comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ali tutiores omnuĩ ꝑiculorũ ignari. nisi for¬
te circũuenti ab hostib captiuentur. Huius
uoluptate certaminis. tholomeũ. alexandrũ.
cesarem. catonem. ipsum quoq samium gra¬
uiores operas legimus temꝑasse: quo etiam
inter ludendum id agerent. unde essent phi¬
losophicis negotiũ aptiores. Alea uero exciso
regno asie inter manubias euerse urbis nõ
sub una tantum sp̃e migrauit ad grecos. Hĩc
thessera. calculus. tabula. urio. uel dardana
pugna. tricolus. senio monarchus. orbicoli.
taliorchus. uulpes. quorũ artem utilius est
dediscere: quam docere. Quis enĩ non eru¬
bescat. si sortis sue grãm non uirtuti debeat
sed taxillis. Quis fretilli cautelam sue pru¬
dentie non doleat ante ferri: Nonne sacis
improbata est curꝰq artis exercitatio. qua quan¬
to quisq doctior tanto nequior. Aleator quidẽ
om̃is hic est. Mendatiorũ siquidem et ꝑuirioꝵ.
mater est alea. & ex aliem coticuptscentia sua

Expanded text:
alii tutiores, omnium periculorum ignari, nisi foralii tutiores, omnium periculorum ignari, nisi forte circumventi ab hostibus captiventur. Hujus voluptate certaminis, Ptolomaeum, Alexandrum, Caesarem, Catonem, ipsum quoque Samium graviores operas legimus temperasse quo etiam inter ludendum id agerent, unde essent philosophicis negotiis aptiores. Alea vero exciso regno Asiae, inter manubias eversae urbis non sub una tantum specie, migravit ad Graecos. Hinc tessera, calculus, tabula, urio vel dardana pugna, tricolus, senio, monarchus, orbiculi, taliorchus, vulpes, quorum artem utilius est dediscere quam docere. Quis enim non erubescat, si sortis suae gratiam, non virtuti debeat, sed taxillis? Quis fritilli cautelam suae prudentiae non doleat anteferri? Nonne satis improbata est cujusque artis exercitatio, qua quanto quisque doctior, tanto nequior? Aleator quidem omnis hic est. Mendaciorum siquidem et perjuriorum mater est alea, et ex aliena concupiscentia sua
Abbreviated transcription (Latin):
cicio numerorum paululũ deflexa materia.
Cum enĩ antiquiores illud exercitium dum¬
taxat approbarent. quod ad inuestigationẽ
ueri disciplinasq liberales proficeret. uel
recte iiuendi instruerit usum: hic subtili
quidem licet infructuosa inuentione uet̾is
exercicui duriciam non temperauit sed etuol¬
liut. multis adhuc in pristina manentib
grauitate. A manib nanq grecoꝵ abatus
nundũ excidit. aut ratio calculandi: aut
ludus in quo plene uicisse est. ad denuntiatũ
calculũ ui campis aduersarii constitiusse
ꝑfectam et maximam armoniam. Cum uero in¬
in eisdem armonica. arismethica. uel geometri¬
ca.trium terminorũ medietate exultat: se¬
miplena uictoria est. Queuis aliarũ et si con¬
tingant: citra triumphi głam. aut ludentis
felicitatẽ. aut artis ꝑitiam protestantur. Io¬
cundum quidem & fructuosũ est. numeroꝵ.
nosse cercamina. qui de p̃dationi inueni¬
antur obnoxii: & qua ratione in castris sint

Expanded text:
citio numerorum paululum deflexa materia. citio numerorum paululum deflexa materia. Cum enim antiquiores illud exercitium duntaxat approbarent, quod ad investigationem veri disciplinasque liberales proficeret, vel recte vivendi instrueret usum, hic subtili quidem, licet infructuosa inventione, veteris exercitii duritiam non temperavit, sed emollivit, multis adhuc in pristina manentibus gravitate. A manibus namque Graecorum abacus nondum excidit, aut ratio calculandi, aut ludus in quo plene vicisse est, ad denuntiatum calculum, in campis adversarii constituisse perfectam et maximam harmoniam. Cum vero in eisdem harmonica arithmetica, vel geometrica trium terminorum medietate exsultat, semiplena victoria est. Quaevis alearum, etsi contingant citra triumphi gloriam, aut ludentis felicitatem, aut artis peritiam protestantur. Jucundum quidem et fructuosum est, numerorum nosse certamina, qui depraedationi inveniantur obnoxii, et qua ratione in castris sint
Abbreviated transcription (Latin):
fuetit officiorum non confusio sed distributio
Hoc ita. si optimam uiuendi ducem naturam
sequimur. Sed nunc quod medicorum est pro¬
nttunt fabri. medici fabrilia tractant. et of¬
ficium presidendi. a uenatoribus et humili¬
oribus officiis. aut etiam maleficiis mutua¬
tur. & priuatoꝵ temeritas. aut discipline
ignorantia se audet publicis officiis inmisc̾e.
egreditur: aue et si tacitur mores ꝑstre¬
punt nuge. Tritum siquidem ꝓuerbi¬
um est. Qui lepores agitat: ũba osumit. At si
alios diligentius intueris: consumunt & nitã.
que ui ineptiis & factionib aut flagitus tota
uersatur. Nonne tibi iudetur aleator ineptꝰ.
qui thesserarum nontam uiuit quam perit
ex gr̃a ⁊ et omnẽ iactũ sortis sue presulẽ facit:
Est ne ars accõmoda rationi. cuiis quanto quis¬
q studentior tanto erit exstudiosior. Atthalus
asiaticus si gentiliũ historiis creditur: hanc
ludendi lasciuiam dicitur inuenisse. ab exer¬

Expanded text:
fuerit officiorum non confusio, sed distributio. fuerit officiorum non confusio, sed distributio. Hoc ita si optimam vivendi ducem naturam sequimur. Sed nunc quod medicorum est Promittunt fabri, medici fabrilia tractant, et officium praesidendi a venatoribus et humilioribus officiis aut etiam maleficiis mutuatur; et privatorum temeritas aut disciplinae ignorantia, se audet publicis officiis immiscere.egreditur, aliae, etsi taciturniores, perstrepunt nugae. Tritum siquidem proverbium est: « Qui lepores agitat, verba consumit. » At si alios diligentius intueris, consumunt et vitam, quae in ineptiis et factionibus aut flagitiis tota versatur. Nonne tibi videtur aleator ineptus, qui tesserarum non tam vivit, quam perit ex gratia, et omnem jactum sortis suae praesulem facit? estne ars accommoda rationi, cujus quanto quisque studentior, tanto erit exstudiosior? Attalus Asiaticus, si gentilium historiis creditur, hanc ludendi lasciviam dicitur invenisse, ab exer
Abbreviated transcription (Latin):
impediunt contrahendos. Porro de iurtute
et ueritate canonum uenatica diemeulis
suis non modoclaudit ascensum: sed summi enã¬
sacerdotii gradum adimit iam adeptum. Pre¬
clare illud ut multa fertur dixisse temistocles
Magistratus aludis et quibuscunq leruoribus
esse arcendos. ne respulica ludere udeatur.
defectũq sui relicta grauutate pronuntiet. Si
tamen maioribus quod quidem rarum est eos
ex occupari contigerit: an annis adolescentie ex
dispensatione etatis permittuntur aliquid sub¬
trahere grauitati: et in se clementiores esse. qd̃
maturitatis ꝓcessu. rei publice utilitate com¬
pẽsent. Hec ille et utinam audicetur a nostris:
ut saltem in prouectiori etate nugis suis rei¬
publice seria ante ferrent. Tunc et enĩ totũ
rei publice corpus roboris sui integritate iuge¬
bit: cunc optime compositionis sp̃e uenustabitur.
& elegantis pulchritudinis decorem induet: si
singula queq locũ teneant. sortita decentet. si

Expanded text:
impediunt contrahendos. Porro de virtute, impediunt contrahendos. Porro de virtute, et veritate canonum, venatica clientulis suis non modo claudit ascensum; sed summi sacerdotii gradum adimit jam adeptum. Praeclare illud ut multa fertur dixisse Themistocles: « Magistratus a ludis et quibuscunque levioribus esse arcendos, ne respublica ludere videatur, defectumque sui, relicta gravitate, pronuntiet. » Si tamen majoribus, quod quidem rarum est, eos exoccupari contigerit, in annis adolescentiae, ex dispensatione aetatis permittuntur aliquid subtrahere gravitati, et in se clementiores esse, quod maturitatis processu, reipublicae utilitati compensent Haec ille: « Et utinam audiretur a nostris, ut saltem in provectiori aetate, nugis suis reipublicae seria anteferrent! » Tunc etenim totum reipublicae corpus roboris sui integritate vigebit, tunc optimae compositionis specie venustabitur, et elegantis pulchritudinis decorem induet, si Singula quaeque locum teneant sortita decenter si
Abbreviated transcription (Latin):
his inquietationibus non eximatur. Qui
enim in aliena temeraria usurpatione irru¬
it: laqueis iuris tenetur ad penam. Is uero
modus laudabilis est. cum moderatione ar̃¬
hibita prudenter. et si fieri potest utiliter
exercetur: ut mandato terentis comici ad¬
quiescas. Nequid nimis. Nam &e insani sapi¬
ens nomen feret. equus iniqui. iatea quã
satis est uirtutem si petit ipsam. Nichil au¬
tem turpius est. quam in risum contuentiũ
ora laxare: dum non discendi proposito ue¬
hementius insistis arti quam nescias. ut si
linguam ꝗͣ ñ noris facetus attemptes.Sunt
ꝑsone que non modo abhoc sed ab alũs quib¬
dam ut pote leuiorib & uoluptuosis stu¬
diis in ꝑpetuum submouentur.: ut insae̾s
ordinibus constituti. et qui gerunt amplissi¬
mos magistiatꝰ. Quod enim in aluis futurũ
erat leuioris culpe: hoc in istis sep̾e fit cri¬
minis. Et quidem semꝑ maiora sunt que
celebratos contractus rescindunt: quã que

Expanded text:
his inquietationibus non eximatur. Qui his inquietationibus non eximatur. Qui enim in aliena temeraria usurpatione irruit, laqueis juris tenetur ad poenam. Is vero modus laudabilis est, cum moderatione adhibita prudenter, et si fieri potest, utiliter exercetur, ut mandato comici acquiescas: « Ne quid nimis. » Nam et Insani sapiens nomen feret, aequus iniqui, Ultra quam satis est virtutem si petet ipsam Nihil autem turpius est quam in risum contuentium ora laxare, dum non discendi proposito, vehementius insistis arti, quam nescias, ut si linguam quam non noveris, facetus attentes. Suntsonae, quae non modo ab hoc, sed ab aliis quibusdam, utpote levioribus et voluptuosis studiis, in perpetuum submoventur, ut qui in sacris ordinibus constituti, et qui gerunt amplissimos magistratus. Quod enim in aliis futurum erat levioris culpae, hoc in istis saepe fit criminis. Et quidem semper majora sunt quae celebratos contractus rescindunt, quam quae
Abbreviated transcription (Latin):
quam parit pax. pacientia. benignitas. longa¬
nimitas. gaudium in spu scõ: sed que amica
epulis. potationibits conuinus. modulationib
&e ludis. cultibus operosuis exquisitis. stupris
et uarus inmundicus animos etiam grauiores
effeminat. &e quodam nature ludibriõ mollio¬
res & corruptiores facit esse iuros quam femi¬
nas. Tempus quoq uenandi culpam extenuat:
actum ue commendat. Sit autem hic tempus
ut in locis quam pluribus inuenitur: ex eo
oportunitas gerendoꝵ. Fit ergo in tempesti¬
ua uenatio. ł ex religionis cuitu. uel ex na¬
tura rerum. uel ex debito officii. quod uel p̃¬
termiti. uł aliis occupatiomibris post poni
non debet. Sed de his hactenus: quia non
uenaticam tradere. sed de curialiũ nugis.
nugari propositũ est. ¶Loci quoq ratio ha¬
benda est: Eilicet ut in suo uel cominum
uł publico licita exerceatur uenanio: dũ
tamen consortibus non irrogetur iniuria.
& locus celebritate sui aut reuerentia ab

Expanded text:
quam parit pax, patientia, benignitas, longaquam parit pax, patientia, benignitas, longanimitas, gaudium in Spiritu sancto; sed quae amica epulis, potationibus, conviviis, modulationibus et ludis, cultibus operosius exquisitis, stupris et variis immunditiis, animos etiam graviores effeminat, et quodam naturae ludibrio molliores et corruptiores facit esse viros quam feminas. Tempus quoque venandi culpam extenuat, actumve commendat. Sit autem hic tempus ut in locis quam pluribus invenitur, ex eo opportunitas gerendorum. Fit ergo intempestiva venatio, vel ex religionis cultu, vel ex natura rerum, vel ex debito officii, quod vel praetermitti, vel aliis occupationibus postponi non debet. Sed de his hactenus quia non venaticam tradere, sed de curialium nugis nugari propositum est. Loci quoque ratio habenda est, scilicet ut in suo, vel communi, vel publico, licita exerceatur venatio, dum tamen consortibus non irrogetur, injuria, et locus celebritate sui aut reverentia ab
Abbreviated transcription (Latin):
esau: ut &e patris saciaret esuriem. & ꝓmis¬
sam benedictionem impensi merito obsequu
obtineret. Si enim sine culpa exerceri non
posset: nequaquam tantus patriarcha ad opꝰ
illius nuisisset filiũ. quem benedictionis gra¬
tia in caput gentium constituere disponebat
Si forte mora traxit ad se periculũ. quia diu¬
tius licito in opere tamen licito ex praua con¬
suetudine. et immoderato amore morabat᷑
Nulla uersatur in culpa: qui urgente stimu¬
lo necessitatis non reprobati studu exercicio.
uitam cogitur exhibere. Qui ocu in erciã
iutant. qui gerendis negocus disponunt
membra dum laboribus assuescunt. qui iicio¬
sam corporis fugiunt molem. seruata in omnib
dignitate persone: iuste reprehensionis non pa-¬
tuintur aculeos. Opus et enim non exse: sed ex
causa fit crimen. Nec aliqua uirtutis ostenta¬
tione clarescit: cui uoluptas originem prebet.
Nouerca si quidem uirturis est. Non illam dico

Expanded text:
Esau, ut et patris satiaret esuriem, et promisEsau, ut et patris satiaret esuriem, et promissam benedictionem impensi merito obsequii obtineret. Si enim sine culpa exerceri non posset, nequaquam tantus patriarcha ad opus illius misisset filium, quem benedictionis gratia in caput gentium constituere disponebat. Sed forte mora traxit ad se periculum, quia diutius licito, in opere tamen licito, ex prava consuetudine et immoderato amore morabatur. Nulla tamen versatur in culpa qui, urgente stimulo necessitatis, non reprobati studii exercitio vitam cogitur exhibere. Qui otii inertiam vitant, qui gerendis negotiis disponunt membra dum laboribus assuescunt, qui vitiosam corporis fugiunt molem, servata in omnibus dignitate personae, justae reprehensionis non patiuntur aculeos. Opus enim non ex se, sed ex causa fit crimen. Nec aliqua virtutis ostentatione clarescit, cui voluptas originem praebet: noverca siquidem virtutis est. Non illam dico
Abbreviated transcription (Latin):
tia potestatis. priuati minoribus occupentur.
honestiorib ingenui. iuilioribus seruilis con¬
ditio mancipetur. Nam quod turpe bonis seio
ticiq decebit crispinũ. Sic utiq cum multa
sint eiusdem corporis membra: non omĩa eidẽ
auctui seruiunt. sed sua sunt officia singuloꝵ.
Qui ergo tuum uenatori non cedis: curꝰ illius
usurpas officium: Nonne reputabis indegnũ.
si ad regnũ uel pontificiũ uenator aspiret.
Equidem indigniuᷤ est. si ab alterutro fastigio
ad uenatoris carnificiũ uel sordes prolabaris.
Innatus et enim amor boni semꝑ querit ascen¬
sum: econtra fomes uicu sponte sua uergit
ad casum. Causa quoq actũ poterit decorare.
si aut necessitate subsistat. aut iugeat utili¬
tate. aut honestate splendescat: cum ex af-¬
fectu mentis. tota ualeat substantia operis
colorari. Affectus et enĩ tiis ut ait sapiens.
operi tuo nomen imponit. Inculpabiliter
ex scĩ patris mandato uenatũ profectus est

Expanded text:
tia potestatis, privati minoribus occupentur; tia potestatis, privati minoribus occupentur; honestioribus ingenui, vilioribus servilis conditio mancipetur; Nam quod turpe bonis Seio Titioque, decebit Crispinum. Sic utique cum multa sint ejusdem corporis membra, non omnia eidem actui serviunt, sed sua sunt officia singulorum. Qui ergo tuum venatori non cedis, cur illius usurpas officium? Nonne reputabis indignum, si ad regnum vel ad pontificium venator aspiret? Equidem indignius est, si ab alterutro fastigio ad venatoris carnificium vel sordes prolabaris. Innatus etenim amor boni semper quaerit ascensum; econtra fomes vitii sponte sua vergit ad casum. Causa quoque actum poterit decorare, si aut necessitate subsistat, aut vigeat utilitate, aut honestate splendescat, cum ex affectu mentis, tota valeat substantia operis colorari. « Affectus etenim tuus, ut ait sapiens, operi tuo nomen imponit. » Inculpabiliter ex sancti patris mandato venatum profectus est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erit usquequaq culpabilis: cũ et unũ
quod in ebriat sub uersionis culꝑam retor¬
queat inbibentem . et senex sepe non tameta¬
tis quam suo uicio. sensum ꝑferat p̾uerilem.
Potest igitur uenatica esse utilis & honesta:
sed ex loco tempore. modo ꝑsona. & causa. Per¬
sona namq uenustat studium: dum suo in¬
sistit officio. & non preripit alienũ. Nec est
quod quemquã magis deceat quam quod of¬
ficio ciiusq magis accommodũ est. Precla¬
re siquidem ait ethicus singularũ ꝑsonarũ
decora describens. Id unumquemq decet ma¬
xime: quod est curꝰ maxime. Quidergo mi¬
chi et tibi cum uenatoris professione: Sua nã¬
q neglecta: turpissimum est quemq studiostꝰ
in auiena uersari. Quidei cum priuato & rusti¬
cano fortasse studio qui publice auctoritatis
in signibus fulget: Oucem sequatur̾ popłs
doctor seminet disciplinam: uidex coherceat
delinquentes: studiosos remuneret indulgeñ¬

Expanded text:
hoc erit usquequaque culpabilis, cum et vinum, hoc erit usquequaque culpabilis, cum et vinum, quod inebriat, subversionis culpam retorqueat in bibentem, et senex saepe non tam aetatis, quam suo vitio, sensum proferat puerilem. Potest igitur venatica esse utilis et honesta; sed ex loco, tempore, modo, persona et causa. Persona namque venustat studium, dum suo insistit officio et non praeripit alienum. Nec est quod quemquam magis deceat, quam quod officio cujusque magis accommodum est. Praeclare siquidem ait ethicus, singularum personarum decora describens: « Id unumquemque decet maxime, quod est cujusque maxime. » Quid ergo mihi et tibi cum venatoris professione? Sua namque neglecta turpissimum est, quemque studiosius in aliena versari. Quid ei cum privato et rusticano fortasse studio, qui publicae auctoritatis insignibus fulget? Ducem sequatur populus, doctor seminet disciplinam, judex coerceat delinquentes, studiosos remuneret indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
monie sue aculeas in feras recte exerceat.
Sic si hic fueris. in annos cogeris sata redim̃e
uel amitcere. Elige utrũ mauis de equissi¬
mo uuee quiritũ. rerũ uel salutis utrobiq
dispendium imminet. Si uenatorũ quispiã
ꝑtranseat fines tuos: ei que domi habes in Ø¬
tanter & reuerenter expone: quodq domi
non est & habet uicius. inusus illius eme:
ne exedicti licentiatua auferat uel imuto:
&e de irreuerentia & contemptu cogaris in
centur̾ia aut foro presidis uel ꝓconsulis
aut fortasse in concilio. lese maiestatis red¬
dere rationem. Protenditur et enĩ patrimo¬
niũ fiscr:. dũ de alieno quacũq ratione fami¬
lia sumptũ facit. Nerũ ne uenaticã et
alias curialium nugas non tam iudicio quã
odio scilus ꝑ sequi iudeatur: eam indifferen¬
tibris conuumerandam facile libensq con¬
sento nisi quia immoderato uoluptatis in¬
cursu irilem animũ concutit. et funda¬
mentũ subuertit rationis. Non tamen ob

Expanded text:
moniae suae aculeos in feras recte exorceat. moniae suae aculeos in feras recte exorceat. Sic si hic fueris, in annos cogeris sata redimere vel amittere. Elige utrum mavis de aequissimo jure Quiritum, rerum vel salutis utrobique dispendium imminet. Si venatorum quispiam pertranseat fines tuos, ei, quae domi habes, incunctanter et reverenter expone, quodque domi non est, et habet vicinus, in usus illius eme, ne ex edicti licentia tua auferat vel invito, et de irreverentia et contemptu cogaris in centuria aut foro praesidis vel proconsulis, aut fortasse in concilio, laesae majestatis reddere rationem. Protenditur etenim patrimonium fisci, dum de alieno quacunque ratione familia sumptum facit. Verum ne venaticam et alias curialium nugas, non tam judicio quam odio stylus persequi videatur, eam indifferentibus connumerandam facile libensque consentio, nisi quia immoderato voluptatis incursu, virilem animum concutit, et fundamentum subvertit rationis. Non tamen ob
Abbreviated transcription (Latin):
auibus. laqueos texere. allicere modis ułꝰ fistu¬
la. aut quibuscũq insidiis supplantare. exẽdi¬
cto sepe fit criminis. et uel ꝓscriptione bonoꝵ
multatur. uel mẽbrorũ ꝓunitur salutisq
dispendio. Uolucres celi & pisces maris commu¬
nes esse audieras: sed hee fisci sunt. quas uenati¬
ca exigit ubicũq uolant. Manum contine ista¬
rum abstine: ne et tupa penam lese maiestatis.
uenantib cedas in predam. A noualibus sius
arcentur agricole: dum fere habeant uagan¬
di libertatem. Iuis ut pascua augeantur. p̃dia
subtrahuntur agricolis. sacionalia insitiuia co¬
lonis. cũ pascua armentariis & gregariis: al¬
uearia a floralibus excluduntur. ipsis quoq
apibus iux naturali libertate uti ꝑmissum
est. Deus bone. quod oe strum &: ceteras pestes
que non feras sed delicias potentum exagitas
toto potentatu suo non possunt abigere: cũ
c&e ciuex in ultionem hominis armatus. acri¬

Expanded text:
avibus, laqueos texere, allicere modis, vel fistuavibus, laqueos texere, allicere modis, vel fistula, ac quibuscunque insidiis supplantare, ex edicto saepe fit criminis, et vel proscriptione bonorum mulctatur, vel membrorum punitur salutisque dispendio. Volucres coeli et pisces maris communes esse audieras, sed haec fisci sunt, quas venatica exigit ubicunque volant. Manum contine, istarum abstine, ne et tu in poenam laesae majestatis, venantibus cadas in praedam. A novalibus suis arcentur agricolae, dum ferae habeant vagandi libertatem. Illis ut pascua augeantur, praedia subtrahuntur agricolis sationalia, insitiva colonis, compascua armentariis et gregariis, alvearia a floralibus excluduntur, ipsis quoque apibus vix naturali libertate uti permissum est. Deus bone, quod oestrum, et caeteras pestes, quae non feras, sed delicias potentum exagitant, toto potentatu suo non possunt abigere, cum et culex in ultionem hominis armatus, acri
Abbreviated transcription (Latin):
nus dñi non peꝑcit: et in malitiam eorũ con¬
dignam &e głoriosã exercuit ultionem. Non
equidem eorũ nomina uel exempla exinopia
reticentur. nisi ex ea forte quam parit copia:
sed ne mentes lugentium adhuc ĩmoderato
dolore saucitas recentiũ refricatione uul¬
nerum grauius ulceremus. Oomestica nãq
sunt exempla quam plurimis. In tantã ue¬
ro quidam huius uanitatis in stinctu eruꝑe
uesaniani: ut hostes nature fierent condi¬
tionis sue ĩ memores. diuni iudicii contẽp¬
tores. dum inuindictam feratum imaginẽ dei
exquisitis supplicuis subiugarent. Nec ueriti
sunt hominem pro bestiola ꝑdere: quem uni¬
tenitus iei redemit sanguine suo. Que fere
nature sunt. & de uire occupãtiũ fiunt. sibi
audet humana temeritas inspiciente dño uen¬
dicare: & idem uiris in om̃ibus ubicunq sint
statuit. ac si claustri sui indagine uniuersa cin¬
xisset. Quodq magis mirere pedicas parare

Expanded text:
nus Domini non pepercit, et in malitiam eorum connus Domini non pepercit, et in malitiam eorum condignam et gloriosam exercuit ultionem. Non equidem eorum nomina, vel exempla ex inopia reticentur, nisi ex ea forte quam parit copia, sed ne mentes lugentium adhuc immoderato dolore sauciatas, recentium refricatione vulnerum, gravius ulceremus. Domestica namque sunt exempla quam plurimis. In tantam vero quidam hujus vanitatis instinctu erupere vesaniam, ut hostes naturae fierent conditionis suae immemores, divini judicii contemptores, dum in vindictam ferarum, imaginem Dei exquisitis suppliciis subjugarent. Nec veriti sunt hominem pro bestiola perdere, quem Unigenitus redemit sanguine suo. Quae ferrae naturae sunt, et de jure occupantium fiunt, sibi audet humana temeritas, inspiciente Domino, vindicare, et idem juris in omnibus ubicunque sint statuit, ac si claustri sui indagine universa cinxisset. Quodque magis mirere, pedicas parare
Abbreviated transcription (Latin):
inde ad apłatum uocatus est paulus. & int̾
alios factus epregius euangelii predicator.
Si fuerint uiri illustres alexandri forte uel
cesares uenatui dediti. nunquid philosophi
aut alrqui sapientes in populo: Nunquid so¬
trates. plato. aꝵ. seneca. Soranus. aur quito¬
tius non urbis sed orbis euacuauit miracula
omnũ in se ammirationem sapientia et uir¬
tute conuertens archita tarentinus: Ut te¬
deamus ad nr̃os qui et ueritate doctrine. uir¬
tutis exemplo & fidei auctoritate precellunt
ques augustinos. ieronimos. laurentios. un¬
centios. quos deniq de toto cetu patrũ uexati¬
onis huius agitauit in sania: Nostrorũ quoq
temporum luctuosis instriunur exemplis
abhuiusmodi in quietudine temꝑare. cumꝑ
ceres nr̃os int̾ uenandũ ueris uariisq mira¬
culis indignatio diuitia ꝑcusserit: bestialemq
sepe inuenerint exitum uite. qui dum licuit
bestialiter uxerant. Regibus quoq ipsis ma¬

Expanded text:
inde ad apostolatum vocatus est Paulus, et inter inde ad apostolatum vocatus est Paulus, et inter alios factus est egregius Evangelii praedicator. Sed fuerint viri illustres, Alexandri forte, vel Caesares, venatui dediti; nunquid philosophi, aut aliqui sapientes in populo? Nunquid Socrates, Plato, Aristoteles, Seneca, Soranus, aut qui totius non urbis, sed orbis evacuavit miracula, omnium in se admirationem sapientia et virtute convertens, Archytas Tarentinus? Ut redeamus ad nostros, qui et veritate doctrinae, virtutis exemplo, et fidei auctoritate praecellunt, quos Augustinos, Hieronymos, Laurentios, Vincentios, quos denique de toto coetu Patrum vexationis hujus agitavit insania? Nostrorum quoque temporum luctuosis instruimur exemplis, ab hujusmodi inquietudine temperare, cum proceres nostros inter venandum veris variisque miraculis, indignatio divina percusserit, bestialemque saepe invenerint exitum vitae, qui dum licuit bestialiter vixerant. Regibus quoque ipsis ma
Abbreviated transcription (Latin):
pscrutare: quos in serte ueteris in strum̃ti
legis exercuisse uenaticam: Nempe ydum¬
tes et ismahelitas & gentes que dñm nesciebãt.
Ubi sunt in quit ꝓpheta. aut si mauis dũ ta¬
men in spu. notarius ꝓphete qui in auib celi
ludunt: Ac si tacita subiectione ꝓnuntiet eos
quorum uita iocus est. suis euanuisse cũ auib
eeoq subiecta ꝓnuntiatione ad inferos descen¬
disse cõmemorat. Interroga patres tuos et anñ¬
tiabunt tibi. maiores tuos & dicent se nusquã
sanctum legisse uenatorem. Quod si nomini ue¬
natorum de ꝓphetica promissione blaudiris.
qua se uenatores missurum dñs pollicetur.
qui de umbrosis & excelsis uenentur ereoneos:
bestialiũ uitam noueris increpari. non cõmen¬
dari uenantiũ uanitatem. Nec te placidus uł
eustachius martyr quidem in signis quem de
pia non tamen canonica scriptura uenantẽ
asseris ad ño iusitatũ nimis demulceat: nisi
forte ꝑsecutorum eccłie rabiem laudas eo qd̃

Expanded text:
perscrutare, quos in serie Veteris Instrumenti perscrutare, quos in serie Veteris Instrumenti legis exercuisse venaticam? Nempe Idumaeos, et Ismaelitas, et gentes quae Dominum nesciebant. Ubi sunt inquit propheta, aut si mavis, dum tamen in spiritu, notarius prophetae qui in avibus coeli ludunt? Ac si tacita subjectione pronuntiet eos, quorum vita jocus est. Suis evanuisse cum avibus, eosque subjecta pronuntiatione ad inferos descendisse commemorat. Interroga patres tuos, et annuntiabunt tibi, majores tuos, et dicent se nusquam sanctum legisse venatorem. Quod si nomini venatorum de prophetica promissione blandiaris, qua se venatores missurum Dominus pollicetur, qui de umbrosis et excelsis venentur erroneos, bestialium vitam noveris increpari, non commendari venantium vanitatem. Nec te Placidus, vel Eustachius martyr quidem insignis, quem de pia, non tamen canonica scriptura venantem asseris a Domino visitatum, nimis demulceat, nisi forte persecutorum Ecclesiae rabiem laudas, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tu uirtutis abiecerat indumentũ. fraternũ
sanguinem sitiebat. et se ab eo quem sibi diui¬
na gr̃a de paterna benedictione prelatũ noue¬
rat: placatus ante muneribus non est ueri¬
tus adorari. ¶Uenationis aerie auctorẽ fuis¬
se iactitant machabeũ: qui maioribus occũpatus.
huius uoluptatis ut creditur uitam duxit ex¬
ortem. Egregie siquidem bella gessit. fratribus
restituit libextatem: leges erexit. cerimonias
innouauit: mundauit sancta. templi faciem
unde sibi credebat ꝓuenisse uictoriam. coronis
aureis decorauit: nullosq illius in actus sur¬
repsit partemq tulit sibi nata uoluptas. Postre¬
mo prosalute fratrũ fusus macie. germanos
legitimi belli reliquit heredes. Abetate pre¬
ma cui tationis legem natura prescripserat᷑
inspice patriarchas. data lege transi adduces.
ꝓcede ad iidices. ad reges ꝓgredere. ꝑcurre se¬
łtem ꝓphetarũ. fidelis populi oficia et audia

Expanded text:
tu virtutis abjecerat indumentum. Fraternum tu virtutis abjecerat indumentum. Fraternum sanguinem sitiebat, et se ab eo, quem sibi divina gratia de paterna benedictione praelatum noverat, placatus ante muneribus, non est veritus adorari. Venationis aeriae auctorem jactitant fuisse Machabaeum, qui majoribus occupatus hujus voluptatis, ut creditur, vitam duxit exortem. Egregie siquidem bella gessit, fratribus restituit libertatem, leges erexit, caeremonias innovavit, inundavit sancta, templi faciem, unde sibi credebat provenisse victoriam, coronis aureis decoravit, nullosque illius in actus subrepsit, partemque tulit sibi nata voluptas. Postremo pro salute fratrum fusus in acie, germanos legitimi belli reliquit haeredes. Ab aetate prima cui rationis legem natura praescripserat, inspice patriarchas, data lege transi ad duces, procede ad judices, ad reges progredere, percurre seriem prophetarum, fidelis populi officia et studia
Abbreviated transcription (Latin):
elationis in se extitit. ut nec recentis pena di¬
luuii posset instrui. quin in oculis dñi suꝑbiret.
ꝙ obsequiũ qd̃ ab homine dño debebatur.
sibi contumaciter usurparer: cũ constet quod
confusionem lingnarũ diluuium antecessit.
babylon quidem calice aureo uniuersam car¬
nem inebriat. et aduersus ierłm que sursũ
est castra construit ꝓculdubio peritura: qui¬
bus quisquis militiam prestat. perpetua sc̃or
maledictione dampnatur. ¶Esau quoq ue¬
nationem exercuit: et benedictione paternã
meruit defraudari. In siluis collegit esuriẽ. ut
ĩmoderato estu lenticulam concupiscens. pre¬
rogatiuam primogenitorũ exiguo precio ꝙ
uili distraheret : &e uigum seruitutis heredita¬
rie transmisit in posteros. ut dicioni minoris
qui domi degebat colla supponeret. ftuticantib
pilis horrebant manus nec enim lenis esse
poterat actu. siluestris morib. cultũq uestis
preciose domi reliquerat: qui assiduo uena¬

Expanded text:
elationis in se exstitit, ut nec recentis poena dielationis in se exstitit, ut nec recentis poena diluvii posset instrui, quin in oculis Domini superbiret, et obsequium quod ab homine Domino debebatur, sibi contumaciter usurparet; cum constet quod confusionem linguarum diluvium antecessit. Babylon, quidem calice aureo universam carnem inebriat, et adversus Hierusalem, quae sursum est, castra construit procul dubio peritura, quibus quisquis militiam praestat. perpetua sanctorum maledictione damnatur Esau quoque venationem exercuit, et benedictione paterna meruit defraudari. In silvis collegit esuriem, ut immoderato aestu lenticulam concupiscens, praerogativam primogenitorum exiguo pretio et vili distraheret: et jugum servitutis haereditariae transmisit in posteros, ut ditioni minoris, qui domi degebat, colla supponerent. Fruticantibus pilis horrebant manus, nec enim lenis esse poterat tactu, silvestris moribus, cultumque vestis pretiosae domi reliquerat, qui assiduo vena
Abbreviated transcription (Latin):
conditionis et generis quos in genuos illa crea¬
uerat. hic ad diceret seruituti. Tiranniois gͦ
fastigiũ in contumeliam creatoris auenatore
incipiens: aliũ non inuenit auctorem quã eũ
qui in cede ferarũ et uolutabro sanguinis dñi
contemptũ didicisset. Cepit eum potens esse
in terra. Sic namq scriptum est: eo quod nõ
expectauerit ut acciperet a dño potestatem.
Principium regni eius babylon. dilatatusq
est in terram sennar: ubi cum tota terra eẽt.
unius labii eorumdemq sermonum: in celũ
erecta est turris babel habens lateres ꝓ lapi¬
dibus. bitumen ꝓcemento: non habens in fun¬
damento petram. cuius singulari soliditate
structa. om̃is edificatio in dño conualescit.
At improba temeritas ab unitate precisa
linguarũ succidit unitatem: et prima confu¬
sionem meruit: que in se quam in dño maluit
głari. Exiuit abhoc ꝓuerbiũ. quasi nemroth
robustus uenator coram dño: forte quia tante

Expanded text:
conditionis et generis, quos ingenuos illa creaconditionis et generis, quos ingenuos illa creaverat, hic addiceret servituti. Tyrannidis ergo fastigium in contumeliam Creatoris a venatore incipiens, alium non invenit auctorem, quam eum qui in caede ferarum, et volutabro sanguinis, Domini contemptum didicisset. Coepit enim potens esse in terra. Sic namque scriptum est: Eo quod non exspectaverit, ut acciperet a Domino potestatem. Principium regni ejus Babylon, dilatatusque est in terram Sennaar, ubi cum tota terra esset unius labii, eorumdemque sermonum, in coelum erecta est turris Babel, habens lateres pro lapidibus, bitumen pro caemento, non habens in fundamento petram; cujus singulari soliditate structa, omnis aedificatio in Domino convalescit. At improba temeritas ab unitate praecisa, linguarum succidit unitatem, et prima confusionem meruit, quae in se quam in Deo maluit gloriari. Exivit ab hoc proverbium. Quasi Nemrod robustus venator coram Domino, forte quia tantae
Abbreviated transcription (Latin):
queuis illicita ꝑtrahuntur. Queruntur ocia post
labores : fomes hilaritatis gratior. est. si dura pre¬
cesserint. reficuntur auidius. que exinanita
fuerant plurimum. Uenatores om̃s: adhuc in¬
stitutionem redolent centaurorũ. Raro inueni¬
tur quisquam eorũ modestus aut grãuis: raro
continens: et ut credo sobrius nunquam. Domi
quippe chironis habuerunt: unde hec disce¬
rent. Caueri nanq uibentur conuiuia cen¬
taurorum: a quibus sine cicatrice nemo reuer¬
titur. ¶ Quod si historus quas suis poete decolo¬
rauere figmentis fides subtrahitur: illi utiq
credi necesse est: que ex eo quod scripta est digi
to dei. irrefragabilem apud om̃s gentes sortita
est auctoritatem. Primus igitur ponitur nem¬
roth robustus uenator contra dominũ. Cum re¬
probum fuisse non ambigis: quem omnium
doctorũ turba condempnat. Traditur hic in
tantam elationis erupisse uecordiam. ut non
uereretur iura temerare nature. tum consorteᷤ

Expanded text:
quaevis illicita pertrahuntur. Quaeruntur otia post quaevis illicita pertrahuntur. Quaeruntur otia post labores, fomes hilaritatis gratior est, si dura praecesserint, reficiuntur avidius quae exinanita fuerint plurimum. Venatores omnes adhuc institutionem redolent Centaurorum. Raro invenitur quisquam eorum modestus aut gravis, raro continens, et, ut credo, sobrius nunquam. Domi quippe Chironis habuerunt, unde haec discerent. Caveri namque jubentur conviva Centaurorum, a quibus sine cicatrice nemo revertitur. Quod si historiis, quas suis poetae decoloravere figmentis, fides subtrahitur: illi utique credi necesse est, quae ex eo quod scripta est Dei digito, irrefragabilem apud omnes gentes sortita est auctoritatem. Primus ergo ponitur Nemrod robustus venator contra Dominum. Eum reprobum fuisse non ambigis, quem omnium doctorum turba condemnat. Traditur hic in tantam elationis erupisse vecordiam, ut non vereretur jura temerare naturae, cum consortes
Abbreviated transcription (Latin):
operam daret: an auem mallet instrui in cap¬
turam auium. an muscam formari in exter¬
minatione muscarũ. Cum uero questionem ad
auunculum retulisset augustum: consilio eiꝰ
p̃elegit ut fieret musca que ab neapoli muscas
abigeret: et ciuitatem apeste in sanabili libe¬
raret. Optio quidem impleta est. Unde liquet:
priuate uoluptati cuius uis preferendam esse
multoꝵ utilitatẽ. In semiuixi chironis antro si
grecis ꝑ omĩa creditur. est institurus achilles.
lire modos & cythare: et. inde traductus ad sil¬
uas. in strage ferarum. cedibus et fedo iuctui
assuescens. reuerentiam nature timoremq mor¬
tis abiecit. Quid quod bachus eundem habuit nu¬
tritorem: Nempe qui his studus aut desidus in¬
sistunt. semiferi sunt: et abiecta potiore huma¬
nitatis parte ratione. moꝵi ꝓdigiis conformant᷑
Aleuitate si quidem ad lascuuam. a lascuua ad
uoluptatem: et cum induruerint. ad flagitia &

Expanded text:
operam daret, an avem mallet instrui in capoperam daret, an avem mallet instrui in capturam avium, an muscam informari in exterminationem muscarum. Cum vero quaestionem ad avunculum retulisset Augustum, consilio ejus praeelegit ut fieret musca, quae ab Neapoli muscas abigeret, et civitatem a peste insanabili liberaret. Optio quidem impleta est; unde liquet privatae voluptati cujusvis praeferendam esse multorum utilitatem. In semiviri Chironis antro si Graecis per omnia creditur est institutus Achilles lyrae modis et citharae, et inde traductus ad silvas in strage ferarum, caedibus et foedo victui assuescens, reverentiam naturae timoremque mortis abjecit. Quid quod Bacchus eumdem habuit nutritorem? Nempe qui his studiis aut desidiis insistunt, semiferi sunt, et abjecta potiore humanitatis parte, ratione morum prodigiis conformantur. A levitate siquidem ad lasciviam, a lascivia ad voluptatem, et cum induruerint, ad flagitia et
Abbreviated transcription (Latin):
est. In quo poteras naturam arguere. nisi nos¬
ses quia deteriora semꝑ ꝓniora sunt ad rapi¬
nam. Inanis ꝙ enim est .ꝙ. ad modũ labori¬
osa: et que damna sumptuũ nunquã suc¬
cessuũ uttilitate compẽset. Licet plurimi
uenationẽ exerceant. ut sub eo pretextu
sumptus faciant partiores. domi rariꝰ. sepiꝰ
un mensa aliena. multitudinem uitant. dũ
siluas. saltus. lacusq circumeunt. pannis
induti ulioribus. frugalioribus contenti ci¬
bis dũ consortes et famulos quos macerat
ieuiniorũ media et tormenta nuditatis affli¬
gunt. quosq labor inmoderatus exhaurit:
uoluptatis aut potius uanitatis imagine con¬
solentur. Eo deniq tempore primũ captiuan¬
tur athene: quo interdicte uenationis edictũ¬
censuerunt esse soluendum. et artem utriusq
uenationis cum exercicio publice admittendam.
fertur uates mantuanus interrogasse marcel¬
lum cum de popłationi auium uehementius

Expanded text:
est. In quo poteras naturam arguere, nisi nosest. In quo poteras naturam arguere, nisi nosces quia deteriora semper proniora sunt ad rapinam. Inanis etenim est et admodum laboriosa, et quae damna sumptuum, nunquam successuum utilitate compenset. Licet plurimi venationem exerceant, ut sub eo praetextu sumptus faciant parciores, domi rarius, saepius in mensa aliena, multitudinem vitant, dum silvas, saltus, lacusque circumeunt, pannis induti vilioribus, frugalioribus contenti cibis, dum consortes et famulos, quos macerat jejuniorum inedia, et tormenta nuditatis affligunt, quosque labor immoderatus exhaurit, voluptatis aut potius vanitatis imagine consolentur. Eo denique tempore primum captivantur Athenae, quo interdictae venationis edictucensuerunt esse solvendum, et artem utriusque venationis cum exercitio publice admittendam. Fertur vates Mantuanus interrogasse Marcellum, cum depopulationi avium vehementius
Abbreviated transcription (Latin):
dens gustasset itacus: noluit bibere. ne sub
dña meretrice turpis & excors uiuere cogeret᷑.
Uerum quia sapientia rerum omniũ nouit
usũ: prouidit uir circunspectus finitis labo¬
ribus & erroribus cũ eum pudica penelope.
& affectus thelemachi non agnosceret reuer¬
tentẽ. quomͦ dampna socioꝵ quos tanti exilu
dispendiũ tulerat: gretie compensaret. Ad¬
miranda fuerat fides canis. cuii soli in tanta fa¬
milia nec .xx.annoꝵ currida memoriã dñi
quin redeunti applauderet abstulerunt: nisi
de laude eius. canibus uenatorũ gr̃a ulterius
resultaret. Noui tamen studui thelemachum
suũ ulere precepit expertem. illis solis di¬
cens allata esse noue uoluptatis solatiã: qui
amissis parentibus troian belli damna senti¬
rent.Unde et artem infructuosam esse con¬
tio: quam ab unico filio tantus uir studuit
sequestrare. Quod uel ex co mecũ conicies: qd̾
deterior sexus in auium uenatione potior

Expanded text:
dens gustasset Ithacus, noluit bibere, ne sub dens gustasset Ithacus, noluit bibere, ne sub domina meretrice turpis et excors vivere cogeretur. Verum quia sapientia rerum omnium novit usum, providit vir circumspectus, finitis laboribus et erroribus, cum eum pudica Penelope, et affectus Telemachi non agnosceret revertentem, quomodo damna sociorum, quos tanti exsilii dispendium tulerat, Graeciae compensaret. Admiranda fuerat fides canis, cui soli in tanta familia, nec viginti annorum curricula, memoriam domini, quin redeunti applauderet, abstulerunt, nisi de ejus laude, canibus venatorum gratia ulterius resultaret. Novi tamen studii Telemachum suum vivere praecepit expertem, illis solis dicens allata esse novae voluptatis solatia, qui amissis parentibus Trojani belli damna sentirent. Unde et artem infructuosam esse conjicio, quam ab unico filio tantus vir studuit sequestrare. Quod vel ex eo mecum conjicies, quod deterior sexus in avium venatione potior
Abbreviated transcription (Latin):
impari leuitate. Uenatica tam terrestris.
quam aeria quanto solidior. tanto fruetuosior
est. Auctorem occupationis sue abantiquis
historiis ulixem proferunt: qui primus excisa
troia armatas aues attulit grecie. quas sua¬
uii quadam et grata ad miratione iudentiũ
incognati generis exicium animauit. Isti
quidem magno se tuentur uidice.ꝙ qui
mores hominũ multorũ uidit & urbes: cu¬
ius prudentia nullis potuit insidiis supplai¬
tari: cuius tendiculas nemo hostium indẽp¬
nis euasit: cuius deniq mnermis milicia ui¬
terius promouit grecoꝵ głam. quam mil¬
le ratium armata multitudo. Sed et ipse
huiꝰ exercicii circem laudat auctorẽ. que
carminibus et poculis humanas metites
dicitur immutasse: eo quod arte uerborum
et rerũ gr̃ã alliceret mentes hominum. et
sue uoluntati donformes. inusus quoslibet
transformaret. Grecis itaq propinata sunt
suspecte uenena uoluptatis:. sed ea cũ pru¬

Expanded text:
impari levitate. Venatica tam terrestris impari levitate. Venatica tam terrestris quam aeria quanto solidior, tanto fructuosior est. Auctorem occupationis suae ab antiquis historiis Ulixem proferunt, qui primus, excisa Troja, armatas aves attulit Graeciae, quas suavi quadam et grata admiratione videntium, in cognati generis exitium animavit. Isti quidem magno se tuentur judice, et Qui mores hominum multorum vidit et urbes. cujus providentia nullis potuit insidiis supplantari, cujus tendiculas nemo hostium indemnis evasi, cujus denique inermis militia ulterius promovit Gracorum gloriam, quam mille ratium armata multitudo. Sed et ipse hujus exercitii Circem laudat auctorem, quae carminibus et poculis humanas mentes dicitur immutasse, eo quod arte verborum, et rerum gratia alliceret mentes hominum, et suae voluntati conformes in usus quoslibet transformaret. Graecis itaque propinata sunt suspectae venena voluptatis; sed ea cum pru
Abbreviated transcription (Latin):
sollemne bellũ credant bestus indicendum:
Eas tamen mitius ꝑsequuntur: cũ quib hu¬
manum genus iustas earũ exigente malitia
exercet inimicicias. Lupus. uulpis. ursus. et
quecũq fera nocentior est. in aliarum quiescit
occasu: et solitam exercere maliciam. inuena¬
torũ facie non ueretur. fertur hãnibal occidis¬
se romanũ qui mandato eius singulari derta¬
mine ꝑcusserat elephantum: dicens eum in¬
dignum uita. qui cogi potuerat cum bestus di¬
micare. Licet uerus sit eum ex inuidia no¬
luisse captiuum in auditi triumphi gła illu¬
strari: et in famari bestias quarũ uirtute
gentibus terrorem incusserat. Quomͦ ergo
dignus est uita᷑: qui nichil aliud nouit in
uita. nisi uanitatis studio seuire in bestias:¬
¶ Quos uero species illa uenationis oblectat.
Dut aues auibus in sequantur. sitamen hoc
genus aucupii uenationi censeas ad nectendũ.
mitiori quidem uexantur insania. sed non

Expanded text:
solemne bellum credant bestiis indicendum? solemne bellum credant bestiis indicendum? Eas tamen mitius prosequuntur, cum quibus humanum genus justas, earum exigente malicia, exercet inimicitias. Lupus, vulpes, ursus, et quaecunque fera nocentior est, in aliarum quiescit occasu, et solitam exercere malitiam, in venatorum facie non veretur. Fertur Annibal occidisse Romanum, qui mandato ejus, singulari certamine percusserat elephantem, dicens eum indignum vita, qui cogi potuerat cum bestiis dimicare; licet verius sit eum ex invidia noluisse captivum inauditi triumphi gloria illustrari, et infamari bestias, quarum virtute gentibus terrorem incusserat. Quomodo ergo dignus est vita, qui nihil aliud novit in vita, nisi vanitatis studio saevire in bestias? Quos vero species illa venationis oblectat, ut aves avibus insequantur, si tamen hoc genus aucupii venationi censeas adnectendum, mitiori quidem vexantur insania, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
manta uolanti cutello: nunc pugione stricto.
nunc hebetata macheta. miraberis. si te casu
sollempniis eoꝵ contigerit intereẽ. Caue ta¬
tnen ne in arcem loquendi uerbo quouis of¬
fendas: quia aut uapulabis. aut condempna¬
beris in scitie bonoꝵ omniũ. si eoꝵ fignen¬
ta non uoueris. Hec sunt temporibus nr̃is
liberalia nobiliũ studia. Hec sunt prima ele¬
menta urtutis. Hec uia felices ad beatitudinis
cumulũ compendioso ꝑducit tramite: quo ma¬
iores nr̃i non nisi laboriose uirtutis gradibus
docuerant ascendendũ. Emilia nos et ligures
galli rident᷑: dicentes eos testamenta conficere.
uiciniam conuocare. armoꝵi implorare presi¬
dia: si finibus eoꝵ testudo unmineat quam
oporteat oppugnari. Quod ex eo componitur.
quod eos nunquͣm cuiuscũq certaminis casꝰ
inuenit inparatos. Nostri uero quomodo ludi¬
brii notas effugiunt: cum maiori tumultu
& egriori sollicitudine & ampliori sumptu.

Expanded text:
manta volanti Cultello, nunc pugione stricto, manta volanti Cultello, nunc pugione stricto, nunc hebetata machaera mirabilis, si te casu solemniis eorum contigerit interesse. Cave tamen ne Martem loquendi verbo quovis offendas; quia aut vapulabis, aut condemnaberis inscitiae bonorum omnium, si eorum figmenta non noveris. Haec sunt temporibus nostris liberalia nobilium studia, haec sunt prima elementa virtutis, haec via felices ad beatitudinis cumulum, compendioso perducit tramite, quo majores nostri non nisi laboriosae virtutis gradibus docuerant ascendendum. Aemilianos et Ligures Galli derident, dicentes eos testamenta conficere, viciniam convocare, armorum implorare praesidia, si finibus eorum testudo immineat, quam oporteat impugnari. Quod ex eo componitur, quod eos nunquam cujuscunque certaminis casus invenit imparatos. Nostri vero quomodo ludibrii notas effugiunt, cum majori tumultu et aegriori sollicitudine, et ampliori sumptu,
Abbreviated transcription (Latin):
capta silentiũ: uel si forte preda nobilior cir¬
cunuenientiũ potius fraude quam uiribus
ꝓsternatur. Si capreolus uel lepus ceciderit:
triumphi gła reputatur indignus. Preterea
ab octauo gradu capricorni usq ad geminos.
tibicinũ & cornicinũ exultatio conquiescit
nisi lupus aut hostis immanior leo forte uł
tigris aut pardus in predam uenerit: que
quidem nostratũ deo ppitiante rara gła est.
cũ tamen totius anni prolixitas uaruis ue¬
nantiũ studiis occupetur. Albani quidem in
asia canes habent leonibus fortiores. eos uir¬
tute canũ & suo gentis artificio quasi imbel¬
les bestiolas popłantur. Ganibus quidem illis
nulla ferarum fortior: nulla animosior est.
Hos hercules tergemino gerione uicto abita¬
lia traiecit in asiam: eis uirtutem qua leones
sternerent. quasi hereditariam derelinquens.
Adhec carnificium eorum artem exigit. et
artem facit. suũ habet opificem. chirono¬

Expanded text:
capta silentium; vel si forte praeda nobilior, circapta silentium; vel si forte praeda nobilior, circumvenientium potius fraude quam viribus prosternatur. Si capreolus, vel lepus ceciderit, triumphi gloria reputatur indignus. Praeterea ab octavo gradu capricorni, usque ad geminos, tibicinum et cornicinum exsultatio conquiescit; nisi lupus aut hostis immanior, leo forte, vel tigris, aut pardus, in praedam venerit, quae quidem nostratum, Deo propitiante, rara gloria est, cum tamen totius anni prolixitas variis venantium studiis occupetur. Albani quidem in Asia canes habent leonibus fortiores: eos virtute canum, et suae gentis artificio, quasi imbelles bestiolas populantur. Canibus quidem illis nulla ferarum fortior, nulla animosior est. Hos Hercules, tergemino Gerione victo, ab Italia trajecit in Asiam, eis virtutem qua leones sternerent, quasi haereditariam derelinquens. Ad haec carnificium eorum artem exigit, et artem facit, suum habet opificem, Chirono