comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieri tempore. qͦd ab antecessorib niqu̾a uidebatur factum
ẽẽ. Qd̾ audiens archiep̃s folco condolens petitioni eius. me¬
morq antiquȩ dilectionis circa eundem locũ. una cũ ipso
grimbaldo ad regem ueniens u̾ba monachoꝵ intimauit. et ne.
laicus monachis suꝑponeret᷑ om̃imodis expoposcit. Rex au¬
tem annuens eiꝰ petitioni. ꝑ fr̃m electione̾ eidem folconi abba¬
tiam demũ comisit regendam. Hȩc ei gͦ causa seminaria fuit
odii inter eundem folcon̾ẽ epͣm et abb̃em. et inclitũ Balduinuͣ
marchionem. Et hȩc inimicitia .uiiii. annoꝵ fere occupaue.¬
suuͣ nomine. uuinemarũ. ad Regem karolum puerũ qͥ tͣc reg-¬
nabat ꝓ hac eadem causa dirigeret. et ut. epͣi animũ placaret.
et ad consentiendũ id si qͦmͦ posset inclinaret. Cũq ep̃s in sua ut
ceperat. sententia ꝑduraret. seq deieraret. nullomͦ consentiret.

Expanded text:
fieri tempore, quod ab antecessoribus nunquam videbatur factum fieri tempore, quod ab antecessoribus nunquam videbatur factum esse. Quod audiens archiepiscopus Folco, condolens petitioni ejus, memorque antiquae dilectionis circa eumdem locum, una cum ipso Grimbaldo ad regem veniens, verba monachorum intimavit, et, ne laicus monachis superponeretur, omnimodis expoposcit. Rex autem annuens ejus petitioni, per fratrum electionem, eidem Folconi abbatiam demum commisit regendam qui odii inter eumdem Folconem episcopum et abbatem, et inclitum Balduinum marchionem; et haec inimicitia VIII annorum fere occupavesuum, nomine Winemarum, ad regem Carolum puerum, qui tunc regnabat, pro hac eadem causa dirigeret, et ut episcopi animum placaret, et ad consentiendum id, si quo modo posset, inclinaret. Cumque episcopus in sua, ut coeperat, sententia perduraret, sicque dejeraret nullo modo consentiret u
Abbreviated transcription (Latin):
nere gestiens. Regem adiit depͣcaturus si id quo qͣmodo posset ex¬
torqueri. abbatiam sithiensis cȩnobii sibi concedi. Ed audien
gem dirigunt. id om̃imodis si posset consilium toto conamine
euacuandũ. Q ꝓficiente. obuiã habuit eundẽ comit̾e qͦ tenderet.
requirentem. Cui cũ respondisset. se regem expetere. uelle. indicauit
ei se regia donatione abbatiam adquirere. posse. si monachoꝵ uo¬
luntas in hoc non uideretur contraire:. Se quoq obnixe petere.
ne eũ ex hoc uellet. impedire:. Talib in uͣbis discessum ẽ. grim¬
baldusq uia qua ceperat ꝑuenit ad Regem. Repperitq ibi ue¬
nerabilem folconem quondam Sithiensis cȩnobii abbatem. tͣc uͦ
głosum Remoꝵ archip̃sulem. Cui cũ ex monachorũ u̾bis intimas¬
set om̃s unanimiter ante. locu uelle deserere. qu̾a sacer locus
sub laicali redigeretur potestate. postulauit. in dĩ om̃ipotentis
nomine ut expeteret regi. ne hoc sub eus regni ꝑmitteret.

Expanded text:
nere gestiens, regem Franciae adiit, deprecaturus, si id quoquomodo posset torqueri, abbatiam Sithiensis coenobii sibi concedi. Quod audiegem dirigunt, id omnimodis, si posset, consilium toto conamine evacuandum. Quo proficiente, obviam habuit eumdem comitem, quo tenderet requirentem. Cui, cum respondisset se regem expetere velle, indicavit ei se regia donatione abbatiam acquirere posse, si monachorum voluntas in hoc non videretur contraire; se quoque obnixe petere ne eum ex hoc vellet impedire. Talibus in verbis discessum est; Grimbaldusque, via qua coeperat, pervenit ad regem; reperitque ibi venerabitem Folconem, quondam Sithiensis coenobii abbatem, tunc vero gloriosum Rhemorum archipraesulem. Cui cum ex monachorum verbis, intimasset omnes unanimiter ante locum velle deserere, quam sacer locus sub laicali redigeretur potestate, postulavit, in Dei omnipotentis nomine, ut expeteret regi ne hoc sub ejus regni permitteret
Abbreviated transcription (Latin):
Bertanus xp̃i confessores corpore. requiescunt. ut ex nr̃a indul¬
gentia in eoꝵ ꝓpͥis siluis licentiam haberent eorũ homines uena¬
tionẽ exercere. unde. fr̃s consolationẽ. hab̾e possint. tam ad uolu¬
mina libroꝵ tegenda quãq: et manicias et ad tonas faciendas.
saluas forestes nr̃as quas ad opus nr̃m constitutas habemus. Prop¬
terea pͣsentẽ auctoritatem fieri iussimus ꝑ qu̾a om̃ino pͣcipimus
atq demandamus ut neq uos neq iuniores ur̃i seu successores.
memorato uiro uenerabili outlando abb̃i aut successorib suis
seu hominib eoꝵ ꝓ hac causa inqͥetare aut. calumpniam genera-¬
re. aut aliqͥd ꝓ hoc requirere ab eis aut. exactare. nec om̃ino contͣ¬
dicere pͣsumatis. nͥ liceat eoꝵ hõib ut supradiximo ex nr̃a indul-¬
gentia in eoꝵ ꝓpͥis siluis uenationẽ exercere. Et ut hȩc auctoritas
firmior habeatur et ꝑ tempora melius
conseruetur de anulo nr̃o subtͣ sigil¬
lari iussimus. Signũ đoni kaRoli

Expanded text:
Bertinus Christi confessores corpore requiescunt, ut ex nostra indulgentia in eorum proprias silvas licentiam haberent eorum homines venationem exercere, unde fratres consolationem habere possint, tam ad volumina librorum tegenda, quamque et manicias et ad zonas faciendas, salvas forestes nostras, quas ad opus nostrum constitutas habemus. Propterea praesentem auctoritatem fieri jussimus, per quam omnino praecipimus atque demanoamus, ut neque vos, neque juniores vestri seu successores, memorato viro venerabili Audlando abbati, aut successoribus suis, seu hominibus eorum, pro hac causa inquietare, aut calumniam generare: aut aliquid pro hoc requirere ab eis, aut exactare, nec omnino contradicere praesumatis: nisi liceat eorum hominibus ut supra diximus ex nostra indulgentia in eorum proprias silvas venationem exercere Et ut hęc auctoritas firmior habeatur et per tempora melius conservetur de anulo nostro subter sigillari iussimus Signum domni Karoli
Abbreviated transcription (Latin):
rit. aut. eam infringere p̃sumpserit. ⁊ si a me uł heredib meis de¬
fensatũ non fuerit. tc̃ spondemus uob̾ tantũ aut successorib ur̃is alias
tales res ẽẽ reddituros et insuꝑ distringente fisco auri libras .x.
argenti pondera. xx. coactus exoluat. et qđ repetit ñ euindicet.
sed hȩc uenditio om̃i tẽpore. firma et inc̃uulsa ꝑennis teporib
ualeat. ꝑdurare cũ stipulatione. subnixa. Actũ sithui monasterio
publice.iiii. kł sept̾. anno .iii. regni dõni nr̃i theodici głosi regis
fgo Rigb̃tus hanc uenditionẽ a me. factam relegi ⁊ subscripsi
rogatꝰ scripsi ⁊ subscripsi.
ecedente. interea in extremis pͣfato
Rege heodico: hildericus francoꝵ suscepit imꝑium. anno
ab incarnatione dñi. dcͦ xl. iiͦ Interea et pͣfatus E pkbocdus

Expanded text:
rit, aut eam infringere presumpserit; et si a me vel heredibus meis derit, aut eam infringere presumpserit; et si a me vel heredibus meis defensatum non fuerit, tunc spondemus vobis tantum, aut successoribus vestris, alias tales res esse reddituros; et insuper, distringente fisco, auri libris X, argenti pondera XX, coactus exsolvat, et quod repetit non evindicet; sed hæc venditio omni tempore firma et inconvulsa perennis temporibus valeat perdurare cum stipulatione subnixa. «Actum Sithiu monasterio publice, IIII. kal. septembr. anno III. regni domni nostri Theoderici gloriosi regis. «Ego RIGOBERTUS hanc venditionem a me factam relegi et subscripsirogatus, scripsi et subscripsi.ecedente interea in extremis praefato rege Theoderico, Hildericus Francorum suscepit imperium anno ab incarnatione Domini 642. Interea et praefatus Erchembodus
Abbreviated transcription (Latin):
ciis uł reliquis qͥbuscũq libet beneficiis totũ atq ad integrũ de
iure meo in iure aȩ re et dñatione legaliter ꝑ festuca tradidi
atq uuerpiui. seu ꝑ hanc uenditionẽ. a die p̃senti transfirmaui
ꝑpetualit᷑ ad possidendũ. et accepi a uob̾ ꝓ ipsis reb suꝑiꝰ c̃p̃hen¬
sis de remedio ur̃o in p̃cio taxato qđ mͥ bene. cõplacuit. hoc ẽ int̾
aurũ et argentũ solidos mille. quingentos tantũ. ita ut. ab hac
die habeatis teneatis atq possideatis. uł qͥcqͥd exinde in antea ꝓ uti¬
litate ipsiꝯ monasterii facere uolueritis liberã in om̃ib habeatis
potestat̾ẽ. ad faciendũ. Si qͥs uõ qd futurũ ẽẽ ñ credimꝰ.si ego ipse
aut ullus de. heredib aut ꝓheredib meis seu quislibet ulla extra¬
nea aut. emissa ꝑsona qͥ contra hanc uenditionẽ uenire tẽptaue-¬

Expanded text:
ciis vel reliquis quibuscunquelibet beneficiis; totum atque ad integrum de ciis vel reliquis quibuscunquelibet beneficiis; totum atque ad integrum de jure meo in jure et dominatione, legaliter, per festucam, tradidi atque vverpivi; seu per hanc venditionem, a die presenti, transfirmavi perpetualiter ad possidendum. Et accepi a vobis, pro ipsis rebus superius comprehensis, de remedio vestro, in precio taxato, quod mihi bene complacuit, hoc est, inter aurum et argentum, solidos mille quingentos tantum; ita ut ab hac die habeatis, teneatis atque possideatis, vel quicquid exinde inantea pro utilitate ipsius monasterii facere volueritis, liberam in omnibus habeatis potestatem ad faciendum. Si quis vero, quod futurum esse non credimus; si ego ipse aut ullus de heredibus aut proheredibus meis, seu quislibet ulla extranea aut emissa persona, qui contra hanc venditionem venire temptave
Abbreviated transcription (Latin):
Erłebodo ep̃o atq emptori et eius congregationi ibidẽ c̃sisten¬
tẽ. ego Rigob̾tus uenditor nullo cogente. imperio. sed plenissime.
corpore. uendidi et. ita uendidi. tradidi et in pͣsenti tradidi. hoc ẽ
om̃s uillas meas nuncitpantes sechuaco suꝑ fluuiũ agniona cũ adia¬
centiis suis. kelmias & strato. et infra mẽpisco leodredingas mansi¬
ones. seu belrmio suꝑ fluuio quantia sitas in pago Taruanense. cũ
adiacentiis suis quȩ st̃ in pago pontiuo in loco nuncupante. mote
suꝑ fluuio alteia id ẽ in p̃dicto loco tam ex alode parentũ meoꝵ
qũa et. de cõparato. seu de qͦlibet ingenio uł attracto moderno tẽpo¬
re mea ibidem uidetur ẽe possessio uel dñatio. una cũ t̾ris domib
edificiis. acolab. mancipiis. campis. siliis. pratis. pascuis. pisca¬
toriis. farinariis. aquis. aquarũue decursibus petuliis. pͣsidiis.
greges cũ pastorib mobilib et immobilib adiacentiis appendi¬

Expanded text:
Erkembodo, episcopo atque emptori, et ejus congregationi ibidem consistentem. Ego Rigobertus venditor, nullo cogente imperio, sed plenissime corpore, vendidi et ita vendidi, tradidi et in presenti tradidi; hoc est omnes villas meas nuncupantes Sethtiaco, super fluvium Agniona, cum adjacentiis suis Kelmias et Strato; et, infra Mempisco, Leodringas mansiones, seu Belrinio, super fluvio Quantia, sitas in pago Taruanense, cum adjacentiis suis quæ sunt in pago Pontivo, in loco nuncupante Monte, super fluvio Alteia: id est in predicto loco, tam ex alode parentum meorum quam et de comparato, seu de quolibet ingenio vel attracto, moderno tempore, mea ibidem videtur esse possessio vel dominatio, una cum terris, domibus, ædificiis, acolabus, mancipiis, campis, silvis, pratis, pascuis, piscatoriis, farinariis, aquis aquarumve decursibus, peculiis, presidiis, greges cum pastoribus, mobilibus et immobilibus, adjacentiis, appendi
Abbreviated transcription (Latin):
N PRINORDIO IGITUR HUIUSO PERIS AUSPI
ce xp̃o pͣponimus traditionẽ adroaldi tc temporis illus¬
trissimi. Qui uelud in gestis almi patris Bertun legitur.
cũ hereditarium possessionis suȩ non haberet post de ces¬
sum fragilitatis humanȩ. tractare. cepit assidue. qualit᷑
xp̃o cõmendaret terrena. ut mercaretur suꝑna. Igitur
adueniente domno Bertino in territorium taruaninse.
hortatu beati p̃sulis Audomari tradidit adroaldꝰ supra¬
memoratus almo Bertino uillam sui iuris sithiu nuncu¬
xi. regis lodouei.filii dagob̃ti:qͥtinꝰ ibi cȩnobiũ in hono¬
re principis apłoꝵ construeret. & ad ordine̾ uitȩ monas.¬
ticȩ plurimos accenderet exemplo conu̾sationis ꝓpͥȩ. Cuiꝰ
traditionis exemplar. hic etiam scire uolentibus. pre oculis
inscribere curauimus
Exemplar traditionis ad roaldi.

Expanded text:
n primordio igitur operis, auspice Christo, praeponimus traditionem Adroaldi tunc temporis illustrissimi, qui, velut in gestis almi patris Bertini legitur, cum haereditarium possessionis suae non haberet, post decessum fragilitatis humanae, tractare coepit assidue qualiter Christo commendaret terrena, ut mercaretur superna. Igitur, adveniente domno Bertino in territorium Caruaninse, hortatu beati praesulis Audomari, tradidit Adroaldus supramemoratus almo Bertino villam sui juris, Sithiu nuncuXI regis Lodovei, filii Dagoberti, quatenus ibi coenobium in honore principis apostolorum construeret, et ad ordinem vitae monasticae plurimos accenderet exemplo conversationis propriae; cujus traditionis exemplar hic etiam scire volentibus prae oculis inscribere curavimus. III. Exemplar traditionis Adroaldi.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. beatus eatͣ. Bertinꝰ plenus dierũ & scitate. post.
diuturnũ in dñi seruitute. famulatum carnea relinquen
ergastula migrauit ad xp̃m ꝑcepturits ab ipso ȩternȩ remune¬
rationis brauium. qͥ erat. annꝰ dñicȩ. Incarnationis .d.e.xc.
L.iiII. sepultusq est. in basilica sc̃i maRrtini. ubi plurime a dño
uirtutes ꝑ eius merita sunt. patratȩ qͦd textus eius uite pate.¬
facit elegantissime. Eo etiam tempore uenerabilis Rex hildeb̾¬
tus migrauit. ad dñm. cũ regnasser. annis .xui. regnauitq da¬
gob̾tus puer filiꝰ eiꝯ ꝓ eo annis.u. Sub cuiꝰ tempore. p̃dictus
abbas Erlefridꝰ basilicam sc̃i Martini supra sci patͥs Bertini tu¬
mulũ. ampliori opere. reedificare. cȩpit.
DE ERRENBONONE .XXII.

Expanded text:
tempore, beatus pater Bertinus plenus dierum et sanctitate, post diuturnum in Domini servitute famulatum, carnea relinquentes ergastula, migravit ad Christum, percepturus ab ipso aeternae remunerationis bravium, qui erat annus Dominicae incarnationis 698, . Sepultusque est in basilica sancti Martini, ubi plurimae a Domino virtutes per ejus merita sunt patratae: quod textus ejus Vitae patefecit elegantissime. Eo etiam tempore, venerabilis rex Hildebertus migravit ad Dominum, cum regnasset annis XVI. Regnavitque Dagobertus puer, filius ejus, pro eo, annis V; sub cujus tempore praedictus abbas Erlefridus basilicam sancti Martini supra sancti Patris Bertini tumulum ampliori opere reaedificare coepit. XXII. De Erkenbodone
Abbreviated transcription (Latin):
tͣc temporis cuius libet. regis apte coniunctum ꝓ ut nrͣȩ
erat possibilitatis. sed ñ om̃ia qm̃ multa ab antecessoribꝰ
nris neglecta st̃ partim libroꝵ incensione. partim demo¬
lita uetus late
De eo qͦd adͦ ald̾ tͣdid̃ beato B̾tino uillã sithro.

Expanded text:
c temporis cujuslibet regis, apte conjunctum, prout nostrae erat possibilitatis; sed non omnia, quoniam multa ab antecessoribus nostris neglecta sunt, partim librorum incensione, partim demolita vetustate. II. De eo quod Adroaldus tradidit beato Bertino villam Sithiu.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ pͣfati abb̃is uuaimari. Nanthariꝯ totius abbatiȩ subli¬
matus est dignitati. Cui anno.iii.pͣfati regis hilderici. qͥdã pbr.
felix nomine tradidit. ad usum monasterii sui sithiu cellam sui
niris ꝓpͥam uocabulo Hrokashamo siue therealdo loco. ut testa¬
tur illius traditionis karta. qũa hic ad confirmatione̾ credu¬
litatis describimus sub tenore antiquȩ illius dictationis. Tradi
Traditio

Expanded text:
autem praefati abbatis Waimari, Nantharius totius abbatiae sublimatus est dignitati. Cui anno III praefati regis Hilderici, quidam presbyter, Felix nomine, tradidit, ad usum monasterii sui Sithiu, cellam sui juris propriam, vocabulo Hrokashamo sive Therealdo loco, ut testatur illius traditionis carta, quam hic ad confirmationem credulitatis describimus, sub tenore antiquae illius dictationis. XXXIII. Traditio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hanc paginam traditionis trado ad pͣfatũ monasteriũ scĩ Petri
portiunculam ꝓpͥetatis meȩ in pago Bononensi in loco nuncupan¬
te. dioruualdingatun suꝑ fluuiolũ
bunͣ .xii. et manci¬
pia .iiii. ea ratione ut filius meus megenfridꝰ qu̾adiu aduixerit.
in ipso cȩnobio debitũ monasticũ in uictu uestituq plenit᷑ opti¬
neat. Est aut̃e peritio mea ut ipsam terra quamdiu uixero ad
usũ fRuctuariũ censualem teneam. soluens kł Nou̾. monachis
iam dicti monasterii argenti. soł .ii. ipsiq post meu obitum
eandem terrã ad utilitatẽ ꝓpriam sine. ulla contrarietate recipi¬
ant. Si quis uͦ qͦd futurũ eẽ non credo. si ego ipse qͦd absit aut
ullis de heredib aut ꝓheredib meis. seu qͥslibet. extraneits hu¬
ic traditioni calumpniam intulerit. distringente. fisco libraꝵ
xxx. solutione. multetur. nec sit qͣ repetit. euindicet. sed hȩc iͦdi¬
tio om̃i tẽpore firma ꝑmaneat. eu stipulatione subnixa. Actum

Expanded text:
per hanc paginam traditionis, trado ad prefatum monasterium sancti Petri portiunculam proprietatis meæ in pago Bononensi, in loco nuncupante Diorwaldingatum, super fluviolum... bunaria XII et mancipia IIII, ea ratione ut filius meus Megenfridus, quamdiu advixerit, in ipso cœnobio debitum monasticum in victu vestituque pleniter optineat. Est autem petitio mea, ut ipsam terram, quamdiu vixero, ad usum fructuarium censualem teneam, solvens kal. novembris monachis jamdicti monasterii argenti solidos II; ipsique, post meum obitum, eandem terram ad utilitatem propriam, sine ulla contrarietate, recipiant. Si quis vero, quod futurum esse non credo, si ego ipse quod absit! aut ullus de heredibus aut proheredibus meis, seu quislibet extraneus, huic traditioni calumpniam intulerit, distringente fisco, librarum XXX solutione multetur; nec sit quod repetit evindicet, sed hæc traditio omni tempore firma permaneat cum stipulatione subnixa. «Actum
Abbreviated transcription (Latin):
bili abbate. Hildumo in monasterio Sithu in ȩccła sc̃i B̾tini
annõ .iiii. regnante. głoso Rege karolo anno.xx.uiii. uir qͥdam
illustris Roduualdꝰ nomine pat̾ megenfridi cuiꝰ suꝑiꝰ sub hum¬
frido abbate mention̾e feci. secũ cepit cogitare ut hereditat᷑e suã
int᷑ infantes suos diuideret. qͦd et fecit. Int̾ alios aute dedit ad
scm Bertinũ ꝓ filii sui loco megenfridi qu̾e. in ibi ante monachu
fecerat. in flitmũ mansũ .i. cũ uno seruo et uxore et filiis. cor̃a
de theloneo tempafe hilduini abbatis.

Expanded text:
bili abbate Hilduino in monasterio Sithiu, in ecclesia sancti Bertini, anno III, regnante glorioso rege Carolo anno XXVIII, vir quidam illustris, Rodwaldus nomine, frater Megenfridi, cujus superius sub Humfrido abbate mentionem feci, secum coepit cogitare ut haereditatem suam inter infantes suos divideret; quod et fecit. Inter alios autem, dedit ad sanctos Bertinum, pro filii sui loco Megenfridi, quem inibi ante monachum fecerat, in Flitmum, mansum I cum uno servo et uxore et filiis, coram de theloneo, tempore Hilduini abbatis.
Abbreviated transcription (Latin):
curt eidem monasterio ꝓ remedio animȩ suȩ contulit ad lumi¬
naria ipsiꝰ ȩccłȩ ubi humatus iacet confirmamus. Decernimis
etiam quȩq a tempore. pͣcelsi genitoris nrͣi collatis deuotoꝵ ad
eoꝵ cõmemorationẽ celebrandam eidem sc̃õ loco cartarũ de legati¬
onibus ꝑ easdem confirmatum est scdm ipsoꝵ delegationem et ȩc¬
clesiasticam sanctionem maneant stabilita. et quȩ in postmodum
eodem tenore dñi saluatoris addiderit clementia. Statuimis
quoq ut in eodem monasterio numerus. L. monachoꝵ scdm ẽ¬
stitutionem domni genitoris nr̃i ꝑpetuo tenore seruetur. Et pͣpo¬
situs cȩteriq ministeriales nequaquam fiant. nͥ ex ipsis fr̃ib
ꝑ electionem eoꝵ et consensu abbatis. Habeant gͥ om̃s res pͣscrip:¬
tas imperiali auctoritate roboratas. quatinus eosdem di famu
S karoli głosissimi imperatoris. Auda¬
ther notharius ad uicem Goisleni

Expanded text:
curt, eidem monasterio, pro remedio animae suae, contulit, ad lumicurt, eidem monasterio, pro remedio animae suae, contulit, ad luminaria ipsius ecclesiae ubi humatus jacet, confirmamus. Decernimus etiam quaeque a tempore praecelsi genitoris nostri, collatis devotorum ad eorum commemorationem celebrandam, eidem sancto loco, cartarum delegationibus, per easdem confirmatum est, secundum ipsorum delegationem et ecclesiasticam sanctionem, maneant stabilita et quae in postmodum eodem tenore Domini Salvatoris addiderit clementia. Statuimus quoque ut in eodem monasterio numerus L monachorum, secundum constitutionem domni genitoris nostri, perpetuo tenore servetur; et praepositus caeterique ministeriales nequaquam fiant, nisi ex ipsis fratribus, per electionem eorum et consensu abbatis. Habeant igitur omnes res praescriptas, imperiali auctoritate roboratas, qu Caroli gloriosissimi imperatoris. Audather, notarius, ad vicem Gosleni
Abbreviated transcription (Latin):
hȩ uillȩ deputatȩ. Keliis. atquiniu. Beingahem cũ territorio
in Rummingahem. Sinningahem. Okkaningahem. Et in uetus
monasterium piscationẽ sicut et anterius. his reb adicimits ad
uictum fr̃m uillam nomine. Liegesborth cũ om̃i integritate sua ut
olim fuit exceptiscauallariis tͥb Ad kamaram fr̃m in uestiario. ad¬
icimus krokashem cũ uuestkerca et cu appendiciis. Et in Geluual¬
dastorꝑ ȩccłam et uineas. et mansa.xii. cuͣ hominib Item in ka¬
sello ultra hrenũ mansa similit᷑. xii. In frekena. mansa .x. cũ
matre eccła et decim̾a illic ordinatam cũ hominib In Dauentre.
portu. mansa .uii. Ad portam aute ante. fores ȩccłȩ. uaccaritiam
cũ hortulo. et in loconesse. mansa.uii. cu suis appenditirs et manci-¬
piis. Gerritoriũ quoq et uineas quas pͣdictus abbas hilduinus
ex ꝓpͥetate. sua in pago uermandense. in loco nuncupato hebben¬

Expanded text:
hae villae deputatae: Kelmis, Atquinium, Beingahem, cum territorio, hae villae deputatae: Kelmis, Atquinium, Beingahem, cum territorio, in Bummingahem, Sinningahem, Okkaningahem; et in vetus monasterium piscationem, sicut et anterius. His rebus adjicimus, ad victum fratrum, villam nomine Liegesborth, cum omni integritate sua, ut olim fuit, exceptis cavallariis tribus. Ad kamaram fratrum, in vestiario, adjicimus Krokashem cum Westkerca, et cum appenditiis; et in Gelwaldastorp, ecclesiam et vineas et mansa XII cum hominibus; item in Kasello, ultra Rhenum, mansa similiter XII; in Frekena, mansa X, cum matre ecclesia, et decimam illic ordinatam cum hominibus; in Daventre portu, mansa VII; ad portam autem, ante fores ecclesiae, vaccaritiam cum hortulo; et, in Loconesse, mansa VII, cum suis appenditiis et mancipiis. Territorium quoque et vineas, quas praedictus abbas Hilduinus, ex proprietate sua, in pago Vermandense, in loco nuncupato Hebben
Abbreviated transcription (Latin):
ubi beatus Bertinus requiescit. dõ famulantes ad statũ loci illi
sc̃i has res deinceps sine ulliꝰ molestia uł diminutione contineat᷑.
uidelicet ad mansũ monasterii dñicalẽ uaccaritias cũ siluis ad¬
iacentib in uuidingaham. uuolingaham. Ciampingaham. cũ
lunchold. hilsferod cũ lardbruca et greuia. hirnechold. dakin¬
gahem. Gruononberg. cũ cȩteris adiacentits et territoriis car.¬
pentarioꝵ .u. inibi iacentib. Et uillas has. Uuesarmniũ. Taruen¬
na. Coiacus. hilkiniũ. Aldomhem. GisNa. Scala. Thorbodashem.
Pupurningahem. et. in marisco. Buosingahem. Recca cũ sedilib
in furnis. et iuxta Merkisa et. loom. ad sentinas. In cal¬
montis quoq uilla exceptis his quȩ beneficiata fuerant.
mansoꝵ medietat᷑e et mancipioꝵ. Uinearũ autͣe duȩ partes man¬
sũ in dñicatũ cũ Bim̃ .x. St quoq famulis monasteriis .c.xii.

Expanded text:
ubi beatus Bertinus requiescit, Deo famulantes, ad statum loci sancti ubi beatus Bertinus requiescit, Deo famulantes, ad statum loci sancti istius, has res deinceps, sine ullius molestia vel diminutione, contineant, videlicet: ad mansum monasterii dominicalem, vaccaritias, cum sylvis adjacentibus, in Widingaham, Wolingaham, Vumpingaham cum Limchold, Hilsferod cum Lardbruca et Grevia, Hirnethold, Dakingahem, Gruononberg, cum caeteris adjacentiis et territoriis carpentariorum V inibi jacentibus; et villas has: Vuesarinium, Tarnenna, Coiacus, Hiskinium, Aldomhem, Gisna, Scala, Thorbodashem, Pupurningahem, et, in Marisco, Buoningahem; Recca, cum sedilibus, in furnis, et juxta Merkisa; et Loom ad Sentinas; in Calmontis quoque villa, exceptis his quae beneficiata fuerant, mansorum medietatem et mancipiorum; vinearum autem duae partes; mansum indominicatum cum bunariis X. Sunt quoque famulis monasterii CXII
Abbreviated transcription (Latin):
impenfT AUIGVST: Priscis locis et in eis ꝓ totius ȩccłȩ sc̃e statu
do militantib debitam curam et defensionẽ impendimꝰ. ꝓfutu¬
rũ nob̾ ad pͣsentẽ uita feliciter transigendam. et futur̃a do opi
cȩ nobii sc̃i Petri qͦd uocatur Sithiu ubi confessoꝵ xp̃i audomari
atq Bertini corpora beata quiete fruuntur celsitudini nr̃ȩ freqͣn¬
tissime suggessit eunde scm locu rerum sua diminutione nimium
periclitari. Memorans hugonẽ uenerabilem abbatem quondam
ordinationẽ. illiꝰ sc̃i loci cõpetent̃ sũma deuotione disponere uo¬
luisse et cepisse. sed morte.p̃uentũ ñ ꝑfecisse. Se uõ p̃decessoris
beniuolentiȩ. heredem. humillima deuotione ut ꝑficeretur exo¬
rare. Nos itaq iam dicti kari nr̃i Nilduini nuꝑrime defuncti
supplicem deuotione et sinceram erga nos fidem obseqͥũq multi¬
moduͣ recolentes ipsiusq supplicationi in memoratis annuentes
decernimꝰ auctoritate imperatoria. ut. in monast̾io sc̃i Petri

Expanded text:
imperator Augustus. Priscis locis et in eis, pro totius Ecclesiae sanctae statu, Deo militantibus, debitam curam et defensionem impendimus, profuturum nobis ad praesentem vitam feliciter transigendam et futuram, Deo opitcoenobii sancti Petri quod vocatur Sithiu, ubi confessorum Christi Audomari atque Bertini corpora beata quiete fruuntur, celsitudini nostrae frequentissime suggessit, eumdem sanctum locum, rerum suarum diminutione nimium periclitari; memorans Hugonem venerabilem abbatem, quondam ordinationem illius sancti loci competentem summa devotione disponere voluisse et coepisse, sed, morte praeventum, non perfecisse; se vero, praedecessoris benevolentiae haeredem, humillima devotione ut perficeretur exorare. Nos itaque, jam dicti cari nostri Hilduini, nuperrime defuncti, supplicem devotionem et sinceram erga nos fidem obsequiumque multimodum recolentes, ipsiusque supplicationi in memoratis annuentes, decernimus auctoritate imperatoria, ut in monasterio sancti Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
ut surgeret.. et ille ꝓtestaretur. se nullo pacto uelle sed magis ini
bi ꝓxpͣ̃o oppetere. crebris lancearũ punctionib ꝑfossꝰ. unacu
sanguinis effusione. animã efflans xp̃o libauit.

Expanded text:
ut surgeret, et ille se protestaretur se nullo modo velle, sed magis inibi ut surgeret, et ille se protestaretur se nullo modo velle, sed magis inibi pro Christo oppetere, crebris lancearum functionibus perfossus, uno cum sanguinis effusione animam afflans Christo libavit.
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dño. et si non sanitati pristinȩ. saltem concessꝰ eͣ uitȩ. Qrto
qui et iunior Regenardus nomine. uariis contͥtionibus fractus.
illis abscedentib et. secu ducere. conantib uirib qͥbꝰ poterat. reluc¬
tabat. fligens potius in xpͣi nominis confessione si id ab inimicis
quoqͦmͦ extorqueri quiuisset. marttrio inibi animã dõ cõm̃dare.
et corpus patͣnis cymiteriis concinerari nomq fr̃nis dipticis inscͥ.¬
bi. qu̾a ludibrioꝵ suoꝵ execrabilissimis spurcitiis pollui. Diris
tam̃ ut erat nexib strictus. ꝓtractus est ad natiuitatis suȩ. uillam.
distante a monasterio sithiu miliario tercio ad aqͥlonalem pla¬
gam dictam Munninio. Stipatus itaq multitudine. cũ in iꝑso
crepusculo se ꝑ illam ꝑtransire animaduerteret. subito se in tͣra
iecit. Cũq aduͣsis telis ab inimicis ducentib tondendo cogeretur

Expanded text:
tamen Domino, etsi non sanitate pristinae, saltem concessus est vitae. Quartus tamen Domino, etsi non sanitate pristinae, saltem concessus est vitae. Quartus qui et junior, Regenardus nomine, variis contritionibus fractus, illis abscedentibus et secum ducere conantibus, viribus quibus poterat, reluctabat: eligens potius, in Christi nominis confessione, si id ab inimicis quoquomodo extorqueri quivisset, martyrio inibi animam Deo commendare et corpus paternis cymiteriis concinerari, nomenque fraternis dipticis inscribi, quam ludibrium suorum exsecrabilissimis spurcitiis pollui. Diris tamen ut erat nexibus strictus, protractus est ad nativitatis suae villam, distante a monasterio Sithiu milliarii tertio, ad aquilonalem plagam, dictam Munninio. Stipatus itaque multitudine, cum ipso crepusculo se per illam pertransire animadverteret, subito se in terra jecit. Cumque adversis telis ab inimicis ducentibus tondendo cogeretur
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Sed ꝓuisione tutantis dĩ. nullos ex frͣib ibi reppera¬
runt. Monitu enĩ dñi iubentis obtemperantes quo dicit.
si uos ꝑsecuti fuerint. in una ciuitate fugite in aliam. subduxe¬
runt. se ad tempus. reseruantes se secundis et meliorib reb
pͣter .iiͦii. uiris qͥ deuouert̃ se si dõ placuisset potius in ibi uel¬
le oppetere. qua loci sui desolationi suꝑuiuere. Nomina aute
illoꝵ hȩc sunt. Uuoradꝰ. et uuinetbaldꝰ sacerdotes. geruual¬
dus et regenhardus diaconi. Equib uuoradꝰ in ipso monastio¬
decrepitus. diris colaphoꝵ tunsionib ictus. nuditateq tͥduana
et alguferȩ letotenus ꝓfligatus extitit. lluinetboldꝰ aute acris
uerberib maceratur. atq ꝑnares infusione. distentus semiui¬
uus est relictus. Geruualdus aute licet diuersis multoq gra¬
uiorib uexatus eẽt ludibriorũ suoꝵ irrisionib seruante eũ

Expanded text:
bant, sed provisione tutantis Dei, nullos ex fratribus ibi reperebant, sed provisione tutantis Dei, nullos ex fratribus ibi repererunt. Monitis enim Domini jubentis obtemperantes, quo dicit, Si vos persecuti fuerint in unam civitatem, fugite in aliam, subduxerunt se ad tempus, reservantes se secundis et melioribus rebus, praeter IV viris, qui devorerunt se, si Deo placuisset, potius inibi velle oppetere, quam loci sui desolatione supervivere. Nomina autem illorum haec sunt: Vuoradus et Winetbaldus, sacerdotes; Gerwaldus et Regenhardus, diaconi. E quibus Vuoradus in ipso monastedecrepitus, diris colaphorum tunsionibus ictus, nuditateque triduana et alga ferae lethotenus profligatus, extitit. Winetbaldus autem acris verberibus maceratus, atque per nares infusione distentus, semivivus est relictus. Gerwaldus autem, licet diversis multoque gravioribus vexatus esset ludibriorum suorum irrisionibus, servante eum
Abbreviated transcription (Latin):
.xx. pͣfatus abhas ad alardꝰ apud eundem Regem incusatus. anno
regiminis sui. xui. abbatia ab eo est. abstracta. atq hugoni iu
et. auunculꝰ karoli supra memorati Regis. De. cuius actibꝰ nil
nob̾ ẽ notũ. qm̃ in pͣfato monast̾io ñ pͣfuit nͥ bieninum. Anno
namq regiminis eiꝰ .iͦi. cũ seua paganoꝵ lues. non tantũ cireũ¬
iacentes terminos. uerum etiã seposita regna grassando ferro
igneq: consumeret. amica sibi fraude. pecunia auidi rapina
famelici toto nisu alto mari ueliuolantes. spumantia certa¬
tim sulcabant. freta. ꝑtinaciq cursu tandem applicuerunt. in
finib menapum. in sinu̾ qͥ uocatur isere portus. Ibiq ꝓsili¬
entes. incendiis ac deuastationib nusqu̾a indulgentes. ad fa¬
mosissimũ locũ pausationis xp̃i confessoꝵ audomari atq b¬
tini subripiendoꝵ ꝓperant. auiditate. thesauroꝵ. Sabboq
ebdomadis pentecostes hora scda ꝑuenert ad locui qͦ tende¬

Expanded text:
XX praefatus abbas Adalardus apud eumdem regem incusatus, anno regiminis sui XVI, abbatia ab eo est abstracta atque Hugoni junet avunculus Caroli supra memorati regis. De cujus actibus nil nobis est notum quoniam in praefato monasterio non praefuit nisi biennium. Anno namque regiminis ejus II, cum saeva paganorum lues, non tantum circajacentes terminos, verum etiam seposita regna grassando, ferro igneque consumeret, amica sibi fraude, pecunia avidi, rapina famelici, toto nisu alto mari velivolantes, spumantia certatim sulcabant freta, pertinacique cursu tandem applicuerant in finibus Menapum, in sinum qui vocatur Isere portus, ibique prosilientes, incendiis ac devastationibus nusquam indulgentes, ad famosissimum locum pausationis Christi confessorum Audomari atque Bertini subripendorum properant aviditate thesaurorum, sabbatioque hebdomadis Pentecostes, hora secunda, pervenerunt ad locum quo tende
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute int̾ celebratione̾ consecrationis pͣfati altaris et oblati¬
onẽ sacratissimi sacͥficii. unxit in regem francoꝵ p̃dictũ floren¬
tissimũ Regem pippinũ. et. duos filios eiꝰ karolum et Karloman¬
nũ. sed et uxorẽ ipsius incliti principis pippini nomine. Berthra¬
dam inclutam cycladibus regiis. gr̃a seꝑtiformis sp̃s sc̃i in dĩ
nomine consignauit. anno dñicȩ Incarnat᷑. dcc.L.itii.
fAatt francoꝵ ꝓceres apłica benedictione sc̃ificans auctoritate¬
beati Petri sibi a dño do iħu xp̃o tradita obligauit. et obtestatus
est. ut nũqu̾a de altera stirpe ꝑ succedentiũ tẽporũ curricula. ipsi
uł qͥq ex eoꝵ ꝓgenie orti regem suꝑ se p̃sumant. aliqͦmͦ constituere
nͥ de eoꝵ ꝓpagine. quos et diuina ꝓuidentia ad scĩssimã apłicam
ne sacratissima consecrare. At post hȩc isdem pontifex Romã

Expanded text:
virtute, inter celebrationem consecrationis praefati altaris et oblativirtute, inter celebrationem consecrationis praefati altaris et oblationem sacratissimi sacrificii, unxit in regem Francorum praedictum florentissimum regem Pippinum et duos filios ejus, Carolum et Carlomannum. Sed et uxorem ipsius incliti principis Pippini nomine Berthradam, inclitam cycladibus regiis, gratia septiformis Spiritus sancti, in Dei nomine, consignavit, anno Dominicae incarnationis 754. Atque Francorum proceres apostolica benedictione sanctificans, auctoritatebeati Petri, sibi a Domino Deo Jesu Christo tradita obligavit; et obtestatus est, ut nunquam de altera stirpe, per succedentium temporum curricula, ipsi vel quique ex eorum progenie orti regem super se praesumant aliquo modo constituere, nisi de eorum propagine, quos et divina Providentia, ad sanctissimam apostolicam ne sacratissima consecrare. Atque post haec isdem pontifex Romam
Abbreviated transcription (Latin):
ciaudens metam Sethiu monastio in beati Bertimni tumulatur
eccła. Mortuo quoq p̃fato abb̃e nanthario Dadb̃tus in regimi¬
ne. successit in iam dicto monasterio. His tẽporib Stephanꝯ
Romanꝰ pontifex ꝑ oppressionem sc̃ȩ ȩocłȩ a rege atͦcissimo et.
blasphemo et nec dicendo harstulfo ad domnũ Pippinũ uenit.
in francia ubi egrotauit. itsq ad mortem. et. mansit. aliqͦd t̾epus
apud Pagum Parisiacũ in uenerabili monast̾io sc̃i martirrsxͥ Dio¬
nisii. De quo cũ iam medici desperarent. subito intͣuentu ipsiꝰ
beati martiris ꝑ reuelationͣe ciratus est. ut. ipsis beati pontificis
testatur epła quȩ etiam apud nos in beati Diontsii passione. te¬
netur inserta. In qua reuelatione ab ipsoxͥ martire. ammonito
honore. qͥ etiã ei cũ pͥfato martire in ĩa dicta apparuerant uisio¬
ne. Qmox surgens sanꝰ indicauit. Regi pͣdicto Pippino et suis obti¬
matibꝰ et. impleuit. om̃ia quȩ fuerat. iussꝰ. Qui xp̃i roboratus

Expanded text:
claudens metam, Sithiu monasterio, in beati Bertini tumulatur ecclesia. Mortuo quoque praefato abbate Nautkario, Dadbertus in regimine successit in jam dicto monasterio. His temporibus Stephanus Romanus pontifex, per oppressionem sanctae Ecclesiae, a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Hatstulfo, ad domnum Pippinum venit in Francia, ubi aegrotavit usque ad mortem, et mansit aliquot tempus apud pagum Parisiacum, in venerabili monasterio sancti martyris Christi Dionisii. De quo jam medici desperarent, subito interventu ipsius beati martyris, per revelationem, curatus est, ut ipsius beati pontificis testatur epistola, quae etiam apud nos beati Dyonisii passione tenetur inserta. In qua revelatione ab ipso Christi martyre admonitus honore, qui etiam ei cum praefato martyre, in jam dicta apparuerunt visione. Qui mox surgens sanus indicavit regi praedicto Pippino et suis optimatibus, et implevit omnia quae fuerat jussus. Qui Christi roboratus
Abbreviated transcription (Latin):
Post etiã scm̃ uualaricũ eodẽ mͦ de castello ⁊ monasterio suo ei depor¬
duͣ. anno a natiuitate. dñi. deccc.Lii. Suscepit etiã pͣdictus abbas
in monasterio quenda canonicu saxonici generts nomine odoldũ
ad monasticũ confugient᷑e. habitũ. cui ad imbuendam pueroꝵ
scolam cõmisit. erat. enĩ literatoria arte peritissimus et decaniȩ
curam cõmisit. qu̾a usq hodie dõ miserante. regit

Expanded text:
Post etiam sanctum Walaricum, eodem modo de castello et monasterio suo ei depordum, anno a nativitate Domini 952. Suscepit etiam praedictus abbas in monasterio quemdam canonicum Saxonici generis, nomine Odoldum, ad monasticum confugientem habitum; cui ad imbuendam puerorum scolam commisit. Erat enim litteratoria arte peritissimus. Et decaniae curam commisit, quam usque hodie, Deo miserante, regit
Abbreviated transcription (Latin):
xui bł apł. Huic aut̾e comes arnulfus ipsiꝯ abb̃is auunculus.
ad usꝯ fr̃m sub eo uiuentiũ reddidit uillã nuncirpatã abecas. q̃
uti longe inferius dixisse me memini. unu̾ erat ex principalib
abbatiȩ m̃bris. et abbatis obseqͥum erat deputata. in qua et abbis
antiqͥtus sessio ab inqͥrenti frequentabat᷑ ppło. qu̾a et ipse comes
qͥa patͣna successione abbatiam susceperat. suo usui mancipata tens¬
bat. Reddidit aut̃e hanc usui fr̃ib xii kł lunii. anno nat̃ dñi.¬

Expanded text:
is. Huic autem comes Arnulfus, ipsius abbatis avunculus, is. Huic autem comes Arnulfus, ipsius abbatis avunculus, ad usus fratrum sub eo viventium reddidit villam nuncupatam Arecas, quae uti longe inferius dixisse me memini, unum erat ex principalibus abbatiae membris, et abbatis obsequium erat deputata; in qua et abbatis antiquitus sessio ab inquirenti frequentabatur populo; quam et ipse comes, quia paterna successione abbatiam susceperat, suo usui mancipatam tenebat. Reddidit autem hanc usui fratribus XII Kalendas Juli
Abbreviated transcription (Latin):
upra memoratus gͥ głosꝰ markises arnulfus post uuidonẽ
antedictũ abbem. paruopost tẽpore hildebrando nepoti suo.
eundem monasterium contradidit ad regendũ. Sub cuius tepo¬
re. ita in hoc monasterio sc̃itatis excreuit religio. ut forma et.
exemplum foret cunctis ꝑ circuitũ c̃structis monasteriis. Gaude¬
bant siqͥdem monachi suh tanto patre constituti. qm eis et interio¬
ra mentiũ sua ex hortatione ãm inistrabat pabula. et exteriora
corporib sufficient᷑ p̃bebat necessaria. Studebat. aut᷑e int̾ reliqua
sc̃ȩ regulȩ p̃cepta. iussioni huic maxime obedire. qua abbati p̾cipi¬
tur ut studeat plus amari qu̾a timeri. ut ne dũ miis eraderet
eruginẽ. frangeretur humanȩ fragilitatis uas. Discretionẽq ita
in cunctis suis actib assumebat. ut in iussionib suis eẽt et qͦd for¬
tes cuperent et qđ infirmi ñ refugerent. Ordinatꝰ ẽ aute anno
ab incarnatione dñi. deccc.L. ab uuicfrido taruennensis ȩccłs ep̃o.¬

Expanded text:
ur gloriosus marchises Arnulfus, post Widonem antedictum abbatem, parvo post tempore, Hildebrando nepoti suo, eumdem monasterium contradidit ad regendum sub cujus tempore ita in hoc monasterio sanctitatis excrevit religio, ut forma et exemplum foret cunctis per circuitum constructis monasteriis. Gaudebant siquidem monachi sub tanto Patre constituti, quoniam eis et interiora mentium sua exhortatione administrabat pabula, et exteriora corporibus sufficienter praebebat necessaria, studebat autem, inter reliqua sanctae regulae praecepta, jussioni huic maxime obedire, qua abbati praecipitur ut studeat plus amari quam timeri, ut ne, dum nimis eraderet eruginem, frangeretur humanae fragilitatis vas; discretionemque ita in cunctis suis actibus assumebat, ut in jussionibus suis esset et quod fortes cuperent, et quod infirmi non refugerent. Ordinatus est autem anno ab incarnatione Domini 950 a Vincfrido Tarvennensis Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
temq post hȩc anno incarnationis
dñide. dccc.lxui. karolus Rex humfrido abbatiam cũ dedecore au¬
ferens hilduino canonico. nuꝑ de Lotharii senioratu ad se c̃ũso
dedit ꝓpt̾ libras .xxx. auri.xiii. kł. Iulii. Qui ut. credo loco huic
iam pene. deciduo donatus a dño. excepto domno bertino qͥ pͥmꝰ
huius loci structor extitit. om̃ium pͣdecessoꝵ suoꝵ actus. ita suo¬
ru cõpensatione adnullauit.. ut merito absq aliqua obliui-¬
one nom̃ eiꝰ in scłm apud nos habeatur cũ benedictione. fal¬

Expanded text:
temque post haec, anno incarnationis Dominicae 866, Carolus rex Humfrido abbatiam cum dedecore auferens, Hilduino, canonico, nuper de Lotharii senioratu ad se converso, dedit, propter libras XXX auri, XIII Kal. Julii. Qui, ut credo, loco huic, jam pene deciduo, donatus a Domino, excepto domno Bertino, qui primus hujus loci structor exstitit, omnium praedecessorum suorum actus ita suorum compensatione annullavit, ut merito, absque aliqua oblivione, nomen ejus in saeculum apud nos habeatur in benedictione. Fal
Abbreviated transcription (Latin):
bi in honore sc̃i Martini cͣstruxit. cuius templi nͣc solũ fundam̃¬
ta. tantum se pͣbent. oculis intuentiũ. Constituitq uti hi testantur
quoꝵ ꝓgenitores et auoꝵ aui in suprascripta uilla fuerant. man¬
sionarii. ut inibi ebdomadib singulis quinq ex sc̃i Bertini mo¬
nast̾io. totidemq ex sci Audomare ad seruiendũ dño depitarent᷑
monachi. Ibi etiam qđ mirabile nr̃is hactenꝰ monstratur tͣepo¬
ribꝰ molendinu fecit uoluere. aqͥs ẽtra mont̾e. currentib Consti¬
tuitq ut nullus molendinũ hominii extra locũ iam dictum c̃stru
ere pͣsumeret. qđ ad utilitat᷑e monast̾ii Sihiu ad tͣepus fuit cͣserua¬
tũ. huius autẽ abb̃is tale. fertur fuisse ingenium. ut posset audi¬
re aurib quo aqua deflueret. ꝑ inscios occultosq terrȩ meatus.
Sunt et alia qua plurima ipsis laudũ pͥconia. quȩ in scłarium uer¬
santur ora. quȩ idõ hic omittimꝰ negligentib uideant᷑ suꝑflua.

Expanded text:
bi in honore sancti Martini construxit, cujus templi nunc solum fundamenta tantummodo se praebent oculis intuentium; constituitque, uti hi testantur quorum progenitores et avorum avi in suprascripta villa fuerant mansionarii, ut inibi hebdomadibus singulis, quinque ex sancti Bertini monasterio, totidemque ex sancti Audomari, ad serviendum Domino deputarentur monachi. Ibi etiam, quod mirabile nostris hactenus monstratur temporibus, molendinum fecit volvere aquis contra montem currentibus, constituitque ut nullus hoere praesumeret. Quod ad utilitatem monasterii Sithiu ad tempus fuit conservatum. Hujus autem abbatis tale fertur fuisse ingenium, ut posset audire auribus quo aqua deflueret per inscios occultosque terrae meatus. Sunt et alia quamplurima ipsius laudum praeconia, quae in saecularium versantur ora; quae ideo hic omittimus, ne negligentibus videantur superflua.
Abbreviated transcription (Latin):
in mͣse maio. iunio. et. lulio. et stella cometes apparurt Fodem an¬
no. id est dñicȩ natiuitatis. dccc .xc .i. die. dñico post nonam. pa¬
gani sunt ꝑ merita scoͣꝵ audomari atq btini et folqͥni occisi.
ccc .x. in uuidingahammo a castellianis scoͣꝵ pͣdictoꝵ. Sequenti
quoq: dñico meridie. uenit exercitus reliquus paganoꝵ ampli¬
ori multitudine. ad castellum sc̃oꝵ predictoꝵ. et pugnauerunt.
a meridie usq ad uesperum .ui. Nonͣ mai. et nichil pͣualuerͣt.
Sed aliqua pars illoꝵ intrauit eccłam sc̃i Bertini. ibiq ceci effe¬
cti sunt.xii. uiri. et. uexilla eoꝵ in aliam figuram mutata st̃. qͦd
libellꝰ miraculoꝵ sc̃ĩ Bertim aꝑtissime. testatur

Expanded text:
in mense Maio, Junio et Julio, et stella cometes apparuit. Eodem anno, id est Dominicae nativitatis 891, die Dominico, post nonam, pagani sunt, per merita sanctorum Audomari atque Bertini et Folquini, occisi CCCX in Widingahammo a Castellionis sanctorum praedictorum; sequenti quoque Dominico, meridie, venit exercitus reliquus paganorum ampliori multitudine ad castellum sanctorum praedictorum; et pugnaverunt a meridie usque ad vesperum, VI Nonas Maii, et nihil praevaluerunt. Sed aliqua pars illorum intravit ecclesiam sancti Bertini; ibique caeci effecti sunt XII viri, et vexilla eorum in aliam figuram mutata sunt; quod libellus miraculorum sancti Bertini apertissime testatur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłȩ ep̃s domno Bertino pͥuilegium ȩccłȩ suȩ quam in hono¬
rem sc̃ȩ dei genitͥcis mariȩ construxerat in sithiu uilla ad
corpora fr̃m tumulanda. ut ipsa basilica sub umbraculo
patrocinii pͣdicti abb̃is Bertini seu successoꝵ eius ꝑ succeden¬
tia tempora usq in finẽ regatur. ut ipsius pͥuilegii testat᷑
karta. qu̾a etiam hic inscribere curauimus. uti tc tempo¬
ris factam accepimu.
Exẽplar eiusd̾ pͥulegii

Expanded text:
copus, domno Bertino privilegium ecclesiae suae, quam in honorem sanctae Dei genitricis Mariae construxerat in Sithiu villa, ad corpora fratrum tumulando, ut ipsa basilica sub umbraculo patrocinii praedicti abbatis Bertini, seu successorum ejus, per succedentia tempora usque in finem regatur, ut ipsius privilegii testatur charta quam etiam hic inscribere curavimus uti tunc temporis factam accepimus. VII. Exemplar ejusdem privilegii
Abbreviated transcription (Latin):
sarmio. uostringe. tingiaco. uuilere. mellingasele. loclesse. Lonastin¬
gahem. pͣcariã landb̾ti. adalgeri. hildb̾ti. In gruonoberg silua cũ t̾ra.
Indagmaringahe. t᷑a ipso Guntb̃to uiuente qu̾a post obitũ eiꝰ ĩc̾uulsȩ
maneant. ficut. hodie. illic ꝑtinere noscunt᷑. Moneo ⁊̃ ⁊ c̃testor ꝑ ipsõ¬

Expanded text:
sarmio, Vostringe, Tingiaco, Vuilere, Mellingasele, Loclesse, Lonastinsarmio, Vostringe, Tingiaco, Vuilere, Mellingasele, Loclesse, Lonastingahem, precariam Landberti, Adalgeri, Hildberti; in Gruonoberg silvam cum terra; in Dagmaringahem, tam ipso Guntberto vivente, quam post obitum ejus, inconvulsæ maneant, sicut hodie illic pertinere noscuntur. Moneo etiam et contestor, p
Abbreviated transcription (Latin):
tditioniᷤ resonat. absq ulliꝰ ẽtrarietate. res ipsȩ ad ipsoꝵ p̃decessoꝵ¬
monastii Sithiti habeat. qͥsi citiꝰ uit᷑a finierit qͦm ipse ꝓbauerit uł
elegerit. in ꝓuisione suscipiat. Utq scdm kartas traditionẽ incͣuul¬
se maneant. eas nominat᷑i expͥmimꝰ. Scilicet ĩ ipso steneł. In ricol¬
uingahe. in hisdenne cũ manc̾. In henrikingahẽ siue.milhẽ. Et alio
henrekingahe cũ trudbaldo ⁊ luminariis in eiꝰ minist̾io. In ebresin¬
gahe. in uuiningahe. Incurmontiũ. In siningah̾e. Et ĩ stem. In hokin¬
gahẽ. In hostede. In łapanesse. In simpiaco. in burthe. In rela. In strate.
in hẽmauuic. t̾ra frauuiui. in kilciaco cũ odlando fabro. In etesnaberg.
in monastio mansu̾̃ hortũq ĩ ariaco simił. In tͣuuana mansũ. In qͣnt¬
uiico simił. qͦlibet ingenio attractȩ. uł nrͣo ammiculo augmͣtatȩ.
⁊ queq: ĩ postmodũ dĩ clem̃tia addiderit. Ite in kessiaco. Sperdia uue¬

Expanded text:
traditionis resonat, absque ullius contrarietate, res ipsæ ad ipsorum predecessormonasterii Sithiu habeat; qui, si citius vitam finierit, quem ipse probaverit vel elegerit in provisione suscipiat. Utque secundum kartas traditionem inconvulse maneant, eas nominatim exprimimus, scilicet: in ipso Steneland, in Ricolvingahem, in Hisdenne cum mancipiis, in Henrikingahem sive Milhem, et alio Henrekingahem cum Trudbaldo et luminariis in ejus ministerio; in Ebresingahem, in Winingahem, in Curmontium, in Siningahem et in Istem; in Hokingahem, in Hostede, in Lampanesse, in Simpiaco, in Burthem, in Reka, in Strate; in Hemmawic, terra Frawivi; in Kilciaco cum Odlando fabro, in Etesnasberg; in monasterio mansum hortumque; in Ariaco similiter; in Tarwana mansum; in Quentwico similiter, quolibet ingenio attractæ, vel nostro amminiculo augmentatæ, et quæque in postmodum Dei clementia addiderit. Item in Kessiaco, Sperdia, Vue
Abbreviated transcription (Latin):
decessum. in eius anniu̾sarium annuale ex inde fr̃ib pͣpararet.
obsequium. Qui postea in ibi defunctus. coram altare. scĩ lauren¬
tii in sintstra parte. ingredientium est humatus. idꝰ nouembris.
tpsoq: die. quo et. festiuitas translationis sci folquini et. sc̃i
Briccii depositio celebratur. satis lautissima uti custodis posse
est refectio hactenꝰ fr̃ib ex hibetur. fodem quoq tempore. xop¬
po uicarius simili exemplo in eode monasterio attonsus mo¬
nachi habitum est adeptits.
De humfrido epͣo ⁊ abbate.

Expanded text:
decessum, in ejus anniversarium annuale, exinde fratribus praepararet decessum, in ejus anniversarium annuale, exinde fratribus praepararet obsequium. Qui postea inibi defunctus, coram altare sancti Laurentii, in sinistra parte ingredientium, est humatus, Idibus Novembris; ipsoque die quo et festivitas translationis sancti Folquini et sancti Briccii depositio celebratur, satis lautissima, uti custodis posse est, refectio hactenus fratribus exhibetur. Eodem quoque tempore, Zoppo, vicarius, simili exemplo, in eodem monasterio attonsus, monachi habitum est adeptus. XXXIX. De Humfrido episcopo et abbate.