comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qui a uetere uita innouam transeunt:. Absit e¬
enĩ: ut hic culpanda immutatio intelligatur. Non
quomͦ imnutatꝰ ẽ adam aiusticia ad iniquitatem
adeliciis ad laborẽ: s quomͦ mutant᷑ illi quib dic¬
tum ẽ. fuistis enim aliquando tenebre. nuncau¬
tem lux indño. Immutantur isti intituli inscͥp¬
tionẽ. Nostis tituli inscͥptionem. Titulus infixus ẽ
suꝑ crucem dñi scͥptus: hic ẽrex iudeoꝵ. Mutant᷑
inhuitis tituli inscriptionẽ. qui in regnũ. xp̃i tn¬
seunt aregno diaboli Bene mutant᷑ in helus titu¬
li insc̾ptionẽ. Mutantur autẽ sic̃ sequitur indoctri¬
nã Cum enĩ dixisset ꝓhis qui imutabunt᷑ intitu¬
li inscͥptionẽ. ad didit ipsi dauid indoct̾nã: idẽ mu¬
tabuntur. ñ sibi s ipsi dauid. et mutant᷑ in doctri¬
na. Non enĩ ita rex xp̃c. quasi scło regnaturus. cũ aꝑ¬
te dixerit. regnũ meũ ñ ẽ dehoc mundo C ineius

Expanded text:
nisi qui a veteri vita in novam transeunt? Absit nisi qui a veteri vita in novam transeunt? Absit enim ut hic culpanda immutatio intelligatur. Non quomodo immutatus est Adam a justitia ad iniquitatem, et a deliciis ad laborem; sed quomodo mutantur illi, quibus dictum est: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Immutantur autem isti in tituli inscriptionem. Nostis tituli inscriptionem. Titulus infixus est super crucem Domini scriptus, Hic est rex Judaeorum : mutantur in hujus tituli inscriptionem qui in regnum Christi transeunt a regno diaboli. Bene mutantur in hujus tituli inscriptionem. Mutantur autem, sicut sequitur, in doctrinam. Cum enim dixisset, Pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem; addidit, ipsi David in doctrinam: id est, mutantur non sibi, sed ipsi David, et mutantur in doctrinam. Non enim ita rex Christus, quasi saeculo regnaturus; cum aperte dixerit: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpheticus sp̃c in psalmoꝵ. titulis recedere aliqͣn¬
tum ad exp̃ssione rerũ gestarũ et aliquid dicere
quod in historia ñ inueniatur. ethinc potius ad¬
monere. non ppt̾ cognoscendas res gestas eẽ huiꝰ¬
modi titulos inscriptos. s ppt̃ sutura pfiguran¬
da. sic̃ dictũ ẽ quod corã abimelech mutauit
uultum suũ. et dimisit eum et abiit cum indicet
scriptura regnoꝵ hoc eũ non fecisse corã abime¬
lech. s coram achis rege: ita et inhoc titulo inue¬
nimus aliquid quo commoueam᷑. ad aliquid
Nanq in illa narratione belloꝵ. fortiũq factoꝵ
regis dauid ubi homines hi quos cõmemoraui¬
mus debellati sunt eũ aliquid succendisse ñ legi¬
mus. hic autẽ marime positũ hoc quod ibi non
scͥptum ẽ: qr succendit mesopotamiã siriã. et syri¬
am sobal. Iam gͦ incipiamus scd̃m rerũ futurarũ
significationes istas discutere: et opatitatẽ umbrarũ

Expanded text:
propheticus spiritus in Psalmorum titulis recedere aliquanpropheticus spiritus in Psalmorum titulis recedere aliquantulum ab expressione rerum gestarum, et aliquid dicere quod in historia non invenitur, et hinc potius admonere, non propter cognoscendas res gestas esse hujusmodi titulos inscriptos, sed propter futura praefiguranda; sicut dictum est quod coram Abimelech mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit , cum indicet scriptura Regnorum hoc eum non fecisse coram Abimelech, sed coram Achis rege : ita et in hoc titulo invenimus aliquid, quo commoneamur ad aliquid. Namque in illa narratione bellorum fortiumque factorum regis David, ubi hi omnes quos commemoravimus, debellati sunt, eum aliquid succendisse non legimus. Hic autem maxime hoc positum est, quod ibi non est scriptum, quia succendit Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal. Jam ergo incipiamus secundum rerum futurarum significationes ista discutere, et opacitatem umbrarum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi titulo. dicuntur quedã uictoriosa dauid.
quod fortit̾ fecerit debellando inimicos et eos tͥbu¬
tarios faciendo: quando post mortẽ saulis ꝑsecu¬
toris sui regnum illius accepit manifestũ inisrł
nã etantequã ꝑsecutionẽ pateret᷑ rex erat: s. d̾o tan¬
tum notꝰ erat. Post ea gͦ iam manisestato regno et
uident᷑. atq eminent᷑ accepto. debellauit eos qͥ
in hoc titulo cõmemorant᷑: et natus ẽ psalmi ti¬
tulus ita. Infinẽ ꝓhis qui immutabunt᷑ intituli in¬
scͥptionẽ ipsi dauid indoctrinã cũ succendit me¬
sopotamiã syriã et syriã sobal: et conu̾tit ioab et
ꝑcussit edom inualle sallinarũ milia duodecim.
Legimus hec inlibris regnoꝵ. istos om̃s quosno¬
minauit debellatos ee̾ a dauid: id ẽ mesopotamiã
syriã et syriã sobal. ioab edom. facta sunt ista.
et quem admodũ facta sunt ita ibi conscripta st̾.
ita leguntur: legat qui uult. Ueruntam̃ sic̃ solet

Expanded text:
psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, psalmi titulo, dicuntur quaedam victoriosa David, quod fortiter fecerit debellando quosdam inimicos, et eos tributarios faciendo; quando post mortem Saülis persecutoris sui, regnum illius accepit manifestum in Israel. Nam et antequam persecutionem pateretur, rex erat, sed Deo tantum notus erat. Postea ergo jam manifesto regno, et evidenter atque eminenter accepto debellavit eos qui in hoc titulo commemorantur; et notatus est Psalmi titulus ita: In finem, pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem ipsi David in doctrinam, cum succendit Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit Edom, in valle Salinarum duodecim millia. Legimus haec in libris Regnorum, istos omnes quos nominavit, debellatos esse a David, id est Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, Joab, Edom . Facta sunt ista, et quemadmodum facta sunt ita ibi conscripta sunt, ita leguntur: legat qui vult. Verumtamen sicut solet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlixus ẽs ñ t̾reat quia psalmꝰ breuis ẽ
Tanquam ergo aliquantulũ ꝓlixiorẽ
psalmũ audierimꝰ sic intendamus.
qm̃ in nomine xp̃i nutͥtis et nutͥendis loquimur
in eccłia di: neꝰ alienis a sapore istarum litterarum
a quib mundus alienus ẽ ñ quasi rudia nobis ista
semꝑ etͣ debent. Si enĩ ea que sepissime audistis
cũ iocũditate in ore cogitationis ruminatis nec obli¬
uione tanquã inuentre seprlistis: eadẽ ipsa recorda¬
tio ur̃a et memoria multum nos poterit adiuuare
ne multum loquamur ad enodandũ quasi rudib
ea que iam uos nosse nouimus. Certe illud meminimꝰ
clesie tantum: quod utiq exparte et nos sumus ac
ꝑ hoc quando uoces nr̃as agnoscimus. sine affectu
agnoscere non possumꝰ: et tanto magis delectamur.
quanto inidem nos eẽ sentimus. Dauid rex unus
homo fuit: s non unũ hominẽ figurauit qñ scilicet
sigurauit eccłiam exmultis constantẽ. distłnte usq
adfines tͣre. Quando autẽ unũ hominẽ figurauit:

Expanded text:
 nos terreat, quia Psalmus brevis est. Tanquam ergo aliquantulum prolixiorem Psalmum audierimus, sic intendamus: quoniam in nomine Christi nutritis et nutriendis loquimur in Ecclesia Dei, nec alienis a sapore istarum Litterarum a quibus mundus alienus est, non quasi rudia vobis ista semper esse debent. Si enim ea quae saepissime audistis cum jucunditate in ore cogitationis ruminastis, nec oblivione tanquam in ventre sepelistis; eadem ipsa recordatio vestra, et memoria multum nos poterit adjuvare, ne multum loquamur ad enodanda quasi rudibus ea quae jam vos nosse novimus. Certe illud meminimus clesiae tantum, quod utique ex parte et nos sumus. Ac per hoc quando voces nostras agnoscimus, sine affectu agnoscere non possumus: et tanto magis delectamur, quando indidem nos esse sentimus. David rex unus homo fuit, sed non unum hominem figuravit: quando scilicet figuravit Ecclesiam ex multis constantem, distentam usque ad fines terrae; quando autem unum hominem figuravit,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ab hominib contra quos diuine regnant: que
illos ante etiã dampnauerunt. Eccehimuiliantur.
ecce fugant᷑. ecce ꝑsecutionem patiunt᷑. s sine sapore.
ꝑfatuitate. ꝓuanitate. Iam enĩ sal in fatuatum est. id̾o
piectum est foras ut conculcet᷑ abhominib audiui¬
mꝰ titulũ psalmi: audiamꝰ etiã uerba psalmi Expł ti¬

Expanded text:
etiam ab hominibus, contra quos divinae regnant, quae etiam ab hominibus, contra quos divinae regnant, quae illos ante etiam condemnaverant? Ecce humiliantur, ecce fugantur, ecce persecutionem patiuntur, sed sine sapore; pro fatuitate, pro vanitate. Jam enim sal infatuatum est: ideo projectum est foras, ut conculcetur ab hominibus. Audivimus titulum Psalmi; audiamus etiam verba Psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui etiã quatuor uenti dicti sunt. oriens. occidens
aquilo. et meridies. adom̃s istas quatuor. partes
misũ ẽ ubũ utintnitate om̃s uocatent. Duodenae¬
mum aumerum t̃ quat᷑ni faciunt. Detio g duodẽ¬
cimi nilatrena ꝑcussa sunt totus mnuas ꝑ cuisusẽ
Sen toiei muundo el ecta ẽ eccła mortaficata auena
ueto o uare inualle salmarii Ualus humilitas enia
line apoe si gnificant. M iatieni humiliatit̃ ẜuane
ei fatue inuana uetustate humiliant᷑. Pacit᷑ auis are¬
bulatione ⁊pecunia pantur tribulationẽ ꝑhonore
tem poralĩ patit᷑ tbulationẽ ꝓ commodis hiũl uterar
suus e pasurus ẽ tbulatonẽ et humiliandus. Quare
Anneseis ẽẽ tibi dictum: uos estis sal t̾re ͦ Et sal sunfa¬
auatius fuerit: ad nichil ualebit aliud. nisi ut foras piei¬
atur. Honũ egͥ sapient᷑ humiliari. Ecce nc̃ñne here
crcihumiliantur. Nonne leges contra illos tate sut̾.

Expanded text:
quae etiam quatuor venti dictae sunt , oriens, occidens, quae etiam quatuor venti dictae sunt , oriens, occidens, aquilo et meridies. Ad omnes istas quatuor partes missum est verbum, ut in Trinitate omnes vocarentur. Duodenarium numerum ter quaterni faciunt. Merito ergo duodecim millia terrena percussa sunt; totus mundus percussus est: de toto enim mundo electa est Ecclesia, mortificata a terrena vita. Quare, in valle Salinarum? Vallis humilitas est: salinae saporem significant. Multi enim humiliantur, sed vane et fatue: in vana vetustate humiliantur. Patitur quis tribulationem pro pecunia, patitur tribulationem pro honore temporali, patitur tribulationem pro commodis vitae hujus; passurus est tribulationem, et humiliandus: quare An nescis tibi esse dictum, Vos estis sal terrae; et, Si sal infatuatum fuerit, ad nihilum vaiebit aliud, nisi ut foras projiciatur ? Bonum est ergo sapienter humiliari. Ecce nunc nonne humiliantur
Abbreviated transcription (Latin):
tem ad dm̃ xp̃ianus. quare inimicus conu̾sus:
Quia fidelis factus qui fuerat inimicꝰ ꝑcussit e¬
dom Intͣp̃tat᷑ edom t̾renus debuit ꝑcuti t̾renus
iste. Ut quid enĩ uiueret tͣrenus: qui celestis de¬
beret uiuere. Int̾fecta ẽ gͦ uita t̾rena: iuuat celes¬
tis. Sic̃ enĩ portauimus imaginẽ t̾reni: portemꝰ
et imaginẽ eius qui de celo ẽ. Uide illũ intsici. Mor¬
tificate m̃bra ur̃a que sunt suꝑ tͣram. Cũ autem
ꝑcussisset edom: ꝑcussit duodecĩ milia in ualle sa¬
linarum. Duodecim milia: ꝑfectus ẽnumerus. Ciuiꝑ
fecto numero: etiã duodenarius apłoꝵ. numerus
deputat᷑ Non enĩ frustra: nͥ qr ꝑ totũ mundũ mitten¬
dum erat u̾bum. Uerbũ autẽ di quod ẽ xp̃c. in nu¬
bib hoc ẽ in p̃dicatorib ueritatis. Mundus autem
quatuor partib constat. Quatuor eius partes no¬
tissime omĩb sunt. et sepe in scͥpturis memorate:

Expanded text:
tem ad Dominum christianus, quare inimicus conversus? tem ad Dominum christianus, quare inimicus conversus? Quia fidelis factus, qui fuerat inimicus. Percussit Edom. Interpretatur Edom Terrenus. Debuit percuti terrenus iste. Utquid enim viveret terrenus, qui coelestis debet vivere? Interfecta est ergo vita terrena; vivat coelestis. Sicut enim portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est . Vide illum interfici: Mortificate membra vestra quae sunt super terram . Cum autem percussisset Edom, percussit duodecim millia in valle Salinarum. Duodecim millia perfectus est numerus, cui perfecto numero etiam duodenarius Apostolorum numerus deputatur: non enim frustra, nisi quia per totum mundum mittendum erat verbum. Verbum autem Dei quod est Christus, in nubibus, hoc est in praedicatoribus veritatis. Mundus autem quatuor partibus constat. Quatuor ejus partes notissimae sunt omnibus, et saepe in Scripturis memoratae:
Abbreviated transcription (Latin):
queramꝰ iã quid sit mesopotamia. que succensa ẽ.
qͥd syria sobal. Int̾p̃tationes ergo nominũ int̾roge¬
mus scđ̃m hebreum eloquium: quo pͥmũ hec scͥptura
locuta ẽ. Mesopotamiã dicunt in t̾p̃tari eleuatam
uocationẽ. Iam totus mundus uocatione ẽ eleuatꝰ
Syria int̃p̃tatur sublimis. s illa querrat subli¬
mis. incensa ẽ et humiliata : Et ut quẽ admodum
humiliata ẽ que fuerat exaltatã. sic exaltetur que
facta ẽ humiliata. Sobal intp̃tat᷑ uana uetustas
Srãs xp̃o qui eã succendit. Quando uetera iuirgul¬
ta succenduntur. urecta succedunt: et alacͥus. et
uberus et uiridius noua nascunt᷑. cũ ea ignis in
uetustoꝵ. succensionẽ precesserit Nongͦ timeat᷑
ignis. xp̃i: fenũ consumit. Omĩs enĩ caro fenũ: et
omnis claritas hominis ut flos feni. Succendit gͦ
ista illo igne: et conuertit ioab. Ioab int̾p̃tatur ĩ¬
imicus. Conuersus ẽ inimicꝰ quod uis intellige.
mundi inquit nunc missus ẽ foras. Conilsus au¬

Expanded text:
quid sit Mesopotamia quae succensa est, quid sit Syria Sobal. Interpretationes ergo nominum interrogemus secundum hebraeum eloquium, quo primum haec Scriptura locuta est. Mesopotamiam dicunt interpretari Elevatam vocationem. Jam totus mundus vocatione elevatus est. Syria interpretatur Sublimis. Sed illa quae erat sublimis, incensa est et humiliata: et quemadmodum humiliata est quae fuerat exaltata, sic exaltetur quae fuerat humiliata. Sobal interpretatur Vana vetustas. Gratias Christo qui eam succendit. Quando vetera virgulta succenduntur, vireta succedunt; et alacrius et uberius et viridius nova nascuntur, cum ea ignis in vetustorum succensione praecesserit. Non ergo timeatur ignis Christi; fenum, consumit. Omnis enim caro fenum, et omnis claritas hominis sicut flos feni . Succendit ergo ista illo igne. Et convertit Joab. Joab interpretatur Inimicus. Conversus est inimicus: quod vis intellige. mundi, inquit, nunc missus est foras . Conversus au
Abbreviated transcription (Latin):
ut essem qui te inuocarem᷑. Quid egieͤ Si enĩ egia¬
liquid ut ẽẽm. ĩam erã antequã essem. Porro si omi¬
no nichil erã antequã essem: nic hilte ꝓmerui ut
essem. fecisti ut essem: et tu ñfecisti ut honus essem:
Dedistimut sim. et potuit mͥ alius dare ut bonꝰ simt
Si tu michi dedisti ut sim. et alius mͥ dedit ut bo¬
nus sim: mnelior ẽille qui mͥ dedit ut bonus sim.
quam qͥ dedit ut sim. Porro qr te nemo melior
nemo te potentior nemo te in misc dia largior.
a quo accepi ut essem. ab illo accepi ut esse bonus.

Expanded text:
ut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aut essem qui te invocarem, quid egi? Si enim egi aliquid ut essem, jam eram antequam essem. Porro si omnino nihil eram antequam essem, nihil te promerui ut essem. Fecisti ut essem, et non tu fecisti ut bonus essem? Dedisti mihi ut sim, et potuit mihi alius dare ut bonus sim? Si tu mihi dedisti ut sim, et alius mihi dedit ut bonus sim; melior est ille qui mihi dedit ut bonus sim, quam ille qui mihi dedit ut sim. Porro quia te nemo melior, nemo te potentior, nemo te in misericordia largior; a quo accepi ut essem, ab illo accepi ut bonus
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs: quid enim habes quod non accepistie si
autẽ accepisti: quid głaris. quasi non acceꝑis: Hoc
ẽ miscd̾ia eius p̃ueniet me. Heniq attendens omnia
bona. quecunq habere possumꝰ. siue in natura. siue
instituto. siue in ipsa conuersione. infide. inspe. in
caritate. in bonis morib iniusticia. in timore di. to¬
tum non esse nͥ exillius donis: ita clausit. Ds m̃s mi¬
sericordia mea Non inuenit impletus donis di. quid
appellaret dm̃ suum: nisi miscdiam suã. O nomen:
sub quo nemini despandũ ẽ. Dsmeus inquit mise¬
ricordia mea. Quid ẽ miscdia mea : Sidicas salu̾r
mea: intelligo qr dat salutem. Si dicas refugium
meum: intelligo qr confugis adeum. Sidicas forti¬
tudo mea: intelligo qr dat tibi fortitudinẽ. Miscdia
mea quid ẽ. Totum quicquid sũ de miscdia tua ẽ.
Sed ꝓmerui te: inuocando tẽ. ut essẽ. Quid feci:

Expanded text:
ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti? Si ait Apostolus: Quid enim habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Hoc est, Misericordia ejus praeveniet me. Denique attendens omnia bona quaecumque habere possumus, sive in natura, sive in instituto, sive in ipsa conversatione, in fide, in spe, in charitate, in bonis moribus, in justitia, in timore Dei, totum non esse nisi ex illius donis, ita conclusit: Deus meus misericordia mea. Non invenit impletus bonis Dei, quid appellaret Deum suum, nisi misericordiam suam. O nomen, sub quo nemini desperandum est! Deus meus, inquit, misericordia mea. Quid est, misericordia mea? Si dicas, Salus mea, intelligo quia dat salutem; si dicas, Refugium meum, intelligo quia confugis ad eum; si dicas, Fortitudo mea, intelligo quia dat tibi fortitudinem: Misericordia mea, quid est? Totum quidquid sum, de misericordia tua est. Sed promerui te, invocando te! Ut essem, quid feci?
Abbreviated transcription (Latin):
Aduespum. quipe discipłi mortuũ planxerunt do
erusta uerunt. Etgxultabo mane miscłiã tuam¬
quia factus essusceptor meus et refugiũ meũ indi¬
e tribulationis ince: adicitor meus tibi psallam qr
tuds susceptor meus es Quid eram nisi sub uenires:
nisi curares: Certe ingenti uulnere ꝑiclitabar. s
illud uulnus meum medicũ omnipotentẽ require¬
bat Omnipotenti medico nichil ẽ insanabile ñre¬
nantiar aliquẽ: opusẽ ut tu curari uelis opus est
ut manus eius non refugias. S et si nolis curari util¬
nus tuum admonet utcureris. et auersum reuocat:
et refugientẽ quodãmͦ redire ad se compellit. etat¬
trahit ĩn omib implet qd̾ dictũ ẽ miscd̾ia eius p̃ue¬
niet me. Cogita qd̾ dictũ ẽ p̃ueniet me. Si aliqͥd
tuum pͥmum attulisti. et ex tuo aliquo bono. pͥmo
di miscłiã meruisti: ñ te p̃uenit. Quando autẽ
uel intelligis quia p̃uentus es nisi intelligas qd̾

Expanded text:
. Ad vesperam quippe discipuli mortuum planxerunt Dom. Ad vesperam quippe discipuli mortuum planxerunt Domexsultaverunt. Exsultabo mane misericordiasceptor meus, et refugium meum in die tribulationis meae. Adjutor meus tibi psallam, quia tu Deus susceptor meus es. Quid eram, nisi subvenires? nires? Certe ingenti vulnere periclitabar, sed illud vulnus meum medicum omnipotentem requirebat. Omnipotenti medico nihil est insanabile; non renuntiat ad aliquem: opus est ut tu curari velis, opus est ut manus ejus non refugias. Sed etsi nolis curari, vulnus tuum admonet ut cureris: et aversum revocat, et refugientem quodammodo ad se redire compellit, et attrahit. In omnibus implet quod dictum est: Misericordia ejus praeveniet me. Cogitate quod dictum est, praeveniet me. Si aliquid tuum primum attulisti, et ex tuo aliquo bono primo Dei misericordiam meruisti, non te praevenit. Quando autem vel intelligis quia praeventus es, nisi intelligas quod
Abbreviated transcription (Latin):
te gaudentem. Suꝑbiebant iudei. humiliati sũt.
desperabant gentes erecte sunt: ueniebant ad an¬
gulum: ibi conueniant. ibi concurrant: ĩbi pacis
osculum inueniant. Dediuerso ueniant: s in ad¬
uersum non ueniant. Illi decircuncisione. isti de
preputio. Longe erant parietes. siante quã adan¬
gulum uenirent. In angulo autẽ teneant se: et to¬
ta iam eccłia. ex utͦq pariete quid dicat: Ego autẽ
cantabo fortitudinẽ tuã: ẽt exultabo mane mi-¬
scdiam. tuã. Mane transactis tep̃tationib mane
cum nox scł̃i huius transierit. mane quando iam
latronum insidias liaboli et angłoꝵ eius. ñ expa¬
uescemus. mane quando iã non adlucernam ꝓ¬
pphetie ambulamꝰ: s ipsũ di uerbũ tanquã solem
contemplabimur. Ex ultabo mane miscd̾iã tuã
Merito in alio psalmo dicitur: mane astabo tibi.
et contem plabor Merito et ipsius dñĩ resurretio
Despere demorabit᷑ fietus ẽt in matirinũ exuitatio

Expanded text:
te gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: te gaudentem . Superbiebant Judaei; humiliati sunt: desperabant Gentes; erectae sunt. Veniant ad angulum; ibi conveniant, ibi concurrant, ibi pacis osculum inveniant: de diverso veniant, sed in adversum non veniant; illi de circumcisione, isti de praeputio. Longe erant parietes, sed antequam ad angulum venirent: in angulo autem teneant se, et tota jam Ecclesia ex utroque pariete, quid dicat? Ego autem cantabo potentiam tuam, et exsultabo mane misericordia tua. Mane transactis tentationibus, mane cum nox hujus saeculi transierit, mane quando jam latronum insidias et diaboli et angelorum ejus non expavescimus, mane quando jam non ad lucernam prophetiae ambulamus, sed ipsum Dei Verbum tanquam solem contemplamur. Et exsultabo mane misericordia tua. Merito in alio psalmo dicitur: Mane astabo tibi, et contemplabor . Merito et ipsius Domini resurrectio Vespere demorabitur fletus, et in matutino exsultatio
Abbreviated transcription (Latin):
Unde accelerauerunt postea: Quia multiplicate
sunt infirmitates eoꝵ. Nam si sibi ad huc sani ui¬
derentur: nunquã accelerarent. Quid gͦ ibi dictũ
ẽ multiplicate sunt infirmitates eoꝵ. hoc dictũ
ẽ hic conp̃hendunt᷑ insuꝑbia sua: et ex maledicto
etmͣdatio annuntiabunt᷑ consũmationes. in ua
consumationis. Et quod ibi dictũ ẽ postea accele¬
rauerunt: hoc dictũ ẽ hic et non erunt insciꝑbia
sua: et scient quia d̾s dñabit᷑ iacob. et finium t̾re.
et conuertent᷑ aduesꝑam. Honũ ẽ ergo humiliari pec¬
Icatorem: et nemo ẽ insanabilior eo qͥ sibi sanꝰ uidetur.
Et circũibunt ciuitatẽ. Iam et hesterno die ex posui
suum transsorment crehentes. Si autẽ non satiabun¬
tur et murmurabunt. Quia suꝑuis murmur eoꝵ.
dixerat dicentium qm̃ quis audiuit: et tu dñe in¬
quit deridebis eos. dicentes quis audiuit. Quare
Quia ꝓnichilo habebis om̃s gentes. Sic et hic. Si autẽ

Expanded text:
. Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae . Unde acceleraverunt postea? Quia multiplicatae sunt infirmitates eorum: nam si sibi adhuc sani viderentur, nunquam accelerarent. Quod ergo ibi dictum est, Multiplicatae sunt infirmitates eorum; hoc dictum est hic, Comprehendantur in superbia sua, et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes in ira consummationis. Et quod ibi dictum est, Postea acceleraverunt; hoc dictum est hic, Et non erunt, in superbia sua. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae: et convertentur ad vesperam. Bonum est ergo humiliari peccatorem; et nemo est insanabilior eo qui sibi sanus videtur. Et circumibunt civitatem. Jam et hesterno die exposuimsuum transforment credentes. Si autem non satiabuntur, et murmurabunt. Quia et superius murmur eorum dixerat, dicentium: Quoniam quis audivit? Et tu, Domine, inquit, deridebis eos, dicentes: Quis audivit? Quare? Quia pro nihilo habebis omnes gentes. Sic et hic: Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
huc insuꝑbia sua essent. Insuꝑbia autẽ sua essent:
si adhuc sibi iusti uiderent᷑. Ut autẽ sibi iusti ñ ui¬
derent᷑ anñtiate sunt illis ex maledicto et m̃datio
consũmationes. inira consũmationis. quia conpre¬
hensi fuerant insuꝑbia sua. ex maledicto quod fece¬
runt quanda xp̃m occiderunt. Ecce quid fecit dñs
multitudinẽ gentiũ: hac fusus ẽ sanguis. hac ꝓfuit:
s conuersis omĩb ꝓfuit: qr et illi quẽ occiderunt
agnouerunt. et abillaᷤ ipsius int̃fectionis et delicti
sui magni ueniã meruerunt. Quid ergo et de ip¬
sis: Qd̾ supra. Conuertant᷑ aduesperam: Idẽ et si
Sed ut canes. non ut oues aut uituli. At canes ut
gentes. ut peccatores: quia et ipsi cognouerunt pec¬
catum suum. qui sibi iusti uidebantur. De quibus
dictum ẽ in alio psalmo Postea accelerauerunt:
hoc dictũ ẽ hic aduesꝑam. Nam ibisic ẽ. Multi pli¬
cate sunt infirmitates eoni: postea accelerauerunt

Expanded text:
huc in superbia sua essent; in superbia autem sua essent, huc in superbia sua essent; in superbia autem sua essent, si adhuc sibi justi viderentur: ut autem sibi justi non viderentur, annuntiatae sunt illis ex maledicto et mendacio consummationes in ira consummationis; quia comprehensi fuerunt in superbia sua, ex maledicto quod fecerunt, quando Christum occiderunt. Ecce quid fecit Dominmultitudinem Gentium: hac fusus est sanguis, hac profuit; sed conversis omnibus profuit; quia et illi quem occiderunt agnoverunt, et ab illo ipsius interfectionis et delicti sui magni veniam meruerunt. 8. vers. 15. Quid ergo et de ipsis? Quod supra: Convertentur ad vesperam: id est etsi sSed ut canes, non ut oves, aut vituli: ut canes, ut Gentes, ut peccatores; quia et ipsi cognoverunt peccatum suum qui sibi justi videbantur. De quibus dictum est in alio psalmo, Postea acceleraverunt: hoc dictum est hic, Ad vesperam. Nam ibi sic est: Multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea acceleraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
bantur quod gens iudea legẽ acceperat: qd̾ dei p̃cep-¬
ta seruauerat: demonstrauit illis. qi ñ seruauit. cũ
inipsis deip̃ceptis xp̃m ñ intellex it: qrcecitas ex parte
usrł facta ẽ. Uident et ipsi iudei qr ñ debent gen¬
tes contẽpnere: quos quasi canes et peccatores puta-¬
bant. Quomͦ enĩ parit᷑ inuenti sunt ad iniquitatẽ:
parit᷑ ꝑuenuint adsalutẽ. Nsolũ uideiꝰ inquit apłs¬
uerũ etiã gentes. Id̾o enĩ lapidẽ quẽ reꝓbrauerunt
edificantes. hic factus est incaput anguli: ut duos
iungeret inse. Angulus enim duos parietes copu¬
lat. Iudei excelsi et magni sibi uidebantur: gentes
tanquã infirmi. tanquã peccatores tanquã demonũ
serui. tanquã idoloꝵ. adoratores. ẽt tam̃ inutͥsq ini¬
quitas erat. Demonstrati sunt et uidei peccatores. q̃r
ñ e qui faciat bonũ. nonẽusq adunum. Deposuerũt
suꝑbiam. et nͣinuiderunt saluti gentiũqr parem
suã et illon. infirmitatẽ cognouerunt: et in angu¬

Expanded text:
d gens Judaea Legem acceperat, quod Dei praecepta servaverat: demonstratur illis quia non servavit, cum in ipsis Dei praeceptis Christum non intellexit, quia caecitas ex parte in Israel facta est . Vident et ipsi Judaei quia non debent Gentes contemnere, quos quasi canes et peccatores putabant: quomodo enim pariter inventi sunt in iniquitate; ita pariter pervenient ad salutem. Non solum ex Juerum etiam ex Gentibus . Ideo enim lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli , ut duos jungeret in se: angulus enim duos parietes copulat. Judaei excelsi et magni sibi videbantur: Gentes tanquam infirmi, tanquam peccatores, tanquam daemonum servi, tanquam idolorum adoratores; et tamen in utrisque iniquitas erat. Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : deposuerunt superbiam et non inviderunt saluti Gentium, quia parem suam et illorum infirmitatem cognoverunt; et in angu
Abbreviated transcription (Latin):
uindicat. Quomꝰ ad hoc uindicat ut ꝑficiat : fla¬
gellat omnẽ filiũ quẽ recipit. Quomͦ ad hoc uin¬
dicat ut dampnet.: Quando posuerit impios ad si¬
instrã: et dixerit eis ite inignẽ etͣnũ. qui ꝑatꝰ est di¬
abolo etangelis eiꝰ. Illa ira consũptionis ẽ. ñ consum¬
mationis. annuntiabuntur autẽ consũ mationes
inira consũmationis ĩd ẽ p̾dicabitur ab apłis.
quiaubi habundauit peccatum suꝑhabundauit gr̃a:
et ꝑtinuit adhumiliationiᷤᷤ medicinã infirmmitas ho¬
minis. hoc cogitantes illi. et inuenientes atq confi¬
tentes iniquitates suas non erunt. Quid ñ erunt:
Insuꝑbia sua. Supra enim dixerat conp̃hendunt᷑
insuꝑbia sua. et ex maledicto etm̃datio annuntia¬
bunt᷑ consũmationes in ira consũmationis et ñ erut̃:

Expanded text:
net. Quomodo ad hoc vindicat, ut perficiat? Flagellat omnem filium quem recipit . Quomodo ad hoc vindicat, ut damnet? Quando posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Illa ira consumptionis est, non consummationis. Annuntiabuntur autem consummationes in ira consummationis; id est, praedicabitur ab Apostolis quia ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , et pertinuit ad humiliationis medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque confitentes iniquitates suas, non erunt. Quid non erunt? In superbia sua. Supra enim dixerat, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes in ira consummat
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Ecce xp̃c resurrexit. Ubiẽ maledictũ crucis qd̾
fecistis : Ubiẽ m̃datiũ custodũ quos corrupistis:
Et ex maledicto etm̃datio annuntiabuntur con¬
sũmationes. in ira consũmationis etñerunt. Qdẽ in¬

Expanded text:
tis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod tis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝑficientur. qui in maledicto et m̃datio
dep̃hensi sunt. suꝑbia quippe eos non ꝑ mittebat
ꝑfici. facinus abͥtulit suꝑbiã ꝑ eon. confessionem
indulgentia deleuit facinus ꝑ d̾i miserationẽ. et ex
maledicto et m̃datio annuntiate sunt consũmati¬
ones. idẽ dictũ ẽ homini. Uidisti quid sis sensisti qͥd
sis. errasti. excecatꝰ es. peccasti etlapsus es: ãgnousti
infirmitatem tuã. supplica medico. nolitibi uideri
sanus. Y bi ẽ frenesis tua:᷑. Ecce medicum occidisti
quem occidendo ꝑdere ñpotusti: tam̃ quantũ ad te
ꝑtinuit occidisti. Ex maledicto et m̃datio annũ¬
tiabunt᷑ consũmationes. fecistis quod ad male¬
dictũ ꝑtinebat ouidei: maledictus enĩ omnis
qui pendet in ligno. Crucifix istis xp̃m: tanqu̾a ma¬
ledictũ putastis adȩ maledicto m̃datiũ. Custodes
ad sepulch ũ posiustis: ut m̃tirent᷑ pecuniã dedis-¬

Expanded text:
magis perficientur, quia in maledicto et mendacio magis perficientur, quia in maledicto et mendacio deprehensi sunt. Superbia quippe eos non permittebat perfici: facinus abstulit superbiam per eorum confessionem; indulgentia delevit facinus per Dei miserationem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medicum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes. Fecistis quod ad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedis
Abbreviated transcription (Latin):
tane quime colafidet. ꝓpt̾ quod tͣdñm rogaui. et¬
dixit michi: sufficit tibigrã mea: nã uirtꝰ in infir¬
mitate ꝑficitun Uidete quȩ sint consũmationes
apłs doctor gentium pat̾ fideliũ ꝑ euuangłium:
accepit stimulũ carnis aquo colafiraret᷑ Quis
nr̃m hoc dicere auderet: nisi ille confiteri ñ e¬
rubesceret: Sienĩ dixerimus. hoc ñ passum fuis¬
se paulum. tum ei quasi deferimus. mdacẽ facimꝰ
S quia uerax ẽ et uerum dixit: dpotet ut crea¬
mus. datũ illi fuisse angłm sathane: ne magnitu¬
dine reuelationũ extolleretur. Ecce quã tuñdꝰ est
serpens suꝑbiȩ Quid itaq factum ẽ istis: In peca¬
to suo conphensi sunt. qi ⁊ p̃m̃ occiderunt. et de
ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt:
et maiore humilitate erigi meruerunt: hoc ẽ con¬
p̃henduntur insuꝑbia sua. et ex maledicto etm̃¬
datio annuntiabunt᷑ consũmationes. idẽ ideo

Expanded text:
tanae, qui me colatanae, qui me coladixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccato suo comprehensi sunt, quia Christum occiderunt, et de ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id est, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
peccemus sola inuidentia: que inuidentia neces¬
se ẽ ut comitetur suꝑbiã hoc ergo malum suꝑbi¬
a ẽ impediens ꝑfectionẽ. Iactet ergo se quisq de
diuitiis ĩactet de pulcͥtudine et deuirib corporis.
ista certe omĩa mortalia sunt. Ridendi sũt qͥ se
demoitalib iactant: a quib reb plerũq aut ui¬
ui deserunt᷑. aut mortui eas necesse est ut desera¬
rant. Illud ẽuitiũ capitale. quod cumquisq
bene ꝓfecerit suꝑbia tep̃tat᷑ ut ꝑdat totũ qd̾
ꝓficit. Deniq omĩa uitia in malefactis tim̃da st̃.
suꝑbia inbenefactis plus metuenda est. Nonita¬
ꝙ mirũ: qͥa sic ẽ humilis apłs ut dicat. quando ĩ¬
firmor tunc potens sum. Namhoc uitio ne etip¬
se temptaretur. quale sibi medicam̃tũ dic̃ ap¬
positũ. contra tumorem: amedico qui sciret qͥd
curaret : Ne magnitudine inquit reuelationũ
extollar. datus ẽmͥ stimulus carnis meȩ angłs sa¬

Expanded text:
peccemus sola invidentia, quae invidentia necespeccemus sola invidentia, quae invidentia necesse est ut comitetur superbiam. Hoc ergo malum superbia est, impediens perfectionem. Jactet ergo se quisque de divitiis, jactet de pulchritudine et de viribus corporis: ista certe omnia mortalia sunt; ridendi sunt qui se de mortalibus jactant, a quibus rebus plerumque aut vivi deseruntur, aut mortui eas necesse est ut deserant. Illud est vitium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia tentatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic est humilis Apostolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus sa
Abbreviated transcription (Latin):
inbesolum puriendus e: certe pͥnceps ⁊ omniũ pe¬
Auscerium non uinolentia non fornicatio. non
rapina rerum alienarũ sola suꝑbia lapsusẽ. Et
ut suꝑb. ñ in uideat Ex hoc uitio quod suꝑbiam
necessario sequitun. lapsus etiã in uidit stanti:
et dlelit operam seducere hominẽ sie ale leuare¬
cur unbe ille deiectus ẽ. Et id̾o satagit uera ꝑsu¬
adere peccata. ꝙ talẽ iudicẽ habemꝰ ubi obicere
falsa non possit. Nam si apud hominẽ iudicem
ageretur causa nr̃a quẽ posset fallere cͥminatio¬
nb falsis: non multũ ageret ut peccaremus. qi
iudicẽ fallendo. et in nocentes oppͥmere posset. et
circũuentos ad se traducere: et secũ dampnari
facere. Nunc ergo qm̃ scit talẽ iudicẽ qui falli ñ
possit. et quia scit eũ iustũ ꝑsonas ñ posse acci
pere: tales ei uult ꝑducere reos. quos necesse sit
ut dampnet: quia iustus ẽ. Dat itaq oꝑam ut

Expanded text:
inde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peinde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peadulterium, non vinolentia, non fornicatio, non rapina rerum alienarum; sola superbia lapsus est. Eut superbus non invideat: ex hoc vitio, quod superbiam necessario sequitur, lapsus etiam invidit stanti, et dedit operam seducere hominem, ne illo levaretur unde ille dejectus est. Et ideo satagit vera persuadere peccata, quia talem judicem habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus falsis; non multum ageret ut peccaremus; quia judicem fallendo, et innocentes posset opprimere, et circumventos ad se traducere, et secum condemnari facere: nunc vero quia scit talem judicem qui falli non possit, et quia scit cum justum personas accipere non posse; tales ei vult reos perducere, quos necesse sit ut damnet, quia justus est. Dat itaque operam ut
Abbreviated transcription (Latin):
rat. et mortẽ suã donaret occisus. resurgens amortu¬
ts. et uiuificans mortuos. Conp̃hensi sunt ergo in
suꝑbia sua: et ex male cdicto et m̃dation consũma¬
tiones annuntiabunt᷑. in ira consũmationis et ñ¬
erunt Et hoc difficile intelligitur: quo ungatur
non erunt. Quid nonerunt: Uideamus ergo suꝑi¬
orem textũ. Cum conp̃hensi fuerint insuꝑbia
sua: annuntiabunt᷑ ex maledicto et m̃datio con¬
summationes. Que sunt consũmationes: ꝑ fectio¬
nes. Consũmari enĩꝑfici ẽ. Aliud ẽ consũmari: a¬
liud consumi. Consũmat᷑ quod sic finit᷑ ut ꝑficia¬
tur. consumit᷑ quod sic finct᷑ ut non sit. Suꝑbia
ñ ꝑmittebat hominẽ ꝑfici: nichil sic impedit ꝑfec¬
tionẽ. Intendat quippe caritas ur̃a paululũ ali
id quod dico.: ẽt uidete malũ nimis molestum i¬
nis cauendum. Quale malum putaris: Quani¬
cui cr aggerem quid mali sit uisuꝑbia ra bolus

Expanded text:
rat, et mortem suam donaret occisus a morturat, et mortem suam donaret occisus a mortuis, et vivificans mortuos. Comprehensi sunt ergo in superbia sua. 5. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, erunt. Et hoc difficile intelligitur, quo jungatur et non erunt. Quid non erunt? Videamus ergo superiorem textum: cum comprehensi fuerint in superbia sua, annuntiabuntur ex maledicto et mendacio consummationes. Quae sunt consummationes? Perfectiones: consummari enim, perfici est. Aliud est consummari, aliud consumi. Consummatur enim quod sic finitur ut perficiatur: consumitur quod sic finitur ut non sit. Superbia non permittebat hominem perfici; nihil sic impedit perfectionem. Intendat quippe Charitas Vestra paululum ad id quod dico; et videte malum nimis molestum, nimis cavendum. Quale malum putatis? Quamdiu exaggerem quid mali sit in superbia? Diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
non uitã s. mortẽ occiderunt. Extincta quippe
morte inmoriente et resurgente uita de mor¬
te auiuente. et enĩ ipse se resufcitauit. qi erat in il¬
lo et quod mori non potuit᷑ quid fecerunt: Aucdi
quid fecerunt. Soluerunt templũ. Quid uero
ipse fecit: Triduo resuscitauit illut ꝑhoc ergo oc¬
cisa sunt delicta oris eon: et sermo labion. eon. Et
quid iam factũ ẽ in his qui conu̾si sunt et conpre¬
henduntur insuꝑbia sua. Dictum ẽ enĩ illis: qd̾
ille quem occiderunt resurrexit. Crediderunt eũ re
inde misisse: et eos qͥ in illũ crediderunt impleuisse:
et inuenerunt se nichil dampnãse. et nichil fecisse
factum eoꝵ. mirritũ uenit: peccatũ remansit. Ca
ergo factũ euacuatum ẽ. peccatũ autẽ remansit
suꝑ facientes. conp̃hensi sunt insuꝑbia sua: uider̃t
se subiniquitate sua. restabat ergo ut confiterent᷑
peccatum. etille ignosceret. qui peccantibus cesse¬

Expanded text:
Non vitam, sed mortem occiderunt. Exstincta quippe Non vitam, sed mortem occiderunt. Exstincta quippe morte in moriente, et resurgente vita de morte in vivente, etenim et ipse se resuscitavit, quia erat in illo et quod mori non potuit, quid fecerunt? Audi quid fecerunt: solverunt templum. Quid vero ipse fecit? Triduo resuscitavit illud . Per hoc ergo occisa sunt delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. Et quid jam factum est in his qui conversi sunt? Et comprehendantur in superbia sua. Dictum est enim illis quia ille quem occiderunt, resurrexit. Crediderunt eum restum sanctum inde misisse, et eos qui in illum crediderunt implevisse ; et invenerunt se et nihil damnasse, et nihil fecisse. Factum eorum in irritum venit; peccatum remansit. Quia ergo factum evacuatum est, peccatum autem remansit super facientes; comprehensi sunt in superbia sua, viderunt se sub iniquitate sua. Restabat ergo ut confiterentur peccatum, et ille ignosceret qui peccantibus cesse
Abbreviated transcription (Latin):
occides. Crucifige crucifige: qd̾ clamauerunt.
non qui clamauerunt. Illi enĩ xp̃m delere. interi¬
mere. ꝑ dere uoluerunt: tu autẽ resuscitando
xp̃m quẽ ꝑdere uoluerunt occidis delicta oris
eoꝵ sermonẽ labioꝵ eoꝵ. Quippe quẽ ꝑdendũ
clamauerunt. uiuere expauescant: et quẽ int̾ra
contepser̃t incelo ad orari abomĩb gentib ad
mirentur. Sic occidant᷑ delicta ouis eon. et sermo¬
ino labioꝵ. eoꝵ: et conp̃hendantur insuꝑbia
sua. Quid ẽ conp̃hendantiui insuꝑbia suac
Quia frustra irruerunt fortes et quasi cessit ilis
ut aliquid sibi fecisse uiderent᷑: et p̃ualuerunt do¬
mino. Potuerunt hominẽ crucifigere potuit in¬
firmitas p̃ualere. et uirtus occidi: et uisi sunt si¬
bi aliqui uelut fortes. uelut potentes. uelut p̾ua¬
lentes. uelut leo paratus ad pͣdam. uelut tauri
pingues.: sic eos alio loco commemorat: tauri pin¬
gues obsederunt me. Quid autẽ fecerunt in xp̃o

Expanded text:
occides? Crucifige, crucifige ; quod clamaverunt, occides? Crucifige, crucifige ; quod clamaverunt, non qui clamaverunt. Illi enim Christum delere, interimere, perdere voluerunt: tu autem resuscitando Christum quem perdere voluerunt, occidis delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quippe quem perdendum clamaverunt, vivere expavescunt; et quem in terra cmirantur: sic occiduntur delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. 4. Et comprehendantur in superbia sua. Quid est, comprehendantur in superbia sua? Quia frustra irruerunt fortes, et quasi cessit illis ut aliquid sibi fecisse viderentur, et praevaluerunt Domino. Potuerunt hominem crucifigere, potuit infirmitas praevalere, et virtus occidi; et visi sibi sunt aliquid, velut fortes, velut potentes, velut praevalentes, velut leo paratus ad praedam, velut tauri pingues, sicut eos alio loco commemorat: Tauri pingues obsederunt me . Quid autem fecerunt in Christo?
Abbreviated transcription (Latin):
quid et auob̾ afferre: ut quod nos dicendo ñ im¬
pleuerimus intelligendo suppleatis. Sic ergo posi-¬
ta est ista sententia in medio ut quo ungatur ñ
facile uideamudelicta oris eoꝵ. sermonẽ labioꝵ
eoꝵ. Recurramus gͦ ad suꝑiora. Qm̃ dixerat ne oc-¬
cideris eos ne quando obliuiscant᷑ legis tue. Quos
tam̃ dixerat inimicos. adiungit duos uersicłos
Disꝑge eos inuirtute tua. et deduc eos ꝓtector m̃s
dñe et continuo intulit delicta oris eoꝵ sermonẽ
labioꝵ eoꝵ hoc ẽ illũ occide non ipsos. N ergo occi-¬
derieos. nequando obliuiscant᷑ legis tuȩ s ẽ qd̾
in illis occidas ut impleas quod supra dictum ẽ:
ne miserearis omĩum qui oꝑant᷑ iniquitatem.
Disꝑge ergo illos et deduc illos. ĩdẽ noli deserere
cum disꝑgis: qui ñ deserendo habes quod in illis
agas cum ipsos non occidis. Quid ergo occides: De¬
licta oris eoꝵ: sermonẽ labion. eoꝵ. Quid in illis

Expanded text:
quid et a vobis afferre, ut quod nos dicendo non imquid et a vobis afferre, ut quod nos dicendo non impleverimus, intelligendo suppleatis. Sic ergo posita est ista sententia in medio, ut quo jungatur non facile videamus: Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Recurramus ergo ad superiora. Quoniam dixerat, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae, quos tamen dixerat inimicos; adjunxit duos versiculos, Disperge eos in virtute tua, et deduc eos, protector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum, hoc est, illum occide, non ipsos. Non ergo occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: sed est quod in illis occidas, ut impleas quod supra dictum est, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Disperge ergo illos, et deduc eos: id est, noli deserere, cum dispergis; quia non deserendo habes quid in illis agas, cum ipsos non occidis. Quid ergo occides? Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quid in illis
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est irruerunt suꝑ me fortes. sed qualis tu.
fortis ad disꝑgeidos eos Et debuc eos ꝓtector m̃s
dñe idẽ sic eosdisꝑge ut non eos deseras. ne quando
obliuiscant᷑ legistue: et in eo ipso me ꝓtegas ut
de ipsoꝵ disꝑsione. habeam testimonium miscðe
tentia: delicta inquit oris eoꝵ sermonẽ labioꝵ
eoꝵ: Sequentia ñ ita conectunt᷑. ut doceant nos
quo conuingatur ista sententia. Delicta inquit
oris eoꝵ. sermonẽ labioꝵ eoꝵ et conp̃hendant᷑
insuꝑbia sua: et ex maledicto et m̃datio. annun¬
tiabunt᷑ inconsummatione. in ira consũmatiõis:
et non erunt. Hoc obscurũ etã heri dixeramus
et ideo adrecentiores m̃tes ur̃as. ex positionẽ dis¬
tuleramꝰ. Nunc itaq qm̃ ñdũ fatigati estis al au¬
diendum. erigite corda ut adiuuetis me intentio¬
ne: ne forte in obscuritate et ꝑplexitate aliquantũ
sermo nr̃ ñ sufficiat intentioni ur̃e: et debetis ali-¬

Expanded text:
dictum est, Irruerunt super me fortes; sed qualis tu dictum est, Irruerunt super me fortes; sed qualis tu fortis ad dispergendos eos. Et deduc eos, protector meus Domine: id est, sic eos disperge, ut non eos deseras, nequando obliviscantur legis tuae; et in eo ipso me protegas, ut de ipsorum dispersione habeam testimonium miserictentia? Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum. Sequentia non ita connectuntur, ut doceant nos quo conjungatur ista sententia. Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum: et comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Hoc obscurum etiam heri dixeramus, et ideo ad recentiores mentes vestras expositionem distuleramus. Nunc itaque, quoniam nondum fatigati estis in audiendo, erigite corda ut adjuvetis me intentione; ne forte in obscuritate et perplexitate aliquantum sermo noster non sufficiat intentioni vestrae: et debetis ali
Abbreviated transcription (Latin):
plumq p̾buerunt hominib quã ñ debeant diffi¬
dere dimiti sibi qualecunq peccatum. quando et
int̾fectio. xp̃i dimissa ẽ confitentib Inde gͦ dictũ
ẽ. quia d̾s susceptor meuses. ds m̃s miscd̾ia eiꝰ p̃ueni
me miscd̾ia eius: et si nichil in me boni inuenerit
ipse me facit bonũ: etiustificat conu̾sum: et ipse ad¬
monet ut conuertat᷑ auersus. Ds m̃s inquit iterũ
demonstrauit michi inimicis meis. id ẽ quantũ me
diligat. quantũq michi largiatur. de bonitate sua
excõꝑatione inimicon. meoꝵ. michi ostendit: qr cũ
sint exuna massa uasa ire et uasa miscd̃iȩ: ꝑuasa ire
Et deinde. Nonoccideris eos nequando obliuiscant᷑
legis tue. hoc dictũ ẽ deuideis. S quid illis facies:
Disꝑges eos inuirtute tua. Ostende illis quia tu fortis
es: ñ ipsi qui de sua uirtute p̃sum̃do ueritatẽ tuã ñ
cognouerut̃:. Non quales ipsi fortes sunt de quib

Expanded text:
plumque praebuerunt hominibus quam non debeant diffiplumque praebuerunt hominibus quam non debeant diffidere dimitti sibi qualecumque peccatum, quando et interfectio Christi dimissa est confitentibus. Inde ergo dictum est, Quia Deus susceptor meus es; Deus meus, miserime misericordia ipsius; etsi nihil in me boni invenerit, ipse me facit bonum, et ipse justificat conversum, et ipse admonet ut convertatur aversus. Deus meus, inquit iterum, demonstravit mihi in inimicis meis: id est, quantum me diligat, quantumque mihi largiatur de bonitate sua, ex comparatione inimicorum meorum mihi ostendit; quia cum sint ex una massa vasa irae et vasa misericordiae Et deinde, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: hoc dictum est de Judaeis. Sed quid illis facies? Disperge eos in virtute tua. Ostende illis quia tu fortis es, non ipsi qui de virtute sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: non quales ipsi fortes sunt, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus iste legẽ cdi tenent: et id̾o de illis dictũẽ ne
occideris eos nequando obliuiscantur legis tue ut
gens iudeoꝵ. maneret. et ea manente cresceret mul¬
titudo. xp̃ianon. ꝑ om̃s gentes manent certe et uidei
sunt. nec destiterunt eẽ quod erant᷑: id ẽ gens ipsa
non ita cessit iniure romanoꝵ. ut amiserit formam
udeoꝵ:s̃ ita subdita romanis ẽ ut etiã leges suas te¬
neat. que leges sut dĩs ed quid inillis factum ẽ: Deci¬
matis m̃tã etcyminum et relinquitis que grauioia
sunt legis. miscłiam et iudicũ. liquantes culicẽ came¬
lum autẽ glutientes. hoc eis dñsdicit. et reuera ita sũt
Tenent legem. tenent ꝓpħas. legunt omnia. cantant
ti sunt rei fundendo sanguinẽ ipsiꝰ. s ñ om̃s. Hoc ut ho¬
die cõm̃damus caritati urẽ ñ om̃s. quia multi eoꝵ
conu̾siad eũ quem occiderunt et ineũ credendo ue¬
niam et deeffuso ipsius sanguine meruerunt: exẽ¬

Expanded text:
psalmus iste, legem Dei tenent, et ideo de illis dictum est, Ne psalmus iste, legem Dei tenent, et ideo de illis dictum est, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae; ut gens Judaeorum maneret, et ea manente cresceret multitudo Christianorum. Per omnes gentes manent certe, et Judaei sunt, nec destiterunt esse quod erant: id est, gens ista non ita cessit in jura Romanorum, ut amiserit formam Judaeorum; sed ita subdita Romanis est, ut etiam leges suas teneat, quae leges sunt Dei. Sed quid in illis factum est? Decimatis mentam et cyminum, et reliquistis quae graviora sunt Legis misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes . Hoc eis Dominus dicit. Et revera ita sunt; tenent Legem, tenent Prophetas; legunt omnia, cantant ti sunt rei fundendo sanguinem ipsius; sed non omnes. Hoc et hodie commendamus Charitati Vestrae. Non omnes: quia multi eorum conversi ad eum quem occiderunt, et in eum credendo, veniam et de effuso ipsius sanguine meruerunt; exem