comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non pot regnũ & ciuitas con¬
tra se diuisa ꝑstare: s qͦmͦ con¬
cordia paruȩ res crescunt: sic
discorddia maximȩ dilabunt᷑.
di gͦ sathanas pugnat contͣ se:
& demon inimicꝰ ẽ demoni:
sumatio: nec haberent in eo locuͣ
adu̾sariȩ potestates. quarũ intͥ se.
bellũ pax hominuͣ ẽ. Si autͣ pu¬
tatis o scribe & pharisei. qd̾ reces
mulatione deludant: qͥd potestiꝰ
dic̾e de corꝑoꝵ sanitatib quas dnͣs
bilitates. & spiritaliũ uirtutũ in

Expanded text:
Non potest regnum et civitas contra se divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, summatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates, quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessimulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sanitatibus, quas Dominus debilitates,
Abbreviated transcription (Latin):
uasa eiꝰ diriꝑẽ. nͥ pͥꝰ alligauerit
fortẽ. & tc̃ domũ illiꝰ diripiat:¬
¶ Non debemus ẽẽ securi. Aco¬
u̾sariꝰ nr̃ fortis. uicꝰtoris quoq
uocib comꝓbat᷑. Domus illiꝰ
mundus qui in maligno positꝰ
ẽ: ñ creatoris dignitate: s mag¬
nitudine delinquentis. Uasa
illiꝰ: uos quondã fuimus. Alli¬
gatꝰ ẽ fortis. & religatꝰ in tarta¬
ruͣ: ꝙ dm̃i contͥtꝰ eͣ pede: & direptis
edib tyranni. captua ducta ẽ cap.
tiuitas. Qui nͣ eͣ mecũ contͣ mee
& qui non congregat mecũ
spargit. Non putet quisꝗͣ de he¬
recicis hoc dictũ & scimaticis.
quãquã ꝙ ita ex suꝑfluo possit
intelligi: s ex consequentib tex¬
tuq sermonis ad diabolũ refert᷑.
pit animas hominu tenere cap¬
tiuas: dñs lib̾are. Ille p̃dicat soi¬
la: hic uniꝰ dĩ noticiã. Ille trahit
ad uitia. hic ad uirtutes reuoeat.
Quomͦ gͦ possunt habere uitersi¬

Expanded text:
igaverit fortem, et tunc domum illius diripiet? Non debemus esse securi: Adversarius noster fortis, victoris quoque vocibus comprobatur. Domus illius mundus, qui in maligno positus est , non creatoris dignitate, sed magnitudine delinquentis. Vasa ejus nos quondam fuimus. Alligatus est fortis, et religatus in tartarum, et Domini contritus pede: et direptis sedibus tyranni, captiva dut. Qui non est mecum, contra me est; et qui non congregat mecum, spargit. Non putet quisquam de haereticis dictum et schismaticis, quanquam et ita ex superfluo possit intelligi; sed ex consequentibus textuque sermonis ad diabolum refertur,pit animas hominum tenere captivas, Dominus liberare; ille praedicat idola, hic unius Dei notitiam; ille trahit ad vitia, hic ad virtutes revocat: quomodo ergo possunt habere
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud qd̾ libet animal in fo¬
uea̾ decidens eripere festina¬
tis. nͥ animali s ur̃ȩ auaritiȩ
consulentes. qͣnto magis ego
homine̾ qͥ multo melior eͣ oue¬

Expanded text:
 aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore
Abbreviated transcription (Latin):
ta subleuare. uł potũ insab¬
b̾o. ñ ẽ cͥminis: ctir hoc in alio
arguant qd̵ ipsi fac̾e coargu¬
unt᷑: p̃sertim cũ iste cem̃tariꝰ
nioħ tale portauerit: s ad y̾¬
ceptũ dm̃ solã extenderit mi¬
inde. Sciens insidias eoꝵ qd̃
uellent ꝑdere saluatorẽ snũ
recessit inde: ut phariseis con¬
tra se occasionẽ impietatis aufer¬
Nret. Ecce puer mͣs quẽ elegi
Donã spͣm meu̾ suꝑ euͣ. S Spͣs

Expanded text:
ta sublevare vel potum in sabta sublevare vel potum in sabbato, non est criminis: cur hoc in alio arguunt quod ipsi facere coarguuntur, praesertim cum iste caementarius nihil tale portaverit, sed ad praeceptum Domini solam extenderit mantem. Sciens insidias eorum, quod vellent perdere Salvatorem suum, recessit inde, ut Pharisaeis contra se occasionem impietatis auferret. Ecce puer meus, quem elegi: Ponam spiritum meum su
Abbreviated transcription (Latin):
Itendit & restituta eͥ sanitati
siout altera. On eugłio quo
utunt᷑ uazareni. & ebionite.
qͦd nuꝑ in grecũ de hebres ser¬
mone transtulimus. & qͦd uo¬
oat᷑ a plerisq mathei autenti¬
cũ: homo iste qui aridã habet
manũ cem̃tariꝰ scbit᷑: istiꝰ modi
uocib auxiliũ pͣcans. Cem̃tariꝰ
erã: manib uicꝰtũ queritans.
Precor te iesu: ut mͥ restituas sa¬
nitate᷑: ne turpit mendice̾ ciboᷤ.
Usq ad aduentũ saluatoris ari¬
da manus in synagoga uideoꝵ
Postquã ille uenit in terras. red¬
dita ẽ in apłis credentib dexte¬
ra: & oꝑi pͥstino restituta.
xreuntes autͣ pharisei. consili¬
ũ faciebant adu̾sus euͣ. quomͦ¬
insidias: luor in causaẽ. Qd
enĩ fecerat. ut phariseos ad in¬
terfectionẽ sui ꝓuocaret. Nẽ¬
pe qͦd h̃o extenderat manuͣ.
Quis enĩ phariseoꝵ indie salbi
nͨ extendit manũ. portans ci¬
bos. calice̾ porrigens: & cet̾a
quȩ uicꝰtui necessaria st̃ͦ Si
g manũ extendere. & alimen¬

Expanded text:
 sanitati sicut altera. In Evangelio, quo utuntur Nazaraeni et Ebionitae quod nuper in Graecum de Hebraeo sermone transtulimus, et quod vocatur a plerisque Matthaei authenticum, homo iste, qui aridam habet manum, caementarius scribitur: istius modi vocibus auxilium precans: Caementarius eram, manibus victum quaeritans: precor te, Jesu, ut mihi restituas sanitatem, ne turpiter mendicem cibos. Usque ad adventum Salvatoris arida manus in synagoga fuit Jupostquam ille venit in terras, reddita est in apostolis credentibus dextera, et operi pristino restituta. Exeuntes autem Pharisaei, consilium faciebant adversus eum, quomoinsidias, livor in causa est. Quid enim fecerat, ut Pharisaeos ad interfectionem 78 sui provocaret? nempe quod homo extenderat manum. Quis enim Pharisaeorum in die sabbati non extendit manum, portans cibos, calicemque porrigens, et caetera quae victui necessaria sunt? Si ergo manum extendere et alimen
Abbreviated transcription (Latin):
In luca istuͣ locũ ita scͥptũ legi¬
mus. Si autͣ ego indigito dĩ
eicio demones. Iste digitꝰ quẽ
conficent᷑ & magi. qͥ contͣ moy¬
sen & aaron signa faciebant di¬

Expanded text:
egnum Dei. In Luca istum locum ita scriptum legimus: Si autem ego in digito Dei ejicio daemones . Iste digitus est quem confitentur et Magi, qui contra Mosen et Aaron signa faciebant, di
Abbreviated transcription (Latin):
inbeelzebub eicio demonia: filii
ur̃i in quo eiciunt: Ido ipsi utoi¬
ces ur̃i erunt. U Filios uideoꝵ uł
exorcistas gentis illiꝰ ex more signi¬
ficat. uł apłos ex eoꝵ stirpe genera¬
interrogatione prudenti: ut con
in me idẽ opꝰ nͣ eande̾ habeat cau¬
sam᷑ Ergo ipsi uidices ur̃i erunt.
nͣ potestate. s cõꝑatione: dũ exł¬

Expanded text:
elzebub ejicio daemones, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. Filios Judaeorum, vel exorcistas gentis illius, ex more significat, vel apostolos, ex eorum stirpe generaat interrogatione prudenti, ut confin me idem opus non eamdem habeat et causam? Ergo ipsi judices vestri erunt, non potestate, sed comparatione: dum
Abbreviated transcription (Latin):
inconu̾sione credentiũ. ut ex¬
pulso ddemone. p̾mũ fidã lum̃
accipiant. deinde in laudes
di. tacentia pͥꝰ ora laxentur.
hc autͣ sciens cogitationeꝰ eoꝵ

Expanded text:
in conversione credentium, ut expulso daemone, primum fidei lumen aspiciant, deinde in laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Jesus autem sciens cogitationes eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sei in discipłis arguebant ꝓ¬
babili exemplo excusauerat.
ipsũ calumniari uolunt. & in¬
terrogant utrũ licet curare
in sabb̃is: ut si nͣ curauerit
crudelitatis aut imbecillita
Quis erit ex uob̃ homo qui
habeat ouẽ unaͣ. & si ceciderit
hec salb̃is in foueã: nonne te¬

Expanded text:
saei in discipulis arguebant, probabili exemplo excusaverat, ipsum calumniari volunt: et interrogant utrum liceat curare in sabbatis; ut si non curaverit, crudelitatis aut imbecillitatQuis erit ex vobis homo qui habeat ovem unam, et si ceciderit haec sabbatis in fovea
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ nequã spiritib adiunctis
reu̾tat᷑ ad eos diabolus. & inha¬
bitet in illis. fiantq noussima
eoꝵ peiora p̾orib Multo quippe
peiori conditione sunt heretici
qͣm gentiles. qr in illis sꝑes fid̾i
ẽ: in istis pugna discordiȩ. Cũ
hec intelligentia plausũ quẽdã.
ꝙ colorẽ doctne p̃ferat: nescio an
habeat ueritatẽ Ex eo enĩ qͦ fini¬
ta ł parabola. ł eremplo. sequit᷑.
sic erit & generationi huic pessi¬
mȩ: coͣpellimur nͣ ad hereticos
ẜ quosliba homines: s aduide¬
orũ ppłm referre parabolã: ut
contextus loci nͣ passiuus &s uagꝰ
indiu̾sũ fluctuet: atq insipien¬
tiuͣ more turbet᷑: s herens sibi
uł ad pͥora. uł ad posteriora re¬
spondeat. Smmundus sp̃c exi¬
uit. a iuideis qñ accepert̃ legẽ:
& ambulauit ꝑ loca arida: que¬
rens sͥ requiẽ: expulsus udeli¬

Expanded text:
septem nequam spiritibus adjunctis, septem nequam spiritibus adjunctis, revertatur ad eos diabolus et habitet in illis: fiantque novissima eorum pejora prioribus. Multo quippe pejori conditione sunt haeretici quam gentiles: quia in illis spes fidei est, et in istis pugna discordiae. Cum haec intelligentia plausum quemdam et colorem doctrinae praeferat, nescio an habeat veritatem. Ex eo enim quod finita vel parabola, vel exemplo, sequitur: Sic erit et generationi huic pessimae: compellimur non ad haereticos et quoslibet homines: sed ad Judaeorum populum referre parabolam, ut contextus loci non passivus et vagus in diversum fluctuet, atque insipientium more turbetur; sed haerens sibi, vel ad priora, vel ad posteriora respondeat. Immundus spiritus exivit a Judaeis, quando acceperunt Legem, et ambulavit per loca arida, quaerens s
Abbreviated transcription (Latin):
incredulȩ: ego uideis ppło di.
lle ꝑegͥnis: ego ciuib Iile uoce
locutus ẽ simplici: nncħ signoꝵ
faciens: ego tanta signa faciens
beelzebub calumniã sustineo.
iudicio: cũ generatione ista. & con¬
demnabit eã: quia uenit a finb̾
t̾re audire sapientiã salomonis.
Rodem mͦ condemnabit regina
austͥ ppłm uideoꝵ. quo condem¬
nabunt uiri niniuitȩ israhelẽ
incredulũ. Istae autͣ regina saba:
de qua in regũ uolumine & in
paralipomenon legimus: quȩ
ꝑtantas difficultates gente sua
& imꝑio derelictis uenit in ui¬
deam. sapientiã audire salomo¬
nis: q ei multa munera detu¬
lit. In niniue aut̃ & in regina
pͥfert᷑ israheli Quͣ aut̃ ĩmun¬
dus sp̃s exierit ab homine. ant¬
bulat ꝑ loça arida querens re¬
quiẽ. &. nͣ inuenit d rł. ¶ Qbã
locũ istũ de hereticis dictum
erant. ad confessionẽ uere fidi ei¬
ciat᷑: postea uͦ cuͣ se ad heresim
tͥnstulerint: ꝙ simulatis uircuti¬
b ornauerint domũ suã. tcͣ aliis

Expanded text:
incredulae: ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis: ego civibus. Ille voce locutus est simplici, nihil signorum faciens: ego tanta faciens signa, Beelzebub calumniam sustineo. judicio cum generatione ista, et condemnabit eam quia venit a finibus terrae audire 84 Eodem modo condemnabit regina Austri populum Judaeorum, quo condemnabunt viri Ninivitae Israelem incredulum. Ista autem est regina Saba, de qua in Regum volumine et in Paralipomenon legimus : quae per tantas difficultates, gente sua et imperio derelictis, venit in Judaeam audire sapientiam Salomonis, et ei multa munera detulit. In Ninive autem et in regina praefertur Israel. Cum autem immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requlocum de haereticis dictum erant, ad confessionem verae fidei ejiciatur: postea vero cum se ad haeresim transtulerint et simulatis virtutibus ornaverint domum suam, tunc aliis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatori ñ porrigit manũ ns
portat onus fris sui: iste quas¬
modieã scintillã fidĩ contẽpiis
inparuulis: hic linuͣ extinglsi
nͣ fecit. Ad hoc enĩ uenerat.
ut saluũ faceres qd ꝑierat.
unc oblatus ẽ uI.
e demoniũ habens

Expanded text:
peccatori non porrigit manum, nec portat onus fratris sui, iste camodicam scintillam fidei contemnit in parvulis, hic linum exstinguit us fecit; ad hoc enim venerat, ut salvum faceret quod perierat. Tunc oblatus est ei daemonium habens
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ completo eodẽ edificio. &
in regna celoꝵ subleuato.
ipsi gaudentes ad contem¬
plandã eiꝰ claritatẽ ascend̃t.
Domꝰ aũ dauid idest manu
fortis & desiderabilis. sunt
iusti om̃s. qui gr̃a sui condi¬
toris ĩpleri & inhabitari so¬
lent ap ipso. Ascendunt q
filii sacerdotũ suꝑ domũ
dđ̃. cum scĩ p̃dicatores siue
martyres. sieut nẽ generalẽ
iustoꝵ uitã ul̃ ministerio
u̾bi uł agone martyrii tͣn¬
scendunt. ita tẽ generalia
eoꝵ premia sublimioris do¬
no remunerationis antece¬
dunt. Quib apte conue¬
nit illa fideliũ seruoꝵ para¬
bola. quoꝵ uni dicenti. dñe
mna tua decẽ innas aoqͥsi¬
uit. ait idẽ dñs. Euge ser¬
ue bone. qr in modico fide¬
lis fuisti. eris potestatem

Expanded text:
 completo eodem aedificio, et in regno coelorum sublevato, ipsi gaudentes ad contemplandam ejus claritatem ascendunt. Domus autem David, id est, manu fortis et desiderabilis, omnes sunt justi, qui gratia sui Conditoris impleri, et inhabitari solent ab ipso. Ascenduntque filii sacerdotum super domum David, dum sancti praedicatores, sive martyres, sicut nunc generalem justorum vitam, vel ministerio verbi, vel agone martyrii transeunt; ita tunc generalia eorum praemia sublimioris dona remunerationis antecedunt. Quibus apte convenit illa fidelium servorum parabola, quorum uni dicenti, Domine, mna tua decem mnas acquisivit; ait idem Dominus, Euge, serve bone, quia in modico fidelis fuisti
Abbreviated transcription (Latin):
& ȩt̾a. Longũ ẽ de singłis
portis sine turrib specialit
disserere. tm̃ dixisse suffici¬
at. qr qui portas. turres. &
murũ eiuitatis in magno
labore. erumna. fame frigo¬
re. iugiliis diurnis noct᷑nisq
impugnante indefesso hoste

Expanded text:
 etc. Longum est de singulis portis sive turribus specialiter disserere; tantum dixisse sufficiat quia qui portas, turres, et murum civitatis in magno labore, aerumna, fame, frigore, vigiliis diurnis, nocturnis quoque, repugnante indefesso hoste
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ dicenti. dñe inna tua
fecit qͥnq muas. & tu inqͥt
esto suꝑ .uͦ. ciuitates. Qntos
enĩ nc̃ quisq uerbo uł exẽpło
suo erudit. ad uitã. ꝓ tantis
tẽ in susceptione uite glorio¬
sior apparens honorificabit᷑.
Dueniunt qͦq sacerdotes usq
ad portã aquarũ ad orientẽ:
qͣndo hi qͥ in hac uita quẽ ad¬
modũ desiderat ceruus ad
fontes aquaꝵ. ita desideraue¬
runt uenire & parere ante
faciẽ đi. ad effectꝰ ipsius desi¬
derii ꝑtingunt. ortũ q soliꝰ
iusticiȩ sine occasri uidere
significat consonantiȩ. qua
electi & in hac uita semet
fastidio laudant. iuxta exẽ¬
plũ seraphin. qui ꝓpħa teste
alt̾ ad alt̾m clamantes. socia

Expanded text:
na tua fecit quinque mnas; et, Tu, inquit, esto super quinque civitates . Quantos enim nunc quisque verbo vel exemplo suo erudit ad vitam, pro tantis tunc in perceptione vitae gloriosior apparens honorificabitur. Perveniunt quoque sacerdotes usque ad portam aquarum ad orientem, quando hi qui in hac vita, quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desideraverunt apparere ante faciem Dei, ad affectum ipsius desiderii pertingunt, ortumque Solis justitiae sine occasu videre significat consonantiae, qua electi et in hac vita semel fastidio laudant, juxta exemplum seraphin, qui propheta teste, alter ad alterutrum clamantes, socia
Abbreviated transcription (Latin):
bigeret. quẽ antea p̃dicarat:
An forsitan stimulis inuidiȩ
rat lucra Cur diuitias cupi¬
at : Ut affiuat dapib locu¬
stis uescit᷑: & melle siluestri.
An ut mollib uestiat᷑. Dili
cameloꝵ: tegim̃ eiꝰ sunt. Istuis
modi cib & uestis carceris
hospitio recipiunt᷑: ꝙ pͣdicati¬
Oueritatis tale ht habitacu¬
lũ. Qui autͣ adulatores stͣ:
ꝙ sectant᷑ lucra. & querunt di¬
uitias. ⁊ deliciis. affluunt: ꝙ
mollib uestiunt᷑: isti in do¬
mib regu stͣ. Ex quo ostendi.¬
t᷑ rigidã uitã. & austerã p̃di¬
cationẽ uitare debere aulas
regũ & molliuͣ hominũ pala¬
tia declinare. S quid existis
uidere: ꝓp ħam Etiã dico uo¬

Expanded text:
bigeret quem antea praedicarat? An forsitan stimulis contra merat lucra? Cur divitias cupiat, ut affluat dapibus? Locustis vescitur, et melle silvestri. An ut mollibus vestiatur? Pili camelorum tegmen ejus sunt. Istius modi cibus et vestis carceris hospitio recipiuntur, et praedicatio veritatis tale habet habitaculum. Qui autem adulatores sunt, et sectantur lucra, et quaerunt divitias, et deliciis affluunt, et mollibus vestiuntur, isti in domibus regum sunt. Ex quo ostenditur rigidam vitam et austeram praedicationem, vitare debere aulas regum, et mollium hominum palatia declinare. Sed quid existis videre, prophetam? Etiam dico vo
Abbreviated transcription (Latin):
hypocͥta ẽ. Ex quib om̃ib
colligit᷑ hypocͥtas eẽ. qͥ qd̾li¬
bet faciunt: ut ab hominib
te ut tollã festucã de oculo
tuo. ꝓꝓter głam hioc facere
uirtus. s causa uirtutis apd
recta semita paululũ decli¬
naueris : ñ int̾ ẽ utrnͣ ad dex

Expanded text:
hypocrita est. Ex quibus omnibus colligitur hypocritas esse, qui quodlibet faciunt, ut ab hominibuste ut tollam festucam de oculo tuo , propter gloriam hoc facere,virtus, sed causa virtutis apud recta via paululum declina
Abbreviated transcription (Latin):
ul & in absalon. S tephanus¬
quoq martyr ꝓ inumicis la¬
pidantib dep̃catꝰ ẽ: & paulꝰ
anathenia cupit ẽe̾ ꝓ ꝑsecu¬
torib suis. Hec aut̃ iħc ꝙ do¬
cuit. ꝙ fecit dicẽs. Pat̾ igno

Expanded text:
ul et in Absalon . Stephanusquoque martyr pro inimicis lapidantibus deprecatus est . Et Paulus anathema cupit esse pro persecutoribus suis . Haec autem Jesus et docuit et feci
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd̃ in nummo ñ licebat: in his
reb exigerent quȩ nuͣmis emim¬
tur: quasi nͣ hoc ipsũ ierechiel
p̃cauerit dicens. Usurã & suꝑabit¬
dantiam nͣ accipietis. Istiꝰ modi
dñs cernens in domo patris nego¬
tiatione̾. seu latrocinuũ. ardor
spͣc concitatus uixta qd̾ scriptũ
eꝰ: in lrͫ  octauo psalmo: delus do¬
mus tuȩ comedit me: fectabi

Expanded text:
ut quod in nummo non licebat, in his ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae in nummis coemuntur; quasi non hoc ipsum Ezechiel praedicaverit dicens: « Usuram et superabundantiam non accipietis . Istiusmodi Dominus cernens in domo Patris sui negotiationem seu latrocinium, ardore spiritus concitatus, juxta quod scriptum est in sexagesimo octavo psalmo: « Zelus domus tuae comedit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dã de ppło facerent. & omĩa ani¬
malia quib opus erat. ad sacri¬
ficia uendebant. & ut uenderẽt
nͣ habentib o ipsa rursum emp
susciperent. Hanc stropham eoꝵ
orebra uenientiũ inopia dissipa¬
bat: qui indigebant sũptib
es non so lũ hastias non habebãt
s uec unde emerent quidẽ aues
ac uilia munuscula. Posuert̃
itaq & nũmularios: qui mutuã
sub cautione darent pecuniam.
S qr erat in lege preceptũ ut ne
mo usuras acciperet & ꝓdesseñ
poterat: pecunia fenerata que qͥ.¬
modi nichil haberet & interdũ
sorte᷑ ꝑderet. ex cogitauerant ꝙ
aliam technã: & ꝓ nuͣmulatiis
collibistas facerent. Cuiꝰ uerbi
ꝓprietate̾ latina lingua nͣex pͥmt.
nos appellamꝰ tragemata. uł u¬
lia munuscula: uerbi gr̃a frixi
ciceris uuarũq passarũ: & pomi
diu̾si generis. Igitur quia usuras
acciꝑe non poterant collibiste.
qui pecuniam fenerati erant ꝓ
usuris accipiebant uarias sp̃es.

Expanded text:
praedam de populo facerent, et omnia anipraedam de populo facerent, et omnia animalia quibus opus erat ad sacrificia vendebant, ut et venderent non habentibus, et ipsa rursus empta susciperent. Hanc stropham eorum crebra vendentium inopia dissipabat, qui indigebant sumptibus, et non solum hostias non habebant; sed nec unde emerent quidem aves ac vilia munuscula. Posuerunt itaque et 128 nummularios, qui mutuam sub cautione darent pecuniam. Sed quia erat in lege praeceptum mo usuras acciperet, et prodesse non poterat pecunia fenerata, quae commodi nihil haberet, et interdum sortem perderet, excogitaverunt et aliam technam, ut pro nummulariis collybistas facerent, cujus verbi proprietatem Latina lingua non exprimit. non appellamus tragemata vel vilia munuscula: verbi gratia, frixi ciceris uvarumque passarum, et poma diversi generis. Igitur quia usuras accipere non potuerant collybistae, qui pecuniam foeneraturi erant, pro usuris accipiebant diversas species,
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe contemptiblis. & uitantuͣ ui¬
lis ut postea eruoifigeretur: scri¬
bis & phariseis contra se seuienti¬
b & iudentib surra sua destrui:
potuerunt ad uniꝰ flagelli uer¬
bera tantã eicere multitudinẽ:
inensasq subuertere &. cathedraᷤ
confringere: & talia facere quȩ
infinitus nͣ fecisset exercitꝰ. Igneũ
euĩ quĩdam atq sidereũ rad̾abat
ex oculis eiꝰ: & diuinitatis matestaᷤ
lucebat in facie. Cũq manuͣ nͣ
audeant inicere. sacerdotes tam̃
oꝑa calumniant᷑: & testunoniũ
ppłĩ: atq pueroꝵ qui clamabant
osanna filio dauid: uertunt in
calũniam: qd̾ uidelicet hoc dica¬
tur nisi soli filio dĩ. Ulideant gͦ
si dño cui uere hoc dicebatur
qr nec dũ erat solida credentiũ
fides ꝓ crimine impingitur.
legistis quia ex ore infeitiũ & lac¬
t̾entiũ ꝑfecisti laudẽ: Quã mode¬
audire cupiebant. bnͣ faciunt
puerr: ut mͥ testunoniũ phibeãt
nec rursũ errant. pueri sunt

Expanded text:
tempore contemptibilis, et intantum vitempore contemptibilis, et intantum vilis 166 ut postea crucifigeretur, Scribis et Pharisaeis contra se saevientibus, et videntibus lucra sua destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam ejicere multitudinem, mensasque subvertere, et cathedras confringere, et alia facere, quae infinituenim quiddam atque sidereum radiabat ex oculis ejus, et divinitatis majestas lucebat in facie; cumque manum non audeant injicere sacerdotes, tantum opera calumniantur; et testimonium populi et puerorum, qui clamabant: Hosanna filio David, vertunt in calumniam, quod videlicet hoc non dicatur, nisi soli Filio Dei. Videant ergosi Domino, cui vere hoc dicebatur, quia nec dum erat solida credentium fides, pro crimine impingebatur. legistis, quia ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem? Quam modeaudire cupiebant. Bene faciunt pueri, ut mihi testimonium perhibeant; nec rursum: Erant pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
plo dicens. Sertptũ ẽ: domus mea.
domcis orationis uocabitur. Uos¬
autͣ fecistis eam speluncã latronũ
latro enĩ e. ꝙ templũ dĩ in latronũd
conu̾tit specũ qui luera de religio¬
ne sec̾tatur: cultusq eiꝰ nͣ tã cultus
dĩ quã negotiationis occasio eͣ.
hoc uixta historiam. Ceterũ scd̃m
misticos intellectus cotidie iħc
ingreditur templũ patris: & eicit
quã laicos. & uniuersam turbã
de eccłia sua: & uniꝰ criminis htͣ
uendentes pariter & ementes.
Scͥptũ ẽ enim. Gratis accepistis:
gratis date. Mensas quoq nuͣ¬
mularioꝵ subu̾tit. Obserua ꝓpt̾
auaritiam sacerdotũ altarra dĩ
nuͣmularior mensas appellari
tiam columbȩ nͣ erant in cathe¬
dris: s in caueis: nisi forte colũ¬
baruͥ institores sedebant in ca¬
thedris. qd̾ penitus absurduͣ
ẽ.q incathedris magistrorũ
magis dignitas indicatur: que
ad nichilũ redigitur: cuͣ mixta
fuerit lucris. Qd de eccłiis dixi¬
mus. unusquisq a dese uitelli¬

Expanded text:
mea domus orationis vocabitur, vos fecistis illam speluncam latronum. Latro enim est, et templum Dei in latronum convertit speluncam, qui lucra de religione sectatur, cultusque ejus non tam cultus Dei quam negotiationis occasio est. Hoc juxta historiam. Caeterum secundum mysticos intellectus quotidie Jesus ingreditur templum Paquam laicos, et universam turbam de Ecclesia sua, et unius criminis habet vendentes pariter et ementes. Scriptum est enim: Gratis accepistis, gratis date. 165 Mensas quoque nummulariorum subvertit. Observa, propter avaritiam sacerdotum, altaria Dei nummulariorum mensas appellari.tiam, columbae non erant in cathedris, sed in caveis, nisi forte columbarum institores sedebant in cathedris. Quod penitus absurdum est, quia in cathedris, magistrorum magis dignitas indicatur, quae ad nihilum redigitur, cum mixta fuerit lucris. Quod de Ecclesiis diximus, unusquisque de se intelli
Abbreviated transcription (Latin):
odñe saluũ me fac: in hebreo
legimus anna. adonay osanna.
d manifestiꝰ interp̾tatus est
simmachus dicens. Obsecrodne
saluũ me fac: obsecro. Nemo
qͦ putet ex duob u̾bis greco ui¬
delicet & hebreo sermonẽ e̾ẽ coͣ¬
positũ: s totuͣ hebraicuͫ: oosig¬
nificare qd aduentus xp̃i salus¬
mundi sit. Unͣ & sequitur bñ¬
dictus qui uenturuᷤ ẽ in nomine
dnͣi saluatore quoq id ipsum
ineugłio cõꝓbante. Ego ueni
innomine patris mei: & nͣ me
recepistis: alius ueniet in no¬
mine suo: & recipietis eu Nes¬

Expanded text:
ne, salvum fac; in Hebraeo legimus: ANNA ADONAI OSIANNA  , quod manifestius interpretatus est Symmachus dicens: Obsecro, Domine, salvum, fac, obsecro. Nemo ergo putet ex duobus verbis, Graeco videlicet, et Hebraeo, sermonem esse compositum, sed totum Hebraicum: et significare qmundi sit. Unde et sequitur: Benedictus, qui venturus est in nomine Domini: Salvatore quoque idipsum in Evangelio comprobante: Ego veni in nomine Patris mei, et non me recepistis: alius veniet in nomine suo, et recipietis eu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑabole exemplũ diuersarũ
horaru oꝑarios unũ fidĩ acci¬
pere pͥmii. Porro qd̾ sequitur
osanna filio dauid qͥd signifi¬
cet:. aute annos plurimos. in
breui epła ad damasũ teͣ roina¬
nȩ urbis epm dixisse me memi¬
ni: os ncͣ ꝑstringã breuiter. In
oentesimo septimo decimo psal

Expanded text:
parabolae exemplum diversarum horarum operarios, unum fidei accipere praemium. Porro quod sequitur: Osanna filio David, quid significet, 162 et ante annos plurimos in brevi epistola ad Damasum, tunc Romanae urbis episcopum, dixisse memini; et nunc perstringam breviter. In cent
Abbreviated transcription (Latin):
dnm iħm: subposuerunt uesti¬
menta sua: & strauerunt iniia
ramos arborũ. Cũq oꝑe cuncta
fecissent uocis quoq tribuunt
testimoniũ: & p̾cedentes. acse
quentes. ñ breui os silenti con¬
fessione: s clamore plenissimo
resonant. Osanna filio daudo.
benedictus qui uenturus est
in nomine dñi. Quod autͣ dic̃
turbȩ quȩ p̾cedebant & que

Expanded text:
m, supposuerunt vestimenta sua, et straverunt viam ramis arborum. Cumque opere cuncta fecissent, vocis quoque tribuunt testimonium: et praecedentes atque sequentes non brevi atque silenti confessione, sed clamore plenissimo resonant: Osanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini. Quod autem dicit: Turbae quae praecedebant
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ intelligi pot᷑. siue ecbłia¬
sticorũ dogiatũ uarietates qͥb
nisi anima instructa fuerit. ꝙ or¬
nata: sessorẽ habere dnm nͣ mere¬
tur. Oluruna autͣ turba: straue¬
runt uestimenta sua inuia. Uide
substernit pedib asini nec ubi
offendat in lapide̾. nec calcet
spinã nec labatur in foueam.
Alii cedebant ramos dearborib
& sternebant inuia. De arborib
frugiferis quib mons oliuec
consitus erat cedebant ramos¬
& sternebant inuia: ut pͣua
recta facerent: & equarent ine¬
qualra. quo rectiꝰ atq securuis
in corde credentiũ. xp̃c demonũ
atq uitiorũ uictor incederet.

Expanded text:
turarum intelligi potest, sive Ecclesiaturarum intelligi potest, sive Ecclesiasticorum dogmatum varietates: quibus nisi anima instructa fuerit et ornata, sessorem habere Dominum non meretur. Plurima autem turba straverunt vestimenta sua in via. Videtsubsternit pedibus asini; necubi offendat in lapidem, ne calcet spinam, ne labatur in foveam. Alii autem caedebant ramos de arboribus, et sternebant in via. De arboribus frugiferis, quibus mons Oliveti consitus est, caedebant ramos, sternebantque in via: ut prava recta facerent, et aequarent inaequalia: quo rectius atque securius in corde credentium, Christus, daemonum atque vitio
Abbreviated transcription (Latin):
teram inparuo itineris spacio
suꝑ utrumq animal. sedere nͣ
quiuerit. Aut eniͣ asine sedit
ꝙ pullus absq sessore fuit: aut
si pullo qd̾ & magis coͣpetit usus
ẽ: ad sedendũ: asina ducta ẽ lib̾a.
litatẽ habeat. uł turpitudine̾
ad altiora trans mutimur: utasi¬
na ista que subiuigalis fuit. O edo¬
mita. & uigũ legis traxerat sina¬
goga intelligatur: & pullus asi¬
nȩ lascuiuis & liber. gentiũ ppłs
quib sederit iħc: missis ad eos
duob discipłis suis. uno incireũ¬
Nciouẽ: & altero ingentes. E unteᷤᷤ
aut discipłi fecerunt sic̃ p̾ceꝑat¬
eis tħc: & adduxerunt asinã es
pullũ: & imposuerunt suꝑ eos
uestimenta sua: &s euͣ desuper
sedere fecert᷑. Pullus iste & asina.
quib apłi sternunt uestimenta
sua. ut iħc molliꝰ sedeat. ante
aduentũ saluatoris nudi erant
multisq sibi in eos dñatũ uendi¬
cantib absq oꝑunento frigebant.
puchriores effecti. dnm habue

Expanded text:
teram in parvo itineris spatio teram in parvo itineris spatio super utrumque animal sedere non quiverit. Aut enim sedit asinae, et pullus absque sessore fuit: aut si pullo, quod magis competit, usus est ad sedendum, asina ducta est libera. litatem habeat, vel turpitudinem, ad altiora transmittimur: ut asina ista quae subjugalis fuit, et edomita, et jugum legis traxerat, Synagoga intelligatur; pullus asinae, lascivus et liber, Gentium populus, quibus sederit Jesus, et missis ad eos duobus discipulis suis, uno in Circumcisionem, et altero in Gentes. Euntes autem discipuli, fecerunt sicut pra adduxerunt asinam et pullum: et imposuerunt super eos vestimenta sua, et eum desuper sedere fecerunt. Pullus iste et asina, quibus apostoli sternunt vestimenta sua, ut Jesus mollius sedeat, ante adventum Salvatoris nudi erant, multisque sibi in eos dominatum vindicantibus, absque operimento frigebant. stes, pulchriores effecti, Dominum habuer
Abbreviated transcription (Latin):
Ite incastellũ qd̾ contra uosẽ.
Contra apłos eni erat: nec ui¬
gũ doctrinarũ uolebat acciꝑe.
& statim inquit inuenietis asi¬
nã alligatam: & pullũ cũ ea:
soluite. & adducite mͥ. Alligata
erat asina multis uincłis pecca¬
torũ: pullus quoq lascuius
& frenoꝵ. impatiens cũ matre.
scd̃m eugłm lucȩ multos habe¬
bat dñss. ñ uni errori. & dog
mati subditus. & tamen multi
dmi qui s̃ͥ potestatẽ illicitã uen¬
dicabant. uidentes uerũ dnm
& seruos eiꝰ uenisse: qui ad sol¬
uendũ missi fuerant: ñ audent
resistere. Quȩ sit autͣ asina: o
pullus asinȩ : dicemꝰ insubdi¬
tis. Hoc autẽ totũ fcm ẽ: ut ad¬
impleretur qd̾ dictũ ẽ ꝑ ꝓpħam¬
dicentẽ. Dicite filiȩ syon. Ecce rex
tuus uenit cibi mansuetus sedẽs
suꝑ asinã. & pullũ filiũ subui¬
galis. Hoc in ꝓpħa ⁊ acharia scͥp¬
tumẽ: de quo pleniꝰ si uite spatiũ
fuerte insuo dicetur loco. Nunc
stringendũ breuiter qd̾ scdm lit¬

Expanded text:
te in castellum quod contra vos est. Contra apostolos enim erat, nec jugum doctrinarum volebat accipere. Et statim, inquit, invenietis asinam alligatam, et pullum cum ea: solvite et adducite mihi. Alligata erat asina multis vinculis peccatorum. Pullus quoque lascivus, et frenorum isecundum Evangelium Lucae multos habebat dominos, non uni errori mati subditus: et tamen multi domini qui sibi potestatem illicitam vindicabant, videntes verum Dominum, et servos ejus venisse, qui ad solvendum missi fuerant, non audent resistere. Quae sit autem asina, et pullus asinae, dicemus in subditis. Hoc autem factum est, ut adimpleretur quod dictum est pem: Dicite filiae Sion, Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens super asinam et pullum filium subjugalis. Hoc in propheta Zacharia scriptum est: de quo plenius, si vitae spatium fuerit, in suo dicetur loco. Nunc stringendum breviter, quod secundum lit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ea. Soluite: ꝙ ad ducite michi
E siquis uob̾ aliquid dixerit.: di¬
cite qr dnͣs his opꝰ habet. ẜ con¬
festim dimitcet eos. Egreditur¬
dñs de iherico: turbis eductis
ude quã plurimis: & cecis red¬
dita sanitate. Appropinquat ie¬
rosolimis magnis ditatus mer¬
cib salute credentiũ reddita
ingredi cupit urbẽ pacis & loci
uisionis di: & arce̾ speculatiõis
Cumq apꝓpinquasset ierosolil¬
& ueuisset bethfage ad domũ
maxillarũ. qui sacerdotũ ur¬
culis erat: & confessionis por¬
tabat typuͣ: & erat situs in mon¬
te oliueti: ubi lumen scientiȩ.

Expanded text:
 adducite mihi. Et si quis vobis aliquid dixerit, dicite: Quia Dominus his opus habet: et confestim dimittet eos. Egreditur de Jericho, turbis eductis inde quamplurimis, et caecis reddita sanitate, appropinquat Jerosolymis, magnis ditatus mercibus: salute credentium reddita, ingredi cupit urbem pacis, et locum visionis Dei, et arcem speculatorii. Cumque appropinquaret Jerosol venisset Bethphage ad domum maxillarum, qui sacerdotum viculus erat, et confessionis portabat typum, et erat situs in monte Oliveti, ubi lumen scientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
iħu cũ turba tota ierosolimoꝵ
ciuitas coͣmouetur. mirans
frequentiã: nesciens ueritatẽ.
& dicens. Quis ẽ hic. Qd quide᷑¬
& in alio loco dicentes angelos
legimus. Quis eͣ iste rex głe:
terrogantib uilis plebicula
confitetur: aminorib incipiens.
dixerat ẽẽ uenturñ. & qui ꝓpͥe a¬
pud grecos oũ actro scͥbitur. A
nadareth autͣ galileȩ quia ibi
educatus fuerat ut flos campi
Unutriretur inflore uirtutũ. Et
intrauit ihc intemplũ di ꝙ ei
Iciebat omͣs uendentes &emen¬
Ites. uitemplo: & mensas numti

Expanded text:
Jesu cum turba tota, Jerosolymorum civitas commovetur, mirans frequentiam, nesciens veritatem, et dicens: Quis est hic? Quod quidem in alio loco dicentes angelos legimus: Quis est iste rex gloriae ? nterrogantibus, vilis plebecula confitetur: a minoribus incipiens, dixerat esse venturum, et qui proprie apud Graecos cum arthro scribitur. A Nazareth autem Galilaeae, quia ibi educatus fuerat: ut flos campi nutriretur in flore virtutum. Et intravit Jesus in templum Dei: et ejiciebat omnes vendentes et ementes in templo, et mensas
Abbreviated transcription (Latin):
Ilos eoruͣ: & confestim uiderunt. q
secuti st̃ euͣ. Tangit oculos: & p̾stas
artifex qd̾ natura nͣ dederat: aut
certe qd̾ debilitas tulerat. donat
tantũ nouerant. postea secunt᷑
iħm: nontã pedib quã uirtuti¬

Expanded text:
los eorum, et confestim viderunt, et los eorum, et confestim viderunt, et secuti sunt eum. Tangit oculos, et praestat artifex quod natura non dederat. Aut certe quod debilitas tulerat, donat tantum noverant, postea sequuntur Jesum, non tam pedibus quam virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
dauid: Turba aut increpabat
eos ut tacerent. At illi magis
clamabant dicentes. Due mi¬
serere nr̃i fili dauid. Multi
latrones erant iniherico: qui
egredientes & descendentes. de
&uulnerare consueuerant.
Itcirco dns uenit ierico: oũ disci¬
pulis siuis. ut liberet uulueratoᷤ:
& multã turbã secũ trahat. De¬
niq postquã egredi uoluit ab
ierico: secuta ẽ euͣ turba multa.
Si mansisset ierosolimis. & nuͣꝗͣ
ad humilia descendisset: turba
& umbra mortis. S & duo ceci
erant iuxta uixim. Cecos appel¬
lat: qui uec dũ dicere poterant.
In lumine tuo uidebimꝰ lumen.
Secus ua: qr uidebantur qui¬
dãm habere legis notitiã. s¬

Expanded text:
Turba autem increpabat eos ut tacerent. At illi magis clamabant, dicentes: Domine, miserere nostri, fili David. Multi latrones erant in Jericho, qui egredientes et descendentes de vulnerare consueverant: idcirco Dominus venit Jericho cum discipulis suis, ut liberet vulneratos, et multam turbam secum trahat. Denique postquam egredi volunt ab Jericho, secuta est eum turba multa. Si mansisset Jerosolymis, et numquam ad humilia descendisset, turba et umbra mortis. Sed et duo caeci erant juxta viam; caecos appellat, qui necdum dicere poterant in lumine tuo videbimus lumen. Secus viam quia videbantur quidem habere legis notitiam: s
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłiam intrat᷑ a contagio
hereticoꝵ. uicioꝵ q pulsantiũ
obseruare gestiunt: oportet
pͥmo ipsi cor suũ & actꝰ abõi
erꝑoꝵ labe purificent. Cap̃

Expanded text:
in Ecclesiam intratur, a contagione haereticorum vitiorumque pulsantium observare gestiunt, oportet primo ipsi cor suum et actus ab omni errorum labe purificent. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
saida dãpnant᷑. qd̾ pͣsenti dño
credere noluerunt. Tyrus. & sy¬
don iustificant᷑. qd̾ apłis illius
crediderunt. Nonqueras tẽpo¬
ra: cũ credentiũ intuearis salu¬
tẽ. In capharnaũ aut̃ quȩ in¬
terp̃tat᷑ uilla pulcherrima.
condemnat᷑ incredula ierłm.¬

Expanded text:
saida damnantur, quod praesenti Domino credere noluerunt. Tyrus et Sidon justificantur, quod apostolis illius crediderunt. Non quaeras tempora, cum credentium intuearis salutem. In Capharnaum autem, quae interpretatur villa pulcherrima, condemnatur incredula Jer
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ: qñ dauid fugiens saulẽ
haberet: dedit ei consecratos:
qͣb ñ licebat uesci nͥ solis sa¬
cerdotib & leuitis. Q hoc tan¬
tu interrogauit: si mundi
pueri ẽe̾nt a mulierib sẜ illo
respondente ab heri. & nitoi
us t̾cius. nͣ dubitauerit panes
dare: meliꝰ axbitratꝰ ꝓpħa di¬
cente. miscliã uolo & ñ sacri¬
ficiu. de famis ꝑicło homines
liberare. quã offerre do̾ sacͥfi¬
ciũ. Hostia enĩ placabilis d̾o¬
hominũ salus ẽ. Opponit qͣ¬

Expanded text:
tibus? David, fugiens Saulem, haberet, dedit ei consecratos, quibus non licebat vesci nisi solis sacerdotibus et levitis. Et hoc tantum interrogavit si essent mundi pueri a mulieribus: et illo resus tertius, non dubitaverit panes dare, melius arbitratus, propheta dicente: Misericordiam volo, et non sacrificium , de famis periculo homines liberare quam Deo offere sacrificium. Hostia enim Deo placabilis hominum salus est. Opponit
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Ecce discipłi tui facuĩt qd̾¬
eis nͣ licet fac̾e salbatis. ENo¬
ta qd̾ pͥmi apłi saluatoris lit¬
terã salbati destruunt. adu̾sus
ebionitas: qui eũ cet̾os recipuit
apłos. paulũ quasi tͥngͥssorẽ le¬

Expanded text:
discipuli tui faciunt quod non licet facere sabbatis. Nota quod primi apostoli Salvatoris litteram sabbati destruunt, adversum Ebionitas, qui, cum caeteros recipiant apostolos, Paulum quasi transgressorem le
Abbreviated transcription (Latin):
N illo tp̃r: abiit iħc sabbato ꝑ
sata. Discipłi aut̃ illiꝰ esurien¬
tes: cepert̃ uellere spicas & man¬
ducare.  Ut in alio quoq eu̾ge¬
bebant locuͣ & id̾o qͥsi homines
esuriebant. Qd aut̃ spicas sege¬
tũ manib confricabant. & in¬
ecliã consolabant᷑. uitȩ aust̾ioriᷤ
inditiũ ẽ: ñ p̃ꝑatas epulas: s ei¬

Expanded text:
n illo tempore abiit Jesus sabbato per sata, discipuli autem ejus esurientes coeperunt vellere spicas et manducare. Ut in alio quoque evangebebant locum, et ideo quasi homines esuriebant. Quod autem spicas segetum manibus confringebant, et inediam consolantur, vitae austerioris indicium est, non praeparatas epulas, sed ci
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ talentũ plũbi: & psalmi¬
sta cõplorat: iniquitateᷤ meȩ
ad grauatȩ stͣ srͣ me. Uel certe
eos qui uigo legis gͥuissimo p̃¬
mebant᷑: ad euangelii inuitat
netur: Qua ratione euangłii
gr̃a facilior: cuͣ in lege adulte¬
riũ menͣgłio concupiscentia
puniat᷑.Inlege multa p̃cep
ꝑa requirunt᷑. que qui fecerit ui¬
uet in eis. In eugł̃io uoluntas qͤ¬
ritur: que si etiam effectũ nͣ
habuerit: tamͣ p̾miui ñ aomit¬
tit. Euangłiũ ea p̃cipit que
possimus: ne scilicet concu¬
piscamus. Hoc in arbito nr̃o
ẽ. Lex cũ uoluntatẽ ñ puniat.
punit effectũ: ne adulteriũ faci¬
as. Finge in ꝑsecutione aliquã
uirginẽ ꝓstitutã. Hec apud en̾gli¬
ũ qͥa uoluntate ñ peccat. uirgo
suscipit᷑: in lege quasi corrupta

Expanded text:
super talentum plumbi : Et Psalmista complorat: Iniquitates meae aggravatae sunt super . Vel certe eos qui jugo legis gravissimo premebantur ad Evangelii invitat netur. Qua ratione Evangelii gratia facilior, cum in lege adulterium, in Evangelio concupiscentia puniatur? In lege multa praecepera requiruntur, quae qui fecerit vivet in eis. In Evangelio voluntas quaeritur: quae si etiam effectum non habuerit, tamen praemium non amittit. Evangelium ea praecipit quae possumus: ne scilicet concupiscamus; hoc in arbitrio nostro est. Lex, cum voluntatem non puniat, punit effectum: ne adulterium facias. Finge in persecutione aliquam virginem prostitutam: haec apud Evangelium, quia voluntate non peccavit, virgo suscip
Abbreviated transcription (Latin):
exaltata usq ad celos meo ho¬
spicio. & meis signis. atq uir¬
tutib. tantũ hñs p̾uilegiũ.
maiorib ꝓlecteris suppliciis.
qd quoq his credere noliuisti.
Quia si insodomis facte fuissẽt¬
Querat prudens lector & dicat.
Si tyrus & sẏdon. & sodoma po¬
tuerunt agere penitentiã. ad p̃¬
dicationẽ saluatoris. signoꝵq
miracula: nͣ stͣ inculpa qd̾ nͣ
crediderunt: s uiciũ silenti
in eo ẽ. qui auctoris peniten
facilis & aꝑta responsio e᷑: ig¬
norare nos iudicia dĩ: & singła¬
rũ dispensationũ eiꝰ sacram̃ta
nescire. Propositũ fuerat dño
uideȩ fines ñ groedere: ne ui¬
stam phariseis. & sacerdotib
occasione̾ ꝑ secutionis daret.
Uñ & apłis anͣ passionẽ pͣcipit.
Inuiam gentiũ ne abieritis. ꝙ¬

Expanded text:
exaltata usque ad coelum meo hoexaltata usque ad coelum meo hospitio, et meis signis atque virtutibus, tantum habens privilegium, majoribus plecteris suppliciis, quod his quoque credere noluisti. Quia si in Sodomis Al. SQuaerat prudens lector et dicat: si Tyrus et Sidon et Sodoma potuerunt agere poenitentiam ad praedicationem Salvatoris, signorumque miracula, non sunt in culpa quod non crediderunt: sed vitium silentii in eo est, qui acturis poenitenfacilis et aperta responsio est: ignorare nos judicia Dei, et singularum dispensationum ejus sacramenta nescire. Propositum fuerat Domino Judaeae fines non excedere, ne justam Pharisaeis et sacerdotibus occasionem persecutionis daret. Unde et apostolis ante passionem praecepit: In viam gentiu
Abbreviated transcription (Latin):
ciere penitentiã egissent. lle¬
rũtam̃ dico uob̃: tyro. & sydoni.
remissius erit in die udicii
quã uobis. Coroliau obech¬
saida. urbes galileȩ. a saluato¬
re plangunt᷑ qb post tanta
signa. atq uirtutes. ñ egerint
penitentiã: & p̃ferunt᷑ eis thi¬
lege̾ calcauerint: istȩ uͦ pꝰ tranᷤ¬
gressionẽ naturales legis & scͥp¬
te : etiam signa. que apud eas
facta stͣ: parui duxerint. Que¬
rimus ubi subscriptũ sit: qd̾
incororain. ꝙ betsaida dñs sig¬
na fecerit. Supra legimus.
uicos: curans omne̾ infirmita
& uiculos estimandũ eͣ: incoro¬
tai quoq & bethsaida. dñin
signa fecisse. E tu capharnaũ.
nũquid usq ad celos exaltabe.¬
ris. Usq ad infernũ descendes.
In altero exemplari repperimꝰ.
& tu capharnaũ quȩ usq ad ce¬
los exaltata es. usq ad inferna
descendes. E ẽ duplex intelli¬
gentia. Uł id̾o ad inferna descen¬
dens. qr contra pͣdicationẽ meã
suꝑbissime restitisti: ł ideo qr

Expanded text:
ssent. Verumtamen dico vobis: Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii, quam vobis. Chorozain et Bethsaida, urbes Galilaeae, a Salvatore planguntur, quod post tanta signa atque virtutes non egerint poenitentiam, et praeferuntur eis Tylegem calcaverint, istae vero post transgressionem naturalis Legis et scriptae, etiam signa quae apud eas facta sunt, parvi duxerint. Quaerimus ubi scriptum sit, quod in Chorozain et Bethsaida Dominus signa fecerit. Supra legimus: vicos, curans omnem infirmitaet viculos, aestimandum est in Chorozain quoque et Bethsaida Dominum signa fecisse. Et tu, Capharnaum, numquid usque in coelum exaltaberis, usque in infernum 73 descendens? In altero exemplari reperimus: Et tu, Capharnaum, quae usque in coelum exaltata es, usque ad inferna descendes. Et est duplex intelligentia. Vel ideo ad inferna descendes, quia contra praedicationem meam superbissime restitisti. Vel ideo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
pleat᷑ O mĩa m̾ tradita stͣa
patre meo.¶ E tradente̾ patrẽ
&s accipiente̾ filiũ: mystice intel¬
lige. Alioquin si uixta nr̃am fra¬
gilitatẽ sentire uolumus: cũ &¬
perit habere qd̾ accipit. incipi¬
et n habere qui dederit. Tr̾a¬
dita autͣ sͥ omĩa. ñ celũ & t̾rã
& elementa intelligenda stͣ.
& cetera quȩ ipse fecit & condi¬
dit: s hi qui ꝑ filiuͣ accessũ
habent apico patrẽ : & antea
rebelles. dm̃ postea sentire me¬
ruerunt. Et nemo nouit fi¬
liui nͥ pat̾ : neq patrẽ quis no¬
uit nͥ filius. & cui uoluerit filiꝰ
reuelare. Erubescat eunomi¬
us: tautã sibi noticiã patris
& filii. quantã alterutruͣ inter
se habent uendicans. Qd si in
ẽ nature equalitate nosse qd̾
noueris: aliuid reuelantis dig¬
natione. Uentte ad me qui
laboratis & oneratiestis. & ego¬

Expanded text:
pleatur. Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et tradentem Patrem, et accipientem Filium, mystice intellige. Alioquin si juxta fragilitatem nostram sentire volumus, cum coeperit habere qui accipit, incipiet non habere qui dederit. Tradita autem sibi omnia, non coelum et terra, et elementa intelligenda sunt, et caetera quae ipse fecit et condidit: sed hi qui per Filium accessum habent ad Patrem, et ante rebelles, Deum postea sentire coeperunt. Et nemo novit Filium nisi Pater: neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Erubescat Eunomius tantam sibi notitiam Patris et Filii, quantam alterutrum inter se habeant, vendicans. Quod si indest naturae aequalitate nosse quod noveris, aliud revelantis dignatione. Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis: et eg
Abbreviated transcription (Latin):
secꝰtatos.Ueraͣ aut &s absq
necessitatis obtentu sabbi
pͣuaricationẽ in ipsos refert.
qui calumniã fecerunt. Di¬
co autͣ uob̾ qr templo maior
ẽ hie.¶ Hie. ñ ꝓ nobnen. s ad¬
u̾biũ loci legendũ qd̾ maior
templo sit locus: qui ddñm
tẽpli teneat. Si aut̃ sciretis
ficũi: numꝗͣ. condemnassetis
innocentes. Qͥd sit miscłiã

Expanded text:
sectatos. Veram autem et absque sectatos. Veram autem et absque necessitatis obtentu Sabbati praevaricationem in ipsos refert, qui calumniam fecerant. Dico autem vobis quia templo major est hic. Hic non pronomen, sed adverbium loci legendum, quod major templo sit locus qui Dominum templi teneat. Si autem sciretis ificinm, nunquam condemnassetis innocentes. Quid est, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnsgͥssi sunt: & fames in eausa
in apłis. quã ꝓbatis in ceteris.
Quãꝗͣ ꝙ in hoc multa ddistan¬
tia sit. Isti sꝑicas in salbo ma¬
nu confricant: illi panes co¬
medert̃ leuiticos: & ad sabb̃i
sollemnitatẽ accedebant neo¬
meniarũ dies: quib inconu¬
uio requisitus fugit ex aula
regia. Obserua qd̾ panes ꝓo¬
sitionis nec dauid nec pueri
eiꝰ accepert̃: añꝗͣ se a mulieri¬
ee munddos responderent.
ut nͣ legistis inlege qͥa salb̃i
sacerdotes in templo sabbatũ
iuiolant: & sñ crimine st̃:
famis necessitate cogente: cu
ipsi sabbatũ uioletis intẽ plo.
immolantes uictimas. ceden¬
tes tauros: holocausta suꝑ
lignoꝵ struem incendio con¬
cremantes : & uixta alt̾us euꝰ¬
głii fid̾e̾ circumcidentes pas¬
uulos in salbato: ut dũ aliã
lege̾ seruare cupitis salbatũ
destruatis. Numꝗͣ aut̃ leges
dĩ sibi contͣrie sunt. W pru¬
denter uͥ tͥnsgͥssionis argui¬
discipłi sui poterant. dauto
&s achimelech dicit erempla

Expanded text:
i sunt, et fames in causa in Apostolis, quam probatis in caeteris? Quanquam et in hoc multa distantia sit: isti spicas in sabbato manu confricant; illi panes comederunt Leviticos, et ad Sabbati solemnitatem accedebant neomeniarum dies, quibus in convivio requisitus fugit ex aula regia. Observa quod panes propositionis nec David nec pueri ejus acceperint antequam se a mulieribus mundos esse responderunt. Aut non legistis in lege quia sabbatis sacerdotes in templo sabbatum violantfamis necessitate cogente, cum et ipsi sabbatum violetis in Templo, immolantes victimas, caedentes tauros, holocausta super lignorum struem incendio concremantes: et juxta alterius Evangelii fidem , circumcidentes parvulos in sabbato, ut dum aliam Legem servare cupitis, sabbatum destruatis. Numquam autem Leges Dei sibi contrariae sunt. Et prudenter ubi transgressionis discipuli sui argui poterant, Det Achimelech dicit exempla
Abbreviated transcription (Latin):
innocentes : de apłis intelli¬
scdliã cõꝓbatis achimelech:
eo qd fame ꝑiclitantẽ dauid
refoc illarꝙ& & pueros eiꝰ: qua¬
re meos discipłos condẽnatis
qͥ nicħ tale fecext̃:

Expanded text:
innocentes, de apostolis est intelliicordiam comprobatis Achimelech eo quod fame periclitantem David refocillaret et pueros ejus , quare meos discipulos condemnatis, qui nihil tale fece
Abbreviated transcription (Latin):
tate̾. S multa m̾stantia ẽ inter
habere. & tͥbuere. donare & acci¬
pere. Iste qd̾c̃q agit potestate
dni agit: illi si qͥd faciunt. imi¬
becillitatẽ suã. & uirtutẽ dñi
confitent᷑ dicentes. In nomine
iħu: surge & ambula. Notan¬
dũ autͣ. qͦd in duo decimo loco
ut extra hos qui ꝑpseudo apli
futuri stͣ excludant᷑. Primus

Expanded text:
lebe. Sed multa distantia est inter habere et tribuere, donare et accipere. Iste quodcumque agit, potestate Domini agit: illi, si quid faciunt, imbecillitatem suam et virtutem Domini confitentur, dicentes: In nomine Jesu surge, et ambula . Notandum autem quod in duodecimo loco, ut extra hos qui pseudoapostoli futuri sunt, excludantur. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
autͣ scariothes. uł a uico in qͦ
ortus eꝰ. uł extͥbu ysachar uo¬
cabulũ sũpsit. ut quodã uati¬
cinio incondẽpnatit ne sui na¬
tus sit. Isachar enĩ interpͣtat᷑
merces: ut significet᷑ p̃ciuͣ yfa¬

Expanded text:
Iscariotes, vel a vico in quo ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium