comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunoniũ certe quasi tã clarũ atq mani¬
festũ enodande huic questioni ñ suffice¬
ret. nec si ita legeret᷑ genere feminino
que exiert̃ de femorib eius. ut animas
intelligeremꝰ que exierunt. Ideo aũ ñ fuf¬
ficeret. qmͣ & animȩ nomine corpus solum
posse significari modo quodã loquutionis
ostenditur. quo significatur ꝑ id qđ comi¬
net᷑ illud qđ contmet. sic̃ ait quidã. uina
coronant: cũ coronarent᷑ uasa uinaria.
Ninũ enĩ continet᷑. & uas continet. Siẽ
gͦ apellamꝰ eccłiam basilicã qua c̃tinet᷑
ppłs qͥ uere appellat᷑ eccła. ut nomine
locũ qͥ c̃tinet: ita qͦd animȩ corporib c̃ti¬
uent᷑. intelligi corꝑa filioꝵ ꝑ nominatas¬
anunas possunt. Sic enĩ meluis accipit᷑
etiã illud qd̾ lex inquinari dicit eũ qui
intrauerit suꝑ animã mortuã. hoc ẽ suꝑ
defuncti cadauer. ut nomine animȩ mortu¬
ȩ. mortuũ corpus intelligat᷑ qd̾ animã c̃ti¬

Expanded text:
timonium certe quasi tam clarum atque manitimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur. quo significatur per id, quod continetur, illud, quod continet, sicut ait quidam: \'Vina coronant\', cum coronarentur uasa uinum: uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua continetur populus, qui uere appellatur ecclesia, ut nomine locum, qui continet, ita, quod animae corporibus continentur. intellegi corpora filiorum animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud, quod lex inquinari dicit eum qui intrauerit super animam mortuam, hoc est super defuncti cadauer, ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur, quod animam conti
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ p̃nunciauer̃t. quẽ etiã illi quieñ
uenisse nuntiart̃: sacram̃ta ẽẽ potue¬
rt̃ ꝓ tempoꝵ diuersitate diuersa. ad
unitatẽ tam̃ eiꝰde fidei concordissime re¬
quente apło petro. Nc̃ gͦ qͥd temptatis
ãm ĩponere uigũ supra colłu discipuloꝵ.
qͦd neq patres nr̃i neq nos potuimus
portare: S ꝑ grãm dñi iħu eredimus
nossaluari. quemadmođu & illi. Si gͦ & illi
id ẽ patres portare iugũ legis ueteris ñ ua¬
lentes. per grãm dñi iesu saluos se fiericre¬
diderunt: manifestum ẽ qđ hec gracia eti¬
ã antiquos iustos uiuere fecit ex fide. Ius¬
tus aũ ex fide uuit. Lex aũ sub intrauit
ut habundaret delictum: ut suꝑ abunda¬
ret gr̃a. per quã sanaretur abundantia.
delicti. Si enĩ data eẽt lex. que posset uiui

Expanded text:
untiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime requente apostolo Petro: Nunc ergo quid temptatis deum inponere iugum supra collum discipulorum, quod neque patres nostri neque nos potuimus portare? sed per gratiam domini Iesu credimus nos saluos fieri, quem ad modum et illi. si ergo et illi, id est patres portare iugum legis ueteris; non ualentes per gratiam domini Iesu salnos se fieri crediderunt, manifestum est. quod haec gratia etiam antiquos iustos uiuere fecit ex fide; iustus enim ei fide uiuit. Lex autem subintrauit. ut abundaret delictum. ut superabundaret gratia, per quam sanaretur delicti abundantia. si enim data esset lex, quae posset uiui
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Quia sic̃ ĩ regno mortis nemo sine
adã. ita in regno uitȩ nemo sine xp̃o.
Sic̃ ꝑ adã om̃s in iusti: ita per xp̃m¬
om̃s iusti. Sic̃ ꝑadã om̃s mortales in
om̃s ĩmortales ingr̃a fiunt filii di. Cur
aũ creent᷑ etiã illi quos creator p̾sci¬
uit ad dampnationẽ ñ ad grãm ꝑti¬
nere. beatus apłs tanto suecinctiore
breuitate. quanto maiore auctorita¬
te cõmemorat. Dm̃ enĩ dicit uolentẽ
ostendere irã. & demonstrare potenti

Expanded text:
ttAdam, ita in regno vitae nemo sine Christo. Sicut per Adam omnes injusti, ita per sicut per Adam omnes mortales in omnes inmortales in gratia filii filii dei. Cur autem creentur etiam illi, quos creator nouit ad damnationem non ad gratiam pertinere, beatus apostolus tanto succinctiore breuitate quanto maiore auctoritate commemorat. deum enim dicit uolentem ostendere iram et demonstrare po
Abbreviated transcription (Latin):
iunxit dicens. S conclusit scriptura
omĩa sub pec̾eo. ut ꝓmissio ex fide iħu
xp̃i daretur credentib. Danda itaq
fuerat lex que manifestuis si bi ip̃m
ostenderet hominẽ. ne suꝑb animus hu¬
manus a se ipso se posse ẽẽ iustũ putaret.
& ignorans di iusticiã. id ẽ que homini
ex d̾o ẽ .i suã uolens constituere. id est
quasi suis uirib partã. iusticiȩ dĩ subie¬
ctus fieret. Oportebat itaq ut addito
mandato. euiꝰ uox ẽ ñ concupisces: su
ꝑbo peccatori etiã p̃uaricationis erimen
accederet. atq ita gr̃ȩ medicinã ñ sana¬
ta ꝑ legem s conuicta infirmitas que¬
reret. M inde cũ om̃s iusti hoc ẽ uera¬
ces di cultores. suie ante incarnatio¬
nẽ siue post incarnationẽ xp̃i nec ui¬
lo inquo oportet saluos fieri nos. ex il¬
lo tempore ualet ad saluandu genus
humanũ. ex quo in adã uiciatũ ẽ ge¬
nus humanũ. Sic̃ enĩ in adã om̃s mo¬
riunt᷑. ita &. in xp̃o om̃s uiuificabun¬

Expanded text:
 conclusit scriptura omnia sub peccato. ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. danda itaque fuerat lex, quae manifestius sibi ipsum ostenderet hominem, ne superbus animus humanus a se ipso se posse esse iustum putaret et ignorans dei iustitiam, id est quae homini ex deo est. et suam uolens constituerquasi suis viribus partam, justitiae Dei subjectus non fieret . Oportebat itaque ut addito mandato cujus vox est, Non concupisces , subo peccatori etiam praeuaricationis crimen accederet atque ita gratiae medicinam non sanata per legem sed conuicta infirmitas quaereret. Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uiomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam uitiatum est genus humanum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabun
Abbreviated transcription (Latin):
antiquȩ. &. obligatione peccati. qđ prima
natiuitate contraxit: nisi ꝑ unum media¬
torẽ dĩ os homninũ hominẽ xp̃m iħm. cuiꝰ
hominis eiusaeq łi saluberrima fide en¬
am iłli iusti salui facti st̃. qui pͥus quã ueni¬
ret in caruẽ. credidert incarnem uentu¬
hoc illi credidert̃ futurũ. qđ nos credi¬
mꝰ factum̃. Unde dic̃ apłs paulus. Haben¬

Expanded text:
antiquae et obligatione peccati, quod prima antiquae et obligatione peccati, quod prima natiuitate contraxit, nisi per unum mediatorem dei et hominum, hominem Christum Iesum. Cuins hominis eiusdemque dei saluberrima fide etiam illi iusti salui facti sunt, qui, priusquam ueniret in caine, crediderunt in carne uentuhoc illi crediderunt futurum, quod nos credimus factum. unde dicit apostolus Paulus: Haben
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd illuc eã uite in celestib uł in quib¬
libet aliis mundi partib antea male geste
merita cõpulert̃. Nonddu enĩ natos apłs cũ
de rebeccȩ geminis loqueret᷑. nichil egisse
dicit boni uł mali. ut ñ ex oꝑib quib nullis
alt̾ distinguebatur ab altero. s ex uocante
diceret᷑. minori seruiturũ ẽẽ maiorẽ. Plis
gͥ firmissime constitutis. si tã reconditũ
atꝙ abditũ ẽ in occultis oꝑib di. ut nec
seripturarũ diuinarũ manifesto eloquio
declaret᷑. utrũ ꝓpterea nichil boni uel ma¬
li ñdũ nati egisse credendi sint. qͥa ñ ex
aliis ꝓpagatas s mox ex nichilo creatas
animꝰas singuli accipiunt. anqͥa cũ eeñt
originalit̾ inparerentib ad huc ipsi nul¬
li erant. qͥ suas & ꝓprias uitas agerent.
illa tam̃ sit fides salua. qua credimꝰ nullum
hominũ siue maioris siue pariuilȩ quãlibet
& recentis etatis. liberari ac̃tagione mortis

Expanded text:
quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuquod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis propagatas sed mox ex nihilo creatas animas singuli accipiunt, an quia, cum essent originaliter in parentibus. adhuc ipsi nulli erant. qui suas et proprias uitas agerent. illa tamen sit fides salua, qua credimus nullum hominum sine maioris siue paruulae quamlibet et recentis aetatis liberari a contagione mortis
Abbreviated transcription (Latin):
nem. & ꝑ unius iustificationẽ ui om̃s ho¬
mines in iustificationẽ uitȩ. & si qua ali¬
a testimonia declarant neminẽ nasci ex
ada nisi iunculo delicti & damnationis
obstrictum. neminẽq inde liberari. nͥ
renascendo ꝑ xp̃m: tã inconcusse tene¬
re debemus. ut sciamus eũ qͥ hoc negaue¬
rit. nullomͦ ad xp̃i fide & ad eã que per
xp̃m dat᷑ pusillis &. magnis c̃i grãm ꝑ
tinere. Unde si origo animȩ lateat. du
tam̃ redemptio clareat: ꝑicułu non est.
Neq enĩ in xp̃m credimus ut nascam᷑.
s ut renascam᷑. quomͦcũq nati fuerimus.
Hactenus aũ dicimus sine ꝑiculo latere
anunȩ originẽ. ut ñ tam̃ eã partẽ dĩ eẽ
credamus. s creaturã. nec de do ẽẽ natã.
s ab illo factã: atq in eius genus ad op¬
tandã mirabili dignatione gr̃ȩ. ñ pari¬
li dignitate naturȩ. nec eã corpus ẽẽ. s
sp̃m: ñ creatore utiq s creatũ. nec ideo
uenisse: corpus corruptibile qͦ gͣnatur.

Expanded text:
tificationem in omnes homines in iustificationem uitae et si qua alia testimonia declarant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc negauerit, nullo modo ad Christi fidem et id eam. quae per Christum datur pusillis et magnis, dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine periculo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam corpus esse sed spiritum, non creatorem utique sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ereata ẽ. an creator om̃pe qͥ utiq usq
nẽ operat᷑. sine ulla ꝓpagatione nouas
faciat singulis ꝓprias. De qua re ante¬
quã aliqd ammoneã. sinceritatẽ tuã
scire uolo ui tã multis opusoulis me¬
is nũ quã me fuisse ausum de hac
questione diffinitã ꝓferre sententiã.
& ĩpudent᷑ referre inliteras ad alios
informandos. qđ apd̾ me ñ fuerit ex¬
plieatũ Iuarũ aũ rerũ at causarũ
consid̾atione permouear: ut in neutrã
assertionẽ m̃s uiclinet᷑ assensus. s ad huc
int̾ utrãq disceptem: numis longum
ẽ hac epła explicare. nec tã necessarium.
ut hoc omisso. ñ possit de hac questio¬
ne qd̾ satis ẽ deputari. & si non ad aufe¬
rendã cunctationẽ. certe ad eauendam
temeritatẽ. Illud enĩubi uł maxime fi¬
des xp̃iana consistit. qaͣ ꝑ hominẽ mors
& ꝑ hominẽ resurrectio mortuorũ. sicut
enĩ inadã om̃s moriunt᷑. ita & inxp̃o õs

Expanded text:
creata est, an creator omnipotens, qui utique usque creata est, an creator omnipotens, qui utique usque nunc operatur. sine ulla propagine nonas faciat singulis proprias. De qua re antequam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausum de hac quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter referre in 1 tteras ad alios informandos, quod apud me non fuerit explicatum. quarum autem rerum atque causarum consideratione permouear, ut in neutram assertionem mens inclinetur adsensus. sed adhuc inter utramque disceptem. nimis longum est hac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur. ita et i
Abbreviated transcription (Latin):
sał. Quãuis tuȩ scĩtatis nullas ad meip̃m dataᷤᷤ
acceperĩ literas. tam̃ quia illȩ quas ad
mauritaniã cesariensem misisti. me a¬
pud cesareã p̃sente uener̃t. quo nos in¬
iuincta nob̾ a uen̾abili papa zosimo apłi¬
cȩ sedis ep̃o ȩccłastica necessitas traxerat.
factum est ut ea que scripsisti etiam
ipse ꝑlegerẽ. tradente mͥ eande ȩpłam
fr̃e lm̃o. Quo petente. & mͥ licet aliis
occupato uehement̃ instante. ad ea
sũ respond̾e compulsus. Accessit huc
etiã alteruis sc̃i. & cũ debito honore
nominandi fr̃is nr̃i. & quantum ab illo
comꝑi necessarii tui murensis. cũ in su¬
pradicto oppido remorarem᷑ aduentus.
qui mͥ retulit etiam sibi missas de hac
re literas uenerationis tuȩ. & me de
hac ipsa questione c̃suluit: ut qͥd inde
sentirẽ uł meis. uł suis rescriptis ad
te faceret peruenire: utrũ scilicet
animȩ ut corpora ꝓpagatione nascan¬
t᷑. sintq ex illa una que primo homini

Expanded text:
s, inquit , tuae sanctitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras; tamen quia illae quas ad Mauritaniam Caesariensem misisti, me apud Caesaream praesente, venerunt, quo nos injuncta nobis a venerabili papa Zosimo, apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat; factum est ut ea quae scripsisti etiam ipse perlegerem, tradente mihi eamdem epistolam Renato, quo petente et mihi, licet aliis occupato, vehementer isum respondere compulsus. accessit hac etiam alterius sancti et debito cum honore nominandi fratris nostri et, quantum ab illo comperi. necessarii tui Muresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet animae ut corpora propagatione nascantur sintque ex illa una. quae primo homini
Abbreviated transcription (Latin):
hinc aliqͥd definire humana coniectura
p̃sumit. Sed̾m uitas aũ quas ꝓprias ha¬
bere incipiunt: nouos homines dicimus
nasci siue anima siue corpore. At uͦ scđ̾m
originale pecẽm ueteres nasciit᷑. ideo
baptismate renouant᷑. Aliqͥd gͦ certũ de
anime origine. ñdu inscͥpturis canonicis

Expanded text:
hinc aliquid definire humana coniectura hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus nasci sine anima sine corpore. at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur; ideo baptismate . renouantur. Aliquid ergo certum de animae origine nondum in scripturis canonicis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ erubescendu ẽ homini confiterise nes¬
cire qͦd nescit. ne dn se scire mentit᷑. nũ¬
quã scire mereat᷑. Iuis aũ negat ñ uniꝰ
tantũ s om̃s animȩ eteatorẽ dm atq fa¬
ctorẽ. nͥ qui eiꝰ eloquiis aꝑtissime refraga¬
t᷑: Sine ulla qͥꝑpe ambiguitate ꝑ propħam
dicit. omnẽ flatũ ego feci. animas uideli¬
cet intelligi uolens. Qd̾ uerba consequen¬
⁊ ia manifestant. Non itaq unũ quẽ fac
to homini primo inspirauit. s: omnem
flatũ ipse fecit. ipse adhuc facit. Queri¬
tur tam̃ utrũ omnẽ flatũ ex illo uno
flatu. sic̃ omne corpus hominis ex illo u¬
no corpore faciat.: an uͦ noua quide coꝵꝑa
faciat ex uno. animas aũ nouas ex nichi¬
lo.Quis enĩ congrua siuis originib gene¬
ra rerũ etiã de seminib facit. nͥ qui ipsa
semina sine seminib fecit: S ubi res
naturalit̾ obscura nr̃m modułu uincit.
& aꝑte diuina scriptura ñ subuenit. teni̾e

Expanded text:
non erubescendum est homini confiteri se nesnon erubescendum est homini confiteri se nescire. quod nescit, ne, dum se scire mentitur. numquam scire mereatur. quis autem negat non unius tantum sed omnis animae creatorem deum atque factorem, nisi qui eius eloquiis atur? sine ulla quippe ambiguitate per prophetam dicit: omnem flatum ego feci, animas uidelicet intellegi uolens, quod uerba consequentia manifestant. non utique unum, quem facto ex terra homini primo inspirauit, sed omnem flatum ipse fecit, ipse adhuc facit. quaeritur tamen, utrum omnem flatum ex illo uno flatu, sicut omne corpus hominis ex illo uno corpore faciat, an uero noua quidem corpora faciat ex uno, animas autem nouas ex nihilo. quis enim congrua suis originibus genera rerum etiam de seminibus facit, nisi qui ipsa semina sine seminibus fecit? sed ubi res naturaliter obscura nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere
Abbreviated transcription (Latin):
an pereat. & siperit qͦmͦ ipsa cuiꝰ morta¬
le sem̃ ẽ ĩmortalis ẽ anima. an ĩmortali¬
tatẽ tẽ accipit quando format᷑ ut uiuat.
siẽ usticiã qndo format᷑ ut sapiat. & qͦ
pacto eã ds fingat in homine etiã si ani¬
ma seminalit̾ trahat᷑ ex anuna. sic̃ fingit
in homine corꝑis menbra. quãuis corpꝰ
seminalit̾ trabat᷑ ex corpore. Sienĩ ñ etiã
spiritalis ereatura fingeret᷑ a do: non
scriptũ eẽt. Qui fingit sp̃m hominis ĩ
ipso. Et in eo qͦd legit᷑. qͥ fuixit singil¬
latĩ corda hominũ. si ꝑ corda significa¬
te st̃ amme. fitigi eas quis dubitet: S
querit᷑ utrũ ex una anima hominis pri¬
ii. sic̃ fingit singillatĩ facies hominum
ex uno tamen corpore hominis primi. sũ
hec atq huiꝰmodi de hac re multa que¬
rant᷑. que nullo sensu cordis ex plorari pos¬
sunt. &a nr̃a exꝑientia longe remota st̃.
atq in abditissimis naturȩ sinib latent.

Expanded text:
an pereat; et si perit, quo modo ipsa, cuius mortaan pereat; et si perit, quo modo ipsa, cuius mortale semen est, inmortalis est anima, an inmortalitatem tunc accipit, quando formatur, ut uiuat, sicut iustitiam, quando formatur, ut sapiat; et quo pacto deus eam fingat in homine, etiamsi anima seminaliter trahatur ex anima, sicut fingit in homine corporis membra, quamuis corpus seminaliter trahatur ex corpore. si enim non etiam spiritalis creatura fingeretur a deo, non scriptum esset: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et in eo, quod legitur: Qui finxit singillatim corda hominum, si per corda significatae sunt animae. fingi eas posse quis dubitet? sed quaeritur, utrum ex una anima hominis primi, sicut fingit singillatim facies hominum ex uno tamen corpore hominis primi. Cum haec atque huius modi de hac re multa quaeruntur. quae nullo sensu carnis explorari possunt et a nostra experientia longe remota sunt atque in abditissimis naturae sinibus latent,
Abbreviated transcription (Latin):
angustiis qđ om̃s animas etiã paruuloꝵ
qͦs eccłia ñ utiq infalsa s inuera peccatoꝵ
remissione baptizat. uera fides p̃dicat¬
trahere originale pecc̃m ꝓpria primi ho¬
miis uoluntate cõmissum. & iom̃s pos¬
teros generatione transmissum: ac so¬
la regeueratione purgandu. S cũ consi¬
d̾ari & pertracł ariceperit. qͥd dicatur.
mirũ si ullus sensus cõprehendit huma¬
nus. quonãm tanquã lucerna de lucerna
accendat᷑ &. sine detrimento alterius alt̾
inde ignis existat. sic anima deamuna pa¬
reutis fiat in prole. uł traducat᷑ inprołe.
utrũ in corporeũ sem̃ animȩ sua quadã
occulta .&. innisibili iua seorsum excuͤrrat
pa̾tre in matrẽ cũ fit conceptus in femi¬
na: an qd ẽ incredibilius in semine corpo
rali lateat. eũ aũ fluunt ierita sine ulliᷤ
conceptib semitia. utrũ sem̃ animȩ ñ
simul exeat. an summa celeritate atq
atomo temꝑis uude exierat recurrat.

Expanded text:
angustiis, quod omnes animas etiam paruulorum, angustiis, quod omnes animas etiam paruulorum, quos ecclesia non utique in falsa sed in uera peccatorum remissione baptizat, uera fides ptrahere originale peccatum propria primi hominis voluntate commissum, et in omnes posteros generatione transmissum, sola regeneratione purgandum: sed cum considerari et pertractari coeperit quid dicatur, mirum si ullus sensus comprehendit humanus quonam modo tanquam lucerna de lucerna accendatur et sine detrimento alterius alter inde ignis existar, sic anima de anima parentis fiat in prole, vel traducatur in prolem; utrum incorporeum semen animae, sua quadam occulta et invisibili via seorsum ex patre currat in matrem eum fit conceptus in femina; an, quod est increris lateat: cum autem fluunt inrita sine ullis conceptibus semina. utrum semen ani- Illae non simul exeat, an summa celeritate atque atomo temporis, unde exierat, recurrat,
Abbreviated transcription (Latin):
de dampnent᷑. cuͦ eas credas ñ ex illa pri¬
ma peccatrice ꝓpagatas. s nouas atq
in sontes includi carne peccati. nec sic
iã temere in aliã sententiã tua deflec¬
tat᷑ assensio: ut eas ex illa una credas ꝓ¬
pagando traduci. ne forte alius inueni¬
re possit qͦd ipse ñ possis: aut aliquan¬
do inuenias qͦd nẽ ñ poteris. Nã & illi
qͥ animas exuna ꝓpagari asser̃t. quam
ds primo homini dedit. atq ita eas ex
parentib trahi dicunt. si tertulliani
opinionẽ sequunt᷑. ꝓfecto eas ñ sp̃c. si
corpora eas ẽẽ contendunt. & corpulen¬
tis seminib exoriri. Quo ꝑuersius qͥd diei
potest. INeq hoc tertullianũ somniasse mi¬
randu ẽ. qui etiã ip̃m creatorẽ dm ñ eẽ nͥ
corpus opinat᷑. Iua dementia repulsa acor¬
de atq ore xp̃iano. qͥsqͥs animã sicutiẽ ñ
ẽẽ corpus s spm̃ confitet᷑. & tam̃ infilios ex
parentib duci. in eo quide nullis coartat᷑

Expanded text:
de damnentur, cum eas credas non ex illa pride damnentur, cum eas credas non ex illa prima peccatrice propagatas sed nouas atque insontes includi carne peccati, nec sic iam temere in aliam sententiam tua deflectatur assensio, ut eas ex illa una credas propagando traduci, ne forte alius inuenire possit. quod ipse non possis, aut aliquando inuenias, quod nunc non potueris. nam et illi. qui animas ex una propagari adserunt, quam deus homini primo dedit, atque ita eas ex parentibus trahi dicunt, si Tertulliani opinionem sequuntur, profecto eas non spiritus sed corpora esse contendunt et corpulentis seminibus exoriri. quo peruersius quid dici potest? neque hoc Tertullianum somniasse mirandum est. qui etiam ipsum creatorem deum non esse nisi corpus opinatur. Qaa dementia repulsa a corde atque ore Christiano quisquis animam. sicuti est, non esse corpus sed spiritum confitetur et tamen in filios ex parentibus duci, in eo quidem nullis coartatur
Abbreviated transcription (Latin):
pec candu libero utantur arbitrio. dãp¬
nationi originali obnoxias ẽẽ ñ posse. s
eas fide catholica confiteris. etiã si in
illa tenera etate de corpore exierint in
dãpnationẽ ꝑditionis ituras. nͥ sacram̃¬
to mediatoris qͥ uenit querere & saluũ
facere qd perierat liberent᷑. quere ubi
uł unde. uł quando ceperint dapnatio¬
nism eritũ habere si nouȩ sunt. ita
sane. ut dm ñ facias nec aliquã naturã
quã ñ condidit ̾s. uł peccati earũ. uel
innocentiũ dapnationis aucꝰtorem. Et
si inueneris qd te querere admonui. qđ
ipse ad huc fateor ũ inueni. defende qͣn¬
tum potes atq assere animarũ infantiũ
euismodi ẽẽ nouitatẽ. ut nulla propaga¬
tione ducantur: & nobiscũ quod inueneris
fr̃na dilectione cõmunica. Si aũ ñ inue¬
ueris. quare uł qͦmͦ fiant aiimȩ infantiũ
peccatrices. & nichil in seipsis habentes
malicie a quo cogant᷑ ex adã trahere un¬

Expanded text:
peccandum libero utantur arbitrio. dampeccandum libero utantur arbitrio. damnationi originali obnoxias esse non posse. sed eas fide catholica confiteris, etiam si in illa tenera aetate de corpore exierint, in damnationem perditionis ituras, nisi sacramento mediatoris, qui uenit quaerere et saluum facere, quod perierat, liberentur. quaere, ubi uel unde uel quando coeperint damnationis meritum habere, si nouae sunt, ita sane, ut deum non facias nec aliquam naturam. quam non condidit deus, uel peccati earum uel innocentum damnationis auctorem. et si inueneris, quod te quaerere admonui, quod ipse adhuc, fateor, non inueni. defende, quantum potes, atque adsere animarum infantium eius modi esse nouitatem, ut nulla propagatione ducantur. et nobiscum, quod inueneris, fraterna dilectione communica. Si autem non inueneris, qua re uel quo modo fiant animae infantium peccatrices et nihil in se ipsis habentes malitiae a quo cogantur ex Adam trahere, un
Abbreviated transcription (Latin):
titudine ostenderet᷑. quã nullius mo¬
mentr sit apud a̾m iustũ. quantalibet
numerositas iustissime dampnatoꝵ at¬
q ut hinc quoq intelligant qui ex ipsa
dampuatione redununtur. hoc fuisse de¬
bitũ massȩ illi uniuersȩ. qđ tã magnȩ par¬
ti eiꝰ redditũ cernerent. ñ sołu ĩ eis qͥ origi¬
nali pecco multa addunt malȩ uolunta¬
tis arbitrio. uerũ etiã ui tã multis par¬
uulis qͥ tantũmͦ uinculo peccati origina¬
lis obstricti. sine gr̃a mediatoris ex hac lu¬
ce rapiunt᷑. Tota qͥppe ista massa iustȩ
dãpirationis reciperet debitũ: nͥex ea
faceret ñ sołu iustus. s etiã misericors
figulus alia uasa ĩ honorẽ scãm grãm
ñ sc̃m debitũ. du & paruulis subuenit
quoꝵ nulla merita dici possunt. & ma¬
iores p̃uenit. ut habere aliqua possint.
Que cum ita sint. si assertio tua nec eõ
tendit. ut nouas animas dicas ꝓpter in¬
nocentiam nouitatis suȩ ante quã ad

Expanded text:
titudine ostenderetur, quam nullius motitudine ostenderetur, quam nullius momenti sit apud deum iustum quantalibet numerositas iustissime damnatorum. atque ut hinc quoque intellegant, qui ex ipsa damnatione redimuntur. hoc fuisse debitum massae illi uniuersae, quod tam magnae parti eius redditum cernerent non solum in eis. qui originali peccato multa addunt malae uoluntatis arbitrio. uerum etiam in tam multis paruulis, qui tantum modo uinculo peccati originalis obstricti sine gratia mediatoris ex hac luce rapiuntur. tota quippe ista massa lustae damnationis reciperet debitum. nisi ei ea faceret non solum iustus sed etiam misericors figulus alia uasa in honorem secundum gratiam non secundum debitum, dum et paruulis subuenit. quorum nulla merita dici possunt, et maiores praeuenit. ut habere aliqua merita possint. ! Quae cum ita sint, si assertio tua non eo tendit, ut nouas animas dicas propter innocentiam nouitatis suae, antequam ad
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ dampnatione moriuntur. Si aũ hi soli
crearentur exadã qui eeñt ꝑ grãm recre¬
andi. & p̃ter illos qui indi filios ad optant᷑
nulli alii homines nascerent᷑. lateret be¬
ne ficium qd donaretur in dignis. quia
nullis ex eadem dampnabili stirpe ueni¬
entib debitũ suppliciũ redderet᷑. Cumuͦ
attulit in multa patientia uasairȩ que
perfecta st̃ in ꝑditionẽ. ñ solũ ostendit
irã & demonstrauit po tentiã suam.
redhibendo uindictam & bene u¬
tendo ñ bonis. s etiã notas fecit di
sibi p̃stetur discit gratis iustificatꝰ: dũ ñ
suo merito s gła largissime qi miediȩ
discernit᷑ a dampnato. cũ quo eade iusti¬
cia fuerat. & ipse dampnandus. Tã mul¬
tos aũ creando nasci uoluit. qͦs ad suam
grãm ñ ꝑtinere p̾sciuit: ut multitudi¬
ne in cõꝑabili plures sint eis quos in sui
regni głam filios ꝓmissionis p̃destina¬
re dignatus ẽ. ut etiã ipsa reiectoꝵ mul¬

Expanded text:
sae dam- =Batione moriuntur. Si autem hi soli sae dam- =Batione moriuntur. Si autem hi soli crearentur ex Adam. qui essent per gratiam recreandi. et praeter illos, qui in dei filios adoptantur, nulli alii homines nascerentur. lateret beneficium. quod donaretur indignis, quia nullis ex eadem damnabili stirpe uenientibus debitum supplicium redderetur. cum uero adtulit in multa patientia uasa irae. quae perfecta sunt in perditionem, non solum ostendit iram et demonstrauit potentiam suam redhibendo uindictam et bene utendo non bonis, sed etiam notas fecit diunim, quid sibi praestetur. discit gratis iustificatus, dum non suo merito sed gloria largissimae dei misericordiae discernitur a damnato, cum quo eadem iustitia, fuerat et ipse damnandus. Tam multos autem oreando nasci uoluit, quos ad suam gratiam non pertinere praesciuit. ut multitudine incomparabili plures sint eis, quos in sui regni gloriam filios promissionis praedestinare dignatus est, ut etiam ipsa reiectorum mul
Abbreviated transcription (Latin):
in contu meliã. Alerito aũ uidere¬
t᷑ inuistũ qđ fiuint uasa irȩ ad ꝑditi¬
onẽ. si ñ eẽt ipsa unuersa exadã mas¬
sa dampnata. Id gͦ fiunt inde nas¬
cendo uasa irȩ. pertinet ad debitã pę¬
nã. Quod aũ fiunt renascendo uasa
s iustam fixamq undictã. qđ de stirpe
in obedientiȩ ducit᷑. ꝓpago peccatiat¬
q supplioii. & homo natus ex muliere
sic̃ in libro iob scriptũ ẽ. breuis ẽ uitȩ.¬
& plenus iracundiȩ. Euis enĩ rei uas
ẽ. qua plenus ẽ. Unde ire uasa dicunt᷑.
Ostendit & potentiã suã qua bene u¬
tit᷑ etiã malis: multa illis naturalia
& temporalia bona largiens. eoꝵq:
maliciã ad exercendos. & cõꝑatione
ammonendos bonos accõmodans.
ut in eis discant agere gr̃ãs do. qd̾ ab
eis ñ sius meritis que in eade massa
paria fuert̃: s illius miseratione dis¬
creti sũt. Qd maxime apparet ĩ par
cunt᷑. & istã uitã in illa tenera etate
is infantib. qui sine hac gr̃a in ipsius mas¬

Expanded text:
n contumeliam. merito autem uideretur iniustum, quod fiunt inde uasa irae ad perditionem, si non esset ipsa uniuersa ex Adam massa damnata. quod ergo fiunt inde nascendo uasa irae, pertinet ad debitam poenam: quod autem fiunt renascendo uasa sed iustam fixamque uindictam. quod de stirpe inoboedientiae ducitur propago peccati atque supplicii. et homo natus ex muliere. sicut in libro Iob scriptum est breuis est uitae et plenus iracundiae. eius enim rei uas est, qua plenus est; unde irae uasa dicuntur. ostendit et potentiam suam, qua bene utitur etiam malis multa illis naturalia et temporalia bomalitiam ad exercendos et comparatione admonendos bonos accommodans, ut in eis discant agere gratias Deo, quod ab eis non suis meritis, quae in eadem massa paria fuerunt, sed illius miseratione discreti sunt. Quod maxime apparet in parvcuntur, et istam vitam in illa tenera aetate is infantibus, qui sine hac gratia in ipsius mas
Abbreviated transcription (Latin):
falsa tacuerint. uerũ etiã illis uera c̃¬
traria eo quo solent studio defensaue¬
Q uid enĩ eos t̾reri opus ẽ. quos satis t̾ri¬
tos ipsa taciturnitas monstrat. Nlec
ideo tanqͣm sani p̃tere undi sunt dili¬
gentia medicine. quoꝵ uulnus in abdi¬
to ẽ. Et si enĩ t̾rendi ñ sunt. tam̃ qͥo¬
cendi st̃. Et qͣntũ existimo facilius
posst̃. du ĩ eis timor seueritatis docto¬
rem adiuuat ueritatis. ut opitulante
dño gr̃a eiꝰ intellecta atq dilecta. etiã
loquendo expugnent. qđ iã loqui ñ

Expanded text:
falsa tacuerint, uerum etiam illis uera confalsa tacuerint, uerum etiam illis uera contraria eo, quo illa solent, studio defensauequid enim eos terreri opus est, quos satis territos ipsa taciturnitas monstrat? nec ideo tamquam sani praetereundi sunt diligentia medicinae. quorum uulnus in abdito est. etsi enim terrendi non sunt, tamen docendi sunt et, quantum existimo, facilius possunt. dum in eis timor seueritatis doctorem adiuuat ueritatis. ut opitulante domino gratia eius intellecta atque dilecta etiam loquendo expugnent. quod iam loqui n
Abbreviated transcription (Latin):
ad fr̃s apud qͦs se illi de tua solent effer¬
re amicicia. tam̃ hec cura maior tibi
restat. ut ñ sołu salubri seueritate
plectant᷑. qͥ errorẽ ilłu xp̃iano ĩfesti¬
ssimũ nomini audent garrire libe¬
iiꝰ. s etiã hii diligentissime caueant᷑
uigilantia pastorali ꝓpt̾ infirmiores
& simpliciores añicas oues. qͥ eũ pressi¬
nis quid̾e atq timidius. s tam̃ insusur¬
rare ñ cessant. penetrantes domos
sic̃ ait apłs. &. cet̾a que secunt᷑ exer¬
ertata ĩpietate facientes. Nec illi ne¬
gliendi sunt qͥ usq ad ꝓfunau silen¬
tiũ supprimunt timore qđ sentiumt.
s tam̃ eandẽ ꝑuersitatẽ sentire ñ
de sinunt. Ion tiulli qͥppe eoꝵ anteqͣm
ipsa pestilentia manifestissimo etiã
sedis apłieȩ iudicio dãpnaret᷑. uobis
ĩnotescere potuert. Suos nẽ repente
reticusse ꝑspicitis. nec utrũ sanati sĩt
sciripotest. nͥ conscium dognata illa

Expanded text:
ad fratres, apud quos se illi de tua solent efferad fratres, apud quos se illi de tua solent efferre amicitia, tamen haec cura maior tibi restat. ut non solum salubri seueritate plectantur, qui errorem illum Christiano infestissimum nomini audent garrire liberius, sed etiam hi diligentissime caueantur uigilantia pastorali propter infirmiores et simpliciores dominicas oues, qui eum pressius quidem atque timidius sed tamen insusurrare non cessant penetrantes domos, sicut ait apostolus, et cetera, quae sequuntur, exercitata impietate facientes. nec illi neglegendi sunt, qui usque ad profundum silentium supprimunt timore, quod sentiunt, sed tamen eandem peruersitatem sentire non desinunt. nonnulli quippe eorum, antequam ipsa pestilentia manifestissimo etiam sedis apostolicae iudicio damnaretur, uobis innotescere potuerunt. quos nunc repente reticuisse perspicitis nec, utrum sanati sint, sciri potest, nisi cum non solum dogmata illa
Abbreviated transcription (Latin):
tate descͥpsimꝰ. & qͥb poteramꝰ magno stu¬
ddio legebamꝰ. nͥ nob̾ exposiusti quid de il¬
lo ꝑniciosissimo doginate. uł qͥd contra
de gr̃a i qͣm pusillis magnisq largit᷑.
cui ẽ illud inmicissimũ sentias. qͣnta noᷤ
putas. ista tua ꝓlixiora scͥpta uł exul¬
tatione legisse uł cura. ut legant᷑ quib
ualuimꝰ aliis obtulisse. atq ad huc qͥb ua¬
lemꝰ offerre: Quid enĩ gratius legi uł au¬
diri potest. qͣm gr̃ȩ di tã pura defensio
adu̾sus ũmicos eus. ex ore eiꝰ. qͥ eorũdem
inunicoꝵ magni mom̃ti patronus an¬
te iactabat᷑: Aut unde uberiores do de¬
bemꝰ agere gr̃ãs. qͣm qͦd eiꝰ sic defendi¬
t᷑ gr̃a ab eis quib dat᷑. adu̾sus eos qͥb
ub̃ ñ dat᷑. uł ingratũ ẽ qͦd dat᷑: Q uia ut
eis gratũ sit. occulto & iusto iudicio di¬
caritate suscipiende fr̃ sc̃e. quãuis op¬
tune facias cũ de hac de hae scribis

Expanded text:
tate descripsimus, et quibus poteramus magno stutate descripsimus, et quibus poteramus magno studio legebamus, ubi nobis exposuisti quid de illo perniciosissimo dogmate, vel quid contra de gratia Dei, quam pusillis magnisque largitur, cui est illud inimicissimum, sentias: quanta nos putas ista tua prolixiora scripta vel exsultatione legisse, vel cura, ut legantur, quibus valuimus aliis obtulisse, atque adhuc quibus valemus offerre! Quid enim gratius legi vel audiri potest, quam gratiae Dei tam pura defensio adversus inimicos ejus, ex ore ejus, qui eorumdem inimicorum magni momenti patronus ante jactabatur? aut unde uberiores Deo debemus agere gratias, quam quod ejus sic defenditur gratia ab eis quibus datur, adversus eos quibus vel non datur, vel ingratum est quod datur; quia ut eis gratum sit, occulto caritate suscipiende sancte frater, quamuis optime facias, cum de hac re scribis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ scm frẽm nr̃m firmũ pb̃rm directe
me absente uenert. postea quã illas cũ
remeassem quãuis iã inde ꝓfecto ea¬
rũ ꝑlatore legere potui. hec pͥma ea¬
demq gratissima rescribendi occurrit
occasio. ꝑ dilectissimũ filiũ nr̃m albinũ¬
Qł aũ quib simul scͥpsisti. tẽ ñ eramꝰ
simul. ideo facꝰtũ ẽ. ut singuloꝵ singu¬
las. ñ unã amboꝵ ȩpłam sumeres. A
rus. ad quẽ etiã ipsas qͣs eggo iã legerã
ltiteras tuas ipse portauit. Iue nos
qͣnta leticia ꝑfuderint. qͥd homo nita¬
t᷑ loqͥ qͦd ñ potest eloqͥ: il ec teip̃m sa¬
tis nosse arbitror. S nob̾ crede qͣntũ
boni feceris talia nob̾ ͤ mttendo. Sient
eñ tu testis es animi tui. ita nos nr̃i.
quẽ ad modu sit affectus illarũ sinceri¬
tate luculentissima litteraꝵ. Si enum
breuissimã ȩpłam tuã quã de hac ipsa
re ad beatissimũ senem aureliũ. ꝑ leo¬
nem acolitũ direxisti ex ultanti a lacri

Expanded text:
 fratrem nostrum Firmum presbyterum directae me absente uenerunt, postea quam illas cum remeassem quamuis iam inde profecto earum perlatore legere potui. haec prima eademque gratissima rescribendi occurrit occasio per dilectissimum filium nostrum Albinu quibus simul scripsisti, tunc non eramus simul. ideo factum est. ut singulorum singulas, non unam amborum epistolam sumeres. a rus; ad quem etiam ipsas, quas ego legeram, litteras tuas ipse portauit. quae nos quanta laetitia perfuderint, quid homo nitatur loqui, quod non potest eloqui? quia nec te ipsum satis nosse arbitror, sed nobis crede quantum boni feceris talia nobis scripta mittendo. sicut enim tu testis es animi tui, ita nos nostui, quemadmodum sit affectus illarum sinceritate luculentissima litterarum. si enim breuissimam epistolam tuam, quam de hac ipsa re ad beatissimum senem Aurelium per Leonem acolitum
Abbreviated transcription (Latin):
stodib dissimulant̾ habet᷑ uulnꝰ duarũ.
ꝓspiciendu ẽ gͦ ne ꝑmittendo lupos. mer¬
cennarii magis quã uideam᷑ ẽẽ pastores.
signauit. nolle se mortẽ morien tis. tan¬
tum ut reuertat᷑ & uiuat. ut si unquã
sanũ deposito praui dognatis errore
resipuerint. dãpnarintq ea quoꝵ se ip¬
si p̃uaricatione dãpnarunt. eis medici¬
nam solitã idẽ recept acułi suũ ab ȩccła
ñ negari. ne du eos redeuntes forsitan
ꝓhibemꝰ. uere extra ouile remanentes.
expectantis hostis rabidis faucib gluti¬
ant᷑. qͦs insemetipsis spiculis malȩ dis¬
putationis armauit. Bene ualete. Da¬

Expanded text:
stodibus dissimulanter habetur uulnus duarum. stodibus dissimulanter habetur uulnus duarum. prospiciendum est ergo, ne permittendo lupos mercennarii magis quam uideamur esse pastores. signauit nolle se mortem morientis, tantum ut reuertatur et uiuat. ut, si umquam sanum deposito praui dogmatis errore resipuerint damnarintque ea, quorum se ipsi praeuaricatione damnarunt, eis medicinam solitam, id est receptaculum suum ab ecclesia non negari, ne, dum eos redeuntes forsitan prohibemus, uere extra ouile remanentes expectantis hostis rabidis faucibus gluttiantur, quos in semet ipsi in spiculis malae disputationis armarunt. bene ualete, fra
Abbreviated transcription (Latin):
uocũ nouarum. que sicut dixit apłs edifi¬
cationis nichiłu s magis uanissimas con¬
suerunt parere questiones. eccłastica com¬
munione priuari. apłici uigoris auctorita¬
te censemus. donec resipiscant dediaboli
laqueis. a quo captiui tenent᷑ scđ̾m ipsius
uoluntatẽ. eosq interĩ dominico ouili ñ
recipi. qd ipsi peruersȩ uiȩ secuti tramitẽ
deserere uoluert̃. abscidendi st̃ enĩ qͥ nos
c̃turbant. & uolunt c̃uertere eugłm xp̃i.¬
Simul aũ p̃cipimꝰ. ut quicũq id ꝑtinatia
simili defend̾e nituntur. par eos iundic¬
ta c̃stringat. Non sołu enĩ qui faciunt. s
etiã qͥ ẽsentiunt facientib q ñ multũ in¬
t̃ẽẽ arbitror int̾ cõmitrentis animũ. & ẽ¬
sentientis fauorẽ. Add̾o amplius. Plerũq
dediscit errare. cui nemo consentit. Hec
a serpant. forsitan ꝑ uulgus incautum.
rapaciq lupus corde letetur: intra ouile
dñicũ tantas ouiũ fusas cat̾uas. du acu¬

Expanded text:
uocum nonarum, quae, sicut dixit apostolus, aedifiuocum nonarum, quae, sicut dixit apostolus, aedificationis nihilum sed magis uanissimas consuerunt parare quaestiones, ecclesiastica communione priuari apostolici uigoris auctoritate censemus, donec resipiscant de diaboli laqueis, a quo captiui tenentur secundum ipsius uoluntatem, eosque interim dominico ouili non recipi, quod ipsi peruersae uiae secuti tramitem deserere uoluerunt. abscidendi sunt enim, qui nos conturbant et uolunt conuertere euangeliSimul autem praecipimus, ut quicumque id pertinacia simili defensare nituntur, par eos vindicta constringat; non solum enim qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus, quia non multum interesse arbitror inter committentis animum et consentientis fauorem; addo amplius: plerumque dediscit errare, cui nemo consentit. haeca serpant forsitan per uulgus incautum rapacique lupus corde laetetur intra ouile dominicum tantas ouium fusas cateruas, dum a cu
Abbreviated transcription (Latin):
facile uobis occurrentia posiustis. nec
audeant obuiare nec possint. Ergo di
grãm conant᷑ auferre. quã necesse ẽ
etiã restituta nob̃ status pristini lib̾¬
tate queramꝰ. Q iuppe nec alias diaboli
machinas uͥ eadem possumꝰ iuuante
rit p̃dicare. paruulos ȩtͥnȩ uitȩ p̃miis
etiã sine baptismatis gr̃a posse dona¬
ri: ꝑfatuum ẽ. Nisi enĩ manducane¬
rint carnẽ filii hominis. & biberint
sanguinẽ eiꝰ: ñ habebunt urtã in se¬
metꝰipsis. Iui aũ hanc eis sine regene¬
ratione defendunt. uident᷑ mͥ ip̃m bap¬
tismũ uelle cessare: cũ p̾dicant hos ha¬
bere. qͦd in omnib eos credit᷑ ñ nͥ bap¬
tismate ẽferendu. Si gͦ nichil uolunt
officere ũ renasci. fateant᷑ necesse ẽ:
nec regenerationis sacra fluenta ꝓdes¬
se. Uerũ ut suꝑfluoꝵ hominũ praua
doctrina celeri ueritatis possit ratione
discindi: ꝓclamat hoc dñs in eugło
dicens. Sinite infantes. & nolue eos

Expanded text:
facile vobis occurrentia posuistis, nec facile vobis occurrentia posuistis, nec audeant obviare, nec possint. Ergo Dei gratiam conantur auferre, quam necesse est etiam restituta nobis status pristini libertate quaeramus; quippe qui nec alias diaboli machinas nisi eadem possumus juvanterit praedicare, parvulos aeternae vitae praemiis etiam sine baptismatis gratia posse donari, perfatuum est. Nisi enim manducaverint carnem filii hominis, et biberint sanguinem ejus, non habebunt vitam in semetipsis . Qui autem hanc eis sine regeneratione defendunt, videntur mihi ipsum baptismum velle cassare, cum praedicant hos habere, quod in eos creditur nonnisi baptismate conferendum. Si ergo nihil volunt officere non renasci: fateantur necesse est, nec regenerationis sacra fluenta prodesse. Verum, ut superfluorum hominum prava doctrina ceferi veritatis possit ratione discingi, proclamat hoc Dominus in Evangelio dicens: Sinite infantes, et nolite eos
Abbreviated transcription (Latin):
riũ nr̃m ĩ noĩe dñi. E aductor mĩs es¬
to ne derelinqͣs me. neq despiciaᷤᷤme
d̾s salutaris ms. Que incassũ dixit.
si tantũ in eiꝰ positũ erat uolunta.¬
te. qͦd a dño flebili sermone poscebat.
Que cũ ita sint. cũ in omnib diuinis
paginis uoluntati libere ñ nͥ adiutori¬
iun di legamꝰ ẽẽ necꝰtendu. eãq nichil
posse cȩlestib auxiliis destitutã. qͦnã mͦ
huic soli possibilitatẽ hãc ꝑtinaciter
ut asseritis defetidentes. sibimet immo
qđ ẽ dignus dolore cõmuni plurimis
pelagiꝰ celestiuꝰq ꝑsuadent : Multifari¬
is. equide ad instruendu tale magiste¬
ũ uti possemꝰ ex emplis. nͥ sciremꝰ sc̃ita¬
tẽ ur̃ãm ad plenũ scripturas om̃s calle¬
re diunas. presertĩ cũ nr̃a relatio tan¬
tis ac talib testimoniis sit referta. ut
his solis ualeat p̃sens dogina rescindi.
opusq ñ ẽẽ recognitis. cũ ex his que

Expanded text:
rium nostrum in nomine domini et: Adiutor meus esrium nostrum in nomine domini et: Adiutor meus esto; ne derelinquas me neque despicias me, deus salutaris meus, quae incassum dixerit, si tantum in eius erat positum uoluntate, quod a domino flebili sermone poscebat. Quae cum ita sint, cum in omnibus diuinis paginis uoluntati liberae nonnisi adiutorium dei legamus esse nectendum eamque nihil posse caelestibus praesidiis deshuic soli possibilitatem hanc pertinaciter, ut asseritis, defendentes, sibimet, immo, quod est dignius dolore communi, jam plurimis Pelagius Coelestiusque persuadent? Multifariis equidem, ad destruendum tale magisterium, uti possemus exemplis, nisi sciremus sanctitatem vestram ad plenum scripturas omnes callere divinas; praesertim cum vestra relatio tantis ac talibus testimoniis sit referta, ut his solis valeat praesens dogma rescindi; opusque non esse reconditis, cum et iis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã lucẽ uitȩ. cõmunione partiri: No¬
ue hereseos nimirũ fugiant᷑ auctores.
Quid enĩ acerbiis idm fingere potue¬
r̃t. quã cũ adiutoria diuina cassarent.
causãq cotiditiane p̾̃cationis auferrẽt:
Noc ẽ dicere. Quo mͥ opus do: Merito ĩ
hos dicat ymñidicꝰ. Ecce homines qͥ ñ po¬
suert dm aduitorẽ sibi. Negantes gͣ
auxiliũ dĩ. inquiunt hominẽ sibi suf
ficere. nec gr̃a hunc egere diuina. qua
pͥuatꝰ. necesse ẽ diaboli laqueis irretitꝰ¬
succũbat. du ad oĩa urte ꝑficienda man¬
data. sola tantumͦ libertate c̃tendit. O
prauissimarũ mentiũ ꝑuersa doctrmna.
aduerre tandde qͦd primũ hominẽ itali¬
bertas ipsa decepit. ut du indulgentiꝰ
frenis eiꝰ utit᷑. in p̾uaricationẽ p̃sumpti¬
one incideret. Nec ex hac potuit erui.
nͥ ei ꝓuidentia regenerationis statũ
pristinȩ libertatis. xp̃i dñi reformass
aduentus. audi dauid dicentẽ. Aduito¬

Expanded text:
ipsam lucem uitae communione partiri? noipsam lucem uitae communione partiri? nouae haereseos nimirum fugiantur auctores. quid enim acerbius in dominum fingere potuerunt, quam cum adiutoria diuina cassarent causamque cotidianae precationis auferrent? hoc est dicere: Quo mihi opus deo? merito in hos dicat hymnidicus: Ecce homines, qui non posuerunt deum adiutorem sibi! negantes ergo auxilium dei inquiunt hominem sibi posse sufficere nec gratia hunc egere diuina, qua priuatus necesse est diaboli laqueis inretitus occumbat, dum ad omnia uitae perficienda mandata sola tantum modo libertate contendat. o prauissimarum mentium . peruersa doctrina! aduerte tandem, quod primum hominem ita libertas ipsa decepit, ut, dum indulgentius frenis eius utitur, in praeuaricationis praesumptione conciderit, nec ex hac potuit erui, nisi ei prouidentia regenerationis statum pristinae libertatis Christi domini reformasset aduentus. audiat Dauid dicentem: Adiuto
Abbreviated transcription (Latin):
tta ĩpium iudico manũ negare c̃uersiᷤᷤ.
Biligent̾ gͦ & c̃grue apłici consulitis ho¬
noris archanũ. honoris inquã illiꝰ. quem
pͣter illa que st̃ extrinsecus. sollictru¬
do manet omniũ ȩccłarũ. suꝑ anxiis
reb que sit tenenda sententia. antique
scilicet regulȩ formȩ secuti. quã toto
semꝑ ab orbe mecũ nostis ẽẽ seruatam.
Nerũ bec missa facio. Neq enĩ hoc
urãm credo latere prudentiã. Quid
id etiam actione firmastis nͥ scientes
b responsa semꝑ emanent: Preserti qͦti¬
ꝓdesse. Fiant enĩ necesse ẽ cautiores. cũ
inuentores maloꝵ ad duplicis relationẽ
sinodi sententiȩ nr̃e statutis uiderint
ab eccłastica cõmunione seiundos. Gemi¬
no gͥ bono caritas ur̃a fungit᷑. Nã & ca¬
nonũ potiemini gr̃a seruatoꝵ. & bene¬
ficio ur̃o totus orbis utetur. Quis enĩ ca¬
tholicoꝵ uiroꝵ. cũ adu̾sariis xp̃i uelit
ulterius miscere sermonẽ: Quis saltẽ

Expanded text:
ita impium iudico manum negare conuersis. ita impium iudico manum negare conuersis. Diligenter ergo et congrue apostolici consulitis honoris. arcani honoris, inquam, illius, quem praeter illa, quae sunt extrinsecus, sollicitudo manet omnium ecclesiarum, super anxiis rebus quae sit tenenda sententia, antiquae scilicet regulae formam secuti, quam toto semper ab orbe mecum nostis esse seruatam. uerum haec missa facio; neque enim hoc uestram credo latere prudentiam. quid id etiam actione firmastis nisi scientebus responsa semper emanent? praesertim quotin commune prodesse. fiant enim necesse est cautiores, cum inuentores malorum ad duplicis relationem synodi sententiae nostrae statutis uiderint ab ecclesiastica communione seiunctos. Gemino igitur bono caritas uestra fungetur. nam et canonum potiemini gratia seruatorum et beneficio uestro totus orbis utetur. quis enim catholicorum uirorum cum aduersariis Christi uelit ulterius miscere sermonem? quis saltem
Abbreviated transcription (Latin):
Inter ceteras romanȩ eccłȩ curas.
t apłicȩ sedis occupationes. quib di¬
uersoꝵ consulta fideli ac medica discep¬
tano concilio cura fidei ꝓpensiore mi¬
sistis. mͥ inopinant̾ ingessit. carthagi¬
nensis etiã sinodi querelȩ parilis scrip
ta subiungens. Nimirũ exultat eccła.
tantã sollicitudinẽ cõmissis gregib ex¬
hibere pastores. ut ñ solum ex his nemi
nẽ patiant᷑ errare. s siquas magis oui¬
um sceuȩ delectationis herba seduxit.
si inerrore ꝑmanserint aut segrega¬
ri penitꝰ uelint. aut illicent̾ dudum pe¬
tita uitantes. custodiȩ pristinȩ circum¬
spectione tutari. in utraq parte uide¬
licet consulentes. ne uł suscipiendo
tales simili ceterȩ ducant᷑ exemplo. uł
spernendo redeuntes. lupoꝵ morsib
iudeant᷑ in gestȩ. Prudens ad modum.
& catholicȩ fidei plena consultatio.
Qui enĩ aut tolerare possit errantem.
aut ñ recͥꝑe corrigentẽ : Nã ut durũ ar.¬
bitror cohibentiã p̃bere peccantib.

Expanded text:
Inter caeteras Romanae ecclesiae curas, et apostolicae sedis occupationes, quibus diversorum consulta fideli ac medica disceptano concilio cura fidei propensiore misistis, mihi inopinanter ingessit, Carthaginensis etiam synodi querelta subiungens. nimirum exulta-fc ecclesia tantam sollicitudinem commissis gregibus exhibere pastores, ut non solum neminem ei his patiantur errare. sed, si quas. magis ouium scaeuae delectationis herba seduxit ac si in errore permanserint. aut segregari penitus uelint aut inlicenter dudum petita uitantes custodiae pristinae circumspectione tutari in utraque parte uidelicet consulentes, ne uel suscipiendo tales simili ceterae ducantur exemplo uel spernendo redeuntes luporum morsibus uideantur ingestae. prudens admodum et catholicae fidei plena consultatio. qui enim aut tolerare possit errantem aut non recipere corrigentem? nam ut durum arbitror coniuentiam praebere peccantibus,