comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ plenitudine: ⁊ pauꝑes ꝯsolaui alimo¬
nie necessaria sustũtatiõe fraudant᷑. hii
gͦ tales qiͣ egentiũ necatores nec creden¬
tes iudiciũ dei hñdi st̃. Hñ ⁊ qͥdã patrũ l
scͥptis suis inseruit ꝯgruẽte sñtñtia q̃ ait.

Expanded text:
rum plenitudine, et pauperes consolatu alimoniae et necessaria sustentatione fraudantur. Hi enim tales quasi egentium necatores, nec credentes judicium Dei habendi sunt. Unde et quidam Patrum hoc scriptis suis inseruit, congruente sententia, qua ai
Abbreviated transcription (Latin):
nachoꝵ uł scĩmonialiũ religiosa ꝯgͣga¬
¶Siqͥs deꝑuincia ad ꝓunciã tnͣsiret. ⁊ibi
domiciliũ sibi collocaret: liber factus
aditiõe pͥoris uidicis iurisditiõi illiꝰ uidi¬
cis subiceret᷑ incuiꝰ ꝓuĩcia sedẽ sibi collo¬
caret. Quia gͦ isti aur̃a diocesi inur̾am

Expanded text:
nctimonialium religiosa congregasi quis de provincia ad provinciam transiret, et ibi domicilium sibi collocaret, liber factus a ditione prioris judicis, jurisdictioni illius judicis subjiceretur, in cujus provincia sedem sibi eligeret. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uib peocã dit᷑ qͥb peccã dimissa nõ¬
nussa ñ st̃. a sacͥs locis pꝰ mortem sũt.¬
adiuuari ñ pꝰst̃. qr qͦs pecc̃a grauiora depͥ¬
niunt. si insacͥs locis se sepelire faciañt.
restat ut de sua p̃sũptõne iudicent᷑ qͣti¬
nꝰ eos sacͣ loca ñ lib̾ant. s culpa temĩitatis

Expanded text:
sa non sunt, a sacris locis post mortem adjuvari non possunt, quia nos peccata graviora deprimunt, si in sacris locis se sepeliri faciunt, restat, ut de sua praesumtione judicentur, quia eos sacra loca non liberant, sed culpa temeritatis
Abbreviated transcription (Latin):
daxe uelint. Item. Ex ꝯcił uarẽsi.
recipiendũ ÷ scd̾ canonũ auctoutatẽ
ut de sepulcͥs ⁊ oĩb sepeliẽdis: nichil
suis reb tͥbuere. aut ⁊̃ post mortẽ illiꝰ
b illiꝰ aͥd dare spõte uolũ̾unt. ⁊ tñ nulla¬
tenꝰ a pb̃ris illis aliqͥd exigat᷑. siue ab illis
r instituta ut in eccłia nullatenꝰ sepe¬
liant᷑. s inatͥo. aũ inporticu aut mͦedris

Expanded text:
io Varensi . Praecipiendum est secundum canonum auctoritatem, ut de sepulcris et hominibus sepeliendis nihil suis rebus tribuere, aut etiam post mortem ipsius bus illius aliquid dare sponte voluerint: tamen nullatenus a presbyteris illis aliquid exigatur, sive ab illis rum instituta, ut in ecclesia nullatenus sepeliantur, sed in atrio, aut in porticu, aut in exedris
Abbreviated transcription (Latin):
nuo neqͣꝙͣ usurpari ꝑmisimꝰ. Memores qr
habrabaã afiliis effron. ħ est afiliis seor se¬
pꝰtularet: p̃miũ acciꝑe renuit ne como¬
dũ uid̾et᷑ de cadaũe ꝯsecutꝰ. Si gͦ cante ꝯsi¬
d̾atõns pagauꝰ uir fuit qnͣtomag̾ nos qͥ
ricie uitiũ. ne ĩ alienis denuo tẽptari pre¬
sumat᷑. ãmoneo. S si qñ aliquẽ in ecͣ. ur̃a se¬
peliri conceditis. sicͥd̾ parñtes illiꝰ proxiniai
uł ħedes ꝓ luminarib sponte qͥd offerre
uolũut: acciꝑe ñ uetamꝰ. Peti uͦ aut aliqͥd
exigi: oĩno ꝓhibemꝰ ne qd̾ ualde irreligiosũ
de hũanis udeamini mortib gratulari.
si ex eoꝵ. cadau̾ib studes q̃rere qͦlibet mͦ

Expanded text:
quaquam usurpari permisimus, memores, quia dum Abraham a filiis Ephron, hoc est a filiis Seor, sepostularet, praemium accipere renuit, ne commodum videretur de cadavere consecutus. Si ergo tantae considerationis paganus vir fuit, quanto magis nos, qui ritiae vitium, ne vel in alienis denuo tentari praesumatur admoneo. Sed si quando aliquem in Ecclesia vestra sepeliri conceditis, siquidem parentes ipsius, proximi, vel haeredes pro luminaribus sponte quid offerre voluerint, accipere non vetamus. Peti vero aut aliquid exigi omnino prohibemus: quod valde irreligiosum de humanis videamini mortibus gratulari, si ex eorum cadaveribus studeatis quaerere quolibet modo
Abbreviated transcription (Latin):
age̾ halendar̃ ⁊ ociis uacare noq lauro
neq uiriditate arbor̃ cingẽ domos. om̃is .4¬
Ni quis halendas a natħa sit qui ritu pa
colete uł ad plus noui facẽ ꝓpt̾ nouũ ãnũ aut
mensas cũ lampadibꝰ uł epulis in domibꝰ p̃ꝑare

Expanded text:
re Kalendarum, et otiis vacare, neque lauro, aut viriditate arborum cingere domos. Omnis haillis qui Kalendas Januarias ritu paliquid plus novi facere propter novum annum, aut mensas cum lapidibus vel epulis in domibus suis p
Abbreviated transcription (Latin):
pñitũtes tardiꝰ reꝯcilient᷑. omi aũ t̃pr ieuinis
manꝰ pũitãtibꝰ a sac̃dotibꝰ imponat᷑. diebꝰ ÷
remissionis pm̃tñtes genua flectant mortnos
ĩ eccłĩam affetant ⁊ sepeliant. die ã non ieni
tente execunt᷑. si casu in minẽ uł ĩ mari mortu
fiu̾nt uͥ eis subueniri ñ posit memoria eoĩ¬

Expanded text:
poenitentes tardius reconcilientur. Omni autem tempore jejunii manus poenitentibus a sacerdotibus imponantur. Diebus autem remissionis poenitentes genua flectant, et mortuos in ecclesiam afferant, et sepeliant. Die autem dominitente exsequuntur, si casu in itinere vel in mari fuerint mortui, ubi eis subveniri non potest, memoria eo
Abbreviated transcription (Latin):
com ⁊ reliqͥ quos dignitas etcliastiti gradu e¬
oriat. aqͥnquagesima ꝑpositũ ieuinandi suscipiant
qͥ ⁊ aliqͥ ad pensũ scẽ institutionis adiciant ⁊ coꝵ qͥ
in laicali orcłi ne ꝯsistunt obseruantiã sic̃ locostareli¬
curratĩ cibos carmũ appetant ⁊ nͥ noua quadã auidi¬
tate iisꝙ ad medias noctes se ingurgitent. si alit̃ se huiꝰ
scĩ tꝙp̃is obseruationt̃ susciꝑe putant. ꝙ utiq ñ rõm si¬

Expanded text:
omnes quos dignitas ecclesiastici gradus exornat, a Quinquagesima propositum jejunandi suscipiant, quo et aliquid ao pensum sanctae institutionis adjiciant, et eorum qui in laicali ordine consistunt observantiam, sicut loco ita et relicuratius cibos carnium appetant, et nisi nova quadam aviditate usque ad medias noctes se ingurgitent, non aliter se hujus sacri temporis observationem suscipere putant; quod utique non
Abbreviated transcription (Latin):
asacersote acceptã absꝙ aliq̃ necessitate dte dm̃
caꝑ quadã religione ieuitiat̃t. sic̃ manichei anathe¬
ma sit. Simiit̃ ⁊ qͥ ab apłis traditũ canon tenet an¬
litatis s̃. recto uulti acidũm c̃onis fungant᷑ officio
qura inhiscłreb gariclitĩ resirrestionis dñi celebramꝰ
neat. Si aut̃ sꝑnit ita nt oleta cocta cũ carnibꝰ nõ
degustet. iste non obecliens nec suspicionẽ heresis ase
remoitenꝰ deponat᷑ de or dine cłicatꝰ. Tempꝰ quta¬

Expanded text:
acerdote accepta, aut aliqua necessitate die Dominica pro quadam religione jejunaverit, sicut Manichaei, anathema sit. Similiter et quod ab apostolis traditum, canon tenet anlitatis, sed recto vultu ad Dominum fungantur oratioquia in his diebus gaudium resurrectionis Domini celebramus. neat. Si autem spernit, ita ut olera cocta cum carnibus non degustet, iste non obediens, nec suspicionem haeresis a se removens, deponatur de ordine clericatus. DIST
Abbreviated transcription (Latin):
s ab offoꝰ abstin̾e p̃cipimꝰ. Sufficit enĩ buꝰ imͦ indul¬
gentia et quia benedic̾e aliis eũ qui uuln̾a sua de¬
bet curare ꝯsequens non ẽ. benedictio enĩ scĩsitatio
intnistraet s sufficiat ei quod p̃ossilet ⁊ imploret
adeo ut dimittat᷑ iniquitaᷤᷤ ignorantie sue. Ma¬
nifestũ est aut̃ ꝙ huiꝰ mͦi non legitime nuptre sol¬

Expanded text:
ab officio abstinere praecipimus. Sufficit enim hujusmodi indulgentia ei, quia benedicere aliis eum, qui vulnera sua debet curare, consequens non est. Benedictio enim sanctificatiministret; sed sufficiat ei, quod praesidet, et imploret a Deo, ut dimittatur ei iniquitas ignorantiae suae. Manifestum est autem, quod hujusmodi non legitimae nuptiae sol
Abbreviated transcription (Latin):
in cadẽ eccłia nͥ longiorib acd huc tẽꝑũ differet᷑ spatiis
ne paulo ampliꝰ insanirent. sic̃ silii un̾ uiri magni
sici p̃coris testificatione didicimꝰ. int̾ huiꝰ moĩ ani¬
biguitates illud ꝯsultiꝰ uidicauimꝰ facteridũ. ut
dispositione ꝯcilis aumirenꝰ. Gua de re sumo studio

Expanded text:
ia, nisi longioribus adhuc temporum differretur spatiis; ne paulo amplius insanirent sicut filii nostri magnifici viri praetoris testificatione didicimus, inter hujusmodi ambiguitates illud consultius judicavimus faciendum, ut dispositione consilii muniremus. Qua de re summo studio
Abbreviated transcription (Latin):
aute subdiacorratũ memoratꝰ diaconꝰ eã in uxorẽ
dipx̾at. Iilud aut̃ neocesariensis ⁊ anchiritane si¬
nodi uel ex tẽꝑe. uel ex loco incelligit᷑. Ex tc̃ꝑe quta
nondũ erat introducta ꝯtmentiaministroꝵ alta¬
tis ex loco quia titraꝙ sinocdus ouentalis est ⁊ or ren¬
calis eccłia non suscepit gen̾ale uotũ castitatis. hoc
tũ cdiligentis obseruatione custodit. ut pꝰ adeptũ
sacerchotiũ desinicta pͥore ixore cũ qua sat̾idos fact
su̾at si alterã cduxit deponat᷑. I cẽ opponit᷑ illuo qd̾

Expanded text:
oratus diaconus eam in uxorem duxerat. § 4. Illud autem Neocaesariensis et Ancyrnae synodi vel ex tempore, vel ex loco intelligitur: ex tempore, quia nondum erat introducta continentia ministrorum altaris; ex loco, quia utraque synodus orientalis est, et orientalis ecclesia non suscipit generale votum castitatis. Hoc tamen diligenti observatione custodit, ut post adeptum sacerdotium, defuncta priore uxore, cum qua sacerdos factus fuerat, si alteram duxerit, deponatur. Item opponitur illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
mandato cõmonere te uolitmiꝰ. ut ei fat̾e nicħ p̾stimat
tupliti ꝯtugio pbit. itel dracont relicta ꝯurr̾it
aut castitate seꝑetit᷑. aut certe si mcͥminiꝰ itentione
ꝑ stit̾int pari excoĩcatione plectant᷑. I tẽ ex concilio

Expanded text:
mandato commonere te volumus, ut eis facere nil praesumat, mandato commonere te volumus, ut eis facere nil praesumat, plici conjugio presbyteri vel diaconi relicta conjunxerit, aut castigati separentur, aut certe si in criminum intentione perstiterint pari excommuni
Abbreviated transcription (Latin):
uti sunt culpe in quib culpa : relaiare uĩdic¬
tã querenda est semꝑ uitaᷤ ut inqͥti debeat utrũi
accusatũ nora ꝯdẽpnet. an apena innocentia pate¬
facta subducat. Itaq ꝑueriit aduos fantuiũ cdesen¬
ꝯductoe fiu̾t marito tradicłit. S qm̃ iste ꝯiugẽ di¬
aconii asserit ñ fuisse dicens. nec eam uͥginẽ ad eũ ue¬
nisse. deniꝙ nec religiosã uestẽ mutasse. Nost q̃ ille ĩ¬
ret. ⁊ pꝰea p̃ua illĩ opinione irixisse iõ ft̾nitatẽ cuã
his hortart᷑ asfatib ut cũ dei sic̃ decet timnore causã
hanc subtili omĩno inuestigatione ꝑ qͥras. ⁊ si hi cõ¬
iugio diaconi mulierẽ de quia agit᷑ fuisse ꝯstit̾i ⁊
sitpͣ scriptꝰ lator memorato de fensori ⁊ recteri patͥmo¬
nii aduindictã motłis ort̾ub tradat᷑ ⁊ cũ cõpetenti
cm̃cdatione. hii qui male sociati st̃ disiungant᷑. Si u̾
in eiꝰ ꝯuigio non fu̾it. memoratũ fantinũ ex nr̃o

Expanded text:
 relaxare vindictam, quaerenda semper est veritas, ut inquiri debeat utrum accusatum noxa condemnet, an a poena innocentia patefacta subducat. Itaque pervenit ad nos, Fantinum defenconductor fuit, marito tradiderit. Sed quoniam iste conjugem diaconi asserit non fuisse, dicens, nec eam virginem ad eum venisse, denique nec religiosam mutasse vestem, postquam ille opinione vixisse, ideo fraternitatem tuam his hortamur affatibus, ut cum Dei, sicut decet, timore, causam hanc subtili omnino investigatione perquirat; et si ita in conjugio diaconi mulier fuisse constiterit, et suprascriptus lator memorato defensori et rectori patrimonii ad vindictam modis omnibus tradatur, et cum competenti emendatione ii qui male sociati sunt disjungantur. Si vero in ejus conjugio non fuit, memoratum Fantinum ex nostro
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia metamꝰ. Item.Si alii ꝑticipes¬
Itẽ. Qui plantat uineã. ⁊ de fructu eiꝰ
nã messẽ ħ messis nr̃a ẽ ⁊ nos uultis
in eam facem mitt̃ẽ. Item ñ alligabis
os boui trituranti. Nos sumꝰ boues tri

Expanded text:
ticipesItem: Quis plantat vineam, et de fructu ejus nam messem. Haec messis nostra est, et vos vultis falcem in eam mittere? Item: Non alligabis os bovi tri
Abbreviated transcription (Latin):
colligant᷑ oĩa. cuncta q̃ ꝓ uob̾ inducta sc̃.
siue de laborante agͥcola. siue de eo qͥsuis
stipñdiis ñ militat. ad hunc articłum de¬
ditis. in oblacionib ⁊ cotidianis obseqͥis
istoꝵ recipiatis. Docimatõnes uͦ eoꝵ q̃ nob̾ de¬
bent᷑ nob̾ intactas relĩquere. Nedũ q̃ritis
illud cogamini amitt̾e qd̾ uob̾ aliq̃ mͦ ui¬

Expanded text:
ligantur, cuncta, quae pro vobis inducta sunt, sive de laborante agricola, sive de eo, qui suis stipendiis non militat, ad hunc articulum deditis, in oblationibus et quotidianis obsequiis istorum recipiatis, decimationes vero eorum, quae nobis debentur, intactas nobis relinquite, ne, dum quaeritis sione etiam illud cogamini amittere, quod vobis aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ appositꝰ ẽ. ad patres suos. ħ ÷ in sepulcro pa¬
git᷑ edificasse sibi sepulcrũ. inqͦ ip̃e ⁊ filie
archiep̃c tumulũ fĩuissit in qͦ se ⁊ ipcorẽ
⁊ filiã collocauit. His oĩb exẽplis colligit᷑.
locanda st̃. Quia gͦ parentes istoꝵ apud
pͥorẽ eccłiam sepulti st̃. ⁊ hii apd̾ eandẽ e ͫ¬
sepulti st̃. debẽt tumulari. Econtra
adã ⁊ eua ut asseritis inciuitate ebron tu¬
mulatꝰ ẽ. S nũqͥd om̃s filii eiꝰ sepulti st̃ ibi:
Tanta multitudo hũani gn̾̃is tã breui
tumulo ñ tã facile pꝰs includi. Iteoꝰ.
habraham ibi sepultꝰ ẽ. S ñ qͥd hysiael
⁊ uadai. ⁊ alii qͦs de cethura genuit ibi se¬
pulti st̃. Idem. Isaac ibi poi̾tus .ẽ. s ñ qͥd
esau cũ eotumudlatꝰ.ẽ. Item. Iacob collo¬

Expanded text:
ositus est ad patres suos, hoc est in sepulcro pagitur aedificasse sibi sepulcrum, in quo ipse et filarchiepiscopus tumulum fieri jussit, in quo se, et uxorem, et filiam collocavit. § 5. His omnibus exemplis colligitur, locanda sunt. Quia ergo parentes istorum apud priores ecclesias sepulti sunt, et hi apud easdem debent tumulari. § 6. Econtra Adam ut asseritis, in civitate Arbae tumulatus est. Sed nunquid omnes filii ejus sepulti sunt ibi? tanta multitudo humani generis tam brevi tumulo non tam facile potest includi. § 7. Item Abraham ibi sepultus est. Sed numquid Ismael, et Madai, et alii, quos de Cethura genuit, ibi sepulti sunt? § 8. Item Isaac ibi sepultus est. Sed numquid Esau cum eo tumulatus est? § 9. Item Jacob ibi co
Abbreviated transcription (Latin):
id̾. Gelasiꝰ. Nulla p̃scͥptione statũ parro¬
chiar̾. ⁊c̃. Si gͦ tẽꝑał obiectio diocesim se¬
mel ꝯstitutã diuelłe nͣ pͥtest: patet qd̾
hec uob̾ patͦcinabit᷑: ut statũ parroclie
nr̃e mu tantes decimatõnes qͦndã legi¬
time nob̾ assignatas. uẽdicabili usura¬
tione nob̾ uẽdicetis. Qm̾ aũ distĩguẽde
sint hee aucboritades: in cã monachoꝵ

Expanded text:
sumtione statum parochiarum, etc. Si ergo temporalis objectio dioecesim semel constitutam divellere non potest, patet, quod nec vobis patrocinabitur, ut, statutum parochiae nostrae mutantes, decimationes nobis quondam legitime assignatas vindicabili usurpatione vobis vendicetis. Quomodo autem distinguendae sint haec auctoritates, in causa monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
dñs discipłis suis. ut comedent ea ⁊bi.¬
berẽt q̃ ap̃ auditores suos erãt. s ñ iussit
eisut dños de domib suis eicerẽt: ⁊ reb su¬
is expoliarent. Non facile uuenies qͥ tales
hospites libent̃ suscipiãt. Mus inpera.
igͥs in simi serpẽs ingremio: male suos re
T̃ales inuenietis hospites nob̾ qͣles nob̾
ẽẽ. uultis. Nõ sufficit uob̾ ed̾e ⁊ bib̾e q̃ in

Expanded text:
Dominus discipulis suis, ut comederent et biberent ea, quae apud auditores suos erant, sed non jussit eis, ut dominos de domibus suis ejicerent, et rebus suis spoliarent. Non facile invenietis qui tales hospites libenter suscipiant. Mus in pera, ignis in sinu, serpens in gremio male suos remTales inveniatis vobis hospites, quales nobis esse vultis. Non sufficit vobis edere et bibere quae in
Abbreviated transcription (Latin):
pan
cuiusdã baptis¬
mał eccłie cladi¬
bus belloꝵ. p̃ssi
hostilimetu cõ¬
pulsi domicilia
sua tnͣstulunt
inaliam diocesim p̃dia tñ antiqͣ ñ desier̃t

Expanded text:
ani cujusdam baptismalis ecclesiae, cladibus bellorum pressi, hostili metu compulsi, domicilia sua transtulerunt in aliam dioecesim, praedia tamen antiqua non desierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis sin̾e. Hł patimini eñ nob̾ fructifica¬
re.⁊ qͣlia uob̾ sĩ ñ uultis. nob̾ inferre
cauete. Ne si ꝑgitis diõe q̃ uultis: audia
S deo ꝑpitio: si u̾ba dedistis. ũba recipie¬
ẽ aliena raꝑe. llñ aduos hec sũtũtia ma¬
nauit. nͥ qr qnͣto ardore nr̃a ꝯcupiscitis

Expanded text:
mini nobis eum fructificare, et qualia vobis fieri non vultis nobis inferre cavete, ne, si pergitis dicere quae vultis, audiatSed, Deo propitio, si verba dedistis, verba recipiee aliena rapere? Unde ad vos haec sententia manavit, nisi quia tanto ardore nostra concupiscitis,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃am nec̃m p̃uidimꝰ ad hortandã ut nicħ
de his q̃ illic ꝯtulit at ꝯstituit aliqͦ mͦ pa
ciatur inminui. S oĩa firma studeat sta¬
bilitate seruari. huiꝰ gͥ monasfii. ⁊ colecta¬
rũ illic rerũ qr ĩtestamento qd̾ ꝯdidit fe¬
cisse noscit᷑ mẽtionẽ. Sciendũ uob̾. ẽ. ñ uoᷤᷤ

Expanded text:
idimus adhortandam, ut nihil de his quae illic contulit atque constituit aliquo modo 792 patiatur imminui, sed omnia firma studeat stabilitate servari. Hujus igitur monasterii et collatarum illic rerum quia in testamento quod condidit fecisse noscitur mentionem, sciendum vobis est non ea
Abbreviated transcription (Latin):
filiis leui ñ electõne offerẽtis ꝑsolue¬
bant᷑. ut ꝯtẽpto leuita: qͥ secũ erat ip̃e
elig̾et. cui uellet decimas dare. Nã dic¬
tũ ẽ. leuita: qͥd̾ tecũ morat᷑. ⁊ intͣmuroᷤ
urbis tue habitat. comedet eas. Ideo¬
etiã ex singłis tͥbub ciuitatis ad habi¬
tandũ acceꝑint ut una q̃q tͥbꝰ. illis per¬
solũet decimas. qͥ secũ erant. Quia gͦ

Expanded text:
liis Levi, non electione offerentis persolvebantur, ut contemto Levita, qui secum erat, ipse eligeret cui vellet decimas dare. Nam dictum est: Levita, qui tecum moratur et intra muros tuos habitat, comedet eas. Ideo ex singulis tribubus civitates ad habitandum acceperunt, ut unaquaeque tribus illis perso
Abbreviated transcription (Latin):
uñ placuit om̃ib pontificib hispanie
aut gallie. ut saluo pͥuilegio uniꝰ cuiꝰ
ꝙ ꝓuincie. liceatũ maneat de inceps
tolletano pontifici quoscũq regalis po¬
testas eleg̾it. ⁊̃ dicti tolletani ep̃i uidi¬
tiis in p̃cedentiũ sedib p̾ficere p̾sules

Expanded text:
 placuit omnibus pontificibus Hispaniae atque Galliciae, ut, salvo privilegio uniuscujusque provinciae, licitum maneat deinceps Toletano pontifici, quoscunque regalis potestas elegerit, et jam dicti Toletani episcopi judiciis et in praecedentium sed
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ infra p̾sulũ quoncdã imꝑatorib re¬
p̃sentabant᷑. sic̃ de electione beati ambro¬
sii. ⁊ beati ggͥii legitur. Quib exemplis
⁊ p̃missis auctoritatib liquido colligit᷑
laicos non eẽ excludendos abelectione
neꝙ pͥncipes eẽ remouenclos ab ordina¬
tione eccłiaꝵ. Si qd popłs iubet᷑ electioĩ nt¬
eẽ non p̾cipit᷑. ad uocari ad electionẽ
tacienda. s ad consensũ electioni ad hi
uel annoꝵ spacia pastoralib curis destitu¬
ta ꝯsistit. dignũ ẽ ut brachio amplicudiniᷤᷤ
ur̾e sub lenet᷑ ac gubnationis tegmine ꝓte¬
gat᷑. Uñ saltitationis ad loquio p̾misso ur̃am
mansuetudinẽ dep̾cam᷑ qͣtenꝰ colono humi¬
li diacono eantlẽ eccłiã ad regendũ conce¬
dere dignemini: ut nr̃a licentia accepta
sculanã etcłiã que iucduata existit illi ur̃a

Expanded text:
 infra praesulum quondam imperatoribus repraesentabantur, sicut de electione B. Ambrosii et B. Gregorii legitur. Quibus exemplis et praemissis auctoritatibus liquido colligitur, laicos non esse excludendos ab electione, neque principes rejiciendos ab ordinatione ecclesiarum. Sed quod populus jubetur electioni interesse, non praecipitur advocari ad electionem faciendam, sed ad consensum electioni adhitemporum spatia pastoralibus curis destituta consistit, dignum est, ut brachio amplitudinis vestrae sublevetur, ac gubernationis tegmine protegatur. Unde salutationis alloquio praemisso vestram mansuetudinem deprecamur, quatenus Colono humili diacono eamdem ecclesiam ad regendum concedere dignemini, ut, vestra licentia accepta,Tusculanam ecclesiam, quae viduata existit, illi vestra
Abbreviated transcription (Latin):
uidam tẽplum dñi m̃sam luc̾nas fribulaᷤ
patellas. siphos. mortariola ex cet̾a. ex auro
fabre facta: Tunc hec ꝓbant᷑ a dño. qñ sa
cerdotes hostias imolabant. et sagius pe¬
cullum erat remissio peccatoꝵ. Quãqͣm¬

Expanded text:
Judaea templum, mensam, lucernas, thuribula, patellas scyphos, mortariola, et cetera ex auro fabrefacta. Tunc haec probabantur a Domino, quando sacerdotes hostias immolabant, et sanguis pecudum erat remissio peccatorum, quanq
Abbreviated transcription (Latin):
qm qͥnqua gesunã partẽ dare debebit.
ut hac tr̃ꝑam̃ti eqͥtate scruata ⁊ cui tͥbuit
ꝯpetens subsidiũ. ꝯferat: ⁊ cui tollit dãp¬
nasticis non infirmabitur reglis: aut
qmͣ ꝓsuis magnificare uoluit sepultis
nõ ampliꝰ ꝗ̃ centesimam partẽ cens̾ eccłe
cui p̾sidet ibi dc̃ ꝯferre licebit. ea tñ cau
his duab remun̾ationẽ assumat. Item g̾g̾.
Iure ꝓpͥetatis res etle monast̾i̾oꝵ hedifi¬
gentib ꝯgrua nos oportet ꝯsid̾ãtione
oportet ꝓspicẽ ne cuiꝰ dam necessitatis oc¬
casio aut deside faciat: aut robut ꝙ ab¬
sit. ouersationis infringat. Idcͥco tͥ p̃sen
ti auctoritate p̃cipimꝰ quatiũ domũ po¬
sitam in hac urbe regione quarta uixta
sisse dignoscit᷑. simul ⁊ ortũ atꝙ hospi¬
cia que intͣ eandem domũ ianua ꝯclusit¬
dubio possidendam. In qua domo mona¬
st̾ium uͥ cũ ꝯgregatione sua habitare poᷤ¬

Expanded text:
quam quinquagesimam partem dare debebit, ut, hac temperamenti aequitate servata, et cui tribuit competens subsidium conferat, et cui tollit damo, quae monasticis non informabitur regulis, aut quam pro suis magnificare voluerit sepulturis, non amplius quam centesimam partem census ecclesiae, cui praesidet, ibidem conferre licebit, ea tamen cahis duabus remunerationem assumat. C. LXXV. Jure proprietatis res ecclesiae monastegentibus congrua nos oportet consideratione prospicere, ne cujusdam necessitatis occasio aut desides faciat, aut robur, quod absit, conversationis infringat. Idcirco praesenti tibi auctoritate praecipimus quatenus domum positam in hac urbe, regione quarta, juxta sisse dignoscitur, simul et hortum atque hospitia, quae intra eamdem domum janua dubio possidendam. In qua domo monasterium, ubi cum congregatione sua habitare po
Abbreviated transcription (Latin):
rat eccłẽ. Et quicũq in usu ꝑceꝑit: debet
utilit̾ laborare: ut nec res diuini uiris ui¬
deant᷑ aliqua occasione negligi. ⁊ stibsidiũ
ab eccłia cii deseruierit: ꝑciꝑe possint
cł̾ici. Qb̃ si quis eoꝵ ꝯtẽpserit facerłt ip̃e
onis quoq in tuitu: ea in quib eccłia oe¬
tͥm̃tũ nou patit᷑. monastĩis tradi posst̃

Expanded text:
rat Ecclesiae, et quaecunque in usum perceperit debeat utiliter laborare, ut nec res divini juris videantur aliqua occasione negligi, et subsidium ab ecclesia cui deserviunt percipere possint clerici: quod si quis eorum contempserit faceronis quoque intuitu ea, in quibus ecclesia detrimentum non patitur, monasteriis tradi possunt
Abbreviated transcription (Latin):
scrates ille cũ thebanꝰ homo qnͣdam ditis¬
simꝰ cũ ad philosophandũ: athenas ꝑ geret
magnũ auri pond̃ abiec̃. nec putauit se
posse et uͥtutes simul ⁊ diuicias possi d̃e
ros suffartinati auro. xͫ pauꝑem sequi

Expanded text:
Crates ille Thebanus, homo quondam ditissimus, cum ad philosophiam Athenas pergeret, magnum auri pondus abiecit; nec putauit se posse et uirtutes simul et diuitias possidere. Nos suffarcinati auro Christum sequi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. laxata. Nemo pot̾ dolere quia insepul¬
li forna non exeat. net ad usꝰ nefarios: sacri
calicis ministĩum tnͣsferat᷑. Ideo pͥmũ intra
eccliam q̃sita s̾ uasa q̃ miciata non cẽnt
deniꝙ cõminuta post̾auo ꝯflata. pminutaᷤᷤ
rogationes dispensata egentib captiuoꝵ
ne quaqͣm iiciata uideant᷑. inhꝰ m̃i qͦ supͣ
dixi us oĩa arbitror pie posse ꝯu̾ti. Itẽ ieꝵ¬

Expanded text:
laxata sunt. Nemo potest dolere, quia in sepullaxata sunt. Nemo potest dolere, quia in sepulli forma non exeat, ne ad usus nefarios sacri calicis ministerium transferatur. Ideo intra ecclesiam quaesita sunt vasa, quae initiata non essent, deinde comminuta, postremo conflata, per minutas erogationes dispensata egentibus, captivorum nequaquam initiata videantur, in hujusmodi quos supra dixi usus, omnia arbitror pie posse converti
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatib. Quid ẽ ꝙͦ custodire ꝙ nicħ ad ui¬
uat: An ignoramꝰ qͣntũ auri: atq argenti au¬
ro templo dñi assirii sustuler᷑. Non ne meluiᷤ
ꝯflat sacer dos ꝑ alimoniã pauꝑum: si aliqͣ¬
sͥ subsidia desunt. qm̃ si sacrileg᷑ ꝯtamitiat¬
⁊ asportat hostis: nõ ne dicturꝰ ẽ hostiᷤᷤ dũs:
sur passus es tot inopes fame mori et c̾te ha¬
bebas aurũ:. munstrasses alimoniã. sur tot
occisi sunt: Melius fuat ut uasa uiuenciũ
seruares: qm metalloꝵ. his non poss referri
responsũ. Quid enĩ dicens. timui ne ĩ tẽplo
non qr. ⁊eq auro placent. que auro ũ eniut᷑
ornatꝰ sacroꝵ redemptio captiuoꝵ ẽ. Et uere
illa sunt: uasa p̃ciosa: que redununt aĩas
amorte. Ille uerus ẽ thesaurꝰ dñi: qͥ oꝑatur
ꝙ sangius eiꝰ oꝑatus ẽ. Et pͦ pauca. Nemo pͥ
captiui redẽpti sunt. Nemo pͭ accusare. qͥ a
tẽplum dĩ ẽ hedificatum. Nemo pot̾ in digͥ¬
ri: quia humandis fideliũ reliquiis spacia

Expanded text:
necessitatibus. Quid opus est custodire quod nihil adjuvat? An ignoramus, quantum auri atque argenti de templo Domini Assyrii sustulerunt? Nonne melius conflat sacerdos propter alimoniam pauperum, si alia subsidia desint, quam si sacrilegus contaminata asportet hostis? Nonne dicturus est Dominus: Cur passus es tot inopes fame emori? Et certe habebas aurum, unde ministrasses alimoniam. Cur tot occisi sunt? Melius fuerat, ut vasa viventium servares quam metallorum. His non posset responsum referri. Quid enim diceres? Timui, ne templo non querunt, neque auro placent que auro non emuntur. Ornatus sacrorum redemptio captivorum est”; et: “Vere illa sunt vasa preciosa queredimunt animas a morte”. “Ille vero est thesaurus Domini, qui operatur sanguis Eius operatus est”»; et post pauca: «Nemo potest captivi redempti sunt. Nemo potest accusare quia templum Dei est hedificatum. Nemo potest indignari quia humandis fidelium r
Abbreviated transcription (Latin):
ti salubrit̃ agr. si hoĩes qͦs ab initio nata᷑ lib̃os
ꝓtulit ⁊ iusgentiũ iugo substituit suititis ⁊̃
ea qͣ nati fua̾nt manumitteatis bñficio lib̃¬
tate redoant᷑ atq iõ piecatis intuitu : ħꝰ rei
eccħĩe lib̃tas ex hac die ciuesq tomanos esfi¬
sima firmitate subscͥpsimꝰ uos̃ ꝙ t̾didimꝰ adũ

Expanded text:
ti, salubriter agitur si homines quos ab initio natura liberos protulit, et jus gentium jugo substituit servitutis, in ea qua nati fuerant manumittentis beneficio libertate reddantur. Atque ideo, pietatis intuitu et hujus rei rvimus, liberos ex hac die civesque Romanos effisima firmitate subscripsimus, vobisque tradidimus. Actum
Abbreviated transcription (Latin):
nr᷑. uidicauit nob̾. qd̾ qͥd̾ exub̾antiꝰ. ep̃c ausu
tem̃ario indiocesi ip̃iꝰ oratoriũ ꝯstrux̾it.
illudq sine p̾cepti auctoritate.ccͣ. morem
tͥctone ꝯuenit enĩdare. nͨ ult̾ius tale aliqͥd
castelł. uł uilł. eccłias edificaũ int. ñ iõ¬

Expanded text:
ausu temerario in dioecesi ipsius oratorium construxerit, idque sine praecepti auctoritate contra morem trictione convenit emendare, nec ulterius tale aliquidcastellis vel villis ecclesias aedificaverint, no
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑfectis cõnum̃ans hinc. id̾ ier. alibi
ait. Natꝰ in pauꝑe domio. tugurrio rꝰti¬
cano ⁊ infra. Nos suffarcinati auro.
se famelicũ fastidiẽtib mella pauꝑẽ
ratis. a pͦꝑ. electis. ab ep̃o institutis ead

Expanded text:
imperfectis connumerans. Hinc idem Hieronymus alibi ait: Natus in paupere domo et tugurio rusticano. Et infra: Nos suffarcinati auro, se famelicum fastidientibus mella, pauperem ratis, a populo electis, ab episcopo institutis, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eẽnt aliqͥ ep̃i. ⁊ abbates qͥ decimas nõ
sim̃ent dari ad eccłiam. uͥ illoꝵ coloni mis¬
ut ep̃i. ⁊ abbates. de agͥs ⁊ uineis q̃ ad suum
cimas defferri facrat. Familie uͦ ibi dent
decimas suas uͥ eoꝵ infantes baptitant᷑.¬
lũ missas audiũt. Item pascał .ii.

Expanded text:
quod essent aliqui episcopi et abbates, qui decimas non sinerent dari ad ecclesias ubi illorum coloni misut episcopi et abbates de agris et de vineis, quae ad suum sias deferri faciant. Familiae vero ibi dent decimas suas, ubi infantes eorum baptizantlum missas audiunt. CAP. CXXXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ italde ꝯstat ẽẽ uiꝯgritũ.S hac tͥ auctoritate
ipse cognoscat aut certe ab ip̃o uidices deputent᷑
aut si fortasse ad arbitroᷤᷤ eundũ ẽ parceᷤᷤ adeligen¬
dos iudices: ab ip̃o executio deputata ꝯpellat.
certe amonente te sͥ udiceᷤ eligant. Nam si sua
iicuiq ep̃o. uiris dictio ñ seruat᷑. qͥd aliuo agͥ
n̾ ut ꝑ nos ꝑ quoᷤᷤ eccłiasticꝰ custodiri ille ordo de

Expanded text:
 valde constat esse incongruum, hac tibi auctoritate ipse cognoscat, aut certe ab ipso judices deputentur. Aut si ob hoc fortasse ad arbitros eundum est, partes ad eligendum judicem ab ipso executio deputata compellat. certe, te admonente, sibi judices eligant. Nam si sua unicuique episcopo jurisdictio non servatur, quid aliud agitur, nisi, ut per quos ecclesiasticus custodiri
Abbreviated transcription (Latin):
seruet ꝑ demonia urau̾it uͥte uolo pͥus
ꝯsid̾are utrũ si qͥspiã ꝑ deos falsos uiraue¬
rit se fidẽ seritaturũ. ⁊ eã ñ seruaũit. nõ
tͥ uidr̃ his peccasse. Si enĩ tali iuratione ꝑ¬
missã seruare fidẽ. iõ tñ peccasse iudica¬
ret᷑ qr ꝑ deos falsos iuraũit. liud aũ ne¬
mo rep̃hend̾et qr fidẽ seruau̾it. Nunc uͦ
hac ꝑ hoc qͥ uiit᷑ fide illiꝰ quẽ ꝯstat urasse
ꝑ falsos deos ⁊utit᷑. ñ ad malũ ẽ. s ad boñ¬
⁊ licitũ ñ peccato illiꝰ se sotiat. qͦ ꝑ demonia
uirauit s bono pacto eiꝰ qͦ fidẽ seruauit.

Expanded text:
seruet, per daemonia iurauerit. ubi te uolo prius considerare, utrum, si quispiam per deos falsos iurauerit se fidem seruaturum et eam non seruauerit, non tibi uideatur bis peccasse. si enim tali iuratione promissam custodiret fidem, ideo tantum peccasse iudicaretur, quia per tales deos iurauit; illud autem nemo reac per hoc, qui utitur fide illius, quem constat iurasse per deos falsos, et utitur non ad malam m rem, non peccato eius se sociat, quo per daemonia iurauit, sed bono pacto eius, quo fidem seruauit.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ius noticiã cogitationes suas ꝓferat.
Uerbis gͦ uti ad fallatiã ñ ad q̃ instituta
st̃ pecc̃m ẽ. uͨ idõ ullũ mendatium putan¬
dũ ẽ. ñ eẽ. peccatũ qr possumꝰ aliqñ alicui
prodesse mentiendo. possumꝰ .N. ⁊ furan

Expanded text:
iones suas perferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod instituta sunt, peccatum est. Nec ideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et furand
Abbreviated transcription (Latin):
putat eẽ. ꝓ qͦ iurat uerũ putat. eẽ. ⁊ tñ
falsũ est. ñ ex auimo iste ꝑuirat fallit᷑
minanda. Quis .N. fĩ uelit. om̃s homines
rurat tã qͣm uerũ sĩt. forte uerũ. ẽ. uer¬
bigr̃a. ut intelligatis pluit iillo loco.
gotiũ ip̃ius cõpetit. ut dicat pluit. s pu¬
nesciebat enĩ falsũ. qd̾ iurauit. eẽ. uerũ
nec tenĩe. uł negligent᷑. s cũ magna di¬
ui rauit falsũ ꝑuirii. reus neqͣqͣm ẽ. iudi¬
candus. Item. qd̾ dr̃. qͥ falsũ uirat menti¬
tur. ñ uniũsalit̾. hoc intelligi debet. Nõ
enĩ omnis qͥ falsũ dicit mentit᷑. sic̃ nec oĩs
qui mentit᷑ falsũ dic̃. Hñ auoꝰ iuencħ.¬

Expanded text:
n falsum est. Nam ex animo iste perjurat, fallitur minanda. Quis enim fieri voluit? Omnes homines jurat tanquam verum sit, forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco. negotium illius competit ut dicat, pluit, sed punesciebat enim falsum esse quod juravit esse verum, nec temere vel negligenter, sed cum magna dijuravit falsum, perjurii reus nequaquam est judicandus. Item, quod dicitur, qui falsum jurat mentitur, non universaliter hoc intelligi debet. Non enim omnis, qui falsum dicit, mentitur, sicut nec omnis, qui mentitur, falsum dicit. Unde Augus
Abbreviated transcription (Latin):
bitis huic. S sciendũ ẽ. qd̾ scĩ ñ tã per
creaturas. qm ꝑ actorẽ. creaturarũ iu¬
rabant nͨ increaturis aliud qm crea¬
torẽ ip̃arũ uenerabant᷑ sic̃ ioseph per
pħonẽ. iurando hoc ineo uen̾atꝰ ẽ. qd dĩ
iuditio positꝰ erat ininfimis. Nñ apł ait.
Omnis potestas a dũo deo ẽ. Itemxͤ.
uirare ꝓhibuit ne uł more gentiliũ
aliqd̾ num̃ dĩtatis. creaturis in ẽẽ cre¬
deret᷑ uł ne creaturas ꝯtẽptibiles uidi¬
cando ꝑ eas promissa pronichilo duõe
creatorẽ iurare fallacit᷑. Duplicit̾ .ii.
reus ẽ. qͥ ꝑ creaturas iurat mendacit̾.¬

Expanded text:
 2. Sed sciendum est, quod sancti non tam per creaturas, quam per auctorem creaturarum jurabant, nec in creaturis aliud quam creatorem ipsarum venerabantur, sicut Joseph, qui per Pharaonem jurando hoc in eo veneratus est, quod Dei judicio positus erat in infimis. Unde Apostolus dit: Omnis potestas a Deo est. Item Christus jurare prohibuit, ne vel more gentilium aliquod numen deitatis creaturis inesse crederetur, vel ne creaturas contemtibiles judicando per eas promissa pro nihilo ducerecreatorem jurare fallaciter? Dupliciter enim reus est qui per creaturas jurat mendacit
Abbreviated transcription (Latin):
deos qͦs colit. Cui qõni posst̃ illa testimonia
suffragari. q̃ ipẽ comemorasti. de laban.
in libro machabeoꝵ romani legant᷑ pacẽ
firmasse cũ iudĩs intlłigendi st̃ iuras
se ꝑfalsos deos. sic̃ ⁊ uidei iurauert̃ per

Expanded text:
s colit. Cui quaestioni possunt illa testimonia suffragari, quae ipse commemorasti de Laban in libro Machabeorum romani legantur pacem firmasse cum Iudeis, intelligendi sunt iurasse per falsos deos, sicut et Iudei iuraverunt per
Abbreviated transcription (Latin):
corinthiis ꝑmittent in pͥma epła cũ ait
ueniã aduos ñ tñ indolonirauit aut
mendatit̾ ꝓmisit. Ille .N. in dolo uirat
aut mendacit̃ ꝑmisit. incuiꝰ mente ẽ.¬
ñ fide sic se facturũ ut ꝓmittit. Ille aũ
qͥ promitat falsũ qd̾ putat uerũ. uec
indolo iurat. uͨ mendacit̾ ꝓmittit. Nñ
pͥutat homo uerũ. eẽ. qd̾ falsũ esse uerũ.¬

Expanded text:
Corinthiis in prima epistola, quum ait: Veniam ad vos, non tamen in dolo juravit, aut mendaciter promisit. Ille enim in dolo jurat, aut mendaciter promittit, in cujus mente est, non sic se facturum, ut promittit; ille autem, qui promittit falsum quod putat verum, nec in dolo jurat, nec mendaciter promittit. Unde putat homo verum esse quod falsum est, e
Abbreviated transcription (Latin):
riũ. S cũ dicat᷑ ꝓced̾e amalo ñ credentiᷤ
tñ reciꝑe malũ sit. S noĩe mali non ma¬
licia s peccatipena intelligit᷑. Ex penali . n.
infirmitate incredulitas illa ꝑcessit. qͣ adiu¬
randũ ꝯpellim᷑. Ipm aũiurare sic̃ pecc̾ni ñ
est ita niram̃t̾ ab aliquo acciꝑe malũ nõ
est. Uñ august̃ scͥbit ad publicolã iura¬
sc̃is menuni me legisse ne ab alioͦ uira¬

Expanded text:
cedere a malo non credentis, tamen recipere malum sit. Sed nomine mali non malitia, sed peccati poena intelligitur. Ex poenali enim infirmitate incredulitas illa processit, qua ad jurandum compellimur. Ipsum autem jurare sicut peccatum non est, ita iuramentum ab aliquo recipere malum non est. Unde Augustinus scribit ad Publicolam: Q memini me legisse, ne ab aliquo iura
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o. quã greca exẽplaria manifestis¬
simã urationẽ eẽ. ostendunt ꝓhibemur
gͦ iurare cupiditate. au delectatione iu¬
randi. Quãuis enĩ uiramentũ ãpluissit
malo. s amalo infirmitatis au iered isli¬
tatis qui ñ alit̾ mouent᷑ ad fidẽ. Item aoꝰ.¬

Expanded text:
nostro: quam graeca exemplaria manifestissimam jurationem esse convincunt. Prohibemur ergo jurare cupiditate aut delectatione jurandi. Quamvis enim juramentum amplius sit, malo tuo, sed infirmitatis aut incredulitatis eorum, qui non aliter moventur ad fidem.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut eoꝵ. inqͥsitionẽ ⁊ iuditiũ exspectans.
inqͥetare uolu̾it. hic ad nuliã ueniã pot̾it
ꝑuenire. neq spem. fut᷑e reꝯciliationis ha¬
dños. alioꝵ patͦcinio disponũt᷑. infelix ego
cessabo.

Expanded text:
tur, ut eorum inquisitionem et judicium exspectans inquietare voluerit, hic ad nullam veniam poterit pervenire, neque spem futurae reconciliationis haos aliorum patrociniis disponuntur, infelix ego cessabo.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc solidius subsistit cũ uiramẽti
hoc int̾positio roborat. S omne qd̾ amico
animos ꝯciliat. tunc fidelius durat cũsa
cramenti uincła ligant. Omne .n. qd̾ tes¬
ad lectio affirmat. Qd̾. enĩ si testis. deficiat
in nocẽtis. fidẽ sola iusuirandi taxatio ma¬
chas. Iutatio non ẽ ꝓhibenda nec tanqͣ¬

Expanded text:
tunc solidius subsistit, quum juramenti hoc interpositio roborat. Sed et omne, quod amicorum animos conciliat, tunc fidelius durat, quum eos sacramenti vincula ligant. Omne etiam, quod tesurationis affirmat. Quod etsi testis deficiat, innocentis fidem sola jurisjurando taxatio maXXIV. Juratio non est prohibenda, nec tanq
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellit. PRimum qr᷑ antiuramẽtũ
sit p̃standũ anñ. Scdõ sisit ꝑuirus qͥuira¬
uit falsũ qd̾ putat. eẽ uerũ. Tertio si licu¬
it archidiacono denegare ep̃o. Consuetam
obedientiã. QUarto si ꝯstit̾it id ẽẽ. illicitũ.
qd̾ iurauit archidiaconꝰ ansit seruandũ.
Ouuto si ꝯsttt̾it illud seruandũ. ee. an¬

Expanded text:
r, an juramentum sit praestandum, an non? Secundo, si sit perjurus qui jurat falsum quod putabat verum? Tertio, si licuit archidiacono denegare episcopo consuetam obedientiam? Quarto, si constiterit esse illicitum quod juravit archidiaconus, an sit servandum? Quinto, si
Abbreviated transcription (Latin):
s incredulia a qͦ nirare cogit᷑. Nam hinc
intelligit᷑ ita dominũ ꝑhibuisse auire iu¬
rando ut qͣntũ in ip̃o ẽ. qͥsq ñ iuret qd̾ mui¬
ti faciunt. inore uirationẽ hñtes tãqͣm
magnũ atq suaue aliqͥd. nã utiq apłs.
nouerat preceptũ dñi ⁊tñ uirauit. ñ .N.

Expanded text:
s cui jurare cogitur. Nam hinc intelligitur ita Dominum prohibuisse a jurando, ut quantum in ipso est quisque non juret: quod multi faciunt in ore habentes jurationem tanquam magnum aut suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens uerũ loquit᷑. sciens autẽ uolunta¬
te m̃tit᷑ ñ ꝯsid̾antis itaq reb istis ip̃ĩs de
qͥb aliqͥd dr̃ s sola intentione dicentis. me¬
lior ẽ. qͥ nesciens falsũ dicit qm̃ id ip̃m
putat uerũ. quẽ qͥ mentiendi aniniũ
gerit. nesciens uerũ. eẽ. qd̾ dic̃. Idem

Expanded text:
utem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis, de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit.
Abbreviated transcription (Latin):
meoꝵ. ꝯcilio alleget. atq de his de se ex¬
pectet. q̃ fũit deꝓnita sña. Qd̾ si deficiẽs
pusillanimitate: hoc nolu̾it facẽ. s in¬
portunꝰ fu̾it inꝑatori huiꝰ modi nullam
ueniã hr̃e. nec locũ ulliꝰ assercionis sue
ñ sp̃e recipiendi grad̾ haẽt infutarũ. Itẽ¬

Expanded text:
in eorum concilio alleget, atque ab his de se exspectet quae fuerit depromta sententia. Quod si deficiens pusillanimitate hoc noluerit facere, sed importunus fuerit imperatori, hujusmodi nullam veniam habeat, neque locum ullius assertionis suae, nec spem recipiendi gradus habeat in futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
tis inhabitu corꝑis deo ⁊ hoĩb placẽstu¬
de̾ant. ⁊ nͨ insuꝑfluitate fissure. aut colo¬
reuestiũ nͨ intonsura intuentiũ quoꝵ
forma ⁊ exẽplũ. eẽ. debẽt offendant aspec
ab ep̃is em̃dare uolu̾int. eccłiasticis care¬

Expanded text:
is habitu Deo et hominibus placere studeant, et neque in superfluitate, scissura, aut colore vestium, neque in tonsura, intuentium, quorum forma et exemplum esse debent, offendant aspectab episcopis emendari noluerint, ecclesiasticis care
Abbreviated transcription (Latin):
non alicu omĩno qui incleto ẽ ht̾e subitrodit¬
tam hr̾e mulierẽ. nͥ forte. aut matrẽ. aut sarorẽ. aii
amitã. aũ ⁊̃ eas idoneas ꝑ sonas que fugiant suspici

Expanded text:
vel alicui omnino, qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem, nisi forte aut matrem, aut sororem, aut amitam, aut etiam eas idoneas personas, quae fugiant suspici
Abbreviated transcription (Latin):
catio  cs omniũ possissio ⁊ omniũ una lib̾tas ⁊ ac¬
quisitio etꝵ q̃ celot̾ra. mariq capuint᷑. Item depo¬
site rei uel ꝯmodate petunie restitutio uiolentie ꝑ
uim repulsio. Nam hoc aut siꝙͥ hitic siile ẽ. nũꝙͣ
na huãnaꝙ cã ꝯstituit: Qd uis gentuim.
us gentiũ est secliũ occupatio ⁊ edificatio munitio
bella. captiuitates seruitutes. pꝰ liminia fecła paci
indutie legatoꝵ ñuiolandoꝵ religio conubia irit̾
alieruigenas ꝓhibita hoc inde gentiũ tus appellat᷑
ꝙ eo iure om̃s fere gentesutunt᷑. Qo uis militare
s militare ẽ belli inferendi sollempnitates fecłis
Ufaciendi nexꝰ signo dato eg̃ssio in hostẽ. uel ꝯmisopigne
Item signo dato receptio. Itẽ flagitii militans disci¬
plina si locꝰ deferat᷑. Itẽ stipendioꝵ modꝰ. dignitatũ
gradꝰ p̃mioꝵ honor ueluti cũ coronia uel torqueᷤ clotĩã

Expanded text:
nis omnium possessio et omnium una libertas, acquisitio eorum que celo, terra marique capiuntur. Item deposite rei vel commodate pecunie restitutio, violentie per vim repulsio. Nam hoc, ac si quid huic simile est, nunquam ausa constituit. Quid sit ius gentium . Ius gentium est sedium occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. Quid sit ius militare . Ius militare est belli inferendi sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques do
Abbreviated transcription (Latin):
mnes legeᷤᷤ aut diuine sunt. aut humane. Diui¬
ne nat᷑a hũane morib ꝯstarit. Ideoꝙ hee discre¬
parit: qm̃alie aliis gentib placent fas lex diuina est.
x ũbis hiuꝰ auctoritatis euicdert̃ clat᷑ intelligi in qͦ
differant int̾ se. lex diuina ⁊ hũana cũ om̃e ꝙ fas
est noĩe diuine. uel nat᷑alis legis accipiat᷑. noĩe u̾o
legis huarie. mores iure ꝯscͥpti ⁊ traditi intelligant᷑¬

Expanded text:
m leges, aut sunt divine, aut humane. Divine, natura, humane, moribus constant. Ideoque he discrepant, quoniam alie aliis gentibus placent. Fas lex divina est,  intelligi, in quo differant inter se lex divina et humana, cum omne quod fas est, nomine divinae vel naturalis legis accipiatur, nomine vero legis humanae mores jure conscripti et traditi intelligant
Abbreviated transcription (Latin):
lo mͦ ctĩ uxorib suis eoꝵ combia clissoluentes aut pͥ¬
uantes eos familiaritate acdiiucẽ intẽꝑe oportuno
Quitũꝙͦ. disigens inuent᷑ sĩit subcliaconali orcina¬
tione aut diaconali aut sacerclotali. hii nullo
mͦ ꝓhibeant᷑ adtalẽ ascendere gractã ꝓurorrs sue co¬
habitatione net intꝑ̃ orłinationis suc ꝓsit̾i cogant᷑
quod abstin̾e debeant alegalis uroris familiaritate
tẽ oportet eos qui altari mmistrant intp̃r oblationis

Expanded text:
lo modo cum uxoribus suis eorum connubia dissolventes, aut privantes eos familiaritate ad invicem in tempore opportuno. Quicunque ergo diligens inventus fuerit in subdiaconali ordinatione, aut diaconali, aut sacerdotali, hic nullo modo prohibeatur ad talem ascendere gradum pro uxoris suae habitatione, nec in tempore ordinationis suae profiteri cogatur, quod abstinere debeat a legalis uxoris familiaritate. Item: Oportet eos qui altari ministrant, in tempore oblationis
Abbreviated transcription (Latin):
et maiorem clomꝰ oramet. quatinꝰ possit
uel hospitib suꝑuenientib. uł causis quȩ eue¬
niunt ydoncus et paratus existere. Siuͦ eu m
ipsi ehgant quoꝵ ꝑsone adea quȩ p̃diximꝰ
ualeant ordimnari .s̃ Hinc colligi pot̾ archi¬
diaconi electionẽ acuncto cło si ep̃c negligens¬
uł differens fui̾t. fieri canonice posse. Offici¬

Expanded text:
et majorem domus, quatenus possit, vel hospitibus supervenientibus vel causis, quae eveniunt, idoneus et paratus existere. Si vero vel ipsi eligant, quorum personae ad ea, quae praediximus, valeant ordinari. Gratian. Hinc colligi potest archidiaconi electionem a cuncto clero, si episcopus negligens differens fuerit, canonice fieri posse. Offici
Abbreviated transcription (Latin):
utiq si sapientiã atq doctrinã babilonioꝵ sciit̃
c̃e pecc̃m nũꝙͣ acquiesd̾ent discere qd ñ licebat
discunt aut̃ ñ ut sequant᷑. s ut uidicent atq
ꝯuincant. Quomͦ si quispiã adu̾sũ mathema¬
ticos uelit scribere imꝑiciꝰ matheseos risiti pateat
⁊ adu̾sus philosophos disputans: si ignorat doc¬
mata philosophoꝵ. Discat gͦ ea m̃tẽ doctnã cal¬
daicã qͣ ⁊ mo yses omẽm sap̃iam egiptioꝵ didi
uolitntatis s ut ita dicã gͣuissime ÷ necessita¬

Expanded text:
ipsam sapientiam atque doctrinam Babyloniorum scirent esse peccatum, nunquam acquiescerent discere quod non licebat. Discunt autem, non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant, quomodo si quispiam adversus mathematicos velit scribere imperitus mathematis, risui pateat, et adversus philosophos disputans, si ignoret dogmata philosophorum. Discunt ergo ea mente doctrinam Chaldaeorum, qua et Moyses omnem sapientiam Aegyptiorum didicvoluntatis, sed, ut ita dicam, gravissimae necessita
Abbreviated transcription (Latin):
um debetis querere. ut quo ꝗtroi. ip̃m exscript᷑aꝵ
auctoritate ꝯfirmetis. s ex ipsis fcript̾is sensũ caꝑe
i̾tatis: et iõ oportet abeo sci̾am cdisce̾ scriptura¬
rũ: qui eam amaiorib scdłm u̾itatẽ sibi tracdi¬
tã seruat ut ⁊ ipse postnt eam ꝙͣ recte suscepit.
tegram quis ⁊ firmã regłam u̾itatis susceꝑit: ab¬
surdtĩ non erit. si aliqͥ etiã ereruditione cõi: ac
lib̾abilib studiis que forte in pueria attigit: aci¬
assectionẽ ũ dognatis ꝯferat. Ita tu̾ ut uera di¬
dicit falsa ⁊ sinulata declinet.I tẽ ysidorꝰ¬

Expanded text:
um debetis quaerere, aut quomodo ipsum ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensum capere iosos! – Oportet ab eo scienciam discere scripturarum, qui eam a maioribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit eam, quam recte suscepit, tegram quis et firmam regulam veritatis susceperit, absurdum non erit, si aliquid etiam ex eruditione communi, ac liberalibus studiis, quae forte in pueritia attigit, assertionem veri dogmatis conferat: ita tamen, ut ubi vera didicit, falsa et simulata declinet. Hic or
Abbreviated transcription (Latin):
deb ec̃ adu̾sa qm̃ si ꝑignorantiã cecati aliis duca¬
tũ prãte ceꝑint. ambo in foritã cadunt. Uñ dtͤ
tẽ abiciant. licet enĩ seruus nescien uoluntatẽ clmñ
futi ⁊ ñ faciens dicat᷑ uapulare paucis nor tñ ħ de
ont̃bꝰ gen̾alit̾ intelligit᷑. Ut enĩ ait apłs qua igno¬
rat ignceabit᷑. Quod deco intelligendũ est qui uolu

Expanded text:
ersa, quia quum per ignorantiam caecati aliis ducatum praestare coeperint, ambo in foveam cadunt; unde dicitur uandam pestem abjiciant. Licet enim servus nesciens voluntatem domini sui, et non faciens, dicatur vapulare paucis, non tamen hoc de omnibus generaliter intelligitur. Ait enim Apostolus. Qui ignorat, ignorabitur. Quod de eo intel
Abbreviated transcription (Latin):
tur que tã rõnabilit̾ legenda ꝓbant᷑. S scłares
litt̾as quidã iegint aduolintatẽ poctaꝵ figm̃tiᷤᷤ
⁊ u̾boꝵ ornatu delectati. qutidã aderuclitionẽ
eas adeliscunt. ut errores gentiliũ legendo detesten¬
t᷑ i utiltaque in eis inuen̾int adusũ sacre erudli¬
tionis de uoti in uertant. Lales laudabilit̾ scłare ᷤ

Expanded text:
onabiliter legenda probantur? Sed saeculares literas quidam legunt ad voluptatem, poetarum figmentis et verborum ornatu delectati; quidam vero ad eruditionem eas addiscunt, ut errores gentilium legendo detestentur, et utilia, quae in eis invenerint, ad usum sacrae eruditionis devote convertant. Tales laudabiliter saeculares
Abbreviated transcription (Latin):
urbat acumm̃ legentiũ ⁊ deficere cogit qͥ eos ale¬
gendis scłarib libris omĩmoclis existimat ꝓhi¬
bendos in quaib si qua inuenta st̃ utilia ꝙͣ sua sũ¬
mere licct. Ahoqͥn moyses ⁊ clamel sap̾ia ⁊ litt̾is
suꝑsticiones simul ⁊ delicias horrebant. nec ⁊̃¬

Expanded text:
Turbat acumen legencium et deficere cogit, qui eos a legendis secularibus libris omnimodis estimat prohibendos, in quibus si qua inventa sunt utilia, quasi sua sumere licet. Alioquin Moyses et Daniel sapiencia et litteris supersticiones simul et delicias horrebant. Nec