comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
u humił. ⁊ sonꝰ dimiss ⁊ suauis: significatio uerar. ⁊ duleis.
Madestiã debet habere gestꝰ loqͦntiᷤ. ut nec ĩordinate uec ĩpu¬
dice. nec t̾buleute. iit̾ loqͥndũ m̃bra moueat: neq ocłoꝵ
nutib aut aliq̃ ĩdecenti ꝯformatioẽ. siue tͣnsmutatioẽ uult
placorẽ sui sermonis ĩminuat. humilis debet eẽ gestꝰ loqͣn¬
tis: ut aput auditores grãm sermo eiꝰ ĩueniat. Sonꝰ loqfͤn¬
tis debet eẽ dimiss. ne strepitu u ĩmodata clamositate
auditores suos aut ĩuiste t̾reat: aut ĩuiste offendat. Sua.¬
uis debet eẽ. ne ꝓlationis asꝑitate tanto fiat animꝰ audi¬
entiuĩ honerosior qͣnto ad aures durior uenit. n ĩ iocun¬
nor. Significatio id ẽ sententia sermonis id̾o debet eẽ uera.¬

Expanded text:
 humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transmutatione vultus, placorem sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut juste offendat. Suavis debet esse, ne prolationis asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto ad aures durior venit, et injucundior. Significatio, id est sententia sermonis, ideo debet esse vera
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ab auditore aut noxiũ aut ociosũ si fuerit uitellectũ repu¬
tat᷑. S  cũ ueritate uecessi ẽ ut sermo loqͥutis dulcedinẽ habe¬
at. q. sepe. etiã ueritas auditori amara efficit᷑: si aut sine ra¬
hec singła scͥpture sacre testimoniis ꝯꝓbenꝰ. Qd̾ habitꝰ ĩdisciplina¬
tꝰ sermonẽ ꝯtẽptibilẽ faciat. salomon ostendit᷑ diceur. Hon decers
stultũ ũba ꝯposita. Et it̾m. Non ẽ speciosa ĩ ore stulti pabola.
Et itm. fons uite. eruditio possidentiᷤ: doctrina stultoꝵ fatuitaᷤ.
et itm̃n. Doetrina sua noscit᷑ uir. Q aut̃ uanꝰ u exeors ẽ. pate.¬
bit ꝯtẽntui. Itẽ. Quomi pulehras frustra habet elaudꝰ tibias. sic
ĩdeceus ẽ ĩ ore. stultoꝵ parabola. Qd̃ uͦ typꝰ elatiois sermonẽ honi

Expanded text:
tamen ab auditore aut noxium aut otiosum si fuerit intellectum reputatur. Sed et cum veritate necesse est, ut sermo loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam veritas auditori amara efficitur, si aut sine rahaec Scripturae sacrae testimoniis comprobemus. Quod habitus indisciplinatus sermonem contemptibilem faciat, Salomon ostendit, dicens: Non decent stultum verba composita . Et iterum: Non est speciosa in ore stulti parabola . Et iterum: Fons vitae eruditio possidentis; doctrina stultorum fatuitas . Et iterum: Doctrina sua noscitur vir, qui autem vanus, et excors est, patebit contemptui . Item: Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias, sic indecens est in ore stultorum parabola . Quod vero typus elationis sermonem homi
Abbreviated transcription (Latin):
qbe uana ii siupflia diciͦ debeant ĩuenire ñ posũ. Nleq erũ ĩ
duimais ⁊ saeratis locis ⁊ fabulationes ĩducere. neq s̃ illis
locis uͭ de disciplina agendũ ẽ qestiones autꝯteitimes ũboꝵ
uentilare neq ĩ illis ĩt de ĩ telligentia duuiarũ seriptur ariũ td¬
tandũ g̃: exteriora negotia admiscere debemꝰ. nec ea qͦ plurib¬

Expanded text:
quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debemus, nec ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ facere. debeamꝰ. qd̾ duob modis fieri debet scilicet dũ ł re¬
uerentia dignitati ꝑsone ĩpendit᷑. ł malitia ĩcorrigibił atq id̾o
ĩdigna ãmonitione existimat᷑. Singła hȩc exẽplis scripturarũ
ꝓhare possumꝰ: qͥa ñ uno. s multis singła qͦq ꝯfirmari scrip¬
turarũ testimoniis ĩuenimꝰ. Qd̾ sermonẽ eoꝵ qͥ pͥores nob̾ loqͥ
ceꝑant ñ debeamꝰ ut̃i ũpere. s sẽꝑ loqͥntes. alios  p̃cipue eos
qͥ̃ utilia i recta locunt᷑ ꝓpt̾ custodiã disciplinã reuerent᷑ susti
de alioꝵ erga se reuerentia loq̾ret᷑. int̾ cet̾a sic ait. Q me
audies. uit expectabant sententiã meã: ⁊ ĩtenti tacebant ad

Expanded text:
scilicet dum vel reverentia dignitati personae impenditur, vel malitia incorrigibilis atque ideo indigna admonitione existimatur. Singula haec exemplis Scripturarum probare possumus, quia non uno sed multis singula quaeque confirmari Scripturarum testimoniis invenimus. Quod sermonem eorum qui priores nobis loqui coeperant, non debeamus interrumpere, sed semper loquentes alios et praecipue eos qui utilia et recta loquuntur, propter custodiam disciplinae reverenter sustinde aliorum erga se reverentia loqueretur, inter caetera sic ait: Qui me audiebant, exspectabant sententiam meam; et intenti tacebant ad
Abbreviated transcription (Latin):
su e. ĩ nob erigendũ ẽ. qͥa nos cũ illoꝵ facta ad imitationẽ trabimꝰ
sublimia qͥdẽ ĩ abscondito i abiecta ĩ manifesto facere debeniꝰ̃ne
ie si illa ostendaint᷑. ꝑamorẽ accepti fauoris inanigłe seruire.
ĩcupiant. uil ista si abscondant᷑ ꝑ timorẽ utilitatis p̃miũ retͥou¬
cionis amitant. Hescio quã hõ denceps habeat excusationẽ ign¬
rantiȩ. cui tot uiȩ iã demonstrant᷑. qͥb possit ad seientiã ueri¬
tatis ꝑuenire. Ecce pꝰ discretionẽ rationis ꝓpͥe ꝑ quã dirigit᷑ pͥ
dectrin.ã sapientiũ. ꝑ ꝙͣ erudit ᷑ pꝰ exẽpla bonoꝵ qͥb ĩstruit᷑ ad

Expanded text:
dum, quia nos cum facta eorum ad imitationem trahimus, sublimia quidem in abscondito et abjecta in manifesto facere debemus, ne vel illa si ostendantur per amorem accepti favoris inani gloriae servire incipiant, vel ista si abscondantur per timorem vilitatis, praemium retributionis amittant. Nescio quam homo deinceps habeat excusationem ignorantiae, cui tot jam viae demonstrantur, quibus possit ad scientiam veritatis pervenire. Ecce post discretionem rationis propriae per quam dirigitur, post doctrinam sapientium per quam eruditur, post exempla b
Abbreviated transcription (Latin):
tt: aliul locutionib qͥ st̃ subditi. Senes loqͥ debent de
discretioe̾ bene ꝯsulendi. uiuenes de ĩstantia bene faẽ¬
endr sapentes de misteriis scriptaratũ. Sĩ plices. de
exeplis bonon op̃m hii qͥ erteriora tractant negonta open
prtia adqͥrendi: hriqͥetẽ uitã utã duct᷑ de disciplira uiuen¬
ei pͣlati de musioẽ rerũ. subiecti de obedientia p̃cereoio. iħ¬

Expanded text:
eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione reru
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uitate sua posse emendari. Alioqͥn i sapientes uelle docere
suꝑbia ẽ: n obstinatos corriꝑe ĩsipientia: qr i ĩiuriosꝰ. ꝓri¬
nio ẽ qͥ meliori ñ exibet reuerentiã. ⁊ ũuriosꝰ sͥ ẽ qͥ ñ¬
em̃dat. s ꝓuocat gͣ se ĩsipientis uesaniã. Ergo qͥ cũ alio
loqͥt᷑ pͥmũ ꝯsideret utrũ ꝓpt̾ se. an ꝓpt̾ illũ loqͦt᷑. Si ꝓpt̃
suã utilitatẽ loqͥt᷑. uideat ut ille tali̾ sit. ⁊ de citiꝰ colloqͥo utili¬
taᷤᷤ ei ꝓuemire possit. Si ꝓpt̾ illũ loqͥt᷑. caueat ne tał sit ille qͥ ul¬

Expanded text:
pravitate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi endat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne ta
Abbreviated transcription (Latin):
liere. de his quȩ emulat᷑. cũ timido. de bello: cũ negotiatore.
de traiectioẽ. cũ emptore de uendicatioẽ. Cũ uiro hͥudo. de
gratiis agendis. Cũ ĩpio de pietate. cũ ĩhonesto de bouestate.
eũ oꝑario agrario. de om̃i oꝑe: cũ oꝑario ãnuali de ꝯsũ
tare debent. Appetere debent boni pͣuoꝵ colloqͥa. auando
i sua exortatioe illos sperant posse corrigi. u tantũ de
expedit eis ut fugiant: ne dũ illos ñ ualent ãmonitionib
siuis corrigere. paulatĩ ĩcipiant ad pͣuitatẽ illoꝵ declinare.

Expanded text:
liere de ea quae aemulatur. Cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agri de omni opere, cum opertare debent. Appetere debent boni pravorum colloquia, quando et sua exhortatione illos sperant posse corrigi, et tantum de tem considerant, expedit eis ut fugiant, ne dum illos non valent admonitionibus suis corrigere, paulatim incipiant ipsi ad pravitatem illorum declinare.
Abbreviated transcription (Latin):
ca se ꝯponunt. Alii uͦ maiori seurilitate ridiculose transũtu
Alii aut̃ ut põpã de se faciant. explicant ea. ⁊ quantũ posst̃
laciꝰ extendunt. Aui tenentes corrugata. ĩ unũ colligunt: alii
contorquentes .⁊ ꝯplectentes ĩuoluunt. Alii toto conamine
tͣpitudine aspicientib numeranda exponunt. Alii iac̾tantlo ⁊ uen¬
tilando pannos suos leuitatẽ m̃tis suȩ ex ipsa sui haoitꝰ mobilitate
ostendt̃. Alii ĩ cedentes sinuoso sẏmarte t̾rã uerrunt. ⁊ limbis de¬
pendeuntib ĩmo ret᷑ ꝯsequenͭ cͥaudis ĩ similitudinẽ uulpiũ uestigia
sua obducant. B̾ene ꝓfecto ut pꝰꝗͣ. ꝑtransierint ꝑͤat eoꝵ memori

Expanded text:
ca se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, ca se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine ssima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunt. Alii incedentes sinuoso syrmate terram verrunt et limbis dependentibus, imo retro consequentibus caudis in similitudinem vulpium vestigia sua obducunt. Bene profecto, ut postquam pertransierint, pereat memori
Abbreviated transcription (Latin):
que foris ꝑ disciplinã ĩ habitu corporis ꝯs auat᷑. Ecce iudimĩ qͣntũ
ualeat disciplina: nẽ qͣlit̃ eustodiri debeat ꝯsideremꝰ. Quatuor st̃
p̃cipue ĩ qͥb ꝯseruanda ẽ disciplina. In habitu. ĩ gestu. ĩ locutio¬
i qualitate: ⁊̃ colore: ⁊ formatioẽ. ⁊ coaptatioe nestim̃toꝵ. Ingene¬
re scilieet. ne suit uestim̃ta nr̃a nimis p̃ciosa. In qualitate ne nuniᷤ
sint subtilia. ⁊ mollia. In eolore. ne uinus sint nitida. suie qͦlibet
alio modo supͣ quã disciplina iꝓpositũ religiose ꝯu̾sationis expe¬
tit fucata. In formatiõe ut suit decent̃. ⁊ religiose ꝯposita. ⁊ hit¬
militatis signũ habentia: id ẽ ñ nimis magna alit dependentia.
aut flura. aut nuis stricta. suie qͦlibet alio modo scd̃m scłi ua¬
nitatẽ detorta. Cõaptatio. ad modũ portandi ꝑtinet. Nã st̃ qͥdam
stulti. qͥ stultis placere cupientes. qͦdã artificio uestim̃ta sua cir¬

Expanded text:
is per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor sunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutio qualitate, in colore et formatione et coaptatione vestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra nimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive quolibet alio modo supra quam proposito religiosae conversationis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive quolibet alio modo secundum saeculi vanitatem detorta. Coaptatio ad modum portandi pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua cir
Abbreviated transcription (Latin):
yͥmũ generali distinctioẽ discernit᷑: ut uidelicet ñꝙͣ ĩ sermoni¬
b disciplinatis ociosa adhibeant᷑. Ociosa aut̃ st̃ omiã qͥ st̃. aut
nociua. aut ĩhonesta. aut ĩutilia. Inutilia aut̃ st̃. qͣ nec loquen¬
tib nec audientib ꝓsunt. Inhonesta st̃ qͣ illiꝰ qͥ loqͥt᷑. uł illiꝰ eui¬

Expanded text:
rimum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonirimum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt aut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illi
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. maturꝰ: sine ꝓt̾uia. ⁊ sine tͣbulentia seuerꝰ. Mollẽ gel¬
tũ tẽꝑat tͣbidꝰ. ⁊ tͣbidũ mollis: dissolutũ ꝓcax. ꝓcacẽ dissolut᷑.
citatꝰ tardũ. ⁊ tardꝰ citatũ: qr int̾ uitia ꝯtͣria mediꝰ lunes
utꝰ ẽ. hec de gestu ad p̾sentẽ doctrinã dicꝰta sufficiant. Siqͥ
IIͦ tã duri cordis fuernit. ut his ãmonicionib ĩformari ne¬
queant. illos qͥdẽ acͥorib stimulis urgeri oportet: ut qd̃ spor¬
te facere uolunt. faciant uł ĩuĩti Scio enĩ ꝗͣ difi cile sit cor
malicia ĩduratũ. ad formã discipline n specie honestatis
ĩ curuare: s necesse ẽ ut dura materia cũ facile ad formã
⁊ ñ flectit᷑. ei i acͥoris flamine ĩcendiũ. n mallei grauioris
N locutione qͥnq res st̃ obseruande: hoc ẽ qͥd dicat᷑. cui di¬
cat᷑. lͥ dicat᷑. qͦndo dicat᷑. qͣmͦ dicat᷑. Qd aut̃ dicendũ fit hae

Expanded text:
tudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutcitatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrioribus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia induratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei gravioris quid dicatur, cui dicatur, ubi dicatur, quando dicatur, quomodo dicatur. Quid autem dicendum sit, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lent: qͣtinꝰ neq tͥnsmitent᷑ officia m̃broꝵ neq ĩordinate ꝑmisce¬
aut᷑. Scd̾a ẽ custodia discipline ĩ gestu. ut unũ qd̾q m̃brũ id
suo. sic n dirigat᷑. ⁊ moueat᷑. ut ĩ nulla ũꝗͣ parte tẽꝑantię.
limitẽ. aut formẽ honestatis excedat. Hoc ẽ ut ĩ paucis exem¬
plificemꝰ. ridere sine aꝑĩtione dentiũ. uidere siue defixione o¬
cłoꝵ. loqͥ sine extensioe manuũ. n intentione digitoꝵ. sine
ꝯtortione labioꝵ. sine lacꝰtatione capitis: sine eleuatioẽ suꝑci¬
lioꝵ. Incedere. sine modulatioẽ gressuũ. sine uentilatioẽ¬
catioẽ erurũ. sine alterutra suꝑiectioẽ pedũ. sine exten¬
sioẽ uł agitatioẽ tibiarũ. sine alt̾na aecubitatioẽ laterũ:
lacere siie disiectione m̃broꝵ Et ut tandẽ de hac parte finẽ
loquendi faciamꝰ. gestꝰ hominis ĩ actu debet ẽẽ gͣtioẜ. sine mol¬
licie qͥetꝰ. sine dissolutioẽ gͣuis. sine tarditate. alacer. sine ĩqͥe¬

Expanded text:
misceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exemplis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine modulatione gressuum, sine gesticatione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquie
Abbreviated transcription (Latin):
telaat inieat: qlibet hi rũ pecea tt dignũ rep̃heasione ẽ.
siue scilicet m̃bra ad ĩuicẽ actꝰ suos ꝯfundt᷑. siue id qd̾ uiste age¬
re debent recte ñ expleant. Discretio actionũ ĩ m̃bra ꝯseruanda
ẽ: ur scilicet id agat unũ qd̾q m̃brũ ad qd̾ factũ ẽ: ut ueq lo¬
quat᷑ manꝰ. neq os audiat. neq occłs liugue officiũ adsumat.
Alii qd̾ adhuc peiꝰ ẽ ĩ agendo. uł audiendo qͣsi canes siciente.
lingidĩ ꝓtenduuit :. ad sugłas actiones ueluił molã labia coutor¬
querds cireũduet̃. Alii loquentes digitũ extendt̃. supcilla anite
eu ssłos ⁊̃ masebẽ potantes aut ꝓ funda qͣdã ꝯsidatioe. defigentes.
cpndã p̃r inseẽ magnificentie conatꝰ ostendt̃. Ali capues iaetant
comã excutuuit. uestim̃ta ad optando ꝯponunt. nlita cubeau¬

Expanded text:
um peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta ad
Abbreviated transcription (Latin):
sagita gecur eiꝰ. Uelut si auis festinet ad laqueũ: ⁊ nescit qͦd̾̃
de ꝑicło anime illiꝰ agit᷑. Uie ĩferi domiꝰ eiꝰ: penet̾ntes ĩferiora
mortis. Nemo gͥ denceps putet parũ delinquere eos ẽt discip
flectunt : qͥa nũquã scriptura tan seuere istos ext̾iores corpo¬
ris motꝰ ĩ nob̃ rep̃henderet. nͥ om̃is exterioris hominis ĩhonesta
figuratio. u motio ĩdecens ab ĩterioriᷤᷤ m̃tis corruptiõe manerei
Propterea multũ ualet disciplina ad cohercendo ᷤᷤ pͣuos motꝰ am¬
nii: qͣtuiꝰ mala desid̾ia dũ ꝑ custodiã discipline stringunt᷑ ne
foras effluant. tandẽ aliquando ȩxiã ĩteriꝰ surgere ac moue¬
ri omino desuescant. Quia gͥ uitia gesticulationũ descͥsimꝰ:
ordo exigit ut nc̃ qͥd sit ĩ oñi gestui. mõdꝰ disciplitie diffimamꝰ.
Qd u si fortasse ꝑ singła facere ñ possumꝰ. magis tam̃ expedit

Expanded text:
net ad laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra flectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possu
Abbreviated transcription (Latin):
gito loqͥt᷑. p̃uo corde machiuat᷑ malũ: ⁊ ĩ omĩ tẽpore iurgias¬
minat. huic ex timplo ueniet ꝑdicio sua. nec habebit ultra
medicinã. Quã sit enĩ ꝑdicioĩ ꝑximꝰ ipsa sua actioẽ satis demor¬
rẽ p̃cipitẽ rapit. Unde bene pꝰꝗ uiꝯstantie ⁊ leuitatis signa e¬
ĩdiciũ furoris exp̃ssit dicens. oĩ tẽpe uirgia seminat: qr sic̃ diclũ
ẽ pͥmũ ꝑ leuitatis uitiũ ⁊ ĩqͥet udinẽ ꝑar ĩtne tranqͥllitatis dis¬
soluit᷑. ac sie deinde agitata mens ĩ foueã furoris p̃cipitat᷑ q̃ uii¬
idẽ ipsũ qd̾ dix̃ gͣdit᷑ ore ꝑũso. ãnint occłis. terit pede. digi¬
to loqͥt᷑. tan furoris ꝙͦ ĩqͥetudi nis signũ sit. S tam̃ hie se¬
uitatis deserat. ⁊c sie tandẽ usq ad ĩpatientiõ srauris
erũpat. Habet etiã hic gestꝰ id. ẽ eitatꝰ siue ĩqͥetꝰ cũ molli ⁊ ꝓca¬
ci affiuitatẽ: qͥa leuitas aliqͣndo lasciuiã. aliqͣndo ĩpatientiã

Expanded text:
gito loquitur, pravo corde machinatur malum et omni tempore jurgia seminat . Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonrem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa esime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris praecipitatu ipsum quod dixit, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, tamen hic eavitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando lasc
Abbreviated transcription (Latin):
tigerit cũ alacritate n deuotiõe ͫ quasi ex necessitate subiecti
obedire. Inferiorib sẽꝑ beneficiũ ⁊ auxiliũ impendere: nũquã
impperare. sine c̃tumelia corripere. sine suꝑbi ⁊ gub̾nare. sine
eruaelitate castigare: cũ pietate fouere. Uenerationẽ ñ exige¬
re: societatẽ atq equalitatẽ amare eoeifuari. Maiorib ꝑ tino¬
rẽ subdi. equalib ꝑ caritatẽ obseqͥ. uiniorib ꝑ humilitatẽ co¬
equari. Precipientib parati. obedientib modesti: maledioen¬
tio dciti. laudantib uerecundi. Itẽ sedm̃ c̃ũsationẽ alios no¬
bis quasi suꝑiores : alios quasi equales. alios quasi ĩferiores.¬

Expanded text:
tigerit, cum alacritate et devotione quasi ex necessitate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
bras filia caldeoꝵ: qi ñ uocaberis ultra dña regnoꝵ. Quȩ gͦ descen¬
dere p̃cipit᷑. de ꝓcaci gestu ut ypo arrogantiȩ ĩcrepat᷑. Unde ube¬
ne subuingit᷑. Non ẽ soliũ filie chaldeoꝵ. qr sepe h̃o apud alios.
tantomagis despectꝰ iacet. quantomagis aput semet ipsũ ꝑ tumorẽ
arrogantie extollit᷑. ut impleat᷑ illa sententia ueritatis qua dr̃.
Om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑ : ⁊ qͥse hunuliat exaltabit᷑. De qͦ ad

Expanded text:
as, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum . Quae ergo descendere praecipitur, de procaci gestu et typo arrogantiae increpatur. Unde et bene subjungitur, non est solium filiae Chaldaeorum; quia saepe homo apud alios tanto magis despectus habetur, quanto magis apud seipsum per tumorem arrogantiae extollitur, ut impleatur illa sententia Veritatis qua dicitur: Omnis q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s qͥ curã ⁊ studiũ his adhibent. quantũ a religioe. alieni stͣͥ patent̃
ostendunt. S grã dĩ om̃s qͥ mͦ ĩ religiõe ꝯstituti talib student. ⁊ ꝑ hec om̃ib
placere cupuint: omĩb homuub magis uiles. ⁊ ꝯtẽptibiles fiuint. ꝙ .e. qũ¬
so qͥ hȩc ꝓpt̃ dm̃ despiciunt: ñ solũ corã d̾o. s etiã corã hominib cariorẽ
⁊ honorabiliores existunt. Eant gͦ miseri ⁊ stulti. ⁊ om̃is honestatis
ignari. eant ⁊ comant paunos suos. qͥ ĩtelligunt quã iuste ĩ uiris re¬
ligiosã uitã ꝓfessis. eultꝰ p̃ciosarũ uestiũ rep̃hendit᷑. qͥ ꝑ aplm̃ petrũ

Expanded text:
s adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter s adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in religione constituti talibus student, et per haec hominibus placere cupiunt, omnibus hominibus magis viles et contemptibiles fiunt. Et econverso qui haec propter Deum despiciunt non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus chariores et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
.q. ꝓ .ii. a .f. terre. quacũq ꝑrereruit qͤsi tͣbo tẽpestatis pulue¬
re ꝯcitant. ⁊ ipsi filii tenebrarũ. illud lum̃ ocłis hominũ subtraa¬
hunt: qd unitꝰ cecata mente ꝑdiderunt. Est tam̃ ĩquo de eis ȩtiã
ĩ p̃senti uita uindictã capiniꝰ: qr isdẽ suis pannis qͥb nebulã pul¬
ueris luminib nr̃is iniciunt. ad ꝯplanana ĩ uiã pedib nr̃is lutõ
occilia numerare. ĩ qͥb stulti ⁊ uecordes mulierib iniio meretͥcib studia
sua aufert̃: ⁊ tanto dedecore quanta suꝑsticiõe cũ habitu pene sexũ mu¬
tauert̃. Alii st̃ mille modi qͥb homines uanissimi. ⁊ suꝑsticiosisimi spec¬
taculũ de se ĩtuentib prebere ꝯcupiscunt. S hec omĩa seruus dĩ mag¬
na debet ꝯstantia despicere: cũ udeat nullos nͥ stultos ⁊ irrisione dig¬
nisimos studus talib deseruire: hȩc enĩ omĩa uere religioni ꝯtraria st̃:¬

Expanded text:
 a facie terrae , quacunque perrexerint, quasi turbo tempestatis pulverem concitant, et ipsi filii tenebrarum illud lumen foris oculis hominum subtrahunt, quod intus caecata mente perdiderunt. Est tamen in quo de eis etiam in praesenti vita vindictam capimus, quia iisdem suis pannis quibus nebulam pulveris luminibus nostris injiciunt, ad complanandam viam pedibus nostris, lutum  ostentamenta numerare, in quibus stulti et vecordes, mulieribus, imo meretricibus studia sua auferunt, et tanto dedecore quanta superstitione cum habitu pene sexum mutaverunt. Alii sunt mille modi quibus homines vanissimi et superstitiosissimi spectaculum de se intuentibus praebere concupiscunt. Sed haec omnia servus Dei magna debet constantia despicere, cum videat nullos nisi stultos et irrisione dignissimos studiis talibus deservire. Haec enim omnia verae religioni contraria
Abbreviated transcription (Latin):
culia i mollicies ainiea ẽ. ꝓcacib i sitꝑbis ĩcreuata arro¬
gantia lascuuã ȩtiã arguit eũ subiungit. Tolle molã ⁊ mole farinã.
denuda tͣpitudinẽ. discooꝑi humerũ. reuela crura. trans flumina. qa¬
ũ uocaberis mollis ⁊ tenera. Quã fit gͦ odibilis aput dm̃ lasenua ⁊⁊ ꝑ¬
catitas ex hoc patent̃ ostendit᷑. qd̾ seriptura tã districta animaduersi¬
one ⁊ deiectionẽ arrogantib ⁊ asꝑitatẽ mollib siꝑuenturã ꝯmina

Expanded text:
scivia et mollities amica est procacibus et superbis, increpata arrogantia, lasciviam etiam arguit cum subjungit: Tolle molam, mole farinam, denuda turpitudinem, discooperi humerum, revela crura, transi flumina, q vocaberis mollis et tenera . Quam sit ergo odibilis apud Deum lascivia et procacitas, ex hoc patenter ostenditur, quod Scriptura tam districta animadversione et dejectionem arrogantibus, et asperitatem mol
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bysso ĩduit᷑. pꝰea ĩ torm̃tis ĩferni et̾nalit̾ eruciandꝰ sepelit᷑. Quid autẽ
ĩ purpura nͥ color ⁊ p̃ciũ: ⁊ qͥd ĩ bysso nͥ mollicies rep̃hendit᷑: Cũ gͦ
carni suȩ. ⁊ ĩ purpura decorẽ. ⁊ ĩ bẏsso molliciẽ adhibuisse dicit᷑:
torm̃toꝵ accepit. Et tam̃ diues iste ñdũ ꝓpͥis reb abrenuntiauerat.
s qr ĩ his. quȩ possidebat tẽꝑantiã seruare noluit. pꝰ illicitũ usũͥ¬

Expanded text:
utem in purpura nisi color et pretium, et. quid in bysso nisi mollities reprehenditur? Cum ergo carni suae et in purpura decorem, et in bysso mollitiem adhibuisse dicitur,tormentorum accepit. Et tamen dives iste nondum propriis rebus abrenuntiaverat, sed quia in iis qu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sensũ acuat. ad subtilitatẽ: magisq uelle ĩformari p̃ceptis
seripturarũ ꝗ̃. questionib ĩpediri. Cũ gͥ diuinas ser ipturas
legitis. sollert ꝑpendite qͥd ibi dictũ sit ad excitandũ ĩ uob̾
amorẽ dĩ qͥd ad contẽptũ scłi qͥd a cauendas ĩsidias numici.
qͥd ad bonos affectꝰ nutͥendos. ipͣ̃ua desid̾ia exti nguenda ualeat.
i qͥd eiciꝰ cor ꝑ ꝯpunctionis ardorẽ ĩcendat. qͥd disciplinã ĩ oꝑe
tiã ĩ adu̾sis. ħab̾e doceat. qͥd deuiq ad habenda bona sedulũ.
n ad mala cauenda doceat ẽẽ circũscriptũ. ho ͨ mͦ lecta scͥp¬
tura ĩtelligentiã c̾fert. salutarẽ: n hanc ipsã sapientiã
quã ꝑ uͥtutẽ libent̃ despieitis. meliꝰ pꝰ modũ ꝑ uͥtutẽ. ĩueme¬

Expanded text:
tem, magisque velle informari praeceptis Scripturarum, quam quaestionibus impediri. Cum igitur divinas Scripturas legitis, solerter perpendite quid ibi dictum sit ad excitandum in vobis amorem Dei, quid ad contemptum saeculi, quid ad cavendas insidias inimici, quid ad bonos affectus nutriendos et parva desideria exstinguenda valeat, et quid citius cor per compunctionis ardorem accendat. tiam in adversis habere doceat, quid denique ad agenda bona securum, et ad mala cavenda doceat esse circumspectum. Hoc modo lecta scriptura intelligentiam confert salutarem, et hanc ipsam sapientiam quam pro virtute libenter despicitis melius postmodum per virtutem inve
Abbreviated transcription (Latin):
dinate ꝯmouent᷑: ⁊ uelud corpꝰ paralitici motũ qͥdẽ habet. s officia
m̃broꝵ ĩ siuis accionib seruare ñ ualet. sic iste ĩpatientia qͥdẽ. u fluc¬
tuatioẽ m̃tis ad quelibet p̃ceps impellit᷑. s ĩ omĩb quȩ agit nullo ra¬
cionis moderamine gub̃nat᷑. S sciendũ ẽ qd ĩ his uiciosis gestibus
nascunt᷑ int̾ se multũ ñ discrepant. ita ipsi qͦq motꝰ exteriores qͣn¬
siẽ ẽ lascuua ⁊ iactantia. negligentia i pigͥcia. ĩqͥetudo ⁊ ĩpacien¬
tia. Propterea om̃s isti inordinati gestꝰ qͥa de ĩteriorib anime ꝓde¬
unt corruptionib ii multis seripturarũ locis gͣuit̃ argui. ⁊ rep̃¬
hendi ĩueniunt᷑. quȩ u si ꝑ singła enumerare ñ possumꝰ. ne tam̃
ꝓpham arguit dicens. Descende sede ĩ puluere uirgo filia babiloniꝰ.
sede ĩ t̾ra ũ ẽ soliũ filie caldeoꝵ: qͥa ñ uoccaberis ultra mollis ⁊ te

Expanded text:
Et velut corpus paralytici modum quidem habet, sed officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur, sed in omnibus quae agit nullo rationis moderamine gubernatur. Sed sciendum est quod in his vitiosis gestibus nascuntur, inter se non multusicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis graviter argui et reprehendi, inveniuntur; quae, etsi per singula enuIsaim prophetam arguit, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
uł alioꝵ loqͥ debemꝰ eruditionẽ. ⁊ ĩ ipsa nr̃a locutiõe talẽ dis¬
cretiont̃ seruare: ut sẽꝑ studeamꝰ i a sapientib discere.: ⁊ minꝰ docts
ita dũ taxat si se doceri patũit᷑. studeamꝰ erudire: i sic̃ ĩtrogando
de illo potisimũ qd̃ nõ magis urget ũba faciamꝰ. sic docendo illud
qd̾ magiꝰ ꝑsone auditoriꝰ ꝯgruit ꝓferre debemꝰ. ut ꝯtͣ uitiũ qd̃ in
eo sanare cupimꝰ cõpeten nr̃i sermonis remediũ opponamꝰ quẽ¬
admodũ supͣ dictũ ẽ. eũ irreligioso de scĩtate. eũ ĩito de iꝰticia. cũ
pigro de multa oꝑatioe loqͥndũ ẽ. facile qͦ eui sit loqͥridũ agnoᷤ¬
erm si id qͥd dr̃ qͣle sit diligent̃ ꝯsideremꝰ: qr ud ꝓfecto unaui
magis diei quenit. qd̾ ad aliud ĩqͣ se plus laborat in alta sci¬
diracere debemꝰ: qͥ cũ iuitiũ suꝑbie sus ⁊tertu ꝯutantieõ

Expanded text:
cutione talem discretionem servare, ut semper studeamus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo potissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis personae auditoris congruit proferre debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de multa operatione loquendum esse. Facile ergo cui sit loquendum agnoscimus, si id quod dicitur quale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sadirigere debemus, quia cum vitium superbiae sub praetextu constantiae
Abbreviated transcription (Latin):
dentiores ac sapientiores ꝙͣ. seeẽ existimant. ne erubscunt
magistros habere om̃s a qͥb discere posst qd̾ ignorant. qͥbe¬
nedicta om̃iũ libent̃ approbant. errores uͭ alienos quantũ ad
se ꝑtinere cognouerint. ꝓ tẽpore student uł modeste. conoi¬
ꝑe: ł prudent dissimulare. O demq studiũ scientie. moꝵ
disciplina exornant. ⁊ mansuetudinẽ ac modestiã m̃tis suȩ ñ
solũ ĩ custodia oris. s etiã ĩ habitu  gestu coaporis sui demon¬
strant. S ⁊ de bonoꝵ exẽplis quȩ ĩ p̃senti uob̾ dicenda existimo.

Expanded text:
dentiores et sapientiores quam se esse existimant, nec erubescunt dentiores et sapientiores quam se esse existimant, nec erubescunt magistros habere omnes, a quibus discere possunt quod ignorant, qui bene dicta omnium libenter approbant, errores vero alienos quantum ad se pertinere cognoverunt pro tempore student vel modeste corripere, vel prudenter dissimulare. Qui denique studium scientiae, morum disciplina exornant, et mansuetudinem ac modestiam mentis suae non solum in custodia oris, sed etiam in habitu et gestu corporis sui demonstrant. Sed et de bonorum exemplis quae in praesenti vobis dicenda existimo,
Abbreviated transcription (Latin):
solũ in anũ ũboꝵ restringite. s ĩ ipsis etiã quȩ recta st̃ men¬
surã .⁊ modũ tenete: ⁊ ĩ collatioe sc̃oꝵ. magis auditores quã
doctores ẽẽ eligite. Os clausũ. i alres aꝑtas habete: ⁊⁊ quantũ
estis ad loquendũ modestiores tantũ estote ad ĩtelligendũ sa¬
gatiores. Sufficiat nob̃ si forte res sic exigat. qd sapitis peten¬
causas uirgia ministrant. ⁊ mox ut lingue ĩ diserete .a÷ ad
multiloqͥũ resoluiuit᷑. ad disturbandã pacẽ cordis nr̃i qua¬
si ianua hosti aꝑit᷑. Restat gͦ fr̃s. ut si uere discipłi ueri¬
tatis ẽẽ cupitis. tales uos studeatis exibere qͥb ueritas faci¬
le ꝑsuaderi possit. qͥa ⁊ ipsa doctrina ueritatis tales audi¬
tores amat. qͥ eã ia sapientib exibitã humilit̾ suscipiunt.
a sĩpliciorib qͦq ãmiustratã arrogant̃ ñ contẽynunt:
qͥ ĩ scientia dĩ hoc ẽ in peritia bene agendi cunctos prii¬

Expanded text:
 restringite, sed in ipsis etiam quae recta sunt mensuram et modum tenete, et in collatione sanctorum magis auditores quam doctores esse eligite. Os clausum et aures apertas habete, et quanto estis ad loquendum modestiores, tanto estote ad intelligendum sagaciores. Sufficiat vobis si forte res sic exigat quod sapitis peten causas jurgia ministrant, et mox ut lingua indiscrete ad multiloquium resolvitur, ad disturbandam pacem cordis vestri quasi janua hosti aperitur. Restat ergo, fratres, ut si vere discipuli veritatis esse cupitis, tales vos studeatis exhibere quibus veritas facile persuaderi possit, quia et ipsa doctrina veritatis tales auditores amat, qui eam et a sapientibus exhibitam humiliter suscipiunt, a simplicioribus quoque administratam arroganter non contemnunt, qui in scientia Dei, hoc est in peritia bene agendi cunctos pru
Abbreviated transcription (Latin):
solũ m astucie uias exqͥrens. qͥb possit usuũ errorẽ tege¬
re. ⁊ alienã ueritatẽ quãuus manifestã ĩ opiionẽ stultoꝵ
⁊ ĩsipientiũ hominũ depͣuare: S ñ talis ẽ sapientia que de
de sursũ uenit. que nescit etiã semet ipsã ẽtra ueritatem
diligere: sẽꝑ parata uł bonũ qd̃ habet ñ habentib humi
tił malũ qd̃ ñ sustinet. eũ aliis. ⁊ corã aliis ueracit᷑ accusare.
Propterea de ipsa idẽ iacob apłs sic ait. Sapientia aut̃ quȩ

Expanded text:
utiae vias exquirens quibus possit errorem suum tegere, et alienam veritatem quamvis manifestam, in opinione stultorum et insipientium hominum depravare. Sed non talis est sapientia quae desursum venit, quae nescit etiam semetipsam contra veritatem diligere, semper parata vel bonum quod non habet ab habentibus vel malum quod sustinet cum aliis et coram aliis veraciter accusare. Propterea de ipsa idem Jacobus apostolus sic ait: Sapientia autem quae
Abbreviated transcription (Latin):
tale mͥ uidet᷑ hoc portentuose figurationis scema cũ uelut
redant᷑ forme. S ne forte satẏrã potiꝰ quã doctrinã edere
uideam᷑. cũ plurima adhuc enumerando suꝑ suit. modestie
hic qͦq obluusci ñ debemꝰ. etiã sic fortassis negligentibꝰ ⁊ in¬
disciplinatis qͣntũ ipsi ĩ his erubescere debeant meliꝰ silendo
dissipat. ac pꝰmodũ extrinsecꝰ ĩ m̃bris ordinẽ actionis ꝑt᷑bat.
sic̃ iã sepiꝰ memorato salomonis testimonio ꝯꝓbatũ ẽ uͥ
ĩ apostata homine. pꝰ qͥdẽ m̃tis adu̾sio atq defluxio p̃ces¬
sisse dr̃. ac pꝰmodũ ꝯfusio atq ꝑtͣbatio actionis subsecuta
aiuit ocłis. digito loqt᷑ demonstrat᷑ ꝯfusio actionis. hinc

Expanded text:
tale mihi videtur hoc portentosae figurationis schema: . . . . tale mihi videtur hoc portentosae figurationis schema: . . . . Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo  statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta annuit oculus, digito loquitur , demonstratur confusio actionis. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
sanationes. ei corrugitiones uariũ. nulle ualgia. i c̃tortionee
labioꝵ. quȩ pule̾tudinẽ faciei ⁊ decorẽ discipline deformant.
adhibenda ẽ : qͣuto minꝰ siqͥd ĩ ea peccatũ fuerit celari potest.
Tẽꝑanda ẽ qͥ facies. ⁊⁊ modificanda ĩ gestu su. ita. ut nec
ꝓt̃ue exasꝑet᷑. nec mollit̾ dissoluat᷑. s sẽꝑ habeat u rigidã dul¬
cedinẽ. ii dulcẽ rigorẽ. Allii nauigant brachiis ĩcedentes.
duplici qͦdã monstro uno i eodẽ tẽꝑe pedib deorsũ ĩ t̾ra ã¬
bulant: n lacertis sursũ ĩ aere uolant. Qd ẽ queso monstrũ
boc qͦd̾ simul ĩ se tͣpit̃ fuirit. i hominis ĩcessũ. ⁊ nauis re¬
inigiũ. nauis uolatũ. Libet ĩ hoc poetice illiꝰ subsãtionis elo¬
gio pellamare. Humano capiti ceruioẽ pictor. eqͥnã. iungere
l uelit .i uariuas ĩducere. plumas. undiq collectis menbris
ut tͦͣpit̃ atrũ. desiiat ĩ piscẽ mulier formosa suꝑne:. Cirte

Expanded text:
tiones narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sit uia discipline: que nos ꝑ exerciciũ boni oꝑis ducat ad
consũmationẽ bonitatis. S ⁊ si forte ad hec ĩuestiganda atq
disceruenda quantũ expedit ꝑ uos minꝰ sufficitis. habebitis
dũo aduiuante doctrinã ⁊ exẽpla bonoꝵ: uͥ ⁊ facienda audietis.
i fac̾ta uidebitis. Et ne in hac etiã parte uob̃ ministerium
nr̃e exortationis de sit ostendiͣt. breuit̾ nẽ quales uos ad ꝑcip¬
endã doctrinã. ł ad nnitanda exẽpla bonoꝵ exibere debeatis.

Expanded text:
quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad percipiendam doctrinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeat
Abbreviated transcription (Latin):
tib emulatio ẽẽ solet. ut uidelicet sͥ inuicẽ. de successũ uͥtutũ
iuideant. ⁊ ob hoc in exercendo oꝑe tantũ ne ĩferiores udean¬
tur. alterutrũ sese p̾uenire ꝯtendant: tanto nos diserecionis mo¬
deramine ꝯtinere necesse ẽ. ut oꝑam nr̃am sic̃ dictũ ẽ neq in¬
geramꝰ uolentib neq petentib subtrahamꝰ. qͥa ĩ utroq liuoris
suspicio eẽ potest. Si quando aut̃ in aliqͦ forte negotio laboran¬
tib opem ferre cuyimꝰ. tanta hoc humilitate ⁊ mansuetudine
faciendũ ẽ ut isdẽ ipsis manifestũ sic. qd̃ ñ excellentiã oꝑis. s
c̃sortiũ queramꝰ laboris. Ceterũ quantũ ꝑtinet ad nos sũ¬
oꝑe nitendũ ẽ ne quando uł in labore minꝰ patientes. uł ĩ
obedientia p̃ceptoꝵ minꝰ alacres. uł in caritatis oꝑib exequen¬
p̃beat uicitam̃tũ uͥtutis. a qͥb formã. ⁊ exẽplũ sũpsit boni oꝑis.
sta fr̃s si assidue uolueritis cogitare scietis cito ⁊ ĩtelligeti ÷

Expanded text:
tis aemulatio esse solet, ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequenpraebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista, fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ motũ cordis parit᷑ ii oꝑis. misterio duiuo manciiure: atq ut
ita dicã quadã conũsatione nouitate festos dies honorars. In cete¬
ris u dieb qͥb oꝑari licet. nullus o̾tios apparere. s unꝰ qͥsq in eo
qd̾ s̃ iinctũ fuerit. ñ qd̃ ipse elegerit. oꝑe: quantũ scientiȩ i
uiriũ suarũ possibilitas supretit. sese debet exercere. Quantũ enĩ
decoris addit dieb festis qͥ es uacationis. tantũ oruam̃ti confert

Expanded text:
nem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare. In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamenti confert
Abbreviated transcription (Latin):
Tardꝰ ad loquendũ. i tardꝰ ad irã: ut patent᷑ ostenderet. qi qͥ
linguã suã a multiloqͥo ñ uult ꝯpescere. ñ poterit dui aninũ
suũ afurore iracundiȩ illesũ custodire. Multiloqͥũ enĩ ꝯtentio¬
nes generat. ꝯtentiones uͭ ad uirgia uł maledicta linguã exei¬
tant. maledicta aut̃ ad iracundiã: &. qd̃ adhuc gͣuiꝰ ẽ ad fr̃nũ
odiũ animũ ĩflãmant. Propterea scriptura dicit. In multi

Expanded text:
patenter ostenderet quod qui linguam suam a multiloquio non vult compescere, non poterit diu animum suum a furore iracundiae illaesum custodire. Multiloquium enim contentiones generat; contentiones vero ad jurgia et maledicta linguam excitant; maledicta autem ad iracundiam et quod adhuc gravius est ad fraternum odium animum inflammant. Propterea Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
si coequando ingerere. Sic nãq debemꝰ ĩ eiꝰmodi uͥtutis exẽplũ
qd̃ unitem᷑ qͦdãm taciti. ⁊ quasi delonge c̃siderare. ut tam̃ con¬
sortiũ cooꝑandi nũꝙͣ. p̃sumamꝰ expetere: quatinꝰ dũ eis uͥq cedi¬
mꝰ. facile ex nr̃a modestia clareat. quã humilia de uob̃ ⁊⁊ quã
sublimia de illis sentiamꝰ. Negligentes uͦ ⁊ marime eos quoꝵ
oꝑa uł studia rep̃hensione digna aparent. tali nos cautela decli¬
nare oportet: ut n fugiamꝰ qd̃ faciunt. ⁊ tam̃ udicare ñ p̃su¬
mamꝰ qd̃ st̃. Cogitemꝰ ĩ eiꝰmodi nob̃ neq dari exẽplũ. neq ꝑmutti¬

Expanded text:
si coaequando ingerere. Sic namque debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectoꝵ societatẽ ꝓpt̾ reuerentiã appetere ñ p̃sumunꝰ: ita qͦq
istoꝵ. ẽsortiũ ꝓpt̃ cautelã fugiamꝰ. Illos honorando qͥa talibus
sociari digni ñ sumꝰ: istos cauendo qi talib sociati facile corrũ
indicat: ita qͥ cũ peiorib assidue ꝯũsari ꝯcupiscit. depͤuatũ se
ẽẽ: demonstrat. Et ideo cũ maloꝵ ẽsorciũ appetere nolumꝰ. du¬
plex nob̾ utilitatis fructꝰ ꝓuenit: qr ⁊ culpã fugimꝰ. ⁊ ĩnocentie
nr̃e testimoniũ ꝑibemꝰ. Cotidiana gͥ ⁊ frequens ꝯu̾satio nr̃a eĩ
mediis ⁊ equalib nobͥ ẽẽ debet: ita ut uit̾ eos etiã qͦscũq in
bono oꝑe feruentiores cernimꝰ eoꝵ societatẽ atq fanuliarita¬
tẽ auidiꝰ appetamꝰ. Qũm his uͦ tanta nob̃ pacis ⁊ ꝯcordie seruan

Expanded text:
ocietatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, quia talibus sociari digni non sumus, istos cavendo, quia talibus sociati facile corrumpindicat, ita qui cum pejoribus assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum consortium appetere nolumus, duplex nobis utilitatis fructus provenit, quia et culpam fugimus, et innocentiae nostrae testimonium perhibemus. Quotidiana igitur et frequens conversatio nostra cum mediis et aequalibus nobis esse debet, ita ut inter eos etiam quoscunque in bono opere ferventiores cernimus, eorum societatem atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae serva
Abbreviated transcription (Latin):
rib contẽꝑant᷑. ut in eis nicħ sit qd̾ possibilitatẽ nrãm ereedat:
⁊ tam̃ deuotio nr̃a satis ĩ eis qd̾ imitari possit ĩueniat. Illoꝵ
ꝯu̾satio quasi ĩfe̾rier nob̾ ẽ. qͥ uł tanta nequeuuit quanta nos
facere possum᷑: uł talia faciunt qualia nos imitari ũ debemꝰ. Pro¬
inde ĩ his talis habenda ẽ diseretio: ut suꝑiorib qͥdẽ ĩ om̃i loco

Expanded text:
contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco