comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cedendũ mittit᷑: irati animus ad deterio¬
ra ꝓuocat᷑. & ualde ꝑtimesco. ne cõmissa
michi plebs fideliũ reatus mei additamen¬
to depereat: cuiꝰ nunc usq dñs equani¬
miter delicta tolerabat. Cũ uero utcuiq
hunc timor̃e suprimo. & consolatam
mentẽ ad pontificalis oꝑis studia accin¬
go : considerata ipsa rei immensitate de¬
terreor. ꝑpendo quippe qđ om̃i cura uigi¬
landũ ẽ. ut rector cogitatione sit mundus.
oꝑatione precipuus. discretus in silentio.
utilis in uerbo: singulis compassione ꝑxi¬
mus. pre cunctis contemplatione suspen¬
sus. bñ agentib ꝑ humilitatẽ socuis. con¬
tra delinquentiũ inicia ꝑ zelũ rectitudi¬
nis erectꝰ: & cetera quȩ post in libro pasto¬
rali prosequit ur.
Preterea qr corde inquit credit᷑ ad iu¬
sticiã. ore aũ confessio fit ad salutẽ. sicut
suscipere & uenerari me fateor: nicenum
scilicet in quo ꝑuersũ arrii dogina destru¬

Expanded text:
cedendum mittitur, irati animus ad deteriocedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur, et valde pertimesco ne commissa mihi plebs fidelium reatus mei additamento depereat, cujus nunc usque Dominus aequanimiter delicta tolerabat. Cum vero utcunque hunc timorem supprimo, et consolatam mentem ad pontificalis operis studia accingo, considerata ipsa rei immensitate, deterreor. Perpendo quippe quod omni cura vigilandum est ut rector cogitatione sit mundus, operatione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum rectitudinis erectus, » et caetera quae post in libro Pastorali prosequitur. 4. « Praeterea quia corde, inquit, creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , sicut suscipere ac venerari me fateor, Nycenum scilicet, in quo perversum Arrii dogma destru
Abbreviated transcription (Latin):
chi qđ impar meritis. ac toto animo reni¬
tens pastoralis cure pondera portare
compulsus sim. caligo meroris occurrit:
& triste cor nicħ aliud nisi eas quȩ uide¬
ri nil simint tenebras uidet. Nã qͥd an¬
tistes ad dñm nisi ꝓ delictis popłi inter¬
cessor eligit᷑ Qua itaq fiducia ad dm̃ ꝓ
peccatis alienis intercessor uenio: apt
quẽ de ꝓpriis securꝰ ñ sum : Si fortasse¬
quispiã apd̾ potent̾ẽ uirũ qui & sibu ratꝰ.
& michi esset incognitꝰ. intercessorẽ suum
me fieri quereret: ꝓtinꝰ responderẽ. Ad
intercedendũ uenire nequeo: qr eiꝰ noticĩã
ex sedula familiaritate ñ habeo. Si igtur
recte homo apd̾ hominẽ de quo minime pre¬
sumpsissem. fieri int̾cessor erubescerẽ: qͣntȩ
hoc audaciȩ ẽ ꝗł apd̃ dm̃ ꝓ popło locũ int̾¬
cessoris obtineo. cui familiarẽ me ꝑuite
aliud grauiꝰ formidandũ: qr sicut cuncti
liquido nouimꝰ cũ is qui displicet ad inter¬

Expanded text:
hi quod impar meritis ac toto animo renihi quod impar meritis ac toto animo renitens pastoralis curae pondera portare compulsus sim, caligo m triste cor nihil aliud nisi eas quae videri nil sinunt tenebras videt. Nam quid antistes a Domino, nisi pro delictis populi intercessor eligitur? Qua itaque fiducia ad eum pro peccatis alienis intercessor venio, apud quem de propriis securquispiam apud potentem virum, qui et sibi iratus, et mihi esset incognitus, intercessorem suum me fieri quaereret, protinus responderem: Ad intercedendum venire nequeo, quia ejus notitiam ex sedula familiaritate non habeo. Si igitur recte homo apud hominem, de quo minime praesumpsissem, fieri intercessor erubescerem, quantae hoc audaciae est quod apud Deum pro populo locum intercessoris obtineo, cui familiarem me esse paliud gravius formidandum, quia sicut cuncti liquido cognovimus, cum is qui displicet ad inter
Abbreviated transcription (Latin):
& inuisibiliũ conditorẽ: lumen ex lumine.
dm̃ uerũ de do uero. splendorẽ gle. figurã
substantie: qui manens uerbũ añ scła. ꝑfec¬
naturã nr̃am suscepit absq peccato. & sub
pontio pilato crucifixꝰ ẽ & sepultꝰ: tercra
die resurrexit a mortuis. die aũ quadrage¬
simo ascendit in celũ: sedet ad dexterã pa¬
tris. uenturꝰ ẽ iudicare uiuos & mortuos.
positurꝰ añ ocłos om̃ium. om̃ia occulta sin¬
guloꝵe : daturꝰ sc̃ĩs ꝑpetua premia regni
cȩlestis. iniquis aũ supplicia ignis et᷑ni: in no¬
uaturꝰ scłm ꝑ igñe in carnis resurrectionẽ.
Confiteor unã fidẽ. unũ baptisma. unam
apłicã & uniuersalẽ eccłam: in qua sola
possunt laxari pecc̃ã in nõĩe patͥs & filii & sꝑe
priscũ decessorũ suor morẽ. ioħi cons¬
tantinopolitano. eulogio alex andrino.
gregorio antiocheno. ioħi ierosolimitano.
& anastasio patriarche antiochie destina¬
uit: que ita se habet. Consideranti:ni¬

Expanded text:
 invisibilium Conditorem, lumen ex lumine, Deum verum de Deo vero, splendorem gloriae, figuram substantiae; qui manens Verbum ante saecula, perfecnaturam nostram suscepit absque peccato; et sub Pontio Pilato crucifixus est, et sepultus tertia die resurrexit a mortuis; die autem quadragesimo ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. Unde venturus est judicare vivos et mortuos, positurus ante oculos omnium omnia occulta singulorum, daturus sanctis perpetua praemia regni coelestis, iniquis autem supplicia ignis aeterni, innovaturus saeculum per ignem in carnis resurrectione. Confiteor unam fidem, unum baptisma, unam apostolicam, et universalem Ecclesiam, in qua sola possunt laxari peccata in nomine Patris, et Filii, epriscum decessorum suorum morem, Joanni Constantinopolitano, Eulogio Alexandrino, Gregorio Antiocheno, Joanni Jerosolymitano, et Anastasio patriarchae Antiocheno destinavit, quae ita 46 se habet: « ' Consideranti mi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed qr idem uenerabilis pater quẽ admo¬
dum fr̃ib terrori fuerat. ex parte iã teti¬
gi : qualiter eiꝰ exemplis idem ꝓfecerint
breuiter indicandũ putaui. Frater qui¬
dam in eode monasterio. gregorio antoniꝰ no

Expanded text:
Sed quia idem venerabilis Pater quemadmoSed quia idem venerabilis Pater quemadmodum fratribus terrori fuerit, ex parte jam tetigi, qualiter ejus exemplis iidem profecerint, breviter indicandum putavi. Frater quidam in eodem monasterio, no
Abbreviated transcription (Latin):
piat᷑ adiutoriũ cõmodare. Uade itaq &
ab hodierna die continius triginta cdiebꝰ
offerre ꝓ eo sacrificiũ stude: ut nullꝰ om̃i¬
no pretermittat᷑ dies: quo ꝓ absolutione
rante. atq euolutos dies minime nume¬
rante: ide fr̃ qui defunctꝰ fuerat. noc¬
te quacda fr̃a suo copioso ꝑ uisionẽ appa¬
ruit. Quẽ ille cũ uidisset: in quisiuit di¬
cens. Quid est fr̃: Quomͦ es : Cui ipse res¬
pondit. Nunc usq male fui: s ĩa modo
bñ sũ: qr bodie cõmunionẽ recepi. Qđ
pleta: cũ & copiosus nesciret qͥd ꝑ eo
fũs autore gregorio agerent. & fr̃s ignorarent
quid de eo copiosus uidisset : uno eode q tẽ¬
pore dũ agnoscit ille oblationẽ. isti audiunt
somniũ: tricesimũ q diẽ cognoscunt. con¬
cordante simul uisione & sacrificio. Res aꝑ¬
te claruit: qr frẽm quẽ sub animaduersio¬
nis sententia gregoriꝰ mori ꝑmiserat. ꝑsa
lutarẽ hostiã a supplicio liberarat.

Expanded text:
piatur, adjutorium commodare. Vade itaque, et piatur, adjutorium commodare. Vade itaque, et ab hodierna die continuis triginta diebus offerre pro eo sacrificium stude, ut nullus omnino praetermittatur dies quo pro absolutione rante, atque evolutos dies minime numerante, idem frater qui defunctus fuerat nocte quadam fratri suo Copioso per visionem apparuit. Quem ille cum vidisset, inquisivit, dicens: Quid est frater? Quomodo es? Cui ipse respondit: Nunc usque male fui, sed jam modo bene sum, quia hodie communionem recepi. Quod pleta; cum et Copiosus nesciret quid pro eo fratres, auctore Gregorio, agerent, et fratres ignorarent quid de eo Copiosus vidisset, uno eodemque tempore dum agnoscit ille oblationem, illi audiunt somnium, trigesimumque diem cognoscunt; concordante simul visione et sacrificio, res aperte claruit, quia frater quem sub animadversione sententiae Gregorius mori permiserat, per salutarem hostiam a supplicio liberarat . 17.
Abbreviated transcription (Latin):
quereret fr̃ib cõmendare. nullꝰ q fr̃m
ei applicari uł loqui temptaret: ei car¬
nalis frater cur ab om̃ib esset ab ominatus
aꝑuit. Ille ꝑtinꝰ ut audiuit. de reatu
suo uehementer ingemuit: atq in ipsa
tristicia de corpore exiuit. Qͥ ita ẽ sepul¬
tus ut gregoriꝰ uisserat: s fr̃s om̃s eadẽ
eiꝰ sententia ꝑterriti. ceperunt singuli
extrema quęq & uilia & quȩ eis habere¬
regulariter semꝑ licuerat. ad mediũ ꝑfer¬
re : uehementerqz formidare. ne quid apd
se esset. unde reprehendi potuissent. Cũ
uero post mortẽ frr̃is. triginta iã essent di¬
es euoluti: cepit animꝰ gregorii misericor¬
diter ei compati. eiꝰ q cũ graui merore suꝑ¬
plicia pensare : & si qd̃ esset ereptionis eiꝰ
remediũ querere. Tunc euocato ad se eodẽ
precioso monasterii sui preposito: tristis
ne cruciat᷑ : debemꝰ ei aliquid caritatis
impendere: & ei in quantũ possumꝰ ut eri¬

Expanded text:
quaereret fratribus commendari, nullusque fratrum quaereret fratribus commendari, nullusque fratrum ei applicari vel loqui tentaret, ei carnalis frater, cur ab omnibus esset abominatus aperuit. Ille protinus ut audivit, de reatu suo vehementer ingemuit, atque in ipsa tristitia e corpore exivit. Qui ita est sepultus, ut Gregorius jusserat. Sed fratres omnes eadem ejus sententia conturbati, coeperunt singuli extrema quaeque et vilia, et quae eis regulariter semper habere licuerat, ad medium proferre, vehementerque formidare ne quid apud se esset unde reprehendi potuissent. 16. Cum vero post mortem fratris triginta jam essent dies evoluti, coepit animus Gregorii misericorditer ei compati, ejusque cum gravi moerore supplicia pensare, et si quod esset ereptionis ejus 28 remedium quaerere. Tunc evocato ad se eodem Pretioso, monasterii sui praeposito, tristis caritatis impendere, et ei, inquantum possumus, ut eri
Abbreviated transcription (Latin):
ore ꝑcipiat: s cũ in morte constitutꝰ fr̃s
quesierit. ei suus fr̃ carnalis dicat. qr ꝓ
solidis quos occulte habuit. a cunctis fr̃i¬
bus abominatꝰ sit: ut saltẽ in morte de
culpa sua mentẽ illiꝰ amaritudo trans¬
uerberet: atq a peccato qđ ꝑpetraue¬
rat purget. Cũ uero mortuus fuerit. cor¬
pus illiꝰ cũ fr̃m corporib ñ ponat᷑. s quã
libet fossã in sterquilinio facite : in ea cor¬
pus eiꝰ ꝑicite: ibi q suꝑ eũ tres aureos
quos reliquit iactate. simul om̃s clamas¬
tes: pecunia tua tecũ sit in ꝑditione: &
sic es̃ terra cooꝑite. In quib utrisq re¬
bus sollertissimꝰ pat̾ gregoriꝰ unã mori¬
enti. alterã uero uiuentib fr̃ib ꝑdesse
decreuit : ut & illũ amaritudo mortis
a culpa solubilẽ faceret: & istos auari¬
cie tanta damnatio mesceri talib ꝓhibe
ret. Qđ ita factũ ẽ. Nã dũ ĩem mona¬
chus ꝑuenisset ad mortẽ. atqz anxie se

Expanded text:
ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres ore percipiat, sed cum in morte constitutus fratres exquisierit, ei suus frater carnalis dicat, quia pro solidis quos occulte habuit, a cunctis fratribus abominatus sit; ut saltem in morte de culpa sua mentem illius amaritudo transverberet, atque a peccato quod perpetravit purget. Cum vero mortuus fuerit, corpus illius cum fratrum corporibus non plibet fossam in sterquilinio facite, in eo corpus ejus projicite, ibique super eum tres aureos quos reliquit jactate, simul omnes clamantes, Pecunia tua tecum sit in perditione, et sic eum terra cooperite. » In quibus utrisque rebus solertissimus Pater Gregorius unam morienti, alteram vero viventibus prodesse voluit, ut et illum amaritudo mortis a culpa solubilem faceret, et istos avaritiae tanta damnatio misceri talibus prohibe. Nam cum idem monachus pervenisset ad mortem, atque anxie se
Abbreviated transcription (Latin):
se ad extrema ꝑuenisse cognosceret: eide
copioso fr̃i suo qr occultos tres aureos ha¬
beret. innotuit. Qđd nimirũ frĩb celari
ñ potuit. Qui subtiliter indagantes. atq
illiꝰ medixamenta omĩa ꝑserutantes: eos¬
dem tres aureos inuenerͣt in medicamine abs¬
conditos. Qq̃ mox ut gregorio nunciatũ ẽ
tantũ malũ de fratre. qui secũ cõmuniter
uixerat: equamimiter ferre ñ ualuit.
Quippe qr qui eidẽ monasterio iã dudũ re¬
gulã constituerat. ut cuncti fr̃s ita com¬
muniter uiuerent: quatinꝰ eis singula¬
riter nulla habere ꝓpria liceret.Tunc
gregoriꝰ ninio merore compulsus cogita¬
re cepit. uł qͥd ad purgationẽ morientis
faceret: ut quid ad exemplũ uuentibꝰ
ꝓuideret. Precioso igitur eiusde monaste¬
rii preposito ad se accersito. dix̃. Uide ut
nullꝰ ex fr̃ib se ad eũ moxientẽ iungat:
nec sermonẽ ꝯsolationis ex cuius libet eoꝵ

Expanded text:
se ad extrema parvenisse cognosceret, eidem se ad extrema parvenisse cognosceret, eidem Copioso fratri suo quia occultos tres aureos haberet innotuit. Quod nimirum fratribus celari non potuit, qui subtiliter indagantes, atque illius medicamenta omnia perscrutantes, eosdem tres aureos invenerunt in medicamine absconditos. Quod mox ubi Gregorio nuntiatum est, tantum malum de fratre qui secum communiter vixerat aequanimiter ferre non valuit, quippe quia eidem monasterio jam dudum regulam constituerat, ut cuncti fratres ita communiter viverent, quatenus eis singulis nulla habere propria liceret. Tunc Gregorius, nimio moerore percussus, cogitare coepit, vel quid ad purgationem morientis faceret, vel quid ad exemplum viventibus provideret. Pretioso igitur ejusdem monasterii praeposito ad se accersito, dixit: « Vide ut nullus ex fratribus se ad eum morientem jungat, nec sermonem consolationis ex cujuslibet eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sum mouere noluer̃t. Considerauer̃t̃ equi¬
tes rem talẽ sine mysterio esse ñ posse. At¬
tender̃t ad criptas: uider̃t earũ aditus
missa maceria predamnatos. S caballis
suis nusquã ire uolentibꝰ descender̃t: lapi¬
des qui in ora criptarũ compositi fuerant
deponentes. ingressi st̃: eos q in eisde te¬
nebrosis latibulis consternatos terre inue¬
ner̃t. Q ad monasteriũ reducti. tã stupo¬
re miraculi. quã exhortatione uenerabi¬
lis pats gregorii sic meliorati st̃: ut eis
multũ ꝓfuerit ad paruũ temporis de
monasterio recessisse. Alio quoqz tem¬
pore. quidã monachꝰ iustꝰ nomine. medi¬
cinali arte imbutꝰ. gregorio sedule obse¬
qui. atq in assiduis egritudinibꝰ eiꝰ excu¬
bare consueuerat. Hic itaq corporis lan¬
guore preuentus: ad extrema deductꝰ ẽ.
Cui in ipsa molestia: fr̃ germanꝰ copiosus
nomine seruiebat. S predictꝰ iustꝰ cũ ia

Expanded text:
sum movere noluerunt. Consideraverunt equisum movere noluerunt. Consideraverunt equites rem talem sine mysterio esse non posse, attenderunt ad cryptas, viderunt earum aditus missa maceria praedamnatos: sed caballis suis nusquam ire volentibus, descenderunt, et lapides qui in ora cryptarum compositi fuerant deponentes, ingressi sunt, eosque in eisdem tenebrosis latibulis consternatos terrae invenerunt. Qui ad monasterium reducti, tam stupore miraculi quam exhortatione 27 venerabilis Patris Gregorii sic meliorati sunt, ut eis multum profuerit ad parvum temporis de monasterio recessisse. 15. Alio quoque tempore quidam monachus, Justus nomine, medicinae arte imbutus, beato Gregorio sedule obsequi, atque in assiduis aegritudinibus ejus excubare consueverat. Hic itaque corporis languore praeventus, ad extrema deductus est, cui in ipsa molestia frater germanus, Copiosus nomine, serviebat . Sed praedictus Justus, cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
nunꝗͣ accedere tẽptauisset. Alio quoq tẽ¬
pore duo fr̃s de eiusde pat̾s monasterio fu¬
ger̃t. Qͥ aliqua prius colloquendo fr̃ibus
signa dederant: qdđ ꝑ apꝑiã descendentes.
ierosolimã tenderent. Hi exeuntes diuer¬
terunt de itinere: & ut a sequentibꝰ in¬
ueniri minime potuissent: retrusas crip¬
tas iuxta flammineã portã inuenientes
in eis se occultauert. Cũ uero uesꝑtinis¬
horis iussu gregorii requisiti. minime in con-¬
gregatione inuenti fuissent: ascensis cabal¬
lis eos quidã fr̃s secuti st̃. ꝑ metroui portã
exeuntes. ut eos in latinã uł appiã uiã seque¬
rentur : subito ẽ eis consiliũ ortũ. ut eos in
salaria uia extra qiuitate requirere de¬
bussent. Igitur ꝑgentes deflexerunt iter:
& in salaria eos uetere ñ inuenientes: ꝑ
portã fłamineã decreuer̃t redire. Cũq re¬
uerterent᷑. mox ut equi ante criptas illas
uenert̃ in quib se monachi absconderant.
fixerunt gradũ: pulsati & compulsi pas¬

Expanded text:
nunquam accedere tentavisset. 14. Alio quoque tempore duo fratres ex ejusdem Patris monasterio fugerunt, qui aliqua prius colloquendo fratribus signa dederant, quod per Appiam descendentes, Jerosolymam tenderent. Hi exeuntes diverterunt de itinere, et ut a sequentibus inveniri minime possent, retrusas cryptas juxta Flaminiam portam invenientes, in eis se occultaverunt. Cum vero veshoris jussu Gregorii requisiti, minime in congregatione inventi fuissent, ascensis caballis, eos quidam fratres secuti sunt, per Metronii portam exeuntes, ut eos in Latinam vel Appiam viam sequerentur: subito eis consilium ortum est ut eos in Salariam viam extra civitatem requirere debuissent. Igitur pergentes deflexerunt iter, et in Salaria eos veteri non invenientes, per portam Flaminiam decreverunt redire. Cumque reverterentur, mox ut equi ante cryptas illas venerunt in quibus se monachi absconderant, fixerunt gradum; pulsati et compulsi, pas
Abbreviated transcription (Latin):
exercita magis magis q succensus. Nã ab esscłe
fr̃ib enixe rogatꝰ mnaximeq a leandro hisꝑa¬
lensi ep̃o. qui ꝑ causis wisigotharũ legatꝰ eodẽ
tempore constantinopolim uenerat: compulsus
ẽ ut librũ beati iob multis inuolutũ myste¬
riis enodaret. Neq ille negare potuit opus:
qđ sibi amor fraternus multis utile impone¬
bat futurũ. Sed eundẽ librũ quomͦ uxta
litterã incelligendus. qualiter ad xꝑi & eccłȩ
sacramenta referendus. quo sensu unicuiq
fideliũ sit aptandus. ꝑ trifarias intelligen¬
di species miranda ratione ꝑ̃docuit: in quib
tñ ita de uirtutib uiciisq disseruit: ut ñ
solũ uideat᷑ eadẽ uerbis exponere. s formis
quocdam uisibilib seu palpabilibꝰ demonstra¬
re. Unde ñ ẽ dubiũ ꝑfectionẽ ipsarũ eũ con

Expanded text:
exercitia magis magisque succensus. Nam ab eisdem exercitia magis magisque succensus. Nam ab eisdem fratribus enixe rogatus, maximeque a Leandro Hispalensi episcopo, qui pro causis wisigothorum legatus eodem tempore Constantinopolim venerat, compulsus est ut librum beati Job, multis involutum mysteriis, enodaret . Neque ille negare potuit opus quod sibi amor fraternus multis utile imponebat futurum, sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trifarias intelligendi species miranda ratione perdocuit: in quibus tamen ita de virtutibus vitiisque disseruit, ut non solum videatur eadem verbis exponere, sed formis quodammodo visibilibus seu palpabilibus demonstrare. Unde non est dubium perfectionem ipsarum eum con
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis ang̃is ñ solũ nitore habitus. uerũ etiã
claritate morũ ꝓbabiliũ quodamimͦ coȩquari.
Hec inulto post: ꝓ responsis eccłasticis ad ur¬
bem constantinopolim pelagio presule desti¬
nat᷑. Ubi quãuis in terreno conuersaret᷑ pala¬
tio: uite celestis ñ intermisit ꝓpositũ. Secuti
namq st̃ eũ multi a suo monasterio fr̃s ger¬
mana deuincti caritate: qđ diuina factum
dispensatione conspicit᷑: ut eoꝵ iidelicet ex¬
emplis. ad orationis placidũ litus quasi an¬
chore fune stringeret᷑. & dũ causarũ ȩccle¬
siarũ continuatis uertiginib fluctuaret.
ad illoꝵ consortiũ. uelut ad tutissimi por¬
illud eũ ministeriũ a monasterio abstrac¬
tum. a pristine quoq quietis uita. mu¬
crone sue occupationis extinxerat: int̃
eos tñ ꝑ studiose lectionis alloquiũ coti¬
diane aspiratio compunctionis anima¬
bat. Horũ ergo consortio ñ solũ a terre¬
nis ẽ munitꝰ incursib: uerũ etiã ad uite celestis

Expanded text:
bitus, verum etiam claritate morum probabilium quodammodo coaequari. 26. Nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim a Pelagio praesule destinatur, ubi quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis non intermisit propositum. Secuti namque sunt eum multi ex suo monasterio fratres, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur, ut eorum videlicet exemplo ad orationis placidum littus quasi anchorae fune stringeretur, et dum causarum saecularium continuatis vertiginibus fluctuaret, ad illorum consortium, velut ad tutissimi porillud eum ministerium a monasterio abstractum a pristinae quoque quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerat, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat . 27. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad vitae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
luit: rem quã uiderat narrauit: seq ꝑ bi¬
enniũ in dĩ seruitio sicut predix̃. ultra eta¬
tis sue annos exhibuit. Euolutis aũ duob an¬
nis. cũ quidã frater fuisset mortuus. atq in
monasterii eiuscde cuniterio a gregorio fr̃ibꝰ q
sepultꝰ: cunctis inde discedentib idem ioħs
sicut postmodũ pallens & tremens gregorio &
fr̃ib indicauit. solꝰ inuentꝰ : ab eocde fr̃e qͥ sepul

Expanded text:
luit. Rem quam viderat narravit, seque per biluit. Rem quam viderat narravit, seque per biennium in Dei servitio, sicut praedixi, ultra aetatis suae annos exhibuit: Evolutis autem duobus annis, cum quidam frater fuisset mortuus, atque in monasterii ejusdem coemeterio a Gregorio fratribusque sepultus, cunctis inde discedentibus, idem Joannes, sicut postmodum pallens et tremens Gregorio et fratribus indicavit, solus inventus, a
Abbreviated transcription (Latin):
pulchrũ dũ post annos quatuordec̃i. petrꝰ
qui pontificatus istiꝰ gregorii tempore.
monasterio eide prefuit. sibi sepulturã fa¬
cere uoliusset: tanta de eode sepulchro
fr̃s meruli fraglantia suauitatis emana¬
uit : acsi illic florũ om̃iũ fuissent odora¬
menta congesta. Ex qua re manifeste pa¬
tuit: qr uerũ fuit qd ꝑ nocturnã uisio¬
nem tanti patris discipulꝰ uidit.
Alius quoq in eode monasterio iob̃s
dictꝰ ẽ magne indolis adolescens: qui et atẽ suã
intellectꝰ & humilitatis dulcedine. & grauita¬
te morũ admonitu gregorii transcendebat.
Huic ergo tanto atq ad extremũ ꝑducto. ꝑ
nocturnã iusionẽ sub habitu senis beatꝰ apłs
andreas apparuit. & hunc uirga tetigit:
ei q dix̃. Surge. ex hac enĩ molestia modo
minime morieris: s paratꝰ esto: qr longũ
tempus hic facturꝰ ñ eris. Q dũ iã esset a me¬
dicis desperatꝰ. repente sanatꝰ ẽ atq comia¬

Expanded text:
pulcrum, dum, post annos quatuordecim, Petrus, pulcrum, dum, post annos quatuordecim, Petrus, qui pontificatus istius Gregorii tempore monasterio eidem praefuit, sibi sepulturam facere voluisset, tanta de eodem sepulcro fratris Meruli fragrantia suavitatis emanavit, ac si illic florum omnium fuissent odoramenta congesta. Ex qua re manifeste patuit quia verum fuit quod per nocturnam visionem tanti Patris discipulus vidit . 20. Alius quoque in eodem monasterio Joannes dictus est, magnae indolis adolescens, qui aetatem suam intellectus et humilitatis dulcedine, et gravitate morum, imminente Gregorio, transcendebat. Huic aegrotanti, atque ad extremum deducto, per nocturnam visionem sub habitu senis beatus apostolus Andreas apparuit, et hunc virga tetigit, eique dixit: Surge; ex hac enim molestia modo minime morieris, sed paratus esto, quia longum tempus hic facturus non eris. Qui dum jam esset a medicis desperatus, repente sanatus est atque conva
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. agnellũ: atq alios. quorũ ego cogni¬
tionẽ ñ habeo. Quib expletis: addidit
dicens. Scͥbe & hunc ipsũ: qui nos aspicit.
Ex qua uisione gerontiꝰ certus effectus:
facto mane innotuit fr̃ib. quot & qui ex
eode monasterio essent morituri. se qz
illos continuo secuturũ: cũ die alio pre¬
dicti fr̃s mori ceperunt: atq sub eodẽ
ordine se in mortẽ secuti st̃. quo fuerant
in descͥptione nominati. Ad ultimũ uero
monasterio merulꝰ dicebat᷑. uehementer
lacrimis atq elemosinis deseruiens: ex
gregorii uiri uenerabilis doctrina inten¬
tus. Psalmodia uero ex ore illiꝰ pene nullo
tempore cessare consueuerat: excepto cũ
aut alimentũ corpori. aut membra dedis¬
set sopori. Huic nocturna uisione apparu¬
it : qr ex albis florib corona de cęlo in ca¬
put illiꝰ descendebat. Qͥ mox molestia cor¬
poris occupatꝰ: cũ magna securitate ani¬
miatq hylaritate defunctꝰ ẽ. Ad cuiꝰ se¬

Expanded text:
num, 29 Agnellum, atque alios, quorum cogninum, 29 Agnellum, atque alios, quorum cognitionem ego non habeo. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione Gerontius certus effectus, facto mane, innotuit fratribus quot et qui essent ex eodem monasterio morituri, seque illos continuo secuturum. Cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in mortem secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati, ad extremum vero in eodem monasterio Merulus dicebatur, vehementer lacrymis atque eleemosynis, ex Gregorii viri venerabilis doctrina, intentus: psalmodia vero ex ore illius pene nullo tempore cessare consueverat, excepto cum aut alimentum corpori, aut membra dedisset sopori. Huic nocturna visione apparuit quod ex albis floribus corona de coelo in caput illius descendebat, qui mox molestia corporis occupatus, cum magna securitate animi atque hilaritate defunctus est. Ad cujus se
Abbreviated transcription (Latin):
q lacrimis ad gaudia patrie celestis anhe¬
labat. Cum q studiosissime & cũ magno fer¬
uore desiderii. sacra eloquia duce gregorio¬
scrutaret᷑. ñ in eis uerba scientie. s fletũ
compunctionis inquirebat : quatinꝰ ꝑ hȩc
ille ñ habere se sumptus ad migrandũ dice¬
ret: responsũ ꝑtinꝰ audiuit dicens. Si de
peccatis tius agitur. dimissa st̃. Qã dũ se¬
mel audisset. & magno adhuc metu trepi¬
daret: nocte quoq alia in eiscĩe ẽ uerbis
tus: cunctis fr̃ib flentib orantibus q de¬
gerontiꝰ dicebat᷑: qui dũ graui molestia
corporis fuisset depressus: in uisione noctur¬
ua albatos uiros & clari omimodo habitꝰ.
in hocipsũ monasteriũ descendere de su¬
periorib asperit. Q dũ cor̃a lecto iacen¬
tis assisterent: unꝰ eoꝵ dix̃. Ad hoc uenimus.
ut de monasterio gregorii quoscĩa fãs in
militiã mittamꝰ : atq alteri precipiens
adiunxit. Scribe marcellũ. ualentinia¬

Expanded text:
que lacrymis ad gaudia patriae coelestis anhelabat. Cumque studiosissime, et cum magno fervore desiderii sacra eloquia meditaretur, non in eis verba scientiae, sed fletum compunctionis inquirebat, quatenus per haec ille non habere se sumptus ad migrandum diceret, responsum protinus audivit, dicens: Si de peccatis tuis agitur, dimissa sunt. Quod cum semel audisset, et magno adhuc metu trepidaret, nocte quoque alia eisdem verbis tus, cunctis fratribus orantibus flentibusque, deGerontius dicebatur, qui dum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipiens, adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinia
Abbreviated transcription (Latin):
precatꝰ ei diuinitꝰ ꝓsꝑa ministrari. De cuius
absentia romani plurimũ ꝑturbati. delibe¬
rato consilio. trifarie ꝑ loca uie contigua.
unde pontifex ad beati petri ꝓfecturꝰ erat
gregoriũ dimisisti. Quib sententiis om̃ĩno
papa ꝑterritꝰ. misit continuo nuntios qui ui¬
rũ dñi reuocarent gregoriũ: qđ ipse sibi cõ¬
meantib iam predixerat fore futurum.
Iam q triũ dierũ itinere ꝓfligato: ad quenda
locũ requieturi forte diuerterant. Quo singu¬
lis quiescentib gregoriꝰ lectitabat: quẽ locusta
suꝑueniens coegit paululũ a legendo quiescere:
& ex consideratione sui nominis docuit eũ in
eode loco restare debere. Statimq comites adhor
tatus. festinantiꝰ ire certabat: s ꝑuenientib
apłicis nuntiis. licet magnopere tristaretur.
redire ad pprii compulsus ẽ monasterii curã.
Heniq cernens benedictꝰ uenerabilis
cendere. uolenter eũ a quiete sui monasterii

Expanded text:
precatus ei divinitus prospera ministrari. 23. De cujus precatus ei divinitus prospera ministrari. 23. De cujus absentia Romani plurimum perturbati, deliberato consilio, trifarie per loca viae contigua unde pontifex ad beati Petri basilicam profGregorium dimisisti. Quibus sententiis omnino papa perterritus, misit continuo nuntios, qui virum Domini revocarent Gregorium. Quod ipse sibi commeantibus jam praedixerat fore futurum. 24. Jamque trium dierum itinere profligato, ad quemdam locum requieturi, forte diverterant, quo singulis quiescentibus, Gregorius lectitabat. Quem locusta superveniens coegit paululum a legendo quiescere, et ex consideratione sui nominis docuit eum in eodem loco se stare debere.  Tunc tatus, festinantius ire certabat; sed praevenientibus apostolicis nuntiis, licet magnopere tristaretur, redire tamen ad proprii compulsus est monasterii curam.enique cernens Benedictus venerabilis cendere, violenter eum a quiete sui monasterii
Abbreviated transcription (Latin):
uacuã ab interna dĩ grã mentẽ gestat. Rur¬
sus interrogat. qđ esset uocabulũ gentis illiꝰ.
Mercator respondit. Angli uocantur. At ille.
Bñ inquit angli quasi angeli: & qr angeli¬
cos habent uultus: & tales in cęlis angeloꝵꝑ
decet esse conciues. Iterũ ergo interrogat:
qd nomen haberet ipsa piuncia. Mercator
respondit. Puinciales illi deiri uocantur. Et
ꝓunicie quomͦ nuncupat᷑: Mercator respon¬
dit. Alle uocat᷑. & gregoriꝰ alludens ad nomen:
atoris oportet illis in partib decantari. Mox
itaq accedens ad bñdictũ apłice sedis ponti¬
fic̃e. cepit uehementer expetere: ut in bri¬
tanniã aliquos uerbi ministros emitteret.
Quo cũ nemuiẽ ire uelle cognosceret. sema ip¬
sum quoq ñ dubitauit ingerere: dũ modo
pontifex sibi licentiã cõmodaret. Qͥ licet cũ
magna cunctatione totiꝰ cleri ac popłi. gre¬
goriũ sponte ꝓficisci cupientẽ abire ꝑmisit: im¬

Expanded text:
vacuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rurvacuam ab interna Dei gratia mentem gestat. Rursum interrogavit quod esset vocabulum gentis illius. Mercator respondit: Angli vocantur. At ille: Bene, inquit, Angli, quasi angeli, quia et angelicos vultus habent, et tales in coelis angelorum decet esse concives. Iterum ergo interrogavit quod nomen haberet ipsa provincia. Mercator respondit: Provinciales illi Deiri vocantur. Et provinciae quomodo nuncupatur? Mercator respondit: Aelle vocatur. Et Gregorius alludens ad nomen, llis oportet decantari . 22. Mox itaque accedens ad Benedictum, apostolicae sedis pontificem, coepit vehementer expetere ut in Britanniam aliquos verbi ministros mitteret. Quo cum neminem ire velle cognosceret, semetipsum quoque non dubitavit ingerere, dummodo sibi pontifex licentiam commodaret. Qui licet cum magna cunctatione totius cleri ac populi Gregorium sponte proficisci cupientem abire permisit, im
Abbreviated transcription (Latin):
nia ceteris possint attestationib predicari:
que etiã ex relatione maiorũ scͥpturis ue prio¬
rũ comperer̃ĩ: his inserenda decreui.
uadã die cũ aduenientib nuꝑ negociatorib
multa uenalia in forũ romane urbis fu¬
issent ꝓposita. multiq ad emendũ undiq con¬
fluxissent: contigit & gregoriũ uirũ do dig¬
nissimũ preterire. Qͥ cernens inter alia pue¬
ros corpore candidos. forma pulcherrimos. uul
tu uenustos. capilloꝵ quoq nitore ꝑspicuos.
esse uenales: interrogabat mercatorẽ de qua
patria illos attulisset. Ille respondit. De bri¬
tannia insula : cuiꝰ incolarũ om̃ium facies
simili candore fulgescit. Gregoriꝰ dix̃. xꝑiani
st̃ idem insulani: an adhuc paganis teuent᷑
errorib implicati: Mercator respondit. Non st̃
xꝑiani: ss paganis tenent᷑ laqueis irretiti. Tunc
gregoriꝰ acriter ingemiscens. heu prodolor in¬
quit: quã splendidas facies pͥnceps tenebraꝵ
nunc possidet: tanta q frontis speciose gr̃a¬

Expanded text:
possunt attestationibus praedicari, quae etiam ex relatione majorum, scriptisve priorum compererim, his inserenda decrevi. 21. Quadam die, cum advenientibus nuper negotiatoribus, multa venalia in foro Romanae urbis fuissent proposita, multique ad emendum undique confluxissent, contigit et Gregorium virum Deo dignissimum praeterire: qui cernens inter alia pueros corpore candidos, forma pulcherrimos, vultu 30 venustos, capillorum quoque nitore perspicuos esse venales, interrogavit mercatorem de qua patria illos attulisset. Ille respondit: De Britanniae insula, cujus incolarum omnium facies simili candore fulgescit. Gregorius dixit: Christiani sunt iidem insulani, an adhuc paganis tenentur erroribus implicati? Mercator respondit: Non sunt Christiani, sed paganis tenentur laqueis irretiti. Tunc Gregorius acriter ingemiscens: Heu! proh dolor! inquit, quam splendidas facies princeps tenebrarum nunc possidet, tantaque frontis species
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio fugiendi. Nliꝰ quoq monachꝰ
discedere ex eodẽ monasterio latenter cogi
demone. quãdiu extra oratoriũ stabat:
si ingredi conabat᷑ : statim maligno sꝑuitra-¬
ditꝰ uexabat᷑. Hoc dũ sepiꝰ fieret. tandem
gregorio disquirente. se de monasterio fu¬
gere uoluisse ꝯfessꝰ ẽ: eius q ꝑ triduũ si¬
mul cũ fr̃m precibꝰ ita dñi pietate cura¬

Expanded text:
monasterio fugiendi. 13. Alius quoque monachus monasterio fugiendi. 13. Alius quoque monachus discedere ex eodem monasterio latenter voluidaemone quamdiu extra oratorium stabat; si ingredi conabatur, statim maligno spiritui traditus, vexabatur. Hoc dum saepius fieret, tandem, Gregorio inquirente, se de monasterio fugere voluisse confessus est, ejusque per triduum simul cum fratrum precibus ita pietate
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quoq tempore. dum in die
natalicio eiuscde apłi. iã meridianis ho¬
ris fẽs requiescerent. subito quidã fra¬
ter aꝑtis ocłis cecatꝰ. cepit tremere: uo¬
ces ingentes emittere: quibꝰ uocib testa¬
bat᷑. ferre se ñ posse qđ patiebatur. Concur¬
rerunt fr̃s: uiderunt cecũ aꝑtis ocłis tre¬
mentẽ. & clamant̾ẽ. & a presentibꝰ alienũ:
nicħ q qd foris agi poterat sentientem.
Hunc in manibꝰ leuauert. atq ante alta¬
runt: ipsi q ꝓ eo in oratione ꝓstrati sunt.
senex quidã ei apparuit: & cane nigrũ ad
eũ dilacerandũ dimisit dicens. Quare fu¬
gere uoluisti de monasterio isto:Cũq eua¬
dere de canis morsib nullo modo potus¬
sem: uener̃t quidã monachi. & eundẽ se¬
nem ꝑ me rogauer̃t. Qͥ stat̃ĩ iussit cane
abscedere: & ipse ad me reuersus sũ. Hic
etiã sepe confessus ẽ postea dicens: qđ eo
die quo ista ꝑtulerat. consiliũ habuerit de

Expanded text:
Alio quoque tempore, dum in die Alio quoque tempore, dum in die natalitio ejusdem apostoli jam meridianis horis fratres quiescerent, subito quidam frater, apertis oculis caecatus, coepit tremere, voces ingentes emittere, quibus vocibus testabatur ferre se non posse quod patiebatur. Concurrerunt fratres, viderunt caecum apertis oculis trementem et clamantem, et a praesentibus alienum, nihilque quod foris agi poterat sentientem. Hunc in manibus levarunt, atque ante altarunt, ipsique pro eo in orationem prostrati sunt. senex quidam ei apparuit, et canem nigrum ad eum dilaniandum dimisit, dicens: Quare fugere voluisti de monasterio isto? Cumque evadere de canis morsibus nullo modo potuissem, venerunt quidam monachi, et eumdem senem pro me rogaverunt. Qui statim jussit cabscedere, et ipse ad me reversus sum. Hic etiam saepe confessus est postea, dicens quod eo die quo ista pertulerat, consilium habuerit de
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe comparauit: bonũ exemplum
om̃ib epis tam suo tempore in carne
uiuentibus quã post eum in ordine
succedentib derelinquens: ut pauꝑi
in exilio uł in insulis damnant᷑. aut
certe quamcũq sententiã suscipiunt.
iuxta sacros canones subuenientes.
uł quȩcumq agentes bona ꝓ tem¬
porali retributione ñ faciant: s iux¬
ta uocẽ dominicã gratis accepistis. gra¬
tis date. qđ di gr̃a idest gratis data
acceperunt: gratis etiã id est sine re¬
tributione temporali ꝓximis largi¬
ant᷑. Unde bñ cũ uirũ iustũ de scͥbe¬
ret ꝓpħ̃a: ait. Qui excutit manꝰ su¬
as ab omĩ munere. Neq enim dicit.
qui excutit manꝰ suas a munere tm̃.
s adiunxit ab om̃i : qr alud ẽ mu¬
nus ab obsequio: aliud munꝰ a ma¬
nu ÷ aliud munꝰ a lugua. Qunꝰ qpe
ab obsequio ẽ: subiectio indebite un¬
pensa. Munus a manu: pecunia.
Munꝰ a lingua: fauor. Qͥ ergo sacroᷤ
ordines tribuit. uł qđ cumq bonum.

Expanded text:
aecclesiae comparavit: bonum exemplum aecclesiae comparavit: bonum exemplum omnibus episcopis, tam suo tempore in carne viventibus, quam post eum in ordine succedentibus, derelinquens, ut pauperin exilio vel in insulis damnantur, aut certe quamcumque sententiam suscipiunt, iuxta sacros canones subvenientes, vel quaecumque agentes bona pro temporali retributione non faciant; sed iuxta vocem dominicam: Gratis accepistis, gratis date, quod Dei gratia, id est gratis data, acceperunt, gratis etiam, id est sine retributione temporali, proximis largiantur. Unde bene, cum virum iustum describeret propheta, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere; neque enim dicit: Qui excutit manus suas a munere tantum, sed adiunxit: ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subiectio indebite impensa, munus a manu pecunia, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit vel quodcumque bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
suis. Qaliter sparnacum uillam ab eulo¬
gio comparauit: sed & qualiter partem silue in
uosago precio emit: & de miraculo ibidem per
eum fac+o
ulogius quidã iuir p̃potens conuictꝰ
apud regẽ ludouicũ de crimine regie
maiestatis. cum se purgare ñ posset:
ad eccłam sc̃e marie & ad intercessionẽ
beati remigii confugiũ fecit. Cui sc̃s
recompensationis gr̃a sc̃o remigio spar¬
nacũ uillã suã in ꝓprietatẽ dare uo¬
luit. Sc̃s aũ remigiꝰ retributionem
temporalẽ ꝓ intercessionis suȩ bñfi¬
cio recipere noluit. Sed qm̃ idẽ eulogiꝰ
uerecundie ꝯfusione ad dictꝰ. qr contra
natales suos uita donari ꝑ alteriꝰ indul¬
gentiã meruit. in scłari habitu stare
ñ uoluit: sc̃s remigiꝰ ei dix̃. ut si ꝑfectꝰ
esse uellet. uenderet omĩa sua & daret
pauꝑib: & sequeret᷑ xꝑm. Et sic de
thesauro ecctastico taxatũ p̃ciũ qͥnq
scilicet milia libras argenti eulogio
dedit: & eandẽ uillã in possessionem

Expanded text:
ualiter Sparnacum villam ab Eulogio comparavit, sed et qualiter partem silve in Vosago pretio emit et de miraculo ibidem per eum factoulogius quidam vir praepotens, convictus apud regem Ludovicum de crimine regiae majestatis, cum se purgare non posset, ad ecclesiam Sanctae Mariae, et ad intercessionem beati Remigii confugium fecit. Cui sanctrecompensationis gratia sancto Remigio, Sparnacum villam suam in proprietatem dare voluit; sanctus autem Remigius retributionem temporalem pro intercessionis suae beneficio recipere noluit. Sed quoniam idem Eulogius verecundiae confusione addictus, quia contra natales suos vita donari per alterius mdulgentiam meruit, in saeculari habitu stare non voluit, sanctus Remigius ei dixit, ut, si perfectus esse vellet, venderet omnia sua et daret pauperibus et sequeretur Christum. Et sic de thesauro aecclesiastico taxatum pretium, quinque scilicet milia libras argenti, Eulogio dedit et eandem villam in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
no meridiano. reuersus ẽ ad eũ sc̃s re¬
migius: & omia que ambitus circuiti¬
omis illiꝰ continint. ei p̃cepto sue au¬
toritatis rex donauit: que usq ho¬
die remensis eccła quarũ rerũ capi¬
ta sunt luliacus & codiciacus. iure
quieto possidet. Legimꝰ in sacra et
antiqua hẏstoria sc̃m dauid mon¬
tes gelboe maledixisse. ut nec ros nec
pluuia ueniret suꝑ eos: neqz essent
agri prunitiarũ. Nabemꝰ sc̃m remi¬
giũ ore ꝓphico maledixisse insensi¬
bilib creaturis: ut possessores ea¬
rum sterilitatis damno inuindicta
retributionis ferirent᷑. Qđ scõ remigo

Expanded text:
no meridiano, reversus est ad eum sanctus Reno meridiano, reversus est ad eum sanctus Remigius, et omnia que ambitus circuitionis illius continuit ei precepto suae auctoritatis rex donavit. Que usque hodie Remensis aecclesia, – quarum rerum capita sunt Luliacus et Codiciacus, – iure quieto possidet. Legimus in sacra et antiqua historia, sanctum David montes Gelboe maledixisse, ut nec ros nec pluvia veniret super eos, neque essent agri primiciarum. Habemus sanctum Remigium ore prophetico maledixisse insensibilibus creaturis, ut possessores earum sterilitatis dampno in vindicta retributionis ferirentur. Eulo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s remigiꝰ. Nec michi nec tibi. Et
sic talis fossa in eocdẽ loco deuenit: ut
ex tunc & nunc et usq in ꝑpetuũ
molendinus ibi esse ñ possit. Et qr
repulsus ẽ a quibusdã hominib ne
sil u ã quandã intra terminos su¬
os concluderet: dixit. ut nec folia
unquã de ipsa silua intra terminos
suos cum esset contigua. euolarent:
nec fustis inde uersus illos terminõ
caderet. Qđ & obseruatũ ẽ: quã¬
diu illa silua mansit. Ab inde quoq
ꝓcedens: uenit ad uillã nomine caui¬
niacũ. Quã concludere intra illoᷤ
fines uolens: ab hominib eiusdem
uille reiectus fuit. Tunc ille uultu hyla¬
ri modo reiectus modo reypinquans
signa ꝑ suũ iter misit: sicut loca de¬
monstrant ꝑ que reiectꝰ & ꝑ que reap¬
ꝓpinquans ꝑrexit. Tandem re-¬
puisus dix̃ illis. Semꝑ laborate et
egestatẽ sustinete: sicut hodie qz
manentis sententie uerborũ illiꝰ uirtus
ostendit. Surgente interea rege a som¬

Expanded text:
sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. Et sanctus Remigius: 'Nec mihi nec tibi. Et sic talis fossa in eodem loco devenit, ut ex tunc et nunc et usque in perpetuum molendinus ibi esse non possit. Et quia repulsus est a quibusdam hominibus, ne silvulam quandam intra terminos' suos concluderet, dixit, ut nec folia umquam de ipsa silva intra terminos suos, cum esset contigua, evolarent, nec fustis inde versus illos terminos caderet; quod et observatum est, quandiu illa silva mansit. Abinde quoque procedens, venit ad villam nomine Caviniacum; quam concludere intra illos fines volens, ab hominibus eiusdem llae reiectus fuit. Tunc ille vultu hilari, modo reiectus, modo repropinquans, signa per suum iter misit, sicut loca demonstrant, per que reiectus et per quae reappropinquans perrexit. Tandem repulsus, dixit illis: 'Semper laborate et egestatem sustinete'; sicut hodieque manentis sententiae verborum illius virtus ostendit. Surgente interea rege a som
Abbreviated transcription (Latin):
episcopio laudunensi & aliis casis cdi
donauerat: ñ habebat in uicinita¬
te ipsiꝰ ciuitatis suessorũ nisi unã iullu¬
lam que sc̃o nichasio data fuerat: un¬
de suadente religiosissima regina & pe¬
tentib locorũ incolis qui multiplici¬
bus exeniis erant grauati. ut
qđ regi debebant. eccłe remensi
ꝑsoluerent: rex sc̃o remigio concessit:
ut quantũ circuret. dum ipse meri¬
die quiesceret. totũ illi donaret. Sc̃s
aũ remigiꝰ ꝑ fines qui manifestissime
parent ꝑgens: signa sui itineris mi¬
sit. In quo fine quidã homo habens
molendinũ. reppulit scm remigiũ: ne
intra illos fines molendinũ ipsũ con¬
cluderet. Quẽ beatꝰ remigiꝰ blande
alloquens: dix̃. Amice: ñ sit tibi du¬
rum. ut simul habeamꝰ hunc molen¬
dinũ. Ille aũ reiecit eũ: & statĩ rota
molendim uerti in inuersum cepit.
Idem aũ homo clamauit post beatũ
remigiũ: dicens. Serue cđi ueni: & ha¬
beamꝰ simul hunc molendinũ. Cui

Expanded text:
episcopio Laudunensi, et aliis casis Dei donaverat, non habebat in vicinitate ipsius civitatis Suessionum, nisi unam villulam, quae sancto Nicasio data fuerat. Unde suadente religiosissima regina, et petentibus locorum incolis, qui multiplicibus xeniis erant gravati, ut quod regi debebant ecclesiae Rhemensis persolverent, rex sancto Remigio concessit, ut quantum circumiret, dum ipse meridie quiesceret, totum autem Remigius per fines, quae manifestissime parent, pergens, signa sui itineris misit. In quo fine quidam homo habens molendinum reppulit sanctum Remigium, ne intra illos fines ipsum molendinum concluderet. Quem beatus Remigius blande alloquens, dixit: 'Amice, non sit tibi durum, ut simul habeamus hunc molendinum'. Ille autem reiecit eum, et statim rota molendini verti in inversum cepit. Isdem autem homo clamavit post beatum Remigium, dicens: 'Serve Dei, veni, et habeamus insimul hunc molendinum'; cui
Abbreviated transcription (Latin):
nomine. sororẽ aũ usu. & in stupore fa¬
cta. tremore etiã comp̃hensa: cecidit
in terra clamans & dicens. Sc̃e cd̃i ora
ꝓ me peccatrice: qr magnas & adini¬
eã orationẽ corã om̃ib: dix̃ ei. Exten¬
de pannũ inter brachia tua. & cũ
extendisset: iussit effundi carbones de
thuribulo in pannũ. Et suꝑponens in¬
uenientib in domũ presbiteri obuia¬

Expanded text:
nomine, soror vero usu, et stupefacta, tremoreque concussa, cecidit in terram, clamans et dicens: Sancte Dei, ora pro me peccatrice, quia magna et miedictione, coram omnibus dixit ei: Extende pannum inter brachia tua. Et cum extendisset, jussit effundi carbones de thuribulo in pannum, superponens invenientibus nobis in domum presbyteri, obvia
Abbreviated transcription (Latin):
& gr̃as agentibus dño. abiimꝰ in domũ
dix̃ ei sc̃s di. Enarra michi unde tibi
thesaurus iste : & que ẽ uita tua. Dicit
presbiter. Ego sc̃ẽ dĩ sum peccator sub
ditus publicis tributis: habens iuga bo¬
um duo. Unũ quidẽ ego mino: alterũ

Expanded text:
agentes Domino, ivimus in domum dixit illi sanctus Dei: Refer mihi unde tibi thesaurus iste, et quae est vita tua? Dixit ei presbyter: Ego, sancte Dei, peccator sum, subjacens publicis tributis. Habeo juga boum duo, unum quidem ego duco, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
tauimꝰ pondus diei & estus. nicħ consecu¬
honore humano. columna ignis ẽ : Miror.
archidiaconẽ suũ dicens. Uade circa por¬
tam occidentalẽ. & in angulo eccłe inue¬
chiepiscopus. Et discens beatꝰ effrem¬
ꝑ interpretẽ que dicebant᷑: respondit di¬
cens. Errasti frater: nos ꝑegrini sumus.
Magno aũ basilio sacros libros legente:
uidit sc̃s effrẽ linguã igneã loquentẽ

Expanded text:
tavimus pondus diei et aestus, nihil profichonore humano, columna ignis exstitit! miror. archidiaconum suum, dicens: Vade contra portam occidentalem, et in angulo ecclesiae invechiepiscopus. Et discens per interpretem dictum, respondit dicens: Errasti, frater, nos hospites sumus. magno Basilio sacros libros recitanti. Videt sanctus Ephraem linguam igneam loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
effrẽ quẽ admodũ uidisti columnam
istã ignis : talis & magnus basilius.
& continuo accipiens interpretem
uenit ad magna eccłam magni
nominis cesareã. Pueniensq in
ipsa scã festiuitate sc̃i theophaniȩ.

Expanded text:
Ephraem, quemadmodum vidisti columnam hanc ignis, talis est et magnus Basilius. Et statim tollens interpretem, venit in magnam ecclesiam magni nominis Caesareae, et pervenit in sanctam festivitatem 161 Theophaniae,
Abbreviated transcription (Latin):
mo eũ sciebat ibi esse. nisi pres biter &
tero. Cur uoluisti occultare thesaurũ¬
tuũ istũ: Dicit ei presbiter. furiosus
ẽ dñe & imiuriosus: ideoq timui ne
certasti in illũ: s sine me nocte ista
ministrare ei : ut & ego mercedem¬

Expanded text:
llus eum sciebat illic esse, nisi presbyter et ter: Quare voluisti abscondere thesaurum istum? Dicit ei presbyter: Furiosus est, domine, et injuriosus, et timui ne certasti in illum, sed dimitte me nocte ista ministrare illi, ut et ego per te
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. Dicit ei pres biter. Non possideo qͥe¬
omni uirtute. Tunc dicit ei cõmunis
nr pater. Surge & abeamꝰ simul. E edu¬
necessaria sunt domus. Dicit ei sc̃s. Et
ego in ista necessaria ueni. Nolente ergo
pres bitero aꝑire claue ostiũ: sermo¬

Expanded text:
tuos. Dicit ei presbyter: Non possideo omnium virtutum. Dicit ei communis Pater noster: Surge et eamus simul; et dunecessaria est domus. Dicit ei sanctus: Et ego ad hoc opus veni. Nolente ergo presbytero aperire clave, sermo