comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
narũ magnitudine demonstrent᷑. De¬
relicte ciuitates aroer. gregib er̃t. Aro¬
er. mirice int̾pretat᷑. Quȩ ꝓpͥe arbor
in solitudine. & salsa humo nascit᷑. & ꝑ
hoc uastitas demonstrat᷑. Requiescent
ibi greges: & ñ erit qͥ ext̾reat. Tanta e.¬
nĩ erit solitudo. ut nec insidiator ti¬
m̃dus sit. & cessabit adiutoriũ ab ephra¬
un. Nequaquã decẽ tͥbꝰ in illa contͣ iu¬
dã habebunt auxiliũ & regnũ a da¬
masco ãponuscỹ. subaudit᷑ cessabit.
Qndo autẽ dicit cessare regnũ & qͥes¬
cere. ñ ꝑpetuã significat uastitatẽ:
s aufert in p̃sens potentiã. ꝑ quan
in om̃i syria ante regnabat & reli-

Expanded text:
itudine demonstrentur. Derelictae civitates Aroer gregibus erunt. Aroer, myrice interpretatur, quae proprie arbor, in solitudine et salsa humo nascitur, et per hoc vastitas demonstratur. Requiescent greges, et non erit qui exterreat. Tanta enim erit solitudo, ut nec insidiator timendus sit. Et cessabit adjutorium ab Ephraim: nequaquam decem tribus in illa contra Judam habebunt auxilium. Et regnum a Damasco; ἀπὸ κοινοῦ subauditur, cessabit. Quando autem dicit cessare regnum et quiescere, non perpetuam significat vastitatem, sed aufert in praesens potentiam, per quam in omni Syri
Abbreviated transcription (Latin):
lonis. & rursũ. Eleuate signũ in t̾ra clan¬
gite bucina in gentib. Sẽĩficate suꝑ eã
gentes: anũtiate contͣ illã regib a rarath.
menni & ascennet: numerate contͣ eã tap¬
saR. Addicite equñ quasi bruchũ acule¬
atũ scĩficate contͣ eã gentes rege̾s mediȩ. &¬
duces eiꝰ. & uniu̾sos magistratus eiꝰ cun
ctãq t̾rã potestatis eiꝰ. & cõmouebit᷑ t̾¬
ra & conturbabit᷑. qͥa eiugilabit contͣ ba¬
bylonẽ cogitatio dñi ut ponat t̃rã ba¬
bẏlonis desertã & inhabitabilẽ. Sic̃¬
turbines ab affrico ueniunt. de deserto
uenit de t̾ra horribili. Uisio dura. nunti¬
ata ẽ mͥ Vox babylonii popłi tim̃tis
inducit᷑. siue ipsiꝰ babylonis: qͦd audi¬
at medos & elamitas contͣ se exercitũ
p̃parare. & uenire de solitudine: po¬
nitq cõparationis exemplũ Sieut
inqͥt ab affrico uento uehemens tẽpe.¬
stas uenire consueuit: ita mͥ de solitu

Expanded text:
ominus levate signum in terra clangite bucina in gentibus sanctificate super eam gentes adnuntiate contra illam regibus Ararat Menni et Aschenez numerate contra eam Thapsar adducite equum quasi bruchum aculeatum sanctificate contra eam gentes reges Mediae duces eius et universos magistratus eius cunctamque terram potestatis ejus. Et commovebitur terra, et turbabitur: quia evigilabit contra Babylonem cogitatio Domini, ut ponat terram Babylonis desertam et inhabitabilem. Cturbines ab Africo veniunt, de deserto venit de terra horribili. Visio dura nuntiata est mihi. Vox Babylonii populi timentis inducitur, sive ipsius Babylonis, quod audiat Medos et Elamitas contra se exercitum praeparare, et venire de solitudine, ponitque comparationis exemplum. Sicut, inquit, ab Africo vento vehemens tempestas venire consuevit:
Abbreviated transcription (Latin):
medentes & bibentes surgite pͥnei¬
pes: arripite dypeũ. Iocus iste du¬
plicit̾ accipit᷑. Omedi & elamite qͥb
supͣ dixi. ascende elam. obside inede:
sumite cibũ. futuro uos p̃lio p̃parate:
ne post qͣm dimicationis tempꝰ adue¬
ñit. lassitudo uos detrabat. Cũq co¬
meditis & bib̾itis: surgite. arma cor¬
ripite. babyloniã debellate. Qͦdq
ait. contemplare in specula: hoc sen¬
su legit᷑. Diligent̾ q̃ uentura st̃ ꝓspi¬
cite. Potest & sic intelligi. Obaby¬
lon para balthasar filio euilmero¬
dach nepoti nabuchodonosor regi ty¬
o m̃sam atq conuiuiũ: & uide quid
pꝰ cibũ ueniat. in quo scortis & concu¬
binis in uasis dm̃ ꝓpinas. O pͥncipes.
qͥ cũ rege accũbitis. medos autẽ ꝑsasq si¬
gnificat: surgite  ad int̾ficiendũ regẽ
arma corripite. Hoc pleniꝰ in danihe¬
lis uolumme discimꝰ. Hec enĩ dixit
mͥ dñs. Uade & pone speculatorẽ:¬

Expanded text:
ntes: surgite, principes, arripite clypeum. Locus iste dupliciter accipitur: o Medi et Elamitae, quibus supra dixi: ascende Elam, obside Mede, sumite cibum, futuro vos praelio praeparate, ne postquam dimicationis tempus advenerit, lassitudo vos retrahat. Cumque comederitis et biberitis, surgite, arma corripite, Babylonium debellate. Quodque ait, contemplare in specula, hoc sensu legitur: diligenter quae ventura sunt, prospice. Potest et sic intelligi: o Babylon, para Balthasar filio Evilmarodach nepoti Nabuchodonosor regi tuo mensam atque convivium, et vide quid post cibum eveniat, in quo scortis et concubinis in vasis Domini propinabit. O principes, qui cum rege accumbitis, Medos autem Persasque significat, surgite et ad interficiendum regem arma corripite. Hoc plenius in Danielis volumine discimus . Haec enim mihi dixit Dominus: vade et pone speculatore
Abbreviated transcription (Latin):
& uidebis in illa die armam̃tariũ do¬
mꝰ saltꝰ: & scissuras ciuitatis dauid uide¬
bitis qͥa multiplicatȩ st̃. Manifeste cap¬
tiuitatẽ descͥbit. q̃ undecimo anno regis
sedechiȩ facta ẽ De qua & hieremias loꝗt᷑
Ecce ego conuocabo om̃s cognationes re¬
gnors aqͥlonis ait dñs: & uenient. Et

Expanded text:
et videbis in illa die armamentarium doet videbis in illa die armamentarium domus saltus, et scissuras civitatis David videbitis, quia multiplicatae sunt. Manifeste captivitatem describit, quae undecimo anno regis Sedechiae facta est, de qua et Jeremias loquitur: Ecce ego convocabo omnes cognationes regnorum Aquilonis, ait
Abbreviated transcription (Latin):
recedite a me amare flebo. qͥa coneul¬
cata sit syon. mons qͦndã uisionũ &
ñc uallis fletuũ Serutans murũ. &
magnificus suꝑ montẽ: & elã sũpsit
pharetr̃a. currũ hominis equitis. & pa¬
rietẽ nudabit chy pets. Descͥbit᷑ baby¬
lonis exercitus: intrans urbẽ. dempluo
occupans. & qͣdrigis ꝑ plateas suꝑbꝰ ince¬
dens. Qͦdq auratos postes. & marmors
crustis uestitos parietes. elyppeus qͥ alia
solet tegere nudauit: elegant̃ in hebreo
resonat. Sensꝰq pulcherrimꝰ ẽ. qͦd scutũ
ñ ꝓtexerit quẽpiã. s nudarit: eo qͦd ꝑ
robur militũ om̃s opes ẽrutȩ sint. Sin au¬
tẽ elamite ponunt᷑ in p̃lio q̃ urbs assy¬
rior ẽ: ñ potest referri ad tẽpora roma.
ne subu̾sionis: nͥ forte cuncta allegorice
int̾p̾tem᷑. Et er̃t electe ualles tuȩ plenȩ
quadrigarũ. & equites ponent sedes su¬
as in porta: & reuelabit᷑ oꝑim̃tum iudȩ.

Expanded text:
Recedite a me, amare flebo; quia conculRecedite a me, amare flebo; quia conculcata sit Sion, mons quondam visionum, et nunc vallis fletuum. Scrutans murum, et magnificus super montem: et Elam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Describitur Babylonis exercitus intrans urbem, templum occupans, et quadrigis per plateas superbus incedens. Quodque auratos postes, et marmorum crustis vestitos parietes, clypeus, qui alia solet tegere, nudaverit, eleganter in Hebraeo resonat, sensusque pulcherrimus est, quod scutum non protexerit quempiam, sed nudaverit: eo quod per robur militum omnes opes erutae sint. Sin autem Elamitae ponuntur in praelio, quae urbs Assyriorum est: non potest referri ad tempora Romanae 222 subversionis, nisi forte cuncta allegorice interpretemur. Et erunt electae valles tuae plenae quadrigarum, et equites ponent sedes suas in porta. Et revelabitur operimentum Judae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑati st̃. Qđ si in aduentu xp̃i iuxta
eusebiũ tropologice intelligere uolu.¬
eris: dices eos int̾fectos ñ gladio s infide¬
litate: om̃sq pͥncipes eorp recessisse a do.
& peccatorẜ uinculis alligatos. nec quẽ¬
qͣm fuisse de phariseis. qͥ ñ diaboli retib¬
sit ligatus. Propt̾ea dixi. Recedite aͥ
me: amare flebo. Nolite incũbere. ut
consolemini me suꝑ uastitate filie po¬
puli mei. Si in uastitate babylonis
lacͥmat᷑ ꝓpħa lugentis affectu. & di¬
cit. angu̾stia possedit me siẽ angustia
parturientis. corrui cũ audirẽ contur¬
batus sũ cũ uiderẽ. emarcuit cor meũ.
tenebre stupefecer̃t me. babylon dile¬
cta mea posita ẽ mͥ in miraculũ: qͣntoma¬
gis nc̃ in urbis suȩ ruina nullã accipere
consolationẽ potest. totũ se planctib
tradens. Dies enim int̾fectionis & cos¬
culcationis & fletuum. dño dõ exerci¬
tuũin ualle uisionis. Reddit causa s
iuxta tͥplicẽ intelligentiã qͣre dixit.

Expanded text:
perati sint. Quod si in adventu Christi, juxta Eusebium, tropologice intelligere volueris: dices eos interfectos non gladio, sed infidelitate, omnesque principes eorum recessisse a Deo, et peccatorum funibus alligatos, nec quemquam fuisse de Pharisaeis, qui non diaboli retibus alligatus sit. Propterea dixi, recedite a me, amare flebo: nolite incumbere, ut consolemini me super vastitatem filiae populi mei. Si in vastitate Babylonis lacrymatur Propheta lugentis affectu, et dicit: Angustia possedit me, sicut angustia parientis: corrui cum audirem, conturbatus stenebrae stupefecerunt me: Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum, quanto magis nunc in urbis suae ruina nullam accipere consolationem potest, totum se planctibus tradens! Dies enim interfectionis, et conculcationis, et fletuum Domino Deo exercituum in Valle visionis. Reddit causas juxta triplicem intelligentiam, quare dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ne nom̃ qͥdẽ audire possũ absq for¬
iidine. Uisio dira. nuntiata ẽ mͥ. Qe d
enĩ duriꝰ qͣm p̃sens captiuitas. Qui in¬
credulꝰ ẽ. infidelit̾ agit: & qͥ depopula¬
tor ẽ. uastat. Potest in hebreo & ita le¬
gi. Qͥ cȩdis cede. & qͥ uastas uasta: ut ad
ipsũ elamitẽ & mȩdũ ꝓphe uaticiniũ
dirigat᷑. hortantis eũ implere qͦd cepit.
intrepidũ ascende. obsidere potentissi¬
mã ciuitatẽ. Sin autẽ sic legit᷑ ut tͣnstu¬
limꝰ. quasi de ꝑsona t̾cia dicat᷑. qͥ incredu¬
lus ẽ infidelit̾ agit. & qͥ depopulator ẽ
uastat: cũ suꝑiorib copulandum ẽ. in qͥb
Sͥ babylon uisionẽ dura p̃dicat nuntiatã.
Ascende elam: obside mede. Omnẽ gemi¬
tũ eiꝰ cessare feci. He timeas inqͥt õ ꝑsa
pondꝰ quo te pmere consueuerat. cessare
feci. Seu qͦd nulꝰ iãgemat & doleat pressꝰ
potentia babylonis: seu qͦd tantis malis
opp̃ssa sit ipsa babylon ut ne gemitum
qͥdẽ lib̾um habeat. PRopt̾ ea repleti st̃

Expanded text:
quidem audire possum absque formidine. Visio dura nuntiata est mihi: quid enim durius quam praesens captivitas? Qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat. Potest in Hebraeo ita legi: Qui caedis, caede; et qui vastas, vasta, ut ad ipsum Elamitem et Medum prophetiae vaticinium dirigatur, hortantis eum implere quod coepit, intrepidum ascendere, obsidere potentissimam civitatem. Sin autem sic legitur, ut transtulimus, quasi de persona tertia dicatur, qui incredulus est, infideliter agit: et qui depopulator est, vastat: cum superioribus copulandum est, in quibus sibi Babylon visionem duram praedicat nuntiatam. Ascende Elam, obside Mede: omnem gemitum ejus cessare feci. Ne timeas, inquit, o Persa pondus, quo te ante premere consueverat, cessare feci: seu quod nullus jam gemat et doleat pressus potentia Babylonis: seu quod tantis malis oppressa sit ipsa Babylon, ut ne gemitum quidem liberum habeat. Propterea repleti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nos Hos totã posuimꝰ capituli huiꝰ coi¬
tiuentiã: ut ꝑ partes singła disseramꝰ.
Arotus quȩ hebraice dr ẽs dõdi urbs
fuit potentissima palestine: de qͥnq
urbib: Hanc Sargon rex assyrior qͥ
septẽ nominib appellat᷑. misso duce ex¬
ercitus sui. cui nom̃ erat thartan. cepit.
& tenuit. Eo gͥ tempore qͦ uicina eiui.¬
tas capta ẽ. precipit᷑ ysale. ut deposita
saecea tunica. Hic enĩ erat habitꝰ pro¬
phetȩ. popłi delicta plangentis: & cal¬
ciam̃tis ẽ pedib q̃ .lxx. caligas uocant.
nudꝰ & discalciatus incederet. tẏpũ p̃¬
bens captiuitatis egẏptiȩ. & ethyopũ
qͥa egyptiis in aduitorium fuerant. qͦd
ita om̃is egyptus atq ȩthyopia popu¬
lante assẏrio nudi fuerint: & nichil
qͥs putet suꝑiori felicitati q̃ egyptiis
reꝓmittit᷑. ẽẽ contrariũ: qͥa ibi pꝰ mala fu
tura beatitudo p̃dicat᷑. Hic autẽ nar

Expanded text:
osuimus capituli hujus continentiam, ut per partes singula disseramus. Azotus quae Hebraice dicitur ESDOD  , urbs fuit potentissima Palaestinae de quinque urbibus: hanc Sargon rex Assyriorum, qui septem nominibus appellatur, misso duce exercitus sui, cui nomen erat Thartan, cepit et tenuit. Eo igitur tempore quo vicina civitas capta est, praecipitur Isaiae, ut deposita saccea tunica hic enim erat habitus prophetalis populi delicta plangentis, et calceamentis e pedibus, quae LXX caligas vocant, nudus et discalceatus incederet, typum praebens captivitatis Aegyptiae et Aethiopum, qui Aegyptiis in adjutorium fuerant: quodita omnis Aegyptus atque Aethiopia, populante Assyrio, nudae fierent, et nihil quis putet superiori felicitati, quae Aegyptiis repromittitur, esse contrarium: quia ibi post mala de futura beat
Abbreviated transcription (Latin):
terat nationẽ. In romano imꝑio. unũ fa¬
cta sc̃ omĩa. Doctꝰ lector uet̾es reuoluat
hẏstorias: & ab euphrate usq ad tygrun
omñe i medio regionẽ assyrioꝵ fuisse
cognoscet. Ergo quos uet̾es. assyrios: nẽ
nos uocamꝰ syros. ã parte totũ appellan¬
tes. Qͦd autẽ dr̃. egẏptii seruient sẏris:
uł sic accipiendũ qͦd romane legiones
sẏro instructȩ milite egyptũ custodiun:
aut qͦd utͥusq gentis int̃ se cõmertio. &
abundantiã egypti sẏre suscipiant ei¬
uitates. & econtrario palestine & feni¬
cis bonis egyptus irriget᷑. Qͥdã nr̃or
male hȩc ad mille annos refer̃t: & more
iudaico in consũmatione mundi fut᷑a
ꝓnuntiant. qͣndo antixp̃e de assyriis

Expanded text:
terat nationem: in Romano autem imperio unum faterat nationem: in Romano autem imperio unum facta sunt omnia. Doctus lector veteres revolvat historias, et ab Euphrate usque ad Tigrim, omnem in medio regionem Assyriorum fuisse cognoscat. Ergo quos veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. Quod autem dicitur: Aegyptii servient Syris, vel sic accipiendum, quod Romanae legiones Syro instructae milite Aegyptum custodiant, aut quod utriusque gentis inter se commercia sint, et abundantiam Aegypti Syriae suscipiant civitates, sicut econtrario Palaestinae et Phoenicis bonis Aegyptus irrigetur. Quidam nostrorum male haec ad mille annos referunt, et more Judaico in consummatione mundi 210 futura pronuntiant, quando Antichristus de Assyriis
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ati. & colent eũ in hostiis & mun̾i¬
pondeant uidei. Lege p̃ceptum ẽ ut alta¬
re ñ fiat nͥ in loco uno qũe elegerit dñs.
neris ĩmolent᷑: & ecce ysaias aꝑte docet.
qͦd egyptii cognoscant dñm. & colant
eiuum & hostias. & mun̾a offerant. & uo¬
ta uoueant. atq ꝑsoluant. Si egyptii
sac̾dotiũ habent: impletur & in illis pay¬
li testimoniũ dicentis. Translato sac̾do¬
tio. necesse ẽ ut legis tͣnslatio fiat. Et
ꝑcutiet dñs egyptũ plaga: & sanabit
eã: & reu̾tentur ad dñm & placabit᷑ eis.
& sanabit eos. Quẽ eni diligit dñs cor¬
ripit: castigat autẽ omñẽ filiũ quẽ re¬
cipit. ꝑ secutio ñ ad negationẽ cpedntiũ.
s ad ꝓbationẽ ꝑtinet & coronã. Ii illa
die erit uia de egypto in assyrios: & intra¬
bit assyriꝰ in egyptum. & egyptiꝰ in assy¬
rios: & seruient egyptii assur. Ante
aduentũ xp̃i unaqueq gens suũ ha¬
bebat regẽ. & de alia ad aliã nullꝰ ire po¬

Expanded text:
muneripondeant Judaei: Lege praeceptum est, ut altare non fiat nisi in loco uno quem elegerit Dominuneris immolentur . Ecce Isaias aperte docet quod Aegyptii cognoscant Dominum, et colant eum, et hostias, et munera offerant, et vota voveant atque persolvant. Si Aegyptii sacerdotium habent, impletur et in illis Pauli testimonium dicentis: Translato sacerdotio, necesse est ut legis translatio fiat . Et percutiet Dominus Aegyptum plaga, et sanabit eam: et convertentur ad Dominum, et placabitur eis, et sanabit eos. Quem enim diligit Dominus, corripit, castigat autem omnem filium quem recipit. Persecutio non ad negationem credentium, sed ad probationem pertinet, et coronam. In illa die erit via de Aegypto in Assyrios, et intrabit Assyrius in Aegyptum, et Aegyptius in Assyrios: et servient Aegyptii Assur. Ante adventum Christi unaquaeque gens suum habebat regem, et de alia ad aliam nullus ire po
Abbreviated transcription (Latin):
linquent᷑ simul auib montiũ & besti¬
is t̾rȩ. & estate ꝑpetua er̃t suꝑ eũ uo¬
lucres: & om̃s bestiȩ t̾rȩ suꝑ illũ hiema¬
bunt. Quia de meridie dix̾at. & nu¬
bem roris in estate ac messe p̃miserat.
& ab agͥ cultura tͣnslationẽ sũpserat:
seruat eã in reliquis. desc̾bens egypti
suꝑbiã. & popłi illiꝰ uastitatẽ. & cada¬
deuoranda sint Quomͦ enĩ ante ma¬
turitatẽ segetes erũpentes cito ꝑeunt.
& anteqͣm ꝑfectio tẽporis ueniat. ger¬
minantes inutiles st̃. sic in quit egyp¬
tii popłi quasi rami inutiles falcib
p̃cident᷑. & cunctȩ ꝓpagines nuda-¬
bunt᷑. Ac ne putares eũ de uinea di
cadau̾a deuorant. Legamꝰ pleniꝰ iez echi.¬
el ubi ꝓph̾at contͣ pharaonẽ. & contra
egẏptum: & ħ omĩa aꝑtissime scͥpta rep

Expanded text:
montium et bestiis terrae, et aestate perpetua erunt super eum volucres, et omnes bestiae terrae super illum hyemabunt. Quia de meridie dixerat, et nubem roris in aestate ac messe praemiserat, et ab agricultura translationem sumpserat, servat eam in reliquis, describens Aegypti superbiam, et populi illius vastitatem, et cadadevoranda sint. Quomodo enim ante maturitatem segetes erumpentes, cito pereunt, et antequam perfectio temporis veniat, germinantes inutiles sunt: sic, inquit, Aegyptii populi quasi rami inutiles falcibus praecidentur, et cunctae propagines nudabuntur. Ac ne putares eum de vinea diccadavera devorant. Legamus plenius Ezechiel, ubi prophetat 201 contra Pharaonem et contra Aegyptum: et haec omnia apertissime scripta re
Abbreviated transcription (Latin):
syriꝰ. hereditas autẽ mea irł. Heqͣqũa
isrł int̾ egẏptum & assyriũ mediꝰ elidet᷑.
ñe antiochis & demetriis ad se uideȩ tra¬
hentib regnũ. ũc ꝑtolomeis possessionẽ
eiꝰ sibi uendicantib s ipsa sub romano. ac
ditionis. cuiꝰ & egẏptus & assyrii: & be¬
nedicet᷑ in omi t̾ra. Qa ex syon exibit lex.¬

Expanded text:
rio: haereditas autem mea Israel. Nequaquam Israel inter Aegyptum et Assyrium medius elidetur, nunc Antiochis et Demetriis ad se Judae trahentibus regnum, nunc Ptolemaeis possessionem ejus sibi vindicantibus; sed et ipsa sub Romano impeditionis, cujus et Aegyptus et Assyrii, et benedicetur in omni terra. Quia ex Sion exibit lex
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates. uł legem dñi q̃ in alexan¬
dria pͥmo int̾pretata ẽ uł quinq ec¬
loqui in eccłiis in sensu meo. qͣm de
cet iustitiȩ. in cuiꝰ penis ẽ sanitas. N
die illa erit altare dñi in medio t̾re egẏpti:

Expanded text:
civitates, vel legem Domini, quae in Alexancivitates, vel legem Domini, quae in Alexandria primum interpretata est, vel quinque Ecloqui in Ecclesiis in sensu meo, quam decet justitiae, in cujus pennis est sanitas. In die illa erit altare Domini
Abbreviated transcription (Latin):
la er̃t qͥnq ciuitates in t̾ra egypti lo¬
quentes lingua chanaan: & iuran¬
tes ꝑ dñm exercituũ. Ciuitas solis
uocabit᷑ una. Pro ciuitate solis nes¬
cio qͥd uolentes .lxx. int̃pretati st̃ ãs¬
edech: quã qͥdã nr̃ors urbẽ iustitie
int̃pretant᷑. & ductus errore qͦd iix¬
ta hebraicũ a Rẽs scͥptũ sit. testã pu¬
tat q̃ aliis lut̾is scribit᷑. Meliꝰ gͦ tͣnstu¬
lit simmachꝰ. ciuitas solis uocabit᷑ u.¬
na: Ares enĩ uerbũ ambiguũ. & te¬
sta dr̃. & sol: eo qͦd utrumq areat. et
siccũ sit. hunc locũ ñ intelligens om¬
as: templũ ex truxit in egyp̾to. in op¬
ꝑido helyopoleos. Lege iosephi hystoriaᷤ.
cinen intelligi uolunt. & cȩt̾as iuxta
Rinocorurã & ca. sium ciuitates: quas
usq hodie in egypto lingua chana ni¬
tide. hoc ẽ sẏra loqui manifestum ẽ:
E putant ẽ uicino syros atq arabas
a nabuchodonosor in illã t̾rã fuisse
tͣns latos. Porro qͥ in aduentu xp̃i.

Expanded text:
gypti loquentes lingua Chanaan, et jurantes per Dominum exercituum: civitas solis vocabitur una. Pro civitate solis, nescio quid volentes LXX interpretati sunt asedec, quam quidam nostrorum urbem justitiae interpretatur, et ductus errore, quod juxta Hebraicum ARES   scriptum sit, terram putat, quae aliis litteris scribitur. Melius ergo transtulit Symmachus, civitas solis vocabitur una: ARES enim verbum ambiguum et testa dicitur et sol, eo quod utrumque areat, et siccum sit. Hunc locum non intelligens Onias, templum exstruxit in Aegypto in oppido Ἡλιοπόλεως. Lege Josephi Historias . cinem intelligi volunt, et caeteras juxta Rhinocoruram, et Casium civitates, quas usque hodie in Aegypto lingua Chananitide, hoc est, Syra loqui manifestum est: et putant e vicino Syros atque Arabas a Nabuchodonosor in illam terram fuisse translatos. Porro qui in adventu Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticũ. fundam̃ta eiꝰ in montib scĩs.
diligit dñs portas syon suꝑ omĩa tab̾¬
nacula iacob s uallis ex eo qͦd humili¬
ata sit. Aliis uerbis hoc ipsũ hiere¬
mias loqͥtur.: qͣndo accipit calicem
uini plenũ. & dat uniu̾sis gentib. ac
nouissime porrigit hierłm ut bibat &
uomat. & ruat. E insaniat. significans
a babyloniis. & hanc ẽẽ uastandã. Qͦd
pleniꝰ regum & hieremie narrat hẏsto¬
ria. Ex quo intelligimꝰ creatorẽ omĩum¬

Expanded text:
pheticum: Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob ; sed vallis, ex eo quod humiliata sit. Aliis verbis hoc ipsum Jeremias loquitur: quando accepit calicem vini, et dat universis gentibus, ac novissime porrigit Jerusalem, ut bibat, et vomat, et ruat, et insaniat: significans a Babyloniis, et hanc esse vastandam . Quod plenius Regum et Jeremiae narrat historia. Ex quo intelligim
Abbreviated transcription (Latin):
silii dñi exercitusr qͦd ipse cogitauit
suꝑ eã Meliꝰ reor etiã ppͥũ errorẽ rep̃¬
hende: qͣm dũ erubeseo imꝑitiã confi¬
teri in errore ꝑsistere. In eo qͦd tͣnstuli.
& erit t̾ra iuda egypto in festiuitatẽ:
ꝓ festiuitate in hebraico legit᷑ agga.
qͣd int̃p̃tari potest & festiuitas. ut ag¬
geus in festiuũ u̾tit᷑. & timor qͦd sig¬
nficantiꝰ a quila tͣnstulit girosin. eũ ali¬
qͥs pauidꝰ & timens circũfert ocłos. &
aduenientẽ formidat inuicũ. Ergo
si uoluerimꝰ in bonã partẽ acciꝑe qđ re¬
cordatio uideȩ egẏpto sit gaudii. re¬
cte festiuitas dr Sin autẽ ut arbitror
in timorẽ ꝑ festiuitate u̾tit᷑ formi¬
dinẽ uł pauorẽ: qͦd cũ Nabuchodo¬
nosor uen̾it. & om̃s uirors fortium
maniꝰ quasi mulierũ fuerint dissolu¬
te:etiã uocabulũ iudee t̾rori sit e¬
gẏpto. qͥa dũ ei uult auxiliũ tͥbu¬
ere mala tanta ꝑpessa sit. De nr̃is
temporib nemo dubitat: qͦd cõparati¬

Expanded text:
 quod ipse cogitavit super eam. Melius reor etiam proprium errorem reprehendere, quam dum erubesco imperitiam confiteri, in errore persistere. In eo quod transtuli, Et erit terra Juda Aegypto in festivitatem, pro festivitate in Hebraico legitur AGGA  , quod interpretari potest et festivitas unde et Aggaeus in festivum vertitur et timor, quod significantius Aquila transtulit γύρωσιν, cum aliquis pavidus, et tremens circuadvenientem formidat inimicum; ergo, si voluerimus in bonam partem accipere quod recordatio Judaeae Aegypto sit gaudii, recte festivitas dicitur; sin autem, ut arbitror, in timore pro festivitate vertitur in formidinem vel pavorem, quod cum Nabuchodonosor venerit, et omnes virorum fortium manus quasi mulierum fuerint dissolutae, etiam vocabulum Judae terrori sit Aegypto, quia dum ei vult auxilium praebere, tanta mala perpessa sit. De nostris temporibus nemo dubitat, quod comparati
Abbreviated transcription (Latin):
stultitie eoarguant᷑. et in aduentu
xp̃i enncta redigant᷑ in nichili. ñ inueni¬
entib consiliũ egypti uatib qͦmodo do¬
gma oppͥmant xp̃ianũ. Idioma autem
scͥpturarũ ẽ ut angulũ ꝑ regno ponant:
eo qͥ popłos contineat. & quasi in tota
domo fortissimũ sit. Unde & xp̃c duors
popłors parietes continens: lapis dicit᷑

Expanded text:
rguantur, et in adventu Christi cuncta redigantur in nihili: non invenientibus consilium Aegypti vatibus quomodo dogma opprimant Christianum. Idioma autem Scripturarum est, ut angulum pro regno ponant: eo quod populos contineat, et quasi in tota domo fortissimum sit. Unde et Christus duorum populorum parietes continens, lapis dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
onis tuȩ labrusca. & cȩta de in felici¬
tate sentiunt udeor: & hoc capitu¬
lũ qͦd ñe ꝓposuimꝰ suꝑ ethnicis int̃¬
p̃tant᷑ qͥ pꝑ̃sequunt᷑ eccłiam. Ilud qͦq
qͦd sequit᷑. in crepabit eũ & fugiet ꝓcul.
de diabolo accipiunt. tropologica int̾pre¬
tatione uastitat᷑e ꝑsecutor & demonũ
demonstrantes. Nos autẽ ceptũ seqͥm᷑
ordinẽ: & hystorica fundam̃ta hystorico
culmine ꝓtegimꝰ. Ue inqͥt uniu̾sis genti¬
tantꝰ impetꝰ fuit. ut maris fluctib co
eqͣndus sit. S cũ uen̾int seuientes & in¬
undau̾int suꝑ t̾ram meã: tc̃ pͥnceps earũ
senna cherib. ab eo fugiet increpatꝰ. & sic̃
puluis uento raptante disꝑgit᷑. & tur¬
bo in sublime uoluit᷑ in tẽpestatẽ. sic ille
appropinqͣbit qͥdẽ hierłm obsidens eã:
s ꝑcutiet᷑ ab angło. Ueniet mane. & de¬
letũ potentiȩ sue uidebit exercitũ: et
hȩc erit pars eor qͥ uastauer̃t nos hoc
ꝓpha loquit᷑. uł ex ꝑsona popłi uł seipsũ

Expanded text:
onis tuae labrusca, et caetera, de infidelitate sentiunt Judaeorum. Et hoc capitulum quod nunc proposuimus, super Ethnicis interpretantur, qui persequuntur Ecclesiam. Illud quoque quod sequitur, Increpabit eum, et fugiet procul, de diabolo accipiunt, tropologica interpretatione vastitatem persecutorum, et daemonum demonstrantes. Nos autem coeptum sequimur ordinem, et historica fundamenta historico culmine protegimus. Vae, inquit, universis gentitantus impetus fuit, ut maaequandus sit. Sed cum venerint saevientes, et inundaverint terram meam, tunc princeps earum Sennacherib ab eo fugiet increpatus, et sicut pulvis vento raptante dispergitur, et turbo in sublime volvitur in tempestate: sic ille appropinquabit quidem Jerusalem, obsidens eam: sed percutietur ab Angelo; veniet mane, et deletum potentiae suae videbit exercitum. Et haec erit pars eorum qui vastaverunt nos. Hoc Propheta loquitur vel ex persona populi, vel se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ & lascuientẽ. ut intelligamꝰ senẽ &
puerũ. sios autẽ uerbi hebraici ẽg¬
mon dũ celerit̾ q̃ scͥpta st̃ u̾timꝰ. ambi¬
guitate decepti. refrenantẽ diximꝰ: qͦd
significantiꝰ aqͥla tͣnstulit. steblunta. id
ẽ qui nicħ recte agit s om̃e ꝑu̾sum: ut
puerũ significaret. Est gͥ sensꝰ. Stulti
& emarcuer̃t pͥncipes mẽpheos. & dece¬
ꝑunt egyptum angulũ popłors. qͥa¬
dñs miscuit eis sp̃m erroris atq u̾tiginis:
ut ignorent qͥd loqͣntur. & errare faciant
eg yptũ: & sic̃ ebriꝰ & uomens egerit qͦd
ingesserat. & ubi sit nescit. s iacet m̃tis
aliene: sic nullũ habeat egyptus opꝰ siue
consiliũ. qͦd aut caput habeat aut finẽ :
aut senib conueniat aut pueris. qͦrũ
alii ꝑ nmiã etate desipiunt atq deli¬
rant. alii ꝑ lasciuiã & infantiã igno¬
rant qͥd agant. hoc autẽ siue in baby¬
lonia uastitate siue in aduentu xp̃i.
& iuxta litt̾am. & iuxta sp̃ualẽ intel¬

Expanded text:
amus senem et puerum, Nos autem verbum Hebraicum AGMON   dum celeriter quae scripta sunt vertimus, ambiguitate decepti, refrenantem diximus, quod significantius Aquila transtulit στρεβλοῦντα, id est, qui nihil recte agit, sed omne perversum, ut puerum significaret. Est igitur sensus: Stulti s Mempheos, et deceperunt Aegyptum angulum populorum, qinus miscuit eis spiritum erroris atque vertiginis, ut ignorent quid loquantur, et errare faciant Aegyptum. Et sicut ebrius et vomens egerit quod ingesserat, et ubi sit, nescit, sed jacet mentis alienae: sic nullum habebit Aegyptus opus, sive consilium, quod aut caput habeat, aut finem, aut senibus conveniat, aut pueris, quorum alii per nimiam aetatem desipiunt atque delirant, alii per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Hoc autem sive in Babylonia vastitate, sive in adventu Christi, et juxta litteram, et juxta spiritualem intel
Abbreviated transcription (Latin):
elã. obside mede: dubitarẽ qͦd ẽẽt hoc
pondꝰ qͦd deserto mari imponit᷑. ꝑ spicuũ
g ẽ qͦd desertũ mare babylon appellat᷑:
hiereinia dicente ex ꝑsona dĩ E desertũ
faciã mare eiꝰ. & siccabo t̾rã illiꝰ & erit ba¬
bylon in tumulos harenarũ. Mare autẽ
ꝓpt̃ multitudines habitantiũ dr̃ Unde
& supͣ egypti multitudo mari cõparata
ẽ. Desertũ faciet dñs mare egypti. Qͦd autẽ
medi & ꝑsepugnauer̃t contͣ babylonẽ. et

Expanded text:
Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Elam, et obside Mede: dubitarem quod esset hoc Pondus, quod deserto mari imponitur: Perspicuum ergo est, quod desertum mare Babylon appellatur, Jeremia dicente ex persona Dei: Et desertum faciam mare ejus, et siccabo terram illius, et erit Babylon in tumulos arenarum . Mare autem propter multitudinem habitantium dicitur. Unde et supra Aegypti multitudo mari comparata est. Desertum faciet Dominus mare Aegypti. Quod autem Medi et Persae pugnaverint contra Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
arũ uiriũ arbitrantes ẽe uictoria: & ip¬
si uincaut᷑ a babyloniis. Babylon eleua¬
uit contͣ dñm caput: & ipsa a medis ꝑsis¬
q suꝑetur. Perse & medi ex parte ꝑse¬
quuti st̃ popłm di. & aries seuissimꝰ ad ori¬
eut̃ẽ & occidentẽ om̃s popłos uentilauit:
ueniat alexander hẏrcus. & conterat eũ
pedib suis. & iste ultra modũ erectus ẽ:
ueneno pereat. regnũq eiꝰ diciidat᷑ in
partes. Cũq multo tempore uit̾ se colli¬
sum fuerit: romauo uincente populet᷑.
Romanꝰ ipse ferratis dentib unguibꝰq
scõrs carnes cruento ore lacerauit: exci¬
dat᷑ lapis de monte sine manib: & po¬
tentissimũ pͥmũ regnũ ac ferreũ dera
fragile & infirmũ in testarũ modum
consequentib huiꝰ capituli legͥerẽ ba
bylon dilecta  acta ẽ mͥ in miraculũ &
it̾am. cecidit babylon. & omĩa sculptili¬
a dors eiꝰ coutͥta st̃ int̾rã. & supͣ. ascende

Expanded text:
arum virium arbitrantes esse victoriam: et iparum virium arbitrantes esse victoriam: et ipsi vincantur a Babyloniis. Babylon elevavit contra Deum caput: et ipsa a Medis Persisque superetur. Persae et Medi ex parte persecuti sunt populum Dei, et aries saevissimus ad Orientem et Occidentem omnes populos ventilavit; veniat hircus Alexander, et conterat eum pedibus suis. Et iste qui ultra modum erectus est, veneno pereat, regnumque ejus dividatur in partes: et cum multo tempore inter se collisum fuerit, Romano vincente, populetur. Romanus ipse ferratis dentibus unguibusque sanctorum carnes, et cruento ore laceravit: excidatur lapis de monte sine manibus, et potentissimum primum regnum ac ferreum, deinde fragile et infirmum, in testarum modum consequentibus hujus cbylon dilecta posita est mihi in miraculum . Et iterum: Cecidit Babylon, et omnia sculptilia deorum ejus contrita sunt in terra. Et supra: Ascende
Abbreviated transcription (Latin):
opiȩ dicentes. Egressus ẽ ut pugnet contͣ
te. Simulq discimꝰ obedientiã ꝓphȩ:
qͦd uir nobił. tradunt enĩ hebrei ysaiã
socerũ fuisse manasse filii ezechiȩ regis
iuda. ñ erubuerit nudꝰ incede: s dĩ p̃cep.¬
tis nicħ honestiꝰ iudicans. deposuerit sac¬
cũ. Quo abiecto nudꝰ fuerit: unã pͥus ha-¬
bens tunicã. ipsã cẏlicinã. Qͦd autẽ dr tri¬
um annors signũ & portentũ erit suꝑ
egyptum. & suꝑ ethyopiã. hoc significat
qͦd tͥb annis. ab assyriis egyptus uastanda
lium qͥ se de captiuitatis malo eruere no
quiuert. E st gͣ hic ordo ꝓuidntie d̾i. &¬
om̃e humanũ genꝰ ineffabili iudicio dispen¬
santis: ut qͥa eortͣ di irã isrł sꝑauit in da¬
masco. diruat᷑ ciuitas q̃ adn̾sum illiꝰ uolun¬
tatẽ impiis p̃stabat auxiliũ. Iudas sꝑa¬
uit in egyptiis & egyptus destruat᷑. Egyp¬
tii confisi st̃ in ethyopib: ehyopes quoq ui¬
cant᷑ ab assyriis. Assyrii suꝑbier̃t. ñ dĩ s su¬

Expanded text:
gnet contra te . Simulque discimus obedientiam prophetarum, quod vir nobilis tradunt enim Hebraei Isaiam socerum fuisse Manasse filii Ezechiae regis Juda non erubuerit nudus incedere; sed Dei praeceptis nihil honestius judicans, deposuerit saccum, quo abjecto nudus fuerit, unam prius habens tunicam, et ipsam cilicinam. Quod autem dicitur: Trium annorum signum, et portentum erit super Aegyptum et super Aethiopiam, hoc significat, quod tribus annis ab Assyriis Aegyptus vastanda lium, qui se de captivitatis malo eruere non quiverunt? Est igitur hic ordo providentiae Dei, omne hominum genus ineffabili judicio dispensantis. diruatur civitas quae adversum illius voluntatem impiis praestat auxilium. Judas speravit in Aegyptiis: et Aegyptus destruatur. Aegyptii confisi sunt in Aethiopibus: Aethiopes quoque vincantur ab Assyriis. Assyrii superbierunt, non Dei, sed su
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ simplicit̾: ut siccitatẽ nili flu¬
minis & riuoꝵ eiꝰ uoluerimꝰ accipere.
Sin autẽ ꝑ metaphorã in fluuio reg¬
nũ. in riuis duces eiꝰ intelligimꝰ & in
uirore & in iunco & in papiro cunctã e¬
ẽ. legamꝰ hiexechiel ubi rex pharao dra¬
cho magnꝰ habitare dese̾bitur in flu¬
minib & dicit m̃s ẽ fluuius. & ego
feci memet ipsũ & acidit. Ponã t̾renũ
in maxillis tuis.: & agglutinabo pisces
fluminũ tuor sqͣmis tuis. & extrabã
te de medio fluminũ tuors. & unu̾isi
pisces tui squamis tuis adherebt̃: & pi

Expanded text:
dicimus, si simpliciter siccitatem Nili fludicimus, si simpliciter siccitatem Nili fluminis et rivorum ejus voluerimus accipere. Sin autem per metaphoram: in fluvio regnum, et in rivis duces ejus intelligimus; et in virore et junco et papyro cunctam Aeest. Legamus Ezechiel, ubi rex Pharao draco magnus habitare describitur in fluminibus, et dicit: Meus est fluvius, et ego feci memetipsum. Et audit: Ponam frenum in maxillis tuis, et agglutinabo pisces fluminum tuorum in squamis tuis, et extraham te de medio fluminum tuorum, et universi pisces tui squam
Abbreviated transcription (Latin):
deors tẽpors qͣndo a nabuchodonosor
egyptꝰ expugnata ẽ: uł Romani i¬
ꝑii qͣndo antonio eleopatraq suꝑatis
augustꝰ cesar egẏptum subiugauit.
Babylonios fuisse crudeles omĩs scͥptu¬
ra testat᷑. qͥ. paruulis ñ peꝑcerint.
& suis eos iaculis uulnerarint.
& p̃gnantib ñ sint miserti. Romanũ
autẽ regnũ fortissimum & danibet
scͥptura testat᷑: exponeus quartã besti¬
ã habentẽ dentes & ungues ferreos.¬
Et arescet aqua de maxi. & fluuius
desolabit᷑ atq ficcabit᷑: & deficient flu¬
mina. Atteniabunt᷑ & siccabunt᷑ riui
aggerũ: calamꝰ & iuncus marcescet.
Nudabit᷑ alueus riui a fonte suo: et
om̃is sem̃tis irrigua siccabit᷑ & arescet
captiuitas uen̾it. indignationẽ eiꝰ pe¬
stilentia subsequat᷑: & adu̾sum eos qͥ
offenh̾nt dm̃ cuncta elem̃ta deseri¬
ant. Unde scͥptum ẽ in alio ꝓph̃a. & uo¬
lucres in aere deficere. & pisces in aqͥs:
ut omĩa humano usui subtrahant᷑. ħ

Expanded text:
et tempore quando a Nabuchodonosor Aegyptus expugnata est, vel Romani imperii quando Antonio Cleopatraque superatis, Augustus Caesar Aegyptum subjugavit. Babylonios fuisse crudeles omnis Scriptura testatur: qui parvulis non pepercerint, et suis eos jaculis vulnerarint: nec praegnantibus sint miserti. Romanum autem regnum fortissimum, et Danielis Scriptura testatur , exponens quartam bestiam habentem dentes s desolabitur atque siccabitur et deficient flumina adtenuabuntur et siccabuntur rivi aggerum calamus et iuncus marcescet nudabitur alveus rivi a fonte suo et omnis sementis inrigua siccabitur arescet captivitas venerit, indignationem ejus pestilentia subsequatur, et adversum eos qui offenderint Deum, cuncta simul elementa desaeviant. Unde scriptum est in alio Propheta , et volucres in aere deficere, et pisces in aquis, ut omnia humano usui subtrahantur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& ob hanc causam dedunt occasionẽ eu.¬
sebio. ut hoc de gentib magis. q̃ nec
spem habebant uec testam̃tum dĩ nec
ꝓphas. intelligendũ putau̾it qͣm de iu¬
deis: qͦd ab ipsis postea ecclie q̃ in specula
constituta ẽ. dona mittenda sint. & of
Ecce dñs ascendet suꝑ nubẽ leuẽ: & in¬
grediet᷑ egyptum. & mouebunt᷑ sim¬
lachra egypti a facie eiꝰ & cor egypti

Expanded text:
 ob hanc causam dederunt occasionem Eusebio, ut hoc de gentibus magis, quae nec spem habeant, nec Testamentum Dei, nec Prophetas, intelligendum putaverit, quam de Judaeis: quod ab ipsis postea Ecclesiae, quae in specula constituta est, dona mittenda sint, et ofEcce Dominus ascendet supra nubem levem, et ingredietur Aegyptum, et movebuntur simulacra Aegypti a facie ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
plurime cõmutant᷑. Ergo & nẽ uox ysaiȩ
in ducit᷑ plangentis babylonẽ sp̃u pro¬
ph̾ali: qd tanta mala suꝑ eã uentura
sint. ut ipse qͥ narrat timore suꝑa¬
tus nequeat in uerba ꝓrirmꝑe. ui¬
dens tantȩ multitudinis sanguinẽ
fundi : & miscd̾iȩ tactus affectu. homo
enĩ de homine loqͥtur. ñ minꝰ dole¬
at qͣm mulier ululare in partu so¬
let: s conturbatꝰ & trepidꝰ. & in t̾rã cor-¬
ruens. caligantib ocłis nesciat qͥd lo-¬
quat᷑. Pro eo aut̃e qͦd nos u̾tim baby¬
o babylonii oneris posuimꝰ. suꝑ mon¬
tẽ caligosum. Pro caligoso enĩ & te¬

Expanded text:
plurimae commutantur. Ergo et nunc vox Isaiae inducitur plangentis Babylonem spiritu prophetali, quod tanta mala super eam ventura sint, ut ipse qui narrat, timore superatus nequeat in verba prorumpere, videns tantae multitudinis sanguinem fundi: et misericordiae motus affectu homo enim de hominibus loquitur non minus doleat, quam mulier ululare in partu solet; sed conturbatus et trepidus, et in terram corruens, caligantibus oculis nesciat quid loquatur. Pro eo autem quod nos vertimus: Babyo Babylonii Oneris posuimus, super montem caliginosum: pro caliginoso enim, seu te
Abbreviated transcription (Latin):
dussit. In tempore illo deferet᷑ munꝰ
dño exercituũ a popło diuulso & dila¬
cerato: a popło t̾ribili. pꝰ quẽ ñ fuit a¬
lius: a gente expectante. expectante &
conculeata: euiꝰ diripuer̃t flumuna t̾rã esꝰ:
ad locũ nominis dni exercituũ montẽ
syon. Post egypti uastitatẽ & delecũ eiꝰ
imꝑium nequaquã isrł in umbre illiꝰ
uanitate confidet: s reu̾tet᷑ ad dñm. et
sua mun̾a deferet ad montẽ syon. id est
in templo eiꝰ illũ solũ rogans cuiꝰ uerum
et̾numq p̃sidium ẽ. Hoc sub ⁊orobabel

Expanded text:
unt in tempore illo deferetur munus Domino exercituum a populo divulso et dilacerato a populo terribili post quem non fuit alius a gente expectante expectante et conculcata cuius diripuerunt flumina terram eius ad locum nominis Domini exercituum montem Sioimperium, nequaquam Israel in umbrae illius vanitate confidet, sed revertetur ad Dominum, et sua munera deferet ad montem Sion, id est, in templum ejus, et illum solum rogans, cujus verum aeternumque praesidium est. Hoc autem sub Zorobabel
Abbreviated transcription (Latin):
dño. benedictus popłs m̃s egypti qͣndo
neqͣqua moyse. s xp̃o dño preeunte. iti¬
finita hominũ milia solitudines reple¬
uerint: & pharaone sũ m̾so dixint in
deserto. Cantemꝰ dño. głose enĩ magni¬
ficattis ẽ. equũ & ascensore ꝓiecit in ma¬
re. Te & opꝰ manuũ dñi erit in assyri¬
is hȩ enĩ uł maxime gentes mona¬
chors florent examinib egyptꝰ. me
sothamia: & pari int̾ se piẽtate conten.¬
dunt. hereditas autem xp̃i isrł ẽ:
hoc ẽ natiuitatis. & erucis. & resur¬
rectionis. ascensionisq eiꝰ loca ad q̃ de
gressus ẽ thartan in arotum. cũ mi¬
fisset eũ Sargon rex assyriorp. & pu¬
gnasset contra azotum. & cepisset eã
in tempore illo locutus ẽ dñs in ma¬

Expanded text:
enedictus populus meus Aegypti: quando nequaquam Moyse, sed Christo Domino praeeunte, infinita hominum millia solitudines repleverint, et Pharaone submerso, dixerint in deserto: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum, et ascensorem dejecit in mare . Tunc et opus manuum Domini erit in Assyriis; hae enim vel maximae gentes monachorum florent examinibus, Aegyptus, et Mesopotamia, et pari inter se pietate contendunt. Haereditas autem Christi Israel, hoc est, nativitatis, et crucis, et resurrectionis, ascengressus est Thartan in Aegyptum, cum misisset eum Sargon rex Assyriorum et pugnasset contra Azotum et cepisset eam, in tempore illo locutus est Dominus in ma
Abbreviated transcription (Latin):
dietis. Cunctȩ inqͥt gentes ꝑ cir¬
cuitũ. qͣndo meã uission ẽ qͣsi signũ
in montib eleuatũ. meũq imꝑͥium
quasi clangorẽ tube sublimit̾ resonan¬
tis audieritis. tẽ uidebitis qͥd p̃ceꝑim.
Quia ħ dicit dñs ad me. Quiescã. & cor.¬
sidabo in loco meo. Quid ẽ locutus
ut iudȩi putant. in templo ut nos. in
cȩlestib. & consid̾abo inquit. qͥ rerũ
fiiis adueniat. Sic̃ meridiana lux
clara ẽ. & sic̃ nubes roris in die messis.
Sic̃ in toto die nicħ ẽ clariꝰ meridie
qͣndo sol de medio cęlo rutilat. & om¬
nẽ orbẽ parit illustrat: sic̃ in estu & ca¬
lore torrente qͣndo nudꝰ messor excoqͥ¬
tur & oꝑis magnitudinẽ anbelitu ꝓ¬
bat. gratissima ẽ roris temꝑies. si aren¬
tes stipulas matutinꝰ humor secabiles
faciat: ita m̃s sermo qũe consid̾abo
in loco meo. cunctis in me credentib ad
ueniet. An te messem enĩ totꝰ effloruit:
& ĩmatura ꝑfectio germinauit. & pre.¬

Expanded text:
unctae, inquit, gentes, per circuitum, quando meam jussionem, quasi signum in montibus elevatum, meumque 200 imperium, quasi clangorem tubae sublimiter resonantis audieritis, tunc videbitis quid praeceperim. Quia haec dicit Dominus ad me: Quiescam, et considerabo in loco meo. Quid est quod lout Judaei putant, in Templo; ut nos, in coelestibus. Et considerabo, inquit, qui rerum finis adveniat. Sicut meridiana lux clara est, et sicut nubes roris in die messis. Sicut in toto die nihil est clarius meridie, quando sol de medio coelo rutilat, et omnem orbem pariter illustrat, et sicut in aestu et calore torrente, quando nudus messor excoquitur, et operis magnitudinem anhelitus probat, gratissima est roris temperies, si arentes stipulas matutinus humor secabiles faciat: ita meus sermo, quem considerabo in loco meo, cunctis in me credentibus gratus adveniet. Ante messem enim totus effloruit, et immatura perfectio germinavit, et prae
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio: ad ciniꝰ potentĩa nullꝰ aliꝰ cõpa¬
randꝰ ẽ: ad gentẽ q̃ di semꝑ expectat
auxiliũ. & nichilominꝰ ab om̃ib concul¬
cat᷑: cuiꝰ t̾ram flumina. id ẽ diu̾si re¬
ges depopłati st̃. Alii autẽ putant
qđ apostropha dirigat᷑ ad dñm: & sit
sensꝰ. Od̾s qͥ mittis in mare scłi istiꝰ ꝓphe¬
tas: & quasi ꝑ epłas nauigantes popłm
cõmonens. tuis imꝑas nuntiis. Ite ue¬
locit̾ ad gentẽ meam laceratã atq cor¬
uulsã. ad popłm robustissimũ qͥ om̃ib
quondã in circuitu gentib t̾rori fuit:
qui semꝑ dĩ expectat auxiliũ. & p̃ pec¬
cators magnitudine qͦd sꝑat ñ meret᷑
acciꝑe: cuiꝰ diu̾sarũ gentiũ reges uasta

Expanded text:
comparandus est: ad gentem, quae Dei semper exspectabat auxilium, et nihilominus ab hominibus conculcatur: cujus terram flumina, id est, diversi reges depopulati sunt. Alii autem putant, quod apostropha dirigatur ad Dominum, et sit sensus: O Deus, qui mittis in mare saeculi istius Prophetas, et quasi per epistolas navigantes, populum commonens, tuis imperas nuntiis: ite velociter ad gentem meam laceratam atque convulsam, ad populum robustissimum, qui omnibus quondam in circuitu gentibus terrori fuit, qui semper Dei exspectavit auxilium, et pro peccatorum magnitudine, quod sperat, non meretur accipere: cujus diversarum ge
Abbreviated transcription (Latin):
lo reꝑmittens: diu̾sis sensib euagatur.
Cuiꝰ cũ libros legerẽ. aliud multũ rep¬
peri qͣm indicare ꝓmittebat. Ubicũq
enĩ ei hystoria defecerit. tͣnsit ad al¬
legoriã:. & ita separata sociat. ut mi¬
rer eũ noua symonis fabrica in unũ
corpꝰ lapidẽ ferrũq conuingere. Hoc
breuit admoneo: ne quis nos putet ex
illiꝰ fontib mutuasse q̃ dicunꝰ. Nã et
in p̃senti capitulo adu̾sus iudeos &
hierosolimã dicit ꝓphetiã dirigr qͦd

Expanded text:
romittens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimus; nam et in praesenti capitulo adversum Judaeos et Hierosolymam dicit prophet
Abbreviated transcription (Latin):
breos & egyptios. & egyptus & egyptius
uno uocabulo nuncupant᷑. mẽsraim̃. ħ
cdictũ sit ne qͥs in u̾bo hereat. cũ ꝓ gen̾e
legatos. hoc ẽ ipsa mes raumm ipse egyp¬
tiꝰ eo qͦd de alexandria q̃ tẽ ut diximꝰ
nun uocabat᷑. legati missi st̃ hieroso¬
limã in uasis papiri id ẽ epłis siue na¬
uib. suũ illis auxiliũ ꝓmittentes. Ite

Expanded text:
egyptii, uno vocabulo nuncupantur MESRAIM  . Hoc dictum sit, ne quis in verbo haereat, cum pro genere mittit in mari legatos, hoc est, ipsa Mesraim, ipse Aegyptius, eo quod de Alexandria, quae tunc, ut diximus, No vocabatur, 199 legati missi sunt Hierosolymam et in vasis papyri, id est, epistolis, sive navibus, suum illis auxilium promittentes, dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ti uastitas p̃dicat᷑. ob euiꝰ auxiliũ di ne-¬
glecta sit inuocatio. Ipsa ẽ enĩ t̾ra q̃ est
tͣns flum̃ ethyopiȩ id ẽ tͣns riuos nili
fluminis: quẽ de ethyopia in egyptum
fluere nemo dubitat. Potest egyptꝰ ala¬
rũ eymbalũ dici ꝓpt̾ uelocitatẽ frugũ
Uelox qͥppe & concitꝰ anni uolatꝰ. reddit
cymbali sonitꝰ. Quidã ex eo qͦd sequit᷑ qͥ
mittit in mare legatos & in uasis papi¬
ri suꝑ aquas. romanũ regnũ intelligt̃:
& omnẽ hystoriã refer̃t ad uespasiaui
& tyti tempora. a quib hierosoluna sub¬
u̾sa ẽ. S hoc fidei nr̃e ñ conuenit. ut mi¬
net᷑ dñs regno romano. qͣre impiã gentẽ
subu̾terit & rursũ inmonte sẏon dicat
mun̾a offerenda nͥ forte & hȩc spualiter
in eccłia accipiamꝰ. Qui mittit in mare
legatos: & in uasis papiri suꝑ aquas. Ite

Expanded text:
to vastitas praedicetur; ob cujus auxilium Dei neto vastitas praedicetur; ob cujus auxilium Dei neglecta sit invocatio. Ipsa est enim terra, quae est trans flumina Aethiopiae, id est, trans rivos Nili fluminis, quem de Aethiopia in Aegyptum fluere nemo dubitat. Potest Aegyptus alarum cymbalum dici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus avium volatus reddit cymbali sonitum. Quidam ex eo quod sequitur: Qui mittit in mari legatos, et in vasis papyri super aquas, Romanum regnum intelligunt et omnem historiam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno Romano, quare impiam gentem subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in mari legatos, et in vasis
Abbreviated transcription (Latin):
Le t̾rȩ eỹbalo alaꝵ : q̃ ẽ tͣns flumina ethyo¬
pie Uerbũ hebraicũ sel̃sel qͦd syminachꝰ
sonitũ theodotio naues int̃pretati sunt.¬
& nos in cẏmbalũ u̾timꝰ: aquila in um.¬
br̃a tͣnstulit. S sciendũ qͦd umbra sel di
sumꝰ dictũ intelligere. Ue t̾re q̃ in umbͣ
alarũ suarũ pollicet᷑ auxiliũ: & cũ scͥp¬
tura dicat. qͥ habitat in ad iutorio altis¬
simi in protectione dĩ celi confirmabit᷑.
ꝓ qͦ in hebreo scͥptum ẽ. in umbra omĩ¬
potentis c̃omorabit᷑. ĩpsa di similitudi¬
nẽ hab̾e se iactans. & inꝑiculis constitu¬
ta. aliis suffragia reꝑmittit. Signifi¬
cat autẽ siue nun. egypti ciuitatẽ q̃
nẽ alexandria dr: siue egyptum in
qua semꝑ hierłm quasi suꝑ qͣssatã harun¬
dinẽ innixa ẽ. q̃ confracta manũ ꝑforat
incũbentis & ẽ hic ordo pulcherrimꝰ: ut qͦmͦ
in pͥori uisione sermo ꝓphicus damasco mi-¬
nabat᷑. qͦd decẽ trib in illa habuerint au¬

Expanded text:
ns flumina Aethiopiae. Verbum Hebraicum SELSEL  , quod Symmachus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL  sumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cuutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur , pro quo in Hebraeo scriptum 198 est, In umbra Omnipotentis commorabitur: ipsam Dei similitudinem habere se jactans, et in periculis constituta aliis suffragari repromittit. Significat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive Aegyptum, in qua semper Jerusalem quasi super quassatam arundinem innixa est, quae confracta manum perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo propheticus Damasco minabatur, quod decem tribus in illa habuerint au