comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ioNa Si aut̾ non de t̾ra dr̃ qd̾ funda¬
ta sit. s de alia re que fundata ude¬
acur
in t̾ra. ꝓbent ex suꝑiorib ⁊ seqͤn¬
tib quis sensus sit: ut nescio qͥd
tant. debuit scribi in t̾ra fundaũ
illud in scła. In eodẽ. E in intellec¬
tib manuũ suaꝵ deduxit eos. Non

Expanded text:
 si autem non de terra dicitur, quod fundata sit, sed de alia, quae fundata uideatur in terra, probent ex prioribus et sequentibus, quis sensus sit, ut nescio quidtant, debuit scribi: in terra fundauit illud in saecula. in eodem: et in intellectibus manuum suarum deduxit eos. non
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ nec lxx habent. nec aqͥla. nec syma¬
chus. nec theodotion: s sola soene
editio. Deniq ⁊ in hebreo ita scͥptũ
reperi. oserlaphanai darchachi: qd
om̃s uoce simili tͣnstulert᷑: dirige
ĩ conspectu tuo .u. tuã. Scd̾m illud

Expanded text:
nta habent, nec Aquila, nec Symmachus, nec Theodotion; sed sola Κοινὴ editio. Denique et in Hebraeo ita scriptum reperi, OSER LAPHANAI DARCHACH. Quod omnes voce simili transtulerunt; Dirige in conspectu meo viam tuam. Secundum illud,
Abbreviated transcription (Latin):
theodocio int̾pretati st̃ uidert̃ iti ne¬
ra tua d̾s. & qd sequit᷑ itinera di mei re¬
gis mei qui ẽ in scõ. Ergo a nobis ita
legendũ ẽ. uidert̃ ingressus tuosd̾s.
⁊ scrptoris uitiũ relinquendũ. qui
nominatiuũ posuit ꝓ accusatiuo: li
consuetudo. In eodẽ. Ingressus di mei
regis mei qͥ ẽ in scõ: subaudit᷑ uidert̃.
ĩgressus d̾i mei ⁊ regis mei Qd aut̃
dicitis mei in rege ñ appositũ aptissi¬
mi m̃dacii ẽ. Scd̾o enĩ ponit᷑ ⁊ di mei
i regis mei blandientis affectu: ut qͥ
om̃ium ds ⁊ rex ẽ: suus specialiter
d̾s fiat ⁊ rex: merito seruitutis. De¬
niq in hebreo scriptũ habet hely.
melchi: qd dm̃ meum ⁊ regẽ meũ
significat. In eodẽ. Regna t̾re can¬
tate deo. psallite dño. E dicitis
hoc in isto u̾siculo ñ esse scriptũ
psallite dño. qm̃ statĩ sequatur
diapsalma psallite d̾o qͥ ascendit
suꝑ celũ cęli ad orientẽ: cũ iste u̾si¬
culus magis habere debeat uix¬

Expanded text:
editio interpretati sunt: uiderunt itinera tua, deus, et, quod sequitur: itinera dei mei regis, qui est in sancto. ergo a nobis ita legendum est: uiderunt ingressus tuos, deus, et scriptoris uitium relinquendum, qui nominatiuum posuit pro accusatiuo, licnuit consuetudo. in eodem: ingressus dei mei, regis mei, qui est in sancto; subauditur: \'uiderunt ingressus dei mei, regis mei\'. dicitis, mei, in rege non appositum, apertissimi mendacii est, secundo enim ponitur, et Dei mei, et regis mei, blandientis affectu; ut qui omnium Deus et rex est, suus specialiter Deus fiat, et 658 rex merito servitutis. Denique in Hebraeo scriptum habet, HELI melchi\', quod \'deum meum et regem meum\' significat. in eodem: regnaterrae, cantate deo, psallite domino. et dicitis hoc in isto uersiculo non esse scriptum: psallite domino, quoniam statim sequatur: diapsalma. psallite deo, qui ascendit super caelum caeli ad orientem, cum iste uersiculus magis habere debeat iux
Abbreviated transcription (Latin):
tue accute. ꝓ qͦ in greco legille
uos dicitis accute potentissime
S hoc male ⁊ de suꝑiore uersiculo
additũ ẽ: in quo legit᷑ accingere
gladio tuo circa femur tuũ poten¬
congregati st̃. Pro q̃ in greco le¬
gisse uos dicitis qm̃ ecce reges eiꝰ
congregati st̃. qd̾ suꝑfluũ esse ipse
lectionis textus ostendit. Et in ue¬
terib codicib latinoꝵ scriptum
erat reges t̾re qđ̾ nos tulimus: qr.
nec in hebreo nec in lix repperit᷑.
In ipso. Sic̃ audiuimꝰ sic iudimꝰ.
ꝓ q̃ in greco repperisse uos dicitiᷤ
sie ⁊ uidimus. qd̾ suꝑfluũ ẽ Le¬
gimus enĩ in hebreo chentainu.
iudimus. In eodem. Suscepimꝰ d̃s

Expanded text:
tuae acutae. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: acutae, potentissime. sed hoc male et de superiore uersiculo additum est, in quo legitur: accingere gladio tuo super femur tuum, potencongregati sunt. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: quoniam ecce reges eius congregati sunt. quod superfluum esse ipse lectionis textus ostendit; et in ueteribus codicibus Latinorum scriptum erat reges terrae, quod nos tulimus, quia nec in Hebraeo nec in Septuaginta repperitur. in ipso: sicut audiuimus, sic uidimus. pro quo in Graeco repperissimus, quod superfluum est; legitur enim in Hebraeo \'chen rainu\', uidimus. in eodem: suscepimus, de
Abbreviated transcription (Latin):
.i. m̃titi st̃ ei. Qͥs aut̃ uoluerit ꝓ
ei ponere eũ. ⁊ uiciare exemplaria:
ñ ẽ mei uidicii. In ecdẽ. E ꝓpitius
nos ne sententia pendeat. latinũ
onem sonare. s corruptionẽ recor¬
detur illius tituli in quo scribitur

Expanded text:
 mentiti sunt ei. Quis autem voluerit pro ei, ponere eum, et vitiare exemplaria, non est mei judicii. Id eodem: Et propitius nos, ne sententia pendeat, Latinum onem sonare, sed corruptionem, recordetur illius tituli, in quo scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłiis decantandũ ẽ. & illud ab
eruditis sciendũ ꝓpter noticiam
scͥpturaꝵ. Unde ᷤ siqͥd ꝓ studio e
latere additũ ẽ. non debet poni in
corꝑe: ne pͥorem tͣnslationẽ ꝓ scri¬
bentiũ uoluntate conturbet᷑. In
eodẽ. C ontribulasti capita draco¬
nũ in aquis. Tu confregisti capita
draconis. Sic lectionis ordo sequit᷑.
tur non singulari. sicut ⁊ aquila
uerbũ hebraicũ ammichim coni¬

Expanded text:
in ecclesiis decantandum est et illud ab eruditis sciendum propter notitiam scripturarum. unde, si quid pro studio e latere additum est, non debet poni in corpore, ne priorem translationem pro scribentium uoluntate conturbet. in eodem: contribulasti capita draconum in aquis; tu confregisti capita draconis. sic lectionis ordo sequitur, tur, non singulari, sicut et Aquila uerbum Hebraicum \'ammaim TO
Abbreviated transcription (Latin):
tues ꝓtector nĩs. Rursũ ⁊ ĩn hoc
loco additũ nom̃ dñi ẽ. Et ne eadẽ
semꝑ inculcem. obseruare debetis
nomen dñi ⁊ dei sepissime additũ.
id uos debere sequi qd̵ de hebrai

Expanded text:
tues protec tormeus. rursum et in hoc loco additum nomen domini est; et ne eadem semper inculcem, obseruare debetis nomen domini et dei\' saepissime additum et id uos debere sequi, quod de Hebrai
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in hebreo scriptũ sit meruca.
om̃sq sensus ita apud eos legat᷑.
festinabor ut saluer a sp̃u tempes¬
tatis ⁊ turbinis. In eocdẽ. Qm̃ si
inimicus maledixisset. In greco
ẽ. S int̾ maledicta ⁊ opprobria
sensũ ñ discrepare ꝑsꝑicuũ est.
me: ab altitudine diei tiebo.
& dicitis in greco uos inuenisse ñ
timebo: qd additũ ẽ. Et est ordo.
Qm̃ multi dimicant aduersũ me:
iccirco ab altitudine diei time¬
bo hoc ẽ non bellantes aduersũ
me. s tuũ excelsũ timebo lum̃.
In ipso. In ira popłos confringes.
ges. Nam ⁊ in hebreo hored habet¬

Expanded text:
 in Hebraeo scriptum sit MERUA: omnisque sensus ita apud eos legatur: Festinabo, ut salver a spiritu tempestatis, et turbinis . In eodem: Quoniam si inimicus maledixisset . In Graeco est. Sed inter maledicta et opprobria sensum non discrepare perspicuum est. me, ab altitudine diei timebo . Et dicitis in Graeco vos invenisse, non timebo; quod additum est. Et est ordo: quoniam multi dimicant adversum me, idcirco ego ab altitudine diei timebo: hoc est, non bellantes adversum me, sed tuum excelsum timebo lumen. In ipso: In ira populos confringes . ges\'; nam et in Hebraeo \'hored\' h
Abbreviated transcription (Latin):
te eũ. Pro quo in greco scͥptũ
eũ S sciendũ qd ubicumq in ꝙi¬
co glorificate scriptũ ẽ. latinus in¬
terpres magnificate transtulerit.
scd̃m illud qd̃ in exodo dr. Cante¬
ꝓ qͦ in greco scribit᷑ glorificatusẽ
s  in latino sermone si transferatur.
fit indecora tͣnslatio. E nos emen¬
dantes olim ꝑsalteriũ. ubicũq idẽ
sensus ẽ. ueterũ int̾pretũ consue¬
tudinẽ mutare nolumꝰ: ne nimi¬
a nouitate lectoris aniũ t̾rerem
xxii. C alix m̃s inebrians quã p̾¬
clarꝰ ẽ. P qͦ in greco legisse uos
dicitis calix tuus: s hoc in Soens
errore obtinuit. Ceteroꝵ ⁊ lxx.&.
habent. qđ̾ hebraice dr̃ cosiachi. Ali¬

Expanded text:
o quo in Graeco scriptum eum\'. sed sciendum, quod, ubicumque in Graeco \'glorificate\' scriptum est, Latinus interpres \'magnificate\' transtulerit secundum illud, quod in Exodo dicitpro quo in Graeco scribitur glorificatus est; sed in Latino sermone, si transferatur, fit indecora translatio et nos emendantes olim psalterium, ubicumque sensus idem est, ueterum interpretum consuetudinem mutare noluimus, ne nimia nouitate lectoris studium terrerem calix meus inebrians quam praeclarus est. pro quo in Graeco legisse uos dicitis: calix tuus; sed hoc in xoivfj errore obtinuit. ceterum et Septuahabent, quod Hebraice dicitur chosi; ali
Abbreviated transcription (Latin):
ne uersũ quia diximus adu̾sus
frẽm tuũ loquebaris .&. debuisse
nos dicere adu̾sus fr̃em tuũ detͣ¬
qua ñ stare etiam stultis patet.
tur detractio: quã si uoluerimꝰ
ponere ñ possumꝰ dicere adu̾sus
fr̃em tuũ detrahebas. s de fr̃ẽ tuo
detͣhabas. Qd si fecerimꝰ. rursͣ cͥon¬
tentiosus uerboꝵ calumniator in¬
quiret quare ñ dixerimꝰ catatoi
um. Hec suꝑflua st̃ &. ñ debemꝰ¬
nos impolita uerboꝵ. interp̃tatio¬
ne torquere. cũ damnũ ñ sit in
sensib: qr unaqueq lingua ut
In ipso. Ne quando rapiat. ⁊ sit qͥ
eripiat. Et in greco repperisse uos
dicitis. & ñ sit qui eripiat. qd̾ ⁊
a nobis u̾sum ẽ. & in nr̃is codicib
sic habet᷑. E miror qͦm uitiũ
librarii dormitantis ad culpã
referatis int̾pretis. nͥ forte fuerit
eodẽ. Sacrificiũ laudis honorifi¬
cabit me: ꝓ q̃ in greco scribitur
doxasiore: id ẽ glorificabit me.
De qua ⁊ supͣ diximꝰ in engłio in

Expanded text:
ne uersum, quia diximus: aduersus fratrem tuum loquebaris, et debuisse nos dicere: \'aduersus fratrem tuum detrgua non stare etiam stultis patet. tur \'detractio\'; quam si uoluerimus ponere, non possumus dicere: \'aduersus fratrem tuum detrahebas\', sed: \'de fratre tuo detrahebas\'. quod si fecerimus, rursum contentiosus uerborum calumniator inquiret, quare non dixerimus: κατὰ um\'. haec superflua sunt et non debemus in putida nos uerborum interpretatione torquere, cum damnum non sit in sensibus, quia unaquaeque lingua, ut loquitur. in ipso: ne quando rapiat et sit, qui eripiat. et in Graeco repperisse uos dicitis: et non sit, qui eripiat, quod et a nobis uersum est et in nostris codicibus sic habetur. et miror, quomodo uitium librarii dormitantis ad culpam referatis interpretis, nisi forte fuerit eodem: sacrificium laudis honorificabit me. pro quo in Graeco scribitur: δόξάσει με, id est glorificabit me, de quo et supra diximus. in euangelio in
Abbreviated transcription (Latin):
aufert sp̃s pͥncipũ. lxxui. Et me¬
ditatus sũ nocte cũ corde meo: ꝙ.
exercitabar ⁊ scobebam spm̃ meũ.
ꝑ quo in hebreo legimꝰ recordabar
psalmoꝵ meoꝵꝵ in nocte cũ corde
meo: loquebar ⁊ scobebã sp̃m me¬
um. ꝑ exercitatione adolexian¬
qͤrebam: & qͥnta similiter. Ppͥe aut̃¬
ter significat. In eodẽ. A generati¬
one in generationẽ. Hoc̃ qd̾ in
greco sequens inuenisse uos dici¬
tis consumauit uerbũ. recte ñ
habet in latino: quia ⁊ in nullo

Expanded text:
Et meditatus sum nocte cum corde meo, et exercitabar, et scopebam spiritum meum . Pro quo in Hebraeo legimus. Recordabar Psalmorum meorum in nocte, cum corde meo loquebar, et scopebam spiritum meum. Pro exercitatione\'quaerebam\' et Quinta similiter. proprie autter significat. m eodem: a gene- ratione in generationem. hoc, quod in Graeco sequens inuenisse uos dicitis: consummauit uerbum, recte non habet in Latino, quia et in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
lentis ferebant᷑ legere cepisset: ualens
suas eẽ negans. exclamauit ⁊ dixit.
cula ex patre genitũ: anathema sit.
Ab unu̾isis consonatũ ẽ. Anathema
sit. Siqͥs negat filiũ similem patͥ
ẽẽ scdm scripturas: anathema sit
Om̃s respondert̃: anathema sit.
Si qͥs filiũ dei ñ dixerit et̾num cũ
petre: anathena sit. Ab uniu̾sis
clamatũ ẽ anathema sit. Siqͥs di¬
xerit creaturã filiũ d̾i. ut ste cecere
creaturȩ
anathema sit. Similiter dictũ est
anathena sit. Siqͥs dicit de nonnul¬
lis extantib filiũ ñ de deo patre: a¬
nathema sit. O m̃s clamauert̃. Ana¬
thema sit. Siqͥs dic̃ erat tempꝰ qͣn¬
do ñ erat filius: anathema sit. In
plausu quodã ⁊ tripudio ualentiꝰ
uocẽ excepert̃. Qd̃ siquis a nobis
fictum putat: scrinia publica seru
recens adhuc rei memoria ẽ: suꝑ¬
st̃ homines qui illi synodo int̾fũ¬
ert̃. &. qd̾ ueritatẽ firmet. ipsi ar¬

Expanded text:
lentis ferebantur, legere coepisset: Valens lentis ferebantur, legere coepisset: Valens suas esse negans, exclamavit, et dixitcula ex Patre genitum, anathema sit. Ab universis consonatum est, anathema sit. Si quis negat Filium similem Patri secundum Scripturas, anathema sit. Omnes responderunt, anathema sit. Si quis Filium Dei non dixerit aeternum cum Patre, anathema sit. Ab universis conclamatum est, anathema sit. Si quis dixerit creaturam Filium Dei, ut sunt caeterae creaturae, anathema sit. Similiter dictum est, anathema sit. Si quis dixerit de nullis exstantibus Filium, et non de Deo Patre, anathema sit. Omnes conclamaverunt, anathema sit. Si quis dixerit, erat tempus, quando non erat Filius, anathema sit. In plausu quodam et tripudio Valentis vocem exceperunt. Quod si quis a nobis fictum putat, scrinia publica scrutcae, et recens adhuc rei memoria est. Supersunt homines, qui illi synodo interfuerunt; et quod veritatem firmet, ipsi A
Abbreviated transcription (Latin):
abiciendo. ueri similis ratio p̃bebat᷑
qui in scripturis aiebant ñ inuenit᷑.
i multos simpliciores nouitate sua
scandalirat. placuit auferri. Non
erat cure ep̃is de uocabulo: cũ sensus
esset in tuto. Deniq ipso in tẽpore
cũ fraudẽ fuisse in expositione ru¬
mor popłi uentilaret. ualens mur¬
sis ep̃c qui eam conscripserat p̾sen
synodo int̾erat. ꝑfessus ẽ se arria¬
nũ ñ esse. & penitus ab eoꝵ. blas¬
pheinus abhorrere. Res secrete ges¬
ta: opinionẽ uulgi ñ extinxerat.
Itaq alia die in eccła que ẽ aput
ariminũ. ⁊ ep̃oꝵ simul ⁊ laicoꝵ
turbis ꝓcurrentib. mizonus ep̃c
pͥmas ab omĩb deferebatur. ita lo¬
cutus ẽ. Ea quȩ iactata st̃ ꝑ publi¬
cũ ⁊ ad nos usq ꝑlata aliquẽ e no¬
bis sc̃ĩtati ur̃e legere p̾cipimꝰ: ut
ut que st̃ mala ⁊ ab aurib &. a cor¬
de ur̃o abhorrere debent:una om¬
niũ uoce damnetur. Responsũ est
ab uniu̾sis ep̃is. Placet. Itaq cum

Expanded text:
abjiciendo, verisimilis ratio praebebatur. Quia in Scripturis, aiebant, non invenitur, et multos simpliciores novitate sua scandalizat, placuit auferri. Non erat curae Episcopis de vocabulo, quum sensus esset in tuto. Denique ipso in tempore, quum fraudem fuisse in expositione rumor populi ventilaret, Valens Mursensis Episcopus, qui eam conscripserat, praesentsynodo aderat, professus est se Arianum non esse, et penitus ab eorum blasphemiis abhorrere. Res secrete gesta, opinionem vulgi non exstinxerat. Itaque alia die in Ecclesia, quae est apud Ariminum, et episcoporum simul et laicorum turbis concurrentibus, Muzonius episcopus primae ab omnibus deferebantur, ita locutus est: Ea quae sunt jactata in publicum, et ad nos usque perlata, aliquem e nobis sanctitati vestrae legere praecipimus, ut quae sunt mala, et ab auribus et a corde nostro abhorrere 190 debent, omnium una voce damnentur. Responsum est ab universis episcopis, placet. Itaque cum
Abbreviated transcription (Latin):
lert̃ esintetecar. & ap̃ grecos sintece¬
pac̾tum dr̃. ex uno uerbo signifatur
posuerint. In eodẽ. In terra quam
fundauit in scła. ẜ quo in greco
scͥptũ inuenisse uos dicitis in terra
fundauit eã in scła. In hebreo ita

Expanded text:
tem, quem adquisiuit dextera eius. in eocitur, ex uno uerbo significatunta ἠθέτησαv posuerint. in eodem: in terra, quam fundauit in saecula. pro quo scriptum inuenisse uos dicitis: in terra fundauit eam in saecula. in Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
continet: s pro hoc posuerit habi
colatu habitationẽ posuit. Dñe
qͥs habitabit in tab̾nacło tuo: Et
sciendũ qd̃ si uoluerimꝰ dicere. dñe
qͥs incolet in tab̾nacłũ tuũ. uł illud
de qͥnto neq incolet uixta te ma¬
lignus. perdes eyfoniam. Et dum
int̾pretationis caconaian seqͥmur.
omnẽ decorem translationis ami¬
timus. Et hanc ẽẽ regłam boni
int̾pretis. ut idiomata lingue al¬
& in oikonoorico xenofontis &
demostenis contͣ eschinem oratio¬
nẽ fecisse coniuncimꝰ. ⁊ plautũ
terentiũ ceciliũq eruditissimos ui¬
ros in grecis comediis tͣnsferendis
Nec ex eo quis latinam linguã angus¬
tissimã putet qd̃ ñ possit uerbũ tͣnsfer¬
re de uerbo: cũ etiam greci pleraq nũ
circuitu tͣnsferant. ⁊ uerba hebraica
ñ int̾pretationis fide. s lingue sue ꝓ¬
pͥetatib nitantur expͥmere. De eodẽ
psalmo. dirige in conspectu tuo iuã

Expanded text:
it, sed pro hoc posuerit \'habcolatu habitationem posuit: domine, quis habitabit in tabernaculo tuo? et sciendum, quod, si uoluerimus dicere: \'domine, quis incolet tabernaculum tuum?\' uel illud de quinto: neque incolat lignus, perdet εὐφωνίαν: et dum interpretationis κακοζηλίαν sequimur, omnem decorem translationis amittimus, et hanc esse regulam boni intet in Oeconomico Xenophontis, et Demosthenis in Aeschinem oratione fecisse conuincimus et Plautum, Terentium Caeciliumque, eruditissimos uiros, in Graecis comoediis transferendis. nec ex eo quis Latinam linguam angustissimam putet, quod non possit uerbum transferre de uerbo, cum etiam Graeci pleraque nostra circuitu transferant et uerba Hebraica non interpretationis fide, sed linguae suae proprietatibus nitantur exprimere. De eodem, psalmo: dirige conspectu meo uiam
Abbreviated transcription (Latin):
citis in greco reppisse mirabi¬
lia tua. qd de suꝑiori u̾siculs
pendet: & usq nẽ ꝓnuntiabo
mirabilia tua. B ẽne gͦ hic ha¬
co inuenisse nos dicitis reges
t̾re.: suꝑfluũ ẽ. In eodẽ. Benedictus
tissime tͥplex dñi dĩq numcupatio
misteriũ tͥnitatis sit. In eodẽ. & be¬
nedictũ nom̃ maiestatis eiꝰ ui et̾nu
Hoc gͦ qd̾ in greco inuenisse dicitis

Expanded text:
citis in Graeco uos repperisse: mirabilia tua, quod de superiori uersiculo est: et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. bene ergo hic haco inuenisse uos dicitis: reges terr a e, superfluum est. in eodem: benedictus tissime triplex Domini, Deique nuncupatio mysterium Trinitatis sit. In eodem: Et benedictum nomen majestatis ejus in aeternum. Hoc ergo quod in Graeco vos invenisse dicitis:
Abbreviated transcription (Latin):
honore cũ ẽẽt. ꝓ quo in greco in¬
uenisse uos dicitis. & homo cũ in
honore ẽẽt. S sciendũ qd̾ iste u̾si¬
culus bis in hoc ꝑsalmo sit: q in
rectos in greco legisse uos dicitis.¬

Expanded text:
 esset . Pro quo in Graeco invenisse vos dicitis: Et homo in honore cum esset. Sed sciendum, quod iste versiculus bis in hoc Psalmo sit, et in εῖς, id est, rectos, in Graeco vos legisse dicitis
Abbreviated transcription (Latin):
in greco bis dñe inuenisse uo̾s di¬
citis. S sciendũ qd multa sint
exemplaria ap̃ hebreos que ne
additũ ẽ: nec apud que qͣm ha
tam̾ uane conturbat᷑ omis hõ
Et dicitis uos in greco ñ inue¬
nisse conturbat᷑. S ⁊ hoc sub
apud uos ⁊ ap̃ plerosq error
exorit᷑. qd̾ scriptoꝵ neglegentra
uirgulis ⁊ astericis subtractis.
greco reperisse uos dicitis in me¬
dio uentris mei: qd in hebreo sc̃p¬
apud latinos in corde tͣnslatum
& tam̃ ñ debemꝰ subtrahere quod
uerũ ẽ. In eodem. Bñe in adiuto¬
riũ meum respice. Pro qͦ in gre¬
co repperisse dicitis speison. id ẽ

Expanded text:
in Graeco bis \'domine\' inuenisse uos dicitis. sed sciendum, quod multa sint exemplaria apud Hebraeos, quae ne additum est nec apud quemquam tamen uane conturba turom nis homo. et dicitis uos in Graeco non inuenisse \'conturbatur\'. sed et hoc sub apud uos et apud plerosque error exoritur, quod scriptorum neglegentia uirgulis et asteriscis subtractis Graeco repperisse uos dicitis: in medio uentris m e i, quod et in Hebraeo scripapud Latinos \'in corde\' translatum est; et tamen non debemus subtrahere, quod uerum est. in eodem: domine, in adiutorium meum respice. pro quo in Graeco repperisse uos dicitis: σπευ̃σοv, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tio. In eodẽ. Bñs diluuiũ in habita¬
re faẽ. ẜ qͥ legisse uos dicitis. dñs di¬
luuiũ in habitat. Quoꝵ pͥus ad gra¬
tiã ꝑtinet credentib. scdm ad eius
in quo credunt habitaculũ. Sed
qͥa iasaph uerbũ ambiguum ẽ.
⁊ potest utrũq sonare. nã ⁊ sessi
O ⁊ habitatio dicit᷑. ⁊ in ipso psal¬
mo de gr̃a baptismatis dicebatur
uor dñi suꝑ aquas ds maiesta¬

Expanded text:
uium inhabitare facit, pro quo legisse uos dicitis: dominus diluuium inhabitat; quorum prius ad gratiam pertinet credentibus, secundum ad eius, in quo credunt, habitaculum. sed quia iasaph uerbum ambiguum est et potest utrumque sonare — nam et \'sessio\' et \'habitatio\' dicitur et in ipso psalmo de gratia baptismatis dicebatur: uox domini super aquas; domi
Abbreviated transcription (Latin):
facte st̃ plage eoꝵ : ꝓ quo in greco
sagitta paruuloꝵᷤ S si sic dicamꝰ.
ñ resonat in latino sagitta paruru¬
loꝵ fac̾te st̃ plage eoꝵ. ꝓ qͦ meliuᷤ
habet in hebreo. ꝑcuciẽt eos d̾s iacu¬
Io repentino: & inserent᷑ plage eoꝵ¬

Expanded text:
factae sunt plagae eorum . Pro quo in Graeco: Sagitta parvulorum; sed si sic dicamus, non resonat in Latino: Sagitta parvulorum factae sunt plagae eorum. Pro quo melius habet in Hebraeo: Percutiet eos Deus jaculo repentino,
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ alii int̾ suam cõmunionẽ re¬
manere. alii ad eos confessores qͥ sub
noĩe athanasu erulabant cepert̃
literas mittere. Nonnulli mitam so¬
cietatẽ melioꝵ. desꝑatione plansert.
Ruici uͦ ut se natura hominũ habet
errorcin ꝓ consilio defensauere. Peri¬
clitabatur nauicula apłoꝵ urge¬
bant uenti fluctib litora tunde
i ut manifestius dicam. om̃s ep̃i qͥ¬

Expanded text:
Igitur alii intra suam communionem reIgitur alii intra suam communionem remanere, alii ad eos confessores qui sub nomine Athanasii exsulabant, coeperunt litteras mittere: nonnulli initam societatem meliorem desperatione planxerunt. Pauci vero ut se natura hominum habet errorem pro consilio defensavere. Periclitabatur navicula Apostolorum, urgebant venti, fluctibus latera tundebit. Manifestius dicam. Omnes epi
Abbreviated transcription (Latin):
subterfugert̃ dñm ⁊ fr̃em meum
ualentẽ: que si uob̃ iudet᷑ ne quis
scrupulus remaneat in cõmune
deimnemꝰ. Si quis dixerit filiũ di
eẽ siquidẽ ante omnia scła. s u̾ante
om̃ino om̃e tempꝰ. ut ei aliqͥd an¬
teferat: anathema sit. Dixert̾ õs:
anathema sit. Multaq alia que
suspitiosa uidebant᷑ ad ꝓnuntia¬
tionem claudii ualens condẽpna¬
uit. Que siquis pleuiꝰ discere cu¬
pit. in ariminensis synodi actis
repperiet: uude ⁊ nos ista libauimꝰ.¬
His ita gestis conciliũ soluit᷑: leti
om̃s ad ꝓuintias reu̾tunt᷑. Id enĩ
regi ⁊ bonis hõib cure fuerat. ut
oriens atq occidens cõmunionis
sibi iunculo nec̾terentur. Sed diu
scelera ñ latent. & cicatrix male ob¬
ducta. incocto pure dirrumpitur.
Cepert̃ postea ualens ⁊ ursatiꝰ sacer
lem ceteris creaturis. Tunc us ie no¬
men abholitũ. tẽ nicene fidei dam¬
natio conclamata ẽ. Ingemuit totꝰ
orbis: &. arrianũ se eẽ miratus est.

Expanded text:
subterfugerunt dominum et fratrem meum Valentem, quae si vobis videtur, ne quis scrupulus remaneat, in commune damnemus. Si quis dixerit Filium Dei esse quidem ante omnia saecula; sed non ante omne omnino tempus, ut ei aliquid anteferat, anathema sit. Dixerunt cuncti, anathema sit. Multaque alia quae suspiciosa videbantur, ad 191 pronunciationem Claudii, Valens condemnavit. Quae si quis plenius discere cupit, in Ariminensis synodi actis reperiet, unde et nos ista libavimHis ita gestis, concilium solvitur. Laeti omnes ad provincias revertuntur. Idem enim Regi et bonis omnibus curae fuerat, ut Oriens atque Occidens communionis sibi vinculo necterentur. SED DIU SCELERA non latent, et cicatrix male obducta, incocto pure, dirumpitur. Coeperunt postea Valens et Ursacius, lem caeteris creaturis. Tunc usiae nomen abolitum est: tunc Nicaenae fidei damnatio conclamata est. Ingemuit totus orbis, et Arianum se esse miratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
lxuii. Et exaltate ĩ conspectu eiꝰ. Pro
qͦ in greco inuenisse uos dicitis & exul¬
tate in conspectu eiꝰ. qđ ita uersũ ẽ &.
a nobis: s a quo in codice nr̃o correc¬
tũ sit scire ñ possũ. In eodẽ. Et enĩ
n credunt in habitare dñm d̾m ꝓ
quo uos in greco legisse dicitis cai

Expanded text:
Pro quo in Graeco invenisse vos dicitis: Et exultate in conspectu ejus. Quod ita versum est a nobis, sed a quo in codice vestro corruptum sit, scire non possum. In eodem: Etenim non credunt inhabitare Dominum . Pro quo in Graeco legisse vos di
Abbreviated transcription (Latin):
salutis mee .S in hebreo resaea
salutis tuȩ significat ñ mee: qd̾
om̃s int̾pretes transtulert. In ipso
Supplantasti insurgentes ui me sub¬
tus me Pro quo in greco plus in¬
uenisse uos dicitis. om̃s usurgen¬
est. In eodẽ. Uuut dñs ⁊ benedic¬
tus d̾s m̃s. & dicitis in greco non
haberi m̃s. qd ñ sub asterico sed
ab ipsis.lxx. de hebraica ueritate
translatũ ẽ. & cuncti int̾pretes
in hac parte consentiunt. In eodẽ.
Libator m̃s de gentib iracundis :¬
ꝓ quo in greco inuenisse uos di¬
citis. ab inimicis meis fortib siue
potentib. & quia semel ueritati
studemus. siquid transferentis
festinatione ł scͥbentiũ uitio dãp¬
natũ ẽ. simplicit̾ confiteri ⁊ emen¬
dare debemꝰ. In hebreo nichil ali

Expanded text:
salutis meae. Sed in Hebraeo JESACHA, salutis meae. Sed in Hebraeo JESACHA, salutis tuae, significat, non, meae; quod et omnes Interpretes transtulerunt. In ipso: Supplantasti insurgentes in me subtus me . Pro quo in Graeco plus invenisse vos dicitis: Omnes insurgenest. in eodem: uiuit dominus et benedictus deus meus. et dicitis m Graeco non haberi meus. quod non sub asterisco, sed ab ipsis Septuaginta de Hebraica ueritate translatum est; et cuncti interpretes in hac parte consentiunt. in eodem: liberator meus de gentibus iracundis. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: ab inimicis meis fortibus siue potentibus. et quia semel ueritati studemus, si quid uel transferentis festinatione uel scribentium uitio deprauatum est, simpliciter confiteri et emendare debemus. in Hebraeo nihi
Abbreviated transcription (Latin):
deat. ut ocłi dei in ꝓpheta recte o¬
perante ñ praua s recta respiciait.
In ipso. E ustodi me ut pupillã ocłi.
dicitisq in greco legi custodi me
dñe preueni eũ.⁊ supplanta eũ. Pro
id ẽ p̃ueni eos ⁊ supplanta eos. Sed
melius ẽ si legat᷑ numero singłari.
Si quidẽ de impio dictũ ẽ. De quo sta¬
tim sequit᷑. Preueni eũ ⁊ suplanta
eũ eripe animã meã ab impio: nul¬
liq dubiũ qͥn diabolũ significet.
Grando ⁊ carbones ignis. &. queri
ñ habeat. int̾positis duob uersib
S sciendũ qͥa de hebraico ⁊ theo¬
dotionis editione. in hex int̾pretib¬
sub asterico additũ sit. In eodem.
Qui ꝑfecit pedes meos tanqͣ. ceruo¬
rũ. P quo scribitis in greco inue
singularẽ numerũ ꝓ plurali.S¬
⁊ in hebreo ꝓ pluralis numerus
positꝰ ẽ. caialot. & om̃s int̾pre¬
tes pluralẽ numerũ transtulert̃.
In eodẽ. E dedisti m̃ ꝓtectionẽ
salutis tue. ꝓ qͦ in greco legisse¬

Expanded text:
recta operante, 646 non prava, sed recta conspiciant. In ipso: Custodi me ut pupillam oculi . Dicitisque in Graeco legi: Custodi me Domine, praeveni eum, et supplanta eum . Pro id est, praeveni eos, et supplanta eos: sed melius si legatur numero singulari: siquidem de impio dictum est, de quo statim sequitur, praeveni eum et supplanta eum: eripe animam meam ab impio. Nullique dubium, quin diabolum significet.Grando et carbones ignis . Et quaeritdo non habeat, interpositis duobus versibus. Sed sciendum, quia de Hebraico, et de Theodotionis editione in Septsub asterisco additum sit. in eodem: qui perfecit pedes meos tamquam ceruorum. pro quo scribitis in Graeco inuensingularem numerum pro plurali. sed in Hebraeo pluralis numerum positus est chaialoth et omnes interpretes pluralem numerum transtulerunt. in eodem: et dedisti mihi protectionem salutis tuae. pro quo in Graeco uos legisse
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s: ita dũtarat. ut coniunctio
de hebreo ⁊ de theodotione sub
asterico addita sit. In eodẽ. Exꝑ¬
brauert̃ mͥ qͥ tribulant me pro
qͦ uos inuenisse dixistis oieẽc tro
id ẽ hostes mei. In eodẽ. Spera in dñ
qͣm adhuc confitebor illi. E dici¬
tis adhuc in greco ñ inueniri: qd̾
sub asterisco additũ ẽ. Ita enĩ e
in hebreo scͥptũ repperimꝰ chiod

Expanded text:
s; ita dumtaxat, ut, et conjunctio de Hebraeo, et Theodotione sub asterisco addita sit. In eodem: Exprobraverunt mihi qui tribulant me . Pro quo vos invenisse dixistis, οἱ ἐχθροί id est, hostes mei. In eodem: Spera in Deum, quoniam adhuc confitebor illi . Et dicitis, adhuc, in Graeco non inveniri. Quod sub asterisco additum est. Ita enim et in Hebraeo scriptum reperimus CHI OD,
Abbreviated transcription (Latin):
mo scͥptũ ẽ Proba me dñe ⁊ tẽpta
me ure renes meos ⁊ cor meũ. Eẜ
in quarto dicat᷑. Cũ inuocarẽ te
exaudiuit me d̾s iusticie mex. Et
in octogesimo qͥnto. Custodi aĩam
genesi. E xaudiet me cras iusticia
mea. De octauo psalmo. Qm̃ iude¬
bo celos tuos. & dicitis qd tuos ĩ gre
co ñ habeat. Uerũ ẽ: s in hebreo
legit᷑ samacha. qd̾ int̾pretat᷑ celoᷤᷤ
tuos: & de edicione theodotionis
aꝑiam. Nbi quid minus habet᷑ in
greco ad hebraica ueritate. orige
id ẽ stellam: que qđ pͥus abscondi¬
tũ uidebat᷑ illuminet ⁊ in medi¬
um ꝑferat. Ubi aut̃ qd in hebreo
n̾ ẽ in grecis codicib inuenitur
obelonon id ẽ uirgulã iacentem
p̃posuit. quã nos latine uerum
possumꝰ dicere: qͦ ostendit᷑ iugu¬
landũ ẽẽ ⁊ confodiendũ. qd in
authenticis libris ñ inuenit᷑.
Que signa ⁊ in grecoꝵ. latinoꝵq:
poematib inueniunt᷑. Qcłi riu¬

Expanded text:
mo scriptum sit: proba me, domine, et tempta me; ure renes meos et cor meum, et in quarto dicatur: cum inuocarem, exaudiuit me deus iustitiae meae, et in octogesimo quinto: custodi animamGenesi: exaudiet me cras iustitia mea. De octauo psalmo: quoniam uidebo caelos tuos. et dicitis, quod \'tuos\' in Graeco non habeat. uerum est, sed in Hebraeo legitur samacha, quod interpretatur \'caelos tuos\' et de editione Theodotionis aperiam. ubi quid minus habetur in Graeco ab Hebraica uid est stellam, quae, quod prius absconditum uidebatur, inluminet et in medium proferat; ubi autem, quod in Hebraeo non est, in Graecis codicibus inuenitur, obelon, id est iacentem, praeposuit, quam nos Latine \'ueru\' possumus dicere, quo ostenditur iugulandum esse et confodiendum, quod in authenticis libris non inuenitur. quae signa et in Graecorum Latinorumque poematibus inueniuntur. ,
Abbreviated transcription (Latin):
mus sic uerbũ de u̾bo expͥmere.:
ut dũ sillabã sequim᷑. ꝑdamꝰ in¬
telligentiã. In eodẽ. De manu in¬
ferni cũ libauerit me: ꝓ qͦ in gre
&legisse uos dicitis cũ acceꝑit
me. Qd̾ quidẽ ⁊ nos ita de lxx. uer¬
timus: & miror a qͦ in nr̃o codice

Expanded text:
653 sic verbum de verbo exprimere, ut dum syllabas sequimur, perdamus intelligentiam. In eodem: De manu inferni, cum liberaverit me . Pro quo in Graeco legisse vos dicitis: cum acceperit me: quod quidem et nos ita de LXX. vertimus; et miror a quo in vestro codice
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ penitentis. Eu mͥ nc̃ infatuato sa¬
le eccłe saporem contamines. tu eumqͥ
pietus ẽ foras. iacere debet in stercore
a cunctis hõib conculcandus. suꝑ alta¬
riũ reponas. & ubi erit illud apłi p̃cep¬

Expanded text:
dinem poenitentis. Tu mihi nunc infatuato sadinem poenitentis. Tu mihi nunc infatuato sale, Ecclesiae saporem contaminas; tu eum qui projectus foras, jacere deberet in stercore, a cunctis hominibus conculcandus, super altarium reponis! Et ubi erit illud Apostoli praecep
Abbreviated transcription (Latin):
dñm exoret. ac ꝓ sacerdote nullus sit
aliꝰ qͥ dep̾cet᷑. Quȩ quidẽ duo scripturaꝵ
capitła in unã sententiã concurrunt.
Nam ut sal omnẽ cibũ condit. nec est
aliqͥd ꝑ se tam suaue qd absq eo gus¬
tũ demulceat: ita mundi totiꝰ ⁊ eccłe
rit siue ꝑ negationẽ. siue ꝑ heresim. si¬
ue ꝑ libidinẽ. & ut semel dicã ꝑ uniu̾¬
sa peccata: a qͦ alio poterit condiri.
cerdos qͥppe ꝓ laico offert oblationẽ
suã. imponit manũ subiecto. reditũ
scĩ sp̃c inuocat. atq ita eũ qͥ traditus
fuerat sathane ĩ interitũ carnis ut spc̃
saluus fieret: indicta ad popłm or̃õne
altario reconciliat. nec pͥus unũ men¬
brũ restituit sanitati. quã omĩa simul
m̃bra confleuerit. facile qͥppe ignoscit
lucꝰtus ante p̃cesserit: manifestũ ẽ saẽ¬
dotẽ de gradu suo motũ in eundẽ lo¬
cũ ñ posse restitui: quia aut penitens
sacerdotio carebit. aut in honore ꝑsis¬
tens reduci in eccłam ñ poterit ꝑ or¬

Expanded text:
Deum exoret, ac pro sacerdote nullus sit alius, qui deprecetur . Quae quidem duo Scripturarum capitula in sententiam concurrunt unam. Nam ut sal omnem cibum condit, nec est aliquid per se tam suave, quod absque 175 eo gustum demulceat: ita mundi totius et proprit, sive per negationem, sive per haeresim, sive per libidinem, et ut semel dicam, per universa peccata, a quo alio poterit condiri, cerdos quippe pro laico offert oblationem suam, imponit manum subjecto, reditum sancti Spiritus invocat, atque ita eum, qui traditus fuerat Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fieret, indicta in populum oratione, altario reconciliat, nec prius unum membrum restituit sanitati, quam omnia simul membra confleverint. Facile quippe ignoscit luctus praecesserat: manifestum est, sacerdotem de gradu suo motum, in eumdem locum non posse restitui, quia aut poenitens sacerdotio carebit, aut in honore persistens, reduci in Ecclesiam non poterit per or
Abbreviated transcription (Latin):
uuliq eoꝵ ert̾ parit̾. & leo ⁊ bos
comedent paleas. Non ut simpli
citas in feritatẽ transeat: s ut fi¬
ritas discat simplicitatẽ. Queri¬
tis a me rem magni oꝑis ⁊ maio¬
ris inuidie: in qua scribentis ñ
ingeniũ s eruditio comꝓbet᷑. Ut
dũ ipse cupio uidicare de cȩteriᷤᷤ.
iudicandũ me om̃ib p̾beam: &¬
ut in oꝑe psalterii uixta digesti¬
onẽ scecdule ur̃e ubicũq inter la¬
tinos grecosq contentio ẽ: qͥd ma¬
gis hebreis conueniat significẽ.
In quo illud breuit̾ ammoneo.
ut sciatis aliam ẽẽ editionem qͣm
origenes. cesariensis. eu sebiꝰ om̃sq
gretie tractatores Soene id ẽ com¬
munẽ appellant atq uulgatã. qr
codicib repperit᷑ . &. a nobis in la¬
tinũ sermonẽ fidelit̾ uersa ẽ: &.
iherosolime atq in orientis eccłiᷤᷤ
decantat᷑. Suꝑ qua re ⁊ sc̃s filius
m̃s auitus sepe quesierat. Et qͥa
& me magno amiticie libero fe¬

Expanded text:
uulique eorum erunt pariter et leo et bos uulique eorum erunt pariter et leo et bos comedent paleas, non ut simplcitas in feritatem transeat, sed ut feritas discat simplicitatem. 2. Quaeritis a me rem magni operis, et majoris invidiae; in qua scribentis non ingenium, sed eruditio comprobetur; ut dum ipse cupio iudicare, de ceteris, iudicandum me omnibus praebeam et in opere Psalterii iuxta digestionem schedulae uestrae, ubicumque inter Latinos Graecosque contentio est, quid magis Hebraeis conueniat, significem. in quo illud breuiter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius omnesque Graeciae tractatores κοινά — id est communem - appellant atque uulgatam et codicibus repperitur et a nobis in Latinum sermonem fideliter uersa est et Hierosolymae atque in orientis ecclesiis decantatur. super qua re et sanctus filius meus Auitus 25 saepe quaesierat et, quia et me magno amicitiae libero fae
Abbreviated transcription (Latin):
ILectissimis
&. fretele &
Doeteris qui
uobiscũ dño
seruiunt. ihero¬
nimus
Uere in uobis
getarũ lingua hebraicam quere¬
ret ueritatẽ: & dormitantib immo
contendentib grecis. ipsa germani¬
a sp̃c sc̃i eloquia scrutaretur. In ue¬
ritate cognoui qđ non ẽ ꝑsonarũ
acceptor d̾s: s in om̃ĩ gente qͥ timet
dm̃ ⁊ oꝑat᷑ iusticiã acceptꝰ ẽ illi. Du¬
dũ callosa tenendo scapulũ manꝰ
⁊ digiti tractandis sagittis aptio.¬
res. ad stilum calamũq mollescuit:
⁊ bellicosa pectora uertunt᷑ in man¬
suetudinẽ xp̃ianã. Ns unc ⁊ ysaie
uaticiniũ cernimꝰ oꝑe cõpletum.
concident gladios suos in uome¬
res: n lanceas suas in falces. Q non
assumet gens contͣ gentẽ gladiũ.
⁊i ñ discent᷑ ultͣ pugnare. Rursũq
in eodẽ. Pascet᷑ lupus cũ agno. i
pardus requiescet cũ hedo. & uitu¬
lus ⁊ leo ⁊ taurus pascent᷑ simul.
⁊ puer paruulus ducet eos: q bos
⁊ ursus in cõmune pascent᷑. par¬

Expanded text:
Dilectissimis et Fretelae et ceteris, qui uobiscum domino seruiunt, Hieronymus. Uere in uobis Getarum lingua Hebraicam quaereret ueritatem et dormitantibus, immo contendentibus Graecis ipsa Germania spiritus sancti eloquia scrutaretur ? in ueritate cognoui, quod non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet dei iustitiam, acceptus est illi. dudum callosa tenendo capulo manus et digiti tractandis sagittis aptiores ad stilum calamumque mollescunt et bellicosa pectora uertuntur in mansuetudinem Christianam. nunc et Esaiae uaticinium cernimus opere conpletum: concident gladios suos in aratra et lanceas suas in falces et non adsumet gens contra gentem gladium et non discent ultra pugnare. rursumque in eodem: pascetur lupus cum agno et pardus requiescet cum haedo et uitulus et leo et taurus pascentur simul et puer paruulus ducet eos et bos et ursus in commune pascentur par
Abbreviated transcription (Latin):
ricus ẽ. ⁊ baptizat᷑. Poterã diem
istiꝰmodi eloqͥo ducere: &. om̃s ꝓpo¬
sitionũ riuuulos uno ecłȩ sole sica
Uerũ qͥa iam multo sermocinati su¬
mus.  ꝓlixitas concertationiꝰ audi¬
entiũ studia lassauit: breuem tͥ
⁊ aꝑtã animi mei sententiã ꝓferã
in illa eccła ẽẽ ꝑmanendũ. que ab
Sicubi audieris eos qui dicunt᷑ xp̾ia
nuncupari ut puta marcionistas.
ualentinianos. montenses. siue cã¬
esse synagogã. Ex hoc enĩ ipso qd̾ p̾¬
ea instituti st̃ eos se esse indicrnt
sibi blandiant᷑ si de scripturaꝵ ca¬
płis uident᷑ sͥ affirmare qđ dicuit
cũ ⁊ diabolus aliqͣ de scͥpturis sit lo¬
cutus. & scͥpture ñ in legendo consis¬
tant. s in intelligendo. Alioqͥn si lit¬
teram sequim᷑. possumus ⁊ nos no¬
uũ qͦq nob dogna cõponere: ut
sic semꝑ disputare contingat: ut
ad meliora ꝓficiens. deserãm qd̃
male tenebam. Unum aut̃ tibi
confiteor. quia mores meoꝵ ad¬
prime noui. facilius eos uinci

Expanded text:
em istiusmodi eloquio ducere, et omnes propositionum rivulos uno Ecclesiae sole siccare. Verum quia jam multum sermocinati sumus, et prolixitas concertationis audientium studia lassavit, brevem tibi apertamque animi mei sententiam proferam, in illa esse Ecclesia permanendum, quae ab Sicubi audieris eos qui dicuntur Chrisnuncupari: ut puta Marcionitas, Valentinianos, Montenses, sive Camesse synagogam. Ex hoc enim ipso quod postea instituti sunt, eos se esse indicant,sibi blandiantur, 202 si de Scripturarum capitulis videntur sibi affirmare quod dicunt, cum et diabolus de Scripturis aliqua sit locutus, et Scripturae non in legendo consistant, sed in intelligendo. Alioqui si litteram sequimur, possumus et nos quoque novum nobis dogma componere: ut sic semper disputare contingat, ut ad meliora proficiens, deseram quod male tenebam. Unum tamen tibi confiteor, quia mores meorum apprime novi, facilius eos vinci
Abbreviated transcription (Latin):
se contentiosũ eẽ. nos talẽ consue¬
tudinẽ non habemꝰ neq eccła dei.
Seruat᷑ a nob̾ patienter ⁊ leniter
caritas animi. collegii honor. uiti
qd̾ nemo ne mutire quidẽ audeat
hilarus deucalion orbis. Si enĩ he¬
retici baptisma baptisma ñ habert.
⁊ ideo baptirandi st̃ ab eccła quia

Expanded text:
um esse, nos talem consuetudinem non habemus, nec Ecclesia Dei. Servatur a nobis patienter et leniter charitas animi, collegii honor, vincuquod ne mutire quidem audeat Hilarius, Deucalion orbis. Si enim haeretici baptisma non habent, et ideo rebaptizandi ab Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
S si dictũ fuisset in latino in simi
⁊ ꝓpterea absq damno sensus. int̾¬
pretationis elegantia conserua¬
ta ẽ. Alioqͥn in hebraico ita scͥp¬
tũ repperi. Posiusti nos ꝓuerbiũ
in gentib. In eodẽ. Exiirge adu¬
ua nos. ꝑ qͦ more solito in greco

Expanded text:
 si dictum fuisset in Latino, in simisset, et propterea absque damno sensus, interpretationis elegantia conservata est. Alioquin in Hebraico ita scriptum reperi: Posuisti nos proverbium in gentibus. In eodem: Exsurge, adjuva nos . Pro quo, more solito, i
Abbreviated transcription (Latin):
cuerit latiꝰ disseremꝰ. Luc̃ dix̾. Nulla¬
hic declamatio ẽ. Bolor patientiam
superat.
Propone ut libet. argum̃tare ut libet:
aliam ẽẽ rationẽ ep̃i aliã laici. ad com¬
pendiũ certationis tͥbuo qđ postulas.:
nec me pigebit locũ te faciente manũ
tecũ conserere: expone mͥ quare laicũ
dix̃. Recipio laicũ qui errasse se con¬
fitet᷑: & dñs mauult penitentiã pec¬
catoris quã mortẽ. Ort̾ dix̃ Recipe gͦ
⁊ ep̃m qui errasse se confitet᷑. & dñs
magis uult penitentiã pecatorĩ quã
monib Si laieus errasse se confitet᷑.
qͦmͦ laic̾ ꝑseuerat: deponat sacerdotiũ
laici id ẽ baptisina. & ego concedo ue¬
niam penitenti. Scͥptũ ẽ enĩ. Regnũ

Expanded text:
cuerit, latius disseremus. L. Nullacuerit, latius disseremus. L. Nulla declamatio hic est. Dolor patientiam superat; propone ut libet, argumentare ut libet, aliam esse rationem episcopi, aliam laici, ad compendium concertationis, tribuo quod postulas: nec me pigebit locum te faciente, manum tecum conserere. Expone mihi, quare laicum . Recipio laicum, qui errasse se confitetur; et Dominus mavult poenitentiam peccatoris, quam m et errasse se confitetur, et Dominus mavult poenitentiam peccatoris, quam monibus tuis. Si laicus errasse se confitetur, quomodo laicus perseverat? deponat sacerdotium laici, id est, baptisma, et ego do veniam
Abbreviated transcription (Latin):
nuisse me dicis: etiã ⁊ scđam obtinui.
Luc̃. dix̃. Doce quomͦ obtinueris: Ort̾¬
dix̃. Nescis ⁊ clericos ⁊ laicos unũ habe
xp̃m: nec aliũ neophitis aliũ ep̃is eẽ
d̾m̃: Cur gͦ ñ recipiat clericos: qͥ recip̃
laicos penitentes : Luc̃ dix̃. Non ẽ ip¬
sũ lacͥmas funde ꝓ peccatis: & corpus
attrectare dñi. Non ẽ ipsũ ad fr̃m
genua ꝓuolui. & de sublimi loco eu
lugere qđ̵ fueris.: aliud neglecto pec¬
cato ĩ eccła uiuere głosũ. Tu qͥ hester¬
no die sacͥlegꝰ creaturã di filiũ p̾di¬
cabas. qͥ cotidie peior uideis blasphe¬
miarũ lapides in xp̃m iaciebas. cuiꝰ
manꝰ sanguine plenȩ st̃. cuiꝰ stilus lan¬
peccasse penitet: officiũ deꝑone sacer¬
dotis. Si te ñ peccasse confidis: ꝑmane
⁊ a disputationũ spinetiᷤᷤ ad campos
libere declamationis excurris. Uerũ
desine qͦso cõmunib locis. &. in gradũ
rursus ac lineas regred̾e: postea si pla¬

Expanded text:
nuisse me dicis, etiam secundam obtinui. nuisse me dicis, etiam secundam obtinui. L. Doce quomodo obtinueris. O. Nescis et laicos et clericos unum habere Christum, nec alium neophytis, alium episcopis esse Deum? Cur ergo non recipiat clericos, qui recipit laicos poenitentes? L. Non est ipsum lacrymas fundere pro peccatis, et corpus attrectare Domini. Non est ipsum ad fratrum genua provolvi, et de sublimi loco eucest lugere quod fueris, aliud neglecto peccato, in Ecclesia vivere gloriosum. Tu qui hesterno die sacrilegus creaturam Dei Filium praedicabas; qui quotidie pejor Judaeis, blasphemiarum lapides in Christum jaciebas, cujus manus sanguine plenae sunt, cujus stylus lanpeccasse te poenitet, officium depone sacerdotis: si te peccasse confidis, permane et a disputationum spinetis, ad campos liberae declamationis excurris. Verum desine, quaeso, a communibus locis, et in gradum rursum ac lineas regredere: postea si pla
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ diaboli st̃: nichil refert ħetici sint
an gentiles. Luc̃. dix̃. Non refello. Ort̾.
de ħetico sic loquendũ quasi de genti¬
li. Luc̃ dix̃. Plane fixũ. Ort̾ dix̾. Quere
nc̃ ut libet qm int̾ nos constat n̾e he¬
reticos gentiles eẽ. Lucif᷑ dix̃. Qd int̾ro¬
gatio mea cogere uolebat. erpressũ ẽ:
si arriani ħetici st̃. & heretici om̃s gen¬
tiles st̃: arriani gentiles st̃. Si aut̃ ar¬
riani gentiles st̃. & constat eccłe nullã
ñ tam ȩp̃os susciꝑe. quã de capitolio
sacerdotes: ac ꝑ hoc antixp̃i magis sy
uit mͥ foueam: & ipse in eam incidit.
diaboli baptiratũ recipis: Lucif᷑ dixͣ¬
Recipio. s penitentẽ. Ort̾. dix̃. Prorsus
qͥd dicas ñ intelligis. Qͥs quã ne gen¬
tilẽ recipit penitentẽ: Lucifꝰ dix̃. Ego
simplicit̾ in exordio sermonis. om̃s
hereticos gentiles ẽẽ respondi. Uerũ
qͥa captiosa int̾rogatio fuit. pͥme qͦs¬
tionis tͥ palmã tͣdens. ad scđam ueni¬

Expanded text:
autem diaboli sunt, 172 nihil refert haeretici sint, an gentiles. L. Non refello. O. aeretico sic loquendum, sicut de gentili. L. Plane fixum. O. Quaere nunc ut libet, quoniam inter nos constat, haereticos gentiles esse. L. Quod interrogatio mea cogere volebat expressum est, Si Ariani haeretici sunt, et haeretici omnes gentiles sunt, et Ariani gentiles sunt. Si autem Ariani gnon tam episcopos recipere, quam de Capitolio sacerdotes: ac per hoc Antichristi magis synvit mihi foveam, et ipse incidit in castris diaboli baptizatum recipis? L. Recipio, sed poenitentem. O. Prorsus quid dicas, non intelligis. Quisquamne gentilem recipit poenitentem? L. Ego simpliciter in exordio sermonis omnes haereticos gentiles esse respondi. Verum quia captiosa interrogatio fuit, primae quaestionis tibi palmam tradens, 173 ad secundam veni
Abbreviated transcription (Latin):
tate placere: quȩ religiosa parit̾ .⁊ uera
st̃. Cȩterũ scimius quosdã qd̾ semel
imbiberint nolle deponere:nec ꝓ¬
positũ suum facile mutare. s sal¬
uo inter collegas pacis. ⁊ concordie
iunculo. quedã ꝓpͥa quȩ aput se
semel sint usurpata retinere. Qua
ui re non ium cuiquã facimꝰ. aut
legem danꝰ. quando habeat ĩ eccłe
amministratione uoluntatis sue
arbitriũ liberũ unusqͥsq p̾positꝰ.
ad iouianũ qͦ de hereticis bapciran¬
dis scribens. in fine libelli hec locu
at. habens arbitris sui lib̾am po¬
testatẽ. Nos quantũ e nob ẽ ꝓpter
hereticos cũ collegis coep̾is nris ñ¬

Expanded text:
tate placere, quae et religiosa pariter et vera tate placere, quae et religiosa pariter et vera sunt. Caeterum scimus quosdam, quod semel imbiberunt, nolle deponere, nec propositum suum facile mutare; sed salvo inter collegas pacis et concordiae vinculo, quaedam propria, quae apud se semel sint usurpata, retinere. Qua in re non vim cuiquam facimus, aut legem damus, quin habeat in Ecclesiae administratione voluntatis suae arbitrium liberum: unusquisque sit » Ad Jubaianum quoque de haereticis rebaptizandis scribens, in fine libelli sic locutat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis n
Abbreviated transcription (Latin):
concessurꝰ. Nuiqͥd dix̃ rebaptiren¬
tur qͥ in nicholaitaꝵ. fide baptirati
st̃. uł imponant᷑ eis manꝰ qͥ eo tẽꝑe
ap̃ ꝑgamenos credidert̃. qui dis¬
ciplinã tenuert̃ balaam: Qn po¬
tius age in qͥd penitentiã: sin aut̃
ego ueniã cito tͥ. ⁊ pugnabo tecũ
rint hi qui ab hylaro instituti o
ues sine pastore esse cȩpert̾ ea de scͥp¬
turis ꝓferre quȩ beatus cypͥanus
ob hercticos rebaptirandos in epiᷤ¬
tolis sius reliquit. sciant illũ hec ñ
edidisse. siquidẽ in cõmunionem
eoꝵ ꝑmansit. qͥ sententie suȩ contͣ¬
ierant. s hortatum potiꝰ fuisse ꝓpt̃
nouatũ ⁊ alias tc̃ hereses multas
enascentes. ut quisꝗͣ. ab eis sine dã¬
no erroris sui reciꝑetur. Deniq ser¬
monẽ suũ quẽ suꝑ hac re ad stepha¬
nũ romanũ pm̃ habuit: tali fine
compleuit. Hec ad conscientiã tuã
simplici dilectione ꝑtulimꝰ: creden¬
tes etiã tͥ ꝓ religionis tue ⁊ fidei ueri¬

Expanded text:
d dixit, rebaptizentur qui in Nicolaitarum fide baptizati sunt? vel imponantur eis manus, qui eo tempore apud Pergamenos crediderunt, qui disciplinam tenebant Balaam? Quin potius, Age, inquit, poenitentiam: sin autem, ego veniam tibi cito, et pugnabo tecum rint hi qui ab Hilario instituti sunt, et oves sine pastore esse coeperunt, de Scripturis ea proferre, quae beatus Cyprianus ob Haereticos rebaptizandos in epistolis suis reliquit, sciant illum haec noedidisse. Siquidem in communione eorum permansit, qui sententiae suae contraierant: sed hortatum potius fuisse propter Novatum, et alias tunc haereses multas enascentes, ne quisquam ab eo sine damnatione erroris sui reciperetur. Sermonem denique suum, quem super hac re ad Stephanum Romanum pontificem habuit, tali fine complevit: « Haec ad conscientiam tuam,ommuni, et simplici dilectione protulimus, credentes etiam tibi pro religionis tuae et fidei veri