comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cus enĩ aureũ eͣ in illa: ⁊ uincła eius
fila iacintina. Stolã głe indues eã. &
coronã exultationis suꝑpones tͥ. Clameñ
gͦ compediti quãdu ft̃ in uincłis dis¬
cipling dĩ: in qua st̃ exercitati mrͣes.
Soluent᷑ cõpedes ⁊ uolabt̃ : ⁊ ȩedẽ ipsȩ
in ornam̃tũ postea cõu̾tent᷑. factũ hoc

Expanded text:
incula illius fila hyacinthina: stolam gloriae indues eam, et coronam exsultationis superpones tibi» . Clament ergo compediti, quamdiu sunt in vinculis disciplinae Dei, in qua sunt exercitati martyres: solventur compedes, et volabunt, et eaedem ipsae in ornamentum postea convertentur. Factum est
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣ oĩa illa dura ⁊ molesta sustinerent
a ꝑsequutoribꝰ suis. cũ eis liberũ fuerit
facẽ qd̾ cogebant᷑. ⁊ euade qd̾ patiebant᷑:
S alligau̾at eos ds̃ istis cõpedib: duris
quidẽ ⁊ molestis ad tp̃s. s tołandis ꝓptͣ¬

Expanded text:
 omnia dura et molesta sustinerent a persecutoribus suis, cum eis liberum fuerit facere quod cogebantur, et evadere quod patiebantur? Sed alligaverat eos Deus istis compedibus, duris quidem et molestis ad tempus, sed tolerandis p
Abbreviated transcription (Latin):
ei. Qd respondit ei: N on cõtẽpsit uo¬
cantẽ. Iuid ẽ respondit eiꝰ Ille pluit:
illa frucꝰtũ dedit. Respondit ei. S uͥ.
In uia fortitudinis suȩ. Nũqͥd in se. Nã
qͥd ẽẽt in se. aut quã uocẽ hab̾et in se
de se. nͥ solã uocẽ peccati. uocẽ iniqͥta¬
tis: Excute uocẽ ipsiꝰ : quid inuenis nͥ
tumultũ. Ego dixi dñe miserere mei :
sana aĩam meã qmͣ peccaui tͥ. Porro si ius

Expanded text:
ei.» Quid est, «respondit ei?» Non contempsit vocantem. Quid est, «respondit ei?» Ille pluit, illa fructum dedit. 7. «Respondit ei,» sed ubi? «In via fortitudinis suae.» Numquid in se? Nam quid esset in se, aut quam vocem haberet in se, de se, nisi solam vocem peccati, vocem iniquitatis? Excute vocem ipsius, quid invenis nisi ut multum, «Ego dixi, Domine, miserere mei; sana animam meam, quia peccavi
Abbreviated transcription (Latin):
mitũ coͣpeditoꝵ: ut soluat filios mor¬
tificatoꝵ. Inuenimꝰ in alio psalmo dic¬
tũ. intret in ꝯspectu tuo gemitꝰ cõ¬
peditoꝵ: ⁊ in eo loco dictũ. uͥ uox mrm
intelligebat᷑. Uñ mrͣes cõpediti: Nonne
catenati potiꝰ qͣm cõpediti: Ductos enim
scõs dĩ mrͣes post iudices ꝑ ꝓuinciã cir¬
cũeuntes. in catenas nouimꝰ: missos aũ
in cõpedes nͣ nouimꝰ. Agnoscunt᷑ ⁊ cõpe¬
des discipline dñi. ⁊ timoris eiꝰ: de qͦ dic

Expanded text:
filios mortificatorum.» Invenimus in alio psalmo dictum, «Intret in conspectum tuum gemitus compeditorum» ; et in eo loco dictum, ubi vox martyrum intelligebatur. Unde martyres compediti? Nonne catenati potiusquam compediti? Ductos enim sanctos Dei martyres post judices, per provincias circumeuntes, in catenas novimus missos; in compedes autem non novimus. Agnoscuntur et compedes disciplinae Dei et timoris ejus, de
Abbreviated transcription (Latin):
suo. ꝓspexit ex alto ut ueniret ad hu¬
essterno die auduuimus
xuiꝰdã pauꝑis gemitũ in
oratione: eũq eẽ cogno¬
est cũ diues eet. ut illiꝰ pau
herentia. ⁊ ꝑ suũ cap̃ loqͤntia. Uidimus
ꝑant consolationũ: s ea finire hestͣno die
tractando minime potuert̃. In his q̃ res¬
tant audiamꝰ hodie: ñ iã gem̃te̾ pauꝑem.
s gaudentẽ: idõ gaudentẽ. qr sꝑantẽ: idõ

Expanded text:
suo.» Prospexit ex alto, ut veniret ad huterno die audivimus cujusdam pauperis gemitum in oratione; eumque esse cognoest, cum dihaerentia et per suum caput loquentia. Vidimus perant consolationum; sed ea finiri hesterno die tractando minime potuerunt: in iis quae restant, audiamus hodie non jam gementem pauperem, sed gaudentem; ideo gaudentem, quia sperantem; ideo
Abbreviated transcription (Latin):
orphani remanerent. ut feneratore scru¬
tante omnẽ substantiã eiꝰ. ⁊ diripientib
alienis õs labores eiꝰ. de suis habitationibꝰ
deicerent᷑ : nec aliquẽ pupilli eiꝰ miserantẽ
inuenirent. ⁊ in una gen̾atione sine pos¬
teris int̾irent: si hȩc sentiunt mortui.
cumulus maloꝵ ẽ. Si ħ ñ sentiunt: formi¬
do uiuoꝵ ẽ. Si aũ mouet quomͦ potuerit
hab̾e substantiã quã fenerator scrutaret᷑.
alieniq diriꝑent. qnͣ iã cũ aliis undecim
dñm sequebat᷑: credat ͤ oĩa quȩ habebat
ita dimisisse filiis ⁊ uxori. ut ñ inde sin¬
cerit᷑ uł ꝑseuerant᷑ uinculũ cupiditatis
abruꝑit. Qͥ etiã si ea uelut uendere ui¬
deret᷑. distribuenda pauꝑib: ꝓfecto fa¬
ceret qd̵ ananias pꝰt dñi ascensionem.
N eq enĩ metueret ne. hoc dñs a cduini¬
tate cognosceret : quẽ falli putabat.
qnͣ ea quȩ mittebant᷑ de loculis aufere

Expanded text:
orphani remanserunt, ut feneratore scruorphani remanserunt, ut feneratore scrutante omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis labores ejus, de suis habitationibus ejicerentur, nec aliquem pupilli ejus miserantem invenirent, et in una generatione sine posteris interirent; si haec sentiunt mortui, cumulus malorum est; si haec non sentiunt, formido vivorum. Si autem movet quomodo potuerit habere substantiam quam fenerator scrutaretur, alienique diriperent, quando jam cum aliis undecim Dominum sequebatur; credat eum omnia quae habebat ita dimisisse filiis et uxori, ut non inde sinceriter vel perseveranter vinculum cupiditatis abruperit: qui etiamsi ea velut vendere videretur distribuenda pauperibus, profecto faceret quod Ananias post Domini ascensionem . Neque enim metueret ne hoc Dominus divinitate cognosceret, quem falli putabat, quando ea quae mittebantur, de loculis aufere
Abbreviated transcription (Latin):
requie beatoꝵ uͥ lazarũ ⁊ abrahã quãus
longe. agnoscebat. idõ eos etiã illa qͣ circa
eoꝵ caros agunt᷑. uł lȩta uł tristia scire ne¬
cesse: sit: hoc dico: paucos eẽ eiꝰ animi hoĩes.
qͥ pꝰt mortẽ suã quid suis boni maliue. cõ¬
tingat. saltẽ dũ uiuunt negligant. atq
omĩno contẽpnant : multos aũ qđ indicat
etiã tanta cura com̃dande ultimȩ uolunta¬
tis. ⁊ qualiũcũq testam̃toꝵ satis ag̾e̾. ut
cũ defuncꝰti fuerint. suis bene sit. ꝑ mansi¬
onẽ uͦ posteritatis sue. ꝑ successiones g̾n̾a¬
tionũ soli laudabilit̾ sꝑnunt. qͥ seipsos ab¬
scidt̃ ꝓpt̾ regnũ cȩloꝵ: ⁊ filios suos hoc fa¬
cere cupuint. uł exoptant martyrio co¬
ronari: ita ut nullus eoꝵ in t̾ra remaneat.
os in hac uita pꝰt mortẽ suã: ⁊ suũ genus
int̾ire nolunt. Quappt̃ qđ iuda tã infeli¬
cit᷑ mortuo. ita ut uxor eiꝰ uidua ⁊ filii eiꝰ

Expanded text:
requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc dico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio coronari, ita ut nullus eorum in terra remaneat: esse in hac vita post mortem suam, et suum genus interire nolunt. Quapropter quod Juda tam infeliciter mortuo, ita uxor vidua et filii ejus
Abbreviated transcription (Latin):
filii ꝑuenert᷑. ⁊ translati st̃ eiecti de habita¬
tionib suis. scrutante feneratore omne̾ sub¬
stantiã eiꝰ: ⁊ diripientib alienis om̃s labores
eiꝰ. nemuine acuuante nec miserante pupil¬
los eiꝰ:⁊ qd cito st̃ sine posteris mortui: Nũ¬
qͥd etiã ex eis quȩ in suis pꝰt morte᷑ cuiꝰq
contingt̃. ullus mortuos tangit dolor. aut
hec saltẽ scire putandi st̃. quoꝵ sensus alibi
ẽ ꝓ meritis. seu bene seu male: Qui respon¬
deo mnagnã quidẽ eẽ questionẽ: nec in p̃sen¬
tia disserendã: qd̃ sit oꝑis ꝓlixioris. utrum
uł quatinꝰ uł quomͦ ea quȩ circa nos agunt᷑.
dici potest. si nulla iłł ee̾t cura de nob̃: ñ
diceret dñs dixisse iuitẽ illũ. qͥ torm̃ta a¬
pud inferos patiebat᷑ habeo ibi qͥnq fres:
ne ⁊ ipsi ueniant in hc̃ locũ torm̃toꝵ. S¬
⁊ qr fatendũ ẽ ñ eẽ cõsequens. ut si sei¬
unt mortui suos uiuere. qr nec in locis pe¬
nas eos uident uͥ diues ille erat: nec in

Expanded text:
filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post mortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habeo ibi quinque fratres, ne et ipsi veniant in locum hunc toquia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
dnm. xpͣm accipiat altͣ: idẽ ppłs gentiũ.
patrẽ habet. Et uxor eiꝰ uidua. Uxor reg¬
ni plebs intelligi potest: cui reges subditȩ
dominant᷑ Nidua uͦ facta ẽ: amisso ipso reg¬
no. Nutantes transferant᷑ filii eiꝰ ⁊ m̃dicenͭ.
Nutauert᷑ ꝑicłis. urgentib hostib translati
st̃ debellati. filii regni iudeoꝵ. Qͥd ẽ aũ mẽ¬
dicare. nͥ ad hominũ mĩam uiuere: sicut ui¬
uunt sub earũ gentiũ regib in quas trans¬
lati st̃. Siciant᷑ de habitationib suis. Ita
factũ ẽ. Scrutet᷑ fenerator omnẽ substan¬
tiã eiꝰ. id ẽ ppłi eiꝰ. Ibi nicħ meliꝰ intelligi¬

Expanded text:
m accepit alter, id est populus Gentium. Patrem habet» . «Et uxor ejus vidua.» Uxor regni plebs intelligi potest, cui reges subditae dominantur: vidua vero facta est amisso ipso regno. «Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent.» Nutaverunt periculis, urgentibus hostibus translati sunt, debellati filii regni Judaeorum. Quid est autem mendicare, nisi ad hominum misericordiam vivere, sicut vivunt sub earum gentium regibus, in quas translati sunt? «Ejiciantur de habitationibus suis.» Ita factum est. «Scrutetur fenerator omnem substantiam ejus:» id est, populi ejus. Ubi nihil melius intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
terpͣtati sunt : ut ꝓ eo ponerent aliqͣndo
de intelligit᷑: potest ⁊ in laude poni. Nã ⁊
ista confessio. laudẽ significat. Ita enĩ seqͣr.
Et in medio multoꝵ. laudabo eũ. Dic̃ etiam
in alio psalmo. In medio ȩccłiȩ laudabo te.
ti cũ sint mͣbra xpĩ. sic̃ ipsi laudant. ille
tib drͣ ipse laudare: An idõ laudat in me¬
dio multoꝵ : qr cũ ȩccłia sua eͣ hic usq ad
consũmationẽ scłi: ut qd̾ ait in medio
multoꝵ. hoc ita accipiamꝰ. qd̃ ab eisdẽ mul¬
tis honorat᷑. In medio qͥppe ẽẽ dr̃: cui ho¬
nor pͣcipuus exhibet᷑. Si aũ cor ẽ tãquã
hominis mediũ. nicħ meliꝰ intelligit᷑ dic¬
tũ. ꝗͣ in cordib multoꝵ laudabo eũ. Ha¬
bitat enĩ xp̃c ꝑ fide᷑ in cordib nr̃is: ⁊ idõ

Expanded text:
terpretati sunt, ut pro eo ponerent aliquando terpretati sunt, ut pro eo ponerent aliquando de» intelligatur, potest et in laude poni; nam et ista confessio laudem significat. Ita enim sequitur: «Et in medio multorum laudabo eum.» Dicit etiam in alio psalmo, «In medio Ecclesiae cantabo te» . ti cum sint membra Christi, si cum ipsi laudant, ille tibus dicitur ipse laudare? An ideo laudat in medio multorum, quia cum Ecclesia sua est hic usque in consummationem saeculi ; ut quod ait, «in medio multorum,» hoc accipiamus quod ab eisdem multis honoratur? In medio quippe esse dicitur, cui honor praecipuus exhibetur. Si autem cor est tanquam hominis medium; nihil melius intelligitur dictum, quam in cordibus multorum laudabo eum. Habitat enim Christus per fidem in
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ carne̾. Maledicent illi. ⁊ tu bñdi¬
ces. Hana ẽ gͦ ⁊ falsa maledictio filioꝵ ho¬
minũ diligentiũ uanitatẽ: ⁊ quȩrentium
m̃daciũ. Ds enĩ cũ bñdicit. facit qđ dicit
Quinsurgt᷑ in me cõfundant᷑. Ut enĩ in¬
surgant : aliqͥd se adu̾sus me ꝓficere ar¬
bitrant᷑. S cũ exaltatꝰ fuero suꝑ cȩlos. ⁊ ee̾
cȩꝑit suꝑ omnẽ t̾rã gła mea: cõfundent᷑.¬
Seruus aũ tuus lȩtabit᷑: siue in dextera
patris. suie in siuis mͣbris letantibꝰ: ⁊ in¬
in ȩtͣnum. Induant᷑ qui detrahunt mͥ pu¬
dore: id ẽ pudeat eos detraxisse. mͥ. S hoc
Et oꝑiant᷑ sic̃ dipploide confusione. sua. Dip
plois. duplex palluĩ ẽ. Nã quidã etiã sic
int᷑pretati st̃ lstũ u̾sũ: ⁊ oꝑiant᷑ sicͣ palli¬
uͭ duplex confusione sua. Intelligit᷑ autẽ.
confundant᷑ ⁊ intus ⁊ foris: idẽ ⁊ corã dõ
trariũ ẽ parũ. qd̃ minꝰ est quã debet. S ni¬

Expanded text:
 28. Maledicent illi, et tu benedices.» Vana est ergo et falsa maledictio filiorum hominum, diligentium vanitatem, et quaerentium mendacium ; Deus autem cum benedicit, facit quod dicit. «Qui insurgunt in me, confundantur». Ut enim insurgant aliquid se adversus me proficere arbitrantur; sed cum exaltatus fuero super coelos, et esse coeperit super omnem tera patris, sive in suis membris: et nunc inin aeternum. Induantur qui detrahunt mihi pudore; id est, pudeat eos detraxisse mihi. Sed hoc Et operiantur, sicut diploide, confusione sua. Dipplois duplex pallium est. Nam quidam etiam sic interpretati sunt istum versum: «Et operiantur sicut pallium duplex confusionem suam.» Intelligitur autem, confundantur et intus et foris, id est et coram Deo trarium est parum: quod minus est quam debet. Sed ni
Abbreviated transcription (Latin):
de his sciant. ꝓ quib seiuentib ⁊ orauit.
qr in eis quib factꝰ ẽ obꝓbriũ mouentib
in eiꝰ illusionẽ capita sua: erant etiã hi
qͥ in eũ postea credidert̃. Discant auͣ qͥ for¬
mã humani corporis dõ tribuunt: quomͦ
habeat ds̃ manũ. Si enĩ qd̃ facit manu
facit: nũqͥd ⁊ ipsã manũ suã manu fecit:
Quomͦ gͦ hic dictũ ẽ. ⁊ sciant qr manꝰ tua

Expanded text:
sciant,» pro quibus saevientibus et oravit; quia in eis quibus factus est opprobrium moventibus in ejus illusionem capita sua, erant etiam hi qui in eum postea crediderunt. Discant autem qui formam humani corporis Deo tribuunt, quomodo habeat Deus manum. Si enim quod facit, manu facit, numquid et ipsam manum suam manu facit? Quomodo ergo hic dictum est, «Et sciant quonia
Abbreviated transcription (Latin):
aũ confessio fit ad salute᷑. Qui astitit adex¬
tris pauꝑis. De. iuda dicꝰtũ erat. ⁊ diabolꝰ
stet adextris eiꝰ: qui suas diuitias augere
uoluit. xp̃o uendito. Hic aũ dñs astitit a
dextris pauꝑis : ut diuitiȩ pauꝑis sint
ipse dñs. Astitit qͥppe a dextris pauꝑis: ut¬

Expanded text:
 Quia astitit a dextris pauperis.» De Juda dictum erat, «Et diabolus stet a dextris ejus;» qui suas divitias augere voluit Christo vendito: hic autem Dominus «astitit a dextris pauperis,» ut divitiae pauperis sint ipse Dominus. «Astitit» quippe «a dextris pauperis,» no
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego: Qd aũ ñ semel dñe. s repetens ait
didit ꝓptͣ nom̃ tuũ: gr̃am cõmͣdauit. Hullis
enĩ oꝑum meritis p̃cedentib. in tantã celsi¬
tudinẽ subuecta ẽ humana natura: ut
totũ simul u̾bũ ⁊ caro. hoc ẽ ds̃ ⁊ homo u¬
nigenitꝰ dĩ filius diceret᷑. hoc enĩ factũ ẽ:
ut ab illo qui creauerat ꝑ id qd̃ nͣ ꝑierat.
id qd̃ ꝑierat quereret᷑. Inde ⁊ hic sequit᷑.
ex qua crucifixus ẽ. Et cor meũ conturba¬
tũ ẽ intra me. Hoc ad illud refert᷑ qd̃ ait
umbra declinante fit nox: sic ex mortali
carne. fit mors. Excussus sũ sic̃ locustȩ. Iã
hoc in m̃bris eiꝰ. hoc ẽ fidelib eiꝰ: conueni¬
entiꝰ intelligi existimo. Qd̃ ut aꝑtiꝰ aliqͣnto
poneret maluit dicere sic̃ locustȩ. ꝗͣ sic̃
locusta: qua̾uis ⁊ numero singulari posseñ
accipi etiã multe sic̃ ⁊ illd̾ ẽ dixit ÷ ue¬
nit locusta. s ee̾t obscuriꝰ. Exeussi st̃ gͦ. id

Expanded text:
 ego? Quod autem non semel «Domine,» sed repetens ait,didit, «propter nomen tuum;» gratiam commendavit. Nullis enim operum meritis praecedentibus in tantum celsitudinem subvecta est humana natura, ut totum simul Verbum et caro, hoc est Deus et homo, unigenitus Filius Dei diceretur. Hoc autem factum est, ut ab illo qui creaverat, per id quod non perierat, id quod perierat quaereretur: unde et hic sequitur, ex qua crucifixus est. «Et cor meum conturbatum est intra me.» Hoc ad illud refertur, quod ait umbra declinante fit nox, sic ex mortali carne fit mors. «Excussus sum sicut locustae.» Hoc jam in membris ejus, hoc est fidelibus ejus, convenientius intelligi existimo. Qponeret, maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ mĩam: ꝑsecutꝰ eͣ hoĩem inope̾ ⁊ m̃di¬
cũ. s in m̃bris suis de quib dicturus ẽ. qͦd
corde mortificare. Plane cõpunctũ corde: s
in m̃bris sius. De. his aũ qͥ ꝑsequuti st̃ ut com¬
punctũ corde mortificarent: erat ⁊ saulus
consentiens in necẽ. stephani cõpuncti corde:
qr ⁊ ipse stepħs de ipsis erat qͥ cõpuncti stͣ
mane rapiebat. ad uesꝑum diuisit ȩscas &
ipse cõpunctus corde: ut etiã in ipso illi ꝑse¬
querent᷑ in opẽ. uolentes mortificare. com¬
punctũ corde. hoc qͥppe oderant in apostolo
paulo: qr cõpunctꝰ corde pͣdicabat. quẽ fu¬
erat ante ꝑsecutus. In opẽ qͥppe ⁊ m̃dicũ ⁊
cõpunctũ corde. in m̃bris suis. ⁊ ipse ut mor¬
tificaret ꝑsequens: auduiit de olo. Saule:
saule. qͥd me ꝑsequeris : Et factus cõpuns¬
tꝰ corde. cepit talia pati: qualia faciebat.
Et dilexit maledictionẽ ⁊ ueniet. ei. Quãꝗͣ
⁊ iudas maledictionẽ dilexerit. ⁊ furando

Expanded text:
cordiam; persecutus est hominem inopem et mendicum, sed in membris suis: de quibus dicturus est, quod corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt diam; et qui mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ipse ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus corde, coepit talia pati, qualia faciebat «Et dilexit maledictionem, et veniet ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando
Abbreviated transcription (Latin):
chrismate: Chrisma aũ ẽ. unctio. Caro aũ
ꝓpt̃ oleũ ñ indet̾uis. s in meliꝰ immu¬
tata ẽ: hoc ẽ a mortis contumelia in
głam immortalitatis exurgens. Cũ itaq
dixisset genua mea infirmata eͣ a ieui¬
nio. uͥ significatũ ee̾ arbitror eos. qͥ in
m̃bris eiꝰ fortes uidebant᷑. tãquã p̃sen¬
tia panis quo sustentabant᷑ abstracta.
in eiꝰ passione defecisse usq ad negatio¬
nẽ quȩ apparuit in petro: tãquã ad eos
confirmandos. ne succũbendo penitus
caderent: ⁊ caro mea inquit immuta¬
tata ẽ ꝓpt̾ oleũ: ut illos a mea morte de¬
ficientes mea resurrectione firmarem.
ille uenire: nͥ ego abiero. Et̃ eugłista di
caro eiꝰ. Siue aũ ꝑ aquã ꝓpt̾ ablitionẽ
uł irrigationẽ. suie ꝑ oleũ ꝓpt᷑ exulta¬
tionẽ uł inflãmationẽ caritatis signi

Expanded text:
ate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. Cum itaque dixisset, «Genua mea infirmata sunt a jejunio,» ubi significatum esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est propter oleum,» ut eos mea morte deficientes, mea resurrectione firmarem, ille venire, nisi ego abiero» : et Evangelista dixcaro ejus. Sive autem per aquam propter ablutionem vel irrigationem, sive per oleum propter exsultationem et inflammat
Abbreviated transcription (Latin):
Nutantes transferant᷑ filii eiꝰ ⁊ mͣdicent. Nu¬
tantes dictũ eͣ. incerti quo eant : omĩ pͣsi¬
dio destituti. Eĩciant᷑ de habitationibꝰ suis.
Exposuit qđ supra dixerat. transferantur.
hoc enĩ totũ quomͦ uxori eiꝰ filiisq contige¬
rit. sequentes indicant u̾sus. Scrutet᷑ fe¬
nerator omne̾ substantiã eiꝰ ⁊ diripi¬
aut alieni labores eiꝰ. Non sit illi adiutor.
Ad tuendã dicit eiꝰ posteritatẽ. Idõ seqͥtur.
tore in erũpnis ⁊ egestate tam̃ crescere
⁊ genus ꝓpagatione seruare : sequit᷑ ⁊ dicͣ.
Fiant nati eius in interitũ: in generatio

Expanded text:
Nutantes transferantur filii ejus, et mendicent. Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti. «Ejiciantur de habitationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indicant versus. 13. nerator omnem substantiam ejus, et diripiant alieni labores ejus. Non sit illi adjutor:» ad tuendam ejus posteritatem dicit; ideo sequitur, tore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus i
Abbreviated transcription (Latin):
tes qd̃ ds̃ pecca ñ puniat. ne quasi malũ
ꝓ malo reddat. sibi blandiant᷑ iniusti.
Audiamꝰ gͦ deinde qͥd diuinꝰ sermo contexat:
⁊ in u̾bis eiꝰ quasi mala optantis intelliga¬
mꝰ p̃dicta ꝓpħantis: ⁊ dmͣ iusta retribuen¬
tẽ. subleuata in eiꝰ ȩtͣnã legẽ m̃te cerna¬
mꝰ. Constitue suꝑ euͣ peccatore̾: ⁊ diabolꝰ
stet a dextris eiꝰ. sũ suꝑiꝰ querela de plu¬
rib fuerit : ncͣ de uno loquit᷑ ps̃. Suꝑuis
aũ dixerat. locuti st̃ adu̾sũ me lingua
dolosa: ⁊ sermonibꝰ odii circũ dedert᷑ me.
⁊ expugnauert᷑ me gratis. Peo ut me dili¬

Expanded text:
tes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum tes quod Deus peccata non puniat; nec quasi malum pro malo reddat, sibi blandiantur injusti. Audiamus ergo deinde quid divinus sermo contexat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem mente cernamstet a dextris ejus.» Cum superius querela de pluribus fuerit, nunc de uno loquitur Psalmus. Superius autem dixerat: «Locuti sunt adversum me lingua dolosa, et sermonibus odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis: pro
Abbreviated transcription (Latin):
ens uolui colligere filios tuos tãquã galli
inde ꝗͣ ꝓ ipsa impietate recipiant. incipit
ꝓpħare: ⁊ eo mͦ illa dic̃ tãquã ulciscendi cu¬
piditate optet ut fiant: cũ dicant᷑ futura
certissima ueritate. ⁊ ꝑ dĩ iustitiã suꝑ tales
digne uentura. Quẽ modũ futura p̃dicen¬
di. uelut speciẽ male optandi. quidã non
intelligentes. putant odiũ odio. ⁊ malo
animo malũ animũ reddi: qmͣ reuera pau¬
coꝵ eͣ di noscere. quomͦ placeat pena mi¬
quoꝵ accusatori. minucitias ex saturare.
cupienti: ⁊ ꝗͣ longe alio mͦ placeat iudi¬
ci. recꝰta uoluntate peccata punienti.
Ille qͥppe reddit malũ ꝓ malo: iste aũ etiã
cũ uindicat ñ reddit malũ ꝓ malo: qmͣ
iustũ reddit iniusto. Qd̃ aũ iustũ ẽ: utiq
bonũ ẽ. Put gͦ nͣ delecꝰtatione aliene
miseriȩ qd̃ ẽ malũ ꝓ bono: s dilecꝰtione
iustitię qd̃ ẽ bonũ ꝓ malo. Itaq nec lumi¬
ni scripturaꝵ calũpnient᷑ oci: nec opinan¬

Expanded text:
s volui colligere filios tuos, tanquam galli Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit prophetare; et eo modo illa dicit, tanquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne ventura. Quem modum futura praedicendi, velut specie male optandi, quidam non intelligentes, putant odium odio, et malo animo malum animum reddi: quoniam revera paucorum est dignoscere, quomodo placeat poena iniquorum accusatori inimicitias exsaturare cupienti, et quam longe alio modo placeat judici recta voluntate peccata punienti. Ille quippe reddit malum pro malo; iste autem etiam cum vindicat, non reddit malum pro malo, quoniam justum reddit injusto: quod autem justum est, utique bonum est. Punit ergo non delectatione alienae miseriae, quod est malum pro malo; sed dilectione justitiae, quod est bonum pro malo. Itaque nec lumini Scripturarum calumnientur caeci, opinan
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ad totũ xp̃m referri potest: ideͣ ⁊ ad
caput ⁊ ad corpꝰ. Ad caput ꝓpt̾ formã serui:
ad corpus ꝓptͣ ipsos seruos. Potuit enĩ ⁊ in e¬
is dic̾e dõ. ahuua me ⁊ saluũ me fae: in
quib saulo dixit. quid me ꝑsequeris. Iđ au

Expanded text:
m referri potest, id est et ad caput, et ad corpus: ad caput, propter formam servi; ad corpus, propter ipsos servos. Potuit enim et in eis dicere Deo, «Adjuva me,» et, «salvum me fac;» in quibus Saulo dixit, «Quid me persequeris» ? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tificatũ mortificaret. Nã quidã etiã sic stͣ
intͣp̃tati. Cõpunctꝰ aũ corde ñ solet dici
nͥ stimulis peccatoꝵ in dolore penitendi:
sic̃ de ilł dictũ ẽ. qui cũ audissent apłos
pꝰt dñi ascensionẽ. cõpuncti st̃ corde qui
occiderant dñm. Quos allocutꝰ ẽ beatus
petrꝰ. dicens intͣ cet̾ã. Agite penitentiam.

Expanded text:
t, ut mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. Compunctus autem corde non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
fac mecũ. Qͥdã subaudiendã putauert mĩam.
U nde sensus altior ñ ẽ pret̃mittendus. ita di¬
me: uł fac suꝑ me. ił aliqͥd huiꝰmodi. s ait.
diana loquendi consuetudine. habemꝰ. cũ de
aliqua re: q̃ ꝓ partib nr̃is ẽ. dicimꝰ nob̾cum
facit. Pat᷑ quippe. aduuat filiũ. in qͣntũ ds̃
hoĩem. ꝓpt̾ formã serui: cui hoiͣ ds̃. ⁊ eui for¬
ime serui etiã dñs ẽ pat᷑. Non in forma dĩ filiꝰ

Expanded text:
fac mecum.» Quidam subaudiendam putaverunt «miseUnde sensus altior non est praetermittendus, ita dime; vel Fac super me; vel aliquid hujusmodi; sed ait, diana loquendi consuetudine habemus, cum de aliqua re quae partibus nostris est, dicimus: Nobiscum facit. Pater quippe adjuvat Filium, in quantum Deus hominem, propter formam servi: cui homini Deus, et cui formae ser
Abbreviated transcription (Latin):
uerã uitã id ẽ et̃nã. Fiant nati eiꝰ in interi¬
tũ: utiq in int̾itũ sempit᷑nũ. In g̾na̾tione
una deleat᷑ nom̃ eiꝰ. Qͥa generati stͣ nͣ rege¬
nerati: idõ in una gn̾atione delent᷑. Nã in
altã id ẽ in regn̾atione si eã cognoscerent¬
⁊ tenerent. ñ delerent᷑. In memoriã rede¬
at iniquitas patrũ eiꝰ in conspectu dnĩ: ut
reddat eidẽ ppł̃o dñs ꝑseueranti in malicia.
etiã patrũ eiꝰ iniquitatẽ. Sic enĩ dic̃. Tes¬
timoniũ estis uob̃metipsis : qr filii estis eoꝵ

Expanded text:
interitum:» utique in interitum sempiternum. «In generatione una deleatur nomen ejus.» Quia generati sunt, non regenerati, ideo in una generatione delentur: nam in altera, id est in regeneratione, si eam cognoscerent et tenerent, non delerentur. «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini:» ut reddat eidem populo Dominus perseveranti in malitia etiam patrum ejus iniquitatem. Sic enim eis dicit, «Testimonium estis vobismetipsis, quia filii estis
Abbreviated transcription (Latin):
incongruent᷑ intelligi ex istimo epatũ po¬
płi iudȩoꝵ: qr de tribu iuda factꝰ eͣ scłm
carne̾. Et apłs ait. Dico enĩ xp̃m ministrũ
fuisse circu̾̃cisionis ꝓpt̾ ueritatẽ dĩ: ad cõ¬
firmandas ꝓmissiones patrũ. Et ipse ait.¬

Expanded text:
incongruenter intelligi existimo episcopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus est secundum carnem: et Apostolus ait, «Dico enim Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum»
Abbreviated transcription (Latin):
ñ induit᷑ s oꝑit᷑. Induit᷑ enĩ qͥsq tunica. o¬
ꝑit᷑ pallio. Et qͥd ẽ hoc nͥ etiã in conspectu
hoĩm de iniqͥtate głari.: Est sic̃ ⁊ ona iuquit
qua semꝑ p̃cingit᷑. Maxime homines idõ p̃¬
cingunt᷑. ut ad oꝑandũ suit aptiores: ne ue¬
stis sinib p̃pediant᷑. Esrgo maledictione. se
p̃cingit. qui malũ nͣ repentinũ s dispositũ
aggredit᷑: ⁊ ita discit malefacere. ut semꝑ
paratꝰ sit. Unde ⁊ hic ait.&. sicͣ zona qua

Expanded text:
ica, operitur pallio. Et quid est hoc, nisi etiam in conspectu hominum de iniquitate gloriari? «Et sicut zona,» inquit, «qua semper praecingitur.» Maxime homines ideo praecinguntur, ut ad operandum sint aptiores, ne vestis sinibus praepediantur. Ergo maledictione se praecingit, qui malum non repentinum, sed dispositum aggreditur, et ita discit malefacere, ut semper paratus sit: unde et hic ait, «Et sicut zona qua
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eccłiȩ gessit apłs petaꝰ. C onstitue. suꝑ
eũ peccatorẽ : ⁊ diabolus stet adextris eiꝰ
Quẽadmodũ in iuda. sic ⁊ in isto ppło intel¬
ligendũ ẽ: qui repulso a se.xp̃o. factꝰ ẽ sub¬
ditꝰ diabolo: cuiꝰ ꝑsuasiones in oĩb prauis
⁊ t̾renis cupiditatib pͣposuit ȩtͣnȩ saluti.
Cũ iudicat᷑ exeat condẽpnatꝰ : qr in nequi¬

Expanded text:
e gessit apostolus Petrus. «Constitue super eum peccatorem, et diabolus stet a dextris ejus.» Quemadmodum in Juda, sic in isto populo intelligendum est; qui repulso a se Christo factus est subditus diabolo, cujus persuasiones in omnibus pravis et terrenis cupiditatibus praeposuit aeternae saluti. «Cum judicatur, exeat condemnatus:» qui
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scriptũ sit. melior ẽ patiens quã for¬
tis. Bocent gͥ nos eloquia diuina dnĩco
exemplo. cũ audimꝰ. ꝓ eo ut me diligent
detrahebant mͥ ego aũ orabã: ut q̃ndo
aliqͦs sentimꝰ ingratos. ñ solũ nͣ reddentes
bona. s insuꝑ reddentes mala ꝓ bonis. nos
or emꝰ. Et ipse quidẽ ꝓ aliis uł seuentibꝰ ł
dolentib. ⁊ in fide ꝑclitantib: nos uͦ etiã

Expanded text:
cum scriptum sit, Melior est patiens quam forcum scriptum sit, Melior est patiens quam fortis. Docent ergo nos divina eloquia Dominico exemplo cum audivimus: Pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi, ego autem orabam, ut quando aliquos sentimus ingratos, non solum non reddentes bona sed insuper reddentes mala pro bonis, nos oremus, et ipsi quidem pro aliis, vel saevientibus, vel dolentibus, et in fide periclitantibus. Nos vero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mox pͣsertĩ resurrecturã seiuendo ꝑeme¬
rt̃. S cũ dixisset. ꝓ eo ut diligerent me
detrahebant mͥ: quid ait: Ego aũ orabã.
Non quidẽ dixit. quid orabat. S qd melius
intelligere debemꝰ. quã ꝓ eis ipsis:s Trucifi¬
xo enĩ maxime detrahebant: qnͣ uelut
homuni quẽ quasi uicerant illudebant.
De qua in cruce ille dix. Pat̾ ignosce illis:
qr nesciunt qͥd faciunt. Et qmͣ in ꝓfundo
malignitatis reddebant ipsi mala ꝓ bonis:
ille in sũmo benignitatis reddebat bona
ꝓ malis. Quãꝗͣ bene intelligat᷑ etiã ꝓ dis¬
cipłis suis orasse. qđ etiã ante passionem
in ligno ut comͣdaret patientiã ñ osten¬
debat potentiã. int̾ u̾ba detrahentiũ. qͦs
posset diuina potestate delere. S nob̃ u¬
tiliꝰ erat. qd̃ patientiȩ p̃bebat exemplum.
ꝗͣ si suos inimicos sine dilatione ꝑdendo.
ad hoc nos edificaret. ut impatient᷑ fes
tinaremꝰ de his qͦs malos patim᷑ uindicari:

Expanded text:
ox praesertim resurrecturam, saeviendo per emeox praesertim resurrecturam, saeviendo per emerunt. 5. Sed cum dixisset, «Pro eo ut diligerent me, detrahebant mihi;» quid ait? «Ego autem orabam.» Non quidem dixit quid orabat; sed quid melius intelligimus, quam pro eis ipsis? Crucifixo enim maxime detrahebant, quando velut homini, quem quasi vicerant, illudebant; de qua cruce ille dixit, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt:» ut quoniam in profundo malignitatis reddebant ipsi mala pro bonis, ille in summo benignitatis redderet bona pro malis. Quanquam bene intelligatur etiam pro discipulis suis orasse, quod etiam ante passionem in ligno, ut commendaret patientiam, non ostendebat potentiam inter verba detrahentium, quos posset divina potestate delere. Sed nobis utilius erat quod patientiae praebebat exemplum, quam si suos inimicos sine dilatione perdendo, ad hoc nos aeditinaremus de his quos malos patimur, vindicari;
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq qd̃ fecerit: alioquin lex nequaꝗͣ id
constitueret: s qr ulciscendi libido ui¬
ciosa ẽ. magisq ad iudicẽ ꝑtineat intͥ
alios hoc decernere. quã bonũ hominẽ
sibi expetere: Quappt̾ impii ex illa benig¬
nitatis sũmitate dilapsi. uͥ reddunt᷑ bo¬
na ꝓ mał. ad quantã malignitatis ꝓfũ¬
ditatẽ uenert̃. retribuendo mala ꝓ bo¬
nis: Iuanto p̾cipicio. tot gradus inter¬
positos transiert̃: Nec parũ aliquid puta¬
ri debet qr ñ ait. ꝓ eo ut diligerent me
int̾ficiebant me: s  detrahebant mͥ. Idõ qͥp
pe int̾fecert̃. qr detraxert᷑: negantes filiũ
dĩ ⁊ dicentes qͦd in pͥncipe demonioꝵ eieit
demonia. ⁊ demoniũ habet. ⁊ insanit. quid
eũ auditis. ⁊ cetã talia. Iua detractione ab
illo au̾tebant eos: quoꝵ conu̾sionẽ ille quȩ¬
rebat. Et idõ potiꝰ hoc dixͣ. ut ostenderet
magis eos nocere qͥ xp̃o detrahunt. ⁊ ꝑ hoc
aĩas int̾ficiunt: quã qͥ eiꝰ mortalẽ carne̾¬

Expanded text:
 Lex nequaquam id constitueret: sed quia ulciscendi libido vitiosa est, magisque ad judicem pertinet inter alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere. Quapropter impii ex illa benignitatis summitate delapsi, ubi redduntur bona pro malis, ad quantam malignitatis profunditatem venerunt, retribuendo mala pro bonis! quanto praecipitio tot gradus interpositos transierunt! Nec parvum aliquid putari debet, quia non ait, Pro eo ut diligerent me, interfipe interfecerunt, quia detraxerunt, negantes Filium Dei, et dicentes quod in principe daemoniorum ejicit daemonia» ; et, «Daemonium habet, et insanit; quid eum auditis» ? et caetera talia. Qua detractione ab illo avertebant eos quorum conversionem ille quaerebat: et ideo potius hoc dixit, ut ostenderet magis cos nocere qui Christo detrahunt, et per hoc animas interficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ. aut alit̃ pat᷑ alit᷑ filiꝰ : qr ⁊ eadẽ facit ⁊
similit᷑. Inde in qͣntũ homo ẽ filiꝰ dĩ. ds̃ illũ
suscitauit ent a mortuis. hoc ẽ pat᷑: cui dic̃
in psalmis. suscita me. ⁊ reddã illis. In qͣntum
aũ ds ẽ: etiã ipse se suscitauit. Propt᷑ qd̾ di¬
eit. Soluite tẽplũ hoc: ⁊ in triduosuscitabo
illd̃. Qd̃ etiã hic significauit: si qͥs diligen¬
ter uitendat. Scrutari enĩ iussit scriptu¬
ras. q̃ testimoniũ ꝑhibent de illo: ñ in suꝑ¬
ficie ꝑtransiri. Non enĩ tantũmͦ ait. tu dñe¬

Expanded text:
Filius; quia et eadem facit, et similiter. Unde in quantum homo est Filius Dei, Deus suscitavit illum a mortuis, hoc est Pater, cui dicit in Psalmis, «Suscita me, et reddam illis» : in quantum autem Deus est, etiam ipse se suscitavit; propter quod dicit, «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Quod etiam hic significavit, si quis diligenter intendat: scrutari enim jussit Scripturas, quae testimonium perhibent de illo , non in superficie pertransiri. Non enim tantummodo ait, «Tu, D
Abbreviated transcription (Latin):
dicꝰtũ ẽ omne̾ uitã eiꝰ: ut ei nulla debita .i.
nulla peccata donent᷑. Et diripiant alieni
labores eiꝰ: id ẽ diabolus ⁊ angłi eiꝰ. qr non
thesaurizant in cȩlo qͥ nͣ habent. xp̃m. Hõ
sit illi aduitor. Iius adiutor ẽ ei. ciii xͦ ñ ẽ:

Expanded text:
dictum est, omnem vitam ejus; ut ei nulla debita, id est, nulla peccata donentur. «Et diripiant alieni labores ejus:» diabolus et angeli ejus; quia non thesaurizant in coelo qui non habent Christum. «Non sit illi adjutor.» Quis adjutor est ei cui Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fit ꝑ xp̃m. ñ solũ ñ potest dełe peccͣm:
s etiã ipsa fit in peccatũ. Iñ aũ iudas ita
orare potuerit. ut orͣo eiꝰ ñ fieret in pec¬
catũ: quęri potest. Credo antequã dñm
traderet: ⁊ de illo tradendo iã cogitaret.
N on enĩ iã poterat orare ꝑ xpm. slã pos¬
tea quã illũ tradidit. eũq penituit.:
si ꝑ xpm̃ oraret indulgentiã rogaret.
Si indulgentiã rogaret: spe̾ haberet. Si
dixisset cũ iudicat᷑ exeat. condẽpnatꝰ. ne
ab ĩminente condemnatione putaret᷑ se
potiusse orͣone lib̾are. quã didicerat cũ cõ¬
discipłis suis. uͥ drͣ. dimitte nob̃ debita nr̃a.
sic̃ ⁊ nos dimittunꝰ debitorib nr̃is: ⁊ oratio
eiꝰ inquit fiat illi in peccatũ: qr ñ fit per
ipsiꝰ ⁊ morte consũpti st̃. Et tãꝗͣ. diceret᷑. qͥd
gͦ fiet de numero sacratissimo duodenario.
in quo ñ frustra dñs duodecim habere pri¬
mos apłos uoluit: continuo subiecit. Et e¬

Expanded text:
tum, non solum non potest delere peccatum, sed etiam ipsa fit in peccatum. Quando autem Judas ita orare potuerit, ut oratio ejus fieret in peccatum, quaeri potest. Credo, antequam Dominum traderet, et de illo tradendo jam cogitaret: non enim jam poterat orare per Christum. Nam posteaquam illum tradidit, eumque poenituit, si per Christum oraret, indulgentiam rogaret; si indulgentiam rogaret, spem haberet; si dixisset, «Cum judicatur, exeat condemnatus;» ne ab imminente condemnatione putaretur se potuisse oratione liberare, quam didicerat cum condiscipulis suis, ubi dicitur, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris: Et oratio ejus,» inquit, «fiat in peccatum;» quia non fit per ipsius et morte consumpti sunt. Et tanquam diceretur, Quid ergo fiet de sacratissimo numero duodenario, in quo non frustra Dominus duodecim habere primos Apostolos voluit? continuo subjecit, «Et e
Abbreviated transcription (Latin):
salmũ centesimũ septimum
exponendũ ñ putaui: qr iã
exposui eũ in psalmo qͥnqua¬
gesimo sexto. ⁊ in psalmo qͥn¬
quagesimo nono: ex quoꝵ postre¬
mis partib iste constat slã postrema
pars qͥnquagesimi sexti. pͥma ẽ huius:
pars ẽ quinquagesimi noni: sicut pos¬
trema pars centesimi tricesimi quarti.
eadẽ ẽ quȩ centesimi t̾cii decimi. ab eo
dẽ habent omĩa a principiis usq iN
fine̾. Quexũq gͥ in hoc psalmo cen¬
tesimo septimo. aliquantulũ alitͣ po¬
sita st̃: quã in illis duob ex quoꝵ ꝯstat
lem: sic̃ in quinquagesimo sexto. uͥ dr̃. can¬
tabo ⁊ psallã. exurge gła mea. in isto aũ can¬
tabo ⁊ psallã in gła mea. ad hoc enĩ dictũ ẽ¬
⁊ illic exurge. ut in illa cantaret᷑ ⁊ psalleret᷑.
Itẽ ibi. Imͣ magnificata ẽ usq ad celos miͣa¬

Expanded text:
salmum centesimum septimum exponendum non putavi; quoniam jam exposui eum in psalmo quinquagesimo sexto, et in psalmo quinquagesimo nono, ex quorum postremis partibus iste constat. Nam postrema pars quinquagesimi sexti, prima est hujuspars est quinquagesimi noni: sicut postrema pars centesimi tricesimi quarti, eadem est quae centesimi tertii decimi, ab eo dem habent omnia a principiis usque in fines. Quaecumque igitur in hoc psalmo centesimo septimo aliquantulum aliter posita sunt, quam in illis duobus, ex quorum lem: sicut in quinquagesimo sexto dicitur, «Cantabo, et psallam; exsurge, gloria mea;» in isto autem, «Cantabo, et psallam in gloria mea.» Ad hoc enim dictum est illic, «Exsurge,» ut in illa cantaretur et psalleretur. Item ibi, «Quoniam magnificata est usque ad coelos mi
Abbreviated transcription (Latin):
Foris sic̃ uestim̃tũ. intus sic̃ aqua: qr in eiꝰ inci¬
dit iudiciũ. qͥ potest ⁊ corpus ⁊ animã occi¬
dere in gehenuã: corpus foris. animã intus.
Et sic̃ oleũ in ossib eiꝰ. Ostendit eũ cũ delecta¬
tione male fac̾e̾.⁊ cõparare maledictionẽ .sͥ.
hoc ẽ penã etͣnã: qr bñdictio uita ȩtͣna ẽ. ¶o¬
do quippe malefacta delectant sic̃ aqua in
int̾iora. ⁊ sic̃ oleũ in ossib: s idõ maledicꝰtio.
uocat᷑. qr talib ds̃ torm̃ta pͣdixit. Tamꝗͣ. aũ
in ossib oleũ ẽ maledictio: cũ homines inde
se fortes putant. qr licet eis mala tãquã imn¬

Expanded text:
tum, intus sicut aqua: quoniam in ejus incidit judicium, qui potest et corpus et animam occidere in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossibus autem oleum est maledictio, cum homines inde se fortes putant, quia licet eis mala tanquam im
Abbreviated transcription (Latin):
neret illd̃ ad qđ uocatꝰ ẽ: nullo mͦ ad eũ uel
sua p̃terita. uł parentũ iniqͥtas ꝑtineret.
Qͥa gͦ nͣ tenuit adoptionẽ in familia dĩ. sed
iniqͥtatẽ uetusti generis potiꝰ elegit. rediit
iniqͥtas patrũ eiꝰ in conspectu diũi: ut in eo
etiã ipse puniret᷑. ⁊ peccatũ matris eiꝰ ñ de¬
u̾sent᷑. s ut merita eoꝵ pessima ñ obliuisca¬
tur in isto dñs: cũ illi ⁊ ipsa retribuet son¬
tra dñm enĩ dixͣ. in conspectu dñi. Nã ⁊ alii
intͣpͣtes sic transtulert̃. fiant in conspectu

Expanded text:
eret illud, ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret. Sed, quia non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit, rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur, et peccatum matris ejus non deversentur, sed ut merita eorum pessima non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet. «Contra Dominum» enim dixit, In conspectu Domini: nam et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
posuert᷑ adu̾sũ me mala ꝓ bonis: ⁊ oduĩ
ꝑ dilectiõe mea. Omĩa de plurib Ac̃ uͦ
qͥd digni ee̾nt ꝓ his iniquitatib suis. ⁊ qͥd
eis cduino iudicio futurũ eẽt ꝓnuntians.
constitue inquit suꝑ eũ peccatorẽ. tanꝗͣ
intendens in eũ qͥ se tradidit talib: de
qualib suis inimicis suꝑuis loquebatur
Cũ gͥ hic iudã traditorẽ sodm script᷑am
actuũ apłoꝵ supplicio debito ꝓnuntiet
puniendũ. quid ẽ constitue suꝑ eũ pec¬
catorẽ. nͥ eũ quẽ. sequenti u̾sũ indicat.
cũ dicit. ⁊ diabolus stet. adextris eiꝰ : hoc itaq
meruit ut suꝑ se habeat diabolũ. id ẽ diabo¬
lo subditꝰ sit. qui xp̃o ee subditꝰ noluit. Stet
aũ a dextris eiꝰ dictũ ẽ: qr oꝑa diaboli p̃posu¬
it oꝑi dĩ. hoc enĩ cuiq ñ immerito dextrũ drͣ.¬

Expanded text:
suerunt adversum me mala pro bonis, et odium pro dilectione mea.» Omnia de pluribus. Nunc vero quid digni essent pro his iniquitatibus suis, et quid eis divino judicio futurum esset praenuntians, «Constitue,» inquit, «super eum peccatorem:» tanquam intendens in eum qui se tradidit talibus, de qualibus suis inimicis loquebaturur hic Judam traditorem secundum scripturam Actuum Apostolorum supplicio debito praenuntiet puniendum ; quid est, «Constitue super eum peccatorem,» nisi eum quem sequenti versu indicat, cum dicit, «Et diabolus stet a dextris ejus?» Hoc itaque meruit, ut super se habeat diabolum, id est, diabolo subditus sit, qui Christo subditus esse noluit. «Stet» autem «a dextris ejus,» dictum est, quia opera diaboli praeposuit operibus Dei. Hoc enim cuique non immerito dextrum
Abbreviated transcription (Latin):
Unde hoc : De transu̾so: Immo de int̾no. Ut
enĩ pauci fierent. ex nob̃ exiert̃: s ñ erañ
ex nob̃. Idõ aũ tãquã de his dic̃. de quibꝰ
antea loquebat᷑: ut cũ intellectu discer¬
nia sacram̃ta. Ad ppłm enĩ dĩ ꝑtinent.
b instabt᷑ tpr̃a seua: ert̃ enĩ hoĩes seip¬
sos amantes. Primũ malũ seipsos aman¬
tes: utiq sibi placentes. Utinã sͥ displice¬
rent. ut dõ placerent: utinã in difficul¬
tatib exclamarent ⁊ a necessitatib liba¬
rent᷑. S multũ de se p̾sum̃tes: pauci facti
st̃. Uanifestũ ẽ fres om̃s qͥ se diuidt᷑ ab
unitate: pauqi funt. Qulti enĩ st̃: s in
unitate dũ ñ seꝑant᷑ ab unitate. Cũ enĩ
ceꝑit ad eos ñ ꝑtinere multitudo untta¬
tis: in heresi ⁊ in scismate pauci ft᷑. Est
pauci facti st̃ ⁊ uexati stͣ: a tribulatioẽ
maloꝵ ⁊ dolore: Effusus ẽ contẽptꝰ suꝑ
magis qr pͥncipes eẽ uoluert̃. Idõ contẽp

Expanded text:
Unde hoc, de transverso? Imo de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, bus instabunt tempora saeva; erunt enim homines seipsos amantes» . Primum malum, «seipsos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super magis, quia principes esse voluerunt, id
Abbreviated transcription (Latin):
one laudabant. Unͣ alibi dr᷑. Et qͥ lauda¬
bant me. adu̾sũ me iurabant. Demde
ꝑerupert̃ clamantes. crucifige crucifi¬
ge: sequiitus adiunxit. Et sermonib odii
circũ dedertͣ me. Illi qui lingua dolosa
quasi ñ odii s dilectionis u̾ba locuti stͣ. idoͣ
adũsũ me : qr hoc insidiando faciebant:
postea sermonib ñ falsȩ ⁊ dolose dilectio¬
nis. s aꝑti odii circũdedert᷑ me: ⁊ expug¬
nauert̃ me gratis. Sic̃ aũ pii gratis a¬
mant. xp̃m. sic impii gratis odert᷑: qr sic̃
ueritas nullo extra eã ꝓposito cõmodo ꝓptͣ
seipsã expetit᷑ ab optimis: ita. iiqͥtas a
pessinus. Inde ⁊ apͣ auctores secłariũ lit¬
terarũ. dictũ eͣ de quodã pessimo. Gratuito
ut me diligerent: detrahebant mͥ. Sex
stͣ in isto genere differentiȩ. qͣ cõmemora¬
tȩ animadũti facillime posstͣ: reddere bo¬
na ꝓ malis: ñ reddere mala ꝓ mał: reddẽ
Postrema duo maloꝵ: ⁊ eoꝵ posteriꝰ deterus.

Expanded text:
ant. Unde alibi dicitur: «Et qui laudabant me, adversus me jurabant» . Deinde quia eruperunt clamantes, «Crucifige, crucifige» ; secutus adjunxit, «Et sermonibus odii circumdederunt me.» Illi qui lingua dolosa, quasi non odii, sed dilectionis verba locuti sunt; ideo «adversus me,» quia hoc insidiando faciebant; postea «sermonibus,» non falsae et dolosae dilectionis, sed aperti «odii circumdederunt me, et expugnaverunt me gratis.» Sicut autem pii gratis amant Christum, sic impii gratis oderunt; quia sicut veritas nullo extra eam proposito commodo propter seipsam expetitur ab optimis, ita iniquitas a pessimis. Unde et apud auctores saecularium litterarum dictum est de quodam pessimo: «Gratuito «ut diligerent me, detrahebant mihi.» Sex sunt in isto genere differentiae, quae commemoratae animadverti facillime possunt: reddere bona pro malis, non reddere mala postrema duo malorum, et eorum posterius deterius;
Abbreviated transcription (Latin):
ti stͣ suꝑbi: ⁊ instructi st̃ humiles. Hoc
fecit: ⁊⁊ hoc faciendo ad uuit paupe¬
rẽ a m̃dicitate. Mendicus ille ẽ ni¬
chil sibi tribuens: totũ de mĩa dĩ ex
pectans. ante ianuã dñicã cotidie clamat
pulsans ut aꝑiatur ei: nudus ⁊ tremens
ut uestiat᷑. ocłos in t̾ram deiciens. ⁊ pec¬
tus tunddens. Istũ m̃dicũ. hẽ pauꝑem. hunc
humilẽ. acuuit ds̃ plurimũ etiã de ipsa
separatione hereticoꝵ: qͥ pauci facti ftͣ &
uexati st̃. ⁊ seducti st̃ in inuio ⁊ ñ in uia.
D eniq quid postea ex illis diminutis. seductiᷤ.
paucis factis. uexatis. in aduitorio pauꝑi.
qͥd fit  Et posuit sic̃ oues familias. Qua¬
si unũ pauꝑem ⁊ unũ m̃dicũ intelligebas:
na plebs. una familia. una ouis eͣ. Et po¬
suit sic̃ oues familias. Alagna misteria is¬
ta: magna sacram̃ta. Quã ꝓfunda. quam¬
plena misterioꝵ: quã dulcit᷑ inuenta. qr
dui latentia. Ergo uidebt᷑ recti ⁊ iocũ¬
dabunt᷑ : ⁊ om̃is iniquitas oppilabit os

Expanded text:
st humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, na plebs, una familia, una ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. Ergo, «Videbunt recti, et jucundabuntur; et omnis iniquitas oppilabit os