comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitis eius parens. perdiutinosam fractus locũ
designatum adiit. & nocte octauis aposto¬
lorum .ii. Nõ. iclii. inbasilica scĩ ΥETRI apłi
frartribus nocturnas laudes caelebraentibus.
primam que lectionem lectore ita pronun¬
rumPETRI & RaLI. horrore non modico
circum fusus protinus cecidit. statimque fer̃¬
reus nȩxus confractus. longiusque ebrachi¬
o propulsus est. Quem uocibus lacrimabili¬
bus dõ & sc̃õBeRTIOgratias referentem.
fratres aterra leuauerunt. simul &iam ipsi
auctoridõ. & patrono suo BERTINOdebi¬
tas grates laudesque referentes
ritorio nuncupato mellinga sele. aprimeuo
tempore officio ambulandi poenitus priuata.
ita ut uix manibus rependo spatia necessaria
festiuitatemti iobannis baptistac apsa quo que
amminiculo necessariorum̃ fulta inter fuit
t cum siguunl edespertinȩ sinaxis iam tertium
sonar&. ipsa procul ab ecdesia quousque fe¬
mitiarũm ac̃ce̾ssus licitus est sese interram de¬

Expanded text:
monitis ejus parens, per diutinos anfractus locum monitis ejus parens, per diutinos anfractus locum designatum adiit, et nocte octavae apostolorum secundo Nonas Julii, in basilica S. Petri fratribus nocturnas laudes celebrantibus, primamque lectionem lectore pronununtiante, horrore non modico circumfusus protinus cecidit, statimque ferreus nexus confractus, longiusque e brachio propulsus est. Quem vocibus lacrymabilibus Deo et sancto Bertino gratias referentem fratres a terra levaverunt, simul etiam ipsi auctori Deo et patrono suo Bertino debitas grates laudesque referentes.ritorio nuncupato Mellingasele, a primaevo tempore officio ambulandi penitus privata, ita ut vix manibus rependo spatia necessaria festivitatem Joannis Baptistae, ipsa quoque adminiculo necessariorum fulta interfuit. Et cum signum vespertinae synaxis jam tertium sonaret, ipsa procul ab Ecclesia quousque feminarum accessus licitus est, sese in terram de
Abbreviated transcription (Latin):
onis exhinc agebat itintra xp̃i. act̃ifrequenter
concinebat. E xalta bote dñẽ quoniam susce¬
pistime. nec dilatasti mimicos meos superme.
ne ds̃m̃s clamaui adte. & sanastime.
Dñe eduxisti abinferno animam meam. Sic¬
paulatm trescendo. peruenit ad caritatem
quȩ perfecta foras mittit timorem. Igitur
post hoc in scã conuersatione plures uxit
annos. potitus gratuita misericordia
dñi xp̃i. qui est benedictus in saecula ri¬
UIDAM UIR CIUIS AUREUANENSIS ADAM
tricidium iussu episcopi urbis aurelianensis.
ferreis nexibus uentrem brachiaque constric¬
tus. cum per plures annos scõrum loca uisi¬
tando tantȩ incommoditatis molem sustine¬
r&. tandem abeato PETROapostolo cuius
limina romae frequentabat. duorum nexuũ¬
solutionem adeptus. peruisionem ut ipse tes¬
tabatur ammonitus est. ut cornobium xp̃i
militum AdomMatque BERTIM per
longa terrarum spatia exquirendo. eorum¬
se patrocinis deuote committeret. Quin

Expanded text:
onis ex hinc agebat itinera Christi, ac ei frequenter onis ex hinc agebat itinera Christi, ac ei frequenter concinebat: Exaltabo te, Domine, quoniam suscepisti me, nec dilatasti inimicos meos super me.sti me. Domine, eduxisti ab inferno animam meam . Sicpaulatim crescendo pervenit ad charitatem, quae perfecta foras mittit timorem . Igitur post hoc in sancta conversatione plures duxit annos, positus gratuita misericordia Domini Christi, qui est benedictus in saeculauidam vir civis Aurelianensis, Adam tricidium jussu episcopi urbis Aurelianensis ferreis nexibus ventrem brachiaque constrictus, cum per plures annos sanctorum loca visitando, tantae incommoditatis molem sustineret, tandem a B. Petro apostolo cujus limina Romae frequentabat, duorum nexuusolutionem adeptus, per visionem, ut ipse testabatur, admonitus est ut coenobium Christi militum Audomari atque Bertini per longa terrarum spatia exquirendo, eorse patrociniis devote committeret. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quadam ergo die cumsinax¬
is horȩ tertiȩ afratribus cantaretur. memora¬
tus frater iuxta altare quod inmedia ecclesia
situm est ubiueneratur reliquiȩ dominicȩ nati¬
uitatis stetit. casuque subitaneo interdm pro¬
ruit. Quem satres citissime accurrentes a
terra leuauerunt. eumque aciem oculorum
clarissime protendentem uidentes. protinus
rogitauere qualiter sibi adño for& salus data
uisionis. Dicebat autem eis. quod cum pura
mentis intentione dñm exorar&. duas faculas
exsepulchro scĩðERTINI uidit iactatas. ocu¬
lis suis clarissimum lumen infundentes. sic que
lumen oculorum reparatum fore. Iunc om¬
nibus claruit. quod permerita bratiBeRTINi
pristinȩ redditus sit sanitati. Statim que
sinemora tum in priorem reuocauere locum.
propensius timultam honoris quam primis
inmitiis uitae monasticae uenerationem adhi¬
bentes.
lle uero nec in priori derectione de¬
lapsus. nec presentis honoris cumulo inseclatus.
rectissimo pede fidei persemitam bonȩ operati¬

Expanded text:
Quadam ergo die cum synaxis horae tertiae a fratribus cantaretur, memoratus frater juxta altare quod in media ecclesia situm est, ubi venerantur reliquiae Dominicae nativitatis, stetit, casuque subitaneo in terram proruit. Quem fratres citissime accurrentes a terra levaverunt, eumque aciem oculorum clarissime protendentem videntes protinus rogitavere qualiter sibi a Domino foret salus data visionis. Dicebat autem eis quod, cum pura mentis intentione Dominum exoraret, duas faculas ex sepulcro S. Bertini vidit jactatas oculis suis clarissimum lumen infundentes, sicque lumen oculorum fore reparatum. Tunc omnibus claruit quod per merita B. Bertini pristinae redditus sit sanitati: statimque sine mora eum in priorem revocavere locum, propensius majorem honorem quam in primis initiis vitae monasticae venerationem adhibentes. Ille vero nec in priore dejectione delapsus, nec praesentis honoris cumulo in se elevatus, rectissimae pede fidei per semitam bonae operati
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ꝑacis sustin&. Ueniss& iam nãq
siuell&. & cunctos suos aduersarios tru¬
cidass&. Sed & quã tesribilis ueniat ̃¬
indicat. & tamen adueniendũ tardat.
quia Non uult inuenire quos puniat: cũ¬
reatus nobis contemptus denuntiat di¬
cens. Sicergo omnis ex uobis qui põnꝰ
renuntiat omnibus quȩ possido nos
potẽst meus discipulus esse: Et tanꝰ
spenendȩ salutis remediũ. confe

Expanded text:
tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, tionem pacis sustinet: uenisset iam namque, si uellet, et cunctos suos aduersarios trucidasset! Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus nostri denuntiat dicens: “Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae possidet, non potest esse meus discipulus”. Et tamen s
Abbreviated transcription (Latin):
tautẽ dñs demonstracr&. hoc erga prox¬
imos odiũ nonde affectione ꝓcedere
sed decaritate. addidit protinus dicens¬
Odisse itaque
precipimur proximos. odisse & animã nrtem
onstat ergo quia amando deb& odisse
proximum. quisic eum odit sicut sem&¬
ipsum. Tunc & enĩ bene nitem̃ animã odi¬
mus. cũ eius carnalibus desideriis non ad¬
qui escimus. cũ eius app&itũ frangimus. eius
uoluptatibus seluctamur
Et qui ron baiulat crucẽ suam & uenit
post me. ron potest meus discipulus esse
Sauilando & enĩ crucẽ post dnm̃ ire est
uel carnis abstinentiam. uel compassionẽ
proximo pro studio a&ernȩ intentionis
exhibere. Nam quis quis hȩc protẽporli
intentione exhib&. crucem quidem ba¬
iulat. sed ise post dnm̃ recusat. Relm
quat ergo omnia qui potest. qui autẽ
relinquese omnia ronpotest. cũ adhuc
longe est rex. legationẽ mittat lacri¬
marum. eli mosinarum. hostiarũ mune
scit qui aportari non possit iratus
uod addhuc moram facit uenire dega

Expanded text:
autem Dominus demonstraret hoc erga proximos odium non de inaffectione procedere, sed de charitate, addidit protinus, dicensOdisse itaque praecipimur proximos, odisse et animam nostram. Constat ergo quia amando debet odisse proximum, qui sic eum odit sicut semetipsum. Tunc etenim bene nostram animam odimus, cum ejus carnalibus desideriis non acquiescimus, cum ejus appetitum frangimus, ejus voluptatibus reluctamurem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat. 6. quat ergo omnia, qui potest; qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc rex longe est, legationem mittat lacrimarum, elemosinarum, hostiarum munerscit, quia portari non possit iratus. Quod adhuc moram facit uenire, lega-
Abbreviated transcription (Latin):
melia frequenti mestus for&. diuino compul¬
sus instinctu. ducatum sibi admonasterium
beatiseRTin prarberirogauit. Quod¬
Quod
cum factũ fuiss&. coram ecdesiae ianuis pro¬
stratus. cotidie dnm deprȩteritis neglegen¬
tus placare studuit. in sistens ieiumis & ora¬
tionibus lacrimisque assiduis. psalmodiansq
dicebat. Ego autem sum uermis & non ho¬
mo. obprobrium hominum & abiectio ple¬
bis. Tuautem dnessascepton ms es. gloria
niea. exaltabis caput meum At pater mo¬
nasterii eius uidens humilitatem. ad nõ cor
reius indellexit uisitatum. & ad portam rum
collocauit. praebendo uictum cotidianum.
lle autem sicut iam dictum est inpoenitenti¬
a perseuerans. animum ut arcum habuit ex¬
tentum. quatenus sȩpissime humum lacri¬
mis rigans merere&ur audire. dimissum est
peccatum tuum

Expanded text:
melia frequenti moestus foret, divino compulmelia frequenti moestus foret, divino compulsus instinctu, ducatum sibi ad monasterium B. Bertini praeberi rogavit. Quod cum factum fuisset, coram ecclesiae januis prostratus quotidie Dominum de praeteritis negligentiis placare studuit insistens jejuniis et orationibus lacrymisque assiduis, psalmodiansque dicebat: Ego autem sum vermis et non homo, opprobrium hominum et abjectio plebis : tu autem, Domine, susceptor meus es, gloria mea, exaltabis caput meum . At Pater monasterii ejus videns humilitatem, a Domino cor ejus intellexit visitatum, et ad portam eum collocavit praebendo victum quotidianum. Ille autem, sicut jam dictum est, in poenitentia perseverans, animum ut arcum habuit extentum, quatenus saepissime humum lacrymis rigans mereretur audire: Dimissum est peccatum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
linquens. coepit lustrare domos propinquo¬
rum. & quȩrere qui illi secum habitandi assen¬
sum praeber&. nequam scilic& eius operibus
consentiendo: At cum nullum repperir&.
omiresque eum propter amissionem proposi¬
ti sui exosum haberent. coepit demum frequen¬
tare furta. cornosisque nimium inquinari
stupris. & alia nefanda exercere facinora.
um talia ergo solibus insequer& ur cotidianis.
omnipotentis dementia dñi quȩ ingrrtos quos¬
que perflagella uocat adregnum. fecitrum
exnimio capitis dolore. lumen amittere cor¬
porale. Uix autem posttam diram carnis
afflictionem optinuit a propin quis suis. ut quo¬
cumque illis uider&ur modo. solatium ali¬
quod ei propinquitatis impenderent. Suscep¬
tus ergo estabillis. sediugiter uerborum con¬
tumedus uerberatus. Propter salutemenĩ
suam misericors dñs lumen illi abstulit ocu¬
lorum. & solatia non siuit ad esse propin quo¬
rum. Quadam igitur die cum ualde contu¬

Expanded text:
linquens coepit lustrare domos propinquolinquens coepit lustrare domos propinquorum, et quaerere qui illi secum habitandi assensum praeberet, nequam scilicet ejus operibus consentiendo. At cum nullum reperiret, omnesque eum propter remissionem propositi sui exosum haberent; coepit demum frequentare furta, coenosisque nimium inquinari stupris, et alia nefanda exercere facinora. Cum talia ergo solibus insequeretur quotidianis, omnipotentis clementia Domini quae ingratos quosque per flagella vocat ad regnum, fecit eum ex nimio capitis dolore lumen amittere cporale. Vix autem post tam diram carnis afflictionem, obtinuit a propinquis suis ut, quocunque illis videretur modo, solatium ei propinquitatis aliquod impenderent. Susceptus ergo est ab illis, sed jugiter verborum contumeliis verberatus. Propter salutem enim suam misericors Dominus lumen ei abstulit oculorum, et solatia non sivit adesse propinquorum. Quadam igitur die cum valde contu
Abbreviated transcription (Latin):
breue est prȩsentis uitae tempus: ad compa¬
rationem a &ernitatis. Nortamurergo om̃s
turbis. ad sepedictum monasterium ob
amorem dĩ confluentibus. & monachicȩ religi¬
onis desiderio ardentibus. interc&tros benia¬
min nuncupatus generis secundum sacculum
nobilitate pollens. plurimum exhereditate
propria monasterio conferens. aditum p&iut
conuersionis. laudabilique ut faci&riius uide¬
batur simplicitate totum se contulit monas¬
terio. Susceptus itaque hic. atque interfra¬
tres collocatus est c& eros. Sed non post
multum temporis sagitta perculsus diaboli.
corpit sua mala opera defendere. acnimio in¬
ftinctu inimici illudi. mostiferis que persuasi¬
onibus consensum prȩbere. Cum que afra¬
tribus spiritalibus sȩpissime corriper&ur. non
modo non emendatus est. uerum exosos eos
habuit. quos obsuam peruersitatem pluri¬
mum contris tari conspexit. Ou itaque
in hac peruersitate toleratus. tandem demo
nasterio est egressus. Igitur monasterisim res¬

Expanded text:
breve est praesentis vitae tempus ad comparationem aeternitatis! Hortamur ergo omnes turbis ad saepe dictum monasterium ob amorem Dei confluentibus, et monasticae religionis desiderio ardentibus, inter caeteros Benjamin nuncupatus, generis secundum saeculum nobilitate pollens, plurimum ex haereditate propria monasterio conferens, aditum petiit conversionis, laudabilique, ut facie tenus videbatur, simplicitate totum se contulit monasterio. Susceptus itaque hic atque inter fratres collocatus est caeteros. Sed non post multum temporis sagitta percussus diabolica, coepit sua mala opera defendere, ac nimio instinctu inimici illudi, mortiferisque persuasionibus consensum praebere. Cumque a fratribus spiritalibus saepissime corriperetur, non modo non emendatus est, verum exosos eos habuit, quos ob suam perversitatem plurimum contristari conspexit. Diu itaque in hac perversitate toleratus, tandem de nasterio est egressus. Igitur monasterium re
Abbreviated transcription (Latin):
saltus. Quod cum uidissent ibidem degen¬
tes. sublata prorsus ambagine totius dubita¬
tionis. hunc esse reum. hunc clamitant sacri
furem extitisse tesauri. & ideo taliter ademo¬
nio agitari. Cum autem d&iuissent eum
quolib& ingenio. interrogatus est quid sibi eue¬
niss& uelquare dementass&. & statim expo¬
suit totius rei ueritatem. Quid plura.
rȩualuig ieantra rum uis arbitrum. unde mis¬
sus est inneruum. in loco famoso castello ui¬
delic& menapiorum. Condoluit autem
super eo unanimitas iam dictȩ congregatio¬
nis. miserunt que ad comitem enisdem loci. &
redditum estei liberum exire. Sed quia ma
liis quam pluribus tentus erat flagitiis. ut
postea compertum est. ideo forte permo¬
dicum habuit᷑ paenitentiae. septimanam
enim tantum modo super uixit. O quam

Expanded text:
saltus. Quod cum vidissent ibidem degensaltus. Quod cum vidissent ibidem degentes, sublata prorsus ambagine totius dubitationis, hunc esse reum, hunc clamitant sacri furem exstitisse thesauri; et ideo taliter a daemonio agitari. Cum autem detinuissent eum, quolibet ingenio interrogatus est, quid sibi evenisset vel quare dementasset: et statim exposuit totius rei veritatem. Quid plura? praevaluit contra eum arbitrium ejus, unde missus est in Nervium, in loco famoso, castello videlicet Menapiorum. Condoluit autem super eo unanimitas jam dictae congregationis, miseruntque ad comitem ejusdem loci, et redditum est ei liberum exire. Sed quia in aliis quampluribus tentus erat flagitiis, ut postea compertum est, ideo forte permodicum habuit poenitentiae tempus: septimanam enim tantummodo supervixit. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
dem tiusdem monasterii sita est. ut ibi apud
quendam sibi cognitum reponer&. quod sur¬
tim a sacris abstulerat. Interea custodes
ecdesiae una cum fratribus resectorium
exeuntes. dum perspiciunt sacrorum dam¬
na uasorum. mox coadunatorum concur¬
sus factus est monachorum. & intantum
sunt mente consternati. ut quid dicerent
uel quid agerent. quose uerterent non
repperissent. sed suis hoc exigentibus pecca¬
tis euenisse concorditer clamabant. Miseri¬
cors autem dñs meritis scĩ RretPIcon fesso¬
rissui. non diu est passus iugiter sibi seruien
iam memoratus . dum hinc cuneosinimicorũ.
inde aquarum ac paludis mpedimenta cerne¬
r&. nam ut nescientibus loquar. locus illeta¬
lis est. ut per mille passus & multo amplius
nisi nauigio non habeat ingressum excepta
una porta ab occidente. perquam pedites
& equites plaustraque ducentes. liberum so¬
lent habere ingressum. concitos quasi perprȩ¬
cipitia pari&um atq tectorum coepitdare

Expanded text:
dem eiusdem monasterii sita est, ibique apud dem eiusdem monasterii sita est, ibique apud quendam sibi cognitum reponeret, quod furtim sacris abstulerat. Interea custodes ecclesiae una cum fratribus refectorium exeuntes, dum perspicerent sacrorum dampna vasorum, mox coadunantium monachorum factus est concursus, et in tantum sunt mente consternati, ut, quid dicerent vel quid agerent, quove se verterent, non repperissent, sed, suis hoc exigentibus peccatis, evenisse concorditer omnes clamabant. Misericors autem Dominus meritis sancti Bertini confessoris sui non diu passus est iugiter sibi servientiam memoratus, dum hinc cuneos inimicorum, inde aquarum ac paludis impedimenta cerneret nam, ut nescientibus loquar, locus ille talis est ut per mille passus et multo amplius nisi navigio non habeat ingressum, excepta una porta ab Occidente, per quam pedites et equites plaustraque ducentes liberum solent habere ingressum; consitos quasi per praecipitia parietum atque tectorum coepit dare
Abbreviated transcription (Latin):
quod uoluit. notauit horam qua fratres
post sextam causa refectionis. ad panem per¬
cipiendum p&erent refectorium. Sicque
aggressus cultro arrepto. pressit lignum per
iuncturas ualuarum. quo ambae intrans uer¬
sum stringebantur. cum aliunde ferreo pessulo
firmatum non ess&. ita ut capite uectis eiisdẽ
sursum eleuato. aditum prȩber& intrandi
unc miser ille sed non miserabilis. malitiȩ suȩ
pandebat effectum. Nam ingressus furatus
est uasa argentea. quȩ sub coronis ac lampa¬
dibus coram r& roque pendebana altari.
At dum egressus coepiss& quȩrere aditum
portȩ. mirum immodum uidit sicut ipse
postea narrauit. quam plurimos sibi & terri¬
biles assistere mimicos. Nam temptatus a
diabulo. permissus quidem est auidus rapere
predam. sed poenitus auferre non est per¬
missus. Unde contigit. ut dum portis pa¬
tentibus minime pater& sibi regressus. reuer¬
tens permedium monasterium iter arri¬
per&. in sulam que p& er& quȩ intra palu¬

Expanded text:
quod voluit, notavit horam qua fratres quod voluit, notavit horam qua fratres post sextam causa refectionis ad panem percipiendum peterent refectorium. Sicque aggressus cultro arrepto pressit lignum per juncturas valvarum, quo ambae in transversum stringebantur, cum aliunde ferreo pessulo firmatum non esset, ita ut capite vectis ejusdem sursum elevato aditum praeberet intrandi. Tunc miser ille, sed non miserabilis, malitiae suae pandebat effectum. Nam ingressus furatus est vasa argentea, quae sub coronis ac lampadibus coram retroque pendebant At dum egressus coepisset quaerere aditum portae, mirum in modum vidit, sicut ipse postea narravit, quam plurimos sibi terribiles adsistere inimicos. Nam temptatus a diabulo, permissus quidem est avidus rapere praedam, sed pęnitus auferre non est permissus. Unde contigit, ut, dum, portis patentibus, minime sibi pateret regressus, revertens per medium monasterium iter arriperet insulamque peteret, quae infra palu
Abbreviated transcription (Latin):
s&. quando lectio euangelii Imore solito
recitata fuit. uidit circase luce re multa lumi¬
naria. paulatim que ase sentiens insirmitatem
recedere. auditu recepto pedum que recupera¬
to officio. subito diuina largiente gratia. in prȩ¬
dictorum prȩsentia fratrum sanus effectus est
tpostsinaxim omnipotenti dño & brato BeRt¬
NOgrrtias agens. suis grardiendo prdibus. lȩtus
& sanus propriam repedauit ad domum
sed sicut probauit euentus postea
maligno spũ repletus. cum cuiusdam religi¬
oms se esse simulass&. pertres continuosdies
quasi orandi gratia. ȩcdesiam praedicti pa¬
tris nostrietaTIMingressus. multotrẽs sẽ
humo prostrauit. quasi conpuncto corde
funder& preces. Sed quotiẽs exiit. seras
ualuarum diligenter considerauit. aliud
tamen mnprȩ sentia custodum singens.
Uam aliquando se incur uauit quasi inibi dis¬
solutas religar& corrigias. aliquando uero
casum simulans manicarum. in eodem exitu
curuatus collegit. Expertus tamentotũ

Expanded text:
 quando lectio Evangelii more solito recitata fuit, vidit circa se lucere multa luminaria, paulatimque a se sentiens infirmitatem recedere, auditu recepto pedumque recuperato officio, subito divina largiente gratia in praedictorum praesentia fratrum sanus effectus est. Et post synaxim omnipotenti Domino et B. Bertino gratias agens, suis gradiendo pedibus laetus et sanus propriam repedavit ad domum.sed sicut postea probavit eventus, maligno spiritu repletus, cum cujusdam religionis se esse simulasset, per tres continuos dies quasi orandi gratia ecclesiam praedicti Patris nostri Bertini ingressus, multoties se humo prostravit quasi compuncto corde funderet preces; sed quoties exiit, seras valvarum diligenter consideravit, aliud tamen in praesentia custodum fingens. Nam aliquando se incorvavit, quasi ibi dissolutas religaret corrigias: aliquando vero casum simulans manicarum, in eodem exitu curvatus collegit. Expertus tamen totum
Abbreviated transcription (Latin):
qui uȩrit inuenit : &Upulsanti ape¬
ritur. Quis autẽ ex uobis patrem petit
inem. numquid lapidem dabit illi:
ut piscẽ:
numquid pro pisce serpentẽ
dabit
illi. Aut si petierit ouum.
num¬
quid porrig& ei scorpionem:
i ergo uos cum sitis mali nostis bona data
dare filiis uestris. quanto magis pater

Expanded text:
pulsanti aperietur. quis autem ex uobis patrem petit panem, numquid lapidem dabit illi? aut piscem, numquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ouum, numquid porriget illi scorpionem? si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto m
Abbreviated transcription (Latin):
tandem annorum rotatus. partim ingeniosȩ
adacti prarsertim que respectu miscradoñis di¬
uinȩ repulsi abscedentes repatriauerunt. pro¬
teftantes nullomodo usquam seamplius illius reg
men non multo post amica sibi fraude in¬
timore canino. qui quanto plus alliciuntur tan¬
tomagis in sequuntur. pecuna auidi. rapͥina usi¬
tati. prȩda famelid sanguine mentiebantur siti

Expanded text:
tandem annorum rotatus partim ingeniose tandem annorum rotatus partim ingeniose adacti, praesertimque respectu miserationis divinae repulsi, abscedentes repatriaverunt, protestantes nullo modo usquam se amplius illius regns. Quod tamen non multo post amica sibi fraude inficiati, more canino qui quanto plus alliciuntur, tanto magis insequuntur, pecunia avidi, rapina usitati, praeda famelici, sanguineque mentiebantur siti
Abbreviated transcription (Latin):
torum. sed multimoda insur gente aduersitate
demposum. Etant intermissa relatũ digoissima.
uorum enuner õsitate pauca achifost sriuolita¬
tis uel mendi notemur noxa. solum ta quȩ aut
upsibidimus aut abidonris personis usa cognouim
non propriȩ temeritatis sisi audatia. sed potius illius
hrei fidutia qui linguas infantium facit di sertas qua¬
quamminus eliganter. sub iferre satagimus humi¬
uter. P tlic& ingenio tardi. ser mone imperiti
uter cumque aggredimur notificanda non
uentosȩ iactantiȩ uanitate. sed simplicis auimiNe¬
uotione. ac prȩsumptibili humilitate. malentes
potsuss qui ȩmuli fieri uolunt patere morsib ded¬
gannientium. quam miracula ad laudem & gloria
prius regis postra imperatoris. cum sarua trran¬
nides paganorum emerger& famosa flumini
se quane acligeris aduolans. & pestotam grassan¬
dõniustriam ferro ignique nontantum eircum¬
iacentes derminos. uerum &iam armoricȩ mag̃¬
nam partem consumer&. postnon multorum

Expanded text:
torum, sed multimoda insurgente adversitate temporum exstant intermissa relatu dignissima. Quorum e numerositate pauca, ac ne forte frivolitatis vel mendae notemur noxa, solum ea quae aut ipsi vidimus, aut ab idoneis personis visa cognovimus, non propriae temeritatis fisi audacia, sed potius illius freti fiducia qui linguas infantium facit disertas, quanquam minus eleganter, subinferre satagimus humiliter. Et licet ingenio tardi, sermone imperiti, haec qualitercunque aggredimur notificanda, non ventosae jactantiae vanitate, sed simplicis animi devotione, ac praesumptibili humilitate, malentes potius, si qui aemuli fieri volunt, patere morsibus degannientium, quam miracula ad laudem et gloriam prius regis, postea imperatoris, cum saeva tyrannides paganorum emergeret, famosa flumina Sequanae ac Ligeris advolans, et per totam grassando Neustriam. ferro igneque non tantum circumjacentes terminos, verum etiam Armoricae magnam partem consumeret, post non multorum
Abbreviated transcription (Latin):
te dño. iuhtio &iã infidelium poena breui
quali cruciatu plec tendi sunt perp& uosub
prae textu xp̃ianitatis. isi resipiscant sacrilegi
Inde carissimi elucubran tissima diligentia
aduertendum nobis est. quam dementer dñs
trahentes quasi longum funem inrum pibiliter
peccata nr̃a mprouisa. immo inuisa hostium
inuasione dignanter castigando nos redarguit
parique modo exactissima circum spectione
considerandum. quod misericorditer & locũ
tunc seruauit. & habitatoribus graturtȩ pi¬
& atis miseratione pepercit. Meritis quoq
patronorum loci dignum adnumerari. quod
eodem tempore captiuati. inbreui reuersi sunt
gaudentes uniuersi & la&i.
III

Expanded text:
te Domino, judicio etiam infidelium, poena brevi te Domino, judicio etiam infidelium, poena brevi quali cruciatu plectendi sunt perpetuo sub praetentu Christianitatis, nisi recipiscant sacrilegi. Unde, charissimi, elucubratissima diligentia advertendum nobis est quam clementer Dominus trahentes quasi longum funem irrumpibiliter peccata nostra, improvisa, imo invisa hostium invasione dignanter castigando nos redarguit: parique modo exactissima circumspectione considerandum quod misericorditer et locum tunc servavit, et habitatoribus gratuita pietatis miseratione pepercit. Meritis quoque patronorum loci dignum annumerari, quod eodem tempore captivati in brevi reversi sunt gaudentes universi et laeti. III
Abbreviated transcription (Latin):
dendo coger&ur ut surger&. & illt protestare¬
tur senullo pacto uelle. sed magis imbi proxp̃o
opp&ere. crebris lancearum punctionibus per¬
fossus. una cum sanguinis effusione animam
diuino iuditio meritis beati BERTI NIMip¬
sa egressionis hora peractum. Donaria rnĩ
inmodica conicientes argenti. super altare ȩcde¬
siȩ requiei eius cumulauerunt. & uni exiam dic¬
tis fratribus neabaliquibus raper& ur seruandã
delegauerunt. Illis uero cuneatim globatim¬
que exire prepropere certantibus. reftiterunt
latenter quidam illorum. temere pecumam in¬
uolantes. Quod cum primoribus innotuiss&
iamegressis. subsistentes insonuerunt tubis min
terstitio du um monasteriorum. subsistentes
& coadunantes se sibi. quo adusque rei sunt
it quisiti & muenti. coram que deducti. E
conuictis. & iudicio sacrilrgorum condempnã¬
tis. suspensisunt maustrali parte iuxta introitũ
portȩ monasterii. euidentissime promulgan¬

Expanded text:
dendo cogeretur ut surgeret, et ille protestaredendo cogeretur ut surgeret, et ille protestaretur se nullo pacto velle, sed magis inibi pro Christo oppetere, crebris lancearum punctionibus perfossus una cum sanguinis effusione animam divino judicio meritis B Bertini in ipsa egressionis hora peractum. Donaria enim immodica conjicientes argenti, super altare ecclesiae requiei ejus cumulaverunt, et uni ex jam dictis fratribus ne ab aliquibus raperetur servandam delegaverunt. Illis autem cuneatim globatimque exire praepropere certantibus, restiterunt latenter quidam illorum, temere pecuniam involantes. Quod cum primoribus innotuisset jam egressis, subsistentes insonuerunt tubis in interstitio duum monasteriorum, subsistentes et coadunantes se sibi, quoadusque rei sunt requisiti et inventi coramque deducti: eisque convictis et judicio sacrilegorum condemnatis, suspensi sunt in australi parte juxta introitum portae monasterii, evidentissime promulgan
Abbreviated transcription (Latin):
abscedentibus & secum ducere conantibus. cum
uiribus quibus potuit necum eis ir& obniter&᷑.
eligens potius in xp̃i nominis confessione sud quo¬
quo modo abimmicis extorqueri quiuiss&: mar¬
trrio ibianimam dõ commendare. & corpus pa¬
ternis crmiderus concinerari: nomen que frater¬
nis dỹpticis inscribi. quam ludibitiorum suorum
execrabilibus spurcitus pollui. diris tamen uterat
nexibus uinctus. miserabiliter protrac tus est
aduillam propriȩ humanitus dematre profusio¬
nis. distantem amonasterio tertio miliario ad
aquilonalem plagam dictam munninio.
patus itaque multitudine iniquorum. actam
proplurima uallantium quam densitate noctis.
quia in ipso creptisculo peream transierunt nes¬
ciens ubi. e&̃: dictum est ei aconcaptiuis notis.
cce eregione portȩ quondam natiuitatis tuȩ imus.¬
Quodcum aduertiss&. subito interram corrunit.
Cum que aurrsis telis abmimicis ducentibus tun¬

Expanded text:
abscedentibus et secum ducere conantibus, cum abscedentibus et secum ducere conantibus, cum viribus quibus potuit ne cum eis iret obniteretur, eligens potius in Christi nominis confessione, si id quoquo modo ab inimicis extorqueri quivisset, martyrio ibi animam Deo commendare, et corpus paternis coemeteriis concinerari, nomenque fraternis dypticis inscribi, quam ludibriorum suorum exsecrabilissimis spurcitiis pollui; diris tamen ut erat nexibus vinctus, miserabiliter protractus est ad villam propriae humanitatis de matre profusionis, distantem a monasterio tertio milliario ad aquilonalem plagam dictam Miramo. Stipatus itaque multitudine iniquorum ac tam pro plurima vallantium quam densitate noctis, quia in ipso crepusculo per eam transierunt, nesciens ubi esset, dictum est ei a concaptivis notis: Ecce e regione portae quondam nativitatis tuae imus.Quod cum advertisset, subito in terram corruit. Cumque aversis telis ab inimicis ducentibus tun
Abbreviated transcription (Latin):
genhardus chiaconi. Quorum uuoradus. qui
iabipsis paene in cunabulis subnorma monasticȩ
religionis educatus. & urluti tunc iam decrepi¬
tus ita & in xp̃i tr̃rocinio emeritus miles erat. di¬
ris colaphorum tunsionibus ictus. nuditateque
triduana & algufere lo& otenus prosligatus ex¬
titit. U inedbaldus autem lic& proafflictione
nimia sui corporis macrore attenuatus prodĩ
nomine fuiss&. acris uerberibus maceratus aquȩ
&iam pernares infusione iiscera distentus. semi¬
uiuus estrelictus. Ceruualdus itidem quam¬
quam senior. qm̃ ueg& ior & fortior aliis uide¬
batur. lic& diuersis multo que grauioribus uex¬
atus ess& ludibriorum suorum inrisionibus.
seruante eum tamen dño. & smonest pristinȩ
sanitati. saltem uitȩ concessus. Acsic non sunt
fraudati martrrio. quod inhanter toto app&t¬
bant uoto
uartus proinde eorum. qui&
iunior ac succulentior ut pretulimus regenhar¬
dus nomine. uariis contritionibus fractus. illisq

Expanded text:
aynardus diaconi. Quorum Worardus, qui aynardus diaconi. Quorum Worardus, qui ab ipsis pene cunabulis sub norma monasticae religionis educatus, et veluti tunc jam decrepitus, ita et in Christi tirocinio emeritus miles erat, diris colaphorum tunsionibus ictus nuditateque triduana et algu fere letho tenus profligatus exstitit; Winebaldus autem licet pro afflictione nimia sui corporis macrore attenuatus pro Dei nomine fuisset, acribus verberibus maceratus, atque etiam per nares infusione viscera distentus, semivivus est relictus. Gerwaldus itidem, quanquam senior, quoniam vegetior et fortior aliis videbatur, licet diversis multoque gravioribus vexatus fuisset ludibriorum suorum irrisionibus, servante eum tamen Domino, etsi non pristinae sanitati, saltem est vitae concessus: ac sic non sunt fraudati martyrio, quod inhianter toto appetebant voto. Quartus proinde eorum qui et junior ac succulentior ut praetulimus Raynardus nomine, variis contritionibus fractus illisque
Abbreviated transcription (Latin):
runt insinibus menapum. sinum quiuocatur isȩrȩ
portus. Etibi prosilientes. nulloque apublico per¬
uio diuertentes. incendiis quoque accedibus illi¬
us ergo indulgente sutad famosissimum locum pau¬
sationis xp̃i confessorum AUDOMANatq BERTI¬
Ni furtim properarent. auiditate thesaurosȩc¬
cdesiarum latenter subripiendi. ac spe seruos dĩ
in prouise mibi conprehendendi. breuibus noctiũ
meatibus scilic& sabbato ebdomadis pente costes
hora secunda. peruenerunt ad locum quoten¬
debant. Sed prouisione iugiter inse confiden¬
tium tutantistłi. nullos ex fratribus ibidem rep¬
pererunt. uerum monitu iubentis dñi obtem¬
perantes quodicit. siuos persecuti fuerint muna
ciuitate fugite maliam. subduxerunt seadtem¬
pus seruantes secundis & melioribus rebus. prȩ¬
ter quatuor quideuouerunt se sidõ placuiss&
ibi martrrio potius uelle uitam finire. quam
desolationi sui loci super uiuere. Quod quia
ex parte aliter ds̃ fieri dis posuit. subsequenti
Nomina autem illorum qui

Expanded text:
runt in finibus Menapiorum, in sinu qui vocatur Iserae portus: et ibi prosilientes nulloque a publico pervio divertentes, incendiis quoque ac caedibus illius ergo indulgentes, ut ad famosissimum locum pausationis Christi confessorum Audomari atque Bertini furtim properarent, aviditate thesauros ecclesiarum latenter subripiendi ac spe servos Dei improviso inibi comprehendendi, brevibus noctium meatibus, scilicet Sabbato hebdomadis Pentecostes hora secunda pervenerunt ad locum quo tendebant. Sed provisione jugiter in se confidentium tutantis Dei, nullos ex fratribus ibidem repererunt; verum monitu jubentis Domini obtemperantes, quo dicit: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam , subduxerunt se ad tempus, servantes secundis et melioribus rebus praeter quatuor qui devoverunt se si Deo placuisset ibi martyrio potius velle vitam finire quam desolationi sui loci supervivere. Quod quia ex parte aliter Deus fieri disposuit, subsequenti ntu patuit. Nomina autem illorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. sui temporis omnium bonorum studiorũ
non solum app&entissimis. uerum &iam status
sui loci tam columnis solidissimis. quam lumini¬
bus prȩdarissimis. non minus ueraciter quam
fideliter deuirtutibus bratissimi patroni nostri¬
facete praelibatis. plurima postmodum non
quod absit mopia dictatorum uel defectu scrip

Expanded text:
ris sui temporis omnium bonorum studiorum non solum appetentissimis, verum etiam status sui loci tam columnis solidissimis quam luminibus praeclarissimis non minus veraciter quam fideliter de virtutibus beatissimi patroni nostri praelibatis, plurima postmodum, non quod absit! inopia dictatorum, vel defectu scrip
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc uero pasuo temporis spatio transac¬
intuens prȩdic¬
tos dĩ famulos sagacer sacrȩ regulȩ sec¬
tatores fuisse. Necnon perfecta caritate
& uera refertos humilitate. eosq cũmag¬
na obȩdientiȩ industria anim aduertens
labori manuum operam dare. eismpago
ter uuanense aliquam inili nomine nis¬
sit ȩdificare cellam
uroam enim uir diues here marus
nomine. suam in prȩdicto pago fructife¬
ram hereditatẽ quȩ uuorom holt uoca¬
tur. & ideo eodem nomine predicta uo¬
catur cella. dõ & beato optulit
BERTINO

Expanded text:
ec vero, parvo temporis spatio transacintuens predictos Dei famulos sagaces sacrae regulae sectatores fuisse necnon perfecta caritate et vera refertos humilitate eosque cum magna oboedientiae industria animadvertens labori manuum operam dare, eis in pago Terwanense aliquam in Dei nomine iussit aedificare cellam. Quidam enim vir dives Heremarus nomine suam in praedicto pago fructiferam hereditatem, quae Worumholt vocatur, – et ideo eodem nomine praedicta vocatur cella, – Deo et beato optulit Bertino
Abbreviated transcription (Latin):
inulante gratia. religiosi ad eum uem¬
utt uiri: Optantes &iam. ut sub sacre
regile iugo. secum indĩ pes seuertessent¬
io. Inter quos quattuor religiosi
uam monatherũ gregem subsua cuite

Expanded text:
imulante gratia, religiosi ad eum veniebant viri, optantes etiam, ut sub sacrae regulae iugo secum in Dei perseverassent servitio. Inter quos quattuor religiosium monachorum gregem sub sua cura
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ciues febricitantes consu&udinẽ. cũ can¬
delarũ quo quisq poterait munere. scĩ p̃sulis
altare frequentare. Atq scđm petentium
fidẽ. recepisse quiq mirteti sunt sanitatẽ. O
stola autem rius quȩ adhuc restat. mulierib
difficultate partus laborentib ꝑ eius merita sa¬
lutẽ sepe ꝓuenisse uidimus. ita ut triduo ueleo
amplius materno onere greuatȩ. cũ pene uide¬
rentur mosti contiguȩ. in ingressu eius dẽsto¬
lȩ pastũ edentes. redderentur sanitati pristinȩ
Uultis &iã & aliis indiciis dñs scm̃ suũ oftendit
mirificatum incęlis. oꝑante & manente cũ
electis suis usq infinẽ scłi dño nr̃o ihũ xp̃o. qui¬

Expanded text:
autem cives febricitantes consuetudinem, cum canautem cives febricitantes consuetudinem, cum candelarum quo quisque poterat munere sancti praesulis altare frequentare, atque secundum petentium fidem recepisse quique mirati sunt sanitatem. De stola autem ejus, quae adhuc restat, mulieribus difficultate partus laborantibus per ejus merita salutem saepe provenisse vidimus, ita ut triduo vel eo amplius materno onere gravatae, cum pene viderentur morti contiguae, in ingressu ejusdem stolae, partum edentes redderentur sanitati pristinae. Multis etiam aliis indiciis Dominus sanctum suum ostendit mirificatum in coelis, operante et manente cum electis suis usque in finem saeculi Domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
FoLQUINI membite leuantes. addebitae
uenertrtionis prȩpare rentur obsequium
Quigaudenti animo iussa cõplentes. apparte¬
tu quo potertrnt. ad sithui iam dictũ ad ue¬
niunt monasteriũ. Aduentus sui causã
fratribus monasterii produnt. licere sibi de¬
tegi urnam. qua scs̃ cinis tegebatur exposcuNT.
uiconsiliũ diu qua qua uersũ poteraent truti¬
nantes ad adalolsi generosi tunc tẽporis lo
sulto que stephano eiusdẽ temporis reue¬
rentissimo taruenensis aecclesiae ep̃o. com¬
muni omniũ uoluntate. cum cereis & choro
psallentium atq omni clericorum apparetu.
rõ nouẽb die inluces cente. ad scĩ uiri tumu¬
lum uentum est. E leuatisq scĩ corporis
mẽbris atq illic collocatis. & in locotu muli
altare constructo. diẽ illã cantib & gaudus
duxere festiuã Explicitoq officio refecti.
quiq ad propria sunt reuessi
beati uiri mẽbiar iuiftutibus enitere.
Fecer̃.

Expanded text:
Folquini membra levantes, ad debitae Folquini membra levantes, ad debitae venerationis praeparantur obsequium. Qui gaudenti animo jussa complentes, apparatu quo poterant ad Sithiu jam dictum adveniunt Monasterium, adventus sui causam fratribus monasterii produnt, licere sibi detegi urnam, qua sanctus civis tegebatur, exposcunt: qui consilium diu quaquaversum poterant trutinantes, ad Adoloffi Generosi tunc temporis locsultoque Stephano ejusdem temporis reverentissimo Tarvennensis ecclesiae episcopo, communi omnium voluntate cum cereis et choro psallentium, atque omni clericorum apparatu Idus Novembris die illucescente, ad sancti viri tumulum ventum est, elevatisque sancti corporis membris, atque illic collocatis, in loco tumuli altare constructo, diem illam cantibus et gaudiis duxere festivam: explicitoque officio refecti, quique ad propria sunt reversi. beati viri membra virtutibus enitere. Fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tia est habitus. Idemq monachus sa¬
natus. qm̃ gitẽmatice ertet instructus.
haec ita giaco m& ro cõprehendit
scribens in euus tumulo
olquim uenercenda patris hic mẽbra ilo cadtũr :¬
ntistes dudum qui fuertet morinum:
uiq quater denis uitae dux exstitit annis.
Iente actuque pio iussa opertendo dĩ:
tq die quarto decimo decembris ab orbe¬
Sumptus. apostolicũ gaud& adire chorum.
MNIPUS ICITUR POSTNOC BEATU
ri merita uenerantibus. ut uox saluatoris
probar&ur dicentis. nihil opestum quod ñ
reuel&ur. neq absconditum quod nonsci¬
atur. pastor pastorum uicaru sui ossa no¬
luit subtera posita dutius delitescere.
sed ueneraendam almitatis eius gloriam.
uoluit omnibus hominibus propalare
Annonãq felicissimȩ in carnationis dñi nr̃i
tione .⁊. duobus specta bilis personȩ lon¬
ge remotis. crebites perqui &em noctis ꝓ¬
dit uisiones. quatenus sithiu famosũ adi¬
rent coenobium.ac uenerte bilia scĩ p̃sulis

Expanded text:
tia est habitus; idemque monachus satia est habitus; idemque monachus sanatus, quoniam grammatice erat instructus, ita haec elegiaco metro comprehendit, scribens in ejus tumulo: Folcuini veneranda Patris hic membra locantur, Antistes dudum qui fuerat Morinum. Quinque quater denis vitae dux exstitit annis, Mente, actuque pio jussa operando Dei: Atque die quarto decimo Decembris ab orbeSumptus, apostolicum gaudet adire chorum. 18. Omnibus igitur post hoc beati viri merita venerantibus, ut vox Salvatoris probaretur dicentis: Nihil opertum quod non reveletur, neque absconditum quod non sciatur . Pastor pastorum vicarii sui ossa noluit sub terra posita diutius delitescere, sed venerandam almitatis ejus gloriam voluit omnibus hominibus propalare. Anno namque felicissimae incarnationis Dominilusi, duobus spectabilis personae longe remotis crebras per quietem noctis prodit visiones, quatenus Sithiu famosum adirent Coenobium, ac venerabilis sancti praesulis
Abbreviated transcription (Latin):
precaturus. Sed ut situm ȩcclesiȩ nescien¬
tibus dicam. intraentib eregione meridia¬
na. inter cludit sc̃ĩ prȩdicti patris tumbã
ante positum. quod & precipuuĩ sci MAR¬
TI altare. Atq ideo indexteroc ipsius
paste primũ occurrit bratifol&N tumu¬
lus. adiam dicti patris tumbam ire uolentib
dẽprȩsatus monachus iam adbeati EolQvI
ꝑueneret sepulchrũ. cũ repente nescio qua
horripilatione concussus. dissilientib hinc
inde fustibus. preceps suprtc scm̃ tumulum¬
ruit.N actus que hanc occasionẽ. dm̃si
cuius apud se e&̃ meriti anima presulis
mibi sepulti. per eius flebiliter supplicauit
intercessionẽ. ut amissam diusibi optabi¬
lem redder&& sanitatem. ec multum ibi
iacens ortendo morctus. mox ita farrexit in¬
colomis. ut stupentibus cunctis gratias
dõ refer&. proprus sine ullius amminicu¬
lo incedens plantis. Ab ipso ergo die be¬
ati uiritumulus. maioris honoris reueren¬

Expanded text:
precaturus, sed ut situm ecclesiae nescienprecaturus, sed ut situm ecclesiae nescientibus dicam intrantibus a regione meridiana intercludit sancti Patris praedicti tumba ante posita, quod est praecipuum sancti Martini altare; atque ideo in dextera ipsius parte primum occurrit beati Folquini tumulus ad jam dictam prius tumbam ire volentibus. Idem praefatus monachus jam ad beati Folquini pervenerat sepulcrum, cum repente nescio qua horripilatione concussus, dissilientibus hinc inde fustibus, praeceps supra sanctum tumulumruit, nactusque hanc occasionem, Deum, si cujus apud se esset meriti anima praesulis inibi sepulti, per ejus flebiliter supplicavit intercessionem, ut amissam diu sibi optabilem redderet sanitatem. Nec multum ibi jacens orando moratus, mox ita surrexit incolumis, ut stupentibus cunctis gratias Deo referret, propriis sine ullius adminiculo incedens plantis. Ab ipso ergo die beati viri tumulus majoris honoris reveren
Abbreviated transcription (Latin):
alicunis hominis. Quinon longo posttẽ¬
pore mostuus. cum canibus cibus e& appo¬
situs. anullo illorum est morsu attactus
on rnuim decuit eius cadauer expositum.
canes coruosq reficiendo farcire. meatus¬
q illorum faucium prȩterire. super quem
frequens xp̃o ortctio mittebatur. ab insiden¬
tis cordaladeuotione. Ei as enim pon est
credere. scm̃ uirum fabulis delectatũ esse
Quod uidentes ciues. humano eum more sepe¬
lierunt. quẽ ut dixibruta feritas canũ qua¬
dã ut ita dicã ammiretione uenereta est
quendam predicti sithiensis coenobu
monachum. & huus beati uiri ȩquiuocũ.
folquinus enim uocabatur. graeuiter infir¬
matum perlonga iam spacia. ut non poss&
Nisi cum ba culorum gemina uix sustenta¬
tione ire. Hic die quadam cloloris nimi¬
a&ate grcuatus. decreuit uistute qua po¬
tertet ad altare sc̃i patroni BERTINI pro¬
cedere . pro animȩ simulq corporis salute de¬

Expanded text:
alicujus hominis, qui non longo post temalicujus hominis, qui non longo post tempore mortuus, cum canibus cibus appositus esset, a nullo eorum est morsu attractus. Non enim decuit ejus cadaver expositum canes corvosque reficiendo farcire, meatusque illorum faucium praeterire, supra quem frequens Christi oratio mittebatur ab insidentis cordiali devotione; fas enim non est credere sanctum fabulis delectatum esse. Quod videntes cives humano eum more sepelierunt, quem, ut dixi, bruta feritas canum quadam, ut ita dicam, admiratione venerata est. quemdam praedicti Sithiensis coenobii monachum, hujus beati viri aequivocum Folquinus enim vocabatur, graviter infirmatum per longa jam spatia, ut non posset nisi cum baculorum gemina vix sustentatione ire. Hic die quadam doloris nimietate gravatus decrevit virtute, qua poterat, ad altare sancti Bertini patroni procedere pro animae simulque corporis salute de
Abbreviated transcription (Latin):
ita congelauit. ut mane corpus scm̃ defe¬
rentibus. firmissimum aqua gressum per
glatiem preber& euntibus. Depostatus
autem. receptus est cum cęreis & timia¬
materiis ab illo monachorum reuerentis¬
simo sanctissimo que conuentu. obuiã
sacris procedente exequiis. cum im modi¬
ca multitudine plebis. Quibus officia
cum omni honestate ut res funebria pos¬
tulat consum mantibus. indurtur uti sa¬
cris altaribuse ad statis ercet solitus. & in
loco quo ipse delegercet inducitur tumu¬
landus. Sepultus est autem adlatus
scĩ BERTINIdextrum. pon sine astantis
populi maximo luctu
uirum dĩ equum quendam habuisse
e. Profecturo ramq scđm¬
quod necessitas exp&ebat. genibus flaxis
scõ oneri sponte terga subdebat. Hunc
autem tantȩ scientiȩ equum fratribus dan¬
dum. fer& rum prȩcuntem ferunt lacrimas¬
se. omnemq hominem ferre deinceps re¬
cusasse:Nec passum esse post membrte
tanti pontificis. uoluptatibus deseriuire

Expanded text:
ita congelavit, ut mane corpus sanctum defeita congelavit, ut mane corpus sanctum deferentibus firmissimum aqua gressum per glaciem praeberet euntibus. Deportatus autem receptus est cum cereis et thimiamateriis ab illo monachorum reverentissimo sanctissimoque conventu, obviam sacris procedente exsequiis cum immodica multitudine plebis; quibus officia cum omni honestate, ut res funebris postulat, consummantibus induitur uti sacris altaribus astans erat solitus, et in eodem loco quo ipse elegerat, inducitur tumulandus. Sepultus est autem ad latus sancti Bertini dextrum non sine astantis populi maximo luctu. virum Dei equum quemdam habuissee. Profecturo namqquod necessitas expetebat, genibus flexis sancto oneri sponte terga subdebat. Hunc autem tantae scientiae equum Fratribus dandum, feretrum praeeuntem ferunt lacrymasse, omnem hominem ferre deinceps recusasse, nec passum esse post membra tanti pontificis voluptatibus deservire