comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pliie arcende actioẽm
eaq ad eum t̃nsibit cui
ager eẽcep̃. Cumnemi
dampnum datum ꝯtĩe¬
at adeum ꝗ dominus e¬
rit incipiet accio ptinere
qͣmuis cum altius linũ
eẽt opus auicino fcm sir
aq̃ pliine arcende accõ¬
nem sciendumẽ nõ mrẽ¬

Expanded text:
arcendae actionem eaque ad eum transibit, cuius ager esse coepit: cum enim damnum futurum contineat, ad eum qui dominus erit incipiet actio pertinere, quamuis, cum alterius dominium esset, opus a uicino factum sit. Aquae pluuiae arcendae actionem sciendum est non
Abbreviated transcription (Latin):
riculum dampm supsit
deeo ope qd̃ post litem cõ¬
testatam factumẽ Nouo
iudicio agendumẽ.
⁊qd post litem ꝯtestatam
factum ẽtolletur si id qd̃i
quo añ irroicium accepꝰ¬
tum sit aq̃ pliine arcen¬
sequinon quia uenditõ
datumidq eum empto¬
rrestitue̾ deberes si ante
quam noceant iscumqr¬
o accum sit uendat stati
agendum cum emptoe
uł intra annumcum eo
quiuendrõit siuidicu eu¬
itandi cã id fecent. Nae
aq̃ seruitus michiconce̾¬
sa fiñt de inde postea ali qͦ
cessione cliurneq̃q ductuᷤ
a que concessus michifu¬
erit ⁊ ꝑconstitutum tp̃s i
nocturnadumtaxat aqͣ
nsus fuerim amito serm¬
tutem aq̃ diurnequiaħ̾
cãui płes sunt serututes
cuit non alias plapidem¬

Expanded text:
riculum damni supersit. De eo opere, quod post litem contestatam factum est, nouo iudicio agendum et quod post litem contestatam factum est tolletur, si id quod quo ante iudicium acceptum sit aquae pluviae arcensequi, non quia uenditori, sit, idque eum emptori restituere debere. sed si ante quam noceatur is cum quo actum sit uendat, statim agendum cum emptor‹e›, uel intra annum cum eo qui uendiderit, si iudicii euitandi causa id fecerit. 17 aquae servitus mihi cessa fuerit, deinde postea alia cessione diurnae quoque ductus aquae concessus mihi fuerit et per constitutum tempus nocturna dumtaxat aqua usus fuerim, amitto servitutem aquae diurnae, quia hoc casu plures sunt servitutes cuit non alias p
Abbreviated transcription (Latin):
sidet cam̾ sibi dempnim
fecti abeo cuuis prodio m¬
ceteqnissimum eĩt caũi
oportẽ Item siñ ego s ꝓcu¬
ratormeus tale õpus feo¬
entut aqͣ plunia noceat
uicino. adu̾sum me act¬
enus eĩt actio q̃tems ad¬
uersus colonum ie at

Expanded text:
caueri sibi damni infecti ab eo, ex cuius praedio nocet, aequissimum erit caueri oportere. Item si non ego, sed procurator meus tale opus fecerit, ut aqua pluuia noceat uicino, aduersus me hactenus erit actio, quatenus aduersus colonum: ipse
Abbreviated transcription (Latin):
plurium sundo decurẽs
donoceati placuit esq i¬
uire utimir. upisiũ płi¬
um fundus sit singuli
natio ĩꝑtemfiat siuecũ
płib agatur singuli in
ꝑtes conuemiantur ⁊in
ꝑtem fiat ꝯdempnario
Inde qͥritur sicoi agroi
meo ⁊tuo expprio agrro

Expanded text:
plurium fundo decurrens do noceatur, placuit eoque iure utimur, ut, siue plurium fundus sit, singuli natio in partem fiat, siue cum pluribus agatur, singuli in partem conueniantur et in partem fiat condemnatio. Inde quaeritur, si communi agro meo et ‹tuo ex› proprio agro
Abbreviated transcription (Latin):
s suffice̾ siquis sciat fc̃m̃
eẽ. hoc ẽ si factumee non
adhigatur. nec utiq nec¬
cesse est suꝑee qui meni¬
rerint uerum etiam siq
audierint qui memoiri¬
amtenuint ¶Idem labo
aitsuricinus flumentõ¬
rentem au̾tit ne aqua.ł
cum pueniat. ⁊hoc mosi
t effectum ut uicino no¬
ceaturagicum eoaq̃ plu¬
ue arcende no posse. aꝙͣ.
enimarcere hoc ẽẽ curare
prito qd offilius scribit
cipiat. cessare aque pluu¬
iearcende actionem. sita
tum non ultra modum
noceat. Ci consequense
qd̾ labeo pittat siquis in¬
cino cesserit ius oẽ ei aq̃m
inmittẽ. aq̃ plune arcen¬
de eum agere nõposse.
atum ẽcum incuius fun¬
do aq õfolloncas circar
fontem instituisse.⁊exͦ¬

Expanded text:
 sufficere, si qui‹s› sciat factum es‹se›, hoc est, si factum esse non ambigatur: nec utique necesse esse superesse qui meminerint, uerum etiam si qui audierint eos, qui memoria tenuerint. Idem Labeo ait, si uicinus flumen torrentem auerterit, ne aqua ad eum perueniat, et hoc modo sit effectum, ut uicino noceatur, agi cum eo aquae pluuiae arcendae non posse: aquam enim arcere hoc esse curare,puto, quod Ofilius scribitcipiat, cessare aquae pluuiae arcendae actionem, sic tamen, si non ultra modum noceat. cui consequens est, quod Labeo putat, si quis uicino cesserit ius ei esse aquam immittere, aquae pluuiae arcendae eum agere non posse.atum est eum, in cuius fundo aqua oritur, fullonicas circa fontem instituisse e
Abbreviated transcription (Latin):
qd iure face̾ possit quaq̃
tñ deficiat aquepluie
arcende directa actioat¬
t̃ri oppinor utilem actio¬
nem.ł in t̾clictum mich
siuclim aggerem resti
hoc equitas suggerit ⁊ si
iire deficiamus ¶Apd
namusam relatum ẽ.si
aqua fluens. it̾ suum st̃¬
core obstruxit. ⁊ extagna¬
tiõe suꝑiori agro noceat:
posse cum in feriore agu
ut sinat purgarihancis.
enim actionem nõ tans¬
tum de opib ẽẽ utilemi
manufcis uerum ⁊̃ in
tatem fint.labo ꝯ̃ namyꝰ¬
sam probat aitenmina¬
turam agruipamasem¬
utari posse ⁊ itocum ꝑse
natura agri fu̾it muta¬
ta equo ammo mnumi¬
quenq ferre debere siue
melior siue deterior eius
conditõ fcã sit. Idcͥco ⁊ si
tremotus aut tempesta¬
tis magnitirdinem soli
cã mutata sit neminem
cogiposse utsinat inpri¬
stinam loci oditionemre¬
digi.s nos ⁊̃ in hunc cas¬
umequitatem aomisi
Idem labo ait.si magro
tuo aquarum concurs

Expanded text:
d iure facere possit. quamquam tamen deficiat aquae pluviae arcendae actio, attamen opinor utilem actionem vel interdictum mihi si velim aggerem restithaec aequitas suggerit, etsi iure deficiamur. Apud Namusam relatum est, si aqua fluens iter suum stercore obstruxerit et ex restagnatione superiori agro noceat, posse cum inferiore agi, ut sinat purgari: hanc enim actionem non tantum de operibus esse utilem manu factis, verum etiam in tatem sint. Labeo contra Namusam probat: ait enim natura‹m› agri ipsam a se mutari posse et ideo, cum per se natura agri fuerit mutata, aequo animo unumquemque ferre debere, siue melior siue deterior eius condicio facta sit. idcirco et si terrae motu aut tempestatis magnitudine soli causa mutata sit, neminem cogi posse, ut sinat in pristinam locum condicionem redigi. sed nos etiam in hunc casum aequitatem admisimus. Idem Labeo ait, si in agro tuo aquarum co
Abbreviated transcription (Latin):
se aitergo nõ tm̃ eum q̾
pliune arcende acctioem
si tn aqͣm corrinat uelsi
spurcam quis minittat
posseeum imꝑediri pleri¬
q placint E Idem trebati
putat. Eum cui aq̃ fi̾ue¬
ces calide noceant aque

Expanded text:
se: ait ergo non teneri eum aquae pluuiae arcendae actione. si tamen aquam conriuat uel s‹i› spurcam quis immittat, posse eum impediri plerisque placuit. Idem Trebatius putat eum, cui aquae fluentes calidae noc
Abbreviated transcription (Latin):
t iurempositam seruit¬
utem uideatur nonen¬
gocogemus incinmi
aggeres munire s nos
ineius agro muniemꝰ
eritq ista qi ẜuituis in qͣ
rem utilem actionemi
hemus uł int̾dictum.
sunt ꝑque inferiorlocꝰ
supiori fuit lexnatura
sa uetus esse agrorumi
q̃ frindo ñro noceͣt. Dicꝰ gͥ
lab̾o aq̃ plume arcendo
cum inferiore agiposse
aut aul ip̃epirgar⁊ añ
patẽtur tempristinum
statum enn reclace̾ pre¬
terea simofimo fossant

Expanded text:
t iure impositam seruitutem uideatur. non ergo cogemus uicinum aggeres munire, sed nos in eius agro muniemus: eritque ista quasi seruitus, in quam rem utilem actionem habemus uel interdictum.sunt, per quae inferior locus superiori seruit, lex, natura sa uetus esse agrorum squa fundo nostro noceret. dicit igitur Labeo aquae pluuiae arcendae cum inferiore agi posse, ut aut ipse purgaret aut te pateretur in pristinum statum eam redigere. Praeterea si in confinio fossa
Abbreviated transcription (Latin):
actc̃e eli tñnsi locum
com planau̾it eoq fcoci¬
cior aqua aduicinum per¬
uenire cep̃. ¶Aq plume
arcende ac nonisieu re¬
tare d his quidampin
infecticantione sibi nõ
prospex̾. si tñ mprinato
ob̾factum sit ⁊pnblicu

Expanded text:
actione eum teneri, nisi locum complanauit eoque facto citatior aqua ad uicinum peruenire coepit. Aquae pluuiae arcendae non nisi eum tetare debet is, qui damni infecti cautione sibi non prospexit. si tamen in priuato opus factum sit et publ
Abbreviated transcription (Latin):
agger⁊ si memoria eui
ñ extat agipossent repo¬
natur nam hanc acticẽ
neminem cogiposse ut
uicino prosit. s ne noce¬
at aut int̾pellat faciẽtẽ¬

Expanded text:
amsi memoria eius non exstat, agi posse ut reponatur: nam hac actione neminem cogi posse, ut vicino prosit, sed ne noceat aut interpellet faciente
Abbreviated transcription (Latin):
excedit. ¶Apanton ne¬
rorelatume eani fossa
exqua aoinfiorem fun¬
dum aq̃ descendit cogen¬
dimm ẽẽ uicinum puerg¬
are siue extat fosse me¬
moria. siue nõert. qd̃
⁊ip̃e puto ꝓbandum¶
tem uarũs ait aggere
quim fundo uicim eãt
uis aq̃ deiecit ꝑ qd̃ effec¬
tum ẽ ut aq̃ pluuia mi¬
chi nocẽt uarus ait. Si
naturalis agger fint ñ
posse me uicinum cogẽ
aq̃ plume arcende acto¬
nem ut cum reponatł
repom sinat. Idemq pr¬
tat ⁊simanu fes fuit n
memoria eius extar q¬

Expanded text:
excedit. Apud Ateium uero relatum est eam fossam, ex qua ad inferiorem fundum aqua descendit, cogendum esse uicinum purgare, siue extet fossae memoria siue non extet: quod et ipse puto probandum. Item Uarus ait: aggerem, qui in fundo uicini erat, uis aquae deiecit, per quod effectum est, ut aqua pluuia mihi noceret. Uarus ait, si naturalis agger fuit, non posse me uicinum cogere aquae pluuiae arcendae actione, ut eum reponat uel reponi sinat, idemque putat et si manu factus fuit neque memoria eius ex
Abbreviated transcription (Latin):
qua naturalit̾ ad inferi¬
orem agrum pueniens
noceat. labeo existimat
aq̃ pluie arcende agiñ
posse. sempenim hac eẽ
sermtutem infiorum p̃¬
diorum ut natura pro.¬
fluentem aquam excip¬
iant planc sipp̃ id opus.
ablatum uehementior
aque plume arcende ac¬
tione agiposse ⁊ labeo cõ¬
ficetur. ¶ Denq ait oli¬
tiomb agrorum quas¬
dam leges eẽ ccas ut q̃b̾
agris magnasint flui¬
mina liceat michi sclłi
dca agrinatiram eẽ serͣ¬
uandam ⁊ semper infe¬
rorem suꝑiori seruireiͥ
pati inferiorem agrun
asupiore ꝯpensareq deᷤ¬
bẽ cum alio comino sicꝰ
enimomins pĩgnedo tẽ¬

Expanded text:
qua naturaliter ad inferiorem agrum perueniens noceat, Labeo existimat aquae pluuiae arcendae agi non posse: semper enim hanc esse seruitutem infer‹ior›um praediorum, ut natura profluentem aquam excipiant. plane si propter id opus sublatum uehementior aquae pluuiae arcendae actione agi posse etiam Labeo confitetur. Denique ait condicionibus agrorum quasdam leges esse dictas, ut, quibus agris magna sint flumina, liceat mihi, scilicet in dicta, agri naturam esse seruandam et semper inferiorem superiori seruire pati inferiorem agrum a superiore compensareque debere cum alio commodo: sicut enim omnis pinguitudo te
Abbreviated transcription (Latin):
cende actõem cohertebitũ
nec illud q̃ramus unori¬
unicun descendatis q̃ opere
fc̃o inmeum fundumeĩ
auertt. ⁊q̃ plume arcende
tm̃eum lab̾o aitcassius
quoq scribit si aq̃ exedifi¬
cio urbano nocet us agro
uł edificio rustico. igend̃.
deflimimib astillicidii
relatum.si exagro meo a¬
qua fluens noceat loco qẽ
int̃ꝯtinentiam hoc ẽ octi¬
ficio nõ posse me aq̃ pluu¬
ic arcendeconneni. Qd̾
siexcontinentib ꝓflues
mineum. agrum defiua
ei q̃ noceat. aque plumer
cendeẽe actionem. Sic̃ ãt
op̃ factum ut aqͣ plum ao
noceat in hane acẽomuc

Expanded text:
em coercebitur. Nec illud quaeramus, unde orivicini descendat isque opere facto in meum fundum eam avertat, aquae pluviae arcendae teneri eum Labeo ait. Cassius quoque scribit, si aqua ex aedificio urbano noceat vel agro vel aedificio rustico, agendum de fluminibus et stillicidiirelatum, si ex agro meo aqua fluens noceat loco qui est intra continentia, hoc est aedificio, non posse me aquae pluviae arcendae conveniri: quod si ex continentibus profluens in meum agrum defluat eique noceat, aquae pluviae arcendae esse actionem. Sicut autem opus factum, ut aqua pluvia mihi noceat, in hanc actionem
Abbreviated transcription (Latin):
manufecit quo aut̃ flue¬
ret quam natura sołet si
force minictendo eamay
maĩorem fecĩt autcitati¬
oremaut uehemtiorem i¬
aũ sicomprim̃do redun¬
cexundante paliroc inag¬
rumeius reflue̾ soiet sica
palus aq̃ plinia amplia
opẽ agris incim noceat M̃
piiucactione cogetui
nõ ꝯpetere anc actione
trebacius aũt. nonqda
gris qd̾ frumentidum¬
taxat querendi cã aratro
fañ sit solum exceꝑit s¬
⁊ si fossa agrorum siccan¬
dorumcã fcã sit mutius
ait fundi colendi cã fiei̾

Expanded text:
manu fecerit, quo aliter flueret, quam natura soleret, si forte immittendo eam aut maiorem fecerit aut citatiorem aut uehementiorem aut si comprimendo redunexundante palude in agrum eius refluere solet, si ea palus aqua pluuia ampliaopere agris uicini noceat, aquae pluuiae actione cogetur non competere hanc actionem. Trebatius autem non quod agri, sed quod frumenti dumtaxat quaerendi causa aratro factum solum excepit. Sed et fossas agrorum siccandorum causa factas Mucius ait fundi colendi causa fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃ cã fiꝰ sic enim debẽ qu¬
em meliorem agrumi
inunam ꝑgant ꝑtem iꝰ
cõs relatumẽ. siquis sal¬
aq̃ restagnar⁊ aque plu¬
incarcerde agipossesi ea
aq̃ uicino noceret. ¶Labo
etiam scrib̾ eaquecumq
frugum fructuumq re¬
cipiendorum cã fũit extͣ¬
quorum fructuum pcip¬
iendorum ca idopus fia
¶Item sabinus ꝯcassius
opus manufactum inh¬
anc actioẽm uenire auĩt
nsi siquid agricolendut
cã fiat sulcos tantum aq̃¬
nos qui hhue appellantũ
aq̃ pluine arcende actom
aut insupiorem ꝑtem i¬
pellitur. aut in inferiorẽ
dermuatur aq̃ plume arcẽ¬
de actõem ꝯpetẽ ¶I dem a

Expanded text:
a fieri: sic enim debere quem meliorem agrum suum in unam pergant partem, ius ditores relatum est, si quis salaqua restagnaret, aquae pluviae arcendae agi posse, si ea aqua vicino noceret. Labeo etiam scribit ea, quaecumque frugum fructuumque recipiendorum causa fiunt, extquorum fructuum percipiendorum causa id opus fiat. Item Sabinus Cassius opus manu factum in hanc actionem venire aiunt, nisi si quid agri colendi causa fiat: Sulcos tamen aquarios, qui ἕλικες appellantur, aquae pluviae arcendae actionem aut in superiorem partem repellitur aut in inferiorem derivatur, aquae pluviae arcendae actionem competere. Idem a
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aq̃m plunam ducimu̾
q̃ decelocadit atq nbrei
excrescit siue ꝑseh̾ aquar
cclestis noceat ut tubo a¬
it siuecum alia mixtasi¬
t. ¶ Hec ãt actõ locum h̃t
indampno nõdum fcoo
pere tñiam fc̃o. hoc ẽ de eo
opẽ ex quo dampnum ti

Expanded text:
am pluuiam dicimus, quae de caelo cadit atque imbre excrescit, siue per se haec aqua caelestis noceat, ut Tubero ait, siue cum alia mixta sit. Haec autem actio locum habet in damno nondum facto, opere tamen iam facto, hoc est de eo opere, ex quo damnum
Abbreviated transcription (Latin):
icis ꝯpulsus opus resti¬
tueritnon eẽ sepulcr
molati actionem. ¶u
łquoq scribit sipost in¬
dicium aq̃ plune arce¬
de susceptr fundum
alienamĩtcum quo act̾
eẽt de pret̾ito dampno q
deope restituendo id sta¬
tuere indioem debẽꝙ iu
dicar⁊ acsimilla aliena¬
tio fcã eẽt. nama fundo
altenato nichominus
iudicium manẽ quidi¬
⁊ dampni rationemue¬
mre ⁊̃ eius qd̃ post alien¬
ationem conting̃. Idez¬

Expanded text:
dicis compulsus opus restituerit, non esse sepulchri violati actionem. Iulianus quoque scribit, si post iudicium aquae pluviae arcendae susceptum fundum alienaverit is cum quo actum esset, de praeterito damno et de opere restituendo id statuere iudicem debere, quod iudicaret, si nulla alienatio facta esset: nam et fundo alienato nihilominus iudicium manere et damni rationem venire etiam eius, quod alienationem contingit. ide
Abbreviated transcription (Latin):
suum agrimi decurrere
amfiori. adu̾sus supiorẽ
ne alit aquam iinittt
¶Illuid ⁊̃ applicandum
numqͣm competẽ hancꝰ
actoem cum ip̃ius locu
nã nocet. nam uerius qs
dixit. nõ aquam sloci i¬
natuturam noce. ⁊ sum
naturalit. s ope fcõ nsi a
gri collendica idfactum
sit imbre at cͥscere eam᷑
aq̃m q̃ colorem mutat.¬

Expanded text:
m decurrere, et inferiori adversus superiorem, ne aliter aquam mittat, illud etiam applicandum numquam competere hanc actionem, cum ipsius loci natura nocet: nam ut verius quis dixerit non aqua, sed loci natura nocet. In summnaturaliter, sed opere facto, nisi si agri colendi causa id factum sit: Imbre autem crescere eam aquam, quae colorem mutat
Abbreviated transcription (Latin):
um demiare dumopus
ius ec̃. ¶Pro dec̃ enm sib̾
unus quisq dum aliiñ
noo⁊ nõ prohibetur. nec
quenquam hoc nomĩe
auertit. ncħ posse agi. nͨ¬

Expanded text:
deriuare, dum opus ius esse prodesse enim sibi unusquisque, dum alii non nocet, non prohibetur nec quemquam hoc nomine auertit, nihil posse agi, n
Abbreviated transcription (Latin):
ta ita ⁊legis aquilie ac¬
tionem hrs̃ b̃t s in urri¬
arum acc̃ brdi non cor¬
pet̾. non t infurti ue¬
qd̾ ex delictis oriuntuir
sue ciules sint siue ho¬
a cꝙ̃ sequatur.
cta concurrentia faciñt
ut ullius in punitas de¬
tur. Neq enim delictu
ab alid delictum min¬
int penam. Qin igitur
hominem sb̾ripuit. ⁊ ce¬
ciderit quia subripint fr̃¬
ti. quia occioit aquiliar
tenetur. n altera haru
actionum alt̾a ꝯsumit
Idem dicendum si rpr.¬
it ⁊ occid̾. nam qui bono
rim .r. ⁊ aquilia teneb̾r¬
It̾ siquis sb̃repcum. fla¬
gello ceciderunt dnabu
actionib teneb̾r furti
⁊miuriarm ⁊si forte
hẽ eundem occiderit tri¬
b accionb teneb̾r. itẽ¬

Expanded text:
ta et legis Aquiliae actionem heres habet. sed iniuriarum actio heredi non competit. Non tantum in furti, uequae ex delictis oriuntur, siue ciuiles sunt siue hoa caput sequatur. cta concurrentia faciunt, ut ullius impunitas detur: neque enim delictum ob aliud delictum minuit poenam. Qui igitur hominem subripuit et occidit, quia subripuit, furti, quia occidit, Aquilia tenetur, neque altera harum actionum alteram consumit. Idem dicendum, si rapuit et occidit: nam et ui bonorum raptorum et Aquilia tenebItem si quis subreptum flagello ceciderit, duabus actionibus tenetur furti et iniuriarum: et si forte hunc eundem occiderit, tribus actionibus tenebitur. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
capioms ⁊quidez
iustissimusꝗ ap̾
in quo solent qui ꝓemp¬
tore usucapiuntꝰ. ⁊mcl
refert singule res an par¬
it̃ innuerse indotem da¬
rentin primum det
tp̃r uideamus qn pro
dote quis usuca pere p̾¬
sit utrum post tpa nu¬
tiarum. an nõ ⁊ añ nup¬
sus possit. hoc ẽ qui non¬
dum maritus ẽ rem ꝓ
dote usucapere. ⁊ ulia¬
nris inquid sisponso sꝑ¬
onsa eam̃tetradidit re

Expanded text:
capionis et quidem iustissimus, qui ni, quo solent, qui pro emptore usucapiunt. Et nihil refert, singulae res an pariter uniuersae ‹in› dotem darentur. Et primum de tempore uideamus, quando pro dote quis usucapere possit, utrum post tempora nuptiarum an uero et ante nupsus possit hoc est qui nondum maritus est rem pro dote usucapere. et Iulianus inquit, si sponsa sponso ea mente tradiderit re
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł ait. nt statim res eiꝰ
fiant. ⁊ si aliene sint u¬
te usucap̃ s prosuo. Cõ¬
stante at matrimomo
prodote usucapio iñter
eos locum heat in t̾quos
ẽ matrimonium. Cete¬
rum sicess matrimom¬
um. Dassius ait cessare
nsucapionem. quia dos
sibi matrimonum nõ
eẽt usucapẽ eum nõ po¬
se quia nulla dos sit qre
miptias tradita sit iec
proemptore nec prosyo
in nptias usucapiet᷑.
mancipicomimima si¬
gule in dotem dederunt
⁊post aliqd̃ annos amo¬
te prĩs familie herciscũ¬
de iudicio int̾ças dicta¬
tum est. Quesitum est
cum maritibona fide ɨ¬
mancipia indotem acce¬
pta ut dotalia multis
amius possi deruntan ea
nsucepisse uideantur.i
s hii qui accipiebant dã¬
tis cͥclidissent eẽ rꝵ. ncl

Expanded text:
us ait, ut statim res eius fiant et, si alienae sint, ute usucapit, sed pro suo. Constante autem matrimonio pro dote usucapio inter eos locum habet, inter quos est matrimonium: ceterum si cesset matrimonium, Cassius ait cessare usucapionem, quia e‹t›sibi matrimonium, cum non esset, usucapere eum non posse, quia nulla dos sit: quanuptias tradita sit, nec pro emptore nec pro suo ante nuptias usucapietur.mancipia communia singulae in dotem dederunt et post aliquot annos morte patris familiae herciscundae iudicium inter eas dictatum est. quaesitum est, cum mariti bona fide mancipia in dotem accepta ut dotalia multis annis poss‹e›derunt, an usucepisse uideantur, si qui accipiebant, dantis credidissent
Abbreviated transcription (Latin):
cui relictus. enmq occu¬
parit an hoc int̾dc̃o resti¬
tuẽ sit compellendus i
mouet qd̾ n usus fruc¬
tus. n usus possidetur. s
magis tenetur pot̾ tñ de¬
fendi ꝯpete̾ int̾ictum ⁊
idem dicendumẽ ⁊ in se¬
intute relicta. Quesitũ
ẽ siquis legatorum ẜuã¬
dorum cã missus sit in
poem an hoc interdȯo te¬
neatur adrestitutioẽm
Mouet me illud primũ
dictum ꝯpetẽ maxime
si sat̾ datum sit iam leg¬
atorum nomine nec re¬
cedat tẽenim ⁊̃ possi de
iuidetur. Qegatorũ no¬
mine nõ tantum ip̃ po¬
sidẽ clicemus culegatũ

Expanded text:
cui relictus eumque occupaverit, an hoc interdicto restituere sit compellendus. movet, quod neque usus fructus neque usus possidetur, sed magis tenetur: potest tamen defendi competere interdictum. idem dicendum est et in servitute relicta. Quaesitum est, si quis legatorum servandorum causa missus sit in possessionem, an hoc interdicto teneatur ad restitutionem. movet illud primum, dictum competere, maxime si satisdatum sit iam legatorum nomine nec recedat: tunc enim etiam possidere videtur. Legatorum nomine non tantum ipsum possidere dicemus cui legatum
Abbreviated transcription (Latin):
no uł ip̃o uuc adquisita
sit ydonea cautioł ꝑmã¬
dati actioem adquiri po¬
sit ꝯtunc int̾ dc̃o locũ fo¬
re.si quarundam rerum
nomine sat̾ datumsit q̃¬
rũdam nõ sit sat̃ datum
earum rer nomme sine
impedim̃to agi poterit
dequib sat̾ datum ẽ cete
legato accreuerit. namh
nomine tenentur fid̾ui¬
sores intotum. Q d̃ait
p̃tor si ꝑbonorum posse¬
sorem nõsta ut satisdet
sic accipimus sipatus sit¬
re d satisdationem s pe¬
tentisatis moram nõ fa
rius repromissioe otemp¬
tus fuit. dandum ẽ inte¬
diccum. idem dicẽdum
silegatarius pignorib i
noluit sibicaneri. Siper
legatarium quo minus

Expanded text:
rio vel ipso iure adquisita sit idonea cautio vel per mandati actionem adquiri possit, et tunc interdicto locum fore. Si quarundam rerum nomine satisdatum sit, quarundam non sit satisdatum, earum rerum nomine sine impedimento agi poterit, de quibus satisdatum est, cetelegato adcreuerit: nam hoc nomine tenentur fideiussores in totum Quod ait praetor 'si per bonorum possessorem non stat, ut satisdetur', sic accipimus, si paratus sitet satisdationem, sed petenti satis moram non facrius repromissione contentus fuit, dandum est interdictum. idem dicendum est, si legatarius pignoribus noluit sibi caveri. Si per legatarium factum
Abbreviated transcription (Latin):
caq̃legatorum nomine i¬
possidentur. ut pinde leg¬
ataru ꝑossint eum conre¬
mie. ¶ hoc int̾cdictum ⁊
brdem hr̃dis bonorum
possessoris hre pputilita¬
tem ħ dicendum ẽ. nec ñ
cetõs qq̃ successores. qr ã¬

Expanded text:
ae legatorum nomine possidentur, ut perinde legatarii possint eum convenire. Hoc interdictum et heredem heredis bonorumque possessoris habere propter utilitatem huius dicendum est, nec non ceteros quoque successores. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ q asipostea uoluntas
accessiteius. adquemea
res ptinebat tñ prodeẽ
possessori debẽ. unde siq
cep̃ quidem exuolunta¬
te eius adquem ca res ꝑ¬
tinetit possidebat postea
rat ncħ nocet. qr semel
possideri cep̃ exuolunta
sideri alt̾ no el qui nolu¬
uolinit ro ꝯpetere pala
e. Q d̾ ait pretor nsi sat¬

Expanded text:
ed et si postea uoluntas accessit eius, ad quem ea res pertinebat, tamen prodesse possessori debere. unde si quis coepit quidem ex uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, possidere, postea rat, nihil nocet, quia semel possideri coepit ex voluntatsideri, alter non, ei, qui noluvoluit, non competere palam est. Quod ait praetor "nisi sat
Abbreviated transcription (Latin):
reb intlicta ꝯ¬
petunt ⁊sciend̾
ẽ int̾clicta aut
deduuiis reb aut debr¬
manis competẽ deduniꝰ
ut delocis sacris uł delocis
religiosis. Dereb homin¬
umi int̾dicta reddintim
aut dchis que sunt aliciũ
ant debis que millius s̃
Que sunt nullius hec sũt
libere ꝑsone dequib exhi¬
bendis. ⁊deducendis int̾¬
dcã competunt quesunt
alicuius hec sunt anpr¬
blica aut singłorum pu¬
res ut ẽ int̾dictum utipo¬
sidetis deitine̾ accuq. In tẽ¬
dictorum ãt tres spes surt
exhibitoria proibitoria re¬
stituturia sunt tñqueda
itoria sunt ⁊ exbibitoria.
Int̾clictorum quedam in

Expanded text:
rebus interdicta competunt. et sciendum est interdicta aut de divinis rebus aut de humanis competere. divinis, ut de locis sacris vel de locis religiosis. de rebus hominum interdicta redduntur aut de his, quae sunt alicuius, aut de his, quae nullius sunt. quae sunt nullius, haec sunt: liberae personae, de quibus exhibendis ducendis interdicta competunt. quae sunt alicuius, haec sunt aut publica aut singulorum. pures, ut est interdictum uti possidetis, de itinere actuque. Interdictorum autem tres species sunt, exhibitoria prohibitoria restitutoria: sunt tamen quaedam itoria sunt et exhibitoria. Interdictorum quaed
Abbreviated transcription (Latin):
ligiosis ꝓponuntur ue¬
lũtiꝓprietatis cam con¬
tinent. Item illa delib̾i¬
exhibendis. q̃ uiris tuen¬
dic̃a duximus competẽ
ut no sit mirum. si qͣit̾¬
dcã adrem familiaremi
pͥtment ⁊ proprietatis i

Expanded text:
ligiosis proponuntur, ueluti proprietatis causam continent, item illa de libexhibendis, quae iuris tuendi causa diximus competere, ut non sit mirum, si, quae interdicta ad rem familiarem pertinent, proprietatis,
Abbreviated transcription (Latin):
referuntur. Inp̃sens uti
possidetis. inpretitum ñ
deitine̾ actuq de aq̃ estira¬
Intclicta ommna l irem
uideantur ocepta intm̃ i
ip̃a ꝑsonalia sunt. Inter¬
dcorum q̃dam annalias
dam dupliciast quedam
simplicia. duplicia dñnr
ut uti possidetis. simplic¬
ia sunt ea ueluti exhibit¬
oria crestitutoria. Itemꝓ
hibitoria dearborib cẽd¬
endis. ⁊ de itinẽ actriq.i¬
Int̾dicta at competunti
ris ut dereligione sic̾ est
nequid in loco sacro fiat
uł qd factum ẽ restiru. x̃
⁊demortuo in ferendo uł¬
desepulcro edificando ho
publico ⁊ nequid fia in
inapublica. Iuris sintn¬
endi cã deliberis exhibeᷤ¬
dam int̾clictarei ꝑsecuti¬
onem ꝑtinent. uelutid̾
itinẽ actuq prinato. Nã
ꝓprietatis cam ꝯtinetħ

Expanded text:
referuntur: in praesens, ut uti possidetis: in praeteritum, ut de itinere actuque, de aqua aestiua.Interdicta omnia licet in rem uideantur concepta, ui tamen ipsa personalia sunt.Interdictorum quaedam annalia sdam duplicia sunt, quaedam simplicia. duplicia dicuntur, ut uti possidetis, simplicia sunt ea, ueluti exhibitoria et restitutoria, item prohibitoria de arboribus caedendis et de itinere actuque.Interdicta autem competunt uel ris aut de religione, sicut est 'ne quid in loco sacro fiat' uel 'quod factum est restituatur' et de mortuo inferendo uel sepulchro aedificando. hopublico" et "ne quid fiat in via publica": iuris sui tuendi causa de liberis exhibendam interdicta rei persecutionem continent, veluti de itinere actuque privato: nam proprietati
Abbreviated transcription (Latin):
dcã sunt. Retinendumq
põnis sunt int̾dicta uti
possidetis. sunt int̾ dc̃a
ut diximus duplicia ta
recuꝑande qm adipisce

Expanded text:
a sunt. retinendae possessionis sunt interdicta uti possidetis. sunt interdicta ut diximus, duplicia tam reciperandae quam apisce
Abbreviated transcription (Latin):
nimmos titiodecliss eos
repetẽ brdum nõ posse la¬
beo existimat qr titius eos
aseruo suo accepit nõ ab
hrdis seruo. eum atstatũ¬
liberum eẽ quintus motꝰ
gallus ⁊ ip̃e labeo putantẜ
ut is seruus hr̃dis nõ lega¬
tarnsit. ut pote cum legatẽ
statu lib̾tate tollatur¶S¬
ticus lib̾esto qn es alienu
meum solutum oditoribꝰ¬
uemeis sat̾ fcm eit quam¬
ius hr̃s locuplex extitisset.
tmn non prius stichum lib¬
erum futurum quamedi
c̾cditores p̃. aut satis accep¬
issent alione quomodos
cauissent lab̾o offilius re

Expanded text:
nummos Attio dedisset, eos repetere heredem non posse Labeo existimat, quia Attius eos a seruo suo acceperit, non ab heredis seruo. eum autem statuliberum esse Quintus Mucius, Gallus et ipse Labeo putant: ut is seruus heredis, non legatarii sit, utpote cum legatum statulibertate tollatur. 'Stichus liber esto, quando aes alienum meum solutum creditoribusue meis satisfactum erit.' quamuis heres locuples extitisset, tamen non prius Stichum liberum futurum, quam creditores pecuniam aut satis accepissent alioue quo modo sibi cauissent, Labeo O
Abbreviated transcription (Latin):
nem eẽ mhae spe que ⁊̃ in
legatis agitatur illi cumi
illo. do an altero deficiẽte
alt ad legatum admita᷑
qd̃ magis sibi placẽ ꝑm
ncta sit. qd̾ mag̃ ẽẽt. Ita¬
q si nulla reliqua stich
hint statim eam liberam
ec. si bĩut reliqua debere
eam numerare pecuma
nec tantum largiturum
exsuo peculio dare qr idil¬
lis piissum sit quiprin¬
cipalit̾ prosna libertater
pecua dare iuuentur.

Expanded text:
e in hac specie, quae et in legatis agitatur 'illi cum illo do', an altero deficiente alter ad legatum admittatur: quod magis sibi placere, pncta sit: quod magis esset. itaque si nulla reliqua Stichus habuerit, statim eam liberam esse, si habuerit reliqua, de bere eam numerare pecuniam: nec tamen liciturum ex suo peculio dare, quia id illis permissum sit, qui principaliter pro sua libertate pecuniam dare iubentur.
Abbreviated transcription (Latin):
phrdem fiat quominus
redantur utrum statuli¬
beri eẽ desmant anincħo
minus q̃nq possunt red¬
ditarõe ⁊ reliquis illatis
lib̾tates extestõ conseqi¬

Expanded text:
dem fiat, quo minus reddantur, utrum statuliberi esse desinant an nihilo minus quandoque possint reddita ratione et reliquis illatis libertatem ex testamento conseq
Abbreviated transcription (Latin):
extestõliber sit ¶Siẜuus
opas extraneodare iussus
eẽt millus nomine sermi
suas opas dando lib̾are ser¬
liter obsernatur ut pote
cum extranens procosno
dando pecunnam ẜuñ libaẽt¬

Expanded text:
ento liber sit. Si seruus operas extraneo dare iussus esset, nullus nomine serui suas operas dando liberare serliter obseruatur, utpote cum extraneus pro eo seruo dando pecuniam seruum libe
Abbreviated transcription (Latin):
sextum liber esto q̃situm
ẽ. an hec u̾ba pariaq fecit
adoninia noĩa ꝑtineãt¬
ꝑinde exceptis pclitis ut
hoc sigiificetur si omne
pecumam ab õĩb exeg̾it
fecit ⁊si mexactione nom
tis positam igitur ita de¬
mum lib̾os fore si ãt ei pa¬
reant aut phrdenstet q̃
minus pareant.
modo caucas si serm erit
an sitriennio oꝑas dedĩt
liber esto. ¶Paulus siqui
liber ẽẽ inissus fuerit. si .x.
brdi promisiss quam ui
ca promissio nullam rẽ
nem uxori sue legauerit
nissit ⁊ ea lege nupserit
liber erit is homo.Que si

Expanded text:
sextum, liber esto'. quaesitum est, an haec uerba 'pariaque fecit' ad omnia nomina pertineant exceptis perditis, ut hoc significent 'si omnem pecuniam ab omnibus exegerint i in exactione nomitis positam: igitur ita demum liberos fore, si aut ei parea‹n›t aut per heredem stet, quo minus pareant. modo caueas, 'si seruierit' an 'si triennio operas dederit, liber esto'. Paulus. Si quis liber esse iussus fuerit, si decem heredi promississet, quam‹quam› ea promissio nullam rem nem uxori suae legauerit iusserit et ea ex lege nupserit, liber fiet is ho
Abbreviated transcription (Latin):
s restituiss ¶ Nampbri¬
us lib̾esto pecnuo snohe¬
redib nerodato q̃situm
c̃ cum plus dommod̾be¬
at quam inpeculio bet ⁊
omnes res quas inpecun¬
o hẽbit bona fidchrdibus
ded̾at anlib̾tas extesto ꝯ¬

Expanded text:
 restituisset. 'Pamphilus liber esto peculio suo heredibus uere dato.' quaesitum est, cum plus domino debeat quam in peculio habeat et omnes res, quas in peculio habebat, bona fide heredibus dederat, an libertas ex test
Abbreviated transcription (Latin):
exemptosit actio tantu
ap̃emptorem poculium
seruus nõ hñt.
cum iurestatu lib̾i priroe¬
tes muner̾t qd̃ utilitas re¬
cipit scil. ut cum sua cã a¬
lienaretur. nepris testam̃¬
tum puer filiꝰ rescindat q̃
numittat. si nõ manum¬
iserit liber estostatim stic¬
hum liberum ẽẽ.

Expanded text:
ex empto sit actio, tamen apud emptorem peculium seruus non habuittum iure statuliberi prudentes munierunt: quod utilitas recipit, scilicet ut cum sua causa alienaretur, ne patris testamentum puer filius rescindat. qunumittat: si non manumiserit, liber est‹o›', statim Stichum liberum esse.
Abbreviated transcription (Latin):
sici sunt sollicito testato¬
recondtatiomi. ⁊ moram
eorum ꝓscribente Meliuꝰ
ãt e. presumptioem pro
statulib̾is eẽ. ¶Argenta¬
riꝰ coactor cum pene tot¬
am fortim aminnõibus
bet serius accorib lib̾taẽ
ita declit. quisquis m hr̃s
enit sidam a sernus meus
actus sin qui agitur nõĩe
eius. ⁊ pamphilicum sẽ¬
uisui b̾rdi meo iões reddi¬
dit prria qͥq fecit adie iõ¬
tis mec intram̃sem sectẽ

Expanded text:
siti sint, sollicito testatore cunctationi et moram eorum proscribente. melius autem est praesumptionem pro statuliberis esse. Argentarius coactor cum paene totam fortunam in nominibus haberet, seruis actoribus libertatem ita dedit: 'quisquis mihi heres erit, si Dama seruus meus actus sui, qui agitur nomine eius et Pamphili conserui sui, heredi meo rationes reddiderit pariaque fecerit a die mortis meae int
Abbreviated transcription (Latin):
nium moriens hr̃dibus
institutis finio quxore de
eodem sticho ita cauit sti¬
chus seruns qui michite¬
stõ patrom meicta condi¬
tioe relictus ẽ uber iubeo
det pret filio quxori mee
sine ulla ꝯtrouersia ⁊euz
tp̃r pactomanumittãt

Expanded text:
nium moriens heredibus institutis filio et uxore de eodem Sticho ita cauit: 'Stichus seruus, qui mihi testamento patroni mei certa condicione relictus est, iubeo det praestet filio et uxori meae sine ulla controuersia et eum tempore peracto manumittant
Abbreviated transcription (Latin):
pecuma non ẽ qd emim
placint hrdis hroidari
oportẽ hoc memineis lo¬
cum Hrẽ cum prior heres
dommnus accepturusi
pecumam fũt q̃ cã fecit
ambulatoriam utitadi
primi b̾rois pecuma ꝯ¬
ditio ĩpletur domimii rõ
item pecume demonstra¬
tio prior ca transit moe
successorem adquem pẽ¬
uenit statuub ꝑdomin¬
⁊ translati ꝯtinuatioẽ

Expanded text:
 non est: quod enim placuit heredis heredi dari oportere, ‹tunc› memineris locum habere, cum prior heres dominus accepturus pecuniam fuit. quae causa facit ambulatoriam, ut ita primi heredis persona condicio impletur, dominii ratio, item personae demonstratio: prior causa transit in omnem successorem, ad quem peruenerit statuliber per dominii translati continuationem,
Abbreviated transcription (Latin):
dicata eẽt ilum inẜintu¬
tem fore labeo hoc qd quĩt
mutius scribit ita putat
uerum eẽsire uera lege ab
intestato hr̃s sit.is quicẽ
nam simiiria iudicis i¬
uictus eẽt scriptus ueru

Expanded text:
dicata esset, illum in seruitute fore. Labeo hoc, quod Quintus Mucius scribit, ita putat uerum esse, si re uera lege ab intestato heres fuit is qui uicit: nam si iniuria iudicis uictus esset scriptus uerus
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. Sus cuidarenissus ẽ
redemerit statu liberum
eumq rursus alii uendi¬
derit nouissimo emptoĩ
dabit. iamenim cum ap̾
eum cudare uissus ẽ do¬
minum quoq serm ꝑue¬
int sieum alienet oditi¬
onem qq abco adempto¬
rem tnsire uiliano placu

Expanded text:
 is, cui dare iussus est, redemerit statuliberum eumque rursus alii uendiderit, nouissimo emptori dabit: iam enim cum apud eum, cui dare iussus est, dominium quoque serui peruenit, si eum alienet, condicionem quoque ab eo ad emptorem transire Iuliano placu
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is nich̾o pene differtur
itoq qd̃ ad actiones ł exde¬
licto uementes uł exnego
gesto uł excontͣctu ꝑtinet
e̾ius ꝯclitiomis sunt statu¬
lib̾i cꝰ cet̾i ⁊ ic̃o inpublicis
quoq iudicus easdem peã
patumtur quam cet̾iẜ uii¬

Expanded text:
ris nihilo paene differunt. et ideo quod ad actiones uel ex delicto uenientes uel ex negotio gesto contractu pertinet, eiusdem condicionis sunt statuliberi cuius ceteri. et ideo in publicis quoque iudiciis easdem poenas patiuntur, quas ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
D. Iib̾tate serno sub con¬
ditione roms redlite test¬
eruus iussus reddita roye
adlib̾tatem puenire l im
Ilam administram̃t rõe¬

Expanded text:
. Libertate seruo sub condicione rationis redditae testSeruus iussus reddita ratione ad libertatem peruenire, licet nullam administraue
Abbreviated transcription (Latin):
rones ichominus libe
it cam quantitatem qre
refundi debuit exfid̾ m̃¬
tatis nõ enim lib̾tatisu¬
ffic̾ hrde minora fuisse si
nõ idfiat ꝑstatu lib̾um
qd remota mora fiusse li¬
bertati aditum dari. Ꝙ
no ꝓximo fructus cogit
liber esto rome retinea he¬
res n proficisci paciatur
nun quid tc̃uri sumꝰ sta

Expanded text:
rationes, nihilo minus liberit eam quantitatem, quae refundi debuit ex fide ueritatis: non enim libertati sufficit heredem in mora fuisse, si non id fiat per statuliberum, quod remota mora libertati aditum daret. qno proximo fructus coegerit, liber esto' Romae retineat heres neque proficisci patiatur? numquid dicturi sumus
Abbreviated transcription (Latin):
liberum fore.nam ꝯcum
fore rome stipło concipit᷑
ita .c. inispania darespon¬
possit inispamã puenire
nec añ uirum agiplacint
G si hr̃s acceptis romb ⁊
reliquis ꝯputatis don xͣ
se cas statu lib̾o no h̃nti q̃
inferat proscribat anetiã
litt̾is adeum missis palã
faciat conditiolib̾tatis ĩ¬
pleta indeb̾r. Ꝙ ogo sine¬
get se reliq̃ contraxisse at¬
q idõ quia phrdem stet̾it
ut accipiat rões liberum
n sefecisse moram ⁊reliq̃
debeͣ statu liberum conten
inpleta ꝯstabit ciuĩ offõ
continebr demoraconsid¬
rare. Pec mimis ꝯputae
rões ꝯsireliq̃ trabi compe¬
nt nõ cẽ liberum pronum¬
trare s minqͣm negauiti

Expanded text:
liberum fore? nam et cum Romae stipulatio concipitur ita 'centum in Hispania dare sponpossit in Hispaniam peruenire, nec ante iure agi placuit. sed si heres acceptis rationibus et reliquis computatis donare se e‹a› statulibero non habenti quod inferat proscribat aut etiam litteris ad eum missis palam faciat, condicio libertatis impleta uidebitur. quid ergo, si neget se reliqua traxisse atque ideo, quia per heredem steterit, ut accipiat rationes, liberum se fecisse moram et reliqua debere statuliberum contendimpleta, constabit: cuius officio continebitur de mora considerare nec minus computare rationes et, si reliqua trahi compererit, non esse liberum pronuntiare. sed si numquam negaui
Abbreviated transcription (Latin):
berum nõstare quominꝰ
xlito lib̾tatis eristat si de
peculio qd̃ ap̃uenditõem
seruus hũit pecumam cõ¬
ditiomis offerre no possir
ad alienum eĩ peculium
uoluntas defuncti porriei
nõ potuit ioem eit asic̃p̾e¬
ditor fide rupta peculium

Expanded text:
berum non stare, quo minus condicio libertatis existat, si de peculio, quod apud uenditorem seruus habuit, pecuniam condicionis offerre non possit: ad alienum enim peculium uoluntas defuncti porrigi non potuit. idem erit et si cum peditor fide rupta peculium
Abbreviated transcription (Latin):
cessare iudentur uerba e¬
dc̃i. Pret̾ea ulud sciendr̃ ẽ
eum qui consentientib
credicorib. aliquro afrar¬
datore uł emit uł stipłat
ẽ. uł quid alurd contraxe¬
rit non uideri in frandez
cͥlitorum. fecisse. Nemos
stum sit infraudem cire¬
clitorum labeo ait õnnõ
reuocandum si fraudati
sunt clitores. Ama pu¬
pilli ignorantia queper
etatem conting̾ non d i
ẽẽ catiosa c̾ditorib ⁊p̃i
lucrosa eoq iure utimin
¶Simili modo dicimus

Expanded text:
cessare uidentur uerba ecessare uidentur uerba edicti.Praeterea illud sciendum est eum, qui consentientibus creditoribus aliquid a fraudatore vel emit vel stipulatus est vel quid aliud contraxit, non videri in fraudem creditorum fecisse: nemo estum sit in fraudem creditorum, Labeo ait omnimodo revocandum, si fraudati sint creditores, quia pupilli ignorantia, quae per aetatem contingit, non debet esse captiosa creditoribus et ipsi lucrosa: eoque iure utimur. Simili modo dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ditione nulla fraus ẽ. s
in hr̃ditate sit. cessat edi¬
ctum. Quia licuit ei ⁊̃ re¬
pudiare brditatem at si
in ipã serm alienatione
fraus ẽ reuocabr quem i¬
admodum sieum infra¬
udem manmisiss. apd̾
labeonem scriptum ẽ eu
quisuum recipia nulla
urderi fraudem facẽ hocẽ
ẽ. Gotum enm hoc eclie¬
tum adcontractus ꝑcine̾
inquib sepretor int̾poñ
ut puta pignora uendici¬
onesq ¶ Sciendum ẽ ul¬
ianum scribẽ eoq iure nõ
uti ut qui debitim pecu¬
mai recep añ quam bo¬
na debitoris possideãtur
sciens eum prudensq sol¬
uendonon eẽ recipiat. ñ
timẽ hoc edictum. sibi eĩ
ingilanit. Q muero post
bona possessa debitum sux̃
fecit hx̃ inportionem uo
possessa cum iamcondit¬
io oĩuim cͥditorum par¬
fcacẽt ¶ Hoc edictum eu
cobercet quisciens eum i
frandem cditorum facie¬
bat hoc facẽ suscepit qdĩ
fraudem c̾clitorum facie¬
ba qrsiquid in frandem
cͥclitorum factum sit. Si
tñ his qui acep̃ ignoraũ

Expanded text:
ditione nulla fraus est, sed in hereditate sit, cessat edictum, quia licuit ei etiam repudiare hereditatem: at si in ipsa servi alienatione fraus est, revocabitur, quemadmodum si eum in fraudem manumississet. Apud Labeonem scriptum est eum, qui suum recipiat, nullam videri fraudem facere, hoc esse: totum enim hoc edictum ad contractus pertinere, in quibus se praetor non interponit, ut puta pignora venditionesque. Sciendum Iulianum scribere eoque iure nos uti, ut, qui debitam pecuniam recepit ante, quam bona debitoris possideantur, sciens prude‹n›sque soluendo non esse recipiat, non timere hoc edictum: sibi enim uigilauit. qui uero post bona possessa debitum suum recepit, hunc in portionem uocpossessa, cum iam par condicio omnium creditorum facta esset.Hoc edictum eum coercet, qui sciens eum in fraudem creditorum hoc facere suscepit, quod in fraudem creditorum fiebat: quare si quid in fraudem creditorum factum sit, si tamen is qui cepit ignorauit,
Abbreviated transcription (Latin):
lc edeo locum faert nolu¬
it enim ad quire non fu¬
um ꝓprium patrimom¬
uni dimimuit. similimꝰ
dicendum ẽ ꝗsi filium sy¬
nii emancipauit ut suo
arbitrio adeat hrditate
cessare hoc eclictũ. S ⁊ uld̾
probandum ẽ si legatu
repudiauit cessare hoc e¬
lictum qd̾ iuł quoq scri¬
bit. ¶Siseruum suumi
hͣrdem institutum alie¬
nauit uti uissuempto¬
ris adea. si q̃uidem innẽ¬

Expanded text:
ic edicto locum faciat: noluit enim adquirere, non suum proprium patrimonium deminuit.Simili modo dicendum est et si filium suum emancipauit, ut suo arbitrio adeat hereditatem, cessare hoc edictum.Sed et illud probandum, si legatum repudiauit, cessare edictum, quod Iulianus quoque scribit.Si seruum suum heredem institutum alienauit, ut iussu emptoris adeat, si quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
tur cͥditores nec uidetur
in iuria afficus qui igno¬
rauit cum lucrum extõ¬
queatur. nodampnum
infligatur. In hos t̾m qr
ignorantes abeo qsoly¬
endo nõ sit lib̾alitatem i¬
acceperunt hactemis ac¬
tio erit danda. quatenus
locuplectiores fcĩ sũt. Ul¬
tran siili modo quen¬
tur si seruus abeo quisol¬
uendo nõ sit ignorante
dommo ip̃e sciens remi
acceperit andominus i¬
teneatur ⁊ ait labeo. hac¬
tenus eum tm̃ ut restitr¬
at qd̾ adse puenit. aut
dum taxat depecuuo dcp¬
netur uł siquid inre ei
uersum ẽ. Eadem infil¬
io fumił ꝓbunda sunt. s¬

Expanded text:
tur creditores: nec uidetur iniuria adfici is qui ignorauit, cum lucrum extorqueatur, non damnum infligatur. in hos tamen, qui ignorantes ab eo qui soluendo non sit liberalitatem acceperunt, hactenus actio erit danda, quatenus locupletiores facti sunt, ultra non.Simili modo quaeritur, si seruus ab eo, qui soluendo non sit, ignorante domino ipse sciens rem acceperit, an dominus teneretur. et ait Labeo hactenus eum teneri, ut restituat quod ad se peruenit aut dumtaxat de peculio damnetur uel si quid in rem eius uersum est. eadem in filio familias probanda sunt. s
Abbreviated transcription (Latin):
Uel eiprebint excepti¬
onem siuese obligauit
frandandorum creditor¬
um cã. siue numeranit
lud fec̾ in fraudem cred¬
itorum pal.amẽ eclictũ
locum hre. Gestra frau¬
dationis cã accipere ḋbe¬
mus nõ solum ea q̃ cõ¬
trahens gesẜit aliqs ne¬
rum q̃ si forte data opeã¬

Expanded text:
uel ei praebuit exceptionem siue se obligauit fraudandorum creditorum causa siue numerauit liud fecit in fraudem creditorum, palam est edictum locum habere. Gesta fraudationis causa accipere debemus non solum ea, quae contrahens gesserit aliquis, verum etiam si forte data ope
Abbreviated transcription (Latin):
cam inpelire ratihabiti
am absente filia petit q
tuni haberetur mortua ẽ¬
lationem quia ⁊siueru
ratam eam non habis¬
se nichil tamen mariti
inter sit dotem restiti i
cum patri etiam mortua
filia saluaeẽ dos d̾ber.ꝓ¬
curator ẽ abo es aliemim
exegͥt q tp̃r lib̾aret ratam
deinde p̾ tpe lib̾ato i amͣ de¬
bitorem dñs ratam rem
ħt. posse debitorem agẽc̃
procurattẽ existimaũ cu
iam debitor liberato sit
argum̃tum rei qd̾ si mi¬
lla stipło int̾positasit cõ¬
ditio loc̃ aduersus ꝓcura¬
torem hĩtura sit. ĩ locum
at conditiomis int̾pom¬

Expanded text:
am impedire ratihabitioam absente filia petit ettum haberet, mortua elationem, quia et si uerum sit ratum eam non habuisse, nihil tamen mariti intersit dotem restitui, cum patri etiam mortua filia salua esse dos debeat.Procurator cum ab eo aes alienum exegerat, qui tempore liberaretur, ratam deinde post tempus liberato iam debitore dominus ratam rem habet. posse debitorem agere cum procuratore existimauit, cum iam debitor liberatus sit: argumentum rei, quod, si nulla stipulatio interposita sit, condictio locum aduersus procuratorem habitura sit: in locum autem condictionis interpo
Abbreviated transcription (Latin):
Iuł. re uerius ẽ non obli¬
gari fideuissores. nam ĩ
stipłone cauet nõ petituꝵ
eum cinus de eare actio
petitio ꝑsecutio. gratum
hituros omnes. rdquos
eares ꝑtinebit. hic at qui
procurator nõ ẽ nec actio

Expanded text:
it: uerius est non obligari fideiussores: nam in stipulatione cauetur non petiturum eum, cuius de ea re actio petitio persecutio sit, et ratum habituros omnes, ad quos ea res pertinebit: hic autem, qui procurator non est, nec actio
Abbreviated transcription (Latin):
opordẽ cotpr quo adhuc
meacã sit ut peti possit.i¬
taq post centesimum di¬
em ratam hrinon pot̾.⁊
Anãt ꝯsimortuus fuiss¬
⁊ qui petiss uł forte fureͣ
cepit ratum hr̃e possir m

Expanded text:
pore, quo adhuc in ea causa sit, ut peti possit: itaque post centensimum diem rata haberi non potest.An autem et si mortuus fuisset qui petisset uel furere coeperit, ratum haberi possit,
Abbreviated transcription (Latin):
denda eĩt in stipłoe quid i¬
enim probibet ⁊p̃rem ⁊
filuiii an qͣm scirent pr¬
ocuratorem egissent dece¬
dẽ quocan miquumm est
fideuissores nõtm̃ nepo¬
te i uiriarum agente.
ceret pecumam sat̾ de dit
amplius nõ peti post in¬

Expanded text:
denda erit in stipulatione: quid enim prohibet et patrem et filium, antequam scirent procuratorem egisse, decedere? quo casu iniquum est fideiussores non teneri nepote iniuriarum agente. teret pecuniam, satisdedit amplius non peti: post i
Abbreviated transcription (Latin):
quis cum falsosibilega¬
tum ascribi curass deces¬
serit id⁊ hrdi quoq extor¬
quendum est.Idem quo
diuus marcus. Cum ꝗdã

Expanded text:
quis, cum falso sibi legatum adscribi curasset, decesserit, id heredi quoque extorquendum est. inde divus quoque marcus, cum quidam
Abbreviated transcription (Latin):
illi dictaui ⁊ recognoni peã
cessat ⁊ capi põt infilio uel
ẜuo uł gnalis subscriptõsu¬
fficit ⁊ ad penã euitandam
⁊ ad capiendam. Ex illa qͦ
cansa falsi penã quis subi
deposito ñ restituenmt cu¬
telamulcuratõm. cũfiscoo¬
trahere ñ possũt. ac si qs ad¬

Expanded text:
illi dictaui et recognoui', poena cessat et capi potest, in filio uel seruo uel generalis subscriptio sufficit et ad poenam evitandam et ad capiendum. Ex illa quoque causa falsi poenae quis subicdeposito non restituerunt tutelam vel curationem cum fisco contrahere non possint ac, si quis ad
Abbreviated transcription (Latin):
uat is cuis tutela admnĩstͣ¬
ta est. Namsi decesẜit l nõ¬
dum h̾rdi eius ratione red¬
iderit iureeũ contrałe. S si
iure hrditario succesẜit in
fiscalem contractu tutor

Expanded text:
vat is, cuius tutela administrata est: nam si decesserit, licet nondum heredi eius rationem reddiderit, iure eum contrahere. Sed si iure hereditario successerunt in fiscalem contractum tutor
Abbreviated transcription (Latin):
fec̾itis qmaꝑit ĩtestm̃ legis
cornelie pena tenetu/ isqui
deposita ĩstrim̃ta ap̾ aliu
ab eo ꝓdita ẽẽ adu̾sariis su¬
is dicit acc̃are eũ falsi põt.
¶Adtestamenta militum
senatus ꝯsultũ ꝑtin quole

Expanded text:
tum, legis Corneliae poena tenetur. Is, qui deposita instrumenta apud alium ab eo prodita esse adversariis suis dicit, accusare eum falsi potest. Ad testamenta militum senatus consultum pertinet, quo le