comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sdi quppi exorsus e cundẽ librũ ut dicera : Necor amũ
didei ante omĩa quy mibi uident᷑ libellũ regularũ cribe¬
re : & secretoꝵ legis ueluticlaues xluminaria fabricare :
Sunt enĩ quȩdã regulȩ misticȩ quȩ um uersȩ legis recissus
cepta fuerit : causa quȩq. pate fient &eb scura dilu cidi¬
bint᷑ . Vt quis ꝓphetia& inm̃ sa siluã ꝑambulans insieguli
quodã mablucis tramitib de distꝰ abertre defendacur:¬

Expanded text:
um duxi ante omnia, quae mihi videntur, libellum Regularum scribere, et secretorum Legis veluti claves et luminaria fabricare. Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae universae Legis recessus cepta fuerit; clausa quaeque patefient, et obscura dilucidabuntur; ut quis prophetiae immensam silvam perambulans, his regulis quodammodo lucis tramitibus deductus ab errore defendatur
Abbreviated transcription (Latin):
toriȩ : Notamtrium qđ primoloco posetum esto
hoc astꝰ da codinetes sit as in rebẽ consetuta quas
dicimus : Reliquaduo in modo quo dicimus : Quer¬
godicit cũ docere uult quam diu non intelligitur.
iondum se existimit dixis se qđ uult riquem uult
ge: dua esidixit qđ ipse intellegit. nondum
ed sietiam delectare uult tum cuidicit autflec
T umquocm que modo dixerit faciet sedintr

Expanded text:
Oratore. Horum trium quod primo loco positum est, hoc est docendi necessitas, in rebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit, faciet; sed int
Abbreviated transcription (Latin):
tur non solum & oquenter sed etiã sapienter dixis¬
se uel dicere ueraci praedicatione laudantur :
quis ẽnim eloquenter dicunt si a uiter : qui sa pi¬
eiter salubritor audiuntur: propter qđ nona
t seriptura multitudo eloquentium s ed mulor¬
tudosapientium sanitas est orbisterrarum
Siout auten s cepesu menda stnt & amara salubria
ita semꝑuitanda est ꝑ niciosa dulcedo : Sed salubri su¬
auitate uel suaii salubritate quid mneliuss quantoe nt̃
magis illic appecitur suauitasitanto facilius salubrib¬
tdis ꝓdest Sunt ergo ec desi asticturi qui diuina el oquid
non solũ sãpienter sed eloquenter etiã tractauerun
quib legendis magis non sufficittem pus : qua deesse¬
ips̃ studencibus &uacantibus possunt : hic aliquid for¬
sit as qa derat utrũ autꝰo res mostri quor ũ scripta diui¬
nitus inspiratac a nonem nobissatu berrima auctori¬
tan sererunt sa pientos cantũ moclo anclo quemes

Expanded text:
tur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse, vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non t Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Mulsapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto facilius salubritas prodest. Sunt ergo ecclesiastici viri qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes
Abbreviated transcription (Latin):
gnec uocart et m̃ br& &circutus : dequibus paulo ox
disseruicũ decentis sima uarietate intex ponerentur
iotã st am speciem dictionis & quasi erus uultum quo
etiã in docstidelectantur mouentur quȩ secerunt :¬
nã unde coepimus hunc lo cũ iserer ei c̃iecuitus sunt¬
Primus minimus hoc est bi menbrisi mumus enĩ quã duo
ne bid circuitus habere non possunt pluraueropor¬
.d ergolle prinui est : Ierũ dico ne quisime &is toe
insibi enit e esse ethucur &iustrimenbr a las d

Expanded text:
Graeci vocant, et membra, et circuitus, de quibus paulo ante disserui, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt unde coepimus hunc locum inserere, circuitus suntprimus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero pot: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipiente
Abbreviated transcription (Latin):
nimminus tenent &corearũ suicordis oculis udsct ÷
bedlutris que illemelior : qui &cũ uolet eas diet eisint
oporto intellige luic ergo qu&a piente delet ibate
etiã qđ non potoseti es eba scriptura npo tort¬

Expanded text:
rum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. rum minus tenent, et cor earum sui cordis oculis vident. Sed utrisque ille melior, qui et cum volet eas dicit, et sicut oportet intelligit. 8. Huic ergo qui sapienter debet dicere, etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
le ost dalełee auditr &eũ qñ diserte
cereaudit etiã ufedicere gcime : haec altem
ntentia necillos fugit qui a temrhetorica docendam
putarunt : assi sunt enisapientiam sine eloquentia pa¬
rum prodẽẽ ciuitatibus : eloquentiam uero sine sapientia el¬
sine sapientia
nimium obesse plerunquẽ. prod es senumquam : Sihocergo¬
illi quiprȩ cepte eloquentiae tradiderunt : Ines demlibris¬
i quibus id egerunt ueritare instigante coactisunt consite¬
ri auerã hoc est suꝑ nam quȩ a patre luminiã descendit sapi¬
entiã nescientes : quantomagis nos non aliud senti redebem
qui huius sapientiae filii & minis trisumus: sapienter aitẽ
dicit homo tanto magis uel minus quanto inscripturis scĩs
magis minusue profecit: Nondico in eis mul tum legendis
memoriaȩque mandandis sedbene intel legendis eidili¬
genter earũ sensibus indagandis : Sunt enimꝰqui eas legunit¬
ane glegut : Legunt ut teneant neglegunt neintelligant :
Quibus longesine dubio praeferendi sunt qui uerbaet¬

Expanded text:
le est, delectatur auditor, et eum quem diserte cere audit, etiam vere dicere existimat. Haec autem entia nec illos fugit, qui artem rhetoricam docendam t. Fassi sunt enim sapientiam sine eloquentia parum prodesse civitatibus; eloquentiam vero sine sapientia sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse nunquam . Si ergoilli qui praecepta eloquentiae tradiderunt, in eisin quibus id egerunt, veritate instigante coacti sunt confiteri, veram, hoc est, supernam quae a Patre luminum descendit, sapientiam nescientes; quanto magis nos non aliud sentire debemus, qui hujus sapientiae filii et ministri sumus? Sapienter autem dicit homo tanto magis vel minus, quanto in Scripturis sanctis magis minusve profecit. Non dico in eis multum legendis memoriaeque mandandis, sed bene intelligendis, et diligenter earum sensibus indagandis. Sunt enim qui eas leguntnegligunt; legunt ut teneant, negligunt ne intelligant. Quibus longe sine dubio praeferendi sunt qui verba ea
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ aeꝓpe nichil aduiuat tractatione diusito
scribturarũ & infructuosa intentione plus impe¬
dit: Ꝙ quia familiaris ẽ & ꝑniciosisimoersoris
tua fata cantantiũ: cõ modius honestiusq c̃ tẽhi
hab& aut̃ pra t̃ demostrationt̃ prae sentiũ. ete
pra teritoꝵ narratiora simle aliquid qđ apa

Expanded text:
ac prope nihil adjuvat tractationem divinarum Scripturarum, et infructuosa intentione plus impedit; et quia familiaris est perniciosissimo errori fatua fata cantantium, commodius honestiusque contemnitur. Habet autem praeter demonstrationem praesentium, etiam praeteritorum narrationi simile aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ populus isrł detestare t̃ & fuger& sedeciã uasa
atq ornam̃ta de auro &cargento & uestẽ quȩ ille po¬
pulus excens de aegypto sibi potius tã quã ad usum
meliorẽ lanculo uindicauit ñ auctoritate ꝓpria.
sed praceptodĩ ipsis agaptus nescient̃ ac cõmod in¬
tib: ea quib: ñ bene ut ebant᷑ sic doc trinȩ om̃s gentiliũ
ñ slũ simulata & suꝑstitiosa figm̃ta. gnuesq sar¬
cmas suꝑuacane i laboris habent. quȩ unꝰ quisqurt̃
nsu ueritatis aptiores & quȩ dã morũ precep
utul is sima continent deq pso uno deo colendo:
Alla uera inuemunt᷑ apud eos qđ eorũ tã quĩa

Expanded text:
e populus Israhel detestaretur et fugeret, sed etiam uasa et ornamenta de auro et argento qu uestem, quae ille populus exiens de Aegypto sibi potius tamquam ad usum meliorem clanculo uindicauit, non auctoritate propria, sed praecepto dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata et superstitiosa figmenta grauesque sarcinas superuacanei laboris habent, quae unusquisque nousui ueritatis aptiores et quaedam morum praecepta utilissima continent, denique de ipso uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos, quod eorum tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
finiitrit ergo eorũ qui pas cha illo tĩ pore ꝑ um¬
Farũ maginana celebrabant : cũ signari posto
sgiuine agni iuberene. : sd po fuisse signatos : hex¬
bii sec humls amitis. a anihĩ fortius apene qribilius
tꝰ adicibut in cantate ridicati e fundati possnus

Expanded text:
inerit ergo eorum qui pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postea sanguine agni iuberentur, ysopo fuisse signatos — herba haec humilis et mitis est et nihil fortius et penetrabilius eius radicibus—ut in caritate radicati et fundat
Abbreviated transcription (Latin):
hos  ni quinatione
ddistinctionũ ambi guita tẽs. inpotestate le¬
gentis sunt : Quȩ cũq. aut̃ de amliguis distma¬
tionib diximꝰ eadẽ obseruandas e in anbiguis ꝓ¬
nuntia tibnib:: nã ecipsȩ nisi lectoris nimia uiti¬
ent᷑ incuria. aut regulis sidei corrigunt᷑ aut
praecedentis uel corsequentis contexione ser¬
monis aut sine ut rihorũ adhibetꝰ adcorreo¬
tionẽ rahlonm dubi e remanebunt. ut quoli¬
bec modolector a ꝓnuntiauerit ñ sit inculpa:
sic ꝓnuntiari: quis ac cusabit aduersus elec tos¬
dĩ : ut hãc int̾ rogationẽ quasi responsio conse¬
quat᷑ ds̃ qui iustificat: Miterũ int̃rogetiꝰ
Quis qui condẽnet: Erts pondeat᷑ iħs xp̃sc¬
mostuus ẽ quod credere quia dem̃tissimũ
Ita ꝓnontiabitor ot praecedat ꝑcontatio: sequatꝰ intr¬
gatio : Int̃ ꝑ contationẽ aut̃ e int̃rogationen
hoc ueeres int̃ es iẽ dixer : qđ ad ꝑc̃ tationẽ in¬

Expanded text:
coinquinatione distinctionum ambiguitates in potestate legentis sunt. Quaecunque autem de ambiguis distinctionibus diximus, eadem obseruanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus. nam et ipsae, nisi lectoris nimia uitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur aut praecedentis uel consequentis contextione, sermonis aut, si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiauerit, non sit in culpa. sic Dei? ut hanc interrogationem quasi responsio consequatur: Deus qui justificat; et iterum interrogetur: Quis est qui condemnet? et respondeatur: Chmortuus est. Quod credere quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. Inter percontationem autem et interrogationem hoc veteres interesse dixerunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
quia gentes que ñ sectabantꝰ iustitia atpieo¬
hender iustitiã : nisi post ꝑc̃tationẽ quadi ctue
quidergodicemꝰ responsio subiciat᷑ quia gentes
quȩ ñ sectabat᷑ iustitiã ad prehender̃ iuistitia:
textꝰ consequens non cohaerebit : Qualib& aut̃
uoce ꝓnuntiet᷑ illud qđ natanahel dix̃ anaca¬
rab potest aliquid bono esse siue affirmantis
ut illud solũ ad interrogationẽ ꝑtineat qđ att
anatareth. siue totũ cũ dubitatione inter¬
rogantisñ iudeo quomodo discernat᷑ ut̃ q auce
sonsus fide ñ impedit: sE st etia ambiguita sunt
nodubio syllabarũ & haec utiq ad pnuntiatia¬
ẽ ꝑtinens : Nã qđ scribtũ ẽ ñẽ ab sconditũ
eosmeũ qđ fecisti in abscondito. non eluce
ande plerũ: loquendi confiecudo u garis. ut ili
q̃ signsicandisreb qã inte gritdit terata
u alẽ q ueppe cũ barlri mnodiei ꝑt̃ abscondi¬
u atecssũ oui. modier nmui sedr

Expanded text:
n sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, nisi post percontationem, qua dictum est: quid ergo dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet autem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affut illud solum ad interrogationem pertineat quod ait, A Nazareth? sive totum cum dubitatione interrogantis; non video quomodo discernatur: uterque autem sensus fidem non impedit. 7. Est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. Nam quod scriptum est, Non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito , non elucet Unde plerumque loquendi consuetudo vulgaris utilior est significandis rebus, quam integritas litterata. Mallem quippe cum barbarismo dici, Non est absconditum a te
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cupiscentiã multo enĩ magis optinũ inqua
Fergo e duob cõpellit quia ẽ manendi ne¬
itas quã ita sub iecit: manere in carne ne¬
sariũ ꝓpt̃ uos : Vbi aut̃ neq prae scribtosidei
qcipsius sermoras textu ambiguatas txplica
poltest nihil obt̃ se cundũ quã libec earũ quȩ
os aendunt᷑ sententoã distingo e. uelutiest
uur id cormthiaꝵ has ergo pͥnsĩ oes habentes
cars simi mundes nosfabona ꝓ ir quinationt

Expanded text:
cupiscentiam: multo enim magis optimum, inquit. cur ergo e duobus ©ompeUitur? quia est manendi necessitas, quam ita subiecit: manere ia carne necessarium propter uos. ubi autem neque praescripto fidei neque ipsius sermonis textu ambiguitas explicari potest». nihil obest secundum quamlibet earum quae ostenduntur sententiam distinguere. ueluti est illa ad Corinthios: has ergo promissiones habentes, carissimi, mundemus nos ab omni inquinatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ exduob cõpellat᷑ alterilis tam̃ babeat con¬
pisceutiã alterius necessp tatẽ : Qoneu piscentiet
scilica eẽ cũ xpo. necessitatẽõ manere in carne
Que ambiguitas uno consehuenui uerł o diiu dical
qđ positũ ẽ enĩ. quã pasti culã qui abstuder̃ intͥ¬
pretes illapotius sententia ductis ut ñ solic̃ com¬
pelli ex duob sedetiã duorũ habere : cupis cencia
uidrot: Sicergo distinguendũ ẽ. &x quide ligã i¬
noro Cõpellor aut̃ ex dob : Quã distinꝰtionem

Expanded text:
at concupiscentiam, alterius necessitatem; concupiscentiam scilicet esse cum Christo, necessitatem manere in carne. Quae ambiguitas uno consequenti verbo dijudicatur, quod positum est, enim: quam particulam qui abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt, ut non solum compelli ex duobus, sed etiam duorum habere concupiscentiam videretur. Sic ergo distinguendum est: Et quid eligam ignoro: co
Abbreviated transcription (Latin):
Enstrui ualec qui eo loco animit̃ ut ꝑnos instrui
ualeat sciat ambiguitatẽ scribtura aut in uerlis
ꝓ prus et̃ aut intrans latis quȩ genere ise cundo libro
de monstra uimꝰ: Sed cũ uerbia ꝓpria faciumt ambi¬
quã scribturã. primo uidendũ ẽ nemale dis turxerintꝰ
ut ꝓnuntiauerimꝰ : Sũergo adhibita intentio meer¬
uũ ee ꝑui derit quo modo distinguendũ. aut quomo¬
do ꝓnuntiandũ sit consulat regulã fidei quã deseris¬
turarũ plenorib locis xecclesiae auctoritate ꝑcepit
dequa satis egimꝰ cũ dereb inlibro primo Loquere aniam
Quod si ambe ueletiã oms siplures fuerint past esam¬
bigutatis secundũ fudẽ sonuerint textꝰ ipse sernio¬
nis apra cedentib  & c̃ sequentib pastib que ambigqi¬
uuc illã inmedio posurr̃ restat c̃ sulendas utud
amꝰ cuinã sententia deplurib: quȩ se ostendui
rat suffragiũ eĩ qut sibi c̃texi patiat᷑ : Iã munc
pla considera illa haereti cadis tinctioiprincu

Expanded text:
STIANA m. Qui eo loco animi est, ut per nos instrui ualeat, sciat ambiguitatem scripturae aut in uerbis propriis esse aut in translatis, quae genera in secundo libro demonstrauimus. Sed cum uerba propria faciunt ambiguam scripturam, primo uidendum est, ne male distinxerimus aut pronuntiauerimus. cum ergo adhibita intentio incertum esse peruiderit, quomodo distinguendum aut quomodo pronuntiandum sit, consulat regulam fidei, quam de scripturarum planioribus locis et ecclesiae auctoritate percepit, de qua satis egimus, cum de rebus in libro primo loqueremur. quod si ambae uel etiam omnes, si plures fuerint partes ambiguitatis, secundum fidem sonuerint, textus ipse sermonis a praecedentibus et consequentibus partibus, quae ambiguitatem illam in medio posuerunt, reseamus cuinam sententiae, de pluribus quae se ostendunt, ferat suffragium, eamque sibi contexi patiatur. 3. Jam nunc exempla considera. Illa haeretica distinctio, In principio
Abbreviated transcription (Latin):
atilis colleta de libris gentiũ sidiuinarũ sẽpcira
sientiae cõparet: &ã qui quid homo extrididorrad
smexiũ ẽ ibidã nat᷑ siutileẽ ibi inuenit᷑ : ecũ ibi quis
inuenerit omiã quȩ utilit̃ alibi didicit multo abundi¬
tius ibi inuema ea quȩ nusquã om̃ no alibi sedinill¬
rũ tantũ modo seripturarũ muirabili altitudine a
marabili humilitate discunt᷑ : Pac igit᷑ instructio¬
ne pradtũ cũ signa in cognita lectorẽ impedierat
tutẽ ahamlẽ corde sub iugatũ lenit̃ põ& honeratũ
frcia le u fundatũ &ridicatũ aliedificatũ ncr¬

Expanded text:
tilis collecta de libris gentium, si diuinarum scripturarum scientiae comparetur. nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi inuenitur. et cum ibi quisque inuenerit omnia, quae utiliter alibi didicerit, multo abundantius ibi inueniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo scripturarum mirabili altitudine et mirabili humilitate discuntur. hac igitur instructione praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et humilem corde, subiugatum leniter Christo et oneratum sarcina leui, fundatum et radicatum et aedificatum
Abbreviated transcription (Latin):
tantaus alsa ẽ : sed ex c̃cesso filsouera ÷t dusori
aneri: Veritas itaq sententia ꝑst ipsã ualeo
trmasaut̃ conexionis. exes cũ quo agit̃ opimiatu
uebocession c̃sistit : Ideo aut̃ ut supra docin&
infest᷑ uera conexione qđ falsũ ẽ ut eũ curus
eriorẽ aririgere uolumꝰ peniteat sensisse pru¬
cedẽtia quorũ consequantet uidec eẽ respuetp¬
de ÷ pa hinc intellegose facidere: sic̃ in falsii serte

Expanded text:
sa est, sed ex concesso falso uera conclusionis conexio. ueritas itaque sententiae per se ipsam ualet, ueritas autem conexionis ei eius cum quo agitur opinione uel concessione consistit. ideo autem, ut supra diximus, infertur uera conexione quod falsum est, ut eum cuius errorem corrigere uolumus paeniteat sensisse praecedentia, quorum consequentia uidet esse respuenda. iam hinc intellegere facile est sicut in fals
Abbreviated transcription (Latin):
uipit q̃ sasdus an nea iuides sed mueleo ninꝰ quddo
at illa pre cipit᷑ : Magisq inbes om̃ib psa specta¬
ula ueritatis saepe delectant : quã exeis indispu¬
undo aut uidicardo adiuuamꝰ Nisi foste quodexer
tatiora reddunt ingema.sitiã malign ora aut
flatiora ñ reddant. hocr̃ ut uit decipese ueri¬
ule sermone atq int̃rogutionbi antent: aut ali¬
id magnũ quosebonis utq timocentib ante porant
iscutos putent qui ista diadicer qla ueronumen¬

Expanded text:
autem non eam uidet, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula ueritatis saepe delectant, quam ex eis in disputando aut iudicando adiuuamur; nisi forte quod exertatiora reddunt ingenia, si etiam maligniora aut inflatiora non reddant, hoc est, ut aut decipere verisimili sermone atque interrogationibus ament, aut aliquid magnum, quo se bonis atque innocentibus anteponant, se assecutos putent qui ista didicerun
Abbreviated transcription (Latin):
uerasien Quida aut̃ stse iactant cũ uerit da
conteionũ didicerint. quasi sententiarũ ipsa
o ueritas : &rursus quidã plerũq retinente
utrã seqtentiã. malȩ se c̃temunt : quia legesẽ¬
dusionis ignorant. cũ melior s̃t qui nouat esse¬
iendi quã quã etiã rebsalsĩs plerũ ꝙ adhbeat᷑:
datam̃ falsa ñ ẽ. neq ab hominibinstituta. sed in
rũ ratione comꝑta: Nonenĩ quia & fabubs sus
spoetȩ & cpniorab erroris sin uel falsiphilo sophi
at paseienb aliquid cõpletendũ et̃ qđ a drẽ¬

Expanded text:
est. quidam autem sic se iactant, cum ueritatem conexionum didicerint, quasi sententiarum ipsa sit ueritas. et rursus quidam plerumque retinentes ueram sententiam male se contemnunt, quia leges conclusionis ignorant, cum melior sit tiendi quamquam etiam in rebus falsis plerumque adhibeatur, ipsa tamen falsa non est neque ab hominibus instituta, sed in rerum ratione comperta. non enim, quia et fabulis suis eam poetae et opinionibus erroris sui uel falsi philosophi aut partiendo aliquid complectendum esse, quod ad re
Abbreviated transcription (Latin):
art in psahumana uta cur simq usurnanda ẽ.
on ado perar dĩnisi foste officiũ ali quod coga
sosuo minc ñ agimꝰ sed aduidicandũ ne om̃i no
aliquas figuratas locutiones inserit : Re
mẽ amimi ꝑtinent. ubi disciplina regnat dis
ationis &numeri : Seddis putationis disci
Ndomĩa genera quȩstionũ quaȩ inlitte
ftintũ ibi cauenda ẽ libi dorixandia
unt enł multa quȩ appellant᷑ sophis u
false c̃clusiones rationũ & plerũq

Expanded text:
r in ipsa humana vita cursimque usurpanda est, non ad operandum, nisi forte officium aliquod cogat, de quo nunc non agimus; sed ad judicandum, ne omnino aliquas figuratas locutiones inserit. CAPUtionem animi pertinent, ubi discputationis et numeri. sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in litterualet; tantum ibi cauenda est libido rixandi esunt enim multa, quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum et plerumqu
Abbreviated transcription (Latin):
xqueq similes littere.: facienda uel oberuam¬
Qu intendunt docise moni toris auda cia iñ indicis
ide ¶Est etiã narratio drmonserationi similis qua
epre terita sed prȩsentia indicant᷑ ignaris : inquo
mese s̃ quȩ cũ ꝙ delocorũ si tunaturusq animali
ligno herbarũ lapidũ aliorũ ue corporũ serb

Expanded text:
que similes litterae, facienda vel observanda intendunt docere, monitoris audacia, non indicis fide. Est etiam narratio similis demonstrationi, qua non praeterita, sed praesentia indicantur ignaris in quo ere sunt quaecumque de locorum situ, naturisque animalium, lignorum, herbarum, lapidum, aliorumve corporum scripta
Abbreviated transcription (Latin):
larũ & falsi tatũ quarũ mendacis gomus
delectant᷑: hum ina instituta st̃: a nullam
hominũ ꝓpria. quaȩa seipsis habent exis tinies
st̃ quã quȩ q falsa atq mendacia ⁊ Conge
uero &ne cessaria hominũ cũ hominib instie
st̃. quȩ cũq in habitu &cultu corporis. sex
honoses discernetidos differentia placui&

Expanded text:
larum et falsitatum, quarum mendaciis homines delectantur, humana instituta sunt. Et nulla magis hominum propria, quae a seipsis habent, existimanda sunt, quam quaeque falsa atque mendacia. Commoda vero et necessaria hominum cum hominibus instituta sunt, quaecumque in habitu et cultu corporis ad sexus vel honores discernendos different
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ flita litcuriosiq instititast pastun c̃¬
mbdi dent ebsiaria ⁊ila enĩ signaquȩ salta¬
oficiunt histriones sinatura ñ instituto
a consensione hominũ ualerent ñ prim
tẽ porib saltante panto nimo prȩco ꝓ¬
gti ara populis carthaginis quilal titor
ũ e. quaa nunc quoq si quis thea trũ talud
rã imperitꝰ in trauerit. nisi ei dicat᷑ ab
tus est Appetunt tim̃ omnes quar
ilitũ dine significando ut ipsa signa
tũ pos sunt reb quȩ significant᷑ similia
die quia multis modis simile aliqui

Expanded text:
superflua luxuriosaque instituta sunt, partim commoda et necessaria. Illa enim signa quae saltando faciunt histriones, si natura, non instituto et consensione hominum valerent; non primis temporibus, saltante pantomimo, praeco pronuntiaret populis Carthaginis quid saltatordendum est, quia nunc quoque si quis theatrum talium nugarum imperitus intraverit, nisi ei dicatur abintentus est. Appetunt tamen omnes quamdam similitudinem in significando, ut ipsa signa, in quantum possunt, rebus quae significantur similia sint. Sed quia multis modis simile aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝓmeritis uoluntatũ suarũ inluden ib a
lu sionib & deceptionib euenit. ut istis siꝑsta
xꝑniciosis diuinationũ generib multa prȩ
a futura dicant᷑ nec alit̾ accidant quãle¬
suas eurmant. quib mmplicati ciriosior
ie sisubrit diuuna scribtura ñ tacuti

Expanded text:
 meritis uoluntatum suarum inludentibus inlusionibus et deceptionibus euenit, ut istis superstitiosis et perniciosis diuinationum generibus multa praeterita et futura dicantur nec aliter accidant, quasuas eveniant, quibus implicati curiosiores animae salubriter divina Scriptura non tacui
Abbreviated transcription (Latin):
Vcst om̃a pestiftra cuositatis cr
mones suas Illi eni sp̃s qui decipere uoluntit alu
ꝓcurant cuiq qualib eũ in retitũ ꝑsuspiciones
ec consensiones eiꝰ uident Si c̃ enĩ uerbi grã una
figura litterae quȩ decusatim notat᷑ aliudap
grae cos aliud apud latinos ual& ñ natura sed
cito & c̃sensione significandi: andeo qͥutrã ꝗl
guã nouit si hominigraeco uelit aliquid si¬
care scribendo ñ inea significatione poniꝰsi
lit terã in qua eã ponit cũ homini scribit lat
&beta uno relẽq sono apud grecos lit tereia
sllabis : aliud grȩcus aliud latinus inte
nisicationt̃ sedideo ualent quia conses¬

Expanded text:
sunt omnia pestiferae curiositatis, crmptiones suas. Illi enim spiritus qui decipere volunt, talia procurant cuique, qualibus eum irretitum per suspiciones et consensiones ejus vident. Sicut enim, verbi gratia, una figura litterae X quae decGraecos, aliud apud Latinos ualet, non natura, sed placito et consensione significandi, et ideo qui utramque linguam nouit, si homini Graeco uelit aliquid significare scribendo, non in ea significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit, eum homini soribit Latino; et beta uno eodemque sono apud Graecos litterae, apud  his duabus syllabis aliud Graecus, aliud Latinus intelsignificationem, sed ideo ualent, quia conse
Abbreviated transcription (Latin):
seois e filu asps scĩ adumeta eminentius
iquos retia postresurrectionẽ dñ in dexte
tẽ missa ceper̃: Ita multis alusatq alus
eq ob tegit : non nullarũ rerũ młsi carũ
intia: Nã & de psalterui & citbarȩ dif¬
ta : quidã non in concihe aliquas rerũ
gas aperuit : & decẽ cordarũ psalteriũ
importune int̃ doctos quȩrit᷑ : utrũ ha¬
Ec aliquã musĩcȩ legẽ . quȩ ad tantũ ner

Expanded text:
Spiritus sancti, adjuncta eminentius  tres pisces, quos retia post resurrectionem Domini in dexteram partem missa ceperunt . Ita multis aliis atque aliis atque obtegit nonnullarum rerum musicarum ignorantia. Nam et de psalterii et citharae differentia, quidam non inconcione aliquas rerum figuras aperuit: et decem chordarum psalterium , non importune inter doctos quaeritur utrum habeat aliquam mu
Abbreviated transcription (Latin):
taliũ rerũ doctior uel curiosior ẽt̃ posa
locas se apudtres artifices terna simulꝗ
musarũ : qđ intẽplo apollinis donũ poni
ut quis quis artificũ pulchriora formal
Quib postea dicit. hesiodũ portã : impa¬
se uocabula: Non ergo iuppit̃ nouẽ mul
nuit : sed tres fabri t̃nas creauer̃: Tresa
niseas uiderat. aut tot se cuiꝰ quã illoꝵ oca¬
lis demontram: sed qͥa facile erat amĩ adue¬
tera a domnẽ inã quȩ materies cantilenar¬
quod uarroret tulitsiue nonita non
is nugas conuerti. ñ aliquid decitdu¬

Expanded text:
talium rerum doctior uel curiosior esse possiomen recolo — locasse apud tres artifices terna simulacra Musarum, quod in templo Apollinis donum poneret, ut quisquis artificum pulchriora formasset, ab quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non ergo Iuppiter nouem Musas genuit, sed tres fabri ternas creauerunt. tressomnis eas uiderat aut tot se cuiusquam illorum oculis demonstrauerant, sed quia facile erat animaduertere omnem sonum, quae materies cantilenarquod Varro rettulit, siue non ita, norum theatricas nugas conuerti, si aliquid de cit
Abbreviated transcription (Latin):
gat etiã illa sidera prius sine his nomi
elo uagata tẽ: Mlostuis aut̃ illis quo
orare memoriã uel coacti sunt homines
os testate uel placuit humana uoluntad
mina eoꝵ imponentes si derib eos ipsos sib
os incȩlũ leuare iudebant᷑: Sed quo lib&
t ab hominib : sunt tam̃ sidera quȩ dĩ instid¬

Expanded text:
intelligat etiam illa sidera prius sine his nominibus coelo vagata esse: mortuis autem illis quorum honorare memoriam vel coacti sunt homines regia potestate, vel placuit humana vanitate, nomina eorum imponentes sideribus, eos ipsos sibi mortuos in coelum levare videbantur. Sed quodlibet vocentur ab hominibus, sunt tamen sidera, quae Deus insti
Abbreviated transcription (Latin):
oma aberioris disputationis quȩ iã eloquentia
nominat̃quȩ nubil omirꝰ ueras quã uis eas posuntq
etiã falsa ꝑsua deru sed quia & uerapossunt nond
facultas ipsa culpabilis sedea malt utenti ũ ꝑ¬
uersitas : Nã neq hoc ab hominib institutũ ẽ : ut
caritatis ex pressio concili& auditorẽ. aut ut fai¬
le qđ inteniht insinue breuis &aꝑta narratia
&uarietas eiꝰ sine fastidio teneat intentos & ce¬
re huiꝰ modi obseruationes: quȩ siue in falsis siu
inueris causis uerȩ s̃ tam̃ in quantũ uelsciri uelo
Sedheoparscũ dicit᷑ mugs ut ꝓseraus uqds

Expanded text:
iam eloquentia nominatur, quae nihilominus uera sunt, quamuis eis possint etiam falsa persuaderi; sed quia et uera possunt, non est facultas ipsa culpabilis, sed male utentium peruersitas. nam neque hoc ab hominibus institutum est, ut ueritatis expressio conciliet auditorem aut ut facile quod intendit insinuet breuis et aperta narratio et uarietas eius sine fastidio teneat intentos et ceterae huius modi obseruationes, quae siue in falsis siue in ueris causis uerae sunt tamen, quantum uel sciri uel Sed haec pars cum discitur, magis ut proferamus
Abbreviated transcription (Latin):
a notarui appelant᷑: Vtilia so sta
Qec discunt᷑ inlicite: nec suꝑstitione implicant.
ec luxu eneruant : Sitantũ occupene ut ma¬
orib: reb ad quas ad ipiscendas seruire debent
Saut trans acta tẽ porib aut diuinitꝰ instituta

Expanded text:
 notarii appellantur. Utilia sunt ista, nec discuntur illicite, nec superstitione implicant, nec luxu enervant, si tantum occupent, ut majoribus rebus, ad quas adipiscendas servire debent, sed aut transacta temporibus, aut divinitus instituta,
Abbreviated transcription (Latin):
utibitate aut̃ historie : ut omit tã gra cosque¬
tã nr̃ ambrosius quẽstionẽ soluit caluhuant¬
& prȩdicare coguntur deplatonis libris eũ di¬
di cisse: qm̃ longe ante humanũ aduentũ dñp̃
tonẽ fuis se negari non potest: Nonne mema
ep̃s considerata historia gentiũ cũ reperis saep
tonẽ heremie ꝓphetȩ tẽporib ꝓfectũ sit¬

Expanded text:
utilitate autem historiae, ut omittam Graecos, quantam noster Ambrosius quaestionem solvit, calumniantet praedicare coguntur, de Platonis libris eum didicisse, quoniam longe ante humanum adventum Domini Platonem fuisse, negari non potest! Nonne memoratus episcopus, considerata historia gentium, cum reperisset Platonem Jeremiae temporibus profectum
Abbreviated transcription (Latin):
ancipiti signo in aliã partẽ raptus erraa
&talia quidẽ non obcura sed falsa suntus
edia conditio est : Nonenĩ intelle gendos
emendandos tales codicespotius prae cipiam
Quierror tã multos codices prae occupaur¬
At uix inurni ac turi alit̃ scriptũ: Sta¬
sententia mdit festisima estul t

Expanded text:
ancipiti signo in aliam partem raptus erravit. Et talia quidem non obscura, sed falsa sunt: quorum alia conditio est; non enim intelligendos, sed emendandos tales codices potius praecipienduqui error tam multos codices praeoccupaviut vix inveniatur aliter scriptum; etsententia manife
Abbreviated transcription (Latin):
ut matres. adolescentulas ut sorores Et in illis
oeo aetd uos ftatress per miseratione̾ di ut exhi¬
uetus fere ipsius ex hortationis locus. tẽperatũ
hab& elocutionis genus: Vbi illa pulchiora sunt.

Expanded text:
ut matres, adolescentulas ut sorores . Et in illis: Obsecro autem vos, fratres, per miserationem Dei, ut exhiEt totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet elocutionis genus: ubi illa pulchriora sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cu serer ne quuid agendꝰ st ñ agunt: aeꝑhor
docere neces sitatis ẽ possunt enĩ hominera
agere & nagere qđ sciunt: Quis aut̃ dixerit
tosagere debere qđ nesciuso: &ideo flecter
necessitatis non est: quia non sẽꝑ opus t̃ sitan¬
tũ docenti. uel etiã delectanti consentit an¬
sed ieq delectare necessitatis ẽ: quando ađ
cũ dicendo uera monstrantur : Quo da
officiũ docendi ꝑtinee neloquio agiude
neq hoc at tenditur. ut uel ipsa uel au e&¬

Expanded text:
 quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere debere quod nesciunt? Et ideo flectere necessitatis non est, quia non semper opus est, si tantum docenti vel etiam delectanti consentit auSed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agitur, neque hoc attenditur, ut vel ipsa vel
Abbreviated transcription (Latin):
missa fuerant latent̃ arratiore uocet᷑ : Qđ rusi ex hac
regula intellegat᷑ : errat᷑ : Sic̃ ingenesi : & planta uit
inquit dñs ds̃ para disũ in aedẽ adorientẽ a posuit ibi ds̃¬
niaciosũ ebonũ inescã : Ita uidet᷑ dictũ tã quã id
factũ sit : postea quã factũ posuit honine inpara diso
cũ breuit̃ utroq cõmemorato id ÷ qđ plantauit ds̃para¬
disũ & posuit ibi hominẽ que sormauit : recapitulando
redeat &dicat qđ praȩt̃ miserat. quo modoscilic& para di¬
sus fuerit plantatꝰ: quia ꝓdic̃ ds̃ ad huc detr̃a omne
lignũ speciosũ & bonũ inescã : Demq. secutꝰ adiunxit :
Dlignũ uitae in mechopara disd: & lignũ screndi boni
&emali: Deniq flum̃ quopara disus inrigare t᷑ diuisũ inquit¬
tuor principia fluuioꝵ : quat tuor explicant᷑: qđ totũ
ꝑtin& adinstitutionẽ para disi : Qđdubi t̃minauit
repetiut illud qđ iã dtcefat : greuerahoc sequebat᷑¬

Expanded text:
missa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi dictum, tamquam id factum sit, posteaquam factum posuit hominem in paradiso, cum breuiter utroque commemorato, id est quod plantauit deus paradisum et posuit ibi hominem, quem formauit, recapitulando redeat et dicat quod praetermiserat, quomodo scilicet paradisus fuerit plantatus, quia produxit deus adhuc de terra omne lignum speciosum et bonum in escam. denique secutus adiunxit: et lignum uitae in medio paradiso, et lignum scientiae boni et mali. deinde flumen, quo paradisus irrigaretur, diuisum in quattuor principia fluuiorum quattuor explicatur; quod totum pertinet ad institutionem paradisi. quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hoc sequebat
Abbreviated transcription (Latin):
quas legendo hano copax &sidnonagat sedtantum modo
dente uel maxine Nercitatione siue scribendisiuedictano¬
sostremo etiã dicendi quae s ocdn dũ pietitis ac fidei regulã¬
enta: Siautem talouest ingenum nec illa chetorica
praecepticapiuntur : nȩ csimagno laboreincul cega auan¬
tulacum que epar tecapuntur aliqund prosure. quandlo¬
drmn enuam ifs quita diulie grunt ucopiose ermateo deat

Expanded text:
quas legendo homo capiat, et si id non agat, sed tantummodo dente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictanpostremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulat. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata quantulacumque ex parte capiantur, aliquid prosunt. Quandodem etiam ipsi qui ea didicerunt, et copiose ornateque
Abbreviated transcription (Latin):
signific& quod ignoramus ficuea
quã illas quas inscribturis didics¬
in latinae lingue auctorib repen
plurimũ hic quoq adiuuat int̾pre
merositas: collatis codicib inspecpd
discussa tantũ absit falsitas. Nĩ a
emendandis: primitus deb& mingila
lertia eorũ qui scribturas diunas noss
rant ut emendatis non e mendati ced
eeunodũ taxit int pntations gutit¬

Expanded text:
significet quod ignoramus, facilequam illas quas in Scripturis didicin latinae linguae auctoribus reperiuntur. Plurimum hic quoque juvat interpretum numerositas collatis codicibus inspecta atque discussa; tantum absit falsitas: nam codicibus emendandis primitus debet invigilare solertia eorum qui Scripturas divinas nosse desiderant, ut emendatis non emendati cedant, ex uno duntaxat interpretationis g
Abbreviated transcription (Latin):
sialitudines quȩ de hoc animante
t dire consuriit: sicignotantia non¬
emorat inedit plurimus intalte
iclapidũ. sic her barũ uel quȩq tȩ
Fradicib Nã & carbunculi notitia qđ
tenebris: multa inluminat itiã obscura
Egentiae fores : Nec aliã ob causã facile
tallegire pace ꝑpauã significari oleae ra
ue rediens ad arcã coluba ꝑtulit: nisi
nouemꝰ & oleilent̃ consał tui non facile
noumere corrũ pi & arbort ⁊ sã fronder

Expanded text:
similitudines, quas de hoc animante Scriptura dare consuevit, sic ignorantia nonemorat, impedit plurimum intellectorem; sic lapidum, sic herbarum uel quaeque tenentur radicibus. nam et carbunculi notitia, quod lucet in tenebris, multa inluminat etiam obscura intellegentiae fores. nec aliam ob causam facile est intellegere pacem perpetuam significari oleae ramulo, quem rediens ad arcam columba pertulit, nisi quia nouimus et olei lenem contactum non facile alieno humore corrumpi et arborem ipsam fr
Abbreviated transcription (Latin):
dmagnus intellectꝰ later& Sic etiã n
quȩ abauctorib eorũ dẽ libra& int̃ preta
sunt nomina hebrȩa nonẽ dubitandũ h
non parua iũ atq aqͥuitoriũ adsol uende
maba scrib turarũ si quis ea possit int̃ preͥ

Expanded text:
magnus intellectus lateret. Sic etiam multa quae ab auctoribus eorumdem librorum interpretata non sunt nomina Hebraea, non est dubitandum habere non parvam vim atque adjutorium ad solvenda aenigmata Scripturarum, si quis ea possit interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
re sae dificantur: sed sĩgnorũ qua nona
possumus deorecantantiũ popusarir̃ sdes
gentiae de trahi turauditor damerpanit
mall& hoc corrigi ut non floria sed floreb
ceretiir nec quic quã impediti cer

Expanded text:
a aedificamur, sed signorum, qua non ipossumus de ore cantantium populorum: Super tentiae detrahit. Auditor tamen peritior mallet hoc corrigi, ut non floriet, sed florebit diceretur; nec quidquam impedit cor
Abbreviated transcription (Latin):
÷Abeo qđ scriptum⁊ in ꝓuerbiis si lomonis st quidiuites seaffectort
nihil habentes & st̃ quise humiliant cun sint diuites aredep¬
tio animȩ uiridiuiciae ipsiuis pauꝑaut̃ non suffertmuinas
ris tibisapiens eris & primistuis si ut̃ malus euaseris solus
haures mala.

Expanded text:
Ab eo quod scriptum est in Proverbiis Salomonis, Sunt qui divites se affectant, nihil habentes; et sunt qui se humiliant, cum sint divites: et, Redemptio animae viri divitiae ejus, pauper autem non suffert minas.ris, tibi sapiens eris, et proximis tuis; si autem malus evaseris, solus hauries mala.
Abbreviated transcription (Latin):
VIDequinq porticib ubimultitudo languentium ia cebat.¬
& depiscina siloa¬
VIIExeo qđ scriptum ÷ ingenesi fecis sedm̃ dietertio
uiii ltẽ alius dedie quarto¬
uiuiltẽ alius de diequinto¬
X Alius dediesexto
IAlius de dieseptimo.
II Deebrietate noc & nudacione foemorũ eius
III Deluctatione ia cobcum angło¬
iiii Deuirga conuersa in serpentẽ & demanu colorata & a qua

Expanded text:
De quinque porticibus, ubi multitudo languentium jacebat; et de piscina Siloe. Ex eo quod scriptum est in Genesi fecisse Deum tertio die. Item alius, de die quarto. Alius, de die quinto. Alius, de die sexto. Alius, de die septimo. De ebrietate Noe, et nudatione femorum ejus luctatione Jacob cum Angelo. De virga conversa in serpentem, et manu colorata, et aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uates uis nosseuiator quod legis ecceloquor uoxtua
nempemea est & insuis quidem scriptis illedõ ac¬
ceptus ÷ carus sacerdos. quantum lucenit ueritate
uidere conceditur. rettr acsane fidei spei & cani¬
tatis catholicae eccłae uixis semani festatur atq¬
eum dediuinis scribentẽ. legentes ꝓficiunt. sed
ego arbitror plus exeo ꝓficere potuis se qui eum &
loquentem in ecta praesentem audire & iudere
potuerunt & eius presertim int̃ homines conuer¬
sationẽ nonignorauerunt: Eratenim ñ solũ eru¬
ditus scriba in regnacȩlorum. dethes auro suo pro¬
ferens noua & uetera. etunus negotiatorum qui
inuenta prȩcios a marganta. quȩ habebat uenditis
gatis. dño quibenedicatis quimihitribuit intellectũ
ut haec in notiam & presentium et absentium praesen¬
tis temporis & futum hominum etuellem defene aua
lus sem ut metum acpromeoretis. utillius quodan
uiri cumquo fermearoiis quadraginta di dono absq

Expanded text:
atem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse manifestatur: qeum de divinis scribentem legentes proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis,gatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annis quadraginta Dei dono absque
Abbreviated transcription (Latin):
riu ltem alia de eo qđ sonptum÷ existimo enim quod indignesiut
passiones huius temporis ad futurangłam quȩ reuelabitur
in nobis. usq id quod dictum est spe enim salui facti sumus
xł temalia dceo qđ apostolus diat ab sorta est in uctoria
ubiest mors contentiotua ubi est mors aculeus tuus acule¬
& sic adimplebitis legem xp̃i

Expanded text:
ima, de eo quod scriptum est, Existimo enim quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis; usque ad id quod dictum est, Spe enim salvi facti sumus  absorta est mors in uictoriam. ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? aculeet sic inplebitis legem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
octo annos habentem in in firmitate
a dechđ at inecclesi astico om̃e animal diligit similẽ sibi & om̃is
caro ad similẽ sibi conuingitur. & sic cõmucauit lupus agno
aliquando. sic petcator iusto.
Deapło ubidicit credenti in eũ quiustificat impiũ & lex spiri¬
talis est. ego aut̃ carnalis sum. & cetera.¬

Expanded text:
octo annos habente in infirmitate. De eo quod ait in Ecclesiastico, Omne animal diligit simile sibi, et omnis caro ad similem sibi conjungitur; et si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. De Apostolo, ubi ait, Credenti in eum qui justificat impium; et, Lex spiritualis est, ego aut
Abbreviated transcription (Latin):
III Item plebi propriae. Item ipsi.
ui Item in achario theodulo concordio¬
riuiltem emiilio prbo theodoro & felicissimoduas aratori¬
x ltẽ aurelio ep̃oduas. firmo muneri repentino. pegasio. &¬
& thalasio item proto geni¬

Expanded text:
Item plebi propriae. Item ipsi. priis. Item Macario. Theodolo. Concordio. Item Aemilio presbytero. Theodoro et Felicissimo, duae. Oratori. Item Aurelio episcopo, duae. Firmo. Muneri. Repentino. Lauritio. Pet Thalasio. Item Protogen
Abbreviated transcription (Latin):
u Decentum quin quaginta trib: piscib exeuangelio iolunnis¬
riuid eiuditio salomonis inter duas mulieres meretrces
v Deg̃on soniapsalimi da nobis autiliuom detibulatione auaon asalus
ui Sermo in quomultȩ preposite sunt quȩstiones sed una so luta est.
uiiud eeo quod petrus in mare tituba uit¬

Expanded text:
 centum quinquaginta tribus piscibus, ex Evangelio Joannis. De Judicio Salomonis inter duas mulieres meretricesvlus hominis. Sermo in quo multae propositae sunt quaestiones, sed una soluta est. S Sermo 76.---De eo quod Petrus in mari titubavit
Abbreviated transcription (Latin):
Admercatorẽ epistola contraeos demuna
UII Degrã & libero arbittio liber unus
uiultem ad quem supra degrã &c correctione liberunus.
uiuii ltem contra secundam iuliani responsionẽ opus inperfectum
ii ltẽ alia de eo quod scmptum ẽ tunc ec ipsefilius subiectus enter¬
Contra supra scmptos arrianos ad pascentium liberunus
qualem paties se contendunt
uniu łxeuangłio iohannis nom potest filius facere quic quaom
nisi quod uiderit patrem facientem.
iii Deheresibus ad qđ uult deumdia conũ inperfectum opus.
Ultem diuersi libri &tractatus uł epistolas adutilitatẽ omuistudioꝵ escripit¬
der& horica degeometnca de aritm&ica dephilo sopbi a.

Expanded text:
Ad Mercatorem epistola, contra eosdem, un, de Gratia et Libero Arbitrio, liber unus. Ibid.---Item ad quem supra, de Gratia et Correptione, liber unus. Ibid.---Item contra secundam Juliani responsionem, imperfectum-Item alia, De eo quod scriptum est, Tunc et ipse Filius subjectus erContra supra scriptos Arianos, ad Pascentium, liber unuQUALEM PATRI ESSE CONTENDUNTo Joannis, Non potest Filius facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ibid.---De haeresibus ad Quodvult deum diaconum, imperfectum opus. VI.---DIVERSI LIBRI VEL TRACTATUS, VEL EPISTOLAE, AD UTILITATEM OMNIUM STUDIOSORde Rhetorica, de Geometrica, de Arithmetica, de Philosophia.
Abbreviated transcription (Latin):
po Alia cumanimarũ natura una sit unde hominũ diucrsac uoluntates
lit̃ alia quare filiisr ł sacri ficabant uisibiliter pecorum uictimis.
concubinae & adulescentulȩ quarũ non ẽ numerus
nui Contra epistolã setundim manidei liberunis
nui Actahabita cumfelice manicheo libri duo
edenatura honi liber unus.
Contra faustũ maniheum questiones diuerse inlibris erginta tribus
III Exeo quod in aggeo ꝓph&a scrptum ÷ meum est aurunta me¬
um est argentum contra quos supra.¬

Expanded text:
o, Cum animarum natura una sit, unde hominum diversae voluntates?ima nona: quare filii Israhel sacrificabant uisibiliter pecorum uictimas; concubinae, et adolescentulae quarum non est numerus8.---Contra epistolam Secundini Manichaei, liber unus. Ibid.---Acta habita cum Felice Manichaeo, libri duo. Ibid.---De natura boni, liber unus. Ibid.---Contra Faustum Manichaeum quaestiones diversae, libri triginta tresx eo quod in Aggaeo propheta scriptum est, Meum est aurum, et meum est argentum. Contra quos supra
Abbreviated transcription (Latin):
* Ad proculianum quattuor.
U Constantiniensibus una
IDetra dicione ꝑ secutionib & falsobaptis mate.
in Dehis quis ecogiadunitatem quȩruntur.¬
iui Debono unitatis eođat
Ultem deduabus mulieribus deparuulo disceptantibus c̃tra sup¬

Expanded text:
Ad Proculeianum, quatuor.  Constantiniensibus, unade traditione in persecutionibus, et falso baptismate. unus de iis qui se cogi ad unitatem conqueruntur. De Bono unitatis Ecclesomo 5, Sermo 10.---Item de duabus mulieribus de parvulo disceptantibus, contra sup
Abbreviated transcription (Latin):
Puandia iautamo dimt bant plerũq: die tȩ
Indulges stomacho mentẽ malecrapulauea at
Si parcas epulis. seqͥtur detractio ł laus:
&i alde cauendũ
Netibi tristiciã pariat sic̃ suus est mos
Di possis igit᷑ ꝓrsus hȩc prandia uita.
At siñ liceat hilaris cautusq recumbe &
Liba cuncta parũ tua quȩ tibi regula dietat:
Nec summa nimiã conieetent multa minuta

Expanded text:
Prandia lauta modum turbant plerumque diaetae; Indulges stomacho, mentem male crapula vexat: Si parcas epulis, sequitur detractio vel laus. valde cavendum, Ne tibi tristitiam pariat, sicut suus est mos. Si possis igitur, prorsus haec prandia vita, At si non liceat, hilaris cautusque recumbe, Et liba cuncta parum, tua quae tibi regula dictat; Nec summam nimiam conjectent multa minuta
Abbreviated transcription (Latin):
moaue dapnatȩ longitibi subuenit laboꝵis. bpẽferendo parsce qͥetis
ente saturnali restringit᷑ euagatauitis. Cultuq tellus sentaman sueser:
audet lancea faxl Gaud& spata deuenĩ re uomis : Parditat imos pauꝑat suꝑbos:
Aue sũme pat̃ feret om̃ib integrã salutẽf sui Quicũq pacis diligł
t qͥbella uolunt hos contere deata potenti. Tru densadugnẽ filios maligni

Expanded text:
ae damnati, longi tibi Subvenit laboris, Opem ferendo pacis et quietis. Dente saturnali restringitur Evagata vitis, Cultuque tellus senta Mansuescit. Gaudet lancea falx, gaudet spatha Devenire vomer; Pax ditat imos, pauperat superbos, Salve, summe Pater, fer et omnibus Integram salutem, Quicunque pacis diligunt quietem, Et qui bella volunt, hos contere Dextera potenti, Prudens gehennae filios maligni