comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bro in huius uolutabri ceno deuolita decus nobilitatis eiꝰ gramdo
cularet. non in memor scripture que ait alihi uindictam ego
retribuam dicit dũs his atq huuiscemodi cogitationũ tumal¬
tib defatigatus iudicio dĩ hoc reseruandũ censuit. qui nihil n¬
ultum resinquit. nisi quod penitentie remedio deletum fu¬
rit. Quadã igitur die fidelib sius diuersis officiorum func tio¬
nb implicitis cũ sola coniuge cuius dã p̃dii sui fines lustrand
aggressus ẽ circiure. Atubi ad quendam ꝑuentum ẽ fontĩ
aque: eandẽ mulierẽ talib studuit uocib cõpellare. Multa
uulgantur cõpita. que tius sunt natalib contraria. & ignora
utrun uera sint anfalsa. Tunc illa more muliebri cẽpit si¬
cram̃tis multimodis asseuerare sibi acunctis detrahi in¬
tilo positus quẽ non ultra modum algidum reddit algor frigidus. nec fer¬

Expanded text:
crebro in huius volutabri caeno devoluta, decus nobilitatis eius gravitcrebro in huius volutabri caeno devoluta, decus nobilitatis eius gravittu veritus ne commacularet, non inmemor Scripturae, quae ait: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus. His atque huiuscemodi cogitationum tumultibus defatigatus, iudicio Dei hoc reservandum esse censuit, qui nihil inultum reliquit, nisi quod paenitentiae remedio deletum fuerit. 7. Quadam igitur die, fidelibus suis diversis obsequiorum functionibus implicitis, cum sola uxore cuiusdam praedii sui fines lustrando aggressus est circuire. At ubi ad quendam perventum est fontem aquae, eandem mulierem talibus studuit vocibus compellare: 'Multancta vulgantur compita, quae tuis sunt natalibus contraria, et ignoratur, utrum vera sint an falsa'. Tunc illa more muliebri coepit sacramentis multimodis adseverare, se a cunctis detrahi inpropatulo positus, quem non ultra modum algidum reddit algor frigidus nec fer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑheremi uastã solitudinẽ de saxi duritia larga fecisti pfluere nes¬
ta unde satiasti sitibunda i frabeliticȩ plebis pec tora Qut fons
dieq saluberrime exundat & ꝑbeati Genou ⁊ ẽi suffragia dui¬
na uirtus exinde maxima languentib p̃bor sanitatis benesicu
his ita decursis mulier p̃fata beati uiri conubro reuincta uiue
serpentis suasu qui in paradiso euã seduxit maligna fraude it¬
re cuiusdã clerici illecta nefaria cõmixtione se non ẽ reue
fidus & execrandus. qui auia iusticie & sorte dĩ aberrando deu
nata. Et primo hoc clanculo ẽ gestum. dehinc ꝑmultorum ora¬
ẽ uulgatum ad huius de quo loquamur scĩ postremo ꝑuenit audi¬
tum At ubi ad aures scĩtatis eius huiscemod iniquitatis ꝑlatũ ÷̃
elogium: diuersos cepit in animo ancipiti uersare cogitatus di¬
pius enim cordi inberebat ne eã ditius uiuere sinera neen

Expanded text:
per heremi vasta de saxi duritia larga fecisti profluere fluenper heremi vasta de saxi duritia larga fecisti profluere fluenta, unde satiasti sitibunda Israheliticae plebis pectora. Qui fons hodieque saluberrime exundans: per beati Gangulfi suffragia divina virtus exinde maxima languentibus praebet sanitatis beneficia. 6. His ita decursis, mulier praefata, beati viri conubio revincta, antiqui serpentis suasu, qui in paradyso Aevam fraude seduxit maligna, amore cuiusdam clerici illecta, nefaria commixtione se maculare non perfidus, qui a via iustitiae et a sorte Dei aberrando devinata! Et primo hoc clanculum est gestum, dehinc per multorum ora vulgatum ad huius de quo loquimur sancti postremo pervenit auditum. At ubi ad aures sanctitatis eius huiusce iniquitatis perlatum est elogium, diversos coepit cogitatus ancipiti versare in animo. Sepius enim cordi inherebat, ne eam diutius vivere sineret, ne,
Abbreviated transcription (Latin):
bieb uisend gr̃a. loca domui sue contigua cirepiens: baculũ quẽ
manu ferebat solo infixit: eoq relicto redut : Postera dieicũ sur¬
porit mane aqua ab luendis manib & faciei defuit: Sẽs ueroille
paenus fide. uni ministrorũ iussit ut celeriter ꝑger&: et de nomͥ¬
natum baculũ. humo defixũ abstraher& et limpħã quȩ subseque.¬
ms dsecutidans utperus ut lignum a terra sustulit maximasta.¬
t̃o aquarum inundantia ab imis terre uiscerib ꝓfluxit ẽclorẽq
pristinum. quẽ in loco unde diuina uirtute trans nuta fuerat.
s iuit q uasi cep̃ sentando ostendit Si quidem naturale ẽ fontibre
nes illius ut sub albidũ retineant colorem scđm qualtate bni
de audentur orir Sic Qera stes cupide uenditoris fonte pr uata e
que possidendũ estimauit Nam numquã postea in loquo quoprues
fuit uisa ẽ aqua manare. Tua sunt o dñe iłiu hec oꝑa qui quons

Expanded text:
diebus visendi gratia loca domui suae contigua circuiens, baculum, quem diebus visendi gratia loca domui suae contigua circuiens, baculum, quem manu ferebat, solo infixit, eoque relicto, rediit. Postera die cum surrexisset mane, aqua abluendis manibus et facie defuit. Tunc sanctus ille plenus fide uni ministrorum iussit, ut celeriter pergeret et denominatum baculum humo defixum abstraheret et limpham quae subsequeentis obsecundans imperiis, ut lignum a terra sustulit, maxima statim aquarum inundantia ab imis telluris visceribus profluxit coloremque pristinum, quem in loco, unde divina virtute transmutata fuerat, habuit, quasi repraesentando ostendit; siquidem naturale est fontibus regionis illius, ut subalbidum retineant colorem secundum qualitatem humi, unde videntur oriri. Sic avara spes cupidi venditoris fonte privata est, quem possidendum estimavit; nam numquam postea in loco quo prius fuit aqua visus est manare. Tua sunt, o domine Iesu, haec opera, qui quondam
Abbreviated transcription (Latin):
st fudiens. repit eum tacite nridere: non considerans puritaten i¬
enti enis. sed p̃stoliditate abeo dicta a bitrabatur. C petinere
qma onunim amiaduertebat ille eupidus posesor fontis infamiulo
mãt teruan mare. & non hesitauerit in corde suo sedieredideqtita
urncumq dixerit fiat fic ei. Quid plura: Centum solidorum ꝗtita
uundutor⁊ fontis beatissimris dari iuissit: Ractis int̃um om̃ib quȩ
ireficiendum erant necessaria: ascensis equis ceptũ iter cũ siuis¬
upere cepit. Transmissaq uiarũ int̃ capedine. ad sue ꝓprietatis deuec¬
pit habitacuila constituta in loco qui uarennas dicitur ubigeram ꝙ¬
us sei nunc basilica habetur: T unc tixoreͥ. quȩ ĩa sequuta. conubri
conulam. illicite ipso ignorante fedauerat. cunctaque egerat retu.¬
it & p̃eu summant quã ꝓsũperius fato fonte dederat. eidẽ indica¬
ame pressum & sua pdige cispensantẽ causando conqueri cepit. su¬
hlq utilitatis ꝑcipere posse ex hoc quod tanti emerat: Inallis

Expanded text:
 audiens, coepit eum tacite irridere, non considerans puritatem innocentiae eius, sed prae stoliditate ista ab eo dicta arbitrabatur. Coepitque intra e. Non enim animadvertebat ille cupidus possessor fontis, in famuloet mittere in mare, et non hesitaverit in corde suo, sed crediderit, quodcumque dixerit, fiet ei. Quid plura? Centum solidorum quantitatem venditori fontis beatissimus dari iussit. Peractis interim omnibus, quae ad reficiendum necessaria erant, ascensis equis, coeptum iter carpere studuit. Transmissa viarum intercapedine, ad suae proprietatis devenit habitacula, constituta in loco qui Varennas dicitur, ubi etiam ipsius sancti nunc basilica habetur. Tunc uxori, quae iam sociata conubii copulam inlicite, ipso ignorante, foedaverat, cuncta quae egerat retulit et pretii summam, quam pro superius fato fonte dederat, eidem indicadine pressum et sua prodige dispensantem causando conqueri coepit, nihilque utilitatis percipere posse ex hoc, quod tanti emerat. 5. In illis
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Sinite eam: sic expedit ei Sed ne existimetur impossibilitas eius
incolumitatis meis sermonib excusari: Aitad eam. Surge petronilla
cam redirt grabutum. At ubi intimore di cepit ce ꝑfecta: non boli usx
⁊ssm manis speciosa erat: uenit adeam f laccus comes seus nuii fanitem:
mates uenisti: Diuxorem me habere us fac uenire matronas & uranes
ut trium dierum acceptũ spatium. uirgo scã in ieuinus & orationib. Qũ¬
paret. habens secum scam urginẽ feliculam collac taneam suams indis car¬
re ꝑfectam: Tertio itaq die uenit ad eam sc̃s nicho medis prb̃t q elehra¬
uit mysteria xp̃i. Uirgo autẽ saeratissima mox ut xp̃i sacram̃tum ꝑceptꝰ

Expanded text:
ait: « Sic expedit ei. Sed ne existimetur impossibilitas ejus incolumitatis excusari meis sermonibus, » ait ad eam: « Surge, Petronillaeam redire ad grabatum. At ubi in Dei timore coepit esse perfecta, non solum ipsa m nimis speciosa erat, venit ad eam Flaccus comes cum militibus ut eaarmatis venisti; si uxorem me habere vis, fac matronas virgines  Factum est autem ut trium dierum acceptum spatium virgo sancta jejuniis et orationibus occuparet, habens secum sanctam virginem Feliculam, collactaneam suam, in Dei timore perfectam. Tertio itaque die veniens ad eam sanctus Nicomedes presbyter, celebravit mysteria Christi; virgo autem sacratissima mox ut Christi sacramentum accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. sed ł segni scriptorum negligentia non sunt litteris tradite qua
res non mituimum seõrum p̃conus ꝑsepe intulit detrunentum ł at
si qua oꝑum eus scripta fuerunt: aut situ diutine uetustatis consenit
aut tempore infelicitatis nr̃e monasterus & ecctus depopulatis. rebq depd
uis curam habentib Bicat itaq qui uola. nulla in uita eiꝰ extitisse miri
dum sciat eum iam mortuum innumera fecisse & fecere iraculai
chano diuni consilu locis tẽporibq plata uisibiliter manifestat a¬
tissimum sibi famulum eo potissimum tempore miraculis uoluit
trare. quando superato omnium tẽptationum lu t amine fas ese
tum exaltare in dño. & rectum secura decer& laudatio. iam exid¬
nec iam ex inde laudis semꝑ emula timeretar elatio. hec breuist
diximus ꝓ memoria scĩssum confesiõris dñi Genoxi ti indignũ a¬
tratites tantum ac talẽ iurum silentu modio contegi & ñ ad ꝑfes ti

Expanded text:
ecisse virtutes; sed vel segni scriptorum neglegentia non sunt litteris traditae, quae res non minimum sanctorum praeconiis persepe detulit detrimentum, vel certe, si qua operum eius scripta fuerunt, aut situ diutinae vetustatis consenuerunt aut tempore infelicitatis, monasteriis et ęcclesiis depopulatis rebusque omnichivis curam habentibus. 15. Dicat itaque qui volet, nulla eius in vita extitisse miracula, dum sciat, eum iam mortuum innumera fecisse et facere cottidiearchano divini consilii locis temporibusque prolata visibiliter manifestat, acceptissimum sibi famulum eo potissimum tempore miraculis voluit inlustrare, quando, superato omnium temptationum luctamine, fas esset, iustum exultare in Domino, et rectum secura deceret laudatio nec iam exinde laudis semper emula timeretur elatio. Haec breviter diximus pro memoria sanctissimi confessoris Domini Gangulfi, indignum arbitrantes, tantum ac talem virum silentii modio contegi et non ad profec
Abbreviated transcription (Latin):
inosseã ꝓficit firmitatem: In tuba ergi cornea do psallit qui inar¬
ne ambulans non scdm carnẽ militat : qui ea quȩ sursum suł quera
nis eius lineasi ducintiat nͥma quuod ilsite fuagnõ cordis. dolci la¬
cimus: nusquã eã scriptam reperire ualemus: Et quidem tatti
uiri actus & miracula non dubitamus fuisse scripta . ł. sĩo quippe
in humanissimũ immo impiũ supprimi silentio. quȩ ꝑfamulum
suũ ad ꝓfectum multoꝵ Es oꝑari dignatus est: sed iri candescent
contrã eccłam paganorum inmanissima ꝑsequutione. adeo up
rinus ł fugientib ł innecẽ occumbentib maxima raritas suꝑlt̃
sicut & aliorum multorum scoͣrum sic etiam ui tã beati huns deqͦ
loquimur GeNO .UI. Fi. ꝑditum iri contigit : dum unusquisq cos¬
tabat magis qualiter uitam morti iam iamq inminenti. eximer
quã in cusfodien dis proferendisq operã daret: At q: ideo quȩ in ps¬

Expanded text:
in osseam proficit firmitatem. In tuba ergo cornea Deo psallit, qui in carin osseam proficit firmitatem. In tuba ergo cornea Deo psallit, qui in carne ambulans non secundum carnem militat, qui ea quae sursum sunt querit, nis eius lineas ducimus, quia, quod non sine magno cordis dolore dicimus, nusquam eam scriptam reperire valeamus. Et quidem tanti viri actus et miracula non dubitamus fuisse scripta; esset quippe inhumanissimum, immo impium subprimi silentio, quae per famulum suum ad profectum multorum Deus operari dignatus est. Sed incandescente contra ęcclesiam paganorum inmanissima persecutione, adeo ut, plurimis vel fugientibus vel in necem accumbentibus, maxima raritas superessicut et aliorum multorum sanctorum, sic etiam vitam beati huius, de quo loquimur, Gangulfi perditum iri contigit, dum unusquisque cogitabat magis, qualiter vitam morti iam iamque inminenti eximeret, quam in custodiendis proferendisque libris operam daret. Atque ideo, quae in p
Abbreviated transcription (Latin):
nsteae deteriora prolapso & plurimis ania ueritatis exorbitantib ꝑsenor
tionis nebiliter extolens pucheret atq sublinar et : hore er goe eito sipi¬
iea oeteres cis pos̃det cȩlum: quab adhuc interris positus nente imea¬
rabiliter extitit sociatus Sed deisto nobis specialiter serino ate ineu
tosa conuersatio. bonoꝵ oꝑrim speculum facta est mando: Ciuure
ductili & uoce tube corneȩ dõ ugiter moulatus est: Tuba quippe
ductilis. que crebris ꝑcussionib exmetalli masia ꝓducitur morifiua¬
tionem carnis designat: Etille in tuba ductili. dõ canit. qui carnen
suam cum uitus & concupiseentus erueffigit. qui castigat corpisi¬
puf suum & inseruitutem redigit ut ꝑductum extenuatumq u¬
oiplinis celestib suꝑnam poss̃it concinere melodiam: Tuba uero co¬
nea celestem conuersationẽ figuraliter exprimit Cornu quippe
de carne nascitur.: sed carnẽ excedens carneã mollitiẽ deserit &

Expanded text:
ad deteriora lapso et plurimis a via veritatis exorbitantibus, per sactionis nobiliter extolleret, provreheret, sublimaret! Iure ergo eum aequalem ceteris sanctis possidet caelum, quibus adhuc in terris positus mente inseparabiliter extitit sociatus. Sed de isto nobis specialiter sermo agitur, cuius tota conversatio bonorum operum speculum facta est mundo, cui iuxductili et voce tubae corneae Deo iugiter modulatus est. Tuba quippe ductilis, quae crebris percussionibus ex metalli massa producitur, mortificationem carnis designat, et ille in tuba ductili Deo canit, qui carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigit, qui castigat corpus suum et in servitutem redigit, ut productum extenuatumque disciplinis caelestibus supernam possit concinere melodiam. Tuba vero cornea caelestem conversationem figuraliter exprimit; cornu quippe de carne nascitur, sed carnem excedens, carneam mollitiem deserit et
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Miror imprudentiã consilu tui Teđs
cuus libare non po¬
test cum in eũ credas. & cotidie ꝓeius nomine
pͥlagas & iuncula ꝑ¬
feras: quomodo filiam meam liberare pot̾it.
credidero Me ait petrus. potens ẽ dñs m̃s de

Expanded text:
: Miror imprudentiam consilii tui. Te Deus tuus liberare non potest, cum illi credas, et quotidie pro ejus nomine plagas et vincula perferas, quomcredidero?». Respondit Petrus: «Potens est de
Abbreviated transcription (Latin):
dite ad feretrum. & deponite illum qui mortuus dicitur. &. qui eum sis
tauerit. huius uera fides e̾ẽ eredatur. Quod cum fecisset populus: dixit hn
in t̾ficiemꝰ. sed uiuũ incendemus Tunc symon inuocatis demonus. minisfio
eoꝵ eepit agere ut moueret᷑ corpus. Quod populi uidentes ceperunt dañ¬
re in laudem symonis & inꝑniciem petri. Tunc petrus uix impetrãto słen¬
tio ait ad populum. Si uiuit: loquatur. ambulo. accipiat cibum. rener¬
fingens se iratum: fugã petebat Populus uero tenuit eum cũ ingenti ẽx¬
nia eicite. infirmos curate & mortuos suscitate : excita puerũ istũ ut
om̃is hȩc turba agnoscat quia tu es ds. & non ẽ p̃ter te amplius. qui eũbͥ

Expanded text:
dite ad feretrum et deponite mortuum. Qui vero suscitaverit eum, hujus vera fides esse credatur. » Quod cum fecisset populus, dixit Simondit: « Vivum incendemus eum. » Tunc Simon, invocatis daemoniis, ministerio eorum coepit agere ut moveretur corpus. Quod populi videntes coeperunt clamare in laudem Simonis et in perniciem Petri. Petrus autem, vix impetrato silentio, ait ad populum: « Si vivit, loquatur, ambulet, accipiat cibum, reverfingens se iratum, fugere petiit. Sed populus eum cum ingenti expnia ejicite, infirmos curate, mortuos suscitate, excita puerum istum ut omnis haec turba agnoscat quia tu es Deus, et non est alius praeter te qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
intimanda qug lic& om̃ib picuiuentib sit uenerabilis uera
lenda: ilis tamen c̃ p̃cipua deuotionc amplectenda: quos pronio¬
es meiuis uenesatione dignissima reddit affectio Elic enumisẽ eũ¬
sonnatronus. & certa ꝓiusio quos ꝓtegt merutis uirtutil uus¬
rat qui post priorum scoꝵ uirtutes & exempla uultimis eiu metis
iporum i mitator existens. ueluti iubar splendidissimum morba re¬
fusit & inse culari babitu constitutus ad spũalis agonis terociniui
ꝓperans. contra antiqui hostis temptamenta iuiriliter deceriauut:
& post tanquã miles eneritus & diutͥna exertitatione pliator is¬
tructus cum triumpho bone oꝑationis eelestis patris senatum. pos
sidet laureatus uere felias. uere Noriosus cui concessum est ut murndo

Expanded text:
timanda; quae licet omnibus pie viventibus sit venerabilis et colenda, illis tamen est praecipua devotione amplectenda, quos proniores in eius veneratione dignissima reddit affectio. Hic enim es patronus et certa provisio, quos protegit meritis, virtutibus illustrat; qui post priorum sanctorum virtutes et exempla in ultimis aevi metis ipsorum imitator existens, veluti iubar splendidissimum in orbe refulsit, et in seculari habitu constitutus, ad spiritalis agonis tyrocinium properans, contra antiqui hostis temptamenta viriliter decertavit et post, tamquam miles emeritus et diutina exercitatione instsidet laureatus. Vere felix, vere gloriosus, cui concessum est, ut, mundo
Abbreviated transcription (Latin):
tib motib aut sereno quiescit. aut tẽpestate turbatur: terra yi¬
brib infusa mollit᷑. eadem aut gelu stringi tͣ. aut calore siccatita
quin et aspectũ dei metuens contremiscit. ac se imꝑio subditã n¬
tu ipso fatetur. Ipsũ aerem ꝑ niciosior alitus sepe corrumpit.
et ꝓlixa rursum serenitas supplicatione mutat᷑. Aduerte ͥq¬
cuncta hȩc elem̃ta aut impositȩ seruiunt rationi: aut in usis

Expanded text:
todiens aut sereno quiescit, aut tempestate turbatur. Terra imbribus infusa mollitur, eademque rursum aut gelu stringitur, aut calore siccatur: quin et aspectu Dei metuens contremiscit, et se imperio subditam motu fatetur. Ipsum aerem perniciosior halitus saepe corrumpit, us pluviae, et prolixa rursum serenitas supplicatione mutatur: cunctaque aut impositae serviunt rationi, aut in usum
Abbreviated transcription (Latin):
dlandia ͥ maiestate loqueret᷑. his ũbis etiã signũ illius intimauit.
tĩ asruens dĩ . cuiꝰ signũ cͥcũrotundatũ et decusatũ ẽ. Sybilia
de cuĩ diuina ut asseritis carmina ꝓpͥetatẽ sc̃i nõis ꝑsonauerunt.
intate nat᷑e. hȩc ẽadem postea uno u̾su. crucẽꝙ signauit. qũe uos
neis disputationib refutatis. p̃dictũ poema ita ponens. Felix ille
lgno qͥ pendet ab atto. Clide disputantib qͥdẽ ũbis exp̃ssam utͥusꝙ¬

Expanded text:
illius intimavit, futurum astruens Deum, cujus signum circumrotundatum et decussatum est. Sibyllae perinde praedivina, ut asseritis, carmina proprietatem sancti nominis personarunt cum dignitate naturae: haec eadem Deum postea uno versu crucemque signavit, quam vos multis disputationibus refutatis, praedictum poema ita ponens: Felix ille Deus, ligno qui pendet ab alto. Vide distantibus quidem verbis, expressam t
Abbreviated transcription (Latin):
pto p̃cepit ei deduci pafnuptiũ ad iusitandũ sinaracdũ. Introiens autẽ pafnuptiꝰ incellã ubi eger
uebat cȩpit osculari eũ lacrimans ⁊⁊ dicens. Heu me ubi st̃ ꝓmissiones tuc: Ubi uerba dulora
adm futurã ⁊ iudendã oculis meis ꝓmittebas filiã meã : Ecce ñ solũ illã ñ uidebo. sed ⁊ tuꝑ quem
sdationẽ modicã habebã derelinqͥs me. Neume qͥs iã c̃ solabit᷑ senec tutẽ meã : Ad quẽ ibo: Quis
meierit adiutor : Puplex malũ mͦ qđ lugeo. triginta n⁊ octo anni st̃ qđ ꝑdidi filiã meã. nichil
spere amodo. Ubi consolationẽ inueniã : Iã descendã lugens in infernũ. Uidens autẽ smnarac dus
ucheiner plorantẽ ⁊ nullã consolationẽ recipientẽ. dixit ad eũ. Qd turbaris. ⁊ temet ipsum¬
cordare qͦmͦ patriarche. iacob manifestauerit ds̃ ioseph. quẽ quasi mortuũ lugebat. Sed
obscero te ut ꝑ tres dies ñ me deseras. neq derelinquas. Hesitans autẽ pafnuptiꝰ intra semet.¬

Expanded text:
um Smaragdum. Introiens Paphnutius in cellam ubi aeger jacebat, coepit eum osculari lacrymans, et dicens: Heu me! ubi sunt promissiones tuae, ubi verba dulcia, quod mihi futuram videndam oculis meis promittebas filiam meam? Ecce non solum illam non videbo, sed tu, in quo consolationem modicam habebam, derelinques nos. Heu me! quis jam consolabitur senectutem meam? Ad quem ibo, quis mei adjutor erit? Duplex malum quod lugeo: triginta et octo anni sunt quod perdidi filiam meam, nihil msperem amodo? ubi consolationem inveniam? jam descendam lugens in infernum. Videns autem eum Smaragdus vehementer plorantem, cordare quomodo patriarchae Jacob manifestaverit Deus Joseph, quem quasi mortuum lugebat . Sed obsecro te ut per tres dies me non deseras neque derelinquas. Haesitans autem Paphnutius intra semet
Abbreviated transcription (Latin):
quut. formam serui accipiens.
similitudinẽ hominũ factus
fubitu inuentus ut homo.
qͦ ñ filius. do patri natura s.¬
uaus. habitu minor. Informa
nim serui quã accepit. minor ẽ.
ptre. Informa autem inqua
at etiam antequã hanc acce¬
iscet: ȩqualis ẽ patri. Informa
i uerbũ ꝑ quod facta sunt oĩa:
nforma autẽ serui. factus ex mu-
iere. factus sublege. ut eos qui
ub lege erant redimeret. osꝰ in¬
de informa d̃i fecit hominem:
in torma serui factus ẽ homo.
am sipat᷑ tantũ sine filio fecisset
hominẽ. ñ scriptũ ẽẽt. Facia.¬
nus hominem ad y maginẽ
t similitudinẽ nrãm. Ergoqr
orma di accep̃ formã serui. u

Expanded text:
uit formam serui accipiens, in similitudine hominum factus et habitu inuentus ut homo. est ergo dei filius deo patri natura aequalis, habitu minor; in forma enim serui, quam accepit, minor est patre, in forma autem dei, in qua erat etiam antequam hanc acciperet, aequalis est patri. in forma dei uerbum, per quod facta sunt omnia, in forma autem seiere, factus sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Proinde in forma Dei fecit hominem; in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Ergo quia forma Dei accep
Abbreviated transcription (Latin):
norem filium esse quã pat᷑ ẽ qu
scriptum. ẽ. ipso dno dicente. piꝰ
maior me.ẽ.Ueritas autẽ ot¬
dit scđm istum modum gun
se ipso minorem filum. Ium
enim non etiam se ipso minor facl
est. qͥ semet ipsum ex inanuit fortũ
serui accipiens: Neq em̃ si ro¬
pit formã serui: ut amittere fe¬
mam cłi. in qua erat equalis pati
Siergo ita accepta ẽ forma seru i
ñ amitteretur forma di. cũci
forma serui et informa di. idia
sit filius. uniꝗenitus di pati i
forma cdi ȩqualis patri. insorae
ẽ. in forma autem serui edan h
so minor.e: Non itaq in medo

Expanded text:
Filium esse quam Pater est, quia scriptum est ipso Domino dicente, Pater major me est . Veritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem Filium. Quomodo enim non etiam se ipso minor factus est, qui semetipsum exinanivit, formam servi accipiens? Neque enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. Si ergo ita accepta est forma servinon amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito
Abbreviated transcription (Latin):
gũ. quã ut quisquã dicere au¬
mus. necesse ẽ. ut huic eam ser¬
uitutem debeamus. qua ñ nisi
do seruiendumẽ. quȩ grece ap¬
pellat᷑. Aaepyã. Unde conseqͤt᷑
dicit. Olorificate et portate dm̃
IS et talibus diuinarũ scrip
lumpnias. uel errores: insinu¬
atur fiđi nr̃e unitas uel eqͣlitas
trinitatis. S quia multa inscĩs¬
libris ꝓpt̾ incarnationẽ uebi q̃

Expanded text:
 quam ut quisquam dicere aumus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde consequenter dicit: glorificate ergo et portate deum is et talibus diuinarum scriptlumnias uel errores, insinuatur fidei nostrae unitas et aequalitas trinitatis. sed quia multa in sanlibris propter incarnationem uerbi
Abbreviated transcription (Latin):
iħic. ita dicuntur ut maitas
lio patrẽ significent. uel etũ u¬
sime ostendant. errauerunt lũ¬
nes minus diligent᷑ scritant.
incuentes uniuersam seric̃ eto¬
turarũ. et ea quȩ de ap̃o hn sas¬

Expanded text:
Iesus, ita dicuntur, ut maiorem filio patrem significent uel etiam apertissime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem scripturarum, et ea quae de Chris
Abbreviated transcription (Latin):
conueniebat ex more. condidimus. Quo in loco etiã nunc p̃stante dño sollẽpnes
agimus celebresq conuentus. maxime qͥdẽ in die passionis eius. sed & tox mena¬
rias qͥ pͥus passi fuerant cȩlebranus: ut sequentiũ animi ad p̃cessex uiã exempls

Expanded text:
conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes conveniebat ex more, condidimus. Quo in loco etiam nunc praestante Domino solemnes agimus celebresque conventus; maxime quidem in die passionis ejus. Sed cum eorum memorias, qui prius passi fuerant, celebramus, ideo facimus, ut sequentium animi ad praedecessorum viam exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
in mortalitatis ad eptus: satis cogere cepit ut reliqͥas eius ad sepulturã aris desi¬
derantib: nemo c̃ceder&. Instigabat᷑ eigo niccta herodis pat̾ : frat̾ aut̃ dalcaf adre
iudicẽ : & petere ab eo ne humandũ c̃ceder& corpus: ne forte inquiens reliuqut
illũ qͥ crucifteus ÷ xp̃iani hunc colere incipiant. iud ȩis maxime ista machinan
qͥ & nrõs intentis oculis obseruarunt: ne eũ e flãmis adhuc ardentib raperent
gnorabant enĩ miserrimi. qr neq xp̃m aliqdo possumus derelinquere: qͥ morit̃
colendus sit nouerimus: martyres uero tãquã discipulos dñi diligamus. & uenereñ
quasi inctegre sidẽ inagistro seruantes & dño : cuius nos qͦq infide &. ꝑse uerama
caritatis: optamus eẽ participes. Ubi aut̃ udit centurio tã obstinatã uideorũ
contẽtionẽ. positũ in medio ipsũ corpus exussit. Et ita nos postinodũ obista osa
p̃crosissimis gẽmis cariora. ot omni auro ꝓbabiliora ꝑ ignẽ fac ta collegiaus. a sẽ

Expanded text:
immortalitatis indeptus, satis agere coepit ut reliquias ejus ad sepulturam nostris desiderantibus non concederet. Instigabatur ergo Niceta Herodis pater, frater autem Dalcae, adire judicem, ut peteret ab eo ne humandum concederet corpus; ne forte, inquit, relinquentes illum qui crucifixus est, Christiani hunc dolere incipiant; Judaeis maxime ista machinantibus, qui et nostros in tantis oculis observarunt, ne eum flammis adhuc ardentibus raperent, ignorantes miserrimi quia neque Christum aliquando possumus derelinquere, qui mortem colendus sit, noverimus; martyres vero tanquam discipulos Domini diligamus et veneremur, quasi integre fidem magistro servantes et Domino, quorum nos quoque in fide et perseverantia charitatis optamus esse participes. Ubi autem vidit centurio tam obstinatam Judaeorum contentionem, positum in medio ipsum corpus exussit; et ita nos postmodum ambusta ossa, pretiosissimis gemmis chariora, et omni auro probabiliora per ignem facta, collegimus, ac, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
intib cũ patre eiꝰ ad finẽ ꝑuenare ñ poterant. sed ipse tantũ dicebat. Dnĩ uoluntas fiat. Unus aut᷑
erupas om̃s in honore  diuitiis accersuit patrẽ illiꝰ. postulabatq ab eo darifiliã ciꝰ filio suo in
nifnutiꝰ eũ esset aniore .x ni.uiii. abiit inmonasteriũ cũ ea in qͦ c̃sueuerat ambulars. Multã nõq rterũ
ncamuã largitꝰ ẽ ad necessaria fratrũ. dixitq abbati Frue tu orationũ tuarũ addipxi tͥ utores ꝓca.

Expanded text:
patre ejus, pervenire ad finem non poterant, sed tamen ipse dicebat: Domini voluntas fiat. Unus autem exsuperans omnes in honore et divitiis, accersivit patrem illius, et postulabat ab eo ut daret filiam ejus filio suo in Paphnutius, cum esset annorum octodecim, abiit in monasterium cum ea, in quo consueverat, multamque iterum pecuniam largitus est ad necessaria fratrum. Dixitque abbati: Fructum orationum tuarum adduxi tibi, ut ores pro
Abbreviated transcription (Latin):
uit quidã uir pafnutius nomine honorabilis om̃ib. ⁊ custodicis mandata dĩ. Hic accepit
coniugẽ dignã genere suo. ⁊ ipsa erat honestis morib plena. sed sterilis ⁊ ñ pariebat. Un
ant̃ eiꝰ erat nimis fluc tuans eoqđ̃ ñ haberet cui onĩs faoultates suas dimitteret. ut post obitũ
sũ bene ⁊ congruent̃ suã substantia gubernaret. Incligentib ñ oessabat ministrare. nocte ao
die ȩccłiis adherens. icuinus. ⁊ orationib orans. ⁊ petens ad õ dari sibi filiũ. maxime uidens uirũ

Expanded text:
ia nomine Paphnutius, honorabilis omnibus, et custodiens mandata Dei. Hic accepit conjugem dignam generis sui, et ipsam honestis moribus plenam, sed sterilis non pariebat. Vir autem ejus nimis fluctuans, eo quod non haberet cui omnes facultates dimitteret, ut post obitum suum bene et congrue suam substantiam gubernaret, indigentibus non cessabat ministrare nocte et die, ecclesiisque adhaerens, jejuniis et orationibus orans et petens a Deo dari sibi filium. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
curuata specie. quasi uelũ udiuis uento sinuati supra corpus martyris stetit. Quos
corpus in medio positũ ñ erat ut caro ardens. sed tanquã si aurũ aut argentũ infor¬
sissimi flagrantis ungenti. Ad ultimũ uidentes scelerũ ministri igni corpus ñ posse
consumi: iusserunt ꝓpius accedere. confectorẽ. & corpus eui ignis cesserat mucrono
transfodere. Quo facto. tã largus ꝓfiisus ÷ sangus. ut restinguera. rogũ. Populus

Expanded text:
curvata, specie quasi veli navis vento sinuati, supra corpus macorpus in medio positum non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in for vel pretiosissimi unguenti. Ad ultimum videntes scelerum ministri, corpus igni non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores et corpus, cui ignis cesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus
Abbreviated transcription (Latin):
minib c̃uenientib in die festo de ilũ: oms enĩ tibi optẽperamꝰ. & de te tã nos
qͣm ppłis testimoniũ ꝑ hubemt qr iustus es. & ꝑsonã nullius accipis: Tuergo suile
ppło de ilũ neente.: qr om̃s tibi obȩdiemꝰ: Ascende itaq: in excelsũ locũ pinnȩ
tepli. ut in edito positus appareas om̃ib: & uerba tua audiant᷑ acunctis.
tes adeũ ditet̃: Lurom iustissime cui om̃s nos optẽperare debemꝰ. quõ ppłsois
errat pꝰ iłim qui crucifixus:. enuntia nob̃ quia sit hostiũ Iunc iacob accepti

Expanded text:
 omnes obtemperamus, et de te tam nos quam populus testimonium perhibemus, quia justus es, et personam nullius accipis. Tu ergo suade populo de Jesu ne erret, quia omnes tibi obedimus. Ascende itaque in excelsum locum pinnae templi, ut in edito positus appareas omnibus, et verba tua audiantur a cunctis.tes ad eum dicunt: Virorum justissime, cui omnes nos obtemperare debemus, quoniam populus errat post Jesum, qui crucifixus est, enuntia nobis quod sit ostium Jesu. Tum Jacobus ingenti
Abbreviated transcription (Latin):
In quibus si seruari mea dispost
potuisset. Eent ꝓfecto & sicis
sententias habentes. multo in
ȩnodatiores atq planiores.
tum rerum tantarum expe¬
miis habent. & duodecimen
sine extrema parte ñ parui
si eis hec editio potuerit inra
bunt. Peto sane ut hanc epla¬
ñ seorsum quidem. s tam̃ ad
put eorundem libroruma
as ante poni.
proem

Expanded text:
in quibus si seruari mea dispositio in quibus si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicanmiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis haec editio potuerit innotbunt. peto sane, ut hanc epistulam seorsum quidem sed tamen ad caput eorundem librorum iubeas anteponi. pro m
Abbreviated transcription (Latin):
rando. scõ frĩ et consacerdoti
papȩ aurelio. auaustinus
De trinitate. quȩ d̾s summꝰ
& uerus est. libros iuuenis in¬
choaui. senex edidi. Nmiserã
quippe hoc opus postea quam
comꝑi prereptos michi ẽẽ siue
subreptos antequam eos absoluerem.
& retractaturus ut mea dispositio fu¬
erat expolitem. Non enim singillatĩ
s om̃s simul edere ea ratione decreue-
qͦ ꝑ eos homines. qui priusquam
u̾ellem ad quosdam illorũ libroꝵ¬
ꝑ uenire potuerunt: dispositio
mea nequiuit inpleri: int̾rup¬
tam dictationem reliqueram.
cogitans hoc ipsum ĩ aliquibus
scriptis meis. conqueri. ut scitat ͥ
possent non ame fuisse eosdem iu
editos. s ab latos priusquam m eqs¬
ne mea dign uiderent᷑. Uerum
torum fr̃m uehementissima pa¬
latione. ⁊ maxime cua nussione
pulsus. opus tam laboriosun
iuuante dño t̾minare euranꝰ
eosq emendatos non ut uolug
ut potui. ne ab illis qui subrepns
in manibus hominum exierant
rimum discreparent: uenation
misi. & cuicumq audiendos

Expanded text:
RI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO AUGU- STINUS De trinitate, quae deus summus et uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueraergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, ueneratiomisi et cuicumque audiendos,
Abbreviated transcription (Latin):
lier acris dolorib &stimulis coartata
rogat te & obsecrat ꝓfilia sua. ut eã
a funesta passione absoluas:

Expanded text:
lier acribus doloribus et stimulis coarctata rogat te et obsecrat pro filia sua, ut eam a funesta passione absolvas,
Abbreviated transcription (Latin):
Rater erat quidã scłaris ha¬
bens unicã filiã par uulã
Ipse uͦ conuerti cupiens. cõ¬
mendauit eã cuicdã paren¬
ti suo. nabiit in monasieriũ qd lon¬
ge erat de ciuuate milia triginta
duo. Et aͣgressus ꝑficiebat om̃e opus
erant diligeret: eo qd sidelis ẽẽt ⁊ obe¬
diens. Contigit autẽ post aliquod tẽoꝰ
ut recordaret᷑ caritatẽ filie sue n cepit
contristari ata affligi intͬ se. Et cũ

Expanded text:
393 Erat quidam saecularis habens unicam filiam parvulam. Ipse converti cupiens, commendavit eam cuidam parenti suo, et abiit ad monasterium, quod longe erat de civitate milliaria triginta duo. Et ingressus perficiebat omne opus erant diligeret, eo quod fidelis esset et obediens. Contigit autem, post aliquod tempus, ut recordaretur charitatis filiae suae, et coepit contristari atque affligi int
Abbreviated transcription (Latin):
Clauderis hoc titulo lapidũ. liceb̾te sacerdos.
Spes amor. patͥe. laus. decuis. ecclẽ.
Hancq domũ aꝑi. spe. felix. institiusti.
Rur sus ut oc taua luce fruaris ea.
Claudit᷑ incessu cancri solisq recessu.
Orbi serta dies. que tͥ fit reqͥes.

Expanded text:
Clauderis hoc titulo lapidum, Lietberte sacerdos Spes et amor patriae, laus, decus Ecclesiae. Hancque domum Christi spe felix instituisti, Rursus ut octava luce fruaris ea. Clauditur incessu Cancri, solisque recessu Orbi sexta dies, quae tibi sit requies.
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis uerbi opus in choans. solus uerbũ caro
factum ẽẽ. nec lumen a tenebris cõp̾hensũ tfuisse
testatur. Primũ signũ ponens quod in nuptus
fecit dñs. et oftendens quod erat ipse le gentib
demonstraret quod ipse dñs inuitatus deficere
nuptiarũ uinũ debeat. & ueteribus imniutatis
noua om̃a quȩ a xp̃o instituant᷑ appareant

Expanded text:
solus Verbum carnem factum esse, nec lumen a tenebris comprehensum fuisse testatur: primum signum ponens quod in nuptiis fecit Deus, ut ostendens quod erat, ipse legentibus demonstraret quod ubi Dominus invitatur, deficere nuptiarum vinum debeat, ut, veteribus immutatis, nova omnia quae a Christo instituuntur appareant
Abbreviated transcription (Latin):
autem eugłm scripsit in asia postea quam inpath.¬
mos insula a pocalypsin scripserat. ut cui in prin¬
cipio canonis incorruptibile principiũ ingenesi.
etiam in corruptibilis finis ꝑ uirgine in apoca¬
lypsi redderetur dicente dnõ. Egosum A. & co
Et hic ẽ iohannes qui sciens suꝑse uenisse die᷑
recessus sui: conuocatis discipulis suis inepheso

Expanded text:
autem Evangelium scripsit in Asia, postea quam in Pathmos insula Apocalypsin scripserat, ut cui in principio canonis incorruptibile principium ingessit, etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetur, dicente Christo, Ego sum α et ω. Hic est Joannes, qui, sciens, supervenisse diem recessus sui, co
Abbreviated transcription (Latin):
decernã Puis labor sedpericulosa p̾sumptio indicare
de ceteris. ip̃m ab oĩb iudicãdũ senis nutare liuguã
⁊ canescẽtẽ mũdũ ad mitia retrahere ꝑuuloꝵ Quis n
doctꝰ pariter ⁊ idoctꝰ cum in manꝰ uolumen assũpserit
et a saliua quan semel imbbit uiderit discrepare quod
lectitat non statim exumpat in uocem me falsarum:
me clamans esse sacrilegum qui audeam ĩ libris uete
ĩuidiã duplex tã me ꝯsolat᷑. qd ⁊ tu qͥ sũmꝰ sacerdos es
fieri iubes. ⁊Uerũ nõ eẽ qd bariat etiã maledicoꝵ testi¬
momio ꝯprobatur. Si n latinis exemplaribus fides
est adhibenda.: rũdeant quibus tot sũt exemplaria
pene quot codices Si autem ueritas est querẽda
de pluribus cur nõ ad grecã originẽ reu̾tẽtes ea q̃ uł a
uiciosis interp̃tib male dicta ł a p̃sũptuoribus impe

Expanded text:
sumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrm invidia duplex causa me consolatur, quod et tu qui summusfieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus impe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊bibonꝰ pastor lietb̾tꝰ egͦ tans. in lecto
gestatorio ad tentoriũ comitis urbẽ
obsidentis se deferri uissit. & eũ oem̃q
erercitũ eiꝰ gladio anathematis ꝑcussit.
& sic eadẽ die obsidionẽ soluit.

Expanded text:
bi bonus pastor Lietbertus aegrotans in lecto gestatorio ad tentorium comitis urbem obsidentis se deferri jussit, et eum omnemque exercitum ejus gladio anathematis percussit, et sic eadem die obsidionem solvit.
Abbreviated transcription (Latin):
orro autem qm̃ post illam
que cum donatistis facta est col-¬
latio. non defuerunt qui dicerent. ꝑ¬
missos non fuisse eosdem epõs. apud po¬
testatem que causam audiuit dicere
om̃ia ꝓ suis partib: qm̃ catholice com¬
munionis cognitor uł iudex. sue faci¬
ebat eccłie. licet hoc deficientes & uicti.
ad excusationem iactarent: quandoqͥ¬
dem & ante controuersiam idem here¬
tici. catholice cõmunionis eundem eẽ
nouerant. et dum ab eodem conueni¬
rentur publicis gestis. queq ad colla¬
tionem occurrerant. et se facturos ꝓ¬
secuti sunt: poterant utiq suspectũ¬

Expanded text:
orro autem quoniam post illam, quae cum Donatistis facta est, collationem, non defuerunt qui dicerent, permissos non fuisse eosdem episcopos apud potestatem, quae causam audivit, dicere omnia pro suis partibus, quoniam catholicae communionis Cognitor suae favebat Ecclesiae: licet hoc deficientes et victi ad excusationem jactarent, quandoquidem et ante controversiam iidem haeretici catholicae communionis eumdem esse noverant, et cum ab eodem convenirentur publicis gestis, quod ad collationem occurrerent, se esse facturos prosecuti sunt. Poterant utique suspectu
Abbreviated transcription (Latin):
tiste consetratã. ubi caput eiꝰ cũ tri¬
hus pariuuilis innocentib reconditũ
est: qͦd accipiens tnffer in partibus
galliarũ in regione aquitanie. in lo¬
cum qũe tͥ ostendero. De qua uisioẽ
ertus. et exꝑgefactus reuẽndusse¬
nex. gaudio amplissimo repletus. ꝑ
ras rependit. Proꝑansq ad locum.¬
er thesaurum sibi a deo destinatum
accipiens: in uniꝰ sportelle conclusit
suui. Statimq retro iter arripiens.
unctis sibi socus septem. scilicet spu¬
aiter fr̃ib suis qui cum eo abierant:
ualans q omnẽ regionem illã clam.
et ꝑueniens ad litus maris. inuenit
nauim cum remigiis acgubernacu
cum eo in naui: grãs agentes in ym¬
nis et laudib deum benedicentes:
alta petunt equora. Cumq ꝑcerule

Expanded text:
istae consecratam, ubi caput ejus cum tribus parvulis Innocentibus reconditum est. Quod accipiens transfer in partibus Galliarum in regione Aquitaniae in locum quem tibi ostendero. » De qua visione certus et expergefactus reverendus senex, gaudio amplissimo repletus, peras rependit, properansque ad locum, thesaurum sibi a Deo destinatum in unius sportellae conclusit sinu: statimque retro iter arripiens, junctis sibi sociis septem fratribus suis, qui cum eo abierant, vallansque clam omnem regionem illam, perveniens ad littora maris, invenit navem cum remigiis ac gubernaculcum eo in navi, gratias agentes, in hymnis et laudibus Deum benedicentes, alta petunt aequora. IV. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
tere dignare dñe scm̃ angłm tuum
de celis. ut sit dux itinĩs nr̃i. sicut
fuit qͦndam ꝑatrib nr̃is. qͣnͣdo edu¬
xisti eos de t̾ra egipti in fortitudine
magna. et in manu ualida: et ꝑdue
nos recto itinere ad locum aptum.
ad scãs et p̾ciosas margaritas collo
uis candida suꝑ puppim tam in

Expanded text:
e, dignare sanctum Angelum tuum de coelis, ut sit dux itineris nostri, sicut fuit quondam patribus nostris, quando eduxisti eos de terra Aegypti in fortitudine magna, et in manu tua valida; et perduc nos recto itinere ad locum optatum, ad sanctas et pretiosas margaritas collocvis candida, et super puppim navis
Abbreviated transcription (Latin):
cepit menibris distendi. Ptinusꝙ erep¬
ta pedum recepit officia. grãs agens
creatori suo: qui eam meritis scĩ patro¬
ni sui bertini. diu optate reddidit sa¬
nitati.

Expanded text:
epit membris distendi, protinusque erepta pedum recepit officia, Creatori suo gratias agens, qui eam meritis sancti patroni sui Bertini diu optatae reddidit sanitati.
Abbreviated transcription (Latin):
eptimo gͥ consulatꝰ
sui anno cõmodus
imꝑator direxit il¬
lustrissimum ui¬
rũ philippũ ad ẽ¬
gyptum. ut p̃fecturam ageret alexã¬
dris:&. omnes potestates que ꝑ totã¬

Expanded text:
eptimo Consulatu suo Commodus Imperator direxit illustrissimum virum Philippum ad Aegyptum, ut praefecturam ageret Alexandriae, et omnes potestates, quae per tota
Abbreviated transcription (Latin):
consilio hoc decreuerunt: utt ubiẽq
inuentus fuisset ne mesius. sine
audientia puniretur. Nemesuis
autem xp̃i gr̃a roboratus. circui¬
bat criptas et concilia mr̃m: ut
ubicumq repperisset xp̃ianum
de suis facultatib ministraret.

Expanded text:
ni; qui decreverunt ut ubicunque inventus fuisset Nemesius, sine audientia puniretur. Nemesius autem Christi gratia roboratus, circuibat cryptas, et concilia martyrum, ut ubicunque reperisset Christianum de facultatibus suis ministra
Abbreviated transcription (Latin):
actum est cum ẽẽt re¬
conditum corpus sanc¬
ti stephani pͥmi mar¬
tiris ierosolunis in san¬
ctam syon. in diebus
iohannis ep̃i iherosolimitani: ut
alexander quidam senator posuiss
in animo suo construere oratoriũ¬
domus scĩstephani. Quo ꝑacto. depre¬
catus est multum iohannem ep̃m
ut conderet corpus sc̃i stephani ꝓtho¬
martiris: in eodem oratorio. Tunc
ergo ep̃c posuit loculum. et titulum
clauis confixit forinsecus. mense de¬
cembrio die quarta decima indictiõe
quinta: consulatu dñi nr̃i et imꝑa¬
toris constantini augusti decies.
taq post annos quinq. in infirmi¬
tatem incidens alexander senator. te¬
stamentum fecit sc̃e eccłe et pauꝑib
atꝙ coniugisue iuliane: adiurans
xp̃m. ut post obitum meũ inquit
fiat loculus ꝑsitus: et locate me uix
stantia. Quo dicto dormiuit in pace.
Postera uero die ueniens ep̃c una
annos uiliana matrona eius¬
mulier cogitans et ẽẽ bonum eristi¬
mans. uoluit corpus uiri sui tol¬

Expanded text:
actum est, cum esset reconditum corpus sancti Stephani primi martyris Jerosolymis in sancta Sion, in diebus Joannis episcopi Jerosolymitani, ut Alexander quidam senatorum posuisset in animo suo construere oratoridomum sancti Stephani. Quo peracto, deprecatus est multum Joannem episcopum, ut conderet corpus sancti martyris Stpehani in eodem oratorio. Tunc ergo episcopus posuit loculum, et titulum clavis confixit forinsecus, mense decembri, die quarta decima, indictione quinta, consulatu domini nostri imperatoris Constantini Augusti decies. Itaque post annos quinque in infirmitatem incidens Alexander senator, testamentum fecit sanctae Ecclesiae et pauperibus atque conjugi suae Julianae, adjurans m, Ut post obitum, inquit, meum fiat loculus persicus, et locate me juxtstantia. Quo dicto dormivit in pace. Postera vero die veniens episcopus una annos Juliana uxor ejus cogitans et esse bonum existimans, voluit corpus viri tol
Abbreviated transcription (Latin):
caro absumpta est: cetera asportauer̃t.
x his ergo reliquiis:
transinisi beatitudini ur̃e
Quas cum susceꝑitis. orate ꝓerigui¬
tate mea: ut dignus inueniar inI
conspectu domini. fultus beatissimi
rii. Et tunc in tempore iugis et infi¬
nita siceitas erat: s eadem hora plu¬
iua magna descendit: et habundan¬
ter inebriata ẽ terra. Et om̃s glori¬
aurum miscdie et pietatis: quem
ꝑiclitanti scło aꝑire dignatus est

Expanded text:
caro absumpta est, caetera asportaverunt. 9. Ex his ergo reliquiis transmisi Beatitudini vestrae: quas cum susceperitis, orate pro exiguitate mea, ut dignus inveniar in conspectu Domini, fultus beatissimi rias. Et tunc in tempore jugis et infinita siccitas erat: sed eadem hora pluvia magna descendit, et abundanter inebriata est terra: et omnes gloriaurum misericordiae et pietatis, quem periclitanti saeculo aperire dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
captꝰ ẽ: nec multopost strangulatus:
teterrimoq hoc supplicio affectus. im¬
piam uitam digna morte
post multos passionis illoꝵs annos.

Expanded text:
captus. Nec multo post strangulatus teterri| moque hoc supplicio affectus impiam uitam dig| na mortpost multos passiones annos
Abbreviated transcription (Latin):
columbano ab̃be. inburgundie regio¬
ne in dei nomine fuit fundatũ.
suo unanimit̾ genitore religiosa mani¬
festant desideria: sequentes qd̃ scͥptũ
amore flagrare cernens. & inbeati au¬
domari uultu & uerbis. grãm cognos¬
cens affuisse diumnã. salubre atq ꝑfe¬
ctum scd̃m sacre scͥpture auctoritatẽ.
p̃dictis dñi famulis dedit consilium:
suadens uidelicet ut̾sꝙ aliqͣndo si mul
aliqͣndo seꝑaratim. ut sub reglari disci¬
plina secum indi ꝑseuerarent seruitio.
Ambo gͦ diuino ardentes amore sp̃ua¬

Expanded text:
Columbano abbate in Burgundiae regioColumbano abbate in Burgundiae regione in Dei nomine fuit fundatum. rat, Audomarus cum suo unanimiter genitore religiosa manifestaverunt desideria, sequentes quod scriptuamore flagrare cernens, et in B. Audomari vultu et verbis gratiam cognoscens esse divinam, salubre atque perfectum secundum sacrae Scripturae auctoritatem praedictis Dei famulis dedit consilium, suadens videlicet utrisque aliquando simul, aliquando separatim, ut sub regulari disciplina secum in Dei perseverarent servitio. Ambo igitur divino ardentes amore, sp