comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
salutarium xp̃i sui ẽ. Breus magnaq
defiuitio. Quid ẽ dñs. a fortitudõ ple¬
bis suȩ. Merito quando adu̾sa cuncta
ipso auxiliante suꝑant᷑: ꝓtector ẽ etiam
qm̃ eos tegit & lib̾at ab immninentib
malis. Salutariũ. ac si diceret iustoꝵ.
quoꝵ salꝰ ẽ dñs. Bene aut̃ addidit. xp̃i
sui. ut filium dĩ debuisses aduertere.
Xp̃i enim dicebant᷑ et cet̾i. qͦs aut unc̃¬
tio regalis. aut sacerdotalis gła decorabat.
Saluũ fac popłm tuũ diie & benedic here¬
ditatem tuam. & reges eos & extolles illos
usq in etͣnum. Orat humanitas uerbi
ta. ut satisfactione fideli saluus fiat in
hoc muido. ubi exposita uideoꝵ ꝓbabat᷑
esse periculis: Benedic aut̃ hereditatẽ
tuã. ad futurũ iudiciũ ꝑtinet. quando
dicendum ẽ. uenite benedicti patris
mei ꝑcipite regnũ qd̾ uob̾ paratum es ł
ab origine mundi. Et ut caritatẽ suam
quam p̾cepit eudentiꝰ approbaret. it̾m
petit ut in hoc mundo deuotos popłos

Expanded text:
i sui est. Brevis magnaque definitio. Quid est Dominus? fortitudo plebis suae. Merito, quando adversa cuncta ipso auxiliante superantur. Protector est etiam, quoniam eos tegit et liberat ab imminentibus malis. Salutarium, ac si diceret, justorum, quorum salus est Dominus. Bene autem addidit, Christi sui, ut Filium Dei debuisses advertere. Christi enim dicebantur et caeteri, quos aut unctio regalis, aut sacerdotalis gloria decorabat.Salvum fac populum tuum, Domine, et benedic haereditatem tuam; et rege eos, et extolle eos usque in aeternum. Orat humanitas Verbi ta; ut satisfactione fideli salvus fiat in hoc mundo, ubi exposita Judaeorum probabatur esse periculis. Benedic autem haereditatem tuam, ad futurum judicidicendum est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Et ut charitatem suam, quam praecipit, evidentius approbaret, iterum petit ut in hoc mundo devotos populos
Abbreviated transcription (Latin):
Noruit caro mea. & ex uoluntate mea
confitebor illi. Aduitor ad ꝑicula uitȩ
ꝑtinet. quȩ ipso adiuuante suꝑauit. Pro¬
tector. quia eum ab insidiis diabolicis sua
defensione uallauit. S pꝰquã ista facta st̃.
fidelit̾ se dicit sꝑasse de dño. Nam cum
dicit cor meũ. animę designat archanũ.
qd̾ sacrificiũ constat. eẽ. iusticię. Addidꝰ
qͦ. iterum aduitꝰ sum. ut quantũ in¬
pendebatur pura deuocio. tantũ adiu¬
torii cresceret magnitudo. Bene aut̃
dixit refloruit caro mea. quia & pͥmo
floruit. Hloruit quippe. quȩ ex uͥgine¬
quȩ sine peccato tamq̃. pulcherrimi flo¬
ris singulare decꝰ emicuit. sicut ysaus
dicit. Et flos de radice eiꝰ ascendłt.
Refloruit gͦ. significat resurrexit. qͣsi
in ethereas auras ammirabili decore
ꝓrupit. Sequit᷑. Et ex uoluntate mea
confitebor illi. Post resurrectionẽ scilicet.
quando humana natura fuerat a cor¬
ruptione liberata. & ad mnestimabilem
głam ꝑmanens in uerbi unitate ꝑduc̃¬

Expanded text:
ex voluntate mea confitebor illi. Adjutor ad pericula vitae pertinet, quae ipso adjuvante superavit. Protector, quia eum ab insidiis diabolicis sua defensione vallavit. Sed postquam ista facta sunt, fideliter se dicit sperasse de Domino. Nam cum dicit, cor meum, animae designat arcanum, quod sacrificium constat esse justitiae. Addidit quoque iterum, adjutus sum; ut quantum impendebatur pura devotio, tantum et adjutorii cresceret magnitudo. Bene autem dixit: Refloruit caro mea, quia et primo floruit: quippe quae ex Virgine sine peccato tanquam pulcherrimi floris singulare decus emicuit, sicut Isaias dicit: Et flos de radice ejus ascendet . Refloruit ergo significat resurrexit: quasi in aethereas auras admirabili decore prorupit. Sequitur, et ex voluntate mea confitebor illi, post resurrectionem scilicet, quando humana natura fuerat a corruptione liberata, et ad inaestimabilem gloriam permanens, in Verbi unitate perduc
Abbreviated transcription (Latin):
deicit ad ruinam. Paulũ destruxit. nt
in meliꝰ construeret. & de ꝑsecutore aqp̃m
faceret. s impiũ pharaonem cũ tantis
mirabilib non crederet. demersit altis¬
simꝰ ut periret. Sic gͦ illos dicit destrui
ut ñ it̾um debeant edificari. Quod ides¬
dictum sicut sepe nouimꝰ. ad ꝓpħiam pꝰ¬
cius uidet᷑ ꝑtinere. quam ad iracundis

Expanded text:
dejicit ad ruinam. Paulum destruxit, ut dejicit ad ruinam. Paulum destruxit, ut in melius construeret, et de persecutore apostolum faceret; sed impium Pharaonem cum tantis mirabilibus non crederet, demersit Altissimus ut periret. Sic ergo illos dicit destrui, ut non iterum debeant aedificari. Quod dictum, sicut saepe monuimus, ad prophetiam potius videtur pertinere q
Abbreviated transcription (Latin):
reddi. quia ñ intellexerunt oꝑa dñi.
Oꝑa siquidẽ eiꝰ fuerunt. ut doceret po¬
płm uiam ueritatis & fidi. & sacre incar¬
nationis archano reconciliaret homineꝰ
dõ. quatinꝰ ubi ñ poterat uiciata natura
conscend̾e. dñice uisitationis munere ꝑ¬
ueniret. Et ne filio dĩ uera docentimens
obstinata non crederet. hoc qͦ miracłoꝵ
ingentiũ uͥtute firmauit. ut qd̾ intellige¬
rent iudei cominunẽ hominẽ nͥ possẽ
facere. hoc euident̃ agnoscerent potentũ
diuinitatis implere. S illi dementes dũ
tantũmͦ hominẽ credunt filiũ dĩ dic.
indignissime ꝑtulerunt. Sequit᷑. Et
in oꝑa manuũ eiꝰ Non considauerunt.
Utiq si osidassent. expauissent pociꝰ quin
spreuissent. Plorassent. quã conspusart
Adorassent. quam crucifixissent. Taleai
sacrilegiũ aliis ꝓuenire ñ potuit. nisillo
qͥ ueritatis intelligentiam ꝑdiderunt.
Os enĩ alios destruit ad correctionẽ alis

Expanded text:
reddi, quia non intellexerunt opera Domini. reddi, quia non intellexerunt opera Domini. Opera siquidem ejus fuit, ut doceret populum viam veritatis et fidei, et ex sacrae incarnationis arcano reconciliaret hominem Deo; quatenus ubi non poterat vitiata natura conscendere, Dominicae visitationis munere perveniret. Et ne Filio Dei vera docenti meus obstinata non crederet, hoc quoque miraculorum ingentium virtute firmavit; ut quod intelligerent Judaei communem hominem non posse facere, hoc evidenter agnoscerent potentiam Divinitatis implere. Sed illi dementes, dum tantummodo hominem credunt, Filium Dei dici indignissime pertulerunt. Sequitur, et in opera manuum ejus non consideraverunt. Utique si considerassent, expavissent potius quam sprevissent, plorassent quam conspuissent, adorassent quam crucifixissent. Tale enim sacrilegium aliis provenire non potuit, nisi illis qui veritatis intelligentiam perdiderunt. Deus enim alios destruit ad correctionem, alios
Abbreviated transcription (Latin):
tris mei ꝑcipite regnũ qd̾ uobis paratũ ẽ
ab origine mundi. Tercia. cum retribuet
malum ꝓ malo. quando dicturꝰ ẽ impiis
ite in ignem ȩt̾nũ. qͥ paratꝰ ẽ diabolo &¬
mensi fueritis. in ead̾ metiet᷑ uobis. Quar¬
ta: cũ retribuet qd̾ hic dicit bonum ꝓ
malo. ut qui ꝑsecutores extiterunt. fiant
conuersi postea laudatores. Uerum ista
om̃ia quȩ de inimicis siuis p̾dicit. ñ sunt
uota malicie. s p̾scientiȩ futuroꝵ. Nam ĩ
ȩũugło dicit. Patͣ dimitte ulis. nͣ enim
sciunt quid faciunt. S utrũq pium ẽ.
Hic enim comminat᷑ ut terreat. ne sce¬
lera sua p̾sumptione desꝑata ꝑficiant.
Ibi aut̃ cum patit᷑. orat ut ad penitudinẽ
coꝵ corda ꝑducat. Nec uacat qd̾̃ tocies
sententiȩ ipsĩꝰ terrores trerauit. ut cordi
lapidea magnȩ comminationis incendio
destrues illos nec edificabis eos. Supiorꝰ
excolit sensum. Dicit cnĩ idõ debere ut

Expanded text:
tris mei, percipite regnum quod vobis paratum est tris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Tertia cum retribuet malum pro malo, quando dicturus est impiis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo mensi fueritis, in eadem remetietur vobis . Quarta cum retribuit quod hic dicit, bonum pro malo, ut qui persecutores exstiterunt, fiant conversi, postea laudatores. Verum ista omnia quae de inimicis suis praedicit, non sunt vota malitiae, sed praescientia futurorum. Nam in Evangelio dicit: Pater, dimitte illis, non enim sciunt quid faciunt . Sed utrumque pium est; hic enim comminatur ut terreat, ne scelera sua praesumptione desperata perficiant; ibi autem cum patitur, orat ut ad poenitudinem eorum corda perducat. Nec vacat quod toties sententiam ipsius terroris iteravit, ut corda lapidea magnae comminationis incendiodestrues illos, nec aedificabis eos. Superiorem excolit sensum. Dicit enim, ideo debere illis
Abbreviated transcription (Latin):
maliciose ꝑdere festinarunt. Da illis
ipsoꝵ. Iudei uolentes oꝑati st̃ quidẽ malũ.
s fecerunt nolentes bonum. ut mortẽ
inferrent xp̃o. qua mors ipsa finiret᷑.
Sanguinẽ funderent. qͦ mundi crimi¬
na lauarent᷑. Idõ petit illis dari scm
oꝑa ipsoꝵ. id ẽ uoluntatẽ. quia unꝰqͥsq
hoc oꝑatur qd̾ uult. Nam frequenter
& prestant qui nocere contendunt ut
diabolꝰ facit. qͥ dũ innocentib ingerit
mortis penas. transmittit martyres ad
coronas. Expressit qͦ quȩ suꝑio dixit.
dicendo scłm nequiciam studioꝵ ipsoꝵ.
id ẽ ambitum malũ. ut innoxio nocerent.
& qui ad eos saluandos uenerat: morti tra
tribunonum. quaꝵ una ẽ cũ retribuunt᷑
ab hominib mala ꝓ bonis. sic̃ iudei. xp̃o
retribuerunt. Qui cũ ad eos siluandos
uenisset. illi cum crucifigere decreueruN.
Alt̾a: cum retribuit᷑ bonum ꝓ bono. qͣndo
dicet ds̃ electis suis. Uenite benedicti pa¬

Expanded text:
malitiose perdere festinabant. malitiose perdere festinabant. ipsoram. Judaei volentes operati sunt quidem malum, ed fecerunt nolentes bonum; ut mortem inferrent Christo, qua mors ipsa finiretur; sanguinem funderent, quo mundi crimina lavarentur. Ideo petit illis dari secundum opera ipsorum, id est voluntatem; quia unusquisque hoc operatur quod vult. Nam frequenter et praestant qui nocere contendunt, ut diabolus facit, qui dum innocentibus ingerit mortis poenas, transmittit martyres ad coronas. Expressit quoque quae superius dixit, dicendo, Secundum nequitiam studiorum ipsorum, id est ambitum malum, ut innoxio noceren qui ad eos salvandos venerat, morti tradtributionum: quarum una est, cum tribuuntur ab hominibus mala pro bonis, sicut Judaei Christo retribuerunt, qui cum ad eos salvandos venisset, illi eum crucifigere decreverunt. Altera cum retribuitur bonum lectis suis: Venite, benedicti Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdas me. Quia moriturũ se nouerat.
merito petebat ne inferis tradita eius
anima cum peccatorib misceretur. aut
cum oꝑantib iniquitatẽ haberet aliquã
portionem. S om̃mo salutarit ista discre¬
tio ab ill opetit᷑. ut nr̃a spes ad uota talia
concitet᷑. Quod reuera implens. homi¬
nẽ a se fieri dep̃cat᷑ alienũ. Ubi sunt illi
qui xp̃m putant animã ñ habuisse.
S hec mͥ uidentur aut ñ legere. aut quę
legerint omimodis obliuisci. Cũ his
qui locunt᷑ pacem cũ ꝓximo suo. mala
aut̃ sunt in cordib eoꝵ. Iudeos cõmemo¬
rat. qui ci dicebant temptantes. scimꝰ qr
a dõ uenisti magist̃. In istoꝵ gͦ labiis erat
pax. s in corde malicia. Quȩ figura dicit᷑
yronia id ẽ irrisio. quocies aliquid quod
sũb laude dicit᷑. intellectum uituꝑationis
habere monstrant᷑. Proximo suo. De se
dicit. quia eiꝰ carnis origine uingebatur.
Quȩ iuste mala dicebant᷑. quia primum

Expanded text:
perdas me. Quia moriturum se noverat, perdas me. Quia moriturum se noverat, merito petebat ne inferis tradita ejus anima cum peccatoribus misceretur, aut cum operantibus iniquitatem haberet aliquam portionem. Sed omnino salutariter ista discretio ab illo petitur, ut nostra spes ad vota talia concitetur; quod revera implens, hominem a se fieri deprecatur alienum. Ubi sunt illi qui Christum putant animam non habuisse? Sed haec mihi videntur aut non legere, aut quae legerint omnimodis oblivisci. Versloquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum. Judaeos commemorat, qui ei dicebant tentantes: Scimus quia a Deo venisti magister . In istorum ergo labiis erat pax, sed in corde malitia. Quae figura dicitur ironia, id est irrisio, quoties aliquid quod sub laude dicitur, intellectum vituperationis habere monstratur. Proximo suo, de se dicit, quia eis carnis origine jungebatur. Qui juste maledicebantur, quia proximum
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Pat̃ si fieri potest transeat a me
ealix iste. uerumptam̃ ñ sic̃ ego uolo. s
sicut tu uis. Quod aut̃ dicit ad templũ
xm̃. ut mͥ uidet᷑ illã consuetudinẽ hebrei
popłi fortasse mauult intelligi. cui p̃cep¬
tum fuerat ut in qualibet esset positus
regione. ad illam partẽ semꝑ oraret. ubi
ierłm nouerat constitutam. sicut &
danihelem apud babilonem tercio ĩ die
legimꝰ effecisse: qd̾ necesse erat xp̃m do¬
minũ facere. qui ñ uenerat legem solue¬
re. s adimplere. Siue ad templũ sc̃m.
ad celum uult intelligi. qd̾ orantes homi¬
nes facere consueuerunt. Nam desid̾iũ
postulantiũ ẽ. ut licet ubiq dm̃. cẽ. ñ
ambigant. de çelo sibi auxiliũ uenire
confidant. unde & in dominica oratione
dicimꝰ. Pat̃ nr̃ qui es in cęlis. Non ẽ
gͦ absurdũ templũ accipi cȩlum. qm̃
dñi sedes diuina lectione monstratur.
Ne simul tradas cũ peccatorib animam
meam. & cum oꝑantib iniquitatẽ ne

Expanded text:
 si fieri potest, transeat a me calix iste; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Quod autem dicit, ad templum sanctum, ut mihi videtur, illam consuetudinem Hebraei populi fortasse mavult intelligi, cui praeceptum fuerat ut in qualibet esset positus regione, ad illam partem semper oraret ubi Jerusalem noverat constitutam; sicut et Danielem apud Babylonem tertio in die legimus effecisse; quod necesse erat Christum Dominum facere, qui non venerat legem solvere, sed implere . Sive ad templum sanctum, ad coelum vult intelligi, quod orantes homines facere consueverunt. Nam desiderium postulantium est, ut licet ubique Deum esse non ambigant, de coelo sibi auxilium venire confidant. Unde et in Dominica oratione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Non est ergo absurdum templum accipi coelum, quoniam Domini sedes divina lectione monstratur. Vers. 3. Ne simul tradas cum peccatoribus animam meam, et cum operantibus iniquitatem ne
Abbreviated transcription (Latin):
diuit uocem dep̾̃cationis meȩ. Scicus ã¬
plenda. eẽ. om̃ia quȩ petebat. partem
scłe scctionis ingredit᷑. gras agens qus
uindicatꝰ sit ab inimicis suis. dũ adhuc
nullatenꝰ extitissent. Hec figura dicit᷑
plemsis. latine p̃occupatio. quando res
secuture ꝓ p̃terras ponunt᷑. S discutu¬
mus quid sibi uelit dispositio ista uer
dictum ꝓprie dicimꝰ cui grãs agimus.
id ẽ quando illi benedicimꝰ. Apte gͦ po¬
situm ẽ benedictꝰ. qui exaudire dignatꝰ :¬

Expanded text:
divit vocem deprecationis meae. Sciens complenda esse omnia quae petebat, partem secundae sectionis ingreditur: gratias agens quod vindicatus sit de inimicis suis, dum adhuc nullatenus exstitissent. Haec figura dicitur prolepsis, Latine praeoccupatio, quando res secuturae pro praeteritis ponuntur. Sed discutiamus quid sibi velit dispositio ista verbdictum proprie dicimus, cui gratias agimus, id est quando illi benedicimus. Apte ergo positum est, benedictus, qui exaudire dignat
Abbreviated transcription (Latin):
mi fine subiungens ut sic̃ ipse susaita
potestate diuinitatis suȩ. ita saluuis fiat &
popłs eiꝰ nomini crediturus.ꝑs¬
Ote dñe clamaui. d̾s m̃s ne sileas a me.
Xp̃c dñs clamat ad patrẽ tempore
passionis. ne ab ipso sileat. hoc est
Pulcherrima qͦ uerboꝵ ẽ facta diu̾sitas.
Clamat homo ne sileat ds. quia nr̃o si¬
lentio ille tacet. & nob̾ negligentib in me¬
moria ñ habemur. Contra si dño prestan¬
te respicimꝰ: respicit. si clamemꝰ exaudit.
si diligimꝰ: & amamur. Et erosimił
discendentib in lacum. Id ẽ si silueris. ero
similis in mundi huiꝰ ꝓfunditate uer-¬
sintib. Lacꝰ enĩ quidã. hoc scłm ẽ. qui
quasi delectabilis ac tranquillꝰ credit᷑.
s. quas ꝓfunditates & mersuras habeat
imoratur. Lacꝰ quippe dicit᷑. qd̾ sub ipso
ierra lateat. Precatur gͦ humanitas
uerbi. ne similis. c̾et. hominib cet̾is. qr
esi cominunẽ conditionẽ carnis assũp¬
sit. excellentiam tam̃ om̃ium creatura¬

Expanded text:
mi fine jungens, ut sicut ipse suscitatus est potestate divinitatis suae, ita salvus fiat et populus ejus nomini crediturus.omine, clamavi; Deus meus, ne sileas a me. Christus Dominus clamat ad Patrem tempore passionis, ne ab ipso sileat, hoc est,Pulcherrima quoque verborum est facta diversitas. Clamat homo ne sileat Deus, quia nostro silentio ille tacet, et nobis negligentibus in memoria non habemur. Contra si, Domino praestante, respicimus, respicit; si clamamus, exaudit; si diligimus, amamur Et similis ero descendentibus in lacum. Id est, si silueris, ero similis in mundi hujus profunditate versantibus. Lacus enim quidam hoc saeculum est, qui quasi delectabilis ac tranquillus creditur, sed quas profunditates et mersuras habeat ignoratur. Lacus quippe dicitur, quod sub ipso terra lateat. Precatur ergo humanitas Verbi, ne similis esset hominibus caeteris: quia etsi communem conditionem carnis assumpsit, excellentiam tamen omnium creatura
Abbreviated transcription (Latin):
irimꝰ dauid significare manu foras
Et quando tale nom̃ debuit poni
nisi cum passionis dominiçȩ głosa certa¬
mina referuntur. a Fortis utiq manu
qͥ ꝑ tolerantiam suam ꝓstrauit pͥncipem
tenebraꝵ. qui mortẽ moriendo suꝑauit
qͥ humanũ genꝰ captiuũ crucifirionis si
dispensatione liberauit. Ipsi aut̃ cũ diciͦ.
nullum alt̾m intelligi posse declarat᷑. nisi
totum psalmũ loquit᷑. orans ab humili¬
tate suscepte carnis. ꝑsecutoꝵ debitas indi¬
cans penas. ñ studio maliuolentiȩ.s conts¬
tatione undictȩ. Notandum ẽ gͥ hunc

Expanded text:
iximus David significare manu fortem. Et quando tale nomen debuit poni, nisi cum passionis dominicae gloriosa certamina referuntur? Fortis utique manu, qui per tolerantiam suam prostravit principem tenebrarum, qui mortem moriendo superavit, qui humanum genus captivum crucifixionis suae dispensatione liberavit. Ipsi autem cum dicitur, nullum alterum intelligi posse declaratur, nisi totum psalmum loquitur: orans ab humilitate susceptae carnis, persecutorum debitas indicans poenas non studio malevolentiae, sed contestatione vindictae. Notandum est igitur hunc
Abbreviated transcription (Latin):
talem sicut p̾fati sumꝰ intelligentiã ꝑdu¬
cere debeamꝰ. Loquit᷑ enĩ ꝑ totũ psilmũ
pͥmi hominis uetustate deposita regeneratꝰ
paschue.& ad aquam refectionis dñosit
largiente ꝑductꝰ. Et notandũ quia sic̃
antea decalogum legis accepit. ita hic decẽ
beneficiis se gaudet. ẽẽ. ditatũ. Quod ñ
singulis uersib dicit᷑. s ꝑ cõmata suc¬
cincte narratur. Diuisio psalmi.

Expanded text:
fati sumus, intelligentiam perducere debeamus. Loquitur enim per totum psalmum, primi hominis vetustate deposita, regeneratupascuae, et ad aquam refectionis Domino sit largiente perductus. Et notandum quia sicut antea Decalogum legis accepit, ita hic decem beneficiis se gaudet esse ditatum; quod non singulis versibus dicitur, sed per commata succincte narratur. Divisio psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
modis. Primꝰ est iste cominunis
atq mortalis. quando res aliqua ad
extremũ deducta ꝑuenerit. nec ult̾iꝰ
potest ꝓdire. qui motꝰ sui terminũ
ꝓbatur accipere. Sic enam dicimus
finitum cibum. qͥ sedula comestione
consumptꝰ est. Linitam pecuniam
quȩ docetur expensa. & cetera quȩ hoc
modo ꝓbantur edici. Scd̾s dicitur
finis ꝑfectꝰ atq ꝑpetuus quem mͦ
querimꝰ. qui tc̃ nobis ꝓtendi magis
ac dilatari incipit. quando ad cum̃
miens deuota ꝑuenerit. Finis gͦ legis
iusticiam om̃i credenti. Ad quem
dũ ꝑuenerimꝰ nichil ultra ꝑquiri¬
mus. s in ipso beatitudinis sine con¬
tenti. plenissima iocunditate ꝑfruem᷑.
Et ido quocies in titulis psalmoꝵ finẽ
repperis. ad dñm saluatorem aciem
mentis intende. qui est sinis sine
sine. & honoꝵ om̃ium complenuatiu
perfectio
ait. in modũ deltȩ littere forma¬
ti ligni sonora concauitas. obelum uen

Expanded text:
modis: primus est iste communis atque moralis, quando res aliqua ad extremum deducta pervenerit, nec ulterius potest prodire, quae motus sui terminum probatur accipere. Sic enim dicimus finitum cibum, qui sedula comestione consumptus est; finitam pecuniam, quae docetur expensa, et caetera quae hoc modo probantur edici. Secundus dicitur finis perfectus atque perpetuus, quem modo quaerimus; qui tunc nobis protendi magis ac dilatari incipit, quando ad eum mens devota pervenerit. Finis ergo legis justitiam omni credenti . Ad quem dum pervenerimus, nihil ultra perquiremus; sed ipso beatitudinis fine contenti, plenissima jucunditate perfruemuEt ideo quoties in titulis psalmorum in finem reperis, ad Dominum Salvatorem aciem mentis intende, qui est finis sine fine, et bonorum omnium completiva perfectioait, in modum deltae litterae formati ligni sonora concavitas, obesum ven
Abbreviated transcription (Latin):
psallite. psallite regi nr̃o psallite. Non
Agnoscitur enum quam utile quam
salutare sit opus. quod tam crebra uo¬
luit iteratione repetere. Que figura
dicitur empembasis. quocies ad decorẽ
gemuinandum uerba repetuntur.
Psallere enim est. bonis actionib lau¬
dem do canere. Quod si bene exhibeat᷑.
etiam cum angłis nobis ꝓbatur esse
commune. qui d̃i p̾conia uigit̾ spirita¬
li exultatione concelebrant. Sequitur.
xp̃o dño dixit non alieno. quem decet
ista laudatio. qm̃ solus est qui merito
laudes accipiat. quando & ipse uniu̾si
Hoc ꝓpt̾ illos dicitur. qui sibi ꝑ singła
loca diuersa numina faciebant. Uene¬
rem in papho. martem in traciis. io¬
uem in creta. Debet enim rex om̃ps
uniuersalit̾ coli. qui solus creator & li¬
Psallite sapient̃. ut non solum cantan¬
tes s intelligentes psallere debeamus.
Nenio enim sapient̃ quicquã facit.
qd̾̃ ñ intelligit. Regnabit dñs suꝑõs¬

Expanded text:
psallite: psallite Regi nostro, psallite. Non agnoscitur enim quam utile, quam salutare sit opus quod tam crebra voluit iteratione repetere. Quae figura dicitur epembasis, quoties ad decorem geminandum verba repetuntur. Psallere enim est bonis actionibus laudes Deo canere; quod si bene exhibeatur, etiam cum angelis nobis probatur esse commune, qui Dei praeconia jugiter spirituali exsultatione concelebrant. Sequitur:  est Christo Domino dixit, non alieno quem decet ista laudatio; quoniam solus est qui merito laudes accipiat, quando ipse et universHoc propter illos dicitur qui sibi per singula loca diversa numina faciebant, Venerem in Papho, Martem in Thracia, Jovem in Creta. Debet enim omnipotens Rex universaliter coli, qui solus creator et lipsallite sapienter; ut non solum cantantes, sed intelligentes psallere 158 debeamus. Nemo enim sapienter quidquam facit, quod non intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
iste pendet de suꝑiori uersiculo. Ideo
cium pͥncipes ppłoꝵ conuenerunt
cum do abraham. quia fortes terre qͥ
erant ppłs di nimium eleuati sunt.
id ẽ quia uidei qͥb data fuerat uirtꝰ
in gentib erecti contra dm̃ scelerata
meñte tu muerunt. & facti sunt ꝑ
suꝑbiam extremi. qui ꝑ humilitatẽ
potuerunt. eẽ. precipur Conclusio.
Ntueamur textum psalmi istiꝰ. uerb̃
non uirtutib breuem. Nam & nu¬
merus ipse grandia nobis sacram̃ta
declarat. Qua dragesimo quippe sexto
anno in mystica intͣpretatione tem¬
plum dñi iherosolunis legimꝰ fuisse
ꝑfectum. Anni autẽ isti a ueteribus
ꝓ dieb sunt positi. qui sexies ꝑfecto
numero multiplicati. efficiunt dies
duccntos septuaginta sex. Quantum
in ut̾o uirginali dñs nr̃ ad similitudi¬
nem humani generis habitasse mon¬
stratur. id ẽ adie octauo kalendarum
apͥlium. usq indiem octauum kalen¬
darum ianuariaꝵ. Merito gͦ totus¬

Expanded text:
iste pendet de superiore versiculo. Ideo iste pendet de superiore versiculo. Ideo enim principes populorum convenerunt cum Deo Abraham, quia fortes terrae, qui erant populus Dei, nimium elevati sunt; id est Judaei, quibus data fuerat virtus in gentibus, erecti contra Deum scelerata mente tumuerunt, et facti sunt per superbiam extremi, qui per humilitatem potuerunt esse praecipui. Conclusio psalmi. Intueamur textum psalmi istius verbis non virtutibus brevem. Nam et numerus ipse grandia nobis sacramenta declarat; quadragesimo quippe sexto anno in mystica interpretatione templum Domini Jerosolymis legimus fuisse perfectum. Anni autem isti a veteribus pro diebus sunt positi, qui sexies perfecto numero multiplicati efficiunt dies ducentos septuaginta sex, quantum in utero virginali Dominus noster ad similitudinem humani generis habitasse monstratur; id est a die octava calendarum Aprilium, usque in diem octavum calendarum Januaria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scł̃a scłoꝵ. Et intuere qd̾ ipsam se¬
dem scãm dicit. ne intelligeres aliqui
insensata aut ratione carentia. s uͥtutes
& thronos. quib ille głosus regnator
insidet. Potest hoc & de scĩs intel¬
ligi. Nam si qͥs habeat beneficium
bone conuersationis. & ipse sit sine
dubio sella regalis. Quod si altius
intendas. totum cont̾ra ꝑfidos dicit᷑.
ut audita potestate succumbant. qui
ppłoꝵ. id ẽ pͥmarii gentium diuersaꝵ
de quib pͥncipium psalmi canit. Om̃s
gentes plaudite manib. Conuenert̃.
ac si diceret crediderunt. Conuenire
enĩ est. in unũ multos uenire. Cũ
do abraham. hoc est in xp̃m. qui d̃s ẽ
abrahe. Expulsis enim infidelibꝰ
uideis qͥ carne tantũ ñ oꝑib erant
filii abrahe. plenitudinem gentium
intromisit ad illam ꝓmissionis beati¬
tudinem possidendam. quam ꝓmise¬
rat abrahe & semini eius. Filũ enim
ipsiꝰ ꝑ scãm fidem facti sunt. qͥ car¬
nis semine non fuerunt. Qm̃ dii¬

Expanded text:
e quod ipsam sedem sanctam dicit, ne intelligeres aliqua insensata aut ratione carentia, sed virtutes et thronos quibus ille gloriosus Regnator insidet. Potest hoc et de sanctis intelligi; nam si quis habeat beneficium bonae conversationis, et ipse fit sine dubio sella regalis. Quod si altius intendas totum contra perfidos dicitur; ut audita potestate succumbant, qui populorum, id est primarii gentium diversarum, de quibus principium psalmi canit: Omnes gentes, plaudite manibus. Convenerunt, ac si diceret crediderunt. Convenire enim est ad unum multos venire. Cum Deo Abraham, hoc est in Christum qui Deus est Abrahae. Expulsis enim infidelibus Judaeis qui carne tantum, non operibus erant filii Abrahae, plenitudinem gentium intromisit ad illam promissionis beatitudinem possidendam, quam promiserat Abrahae et semini ejus. Filii enim ipsius per sanctam fidem facti sunt, qui carnis semine non fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uoce tube. Uenerunt filii chore ad se-¬
cundum modum. ubi tempꝰ illud pia
laude concelebrant. quando corꝑalib
oculis ascensio dñi głosa ueritate con¬
specta est. In iubilatione uͦ dlictum ẽ.
fabili cordis leticia replebant᷑. quorum
felicib oculis datum ẽ ad celos euntẽ
uidere dñm saluatorem. Iubilationẽ
uͦ diximꝰ nimiam quidẽ. ẽẽ. leticiam.
s non quȩ sermonib explicatur. Uocẽ
quoq tube uerba significant angłoꝵ.
quȩ magno strepitũ ꝑcussi aeris fra¬
gore. tonuerunt. Tunc enim de tali
uisione apłis stupentib dixerunt angłi.
Uiri galilei quid ammiramini aspici

Expanded text:
voce tubae. Veniunt filii Core ad sevoce tubae. Veniunt filii Core ad secundum modum, ubi tempus illud pia laude concelebrant, quando corporalibus oculis ascensio Domini gloriosa veritate conspecta est. In jubilatione vero propterea fabili cordis laetitia replebantur; quorum felicibus oculis datum est ad coelos euntem videre Dominum Salvatorem. Jubilationem vero diximus nimiam quidem esse laetitiam, sed non quae sermonibus explicatur. Vocem quoque tubae verba significant angelorum, quae magno strepitu percussi aeris fragore tonuerunt. Tunc enim de tali visione apostolis stupentibus dixerunt angeli: Viri Galilaei, quid admiramini? Hic
Abbreviated transcription (Latin):
sanctissimas p̃dicationes. qͥb ppłi me¬
rito dicebant᷑. ẽẽ. subiecti. quoꝵ regu¬
lis tenebant᷑ astricti. sicut ysaias ꝓpħa
dicit. Quam speciosi pedes eũigłiran
Elegit nobis. subaudiendum c̃ dare.
ut qui uenerat ad israheliticũ ppłm
saluandũ. hoc magis gentib pia lar¬
gitate concederet. Quam similitudinẽ
necesse est in medium reuocare. ut rei
ueritas cudentiꝰ possit agnoser. Esau
ille respondit sic. eẽ. faciendum. si ei
a germano suo pͥmogenitoꝵ gła cede¬
retur. Ille terrenarum rerum auidꝰ
inquisitor. cessit honorem suum.
eoq facto contigit: ut iacob felici cõ¬
mercio carnaliã offerret. quatinus
spiritalia conquirere potiusset. Ipsa
est enim species iacob. quã dñs nimis
dilexit. ut & fideles famulos suos
eadẽ facere uelit. quȩ ille sequenda
mystica significatione p̃monuit. Sic
enim xp̃iãni uere dicimur. si offeren
Ascendit ds in iubilatione. & dñs in

Expanded text:
sanctissimas praedicationes, quibus populi mesanctissimas praedicationes, quibus populi merito dicebantur esse subjecti, quorum regulis tenebantur astricti, sicut Isaias propheta dicit: Quam speciosi pedes evangelizanElegit nobis, subaudiendum est dare; ut qui venerat ad Israeliticum populum salvandum, hoc magis gentibus pia largitate concederet. Quam similitudinem necesse est in medium revocare, ut rei veritas evidentius possit agnosci. Esau ille respondit sic esse faciendum, si ei a germano suo primogenitorum gloria cederetur. Ille terrenarum rerum avidus inquisitor cessit honorem suum; eoque facto contigit ut Jacob felici commercio carnalia offerret, quatenus spiritualia conquirere potuisset. Ipsa est enim species Jacob, quam Dominus nimis dilexit; ut et fideles famulos suos eadem facere vellet, quae ille sequenda mystica significatione praemonuit. Sic enim Christiani vere dicimur, si terrena Ascendit Deus in jubilatione: Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ om̃em. Reddit causas quare dño
E& plaudi debeat & iubilari. Que figura
dicitur efexegesis. id ẽ explanatio dicti
superioris. Primũ quia summnꝰ est
as. terribilis: quia ipse iudicaturus
est mundñ. Rex magnus: qm̃ rex
regum. & dñs dñantium ẽ. Ipse est
enim de qͦ scriptum est in titulo passi¬
onis. rex iudeoꝵ. Uerum ẽ: qm̃ ipsoꝵ
rex fuit. s & cunctarum gentium. qͥa
& creator & admninistrator est om̃ium.
Et ido ne tantum putaretur fuisse
Aduertant iuidei potentiam dñi ab
angustiis sius longe latiusq diffusam.
& colere non desinant cum. cuiꝰ ubiq
Hoc ad uniuersos ꝑtinet xpͣianos. qͥ
diuinam gr̃am habere meruerunt.
Poplõs & gentes signiticat eos. qui
extra eccł̃iam latitare noscuntur.
Om̃ib enim iustis spiritalit subiecti
sunt. qui eoꝵ merita eqͥperare ñ posst̃
S hoc magis spiritalit̾ debemꝰ aduer¬
tere. ne qͥ elatio qd̃ absit sc̃os uiros con¬
tingere uideatur. Pedes. significant

Expanded text:
m. Reddit causas, quare Domino et plaudi debeat, et jubilari. Quae figura dicitur epexegesis, id est explanatio dicti superioris. Primum quia summus est Deus. Terribilis, quia ipse judicaturus est mundum. Rex magnus, quoniam Rex regum, et Dominus dominantium est. Ipse est enim de quo scriptum est in titulo passionis: Rex Judsed est et cunctarum gentium, quia et Creator et Administrator est omnium; et ideo ne tantum putaretur fuisse Advertant Judaei potentiam Domini ab angustiis suis longe latiusque diffusam, et colere non desinant eum, cujus ubiquHoc ad universos pertinet Christianos, qui divinam gratiam habere meruerunt. Populos et gentes, significat eos qui extra Ecclesiam latitare noscuntur. Omnibus enim justis spiritualiter subjecti sunt, qui eorum merita aequiparare non possunt. Sed hoc magis spiritualiter debemus advertere, ne qua elatio, quod absit, sanctos viros contingere videatur. Pedes significant
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s gentes plaudite manib. iubi¬
late dõ in uoce exultationis. Cũ
sit consuetudo luxuriantium
elisis manib ꝑsonare. & in aurium
iocunditatem ꝑ eas melos quoddam
sine officio sermonis epͥmere. plausũ
istum spiritalit̾ debemꝰ accipere. qua¬
lem & filii crucis potuerunt dicere.
& nos oportet audire. Plaudunt gͦ
manib qui elemosinas faciunt. qui
egrotis ꝓ miseratione seruiunt: qui
aliquod mandatum ꝓbis actionibus
oꝑantur. alud ue tale. qd̃ ad dñi gr̃ã
possit ꝑtinere. Iubilare uͦ. gaudere est.
Qui sermo dictꝰ est a uiuando. id ẽ delec̃¬
tando. quando guidium nr̃m nori
articulatis sermonib s confusa uoce
ꝓferimꝰ. Et ne in solis talib gaudiis
hereremus. addidit in uoce exultationis:
significans psalmodiam. que do ꝓ no¬
minis sui maiestate ꝑsoluitur. ꝑfectis¬
sime cominonens. ut laudẽ dĩ sic manꝰ
ꝑagat. quatinꝰ głam ciꝰ humana lin¬
gua non taceat. Decet enim ut p̃cepta

Expanded text:
s gentes plaudite manibus: jabilate Deo in voce exsultationis. Cum sit consuetudo luxuriantium elisis manibus personare, et in aurium jucunditatem per eas melos quoddam sine officio sermonis exprimere, plausum istum spiritualiter debemus accipere, qualem et filii crucis potuerunt dicere, et nos oportet audire. Plaudunt ergo manibus qui eleemosynas faciunt, qui aegrotis pro miseratione serviunt, qui aliquod mandatum probis actionibus operantur, aliudve tale quod ad Domini gratiam possit pertinere. Jubilare vero gaudere est. Qui sermo dictus est a juvando, id est delectando: quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed confusa voce proferimus. Et ne in solis talibus gaudiis haereremus, addidit, in voce exsultationis: significans psalmodiam, quae Deo pro nominis sui majestate persolvitur; perfectissime commonens, ut laudem Dei sic manus peragat, quatenus gloriam ejus humana lingua non taceat. Decet enim ut praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
uanuus ex ꝑsona filioꝵ Duusio.
chore totꝰ hyminꝰ iste cantetur. sitq
gratissima brcuitate succinctꝰ. diapsalma
cuncta subiecit. & in hereditate sua prꝰ
arbiter collocauit. Sccl̃o. asccnsio dii
& regnum ciꝰ sub breuitate describit᷑.
quo sc̃i ipsiꝰ sunt nichilominꝰ sine¬

Expanded text:
uamvis ex persona filiorum Core totus hymnus iste cantetur, sitque gratissima brevitate succinctus; diapsalmatcuncta subjecit, et in haereditate sua pius Arbiter collocavit. Secundo ascensio Domini et regnum ejus sub brevitate describitur, quo sancti ipsius sunt nihilomin
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ia quidẽ nomina tituli istus
retinentur exposita. s hoc lector
studiose semꝑ intende: ut ad causas
psalmoꝵ nominũ istoꝵ significantias
aptatas intelligas. Nam si textũ psalmi
diligentiꝰ intuearis. nullũ ex eis uer¬
bum uacare posse dep̾hendis. Quappt̃
euenit. ut mͦ diuersitas. mͦ similitudo
tituloꝵ. dñm saluatorem intend̾e uide¬
atur. S dum diuersum ẽ fastidium
releuat. cum unum: intelligentie nr̃e

Expanded text:
mnia quidem nomina tituli istius retinentur exposita; sed hoc, lector studiose, semper intende, ut ad causas psalmorum nominum istorum significantias aptatas intelligas. Nam si textum psalmi diligentius intuearis, nullum ex eis verbum vacare posse deprehendes. Quapropter evenit, ut modo diversitas, modo similitudo titulorum Dominum Salvatorem intendere videatur. Sed dum diversum est, fastidium relevat; cum unum 157 intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ ñ timetis:Nudite synagogã
de incarnatione dñi & de futuro iudicio
ꝑsonantem. Uisum iam credite. qͥ pre¬
aictꝰ est aduenire. Non sunt longe re¬
media que petatis. sequens uos psalmꝰ
absoluit. si ad penitentie beneficia festi¬
netis. Quid uos a generali medela diui¬
mei d̾s scłm magnã miscđiam tuam.
Bapthysmũ querite. carnẽ quã cruci¬
fixistis assiuinite. sanguinẽ quem fu¬
distis ebibite. Pia confessio potest absol¬
uere. quod uota constat impie comini¬
In finem psalmus dauid cum uenit

Expanded text:
interitum non timetis? Audite Synagogam interitum non timetis? Audite Synagogam de incarnatione Domini et de futuro judicio personantem. Visum jam credite, qui praedictus est advenire. Non sunt longe remedia quae petatis, sequens vos psalmus absolvit, si ad poenitentiae beneficia festinetis. Quid vos a generali medela divimei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Baptismum quaerite, carnem quam crucifixistis assumite, sanguinem quem fudistis ebibite. Pia confessio potest absolvere, quod vota constat impia commifinem, psalm
Abbreviated transcription (Latin):
nunt. s quale pura mens consueuit
offerre. Ipsum enĩ sacrificium laudis
honorat dñm. qd̃ puritate ficłi & actio¬
psalmodiam. S hec iua ubi ducat expo¬
nit. quo ostendam illi salutare der
Q łosa semita. que ducit ad celi terreq
creatorem. Uerum istud it̾ quod dictũ ẽ.
ñ pedib s scĩs mentib ambulat᷑. Suod
si puro corde gradiamur. nos ducit ad
xp̃m. fitq nobis illa scala iacob: quȩ as¬
cendentes ꝑducebat ad celos. Conclusio
roficuus om̃ino psalmꝰ. sĩ cũ uelit
imꝓbitas agnoscere uideoꝵ. In pͥnci¬
piis enim. de dñi incarnatione locutꝰ est
Ipse qͦ saluator ammonet. ut uictimas
pecudum deserentes. cordis sacrificia
ppłs aeuotꝰ exsoluat. Peccatorem uͦ qui
xp̃o non credidait. a p̾dicatione diuinita¬
tis exclusit. Deinde quale sacrificium
laudis immoletur. ostendit. Postremo
quemadinodũ peccator uidicct᷑ aꝑuit.
Quid adhuc uidei desipitis. cur ur̃m

Expanded text:
nunt, sed quale pura mens consuevit nunt, sed quale pura mens consuevit offerre. Ipsum enim sacrificium laudis honorat Dominum, quod puritate fidei, et actiopsalmodiam. Sed haec via ubi ducat exponit, quo ostendam illi salutare Dei. Gloriosa semita, quae ducit ad coeli terraeque Creatorem. Verum istud iter, quod dictum est, non pedibus, sed sanctis mentibus ambulatur. Quod si puro corde gradiamur, nos ducit ad Christum, fitque nobis illa scala Jacob quae ascendentes perducebat ad coelos . Conclusio psalmi. Proficuus omnino psalmus, si eum vellet improbitas cognoscere Judaeorum. In principiis enim de Domini incarnatione locutus est. Ipse quoque Salvator admonet, ut victimas pecudum deserentes, cordis sacrificia populus devotus exsolvat. Peccatorem vero, qui Christo non credidit, a praedicatione Divinitatis exclusit. Deinde quale sacrificium laudis immoletur ostendit. Postremum quemadmodum peccator judicetur aperuit. Quid adhuc, Judaei, desipitis? Cur vestrum
Abbreviated transcription (Latin):
te. id ẽ fidelit̾ obedite. Et ne hoc om̃il
peccatorib crederes dictum. addidit
qui obliuiscimini dñm. Peccator erum
qͥ supplicat. & se humili satisfactione
castigat. ñ obliuscit᷑ dñm. Et idõ de
quib hoc dictum sit: breui complexi¬
one monstrauit. In mensũ crimen.
negligentia ñ ferenda. obliuisci dm̃.
qui animã dedit. carnem pascit. &
fideles ab om̃i aduersitate defendit.
Amentia est certe illum memoria
carere. quem p̾scntem semꝑ constat
existere. S qui obliuiscunt᷑ dñm. nisi
qͥ p̃cepta ipsiꝰ iniqua p̾sumptione con¬
tempnunt: Sequit᷑. Ne quando rapi¬
at. non sit qui cripiat. Quando diabo¬
lus rapit. est qui eripiat ad salutem
Quando dnĩs ad uindictam trahit. ñc̃
qui liberare possit. addictum: quippe
cum & ipse auctor criminũ et̾na crum
illos ponitur. qͥ indigni laudes dñi
canere p̾sumebant. Sacrificiũ laudis
honorificabit me. ñ quale fcelerati ca¬

Expanded text:
te, id est fideliter obedite. Et ne hoc omnibus te, id est fideliter obedite. Et ne hoc omnibus peccatoribus crederes dictum, addidit, qui obliviscimini Dominum. Peccator enim qui supplicat, et se humili satisfactione castigat, non obliviscitur Dominum. Et ideo de quibus hoc dictum sit, brevi complexione monstravit. Immensum crimen, negligentia non ferenda oblivisci Dominum, qui animam dedit, carnem pascit, et fideles ab omni adversitate defendit. Amentia est certe illum memoria carere, quem praesentem semper constat existere. Sed qui obliviscuntur Dominum, nisi qui praecepta ipsius iniqua praesumptione contemnunt? Sequitur: Nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Quando diabolus rapit, est qui eripiat ad salutem: quando Dominus ad vindictam trahit, non est qui liberare possit addictum; quippe cum et ipse auctor criminum aeterna cruillos ponitur, qui indigni laudes Domini canere praesumebant. Sacrificium laudis honorificabit me; non quale scelerati ca
Abbreviated transcription (Latin):
ris. quȩ opinio prauis mentib nascat᷑
exponit. Dicit enim. Existimasti
inquitatẽ. qd̾ ero tͥ similis. Usus iste
mortalium est. ut quocies mala com¬
nutti patimur nec eis aꝑte resistimꝰ.
similitudine morũ illis consentire
uideamur. Noc nunc iniquã mntem
de dño sentire confirmat. ut quia
differt uindicare. & ipsi credantur
humana scelera placuisse. S huic pra¬
uo intellectui. datur uista sententia.
Suꝑiꝰ erum dixit uerba sua pꝰ peccatoris
tergum fuisse ꝓiecta. nunc sorte con¬
traria peccata dicit unicuiq ante faci¬
em suam collocanda. Per hanc autem
sententiã futuri uidicii cognoscimus
qualitatem. quia om̃us peccator ante
se uidebit stare. qd̾ se putabat oblurio¬
nis beneficio p̾terisse. Horror uim̃sꝰ.
formido mestimabilis illa homines
apastrophe. id est conuersio. ad illos
scilicet peccatores. qͦs suꝑiꝰ uetat dñi
narrare p̃conia. Dicit enim. Intelligi¬

Expanded text:
ris, quae opinio pravis mentibus nascatur, ris, quae opinio pravis mentibus nascatur, exponit. Dicit enim: Existimasti iniquitatem, quod ero tibi similis. Usus iste mortalium est, ut quoties mala committi patimur, nec eis aperte resistimus, similitudine morum illis consentire videamur. Hoc nunc iniquam mentem de Domino sentire confirmat; ut quia differt vindicare, et ipsi credantur scelera humana placuisse. Sed huic pravo intellectui datur justa sententia. Superius enim dixit verba sua post peccatoris tergum fuisse projecta: nunc sorte contraria, peccata dicit unicuique ante faciem suam collocanda. Per hanc autem sententiam futuri judicii cognoscimus qualitatem; quia omnis peccator ante se videbit stare quod se putabat oblivionis beneficio praeteriisse. Horror immensus, formido inaestimabilis illa homines apostrophe, id est conversio ad illos scilicet peccatores quos superius vetat Domini narrare praeconia. Dicit enim: Intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
Et aduersꝰ filium matris tuȩ pone¬
bas scandalum. Filium matris. sobolẽ
dicit eccłie. cui ꝑ regenerationis partũ
frat̾na caritate coniungimur. Ponit
eͦ scandalum fr̃i suo. qui hereticas pra¬
uitates riel alias int̾ceptiones. qͥb inno¬
cens capratur excogitat. De talib enim
idem apls dicit. qui sophistice loquit᷑.
odibilis est huiusmodi. Et ꝓprie dixit
ponit. ꝓpt̾ laqueos insidiosos. qͥ abscon¬
dunt᷑ arte uerboꝵ. ut incauta simpli¬
citas occultis nexib obligetur. H ec¬
fecisti & tacui. existimasti iniquitatem
qd̃ ero tui similis. arguam te & statuã
illam contra faciem tuam. Considera
quemadinodum hic in una sententia
quȩ latius fuerant narrata recolligit:
Dicit enum cum multa facerent pec¬
catores dñm iustum. ñ iniuste distu¬
lisse uidicium. ut conuersionis tempꝰ
inueniret᷑. dũ dãpuationis pena sus¬
penditur. S de ista beniuolentia creato¬

Expanded text:
et adversus filium matris tuae poneet adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Filium matris, sobolem dicit Ecclesiae, cui per regenerationis partum fraterna charitate conjungimur. Ponit ergo scandalum fratri suo, qui haereticas pravitates, vel alias interceptiones, quibus innocens capiatur, excogitat. De talibus enim Vir sapiens dicit: Qui sophistice loquitur, odibilis est hujusmodi . Et proprie dixit, ponebas, propter laqueos insidiosos, qui absconduntur arte verborum, ut incauta simplicitas occultis nexibus obligetur. Vefecisti, et tacui; existimasti iniquitatem, quod ero tibi similis: arguam te, et statuam illam contra faciem tuam. Considera quemadmodum hic in una sententia, quae latius fuerant enarrata, recolligit. Dicit enim, cum multa facerent peccatores, Dominum justum non injuste distulisse judicium; ut conversionis tempus inveniretur, dum damnationis poena suspenditur. Sed de ista benevolentia Creato
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Et lingua tua concinnauit
dolum. Hoc multis modis debet intelli¬
gi. Nam & qͥ falso laudat. dolum facit.
eadẽ iniquitate uersatur. Et qͥ male
agendo bene loquitur. in hac prauita¬
te deducitur. Et quicqͥd postremo ue¬
rum ac simplex non fuerit. dolosis
morib applicatur. Aptissime autem
positum ẽ concinnauit. quia decipi¬
entium mos est sic falsa componere.
ut aliquo lepore uerboꝵ audientium
aurib blandiantur. sicut in quinꝗͦ¬
iacula. Sedens aduersꝰ frẽm tuum
detrahebas. & aduersus filium matris
tue ponebas scandalum. Sedere. mo¬
rantis est. & icło culpatur grauiꝰ. quia
faciente dilapsꝰ est. s dutinꝰ frĩs sui
detractor insedit. Fratrẽ. hic orãem
carnis ꝓximum debeniꝰ accipere. quia
de spiritali dicturus est. S inspice hoc
uicium qua execratione dampnetur.
ut int̾ peccatores maximos haberi pos¬
sit. qui se in tali prauitate miscuerit.
trahit leo. & iudicat legem. Sequitur.

Expanded text:
quitur, et lingua tua concinnavit quitur, et lingua tua concinnavit dolum. Hoc multis modis debet intelligi; nam et qui falso laudat, dolum facit; eadem iniquitate versatur; et qui male agendo bene loquitur, in hac pravitate foedatur; et quidquid postremo verum ac simplex non fuerit, dolosis moribus applicatur. Aptissime 168 autem positum est, concinnavit; quia decipientium mos est sic falsa componere, ut aliquo lepore verborum audientium auribus blandiantur; sicut in quinqu. Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Sedere morantis est; et ideo culpatur gravius qui ifaciente dilapsus est, sed diutinus fratris sui detractor insedit. Fratrem hic, omnem carne proximum debemus accipere, quia et de spirituali dicturus est. Sed inspice hoc vitium qua exsecratione damnetur; ut inter peccatores maximos haberi possit, qui se in tali pravitate miscuerit; trahit legi, et judicat legem . Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
catorem. quare simul cum fure concur¬
rat. id est cur ad faciendum scelus socra
uoluntate uingatur. ut quod forsitan
ille solus implere non poterat. ad ef¬
fectum sceleris isto auxiliante ꝑueniat
Quod autẽ dixit & cum adulteris por¬
tionem tuam ponebas. subtilit᷑ ꝑscru¬
tandum est. quia siqͥs dando pecunias
aut consiliando. aut laudando ammi¬
nicula p̃bet adultero qͦ sua uota ꝑfici¬
at. habere ibi sine dubio dinoscitur
portionem. Nam sicut facultas sub¬
petit & amalo ñ reuocat excedentem.
& ipse quoq particeps ꝓbatur erroris.
quia debemꝰ hanc conscientiam carita¬
ti. ut neq nos neq alios perire patiam᷑
atq adulterio arguit peccatores. nunc
etiam de conscientie prauitate & lingue
subdolositatib accusantur. Os hic cogi¬
nequicia cogitationis abundat. qͣndo
in istiꝰ scłi delectationib mens huma¬
na ꝓgreditur. & ꝑ diuersa genera pecca¬
torum iniqua uoluntate grassatur. Se-¬

Expanded text:
catorem, quare simul cum fure concurcatorem, quare simul cum fure concurrat, id est cur ad faciendum scelus sociata voluntate jungatur; ut quod forsitan ille solus implere non poterat, ad effectum sceleris, isto auxiliante, perveniat? Quod autem dixit: Et cum adulteris portionem tuam ponebas, subtiliter perscrutandum est; quia si quis dando pecunias, aut consiliando, aut laudando adminicula praebet adultero, quibus sua vota perficiat, habere ibi sine dubio dignoscitur portionem. Nam si cui facultas suppetit, et a malo non revocat excedentem, et ipse quoque particeps probatur erroris, quia debemus hanc conscientiam charitati, ut neque nos, neque alios perire patiamuratque de adulterio arguit peccatores; nunc etiam de conscientiae pravitate, et linguae subdolositatibus accusantur. Os hic coginequitia cogitationis abundat, quando in istius saeculi delectationibus mens humana progreditur, et per diversa genera peccatorum iniqua voluntate grassatur. Se
Abbreviated transcription (Latin):
doctorib dici. qͥ legem dĩ docere p̾sunt.
Assumere enim. p̃sumptionẽ significat
indeuoti. Nam & lectionem credentib
ñ uidetur intͣlicere. in qua peccatores
coꝵ. qͥb di uerbum int̃dictum. ẽe. cog¬
noscitur. Odit disciplinam. qui ad cor¬
rectiones iustas iiqua p̃sumptione
dicare quod peccat. Sic cnim nobis
quo corriginur utiq plus amemus.
Plaius et enim hic parũꝑ affligi.
quam in illa iudicatione dampnari.
Proicit enim sermones dĩ post se.
qui diuina uissa contempnit. cui añ
ocłos non est qd̃ semꝑ conuenit intue
bas cum eo. & cum adulteris portio¬
nem tuam ponebas. Qui minora ue¬
tat scelera. multomagis potiora con
omicidiũ. Adulterium ad sacrilegiũ
quantũ ẽ. S ita debet accipi. ut his
duob ꝓhibitis om̃ia crimina uetuisse
uideatur. Hec figura dicitur a parte
totum. quȩ in presenti psalmo & suꝑiꝰ
ꝓbatur. eẽ. iam posita. Arguit enĩ pec¬

Expanded text:
doctoribus dici, qui legem Dei docere praesumunt. doctoribus dici, qui legem Dei docere praesumunt. Assumere enim praesumptionem significat indevoti. Nam lectionem credentibus non videtur interdicere, in qua peccatores eorum quibus Dei verbum interdictum esse cognoscitur. Odit disciplinam qui ad correctiones justas iniqua praesumptione dicare quod peccat. Sic enim nobis quo corrigimur utique plus amemus. Melius est enim hic parumper affligi, quam in illa judicatione damnari. Projicit etiam sermones Dei post se, qui divina jussa contemnit, cui ante oculos non est, quod semper convenit intuerbas cum eo; et cum adulteris, portionem tuam ponebas. Qui minora vetat scelera, multo magis potiora cond? Adulterium ad sacrilegium quantum est? Sed ita debet accipi, ut in his duobus prohibitis, omnia crimina vetuisse videatur. Haec figura dicitur A parte totum, quae in praesenti psalmo et superius probatur esse jam posita. Arguit enim pec