comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abeo. Quidixit ei. Qd ius : ftilli.
Dic ut sedeant hi: duo filii mei
unus ad dexterã. & unus ad sini¬
straͣ in regno tuo. Unͣ opinionẽ
regni habet mater filioꝵ ⁊ ebedei.
ut cũ dñs dixerit. filius hominis
tradetur principib sacerdotũ.
& seribis. & condemnabunt euͣ
morte. ꝙ tradent euͣ gentib ad
illulendũ & flagellandũ. & cru¬
cifigendũ: & ignominiã passio¬
nis timentib discipłis nuntiaue¬
rit: illa głam postulet trim¬
phantis. Hac ut reor ex causa
lier post resurrectionẽ ilico reg¬
naturũ & hoc qd̾ inscđo aduen¬
tu ꝓmittitur. pͥmo e̾e̾ complen¬
dumn: & auiditate feminea. pre-¬
sentia cupit: immemor faturoꝵ.
Qd̾ autͣ interrogat dñs & illa pe¬
tente respondet qͥd uis: ñ uenit
de ignorantia: s ex eius ꝑsona¬
qui flagellandus. & crucifigendꝰ
erat: quomͦ & in inorousa quis
me tecigit. & de lararo ubi posu¬
istis euͣ. inueteri quoq testam̃to.
adam ubi es. & alibi: & descendens
iudebo si iuxta clamorẽ suum

Expanded text:
dixit ei: Quid vis? Ait illi: Dic ut sedeant hi duo filii mei, unus ad dexteram tuam, et unus ad sinistram in regno tuo. Unde opinionem regni habet mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit: Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent gilludendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam passionis timentibus discipulis nuntiaret, illa gloriam postulet triumphantis? Hac, ut reor, ex causalier post resurrectionem eum illico regnaturum, et hoc quod in secundo adventu promittitur primo esse complendum; ita aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem interrogat Dominus, et illa petente respondit quid vis? non venit de ignorantia, sed ex dispenqui flagellandus et crucifigendus erat: quomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro: Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem,
Abbreviated transcription (Latin):
imi pͥmi: & pͥmi nouissimi. Mlul¬
Ud ipsũ sonat os illa lucȩ para¬
bola. ubi maior filiꝰ minori i¬
iudet. ꝙ nͣ uult eũ recipi pent¬
tente̾: & patre̾ accusat iniustiqs
Et ut sciamus hune e̾ẽ sensũ
quẽ dixinus: titulus parabols
huiꝰ finisq consentiunt. Pu
erunt inquit notussimt pͥmi¬
& pͥmi nouissimi. multi autͣ

Expanded text:
imi primi, et primi novissimi. MulIdipsum sonat et illa Lucae parabola, ubi major filius minori invidet, et non vult eum recipi poenitentem, et patrem accusat injustitiae. Et ut sciamus hunc esse sensum quem diximus, titulus parabolae hujus finisque consentiunt. Sic erunt, inquit, novissimi primimi noviss
Abbreviated transcription (Latin):
demnabunt euͣ morte: & tradent
eũ gentibus ad deludendũ ꝙ fla¬
gellandũ. & crucifigendũ: & die
tertia resurget. Crebro hoc ipsũ
discipłis dixerat: s qr multis in
medio disputatis poterat labi de
memoria qd̾ audierant. iturus ie¬
rosolimã & secũ ducturus apłos
ad temptationẽ eos parat: ne cũ
uenerit ꝑsecutio: & erucis igno¬
mia scandalirentur. Tõaccessit
ad eũ mater filioꝵ ⁊ ebedei. eũ fi

Expanded text:
bunt eum morte, et tradent eum gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum, et tertia die resurget. Crebro hoc ipsum discipulis dixerat: sed quia multis in medio disputatis, poterat labi de memoria quod audierant, iturus Jerosolymam, et secum ducturus apostolos, ad tentationem eos parat: ne cum venerit persecutio et crucis ignominia, scandalizentur. Tunc accessit ad eum mater filiorum Zebedaei
Abbreviated transcription (Latin):
ri inter uos maior fieri: erit ur
minister. Et qui uoluerit int̾
Humilis magister & mitis nec
cupiditatis immodice duos
arguit postulantes: nec dece̾
reliquos indignationis incre¬
pat & liuoris. s tale ponit exeͣ¬
plũ: quo doceat eũ maiorẽ ẽẽ
qui minor fuerit: & illũ dñm
fieri: qui omĩu seruus sit sru¬
stra qͥ aut illi immoderata
quesierant. aut istidolent su
ꝑmaiorũ desiderio. cũ ad sũ¬
mitateᷤᷤ uirtutũ. non potentia.
s humilitate ueniatur. Deniq
sui ponit exemplũ: ut si dicꝰta
paruipenderit erubescerẽtad
oꝑa: & dicit. Sicut filius homi¬
nistrare: & dare animã suaͣ
redẽptionẽ ꝓmultis. Nota qd̾
ma accepit: ut ꝓmundo san¬
gumẽ funderet. & non dixit
dare animã suam redẽptionẽ¬

Expanded text:
r fieri, sit vester minister. Et qui voluerit inter Humilis magister et mitis nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit exemplum, quo doceat eum majorem esse qui minor fuerit, et illum Dominum fieri qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierant, aut isti dolent super majorum desiderio, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique proponit exemplum ut si dicta parvi penderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut filius hoministraret, et daret animam suam redemptionem pro multis. Nota quod vi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptione
Abbreviated transcription (Latin):
catuͣ ioħs aut̃ ꝓpͥa morte uitam
finierit. S si legamus eccłasti¬
cas ystorias inquib refertur qd̾ &
ipse ꝓpter martyriũ sit missus
inferuentis olei doliũ. & inde ad
suscipiendã coronã xpi athleta
ꝓcesserit: statim religatus inpath¬
mos insula sit uidebimus marty¬
rio animũ nͣ defuisse: O bibisse
ioh̃em calicẽ confessionis. quẽ
& tres pueri incamino ignis bibe¬
runt: licet ꝑsecutor nͨ fuderit
dignus fiat: hic accipiet qd̃ ñ
lesestis. qui consequamini reg¬
na celor: qd pater mͣs triuĩ phan¬
tib & uictorib p̾parauit: uos
quoq accipietis illud. Alii dictũ¬
de moyse & helya uolunt: quos
no celoꝵ uocabula non dicuntur
ne paucis nominatis. ceteri pu¬
tarentur exclusi. E audientes
decẽ : indignati sunt de duob
fr̃ib Decem apłi non indignan¬
tur: matri filioꝵ rebedei: nec ad
mulierẽ audatiam referunt po¬
stulati: s ad filios. qui ignorar¬
tes mensuram suam: immodica
cupiditate exabseruit: quib &

Expanded text:
annes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus 156 fertur, quod et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis: quem et tres pueri in camino ignis biberunt , licet persecutor non fuderit dignus fiat, hic accipiet, quod non tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos no coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri putarentur exclusi. Et audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et
Abbreviated transcription (Latin):
te hore oꝑario. Omĩs itaq retro
uocatio gentilib inuidet. & in
eugłii torquet᷑ gr̃a. Unde & salua¬
tor concludens parabolã ert̃
inquit pͥmi nouissimi. & nouis¬
simi pͥmi: qd̾ uidei de capite u̾r¬
tantur in caudam. & nos de cau¬
da mutemur in caput. At ille¬
iusdã libro amicũ istũ istii mẽ¬
patur a patre familias. pͥme hore
oꝑariũ ꝓthoplaustũ intelligi &
eos qui eo temꝑe crediderunt.
Nonne ex denario conuenisti
mecũ. ¶ Denariꝰ figurã regis hr̃
Recepistigͦ mercedẽ quã tͥ ꝓmise¬
ram: hoc ẽ imagine᷑. & similitu¬
dine̾ meã. Qd queris amplꝰ ͤ et
non tã ipse plꝰ accipere quã aliũ

Expanded text:
e horae operario. Omnis itaque retro vocatio gentibus invidet, et in Evangelii torquetur gratia. Unde et Salvator concludens parabolam: Erunt, inquit primi novissimi, et novissimi primi. Quod Judaei de capite vertantur in caudam: et nos de cauda mutemur in caput. Amicujusdam libro, amicum istum qui increpatur a patrefamilias, primae horae operarium, protoplastum intelligi, et eos qui illo tempore crediderunt. Nonne ex denario convenisti mecum? Denarius figuram regis habet. Recepisti ergo mercedem quam tibi promiseram, hoc est, imaginem et similitudinem 154 meam: quid quaeris amplius; et non tam ipse plus accipere, quam alium
Abbreviated transcription (Latin):
Locus iste cũ illa sententia con¬
gruit: inqua saluator loquitar.
Non ueni pace̾ mittere.: s gladi¬
ũ. Ueni enim separare hominẽ
a patre suo. & matre a filia. ꝙ

Expanded text:
Locus iste cum illa sententia congruit in qua Salvator loquitur, non veni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et m
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣi. & pͣdicationẽ eũgelii om̃s
affectus carnis contempserĩt.
atq diuitias & scłi rio luptates
isti. centuplũ recipietit. & uitã
eterna possidebunt. Ex occasir¬
ne huiꝰ sententiȩ quidã introdu¬
ctͣ mille annos post resurrecti¬
omĩũ rerũ quas dimisimus
& uitam eternã e̾e reddendam:
non intelligentes qd̾ si inceteris
digna sit repmissio: inurorib
appareat turpitudo: ut qui unã
ꝓ dñõ dimiserit: centũ recipiat̃
spũalia recipiet. quȩ coͣꝑatiõe
& merito sui ita erunt quasi
si paruo numero centenarius
nuimerus cõparetur. Unͣ dicit &
Quasi nicħ habente ᷤᷤ. & oĩa possi¬
Imile ẽ regnũ celorũ ho¬
mini patrifamilias:

Expanded text:
t praedicationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectiomnium rerum quas dimisimus, et vitam aeternam esse reddendam: non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo; ut qui unam pro Domino dimiserit, et centum recipiat spiritualia recipiet: quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi si parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit eQuasi nihil habentes, et omnia possiimile est regnum coelorum hom
Abbreviated transcription (Latin):
celebranda paulus insinua-¬
bat: cũ int̾ predicandũ sceno¬
fatorie arti uacabat. Faciebat
enĩ scenonia. id est tab̾nacła:
ut se ipsũ incolã esse mundi
ac pegrinũ doceret: et eos qͦs
erudiebat ꝑegrinandum in
hac uita. in fut᷑o aũ patriam
expectandã sꝑandamq in¬
stitueret: Tabernacłis namq
ꝑegͥnantes ł iter agentes uti
solemus. Qđ in hac uita scõs
agere testat᷑ idem apłs: cũ ait.
Dum sumꝰ in corpore: ꝑegͥnam᷑
a dño. Et ad hebreos. Non enĩ
habemꝰ hic manentẽ ciuitatẽ:

Expanded text:
celebranda, Paulus insinuacelebranda, Paulus insinuabat, cum inter praedicandum scenofactoriae arti vacabat . Faciebat enim scenomata, id est, tabernacula, ut et seipsum incolam esse mundi, ac peregrinum doceret, et eos quos erudiebat, peregrinandum in hac vita, in futuro autem patriam exspectandam sperandamque institueret. Tabernaculis namque peregrinantes vel iter agentes uti solemus; quod in hac vita sanctos agere testatur idem Apostolus, cum ait: Dum sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino . Et ad Hebraeos: Non enim habemus hic manentem civitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
in his qͤ ad diuinum ser¬
uitiũ ꝓprie ꝑtinent. ut suił
orationes & ieiunia. opus uͦ
diei in die suo. in illis qͦ ad
obsequiũ fratne dilectionis
attinent. ut est.esurienti pa¬
nem. potũ sitienti. algenti
uestẽ. hospiciũ ꝑegrino. infir¬
mo uisitationẽ. sepulturam
mortuo. erranti doctrinam.
dolenti solaciũ ministrare.
& bñ cum diceret eos holocau¬
stum dieb singłis scłm p̃cep¬
tum legis. & opꝰ diei in die suo
facere int̾posuit. ꝑ ordinẽ: quia
nimirũ quicqͥd in obsequiis
siue diuini seu fratͣni amoris
inordinate gerit᷑: meritum
suȩ ꝑfectionis amittit: Nonor
enĩ regis. iudiciũ diligit. Nã
quȩcũq in honorẽ sũmi regis
deuote agimꝰ. certi necesse ẽ
discretione iudicii. qͣndo uel
qͣntum sint agenda distin¬
guamꝰ: ne si rectũ opus nr̃m
minꝰ ordinate agimꝰ: normã
eiꝰ rectitudinis deprauemus.
Hȩc nobis sollemina tab̾nacłoꝵ
hoc ẽ. scenophegiȩ mystice

Expanded text:
in his quae ad divinum serin his quae ad divinum servitium proprie pertinent, ut sunt orationes et jejunia. Opus vero diei in die suo, in illis quae ad obsequium fraternae dilectionis attinent; ut est esurienti panem, potum sitienti, algenti vestem, hospitium peregrino, infirmo visitationem, sepulturam mortuo, erranti doctrinam, dolenti solatium ministrare. Et bene cum diceret eos holocaustum diebus singulis secundum praeceptum legis, et opus diei in die suo facere, interposuit, Per ordinem; quia nimirum quidquid in obsequiis sive divini seu fraterni amoris inordinate geritur, meritum suae perfectionis amittit. Honor enim regis judicium diligit ; nam quaecunque in honorem summi regis devote agimus, certe necesse est discretione judicii, quando vel quantum sint agenda distinguamus; ne si rectum opus nostrum minus ordinate agimus, normam ejus rectitudinis depravemus. Haec nobis solemnia tabernaculorum, hoc est Scenopegiae mystice
Abbreviated transcription (Latin):
lege p̃cepta gerentes.
Que nos ommia pari deuotio¬
ne sp̃ualit᷑ agere conuenit.
Egressi enĩ sumus & nos ꝑ san¬
guinẽ agni de egyptia serui¬
tute. ut ueniremus ad patri-
am: cũ in baptismo remunci¬
antes nͣ solum sathane regi
egypti id est tenebrarũ. sed
& omnib pompis atq oꝑib
huiꝰ seculi. uelut ꝑegrinos
nos in hoc mundo ac uiatoreᷤᷤ
alterius autem uitȩ qͣm a dño
sꝑamus. ciues ẽẽ ꝓmisimus.
Cuiꝰ in memoriã spei & ꝓmissio¬
nis .uii. mense debemꝰ in taber-¬
nacłis manere: hoc ẽ. illustran
mundũ uelut extraneũ aren-¬
temq deserere oportet: ac
fixa intentione ad ĩmarresci¬
bilia paradysi gaudia ꝓperare.
E hoc nos .uii. dieb. hoc ẽ. toto
tempore uitȩ pͣsentis. qͦ totidẽ
dieb circum agit᷑. indesinent̃
facere oportet. Singłisq dieb
huiꝰ ebdomadis holocaustum
facere debemꝰ. opus dici in die
suo. holocaustũ uidel̃. hoc ẽ.
oblationẽ totã incen sã

Expanded text:
lege praecepta gerentes. lege praecepta gerentes. Quae nos omnia pari devotione spiritualiter agere convenit. Egressi enim sumus et nos per sanguinem agni de Aegyptia servitute, ut veam, cum in baptismo renuntiantes non solum Satanae quasi regi Aegypti, id est, tenebrarum, sed et omnibus pompis atque operibus hujus saeculi, velut peregrinos nos in hoc mundo ac viatores, alterius autem vitae, quam a Domino speraremus, cives esse promisimus. Cujus in memoriam spei et promissionis, septimo mense debemus in tabernaculis manere, hoc est illustrantmundum velut extraneum urgentemque deserere, ac fixa intentione ad immarcescibilia paradisi gaudia properare; et hoc nos septem diebus, hoc est toto tempore vitae praesentis, quae totidem diebus circumagitur, indesinenter facere oportet, singulisque diebus hujus hebdomadis holocaustum facere debemus et opus diei in die suo; holocaustum videlicet, hoc est oblationem totam incensam,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Sollemnitates taber nacu¬
loꝵ que in eugłio grece sceno¬
phegia. id est fixio tabernacłoꝵ
nuncupat᷑. festiuitas erat.uii.
dieruͣ. incipiens a qͥnto decimo
die mensis septimi: in quib
p̃cepit dñs omne̾ ppłm facere
sibi tab̃nacula de frondib ac
ramis ligni pulcherrimmi: et
egredientes de domib suis.
manere in eisde. tab̃naculis
UII. dieb: cotidie decreta diui¬
nȩ legis scrutantes & holo¬
causta dño offerentes in igne.¬
Hoc autẽ totũ facere st̃ iussi. in
memoriã temporis qͦ egressi
qͦndã de egypto. in tab̾nacłis
morabantur in solitudine.
p̃dicante legẽ moyse. & crebriꝰ
diuina sibi apparente p̾sentia.
expectantib longo tempore
quando t̾ram repmissionis
intrare liceret. ne unꝗͣ eis
tanti grͣa bñficii mente exce¬
deret. Uementes gͦ qͥ de baby¬
lone ascenderant in ierłm. cũ
ad facienda ominia dñi man¬
data accensi. hanc sollẽnitatẽ
curabant. dieb singłis eiꝰdem
septimanȩ. ea qͦ erant

Expanded text:
. Solemnitas tabernaculorum, quae in Evangelio Graece Scenopegia, id est, fixio tabernaculorum nuncupatur, festivitas erat septem dierum, incipiens a quinto decimo die mensis septimi, in quibus praecepit Dominus omnem populum facere sibi tabernacula de frondibus ac ramis ligni pulcherrimi, et egredientes de domibus suis, manere in iisdem tabernaculis septem diebus, quotidie decreta divinae legis scrutantes, et holocausta Domino offerentes in igneHoc autem totum facere sunt jussi in memoriam temporis, quo egressi quondam de Aegypto, in tabernaculis morabantur in solitudine, praedicante legem Moyse, et crebrius in divina sibi apparente praesentia, exspectans longo tempore, quando terram repromissionis intrare liceret, ne unquam eis tanti gratia beneficii mente excideret. Venientes ergo qui de Babylone ascenderant in Jerusalem, cum ad facienda omnia Domini mandata accensi, hanc solemnitatem curabant, diebus singulis ejusdem septimanae ea quae erant
Abbreviated transcription (Latin):
caustũ iuge dicit: qđ mane
offerebat᷑ & uesꝑe. Ralendas
autẽ uocat inicia mensium:
id est ortũ lunȩ nascentiᷤᷤ. a qͦ
semꝑ hebrei menses incipiebaił̃:
iitpote nullos menses exceptiᷤᷤ
lunarib habentes. Unde pro
kalendis g̾ei meliꝰ neomenias:
hoc ẽ. nouiluniũ nuncupant.
nitatis decalogi p̃cepta ꝑficimꝰ:
qͥd exordia mensiũ. in qͥb luna
Iut denuo nob̾ lucere qͣat
Inuꝑ a sole dicit᷑ accendi
nͥ initia designant uniꝰcuiꝰq
bonȩ oꝑationis. qͥ donante gr̃a¬
conditoris nr̃i quasi solis iusti¬

Expanded text:
caustum juge dicit, quod mane offerebatur et vespere. Kalendas autem vocat initia mensium, id est, ortum lunae nascentis; a quo semper Hebraei menses incipiebant, ut pote nullos menses, exceptis lunaribus, habentes. Unde pro Kalendis Graeci melius neomenias, hoc est novilunia, nuncupant. nitatis decalogi praecepta perficimus; quid exordia mensium in quibus luna, ut denuo nobis lucere queat, nuper a sole dicitur accendi, nisi initia designat uniuscujusque bonae operationis, quae donante graConditoris nostri, quasi Solis justi
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcepit. deuota executione iuir¬
tutuͣ: necnͣ & meis qͥb pia
mens. exceptis generalib man¬
datis sponte dño famulari
letat᷑. De qͣlib ipse dñs. non
pͣcipiens. s consiliũ tͥbuens:
si uis inqͥt ꝑfectꝰ esse. uade uen¬
de que hs̃. E cum de uxore
nͣ ducenda disputaret: ñ im¬
ꝑando s suadendo ait. Qui
potest caꝑe. capiat. S & paulꝰ
de his qͤ in spontaneuͣ munus
dño obtulerat gloriabat᷑. dicenᷤ.
Nunqͥd ñ habemꝰ potestatem
manducandi & bibendi: Nun¬
qͥd non habemꝰ potestatẽ sororẽ
muliere̾ circu̾ducendi: sicut

Expanded text:
praecepit devota exsecutione virpraecepit devota exsecutione virtutum, nec non et in eis quibus pia mens exceptis generalibus mandatis sponte Domino famulari laetatur. De qualibus ipse Dominus non praecipiens, sed consilium tribuens: Si vis, inquit, perfectus esse, vade, vende quae habes . Et cum de uxore non ducenda disputaret; non imperando sed suadendo ait: Qui potest capere, capiat . Sed et Paulus de his quae in spontaneum munus Domino obtulerat, gloriabatur dicens: Nunquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? nunquid non habemus potestatem sororem mulierem circumducendi ? et
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s kalendas. hoc eͣ exordia
mensiũ. celebratis uictimarũ
cerimoniis obseruari pͣcepit.
Unde ẽ illud psalmistȩ. Canite
initiũ mensis tuba. in die insi¬
gni sollemnitatis uiͣȩ. Qd̃ est
aꝑte dicere. Gaudete iusti in
insonate. mox ut uos ad faci¬
endũ opꝰ bonũ ab illo eẽ respe¬
ctos consideratis in luce insig¬
ni int̾nȩ inspirationis eiꝰ. per
quã uos a cupiditate mundi
huiꝰ aduocari. ac diuinis reb
alti uacare condecet. Bene gͦ
dicit᷑ qđ ꝑacta festiuitate
tabernacłoꝵ. filii tͣnsmigͣtionis
faciebant holocaustũ iuge.
tam in kalendis ꝗͣ in uniu̾sis
sollemnitatib dñi quȩ erant
consecratȩ. & in omnib in qͥb
ult᷑ offerebat᷑ munꝰ deo: quia
postꝗͣ animꝰ semel huic mun¬
do ꝑfecte abrenunciauerit:
oportet ut totuͣ se obsequio
diuinȩ uoluntatis. qđ holo-¬
caustũ designare diximꝰ iugit᷑
impendat: & hoc faciat tam¬
in inehoatione euiꝰq bonȩ ac¬
tionis. ꝗͣ in earuͣ quȩ dominꝰ

Expanded text:
 hoc est, exordia mensium celebrari, et victimarum caeremonias observari praecepit. Unde est illud Psalmistae: Canite in initio mensis tuba, in die insigni solemnitatis vestrae . Quod est aperte dicere: Gaudete, justi, in insonante; mox ut vos ad faciendum opus bonum ab illo esse respectos consideratis in luce insigni internae inspirationis; ejus per quam vos a cupiditate mundi hujus avocari, ac divinis rebus altius vacare condecet. Bene ergo dicitur quod, peracta festivitate tabernaculorum, filii transmigrationis faciebant holocaustum juge, tam in Kalendis quam in universis solemnitatibus Domini, quae erant consecratae, et in omnibus in quibus ultro offerebatur munus Deo. Quia postquam animus semel huic mundo perfecte abrenuntiaverit, oportet ut totum se obsequio divinae voluntatis, quod holocaustum designare diximus, jugiter impendant; et hoc faciat tam inchoatione cujusque bonae actionis, quam in earum quas Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. & mane oratio mea
p̃ueniet te: similit̾ cõpletis
diei oꝑib.ñ ante demus som
dño in nobis sollertiori oratio¬
nis instantia consecremꝰ: iuxta
qd idem dicit ꝓpħa. Dirigat᷑
oratio mea ficut incensum in
conspectu tuo: eleuatio manu¬
um mearũ sacrificiũ uesꝑtinũ.

Expanded text:
dixit: Et mane oratio mea praeveniet te. Similiter completis diei operibus, non ante demus somnocum Domino in nobis solertiore orationum instantia consecremus, juxta hoc quod idem dicit propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo, elevatio manuum
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. E accesserunt adeũ pharisei:
temptantes eũ & dicentes. Si licet
homimi dunittere uxorẽ suã qua¬
cũq ex causa:  De galilea uene-¬
rat ad uideam: it circo phariseoꝵ
scribarũq factio interrogat
eũ utrũ liceat homini ddimittẽ
urore̾ suã quac̾q ex causa. ut
quasi cornuato eũ teneant sillo¬
gismo. & qd̾ cumq responderit¬
captioni pateat. Si dixerit dimit
tendã ẽẽ qualibet ex causa. & du¬
cendã aliam: predicator pudicitiȩ
sibi uidebit᷑ docere contraria.
Sin aut̃ responderit non omne̾
ob causam debere dimiti. quasi
sacrilegii reustenebitur. ꝙ adu̾¬
sus doctrina moysi. ac ꝑ moysen
di facere. Igitur dñs sic responsi¬
onẽ temperat. ut decipulã tran¬
seat. scripturã scaͣm adducens
intestimoniũ: & naturalẽ lege̾.
pͥmãq dĩ sententiã scđe opponẽs:

Expanded text:
esserunt ad eum Pharisaei tentantes eum, et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa? De Galilaea venerat ad Judaeam: idcirco Pharisaeorum Scribarumque factio interrogat eum: utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto teneant eum syllogismo: et quodcumque respondercaptioni pateat. Stendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae praedicator sibi videbitur docere contraria. Sin autem responderit non omnem ob causam debere dimitti quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi, ac per Moysen, Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat, ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem legem primamque Dei sentent
Abbreviated transcription (Latin):
in feminas. łꝑ suasione heretica simił¬
lant castitatẽ. ut mentiant᷑ religio¬
nis ueritatẽ. s nullus eoꝵ consequet᷑
regna celoꝵ: nisi qui se ꝓpter xp̃m¬
castrauerit. Uñ & infert. qui pot᷑
capere capiat. ut unusquisq con¬
sideret uires suas. utrũ possit uir¬
ginalia q pudicitiȩ implere p̾cepta.
ꝑse eni castitas blandaẽ: & quelibet
ad se allitiens. S considerande ui
res st̃: & qui pot̃ capere capiat.
Quasi hortantis uox dñi ẽ: & mili¬
tes suos ad pudicitie p̾miũ conei¬
tantis. Qui pot̾ capaere capiat.
qui pot̾ pugnare pugnet: suꝑet

Expanded text:
in feminas: vel persuasione haeretica simuin feminas: vel persuasione haeretica simulant castitatem, ut mentiantur religionis veritatem. Sed nullus eorum consequitur regna coelorum, nisi qui se castraverit capere capiat; ut unusquisque consideret vires suas, utrum possit virginalia et pudicitiae implere praecepta. Per se enim castitas blanda est, et quemlibet ad se alliciens. Sed considerandae sunt vires, ut qui potest capere, capiat. Quasi hortantis vox Domini est, et milites suos ad pudicitiae praemium concitantis. Qui potest capere, capiat; qui potest pugnare, pugnet, supe
Abbreviated transcription (Latin):
fortunã introduci: qd̾ hi sint uir¬
quidã ad hoc casus adduxerit: si
his datũ eͣ qui petierunt: qui uo¬
luerunt: qui ut acciperent labo¬
rauerunt. ¶Omĩ enĩ petenti dabi¬
t: &s querens inueniet: & pulsanti
aꝑtetur. Sunt enĩ eunuchi: qui
E sunt eunuchi qui se ipsos ea¬
strauerunt: ꝓpter regnũ celoꝵ.¬
genus eͣ eunuchoꝵ. Duor carna¬
lui: & tertii sp̃ualis. Alii stͣ qui
de matris utẽro sic nascuntur:
alii uł quos captiuitas fecit. uł
delitiȩ matronales. tertii st̃ qui se¬
ipsos castrant ꝓpter regnu celoꝵ:
&ẜ qui cũ possint ẽẽ uiri: ꝓpter
xp̃m eunuchi sunt. Astis ꝓmitti.¬
tur pͥmiui. Suꝑiorib aut̃ quib
castimoniȩ necessitas nͣ uoluntaᷤ
eͣ nichil omĩno debetur. Possir¬
mus & aliter dicere. Cunuchi stͣ
ex matris utero qui frigidioris
naturȩ sunt: nec libidinũ appe¬
tentes. & alii qui ab hominib fi¬
unt. quos aut philosophi faciunt.
aut ꝓꝓter idoloꝵ cultũ emolliunt᷑

Expanded text:
fortunam introduci: quod hi sunt virquidam ad hoc casus adduxerit, sed his datum est qui petierunt, qui voluerunt, qui ut acciperent, laboraverunt. Omni enim petenti dabitur, et quaerens inveniet, et pulsanti aperietur . Sunt enim eunuchi, qui et sunt eunuchi qui seipsos castraverunt propter regnum cgenus eunuchorum, duorum carnalium et tertium spiritale. Alii sunt qui de utero matris sic nascuntur; alii vel quos captivitates faciunt vel deliciae matronales; tertii sunt qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum, et qui cum possent esse viri, prt. Istis promittitur praemium: superioribus autem quibus castimoniae necessitas, non voluntas est, nihil omnino debetur. Possumus et aliter dicere. Eunuchi sunt ex matris utero, qui frigidioris naturae sunt, nec libidinem appetentes. Et alii, qui ab hominibus fiunt: quos aut philosophi faciunt, aut propter idolorum cultum emolliuntur
Abbreviated transcription (Latin):
dimittere uxores ur̃as. Ab iuitio
autͣ ñ fuit sic.ł Qd dicit huiusino¬
di ẽ. Nũqͥd potest ds̾ sibi e̾e̾ con¬
trariꝰ: ut aliud ante usserit. &
sententiã suã nouo frangat u¬
ꝑioͦ. Nonita sentiendũ ẽ. S
moyses cũ uideret. ꝓpter desroe¬
riũ scdarũ conuigũ. quȩ uł diti¬
ores uł pulcriores ẽẽnt pͥores uro¬
res interfici. aut malã uitã du¬
cere. maluit indulgere discordi¬
am: quã odia. & hornicidia ꝑse¬
uerare. Simulq considera qd̵ ñ
dixit ꝓpter duritiã cordis ur̃i
ꝑmisit uob̾ ds̾ s moyses: ut uix¬

Expanded text:
ras; ab initio autem non fuit sic . Quod dicit istius modi est. Nunquid potest Dominus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est: sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores, vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam, quam odia et homicidia perseverare . Simulque considera, quod non dixit: Propter duritiam cordis vestri permisit vobis Deus, sed Moyses: ut jux
Abbreviated transcription (Latin):
dens iħc ait. Non legistis ꝙ qui
fecit ab iuicio masculũ & feminã
fecit eos:¶ Hoc in exordio genese¬
os scͥptũ ẽ. Dicendo aut̃ masculũ
& feminã: ostendit uitanda scda
conuigia. Non enĩ ait masculũ
& feminas. qd̾ ex pͥorũ repudio
querebatur. s masculũ & femi¬
naͣ. ut uniꝰ conuigis consortio uec¬

Expanded text:
dixit: Non legistis quia qui fecit, ab initio masculum et feminam fecit eos? Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait masculum et feminas fecit, quod ex priorum repudio quaerebatur; sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortio
Abbreviated transcription (Latin):
timebit. scdo p̾cipitur uiro qd si
talẽ duxerit. sub adulterii cͥmine¬
sit. IDicunt ei discipłi. Si itaeͫ cau¬
sa hominis: cũ urore. ñ expedit
nubere. Graue pondus uroru ẽ:
si excepta causa fornicationis eas
dimittere non licet. Quid enĩ si te
mulenta fuerit: si iracunda si ma¬
lis morib si luxuriosa. si gulosa.
si uaga. si uirgatrir. si maledica.
tenenda erit.ͣ Istiusmodi uolumꝰ.
nolumus sustinenda. Cuͣ enĩ eẽmꝰ
liberi: uoluntate nos subiecimꝰ ser¬

Expanded text:
timebat, secundo praecipitur viro, quod si timebat, secundo praecipitur viro, quod si talem duxerit, sub adulterii sit crimine. Dicunt ei discipuli ejus: Si ita est causa homini cum uxore, non expedit nubere. Grave pondus uxorum est, si excepta causa fornicationis, eas dimittere non lmulenta fuerit, si iracunda, si malis moribus, si luxuriosa, si gulosa, si vaga, si jurgatrix et maledica, tenenda erit istiusmodi? volumus, nolumus, sustinenda est. Cum enim essemus liberi, voluntate nos subjecimus ser
Abbreviated transcription (Latin):
Iquia quicũq dimiserit uxorẽ¬
suam: nisi ob fornicationẽ. G ali¬
am duxerit: mechatur. Eẜ qui
Idimissã duxerit. mechatur.
Sola fornicatioẽ: quȩ uxoris
uincat affectũ: immo cũ illa unã
carne̾ in aliã diuiserit. & se form¬
catione seꝑauerit. a marito nͣ
debet teneri. neuirũ quoq sub
maledicto faciat dicente scrip.¬
tura. Qui adulterã tenet: stultꝰ
be uxor dimittitur. Et quia po¬
terat accidere ut aliquis. salił¬
niã faceret innocenti. ꝙ obscd̃
copulã nuptiarũ ueteri crim̃
impingeret. si p̾ore dimictẽ
iubet᷑ uxorẽ: ut scdam pͥma
uiuente ñ habeat. Qd̃ enĩ dicit
tale ẽ. Si non ꝓpter libidynẽ
ꝓpter inuiriã dimittis uxorẽ.
quare ex ꝑtus infelices pͥores
nuptias nouarũ te immittis
periculo: Necnon quia poteris
euenire. ut uixta eandẽ lege
uxor quoq marito daros repnidli
eadẽ cautela p̾cipit᷑. ne scđ̃m adi¬
piat iurũ. Ee quia mereteir. a s
semel fuerat adultera obꝓbrũ nͣ

Expanded text:
imiserit uxorem, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur, et qui dimissam duxerit, moechatur. Sola fornicatio est, quae uxoris vincat affectum; imo, quum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit a marito, non debet teneri, ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente scriptura: Qui adulteram tenet stultus bere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum veteri crimen impingeret, sic priorem dimittere jubetur uxorem, ut secundam prima vivente non habeat. Quod enim dicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem, quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Nec non quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium: eadem cautela praecipitur, ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix, et quae semel fuerat adultera, opprobrium non
Abbreviated transcription (Latin):
bit urori. Similit̾ ait adherebit
uxori suȩ: non urorib ¶sẜ erunt
duo incarne una. ¶Premiũ nup¬
tiarũ ex duab unã carne̾ fieri.
Castitas iuncta sp̃ui unꝰ efficit᷑
¶Dͣs gͦ coniunrit unã faciendo
carnẽ uiri. ꝙ feminȩ. Danc homo
ñ pot̃ separare: nisi solus forsitan
s. homo separat: quando ꝓpter
desideriũ scde uxoris pͥmã dimit¬
timus. Ds̃ separat: qui & coniun¬
xerat. quando ex consensu ꝓpter
seruitutẽ dĩ eo qd̾ tempꝰ in arto sit.
sic habemus urores quasi nͣ haben¬
Imandauit dari libellũ repudii
& dimittere: PAperuit calu̾niã.

Expanded text:
i suae . Similiter ait: Et adhaerebit uxori suae, non uxoribus. Et erunt duo in carne una. Praemium nuptiarum est e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui, unus efficitur Deus conjunxit unam faciendo carnem viri et feminae, hanc homo non potest separare, nisi forsitan Deus solus. Homo separat, quando propter desiderium secundae uxoris primam dimittit. Deus separat, qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in arcto sit, sic habemus uxores quasi non habenmandavit Moyses dari libellum repudii, et dimitter
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ea. Soluite: ꝙ ad ducite michi
E siquis uob̾ aliquid dixerit.: di¬
cite qr dnͣs his opꝰ habet. ẜ con¬
festim dimitcet eos. Egreditur¬
dñs de iherico: turbis eductis
ude quã plurimis: & cecis red¬
dita sanitate. Appropinquat ie¬
rosolimis magnis ditatus mer¬
cib salute credentiũ reddita
ingredi cupit urbẽ pacis & loci
uisionis di: & arce̾ speculatiõis
Cumq apꝓpinquasset ierosolil¬
& ueuisset bethfage ad domũ
maxillarũ. qui sacerdotũ ur¬
culis erat: & confessionis por¬
tabat typuͣ: & erat situs in mon¬
te oliueti: ubi lumen scientiȩ.
ubi laborũ. & doloꝵ requies ẽ:
mni sit duos discipłos suos: Efi¬

Expanded text:
 adducite mihi. Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet: et confestim dimittet eos. Egreditur de Jericho, turbis eductis inde quamplurimis, et caecis reddita sanitate, appropinquat Jerosolymis, magnis ditatus mercibus: salute credentium reddita, ingredi cupit urbem pacis, et locum visionis Dei, et arcem speculatorii. Cumque appropinquaret Jerosolet venisset Bethphage ad domum maxillarum qui sacerdotum viculus erat, et confessionis portabat typum; et erat situs in monte Oliveti, ubi lumen scientiae, ubi laborum et dolorum requies, misit duos discipulos suos,
Abbreviated transcription (Latin):
usuris accipiebant uarias sp̃es.
ut qd̃ in nummo ñ licebat: in his
reb exigerent quȩ nuͣmis emim¬
tur: quasi nͣ hoc ipsũ ierechiel
p̃cauerit dicens. Usurã & suꝑabit¬
dantiam nͣ accipietis. Istiꝰ modi
dñs cernens in domo patris nego¬
tiatione̾. seu latrocinuũ. ardor
spͣc concitatus uixta qd̾ scriptũ
eꝰ: in lrͫ  octauo psalmo: delus do¬
mus tuȩ comedit me: fectabi

Expanded text:
usuris accipiebant diversas species, usuris accipiebant diversas species, ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae in nummis coemuntur; quasi non hoc ipsum Ezechiel praedicaverit dicens: « Usuram et superabundantiam non accipietis . Istiusmodi Dominus cernens in domo Patris sui negotiationem seu latrocinium, ardore spiritus concitatus, juxta quod scriptum est in sexagesimo octavo psalmo: « Zelus domus tuae comedit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dã de ppło facerent. & omĩa ani¬
malia quib opus erat. ad sacri¬
ficia uendebant. & ut uenderẽt
nͣ habentib o ipsa rursum emp
susciperent. Hanc stropham eoꝵ
orebra uenientiũ inopia dissipa¬
bat: qui indigebant sũptib
es non so lũ hastias non habebãt
s uec unde emerent quidẽ aues
ac uilia munuscula. Posuert̃
itaq & nũmularios: qui mutuã
sub cautione darent pecuniam.
S qr erat in lege preceptũ ut ne
mo usuras acciperet & ꝓdesseñ
poterat: pecunia fenerata que qͥ.¬
modi nichil haberet & interdũ
sorte᷑ ꝑderet. ex cogitauerant ꝙ
aliam technã: & ꝓ nuͣmulatiis
collibistas facerent. Cuiꝰ uerbi
ꝓprietate̾ latina lingua nͣex pͥmt.
Colliba dicuntur apd̾ eos que
nos appellamꝰ tragemata. uł u¬
lia munuscula: uerbi gr̃a frixi
ciceris uuarũq passarũ: & pomi
diu̾si generis. Igitur quia usuras
acciꝑe non poterant collibiste.
qui pecuniam fenerati erant ꝓ

Expanded text:
praedam de populo facerent, et omnia anipraedam de populo facerent, et omnia animalia quibus opus erat ad sacrificia vendebant, ut et venderent non habentibus, et ipsa rursus empta susciperent. Hanc stropham eorum crebra vendentium inopia dissipabat, qui indigebant sumptibus, et non solum hostias non habebant; sed nec unde emerent quidem aves ac vilia munuscula. Posuerunt itaque et 128 nummularios, qui mutuam sub cautione darent pecuniam. Sed quia erat in lege praeceptum mo usuras acciperet, et prodesse non poterat pecunia fenerata, quae commodi nihil haberet, et interdum sortem perderet, excogitaverunt et aliam technam, ut pro nummulariis, Collybistas facerent, cujus verbi proprietatem Latina lingua non exprimit. Collyba dicnon appellamus tragemata vel vilia munuscula: verbi gratia, frixi ciceris uvarumque passarum, et poma diversi generis. Igitur quia usuras accipere non potuerant collybistae, qui pecuniam foeneraturi erant, pro
Abbreviated transcription (Latin):
I tionis uocabitur. Llos autem
fecistis eam speluncã lotronũ.
Comitatus iho turba credentiũ
que uestimenta sua. ut illeso pe¬
de pullus incederet strauerat.
ingreditur templũ. & eicit om̃s
qui uendebant & emebant in
templo mensas numulariorũ
euertit. & cathedras uendentiũ
columbas dissipauit: dixitq
eis de scripturis scĩs testimoni¬
um ꝓferens: qd̾ domus patris
eiꝰ orationis domus ẽẽ deberet:
non spelunca latronũ: uł domꝰ
negotiationis: sicut in alio euͣge¬
lista scͥptu eͣ. E hoc pͥmũ scien¬
dũ qd̾ uixta mandata legis au¬
gustissimo intoto orbe templo
dñi: & de cuncꝰtis pene regionib
iudeorũ. illuc ꝓpło confluente:
innuinerabiles immolabantur
hostiȩ: maxime festis dieb tauro¬
rũ. arietũ. hircoꝵ: pauꝑib neabs¬
q sacrificio e̾e̾nt. pullos colu̾ba¬
rũ: & turtures offerentib Accide¬
bat plerũq ut qui de longe ue-¬
nerant non haberent uictimas:
excogitauert᷑ qͥ sacerdotes quo mͦ

Expanded text:
is vocabitur: vos autem fecistis illam speluncam latronum. Comitatus Jesus turba credentium quae vestimenta sua ut illaeso pede pullus incederet, straverat, ingreditur templum, et ejicit omnes qui vendebant et emebant in templo: mensasque nummulariorum subvertit, et cathedras vendentium columbas dissipavit, dixitque eis, de Scripturis sanctis testimonium proferens : quod domus Patris ejus, orationis domus esse deberet, non spelunca latronum, vel domus negotiationis : sicut in alio Evangelista scriptum est . Ex hoc primum sciendum, quod juxta mandata Legis augustDomini, et de cunctis pene regionibus Judaeorum illuc populo confluente, innumerabiles immolabantur hostiae, maxime festis diebus, taurorum, arietum, hircorum; pauperibus, ne absque sacrificio essent, pullos columbarum et turtures offerentibus . Accidebat plerumque, ut qui de longe venerant, non haberent victimas. Excogitaverunt igitur sacerdotes quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Ilos eoruͣ: & confestim uiderunt. q
secuti st̃ euͣ. Tangit oculos: & p̾stas
artifex qd̾ natura nͣ dederat: aut
certe qd̾ debilitas tulerat. donat
Imiscđia. Statimq uiderunt.: q
secuti stͣ enͣ. Qui ante inierico
coutracti sedebant & clamare
tantũ nouerant. postea secunt᷑
iħm: nontã pedib quã uirtuti¬
ł bus. E cũ appropinquasset ier¬
solimis ꝙ uenissent betphage

Expanded text:
los eorum: et confestim viderunt, et los eorum: et confestim viderunt, et secuti sunt eum. Tangit oculos, et praestat artifex quod natura non dederat. Aut certe quod debilitas tulerat, donat misericordia. Statimque viderunt, et secuti sunt eum. Qui ante in Jericho contracti sedebant, et clamare tantum noverant, postea sequuntur Jesum, non tam pedibus quam virtutibus. Et cum appropinquasset Jerosolymis
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq phariseos intelligunt
& ueteres testamenti. ꝙ noui.
qd̾ alter scͥptam lege̾. alter na¬
turalem sequens sine xp̃o cecus
erat. Hi quia ꝑse uidere non
poterant: audierunt pͥconia
saluatoris. & confessi st̃ filiũ
dauid. Sinautͣ uderq cecus re¬
fertur ad ppłm udeorũ hoc qd̾
sequit᷑ increpabat eos turba
biant contra radicẽ suã: s cnͣ ip¬
si errore prioruͣ inserti fuerunt.
ex oleastro inbonã oliuã. nequa¬
quã debeant inuidere pͥoruͣ sa¬
luti. Miserere nr̃i fili dauidꝰ
Increpantur a turbis. & nichilo¬
minuꝰ non tacent: s crebrius
id ipsũ ingeminant: ut deside¬
bant: & sequi non poterant sal¬
uatorẽ. Multȩ foueȩ. in iherico:
multȩ rupes. & p̾rupta in ꝓfun¬
dũ uergentia. Id circo dñs stat:
ut uenire possint. & uocari ui¬
bet: ne turbȩ ꝓhibeant. E inter¬
rogat quasi ignarus quid uelĩt.
ut ex responsione cecoꝵ manifes
ta debilitas pateat: & uirtus
dni ex remedio cognoscatur.

Expanded text:
ntelligunt et veteris Testamenti et novi: quod alter scriptam Legem, alter naturalem sequens, sine Christo caecus erat. Hi quia per se videre non poterant, audierunt praeconia Salvatoris, et confessi sunt filium David. Sin autem uterque caecus refertur ad populum Judaeorum, hoc quod sequitur, Increpabat eos turba,biant contra radicem suam ; sed cum ipsi errore priorum inserti fuerint ex oleastro in bonam olivam, nequaquam debeant invidere priorum saluti. Miserere nostri, fili David. Increpantur a turbis, et nihilominus non tacent: sed crebrius idipsum ingeminant, ut desidebant, et sequi non poterant Salvatorem. Multae foveae in Jericho, multae rupes et praerupta in profundum vergentia: idcirco Dominus stat, ut venire possint et vocari jubet, ne turbae prohibeant: et interrogat quasi ignorans quid velint, ut ex responsione caecorum manifesta 159 debilitas pateat, et emedio cognoscatur.
Abbreviated transcription (Latin):
debtis etati ignoscere: s ꝓfret
exemplum de octauo psalmo: it
tacente dño testimoniũ scͥptuta¬
rum puerorũ dicta firmarent.
t relictis illis abiit foras ertͣ
ciuitatẽ. in bethaniam. ibiq mar¬
sit. Reliquit incredulos & urbẽ
egressus contradicentiũ: uut in
bethaniã. que interp̾tatui domꝰ
obedientiȩ : iam teͣ uocationem
gentiũ p̾figurans : ibiq mansit.
qr in isrł ꝑmanere non potuit
Hoc quoq intelligendũ ẽ. qd̾ tar¬
de fuerit pauꝑtatis. ꝙ ita nulli
adulatus sit: ut in urbe mari
ma nullũ hospite̾. nullã inueni¬
ret mansionẽ. s in agro pariuld
apd lararũꝰ sororesq eiꝰ habitna

Expanded text:
debetis aetati ignoscere: sed profert debetis aetati ignoscere: sed profert exemplum de octavo psalmo, ut tacente Domino testimonium Scripturarum puerorum dicta firmaret. III. Et, relictis illis, abiit foras extra civitatem in Bethaniam, ibique mansit. Reliquit incredulos, et urbem egressus contradicentium, ivit in Bethaniam, quod interpretatur domus obedientiae, jam tunc vocationem gentium praefigurans, ibique mansit, quia in Israel permanere non potuit. Hoc quoque intelligendum est, quod tantae fuerit paupertatis, et ita nulli adulatus sima nullum hospitem, nullam inveniret mansionem, sed in agro parvulo apud Lazarum, sororesque ejus hospita
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe contemptiblis. & uitantuͣ ui¬
lis ut postea eruoifigeretur: scri¬
bis & phariseis contra se seuienti¬
b & iudentib surra sua destrui:
potuerunt ad uniꝰ flagelli uer¬
bera tantã eicere multitudinẽ:
inensasq subuertere &. cathedraᷤ
confringere: & talia facere quȩ
infinitus nͣ fecisset exercitꝰ. Igneũ
euĩ quĩdam atq sidereũ rad̾abat
ex oculis eiꝰ: & diuinitatis matestaᷤ
lucebat in facie. Cũq manuͣ nͣ
audeant inicere. sacerdotes tam̃¬
oꝑa calumniant᷑: & testunoniũ
ppłĩ: atq pueroꝵ qui clamabant
osanna filio dauid: uertunt in
calũniam: qd̾ uidelicet hoc dica¬
tur nisi soli filio dĩ. Ulideant gͦ
qr nec dũ erat solida credentiũ
fides ꝓ crimine impingitur.
legistis quia ex ore infeitiũ & lac
t̾entiũ ꝑfecisti laudẽ: Quã mode¬
audire cupiebant. bnͣ faciunt
puerr: ut mͥ testunoniũ phibeãt
nec rursũ errant. pueri sunt

Expanded text:
tempore contemptibilis, et intantum vitempore contemptibilis, et intantum vilis 166 ut postea crucifigeretur, Scribis et Pharisaeis contra se saevientibus, et videntibus lucra sua destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam ejicere multitudinem, mensasque subvertere, et cathedras confringere, et alia facere, quae infinituetenim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas lucebat in facie; cumque manum non audeant injicere, tamen operaopera calumniantur, et testimonium populi atque puerorum qui clamabant, Osanna filio David, vertunt in calumniam: quod videlicet hoc non dicatur nisi soli Filio Dei. Videant ergoquia necdum erat solida credentium fides, pro crimine impingitur. legistis, quia ex ore infantitantium perfecisti laudem? Quam modeaudire cupiebant. Bene faciunt pueri, ut mihi testimonium perhibeant; nec rursum: Erant pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
gat. Dicit enim apłs paulus.llos
nri negotiatio. ñ uendentiũ em̃¬
tiũq commnertia. nondonor cupidi¬
tas. ne ingrediatur iħe iratꝰ & rigi¬
dus: ꝙ nͣ aliter inundet templũ suũ
nͥ flagello adhibito. & despelun¬
ca latronũ. & domo negotiationis
Ndomũ faciat orationis. Et accesse¬
runt ad eũ ceci & claudi: in templo:
sanauit eos.  Nlisi mensas nũ
luce̾ pristiuã & concitũ gradũ nͣ¬
Nmeruissent reciꝑe. UIdeutes autͣ
principes sacerdotũ & scribe mira¬
bilia que fecit. & pueros clamanteᷤ
incemplo: & dicentes osanna filio
dauid: indignati st̃ & dixerunt ei.
Audis quid isti dicunt: Preriq
arbitrant᷑ maximłi ẽe signorũ.
qd̾ lararus suscitatus eͣ: qd̾ cecus
ex utero lum̃ acceꝑit: qd̾ ad iorda¬
ne᷑ uox audita sit. patris: quod tͦus¬
figuratꝰ in monte głam ostende¬
rit triũphantis. Michi interomĩa
signa quȩ fecit hoc uidet᷑ et mira¬
bilius. quod unus holuo &. illo

Expanded text:
gat. Dicit enim Apostolus: Vos esgat. Dicit enim Apostolus: Vos esnostri negotiatio, non ementium vendentiumque commercia, non donorum cupiditas, ne ingrediatur Jesus iratus et rigidus, et non aliter mundet templum suum, nisi flagello adhibito, ut de spelunca latronum, et de domo negotiationis, domum faciat orationis. Et accesserunt ad eum caeci et claudi in templo, et sanavit eos. Nisi mensas nummlucem pristinam, et concitum gradum non meruissent recipere. Videntes autem principes sacerdotum et Scribae mirabilia quae fecit, et pueros clamantes in templo, et dicentes: Osanna filio David, indignati sunt, et dixerunt ei: Audis quid isti dicunt? Plerique arbitrantur maximum esse signorum, quod Lazarus suscitatus est , quod caecus ex utero lumen acceperit , quod ad Jordanem vox audita sit Patris , quod transfiguratus in monte gloriam ostenderit triumphantis . Mihi inter omnia signa quae fecit hoc videtur mirabilius esse, quod unus homo, et illo
Abbreviated transcription (Latin):
plo dicens. Sertptũ ẽ: domus mea.
domcis orationis uocabitur. Uos
autͣ fecistis eam speluncã latronũ
latro enĩ e. ꝙ templũ dĩ in latronũd
conu̾tit specũ qui luera de religio¬
ne sec̾tatur: cultusq eiꝰ nͣ tã cultus
dĩ quã negotiationis occasio eͣ.
hoc uixta historiam. Ceterũ scd̃m
misticos intellectus cotidie iħc
ingreditur templũ patris: & eicit
quã laicos. & uniuersam turbã
de eccłia sua: & uniꝰ criminis htͣ
uendentes pariter & ementes.
Scͥptũ ẽ enim. Gratis accepistis:
gratis date. Mensas quoq nuͣ¬
mularioꝵ subu̾tit. Obserua ꝓpt̾
auaritiam sacerdotũ altarra dĩ
nuͣmularior mensas appellari
tiam columbȩ nͣ erant in cathe¬
dris: s in caueis: nisi forte colũ¬
baruͥ institores sedebant in ca¬
thedris. qd̾ penitus absurduͣ
ẽ.q incathedris magistrorũ
magis dignitas indicatur: que
ad nichilũ redigitur: cuͣ mixta
fuerit lucris. Qd de eccłiis dixi¬
mus. unusquisq a dese uitelli¬

Expanded text:
mea, domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum. Latro enim est, et templum Dei in latronum convertit specum, qui lucra de religione sectatur, cultusque ejus non tam cultus Dei quam negotiationis occasio est. Hoc juxta historiam: caeterum secundum mysticos intellectus, quotidie Jesus ingreditur templum Paquam laicos, et universam turbam de Ecclesia sua, et unius criminis habet vendentes pariter et ementes. Scriptum est enim: Gratis accepistis, gratis date. 165 Mensas quoque nummulariorum subvertit. Observa, propter avaritiam sacerdotum, altaria Dei nummulariorum mensas appellari.tiam, columbae non erant in cathedris, sed in caveis, nisi forte columbarum institores sedebant in cathedris. Quod penitus absurdum est, quia in cathedris, magistrorum magis dignitas indicatur, quae ad nihilum redigitur, cum mixta fuerit lucris. Quod de Ecclesiis diximus, unusquisque de se intelli
Abbreviated transcription (Latin):
pbete ẽẽ contrariũ: ut qͦd ille
impossibile dixit effatu. hic
narrare incipiat: quia ibi de
generatione diuinitatis. hic de
incarnatione dictũ ẽ. Acarna¬
lib autẽ cepit: ut ꝑ hominẽ
dm discere incipiamꝰ. Filii
dauid: filii abrabam. Ordo
ỹposterus: s necessarie cõmuta¬
tus. Si enĩ primũ posuisset a¬
braham & postea dauid: rurs
ei repetendus fuerat abraham
ut generationis series texeret᷑.
Ideo aũ cȩteris p̾t̾missis. horũ
filiũ nuncupauit: qr ad hos
tantũ facta ẽ de xp̃o reꝓmissio.
Ad abraham: in semine inquit
tuo bñdicent᷑ om̃s gentes. qͦd
est xp̃c. Ad dauid: de fructu
uentris tui ponã suꝑ sedẽ tuã.
udas aũ. genuit phares & ⁊a¬
ram de thamar. Potandũ. in
genealogia saluatoris nullã
sc̃arũ assumi mulierũ: s eas
quas scriptura rep̃bendit: ut
qui ꝓpt̾ peccatores uenerat.
de peccatricib nascens. omnip̃
peccata deleret. Unde & in

Expanded text:
phetae esse contrarium, ut quod ille impossibile dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicDavid, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio. Ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes , quod est Christus. Ad David: De fructu ventris tui ponam super sedem udas autem genuit Phares et Saram de Thamar. Notandum quod in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumit mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in