus compeditorum . In his enim diebus mei
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ eiꝰ inelinatã mͥ. et in diebꝰ meis inuocaui. Et qͥ s̃
dies tui. qm̃ dixisti in diebꝰ meis inuocaui: An for-¬
te illi qͥbꝰ uenit plenitudo tẽporis. et misit ds̃ fili¬
ũ suũ qͥ iã dixerat tẽpore acceptabili exaudiui te.
et in diẽ salutis adiuui te: Audisti ex ore p̃dica¬
toris uenientis ad te pedibꝰ spetiosis. ecce nc̃ tẽpꝰ
acceptabile ecce nc̃ dies salutis: et credidisti. In di¬
ebꝰ cuis inuocasti dñm: et dixisti. Odñe erue ani¬
mã meã. St̃ qͥdẽ ista: sed et diesmeos/ magis
possũ inqͥt dicere. dies miseriȩ meȩ. dies morta-¬
litatis meȩ. diesscđm adã plenos laboris et sudo-¬
ris. dies sc̃m uetustatẽ putredinis. Ego em̃ iacens
in limo infixus ꝓfundi. et in alio psalmo exela-¬
maui. ecce ueteres posuisti dies meos. In his diebꝰ
meis inuocaui. Distant qͥppe dies mei a diebꝰ dñi
mei. Dies meos dieo: qͦs ipse mͥ feci pͥuata audacia.
tenebras et cõpedes mortalitatis accepi Inhis die¬

Expanded text:
rem ejus inclinatam mihi, «et in diebus meis invocavi.» 3. Et qui sunt dies tui, quoniam dixisti, «In diebus meis invocavi?» an forte illi quibus venit plenitudo temporis, et misit Deus Filium suum , qui jam dixerat, «Tempore acceptabili exaudivi te, et in die salutis adjuvi te» ? Audisti ex ore praedicatoris venientis ad te pedibus speciosis, «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis» : et credidisti, et in diebus tuis invocasti, et dixisti, «O Domine, erue animam meam.» Sunt quidem ista: sed dies meos magis, inquit, possum dicere dies miseriae meae, dies mortalitatis meae, dies secundum Adam, plenos laboris et sudoris, dies secundum vetustatem putredinis. Ego enim jacens, «infixus in limo profundi» , et in alio psalmo exclamavi, «Ecce veteres posuisti dies meos» : «in» his «diebus meis invocavi.» Distant quippe dies mei a diebus Domini mei. Dies meos dico, quos ipse mihi feci privata audacia, tenebras, et compedes mortalitatis accepi. «In» his «die
Abbreviated transcription (Latin):
lexi. Qm̃ exaudiet dñs uocẽ de¬
p̃cationis mee. Canter hoc anima
quȩ ꝑegrinat᷑ a dño: cantet hoc ouis
illa quȩ errauerat. cantet hoc filiꝰ il
lexi qm̃ exaudiet : anq dilectionẽ spes solet accen¬
uocẽ dep̃cationis suȩ. Unde autẽ hoc sperauit:
Qm̃ inclinauit inqͥt aurẽ suãmͥ: et in diebꝰ meis
inuocaui. Ergo ideo dilexi: qm̃ exaudiet. Idõ exau¬
diet: qm̃ inclinauit aurẽ suã mͥ. Sed unde scis o
anima humana. qđ inclinauit ds̃ aurẽ suã tͥ. nisi
dicas credidi: Manent gͦ tria hȩc. fides spes. cari-¬
tas. Quia credidisti sꝑasti. qr sꝑasti dilexisti. Iam si
querã unde crediderit anima inclinasse sibi aurẽ
dm̃ suũ. ñne respondebit qr pͥor dilex̃ nos. & ꝓpͥo

Expanded text:
iam exaudiet Dominus vocem deprecationis meae.» Cantet hoc anima quae peregrinatur a Domino, cantet hoc ovis illa quae erraverat, cantet hoc filius il «Dilexi, quoniam exaudiet?» An quia dilectionem spes solet accen 3. Unde autem hoc speravit? «Quoniam inclinavit,» inquit, «aurem suam mihi, et in diebus meis invocavi.» Ergo ideo dilexi, quoniam exaudiet; ideo exaudiet, «quoniam inclinavit aurem suam mihi.» Sed unde scis, o anima humana, quod inclinavit Deus aurem suam tibi, nisi dicas, Credidi? Manent ergo tria haec, fides, spes, charitas : quia credidisti, sperasti; quia sperasti, dilexisti. Jam si quaeram unde crediderit anima inclinasse sibi aurem Deum suum; nonne respondebit: Quia «prior dilexit nos, et
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationẽ et dolorẽ inueni et nom̃ dm̃ inuo-¬
caui. et audiant reliquiȩ gentiũ. quȩ ñ dũinus¬
cant nom̃ dñi. Audiant et querant. ut inueni-¬
ant tribulationẽ et dolorẽ: et inuocent nomen
dñ. ut salui fiant. Non hoc eis dicimꝰ ut quetnt
miseriã quã ñ habent: sed ut inuemant eã quã
nescientes habent. Neq hoc eis optamꝰ ut t̾rena
necessaria desint eis. qͥbꝰ indigent dũ mortaliter
uiuunt: sedut hoc plangant. qđ amissa satie¬
tate celesti. t̾renis ñ ad fruendũ stabilibꝰ bonis sed
ad sustentandũ necessariis indigere meruerunt.
Agnoscant et lugeant istã miseriã. faciet eos
beatos lugentes qͥ eos ec̃ sẽꝑ miseros noluit. Mi.
quasse autẽ deo meo ñ possẽ. nisi ꝑ illos spetiosos
pedes excitarer: ut inuocarẽ. Quis eñeũ inuoca.¬
sericors. Iustꝰ autẽ qr flagellat: et iterũ miseret᷑.

Expanded text:
Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi:» et audiant reliquiae gentium quae nondum invocant nomen Domini; audiant et quaerant, ut inveniant tribulationem et dolorem, et invocent nomen Domini, et salvae fiant. Non hoc eis dicimus, ut quaerant miseriam quam non habent, sed ut inveniant eam quam nescientes habent: neque hoc eis optamus, ut terrena necessaria desint eis, quibus indigent, dum mortaliter vivunt; sed ut hoc plangant, quod amissa satietate coelesti, terrenis, non ad fruendum stabilibus bonis, sed ad sustentandum necessariis indigere meruerunt. Agnoscant et lugeant istam miseriam; faciet eos beatos lugentes, qui eos esse semper miseros noluit. 5. «quasse aurem Dei mei ori meo, nisi per illos speciosos pedes excitarer, ut invocarem: quis enim eum invocasericors. Justu
Abbreviated transcription (Latin):
qđ et illud scriptũ ẽ. Non nob̾ dne ñ nob̾: sed no-¬
mini tuo dagłam. Sic enĩ qͥsq ñ insua sed in dei
gła. qr ñ insua sed in dei iustitia id ÷ a deo sibi do¬
nata custodit legẽ dei: sic̃ iste ait. memor fui inno-¬
cte nominis tui dñe: et custodiui legẽ tuã. Quã ñ
custodisset: si in sua uirtute confidens nominis dĩi
memor ñ fuisset. Adiutoriũ enĩ nr̃m in nonime dñi.¬

Expanded text:
 et illud scriptum est, «Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam» . Sic enim quisque non in sua, sed in Dei gloria quia nec in sua, sed in Dei justitia, id est, a Deo sibi donata custodit legem Dei; sicut iste ait, «Memor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam.» Quam non custodisset, si in sua virtute confidens, nominis Dei memor non fuisset: adjutorium enim nostrum in nomine Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Et faciã ut in iustificationibꝰ meis ãbuletis et iudici¬
a mea obseruetis et faciatis. Qua ꝓpt̃ deo dicente.e¬
go faciã ut iudicia mea obseruetis et faciatis rectis¬
sime iste dic̃. hoc factũ ẽ mͥ. Cũ quesieris qͥd illud sit:
respondeat qđ supͣ dixerat. ut custodirẽ legẽ dĩ Sed
qr iste in longũ sermo ꝓcessit: ea quȩ secunt᷑ dño do-¬
nante ab alio meliꝰ tractabunt᷑ exordio.

Expanded text:
faciam» «ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis, et faciatis» . Quapropter Deo dicente, «Ego faciam ut judicia mea observetis, et faciatis;» rectissime iste dicit, Hoc factum est mihi: ut cum quaesieris quid illud sit, respondeat quod supra dixerat, Ut custodirem legem Dei. Sed quia iste in longum sermo processit, ea quae sequuntur, Domino donante, ab alio melius tractabuntur exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. unã peti a dño hanc reqͥrã. nec dic̃ qͥd unã uel
quã unã de qͦua dexerat hanc reqͥrã: sed femininũ genꝰ
qͦsi ꝓ neutro positũ ẽ. Inusitate qͥppe dictũ ẽ unã pe¬
tu et hanc reqͥrã: ubi ñ subaudit᷑ quȩ ista una sit.
Qđ usitatiꝰ diceret᷑ unũ petii a dño. hoc reqͥrã: ut in¬

Expanded text:
legitur, «Unam petii a Domino, hanc requiram» . Nec dicit quid unam, vel legitur, «Unam petii a Domino, hanc requiram» . Nec dicit quid unam, vel quam unam, de qua dixerit, «Hanc requiram;» sed femininum genus quasi pro neutro positum est. Inusitate quippe dictum est, «Unam petii, hanc requiram;» ubi non subauditur quae illa una sit: quod usitatius diceret
Abbreviated transcription (Latin):
cte intelligit᷑ facta ẽ mͥ. ac si diceret᷑ facta ẽ ꝓ me. id
ẽ factũ ẽ sic ut ꝓde̾et mͥ : Si enĩ humilitas illa mor.¬
talitatis ñ absurde incelligit᷑ nox. ubi iniicẽ latent
corda mortaliũ. ut de talibꝰ tenebris innumerabiles
et graues tẽptationes oriant᷑: ita ut in eadẽ nocte ꝑ¬
transeant etiã bestiȩ siluȩ. catuli leonis rugientes que.¬
rentes a deo escã sibi: unde etiã de illo leone rugiente
leo ille magnꝰ postulauit a deo escã sibi: ꝓfecto hȩc ip.¬
sa humilitas in loco ꝑegrinationis huiꝰ quȩ nox recte
incelligit᷑ ꝓdest eis qͥ recte uł salubrit᷑ exercent᷑ in ea:
sus ẽ homo. Initiũ enĩ suꝑbiȩ hominis: apostatare a
deo. Sed gratis iustificatꝰ. atq ut in ista humilitate ꝓ.
tas quȩ nox uocat᷑ facta ẽ mͥ id ẽ. factũ ẽ ut ꝓdeit mͥ:
Sed quare hoc: qr scilicet iustificationes tuas ñ meas ex.¬
qͥ siui. Possumꝰ etiã qđ dictũ ẽ hȩc facta ẽ mͥ sic intellige¬

Expanded text:
telligitur, «facta est mihi,» ac si diceretur, facta est pro me, id est factum est ut prodesset mihi. Si enim humilitas illa mortalitatis non absurde intelligitur nox, ubi invicem latent corda mortalium, ut de talibus tenebris innumerabiles et graves tentationes oriantur, ita ut in eadem nocte pertranseant etiam bestiae silvae, catuli leonum rugientes, quaerentes a Deo escam sibi ; unde etiam de illo leone rugiente leo ille magnus quaesivit a Deo escam sibi: profecto haec ipsa humilitas in loco peregrinationis hujus, quae nox recte intelligitur, prodest eis qui salubriter exercentur in ea, ctem pulsus est homo. Initium enim superbiae hominis apostatare a Deo . Sed gratis justificatus, atque ut in ista humilitate protas quae nox vocatur, «facta est mihi,» id est, factum est ut prodesset mihi? Sed quare hoc? «Quia scilicet justificationes tuas,» non meas «exquisivi.» 9. Possumus etiam quod dictum est, «Haec facta est mihi,» sic intellige
Abbreviated transcription (Latin):
exigi: qđ subaudiendũ sit ut puta unũ bonũ aut
unũ donũ. uł siqͥd huimodi sed qͥeqͥdillud ẽ etiã¬
simasculino uꝰ femimino genere nuncupet᷑ uł sine
illo nomine usli generis qͥblibet ũb̃ insinuet᷑ solica
om̃inolocitione sub genere neutro inceligit. Ita gͦ
et hic eo mͦ dici potuit. hec facta ẽ mͥ: tanꝗͣ dictum
ce̾t hoc factũ ẽ mͥ.Si autẽ queramꝰ qͥd illud sit occur-¬
rit qđ sup̃ dixerat. memor fui in nocte nominis tui
dñe et custodiui legẽ tuã. hoc factũ ẽ mͥ id ẽ. hoc
qđ custocdui legẽ tuã ñ ꝑ meipsũ feci: sed factũ ẽ
mͥ utiq abste:q iustificationes ñ meas sed tuas ex-¬

Expanded text:
it, ut puta, unum bonum, aut unum donum, vel si quid hujusmodi; sed quidquid illud est, etiamsi masculino vel feminino genere nuncupetur, vel sine ullo nomine ullius generis quibuslibet verbis insinuetur, solita omnino locutione sub genere neutro intelligitur. Ita ergo et hic eo modo dici potuit, «Haec facta est mihi,» tanquam dictum esset, Hoc factum est mihi. Si autem quaeramus quid illud sit, occurrit quod supra dixerat: «Memor fui in nocte nominis tui, Domine, et custodivi legem tuam.» Hoc factum est mihi; id est, hoc quod custodivi legem tuam, non per meipsum feci, sed factum est mihi, utique abs te: «quia justificationes,» non meas, sed «tuas exq