comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genuit filiũ: Heo eũ sic docuit quasi in doc¬
tũ genuerit: s hoc est eũ docuisse qđ ẽ scien¬
tẽ genuisse : & hoc ẽ docuit me pat̾: quod ẽ¬
scientẽ me genuit pat̾: Si enĩ qd̃ pauci intelli
gunt simplex ẽ natura ueritatis: hoc ẽ filio
ẽẽ qđ nosse: Ab illo gͦ habet ut nouerit a qͦ
habet ut sit: ñ ut prius ab illo esset. & ab il¬
lo postea nosset: s quẽ admodũ illi gignendo
dedit ut eẽt. sic gignendo dedit ut nosset:
Dixit gͦ ista iudeis: & ad didit: Et qui me
misit mecũ est Iam hoc & ante dixerat: s
rem magnã assidue cõmemorat: Alisit me
& mecũ est: Si gͦ tecũ est o dñe: ñ unus
abalio missus ẽ: s ambo uenistis Et tam̃
cũ ambo simul sint. unus missus ẽ alter
misit: qm̃ missio in carnatio ẽ. & ipsa in¬
carnatio filis tantũ est non & patris Ma
itaq pat filiũ: s non recesit aflios¬

Expanded text:
genuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indocgenuit Filium. Nec eum sic docuit quasi indoctum genuerit: sed hoc est eum docuisse, quod est scientem genuisse; et hoc est, docuit me Pater, quod esgunt, simplex est natura veritatis, hoc est Filio esse, quod nosse. Ab illo ergo habet quod noverit, a quo habet ut sit; non ut prius ab illo esset, et ab illo postea nosset: sed quemadmodum illi gignendo dedit ut esset, sic gignendo dedit ut nosset; Dixit ergo ista Judaeis et addidit: Et qui me misit, mecum est. Jam hoc antea dixerat, sed rem magnam assidue commemorat: misit me, et mecum est. Si ergo tecum est, o Domine, non unus ab alio missus est, sed ambo venistis. Et tamen cum ambo simul sint, unus missus est, alter misit: quoniam missio incarnatio est, et ipsa incarnatio Filii tantum est, non et Patris. Misit itaque Pater Filium, sed non recessit a Filio
Abbreviated transcription (Latin):
des quid locutꝰ sit: & ad dis: Uerũ dix̃: Tunc
alius qͥ non intellexit . qͥd dixit inqͥt: Aut
quid ẽ qđ laudas: Ambo me audier̃t: Am¬
bobus ego dixi: s uni ipsor ds̃ dixit: Si par¬
ua magnis cõparare concedit᷑: qm̃ nos ad eũ
quid sumꝰ: Tam̃ nescio qͥd in corporalit̾ & spi¬
ritalit̃ facit in nobis ds̃: qđ nec sonus est qui
aur̃ẽ ꝑcutiat. nec color est qui oculis discernat᷑.
nec odor est qͥ narib capiat᷑ ÷ nec sapor qͥ faucib
iudicet᷑. nec durũ & molle qđ tangendo sentia¬
tur: Et tam̃ aliquid est qđ sentire facile ẽ : ex¬
plicare impossibile est: Si gͦ ds̃ ut dicere ce¬
peram loquit᷑ in cordib nr̃is sine sono: quomͦ
loqͥtur filio suo: Sic gͦ fr̃s. sic cogitate quan¬
tũ potestis ut dixi: si licet parua. on magniᷤ
modo aliquo cõparare: Sic cogitate: In corpo¬
ralit̃ pat̾ locutus ẽ filio: qͥa in corporalit̾ pat̃

Expanded text:
des quid locutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc des quid locutus sit, et addis: Verum dixit. Tunc alius qui non intellexit: Quid dixit, inquit, aut quid est quod laudas? Ambo me audierunt, ambobus ego dixi; sed uni ipsorum Deus dixit. Si parva magnis comparare conceditur, quoniam nos ad eum quid sumus? tamen nescio quid incorporaliter et spiritualiter facit in nobis Deus, quod nec sonus est qui aurem percutiat, nec color qui oculis discernatur, nec odor est qui naribus capiatur, nec sapor qui faucibus judicetur, nec durum et molle quod tangendo sentiatur: tamen aliquid est quod sentire facile est, explicare impossibile est. Si ergo Deus, ut dicere coeperam, loquitur in cordibus nostris sine sono, quomodo loquitur Filio suo? Sic ergo, fratres, sic cogitate, quantum potestis, ut dixi, si licet parva magnis modo aliquo comparare; sic cogitate. Incorporaliter Pater locutus est Filio, quia incorporaliter Pater
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ & uos Eũ sonũ audiuit. heedem syl¬
labȩ aures eiꝰ ꝑ cusserunt: s in corde ipsius
nichil genuerunt: Quare: quia ñ in tellexit:
Nos aut̃ si intellȩxistis: unde intellexistis:
Ego ad atrẽ sonui: Hũquid ego in corde lum̃
accendi : Pcul dubio si uerũ est qđ dixi: &
hoc uerũ non solũ audistis uerũ etiã intel¬
lexistis: duȩ res ibi facte st̃. discernite illas:
auditus & intellectus: Auditus ꝑ me factus
est In tellectus ꝑ quem: Ego ad aurem
dixi: ut audiretis: Ad cor ur̃m qͥs dixit.
ut intelligeretis: Sine dubio aliquis. &
ad cor ur̃m aliqͥd dixit: ut non solũ stre¬
pitus iste uerboꝵ ꝑcuteret aurẽ ur̃am: s
etiam in cor ur̃m aliqͥd descenderet ueritatis¬
Dixit aliquis ad cor ur̃m: s non eũ uidetis: Si
intellexistis fr̃s: dictũ est & cordi ur̃o: munꝰ
dĩ est intelligentia Quis hoc dixit in corde
ur̃o: Si intellexistis cuidicit psalmus: da mͥ

Expanded text:
quomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem sylquomodo et vos; eum sonum audivit, eaedem syllabae aures ejus percusserunt; sed in corde ipsius nihil genuerunt. Quare? Quia non intellexit. Vos autem si intellexistis unde intellexistis? Ego ad aurem sonui; numquid ego in corde lumen accendi? Procul dubio si verum est quod dixi, et hoc verum non solum audistis, verum etiam intellexistis; duae res ibi factae sunt, discernite illas, auditus et intellectus. Auditus per me factus est, intellectus per quem? Ego ad aurem dixi ut audiretis, ad cor vestrum quis dixit ut intelligeretis? Sine dubio aliquis et ad cor vestrum aliquid dixit, ut non solum strepitus iste verborum percuteret aurem vestram, sed etiam in cor vestrum aliquid descenderet veritatisdixit aliquis et ad cor vestrum, sed non eum videtis; si intellexistis, fratres, dictum est et cordi vestro. Munus Dei est intelligentia. Quis hoc dixit in corde vestro, si intellexistis? Cui dicit Psalmus, Da mih
Abbreviated transcription (Latin):
corporalia cogitant᷑: sapientiȩ dĩ audes in¬
gerere humani corporis formã: Quid ergo
dicimꝰ fr̃s : Quomͦ locutꝰ est pat̾ filio. qmͣ
filus ait. sic̃ docuit me pat̾. hec loquore
Locutus est illi qnͣdo docuit pat̾ filiũ: uerba
fecit quomͦ tu qnͣ doces filiũ tuũ u̾ba facis:
Quomͦ fecit uerba. uerbo. que uerba multa
fierent unico uerbo: Uerbũ enĩ patris au¬
res habuit ad os patris: Carnalia st̃ ista:
ꝑeant de cordib ur̃is Hoc enĩ dico Ecce
si intellexistis qd ego dixi : ego certe locutꝰ
sũ: & mea uerba sonauerunt⁊ sonisq aures
pepu at lerunt: & ꝑ sensũ auditꝰ ur̃i ad
cor sen : tentiã ꝑduxerunt Si intellexistis:
facite aliquẽ audisse latinȩ linguȩ hominẽ
tantũmͦ audisse: nec tam̃ in tellexisse qđ dixi.
Quantũ ad strepitũ ꝑtinet emissũ ex ore meo:
sic eiꝰ ille particeps factus ẽ qͥ ñ intellexit:

Expanded text:
corporalia cogitantur, sapientiae Dei audes incorporalia cogitantur, sapientiae Dei audes ingerere humani corporis formam? 5. Quid ergo dicimus, fratres? Quomodo locutus est Pater Filio, quoniam Filius ait Sicut docuit me Pater, haec loquor? Locutus est illi? Quando docuit Pater Filium, verba fecit, quomodo tu, quando doces filium tuum, verba facis? Quomodo facit verba Verbo? Quae verba multa fierent unico Verbo? Verbum enim Patris aures habuit ad os Patris? Carnalia sunt ista, pereant de cordibus vestris. Hoc enim dico, ecce si intellexistis quod ego dixi, ego certe locutus sum, et mea verba sonuerunt, sonisque aures pepulerunt, et per sensum auditus vestri ad cor sententiam perduxerunt, si intellexistis. Facite aliquem audisse latinae linguae hominem, tantummodo audisse, nec tamen intellexisse quod dixi: quantum ad strepitum pertinet emissum ex ore meo, sic ejus ille particeps factus est qui non intellexit,
Abbreviated transcription (Latin):
uni in eugłio ex p̃ssa: sic ueniet quẽ admo
sicũ uidetis euntem in cȩlũ: Quando gͦ
de forma serui cogitas: in xxp̃o humanã
isigem cogita: si est in te fides Qnͣdo aut̃
antas in principio erat uerbũ. & uerbũ erat
sid dm̃ & ds̃ erat uerbũ : ꝑeat de corde
nomĩs humana figuratio: pellatur de
tationib tuis quicqͥd fi ne corporeo ter¬
iunat᷑: quic qͥd loci spatio continetur. uel
qͣlalibet mole diffundit᷑: De corde tuo
lgñtũ tale disꝑeat Cogita si potes pul¬
euuslinem sapientiȩ ⁊ occurrat tibi pul¬
critudo iusticiȩ: Forma est statura est: color
est. Ni chil horz est: & tam̃ est: Nam si ñ
eẽt: nec amaretur. nec merito laudaretur.:
nec amata nec laudata corde moribusq te¬
neretur: Nunc uͦ fuint homines sapientes:
Unde fierent nͥ eẽt sapientia: Porro aũt o ho¬
mo. si sapientiã tuam uidere carneis oculis
ñ potes. nec tali imaguiatione cogitare qͣli

Expanded text:
 in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo  in Evangelio expressa: Sic veniet quomodo eum vidistis euntem in coelum . Quando ergo de forma servi cogitas in Christo, humanam effigiem cogita, si est in te fides: quando autem cogitas, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , pereat de corde tuo omnis humana figuratio: pellatur de cogitationibus tuis quidquid fine corporeo terminatur, quidquid loci spatio continetur, vel quantalibet mole diffunditur; de corde tuo figmentum tale dispereat. Cogita, si potes, pulchritudinem sapientiae, occurrat tibi pulchritudo justitiae. Forma est? statura est? color est? Nihil horum est, et tamen est: nam si non esset, nec amaretur, nec merito laudaretur, nec amata nec laudata corde moribusque teneretur: nunc vero fiunt homines sapientes; unde fierent, nisi esset sapientia? Porro autem, o homo, si sapientiam tuam videre carnis oculis non potes, nec tali imaginatione cogitare quali
Abbreviated transcription (Latin):
r ualingua distingat ⁊ ꝑ sonos inferat
bus auenis: qd̃ ꝑ cepit in suis Nolite
doti are ne in corde nr̃o ydola fabricetis:
surana formã. humanoꝵ liniam̃ta men¬
hul ÷ sigurã carnis humane. sensus is¬
ss enspicuos. staturã motusq corporis. lin¬
ar oficiũ. distinctiones sonoꝵs. Nolite
silla trinetate cogitare nisi qđ ꝑtinet ad
suĩ serui quã accepit unigenitꝰ filius:
ñ uri caro factũ est ut habitaret in nob̃
Iuinont ꝓhibeo humana infirmitas cogi¬
tis qł nosti: immo etiã cõpello. si fide in
t ura est: Talem xp̃m cogita: s ex ma-¬
na uigine. ñ de dõ patre: Talem cogita
isans fuit ⁊ creuit ut homo: ambulauit
it homo⁊ esuriuit sitiuit ut homo: dormi
utꝰ postremo passus ẽ ut homo: suspensus
i ligno. occisus sepultus ut homo⁊ in eadẽ
sima resurrexit: in eadem forma ante o¬
ulos discipłoꝵ ascendit in celũ÷ in eadẽ
smna uenturꝰ est ad iudici ũ: Angłoꝵ enĩ¬

Expanded text:
 lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis . Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma venturus est ad judicium. Angelorum eni
Abbreviated transcription (Latin):
Quare me non reliquit: Non reliquit ue
tio & deinceps. s sine initio sine finie. Ii
geueratio non habet inttiũ te porris. qui
genitũ facta sunt tẽpora: Hec ilo logis
multi crediderunt in eũ: Utinã & mila¬
te multi qͥ aliud sapiebant intelligant. so
dant in eũ: Quidam enĩ fortasse st̃ mibia
titudine arriani: Non audeo suspicans
sabellianos: qui ipsũ patrẽ dicunt ñ
est filius: Heresis quippe ista minis am
est: & paulatĩ euiscerata: Arrianoꝵ: f
huc uidetur habere aliquas motions l
cad aueris putrescentis: aut certe it muli
quasi hominis animã agentis: Opere a
de reliqͦs liberari : sic̃ inde multi libetas̃
Et qͥdem ista ciuitas eos ñ habebat: sipesta¬
quã multi ꝑegrini ad uener̃t. ñ nullansi

Expanded text:
eliquit. Quare me non reliquit? Non reliquit me,tio et deinceps, sed sine initio, sine fine. Dei enim generatio non habet initium temporis, quigenitum facta sunt tempora. 7. Haec illo loquente, multi crediderunt in eum. Utinam et me loquente multi qui aliud sapiebant intelligant, et credant in eum. Quidam enim fortasse sunt in ista multitudine ariani. Non audeo suspicari esse sabellianos qui ipsum Patrem dicunt esse qui Filius est: haeresis quippe ista nimis antiqua est, et paulatim eviscerata. Arianorum autem adhuc videtur habere aliquas motiones quasi cadaveris putrescentis; aut certe, ut multum, quasi hominis animam agentis: oportet inde reliquos liberari, sicut inde multi liberati sunt. Et quidem ista civitas eos non habebat; sed posteaquam multi peregrini advenerunt, nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
cens: Differo cognitionẽ ur̃am : ut imple¬
am passionẽ meã: Ordine ur̃o cognosce¬
tis qui sim: ñ qͥa om̃s erant credituri
ex his qui audiebant. id est post dñi pas
sionẽ: nã paulopost dicit Hec eo loquen¬
te multi crediderunt in eũ: & nondũ exal¬
tatus fuerat filius hominis Exaltatio¬
nẽ quippe dicit passionis ñ glorificatio¬
nis: crucis ñ cęli : qͥa & ibi exaltatus est
qͣnͣdo pependit in ligno: S illa exalta¬
tio humiliatio fuit: tunc enĩ obeliens s.¬
est obedienf usq ad mortẽ crucis: Hoiss¬
bat umpleri ꝑ eoꝵ manus qui postea sur
eredituri: quib dicit cũ enaltausraissu
hominis tc̃ cognoscetis quia ego si
hoc nisi ut nemo desperaret in quoclas
nari homicidiũ qui occiderant ap̃n¬

Expanded text:
cens, Differo cognitionem vestram, ut implecens, Differo cognitionem vestram, ut impleam passionem meam: ordine vestro cognoscetis qui sim. Non quia omnes tunc erant credituri ex iis qui audiebant, id est, post passionem Domini: nam paulo post dicit, Haec eo loquente, multi crediderunt in eum, et nondum exaltatus erat Filius hominis. Exaltationem quippe dicit passionis, non glorificationis; crucis, non coeli: quia et ibi exaltatus est, quando pependit in ligno. Sed illa exaltatio humiliatio fuit. Tunc enim factus est obediens usque ad mortem crucis . Hoc oportebat impleri per eorum manus qui postea fuerant credituri, quibus dicit, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Quare hoc, nisi ut nemo desperaret in quocumque at eis donari homicidium qui occiderant
Abbreviated transcription (Latin):
distis: Cũ exaltaueritis filiũ hominis tc̃
cognoscetis qͥa ego sũ. & a me ipso facio nicħ.
sed sicut docuit me pat̾ ita loquor: Quid
est hoc: Nichil enĩ aliud uidet᷑ dixisse:
nͥ eos post passionẽ suã cognituros qͥs eẽt
ꝓculdubio gͦ uidebat ibi aliqͦs quos ipse
nouerat quos ipse cũ ceteris scĩs suis ante
constitutionẽ mundi p̾sciendo elegerat:
post passionẽ suã esse credituros: Ipsi st̃
illi quos assidue cõmendamus: & ad imita¬
tionẽ cũ magna exhortatione ꝓponimus:
Misso enĩ desuꝑ sp̃u scõ post dnĩ passionẽ. et
resurrectionẽ. & ascensionẽ. cũ miracula fie¬
rent in eiꝰ nomine quẽ tanquã mortuum
ꝑsequentes iudȩi contẽpserant: cõpuncti
st̃ corde: & qui seuientes occiderunt. mutati
crediderunt: Et sanguinẽ quẽ seuiendo
fuder̃ credendobiberunt illa tria milia &
illa quinq milia iudeor quos ibi uidebat:
qͣndo dicebat cũ exaltaueritis filiũ hominiᷤᷤ
tunc cognoscetis quia ego sũ: Tanquã di¬

Expanded text:
s Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a meipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, haec loquor. Quid est hoc? Nihil enim aliud videtur dixisse, nisi eos post passionem suam cognituros quis esset. Procul dubio ergo videbat ibi aliquos, quos ipse noverat, quos ipse cum caeteris sanctis suis ante constitutionem mundi praesciendo elegerat, post passionem suam esse credituros. Ipsi sunt illi quos assidue commendamus, et ad imitationem cum magna exhortatione proponimus. Misso enim desuper Spiritu sancto post Domini passionem et resurrectionem et ascensionem, cum miracula fierent inpersequentes Judaei contempserunt, compuncti sunt corde ; et qui saevientes occiderunt, mutati crediderunt; et quem sanguinem saeviendo fuderunt, credendo biberunt ; illa tria millia, et illa quinque millia Judaeorum quos ibi videbat, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Tanquam di
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ exaltaueritis filiũ hominis.: tinos¬
noscetis qͥa ego sũ: Iam nostis quio st u
nec assidue repetendũ est. ne pariat m
tanta fastidiũ: Recolite illud. ego sui
sũ. & qui ẽ misit me: & agnoscetis qͥlec

Expanded text:
Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum. Jam nostis quid sit sum; nec assidue repetendum est, ne pariat res tanta fastidium. Recolite illud, Ego sum qui sum, et Qui est, misit me ; et agnoscetis, quid dictum
Abbreviated transcription (Latin):
filius tinicus dĩ. loqui elegisse: & ꝓpt̃ea aqͥ¬
le cõparatũ : Nulla quippe auis: altius uo¬
lare ꝑhibetur: Pro inde quȩ ex ordine
subsecunt᷑: sic̃ ea dñs tractari donaue¬
rit. intentissime audite: Locuti sumꝰ uob̾
de precedenti lectione: in sinuantes qͦ mͦ
intelligat᷑ pat̾ uerax filiꝰ ueritas: Cũ aũt

Expanded text:
ilius unicus Dei, loqui elegisse, et propterea aquilae comparatum: nulla quippe avis volare altius perhibetur. Proinde quae ex ordine subsequuntur, sicut ea Dominus tractare donaverit, intentissime audite. 2. Locuti sumus vobis de praecedenti lectione, insinuantes quomodo intelligatur Pater verax, Filius veritas. Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
est qui fecit mundũ Abundant tempta¬
tiones: s non deficit qui in illo spem po¬
nit. in quo defectus nullus est: Ad hoc hor¬
tatus sum ista fr̃s : qͥa libertas de qua loqͥt᷑
quid ad iunxit: Uere discipłi mei eritis: &
cognoscetis ueritatẽ n & ueritas lib̾abit uos.
Quid est liberabat uos: liberos uos faciet:
Deniq uidei carnales. & scd̾m carnẽ uidi¬
cantes. ñ hii qͥ crediderant. s in illa turba
quia erãti qͥ ñ credebant: in uiriam sibi
factã putauerunt. qͥa dix̃ eis ueritas lib̾a¬
bit uos: in dignati st̃ seruos se significatoᷤᷤ.
Et uere serui erant: & exponit illis que sit
seruitus:i & que sit futura libertas. quã

Expanded text:
est qui fecit mundum: abundant tentaest qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquituquid adjunxit: Vere discipuli mei eritis, et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos. Quid est, liberabit vos? Liberos vos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qa dixit eis: Veritas liberabit vos: indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi erant. Et exponit illis quae sit servitus, et quae sit futura libertas quam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinationis:i ñ irritam̃tũ cupiditatis: qͦ
utaris ad necessitatẽ. ñ quo fruaris ad delecta¬
tionẽ: Dm̃ ama: si aliqͥd uite egit. qđ au¬
dis & latdas U tere mundo : non te capiat
mundus: Quo in trasti: Iter agis: Exitu¬
rus uenisti: non remansurus Iter agis:
Stabulũ est hec uita Vtere. utere nũmo:
quomͦ uiator instabulo uttt᷑ mensa. calice.
urceo. lectulo. dimissurus. non ꝑmansurꝰ
Si tales fueritis: erigite cor qui potestis: &
audite me Si tales fueritis: ad eiꝰ ꝓmissa ue¬
nietis: Non enĩ multũ est ad uos: qͥa magna
est manꝰ eiꝰ qͥ nos uocauit: Uocauit: in uoce¬
tur: Dicat᷑ illi Uocasti nos: in uocanus te
Ecce audiuimꝰ uocantẽ: audi in uocantes:
ꝑduc quo ꝓmisisti: ꝑfice qđ in choasti: Noli
deserere munera tua: noli deserere agrum
tuũ Germina tua: intrent in horreũ: Ha¬
bundant tẽptationes in mundo: s maior

Expanded text:
peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e: O si cor eẽt qualit̃ cũq suspirans: in illam
in effabilem głam O si ꝑegrinationẽ nr̃am in
gemitu sentiremꝰ : & scłm non amaremꝰ: & ad
eũ qui nos uocauit pia mente ꝑpetuo pulsa¬
remus: Desideriũ: sinus cordis est: Capiemꝰ:
si desideriũ quantũ possumꝰ extendamꝰ: Hoc
tio popłors. hoc celebratio sacram̃tor: hoc
baptismꝰ sẽs: hoc cantica laudis dĩ: hoc ipsa
nr̃a cdisputatio: ut hoc desideriũ non solum
seminet᷑ & germinet: uerũ etiã in modum
tante capacitatis augeat᷑: ut ydoneũ sit su¬
mere qđ oculus ñ uidit. nec auris audiuit:
nec in cor hominis ascendit: S amate mecũ:¬
Non amat multũ nũnũ: qui amat dm̃:
Et ego palpaui in firmitatẽ: Non ausus sum
dicere. non amat nũmũ ⁊ s ñ multũ amat
nũmũ: quasi amandus sit nũmꝰ. sed non
multũ: O si deũ digne amemꝰ: nũmos om¬
nino ñ amabimꝰ: Erit tͥ nũimꝰ instrum̃tũ

Expanded text:
vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam vestrae? O si cor esset qualitercumque suspirans in illam ineffabilem gloriam! O si peregrinationem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit, pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium, sinus cordis est; capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc tio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ipsa nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Sed amate mecuNon amat multum nummum, qui amat Deum. Et ego palpavi infirmitatem, non ausus sum dicere, Non amat nummum; sed, non multum amat nummum: quasi amandus sit nummus, sed non multum. O si Deum digne amemus, nummos omnino non amabimus! Erit tibi nummus instrumentum
Abbreviated transcription (Latin):
erimus: Quid plus erimꝰ quã sumus : dudi:
Nondũ apparuit qđ erumus: Scimus qͥa cũ ap¬
paruerit: similes ei erimꝰ: Unde: qm̃ uidebimꝰ
eũ sicuti est Magna ꝓmissio.: s merces ẽ fidei
Queris mercedẽ: opus precedat: Si credis: mer¬
cedem exige fidei: Si aut̃ non credis: fidei
mercedemi qua fronte queris: Si gͦ manseri¬
tis in uerbo meo. uere discipłi mei eritis. ut
contẽplemini ipsam ueritatẽ sicuti est: non ꝑ
uerba sonantia. s ꝑ lucem splendentẽ: cũ sacia¬
uerit nos qd legit᷑ in psalmo: Signatũ est
suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe: Moneta dĩ sumꝰ:
Nũmus a thesauro ab errauimꝰ: errore detri¬
tũ est. qđ in nob̾ fuerat imp̃ssum: Uenit qui
reformet: qͥa ipse formauerat: Querit & ipse
nũmũ suũ: sic̃ cesar nũimum suũ: Ideo ait:
Reddite cesari quȩ cesaris sunt: & dõ que dei.
sunt: Cesari nũmũ: dõ uos ipsos: Tunc gͦ
exprimet᷑ ueritas in nob̃ Quid dicã karitati

Expanded text:
i: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt : Caesari nummos, Deo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
quod gestare nos ui¬
detis in manib : iã
multa audiuit kari¬
tas ur̃a. que dõ donan¬
te sicut potumꝰ dis¬
putauimꝰ: cõmendan-¬
tes uobͣ istũ maxime eugłistam. de dnĩ¬
diuinitate scđm quã ȩqualis ẽ patri. &

Expanded text:
quod gestare nos videtis in manibus, jam multa audivit Charitas vestra, quae Deo donante sicut potuimus disputavimus, commendantes vobis maxime istum equod gestare nos videtis in manibus, jam
Abbreviated transcription (Latin):
dit : s siquis dĩ cultor ẽ & uoluntatẽ eiꝰ facit.
hunc exaudit: Ao huc in unctus loquitur:
nã & peccatores exaudit ds̃ Si enĩ peccato¬
res ds̃ ñ exaudiret: frustra ille publicanus
oculos in t̾ram dimittens. & pectus sitũ ꝑcuci¬
ens diceret : dñe ꝓpitius esto mͥ peccatori: &¬
qui ex ista confessione meruit iustificationẽ.
quomͦ iste cecus inluminationẽ. A seculo ñ

Expanded text:
i Ms., si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, i Ms., si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit Deus. « Adhuc inunctus loquitur. Nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille publicanus oculos in terram dimittens, et pectus suum percutiens diceret: Domine, propitius esto mihi peccatori . Et ista confessione meruit justificationem, quomodo iste caecu
Abbreviated transcription (Latin):
hies ueens. ñ ferens cocos espondit cis:
Dyci uob̾ iam: & audistis Quid iterũ uultis
audire: Nũquid & uos uultis dicipłi eiꝰ fieri :
Nũquid & uos uultis: Iam uideo: sed non
inuideo: Maledixerunt ei : & dixerunt : Tu
discipłs eiꝰ sis: Tale maledictũ suꝑ nos & suꝑ
filios nr̃os: Mlaledictũ est enĩ si cor discutias:
non si uerba ꝑpendas Nos aũt moysi discipli
sumus: Nos sci mꝰ qͥa moysi locutus est ds̃:
istũ aut̃ nescimꝰ unde sit Utinã sciretis quia
moysi locitus est ds̃: sciretis qd ꝑ moysen
predicatus est d̃s̃: Habetis enĩ dñm dicentẽ:
Si crederetis moysi: crederetis & mͥ De me
enĩ ille scripsit:. Itane sequimini serũn: &
dorsum ponitis contra dñm: Sed nec ser¬
uũ sequimini: nã ꝑ illũ ad dñm ducerem ini:
Respondit ille homo: & dixit eis: In hoc mira¬
bile est. qr uos nescitis unde sit: & aꝑtut ocłos
meos: Scimus aut̃ qͥa ds̃ peccatores dẽ ñ exau¬

Expanded text:
pondit eis: Dixi jam vobis, et audistis; quid iterum vultis audire? Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Numquid et vos vultis? Jam video, sed non invideo. 12. Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum enim est, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Moysi discipuli sumus: nos scimus quia Moysi locutus est Deus, istum autem nescimus unde sit. Utinam sciretis quia Moysi locutus est Deus; sciretis quia per Moysen praedicatus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini; nam per illum ad Dominum duceremini. 13. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eugłistã. cõmendare nob̾ nom̃ huiꝰ piscn
& ait: qđ int̃pretat᷑ missus: Iam quisit
missus agnoscitis Nisi enĩ ille fuisst misuis
nemo nr̃m eẽt ab iniqͥtate dimissis lant
gͦ oculos inpiscina quȩ int̃p̃tat᷑ misus.
baptizatꝰ est in xp̃o Si gͦ quando eũ mse
ipso quodã modo baptitauit tunc illumu¬
uit : quando in tuxit. fortasse cathetunsã
fecit: Potest quidẽ alit̾ atq alit̾ tanti sati¬
sufficiat Haritati ur̃e Audistis grandem¬
steriũ. Int̾roga hominẽ Xp̃iamuis asꝰ tl¬
pondit tibi ñ sũ: si paganus est aut usis
Si aũt dixerit sũ: ad huc queris ab ili sa¬
thecuminus es. aut fidelis: S irespahs
S unde in unctus quere: & responae¬
re ab illo inquẽ credat. eo ipso quo atuis¬
minus est . dicit in .cp̃m Ecc medo les¬

Expanded text:
elistam commendare nobis nomen hujus piscinae, et ait: Quod interpretatur missus. Jam quis est missus, agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in se ipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit, quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacrsufficiat Charitati vestrae; audistis grande mysterium. Interroga hominem, Christianus es? Respondet tibi, Non sum, si Paganus est aut Judaeus. Si autem dixerit, Sum; adhuc quaeris ab eo, Catechumenus, an fidelis? Si respondeSed unde inunctus? Quaere, et respondet; quaere ab illo in quem credat: eo ipso quo catechumenus est, dicit, In Christum. Ecce modo l
Abbreviated transcription (Latin):
A homini calũpniarent᷑: ut de sẏnagoga pel¬
unatꝰ sed a cep̃o inueniret᷑: Sed ille constant̃
łsentebat ex p̃ssit: Ait enĩ qͥa ꝓpħa est: Ad¬
quꝰ quidẽ inunctus in corde. nondũ dĩ filiũ
oifitebat᷑: nec mentit᷑ tam̃: Ipse enĩ dñs de se
bat: Non est ꝓpħa sine honore: nisi in pa

Expanded text:
dum homini calumniarentur, ut de synagoga peldum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat, expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ exphariseis quidã: Non om̃s. s quidan
Iam enĩ in ungebant᷑ quidã Quid gͦ diebant.
nec uidentes nec in uncti: Non est hic homo
a dõ: qui sabbatũ ñ custodit. Ipse pocuis cu¬
stodiebat: qui sine peccato erat: Sabbatũ eñ
spiritale: hoc est ñ habere peccatũ: Deniꝙ fr̃s
hoc ammonet ds̃: qnͣdo cõmendat sabbatum
Om̃e opus seruile ñ facietis: Hec sunt uͥba dĩ
sabbatũ cõmendantis: om̃e opus seruile non
facietis: Iam suꝑiores lectiones int̾rogate qd
sit opus seruile: & dñm audite: Omĩs qui
facit peccatũ: seruus est peccati Sed islus
uidentes ut dixi. nec in uncti. sabbatũ curia¬
liter obseruabant: spiritalit̾ uiolabant Als
dicebant: Quomͦ potest homo peccator bes
signa facere: E cce sunt in uneti: Et sasmna
at in es Dies ille diuiserat int̾ lucẽ & tenebras:
Suat sf aeco iterũ: Tu quid dicis de eo qui apu-
puulos tuos: Quid de illo sentis: Quid ex¬
stmus: Iuid iudicas: Querebant quẽ ad mo¬

Expanded text:
go ex Pharisaeis quidam. » Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes, nec inuncti? Non est hic homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat, qui sine peccato erat. Sabbatum enim spirituale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus, quando commendat sabbatum: Omne opus servile non facietis . Haec sunt verba Dei sabbatum commendantis: Omne opus servile non facietis. Jam superiores lectiones interrogate, quid sit opus servile ; et Dominum audite, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritualiter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat in eis. Dies ille diviserat inter lucem et tenebras. Dicunt ergo caeco iterum: Tu quid oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid existimas? Quid judicas? Quaerebant quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
Luid isto sanguine mundius: Quid uulnere
sto salubrius: Et qui uidit inꝗͥt testimoniũ
gubuit: & uerũ est eiꝰ testimoniũ. Et ille
sit qr uera dicit: ut & uos credatis. Non dix̃
it e uos sciatis: s ut credatis. Scit enĩ qui
udit: cuiꝰ credat testimonio qui ñ uidit:
ure. Nam qͥd est aliud credere. quã fidẽ ac¬
mmodare : Facta st̃ enĩ hȩc inqͥt: ut scriptu.
umpleret᷑. Os ñ cõminuetis ex eo. Et iterũ
ilia scriptura dicit. Uidebunt in quẽ confixe¬
unt. Duo testimonia de scripturis reddit
sgulis rebus: quas factas fuisse narrauit:
Iã qr dixerat. ad iħm aut̃ cũ uenissent. ut
uderunt eũ iã mortuũ. ñ fregerunt eiꝰ crura:
shoc ꝑtinet testimoniũ. os ñ cõminuetis ex
mł p̃ceptũ est eis. qui celebrare pascha uissi
siouis immolatione in ueteri lege. quȩ dñicȩ
nassionis umbra p̃cesserat: unde scriptũ est.¬
pascha nr̃m immolatus ẽ xp̃c : de quo & ysa¬

Expanded text:
Quid isto sanguine mundius? quid vulnere Quid isto sanguine mundius? quid vulnere isto salubrius? 3. Et qui vidit, inquit, testimonium perhibuit, et verum est testimonium ejus: et ille scit quia vera dicit, ut et vos credatis. Non dixit, ut et vos sciatis; sed ut credatis: scit enim qui vidit, cujus credat testimonio qui non vidit. ere. Nam quid est aliud credere, quam fidem accommodare? Facta sunt enim haec, inquit, ut Scriptura impleretur. Os non comminuetis ex eo. Et iterum alia Scriptura dicit, Videbunt in quem confixerunt. Duo testimonia de Scripturis reddidit singulis rebus quas factas fuisse narravit. Nam quia dixerat, Ad Jesum autem cum venissent, ut viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura, ad hoc pertinet testimonium, Os non comminuetis ex eo: quod praeceptum est eis qui celebrare Pascha jussi sunt ovis immolatione in veteri Lege, quae Dominicae passionis umbra praecesserat. Unde Pascha nostrum immolatus est Christus : de quo et Isa
Abbreviated transcription (Latin):
militũ lancea latus eiꝰ aꝑuit: & continuo
exiuit sanguis & a qua. Uigilanti uerbo
eugłista usus ẽ. ut ñ diceret. latus eius¬
unus militũ ꝑ cussit aut uulnerauit.
aut quid aliud. s aꝑuit: ut illic quodã¬
mͦ uitte ostiũ panderet᷑: unde sacram̃ta
eccłȩ manauer̃: sine quib ad uitã quę
uera uita ẽ. ñ intrat᷑. Ille sanguis: in remi¬
sionẽ fusus ẽ peccatoꝵ. A qua illa: salu.¬
tare temꝑat pocłm. H ȩc & lauachrum
p̃stat: et potũ. Hoc p̃nuntiabat qđ nos
in latere archȩ ostiũ facere iussus ẽ. quo
intrarent animalia quȩ ñ erant diliuuo
ꝑitura: quib p̃figurabat᷑ eccła. Proptes
hoc pͥma mulier facta ẽ de uiri latere dou.¬
mientis: & appellata ẽ uita mat̾ꝙ uush¬
Magnũ quippe significauit bonũ: ante mag¬¬
qũ p̾uaricationis malũ. Et hic scđs adam
nlinato capite in cruce dormiuit: ut inde
somaret᷑ ei coniuux. qđ de latere dormientis
esuiixit. O mors. unde mortui reuiuiscunt:

Expanded text:
tum lancea latus ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua. » Vigilanti verbo Evangelista usus est, ut non diceret, Latus ejus percussit, aut vulneravit, aut quid aliud; sed, aperuit: ut illic quodammodo vitae ostium panderetur, unde Sacramenta Ecclesiae manaverunt, sine quibus ad vitam quae vera vita essionem fusus est peccatorum, aqua illa salutare temperat poculum, hoc lavacrum praestat et potum. Hoc praenuntiabat, quod Noe in latere arcae ostium facere jussus est, quo intrarent animalia, quae non erant diluvio peritura, quibus praefigurabatur Ecclesia. Propter hoc prima mulier facta est de viri latere dormientis, et appellata virago, mater quMagnum quippe significavit bonum, ante magnum praevaricationis malum. Hic secundus Adam inclinato capite in cruce dormivit, ut inde formaretur ei conjux, quod de latere dormientis effluxit. O mors unde mortui reviviscunt!
Abbreviated transcription (Latin):
s mͥ ad ista ñ uacat. Et uidit inqͥt: & cre¬
didit. Hic nonnulli parũ attendentes pu¬
tant hoc ioħm credidisse qđ iħe resurexe¬
rit: s qđ seqͥtur. ñ hoc indicat. Quid sibi
enĩ uult qđ statim ad ui nxit. nondũ enĩ
sciebant scripturã qr oportebat eũ a mor¬
tuis resurgere: Non gͦ eũ credidit resur.¬
rexisse: quẽ nesciebat oportere resurgere.
Quid gͦ uidit: Quid credidit: Nidit sci¬
licet in ane mane monum̃tũ: & credidit
qđ dixerat mulier. eũ demonum̃to esse
sublatũ. Nondũ enĩ sciebant scripturã.
qr oporteret eũ a mortuis resurgere. & ideo
qͣnͣdo id ab ipso dnõ audiebant: quãius
a ꝑtissime diceretur. consuetudine audien-¬
di ab illo parabolas ñ intelligebant: & a¬
liquid aliud eũ significare credebant. S¬

Expanded text:
sed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et cresed mihi ad ista non vacat. Et vidit, inquit, et credidit. Hic nonnulli parum attendentes, putant hoc Joannem credidisse quod Jesus resurrexerit. Sed quod sequitur, non hoc indicat. Quid sibi enim vult quod statim adjunxit: Nondum enim sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Non ergo eum credidit resurrexisse, quem nesciebat oportere resurgere. Quid ergo vidit? quid credidit? Vidit scilicet inane monumentum, et credidit quod dixerat mulier, eum de monumento esse sublatum. Nondum enim sciebant Scripturam, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Et ideo quando id ab ipso Domino audiebant, quamvis apertissime diceretur, consuetudine audiendi ab illo parabolas, non intelligebant, et aliquid aliud eum significare credebant. S
Abbreviated transcription (Latin):
sequeretur. ad unctũ est. Cum enĩ iã dixis¬
set uenerunt ad monum̃tum: regressus ẽ ut
narraret quomͦ uener int. atq ait. CurrebaNt
aut̃ duo simul: & cetera. Ubi ostendit qđ
precurrens ad monum̃tum prior uenerit
cliuasset in qͥt: uidit linteamina posita non
tam̃ introiit. Uenit gͦ symon petrus sequenᷤ
eũ & introiit inmonum̃tũ: & uidit lintea¬
mina posita & sudariũ qđ fuerat suꝑ caput
eiꝰ non cũ linteaminib positũ: s se paratim
in uolutũ in unũ locũ. Putamꝰne nichil
ista significant: Nequaquã id putauerimꝰ:
s ad alia festinamꝰ. in qͥbus immorari que¬
stionis uel obscuritatis alicuiꝰ necessitate cõ¬
pellim᷑. Nam ista quȩ ꝑ se ipsa manifesta st̃.
quid singula etiã significent querere. scẽ qͥ¬
dem deliciȩ st̃: s occi sor: qđ ñ sumꝰ nos.
Tunc gͦ introut & ille discipłs: qui uene
rat pͥmus ad monum̃tum. Prior uenit:¬
& posterior. intrauit. N ec hoc utiq uacat:

Expanded text:
sequeretur adjunctum est. Cum enim jam dixisset Venerunt ad monumentum, regressus est ut narraret quomodo venerunt, atque ait: Accurrebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit clinasset, uidet posita linteamina, non tamen introiit. uenit ergo Simon Petrus sequens eum et introiit in monumentum. et uidet linteamina posita et sudarium, quod fuerat super caput eius. non cum linteaminibus positum, sinvolutum in unum locum. » Putamusne nihil ista significant? Nequaquam hoc putaverim. Sed ad alia festinamus, in quibus immorari quaestionis vel obscuritatis alicujus necessitate compellimur. Nam ista quae per seipsa manifesta sunt, quid singula etiam significent, quaerere sanctae quidem deliciae sunt, sed otiosorum, quod non sumus nos. 9. Tunc ergo introiit, et illrat primus ad monumentum. Prior venit, posterior intravit. Nec hoc utique vacat,
Abbreviated transcription (Latin):
parasceuen. quã cȩnã purã uidei latine usitaciꝰ
apud nos uocant. facere tale aliqͥd ñ licebat.
Una aut̃ sabbati maria magdalene. uenit
mane. cũ ad huc tenebre eeñt ad monum̃tũ:
& iudit lapidẽ sublatũ a monum̃to. Una
sabbati ẽ. quẽ iã diem dñicam ꝓpt̾ dnĩ resur¬
rectionẽ mos xp̃ianus appellat: quã matħs
solus in eugłistis pͥmam sabbati nominauit.
Currit ergo & uenit ad symonẽ petrũ. & ad
aliũ discipłm quẽ amabat iħc: & dicit eis
Tulerunt dnm̃ demonum̃to: & nescimꝰ ubi
posuerunt eũ. Non nulli codices etiã greci
habent tulerunt dum̃ meũ ⁊ qđ uideri
dictũ potest ꝓpensiore Raritatis uel famu¬
latus affectu: s hoc in plurib codicibꝰ quos
in promptu habuimꝰ ñ in uenimꝰ. Exiit gͦ
petrus & ille alius discipłs: & uenerunt ad
monum̃tũ. Currebant duo simul: autẽ

Expanded text:
parasceven, quam coenam puram Judaei latine usitatius parasceven, quam coenam puram Judaei latine usitatius apud nos vocant, facere tale aliquid non licebat. 6. Una autem sabbati Maria Magdalene venit mane, cum adhuc tenebrae essent, ad monumentuet vidit lapidem sublatum a monumento. Una Sabbati est, quam jam diem Dominicam propter Domini resurrectionem mos Christianus appellat: quam Matthaeus solus in evangelistis primam Sabbati nominavit. Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipulum quem amabat Jesus, et dicit eis: Tulerunt Dominum de monumento, et nescimus ubi posuerunt eum. Nonnulli codices etiam graeci habent, Tulerunt Dominum meum, quod videri dictum potest propensiore charitatis vel famulatus affectu; sed hoc in pluribus codicibus quos in promptu habuimus, non invenimus. 7. Exiit ergo Petrus et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul
Abbreviated transcription (Latin):
ad iħm ñ tunc solũ. s tunc pͥmũ uenisse ni¬
chodemũ: uentitasse aut̃ postea. ut fieret au¬
diendo discipłs: qđ certe mͦ in reuelatione
corporis beatissimi stephani. fere omĩb gentib
de clarat᷑. Acceꝑunt gͦ corpus iħu: & ligauer̃
illud linteis cũ aromatib sic̃ mos uideis est
sepelire. Non mͥ uidet᷑ euglista frustra dice-¬
re uoluisse: sic̃ mos iudeis est sepelire. Ita
quippe nͥ fallor ad monuit in huiꝰ modi offici.¬
is quȩ mortius exhibentur: morẽ cuiꝰq gentis
eẽ seruandũ. Erat aut̃ in loco ubi crucifirus
ẽ ortus: & in orto monum̃tũ nouũ. in quo
ñdum quisquã positus erat. Sic̃ marie in
uirginis utero. nemo arite illũ. nemo post
illum conceptus ẽ: ita in hoc monum̃to nemo
ante illũ nemo post illũ sepultꝰ est. Ibi gͦ ꝓpt̾
parasceuẽ iudeoꝵ. qr uixta erat monum̃tum.
posuert̃ iħm. Acceleratã uult intelligi se¬
pulturã. ne aduesꝑasceret: qnͣdo iam ꝓpter

Expanded text:
ad Jesum non tunc solum, sed tunc primum venisse Nicodemum; ventitasse autem postea, ut fieret audiendo discipulus, quod certe modo in revelatione corporis beatissimi Stephani fere omnibus gentibus declaratur. Acceperunt ergo corpus Jesu, et ligaverunt illud linteis cum aromatibus, sicut mos Judaeis est sepelire. Non mihi videtur evangelista frustra dicere voluisse, sicut mos Judaeis est sepelire. Ita quippe, nisi fallor, admonuit in hujusmodi officiis, quae mortuis exhibentur, mortem cujusque gentis esse servandam Erat autem in loco uest, hortus, et in horto monumentum novum, in quo nondum quisquam positus erat. Sicut in Mariae virginis utero nemo ante illum, nemo post illum conceptus est; ita in hoc monumento nemo ante illum, nemo post illum sepultus est. « Ibi ergo propter parasceven Judaeorum, quia juxta erat monumentum, posuerunt Jesum. » Acceleratam vult intelligi sepulturam, ne advesperasceret; quando jam propter
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiã exercitatis interiorib aninisa¬
sibus intelligit. ꝑcipit. nouit: ñ est iam m¬
tuendũ. ne seducat᷑ ab eis qui malũ putana
eẽ substantiã quã ñ fecit ds̃. mutabilem sil¬
stantiã faciunt ipsum dm̃: sic̃ manicha ia
si quȩ alie pestes tta desipiunt. Secl mant
ad huc paruulis. qͦs dicit apłs carnales la¬
cte nutriendos. omĩs de hac re sermo quo
agit᷑ ut ñ solum credatur uerũ etiã intelli¬
bus onerosus est: faciliusq illos p̃mit quã
pascit. Ex quo fit. ut spiritales ista carnalib
ñ omĩmodo taceant. ꝓpter catholicã fidẽ quȩ
omĩbus p̃dicanda est: nec tam̃ sic disserant.
ut uolentes eam ꝑducere ad intelligentiam
ñ capacem: facilius faciant fastidiri in u¬
ritate sermonẽ : quã in sermone ꝑcipi ue¬
ritatẽ. Propterea dicit scribens ad colosen¬
qd̾ de est fidei ur̃e in xp̃o. Et ad thessalom¬
censes. Nocte ac die inquit habundantius

Expanded text:
verum etiam exercitatis interioribus animi senverum etiam exercitatis interioribus animi sensibus intelligit, percipit, novit; non est jam metuendum ne seducatur ab eis qui malum putando esse substantiam quam non fecit Deus, mutabilem substantiam faciunt ipsum Deum, sicut Manichaei, vel si quae aliae pestes ita desipiunt. 5. Sed mente adhuc parvulis, quos dicit Apostolus carnales lacte nutriendos, omnis de hac re sermo, quo agitur ut non solum credatur, verum etiam intellia non valentibus onerosus est, faciliusque illos premit quam pascit. Ex quo fit ut spirituales ista carnalibus non omnimodo taceant, propter catholicam fidem, quae omnibus praedicanda est; nec tamen sic disserant, ut volentes ea perducere ad intelligentiam non capacem, facilius fastidiri faciant in veritate sermonem, quam in sermone percipi veritatem. Propterea dicit scribens ad Colossen et id quod deest fidei vestrae in Christo . Et ad Thessalonicenses: Nocte ac die, inquit, abundantius
Abbreviated transcription (Latin):
randũ bonũ a malo. Hic enĩ tudemꝰ tamqm
definitũ eẽ. quẽ ꝑfectoꝵ dicat solidũ cybũ:
& hoc ẽẽ illud qđ ad corinthios scriptũ ẽ. sapi¬
entiã loqͥmur inter ꝑfectos. Quos aitt̃ per¬
fectos uoluerit hoc loco urtelligi subiecit atꝙ
att: qui ꝑ habitũ exercitatos habent sensis. ide
parandũ bonũ amalo. Hoc gͦ aui iatiauicas
in ereẽitata mente ũ possunt. ꝓfecto il adela
dam lacte teneant᷑ ut et in uisibilia que nor
uident. & intelligibilia quȩ ñ dum intelliou
credant: facile ad uana ad sacrilegas fabiala
ꝓmissione scientiȩ seducunt᷑: ut &e bonui &ena
ñ nisi in corporalibus imaginib cogtent ra
ipsum dm̃ ñ nisi aliquod eẽ corpuis erisinet
& malum ñ nisi sub stantiã putare ñ posut.
cũ sit potius ab immutabil substantia mii¬
biliũ substantiaꝵ quidã defectus: quas fet
ex nichilo. ipsa immutabilis & sũma substa
qđ est ds̃. Quod ꝓfecto qͥs qͥs non solũ aran.

Expanded text:
Hic enim videmus tanquam definitum esse quem perfectorum dicit solidum cibum; et hoc esse illud quod ad Corinthios scriptum est, Sapientiam loquimur inter perfectos . Quos autem perfectos voluerit hoc loco intelligi, subjecit atque ait, Qui per habitum exercitatos habent separandum bonum a malo. Hoc ergo qui invalida et inexercitata mente non possunt, profecto nisi fidei quodam lacte teneantur, ut et invisibilia quae non vident, et intelligibilia, quae nondum intelligunt, credant, facile ad vanas et sacrilegas fabulas promissione scientiae ducuntur: ut et bonum et malum nonnisi corporalibus imaginibus cogitent, et ipsum Deum nonnisi aliquod esse corpus existiment, et malum nisi substantiam putare non possint; cum sit potius ab immutabili substantia mutabilium substantiarum quidam defectus, quas fecit ex nihilo ipsa immutabilis et summa substantia, qui est Deus. Quod profecto quisquis non solum credit,
Abbreviated transcription (Latin):
posset. S piritalis aut̃ homo quilibet potest al¬
terũ hominẽ docere qđ nouit ⁊ si ꝓficiendo ca¬
patiorem faciat sp̃c sc̃s : in quo et ipse doctor
aliquid ampliꝰ ad discere potuit. ut sint ãbo
docibiles dõ: quãquam & int̾ ipsos spiritales.
sunt itiq aliis alii capatiores atq meliores: ita
ut quidam illoꝵ ad ea ꝑuenerint quȩ ñ li cet
homini loqui. Qua occasione. uani quidam.¬
a pocalipsin pauli quã sanitas ñ recipit
ȩccłȩ. nescio quib fabulis plenã. stultissima
p̃sũmptione finxerunt: dicentes hanc eẽ. uñ
dixerat raptũ se fuisse int̾cium cęlũ: & illic
audisse in effabilia uerba que ñ licet homini
loqui. Ubi si dixisset. quȩ ad huc ñ licet homi¬
ni loqui: ut cũq istoꝵ tolerabilis eẽt audacia.
Cum uͦ dixerit. quȩ ñ licet homini loqui: isti
qui st̃. qui bȩc audeant impudent̃ & infelicit̃
lo quis Sed iam istũ sermonẽ hoc fine conclu¬

Expanded text:
posset. Spiritualis autem homo quilibet potest alposset. Spiritualis autem homo quilibet potest alterum hominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amplius addiscere potuit, ut sint ambo docibiles Deo . Quanquam et inter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione Apocalypsin Pauli, quam sanitas non recipit Ecclesiae, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt, dicentes hanc esse, unde dixerit raptum se fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: ubi si dixisset: Quae adhuc non licet homini loqui, utcunque istorum tolerabilis esset audacia. Cum vero dixerit quae non licet homqui sunt qui haec audeant impudenter et infeliciter loqui? Sed jam istum sermonem hoc fine conclu