comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lud testimoniũ s
si iustꝰ uix saluabitur. peccator & impus
ubi parebt : Quomͦ gͦ ert̃ tecũ iniqͥ quano
nec tuis fidelibus parcis. ut exerceas &erud¬
as eos: S qr ꝓpt̾ hoc ñ parcit ut erudut:
idõ dixit. qui fingis dolorẽ in p̃cepto fing̃
enĩ ÷ facis. formas. pasmas. unde & figuli
dicuntur. & uas fictile dr̃. ñ figm̃tũ illuc¬
qͦd m̃ dacium ÷ .s qͦd formaturꝰ ut sit & ha¬
beat aliquã formã. Sicut iam dudũdx̃
qui finx̃ oculum non uidebit. Num qͥd finẽ
oculũ. m̃dacium ͭ S intelligit᷑ plasmaut
oculũ. fecit oculũ. Non ne figulus ÷ cum
Fragiles. infirmos & terrenos facit: Aid
apłm dicentẽ. habemus thesaurũ istũ
inuasis fictilib S forte alius nob̾ fecit
hȩc uasa. Ipsum audi dicentẽ. Ohome
tu qͥs es qui respondeas dõ: Huqͥd dier
figm̃tum ei qͥ se finx̃. quare sic mefecisi

Expanded text:
testimonium: «Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt» ? Quomodo ergo erunt tecum iniqui, quando nec tuis fidelibus parcis, ut exerceas et erudias eos? Sed quia propter hoc non parcit, ut erudiat; ideo dixit, «Qui fingis dolorem in praecepto. Fingis» enim est, Facis formas, plasmas; unde et figuli dicuntur, et vas fictile dacium est; sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, sicut jamdudum dixit, «Qui finxit oculum, non videbit?» Numquid, «finxit oculum,» mendacium est? Sed intelligitur, Plasmavit oculum, fecit oculum. Nonne figulus est, cum fragiles, infirmos, et terrenos facit? Audi Apostolum dicentem: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus» . Sed forte alius nobis fecit haec vasa? Ipsum audi dicentem: «O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei
Abbreviated transcription (Latin):
uincit᷑. hinc inctoriȩ corona ꝑcipit᷑. Ecce qͣnta
nob̾ p̾stat ds̃ de malis hominib. nec tamen
scđm id ut de illis nob̾ p̃stet s scđ̾m malitiã
eorum retribuet eis. Uidete eñi quantum
nob p̾stat de ipso immanissimo scelere iude
traditoris. Iudas qͥppe tradidit ad passionẽ
filium dĩ. & ꝑpassionẽ filui dĩ. om̃s genteᷤ
redẽptȩ sunt ad salutẽ. Nec tam̃ ꝓsalute
gentium merces reddita ÷ uide: s ꝓ eius
malicia debitum suppliciũ retributum :÷
Nam sitraditio xp̃i. & ñ tradentis animus

Expanded text:
 hinc victoriae corona percipitur. Ecce quanta nobis Deus praestat de malis hominibus: nec tamen secundum id quod de illis nobis praestat, sed secundum malitiam eorum retribuet eis. Videte enim quanta nobis praestitit de ipso immanissimo scelere Judae traditoris. Judas quippe tradidit ad passionem Filium Dei, et per passionem Filii Dei omnes gentes redemptae sunt ad salutem: nec tamen pro salute gentium merces reddita est Judae, sed pro ejus malitia debitum supplicium retributum est. Nam si traditio Christi, et non tradentis animus
Abbreviated transcription (Latin):
bert. id ÷ ꝑegrinũ. Aduenã. aduenticiũ. ipsũ
dic̃ ꝓselitũ. Manifesta st̃ ista singula. nec
ista. alias rescurat. ñ intelligit. ł ȩ eñi duȩ
uideo facta tua. & placent mͥ qr ñ uindico.
Alia ÷ uox iniqͦrũ. qr nec attendit ista
ds̃ nec auertit ut sciat quẽ ad modum
uiuam. Nonme curat ds̃. Ergo int̾aliqͣ
me cõputat ds̃. aut uere me ds̃ numerat.
aut ipsos homines numerat: Infelix¬
homo ut esses curauit. ut bene uiuas ñcurat :
Istorũ gͦ. ista uox ÷. Et dixert̃. Non uiorori
NUNc hȩc oͥuisipientes estis in pͦpolo. et
st ulti aliguanoo saprir. Popłm suũ erudit.
cui possunt cõmoueri pedes. qͣndo felicita
uidet qr florent mali & faciunt iniqͥtatẽ.
& emulat᷑ eos. & ad ducit᷑ ut imitet᷑ facta

Expanded text:
est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec ista, alias res curat, non intelligit. Hae enim duae video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelixhomo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Istorum ergo ista vox est. «Et dixerunt, Non videbit nunc qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitatvidet quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imi
Abbreviated transcription (Latin):
maliciam eorũ. Michi de illis p̾stat᷑. & tamen
malitia eoꝵ dr̃. ñ beneficiũ eorum. Certe eñi
de malis exercet nos. flagellat nos. Ad quã
rẽ flagellat: Utiq ad regnũ cȩlorũ. flagel¬
lat enĩ omnẽ filiũ quẽ recipit. Et qͥs ÷ filius.
cui ñ det disciplinã pat̾ eiꝰ : Qd cũ facit ds̃:
adhereditatẽ sempit̾nã nos erudit. Et hoc
nob̾ p̃stat sepe de malis hominib in qͥbus
exercet & ꝑficit dilectionẽ nrãm. quã uult
extendiusq ad inimicos. Neq eni ÷ ꝑfecta
dilectio xp̃ĩani. nͥ cum implet qͦd xp̃c p̃cepit.¬

Expanded text:
malitiam eorum.» Mihi de illis praestatur; et tamen malitia eorum dicitur, non beneficia eorum. Certe enim de malis exercet nos, flagellat nos. Ad quam rem flagellat? Utique ad regnum coelorum. «Flagellat» enim «omnem filium quem recipit: et quis est filius cui non det disciplinam pater ejus» ? Quod cum facit Deus, ad haereditatem sempiternam nos erudit; et hoc nobis praestat saepe de malis hominibus, in quibus exercet et perficit dilectionem nostram, quam vult extendi usque ad inimicos. Neque enim est perfecta dilectio christiani, nisi cum implet quod Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dũ & alii. quare ñ mathematicos & aru-¬
spices consulis sic̃ & alii. & tu signas te
& dicis xp̃ianꝰ sum. ut repellas istos ne¬
scio qͦs s aduersarius p̾mit. urget. qđ
nos: sudat᷑. estuat᷑. tͥbulat᷑ anima xp̃iana.
uincere tam̃ habet. Sed nũqͥd dese: Idõ
uide qͥd dicat. Respondet enĩ. ꝙͥd mꝑ
paucos dies : Fxeo hinc de isto scło. &
uado add nm̃ meũ: & mittet me inignẽ.
Quia ꝓposui paucos dies uitȩ futurȩ: mittet
me in gehennas. Quas gehennas : Et̾ni iudicii
dĩ. Uere nͥ putas qr ds̃ curat qͦmͦ uiuant ho-¬
mines. Et hoc forte ñ inplatea tͥ dicit amicꝰ.
s in domo uxor. aut forte maritꝰ uxori fideli.
bone & sc̃ȩ. deceptor ipsius. Simulier mari-¬
to : eua ÷ illi. Siuir uxori. diabolus ÷ illi.
Aut ipsa tͥ eua ÷: aut tu illi serpens es
Aliqͣndo uult c̃uertere pat̾ cogitatio¬
nẽ suã uł ad filiũ. inuenit & ipsum malũ
neqͥssimũ. Estuat. fluctuat. quȩrit qͦ mͦ

Expanded text:
dhibes? quare non mathematicos et aruspices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis, Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversarius premit, urget; quod nos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respondet enim, Quid mipaucos dies? exeo hinc de isto saeculo, et vado ad Dominum meum, et mittet me in ignem; quia praeposui paucos dies vitae futurae, mittet me in gehennas. Quas gehennas? Aeterni judicii Dei. Vere, nisi putas quia Deus curat quomodo vivant homines? Et hoc forte non in platea tibi dicit amicus, sed in domo uxor, aut forte maritus uxori fideli bonae et sanctae, deceptor ipsius. Si mulier marito, Eva est illi; si vir uxori, diabolus est illi: aut ipsa tibi Eva est, aut tu illi serpens es. Aliquando vult convertere pater cogitationem suam vel ad filium: invenit et ipsum malum, nequissimum; aestuat, fluctuat, quaerit quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
pens ut facias iniqͥtatẽ. quacũq tec̃uerte¬
ris. Forte si ꝓfeceris: quȩriscũ qͦ bene uiuere.
&ux inuenis. Multi mali te circundant.
qi pauca grana. multã paleã habet hȩc
area. Grana st᷑ pauca. s ad huc laborant.
Separata gͦ apalea: tota massa grandis
erit. Pauca grana st̃: s in cõparatione
palearũ. multa aut̃ inse. Ergo cũ undiq
mali ꝑstrepunt & dicunt. quare sic ui¬
uis. tusolus xp̃ianꝰ es. quare ñ facis qđ
faciunt & alii. quare ñ remedia & ligatu

Expanded text:
nit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali perstrepant, et dicant, Quare sic vivis? tu solus christianus es? Quare non facis quod faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. mala ñtolerabimus : Qiuia fixum
cor in dño. idõ rectũ. Quia eñi rectꝰ:
ds̃. quando in illum figiscor. forma
tͥfit ut sit tͥ cor rectũ. Fige gͦ cortuũ
in illo. & rectũ cor erit. S subrepebat
uoluntas humana. nescio qͥd de carnis
infirmitate lactabat m̾tem tuã. Noli
iã desꝑare. te p̃signauit dñs in sua in¬
firmitate. ñ se. Non enĩ timebat dñs¬

Expanded text:
Domini, mala non tolerabimus» ? Quia fixum Domini, mala non tolerabimus» ? Quia fixum cor in Deo, ideo rectum: quia enim rectus est Deus, quando in illo figis cor, forma tibi sit, ut sit tibi cor rectum. Fige ergo cor tuum in illo, et rectum cor erit. Sed subrepebat voluntas humana; nescio quid de carnis infirmitate lactabat mentem tuam: noli jam desperare. Te praesignavit Dominus in sua infirmitate, non se: non enim timebat D
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ ÷ sit nom̃ dñi benedictũ. Ecce rectũ
cor. Iterũ in graui uulnere qͥd dix̃ uxori
quã ꝓpterea reliquerat diabolus & ñocci¬
derat. ut ipse hab̾et ad iutricẽ. ñ ut ma¬
ritus consolatricẽ : Meminerat eñi. qr
ꝑ illã euã deceptꝰ erat adã: & necessariam
sibi putabat hanc euã. Accessit ad iob illa
tãquã eua. s adã melior fuit instercore
uictor : quã uictꝰ in para dyso. Qͥd enim
respondit illi mulieri : Uide corparatũ.
uide correctũ. Nũ quid ñ patiebat᷑ ꝑse¬
cutiones & graues : Et om̃s xp̃iani patunt᷑.
Et siñ seuiunt homines. seuit diabolus¬
ur̃a. quid sit rectũ cor. Accessit ad eum
& ait. Dic aliquid in dm̃ & morere. Pnume¬
rauit om̃s erũnas ipsius & suas. Die aliqͥd¬
euã. redire uolens unde lapsus ÷ fixus
corde indm̃ tamqͣm luminare infirma.¬
mento. habitans corde in libro dĩ. lo¬
cuta es inqͥt. tãquã una ex insipientib
mulierib. Sibona suscepimꝰ demanu

Expanded text:
ctum est: sit nomen Domini benedictum» . Ecce rectum cor. Iterum in gravi vulnere quid dixit uxori, quam propterea reliquerat diabolus et non occiderat, ut ipse haberet adjutricem, non ut maritus consolatricem? Meminerat enim quia per illam Evam deceptus erat Adam , et necessariam sibi putabat hanc Evam. Accessit ad Job illa, tanquam Eva; sed Adam melior fuit in stercore victor quam Adam victus in paradiso: quid enim respondit illi mulieri? Vide cor paratum, vide cor rectum. Numquid non patiebatur persecutiones, et graves? Et omnes Christiani patiuntur; et si ra quid sit rectum cor. Accessit ad eum, et ait: «Dic aliquid in Deum, et morere.» Enumeravit omnes aerumnas vel ipsius vel suas: «Dic aliquEvam, redire volens unde lapsus est, fixo corde in Deo tanquam luminare in firmamento, habitans corde in libro Dei: «Locuta es,» inquit, «tanquam una ex insipientibus mulieribus; si bona suscepimus de manu
Abbreviated transcription (Latin):
dã ostendit qđ ad ipsum ꝑtineant. & eos
p̾figurauit inse. Nã & ido toto corpore
sanguinẽ sudauit : qͥa incorpore suo. id ÷
in eccła sua martyrũ sanguinẽ ostendit.
Toto corpore sanguis exibat. Ita ȩccła
eiꝰ habet martyres. ꝑ totũ corpꝰ eiꝰ fusus
÷ sanguis. Quosdã gͦ infirmos inse p̃figu¬
rans uł incorpore suo exꝑsona infirmoꝵ:
cõpatiens illis. ait. Pat̾. sifieri potest. tran¬
seat ame calixiste. Ostendit hominis
uoluntatem. Si in ipsa uoluntate ꝑma¬
neret : ia prauũ cor uidet᷑ ostenđe. S si
cõpassus ÷ tͥ. & telib̾at inse: imitare qđ
sequit᷑ dicens. Uerũ ñ qđ ego uolo. s qđ
tuuis pat̾. Si ceꝑit tͥ subreꝑe uoluntas
humana.o si occidat ds̃ mimicũ istũ
meũ & ñ me ꝑsequat᷑. o si posset fieri¬
ut non ab illo paterer tanta. iãsi ꝑseuera¬¬
ueris. & hoc tͥ placuerit. & uides qr hoc
ñ uult ds̃: prauus corde es ñ habes iustitiã
quȩ c̃uertat᷑ iniudiciũ. Qenĩ illã habent.

Expanded text:
 eos praefiguravit in se. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se praefigurans, vel in corpore suo; ex persona infirmorum, compatiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem: si in ipsa voluntate permaneret, jam pravum cor videretur ostendere. Sed si compasequitur, dicens: «Verum, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Si coeperit tibi subrepere voluntas humana, O, si occidat Deus inimicum istum meum, ut non me persequatur! o, si posset fieriut non ab illo paterer tanta! jam si perseveraveris, et hoc tibi placuerit, et vides quia non hoc vult Deus, pravus corde es, non habes justitiam quae convertetur in judicium: «qui» enim «illam habent,
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ÷. uerũ ÷. Ergo tristis fuit ꝓns
tristis. S uoluntate suscipiens tristi¬
tiã. quonͦi uoluntate suscipiens car.¬
nem. Quomͦ uoluntate carnẽ uera
sic uoluntate tristitiã uerã. Sic ergo
uoluntate ostendit inse. ut si forte
sub repserit tͥ humana infirmitas.
& ceꝑit aliud uelle qͣm ds̃ uult: uidi
prauitatẽ cordis tui extra regulam
figas illud ad regulã & dirigatur in
dm̃ cortuũ qđ in homine ceꝑat ee
prauũ. Sic gͦ dñs te ostendens dixi
pristis: anima mea usq ad mortẽ¬

Expanded text:
factum est, verum est. Ergo tristis fuit? Prorsus tristis, sed voluntate suscipiens tristitiam, quomodo voluntate suscipiens carnem; quomodo voluntate carnem voram, sic voluntate tristitiam veram. Sic ergo voluntate ostendit in se, ut si forte subrepserit tibi humana infirmitas, et coeperit aliud velle quam Deus vult, videas pravitatem cordis tui extra regulam, figas illud ad regulam, et dirigatur in Deum cor tuum, quod in homine coeperat esse pravum. Sic ergo Dominus te ostendens dixit, «Tristis est anima mea usque
Abbreviated transcription (Latin):
bus patiebat᷑ ardorẽ. Dissolui et eẽ ain
xp̃o: multomagis optimũ dicebat los
cum appropinquaret ipsa passio qͦmͦ
exultabat. qͦmͦ gł abat᷑. Bonũ certam
certaui. cursũ consũmaui. fidẽ seruan
decȩtero suꝑ ÷ mͥ corona iustitiȩ qͣmq¬
reddet dñs in illa die iustꝰ uidex Ite
gaudet coronandus. & tristis ÷ ille amo¬
S tristiciã sic assupsit: qͦmͦ carnẽ. Nolte
eñĩ putare. qͥa hoc dicimꝰ. ñ fuisse triste
dñm. Si eñi hoc dixerimꝰ qr n̾erat tristᷤ.
cũ euangeliũ dicat. tristis ÷ anima mei

Expanded text:
bus patiebatur ardorem; dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum dicebat. Adeo cum appropinquaret ipsa passio, quomodo exsultabat! quomodo gloriabatur! «Bonum certamen certavi,» «cursum consummavi, fidem servavi; de caetero sureddet mihi Dominus in illa die justus judex» . Iste gaudet coronandus, et tristis, est ille coroSed tristitiam sic assumpsit quomodo carnem. Nolite enim putare quia hoc dicimus, non fuisse tristem Dominum. Si enim hoc dixerimus, quia non erat tristis, cum Evangelium dicat, «Tristis est anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
de iecisti eos qr elati st̃. aut de iecisti eospͣ¬
quã elati st̃: ut aliud sit tẽpꝰ elationis eorũ
aliud tẽpꝰ deiectionis s ineo ipso qͦ extolleuart
ibi deiciebant᷑. Quantũ eñĩ suꝑbũ ÷ corhon

Expanded text:
Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, poDejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum e
Abbreviated transcription (Latin):
& in celũ ascendunt. Mitesce gͦ qͥsqͥs es fideliᷤᷤ.
si eruditꝰ es in lege di: ut sit cortuũ infirma¬
mento cęli. qͥa ds̃ fecit luminaria quarto
die. qͥdr̃ quarta sabbati. unde titulum
psal mꝰ iste ꝑcepit. Qmͦ uideᷤ luminaria
cũ tota patientia dirigere cursus suos
& ñ curare quȩ inse dicant homines: fic
& tu ñcures quicqͥd tͥfecerit caro. Om̃is eñi
hõ: caro & sanguis ÷. Non eni uilis es in cõ¬
paratione alteriꝰ carnis aqua uid̾is p̾mi.
qr ꝓte ille suscep̾ carne̾. & ꝓte ille fudit
eos qͥb parcit .s illi ñ corrigunt᷑. Houit ille
qͣmͦ de illis iudicet. Immitis ÷ aut̃ hõ cũ
uult c̃tͣ dicere aut bonitati dñi. aut pati¬
entiȩ aut potestati. aut iustitiȩ uidicis.
Erigit᷑ suꝑb in dm̃. mergit illũ ds̃. Et in eo
ipso mergͥit᷑. qͦ erigit᷑ indm̃ qã in alio psalmo
sic ait. Deiecisti eos dũ extollerent᷑. Nlondĩ

Expanded text:
et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto die, qui dicitur «quartu sabbati,» unde titulum psalmus iste percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quia pro te ille suscepit carnem, et pro te ille fudit eos quibus parcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum. Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
caꝑe om̃e genꝰ iniqͦrũ. & qr uidetis multoᷤᷤ
eẽ iniqͦs dicatis uob̾ carnalit᷑. Reuera tan¬
tã multitudinẽ iniquoꝵ. tantã tͣbam
peccantiũ. quȩ fouea potest caꝑe: Quando
fodit᷑ talis fouea. quȩ om̃s capiat : Quando
ex haurit᷑ : Idõ parcit ds̃ : Non ÷ hoc. fossa
peccatoꝵ: ipsa felicitas peccatoꝵ. In illam
enĩ cadent. tanꝗͣ infoueã Intendite fr̃s
qr magna res ÷: ut fouea dicat᷑. Donee fodia¬
tur peccatori fouea. Parcit enĩ ds̃ illi quẽ
nouit peccatorẽ & impiũ. occulta iusticia
sua & hoc ipsũ qđ ei parcit ds̾: ꝑ impunitatẽ
facit eũ elatũ. Ille se altũ putat. & cadit.
In eo ipso cadit: qͦse altũ putat. Se ille
putat sublimit᷑ ire. & ds hoc fossã uocat.
Fossa ad ima tendit: ñ ad cȩlũ. feccatoreᷤ
aut̃ suꝑbi. quasi incęlũ eunt: & in t̾rã mer-¬
gunt᷑. Contͣ. humiles quasi int̾rã se de pͥmunt:

Expanded text:
capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna res ut felicitas fovea dicatur: «Donec fodiatur peccatori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire, et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qr mitis sum & humilis corde. hȩc ÷ disci¬
plina xp̃iana. Nemo facit aliqͥd bene. nͥ
grã ipsiꝰ. Qđ facit hõ male: ipsius hominiᷤ¬
est. Qđ̃ facit bene: de beneficio dĩ facit.
Cum ceꝑit facere bene: ñ sibi tribuat. Cũ
ñ sibi tribuerit: gras agat ei a quo acceꝑit.
Cũ aut̃ bene facit: ñ insultet illi qͥ illud
ñ facit. aut extollat se suꝑ eũ. Non enim
in illo finita ẽ grã dĩ. ut ad aliũ ñꝑueniat¬
Ut mitioes eũ adieb malignis. donec fo¬
diat᷑ peccatori fouea. Mitis gͦ esto qͥsqͥs
xp̃ianꝰ es adieb malignis. Maligni enĩ st̃
dies qͥb uident᷑ florere peccatoreᷤᷤ. & labo¬
rare iusti.S labor iustoꝵ. Nagellum
patris ÷. & felicitas peccatoꝵ fouea ipsoꝵ¬
÷. Quia enĩ mitigat uos ds̃ adiebus maligniᷤ.
donec fodiat᷑ peccatori fouea: ñ cogitetiᷤᷤ
qr mͦ in aliqͦ loco stant angłi cũ bidentib
& fodiunt istã foueã magnã. que possit

Expanded text:
ciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium nonitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Mitis ergo esto, quisquis christianus es, a diebus malignis. Maligni enim sunt dies quibus videntur florere peccatores et laborare justi; sed labor justorum flagellum est Patris, et felicitas peccatorum fovea ipsoenim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ frustra dictũ ÷. fidelis ds̃ qui non
sinit uos tẽptari supͣ quã potestis ferre s
faciet cumtẽptatione etiã exitũ ut possitis
sustinere.Sic mittet infornacẽ trihulatio.¬
eñi uoces tuas habebat psalmꝰ. quȩ sunt
uoces tua. Usq qͦ peccatores dñe. usq quo
peccatores głabunt᷑: Psalmꝰ uoces tusꝰ
habebat mͦ gͦ tu habeto uoces psalmi. Quȩ sunt

Expanded text:
on sinet vos tentari supra quam potestis ferre; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere.» , sic mittat in fornacem tribulatioenim voces tuas habebat Psalmus. Quae sunt voces? «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur?» Psalmus voces tuas ha
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ dĩ aliã ẽẽ. dirigunt se & corsuũ
ad suscipiendã sequendã uoluntatẽ dĩ.
Ne uoluntatẽ dĩ uelis torquere ad uolunta¬
tẽ tuã: s tuã corrige ad uoluntatẽ dĩ. Uolun¬
tas dĩ sic ẽ : qͦmͦ regula. Ecce puta. torsisti re¬
gulã. Unde habes corrigi : Ila aut̃ in tegra
manet. Regula ÷ enĩ in cõmutabilis. Quã.¬
diu in tegra ÷ regula: habes qͦͥte conuer-¬
tas. & corrigas prauitatẽ tuã. habes unde

Expanded text:
Dei aliam esse, dirigerent se et cor suum ad suscipiendam et sequendam voluntatem Dei. Ne voluntatem Dei velis torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde
Abbreviated transcription (Latin):
Non quȩreres tale refugiũ. si ñ ꝑiclitareris ÷ di
ꝑiclitatꝰ es ut quereres qr ille fiugit dolorem
inp̃cepto. Facit mͥ de malitia malorũ tribuli.¬
tionẽ. Punctꝰ tͥbulatione. cȩpi querere resiqu
qđ in illa felicitate scłari de sierã querere ĩ
gaudet : Recedat spes scłi. & accedat spes der

Expanded text:
Non quaereres tale refugium, si non periclitareris: sed ideo periclitatus es, ut quaereres; quia ille fingit dolorem in praecepto. Facit mihi de malitia malorum, tribulationem; punctus tribulatione coepi quaerere refugium quod in illa felicitate saeculari desieram quaerere. Quis gaudet? Recedat spes saeculi, et accedat spes Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ponit peccatorẽ: Unũ hominẽ̾. Non.
Quid gͦ : Omne genus hominũ peccatorũ.
s̃ suꝑborũ. lã enĩ p̃misit. redde retributi.¬
onem suꝑb. Na & ille peccator fuit publicanꝰ
nẽ suꝑb̾: ñ illistalib fodit᷑ fouea. donec
reddat retributionẽ suꝑb. Ergo qͦd ait
donec fodiat᷑ peccatori fouea. suꝑbos in¬
ñagit pęnitentiam. ut sanari ꝑhumilita¬
tẽ posiit. quis ÷ suꝑb: Q illa ipsa pauca quȩ
uidet᷑ hab̾e bona: sibi uult arrogare. &
tam̃ his qͥ illa ñ faciunt. & extollit se suꝑ
gr̃as dõ agebat. Sentiebat gͦ & bene se
facere. & ab illo se facere. Unde gͦ im¬
ꝓbatꝰ ÷: Quia insultabat publicano.
Ut ꝑficiamini attendite. Primo p̃cede
debet siue uirũ siue feminã. c̃fessio pecca.¬
torũ. salubris penitentia. quȩ ualeat
ad corrigendũ hominẽ ñ adirridũ dm̃.
cũ aut̃ pꝰ pęnitentiã bene uiuere ceꝑit:
habet ad huc qͦd cogitet. ne sibi tribuat

Expanded text:
t peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, sed superborum; jam enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, nem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos inum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se supegratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
publicanꝰ iste. Ill x aut̃ elisa int̾rã facie ꝑcutie.¬
bat pectꝰ suũ dicens. Ds̃ ꝓpicius esto michi
peccatori. Ille suꝑb eratꝰ mbonis factis. ille
humilis in malis factis. Uidete fr̃s. Placuit
deo magis humilitas in malis factis: quã
suꝑbia mbonis factis. Sic odit ds̃ suꝑbos.
& idõ sic c̃ cludit. Am̃ dico uob. descendit
iustificatꝰ publicanꝰ. Magisquã phariseus.

Expanded text:
blicanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pharis
Abbreviated transcription (Latin):
die ac nocte. Et ibi beatꝰ dictus ÷ qͥ non
abut in c̾silio impiorũ. & inuia peccatoꝵ¬
ñstetit. & incathedra pestilentie ñsedit.
s in lege dñi fuit uoluntas eiꝰ. Uide lumi¬
nare incȩlo. Et inlege eiꝰ meditabit᷑ die
ac nocte. Uult patienter ferre omĩa :
Hondescendat decelo. & in lege eiꝰ medi¬
tetur die ac nocte. ł rgo incȩlo coreius.
Si incęlo coreiꝰ: om̃s iniqͥtates quȩ fiunt
in t̾ra ad tẽpꝰ. om̃s felicitates malorum
hominũ. om̃s labores iustorũ. meditanti
die & nocte legẽ dĩ nullȩ sunt. & patient̃
tolerat om̃ia. & erit beatꝰ & eruditꝰ adõ.
Et qͦmͦ infirmam̃to cęli : ꝗa lex firma

Expanded text:
die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatonon stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus» . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor ejus: si in coelo cor ejus, omnes iniquitates quae fiunt in terra ad tempus, omnes felicitates malorum hominum, omnes labores justorum meditanti die ac nocte legem Dei, nulli sunt; et patienter tolerat omnia, et erit beatus eruditus a Deo. Et quomodo in fi
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellit᷑ iniqͥtatib hominũ. Dictũ ÷ gͦ
extendit cęlũ sicut pellẽ. Cũ aut̃ tͣnseuñ
tẽpora necessitatis libroꝵ. qͥd dictũ ÷ :
Cȩlũ plicabit᷑ ut lib̾. Qͥ gͦ sursũ habet cor:
ipsũ cor ipsiꝰ luminare ÷. Incęlo fulget.
nec uincitur tenebris. Infra enĩ sunt
tenebrȩ. Tenebre aut̃ iniqͥtas ÷. ñ in¬
cõmutabileᷤᷤ tenebrȩ. iã & hesternodie
cõmemorauimꝰ: s qui hodie tenebre
sunt. si uelint cras luxert̃. Qui tenebrȩ
huc ingressi sunt. siuelint iã lux ẽẽ
possunt. Aꝑte enĩ apłs neqͥs putaret
naturales: ẽẽ. iniqͥtates. quȩ mutari
ñ possint : fuistis eñi inqͥt aliqͣndo tene¬
brȩ. nc̃ aut̃ lux indño sic̃ filii lucis
m̃to celi. Si ibi ÷ cor. inde lucet. & ñmo¬
uet᷑ in iqͥtatib subt̾ positis. Honqr ibi ÷
÷. Nonpotes cogitare illã ciuitatẽ: qr ñdũ
uides. Uis cogitare cęlũ : Librũ dĩ cogita.
Audi psalmũ. Et in lege eiꝰ meditabitur

Expanded text:
ellitur iniquitatibus hominum. Dictum est ergo, «Extendit coelum sicut pellem.» Cum autem transeunt tempora necessitatis librorum, quid dictum est? «Coelum plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae mutari non possunt: «Fuistis enim,» inquit, «aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis mento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: non quia ibi est est.» Non potes cogitare illam civitatem, quia nondum vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tũ orbẽ t̾rarũ p̃dicat᷑ ubiq uerbũ dĩ bb
ñ dr̃ hominib relinqͥte iniqͥtateᷤ ur̃as
pͥores ẽuertite uos aditinera recta iđo
parcit ut uos corrigatis. idõ heri ñuinqi¬
cauit ut hodie bene uiuatis. frudit
gentes. Non gͦ arguet: Non auditurus
÷ qͦserudit ÷ Noniudicatur qͥb sermonẽ
p̃misit. & p̃seminauit: In scola si estesai.¬
magistro erudiris. Cõmittit tͥ magist᷑
qͦd p̃bet. & ñ exiget qͣndo reddis : Aut
cũ cȩꝑis redde̾. si ne metu eris plagarũ :
Modo gͦ accipimꝰ. pꝰea statuim᷑ ante magi¬
strum ut reddamꝰ om̃s p̃terita nr̃a id÷¬

Expanded text:
terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, amagistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationeᷤᷤ hominũ. qm̃ uanȩ sunt. Et
homines sciert᷑ cogitationes dĩ. s qͥbus
iã amicꝰ factꝰ : ꝑdit c̃siliũ suũ. Et uos
fr̃s mei. nolite uos contẽpnere. Sicu
fide acceditis ad dm̃: auditis cogitatio.¬
nes dĩ. Fas mͦ discitis. Hoc uob̾ dr̃. & ad
hoc instrumini qͣre parcat mͦ dsꝰ
malis. ne murmuretis aduersus dm̃
quidocet hominẽ scientiã. Dñs scit
cogitationes hominũ. qm̃ uanȩ sunt.
Relinquite gͦ cogitationes hominũ quȩ
uanȩ sunt: ut cõp̾hendatis cogitationes dĩ.
quȩ sapientes st̃. S qͥs ÷ qͥ cõp̃hendit cogitatio¬
nes dĩ: Qui ponit᷑ infirmam̃to cęli. lã hoc
cantauimus. iã hoc diximꝰ et exposumus.
Beaiꝰ ui ouẽ i eruoieris onre. e⁊ exlece
Iua oocueris euoq: ut cornoes eõ adres:
malionis oonee fodiator peccatori Fobea.
Ecce habes c̃siliũ dĩ. quare parcat malis.
fodit᷑ fouea peccatori. Tuuis iã illũ sepelire. S¬

Expanded text:
cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et exposuimus.ieris, Domine,» «et ex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtibi fecit unde audias : Qui plantauit
aurẽ ñ audiet. aut ꝯͥsinxił ocolũ non
Attendite hoc magnoꝑe fr̃s mei. Quieri.¬
dit gentes ñ arguet. hoc mͦ facit ds̃ erut
gentes. Idõ misit uerbũ suũ ꝑ orbẽ terratu
hominib misit ꝑangłos. ꝑpatriarchasi

Expanded text:
Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per Patriarc
Abbreviated transcription (Latin):
ma mea. Qͥa iã nutabat. ĩa ꝓpe c̾sentiebat:
respexit ad dnm̃. Ut puta uerbi gr̃am
sultabat᷑ illi: ut faceret inqͥtatẽ. Ali¬
quando enĩ c̃gregant se mali & in¬
sultant bonis. Maxime si fueruit illi
plures & ceꝑint illũ unũ. qͦmͦ aliquando
multa palea ÷ circa unũ granũ. tc̃ ñ
ert̃ simul cũ fuerit massa uentilata:
capit᷑ int̾ multos iniqͦs ille. insultatur
illi. circũ uenitur. suꝑ ponere se uolunt
illi. Exagitant quasi iustũ. & insultant
ista. ita ut aliquando attendens ad lin-¬
guã humanã. erubescat. ẽẽ. bonꝰ int̾
malos. Resistat gͦ malis. s ñ de uirib
suis. ne efficiat᷑ suꝑb cũ uult euade
suꝑbos. & augeat numerũ suꝑborum.
S quid dicat: Qͥs exurget mͥ aduersꝰ
malignantes. aut quis c̾sistet mͥ adũsꝰ
oꝑantes iniqͥtatẽ : Nisi qr dñs adiuuit

Expanded text:
ma mea.» Quia jam nutabat, jam prope consentiebat, respexit ad Dominum. Ut puta, verbi gratia, insultabatur illi, ut faceret iniquitatem. Aliquando enim congregant se mali, et insultant bonis; maxime si fuerint illi plures, et ceperint illum unum, quomodo aliquando multa palea est circa unum granum tunc non erunt simul cum fuerit massa ventilata: capitur inter multos iniquos ille, insultatur illi, circumvenitur; superponere se volunt illi, exagitant quasi justum, et insultant ista, ita ut aliquando attendens ad linguam humanam, erubescat esse bonus inter malos. Resistat ergo malis; sed non de viribus suis, ne efficiatur superbus, cum vult evadere superbos, et augeat numerum superborum. Sed quid dicat? «Quis exsurget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes
Abbreviated transcription (Latin):
incruce & dicentis. Pat̾ ignosce illis. qr nesi¬
unt qͥd faciunt. Exaltare qͥ uidicas t̾ram.
redde retiliutionẽ suꝑbis. Ergo redditurꝰ
et exultant mali. Blasphemant mali
om̃ia mala faciunt. Mou& te. cũ pietate
quęre. ñcũ suꝑbia rep̾hende. Mou& te. cõ¬
patitur tͥ & psalmꝰ quęrit tecũ. Non qr ne¬
scit. s ideo tecũ quęrit qđ scit: ut iillo
inuenias qđ ñ sciebas. Quomͦ qͥ uult aliquẽ
consolari nͥ c̃doleat cum illo. ñ illũ eri¬
git. Priꝰ cũ illo dolet. & sic eũ reficit ses¬
mone c̃solatorio. Si aũt intret ad illũ
ridens luctũ eiꝰ: ñ facit qđ mͦ lectũ est.
dicente apło. Gaudere cũ gaudentibus.
flere cũ flentibꝰ Ergo ut gaudeat tecũ
pͥus fles cũ illo. c̃tristaris cũ illo ut refici¬
as eũ. Sic & psalmꝰ & sp̃s dĩ utiq om̃ĩa sci¬
ens quęrit tecũ. & qͣsi uerba tua dicit.
USQUe quo peccatores oñr. us queguo

Expanded text:
in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciin cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ergo reddituruset exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo peccatores, Domine, usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
rib dñi erant . s quare illis ñ ÷ redditũ :
Qͥa redde retributionẽ suꝑb̾ dictũ ÷. illi
aut̃ noluert̃ esse suꝑbi. Et enĩ cũ uiderent
multa miracula fieri ꝑ nom̃ xp̃i. quẽ se
putabant int̾fecisse: cõmoti miraeulis
audier̃t apetro incuiꝰ nomine illa fierer
Nonenĩ sibi arrogare serui uoluerꝰ porei¬
tiã dñi sui. ut dicerent a se factũ eẽ qđd ilꝰ
in ipsis faciebat. honorẽ gͦ serui dederunt
dño suo. Dixer̃t qr quȩ illi mirabant᷑: in
nomine fierent eiꝰ quẽ illi crucifixert Et
facti st̃ humiles cõpuncti st̃ corde ꝑt̾biti
st̃ c̃fitentes peccata sua & c̃siliũ quesieit
dicentes. qͥdgͦ faciemꝰ : Non desꝑant de sa¬
lute : s quęxtꝰ medicinã. Tẽ ait illis petrꝰ
penitentiã. humileᷤᷤ fuert̃. Nonqͦ illis ped¬
ditum ÷ qr uide quid dicat psalmꝰ iste.
Exaltare qͥ iudicas t̾rã redde retributionẽ
suꝑbis. Ab illo gͦ numero excepti erant
illi. in illis ualuit uoxilla dñi pendentis

Expanded text:
 redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum sdicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Petruspoenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixert̃ xp̃m facta st̃ pꝰea miracula. qͣndo
de ipso numero iudeoꝵ credider̃t. & donatꝰ
÷ illis sanguis xp̃i. Impias manꝰ & cruentas
de sanguine xp̃i portabant. lauit eos ipse
cuiꝰ sanguinẽ fudert᷑. Ad iuncti sunt corpori
ipsius id ÷ eccłȩ : qui corpꝰ eiꝰ mortale qđ uide¬
rant ꝑ secuti st̃ suderunt p̃ciũ suum. ut
hiberent p̾ciũ suũ. Nãq p̾ea plure̾ c̃uersist̃.
Cũ multa miracula fierent ab apłis. aliqͦt
hominũ milia una die credidert̃. & in ꝓ-¬
pinquo inuenti sunt. ut om̃ia sua quȩ ha-¬
hebant uenderent. & p̃ciũ suarũ rerum
ad pedes apłoꝵ ponerent. & unicuiq di-¬

Expanded text:
ristum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique di
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa uindicta & taciturnitate. id ÷ decessatio¬
ne uindictȩ alio loco dicit. Iacui. nũqͥd sẽper
tacebo: Usqueqͦ peccatores dñe. usq qͦ pecca¬
tores głabunt᷑. respondent & loquentur
iniqͥtatẽ. loquent᷑ om̃s qͥ oꝑant᷑ in iustitiam :
Et dicit om̃ia oꝑa. Respondent & loquent᷑
iiqͥtatẽ. qͥd ÷ respondent : Contͣ iustũ habent
qͦd respondeant. Uenit iustꝰ aliqͥs & dicit Noli
facere iniqͥtatẽ. Quare : Nemoriaris. Ecce
feci iniquitatẽ. qͣre ñ morior: llle fecit iusti.¬
tiam. & mortuus ÷ Quare mortius : : Ego
feciiniqͥtatẽ. quare me ñ abstulit ds̃: Eece ille
fecit iustitiã & quare sic in illũ uindicauit : qͣre
dĩ inueniunt argum̃tũ responsionis sue. Parcit
ille ꝓpt̾ aliud. respondent illi ꝓpt̾ aliud: qͥa
uiunt. Qͣre enĩ parcat ille dic̃ apłs. exponit
c̃siliũ patientiȩ dĩ . Existimas inqͥt qͥtalia agiᷤ.

Expanded text:
ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatioipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdicunt qͥd nob ꝓdest. qr sic uiuimꝰ: gadicturꝰ
es: Uere curat ista quȩ facimꝰ ds̃: ꝗͥa enĩ uiuun:
putant dm̃ nescire qͦd faciunt. Hide qͥd mali
illis contingat. Quia sistationariꝰ sciret. teneret
illos. & idõ uitant oculos stationarii. nestatĩ
teneant᷑. Oculos enĩ dĩ uitare nemo potest.
qr ñ solũ incubiculo uident. s & intima cor¬
dis tui. Cogitant & ipsi qr nichil potest latere
se uiuere sciente dõ. qͥñ uiuerent sciente statio¬
nario: dict̃ sibi. Ista dõ placent. Et reuera si
illi displicerent facta nr̃a. qͦmͦ displicent
iudicib. qͦmͦ displicent legib qͦmͦ displicent
imꝑatorib & qͦmͦ displicent cõm̃tariensib
nũquid qͦ mͦ illoꝵ oculos uitamꝰ. uitare pos.¬
sumꝰ oculos dĩ: frgo placent ista dõ ldeo in
arguãte. Ergo ñtacet qͥ dix̃tacui: cũ dicit
hec fecisti & tacui. suspicatꝰ es iniqͥtatẽ. qͦd¬
ero tͥ similis. & ñ tacuit. Cum enĩ psalmꝰ ista¬

Expanded text:
dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
impenitens. thesaurizas tͥ irã indie irȩ. & pe
reuelationis iustiiudiciidĩ. qͥ reddet unicuiq
seđm oꝑa sua. llle gͦ auget longanimitatẽ.
& tu auges iniquitatẽ. Prit illius thesaurꝰ
in sẽpit̾na miscđia. in eos qͥ ñ c̃tẽpsert̃ miscđiam.
Iuus aut̃ thesaurꝰ inira inuenit᷑. & qͦd poniꝰ¬
cotidie ꝑmodicũ : pꝰea massã inuenturꝰ es.
Minutati ponis. s  mulũ inuenies. Hloli at¬
tendere minuta peccata tua cotidiana. De
minutissimis guttis: flumina implent᷑. ꝗͥd¬

Expanded text:
zas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina implentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera. Idõ qr talis p̃dictꝰ & p̃nuntiatꝰ.
talis etiã inuentꝰ ÷. loquebatur in monte
nem patiunt᷑ ꝓpt̾ iustitiã. In ipso sermone
illos luminaria. id ÷ patienter tolerante ᷤᷤ
omĩa ista iniqͣ quȩ tͣnseunt : beati eritis
inqͥt cũ uos ꝑsecuti fuerint homines. &¬
dixerint omne malũ aduersũ uos. Gau¬
dete & exultate. qr merces ur̃a multa :
incęlis. Deinde in ꝓcessu sermonis cum
docere in ciꝑet: quãius eũ turba circũ¬
daret. dix̃ talia discipulis sius. que feri
pͥmatus habebant exponendarũ scriptu.¬
rarũ & om̃iũ qͥqͣsi sibi iusti uidebant᷑.
uł uideri se arbitrabant᷑. & ad quorum
pͥmatũ plebis obseqͥũ uidebat᷑ obtẽꝑare.
Non peꝑcit & dix̃. Quando oratis. nerits᷑
sicut hypocrite qui amant in syna¬
gogis & angulis platearũ stantes orare.
ut uideant᷑ ab hominib Et cȩtera talia.
Tetigit homines. ñ timuit aliquẽ. Et cũ

Expanded text:
vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, vulnera. Ideo qui talis praedictus et praenuntiatus, talis etiam inventus est. Loquebatur in monte,nem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, quae ferirquasi primatus habebant exponendarum Scripturarum omnium; qui sibi quasi justi videbantur, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
t cinis inciere. Sunt aut̃ & alii qu
opulenti sunt. & honorib scđm tẽpꝰ
humanis fulciunt᷑ & tam̃ nec in pecuna
dignitatis sp̃ẽ ponunt. nec infundis suiᷤ
spẽ ponunt. nec infamilia sua sp̃ẽ ponunt.¬
s totã spẽ in illo ponunt. cui ñ succeditur.
ea tam̃ gub̾nant ad refectionẽ indigentiũ.
int̾ pauꝑes dĩ numerant᷑. Uident enĩ ꝑiculõ¬
se se uiuere in hac uta sentiunt se esse
ꝑegrinos. sic deuersantur in opulentia t̾re¬
narũ diuitiarũ suarũ: qͦmͦ uiator instabulo
tͣnsiturꝰ ñ possessurꝰ. Ergo qͥd dñs: ꝓpter
miseriã inopũ & gemitũ pauꝑũ. nc̃ exur.¬
gã dicit dñs. Ponã in salutari. Salutaris nr̃.
saluator nr̃ ÷. In illo uoluit ponere spem
om̃iũ inopũ & egentiũ. Et qͥd ait : Fiduci¬
alit̾ agã in eo. quid ÷ fiducialit᷑ agã: Non
timebit. ñ parcet uitus & c̃cupiscentus
hominũ. Uere medicꝰ fidelis. medicinali
ferro sermonis instructꝰ: secuit omĩa

Expanded text:
ne, cinis in cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecuniaia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, ea tamen gubernant ad refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et egentium. Et quid ait? «Fiducialiter agam in eo» . Quid est, «Fiducialiter agam?» Non timebit, non parcet vitiis et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia