comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subintraret error sabellianoꝵ. id ẽ patripassianoꝵ.
quẽ uobis errorem cõmendaui ñ tenendum sed
cauendum. eoꝵ scilicet qͥ dixerunt ipse est pat̾.
ipse ẽ filius. duo sunt nomina s res una. ꝓpter
istum gͦ cauendum errorẽ. cum dixisset dñs. tẽ
cognoscetis qͥa ego sum. ne ipse intelligeretur pãt
continuo subiunxit. & ameipso facio nichil. secd
sic̃ docuit me pat̾ hȩc loquor. Iam gaudere ce¬
perat sabellianus. erroris sui occasione comꝑta.
statim ut se tanqͣm in obscuro extulit. sequentis
sententiȩ luce confusus ẽ. Pitaueras eum esse
patrẽ. quia ipse dixit ego sum. audi quia filius
ẽ. a meipso facio nichil. Quid ẽ a meipso facio
nichil: A meipso ñ sum. Filius enĩ de patre est
ds. pater aut̃ non ẽ de filio ds̃. filius est ds̃ de
deo. pater aũt ds̃. s non de doͣ. filius ẽ lumen de
lumine. pat̾ autem lum̃ s non de lumine. filiꝰ

Expanded text:
subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, subintraret error Sabellianorum, hoc est Patripassianorum, quem vobis errorem commendavi non tenendum, sed cavendum, eorum scilicet qui dixerunt, Ipse est Pater, ipse est Filius; duo sunt nomina, sed res una: propter istum ergo cavendum errorem cum dixisset Dominus, Tunc cognoscetis quia ego sum; ne ipse intelligeretur Pater, continuo subjunxit, Et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Jam gaudere coeperat sabellianus, erroris sui occasione comperta: statim ut se tanquam in obscuro extulit, sequentis sententiae luce confusus est. Putaveras eum esse Patrem, quia dixit, Ego sum: audi quia Filius est, Et a meipso facio nihil. Quid est, A meipso facio nihil? A meipso non sum. Filius enim de Patre est Deus; Pater autem non est de Filio Deus: Filius est Deus de Deo; Pater autem Deus, sed non de Deo: Filius est lumen de lumine; Pater autem lumen, sed non de lumine: Filius
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. Exaltationẽ quippe dicit passionis. non
głificationis crucis. ñ cȩli. quia & ibi exaltatus ẽ
qͣndo pependit in ligno. s illa exaltatio fuit hu¬
miliatio. Tunc enĩ factus ẽ obediens patri usq ad
mortẽ crucis. qͦd oportebat impleri ꝑ eoꝵ manus
qui postea fuerant credituri. quib & dicitur.
cũ exaltaueritis filium hominis. cẽ cognoscetis
qͥa ego sum. Quare hoc. nͥ ut nemo desparet
in quocunq scelere male sibi conscius. qͣndo
uidebat eis donari homicidiũ. qui occideruil
cũ exaltaueritis filium hominis. tc cognoscetis
quia ego sum. Iam nostis qͥd sit. sum. nec assidu¬
e repetendum est. ne pariat res tanta fastidiũ.
Recolite illud ego sum qͥsum. &s qui ẽ misit me.
& agnoscetis qͥd dictum sit. tunc scietis qͥa ego sum.
net trinitas. S quia dñs sicut filius loquebat᷑.
ne forte in eo qͦd dixit. tunc cognoscetis qͥa ego sũ.

Expanded text:
hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque scelere male sibi conscius, quando videbat eis donari homicidium qui occiderant CCum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum sit, Tunc scietis quia ego sum:tota Trinitas. Sed quia Dominus sicut Filius loquebatur, ne forte in eo quod dixit, Tunc cognoscetis quia ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionẽ mundi p̾sciendo elegerat post
passionẽ suam ẽẽ credituros. Ipsi sunt illi qͦs
assidue cõmendamus. & ad imitationẽ cum
magna exhortatione ꝓponimus. Misso enim
desuꝑ sp̃u scõ post dñi passionẽ & resurrectio¬
nem & ascensionẽ. cum miracula fierent in eius
nomine. quem tanqͣm mortuum ꝑsequentes
iudei contempserant. cõpuncti sunt corde. & qͥ
seuientes occiderunt. mutati crediderunt.¬
& quem sanguinẽ seuiendo fuderunt. creden¬
do biberunt. Illa tria milia & illa qͥnq milia
uideoꝵ qͦs ibi uidebat qͣndo dicebat. cũ exalta¬
ueritis filium hominis. tc̃ cognoscetis quia ego
sum. tanqͣm dicens. differo cognitionẽ urãm.
ut impleam passionẽ meam. ordine ur̃o cognos¬
cetis qͥ sim. non quia om̃s unc erant credicuri
quȩ his quȩ audiebant. id ẽ post dñi passionem.
nam paulopost dicit. hȩc eo loquente multi cre-¬
diderunt in cum. & ñdum exaltatus erat filius

Expanded text:
constitutionem mundi praesciendo elegerat, post constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent in ejus nomine, quem tanquam mortuum persequentes Judaei contempserant, compuncti sunt corde; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt: illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum , quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam dicens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd gestare nos uidetis
in manib iam multa
audiuit caritas ur̃a. quȩ
dõ donante sic̃ potuimus
disputauimus. comm̃dantes uob̃ maxime
istum eugłistam. de dm̃ diuinitate scđm quã
qualis ẽ patri.ꝙ filius unicus dĩ. loqͥ elegisse¬
& ꝓpterea aquilȩ comparatum. nulla quippe
ordine subsecuntur. sicut ea dñs tractari dona¬
uerit intentissime audite. Locuti sumus uob̃
de p̃cedenti lectione. insinuantes quomͦ intelli-¬
gatur pat̃ uerax. filius ueritas. Cum aut̃ dixis¬
set dñs ihs uerax ẽ qui me misit. ñ intellexert̃
uidei qͦd de patre illis diceret. & ait illis quod
mͦ cum legeretur audistis.
umi exaltaueritis
filium hominis. tunc cognoscetis qͥa ego sum
& a meipso facio nichil. s sicut me pater hȩc
loquor. Quid ẽ hoc: Nichil enĩ aliud uidet᷑
dixisse. nͥ eos post passionẽ suam cognituros
quis eẽt.  cul dubio iudebat ibi aliqͦs quos
ipse nouerat. qͦs ipse cum cȩteris scĩs suis ante

Expanded text:
d gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum evangelistam de Domini divinitate, secundum quam aequalis est Patri et Filius unicus Dei, loqui elegissepropterea aquilae comparatum: nulla quippe ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem dixisset Dominus Jesus, Verax est qui me misit , non intellexerunt Judaei quod de Patre illis diceret. Et ait illis quod modo cum legeretur audistis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante
Abbreviated transcription (Latin):
Fremuit. lacrimauit. clamauit
uoce magna. Quã difficile surgit. quẽ moles
malȩ consuetudinis prȩmit. S tamen surgit.
occulta gr̃a intus uiuificat᷑. surgit post uocẽ mag¬
nã. Quid ẽ factum : uoce magna clamauit. La¬
tare. ueni foras. Et statim ꝓdiit qͥ fuerat mortu
erat ligata. Quom̃ ꝓcessit ligatis pedib miraris.
& ñ miraris qͥa resurrexit quatriduanus: In
utroq dñi potentia erat. ñ uires mortui. ꝓ cessĩt
ꝙ adhuc ligatus ẽ. adhuc inuolutus. tam̃ foras
ĩ ꝓcessit. Quid significat: Quando contempnis
mortuus iacef & si tanta quanta dixi contempnas.
Sed ut confitearis ds̃ facit uoce magna clamando.
id ẽ magna gr̃a uocando. Idõ cũ ꝓcessit mortuus
adhuc ligatus. conficens & adhuc reus. ut solue¬
rent᷑ peccata eius. ministris hoc dñs dixit. Sol¬
uite illũ. ꝙ sinite abire.

Expanded text:
Fremuit, lacrymavit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit! Sed tamen surgit: occulta gratia intus vivificatur; surgit post vocem magnam. Quid est factum? Voce magna clamavit: Lazare, veni foras. Et statim prodiit qui fueraerat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen jam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, sSed ut confitearis, Deus facit magna voce clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dote illum, et sinite abire.
Abbreviated transcription (Latin):
maior omnino eẽ non possit. Audite & estote
inspe gaudentes. ꝓpt̾ quod uita ista ñ aman¬
da s toleranda sit. ut ẽẽ possitis in eius tribu¬
latione patientes. audite inqͣm. & quo spes nr̃a
euerur attendite. Ap̃c ihe dicit. filius dei
unigenitus. qui patri coȩtnus os equalis ẽ dicit.
qui ꝓpt̾ nos homo factus ẽ. s sicut omnis ho¬
mo mendax ñ factus ẽ dicit. uia. uita. & ueri¬
tas dicit. qui mundum uicit. de his quib
uicit. dicit Audite. credite sꝑate. desiderate
qͦd dicit. Pater inquit.c
quos clelisti michi

Expanded text:
major omnino esse non possit. Audite, et estote major omnino esse non possit. Audite, et estote in spe gaudentes, propter quod vita ista non amanda, sed toleranda sit, ut esse possitis in ejus tribulatione patientes . Audite, inquam, et quo spes nostra levetur attendite. Christus Jesus dicit, Filius Dei unigenitus qui Patri coaeternus et aequalis est, dicit; qui propter nos homo factus est, sed sicut omnis homo mendax non factus est, dicit; via, vita, veritas dicit ; qui mundum vicit , de his quibus vicit, dicit. Audite, credite, sperate, desiderate quod dicit: Pater, inquit, quos dedisti mihi
Abbreviated transcription (Latin):
unde sanarentur impensum ẽ. quasi aliquid
eis uel paruum ẽẽt impensum. & nobis ampli¬
us Quod si & hoc factum eẽt. adhuc queri pos¬
set. utrũ ideo fuisset factum qͦd steteramis excel¬
lentius. an quod desꝑantius iacebamus. Cum
uͦ nouerimus bonoꝵ omniũ creatorem. repa¬
randis angłis malis nichil gr̃ȩ contulissȩ. cur
ñ potius intelligamus qͦd tanto clampnabilior
eoꝵ iudicata sit culpa. quanto erat natura fub¬
limior: t̃anto enim minus qͣm nos peccare de¬
buerunt. qͣnto meliores nobis fuerunt. Nunc
aut̃ in offendendo creatore. tanto execrabilius
beneficio eius ingrati exticerunt. qͣnto benefi¬
cientius sunt creati. nec eis satis fuit desertores
ẽẽ illius. nͥ &e nr̃i fierent deceptores. Hoc itaq
nobis magnũ bonum conferret. qui dilexit
indigniores facti. qui eoꝵ fieri qualescunq socii
deberemus.
ab eo. Pat̃ quos dedisti mͥ uolo ut ubi sũ ego.
N magnam spem dñs iħc nos erigit. qua

Expanded text:
unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid unde sanarentur impensum est? Quasi aliquid eis vel parvum fuerit impensum, et nobis amplius. Quod si et hoc factum esset, adhuc quaeri posset utrum ideo fuisset factum, quod steteramus excellentius, an quod desperatius jacebamus. Cum vero noverimus bonorum omnium Creatorem reparandis angelis malis nihil gratiae contulisse, cur non potius intelligimus quod tanto damnabilior eorum judicata sit culpa, quanto erat natura sublimior? Tanto enim minus quam nos peccare debuerunt, quanto meliores nobis fuerunt. Nunc autem in offendendo Creatorem tanto exsecrabilius beneficio ejus ingrati exstiterunt, quanto beneficentius sunt creati; nec eis satis fuit desertores esse illius, nisi et nostri fierent deceptores. Hoc itaque nobis magnum bonum conferet, qui dilexit indigniores facti, qui eorum fieri qualescumque socii deberemus. cit, Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego n magnam spem Dominus Jesus suos erigit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tum diligat m̃bra unigeniti sui. ꝙ quanto
amplius ipsum unigenitũ. in quo condita
sunt omnia uisibilia & inuisibilia. quȩ in
suis generib ordinata ordina tissime diligit:
Membra qͥppe unigeniti ad angłoꝵ scoꝵ equali
aut̃ cum sit dñs omnium ꝓcul dubio ẽ dñs
angłoꝵ. natura qua ds̃ ẽ. non angłis s patri
pouus ȩqualis. Gratia uͦ qua homo ẽ. quomͦ
ñ excedit excellentiã cuiuis libet angłi. cum sic
una ꝑsona carnis & uerbi: Quãquam ñ desuł
qui etiam nos anglis p̃ferant. quia ꝓ nobis
inquiunt ñ ꝓ angłis mortuus est. xp̃e. Quis¬
xp̃c sicut ait apłs. uixta tempus ꝓ impus mo¬
tuus ẽ. Hic gͦ non meritum nr̃m. s dei
misccłia conimendatur. Nam quale ẽ ideo
uelle se laudari. qͥa uicio suo tam detestabilit̃
egrotauit. ut ñ possit aliter quã medici more
cina morboꝵ. An ido nos p̃ferimus angłis.
quia cum & angłi peccauerint. nichil ais tale

Expanded text:
tum diligat membra Unigeniti sui; et quanto tum diligat membra Unigeniti sui; et quanto amplius ipsum Unigenitum, in quo condita sunt omnia visibilia et invisibilia, quae in suis generibus ordinata ordinatissime diligit? Membra quippe Unigeniti ad Angelorum sanctorumautem cum sit Dominus omnium, procul dubio est Dominus Angelorum, natura qua Deus est, non Angelis, sed Patri potius aequalis; gratia vero qua homo est, quomodo non excedit excellentiam cujuslibet angeli, cum sit una persona carnis et Verbi? 7. Quanquam non desint qui etiam nos Angelis praeferant; quia pro nobis, inquiunt, non pro Angelis mortuus est Christus sicut ait Apostolus, juxta tempus pro impiis mortuus est . Hic ergo non meritum nostrum, sed Dei misericordia commendatur. Nam quale est ideo se velle laudari, quia vitio suo tam detestabiliter aegrotavit, ut non posset aliter quam medici morte cina morborum. An ideo nos praeferimus Angelis, quia cum et angeli peccaverint, nihil eis tale
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ei uerissime dictum ẽ. ocdisti dñe om̃s qui
oꝑantur iniquitatem. Proinde miro & diumo
modo. & qͣndo nos oderat diligebat. Oderat enĩ
nos quales ipse ñ fecerat. & quia iniquitas m̃a
opus eius ñ ex omni parte consumꝑserat no¬
uerat simul in unoquoq nr̃m & odisse quod
feceramus. & amare qͦd fecerat. Et hoc qͥdem in
omnib intelligi potest de illo cui ueracit̾ dicit᷑
nichil odisti hoꝵ quȩ fecisti. Non enim qͦdcunq
odisset ẽẽ uoluisset. aut omnino eẽt quod om̃px¬
ds eẽ noluisset. nͥ & in eo quod odit. eẽt etiam
qͦd amaret. Merito qͥppe odit. ꝙ uelut a re
pnatione iudicium. ita ds nichil odit eoꝵ quȩ
fecit. Naturarũ enim ñ uitioꝵ conditor ma¬
la quȩ odit ipse ñ fecit. & de malis eiscdem uł
sanando ea ꝑ miscdiam. uł ordinando ꝑ nudici¬
um bona sunt ipsa quȩ facit. Cum gͥ eoꝵ quȩ
fecit nichil oderit. qͥs digne possit eloqui quan¬

Expanded text:
tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui tamen ei verissime dictum est: Odisti, Domine, omnes qui erantur iniquitatem. Proinde miro et divino modo, et quando nos oderat, diligebat; oderat enim nos, quales ipse non fecerat; et quia iniquitas nostra opus ejus non omni ex parte consumpserat, noverat simul in unoquoque nostrum et odisse quod feceramus, et amare quod fecerat. Et hoc quidem in omnibus intelligi potest de illo, cui veraciter dicitur, Nihil odisti eorum quae fecisti . Non enim quodcumque odisset esse voluisset, aut omnino esset quod omnipotens esse noluisset, nisi et in eo quod odit, esset etiam quod amaret. Merito quippe odit, et velut a regnatione judicium. Ita Deus, et nihil odit eorum quae fecit: naturarum enim, non vitiorum conditor, mala quae odit, ipse non fecit; et de malis eisdem vel sanando ea per misericordiam, vel ordinando per judicium, bona sunt ipsa quae facit. Cum igitur eorum quae fecit nihil oderit, quis digne possit eloqui, quan
Abbreviated transcription (Latin):
antequam eẽmuis. Quappt̾ in comprehensibilis
ẽ dilectio qua diligit ds̃. neq mutabilis. Non
enim ex quo ei reconciliati sumus ꝑ sanguinẽ
filii euis. nos cȩpit diligere. s ante mundi con¬
sticutionẽ dilexit nos. ut cum euis unigenito
etiã nos filii eius eẽmus. priusqͣm omnino aliqͥd
cẽmus. Quod gͦ reconciliati sumus dõ ꝑ mortẽ
filii cius. ñ sic audiatur. ñ sic accipiatur quasi
idõ nos reconciliauerit ei filius. ut iam inciꝑet
amare qͦs oderat. sicut reconciliatur inimicus
inimico. ut deinde sint amici & inuicẽ diligat̃
qui oderant inuicẽ. s iam nos diligenti recon¬
ciliati sumus ei. cum quo ꝓpt̾ peccatum inimi¬
cicias habebamus. Quod iterũ uerum dicam.
attestatur apłs. Commendat inquit d̾s dilecti¬
eẽmus. xp̃s ꝓ nobis mortuus ẽ. Habebat itaq
ille erga nos caritatẽ. etiam inimicitias aduer¬
sus eum exercentes oꝑaremur iniquitatẽ. ꝙ

Expanded text:
antequam essemus. 6. Quapropter incomprehensibilis antequam essemus. 6. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus. Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici, et invicem diligant qui oderant invicem: sed jam nos diligenti reconciliati sumus ei, cum quo propter peccatum inimicitias habebamus. Quod utrum verum dicam, attestetur Apostolus: Commendat, inquit, dilectius pro nobis mortuus est. Habebat itaque ille erga nos charitatem, etiam cum inimicitias adversus eum exercentes, operaremur iniquitatem; et
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit & illud. Quis enim dixerit eo ꝓrsus mo¬
do in mundum a xp̃o apłos missos. quomͦ ipse
ẽ missus a patre: Ut enim alias taceam dif¬
ferentias quas cõmemorare longum ẽ. missi
sunt certe illi cũ iam homines eẽnt. missus ẽ
aut̃ ipse ut homo eẽt. & tam̃ suꝑius ait. sic̃
me misisti in mundum. & ego misi eos in
mundum. tanqͣm diceret. quia misisti me. mi¬
si eos. Ita o hoc loco dilexisti eos inqͥt sicut &¬
me dilexisti. qͦd aliud nichil ẽ. quam dilexisti
eos qm̃ & me dilexisti. Non enim m̃bra filii
ñ diligeret qui diligit filium. aut alia causa
ẽ diligendi m̃bra enis nͥ quia diligit eum.s
diligit filium scdm diuinitatẽ. quia genuit
illum ȩqualem sibi. Diligit eum etiam scd̃m
id quod homo ẽ. quia ipsum unigenitũ. uerbũ
caro sactum ẽ. & ꝓpt̾ uerbum ẽ ei cara uerbi
caro. Nos aut̃ diligit qm̃ sumus eius m̃bra.
quẽ diligit. & hoc ut cẽmus ꝓpt̾ hoc nos dilexit.

Expanded text:
ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus mout sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo Apostolos missos, quomodo est ipse missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent; missus est autem ipse ut homo esset: et tamen superius ait, Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum ; tanquam diceret, Quia misisti me, misi eos. Ita et hoc loco, Dilexisti eos, inquit, sicut me dilexisti; quod nihil aliud est quam, Dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret qui diligit Filium; aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi; diligit eum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est, et propter Verbum est ei chara Verbi caro: nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
bilem caritatẽ. hoc nos mͦ credere quo tendi¬
mus. credendo cognoscere. Si aut̃ diceret ut
cognoscant qͥa tu me misisti. tantundem ua¬
leret. quantũ hoc quod ait. ut cognoscat mun¬
dus. Ipsi sunt enim mundus ñ ꝑmanens i¬
micus. qualis ẽ mundus dampnationi p̃desti¬
natus. s ex immico amnicus effectus. ꝓpt̃ quem
cłs erat in xp̃o mundum reconcilians sibi. ldo
dixit. ego in eis & tum me. tanqͣm diceret. ego
ineis ad qͦs misisti me. ꝙ tu inme mundum
filio qͥꝙe nos pat᷑ diligit qͥa ĩ ipso nos eleceit
añ mũdi ꝯstitutionẽ: Qui enĩ dilig̃ uni genitũ
ꝓfecto dilig̃ ⁊ mbrͣ eius que ad optauit ĩ eũ
ꝑeũ Nec iđo pares sumꝰ unigenito filio ꝑ quẽ
creati ⁊ rec̾ati sumꝰ: quia dictũ est dilexisti
eos sic̃ et me.
Neq enim semꝑ equali su tatem significat
qui dicit. sicut illud ita & illud. s aliquando
tantũ quia ẽ illiul. ẽ & illud. aut quia ẽ illud.

Expanded text:
bilem charitatem, hoc nos modo credere, quo tendibilem charitatem, hoc nos modo credere, quo tendimus credendo cognoscere. Si autem diceret: ut cognoscant quia tu me misisti, tantumdem valeret, quantum hoc quod ait: Ut cognoscat mundus. Ipsi sunt enim mundus, non permanens inimicus, qualis est mundus damnationi praedestinatus; sed ex inimico amicus effectus, propter quem Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi. Ideo dixit, Ego in eis et tu in me: tanquam diceret, Ego in eis ad quos misisti me; et tu in me, mundum Filio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante constitutionem mundi . Qui enim diligit Unigenitum, profecto diligit et membra ejus quae adoptavit in eum per eum. Nec ideo pares sumus unigenito Filio per quem creati et recreati sumus; quia dictum est, Dilexisti eos sicut et me. Neque enim semper aequalitatem significat, qui dicit, Sicut illud, ita et illud: sed aliquando tantum, Quia est illud, est et illud; aut, Quia est illud,
Abbreviated transcription (Latin):
sui erroris tenebris ꝑmanendo. sumiles sint ipsis
iudus de quib dictum ẽ. & brachium dñi cui
reuelatum ẽ Hic occurrit alia questio. de qua
qͥdem ut cõpetenter aliqͥd disputetur. q om̃s eiꝰ
latebrosissimi sinus ꝑscrutentur ꝙ excutiantur
ut dignum ẽ. nec mearũ uirium ẽẽ arbitror.
nec angustiarũ temporis nec ur̃ȩ capacitatis. ta¬
men qͥa transire ad alia ur̃a expectatione ñ sini¬
mur. nͥ inde aliqͥd dicamus. accipite qͦd potue¬
rimus. & ubi ur̃ȩ expectationi ñ suffecerimus.
ab illo increm̃tum poscite. qͥ nos plantare posuit
& rigare. qͥa sicut dicit apłs. neq qui plantat ẽ
aliqͥd neq qui rigat. s qui increm̃tum dat dõ.
udam gͦ int̾ se musitant. & ubi possunt aliqͣndo
pelamant. & turbulenta disceptatione contendua
dlicentes. Quid fecerunt iudei. uł quȩ culꝑa eoꝵꝵ
fuit si necesse erat ut sermo ysaiȩ ꝓpħȩ impleret᷑¬

Expanded text:
sui erroris tenebris permanendo, similes sint Judaeis sui erroris tenebris permanendo, similes sint Judaeis ipsis, de quibus dictum est, Et brachium Domini cui revelatum est? 4. Hic occurrit altera quaestio, de qua quidem ut competenter aliquid disputetur, et omnes ejus latebrosissimi sinus perscrutentur et excutiantur ut dignum est, nec mearum virium esse arbitror, nec angustiarum temporis, nec vestrae capacitatis. Tamen quia transire ad alia vestra expectatione non sinimur, nisi aliquid inde dicamus, accipite quod potuerimus: et ubi vestrae exspectationi non suffecerimus, ab illo incrementum poscite qui nos plantare posuit et rigare; quia, sicut dicit Apostolus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat dam ergo inter se mussitant, et ubi possunt aliquando proclamant, et turbulenta disceptatione contendunt dicentes: quid fecerunt Judaei, vel quae culpa eorum fuit, si necesse erat ut sermo Isaiae prophetae impleret
Abbreviated transcription (Latin):
passione sua os morte fructuo¬
sa in exaltatione crucis.
ubi dixit se om̃ia tracturũẽẽ
post se cũ intellexissent uide
quod de sua morte dixisset. ꝙ p¬
posuissent ei questionẽ quomͦ diceret
se ẽẽ moriturum. cũ ex lege audierint
quod xp̃c manet in ȩĩnum. hortatus ẽ eos. ut
et̃num dilicissent. ambularent ut totũ discerent
ne comp̃henderentur a tenebris. ꝙ cũ hȩc eẽt lo¬
cutus. abscondit se ab eis. Hȩc in suꝑiorib dñi¬
cis lectionib uerbisq didicistis. deinde intulit
eugłista unde hodiernũ capitulũ recitatum ẽ at

Expanded text:
passione sua, et morte fructuosa in exaltatione crucis, ubi dixit se omnia tracturum esse post se, cum intellexissent Judaei quod de sua morte dixisset, et proposuissent ei quaestionem, quomodo diceret se esse moriturum, cum ex Lege audierint quod Christus manet in aeternum; hortatus est eos, ut tum aeternum esse didicissent, ambularent, ut totum discerent, ne comprehenderentur a tenebris. Et cum haec esset locutus, abscondit se ab eis. Haec in superioribus dominicis lectionibus verbisque didicistis. 2. Deinde intulit Evangelista unde hodiernum capitulum recitatum est
Abbreviated transcription (Latin):
Multum int̾ est inter auersantẽ & desiderantem.
& iterum multum int̾est inter desiderantem &
fruentem. Uiuis ut peccora. auersaris. angeli
ꝑfruuntur. Tu aut̃ si ñ uiuis ut peccora. non iã
auersaris. desideras aliquid & ñ capis. Inchoasti
ipso desiderio. Uita angłoꝵ crescat in te. & ꝑficiat᷑
in te. & capias hoc. ñ a me. s ab illo. qui & te fecit
& me. Tamen ñ utcunq nos dimisit ꝙ dñs.
qui uoluit intelligi. qͥa in eo quod dixit. ñ potest

Expanded text:
Multum interest inter aversantem et desiderantem: Multum interest inter aversantem et desiderantem: et iterum multum interest inter desiderantem et fruentem. Vivis ut pecora, aversaris: Angeli perfruuntur. Tu autem si non vivis ut pecora, jam non aversaris: desideras aliquid, et non capis; inchoasti ipso desiderio vitam Angelorum. Crescat in te, et perficiatur in te; et capias hoc non a me, sed ab illo qui et me fecit et te. 8. Tamen non utcumque nos dimisit et Dominus, qui voluit intellig
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ t̾renis uoluptatib estuat. sola t̾rena conquirit
in ea ꝓna atq ꝓiecta est. uita angl̃oꝵ sola cȩlestis.
U ita hominum media ẽ inter angłoꝵ & peccoꝵ Si
uiuit homo scd̃m carnem. peccorib comparatur.
si uiuit scd̃m sp̃m. anglis sociatur. Quando scd̃m
spm̃ uiuis. quere etiam in ipsa angłica uita utrũ
paruus an grandis sis. Si enim adhuc paruus es
dicunt tͥ angli. cresce. Nos panem manducamus.
tu lacte nutrire. lacte fidei. ut ꝑuenias ad cybum
spei. Si aũt̃ adhuc inhiatur sordidis uoluptatibus.
si adhuc fraudes cogitantur. si m̃dacia ñ uitantur
si m̃dacia ꝑiuriis cumulantur. tã immundũ cor
audet dicere. explica mͥ quomͦ uidet uerbum:
Etiam si possim. etiã si ego iam uideam. porro aũt
si forte ego ñ sum in his morib. & tam̃ ab ista uisi¬
one longe sum. quantũ ille qui ñdum isto suꝑno
desiderio rapitur. t̾renis desideriis p̃grauatus:

Expanded text:
corum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, corum terrenis voluptatibus aestuat, sola terrena conquirit, in ea prona atque projecta est: vita Angelorum sola coelestis: vita hominum media est inter Angelorum et pecorum. Si vivit homo secundum carnem, pecoribus comparatur: si vivit secundum spiritum, Angelis sociatur. Quando secundum spiritum vivis, quaere etiam in ipsa angelica vita utrum parvus an grandis sis. Si enim adhuc parvus es, dicunt tibi Angeli: Cresce; nos panem manducamus, tu lacte nutrire, lacte fidei, ut pervenias ad cibum speciei. Si autem adhuc inhiatur sordidis voluptatibus, si adhuc fraudes cogitantur, si mendacia non vitantur, si mendacia perjuriis cumulantur; tam immundum cor audet dicere, Explica mihi quomodo videt Verbum; etiam si possim, etiam si ego jam videam? Porro autem si forte ego non sum in his moribus, et tamen ab ista visione longe sum; quantum ille qui nondum isto superno desiderio rapitur, terrenis desideriis praegravatus?
Abbreviated transcription (Latin):
caturi sumus qͦd int̾rogauimus. quomͦ uideat
uerbum. quomͦ pater uideatur a uerbo. quid sit
uidere uerbi: Hon sum tã audax. tã temerarius.
ut hoc explicare pollicear. & me & uos utcunq sus¬
picor inodulum ur̃m. noui tam̃ meum. Si gͦ place¬
at ñ diutius immoremur. ꝑcurramus lectionẽ.
os uideamus uerbis dñi turbari corda carnalia.
ad hoc turbari. ne in eo quod tenent remaneat.
Extorqueatur tanquã pueris ludierũ. Hescio qͥd
quo se male aulocant. ut possent inseri utiliora
grandiorib. ut possent ꝓficere qui replebant in
terra. Surge. quere. suspira. anhela desiderio. &
ad clausa pulsa. Si aũt nondum desideramus. ñ¬
dum inhiamus. ñdum suspiramus. margaritas
quib cunq ꝓiecturi sumus. aut margaritas qͣles¬
ad intelligentiam. genus uitȩ ꝑducit ad genus
uitȩ. Alia uita t̾rena. alia uita cęlestis. Alia uita
peccoꝵ. alia uita hominũ. ala uita angłoꝵ. uita per¬

Expanded text:
caturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat caturi sumus nos quod interrogavimus, quomodo videat Verbum, quomodo Pater videatur a Verbo, quid sit videre Verbi? Non sum tam audax, tam temerarius, ut hoc explicare pollicear et me et vos: utcumque suspicor modulum vestrum, novi tamen meum. Si ergo placet, non diutius immoremur, percurramus lectionem, et videamus verbis Domini turbari corda carnalia; ad hoc turbari, ne in eo quod tenent remaneant. Extorqueatur tanquam pueris ludicrum nescio quid, quo se malo avocant, ut possint inseri utiliora grandioribus, ut possint proficere qui repebant in terra. Surge, quaere, suspira, anhela desiderio, et ad clausa pulsa. Si autem nondum desideramus, nondum inhiamus, nondum suspiramus, margaritas quibuscumque projecturi sumus, aut margaritas qualesad intelligentiam: genus vitae perducit ad genus vitae. Alia vita terrena, alia vita coelestis; alia vita pecorum, alia vita hominum, alia vita Angelorum. Vita pe
Abbreviated transcription (Latin):
quasi doctus calumpniaris indocto: Ego ad fa¬
ciendum. tu ad uidendum. ambo inlocti. A
magistro queramus. ñ in scola eius puerilicer
litigemus. Tam̃ simul iam didicimus. qͥa om̃ĩa
ꝑ ipsum facta sunt. Ergo manifestum ẽ quia ñ
alia oꝑa facit̾ pat̃. quȩ uideat filius. ut ipse faci¬
at similia. s eadem oꝑa facit pater ꝑ filium. qͥa
omĩa ꝑ uerbum facta sunt. Iam quomͦ faciat ds̃
quis nouit: Non dico quomͦ fecerit mundũ.
s quomͦ fecerit oculum tuũ. cui carnalit̃ inherens.
uisibilia inuisibilib comparas. Talia enim de clõ
cogitas. qualia his oculis uidere consuesti. Si aut̃
istis oculis uideri posset ds̃. non diceret. beati
mundo corde. qm̃ ipsi dm uidebunt. Ergo ha¬
bes oculum corporis ad uidendum fabrum.s:
ñdum habes oculum cordis ad uidendum deum.
Ideo qͦd soles uidere in fabro transferre uis ad dm:
Pone in terra t̾rena. sursum cor. Quid gͦ km̃i expli¬

Expanded text:
quasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faquasi doctus calumniaris indocto? Ego ad faciendum, tu ad videndum, ambo indocti a magistro quaeramus, non in schola ejus pueriliter litigemus. Tamen simul jam didicimus quia omnia per ipsum facta sunt. Ergo manifestum est quia non alia opera facit Pater, quae videat Filius, ut ipse faciat similia: sed eadem opera facit Pater per Filium, quia omnia per Verbum facta sunt. Jam quomodo faciat Deus quis novit? Non dico quomodo fecerit mundum, sed quomodo fecerit oculum tuum, cui carnaliter inhaerens, visibilia invisibilibus comparas. Talia enim de Deo cogitas, qualia his oculis videre consuesti. Si autem istis oculis videri posset Deus, non diceret, Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . Ergo habes oculum corporis ad videndum fabrum, sed nondum habes oculum cordis ad videndum Deum: ideo quod soles videre in fabro, transferre vis ad Deum. Pone in terra terrena, sursum cor. 7. Quid ergo, charissimi? expli
Abbreviated transcription (Latin):
sticutis. iam quale ẽ uidere. quia ñ potest filius
a se facere quicquã. nisi quod uiderit patrem
facientem: Queris ut opinor nosse filiũ facientẽ
quere pͥus nosse filium uidentẽ. Certe enim qͦd
ait. ñ potest filius a se facere quicquã. nisi qͦd
uiderit patrem facientẽ: intende quod dixit. nͥ
qͦd uiderit patrem facientẽ. Precedit uisio. &
sequitur esfectio. Uidet enuim ut faciat. Tu qͥd
queris iam nosse quomͦ faciat. dum ñ scias qͦ¬
modo uideat: Quid curris ad id qͦd posterius
est. relicto quod prius est: Uidentem se dixit
& facientem. ñ facientem & uidentẽ. quia ñ potest
a se facere quicquam. nͥ quod uiderit patrem
facientẽ. Uis ut explicem tͥ quomͦ faciat: tu mͥ
explica quomͦ tudeat. Si hoc tu explicare ñ po¬
tes. nec ego illud. Si hoc tu ꝑficere ñdum es
idoneus. nec ego illud. Sterq gͦ nr̃m querat.
uterq pulset. ut uterq acciꝑe mereatur. Quid

Expanded text:
stitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius stitutis, jam quale est videre, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem? Quaeris, ut opinor, nosse Filium facientem; quaere prius nosse Filium videntem. Certe enim quid ait? Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Intende quod dixit, nisi quod viderit Patrem facientem. Praecedit visio, et sequitur effectio: videt enim ut faciat. Tu quid quaeris jam nosse quomodo faciat, dum nondum scias quomodo videat? Quid curris ad id quod posterius est, relicto quod prius est? Videntem se dixit et facientem; non, facientem et videntem: quia non potest a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Vis ut explicem tibi quomodo faciat? Tu mihi explica quomodo videat. Si hoc tu explicare non potes, nec ego illud: si hoc tu percipere nondum es idoneus, nec ego illud. Uterque ergo nostrum quaerat, uterque pulset, ut uterque accipere mereatur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. corrige qͦd male intelligebas. fecit pat̃
& ñ fecit nisi ꝑ uerbum. quomͦ attendit uerbum
ut uideat patrẽ facientem sine uerbo. qͦd similiter
faciat uerbum: Quicquid fecit pat̃. ꝑ uerbũ fecit.
aut falsum ẽ. omnia ꝑ ipsum facta sunt. S uerũ
ẽ. omnia ꝑ ipsum facta sunt. Parum tͥ fortasse
uidebatur. & sine ipso factum ẽ nichil. Recede
gͦ ab ista carnis prudentia. & queramus que mad¬
modum dictũ sit. ñ potest filius a se facere qͥcqͣm.
nͥ quod uiderit patrem facientẽ. Queramus. si
digni sumus qui app̃hendamus. Fateor enĩ magna
res ẽ. ardua omnino. uidere facientẽ patrem ꝑ fi¬
lium. ñ singula oꝑa faciente patre & filio. s quod¬
libet opus patrem ꝑfilium. ut nulla oꝑa siant
uel a patre sine filio. uel a filio sine patre.quia
omnia ꝑ ipsum facta sunt. & sine ipso factumẽ
nichil. Quib in fundam̃to fidei firmissime con-¬

Expanded text:
facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, facta sunt, corrige quod male intelligebas. Fecit Pater, et non fecit nisi per Verbum: quomodo attendit Verbum, ut videat Patrem facientem sine Verbo, quod similiter faciat Verbum? Quidquid fecit Pater, per Verbum fecit: aut falsum est, Omnia per ipsum facta sunt. Sed verum est, Omnia per ipsum facta sunt. Parum fortasse tibi videbatur? Et sine ipso factum est nihil. 6. Recede ergo ab ista carnis prudentia, et quaeramus quemadmodum dictum sit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Quaeramus, si digni sumus qui apprehendamus. Fateor enim, magna res est, ardua omnino, videre Patrem facientem per Filium, non singula opera facientem Patrem et Filium sed quodlibet opus Patrem per Filium, ut nulla opera fiant vel a Patre sine Filio, vel a Filio sine Patre: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quibus in fundamento fidei firmissime con
Abbreviated transcription (Latin):
& omnia ꝑ ipsum facta sunt. Pone gͥ patrem
tanquam fabrum quȩdam oꝑa facientem. filiũ
aũt tanquam discipłm qui ñ potest facere qͥcqͣm
nͥ quod uiderit patrem facientẽ. Intendit enim
quodammͦ in manus patris. ut quomͦ eum uide¬
rit fabricare. sic & ipse tale aliquid fabricet in oꝑib
suis. s pater iste omnia illa quȩ facit. & uult ut
attendat filius. & talia & ipsae faciat. ꝑ quẽ facit.
Eya nunc ẽ ut assis sententiȩ tuȩ priori quã mecũ
recensuisti. mecumq tenuisti. quia in principio
uerbum. & apud dm̃ uerbum.&. ds uerbum. et
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Tu gͦ cum mecũ tenueris
quia omnia ꝑ uerbum facta sunt. rursus carnali
sapore & puerili motu facis tͥ in animo d̾m facientẽ.
& uerbum attendentẽ. ut cum fecerit ds̃. faciat
& uerbum. Quid enim fecit d̾s pr̃eter uerbum:
Si enim fecit. ñ omnia ꝑ uerbum facta sunt. ꝑdi¬
disti quod tenebas. Si aut̃ omnia ꝑ uerbum

Expanded text:
et omnia per ipsum facta sunt. Pone igitur Patrem et omnia per ipsum facta sunt. Pone igitur Patrem tanquam fabrum, quaedam opera facientem, Filium autem tanquam discipulum, qui non potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: intendit enim quodammodo in manus Patris, ut quomodo viderit eum fabricare, sic et ipse tale aliquid fabricet in operibus suis. Sed Pater iste omnia illa quae facit, et vult ut attendat eum Filius et talia et ipse faciat; per quem facit? Eia nunc est ut adsis sententiae tuae priori, quam mecum recensuisti mecumque tenuisti, quia in principio Verbum, et apud Deum Verbum, et Deus Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Tu ergo cum mecum tenueris quia per Verbum facta sunt omnia; rursum carnali sapore et puerili motu facis tibi in animo Deum facientem, et Verbum attendentem, ut cum fecerit Deus, faciat et Verbum. Quid enim facit Deus praeter Verbum? Si enim facit, non omnia per Verbum facta sunt; perdidisti quod tenebas: si autem omnia per Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Nunc te querendo
exagito. nunc te contra te moueo. & te contra te
int̃pello. Tene tancũ memoriter ista de uerbo.
quia ds erat uerbum. &. omnia ꝑ ipsũ facta sunt.
Audi iam uerba quib cõmotus es. ut minorẽ diceres
filium. Hempe quia dixit. ñ potest filius a se face¬
re quicquam. nͥ quod uiderit patrem facientem.
ita inquit expone hoc mͥ paululum. Sic qͣntum
opinor intelligis. qm̃ quȩdlam fecit pat̃. filius aũt
actendit quẽ admodum faciat pater. ut possit &¬
ipse ea facere quȩ uiderit patrem facientẽ. Duos
quasi fabros constitusti. ita patrẽ & filium. ut
etiã magistrum & discipłm. quomͦ solent patres
fabri docere artem suam filios suos. Ecce descen¬
dendo ad carnalem sensum tuũ. ita interim cogi¬
to ut tu. Uideamus si hȩc cogitatio nr̃a inueniet
exitum. sccłm illa quȩ iam de uerbo parit̃ locuti
sumus. pariterq sentimus. quia ds̃ erat uerbũ

Expanded text:
Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo Omnia per ipsum facta sunt. Nunc te quaerendo exagito, nunc te contra te moveo, et te contra te interpello: tene tantum memoriter ista de Verbo, quia Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Audi jam verba quibus commotus es, ut minorem diceres Filium, nempe quia dixit, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ita, inquit. Expone hoc mihi paululum: sic, quantum opinor, intelligis, quoniam quaedam facit Pater, Filius autem attendit quemadmodum faciat Pater, ut possit et ipse ea facere quae viderit Patrem facientem. Duos quasi fabros constituisti: ita Patrem et Filium, ut etiam magistrum et discipulum, quomodo solent patres fabri docere filios suos artem suam. Ecce descendo ad carnalem sensum tuum, ita interim cogito ut tu: videamus si cogitatio haec nostra inveniat exitum secundum illa quae jam de Verbo pariter locuti sumus pariterque sentimus, quia Deus Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus enim eum tanquam adesse presentem.
Tenes nob̾cum. quia in pͥncipio erat uerbum:
Tenco inquit. Et quia uerbum erat apud deum:
Lam nescio quid paganũ redolet. Cum xp̃iano me
auos deos colimus. ñ unum d̃m. Quare inquit
& tu ñ duos deos dicis ȩquales sibi: Hoc ego
ñ dico. Equalitatem enĩ istam sic intelligo. ut ibi
tatem Si enim caritas quã misit hominib ds
de multis hominum cordib facit cor unum. &
multas hominũ animas facit animã unam. sic̃
de credentib. seseq inuicẽ diligentib scriptũ est
in acłib apłoꝵ. erat illis cor unum & anima una
in dm̃. si gͦ anima mea & anima tua cum idem
sapimus nosq diligimus fit anima una. qͣnto
magis pater ds̃ & filius ds. in fonte dilectionis
unus d̾s est: Uerum ad hȩc uerba quib cõmo¬
tum ẽ cortuũ. intende & recole mecum quod de
uerbo requirebamus. iam tenemus ds erat uer¬
bum. Adiungo aliud. quia cũ dixisset hoc erat
in pͥncipio apud dm. continuo subiecit eugłista.

Expanded text:
faciamus enim eum tanquam praesentem adesse, tenes nobiscum quia in principio erat Verbum. Teneo, inquit. Et quia Verbum erat apud Deum? Jam nescio quid paganum redolet: cum christiano me s minor; duos deos colimus, non unum Deum. Quare, inquit? et tu non duos deos dicis aequales sibi? Hoc ego non dico: aequalitatem enim istam sic intelligo, ut ibi tatem. Si enim charitas quam misit hominibus Deus, de multis hominum cordibus facit cor unum, et multas hominum animas facit animam unam, sicut de credentibus seseque invicem diligentibus scriptum est in Actibus ADeum : si ergo anima mea et anima tua, cum idem sapimus nosque diligimus, fit anima una: quanto magis Pater Deus et Filius Deus in fonte dilectionis Deus unus est? 5. Verum ad haec verba, quibus commotum est cor tuum, intende, et recole mecum quod de Verbo requirebamus. Jam tenemus, Deus erat Verbum: adjungo aliud, quia cum dixisset, Hoc erat in principio apud Deum, continuo subjecit Evangelista,
Abbreviated transcription (Latin):
moueri quod patri deo equalem se faceret. talia uer¬
ba subiunxit. ut se equalem ñ esse monstraret.
Mouebatur enĩ iudeus aiunt aduersus xp̃m. quia
ȩqͣlem se faciebat cdo. &. uolens eos corrigere ab hoc
motu. xp̃s. & eis demonstrare filium ñ ẽẽ equalem
patri. id ẽ equalem deo. ait quasi dicens. qͥd irasci¬
mini. qͥd indignamini. ñ sum ȩqualis. quia non
potest filius a se facere quicquã. nisi qͦd uiderit
regula cordis sui distorta & praua. hereticus audiat
nos. ñ dum obiurgantes. s adhuc quasi querentes.
& explicet nobis qͦd sentit. Puto enim qͥs qͥs ille est¬

Expanded text:
moveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia vermoveri, quod Patri Deo aequalem se faceret, talia verba subjunxit, ut se aequalem non esse monstraret. Movebat enim Judaeos, aiunt, adversus Christum, quia aequalem se faciebat Deo; et volens eos corrigere ab hoc motu Christus, et eis demonstrare Filium non esse aequalem Patri, id est, aequalem Deo, ait, quasi dicens, Quid irascimini? quid indignamini? Non sum aequalis, quia non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod videritregula cordis sui distorta et prava, haereticus audiat nos nondum objurgantes, sed adhuc quasi quaerentes, et explicet nobis quod sentit. Puto enim, o quisquis ille es
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualem se faciens deo. uidentes carnẽ. ñ uidentes
dm̃. Loquatur gͦ & contra eos uerbum ꝑ carnem.
& interior habitator sonet ꝑ habitacłm suũ. ut qͥ
potest nouerit qui inus habitet. Quid gͦ eis dicit.
Respondens itaq ihs. dixit eis cõmotis. quod eqͣlen
se faceret deo. Amen amen dico uobis. ñ potest
silius a se face̾re quicquam. nͥ quod uiderit pa¬
trem facientem. Ad hȩc quid responderunt
iudei scriptũ non ẽ. & fortasse tacuerunt. Quid̃a
tam̃ qui xp̃ianos se haberi uolunt ñ tacent. &
quodam mͦ ex his uerbis concipiunt quȩdam di-¬
cenda contra nos. quȩ contempnenda ñ sunt. &
ꝓpt̾ ipsos &e ꝓpt̃ nos. Arriani quippe heretici di¬
centes ñ ꝑ carnem s ante carnẽ filium ipsũ qui
suscepit carnẽ minorem ẽẽ quam pat̾ est. & ñ esse
eiusdem subȩ cuius pader ẽ. capiunt & his uerbis
ansam calumpniȩ & respondent nobis. Uidetis
quia dñs ih̃s cum animaduerteret iudeos ex hoc

Expanded text:
ualem se faciens Deo: videntes carnem, non videntes Verbum. Loquatur ergo et contra eos Verbum per carnem, et interior habitator sonet per habitaculum suum; ut qui potest, noverit quis intus habitet. 3. Quid ergo eis dicit? Respondit itaque Jesus, et dixit eis, commotis quod aequalem se faceret Deo, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ad haec quid responderint Judaei, scriptum non est: et fortasse tacuerunt. Quidam tamen, qui christianos se haberi volunt, non tacent, et quodammodo ex his verbis concipiunt quaedam dicenda contra nos: quae contemnenda non sunt, et propter ipsos et propter nos. Ariani quippe haeretici dicentes, non persuscepit carnem, minorem esse quam Pater est, et non esse ejusdem substantiae cujus Pater est, capiunt ex his verbis ansam calumniae, et respondent nobis: Videtis quia Dominus Jesus, cum animadverteret Judaeos ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ tuoꝵ tenebras amabis. & amando tenebras in
tenebris remanebis. & remanendo in tenebris: etiã
in tenebras exteriores ꝓicieris. ibi erit fletus &
stridor dentium. Si nichil in te faciebat amor
lucis. faciat timor doloris. Sufficienter me locu¬
ium arbitror. & lectionem tam̃ cugłicam ñ finiui.
Si dicã reliqua onerabo uos. & timeo ne etiã quod
haustum ẽ esfundatur. Sufficiant gͦ cͣaritati
ur̃ȩ. Debitores sumus ñ nunc. s semꝑ quã diu
uiuimus. quia ꝓpt̾ uos uiuimus. Ueruntam̃
uitã istam nr̃am infirmam. laboriosam. ꝑiculo¬
sam. in hoc mundo consolamini bene uiuendo.
Nolite nos contristare. & atterere malis moribus
ur̃ĩs. Cum enim offendimur mala uita ur̃a.
curarens. & si infirmabamur sitaretis : Ecce cu¬
ramus. ecce uisitamus. s ñ nobis fiat quomͦ au¬
distis ab apłõ. timeo ne sine causa laborauerim in
ab co quod scriptũ ẽ. Hon pocest filius a se face

Expanded text:
lorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in lorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras exteriores projicieris: ibi erit fletus et stridor dentium . Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur; sufficiant ergo ista CharitatiDebitores sumus, non nunc, sed semper quamdiu vivimus; quia propter vos vivimus. Verumtamen vitam nostram istam infirmam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo cons lamini bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce curamus, ecce visitamus sed non nobis fiat quomodo audistis ab Apostolo, Timeo ne sine causa laboraverim in Ab eo quod scriptum est, Non pote
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex ipso desiderio curetur plenius. & si qua mor¬
dacia sanitati reparandȩ adhibentur. fortit̃ ferat.
ut amore illius lucis accensus. dicat sibi. Quando
erit ut illud firmis oculis uideam. qͦd sauciis in¬
firmisq ñ potui : urget medicũ. & rogat ut
lita recidistis. rogate medicũ ut adhibeat colliria
mordacia p̃cepta iusticiȩ. Est quod uideas. s ñ
ẽ unde uideas. ñ mͥ antea credebas. quia ẽ qͦd
uideas. Duce quadam ratione addudtus es. ꝓpineS¬
quasti. intendisti. palpasti. refugisti. Scis certe
rẽ quod uideas. s idoneum te ñ esse qui uideas.
Ergo curare. querito colliria. Holi mentiri noli
ꝑiurare. noli adulterari. noli furari. noli
fraudare. S consuetus & cum aliquo dolore
a consuetudine reuocaris. hoc ẽ quod mordet
s sanat. Nam dico tͥ liberius ex timore & meo
& tuo. Si curari destiteris. & ẽẽ idoneus ad ꝑ¬
fruendum hac luce neglexeris. ualitudine oeu¬

Expanded text:
et ex ipso desiderio curetur plenius; et si qua moret ex ipso desiderio curetur plenius; et si qua mordacia reparandae sanitati adhibentur, fortiter ferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut lita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti, intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine ocu