comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
but mulierem fortem quis muemet
Nouut quippe uĩr suꝑiens huiꝰ sexus ĩ¬
firmitatem frugile corpus lubricam
mentem. quia tñ et dñi legu̾t ꝑmu¬
sisse. et itu uidebut congruere ut qui
uehement̾ udmirans mebat. oꝯulie¬
rem fortem quis inueniet. Quod est
dice̾ Si itu de memu femine pendet
et nostra om̃ium salus et innocentie
restitutiõ et de hoste uictoria foꝵtił om
tum opꝰ possit ẽx̃ idonea. S mulietem
fortem quis uueniẽt. Ac ne hoc pute¬
Procul et de ultunis sinib pretium eius
hoc est non uile non puruum. nõ medio¬
cre nõ demq de t̾rus de celo ñ de celo ꝑxiio
celo egressio eius. Qud deinde rubus ille
quondum mosuycus portendebat flãmas
quidem emittens s non ar dens nͥ mariã
parientem et dolores non sentientẽ Quid
rogo mĩ gu traron florida nec humec¬
tuta nͥ ipam concipientem qmͣuis iurũ
nõ cognoscentem huiꝰ magni miraculi
inuius myst̾ium ysaras edisserit dicẽs

Expanded text:
bat: Mulierem fortem quis inveniet? bat: Mulierem fortem quis inveniet? Noverat quippe vir sapiens hujus sexus infirmitatem, fragile corpus, lubricam mentem. Quia tamen et Deum legerat promisisse, et ita videbat congruere ut qui vehementer admirans aiebat: Mulierem fortem quis inveniet? Quod est dicere: Si ita de manu feminae pendet et nostra omnium salus, et innocentiae restitutio, et de hoste victoria: fortis omtum opus possit esse idonea. Sed mulierem fortem quis inveniet? At ne hoc quaeProcul et de ultimis finibus pretium ejus : hoc est non vile, non parvum, non mediocre, non denique de terra; sed de coelo, nec de coelo proximo coelo egressio ejus. Quid deinde rubus ille quondam Mosaicus portendebat, flammas quidem emittens, sed non ardens , nisi Mariam parientem, et dolorem non sentientem? Quid, rogo, virga Aaron florida , nec humectata, nisi ipsam concipientem, quamvis virum non cognoscentem? Hujus magni miraculi majus mysterium Isaias edisserit, dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
gelus ad uirginem. Oad mirundam et
omni honore dignissimam iurginem. O
feminam singularit̾ uenandam superꝰ
oñis femmnas admirabilẽ purentum re¬
puratritem posteroꝵ inuficat̾cem. Mils
est inquit angelꝰ ad iurginem. uirginem
carne. Uirginem mente. uirginẽ ꝑfessio¬
ne. Uirginem deniq qualem describit apłs
mente et corpore scãm. Net nouit̾ nͣ fortu¬
itu iauentam s a scło electum ab altissi¬
mo p̾cognitam et sͥ ppuratam ab ange¬
lis seruutum a pr̃b p̾signutum a pro¬
ph̾is promissam. Scrutare scͥpturus ⁊
pba que dico. Uisnent et ego aliqua ex
his testimoma hic inserum. Ut prca
dixisse uidetur qnͣto ad serpentem ait
ininucicias t̾ ponum m̃te et mulierẽ
Et si ad huc dubitas qd̾ demaria nõ di¬
uenenaitũ que om̃iuodam maligra sug¬
gestionem tam de curnis illeçebra qmͣ de
mentis suꝑbia dedixxit ad nichilum Qm
uͦ aliam salonion requirebut cũ dice¬

Expanded text:
gelus ad Virginem, O admirandam et gelus ad Virginem, O admirandam et omni honore dignissimam Virginem! o feminam singulariter venerandam, super omnes feminas admirabilem, parentum reparatricem, posterorum vivificatricem! 4. Missus est, inquit, angelus ad Virginem. Virginem carne, virginem mente, virginem professione, virginem denique, qualem describit Apostolus, mente et corpore sanctam ; nec noviter, nec fortuitu inventam, sed a saeculo electam, ab Altissimo praecognitam et sibi praeparatam, ab angelis servatam, a patribus praesignatam, a prophetis promissam. Scrutare 738 Scripturas, et proba quae dico. Visne ut et ego aliqua ex his testimonia hic inseram? Ut pauca dixisse Deus videtur, quando ad serpentem ait: Inimicitias ponam inter te et mulierem? Et si adhuc dubitas quod de Maria non divenenatum, quae omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam de mentis superbia deduxit ad nihilum. 5. Quam vero aliam Salomon requirebat, cum dice
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres Iustat nentq tempꝰ quo im tolltit᷑
obprobrum ns hẽat uir̃ quid tuusetur ndui¬
sus femmum qui utiq dum se im prudent
e cusare conuret᷑  crudelit̾ illum accusate
uon ennctut᷑ est dicens. Mulieĩ quͣ dedisti
mͥ .d. in. de ligno et comedi. Piopt̾ea curte
eua nd mariam. curie mut̾ ad silitĩ filin pro
ferat. ip̃u prĩ pro matce satiffatiat. quia ec¬
ce siuir tecidit ꝑ feminam ium nõ erigitur
nͥ ꝑ feminam. Quid dicrbcis o tidem. Muliei
qm̃ ded isti de dit iħ deligno et comedi. B̾ba
mulitie sunt hec quibus mugis augreus cul
cit malitiam cum occasionem uenie quaͣ
a te deus int̾rogando elicere temptanit
s nõ potuit u thesauro mndesicientis sue pie¬
tutis inueuit. Redditur nempe semĩa pro
semina. Piudens pro fatua humł ꝑ suꝑ
ba que pro ligno mortis gustum tͥ porrigat
uite et pro ueneno çibo illo amaritudiuis
ctum est super melorimeo quia m̃ ip̃o u¬
iuficusti me. Ecoeenm adhoc nssus est an¬

Expanded text:
Instat namque tempus, quo jam tollatur opprobrium, nec habeat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunctatus est, dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro ferat, ipsa patri pro matre satisfaciat: quia ecce si vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam? Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Verba malitiae sunt haec, quibus magis augeas quam cit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando elicere tentavit, sed non potuit, in thesauro indeficientis suae pietatis invenit. Redditur nempe femina pro femina, prudens pro fatua, humilis pro superba; quae pro ligno mortis gustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis ctum est super mel ori meo, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est an
Abbreviated transcription (Latin):
et nollet eñm traducẽ uoluit ectulte dimitte
eum. Bene cum eẽt iustꝰ noluit entu tradu¬
dere quin sicut nequa qmͣ iustus eẽt si cogui¬
tum rrum cõsensiss sic uichilomiiꝰ iust̾ non
eẽt si probatum innoxiam condempnuss

Expanded text:
et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam . Bene, cum esset justus, noluit eam traducere: quia sicut nequaquam justus esset, si cognitam ream consensisset; sic nihilominus justus non esset, si probatam innoxiam condemnasset.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdesset dirbolum a dõ unci nobis inimen¬
tibꝰ superbis. Necessario gͥ desponscita⁊
nibscondit᷑ et asponso uugnutatis ꝯꝓbat᷑¬
et urgi̾s tum ue̾ cundie partit᷑ qmͣ fume
ꝓuidetiur. Quid supientius Q uid dignius
diuina ꝓuidentia: Uno tali consiliõ secre¬
tis celestib ⁊ tidinittit᷑ testis ⁊ excluditu
Hostis et in cegta seruat᷑ frima uirgis mectͥs
Alioquin qũ pepͥisset instꝰ adultẽ Semptũ

Expanded text:
prodesset diabolum a Deo vinci, nobis manenprodesset diabolum a Deo vinci, nobis manentibus superbis? Necessario igitur desponsata est absconditur, et a sponso virginitas et Virginis tam verecundiae parcitur, quam famae providetur. Quid sapientius, quid dignius divina providentia? Uno tali consilio secretis coelestibus et admittitur testis, et excluditur hostis, et integra servatur fama Virginis matris. Alioqui
Abbreviated transcription (Latin):
ceepotuisset᷑ placuit ei tñ eopotuiser mͦ
et ordine hominem ÷ͥ ieconciliure qͥ nouit
cecidisseut sicut dibolus priꝰ femitim seduxis¬
pietatis illuderet ac maligni fortitudineno
xp̃i un tꝰ conte̾ret diabolo deus prudentior
uparet et fortior. Ita quippe de cuit mcu¬
solum attingeret nfire usq ad finem sorti
ter et disponet omia sumut᷑. Accigit aũ a
frne usq aid finem id est u celo usq ad infer¬
mim. Si riscendero inquit in celum tu illo
es. si descendero ad infernum ades. Ut᷑biq
ii fortit̾ quando et de suꝑius expulit suꝑbũ
et ipud inferos spoliut nuarum. Cor¬
uemens gtͣ erut ut sucuit᷑ quoq om̃in celesbã
scilic et t̾ͥrena dispone̾t quatinuset illint
deitiens in quietum relquos rn pace firm
et huit debellaturus mundum nobis prius
sue humilitutis et mansuetudinis utilde ne¬
cessarium exemplum relinqueret sic qr uu¬
rubili fieret modu̾mine supientie ut ⁊ suis
suauis et hostibus fortis apparẽt. Quid enim

Expanded text:
cere potuisset; placuit ei tamen eo potius et modo, et ordine hominem sibi reconciliare, quo noverat cecidisse: ut, sicut diabolus prius seduxipietatis illuderet, ac maligni fortitudinem Christi virtus contereret, diabolo Deus et prudentior appareret et fortior. Ita quippe decuit solum attingeret a fine usque ad finem fortiter, sed et disponeret omnia suaviter . Attingit autem a fine usque ad finem, id est a coelo usque ad infernum. Si ascendero, inquit, in coelum,tu illic es: si descendero in infernum, ades . Utrobique vero fortiter, quando et de supernis expulit superbum, et apud inferos spoliavit avarum. Conveniens ergo erat ut suaviter quoque omnia, coelestia scilicet et terrena, disponeret: quatenus et illinc dejiciens inquietum, reliquos in pace firmaret, et hic debellaturus invidum, nobis prius suae humilitatis et mansuetudinis valde necessarium exemplum relinqueret: sicque mirabili fieret moderamine sapientiae, ut et suis suavis, et hostibus fortis appareret. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt corpore. accepit donum iurgunitutis ut
eẽt et mente accepit humilitutis. His nimirũ
iurgo regia gẽmis ornata un tutum gemino¬
qr mentis parit̾ et corporis decore p̾fulgidu sp̃ẽ
sui et pulcritudine sia in celestibus cognitn
celicimum in se prouocuuit aspectus itũ ut
et regis amimũ in sui concupisccatiam indina¬
ret et celestem mintium ad sesuꝑuis educẽt
Et hoc est qd̾ nobis hit euugelistu cõmẽdut
cum engłm ꝑhibet a dõ destinatum ndu̾g¬
uem. A dõ inquit udiur ginom. Id est acello
ad humlem. n dño ad inicillam a crentore
udcrenturum. Qnͣtu dignatio dei Qnͣta
nrginis excellentin. Currite matres curri
si potestis pudicum sororis ur̃e cubiculum
Ecte enim deusmittit ad uirginem ecce af¬
futur migłs maritm. apponite curem pti¬
rieti isscultute quid nũtiet ei si forte auda¬
atis mde consolenuni. Leture put̾ adams
mugis tu o eiui mat̾ exulta. qui sicut oĩum

Expanded text:
esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis pariter et corporis decore praefulgida, specie sua et pulchritudine sua in coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret, et coelestem nuntium ad se de supernis educeret. Et hoc est quod nobis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currisi potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3. Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium
Abbreviated transcription (Latin):
singłuri in cebestib donatur᷑ gła singłari
ĩ tertis pioͥuenire curnuit et grͣa qua ui¬
delioet et in essubilit̾ et intucta conciꝑet
et pareret ĩ corrupta. Porro dm̃i huiꝰ mo¬
di decebat uatinitas qua nõ nisi de iurgie
nusc̾e̾tur. Talis congruebat et uirgini par¬
tus ut nõ pare̾t nͥ dñi. Promide suctor hõi¬
num ut homo fieret nusciturꝰ de hoĩe tułes
exonũbus debuit delege̾ immo condere matrẽ
quabẽ et se decere sciebat et sibi nount pla¬
cituram. Uoluit itaq ẽẽ uirginem de qua
immaculata ĩmaculatꝰ procederet om̃ium
muculas p̃guturꝰ. Uoluit et humibẽ de
qua mitis et humilis corde prodiret harũ
in se uirtut um necessarium om̃ib salu¬
berrimumq exemplum ostensurus. Dedit
ergo iur̃gini partum qui ei uim ante et
uiiginitatis inspiruua̾t uocum et humili¬
tutis preregnunt mitum. Alioquin quomͦ
ungelꝰ enm in sequentib gr̃a plenam ꝓnũtiat
si quippiam uł parum bonĩ quod ex gr̃a nou

Expanded text:
 singulari in terris praevenire curavit et gratia, qua videlicet ineffabiliter et intacta conciperet, et pareret incorrupta. Porro Deo hujusmodi decebat nativitas, qua nonnisi de Virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum. Proinde factor hominum ut homo fieret, 737 nasciturus de homine, talem sibi ex omnibus debuit deligere, imo condere matrem, qualem et se decere sciebat, et sibi noverat placituram. Voluit itaque esse virginem, de qua immaculata immaculatus procederet, omnium maculas purgaturus: voluit et humilem, de qua mitis et humilis corde prodiret, harum in se virtutum necessarium omnibus saluberrimumque exemplum ostensurus. Dedit ergo Virgini partum, qui ei jam ante et virginitatis inspiraverat votum, et humilitatis praerogaverat meritum. Alioquin quomodo angelus eam in sequentibus gratia plenam pronuntiat, si quidpiam vel parum boni, quod ex gratia no
Abbreviated transcription (Latin):
et si semper in corpore uir non apparuit.
hanc ieremie nouitatem ysaias lucidissime
aꝑit qui et nouos suꝑius naronicos flores
exposuit. Ecte inquit uirgo concipiet et
pariet silium. En hẽs feminã scł uirginẽ.
Uis et de uiro audire qui sit᷑. Et uocabitur
ait nomen eius emmanuel id est nobiscum
deus. Fenua itaq cirtundins uirum uir᷑¬
go est concipiens dm̃. Uides qmͣ pulcre et
concordit̾ scõꝵ mira fucta et mystica di¬
cta sͥ inuicem cõcĩnũt. Uides qmͣ stupen¬
dum sit hoc unũ de uͥgr̾e et in uirgĩe fcm̃
miraculur quod tot miracula p̾uenerũt
tot oracula ꝓmiserunt᷑ Unus nimirum
et temꝑib eandem rem diu̾si nõ diu̾so spũ¬
⁊ p̾uderunt et p̾dixerũt. Qd̃ moysi mou¬
strutum est in rubo et igne. Luron in iurga
et flore Bedeoni ini uellere et rore Hoc aꝑte
salomon p̾uidit in forti muliere et eiũs preciõ
Ipertius iheremias p̾cunt de ferina ⁊ iuirõ

Expanded text:
etsi semper in corpore vir non apparuit. etsi semper in corpore vir non apparuit. hanc Jeremiae novitatem Isaias lucidissime aperit, qui et novos superius Aaronicos flores exposuit. Ecce, inquit, virgo concipiet, et pariet filium. En habes, feminam, scilicet Virginem. Vis et de viro audire quis scit? Et vocabitur, ait, nomen ejus Emmanuel, id est, Nobiscum Deus . Femina itaque circumdans virum, Virgo est concipiens Deum. Vides quam pulchre et concorditer sanctorum mira facta et mystica dicta sibi invicem concinant. Vides quam stupendum sit hoc unum de Virgine et in Virgine factum miraculum, quod tot miracula praevenerunt, tot oracula promiserunt. Unus nimirum et temporibus, eamdem rem diversi, non diverso spderunt, et praedixerunt. Quod Moysi mostratum est in rubo et igne, Aaroni in virga et flore, Gedeoni in vellere et rore; hoc aperte Salomon praedixit in forti muliere et ejus pretio; apertius Jeremias praecinuit de femina et viro,
Abbreviated transcription (Latin):
non corꝑis maturitate sensuum. nõ corpu¬
lentiti iembioꝵ. Neq enim mitiuis hũit
senpie uł potius non minus fuit sapiẽtia
Onus. Siue gͣ luctuns in utõ siue ingiens
m pͥ sepio siue iam grandiunculus ĩt t o¬
guns doctores in templo siue uira ꝑfede eta¬
tis docens in ppło eque ꝑfecto plenus fuit spũ
sancto. Nec fuit hera in quatumq etute sua
qua de plenitudine illa qmͣ in cõceptione sui¬
at quod de ip̃o legis iñ aliõ locoͦ. Ih̾c aũ pro¬
ficiebat sapĩa et etate et grũ apud dm̃i et
accederet quod ante non hẽret s quod acce¬
dere uidetur qñ uolebat ipẽnt uderet᷑/ Tu
te tius profectus moderattur tua uita disponi
Similit̾ et cura semꝑ omĩgrã plenus fuiss
siue qmi apud dm̃ siue qmͣ apd̾ hoĩes hr̃e debe¬
ret pro suo tñ arbitrio eam nũc plus nunc
iminus ostentabat. pro ut t̾nentium uł me¬
ritis congruere uł suluti expedire sciebat Con¬
stat gͣ quia semꝑ ih̾c uirilem aĩmum huĩt

Expanded text:
orporis; maturitate sensuum, non corpulentia membrorum. Neque enim minus habuit sapientiae, vel potius non minus  aliagnus. Sive ergo latens in utero, sive vagiens in praesepio, sive jam grandiusculus interrogans doctores in templo, sive jam perfectae aetatis docens in populo, aeque profecto plenus fuit Spiritu sancto. Nec fuit hora in quacunque aetate sua, qua de plenitudine illa quam in sui conceptione at, quod de ipso legis in alio loco: 740 Jesum autem proficiebat sapientia, et aetate, et gratia apud Deum et accederet, quod ante non haberet; sed quod accedere videretur, quando volebat ipse ubi videretute tuus moderatur profectus, tua vita disponitSimiliter et cum semper omni gratia plenus fuisset, sive quam apud Deum, sive quam apud homines habere deberet, pro suo tamen arbitrio eam nunc plus, nunc minus ostendebat, prout cernentium vel meritis congruere, vel saluti expedire sciebat. Constat ergo quia semper Jesus virilem animum habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod per inuentum roie madidam aure¬
ami pliuia nempe uolunturia qmͣ segre¬
ꝯiuut deus heditati sue. placide prius et
absq strepitu oꝑationis humime. suose quie
Postmodim uͥ ubiq t̾rarum diffusa est
perora qditutorui non inm sicut pluuia
m uellus s sicut stillicidiã stillantia super
tertum cum quodama utiq strepitu uer¬
boꝵ ac sonitu miraculoꝵ. Si qmͣ recordate
sisrit nubes ille que portabant pluuium p̃¬
ceptum sibi fuisse cum mittentur. Quod
dico nobism̃ tenebris dicite in lumine et
quediñ aure auditis predicute super te

Expanded text:
quod per inventam 739 rore madidam aream. Pluvia nempe voluntaria, quam segregavit Deus haereditati suae, placide prius et absque strepitu operationis humanae, suo se quietpostmodum vero ubique terrarum diffusa est per ora praedicatorum, non jam sicut pluvia in vellus, sed sicut stillicidia stillantia super terram, cum quodam utique strepitu verborum, ac sonitu miraculorum. Siquidem recordatae sunt nubes illae, quae portabant pluviam, praeceptum sibi fuisse cum mitterentur: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super te
Abbreviated transcription (Latin):
ml tule posunt s dixit uirum querimus que
sit hec nouitris qm̃ deus ferit in t̾ra ut fenuĩa
uiiuscorpusculi inembra sese cohiberet. Qd
est hot duruculi. Nunquid pot homo ut eũt
ncho denustn uentiem matris sue iterato
mtroire et renasc Si uerto me ad cõceꝑ¬
tum partum q iurguialem si forte inter
plurima nout at mira que ibi prosecto m¬
huipundilis ent in quirit eciam hanc ꝙͣ
de pphu piotuli ieꝑitimi nouitatem. Porro
D esrnoscitur. longitudo biruis lutitudo an¬
husteSicitudo sũbdita. ꝓfunditas planaa.
lqua atens. panis esuriens. bida̾s si utten¬
dqi potentiai regi supientiam instrui brre¬
dute m sustenturi dm̃ demq lucbentem s ari

Expanded text:
irum, quaerimus quae sit haec novitas, quam Deus fecit in terra, ut femina unius corpusculi membra sese cohiberet? quid est hoc miraculi? Nunquid potest homo, ut ait Nicodemus, in ventrem matris suae iterato introire, et renasci? 9. Sed verto me ad conceptum partumque virginalem, si forte inter plurima nova ac mira, quae ibi profecto ui diligenter inquirit, etiam hanc, quam de Propheta protuli, reperiam novitatem. Porro ibi agnoscitur longitudo brevis, latitudo angusta, altitudo subdita, profunditas plana  aqua sitiens, panis esuriens. Videas, si attendas, potentiam regi, sapientiam instrui, virtutem sustentari: Deum denique lac
Abbreviated transcription (Latin):
femae. QIis nͣ iste mir / Aut si ii qmͦa
temana crcundatrs. Aut si i femina cui¬
cunduri potest quomͣ mir̃. Et ut aꝑtius
pueritiam adolescentitm atq inuentu¬
rẽ trimseuntes ad grrdura usq senectuti
pximum ꝑuenerunt. Quigͦ ium a deo
Mraindi est quom afemia cirtunder pot

Expanded text:
iste vir? Aut si vir, quomodo a femina circumdatus? aut si a femina circumdari potest, quomodo vir? Et ut apertius antiam, pueritiam, adolescentiam atque juventutem transeuntes, ad gradum usque senectuti proximum pervenerunt. Qui ergo jam adeo grandis est, quomodo a femina circumdari pot
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit en ungłistu tot ꝓpͥn noĩt re¬
rum in hoc loco tam signunt expri¬
sinere. Credo quia noluit nos negligenter
nidire quod tum diligent̾ studuit enrta¬
re. Nomintt sinũcium qui mittit᷑. dũim
ri quo mittit᷑ uirginẽ nd qm̃ nuttit᷑. Spõ¬
sum quoq mrgis. amboꝵꝙ genꝰ ciu̾itatẽ

Expanded text:
voluit evangelista, tot propria nomina rerum in hoc loco tam signanter exprimere? Credo quia noluit nos negligenter audire, quod tam diligenter studuit enarrare. Nominat siquidem nuntium qui mittitur, Dominum a quo mittitur, Virginem ad quam mittitur, sponsum quoque virginis: amborumque genus, civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ticum illud quod solis dubitur ĩ re¬
gno dei cantare uñ gimbus ipãm
iirgiuum reginam cum cet̾is unmo pri¬
mim int̾ cetu̾s ẽẽ tunituram nemo qui
ambigat. Puto aũ illam p̾ter illud quod
cõmune erit dultiori quodum atqr elegñ¬
tiori curmine letificuturam ẽẽ ciututem
dei. Cuiꝰ uciq dulcisonos depidine uł expri¬
mere modulos ne ip̃aꝵ quidem un ginuum
ulla dignu inuemet᷑ quia soli m̾̃to decan¬
tandum seruabitur que sola depurtu et
partu diuino głatur. Głntur dixim de ꝑ¬
tu non m se s in ip̃o quem peꝑit. Deus si

Expanded text:
ticum illud, quod solis dabitur in regno Dei cantare virginibus, ipsam virginum Reginam cum caeteris, imo primam inter caeteras esse cantaturam, nemo est qui ambigat. Puto autem illam, praeter illud quod commune erit, dulciori quodam atque elegantiori carmine laetificaturam esse civitatem Dei. Cujus utique dulcisonos depromere vel exprimere modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae sola de partu, et partu divino gloriatur. Gloriatur dixerim de partu, non in se, sed in ipso q
Abbreviated transcription (Latin):
contingebruit eis. Hos gͦ flores et nos
qui um fructum tenemus pertransisse
uidemus et dum adhuc flotere indebimm¬
tur transituri p̾uidebentin. Unde dauid
M ane sicut ħba transeat mane et enim¬
transeat et floreat uespe̾ decidut induret
et arescat᷑. Despe̾ et enim id ẽ qñ uenit
plenitudo tꝑis in quomisit deus uigem¬
tum siumi factum ex muliere factum sub
lege dicente ip̃o ecce noua facio omĩti. ue¬
teru tnͣsierunt et disparuerunt qͦmͦ in
nouitate succrescentis fructus flores deci¬
dunt et urescunt. Unde rursus scͥptum
est. fenum aruit et flos decidit u̾bũ tuĩ
dm̃ manet met̾ num. Credo non ambigis

Expanded text:
contingebant illis . Hos ergo flores et nos qui jam fructum tenemus, pertransisse videmus: et dum adhuc florere videbantur, transituri praevidebantur. Unde David: Mane sicut herba transeat, mane floreat et transeat: vespere decidat, induret et arescat . Vespere etenim, id est, quando venit plenitudo temporis, in quo misit Deus Unigenitum suum, factum ex muliere, factum sub lege , dicente ipso: Ecce nova facio omnia ; vetera transierunt et disparuerunt, quomodo in novitate succrescentis fructus flores decidunt et arescunt. Unde rursus scriptum est: Fenum aruit, et flos decidit; verbum autem Domini manet in aeternum. Credo, non ambigis
Abbreviated transcription (Latin):
uis gͦ nastit᷑ ad uoland̾. ⁊ hõ nastit᷑ al laborẽ
Cmcti dies eiꝰ laborib terispnis pleni sũt
nec ꝑ noctẽ nec ꝑdiem reqͥescit mens eiꝰ ⁊ hec nõne
uauitus sion e qdꝙͣ sine labore sub sole. Non est sũ
defectu subluna. nõ est sine uanitate sub tempe
Tempꝰ est mora ⁊ motꝰ raꝵ mutabilisi uanitag᷑

Expanded text:
 homo nascitur ad laborem. Cuncti dies eius laboribus et erumpnis pleni sunt, nec per noctem requiescit mens eius. Et hoc nonne vanitas? Non est quicquam sine labore sub sole, non est sine defectu sub luna, non est sine vanitate sub tempore. Tempus enim est mora motus rerum mutabilium. 2
Abbreviated transcription (Latin):
leudes pedicłos. ⁊ lumbͥcos Ille de se fundũt uinũ
oleũ ⁊ balsamũ. Et tu de tesputũ urinã ⁊ ster¬
cus. Ille dese spirãt sus iutatẽ odoris. ⁊ tu de te red¬
dif ab hoĩationẽ fetoris. qͣlis est arbor talis est
fructꝰ. Non .n. potest arbor mala bonos fructus¬
radices st̃ criues trutꝰ est aiput ꝯ colło. Scipes ẽ
pectꝰ ꝯ alua. Nami st̃ ulne ꝯtybiis frondes st̃ digiti
ꝯ articłis hoc est foliũ ꝙ auento rapit᷑. ⁊ stipula q̃
a sole sicratur.

Expanded text:
lendes, pediculos et lumbricos. Ille de se fundunt oleum, vinum et balsamum, et tu de te sputum, urinam et stercus; ille de se spirant suavitatem odoris, et tu de te reddis abhominationem fetoris. Qualis est arbor talis est fructus, non enim potest mala arbor fructusradices sunt crines, truncus caput cum collo, stipes est pectus cum alvo, rami sunt ulne cum tibiis, frondes sunt digiti cum articulis. Hoc est folium quod a vento rapitur et stipula que a sole siccatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniunt. Siqͥs aut̃ ad senectutẽ ꝓ cessit statun
ocłi. uacillat̃ articłi. nares effluũt ⁊ cͥnes deflu̾t
Tremũt tactꝰ. deꝑit actus. dentes pucrescũt. et
aures surdestũt. Seney fitcile ꝓuocat᷑ ⁊ difficile.
reuocatur cito credit ⁊ tarde discredit Tenax ⁊ cupi
dus. tristis ⁊ q̃rulus uelox alloqñdum ⁊ tardus
suspirat ⁊ anxiatꝰ. torpet ⁊ firmat᷑. iuds portam

Expanded text:
utis. Si quis autem ad senectutem processerit, statim oculi, et vacillant articuli, nares effluunt, et crines defluunt, tremit tactus, et deperit actus, dentes putrescunt, et aures surdescunt. Senex facile provocatur, difficile revocatur; cito credidus: tristis et querulus: velox ad loquendum, et tardus suspirat et anxiatur; torpet et infirmatur. Audi poetam:
Abbreviated transcription (Latin):
cum ire. Equalitatem uͦ ubi ait̃. Scio hu¬
miliari et habundare ubiq insfitutus
gregorius. Qui inquit acceptis reb non
extollit᷑ qui eas ad usum uane głe nõ in¬
torquet qui solus nõ possidet qd̾ accepit
s hoc misericorditer cum indigentibus
diuidit scit habundare. Qui acceptis
alimentis nõ ad ingurgit ationẽ uẽtris
utitur. s ad reparationem iurtutis nec
plus carm tribuit quam necessitas petit
scit satiari. Qui alimentoꝵ inopiam si¬
ne murmuratione tolerat nõ pro neces¬
sitate uictus aliquid agit. unde aĩa pcc̃i
laqueum incurrat scit et esurire. Quem
ergo in habundantia suꝑbia nõ eleuat
uec in necessitate cuꝑiditas irritat. nouit
habundare. nouit penuriam pati. Cum
autem diceret ommia possum. ne ꝑ ela¬
tionis tumorem excederet equałitatẽ.
statim subiũgit in eo qui me confortat
Qui enim quod faciunt dõ ascribunt

Expanded text:
cum irae . Aequalitatem vero, ubi ait: Scio humiliari, scio et abundare, ubique institutus Gregorius: « Qui, inquit, acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc misericorditer cum indigentibus dividit, scit abundare. » Qui acceptis alimentis, non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad reparationem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari; qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus aliquid agit, unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo in abundantia superbia non elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Cum autem diceret omnia possum, ne per elationis tumorem excederet aequalitatem, statim subjunxit, in eo qui me confortat. Qui enim quod faciunt, Deo ascribunt
Abbreviated transcription (Latin):
ue et illustratur a lunime quando fit ĩ xp̃o
et illustratur a xp̃o. Qma solet in sorte here¬
ditas siginfican sicut scriptun est. Sorte di¬
iuisit eis tertam in fumculo distributionis. Di¬
canus quia sicut omnis electoꝵ populus. pars
et fimiculum hereditatis dm̃ est. scripturadi¬
cente. Pars aũt dm̃ ppłs eius: iacob fumcu¬
lum hereditatis eiꝰ. ita et pars et hereditas sor¬
tis scõꝵ ip̃e dñs est: qui dicit ad aaron. Ego
pars et hereditas tua in medio filioꝵ istael.
Nos aũt cum apłis et om̃ib scĩs societatem
habentes. grãs agentes deo pacri. orenus
ut dignos nos faciat in partem sortis sc̃õꝵ
in lumine id est. ut et pars et sors et here¬
ditas dm̃ ẽẽ mereamur: et ip̃m dmn saluato¬
rem ñm in sorte et hereditate sempitera

Expanded text:
ne; et illustratur a lumine, quando fit in Christo, ne; et illustratur a lumine, quando fit in Christo, et illustratur a Christo, quia solet in sorte haereditas significari, sicut scriptum est: Sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . Dicamus quia sicut omnis electorum populus, pars et funiculus haereditatis Domini est, Scriptura dicente: Pars autem Domini populus ejus: Jacob funiculus haereditatis ejus . Ita pars et haereditas sortis sanctorum ipse Dominus est, qui dixit ad Aaron: Ego pars et haereditas tua in medio filiorum Israel . Nos autem cum apostolis et omnibus sanctis societatem habentes: Gratias agentes Deo Patri, oremus ut dignos nos faciat in partem sortis sanctorum in lumine , id est, ut pars et sors et haereditas Domini esse mereamur, et ipsum Dominum Salvatorem nostrum in sorte et haereditate sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Q̃ estis filii dei: misit deus spi¬
ritam filii sui in cordã ur̃a clamantẽ aba
pater. Nusꝙͣ em̃ audiremus dicere pater
m̃ qui es in celis: insi de contientia sp̃us
habitantis in nobis. Ut em̃ probaremus
nobis qui signũ patris ostendat ec̃ in filius
uit audeamus dicere alba: quod est piter. quod
uideis iam dudũ non fuerat concessum. Itaq
iam nõ simnus seriu: s filii. Quod si filii. et here
des. Id est si filii sumus consequenter nobis de¬
betit hereditas patris. ut quomͦ spm̃ filii. ac̃
cipientes facti sumus filii. ita in lbertatem de
idem ait apłs. Grãs agentes deo pacri qͥdignos
nos fecit in partem sortis scõꝵ in lumine.
Pars sortis scõꝵ congretio est adunata et
in una societate iuncta om̃ium electorum
sicut et alibi dicit. Uos dũt dñs mulplicet
subauditur in mimero electoꝵ suoꝵ. ut sitis
sci et inimaculati:. in gremio scilicet congre¬
gati scõꝵ. Fit ergo pars sorcis scõꝵ in lumi¬

Expanded text:
 estis filii Dei, misit Spiritum Filii sui in corda vestra, clamantem Abba Pater . Nunquam enim auderemus dicere, Pater noster qui es in coelis, nisi de conscientia spiritus habitantis in nobis. Ut enim probaremur adit nobis, qui signum Patris ostendat esse in filiis, ut audeamus dicere: Abba, quod est Pater, quod Judaeis dicere dudum non fuerat concessum: Itaque jam non sumus servi, sed filii. Quod si filii, et haeredes per Deum , id est, si filii sumus, consequenter nobis debetur haereditas Patris; ut quomodo Spiritum Filii Dei accipientes, facti sumus filii, ita in libertatem de idem ait Apostolus : Gratias agentes Deo Patri qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine. Pars sortis sanctorum, congregatio est adunata, et in una societate juncta, omnium electorum, sicut et alibi dicit: Vos autem Dominus multiplicet , subauditur, in numero electorum suorum, ut sitis sancti et immaculati, in gremio scilicet congregati sanctorum. Fit ergo pars sortis sanctorum in lumi
Abbreviated transcription (Latin):
penitenciam agat: et bene facias his qui
tibi malefaciunt. Dixit albas antonius
quia de proximo est ilica et mors. Si lu
creniur em̃ frm̃ lucrabimr deuni.S
aũt scandalizamus frẽm in xp̃m pecta¬
repellit a se. Uerbum autem malitie
et nequitie non habicet in corde tuo ad¬
uersus frẽm tuum ut possis dicere. Di¬
mitte nobis debita nr̃a sicut et nos diiit¬
timus debitoribus nr̃is. De hoc capitulo
et alibi scriptum est. Ut sitis sine quere¬
la: et simplices sicut filii dei. Ille eñi est
sine querda qui quantum fragilitas ꝑ¬
mittit humana: nitam studet ducere sñ
culpa. Querylam contta deũ uel proxi

Expanded text:
poenitentiam agat, et benefacias iis qui poenitentiam agat, et benefacias iis qui tibi malefaciunt. Dixit abbas AntoniusQuia de proximo est vita et mors; si enim lucremur fratrem, lucrabimur Deum; si autem scandalizamus fratrem, in Christo peccarepellit a se. Verbum autem malitiae et nequitiae non habeas in corde tuo adversus fratrem tuum, ut possis dicere: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . De hoc capitulo et alibi scriptum est: Ut sitis sine querela, et simplices sicut filii Dei . Ille enim sine querela est qui, quantum fragilitas permittit humana, vitam studet ducere sine culpa. Querelam
Abbreviated transcription (Latin):
miserunt pcc̃a. ut libere deo dicere na
omnes culpas que in nobis comuittũt᷑
parati simus ignoscere: si nobis desidera¬
nius ⁊gnosci. Nemo contra seteneat nõ
remittendo. ne contra illum teneatur non
ignoscendo. Ait em̃ dñs de serno nequam
qui noluit conseruo suo remittere culpã.
Iratus dñs eius radidit eum cortorib quo¬
adusq redderet innuersum debitum. Cuiꝰ
exemplum nos cauere ammonet dicens
Sic et pater meus celestis faciet uobis
si non remiseriris unusquisq fñ suo de cor¬
dibus uestris. Ne dicas in lingua ignos¬
co. et corde differas. Contientiam em̃ tuam
deus inspicit. ODis ergo ut tibi deus om
ma dimittat Dimitte gͦ et tu onmnia de¬
bitori tuo. Hanc ergo regulam ponis hoc
pacto et placito cum deo obligaris. cum di
Oiittite et diuttetur nobis : date et da¬
bitur nobis. Interrogatus est senex. Quid
est humilitas : Et ille respondit. Si pec¬
canti fñ in te ignouetis auteꝙͣ apud te

Expanded text:
miserunt peccata; ut libere Deo dicere valmiserunt peccata; ut libere Deo dicere vals , ac per hoc omnes culpas quae in nobis committuntur, parati simus ignoscere, si nobis desideramus ignosci. Nemo contra se teneat non remittendo, ne contra illum teneatur, non ignoscendo. Ait namque Dominus de servo nequam, qui noluit conservo suo remittere culpam: Iratus dominus ejus, tradidit eum tortoribus, quoadusque redderet universum debitum . Cujus exemplum cavere nos admonet, dicens. Sic et Pater meus coelestis faciet vobis: si non remiseritis, unusquisque fratri suo de cordibus vestris . Nec dicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Conscientiam enim tuam Deus inspicit. Vis ergo ut tibi Deus omnia debita dimittat? Dimitte et tu omnia debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hoc pacto et placito cum Deo obligaris, cum dicDimittite et dimittetur vobis, date et dabitur vobis . Interrogatus est senex, Quid est humilitas? Et ille respondit: Si peccanti in te fratri ignoveris, antequam apud te
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Hoc preceptum quãius historialiter
sit tenendum: spũaliter tm̃ semꝑ est a nobis
complendum. Spũaliter aũt templũ nr̃m
interior nr̃ homo est. alltare fides nr̃a est
ssunus prophetia. doctrina. oratio. hẏminus
ħ coram deo non pigro motu corꝑis: sed
celerrimo dilectionis affectu fecerimꝰ. De
id est ut mores actus et sermones ur̃os
pacienter pro xp̃o et omĩa onera nr̃a por¬
temus micem pro amore fraterno: ͥa
qui fr̃m sicut semetip̃m diligit. pacien¬
ter pro illo om̃ña portat et sustmnet.
si quis aduersus aliquem habet quere¬
lam. Habet enĩ aliquis aduersus alterũ
querelam. quando eum quis ledit etiã
sine causa. Sicut et dens donauit no¬
bis ita et uos. Ac si diceret. Sicut et
deus condonauit nobis or̃a peccat a
ꝑ sacri babtimatis midam: ita et nos
non aliqua s omia de cordib ur̃is debe¬
tis fr̃b donare cõmissa: quia iustissimũ
est apud dm̃. et iuxta mensuram pie¬
donemus nos frĩb om̃a que n nobis cõ¬

Expanded text:
tuum . Hoc praeceptum quamvis historialiter sit tenendum, spiritualiter tamen semper a nobis est complendum. Spiritualiter autem templum nostrum interior homo noster est: Altare, fides nostra est; munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus hoc coram Deo non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu fecerimus. Deid est, ut mores, actus et sermones nostros patienter pro Christo, et omnia onera nostra portemus invicem pro amore fraterno: quia qui fratrem sicut semetipsum diligit, patienter pro illo omnia portat et sustinet. si quis adversum aliquem habet querelam . Habet aliquis adversus alterum querelam, quando eum quis laedit, etiam sine causa. Sicut et Dominus donavit vobis, ita et vos. Ac si diceret, Sicut et Dominus donavit vobis omnia peccata, per sacri baptismatis undam, ita et vos non aliqua, sed omnia de cordibus vestris debetis fratribus donare commissa: quia justissimum est apud Deum ut juxta mensuram piedonemus nos fratribus omnia quae in nobis com
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: idest congregatiomi fideliũ frm̃ adiũ¬
ctus dyabolum suꝑat. Obediens efficitur pre¬
latis licet ꝑu̾sis. et hoc est ingredi et egredi ad
imꝑium saul. Inquietatur a saule dauid. s io¬
nathe grãm obtinet qui consolatur eũ quia
gnum: quia qui humlit̾ didicit sũbẽẽ. ad prela¬
tõgnis honorem eligitur. ꝑsequitur absalon
patrem: multa enĩ prelati a filiis suis sprrica¬
lib patiuntur. Plangit danid ꝑsequentem
filium. quia quilib pat̾ spiritalis. de ꝑuersi¬
tate filioꝵ que est mors anime contristatur.
Tres planxit dauid: filium. amicũ. et hostem.
id est absalon ionathan et saul. Implet dauid
omnnẽ legem. scilicet natutalem. scriptam. et
talis est. non abhoret clanstri laborẽ: s saltat
cum dauid udꝰ ante archam. Labor claustri
tolerabilis est : quia medroeritas laborem tem¬
perat. nec anfert diuiti nͥ suꝑflua. religio

Expanded text:
rfecit, id est, congregationi fidelium fratrum adjunrfecit, id est, congregationi fidelium fratrum adjunctus, diabolum superat. Obediens fit praelatis licet perversis, et hoc est ingredi et egredi ad imperium Saulis. Inquietatur a Saule David, sed Jonathae gratiam obtinet qui consolatur eum, quiagnum, quia qui humiliter subesse didicit, ad praelationis honorem erigitur. Persequitur Absalon patrem, multa enim praelati a filiis spiritualibus patiuntur. Plangit David persequentem filium, quia quilibet pater spiritualis de perversitate filiorum quae est mors animae contristatur. Tres planxit David, filium, amicum et hostem, id est, Absalon, Jonathan et Saulem. Implet David omnem legem, scilicet naturalem, scriptam et etalis est non abhorret claustri laborem, sed saltat cum David nudus ante arcam . Labor claustri tolerabilis est, quia mediocritas laborem temperat, nec aufert diviti nisi superflua. Religio
Abbreviated transcription (Latin):
labor eoꝵ cassus: laborauit dauid et salo¬
mon: hic pugnando. ille edificando. Uti¬
lis labor utriusq pugnauit dauidũ nin¬
ceret. edificauit salomon ut ibi requies¬
ceret. Pugnenꝰ cum dauid nõ cõcra dauidĩ
miudea ut nihabitemꝰ in ihrłm cũeo. Mul¬
ta passus est dauid. Cum ad huc eẽt indo¬
mo patris sui. uicit leonem et ursum. m
erercitu ifrł golyam interfecit : dũ uͦ ser¬
uiret sauli et obediret ei ingrediens et e¬
grediens ad imꝑium regis. cogitabat tñ
saul interficere eum. porro dauid optinu¬
erat grãni ionathe qui mintiabat ei re¬
gis aminũ. Cum uͦ mortuo saule dauid regnũ
susciperet: impugnatꝰ a filiosuo absalon cum se¬
morib ppłi fugiendo ꝑiłm uitauit: nec erora¬
puer eẽt in domo patris sui uicit leonẽ et ur¬
sum. Hoc antem. cum aliquis adhuc in sclo̾ po
situs. leonis suꝑbiam ac luxuriã in se destruit:
post hec in exercitu isrł ueniens. golyam int̾¬

Expanded text:
labor eorum cassus. Laboravit David et Salolabor eorum cassus. Laboravit David et Salomon, hic pugnando, ille aedificando, utilis labor utriusque . Pugnavit David ut vinceret, aedificavit Salomon ut requiesceret. Pugnemus cum David, non contra David in Judaea, ut habitemus in Hierusalem cum eo. Multa passus est David. Cum adhuc esset in domo patris sui, vicit leonem et ursum. In exercitu Israel Goliam interfecit . Dum vero serviret Saul et obediret ei egrediens ad imperium regis, cogitabat tamen Saul interficere eum. Porro David obtinuerat gratiam Jonathae, qui nuntiabat ei regis animum . Cum vero mortuo Saule David regnum susciperet impugnatus a filio suo Absalon, cum senioribus populi fugiendo periculum vitavit, nec exoptapuer esset in domo patris sui, vicit leonem et ursum: hoc autem fit cum aliquis adhuc positus in saeculo, superbiam ac luxuriam in se destruit. Post haec in exercitum Israel veniens Goliam inte
Abbreviated transcription (Latin):
re: quia orm̃a disponit humilitas. Ieiuiuant
tiliores fiant et nolunt ieiuuare ut audiãt
uenite ad me om̃s qui laboratis et onerati
estis: et ego reficiam uos. Dicit xp̃c refi¬
ciam: et dicit homo deficiant Ciui credamͦ.
Credo quia qui potuit hominẽ facere: possit
et reficere. Uenite inquit qui laboratis:
laboratis dico in luto et latere. Intũ egyp¬
ti tenax. fetidum. mixtũ sanguine. lateres
eius indissolubiles igne cupiditatis et flã¬
ma libidinis cocti. In hislaborant duutes
labor diuitum grandis: nigilant insidianteᷤᷤ
panꝑi. huic frigus. huic tenues panni. hic
lorice pondus sustmet: ille graditur mer¬
mis inter tela. Leuior est labor claustri: et
tñtimetur. Ileuius est pondus tunice quã
lorice. tutius est claustrum quam castrũ.
tutior est alb̃̾is obedientia. quam regis uis¬
sio. Nec inter gladios mittit: illa ꝑicł̾m
uitat. Laborant multi: s nõ prodest eis.
Laborauit saul et agab rex amalech: sed

Expanded text:
re, quia omnia disponit humilitas. Jejunant re, quia omnia disponit humilitas. Jejunant tiliores fiant, et nolunt jejunare ut audiant: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Dicit Christus, reficiam; dicit homo, deficiam: cui credam? Credo quia qui potuit hominem facere, possit et reficere. Venite, inquit, qui laboratis, laboratis dico in luto et latere . Lutum Aegypti tenax, fetidum, mistum sanguine, lateres ejus indissolubiles, igne cupiditatis et flamma libidinis cocti. In his laborant divites. Labor divitum grandis, vigilant insidiantes pauperi. Hinc frigus, hinc tenues panni. Hic loricae pondus sustinet, ille graditur inermis inter tela. Levior est labor claustri, et tamen timetur. Levius est pondus tunicae quam loricae. Tutius est claustrum quam castrum. Tutior abbatis obedientia, quam regis jussio. Haec inter gladios mittit, illa periculum vitat. Laborant multi, sed non prodest eis. Laboravit Saul et Agag rex Amalech, sed
Abbreviated transcription (Latin):
solet colla suꝑboꝵ: iunculiun uͦ eius dilectio
Audi quam suaue iugũ in ponitur ceruici¬
bi nr̃is. Dilig e inquit proximũ: sicut
ne. Iungit dilectio iugum ceruicib. qr tũc
et opprimit. iugũ eius pcc̃n est. uinculũ eiꝰ
consuetudo peccandi: onus qd̾ portatur. pe¬
na pc̃ci. Suib hoc iugo tenentur duo: caro ui¬
delicet et sp̃s. Noc ingo premuntur diuiteᷤᷤ
mlta eñ patitur diuitum suꝑbia: uincula.
carceres. frigus. famen. qñq tolerant. No¬
uinius fr̃es diuitum mensas: nouerunt et
aliqui ur̃m. Propt̾ uitas adquirit ibidem
dͥlocum nõ simplicitas: quibdam datur ibi
cib sine potu. et econuerso młti uͦ ieiuni
surgunt a mensa. et tnͣleti urbelintate qua¬
dam. famen suam consolantur. Iam ceperũt
prandia diuitum nõ precedere cenam cena
em̃ diuitum. Aut tenuis ieiumis aut nulla
Mensa uͦ religionis ordinata sufficiens non
suꝑflua. nullus admittit ibi locum cũ rubo¬

Expanded text:
solet colla superborum: vinculum vero dilectio. solet colla superborum: vinculum vero dilectio. Audi quam suave jugum imponitur cervicibus nostris. Dilige, inquit, proximum tuum sicut ne. Jungit dilectio jugum cervicibus, quia doet opprimit. Jugum ejus peccatum est; vinculum ejus consuetudo peccandi; onus quod portatur, poena peccati. Sub hoc jugo tenentur duo, caro scilicet et spiritus. Hoc jugo premuntur divites: multa enim patitur divitum superbia, vincula, carceres, frigus, famem quandoque tolerant. Novimus, fratres, divitum mensas, noverunt et aliqui vestrum. Protervitas acquirit ibidem sibi locum, non simplicitas, quibusdam datur ibi cibus absque potu, et e converso. Multi vero jejuni surgunt a mensa, et tamen laeti urbanitate quadam, famem suam consolantur. Jam coeperunt prandia divitum non praecedere coenam: coena enim divitum aut tenuis aut nulla. Mensa vero religionis ordinata, sufficiens, non superflua, nullus amittit locum ibi cum rubo
Abbreviated transcription (Latin):
non est leue s graue: iugũ eius nõ est sua¬
ue s asperum. Uita inquit xp̃i est ob ꝓbra
pati. nichil possidere. astłigere corpus. mor
pro prorimo: S cui est hioc omis leue᷑ An¬
diant cui. Cupio inquit paulus dissolui. et
in seruitutem redigor ne cũ aliis p̾dicaueñ
ip̃e reprob efficiar. Nlira res. Hoc abhor¬
rent totidie scła̾res: et hoc cotidie patiuntur
Timent obprobria pati pro xp̃o: pro mundo
autẽ patiuntur obprobria sempit̾na. qlori
pro ꝓrimo ꝑtimuescunt. et protem porali lu¬
cro lucto cotidie moriuntur. Nonue leue ẽ
mori pro proximo: et ẽẽ cimi xp̃oͦ. Spes nui¬
neris: laborem oneris ĩmiuit. Uere onꝰ
leue uita xp̃i. quia nec ml̾tat. nec diu por¬
tat. Termiꝰ em̃ mortis ꝓpe est: et caret
pondere diuitiaꝵ religio. non adquitit cum
cupiditate: non possidet cum amore. nõda¬
let si amiserit. Iugñ uͦ xp̃i suane est. doctre¬
na em̃ eius quasi ingum quia subiugare

Expanded text:
non est leve sed grave, jugum ejus non est suanon est leve sed grave, jugum ejus non est suave sed asperum. Vita enim Christi est opprobria pati, nihil possidere, affligere corpus, mori pro proximo. Sed cui est hoc onus leve? Audiant cui: Cupio, inquit Paulus, dissolvi et esse in servitutem redigo, ne cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Mira res. Haec abhorrent quotidie saeculares, et haec quotidie patiuntur. Timent opprobria pati pro Christo, pro mundo autem patiuntur opprobria sempiterna. Mori pro Christo pertimescunt, et pro temporali lucro quotidie moriuntur. Nonne est leve mori pro proximo, et esse cum Christo? Spes muneris laborem imminuit. Vere onus leve vita Christi, quia nec multa portat, nec diu portat. Terminus enim mortis prope est, et caret pondere divitiarum religio, non acquirit cum cupiditate, non possidet cum amore, non dolet si amiserit. Jugum vero Christi suave est . Doctrina enim ejus quasi jugum, quia subjugare
Abbreviated transcription (Latin):
Mediocritas uͦ est quah nensura quedami qͣ¬
totius bonitatis spacium terminat᷑. Per¬
hi gr̃a. cum aliquis a iusticia deficit. sic̾ de
hely sacerdote legitur: tunc ut ita dicã qua¬
si cititudine quadam deficit a mensura
bonitatis. Cum uͦ usq ad crudelitateni ꝑ
in temperãtiam iusticia ꝑtenditur: cũc qͣsi
longitudine quadam bonitatis excedit men¬
suram. Et hec est mensura sufficiens medi¬
ocri: que nec subtrahit necessaria. nec ĩpen
Olerabilis est diuiti religioti religio. ix
rim. ceruices humiliat. omis qd̾ trahitur
suꝑbiam carmis. que quasi ex adipe ꝓcedit do¬
mat. Sic ingũ xp̃i ceruicositatem nr̃am in¬
clinat: ne simꝰ quasibos cormrpeta qui effũ¬
dit sanguinem. Omus autẽ eiꝰ carnam nr̃am
macemnt. ne lasciuiens in luxuriam defflu¬
at: aut uagabunda sequatur ocium. Omis
nr̃m. uita xp̃r Doctrina uͦ eius: quasi iugũ
nobis imponitur. Alterum leue est: alterũ
suaue. S dicit forsitan aliquis. onus xp̃i

Expanded text:
ero quasi mensura quaedam, qutotius bonitatis spatium terminatur, verbi gratia, cum aliquis a justitia deficit, sicut de Heli sacerdote legitur, tunc, ut ita dicam, quasi certitudine quadam deficit a mensura bonitatis. Cum vero usque ad crudelitatem per intemperantiam justitia protenditur, tunc quasi longitudine quadam, bonitatis excedit mensuram: et haec est mensura sufficiens mediocri, quia nec subtrahit necessaria, nec impendolerabilis sit diviti religio. Tolerabilis rum cervices humiliat; onus quod trahitur, superbiam carnis quae quasi ex adipe procedit domat. Sic jugum Christi cervicositatem nostram inclinat, ne simus quasi bos cornupeta, qui effundit sanguinem. Onus autem ejus carnem nostram macerat, ne lasciviens in luxuriam defluat, aut vagabunda insequatur otium. Onusrum, vita Christi; doctrina vero ejus, quasi jugum nobis imponitur; alterum leve est, alterum suave. Sed dicet forsitan aliquis: Onus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
figiens sit mediocri rihigioio p¬
ufficiens est mediocii religio pitillũ.
Sufficere debet. quia necessaria p̃bet
Sut satis. et dat gͥcatis. S forte di¬
cet aliquis: nec dat satib. nec dut gratis
Non dat inquit gratis: quia cum necessa
pro labore dentur necessaria s prolabore tẽ¬
porali quies eterna ꝓrttitur et datin Dat
qui natinam afficit. Fame natura deficit. łti¬
gus natinam afficiti. s mediocritas utiumq
reficit: dat em̃ quo natura caleat. et quo cõ¬
ualeat. et hoc sufficit nature. Non em̃ ad hoc
ut satisfaciat humarie nature cołor s calor. nõ
delectatio s sustentatio queritur. Dat gͥ satis
et dat gͣtis mediocritas. Mediocritas ẽ quasi
uia plana. in qua nec celsitudo diuitiaꝵ lap¬
sum minatur ascentib: nec profunditas ege¬
statis cadentib resurgendi spem negat. Nec
est nia regia de qua dicit dñs ad moysen ut m¬
cedẽt ua regia. nec declinaret a dextris siue
a simstris. Tres sunt uie. et tres qui gradi¬

Expanded text:
ficiens sit mediocri religio. Sufficiens est mediocri religio. Sufficere debet, quia necessaria praebet. Dat satis, dat gratis. Sed forte dicat aliquis: Nec dat satis, nec dat gratis. Non dat, inquit, gratis, quia cum necessarpro labore dentur necessaria, sed pro labore temporali quies aeterna promittitur et datur. Datqui naturam afficit. Fame natura deficit, frigus naturam afficit, sed mediocritas utrumque reficit. Dat enim quo natura caleat, et quo convaleat, et hoc sufficit naturae. Non enim ad hoc ut satisfiat humanae natuturae, color sed calor, non delectatio sed sustet dat gratis. Mediocritas est quasi via plana, in qua nec celsitudo divitiarum lapsum minatur ascendentibus, nec profunditas egestatis cadentibus resurgendi spem negat. Haec est via regia, de qua dicit Dominus ad Moysen, ut incederet via regia, nec declinaret a dextris sive a sinistris . Tres sunt viae, et tres sunt qui gradi