comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tulumntumq sit : ⁊ si tlunidium: uinu̾a¬
biles ꝑtes. Ita omne granum milii sue
ꝑti tante qrntum in hoc inundo nr̃m
corꝰ tenet. tam magtium qͣm muncdus
est nobis. totum q istum mundum fi¬
guraꝵ rome pulthrum ẽẽ non mole: miag¬
num aũ uideri non ꝓ sua qͣnetitate s ꝓ

Expanded text:
tulumcumque sit; et si dimidium, innumeratulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum figurarum ratione pulchrum esse, non mole; magnum autem videri, non pro sua quantitate, sed pro
Abbreviated transcription (Latin):
uerb̾atits aer tͣiciat cautate lusciia:
quas illius auicule anima non tum li¬
beret fabricatiretur: nͥ uitali motu
incorͣliter hẽret inp̾ssas. H ⁊ in ceteris
animantib que rõe carentia: seusu tñ
non carent. a iãduerti potest. Alłm eut̃
ad ⁊ in gu̾e suo mod̾atum g̾at: non ali¬
qua scĩa: s tam̃ intimis nat᷑e̾ t̾minis
ab illa incominutabili numeroꝵ lege
modulatis. ¶Redeamus ad nos et¬
omittamus ea que cum arbustis ⁊ bes¬
riis hẽmus communia. Uno modo nã¬
q hyrundo idifitat: ⁊ ununi quodq
auium genus uno aliquo suo modo.
Quitl gͦ in nob̾ quo ⁊ de illis omnib
iutlicamus. quas figuras appetant. ⁊
quateuus impleant÷. Et uos in edifi¬
tiis ⁊ aliis corꝑeis oꝑibus tantͣ domi¬
ni omnium talium figa᷑ꝵ innumerabi¬
lia machinamur. Quid in nobis est¬
ꝙ uitus urtelligit has ip̃as uisibiles
paruas et omne corꝰ hẽre dimitlium qͣn¬

Expanded text:
verberatus aer trajiciat cantante luscinia, verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illius aviculae anima non tam libere, cum liberet, fabricaretur, nisi vitali motu incorporaliter haberet impressas. Hoc et in caeteris animantibus, quae ratione carentia, sensu tamen non carent, animadverti potest. Nullum enim d et in suo genere moderatum gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulatis. omittamus ea quae cum arbustis et bestiis habemus communia. Uno namque modo hirundo nidificat, et unumquodque avium genus uno aliquo suo modo. Quid est ergo in nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis operibus, tanquam domini omnium talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles parvas; et omne corpus habere dimidium, quan
Abbreviated transcription (Latin):
comprehñdant. Diesꝰ enim p̾sentia a¬
lus luminis qł illuminat omnem ho¬
minem uenientem in hunc munlura.
Hominem dixit. qꝑ rõne uti potest. et
uͥ cerichit: ibi incumbẽ debet ut resg̾nt.¬
¶ Si gͦ uoluntatis carnis diligitur ea
tp̃a diligentius consideretur. ⁊ cum
bi recognita fu̾int quoꝵdam uestigia
nunieroꝵ: qu̾entlum ÷ ubi sine tuino¬
re sint. Ibi enim magis uniuni ÷ qd÷:
⁊ si tales sunt in ip̃a motione in tali q̃
in seminib oꝑatur: magis ibi miran¬
di sant qm in corꝑe. Si enini numeis
seminum sic̃ tp̃a semina tuni̾ent de ddi¬
midio grano fici arbor dimidia unsce̾t᷑
Unum semen uim he̾ret sui cqͦ gn̾is ĩ¬
nuiuerabilem. ¶ De unoqusppe pos¬
sunt ẜm suam naturam. uel segetes se¬
getum. uel silue siluaꝵ. uł greges gre
tam numiosam successionem cutus nõ
ratio in illo pͥmo ⁊ uno semine fuerit.¬
¶ Deinde illud cogitandum ÷. qm̃ nume¬
tosas. qͣm suaues sonoꝵ pluchritudĩes

Expanded text:
im praesentia illius luminis quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Hominem dixit, quia ratione uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano fici, arbor dimidia nasceretuunum semen vim haberet sui cujusque generis innumerabilem. De uno quippe secundum suam naturam possunt, vel segetes segetum, vel silvae silvarum, vel greges gregtam numerosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines
Abbreviated transcription (Latin):
loci sic om̃is tꝑis longitudo ht̃ climidiũ
sui. qͣmuis enim sit breuissima ⁊ intipͭ
⁊ ꝓgreditur ⁊ desuit. pea i quon potest
nͥ hr̃e dimidium dum ibi diuitdr᷑ quo tͣn¬
siit ad finem: ac ꝑ hoc ⁊ breuis silłe tꝑc
in comꝑtõe longioris breue est. Et hoca
brumalis estiue hore comꝑata minor est.
⁊ anni ad lustrum. ⁊ lustri ad c̾tuitus.
tum iꝰ ip̃a num̾osa suctessio. ⁊ quedam gͣ¬
datio seu localium seu temꝑalium spa¬
cioꝵ non tumore uł mora s ordinata con¬
uenientia pulchra iudicetur ¶ Ip̃e aũ
om̃ia temꝑa immobilis. sine quo tam̃ nec
ullius molis uastitas in unum retligi n᷑
ullius tꝑris ꝓductio potest ab errore ꝓ
sit. ip̃m ÷ unum pͥncipale. ñ ꝑ fiuituni nꝰ
ꝑ finitum nec ꝑ iufinitum ht̃ aliud ħ.

Expanded text:
loci, sic omnis temporis longitudo habet dimidium sui: quamvis enim sit brevissima, et incipit, et progreditur, et desinit. Itaque non potest nisi habere dimidium, dum ibi dividitur qua transit ad finem. Ac per hoc et brevis syllabae tempus in comparatione longioris breve, et hora brumalis aestivae horae comparata minor est. ni ad lustrum, et lustri ad majores cessio, et quaedam gradatio, sive localium, sive temporalium spatiorum, non tumore vel mora, sed ordinata convenientia pulchra judicetur. 81. Ipse autem omnia tempora immobilis: sine quo tamen nec ullius molis vastitas in unum redigi, nec ullius temporis productio potest ab errore cosit. Ipsum est unum principale, nec per finitum nec r finitum nec per infini
Abbreviated transcription (Latin):
foris cdiligat uanitates : ⁊ querat mẽ¬
datia. Qui tam sibi nou̾it dicere. ¶ S
roma ÷ quam c̾ta tyberim nescio quis
romiilus dt̃ condidesse. falsa ÷ ista qͣm
cogitans fingo. Non est ip̃a : tiec ibi sumi
antino. Nam quid ibi agatur modo u¬
tiq scirem. Si unus est sol: falsus ⁊ is¬
te quem cogitans fingo. N ille tricula
sua c̾tis locis ⁊ temꝑib ꝑagit. Istum e¬
go tͥ uolo ⁊ qñ uolo constituo. Si unus
est ille samicus m̃s: falsus ÷ quem cogi¬
tans fingo. nam ille uͥ sit nescio. Iste ibi
fingrͣ ubi uolo. ¶ Ego ip̃e c̾ͥte i unius sũ.
⁊ ħi loco eẽ sentio corꝰ meum: ⁊ tam̃ figm̃¬
to cogitatõis ꝑgo quolib. loquor cum qͦ
libet. Falsa sunt ħ. nec quisqm intelligit
falsa. Non gͦ iutelligo tum ista contẽplor.
contemplor. Nunquia forte ista sunt
que fantasmata dici solent. Unde ergo
impleta ÷ anima mea illustonib. Ubi
 uerum qđ mente conspicitur: Ita co¬

Expanded text:
foris diligat vanitates, et quaerat menforis diligat vanitates, et quaerat mendacia ; qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec; nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici solent? Unde ergo impleta est anima mea illusionibus? Ubi est verum, quod mente conspicitur? Ita co
Abbreviated transcription (Latin):
tur : ⁊ non implet un itatem. Intelliga¬
mus si possumus corꝰnon ex eo qd ÷ nos
falli: s ex eo quol non est. ¶Om̃e qͥp¬
pe corꝰ uerum : corꝰ est: s falsa unitas. nĩ
enini sumine unum ÷. Aut in tm̃ id imi¬
tatur ut impleat. ⁊ tam̃ nec corꝰ ip̃m
eẽt: nͥ ut cumq unum eẽt . Porto cũq
unum ẽẽ non posset: nͥ ab eo qd̃ sum¬
me unum est : id hẽret. ¶O anime
ꝑuicates: clate mͥ qui uideat sine ulia
ymaginatione uisoꝵ tartialiũ. ¶ Date
mͥ qui uideat om̃is uinius pͥncipium
non cẽ nisi unum solum a quo sit om̃e
unum. seu id impleat seu non impleat
qui uideat. ¶ Date michi qui non liti¬
get ÷ non qui uideri uelit se iudete tł
non uidet.¶ Date in qui resistat ni¬
sensib carmis ⁊ plagis quib ꝑ illos ĩ
anima uapulauit. Qui resistat consu¬
tudint hominum. Resistat laudib ho¬
minum. Qui conpungatur in cũbili
suo. Qui tesculpat sꝑm sicũ. Qui non

Expanded text:
netur, et non implet unitatem; intelliganetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum esse non posset, nisi ab eo quod summe unum est, id haberet. 64. O animae pervicaces, date mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui resistat consuetudini hominum, resistat laudibus hominum, qui compungatur in cubili suo, qui resculpat suum spiritum, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
it. Si enim aliud ÷ aer. aliud ÷ aqua: iust
est. ut ałt in aere: alr̾ in aqua sentiatur
qua re oculus recte uidet. qͥd ħ enim fac¬
cui ad contemplanclam summam pul¬
chritudinem mens : non oculus factus
est. Ille aũ mentem uult conu̾tere ad corͣ¬
otulos aũ ad dm. Querit enun intelle¬
gere carnalia. ⁊ uidere sꝑualia : qł fie
yi non potest. ¶Qua re ista diu̾sitas
cortigenda ÷. Quia nͥ fec̾it qdł sur sum
est deorsum: ⁊ qd̃ deorsum ÷ sursum. reg.¬
no celoꝵ aptus non erit. Non gͦ summa
queramus in infuns: nec ip̃is infimis
iudeamus. Iudicemus ea:. ne tum ip̃is
iudicemur. Id est tm̃ eis tribuamuo &
quantum sp̃es meretur ex̾ma. ne cũ in
nouissimis pͥma querimus: a p̾mis ĩ¬
ter nouissua nume̾mur. qr nich ip̃is no¬
iussimis ob : s nobis płimum. Nec iło
diuine ꝓuidm̃e administcio minus de-¬
cora sit. qr ⁊ iniusti iuste : ⁊ fedi pulche
ordinantur. ⁊ si pp̃ea nos fallit reꝑ puil

Expanded text:
it: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum it: si enim aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim faccui ad contemplandam summam pulchritudinem mens, non oculus factus est. Ille autem vult mentem convertere ad corpora, oculos ad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, ri non potest. Quare ista perversitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum est sursum, regno coelorum aptus non erit. Non ergo summa quaeramus in infimis, nec ipsis infimis inhaereamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema; ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numevissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum vis
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ꝙ si eam cor̾ meutiuntur ⁊ non ⁊ tre¬
denduni mentientib: ne incidamus in ua¬
nucates uanitantium. ¶ S querendũ
uideatur. Utrum in t̃m mentiantur in
qnͣtum ei siłia sumił: At inqñtem eam ñ
asse quuntur. Nam si assequerentur. ql
imitantur implerent. Si aũ implerent.
omini modo eent similiq. Si om̃i modo eeñt
similia : nicħ inter illam uat̾am ⁊ istam
intereẽt. Ꝙ si ita eẽt: ñ eam mentiren¬
mentitur: sed fallit tat̃. Nam ita dis¬
certutur fallax mentiens a fallente. uł¬
qr qd in ÷ omni mentienti uoluntas fal¬
lendi ⁊ si non ei credatut. fallens aũ eẽ
s ne ip̃i quidem oculi fallunt. Non euĩ
Quid ab eis amplius exig̾e debeamus:
ignoro. Lolle ita uanitautes : ⁊ ulłã erit
uanitas. ¶ Si quio remum in aqua fnͣ
gi opinatur. ⁊ cum uide aufertur inte¬
gͣti: non malum ht̃ intͥnuntium: s ma¬
lus ÷ uidex. Nam ille ꝓ sua natura non
potuit in aqua alr sentire : nec alit̾ debu¬

Expanded text:
 si eam corpora mentiuntur, non est credendum mentientibus, ne incidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirenmentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esSed ne ipsi quidem oculi fallunt; non enim quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debu
Abbreviated transcription (Latin):
hẽat unitatis qualecon uestigium. n¬
intͥuallis locoꝵ nccͣio aliud alibi hẽat
posse assequi eam quam sequitur u¬
nitatem: ¶Quare si hoc ita est. fla
ude cognosc̾et : ⁊ quid initatet᷑ corpo¬
rum sp̃es.⁊ quid implete non posseo:
Nunc u̾o cum dicit cor̾b. uos quidem
nͥ aliqͣ unitas contin̾et uid̃ essetios.
s rursus si uos eẽtis ip̃a unitas: cor ñ
eetis. Recte illi dtͣ. Unde illam nosti u¬
nitatem ẜm quam uidicas corͣ: Uel qr¬
quam nͥ uitłes iudicare non posses ql
cam non impleant ¶ Si ast hiis cor¬
poreis oculis eam uderes: non u̾e dice¬
res q̃iq̃m eius uestigio teneantur : lõ¬
ge tam̃ ab ea distare. tam istis oculis nõ
est: non cam uideret qui ħ modo in oriẽ¬
te de cor̾b uitdicat. Non gͦ ista coutinet̾¬

Expanded text:
habeat unitatis qualecumque vestigium; nehabeat unitatis qualecumque vestigium; neintervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagunde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculis corpest, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem moliatur : hxudebit tredo ut
paria paribus edifitii menbra respon¬
Inclinatus enim recumbit oculis: ⁊
unde pendeat non intelligit. ¶alt
ego uirum intͥusecus occultatum ⁊
iniusibiłr uidentem non desitiam com¬
monere cur ista placeant: ut uidex eẽ
audeat ip̃ius deletatõis humane. Ita
enim suꝑf̾tur illi ut nec ab ea teneat᷑.
qr delectant. An iõ lelectent qr pulch
sunt. ¶ Hm sine dubitatione sen¬
debit. ideo delectare qr pulchra sunt.
Queram deinceps gͦ qͣre sint pulch᷑.
⁊ si tytubabr᷑ : subiciam. Utrum idõ
qr similes sͥ ꝑtes sunt. ⁊ aliqua copu¬
latione ad unam conuẽientiam re-¬
diguntur. Quod cum ita eẽ compe¬
rit: int̾rogabo utrum hnͣc ip̃am u¬
nitatem quam conuincuntur appe¬
tere. summe impleant. In longe iu¬
fra iaceant : ⁊ eam quodam inodo
mentiantur. Quod si ita est: nam qͥs
non ammonitus uideat n ullãspe¬
ciem n ullum om̃ino ẽẽ corꝰ qł non

Expanded text:
parte moliatur; respondebit, credo, ut parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra responInclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam speciem, neque ullum omnino esse corpus quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Cum illo est aũ qñ purissime intelligit:
⁊ tota caritate quod intelligit: diligit. ĩ
bus. qͣmqͣm cle hiis homines iudicent:
cum eas instituunt. tam̃ cum fu̾int iusti¬
stute atz fi̾nate: non licebit iuidici de ip¬
sis iudicare: s sclm ip̃as. ¶ Conditor
tam̃ legum tꝑralium si uit bonus est ⁊
sapiens: illam ip̃am consulit et̾naut de
qua nlłi̾ auime iudicare tlatum est: tt
iubendum uetandum q disc̾nat. Eter¬
tiam gͥ legem mundis animis fas est
interest. ꝙ ad cognoscendum satis est.
ut uideamus ita ẽẽ aͥd: uel non eca. Adiu¬
dicandum u̾o acdlitutis ãd quo signifi¬
temus posse eẽ ⁊ ałr. uelut cum cdicimꝰ.
Ita ẽẽ tlebet. Aut ita ẽẽ idebuit. Iut ita ẽẽ
debebit. ut in suis oꝑib artifices faciũt.
¶S multis finis est humaua delectati¬
o: nec uolunt tendere ad suꝑiora. ut
iudicent. Cur ista uisibilia placeant:
Ita si queram ab artifice uno arcu cõ¬
structo. Cur alt̾m parem conͣ in alt̾am

Expanded text:
Cum illo autem est, quando purissime intelligit, et tota charitate, quod intelligit, diligit. Ita bus, quanquam de his homines judicent cum eas instituunt, tamen cum fuerint institutae atque firmatae, non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut ubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita esse aliquid vel non ita: ad judicandum vero addimus aliquid quo significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt.Sed multis finis est humana delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in altera
Abbreviated transcription (Latin):
feminam si uiri stimus. nobis elutib
T ipsa ebit melior nec iani citpiditas
s tꝑantia nominabitur. Nam cum ip¬
sa ducit : uos aũ sequimur. cupiditas
⁊ libido nos u̾o temaritas ⁊ stulticia
nuncupamut. ¶ Dequanur rp̃m ca¬
pud nr̃m: ut ⁊ nõs sequatur cui capd̾
sumus. Hoc ⁊ feminis precipi porest
non maritali: s suꝑno iuire. quo uire
in xꝑo nec masculus nec femina sumꝰ.
Hñt enim ⁊ ĩ uirile ꝗłam unde femi¬
neas subiuugent uoluntates. Unde xͣ¬

Expanded text:
feminam, si viri sumus. Nobis ducibus feminam, si viri sumus. Nobis ducibus et ipsa erit melior, nec jam cupiditas, sed temperantia nominabitur. Nam cum ipsa ducit, nos autem sequimur, cupiditas illa et libido, nos vero temeritas et stultitia nuncupamur. Sequamur Christum caput nostrum, ut et nos sequatur cui caput sumus. Hoc et feminis praecipi potest, non maritali, sed fraterno jure; quo jure in Christo nec masculus nec femina sumus. Habent enim et illae virile quiddam unde femineas subjugent voluptates, unde
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium multo fortius eiudentius qͣm
corpore insinuer ⁊ Loquor de uermicu¬
lo aĩante qualiconz cin̾to ⁊ st̾coris lau¬
dem u̾issime at ub̾rime płi q dixert̃.¬
¶Quia gͦ mtꝵ est si hoĩs anmai que
ubicon sit ⁊ qualiscon sit omni corꝑe
est melior. dicam pulchre ordinari: ⁊
de penis alias pulchritudines fieri.
cum ibi non. sit. quando misera est ubi
cẽ beatos decet: si ibi sit ubi eẽ miseros
decet : ꝓrsus nenio uos fallat. Quidquid
rede uituꝑatur : in melioris comꝑatõe
respuatur. Omnis aũ natura qͣmuis
excrema q̃mues infima in comꝑatõne
non est bene: s melius ec̃ potest. Qua¬
re si nobis ꝑotest bene eẽ cum ip̃a ue¬
ritate: male sumus tum quolib ue¬
stigio u̾itatis. inulto enim dec̾ius tũ
ert̾mitate uestigii: qñ carnis uolitp¬
tatib adheremus. ¶ Nuicanius er¬
go huius citpiditatis uel blanditias
uel molestias: subiugenius nobis hnͣc

Expanded text:
omnium, multo evidentius quam omnium, multo evidentius quam corpus insinuet? loquor de vermiculo animante qualicumque. Cineris et stercoris laudem verissime atque uberrime plerique dixerQuid ergo mirum est, si hominis animam, quae ubicumque sit et qualiscumque sit, omni corpore est melior, dicam pulchre ordinari, et de poenis ejus alias pulchritudines fieri, cum ibi non sit quando misera est, ubi beatos esse decet, sed ibi sit ubi esse miseros decet? 78. Prorsus nemo nos fallat. Quidquid recte vituperatur, in melioris comparatione respuitur. Omnis autem natura quamvis extrema, quamvis infima, in comparatione non est bene, si melius esse potest. Quare si nobis potest bene esse cum ipsa veritate, male sumus cum quolibet vestigio veritatis: multo ergo deterius cum extremitate vestigii, quando carnis voluptatibus adhaeremus. Vincamus ergo hujus cupiditatis vel blanditias vel molestias; subjugemus nobis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
stio. S ꝓfcũ int̾ioris corrumpitur iͣ.
Ut totus in melius reformetur: et
restituatur in integrum in nouisstã
tuba: ut non iam corrumpatur n cor.
rupti labores .i. penaꝵ ordinem pre¬
cipitatur. ¶ Amiremur ꝙ ad huc
pulchrecudenes nomino. Nich en tmi cit
ordinatum qł non sit pulchrimi. s ic̃
añ ut fateamur ẽẽ meliorem homuinẽ
plorantem: qͣm letantem u̾miculatur
⁊ tamen u̾ntculi laudem sine menda
tio ullo copiose possum dicere consi¬
derans nitorem coloris. fegam nitentẽ
cors. pͥora cum mediis: media cũ postĩ¬
orib congruentia. ⁊ unitatem apperẽ¬
tia. ⁊ ꝓ sue nature humilitate ẜuan¬
tia. nichil ex una ꝑte forͣtum qđ nõ ex
alta parili climensione sꝑndeat. ¶ O
iam de anima ipsa dicam uegetante
mocdulum cõrs sui: quomͦ numerose¬
cum motieat. quomodo appetat oue¬
nientia. quomotło uincat aut caueat
obsistentia qntum potest. ⁊ ad ununi
sensam incolumitatis refe̾tis omnia.
Unitatem illam condit̾cem naturarũ

Expanded text:
Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque coruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc pulchritudines nomino: nihil enim est ordinatum, quod non sit pulchrum; et, sicautem fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem sine ullo mendacio copiose possum dicere, considerans nitorem coloris, figuram teretem corporis, priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum incolumitatis referens omnia, unitatem illam conditricem naturarum
Abbreviated transcription (Latin):
laborare. ¶ S cui saltem illud manife¬
stum ÷ falsitatem ẽẽ qua id putatur eẽ
quod non ÷: intelligit eam ẽẽ u̾itatem
que ostendit il qcł est. Aͥt si corͣ in tͣm
fallunt in qͣntum non implent illud
unum qł conuincuntur imuitarin qͦ
pͥncipio unum ÷ quidquid est. Ad cꝰ
similitudinem quid quid nititur na¬
turałr aꝓꝓbamus: qt naturalr imꝓ¬
barnus quidqͥd ab unitate discedit at
in eius similitudinem tendit: datur
intelligi eẽ aliqͥd qł illius unius soliꝰ
a quo pͥncipio unum est quid quid ali¬
quo modo unum ÷: ita simile sit ut ħ
omnino impleat: ac sit il ip̃m. ⁊ ħ est
apua łm. ¶ Si enim falsitas ex hiis:
que imitantur unum : non in qͣntum
iel imitantur: s in qnͣtum implere non
possunt. Illa ÷ u̾itas que il implere po¬

Expanded text:
. Sed cui saltem illud manifestum est, falsitatem esse, qua id putatur esse quod non est, intelligit eam esse veritatem, quae ostendit id quod est. At si corpora in tantum fallunt, in quantum non implent illud unum quod convincuntur imitari, a quo Principio unum est quidquid est, ad cujus similitudinem quidquid nititur, naturaliter approbamus; quia naturaliter improbamus quidquid ab unitate discedit, atque in ejus dissimilitudinem tendit: datur intelligi esse aliquid, quod illius unius solius, a quo Principio unum est quidquid aliquo modo unum est, ita simile sit ut hoc omnino impleat ac sit idipsum; et haec est apud Deum. Si enim falsitas ex iis est quae imitantur unum, non in quantum id imitantur, sed in quantum implere non possunt; illa est Veritas quae id implere po
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem restituamui. ⁊ hortatur
⁊ opitulatut. Si gͦ ab hc̃ ꝑte ꝑ negli¬
gũĩam ⁊ impietatem uir subditus fu¬
erit .i. mens ⁊ rõ. erit quidem homo
turpis ⁊ miser. s destinatur in hac
uita: ⁊ post hnͣc uitam ordinatur. qͣ
eum clestinari ⁊ ubi ordinari summnus
ille rector ⁊ dñs uitdicat. Nulla ita fe¬
ditate uniu̾sam cat̾am maculare per¬

Expanded text:
possessionem restituamur, et hortatur et opitulatur: si ergo ab hac parte per negligentiam et impietatem vir subditus fuerit, id est mens et ratio, erit quidem homo turpis et miser; sed destinatur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate universa creatura maculari per
Abbreviated transcription (Latin):
orem speciem hẽre sentitur. Alii ⁊̾ ce¬
teroꝵ syderum cor̾ adiungunt ⁊ totũ
celum cum stellis suis. Alii celo ethereo
copulant aerem: ⁊ istis duol suꝑiorib
elem̃tis corporeis subiciunt auimas
suas. ¶S inter hos illi sͥ uiͣr reli¬
giosissimi qui uniu̾sam simul c̾at᷑am
id ⁊ mundum totum cum omuibus
que in eo sunt : ⁊ uitam qua spiratur
⁊ amimatur. quam quidam corporeã:
quidam in corꝑeani eẽ trediderunt. ħ
gͦ totum simul in unum deum mnagñ
eẽ arbitͣntur cuius ꝑtes st̃ cet̾a. Non e

Expanded text:
orem speciem habere sentitur. Alii etiam caeorem speciem habere sentitur. Alii etiam caeterorum siderum corpora adjungunt, et totum coelum cum stellis suis. Alii coelo aethereo copulant aerem, et istis duobus superioribus elementis corporeis subjiciunt animas suas. Sed inter hos illi sibi videntur religiosissimi, qui universam simul creaturam, id est mundum totum cum omnibus quae in eo sunt, et vitam qua spiratur et animatur, quam quidam corpoream, quidam incorpoream esse crediderunt: hoc ergo totum simul unum Deum magnum esse arbitrantur, cujus partes sint caeterae. N
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ clampnatoꝵ ꝓ pcc̃is suis. Non enĩ
ran ccͣ preceptum di: ⁊ ea frui potiuo
qͣm ipsa lege ⁊ u̾itate uolunt: ꝙ pͥmi ho¬
minis pc̃cm ileprehñ ditur male utẽtis
libero arbitrio. S hoc qͦ in ip̃a dãp¬
natione acdlunt : ut non modo tiligãt.
eam colant ꝑ ꝑtes eius a sutuinis usq
ad yma uenientes. ¶ Sed aliqui se in
hoc tenent : ut ꝓ summo leo auimaui
colant. ⁊ p̾mam intellc̃ualem c̾aturam
quam ꝑ u̾itatem pater fabricatus est
ad ip̃am u̾itatem semꝑ intuendam: et
inde uenunt ad uitam genitalem per
quam c̾aturam uisibilia ⁊ cꝑalia gignẽ¬
tia łs et̾nus ⁊ incommutabilis opera¬
tur. ¶ Huic ad ali̾a ⁊ inde ad ip̃a cor
colenla dilabuntur. ⁊ in hiis pͥmo eli¬
gunt pulchriora: in quib celestia max¬
me me excellunt. Ergo in pͥmis solis
corꝰ octrit ⁊ ⁊ in eo non nulli remanẽt.
Aliqui ⁊ lune splendoremr. religione
dignum putant. Est enim nob̾ ut
ꝑhibetur ⁊ ꝓpinquior: unde ⁊ uicini¬

Expanded text:
 damnatorum pro peccatis suis. Non enim ram contra praeceptum Dei, et ea frui potius quam ipsa lege et veritate volunt, quod primi hominis peccatum deprehenditur, male utentis libero arbitrio; sed hoc quoque in ipsa damnatione addunt, ut non modo diligant, eam colant per partes ejus, a summis usque ad ima venientes. Sed aliqui se in hoc tenent, ut pro summo Deo animam colant, et primam intellectualem creaturam, quam per Veritatem Pater fabricavit, ad ipsam Veritatem semper intuendam, et inde veniunt ad vitam genitalem, per quam creaturam visibilia et temporalia gignentia Deus aeternus et incommutabilis operatur. Hinc ad animalia, et inde ad ipsa corpora colenda dilabuntur; et in his primo eligunt pulchriora, in quibus coelestia maxime excellunt. Ergo in primis solis corpus occurrit, et in eo nonnulli remanent. Aliqui et lunae splendorem religione dignum putant: est enim nobis, ut perhibetur, propinquior; unde vicini
Abbreviated transcription (Latin):
nuitiante solum digitoꝵ motum. nec
in lune cursu aliquas tridui tm̃ fi¬
guras. Ista enim que p̃p̃ea sunt iufi¬
seu in statu seu in motu pulc̾ra senti¬
antur tota consideranda suut : si ẜ¬
te uolumus iudicare. Uerumptat̃
enim nr̃m indicium seu detoto seu
de ꝑte ielicet pulchrum est. ¶ Uni¬
u̾so quippe mundo suꝑttur : nec alic̾
ꝑti eiꝰ in q̃ntum um iudicamus: ad
niger color in pictura cum tota sit pl¬
cher: sic istũs totum agonem desẽter
edit in cominittabilis auuna ꝓuiclen¬
tia. aliud uictis. Aliud c̾tantib. qͥlnd
uictorib. Aliud spectatorib. Aluid qͥe¬
tis. ⁊ solum dm̃ contemplantib tri¬
buens: cum in hiis ot̃ib non sit ma
in ultima non uoluntarius: qd alio tħ
sic dici potest. Lib̾tas a iustitia ⁊̃ ẜ uitꝰ

Expanded text:
nuntiante solum digitorum motum, nec nuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui tantum figuras. Ista enim, quae propterea sunt infisive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de toto, sive de parte judicet, pulchrum est: universo quippe mundo superfertur, nec alicui parti ejus, in quantum verum judicamus, adhniger color in pictura cum toto fit pulcher; sic totum istum agonem decenter edit incommutabilis divina providentia, aliud victis, aliud certantibus, aliud victoribus, aliud spectatoribus, aliud quietis et solum Deum contemplantibus tribuens: eum in his omnibus non sit malin ultima non voluntarius; quod alio modo sic dici potest, libertas a justitia, et servitus
Abbreviated transcription (Latin):
teria quib id og̾c uoluintatis÷: quos
ext̾minatores ⁊ angłos iracundie iliuine
scͥpture nominant ⁊ qͣmuis ip̃i nesciãt
quid de se agatur boni. ¶Diis simi¬
les sunt hõies qui gaudent miseriis a¬
lienis : ⁊ risus dͥ ac ludicra spedatula
exhibent: uel erhiberi uolunt eułsioni¬
bus ⁊ errorib alioꝵ. Atq ĩ in hiis eĩ¬
bus boni admonentur ⁊ exc̾centur:
⁊ uncunt ⁊ t̾umphant ⁊ rognant.
Mali u̾o decipiuntur. traciantur. uĩ¬
cuntur. dampnantur. ⁊ ẜuiunt. non
uni om̃im deo summo: s ultimis ser¬
us alis uidelitet angelis qui dolort¬
bus ⁊ miseria dampnatoꝵ pascunt᷑
⁊ ꝓ ista maliuolentia bonoꝵ lib̾atione
torquentut. ¶ Ita ordinantur omuos
officiis ⁊ finib suis in pulchritudi¬
nem uniu̾sitatis : ut qd horremus ĩ
ꝑte si cum toto consideremus pluri-¬
mum placeat. qr nec in edificio uidi¬
tando unum tantum angdum con¬
sidare lebenius: nec in homine pl¬
chyo solos capillos. nec in bene pro¬

Expanded text:
voluptatis est; quos exterminatores et angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, et exercentur, et vincunt, et triumphant, et regnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doloribus et miseria damnatorum pascuntur, et pro ista malevolentia bonorum liberatione torquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pro
Abbreviated transcription (Latin):
ct̾a cum om̃is anima rõnalis aut ꝑcc̃is
suis misera: aut recte fadis beata. Oĩs
aũ irrõnalis iut cedat potentõri: aũ
ꝑeat meliori. aut comꝑetur equali. aũ
c̾tam̃ ext̾ceat. aut clampnato noceat. ⁊
om̃e corꝰ sue auime seruiat: qnͣtum ꝓ
eitis m̾itis.⁊ ꝓ rerum ordine sinitur:
ulłm malum ÷ nature uiu̾se. s sua
tͥq tulpa fit malum. ¶ Porro cum
anima ꝑ dei gr̃am regn̾ata: ⁊ in inte¬
grum restituta. ⁊ illi subilita uni a
in pͥstinam f̾m̾itatem. non cum inun¬
do possicłi : s mundum posidere cepe¬
rit. nlłm ei malum erit. qr ista infĩã
pulchritutdo tꝑalium uitissitudinũ
que tum ip̃a pagebatur : sub ip̃a per¬
agetur. Rerit ut scͥptum est. Cẽlum
nouum ⁊ t̾ra noua. Non mꝑte laborã¬
tibus animis: s in uniu̾sitate regnã¬
tibus. Om̃ia enim nr̃a inquit aposto¬

Expanded text:
circa, cum omnis anima rationalis aut peccatis suis misera sit, aut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus suae animae serviat, quantum pro ejus meritis, et pro rerum ordine sinitur: nullum malum est naturae universae, sed sua cuique culpa fit malum. Porro cum anima per Dei gratiam regenerata, et in integrum restituta, et illi subdita uni a in pristinam firmitatem, non cum mundo possideri, sed mundum possidere coeperit, nullum ei malum erit: quia ista infima pulchritudo temporalium vicissitudinum, quae cum ipsa peragebatur, sub ipsa peragetur; et erit, et scriptum est, Coelum novum et terra nova , non in parte laborantibus animis, sed in universitate regnantibus. Omnia enim vestra, inquit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ħ intueri palpitat m̃tis aspectus : qͥ¬
escito. nolite certare nͥ cum consuetudi¬
ne corꝑm. ip̃am uincite ⁊ uictn erunt
omnia. ¶ Nmim c̾ce querimus: quo
simplicius nicħ ÷. gͦ in simplicitate q̃
ramus illum. Agite ocium inquit. ⁊
agitoscetis: q ego sum dñs. Non ociũ
desidie: s otium cogitationis ut a locis
ac temꝑib uacetis. H enum fantasma¬
ticis tumoris ⁊ uoluptatis constantem
unitatem uiłe non sinunt. Loca offe¬
runt qd̾ amemus. tꝑa subripuunt
quod amanius. ⁊ relinquunt in ani¬
mam turbam fantasmatum : quib
in aliud at aliud cupiditas incitttiiͭͤ
Ita fit inqͥetus ⁊ expnosus animus.
frustra ten̾e̾ a quib tenetur exop¬
tans. ¶Uocatur gͦ ad otium .i. ut
ista non diligat : que diligi sine labo¬
re non possunt. Sic enim eis domi¬
nabitur : sic non tenebitut: s tenebit.
Huit uigo qui subiectus ÷: subiecta e¬
h̃t ⁊ cet̾a. non gͦ laborabit. hon enimꝰ
resistit qł subiedtum ÷ : sed miseri ami¬

Expanded text:
 intueri palpitat mentis aspectus, quiescite; nolite certare, nisi cum consuetudine corporum: ipsam vincite, et victa erunt omnia. Unum certe quaerimus, quo simplicius nihil est. Ergo in simplicitate cordis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Huic jugo qui subjectus est, subjecta habet caetera. Non ergo laborabit; non enim resistit quod subjectum est. Sed miseri ami
Abbreviated transcription (Latin):
umbris rerum decepti ab ip̃is rebus
quaꝵ umbre ille sunt aberremus.
Ita uniu̾sitatis hꝰ conditio at adini¬
nistratio solis impiis auims tlamp¬
tiatis q non placet. s cum misetia e

Expanded text:
umbris rerum decepti, ab ipsis rebus quarum illae umbrae sunt, aberremus. Ita universitatis hujus conditio atque administratio, solis impiis animis damnatisque non placet; s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ: n de pc̃tis penis q effititur. ut uni¬
u̾sitas ulla deformitate tur petur: q̃ rõ¬
nalis substantia que ab onini pcc̃o mun¬
da est. tleo subiecta subiectis sibi ceteris
dominatur: ea u̾o que peccauit ibi ordi¬
nata est uͥ ẽẽ tales decet. ut ileo conlitore
at rectore uniu̾sitatis flecora suit om̃ia.
⁊ est pulchritudo uniu̾se t̾ature ꝑ ħ tͥa

Expanded text:
e de peccatis poenisque animae efficitur, ut universitas ulla deformitate turpetur, quia rationalis substantia, quae ab omni peccato munda est, Deo subjecta, subjectis sibi ceteris dominatur. Ea vero, quae peccavit, ibi ordinata est, ubi esse tales decet, ut Deo conditore atque rectore universitatis decora sint omnia. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
ect̃e catholice alumpus uideo cautis¬
sime prouidert. ne quid populariter
agant qł nundum ẽẽ temꝑis ut cum po¬
pulo agatut intelligunt. Aluãta lactea
ualidiorib aũ tybis tum sapientib pau¬
cis uescuntur. Sap̃iam quidem loqunt᷑

Expanded text:
Ecclesiae catholicae alumnis video cautisEcclesiae catholicae alumnis video cautissime provideri: ne quid populariter agant, quod nondum esse temporis, ut cum populo agatur, intelligunt; alimenta lactea validioribus autem cibis cum sapientibus paucis vescuntur. Sapientiam enim loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
que angłicani uitam pollitetur. Dẽs
enum resurgemus: s non om̃s ĩniu¬
tabinur. Resurget gͦ pius ppłs. ut
uet̾is hominis sui reliquias tnͣsfor-¬
met in nouum. Resurget aũ ⁊ impi¬
us ppłõ qui ab initio us ad finẽ ue¬
terem hominem gessit: ut misełam
mortem precipitetur. ¶ Etatum ã
artitulos qui diligenter legunt in¬
ueniunt: nec ⁊yrania nec paleas ꝑ¬
horrescunt. Impius nam pio uiuit.
⁊ pc̃cor iusto. ut eoꝵ comꝑatõne alacri¬
us douec ꝑficiant assurgant. Quis¬
quis aũ ppłi t̾rem temporib us ad
illuminationem int̾ioris hominig
meruit ꝑuenire. genus humanum
bat: ⁊ ꝑ ꝓpħiam intimanis id qđ ex¬
hib̾e oportunum non erat. Quales
patͥarche ⁊ ꝓph̾e inueniuntur ab eis
qui ñ pueriliter insiluint: s pie di¬
ligenter q ꝑtractant diuinaꝵ ⁊ hu-¬
manaꝵ rerum tam bonum ⁊ tam
gnͣde secretum. ¶Qcł ⁊̃ temporib
noui ppłi a magnis ⁊ sꝑualib uiris

Expanded text:
quae angelicam vitam pollicetur: Omnes quae angelicam vitam pollicetur: Omnes enim resurgemus, sed non omnes immutabimur . Resurget ergo pius populus, ut veteris hominis sui reliquias transformet in novum. Resurget autem impius populus, qui ab initio usque ad finem veterem hominem gessit, ut in secundam mortem praecipitetur. Aetatum autem articulos, qui diligenter legunt, inveniunt; nec zizania nec paleas perhorrescunt. Impius namque pio vivit, et peccator justo, ut eorum comparatione alacrius, donec perficiatur, assurgat. quis autem populi terreni temporibus usque ad illuminationem interioris hominis meruit pervenire, genus humanum bat, et per prophetiam intimans id quod exhibere opportunum non erat: quales Patriarchae ac Prophetae inveniuntur ab iis qui non pueriliter insiliunt, sed pie diligenterque pertractant divinarum et humanarum rerum tam bonum, et tam grande secretum. Quod etiam temporibus novi populi, a magnis et spiritualibus viris
Abbreviated transcription (Latin):
possit in hc̃ tota uita unus agere.
Nouum iloͣ celestem nemo in hc u
cum illo qmius eo desficiente se pro¬
ficiente ꝑduret: sic ppro portione uuiu̾¬
sum genus humanum cuius tanqͣm
unius homitus uita est ab alam usq
ad fineni huius seculi. Ita sub cliuine
ꝓudentie legib administratur. ut in
duo gña distributun aꝓpeat. quoꝵ in
uno est turba impioꝵ. t̾reni homiinis
ẏmaginem ab iuitio seculi us ad finẽ
g̾e̾ntium. In alt̾o series ppłi uui leo de¬
diti. S ab adam us ad ioh̾em baptis¬
ram t̾rent homms uitam gerentis:
seruili quadam iusticia: tuius hystoͣ
uetus testam̃tum uocatur. qͣiͣ t̾renum
pollicens regnun: que tota nich̾ est
est aliutl qͣm ymago noui ppłi ⁊ noui
testam̃ti pollicentis regnum telorum.
Quius populi uita interim tempora¬
lis incipit a dñi aduentu in humili¬
tate. us ad diem uidicii qñ in clari¬
tate uenturus est. qr post iudicium
uet̾e homine extincto ÷ erit iꝰ inutatõ

Expanded text:
possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vcum illo, quamvis eo deficiente, se proficiente, perduret: sic proportione universum genus humanum, cujus tanquam unius hominis vita est ab Adam usque ad finem hujus saeculi, ita sub divinae providentiae legibus administratur, ut in duo genera distributum appareat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In altero, series populi uni Deo dediti, sed ab Adam usque ad Joannem Baptistam terreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate, usque ad diem judicii, quando in claritate venturus est. Post quod judicium, vetere homine exstincto, erit illa mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
at q dic̾e cum diligent̾ considauerit qa¬
libet corꝰ uere ac simpliciter unum esso
cum om̃ta uł de sp̃e in sp̃ẽm. uł de loco
in locum tnͣseundo mutentur: ⁊ ꝑtibus
constent sua loca optinentib ꝑ que ĩ spa¬
tia diu̾sa diuiduntur. ¶Porro ip̃a ila
eq̃litas ac similitutlo at ip̃a u̾a ⁊ pͥma
unitas: non oculis carneis n ullo tali sẽ¬
su uel m̃te tñtellecta conspicitur. Un dle
enim qualisconz in corꝑib appet̾etur eq̃li¬
tas: aut unde conunc̾etur longe plimũ
deretur: si tam̃ que fca ÷ non est ꝑfcã dicẽ¬
da est. Et cum om̃ia que sentibili̾ pula
iF: seu natura edita. seu artib elaborata lo
motus. Illa eqͣlitas ⁊ unitas m̃ti tantum¬
modo cogͥta : ẜm quam de corꝑea pulchei¬
tudine sensi int̾nuntio uidicatur. nec lo¬
co tumida est: nec inilabilis temꝑe. Non
entm recte dici potest ẜ̾ m eam iudicari ro¬
tonlum cantum: ⁊ non ẜm cam rotonł̾¬
denarium. ¶ Similiter intꝑe atq in

Expanded text:
atque dicere, cum diligenter consideraverit quodlibet corpus vere ac simpliciter unum esse; cum omnia vel de specie in speciem, vel de loco in locum transeundo mutentur, et partibus constent sua loca obtinentibus, per quae in spatia diversa dividuntur? Porro ipsa vera aequalitas ac similitudo, atque ipsa vera et prima unitas, non oculis carneis, neque ullo tali sensu, sed mente intellecta conspicitur. Unde enim qualiscumque in corporibus appeteretur aequalitas, aut unde convinceretur, longe plurimum deretur? si tamen quae facta non est, perfecta dicendive natura edita, sive artibus elaborata, lomotus; illa aequalitas et unitas menti tantummodo cognita, secundum quam de corporea pulchritudine sensu internuntio judicatur, nec loco tumida est, nec instabilis tempore. Non enim recte dici potest secundum eam judicari rotundum canthum, et non secundum eam rotund
Abbreviated transcription (Latin):
faciendi ea que uetat sumina ⁊ intima
osis ad egena. A fm̾itate ad inf̾m̾a. Non
gͦ a bono sub̾ali ad malum sub̾ale: quia
tarnale. A bono intłłigibili: al bonum
sensibile. A bono summo: ad bonum in¬
fimum. Est gͥ quocdlam bonum qđ si a¬
nima rõalis diligit: peccat qr infra il¬
latu ortlinatum est. ¶ Qͣ re tp̃m pc̃cm
malum est : non ea sũb̾a que peccando
diligitur. Non gͦ arbor illa malum est
que in medio ꝑaclysi plantata scͥbitur:
illa arbore que conͣ uetitum tacta est dis¬
nocentia boni ⁊ mali. qr tur suo pc̃co
antuia fu̾it implicata luendo penas
discit quid int̾sit inter p̾ceptum quod
tustodire uoluit ⁊ pcc̃m quod fecit. At
hoc modo malum qrł cauenlum nõ di¬
dicit ÷ cliscit senciendo. ⁊ bonum quod
obtemꝑando minus diligebat: arden¬
tius eliligit comꝑando. Uitium gͦ aĩe ÷¬

Expanded text:
faciendi quae vetat summa et intima osis ad egena, a firmitate ad infirma. Non ergo a bono substantiali ad malum substantiale; carnale; a bono intelligibili, ad bonum sensibile: a bono summo, ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, nima rationalis, peccat; quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur,illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentiendo; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit comparando. 39. Vitium ergo animae
Abbreviated transcription (Latin):
pantoꝵ timitlas oiecturas. ⁊ manife¬
stam salutem. correctõem q ppłorũ.
Illi eium si reutuisce̾nt quoꝵ isti nõi¬
b głantur. ⁊ inuenirent rest̾as cͣs
tempalium at flutentutni ad spen
uite ct̾ne: ⁊ bona sꝑualia ⁊ intelligi¬
bilia uocari. ⁊ conturr̾e hũnun genꝰ
clice̾nt fortasse.: si tales eent qͣles fuisse
memorantur. ¶S sunt que nos ꝑ¬
suacde ppłis non ansi stumus ⁊ eoꝵ po
consuetudini cessimus : quam illos ĩ
in nr̃am fidem uoluntatem q tͣcluxi¬
mus. Ita si hnͣc uitam illi uiri nobisẽ
rur sum age̾ potuissent : uident ꝓ

Expanded text:
paucorum timidas coniecturas et manifepaucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent
Abbreviated transcription (Latin):
atz opida. tastella. uicos agros ⁊̃. uil¬
las q p̃uatas in tantum aꝑte ꝑsua¬
detur ⁊ appetitur a t̾renis au̾sio: ⁊ in u¬
num deum uerum q conu̾sio. ut cotidi
e ꝑ uniu̾sum orbem huͣuum genits una
pene uoce Rnleat sur sum cor hr̃e se aal
dñm. Quid adhuc ostitamur t̾pulam
tur platonico nomine ora t̾pantia ꝙͣ
¶ Qui gͦ sensibilem istum minidum cõ¬
tempn̾e. ⁊ aiãm u̾tute p̃gandam sum¬
mo tleo subice̾ at subtung̾e̾ uanũ aut
malum putant. alia rõne refellenti
sunt: s tam̃ tum hiis lignum est clis¬
putare. Qui aũ bonum ⁊ appetẽdum
fatentur cognostant łm ⁊ cecdaut dõ
ꝑ queni ppłis iam om̃ib hec c̾denda
ꝑsuasa st̃. que utiq ꝑ ab ip̃is fierent si
tm̃ ualerent. Aut si non fierent: critũ
inuidentie uitare non possent ¶ Ex¬
go cedant ei a quo fcm̃ ÷: nec t̾iosita¬
te aut mani iactantia impediantur:
quo minus agnoscant qͥd itit̾sit int̾

Expanded text:
atque oppida, castella, uicos, agros etiam uilatque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam onem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam ? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum malum putant, alia ratione refellendi sunt: si tamen cum his dignum est disputare. Qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant Deum et cedant Deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter