comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ: quȩ utiq sideneget᷑ ꝙ minime exsoluat᷑. in nol
in excusabili obnosxios facit. & quid dico ir ȩ obnoxios. Qus
enĩ maior pot̾it ẽẽ ira quae ultio grauior. ꝙͣ hoc ipsũ si acci¬
bat nos alie nos esfici a caritatoe di: Quod siparentibꝰ iẽ
naturalis affectꝰ erga eos qͦs genuerunt. & ñ solũ hoc in homini
uerũ etiã inmutis animalibꝰ inuenit᷑: iudete nemueniam᷑
uel pecudibꝰ hebetiores. uel feris beluis immaniores. si nullo er¬
ga genitorẽ constringam᷑ affectu: qũe etiã si qͣlis &. qntꝰ sit
scire ñ possumꝰ ex hoc tam̃ solo qͦd exipso sumꝰ. uenerari & dili¬
gere parentis debemꝰ affectu: atq iidesinenter erga eius
pendere. menioriã. sicut erga genitrices suas paruuli sacuĩt.
s et multo ampliꝰ multoq ꝓmptiuis. qͣnto &. inm̃sorũ nos be¬
neficioꝵ obnoxios cet̾is animalib Meminert̃ nãq etiã illa¬

Expanded text:
charitatem. Quae utique si denegetur, et non exsolvatur, irae nos inexcusabiliter obnoxios facit. Et quid dico irae obnoxios? Quae enim poterit esse major ira, quae ultio gravior, quam hoc ipsum si accidat nobis, alienos effici nos a charitate Dei? Quod si parentibus inest naturalis affectus erga eos quos genuerunt; et non solum hoc in hominibus, verum etiam in mutis animalibus invenitur: videte ne inveniamur vel pecudibus hebetiores, vel belluis feris immaniores, si nullo erga Genitorem constringamur affectu. Quem etiamsi quantus et qualis sit scire non possumus, ex hoc tamen solo quod ex ipso sumus, venerari et diligere parentis debemus affectu, atque indesinenter erga ejus memoriam pendere, sicut erga genitrices suas faciunt parvuli. Sed multo amplius multoque promptius; quanto et immensorum nos beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
ra enim necesse uidet᷑ eũ qui manuũ oꝑe uti in aliquo de¬
bet. succinctũ esse &. inom̃b preparatũ : ac sine ullo impe¬
dimento inueniri ad omne ministeriũ boni oꝑis. Uncle
ꝙ. cingulo uidiget. ut uł colligata eirca corpus sit tunica.
exqua ꝙ. magis confoueri possit cũ undiq constrictus sit:
uł ñ impedirĩ ad omne. rẽ qu̾a agere. parat. De numero
auitẽ iudum̃itoꝵ nichil possumꝰ dicere: cũ manifesta difi¬
nitione p̃ scriptũ sit. inqua dicit: qͥ habet duas tunicas det
ñ habenti. Ex quo sine clubio plures hab̾e illicitũ ducit᷑. Quib
gͦ hab̾e duas tunicas ñlicet: his quomͦ aliquid de diu̾sitate
indum̃toꝵ precipi potest: Interrogatio.

Expanded text:
ra enim necessarium videtur, eum qui manuum opere uti in aliquo dera enim necessarium videtur, eum qui manuum opere uti in aliquo debet succinctum esse et in omnibus praeparatum ac sine ullo impedimento inveniri, ad omne boni operis ministerium. Unde et cingulo indiget, ut vel colligata circa corpus sit tunica: ex qua magis confoveri possit, si undique constrictus sit; vel non impediri ad omnem rem quam agere parat. De numero i? Nihil inde possumus dicere, cum manifesta diffinitione descriptum sit, in qua dicitur: 'Qui habet duas tunicas, det non habenti'; ex quo sine dubio plurimas habere illicitum est. Quibus ergo habere duas tunicas non licet, his quomodo aliquid de diversitate indumentorum praecipi potest? Quae a
Abbreviated transcription (Latin):
one indum̃ti ipsiꝰ debet. S &. decalciam̃itis eadẽ ratio obserua¬
bit᷑: ut qͦd simplex ẽ. et paratiꝰ .&. aptiꝰ ꝓposito .&. usib sufficiens.
id assumat᷑. Tone quoq usũ ostendunt necessariũ ẽẽ: etiam qͥ
p̾cesserunt nos scĩ Nam iohes zona pellicia constringere luu¬
signatur cũ dr: uir irsutus &. zoña pelliciam habens circa lũ¬
bos suos. S & petrus zona usus ostendit᷑. sicut ex u̾bis angłĩ
quȩ ad eũ dicta sunt recognoscimꝰ: acciugere inqͥt &. calcia te
caligas tuas. Sed & beatus paulus zona usus ostendit᷑ ꝑ aga¬
bi ꝓphe tiam dicentis. uirũ enĩ cuiꝰ ẽ zona hex. ita alligabt in
iherłm. S &. iob audit adño. accinge sicut uir lũbos tuos.
Uirtutis namq ciuiusclã &. ꝓuiti ad oꝑa animi: signũ uidet᷑
ẽẽ usus cinguli. S &. discipłis dñi zone usus fuisse uidet᷑ ex
more: qͥb ꝓhibebat᷑ ne pecuniã hab̾ent in zonis suis. Re ue¬

Expanded text:
calceamentis eadem ratio observabitur: ut quod simplicius est et paratius, et aptum proposito, et usibus sufficiens, id assumatur. Zonae quoque usum ostendunt necessarium esse etiam qui praecesserunt nos sancti. Nam Joannes zona pellicea constringere lusignatur, cum dicitur: Vir hirsutus, et zonam pelliceam habens circa lumbos suos . Sed et Petrus zona usus ostenditur, sicut ex verbis angeli, quae ad eum dicta sunt, recognoscimus: Accinge te, inquit, et calcea te caligas tuas . Sed et beatus Paulus zona usus ostenditur per Agabi prophetiam, dicentis: Virum eum cujus est zona haec, ita alligabunt in Hierusalem . Sed et Job audit a Domino: Accinge sicut vir lumbos tuos . Virtutis namque cujusdam et prompti ad opera animi signum videtur esse usus cinguli. Sed et discipulis Domini zonae usus fuisse videtur ex more, quibus prohibebatur ne pecuniam haberent in zonis suis . Reve
Abbreviated transcription (Latin):
Que cũq manifestã infert̃ noxã corpori. deuitanda sũt. Ab¬
surdum enĩ uidet᷑ ꝓpt̾ substantiã corporis cibos sumere: &. rursuꝰ
ꝑ ipsos cibos corꝑi inferre ꝑniciem: ꝙ. inutile illud reddẽ ad ob¬
sequiũ mandatorũ. Oportet tam̃ omũ modo illis uti cibis qͥ &.
faciliꝰ &. uiliꝰ conꝑant᷑: uti ne occasione astmentie inueniamur
ilis nat᷑e cibos insũmũ &. delicatũ saporẽ conamͣ extollere. S si
quid ẽ. qͦd in una quaq ꝓuntia faciliꝰ ꝙ uiliꝰ cõꝑatur ꝙ. inusu

Expanded text:
ecunque manifestant inferunt noxam corpori devitanda sunt. Abecunque manifestant inferunt noxam corpori devitanda sunt. Absurdum enim videtur propter substantiam corporis cibos sumere, et rursum per ipsos cibos corpori inferre perniciem, et illud inutile reddere ad ministerium mandatorum. Oportet tamen omni modo illis uti cibis qui et facilius et vilius comparantur; ut ne occasione abstinentiae inveniamus viles naturae cibos in summum ac delicatum saporem extollere conamur. Sed si quid est quod in unaquaque provincia facilius et vilius c
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quidẽ corpꝰ humanũ semper exolescit &. defluit: idarco ꝙ. re¬
ei indiget ac reformari. Propter qͦd et naturale ẽ cibi desidium.
id qd sccłm rectam rationẽ usus ipse ad reparationẽ. de poscit eoꝵ
qͭ ex inanita sueruit &. absũpta: t̃a aridi ꝙͣ etiã humidi elementi
Si qͥcd gͦ illud est qͦd potest ł breuiꝰ ł faciliꝰ explere. hanc necessi¬
tat̾ẽ corporis: id potiꝰ uicibis eligendũ ẽ. S &. dñs hoc opinor
ostendit: cũ esurientes refecit indeserto. Qui cũ utiq possit
maiore nuraculo copiosiores eis cibos parare. nichil horu̾i facit.
secd simplic̃e. eis exhibet uictũ: & scłm ioħem quidem qͥnq
panes ordeaceos & pisciculos duos apponit. De potu uͦ: ne men¬
tio quidẽ ulla fit. Ex qͦ illud sine dubio designat᷑. qͦd oĩbꝰ suffi
pauli apłi adtymoteum scribentis cauendũ ẽ quod nocet.¬

Expanded text:
m quidem corpus humanum semper exolescit et defluit, idcirco et rem quidem corpus humanum semper exolescit et defluit, idcirco et repleri indiget ac reformari. Propter quod et naturale est desiderium. Id quod secundum rectam rationem, aut usus ipse ad reparationem deposcit, eorum quae exinanita fuerint et absumpta, tam aridi quam etiam humidi alimenti. Si quid ergo illud est quod potest vel brevius, vel facilius explere hanc necessitatem corporis in cibis, id potius eligendum est. Sed et Dominus, hoc opinor, ostendit, cum esurientes refecit in deserto: qui utique possit majore miraculo copiosiores eis cibos parare, nihil horum fecit, sed simplicem eis exhibuit victum; secundum Joannem quinque panos hordeaceos, et pisciculos duos apponit; de potu vero nec mentio quidem ulla fuit. Ex quo illud sine dubio designatur, quod omnibus suapostoli Pauli ad Timotheum scribentis , cavendum est quod e
Abbreviated transcription (Latin):
cdiñe ł modũ ac regłam custodire. Hiuͦ qͥ sani sunt. possũt
om̃s eancłẽ mensuram tenere mnabstinentia. Inmiͥtari aut̃
oportet ꝑsingłos inquibꝰ causa aliqua diuersitatis existit: ꝓ¬
uidentia ac ꝓuisione eoꝵ quibꝰ dispensandi hȩc cura cõmissa
ẽ: Peq enĩ ꝑ singula sermone. cõplecti possumꝰ: s ea tantũ mͦ
cõp̃hendimꝰ. ꝗͦ ad cõ inunĩe ł generalem ꝑtinent institutio¬
continentie: siue aliis quibꝰ libet laboribꝰ qͦs preligione ꝓtulert̃:
hi qui p̃sũt scdm qͦd res ꝙ. ratio de poscit adhibebt. Neq gͦ tempꝰ
resiciendi omnibꝰ idem statui potest. neq modꝰ cibi neq qualitas:
do. Repleri autẽ uentr̃e &. grauari excibo. ualde in utile ẽ. etiã
corꝑi ad om̃e opꝰ: tũ de uide qr ꝙ grauatur in somiuũ: & ꝙ etiã
ledi ex his facile potest. S ne. suauia qͥdẽ qͦq infine ciborui sec¬
tancla st̃: sed susficit usũ explere uiuendi. refutata luxuria. Si

Expanded text:
in cibis custodire. Hi vero qui sani sunt possunt omnes eamdem mensuram tenere in abstinentia. Immutari vero oportet per singulos, in quibus causa aliqua diversitatis existit, providentia ac provisione eorum, quibus dispensandi haec cura commissa est. Neque enim per singula sermonem complecti possumus; sed ea tantummodo comprehendimus quae ad communem vel generalem pertinent institutiotinentiae, sive ex aliis quibus libet laboribus quos pro religione pertulerunt, hi qui praesunt, secundum quod res et ratio deposcit, adhibebunt. Neque ergo tempus reficiendi omnibus idem statui potest, neque modus cibi, neque qualitas; do. Repleri enim ventrem, et gravari ex cibis valde inutile est, etiam corpori ad omne opus. Tunc deinde quia et gravatur in somno, et quia etiam laedi ex his facile potest. Sed nec suavia quaeque ad finem ciborum sectanda sunt, sed sufficit usum explere vivendi refutata luxuria. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ridendo tautũm leticiã mentis oporteat indicari. indecorũ
aittẽ sit crepitantẽ cõ sonitu eleuare risũ: qͦd certũ ẽ. ꝑin
continentiã m̃tis accidere solere etiã inuitis: qͣres grauita¬
t̾e q continentiã animi emollire ac resoluere solet: uude o
salomon. risui dixi amentiã. &. sic̃ uox spinarũ sub olla. ita
risus stultorii &. iterum. stultus iurisu exaltat uoce sua:
uir aute sapiens iux tacite ridebit: ostendit aut̃e o. dñs an
semet ipso necessarias quidẽ se habuse carnis passiones id est
qͣ uirtuti testimonium ferrent uelut laborẽ .&. fletũ ac tͥsti¬
ciã: nusꝙͣ autẽ. inuenit᷑ etiã risu usus. qͣntũ ad historrã ꝑti¬
net eugłii s &. de flere magis iiuenit᷑ eos qͥrident dicens.¬
ue uobis qui nẽ ridetis qr flebitis. Nec saue. se ducere uos
debet similitudo nominis risus. Mos uãq ẽ scͥpture int̾dũ

Expanded text:
ridendo tantummodo laetitiam mentis oporteat indicari; indecorum ridendo tantummodo laetitiam mentis oporteat indicari; indecorum autem sit crepitantem cum sonitu elevare risum: quod certum est per incontinentiam mentis accidere solere etiam invitis; quae res gravitatem et constantiam animi emollire ac resolvere solet. Unde et Salomon: Risum, inquit, dixi amentiam . Et: Sicut vox spinarum sub olla, ita risus stultorum . Et iterum: Stultus in risu exaltat vocem suam: vir autem sapiens vix tacite ridebit . Ostendit autem et Dominus in semetipso necessarias quidem carnis se habuisse passiones, id est, quae virtuti testimonium ferrent, velut laborem et fletum ac tristitiam; nusquam autem invenitur etiam risu usus, quantum ad historiam pertinet EVae vobis qui nunc ridetis, quia flebitis . Nec enim seducere nos debet similitudo nominis risus. Mos namque est Scripturae interdum
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eiĩ uolenter ẽ uitã dissoluere: sed eã q̃ uitȩ usus ũ
suꝑflius s neressaruuis constat: cũ resugimꝰ qͦd suaue ẽ. &. ex¬
oiaq ꝑ pasibilem concupiscentiam requirũt᷑. ab his abstinere
uirtꝰ ẽ abstinentie. & icło gͦ non solum erga cibi libidĩe
s in aĩa lecłim̃ abstinemꝰ Uerꝰ gͦ continens nec głam huma¬
nam desicdat. s & a uiciis se continet. & abira. &. atsticia . &¬
ir cienci oĩbꝰ q̃ occupatas tenere consuer̃t mneruditas a¬
nimas &. incantas. Pene autẽ mnoĩbꝰ mandatis dĩ hoc inue¬
nimꝰ. qͥd uñi alteri eoheret: &. seꝑatũ aliud ab alio cõpleri
impossibile est. Il tam̃ p̃cipue in hac ipsa continentia dep̃hẽ
u̾ ianagos oculi iusus ꝙ. auris auł itus et lingue uitẽpan¬
tiami. aliud ꝙͣ continentia moderatur &. cohibet: S &. indẽ¬
ꝑatos risus cotinentia eohercet:. Sicuit incontinentia rius
e mordinatis q. in cõpositis motibꝰ agere irisu: cũ utiq sub¬

Expanded text:
sed eam qua vitae usus non superfluus, sed necessarius constat: cum refugimus quod suave est, ex, omnia quae per passibilem concupiscentiam requiruntur, ab his abstinere, virtus est continentiae. Et ideo ergo non solum in esu cibi et in sed in anima laedimur, abstinemus. Verus ergo continens nec gloriam humanam desiderat, sed a vitiis se continet, et ab ira, et a tristitia, et omnibus quae occupatas tenere consueverunt ineruditas animas et incautas. Pene autem in omnibus mandatis Dei hoc inveniemus, quod unum alteri cohaeret, et separatum aliud ab alio compleri impossibile est. Id tamen praecipue in hac ipsa continentia deprehenvero jam vagos oculi visus, et auris auditus, et linguae intemperantiam aliud quam continentia moderatur et cohibet? Sed et intemperatos risus continentia coercet: sicut incontinentiae signum est, inordinatis et incompositis motibus agere in risu: cum utique sub
Abbreviated transcription (Latin):
sobrie. aduersũ omne. qͥd potest ledere uitit᷑. hic ꝑfecte cõ¬
tinens dr: qͥ o. sine dubio ꝑ hoc alienꝰ inuenit᷑ ab om̃i gene¬
re peccati libido nãq ẽ tociꝰ mali muscipula: et ꝑ hanc om̃s
decipimͣ adpeccatum: ꝑ ꝙͣ qͥ ñ re soluit᷑ neq inclinat᷑ ab ea.
onĩe ex se peccati pessimũ germen excidet. Inder rog̃.
Que est mensura continentiȩ Res pons¬
uantũ spectat aduitia ꝙ. aclpasuones: penitus abstine¬
re. nec uinqu̾a suꝑari. Quantũ adcibos ꝓ ut usus de

Expanded text:
e quod potest laedere, nititur, hic perfecte continens dicitur, qui et sine dubio per hoc alienus invenitur ab omni genere peccati. Libido namque est totius mali muscipula; et per hanc omnes decipimur ad peccatum. per quam qui non resolvitur, neque inclinatur ab ea, omni ex se peccati pessimum germen excidit. INTERROGATIO IX. Quae est mensura continentiae? RESP. Quantum spectat ad vitia vel passiones, penitus abstinere, nec unquam superari: q
Abbreviated transcription (Latin):
habuit incontinentiã: qͥ ꝓuno cibo uendidit pͥmo genita sua
S & pͥma illa pͥuaricatio ñ aliunde. homini. nͥ ꝑ incontinenti¬
am accessit. Omĩs uͭ scõꝵ: uita atq ipsiꝰ dñi incarne positi p̃¬
senna. qͣ nobis alia nͥcontinentiȩ ꝓponit exemplũ: Moyses
quide continuato quadraguita dierũ ieuinio astitisse inde

Expanded text:
 uno cibo vendidit primitiva sua . Sed et prima illa praevaricatio non aliunde homini nisi per incontinentiam accidit . Omnis vero sanctorum vita, atque ipsius Domini in carne positi praesentia, quae nobis alia, nisi continentiae proponit exempla? Moyses quidem, dum continuatio quadraginta dierum
Abbreviated transcription (Latin):
de negaut ⁊ resistuuit . &. de fide faciuut. ꝓ testari &. de nĩ¬
tiare: qr sacri legii erim̃ ucurruit: sedm mandatũ dñi
cdicentis. qr si peccat inte fr̃ tuus uade ꝙ. argue eũ. &. re¬
liqua: ndicio uͦ experiri de his ap̃ iudices scłi abnuit
religionis auctoritas. ꝑ id qͦd dixit apłs. Audet aliquis ur̃m
negotiũ habens aduersus aliũ. uidicari ap̃ iniqͦs & ñ ap̃ scõs:

Expanded text:
faciunt, protestari et denuntiare quia sacrilegii crimen incurrunt, secundum mandatum Domini dicentis: Quod si peccat in te frater tuus, et argue eum, et reliqua . Judicio vero experiri de his apud judices saeculi, abnuit religionis auctoritas, per id quod dixit Apostolus: Audet aliquis vestrum, negotium habens adversus alium, judicari a
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam: s sicit dñs nrͣ iħe xp̃e. iuenẽ illũ qͥ adse ue¬
nerat int̃rogai it de pͥori uita sua .&. eũ audisset q recte
trqus acta ẽ qͦd de erat ei p̃cepit ad implere.&. ita de nũ
uissit eũ sequi se: Ita gͥ eciã nos oportet inquirere: dep̾̃te¬
rita uita q conuersatione: ne forte simulata qͥs m̃te. &
fallaci animo accecdat adnos. Q uod ita demũ dinoscetur.
si facile. omẽ laborẽ corporis qͥ iniungit᷑ ferat.ꝙ. ad casti¬
gatiorẽ. uitã ꝓniꝰ inclinetur: ł si etiã delictũ aliqͦd suum

Expanded text:
enem illum qui ad se venerat interrogavit de priore vita sua, et cum audisset quia recte transacta esset, quod deerat ei praecepit adimplere, et ita demum jussit eum sequi se: ita etiam non oportet inquirere de praeterita vita et conversatione, ne forte simulata quis mente et fallaci animo accedat ad nos. Quod ita demum dignoscitur, si facile omnem laborem corporis qui injungitur ferat, et ad castigationem vitae pronus inclinatur; vel si etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
ex quoꝵ. recordatione uenit animȩ dilectio dñi dĩ nr̃i sui
ut eũ diligat extoto corde. suo .m. ex tota anima sua. et ex
tota mente sua: sccłmt illũ qui dicebat. Sicut ceruis desi¬
derat adfontes aquarũ : ita desiderat anima mea adte
ds̃. Cum gͦ tali affectu seriure oportet dño: ad implentes
illud qͦd ab apło dictũ est. Quis nos separabit a karitate
Interrogatio.¬

Expanded text:
recordatione venit animae dilectio Domini Dei sui, ut eum diligat ex toto corde suo, et ex tota anima sua, et ex tota mente sua, secundum illum qui dicebat: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus . Cum tali affectu ergo servire oportet Domino, adimplentes illud quod ab Apostolo dictum est: Quis nos separabit a charitate INTERROGATIO
Abbreviated transcription (Latin):
liuitatẽ cłi ꝓpe &. libent̃ debeniꝰ actꝑe: & implere quod
scͥptũ est. Optẽꝑentes inuic̃ẽ: uicaritate xp̃i. Sin aut̃ẽ
contrariũ aliquid mandatis di. uł qͦd ea corrũꝑe iudeatur
aut containinare. facere iubem᷑ ab aliquo: tẽpus ẽ nos dicere:
obedire oportet dõ magis qũa hominib. Et rursũ memi¬
nisse debemiꝰ dũi dicentis. Alieni autẽ uoc̃ẽ ñ sequunt᷑. s
angłis qui dẽ parcere. dicens. Etiam si nos aut angłs
de cȩlo euangłi zauerit uob̃. p̃ter quod euangłizauimꝰ
uobis: anathema sit. Ex quo edocemͣ. ut etiam si ualde
nobis carus sit aliqͥs. &. iam si magnificus habeatur .ꝙ. in
admiratione sit positus qui ꝓhibet nos facere: quod a dño
crabilis debet esse qui eius modi ẽ oĩb qͥdilgt dm. Int̾rogatio .xiiii.¬

Expanded text:
t explere, quod dictum est: Obtemperantes invicem in charitate Christi . Sin autem contrarium aliquid mandatis Dei, vel quod ea corrumpere videatur aut contaminare, facere jubemur aliquo, tempus est nos dicere: Obtemperare oportet Deo magis quam hominibus . Et rursum meminisse Domini dicentis: Alieni autem vocem non sequuntur, sed angelis quidem parcere, dicens: Etiamsi angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod evangelizamus vobis, anathema sit . Ex quo edocemur, ut etiamsi valde nobis charus sit aliquis, etiamsi magnificus habeatur, et in admiratione sit positus, qui prohibet nos facere, quod a Domino crabilis debet esse qui ejusmodi est omnibus qui diligunt Domi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ: intimore . xp̃i. Sed &. rursũ dũs ait. Qui uult ẽẽ. maior
implere uult: sine dubio ꝓpͥas sibi amputat uoluntã scdm tes
inutationem ipsius dñi dicentis. Descendi non ut faciam
tris. Et iterum precepit ȩdñs. Si quis te angariauerit¬
mulle passus: uade cum eo alia duo. Interrogatio.xiii.
Si oportet omnib uel quib cumq obedire. Respons.
orum quidẽ qui imperant differentia uel diuersi¬
tas. non debet impedire obedientiũ ꝓposito: qr neq
moyses intemperans extitit socero suo iechro. cum uti¬
lia armoneret ac iusta. Conmonitionũ sane: ñ parua ẽ diũsi¬
tas. Alie uamq contrariȩ uidentur ẽẽ mandatis dĩ: alia uͦ in

Expanded text:
ait: Qui vult in vobis major implere vult, sine dubio proprias amputat voluptates secundum imitationem ipsius Domini dicentis: Descendi de coelo, non tris . Et iterum praecepit dmille passus, vade cum illo alia duo . INTERROGATIO XIII. Si oportet omnibus vel quibuscunque obedire? RESP. Horum quidem qui imperant differentia vel diversitas non debet impedire obedientium propositum: quia neque Moyses intemperans exstitit cognato suo Jethro, cum utilia moneret et justa . Commonitionum sane non parva est diversitas: aliae namque contrariae videntur
Abbreviated transcription (Latin):
s qui mifit me pater ipse mͥ dedit mandatũ qͥd dic̃a & qͥd
loquar: ꝙ scio qr mandatũ eiꝰ uita et̾na ẽ: que: ergo loquor¬
egosicut dixit mͥpater ita loquor: qͥs p̾otest uitantũ temerita¬
tis ꝓgredi. ut audeat ase. quicquã uł loqui uł cogitare:
Iuimo uͦ sciendũ ẽ quia om̃s duce itiueris indigemꝰ sp̃u sc̃õ:
ut ipse nos inuiã dirigat ueritatis . ꝙ. incogitatione ꝙ. iu̾b̃
quib dã illuminam᷑. Mandatũ enĩ inqͥt dñi lucidũ. illuminãs
occłos. Quia gͦ inom̃ib negotiis quȩ int̾ nos uersant᷑ uel uerb̃¬
i s quedã quidẽ ꝑ manclatũ iͦdiuinis scripturis distringuntur.
quedã uͦ reticent᷑: de. his quidẽ quȩ scͥpta st̃ nulla ꝓrsus licen¬
preceptu est: cũ ipse dñs ita p̾ceꝑit dicens. Et custodi uerbũ hoc
qd ego mando tͥ hodie: ñ adicies ad illud. neq auferes ab eo. Sed
t̃ribilis quȩłã ẽ expectacio udicii & ignis zelus qui consũptu¬

Expanded text:
it Pater, ipse mihi dedit mandatum, quid dicam, aut quid loquar; et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Quae ergo loquor, sicut dixit mihi Pater, ita loquor . Quis potest in tantum temeritatis progredi, ut audeat a se quidquam vel loqui, vel cogitare? Imo vero sciendum est quia omnes duce itineris indigemus Spiritu sancto, ut ipse nos in viam dirigat veritatis, et in cogitatione, et in verbis, quibusdam, illuminamur. Mandatum enim, inquit, Domini lucidum est, illuminans oculos . Quia ergo in omnibus negotiis quae inter nos versantur, vel verbis, quaedam quidem per mandatum Dei in divinis Scripturis distinguuntur, quaedam vero reticentur; de his quidem quae scripta sunt, nulla prorsus licenpraeceptum est: cum ipse Dominus ita praeceperit, dicens: Et custodi verbum hoc, quod ego tibi mando hodie: non adjicies ad illud, neque auferes ab eo . Sed et terribilis quaedam exspectatio est judicii et ignis zelus, qui consumptu
Abbreviated transcription (Latin):
monachus. et taciturnitatẽ habens
monstrante scriptura quia in multi.
lo quio non effugietur peccatũ. et
quiauir linguosus non dirigetur
super terram.¬

Expanded text:
monachus, et taciturnitatem habens monstrante Scriptloquio non effugietur peccatum ; et quia vir linguosus non dirigetur super terram
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa & suꝑ omĩa ad hibenda est. ut sicut
reuera xp̃o. ita eis seruiat᷑: quia ipse dixit.
Infirmus fui & uisitastis me: & quod fecistis
uni de his minimis meis. michi fecistis. Sed
& ipsi infirmi considerent hi honorẽ dĩ
sibi seruiri: & non suꝑfluitate sua contris¬
tent fratres suos seruientes sibi : qui tam̃
patient̃ portandi sunt : quia de talib
copiosior merces adquiritur. Ergo cura
maxima sit abbati: ne aliquã neglegen¬
tiã patiantur. Quibus fratrib infirmis
sit cella suꝑ se deputata. & seruitor timens
dm̃. ac diligens. & sollicitus. Balnearũ
ũsus infirmis quotiens expedit offerat᷑.
sanis aut̃ & maxime iuuenib tarduis
concedatur. Sed & carniũ esus infirmis
om̃ino deblibq ꝓ reparatione concedatur
Ac ubi meliorati fuerͥnt : a carnib more solito
om̃s abstineant. Curã aut̃ maximã habeat
abbas ne acellerariis aut aseruitorib negie¬
gantur infirmi: quia ad ipsum respicit.

Expanded text:
omnia et super omnia adhibenda est: ut sicut omnia et super omnia adhibenda est: ut sicut revera Christo, ita eis serviatur, quia ipse dixit: Infirmus fui, et visitastis me. Et: quod fecistis uni de his minimis, mihi fecistis . Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri; et non superfluitate sua contristent fratres suos servientes sibi. Qui tamen patienter portandi sunt, quia de talibus copiosior merces acquiritur. Ergo cura maxima sit abbati, ne aliquam negligentiam patiantur. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata et servitor timens Deum, et diligens ac sollicitus. Balnearum usus infirmis, quoties expedit, offeratur: sanis autem, et maxime juvenibus tardius concedatur. Sed et carnium esus infirmis omnino debilibus pro reparatione concedatur; at ubi meliorati fuerint a carnibus more solito omnes abstineant. Curam autem maximam habeat abbas, ne a cellarariis aut servitoribus negligantur in
Abbreviated transcription (Latin):
cias faciat: linteamina cũ quib sibi fr̃sma¬
nus aut pedes tergunt. lauent. Pedes uero
tam ipse qui egreditur. quã ille qui intra¬
turus ẽ. om̃ib lauent. Uasa ministerii sui
munda & sana: cellerario reconsignos: ut
sciat quid dat: & quid recipit. Septimana¬
rii aut̃ ante unã horã refectionis accipi¬
ant suꝑstatutã annonã singulas biberes
& panẽ : ut hora refictionis sine murmu¬
ratione. & graui labore. seruiant fr̃ib sui.
indieb tam̃ sollempnib usq ad missas susti¬
neant. Intrantes & exeuntes ebdomada¬
rii. in oratorio mox matutinis finitis dñica
om̃iũ genibus ꝓuoluantur: postulantes
ꝓse orari. Egrediens aut̃ de septimana.
Quo dicto tertio. accepta benedictio¬
ne egrediens: subsequatur in grediens et dicat.
Ds in aduitoriũ meũ intende dñe ad ad¬
uiuandũ me festina: & hoc idem tertio repe¬
tatur ab om̃ib: & accepta benedictione in¬

Expanded text:
tias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres matias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres manus aut pedes tergunt, lavet. Pedes vero tam ipse qui egreditur, tam ille qui intraturus est, omnibus lavent. Vasa ministerii sui munda et sana cellarario reconsignetsciat quod dat, aut quod recipit. Septimanarii autem ante unam horam refectionis accipiant super statutam annonam singulas biberes et panem, ut hora refectionis sine murmuratione et gravi labore serviant fratribus. In diebus autem solemnibus usque ad missas sustineant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis Dominica omnium genibus provolvantur postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dQuo dicto tertio, accepta benedictione egrediens, subsequatur ingrediens et dicat: Deus in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus, et accepta benedictione in
Abbreviated transcription (Latin):
DEBEAN NEGESSARIA ACCIPERE
SICUTSCRIPTUXIESTDI¬
uidebatur singulis: ꝓ ut cuiq opus erat. Ubi
non dicimus ut ꝑsonarũ quod absit acceptior
sit : sed infirmitatũ consideratio: ubi qui mi¬
nus indiget agat dõ gr̃as: & non contristetur.
qui uero plus indiget. humiliet᷑ ꝓifirmitate.
& ñ extollat᷑ ꝓ misericordia: et ita omĩa men¬
bra erunt in pace: ante omĩa ne murmura¬
tionis malũ ꝓqualicũq causa in aliquo
qualicũq uerbo. uel significatione appareat.
Qͦd si dep̃hensũ fuerit: districtiori disci¬
seruiant. ut nullus excusetur aquoquinȩ
officio. nisi aut egritudine. aut incausa
grauis utilitatis quis occupatus fuerit. quia
ex inde maior merces. & caritas adquirit᷑.
Imbecillib aut̃ ꝓcurentur solatia: ut ñ con
tristitia hoc faciant: sed habeant om̃s sola¬
tia : scđm modũ congregationis. aut po¬
ut diximus maioribus utilitatibus occupan¬
tur : ceteri sub caritate in uicẽ sibi seruianĩ.
Egressurus de septimana sabbato mundi¬

Expanded text:
debeant necessaria accipere. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat: unon dicimus, vt personarum, quod absit, acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. Vbi qui minus indiget, agat Deo gratias, & non contristetur. Qui vero plus indiget, humilietur pro infirmitate, non extollatur pro misericordia: & ita omnia membra erunt in pace. Huic tionis malum pro qualicunque causa in aliquo qualicunque verbo vel significatione appareat; quod si deprehensa quae fuerit, districtiori disciserviant, ut nullus excusetur a coquinae officio, nisi aegritudo, aut in causis gravis utilitatis praeoccupatus fuerit, quia exinde major merces et charitas acquiritur. Imbesillibus autem procurentur solatia, ut non cum tristitia hoc faciant, sed habeant omnes solatia secundum modum congregationis, aut pout diximus, majoribus utilitatibus occupantur: caeteri sibi sub charitate invicem serviant. Egressurus de septimana sabbato mundi
Abbreviated transcription (Latin):
grauia aut inpossibilia inuingunt᷑. suscipi¬
at quidẽ iubentis imperiũ. cũ om̃i mansu¬
etudine. & obedientia. Quod si omĩno
uiriũ suarũ mensurã uiderit pondus oneris
excedere: in possibrlitatis causas ei qui sibi p̃ẽ
patient̃ & oportune suggerat: ñ suꝑbien¬
do aut contra dicendo. uel resistendo.
Quod si post suggestionẽ insua sententia
prioris imperiũ perdurauerit: sciat uinior
ita sibi expedire : & excaritate confidens de ad¬

Expanded text:
aut impossibilia injunguntur, suscipiat quidem jubentis imperium cum omni mansuetudine et obedientia. Quod si omnino virium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo aut resistendo vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam, in sua sententia prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de ad
Abbreviated transcription (Latin):
sed nomini tuo dagłam. Sicut nec
Paulus apłs de p̃dicatione sua sibi
aliquid imputauit dicens. grã dĩ sũ
ro sapienti qui ȩdificauit domũ suã
supra petrã. Uenerunt flumina fla¬
uerunt uenti. et impegerunt in do¬
mũ illã et non cecidit. quia fundata
erat supra petrã. Hec cõplens dñs. ex¬
pectat nos cotidie his scĩs suis monitis
factis respondere debere. Ideo nobis
propter emendationẽ malorũ huius
uite dies ad indutias relaxant᷑. dicente
dño. An nescis. quia patientia dĩ ad
penitentiã te ad ducit: Nã pius dñs
dicit. Nolo mortẽ peccatoris. sed ut¬
magis conuertatur et uiuat
ũ interrogassemꝰ dñm fr̃s de habita

Expanded text:
sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec sed nomini tuo da gloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputavit dicens: Gratia Dei suro sapienti, qui aedificavit domum suam supra petram. Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit, quia fundata est supra petram . Haec complens Dominus exspectat nos quotidie his suis sanctis monitis, factis respondere debere. Ideo nobis propter emendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente tolo: An nescis, quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit . Nam pius Dominus dicit: Nolo mortem peccatoris, sed magis convertatur et vivat . Cum ergo interrogassemus D
Abbreviated transcription (Latin):
bonorũ actuũ lũbis nr̃is. ꝑ ducatũ
euangelii ꝑgamꝰ itinera eiꝰ. ut me.¬
uidere. Incuiꝰ regnitabernaculo si
uolumꝰ habitare. nisi illuc bonis ac.¬
tib currendo minime ꝑuenitur
Sed interrogemꝰ cũ ꝓpheta dñm. di¬
centes ei. Dñe quis habitabit inta.¬
bernaculo tuo. aut quis requiescet
in monte scõ tuo. Post hanc inter
tabernaculi acdicentẽ. Qui ingre.¬
qui loquit᷑ ueritatẽ in corde suo. qui
non egit dolũ in lingua sua: qui non
fecit ꝓrimo suo malũ. qui ob ꝓbriũ
ñ accepit aduersus ꝓximos suos. qui
malignũ diabolũ aliqua suadentẽ
sibi cũ ipsa suasione sua a conspectib
cordis sui respuens deduaxit ad nichilũ.
et paruulos cogitatꝰ eiꝰ tenuit et allisit
obseruantia sua non se reddunt ela.¬
tos. sed ipsa in se opera non a se posse
sed a dño fieri existim antes operantẽ
in se dñm magnificant: illud cũ ꝓpħa
dicentes. Non nobis dñe non nobis.

Expanded text:
bonorum actuum lumbis nostris, per ducatum bonorum actuum lumbis nostris, per ducatum Evangelii pergamus itinera ejus; ut mevidere: in cujus regni tabernaculo si volumus habitare, nisi illuc bonis actibus curratur, minime pervenitur. Sed interrogemus cum Propheta Dominum, dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Post hanc interrtabernaculi, dicendo: Qui ingreloquitur veritatem in corde suo; qui non egit dolum in lingua sua; qui non fecit proximo suo malum; qui opprobrium non accepit adversus proximum suum : qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione a conspectibus cordis sui respuens, deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit, et allisit observantia sua non se reddunt elatos; sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Din se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
urgamus ergo tandẽ aliquando
excitante nos scriptura acdicente
hora ẽ iã nos de sõno surgere. et aꝑtis
oculis nr̃is ad dĩficũ lumen: attõni¬
tis aurib audiamꝰ diuina cotidie¬
ȩcclesiis. Et quid dicit: Uenite fi¬
lu audite me: timorẽ dñi docebo
uos. Currite dũ lumen uitȩ habetis.
ne tenebrȩ mortis uos cõprehendant
Et quȩrens dñs in multitudine popłi
cui hȩc clamat operariũ suũ: iterũ
dicit. Quis ẽ homo qui uult uitã. &
cupit uidere dies bonos. Quod situ
audiens respondeas ego: dicit tͥ ds̃
Siius habere uerã et ꝑpetuã uitã. ꝓ¬
hibe linguã tuã a malo. et labiatua
ne loquant᷑ dolũ: dduerte a malo
et fac bonũ. inquire pacẽ et ꝑseqͦre
eã. Et cũ hȩc feceritis. oculimei suꝑ
uos et aures meȩ ad p̃ces ur̃as. et anteqͦ
me inuocetis dic̃a uobis. ecce ad sum.
Quid dulcius nobis hac uoce dñi inui¬
sua. demonstrat nobis dñs uiã uitae
Succinctis ergo fide uel obseruantia

Expanded text:
urgamus ergo tandem aliquando excitante nos Scriptura, ac dicente: Hora est jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina Ecclesiis . Et quod dicit: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Currite, dum lucem vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos ? Quod si tu audiens respondeas: Ego; dicit tibi Deus: Si vis habere veram et perpetuam vitam, prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; diverte a malo et fac bonum, inquire pacem, et sequere eam. Et cum haec feceritis, oculi mei super vos, et aures meae ad preces vestras: et antequam me invocetis, dicam vobis: Ecce ego adsum. Quid dulcius nobis hac voce Domini invisua demonstrat nobis Dominus viam vitae. Succinctis ergo fide vel observantia
Abbreviated transcription (Latin):
intremendo iudicio dĩ facienda erit
discussio. Sciatq abbas culpȩ pastoris
incũ bere. quicquid in ouib pater fa¬
milias utilitatis minus potuerit inue
nire. Tantũdẽ iterũ liber erit. ut si
inquieto uel in obedienti gregi pasto¬
ris fuerit om̃is diligentia atributa.
et morbidis carũ actib uniuersa fuer¬
rit cura exhibita: pastor earũ in ui¬
dicio dñi absolutꝰ dicat cũ ꝓpheta dño
Iustitiã tuã non abscondi incorde meo.
ueritatẽ tuã et salutare tuũ dixi. ip¬
si autẽ contẽnentes spreuerunt me.
et tunc demii in obȩdientib curȩ suȩ
ouib penasit eis p̃ualens ipsa mors

Expanded text:
in tremendo judicio Domini facienda erit in tremendo judicio Domini facienda erit discussio. Et sciat abbas culpae pastoris incumbere, quidquid in ovibus paterfamilias utilitnire. Tantum iterum erit liber, ut si inquieto vel inobedienti gregi pastoris fuerit omnis diligentia attributa, et morbidis earum actibus universa fuerit cura exhibita, pastor earum in judicio Domini absolutus dicat cum Propheta Domino: Justitiam tuam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tuum dixi : ipsi autem contemnentes spreverunt me. Et tunc demum inobedientibus curae suae ovibus poena sit eis praevalens ipsa mors
Abbreviated transcription (Latin):
elegerint hoc dicunt scm̃. et quod
noluerint hoc putant non licere.
Quartũ uero genus ẽ monachorũ qͦd
nominat girouagũ. qui totã uitã
sual ꝑ diuersas ꝓuincias ternis aut
quaternis dieb ꝑ diuersorũ cellas
hospitant᷑ sẽꝑuagi et nunquã sta¬
biles et ꝓprus uoluptatib et gulȩ
illecebris seruientes: et ꝑ om̃a dete
riores sarabaitis. De quorũ omĩum
miserrima con ersatione. meluis ẽ
silere quã loqui. His ergo omissis.
adcȩnobitarũ fortissimũ genus dis¬
debet quod dicitꝰ. et nomen
maioris factis implere. Ap̃ienim
uices agere inmonasterio creditur
quando ipsius uocat᷑ prenomine.
dicente apło.Accepistis sp̃m ad optionis
filiorũ. in quo clamamus abba pater
Ideoq abbas nichil extra pręceptũ dñi
na fermentũ diuinȩ lustitie in disci¬
pulorũ mentib consꝑgatur Memor
sit sẽꝑ abbas. quia doctrinȩ suȩ uel dis¬
cipulorũ obedientiȩ. utrarũq rerũ

Expanded text:
elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod elegerint, hoc dicunt sanctum; et quod noluerint, hoc putant non licere. Quartum vero genus est monachorum quod nominatur gyrovagum, qui tota vita sua per diversas provincias ternis aut quaternis diebus per diversorum cellas hospitantur, semper vagi, et nunquam stabiles, et propriis voluptatibus, et gulae illecebris servientes, et per omnia detriores sarabaitis. De quorum omnium horum misera conversatione melius est silere quam loqui. His ergo omissis ad coenobitarum fortissimum genus disdebet quod dicitur, et nomen majoris factis implere. Christi enim vices agere in monasterio creditur quando ipsius vocatur praenomine, d accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus Domino, Abba pater . Ideoque hic abbas nihil extra praeceptum Domini, na fermentum divinae justitiae in discipulorum mentibus conspergatur. Memor semper abbas, quia doctrinae suae, vel discipulorum obedientiae, ambarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
DE GENERIB MSOUA¬
CTIORU
ONACHOR UCO
QAT UOR ESSE
GENERA MA¬
NIPEOT Uo est
Primũ cęnobitarũ hoc est monasteriale.
militans subregula uel abbate Dem.¬
de scđm genus ẽ anachoritarũ id est
heremitarũ. horũ qui non conuersi¬
onis feruore nouitio. sed monasterii
ꝓbatione diuturna didicerunt con¬
tra di abolũ multorũ solatio iã docti
pugnare: et bene instructi fraterna
ex acie. ad singularẽ pugnã heremi
securi iã sine consolatione alterius.
sola manu uel brachio contra uitia¬
carnis uel cogitationũ dõ auriliante
sufficiunt pugnare Tertiũ uero
monachorũ teterrimũ genus ẽ sara.¬
bartarũ. qui nulla regula apꝓbati
uel ex perientia magistri sicut aurũ
fornacissed in plũbi natura molliti.
adhuc operib seruantes scło fidem:
mentiri dõ ꝑ tonsurã noscunt᷑. Quis
bini aut terni aut certe singuli sine
pastore non dñicis sed suis inclusi
ouilib ꝓlege eis ẽ desideriorũ uolup.¬
tas. cũ quicquid putauerint uel

Expanded text:
 generibus monachorum. Monachorum quatuor esse genera manifestum est: Primum coenobitarum, hoc est, monasteriale, militans sub regula vel abbate. Deinde secundum genus est anachoretarum, id est, eremitarum; horum qui non conversionis fervore novitio, sed monasterii probatione diuturna, didicerunt contra diabolum multorum solatio jam docti pugnare, et bene instructi fraterna ex acie ad singularem pugnam eremi, secuti jam sine consolatione alterius, sola manucarnis vel cogitationum, Deo auxiliante, sufficiunt pugnare. Tertium vero monachorum teterrimum genus est sarabaitarum, qet experientia magistra, sicut aurum fornacis; sed in plumbi natura molliti, adhuc factis servantes saeculo fidem, mentiri Deo per tonsuram noscuntur. Qui bini aut terni, aut certe singuli, sine pastore non Dominicis, sed suis inclusi ovilibus, pro lege eis est desideriorum voluptas: cum quidquid putaverint vel
Abbreviated transcription (Latin):
dientiȩ militatura. et quod minus
habet in nos natura possibile : rogemꝰ
riũ ministrare. Et si fugientes gehennȩ
et hec om̃a ꝑhanc lucis uitã uacat im¬
plere: currendũ et agendũ est modo.
quod in ꝑpetuũ nobis expediat
onftituendaẽ ergo ã nobis dñici scola
seruitii. in qua constitutione nichil as¬
perũ nichilq graue nos constituturos
speramus. Sed et siquid paululũ restri.¬
ctius dictante ȩquitatis ratione ꝓpter
emendationẽ uitiorũ uel conuersatio¬
nẽ caritatis ꝓcesserit. non ilico timore
ꝑterritꝰ fugias uiã salutis: quȩ non est
nisi angusto initio incipienda. Processu
uero conuersationis et fidei dilatato
corde et inenarrabili dilectionis dul¬
cedine currit᷑ uia mandatorũ dĩ. ut
ab ipsius nunquã magisterio discede.¬
ntes. in eius doctrina usq ad mortẽ
in mon asterio ꝑ seuerantes: passionib
xp̃i ꝑ patientiã participemur. ut reg¬
nieius mereamur esse consortes. am̃.¬

Expanded text:
dientiae militatura; et quod minus habet in nobis natura possibile, rogemus rium ministrare. Et si fugientes gehennae et haec omnia per hanc lucis vitam vacat implere, currendum et agendum quod in perpetuo nobis expediat. Constituenda est ergo a nobis Dominici schola servitii, in qua institutione nihil asperum, nihil grave constituturos speramus; sed et si quid paululum districtius, dictante aequitatis ratione, propter emendationem vitiorum vel conversationem caritatis processerit, non ilico pavore perterritus refugias viam salutis, quae non est nisi angusto initio incipienda; processu vero conversationis et fidei dilatato corde, inenarrabili dilectionis dulcedine curritur via mandatorum Dei, ut ab ipsius nunquam magisterio discedentes, in eius doctrina usque ad mortem in monasterio perseverantes, passionibus Christi per patientiam participemur, ut regni eius mereamur esse consortes.
Abbreviated transcription (Latin):
inerepa: mnoñii patientia & doctrina. Et rursũ. Siquis ñ
obedit u̾bo nr̃o. per epłam hunc notate: ut ñ cõmisceamin
cũ eo siue ad mensam. Interrogatio. .xuii.

Expanded text:
in omni patientia et doctrina . Et rursum: Si quis non obaudit verbo nostro per epistolam, hunc notate, ut non commisceamini cum eo ; sine dubio ad mensam. INTERROGATIO XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
un qͦ meclitacio diuinorũ mandatoꝵ effulget ampliꝰꝙ. clares¬
eit .&. cõmuius inter se unanimorũ frm habitatio. frm habẽs
in se illã similitutinẽ ł exemplum quod inactibꝰ apłoꝵ. refert
de scis scriptura diuina dicens. quia omnes credentes erant
inunũ & habebant omnria cõmunia.

Expanded text:
n quo meditatio divinorum mandatorum effulget amplius et clarescit, haec communis inter se unanimorum fratrum habitatio: habens in se illam similitudinem et exemplum, quod in Actibus apostolorum refert de sanctis Scriptura divina, dicens: Quia omnes credentes erant unum, et habebant omnia communia
Abbreviated transcription (Latin):
alios extollit. Hic talis si quod absit
reꝑtus fuerit. corripiatur semel & secun¬
do: si non emendauerit. correctioni
regulari sub iaceat. & talit̃ ut cȩteri
timeant. Neq frat̃ ad fratrẽ uingatur
horis in competentib. Dominico die
lectioni uacent om̃s: exceptis his qui
uariis officiis deputati sunt. Siquis uero
ita neglegens & desidiosus fuerit. ut non
uelit aut non possit meditari aut legere
uac&. Eratrib infirmis aut delicatis ta¬
lis opera aut ars inuingatur: ut nec otio¬
si sint : nec uiolentia laboris opprimant᷑.
ut effugentur: quorũ inbecillitas. ab
abbate consideranda est. DE QUADRA¬

Expanded text:
alalrepertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non velit, aut non possit meditari, aut legere, . Fratribus infirmis, aut delicatis talis opera aut ars injungatur, ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effungentur: quorum imbecillitas ab abbate consideranda est. §
Abbreviated transcription (Latin):
quadragesim ȩ usq in horam secundã
plenã. lectioni uacent. Hora secunda¬
agatur tertia : & usq nonã om̃s ino¬
pus suũ laborent quod eis in iungit᷑.
Facto auto primo signo horȩ nonȩ dis¬
ungant ab opere suo singuli & sint
parati dũ secundũ signũ pulsauerit.
Post refectionẽ aut̃ uacent lectionibus
suis. aut psalmis. In qua dragesimȩ uero
diebus amane usq ad tertiã plenã ua¬
cent lectionibus suis: & usq decimã ple¬
nã operentur quod eis inuingitur. Inqui¬
bus diebus quadragesime accipiant om̃ssin¬
gulos codices de bibliotheca: quos ꝑ ordinẽ¬
ex integro legant: qui codices incaput
quadragesimȩ dandi sunt. Ante omĩa
sane. deputetur unus aut duo seniores
qui circũ eant monasteriũ horis quib
uacant fr̃s lectioni: & uideant ne for¬
te in ueniatur frat̃ acidiosus. qui uacat
ocio. aut fabulis. & non est intentus lec¬
tioni: & ñ solũ sibi in utilis est: sed etiã

Expanded text:
Quadragesimae, usque in horam secundam Quadragesimae, usque in horam secundam plenam lectioni agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem vacent lectionibus suis aut psalmis. In quadragesimae vero diebus, mane usque ad tertiam plenam vacent lectionibus suis: et usque ad undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblex integro legant. Qui codices in caput Quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur, unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacet otio aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
IOSTTAS.INIOICAESR
animȩ. Et ideo certis tẽporib
occu pari debent fr̃s in labore manuũ.
certis iterũ horis in lectione diuina.
Ideoq hac dispositione credimꝰ utraq
tẽpora ordinari. id est ut a pascha usq
ad kalendas octobris. mane exeuntes
a prima peneusq in horã quartã la¬
borent quod necessariũ fuerit:Ab ho¬
ra autẽ quarta usq ad horã sextam.
lectioni uacent: post sextam aut̃ surgen¬
tes amensa pausent in lectis suis cum¬
om̃i silentio: aut forte qui uoluerit le¬
gere sibi sic legat ut aliũ non inquie¬
t&: et agatur nona temperius median¬
te octaua hora: & iterũ quod facien¬
dũ est. operentur usq ad uesperam.
Si aut̃ necessitas loci aut paupertas ex
egerit. ut ad fruges colligendas ꝑse occu¬
pentur non contristentur. quia tunc
ueri monachi sunt: si labore manuũ
suarũ uiuunt: sicut & patres nr̃i. &
apli. Omĩa tam̃ mensurate fiant:
ꝓpt̃ pusillanimes.
kalendis aut̃ octobris usq in caput

Expanded text:
iositas inimica est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum, certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum silentio: aut forte qui voluerit legere sic legat, ut alium non inquietet: Agatur nona temperius mediante octava hora, et iterum quod faciendum est, operentur, usque ad vesperam, si autem necessitas loci, aut paegerit, ut ad fruges colligendas per se occupentur, non contristentur, quia tunc vere monachi sunt, si labore manuum suarum vivunt, sicut et patres nostri et apostoli. Omnia tamen mensurate fiant propter pusillanimes. A calendis autem Octobris usque ad caput
Abbreviated transcription (Latin):
tis omĩa agenda sunt. DE ERĨB QUI¬
LONGE AB ORATORIO LABORANT.
hora cõpetenti ad oratoriũ. & abba
hoc ꝑpendit quia ita est: agant ibidẽ
opus dĩ ubi operantur. cũ tremore diui¬
no flectentes genua. Simi liter qui mniti¬
nere directi sunt: non eos pretereant
horȩ constitutȩ : sed ut possunt agant sibi.
& seruitutis pensũ non neglegant reddere

Expanded text:
tis omnia agenda sunt. § Itis omnia agenda sunt. § ILONGE AB ORATORIO LABORANT, hora competenti ad oratorium, et abbas hoc perpendit quia ita est, agant ibidem opus Dei ubi operantur, cum tremore divino flectentes genua. Similiter qui in itinere directi sunt, non eos praetereant horae constitutae; sed ut possunt agant sibi, et servitutis pensum non negligant reddere