comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
carus: qui tͥ tanto tẽpore. tot uul¬
nerib suis. toto clamans corpore nil
pfecit: Merito ei respondit abra¬
ham. Habent moysen & ꝓpħas: ay¬
diant illos. Sine lazarũ tantos re¬
quiescere post labores:. et tu defle
tuas quas merito sustines penas.
Ds aut̃ fr̃ib tuis et om̃ib non pro
tuo consilio: s ꝓ suo munere olu
ꝓsperit dñs ad salutẽ. Dedit ꝑ moy¬
sen legem: ꝓpħram largitus est ꝑ
helyam. Audiant gͦ illos: ne tuos
sentiant cruciatꝰ. Respondit di¬
ues. Non pat̃ abrabam: s siquis ex
mortuis resurrexerit. credent ei.
Cui respondit abraham. Si moysi
et helye non credunt: neq siqͥs ex
mortius resurrexerit credent ei.
si loquenti ꝑ legem. et de cęlo ueni

Expanded text:
zarus, qui tibi tanto tempore, tot vulzarus, qui tibi tanto tempore, tot vulneribus suis, toto clamans corpore nil profecit? Merito ei respondit Abraham: Habent Moysen et prophetas, audiant illos. Sine Lazarum tantos requiescere post labores, et tu defle tuas, quas tuo merito sustines, poenas. Deus autem fratribus tuis et omnibus, non pro tuo consilio, sed pro suo munere olim prospexit ad salutem: dedit per Moysen legem, prophetiam largitus est per Eliam; audiant ergo illos, ne tuos sentiant cruciatus. Respondit dives: Non, pater Abraham, sed si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei. Cui respondit Abraham: Si Moysi et Eliae non credunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. lo loquenti per legem
Abbreviated transcription (Latin):
clesie int̾cessione soluantu
ut qͥd sent̾ntia negat. ȩccłia
mereat᷑: prestet gr̃a. Hic tam̃ di¬
ues: rogat adhuc et dicit. Paten
abraham: mitte eum in domum
patris mei. Si uere hunc patrem
requirit: nisi forte eum se in ab¬
sentia habere patrẽ credit. quem
in presenti se taliter conspicit ꝑ¬
didisse. et hic sibi credit eiꝰ patris
gari: Pater abrahã:. mitte eũ. Qiie̾.
Nempe lazarũ. Ubi: In domum
patͥs mei. Modo tarde diueslata¬
rum ad domũ patͥs sui non mise¬
ricors. s miserandus inuitat: quẽ
tanto tẽpore sub tanta miseria
suis incumbentẽ ianius ñ respẽx.
& sub specie pietatis ad pͥstina
uulnera ad pret̾itos gemitus nẽ¬
lazarum uult redire: quẽ pͥma
petitione ad suos aduocare ñ po¬
tuit cruciatꝰ. Ante dixit. mittead
me: mͦ dicit. mitte ad fĩs meos.
Dolet et agit infelix: ne uideat
denter p̾sumit alus impetrare
penitenciam: qui sͥ tam crudelit̾
ad ueniã nil ꝓuidit. Mitte lazarũ:
quod qͥnq fratrib tuis sufficit la¬

Expanded text:
clesiae intercessione solvantur; ut quod sententia negat, Ecclesia mereatur, praestet gratia. Hic tamen dives rogat adhuc, et dicit: Pater Abraham, mitte eum in domum patris mei. Si vere hunc patrem unc requirit? nisi forte eum se in absentia habere patrem credit, quem in praesenti se taliter conspicit perdidisse: et sic sibi credit ejus patrisgari. Pater Abraham, mitte eum. Quem? Nempe Lazarum. Ubi? In domum patris mei. Modo, et tarde, dives Lazarum ad domum patris sui non misericors, sed miserandus invitat, quem toto tempore substantiae miseratione suis incumbentem januis non recepit; et sub specie pietatis ad pristina vulnera, ad praeteritos gemitus Lazarum vult redire, quem prima petitione ad suos devocare non potuit cruciatus. Ante dixit: Mitte ad me. Modo dicit, Mitte ad fratres meos. Dolet, agit infelix, ne videat denter praesumit aliis impetrare poenitentiam, qui sibi tam crudeliter ad veniam nil providit. Mitte Lazarum iquod quinque fratribus tuis sufficiat La
Abbreviated transcription (Latin):
raro crederet ab inferis reuertenti.
sen est locutus de celo: ipse in terra
terreno est locutꝰ in corpore: ipse
cum t̾reno corpore ab inferis ẽ re¬
uersus: et tam̃ referenti quȩ bona
u celis. et quȩ st̃ apud inferos ma¬
la: fr̃s diuitis illiꝰ qui iuidaicis in¬
telliguntur in popłis. credere to¬
ta obstinatione noluert̃. Uerum
fĩs. quia nos qui sit diues iste. aut¬
qͥlatarus pauꝑ. et qui sint qͥnq
diuitis fr̃s dicere nẽ tẽpus exclu¬
dit. nec qd̾ in hac historia sp̃italis
intelligñtiȩ latet aꝑire ꝑmittit:
edocti ꝑ xp̃m quid apud ipsum
iustos maneat. quid apud inferos
expectet inustos. agamus. curra¬
mus. uerbo. oꝑe. miscdia. ut & suꝑ¬
nabona apprehendere.et mala p̃¬
terita uitare & declinare possimꝰ.¬

Expanded text:
r credere ab inferis revertenti. sen est locutus de coelo, ipse in terra terreno est locutus in corpore, ipse cum terreno corpore ab inferis est reversus: et tamen referenti quae bona in coelis, quae sint apud inferos mala, fratres, divitis illius, qui Judaicis intelliguntur in populis credere tota obstinatione noluerunt. Verum, fratres, quia nos, qui sit dives, aut quis Lazarus pauper, et qui sint quinque divitis fratres, dicere nunc tempus excludit, nec quid in hac historia spiritualis intelligentiae lateat aperire permittit, edocti per Christum, quid apud ipsum justos maneat, quid apud inferos exspectet injustos, agamus, curramus verbo, opere, misericordia, ut et superna bona apprehendere, et mala perterriti vitare et declinare possim
Abbreviated transcription (Latin):
canes: lambendo sẽꝑ eurant uul¬
nera sua. Canes gͦ curant pauꝑem
magisterio nature: & homo homi¬
nẽ negligit. ipsa grauit̾ accusante

Expanded text:
canes lambendo semper curant vulnera sua: canes curant pauperem magisterio naturae, et homo hominem negligit, ipsa graviter accusante
Abbreviated transcription (Latin):
fex. sacris obtulit & conse¬
crauit altaribus. Et ideo
mͥ carum colendum mira¬
bile corneliz nomer. Amor
gꝰ filunis me compellit
bilius pontificem consecra¬
re. Proiectum dixi. sed ñ
abiectum: iuxta illi .. In
de ꝓiectus sum ex utero de
uentre matris mee deus
meus es tr. Et uere iste i

Expanded text:
fex sacris obtulit et consecravit altaribus: et ideo mihi clarum, colendum, mirabile Cornelii nomen. Amor ergo cognominis me compellit bilius pontificem consecrare. Projectum dixi, sed non abjectum, juxta illud: In te projectus sum ex utero; de ventre matris meae Deus meus es tu . Et ve
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum tuum in pace: qͥa uide¬
runt ocłi mei salutare tiũ. Igna¬
ri uͦ dum fiduciam gerunt in le¬
ge totã. neq sunt de.xp̃i expecta¬
nescios grossis suis decipit ficus.
Hinc est qͦd dñs aduentus sui tẽ¬
pora scire cupientes: mittit ad fi¬

Expanded text:
erbum tuum in pace. Quia viderunt oculi mei salutare tuum . Ignari vero dum fiduciam gerunt in lege tota, neque sunt de Christi exspectanescios grossis suis decipit ficus. Hinc est quod Dominus adventus sui tempora scire cupientes mittit ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
uenio querens fructũ in
ficulnea hac: & non inuenio. Suc¬
cide eam. Cultor uinee qui in¬
fructuosam ficum iubet᷑ excidere.
est presul synagoge angłs: quiste
cias inpetrat supplicando. S illud
p̃ter endũ ñ est quod dixit: ecce
tres anni st̃. Tres annitria sunt
tẽpora ꝑ que xp̃c ad synagogam
ficus quȩ iam diuinitati fructus
uelut necessarios denegabat. uł
homini esitrienti. uł manducat᷑o
xp̃o cibos necessarios ñ negaret.S
iam quid cultor uineȩ responderit
audiamꝰ. Dñe dimitte illam & hoc
anno. Cultor uinee concedi adhuc
euangłici tẽporis p̃catur annum:
de quo ysaias dicit. Predicate
annũ dñi acceptũ: & diem retri¬
butionis. Ut quid: Usꝙ dũ fodiã
cura illam. Uult eam apłico uo¬
mere ꝑfodi: quia legalis cultri
non ualuit sentire culturã. Et

Expanded text:
venio quaerens fructum in venio quaerens fructum in ficulnea hac, et non invenio; succide eam. Cultor vineae, qui infructuosam ficum jubetur excidere, est praesul Synagogae angelus, qui steducias impetrat supplicando. Sed illud praetereundum non est quod dixit: Ecce anni tres sunt. Tres anni, tria sunt tempora per quae Christus ad Synagogam ficus, quae jam divinitati fructus velut non necessarios denegabat, vel homini, vel esurienti, vel manducaturo Christo cibos necessarios non negaret. Sed nunc quid cultor vineae responderit audiamus. Domine, dimitte illam et hoc anno. Cultor vineae concedi adhuc evangelici temporis precatur annum, de quo Isaias dicit: Praedicare annum Domini acceptum, et diem retributionis . Ut quid? Usque dum fodiam circa illam. Vult eam apostolico vomere perfodere, quia legalis cultri non valuit sentire culturam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
est estas. Et uos cum uideritiꝰ hec
quȩ dico: scitote qͥa ꝓpe est regnõ
dđi. Uidetis qͥa ficus ñ signat pre¬
sentia: s indicat sic futura. Sed
iam ꝑ ordinem ꝓpositũ ꝓsequa¬
mͣ exemplũ. Arborẽ fici habebat
quidam plantatã in uinea sua.
Synagoga est arbor ficris: possessor
arboris xp̃c. Uinea in qua refert᷑
synagoga fructũ fidei repperit
nullum: q̾a tota dolis erat inum¬
brata ꝑfidiȩ. Ad ficulneã uenit
xp̃c: ad qͣm legitur adam nudus¬
dus fugisse post culpã. dicente
geneseos libro. Q cognouert̃ qͥa
nudi sunt: et sumpserunt folia fi¬
fici et fecerunt sͥ suc cinctoriũ. Ue¬
nit gͦ ad ficum. xp̃c ut inueniret
adam. et nudum tegeret. pio sui
corporis indum̃to: cuiꝰ ficus ñ ue¬
labat s stimulabat pudorẽ: cuiꝰ
ficus ista. id est synagoga circũci¬
sionib suis nudabat partẽ uere¬
cundi corporis. ñ tegebat. Uenit
inquit querens fructũ: & non in¬
uenit. Dixit aut̃ ad cultorẽ uineȩ.
Ecce anni tres st̃ ex quo

Expanded text:
ideritis haec fieri, scitote quia prope est regnum Dei . Videtis quia ficus non signat praesentia, sed indicat sic futura. Sed jam per ordinem propositum prosequamur exemplum. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua. Synagoga est arbor ficus, possessor arboris Christus, vinea in qua refertur  et in Synagoga fructum fidei reperit nullum, quia tota dolis erat inumbrata perfidiae. Ad ficulneam venit Christus, ad quam legitur Adam nudus fugisse post culpam, dicente Geneseos libro: Et cognoverunt quia nudi sunt: et consuerunt folia fici, et fecerunt sibi succinctoria . Venit ergo ad ficum Christus, ut inveniret Adam, ut nudum tegeret pio suo corporis indumento, cujus ficus non velabat, sed stimulabat pudorem; cujus ficus ista, id est Synagoga, circumcisionibus suis nudabat partem verecundi corporis, non tegebat. Venit, inquit, quaerens fructum, et non invenit. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
inuias solitudines. aut latentes he¬
remi latebras incolebant: mirabilẽ
petrum magisueniunt uidẽ quã
scłm. Datum ẽ illis aliquando discẽ
difficilius quidem. sed głiosius cum
mundo p̃sente luctari: & adũsus in¬
structas deliquentes turmas. aciem
qͣnͣdam disponẽ scĩtatis. Quanta e¬
nĩ in inundo positis post certam̃ pal¬
ma est: tanta in solitudine constitu¬
tis sine luctamine corona debetur.
Unde fr̃s. qm̃ beatissimꝰ petrꝰ onũa
que sunt diune uirtutis p̃dicatio¬
nis uos suȩ doctrina instruit. pa¬
riter et exemplis edocet: dep̃cem᷑
doctrinȩ celestis uos sermone le¬

Expanded text:
invias solitudines aut latentes einvias solitudines aut latentes eremi latebras incolebant, mirabilem Petrum magis veniunt videre quam saeculum. Datum est illis aliquando discere, difficilius quidem, sed gloriosius mundo praesente luctari: et adversus instructas delinquentes turbas aciem quamdam disponere sanctitatis. Quanta enim in mundo positis post certamen palma est, si in solitudine constitutis sine luctamine coronae debentur? Unde fratres, quoniam beatissimus Petrus omnia quae sunt divinae virtutis, praedicatione suae doctrinae vos instruit, pariter et exemplis edocet, deprecemudoctrinae coelestis vos sermone lae
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥmis imbrem irrigui luctus accu¬
set. Iocunde sunt lacͥme: quȩ gau¬
diũ iimortalitatis emerunt. Ipse
est gͦ custos fidei: petra eccłiȩ: iani¬
tor q celoꝵ: Ipse ẽ apłicus piscator
electus. qui ad se turbas errorum
fluctib mersas. hamo scĩtatis inui¬
tat: & doctrinȩ suȩ retib condudit
ad fidem hominũ multitudinẽ copi¬
osam. Est etiam ipse beatissimus &
apłicus auceps: qui animas iuuenũ.
ꝑ aera uolantes calamo diuinisermo¬
nis attingit. Iure gͥ uenerabił dei
sacerdos. olim apłi sortitus uocabu¬
lum. nunc indeptus ẽ meritum: se¬
rit in popłos p̃cepta iusticiȩ: & ma¬
nifesta luce reserat sacroꝵ uolu¬
in uium mysticas questiones. tan¬
tusq est incelestib magister disci¬
plinis: ut qui conuertitur ipsi ab¬
solutionẽ debeat : qui ñ corrigit᷑.
sͥ reatum. Omnus undiq ad eum
ex diu̾sis regionũ partib uisendi
studio turba concurrit. Quicũq

Expanded text:
ostolo imbrem irrigui luctus accuostolo imbrem irrigui luctus accuset. Jucundae sunt lacrymae, quae gaudium immortalitatis emerunt . Ipse est ergo custos fidei, petra Ecclesiae, janitorque coelorum. Ipse est apostolicus piscator electus, qui ad se turbas errorum fluctibus mersas, hamo sanctitatis invitat, et doctrinae suae rete concludit ad fidem hominum multitudine copiosam . Est etiam ipse beatissimus et apostolicus auceps, qui animas juvenum per aera volantes calamo divini sermonis attingit. Jure igitur venerabilis Dei sacerdos olim apostoli nactus vocabulum, nunc adeptus et meritum, serit in populos praecepta justitiae, et manifesta luce reserat sacrorum voluminum mysticas quaestiones: tantumque est in coelestibus magisterium disciplinis, ut qui convertitur, ipsi absolutionem debeat; qui non corrigitur, sibi reatum. Omnis undique ad eum ex diversis regionum partibus visendi studio turba concurrit. Quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
ciosum negare sermonẽ. Quis gͦ
tanti uiri adhortationẽ recuset. cui
e celo contigit & apłiuocabulum. & sũ¬
imipͥuilegium sacerdotis: Neq enim abꝰq
diuino iudicio fuisse credñdum ẽ: qđ¬
qd̃ pͥma illa uiuendi rudis infantia. tcan¬
ti nominis indepta est diguitatem.
Quem tunc affuisse uisi ipsũ dm̃i
putamꝰ. cum nescii parentes de fitt᷑is
meritis iudicarent: Petrum enĩ
uocari in aliis appellatio nominis ẽ:
in hoc p̃rogatiua uirtutis. llere be¬
ati petri ĩmobile fundam̃tum uir¬
salutis: talem se exhibet in sac̾dotio.
quales uideri uolunt qui sac̾dotiũ
concupiscunt. Quem ad modum gͥ
scĩtatis regłam disciplinis monaste¬
rialib imbutus exercet: Pallent
ora ieiuniis: macies corpus attenu¬
at: elemosina ꝓ delictis supplicat:
lacͥme peccata baptizant. Sed ne
forte hoc deuoti popłi turba mira¬
retur: solet petrus flere. cũ ad eũ
xp̃c attendit. Nec quisquã in apłi¬

Expanded text:
ciosum negare sermonem. Quis ergo ciosum negare sermonem. Quis ergo tanti viri adhortationem recuset, cui e coelo contigit et apostolici vocabulum, et summi privilegium sacerdotis? Neque enim absque divino judicio fuisse credendum est quod prima illa vivendi rudis infantia tanti nominis adepta est dignitatem? Quem tunc affuisse, nisi Deum ipsum putamus, cum nescii parentes de futuris meritis judicarent? Petrum enim vocari in aliis appellatio nominis est, in hoc praerogativa virtutis. Vere beatus Petrus, immobile fundamentum salutis, talem se exhibet in sacerdotio, quales videri volunt qui sacerdotium concupiscunt. Quemadmodum igitur sanctitatis regulam disciplinis monasterialibus imbutus exercet? Pallent ora jejuniis, macies corpus attenuat, eleemosyna pro delictis supplicat, lacrymae peccata baptizant. Sed ne forte hoc devoti populi turba miraretur, solet Petrus flere, cum in eum Christus intendit . Nec quisquam in ap
Abbreviated transcription (Latin):
re.Ardentes anime : moras corꝑis
non tulerunt. E gremio ad furentes
hostiũ cuneos ꝑuolantes. anticipant
uirtutib blandim̃ta: uuln̾ib oscła:
unguenta ferro: ut cȩlũ possint añ
in habitare quam t̾ram: p̃mia sp̃c
ante portare quam carnẽ: ante re¬
ferre tͥumphos deo. quam ꝑferre
hominum nutruñta. Uere uere fr̃s:
isti sunt gr̃ȩ martytes. Confitent᷑
tacentes: nescii pugnant: uincunt
inscii: moriuntur inconscii ignari
tollunt palmas: coronas rapiunt ig¬
norantes. Ergo sicut uirginitas
corruptionis nescia. contulit honorẽ
matri: sic infantia passionis ignara.
martyrii palmas rapuit et coronas.
Sed quid dicunus quod rex ipse
qui stare debuit sugit solus: et fu¬
git monente patre: fugere istud
est amoris intimmi: non ẽ timoris ig¬
naui. Si stetisset xp̃c haberet eos
sẏnagoga filios: hos eccłia martyreᷤ
icet fandi sterilitas silentium
Imͥ indicere iuideatur: loqui
imꝑitũ ꝓdere eloquiũ: quam offi¬

Expanded text:
re: ardentes animae moras corporis re: ardentes animae moras corporis non tulerunt, a gremio ad furentes hostium cuneos pervolantes, anticipant virtutibus blandimenta, vulneribus oscula, unguenta ferro, ut coelum possint ante inhabitare quam terram, praemia spiritus ante portare quam carnem, ante referre triumphos Deo quam perferre hominum nutrimenta. Vere, vere, fratres, isti sunt gratiae martyres, confitentur tacentes, nescientes pugnant, vincunt inscii, moriuntur inconscii, ignari tollunt palmas, coronas rapiunt ignorantes. Ergo sicut virginitas corruptionis nescia contulit honorem matri, sic infantia passionis ignara martyrii palmas rapuit et coronas. Sed quid dicemus quod rex ipse qui stare debuit, fugit solus, et fugit monente Patre? Fugere istud est amoris intimi, non timoris ignavi. Si stetisset Christus, haberet eos synagoga filios, hos Ecclesia martyres icet fandi sterilitas silentium mihi indicere videtur, loqui im imperitum prodere eloquium, quam offi
Abbreviated transcription (Latin):
humani sensus non est:
iurginei partus aperire
inysteriũ. Quod natura nonħt.
auctoris ẽ non nature: et opus su¬
ꝑni sp̃c. quod sentire non potest
caro. Ubi non ẽ humanitatis indi¬
ciũ: ibi ditatis ẽ signũ. dicente ꝓ¬
pħa. Ipse dñs ds dabit uobis sig¬
num. Ecce uirgo in ut̾o accipiet.
Ubi nil ẽ terreni usus: est ibi cȩle
mundano intellectui non pot̾ subiac̾e.
Conceptus qui uirginẽ seruat. partus
uirginẽ qui relinquit: diuiuũ ẽ quod
generat non humanũ. Ds̃ graditur:
ubi uestigiũ nullatenꝰ humami tranfi¬
tus inuenit᷑. Consuetudo deficit: mi¬
racula cũ geruntur. Consuetudineᷤᷤ
non respiciunt signa: singłaritas ñ
adittit exemplũ: sicut hodierna
pandit lectio. que diuina narrat p̃¬
lia paruuloꝵ. Coorta regi cohors: re¬
gi suo magis p̃mori. quã cõmori tota
gestiuit. X p̃o dicati milites ceꝑunt
ante militare quam uiuere: ante
pugnare quam ludere: fund̾e ante
sanguinẽ. quam lactis ubera ꝑpota¬

Expanded text:
humani sensus non est virginei partus aperire mysterium: quod natura non habet, auctoris est, non naturae; est opus superni spiritus, quod sentire non potest caro; ubi non est humanitatis indicium, ibi deitatis est signum, dicente propheta: Ipse Dominus Deus dabit vobis signum. Ecce virgo in utero accipiet . Ubi nil est terreni usus, est ibi coelesmundano intellectui non potest subjacere. Conceptus qui virginem servat, partus virginem qui relinquit, divinum est quod generat, non humanum; Deus graditur, ubi vestigium nullatenus humani transitus invenitur; consuetudo deficit, miracula cum geruntur; consuetudines non respiciunt signa, singularitas non admittit exemplum, sicut hodierna pandit lectio, quae divina narrat praelia parvulorum. Coorta regi cohors sua, magis praemori quam commori tota gestit: Christo dicati milites coeperunt ante militare quam vivere, ante pugnare quam ludere, fundere ante sanguinem quam lactis ubera peropta
Abbreviated transcription (Latin):
re uͭ ponderis ẽ maximi et iudicu ꝑ¬
iaturi. Quantus sit d̾s satis ignorat
ille: qui huiꝰ uirginis m̃tem non stu¬
pet. et animũ non miratur. Pauet
celũ: tremunt angłi: creatura non su¬
stinet: natura non sufficit: et una
puellula sic dmi in sui pectoris capit.
recipit. oblectat ospicio: ut pacem
t̾ris. celis głam. salutem ꝑditis. ui¬
tam mortuis. t̾renis cumi celestib
parentelam. ipsius dei cum carne
commertiũ. ꝓ ipsa domꝰ exigat pen¬
sione: ꝓ ipsius uteri mercede con¬
quirat: et impleat illud ꝓpħe. Ex
ce hereditas dñi: silii merces fru¬
ctus uentris. S iam se concludat

Expanded text:
re vero ponderis est maximi et judicii pre vero ponderis est maximi et judicii permaturi. Quantus sit Deus satis ignorat ille qui hujus Virginis mentem non stupet, animum non miratur: pavet coelum, tremunt angeli, creatura non sustinet, natura non sufficit, una puella sic Deum in sui pectoris capit, recipit, oblectat hospitio, ut pacem terris, coelis gloriam, salutem perditis, vitam mortuis, terrenis cum coelestibus parentelam, ipsius Dei cum carne commercium, pro ipsa domus exigat pensione, pro ipsius uteri mercede conquirat, et impleat illud prophetae: Ecce haereditas Domini, filii merces fructus ventris . Sed jam se concludat
Abbreviated transcription (Latin):
terribilis: humana p̃ferens: diuina re¬
pnnttens. Unde et uirginẽ quã leuit᷑
insus sollicitauerat. nimiũ turbauit
auditus: et quam missi p̃sentia parũ
mouerat: concussit toto pond̾e mit¬
tentis auctoritas. Et quid plura:
Mox sensit in se suꝑnum suscipi iu¬
dicem: ubi ante iam celestem iudit.
et contemplata ẽ metatorem. Quam¬
uis enĩblando motu affectu pio uirgi¬
nem sibi deus in matrem. serũã dñs
uerteret in parent̾e: turbata st̃
tñ uiscera: mens refugit: ipsa ẽ
tremefacta conditio: cũ ds quẽ to¬
ta creatura ñ capit. totũ se intͣ
pectus recipit & condit humanũ.
& cogitabat ait uirgo: q̃ esset ista
salutatio. Aduertat ur̃a caritas ut di¬
ximus. consensisse uirginẽ: salutatio¬
nem ñ uerboꝵ fuisse sed rerum: et uo¬
cem fuisse non communis obsequii.
s suꝑne uim totam fuisse uirtutis.
Cogitet gͦ uirgo. quia cito respon¬
dere est facilitatis humane: cogita¬

Expanded text:
terribilis, humana proferens, divina reterribilis, humana proferens, divina repromittens. Unde et virginem, quam leviter visus sollicitaverat, nimium turbavit auditus; et quam missi praesentia parum moverat, concussit toto pondere mittentis auctoritas. Et quid plura? Mox sensit in se supernum suscipi Judicem, ubi ante jam coelestem vidit et contemplata est metatorem. Quamvis enim blando motu, affectu pio, virginem sibi Deus in matrem, servam sibi verteret Dominus in parentem, turbata sunt tamen viscera, mens refugit, ipsa est tremefacta conditio, cum Deus, quem tota creatura non capit, totum se intra pectus recepit et condidit humanum. Et cogitabat, ait, Virgo quae esset ista salutatio. Advertat vestra charitas, ut diximus, consensisse Virginem salutationi, non verborum, sed rerum; et vocem fuisse non communis obsequii, sed supernae vim totam fuisse virtutis. Cogitat ergo Virgo, quia cito respondere est facilitatis humanae, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
non pͣripit alienã : nec separationẽ
facit. quando suam tam subito iun¬
git in uno corꝑe creaturã. S quid
egerit angłs audiamus. Ing̃ssus
adeam dicit. Aue gr̃a plena: dñs
tecum. In hac uocẽ oblatio est. Obla¬
tio muneris: non simplex salutationis
officium. Aue. Hoc ẽ accipe gr̃am. ne
trepides: ne sis sollicita de natura. Ple¬
na. Quia in aliis gr̃a: in te cota grẽ pa¬
rit᷑ ueniet plenitudo. Dominus teẽ.
Quod est. In te dñs: qui ad te ñ uisi¬
tandi studio uenit.: s inte nouo nas¬
cendi illabitur sacram̃to. Adiecit
congrue. ħenedicta tu int̾ muliereᷤ.
Quia in quib eua maledicta punie¬
bat iuscera: nunc illis gaudet. hono¬
ratur. suscipitur maria benedicta:
et facta ẽ uere ñc mat̾ uiuentiũ per
ꝑ naturam. Que cuni audisset: tur¬
bata ẽ insermone eus. Quid ẽ qd̾ ꝑso¬
nam uidit: et de sermone turbatur :
Quia uenerat angłs blandiis inspecie:
fortis in bello: mitis habitu sermone

Expanded text:
non praeripit alienam; nec separationem non praeripit alienam; nec separationem facit, quando suam sibi totam jungit in uno corpore creaturam. Sed quid egerit angelus audiamus: Ingressus ad eam, dicit: Ave, gratia plena, Dominus tecum. In hac voce oblatio est, oblatio muneris, non simplex salutationis officium. Ave. Hoc est accipe gratiam. Ne trepides, ne sis sollicita de natura. Gratia plena. Quia in aliis gratia, in te tota gratiae pariter veniet plenitudo. Dominus tecum. Quid est in te Dominus? Quia ad te non visitandi studio venit, sed in te novo nascendi illabitur sacramento. Adjecit congrue: Benedicta tu in mulieribus. Quia in quibus Eva maledicta puniebat viscera, tunc in illis gaudet, honoratur, suspicitur Maria benedicta. Et facta est vere nunc mater viventium per per naturam. Quae cum audisset, turbata est in sermone ejus. Quid est quod personam videt, et de sermone turbatur? Quia venerat angelus blandus in specie, fortis in bello, mitis in habitu, in sermone
Abbreviated transcription (Latin):
atis mͦ sit ocłoꝵ
nr̃orum pura a¬
cies: ut possint
in diuini ortus
intendere clari¬
tatem. Namsi
Cnascentis iubar solis ocłoꝵ nr̃orum
uix suffert sanitas tota uł puritas. qͣñ¬
ta int̾ni usus ẽ p̃paranda sinceritaᷤ.
ut splendorem sui ferre possit orieu¬
tis et radiantis auctoris: In sexto au¬
tem m̃se missus ẽ inquit angłs ga¬
briel a deo inciuitatẽ galilee cu no¬
m̃ nazareth: ad uirginẽ desponsatã
uiro cui nom̃ erat ioseph. Locum.
tempꝰ. ꝑsonã. sc̃s euangłista designat:
ut relationis ueritas. manifestis ipsa¬
rũ rerum cõꝓbetur in diciis. Missus
qui fert grãm. sidem refert: et tra¬
dit inunera uirtutis. qui mox uir¬
ginei consensus resoluit sponsionẽ.
ꝑuolat ad sponsam festinus int̾pres:
ut a dei sponsa humane desponsatio¬
nis arceat. et suspendat affectũ: neq
auferat ab ioseph uirginem: s red¬
dat xp̃o. cui ẽ in ut̾o pignerata cũ
fieret. X p̃c gͦ suam sponsam recip̃:

Expanded text:
atis modo sit oculorum nostrorum pura acies, ut possit in divini ortus intendere claritatem: nam si nascentis jubar solis oculorum nostrorum vix suffert sanitas tota, vel puritas, quanta interni visus est praeparanda sinceritas, ut splendorem sui ferre possit orientis et radiantis auctoris? In Sexto autem mense missus est, inquit, angelus Gabriel in civitatem Galilaeae cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro cui nomen erat Joseph . Locum, tempus, personam, sanctus evangelista designat, ut relationis veritas manifestis ipsarum rerum comprobetur indiciis. Missus qui fert gratiam; fidem refert, et tradit munera virtutis, qui mox virginei consensus resolvit sponsionem. Pervolat ad sponsam festinus interpres, ut a Dei sponsa humanae desponsationis arceat et suspendat affectum, neque auferat a Joseph virginem, sed reddat Christo, cui est in utero pignorata cum fieret. Christus ergo suam sponsam recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝓuidit s ruinã. Humana ꝯ¬
ditio ad ascensum difficilis: facilis
inuenitur ad lapsum. Si filiꝰ di es
mitte te deorsum. Erras diabole:
nec tẽptare nosti: cadere ñ potest
ds. Tunc ostendit ei om̃ia regna
dicit. Hec omia tibi cdabo: si ꝓci¬
dens adoraueris me. Oausus dia¬
boli. Deo dicis adora me. S sen¬
sit mox uirtutib dm̃: penis iudi¬
cem: supplicem p̃miis quem que
effugari: et dare tremens illi glo¬
riam. cui suꝑbus callide irroga¬
rat inuirias. Ieruniis uicit: ut no¬
bis uincendi uires. uincendi for¬
mam taliter largiretur. Hocait:¬

Expanded text:
sum providit, sed ruinam: humana consum providit, sed ruinam: humana conditio ad ascensum difficilis, facilis invenitur ad lapsum. Si filius Dei es, mitte te deorsum. Erras, diabole: nec tentare nosti: cadere non potest Deus. Tunc ostendit ei omnia regna dixit ei: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. O ausus diaboli! Deo dicit, adora me: sed sensit mox virtutibus Deum, poenis judicem, supplicem praemiis quem quaeeffugari, et dare tremens illi gloriam, cui superbus callide irrogarat injurias: jejuniis vicit, ut nobis vincendi vires, vincendi formam taliter largiretur. « Hoc, ait
Abbreviated transcription (Latin):
lem ebrietas ad inferna deiecit.
Hoc iohem in natis mulierũ fec̃
eẽ maiorem: qnͣdo temulentia. he¬
rodẽ pͥncipẽ imꝑio mulierũ red¬
didit homicidam. Quadragesi¬
me ieuiniũ fĩs: uetustaᷤᷤ diaboli
prodidit et patefecit insidias. Di¬
abolus namq qui manducantẽ
contẽpserat xp̃m. et bibentẽ uelut
hominẽ computarat: ubi ieiunas¬
tem uidit suspicat᷑ dm̃: di filium
confitetur. Si filius di es inquit:
dic ut lapides isti panes fiant. Sic
dicendo diabolus hominẽ uult
monstrare ñ dm̃: ñ cibum parare
uult. s uult amputare ieiuniũ. Si
filius di es: dic ut lapides isti pane̾
fiant. Post ieuiniũ panẽ non dii¬
na uirtus. s infirmitas humana dĩ¬
quirit: nec sic lassescit fame d̾s
ut ad ꝓuidendũ sͥ cibum. quẽquã
suȩ potestatis addicat. Ex sequen¬
tib itaq diabolꝰ aꝑit: quid conetur.
Si filius di es: mitte deorsum. Satiᷤ
hominẽ ꝓbare uult: cui non ascen¬

Expanded text:
um ebrietas ad inferna dejecit . um ebrietas ad inferna dejecit . Hoc Joannem in natis mulierum fecit esse majorem, quando temulentia Herodem principem imperio mulierum reddidit homicidam . Quadragesimae jejunium, fratres, vetustas diaboli prodidit et patefecit insidias. Diabolus namque qui manducantem contempserat Christum, bibentem velut hominem computarat, ubi jejunantem vidit, suspicatur Deum, Dei Filium confitetur. Si Filius Dei es, inquit, dic ut lapides isti panes fiant . Sic dicendo, diabolus hominem vult monstrare, non Deum: non cibum parare vult, sed vult amputare jejunium. Si filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Post jejunium, panem non divina virtus, sed infirmitas humana disquirit, nec sic lassescit fame Deus, ut ad providendum sibi cibum, quod est suae potestatis, abdicat. Ex sequentibus itaque diabolus aperit quid conetur, Si Filius Dei es, mitte te deorsum. Satis hominem probare vult, cui non ascen
Abbreviated transcription (Latin):
bellarunt popłos: uastart̃ genteᷤ:
orbem totũ duxere captiuũ. Ista
st̃. quib nullus ꝑ se potuit obula¬
re mortalis: et ideo ad ĩincenda
ista d̾s uenit: ipse cęli rex ipse des¬
cendit. ipse uictor singularis adue¬
nit. ieuiniũ quadragesimȩ statu¬
ens in procinctu: ut quatuor de¬
cades ieuinii. quadraturã mundi
totã. muro in expugnabili cominy¬
niret. Ieuiniũ fr̃s scimus eẽ dei
arcem: xp̃i castra. murũ sp̃s: ue¬
xillum fidi: castitatis signũ: scĩ¬
tatis tropheũ. Hoc adam seruaũ
in paradyso: quẽ detraxit gula¬
de paradyso. Hoc in archa custodi¬
uit noe nundũ ebrietas cũ dem̾¬
sit. ꝑ hoc loth sodomitieũ restiux̃
incendium: qui ꝑ ebrietatẽ. inces¬
ti est adustus incendio. Hoc moy¬
sen diuni fenoris fecit lumine ꝑ¬
lucere: qnͣdo comessatio & ebrietaᷤᷤ
isrliticum popłm simulacroꝵ te¬
nebrauit errorib. Hõhelyam per¬
uexit ad celum: qnͣdo achab genti¬

Expanded text:
bellaverunt populos, vastarunt gentes, bellaverunt populos, vastarunt gentes, orbem totum duxere captivum. Ista sunt quibus nullus per se potuit obviare mortalis: et ideo ad vincenda ista Deus venit ipse, coeli rex ipse descendit, ipse victor singularis advenit, jejunium quadragesimae statuens in procinctu, ut quaterna decade jejunii quadraturam mundi totam muro inexpugnabili communiret. Jejunium, fratres, scimus esse Dei arcem, Christi castra, murum spiritus, vexillum fidei, castitatis signum, sanctitatis tropaeum. Hoc Adam servasset in paradiso, quem inde detraxit gula . Hoc in arca custodivit Noe , mundum ebrietas cum demersit. Per hoc Loth Sodomiticum restinxit incendium, qui per ebrietatem incesti est adustus incendio . Hoc Moysem divini fervoris fecit lumine perlucere, quando comessatio et ebrietas Israeliticum populum simulacrorum tenebravit erroribus . Hoc Eliam pervexit ad coelum, quando Achab impi
Abbreviated transcription (Latin):
qui nr̃is sẽꝑ saturat᷑ ex culpis. Ille
cibum nr̃m deducit in crapulã:
potũ nr̃m ebrietati diffundit: ut
mentẽ faciat amentẽ: carnẽ luteã¬
reddat: corporis domicilium. aĩe
uas. murũ sp̃s. uirtutũ scolã. tẽ
plum di. insceuã cͥminum. in ui¬
cioꝵ pompam. uoluptatum redi¬
gat in theatrum. Caput uoti sui
pulis. qnͣdo nos luxus soluit. libi¬
do stunulat: pompa rapit: impel¬
lit ambitio: urget iraͥ furor un¬
plet: succendit inuidia: cupidi¬
tas inflammat. cure sollicitant.
lites uexant: lucra capiunt: usu¬
re uinciunt: cyrographa ligant:
premunt sacculi: elidit aurum:
qnͣdo moriuntur u̾tutes: iniut
uiciaꝰ uo luptas effluit: honestas
ꝑit: miscdia deficit: abundat a¬
uaricia: regnat confusio: succũ¬
bit ordo: ꝓsternitur disciplina.
Ista militant aduersum militem
xp̃i: iste sunt sathanȩ cohortes: iste
diaboli legiones. Ista st̃ quȩ mun¬
dum sepulchris obsederunt: de¬

Expanded text:
qui nostris semper saturatur ex culpis. Ille qui nostris semper saturatur ex culpis. Ille cibum nostrum deducit in crapulam: potum nostrum in ebrietatem diffundit, ut mentem faciat amentem, carnem luteareddat, corpus animi domicilium, animae vas, murum spiritus, virtutum scholam, Dei templum, in scenam criminum, in vitiorum pompam, voluptatem redigat in theatrum. Capit ille satipulis, quando nos luxus solvit, libido stimulat, pompa rapit, impellit ambitio, urget ira, furor implet, succendit invidia, cupiditas inflammat, curae sollicitant, lites vexant, lucra capiunt, usurae vinciunt, chirographa ligant, premunt sacculi, elidit aurum. Quando moriuntur virtutes, vivunt vitia, voluptas effluit, honestas perit, misericordia deficit, abundat avaritia, regnat confusio, succumbit ordo, prosternitur disciplina. Ista militant adversum militem Christi; istae sunt satanae cohortes, istae diaboli legiones, ista sunt quae mundum sepulcris obsederunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
seruetur: uures ebrietas ñ ener¬
uet. De stipendiis quicqͥd exube¬
rat. cõmilito pauꝑ assumat: pes¬
tileus etfusio nil deꝑdat. In con¬
flictu habebis auxiliũ: esurien¬
tem socium quẽ cibabis. Sic mu¬
niti fr̃s. instructi sic. indicamus
bella peccatis: statuamus cͥmini¬
bus pugnam: conflictum uiciis
nuntiemus. securi de uictoria:
qͥa nec arma cȩlestia hostes pote¬
runt suꝑare t̾reni nec diuino
regi aduersa potert̃ contraire
mundana: nec in ꝓcinetu fidei
constitutos. p̃uenire pot̾it inimi¬
ca surreptio: neq cautos. ugilan¬
des. sobrios. diabolus ꝑturbare
conflictu ꝓuocare audeat: dolis ap¬
petere ñ pͥresumat. Animus in ce¬
lesti specula ꝑseueret: ut diaboli
fraudulentas. ut occultas carnis¬
depͥmat et inclinet insidias. Est
quide diabolus ꝑ se neqͣm: fit tñ
nequior ꝓuocatus. Audi apłm
dicentem. Diabolus sic̃ leo rugi¬
ens circuit: querens quẽ deuoret.
Ieuinantib nobis diabolꝰ esurit:

Expanded text:
servetur; vires ebrietas non enervet. De stipendiis quidquid exuberat, commilito pauper assumat; pestilens effusio nil perdat; in conflictu habebis in auxilium, esurientem socium quem cibabis. Sic muniti, fratres, instructi sic, indicemus bella peccatis; statuamus criminibus pugnam, conflictum vitiis nuntiemus, securi de victoria: qui nec arma coelestia hostes poterunt superare terreni, nec divino regi adversa poterunt contraire mundana: nec in procinctu fidei constitutos, praevenire poterit inimica subversio; neque cautos, vigilantes, sobrios, diabolus perturbare conflictu provocare audebit: dolis appetere non praesumet. Animus in coelesti speculo perseveret; diaboli fraudulentas et occultas deprimat et declinet insidias. Est quidem diabolus per se nequam, fit tamen nequior provocatus. Audi Apostolum dicentem: Diabolus sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Jejunantibus nobis, diabolus esurit,
Abbreviated transcription (Latin):
anima sanct᷑ implorat: et miscdiam
petit fidens. qͥa in pauꝑẽ misediam
fecit. Beatꝰ: qui fenerando pauꝑi.
ipsum sͥ uidicẽ prestitit debitorem.

Expanded text:
anima sanetur, implorat: et misericordiam petit fidens, quia in pauperem misericordiam fecit. Beatus qui fenerando pauperi, ipsum sibi judicem praestitit debitorem.
Abbreviated transcription (Latin):
cominutarit in bonum. dñicum de¬
putetur in triticum cȩlestib horre¬
is aggregandus: qui se de fideli fe¬
cerit infidelem. gehennȩ deputet᷑
incendio. E quid plura. Si zitani¬
is ñ di patientia subueniret: nec
tnatħm de publicano euangłistam.
nec paulum de ꝑsecutore apłm eccłia
possideret. Deniq ananias eradica¬
re triticum tunc querebat: qͣndo ad
saulum missus de paulo talia que¬
rebatur. Dñe: qͣnta mala fecit ser¬
us tuis. Hoc est eradicare zzania
Quid ad lupum ouis: quid ad con

Expanded text:
commutarit ad bonum, Dominicum decommutarit ad bonum, Dominicum deputetur in triticum, coelestibus horreis aggregandus; qui se de fideli fecerit infidelem, gehennae deputetur incendio. Et quid plura? Si zizaniis non Dei patientia subveniret, nec Matthaeum de Publicano evangelistam, nec Paulum de persecutore apostolum Ecclesia possideret. Denique Ananias eradicare triticum tunc quaerebat, quando ad Saulum missus, de Paulo talia querebatur: Domine, quanta mala fecit sanctis tuis ! hoc est, eradica zizania; quid ad lupum ovis? quid ad con
Abbreviated transcription (Latin):
Et serui. Uis imus & colligimus
titania: Sicut deuoti serui inde¬
fessum ꝓmittunt laborem: nec pa¬
tiuntur dñicȩ messis uideri uł dẽ¬
poraliter feditatẽ. S dñs quẽ tem¬
pora ñ fatigant. et qnͣdo uult pot̃
abolere sue messis iniuriam: uetat
dicendo. non. Et quare ꝓhibuerit
tionis scientiam ñ hñtes. ut euel¬
phetantes: ubi petrus cui pater re¬
uelat. ubi paulus in quo oꝑatur &
scĩ s serui: tantũ scientes. qͣntũ sin¬
gulis scientiarũ largitor indulsit.
S dicis. Hic occultum nil erat. Nil
erat ibi occultum: quia aliud uide¬
batur in specie aliud habebatur in
flore: S quod hodie erat ⁊itania.¬
in azania uertebatur. Sic hodie
habetur hereticus et crastino fit fi¬
delis: & qui ad presens peccator cer¬
nitur. ad futurũ iustus assistit. Hĩc
est quod etiam auctor utraq reser¬
uat ad messem. id est usq ad iudici¬
um diuinȩ patientiȩ sue. et nr̃e pe¬
nitentiȩ tempus: ut qui se de malo

Expanded text:
nt ei, Vis imus et colligimus nt ei, Vis imus et colligimus zizania? Sic devoti servi indefessum promittunt laborem, nec patiuntur Dominicae messis videre vel temporaliter feditatem; sed Dominus, quem tempora non fatigant, et quando vult potest abolere suae messis injuriam, vetat dicendo: Non. Et quare prohibueritionis scientiam non habentes, ut evelspiritum prophetantes? Ubi Petrus cui Pater revelat ? Ubi Paulus in quo operatur et sancti, sed servi, tantum scientes, quantum singulis scientiarum largitor indulsit? Sed dicis, Hoc occultum nil erat, nil erat ibi occultum, quando aliud videbatur in specie, aliud habebatur in flore; et quod hodie erat zizania, vertebatur: sic hodie habetur haereticus, qui crastina fit fidelis; et qui ad praesens peccator cernitur, ad futurum justus assistit. Hinc est etiam quod auctor utraque referebat ad messem, id est, usque ad judicium divinae patientiae suae et nostrae poenitentiae tempus, ut qui de se malo
Abbreviated transcription (Latin):
sistis. Ergo si nos oꝑis tui facis esse
pro tua dignatione consortes: non
solis nobis quod zitania nascuntur
ascribas: qͥa dñe aut decum nos mu¬
nit innocentia: aut nob̃cum te rea¬
tus attingit. Nos nr̃o oꝑi non po¬
tuimus inuidere: magnis sudori¬
b offensam non potuimus nos pa¬
rare. Tu quod uis. unde uis. qͣn uis
habes: nos preter tuam grãm nil
habemus. ꝑ quã stamus iuuimus
mouemur & sumus: et sine qua ia¬
hoc fecerit: qui solus non dormis
nob̾ dormientib tu uidist. & si ui
disti iuste udex. fraudator qͥs sit
ille: ergo tu prode eum: ut nos qͦs
sic auxios conspicis. facias sic secu¬
ros. Ait dñs. Inimicus hõ hoc feẽ.
Iniicus homo hoc fecit: et tu qͣre
hoc cum uideres dñe ꝑmisisti:. Qua¬
re: Quia timere fraudẽ non pot̃
cui nil potest deꝑire: et quia plus
est mixta disceruere. quã ꝓhibere
mixturũ: manis reparate ꝑdita.
quã illesa seruare: simul qͥa opor¬

Expanded text:
sistis. Ergo si nos operis tui facis esse sistis. Ergo si nos operis tui facis esse pro tua dignatione consortes, non nobis solis quod zizania nascuntur ascribas. Domine, aut tecum nos munit innocentia, aut nobiscum te reatus attingit; nos nostro operi non potuimus invidere, magnis sudoribus offensam non potuimus comparare; tu quod vis, unde vis, quando vis, habes; nos praeter tuam gratiam nil habemus, per quam stamus, vivimus, movemur et sumus , et sine qua jahoc fecerit, qui solus non dormis, nobis dormientibus, tu vidisti; et si tu vidisti, juste Judex factum quis scit? ille sic anxios conspicis, facias sic securos. Ait dominus, Inimicus homo hoc fecit. Inimicus homo hoc fecit; et tu quare hoc cum videres, Domine, permisisti? Quare? Quia timere fraudes non potest, cui nil potest deperire; et quia plus est mixta discernere quam prohibere mixturam, majus est reparare perdita quam illaesa servare; simul quia opor
Abbreviated transcription (Latin):
in spica: et qd̃ celatur in gramine. a¬
ꝑitur in fructu. Sic quos credentes
putamus pares: fide dispares inue¬
nimus. Sic iudicii prodit messis. qͦs
eccłie germen occultat: uixta illud
dñicum dictum. Ex fructib eoꝵ. cog¬
noscetis eos. Flores multi. multitudinẽ
frucluum pollicentur: s examinati
uentoꝵ flabris. ad fructum paucissi¬
mi ꝑseuerant. Sic credentes in xp̃o
multi. ȩcliȩ uidentur in pace: ubi
aut̃ ꝑsecutionis ꝓcella ꝑflauerit:
pauci martyrii reꝑuintur in fructy.
S eufemia sc̃a plus soluit in fructy
qͣm ꝓmisit in flore: quȩ manente
uirginitatis flore. copiosum marty¬
rii ꝑuenit ad fructum. Accesserius
inquit serui patͥosamilias: dicentes.
Accesserunt fr̃s mente. non corpore:
ñ loco s fide. Dixerunt non clamo¬
re uocis: s cordis tacito cum dolore.
quod ꝑfecte facimus. tͥ semꝑ nr̃o as¬
signamus auctori: et tu in his que
nob facienda p̃cipis ipse oꝑator as¬

Expanded text:
in spica; et quod celatur in germine, ain spica; et quod celatur in germine, aperitur in fructu: sic quos credentes putamus pares, fide dispares invenimus, sic judicii prodit messis quod Ecclesiae germen occultat. Juxta illud dictum Dominicum: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Flores multi, multitudinem fructuum pollicentur, sed exanimati ventorum flabris, ad fructum paucissimi perseverant: sic credentes in Christo multi Ecclesiae videntur in pace; ubi autem persecutionis procella perflaverit, pauci martyrii reperiuntur in fructu. Sed Euphemia sancta plus solvit in fructu quam promisit in flore; quae, manente virginitatis flore, copiosum martyrii pervenit ad fructum. Accesserunt, inquit, servi patrisfamilias, dicentes ei. Accesserunt, fratres, mente non corpore; non loco, sed fide; dixerunt non clamore vocis, sed cordis tacito cum dolore: quod perfecte facimus, tibi semper nostro assignamur auctori, et tu in iis quae nobis facienda praecipis, ipse operator as
Abbreviated transcription (Latin):
fraudis et testis est et liuoris. Man&
triticum ad horreum cęleste portabt̃:
tu tͥ zizanioꝵ tuoꝵ portabis fascieu¬
los ad gehennam. Cum aut̃ dormi
ret dñica messis. Qhoc ad lucrum
quid ꝑtinebat inimici: nisi qd inui¬
die sp̃s hominũ damnũ suũ cõputat
lucrum & quod ꝑiret hominib hoc
se estimat acquisisse: S diabolus hoc
ideo ut diximus tenebris celantibus
est molitus. ut adulterate messis no¬
xa redundaret ad seruos: et hinic pe¬
nam sumerent.unde sꝑauerant
palmam. Deniq uigilantes serui p̃
timore isto. ista cura quo deuenerat
expauescunt: hoc metuentes. ne zira¬
moꝵ germina ad illoꝵ rediret offen¬
sam: quoꝵ conscientia preter iactũ
boni seminis nil habebat. Hinc est
quod auditum sui dñi p̃uenerunt:
ne securi de innocentia. reatum de
silentio sustinerent. Cum uocatur
innocens ad reatum: dum purgari
estuat. urget et stimulat cognitorẽ.
nia. Qd̃ latet in herba. manifestatur

Expanded text:
et fraudis testis est et laboris. Manenet fraudis testis est et laboris. Manentriticum ad horreum coeleste portabunt, tu tibi zizaniorum tuorum portabis fasciculos ad gehennam. Cum autem dormiret dominica messis, et hoc ad lucrum quid pertinebat inimici, nisi quod invidiae spiritus hominum damnum suum computat lucrum, et quod perierit hominibus, hoc se aestimat acquisivisse? Sed diabolus hoc ideo, ut diximus, tenebris celantibus est molitus, ut adulteratae messis noxa redundaret ad servos, et hinc poenam sumerent, unde speraverant palmam. Denique vigilantes servi prae timore, ista cur evenerint expavescunt: hoc metuentes, ne zizaniorum germina ad illorum redirent offensam, quorum conscientia praeter jactum boni seminis nil habebat. Hinc est quod auditum sui domini praevenerunt, ne securi de innocentia, reatum de silentio sustinerent: cum vocatur innocens ad reatum, dum purgari aestuat, urget et stimulat cognitorem. t zizania. Quod latet in herba, manifestatur
Abbreviated transcription (Latin):
nauit azania in medio tritici & a¬
biit. Cum autẽ dormrent homines.
Insidiator in noctib latitat: in dieb
uigilantes fugit: appetit dormien¬
tes. Fortis conflictum petit: ꝓuocat
palam: expectatus oĩnib & coĩa po¬
pulis uult habere uictoriã. Maxi¬
me itifirmitatis inditiũ est: dormi¬
entib irruisse. Cum aut̃ dormireNs
homines: uenit immicus malus
numqͣm ñ stultus. Quid bic egit
inimicus. Esto quod dormirent ser¬
ui: nuinquid et dñs dormiebat. Esto
qͦd oculos scruoꝵ sopor clauserat pꝰt
laborẽ: numqͥd et dominantis ocu¬
los ulla uicerat lassitudo: Immice.
lucis refuga uigilasti. laborasti: s
non latuisti. Nam dormientib ser¬
uis: dñs ipse te uidet. Desertor celi
p̃uenisti. fecisti: s non ꝓfecist. Deo
ꝑire non potest: quod ipse custodit.
Fraudis auctor in dñm non cõmit¬
tis s in seruos: dum facis ut negli¬
gentie eo quod tue fraudis est aseͥ¬
batur. Ille ille te uidet: qui totius

Expanded text:
navit zizania in medio tritici, et abiit. Cum autem dormirent homines . Insidiator in noctibus latitat, in diebus vigilantes fugit, appetit dormientes, fortis conflictum petit, provocat palam spectantibus omnibus, et coram populis vult habere victoriam. Maximae infirmitatis indicium est dormientibus irruisse. Cum autem dormirent homines, venit inimicus ejus. Malus numquam non stultus. Quid hic egit inimicus? Esto quod dormierint servi, numquid et Dominus dormiebat? Esto quod oculos servorum sopor clauserit post laborem; numquid et dominantis oculos ulla vicerat lassitudo? Inimice, lucis refuga, vigilasti, laborasti, sed non latuisti: nam, dormientibus servis, Dominus ipse te videt: desertor coeli praevenisti, fecisti, sed non profecisti. Deo perire non potest quod ipse custodit: fraudis auctor, in Dominum non committis, sed in servos, dum facis ut negligentiae illorum quod tuae fraudis est ascribatur. Ille, ille te videt, qui totius
Abbreviated transcription (Latin):
nis ait cuiusdam seruus male hñs
moriebatur: qui illi erat preciosus
Centurio hic romanus erat: s pluᷤ
erat hic ipse fructu centesimo xp̃i¬
anus. et do magis militabat iste
qͣm scło: & in humano bello fortis.
fortior in diuinȩ pacis cuitodia per¬
manebat. Cuiꝰ seruus male hñs mo¬
riebatur: qui illi erat preciosus. Ser¬
uus erat: qui precio taxabat᷑. Que¬
ramus gͦ quis ẽ iste seruus: qui illi
erat p̃ciosus. Si dñatur anima. cor¬
pus seruit: homini nil corpore pre¬
ciosiꝰ. Hinc seruus centurionis istiꝰ
preciosus. Et infirmabat᷑ ad mortẽ.
gͦ centurio rogabat: ut xp̃c solus
mortali corpori largiendo uitam
ꝑpetem subueniret. Cum audisset
inquit de inĩs: misit ad eum senioreᷤᷤ
iudeoꝵ. Gentilis uideos ad xp̃m
mnittit: et in lege positis qui sine
lege erat. legis demonstrat aucto¬
rẽ. Nemo gͦ miretur: si gentilis hoc
est xp̃ianus aut uocat aut ducit
aut ꝑducit ad xp̃m. Misit ad eũ

Expanded text:
nis, ait, cujusdam servus male habens nis, ait, cujusdam servus male habens moriebatur, qui illi pretiosus erat. Centurio hic Romanus erat; sed plus erat hic ipse fructu centesimo Christianus. Et Deo magis militabat iste quam saeculo; et in humano bello fortis, fortior in divino, pacis custodia permanebat. Cujus servus male habens moriebatur, qui illi pretiosus erat. Servus erat, qui pretio taxabatur. Quaeramus ergo quis est iste servus qui illi erat pretiosus. Si dominatur anima, corpus servit; et homini nil corpore pretiosius. Hic servus centurionis istius pretiosus infirmabatur ad mortem; ergo centurio rogabat ut Christus solus mortali corpori largiendo vitam perpetem subveniret. Cum audisset, inquit, de Jesu, misit ad eum seniores Judaeorum. Gentilis Judaeos ad Christum mittit; et in lege positis, qui sine lege erat, legis demonstrat auctorem. Nemo ergo miretur si gentilis, hoc est Christianus, aut vocat, aut ducit, aut perducit ad Christum. Misit ad eum