comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
copulantur. Neq: enim pergamus
balaam libros aut uerba cognouenrt.
& tamen eius nequitiam sequens. uoce
supernae increpationis audiebat
Habes illic tenentes doctrinam balaam.
qui docebat bal.ac mittere scandalum
corem filiis istrhel. edere & fornicari
Iratisre quoq eclesiam ab hie zabel no¬
titia & temporr & loca diuidebant. sed
quia eam par uitae reatus adstrinxe¬
nrt. Inesse ei hiezabel dicitur: atq
operibus peruersis insistere. angelo
attestante qui ait. Habeo aduersus
te. quia permittis mulierem hiez abel
quae se dicit propheten docere & sedu¬
cere seruos meos. fornicari & man¬
ducare de idolo thrtis. Ecce quia rep¬
periri potuerunt qui hie tabel uitã
reproba actione secuti sunt. hieza¬
bel illic inuenta memorrtur. quia
uidelicet priruum corpus coniuncti
mores unum faciunt. etiam si hoc
loca uel temposir scindunt. Vnde
fit ut inperuersis suis imitatoribus
& iniquus quisq maneat qui lam phte¬
teriit. & insuis openrtoribus ipse

Expanded text:
copulantur. Neque enim Pergamus copulantur. Neque enim Pergamus Balaam libros aut verba cognoverat, et tamen ejus nequitiam sequens, voce supernae increpationis audiebat: Habes illic tenentes doctrinam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filiis Israel, edere et foThyatirae quoque Ecclesiam ab Jezabel notitia et tempora et loca dividebant: sed quia eam per vitae reatus astrinxerat, inesse ei Jezabel dicitur, atque operibus perversis insistere, angelo attestante qui ait: Habeo adversum te, quia permittis mulierem Jezabel, quae se dicit propheten, seducere servos meos, fornicari et manducare de idolothytis . Ecce quia reperiri potuerunt, qui Jezabel vitam reprobam actione secuti sunt. Jezabel illic inventa memoratur, quia videlicet pravum corpus conjuncti mores unum faciunt, etiamsi hoc loca vel tempora scindunt. Unde fit ut in perversis suis imitatoribus, et iniquus quisque maneat qui jam praeteriit, et in suis operatoribus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
& corde sunt impii. publicata malitia
corruunt. & lucem fidei quam specietenus
tenuenent perdunt. Sed inter haec
necesse est.utunusquisq nostrum ad
cordis sui secretum redeat. & actio¬
nis suae damna pestimescat. Ne exi¬
gentibus meritis perdistrictamiusti¬
incauteblandiatur &idcirco se
atali casu extrirneum credat. quia
ad illius tempestatis procellam per¬
uenire non existimat. O quanti il¬
lius temptationis temporr non ui de¬
tunt. & tamen in eius temptationis
procella uersantur. Cam tempus
antichristi nonuidit & tamen mem¬
brum antichristi permeritum fuit
Iudas saeuitiam persequutionis illius
ignonruit & tamen iure crudelita¬
tis eius auaritia suadente succubuit
Si mon diuisus longe ab anti christi tem¬
poribus extitit. & tamen eius se suꝑ¬
biae minculorum potentiam peruer¬
se appetendo coniunxit. Sic iniquorũ
corpus suo capiti. sic membris mẽ bsr
iunguntur cum & cognitionese ne¬
sciunt: & tamen prirua sibi actione

Expanded text:
et corde sunt impii, publicata malitia et corde sunt impii, publicata malitia corruunt, et lucem fidei quam specie tenus tenuerant perdunt. Sed inter haec necesse est ut unusquisque nostrum ad cordis sui secretum redeat, et actionis suae damna pertimescat, ne, exigentibus meritis, per districtam justiincaute blandiatur, et idcirco se a tali casu extraneum credat, quia ad illius tempestatis procellam pervenire se non existimat. O quanti illius tentationis tempora non viderunt, et tamen in ejus tentationis procella versantur. Cain tempus Antichristi non vidit, et tamen membrum Antichristi per meritum fuit . Judas saevitiam persecutionis illius ignoravit, et tamen viribus crudelitatis ejus, avaritia suadente, succubuit . Simon divisus longe ab Antichristi temporibus exstitit, et tamen ejus se superbiae, miraculorum potentiam perverse appetendo, conjunxit . Sic iniquum corpus suo capiti, sic membris membra junguntur, cum et cognitione se nesciunt, et tamen prava sibi actione
Abbreviated transcription (Latin):
Uam dum iuxta psaedicationem fidei
uiuere neglegunt. & tamen eandem
fidem specietenus uenerantur. hono¬
rem uitae piuesentis ex nomine religio¬
nis quaerunt. hocq eis exfide lucet.
quod eos fides conrm hominibus refouet
Sunt uero non nulli. qui ae terna quae au¬
diunt uesrciter credunt. & tamen
eidem quam tenent fidei male uiuendo
contracdicunt. Habent hi quoq in ter¬
tenebrrs lucem suam. qui dum peruer¬
sa agunt: & tamen de dõ recta sentiunt.
Ne tenebrescant funditus exquadam
paste fulgore luminis inlustraentur
qui dum plus terrenaquam caelestia. plus
quae indent quam quae audiunt diliguNt.
pulsante persequutionis asticulo quod
rectum credere uidebantur amittunt
quod illo maxime tempore multiplicius
agitur. quando surgente ipso iniquo¬
rum capite: in sca ecclesia persequutione
ultima liberis suis uiribus eius fostitudo
gressatur. Ibi tunc cor unius cuiusq
ostenditur. ibi quicquid in occultis late¬
bat aperitur Etqui nunc ore sunt pu

Expanded text:
am dum juxta praedicationem fidei vivere negligunt, et tamen eamdem fidem specie tenus venerantur, honorem vitae praesentis ex nomine religionis quaerunt, hocque eis ex fide lucet, quod eos fides coram hominibus refovet. Sunt vero nonnulli, qui aeterna quae audiunt veraciter credunt, et tamen eidem quam tenent fidei male vivendo contradicunt. Habent hi quoque in tenebris lucem suam, quia dum perversa agunt, et tamen de Deo recta sentiunt, ne tenebrescant funditus, ex quadam parte fulgore luminis illustrantur. Qui dum plus terrena quam coelestia, plus quae vident quam quae audiunt, diligunt, pulsante persecutionis articulo, quod rectum credere videbantur amittunt. Quod illo maxime tempore multiplicius agitur, quando, surgente ipso iniquorum capite, in sanctam Ecclesiam persecutione ultima, liberis suis viribus ejus fortitudo grassatur. Ibi tunc cor uniuscujusque ostenditur, ubi quidquid in occultis latebat aperitur; et qui nunc ore sunt pii,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et stabit sicut uestimentum.
npolitanamq & grossiorx uestim̃ ta
etiam cum induta fuerint. quia in du¬
entis membris bene applicata non in¬
herent. stare referuntur. Iudaea
igitur circaueritatis notitiam etiam
cumseriuire uideretur. sicut uestim̃¬
tum stetit. quia per exterionr man¬
data seruire se dño ostendit. sed adhȩ¬
rere ei percaritatis intellegentiam
noluit Dum solam in prreceptis dĩ
littesm tenuit . & nequa quam se per
sp̃m sensibus intimis iunxit. quasi ei
qui se induenrt non adhaesit
Vbi & apte subiungitur
AUTERETUR AB IMPIIS ¶¬
LUX SUA Quia dum credere
ueritati rennuunt. cognitionem le¬
gis inperpetuum amittunt : Etdũ
de accepta lege superbiuntimirũ
descientiae suae gloria caecantur¬
scriptum quippe est. Obscurentur
scriptum est. Excaeca cor populi

Expanded text:
tur: Et stabit sicut vestimentum. Impolita namque et grossiora vestimenta etiam cum induta fuerint, quia induentis membris bene applicata non inhaerent, stare feruntur. Judaea igitur circa veritatis notitiam etiam cum servire videretur, sicut vestimentum stetit, quia per exteriora mandata servire se Domino ostendit, sed adhaerere ei per charitatis intelligentiam noluit. Dum solam in praeceptis Dei litteram tenuit, et nequaquam se per spiritum sensibus intimis junxit, quasi ei qui se induerat non adhaesit. Ubi et apte subjungiturAuferetur ab impiis lux sua , quia dum veritati credere renuunt, cogitationem legis in perpetuum amittunt: et dum de accepta lege superbiunt, nimirum de scientiae suae gloria caecanturScriptum quippe est: Obscurentur scriptum est: Excaeca cor populi
Abbreviated transcription (Latin):
sed intellecture uerendȩ Aliud est¬
quippe in eis quod cernitur. aliud
quod expectatur. Quid enim in hac
uita aliud quam deiectionem. sputa:
ludibria. mostemq: intuenttium ocu¬
lis ostendit. & sed perhaec. infir¬
matraensitur ad summa. perhaec
dedecora quae prrecedunt a cerna
nobis & gloriosa pollicentur. Ui¬
derunt ergo superbi uias dñi. sedin¬
tellegere noluerunt. quia dum
abiecta quae inse ille ostendit des¬
piciunt. perdiderunt ista sublimia
quae promittunt᷑ Vtas itaq: dĩ
intellegere est. & humiliter tolera¬
re trrnsitoria. & perseueranter
expectare mansura Vt exemplo
dominico a&erna quaeratur gloria.
probris temporalibus comparata
& non quod hic quisque tolerat. sed
in id quod expectat intendat Ad
haec ergo superbi clausos oculos te¬
nuerunt. quia dumingloria pnte¬
sentis uitae superbiunt. humilitatis
dominicae celsitudinem nonuide¬
runt Lumen enim intellegen¬
tiae humilitas aperit. superbia
abscondit Nam secr&um quod¬

Expanded text:
sed intellectu reverendae. Aliud sed intellectu reverendae. Aliud quippe est in eis quod cernitur, aliud quod exspectatur. Quid enim in hac vita aliud quam dejectionem, sputa, ludibria, mortemque intuentium oculis ostendit? Sed per haec infima transitur ad summa, per haec dedecora quae praecedunt aeterna nobis et gloriosa pollicentur. Viderunt ergo superbi vias Dei, sed intelligere noluerunt, quia dum abjecta quae in se illae ostendunt despiciunt, perdiderunt isti sublimia quae promittunt. Vias itaque Dei intelligere est et humiliter tolerare transitoria, et perseveranter exspectare mansura, ut exemplo Domini coaeterna quaeratur gloria opprobriis temporalibus comparata, et non quod hic quisque tolerat, sed in id quod exspectat intendat. Ad haec ergo superbi clausos oculos tenuerunt, quia dum in gloria praesentis vitae superbiunt, humilitatis Dominicae celsitudinem non viderunt. Lumen enim intelligentiae humilitas aperit, superbia abscondit. Nam secretum quod
Abbreviated transcription (Latin):
ta. eẽ. uoluiss&ed postquam in¬
carnationis suae mysteria publiceosten¬
dit. postquam humilitatis exempla
superbientibus pracebuit. sem& ipsam
nobis quasi transeuntibus inmedis se¬
mitis fixit ut uidelic& in eam quam
quȩrere nolumus impingamus. & quã
trens euntes uidere neglegimus. tanga¬
mus offendentes: dicatur itaque:
& omnesuias eius intellegere noluer
Via quippe est in carnatae sapientiae
omnis actio quain temporali tergessit
Viae eius sunt uiuendiordines. quos
ad seuenientibus strauit Tot itaq
ad seuenientibus uiasprrebuit. quot
bene uiuendi exempla monstracuit
Humilitatis eius proph&auias aspexe¬
rat. cumsuspirabat dicens IN
mandatis tuis me exercebor. & con¬
siderabo uiastuas Hinc rursum
deuno quoq: iusto dicitur. quicurat
ut perdominica exempla gradiatur
superbi quiq: humilitatis dominicae
facta contemnunt. recte dicitur.
uiaseius intellegere noluerunt
Viae enim istae uisione despectae sunt.

Expanded text:
ta esse voluisset. Sed postquam inta esse voluisset. Sed postquam incarnationis suae mysteria publice ostendit, postquam humilitatis exempla superbientibus praebuit, semetipsam nobis quasi transeuntibus in mediis semitis fixit, ut videlicet in eam, quam quaerere nolumus, impingamus; et quam transeuntes videre negleximus, tangamus offendentEt omnes vias ejus intelligere noluerunt. Via quippe est incarnatae sapientiae omnis actio quam temporaliter gessit. Viae ejus sunt vivendi ordines, quos ad se venientibus stravit. Tot itaque ad se venientibus vias praebuit, quot bene vivendi exempla monstravit. Humilitatis ejus vias Propheta aspexerat, cum suspirabat, dicens: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas . Hinc rursum de unoquoque justo dicitur qui curat ut per dominica exempla gradiatur:superbi quique humiliatis dominicae facta contemnunt, recte dicitur: Vias ejus intelligere noluerunt. Viae enim istae visione despectae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim ait infirmitate non intelle¬
gunt. sed intellegere noluerunt.
quia saepe quae facere despiciunt
&iam scire contemnunt Quia enĩ
scriptum est: Seruus nesciens uo¬
luntatem dñi sui & non faciens digna
plagis uapulauit paucis . & seruus
sciens uoluntatem dñi sui & non faci¬
In punitatem peccandi ex istimant
remedium nesciendi Quia nim¬
rum sola superbiȩ caligine tenebres¬
cunt. atq: ideo non discernunt
quia aliud .ẽ nescisse. aliud scire
noluisse Nes cire enim ignorantiã
scire noluisse superbia&t tanto magis
excusationem non possunt habere
quia nesciant. quanto magis eis &iã
nolentibus opponitur quod cognosca
VNde persalamonem dicitur: Num¬
quid non sapientia clamitat . & pruden¬
tia datuocem suam. c. In summis
excelsisq uesticibus. superuiam in me¬
diis semitis stansTraensire fortas¬
se peruiam uitae temporalis cumeius
ignorantia poteramus. sihaec eadem
sapientia in semitȩ angulis constitis
s& Inuestiganda fuerat. si o ccul¬

Expanded text:
Non enim ait: Infirmitate non intelligunt, sed, intelligere noluerunt, quia saepe quae iam scire contemnunt; quia enim scriptum est: Servus nesciens voluntatem Domini sui, et non faciens digna, plagis vapulabit paucis. Et servus sciens voluntatem Domini sui, et faciimpunitatem peccandi existimant remedium nesciendi. 804 Qui nimirum sola superbiae caligine tenebrescunt, atque ideo non discernunt quia aliud est nescisse, aliud scire noluisse. Nescire enim ignorantia est; scire noluisse, superbia. Et tanto magis excusationem non possunt habere quia nesciant, quanto magis eis etiam nolentibus opponitur quod cognoscant. Unde per Salomonem dicitur: Nunquid non sapientia clamitat, et prudentia dat vocem suam, in summis excelsisque verticibus super viam in mediis stans semitis ? Transire fortasse per viam vitae temporalis cum ejus ignorantia poteramus, si haec eadem sapientia in semitset. Investiganda fuerat, si occul
Abbreviated transcription (Latin):
titur. quod tamen consilio & de¬
liberatione damnatur. Ex infir¬
mitate enim plerumque sol& acci¬
dere amarebonum. sed implere
non posse Exstudio uero pecca¬
re est. bonum nec facere nec ama¬
re. Sicut ergo nonnumquam gra¬
uius .ẽ. peccatum diligere quamper¬
petrrreata nequius est odisse ius¬
titiam quam non fecisse. Sunt
ergo non nulli inecclesia. qui non so¬
lum bona non faciunt sed &iam per¬
sequuntur: & quae ipsi facere
neglegunt. &iam in aliis d&estan¬
tur  Horum peccatum scilic&
non ex in firmitate uel ignorantia
sed ex solo studio perp&ratur.
quia uidelic& siuellent implere bona
nec tamenpossent. ea quae in seneg¬
legunt. saltiminaliis amarent Si
enim ea ipsi uel solo uoto app&erent.
facta ab aliis non odissent: Sed
quia bona eadem audiendo cognos¬
cunt. uiuendo despiciunt. anim¬
aduertendo persequuntur. recte

Expanded text:
titur, quod tamen consilio et detitur, quod tamen consilio et deliberatione damnatur. Ex infirmitate enim plerumque solet accidere, amare bonum, sed implere non posse; ex studio non peccare, est bonum nec facere nec amare. Sicut ergo nonnunquam gravius est peccatum diligere quam perpetrare, ita nequius est odisse justitiam quam non fecisse. Sunt ergo nonnulli in Ecclesia qui non solum bona non faciunt, sed etiam persequuntur; et quae ipsi facere negligunt etiam in aliis detestantur. Horum peccatum scilicet non ex infirmitate vel ignorantia, sed ex solo studio perpetratur, quia videlicet si vellent implere bona, nec tamen possent, ea quae in se negligunt saltem in aliis amarent. Si enim ea ipsi vel solo voto appeterent, facta ab aliis non odissent; sed quia bona eadem audiendo cognoscunt, vivendo despiciunt, animadvertendo persequuntur. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lus peccauerat. cum dicebat. Qui
prius fuiblas phemus & persecutor¬
& contumeliosus. sed misericordiã
consequutussum. quia ignorans
seri in incredulitate. Petrus uero¬
infirmitate peccauit. quando omne
in eum robur fidei quod dño perhibuit
una uox puellae concussit. & dm̃
quem corde tenuit. uoce denegauit
Sed quia infirmitatis culpa uelignoran¬
tiae eo facilius tergitur. quo non stu¬
dio perp&ratur : Paulus qua eigno¬
rauit. sciendo correxit. Et parus
motam & quasi arescentem iam radicẽ.
fidei lacrimis rigando solidauit Ex
industria uero peccauerant hi. de quib:¬
ipse perse magister dicebat. Si non
uenissem & locutus eis fuissem. pecca¬
tum non haberent: nunc autem
excusationem non habent depeccato
suo Et paulopost: Etuiderunt.
&oderunt & me & patrem meum
Aliud ẽ. enimbona non facere: Aliud
bonorum odisse doctorem icut
aliud .ẽ. prececipitatione. aliud de¬
liberatione peccare Saepe enim
peccatum prrecipitatione commit¬

Expanded text:
lus peccaverat, cum dicebat: « Qui lus peccaverat, cum dicebat: « Qui prius fui blasphemus et persecutoret contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Petrus veroinfirmitate peccavit, quando omne in eum robur fidei quod Domino perhibuit, una vox puellae concussit, et Deum quem corde tenuit, voce denegavit . Sed quia infirmitatis culpa vel ignorantiae eo facilius tergitur, quo non studio perpetratur, Paulus quae ignoravit sciendo correxit, et Petrus motam, et quasi arescentem jam radicem fidei lacrymis rigando solidavit. Ex industria vero peccaverant hi de quibus Magister dicebat: Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Nunc autem excusationem non habent de peccato suo . Et paulo post: Et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum. Aliud est enim bona non facere, aliud bonorum odisse doctorem; sicut aliud est praecipitatione, aliud deliberatione peccare. Saepe enim peccatum praecipitatione commit
Abbreviated transcription (Latin):
absconsa sunt. sed diuinis optutibus pa¬
tent. & multiin hac domofidei sine fide
moriuntur. dicatur recte quasiim¬
piospercussit eos in locouidentum. Pi¬
os enimse in ecclesia hominibus osten¬
dunt. sed quia diuina iudicia latere
non possunt. quasi impii feriuntur
Quibus hoc magis ad suꝓplicii cumulum
crescit. quod unus quisq: eorum in eccle¬
sia fidelibus admixtus. ueritatem fidei
sciendo contemnitAtq: eo grauior
ultio sequitur. quo perexempla recto¬
rum &iambene uiuendi eos scientia
comitatur. Quot enm eis modo
rectiac fideles fratres ostenduntur.
dot inuenturo iudicio testibus inpugnan¬
tur. Sciunt ergo. quod sequi negle¬
gunt Vnde & apte subiungitur
QUI QUASI DEINDUS INIA REGUI¬
CESSERUNT ABCO
ciendum quippe est. quod peccatum
tribus modis admittitur
Nam aut
ignorantia. aut infirmitate: aut
studio perp&ratur. Et grauius
quidem in firmitate quamignorantia.
sed multo graruius studio. quaminfir¬
mitate peccatur: Ignorantia pau¬

Expanded text:
absconsa sunt, sed divinis obtutibus paabsconsa sunt, sed divinis obtutibus patent, et multi in hac domo fidei sine fide moriuntur, dicatur recte: Quasi impios percussit eos in loco videntium. Pios enim se in Ecclesia hominibus ostendunt; sed quia divina judicia latere non possunt quasi impii feriuntur. Quibus hoc magis 803 ad supplicii cumulum crescit, quod unusquisque eorum in Ecclesia fidelibus admistus veritatem fidei sciendo contemnit; atque eo gravior ultio sequitur, quo per exempla rectorum etiam bene vivendi eos scientia comitatur. Quot enim eis modo recti ac fideles fratres ostenduntur, tot in venturo judicio testibus impugnantur. Sciunt ergo quod sequi negligunt. Unde et apte subjungiturQui quasi de industria recesserunt ab eo. - Sciendum quippe est quod peccatum tribus modis admittitur. Nam aut ignorantia, aut infirmitate, aut studio perpetratur, et gravius quidem infirmitate quam ignorantia, sed multo gravius studio quam infirmitate peccatur. Ignorantia Pau
Abbreviated transcription (Latin):
non humiliter dixit. Vnde &eorum
qui intra ecclesiam catholicam in aniglo¬
riaestudent. Non in inerito trpum ten&
qui dum se prrece teris peritos credunt
diuino iudicio de imperitia redarguun¬
tur. quia sicut ait apostolus siquis se
existimat scire aliquid Nondum cogno¬
uit quem ammodum oposteat eũ scire
quia enim prima stultitia angeli elatio
cordis fuituenx sapientia efficitur
hominis humilitas suae aestimationis
quam quisquis uel magna sapiendo deserit.

Expanded text:
non humiliter dixit. Unde et eorum non humiliter dixit. Unde et eorum qui intra catholicam Ecclesiam inani gloriae student, non immerito typum tenet: qui dum se prae caeteris peritos credunt, divino judicio de imperitia redarguuntur, quia sicut Apostolus ait: Si quis se existimat scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum opo. Quia enim prima stultitia angeli elatio cordis fuit, vera sapientia efficitur hominis humilitas suae aestimationis: quam quisquis vel magna sapiendo deserit
Abbreviated transcription (Latin):
Cicut superiori paste iam diximus pri¬
ma ex probnttio est talis interrogatio
qua dicitur. quis est iste & Heliu enim
arroganter locutus fuerat. Et quis
est iste non dicimus. Nisi de eoutiq que
nescimus:. Scire autem di approbare . ẽ.¬
Nescire reprobare. Vnde quibusdam
quos reprobat. dicit. Nescio uos unde
requirere quis est iste. Nisi aperte
dicere. ego arrogantes nescio. Id est
eorum uitam in sapientiae meae arte
non ad probo: Quia dumlaudibus huma¬
nis inflantur a uera gloria aeternae
retributionis inanescunt. Ineo uero qđ
ait sententias & non addidit quales. bonas
utiq: accipimus . quas quidem imperitis Q. ui¬
asserit sermonibus inuolutas. quia cũ
uerbis iac tantiae fuenrnt prolatae
imperitiae quippeuitium est. rectũ non
recte sapere. Idest caeleste donum
ad appetitum terrenae laudis inclina¬
re: Sicut enim saepe contingit ut &bo¬
namale & malabene proferantur. Ita
heliu arrogans recta non recte protulit
quia humiles indĩ defensione sententias

Expanded text:
t superiori parte jam diximus, prima exprobratio est talis interrogatio, qua dicitur: 897 Quis est iste? Eliu enim arroganter locutus fuerat. Et quiest iste, » non dicimus, nisi de eo utique quem nescimus. Scire autem Dei approbare enescire, reprobare. Unde quibusdam quos reprobat, dicit: Nescio vos, unde requirere Quis est iste? nisi aperte dicere: Ego arrogantes nescio, id est eorum vitam in sapientiae meae arce non approbo? Quia dum laudibus humanis inflantur, a vera gloria aeternae retributionis inanescunt. In eo vero quod ait, Sententias, et non addidit quales, bonas utique accipimus, quas quidem imperitis asserit sermonibus involutas, quia cum verbis jactantiae fuerant prolatae. Imperitiae quippe vitium est rectum non recte sapere, id est coeleste donum ad appetitum terrenae laudis inclinare. Sicut enim saepe contingit ut et bona male et mala bene proferantur, ita Eliu arrogans recta non recte protulit, quia humiles in Dei defensione sententias
Abbreviated transcription (Latin):
dicta suntit quibus modis loquatur ds̃
hominibus monstrar&ur: Cum uero
beato lob respondisse dñs de turbine di¬
citurtrum persemet ipsum aN ei
perangelum sit locutus ambigitur
Notuerunt quippe per angelum commno¬
tiones aeris fieri. & haec ei quae sub¬
iuncta sunt per eum uerba mandari
pursumq: potuit & exterius angeliis
inturbine aerem excutere. & tamen
interius persemet ipsum dnis uim suae
sententiae cordi eius sine uerbis in sonare:
uttredatur quod dicta dominica quae sequun¬
tur ipse lam per uerba pertulit. qui re¬
pletus dõ haec sine uerbis audiuit

Expanded text:
dicta sunt ut quibus modis loquatur Deus dicta sunt ut quibus modis loquatur Deus hominibus demonstraretur. Cum vero beato Job respondisse Dominus de turbine dicitur, utrum per semetipsum, an ei per angelum sit locutus ambigitur. Potuerunt quippe per angelum commotiones aeris fieri, et haec ei quae subjuncta sunt per eum verba mandari. Rursumque potuit et exterius angelus in turbine aerem excutere, et tamen interius per semetipsum Dominus vim suae sententiae cordi ejus sine verbis insonare, ut credatur quod dicta dominica quae sequuntur ipse jam per verba protulit, qui, repletus Deo, haec sine verbis audivit
Abbreviated transcription (Latin):
uel sp̃m scmputet: si textum scriptunte
sacnre considenrt quod sentit uel ociter
emendat. quaenum quam patremnum quã
Vnde & in eiusdem tachariae uerbis a per¬
te ostenditur. quod in illo uere angelus
idest creatunr loqueretur. cum dicitur¬
Etecce angelus quilo quebatur in me egre¬
diebatur. Statimq subiungitur. Et ali¬
us angelus egrediebatur in occursum eius.
& dixit adeum. Loquere ad puerum istu
dicens. Absq muro habitabitur hierusale
Von est itaq ds̃ angelus quimittitur. cui
uerba ab angelo quae dicere debeat iuben¬
tur: Sed quia in conspectu conditoris ange¬
licaminis teria ordinata gnrduum positio¬
ne distincta sunt. ut & procomiun felici¬
tate beatitudinis opificem suum simul
uidentes gaudeant . & tamen prodispositi¬
one dignitatis aliis alii sulminis trant.
ad prophetam angelus angelummittit:
Et quem secum de dõ gaudere communiter
conspicit & docet & dirigit: quia eum
& per superiorem scientiam uis tute cogni¬
tionis & perprestantiorem grrtiam cul

Expanded text:
um putet, si textum Scripturae sacrae considerat, quod sentit velociter emendat, quae nunquam Patrem, nunquamUnde et in ejusdem Zachariae verbis aperte ostenditur quod in illo vere angelus, id est creatura, loqueretur, cum diciturecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur . Statimque subjungitur: Et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Non est itaque Deus angelus qui mittitur, cui verba ab angelo quae dicere debeat jubentur. Sed quia in conspectu conditoris angelica ministeria ordinata graduum positione distincta sunt, ut et pro communi felicitate beatitudinis opificem suum simul videntes gaudeant, et tamen pro dispositione dignitatis aliis alii subministrent, ad prophetam angelus angelum mittit, et quem secum de Deo gaudere communiter conspicit, et docet, et dirigit, quia eum et per superiorem scientiam virtute cognitionis, et per praestantiorem gratiam culm
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequentiũ cesus despiceret.¬
& redemtorẽ suũ libere inter
spitiat᷑. qͥa fr um̃tũ dĩ ab herba
incipit. ut granũ fiat. Uir ꝙͦ
uestitꝰ lincis uenit ad portam.
quia añs ac redemtor nͣr
m̃bris suis intͣntibꝰ ꝑducit᷑ adse
tatur. quo altiꝰ & in cõp̃bensi¬
bilis esse cognoscit᷑. In uirtu¬
tũ qͥppe nr̃arũ gradibꝰ ipse as¬
cendere dacit᷑. qͥa tanto ipse sub¬
lumior nobis ostendit᷑. qͣnto nr̃
animꝰ a rebꝰ infimis separatus.
Sequitur. Et m̃sus ẽ limen
porte calamo uno in latitudu¬
ne. soc̃. lim̃ unũ calamo uno
in latituame. Cur post quã
dictũ ẽ. lim̃ portȩ. statĩ subumn¬
gitur lim̃ unũ. nͥ qͥa aꝑte in¬
nuit. qͦd adhuc inferiꝰ limen
aluid dicat᷑  ͦ Porta autẽ ali¬
mine surgit. ut porta sit. Si
igitur porta añs. quis huius
porte lim̃ est. nͥ illi atiqͥ pa¬
tres. ex quor ꝓgenie dominꝰ¬

Expanded text:
persequentium caesus despiceret, etpersequentium caesus despiceret, et redemtorem suum libere inter spiciatur, quia frumentum Dei ab herba incipit, ut granum fiat. Vir ergo vestitus lineis venit ad portam, quia Dominus ac redemtor noster mbris suis intrantibus perducitur ad setatur, quo altus et incomprehensibilis esse cognoscitur. In virtutum quippe nostrarum gradibus ipse ascendere dicitur, quia tanto ipse sublimior nobis ostenditur, quanto noster animus a rebus infimis separatur. Sequitur: IBID.-- Et mensus est limen portae calamo uno in latitudinem, id est limen unum calamo uno in ladictum est limen portae statim subjungitur limen unum, nisi quia aperte innuit, quod adhuc inferius limen aliud dicatur' : porta autem a limine surgit, ut porta sit. Si igitur porta Dominus, quis hujus portae limen est, nisi illi antiqui patres, ex quorum progenie Domin
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ. statĩ mittit. falcẽ. qͣm
adẽ tempꝰ messis. O mp̃s
qutit. & messem suam dcsecat.
quia. cũ unũ quẽq ad opa
sficta ꝑduxerit. ei tempa¬
lem uitã ꝑ emissã sententiã
nesdit ut granũ suũ ad. celestia
norria ꝑducat. Cũ igit᷑
defideria bona ꝯcipimꝰ sem̃
icta incipimꝰ. herba sumus.
pis crescimꝰ ad spicã ꝑueni¬
sictione solidam᷑. iã. plenũ fru¬
ntũ inspica ꝓferimꝰ. Herba
et enĩ petrꝰ fuerat. qͥ passionis
hoc ꝯfiteri ante ancille uocẽ
timebat. Srat enĩ iã uirioi¬
tas in m̃te. qͥa credebat. om̃i¬
um redẽptorẽ. s ualde adbuc
flexibilis. pede ꝯculcabatur
timoris. Iam spica surrexe¬
rat. quando eũ quẽ mori¬
turũ cõfiteri timuerat. nun¬
tiante angło in galilea un¬
uantẽ uidebat. S ad plenũ
granũ in spica ꝑuenerat. qͣn¬
do ueniente de suꝑ spũ. &
suã m̃tẽ in illiꝰ amorẽ robo¬
rante ita solidatꝰ est. ut uires

Expanded text:
fructus, statim mittit falcem, quoniam fructus, statim mittit falcem, quoniam adest tempus messis. Ommittit, et messem suam desecat: quia cum unumquemque ad opera perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut granum suum ad coelestia horrea perducat. Cum igitur desideria bona concipimus, semen perari recta incipimus, herba sumus. peris crescimus, ad spicam pervenierfectione solidamur, jam plenum frumentum in spica proferimus. . Herba etenim Petrus fuerat, qui passionis hunc confiteri ante ancillae vocem timebat . Erat enim jam viriditas in mente, quia credebat omnium Redemptorem, sed valde adhuc flexibilis pede conculcabatur timoris. Jam spica surrexerat, quando eum quem moriturum confiteri timuerat, nuntiante angelo in Galilaea viventem videbat. Sed tunc plenum granum in spica pervenerat, quando veniente dessuam mentem in illius amore roborante, ita solidatus est, ut vires
Abbreviated transcription (Latin):
deinde spicã. deinde plenũ fru¬
m̃tũ inspica. Et cũ se ꝓduxe¬
rit fructꝰ. statĩ mittit. falcem.
qͣm adest tempꝰ messis. Semen
homo iactat in terram. c un
cordi suo bonã intentionem
inserit. Et post q̃m sem̃ iar¬
tauerit dormit. qͥa iã in spc
boni oꝑis qͥescit. Nocte uͥ crin¬
git ac die. qͥ inter aduersa &
dũ nescit ille. qͥa & cũ adhuc
metere increm̃ta sua ñ ualet.
semel ꝯcepta uirtꝰ ad ꝓuectũ
ducitur. Et ultͦ terra fruc¬
tificat. qͥa p̃ueniente se gr̾
mens hominis spontanea ad
fructũ bomi oꝑis surgit. s
hec cadõ terra pͥmũ herbã
deinde spicã. deinde plenũ
frum̃tũ ꝓducit. in spica Her¬
bam qͥppe ꝓducere ẽ. inchoa¬
tionis bone adhuc teneriti¬
dinẽ habere. Aa spicã uͦ
herba ꝑuenit cũ se uirtus
animo ꝯcepta ad ꝓuectũ
boni oꝑis ꝑtͣhit. Plenũ
uͦ frum̃tũ in spica fructificu
qͣndo iã in tantũ uirtꝰ ꝓficit.
ut esse robusti & ꝑfecti oꝑis
possit. Is cũ se ꝓduxerit

Expanded text:
deinde plenum frumentum in spica. Et cum se produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest tempus messis . Semen homo jactat in terram, cum cordi suo bonam intentionem inserit. Et postquam semen jactaverit dormit, quia in spe boni operis quiescit. Nocte vero exsurgit ac die, inter adversa et  nescit, quia et eum adhuc metiri incrementa sua non valet, semel concepta virtus ad profectum ducitur. Et ultra terra fructificat, quia praeveniente se gratia mens hominis spontanea ad fructum boni operis surgit. Sed haec eadem terra primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum producit in spica. Herbam quippe producere est inchoationis bonae adhuc teneritudinem habere. Ad spicam vero herba pervenit, cum se virtus animo concepta ad profectum boni operis pertrahit. Plenum autem frumentum in spica fructificat, quando jam in tantum virtus proficit, ut esse robusti et perfecti operis possit. At cum se produxerit
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ. q̃rendũ nobis ẽ. qͣ ratione.
ꝯueniat. ut isdẽ dñs ꝑ uirũ de¬
signari ualeat & ꝑ portã. dũ uir
ueniat ad portã. Numqͥd nam¬
ñ ipse uenit ad semet ipsũ: An
ita r̃ quia & in euugłio ipse tes¬
tatur dicens. qui ñ intrat ꝑ
ostiũ in ouile ouiũ s ascendait ali¬
unde. ille fur ẽ & latro: Qui au

Expanded text:
rendum nobis est, qua ratione conveniat ut idem Dominus per virum designare valeat et portam. Dum vir veniat ad portam numquidnam ipse venit ad semetipsum? an ita est, quia et in Evangelio ipse testatur, dicens: « Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro: qu
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatẽ dicebat: Siuͦ.
incredulitatẽ habere nouerat.
quomͦ credebat: S qͥa ꝑ occul¬
tam inspirationẽ gr̃e meritoꝵ
suoꝵ gradibꝰ fiddes crescit. uno
eodẽq temꝑe is qͥ nec dũ ꝑfecte
crediderat. simul. & credebat. &
incredulꝰ erat. Hos nimirum
gradꝰ. dñs sub messis nomine
ddescbit dicens. sic t̃. regnũ di. quẽ¬
admodũ si iactet homo sem̃ in
terrã. & dormiat. & exurgat noc

Expanded text:
incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit, uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat simul et credebat et incredulus erat. 5. Hos nimirum gradus Dominus sub messis nomine describit, dicens: Sic est regnum Dei, quemadmodum si jaciat homo semen in terram, et dormiat, et exsurga
Abbreviated transcription (Latin):
cłia ꝓfecerit. tantũ d̾s homi¬
nibꝰ ex ui uirtutib innotescit.
De his quoq gradabꝰ beatꝰ iob
loquit᷑ dicens. ꝑ singłos graoꝰ
meos. ꝓnuntiabo illũ. Omĩpo¬
tentẽ quippe dñm ꝑ singłos gra¬
ous suos ꝓnuntiat. qͥ ꝑ ĩcrem̃ta
uirtutũ que accipit. ei semꝑ
laudẽ suę pictatis redait. Si
quidã gradꝰ in cordis ascensione
ñ essent. psalmista ñ diceret. am¬
bulabũt de uirtute in uirtutẽ.
Nec mirũ si de uirtute in uͥtutẽ
quasi quibꝰdã gradibꝰ augetur.
& sic ꝑ increm̃ta meritorꝰ ad sũma
ꝑducitur. Alia namq sunt uir¬
tutis exordia. aliud ꝓfectꝰ. aliua
ꝑfectio. Si enĩ & ipsa fides ad ꝑ¬
fectionẽ suã ñ quibꝰdã gradibus
duceret᷑. scĩ apłi minime dixis¬
sent. auge nobis fidẽ. Et quidã
uenit ad uñm qͥ curari uoluit
filiũ suũ. s reqͥsitꝰ an crederet: re¬
spondit. credo dñe. adiuua in¬
credulitatẽ meã. Pensate ro¬
go qͦd dicit᷑. Si credebat. cur

Expanded text:
fecerit, tantum Deus hominibus ex ejus virtutibus innotescit. De his quoque gradibus beatus Job loquitur, dicens: Per singulos gradus meos pronuntiabo illum . Omnipotentem quippe Dominum per singulos gradus suos pronuntiat, qui per incrementa virtutum quae accipit ei semper laudem suae pietatis reddit. Si quidam gradus in cordis ascensione non essent, Psalmista non diceret: Ambulabunt de virtute in virtutem . 4. Nec mirum si de virtute in virtutem quibusdam gradibus agitur, et sic per incrementa meritorum ad summa rducitur. § 1. Aliud namque sunt virtutis exordia, aliud profectus, aliud perfectio. Si enim et ipsa fides ad perfectionem suam non quibusdam gradibus duceretur, sancti Apostoli minime dixissent: Adauge nobis fidem . Et quidam venit ad Jesum, qui curari voluit filium suum, sed requisitus an crederet, respondit: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam . Pensate, rogo, quod dicitur. Si credebat, cur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ostium. & ipse ostiũ est. ipse
pastor. ipse ꝓculdubio intrat
ꝑ semet. ipsum. Ecce dũ leu¬
chiel sensũ enodare cupimꝰ di
euugłio etiã q̃stionẽ legamus
Querendũ itaq nobis ẽ. qͣlit¬
& ipse intret. & ꝑ semet ipsũ in¬
tret. Dñs et enĩ ac redẽptor
ñr cũ scã eccłia quã redemnt
scđm carnẽ una substantia est
paulo atrestante qͥ ait. adim¬
pleo ea qͣ desunt passionũ xp̃i
in carne mea. ꝓ corꝑe eiꝰ qͦd
ẽ xccłia. Illiꝰ capitis corpus
tat corpꝰ idẽ scã eccłia. cũꝑ
psalmistã dicit. Nunc autem
exaltauit capd̃ meũ. suꝑ ini¬
micos meos. Quia enĩ qͣndoꝙ
ipsa etiã exaltanda ẽ. iã mune
capđ fuũ suꝑ inimicos suos
exaltatũ gaudet in celis. Cũ
gͦ elecꝰti quiq ad uitã ꝑuem¬
ad eũ. ipse ꝑse intrat ad se
Ipse enĩ in sius m̃bris ẽ qͥ in¬
trat. ipse capo ad qͦd intrant¬
iam m̃bra ꝯueniunt. Quod
ierechiel ꝓph̾a. multipliciter
insinuat. qui uirũ uenisse dicit

Expanded text:
 ostium, et ipse est ostium, ipse pastor, ipse procul dubio intrat per semetipsum. Ecce dum Ezechiel sensum enodare cupimus, de Evangelio etiam quaestionem legamus. Quaerendum itaque nobis est qualiter et ipse intret et per semetipsum intret. Dominus enim ac Redemptor noster, cum sancta Ecclesia, quam redemit, secundum carnem una substantia est, Paulo attestante qui ait: Adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea pro corpore ejus, quod est Ecclesia . Hujus capitis corpus tat corpus, id est sancta Ecclesia, cum per Psalmistam dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Quia enim quandoque ipsa etiam exaltanda est, jam nunc caput suum super inimicos suos exaltatum gaudet in coelis. Cum ergo electi quique ad vitam pervenad eum, ipse per se intrat ad se. Ipse enim in suis membris est qui intrat, ipse caput ad quod intrantia membra perveniunt. Quod Ezechiel propheta multipliciter insinuat, qui virum venisse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
orientalẽ respicit. qͥa illũ sig¬
nat. qͥ nobis iter ad ortũ lumi¬
nis fecit. Potest etiã porte
nomine unꝰ qͥsq p̃dicator ĩtel¬
ugi. qͥa quisqͥs nobis ianuam
regni cęlestis ore suo aꝑit. por¬
ta c. Unde & duodecĩ porte
trema huiꝰ ꝓphete uisione de¬
scribunt᷑. Potest etiã portȩ
ñ incõuementer intelligi. Que
aũ nobis intellectũ aꝑit. ce¬
iestis regna ianuã pandit. Pos¬
sumꝰ porte nomine & fidẽ ac¬
ad uirtutũ edificia intremꝰ¬

Expanded text:
orientalem respicit, quia illum signat, qui nobis iter ad ortum luminis fecit. Potest etiam portae nomine unusquisque praedicator intelligi quia quisquis nobis januam regni coelestis ore suo aperit, porta est. Unde et duodecim portae, extrema hujus prophetae visione desnon inconvenienter intelligi, quae dum nobis intellectum aperit, coelestis regni januam pandit. Possumus portae nomine et fidem acad virtutum aedificia intrem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ gradꝰ st̃ hui porte. nͥ me¬
rita uirtutũ : Siue enim
in cognitione mediatoris di
& hominũ hominis xp̃i iħu. seu
in scientia duini eloqͥi. seu in ip¬
sa fide quã de illo accipimꝰ. qͥoꝰdã
gradibꝰ ad altiora increm̃ta ꝑue¬
nimꝰ. Nemo enĩ repente fit sũ¬
mꝰ.s in bona ꝯuersatione: N mi¬
nimis quisq inchoat. ut ad mag¬
na ꝑueniat. De his gradibꝰ ꝑ
psalmistã dicit᷑. Ds̃ in gradibꝰ
eiꝯ dinoscet᷑. aũ suscipiet eam
Dũ enĩ scãm eccłiam dñs sus¬

Expanded text:
enim gradus sunt hujus portae, nisi merita virtutum? Sive enim in cognitione Mediatoris Dei et hominum, hominis Jesu Christi, seu in scientia divini eloquii, seu in ipsa fide quam de illo accepimus, quibusdam gradibus ad altiora incrementa pervenimus. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conversatione a minimis quisque inchoat, ut ad magna perveniat. De his gradibus per Psalmistam dicitur: Deus in gradibus ejus dignoscetur dum suscipiet eam . Dum enim sanctam Ecclesiam Dominus sus
Abbreviated transcription (Latin):
eo. O pus etem̃ d̃i ẽ. ani¬
mas quas creauit collige¬
re ad eterne lucis gau¬
dia reuocare. E lagellari
autẽ atq sputis inliniri.
crucifigi. mori. ac se peliri
ñ hoc in sua substantia o¬
pus di ẽ. s opꝰ hominis
peccatoris. qͥ hecꝰ m̃eruit
ꝑ peccatũ. Sed peccata
nr̃a ipse ꝑtulit in corꝑe
suo suꝑ lignũ. & qͥ in natura.
sua manet semꝑ incõp̃hen¬
sibilis. in natura nr̃a. cõp̃¬
hendi dignatꝰ ẽ. ac flagella¬
ri. quia nisi ea que erãt ĩsir¬

Expanded text:
eo . » Opus etenim Dei est, anieo . » Opus etenim Dei est, animas quas creavit colligere, ad aeternae lucis gaudia revocare. Flagellari autem atque sputis illiniri, crucifigi, mori ac sepeliri, non hoc in sua substantia opus Dei est, sed opus hominis peccatoris, qui haec omnia meruit per peccatum, « sed peccata nostra ipse pertulit in corpore suo super lignum: » et qui in natura sua manet semper incomprehensibilis, in natura nostra comprehendi dignatus est, ac flagellari: quia nisi qui erat omni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe in carnatio. ibi pas
censio illiꝰ cõtinet᷑. S quis
facta cognouisset: Signa¬
tũ gͦ librũ sicut in iohis
apocalipsy legit᷑. quẽ apire
& legere nullꝰ poterat. leo¬
de tribu uida aꝑuit. quia.
omĩa eiꝰ nobis misteria in
sua passione ac resurrectio¬
ne patefecit. Et ꝑ hoc qͣd
infirmitatis nr̃e mala ꝑtu¬
lit. sue nobis potentie &
claritatis bona monstrauit.
Caro enĩ factus x̃. ut nos
spitales faceret. B enigne.
melinatꝰ. est. ut leuaret.
Exiit ut introduceret.
Uisibilis apparuit. ut inui¬
sibilia monstraret. Elagel¬
la ꝑtulit. ut sanaret. ohp¬
bria & irrisiones sustinuit.
ut de obꝓbrio eterno libera¬
ret. Mortuus ẽ. ut uiuifi¬
caret. Agamꝰ ergo gracias
uiuificanti & mortuo. & i¬
deo ampliꝰ uiuificanti ꝗͣm
mortuo. Unde bene salu¬
tem nrãm & passionẽ illis.
ysaias contẽplatꝰ ait. Yt
faciat opus suũ. alienũ
opꝰ ei. & ut oꝑet᷑ opus su¬
um. ꝑegrinũ ẽ. opus eiꝰ ab¬

Expanded text:
quippe incarnatio, ibi passquippe incarnatio, ibi passcensio illius continetur. Sed quis facta cognovisset. Signatum ergo librum sicut in Joannis Apocalypsi legitur , quem aperire et legere nullde tribu Juda aperuit: quoniam omnia ejus nobis mysteria in sua passione ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala pertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. 20. Caro enim factus est, ut nos spiritales faceret; benigne inclinatus est, ut levaret; exiit, ut introduceret; visibilis apparuit, ut invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut sanaret; opprobria et irrisiones sustinuit, ut ab opprobrio aeterno liberaret; mortuus est, ut vivificaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti, quia mortuo. Unde bene salutem nostram, et passionem illius Isaias contemplatus ait: Ut faciat opus suum, alienum opus ejus; ut operetur opus suum, peregrinum est opus e
Abbreviated transcription (Latin):
cor di & hominũ ihc xp̃c¬
in magestate sua apparuerit
om̃ia utriꝰq testam̃ti quȩ
pdicata & cõmissa. sũt cõple¬
bit Siuͦ utraq hoc loco mar¬
ginẽ ac thalamos memorat.
neq hoc ab hac sententia ab¬
horret. qͥa cũ magestas re¬
demptoris nr̃i nobis fuerit
ostensa. finit᷑ fides. cũ iam ce¬
pit uidere homo qͦd credidit.
Qt ad finc̃ suũ ꝑueniũt tha¬
lami. qͥa corda fideliũ in cõpa¬
rabiliter longe quã mͦ st̃ in a¬
more illiꝯ ꝓfitiunt. Cubitus
Sͦ unꝰ finis utrũq ẽ. qͥa uniꝰ
di & saluatoris uisio. in electis
suis sidẽ finit. & caritatẽ ꝑficit.
Considerare libet qͥ nos simꝰ.
qͥ ista tctamꝰ Certe ex genti¬
bus uenimꝰ. certe parentes nr̃i
lignoꝵ ac lapidũ cultores fue¬
runt. Unde gͦ nobis. ut ea
que usq ñc hebrei nesciunt.
ni qui cuncta quȩ de eo in
sacro elo quio scripta st̃.
oꝑe impleuit. ut. quȩ
intelligi audita ñ pote-¬
rant. uisa panderent᷑. Ibi

Expanded text:
tor Dei et hominum htor Dei et hominum hin majestate sua apparuerit, omnia utriusque Testamenti quae praedicta et promissa sunt complevit. Sin vero utraque hoc loco marginem ac thalamos memorat, neque hoc ab hac sententia abhorret. Quia cum magna majestas Redemptoris nostri nobis fuerit ostensa, finitur fides. Cum jam coeperit videre homo quod credidit, et ad finem suum perveniunt thalami, quia corda fidelium incomparabiliter longe quam modo sunt, in amore illius perficiuntur. Cubitus ergo unus finis utrumque est, quia unius Domini et Salvatoris visio in electis suis fidem finit, et charitatem perficit. Considerare libet qui nos sumus quia ista tractamus. Certe ex gentilibus venimus, certe parentes nostri lignorum ac lapidum cultores fuerunt. Unde ergo hoc nobis ut ea quae nunc usque Hebraei nesciunt, ni qui cuncta quae de eo in sacro eloquio scripta sunt, opere implevit: et quae intelligi audita non potuerunt, visa panderentur. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
deorsũ bestiȩ morant᷑. Uidems
alios iam aliena ñ querere. illi¬
tam iniuriã e quanimiter por¬
tare. reb ꝓpriis esse contentos
humiliter uiuere. s qͥa isti iã
pauci sunt. angustat᷑. arca. qli¬
os autẽ cõspicimꝰ etiã possessa
relinquere. nullũ terrenis reb
studiũ dare. inimicos dilige¬
re. carnẽ a cunctis uolupta¬
tib domare. motꝰ om̃s sub
rationis iudicio p̾mere. ꝑ ce¬
leste desideriũ cõtẽ plations
penna. subleuari. s qͥa. tales qͥq¬
cubitũ ducit᷑. ubi homines &
uolatilia continent᷑. Queratur
tam̃ si quis in eis esse ualeat
sine peccato. & nullꝰ inuenit᷑.
Quis itaq homo sine per¬
qͥ in peccatis
In uno gͦ
cubito cõsum¬
mat᷑ archa.
demptor sc̃e ęccłiȩ sin
peccato. Ad quem & pel
quem om̃s ꝓficiunt. qui se
esse peccatõres nouerunt.
dicatur itaq de limine &
porta. & cubitꝰ unꝰ finis u¬
troꝵq. quia. cũ unꝰ media¬

Expanded text:
deorsum bestiae morantur. Videmus deorsum bestiae morantur. Videmus alios jam aliena non quaerere, illatam injuriam aequanimiter portare, rebus propriis esse contentos, humiliter vivere. Sed quia isti jam pauci sunt, angustatur arca. Alios autem conspicimus etiam possessa relinquere, nullum terrenis rebus studium dare, inimicos diligere, carnem a cunctis voluptatibus domare, motus omnes sub rationis judicio premere, per coeleste desiderium contemplationis penna sublevari. Sed quia tales qcubitum ducitur, ubi homines et volatilia continentur. Quaeratur tamen si quis in eis esse valeat sine peccato, et nullus invenitur. Quis itaque homo est sine pecqui in peccatis Incubito consummatur arca, demptor sanctae Ecclesiae sine peccato, ad quem et per quem omnes proficiunt, qui se esse peccatores noverunt. Dicatur itaque de limine et porta: Et cubitus unus, finis utrinque, quia cum unus Media
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quadrupedia atq
reptilia. in inferiorib fuerũt:
homo uͦ atq uolatilia. nimi¬
rũ in suꝑiorib Iuxta suꝑio¬
rem etenĩ partẽ fenestra fu-¬
it in latere. de qua. coruum
uł colũbam dimifit homo.
ut si iam diluuii tͣnsisset a¬
qua cognosceret. Et qͥa ar-¬
cha eadẽ in uno fuit cubito
consũmata. homo & uolatilia.
uixta cubitũ fuert̃. Recteo
itaq ꝑ archã uniuersa ec¬
cłia designatur. que adhuc
in multis suis carnalibus
lata ẽ. in paucis sp̃italibus
angusta. Et qͥa ad unũ
hominẽ qͥ ẽ. sine peccato
colligitur. quasi in uno cu¬
bito consũmat᷑. Uidemꝰ ete¬
nim multos intra eiꝰdem
sc̃e eccłie sinũ in suꝑbia.
erigi. in carms uolupta¬
te dissolui. ac in qͥrendis
terrenis reb inhiare. im-¬
ꝑante auaritia. maria tͣn¬
sire. de seruire iracundie.
uirgiis uacare. ꝓximos qͦs
p̃ualent. ledere. s quia eos
adhuc scã eccłia tolerat ut eñ¬
terat. quasi in arce. latitudine

Expanded text:
cuncta quadrupedia atque cuncta quadrupedia atque reptilia in inferioribus fuerunt, homines atque volatilia nimirum in superioribus. Juxta superiorem etenim partem fenestra fuit in latere, de qua corvum et columbam dimisit homo, ut si jam diluvii transissent aquae, cognosceret. Et quia arca eadem in uno fuit cubito consummata, homines et volatilia juxta cubitum fuerunt. Recte itaque per arcam universa Ecclesia designatur, quae adhuc in multis suis carnalibus lata est, in paucis spiritalibus angusta. Et quia ad unum hominem, qui est sine peccato, colligitur, quasi in uno cubito consummatur. 17. Videmus etenim multos intra ejusdem sanctae Ecclesiae sinum in superbia erigi, in carnis voluptate dissolvi, acquirendis terrenis rebus inhiare, imperante avaritia maria transire, deservire iracundiae, jurgiis vacare, proximos quos praevalent laedere. Sed quia eos adhuc sancta Ecclesia tolerat ut convertantur, quasi in arcae latitudine
Abbreviated transcription (Latin):
bitus gͦ unꝰ ẽ. finis utrorq quia
unꝰ ille qͥ daixit. singulariter sum
ego donec tuscam. qui sob cũ pa
passer unicꝰ in edificio. quẽ admo¬
dñ impleuit legẽ ꝑ misteriũ in¬
carnationis & ꝑfecte humanitatis
sue. ita testam̃ti noui ꝓmissa im¬
pleturꝰ ẽ. ꝑ ostensam głam clari¬
tatis sue. Hunc unuꝰ nobis cu¬
bitũ: m̃sura quoꝙ arcȩ locuta:.
Archa enĩ que trecentis cubitis
fieri in longitudine iussa ẽ sexagin¬
ta uͦ in latitudine. tginta autẽ in
altitudine. in uno ẽ. cubito ꝯsum¬
mata. Quid enim ꝑ arcã nͥ scã
cccłia figurat᷑ Que inferiꝰ am¬
pla ẽ suꝑiꝯ anguita. qͥa trecentis
& seraginta ac tͥginta cubitis ad
unũ cubitũ colligit᷑. qͥa ab ea
latitudine quã sc̃a eccłia in m̃b̃s
suis adhuc infirmantib habet.
paulisꝑ angusta. & in altũ ꝓficiens
ad unũ tendit. Ipsa enĩ ratio
exigit ut credamꝰ. quod in illa
arce latitudine om̃s bestie.

Expanded text:
Cubitus ergo unus est finis utrinque, quia Cubitus ergo unus est finis utrinque, quia unus est ille qui dixit: Singulariter sum ego dopasser unicus in aedificio . Quemadmodum implevit legem per mysterium incarnationis et perfectae humanitatis suae, ita testamenti novi promissa impleturus est per ostensam gloriam claritatis suae. 16. Hunc unum nobis cubitum mensura quoque arcae locuta est. Arca enim, quae trecentis cubitis fieri in longitudine jussa est, sexaginta vero in latitudine, triginta autem in altitudine , in uno est cubito consummata. Quid enim per arcam nisi sancta Ecclesia figuratur, quae inferius ampla est, superius angusta? Quae a trecentis, et sexaginta, ac triginta cubitis ad unum cubitum colligitur, quia ab ea latitudine quam sancta Ecclesia in membris suis adhuc infirmantibus habet 1350 paulisper angustata, et in altum proficiens, ad unum tendit. Ipsa enim ratio exigit ut credamus quod in illa arcae latitudine omnes bestiae,