comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dictũ namq ẽ suꝑtꝰ. qͦd conuiuia sine culpa
sciendũ nobis ẽ. quia quod a minorib uolup¬
tuose agit᷑. maioꝵ disciplina cohibet᷑. Cũ uero
maiores ip̃i uoluptati deseruiunt: nmirũ mi¬
norib lascuue frena laxant᷑. Quis enĩ sub dis¬
cipline se constrictione retineat: qͣndo & ip̃i qͥ
ius constrictionis accipiunt. sese uoluptan¬
b telaxant: Dũ gͦ in maioris fc̃ĩs domo dui¬
u antur pereunt: quia tunc hostis cont̃ nos ue¬
hementiꝰ uires accipit: qñ ce ip̃os qui ꝓ custodia
discipline prelati sunt leticie seruire cͥognoscit.
Tanto enĩ licentiꝰ ad feriendũ occurpat: quan¬
to &e hii qui intercedere pro culpa poterant uo¬
luptati uacant. Absit aũt ne tanti uiti filios
ꝑ contuuioꝵ studia ingurgitando uentri ua¬
casse suspicem: s tam̃ ueraciter noiumꝰ. qr e si
ꝑ discipline quisꝙ custodiã necessitatis metaᷤ

Expanded text:
Dictum namque est superius, quod convivia peraDictum namque est superius, quod convivia perasciendum nobis est quia quod a minoribus voluptuose agitur, majorum disciplina cohibetur; cum vero majores ipsi voluptati deserviunt, nimirum minoribus lasciviae frena laxantur. Quis enim sub disciplinae se constrictione retineat, quando et ipsi, qui jus constrictionis accipiunt, sese voluptatibus relaxant? Dum ergo in majoris fratris domo convivantur, pereunt, quia tunc contra nos hostis vehementius vires accipit, quando et ipsos qui pro custodia disciplinae praelati sunt laetitiae servire cognoscit. Tanto enim licentius ad feriendum occupat, quanto et hi qui intercedere pro culpis poterant voluptati vacant. Absit autem ne tanti viri filios per conviviorum studia ingurgitando ventri vacasse suspicemur; sed tamen veraciter novimus quia etsi per disciplinae quisque custodiam necessitatis metas
Abbreviated transcription (Latin):
ordine nuntioꝵ: qui studens prius parua. &
post nunciare maiora. inextremo filioꝵ mor¬
tẽ intulit:ne uilia pater rei familiaris damp¬
na duceret :si illa iam orbatꝰ audiret : or minꝰ
ꝑcuteret rerũ amissio. precognita morte filioꝵ
quia uidelicet nulla esset hereditas si ipsos prĩ
subtraheret. quib seruabat᷑ heredes. s a mini¬
mis incipiens. in ultimũ grauiora nuncia¬
uit: ut dũ gradatun deteriora cognosceret. in
eius corde doloris locũ om̃e uulnus inueniret
Notandũ qͣm callide tot maloꝵ pondera ce diui¬
sa & subita nunciant᷑: ut ce repente ce particu¬
latin crescens. in audientis corde sese dolor ip̃e
non caperet: ce tanto ardentiꝰ in blasphe¬
miam accenderet. quanto subitis ac multipli¬
cib nunciis in se angustuiꝰ estuaret. d neq
hoc neglecte pretereundũ puto: qͦd filii in ma¬
ioris fratris domo duiu abant᷑ cũ pereunt.

Expanded text:
ordine nuntiorum. Qui studens prius parva, et ordine nuntiorum. Qui studens prius parva, et post nuntiare majora, in extremo filiorum mortem intulit, ne vilia pater rei familiaris damna duceret, si illa jam orbatus audiret; et minus percuteret rerum amissio, praecognita morte filiorum, quia videlicet nulla esset haereditas, si illos prius subtraheret qui servabantur haeredes. Sed a minimis incipiens, in ultimum graviora nuntiavit; ut dum gradatim deteriora cognosceret, in ejus corde doloris locum omne vulnus inveniret. Notandum quam callide tot malorum pondera, et divisa, et subita nuntiantur, ut et repente, et particulatim crescens, in audientis corde sese dolor ipse non caperet; et tanto ardentius in blasphemiam accenderet, quanto subitis ac multiplicibus nuntiis in se angustius aestuaret.  Vet. hoc neglecte praetereundum puto, quod filii in majoris fratris domo convivabantur, cum pereunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uersio ꝑ ignẽ de celo: nunciat᷑ ab hominib
iterũ cameloꝵ raptus. cedesꝙ pueroꝵ: ce diui¬
ne indignationis ira repetitur. dũ uentꝰ irtuen
concussisse domus angulos. atꝙ extinxisse libe¬
ros indicat᷑. Quia enĩ notũ ẽ quod absq suꝑno
nutu moueri elementa ñ posst̃: latent̾ infeit᷑.
quod ip̃e contra illũ elementa mouerit: qͥ mo¬
ueri ꝑmisit ⁊ qmius sathan semel accepta a
dsio potestate ad usũ sue nequitie eẽ elem̃ta
concutere preualet. Nec mouere debet si sp̃s de
sũmis ꝓiectus turbare inuentos aerẽ potuit:
cũ mmirũ ꝯstet. quia ce dãpnatis in metallo
ad usũ aqua &e ignis seruit. Quesitũ ẽ gͥ ut
nunciarent᷑ mala: quesitũ ẽ ut multa: quesi¬
tũ ẽ ut subita. S cũ prius aduersa minciauit:
tranquillo adhuc pectori. quasi sanis membͥs
uulnus inflixit. Cũ uero ꝑcussũ cor feriendo
repetiit: ut ad impatientie uerba compelleret
tura rerũ sc̃i uiri patientiã rũpere. qͣm ipso

Expanded text:
ersio per ignem de coelo, nuntiatur ab hominibus iterum camelorum raptus, caedesque puerorum, et divinae indignationis ira repetitur, dum ventus irruens concussisse domus angulos, atque exstinxisse liberos indicatur. Quia enim notum est, quod absque superno nutu moveri elementa non possint, latenter infertur quod ipse contra illum elementa moverit, qui moveri permisit; quamvis Satan semel accepta a Domino potestate ad usum suae nequitiae etiam elementa concutere praevalet. Nec movere debet, si spiritus de summis projectus turbare in ventos aerem potuit; cum nimirum constet quia et damnatis 49 in metallum, ad usum aqua et ignis servinuntiarentur mala, quaesitum ut multa, quaesitum ut subita. Sed cum prius adversa nuntiavit, tranquillo adhuc pectori quasi sanis membris vulnus inflixit; cum vero percussum cor feriendo repetiit, ut ad impatientiae verba compelleret, tura rerum sancti viri patientiam rumpere, quam ipso
Abbreviated transcription (Latin):
lentes grauent. Nec quod celi exercitus dr: an¬
geloꝵ pars reproba in eo intelligi posse ꝓhibet᷑
Quas enĩ suspendi in aere nouimus: aues celi
nominamꝰ. Et de eisdem sp̃ib paulus dicit.
Contra sp̃ualia nequicie in celestib. Quoꝵ ca¬
put enuncians ait. Scdm principẽ potestatis¬
aeris huius. A dextera gͦ deice sinistra angeloꝵ
exercitus stat: quia ce uoluntas electoꝵ sp̃uũ
diuine pietati toncordat ⁊ ce reproboꝵ sensus
sue malicie seruiens: iudicio districtionis etꝰ

Expanded text:
lentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, anlentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de eisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Quoput enuncians, ait: Secundum principem aeris hujus. A dextra ergo Dei et sinistra angelorum exercitus stat: quia et voluntas electorum spirituum, divinae pietati coneordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ascendat &e cadat in ramoth galaach: Et dix̃¬
alius ita: ce alius alit̾. Et egressus ẽ unus: et
dixit. Ego decipiam aab. Et dictũ ẽ. In quo deci¬
pies:Qui respondit dicens. Egrediar: ce ero men¬
dax sp̃s. in ore omniũ ꝓpħarũ eius. Quid enĩ
solium dñi nisi angelicas potestates accipiniꝰ.
quarũ mentib altius presidens. inferiꝰ cunc¬
ta disponit: Et qͥd ꝑ exercitũ. celr. nisi mini¬
strantiũ angeloꝵ multitudo describit᷑: Qͥd est
ergo quod exertitus celi a dextris & a sinstris eiꝰ
stare ꝑhibet᷑: D̾s enim qui ita ẽ intra omnia
ut etiam sit extra omĩa. nec dextra nec sinistra
concludit᷑: s dexcera dei angeloꝵ pars electa: si¬
nistra autẽ dei. pars angeloꝵ reproba designa¬
tur. Non enĩ ministrant deo solumm boni qͥ
adiuuent: s etiã mali qui ꝓbent. Non solũ qͥ
a culpa redeuntes subleuent: s cẽ qui redire no¬

Expanded text:
ut ascendat et cadat in Ramoth Galaath? Et dixut ascendat et cadat in Ramoth Galaath? Et dixalius ita, et alius aliter. Et egressus est unus, et dixit: Ego decipiam Achab. Et dictum est: In quo decipies? Qui respondit, dicens: Egrediar, et ero Spiritus mendax in ore omnium prophetarum ejus . Quid enim solium Domini, nisi angelicas potestates accipimus, quarum mentibus altius praesidens, inferius cuncta disponit? Et quid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est ergo, quod exercitus coeli a dextris et sinistris ejus stare perhibetur? Deus enim, 54 qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra, nec sinistra concluditur. Sed dextra Dei, angelorum pars electa; sinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim ministrant Deo solummodo boni, qui adjuvent; sed etiam mali, qui probent; non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire no
Abbreviated transcription (Latin):
comprehendit. uidelicet &e bona que iuuat &
mala que iudicat : ce que adiuta remimerat.
ce que uidicans dampnat: in his que diu̾so
disponit ordine diuersus ñ ẽ. In die ergo ei sa¬
than affuisse describitur. quĩa lumen eternita¬
tis eius nulla mutabilitatis fuscatione tangi¬
tut: cẽ in hoc quod ei tenebre presentes funt.¬
qui affuisse inter filios deid̃r: quia ea in iu¬
sticie ĩmundus sp̃s penetrat᷑. qua uidelicet mũ¬
doꝵ spirituũ corda complent᷑: eoꝙ radio lumi¬
nis iste transfigitur. quo illi ut luceant ꝑfun¬
ad electorũ adiutoriũ: iste ad ꝓbationẽ seruit.
Inter filios dei affuit: quia ce᷑ si ab illis in hac
uita laborantib auxilium pietatis impendit᷑:
iste occutte eius iusticie nesciendo seruiens mi¬
nisteriũ exequi reprobationis conat᷑. Unde be
ne in libris regum ꝑ ꝓpham dr. Uidi dñm seden¬
tẽ suꝑ solium suũ: &e exercitũ celi a dexiris ce a
simstris eius. Et dictum ẽ. In quo decipiã ahab

Expanded text:
ndit, videlicet et bona quae juvat, et mala quae judicat, et quae adjuta remunerat, et quae judicans damnat, in his quae diverso disponit ordine, diversus non est. In die ergo ei Satan adfuisse describitur, quia lumen aeternitatis ejus nulla mutabilitatis fuscatione tangitur; et in hoc, quod ei tenebrae praesentes fiunt, adfuisse inter filios Dei dicitur: quia ea vi justitiae immundus spiritus penetratur, qua videlicet mundorum spirituum corda complentur; eoque radio luminis iste transfigitur, quo illi ut luceant perfunad electorum adjutorium, iste ad probationem servit. Inter filios Dei adfuit, quia etsi ab illis in hac vita laborantibus auxilium pietatis impenditur, iste occultae ejus justitiae nesciendo serviens, ministerium exsequi reprobationis conatur.  Reinum sedentem super solium suum, et exercitum coeli a dextris et sinistris ejus, et dictum est: In quo decipiam Achab,
Abbreviated transcription (Latin):
crificii pon̾e iubet᷑: nisi qd t̃c ad ꝑfectionis
sũmã ꝑtingimꝰ cũ sic exteriora uitia uincimꝰ.
ut cẽ cogitationes suꝑfluas a mente resecemꝰ
Quas nimirũ sacrificii igne ꝯcremare ẽ. flã¬
ma eas diuimi amoris incend̾e: ut totũ cor
indei amore ardeat ⁊ &e cogitationes suꝑflu¬
in terram corruens adorauit. Ille enĩ deo ue
ram orationẽ exhibet. qͥ semet ip̃m qͥa puluiᷤ
sit humilit̾ uidet: qͥ nichil sibi untutis tri

Expanded text:
tunc ad perfectionis summam pertingimus, cum sic exteriora vitia vincimus, ut etiam cogitationes superfluas a mente resecemus? Quas nimirum sacrificii igne concremare, est flamma eas divini amoris incendere, ut totum cor in Dei amore ardeat, et cogitationes superfluin terram corruens adoravit. Ille enim veram Deo adorationem exhibet qui semetipsum, quia pulvis sit, humiliter videt, qui n
Abbreviated transcription (Latin):
ruant᷑. Unde ce custodes cameloꝵ pueros. chal¬
dei gladio feriunt. s tam̃ unꝰ redit: qͥa int̾ hec
discretionis ratio. m̃tis nr̃e ocłis occurrit : et
sollicita sibimet anima qͥd subito impulsu
tẽptationis intͥnsecꝰ amittat intelligit. Loque¬

Expanded text:
ruantur. Unde et custodes camelorum pueros Chalruantur. Unde et custodes camelorum pueros Chaldaei gladio feriunt. Sed tamen unus redit; quia inter haec discretionis ratio mentis nostrae oculis occurrit, et sollicita sibimet anima quid subito impulsu tentationis intrinsecus amittat, intelligit. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi enĩ tres turmas contͣ camelos facere ẽ.
terrenarũ dispensationũ studia. mͦ illicito oꝑe.
m suꝑflua locutione. mͦ mordinata cogitani¬
one uastare : ut dũ se ad administnͣda mens
exteriꝰ efficatit᷑ extend̾e nitit᷑. a sui dsideratione
separet᷑: &e eo dãpna que de semet ip̃a patit᷑
nesciat: quo erga aliena fortiori studio quã de¬
cet. elaborat. Recta aũt mens cũ curas dispen¬
sationis suscipit. qͥd sibi qͥd ꝓximis debeat at¬
tendit: ce nec ꝑ aliene sollicitudinis ĩmodera¬
tionẽ sua studia negligit : nec ꝑ sue utilitatis
uigilantiã aliena postponit. S tam̃ plerũꝙ
dũ ad utraq mens sollerter iniugilat: dum
magnis erga se. & ea que sibi cõmissa st̃ cir¬
cũspectionib uacat: repentino tͣbata ciuiꝰlibet
cause emergentis articulo. ita in preceps rapi¬
t᷑: ut ab ea subito cuncte circũspectiones eiꝰ ob¬

Expanded text:
Quasi enim tres turmas contra camelos facere, est Quasi enim tres turmas contra camelos facere, est terrenarum dispensationum studia modo illicito opere, modo superflua locutione, modo inordinata cogitatione vastare; ut dum se ad administranda exterius mens efficaciter extendere nititur, a sui consideratione separetur; et eo damna quae de semetipsa patitur nesciat, quo erga aliena fortiori studio quam decet elaborat. Recta autem mens cum curas dispensationis suscipit, quid sibi, quid proximis debeat attendit; et nec per alienae sollicitudinis immoderationem sua studia negligit, nec per suae utilitatis vigilantiam aliena postponit. Sed tamen plerumque dum ad utraque mens solerter invigilat, dum magnis erga se, et ea quae sibi commissa sunt, circumspectionibus vacat, repentino turbata cujuslibet causae emergentis articulo, ita in praeceps rapitur, ut ab ea subito cunctae circumspectiones ejus ob
Abbreviated transcription (Latin):
plicatur. ut ip̃a ferre uix ualeat. que intra
se ꝓuidus uersat: & cũ nil oꝑe faciat: sub
magno cordis sui ponde uehem̃ter insudat.
Quia enĩ dura st̃ que apd̃ semet ip̃m intꝰ pa¬
tit᷑: quietꝰ foras ociosꝰq lassat᷑. Plerũꝙ enĩ qͣsi
uentura animꝰ dspicit: totaq se contra hec in¬
tentione ꝓponit: magnꝰq ardor otentionis se m¬
serit: sopor fugit: nox in diem uertit᷑: & cũ qͥe¬
ta foris membra lectułꝰ teneat. intꝰ magnis cla¬
morib in cordis foro litigat᷑. Et fit plerũꝙ ut
nulla eueniant que p̃uident᷑: totaq illa cogi¬
tatio que dui se plena intentione parauerat
repente uacua quiescat. Tanto aũt longius
mens a necessariis cessat: qͣnto mania latius
cogitat. Qa gͥ dispensationis curas maligni
sp̃s mͦ torpenti. uł precipitata actione feriunt:
m pigra uł ĩmoderata locutione ꝯfundunt:
pene aũt semꝑ nimiis cogitationũ molib

Expanded text:
plicatur, ut ipsa ferre vix valeat, quae intra plicatur, ut ipsa ferre vix valeat, quae intra se providus versat; et cum nil opere faciat, sub magno cordis sui pondere vehementer insudat. Quia enim dura sunt quae apud semetipsum intus patitur, quietus foris otiosusque lassatur. Plerumque enim quasi ventura animus conspicit, totamque contra haec intentionem proponit; magnusque ardor contentionis se inserit, sopor fugit, nox in diem vertitur; et cum quieta foris membra lectulus teneat, intus magnis clamoribus in cordis foro litigatur. Et fit plerumque ut nulla eveniant quae praevidentur: totaque illa cogitatio, quae diu se plena intentione paraverat, repente vacua quiescat. Tanto autem longius mens a necessariis cessat, quanto inania latius cogitat. Quia igitur dispensationis curas maligni spiritus modo torpenti vel praecipitata actione feriunt, modo pigra vel immoderata locutione confundunt, pene autem
Abbreviated transcription (Latin):
ut nunciare tibi. ꝑ camelos qͥ mundũ ali¬
qͥd habent dũ ruminant. & ĩraundũ dũ ne¬
quaqͣm ungulam findunt. supra iã diximꝰ
bonas rerũ temporaliũ dispensationes intel¬
ligi: in quib quo ẽ cura distensior. eo nobis
hostis iaculis latiꝰ patet. Nonnulla enĩ pre¬
uidens agere nititur: ce sepe dũ cautꝰ futura
subtilit̾ preuidet. incauitꝰ dampna p̃sentia
nequaquã uidet. Sepe dũ presentib iniuigi¬
lat: ad instantia preuidenda dormitat. Sepe
dũ aliqua torpens agit: que migilanter
agenda st̃ negligit. Sepe dũ pl iusto ugilan¬
tẽ se in actione exhibet: ip̃a actionis sue inqui¬
etudint. reb subditis peius nocet. Aliquando
aũt lingue modũ ponere nitit᷑: s onece
dispensationis exigente silere ꝓhibet᷑. Aliqñ
dũ numia se censura restringit: tacet c̃ẽ que
loqui debuit. Aliqñ ad inferenda necessaria
dũ se latiꝰ resaxat: dicit cẽ que loqui ñ debuit.
Plerũq tantis cogitationũ uoluminib im¬

Expanded text:
t obnoxia. --Per camelos, qui mundum aliquid habent, dum ruminant, et immundum, dum nequaquam ungulam findunt, supra jam diximus bonas rerum temporalium dispensationes intelligi, in quibus quo est cura distensior, eo nobis hostis jaculis latius patet. Nonnulla enim providens agere nititur, et saepe dum cautus futura subtiliter praevidet, incautus damna praesentia nequaquam videt; saepe dum praesentibus invigilat, ad instantia praevidenda dormitat; saepe dum aliqua torpens agit, quae vigilanter agenda sunt negligit; saepe dum plus justo vigilantem se in actione exhibet, ipsa actionis suae inquietudine rebus subditis pejus nocet. Aliquando autem linguae modum ponere nititur, sed onere dispensationis exigente, silere prohibetur. Aliquando dum nimia se censura restringit, tacet etiam 67 quae loqui debuit. Aliquando ad inferenda necessaria dum se latius relaxat, dicit etiam quae loqui non debuit. Plerumque autem tantis cogitationum voluminibus im
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid querentes iuenirent: inuementes
crescetent: & crescentes cognita robustius te¬
nerent. Quia gͥ non repente. s causarũ uer¬
boꝵꝙ incrementis quasi quibzdã ad eternita¬
demi passib ducimur: intus apud eũ quadam
die aliquid factum d̾r: qui ipsa tempora qͣuoꝙ
re sacra scriptura studuit. quia in luce ds̃ tene¬
bras uidit: Nos quippe uno eodemq contuitu
lucẽ ce tenebras intueri ñ possum ÷ quia cũ in
tenebris oculus figitur: lux fugat᷑. Et cũ ab lu¬
cis se choruscationem uerterit: tenebratũ um¬
bra discedit. Illa aũt uis que cuncta mutabilia
ĩmutabiliter uidet. quasi in die sathan ei affuit:
quia apostate angeli tenebras sine obscuritate
comprehendit. Nos ut dictũ ẽ uno eodemq in¬
tuitu contemplari non possumꝰ. &e que appro¬
bando eligimꝰ. ce que reprobando dampnamꝰ:
quia cũ ad hanc animus uercit᷑. ab illa cogita¬
tione separat᷑. Cũ uero ad illam reducit᷑: ab hac

Expanded text:
aliquid quaerentes invenirent; invenientes aliquid quaerentes invenirent; invenientes crescerent, et crescentes cognita robustius tenerent. Quia igitur non repente, sed causarum verborumque incrementis, quasi quibusdam ad aeternitatem passibus ducimur, intus apud eum quadam die aliquid factum dicitur, qui ipsa quoque tempora re sacra Scriptura studuit quia in luce Deus tenebras vidit? Nos quippe uno eodemque contuitu lucem et tenebras intueri non possumus: quia cum in tenebras oculus figitur, lux fugatur; et cum ad lucis se coruscationem verterit, tenebrarum umbra discedit. Illa autem vis, quae cuncta mutabilia immutabiliter videt, quasi in die ei Satan adfuit, quia apostatae angeli tenebras sine obscuritate comprehendit. Nos, ut dictum est, uno eodemque intuitu contemplari non possumus, et quae approbando eligimus, et quae reprobando damnamus: quia cum ad hanc animus vertitur, ab illa cogitatione separatur; cum vero ad illam reducitur, ab hac
Abbreviated transcription (Latin):
assuetos temporalib. sensim ad eterna traiciat:
seꝙ bene nr̃is mentib eternitas incognita. dũ
uerbis cognitis blandit᷑ infundat. Quid autẽ
mirũ si in sacro eloquio incõmutabilitatẽ suã
bͥs preppere humane menti ñ apetit : quando et
resurrectionis sue sollempnitate celebrata. qͥb¬
dam ꝓuectionũ accessib innotuit incorrupti¬
onẽ corporis quod resumpsit: Luca quippe attes¬
tante didicimꝰ quod quibrdã se in monĩto
querentib prius angelos misit: &e rursũ disci¬
pulis de se in uia loquentib ip̃e quidẽ s ñ cog¬
noscendus appariit : qui post exhortationis
moras. cognoscendũ se in panis fractione mon¬
strauit. Ad extremũ uero repente ingrediens
ñ solum se cognoscibilem: s cẽ palpabilẽ prebu¬
it. Quia enim infirma adhuc gestabant cor¬
da discipuli in cognitione tanti mysterii. ista
fuerant dispensatione nutrieridi: ut paulisꝑ

Expanded text:
assuetos temporalibus sensim ad aeterna trajiciat; assuetos temporalibus sensim ad aeterna trajiciat; seque bene nostris mentibus aeternitas incognita, dum verbis cognitis blanditur, infundat. Quid autem mirum, si in sacro eloquio incommutabilitatem suam Deus praepropere humanae menti non aperit; quando et resurrectionis suae solemnitate celebrata, quibusdam provectionum accessibus innotuit, incorruptionem corporis, quod resumpsit? Luca quippe attestante didicimus quod quibusdam se in monumento quaerentibus prius angelos misit; et rursum 53 discipulis de se in via loquentibus ipse quidem, sed non cognoscendus apparuit , qui post exhortationis moras, cognoscendum se in panis fractione monstravit; ad extremum vero repente ingrediens, non solum se cognoscibilem, sed etiam palpabilem praebuit. Quia enim infirma adhuc gestabant corda discipuli, in cognitione tanti mysterii ista fuerant dispensatione nutriendi, ut paulisper
Abbreviated transcription (Latin):
prius ẽ. cur quadam die factũ aliqͥd corã dño
d̃r ⁊ cũ apud illũ nequaqͣm cursus tẽporiᷤ
mutatione diei noctisq uariet᷑. Neq enĩ in ea
luce que sine accessu ea que eligit illustrat. ce
sine recessu ea que respuit deserit defectus mu-¬
tabilitatis uenit: quia in semet ip̃a manendo
incõmutabilis. mutabilia cuncta disponit: sic¬
ꝙ in se transeuntia condidit. ut apud se tran¬
sire nequaqͣm possint: nec tempꝰ rntus in con¬
spectu eius defluit. quod apud nos foras decur¬
rit᷑. Unde fit ut in eternitate eius fixa mane¬
ant: que ñ fixa exterius seculoꝵ uolumina e¬
manant. Cur gͣ apud eũ dr̃ quadã die ⁊ cui
nimitũ dies una ẽ eternitas sua: Quã ui¬
delicet nec fine claudi. nec micio uidit apeciri
psalmista: cũ dicit. Melior est dies una in atti¬
raliter editis loquitur: dignum ẽ ut uerbis
temporalib utatur: quatinꝰ ddescendendo leuet:
&e dũ de eternitate aliquid temporaliter narrat.

Expanded text:
us est, cur quadam die factum aliquid coram Domino dicitur, cum apud illum nequaquam cursus temporis, mutatione diei noctisque varietur. Neque enim in ea luce, quae sine accessu ea quae eligit illustrat, et sine recessu ea quae respuit deserit, defectus mutabilitatis venit; quia in semetipsa manendo immutabilis, mutabilia cuncta disponit; sicque in se transeuntia condidit, ut apud se transire nequaquam possint; nec tempus intus in conspectu ejus defluit, quod apud nos foras decurrit. Unde fit ut in aeternitate ejus fixa maneant ea quae non fixa exterius saeculorum volumina emanant. Cur ergo apud eum dicitur, Quadam die, cui nimirum dies una est aeternitas sua? quam videlicet nec fine claudi, nec initio vidit aperiri Psalmista, cum dicit: Melior est dies una in atriraliter editis loquitur, dignum est ut verbis temporalibus utatur, quatenus condescendendo levet; et dum de aeternitate aliquid temporaliter narrat,
Abbreviated transcription (Latin):
quia eternitatis desperatione transfigit. Quid¬
ẽ aũt qd̃ nunctꝰ uenit qͥ diceret. euasi ego sobꝰ:
Qͥs ẽ iste nunciꝰ. qui aliis pereuntib sobꝰ eua¬
dit.nisi ꝓpheticus sermo : qui dũ fuit mala
que predixit. quasi sanus ad dñm solus redit:
Dũ enĩ uera dixisse de ꝑditoꝵ casu cognoscit᷑:
qͣsi int̾ mortuos uixisse monstrat᷑. Hinc ẽ qͦd
ad rebeccam in ysaac ꝯiugio deducendã ꝑuer
mittit᷑. quia uidelicet ad desponsandã eccłiã
dño int̾posita ꝓphetia famulat᷑. Sabeis gͦ ir¬
ruentib solus puer qui nunciaret euasit: qͥa
malignis spiritib infirmoꝵ mentes in capti¬
uitatẽ ducentib sententia ꝓpħe ꝯualuit: que

Expanded text:
quia aeternitatis desperatione transfigit. quia aeternitatis desperatione transfigit.  quod nuntius venit, qui diceret: Evasi ego solus? Quis est iste nuntius, qui, aliis pereuntibus, solus evadit, nisi propheticus sermo, qui, dum fiunt omnia mala quae praedixit, quasi sanus ad Dominum solus redit? Dum enim vera dixisse de perditorum casu cognoscitur, quasi inter mortuos vixisse monstratur. Hinc est, quod ad Rebeccam in Isaac conjugio deducendam puer mittitur , quia videlicet ad desponsandam Ecclesiam Domino, interposita prophetia famulatur. Sabaeis ergo irruentibus, solus puer qui nuntiaret evasit, quia malignis spiritibus infirmorum mentes in captivitatem ducentibus, sententia prophetiae
Abbreviated transcription (Latin):
tam bouis quã bene oꝑantes: quid aliudlasinaᷤ
qm̃ quosdam simpliciter uiuentes accipimꝰ:
Que bene uxta boues pasci referunt᷑: quia
mentes fideliũ simpliciũ etiã cũ alta capere
ñ possunt. eo magis uicine st̃. quo &e fraterna
bona sua ꝑ caritatẽ credunt. Cũq: inuidere ali¬
enis sensib nescuint: quasi in pastu se mini-¬
me diuidunt. Simul ergo se asine cũ bobus
reficiunt: quia prudentib ꝯiuncti. dardiores
eoꝵ intelligentia pascunt᷑. Sabei aũt captiuan¬
tes interpretant᷑. Et qui alii captiuanti¬
um nomine nisi ĩmundi sp̃s designant᷑ ⁊ qͥ
cunctos quos sibi subiciunt. in infidelitatem
captiuos ducunt:Qui ce pueros gladio feri¬
unt: quia eos temptationis sue grauit̾ iacu¬
lis uulnerant: qͥs nec dũ uiuenilis constan¬
tia liberos uel robustos seruat. Qui bene qͥdẽ
bona incipiunt:s in ip̃a adhuc inchoatio¬
nis sue teneritudine captiuantib ĩmundiᷤ
sp̃ib substernunt᷑. Qͦs gladio hostis ꝑcutit:

Expanded text:
ram boves, quam bene operantes; quid aliud asinas, quam quosdam simpliciter viventes accipimus? Quae bene juxta boves pasci referuntur; quia mentes simplicium etiam cum alta capere non possunt, eo magis vicinae sunt, quo et fraterna bona, sua per charitatem credunt; cumque invidere alienis sensibus nesciunt, quasi in pastu se minime dividunt. Simul ergo se asinae cum bobus reficiunt, quia prudentibus conjuncti tardiores, eorum intelligentia pascuntur. Sabaei autem captivantes interpretantur. Et qui alii captivantium nomine, nisi immundi spiritus designantur, qui cunctos quos sibi subjiciunt in infidelitatem captivos ducunt? Qui et pueros gladio feriunt, quia eos tentationis suae graviter jaculis vulnerant, quos necdum juvenilis constantia liberos vel robustos servat. Qui bene quidem bona incipiunt, sed in ipsa adhuc inchoationis suae teneritudine captivantibus immundis spiritibus substernuntur. Quos gladio hostis percutit,
Abbreviated transcription (Latin):
ex principib credidit in eũ aut ex phariseiᷤ.
S turba hec que non nouit legẽ: maledicti st̃.
Quid aũt in ouib atꝙ in pueris. nisi innocen¬
tes quosq. s tam̃ ad huc infirmos accipimꝰ: qͥ
dũ aduersitatẽ phariseoꝵ ac principũ tolera¬
re timuerunt. infidelitatis ꝯcrematione con¬
sũpti st̃: Dicat᷑ ergo. Ignis dei cecidit de celo. &
tactas oues puerosq ꝯsũpsit ⁊ id est a p̃positoꝵ
cordib flãma inuidie corruit. &e qͥcqͥd bomi in
plebib oriebat᷑ incendit: qͥa dũ mali p̃positi

Expanded text:
ex principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? ex principibus credidit in eum, aut ex Pharisaeis? Sed turba haec quae non novit legem, maledicti sunt . Quid autem in ovibus atque in pueris, nisi innocentes quosque, sed tamen adhuc infirmos, accipimus? qui dum adversitatem Pharisaeorum ac principum tolerare timuerunt, infidelitatis concrematione consumpti sunt. Dicatur ergo: Ignis Dei cecidit de coelo, et tactas oves, puerosque consumpsit, id est, a praepositorum cordibus flamma invidiae corruit, et quidquid boni in plebibus oriebatur, incendit; quia dum
Abbreviated transcription (Latin):
nes qui p̃dicationis offictũ in synagoga tenu¬
erunt. celũ recte uocati st̃: qͥa nimirũ suꝑna
sapere credebant᷑. Unde & moyses cũ sacerdo¬
tes ac popłm ad uerba sue admonitionis ȩxti¬
taret: dixit. Attende celũ &e loquar: & audiat
terra uerba ex ore meo. ꝑ celũ uidelicet sig¬
nans prepositoꝵ ordinem: ꝑ terrã uero sub¬
ditã plebem. Hoc gͥ loco celum. sacerdotes uił
phariseos. uel legis doctores.non inconueni¬
enter accipimꝰ. qui ante oculos hominũ dũ
ris nr̃i aduersitate cõmoti st̃: quasi ignis de
celo cecidit ⁊ dũ ad decipiendũ imperitũ popu¬
lũ. ab his etiã qui uera docere putabant᷑. flã¬
ma inuidie exarsit. Teste quippe euͣngelio
nouimꝰ. qͦd doctrine ueritatis inuidentes. o¬
portunitatẽ dñice traditionis exquirebant:
s metuentes popłm. que moliebant᷑ innodes¬
cere ñ audebant. Hinc cẽ in eo scriptũ ẽ. quod
de suadendis populis dicunt. Nunqͥd aliqͥs y

Expanded text:
nes qui praedicationis officium in synagoga tenuerunt, coelum recte vocati sunt, quia nimirum sapere superna credebantur. Unde et Moyses, cum sacerdotes ac populum ad verba suae admonitionis extaret, dixit: Attende, coelum, et loquar; et audiat terra verba ex ore meo ; per coelum videlicet signans praepositorum ordinem, per terram vero subditam plebem. Hoc igitur loco coelum, sacerdotes, vel Pharisaeos, vel legis doctores non inconvenienter accipimus, qui ante oculos hominum dum ris nostri adversitate commoti sunt, quasi ignis de coelo cecidit, dum ad decipiendum imperitum populum, ab his etiam qui vera docere putabantur, flamma invidiae exarsit. Teste quippe Evangelio novimus quod doctrinae veritatis invidentes, opportunitatem Dominicae traditionis exquirebant; sed metuentes populum, quae moliebantur innotescere non audebant. Hinc etiam in eo scriptum est, quod dissuadendis populis dicunt: Nunquid aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
rectitudine corda sequentiũ subuertunt. Ubi
& bene adiungit᷑. Et effugi ego solus ut mn¬
ciarẽ tibi: qͥa dũ implet᷑ predicta causa mali¬
cie. fallacie interitũ euadit sermo ꝓphecie qui
ait. Et nunc ignis aduersarios ꝯsumit. Ac si
aꝑte clicat. Malos ñ solũ ignis ꝑ uindictã post
cruciat. s n̾c cẽ ꝑ liuorẽ cremat: qͥa qui post pu¬
mendi st̃ retͥbutionis supplicio: n̾c semet ip̃os
afficuint inuidie tormento. Puer gͦ solꝰ fugienᷤ
remeat. & igne perisse oues puerosꝙ denunti¬
at: dũ ꝓphetia iudaicũ ppłm deserens. uera se
dixisse manifestat. que ait. Lelus app̃hendit
popłm meruditum. Ac si aperte dicat. Dũ ꝓpħa
rũ uerba plebs discutere noluit. s cͣredulitatẽ
suam u̾bis inuidentiũ dedit: zeli igne periit:
quia in aliene inuidie se flãma ꝯcremauit.

Expanded text:
entium subvertunt. Ubi et bene adjungitur: Et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi; quia dum impletur praedicta causa malitiae, fallaciae interitum evadit sermo prophetiae, qui ait: Et nunc ignis adversarios consumit . Ac si aperte dicat: Malos non solum ignis per vindictam post cruciat, sed nunc etiam per livorem cremat, quia qui post puniendi sunt retributionis supplicio, nunc semetipsos afficiunt invidiae tormento. Puer ergo solus fugiens remeat, et igne periisse oves puerosque denuntiat, dum prophetia Judaicum populum deserens, vera se dixisse manifestat, quae ait: Zelus apprehendit populum ineruditum. Ac si aperte dicat: Dum verba prophetarum plebs discutere noluit, sed credulitatem suam verbis invidentium dedit, zeli igne periit, quia in alienae invidiae se flamma concremavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit: quasi tot in aduersarii pectore iacula in¬
torsit: & acriora ualde qm sustinuit inflixit.
Afflictus enĩ terrena perdidit. s afflictionẽ h¬
militer sustinens celestia iuitiplicauit. Seqͥ¬

Expanded text:
dit, quasi tot in adversarii pectore jacula indit, quasi tot in adversarii pectore jacula intorsit, et acriora valde quam sustinuit infixit. Afflictus enim terrena perdidit, sed afflictionem humiliter sustinens coelestia multiplicavit. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑. Sit nomen dñi benedc̃m. Ecce om̃e qͦd rectũ
sensit dñi benedictione concludit ⁊ ut hiic aduer¬
sarius inspiciat. & ad penam suã uictus erubes¬
cat: quia ip̃e deo contumax dẽ in beatitudine con¬
ditus extitit: cui homo hymnũ głe cẽ ꝑcussus¬
dicit. Intuendũ uero ẽ quia hostis nr̃ totnos ia¬
culis ꝑcutit: quot temptationib affligit. Cotidie
namq in acie stamus: cotidie tela temptationũ
eius excipintꝰ. S ce nos contra illum iacula mit¬
tunꝰ. si consossi tribulationib humilia responde¬
mus. Beatus gͥ iob ꝑtussus dampno terũ ꝑ¬
cussus morte filioꝵ. quia uim doloris uercit in
laudem creatoris dicens: dñs dedit dñs abstulit
sicut dño placuit ita fc̃m ẽ: sit nonien dñi be¬
neditũ: suꝑbũ hostẽ humilitate ꝑculit ⁊ crude¬
lem patientia strauit. Nec credamus qͦd bellator
nr accepit uulnera cẽ non inflixit. Quot enĩ
uoces patientie in laudem dei ꝑcussus reddi-¬

Expanded text:
itur. Sit nomen Domini benedictum. - Ecce omne quod rectum sensit, Domini benedictione conclusit. Ut hinc adversarius inspiciat ad poenam suam unde erubescat, quia ipse Deo contumax etiam in beatitudine conditus exstitit, cui homo hymnum gloriae IX.  Intuendum vero est, quia hostis noster tot nos jaculis percutit, quot tentationibus affligit. Quotidie namque in acie stamus, quotidie tentationum ejus tela excipimus. Sed et nos contra illum jacula mittimus, si confossi tribulationibus, humilia respondemus. Beatus igitur Job percussus damno rerum, percussus morte filiorum, quia vim doloris vertit in laudem conditoris, 52 dicens: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum; superbum hostem humilitate perculit, crudelem patientia stravit. Nec credamus, quod bellator noster accepit vulnera, et non inflixit. Quot enim voces patientiae in Dei laudem percussus reddi
Abbreviated transcription (Latin):
Ao si aꝑte dicat. Electi unius cuiꝰꝙ bona sic tͥ
tẽptanda exteriꝰ tribuo: ut tam̃ ip̃e noueris
quia ꝑseuerantẽ mͥ illũ in mentis radice dser¬
dm̃i: quia per hoc quod usq: ad defectũ cordis
preualere neqͣqm ꝑmittit᷑⁊ exclusus ab inti¬
mis extertꝰ uagat᷑. E etiam si iurtutes mentẽ
pletũlꝙ turbat: eo ip̃o foris ẽ. quo resistente.
deo usq ad interitũ. bonoꝵ corda ñ uulne¬
rat. Tantũ quippe contra ula seuire ꝑmit¬
tit᷑. in quantũ necesse ẽ. ut tẽptationibus
erudita solident᷑: ne ea que agunt bona suis
uirib tribuant : ne in securitatis torpore se
deserant. & a formidinis accinctione dissol¬
uant: s ad ꝓuectus sui custodiã. tanto soller¬
tiꝰ inuigilent. qͣnto se contra aduersatiũ sta¬
re semꝑ in acie tẽptationũ uident. Cũ autẽ¬

Expanded text:
Ac si aperte dicat: Electi uniuscujusque bona sic tibi tentanda exterius tribuo, ut tamen ipse noveris, quia perseverantem mihi illum in mentis radice conserQuia per hoc, quod usque ad defectum cordis praevalere nequaquam permittitur, exclusus ab intimis, exterius vagatur. Qui etiam si virtutes mentis plerumque turbat, eo ipso foris est, quo resistente Deo, usque ad interitum bonorum corda non vulnerat. Tantum quippe contra illa saevire permittitur, in quantum necesse est ut tentationibus erudita solidentur; ne ea quae agunt bona, suis viribus tribuant, ne in securitatis torpore se deserant, et a formidinis accinctione dissolvant: sed ad provectus sui custodiam tanto solertius invigilent, quanto se contra adversarium stare semper in acie tentationum vident. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
se sabeos intulit. & mox ignẽ dei de celo cecidis¬
se nunciauit: ut quasi omnẽ aditũ ꝯsolatio¬
nis excluderet. dũ & ip̃m aduersantẽ ostendẽt
qui ꝯsolari animũ int̾ aduersa potuisset: qͣ¬
tinus dũ se temptatũ undiq destitui. atq
undiꝙ premi considerat: in contumeliã tan¬
do audatiꝰ quanto &e desperatius erũpat. Se

Expanded text:
sse intulit, et mox ignem Dei de coelo cecidissse intulit, et mox ignem Dei de coelo cecidisse nuntiavit; ut quasi omnem aditum consolationis excluderet, dum et ipsum adversantem ostenderet, qui consolari animum inter adversa potuisset: quatenus dum se tentatus undique destitui atque undique premi considerat, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatius erumpat. Se
Abbreviated transcription (Latin):
t̃. Ne reb ꝑditis minorẽ audienti dolorẽ moue¬
at: eius ammũ ad excedendũ cẽ ipsis nuncioꝵ
uerbis instigat. Intuendũ quippe ẽ: qm callide
dr: ignis clei. Ac si diceret᷑. Illius animaduersi¬
onẽ sustines: quẽ tot hostiis placare uoliusti.
Euis irã toleras: cui cotidie secuiens insudabaᷤ.
Dũ enĩ dñm cui seruierat aduersa ratulisse in¬
dicat: lesũ cõmemorat. in quo excedat: quatiniꝰ
auteacta obsequia ad mentẽ reduceret: ce fru-¬
stra se seruisse estimans. in auctoris inuiriam
suꝑbiret. Pia etenĩ mens. cũ se aduersa ab ho¬
minib petpeti conspicit: in diune gr̃e ꝯsala¬
tionẽ requiescit. Cũq tẽptationũ ꝓcellas in¬
crescere extrinsecus uiderit: secessum dm̃ice spei
appetens. intra portũ ꝯscientie fugit. Ut uͦ uer¬
sutus hostis uno eodẽq tempore sc̃i uiri robus¬
tissimũ pectus. & humanis aduersitatib. &
diuina dispensatõe concuteret: ce priꝰ irtins

Expanded text:
Ne rebus perditis minorem audienti dolorem moveat, ejus animum ad excedendum etiam ipsis nuntiorum verbis instigat. Intuendum quippe est, quam callide dicitur: Ignis Dei, ac si diceretur: Illius animadversionem sustines, quem tot hostiis placare voluisti; illius iram toleras, cui quotidie serviens insudabas. Dum enim Deum, cui servierat, adversa intulisse indicat, laesum commemorat, in quo excedat; quatenus anteacta obsequia ad mentem reduceret, et frustra se servisse aestimans, in auctoris injuriam superbiret. Pia etenim mens, cum se adversa ab hominibus perpeti conspicit, in divinae gratiae consolatione requiescit; cumque tentationum procellas increscere extrinsecus viderit, secessum spei Dominicae appetens, intra conscientiae portum fugit. Ut vero versutus hostis uno eodemque tempore sancti viri robustissimum pectus et humanis adversitatibus, et divina desperatione concut
Abbreviated transcription (Latin):
lingua compescuit. S cũ premitut᷑ ñ peccauit:
constat qͦd murmurationis uitiũ etiã acogi¬
tatione restrinxit. Nec peccauit gͦ. nec stulte
locutus ẽ: quia nec ꝑ ꝯscientiam tacitus tumu¬
it: nec linguã in contumaciã relaxauit. Stul¬
te aũt contra deũ loquit᷑: qui inter diuine a¬
nmaduersionis flagella positus: iustificare
semet ip̃m conat᷑. Si enĩ se innocentẽ suꝑbe
asserere audeat : quid aliuid qͣm iusticiã ferien¬
tis accusad: Hucusq uerba hystorie nos trans¬
curtisse sufficiat: iam ñc ad indaganda alle¬
gorie mysteria expositionis se sermo duertat.
ed in hoc quod scriptũ ẽ Allegori alicer¬

Expanded text:
gua compescuit; sed cum praemittitur, Non peccavit, constat quod murmurationis vitium etiam a cogitatione restrinxit. Nec peccavit ergo, nec stulte locutus est, quia nec per conscientiam tacitus tumuit, nec linguam in contumaciam relaxavit. Stulte enim contra Deum loquitur, qui inter divinae animadversionis flagella positus, justificare semetipsum conatur. Si enim innocentem se asserere superbe audeat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Hucusque nos verba historiae transcurrisse sufficiat: jam nunc ad indaganda allegoriae mysteria expositionis se sermo convertat. Sed in hoc quod scriptum est: C
Abbreviated transcription (Latin):
nunciarẽ t. Notandũ que tempora tẽptatio¬
nib congruant. Tunc quippe diabolus tẽp¬
tandi tempus elegit: qũbeatu iob filios in con¬
uuo inrienit. Neq enum solũm intuet᷑ ho¬
stis quid faciat: s etiam qñ faciat. Nam qͣm¬
ius potestatẽ acceꝑit: aptũ tam̃ ad subuer¬
sionẽ tempus exquisiuit: ut iudelicet nob
deo dispensante ꝑderet᷑. quia prenuncia tri¬
bulationis ẽ leticia satietatis. Intuendũ uͦ ẽ:
qͣm callide ip̃a dampna que illata st̃ nunci¬
ant᷑. Non enĩ łr. boues a sabeis ablati ft̃. s qui
ablati sunt boues arabant: ut iudelicet me¬
morato fructu oꝑis. causa crescat doloris. Un¬
de ce apud grecos ñ solũ asine. s etiã fece asine
rapte referunt᷑: ut dũ minima ammalia au¬
dientis animũ minus ex sui qualitate ꝑcu¬
terent : ampliꝰ ex fecunditate uulnerarent.
Et quia eo magis aduersa animũ feriunt. qͦ
cũ multa sunt etiã subita nunciant᷑: aucta est

Expanded text:
it. --Notandum quae tempora tentationibus congruant. Tunc quippe diabolus tentandi tempus elegit, quando beati Job filios in convivio invenit. Neque enim solummodo intuetur hostis quid faciat, sed etiam quando faciat. Nam quamvis potestatem acceperit, aptum tamen ad subversionem tempus exquisivit; ut videl cet nobis Deo dispensante proderetur, quia praenuntia tribulationis est laetitia satietatis. Intuendum vero est, quam callide ipsa damna, quae illata sunt, nuntiantur. Non enim dicitur, boves a Sabaeis ablati sunt: sed qui ablati sunt, boves arabant; ut videlicet memorato fructu operis, causa crescat doloris. Unde et apud Graecos non solum asinae, sed fetae asinae raptae referuntur; ut dum minima animalia audientis animum minus ex sui qualitate percuterent, amplius ex fecunditate vulnerarent. Et quia eo magis adversa animum feriunt, quo cum multa sunt, etiam subita nuntiantur, aucta est
Abbreviated transcription (Latin):
unde superius presidens. inde inferiꝰ sustinenᷤ:
ce unde exterius ambiens. inde interiꝰ replenꝰ.
sine inquietudine suꝑiꝰ regens. sine labore in¬
ferius sustinens: interius sine exteniatione
penetrans: extertꝰ sine excensione circundans.
Est itaꝙ inferior e superior sine loco: ẽ amplais
sine latitudine: & subtilis sine extenuatione.

Expanded text:
unde superius praesidens, inde inferius sustinens; unde superius praesidens, inde inferius sustinens; et unde exterius ambiens, inde interius replens: sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione penetrans, exterius sine extensione circumdans. Est itaque inferior et superior sine loco; est amplior sine latitudine, est subtilior sine extenuatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: derra autẽ scabellũ pedũ meoꝵ. Bairsũq de
eo scriptum ẽ. Celum mecit᷑ palio: ce omnem
terrã pugillo concludit. Sedi quippe cui presidet:
interior ce superior manet. Celũ palmo
metiens. ce t̾rã pugillo concludens: ostendit᷑
quod ip̃e sit crrcumquaq: cunctis reb quas
creauit exterior. Id namq quod interiꝰ conclu¬
dit᷑: a concludente exterius continet᷑. ꝑ sedẽ gͦ
quo continet. exterius subterq signat᷑. Quia
enĩ ip̃e manet ratra omĩa. ip̃e extra omĩa. ip̃e
supra omĩa. ip̃e infra omĩa: ce superior est ꝑ
potentiã. & inferior ꝑ sustentationẽ: & exterior
ꝑ magnitudinẽ. ce interior ꝑ subtilitatẽ: sursũ
regens deorsũ continens. extra circundans. in¬
terius penetrans: nec alia ex parte superior.
alia inferior : aut alia ex parte exterior. atq ex
alia manet raterior: s unus idemq totꝰ. ub̃iq
presidendo sustinens. sustinendo presidens: cir¬
cundando penetrans. penetrando circundans:

Expanded text:
 scabellum pedum meorum . » Rursumque de eo scriptum est: « Coelum metitur palmo, et omnem terram pugillo concludit . » Sedi quippe, cui praesidet, interior et superior manet. Nam per id coelum palmo metiens, et terram pugilo concludens, ostenditur quod ipse sit circumquaque cunctis rebus, quas creavit, exterior. Id namque quod interius concluditur, a concludente exterius continetur. Per sedem quo continet, esse exterius, subterque signatur. Quia enim ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse super omnia, ipse infra omnia, tentiam, et inferior per sustentationem; exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior: sed unus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, penetrando circumdans;
Abbreviated transcription (Latin):
busto bellatori uictoria in cunctis suppeteret. priꝰ
tam̃ de uno certamine hostis ad dñm uictꝰ rediret:
tuncq ei aliud iterũ iuincendo concederet: qͣtinꝰ
fidelis famulus eo rairabiliꝰ uictor existeret. qͦ
uictus hostis se contra illũ iterũ ad noua bella
Celũ ce tertã ego impleo. hinc ẽ qͦd sapientia il¬
lius dicit. Girũ celi circuni sola. Hinc ẽ quod

Expanded text:
busto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius busto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo concederet, quatenus fidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella Coelum et terram ego impleo . Hinc est, quod Sapientia illius dicit: Gyrum coeli circuivi sola . Hinc de ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Consideranda est in uerbis dm̃ dispen¬
satio sc̃e pietatis: quomͦ hostẽ nr̃m ꝑmittt
&e recinet: relaxat ce refrenat. Alia ad tẽptan¬
dũ dat: s ab aliis religat. Uniuersa que habet
imanii tua sunt: tantũ in eũ ne extendas
manũ tuam. Substantiã prodit. s tam̃ corpꝰ
rat hostẽ: ne undiq feciens frangat ciuẽ. Ma¬
ia enĩ cũ multa electis eueniunt: mira ꝯditoriᷤᷤ
gr̃a ex tempore dispensant᷑: ut que coaceruara
perimerent. possint duuisa tolerari. Hinc pau¬
lus ait. fidesis d̃s qui non patiet᷑ uos temptati
supra qm potestis: s faciet cũ temꝑtatione ã
exitũ ut possitis sustinere. Hinc dauid ait. ꝓba
me dñe &e tempta me. Ac si aꝑte dicat. Prius ui¬
res inspice: & tunc ut ferre ualeo temptari ꝑ¬
uersa que habet. tantũ in eũ ne extendas manũ
tuã. intelligi ce alider potest: quia fortẽ quidem
pugnatorẽ suũ dñs nouerat: s tam̃ diuidere
ei certamina contͣ hostẽ uolebat : ut qͣmuis ro¬

Expanded text:
t. --Consideranda est in verbis Domini dispensatio sanctae pietatis, quomodo hostem nostrum permittit, et retinet; relaxat, et refrenat. Alia ad tentandum dat, sed ab aliis religat. Universa quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendus manum tuam. Substantiam prodit, sed tamen corpxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari pversa, quae habtuam, intelligi et aliter potest, quia fortem quidem pugnatorem suum Dominus noverat, sed tamen dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis ro
Abbreviated transcription (Latin):
uant. ista metuentes p̃mant: ũ audientis ani¬
mus illinc spei fiducia. hinc humilitate tuno¬
ris eruditꝰ. nec temeritate suꝑbiat. quia formi¬
dine premit᷑: nec pressus tuore desperet qͥa
Ad spei fiduciã uirtutis exẽplo roboratur.

Expanded text:
vant, ista metuentes premant; et audientis anivant, ista metuentes premant; et audientis animus illinc spei fiducia, hinc humilitate timoris eruditus, nec temeritate superbiat, quia formidine premitur, nec pressus timore desperet, quia ad spei fiduciam virtutis exemplo roboratur.
Abbreviated transcription (Latin):
QRILTURA
sacra mentis oculis
quasi quoddã specu¬
lum opponit᷑: ut in¬
terna nr̃a facies in
ip̃a uideat᷑. Ibi ce enĩ
feda. ibi pulchra no¬
stra cognoscimꝰ ⁊ ibi
sentun quantũ ꝓfi¬
cimus: ibi a ꝓuectu
qͣm longe distamus.
Narrat aut gesta fortium: & ad imitationẽ
corda ꝓuocat᷑ infirmoꝵ. Dũq illoꝵ iuctricia
facta cõmemorat: contra uitioꝵ prelia debilia
nr̃a ꝯfirmat. fitq uerbis illius ut eo minus
mens inter certamina trepidet: quo aute se
positos tot uiroꝵ fortiũ triumphos uidet:
Nonnũꝙͣ uero non solũ nobis eoꝵ uirtutes
asserit. s cẽ casus innotescit: ut & in uictoria
fortiũ qd̃ imitando arcipere. & rursus uidea¬
mus in lapsib qd̃ timere debeamꝰ. Ecce enĩ iob¬
describit᷑. temptatione auctꝰ. s dauid tẽptatio¬
ne prostratꝰ: ut &e maioꝵ uirius spem nram
foueat: & maioꝵ casus ad caritelam nos hũi¬
litatis accingai: qͣtinꝰ dũ illa gaudentes suble¬

Expanded text:
riptura sacra mentis oculis quasi quoddam speculum opponitur, ut interna nostra facies in ipsa videatur. Ibi etenim foeda, ibi pulchra nostra cognoscimus: ibi sentimus, quantum proficimus: ibi a profectu quam longe distamus. Narrat autem gesta sanctorum, et ad imitationem corda provocat infirmorum. Dumque illorum victricia facta commenostra confirmat. Fitque verbis illius, ut eo minus mens inter certamina trepidet, quo ante se positos tot virorum fortium triumphos videt. Nonnunquam vero non solum nobis eorum virtutes asserit; sed et casus innotescit, ut et in victoria fortium virorum, quod imitando arripere; et rursum videamus in lapsibus, quod timere debeamus. Hoc e auctus, sed David tentatione prostratus; ut et majorum virtus spem nostram foveat, et majorum casus ad cautelam nos humilitatis accingat; quatenus dum illa gaudentes suble