comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cordis eoꝵ pt̃ hos gͥ int̾iores oculos quoꝵ cęcitas ẽ.
ñ intelligere: ut aꝑiant᷑. et magismagisq serenentur:
fide corda mundant᷑. Quãuis enĩ nisi aliqͥd intelli¬
gat nemo possit credere dm̃: tam̃ ipsa fide qͦͥ credit
muncdat᷑ ut intelligat ampliora. Alia enis̃ quȩ ni¬
si intelligamꝰ ñ credimꝰ: et alia s̃ quȩ nisi credamꝰ ñ
intelligimꝰ. Nã cũ fides sit ex auditu. auditꝰ autẽ¬
ꝑ ũbũ xp̃i qͦmͦ credit p̃dicanti fidẽ qͥ ut alia ta-¬
ceã linguã ipsã quã loquit᷑ ñ intelligit: Sed nisi
essent rursus alia quȩ intelligere ñ possumꝰ nisi an-¬
et eadẽ ipsa ut magis magis intelligat᷑ in ipso intel-¬
lectu ꝓficit mens. Sed hoc ñ fit ꝓpͥis tanꝗ̃ natura¬
libꝰ unribꝰ. sed deo donante atq iuuante: sic̃ medi¬
cina fit ñ natura. ut uitiatꝰ oculus ĩ cernendi
recipiat. Quigͦ dic̃ deo damͥ incellectũ ut discã
mandata tua : ñ om̃imꝰ expers eiꝰ ẽ uelut pecus.

Expanded text:
ropter hos igitur interiores oculos, quorum caecitas est non intelligere, ut aperiantur, et magis magisque serenentur, fide corda mundantur . Quamvis enim, nisi aliquid intelligat, nemo possit credere in Deum; tamen ipsa fide qua credit, sanatur, ut intelligat ampliora. Alia sunt enim quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt quae nisi credamus, non intelligimus. Nam cum fides sit ex auditu, auditus aute quomodo credit praedicanti fidem, qui, ut alia taceam, linguam ipsam quam loquitur non intelligit? Sed nisi essent rursus aliqua quae intelligere non possumus, nisi anet eadem ipsa ut magis magisque intelligantur, in ipso intellectu proficit mens. Sed hoc non fit propriis tanquam naturalibus viribus, sed Deo adjuvante atque donante; sicut medicina fit, non natura, ut vitiatus oculus vim cernendi recipiat. Qui ergo dicit Deo, «Da mihi intellectum, ut discam mandata tua,» non omnimodo expers ejus est, velut pecus;
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑet᷑. Liberũ ẽ gͥ qͦmͦ intelligant᷑ manꝰ dei: dũ tamen
nec ea quȩ fac̃ ũbo manibꝰ facere neget᷑: nec ea quȩ fa¬
cit ũbo manibꝰ facere ñ putet᷑. Nec ꝓpt̾ manꝰ forma
corporis. aut alia manꝰ sinistra alia dextera: nec ꝓpt̃
ũbũ sonꝰ oris atq motꝰ anuni transitoriꝰ oꝑanti deo
inesse credat᷑. Nec defuer̃ qͥ duo ista ũba fecer̃ me et
finxer̃ me sic distinguerent: ut animã dm̃ fecisse. cor-¬
pꝰ autẽ finxise dicerent: qr de anima dix̃ ds. omnem
flatũ ego feci: de corpore autẽ legit᷑. et finx̃ dĩ homi¬
iñ fingat᷑ om̃e qđ fit. Et ideo animã factã potiꝰ eẽ di

Expanded text:
t igitur quomodo intelligantur manus Dei: dum tamen nec ea quae facit manibus, Verbo facere negetur; nec ea quae facit Verbo, manibus facere non putetur; nec propter manus forma corporis, aut alia manus sinistra, alia dextra, nec propter Verbum sonus oris, vel motus animi transitorius operanti Deo inesse credatur. 2. Nec defuerunt qui duo ista verba, «fecerunt me, et finxerunt me,» sic distinguerent, ut animam Deum fecisse, corpus autem finxisse dicerent; quia de anima dixit Deus, «Omnem flatum ego feci» ; de corpore autem legitur, «Et finxit Deus homii
Abbreviated transcription (Latin):
UaNo Os̃ hominẽ fecit ex puluere.
et animauit flatu: ñ ibi cõmemora¬
tũ ẽ qd manibꝰ fecerit. Cur itaq ui.
deo: nisi forte qi expuluere formatũ legit᷑ homi.¬
niscorpꝰ ñ pocusse fieri nisi manibꝰ arbitrant᷑. nec
attendunt qđ in euangelio de ũbo dei scriptũ ẽ.
omĩa ꝑ ipsũ factas. ñ posse constare siñ ꝑ ũbũ fa¬
ccũ e̾et etiã corpꝰ humanũ: sed adhibent testi.¬
moniũ de hoc psalmo et dicunt. ecce ubi aꝑtissi¬
me clamat homo. manꝰ tuȩ fecer̃ me et finxert̾
me: quasi ñ aꝑte etiã dictũ sit. uidebo celos oꝑa

Expanded text:
uando Deus hominem fecit ex pulvere, et animavit flatu, non ibi commemoratum est quod manibus fecerit. Cur itaque quideo: nisi forte quia ex pulvere formatum legitur hominis corpus ; non potuisse fieri nisi manibus arbitrantur; nec attendunt quod in Evangelio de Verbo Dei scriptum est, «Omnia per ipsum facta sunt» , non posse constare, si non per Verbum factum est etiam corpus humanum. Sed adhibent testimonium de hoc psalmo, et dicunt: Ecce ubi apertissime clamat homo, «Manus tuae fecerunt me, et finxerunt me.» Quasi non aperte etiam dictum sit, «Videbo coelos, opera
Abbreviated transcription (Latin):
ra homo dictꝰ ẽ. Uenit inimicus homo: et suꝑsemina¬
uit zizania. Et cũ dixissent serui ad patrẽ familias.
ñne bonũ sem̃ seminasti. unde apparuer̃ ⁊ iz ania:
responsũ. ẽ. Inimicus homo hoc fecit. Ab isto gͦ ho¬
mine maligno. ora qͣntũ potes ut libereris: qr ñ ẽ. tͥ
colluctatio adũsus carnẽ et sanguinẽ. sed adũsus
pͥncipes et potestates et rectores mundi tenebraruo

Expanded text:
ra homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminara homo dictus est: «Venit inimicus homo, et superseminavit zizania;» et cum dixissent servi ad patremfamilias, «Nonne bonum semen seminasti? Unde apparuerunt zizania?» Responsum est: «Inimicus homo hoc fecit» . Ab isto ergo homine maligno ora, quantum potes, ut libereris: «Quia non est» tibi «colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principes et potestates, et rectore
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ ab apło p̃sticutũ ẽ finis enĩ legis xp̃s. adiustitiã om̃i
credenti. Cũgͦ auditis psalmũ dicere in finẽ corda
conũtant᷑ ad xp̃m. Ianquã eñ p̃co psalmi ẽ titu¬
lus psalmi ueluti dicens. Ecce ueniet. Inde dicturꝰ
sũ. de xp̃ocantaturus. Nã et ipsũ daiuid ñ intelligo
nisi ipsũ qͥ factꝰ ẽ ex semine dauid scãm carnẽ. Interĩ
ꝓpt̃ genꝰ congruit nom̃. Genꝰ carnale a dauid genꝰ
sp̃ale sup̃ daud. Et ñ solũ ante dauid sed ante a-¬
brahã Nec ante abrahã tantũ. sed ante adã. Nec
ante adã tantũ s ante celũ et t̾rã ante om̃s angłos
ante om̃s potestates et uirtutes ante omĩa iuisibilia
et miusibilia. Quare: Qr ut hȩc omĩa essent ꝑ ipsũ¬
in ipsũ finẽ intende q ipsi daud psalmꝰ canit᷑: et
uocẽ corporis eiꝰ audi et esto in corpore eiꝰ. Uox quã au¬
auasis tantũ sed ab ipso pͥncipe. idẽ. ab ipso diabolo.
Quare enĩ ab homine. si adiabolo: qr et ipse infigu¬

Expanded text:
tolo praestitutum est: «Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti» . Ergo cum audis Psalmum dicere, «In finem,» corda convertantur ad Christum. Tanquam enim praeco Psalmi est titulus Psalmi, veluti dicens, Ecce veniet; inde dicturus sum, de Christo cantaturus. Nam et, «ipsi David,» non intelligo nisi ipsum qui factus est ex semine David secundum carnem . Interim propter genus congruit nomen. Genus carnale a David; genus spirituale supra David: et non solum ante David, sed ante Abraham; nec ante Abraham tantum, sed ante Adam; nec ante Adam tantum, sed ante coelum et terram, ante omnes Angelos, ante omnes Potestates et Virtutes, ante omnia visibilia et invisibilia. Quare? Quia ut haec essent, in ipsum finem intende, quia «ipsi David» Psalmus canitur; et corporis ejus vocem audi, et esto in corpore ejus. Vox quam aua vasis tantum, sed ab ipso principe, id est, ab ipso diabolo. Quare enim «ab homine,» si a diabolo? Quia et ipse in figu
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatio. et erit sine fine exultatio: ñdũ gͦ
habentes hoc in re. sed tam̃ tenentes inspe: ex qͦ
dã desidio gemunt: et orant se lib̾ari ab homi¬
nibꝰ malis. int̾ qͦs necesse. ẽ uiuere et bonis. Non e-¬
nĩ separatio iã cuiq cuta ẽ. Illiꝰ enĩerit separatio:
qͥ ñ nouit errare. Qͥd ẽ qͥ ñ nouit errare: Et nec
malũ traiciat ad dexterã: nec bonũ ad sinistrao.
Nos autẽ in hac uita difficile ẽ. ut nos ipsos noue-¬
rimꝰ. Entominꝰ debemꝰ de qͦquã p̃pꝑã ferre senten-¬
tiã : qr si hodie malũ nouimꝰ: cras qualis futurꝰ sit
ignoramꝰ. Ec forte quẽ uehem̃t̃ odimꝰ: fr̃ nr̃ ẽ. et nes-¬

Expanded text:
morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo morietur, et erit sine fine exsultatio; nondum ergo habentes hoc in re, sed tamen tenentes in spe, gemunt ex desiderio quodam, et orant se liberari ab hominibus malis, inter quos necesse est vivere et bonis: non enim separatio jam cuique tuta est. Illius enim erit separatio, qui non novit errare. Quid est, qui non novit errare? Ut nec malum trajiciat ad dexteram, nec bonum ad sinistram. Nos autem in hac vita difficile est ut nos ipsos noverimus; quanto minus debemus de quoquam praeproperam ferre sententiam? Quia si hodie malum novimus, cras qualis futurus sit ignoramus; et forte quem vehementer odimus, frater noster es
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dici caput: ubi corpꝰ nullũ ẽ. cui sit caput.
chinde si caput xp̃s et alicuiꝰ corporis caput ẽ. xp̃s
corpꝰ illiꝰ capitis scã ȩccłia ẽ: in cuiꝰ m̃bris nossumꝰ.¬
ibi ñ fuerit. in eiserit int̃ qͦs illud corpꝰgemit. Pro¬
inde aut in illo corpore eris ut gemas int̾ malos:
aut ñ eris in illo corpore. et in eiseris int̃ qͦs malos
ris xp̃i unomͦ intelligunt᷑: aut uno mͦ agunt
Uersipellis enĩ ẽ. qͥ in eis regnat: et qͥ eis utit᷑ canꝗͣ
uasis siuis Cȩcerũ multi ab illo lib̾ant᷑ et in xp̃i
corpꝰ transeunt. Et qͥ sint. et qͥd futuri sine: nouit
ille qͥ eos redemit sanguine suo nescientes. Sunt
autẽ qͥdã ꝑseueraturi in malitia sua ad corpꝰ
ignotũ ẽ. Incerĩ illi qͥ iã cõpaginatis cũm̃bris
eiꝰ. ñdũ habentes resurrectionẽ futurã in qͣ ꝑit
om̃is gemitꝰ et laus succedit: in qͣ om̃is moriet᷑

Expanded text:
 dici caput, ubi corpus nullum est cui sit caput.  dici caput, ubi corpus nullum est cui sit caput. Proinde, si caput Christus; et alicujus corporis caput est Christus. Corpus illius capitis sancta Ecclesia est, in cujus nosibi non fuerit, in eis erit inter quos illud corpus gemit. Proinde aut in illo corpore eris, ut gemas inter malos; aut non eris in illo corpore, et in eis eris inter quos malos ris Christi uno modo intelliguntur, aut uno modo agunt. Versipellis est enim qui in eis regnat, et qui eis utitur tanquam vasis suis. Caeterum multi ab illo liberantur, et in corpus Christi transeunt; et qui sint, et quot futuri sint, novit ille qui illos redemit sanguine suo nescientes. Sunt autem quidam perseveraturi in malitia sua, ad Chrisignotum est. Interim illi qui jam compaginati sunt cum membris ejus, nondum habentes resurrectionem futuram, in qua perit omnis gemitus, et laus succedit, in qua omnis tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
istũ psalmũ afferã ad uos intelligendũ qͣntũ dñs
donat. Adiuuet orationibꝰ ur̃is. ut ea dicã quȩ
oportet me dicere et uos audire: ut om̃ibꝰ nob̃ uri¬
ẽ fides. fides autẽ sic ẽ. in anima: ut radix bona.
quȩ pluiuã in fructũ ducit. Perfidia uͦ et error
diabolicus. et cupiditas mala radix om̃iũ maloꝵ
sic̃ radix spinarũ. etiã dulcẽ pluuiã ad punctio¬
nes conũtit. Qͥd habet psalmꝰ iste credo cũ cantaret᷑
adũtisse uos: qm̃ conquerit᷑ et gemit. et p̃cẽ deo
fundit int̃ malos constitutũ corpꝰ xp̃i. Eiꝰ enĩ uox
ẽ in om̃i tali ꝓpħia. tanꝗͣ illiꝰ iopis id ẽ egentis. ñ¬
dũ satiati. esurientis et sitientis iustitiã: euiqͦndã¬
ꝓmissa saturitas in fine seruat᷑. Interĩ hic nc̃ sitiat
et esuriat. gemat. pulset et querat: ꝑegrinationis
illecebris ñ delectet᷑. Non putet patriã scłm. unde
luit. caput scilicet cuiꝰdã corporis. Non potest¬

Expanded text:
istum psalmum afferam ad vos intelligendum, quantum Dominus donat. Adjuvet orationibus vestris, ut ea dicam quae oportet me dicere, et vos audire; uti omnibus nobis uti est omnium fides . Fides autem sic est in anima, ut radix bona quae pluviam in fructum ducit: perfidia vero, et error diabolicus, et cupiditas, mala radix omnium malorum , sicut radix spinarum, etiam dulcem pluviam ad punctiones convertit. 2. Quid habet psalmus iste, credo cum cantaretur, advertisse vos; quoniam conqueritur et gemit, et precem Deo fundit, inter malos constitutum corpus Christi: ejus enim vox est in omni tali prophetia, tanquam illius inopis, id est egentis, nondum satiati, esurientis et sitientis justitiam , cui quaedam saturitas promissa in fine servatur. Interim hic nunc sitiat et esuriat, gemat et pulset et quaerat. Peregrinationis illecebris non delectetur, non putet patriam saeculum, unde ostrum esse voluit, caput scilicet cujusdam corporis. Non enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
trectaradices ipsarũ: ec uide sisentis dolorẽ. Tam̃
illud unde dolorẽ sentis in suꝑficie: de illa radice
ꝓcessit. Itaq ñ uob̾ placeant homines qͣsi lenes
et blandi: amatores tam̃ carnaliũ uoluptatũ. et

Expanded text:
trecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen trecta radices ipsarum, et vide si sentis dolorem: tamen illud unde dolorem sentis in superficie, de illa radice processit. Itaque non vobis placeant homines quasi lenes et blandi, amatores tamen carnalium voluptatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs adhuc possidet diabolus: sed etiã contra ipsũ pͥn¬
cipẽ eoꝵ diabolũ qͥ oꝑat in filuis diffidentiȩ. Nui¬
ro iniusto erue me. hoc ẽ. ab homine maligno: qđ ẽ.
iusti: Alio qͦdã mͦ iuxuriosi ebriosi uoluptatibꝰ de-¬
diti. Qͦmͦ nulli nocet. qͥ sibi ñ parcit: In nocens enĩ
ille ẽ qͥ ñ nocet: ñ autẽ qͥ sibi nocet libi autẽ qͦmͦ
potest ñ nocere. qͥ sibi nocet: Sed respondes. In qͦ mͥ
nocet: Nonem̃ inuasit iẽ meã: aut appetiuit salu-¬
tẽ meã Luxuria sua pascit᷑ suis uoluptatibꝰ dele-¬
ctat᷑. Siinqͥnatas habet uoluptates: ipse inqͥnat᷑.
mͥ qͥd ꝑtinet. cuimolestꝰ ñ ẽ: Nocet tͥ saltĩuł exẽ.¬
plo. qr uiuit tecũ et ad qđ agit inuitat. Nonne cũ
eũ uides forte in illis sordibꝰ ꝓsꝑari. duceris talium
delectatione factoꝵ: Et si ñ consentis: saltĩinuenisti
cesse ẽ noxius sit. siue sit blancłꝰ siuie sit ferox. Qͥ sqͥs
ne ñ pungunt in radicibꝰ Erue spinas de tr̃a con-¬

Expanded text:
t; sed etiam contra ipsum principem eorum diabolum, qui operatur in filiis diffidentiae . «A viro injusto erue me.» Hoc est, «ab homine maligno;» quod est, justi, quia alio quodam modo luxuriosi, ebriosi, voluptatibus dediti. Quomodo nulli nocet qui sibi non parcit? Innocens enim ille est qui non nocet; non autem qui sibi nocet. Tibi autem quomodo potest non nocere qui sibi nocet? Sed respondes: In quo mihi nocet? Non enim invasit rem meam, aut appetivit salutem meam: luxuria sua pascitur, suis voluptatibus delectatur; sed si inquinatas habet voluptates, ipse inquinatur; mihi quid pertinet, cui molestus non est? Nocet tibi saltem vel exemplo, quia vivit tecum, et ad quod agit invitat. Nonne cum eum vides forte in illis sordibus prosperari, duceris talium delectatione factorum? Etsi non consentis, saltem invenisticesse est noxius sit, sive sit blandus, sive sit ferox. Quisquises, et spinae non pungunt in radicibus. Erue spinas de terra, con
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationibꝰ quȩ tegebant᷑ Et qͣndo labia bona lo-¬
quebant᷑ . tota die constituebant bella. Pacata au-¬
dis ũba: sed belli constitutio a cordibꝰ ñ discedit
pentes. Si adhucqueris hominẽ: aspice similitudinẽ.
In serpente maxima astutia ẽ: et doł nocendi spt̾ẽa
etiã serpit. Nonenĩ uel pedes habet: ut eiꝰ uestigia

Expanded text:
cogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona locogitationibus quae tegebantur: et quando labia bona loquebantur, «tota die constituebant bella.» Pacata audis verba; sed belli constitutio a cordibus non discedit. pentes.» Si adhuc quaeris hominem, aspice similitudinem. In serpente maxime astutia est et dolus nocendi; propterea etiam serpit. Non enim vel pedes habet, ut ejus vestigia
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine maligno. a uiro iniusto lib̾ame. Qui
ꝓferre in lingua. et seruant in corde: cłpt̃ eos enĩ
dix̃. qͥ plerũq in labiis bona loquunt᷑. Audis uo-¬
cẽ iusti: sed ñ ẽ. cor iusti. Nã qͥd ꝓfuit hoc addere
ut diceret: qͥ cogitauer̃ intustitias in corde. ab eis
me lib̾a. ibi sit potentissima manꝰ tua ad eruen-¬
dũme. Facile ẽ enĩ deuitare aꝑtas inimicitias: fa¬
cile.ẽ a uerti ab inimico ꝓmpto et manifesto. cuiꝰ
iniqͥtas iã eciã in labis ẽ Ille ẽ molestꝰ illeͤoccultꝰ.
ille difficile deuitat᷑. qͥ in labiis bona portat.: et in
corde occultat mala. Qui cogitauer̃ iniustitias
in corde: Tota die constituebant bella. Qͥd ẽ bel¬
la contra quȩ pugnare mͥ tota die consticuebant:
Inde hoc eni nascit᷑ de talibꝰ cordibꝰ: qͥcqͥd ẽ contra
qđ prgnat xp̃ianꝰ. Siseditio si scisma si heresis.
si contradictio turbulenta: ñ hoc erũpit. nisi de illis

Expanded text:
ab homine maligno: a viro injusto libera me.» 5ab homine maligno: a viro injusto libera me.» 5proferre in lingua, et servant in corde? Propter eos enim dixit, qui plerumque in labiis bona loquuntur. Audis vocem justi; sed non est cor justi. Nam quid profuit hoc addere, ut diceret, «Qui cogitaverunt injustitias in corde?» Ab eis me libera; ibi sit potentissima manus tua ad eruendum me. Facile est enim devitare apertas inimicitias; facile est averti ab inimico prompto et manifesto, cujus iniquitas jam etiam in labiis est: ille est molestus, ille est occultus, ille difficile devitatur, qui in labiis bona portat, et in corde occultat mala: «Qui cogitaverunt injustitias in corde. Tota die constituebant bella.» Quid est, «bella?» Contra quae pugnarem tota die mihi constituebant. Inde enim hoc nascitur de talibus cordibus, quidquid est contra quod pugnat christianus. Si seditio, si schisma, si haeresis, si contradictio turbulenta, non hoc erumpit nisi de illis
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ factis ꝑ luxuriã plerũq effundunt qđ habe¬
bant. Et qͦmͦ quer̃ implere qđ effuder̃ : nũqͥd
iã parcunt rapinis et cogitationibꝰ fraudiũ. omniq
generi malignitatis exqͥrendȩ: Iã uides hominẽ
malũ: quẽ putabas antea lenẽ. Quando illũ uide-¬
basinebriari: bonꝰ erat. Modo iã furẽ uides: latro¬
nẽ times Processer̃ spinȩ de illis radicibꝰ. Quandosen-¬
tiebas lenes radices spinarũ: tunc si posses incende¬
res et ñ esset unde ꝓdiret qđ mͦ te pungit łinde
cliues ferri in malas libidines et in ꝑnitiosas uolu-¬
ptates tunc rep̾hendite. tunc castigate. tc̃ urite.
Incendatur radix: et ñ ẽ. unde spina ꝓcedat. Si uͦ
ñ pocueritis: certi estote qđ eos habebitis inimicos.
Tacere posit̃. occultare inimicitias suas poss: ama-¬
re uos ñ poss. Sed qm̃ amare uos ñ poss̃ et neces¬
seẽ ut qͥ uos oder̃ mala uob̃ querant: ñ uacet
lingua ur̃a et cor ur̃m dicere deo. eripe me dñe

Expanded text:
 factis per luxuriam plerumque effundunt quod habebant: et quomodo quaerunt implere quod effuderunt? Numquid jam parcunt rapinis et cogitationibus fraudum, omni generi malignitatis exquirendae? Jam vides malum hominem, quem putabas antea lenem. Quando illum videbas inebriari, bonus erat: modo jam furem vides, latronem times; processerunt spinae de illis radicibus. Quando sentiebas lenes radices spinarum, tunc si posses incenderes, et non esset unde prodiret quod te modo pungeoclives ferri in malas libidines et in perniciosas voluptates, tunc reprehendite, et tunc castigate, tunc urite. Incendatur radix, et non est unde spina procedat. Si autem non potueritis, certi estote quod eos habebitis inimicos. Tacere possunt, occultare inimicitias suas possunt, amare vos non possunt. Sed quoniam amare vos non possunt, et necesse est ut qui oderunt vos mala vobis quaerant; non vacet lingua et cor vestrum dicere Deo, «Exime, me Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ xp̃m ꝑderent. Refer hoc ad corpꝰ eiꝰidẽ ȩccłiã.
inuenies reges t̾rȩ excogitasse atq iussisse. qͦmͦ xp̃i¬
ani nusquã essent. Et enĩ seder̃ pͥncipes et adũsũ
me loquebant᷑: seruus autẽ tuus exercebat᷑ in uisti.¬
ficationibꝰ tuis. Qualis exercitatio hȩc fuerit: qͥ nos

Expanded text:
m perderent . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae excogitasse atque jussisse quomodo Christiani nusquam essent. «Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibu
Abbreviated transcription (Latin):
siui. Xp̃i corpꝰ ista cũ dic̃ nũqͥd ab impus et suꝑb̾
audire obꝓbriũ et contẽptũ ullã deputat penã.
cũ potiꝰ inde ꝑueniat ad coronã : Curgͦ qͥsi graue
aliqͥd et intolerabile a se poscit auferri. nisi qi ut di
cinã. qͦ sola tumor ille sanat᷑ qͦ inflaticecidimꝰ et
iacentes ampliꝰ intumiumꝰ. eadẽ suꝑbia ꝑmanente
et crescente contẽpnere: Dicat itaq corpꝰ xp̃i. iã
enĩ diligere didicit inimicos suos: dicat dño deo
suo. Aufera me ohꝓbriũ et contẽptũ. qi martiria
tua ex qͥsiui. Id ẽ. obꝓbriũ qđ ideo audio. et con-¬
tẽptũ qͦ ideo contẽpnor qr martiria tua exqͥsiui:
aufer a me. Inimici enĩ mei qͦs ame p̃cipis diligi.
qͥ magis magisq moriunt᷑ et ꝑeunt cũ martiri¬
a tua contẽpnunt et criminant᷑ in me ꝓfecto
reuiuiscent et inuenient᷑. si martiria tua ueneren¬
t᷑ in me. Ita factũ ẽ. hoc uidemꝰ. Ecce martiriuo
xp̃i: et apud homines et in hoc mundo. ñsolũ ñ ẽ.

Expanded text:
dicit, numquid ab impiis et superbis audire opprobrium atque contemptum ullam deputat poenam, cum potius inde perveniat ad coronam? Cur ergo quasi grave aliquid et intolerabile a se poscit auferri, nisi quia, ut dixcinam, qua sola tumor ille sanatur quo inflati cecidimus et jacentes amplius intumuimus, eadem superbia permanente et crescente contemnere? Dicat itaque corpus Christi; jam enim diligere didicit inimicos suos; dicat Domino Deo suo, «Aufer a me opprobrium et contemplum, quia» martyria «tua exquisivi:» id est, opprobrium quod ideo audio, et contemptum quo ideo contemnor, quia martyria tua exquisivi, aufer a me. Inimici enim mei, quos a me praecipis diligi, qui magis magisque moriuntur et pereunt, cum martyria tua contemnunt et criminantur in me, profecto reviviscent et invenientur, si martyria tua venerentur in me. Ita factum est; hoc videmus. Ecce martyrium Christi, et apud homines et in hoc mundo, non solum non est
Abbreviated transcription (Latin):
ecce tota ista dura et infelix erũna mortaliũ.
qͦdã mͦ hereditaria. ẽ. increpatio suꝑboꝵ. En-
sed suꝑbũ increpabat. Et ubi tc̃ ee̾t. id. ẽ. ad
qͣntã miseriã ꝑuenisset ñ scire cupiebat: sed in-¬
trogando increpans admonebat. Uide atitem
quẽ admodũ cũ dixisset increpasti suꝑbos. ñ ait
maledicti qͥ declinauer̃ amandatis tuis. ut il¬
lud tantũ pͥmoꝵ hominũ peccatũ ueniret iN
mentẽ: sed ait. maledicti qͥ declinant. Oportet
enĩ ut om̃s illo t̾rerent᷑ ex ẽplo a diumis ñ decli¬
nare mandatis: ut diligendo iustitiã eiꝰ in om̃i
tẽpore. in huiꝰ mundi etiã miseria laboremꝰ re¬
suꝑbi nec in tanta deponunt increpatione cer-¬
uicẽ: et cũ sint deiecti laboris mortisq supplicio
ridentes humilitatẽ surgentiũ ꝓ eis orat corpus
xp̃i cũ dic̃. Aufera me ohꝓbriũ et contẽptũ:
qi testimonia tua exqͥsiui. Testimonia: grece mar-

Expanded text:
ecce tota ista dura et infelix aerumna mortalium, ecce tota ista dura et infelix aerumna mortalium, quodam modo haereditaria est increpatio superborum. sed superbum increpabat; et ubi tunc esset, id est, ad quam miseriam pervenisset, non scire cupiebat, sed interrogando increpans admonebat. Vide autem quemadmodum, cum dixisset, «Increpasti superbos,» non ait, Maledicti qui declinaverunt a mandatis tuis; ut illud tantum primorum hominum peccatum veniret in mentem: sed ait, «Maledicti qui declinant.» Oportebat enim ut omnes illo terrerentur exemplo a divinis non declinare mandatis, et diligendo justitiam in omni tempore, in hujus mundi etiam labore rers.» 22. Sed quoniam superbi nec in tanta deponunt increpatione cervicem, et cum sint dejecti laboris mortisque supplicio,ridentes humilitatem surgentium; pro eis orat corpus Christi, cum dicit: «Aufer a me opprobrium et contemptum, quoniam testimonia tua exquisivi.» Testimonia graece mar
Abbreviated transcription (Latin):
Salori huiꝰ quȩ tractanda subsecun¬
tur. admonent nos causȩ nr̃ȩ miseriȩ
recordari. Etem̃ cũ dixisset. c̃cupiuit
anima mea desidare iustificationes tuas mom¬
ni tẽpore siue scilicet in rebꝰ ꝓsꝑis siue in adũ¬
sis. qr et in laboribꝰ et in doloribꝰ debet delecta¬
riiusticia: nec ita ẽ. tranqͥllo tẽpore diligenda
ut turbulento tẽpore deserant᷑. sed amplecten¬
da ẽ. in om̃i tẽpore: continuo subiecit. Increpa¬
sti suꝑbos: maledicti qͥ declinant a mandatis tu-¬
is. Suꝑbi enĩ declinant a mandatis dei. Aliud
ẽ qͥppe mandata eiꝰ ꝑ infirmitatẽ uł ignorantiã
ñ implere: aliud ab eis ꝑ suꝑbiã declinare. sicut
fecer̃ qͥ nos mortalit̃ in hȩc mala genuer̃. Dele-¬
ctauit enĩ eos eritis sic̃ dii: ac sic a mandato dei
qđ sibi eũ mandasse sciebant. et qđ facillime nul-¬
la infirmitate reuocante. impediente. tardante.
implere poterant. ꝑ hanc suꝑbiã declinar̃: et

Expanded text:
salmi hujus quae tractanda subsequuntur, admonent nos causam nostrae miseriae recordari. Etenim cum dixisset, «concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore;» sive scilicet in rebus prosperis, sive in adversis, quia et in laboribus et doloribus debet delectare justitia, nec ita est tut turbulento tempore deseratur, sed amplectenda est in omni tempore: continuo subjecit, «Increpasti superbos; maledicti qui declinant a mandatis tuis.» Superbi enim declinant a mandatis Dei. Aliud est quippe mandata Dei per infirmitatem vel ignorantiam non implere: aliud ab eis per superbiam declinare; sicut fecerunt qui nos mortaliter in haec mala genuerunt. Delectavit enim eos, «Eritis sicut dii;» ac sic a mandato Dei, quod sibi eum mandasse sciebant, et quod facillime, nulla infirmitate revocante, impediente, tardante, implere poterant, per hanc superbiam declinarunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
contra consiliũ. Consiliũ sedentiũ pͥncipũ fuit in-¬
uentos martires ꝑdere. Consiliũ pacientũ marti¬
rũ fuit: inimicos ꝑditos inuenire. Reddebant
illi mala ꝓ bonis: isti bona ꝓ malis. Qͥ d gͦ mirũ
si illi occidendo defecer̃. isti moriendo uicerunt:
Qͥd inꝗ̃ mirũ. si martires seuientibꝰ gentibꝰ mor.

Expanded text:
ium principum fuit inventos martyres perdere; consilium patientium martyrum fuit inimicos perditos invenire. Reddebant illi mala pro bonis; isti, bona pro malis. Quid ergo mirum si illi occidendo defecerunt, isti moriendo vicerunt? Quid, inquam, mirum si martyres saevientibus Gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mis p̃cedentẽ ꝑsequebat᷑: iã nc̃ in tã multis et
briũ religiosissime p̃dicans. et maximis laudibꝰ
qͦs contẽpnebat ex altans: mortiuis erat et reux̃.
ꝑierat et inuentꝰ ẽ. Hoc tã magno lucro correctio¬
nis conũsionis et redẽptionis inimicoꝵ suoꝵ: corpꝰ
xp̃i deo dix̃. Auferame obꝓbriũ et contẽptũ. Et
qͣsi quereret᷑ de qͦ re obꝓbriũ. et de qͣ re concẽptũ:

Expanded text:
anis praecedentem persequebatur; jam nunc in tam multis et obrium, religiosissime praedicans, et maximis laudibus quos contemnebat exaltans, mortuus erat et revixit, perierat et inventus est . Hoc tam magno lucro correctionis, conversionis et redemptionis inimicorum suorum corpus Christi Deo dixit, «Aufer a me opprobrium et contemptum:» et quasi quaereretur de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ qͥbꝰ seiuentibꝰ oriuit. Quia in eis qͥbꝰ factꝰ ẽ obpbri¬
ũ mouentibꝰ in eiꝰ illusione capita sua. erant etiã
hi qui in eũ postea credider̃. Discant autẽ qͥ formã
humani corporis deo tribuunt: qͦmͦ habeat ds̃ ma¬
nũ. Sienĩ qđ fac̃ manu facit: nũqͥd et ipsã manũ
suã manufacit: Qͦmͦ gͦ hic dictũ ẽ & sciant qi manꝰ
tua hec. et tudñe fecisti eã. Intelligamꝰ itaq manũ dĩ¬

Expanded text:
bus et oravit; quia in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quomodo ergo hic dictum est, «Et sciant quoniam manus tua haec, et tu, Domine, fecisti eam?» Intelligamus itaque manu
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ scłi: Ut qđ ait in medio multoꝵ hoc accipi-¬
amꝰ qđ ab eisdẽ multis honorat᷑. In medio qͥppe esse
dr̃ cui honor p̃cipiuus exhibet᷑. Si autẽ cor est
tanꝗ̃ hominis mediũ. nichil meliꝰ intelligitur
dictũ. quã in cordibꝰ multoꝵ laudabo eũ. habitat
enĩ xp̃s ꝑ fidẽ in cordibꝰ nr̃is. Et ideo ait in ore me¬
o id ẽ in ore corporis mei qđ ÷ ȩccłia. Corde enĩ
creditur ad iustitiã: ore autẽ confessio fit ad sa-
as augere uoluit. xp̃o uendito. hic autẽ dñs asti¬
tit a dextris pauꝑis: ut diuitiȩ pauꝑis sint ipse
dñs. Asticit qͥppe a dextris pauꝑis: ñ ut ei multipli-¬
caret annos uitȩ qͣndoq finiendȩ. neq ut eiꝰ auge¬
ret pecuniã. aut eũ faceret corporis uiribꝰ fortẽ uł
ad tẽpꝰ incolumẽ: sed ut saluã faceret inqͥt a ꝑse-¬
quentibꝰ animã meã. Salua fit autẽ a ꝑsequentibꝰ¬

Expanded text:
tionem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipitionem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim Christus per fidem in cordibus nostris : et ideo ait, «in ore meo,» id est in ore corporis mei, quod est Ecclesia. Corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad saluas augere voluit Christo vendito: hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» quippe «a dextris pauperis,» non ut ei multiplicaret annos vitae quandoque finiendae, neque ut ejus augeret pecuniam, aut eum faceret corporis viribus fortem, vel ad tempus incolumem; sed «ut salvam faceret,» inquit, «a persequentibus animam meam.
Abbreviated transcription (Latin):
Gat eos detraxisse mͥ. Sed hoc potest et in bono acci-¬
pi dũ corriguntur. Et oꝑiant᷑ sic̃ diploide con¬
fusione sua. Diplois: duplex palliũ ẽ. Nã qͥdã eti¬
ã sic int̃p̃tati sunt istũ u̾sũ. et oꝑiant᷑ sic̃ palliũ
duplex confusionẽ suã. Intelligit᷑ autẽ confundan
t᷑ intꝰ et foris: id ẽ. et corã deo et corã hominibus.
let. in consuetudine sermonis latini: qđ plus ẽ ꝗͣ
debet. Cui contrariũ ẽ parũ : qđ minꝰ ẽ. ꝗͣ debet.
ualde. Sed si nimis ꝓeo qđ ẽ. ualde intelligatur:
pocest et in laude poni. Nã et ista confessio: laudẽ
significat. Ita et enĩ sequitꝰ. Et in medio multoꝵ
laudabo eũ. Dicit etiã et in alio psalmo. In medi¬
o ȩccłiȩ laudabo te. Sed cũ ipsa cantat ȩccłia
laudant. ille laudat qr m̃bra eiꝰ sunt. Quomodo
in medio multoꝵ laudat. qͣndo ipsis multis lauden¬
cibꝰ dr̃ ipse laudare: anideo laudat in medio
multoꝵ qr cũ eccłia sua ẽ. hic. usq ad consũma¬

Expanded text:
t eos detraxisse mihi. Sed hoc potest et in bono accipi, dum corriguntur. «Et operiantur sicut diploidem confusionem suam.» Diplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foris, id est et coram Deo et coram hominibus. let in consuetudine sermonis latini, quod plus est quam debet: cui contrarium est parum, quod minus est quam debet. «valde.» Sed si «nimis» pro eo quod est «valde» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . Sed cum ipsa cantat Ecclesialaudant, ille laudat, quia membra sunt ejus; quomodo in medio multorum laudat, quando ipsis multis laudantibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consumma
Abbreviated transcription (Latin):
guine abel iusti. usq ad sanguinẽ ⁊acharie. Et pec-¬
catũ matris eiꝰ ñ deleat᷑. Peccatũ ierłm quȩ seruit
cũ filiis suis: quȩ int̾ficit ꝓpħas. et lapidat mis-¬
sos ad se. Fiant contra dñm sẽꝑ. iniqͥtas et peccatũ
eoꝵ: id ẽ. ut a conspectu dñi ñ aboleant᷑. deo in
ȩt̾nũ uindicante. Et disꝑeat de t̾ra memoria
eoꝵ. Terra dei ager dei. ẽ.: agerdei. ȩccłia dei. ẽ.
De qua tra ꝑut memoria eoꝵ: qͥ cũ essent rami
naturales ꝓpt̃ infidelitatẽ fracti sunt. Pho eo
ipse ppłs. Sed meliꝰ de ppło accipit᷑ qđ ait: ñ. ẽ re-¬
cordatꝰ. Nã et si xp̃m occidit: salti recordaret᷑ peni¬
tendo. et faceret miscdiam suꝑ m̃bra eiꝰ quȩ ꝑseue-¬
rantissime ꝑsecutꝰ. ẽ. Ideo dic̃. Quia ꝑsecutꝰ ẽ
hominẽ in opẽ et mendicũ. Potest quidẽ accipi¬

Expanded text:
Et peccatum matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, quae servit cum filiis suis, quae interficit Prophetas, et lapidat missos ad se . «Fiant contra Dominum semper,» iniquitas et peccatum eorum; id est, ut a conspectu Domini non aboleantur, Deo in aeternum vindicante. «Et dispereat de terra memoria eorum.» Terra Dei, ager Dei est; de qua terra perit memoria eorum, quia cum essent rami naturales, propter incredulitatem fracti sunt . Pro eo iam.» Sed melius de populo accipitur quod ait, «non est recordatus:» nam si Christum occidit, saltem recordaretur poenitendo, et faceret misericordiam super membra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inop
Abbreviated transcription (Latin):
titulo scriptũ erat suꝑ crucifixũ. Unde illud mu¬
tare uolentibꝰ. ñ frustra respondit pilatꝰ: qđ scripsi.
accepit alt̾: id ÷ ppłs gentiũ. Flant filu eiꝰ orphani:
patre ꝑdito: quanꝗ̃ et dm̃ patrẽ bene intelligunt᷑
amifisse. Qui enĩ filiũ dei ñ habet ait ueritas: nec
patrẽ habet. Et uxor eiꝰ uidua. Uxor regni plebs
incelligi potest: cui reges subditȩ dñant᷑. Uidua
uͦ facta ẽ. amisso regno. Hutantes cransferant᷑ filu
eiꝰ. et m̃dicent. Nutauer̃ ꝑiculis urgentibꝰ hostibꝰ
translati st̃ debellati filii regni uideoꝵ. Quid ẽ aut̃
mendicare. nisi ad hominũ miscdĩã uiuere. sic̃ iuuunT
sub earũ gentiũ regibꝰ inquas trans latisunt: Eician-¬
t᷑ de habitationibꝰ suis. Ita factũ ẽ. Serutet᷑ fenera¬

Expanded text:
titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, accepit alter, id est populus Gentium. «Fiant filii ejus orphani:»patre perdito; quanquam et Deum patrem bene intelliguntur amisisse: «Qui enim Filium non habet,» ait Veritas, «nec Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenera
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ dic̃ enĩ parentũ imqͥtates ñ eis obesse: qͥ iustici¬
ã faciendo dissimiles fuerint. Illud autẽ qđ dictũ
ẽ reddã peccata patrũ infilios: additũ ẽ qͥ odert̾
me. Hoc ẽ: sic̃ me oderant parentes eoꝵ. Ut quẽ¬
acimodũ bonoꝵ imitatio facit ut eciã peccata ꝓ.¬
pͥa deleant᷑. sic maloꝵ imitatio faciat ut ñ solũ
sua sed etiã eoꝵ quos imitatisunt merita sortiant᷑.
Sigͦ udas teneret illud ad qđ uocatꝰẽ: nullomͦ
ad eũ uł sua p̃cerita. uł parentũ iniqͥtas ꝑtineret.
Iuiagͦ ñ tenuit adoptionẽ in familia dei sed ini¬
quitatẽ uetusti generis potiꝰ elegit: redit iniquitas
patrũ eiꝰ in conspectu dñi. ut in eo etiã ipsa punire-¬
ma ñ obliuiscat᷑ in isto dñs. cũ illi et illa retribuit.
Contra dñm enĩ dixit: in conspectu dñi. Nã et alii¬

Expanded text:
obesse, qui justitiam faciendo dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret: quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretma non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet; contra Dominum enim dixit « in conspectu Domini. »
Abbreviated transcription (Latin):
qr possent pupilli etiã sine adiutore & sine tutore.
in erũnis et egestate. tamen crescere et genꝰ ꝓpagatio¬
nis seruare: seqͥt᷑ et dic̃. Siant nati eiꝰ in int̾itũ: in
generatione una deleatur nomen eiꝰ. Id ẽ ut qđ de
qͥtas patrũ eiꝰ in conspectũ dñi: et peccatũ matris
eiꝰ ñ deleat᷑. An intelligendũ ẽ. ut reddant᷑ ei pec-

Expanded text:
 possent etiam pupilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum, in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, quod de quitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelli
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ. bonũ ꝓ malo. Itaq nec lumina scripturarũ
calũpnient᷑ cȩci nec opinantes qđ ds̃ peccata ñ pu-¬
niat. neq malũ ꝓ malo reddat. sibi blandiantur
inusti. Audiamꝰ gͦ deinde qͥd diuinꝰ sermo contexat:
et in uerb̃ quasi mala optantis intelligamꝰ p̃dicta
ꝓpħiantis. et dm̃ iusta recribuentẽ subleuata in eiꝰ

Expanded text:
nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinantes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
pependisse: ñ uider̃ resurrexisse. Uider qͥndo eius
genua infirmata sunt: ñ uider̃ quando caro ẽ. im-¬
miscdiã tuã. Hoc ad totũ referri potest: id÷ ad caput
et ad corpꝰ. Ad caput ꝓpt̃ formã serui: ad corpꝰ
ꝓpt̃ ipsosseruos Potuit enĩ et in eis dicere deo. adiu¬
ua me et salũ me fac: in quibꝰ et saulo dix̃. qͥd me

Expanded text:
pependisse, non viderunt resurrexisse. Viderunt, quando genua sunt infirmata, non viderunt, quando caro est immisericordiam tuam.» Hoc ad totum referri potest, id est et ad caput, et ad corpus: ad caput, propter formam servi; ad corpus, propter ipsos servos. Potuit enim et in eis dicere Deo, «Adjuva me,» et, «salvum me fac;» in quibus Saulo dixit, «Quid me
Abbreviated transcription (Latin):
di cupiditatẽ: cũ detrabit᷑ siue p̃sentibꝰ siue absen¬
tibꝰ nob̾. Deinde cũ xp̃i patientiã recordam᷑. tã ꝗͣ
ipso excitato sic̃ factũ ẽ. cũ dormiret in naui qͥ
ꝑturbationẽ cordis nr̃i tẽpestatẽq tranquillat
animo sedato atq placato. oremꝰ etiã ꝓ ipsis detra-¬
ctoribꝰ nr̃is ut securi dicamꝰ. dimitte nob̾. siẽ et
nos dimittimꝰ. Sed ille dimittebat: qͥ peccatũ qđ
remꝰ quȩ mala ꝓ quibꝰ bonis. Et odiũ inqͥt
ꝓdilectione mea. hic. ẽ. om̃is. et magnꝰ reatꝰ illoꝵ
Nã qͥd nocere potuer̃ ꝑsequentes uoluntate non
necessitate morientẽ : Sed ipsũ odiũ. ẽ. erimen
maximũ ꝑsequentis: quãus sit uoluntaria pęna
morientis. Satis autẽ exposuit quẽ ad modũ sup
dixerit. ꝓ eo ut diligerent me: qr dilectionẽ ñ ut¬
cũq sed dilectionẽ ei debebant. cũ hic addidit

Expanded text:
em, cum detrahitur sive praesentibus sive absentibus nobis. Deinde, cum Christi patientiam recordamur, tanquam ipso excitato, sicut factum est, cum dormiret in navi , qui perturbationem cordis nostri tempestatemque tranquillat, animo sedato atque placato oremus etiam pro ipsis detractoribus nostris, ut securi dicamus: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Sed ille dimittebat, qui peccatum quremus, Quae mala? pro quibus bonis? «Et odium,» inquit, «pro dilectione mea.» Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt persequentes, voluntate, non necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque, sed dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanser̃. Cuiꝰ ppłi diximꝰ uidã in figura gessisse ꝑ-¬
sonã. sic̃ ȩccłie gessit apłs petrus. Constitue suꝑ
eũ peccatorẽ : et diabolus stet a dextris eiꝰ. Iuẽ ad¬
modũ in iuda: sic in isto ppło intelligendũ ẽ. Qui
repulso a se xp̃o factus ẽ. subditꝰ diabolo. cuiꝰ ꝑsu¬
asiones in om̃ibꝰ p̃uis & t̾renis cupiditatibꝰ p̃posuit
ȩtñȩ saluti. Cũ iudicat᷑ exeat condẽpnatꝰ. qr in
neqͥtia et in infidelitate ꝑsistens. thesaurizat sibi

Expanded text:
permanserunt: cujus populi diximus Judam in figura gessisse pepermanserunt: cujus populi diximus Judam in figura gessisse personam, sicut Ecclesiae gessit apostolus Petrus. «Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Quemadmodum in Juda, sic in isto populo intelligendum est; qui repulso a se Christo factus est subditus diabolo, cujus persuasiones in omnibus pravis et terrenis cupiditatibus praeposuit aeternae saluti. «Cum judicatur, exeat condemnatus:» quia in n
Abbreviated transcription (Latin):
orphani remanser̃ ut feneratore scrutante omnẽ
substantiã eiꝰ et diripiencibꝰ alienis labores eiꝰ de suis
habitationibꝰ eicerent᷑ nec aliquẽ pupilli eiꝰ mise-¬
rantẽ inuenirent. et in una generatione sine poste¬
ris int̾irent: si hȩc sentiunt mortui. cumulus ma-¬
loꝵ ẽ. Sihȩc ñ sentiunt: formido uiuoꝵ. Si autẽ
mouet qͦmꝰ potuerit habere substantiã quã fenera¬
tor scrutaret᷑ alieniq diriꝑent. quando iã cũ aliis
undecĩ dñm sequebat᷑: credat eũ omĩa quȩ habebat
ita dimisisse filus & uxori. ut ñ inde sincerit̃ uł ꝑ
seuerant̃ uinculũ cupiditatis abruꝑit. Iui etiã si
ea uelut uendere uideret᷑ distribuenda pauꝑibꝰ:
ꝓfecto faceret qđ ananas pꝰ dñi ascensionẽ. Neq e¬
nĩ metueret ne hoc dñs diuinitate cognosceret: quẽ
falli putabat. qͣndo ea quȩ mittebant᷑ de loculis
uiuat. qͣntũ ista conuenire possunt eciã in ppłm

Expanded text:
orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem orphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de loculis  in populum
Abbreviated transcription (Latin):
hã quãuis longe agnoscebat. ideo illos etiã illa quȩ
circa eoꝵ caros agunt᷑ uł leta uł tristia scire neces¬
se sit. hoc dico paucos ee̾. eiꝰ animi homines. qͥ post
mortẽ suã qͥd suis bonimaliue contingat. saltim
dũ uiuunt negligant atq om̃ino contẽpnant.
Multos autẽ qđ indicat etiã tanta cura cõm̃dan-¬
dȩ ultimȩ uoluntatis: et qualiũ cũq etiã testam̃¬
toꝵ: satisagere ut cũ defuncti fuerint suis bene
sit. Permansionẽ uͦ posteritatis suȩ ꝑ successiones
generationũ solilaudabilit̃ sꝑnunt qͥ seipsos absci¬
dunt ꝓpt̃ regnũ cȩloꝵ: et filios suos hoc facere
cupiunt uel exoptant. uel martirio coronari.
ita ut nullus eoꝵ in t̾ra remaneat. Cȩteri autẽ om̃is
aut pęne felices om̃s uolunt suos. ee. in hac uita pꝰ
mortẽ suã : et suũ genꝰ int̾ire nolunt. Iua ꝓpt̃ qđ
iuda tã infelicit̃ mortuo. uxor uidua et fili eiꝰita

Expanded text:
ham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae ham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: caeteri autem omnes, aut pene omnes, felices volunt suos esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ẽ. qđ post mortẽ eiꝰ ad mendicitatẽ uxor eiꝰ
et filii ꝑuener̃. et translatist eiecti de habitationi¬
bꝰ sius. scrutante feneratore omnẽ substantiã eiꝰ. et
diripientibꝰ alienis om̃s labores eiꝰ. nemine adiuuan¬
te et miserante pupillis eiꝰ. et qđ cito st̾ sine posteris
mortui: Nũqͥd etiã de his quȩ in suis post mortẽ
cuiꝰq contingunt ullus mortuos tangit dolor aut
hȩc saltĩ scire putandi sunt. quoꝵ sensus alibi. ẽ. ꝓ
meritis. seu bene seumale: Cui respondeo magnã
qͥdẽ. eẽ. questionẽ. nec in p̃sentia disserendã qđ sit
nos agunt᷑. nouerint sp̃s mortuoꝵ. Uerũ tamen
qđ breuit̃ dici potest. si nulla illis esset cura de no¬
bis. ñ diceret dñs dixisse illũ diuitẽ qͥ tormenta
intelligant. qui hoc alit̃ intelligere conant᷑. Et qr
fatendũ ẽ. ñ ee̾. consequens ut si sciunt mortui
suos uiuere qͥ ñ in locis penarũ eos uident ubi diues
ille erat. nec in requie beatoꝵ ubi lararũ & abra¬

Expanded text:
mortem ad mendicitatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta ed quomodolibet intelligant qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abra
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit atq ait. Et cõpunctũ corde mortificare.
id ẽ. ut mortificaret. Nã qͥdã etiã sic int̃p̃tatisunt.
Cõpunctꝰ autẽ corde ñ solet dici. nisi stimulis pec-¬
catoꝵ in dolore penitendi. Sic̃ de illis dictũ ẽ. qui
qͥ occiderant dñm. Quos allocutꝰ ẽ beatꝰ petrus
apłs. dicens int̾ cȩtera. Agite pęnitentiã. et bapti-¬

Expanded text:
mortificare;» id est, ut mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui  occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam, et bapti
Abbreviated transcription (Latin):
cõparare sibi maledictionẽ hoc ẽ. pęnã ȩtñã. qr
benedictio uita ȩtña. ẽ. Modo qͥppe mala facta
delectant. sic̃ aqua in int̾ĩora. sic̃ oleũ in ossibus.
cũ homines inde se fortes putant. qr licet eis ma¬

Expanded text:
comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; cum homines inde se fortes putant, quia licet eis ma
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. qͥndo dix̃ sanguis eiꝰ suꝑ nos et suꝑ filios nr̃os.
Et noluit benedictionẽ. et elongabit᷑ ab eo. Et
uidas qͥdẽ qr noluit xp̃m in qͦ ẽ ȩc̃na benedictio.
sed aꝑtiꝰ noluit benedictionẽ ppłs iudȩoꝵ. cui
dix̃ ille illuminatꝰ a dño. Nũqͥd et uos uultis
discipuli eiꝰ fieri: Et noluit benedictionẽ. et ꝓ
maledicto habuit: et respondit. tu discipulus
illiꝰ sis. Et longe facta ẽ ab eo benedictio: qri tran¬
sicũ fecit ad gentes. Et induit maledictionẽ
sic̃ uestimentũ. Siue udas siue ille ppłs. Et
intrauit sic̃ aqua in intĩora eiꝰ. Ergo et foris et intꝰ.¬
forissic̃ uestimentũ. intꝰ sic̃ aqua: qm̃ in eiꝰ incidit
iudiciũ. qͥ potest animã et corpꝰ occidere in geen¬
nã. Corpꝰ foris. animã intͦ. Et sic̃ oleũ in ossibꝰ
eiꝰ. Ostendit eũ cũ delectatione mala facere: et

Expanded text:
onem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos et super filios nostros» . onem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos et super filios nostros» . «Et nol noluit, in quo est aeterna benedictio; sed apertius noluit benedictionem populus Judaeorum, cui dixit ille illuminatus a Domino: «Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad Gentes. «Et induit maledictionem sicut vestimentum:» sive Judas, sive ille populus. «Et intravit sicut aqua in interiora eintus sicut aqua: quoniam in ejus incidit judicium, qui potest et corpus et animam occidere in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et