comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓfessus ẽ. Sic qr anima ꝑ infide¬
litate ꝑdito. & corporali uoce ꝑꝑ suꝑ¬
biam condemnato. uirtute diuina
sc̃s remigius & anime & corporis red¬
didit sanitatẽ: cunctis qui aderant
uel lecturi seu hec audituri erant
sacerdotibꝰ patenter ostendens. de
male sentiendo peccante in xꝑm. qͥ¬
ꝑ humanitatẽ ꝓximꝰ & frater nob̃
fieri dignatꝰ ẽ. quomͦ erga peccan¬
tes in se uł in eccłam. atq rebelles.
& erga post recognoscentes & peni¬
tentes debeant agere. Peccantes in¬
quit apłs coram om̃ib argue: ut ce¬
teri metũ habeant. E itẽ scͥptũ est.
Qͥ ofessus fuerit peccata sua & re¬
liquerit ea: miscđiam consequetur.
Dastores igitur eccłe penã ei debent
aniouere quã meruit: qui ñ erubuit
confiteri qđ fecit. Et xꝑc ait omni
xꝑiano. Si peccauerit in te fr̃ tuus:
increya illũ. Si penitentiã egerit:
dimitte illi. Unde in lege quoq scͥ¬
tum ẽ. Cum debet tibi quippiã fr̃
tius. & abstuleris pignus ab eo: an¬

Expanded text:
rum professus est. Sicque anima per infidelitatem perdito et corporali voce propter superbiam condempnato virtute divina sanctus Remigius et animae et corporis reddidit sanitatem, cunctis qui aderant vel lecturi seu haec audituri erant sacerdotibus patenter ostendens de male sentiendo peccante in  humanitatem proximus et frater nobis fieri dignatus est, quomodo erga peccantes in se vel in aecclesiam atque rebelies et erga post recognoscentes et paenitentes debeant agere. Peccantes, inquid apostolus, coram omnibus argue, ut ceteri metum habeant. Et item scriptum est: Qui confessus fuerit peccata sua et reliquerit ea, misericordiam consesiae penam ei debent amovere quam meruit, qui non erubuit confiteri quod fecit. Et Christus omni christiano: Si peccaverit in te frater tuus, increpa illum; si penitentiam egerit, dimitte illi. Unde in lege quoque scriptum est: Cum debet tibi quippiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, an
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus dedit.¬
ab anastasio imperatore codicel¬
los ludouicꝰ rex ꝓ consulatu accepit.
Cum quib codicellis etiã illi anasta¬
sius coronã aureã cum geminis et
tunicã blatteã misit: & ab ea die con¬
sul & augustꝰ ẽ appellatꝰ. Sed & ormis¬
da romane sedis pontifex. sco remi¬
gio antique metropolis ep̃o que tunc
temporis habebat sub se duodecim
ciuitates. & totidem ep̃os eisde pre¬
sidentes. uices suas in regno ludoui¬
ci nuper cum integra gente ad fi¬
dem conuersi ꝑ scãm eiꝰ p̃dicationẽ
dño cooꝑante & sermonẽ confirman¬
te sequentib signis: commisit hoc¬
modo. Dilectissimo fr̃i remigio: or¬
misda. Suscipientes plena fraterni¬
tatis tue congratulatione colloquia.
quib nos germane salutis tue leti¬
ficauit indiciũ. corporali cũ sꝑitalib
officiis incolumitate subnixa: con¬
gruũ esse ꝑspeximꝰ. hanc ipsã quã
mente gerimꝰ uerbis aꝑire leticiã.
Agis enim sumini docum̃ta pontifi¬

Expanded text:
er idem tempus ab Anastasio imperatore codicellos Hludowicus rex pro consulatu accepit; cum quibus codicellis etiam illi Anastasius coronam auream cum gemmis et tunicam blatteam misit, et ab ea die consul et augustus est appellatus. Sed et Ormisda Romanae sedis pontifex sancto Remigio antique metropolis episcopo, quae tunc temporis habebat sub se duodecim civitates et totidem episcopos eisdem presidentes, vices suas in regno Hludowici, nuper cum Integra gente ad fidem conversi per sanctam eius predicationem, Domino cooperante et sermonem confirmante, sequentibmodo: LIV. Dilectissimo fratri Remigio Hormisda. Suscipientes plena fraternitatis tuae congratulatione colloquia, quibus nos germanae salutis tuae letificavit indicio, corporali cum spiritalibus officiis incolomitate subnixa, congruum esse perspeximus, hanc ipsam quam mente gerimus verbis aperire laetitiam. Agis enim summi documenta pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
aut suspendenda collo. aut digito co¬
aptanda : dices ita. Non michi impe¬
dimento sint iste mutiles & sordide
ficauit se etiã mori uelle. Hanc ex¬
pecto. hanc desidero: que michi pre¬
stabit salutẽ & et̃nitatẽ. Ergo filia
in terrogans qualib potes lit teris res¬
cribe utrũ uesti huic & margarite¬
te reserues: ut sciam quid iuuemi illi
respondeã: & ut si illã desideres. si ex¬
pectas. letus possim ad te reditũ cogi¬
tare. Cum aũ tu michi rescͥpseris: tẽ
tibi & ego qui sit hic iuuenis. & qua¬
lis sit. & quid uelit. & qͥd ꝓmittat.
& quid possit. indicabo. Interim tibi
ymnũ matutinũ & serõtinũ misi. ut¬
ut te moribz suis genuerit do. Ds̃
qui te genuit hic & in et̾nũ custodi¬
at: opto filia desiderantissima. am̃.¬

Expanded text:
aut suspendenda collo aut digito coaut suspendenda collo aut digito coaptanda, dices ita: \'non mihi impedimento sint istae inutiles et sordidae ihi significauit se etiam mori uelle. hanc exspecto, hanc desidero, quae mihi praestabit salutem et aeternitatem\'. Ero, filia,ihi nullum interrogans, qualibus potes, litteris rescribe, utrum te uesti huic et margaritae reserues, ut sciam, quid iuueni illi respondeam, et ut, si illam desideras, si expectas, laetus possim ad te reditum cogitare. cum autem mihi rescripseris, tunc tibi et ego, quis sit hic iuuenis et qualis sit et quid uelit et quid promittat et quid possit, indicabo. interim tibi hymnum matutinum et serotinum misi, utut te moribus suis genuerit deo. deus, qui te genuit, hic et in aeternum te custodiat, opto, filia desiderantissima. Am
Abbreviated transcription (Latin):
oderit: tunc hec que me rogasti presta¬
bo. Post quã uocẽ filia letatꝰ exurgo.
& secretũ habens hanc ad te epsam fe¬
ci: rogans te ꝑ multas lacrimas meas.
ut te huic uest & margarite reserues:
neq miserũ senẽ tali damno tuo faci¬
as. si hanc uestẽ & hanc margaritã ñ
habueris. Testor aũ tibi filia dm̃ celi &
terre.q nichil hac margarita atq hac
ueste p̃ciosius ẽ: & tui iuris ẽ ut hanc
habeas. Tu modo quando tibi uestis
alia offeratur uł infecta uł serica uł
deaurata: dicito ei qui tibi offert. Ego
uestẽ alterã ex pecto ꝑꝑ quã pater m̃s
a me tam dui ꝑegrinat᷑. quã michi
querit : quã ñ possũ habere: si hanc
babuero. Sufficit michi lana ouis
mee: sufficit michi color quẽ natura
aitulit : sufficit michi textus insũp¬
tuosus: ceterũ uestẽ illã desidero que
dicitur ñ absumi. ñ at̾teri. ñ scindi.
At uero si tibi margarita offeratur.

Expanded text:
alteram oderit, tunc haec, quae me rogas, tibi praestaalteram oderit, tunc haec, quae me rogas, tibi praestabo.\' Post quam uocem, filia, laetus exsurgo et secretum habens hanc ad te epistolam feci, rogans te per multas lacrimas meas, ut te huic uesti et margaritae reserues neque miserum senem tali damno tuo facias, si hanc uestem et hanc margaritam non habueris. testor autem tibi, filia, deum caeli et terrae, quia nihil hac margarita atque hac ueste pretiosius est et tui iuris est, ut hanc habeas. tu modo, quando tibi uestis alia offeratur uel infecta uel serica uel deaurata, dicito ei, qui tibi offert: \'ego uestem alteram exspecto, propter quam pater meus a me tam diu peregrinatur, quam mihi quaerit, quam non possum habere, si hanc habuero. sufficit mihi lana ouis meae, sufficit mihi color, quem natura attulit, sufficit mihi textus insumptuosus. ceterum uestem illam desidero, quae dicitur non absumi, non atteri, non scindi\'. at uero, si tibi margarita offeratur
Abbreviated transcription (Latin):
tius coloribus & insumptuoso tex¬
tu uestiri : ita ut ꝑꝑ consuetudinem
purpure ꝑangustas uestes habeat:
ñ etiã purpura ipsa diffundatur in
ueste.Margarite uero quã ã me pe¬
tis natura hec ẽ. ut habere eã nemo
possit qui margaritã alterã habuerit:
qr alie margarite aut de terra aut
de mari sunt:mea aũ ut ipse uides sye¬
ciosa & p̃ciosa incomparabilis & cele¬
stis ñ dignat᷑ ibi esse ubi alie sunt. N
enim rebus meis cõnuenit cũ rebus ho¬
minis: qr qui ueste mea & margarita
utitur. in et̃nũ sanꝰ ẽ. Non febre ex¬
ardescit. ñ uulneri patet: ñ annis de¬
mutatur. ñ morte dissoluitur: equa¬
lis ẽ semꝑ & eternꝰ. Ego tñ hanc uestẽ
& banc margaritã meã petenti tibi
dabo. ut eã fiuie tuȩ ꝑferas: s prius
scire debes qͥd uelit filia tua. si se huiꝰ ue¬
stis & margarite mee dignã facit: id est
si uestes sericas & auratas & infectas
habere noluerit. Si alterã margaritã

Expanded text:
tiuis coloribus et insumptuoso textiuis coloribus et insumptuoso textu uestiri, ita ut propter consuetudinem purpuram perangustam uestis habeat, non etiam purpura ipsa diffundatur in uestem. margarita uero, quam a me petis naturae eius est, ut habere eam nemo possit, qui margaritam alteram habuerit, quia aliae margaritae aut de terra aut de mari sunt, mea autem, ut ipse tu uides, speciosa et pretiosa est, incomparabilis et caelestis est, non dignatur ibi esse, ubi aliae sunt. non enim rebus meis conuenit cum rebus hominis, quia, qui ueste mea et margarita utitur, in aeternum sanus est non febre exardescit, non uulncri patet, non annis demutatur, non morte dissoluitur—, aequalis, aeternus. ego tamen hanc uestem et hanc margaritam meam petenti tibi dabo, ut eam filiae tuae perferas. sed prius scire debes, quid uelit filia tua. si se huius uestis et margaritae meae dignam facit, id est, si uestes sericas et auratas et infectas habere noluerit, si omnem margaritam
Abbreviated transcription (Latin):
ubi audiui filia exanmari magis de¬
siderio margarite & uestis istiꝰ cepi:
& sicut ꝓstratꝰ iacebã. indeficienti
fletu & intenta oratione iuuenẽ p̃sa¬
ri cepi dicens. Dñe sc̃e miserere preci
mee: & miserere sollicitudimi & uite
mee. Si enĩ hanc uestẽ michi & marga¬
ritã ñ concedis. miser futurꝰ sum: fi¬
liam meã uiuentẽ ꝑditurꝰ sũ. Ego ꝑꝑ
hanc margaritã & uestẽ ꝑegrinari
uolo: scis dñe q tibi ñ mentior. Postꝗͣ
uocẽ meã audiuit: iubet me leuare
& ait michi. Nouerunt me p̃ces & la¬
crime tuȩ. & bñ ẽ qđ hoc credidisti:
& qr dixisti te ꝓ hac margarita ipsam
uitã tuã uelle impendere. ñ possũ eã
tibi negare: s scire debes ꝓpositũ &
uoluntatẽ meã. Uestis quã ego dedero
talis ẽ. ut si quis uoluerit ueste alia co¬
lorata & serica et aurata uti. uestem
meã capere ñ possit: sed illi dabo eam
qui contentꝰ sit ñ serico habitu. s na¬

Expanded text:
ubi audiui, filia, exanimari magis deubi audiui, filia, exanimari magis desiderio margaritae et uestis istius coepi et, sicut prostratus iacebam, indeficienti fletu et intenta oratione iuuenem precari coepi dicens: \'domine sancte, miserere preci meae et miserere sollicitudini uitae meae; si enim hanc uestem mihi et margaritam non concedis, miser futurus sum: filiam meam uiuentem perditurus sum. ego propter hanc margaritam et uestem peregrinari uolo. scis, domine, quia tibi non mentior\'. Postquam uocem meam audiuit, iubet me leuare et ait mihi: \'mouerunt me preces et lacrimae tuae et bene est, quod hoc credidisti. et quia dixisti te pro hac margarita ipsam uitam tuam uelle impendere, non possum eam tibi negare, sed scire debes propositum et uoluntatem meam. uestis, quam ego dedero, talis est, ut, si quis uoluerit ueste alia colorata et serica et aurata uti, hanc uestem meam capere non possit. sed illi dabo eam, quae contenta sit serio habitu et na
Abbreviated transcription (Latin):
grescent: Nunquid aurũ iuxta ful¬
gorẽ eiꝰ ñ liuidat: Ipsa enĩ multicolor:
& nicħ ꝓrsus comparatũ ei poterit equa¬
ri. Post que uideo margaritã. Qua uisa
statĩ concidi. Non enĩ potuerunt ocłi mei
sustinere tantũ eiꝰ colorẽ. Nam nec cęli
nec lucis nec maris nec terre species: ꝓul¬
chrnudini eiꝰ poterat comparari. & cũ
ꝓstratꝰ iacerẽ: ait michi quidã de assisten
tib. Uideo te sollicitũ & bonũ patrẽ esse.
& hanc uestẽ atq hanc margaritã filie
tuȩ desiderare:s ut magis desideres.
ostendo tibi quid adhuc hec uestis atq
margarita boni habeat. Uestis hȩc nũꝗͣ
tineis comedit᷑. ñ usu acteritur. ñ unda
inficitur. ñ ui scinditur. ñ damno amit
induitur. ñ egrotet. ñ senescat. ñ mori¬
atur. nicħ omĩno in se habet qđ sit ob¬
noxiũ corꝑi: s utenti ea nicħ accedit
qđ aut morte afferat. aut etatẽ de¬
mutet: aut impediat sanitati. Qđ

Expanded text:
grescebunt? numquid aurum iuxta fulgrescebunt? numquid aurum iuxta fulgorem eius non liuidatur? ipsi enim multicolor et nihil prorsus comparatum ei poterat aequari. post quam uidi margaritam, qua uisa statim concidi; non enim potuerunt oculi mei sustinere tantum eius colorem. nam nec caeli nec lucis nec maris nec terrae species pulchritudini eius poterat comparari. Et cum prostratus iacerem,ait mihi quidam de assisteollicitum et bonum patrem esse et hanc uestem atque hanc margaritam ad filiam tuam desiderare, sed, ut magis desideres, ostendo tibi, quid adhuc haec uestis atque margarita boni habeat. uestis haec numquam a tineis comeditur, non usu atteritur, non sorde inficitur, non ui scinditur, non damno amittinduitur, non aegrotet, non senescat, non moriatur. nihil omnino in se habet, quod sit obnoxium corpori, sed utenti ea nihil accidit, quod aut mortem afferat aut aetatem demutet aut impediat sanitatem\'. quod
Abbreviated transcription (Latin):
& ego respondi audisse me de ueste sua
et margarita. & uenisse: & si eam dig
naretur michi prestare. esse michi fili¬
am quã uehementer diligerẽ: cui hanc
uestẽ atq margaritã quererẽ. Et
inter hec prostratꝰ in faciẽ fleo pluri¬
mũ. & noctibꝰ ac diebus ingemiscens
rogo: uti audire dignaretur precem
meã. Post que idem bonꝰ iuuenis et¬
quo melius nicħ ẽ: ait michi. Nosti
hanc uestẽ atq margaritã: quã a
me lacrimis rogas. uti eã filie tue cos¬
cedã: & ego respondi illi. Dñe auditu cog¬
noui de ipsis. & fide credidi: & scio qr oꝑ¬
time sunt: & salꝰ uera ẽ hac ueste uti.
& hac margarita ornari. E stati mini¬
stris suis preceꝑit. ut michi & uestẽ hanc
& margaritã ostenderent: & confestim
ita fit. Hanc pͥmo uestẽ uidi. Uidi filia¬
uidi: qđ eloqui ñ possum. Nunꝗͥd ñ seri¬
cum scđm subtilitatẽ eiꝰ sparteũ erat :
Nunqͥd candori eiꝰ niues comparate ñ ni¬

Expanded text:
et ego respondi audisse me de ueste sua et ego respondi audisse me de ueste sua et margarita et uenisse et, si eam mihi dignaretur praestare, esse mihi filiam, quam uehementer diligerem, cui hanc uestem atque margaritam quaererem. et inter haec prostratus in faciem fleo plurimum et noctibus ac diebus gemescens rogo, uti audire dignaretur precem meam. , Post quae, quia bonus iuuenis et melius illo nihil est, ait mihi : \'nosti hanc uestem atque hanc margaritam, quam a me lacrimans rogas, uti eam filiae tuae coet ego respondi illi: \'domine, auditu cognoui de ipsis et fide credidi et scio, quia optimae sunt et salus uera est hac ueste uti et hac margarita ornari\'. et statim ministris suis praecepit, ut mihi et uestem hanc et margaritam ostenderent et confestim itafit. hanc primum uestem uidi; uidifiliauidi, quod eloqui non possum. numquid non sericum secundum subtilitatem eius spartum erat? numquid candori eius niues comparatae non ni
Abbreviated transcription (Latin):
& certũ ita habeo. Sentio enĩ quantũ p̃sen¬
tia horũ qui amantur optabilis sit: & gra
uem tibi esse absentiã meã scio: ne me
forte impiũ esse erga te existimares. qui
tam du a te abessem. excusare tibi & ꝓfec¬
tionẽ meã & moras uolui: ut intelligeres
me ñ impie tibi s uciliter deesse. Namq
cum te filiã ut unicã ita quantũ ad me ẽ
ut unammẽ babeã. & uellẽ te pulcherri¬
mam om̃ium ⁊ sanissimã uuuere: nuntia¬
tum ẽ michi esse quendã iuuenẽ habent̃e
margaritã & uestẽ inestimabilis precii.
Quã si quis ab eo possit mereri: suꝑ huma¬
nas diuitias & salutẽ & diues & saliuis fu¬
turꝰ esset. Ad hunc ergo his auditis ꝓfectꝰ
sum. Ad quẽ cũ ꝑ multas & longas & dif¬
ficiles uias uenissem: uidens eũ stat̃i ꝓci¬
di. Adest eñi tã pulcher iuuenis: ut an¬
te conspectũ eiꝰ nemo audeat consistere.
Qͥ ubi ꝓcidisse me uidit. interrogari
me iussit quid uellẽ & quid rogarem.

Expanded text:
i esse: et certum ita habeo. Sentio enim quantum praesentia horum qui amantur optabilis sit. Et quia gravem tibi esse absentiam meam scirem, ne me forte impium esse erga te existimares, qui tam diu a te abessem: excusare tibi et profectionem meam et moras volui, ut intelligeres me non impie tibi, sed utiliter deesse. Namque cum te, filia, ut unicam, ita, quantum a me est, et unanimem habeam; vellem te pulcherrimam omnium et sanissimam vivere. 2. Hitum mihi est esse quendam iuuenem habentem margaritam et uestem inaestimabilis pretii, quam si quis ab eo posset mereri, super humanas diuitias et salutem et diues et saluus futurus esset. ad hunc ergo his auditis profectus sum. Ad quem cum per multas et longas et difficiles uias uenissem, uidens eum statim procidi. adest enim tam pulcher iuuenis, ut ante conspectum eius nemo audeat consistere. qui ubi procidisse me uidit, interrogare me iussit, quid uellem et quid rogarem.
Abbreviated transcription (Latin):
enim tunc alaricꝰ rex gothorũ commo¬
rabat᷑: & sic ꝑ pagũ turonicũ ꝑgens. &
reuerentiã beato martino atq sc̃o hy¬
lario exhibens. sicut locis suis lector in¬
ueniet: cum alarico rege gothorũ in
lum conseruit. Illis qz inter se com¬
pugnantib: gothi cũ rege suo nimis
collisi terga uerterunt. Ludonicꝰ sicut
solebat uictor extitit. Cumq alaricũ
interficeret. duo gochi cum contis eum¬
ex aduerso in latera feriunt: s ꝓꝑter
loricã qua indutꝰ erat ledere nequi¬
uerunt: magis aũ dñs lorica fidei in¬
dutũ ꝑ orationẽ sc̃i remigii patris &
patroni sui adiuuit eũ. Patrata siqui¬
dem uictoria. & multis ciuitatibus
sue ditioni subiugatis. usq tolosã
ꝑrexit: & thesauros alarici accipiens.
ꝑ equolisinã transiit ciuitatẽ: cuius
muri ante conspectũ eiꝰ corruerunt.
Interfectis ergo gothis arrianis qui
ibi erant: cum głosa uictoria de
multis ciuitatib ad ꝓpria rediit.

Expanded text:
enim tunc Alaricus rex Gothorum commoenim tunc Alaricus rex Gothorum commorabatur, et sic per pagum Turonicum pergens, et reverentiam sancto Martino atque beato Hilario exhibens, sicut locis suis lector inveniet, cum Alarico rege Gothorum in lum conseruit. Illisque inter se compugnantibus, Gothi cum rege suo nimis collisi, terga verterunt. Ludovicus, sicut solebat, victor xstitit. LII. Cumque Alaricus interficeret, duo Goex adverso in latera feriunt, sed propter loricam qua indutus erat ledere nequiverunt; magis autem Dominus lorica fidei indutum per orationem sancti Remigii patris et patronis sui adiuvit eum. Patrata siquidem victoria et multis civitatibus suae ditioni subiugatis, usque Tolosam perrexit, et thesauros Alarici accipiens, per Equolisinam civitatem, cuius muri ante conspectum eius corruerunt, interfectis Gothis Arrianis, qui ibi erant, cum gloriosa victoria de multis civitatibus ad propria rediit.
Abbreviated transcription (Latin):
beati remigii in aurelianis ciuitate
ep̃oꝵ sinodũ conuocauit. In quo con¬
uentu: multa utilia constituta fuere.
Rex quoq deuotissimꝰ ꝑgens contra
alaricũ arrianũ: bñdictionẽ petiit a sc̃o
remigio. Cui & bñdictionẽ dedit: et
uictoriã in uerbo xꝑi spopondit. Dedit¬
q illi plenũ uas qđ uulgaris consuetu¬
do flasconẽ appellat. de uino qđ bñ¬
dixit. sicut etiã fecerat quando post
baptismũ contra gundebaudũ ꝑrexe¬
rat: p̃cipiens illi ut tam longe ad bel¬
lum ꝓcederet. quamdiu illi & suis quib
inde dare uellet. illud uinũ de p̃dicto
flascone ñ deficeret. Bibit ergo inde¬
rex ac regalis familia. & numerosa tur¬
ba popłi: & exinde uberrime satiant᷑.
Ꝙ uas iuni detrim̃tũ ñ patitur: s bñ¬
dictione di ꝑ scm remigiũ indita. mo¬
re fontis inundatione replet᷑. Mouit
aũ rex cunctũ exercitũ suũ de populo
francorũ uersus pictauis ciuitatẽ. ibi

Expanded text:
beati Remigii in Aurelianis civitate beati Remigii in Aurelianis civitate episcoporum synodum convocavit, in quo conventu multa utilia constituta fuere. Rex quoque devotissimus pergens contra Alaricum Arrianum benedictionem petiit a sancto Remigio, cui et benedictionem dedit et victoriam in verbo Christi spopondit. Deditque illi plenum vas, quod vulgaris consuetudo flasconem appellat, de vino quod benedixit, – sicut etiam fecerat, quando post baptismum contra Gundebaudum perrexerat, – precipiens illi, ut tam longe ad bellum procederet, quandiu illi et suis, quibus inde dare vellet, illud vinum de predicto flascone nrex, ac regalis familia et numerosa turba populi, et exinde uberrime satiantur: et vas vini detrimentum non patitur, sed benedictione Dei, per sanctum Remigium indita, more fontis inundatione repletur. Movit autem rex cunctum exercitum suum de populo Francorum, versus Pictavos civitatem: ibi
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. Mlaricꝰ uero cum ꝑ pater¬
num uellet ludouicũ decipere. a pater¬
no exploratis quȩ circa eum erant. &¬
de thesauris eiꝰ ingenio subarratis: il¬
lusus est. xix.
Qomodo ludouicus rex in parisius ciuitate
sedem suã constituit : & de uino bñdicto qđ en con¬
tra alaricũ ꝑgenti. sc̃s remigius dedit.
n dieb illis rex ludouicꝰ cum uenisset
parissus ciuitatẽ. ubi sedem suã consti¬
Atuit : ait ad reginã. & ad popłm suũ.
Satis michi molestũ ẽ: qđ gothi arria¬
ni partẽ optimã galliarũ tenent. Ea¬
mus cum cdi auxilio & eiciamꝰ eos de
ipsa terra : nr̃isq ditionib qr ualde
bona ẽ eam subiciamꝰ: habentes iusti¬
ciã aduersus alaricũ ad quẽ ꝓ amicitie
conditione legatũ direximꝰ: ꝑ quẽ nos
decipere uoluit. Placuit hoc consiliũ ꝓce¬
rib francorũ. Tunc ꝑ consiliũ regine sue
fecit eccłam in honore apłor petri et
pauli in parisius ciuitate: & ꝑ consiliũ

Expanded text:
mandavit. Alaricus vero cum per Patermandavit. Alaricus vero cum per Paternum vellet Hludowicum decipere, a Paterno, exploratis quae circa eum erant et thesauris eius ingenio subarratis, illusus est. 19.Quomodo Hludowieus rex in Parisii civitate sedem suam constituit, et de vino benedicto, quod ei contra Alaricum pergenti sanctus Remigius dedit.In diebus illis rex Hludowicus cum venisset Parisius civitatem, ubi sedem suam constituit, ait ad reginam et ad populum suum: 'Satis mihi molestum est, quod Gothi Arriani partem obtimam Galliarum tenent. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos de ipsa terra nostrisque ditionibus, quia valde bona est, eam subiciamus, habentes iustitiam adversus Alaricum, ad quem pro amicitiae conditione legatum direximus, per quem nos decipere voluit'. Placuit hoc consilium proceribus Francorum. Tunc per consilium reginae suae fecit aecclesiam in honore apostolorum Petri et Pauli in Parisius civitate et per consilium
Abbreviated transcription (Latin):
udouicus rex
cum di bñdictione ꝑ scm remigium
accepta. de uictoria sibi ab eo p̃dicta.
securꝰ. & in mandatis accipiens ut tam diu
ad dimicandũ ꝑgeret. quamdiu illi bñ-¬
dictũ uinũ sibi ab eo datũ in cotidiano
usu pota ndũ sufficeret: iter arripuit
contra gundebaudũ & godegislũ frẽm
eiꝰ. cõmoto exercitu maximo: & burgun¬
diones cum ingenti multitudine uener̃t
contra eũ suꝑ oscharã fluuiũ secus ca¬
strũ qđ diuon dicitur: ibiqr inter se
atrociter confligentes.gundebaudus ac
godegislus cum burgundionib terga
uerterunt: & uix fuga lapsi euaserunt.
Ludouico ut solebat existente uictore.
gundebaudus se in auinione reclusit:
& ꝑ arediũ consiliariũ suũ pacẽ a ludo¬
uico expetiit. Ludouicꝰ uero ablatis
thesauris cum preda maxima & fran¬
corũ exercitu: ad ꝓpria ẽ reuersus.
Et mittens legatũ nomine paternũ
uirũ industriũ ad alaricũ regẽ gotho¬
rum: de amicitie inter eos conditione

Expanded text:
udowicus rex cum Dei benedictione per sanctum Remigium accepta, de victoria sibi ab eo predicta securus et in mandatis accipiens, ut tandiu ad dimicandum pergeret, quandiu – illi benedictum vinum, sibi ab eo datum, in cotidiano usu potatum sufficeret, iter arripuit contra Gundebaudum et Godegislum, fratrem eius, commoto exercitu maximo. Et Burgundiones cum ingenti multitudine venerunt contra eum super Oscharam fluvium, secus castrum quod Divion dicitur, ibique inter se atrociter confligentes, Gundebaudus et Godegislus cum Burgundionibus terga verterunt et vix fuga lapsi evaserunt. Hludowico, ut solebat, existente victore, Gundebaudus se in Avione reclusit et per Aredium consiliarium suum pacem a Hludowico expetiit. Hludowicus vero, ablatis thesauris, cum preda maxima et Francorum exercitu ad propria est reversus. Et mittens legatum nomine Paternum virum industrium ad Alaricum regem Gothorum, de amicitiae inter eos conditione
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatib minime concurrant: &¬
si eis necessaria p̃sentis uite ñ tribu¬
unt : neq libenter audiunt᷑. Egen-¬
tis et enĩ mentẽ doctrine sermo ñ pe¬
netrat: si hunc apd̃ eiꝰ animũ manus
nuscdĩe ñ comm̃dat. Tunc aũ uerbi
semen facile germinat: quando in au¬
dientis pectore pietas p̃dicantis ri¬
gat. Unde rectorẽ necesse ẽ. ut inte¬
riora possit infundere. cogitatione in¬
noxia etiã exteriora ꝓuidere. Hanc
pastorũ sollicitudinẽ: paulꝰ excitat
dicens. Qͥ suore & maxime domesti¬
corũ curã ñ habet. fidem negauit :¬
& est infideli deterior. Quȩ beati re¬
mĩgii sollicitudo quantũ dño placue¬
rit: miracło ostenso in eũ qui etꝰ bonis
oꝑib inuidebat. euidenter ostendit.

Expanded text:
necessitatibus minime concurrant: et necessitatibus minime concurrant: et si eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, neque eos libenter audiant. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est, ut interiora possit infundere cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Hanc pastorum sollicitudinem Paulus excitat dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli deterior. Quae beati Remigii sollicitudo quantum Domino placuerit, miraculo ostenso in eum qui eius bonis operibus invidebat, evidenter ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dens qđ multi ad laudẽ sc̃i remigii
hoc ꝓ religione tenebant: manu ip̃sã
petrã de cauerna extrahere uoluit.
Qđ ñ ualens securi ipsum ꝑtusum
ampliare temptauit: & eleuans se
curĩ ut fustẽ ꝑcuteret. dextera ma¬
nus illiꝰ exaruit: & ocłoꝵ lum̃ ami¬
sit: & qui famã sc̃i remigii ex tingue¬
re uoluit. laudis uenerationẽ adauxit.
In hac sollicitudine quã sc̃s remigiꝰ de
pice locis religiosis remensis eccłe suo uł
successorũ suoꝵ tempore consulendis sa¬
tegit. rectorib eccłe patenter ostendit:
quia internorũ sollicitudinẽ ñ relinquen¬
tes. exteriorũ ꝓuidentiã ñ debent minu¬
ere: ne aut exteriorib dediti. ab inti¬
mis corruant: aut solis interiorib occu¬
pati quȩ foris debent ꝓximis ñ impen¬
dant : s sic sibimet ad sꝑitualia. ua¬
cent. ut exteriorũ administrationẽ
ñ relinquant: ne cum curare corpora¬
lia funditus negligunt. subditorum

Expanded text:
dens, quod multi ad laudem sancti Remigii dens, quod multi ad laudem sancti Remigii hoc pro religione tenebant, manu ipsam petram de caverna extrahere voluit. Quod non valens, securi ipsum pertusum ampliare tentavit; et elevante eo securim, ut fustem percuteret, dextera manus illius exaruit, et oculorum lumen amisit: et qui formam sancti Remigii exstinguere voluit, laudis venerationem adauxit. In hac sollicitudine, quam sanctus Remigius de pice locis religiosis Rhemensis ecclesiae, suo vel successorum suorum tempore consulturus sategit, rectoribus ecclesiae patenter ostendit, quia internorum sollicitudinem non relinquentes, externorum providentiam non debent minuere, ne aut exterioribus dediti, ab intimis corruant, aut solis interioribus occupati, quae foris debent, proximis non impendant. Sed sic sibimet ad spiritualia vacent, ut exteriorum administrationem non relinquant; ne cum curare corporalia jam funditus negligunt, subditorum
Abbreviated transcription (Latin):
artẽ etiã maximã quirit.¬
silue in uosago precio comparauit. &¬
mansioniles ibidem consticuit: qui ab
aquis suꝑ quas constituti sunt cosla &
gleni uocantur: hominesqz in eisdem
mansionilib de uicina episcopii uilla
que berna dicitur. a francis sibi data
manere disposuit: ut picẽ annuatim
religiosis locis eccłe remensis admini¬
strarent: quib & pensam dedit quȩ
usq hodie ab incolis ipsorũ locorũ ha¬
betur. cum qua debitũ suũ exsoliun:
ipsiꝰ q comparationis sue fines ꝑ gy¬
rum adeo exterminauit: ut & om̃i¬
bus uidentib pateat ipsa extermi¬
natio: & aꝓgenie in ꝓgenies hactenꝰ
ipse exterminationes ab eo facte no¬
minetenꝰ uocitent᷑ ac designentur.
In quib exterminationib quodã lo¬
co in fuste cauo manu sua petrã misit:
quã om̃s qui uolunt manũ in cauerna
in qua petra posita ẽ ponere possunt.¬
& ipsam petrã uoluere: et eã a cauer¬
na nullo ingenio ualent extrahere.
Post quȩdã uero t̾empora quidã inui¬

Expanded text:
artem etiam maximam silvae in Vosago pretio comparavit, et mansioniles ibidem constituit, qui ab aquis, super quibus constituti sunt, Cossa et Gleni vocantur: hominesque in eisdem mansionilibus de vicina episcopi villa, quae Berna dicitur, a Francis sibi data, manere disposuit, ut picem annuatim religiosis locis ecclesiae Rhemensis administrarent: quibus et pensam dedit, quae usque hodie ab incolis ipsorum locorum habetur, cum qua debitum suum exsolvunt. Ipsius quoque comparationis suae fines per gyrum adeo exterminavit, ut et omnibus videntibus pateat ipsa exterminatio, et a progenie in progenies hactenus ipsae exterminationes, ab eo factae, nomine tenus vocitentur ac designentur. In quibus exterminationibus quodam loco in fuste cavo manu sua petram misit, quam omnes qui volunt manum in caverna, in qua petra posita est, ponere, possunt et ipsam petram volvere, et eam a caverna nullo ingenio valent extrahere. Post quaedam vero tempora quidam invi
Abbreviated transcription (Latin):
dit dñs pluuiã suꝑ terrã. iuxta uer¬
bum dñi qđ locutꝰ ẽ in manu helye:
& flascones uini ñ defecerunt. usquequo
do cooperante patratis uictoriis rex
reuersus fuit ad ꝓpria. iuxta uer¬
bum dñi qđ locutꝰ ẽ in manu remi¬
sius imperator codicellos ꝓ consulatu misit:
& ormisda ꝑapa scõ remigio uices suas in reg¬
no ludouici cõmisit: & de morte ludouici regis:¬

Expanded text:
dit Dominus pluviam super terram, iuxta verbum Domini, quod locutus est in manu Heliae; et flascones vini non defecerunt, usque quo, Deo cooperante, patratis victoriis, rex reversus fuit ad propria, iuxta verbum Domini quod locutus est in manu Remisius imperator codicellos pro consulatu misit, et Ormisda papa sancto Remigio vices suas in regno Hludowici commisit, et de morte Hludowici regis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad hoc in ep̃atus gradũ constitutꝰ ẽ.
ut alioꝵ aminas ad humilitatẽ reducat.
qđ ille qui ueritatẽ docet alios. sem& ipsũ
docere nec me qͦqz deprecante consensit.
Itẽ post aliqua. Qͥs rogo in hoc tã ꝑuer¬
so uocabulo nisi ille ad imitandũ ꝓponit᷑.
qui despectis angłoꝵ legionib secũ soci¬
aliter constitutis. ad culmen conatus ẽ
singularitatis erumpere: ut nulli sub¬

Expanded text:
qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est, qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est, ut aliorum animas ad humilitatem reducat: quod ille qui veritatem docet alios, semetipsum docere, nec, me quoque deprecante, consensit. » Item post aliqua: so vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli sub
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩpotentẽ dñm ꝑ inauis głȩ tumorẽ.
atq contra statuta p̾atrũ. suã ceriuce
erigit: in omi potente dño confido. qr
tu gestũ sit: sabinano diacono ac res¬
ponsali meo subtilius indicaui.
pore quo fraternitas ur̃a in sacerdotali honore
ꝑducta ẽ : quantã ȩcełaꝵ pacẽ atq concor¬
diã inuenerit. recolit. S quo ausu. quo ue
tumore nescio nouũ sibi conata ẽ nomen ar¬
ripere : unde omĩum fr̃m corda potuissent
ad scandalũ ꝑuenire. Qua in re uehement̃
adiniror : qr ne ad ep̃atũ uenire potuisses
fugisse te uelle memini. Quẽ tñ adeptum.
ita exercere desideras : acsi ad eũ ambitio¬
so desiderio decurrisses. Qͥ enĩ inclignũ te
esse fatebaris. ut ep̃s dici debuisses: ad hoc
appetas solꝰ appellari. & paulopost. Uere
eñĩ flens dico. atq ex intimo uiscerũ do¬
lore peccatis meis reputo: qđ ille m̃s fr̃
nunc usq reduci ad humilitatẽ ñ ualuit:

Expanded text:
omnipotentem Deum per inanis gloriae tumorem, omnipotentem Deum per inanis gloriae tumorem, atque contra statuta Patrum, suam cervicem erigit, in omnipotente Domino confido, quia tu gestum sit, Sabiniano diacono ac responsali meo subtilius indicavi. pore quo fraternitas vestra in sacerdotalem honorem provecta est, quantam ecclesiarum pacem atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, quove tumore, nescio, novum sibi conata est nomen arripere, unde omnium fratrum corda potuissent ad scandalum pervenire. Qua in re vehementer admiror, quia, ne ad episcopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: quem tamen adeptum ita exercere desideras, ac si ad eum ambitioso desiderio concurrisses. Qui enim indignum te esse fatebaris, ut episcopus dici debuisses, ad hoc appetas solus appellari. » Et paulo post: « Vere enim flens dico, atque ex intimo viscerum dolore peccatis meis reputo, quod ille meus frater, nunc usque reduci ad humilitatem non valuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotũ honor adimit᷑ : dum ab uno sibi
dementer arrogat᷑. Certe ꝓ beati petri
apłoꝵ pͥncipis honore. ꝑ uenerandam
calcidonensem synodũ romano pontifici
oblatũ ẽ: s nulsꝰ eoꝵ unquã hoc singula¬
ritatis nomine uti consensit: ne dũ pri¬
uatũ aliqͥd daret᷑ uni: honore debito sa¬
cerdotes priuarent᷑ nniuersi. Qͥd ẽ gͦ qđ
nos huiꝰ uocabuli głam & oblatã ñ que¬
rimꝰ : & alter sibi hanc arripere etiam
ñ oblatã presumit:Ille gͦ magis ẽ piis¬
simorũ dñoꝵ preceptione flectendus.
qui preceptis canonicis obehentiã pre
corde tumet: qui gaudere de nomine
singularitatis appetit: qui honorari
uocabulũ suꝑponit. Ecce om̃s hac de
re scandalũ patimur. Ad uiã igitur rec¬
tam reuertat᷑ autor scandali: & om̃ia
sacerdotũ iurgia cessabunt. Ego enim
cunctoꝵ sacerdotũ seruus sũ: in qnͣtũ
ipsus acerdotaliter uiuunt. Nã qͥ contra

Expanded text:
sacerdotum honor adimitur, dum ab uno sibi sacerdotum honor adimitur, dum ab uno sibi dementer arrogatur. Certe pro beati Petri apostolorum principis honore, per venerandam Chalcedonensem synodum Romano pontifici oblatum est. Sed nullus eorum unquam hoc singularitatis nomine uti consensit, ne dum privatum aliquid daretur uni, honore debito sacerdotes privarentur universi. Quid est ergo quod nos hujus vocabuli gloriam, et oblatam, non quaerimus, et alter sibi hanc arripere etiam non oblatam praesumit? Ille ergo magis est piissimorum dominorum praeceptione flectendus, qui praeceptis canonicis obedientiam pracorde tumet, qui gaudere de nomine singularitatis appetit, qui honori vocabulum superponit. Ecce omnes hac de re scandalum patimur. Ad viam igitur rectam revertatur auctor scandali, et omnia sacerdotum jurgia cessabunt. Ego enim cunctorum sacerdotum servus sum, inquantum ipsi sacerdotaliter vivunt. Nam qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
qui in pauimento & cinere flentes iacere
debuer̃t. uanitatis sibi nomina expetunt:
& nouis ac ꝓphanis uocabulis głant᷑. Nun¬
Nungiͥcd specialem inuriã uindico: S cau¬
sam omĩpotentis dĩ : causã uniuersalis ec¬
clesie. Qͥs iste ẽ qui contra statuta eugłi
ca. contra canonũ decreta. nouũ sibi nom̃¬
usurpare presumit: Utinã uł sine im
minutione unus sit: qui esse appetit uni¬
uersus. & certe multos constantinopoli¬
tane eccłe in hereseos uoraginẽ cecidisse
nouimus sacerdotes: & ñ solũ hereticos.
ss etiã heresiarchas factos. Inde quippe
nestoriꝰ: qui mediatorẽ q & hominum
xp̃m it̃m duas esse ꝑsonas existimans.
usq ad iudaicã ꝑfidia erupit. Inde ma¬
cedomiꝰ : qui consubstantialem patri &
illud nomen in ea eccła sibi quisquam
suo corruit : qnando is qui appellat᷑ unuer¬
salis caditt S absit a xp̃ianis cordibꝰ no¬
men istud blasphemiȩ : in quo omĩum

Expanded text:
qui in pavimento et cinere flentes jacere qui in pavimento et cinere flentes jacere debuerunt, vanitatis sibi nomina expetunt, et novis ac profanis vocabulis gloriantur. NunNunquid specialem injuriam vindico? causam omnipotentis Dei, causam universalis Ecclesiae? Quica, contra canonum decreta, novum sibi usurpare nomen praesumit? Utinam vel sine aliorum imminutione unus sit, qui vocari appetit universalis. Et certe multos Constantinopolitanae Ecclesiae in haereseos voraginem incidisse novimus sacerdotes, et non solum haereticos, sed etiam haeresiarchas factos. Inde quippe Nestorius, qui Mediatorem Dei et hominum Jesum Christum duas esse personas existimans, usque ad Judaicam perfidiam erupit. Inde Macedonius, qui consubstantialem Patri etillud nomen in ea Ecclesia sibi quisquam suo corruit, quando is qui appellatur universalis cadit. Sed absit a cordibus Christianis nomen istud blasphemiae, in quo omnium
Abbreviated transcription (Latin):
dirigit scͥbens. Apłice sedis beniuolentia.¬
fraternitati tuę quã in rauennati eccła
gubernationis constat suscepisse officiũ.
uali usum preuidimꝰ concedendũ: quo¬
ñ aliter uti memimeris. nisi in ꝓpria tuȩ ciui¬
tatis. dimissis iã filiis eccłe : ꝑcedens a salu¬
tatorio. add sacra missapũ sollemnia celebras¬
cia. ꝑactis uero missis: id in salutatorio rur¬
sum curabis deponere. Extra eccłam uero
ñ aliter illo tibi nisi quater in anno: in leta¬
niis quas ad decessorẽ tuũ ioħem ex pressi

Expanded text:
rmitano. Apostolicae sedis benevolentifraternitati tuae, quam Panormitanae Ecclesiae speculatoris constat suscepisse officium, pallii usum praevidimus concedendum, non aliter te uti memineris, nisi in propria tuae civitatis dimissis jam filiis Ecclesia, procedens a salutatorio ad sacra missarum solemnia celebranda; peractis vero missis, idem in salutatorio rursum curabis deponere. Extra Ecclesiam vero non amplius illo tibi, nisi quater in anno, in litaniis quas ad decessorem tuum Joannem expressi
Abbreviated transcription (Latin):
.xi. fr̃ im̃e recogita : diem tuȩ uocationis
attende: quas rationes de sarcina ep̃atꝰ
redditurꝰ es considera. E menda illos mo¬
res notarii: uide qͥd in lingua. qͥd in actu
ep̃m deceat. Esto totꝰ purus fr̃ib tuis: ñ
aliuq̃ loquaris. aliud in corde habeas:
nec aipetas ultra uideri quã es: ut pos¬
pexit. eode anno iuxta qđ gregoriꝰ
ei predixerat. diem suȩ uocationis dũ ñ
attendit incurrit : & ante tumidus
crepuit : quã meruisset amictu pallii
saturari. Cuiꝰ rei gr̃a gregoriꝰ uisitatio¬
nem rauennatis eccłe seuero ficulino ep̃o
scdđ̃m consuetudinẽ priscã cõmittens.

Expanded text:
issime, recogita; diem tuae vocationis attende; quas rationes de sarcina episcopatus redditurus es, considera. Emenda illos mores notarii; vide quid in lingua, quid in actu episcopum deceat. Esto totus purus fratribus tuis. Non aliud loquaris, aliud in corde habeas; nec appetas ultra videri, quam es, ut pospexit, eodem anno, juxta quod Gregorius ei praedixerat, diem suae vocationis, dum non attendit, incurrit; et ante tumidus crepuit, quam meruisset amictu pallii saturari. Cujus rei gratia Gregorius visitationem Ravennatis ecclesiae Severo, Ficulino episcopo, secundum consuetudinem pr
Abbreviated transcription (Latin):
eũ corripuit qui suꝑbit: s me potiꝰ ab in¬
tentione mea declinare uoluit. qui in hac
a predicto fr̃e & consacerdote meo. contra
eugłicã sententiã. contra qͦq beatũ petrũ¬

Expanded text:
eum corripuit qui superbit, sed me potius ab ineum corripuit qui superbit, sed me potius ab intentione mea declinare voluit, qui in hac a praedicto fratre et consacerdote meo contra Evangelicam sententiam, contra beatum qu
Abbreviated transcription (Latin):
qui iuxta egregii predicatoris uocẽ. ꝑ dulces ser¬
mones & bñdictiones seducunt corda in nocen¬
tiũ. Qͥ ueste quidẽ despect st̃. ss corde tumert:
& quasi in hoc mundo cuncta despiciunt:
s tñ ea quȩ mundi st̃ cuncta simul adiꝑisci
querunt. Qͥ indignos se om̃ib hominib fa¬
tent᷑: s pͥuatis uocabulis contenti esse ñ pos¬
sunt : ꝗr illud appetunt. unde om̃ib dignio¬
dico qr piissimi dñi scͥpta susceꝑi: ut fr̃i &
consacerdoti meo ioħi debeã esse pacificus.
& quide sic religiosũ dñm decuit ut saceydo¬
ti ista preciꝑet: s cũ se noua presũptione
atq suꝑbia idẽ fr̾r m̃s uniuersalẽ ep̃m aꝑ¬
pellet. it a ut sc̃e memorie decessoris mei tẽ¬
pore ascͥbi se in sẏnodo tali hoc suꝑbo uo¬
cabulo faceret. quãuis cuncta illiꝰ sẏnodi
sede apłica contradicente soluta sint. t̾ste
michi aliꝗͥd serenissimꝰ dñs inuit. qđ ñ

Expanded text:
qui, juxta egregii praedicatoris qui, juxta egregii praedicatoris mones et benedictiones seducunt corda innocentium, qui veste quidem despecti sunt, sed corde tument. Et quasi in hoc mundo cuncta despiciunt, sed tamen ea quae mundi sunt cuncta simul adipisci quaerunt. Qui indignos se omnibus hominibus fatentur, sed privatis vocabulis contenti esse non possunt, quia illud appetunt unde omnibus digniodico quia piissimi domini scripta suscepi, ut fratri et consacerdoti meo Joanni 751 debeam esse pacificus. Et quidem sic religiosum dti ista praeciperet. Sed cum se nova praesumptione atque superbia idem frater meus universalem episcopum appellet, ita ut sanctae memoriae decessoris mei tempore adscribi se in synodo tali hoc superbo vocabulo faceret: quamvis cuncta illius synodi, sede apostolica contradicente, soluta sint, triste mihi aliquid serenissimus dominus innuit, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
qui uixta morẽ ꝓ responsis eccłasticis faci¬
endis imꝑatorib adherebat : cũ eo missaꝵ
sollemina celebrare ꝓhibuit. Cuiꝰ sententĩã
beatꝰ qͦq gregorius sequens. predictũ ioħem
sepe cõmonitũ acquiescere differente senten¬
tia pari multauerat.: om̃ib qs pontificib
sub interminatione ꝓprii honoris manda¬
uerat. ne unquã uniuersalis ꝓphanũ uo¬
cabulũ aut scͥberent. aut subscͥptũ susci¬
ẏpocrisin consensum auarissimi imꝑatoris
redimens: optinuit ut imꝑator grego¬
rio scͥberet. quo sibi pacificꝰ extitisset.
Quaꝑꝑ ipse imꝑatrici constantine inter
aliqua scͥbit dicens. Sabiniano diacono res¬
ponsali meo scͥbente cognoui: in causis
beati petri apłoꝵ pͥncipis. contra qͦs dã
suꝑbe humiles. ficte blandos: quantã se
iusticie ur̃e serenitas impendat. Unde
adhuc peto: ut nulliꝰ preualere contra
ueritatẽ y pocrisin ꝑmittatis. Qͥ a st̃ qͥda

Expanded text:
qui juxta morem pro responsis ecclesiasticis faciqui juxta morem pro responsis ecclesiasticis faciendis imperatoribus adhaerebat, cum eo missarum solemnia celebrare prohibuit. Cujus sententiam beatus quoque Gregorius sequens, praedictum Joannem saepe commonitum acquiescere differentem, 112 sententia pari mulctaverat, omnibusque pontificibus sub interminatione proprii honoris mandaverat, ne unquam universalis profanum vocabulum aut scriberent, aut scriptum suscihypocrisim consensum avarissimi imperatoris redimens, obtinuit ut imperator Gregorio scriberet, quod sibi pacificus extitisset. Quapropter ipse imperatrici Constantinae inter aliqua scribit, dicens: Sabiniano, diacono responsali meo, scribente, cognovi, in causis beati Petri apostolorum principis, contra quosdam superbe humiles, ficte blandos, quanta se justitia vestra serenitas impendat. Unde adhuc peto ut nullius praevalere contra veritatem hypocrisim permittatis: quia sunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tib. ex quorũ suggestione ut consilio
imꝑator : ut nullꝰ qui actionẽ publicã
egit. nullꝰ qui optio uł manu signatus.
uł inter milites habitꝰ. ei in monasterio
conuerti liceat: nisi forte militia eiis
fuerit expleta. Quam legẽ pͥmũ sic̃ hi dict̃
qui leges neteres nouerunt: uilianꝰ ꝑtulit.
De quo scimꝰ om̃s quantũ do auersus fuit.
onfortabat insaniã iudicũ siue fouebat
ioħs tunc ex monacho regie urbis anti¬
stes: qui eo tempore quo gregoriꝰ a pelagio
presule destinatꝰ apocrisi ariꝰ penes constan¬
tinopolim morabat᷑. fugere se summũ sacer¬
dotiũ quasi humiliter finxit: s eo susceꝑto
usq adeo in suꝑbia dolose mentis excreuit.
ut ex causa alia occasionẽ querens synodũ
faceret: in qua uniuersalem appellare se¬
conatꝰ ẽ. Qđ mox papa pelagiꝰ ut agnouit:
directis epłis ex autoritate sc̃i petri apłi
eiuscde sẏnodi acta cassauit. Diaconẽ uero

Expanded text:
tibus, ex quorum suggestione vel consilio tibus, ex quorum suggestione vel consilio imperator, ut nullus qui actionem publicam egit, nullus qui officio vel manu signatus, vel inter milites habitus est, ei in monasterio converti liceat, nisi forte militia ejus fuerit expleta. Quam legem primum, sicut hi dicunt, qui leges veteres noverunt, Julianus protulit, de quo scimus omnes, quantum a Deo aversus fuerit. » 51. Confortabat insaniam judicum, sive fovebat Joannes, tunc ex monacho regiae urbis antistes, qui eo tempore, quo Gregorius a Pelagio praesule destinatus apocrisiarius penes Constantinopolim morabatur, fugere se summum sacerdotium quasi humiliter finxit; sed eo suscepto, usque adeo in superbiam dolosae mentis excrevit, ut causa alia occasionem quaerens, synodum faceret, in qua se universalem appellare conatus est. Quod mox papa Pelagius ut agnovit, directis epistolis ex auctoritate sancti Petri apostoli, ejusdem synodi acta cassavit. Diaconum vero,
Abbreviated transcription (Latin):
orro mauricio tunc me simul.¬
auarissimo simulq rapacissimo pͥncipi.
suggestionib immicoꝵ. suoꝵ funestissimã le¬
gem ferenti. ut nulli militũ qui uidelicet in
manꝰ signatus fuisset. conuerti liceret: int̃
cet̾a sic respondit. Ad hoc potestas suꝑ om̃s
homines pietati dñoꝵ meoꝵ cęlitꝰ data ẽ.
ut qui bona appetunt adiuuent᷑: ut celoꝵ
uia largiꝰ pateat: ut terrestre regnũ ce¬
ut ei qui semel in terrena militia signatꝰ
fuerit. nisi aut expleta militia. aut ꝓ
debilitate corꝑoris repulsus: xꝑo milita
torẽ. ñ solũ hoc. sed etiã patrẽ imꝑatorũ
feci: sacerdotes meos tuȩ manui cõmisi:
& tu a meo seruitio milites tuos subtra¬
his: Responde gͦ piissime dñe seruo tuo:
quid uenienti & hec dicenti responsurꝰ es
in iudicio dño tuo. & post pauca. Re¬
quirat rogo dñs m̃s quis prior imꝑatoꝵ
talẽ legẽ dederit: & subtiliꝰ estimet si de
post aliqua. Peccatis inquit meis facien¬

Expanded text:
orro Mauritio tunc avarissimo simulque rapacissimo principi, suggestionibus inimicorum suorum funestissimam legem ferenti, ut nulli militum, qui videlicet in manu signatus fuisset, liceret converti, inter caetera sic respondit: « Ad hoc potestas super omnes homines pietati dominorum meorum coelitus data est, ut qui bona appetunt, adjuventur, ut coelorum via largius pateat, ut terrestre regnum coe dicitur, ut ei, qui semel in terrena militia signatus fuerit, nisi aut expleta militia, aut pro debilitate corporis repulsus, Domino nosttorem, nec solum hoc, sed etiam patrem imperatorum feci. Sacerdotes meos tuae manui commisi, et tu a meo servitio milites tuos subtrahis? Responde, rogo, piissime domine, servo tuo, quid venienti et haec dicenti responsurus es in judicio Domino tuo? » Et post pauca: « Requirat, rogo, Dominus meus, quis prior imperator talem legem dederit, et subtilius aestimet, si dapost aliqua: « Peccatis, inquit, meis facien
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃ros. in suis ordinib suscipe. eisqz quie¬
tem prebe: aut si hoc fortasse nolueris. om̃i
altercatione postposita. de eoꝵ causa sta¬
tuta maiorũ aut canonũ terminos custo¬
di. Si uero neutrũ feceris. nos quide rixã
inferre nolumꝰ : s tñ uenientẽ a uob̃ ñ de¬
uitamꝰ. Qͥd aũ de ep̃is qui uerberib ti¬
meri uolunt. canones dicant: bñ frater¬
nitas ur̃a nouit. Pastores et enĩ facłi sumꝰ.
ñ ꝑsecutores. & egregiꝰ predicator dicit.
Argue. obsecra. increpa: cũ om̃i patientia &
doctrina. Noua uero atq inaudita ẽ ista pre¬
dicatio: quȩ uerberib exigit fidem.
tẽ sabiniano diacono constantinopolitano.
De causa fr̃is nr̃i uiri reuerentissimi ioħis
ep̃i constantinopolitani. duas epłas facere
nolui : s una breuiter facta ẽ. quȩ utrũ¬
qs habere uideret᷑ admixtũ: idest & rec¬
titudinẽ & blandimentũ. Tua itaq di¬
lectio eam epłam quã nunc direxi: ꝓ uo
luntate imꝑatoris ei dare studeat. Nam

Expanded text:
s in suis ordinibus suscipe, eisque quietem praebe; aut si hoc fortasse nolueris, omni mihi altercatione postposita, de eorum causa statuta majorum et canonum terminos custodi. Si vero neutrum feceris, nos quidem rixam inferre nolumus, sed tamen venientem a vobis non devitamus. Quid autem de episcopis qui verberibus timeri volunt, canones dicant, bene vestra fraternitas novit . Pastores etenim facti sumus, non persecutores. Et egregius praedicator dicit: Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doctrina . Nova vero atque inaudita est ista praedicatio, quae verberibus exigit fidem. » 55. Item Sabiniano, diacono Constantinopolitano: « De causa fratris nostri viri reverendissimi Joannis, episcopi Constantinopolitani, duas epistolas facere nolui: sed una breviter facta est, quae utrumque habere videretur admistum, id est et rectitudinem, et blandimentum. Tua itaque dilectio eam epistolam, quam nunc direxi, propter voluntatem imperatoris dare studeat. Nam