comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tando tolerauit. Hȩc enoch et inter homin.
uiuiere sp̃ualit̾ dõcuit: et ad subli¬
mem uitam ab hominib etiam cor-¬
poralit̾ abstraxit. Hȩc noe despectis
omnib solum deo placabilem ostendit:
atq in archȩ faibrieam studio longi
laboris exertuit: et mundo suꝑstitem
erubuit: et suꝑiecto dorsis pallio. quȩ
ñ uidebant abscondit. Hec abrahȩ de¬
xteram qͥa ad mortem filii obediendo ex¬
culit: hunc ꝓlis innumere gentium
patrem fecit. Hec ysaac mentem quia
semꝑ admundiciam tenuit: caliganti¬
b etate ocłis. ad uidenda longe post uen¬
tura dilatauit. Hȩc iacob compulit. et a¬
missum bonum filium medullitꝰ geme¬
re: &e pͣuorum filioꝵ p̃sentiam sub eqͣni¬
mitate tolerare. Hȩc ioseph docuit a frĩb
uenundatum. et lib̾tate animi minime¬
fracta. seruitium ꝑpeti: et eisdem post
fr̃ib mente ñ elata pͥncipari. Hec moy¬
sen delinquente popło. et usq ad peticio¬

Expanded text:
tando toleravit . Htando toleravit . Hvivere spiritaliter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corporaliter abstraxit . 342 Haec Noe, despectis omnibus solum Deo placabilem ostendit, atque in arcae fabricam studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem erubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit . Haec Abrahae dextram quia ad mortem filii obediendo extulit, hunc prolis innumerae, gentium patrem fecit . Haec Isaac mentem, quia semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit . Haec Jacob compulit et amissum bonum filium medullitus gemere, et pravorum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare . Haec Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari . Haec Moysen, delinquente populo, et usque ad petitio
Abbreviated transcription (Latin):
sensum eẽ ꝑtimescat. Ut sic eaquȩ
tacet toleret: ne tam̃ in animo uirͥ
doloris occultet. Ut sic maliuolis mu¬
nus benignitatis exhibeat: ne tam̃
ꝑ gr̃ãm auire rectitudim s recedat. Ut
cuncta ꝓximis que p̃ualet impendat:
s hȩc impendendo ñ tumeat. Ut sic
in bonis quȩ exhibet tumoris p̃cipici¬
um priueat: ne tamen abomi exerti-¬
cio torpeseat. Ut sic que possidet tri-¬
buat: quatinus qͣnta sit largitas
remunerantis attendat: ne cum t̾¬
rena largitur. suam plusqͣm necesse
ẽ. in opiam cogitet: et in oblatione
muneris. hilaritatis lumen tͥsticia
obscuret. Bene gͦ lȩx dei multiplex
dr̃: quia niirum cum una eademq
sit caritas. si mentem plene ceꝑit:
hane adinnumera oꝑa multi for-¬
miter accendit. Cuiꝰ diu̾sitatem bre¬
uiter expͥmimus: si in electis singłis bo¬
na illuis ꝑstringendo numeremus.
Hȩc nanq ꝑ abel. et electa deo mune¬
ra obtulit: et frĩs gladium ñ reluc¬

Expanded text:
sensum esse pertimescat; ut sic ea quae sensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei multiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plena coeperit, hanc ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus. Haec namque per Abel et electa Deo munera obtulit, et fratris gladium non reluc
Abbreviated transcription (Latin):
nimitatis ex hibeat: ut maliciȩ peste lan¬
guentib. grãm benignitatis ostendat.
Ut discordes pace uniat: ut concordes
ad concupiscentiam uere patis actingat:
ut indigentib necessaria tribuat: ut
errantib uiam rectitudinis ostendat.
Ut afflictos u̾bo et cõpassioe mulceat.
ut accensos in huiꝰ mundi desidiis. incre¬
patione restringat. Ut minas potentũ
ratiotinatione mittiget: ut opp̾ssorũ
angustias quanta preualet ope leuet:
ut foris resistentib opponat patientiã :
ut intus suꝑbientib exhibeat cum
patientia disciplinam. Ut ͤerrata
subditorum. sic mansuetudo ⁊elũ
temꝑet: quatinus a iusticiȩ studio
ñ eneruet. Sie ad ultionem zelus
ferueat: ne tamen pietatis limitem
feruendo transcendat. Ut ingratos
beneficiis ad amorem ꝓuocet: ut gra¬
tos quosq ministeriis in amorẽ ser¬
ues: ut ꝓximoꝵ mala cum corrigere
non ualet taceat: utq cum corrigi
loquendo possunt. si lentium con¬

Expanded text:
nimitatis exhibeat; ut malitiae peste lannimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet; sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamefervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; utque cum corrigi loquendo possunt, silentium con
Abbreviated transcription (Latin):
ueat: uel erga exhibenda que debet.
ocio resoluta torpescat. Nam cũ etiuet
alteri facere. qͦd neqͣqͣm uult aib alt̾o
ipsa tolerare: sollicita se intentione
circuinspicit: ne suꝑbia eleuet: et
usq ad despectum ꝓximi animum
deiciens exaltat. sle ambitio cogi¬
tationem laniet: cumq hanc ad appe¬
tenda aliena dilatat. anguster. Ne
cor luxuria polluat: et subiectum de¬
sicłiis ꝑ illicita corrumꝑat. Ne ira exas¬
ꝑet: et usq ad ꝓferendam contumeliam
inflammet. Ne inuidia mordeat: ce ali¬
enis felicitatib emula. sua se face con¬
sumat. Ne inmod̾ate linguam loqͣ¬
citas ꝑtrahat: eamq usq ad lasciinam
obtrectationis extendat. Ne odium ma¬
licia excitet: et os usq ad iaculum ma¬
ledictionis irritet. Rursum cũ cõgitat.
ut ea alteri faciat. que ipse sͥ fieri ab al¬
tero expectat: pensat nimirum ut ma¬
lis bona. ut bonis meliora respondeat.
Ut erga ꝓcates mansuetudinem longa¬

Expanded text:
veat, vel erga exhibenda quae debet veat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longa
Abbreviated transcription (Latin):
stinguitur: qͥa ex coto corde. et ex tota
anima. et ex tota fortitudine. diligi
conditor iubet᷑. Qua in re notandumẽ:
qd̃ diuiinis sermo cum dm̃ diligi p̃ci¬
pit: ñ solum narrat ex quo. s etiam informat
ex qͣnto: cum subiungit ex toto. Ut ui¬
delicet qui ꝑfecte deo placere desid̾at.
sͥ de se nichil relinqͣt. Exruni autem di¬
ꝑsemet ipsam ueritas dicit. Quȩ uul¬
tis ut faciant uob̾ homines: ita et
uos facite illis. Quib duob scilicet
utͥusq testamenti mandatis. ꝑ unum
malicia compescit᷑: ꝑ aliud benigni-¬
tas p̾rogatur. Ut malum qd̃ non
uult pati quisq non faciens. cesset
a nocendi oꝑe: et rursum bonum
qd̃ sͥ fieri appetit. impendens. erga
utilitatem se ꝓxuni exerceat ex be¬
nignitate. S hec nimirum duo.
dum sollicita intentione cogitant᷑:
cor adinniumera uirtutum ministe¬
ria tendit᷑: ne uel ad iuferenda quȩ
ñ debet. desidiis inquieta mens fer-¬

Expanded text:
stinguitur, quia ex toto corde, et tota stinguitur, quia ex toto corde, et tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur . Qua in re notandum est, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem diper semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis . Quibus duobus scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult quisque non faciens; cesset a nocendi opere; et rursum bonum quod sibi fieri appetit, 341 impendens, erga utilitatem se proximi exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens fer
Abbreviated transcription (Latin):
loqueret᷑ tecum. et aꝑiret labia sua tͥ:
ut ostendet tͥ secreta sapientiȩ. Qͥ eam
quoq qͣ se suꝑ amicum pollere esti¬
mat. optando scientiam ostentat:
cum ꝓtinus subdit. Et qͦd multiplex
sit lex eiꝰ. Qͥd̃ hoc loco actipi dei lex.
nͥ caritas debet: ꝑ qͣm semꝑ inmente
legitur. p̾cepta uite qualit̾ in actione
teneant᷑: De hac et enim lege: ueritatis
uoce dr̃. hoc ẽ. p̾ceptum meum: ut di¬
ligatis in uicem. De hac paulus ait.
Plenitudo legis: dilectio. De hac it̾um
dicit. In uicem onera ur̃a portate: et
sic ad implebitis legem xp̃i. Lex et¬
enim xp̃i. quid congruentius uttel¬
ligi qͣm caritas potest: Qͣm tunc
uere ꝑficimus: cum fr̃na onera ex
amore toleramus. S hec eadem lex¬
multiplex dr̃. qͥa studiosa sollicitu¬
dine caritas ad cuncta uirtutum facta
dilatat᷑. Quȩ a duob qͥdem p̃ceptis in¬
cipit: s se ad innumera extendit. huiꝰ
nanq legis initium dilectio dei ẽ: ac
dilectio ꝓximi. d dei dilectio ꝑtrra di¬

Expanded text:
loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex etenim Christi quid congruentius intelligi quam charitas potest, quam tunc vere perficimus cum famore toleramus. Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria di
Abbreviated transcription (Latin):
ualde formidat: et quasi mare sub¬
utitur: cum ipsa in dm̃ nr̃a trepi¬
datio ꝯsi dato eiꝰ iudicii t̾rore trubat᷑.¬
uł mare. subu̾tit᷑. buit̾ diximꝰ: nunc
aliqͣntulum laboriosius restat. ut
hec qualit̾ inunum coartari uale¬
ant demonstremus. Sepe nanq cõ¬

Expanded text:
valde formidat, et quasi mare subvalde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terrore, turbatvel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, demonstremus. 17. Co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunditas qͣm sit inuestigabił nultꝰ
agnoscit: nͥ qui uel comemplatione
ad sumina ꝓuehi. uel occultis motib
resistens. temptationum ceꝑit im¬
portuntate turbari. Unde ec beato
iobdi. Ex celsior celo ẽ. et quid facies:
ꝓfundior inferno: et unde cognosces:
Ac si ei aꝑto despectu diceretur. ꝓfun¬
ditatemeius atq excellentiam qͣn¬
do tu cognoscere sufficis: qͥ uel uir
tute ad summa euehi. uel temet
nia. uel in unum coartauerit: quis
contradicet ei. uł qͥs dic̾e ei potest cur
ita facis: Subu̾tit d̾s celum: cum
t̾ribili et oculta dispensatione.
humane contemplationis celsitu¬
dinem destruit. Subu̾tit infernũ:
cum cuiꝰlibet m̃tem insuis tempta¬
tionib pauidam. cadere etram
ad deteriora ꝑmittit. Sub uentit
t̾ram: cum fruetifieationẽ boni
oꝑis adu̾sis ireuentib intercidit.
nr̃ẽ titubationis emergenti subito
pauore confundit. Dubietate qͥppe sua
cor anxium. hoc ipsum qͥa titubat

Expanded text:
profunditas quam sit investigabilis nullus profunditas quam sit investigabilis nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel, occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cogtute ad summa evehi, vel temetinia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest. Cur ita facis? - Subvertit Dominus coelum, cum, terribili et occulta dispensatione, humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum, cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram: cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat
Abbreviated transcription (Latin):
meraree Cuiꝰ bene potentiam eg gregiꝰ
nob̾ doctor insinuat: cumb̾uit̾ narrat.
Ut possitis comp̃hendere cum omnibꝰ
scĩs: quȩ ste latitudo. longitudo. sub¬
limitas. et ꝓfundum. Habet guippe
d̾s latitudinem: qͥ a dilectionem suã
usq ad collectionem ꝑseqͣntium ten¬
dit. hab⁊ longictidinem: qͥa ad uite
pat̾am. nos longantmit̾ tolerando
ꝑducit. habet sublimitatem: qͥ a
ipsorum quoq inntelligentiam qui
recepti in suꝑna suerunt congregati¬
one transcendit. Habr ꝓfundum:
qͥa dampnatis inferius. districtionis
suȩ iudicium in comp̾hensibilit̾ exerit.
Que scilicet quatuor. nob in hac uita
positis singłis exercet: qͥa et latitudi¬
uemamando: et longitudinem tole¬
rando: et celsitudinem ñ solũ nr̃am
intelligentiam. s etiam uota suꝑan¬
do: et ꝓfunditatem suam exhibet. oc¬
cultos et illicitos cogitationũ motus
districte iudicando. S eiꝰ celsitudo et

Expanded text:
merare ? Cujus bene potentiam egregius merare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quippe Deus latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in supernam fuerint congregationem transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet, quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando, et celsitudinem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et profunditatem suam exhibet, occultos et illicitos cogitationum motus districte judicando. Sed ejus celsitudo et
Abbreviated transcription (Latin):
buit: nequaquam nunc uł spes nr̃a
comp̃hendit. Mari latior: qͥ a humana
mens fluctuans. multa de his que uen¬
tura sunt conicit: s cumiam cẽnere q̃
estimauerat ceperit: angustam se fuis
templatio deficit. Unde et cor psalmi¬
sta in altum pofuerat: s necdum se
eum contigisse sentiebat dicens. Mira
bilis facta est stientia tua ex me: confor
sum discutiens. s eius subti¬
liora iudicia ꝑtimescens. dicebat. Ni¬
chil mͥ consciuis sum: s ñ in hoc iusti¬
ficatus sum. Qui autem uidic at
me: dñs ẽ. Longiorem t̾ra uiderat:
cum minora ei eẽ. humanȩ m̃tis
uota pensabat dicens. Qui potest
omnia fac̾e suꝑ abundanter qͣm
petimus: aut intelligimris. Latiorem
mari conspexerat: qui timendo pen¬
sabat. qͥd nequaqͣm mens humana
immensitatem districtionis eiꝰ agnos¬
ceret: qͣntumlib inqͥrendo fluctua¬
ret dicens. Quis nouit potestatem⁊ re
tuȩ: et p̾timor tus iram tuam dimu-¬

Expanded text:
buit, nequaquam nunc vel spes nostra buit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, angustam se fuiss eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortsum discutiens, sed ejus subtiliora judicia pertimescens, dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinu
Abbreviated transcription (Latin):
gaminitatẽ nr̃am patientiȩ diuine
longanimitas exsuꝑat: quȩ nos et pec¬
cantestolerat: et conu̾sos ad p̾mia remu¬
nerationis expectat. Mari latior: quia
ubiq facta peccantium. retributionis
suȩ p̃sentia occupat: ut et cum non p̾¬
sens ꝑ spetiem cernitur: p̾sens ꝑ iudici¬
um sentiatur. Cuncta tam̃ ad solum
referri hominem possunt: ut ipse sit ce¬
lum. cum iam ꝑdesidium summis in¬
heret. Ipse infernus: cum temptationũ
suarum caligine ꝑturbatus. in infimis
iacet. Ipse terra: quia in bono oꝑe fixȩ
spei ub̾tate fructificat. Ip̃se mare: quia
inquibrdam trepidus quatitur: et
aura suȩ mutabilitatis agitatur. Sed
celo est excelsior: quia potentie suȩ mag¬
nitudine uincimur: etiam cum suꝑ
nos met ipsos eleuamur. Inferno ꝓ¬
fundior: qͥa nimirum plus indicat.
qͣm ipse humamiis animus in temp¬
tationib inuestigat. Terra longior:
quia fructus uitȩ quos in fine retri¬

Expanded text:
ganimitatem nostram patientia divinae ganimitatem nostram patientia divinae longanimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, praesens per judicium sentiatur. 15. Qui referri hominem possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retri
Abbreviated transcription (Latin):
Quod deus excesior celo. inferno ꝓfun¬
dior.t̾ra longior. mariq lacior eẽ. des¬
cribit᷑: tanto sp̃alit̾ debet intelligi:
qͣnto de eo quieqͣm nefas est. ruxta
corporea liniamenta sentiri. S cȩlo
ẽ. excelsior: qui incircumscͥptione sui
sp̃s cuncta transcendit. Inferno pro¬
fundior: quia transcendendo subite¬
hit. Teria longior: qͥa create modum.
ꝑhennitate sue ęternitatis excedit. Mari
latior: quia rerum temporalium fluctꝰ
sic regens possidet: ut hos sub onrimo¬
da potentiȩ suȩ prȩsentia coangustan¬
do curiindet. Quamuis possunt et celi
appellatione angłi: et inferni uocabulo
demonia designari: ꝑterram uͦ iusti
homines: ꝑ mare autem peccatores in¬
telligi. Excelsior itaq cȩlo ẽ: qͥa ipsi quoq
electi sp̃s. uisionem tante celsitudinis ꝑ¬
fecte non penetrant. Pfundior inferno ẽ:
quia malignorum sp̃uum astutias. lon¬
ge subtilius quam ipsi putauerant iu¬
cticans dãpnat. Terra longior: qͥa lon¬

Expanded text:
Quod Deus coelo excelsior, inferno profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia designari; per terram vero justi homines, per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia lon
Abbreviated transcription (Latin):
to maior fiducia mentem roborate
quanto hane fortior ꝓ ueritate afflictio
Et defossus. seturus dormies. Siẽ enim
malis presens securitas laborem: sta
bonis presens labor ꝑpetuam securita¬
tem parit. Uude et defossum se setͤam
dormire posse iam nouerat: quillice¬

Expanded text:
o major fiducia mentem roborat, quanto hanc fortior pro veritate afflictio Et defossus securus dormies. - Sicut enim malis praesens securitas laborem, ita bonis praesens labor perpetuam securitatem parit. Defossum se securum dormire posse jam noverat, qui dice
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiusaudelicet fortitudo caritatis. ue¬
ra sc̃ȩ ecełe uoce laudatur. cum ꝑcan¬
ticoꝵ canticum dr̃. U alida ẽ. ut mors
dilectio. Uirtuti et enim mortis dile¬
ctio comparatur: quia nimirum m̾tẽ
qͣm semel ceꝑit. a delectatione muudi
funditus occidit. Ꝙ tanto hunc ua¬
lentius in auctoritatem erigit. qͣnto
et insensibilem contra t̾rores reddit.
recta p̾dicant. ualde difficile est. ut ad
Neq enim iustiuii⁊ iccitose ꝑ inno¬
centiȩ itinera arta custodiunt:uit
ab aliis exorent᷑. S siue heretici siue¬
ꝑu̾si quilibz. ꝑ hoc qd̾ uit̾ homines
quasi innocenter iiuunte uideri
ip̃si appetunt hoc aliis ꝓ magno
pollicentur. Dumq celestia p̾dicant:
in sitis repente sponsionib ostenat᷑
qd̾ amant. d ne diu tertena polli¬
cenco patescant quod sunt: ad u̾ba
rectitudims cicius recurrunt. Unde
deficient: et effugium ꝑibit ab eis.

Expanded text:
tatis, vera sanctae Ecclesiae voce laudatur, cum per canticorum Canticum dicitur : Valida est ut mors dilectio . Virtuti etenim mortis dilectio comparatur, quia nimirum mentem, quam semel ceperit, a delectatione mundi funditus occidit; et tanto hanc valentius in auctoritatem erigit, quanto et insensibilem contra terrores reddit. recta praedicant, valde difficile est ut ad Neque enim justi viri idcirco se per innocentiae itinera arcta custodiunt, ut ab aliis exorentur. Sed sive haeretici, seu perversi quilibet, per hoc quod inter homines quasi innocenter vivunt, videri ipsi appetunt, hoc aliis pro magno pollicentur; dumque coelestia praedicant, in suis repente sponsionibus ostendunt quod amant. Sed ne diu terrena pollicendo patescant quod sunt, ad verba rectitudinis citius recurrunt. Unde deficient, et effugium peribit ab eis.
Abbreviated transcription (Latin):
sustinemꝰ: et conregnabimꝰ. Hinc
discipłos ammnonet dicens. ꝑ multos
tribulationes: oportet nos introire
in regnum dei. Hinc scõrum głam
lohanni angłs indicans: ait. Hi
sunt qui uenerunt de tribulatione
magna: et lauerunt stolas suas. et
candidas eas fecerunt insanguine

Expanded text:
t conregnabimus . Hinc discipulos admonet, dicens: Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . Hinc sanctorum gloriam Joanni angelus indicans, ait: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
uult spirat: et uocem eius audis: et
nescis unde ueniat. et qͦ uadat. In re¬
tributionis autẽ culmine reperiri om¬
ni potens ꝑ contemplationis spetiem po¬
test: s tamen ad ꝑfectum non potest.
Quia et si hunc in claritate sua qͣndoq
conspicimus: ñ tamen eiꝰ essentiã ple¬
ne contuemur. Angł̾ica et enm uel
humanamens. cũ ad incͥcum scͥptum
lum̃ inhiat: eo ipso se quo ẽ. creat᷑a
angustat. Et suꝑ se quidem ꝑ ꝓfec¬
tum tenditur. s tamen eiꝰ fulgorem
comp̾hendere nec dilatata sufficit: qͥ
et transcendendo et portando omnia
et implendo concludit. Unde et adhuc

Expanded text:
vult spirat, et vocem ejus audis, et vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat . In retributionis autem culmine reperiri Omnipotens per contemplationis speciem potest, sed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tiuit anima mea ad dm̃ uiuum. Qnͣ¬
do ueniam. et apparebo ante fatiẽ dĩe
funditꝰ corruptione calcata. ab assum¬
ptis nob̃ in diuinitatis suȩ claritate
conspicitur. Nunc autẽ acarnali co¬
gitatione tinimũ. infusi sp̃s gratia
subleuat: et in contemptu rerũ p̾-¬
t̾euntium exaltat. botumq mens
qͦd appetebat ininfumis despicit: atq
ad suꝑna desid̾ia ignescit. et contẽpla¬
tionis suȩ ui extra carnem tollit᷑: quȩ
cortuptionis suȩ ponde ad huc in
carne recinet᷑. Incu tuiscͥpti luminis
iubar intueri conat᷑ae ñ ualet: quod
infirmitate p̾ssus animus neqͣquam
penetrat: et tam̃ repulsus amat. Iam
nanq de se conditor qd̃ amet᷑ ostendit.:
s uisionis suȩ speciem amantib subt᷑¬
hit. Sola gͦ eius uestigia conspicientes
gradimur: qua hune ꝑ donorũ suoꝵ
qͦunt: quia unde.iibi. quib ue mo¬
dis ueniant eius sp̃s dona nesciunt᷑.
ueritate attestante quȩ ait. Sp̃s ubi

Expanded text:
tivit anima mea 345 ad Deum vivum; quativit anima mea 345 ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei funditus corruptione calcata, ab assumptis nobis in divinitatis suae claritate conspicitur. Nunc autem a carnali cogitatione animum infusi Spiritus gratia sublevat, et in contemptum rerum transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat. Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradimur, qui hunc per donorum suorum queunt, quia unde, ubi, quibusve modis veniant ejus Spiritus dona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dei comp̾hendes: & usq ad ꝑfectum
om̃i potentem reꝑies. Quid dei uestigia.
uisi benignitatis illius iusitationes uocate
Quib nimirum ꝓgredi ad suꝑna pro¬
uocamur: cum eiꝰ sp̃s afflatu tangim᷑:
et extra carnis angustias subleuati. ꝑ
amorem cognoscimus auctoris nr̃i con-¬
templandam spetiem qͣm seqitamtir.
N am cum mentẽ nr̃am spͣualis patriȩ
amor inflaminat: quasi sequentib iter
insinuat. Et substrato cordi. uelut qͦd¬
dam uestigium dei gradientis impͥmi-¬
tur ut ab eo rectis cogitationum gͥssib
uia uitȩ teneat᷑. Quem enim neclum
cernimus: restat necesse ẽ. ut ꝑ uestigia
sui amoris indagemus: quatinꝰ usq
a contemplationis spetiem qͣndoq mẽs
inueniat: qͦm nunc quasi at̾go subse¬
qͦns ꝑ sc̃a desidia explorcit. Hȩc psalmista
auctoris nri uestigia bene seqͥ nouerat.
cũ dicebat. Adhesit anima mea post te.
Quem repire quoq usq ad uisionem
suȩ celfitudinis sattagebat: dicens. Si¬

Expanded text:
Dei comprehendes, et usque ad perfectum Omnipotentem reperies? - Quid vestigia, nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur, cum ejus spiritus afflatu tangimur, et extra carnis angustias, sublevati per amorem, agnoscimus Auctoris nostri contemplandam speciem quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritualis patriamor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Si
Abbreviated transcription (Latin):
tegitur: presentis głȩ opimo fedatur.
Hinc qͥppe in laude iusti. ꝑ salomonẽ te¬
ritas dicit. Doce iustum: et festinobit ac¬
ciꝑe. Hinc pͣuorum contumatiam des-¬
pitit. dicens. Qui erudit derisorem: ipse
sͥ facit inuiriam. Nam fit plerunq ut
cum correpta in se mala defendere neqͤ¬
unt: ex uerecundia peiores fiant. Ac fic
in sua defensione suꝑbiunt: ut qͦdam
uicia contra uitam corripientis exqͥrãt.
Et eo se criminosos ñ estimant: si crimi¬
na et aliis impõnant. Quȩ cum uera
inuenire neq̃unt. fingunt: ut ipsi qͦq
habeant. qͦd ñ impari insticia increpa¬
re uideant᷑. Unde et sophar qͥa quasi
irrideri se ꝑ increpationem doluit: ꝓti¬
Purus ẽ. sermo meus. et mundus sum
in conspectu tuo. Qmbeati iob dictoꝵ¬

Expanded text:
tegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. tegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non impari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se per increpationem doluit, protiPurus est sermo meus, et mundus sum in conspectu tuo. 4. Pravi vera i
Abbreviated transcription (Latin):
mordet. Et in redargutione uicioꝵ. quo
intus cognitione mens tangitur: fordes
ad studium contradictionis excitat᷑. ferre
uocem ñ ualet: qͥa tacta in uulnere sin
reatus dolet. Ꝙ ꝑ hoc quod generaliter
contra ꝑu̾sos dr: se impeti specialit̾ sus¬
picat᷑. Quod enim intus egisse se memi¬
nt: audire foras erubescit. Unde mox
se ad defensionem p̾parat: ut reatꝰ sui
ueretundiam. ꝑ u̾ba praue refutationis
tegat. Sicut enim recti de quibdam qͦ
ab eis ñ recte gestasunt. correptionis uo-¬
cem ministium caritatis estimant: sic ꝑ¬
u̾si contumeliam derisionis putant. Illi
se ꝓtimis ad obedientiam st̃nunt: isti ad
insaniam sue defensionis erigunt᷑. Illi cor-¬
reptionis adutorium. uite suę patroci¬
nium deputant: ꝑ qͦd dum p̾sentis uicii
culpa corripit᷑. uenturi iudicis iratem¬
ꝑatur. Isti cum se im̃peti redargutione
conspiciunt: gladium ꝑcussionis cred̃t̃:
qͥa dum ꝑ correptionis uocem culpa de¬

Expanded text:
mordet, et in redargutione vitiorum quo mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa de
Abbreviated transcription (Latin):
do cohibere sp̃m suum. hinc rursum
dicit. In multiloqͥo peccatum ñ deerit.
Hinc psalmista testatur dicens. Hir
u̾bosus ñ dirigetur suꝑ terram. S uirtꝰ
uerȩ sententiȩ ꝑdit᷑: que sub discretionis
custodia non tenetur. ꝓfertur. Certum
itaq est quod uir uerbosus iustificari
nequeat: s bonum bene ñ dr̃. quia ñ
intendit᷑ cui dicatur. Hera quippe cont᷑
malos sententia: si bonorum rectitudi¬
nem impetit: suam ꝑdit. Q eo retunsa
dissilit: quo illud est forte quod ferit.
ter neq̃unt: et cum uitȩ emendationẽ
negligunt. ad u̾ba se responsionis actin¬
gunt: aꝑte sophar insinuat qͥ subiung̃.¬
Tibi soli tacebunt homines: et cum cȩt̾os
irriseris. anullo confutab̾is: Imꝑita mers
ut diximus. ueritatis sententias grauiter
tolerat: et silentium penam putat. Atq¬
omẽ quod rectum dr. dedecus sue irrisio¬
nis arbitrat᷑. qͥa cum uera uox pͣuorum
se aurib admouet: memoriam culpa

Expanded text:
do cohibere spiritum suum . Hinc rursum do cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub discretionis custodia non profertur. Certum itaque est quod verbosus justificari vir nequeat. Sed bonum bene non dicitur, quia non intenditur cui dicatur. Vera quippe contra malos 338 sententia, si bonorum rectitudinem impetit, suam perdit, et eo retusa resilit, quo illud est forte quod ferit. ter nequeunt, et cum vitae emendationem negligunt, ad verba se responsionis accingunt, aperte Sophar insinuat, qui subjungTibi soli tacebunt homines, et cum caeteros irriseris, a nullo confutaberis? - Imperita mens, ut diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam putat. Feomne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa
Abbreviated transcription (Latin):
tium solet. ut rectis dictis semꝑ ediu̾so
respondeant: ne si ad ꝓlata consentiant.
inferiores ẽẽ uideant᷑. Quib iustoꝵ u̾ba
qͣmilib ptuca sonuerint multa sunt:
qͥ a quio eoꝵ uicia resecant. auditum
grauant. Undeet ad crimen trahit᷑.
hoc qͦd recta p̾dicatione contͣ crimina
ꝓfect᷑. Ipsum qͥppe qui ex ueritate for¬
tes sententias dixerat: sophar redar¬
guens u̾bosum uocat. Quia cum ab
ore iustorum sapientia culpas increpat:
stultoꝵ aurib suꝑfluitas loqͣcitatis
sonat. Praui nanq. nil rectum nͥ qđ
ipsi senserint putant. Q iustoꝵ u̾ba
eo ociosa estimant. qͦ suis hec sensib
inueniunt diu̾sa. Nec fallacẽ qͥdem
sophar sententiam ꝓtulit: qđ uir
u̾bosus iustificari nequaqm possit:
qͥa dum quisq ꝑ u̾ba diffluit: ꝓdita
giauitate silentii mentis custodiam
dmittit. hinc qͥppe scͥptum ẽ. Cultus
iusticie: silentium. hinc salomon ait.
Sicut urbs patens. et absq murorũ
ainbitu: ita uir qui ñ potest in loqͦn¬

Expanded text:
ium solet ut recte dictis semper e diverso respondeant, ne si ad prolata consentiant, inferiores esse videantur. Quibus justorum verba quamlibet pauca sonuerint multa sunt, quia quo eorum vitia resecant, auditum gravant. Unde et ad crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquen
Abbreviated transcription (Latin):
cumde correptione sermo durior excedit.
Et amicum ꝑtutiens octidit: qͥa audi¬
torem suum ꝓlata contumelia. ab sp̃u
dilectionis interficit. Correpti nanq mẽs
repente ad odium ꝓruit: si hanc immo¬
derata increpatio plusqͣm debuit addi¬
cit. S is qui incaute ligna ꝑtutit. et ꝓ¬
ximum extinguit: ad tres necesse ẽ ur¬
bes fugiat: ut in una carum defensꝰ
uiuat. Qa si ad penitentiȩ lamenta
conu̾sus. in unitate satͣmenti sub fide
spe et caritate abscondit᷑: reus ꝑpetrati
homicidii ñ tenẽtur. Lumq extincti
ꝓximus et cum inuenerit non octidte:
qͥ a cum districtus uidex uenerit. qui
sese nob ꝑnature nr̃e consortium
iunxit: ab eo ꝓculdubio uindictam
dde culpe reatu non expetit: qͦm sub eiꝰ
uenia. spes. fides. et caritas abscondit.
Cicius gͦ culpa dimittitur: quȩ nequa¬
qͣm maliciȩ studio ꝑpetiratur. Uude
et sophar iniquum uocat. qͦm senten
tia suꝑna laudanerat: nec tam̃ aue¬

Expanded text:
cum de correptione sermo durior excidit, cum de correptione sermo durior excidit, et amicum percutiens, occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correcti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio, plus quam debuit, addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat, quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti, sub fide, spe et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non occidit, quia cum districtus Judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit, quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio perpetratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a ve
Abbreviated transcription (Latin):
hoc doctorib. mirandisq contingit: ut
qͦ alta caritate feruent: modum correp¬
tionis exaggerent: et lingua aliquid
qͦd ñ debet dicat: quia mentẽ dilestio
quantum debet inflaminat. d u̾bum
ꝓlatȩ contumeliȩ tanto citius partit᷑.
Siquis abierit cum amico suo simpli¬
cit̾ in siluam ad lingna cedenda. &. lig¬
num securis fugerit manu. ferrumq
lapsum de manubrio. amicum eius
ꝑcusserit et occiderit: hic ad unam
supradictarum urbium fugiet er uri¬
uer: ne forte ꝓximus enis cunis effu¬
sus est sanguis doloris stimulo ꝑ¬
sequatur. et app̾hendat eum: et ꝑcutiat
animam eiꝰ. Ad siluam qͥppe cum amico
imus: quotiens cum quolib ꝓximo ad¬
intuenda nr̃a delicta conu̾timur. Ebsim¬
plicit̾ ligna succidimus: cum delinqͤͦn¬
tium uitia pia intentione resecamꝰ. S
securis manum fugit: cum sese incre¬
patio płꝰquam necesse ẽ. in asꝑitatem ꝑ¬
trahit. fertumq de manubrio ꝓfilit:

Expanded text:
hoc doctoribus mirandisque contingit, ut hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, dicens: Si quis abierit cum amico suo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manu, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit, et occiderit, hic ad unam supradictarum urbium fugiet, et vivet, ne forte proximus ejus, cujus effusus est sanguis, doloris stimulo sequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus quoties cum quolibintuenda delicta nostra convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem protrahit. Ferrumque de manubrio prosilit,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde sophar quid diceret sciens. s cui
diceret nesciens: post qͣm p̾misit dicens.
ut ostenderet tͥ secreta sapientiȩ. et qd̃
muitiplex sit lex eius: ꝓtinus adiungit.¬
Et intelligeres quod multa minora exiga
lor quippe ut diximus flagelli temꝑatur:
cum culpa cognoscitur. Quia et tanto qͥs¬
q patientius ferramentum medici tolerat:
quanto putridum conspicit eẽ. qͦd secat.
Quis gͥ multiplicitatẽ legis intelligit:
cuncta que patitur. qͣm sint minora ꝑ¬
pendit. Qͥa ꝑ hoc quod culpȩ pondus
agnoscit᷑: afflictionis pena leuigatur. S¬
inter hȩc sciendum ẽ: quia sine magna
inquitate ñ fuerit: qͦd sophar uirum
iustum. usq adobiectionem iniqͥtatis
increpauit. Unde et eorum audatiam
ueritas iuste redarguit: sed benigne
ad gr̃am rediicit. Quia aput miseritor¬
dem iudicem nequaqͣm sine uenia culpa
relinquit᷑. cum ꝑ feruorem zeli. exenis
amore peccatur. Depe nanq magnis

Expanded text:
Unde Sophar, quid diceret sciens, sed cui Unde Sophar, quid diceret sciens, sed cui diceret nesciens, postquam praemisit dicens, Ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex sit lex ejus, protinus adEt intelligeres quod multo minora exigarlor quippe, ut diximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, quanto putridum conspicit esse quod secat. Qui igitur multiplicitatem legis intelligit, cuncta quae patitur quam sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae pondus agnoscitur, afflictionis poena levigatur. inter haec sciendum est quia sine magna iniquitate non fuerit quod Sophar virum justum usque ad objectionem iniquitatis increpavit. Unde et eorum audaciam Veritas juste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namque magnis
Abbreviated transcription (Latin):
expectat. Non cogitat malum: qͥa in
amore mundiciȩ mentem solidans. dũ
omne odium radicitus eruit: uersare
inanimo quod inquinat nescit. Non
gaudet suꝑ iniquitate: qͥa quosola
dilectione erga omnes inhiat: nec de ꝑ
dicione adu̾santium exultat. Congau¬
det autem ueritati: quia ut se ceteros di¬
ligens. ꝑ hoc quod rectum in aliis conspi¬
cit: quasi de augmento ꝓprii ꝓuectus
hylarescit. Multiplex gͦ ista lex dei est:
quȩ contra unus cuiusq culpe iaculum.
quod ꝑimendam mentem impecit: instru¬
ctionis suȩ munimine oecurrit: ut qͥ a
antiquus hostis uaria cirtum fnsione
nos obsidet: ipsa hunc nob̾ multi¬
plicit᷑ expugnet. Quam uimirũ legem.
si sollicita consideratione pensamꝰ: aucto¬
ri nr̃o qͣntum cotidie delinquamis ag¬
noscimus. Si autem culpas ꝑpendimꝰ.
ꝓfecto ȩquanimit̾ flagella toleramus.
Nec ex cdolore ad impatientiam ꝓruit:
cum suo se iudicio conscientia addicit.

Expanded text:
exspectat. Non cogitat malum, quia in exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus eruit, versare in animo quod inquinat nescit. Non gaudet super iniquitate, quia quo sola dilecerditione adversantium exsultat. Congaudet autem veritati, quia ut se caeteros diligens, per hoc quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hilarescit. Multiplex ergo ista lex Dei est, quae contra uniuscujusque culpae jaculum, quod perimendam mentem impetit, instructionis suae munimine occurrit, ut quia antiquus hostis varia circumfusione nos obsidet, ipsa hunc de nobis multipliciter expugnet. Quam nimirum legem si sollicita consideratione pensamus, auctori nostro quantum quotidie delinquamus agnoscimus. Si autem culpas perpendimus, profecto aequanimiter flagella toleramus; nec ex dolore ad impatientiam proruit, cum suo se judicio conscientia addicit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ querit quȩ sua sunt: ñ irritatur: ñ
cogitat malum: ñ gandet suꝑ iniqͥtate:
congaudet autem ueritati. Patiens qͥp¬
pe ẽ. caritas: quia illata mala ȩqͣnimit̾
tolerat. Benigna uͦ ẽ: quia ꝓ malis lar¬
giter ministrat bona. Non emulatar.
quia ꝑ hoc qd̾ in p̾senti mundo nil ap¬
petit: inuidere terrenis successib nescit.
Non inflatur. qͥa cum p̃mium intͥne
retributionis anxia desid̾at: de bonis
se exteriorib non exaltat. Non agit ꝑ¬
peram: quia quo se in solum dei ae ꝓxi¬
mi amorem dilatat: quicquid arectitu¬
dine discrepat ignorat. Non ẽ. ambiti¬
osa: quia quo ardenter intus ad sua sci
tagit: foris nullatenus aliena concu¬
piscit. Non querit quȩ sua sunt: quia
cuncta que hic transitorie possidet. ue¬
lut aliena negligit: cumnichil sͥ eẽ. ꝓpͥ¬
um. nͥ qd̾ secum ꝑmaneat agnoscit. Non
irritat᷑: quia et iniuriis lacessita. ad nul¬
los se ultionis suȩ motus excitat: dum
ꝓmagnis laborib maiora post p̾mia

Expanded text:
n quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Patiens quippe est charitas, quia illata mala aequanimiter tolerat. Benigna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur, quia per hoc quod in praesenti mundo nil appetit, invidere terrenis successibus nescit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agit perperam, quia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discrepat, ignorat. Non est ambitiosa, tagit, foras nullatenus aliena concupiscit. Non quaerit quae sua sunt, quia cuncta quae hic transitoria possidet, velut aliena negligit, cum nihil sibi esse proprium, nisi quod secum permaneat agnoscit. Non irritatur, quia et injuriis lacessita ad nullos ultionis suae motus excitat, dum magnis laboribus majora post praemia
Abbreviated transcription (Latin):
qui se fuxit. quare me fẽcisti sic: Quigͥ
eruditionem se ꝓpͥam deficiendo reuocauit.
ut ita dieam. secreta sapientiȩ ñ inueni¬
ens inuenit. Quia cum suꝑna consilia
requirendo lassesceret: didicit ut hu¬
milius timeret. E quem sua infirmi¬
tas acognitione intima reppulit: hune
exuerius humilitas iiuxit. dophar
itaq et ꝑscientiȩ studium ꝑitus. et ꝑ¬

Expanded text:
qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui iqui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui ieruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et
Abbreviated transcription (Latin):
creta eiꝰ sapientiȩ. pauci ualent inqͥrere:
si nullus inuenire. Quia quod suꝑ nos
de nob̾. ab immortali sapientia non
iniuste disponitur: iustum ꝓfecto est.
ut a nob̾ adhuc mortalib ignoretur.
S hec ipsa sapientiȩ illius secreta con¬
spicere. ut cunq iam incomp̾hensibi¬
litatis eius ẽpotentiam uidere: qͥa et¬
si in ipsa consilioꝵ eiꝰ inqͥsitione defici¬
mus: deficiendo tamen ueriꝰ discimus.
quem timeamus. Ad hȩc  paulus sa¬
pientiȩ illius secreta tetenderat: cum
dicebat. O altitudo dutiarum sapi¬
entiȩ et scientiȩ dei: qͣm in comp̾hensi¬
bilia sunt iudicia eiꝰ. et inuestigabiles
iue eiꝰ: Qs enim cognouit sensum
dm̃: aut quis consiliarius eiꝰ fuit
Qui suꝑꝰ etiam exipsa inquisitione las¬
sescens. s tamen ad cognitionẽ infirmi¬
tatis ꝓpͥe lassescendo ꝓficiens: p̾mittit
dicens. Ohomo tu quis es qui respon¬
deasdõ: Nunquid dicit fignientum ei

Expanded text:
creta ejus sapientiae pauci valent inquirere, creta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire, quia quod super nos de nobis ad immortali sapientia non injuste 340 disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei