comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ud se uel mundum lugeat. ⁊ domini pauidus prac¬
stoletur aduentũ. Qui scie̾ns imbcillituit n suam & uas
fragile quod portat. timet ofsendate nt impĩguat. & cor¬
uatꝰ. atq frangatur.Unde & mulictum matunt adolescẽ¬
tulatum uitat aspectum & intantum castigator sui est:
ut eniam quę tuta sunt pertimescat. Cur inquis pergis ad
hȩtemũ. Uidelicit ut te non audiam. non uidtm to
furote non mourar ut tua bella non patiar. ne mecpi¬
at oculus meretticis. ne forma pulchertima ad illicitos
ducat amplexus. Respondebis hoc nõ est pugnate sed
fugere. Sta in acie. adutrsariis. armatus obsiste. ut post¬
quam iuecris cotonetis. Fatror imbecillitatem ineam.
nolo spe pugtiare iuctoriae. ne petclam aliquando uicto¬
du mihi est autꝰ cadendum. Quid autem necesse est cer¬
ta dimitere. & incetta sectati. Aut scuto aui pedib mors
uitanda est. Tu qui pugnas: ⁊ superari potes ⁊ uincete.

Expanded text:
qui vel se, vel mundum lugeat, et Domini pavidus praequi vel se, vel mundum lugeat, et Domini pavidus praestoletur adventum: qui sciens imbecillitatem suam, et vas fragile quod portat, timet offendere, ne impingat, et corruat atque frangatur. Unde et mulierum, maximeque adolescentularum vitat aspectum, et in tantum castigator sui est, ut etiam quae tuta sunt pertimescat. eremum? videlicet ut te non audiam, non videam, ut tuo furore non movear, ut tua bella non patiar, ne meat oculus meretricis; ne forma pulcherrima ad illicitos ducat amplexus. Respondebis: hoc non est pugnare, sed fugere. Sta in acie, adversariis armatus obsiste: ut postquam viceris, coroneris. Fateor imbecillitatem meam. Nolo spe pugnare victoriae, ne perdam aliquando victoero, aut vincendum mihi est, aut cadendum. Quid autem necesse est certa dimittere, et incerta sectari? Aut scuto, aut pedibus mors vitanda est. Tu qui pugnas, et superari potes, et vincere.
Abbreviated transcription (Latin):
esse perfectus. qui cum apłis: pattẽ nauitulam & rethe
dimitit. Istt quem tu laudas. setundus aut tertius gͣdo
est. quem ⁊ nos tecipimus. dummodo sciamus prima
chi detetrendi sunt a te litguis uperȩ: & morsi seuissim
quibus atgumentaris ⁊ dicis. Si omnes se clauserint
Q fucrint in solitudine: quis celebrabit ecdesias. quis se¬
culares homines lucrifatiet. quis peccantes ad uitutes
poterit cobortari: Hoc enim modossi omnes tecum fatui
sunt: sapicns esst quis poitit: Et uirginitas non erit ap¬
prohanda. Si enim omnẽs uitgines fuerint: nuptiat non
trunt. Interibit humanum ꝗtꝰnus. infantes in tunis non
uagient. obstetrices absq mertedibus mendicabunt. & gͣ¬
uissimo frigore solus atq contractus dormitantiussꝰ
uigilabit in lectulo Rara est uirtus. nec a plurib appetit᷑
attpͦ utinam hoc omnes essent: qud pauci sunt. de quibus
cetes. Monachꝰ autẽ ñ doctoris habet: sed plangẽtis officiũ

Expanded text:
esse perfectus, qui cum apostolis patrem, naviculam et recte esse perfectus, qui cum apostolis patrem, naviculam et recte dimittit. Iste quem tu laudas, secundus aut tertius gradus est, quem et nos recipimus, dummodo sciamus prima chi deterrendi 400 sunt a te lingua viperea et morsu saevissimo de quibus argumentaris, et dicis: Si omnes se clauserint, et fuerint in solitudine, quis celebrabit Ecclesias? quis saeculares homines lucrifaciet? quis peccantes ad virtutes poterit cohortari? Hoc enim modo si omnes tecum fatui sint, sapiens quis esse poterit? Et virginitas non erit approbanda. Si enim omnes virgines fuerint, nuptiae non erunt: interibit humanum genus: infantes in cunis non vagient; obstetrices absque mercedibus mendicabunt: et gravissimo frigore solus atque contractus Dormitantius vigilabit in lectulo. Rara est virtus nec a pluribus appetitur. Atque utinam hoc omnes essent, quod pauci sunt, de quibus ceres. Monachus autem non doctoris habet, sed plangentis officium:
Abbreviated transcription (Latin):
na iniquoꝰ. qui uos recipiant in arttrna tabernatula. Nũ¬
quid isti paupetto: inter quotum pannos & ingluuit̃
corporis flagrans libido dominatur:possunt habercꝰ att̾na
thabernacula: qui ntc pñtia possidene nec fututa. Non eĩ
simpliciter pauperes: sed paupetes spiritu brati appellant
de quibus scriptum est. Beatus qui intelligit super ege¬
num & pauperem. in die mala literabit tumn dominus
In uulgi pauptribus sustentandis. nequaꝗͣ intellectu sed
demosina opus est. In sanctis pauptubus: bratitudo est
intelligentiae. ut ei itibuat qui erubescit accipeie. & cum
acceptrit: dolit. metens carnalia: & seminans spicitualia
Quod autem asserit melus cos facteiqui utantut tebtis
fuis: & paulatim fructus possessionum pauperibus diui¬
dant. quam illos qui possessionibo ut nundatis semdoiã
largiantut. non a me ti sed a domino respondebitur.Si us
esse perfectus: uade. uende omnia quae habeo & da pau¬
peribus.& ueni sequere me Ad eum ltquitut qui uult

Expanded text:
 iniquo, qui vos recipiant in aeterna tabernacula . Numquid isti pauperes, inter quorum pannos et illuviem corporis, flagrans libido dominatur, possunt habere aeterna tabernacula, qui nec praesentia possident, nec futura? Non enim simpliciter pauperes, sed pauperes spiritu beati appellantur: de quibus scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem: in die malaIn vulgi pauperibus sustentandis nequaquam intellectu, sed eleemosyna opus est. In sanctis pauperibus beatitudo est intelligentiae, ut ei tribuat, qui erubescit accipere: et cum acceperit, dolet: metens carnalia, et seminans spiritalia. Quod autem asserit eos melius facere, qui utuntur rebus suis, et paulatim fructus possessionum suarum pauperibus dividunt, quam illos qui possessionibus venundatis, semel omnia largiuntur, non a me ei , sed a Domino respondebitur: Si vis esse perfectus, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni sequere me. Ad eum loquitur, qui vult
Abbreviated transcription (Latin):
uitias congregandas: srd ad imbecillitatem corpusculi sustẽ¬
tandam.  ad frigusatq inȩdiam declinandam hac in it¬
dea usq hodie perseuerante consuetudine: non solum apud
nos sed & apud hebratos: ut qui in lege domini meditãt
die ac nocter& partem non habent in terra nisi solũ de¬
ũ: sinagogarum & totius orbis foutantur ministeriis. ꝗ
ita equaliter duniaxat: non ut aliis cefrigerium aliis sit
itihũlatio. sed ut aliorum habundanita aliorum sustũtei
facere. nec pauperes defuturos. qui ecdesiac opib sustẽtãdi¬
sũt Nec nos negamus cunctis pauperibus ẽ uideis a
samaritatus. si tanta sit largitas stipes porrigenicdas. Stda¬
postolus docet faciendam quidem ad mmmnem elemosinã
sed maximt ad domtsticos fidti. de quibus & saluator

Expanded text:
vitias congregandas, sed ad imbecillitatem corpusculi sustenvitias congregandas, sed ad imbecillitatem corpusculi sustentandam, et frigus atque inediam 399 declinandam. Hac in Judaea usque hodie perseverante consuetudine, non solum apud nos, sed et apud Hebraeos, ut qui in lege Domini meditantur die ac nocte, et patrem non habent in terra, nisi solum Deum, synagogarum et totius orbis foveantur ministeriis ; ex aequalitate dumtaxat non ut aliis refrigerium, et aliis sit tribulatio: sed ut aliorum abundantia, aliorum sustentet facere: nec pauperes defuturos, qui Ecclesiae opibus sustentandit. Nec nos negamus cunctis pauperibus etiam Judaeis et Samaritanis, si tanta sit largitas, stipes porrigendas. Sed Apostolus faciendam quidem docet ad omnes eleemosynam, sed maxime ad domesticos
Abbreviated transcription (Latin):
& tuas uel patronorum tuorum tuorum ef fudisses pͥeccu¬
nias.omnes periditaremur fame.Ego hoc loquor.quod be¬
atus paulus apostolus in cunclis pent. istolis sus loꝗt
& precipit ecclesiis genuum per uniam sabbati. hoc est die
dominico omnes conferre delere:que hicrosolymam in scõt
solatia dirigantur.&.url per discipulos suos.uel quoᷤ ipsi
prohauerini: & si dignum fuerit: ipse aut dirigat: aut per¬
ferat quexl collectum est. In actibus quoq apostolorum lo¬
quens ad foelicem presidem: post annios ait plures:elemo¬
in alia parte terratũ: & ĩ hiᷤ ecclesiis quas nascentes fide sua
tatnlas relinquentes:ad domini seruitutem conuersi sunt.
Longum est nunt si de cunctis epistolis euiss omnia euaf ie¬
stimonia teuoluere uolueto:in quibus hoc agit: & tota mẽ¬
te festinat:ut hirosolymam & ad sancta loca peccuniae
dirigantur.non in auariuam:sed in eefrigeruim.non ad di¬

Expanded text:
et tuas vel patronorum tuorum pecunias effudisseet tuas vel patronorum tuorum pecunias effudisses, omnes periclitaremur fame. Ego hoc loquor, quod beatus apostolus Paulus in cunctis pene Epistolis suis loquitur, et praecipit Ecclesiis Gentium per unam sabbati, hoc est, die dominico omnes conferre debere, quae Hierosolymam in sanctorum solatia dirigantur, et vel per discipulos suos, vel per quos ipsi probaverint: et si dignum fuerit, ipse aut dirigat, aut perferat quod collectum est. In Actibus quoque Apostolorum loquens ad Felicem praesidem: Post annos, ait, plures, eleemoin alia parte terrarum, et in Ecclesiis, quas nascentes fide sua tatulas relinquentes, ad Domini servitutem tota mente conversi sunt. Longum est nunc si de cunctis epistolis ejus omnia testimonia revolvere voluero, in quibus hoc agit, et tota mente festinat, ut Hierosolymam et ad sancta loca credentibus pecuniae dirigantur: non in avaritiam, sed in refrigerium, non ad di
Abbreviated transcription (Latin):
tesurtentem. qua mutuntur ad apłos. quȩ in matre domĩ
hominibus.ego ieuinabo cum foemĩs. immo cum religio¬
sis uiris/ qui p̾udiciciam uultu praeferunt & palida uigi
contnentia ora portantes: xpĩ ostenduni utretun diam
Uideris mihi dolere & aluid. ne si inoleuerit apud gallos
conunentia & sobrictas atq ieuinim: thabetͥnȩ tuae lu¬
chia non habeant. & iuigilias di aboli ac temulenta rõui¬
tua: tota nocte exerceteꝰ non possis. Pręterea cisdẽ ad me
relatum est epistolis.ꝙ conita auttoritatem apostoli pau¬
li: immo petri iohannis: et iacobi.qui dextras dederunt pau¬
lo & barnabae cõmunicationis:& ptactiperunt rissut pau¬
perum memotes essent:tu ptohibeãs hicrosolymata in usus
sanctorum aliqua sumptuñ solatia dirigi Uddicet si ad hȩc
tespondero:staum laitabis meam me causam agere: qui tã¬¬
ta cunctos largitate donasti: utnisi uenisses huctosolymã

Expanded text:
resurgentem, quae mittuntur ad apostolos, quae in matre Dominiresurgentem, quae mittuntur ad apostolos, quae in matre Dominihominibus, ego jejunabo cum feminis, immo cum religiosis viris, qui pudicitiam 398 vultu praeferunt, et pallida jugi continentia ora portantes, Christi ostendunt verecundiamideris mihi dolere et aliud, ne si inoleverit apud Gallos continentia et sobrietas atque jejunium, tabernae tuae lucra non habeant, et vigilias diaboli ac temulenta convivia, tota nocte exercere non possis. Praeterea iisdem ad me relatum est Epistolis, quod contra auctoritatem apostoli Pauli, immo Petri, Joannis et Jacobi, qui dextras dederunt Paulo et Barnabae communicationis, et praeceperunt eis, ut pauperum memores essent, tu prohibeas Hierosolymam in usus sanctorum aliqua sumptuum solatia dirigi. Videlicet si ad haec respondero, statim latrabis, meam me causam agere, qui tanta cunctos largitate donasti, ut nisi venisses Hierosolymam,
Abbreviated transcription (Latin):
motus noctis medio omnes de somno txcitassit: tu prudẽ¬
tissimus & sapientissimus mottalium nudus orab as. Et
referchas nobis adam & ruam de paradiso. & illi quidẽ
oculis eruhueruntinudos se esse cernentes.& uerenda te¬
xerunt arborum foliis. Tu & tunĩca & fide nudus: subito¬
q timore perterritus: & aliquid habens nocturnae crapula:
sanctorum oculis obscenam partem corporis ingertbas. ut
tuam iudicares prudenuam.Talts habet aduersatios eccle¬
sia.Hi duces contra martyrum sanguinem dimicant.Hu¬
ui scemorli oratores: contra apostolos pertonant. ĩmo tam
rabidi canes: contra xp̃i latrant discipulos. Ego confiteor
iratus fuero: & aliquid mali in meo animo cogita ucto: & int
nocturnum phantasma deluserit:basilicas mactyutti int̃¬
re non audeo. ita totus & corpote & animo contremisco. Ri¬
deas forsitan & muliercularum deliramenta subsãnes
non crubrsco tarum fidem:quae primę uiderunt dominũ

Expanded text:
motus, noctis medio omnes de somno excitasset; tu prudenmotus, noctis medio omnes de somno excitasset; tu prudentissimus, et sapientissimus mortalium nudus orabas, et referebas nobis Adam et Evam de paradiso: et illi quidem apertis oculis erubuerunt, nudos se esse cernentes, et verenda texerunt arborum foliis: tu et tunica et fide nudus, subitoque timore perterritus, et aliquid habens nocturnae crapulae, sanctorum oculis obscenam partem corporis ingerebas, ut tuam indicares prudentiam. Tales habet adversarios Ecclesia: hi duces contra martyrum sanguinem dimicant: hujuscemodi oratores contra apostolos pertonant, immo tam rabidi canes contra Christi latrant discipulos. 12. Timebat iniratus fuero, et aliquid mali in meo animo cogitavero: et me nocturnum phantasma deluserit, basilicas martyrum intrare non audeo: ita totus et corpore et animo contremisco. Rideas forsitan, et muliercularum deliramenta subsaunes. Non erubesco earum fidem, quae primae viderunt Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
iste immundus qui hȩc te cogit scitete. saeꝑt hoc uilissio
tortus est pulutte. ĩmo hodieq torquetur. & qui in te pla¬
gas dissimulat. in catitris confuetur. nisi forte in motẽ
Stntilium impiotumq potphirii et eunomii. has presti¬
gias demonum esle confingas. & non uete clamait de¬
mones. std sua simulatt tormenta . Do consilim. ingre¬
& aliquando purgaleris. Inuenirs ibi multos sotios tuos
nequaqmͣ cereis martyrum qui tibi displicẽt̃: sed flãmis
inuisibilibus combureris. & tunc fatcberis quod nũc negas.
& tuũ nomen qui ⁊ in uigilantio loqueris: libere ptoclama¬
bis te esse aut mercurium propter nũmorum. cũpiditatẽ
dormiente in alciment: adulterio duas noctes iupiter co¬
pulauit.ut magnȩ fortitudinis hercules nasceretur.aut certe
liherum patrem. pro ebrietate & cantato ex humeris depẽ¬
dente. & sempet rubente facie. & spumantibus labiis, efłic.

Expanded text:
iste immundus qui haec te cogit scribere, saepe hoc vilissimo iste immundus qui haec te cogit scribere, saepe hoc vilissimo tortus est pulvere, immo hodieque torquetur, et qui in te plagas dissimulat, in caeteris confitetur. Nisi forte in morem gentilium impiorumque, Porphyrii et Eunomii, has praestigias daemonum esse confingas, 397 et non vere clamare daemones; sed sua simulare tormenta. Do consilium, ingre aliquando purgaberis: invenies ibi multos socios tuos, et nequaquam cereis martyrum, qui tibi displicent, sed flammis invisibilibus combureris, et tunc fateberis, quod nunc negas, et tuum nomen, qui in Vigilantio loqueris, libere proclamabis, te esse aut Mercurium propter nummorum cupiditatem, adormiente, in Alemenae adulterio, duas noctes Jupiter copulavit, ut magnae fortitudinis Hercules nasceretur; aut certe Liberum patrem pro ebrietate et cantharo ex humeris dependente, et semper rubente facie, et spumantibus labiis, effrena
Abbreviated transcription (Latin):
ctata duui adulterorum desideria compleantur. ne occasio¬
nem pectandi uxor inueniat. ne maritaliꝰ possit recludi
claue. Ardentius appetitur quicquid est ratius. Non possũ¬
pechendunt. De libellis ip̃ns aliquãta proftram. Argumen¬
tatur contra sigia att uirtutes quat in basilicis mmm̃ fi¬
unt. e dicit cas ĩcitdulis pitdesse non credentibus. quasi
nunc quęratur quibus fiant. & non qua uirtute fiant.
Esto signa sint infiddium qui quonian sirinoni & doctͥ¬
nę credere noluetunt: signis adducatiuut ad fidem & do¬
minus incredulis signa faciebat & iauen tion idtirco
domini sugillanda sunt signa: quia ili infiddes erant
ut tuam mentes dutissimas edomarent. ⁊ ad fidem cort¬
teut. Itaq nolo mihi ditas. signa infidlium sunt. Sed ce¬
sponde quomodo inuilissimo puluere & fauilla nescio qͥ.
tanta sit signotum uittutumq pñtia. Sentio sentio inst̃¬
licissime mortalim. quid doleas quid tinieas. Spiitus

Expanded text:
ctata diu adulterorum desideria compleantur; ne occasioctata diu adulterorum desideria compleantur; ne occasionem peccandi uxor inveniat, ne maritali non possit recludi clave. Ardentius appetitur quidquid est rarius. 10. rae comprehendunt, de libellis illius aliqua proferam. Argumentatur contra signa atque virtutes, quae in basilicis martyrum fiunt, et dicit eas incredulis prodesse, non credentibus, quasi nunc hoc quaeratur, quibus fiant, et non, qua virtute fiant. Esto signa sint infidelium, qui quoniam sermoni, et doctrinae credere noluerunt, signis adducantur ad fidem, et Dominus incredulis signa faciebat, et tamen non idcirco Domini suggillanda sunt signa, quia illi infideles erant,uere potentiae, ut etiam mentes durissimas edomarent, et ad fidem cogerent. Itaque nolo mihi dicas, signa infidelium sunt; sed responde quomodo in vilissimo pulvere, et favilla, nescio qua, tanta signorum virtutumque praesentia. Sentio, sentio, infelicissime mortalium, quid doleas, quid timeas. Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
parto prestytero scripseram: respondi breuitrt. Ꝙ si i¬
deo eas estimas respuendas. ne sępius uideamur pascha
celebrare: & non lolennes post annum e certert uigilias er¬
ꝗo & dic dominita non sunt ꝓpõ offerenda sacrificia ne
resutirctionis domini ecebro pascha cęlebiemus. & incipi¬
amus non unum pascha hr̃e sed plurima. Error autem
& culpa uitienum uilissimarumq mulittum. ꝗ ꝑ nocte¬
saepe depichendiur. nõ est religiosis hominibus imputã¬
dus. quia & uiguiis paschȩ tale quid fueri pltrunq
conuncitur. et tamen pautorum culpa non preuidicat
religiona. qui absq iugiliis possunt eͣrate uel m suis uel in
alienis domibus. Apostolorum sidem udę proditio nõ de¬
struxit & nrãs ergo uigilias malę aliorum uigilit non
destruent.quin potius pudicitiat uigilait cogantur qui
libidini dormiunt. Quod enim semd fecisse bonum est. nõ
porest malum tsse si firquentius fiat. Aut si aliqua culpa

Expanded text:
pario presbytero scripseram, respondi breviter. Quod si ipario presbytero scripseram, respondi breviter. Quod si ideo eas aestimas respuendas, ne saepe videamur Pascha celebrare, et non solemnes post annum exercere vigilias: ergo et die dominico non sunt Christo offerenda sacrificia, ne resurrectionis Domini crebro Pascha celebremus: et incipiamus non unum Pascha habere, sed plurima. Error 396 autem et culpa juvenum vilissimarumque mulierum, qui pesaepe deprehenditur, non est religiosis hominibus imputandus: quia et in vigiliis Paschae tale quid fieri plerumque convincitur, et tamen paucorum culpa non praejudicat religioni; qui et absque vigiliis possunt errare vel in suis, vel in alienis domibus. Apostolorum fidem Judae proditio non destruxit. Et nostras ergo vigilias malae aliorum vigiliae non destruent: quin potius pudicitiae vigilare cogantur, qui libidini dormiunt. Quod enim semel fecisse bonum est, non potest malum esse, si frequentius fiat: aut si aliqua culpa
Abbreviated transcription (Latin):
maioris autoritatis arbitrantur qm̃ cuuatigelia ⁊ in
ipso esse credunt culmen ueritatis. sicut aliacꝰ harreses
paraclitum in montanum uenisse contendunt. ⁊ mani¬
cheum ipm dicũt e̾e̾patatlitum. Scribit aduersum hete¬
repertor noui sceltris gloricris tertullianus uolumen¬
insigne.eani scorpiatam uocãs rectissiõ nomine. quia. at¬
cuato uulnere in etclesiae corpus uenena diffudit. quę
olim appellabatur canina haeresis ⁊ multo tempore dor¬
mitns uł sepulta.nunt adormitantio suscitata est. Mi¬
rot ꝙ non dicas nequaꝗ̃ pepetranda mactyria. Dcus
enim qui sanguinem hutorum tauitrumq nõ quęrit
multo magis hominum non etquiret. Quod cum dite¬
ris imo e si non dixctis. ita haleberis quasi dixeris. Qui
enim reliquias mattyrum asseris esse calcandas: prohites
sanguinem fundi qui nullo honoe ꝯignus est. De uigi¬
Liisͦ ⁊ pernoctationibus in basilicis mattyrum saepe celt¬
brandis. in altera epła quã ante hoc ferint biennium scõ ti¬

Expanded text:
is auctoritatis arbitrantur, quam Evangelia; et in ipso credunt esse lumen veritatis: sicut aliae haereses paracletum in Montanum venisse contendunt, et Manichaeum ipsum dicunt esse paracletum. Scribit adversum haererepertor novi sceleris glorieris Tertullianus vir eScorpiacum vocat rectissimo nomine: quia arcuato vulnere in Ecclesiae corpus venena diffundit, quae olim appellabatur Caina haeresis: et multo tempore dormiens vel sepulta, nunc a Dormitantio suscitata est. Miror, quod non dicas, nequaquam perpetranda martyria, Deum enim qui sanguinem hircorum taurorumque non quaerat, multo magis hominum non requirere. Quod cum dixeris; immo et si non dixeris, ita haberis quasi dixeris. Qui enim reliquias martyrum asseris esse calcandas, prohibes sanguinem fundi, qui nullo honore dignus est. 9. Vigiliae et pernoctationes in basilicis. Pabrandis, in altera Epistola, quam ante hoc ferme biennium sancto Ri
Abbreviated transcription (Latin):
tiunculȩ meae sancti presbyteti Riparius & desiderius.
qui parrochias suas uiciniam istius esst maculatas. misert¬
q libros per. frem̃ sisinniu. quos inter crapulam sterieris
euomuit. & asserunt tepertos esse nonnullos: qui fauen¬
tes uitiis sius:illius blasphemiis acquitscant. Est quidẽ
imperitus & uerbis & conscientia. & sermo in condits
nec uera quidem potest desendete. Std propter hominits
seculi: & mulierculas oncratas peccatis:semper distrntes.
& nunqm ad seuentiam ueritatis peruenientes: una lucu¬
bratiuncula illius neniis respondebo. ne sanctorũ uitor

Expanded text:
tiunculae meae sancti presbyteri Riparius et Desiderius, tiunculae meae sancti presbyteri Riparius et Desiderius, qui paroecias suas vicinia istius scribunt esse maculatas, miseruntque libros per fratrem Sisinnium, quos inter crapulam stertens evomuit. Et asserunt repertos esse nonnullos, qui, faventes vitiis suis, illius blasphemiis acquiescant. Est quidem imperitus, et verbis et scientia, et sermone inconditus; ne vera quidem potest defendere: sed propter homines saeculi et mulierculas oneratas peccatis, semper discentes et numquam ad scientiam veritatis pervenientes, una lucubratiuncula illius naeniis respondebo, ne sanctorum viroru
Abbreviated transcription (Latin):
si uxores huetint: mariti esse desistũt. Hoc docuit dor¬
mitantius:libidinis permutens frena. & naturalem car¬
hottatibus duplicans: immo extinguens coitu foem ina¬
rum. ui non sit quo distemus a porcͦis quo differamus a
brutis animanribus. quo ab equis: de quib scriptũ est. ł¬
qui in sanientes in foeminas facti sunt mihi. unusꝗsq
m uxotem protimi su hinniebat.Hoc est quod loqutur
per dauid spiritus sanctus.Nolite ficri sicut equis &.
mulus.in quibus non est intellittus. Et rursum de dor¬
mitantio & sotiiͤ cius. In chamo & fteno maxillas cor
constringe: qui non approximant ad te. Sod iam tempꝰ ẽ¬
ut ipius uerba ponentes: ad singula tespondert nitamur
Fieri enim potest ut malignus interptes dicat: fuctam a
me materiam: cui rhetorita declamatione respondeam
sicut illam quam scripsi ad gallias: matris & filiae. inuer
se discordantium. Auctoresꝰ autem sunt hunis dicta¬

Expanded text:
si uxores habuerint, mariti esse desistunt? Hoc docuit Dorsi uxores habuerint, mariti esse desistunt? Hoc docuit Dormitantius, libidini frena permittens, et naturalem car  Al. hortationibus hortatibus duplicans; immo 389 extinguens coitu feminarum: ut nihil sit quo distemus a porcis, quo differamus a brutis animantibus, quo ab equis, de quibus scriptum est: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque in uxorem proximi sui hinniebat. . Hoc est quod loquitur per David Spiritus sanctus: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Et rursum de Dormitantio et sociis ejus: In chamo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te. 3. ut ipsius verba ponentes ad singula respondere nitamur. Fieri enim potest, ut rursum malignus interpres dicat fictam a me materiam, cui rhetorica declamatione respondeam: sicut illam quam scripsi ad Gallias, matris et filiae inter se discordantium. Auctores sunt hujus dicta
Abbreviated transcription (Latin):
scet aquam uino. E de aruificio pristino suac uencna ꝑ¬
fidiae cotholicat fidei sociate conatur. impugnare u̾gi¬
nitatem. odisse pudiciciam. in conuiuio sẽcularium: coñ
sanctorum ieuinia declamate. dum ĩter phialas philo¬
sophatur: & ad platentas liguriens.psalmorum modula¬
tione mulcetur. ut tantum inter epulas:dauid & idithun
&asaphi & filiorum chote cantica audire dignetur. Hec
dolentis magis effudi animosqm̃ ridentis.dum me cohi¬
bete non possum. & iniuriam apłorum ac inrtñ sutela ne¬
non ordinant diacones: nisi prius uxores duxetint. nul¬
li cęlibi credenuts pudicitiam. ĩmo ostendentes qmͣ scẽ
uiuant:qui Male de omnibus suspicaniur.Et nisi prȩ¬
gnatites trtores tudetrnt cdericorum:infantesq de ul¬
nis matrum uagientes: christi satramenta non tribuut̃
Quid facient orientis ecclesia: quid aegypti & sedis apłi¬
cȩ: Quȩ aut uirgines cleritos accipit:aut continentes.aut

Expanded text:
scet aquam 388 vino: et de artificio pristino, suae venena pscet aquam 388 vino: et de artificio pristino, suae venena perfidiae Catholicae fidei sociare conatur, impugnare virginitatem, odisse pudicitiam, in convivio saecularium contra sanctorum jejunia proclamare: dum inter phialas philosophatur, et ad placentas liguriens, psalmorum modulatione mulcetur: ut tantum inter epulas, David et Idithun, et Asaph et filiorum Chore cantica audire dignetur. Haec dolentis magis effudi animo quam ridentis, dum me cohibere non possum, et injuriam apostolorum ac martyrum surda nenon ordinant diaconos, nisi prius uxores duxerint: nulli caelibi credentes pudicitiam, immo ostendentes quam sancte vivant, qui male de omnibus suspicantur: et nisi praegnantes uxores viderint clericorum, infantesque de ulnis matrum vagientes, Christi sacramenta non tribuant. Quid facient Orientis Ecclesiae? quid Aegypti et Sedis Apostolicae, quae aut virgines Clericos accipiunt, aut continentes: aut
Abbreviated transcription (Latin):
generata sunt. Centauros & syretias. ululas
&onoctotalos: in isaia legimus. lob lruia¬
than & hrͥemoth mistico seritẽ describit.
Cecterum e sti mphalidas: aprumq erimãtium & leonẽ
nemeum. chi męrã atq hydram multorum capitum: nã¬
geryonem hispaniae prodierũt. Sola gallia monstra non
habuit sed uiris sempet fortibus & doquentissimis habũ¬
dauit. Exortus est subito uigilantius dormitantus qui
immundo spiritu pugnet contra spiritum thristi. & mrm̃
asnunqm nisi in pascha alleluya cantandum continẽ¬
tam hȩresim:pudicitiam libidinis seminarium. Et qũ
cuforbiuis in pithagoram tenatus esse pethibetur:sic in
istosiouiniani mens praua surtetit. utet ĩ illo & in hoc
men pessimum para filios tuos occisioni peccatis prĩs
itu. Ille romanae ecclesiae auctoritate damnatus:inter
fassides aues: & carnes suillas: non tantum emisit spm̃
qm̃ eructauit. Iste cauporala gurritanus: &i peruer¬
sum ptopter nomen iuculi mutꝰ quintilianus mi¬

Expanded text:
generata sunt. Centauros, et sirenas, ululas, et onocrotalos in Isaia legimus. Job Leviathan et Behemoth mystico sermone describit . Cerberum et Stymphalidas, aprumque Erimanthium, et leonem Nemaeum, chimaeram atque hydram multorum capitum narGeryonem Hispaniae prodiderunt. Sola Gallia monstra non habuit, sed viris semper fortibus, et eloquentissimis abundavit. Exortus est subito Vigilantius, seu verius Dormitantius, qui immundo spiritu pugnet contra Christi spiritum, et Mart esse vigilias: numquam nisi in Pascha Alleluia cantandum: continentiam, haeresim; pudicitiam, libidinis seminarium. Et quomodo Euphorbus in Pythagora renatus esse perhibetur, sic in isto Joviniani mens prava surrexit: ut et in illo, et in hoc men pessimum, para filios tuos occisioni peccatis patris tui . Ille Romanae Ecclesiae auctoritate damnatus, inter phasides aves et carnes suillas non tam emisit spiritum, quam eructavit. Iste caupo Calagurritanus, et in perversum propter nomen viculi mutus Quintilianus, mi
Abbreviated transcription (Latin):
erat luctrna lucens. Ut sub typo luminis corporalis: illa
lux ostendatur: de qua in psalmo⁊ legimus.Iucerna pe¬
cego romanus epus:qui super mortuorum hominũ
pelti & pauli secundum nos ossa uentranda:secundum
l uilt pului sculum: offeri domino satrifitia. & tumia¬
los torum christi achittantur altaria. Et non solum unis
uebis. sed tonus orbis errant epĩ. qui tauponem uigilan¬
tim contempnentes:ingreduntur basilicas mortuo.
in quibus puluis uilissimus & fatuilla nescio quȩ̨ lacet
lintheamme colligata.ut pollutat omnia polluat:& qi
sepulchra pharisaica foris dealbata sint: cũ int ĩmũdo
sam spurciciam euomens audet diccit Ergo cinetes suos
amant animae matiyrum. & circumuosatit tos sempq
pñtes sunt. ne si forte aliquis prctatot aduenerit. ab señ¬
tes audut non possint. O portentum in terras ultimas
deportandum. Rides de reliquiis mr̃m. ⁊ cum auctore
huius haereseos eunomio ecdesiis chr̃i calumpniã stru¬

Expanded text:
erat lucerna ardens et lucens : ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua in Psalterio legimus: Lucerna peergo Romanus episcopus, qui super mortuorum hominum Petri et Pauli, secundum nos ossa veneranda, secundum te vilem pulvisculum, offert Domino sacrificia, et tumulos eorum Christi arbitratur altaria? Et non solum unius urbis, sed totius orbis errant episcopi, qui cauponem Vigilantium contemnentes, ingrediuntur basilicas mortuorum, in quibus pulvis vilissimus et favilla, nescio quae, jacet linteamine convoluta: ut polluta omnia polluat: et quasi sepulcra pharisaica foris dealbata sint cum intus immundo sam spurcitiam evomens, aut dicere: « Ergo cineres suos amant animae martyrum, et circumvolant eos, semperque praesentes sunt; ne forte si aliquis precator advenerit, absentes audire non possint? » O portentum in terras ultimas deportandum! Rides de reliquiis martyrum, et cum auctore hujus haereseos Eunomio, Ecclesiis Christi calumniam stru
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. sed huic desiderio into nulla tpła satis est. Desideriũ
⁊ id possum per fr̃em quem miscendum & alendum dul¬
cibus atq utilib sermocinationibus tius misisse me

Expanded text:
conferre: sed huic desiderio meo nulla epistola satis est. Uberius conferre: sed huic desiderio meo nulla epistola satis est. Uberius idipsum possum per fratrem Profuturum, quem miscendum et alendum dulcibus atque utilibus sermocinationibus tuis misisse me
Abbreviated transcription (Latin):
datia esse non debent: tam non ddebẽt faueit mendacio. Sed hcc
intelligentiar tuae relinquo.Admota enim ltilione & dili¬
gentori consideratione: multo id fortasse facilius uideb
quam ego. Ad hanc autem considerationem coget te pie'¬
tas. quia cognoscis fluctuare auctoritatem diuinarum
scripturatum: ut in eis quod uult quis credat: quod nõ
uiros perquos nobis haci mimsitala sunt: in scripturis
suis officiose potiusse mentiri. nisi forte tegulas quasdã
daturus es quibus noueris: ubi oporteat mentuz &. ubi
non oporteat. Quod si ficri non potest: nullo modo lomẽ¬
inendauis dubiisq rationib id explices quaeso. nec me
onctosum aut impudentem iuidices per hum anitatem
ueraussimam domini nostri.Nam ut non dicam nulla
certe nõ inagna culpa meuis error ueritati fauet: si recte ĩte
ueritas potest fauere mendacio. Multa alia cum sinceris¬
simo corde tuo loqui cupcrem: & de christiano studio

Expanded text:
dacia esse non debent, tam non debent favere mendacio. Sed hoc dacia esse non debent, tam non debent favere mendacio. Sed hoc intelligentiae tuae relinquo. Admota enim lectioni diligentiori consideratione, multo id fortasse facilius videbis quam ego. Ad hanc autem considerationem 304 coget te pietas, qua cognoscis fluctuare auctoritatem Scripturarum divinarum, ut in eis quod vult quisque credat: quod non e illos viros per quos nobis haec ministrata sunt, in Scripturis suis officiose potuisse mentiri; nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus noverimus ubi oporteat mentiri, et ubi non oporteat. Quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices, quaeso. Nec me onerosum, aut impudentem judices, per humanitatem veracissimam Domini nostri. Nam, ut non dicam nulla, certe non magna culpa, meus error veritati favet: si recte in te veritas potest favere mendacio. 5. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem, et de Christiano studio
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris quod ẽt̃ si falsum sit: ad laudem dtipertinet : nõ¬
ne huius detestaretur insaniã et quibus posset uerbis &
significationibus in lucem penettalia su tordis aperiret:
clamans non minore autetiam fortasse maiori scclere in
deo laud ari falsitatem: quam ueritatem uituperati: Aggẽ¬
dum igitur est: ut ad cognitionem dumarum scripturat
talis homo accedat: qui de sctĩs libris tam sancte & tam ue¬
raciter existimit:ut nolit in aliqua eorum parte delecta¬
i pet officiosa mendacia potuisq id quod non intelligu
transeat: qm̃ cor suum preferat ueritati. Profecto enim
hoc cum dicit credi sibi expetit. et id agit: ut diuinarum
scripturarum auctoritatib non credamus. Et ego quidẽ
qualib cunq uirib quas dominus suggerit: omiã illa te
stimonia quae adhibita sunt astruendę utilitati men¬
dacii: alut opottere intelligi ostenderem. ut ubieunque
corum firma urtitas doceretur. Ienim testimonia men¬

Expanded text:
dixeris, quod etiam si falsum sit, ad laudem dei maxime pertinet\\ nonne huius detestatus insaniam quisignificationibus in lucem penetralia sui cordis aperiret clamans non minore aut fortasse etiam maiore scelere in deo laudari falsitatem quam ueritatem uituperari? agendum est igitur, ut ad cognitionem diuinarum scripturarum talis homo accedat, qui de sanctis libris tam sancte et ueraciter existimet, ut nolit aliqua eorum parte delectari per officiosa mendacia, potiusque id, quod non intellegit, transeat, quam cor suum praeferat illi ueritati. profecto enim cum hoc dicit, credi sibi expetit et id agit, ut diuinarum scripturarum auctoritatibus non credamus. Et ego quidem qualibuscumque uiribus, quas dominus suggerit, omstimonia quae adhibita sunt, adstruendae utilitati mendacii, aliter oportere intelligi ostenderem, ut ubique eorum firma veritas doceretur. Quam enim testimonia men
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeo. Et tamen quantum uellem: nec ipse quod eius
pace dixerim forsitan capit. quanꝗ̃ in nihilo me illi pra¬
tultuim. Ego me fateot tui capaciorem. sed ip̃m uideo fieri
plenioremꝰ: quo me sinc dubuatione antecellir. Et postea ꝗͣ
redierit: quod domino aduiuante prosperato fiat cursu:
cum cius pectoris abste cumulati particeps fuero: non
erit impleturus quod in me ad huc uacuum erit atq a¬
uidum sensuum tuorum. Ita fuct: ut ego  tunc tͥuã egt̃¬
tior sim:  ille copiosior. Sane idem Ptater aliqua sc̾ti¬
pta nostra fert secum: quib legendis si dignationem adhi¬
bueris: &iam sinceram fraternamq stuctitatem adhiltas
quatso. Non enim aliter intelligo qđ scriptum est. emẽ¬
dabit iustus in miseritordia & arguet me: oleum autem
peccatoris non impĩguet caput meum: nisi quia magis amat
obiurgator sanans:qmͣ adulator ungẽs caput.Ego autẽ
dissicilime bonus uidex lego quod scripserim. sed aut tinii¬
dior reticeo aut cupidior. Udeo etiam interdum uiua mã

Expanded text:
gaudeo. Et tamen quantum vellem, nec ipse quod ejus pace dixerim forsitan capit, quanquam in nihilo me illi praetulerim. Ego enim me fateor tui capaciorem; sed ipsum video fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et postea quam redierit, quod Domino adjuvante prosperato fiat cursu, cum ejus pectoris abs te cumulati particeps fuero: non est impleturus, quod in me adhuc vacuum erit, atque avidum sensuum tuorum. Ita fiet, ut et ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. Sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis, si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque severitatem adhibeas, quaeso. Non enim aliter intelligo quod scriptum est » : Emendabit me justus in misericordia, et arguet me: oleum autem peccatoris non impinguet caput meum ; nisi quia magis amat objurgator sanans, quam adulator ungens caput. EGO AUTEM difficillime bonus judex lego quod scripserim; sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea;
Abbreviated transcription (Latin):
malum. & malum bonuni. qui faciunt amaicdulce. &
dulce amarum. Nec enim propter doctrinam tuis praua
suscipienda suni dogmata. nec propter dogmatum praiti¬
tatem si quos cõmentarios inscapturã sda  edidit penitus
tespuendi sunt. Quod si contentiosum interse amatores e
& obtrectatotes funem duxerint:ut nihil meduim appe¬
tantinit seruent modum. sed totum aut apptobent att ĩ¬
probent: lihentius piam rusticitatem qm̃ doctam blasphe¬
miam eligam. Sctũs frater latianus dia coniis impenidio

Expanded text:
m-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et m-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. quod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil medium adpetant nec seruent modum, sed totum aut probent aut inprobent, libentius piam rusticitatem quam doctam blasphemiam eligam. sanctus frater Tatianus te inpendio
Abbreviated transcription (Latin):
AT ORA Spiritus uncula esst qm̃ corporum si olĩ¬
M
ambigebamꝰ. nũc probauimus. dum & mibi ꝙ sctĩtas
tua hȩret animo & ego tibi xpĩ amore coniũgor.
Uere enim & simplicuer candidissimo pectori tuo loquor.
ipa cedula & muti apices lrãrum: inspirant in nos mentis¬
Canctum filium occeanum eorum insania tepungnare.
& dolto simul & gaudo. dum aut supplantati simplices sũt.
aut ab erudito uito trrantihus subuenitur. Et quia mea par¬
uitatis quacris sententiam: utrum scđm ftem faustinuma
penitus tespurtidus sitian secundum quosdam legendus
ex patte egn otigenem propter eruditionem legendum sic¬
utetdumꝰ arbitror: quomodo tertullͥanum & nouatum &
atnobiuim & apolinarem & non nullos ccclrsiasticos seriptꝰ¬
its ꝗtaecos pariter & latinos. ut bona totum eligamus uite
bona sunt retinete. Cacterum qui utl in amotẽ cuis nimiũ
uel in odium stomacͥ sin prauitate ducuntur: uidentur m̃
illi maledicto ptophetico subiacite. Ua tis qui dicunt boñ¬

Expanded text:
ajora spiritus vincula esse quam corporum, si olim ambigebamus, nunc 352 probavimus: dum et mihi sanctitas tua haeret animo, et ego tibi Christi amore conjungor. Vere enim et simpliciter candidissimo pectori tuoloquor, ipsa schedula et muti apices litterarum inspirant in nos tuae mentissanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo: dum aut supplantati sunt simplices: aut ab erudito viro errantibus subvenitur. Et quia meae parvitatis quaeris sententiam: utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit, an secundum quosdam legendus ex parte: ego Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum, Novatum, Arnobium, Apollinarium, et nonnullos Ecclesiasticos Scriptores Graecos pariter et Latinos: ut bona eorubona sunt, retinete. ceterum, qui uel in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonu
Abbreviated transcription (Latin):
gesta edas in noticiam eotum quib aut non uacat
pcopter alia negocia:aut non ualent propter alienam
linguam tam multa legeit atq cognoscere. Diu te rogatt̃.
nisi hoc solertt esse indicium minus de caritate p̃sumẽtis.

Expanded text:
gesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat gesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis.
Abbreviated transcription (Latin):
bis facias ea ipsa eius errata ꝗ ub a fide ueritatis ille ui
tantus recessisse cognoscitur: In libto etiam quo cunctos
quorum meminisse potuisti scriptotes eclesiastitos :S
eorum scripta comintͬmotasti: Sinolius ut athitror fie¬
tet: si nominaus cis quos hetesiotas esse nosti: qn̾ ne
ipõs quidem pretermitete. uolurtis:subuingeres etiam
in quib cauendi essent. qm̃qm̃ nonnullos etiam ptettt¬¬
miseris: qđ scire cuperem quo consi lio factũ sit: aut si il¬
lud uolumen forte onetate nolitisti:ut cõmemoratis he¬
reticis non adderes in quib eos tatholita dãnarit au toritas
Quęso ne grauc su ltãrio latori tuo. quo non medioctit
per dominiꝰ gratiam inslaunam linguam sanctorum
studia & atcendisti & adiunisti: Sd quod tibi pec hu¬
militatem meam fraterna caritas indit̾it ut si occupa¬
tiones tuar sinunt oim heticorum peruersa dogmat᷑a
peruicatia deprauare conati sũt:uno libello breuiter di¬

Expanded text:
bis facias ea ipsa ejus errata, quibus a fide veritatis ille vir bis facias ea ipsa ejus errata, quibus a fide veritatis ille vir tantus recessisse convincitur. In libro etiam quo cunctos, quorum memeorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: quamquam nonnullos etiam praeterieris, quod scire cuperem quo consilio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per domini nostri gratiam in Latina lingua sanctorum studia et accendisti et adiuuisti — id quod tibi per humilitatem meam fraterna caritas indicit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata,  inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter di
Abbreviated transcription (Latin):
tur aduersa. si semel creditum fuerit posse honeste ac
pie scciptorẽ diuinorum librorum in aliqua sui opis
parte poffe mentiti. Scripseram iam hĩc aliquando ad
te eplam quae non perlata est: ꝗa nec perrescit cui per¬
ferendam tradideram. Ex qua illudꝰ suggestũ est mihi
cum istam dictarẽ: quod in hac queq ptarterm utete nõ
debui: ut si alia est sententia tua eadem q est melior ti¬
mori meo libenter ignoscas.Si enim aliter sentis: uerumq
tu sentis: nam nisi uerum sit meluis esse non potest: ut
non dicam nulla: certe non magna culpa meus ertor ue¬
sitecte inquoq uenitas potest fauert mendatio. De orige¬
nt aiũ quod resctibere dignatus es: iam scicham non tantũ
tni tedesiastipis lris: sel in omnib recta & utra quas ĩ¬
uenerimus approbate atq laudare: falsa urto & praua re
probate atq reprthendere.Sed illud de prudentia do¬
ctrinaq tua desiderabam: &adhuc desidero:ut nota:no¬

Expanded text:
tur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac tur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquando ad te epistulam, quae non perlata est, quia nec perrexit, cui perferendam tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueitas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuprobare atque reprehendere. Sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam, et adhuc desidero, ut nota no
Abbreviated transcription (Latin):
liter intulit: factus sum infirmis infirmus: ut infirmos
lucrifacerem: ut sequens conclusio omnia omnib fact
sumiomnes ut lucrificetem: ad hoc teferenda intelligat:
ut cuiuscunque infirmitati tanqmͣ in seipõ miscratus
appareat.Non enim & cum diceret: quis infirmati
& ego non infirmor:infirmitatem alirus simula sst po¬
tusꝰ qm̃ doluisse. uolebat incelligi. Quate attipe obsecro
ingenuam & uere christianam cum caritate seueritatẽ
adillud opus cortigendum atq emendandum: & pali¬
nodiam ut dicitur cane. In comparabiliter pulchrior est
ueritas christianoꝵ: qm̃ helena graecorum Pro ista enĩ
fortius nri mr̃es aduersus hanc lodomã: quam pto illa
illi heroes aduersus troiam dimicauerũt. N eq ego hoc
dico ut oculos tordis recipias quos absit ut amistris. sod
ut aduertas: cum habeas sanos & uigiles. nescio qua si¬
mulatione auertisti ut non intenderes iquae consequã¬

Expanded text:
liter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos liter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et uere Christianam cum caritate seueritatem ad illud opus corrigendum atque emendandum et παλίνωδίαν, ut dicitur, cane. incomparabiliter enim pulchrior est ueritas Christianorum quam Helena Graecorum. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequan
Abbreviated transcription (Latin):
ditatores gratiȩ xpĩanos. uidei tãqm̃ hostes legi perseq̃¬
bantur hos atq huuismodi ertotes & uitia ditit se da¬
nate: & ut stercora arbutatum: ut xpm̃ luchrifacetet. N
obseruationeᷤᷤ legis: si more patrio celebratentur: sicut¬
& ab ip̃o celebratę sunt: sine ulla salutis necessitate. nõ¬
sicut uidei crlebrandas putabant: aut fallaci simulatiõe:
qued in petro teprehenderat. Nam si ꝑtopterea illa sacrã
tdebrauit: quia simulauit se uideum ut illos lucrifacẽt:
cur ttiam non sacrificauit cum gentib: quia & iis q
sine lege erant tanqm̃ sine lege factus est: ut tos quõq
luctifaceret: nisi quia & illud fecit ut natura uidrus. ꝗ
hoc totum dixit non ut fallaturt. st fingerit esse quod nõ
etat: sed ut misericorditer ita subueniendura esse senti¬
ret: ac si ipẽ in eodem trrore laboraret. non scilicet mentiẽ¬
tis astu. led compatientis affectu. sicut in eo ip̃o loco ꝗña¬

Expanded text:
dicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequedicatores gratiae Christianos Iudaei tamquam hostes legis persequebantur. hos atque huius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, cur non etiam sacrificauit cum gentibus, quia et his, qui sine lege erant, tamquam sine lege factus est, ut eos quoque lucrifaceret, nisi quia et illud fecit ut natura Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco genera
Abbreviated transcription (Latin):
est: & paulus uera narrauit. ne scã scriptura quae
ad fider posteris aedita est: admissa auctoritate men¬
dacii. tota dubia nutet & fluctuet. Non enim potest a
opotet lũs explicari quanta & qualia ĩexplicabilia ma¬
la consequantur: si hoc concesserimus. Posset aũt oportuẽ
minus q periculose demonstrari: si coram inter nos
colloqueremitr. hoc ergo udeorum paulus dimiserat
qđ malum habebant. &inprimis illud quod ignorãtes
dei uistitiam: & suam ustitiam uolentes consfituete:
uistitiae dei non sunt subiecti. Deinde quod post pas¬
sionem & resurtectionem xp̃i dato ac manifesta  sactõ
gtatiae secundum ordinem melchi sedech adhuc putabãt¬
uetera sactamenta non ex consuetudine solennitatis:
sed eox necessitate salutis esse celebranda. Quae tamt̃ si
nunqm̃ fuissent necessaria: infructuose atq maniter
pro eis mathabei mt̃es fierent. Posttemo illud quod prae¬

Expanded text:
est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus; posset autem oportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato ac manifestato sacramento gratiae secundum ordinem Melchisedech adhuc putabauetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illud, quod prae