comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut circa uos feruentissimȩ caritatis animꝰ ꝓ aliquoꝵ
negli gentuis longe cruciet᷑ dolorib premissis affectu:¬
& ex aliquo onerati pectoris estib precipimꝰ. ãmonemꝰ.
atq etiã uos ꝓ uobis si tamen affectũ precipientis au-¬
dire ñ dedignamini obsecramꝰ. ut de reliqͦ corrigamꝰ
mores. negli gentias emendemꝰ: ne huc post modũ ñ cũ linguȩ
ac sermonis uirga. sed cũ his uerberib quȩ obdurata depos
frequentior. inlectione sollicitior. incastitate sit purior. in
sobrietate sit partior. in lacrimarũ largitate profusior. incor¬
pore honestior. incorde sincerior: qͥs intra mitior. uimansue¬
tudine moderatior. inrisu rarior. in conpunctione feruenti¬
or. ingrauitate fundatior. incaritate iocundior. & ideo nos¬
m&e. ipsos castigemꝰ cotidie: ipsi nobiscũ rationẽ de cotidiana
couersatione faciamꝰ. Alloquatur se insecretis cordis sui u¬
na quȩq anima: et dicat. Uideã si hanc diem sine peccato.si¬

Expanded text:
is charitatis animus pro aliquorum negligentiis longo cruciabatur dolore. Sed praemisso affectu et aliquibus exonerati pectoris aestibus praecipimus, admonemus, atque etiam vos pro vobis si tamen affectum praecipientis audire non dedignemini obsecramus, ut de reliquo corrigamus mores, neglac sermonis virga, sed cum his verberibus quae obdurata deposc promptior, in oratione frequentior, in lectione sollicitior, in castitate sit purior, in sobrietate sit parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in ira mitior, in mansuetudine moderatior, in risu rarior, in compunctione ferventior, in gravitate fundatior, in charitate jucundior. Et ideo nosmetipsos castigemus, quotidie ipsi nobiscum rationem de quotidiana conversatione faciamus. alloquatur se in secreto cordis unaquaeque anima, et dicat: Videam si hanc diem sine peccato, si
Abbreviated transcription (Latin):
rari se potius quã ex coli ꝓnunciabit: & huius modi negli¬
genti atq indeuoto offensa potius crede tͦ referenda¬
esse qua grã: Si ergo cultꝰ atq honor hominis. deuotionẽ.
fidẽ. atq hilaritatem requirit. ubi utiq interdũ melior
consequitur. sedhic soliᷤ ꝓfectuᷤ ẽ si mereat᷑ susceptꝰ uocari:
quanto magis nos in honore dĩ nr̃i obseruare debemꝰ. ne ad
obsequia eius inde uoti. atq conpulsi. ne tristes. ne ingrati
inuitiꝰ ueniamꝰ.: & ñ respitiat ds̃ ad munera quȩ negligenti
acuili animo offerunt᷑: Non enĩ homini sed illi potuis
debet ͫ ͣ: cuius se obsȩquiis atq beneficiis. etiã ipsi
angłi in para dyso confitentur. Cui postremũ cũ totũ de¬
beatur: nichil tamen gratis soluit᷑. Ero hac gͦ misera uita.¬

Expanded text:
rari se potius quam excoli pronuntiaret, et hujusmodi neglirari se potius quam excoli pronuntiaret, et hujusmodi negligenti atque indem quam gratiam? Si ergo cultus atque honor hominis devotionem, fidem, hilaritatem requirit, ibi utique interdum melior consequitur, sed hoc solum fructus est, si mereatur susceptus vocari. Quanto magis nos in honore Dei nostri observare debemus, ne ad obsequia ejus indevoti atque compulsi, ne tristes, ne ingrati invitique veniamus, et non respiciat Deus ad munera quae negligenti ac vili animo offeruntur? Non enim homini, sed illi potius debet videri; cujus se obsequiis atque beneficiis etiam ipsi angeli impares confitentur. Cui postremum cum totum debeatur, nihil tamen gratis solvitur, sed remunerat
Abbreviated transcription (Latin):
breuitas semꝑ mcerta. Qiũ utiq uitã etiã si auctori suo
offerre dissimulet de uotio uoluntatis: continuo anobis ẽ ex¬
actura lex mortis: & quod datur ex uoto. soluitur ex debito.
P ista itaq uita dabit illam uitã quȩ nec oculis potest cerni.
o: refectio sine cibo. ad iutoriũ sine de fectu: requies sine nocte.
ociosita sine senio: indeficiens sub uultu dĩ cͥaritas. et sub
antiquis ꝑpetiusq gaudiis semꝑ noua iocunditas:
do. etiã in hoc corpore pregustare conemur: et exclusa de
sensib nr̃is scłariũ desideriorũ amaritudine. quendã illeꝰ¬
beatitudinis odore toto annisu nr̃is cordib adtrahamꝰ:
& discusso omni corpore. omni pigritia. cuiꝰ mater ẽ infideli¬
tas. illa iã hylaritate. illa alacritate dño ac do nr̃o illoq gau¬
dio seruiamus: quo gaudio admunera sua ipso inuitante

Expanded text:
rvitium impendere, quam utique vitam etiamsi auctori suo offerre dissimulet devotio voluntatis, continuo a nobis est exactura lex mortis; et quod non datur ex voto, solvitur ex debito. Pro ista itaque vita dabit illam vitam quae nec oculis potest cerni, o, refectio sine cibo, adjutorium sine defectu, requies sine nocte, otiositas sine senio, indeficiens sub vultu Dei claritas, et sub antiquis perpetuisque gaudiis semper nova jucunditas, do, etiam in hoc corpore praegustare conemur, et exclusa de sensibus nostris saecularium desideriorum amaritudine, quemdam beatitudinis illius odorem totis ad nos cordibus attrahamus; et discusso omni torpore, omni pigritia, cujus mater est infidelitas, illa jam hilaritate, illa alacritate Domino ac Deo nostro, illoque gaudio serviamus, quo gaudio ad munera sua ipso invitante
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s dilectissimi ante omĩa teneamus: ñ illã quȩ aliquociẽs
foris tantũ ostendit᷑: sed illã quȩ inconscientia retinetur. St̃¬
& enim qui quando aliqua tranquillitas fuerit humi¬
litatẽ et corde et ore solent ostendere: &ꝰ si aliqua ut assol&
tribulationis uel scandali ꝓcella surrexerit. effrenato ore &
eresta ceruice suꝑbia que incorde tegebatur. exore ꝓfert᷑.
litatis ñ habuit: quia humilitatẽ quã prius ꝓmitebat
in corpore. ñ habebat incorde. Ex abundantia enĩ cordis¬

Expanded text:
fratres dilectissimi, ante omnia teneamus; non illam quae aliquoties foris tantum ostenditur, sed illam quae in conscientia retinetur. Sunt enim aliqui, qui quando aliqua tranquillitas fuerit, humilitatem et in ore et in corpore solent ostendere: et si aliqua, ut assolet, tribulatio, vel scandali procella surrexerit, effrenato ore, erecta cervice, superbia, quae in corde tegebatur, multis convicilitatis non habuit; quia humilitatem, quam prius promittebat in corpore, non habebat in corde. Et humiles er
Abbreviated transcription (Latin):
mi conscientiã suã: et si inse uiderit dominari suꝑbiã: inci¬
uttate diaboli se infeliciter edificare. immo et precipitari
discernunt᷑ filii dĩ et filii diaboli: nisi humilitate atq
Quemcũq humilẽ conspexeris. dĩ filiũ esse confilenter
credere debes. E ut hoc uerũ esse cognoscas: audi scrip¬
turam dicentẽ. Inicium apostatare adõ. om̃is suꝑbia. S omnis

Expanded text:
onscientiam suam, et si in se viderit dominari superbiam, in civitate diaboli se infeliciter aedificare, imo praecipitare filii Dei et filii diaboli, nisi humilitate atqueQuemcunque esse humilem conspexeris, Dei filium esse veraciter credere debeas. Et ut hoc verum esse cognoscas, audi Scripturam dicentem: Initium apostatare a Deo omnis superbia . De s
Abbreviated transcription (Latin):
sumamus cũ ad huc ꝑicłm pars extrema minet᷑. Qͥs inacie
positus. ante finẽ certaminis aut ante uictoriȩ securitatem
asina de ponat : Nemo gͦ securũ se esse uidicet: anteqͣm
ad finẽ felicis consummationis ꝑueniat. Nec hoc nobis suf¬
ficere putemus ad plenã salutẽ. quod inter seruos dĩ uel ha¬
bitatione censemur. uel nomine cõputamur: quod ininsula
uiuere atq inter monachos psallere uidem᷑. Clamat enĩ
nobis dñs nr̃. Non omĩs qui dicit mͥ dñe dñe. intrabit in¬

Expanded text:
sumamus, cum adhuc periculum pars extrema minetur. Quis in acie sumamus, cum adhuc periculum pars extrema minetur. Quis in acie positus, ante finem certaminis, aut ante victoriae securitatem arma deponat? Nemo ergo securum debere esse se judicet, antequam ad finem felici consummatione perveniat. Nec hoc nobis sufficere putemus ad plenam salutem, quod inter servos Dei vel habitatione censemur, vel nomine computamur: quod in insula vivere, atque inter monachos pollere videamur. Clamat enim nobis Deus noster: Non omnes qui dicunt m
Abbreviated transcription (Latin):
incerti et quã lubrici sunt exitꝰ uitȩ de qua dicit᷑. ne lauda¬
putat se ñ habere qd̾ lugeat. de fut᷑o inueniet qͦd timeat.
Nemo gͦ de p̃teritis securus sit. Tanti laquei obiecti ft̃
ante pedes anunȩ nr̃s: tã innumerabileᷤᷤ hostes obser¬
uant & custodiunt iter nr̃m: tantȩ foueȩ et tantȩ p̾rup
anchoram optato in li tore collocemus: & putamꝰ nos de
p̃teritis debere esse securos. et sine cotidiana cura. sine
cotidiano timore et tremore diem nr̃um debere transige¬
re: Quis transiens suꝑ alicuuis ꝓfundũ fluminis ꝑ artis¬
simi pontis angustias. etiã si maiorẽ partẽ in offenso trans¬
miserit pede iam ꝑicłm euasisse se credat. cũ inultimo
pontis spatio si paululum titubauerit. casum quẽ in medio
spatio timebat incurrit: Sic et nos etiã si magna pars uitȩ
istius prospere uideat᷑ fuisse transacta: non id̾o fidutiã pre¬

Expanded text:
incerti et quam lubrici sunt exitus vitae. De qua dicitur: Ne laudaincerti et quam lubrici sunt exitus vitae. De qua dicitur: Ne laudaputat se non habere quod lugeat, de futuro inveniet habere quod timeat. Nemo ergo de praeteritis securus sit. Tanti laquei objecti sunt ante pedes animae nostrae, tam innumeri hostes observant et cusanchoram optato in littore collocemus. Et putamus nos de praeteritis debere esse securos, et sine quotidiana cura, sine quotidiano timore et tremore diem nostrum debere transigere! Quis transiens super alicujus profundum fluminis per arctissimi pontis angustias, etiam si majorem partem inoffenso transierit pede, jam periculum evasisse se credat, cum in ultimo pontis spatio, si paululum titubaverit, casum quem in medio spatio vitarat, incurrat? Sic nos etiam, si magna pars vitistius prospere videatur fuisse transacta, non ideo fiduciam prae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmeruit. ꝰ hoc quare: Quia confessionẽ illã magis nu¬
dam quã uoce ueri gemitus ex primebat. quia ñ conpensa¬
tione ꝓmalis illis. propter quȩ ꝑatꝰ ẽ ignis ȩt̃nꝰ. Si uolu¬
mus intellegere quã graues apud se faciat uidex nr̃ homi¬
nũ culpas. respiciam adpenas. Quantũ enĩ nunc paciens ẽ
as nr̃ in sustinendis delictis nr̃is: tantũ seuerꝰ erit in discu
penã: ita inenarrabilẽ iustis collaturus ẽ głam. Ergo sup¬
plicioꝵ acerbitatẽ e contrario de p̃mioꝵ ipsoꝵ magnitudine
colligamꝰ. quia qui nouit remunerare merita. nouit punire
delicta. Saluberrima ergo ẽ ac multũ necessaria futuri
uidicii recordatio: et p̃ceritoꝵ cõinemoratio. uel deploratio
delictoꝵ. Quod siquis est qui sibi de pretentis illess uuite
meritis blandia tur. et adhuc innocentẽ se transisse putet
ad dñi seruitutẽ. &ͦ idõ se credit securũ: iste talis repitiat. ꝙͣ

Expanded text:
promeruit . Et hoc quare? Quia confessionem illam nupromeruit . Et hoc quare? Quia confessionem illam nudam magis quam veri gemitus exprimebat; quia non compensatione, pro malis illis propter quae paratus est ignis aeternus. Si volumus intelligere quam graves apud se faciat judex noster hominum culpas, respiciamus ad poenas. Quantum enim nunc patiens est Deus noster in sustinendis delictis nostris, tantum severus erit in discut poenam, ita inenarrabilem justis collaturus est gloriam. Ergo suppliciorum acerbitatem econtrario de praemiorum magnitudine colligamus. Quia qui novit remunerare merita, novit punire delicta. Saluberrima ergo est, ac multum necessaria est, futuri judicii recordatio et praeteritorum commemoratio, vel deploratio delictorum. Quod si quis est, qui sibi de praeteritis illaesae vitae meritis blandiatur, et adhuc innocentem se transisse putet ad Domini servitutem, et ideo credit se esse securum, iste talis respiciat quam
Abbreviated transcription (Latin):
nuerint. Et quia nos illa obliti sumus. credimꝰ qd̾ de me¬
moria diuinȩ seueritatis lapsa sut: sed non ita ẽ. Omnia
apud illũ collecta: omĩa apud illũ reposita atq signata st̃.
Audiamus qͥd dicit ille. qui cum ip̃so diabolo manu ad
minũ singulari crrtamine dimicabat beatꝰ iob. Signasti¬
quasi insacculu̾m peceata mea. X iterũ ans ait. Nonne
hec collecta sunt. et signati inthe. sauris meis: Non putem
tam facle iemitti posse iusta semel crimina:. & ꝓfundo
uulnere in anunã ipsius inpressa uscerib. Multum
opus fletuũ multũ gemituum. multe contͥtiones corpo¬
ris: ad sanandos ipsuis dolores cordis. Toto incunbendũ
ẽsp̃u conpunctionis. ut uetusta mala tanquã sagittȩ qͣdã
de conscientiȩ uscerib euellant᷑. Non sufficit sũmis labiis
dicere peccaui: parte et remitte. Et saul dicebat peccauie
sed ñ obtinuit illã ueniã quã dauid una penitentiȩ uoce

Expanded text:
nuerint: et quia illa nos obliti sumus, credimus quod de menuerint: et quia illa nos obliti sumus, credimus quod de memoria divinae severitatis elapsa sint. Sed non ita est. Omnia apud illum collecta, omnia apud illum reposita atque signata sunt. Audiamus quid dicit ille qui cum ipso diabolo manu ad manum singulari certamine dimicabat, beatquasi in sacculo peccata mea . Et Dominus ait: Nonne haec collecta sunt apud me et signata in thesauris meis ? Non putemus tam facile remitti posse admissa semel crimina, et profundo vulnere in animae impressa visceribus. Multum opus est fletus, multus gemitus, multae contritiones corporis ad sanandos ipsos dolores cordis. Tota incumbendum est spiritus compunctione, ut vetusta mala tanquam sagittae quaedam de conscientiae visceribus evellantur. Non sufficit summis labiis dicere: Peccavi, parce et remitte. Et Saul dicebat, Peccavi; sed non obtinuit illam veniam quam David una poenitentiae voce
Abbreviated transcription (Latin):
auferuntur uidicia tua a facie eiꝰ. Et enĩ quando suł ripit
peccandi delectatio. statĩ futuri uidicii diem abscondit
obliuo. Econtrario autẽ quantũ quisq solliticior circa
se fuerit: tantũ plus metuit. sicut ait scriptura. Sapiens
timendo declinat amalo. Sapiens ergo semꝑ inconpunc-
lis. ita de futuris periculis ꝑuigili sollicitudine ꝯtremis¬
cit. Qui de preteritis anxius ẽ: secum cogitat ac reuoluit
ne forte parum de fleuerit preterita. ne forte nondũ satis¬
fecerit ꝓ innumerabilib delictis sius. ne forte magis ad ueteres
conscientiȩ maculas reientia adhuc crimina inpresserit. &ͦ con
uersionis nomen ad hoc assumpserit. ut grauius subsacra
quod secretũ istud conscendimus. quod habitũ et locũ mutaui¬
mus. quod hic aliqũatũ temporis duximꝰ spem omnẽ in
annoꝵ numerũ collocantes: ac si ꝑnitiosa nõmet ipsos ꝑ¬

Expanded text:
auferuntur judicia tua a facie ejus . Etenim quando subrepit auferuntur judicia tua a facie ejus . Etenim quando subrepit peccandi delectatio, statim futuri judicii diem abscondit oblivio. Econtrario autem quanto quisque sollicitior circa se fuerit, tanto plus metuit, sicut ait Scriptura: Sapiens timendo declinat a malo. Sapiens ergo semper in compunlis, ita de futuris periculis pervigili sollicitudine contremiscit. Qui de praeteritis anxius est, et secum cogitat ac revolvit, ne forte parum defleverit praeterita, ne forte nondum satisfecerit pro innumerabilibus debitis suis, ne forte magis ad veteres conscientiae maculas recentia adhuc crimina impresserit, et conversationis  conversionis  nomen ad hoc assumpserit, ut gravius sub sacraquod ad secretum istud conscendimus, quod locum habitumque mutavimus, quod hic aliquantulum temporis viximus, spem omnem in annorum numero collocantes. Ac sic perniciosa nosmetipsos p
Abbreviated transcription (Latin):
ñ admisceri. & cũ innocentia diem transigere. beatȩ castita¬
ti oꝑam date. głosȩ pauꝑtatis sufficientiã cũ timore dñi
possidere. de qua loquit᷑ sapientia. melior ẽ exigua portio
cũ timore dnũ. quã thesauri magni sine timore eius: In¬
telligamꝰ itaq quantũ nobis dñs pia uocatione contule¬
rit. numeremꝰ si possumꝰ ex illo tẽpore ex quo hic conuer¬
sari uidemur. quanta peccata lucri fecerimus: de qͣntis
fraudib. de quantis adultȩriis. rapinis. ꝑ iuriis. sacͥlegiis.
nos ds̃ liberauerit: et tunc uidebimꝰ quantũ etiã de p̾sen¬
tib beneficiis dño debeamus. Si nunc inscło essemus.
confoderemur uulnerib. ita ut nec sentise possemꝰ :
Habet hoc infelir consuetudo peccandi. ut quantum¬
amplius unus quisq peccauerit. tantũminus peccata ipsa
intellłgat. et tantũ eũ plus peccare delectet. & ueniat illd
qd̾ ꝓpħa peccatorib damat. Non ẽ ds in conspectu eius:

Expanded text:
non admisceri, et cum innocentia diem transigere, beatae castitati operam dare, gloriosae paupertatis sufficientiam cum timore Domini possidere? De qua loquitur Sapientia: Melior est exigua portio cum timore Domini, quam thesauri magni sine timore ejus . Intelligamus itaque quantum nobis Dominus pia vocatione contulerit. Numeremus, si possumus, ex illo tempore ex quo hic conversari videmur, quanta peccata lucrifecerimus, de quantis fraudibus, de quantis adulteriis, rapinis, perjuriis, sacrilegiis, nos Dominus liberaverit; et tunc videbimus quantum etiam de praesentibus beneficiis Domino debeamus. Si nunc in saeculo essemus, confoderemus vulneribus, ita ut nec sentire possemus. Habet enim hoc infelix consuetudo peccandi, ut quantamplius unusquisque peccaverit, tanto minus peccata ipsa intelligat; et tanto eam plus peccare delectet, et veniat illud quod propheta peccatoribus clamat: Non est Deus in conspectu ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
manentẽ in corpore ñ uides: Nunqͥdnam modo cũ me
atq ita ex corpore iuuisibilit̾ egredit᷑. sicut in uisibiliter
in corpore manet. Petrus. ui.¬
ed uitam aĩȩ in corpore manentis pensare possũ exip
nem in qͥb motib quib ue oꝑib uideoꝰ: ut ex reb uisis
on quidem similit̃. sed dissimilit̾ dico: quia sicut uis

Expanded text:
manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecatque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet. PETRUS. -Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis nem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus visis  GREGOR. Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis
Abbreviated transcription (Latin):
carius ad inferos deducti. nec in ipsa morte moriuntur: S ini
utraq tam dispari sententia de monstrat᷑: quia contionator
uerax. et illud ex temptatione carnali uitulit: et hoc post.¬
modum ex spiritali ueritate diffiniuit. Petrus.
ibet nescisse quod requisiui: dum me intanta subtili¬
tate contigit discere qͦd nesciui. Sed queso te. ut me equani¬
miter feras: si ipse quoq apud te more ȩccłastici nr̃i. infir¬
mautium in me ꝑsonam susceꝑo: ut eisaem in firmantibu
ꝓdesse ꝓpinquius. quasi ꝑ eorum inquisitionẽ possim. sG̃.
UI condescendentẽ te infirmitati ꝓximoꝵ eqͣnimi

Expanded text:
 inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate definivit. PETR. Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. GREGOR. Cur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimi
Abbreviated transcription (Latin):
homo: sic et illa moriuntur. Sinlit spirant omĩa. et nicbil habet
homo iuinentis ampliꝰ. Qui tamen ex diffinitione rationis. suam post¬
modũ sententiã ꝓfert: dicens. Quid habet ampliꝰ sapicus stulto. et
qͥd pauꝑ. nisi ut ꝑgat illuc ubi ẽ uita : Cui gͥ dixit. nil habet
homo iumenitis ampliꝰ: ipse rursum deffiniuit dicens. quia ha¬
bet aliqͥd sapiens non solũ a uimento. sed etiã ab homine stulto:
quia hic uita hominũ non ẽ: quã esse alibi cestat᷑. Habet gͦ hic
homo ampliꝰ iumentis. quod illa post mortẽ non uiuunt: hic
uero tunc uiuere in choat: cum post moctẽ carnis. ban ᷤᷤ uisibilẽ
uitã consĩnat. Qui etiã louge inferiꝰ dicit. Quod cũꝙ potest

Expanded text:
homo, sic et illa morhomo, sic et illa morhomo jumentis amplius . Qui tamen ex diffinitione rationis suam postmodum sententiam profert, dicens: Quid habet amplius sapiens ab stulto, et quid pauper? Nisi ut pergat illuc, ubi est vita ? Qui igitur dixit: Nihil habet homo jumentis amplius, ipse rursum definivit quod habeat aliquid sapiens non solum amplius a jumento, sed etiam ab homine stulto, quia hic hominum vita non est, quam esse alibi testatur. Habet ergo homo hoc amplius jumentis quod illa post mortem non vivunt, hic vero tunc vivere inchoat, cum per mortem carnis hanc visibilem vitam c
Abbreviated transcription (Latin):
Ad olescentia eium et uoluptas uana sunt. Qui dũ hoc post modũ
uanum esse redarguit. quod prius amͦmonuisse uidebat᷑: paten¬
ter uidicat. quia illa quasi ex desidio carnali uerba intulit: hȩc
uero ex iuditii ueritate subiunxit. Sicut gͦ delectationẽ pri
carnaliũ ex primens. curis post positis de nuntiat bonum esse
manducare et bibere. qͦd tamen postmodũ ex iuditis ratione re¬
prebendit. cũ esse meliꝰ dicit ire ad domũ luctꝰ. quã addomum
conuuii: et sicut lȩtari debere iuuenẽ in adolescentia sua. quasi ex
deliberatione carnaliũ ꝓponit. et tamen postmodũ ꝑ alsfiniti¬
onem sententiȩ. ad olescentiã et uoluptatẽ uana esse redarguit :
ita etiam contionater nr̃ uelut exmente infirmantium. huima¬
ne suspitionis sententiam ꝓponit. dum dicit. Unus in teritꝰ ẽ¬
hominis et iumentorum: et ęqua utriusq conditio. Sicut moritu

Expanded text:
Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Qui dum hoc postmodum vanum esse redarguit, quod prius admonuisse videbatur, patenter indicat, quia illa quasi ex desiderio carnali verba intulit, haec vero ex judicii veritate subjunxit. Sicut ergo delectationem prius carnalium exprimens, curis postpositis, denuntiat bonum esse manducare et bibere, quod tamen postmodum ex judicii ratione reprehendit, cum esse melius dicit ire ad domum luctus quam ad domum convivii; et sicut laetari debere juvenem in adolescentia sua, quasi ex deliberatione carnalium proponit, et tamen postmodum per definitionem sententiae adolescentiam et voluptatem vana esse redarguit; ita etiam concionator noster, velut ex mente infirmantium humanae suspicionis sententiam proponit, dum dicit: Unus interitus ehominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio. Sicut moritur
Abbreviated transcription (Latin):
libro eodem ꝑ inquisitionem mouentur :÷ atq alia quȩ ꝑ rati¬
onem sitiffatiunt: aliaq extemptato ꝓfert anuno. atq adhuc
sunt disserat: atq animũ adelectatione cõpescat. Ibi nãq aut.
Hoc itaq mͥ uisum ẽ bonũ ut comedat qͥs et bibat: et fruat᷑
leticia ex labore suo. Et longe inferiꝰ sub iungit. Alelius est
ire ad domũ luctꝰ: quã addonũ conuii. Si enum bonum ẽ
manducare et bibere: meliꝰ fuisse uidebat᷑ ad domũ conłui ꝑ
gere quã addomũ luctꝰ. Ex qua re ostendit᷑. quia illud ex in¬
firmantiũ ꝑsona intulit: hoc uero ex rationis alffmitione sub¬
unxit. Nam ipsas ꝓtinus rationis causas edisserit: et de domo lucłꝰ.
que sit utilitas ostendit dicens. In illa eiũ finis cunctoꝵ ad mone¬
tur homuu̾: et uiuens cogitat qͥd futurꝰ sit. Rursum ilic scͥptũ
ẽ. Lȩtare iuuenis in adolescentia tua: et paulo post subditur.

Expanded text:
libro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per ratilibro eodem per inquisitionem moventur, atque alia quae per rationem satisfaciunt; alia quae ex tentati profertsunt disserat, atque animam a delectatione compescat. Ibi namque sic ait: Hoc itaque mihi visum est bonum ut comedat quis et bibat, et fruatur laetitia ex labore suo . Et longe inferius subjungit: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii . Si enim bonum est manducare et bibere, melius fuisse videbatur ad domum convivii pergere quam ad domum luctus. Ex qua re ostenditur quia illud ex infirmantium persona intulit, hoc vero ex rationis definitione subjunxit. Nam ipsas protinus rationis causas edisserit, et de domo luctus quae sit utilitas ostendit, dicens: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurus sit . Rursum illic scriptum est: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
appellatꝰ ẽ. Eccłastes autẽ: ꝓprie contionator dicitur.
Incontione uero sententia promitur: ꝑquam tumultuosȩ turbȩ
seditio comprimat᷑. Ecũ multi diuersa sentiunt. ꝑ contionantis
rationẽ ad unam sententiã ꝑducunt᷑. Hic gͥ liber iecirco con¬
tionator dicit᷑. quia salomon in eo quasi tumultuantis turbȩ
suscepit sensum: ut ea ꝑ inquisitionẽ dicat: quȩ fortasse per
temptationem inꝑita mens sentiat. Nani quot sententias. quasi
sedat: eosq ad unã sententiã reuocat: cum in eiꝰdẽ libri t̾mino
ait. Funẽ loquendi. om̃s parit̃ audiamus. Dm̃ tune : et mandata
eiꝰᷤ hoc eium ẽ omĩs homo. Si enim in libro eodem ꝑ locutionem
suam multorum ꝑsonas nonsusceꝑat: cur ad audiendum loquen¬
di finem. secum parit̾ om̃s ammonebat : Qui gͥ inifine libri
dicit. om̃s parit̾ audumus: ipse sibi testis ẽ: quia inse multoꝵ
ꝑsonas suscipiens. quaisi locutꝰ non ẽ. Unde et alia sunt quȩ in

Expanded text:
appellatus est. Ecclesiastes autem proprie concionator dicitur. In concione vero sententia promitur, per quam tumultuosae turbae seditio comprimitur. Et cum multi diversa sentiant, per concionantis rationem ad unam sententiam perducuntur. Hic igitur liber idcirco concionator dicitur, quia Salomon in eo quasi tumultuantis turbae suscepit sensum, ut ea per inquisitionem dicat, quae fortasse per tentationem imperita mens sentiat. Nam quot sententias quasi sedat, eosque ad unam sententiam revocat, cum in ejusdem libri termino ait: Finem loquendi omnes pariter audiamus: Deum time, et mandata ; hoc est enim omnis homo . Si enim in libro eodem per locutionem suam multorum personas non susceperat, cur ad audiendum loquendi finem secum pariter omnes admonebat? Qui igitur in fine libri dicit: Omnes pariter audiamus, ipse sibi testis est quia in se multorum personas suscipiens, quasi solus locutus non est. Unde et alia sunt quae in
Abbreviated transcription (Latin):
morem egregii p̾dicatoris imitaris. Petris.
uodam fre moriente: p̃sentem me fuisse contigit. Qui
aĩa utrum egressa sit. an ñ egressa sit: ñ uidi. Et ualde dur
uidet᷑. ut credat᷑ resesse: quam nullꝰ ualeat uidere. Gregoriꝰ.
Uid mirũ petre. si egredientẽ animã non uidistiꝰ quam &¬

Expanded text:
morem egregii praedicatoris imitaris. ΚΕΦΑΛ.Quodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui a utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid mirum, Petre, si egredientem animam non vidisti, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ualent ꝑ ex ꝑinentũ. dubitant utruin nesit qͦd corꝑalibus
ocłis ñuident. Quȩ nimirũ dubietas. pͥmo parenti nr̃o ẽẽ
ñ potuit : quia exclusus aparadysi gaudus hoc qͦd amiserat.
qm̃ uidat recolebat. Hi autẽ sentire uł recolere audita ñ
possunt: qui eoꝵ nullũ sicut ille saltłm de preterito exꝑimen-¬
tum teneut. Acsi eium pregnans mulier inittat᷑ in carcerẽ.
ibiq puerum pariat. quinatus puer incarcere nutriatur
et crescat : cui si fortasse mater quę hunc genuit. solem. lu-¬
nam. stellas. montes. et campos. uolantes aues. currentes
cquos nomiaet: ille uͦ qͥ ẽ in carcere naitus et nutritꝰ. nichil ali¬
ud quã tenebras carceris sciat: et hȩc quidẽ esse audiat. sed quia
ea ꝑexꝑimentũ ñ nouit ueracit̃ esse diffidat: ita in hac ęxilis sui
cecitate nati homines. dum esse sũma et inusibilia audiunt. dif¬
fidunt anuera sint: quia sola hec infima in quib nati sunt uisi¬

Expanded text:
alent per experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amisit, quoniam vidit, recolebat. Hi autem sentire vel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere nutriatur et crescat, cui si fortasse mater quae eum genuit, solem, lunam, stellas, montes et campos, volantes aves, currentes equos nominet, ille vero qui est in carcere natus et nutritus nihil aliud quam tenebras carceris sciat, et haec quidem esse audiat, sed quia ea per experimentum non novit, veraciter esse diffidat; ita in hac exsilii sui caecitate nati homines, dum esse summa et invisibilia audiunt, diffidunt an vera sint, quia sola haec infima in quibus nati sunt visi
Abbreviated transcription (Latin):
eisq iam ꝑ spm scm̃ inuisibiliũ ex ꝑimentũ habentib credere.
Nam stult̾ ẽ puer si matrẽ idõ estumat de luce mentiri: quia
ipse nil aliud quã tenebras carceris agnouit. Petrus.
lacet quod dicis. Sed qui esse inuisibilia ñ eredit:
ꝓfecto infidelis ẽ. Qui uͦ inficdeis ẽ: in eo quod dubi¬
tat. fidem nonquerit sed rationem. Gregoriul..ii

Expanded text:
Spiritum sanctum invisibilium experimentum habentibus credere, quia et stultus est puer si matrem ideo aestimet de luce mentiri, quia ipse nihil aliud quam tenebras carceris agnovit. PETR. lacet valde quod dicis. Sed qui esse invisibilia non credit, profecto infidelis est; qui vero infidelis est, in eo quod dubitat, fidem non quaerit, sed rationem. 371 ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥd habet cõmune cũ summo: aliqͥd cõmune cũ infimo. lri¬
mortalitatẽ scilicet sp̃s cum angło: mortalitatẽ carnis cũ uꝑm̃to:
quousq et ipsam mortalitatẽ carnis. gła resurrectionis absor¬
beat: et inherendo spũi caro seruet᷑ in ꝑ petuũ: quia et ipse
sp̃s inherendo carni seruat᷑ indm̃. Quȩ tamen ciro nec in
repbis int̾ supplitia ꝑfecte deficit. quia semꝑ defitiendo sub¬
sistit: ut qui spũ et carne peccauerunt. semꝑ essentialiter
uiuentes. et carne et spũ sine fine moriantur.¬
ationi fidelium. placent cuncta quȩ dicis. Sed queso
te dum sp̃s hominũ atq iumentoꝵ tanta distine¬
tione discerns. quid ẽ qͦd salomon ait. dixi incorde meo
de filus hominũ. ut ꝓbaret illos ds et ostendet similes esse
bestiis: iccirco unus interit̾ ẽ homuus et iumentoꝵ. et equa utri¬
usq conditio: Qui adhuc eandẽ sententiã suã subtilit̃ ȩxeqͣns:
ad uingit. Sicut morit᷑ homo: sic et illa moriunt᷑. Similit spi-¬

Expanded text:
mune cum infimo: immortalitatem scilicet spiritus cum angelo, mortalitatem vero carnis cum jumento; 376 quousque et ipsam mortalitatem carnis gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui caro servetur in perpetuum, quia et ipse spiritus inhaerendo carni servatur in Deum. Quae tamen caro nec in reprobis inter supplicia perfecte deficit, quia semper deficiendo subsistit; ut qui spiritu et carne peccaverunt, semper essentialiter viventes, et carne et spiritu sine fine moriantur. PETR. Rationi fidelium placent cuncta quae dicis. Sed quaeso te, dum spiritus hominum atque jumentorum tanta distinctione discernas, quid est quod Salomon ait: Dixi in corde meo de filiis hominum, ut probaret eos Deus, et ostenderet similes esse bestiis; idcirco unus interitus est hominis et jumentorum, et aequa utriusque conditio ? Qui adhuc eamdem suam sententiam subtiliter exsequens, adjungit: Sicut moritur homo, sic et illa moriuntur, similiter spi
Abbreviated transcription (Latin):
undem ursum occiderunt. statim elefantino morbo ꝑcussi st̃.:
ut menbris putrescentib uiterirent. Quod factũ uir dommi
florentius uehementer ex pauit. seq ita fr̃ib maledixisse ꝑtimu¬
it. Omnieiũ uitȩ suȩ tempore flebat. quia exauditꝰ fuerat: se
crudelem. se in eoꝵ morte clamabat homicidã. Quod ie circo
omnipotentẽ dm̃ fecisse creduus: ne uir mirȩ simplicitatis
quanto libet dolore cõmotꝰ. intorquere ultra presumeret iacłm
esse credimus : si fortasse cuilibet exagitati iracundia

Expanded text:
umdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, umdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculredimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia
Abbreviated transcription (Latin):
muracło clarus appareret: eundem ursum insidiantes occide¬
runt. Cumq hora qua iussus fuerat non rediret: uir dei
florentius suspectus ẽ redditus. Queni usq ad horam ue¬
speram expectans. affligi cȩpit. quod is quẽ ex simplicita¬
te multa fratrem uocare consueuerat: ursus minime re¬
uerteretur. Die uero altera ꝑrexit ad agruni: ursum
parittiouesq quesiturus. Quem occisum repperit: sed
sollicite inquirens. citius a quib fuerat occisus inuenit. Tuuc
se se inlamentis dedit: fratrũ magis malitiã quam ursi mortem
de plorans. Quẽ uenerandus uir eutiłis ad se deductũ consolari
studuit: sed idem uir dñ coram eo doloris magni stimulis as¬
census: unprecatꝰ ẽ dicens. Spero in omnipotente dño. quia
ui bac uita ante ecłos omniũ. ex malitia sua uindictã recipi¬
ent: qui nichil se ledentẽ ursũ meũ occiderunt. Cuiꝰ uocẽ:
ꝓtinus ultio diuina secuta ẽ. Nam quatuor monachi qui e¬

Expanded text:
miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occidemiraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus, imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui e
Abbreviated transcription (Latin):
pit diccns. Uade. atq bas oues ad pastũ eice: ad sextã u̾o horam
re uertere. Cepit hõc itaq in desinenter agere. In iungebatur
urso cura pastoralis: et quas inanducare consueuerat. pascebat
oues bestia ieuina. Cũ uir dñi ieiunare uoluisset ad nonã: p̃ci¬
piebat urso eadem hora cum ouib reuerti. Cum uero noluisset:
ad sextã. Atq ita in omnib mandato dĩ uiri obtemꝑabat ursus:
ut neq ad sextã iussus. rediret ad nonã. neq ad nonã iussus.
rediret ad sextã. Cũq dui hoc ageret᷑: cȩ pit iuloco eodẽ tantȩ
uirtutis longe lateq fama crebrescere. Sed quia antiquus
hostis unde bonos cernit enitescere ad głam. inde ꝑuersos
ꝑ inuidiã rapit ad pęnã: quatuor uiri ex discipłis uenerabilis
euticii uehementer inuidentes. quod eoꝵ magister signa
uon faceret. et is qui solus abeo relictus fuerat. tanto hoc

Expanded text:
pit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam pit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum ejice, ad horam vero sextam revertere. Coepit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc
Abbreviated transcription (Latin):
deditã aucebat uitã. Non longe autẽ erat monasteriũ quod
rectoris sui fuerat morte destiuitũ: ex quo sibi monachi eundẽ
euticium preesse uoluerunt. Cui eoꝵ p̃cib acqiuescens. mul¬
tis annis mouasteriũ rexit: discipłoꝵq animas ĩstudio scȩ con¬
uersationis exercuit. Ac ne oratorium inquo prius habitaue¬
rat. solum remauere potuisset: illic uenerabilẽ uirum flo¬
rentiũ reliquit. Inquo dum solus habitaret. die quadã se se
in orationẽ ꝓstrauit: atq ab omnipotenti dõ petiit. ut ei il¬
uc ad habitandũ solatiũ aliqͦd donare digioret᷑. Qti mox i¬
compleuit orationem. oratorium egressus: ante fores ursum repperit
stantẽ. Qui dũ ad terrã caput de primeret. nichilq feritatis in
suis motib de monstraret: aꝑte dabat intelligi. quod ad uiri dĩ
quas omnino deerat qui pasceret et custodiret: eidẽ urso p̃ce¬

Expanded text:
deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus habitaret, die quadam sese in orationem prostravit, atque ab omnipotenti Domino petiit ut ei illic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei oquas omnino deerat qui pasceret et custodiret, eidem urso praece
Abbreviated transcription (Latin):
dũ alios ꝑsuꝑbiã cecidisse conspicerent. ipsi canto robustius quã¬
to humilius starent: Illi ergo regionis suȩ etiã de trimento ꝓfece¬
runt: que ad et̾nitatis statũ. ex parte suȩ destructionis ẽ solidius
instructa. Sic ergo et inuna quaq anima agit᷑: ut inhumilitatis
custodia aliquando adlucra maxima ex nunio dãpno seruetur. ꝓecrꝰ¬
eq hoc sileam quod ex regione eadem uenerabilis uiri sanc¬
tuli presbiteri narratione cognioui. De cuius uerbis ipse
nondubitas: quia eiꝰ uitã fidẽq minime ignoras. E odem qͦq
tẽpore innursinȩ partib ꝓuintiȩ duo uiri inuita atq habitu
sc̃e conuersationis habitabant: quoꝵ unus euticius. alter uero flo¬
rentius dicebatur. Sed idẽ eutiũs inspiritali zelo. atq infer-¬
uore uirtutis exereuerat: multoꝵ animas addm̃ ꝑducere ex¬
hortando satagebat. Florentius uero simplicitati arq orationi

Expanded text:
dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tantó robustius, quandum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tantó robustius, quantó humilius starent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, que ad eternitatis statum ex parte sue destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur ut in humilitatis custodia aliquando ad lucra maxima ex nimio» sive «eNeque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque tempore in Nursiae provinciae partibus duo viri in vita atque habitu sanctae conversationis habitabant, quorum unus Eutychius, alter vero Florentius dicebatur. Sed idem Eutychius in spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi
Abbreviated transcription (Latin):
minus ad terrã reꝓinissionis israhelitico popło. cunctos fortes atq
p̃potentes aduersarios eius ex tinguens. philistẽos atq chananeos
diutius reseruauit : ut sicut scriptũ ẽ ineis experitetur israha.
quia non numquã ut dictũ ẽ eis etiã quib magna dona tribuit.
parua quȩdã rep̃hensibilia relinquit: ut semꝑ habeant quod¬
contra bellũ gerant. et de uictis magnis hostib mentẽ ñ erigant:
quando eos adhuc ad uersaris etiã minimi facigant. Fit itaq
ut miro modo una eademq mens et uirtute uelleat. et ex infir¬
mitate lassescat: quatinus et exparee censtructa sit: Ex parte
se conspitiat esse descructã. ut ꝑbonum qued querit et habere
non ualet: illud seruet humiliter quod lubet. Sed quid mirũ quod
hoc de homine dicimꝰ. quando illa suꝑna regio in ciuib suis expar¬
te dampna ꝑtulit. et exparte fortit̾ stetit: ut elesti angłoꝵ sp̃s

Expanded text:
minus ad terram promissionis populo, cunctos fortes atque minus ad terram promissionis populo, cunctos fortes atque prepotentes adversarios eius extinguens, Phylisteos atque Chananeos diutius reservavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel. Quia non nunquam, ut dictum est, eis etiam, quibus magna dona tribuit, parva quedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant contra quod bellum gerant et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat et ex infirmitate lasescat, quatinus et ex parte constructa sit et ex parte se conspiciat esse destructam, ut, per bonum quod querit et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
le esse uidebatur: quia nonnũquã tanta ei lȩticia inerat. ut illis
tot uirtutib nisi scirxt᷑ esse plenus. nullo mͦ crederet᷑. Petrus
uid nam queso te hoc esse dicunus: Sponte sibi leticiȩ fre¬
na laxabat : antot uirtutib pollens. aliquando ad p̃sens
gaudium ȩtiam renitens eius animus trabebatur: g̃regorius.
agna ẽ petre omnipotentis dĩ dispensatio: et plerũq
contingit. ut quib maiora bona prestat. quȩdã mino¬
ia non tribuat. ut seinꝑ eorum auimus habeat unde se ipse rep̃¬
hendat: quatinus dũ appetunt ꝑfecti esse nec possunt. et labo¬
rant uiboc quod non acceꝑunt. nec tamen elabocando pre ualent:
inhis quȩ accepta habent se minime extollant. sed discant qͥa
ex semet ipsis maiora bena non habent: qui uisemet ipsis uinc̃e
parua uitia atq extrema ñ possunt. Hinic ẽ enĩ quod ꝑdusto do¬

Expanded text:
le esse videbatur, quia non nunquam tanta ei letitia inerat, ut, illis le esse videbatur, quia non nunquam tanta ei letitia inerat, ut, illis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur». Petrus: «Quidnam, queso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi leticie frena laxabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens gaudium etiam renítens eius animus trahebatur?». Gregorius: «Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semet ipsis maiora bona non habent, qui in semet ipsis vincere parva vitia atque extrema non possum. Hinc est enim quod perducto Do
Abbreviated transcription (Latin):
unã idem puer surripuit. atq in itinere abscondit: unã uero
ad dĩ hominẽ detulit: et peticionẽ illiꝰ qui se ei ꝑ exenũ conm̃¬
aauerat emnarrauit. Quã uir dnĩ benigne suscipiens: eunde pue¬
rum ammonuit dicens. Grãs agimus: sed uide sportã quã in iti¬
nere posuisti. ne uicaute tangere presumas: quia in eã serpens
in gressus ẽ. Esto ergo sollicitus: ne si tollere incaute uolueris
a serpente feriaris. Quib uerbis puer ualde confusus. exulrauit
quidẽ quod moctẽ euaserit: sed tristis ad modũ factꝰ ẽ: quia quã¬
uis salubriter pęnam euaderet. tamen ꝑtulit uerecundiã suã.
Qui reuersus ad sportam. caute ac sollicite attendit: sed eã iam
sicut uir dñi predixerat. serpens tenebat. Hic itaq cum uirtute ab¬
stiuentiȩ. contemptu ierũ transeuntiũ. ꝓphetiȩ spũ orationis inten¬
tione esset incõꝑabiliter preditus: unũ erat quod in eo rep̃hensibi

Expanded text:
unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero unam idem puer subripuit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo sollicitus, ne si tollere incaute volueris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, exsultavit quidem quod mortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetiae spiritu, orationis intentione esset incomparabil
Abbreviated transcription (Latin):
quidã miscdam postulantes. scissis uestimentis. pannus obsici. ita ut
pene nudi uiderentur. Cũq hunc uestimenta peterent: eorum
uerba uir dñi tacitꝰ audiuit. Qui unũ exdiscipłis suis protinus
silenter uocauit: eiq p̾cepit dicens. Uade atq i illa silua in loco
tali cauã arborem require: et uestimenta quȩ in ea inueneris de¬
fer. Cũq discipłs abisset: arborem sicut fuerat ussũ exqͥsiuit
uestimenta repꝑit: et latenter de tulit magistro. Quȩ uir dĩ
suscipiens. peregrinis nudis atq petentib ostendit: et p̃huit
dicens. Uenite quia nudi estis. ecce tollite et uestite uos. Hȩc
illi intuentes recognouerunt quȩ posuerant: magnoq pudore con¬
sternati sunt: et qui fraudulenter uestimenta querebant aliena. con¬
fusi receꝑunt sua. Alio quoq tẽpre quidã se eiꝰ orationib conmen¬
dans: sportas dias plenas alimentis ei ꝑpuerũ trausmisit. Quarũ

Expanded text:
quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus abiisset, arborem sicut fuerat jussum requisivit, vestimenta reperit, et latenter detulit magistro. Quae vir Dei suscipiens, peregrinis nudis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus. quot uangas iactari preceperat. tot in eo laborantes
inuenit operarios. Ingressi quippe fures fuerant: sed muta¬
ta mence ꝑ sp̃m. apprebenderunt uangas quas inuenerunt:
et ab ea hora qua ingressi sunt. quo usq uir anĩ ad eos uenir&.
cuncta horti illius spacia quȩ inculta s erant coluerunt. Quib
uir dñ mnox ut ingressus ẽ ait. Gaudete fr̃s. Multũ labo¬
rastis: iam quiescite. Quib ilico alimenta quȩ de culerat
prebuit: eosq post tanti laboris fatigationẽ refecit. Suf¬
ficienter autẽ refectis. ait. Nolite malũ facere: quotiens
de horto aliquid uultis adhorti aditum uenite: tranquille
petite : cum benedictione ꝑcipite: et a furti prauitate cessa¬
te. Quos statim colleftis olerib fecit onustari. Actumq eꝰ. ut qui ad
hortũ nocituri uenerant: cũ laboris sui premio. et repleti abeo et in¬
nocu redirent. Alio quoq tẽpore accisserunt ad eũ peregrini

Expanded text:
ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes ingressus, quot vangas jactari praeceperat, tot in eo laborantes operarios invenit. Ingressi quippe fures fuerant, sed mutata mente per spiritum apprehenderunt vangas quas invenerunt, et ab 305 ea hora qua ingressi sunt, quousque vir Domini ad eos veniret, cuncta horti illius spatia quae inculta fuerant coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini