comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lamꝯor ao onĩoo oui fi̾t
ab orantib si sonitũ uocis corpo
ralis fiat non intento in dñm
corde. quis dubitet in aniter
fieri. Siaũt fiat corde. etiã
silente corporis uoce: alium quẽlibet
hominem potest latere. non dm̃. Siue
ergo cum uoce carnis quando id opus
est siue cum silentio: ad dm̃ cũ oramus.
corde clamandum ÷. Est aut̃ clamor cordis:
magna cogitationis intentio. Qui cũ est
moratione. magnũ expͥmit de siderantis
& petentis affectũ: ut non desꝑet effectum.
Tunc porro in toto corde clamatur: quando
aluinde non cogitatur. Iales orationes rarȩ
sunt multis. crebrȩ aut̃ paucis. om̃s uͦ utrũ
cuiquam tales nescio. Talem suam cõmemo¬
rat orationẽ: qui cantat hunc psalmum
dicens. ¶lamaui in ioto coror coeo.
exauoi Me oñe. Qui aut̃ rei suus cla¬
mor ꝓficiat: adiunxit. lystificationes
iuas exguiram. Adhoc aut̃ clamauit
in toto corde suo. & hoc sibi desiderauit
adño ex audiente prȩstari: ut iustificationeᷤ

Expanded text:
lamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intento in Deum corde; quis dubitet inaniter fieri? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cogitationis intentio; quae cum est in oratione, magnum exprimit desiderantis et petentis affectum, ut non desperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine.» Cui autem rei suus clamor proficiat, adjunxit: «Justificationes tuas exquiram.» Ad hoc ergo clamavit in toto corde suo, et hoc sibi desideravit a Domino exaudiente praestari, ut justificationes
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis utiq testimoniis. Quȩ sunt ista te¬
stimonia. nͥ quib testatus ÷ ds̃ daturum
se regnum filiis suis sempit̃nũ: Et quia
inunigenito hoc se daturũ ẽẽ testatus ÷
de quo dictũ ÷ & regni eiꝰ ñerit finis: ipsa
testimonia dixit męternũ ẽẽ fundata. qͥa
testimonia tc̃ ñerunt necessaria: qͣndo res
ipsa uidebitur: ꝓpt̾ quã credendã nc̃ te¬
stimonia requiruntur. Et idõ bene in¬
telligitur dictũ fundasti ea: quia in xp̃o
uera monstrantur. Fundam̃tũ enim aliud

Expanded text:
ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista teipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sempiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia dixit in aeternum esse fundata, quia testimonia tunc non erunt necessaria, quando res ipsa videbitur, propter quam credendam nunc testimonia requiruntur. Et ideo bene intelligitur dictum, «fundasti ea,» quia in Christo vera monstrantur. Fundamentum enim
Abbreviated transcription (Latin):
& in miserando id exhibet qđ ꝓmisit. ne
ueritas de sit. Erga om̃s autẽ & qͦs lib̾at¬
exhibetur. Multos quippe immeritos
lib̾at. immeritum autem neminẽ dãnat.
MBiitio inquit cognoui de testimoniis
tuis: qͥa inȩternum fundasti ea. Quod
aliqui initio. aliqui ininitiis. aliqͥ initus¬
interp̃tati sunt. Sed qui pluraliter¬
hoc dicere maluerunt: grecam locutio¬
nem secuti sunt. Latinẽ autẽ linguȩ illud
potius usitatũ ÷: ut abinitio ł minitio
dicatur. qđ catharcas grece quasi plura-¬
liter. sed ad uerbialit̾ dr̃. Quale ÷ apud
nos cũdicimꝰ. alias hoc facio. Pluralẽ nume¬
rum feminini generis dicere uidemur:
sed ad uerbiũ ÷ & significat alio tẽpore.
Quid ÷ ergo abinitio cognoui. uł potius ut
& nos aduerbialit᷑ iddicamꝰ. initio cogno¬
ui de testimoniis tuis quia mȩt̾nũ funda¬
sti ea:. Testimonia dĩ inet̾nũ ab illo dicit
fundata. & hoc se initio cognouisse te¬
statur. nec aliunde cognouisse: quã de

Expanded text:
 in miserando id exhibet quod promisit, ne veritas desit. Erga omnes autem et quos liberat, etexhibetur. Multos quippe immeritos liberat, immeritum autem neminem damnat.i,» inquit, «de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea.» Quod aliqui «initio,» aliqui «in initiis» interpretati sunt. Sed qui pluraliterhoc dicere maluerunt, graecam locutionem secuti sunt. Latinae autem linguae illud potius usitatum est, ut «ab initio» vel «initio» dicatur, quod καταρχὰς graece quasi pluraliter, sed adverbialiter dicitur: quale est apud nos, cum dicimus, Alias hoc facio; pluralem numerum feminini generis dicere videmur, sed adverbium est, et significat Alio tempore. Quid est ergo, «Ad initio cognovi,» vel potius, ut et nos adverbialiter id dicamus, «Initio cognovi de testimoniis tuis, quia in aeternum fundasti ea?» Testimonia Domini in aeternum ab illo dicit esse fundata, et hoc se initio cognovisse testatur, nec aliunde cognovisse quam de
Abbreviated transcription (Latin):
gere ĩmaturum tẽpus noctis huiꝰ anteqͣm
uenisset plenitudo temporis. id ÷ ipsa ma¬
turitas quando xp̃s manifestaretur in
carne: nec tunc ȩccła tacuit. sed p̃ueni¬
ens istam maturitatem ꝓpħando cla-¬
mauit. & inuerb dĩ sꝑauit potentis facere
quod ꝓmisit. & in semine abrahȩ bene¬
dicit. Prȩuenert̃ oculi mei ad matutinũ:
ut meditarer eloquia tua. Ponamꝰ enĩ
matutinũ. quando qui sedebant inumbra
mortis. luxorta ÷ eis. Nonne in scĩs qͥpͥus
erant interra ad hoc matutinũ oculi
ȩccłȩ preuenerunt. quia hoc futurum
antea preuidert̃ ut meditarentur elo-¬
quia dĩ. quȩ tc̃ erant. & in lege ac ꝓpħis

Expanded text:
gere immaturum tempus noctis hujus, antequam gere immaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, id est, ipsa maturitas, quando Christus manifestaretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis facere quod promisit, ut in semine Abrahae benedicit, «Praevenerunt oculi mei ad matutinum, ut meditarer eloquia tua.» Ponamus enim matutinum, quando qui sedebant in umbra mortis, lux orta est eis ; nonne in sanctis qui prius erant in terra, ad hoc matutinum oculi Ecclesiae praevenerunt, quia hoc futurum antea praeviderunt, ut meditarentur eloquia Dei, quae tunc erant, et in Lege ac Prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
prȩpositione geminata dicere. in intẽpestai
ut una prępo̾sitio significet inqua hora
altera ꝑtineat ad compositionem nominiᷤ
Nichil sane inter ad sententiam: utrumos
dicat egisse se aliqͥd gallicantu an ingali
cantu. Ita nichil inter eẽt. utrum intẽ
in nocte intẽpesta dixit. qđ idem ualet
sidicatur in iimaturitate. id ÷ intẽpore
nocturno & ĩmaturo. Hactenus de obseuro
uerbo fuerit disputatũ. mnͨ uideamꝰ quis
ipse sit sensus. Preueni inquit in nocte
intempesta & clamaui. inuerb̾ tuis sꝑaul
ut tali noctis tempore uigilet amordi
& magno surgente orationis affectu
non expectetur sed prȩueniatur: qđ
post gallicantum consueuit ẽẽ tepis
orandi. Siautẽ accipiamꝰ hoc totum scłm
noctem: utiq intẽpesta nocte clamamus
aqͥdm̃ & pręuenimus maturitatẽ tẽporiᷤ.
in quo nobis redditurus ÷ quod ꝓmisit.
sieut alibi legitur. prȩuenianius faciem
in confessione. Quanquam si uelimꝰ intelli¬

Expanded text:
praepositione dicere geminata, «in intempesta;» ut una praepositio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intem«in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno immaturo. Hactenus de obscuro verbo fuerit disputatum; nunc videamus quis ipse sit sensus. 4. «Praeveni,» inquit, «in nocte intempesta, et clamavi; in verbis tuis speravi.» ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta nocte clamamus ad Deum, et praevenimus maturitatem temporis in quo nobis redditurus est quod promisit, sicut alibi legitur: «Praeveniamus faciem ejus in confessione» . Quanquam si velimus intelli
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ÷ xp̃s iħs Unde hoc gͦ iste initio cogno¬
uit. nͥ quia eccła loqͥt᷑ quȩ terris ñ defuit
ab initio generis humani. cuiꝰ pͥmitiȩ abel
sc̃s ÷ immolatꝰ. & ipse in testimoniũ futuri
sanguinis mediatoris ab impio frẽ fundendie
Nã & illud ab initio dictũ ÷: er̃ duo incarne una.
Qđ magnũ sacram̃tũ apłs paulꝰ exponens: ego

Expanded text:
 Jesus . Unde hoc ergo iste initio cognovit, nisi quia Ecclesia loquitur, quae terris non defuit ab initio generis humani, cujus primitiae Abel sanctus est, immolatus et ipse in testimonium futuri sanguinis Mediatoris ab impio fratre fundendi? Nam et illud ab initio dictum est, «Erunt duo in carne una» : quod magnum sacramentum apostolus Paulus exponens, «Ego
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis. Hoc ÷ ut uiuerem: quia iustus ex fide
uiuit. Mortuus gͦ erat prius per suam in¬
iustitiam: antequam uiueret per di gram.
Ipsam porro suam mortem sic confitetur.
Ad ueniente autem inquit mandato: pecu¬
tum reuixit. ego autem mortuus sum &
inuentum ÷ michi mandatum qđ erat in
uitam. hoc ẽẽ in mortem. Retribuit gͦ illi
ds̃ bonum ꝓmalo hoc ÷ uitam ꝓmorte.
Talem scilieet retributionem: qualis hie po¬
scitur. ubi dr̃ retribue seruo tuo. uiuam.
& custodiam uerba tua. Et uixit & custo.¬
diuit uerba eius. & pertinere cępit adali

Expanded text:
em : hoc est, ut viverem; quia justus ex fide vivit. Mortuus ergo erat prius per suam injustitiam, antequam viveret per Dei gratiam. Ipsam porro suam mortem sic confitetur: «Adveniente autem,» inquit, «mandato, peccatum revixit, ego autem mortuus sum, et inventum est mihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in in mortem» . Retribuit ergo illi Deus bonum pro malo, hoc est, vitam pro morte; talem scilicet retributionem, qualis hic poscitur, ubi dicitur, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et vixit, et custodivit verba ejus, et pertinere coepit ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum eẽt interrogatus si crederet: ait. C redo
dñe. adiuua incredulitatem mean. Iam utiq
uiuere incipiens postulat uitam: qui credens
orat obedientiam. non pro ea seruata prȩmiũ
sed ut seruetur auxilium. Uita quippe crescente.
inuiscit peromnem diem: qui renouatur dedie
diri per obȩdientiam. nisi uideantur per intelli¬
gentiam: hoc quoq orationi addidit & dicit.
Reuela ocolos aeos. ET CONSIDΕRABO MIRABIlia
delege tua. Ad hoc etiam illud pertinet qđ
adiungit. Noͥliuꝰ eso som in t̾ra. siue ut
non nulli codices habent. in cola ego sum a¬
pud te in terra. Ne abscondas ame mandata
tua. Qđ enim ait superius reuela oculos meoᷤ.
hoc postea dixit. ne abscondas ame. Et qđ
ibi dixerat. mirabilia delege tua: hoc alio loco
repetens ait. mandata tua. Nichil ÷ autem
mirabilius inmandatis di: quam diligite
inimicos ur̃os. hoc ÷ retribuite bona ꝓmalis:

Expanded text:
qui cum esset interrogatus utrum crederet, ait: «Credo, qui cum esset interrogatus utrum crederet, ait: «Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam» . Jam utique vivere incipiens postulat vitam, qui eredens orat obedientiam: non pro ea servata praemium; sed ut servetur, auxilium. Vita quippe crescente vivescit per omnem diem, qui renovatur de diediri per obedientiam, nisi videantur per intelligentiam, hoc quoque orationi addit et dicit: «Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua.» Ad hoc etiam illud pertinet, quod adjungit, «Inquilinus ego sum in terra:» sive, ut nonnulli codices habent, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Quod enim ait superius, «Revela oculos meos;» hoc postea dixit, «ne abscondas a me:» et quod ibi dixerat, «mirabilia de lege tua;» hoc alio modo repetens ait, «mandata tua.» Nihil est autem mirabilius in mandatis Dei, quam, «Diligite inimicos vestros» ; hoc est, retribuite bona pro malis.
Abbreviated transcription (Latin):
seruaui. Decetero reposita ÷ corona usti¬
tie. quam reddet michi dñs in illa die ustꝰ
iudex. Utiq iustus. retribuendo bona ꝓbonꝰ
quia prius misericors retribuendo bona
promalis. Quamuis & ipsa iustitia quare
nisi illo donante de quo ait. dõ gr̃as qui dat
Et qui cursum consũmauit. quando curreret.
quando perueniret. nisi illo adiuuante de
quo ait. gͥ non uolentis neq currentis. sed mise¬
rentis ÷ dei: Et qui fidem seruauit. quando id
faceret. nisi ut ipse ait. miscđam consecutus.
ut fidelis eẽt : Nusquam gͦ se extollat humana
superbia. donissuis ds̃ retribuit bona prȩmia.
Sed iste qui iam orat & dicit. retribue seruo
tuo uiuam. si penitus iam ẽẽt mortuus: non
oraret. Sed ab illo accepit initium bonȩ con¬
cupiscentie: a quo uitam poscit obȩdientię.
Habebant enim aliquam fidem qui dicebant:
dñe auge nobis fidem. Ille uero & increduli¬
tatem suam confitebatur. nec fidem diffitebat᷑.

Expanded text:
servavi; de caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Utique «justus,» retribuendo bona pro bonis; quia prius misericors, retribuendo bona pro malis. Quamvis et ipsa justitia, qua rnisi illo donante de quo ait, «Gratias Deo, qui Et qui cursum consummavit, quando curreret, quando perveniret, nisi illo adjuvante de quo ait, «Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei» ? Et qui fidem servavit, quando id faceret, nisi, ut ipse ait, misericordiam consecutus ut fidelis esset? 3. Nusquam ergo se extollat humana superbia: donis suis Deus retribuit bona praemia. Sed iste qui jam orat et dicit, «Retribue servo tuo, vivam;» si penitus esset mortuus, non oraret: sed ab illo accepit initium bonae concupiscentiae, a quo vitam poscit obedientiae. Habebant enim aliquam fidem, qui dicebant: «Domine, auge nobis fidem» . Ille vero et incredulitatem suam confitebatur, nec fidem diffitebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc sibi poscit qui dicit. retribue ser¬
uo tuo. uiuam & custodiam uerba tua.
Et qm̃ ante fidem non homini debent᷑
nisi mala pro malis. retribuit autem
ds̃ per indebitam gram bona ꝓmaliꝰ:
hanc retributionem rogat qui dicit.
retribue seruo tuo uiuam. & custodiã
uerba tua. Quattuor enim retributio¬
nes sunt. Aut mala pro malis retribu¬
untur. sicut ds̃ ignem ȩternum re¬
tributurus ÷ impiis. aut bona ꝓbonis
sicut regnum eternum retributurus est
quattuor. retributionum: duȩ priores ꝑtinaꝰ
adiustitiam ut retribuantur mala ꝓmals.
bona ꝓbonis. Tertia ꝑtinet ad misecdam
retribuantur bona ꝓmalis. Quartam dẽ ne¬
seit. Nulli enim malum ꝓbono retribuit
Hec autem quam tertio loco posuit: primtꝰ¬
est necessaria. Misi enim ds̃ retribueret be¬
na pro malis: nullomodo essent quibus pe¬
tribueret bona ꝓbonis. Uide illum saulũ
postea paulum. Non exoꝑib in quit ust¬

Expanded text:
hanc sibi poscit qui dicit, «Retribue serhanc sibi poscit qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et quoniam ante fidem non homini debentur nisi mala pro malis, retribuit autem Deus per indebitam gratiam bona pro malis; hanc retributionem rogat qui dicit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quatuor sunt enim retributiones: aut mala pro malis retribuuntur, sicut Deus ignem aeternum retributurus est impiis; aut bona pro bonis sicut regnum aeternum retributurus est  Harum quatuor retributionum duae priores pertinent ad justitiam, ut retribuantur mala pro malis, bona pro bonis: tertia pertinet ad misericordiam, ut retribuantur bona pro malis: quartam Deus nescit; nulli enim malum pro bono retribuit. Haec autem quam tertio loco posui, primitus necessaria est: nisi enim Deus retribueret bona pro malis, nullo modo essent quibus retribueret bona pro bonis. 2. Vide illum Saulum, postea Paulum: «Non ex operibus,» inquit, «just
Abbreviated transcription (Latin):
stis km̃i: ad iuuare nos debent
ad intelligenda sequentia. Et¬
enim quȩ tanquam ex unius
hominis persona loquuntur.
membra sunt xp̃i. & ad unum caput tan¬
quam unum pertinent corpus. Nempe
superius dixerat. In quo corrigit iunior
uiam suam: Incustodiendo uerba tua.
Ecce nc̃ apertius ut id faciat. poscit auxiliũ.
etrreue inquit seroo tbo uioã. et
cus todiam uerta Toa. Sibona ꝓboniꝰ
sibi postulauit retribui: iam custodierat
uerba dĩ. Non autem dixit retribue seruo
tuo. quia custodiui uerba tua. tanquam
mercedem bonam ꝓbono obȩdientiȩ fla¬
gitaret : sed dixit. retribue seruo tuo.
uiuam & custodiam uerba tua. Quid est
aliud quam dicere. mortuos ea custodire
non posse. infideles utiq de quib dicit᷑.
sine mortuos sepelire mortuos suos Qua¬
propter si mortuos intelligimus infideles.
uiuos autem fideles. qm̃ iustus exfide
uiuit. nec possunt custodiri uerba dĩ
nisi per fidem quȩ perdilectionem oꝑat᷑ :

Expanded text:
simi, adjuvare nos debent ad intelligenda sequentia. Etenim quae tanquam ex unius hominis persona loquuntur, membra sunt Christi, et ad unum caput tanquam unum pertinent corpus. Nempe superius dixerat: «In quo corrigit junior viam suam? In custodiendo verba tua.» Ecce nunc apertius, ut id faciat, poscit auxilium: «Retribue,» inquit, «servo tuo; vivam, et custodibo» «verba tua.» Si bona pro bonis sibi retribui postulavit, jam custodierat verba Dei. Non autem dixit, Retribue servo tuo, quia custodivi verba tua; tanquam mercedem bonam pro bono obedientiae flagitaret: sed dixit, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Quod quid est aliud, quam dicere mortuos ea custodire non posse? infideles videlicet, de quibus dicitur, «Sine mortuos sepelire mortuos suos» . Quapropter si mortuos intelligimus infideles, vivos autem fideles; quoniam justus ex fide vivit , nec possunt custodiri verba Dei nisi fide, quae per dilectionem operatur :
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriosus: iste & auarus. & sipb
& luxuriosus. Multiplicatꝰ ÷ mani¬
ma sua: sed malo suo. Multiplica¬
tio ista egestatis ÷ ñubertatis
Ergo qͥd tu. qui dixisti ato exaudi
me & abstulisti te ab om̃i corporer
ab om̃i terrena re. ab om̃i desiderie
scłari. ut diceres dõ multiplicabs
me inanima mea : od huc expla¬
na quid desideres Multiplicabis
me inquit in anima mea uirtuti
Expressum uotũ. exp̃ssũ deside¬
rium. ab om̃i c̃fusione circũcisu
Sidiceret multiplicab̾ me: terrena
nescio que cogitares. Addidit in anima
mea. Rursus ne in anima uitia cogi¬
tares: addit uirtute. Nichil ÷ qđ add¬

Expanded text:
luxuriosus; iste et avarus, et superbus, luxuriosus; iste et avarus, et superbus, et luxuriosus: multiplicatus est in anima sua, sed malo suo. Multiplicatio ista egestatis est, non ubertatis. Ergo quid tu qui dixisti, «Cito exaudi me,» et te abstulisti ab omni corpore, ab omni terrena re, ab omni desiderio saeculari, ut diceres Deo, «Multiplicabis me in anima mea?» Adhuc explana quid desideres, «Multiplicabis me,» inquit, «in anima mea, virtute.» Expressum votum, expressum desiderium, ab omni confusione circumcisum. Si diceret, «Multiplicabis me;» terrena nescio quae cogitares: addidit, «in anima mea.» Rursus, ne in anima vitia cogitares, addidit, «virtute.» Nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
tiomnes felicior aut̃ filioꝵ qnquban
hominib auaris etia ipsa fequco
molesta ÷. Iiment eni ne paupesio
linquantur : qͥ multi nasei potobre
Quȩ sollicitudo plerosq ad impieat
poliati exponerent filios sios se
eos facerent alienos Piceret que s¬
ꝑit. colligeret quȩ ñ peꝑit. Ild con¬
teneret. illa diligeret. Illa frlsti
mat̾ carne. illa uerior uoluntit.
Eũ gͦ sint multȩ multiplicationss
multa genera multiplicationin
quam multiplicationẽ quȩrit q
dixit. cito exaudi me ÷ dit enim
Multiplicabis me. Expectamꝰ audre
inqͥb Audi gͦ. In aniora area Non
incarne me̾a: s in anima mea ahilt¬
plicab̾ me in amina mea. Est ne ad¬
huc qđ addatur. ne forte & multi¬
plicatio inanima continuo felci¬
tatẽ significet: Et enĩ curis hom¬
nes manima multiplicantur eit¬
plicatꝰ uidetur in anima. in quo
etiam multiplicata sunt uitia
Ille tantũ modo auarus est ille
tantũmͦ suꝑb ÷ ille tantũ modo

Expanded text:
es; felicior autem filiorum: quanquam hominibus avaris etiam ipsa fecunditas molesta est. Timent enim ne pauperes relinquantur, qui multi nasci potuerunt. Quae sollicitudo plerosque ad impietatem u exspoliati, exponerent filios suos, ut eos facerent alienos; projiceret quae peperit, colligeret quae non peperit; illa contemneret, illa diligeret; illa frustra mater carne, illa verior voluntate. Cum ergo sint multae multiplicationes, et multa genera multiplicationum, quam multiplicationem quaerit qui dixit, «Cito exaudi me?» Ait enim, «Multiplicabis me.» Exspectamus audire in quibus. Audi ergo: «In anima mea.» Non in carne mea, sed «in anima mea: Multiplicabis me in anima mea.» Estne adhuc quod addatur, ne forte et multiplicatio in anima non continuo felicitatem significet? Etenim curis homines in anima multiplicantur. Multiplicatus videtur in anima, in quo etiam multiplicata sunt vitia. Ille tantummodo avarus est, ille tantummodo superbus, ille tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
onem sentientes & amaritudinẽ. di¬
scamus ȩt̾nam desiderare dulcedinẽ:
Quid gͦ petit: Uideamꝰ qͦmerito dixe¬
rit : cito exaudi me. Quid eñĩ petis.
ut cito exaudiaris : Multiplicabis
me. Multis modis multiplicatio in¬
telligi potest. Est multiplicatio t̾renȩ
generationis scđ̾m pͥmã benedicti¬
crescite & multiplicamini & replete
terram. & dominamini eiꝰ. Siceine
ille uolebat multiplicaritͥ dicebat᷑
cito exaudi me : Et ista plene multi¬
plicatio fructuosa est & ñuenit nͥ
ex benedictione dĩ. ła quid dicã de
aliis multiplicationib: Mult plicat᷑
est uleauro illeargento ille peaore
ile samila ille possessiomibe pens

Expanded text:
onem sentientes et amaritudinem, dionem sentientes et amaritudinem, discamus aeternam desiderare dulcedinem? 8. Quid ergo petit, videamus; quo merito dixerit, «Cito exaudi me.» Quid enim petis, ut cito exaudiaris? «Multiplicabis me.» Multis modis multiplicatio intelligi potest. Est multiplicatio terrenae generationis, secundum primam nat«Crescite, et multiplicamini, et implete terram, et dominamini ejus» . Sicne ille volebat multiplicari, qui dicebat, «Cito exaudi me?» Et ista plane multiplicatio fructuosa est, et non venit nisi de benedictione Domini. Jam quid dicam de aliis multiplicationibus? Multiplicatus est ille auro, ille argento, ille pecore, ille familia, ille possessionibus
Abbreviated transcription (Latin):
celebres: at tende. Nataliciũ scẽ & be¬
ate femine cęlebras. & forte felicitatẽ
terrenã desideras. Illa ꝓpt̾ desideriũ
scm̃ dimisit felicitatẽ quã habebat
in t̾ra. Dimisit filios flentes. & tanqͣm
crudelẽ matrem dolentes. quia ue¬
lut ꝑdicderat humanã miscłam. quȩ
ad diuinã festinabat coronã. Nesciebat
uͦ illa quid desideraret. qͥd calcaret:
Immo uͦ nouerat psallere corã angłis
dĩ eorũq desiderare consortium.
amicitiã scãm & purã ubi ulterius
non moreret᷑. ubi udicẽ ñ nosset.
apud quẽ ualere posset mendaciũ.
Quid gͦ: In illa uita nulla sunt bonae
Immo uͦ ibi sunt sola bona ñ malis
mixta. Bona securitatis. in quib gau¬
deas quantũ uis. & nemo t dicat.
tẽꝑa te. Hic aut̃ debonis t̾renis gau¬
dere molestũ & ꝑiculosũ ÷ nimis. ne
sic gaudeas ut hęreas & gaudendo
male hȩreas. Na unde miscet dõ tͥbu¬
lationes gaudiis t̾renis. nͥ ut tͥbulati¬

Expanded text:
celebres attende. Natalitium sanctae et becelebres attende. Natalitium sanctae et beatae feminae celebras, et forte felicitatem terrenam desideras. Illa propter desiderium sanctum dimisit felicitatem quam habebat in terra; dimisit filios flentes et tanquam crudelem matrem dolentes, guia velut perdiderat humanam misericordiam, quae ad divinam festinabat coronam. Nesciebat vero illa quid desideraret, quid calcaret? Imo vero noverat psallere coram Angelis Dei, eorumque desiderare consortium, amicitiam sanctam et puram, ubi ulterius non moreretur, ubi judicem nosset apud quem non valere posset mendacium. Quid ergo? in illa vita nulla sunt bona? Imo vero ibi sola sunt bona, non malis mixta bona; securitates in quibus gaudeas quantum vis, et nemo dicat tibi, Tempera te. Hic autem de bonis terrenis gaudere molestum est, et periculosum nimis; ne sic gaudeas ut haereas, et gaudendo male pereas. Nam unde Deus miscet tribulationes gaudiis terrenis, nisi ut tribulati
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ isrł. S inde & uirgo maria. inde
nr̃a. resurgens ꝓpt̾ iustificationẽ nr̃am.
implens fideles sp̃ũ sc̃o. mittens p̾dicari
ꝑgentes. agite penitentiã apꝓpinqͣuit
enĩ regnũ celorũ. Et ecce magnificauit
cito: Quia tu dixisti. ad huc loquente
te dicã ecce assum. Quare cito : Quia
iã ñpeto felicitatẽ terrenã. Dici scm
desideriũ de testam̃to nouo. Nonpeto
terrã ñ fecunditatẽ carnalẽ. ñ salutẽ
tẽporalẽ. ñ inimicoꝵ subiectionem.
ñ diuitias. ñ honores. nihil horũ peto.
ideo cito exaudi me. Quia dociusti
quid petã: da qđ peto. Nicamꝰ huic
Dale aliqͥd petis. Audiamꝰ nos. Fructet¬
gͦ petitionẽ suã. & uideamꝰ qͥd petat.
& discamꝰ ꝑeum petere: ut meream᷑
acciꝑe. Uen̾eras ad eccłam. nescio quid¬
hodie petiturꝰ. Quid putamꝰ. eras peti¬
turus : Ueneras cũ desiderio tuo. ne¬
scio quo utinã innocenti. & si carnali.
Sed remoue iniqͥtatẽ. remoue carnali¬
tatẽ. disce quid petas. Quid hodie

Expanded text:
 Israel. Sed inde et virgo Maria, inde nostra, resurgens propter justificationem nostram , implens fideles Spiritu sancto, mittens praedicari per gentes, «Agite poenitentiam, appropinquavit enim regnum coelorum» : et ecce magnificavit «cito?» Quia tu dixisti, «Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum» . Quare, «cito?» Quia jam non peto felicitatem terrenam, didici sanctum desiderium de novo testamento. Non peto terram, non fecunditatem carnalem, non salutem temporalem, non inimicorum subjectionem, non divitias, non honores; nihil horum peto: ideo «cito exaudi me.» Quia docuisti quid petam, da quod peto. Dicamus huic: Tale aliquid petis? Audiamus nos, eructet petitionem suam, et videamus quid petat; et discamus per eum petere, ut mereamur accipere. Veneras ad Ecclesiam, nescio quidhodie petiturus, Quid putamus veneras petiturus? Veneras cum desiderio tuo, nescio quo, utinam innocenti, etsi carnali. Sed remove iniquitatem, remove carnalitatem; disce quid petas, quid hodie
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. Et c̃fr̃ieror NoiNI ⁊oO. iNoOI¬
sericordia ⁊ba etoerriate ⁊ua.
Induob istis confitem᷑. Sic̃ enĩ & in alio
psalmo legitur: uniũsȩ uiȩ dñi miseri¬
cordia & ueritas. Induob istisc̾fitem᷑.
intua miscđia & in tua ueritate. Mi¬
sericordia peccatorẽ respexisti. ueri¬
tate ꝓmissionẽ reddidistĩ. Intua gͦ
his ꝓmerem᷑ dm̃. Merito ergo miseri-¬
cordia & ueritas: uniu̾sȩ uie dñi.Nlon
sunt aliȩ uie. qͥb ad nos uenit. ñ st̃
alie uie qͥb ad illũ ueniamꝰ. Qm̃ ma¬

Expanded text:
r nomini tuo, in misericordia tua et veritate tua.» In duobus istis confitemur: sic enim et in alio psalmo legitur, «Universae viae Domini misericordia et veritas» . In duobus istis confitemur; «in tua misericordia, et in tua veritate.» Misericordia peccatorem respexisti, veritate promissionem reddidisti. «In tua» ehis promeremur Deum. Merito ergo «misericordia et veritas universae viae Domini.» Non sunt aliae viae, quibus ad nos veniat; non sunt aliae viae, q
Abbreviated transcription (Latin):
concupiui tuscis. Ecce scã martyn
crispina. si desideraret diem homuis
negaret xp̃m. Plus hic uiueret s
inȩt̾num non uiueret. Maluit in
ȩternum uiuere: quam paulo am¬
plius tẽporalit̾ uiuere. Deniq dne
miscđa tua mȩt̾nũ. ñ ad tempꝰ uolo
lib̾ari. Miscda tua in ȩt̾nũ. quia marꝰ¬
tyres lib̾asti. & siccito de hac uita
dñe nedespicias oꝑa manuũ mearum.
ñ me iacto de oꝑib meis Exqͥsiui qͥdem
dm̃ manib meis nocte corã eo & non
sum deceptꝰ. sed tam̃ ñ cõmendo oꝑa
manuũ mearum. Timeo ne cũ in spexe¬
ris: inuenias plura peccata quã merita.
Hoc solũ dico. hoc rogo. hoc impetrare
desidero: oꝑa manuũ tuarũ nespicias.
Opus tuũ in me uideas. non meũ
Nam meũ si uideris dãnas. sĩ
uideris tuũ coronas. Quia &
quȩ cunq st̃ bona oꝑa mea abste
mͥ sunt. & idõ tua magis qͣm meast̾.
Audio qͥppe ab apło tuo. Gr̃a salui fati
estis ꝑfidem & hoc ñ exuob̾. sed dei

Expanded text:
concupivi; tu scis» . Ecce martyr sancta Crispina si desideraret diem hominum, negaret Christum: Plus hic viveret, sed in aeternum non viveret. Maluit in aeternum vivere, quam paulo amplius temporaliter vivere. Deniqueia tua in aeternum;» non ad tempus volo liberari. «Misericordia tua in aeternum,» qua martyres liberasti, et sic cito de hac vita Domine, Ne despicias opera manuum mearum; non me jacto de operibus mei. «Exquisivi,» quidem «Dominum manibus meis nocte coram eo, et non sum deceptus» ; sed tamen non commendo opera manuum mearum: timeo ne cum inspexeris, invenias plura peccata quam merita. Hoc solum rogo, hoc dico, hoc impetrare desidero: «Opera manuum tuarum ne despicias.» Opus tuum in me vide, non meum; nam meum si videris, damnas; tuum si videris, coronas. Quia et quaecumque sunt bona opera mea, abs te mihi sunt, et ideo tua magis quam mea sunt. Audio quippe ab Apostolo tuo: «Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Ego enĩ si reddã rapui.tu qđ non ra¬
piusti soluisti. Dñe retribues ꝓme.
Uide illũ retribuentẽ ꝓnobis. Uener
dui tributum exigerent. Exigebañ
tributũ didragmam. id÷ duas
dragmas in uno homine. Uentũ ÷ ad
ad eum. Et ille. Reges t̾rȩ aquib exi¬
gunt tributũ afiliis suis an ab alienise
Responder̃t. Ab alienis. Ergo inquit
libi sunt filii. S tam̃ ne scandalize̾mꝰ
aꝑi os eiꝰ & inuenies ibi staterẽ. id ÷
duas didragmas. Stater ponderis
genꝰ ÷ habens quat tuor dragmas. In¬
piscem hamo captũ. hamo cõphen¬
sum. pͥmũ surgentẽ de mari. primo¬
genitũ amortuis. In eiꝰ ore inuenimꝰ
duas didragmas. id ÷ quattuor draginaᷤ.
In eius ore inuenimus quatuor eugła.
Istis quattuor dragniis: ab ex actione
huaiꝰ scli lib̾amur. ꝑqͣt tuor euangela
debitores ñ remanebunꝰ sbi en osia

Expanded text:
rapui; tu quod non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad ad eum. Et ille: «Reges terrae a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis?» Responderunt: «Ab alienis. Ergo,» inquit, «liberi sunt filii. Sed tamen ne scandalizemus aperi os ejus, et invenies staterem;» id est duas didrachmas. Stater ponderis genus est, habens quatuor drachmas. «Inpiscem hamo captum, hamo comprehensum; primum surgentem de mari, primogenitum a mortuis. In ejus ore invenimus duas didrachmas, id est quatuor drachmas: in ejus ore invenimus quatuor Evangelia. Istis quatuor drachmis ab exactione hujus saeculi liberamur; per quatuor Evangelia debitores non remanebimus: ibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
iram inimicoꝵ extendisti manum tuã
Irascebant᷑ inimici. uindicasti
me de inimicis. Peccator ui¬
debit & irascet᷑ dentib suis
frendet & tabescet. Ubi sunt
qui dicebant. ꝑ eat nom̃ xp̃ianorum
de t̾ra : Certe aut moriunt᷑ aut con
qđ scriptũ ÷. Inimici mer dixert̃
mala mͥ. Quando moriet᷑ & ꝑibit
nom̃ eiꝰ: quando delebit᷑ nom̃ xp̃i¬
anoꝵ de t̾ra: Eũ dicunt ista: partĩ
credider̃t partĩ ꝑier̾. pauci timidi
remanser̃. Quant̾a inimicoꝵ ira seuie¬
bat quando sanguis martyrũ fun¬
debat᷑ : Quomͦ sẽputabant nom̃ xp̃i¬
anoꝵ delere de t̾ra : Suꝑ irã inimicoꝵ¬

Expanded text:
rum meorum extendisti manum tuam:» irascebantur inimici, vindicasti me de inimicis. «Peccator videbit et irascetur, dentibus suis frendet et tabescet» . Ubi sunt qui dicebant: Pereat nomen Christianorum de terra? Certe aut moriuntur, aut coquod scriptum est: «Inimici mei dixerunt mala mihi, quando morietur et peribit nomen ejus» ? quando delebitur nomen Christianorum de terra? Cum dicunt ista, partim crediderunt, partim perierunt, pauci timidi remanserunt. Quanta ira inimicorum saeviebat, quando sanguis martyrum fundebatur! Quomodo se putabant nomen Christianorum delere de terra! «Super iram inimico
Abbreviated transcription (Latin):
dextera tua. Scd̾n desideriũ. saluũ
me fec̃ dextera tua. Est quȩdã salus
in dextera tua. Nam ÷ alia salus in¬
dĩ. Non eñi ds habet inse ipso dexterã
tale nom̃ accepit. Hac dextera tua¬
me saluũ fecisti: ñ scđm salutem
tẽporalẽ. Na crispina occisa ÷ s nunqͥd
de seruit illã ds̃ : Non illã fecit sal¬
uam insinistra:. s fecit indextera.
Machabei qͣnta torm̃ta ꝑpessi sunt :
Tres aut̃ pueri in medus ignib deãbu¬
lando. laucdauer̃ dm̃. Illõꝵ salus in
dextera. istoꝵ etiam insinistra. Aliqͣndo
gñ saluat insinistra sc̃os suos: sed
semꝑ saluat indextera. Impios aut̃
plerunq saluat in sinistra. ñ saluat
inclextera. Nam illi qͥ per seqͤbantur
crispinã. sanierant incorpore. Illa
occisa est. illi uiuunt. Illoꝵ salus in
ꝓme. Seuiant inimici quantũ libet.¬
tu retribues qđ ego ñ possũ. Dñe re¬
tribues ꝓme. In ipso capite nr̃o in¬
tendite. Reliquit eñ nob̵ exemplũ
ut sequamur uestigia eiꝰ. qui pecca¬

Expanded text:
xtera tua.» Secundum desiderium «salvum me fecit dextera tua.» Est quaedam salus in dextera; nam est altera salus Dei . Non enim Deus habet in seipso dexteram tale nomen accepit. Hac dextera tua salvum me fecisti, non secundum salutem temporalem. Nam Crispina occisa est; sed numquid deseruit illam Deus? Non illam fecit salvam in sinistra, sed fecit in dextera. Machabaei quanta tormenta perpessi sunt ! Tres autem pueri in mediis ignibus deambulando laudaverunt Deum . Illorum salus in dextera, istorum etiam in sinistra. Aliquando ergo non salvat in sinistra sanctos suos; sed semper salvat in dextera. Impios autem plerumque salvat in sinistra, non salvat in dextera. Nam illi qui persequebantur Crispinam, sani erant in corpore: illa occisa est, illi vivunt. Illorum salus in pro me Saeviant inimici, quantum libettu retribues quod ego non possum. «Domine, retribues pro me.» In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui pecca
Abbreviated transcription (Latin):
me & suꝑirã inimicorũ extendisti
manũ tuã & saluũ mȩ fecit dext̾ra
tua. Seuiant inimici. qͥd possunt facere
inimici: Pecuniã tollere. ꝓscrib̾e.
torm̃tisq cruciare. ad extremũ siper¬
missi fuerint occidere. Nunqͥd ãplius :
manũ tuã. Suꝑ id qđ mͥ possunt facere
mimici: tuextendisti manũ tuã. Non
eni inimici possunt me separare ate.
tuaut̃ amplius uindicas. quia ad huc
ad huc me ñ recipis. ad huc me inꝑe¬
grinatione cõnteris. ad huc gaudiũ
dulcedinẽq tuã ñ p̃bes. Nondũ ĩ ebria¬
sti ab ub̾tate domꝰ tuȩ. & torrente
uoluptatis tue ñdũ p̃otasti. Apud te
est enim fons uitȩ. & in lumine tuo
uidebimꝰ lum̃. S ecce declisti pͥmitias
sp̃s. & credidi inte. & m̃te seruio legi
dei. tam̃ in nob̾ met ipsis ad huc inge¬
miscimꝰ ad optionẽ expectantes. redẽpti¬
onem corporis nr̃i. Hanc uitã quã nob̾
peccantib dedit ds̾. ubi etiã necesse ÷
ut conteratur adã in sudore & labore

Expanded text:
 meorum extendisti manum tuam, et salvum me fecit dextera tua.» Saeviant inimici; quid possunt facere inimici? Pecuniam tollere, exspoliaretormentisque cruciare; ad postremum, si permissi fuerint, et occidere: numquid amplius? manum tuam:» super id quod mihi possunt facere inimici, tu extendisti manum tuam. Non enim inimici possunt me separare a te; tu autem amplius vindicas, quia adhuc adhuc me non recipis, adhuc me in peregrinatione conteris, adhuc gaudium dulcedinemque tuam non praebes; nondum inebriasti ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae nondum potasti. Apud te enim est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Sed ecce dedi primitias spiritus, et credidi in te, et servio mente legi Dei ; tamen in nobismetipsis adhuc ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri . Hanc vitam nobis peccantibus dedit Deus, ubi etiam necesse est ut conteratur Adam in sudore et labore
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑: Uultus aut̃ dñi suꝑ facienteᷤ
mala. Sed ad quid: Ut ꝑdat det̾ra
memoriam eoꝵ. Uides te uideri
uideste latere ñ posse. Cũ gͦ qͥcqͥd
feceris uidearis. quare ñ hõc facis.
unde placere merearis : Ergo & hic
celsus dñs & humilia respicit. Excelsa
aut̃ quasi n̾ respicit. Humilia enim
respicit. Excelsa quid : Alonge co¬
gnoscit. Quid sibi prȩstat gͣ suꝑb.¬
nisi ut alonge uideatur. non ut lude¬
atur: Nepũtes te ideo securũ ẽẽ
deb̾e : quia minꝰ bene te uidet. quia
alonge te uidet. Tuenĩ quando alon¬
ge uides: n̾ bene uides. Os̃ & si alonge
te uidet: ꝑ fecte te uidet & tecũ ñ ÷
Hoc agis non ut minꝰ ꝑfecte uidearis:
s ut non sis cum illo a quo uideris.
At uero humilis. quid sibi prestat :¬
ꝓpe est dñs iis qͥ obtriuer̃ cor. Crigat
se gͦ suꝑb quantũ uoluerit. Certe
inalto habitat ds̃. incęlo estq̃
Uis tibi ꝓpinquet : humilia tẽa

Expanded text:
quitur? «Vultus autem Domini super facientes quitur? «Vultus autem Domini super facientes mala.» Sed ad quid? «Ut perdat de terra memoriam eorum.» Vides te videri? vides te latere non posse? Cum ergo quidquid feceris videaris, quare hoc non facis unde placere merearis? Ergo et hic celsus Dominus, et humilia respicit.» Excelsa autem quasi non respicit: «humilia» enim «respicit. Excelsa,» quid? «A longe cognoscit.» Quid sibi ergo praestat superbus? Ut a longe videatur; non ut non videatur. Nec putes te ideo securum esse debere, quod minus bene te videt, qui a longe te videt. Tu enim quod a longe vides, non bene vides: Deus etsi a longe te videt, perfecte te videt, et tecum non est. Hoc agis, non ut minus perfecte videaris; sed ut non sis cum illo a quo videris. At vero humilis quid sibi praestat? «Prope est Dominus his qui obtriverunt cor» . Erigat se ergo superbus, quantum voluerit; certe in alto habitat Deus, in coelo est Deus: vis tibi propinquet? Humilia te. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce si nollet te uidere ds̃. hoc ipsũ
ñ times qͥa te ñ uult uidere : Sisa¬
lutes aliquẽ maiorẽ patronum tuũ.
& intentus in aliud ñ teuideat qͦmͦ
tibi anima dolet: Siaut̃ ds̾ nonte
uideat. securũ teputasc Nonte
uidet saluator. & uidet dep̃dator
Et tam̃ & ipse ds̃ uidet. Nonte putes
non uideri. immoroga ut mereart᷑
uideri aquo uideris. Dictũ ÷ enim
Oculi dñi suꝑ iustos. Quia ñ suꝑ ĩiustõ.
faciant gͦ qđ uolunt iniust̃i. Oculi
dñi suꝑ iustos. Seqͣt᷑ ad huc. Etaureᷤ
enis ad p̾ces eorum. In iusti gͦ qͥsecuros
se deputabant . qͥa ñ erant oculi dni
suꝑ eos. ñtiment quia ñ sunt & aureᷤ¬
eius ad p̃ces eoꝵ: Nonne. melius &
oculi eiꝰ suꝑ nos. & aures eiꝰ ad p̾ces
nr̃as : Sed cͥum facis ea suꝑquẽ ñuis
ẽẽ oculos dñi: non mereris p̾cib tuis
aures dñi. Et tam̃ male faciendo: ñ
ate auertis oculos dĩ. Quid em̃ ibi se¬

Expanded text:
Ecce si nolit te videre Deus, hoc ipsum Ecce si nolit te videre Deus, hoc ipsum non times, quia te non vult videre? Si salutes aliquem majorem patronum tuum, et intentus in aliud non te videat, quomodo tibi anima dolet? Si autem Deus te non videat, securum te putas? Non te videt Salvator, et videt depraedator . Et tamen et ipse te Deus videt. Non te putes non videri; imo roga ut merearis videri a quo videris. Dictum est enim: «Oculi Domini super justos.» Quia non super injustos, faciant ergo quod volunt injusti: «Oculi Domini super justos.» Sequatur adhuc: «Et aures ejus ad preces eorum.» Injusti ergo qui securos se putabant, quia non erant oculi Domini super eos, nejus ad preces eorum? Nonne melius et oculi ejus super nos, et aures ejus ad preces nostras? Sed cum facis ea super quae non vis esse oculos Domini, non mereris precibus tuis et aures Domini; et tamen male faciendo, a te non avertis oculos Domini. Quid enim ibi se
Abbreviated transcription (Latin):
tent inuiis dñi reges terrȩ. In qͥb uiis cantent:
tate tua. qͥa uniuerse uiȩ dñi miseri-¬
cordia &ueritas. Non sint gͦ reges
terrȩ suꝑbi. sed humiles sint. Tunc
cant̾ent in uiis dñi. si humiles sint.
Ament & cantabt̾. Nouimꝰ uiatores can¬
tatores. Uantant ꝑ uenire festinant.
Sunt cantica mała tanquã ueteris
hominis. sed canticũ nouũ ꝑtinet
ad hominem nouum. Ambulent gͦ
& reges terrȩ inuus tuis. ambulent
& cantent inuiis tuis. Quid cantent
portantes dñm ñ se extollentes aduersꝰ
dñm. Nam si se extulerint: qͣseqͥtur :
Quid si se extulerint in suꝑbiã. latere
illiꝰ oculos possunt : Neforte qͥa audisti
humilia respicit: suꝑb uelis ẽẽ & dicas
in ammo tuo. humiles respicit deus.
me non respicit. faciam qđ uolo. ꝗͥs
enim me uidet : Hominẽ latet. ds̃
non uult me uidere : quia non sum¬
humilis. ille aut̃ humilia respieit.
Qđ uolo facio. Simportune. nunquid
hoc diceres. si scires qͥd amare deb̾es

Expanded text:
tent in viis Domini reges terrae. In quibus viis cantent? tate tua;» quoniam «universae viae Domini misericordia et veritas.» Non ergo sint reges terrae superbi, sed humiles sint. Tunc cantent in viis Domini, si humiles sint: ament, et cantabunt. Novimus viatores cantatores; cantant, et pervenire festinant. Sunt cantica mala tanquam veteris hominis; sed canticum novum pertinet ad hominem novum. Ambulent ergo et reges terrae in viis tuis, ambulent et cantent in viis tuis. Quid cantent?portantes Dominum, non se extollentes adversus Dominum. Nam si se extulerint, quid sequituQuid? si se extulerint in superbiam, latere ipsius oculos possunt? Ne forte quia audisti, «humilia respicit,» superbus velis esse, et dicas in anima tua: Humiles respicit Deus, me non respicit; faciam quod volo. Quis enim me videt? hominem latet; Deus non vult me videre, quia humilis non suquod volo facio. O importune, numquid hoc diceres, si scires quid amare deberes?
Abbreviated transcription (Latin):
signum petuit adnõ. Ponã inquit
uellus marea. cõpluatur uellus. area
plutũ ÷ area sicca erat. Petiit rursus
signũ. Area tota cõpluta sit. & solum
uellus siccum inueniatur. Et hoc factũ
est. Complyta ⁊ area sicco uellere.
Primo cõplutũ uellus sicca area: postea
compluta area. sicco uellere: Quid uob̃
uidetur area fr̃s: Nonne orb̾ terrarũ :
Quid uellus : Tanquã gensiudea in medio
orbe terrarũ. habens gr̃ȩ sacram̃tũ.
ñ inmanifestatione sed in nube secreti.
tanꝙͣ in uelam̾to pluuiã in uellere.
Uenit tempꝰ quando reuelaretur p̾lu¬
uia. marea manifesta ÷ ñ oꝑta. factũ¬
Quã dui abscondebas : Ex pressum ÷
uellus. & exut dete pluuia. Solus
xp̃s. suauitas pluuiȩ Ipsum solum ñ
agnoscis inscripturis ꝓpter quẽ factȩ
sunt scripture. At uͦ om̃s reges terrȩ
confiteanturꝰ tibi dñe. qm̃ audieru̾nt

Expanded text:
signum petivit a Domino: «Ponam,» inquit, signum petivit a Domino: «Ponam,» inquit, «vellus in area; compluatur vellus, area  area sicca erat. Petiit iterum signum: «Area tota compluta sit, et solum vellus siccum inveniatur.» Et hoc factum est: compluta est area, sicco vellere . Primo complutum vellus, sicca area; postea compluta area, sicco vellere. Quid vobis videtur area, fratres? Nonne orbis terrarum? Quid vellus? Tanquam gens Judaea in medio orbe terrarum, habens gratiae sacramentum, non in manifestatione, sed in nube secreti, tanquam in velamento pluviam in vellere. Venit tempus quando revelaretur pluvia in area; manifestata est, non operta. Factuquamdiu abscondebas? Expressum est vellus, et exiit de te pluvia. Solus Christus suavitas pluviae: ipsum solum non agnoscis in Scripturis, propter quem factae sunt Scripturae. At vero «omnes reges terrae confiteantur tibi, Domine; quoniam audie
Abbreviated transcription (Latin):
nui oise ocones Reces Terrȩ. Ita fiet.
&ita fit. Cotidie fit . & ostenditur non
frustra dictũ. nͥ quia erat futurum.
confiteantur tibi dñe om̃s reges terrȩ
S & ipsi tͥ cũ c̃fitent᷑. cũ laudant te: ñ
terrena desiderent ate. Quid enim
regese Pre desideraturi sunt : Non-¬
sullimitas necessaria ÷: S fortasse
quanto altior: tanto piculosior. Idõq
reges quanto funt inmaiori sullimita maiors¬
te terrena: tantomagis humiliari de
bent dõ. Ut quid faciant : Qm̃ audier̃
om̃a uerba oris tui. Odnẽ om̃a uerba
oris tui. Nescio inqua gente abscondita
erant lex & ꝓphetȩ & om̃a uerba oris
tui. S ingente iudeoꝵ sola erant
om̃a uerba oris tui: quam gentem
laudans apłs ait. Quid gͦ ampliꝰ ÷ iudeo
aut quȩ utilitas circũcisionis : Multũ
ꝑomnẽ modũ. Primũ qͥdem: qͥa credita¬
sunt illis eloquia dĩ. Sbi erant uerba
dĩ. S da mͥ illũ gedeon quendã sc̃m
uirum tẽpore iudic̃i. Uidete quale

Expanded text:
tibi, Domine, omnes reges terrae.» Ita fiet, et ita fit, et quotidie fit; et ostenditur non frustra dictum, nisi quia erat futurum. «Confiteantur tibi, Domine, omnes reges terrae.» Sed et ipsi cum tibi confitentur, cum laudant te, non terrena desiderint a te. Quid enim reges terrae desideraturi sunt? Nonsublimitas necessaria est. Sed fortasse quanto altior, tanto periculosior. Ideoque reges quanto sunt in majore sublimitate terrena, tanto magis humiliari Deo debent. Utquid faciunt? «Quoniam audierunt omnia verba oris tui!» O Domine, «omnia verba oris tui!» Nescio in qua gente abscondita erant Lex et Prophetae, «omnia verba oris tui.» Sed in gente Judaeorum sola erant «omnia verba oris tui:» quam gentem laudans Apostolus ait, «Quid ergo amplius est Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum qlis eloquia Dei» . Ibi erant verba Dei. Sed da mihi illum Gedeon quemdam sanctum virum tempore Judicum; videte quale
Abbreviated transcription (Latin):
one certissimũ qđ nob̃ infine seruat
ds̃ sine dubio tͥhulatio ÷ Ergo in
telligamꝰ huius tͥbulationẽ fr̃s.
Si ambulauero in medio tͥbulationis:
uiuificab̾ me. Nonsic ait tanꝙͣ diceret.
si forte euenerit michi tͥbulatio aliqͣ
lib̾as inde me. S qͦmͦ : Si ambulauero
in medio tͥbulationis uiuificab̾ me.
Id est alit̾ me ñuiuificab̾. nͥ in medio
tribulationis ambulauero. Si ãbulauero
inmedio tͥbulationis: uiuificab̾ me.¬

Expanded text:
one certissimum, quod nobis in fine servat one certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine dubio ttelligamus et hujus tribulationem, fratres. «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me.» Non sic ait, tanquam diceret, Si forte evenerit mihi tribulatio aliqua, liberabis inde me. Sed quomodo? «Si ambulavero in medio tribulationis, vivificabis me;» id est, aliter non vivificabis me, nisi in medio tribulationis ambulavero. «Si ambulavero in medio tribulationis, vi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificabis me. Uerũ ÷. Inqͣcunq on¬
bulatione fueris: confitere inuoa
lib̾at te uiuificat te. S tam̃ aliquid
hic debemꝰ meliꝰ intelligere : qͦia fanii¬
aruis inhereamꝰ dõ. dicamꝰq illtcito
exaudi me. Dixerat eni. excelsa alin¬
ge cognoseit. Et excelsa suꝑba non
nort̃ tribulationem. Nonnorunt
inquam tribulationẽ. deqͣdicitur
alio loco. tribulationẽ & dolorem
inueni. & nomen dñi in uocaui.
Quicĩ enim magnum. si tribulatiote
inueniat : Si aliquid potes: tu inueis
ista parua tribulatio ÷  Si ñ ÷ tribu¬
latio: ñ est ꝑ egrinatio. Siaut̃ ꝑegri¬
natio ÷ : aut parũ patriã diligis. aut
sine dubio tribularis. Qͥs eñi ñ tribu¬
lȩt᷑ ñ se eẽ cũ eo qđ desiderat ÷ h unde
tͥ non uidetur istatͥbulatio: qͥa non
amas. Ama alterã uitã. & uideb qͥa
uita ista tribulatio ẽ. Qua cunq p¬
speritate fulgeat. qͥb libet delitus
abundet atq circum fluat : quando
ñ dũ ẽ illud gaudiũ sine ulla tẽptati¬

Expanded text:
icabis me.» Verum est: in quacumque tribulatione fueris, confitere, invoca; liberat te, vivificat te. Sed tamen aliquid hic debemus melius intelligere, quo jam familiarius inhaereamus Deo, dicamusque illi, «Cito exaudi me.» Dixerat enim, «Excelsa a longe cognoscit:» et excelsa superba non norunt tribulationem. Non norunt, inquam, tribulationem de qua dicitur alio loco, «Tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi» . Quid enim magnum, si tribulatio te inveniat? Si aliquid potes, tu inveni ista parva tribulatio est? Si non est tribulatio, non est peregrinatio; si autem peregrinatio est, aut parum patriam diligis, aut sine dubio tribularis. Quis enim non tribuletur, non se esse cum eo quod desiderat? Sed unde tibi non videtur ista tribulatio? Quia non amas. Ama alteram vitam, et videbis quia ista vita tribulatio est: quacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentati