comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N Quid ꝑindiã quȩ nigrum popłm
mittit. nͥ hic mundus accipit᷑: in quo
uita hominũ ꝑculpam obseura gene¬
ratur: Tincti autẽ colores sunt indiȩ.
huius mundi sapientes: qͥ quamuis
ꝑ infidelitatẽ ⁊ plerunq ꝑ actionẽ fe¬
di sint. ante humanos tam̃ ocłos. su¬
ꝑductȩ honestatis colore fuscantur.
S coeterna dĩ sapientia. tinctis indiȩ
colorib ñ confertur: quia quisquis
hanc ueraciter intelligit: ab his ho¬
minib quos mundus sapientes coluit. ꝗͣ.
longe distet agnoseit. Ipsaq eiꝰ mandatoꝵ
uerba ab huiꝰ mundi sapientib differt̃:
qu dum intendunt eloquentiȩ eorũ di¬
cta: quasi pulchra apparent spetie. exfuca¬
tione tincturȩ. Et eum rerũ uirtute cã¬
reant: aluid se eẽ quam st̃. uerboꝵ cõ-¬
positionib quasi suꝑductis eolorib m̃
⁊ p̃dicatione pulchra ẽ: ⁊ pura uerita¬
te conspicua. Nec aliud se ꝑ fallaciã pre¬
tendit exterius: ⁊ aliud reseruat in¬

Expanded text:
 per Indiam, quae nigrum populum mittit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur? Tincti autem colores sunt Indiae, hujus mundi sapientes, qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sunt, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fuscantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his ominibus quos mundus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliud se esse quam sunt verborum compospraedicatione pulchra est et pura veritate conspicua, nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et aliud reservat in
Abbreviated transcription (Latin):
tis alim̃ta prebuit. s uitã quoq exterioꝵ
aduenientiũ. ministerii sui arte seruauit:
An ab hac sapientia damel alienꝰ extitit.:
qui a chaldeoꝵ rege in babylonia pͥnceps
inagistratuũ effectus. tanto maioribus
curis occupatꝰ est. quanto ⁊ sublimiori
dignitate omĩb prelatus: Cum gͥ con-¬
stet. plerũq etiam bonos ñ terreno stu¬
dio cerrenis curis implicari: patenter
agnoscimꝰ. quia sic non nunqͣm eiues ihe¬
rusalẽ angarias soluunt babyloniȩ: sic̃
sepe eues babyloniȩ impendunt angari¬
as iherłm. Plam sunt ñ nulli. qui uer

Expanded text:
itam quoque exterorum advenientium ministerii sui arte servavit? An ab hac sapientia Daniel alienus exstitit, qui a Chaldaeorum rege in Babylonia princeps magistratuum effectus, tanto majoribus curis occupatus est, quanto et sublimiori dignitate omnibus praelatus ? Cum igitur constet plerumque etiam bonos non terreno studio terrenis curis implicari, patenter agnoscimus quia sic nonnunquam cives Jerusalem angarias solvunt Babyloniae, sicut saepe cives Babyloniae impendunt angarias Jerusalem. Nam sunt nonnulli qui ver
Abbreviated transcription (Latin):
minũ uocat: Quȩ ⁊ ꝑ lapsũ flui¬
da: i ꝑ duplicitatis st̃ caliginẽ tenebrosa.
Quȩ ninirũ abysstis. non eẽ in se hanc sa¬
pientiam ꝓfitet᷑. quia iniqua mens. dũ
esse sapiens carnaliter appetit. ⁊ stultam
se ad spũalia ostendit. Nam quia teste
paulo. sapientia huiꝰ mund stulticia est
apud dm̃. tanto quisq ampliꝰ uitus stul¬
tus fit: quanto conatur exterius sapi¬
ens uideri. De hac abysso ꝑ iohem dicit᷑.
Uidi angłm descendentẽ decȩlo haben¬
tẽ elauem abyssi: ⁊ cathenam magnã
in manu sua. Et app̃hendit drachonẽ ser

Expanded text:
cat? quae et per lapsum fluida et per duplicitatis sunt caliginem tenebrosa. Quae nimirum abyssus non esse in se hanc sapientiam profitetur, quia iniqua mens dum esse sapiens carnaliter appetit, stultam se ad spiritalia ostendit. Nam quia, teste Paulo, Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum , tanto quisque amplius intus stultus fit, quanto conatur exterius sapiens videri. De hac abysso per Joannem dicitur: Vidi angelum descendentem de coelo, habentem clavem abyssi, et catenam magnam in man
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam: petrus ꝓ hac sapientia. uasa
auri excelsa. ⁊ eminentia cõmutare no¬
luit: qui de illa ñ aliud quã erat intel¬
lexit. Magnũ quippe ut dictum ẽ. uas
auri ioħes⁊ magnũ uas auri helyas uł
iheremias fuit: s quisqͥs eundem dnĩn
quemlibet eoꝵ eẽ credidit: uas auri
excelsum ⁊ eininens. ꝓ sapientia cõmu

Expanded text:
hac sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, quia de illa non aliud quam erat intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit. Sed quisquis eumdem Deum quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro sapientia com
Abbreviated transcription (Latin):
dieate suꝑ decta. Aꝑta nanq dicta-
exponentium: fecerunt nobis eẽ iam
conspieuas sententias antiquorũ pa¬
expositionis uerba conspiciens. ⁊ ñ alle¬
goriarum tenebris obseura: exelama.¬
uit dicens. Bocus fluiiorũ: riu latissi¬
in ⁊ patentes. Testam̃ti enim ueteris
dicta. quasi angusti ⁊ clausi riui fuerãt.
qui iim̃sas scientiȩ suȩ sententias. eol¬
lectione obscurissima constringebant.
At contra doctrina sc̃ȩ ecełiȩrius. ila¬
ti ⁊ patentes sunt: quia eius dicta .⁊
inuenientib multa st̃. ⁊ querentib
plana. Ait gͦ. Profunda fluiuizorũ seru¬
tatus est: ⁊ abscondita ꝓduxit inlu¬
cem. Quia dũ suis exp̾ositorib in¬
telligentiȩ sp̃m infudit: antiquas
ꝓphecantium obscuritates aperuit.

Expanded text:
aedicate super tecta . Aperte namque dicta aedicate super tecta . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebris obscura, exclamavit dicens: Locus fluviorum rivi latissimi et patentes. . Testamenti enim veteris dicta quasi angusti et clausi rivi fuerant, qui immensas 584 scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum infudit, antiquas prophetantium obscuritates aperuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mina. nisi antiquoꝵ patrũ dicta
nuncupantur.: Qs enim pensare
sufficiet: quã uehemens fluuius
dũ legem conderet. expectore mo¬
ys erupit: quã uehemens fluuꝰ
ex cdauid corde dessuxit.⁊ quanta sa¬
lomonis ore atq omniũ ꝓpħarum.
fluminũ fluenta manarunt. Ded
horum fluminũ indea spetiẽ tenu¬
it: dum literȩ suꝑficiẽ seruans eo¬
rum ꝓfunda neseiir t. Nos uͦ qui ue¬
niente dño in eis interna spũalia
querimꝰ: eorum ꝓfunda rimamuri.
Qd ipse dñs facere dicit᷑: quia id nos
agere ipso donante p̃ualemus. E nos
gꝰ qui non luteram quȩ oceidit. sed
spm qui uiuificat sequim᷑: ꝓfunda
fiuuioꝵ añs scrutatur. Et abscondi¬
ta in lucẽ ꝓducit: quia dicta legis
quȩ caligosa nuis hystoria obscui¬
rat: nẽ expositio spũalis illiiminat.
Unde ⁊ loquens in ꝑabolis ꝑ euange¬
lium ueritas discipłis precipit di
cens. Qd̾ dico uobis in tenebris. dici¬
te in lumine. ⁊ qd̾ in aure auditis. p̃¬

Expanded text:
mina nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulisdico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, pr
Abbreviated transcription (Latin):
turis ñ asperit. Qui dũ humilitatis
eius uias. quib nos ad alta subleuauit cõ¬
siderare noluit: semitã auis ignorauit.
Neq enĩ pensare studuit. qd̾ eius nos hu¬
militas leuaret ad cȩlestia: ⁊ mortis eiꝰ
intentio reformaret ad uitã. Semitam
igit᷑ ignorauit auis. ⁊ nec intiutus est
oculos uulturis: quia i si uidit eũ quẽ
inmorte tenuit: uidere noluit. qnͣta
uitȩ nr̃e gła de eius morte sequeret᷑.
Unde ad erudelitatẽ quoq ꝑsecutionis
exarsit.⁊ uerba uite ꝑciꝑe renuit: p̃¬
dicatores regni cȩlorum ꝓhibendo. se

Expanded text:
turis non aspexit, qui dum humilitatis turis non aspexit, qui dum humilitatis ejus vias, quibus se nos ad alta sublevavit, considerare noluit, semitam avis ignoravit: neque enim pensare studuit, quod ejus nos humilitas sublevaret ad coelestia, et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum, quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitae nostrae gloria de ejus morte sequeretur. Unde ad crudelitatem quoque persecutionis exarsit, verba vitae percipere renuit, praedicatores regn
Abbreviated transcription (Latin):
signat᷑. qui corpus carneum qd̾ assũp¬
sit. ascendendo ad ȩthera librauit:
Qui apte quoq etiam uulturis ap¬
pellatione exprimit᷑. Uultur quippe
dum uolat. si iacens cadauer conspi¬
cit: ad esum se cadaueris deponit.
Et plerunq sic in morte capit᷑: dum
ad mortuũ aminal de summis ue¬
nit. Recte gͦ mediator dĩ ⁊ hominũ
redemptor nr̃. uulturis appellatio¬
ne signat᷑: quia manens in altitu¬
dine dituinitatis suȩ. quasi a quodã
uolatu sublimi.cadauer mortalita¬
tis nr̃e conspexit in ufimis⁊ ⁊ sese
de celestib ad una sũmisit. fieri quip¬
pe ꝓpter nos homo dignatꝰ est: ⁊ dũ
mortuũ animal petiit mortem a-¬
pud nos qui apud se erat mortalis in¬
uenit. Sed huius uulturis oculus. fu¬
it ipsa intentio nr̃e resurrectionis:
quia ipse ad tridicum mortitus. ab
ȩterna nos morte liberaui.
uidit. s qd̾ morte sua nr̃am mortẽ
destrueret. muinne attendit. Cons¬
pexit quidẽ uulturem: s oculos uul¬

Expanded text:
signatur, qui corpus carneum quod assumpsit, ascendendo ad aethera libravit? Qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad esum se cadaveris deponit; et plerumque sic in morte capitur, dum ad mortuum animal de summis venit. Recte ergo mediator Dei et hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe pmortuum animal petiit, mortem apud nos, qui apud se erat immortalis, invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus ab aeterna nos morte liberavit. vidit, sed quod morte sua nostram mortem destrueret minime attendit. Conspexit quidem vulturem, sed oculos vul
Abbreviated transcription (Latin):
ipte dicat Eos quos / m uel infidelitas
ereceat uei crudeli tas obdiuat: flam¬
marũ fuiiius a conspectu ȩtern iudi¬
eis eriens. ab electorũ tuñc popło sepa¬
rat: itt tẽ a bonis ignis districti exami¬
nis diuidat: quos nẽ in suis concuꝑis¬
centiis tenebrȩ uitiorũ excecant. Po¬
test fortasse in torrentis noĩe. ipsa
irrigatio sc̃ȩ̃ predicationis intel¬
ligi: iuxta ĩd qd̾ ꝑ salomonẽ dici¬
tur. Sculũ qui subsannat patrem.
n despicit partum mnatͥs suȩ: effo¬
diant illũ cou de torrentibus.
Peruersi quippe dũ diuina iuditia
reprehendunt: subsannant patrẽ.
Et quilibet heretici dũ predicatio¬
nem scẽ eccłiȩ. fecunditatẽq illiꝰ
deridendo contẽpnunt: quid ali¬
ud qͣm partum matͥs despiciunt:
Quam ñ inmerito eorũ quoq matr̃e
dicimus: quia deipsa exeunt qͥ
contra ipsam loeunt᷑: iohanne at¬
testante qui ait. A nobis exierunt:
s ñ erant. ex nobis. Nam si fuissent.
ex nobis: mansissent utiq nobiscũ.

Expanded text:
te dicat: Eos quos modo vel infidelitas excaecat, vel crudelitas obdurat, flammarum fluvius a conspectu aeterni judicis exiens, ab electorum tunc populo separat, ut tunc a bonis ignis districti examinis dividat quos nunc in suis concupiscentiis tenebrae vitiorum excaecant. test fortasse in torrentis nomine ipsa irrigatio sanctae praedicationis intelligi, juxta id quod per Salomonem dicitur: Oculum qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae, effodiant illum corvi de torrentibus . Perversi quippe dum divina judicia reprehendunt, subsannant patrem. Et quilibet haeretici dum praedicationem sanctae Ecclesiae fecunditatemque illius deridendo contemnunt, quid aliud quam partum matris despiciunt? Quam non immerito eorum quoque matrem dicimus, quia de ipsa exeunt, qui contra ipsam loquuntur; Joanne attestante, qui ait: A nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum .
Abbreviated transcription (Latin):
est ds̃ de lapidib itis suscitare filios a¬
brahe. Qiii uidelicet noĩe lapidum nͥ¬
corda gentiliũ designant᷑. dura tunc
Auferam cor lapideũ de carne ur̃ã:
⁊ dabo uobis cor carneũ. Rursũ ꝑ la¬
pides: m̃tes fortium designari solent.
Unde ⁊ ꝑ petrũ scĩs dicitur. st uos tan¬
quam lapides uiui: suꝑedificamin
domos spũales. Et ꝑ ꝓpħam dñs ue¬

Expanded text:
est Deus de lapidibus istis suscitare filios Aest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Qui videlicet nomine lapidum corda gentilium designat, dura tunc Auferam cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum . Rursum per lapides mentes fortium designari solent. Unde et per Petrum sanctis dicitur: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domus spiritales . Et p
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ auctorem. Terra gͦ de qua orie¬
batur panis. in loco suo igne subuer¬
saest: quia iudea in semetipsa.⁊ pri¬
us habuit legẽ quȩ reficeret: ⁊ post
inuidiã quȩ coneremaret. De cuius
adhuc descriptione subiungitur.
.IIII.
Locus saphyri lapides eius. i glebȩ ii̾
aurũ. Auget reatũ eulpȩ sequentis: pre
conium głȩ preicedentis. Nam unius¬
cuiusq casus.tanto maioris ẽ eri¬
minis: quanto Ipriusqͣm eaderet.
maioris potuit ea uirtutis. Dicatur
gͦ uidea dicat᷑. quid fuerit:  p̃ceden¬
tium magnitudo uͥtutum. crescat
ad cumulũ sequentiũ delictorum
Rocus saphẏri lapides eiꝰ: ⁊ glebȩ uliꝰ
aurum. Quid enĩ hoc loco ꝑ lapides.
nisi sc̃orum ac fortiũ mentes accipimꝰ.
Inseriptura: ienĩ sacra. aliquando la¬
pides in malo: aliquando uͦ in bono ae¬
cipi solent. Nam cum lapis ꝓuisensibi¬
litate ponitur: dura ꝑ lapides eoda
signant᷑. Unde ⁊ ꝑ ioħem dicit᷑. Pocẽs

Expanded text:
bantur auctorem. Terra ergo de qua oriebantur auctorem. Terra ergo de qua oriebatur panis, in loco suo igne subversa est, quia Judaea in semetipsa et prius habuit legem quae reficeret, et post invidiam quae concremaret. De cujus adhuc descriptione subjungitur: XXXIII. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. conium gloriae praecedentis. Nam uniuscujusque casus tanto majoris est criminis, quanto priusquam caderet majoris potuit esse virtutis. Dicatur ergo Judaea, dicatur quid fuerit, et praecedentium magnitudo virtutum crescat ad cumulum sequentium delictorum. Locus sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum. Quid enim hoc loco per lapides, nisi sanctorum ac fortium mentes accipimus? . In Scriptura etenim sacra aliquando lapides in malo, aliquando vero in bono accipi solent. Nam cum lapis pro insensibilitate ponitur, dura per lapides corda signantur. Unde et per Joannem dicitur: Potens
Abbreviated transcription (Latin):
dare consueuerat: quȩ legis uerba
ꝓferebat. Quam uidelieet legem.
quia intelligere iam reꝓbi atq
explanare ñ potuerant᷑. ꝓpheta
terra in loco suo igne subuersa est:
quia fideliũ signa conspiciens. in¬
uidie ᷤ face concremauit. Qla enĩ
sepe inuidia de suꝑbia nasci solet:
in loco suo igne ꝑiit: quȩ iccireo arsit
inuidia. quia suꝑbiã non reliquit. Ter¬
ra gͦ quȩ prus panẽ habuit. postig¬
ne subuersa ẽ: qm̃ synagoga q̃ man¬
data dei ꝑ legẽ ꝓtulit: nascentem
eccłiam ꝑsequens. inuidiȩ se igne
consũpsit. An ñ emulationis suȩ fa¬
cib ardebat. cũ redemptoris nr̃i signa
conspiciens. ꝑ quosdã suos diceret:
quid facimꝰ quia hic homo multa
signa facit: Uel certe ui detis qͥa.
nichil ꝓficimus : Eece totus mniundus
post euͦm uadit. Hidebant unde con-¬
uerti debuerant: atq exinde ꝑu̾sio¬
res fiebant. Querebant extinguere:
quem cernebant mortuos uiuificare.
In ore tenebant legẽ: s legis ꝑseque¬

Expanded text:
dare consueverat, quae legis verba proferebat. Quam videlicet legem, quia intelligere jam reprobi atque explanare non poterant, propheta terra in loco suo igne subversa est, quia fidelium signa conspiciens, invidiae se face concremavit. Quia enim semper invidia de superbia nasci solet, in loco suo igne periit, quae idcirco arsit invidia, quia superbiam non reliquit. Terra ergo quae prius panem habuit, post igne subversa est, quoniam synagoga, quae 579 mandata Dei per legem protulit, nascentem Ecclesiam persequens, invidiae se igne consumpsit. An non aemulationis suae facibus ardebat, cum Redemptoris nostri signa conspiciens, per quosdam suos diceret: Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? vel certe: Videtis quia nihil proficimus, ecce totus mundus post eum vadit . Videbant unde converti debuerant, atque exinde perversiores fiebant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare. In ore tenebant legem, sed legis perseque
Abbreviated transcription (Latin):
popło loqueret᷑. faciem uelabat: ut
ui delicet designaret. qd̾ ille iudeorũ
popłs legis uerba eognoseeret: s euis¬
dem claritatẽ legis om̃imodo nonui¬
deret. Unde recte ⁊iꝑ paulũ dicitur.
Usq in hodiernũ enim diem cũ legitur
moyses: uelam̃ est positum suꝑ cor eoꝵ
S quia dicta dĩ nullatenus sme sapi¬
entia eius penetrant᷑. nisi enim qui
spm eius acceꝑit. eiꝰ nullomodo uer¬
ba cognoseit: scs uir de inuestiganda
eadem dei sapientia. uerba subiun¬

Expanded text:
 faciem velabat, ut videlicet designaret quod ille Judaeorum populus legis verba cognosceret, sed ejusdem claritatem legis omnimodo non videret. Unde recte et per Paulum dicitur: Usque in hodiernum enim diem cum legitur Moyses, velamen est positum super eor eorum . Sed quia dicta Dei nullatenus sine ejus sapientia penetrantur nisi enim qui spiritum ejus acceperit, ejus nullo modo verba cognoscit, sanctus vir de investiganda eadem Dei sapientia verba subjun
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat pͥmum loqui uerbũ dei:
s qm̃ repellitis illud. ⁊ indignos
uos iudicatis ȩternę intȩ: ecce con¬
uertim᷑ ad gentes. De quib ⁊ ꝑ
psalmistã dicitur. Transferuntur
montes in cor maris. Qa repulsi a iu-¬
dea apli: in hoc gentilitatis scło sunt
translati. Qui st gͦ qui inm̃sa duri¬
cia ꝓ obscuritate cordis. quasi qͥdani
lapis caliginis ⁊ umbra mortis. a ꝑegͥ¬
nanti scõrum popło diuidunt᷑: nisi
hi quos pes egentis hoĩs est oblitus.
Idest quos p̃dicatores dñi udelicet ꝑ
humanitatẽ pauꝑis. ꝓ suꝑbiȩ suȩ tu¬
more reliquert᷑. eoruinq omnino ob¬
liti st̃ dum p̃dicationis sue semina
ad solam fructificationẽ gentiũ tran
quia dũ infidelitate sua obdurati
sunt. uerbis uitȩ ad coruiã prebere
noluert̃. S uidẽa hȩc quȩ sic obdiiru¬
it ⁊ uel qualis dudum fuerit. uel qͥd
post ꝑtulerit audiamꝰ. Sequitur.¬

Expanded text:
qui verbum Dei; sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes . De quibus et per Psalmistam dicitur: Transferentur montes in cor maris , quia repulsi a Judaea apostoli in hoc gentilitatis saeculum translati sunt. Qui sunt ergo qui immensa duritialapis caliginis et umbra mortis, a peregrinante sanctorum populo dividuntur, nisi hi quos pes egentis hominis est oblitus, id est quos praedicatores Domini, videlicet per humanitatem pauperis, pro superbiae suae tumore reliquerunt, eorumque omnino obliti sunt, dum praedicationis suae semina ad solam fructificationem gentium transquia dum in infidelitate sua obdurati sunt, verbis vitae ad cor viam praebere noluerunt. Sed Judaea haec, quae sic obduruit, vel qualis dudum fuerit, vel quid post pertulerit, audiamus. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
apidem quoq ealiginis: ⁊ umbram
mortis: diuidit torrens a popło ꝑegri¬
noluit. quẽ ꝑ ꝓphetiam p̃dixit.⁊ nͥ lapis
caliginis fuit. Quia ⁊ crudelitate du¬
rus extitit: uinfidelitate uebulosus. Qi
alio quoq uocabulo: umbra mortis di
citur. Umbra quippe talis exprimitur.
qualia eius rei de qua trahitur fue¬
rint linam̃ta. Quis autẽ mortis no¬
mine. nisi diabolus uocat᷑. De quo ꝑ
quandã mministri su significationẽ
dicitur. Et nom̃ illi mors. Cuius ille popłs¬
umbra extitit : qͥa iniquitatẽ illius se¬
quens. eiꝰ in se i maginẽ expressit. Qͥo
uͦ torrentis noĩe. nisi ille a conspectutre¬
m̃di iudicis. ꝑ ultimũ examen egredi¬
ens. atq electos ⁊i reꝓbos diuidens ig¬
nis uocatur: Unde ꝑ ꝓpħam dicit᷑.¬

Expanded text:
apidem quoque caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinoluit, quem per prophetam praedixit, nisi lapis caliginis fuit? quia et crudelitate durus fuit, et infidelitate nebulosus. Qui alio quoqucitur. Umbra quippe talis exprimitur, qualia ejus rei, de qua trahitur, fuerint lineamenta. Quis autem mortis nomine, nisi diabolus vocatur? De quo per quamdam ministri sui significationem dicitur: Et nommbra exstitit, quia iniquitatem illius sequens, ejus in se imaginem expressit. Quid vero torrentis nomine, nisi ille a conspectu tremendi judicis per ultimum examen egrediens, atque electos et reprobos dividens, ignis vocatur? Unde per prophetam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabo in eis. An pes eiꝰ non e¬
rat ⁊ qui tentꝰ in compedib dice-¬
bat. ꝓ quo legatione fungor in cathe¬
na : S eorum qui umbra mortisi
lapis caligns extiterunt. pes hoĩs¬
egentis oblitus ẽ: quia in ipsoinitio

Expanded text:
ambulabo in eis . An pes ejus non eambulabo in eis . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exegentis oblitus est, quia in ipso initio
Abbreviated transcription (Latin):
ne quaqͣm de iusticiȩ luce suꝑbiunt.⁊
s ꝑ humilitatis grãm. peoratorũ inse
nigredinẽ confitent᷑. Unde etiã ab e¬
lectorum eccłia dicitur. Pligra sũ ⁊ for¬
mosa. Gt̃ icħes ait. Si dixermiꝰ quia
peccatũ non habemꝰ: nos ipsos sedu¬
tis ocłos estodiunt: qͥa prauorũ acꝑ
uicatium hominũ intentionem uii¬
eunt. Ex hoeitaq testimonio si hie
quoq torrens p̃dicatio debet intelligi:
lapidem caliginis.⁊ umbrã mortis di¬
uidit torrens a popło ꝑegͥnante: qͥa
seoꝵ predicatio obduratas m̃tes re¬
ꝓborum deserit: & ad pia humilium
tur. Sos quos oblitus ẽ pes egentis ho¬
minis: ⁊ iinuos. Qs hoc loco alius
accipitur egens hõ⁊ nisi ille de quo
ꝑ paulũ dicitur. qui ꝓpt̾ nos egenꝰ
factus ẽ. dum diues esset: Tuius
uidelicet egentis hoĩs. pedes scĩ p̃¬
dicatores fuerunt: ꝑ quorũ ꝓfecto
presentiam. gentilitatẽ eircumi¬
ens. mundũ ꝑambulauit uniuer¬
sum. De quib ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Et in¬

Expanded text:
veri de justitiae luce superbiunt; sed per humilitatis gratiam, peccatorum in se nigredinem confitentur. Unde etiam ab electorum Ecclesia dicitur, Nigra sum, sed formosa. Et Joannes ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos sedutis oculum effodiunt, quia pravorum ac pervicacium hominum intentionem vincunt. Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deseriEt eos quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. - Quis hoc loco alius accipitur egens hper Paulum dicitur: Qui propter nos egenus factus est, cum dives esset ? Cujus videlicet egentis hominis pedes sancti praedicatores fuerunt, per quorum profecto praesentiam gentilitatem circumiens, mundum perambulavit universum. De quibus per prophetam dicitur: Et in
Abbreviated transcription (Latin):
incolatus meus ꝓlongatꝰ est: habitau cũ
habitantib cedar. multũ ieola fuit a¬
nima mea. Ab hac eripi quantotius an¬
helabat: eũ suꝑnis desideriis flagrans
diceret. Sitiuit aninia mea ad dm̃ ui¬
uum. quando ueniam ⁊ apparebo an¬
te faciem dei. S hoc desideriũ nescun:
qui cor in terrems uoluptatib defigc̃.
Dum enĩ sola quȩ sunt uisibilia dilig̃t:
ꝓfecto inuisibilia uel si credunt esse ñ¬
diligunt. Quia dũ nimis se exterius
secunt᷑: etiam m̃de carnales fuint.
Simul enĩ in hac uita uterꝙ popłs eur¬
rit s ñ sumul ad ꝑpetuã ꝑuenit: quia
iapidem caligius ⁊ um bra mortus di¬

Expanded text:
incolatus meus prolongatus est: habitavi cum incolatus meus prolongatus est: habitavi cum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea . Ab hac eripi quantocius anhelabat, cum supernis desideriis flagrans diceret; Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Sed hoc desiderium nesciunt qui cor in terrenis voluptatibus defigunt. Dum enim sola quae sunt visibilia diligunt, profecto invisibilia, vel si credunt essediligunt, quia dum nimis se exterius sequuntur, etiam mente carnales fiunt. Simul enim in hac vita uterque populus currit, sed non simul ad perpetuam pervenit, quia Lapidem caliginis et umbra
Abbreviated transcription (Latin):
tur afacie eiꝰ. Quis autem in hoc mun¬
do ꝑegrinator popłs: nisi qui ad sortẽ
electorũ currens. habere se patͥam no¬
uit in celestibus Et tantomagis il¬
lic sꝑat inuenire se ꝓpria: quantohie
cuncta quȩ p̃tereunt᷑. eẽ a sese depu¬
tat aliena. Regrinus itaq popłs. omm¬
um numerus electorũ est: qui hanc
uitam quoddã sibi exilium deputan¬
tes. ad suꝑnã patriam tota cordis in¬
tentione suspirant. De quib paulus
dicit. Gonfitentes. qͥa ꝑegrini .⁊ hospites
sunt suꝑ terrã. Qui enim hȩc dicunt:
significant se patriã inquirere. Hanc
ꝑegrinationẽ isdem quoq apłs tole¬
rabat: cũ diceret. Dum sumus in cor¬
pore: ꝑegrinam᷑ a dño. ꝑ fidem enim
ambulamꝰ: ⁊ non ꝑ spẽm. Huius ꝑegͥ¬
nationis erumpnas satagebat eua¬
dere: cum dicebat. Desideriũ habens
dissolui: ⁊ cum xp̃o esse. Et rursum.
Michi uiuere xp̃c est: ⁊ mori lucrum.
Huius ꝑegͥnationis pondus graue sentie¬
bat psalmista: cum diceret. Heu me qd̾

Expanded text:
terram . . Quis autem in hoc mundo perigrinatur populus, nisi qui ad sortem electorum currens, habere se patriam novit in coelestibus, et tanto magis illic sperat invenire se propria, quanto hic cuncta quae praetereunt esse a se deputat aliena? Peregrinus itaque est populus, omnium numerus electorum, qui hanc vitam quoddam sibi exsilium deputantes, ad supernam patriam tota cordis intentione suspirant; de quibus Paulus dicit: Confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt, significant se patriam inquirere. Hanc peregrinationem idem quoque Apostolus tolerabat, cum diceret: Dum sumus in corpore, peregrinamur a Domino. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Hujus peregrinationis aerumnas satagebat evadere, cum dicebat: Desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Et rursum: Mihi vivere Christus est, et mori lucrum . Hujus peregrinationis pondus grave sentiebat Psalmista, cum diceret: Heu me! quia
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit .⁊ repbos cõprehendi. Nã bona
faciens ⁊ orͣdinans ds̃. mala uͦ ñ faci¬
ens. s ab iiqͥs facta ne mordinate e¬
ueniant ipse disponens: consid̾at uni¬
uersorũ finem. ⁊ patient̾ tolerat om¬
na: atq intuet᷑ ⁊ electoꝵ termuiũ.
quo ex malo cõmutantur ad bonum:
intuet᷑ etiam reꝑborum finẽ. quo de
malo oꝑe dignum se trahant ad suppli¬
eium. Uidit finem ꝑsequentis saul:
quo ꝓstratꝰ diceret. Dñe quid me uis
facere: Nidit finẽ quasi obsequentis
discipli: quo ꝓ cõmisso scelere guttur
laqueo stringe̾ret: seq ⁊ peccantẽ pu¬
niret.⁊ ⁊ deteriꝰ puniendo deciperet.
Widit niniuitas delinquentes: s consi¬
derauit finẽ delinquentiũ. peniten¬
tium cor rectorum. Hidit quoq sodo¬
inam delinquentẽ: s considerauit fi¬
nem ardoris luxuriȩ. ignẽ gehenne.
Hidit gentilitatis finẽ: qd̃ possessa
inquitatũ tenebris. qͣndoq fidei lu¬
ce claresceret. Uidit etiam iudee ter¬

Expanded text:
prehendi. Nam bona faciens et ordinans Deus, mala vero non faciens, sed ab iniquis facta, ne inordinate eveniant ipse disponens, considerat universorum finem, et patienter tolerat omnia. Atque intuetur electorum terminum, quod ex malo mutentur ad bonum; intuetur etiam reproborum finem, quod de malo opere dignum retrahantur ad supplicium. Videt finem persequentis Sauli quo prostratus diceret: Domine, quid me jubes facere , vidit finem quasi obsequentis Discipuli quod pro commisso scelere guttur laqueo stringeret , seque et peccantem puniret, et deterius puniendo deciperet; vidit Ninivitas delinquentes , sed consideravit finem delinquentium poenitentiam correctorum . Vidit quoque Sodomam delinquentem , sed consideravit finem ardoris luxuriae ignem gehennae . Vidit gentilitatis finem, quod, possessa iniquitatum tenebris, quandoque fidei luce claresceret. Vidit etiam Judaeae ter
Abbreviated transcription (Latin):
ta reputat᷑: recte subdit᷑. Tempus
posuit tenebris: i uniu̾soꝵ finem ip̃e
consid̾at. Tempꝰ posuit tenebris: iniqͥs
uidelicet modũ. quomiqui eẽ desi¬
stant. Unde eis ꝑ apłm dicitur. Cra¬
tis aliquando tenebre: nune autẽ
lux in dño. Sicut ⁊ aliis quoq dis¬
cipulis. udem doctor egregius dicit.
Nox precessit: dies autẽ appropinqͣ¬
uit. Abiciamus gͦ oꝑa tenebrarum⁊
iinduamur arma lucis: sic ut in die¬
honeste ambulemꝰ. Unde iin canticis
canticorũ. eccłia ueniente dicit᷑. Quȩ
est ista quȩ ꝓgreditur. quasi aurora
consurgens:: Apte eim eccłia. auro-¬
rȩ comꝑata describit᷑: quȩ ꝑ cognntionẽ fi¬
dei. a peccatorũ suoꝵ tenebris in claram
lucẽ iusticiȩ cõmutatur. Tempus gͦ po¬
suit tenebris: ⁊ uniu̾sorum finẽ ipse

Expanded text:
ta reputatur, recte subdta reputatur, recte subdposuit tenebris, et universorum finem ipse considerat, ipse tempus posuit tenebris , iniquis videlicet modum quo iniqui esse desistant. Unde eis per Apostolum dicitur: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sicut aliis quoque discipulis isdem doctor egregius dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamus Unde et in Canticis canticorum Ecclesia veniente dicitur: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens ? Apte enim Ecclesia aurorae comparata describitur, quae per cognitionem fidei a peccatorum suorum tenebris in clara luce justitiae commutatur. Tempus ergo posuit tenebris, et universorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc lapis calore soluit᷑. cum cor
ditrũ atq a diuini amoris igne frigi¬
dum. eodem diuini amoris igne tangi¬
tur. ⁊ in feruoie sp̃e liquatur. ut ad se¬
quentẽ uitam. desideriorũ estu arde¬
at: quam prius audiens insensibił
mollitur ad amorẽ. ⁊ roboratur ad oꝑa¬
tionẽ: ut sicut prius aurus fuerat᷑
in amorem scłi: ita se postmodũ fortẽ
exerat in amorẽ dei. Et quod antea
audire renuebat. iam ⁊ credere n
predicare incipiat. Lapis gͦ solutus
calore in es uertit᷑: quia dura mens
suꝑm amoris igne liquefacta. adue¬
ram fortitudinẽ commnutat᷑: ut pec¬
cator qui priꝰ insensibilis extiterat.::
postmodum ⁊ ꝑ auctoritatẽ fortis. ⁊ ꝑ
predicationẽ sonorus fiat. Qd̾ bene ꝑ
ysaiam dicit᷑. Qui confidunt in dño:
mutabt̃ fortitudinẽ. Fortitudinẽ mu¬
tamꝰ: cum conuersi. tanta uͥtute pre¬
sens scłm fugimꝰ. quanta hoc aute
querebamꝰ. Qui autẽ male ab adu̾sa¬
riis catholicorũ morib anteacta ui¬

Expanded text:
Tunc lapis calore solvitur, cum cor durum atque a divini amoris igne frigidum eodem divini amoris igne tangitur, et in fervore spiritus liquatur, ut ad sequentem vitam desideriorum aestu ardeat, quam prius audiens insensibilimollitur ad amorem, et roboratur ad operationem, ut sicut prius durus fuerat in amore saeculi, ita se postmodum fortem exerat in amorem Dei; et quod ante audire renuebat, jam et credere et praedicare incipiat. Lapis ergo solutus calore, 576 in aes vertitur, quia dura mens superni amoris igne liquefacta ad veram fortitudinem commutatur, ut peccator, qui prius insensibilis exstiterat, postmodum et per auctoritatem fortis et per praedicationem sonorus fiat. Quod bene per Isaiam dicitur: Qui confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Fortitudinem mutamus, cum conversi tanta virtute praesens saeculum fugimus quanta hoc ante quaerebamus. Quia autem male ab adversariis catholicorum moribus ante acta vi
Abbreviated transcription (Latin):
inquos ut diximꝰ. aut esse aut fuisse
criminant᷑. Per humillinã gͦ confes
sionem ⁊ ueracẽ defensionẽ: contra
eos uir sc̃s loquit᷑ dicens. Ferrũ de t̾¬
ra tollitur. Ac si aꝑte dicat. fortes ui¬
ri qui acutissimis linguarũ gladiis.
in hac acie defendende fide ferrum fi-¬
unt: aliquando terra in infimis actio¬
nib fuert̃. Peccanti qui ppe homini di¬
ctum ẽ. Terra es: ⁊ interram ibis. Sed
de terra ferrũ tollit᷑: eum fortis ꝓpug¬
nator eccłiȩ. a terrena quã prius te¬
nuit actione seꝑat᷑. Non gͦ in eo de¬
bet despici quicquid fuit: qui iãcepit
ẽẽ quod non fuit. An ñ matħs in ter¬
ra muentus ẽ. qui terrenis negotiis
implicatꝰ. thelonei usib seruiebat.
S de terra ablatus. in fortitudine
ferri conualuit: euiꝰ uidelicet lingͣ
quasi acutissimo gladio euangeli
administratione dñs infidelium eor¬
datransfixit. Gt qui infirmꝰ prus des¬

Expanded text:
iniquos ut diximus, aut esse, aut fuisse iniquos ut diximus, aut esse, aut fuisse criminantur. sionem, et veracem defensionem contra eos vir sanctus loquitur, dicens: Ferrum de terra tollitur. Ac si aperte dicat: Fortes viri, qui acutissimis linguarum gladiis in hac acie defendendae fidei ferrum fiunt, aliquando terra in infimis actionibus fuerunt. Peccanti quippe homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Sed de terra ferrum tollitur , cum fortis propugnator Ecclesiae a terrena quam prius tenuit actione separatur. Non ergo in eo debet despici quidquid fuit, qui jam coepit esse quod non fuit. An non Matthaeus in terra inventus est, qui terrenis negotiis implicatus telonii usibus serviebat ? Sed de terra sublatus, in fortitudinem ferri convaluit, cujus videlicet lingua quasi acutissimo gladio Evangelii administratione Dominus infidelium corda transfixit; et qui infirmus prius des
Abbreviated transcription (Latin):
uitio. ex anteactaaerius debilitate
roborant᷑. eosq ad ei istodienda mã¬
data. ⁊ futurorum tͣhit desid̾ium.
⁊ impellit memoria p̃ teritoꝵ: ut
hinc ad uentura amor ꝓuocet. iline
de preteritis uerecundia instiget. Qͦ
uita unde derogent. qͥ a muenire ne¬
quaqͣm possunt: aceusare illos de p̃te¬
ritis moliunt᷑. Sieut moyseninr̃m
manicheus impetit: in quo sequenti¬
um uirtutũ grãm transacti homiei¬
dii conat᷑ culpa fedare. In quo ñ ad¬
tendit postmodũ qm patiens ad su¬
stinendũ: s prius quã preceps ad feri¬
endũ fuerit. Talib gͦ aduersariis. be¬
atus iob subtilissima consid̾atione
obuians: postqͣm dixit. habet ar-¬
gentũ uenarum suarũ principia.
n auro locus ẽ. in quo conflatur: aptesub
Uerrũ de terra tollitur. ꝓniiididit
Solent heretici de iusticiȩ suȩ cõ¬
tra nos elatione głari: atq oꝑa sua o¬
stentationis inflatione iactare: nosq

Expanded text:
vitio ex anteacta acrius debilitate vitio ex anteacta acrius debilitate robarantur, eosque ad custodienda mandata et futurorum trahit desiderium, et impellit memoria praeteritorum, ut hinc ad ventura amor provocet, illinc de praeteritis verecundia instiget. Vevita unde derogent quia invenire nequaquam possunt, accusare illos de praeteritis moliuntur, sicut Moysen nostrum Manichaeus impetit, in quo sequentium virtutum gratiam, transacti homicidii conatur culpa foedare. In quo non attendit postmodum quam patiens ad sustinendum, sed prius quam praeceps ad feriendum fuerit. Talibus ergo adversariis beatus Job subtilissima consideratione obvians, postquam dixit: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus errum de terra tollitur. - Solent haeretici de justitiae suae contra nos elatione gloriari, atque opera sua ostentationis inflatione jactari, nosque
Abbreviated transcription (Latin):
ensandũ preterea ẽ. quod occui¬
to consilio omp̃s ds̃. quosdam ab¬
ipsis exordiis suis imocentes custodi¬
ut etate crescente. simul in eis ꝓfici¬
at. ⁊ annorũ numerositas. ⁊ celsi¬
tudo meritorũ. Alios uͦ in exordiis
suis deserens: scaturientib uitiis ire
ꝑ abrupta ꝑmittit. Pieriuiq tam̃ etiã
cos recipit ⁊ ad sequendũ se scĩ amoris
igne suecendit: atq inolitas in eorũ
cordib prurigines uitiorũ. uertit in
feruore uirtutũ. ⁊ eo magis ignescũt
ad desideriũ. requirendȩ pietatis dei⁊
quo magis erubescunt memoriã ii¬
quitatis suȩ. Dieut sepe contingiti ut
inpugnȩ certamine. nules ante auas
su ocłos constitutꝰ. hostil uirtuti cur¬
piter cedat: ⁊ eneriuter p̃bens terga
feriatur. Qui tam̃ hocipsum qd turpi¬
ter cessit erubescens: ante ducis su
ocłos. inaiores exipsa uereciuidia uires
sumit. Tantaꝙ post fortia exercet. qͣn¬
teritam ignominiã debilitatis tegat.
Sie gͦ non nunqͣm quidam in dei ser¬

Expanded text:
ensandum praeterea est quod occulto consilio omnipotens Deus quosdam abpsis exordiis suis innocentes custodiut aetate crescente, simul in eis proficiat et annorum numerositas, et celsitudo meritorum. Alios vero in exordiis suis deserens, scaturientibus vitiis ire per abrupta permittit. Plerumque tamen etiam eos respicit, et ad sequendum se sancti amoris igne succendit, atque inolitas in eorum cordibus prurigines vitiorum vertit in fervorem virtutum, et eo magnis ignescunt ad desiderium requirendae pietatis Dei, quo magis erubescunt memoriam iniquitatis suae, sicut saepe contigit ut in pugnae certamine miles ante ducis sui 575 oculos constitutus, hostili virtuti turpiter cedat, et enerviter praebens terga feriatur: qui tamen hoc ipsum quod turpiter gessit erubescens, ante ducis sui oculos majores ex ipsa verecundia vires sumit, tantoque post fortia exercet, quanteritam ignominiam debilitatis tegat. Sic ergo nonnunquam quidam in Dei ser
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aurũ: ꝑfidiȩ ẽ postinodũ teneb̾s
obseuratum. Cugus ꝓfecto ingredinẽ ihe¬
remias ꝓpħa intuens: deplorat dicens.
Quomͦ obseuratũ est aurum: muta¬
tus ẽ eolor obtimus: Aurũ nanq obs¬
curatum ẽ: quia in eis antiquus ille
fĩdei atq umocentiȩ splendor irru¬
ente ꝑfidia. maliciȩ se nocte fuscauit.
Quia gͥ quid fuit audiuimꝰ: locus sei¬
licet saphyri lapides eius ⁊ glebȩ illiꝰ
aurum: minc iam dilectus deo ille

Expanded text:
hoc aurum perfidiae est postmodum tenebris hoc aurum perfidiae est postmodum tenebris obscuratum. Cujus profecto nigredinem Jeremias propheta intuens deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut hos lapides qͦs diceret indica¬
ret: adiiuxit. Nmuersos filios tuos.
doctos a dño. Quia gͥ de iudea nunqͣm
scẽ animȩ que celestẽ uitam aueent
defuerunt: dicit᷑. Locus saphyri. la¬
pides eius. Et quia magna uitȩ ac sa¬
pientiȩ claritate ꝑ fidem fulsit: adiun¬
gitur. Et glebȩ illius aurũ. Quid ꝑ
glebas. nisi collectiones singłorum ordi¬
num ac multitudines designantur:
Guebȩ autẽ ex humore ⁊ puluere con¬
stringuntur. Dnis gͦ qui rore gr̃e infu¬
si. ex mortis debito se puluerẽ esse ue¬
raci cognitione confessi st̃: dũ uitȩ uix¬
tute clarescerent: quasi aureȩ in il¬
lam glebe i aeuert̃. Ei lebas hȩc terra
habuit in ꝓpħis: glebas in doctoribus⁊
glebas in patrib antiquis: qui mag
na se infusione gr̃ȩ. in ꝓfessionis ⁊ oꝑis
tudo spualium. tanto maior uͥtute
claruit: quanto se in dm̃ ⁊ ꝓximũ
maiori unammitate constrinxit. Sed

Expanded text:
mus ut hos lapides quos diceret indicamus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino. Quia igitur de Judaea nunquam sanctae animae, quae coelestem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus anna se infusione gratiae, in professionis et operis tudo spiritualium tanto majore virtute claruit, quanto se in Deum ac proximum majore unanimitate constrinxit.
Abbreviated transcription (Latin):
lapides. quia in ea scãs animas meri-¬
torũ diuersitate distinxit. fundauit
eam in saphyris: qui scilicet lapides
coloris aeris in se similitudinẽ teneñ:
quia robur eccłiȩ i animab celestia.
appetentib solidat᷑. Et qm̃ iaspis ui¬
ridis est coloris: iaspidem ꝓpugnacu¬
la euis posuit: quia ill eontra aduersari¬
ternis desideriis uirentes. nulla teporis re¬
ꝓbi ariditate inareeseunt. Poitas uͦ eius
posiut in lapides sculptos. Hi quippe
porte siuit eccłiȩ: ꝑ quorũ uitamꝰ atq
doctrinam. intrat in eam multitudo
credentiũ. Qui ꝓ eo etiam qd̾ maguis
oꝑib pollent: & id qd̾ loquentes asse¬
runt. uiuentes ostendunt: non puri s
sculpti lapides ẽẽ memorant᷑. In quo¬
rum enĩ uita. recta oꝑatio ceruitur. qͣ¬
si in eisdem ipsis expͥmitur qd̃ egerii.
Ubi omnẽ quoq scõrum numerũ. gene¬
rali collectione concludens: subdidit.
Om̃s terminos tuos in lapides desid̾a¬
biles. Et tanqͣm si audientes ista petere¬

Expanded text:
pides, quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in sapphiris, qui scilicet lapides coloris aerei in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit, quia illi contra adversariternis desideriis virentes, nulla teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas vero ejus posuit in lapides sculptos. Hi quippe portae sunt Ecclesiae, per quorum vitam atque doctrinam intrat in eam multitudo credentium. Qui pro eo etiam quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes asserunt, viventes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam si audientes ista petere
Abbreviated transcription (Latin):
mat filiorũ uitam: s cũ filius qͥ ni¬
mie amatur subtrahit᷑. lucerna u¬
pii quȩ uidebat᷑ extincta ẽ. Sepe
impius p̃sentis honoris głam lu¬
cernam putat: s dum sublata dig¬
nitate deicit᷑. lucerna extincta ẽ.
quȩ ei iuxta defideriũ lucebat.Se¬
pe impius opes terrenȩ substantiȩ
ad esse sibi. quasi magnã luminis lu¬
cernam putat. S cum irruente dãp¬
no. diuitias quas plus se amabat ꝑdi¬
derit: quid iste quã lucernã in euꝰ
lumine gradiebat᷑ amisit: Qui gͦ
gaudere de eternis ñ appetit: ne¬

Expanded text:
mat filiorum vitam, sed cum filius, qui nimat filiorum vitam, sed cum filius, qui nimis amatur, subtrahitur, lucerna impii, quae videbatur, exstincta est. Saepe impius pcernam putat; sed dum, sublata dignitate, dejicitur, lucerna exstincta est, quae ei juxta desiderium lucebat. Saepe impius opes terrenae substantiae adesse sibi, quasi magnam luminis lucernam putat; sed cum, irruente damno, divitias, quas plus se amabat, perdiderit, quid iste aliud quam lucernam, in cujus lumine gaudebat, amisit? Qui ergo gaudere de aeternis n
Abbreviated transcription (Latin):
se totis desiderus in exterioꝵ rerũ
appeticionib figunt: ut ñ magis
ipsi habita teneant: s ab his quȩ
habent. captiua m̃te teneantur
Qa igitur non sunt in manti eoꝵ
bona sua: recte subiungit᷑. Consili¬
um eorũ longe sit ame. Qd̾ nanq
est miquoꝵ consiliũ. nisi terrenã
glam querere: eterna negligete⁊
salucẽ temporalẽ eum dampno in¬
teriori appetere: ⁊ dolores transito¬
rios ad ȩternos gemitꝰ commnutare:
Uir gͥ sanctus has iniquoꝵ cogitati¬
ones intuens: asꝑnetꝰ ⁊ dicat. Con¬
silium eoꝵ longe sit a me. Qa nimi¬
rum eẽ bonum in cõꝑabiliter uidet.
ad breue tempus eligit. hie sub fia¬
gello gemere qm̃ eternȩ ultionis
supplicia tolerare. S neq in hac ui¬
ta hi qui in ea ꝓsꝑari appetunt. con¬
tinue ꝓsꝑantur. Nam plerunq eo¬
rum gaudia. suborti gemitus int̾¬
rumpunt. Unde subditur¬
uotiens lucerna eoꝵ extingue¬
tur. Sepe impiꝰ lucem suam esti¬

Expanded text:
se totis desideriis in exteriorum rerum se totis desideriis in exteriorum rerum appetitionibus fundunt, ut non magis ipsi habita teneant, sed ab his quae habent, captiva mente teneantur. Quia igitur non sunt in manu eorum bona sua, recte subjungitur: Consilium eorum longe sit a me. Quid namque est iniquorum consilium nisi terrenam gloriam quaerere, aeternam negligere, salutem temporalem cum damno interiori appetere, et dolores transitorios ad aeternos gemitus commutare? Vir igitur sanctus has iniquorum cogitationes intuens aspernetur, et dicat: Consilium eorum longe sit a me. Quia nimirum esse bonum incomparabiliter videt, ad breve tempus eligit hic sub flagello gemere quam aeternae ultionis supplicia tolerare. Sed neque in hac vita hi qui in ea prosperari appetunt, continue prosperantur. Nam plerumque eorum gaudia, suborti gemitus interrumpunt. Unde subdituruoties lucerna eorum exstinguitur. - Saepe impius in lucem suam aesti
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilib intenti: labore postulatio¬
nis renuunt inuisibilia mereari. Q
si suꝑna quererent: iam cũ fructu
iaborem exhiberent. Qla cũ mens
in p̃cib ad auctoris sui spẽm anhe¬
lat: diuinis desideriis inflãmata.
suꝑnuis comungit᷑. ab inferiorib se¬
ꝑatur. amore feruoris sui se aꝑit ut
capiat ⁊ ⁊ capiens inflãmat. Et suꝑi¬
ora amare: iam sursũ ire ẽ. Dum¬
q magno desiderio ad cȩlestia inhi¬
at: miromͦ hoc ipsum quod acciꝑe
querit degustat. Sequitur.¬
bet: qui despiciendo tẽporalia sub
aio mentis p̃mit. Nam ea quisqͥs
nimie diligit: se magis illis qͣm ip¬
sa sibi subponit. Multi ⁊i enĩ iustoꝵ.
in hoc mundo diuites fuert̃. rebus
⁊ honorib fulti. habere multa ui¬
debant᷑: quorũ mentẽ quia eorũ
quȩ aderant. delectatio nimia nõ
possidebat ⁊ bona illorũ in manti e¬
rant: quia potestate auimi subie¬
cta tenebantur. At contra iniqui ita

Expanded text:
visibilibus intenti, labore postulatiovisibilibus intenti, labore postulationis renuunt invisibilia mercari. 490 Qui si superna quaererent, jam cum fructu laborem exhiberent: quia cum mens in precibus ad auctoris sui speciem anhelat, divinis desideriis inflammata, supernis conjungitur, ab inferioribus separatur, amore fervoris sui se aperit ut capiat, et capiens inflammat; et superiora amare jam sursum ire est; dumque magno desiderio ad coelestia inhiat, miro modo hoc ipsum quod accipere quaerit degustat. Sequiturbet, qui despiciendo temporalia sub dominio mentis premit. Nam quisquis ea nimie diligit, se magis illis quam sibi ipsa supponit. Multi etenim justorum in hoc mundo divites fuerunt, rebus et honoribus fulti habere multa videbantur, quorum mentem quia eorum quae aderant delectatio nimia non possidebat, bona illorum in manu erant: quia potestati animi subjecta tenebantur. At contra iniqui ita