comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantis p̾esse. Uigilant̃ inspici¬
at. ne in eo quod prelatus. ẽ. in¬
tumescat: ne iura debitȩ pote-¬
statis immoderatius exigat: ne
ditos restringere poterat. inde
intuentiũ corda ꝑuertat: ne
ut dictum. ẽ. impietatis dux
ꝑ officium pietatis exi¬
stat. Non autẽ deb& hominu̾
ducatũ suscipereꝰ. qui nescit ho¬
mines bene uiuendo p̃ire: ne
qui ad hoc eligitur ut alioꝵ cul¬
pam corripiatꝰ: quod resecarede¬
buit. ipse cõmittat. Hinc inde
sibi & subditis uiuant: ut bonu
quod faciunt. & intra sinu m̃tis
abscondant: & tam̃ ex eo ad pro.¬
uectũ sequentiũ exempla recte
operationis imꝑtiant: ut subdi¬
toꝵ culpas animaduertentes cor¬
rigant: nec tamen ꝑ uim eiꝰdem
animaduersionis intumescant:
ut quȩdam lenit̃ correpta tole-¬
rent: nec tam̃ clisciplinȩ uincu¬
la. eadem lenitate dissoluant:
ut quȩdam tolerando dissimulent᷑.
nec tam̃ ea crescere dissimulando
ꝑmittant. Laboriosa sunt ista:

Expanded text:
quantis praeesse, ac vigilanter inspiciquantis praeesse, ac vigilanter inspiciat ne in eo quod praelatus est intumescat, ne jura debitae potestatis immoderatius exigat, ne ditos restringere poterat, inde magis intuentium corda pervertat, ne ut dictum est, impietatis dux per officium pietatis existat. Non autem debet hominum ducatum suscipere, qui nescit homines bene vivendo praeire, ne qui ad hoc eligitur ut aliorum culpas corrigat, quod resecare debuit ipse committat. Hinc inde sibi subditis vivant, ut bonum quod faciunt, et intra sinum mentis abscondant, et eo ad provectum sequentium exempla rectae operationis impertiant, ut subditorum culpas animadvertentes corrigant, nec tamen per vim ejusdem animadversionis intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittant. Laboriosa sunt ista,
Abbreviated transcription (Latin):
nando p̾sunt: exemplo suȩ suꝑbiȩ
subditos ad impietatẽ trahunt:
apte subiungitur: qui uocat du.¬
ces impios. Aduiam nanq pieta.¬
tis ducerent: si subditoꝵ oculis.
te ueritatis exorbitat. Et dum
ipse in p̃ceps ruit: ad abrupta se.¬
quentes inuitat. Dux. ẽ. impius:
qui ꝑ tumoris exempla uiã osten-¬
dit erroris. Paulus dux impiꝰ esse
mȩtuebat: cũ potestatis suȩ celsi¬
tudinẽ repͥmebat dicens. Nec que¬
rentes ab hominibus głam. neq
a uobis neq ab aliis: cũ possemus
oneri. ẽẽ. ut. xp̃i apłi: sed facti su¬
mus paruuli in medio ur̃m. Par¬
qͥa timebat ne inter discipulos ho¬
norẽ suȩ celsitudinis uendicã.¬
r&: & exempla elationis osten¬
der&. Timebat nimirũ. nedum
ipse sibi potestatem pastoralis
potentiȩ querer&eꝰ grex subditꝰ
pietatem sequentes diicer&: qͥ
pietatis officiũ suscepiss&. Tn¬
de necesse. ẽ. ut is qui preest quȩ
exempla subditis p̃beat. sollert᷑
attendat: & tantis se sciat uiuere

Expanded text:
nando praesunt, exemplo suae superbiae subditos ad impietatem trahunt, apte subjungitur. Qui vocat duces impios. Ad viam namque pietatis ducerent, si subditorum oculis hte veritatis exorbitat; et dum ipse in pquentes invitat. Dux est impius, qui per tumoris exempla viam ostendit erroris. Paulus dux impius esse metuebat, cum potestatis suae celsitudinem reprimebat dicens: « Non quaerentes ab hominibus gloriam neque a vobid facti sumus parvuli in medio vestrum . Parquia timebat ne si inter discipulos honorem suae celsitudinis vindicaret, exempla elationis ostenderet. Timebat nimirum ne dum sibi ipse potestatem pastoralis potentiae quaereret, grex subditorpietatem sequentes duceret, qui pietatis officium suscepisset. Unde necesse est ut is qui praeest, quae exempla subditis praebeat solerter attendat, et tantis se sciat vivere,
Abbreviated transcription (Latin):
biȩ nominatur: Tollatur gͦ sp̃e
eorũ ut deficiant: id . ẽ. subducto
Propter hunc puluerẽ ad cuiꝰ me¬
moriam qui sem& ipsos consid̾ant
reuocantur: ꝑ sapientiã dicitur

Expanded text:
biae nominatur? Tollatur ergo spiritus eorum ut deficiant, id est subducto Propter hunc pulverem, ad cujus memoriam qui semetipsos considerant, revocantur, per Sapientiam dic
Abbreviated transcription (Latin):
eis ficta ꝓmissionis suȩ blandim̃¬
ta radicare. Cotidie id qđ deus
minat᷑ leuigat: & ad hoc creden-¬
dũ quod falso ꝓmittit. inuitat
Falso autẽ pollicet᷑ temporalia:
ut mentibus hominũ ea supplicia
leuiget: quȩ deus minat᷑ ȩterna:¬
Nam cũ presentis uitȩ głam spon-¬
d&& quid aliud dicit. quã gusta¬
te & eritis sicut dii: Ac si aꝑte
dicat. Temporalem concupiscen
tiam tangite: & in hoc mundo
sublimes apparete. E cũ timo
id quod pͥmis hominibus dixit:
cur p̃cepit uob̾ deus ut nꝰ come¬
deretis de om̃i ligno paradysi:
Sed quia diuino munere redẽptꝰ
homo iusticiã recȩpit. quã dudũ
conditus amisit: robustior̾e̾ se
iam contra blandimenta callidȩ
ꝑsuasionis exerc&: quia exꝑim̃to
didicitꝰ. quantũ obędiens. ẽẽ. de¬
beat p̃cepto. Et qu̾e tc̃ culpa du-¬
xit ad pęn̾a: nunc pęna sua res¬
tringit a culpa: ut tanto magis
delinquere mȩtuat. quantu co-¬

Expanded text:
eis ficta promissionis suae blandimeneis ficta promissionis suae blandimenta radicare; quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum quod falsum promittit invitat. Falso enim pollicetur temporalia, ut mentibus hominum ea supplicia leviget quae Deus minatNam cum praesentis vitae gloriam spondet, quid aliud dicit, quam, Gustate, et eritis sicut dii? Ac si aperte dicat: Temptiam tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Antiquus hoid quod primis hominibus dixit: Cur praecepit vobis Deus ut non comederetis de omni ligno paradisi ? Sed quia divino munere redemptus homo justitiam recepit quam dudum conditus amisit, robustior se jam contra blandimenta callidae persuasionis exercet, quia experimento didicit quantum obediens esse debeat praecepto. Et quem tunc culpa duxit ad poenam, nunc poena sua restringit a culpa: ut tanto magis delinquere metuat, quanto, co
Abbreviated transcription (Latin):
ne dr̃. Ni debit faciem eiꝰ in iubilo.
Quia uͦ unusquisq quanto ain-¬
plius cęlestia contemplat᷑ tan-¬
tomagis a terrena oꝑatione cor¬
rigitur: bene post grãm contẽ-¬
plationis. iusticiã subdit oꝑatio¬
ex eius largitate fit nr̃a: sic̃ in
dñica oratione dicimꝰ. Panẽ nr̃m
cotidianũ da nobis hodie. Ecce
ster quippe fit cũ accipit᷑. qui
tam̃ dei . ẽ. quia ab illodat᷑. Et
raciter ꝑ acceptionẽ. Ita gͦ hoc
loco homini suã iusticiã dñs red¬
d&&: ñ quã ex sem&ipso habu¬
it: sed quã conditus ut haber &
accẽpit: & in qua lapsus ꝑseue¬
rare noluit. Illam gͦ iusticiã red.¬
d& deus homini ad quã conditꝰ
fuit: ut inherere dõ libeat᷑: ut
minacẽ eius sententiã ꝑtimescat:
ut serpentis callidi blandis iam
ꝓmissionibus non credat. Quod¬
enĩ in paradyso egit: hoc cotidie
antiquus hostis agere ñ desistit
Uerba quippe dei de cordibꝰ ho-¬
minũ molitur euellere: atq in

Expanded text:
r: Videbit faciem ejus in jubilo. Quia vero unusquisque quanto amplius coelestia contemplatur, tanto magis a terrena operatione corrigitur, bene post gratiam contemplationis, justitiam subdit operatioae divina largitate fit nostra, sicut in Dominica oratione dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Eccester quippe fit, cum accipitur, qui tamen Dei est, quia ab illo datur. Et raciter per acceptionem. Ita ergo hoc loco homini suam justitiam Dominus reddit, non quam ex semetipso habuit, sed quam conditus ut haberet accepit, et in qua lapsus perseverare noluit. Illam ergo justitiam reddet Deus homini, ad quam conditus fuit, ut inhaerere Deo libeat, ut minacem ejus sententiam pertimescat, ut serpentis callidi blandis jam promissionibus non credat. enim in paradiso egit , hoc quotidie antiquus hostis agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in
Abbreviated transcription (Latin):
strabit fugere a uentura ira.
An uerba stephani claui non
erant. cũ dicebat: uos semꝑ spui
claui non erant cũ dicebat: o
insensati galathȩ. quis uos fasci¬
nauit : E rursum cũ coruithiis
dicer&. Cum enĩ sit inter uos ze.¬
lus & contentio. nonne carnales
estis: & scdm hominẽ ambulatis:
Sed necesse est. ut caute uideamꝰ:
quia p̾dicatores iusti in ipsis qͦs
corrigunt. cũ ex parte alia for-¬
tasse aliquid bonȩ oꝑationis in-¬
ueniunt: ad eadem obiurgatio¬
nis uerba. cũ quanta se dispensa¬
tione distendunt Ecce paulus
corinthios docens: eosq in culpa
diuisionis aspiciens: exorsus. ẽ. di¬
cens. Gr̃ãs ago deo meo semꝑ ꝓ
uobis. in gra dei quȩ data. ẽ. uob̾
tes facti estis in illo. Multu ꝓfe.¬
cto laudauit: quos in xp̃o diui¬
tes in om̃ibus dixit. Et ecce ad¬
huc blandimenta multiplicat:
dicens. In om̃i uerbo & in omni
confirmatu. ẽ. in uobis. Confir¬
sent quod doctrina didicerant:

Expanded text:
stravit fugere ab ira ventura ? stravit fugere ab ira ventura ? An verba Stephani clavi non erant, cum dicebat: Vos 780 semperclavi non erant, cum dicebat: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum cum Corinthiis diceret: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Sed necesse est ut caute videamus quia praedicatores justi in ipsis quos corrigunt, cum ex parte alia fortasse aliquid bonae operationis inveniunt, ad eadem objurgationis verba cum quanta dispensatione descendunt. Ecce Paulus Corinthios docens, eosque in culpa divisionis aspiciens exorsus est, dicens: Gratias ago Deo meo semper pro vobis, in gratia Dei, quae data est vobis tes facti estis in illo. Multum profecto laudabat, quos in Christo divites in omnibus dicebat. Ecce adhuc blandimenta multiplicat, dicens: In omni verbo et in omni confirmatum est in vobis, disent quod doctrina didicerant.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatoꝵ solent: ut etiã afflic-¬
tos auditores suos. magis distri-¬
cte corripere appetant: quam
blande refouere. Plus enĩ studeñ
ut mala obiurgando increpeñ:
quã bona laudando confirmeñ:
Suꝑiores quippe uideri se desi¬
derant: & magis gaudent cum
eoꝵ animũ ira eleuat: quã cũ
caritas exęquat. Semꝑ inuenire
optant: quod increpando rĩgi.¬
q̃ de feriant. Unde scriptũ est. in
Aore stulti uirga suꝑbiȩ: qͥa uide.¬
lic& ꝑcutere rigide scit: sed com¬
pati humilit᷑ nescit Solent et iã
predicatores iusti auditores su¬¬
os obiurgando corrigere: solens
in eoꝵ uiciis districta increpati¬
one desȩuire. Unde scriptum. ẽ:
Uerba sapientiũ quasi stimuli:
& sicut clauiin altum defixi. Re.¬
cte autẽ eoꝵ uerba claui uoca¬
ti sunt: quia culpas delinquen-¬
tium nesciunt palpare sed pun-¬
gere. An ioħ̃is uerba claui
non erant. cũ dicebat: ꝓgenies
uiperarum. quis uobis demon-¬

Expanded text:
praedicatorum solent, ut etiam afflicpraedicatorum solent, ut etiam afflictos auditores suos magis districte corripere appetant, quam blande refovere. Plus enim student, ut mala objurgando increpent, quam bona laudando confirment. Superiores quippe videri desiderant, et magis gaudent cum eorum animum ira elevat, quam cum charitas exaequat. Semper invenire optant quod increpando rigide feriant. Unde scriptum est: In ore stulti virga superbiae , quia videlicet percutere rigide scit, sed compati humiliter nescit. 41. Sancti praedicatoresos objurgando corripere, solent in eorum vitia districta increpatione saevire. Unde scriptum est: Verba sapientium quasi stimuli, et sicut clavi in altum defixi . Recte autem eorum verba clavi vocati sunt, quia culpas delinquentium nesciunt palpare, sed pungere. An Joannis verba clavi non erant, cum dicebat: Progenies viperarum, quis vobis demon
Abbreviated transcription (Latin):
impiis: Ecce iudiciũ querens iu¬
diciũ ꝓtulit: & post allegationẽ
suam nulla beati iob expectata
sententia: eum dampnatione
dignũ. ex reꝓboꝵ societate iu¬
dicauit. Ait enim. Quis. ẽ. uir
ut . ẽ. iob: Ot utiq subaudiamꝰ:
nullus. Atq subiungit. Qui bi¬
bit subsannationẽ quasi aquam
Aqua autẽ cũ bibit᷑: ita liquide
sumit᷑ ad sorbendum: ut nulla
sui pinguedine retardet᷑ Sub.¬
sannationẽ uͦ ut aquã bibere ẽ.
deum sine aliquo obstaculo cogi¬¬
tationis irridere: ut in eo qđ
suꝑbit lingua uel conscientia:
nulla trepidatio contradicat:
Hȩc aut̾ẽ eius sententia suꝑ beatũ
iob quantũ a tramite ueritatis
exorbitae: illa dñi at testatione¬
cognoscimꝰ. qua ad diabolũ dicit
Nunquid considerasti seruũ meu̾
iob. quod non similis ei in terra:
Ecce quẽ ueritas dicit absq com¬
paratione iustũ: eum heli asse¬
rit. absq cõparatione peccatore.
Sed hȩc. ẽẽ. propria arrogantiũ

Expanded text:
IX. Ecce judicium quaerens judicium protulit, et post allegationem suam nulla beati Job exspectata sententia, eum damnatione dignum ex reproborum societate judicavit. Ait enim: Quis est vir, ut est Job? Ut utique subaudiamus, nullus. Atque subjungit: Qui bibit subsannationem quasi aquam. Aqua autem cum bibitur, ita liquide sumitur, ut ad sorbendum nulla sui pinguedine retardetur. Subsannationem vero ut aquam bibere est Deum sine aliquo obstaculo cogitationis irridere, ut in eo quod superbit lingua vel conscientia, nulla trepidatio contradicat. Haec autem ejus sententia super beatum Job quantum a tramite veritatis exorbitet, illa Domicognoscimus, qua ad diabolum dicit: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra ? Ecce quem Veritas dicit absque comparatione justum, eum Eliu asserit absque comparatione peccatorem. Sed haec esse propria arrogantium
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uidelico subaudias nullum:
ꝑ se quippe mundũ regit: que ꝑ
se condidit. Nec eget alieno
adiutore ad regendũ: qͥ non
eguit ad faciendũ. Sed hȩc ic¬
ciroo colligunt᷑ : ut liquido in
ipsum regere non negligit. qđ
creauit. Quod bene creauit
uitiq bene regit: quia qđ pie
condidit impie ñ disponit. Et
qui necdũ facta curauit ut es¬
sent: quȩ sunt facta ñ deserit.
Quia ergo prȩsens. ẽ. in regimine᷑:
qui auctor extitit in creatione:
ad eum cor suũ: sp̃m̃ illius & fla¬
tũ ad se trahit. Curuũ cor est
cum ima appetit: dirigit᷑. cum
ad suꝑna subleuat᷑. Si ergo ho¬
mo cor suum ad deu̾ dirigit: sp̃m
& flatũ illiꝰ. dñs ad se trabit. Spi.¬
ritũ uidelic& ꝓ int̾nis cogitatio¬
nibus: flatũ uero qͥ ꝑ corpus tra-¬
hitur. ꝓ extͣnis actionibꝰ ponit
Deo ergo sp̃m hominis & flatũ
ad se trahere. ẽ. ad conuersationẽ
sui desiderii. & interiora nr̃a &
ex teriora cõmutare : ut nichiliã
menti exterius libeat: nicħ caro

Expanded text:
Ut videlicet subaudias nullum. Per se quippe mundum regit, quem se condidit; nec eget alienis adjutoriis ad regendum, qui non eguit ad faciendum. Sed haec idcirco colliguntur, ut liquido ind per semetipsum regere non negligit quod creavit, quod bene creavit utique bene regit, quia quod pie condidit impie non disponit; et qui necdum facta curavit ut essent, quae sunt facta non deserit. Quia ergo praesens est in regimine qui auctor exstitit in creatione, ad eum cor suum, spiritum illius et flatum ad se trahet. 783 cum ima appetit, dirigitur cum ad superna sublevatur. Si ergo homo cor suum ad Dominum dirigit, spiritum et flatum illius Dominus ad se trahit. Spiritum videlicet pro internis cogitationibus, flatum vero qui per corpus trahitur, pro externis actionibus ponit. Deo ergo spiritum hominis et flatum a se trahere est ad conversionem sui desiderii et interiora nostra et exteriora commutare, ut nihil jam menti exterius libeat, nihil caro
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua. aures tantumͦ sapientiũ
expectat: quia non ideo p̾dicat
ut possit quoslib& sapientes ef¬
ficereł sed ideo sapientes querit.
ut possit quod senserit suꝑbiendo¬
monstrare. Sicut enĩ suꝑiꝰ dictũ
est. non illos appetit erudire. sed se
ostendere: nec intuetur qͣntum
iusti qui audiunt fiant᷑ sed ipse
quantũ doctus cu a doctis audit᷑
arrogantium nullus admitter&:
si non & aliquid de humilitatis
imagine ꝑmiscerent: bene heliy
postquã ꝑ tumida uerba se extu-¬
litꝰ rursum quasi ad ȩ̨qualitatis
concordiam condescendit: dicens
nos iudicẽmꝰ quid sit meliꝰ. Sed
corde quesierit: facile cognosci¬
mus. si subsequentia eius uerba pen-¬
iob iustus sum: & dẽus subuercit
iudiciũ meũ. In iudicando enĩ
me. mendaciũ. ẽ: & uiolenta sa¬
gitta mea absq ullo peccato
requisita sacrę historię uerba
testantur. Sed qui iudiciũ exqui
sierat: ex culpa quã finxit̾. ꝓtinꝰ

Expanded text:
ne sua aures tantummodo sapientium ne sua aures tantummodo sapientium exspectat, quia non ideo praedicat ut possit quoslibet sapientes efficere, sed ideo sapientes quaerit, ut possit quod senserit superbiendmonstrare. Sicut enim superius dictum est, non illos appetit erudire, sed se ostendere; nec intuetur quam justi qui audiunt fiant, sed ipse quam doctus , cum a doctis auditurarrogantium nullus admitteret, si non et aliquid de humilitatis imagine permiscerent, bene Eliu postquam per tumida verba se extulit, rursum quasi ad aequalitatis concordiam condescendit, dicens: nos videamus quid sit melius. corde quaesierit, facile cognoscimus, si subsequentia ejus verba penIob iustus sum et Deus subvertit iudicium meum in iudicando enim me mendacium est violenta sagitta mea absque ullo peccato requisita sacrae historiae verba testantur. Sed qui judicium aeque quaesierat, ex culpa quam finxit protinus
Abbreviated transcription (Latin):
ferre pietatis: & quicquid sa-¬
lubre potuerint. ñ tumendo
sed compatiendo subministrant:
Affectu quippe caritatis. uel se
in auditoribus suis. uel audito¬
res suos in se ita transformant :
acsi & illi ꝑ istos hoc quod audi¬
unt doceant: & isti ꝑ illos hoc
quod docendo ꝓferunt discant:
Heliu gͦ typum arrogantiũ te.¬
nens: cum ꝓnunciationis osten¬
statione inchoans: quid dicat
pientes uerba mea: & eruditi au-¬
scultate me. Auris enĩ uerba ꝓ¬
bat: & guttur ęscas gustu diiy.¬
dicat. Ac si dicere Sic̃ nec
auris ȩscas: nec guttur uerba
cognoscit: ita nec stultus quisq
sententiam sapientis intelligit:
Sapientes gͦ atq eruditi audite
quod dico: qui potestis ea quȩ
fuerint dicta cognoscere. Nide¬
amus gͦ quantũ tumeat: qui uer.¬
ba sua non nͥ a sapientibus audi-¬
ri decent᷑ existimat. Uerus aut
sapientiȩ p̾dicator dicit. Sapien¬
tibus & insipientibus debitor sũ
At contra arrogans in p̾dicatio¬

Expanded text:
ferre pietatis: et quidquid saferre pietatis: et quidquid salubre potuerint, non tumendo, sed compatiendo subministrant. Per verba quippe charitatis vel se in auditoribus suis, vel auditores suos in se ita transformant, ac si et illi per istos hoc quod audiunt doceant, et isti per illos hoc quod docendo proferunt discant. Eliu ergo typum arrogantium tenens, et cum pronuntiationis ostentatione inchoans, quid dicat pientes verba mea et eruditi auscultate me auris enim verba probat et guttur escas gustu diidicat. - Ac si diceret: Sicut nec auris escas, nec guttur verba cognoscit; ita nec stultus quisque sententiam sapientis intelligit. Sapientes ergo atque eruditi audite quod dico, qui potestis ea quae fuerint dicta cognoscere. Videamus igitur quantum tumeat, qui verba sua non nisi a sapientibus audiri decenter existimat. Verus autem sapientiae praedicator dicit: Sapientibus et insipientibus debitor sum . At contra arrogans in praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ historiȩ uersus int̾ponitur
enĩ ꝑ huius ꝓnunciationis uoca¬
bulũ nͥ inflatio elationis osten¬
ditur: ut uerba quȩ de alta suꝑ¬
biȩ radice ueniebant. cũ quadã
quasi altitudine & districtione
ꝓcederent: Ita uidelic& p̾dicare
om̃s arrogantes solent. Cũ quo.¬
dam enĩ fastu ꝓferunt. hoc qđ
singulariter intellexisse se cre.¬
dunt : & fortasse tunc humilita.¬
tem p̃dicant: cum p̾dicationis
tẏpum. exempla suꝑbiȩ ostentañ:
Unde fit ut eoꝵ p̾dicatio con¬
cors sibi manere non possit: qͥa
hic quod rectũ loquentes se¬¬
minant: ꝑuerse tumentes im¬
pugnant Humilibus nanq au-¬
ditoribus uerba sua ñ compati.¬
endo: sed uix dedignando lar.¬
giunt᷑ Longe qͥppe se in altũ
positos estimant: & suꝑ eosdẽ
auditores suos quasi p̃cedentes.
doctrinȩ respectũ uix de sũmo
dignanter inclinant. At contͣ
uerba iustoꝵ ex radice uenius
humilitatis: ut fructũ ualeant

Expanded text:
hujus historiae versus interponitur, hujus historiae versus interponitur, enim per hujus pronuntiationis vocabulum, nisi inflatio elationis ostenditur, ut verba, quae de alta superbiae radice veniebant, cum quadam quasi altitudine et distinctione procederent. Ita videlicet praedicare omnes arrogantes solent? Cum quodam enim fastu proferunt hoc quod singulariter intellexisse se credunt; et fortasse tunc humilitatem praedicant, cum per elationis typhum exempla superbiae ostentant. Unde fit ut eorum praedicatio concors sibi manere non possit, quia id quod rectum loquentes seminant, perverse tumentes impugnant. Humilibus namque auditoribus verba sua non compatiendo, sed vix dedignando largiuntur. Longe quippe se in altum positos aestimant, et super eosdem auditores suos quasi praecedentes doctrinae respectum vix de summo dignanter inclinant. At contra verba justorum ex radice veniunt humilitatis, ut fructum valeant
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. Arrogantes enim uiri. qͣn-¬
do aliquid humilit̾ sonant: diu
in eiusdem humilitatis specie ñ
ꝑdurant. Cum fortasse querunt
ut audiant: mox loquendo obui¬
ant ne doceant᷑: quia suꝑficiem
uocis quã ꝓtulerant. citius osten¬
tationis intentio corrũpit. quȩ
ex radice cordis exurgit: atq e.¬
andem humilitatis formã specie
tenus sumpt̾a. eo celerius ꝓbant
quia aliena. ẽ: quo illam dutius
tenere non possunt. Ecce helui
rusticiam cum requirit ut dis¬¬
cat: ꝓmittit quia doceat. Ecce
quasi requirendo quod iustũ. ẽ.
aliquid planu sonauerat lingua:
sed mex cȩlari non potuit hoc
quod altum tumebat conscien¬
tia. blam repente subiunxit:
Lace: & docebo te sapientiam:
Quia uͦarrogantes omnes in eo
quod ꝓferunt. tẏpo suꝑbiȩ in¬
flantur: & uelut in alto positi.
sic doctoꝵ specie̾ sumunt. ac si
eorũ uerba. dignatione quadã.
suꝑ indignos homines cęlitus ef.¬
fundantur: bene ab scriptore

Expanded text:
tiam. Arrogantes enim viri quantiam. Arrogantes enim viri quando aliquid humiliter sonant, diu in ejusdem humilitatis specie non perdurant. Cum fortasse quaerunt ut audiant, mox loquendo obviant ne doceantur, quia superficiem vocis quam protulerant citius ostentationis intentio 778 comprimit, quae ex radice cordis exsurgit, atque eamdem humilitatis formam specie tenus sumptam eo celerius probant quia aliena est, quo illam diutius tenere non possunt. Ecce Eliu justitiam cum requirit ut discat, promittit quia doceat. Ecce quasi requirendo quod justum est aliquid planum sonuerat lingua; sed mox celare non potuit hoc quod altum tumebat conscientia. Nam repente subjunxit: Tace, et docebo te sapientiam. Quia vero arrogantes omnes in eo quod proferunt typho superbiae inflantur, et, velut in alto positi sic doctorum speciem sumunt ac si eorum verba dignatione quadam super indignos homines coelitus effundantur, bene a scriptore
Abbreviated transcription (Latin):
ripiunt. nequid fortasse fallant᷑
exquirunt: correptisq licentiã
tribuunt. ut siquid ꝓ seipsis iu¬
stius sentiunt. fateant᷑: hoc non¬
nunquã etiã arrogantes imitari
appetunt. Paulisꝑ enĩ in uerbis
elatione postposita: quasi eorũ
quos corripiunt si forte repperi¬
re potuerint iusticiã querunt :
non quia ita sentiunt: sed quia
cupiscunt Mȩtuunt enĩ: ne su¬
ꝑbi ac tumidi quia sunt. ẽẽ .ui¬
te apparere iustum. Sed quia hȩc
excorde non ꝓtulit: audire quod
quesierat non expectauit. Nam ilico
subiunxit. Quod si non habes: au¬
di me. Tace: & docebo te sapientiã.
Qui enĩ ueraciter querunt audire
quod iustum. ẽ: ęquanimit᷑ ex pec-¬
tant audire quod querunt Heliu
autẽ quia ueracit᷑ requisitionis uer¬
ba non ꝓtulit: dici quod quesierat
non ꝑmisit: sed mox quid intrin¬
secus gestabat erupit: qualemq
se in oculis suis habeat. ostendit:
dicens: tace & docebo te sapien¬

Expanded text:
ripiunt, ne quid fortasse fallantur ripiunt, ne quid fortasse fallantur exquirunt, correptisque licentiam tribuunt, ut si quid pro se ipsi justius sentiunt fateantur. Hoc nonnunquam etiam arrogantes imitari appetunt. Paulisper enim in verbis elatione postposita, quasi eorum quos corripiunt, si forte reperiri potuerint, justitiam quaerunt, non quia ita sentiunt, sed quia cupiscunt. Metuunt enim ne superbi ac tumidi quia sunt, esse vite apparere justum. Sed quia haec ex corde non protulit, audire quod quaesierat non exspectavit. Nam illico subjunxit: Quod si non habes, audi me; tace, et docebo te sapientiam. Qui enim veraciter quaerunt audire quod justum est, aequanimiter exspectant audire quod quaerunt. Eliu autem, quia veraciter requisitionis verba non protulit, dici quod quaesierat non permisit, sed mox quod intrinsecus gestabat erupit, qualemque se in oculis suis habebat ostendit, dicens: Tace, et docebo te sapien
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃probari doctus exteriꝰ querit :
intus plenitudinẽ qua docebat᷑
amittit. Unde & helui quẽ tene.¬
re arrogantiũ tẏpũ sȩpe iam di-¬
ximus: post quã multa sapien-¬
tiȩ ꝓfunda digessit: subito post
eas dem sententias ueraces ac my¬
sticas. fastu scientiȩ inflatus ex¬
tollitur: cuiꝰ mox inflationis
merito. eius sensus ad in ania uer-¬
ba diriuatur. Nam subdit dicen᷑¬
ttende iob & audi me: & tace
dum ego loquor. Si autẽ habes
quid loquaris: responde mͥ. Lo¬
quere. Uolo enĩ te apparere iu-¬
stum. Quod si non habes: audi
me & tace: & docebo te sapientiã¬
Qualem se apud se habeat: hac
locutione manifestat. qua dicit
attende iob & audi me: & tace
dum ego loquor. Immensa enim
suꝑbia est: a seniore sibi reueren¬
tiam exigere: & silentiũ impera-¬
iusti dũ quoslib& corripiunt. sȩ
pe ꝑ humilitatis grãm ad cogi-¬
tationũ suarum intima reuer¬
tunt᷑ : atq in eo ipso quod cor¬

Expanded text:
approbari doctus exterius quaerit, approbari doctus exterius quaerit, intus plenitudinem qua docebatur amittit. Unde et Eliu, quem tenere arrogantium typum saepe jam diximus, postquam multa sapientiae profunda digessit, subito post easdem sententias veraces ac mysticas fastu scientiae inflatus extollitur, cujus mox inflationis merito ejus sensus ad inania verba derivatur. Nam subdidit, dicenttende, Job, et audi me, et tace dum ego loquor. Si autem habes, quid loquaris: responde mihi. Loquere, volo enim te apparere justum. Quod si non habes, audi me: tace, et docebo te sapientiaQualem se apud se habeat hac locutione manifestat, qua dicit: Attende, Job, et audi me, et tace dum ego loquor. Immensa enim superbia est, a seniore sibi reverentiam exigere, et silentium imperajusti dum quoslibet corripiunt, saepe per humilitatis gratiam ad cogitationum suarum intima revertuntur, atque in eo ipso quod cor
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentiũ. Lux quippe morientir̃
est: quã corpor eis oculis cernimꝰ.
Qui autẽ adhuc huic mundo ui-¬
uunt: luce morientiũ tenebres-¬
cunt. Illuminant᷑ autẽ luce ui-¬
uentiũ. qui despecto temporali
lumine. ad splendorẽ internȩ
claritatis recurrunt: ut ibi ui-¬
uant. ubi uerũ lumen sentiendo
uideant: ubi non aliud lum̃ atq
aliud uita᷑ sed ubi ipsa lux uita
sit: ubi sic nos lux exterius circũ¬
scribat. ut interius impleat:¬
sic interius impleat. ut incircũ¬
scripta ex terius circu̾scribat. Illu¬
minantur gͦ hac luce uiuentiũ :
quam tanto tunc subtiliꝰ conspi¬
ciunt: quanto nc̃ ad illam puriꝰ
fortia ꝓtulitꝰ sed hoc unusqͥsq
arrogans habere ꝓpriũ sol& qđ
dum uera & mystica loquit᷑: sũbi¬
to ꝑ tumorẽ cordis quȩdã inania
& suꝑba ꝑmisc&. Foras enĩ placere
appecit in hoc quod ueraciter
sentit: & inde mox in anescit a lu¬
mine uero: unde ꝑ elationis ty-¬
pũ recedit ab intimo. Quia enim

Expanded text:
iventium.---Lux quippe morientium est, quam corporeis oculis cernimus. Qui autem adhuc huic mundo vivunt, luce morientium tenebrescunt. Illuminantur autem luce viventium, qui, despecto temporali lumine, ad splendorem internae claritatis recurrunt, 777 ut ibi vivant, ubi verum lumen sentiendo videant, ubi non aliud lumen, atque aliud vita, sed ubi ipsa lux vita sit, ubi sic nos lux exterius circumscribat, ut interius impleatsic interius impleat, ut incircumscripta exterius circumscribat. Illuminantur ergo hac luce viventium, quam tanto tunc subtilius conspiciunt, quanto nunc ad illam puriusfortia protulit, sed hoc unusquisque arrogans habere proprium solet, quod dum vera ac mystica loquitur, subito per tumorem cordis quaedam inania et superba permiscet. Foris enim placere appetit in hoc quod veraciter sentit; et inde mox inanescit a vero, unde per elationis typum recedit ab intimo. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
sire potiumus: consideramꝰ etiã
quia ne hoc quidem sine aliquo
reatu nr̃o. ẽ. quod laudabiliter
gessimꝰ: si remota pietate iudi.¬
cemur. Quis enĩ nr̃m. uitã p̾ce¬
dentiũ patrũ ualeat uel supe¬
rare uel assequi: & tam̃ dauid
dicit. Ne intres in iudiciũ cum
seruo tuo: qͥa ñ iustificabit᷑ in
conspectu tuo om̃is uiuens. Pau-¬
lus cũ dicer& nichil mͥ conscius
sum: caute subiunxͦ: sed ñ in hoc
iustificatus sum. Iacobus dicit:
In multis enĩ offendimus om̃s
Ioħs dicit. Si dixerimꝰ qͥa pec¬
catũ non habemus: ipsi nos sedu-¬
cimusꝰ. & ueritas in nobis non. ẽ:
Quid cͦ faciunt tabulȩ: si tre-¬
munt colũpnȩ : Aut quomͦ uir¬
gulta immobilia stabunt᷑: si huiꝰ
p̾auoris turbine etiã cedri quati¬¬
untur : Solutioni enĩ carnis ap¬¬
propinquans. nonnunquã terro-¬
re uindictȩ etiã iusti anima ꝑtur-¬
batur: cui & siquid tranquillũ
in hac utta sapere potuit. mor¬

Expanded text:
sire potuimus, consideramus etiam sire potuimus, consideramus etiam quia nec hoc quidem sine aliquo reatu nostro est, quod laudabiliter gessimus, si remota pietate judicemur. Quis enim nostrum vitam praecedentium patrum valeat vel superare, vel assequi? Et tamen David dicit: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Paulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, caute subjunxit: Sed non in hoc justificatus sum . Jacobus dicit: In multis enim offendimus omnes . Joannes dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est . Quid ergo facient tabulae, si tremunt columnae? Aut quomodo virgulta immobilia stabunt, si hujus pavoris turbine etiam cedri quatiuntur. Solutioni ergo carnis appropinquans, nonnunquam terrore vindictae etiam justi anima turbatur. Cui et si quid tranquillum in hac vita sapere potuit, mor
Abbreviated transcription (Latin):
Ante oculos autẽ cordis. nichil
inane tc̃ transuolat de fantasma.¬
te cogitationis: quia subductis
e medio om̃ibus se & illũ tantũ¬
mͦ considerant. cui appropin-¬
quant. Crescit pauor uicina¬
retributione iusticiȩ: & urgen¬
te solutione carnis. qͣnto magiᷤᷤ
tangit᷑: tanto uehementiꝰ formi.¬
datur. Et si ea quȩ sciunt nũꝗͣ
se pretͣmisisse meminer̾ : formi-¬
dant tamen illa quȩ nesciunt:
qͥa uidelic& sem& ipsos diuidi¬
care & comp̃hende omnino ñ
possunt: atq urgente exitu. sub.¬
tiliore terrent᷑ mȩtu. Unde
redemptor noster solutioni car-
agonia cȩpit ꝓlixius orare. Qid
potestate tribuebat: Sed appro¬
pinquante morte. nr̃ȩ mentis cer-
tamen in se expressit: qui ium
quandam terroris ac formidi-¬
immerito terret᷑: quando post
pusillum hoc inuenit: quod in
ȩtͣnum mutari non possit. Con¬
sideramus qͥppe quod uiã uitȩ
p̃sentis nequaquã sine culpa tͣn¬

Expanded text:
Ante oculos autem cordis nihil Ante oculos autem cordis nihil inane tunc transvolat de phantasmate cogitationis, quia subductis e medio omnibus, se et illum tantummodo considerant, cui appropinquant. Crescit pavor retributione justitiae, et urgente solutione carnis, quanto magis ernitur, tanto vehementius formidatur. Et si ea quae sciunt nunquam se praetermisisse meminerunt, formidant tamen illa quae nesciunt; quia videlicet semetipsos dijudicare et comprehendere omnino non possunt, et urgente exitu, subtiliori terrentur metu. Unde Redemptagonia, coepit prolixius orare . Quioelestia cum potestate tribuebat? Sed appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris ac formidiimmerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non possit. ppe quod viam vitae praesentis 776 nequaquam sine culpa tran
Abbreviated transcription (Latin):
gitationũ accusantiũ: aut etiã de-¬
fendentiũ. Et rursũ. Labia dolosa
in corde & corde lociti s̃ mala. Et
rursũ. E&enĩ in corde iniqͥtates oꝑa-¬
mini in t̾ra. Humana aute anima
semel ȩt̃nitatis statũ deserens:
ad fluxũ temporalitatis delap¬¬
sa: hanc mutabilitatẽ alt̾nantiũ
motionũ quã dum cader& uo-¬
lens appetiit: dum conat᷑ surge¬
re. cogitur inuita tolerare. Inde
quippe punita. ẽ. unde delectata:
quia inde conuersa hab& laborẽ
certaminis: unde ꝑuersa appeti-¬
it gaudium uoluptatis. Sepe gͦ¬
electis etiã nolentibꝰ in cogitatio.¬
ne surripit᷑᷑ quod in se qͥdem sol¬
lert᷑ inspiciunt: & ante dei oculoᷤ
quanti sit reatus at tendunt:
Et cũ de his omnibus semꝑ di-¬
stricta iudicia ꝑtimescant: tc̾
tamen hȩc uehement᷑ mȩtuun
cũ ad soluendum humanȩ con-¬
ditionis debitũ. uenienti distri-¬
cto iudici ꝓpinquare se cernuñ:
Et fit tanto timor acrior: qͣnto
& retribitio ȩt̃na uicinior

Expanded text:
itationum accusantium, aut etiam defendentium . Et rursum: Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala . Et rursum: Etenim in corde iniquitates operamini in terra . Humana autem anima semel aeternitatis statum deserens, ad fluxum temporalitatis delapsa, hanc mutabilitatem alternantium motionum, quam dum caderet volens appetiit, dum conatur surgere, cogitur invita tolerare. Inde quippe punita est unde delectata, quia inde conversa habet laborem certaminis, unde perversa appetiit gaudium voluptatis. Veelectis, etiam nolentibus, in cogitatione surripit quod in se quidem solerter aspiciunt, et ante Dei oculos quanti sit reatus ostendunt; et cum de his omnibus semper districta judicia pertimescant, tunc tamen haec vehementer metuunt, cum ad solvendum humanae conditionis debitum venientes, districto judici appropinquare se cernunt. Et fit tanto timor acrior, quanto et retributio aeterna vicinior.
Abbreviated transcription (Latin):
multa eueniunt: quasi oꝑa ege.¬
rint impioꝵ: & sunt impii. qui
ita securi sunt. ac si iustoꝵ facta
habeant. Quod nimiru om̃ps
deus inestimabili pietate dispen-¬
sat: ut & iustos flagella cruci.¬
ent. ne oꝑa extollant: & in iusti
saltem sine pęna hanc uita pera¬
gant: quia ad tormenta q̃ sine
fine sunt. male agendo festinan:
Nam quia aliquando iusti nequa¬
quã iuxta oꝑa flagellant᷑: hac
ipsa historia quã tractamꝰ osten-¬
ditur. Neq enĩ isdem iõb beatꝰ
ꝓ culpa fuerat flagellatꝰ: qͥ ante
flagelli stimulum. ipso iudice
at testante laudatus. ẽ. Ueriꝰ gͦ
heliu dicer&: si dixiss&e quia in
omĩpotente deo impietas atq
iniquitas non. ẽ: etiã cũ iuxta
uias ꝓprias hominibus reddere
non uidet᷑. Nam & quod a nobis
ñ intelligit᷑: ex occulti iudicis
non iniusta lance ꝓfert᷑. Quia
uͦ p̃dicatores arrogantes dum
multa in ania spargunt: etiã seꝑe
uera ac solida ꝓferunt: heliũ

Expanded text:
multa eveniunt, quasi opera egemulta eveniunt, quasi opera egerint impiorum; et sunt impii qui ita securi sunt, ac si justorum facta habeant . Quod nimirum omnipotens Deus inaestimabili pietate dispensat, ut et justos flagella crucient, ne opera extollant; et injusti saltem sine poena hanc vitam peragant, quia ad tormenta quae sine fine sunt male agendo festinant. Nam quia aliquando justi nequaquam juxta opera flagellantur, hac ipsa historia quam tractamus ostenditur. Neque enim idem beatus Job pro culpa fuerat flagellatus, qui ante flagelli stimulum ipso judice attestante laudatus est. Verius ergo Eliu diceret, si dixisset: Quia in omnipotente Deo impietas atque iniquitas non est, etiam cum juxta vias proprias hominibus reddere non videtur. Nam et quod a nobis non intelligitur, ex occulti judicii non injusta lance profertur. Quia vero praedicatores arrogantes, dum multa inania spargunt, etiam saepe vera ac solida proferunt, Eliu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. Non placebit uir deo: etiãsi
quia minime dixerit: quisquis
Ded qui iccirco loquit᷑ ut sem&¬
ipsum ostendendo suꝑbiat: quid
mirũ si in altero fingit qđ rep̃¬
hendat: Quomͦ enĩ ueritati
cohȩreat in uerbis increpationi:
quẽ intra sem&ipsum longe ab
eadem ueritate dirimit tumor
dati audite me. Ecce iteru fastu
suꝑbiȩ inflatus: eos tant̾umͦ qͥ
quasi digne intelligendo se asseͥ
ualeant querit: & sic ad qđ sen-¬
tiebat erumpit: dicensbsit¬
a deo impietas: & ab omĩpoten¬
te iniquitas. Opus enĩ hominis
reddet ei: & iuxta uias singuloꝵ
restituo eis. Bene dixit: quia in
om̃ipotente deo iniquitas uł im¬
pietas non. ẽ. In hac uita nequa¬
quia iuxta opus suu̾ singulis &
iuxta uias ꝓprias redd&. Nam &
multos illicita ac ꝑuersa ꝑpetran.¬
tes gratuito p̃uenit: atq ad oꝑa
sc̃a conuercit: & ñnullos rectis
actibus deditos. flagello int̾ueni¬
ente corripit: ac sic placentes.
quasi displiceant affligit: salomo¬

Expanded text:
enim: Non placebit vir Deo, etiamsi quia minime dixerit, quisquis Sed qui idcirco loquitur, ut semetipsum ostendendo superbiat, quid mirum si in altero fingit quod reprehendat? Quomodo enim veritati cohaereat in verbis increpationis, quem intra semetipsum longe ab eadem veritate dirimit tumor eo viri cordati audite me. Ecce iterum fastu superbiae inflatus, eos tantummodo, qui quasi digne intelligendo, se assequi valeant quaerit, et sic quod sentiebat erumpit, dicensa Deo impietas, et ab Omnipotente iniquitas; opus enim hominis redde ei, et juxta vias singulorum restituet ei. - Benedixit, quia in omnipotente Deo iniquitas vel impietas non est, in hac vita nequaquia juxta opus suum singulis et juxta vias reddet. Nam et multos illicita ac perversa perpetrantes gratuito praevenit, atque ad opera sancta convertit. Et nonnullos rectis actibus deditos flagello interveniente corripit, ac si placentes quasi displiceant affligit. Salomo
Abbreviated transcription (Latin):
me aduersum eum: ut affligerẽ
eum frustra. Heliii aut̃e dicit:
quia ñ condempnabit dñs frustra:
Quod itiq discordare dictis ueri¬
tatis credit᷑: nisi subtili conside¬
ratione pensetur. Aliud nanq
est dampnare: aliud affligere:
Affligit gͦ iuxta aliquid frustra:
sed frustra non cdampnat. An nͦ
iuxta aliquid frustra iob afflixe¬¬
rat: cũ non delebat uiciũ sed me-¬
ritũ augebat: Frustra eni con-¬
dempnare non potest: quia dãp¬
natio fieri non ex parte ad ali-¬
quid potest: quȩ uidelic& in ex¬
tremopunit: omne quod hic qͥsq
inique cõmiserit. Nec om̃ps sub
recta uident᷑ esse quȩ patim᷑: re-¬
cte tam̃ in occulto examine decer¬

Expanded text:
eum, ut afflgerem eum frustra . Eliu autem dicit: Quia non condemnabit Dominus frustra. Quod utique discordare dictis Veritatis creditur, nisi subtili consideratione pensetur. Aliud namque est damnare, aliud affligere. Affligit ergo juxta aliquid frustra, sed frustra non damnat. An non juxta aliquid frustra Job afflixerat, cum non delebatur vitium, sed meritum augebatur? Frustra enim condemnare non potest, quia damnatio fieri non ex parte ad aliquid potest, quae videlicet in extremo punit omne quod hic quisque inique commiserit. Nec omnipotensrecta videntur esse quae patimur, recte tamen in occulto examine decer
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ dep̃cari. Sed cum arrogantes
uiri eos imitari appetunt: su¬
munt ab eis asꝑa uerba correp.¬
tionis: & sumere ab eis ueracit᷑
nesciunt p̾ces humilitatis. Oda¬
gis enĩ terribiles possunt esse:
quã mites. Et iccirco discunt
unde se erigant: & discere ne¬
gligunt. ut animu submittant:
Cumq ad monere delinquentes pla-¬¬
cide nesciunt: nimio rigoris usu
ꝑ inuectionis iracundiam. etiã
contra recte agentes effrenant᷑:
Quoꝵ iste helui speciem tenenᷤ:
beatum iob non fouet. sed obiur¬
gat: dicens. Quis. ẽ. uir ut. ẽ.

Expanded text:
liter deprecari. Sed cum arrogantes liter deprecari. Sed cum arrogantes viri eos imitari appetunt, sumunt ab eis aspera verba correptionis, et sumere ab eis veraciter nesciunt preces humilitatis. Magis enim terribiles possunt esse quam mites; et idcirco discunt unde se erigant, et discere negligunt, ut animum submittant. Cumque admonere delinquentes placide nesciunt, nimio rigoris usu per invectionis iracundiam, etiam contra recte agentes effrenantur. Quorum iste Eliu speciem tenens, beatum Job non refovet, sed objurgat, dicens: Quis est vir
Abbreviated transcription (Latin):
remissi: quia & in disciplina hu-
militat᷑e custodiunt: & in hu-¬
militate disciplinã. Paulus dis-¬
ciplinam tenuit: cũ corinthiis
dicer&. Cum enĩ sit inter uos ze¬
lus & contentio. nonne carnales
estis: & scdm hominẽ ambulatis:
Sed humilitatẽ in disciplina ñ
sint in uobis scismata. Rursũ hu¬
militatẽ tenuit. cũ eisdem corin
thiis loquens. paulo latius fortas.¬
se quã uoluerat. sem& ipsum re-¬
prehendit: dicens. Factus sum in¬
sipiens Sed disciplinã in hac hu¬
militate non ꝑdidit: qͥa ilico ad¬
iunx̾. Uos me coegistis. Exẽplũ
magnȩ humilitatis exhibuit: cũ
discipulis dixit. Non enĩ nosmoe¬
ipsos p̃dicamus: sed dnm nr̃m
disciplinȩ iusticiã non amisit:
qͥ eisdem delinquentibus dicit:
Quid uult is in uirga ueniam
ad uos: Sciunt gͦ p̃dicatores
scĩ utroq moderamine artem
magisterii temꝑare: cũ delin-¬
quentiũ reatus inueniunt: sci¬
unt mͦ seuere corriꝑe: mͦ humi¬

Expanded text:
remissi, quia et in disremissi, quia et in dismilitatem custodiunt, et in humilitate disciplinam. Paulus disciplinam tenuit, cum Corinthiis diceret: Cum enim sit inter vos zelus et contentio: nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Sed hanc humilitatem in disciplina non sint in vobis schismata . Rursum humilitatem tenuit cum thiis loquens, paulo latius fortasse quam voluerat semetipsum reprehendit, dicens: Factus sum insipiens . Sed disciplinam in hac humilitate non perdidit, quia illico adjunxit: Vos me coegistis. Exemplum magnae humilitatis exhibuit, cum discipulis dixit: Non enim nosmetipsos praedicamus, sed Dominum ndisciplinae justitiam non amisit, qui eisdem delinquentibus dicit: Quid vultis, in virga veniam ad vos ? Sciunt ergo praedicatores sancti utroque moderamine artem magisterii temperare: et cum delinquentium reatus inveniunt, sciunt modo severe corripere, modo humi
Abbreviated transcription (Latin):
aliud cum suꝑbia inflat. Iusti
cum seuere corrigunt: int̃nȩ
dulcedinis gr̃ãm non amittunt:
Nam sȩpe ꝓ inquiet udine refre-¬
nanda. prauoꝵ duriciã districti
uigoris assumunt: sed intus cari
tatis igne liquefiuntͥ atq eoꝵ
amore ardent. in quos aspera cor-¬
reptione sȩuiunt: seq etiã eis
intrinsecus in secreto cordis hu-¬
miliant: quos duris foris animad.¬
uersionu̾ stimulis quasi despici¬
endo castigant. Plerunq aut̃
& ñ despiciendo despiciunt: &
non desperando desperant: ut tan-¬
to eo celerius a culpa pauescere
ac resilire faciant: quanto iam
quasi uicinius. mortis foueã osten¬¬
tant Sepe etiã quodã dicendi
moderamine. suas culpas corã dis¬
cipulis dicunt: ut illi audientes
dicant: quomͦ sem&ipsos de suis
actionibus subtilit̾ rep̃hendant
Tanta autẽ dispensatione se tei¬
perant: ut neq cũ se erigunt
intrinsecus rigidi sint. neq rur¬
sus cũ se humiliant extrinsecus

Expanded text:
aliud cum superbia inflat. Justi aliud cum superbia inflat. Justi cum severe corrigunt, internae dulcedinis gratiam non amittunt. Nam saepe pro inquietudine refrenanda pravorum, duritiam districti vigoris assumunt, sed intus charitatis igne liquefiunt, atque eorum amore ardent, in quos aspera correptione saeviunt; seque etiam eis intrinsecus in secreto cordis humiliant, quos foris duris animadversionum stimulis quasi despiciendo castigant. Plerumque autem et non despiciendo despiciunt, et non desperando desperant, ut tanto eos celerius a culpa pavescere ac resilire faciant, quanto jam quasi vicinius mortis foveam ostentant. Saepe etiam quodam decenti moderamine 781 suas culpas coram discipulis indicant, ut illi audientes discant quomodo semetipsos de suis actionibus subtiliter reprehendant. Tanta autem dispensatione se temperant, ut neque cum se erigunt intrinsecus rigidi sint, neque rursum cum se humiliant extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
ab his qui sunt cloes: qͥa con¬
tentiones inter uos sunt. De qͥbꝰ
contentionibus paulopost sub.¬
didit dicens. Cum en̾i sit int̾ uos
zelus & contentio. nonne carna.¬
les estis: & scdm hominẽ ambula¬
tis: Ecce quot laudibus ad aꝑta
correptionis uerba descendit: ec¬
ce in corda audientiũ quã blan-¬
da fauoris manu. uiam districtȩ
increpationis aperuit Priꝰ nãq
suꝑboꝵ brachia. studuit per
blandimentoꝵ uincla religare:
ut postmodum potuiss& uulnꝰ
suꝑbiȩ. ferro correptionis inci¬
dere. Erant ꝓfecto in corinthiis
& quȩ laudari debuissent: erant
& quȩ argui. Peritus itaq me¬
dicus prius sana membra quȩ
circa uulnus erant laudando
palpauit: & postmodũ putri-¬
dum sinũ uulneris. feriendo
transfixit. Hab& gͦ in sc̃is p̾di-¬
catoribus ad ut raq aptũ doc¬
trinae regula pondus suũ: ut
& recta fouentes nutriant: &
ꝑuersa animaduertentes absci-¬
p̾dicatores iusti rigide feriunt:
sed aliud. ẽ. cũ iusticia stimulat᷑:

Expanded text:
ab his qui sunt Chloes, quia contentiones inter vos sunt. . De quibus contentionibus paulo post subdidit, dicens: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Ecce quibus laudibus ad aperta correptionis verba descendit; ecce in corde audientium quam blanda favoris manu viam districtae increpationis aperuit. Prius namque superborum brachia studuit per blandimentorum vincula religare, ut postmodum potuisset vulnus superbiae ferro correptionis incidere. Erant profecto in Corinthiis et quae laudari debuissent, erant et quae argui. Peritus itaque medicus prius sana membra, quae circa vulnus erant, laudando palpavit, et postmodum putridum sinum vulneris feriendo transfixit. Habet ergo in sanctis praedicatoribus ad utraque aptum doctrinae regula pondus suum, ut et recta faventes nutriant, et perversa animadvertentes abscipraedicatores justi rigide feriunt; sed aliud est cum justitia stimulat;
Abbreviated transcription (Latin):
tum. immutabilem uidendo for¬
matur. Igit᷑ heliu de afflicto hoc
liberatõq hoc homine quia pͥmo
meroris amaritudinẽ. & postmo¬
dũ gaudia consolationis expres-¬
sit: apte subiunxit: om̃ĩa hȩc ope¬
ratur deus. tribus uicibus ꝑ sin-¬
gulos. uidelic& conuersionis. ꝓba¬
tionis. & mortis: quia ꝑ tria hȩc.
& duris pͥmũ stimulis meroris af-¬
ficit᷑: & magnis postmodũ securi-¬
tatis gaudiis refouet᷑. Et quia
electi uniuscuiꝰq mens. hisdem
tribus uicibus id est uel labore
conuersionis. uel temptatione ꝓ-¬
bationis. uel formidine solutionis
atteritur: atq ipsa actritione
purgata liberatur: apte subiun-¬

Expanded text:
tum immutabilitatem videndo fortum immutabilitatem videndo formatur. Igitur Eliu de afflicto hoc liberatoque homine, quia prius moeroris amaritudinem et postmodum gaudia consolationis expressit, apte subjunxit: Haec omnia operatur Deus tribus vicibus per singulos, videlicet conversionis, probationis, et mortis, quia per tria haec, et duris primum stimulis moeroris afficitur, et magnis postmodum securitatis gaudiis refovetur. Et quia electi uniuscujusque mens iisdem tribus vicibus, id est vel labore conversionis, vel tentatione probationis, vel formidine solutionis atteritur, atque ipsa attritione purgata liberatur, apte subjun
Abbreviated transcription (Latin):
quia iustoꝵ animȩ leuibus qͥbꝰq
contagiis. ipso sepe mortis pauore
purgant᷑: & ȩternę retributio.¬
nis gaudia iam ab ipsa carnis so¬¬
lutione ꝑcipiunt: plerũq uero
uetustatis debitũ soluunt. noui
iam muneris leticia ꝑfruuntur:
recte dicit᷑. uidebit faciẽ eius in
suam ne ꝑger& in interitũ: sed
uiuens lucem uider&. Iusti itaq
anima in iubilo faciem dei conspicit
quia tantũ de lȩticia int̾̃na ꝑci-¬
pit: quantũ caperȩ uel assumpta
uix possit. Ibi igit᷑ uiuens. lucem
uid&: quia spiritalem oculũ in
radio int᷑ni solis infigit. Ibi lucẽ
uiuens uid&: quia om̃i ia mutabi¬
litatis uicissitudine atq obũbra¬
tione calcata. ueritatis ȩt̃nitati
inhȩr&: eiq inherendo quẽ cernit.
ad similitudinẽ incõmutabilita-¬
tis assurgit: atq ad sem& ipsam
auctoris sui in conuersibilẽ speciẽ
dum respicit assumit. Quȩ enĩ
ad mutabilitatẽ ꝑ sem& ipsam
lapsa. ẽ: ad immutabilitatis sta¬¬

Expanded text:
quia justorum animae a levibus quibusque contagiis ipso saepe mortis pavore purgantur, aeternae retributionis gaudia jam ab ipsa carnis solutione percipiunt. Plerumque verovetustatis debitum solvunt, novi jam muneris laetitia perfruuntur, recte dicitur: « Videbit faciem ejus in suam, ne pergeret in interitum, sed vivens lucem videret. Justi itaque anima in jubilo faciem Dei conspicit, quia tantum de laetitia interna percipit, quantum capere vel assumpta vix possit. Ibi igitur lucem vivens videt, quia spiritalem oculum in radios aeterni solis infigit. Ibi lucem vivens videt, quia omni jam mutabilitatis vicissitudine atque obumbratione calcata, veritati aeternitatis inhaeret; eique inhaerendo quem cernit, ad similitudinem incommutabilitatis assurgit, atque in semetipsam auctoris sui inconversibilem speciem dum respicit assumit. Quae enim ad mutabilitatem per semetipsam lapsa est, ad immutabilitatis sta