comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec consanguinitas. dum se paulatĩ ꝓpa¬
gniũ orcnibus clirimens usq ad ulti¬
mu gradum subtraxerit. & ꝓpinquitas
esse desierit : eam rursus lex matrimo¬
niĩ uinculo repetit. & quodã modo reuo¬
cat fugientẽ. Ideo aut̃ usq ad sexͭum ge¬
neris gradum consanguinitas ꝯstituta
est : ut sicut sex etatib mundi genera¬
tio. & hominis status finit᷑ : ica ꝓpinqui¬
ritus uero etiam sine adiec̾tione conui¬
gem sonat. Et ã marre maritꝰ: qͣsi mas.
E st enim nomen pͥmȩ positionis : quod
facit in diminutione mascłs. & indiri¬
uatione maritꝰ. Sponsus. ab spondendo
uocatus. Nam ante usum tabellarum.
matͥmonii cautiones sibi inuicem emit¬
tebant: in quib spondebant se inuicẽ¬

Expanded text:
ec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex haec matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem . Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est , ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquiritus vero etiam sine adjectione conjugem sonat, et a mare MARITUS, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invice
Abbreviated transcription (Latin):
Aruspicinȩ artem primꝰ a etruscis tradidisse
dicitur quidam frages. hic ex horis aruspi¬
ciunam clictauit. & postea ñ apparuit. Nam
dicitur fabulose. arante quodam rustico su¬
bito hunc ex glebis exiluisse. & aruspiciuam
dictasse : qua die & mortuus est. Quos li

Expanded text:
Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse Aruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos li
Abbreviated transcription (Latin):
ut xꝑo edito nemo exinde natiuitatem ali¬
cuiꝰ de celo interp̃taretur. ħoroscopi dicti:
quod horas natiuitatis hominum specu¬
lantur dissimili & diuerso fato. Sortilogi
sunt: qui sub nomine fictȩ religionis ꝑ
cumq scripturaꝵ inspectione futura ꝓ¬
mittunt. Salisatores uocati sunt: quia
dum eis menbroꝵ quȩcumq partes sali¬
erint. aliquid sibi exinde ꝓsꝑm seu triste
significari predicant. Ad hȩc omnia ꝑtinent¬
& ligature execrabilium remedioꝵ. qͦ ars
medicoꝵ condempnat: siue in p̃cantationi¬
bus. siue in caracteribꝰ. uel in quibuscumq
rebus suspendendis atq ligandis. In quibꝰ
omnib ars demonum est: ex quadã pestife¬
ra societate hominũ & angeloꝵ maloꝵ exorta.
Unde cuncta uitanda suntꝰ a xp̃iano & omĩ
penitus execratione repudianda atq damp¬
primꝰ dicitur inuenisse. Dictum autem p̾¬
stigium: quod prestringat aciem oculoꝵ.

Expanded text:
ut Christo edito nemo exinde nativitatem aliut Christo edito nemo exinde nativitatem alicuius de caelo interpretaretur. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili et diverso fato. Sortilegi sunt qui sub ncunque scripturarum inspectione futura promittunt. Salisatores dicuntur, quia dum eis membrorum quecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste signare predicunt. Ad hec omnia pertinent et ligature execrabilium remediorum, que ars medicorum condemnat, vel in precantationibus vel in characteribus vel in quibuscunque rebus suspendendis atque lomnibus ars daemonum est, ex quadam pestifera societate hominum et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt Christiano, et omni penitus exsecratione repudianda, atque damprimus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ra: unum ad oculos alterũ ad aures ꝑti¬
nens. Ad oculos scilicet uolatus: ad au-¬
res uex auium. Phytonisȩ ã phycio a¬
polline dictȩ : quod is fuerit auctor diuinan¬
dͥi. astrologi dicti. eo quod in astris augurian¬
tur. Geneleatici appellati. ꝓpter natalium ꝯsi¬
derationem dierum. Geneses enim hominũ
ꝑ duodecim celi signa describunt: syderum¬
q cursu nascentium mores. actus. euenta p̃¬
dicare conantur: id est quis quali signo fue¬
rit natus. aut quem effectum habeat uitȩ
qui nascitur. Hi sunt qui uulgo mathematic
uocantur. Quius suꝑstitionis genꝰ. constella¬
tiones latini uocant: idest notationes syde¬
rum. quomͦ se habeat cum quisq nascitur.
Primum autẽ idem stellarum interp̾tes ma¬
gi nuncupabant᷑. sicut de his legitur. qui
in eugłio natum xp̃m annunciauerunt.
Postea hoc nomine soli mathematici cuius
artis scientia usq ad eugłm fuit ꝯcessa:

Expanded text:
um: unum ad oculos, alterum ad aures pertium: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium. Pythonissae a Pythio Apolline dictae, quod is auctor fuerit divinandi. Astrologi dicti, eo quod in astris auguriantur. Genethliaci appellati propter natalium considerationes dierum. Geneses enim hominum per duodecim caeli signa describunt, siderumque cursu nascentium mores, actus, eventa praedicare conantur, id est, quis quale signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae qui nascitur. Hi sunt qui vulgo Mathematici vocantur; cuius superstitionis genus Constellationes Latini vocant, id est notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. Primum autem idem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum adnuntiaverunt; postea hoc nomine soli Mathematici. Cuius artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa,
Abbreviated transcription (Latin):
& astucia quactam frauctulenta hominibꝰ
futura oiectant. Quo sunt autem gene¬
ra diuinationis : ars. & furor. Incantato
res dicti sunt : qui artem uerb̃ ꝑagunt.
Arioli uocati: ꝓpter quod circa aras ydoloꝵ
nefarias preces enuittunt. & funesta sacri¬
ficia offerunt. hisq celebritatibus de mo¬
num responsa accipiunt. Aruspices uoca
ti⁊ quasi horarum inspectores. Dies enim
& horas in agendis negociis oꝑibusq custo¬
diunt⁊ & quid ꝑ singła tempora obserua¬
re debeat homs. intendunt. Hi ȩtiam ex ta
inspiciunt ⁊ pecudum & ex eis futura pre¬
dicunt. Augures sunt: qui uolatus aui¬
um & uoces intentunt : aliaq signa re¬
rum uel obseruationes imꝓuisas homi
Dam aruspicia sunt: quȩ iter facientes ob¬
seruant. Dicta sunt autem auspicia. quasi
auium aspicia: & auguria quasi auium¬
garria: hoc est auium uoces & linguas.
Item augurium. quasi auigeriũ ⁊ quod auẽ
gerunt: Duo sunt autem auspicioꝵ gene¬

Expanded text:
et astutia quadam fraudulenta hominibus et astutia quadam fraudulenta hominibus futura conjectant. Duo autem sunt genera divinationis: ars et furor. Incantatores vero dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati sunt propterea quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati sunt, quasi horarum inspectores. Dies enim  horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas, homi auspices. Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi agarria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspicior
Abbreviated transcription (Latin):
Ni & elementa ꝯcuciunt. turbant mentes
Undẽ & lucanus. Mens hausti nulla sanie
polluta ueneni incantata perit. Bemoni
quisq suos ꝑimat malis artibꝰ inimicos.
Hi etiam sanguine utuntur & uictimis:
& sepe contingunt corpora mortuoꝵ. Ni¬
gramantii sunt: quoꝵ precantationibus
uident᷑ resuscitati mortu diuinare: & ad
interrogata respondere. Nich̃ro enĩ grece
mortuus: mancia diuinatio nuncupat᷑.
Ad quos sciscitandos cadaueris sanguis adi¬
citur. Nͥam amare demones sanguinem di-¬
cunt. Icleoq quotiens nichromantia fit: cru¬
ore aqua miscetur: ut colore sanguinis faci¬
lius ꝓuocent᷑. Ictromantia ab aqua dicti.
Est enim idromantia in aquȩ inspectione
umbras dȩmonũ euocare. & imagines uel¬
ludificationes eoꝵ uidere: ibiq ab eis ali¬
quid audire. Ubi adhibito sanguine eciã
inferos ꝑhibentur sciscitari. Quod genus
dicit diuinationis quatuor ẽẽ genera: ter¬
ram. aquam. aerem. & ignem: hinc geoman
uinitate enuim plenos se ẽẽ assimulant:

Expanded text:
i elementa concutiunt, turbant mentes Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta veneni Incantata perit. LUCANUSquisque suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt, quorum praecantationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur. Ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare daemones sanguinem dicuntur: ideoque quoties Necromantia fit, cruor aquae miscetur, et colore sanguinis facilius provocantur. Hydromantii ab aqua dicti: est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines ludificationis eorum videre, ibique ab eis aliqua audire. Ubi adhibito sanguine, inferos perhibentur sciscitari. CAP. 43.-- dicit divinationis quatuor esse genera: terram, aquam, aerem, et ignem. Hinc geomantvinitati enim plenos se esse assimulant,
Abbreviated transcription (Latin):
eius parte unꝰ plus inuenit᷑. In dupla: unꝰ
minus habetur. Sexcuplum enim dimidiũ
dicit᷑. Triplum est: qͣncdo maior pars ter
continet totum minus. id est tria & unũ.
Epitritũ est: qͣndo minꝰ continet᷑ a maiore.
& eius tercia pars. Ceduntur uͦ pedum
membra uł ꝑ equalitatẽ. uł ꝑ duplũ. uł ꝑ

Expanded text:
eius parte unus plus invenitur: in dupla unus eius parte unus plus invenitur: in dupla unus minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando maior pars ter continet totum minus, id est tria et unum. Epitritum est, quando minus continetur a maiore, et eius tertia pars. Caeduntur vero pedum mem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd semꝑ tres longas habeant syllabas. &
unam breuẽ. Sinz igiȩ autem sunt penta¬
syllabi & exasyllabi pedes: & dicte apud̃
grecos ⁊ inxingiȩ. quasi qͦdam declinationeᷤᷤ.
Sed hi non sunt pedes. s appellant᷑ penta¬
syllabi & exasyllabi: quia ultra qͥnq ⁊ sex
syllabas ñ ꝓcedunt᷑. Unde ũ oportet in car¬
mine has syllabas quodlibet excetere no¬
men.  carthaginensiũ. iherosolimitanoꝵ
& constantinopolitanoꝵ. Accictunt uni¬
cuiq pedi arsis & thesis: id est eleuatio
& positio uocis. Neq enim iter uocis pe¬
des dirigere poterunt. nͥ altera uice leuen¬
tur. & ponantur. ut arma: ar. eleuatio est.
ma. positio. In his duobꝰ ꝑ diuisionem pedes
legitun colligunt᷑. Equa diuisio est: quoti¬
ens arsis. & thesis ęquali tempoꝵ diuisione
cedunt᷑. Dupla: quotiens ex his unũ alterũ
duplo uincit. Sex cupla uero est: quotiens
unꝰ alterum sexcuplo suꝑat. Insimpla enĩ

Expanded text:
quod semper tres longas habeant syllabas, et quod semper tres longas habeant syllabas, et unam brevem. 20. Syzygiae autem sunt pentasyllabi, et hexasyllabi pedes. Et dictae apud Graecos συζυγίαι, quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi, et hexasyllabi, quia ultra quinque, et sex syllabas non procedunt; unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unum alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quotiens unum alterum sescuplo superat. In simpla enim
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: & ob id statua honoratus est. De pe
edes funt: qui certis syllabarũ elibus.¬
temporib insistunt: nec a legitimo spacio
sos metra ambulent. Lam sicut nos pedibꝰ
Disyllabi. quatuor. trisyllabi. octo. tetrasylla¬
or autẽ syllabas pedes dicunt᷑. Reliqui auttẽ
sinrigię uocantur. Ipsi autem pedes habeNs
speciales causas nominũ: quare ita uocent᷑

Expanded text:
et ob id statua honoratus est. De pedibus . Pedes sunt, qui certis syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio sos metra ambulent. Nam sicut nos pedibusdisyllabi quatuor, trisyllabi octo, tetrasyllaor autem syllabas pedes dicuntur; reliquae συζυγίαι vocantur. 2. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum, quare ita vocentur
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. Resolutio est pelum qͣndo ꝓ una
longa duȩ breues ponunt᷑. aut ꝓduab
intęxunt abiete costas. Abiete nunc reso¬
lutio est. Spondei in ꝓceleumatico: in qua
resolutione semꝑ synalifam sequit᷑. uirgiliꝰ
Ex una aut̃ longa duȩ breues fiunt Ex
duabus aut̃ breuibꝰ longa numqͣm fit.
Findi enim solida possunt: solidari scissa ñ
possunt. Figura est: cuiꝰ nota syllabe agnos¬
cunt᷑. Ubi enim circuli partem inferiorẽ
bis positam aspicis. pirichius est: uo. ubi
i geminã iacentem spondeus. Nam no¬
ta breuis inferioi semicirculꝰ est .u. nota lon¬
ga ⁊ iacens est. Mecra in pedibꝰ acciduit
ut ã trocheo trechaicũ: ã dactilo cdactili¬
cum : a iambo iambicũ: de quibꝰ paulo pꝰ
dicendum est. De accentibus.

Expanded text:
habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus : Sectaque intexunt abiete costas. 'Abiete' nunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem brevibus longa numquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cuius nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, pyrrhichius est,  ̆ ̆; ubi I geminam iacentem, spondeus,  ̄ ̄. Nam nota brevis inferior semicirculus est; nota longa I ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactylicum, a iambo iambicum, de quibus paulo post dicendum est. De accentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iulianus .ii. hic ex xp̃iano paganꝰ efficitur.¬
ũ . d.lxi. louianus .i. Iste iterum xꝑianꝰ effec¬
tus est .ũ. d. lxxxu. Ualentinianꝰ᷑ .xiiii. Gochi
heretici efficiunt᷑.ũ.d. lxxxi. Gratianus .ui.
Priscillianꝰ agnoscitur .ũ. d .x. ualentinianꝰ.¬

Expanded text:
Iulianus ann. II. Hic ex Christiano paganus efficitur. VMDLX. Iovianus ann. I. Iste iterum Christianus effectus est. VMDLXI. Valentinianus ann. XIV. Gothi haeretici efficiuntur. VMDLXXV. Gratianus ann. VI. Priscillianus agnoscitur. VMDLXXXI. Valentinian
Abbreviated transcription (French):
dc.xxi. honorius xu. Augustinꝰ episcopꝰ claru¬
it .ũ. dc.xliii. Theodosius .xxuii. Nestoriꝰ he¬
resiarches exstitit .ũ. dc. liiii. Marcianꝰ .ui.
Calcidonensis synodꝰ agitur . ũ. dc .lxx. Reo
maior.xui. Egeptus errore dioscori latrat.
u. dc lxxxuii. Tenon .xuii. Acefaloꝵ heresys
orta est . ũ. dcc xiiii. Anastasuis .xxuii. fulgen

Expanded text:
DCVI. Honorius ann. XV. Augustinus Episcopus claruit. VMDCXXI. Theodosius ann. XXVII. Nestorius haeresiarches extitit. VMDCXLVIII. Marcianus ann. VI. Chalcedonensis synodus agitur. VMDCLIV. Leo maior ann. XVI. Aegyptus errore Dioscori latrat. VMDCLXX. Zenon ann. XVII. Acephalorum haeresis orta est. VMDCLXXXVII. Anastasius ann. XXVII. Fulgen
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ.uii. Quinta editio iherosolimis inuenitur.
ũ. cccc.xiiii. Macrmꝰ .i. huiꝰ breuitas uitȩ nich
gestoꝵ habet .ũ. cccc xuii. aureliꝰ septem. sabel¬
lius oritur. .ũ. cccc.xxx. alexander .xui. Orige¬
nes insignis habetur ũ. cccc. xxxiii. Maximꝰ.
in.Iste germanos uicit.ũ. cocc xb Gordiañ .uii.
Hic de parthis & ꝑsis triumphauit .ũ. cccc¬
xbuii. Philippꝰ .uii. Hic primꝰ xp̃ianus imꝑator
fuit.Y. cecc. xluiii. Decius .i. antoniꝰ mona

Expanded text:
r. VMCCCCXIV. Macrinus ann. I. Huius brevitas vitae nihil gestorum habet. VMCCCCXV. Aurelius ann. III. Sabellius oritur. VMCCCCXVIII. Alexander ann. XIII. Origenes insignis habetur. VMCCCCXXXI. Maximus ann. III. Iste Germanos vicit. VMCCCCXXXIV. Gordianus ann. VII. Hic de Parthis et Persis triumphavit. VMCCCCXLI. Philippus ann. VII. Hic primus Christianus imperator fuit. VMCCCCXLVII
Abbreviated transcription (Latin):
ta scripsit. ũ. cc lii. slaudius .xiiii. Marcus
eugłista edidit. ũ.ec .lxu. Nero .xiiii. Petrus
apłs & paulus necant᷑. ũ.cc lxxi. uespasianꝰ
.x. Hierosoluma a tyto subuertitur. ũ .cc.¬
uius . xuiii. Cathafrigarum heresis oritur.

Expanded text:
ripsit. VMCCXXXVII. Claudius ann. XIV. Marcus Evangelium edidit. VMCCLI. Nero ann. XIV. Petrus et Paulus necantur. VMCCLXV. Vespasianus ann. X. Hierosolyma a Tito subvertitur. VMCCnis XIX. Cataphrygarum haeresis exoritur.
Abbreviated transcription (Latin):
sus pͥmus agit᷑. iiii.d. lxxxuii. Iosias .xxxii.
Thales phylosophꝰ agnoscit᷑. iiñ.d. hlix. loachĩ.
xi. Nabugodonosor iudeam capit. ĩii. dc ix.
Sedechias .xi. Templũ iberosoluis incensum. ẽ
xxxiiii. Iudeoꝵ captiuitas soluit᷑. ĩni. dcc xxxiii.
A erses .xx. Sophodes & euripides tragecli cȩle¬
brantur. nũ. dec. lxxiii. artar xerses .xl edras

Expanded text:
sus primum agitur, IVM.DLVI. 18. Josias, an. XXXII. Thales philosophus agnoscitur, IVM.DLXXXVIII. Joachim, an. XI Nabuchodonosor Judaeam capit, IVM. DXCIX. Sedechias, an. XI. Templum Hierosolymis incensum. Sapho XXXIV. Judaeorum captivitas solvitur, IVM. DCCXIV. Xerxes. an. XX. Sophocles et Euripides tragoedi celebrantur, IVM. DCCXXXIV. 20. Artaxerxes, an. XL. Esdras
Abbreviated transcription (Latin):
Ptholomeus xl. Machabeoꝵ liber pͥmus incho¬
pretes agnoscunt᷑. uĩi. dccic lxxuii. Euerge¬
tes. xxui. hiesus sapientie liber componit. ĩm̃¬
dcccc lxliiii. Ihilopater .xuii. Machabeorum
scd̃i libri hystoria componit᷑ u̾ .xuii. s̃piba¬
nes . xxiiii. Romam grecos optinuerunt.ũ. liii.
P hylometer. xxuͣ. Scipio affricam uicit. ũ. lxtͣn.
Euergetes .xxix. brutꝰ hyspaniam subiecit. u̾.x¬
cUIII. Socher.xuii. Traches romanis subiciun
cepit .u. c. xluii. Dionisuis .xxx. ꝥompeiꝰ uideã
capit .u. exc .ix. Cleopatra .ii. Egyptus roma

Expanded text:
us annis XL. Machabeorum liber primus inchopretes agnoscuntur, IVM.DCCCCLII. Evergetes, an. XXVI. Jesus Sapientiae librum componit, IVM.DCCCCLXXVIII. 23. Philopator, an. XVII. Machabaeorum, secundi libri historia componitur, Iobtinuerunt. VMXVIII. Philometer ann. XXXV. Scipio Africam vicit. VMLIII. Euergetes ann. XXIX. Brutus Hispaniam subegit. VMLXXXII. Soter ann. XVII. Thraces Romanis subiciuntcoepit. VMCXVII. Dionysius ann. XXX. Pompeius Iudaeam capit. VMCXLVII. Cleopatra ann. II. Aegyptus Roman
Abbreviated transcription (Latin):
nisi connexe dici ñ possunt. Quod genꝰ
quartũ apud dialeticos multũ habet
conflictum: & appellatur ab eis ualde
oppositum. siquid̃ & terciũ ñ recipit.
am ex illis quȩdam habere terciũ posst̃
ut in contrariis cancdiclum & nigrũ:
tercium eiꝰ nec candidum nec nigrũ.
ied fuscum uel pallidũ. In relatiuis qͦ
et multa. & pauca: terciũ tius. nec mul¬
ta. nec pauca: s mediocria. In habitu uł
orbatione. ut uisio & cecitas: tercium eiꝰ
nec cecitas. nec uisio. s luppitudo. Hic ergo
legit. ñ legit : tercium nichil habet.

Expanded text:
nisi conexe dici non possunt. Quod genus nisi conexe dici non possunt. Quod genus quartum apud Dialecticos multum habet conflictum, et appellatur ab eis valde oppositum, siquidem et tertium non recipit. am ex illis quaedam habere tertium possunt, ut in contrariis candidum et nigrum. Tertium eius nec candidum nec nigrum, sed fuscum vel pallidum. In relativis quoque, ut multa et pauca. Tertium eius nec multa nec pauca, sed mediocria. In habitu vel orbatione, ut visio et caecitas. Tertium eius, nec caecitas nec visio, sed lippitudo. Hic ergo legit, non legit: tertium nihil habet.
Abbreviated transcription (Latin):
cui opponit᷑ sit parum. Nam suꝑiora
quȩ dicunt᷑ contraria ita sibi opponun¬
tur ⁊ ut eoꝵ ñ sint quibꝰ opponuntur.
nec ad ea quocumq modo referantur.
Siquidem iniquitas iusticiȩ ita contraria
est. ut ñ eiusdem iusticie iniquitas sit.
aut acd illam sit iniquitas. Tercium ge¬
nus est oppositoꝵ habitus uł orbatio.
Quod genus cicero priuationẽ uocat:
qua ostendit aliquid quempiã habu¬
isse uncde priuatus est. Suius species
sunt tres. Quarum pͥma est in re. sccl̃a
in loco: tertia in tempore congruo. In re:
ut cecitas. uisio. In loco cecitatis & uisio¬
nis : in oculis locus est. In tempore con¬
gruo: ut infantem ñ dicere sine denti¬
bus eum cui dentes adhuc etas parua
negauit. Non enim est priuatꝰ dentibus
quos nondũ habuit. Quartum uero ge¬
nus ex confirmatione & negatione oppo¬
nitur : ut socrates disputat socrates ñ
disputat. H ec a suꝑiorib icleo differt:
quod illa singillatim dici possunt: hec

Expanded text:
cui opponitur, sit parvum. Nam superiora cui opponitur, sit parvum. Nam superiora quae dicuntur contraria ita sibi opponuntur ut eorum non sint, quibus opponuntur, nec ad ea quocumque modo referantur; siquidem iniquitas iustitiae ita contraria est ut non eiusdem iustitiae iniquitas sit, aut ad illam sit iniquitas. Tertium genus est oppositorum habitus vel orbatio. Quod genus Cicero privationem vocat, qua ostendit aliquid quempiam habuisse, unde privatus est. Cuius species sunt tres: quarum prima est in re, secunda in loco, tertia in tempore congruo. In re, ut caecitas visio. In loco, ut caecitatis et visionis in oculis locus est. In tempore congruo, ut infantem non dicere sine dentibus eum, cui dentes adhuc aetas parva negavit. Non enim est privatus dentibus, quos nondum habuit. Quartum vero genus ex confirmatione et negatione opponitur, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec a superioribus ideo differt, quod illa singillatim dici possunt, haec
Abbreviated transcription (Latin):
Quod genus in tres species diuidit᷑. Nam
sunt quȩdam eius quȩ medium habenł:
& sunt quȩdã quȩ sine medio sunt. &
quȩdam sunt quȩ habent mediũ. & ta¬
men sine nomine sunt: nisi utrumq ei
uocabulum creet. Candidum & nigrũ
habent medium: quia inter eos sepe co¬
lor pallicdus uel fuscus inuenit᷑. Sine me¬
dio sunt. quociens unũ de duobꝰ accidit:
ut sanitas uel infirmitas. Hoꝵ nichil ẽ
medium. Ea autẽ quoꝵ media sine no¬
mine sunt. ut felix infelix medium ha¬
bent ñ felix. Scd̾m genus est relatiuo¬
rum que tta sibi opponunt᷑: ut ad se
conferant: sicut duplum simplũ. Hoc
solum oppositoꝵ genus ad se refertur.
Non enim est maius. nisi ad minꝰ refera¬
tur : & simplum. nͥ ad duplum. Nam
relatiuum relatiuo ita opponit᷑: ut ħ
um enim opponitur duplo: eiusq clupli
medium est. S ita illi opponitur: ut eiꝰ
sit cui opponitur. Sic & parũ opponit᷑
magno: ut id ipsum parum ad magnũ

Expanded text:
Quod genus in tres species dividitur. Nam Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt quae habent medium et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidum et nigrum medium habent, quia inter eos saepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt, quotiens unum de duobus accidit, ut sanitas vel infirmitas. Horum nihil est medium. Ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix infelix, medium habent non felix. Secundum genus est relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur ut hoc um enim opponitur duplo, eiusque dupli medium est, sed ita illi opponitur ut eius sit, cui opponitur. Sic et parvum opponitur magno, ita ut ipsud parvum ad magnum,
Abbreviated transcription (Latin):
Tertius ergo suꝑior modus qui est ex tempo¬
ribus: in octo species diriuat᷑. Prima inge¬
nio. sccla opibus. tercia etate. quarta fortu¬
na. quinta ex arte sexta usu. septima ne¬
cessitate. octaua concursione fortuitoꝵ.
Testimonium omne est. quod ab aliqua
externa re sumit᷑. ad faciendam fidem.
ꝑ sona ñ qualiscumq est: quȩ testimonii
pondus habet ad faciendam fidẽ: s moꝵ
ꝓbitate debet. ẽẽ. laudabilis. Nature auc¬
toritas est : quȩ maxima uirtute consistit.
Testimonia multa sunt: quȩ afferunt au¬
ctoritatẽ. id est ingenium. opes. etas. for¬
tuna. ars. usus. necessitas. & concursio rerũ
fortuitarũ. A dictis factisq maioꝵ peti¬
tur fides : cum pͥscoꝵ dicta facta q me¬
morantur: A tormentis fides prebetur :
post quȩ nemo credit᷑ uelle mentiri. Ea
uero quȩ tractant᷑ in tempore: qͥa suis
nominibus plana sunt: definitione non
indigent. Memoriȩ quoq condendum

Expanded text:
Tertius ergo superior modus, qui est ex tempoTertius ergo superior modus, qui est ex temporibus, in octo species derivatur. Prima ingenio, secunda opibus, tertia aetate, quarta fortuna, quinta arte, sexta usu, septima necessitate, octava concursione fortuitorum. Testimonium omne est, quod ab aliqua externa re sumitur ad faciendam fidem. Persona non qualiscumque est quae testimonii pondus habet ad faciendam fidem, sed morum probitate debet esse laudabilis. Naturae auctoritas est quae maxime virtute consistit. Testimonia multa sunt quae adferant auctoritatem: id est, ingenium, opes, aetas, fortuna, ars, usus, necessitas et concursio rerum fortuitarum. A dictis factisque maiorum petitur fides, cum priscorum dicta factaque memorantur. A tormentis fides praebetur, post quae nemo creditur velle mentiri. Ea vero quae tractantur in tempore, quia suis nominibus plana sunt, definitionem non indigent. Memoriae quoque condendum
Abbreviated transcription (Latin):
signat. uno ac singłari & quodãmodo qͥd
illud sit in uno u̾bo positũ. uno u̾bo alio
declarat. ut conticescere ẽ tacere. Item¬
cũ t̃minũ dicimꝰ finẽ. aut poulatas int̃¬
p̃tam᷑ ẽẽ uastatas. Sexta species ẽ diffini¬
differentiam dicimꝰ. Scriptores uͦ arti¬
um de eodem & de altero nominant:
ut cũ querit᷑ qͥd sit int̃ regem ⁊ tyrannũ.
addita differentia qͥd uterq sit defini¬
tur. idi rex ẽ modestus & temꝑans: ty¬
ranũ uͦ impius & immittis. Septima
species diffinitionis ẽ. quã greci cãta
metaforam. latini ꝑ tͣnslationẽ dicunt.
ut cycero in topicis. litus ẽ ꝗͣ fluctus
eludit. Hoc uarie tractari potest. Modo
enĩ ut moneat. mͦ ut designet. mͦ ut ui¬
tuꝑet. aut laudet. Ut moneat. nobili¬
tas ẽ uirtutis ⁊ moꝵ apud posteros sar¬

Expanded text:
signat uno ac singulari, et quodammodo quid signat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere ecum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse vastatas. 7. Sexta species definidifferentiam dicimus. Scriptores vero artium de eodem, et de altero nominant, ut cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adjecta differentia quid uterque sit definitur, id est: Rex est modestus et temperans; tyrannus vero impius et immitis. 8. Septima species definitionis est quam Grmetaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari penim ut moneat, modo ut designet, modo ut vituperet, aut laudet: ut moneat, nobilitas est virtus majorum apud posteros sar
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ. dñt. id ẽ indigentiam pleni ex
eodem genere. ut si querat᷑ qͥd sit thesis.
respondeatur q cui deest ut sit arsis:
Duo decima species ẽ diffinitionis. qͣ greci
ꝑ eluentio. Lex ẽ mens. ⁊ animꝰ. & consiliũ¬
& sententia ciuitatis. E alit̃. Pax ẽ tran¬
quilla lib̾tas. fit & ꝑ uituꝑationẽ. quã
greci progon uocant: ut. seruitꝰ ẽ postre¬
mũ maloꝵ om̃ium. ñ modo bello. s morte
qͦ repellenda. Terciadecima species diffi¬
ni ad aliqͥd uocant. ut ẽ illud. ẜat̾ ẽ. cui
ẽ filiꝰ. dñs ẽ. cui ẽ seruus. Quarta decun a
species diffinitionis ẽ. kata torrus. ut cyce

Expanded text:
id est per indigentiam pleni ex eodem genere, ut si quaeratur quid sit quadrans, respondeatur cui dodrans deest, ut sit assis. Duodecima species diffinitionis est pro Cluentio: Lex est mens, et animus, et consiliumet sententia ciuitatis' et aliter 'Pax est tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem, quam Graeci psogon uocant: 'Seruitus est postremum malorum omnium, non modo bello sed morte quoque repellenda.' Terni ad aliquid vocant, ut est illud: 'Pater est, cui est filius'. 'Dominus est, cui est servus'. Quartadecima species def
Abbreviated transcription (Latin):
breuis uite. Octaua species diffinitionis
ẽ. quã greci cãta aferesis atogenentio.
latini ꝑ priuantiam contrarium eiꝰ qd̾
diffinitur dicunt. bonũ ẽ qđ malũ ñ ÷.
iustũ ẽ quod inustũ ñ ẽ. & his similia.
hoc aũ genere diffinitionis ut debemꝰ.
cũ contrarium notũ ẽ. ut si bonũ ẽ.
qđ ꝓdest cũ honestate. id qͣd tale ñ est
greci cataipotiposin. latini ꝑ quandã
ymagginationẽ dicunt: Ut eneas ẽ uene¬
ris & anchise filius. Hec semꝑ in indiu¬
duis u̾sat᷑. que greci athoma appellañ.

Expanded text:
is.' Octaua species definitionis est, quam Graeci cata apheresin tu enantiu, Latini per priuantiam contrarii eius quod definitur, dicunt: 'Bonum est, quod malum non est. Iustum est, quod iniustum non est,' et his similia. Hoc autem genere definitionis uti debemus, cum contrarium notum est, ut: 'Si bonum est quod prodest cum honestate, id quod tale non est Graeci cata typosin, Latini per quandam imaginationem dicunt, ut: 'Aeneas est Veneris et Anchisae filius.' Haec semper in indiuiduis u
Abbreviated transcription (Latin):
particłare directim. ut om̃e iustũ hones¬
tum. qͦddã iustũ ñ ẽ malũ. qͦddã gͥ hones¬
tum ñ ẽ malũ. H as formulas cathegoricoꝵ
syllogismoꝵ qͥ plene nosse desidat. librũ
legat qͥ scribitur ꝑiermenias apulei. atq
subtilius que. st̃ tractata cognoscet. Distine¬
ta eni atq considata. ad magnaᷤ intelli¬
gentiȩ uias. lectorem p̃stante. dño utiliter
introducunt. Nunc ad ypotheticos syllogiᷤ¬
mos ordine sequenti ueniamꝰ. Modi syllo¬
gismoꝵ ypotheticoꝵ. qͥ fiunt cũ aliqͣ con¬
clusione sunt septem. Primꝰ modꝰ ẽ. Si dies
ẽ lucet. ẽ aũ dies. lucet gͥ. Scd̾s modꝰ est.
Si dies ẽ lucet. ñ lucet. ñ ẽ gͥ dies. Terciꝰ mo

Expanded text:
are directim, ut: Omne justum honestum, quoddam justum non est malum, quoddam igitur honestum non est malum. 22. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apuleii, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata 110 ad magnas intelligentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. 23. Modi syllogismorum hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: Si dies est, lucet; est autem dies, lucet igitur. Secundus modus est: Si dies est, lucet; non autem
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ aristotilis intelligendũ ẽ.: qm̃ siẽ dic¬
tum ẽ. qͥeqͥd hõ loquit᷑. inter decẽ ista p̃di¬
cam̃ta habent᷑. ꝓficiat etiam ad libros intel¬
ligendos qͥ siue. rethorib siue dialecticis ap¬
simꝰ nimis & ꝑ uarias formas iterationes
menias scriptitabat. calamũ in m̃te tinge¬
que una ẽ. ꝙ uno significat᷑ sermone. aut
ꝑ nom̃ significat᷑. aut ꝑ u̾bũ. Que due par¬
tes orationis. int̾pretant᷑ totũ qͥcqͥd conee
ꝑit mens ad eloquendũ. Omis enĩ elocutio
concepte rei. m̃tis int̾pres ẽ. H anc aristotiles
uir in rerũ exp̃ssione & faciendis sermonib
ꝑitissimꝰ. periermenian nominat. ꝙͣ. int̃pre.¬
tationẽ nos appellamꝰ: scił qđ res mente ꝯ¬

Expanded text:
opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dicopus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista pter inuenitur. Proficit etiam ad libros intellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis apsimus nimis et per uarias formas iterationesq, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mque una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum, que due partes orationis intpit mens ad eloquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. 3. Hanc Aristoteles vir in rerum expressione et faciendis sermonibus pertissimus, hermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus, scilicet quod res mente
Abbreviated transcription (Latin):
Illa uͦ accidentia quȩ in subsistente. atq sub¬
iecto sunt. substantie ñ st̃. quȩ ñ subsistuñ.
s mutant᷑. siẽ color uel forma. He subiecto aũ
ꝙ in subiecto. qͣsi de ipso & in ipso. Ubi enim
cłr de subiecto. substantia ẽ. quasi dicatur
de substantia. Eybi aũ dr in subiecto acci¬
dentia sunt: id ẽ que accidunt in substan¬
tia. ut quantitas. qualitas. uel figura.
De subiecto gͥ gen̾a & species: in subiecto ac¬
cidentia sunt. Ex his nouẽ accidentib. tri¬
a intra uisiam st̃. quantitas & qualitaᷤ.
situs. H ec enĩ sine usia eẽ ñ possunt. łxtͤ
usiam uͦ sunt. locꝰ. tempꝰ. & habitus. Int᷑ et
extra usiam relatio: facere & pati. Appel¬
latas autẽ categorias constat. qr ñ posst̃
nͥ ex subiectis agnosci. Es enĩ qͥd sit hõ
possit agnoscere. nͥ aliquẽ. hominẽ sibi po¬
nat ante ocłos. qͦs subiectũ nomini: hoc

Expanded text:
Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subIlla vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. ut qͥs aut stet. aut sedeat. aut iace¬
at. Habitꝰ ab habendo aliqͥd dictus. ut ha¬
bere scientiam in mente. uirtutem in cor¬
pore. circa corpꝰ uestim̃tum. ⁊ cet̾a que ad
habendi modum designato a doctorib nu¬
mero comp̃hendunt᷑. Iam uͦ agere  pati. ab
agentis & patientis significatione ꝯsistus.
Nam scribo. uocis actũ habet. qm̃ facientis
rem indicat. Scribor patientis ẽ. qm̃ pati
se ostendit. In his enĩ nouẽ generib. quoꝵ
exempl gr̃a quedam posita sunt. uel in ipso
substantie genere quod ẽ usia. innumera¬
bilia reperiunt᷑. Nam & ea q̃ intellectu capi¬
mꝰ. id ad altutrũ hoꝵ decem p̃dicam̃toꝵ ser¬
mone uulgamꝰ. Plena eñĩ sententia de his ita
ẽ. Augustinus magnꝰ orator filiꝰ illius stans in
templo hodie infulatꝰ disputando fatigatur.
Usia autẽ substantia ẽ. id÷ ꝓprium que cete¬
sistit. Corpꝰ enĩ subffistit. ⁊ id̾o substantia ẽ.

Expanded text:
dictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iacedictus, ut quis aut stet, aut sedeat, aut iaceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae cetesistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est.
Abbreviated transcription (Latin):
Substantia ẽ que ꝓprie & pͥncipalit dicit᷑.
que neq de subiecto p̃dicatur. neq in sub¬
iecto ẽ. ut aliqͥs homo. uł aliqͥs equus. Se
cunde aũ substantie dnͣr. in qͥb species
illȩ quȩ pͥncipalit̾ substantie pͥmo dicte
sunt. insunt. atq claudunt᷑. ut in hoĩe
uel magnũ uł munꝰ ostendit᷑: ut longus.
breuis. Qualitas ẽ. ut qͣlis sit orator. aut
rusticus: niger aut candidus. Relatio
ẽ q̃ refert᷑ ad aliqͥd. Cũ enĩ d̃r filꝰ. demor¬
tratur ꝙ pat̃. Hec relatiua simul incipi¬
unt. Namq seruus ac dñs. uno tem¬
pore exordium nois sumunt: nec aliq̃n
inuenit᷑ dñs prior seruo. nec seruus
dño. Alterũ enĩ alteri p̃esse ñ potest.
Locꝰ ẽ ubi sit. in foro. in platea. Loci aut̃
motus. partes sex habet. dextrã & sis
tram. ante & retro. sursũ atq deorsum.
Partes qͦq iste sex duo hñt. longe & ꝓpe
Tempꝰ. ut hodie. heri. Porro situs. a positiõe

Expanded text:
Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de subiecto praedicatur, neque in subiecto est, ut alcundae autem substantiae dicuntur, in quibus speciebus, illae quae principaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut, in homine, vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit orator, 105 aut rusticus, niger, aut candidus. Relatio est quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur, et pater. Haec relativa simul incipiunt; nam servus et dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri praeesse non potest. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus partes sex habet, dextram et stram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, heri.
Abbreviated transcription (Latin):
atq nox non ẽ. dies gͥ ẽ. Modos aũ ypo¬
thericoꝵ syllogismoꝵ. si qͥs pleniꝰ nosse
desidat. libroslegat marii uictorini. qui
inscribit᷑ de syllogismis ypothetieis. Hinc
ad dialecticas diffinitionũ species accedamꝰ.
quȩ tanta dignitate p̃cellunt. ut possis
inditionũ aꝑire manifestatioẽs. & que¬
dam inditia dictionũ ostendere. De di¬
uisionib diffinttionũ ex marii inctorini
quȩ in reb expͥmendis explicat. quid
res ipsa sit. qualis sit. & quẽadmodum
ĩebris suis constare debeat. Est eñi or̃o
breuis umꝰcuiꝰq rei naturã a cõmuniõe
diuisam. ꝓpria significatione. concludeis.
Diuisio difinitionũ. in partes .xu. habet᷑.

Expanded text:
atqui nox non est: dies igitur est'. Modos autem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere. De divisione definitionum ex Marii Victoriniquae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscuiusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divi
Abbreviated transcription (Latin):
impiliꝰ & pilo agunt᷑. quasi piligmenta. Est
enim pila uas concauum. & medicoꝵ aptũ
usui: in quo ꝓpͥe typsane fieri. & pigmenta
concidi solent: uarro aut̃ refert pilumniũ
quendã in ytalia fuisse: qui pissendis p̾fuit
aruis. Unde & pilumni & pistores. Ab hoc
igitur pilum & pilam inuentã quibꝰ far pi¬
secur: & ex enis nomne ita appellata. Pi¬
lum aut̃ est unde contunditur. qͥcqͥd in
pila mictit᷑ Mortarium. quod ibi iam se¬
mina in puluerẽ redacta & mortua condi¬
antur. Citicula est in qua circumducta
colliria resoluunt᷑ : erit enim lenis. Nam
asꝑa frangi potius qͣm resolui collirium¬
lt ab aere. Tymiama lingua greca uocat᷑.
quod sit odorabile. Nam tĩmum dr flos: qͥ
dum offertur. Thretraidos formulȩ incen¬
si in longitudinẽ porrectȩ: quȩ fiunt ex
quatuor pigmentis. Quatuor enim grece
censum quod ex pressura manat dictum
est obtritum. nrobalanũ: quia fit ex

Expanded text:
in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est colliria resolvuntur: erit enim lenis, nam asus ab aere. Thymiama lingua Graeca vocatur, quod sit odorabile. Nam thymum dicitur flosdum offertur. Tetraidos formulae incensi in longitudinem porrectae, quae fiunt ex quattuor pigmentis. Quattuor enim Graece censum quod ex pressura manat, dictum est obtritum. Mirobalanum, quia fit ex
Abbreviated transcription (Latin):
forismus est sermo breuis: integrũ sen¬
sum ꝓpositȩ rei scribens. Prognostica
preuisio egritudinum: uocata a p̾noscendo.
Oportet enim medicũ & preterita agnoscere.
& presentia scire: & futura p̾uidere. Bina¬
media. potestas herbarũ: id est uis & possi¬
bilitas. Nam in herbarum cura uis ipsa di¬
namis dr a Unde & dinamedia nuncupa¬
tur ÷ ubi earum mecdicinȩ scribunt᷑. Buta¬
nicum łr herbarum: qͦd ibi herbȩ notent᷑.
nchiridion De instrumentis medicoꝵ.
rima contineat ferram̃ta. Cyron enĩ grece
manus uocatur. P leotomũ ab inscisione
uocatum. Nam inscisio. grece comũ dicit᷑.
Similaria. Angistrũ. Spatomelȩ Guua gͦ
aͥ latinis a similitudine cucurbite a suspi¬
rio uentosa uocat᷑. Deniq animata spiritu
ꝑ igniculum. dehinc preciso corpori suꝑpo¬
sita : omne qͦd intra cutem uł alti ȩstuat.
siue humorẽ. siue sanguinẽ. euocat in suꝑ¬
ficiem clisterẽ. P ila a pissencdis seminibꝰ:
id est terendis. Hinc & pigmenta: eo quod

Expanded text:
forismus est sermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur; unde et dinamidia nuncupatur, ubi eorum medicinae scribuntur. Butanicum herbarum dicitur quod ibi herbae notentur. § 11 De instrumentis medicorumrima contineat ferramenta; χείρ enim Graece manus vocatur. Phlebotomum ab incisione vocatum; nam incisio Graece τομὴ dicitur. Similaria. Angistrum. Spatomele. Guva, quae a Latinis a similitudine cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus, id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uaiaggelia. Q nuncius ipse homo genere
masculino. Id uero qͦd nunciat. genere
neutro: ut hoc nunciũ. hȩc nuncia. La
xareus. id est sc̃s dei. Hazareus olim di¬
cebatur. qui scãm comam nutriebat. &
nichil contaminatũ ꝯspiciebat ⁊ abstineis
se a uino. omniq sicera. qͣ mentẽ ab inte¬
gra sanitate ꝑuercit. Augas aut̃ hebre¬
um nom̃ est. Ita enim in ꝓpħis est expo¬
situm. ubi sophonia nugas dicit. qui ale¬
ge recesserunt: ut nosse possimꝰ linguã
hebraicam omniũ linguarũ ẽe matrẽ.
Nugigerulus appellatus ab eo. qͦd sit tur¬
pis nunciꝰ: negligens. qͣsi nec eligens.
Nepos dictus a genere quodam sꝰcoipi¬
onũ. qłi natos suos consumit excep¬
to eo qui dorso eius inseder g am
consumunt: nepotes dicunt᷑. hinc quoq
nepotatio ꝓ luxuria ponitur: qua certe

Expanded text:
ed nuntius ipse homo genere masculino; id vero, quod nuntiat genere neutro, ut hoc nuntium, et haec nuntia. 191. Nazaraeus, id est, sanctus Dei. Nazaraeus olim dicebatur qui sanctam comam nutriebat, et nihil contaminatum accipiebat, abstinens se a vino, omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. 192. Nugas autem Hebraeum nomen est. Ita enim in prophetis est expositum, ubi dicit Sophonias: Nugas qui a lege recesserunt, ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matrem. 193. Nugigerulus, appellatus ab eo quod sit turpis nuntius. Negligens, quasi nec legens. 194. Nepos, dictus a genere quodam scorpionum, qui natos suos consumit, excep eum qui dorso eius inhaeserit. xuriam consumunt, nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua cert
Abbreviated transcription (Latin):
scitur. Nubilis: ad nubencdũ habilis.
Nem̃o. ab homine tracꝰtum ⁊ id est ne ho¬
mo. quod est ꝓ nullo. Hullus autẽ. quasi
nec ullis. Nichili compositũ est ex nichil¬
& hilo. Hilum autẽ uarro ait significare
medullam eius ferulȩ. quam greci ãc¬
ꝙco a ta on uocant. X sic dici apud nos
Nequam a malo:. pleriq distingunt ali
ꝑniciosum. alium nugã existimꝰ antes. ut
ait monacius. Hic adolescens neqͣm. ñ ma
quasi utrumq unũ idemq significent.
eqͣm : ex eo quod nec quicqͣm sit id est
ex eo quod nichil sit. ueteres dictum ẽe¬
uoluerunt. Neuter neq iste. neq ille:
quasi diceret nec uterq. Nefarius. non
dignus farre: quo pͥmi cibi genere ui¬

Expanded text:
scitur. Nubilis, ad nubendum habilis. Nemo ab homine tractum est, id est, ne homo, quod est pro nullo. Nullus autem, quasi ne ullus. 186. Nihili, compositum est ex ne et hilo. Hilum autem Varro ait significare medullam ejus ferulae quam Graeci asphodelon vocant; et sic dici apud nos Nequam a malo plerique distinguunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes, ut ait Monatius: Hic adolescens nequam, non mquasi utrumque unum idemque significet. 188. Nequaquam, eo quod nec quidquam sit, id est, ex eo quod nihil sit, veteres esse dictum voluerunt. Neuter, neque iste, neque ille, quasi dicat, nec uterque. 189. Nefarius, non dignus farre, quo primo cibi genere vi
Abbreviated transcription (Latin):
Utilis ab utendo bene sua uel qͦd be¬
ne quid uti possit: sicut docilis. qͦd doceri
possit. Uerus ã ueritate. hinc & uerax. Ma¬
ior est ueritas qͣm uerus ÷ quia ñ ueritas
a uero. s uerus ã ueritate descendit ue¬
ridicus. qui uerum dicit: & ueritatis
assertor est. Uerecunctus : quia uerum
nus : quasi uirũctis Tenustus. pulcher¬
q sententie Uersutus. eo quod mens eius
in quolibet actu ad qͦmlibet fraucdem facile
uertit᷑. Uncde & uersutia dicitur ⁊ ꝯtorta
sententia. Plautus. Uersutior est. qͣm rota fi¬
guralis. Uilis. a uilla. Nullius enim urba¬
nitatis est. Uersipellis : eo quod indiuer¬
sa uultũ & mentẽ uertat. Inde & uerfu¬
aitus a uenereᷤ echymologiã trabit ltẽ uanꝰ.
inanis. falsus: eo qͦd memona euanescat.
Uesanus. ñ ꝓpe sanus. Uiolentus: qͥ & satis
bibit. & difficile inebriatur. Uexatus id
est portatus: ab eo quod est ueho. uec̾to.
uexo : ut uexasse sit portasse. Ueneficus :
eo quod uenenum mortis causa parauit:

Expanded text:
Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate descendit. Veridicus, quia verum dicit et veritatis adsertor est. Verecundus, quia verum nus, quasi vi rudisue sententiae. Versutus, eo quod ejus mens in quovertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. PlautusEpid. 371: Versutior est quam rota figularis. Vilis, a villa; nullius enim urbanitatis est. Versipellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde et versuVanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit
Abbreviated transcription (Latin):
reliqui usq ad mille: mille aut̃ a mul¬
ticudine. Unde & milicia. quasi multi¬
cia: inde & milia quȩ greci mutata litte
nenda ñ est. In multis enim scãrũ
scripturarũ locis qͣntum mysteriũ ha¬
bent. elucet. Non enim frustra in laudibꝰ
Similiter & quadraginta dies quibꝰ moyses
& helyas. & ipse dñs ieiunauerunt: sine
numeroꝵ cognitione ñ intelligunt᷑. Sic
& alii in scrpturis sacris existunt nume¬
ri: quoꝵ figuras ñ nisi noti huiꝰ artis sci¬
entiȩ soluere possunt. Datum est ȩciã
nobis ex aliqua parte sub numeroꝵ con¬
sistere disciplina. quando horas ꝑ eam
discimꝰ. qͣndo de mensiũ curriculo dis

Expanded text:
reliqui usque ad mille. Mille autem a mulreliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et milia, quae Graeci mutata litteremnenda non est. In multis enim sanctarum scripturarum locis quantum mysterium habent elucet. Non enim frustra in laudibusSimiliter et quadraginta dies, quibus Moyses et Helias et ipse Dominus ieiunaverunt, sine numerorum cognitione non intelleguntur. Sic et alii in scripturis sacris numeri existunt, quorum figuras nonnisi noti huius artis scientiae solvere possunt. Datum est etiam nobis ex aliqua parte sub numerorum consistere disciplina, quando horas per eam dicimus, quando de mensuum curriculo dis