comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illum discipulũ quẽ diligebat inĩc
sequentẽ. qui & recubuit in cęna
super pectus eius & dixit. dne
quis est qui tradet te. Et reł
lecta est fr̃s mei. tanto maiori a
nobis intentione debet per singula
uerba pensari. quanto magna gr̃ȩ
supernȩ dulcedine tota redundat
Com mendat enĩ nobis beatissimus
euangelista & apłs iohannes priui¬
legium amoris prȩcipui. quo cȩteris
amplius meruit honorari a dño
Cominendat testimoniũ euangelicȩ
descriptionis. quod ueritate diuina
subnixũ nullus sideliũ dubitare
ꝑmittitur Commendat placidam
sue carnis absolutionẽ. quam dño
specialiter se uisitante ꝑcepit. Sed
ut perfecte lectionis huius principia
considerare ualeamꝰ : libet superiora
parumꝑ attendere. Apparuit dñs

Expanded text:
 quem diligebat Jesus, sequentem, qui et recubuit in coena super pectus ejus, et dixit: Domine, quis est qui tradet te? etc. lecta est, fratres mei, tanto majori a nobis intentione debet per singula verba pensari, quanta magna gratiae supernae dulcedine tota redundat. Commendat enim nobis beatissimus evangelista et apostolus Joannes privilegium amoris praecipui, quo caeteris amplius meruit honorari a Domino: commendat testimonium evangelicae descriptionis, quod veritate divina subnixum nullus fidelium dubitare permittitur: commendat placidam suae carnis absolutionem, quam Domino specialiter se visitante percepit. Sed ut perfectae lectionis hujus principia considerare valeamus, libet superiora parumper attendere. Apparuit D
Abbreviated transcription (Latin):
arma ꝓiecit. Tumdeinde tremefac¬
tus flebat amarissime. Et accedentis
ad se senis genib pronoluit᷑. gemi¬
tibus & ululatibus quibus poterat
satisfaciens. & uberrimis lacrimarũ
suarũ fontibus iterũ baptirabatur
occultans solã dexterã suã. Apłs¬
uero iuris iurandi sacramento se ei
pollicens. simulq genib eius ꝓuolutꝰ.
atq ipsam dexteram ex cuius cedis
conscientia torquebat᷑ tamquã iam
per pęnitentiã purgatã deosculans.
ad aeccłam reuocat. & indesinentes
pro eo orationes ꝓfundens. & cũ ipso
pariter ducens crebra ieuinia. indul¬
gentiã a dõ quam ei pollicitus fuerat
expetebat. Sed & uarus sermonium
consolationib uelut quibusdã prȩcan¬
tationibus efferos & exterritos eius
animos mitigabat Nec prius abstitit
quam eũ in om̃ibus emendatũ etiã
aeccłȩ pręficeret. prȩbens per hoc
magna exempla uerȩ poenitentiae
& documentum ingens nouȩ regene¬
rationis. atq insignia quedam et

Expanded text:
restitit. Jam deinde tremefactus flebat amarissime, et accedentis ad se senis genibus provolvitur, gemitibus et ululatibus, quibus poterat, satisfaciens, et uberrimis lacrymarum suarum fontibus iterum baptizabatur, occultans solam dexteram suam. Aposvero jurisjurandi sacramento se eo pollicens, simulque genibus ejus provolutus, atque ipsam dexteram, ex cujus caedis conscientia torquebatur, tanquam jam per innocentiam purgatam deosculans, ad ecclesiam revocat, et indesinenter pro eo orationes profundens, et cum ipso pariter ducens crebra jejunia, indulgentiam a Deo quam ei pollicitus fexpetebat. Sed et variis sermonum consolationibus, velut quibusdam praecantationibus, efferos et exterritos ejus animos mitigabat: nec prius abstitit, quam eum in omnibus emendatum etiam Ecclesiae praefecerit, praebens per hoc magna exempla verae poenitentiae, et documentum ingens novae regenerationis, atque insignia quaedam et
Abbreviated transcription (Latin):
adducentes eã sanã de martyris loco
unc uͦ tantus ab utroq sexu admira¬
tionis clamor exortꝰ est: ut uox conti¬
nuata cũ lacrimis ñ uideret᷑ posse sinri
Perducta est ad eñ locum ubi paulo ante
steterat tremens. Exultabant eã similẽ
fr̃i. cui tdoluerant remansisse dissimilẽ.
& nondũ fusas preces suas pro illa
iã tamen prȩuiã uoluntatẽ tam cito
exauditã esse cernebant. Exultabant
in dĩ laudẽ uoce sine uerbis. tanto
sonitu quantũ nr̃ȩ aures uix ferre
possent. Quid erat in cordib exultan¬
tiũ nisi fides xp̃i. ꝓ quo st tenani
sanguis effusus est : Cui nisi hiuic fidei¬
attestant᷑ ista miracula. in qua predicat᷑
xp̃s resurrexisse in carne. & in cęlum
ascendisse cũ carne. quia & ipsi mar

Expanded text:
adducentes eam sanam de martyris loco. adducentes eam sanam de martyris loco. Tum vero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut vox continuata cum lacrymis, non videretur posse finiri. Perducta est ad eum locum, ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem fratri, cui doluerant, remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas pro illa, jam tamen praeviam voluntatem tam cito exauditam esse cernebant, exsultabant in Dei laudem voces, sine verbis, tanto sonitu, quantum aures nostrae ferre vix possent. Quid erat in cordibus exsultantium, nisi fides Christi pro quo Stephani sanguis effusus est? » Quod attestantur ista miracula, in qua praedicatur Christus resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne? Nam et ipsi mart
Abbreviated transcription (Latin):
feci stare. ambos fr̃s. Cum eq legeret᷑
libellus: intuebat᷑ popłs uniuersus sexus
utriusq unũ stantẽ sine deformi motu
alterã menbris om̃ibus contrementẽ Et qui
ipsum non uiderant : quid in eo diuinae
miscđe factũ esset in eiꝰ sororẽ cernebant¬
U idebant enĩ quid in illo gratulandũ. quid
ꝓ illa esset orandñ. Inter hȩc recitato eꝙ
libello de conspectu popłi eos abire p̃cepi
& de tota ipsa cansa aliquanto diligentius
cȩperã disputare. cũ ecce me disputante
uoces aliȩ de memoria martyris nouae
gratulationis audiunt᷑. Conuersi sunt eo
qui me audiebant. cȩperuntq c̃currere.
Illa enĩ ubi de gradib descendit in quib
steterat. ad sc̃m martyrẽ orare ꝑrexerat
Quȩ mox ut cancellos attigit: conlapsa
similiter uelut in somnũ sana surrexit
Dum ergo requireremꝰ quid factũ fuerit
unde ille strepitꝰ lȩtus extiterit: ingres¬
si sunt cũ illa in basilicã ubi eramns

Expanded text:
feci stare ambos fratres cum eorum legeretur feci stare ambos fratres cum eorum legeretur libellus. Intuebatur populus universus sexus utriusque, unum stantem sine deformi motu, alteram membris omnibus contrementem. Et qui ipsum non viderant, quid in eo divinae misericordiae factum esset, in ejus sorore cernebant. Videbant enim quid in illo gratulandum, quid pro illa esset orandum. Inter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi; et de tota ipsa causa aliquanto diligentius coeperam disputare, cum ecce me disputante voces aliae de memoria martyris novae gratulationis audiuntur. Conversi sunt eo qui me audiebant, coeperuntque concurrere. Illa enim ubi de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat. Quae mox ut cancellos attigit collapsa similiter velut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum illa in basilicam, ubi eramus,
Abbreviated transcription (Latin):
post alterũ. om̃is posterior quasi nouũ
qđ alius prior dixerat nuntiantes Illeq
gaudente &. apud me dõ gr̃as agente.
ingredit᷑ etiam ipse cum plurib Incli¬
natur ad genua mea. erigit᷑ ad osculũ
meũ. Procedimꝰ ad popłm. Plena erat
aeccła. ꝑsonabat uocib gaudioꝵ. dõ
gr̃as. dõ laudes. nemine tacente. hinic
atq inde clamantiũ. Salutam popłm.
& rursus eadẽ feruentiore uoce clama¬
bant facto tandẽ silentio. scripturarũ
diuinarũ sunt lecta sollẽpnia. Ubi autẽ¬
uentũ est ad mei sermonis locum: dixi
pauca ꝓ tempore. & ꝓ illus iocunditate
lecitiȩ. Nobiscũ homo prandet. & dili¬
genter nobis om̃em suę fraternae ac¬
maternȩ calamitatis indicauit historiã
Sequenti itaq die post sermonẽ redditũ
narrationis cius libellũ in crastinũ popło
recitandũ ꝓmisi. Quod cũ ex dñico
paschȩ die tertio sieret: in gradibus
exedrȩ in qua de superiore. loquebar loco

Expanded text:
post alterum, omnis posterior quasi nouum, post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta solleventum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius jucunditate laetitiae. Nobiscum homo prandit, et diligenter nobis omnem suae fraternae calamitatis indicavit historiam. Sequenti itaque die post sermonem redditum, narrationis ejus libellum in crastinum populo recitandum promisi. Quod cum et Dominico Paschae die tertio fieret in gradibus exedrae, in qua de superiore loquebar loco,
Abbreviated transcription (Latin):
retur ds̃ & salutẽ pristinã redderet.
Et illic & quacũq ibant conuertebant in
se ciuitatis aspectũ Nonnulli qui eos alibi
uiderant causamq tremoris eꝙ nouerant.
alus ut cuiq poterant indicabant llenit
& pascha. atq ipso die dñico mane cũ
iam frequens popłs prȩsens esset. & loci
scĩ cancellos ubi martyriũ erat idem
niuenis orans teneret : repente ꝓstratus
est. & dormienti simillimꝰ iacuit. ñ tam̃
tremens sicut etiã ꝑ somnũ solebat
Stupentib qui aderant atq aliis pauentib
aliis dolentib cũ eum quidã uellent eri¬
gere: nonnulli ꝓhibuert̃. & potius exitũ
expectandñ esse dixerunt. Et ecce sur¬
rexit & non trenebat qm̃ sanatꝰ erat.¬
& stabat incolumis intuens intuentes. Quis
ergo se tenuit a laudib di: Clamantiũ
gratulantiũq uocibus ȩccła usq quaq
cõpleta est. Inde ad me curritur ubi
sedebam iã ꝓcessurus. Inruit alt̃ quisq

Expanded text:
retur Deus et salutem pristinam redderet. retur Deus et salutem pristinam redderet. Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti cancellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentes. Quis ergo se tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque
Abbreviated transcription (Latin):
non maius quã illa quȩ dixi. sed tam
clarum atq illustre miraculũ ut nullũ
arbiter esse hipponiensiũ qui hoc non
uel uiderit uel didicerit. nullum qui
obliuisci ulla ratione potuerit
ecem quidẽ sr̃s quorũ septem sunt
mares tres feminę de cesarea cappado¬
tiȩ suoꝵ ciuiũ non ignobiles. maledicto
matris recenti patris eꝙ obitu destitutȩ
quȩ iniuriã sibi ab eis factã acerbissime
tulit. tali pęna st̃ diuinitꝰ coherciti. ut
horribiliter quaterent᷑ om̃s tremore
menbrorũ. In qua fȩdissima specie oculoᷤᷤ
suorũ ciuiũ non ferentes. quaquauersũ
cuiq ire uisũ est. Toto pęne uagabant᷑
orbe romano. Ex his etiã ad nos uene¬
runt duo fr̃s & soror. paulus & palladia.
multis aluis locis miseria disfamante. iã
cogniti. Uenerunt autẽ Ande pascha
ferme dies quindecĩ Aeccłam cotidie
& in ea memoriã gloriosissimi Strepiatii
frequentabant orantes ut iã sibi placa¬

Expanded text:
non maius quam illa quae dixi, sed tam non maius quam illa quae dixi, sed tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadociae, suorum ciuium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt autem ante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoriam gloriosissimi Stephani frequentabant, orantes ut iam sibi placa
Abbreviated transcription (Latin):
lapidẽ. inrenibus inuentũ bouis. Hoc
alligata quasi remedio. ad scĩ marcyris
limina uemcbat. Sed ꝓfecta a cartagine
cum in confino fluminis bagrade in sua
possessione mansisset : surgens ut it᷑ ꝑageret
ante pedes suos illũ iacentẽ anulum uidit
& capillatiã zonã qua fuerat alligatus
mirata t̾eptauit. Qũa cum om̃ino suis
nodis firmissimis sicut erat cõperisset
adstrictã: crepuisse atq exiluisse anulũ
suspicata est. Qui etiã ipse cũ integerri¬
mus fuisset inuentꝰ: futurȩ. salutis quodã
modo pignꝰ de tanto miraculo se accepisse
prȩsũpsit. atq illud iuinculũ soluens simul
cum eodẽ anulo ꝓiecit in flumen. Non
credant hoc. Im qui etiã dñm itlm
ad discipulos ostus clausis ingressũ fuisse
non credunt Sed hoc certe quęrant.
& si uerũ inuenerint: illa credant
larissima femina est. nobiliter nata.
nobiliter nupta. cartagine habitat
Ampla ciuitas. ampla ꝑsona. rẽ quȩrenteᷤᷤ

Expanded text:
lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, conperisset adstrictam, crepuisse adque exsiluisse anulum suspicata est; qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae salutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eodem anulo proiecit in flumen. Non credant hoc, qui etiam Dominum legum ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant et, si uerum inuenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas, ampla persona rem quaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
eius est. egritudine. exanimatũ posuit
infantulum suũ Et post orationem
quam multis cum lacrimis ibi fudit ui¬
uentem le uaust¬
Itali etiam quę coloniȩ uticȩ uicina est.
multa prȩclara ꝑ eundẽ martyrẽ facta
cognouimꝰ. cuius ibi memoria longe pri¬
usquã apud nos ab ep̃o euodio constituta
est Ded libellox. dandoꝵ ibi consuetudo
non est. uel potius non fuit Nã fortasse
nun esse iã cępit Cum enĩ nuper illic¬
atq diuturno in quo medicꝙ adiutoria
cuncta defecerant languore sanata est.
hortati sumꝰ uolente supradicti loci ep̃o.
ut libellũ daret qui recitaret᷑ in popło.
& obędientissime paruit In quo posuit
etiã qđ hic reticere non possũ. quamuis
ad ea quę hoc opꝰ urgent festinare cõpellar
quodã iudeoꝵ dixit sibi fuisse. ꝑsuasum.
Qut anulũ capillatio uinculo insereret.
quo sub om̃i ueste ad nuda corporis
cingeret᷑. Qui anulus haberet sub gẽma

Expanded text:
eius est, aegritudine exanimatum posuit eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauitmulta praeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab episcopo Euodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius non fuit; nam fortasse nunc esse iam coepit. Cum enim nuper illicadque diuturno, in quo medicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma
Abbreviated transcription (Latin):
parentes. & recepto spũ salua facta est
pud ipponẽ bassus quida syrus ad
Amemoriã ciusde martyris orabat pro
ȩgrotante & pericditante filia. eoq secũ
uestẽ eius attulerat Et ecce pueri de
domo occurrerunt. qui ei mortuam
nuntiarent. Sed cum orante illo ab
amicis eiꝰ exciperent᷑: phibuerunt eos illi
dicere. ne ꝑ publicũ plangeret. Qui cũ
domũ redisset iã suꝙ. eiulatib ꝑsonantẽ.
& uestẽ filiȩ quã ferebat suꝑ eã piecisset:
reddita est uitae...¬
reddita est uitae
Iursus ibidẽ apud nos hirenei cuiusdam
collectarii filius ȩ̨gritudine extuictus est
Cumq corpꝰ iaceret exanime. atq a lugen¬
tibus & lamentantib exequiȩ pararentur.
amicox. eius quidã inter alioꝵ. consolantiũ
uerba suggessit ut eiusdẽ martyris oleo
corpꝰ ꝑungeret᷑ Fac tũ est. & reuixit
tem apud nos uir tribunitius elensimuᷤᷤ
suꝑ memoriã martirũ quȩ in suburbano

Expanded text:
parentes, et recepto spiritu salua facta est. parentes, et recepto spiritu salua facta est. Aput Hipponem Bassus quidam Syrus ad memoriam eiusdem martyris orabat pro aegrotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam proiecisset, reddita est uitae.reddita est uitae. Rursus ibidem aput nos Irenaei cuiusdam collectarii filius aegritudine exstinctus est. Cumque corpus iaceret exanime adque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amicorum eius quidam inter aliorum consolantium uerba suggessit, ut eiusdem martyris oleo corpus perungueretur. Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano
Abbreviated transcription (Latin):
quando lapidatꝰ est a iudȩis ultima
fuisse nesciret. quȩ huic quoq ultima
fuerunt. Nam non multopost etiã ipse
defunctus est. Sanati sunt illic ꝑ eumdẽ.
martyrem etiam podagrici duo. ciuis¬
& peregrinꝰ unus Sed ciuis om̃imodo.
peregrinꝰ autẽ per reuelationem quid
Adhiberet quando doleret audiuit. &
cum hoc fecerit dolor ẽtinuo c̃quiescit
utusus nomen est fundi ubi eccła¬
Asita erat. & in ea memoria est mar¬
tyris ST EPNANI Puerũ quemdam
paruulũ cũ in area luderet exorbitante
boues qͥ uehiculũ trahebant rotȩ obtri¬
uerunt. & confestim palpitauit expirans
Hunc mat̃ arreptũ ad eamdẽ memoriam
posuit. Et non solum reuixit: uerum
Sẽimonialis quędã in uicia possessione.
quȩ caspiliana dicit᷑ cũ egritudine
laboraret ac desperaret᷑: ad eandem
memoriã tunica eiꝰ allata est. Quae
anteqũã reuocaret᷑. illa defuncta est. Hac
tamen tunica operuerunt cattauer eius

Expanded text:
quando lapidatus est a Iudaeis, ultima quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo; peregrinus autem per reuelationem, quid adhiberet quando doleret, audiuit; et cum hoc fecerit, dolor continuo conquiescit Audurus nomen est fundi, ubi ecclesia et in ea memoria martyris Stephani. Puerum quendam paruulum, cum in area luderet, exorbitantes boues, qui uehiculum trahebant, rota obtriuerunt, et confestim palpitauit exspirans. Hunc mater arreptum ad eandem memoriam posuit, et non solum reuixit. uerum imonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius
Abbreviated transcription (Latin):
nomine martialis. euo iam grandis.
& multũ abhorrens a religione. xp̃iana
Habebat sane fidelem filiam. & generũ
eodem anno baptitatum. Qui cũ eum
egrotantẽ multis & magnis lacrimis
rogarent ut fieret xp̃ianus: prorsus
abnuit. eosq a se turpida indignati¬
one submouit. Uisum est genero eius.
ut ad memoriã scĩ St ⁊ ruatu iret¬
& illic pro eo quantũ posset oraret.
ut ds illi daret mentẽ bonã qua cre¬
eredere non differet in xp̃m. fecit
hoc ingenti gemita & fletu. & sincerit̃
ardente pietatis affectu. Deinde absce¬
dens aliquid de altari florũ qđ occur¬
rit tulit. eiq cum iã nex esset ad caput
posuit. Tunc dormitũ est. Et ece ante
diluculum clamat ut ad ep̃m curreret᷑.
qui mecũ forte tunc erat apud hpponẽ
Cum ergo eũ audisset absentem: uenire
presbiteros postulauit. Ulenert̃. credere
se dixit. Ad mirantibus atq gaudentibus
om̃ib baptitatꝰ est. Hoc quamdiu uixit

Expanded text:
nomine Martialis, aeuo iam grauis nomine Martialis, aeuo iam grauis et multum abhorrens a religione Christiana. Habebat sane fidelem filiam et generum eodem anno baptizatum. Qui cum eum aegrotantem multis et magnis lacrimis rogarent, ut fieret Christianus, prorsus abnuit eosque a se turbida indignatione submouit. Visum est genero eius, ut iret ad memoriam sancti Stephani et illic pro eo quantum posset oraret, ut Deus illi daret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu uixit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi cęca mulier ut ad epm̃ portantem
duceret᷑ orauit Flores quos ferebat
dedit. recepit. oculis ad mouit. protinꝰ
uidit. Stupentib qui aderant: prȩi¬
bat erultans. uiam carpens. & uae
ducem ulterius non requirens
Iemorati memoriã martyris quȩ posita
est in castello siuitensi qđ ippomensi
coloniȩ uicinũ est. eiusdẽ loci lucillus
ep̃s popło prȩcedente atq sequente
portabat fistula cuius molestia iã diu
laborauerat. & familiarissimi sui medici
qui eũ secaret opperiebat᷑ manꝰ. illius
piȩ sarcinȩ uectatione repente sanata est
habitat. Ueteri morbo cauculi labo¬
rabat. ꝑ memoriã supradicti martyris
quã possidius illo aduexit ep̃s saluus
factus est Idem ipse postea morbo alio
preualescente mortuus sic iacebat. ut
ei iam pollices ligarent᷑. Opitulatione
memorati martyris cũ de memoria eius
reportata esset & suꝑ iacentis corpus
missa  presbiteri tunica. suscitat᷑ est
uit ibi uir in ordine suo primarius

Expanded text:
Ibi caeca mulier, ut ad episcopum portantem duceretur, oravit: flores quos ferebat dedit; recepit, oculis admovit, protinus vidit. Stupentibus qui aderant, praeibat exsultans, viam carpens, et viae ducem ulterius non requirens. 11. Memorati memoriam martyris, quae posita est in castello Sinitensi, quod Hipponensi coloniae vicinum est, ejusdem loci Lucillus episcopus, populo praecedente atque sequente portabat. Fistula, cujus molestia jam diu laboraverat, et familiarissimi sui medici, qui eam secaret, opperiebatur manus, illius piae sarcinae vectatione repente sanata est:habitat, veteri morbo calculi laborabat; per memoriam supradicti martyris, quam Possidius illo advexit episcopus, salvus factus est. Idem ipse postea mpraeualescente mortuus sic iacebat, ut ei iam pollices ligarentur; opitulatione memorati martyris, cum de memoria eius reportata esset et super iacentis corpus missa ipsius presbyteri tunica, suscitatus est. Fuit ibi uir in ordine suo primarius,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris sub traiano principe lon¬
genȩ uetustatis senio fessus. cũ diem
transmigrationis suȩ imminere sibi
sentiret: iussisse fertur effodi sibi
sepulchrũ. Atq inde ualedicens fr̃ib
facta oratione uiuens tumulum
introut. deinde in eo tamquam in
lectulo requieuit. Unde accidit ut
quidã eum uiuere asserant. nec mor¬
tuum in sepulchro sed dormientem
iacere contendunt. maxime pro eo
qđ illic terra sensim ab imo scaturienᷤᷤ
quasi flatu quiescentis deorsum ad
superiora puluis ebulliat ił pła elem̃tis¬

Expanded text:
Salvatoris sub Trajano principe longo jam vetustatis senio fessus, cum diem transmigrationis suae imminere sibi sentiret, jussisse fertur effodere sibi sepulcrum, atque inde valedicens fratribus, facta oratione, vivens tumulum introivit. Deinde in eo tanquam in lectulo requievit. Unde accidit ut quidam eum vivere asserant, nec mortuum in sepulcro, sed dormientem jacere conjicerent, maxime pro eo quod illic terra sursum ab imo scaturiens, quasi flatu quiescentis deorsum ad superiora pulvis ebulliat. Quievi
Abbreviated transcription (Latin):
ET EUANGLISTA
silius zebedei frater
iacobi. uirgo electus
a dño atq inter cęte¬
ros magis dilectus. etiã
super pectus magistri
recumbens. euangelii sui¬
fluenta de ipso sacro
dnici pectoris fonte
potauit. &. quasi unus
de paradysi fluminibus uerbi dĩ grãm
in toto terrarũ orbe diffudit Quiq
dũ suscipiens matrẽ magistri discipul.
derelictus est filius. Hic dũ euangeliũ
xp̃i in asia prędicaret: a domitiano
cesare in pathinos insula religatur.
ubi etiam positus apocal ypsin scripsit
Interfecto autẽ a senatu domiciano
exilio resolutus recessit ephesum. ibiq
obhereticorũ refutandas uersutias
efflagitat᷑ ab asiȩ ep̃is euangelium
nouissimus edidit. Cuius quidẽ inter
alias uirtutes magnitudo signorũ hec
fuit. Mutauit in aurũ siluestres
frondiũ uirgas. littoreaq saxa in¬
geminis. item geminarũ fragmenta
in propriã reformauit naturam
Uiduam quoq prȩcepto popłi suscita¬
uit. & rediuiuũ iuiuenis corpus

Expanded text:
sta, filius Zebedaei, frater Jacobi, virgo electus a Domino, atque inter caeteros magis dilectus, qui etiam super pectus Magistri recumbens, et Evangelii fluenta de ipso sacro dominici pectoris fonte potavit, et quasi unus de paradisi fluminibus, verbi Dei gratiam in toto terrarum orbe diffudit. Quiqudum suscipiens matrem Magistri discipulusderelictus est filius. 127. Hic, dum Evangelium Christi in Asia praedicaret, a Domitiano Caesare in Pathmos insulam metallo relegatur, ubi etiam positus Apocalypsim scripsit. Interfecto autem a senatu Domitiano, exsilio resolutus, recessit Ephesum, ibique ob haereticorum refutandas versutias, efflagitatus ab Asiae episcopis Evangelium novissimus edidit. 128. Cujus quidem inter alias virtutes, magnitudo signorum 184 haec fuit. Mutavit in aurum sylvestres frondium gemmas saxa. Item gemmarum fragmenta in propriam reformavit naturam. viduam quoque ad precem populi suscitavit, et redivivum juvenis corpus
Abbreviated transcription (Latin):
exempla. Quis ascendet in montẽ dñi.
aut quis requiescet in monte scõ eius:
Cumq plures qui ascensuri sunt in
montẽ dñi descripsisset qui diuersis
suere ȩtatibus : postea infert. Haec
est generatio quęrentiũ dñm. quęren¬
tium faciem di iacob. Et in alio loco
de om̃ibus scĩs. Generatio iustorum
benedicet᷑. De. malis uͦ ut in pręsenti
loco generatio uiperarũ. & requirent᷑
om̃a a generatione ista Et in hiere¬
chiele cum peccata terrę descripsisset
sermo ꝓpheticus : adiecit. si noe et
iob & danihel ibi fuerint inuenti non
dimitti peccata terrae illius. omnes
iustos qui similes forent uirtutib eoꝵ
Ergo & isti quia similia cain & ioas
contra apłos gesserint. de una genera¬
tione esse referunt᷑. Hierłm hierłm

Expanded text:
exempla: Quis ascendet in montem Domini? exempla: Quis ascendet in montem Domini? aut quis requiescet in monte sancto ejus ? Cumque plures qui ascensuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eorErgo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
tura refert. non fuit recordatus ioas
patris eius ioiadȩ. quȩ sibi fecisset bona
Cum ergo zachariã teneamꝰ. & occisionis
consentiat locus: quęrimꝰ quare barachiȩ
dicit᷑ filius & non ioiadȩ. Barachia in
lingua nr̃a benedictus dm̃ dicitur. et
sacerdotis ioiadȩ iustitia hebreo nomine
demonstrat᷑. In eugłio quo ut unt᷑ nara¬
rei pro filio barachiȩ filiũ ioiadȩ scrip¬
tum repperimus. Simpliciores fratres
inter runas templi & altaris siue in
portarũ exitibus quę syło adducunt
rubra sara monstrantes sanguine. zachariȩ
patant esse polluta. Non condẽpnamus
errorẽ. qui de odio inde& & fidei
pietate. descendit. Dicamꝰ breuit̃ quare
sanguis abel iusti usq ad zachariã filiũ
barachiȩ ab illorũ geueratione que¬
ratur. cum neutrũ e&. occiderit
Regula scripturarũ est duas geuerati¬
ones ponere bonorũ uel maloꝵ hoc est
singulorũ singulas. De bonis fumamꝰ

Expanded text:
tura refert: Non fuit recordatus Joas tura refert: Non fuit recordatus Joas patris ejus Joaidae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo et Zachariam teneamus, et occisionis consentiat locus, quaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratinter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant esse polluta. Non condemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. Regula Scripturarum est, duas generationes ponere, bonorum vel malorum, hoc est, singulorum singulas. De bonis sumamus
Abbreviated transcription (Latin):
ex genesis testimonio comꝓbatur. ubi
accepta eius a dõ narrantur munera
Quęrimus quis sit iste zacharias filius
barachiȩ. quia multos legimꝰ rachariaᷤᷤ
Et ne libera nobis tribuat᷑ erroris fa
legi. & debeo singulorũ opiniones
exponere Alii zachariã filiũ barachiȩ
dicunt. qui in duodecĩ ꝓphetis undecimꝰ
est. patrisq in eo nomen consentiat. Sed
ubi occisus est inter templũ & altare
scriptura non loquit᷑. maxime cum
temporib eius uix ruinȩ templi fuerint
Alii zachariã patrem iohannis intelligi
uolunt. ex quibusdã apocrifꝵ sõmis
ap ꝓbantes. quod propterea occisus sit
quia saluatoris prȩdicaret aduentum¬
Et hoc quia de scripturis non habet aucto¬
ritatẽ : eadẽ facilitate contẽpnit᷑ qua
ꝓbatur. Aln istũ uolunt esse zachariam
qui occisus est a ioas rege iudeae inter
templũ & altare. sicut regnoꝵ. narrat
historia. Sed obseruandũ quod ille
xacharias non sit filius barachiȩ. sed
silius ioiadȩ sacerdotis. Vnde & scrip¬

Expanded text:
ex Geneseos testimonio comprobatur, ubi accepta ejus a Domino narrantur munera. Quaerimus quis sit iste Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribuatur erroris facversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis decimus est, patrisque nomen in eo consentiat; sed ubi occisus sit inter templum et altare, Scriptura non loquitur, maxime cum temporibus ejus, vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum libris approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praedicaverit adventum. Hoc quia de Scripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur qua probatur. Alii istum volunt esse Zachariam, qui occisus sit a Joas rege Judaeae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis: unde et Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ. alios seribas in lege doctis¬
simos. Ex quib lapidatꝰ est St e ꝑuarꝰ
panlus occisus. crucifirus petrus. fla¬
gellati in actib apłoꝵ. discipuli. Et
ꝑsecuti eos sunt de ciuitate in ciui¬
tatem expellentes de iudȩa. ut ad
gentiũ popłm transmigrarent. Ut
ueniat suꝑ uos om̃is sanguis iustus.
qui effusus est suꝑ terrã a sanguine
abel iusti usq ad sanguinẽ ⁊ achariȩ

Expanded text:
onem; alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad san
Abbreviated transcription (Latin):
in pueritia neglexit: ad uias uitȩ: saltẽ
in tempore. iuuentutis eingilet. & qui
uigilare. in scđa ugła noluit. tertiae
uigłȩ remedia non amittat. ut qui in
iuuentute. ad uias uitȩ non eugilat: sal¬
tem in senertute resipiscat. Pensate fr̃s
km̃i. quia conclusit pietas dĩ duritiam
nr̃am. Non est iam quid homo excusa¬
tionis inueniat. Ds despicit᷑ & expectat
Contẽpni se uidet & reuocat Iniuriam¬
. de contẽptu suo suscipit. & tamen quau¬
doq reuertentibus etiam prȩmia ꝓmitut
ed nemo hanc eius longanimitatẽ negli

Expanded text:
in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qui in juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negli
Abbreviated transcription (Latin):
sibi habebant spm scm̃. Et remittendorum
peccatoꝵ. etiam tunc apłi acceperant potesta¬
tem. cũ post resurrectionẽ suam dñs insuf¬
flauit & dixit. accipite spm scm̃. quorum
remiseritis peccata remittentur: & quorum
detinueritis detenta erunt. Sed illi ꝑfectioni
quȩ erat discipulis conferenda maior gr̃a et
habundantior inspiratio sernabatur. ꝑ quã
& quȩ nondũ acceperant fumerent. & excel¬
lentius possent habere quȩ sũpserant
Propter quod dñs dicebat. Adhuc
inulta habeo uobis dicere sed non
potestis illa portare modo. Cum enĩ uenerit¬

Expanded text:
sibi habebant Spiritum sanctum, et remittendorum sibi habebant Spiritum sanctum, et remittendorum peccatorum etiam tunc apostoli acceperant potestatem, quando post resurrectionem suam Dominus insufflavit, et dixit: Accipite Spiritum sanctum: quorum remiseritis peccata, remittentur eis; et quorum retinueritis, retinebuntur . Sed illi perfectioni, quae erat discipulis conferenda, major gratia et abundantior inspiratio servabatur, per quam et quae nondum acceperant sumerent, et excellentius possent habere quae sumpserant. Propter quod Dominus dicebat: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s largiebat᷑ effectus. In quo ipsũ inmundis
spiritib imperantẽ indȩorũ negabat ĩpietas.
& diuina beneficia diabolo deputabat. Unde
blasphemantes taliter. merito illã dñi exce¬
pere sententiã qua ait Om̃e peccatum et
blasphemia remittet᷑ hominibus. & quicũq¬
ei. qui autẽ dixerit contra sp̃m scm: non
remittetur ei neq in hoc scło neq in suturo
Unde manifestũ est peccatoꝵ remissionem
sine scĩ sp̃s aduocatione non sieri. nec quẽ¬
quã sine illo sicut expedit ingemiscere aut
sicut oportet orare. dicente apło. quid enĩ
oremꝰ sicut oportet nescimꝰ. sed ipse sp̃s
postulat ꝓ nobis gemitib menarrabilibus
Et nemo potest dicere dñm itłm: nisi in sp̃u
sc̃o Quo uacuari nimis ꝑniciosũ est nimiꝰq
mortiferũ. quia numquã ueniã meretur
qͥ ab intercessore deseritur. Om̃s ergo dilec¬
tissimi qui indũm itł̃m crediderant. infusũ

Expanded text:
Spiritus largiebatur effectus, in quo ipsum immundis Spiritus largiebatur effectus, in quo ipsum immundis spiritibus imperantem Judaeorum negabat 303 impietas, et divina beneficia diabolo deputabat . Unde taliter blasphemantes merito illam Domini excepere sententiam, qua ait: Omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus; Sei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Unde manifestum est peccatorum remissionem sine Spiritus sancti advocatione non fieri, nec quemquam sine illo, sicut expedit, ingemiscere, aut sicut oportet, orare, dicente Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet, nescimus; sed ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus ; et: Nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto : quo vacuari nimis exitiabile est nimisque mortiferum, quia numquam veniam meretur, qui ab intercessore deseritur. Omnes igitur, dilectissimi, qui in Dominum Jesum crediderant, infusum
Abbreviated transcription (Latin):
est nec diuersitas cogitanda: uera unitas
igitur dilectissimi hac side in cordib nr̃is.
qua salubriter credimꝰ qđ tota simul trini¬
tas una uirt᷑ est. una maiestas. una substan¬
tia: indiscreta operatio. inseparabilis dilec̃¬
tione. indifferens potestate. simul implenᷤ
om̃ã. simul continens uniuersa. quod enĩ
maior est. quȩ sic in tribus est confitenda
ꝑsonis. ut solitudinẽ non recipiat trinitas.¬
in die pentecostes discipulos dm̃ sp̃s sc̃s
sed adiectio largitatis. qm̃ & patriarchȩ et
ꝓphetȩ & sacerdotes om̃sq scĩ qui priorib
fuere tẽporibus. ciusdẽ sunt sp̃s scĩficatione
uegetati. & sine hac gr̃a nulla uinquam
instituta sacramenta. nulla sunt celebrata
mysteria. ut eadem semꝑ fuerit uirtus
carismatũ. quamuis non eadẽ mensura fu
huius urtutis aberat ab operib saluatoris
Et cũ discipulis daret insirmitatũ curationẽ.
& eiciendorũ dȩmonũ potestatẽ: eius utiq

Expanded text:
est, nec diversitas cogitanda, vera unitas est, nec diversitas cogitanda, vera unitas igitur, dilectissimi, hac fide in cordibus nostris, qua salubriter credimus quod simul tota Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta opere, inseparabilis dilectione, indifferens potestate, simul implens omnia, simul continens universa: quod enim minor potest, quae sic in tribus est confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas,in die Pentecostes discipulos Domini Spirituis, sed adjectio largitatis: quoniam et patriarchae, et prophetae, et sacerdotes, omnesque sancti qui prioribus fuere temporibus, ejusdem sunt Spiritus sanctificatione vegetati; et sine hac gratia nulla umquam instituta sacramenta, nulla sunt celebrata mysteria: ut eadem semper fuerit virtus charismatum, quamvis non eadem fuerit menshujus virtutis aberat ab operibus Salvatoris. Et cum discipulis daret infirmitatum curationem, et ejiciendorum daemonum potestatem, ejus utique
Abbreviated transcription (Latin):
esse ꝓgenitũ. sempiternũ quoq sp̃ui scõ.¬
pater. nuniquã pater & silius fuerint sine
Nuius enin beatȩ trinitatis incõmutabilis
dĩtas una est insubstantia. in diuisa in opere.¬
consors in uoluntate. par in om̃ipotentia.
aequalis in gła. De qua cum scã scriptura sic
loquat᷑. ut aut uerbis aut in factis aliquid¬
sonis: non ꝑturbat᷑ fides catholica sed docetur
ut ꝓprietate aut uocis aut operis insinuet᷑
nobis ueritas trinitatis. & non diuidat
intellectus qđ distinguit auditus. Ob hoc
enĩ quȩdã siue sub patris siue sub filii siue.
sub scĩ sp̃s appellatione ꝓmuntur. ut con¬
fessio sidelium in trinitate non erret. Quȩ
cũ sit inseparabilis: numquã intelligeret᷑
trinitas esse. si semꝑ inseparabiliter diceret᷑
Bene ergo difficultas loquendi cor nr̃m ad
intelligentiã trahit. & ꝑ infirmitatẽ nrãm
cęlestis doctrina nos adiuuat. ut quia in

Expanded text:
esse progenitum. Sempiternum quoque esse progenitum. Sempiternum quoque Patre, numquam Pater et Filius fuerint sine Hujus enim beatae Trinitatis incommutabilis Deitas una est in substantia, indiconsors in voluntate, par in omnipotentia, aequalis in gloria. De qua cum Scriptura sancta sic loquitur ut aut sonis, non perturbetur fides catholica, sed doceatur, ut per proprietatem aut vocis aut operis, insinuetur nobis veritas Trinitatis; et tamen non dividat intellectus, quod distinguit auditus. Ob hoc enim quaedam sive sub Patris, sive sub Filii, sive sub Spiritus sancti appellatione promuntur, ut confessio credentium in Trinicum sit inseparabilis, numquam intelligeretur esse Trinitas, si semper inseparabiliter diceretur. Bene ergo ipsa difficultas loquendi cor nostrum ad intelligentiam trahit, et per infirmitatem nostram coelestis doctrina nos adjuvat: ut quia in
Abbreviated transcription (Latin):
est decim̾. infusũ ꝓp̃i discipulis sicut ꝓmissuᷤᷤ
sperabat᷑ agnouimus. Sed ad hos eccłȩ filios
instituendos. addendu est etiam nr̃i sermoniᷤᷤ
obsequiũ. Non enim timemus ne sp̃uales et
eruditi nota fastidiant. ad quorũ fructum
ꝑtinet ut quã plurimis insinuari uelint. qđ
ipsi cũ magna sui utilitate didicerunt fiat
ergo per corda om̃ium dispensatio munerũ
diuinorũ. & seruitutẽ oris nr̃i docti
indoctiq non spernant huic enĩ prȩpara¬
tioni ur̃ȩ aderit ipsius largitas de ciuus
maiestate loqui tẽptamus. ut ad ꝓfectũ
totius aeccłȩ suae & uos capaces & nos faci¬
at habundantes. Cum igitur ad intelligen¬
dam dignitatem sp̃s scĩ oculos mentis inten¬
dimus: nihil aduersum ab excellentia patriᷤᷤ
& fili cogitemꝰ. quia in nullo ab unitate sua
discrepat᷑ diuiȩ trinitatis essentia. Sempi¬
ternũ est patri coȩterni sibi filii esse genitorẽ.
sempiternũ est filio intẽporaliter a patre

Expanded text:
decimus, infusum Christi discipulis, sicut promissus sperabatur, agnovimus. Sed ad novos Ecclesiae filios instruendos, addendum est etiam nostri sermonis obsequium. Non enim timemus ne spirituales et eruditi nota fastidiant, ad quorum fructum pertinet ut quam plurimis insinuari velint quod ipsi cum magna sui utilitate didicerunt. Fiat ergo per corda omnium dispensatio munerum divinorum, et servitutem oris nostri docti indoctiqnostrae fidei ipsius largitas de cujus majestate loqui tentamus, ut ad profectum totius Ecclesiae suae et vos capaces et nos faciat abundantes. Cum igitur ad intelligendam dignitatem Spiritus sancti oculos mentis intendimus, nihil diversum ab excellentia Patris et Filii cogitemus: quia in nullo ab unitate sua discrepat divinae Trinitatis essentia. Sempiternum est Patri, coaeterni sibi Filii esse genitorem. Sempiternum est Filio, intemporaliter a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃ium bene conditarũ iniuriã natu¬
rarum compugnantia mendatioꝵ mon łe i¬
stra conteruit. Sed quibus tandẽ suas
insinuaturas insanias. nisi multũ insipi¬
entibus & miniũ a lumine ueritatis
auersis. qui siue ꝑ ignorantiȩ cęxitatem
siue per turpitudinis appetitũ ad illa non
sacra sed execranda perueniunt. quȩ ꝓpt
communẽ uerecundiã non sunt nostro
sermone ꝓmenda. cum iã habundantissi
tantȩ impietatis auctorẽ sp̃s sc̃s aliqua
ex parte dignat᷑ sit. Nihil ad istũ prorsũ
de illa uirtute ꝑuenit. quã aeccłȩ suae

Expanded text:
in omnium bene conditarum injuriam natuin omnium bene conditarum injuriam naturarum, compugnantia mendaciorum monstra contexuit. Quibus tandem suas insinuaturus erat insanias, nisi multum insipientibus et nimium a lumine veritatis aversis, qui sive per ignorantiae caecitatem, sive per turpitudinis appetitum, ad illa non sacra, sed exsecramenta perveniunt, quae propter communem verecundiam non sunt nostro sermone promenda, cum jam abundantissimtantae impietatis auctorem Spiritus sanctus aliqua ex parte dignatus sit. Nihil ad istum prorsus de illa virtute pervenit, quam Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
ducentesimus & sexagesimꝰ annus
impletus est. Hi ꝓbo imperatore et¬
paulino consulibus. cum octaua
iam in xp̃ĩa U nos ꝑsecutio deseuir&
& innumera martyrum milia ipsis suis
uictoriis ꝓbauissent impletũ esse qđ dñs
ꝓmiserat᷑ dicens. Cum tradent uos nolite
cogitare quomͦ aut quid loquamini. non¬
ꝓmmissio dmi pertot ȩtatũ interualla differi
nec ille sp̃s ueritatis quẽ mundus non ac¬
cipit impiorũ ita septiforiẽ illã donorum
suoꝵ continuit largitatem. ut tot aeccłae
generationes sua inspiratione fraudaret.
donec ꝓdigiosus turpiũ mendacioꝵ signifer
restitit xp̃i. Et cum scĩs dĩ hoc paracliti doc¬
trina contulerit ut futura prędicarent. hic
ne falsitates eius ipse rerũ ꝓcessus urgeret.
sacrilegarũ imprudentiã fabularũ in prȩteri¬
tas retorsit ȩtates. & quasi nihil nos de sempi¬
ternitate creatoris. nihil de ordine creaturȩ
inspirata docuisset in contumeliam dĩ

Expanded text:
ducentesimus et sexagesimus annus ducentesimus et sexagesimus annus impletus est, Probo imperatore Paulinoque consulibus, cum octava jam in Christianos persecutio desaeviret, et 306 innumera martyrum millia ipsis suis victoriis probavissent impletum esse quod Dominus promiserat, dicens: Cum autem tradent vos, nolite cogitare quomodo aut quid loquamini. promissio Domini per tot aetatum intervalla differri, nec ille Spiritus veritatis, quem mundus non accepit impiorum, ita septiformem illam donorum suorum continuit largitatem, ut tot Ecclesiae generationes sua inspiratione fraudaret, donec prodigiosus turpium mendaciorum signifer restitit Christi; et cum sanctis Dei hoc Paracleti doctrina contulerit, ut futura praedicerent, hic ne falsitates ejus ipse rerum processus argueret, sacrilegarum impudentiam fabularum in praeteritas retorsit aetates. Et quasi nihil nos de sempiternitate Creatoris, nihil de ordine creaturae ocuisset, in contumeliam Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
quȩtũq audierit loquet᷑. & futura ad nunti¬
abit uobis: non segni intellectu dilectissimi
nec transitorio accipiamꝰ auditu. Preter
alias enĩ ueritatis locutiones quib manichec
confutat᷑ impietas. hac apertissime sententi
totũ sacrilegȩ falsitatis dogma ꝓsternitur¬
mem sequi uiderent᷑ auctorẽ: in magistro
suo mane scm̃ apparuisse sp̃m credider unt
ꝓmissũq a dño paraclytũ non prius uenisse
quã hic infeliciũ deceptor oriret᷑. in quo ita
sp̃s dĩ manserit ut non aliud fuerit manes
ipse quã sp̃s. qui ꝑ ministeriũ corporeȩ
uocis & linguę discipulos suos induceret¬
in omẽm ueritatẽ. & numquã cognita
prȩteritoꝵ secreta reseraret. Quod quam
falsũ quã sit uanũ. ipsa euangelicȩ predica¬
tionis declarat auctoritas. Manes igitur
minister falsitatis diabolicȩ & conditor
suꝑstitionis obscenȩ eo tempore dãpnandꝰ
inotuit. quo post resurrectionem dñi

Expanded text:
Quaecumque audierit loquetur, et futura annuntiQuaecumque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis , non segni intellectu, dilectissimi, nec transitorio accipiamus auditu. Praeter alias enim veritatis locutiones quibus Manichaeorum confutatur impietas, hac apertissime sententia totum sacrilegae falsitatis dogma prosterniturmem sequi viderentur auctorem, in magistro suo Mane sanctum apparuisse Spiritum crediderunt, promissumque a Domino Paracletum non prius venisse quam hic infelicium 305 deceptor oriretur: in quo ita Spiritus Dei manserit, ut non aliud fuerit Manes ipse quam spiritus qui per ministerium corporeae vocis et linguae discipulos suos in omnem reta saeculorum reseraret. Quod quam falsum quamque sit vanum, ipsa evangelicae praedicationis declarat auctoritas. Manes ergo minister falsitatis diabolicae, et conditor superstitionis obscenae, eo tempore damnandus innotuit, quo post resurrectionem Domini