comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
centis. sanguinem iusti. Quid¬
ni mustum rubens. probatum
preciosum. plane de uinea so
sum: Deniq preciosa in conspe¬
ctu dñi mors sanctoꝵ eius. Hȩc
pro eo quod dictum est. uineas
florentes odorem dedisse. ita si
ad tempora gratiȩ hunc locũ
respicere malimus. Aut si pla¬
cet magis referri ad patres. nã
umea dñi sabaoth populus isrł
est. erit sensus. Xp̃m in carne
nasciturum & morituru ado¬
rauerunt ꝓphetȩ & patriarchȩ.
sed non dederunt tunc eundẽ
odorem suum. quia non exibu¬
erunt in carne quem in sp̃u
ꝑsenserunt. Non dederunt
odorem suum. nec secretum
publicauerunt. expectantes
ut reuelaretur in suo tepore.
Nuis sane tunc capet sapientiã
in mysterio absconditam. in cor¬
pore non exhibitam. Ita uineȩ
tunc quidem ñ dederunt odo¬
rem suum. Dederunt autẽ po¬
stea. cum ꝑ successiones genera¬
tionum nascentem ex se xp̃m
scđm carnem partu uirgineo
seculis ediderunt. Tlinc plane
inquam spiritales illȩ uineȩ

Expanded text:
centis, sanguinem Justi? Quidcentis, sanguinem Justi? Quidni mustum rubens, probatum, pretiosum, plane de vinea Sorsum? Denique pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Haec pro eo quod dictum est, vineas florentes odorem dedisse. 8. Ita si ad tempora gratiae hunc locum respicere malimus, aut si placet magis referri ad Patres nam vinea Domini sabaoth domus Israel est , erit sensus: Christum in carne nasciturum et moriturum odoraverunt prophetae et patriarchae, sed non dederunt tunc eumdem odorem suum, quia non exhibuerunt in carne, quem in spiritu praesenserunt. Non dederunt odorem suum, nec secretum suum publicaverunt, exspectantes ut revelaretur in suo tempore. Quis sane tunc caperet sapientiam in mysterio absconditam, in corpore non exhibitam? Ita vineae tunc quidem non dederunt odorem suum. Dederunt autem postea, cum per successiones generationum nascentem ex se Christum secundum carnem partu virgineo saeculis ediderunt. Tunc plane, inquam, spirituales illae vineae
Abbreviated transcription (Latin):
grue ut opinor de ipsis dictum
sentimus. quia uineę florentes
odorem dederunt. Ad quid:
Ut eo sane ꝓuocati etiam qui
necdum crediderant. ex bonis
operib illos considerantes glo-¬
rificarent & ipsi dm̃n. atq ita ei ᷤ
odor uitȩ ad uitam esse inciꝑet.
Idcirco ergo dedisse odorem non
immerito referuntur. qui non
suam głam sed aliorũ de sua
bona opinione quesiere salutẽ.
Alioquin. poterant more quoꝵ¬
dam questum estimare pietatem.
uerbi gr̃a ostentationis. mercedis.
at istud esset non dare odorem
secd uendere. Nunc uero quia om¬
nia sua in caritate faciebant. non
plane uendiderunt odorem. sed
dederunt. Cȩterum si uineȩ ani¬
mȩ. flos opus. odor opinio est. fru¬
ctus quid. Martyrium. Et uere
fructus uitis. sanguis est martyriᷤ.
Cum dederit inquit dilectis suis
somnum. ecce hereditas dñi. filii
merces. fructus uentris. Propemo¬
dum dixissem fructus uitis. Qͥd¬
ni sanguinem uuȩ dixerim me.¬
racissimum. sangumem inno¬

Expanded text:
grue, ut opinor, de ipsis dictum grue, ut opinor, de ipsis dictum sentimus, quia vineoe florentes odorem dederunt. Ad quid? ut eo sane provocati etiam qui necdum crediderant, ex bonis operibus illos considerantes, glorificarent et ipsi Deum, atque ita eis odor vitae ad vitam esse inciperet. Idcirco ergo dedisse odorem non immerito referuntur, qui non suam gloriam, sed aliorum de sua bona opinione quaesiere salutem. Alioquin poterant more quorumdam quaestum aestimare pietatem, verbi gratia, ostentationis, mercedis. At istud esset non dare odorem, sed vendere. Nunc vero quia omnia sua in charitate faciebant, non plane vendiderunt odorem, sed dederunt. 7. Caeterum si vineae animae, flos opus, odor opinio est: fructus quid? Martyrium. Et vere fructus vitis, sanguis est martyris. Cum dederit, inquit, dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini filii, merces fructus ventris . Propemodum dixissem, fructus vitis. Quidni sanguinem uvae dixerim meracissimum, sanguinem inno
Abbreviated transcription (Latin):
fructus indicium est. Hic odor
serpentes fugat. Nunt florescen¬
tibus uineis omne reptile uene¬
natum cedere loco. nec ullatenꝰ
ferre odorem nouorum florum.
Quod uolo attendant nouii nr̃i.
& fiducialiter agant. cogitantes¬
qualem sp̃m acceperunt. cuitis
primitias dę mones ñ sustinent.
Si sic nouitius feruor. quid erit
absoluta ꝑfectio: Perpendatur
ex flore fructus. & saporis uirtus
ex ui estimetur odoris. Uineȩ flo¬
tentes odorem dederunt. Et in
principio quidem sic fuit. Ad p̃-¬
dicationem nouȩ gratiȩ secuta
est nouitas uitȩ in his qui credi¬
derunt. qui conuersationẽ suam
inter gentes habentes bonã xp̃i
erant bonus odor in omni loco.
Odor bonus. testimonium bo¬
num. Hoc de bono opere. tanqu̾a
de flore odor procedit. Et qm
tali flore & tali odore inter pri¬
mordia nascentis fidei fideles
animȩ ueluti quȩdam spiritales
uineȩ refertȩ apparuerunt. ha¬
bentes testimonium bonum &
ab his qui foris erant. non in con¬

Expanded text:
fructus indicium est. Hic odor fructus indicium est. Hic odor serpentes fugat. Aiunt florescentibus vineis omne reptile venenatum cedere loco, nec ullatenus novorum ferre odorem florum. Quod volo attendant novitii nostri, et fiducialiter agant, cogitantesqualem spiritum acceperunt, cujus primitias daemones non sustinent. Si sic novitius fervor, quid erit absoluta perfectio? Perpendatur ex flore fructus, et saporis virtus ex vi aestimetur odoris. Vineae florentes odorem dederunt. Et in principio quidem sic fuit. Ad praedicationem novae gratiae secuta est novitas vitae in his qui crediderant, qui conversationem suam inter gentes habentes bonam. Christi erant bonus odor in omni loco . Odor bonus, testimonium bonum. Hoc de bono opere tanquam de flore odor procedit. Et quoniam tali flore et tali odore inter primordia nascentis fidei fideles animae, veluti quaedam spirituales vineae, refertae apparuerunt, habentes testimonium bonum et ab his qui foris erant; non incon
Abbreviated transcription (Latin):
num. ñ obȩdientia elementoꝵ.
non uita mortuorũ. bestialem
hane & plus quam bestialem
hebitudinem ab eis depellere
quiuit. De qua non minus ini¬
rabili quam miserabili cecitate
factum est. ut in illud tam hor¬
rendum tamq enormiter gros¬
sum facinus ꝓruerent. dño ma¬
iestatis inicientes manus sacrile¬
gas. Et tunc itaq dici potuit
quia ficus ꝓtulit grossos suos.
cum iam idelicet legitima illiꝰ
populi esse cȩperunt quasi in exi¬
tu suꝑ summum. ut nouis iu
aliter sane quam quomodo grossi
cadunt. & cedunt suborientib
ficubus bonis. Quamdiu inquit
non cessauit ficus ꝓducere grossos
suos non te uocauͦ sponsa. sciens
ñ posse una prodire optimas fi¬
cus. Nunc autem ꝓductis qui
prius producendi erant. ñ iam
intempestiue te inuito. cũ bo¬
ni ac salutares fructus in proxi¬
mo esse noscantur. inutiles ex¬
puncturi. Nam & uineȩ inquit
florentes odorem dederunt. quod
nichilominus appropinquantis

Expanded text:
num, non obedientia elementorum, num, non obedientia elementorum, non vita mortuorum, bestialem hanc, et plus quam bestialem hebetudinem ab eis depellere quivit: de qua non minus mirabili quam miserabili caecitate factum est, ut in illud tam horrendum, tamque enormiter grossum facinus proruerint, Domino majestatis injicientes manus sacrilegas. Extunc itaque dici potuit, quia ficus protulit grossos suos, cum jam videlicet legitima illius populi esse coeperunt quasi in exitu super summum: ut novis, jualiter sane, quam quomodo grossi cadunt, et cedunt suborientibus ficubus bonis. Quandiu, inquit, non cessavit ficus producere grossos suos, non te vocavi, o sponsa, sciens non posse una prodire optimas licus. Nunc autem productis qui prius producendi erant, non jam intempestive te invito, cum boni ac salutares fructus in proximo esse noscantur, inutiles expuncturi. 6. Nam vineae, inquit, florentes odorem dederunt; quod nihilominus appropinquantis
Abbreviated transcription (Latin):
iam sp̃m. consummatum est
inquit. O qualem consumma.¬
tionem dedit grossis suis ficus
hȩc maledicta. & subinde ȩter¬
na ariditate dampnata. O qu̾a
sunt nouissimi peiores priorib.¬
ad ꝑniciosos ꝑuenit & uenena¬
tos. O grossum upereumq af¬
fectum. odure hominem qui ho¬
minum & corpora sanat. & sal¬
uat animas. Onichilominus
intellectum grossum & certe bo¬
uium. qui dm̃ non intellexert̃.
nec in operib dei. Nimium me
num. Sed legat in ysaia. & plus
quam bouinum audiet. Cogno¬
uit inquit bos possessorem stũ.
& asinus presepe dñi sui. israhel
autem ñ cognouit me. populus
meus non intellexit. Uides me
iudee mitiorem tibi ꝓpheta tuo:
Ego te comparaui iumentis. ille
subicit. Quamquã non in sua
persona ꝓpheta dixit hoc sed in
dei. qui dm̃ se & ipsis operibus
clamat. & si michi inquit non
creditis oꝑibus credite. & si ñ
facio opera patris mei nolite cre¬¬
dere. nec sic tamen euigilant ad
intelligendum. Non fuga dȩmo¬

Expanded text:
jam spiritum: Consummatum est, jam spiritum: Consummatum est, inquit . O qualem consummationem dedit grossis suis ficus haec maledicta, et subinde aeterna ariditate damnata! O quam sunt novissimi pejores prioribad perniciosos pervenit et venenatos. O grossum vipereumque affectum, odire hominem, qui hominum et corpora sanat, et animas salvat! O nihilominus intellectum grossum et certe bovinum, qui Deum non intellexerunt nec in operibus Dei! 5. Nimium me num. Sed legat in Isaia, et plus quam bovinum audiet. Cognovit, inquit, bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui: Israel non cognovit me; populus meus non intellexit . Vides me, Judaec, mitiorem tibi propheta tuo. Ego te comparavi jumentis, ille subjicit. Quanquam in sua persona propheta non dixit hoc, sed in Dei, qui Deum se et ipsis operibus clamat: Etsi mihi, inquit, non creditis, operibus credite: etsi non facio opera Patris mei, nolite credere ; nec sic tamen vigilant ad intelligendum. Non fuga daemo
Abbreviated transcription (Latin):
nec affectus. nec intellectus. sed
nec ritus quem in colendo dm̃
habuit. Nam actus in bellis. af¬
fectus in lucris totus erat. intel¬
lectus in crassitudine licterȩ:
cultus in sanguine pecudum
& armentorũ. At dicit aliquis.
Cum istiusmodi grossos non
aliquando proferre gens illa cessa¬
uerit. ergo ñ aliquando tempꝰ
putationis non extitit. quia u¬
num utriq rei tempus existere
phibetur. Non est ita. Dicimus
mulieres filios procreasse. ñ cum
parturiunt. sed cum iam pepe¬
runt. Dicimus & arbores edidis¬
se flores suos. non cum cȩper̃t
florere. sed potius cũ desierunt.
Ita hic quoq hic dictum est quia
ficus protulit grossos suos. non
cum aliquos edidit. sed c̃u totos.
id est cum ad finem peruenit
editio. Queris quo tempore isti¬
tismodi complementũ illi popło
accidit. Cum xp̃m occidit.
Tunc completa est malicia eius.
iuxta quod ipse eis predixerat. im¬
plete mensuram patr̃ũ ur̃orum.
Inde in patibulo traditurus

Expanded text:
nec affectus, nec intellectus, sed nec affectus, nec intellectus, sed nec ritus, quem in colendo Deum habuit. Nam actus in bellis, affectus in lucris totus erat, intellectus in crassitudine litterae, cultus in sanguine pecudum et armentrorum. 4. At dicit aliquis: cum istiusmodi grossos non aliquando proferre gens illa cessaverit, ergo non aliquando tempus putationis non exstitit, quia unum utrique rei tempus existere perhibetur. Non ita est. Dicimus mulieres filios procreasse, non cum parturiunt, sed cum jam pepererunt. Dicimus et arbores edidisse flores suos, non cum coeperint florere, sed potius cum desierint. Ita hic quoque dictum est, quia ficus protulit grossos suos, non cum aliquos edidit, sed cum totos, id est, cum ad finem pervenit editio. Quaeris quo tempore istiusmodi complementum illi populo accidit? Cum Christum occidit, tunc completa est malitia ejus, juxta quod ipse eis praedixerat: Implete mensuram patrum vestrorum . Unde in patibulo traditurus
Abbreviated transcription (Latin):
ficus grossos suos. & ut sentio
ego quȩ est plebs iudeoꝵ. Quan¬
ta in hanc saluator parabolice
in euangelio loqui indetur. ut
est illud. Arborem fici habebat
quidam plantatam in uineam
ficulneam. & omnes arbores.
Et nathanaeli dictum est. Cũ
esses sub ficu. uidi te. It rursũ
maledicit ficulneȩ. pro eo quod
non iuenit in ea fructũ. Bene
ficus. quȩ bona licet patriarcha¬
rum radice prodierit. nunqu̾a
tamen in altum proficere. nunquã
se humo attollere uoluit. nun¬
quam respondere radici ꝓcerita¬
te ramoru. generositate florũ.
fecunditate fructuum. Male
prorsus tibi cum tua radice con¬
uenit. arbor pusilla. tortuosa.
nodosa. Radix enim sc̃ã. Iuid enĩ
dignum tius apparet in ramis:
Ficus inquit protulit grossos
suos. Non hos nobili a radice tra¬
xisti. semen nequam. Quod in en
est de sp̃u scõ est. ac p̾er hoc sub¬
tile totum & suaue. Tib unde
hi grossi: Et uere quid ñ grossũ
ingente illa: Nec actus ꝓfecto

Expanded text:
ficus grossos suos; et, ut sentio ficus grossos suos; et, ut sentio ego, quae est plebs Judaeorum. Quanta in hanc Salvator parabolice in Evangelio loqui videtur? ut est illud: Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea ficulneam et omnes arbores : et Nathanaeli dictum est: Cum esses sub ficu, vidi te . Et rursum maledicit ficulneae, pro eo quod non invenit in ea fructum . Bene ficus, quae bona licet patriarcharum radice prodierit, nunquam tamen in altum proficere, nunquam se humo attollere voluit, nunquam respondere radici proceritate ramorum, generositate florum, fecunditate fructuum. Male prorsus tibi cum tua radice convenit, arbor pusilla, tortuosa, nodosa. Radix enim sancta. Quid ea dignum tuis apparet in ramis? Ficus, inquit, protulit grossos suos. Non hos nobili a radice traxisti, semen nequam. Quod in ea est, de Spiritu sancto est; ac per hoc subtile totum ac suave. Tibi unde hi grossi? Et vere quid non grossum in gente illa? Nec actus profecto,
Abbreviated transcription (Latin):
tueamur sed populum. nempe
de hominib cura est deo. non de
arboribus. Uere fictis est populus.
fragilis carne. paruulus sensu.
animo humilis. cuius primi fru¬
ctus ut interim nomini alluda¬
mus. grossi utiq & terreni. Nec
enim popularis est studii pͥmu
querere regnum dei & iustitiam
eus. sed ut ait apostolus cogita¬
re quȩ mundi sunt. quomodo
Tribulationem carnis habebunt¬
huiusmodi. sed in nouissimis non
negamus eos fructus fidei assecu¬
turos si bonam habuerint nouis¬
stmam confessionem. maximeq
si carnis opera elemosinis redeme¬
rint. Ergo primi plebium fru¬
ctus nec fructus sunt. non ma¬
gis quam ficuum grossi. Deniq
si dignos post modum fructus
pęnitentiȩ fecerint. non enim
cttm habuistis in quib nunc
erubescitis: Ego tamen hoc loco
non quemuis populum interp̃¬
tari liberum puto. unus signan¬
ter exprimitur. Neq eñi ptule¬
runt dicit quasi de plurib. sed
quasi de una. protulit inquit

Expanded text:
tueamur, sed populum: nempe tueamur, sed populum: nempe de hominibus cura est Deo, non de arboribus. Vere ficus est populus, fragilis carne, parvulus sensu, animo humilis, cujus primi fructus, ut interim nomini alludamus, grossi utique et terreni. Nec enim popularis est studii primum quaerere regnum Dei et justitiam ejus ; sed, ut ait Apostolus, cogitare quae mundi sunt, quomodo Tribulationem carnis habebunthujusmodi ; sed in novissimis non negamus eos fructus fidei assecuturos, si bonam habuerint novissimam confessionem, maximeque si carnis opera eleemosynis redemerint. Ergo primi 1472 plebium fructus nec fructus sunt, non magis quam ficuum grossi. Denique si dignos postmodum fructus poenitentiae fecerint non enim ctum habuistis tunc in quibus nunc erubescitis? 3. Ego tamen hoc loco non quemvis populum interpretari liberum puto: unus signanter exprimitur. Neque enim, Protulerunt, dixit, quasi de pluribus; sed quasi de una, protulit, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
TCUS protulit
grossos suos. Ex su¬
periorib pendet
presens locus. Dixe¬
rat enim tempus
putationis uenisse.
tam ex floribus qui iam appare¬
bant. quam ex audita turturis
uoce hoc asserens. Ia ipsũ alhuc
ex grossorum productione affir¬
mat. quia non solum ex florib¬
perimentum capitur temporis.
capitur & ex ficu. Non enĩ ñ est
aer indulgentior tunc. cu ficus
grossos suos protulerit. Bicus flo¬
res non habet. sed pro florib grossoᷤᷤ
mittit. tempore quo cęterȩ arbo¬
res florent. Et quomodo flores
apparent & transeunt. ad nichil
utiles nisi quod secuturi fructꝰ
quidam prenuntii sunt. ita &
grossi. Orruntur sed ͤ mature ca¬
dunt. & dant locum maturan¬
dis. ipsi minime habiles ad ue.¬
scendum. Et hinc ergo ut dixi
sumit sponsus experimentum
temporis & argumentũ suasio¬
nis. ut non pigritetur pergere
sponsa ad uineas. quia non perit
opera quȩ tempestrua uenit. Et
littera quidem sic. Quid uͦ sp̃s:
Ut plane hoc loco non ficum in¬

Expanded text:
cus protulit grossos suos. . Ex superioribus pendet praesens locus. Dixerat enim tempus putationis venisse, tam ex floribus qui jam apparebant, quam ex audita turturis voce hoc asserens. Id ipsum adhuc ex grossorum productione affirmat; quia non solum ex floribperimentum capitur temporis; capitur et ex ficu. Non enim non est aer indulgentior tunc, cum ficus grossos suos protulerit. Ficus flores non habet, sed pro floribus grossos mittit tempore quo caeterae arbores florent. Et quomodo flores apparent et transeunt, ad nihil utiles, nisi quod secuturi fructus quidam praenuntii sunt; ita et grossi. Oriuntur, sed immature cadunt, et dant locum maturandis, ipsi minime habiles ad vescendum. Et hinc ergo, ut dixi, sumit sponsus experimentum temporis, et argumentum suasionis, ut non pigritetur pergere sponsa ad vineas, quia non perit opera, quae tempestiva venit. Et littera quidem sic 2. Quid vero spiritus? ut plane hoc loco non ficum in
Abbreviated transcription (Latin):
periculosissimȩ ꝓmouetur. quantis.¬
lib& aliis udeatur pollere uirtuti¬
bus. Si habuerit omẽm scientiam.
si dederit omẽm substantiam sua
pauꝑib. si tradiderit corpus suũ
ita ut ardeat. absq caritate uacu¬
us est. En quanta prius infunden¬
da sunt ut effundere audeamus
de plenitudine: non de penuria
largientes. Primo qͥdem compun.¬
ctio deinde deuotio. tercio peni¬
tentiȩ labor. quarto pietatis opuᷤ.
qͥnto orationis studiũ. sexto contẽ¬
plationis ocium. septimo plenitu:
quȩ infusio appellatur. quatinꝰ illa
quȩ effusio dicta est: pure & obhoc
tute. iam aiministretur ad laudẽ¬

Expanded text:
periculosissime promovetur, quantispericulosissime promovetur, quantislibet aliis videatur pollere virtutibus. Si habuerit omnem scientiam, si dederit omnem substantiam suam pauperibus, si tradiderit corpus suum ita ut ardeat; absque charitate vacuus est. En quanta prius 1323 infundenda sunt, ut effundere audeamus, de plenitudine, non de penuria largientes: primo quidem, compunctio; deinde, devotio; tertio, poenitentiae labor; quarto, pietatis opus; quinto, orationis studium; sexto, contemplationis otium; septimo, plenituderationem, quae infusio appellatur; quatenus illa quae effusio dicta est, pure, et ob hoc tute jam administretur ad laude
Abbreviated transcription (Latin):
tuetur. Tamen sic non tam specta.¬
ti quam comectatr idq raptim. &
quasi sub quodam choruscamine scin¬
tillulȩ transeuntis tenuiter uix
attacti. mnardescit amore: & ait.
Anima mea desideraiit te innocte.
s & sp̃s m̃s in precordiis meis.
Talis amor telat. Hic decet amicũ¬
sponsi. Noc necesse ẽ ardeat. fidelis
seruis & prudens. quẽ constituit
dñs suꝑ familiam suam. Flic re¬
plet. hic feruet. hic ebullit. hic iã
securus effundit: exundans ꝙ erũ¬
pens. & dicens. Quis infirmatur. &
ego non infirmor: Quis scandalita.¬
tur. & ego non uror. Predicet. fru¬
ctificet. innouet signa & immutet
mirabilia: non ẽ quo se immisceat
uanitas. ubi totũ occupat caritas.
Siqͥdem plenitudo legis & cordis est
caritas si tamen plena. Deus deniq
caritas est. & nichil ẽ in reb quod
possit replere creaturã factam ad
imaginẽ dĩ. nͥ caritas ds̃: qui solus
maior ẽ illa. Eam nondũ adeptus.

Expanded text:
tuetur. Tamen sic non tam spectatuetur. Tamen sic non tam spectati, quam conjectati, idque raptim et quasi sub quodam coruscamine scintillulae transeuntis, tenuiter vix attacti inardescit amore, et ait: Anima mea desideravit te in nocte, sed et spiritus meus in praecordiis meis . Talis amor zelat; hic decet amicusponsi, hoc necesse est ardeat fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. Hic replet, hic fervet, hic ebullit, hic jam securus effundit, exundans et erumpens, ac dicens: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Praedicet, fructificet, innovet signa, et immutet mirabilia: non est quo se immisceat vanitas, ubi totum occupat charitas. Siquidem plenitudo legis et cordis est charitas , si tamen plena. Deus denique charitas est , et nihil est in rebus quod possit replere creaturam factam ad imaginem Dei, nisi charitas Deus, qui solus major est illa. Eam nondum adeptus
Abbreviated transcription (Latin):
Neus cibus ẽ inqͥt ut facram uolun¬
tatera patris mer. Itaq comiten¬
tur penitentiȩ labores pietatis
opera quȩ confortent. Magnam
ait fiduciam prestat apud altissi-¬
mũ: elemosina. Cabus sitim exci¬
tat. potandus est. Accedat cibo
bon operis orationis potus. com¬
ponens in stomacho conscientiȩ qͦa
bene gestum est. & cõmendans dõ.
Orando bibitur uinũ lȩtificans cor
hominis. uinũ sp̃s qͦa inebriat :¬
& carnaliũ uoluptatũ infundit.
obliuionẽ. Humectat interiora a¬
rentis conscientiȩ. escas bonoꝵ actu¬
um digerit. & deducit ꝑ quȩdam
animȩ menbra. fidem roborans.
spem confortanᷤ. uegetans ordinanᷤ¬
q caritatem: & impinguans mores.
Sumpto cibo potuq qͥd iam restat
nisi ut pauset egrotus. & quieti
contemplationis post sudores actio¬
nis incumbat: Sormiens in con¬
templatione sominiat diñ. ꝑ spe-¬
culum siqͥdem & in enigmate. ñ
autem facie ad faciem interim in¬

Expanded text:
Meus cibus est, inquit, ut faciam volunMeus cibus est, inquit, ut faciam voluntatem Patris mei . Itaque comitentur poenitentiae labores pietatis opera quae confortent. Magnam, ait, fiduciam praestat apud Altissimum eleemosyna . Cibus sitim excitat; potandus est. Accedat cibo boni operis orationis potus, componens in stomacho conscientiae quod bene gestum est, et commendans Deo. Orando bibitur vinum laetificans cor hominis, vinum spiritus, quod inebriat, et carnalium voluptatum infundit oblivionem. Humectat interiora arentis conscientiae, escas bonorum actuum digerit, et deducit per quaedam animae membra, fidem roborans, spem confortans, vegetans ordinansque charitatem, et impinguans mores. 6. Sumpto cibo potuque, quid jam restat, nisi ut pauset aegrotus, et quieti contemplationis post sudores actionis incumbat? Dormiens in contemplatione Deum somniat; per speculum siquidem et in aenigmate, non autem facie ad faciem interim in
Abbreviated transcription (Latin):
am post sanatũ uulnus antiqui
delicti medicamento baptismatiᷤᷤ:
Ergo ad illam animã quȩ dicit. pu¬
truerunt & corruptȩ sunt cica¬
trices meȩ a facie insipientiȩ meȩ.
cũ accedit sp̃s. qͥd primo opus est :
Ut tumor uel ulcus qͦd forte suꝑ¬
creuit in uulnere. & potest impe.¬
dire sanitatem. ante omĩa ampu¬
tetur. Abscidatur itaq ferro acu¬
tȩ compunctionis. ulcus inuete.¬
ratȩ consuetudinis. Sed est acer¬
bus dolor. Leniatur ꝓinde un¬
guento deuotionis. qͦd non est ali¬
ua nisi concepta de spe indulgen¬
tiȩ exultatio. Hanc continendi
parit facultas. & uictoria de pec¬
cato. Iam gr̃as agit: & dicit. Dr¬
rupisti uincula mea. tibi sacrifi.¬
cabo hostiam laudis. Deinde appo¬
nitur medicamentũ penitentiȩ:
malagina ieiunioꝵ. uigiliarũ.
orationũ. & siqua sunt alia peni¬
tentium exercicia. In labore ciban¬
dus est cibo boni operis. ne deficiat.
Quod opiis sit cibus: inde doceris.

Expanded text:
am post sanatum vulnus antiqui am post sanatum vulnus antiqui delicti medicamento baptismatis? Ergo ad illam animam quae dicit: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae ; cum accedit spiritus, quid primo opus est? Ut tumor vel nicus, quod forte supercrevit in vulnere, et potest impedire sanitatem, ante omnia amputetur. Abscindatur itaque ferro acutae compunctionis ulcus inveteratae consuetudinis. Sed est acerbus dolor; leniatur proinde unguento devotionis, quod non est aliud, nisi concepta de spe indulgentiae exsultatio, Hanc continendi parit facultas, et victoria de peccato. Jam gratias agit, et dicit: Dirupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Deinde apponitur medicamentum poenitentiae, malagma jejuniorum, vigiliarum, orationum, et si qua sunt alia poenitentium exercitia. In labore cibandus est cibo boni operis, ne deficiat. Quod opus sit cibus, inde doceris:
Abbreviated transcription (Latin):
tis miserationib suis uisitauit ter¬
ram & inebriauit eam. multipli.¬
cauit locupletare eam. Ergo & tu
fac similiter. Implere prius. & sic
curato effundere. B enigna pru.¬
densq caritas affluere consueuit:
non effluere. Fili. ne ꝑeffluas ait
Salomon. Et apłs. Propterea inqͥt
debemus intendere his quȩ dicunt᷑.
ne forte ꝑeffluamꝰ. Quid enim:
Tune paulo sanctior. sapientior salo.¬
Ymone:
Iuoquin nec mͥ sedet. ditari exte ex.¬
manito. Si enĩ tu tibi nequã. eui
bonus eris. Se cumulosi uales. ad¬
iuua me. sin autẽ parcito tͥ. Sed iã
audite quȩ & quanta saluti ꝓpriȩ
necessaria sint. quȩ & quali a infun¬
di oporteat priusquã effundere pre.¬
sumamꝰ. quȩ tamen in presentiarũ
breuiter colligere potero. Nora siqͥ¬
dem iam multũ ascendit. & sermo.¬
nis urget ad finem. Accedit medi¬
cus ad uulneratum. sp̃s ad anr¬
mam. Quã eniꝰ non repperiat
gladio di aboli uulneratam. eti¬

Expanded text:
tis miserationibus 1322 suis visitavit tertis miserationibus 1322 suis visitavit terram, et inebriavit eam, multiplicavit locupletare eam. Ergo et tu fac similiter. Implere prius, et sic curato effundere. Benigna prudensque charitas affluere consuevit, non effluere. Fili mi, ne pereffluas, ait Salomon; et Apostolus: Propterea, inquit, debemus intendere his quae dicuntur; ne forte pereffluamus . Quid enim? tunc Paulo sanctior, sapientior Salomone? Alioquin nec mihi sedet ditari ex te exinanito. Si enim tu tibi nequam, cui bonus eris? De cumulo, si vales, adjuva me; sin autem, parcito tibi. 5. Sed jam audite, quae et quanta saluti propriae necessaria sint, quae et quanta infundi oporteat, priusquam effundere praesumamus, quae tamen impraesentiarum breviter colligere potero. Hora siquidem jam multum ascendit, et sermonis urget ad finem. Accedit medicus ad vulneratum, spiritus ad animam. Quam enim non reperiat gladio diaboli vulneratam, eti
Abbreviated transcription (Latin):
fundi nimirũ prius uolens. & sic
effundere. Nec solũ infundi prius
s & impleri. quatinꝰ de plenitudi¬
ne eructaret: non oscitaret de in¬
anitate. Caute qͥdem. ne qͦd aliis
remissio. sibi tribulatio esset.
Et nichilominus caste. imitans illũ
de cuiꝰ plenitudine om̃s accepimus.
Disce & tu non nisi de pleno effun-¬
dere. nec dõ largior esse uelio.
Toncha mutetur fontem. N on ma¬
nat ille in riuu nec in lacui exten.¬
ditur. donec suis satietur aquis.
Non pudeat concham non esse suo
fonte ꝓfusiorem. Deniq ipse fons
uitȩ plenus in seipso & plenus se¬
ipso. nonne primũ qͥdem ebulli¬
ens & saliens in ꝓxima secreta cȩ¬
loꝵ omĩa inpleuit bonitate. & tuc
demũ impletis superiorib secre¬
tioribq partib erupit ad terrenaᷤᷤ.
ac de suꝑfluo homines & iumenta
saluauit. quẽ ad modũ multiplica.¬
uit miscdãm suam. Prius inter¬
na repleuit. & sic exundans in mul¬

Expanded text:
fundi nimirum prius volens et sic fundi nimirum prius volens et sic effundere; nec solum infundi prius, sed et impleri, quatenus de plenitudine eructaret, non oscitaret de inanitate. Caute quidem: ne quod aliis remissio, sibi tribulatio esset; et nihilominus caste, imitans illum, de cujus plenitudine omnes accepimus. Disce et tu nonnisi de pleno effundere, nec Deo largior esse velis. Concha imitetur fontem. Non manat ille in rivum, nec in lacum extenditur, donec suis satietur aquis. Non pudeat concham non esse suo fonte profusiorem. Denique ipse fons vitae plenus in seipso, et plenus seipso, nonne primum quidem ebulliens et saliens in proxima secreta coelorum, omnia implevit bonitate; et tunc demum impletis superioribus secretioribusque partibus erupit ad terras, ac de superfluo homines et jumenta salvavit, quemadmodum multiplicavit misericordiam suam? Prius interna replevit; et sic exundans in mul
Abbreviated transcription (Latin):
atq harundinea. quaturꝰ omi
flatui cedat. omĩ credat sp̃ui:
omĩ circũferatur doctrinȩ uen
to: inmo cui tanta est caritas ut
ultra mandatũ qͥdem diligas ꝓxi¬
mũ tuum plusquã terpsum. &
rursum tantilla ut contra man¬
datum fauore liquescat. pauore
deficiat. ꝑturbetur tristicia. aua¬
ricia contrahatur. ꝓtrahatur am¬
bitione. suspitionib inquietetur.
conuiciis exagitetur. curis euisce.¬
retur. honorib tumeat. liuore ta¬
bescat. tu inquã ita in ꝓpriis teip¬
sum sentiens. quanã dementia
queso aliena curare aut ambis aut
adquiescis. Sedenim audi qͥd con¬
sulat cauta uigilq caritas. Non
qͦd aliis inquit sit remissio. uobis
autem tribulatio: s ex ȩqualitate.
Noli nimiũ esse iustus. Sufficit ut
diligas ꝓximũ tuum tanquam
teipsum. Hoc qͥppe est ex ȩqualitate.
Dicit dauia. Sicut adipe & pingue¬
dine repleatur aninia mea. &. labr¬
is exultationis laudabit os meu̾: in¬

Expanded text:
atque arundinea, quatenus omni atque arundinea, quatenus omni flatui cedat, omni credat spiritui, omni circumferatur vento doctrinae; imo cui charitas tanta est, ut ultra mandatum quidem diligas proximum tuum plus quam teipsum: et rursum tantilla, ut contra mandatum favore liquescat, pavore deficiat, perturbetur tristitia, avaritia contrahatur, protrahatur ambitione, suspicionibus inquietetur, conviciis exagitetur, curis evisceretur, honoribus tumeat, livore tabescat: tu, inquam, ita in propriis teipsum sentiens, quanam dementia, quaeso, aliena curare aut ambis, aut acquiescis? Sed enim audi quid consulat cauta vigilque charitas. Non quod aliis, inquit, sit remissio, vobis autem tribulatio, sed ex aequalitate . Noli nimium esse justus . Sufficit ut diligas proximum tuum tanquam teipsum; hoc quippe est ex aequalitate. Dicit David: Sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea, et labiis exsultationis laudabit os meum : in
Abbreviated transcription (Latin):
posuit dicens. Miserere animȩ
tuȩ placens deo. Quod si non
habeo nisi parumꝑ olei quo un¬
gar. putas tͥ debeo dare. & rema.¬
nere manis. Seruo illud mͥ . &
omĩno nisi ad ꝓpħȩ iussionem
non ꝓfero. Si nͣstiterint rogi¬
tantes aliqui ex his qui forte
existimant de me supra id qͦd
uident in me. aut audiunt ali.¬
qͥd ex me: respondebitur eis.
De forte non sufficiat nobis &
uobis. ite potius ad uendenteᷤ
& emite uobis. Sed caritas in¬
quis. non querit quȩ sua suñ.
Et tu scis quamobre. Non que¬
non desunt. Quisnam querat
qͦd habet. Caritas quȩ sua sunt :
id est ꝓpriȩ saluti necessaria. nun¬
quã non habet. N ec modo habet.
s etiam habundat. Uult habun¬
dare sibi. ut possit & omĩb. Ser¬
uat sibi quantũ sufficrat. ut nul¬
li deficiat. Alioquin si plena ñ
est. ꝑfecta non est. Ceterum
tu frater cui firma satis ꝓpria
salus nondũ est. cui caritas adhuc
aut nulla est aut ad eo tenera

Expanded text:
posuit, dicens: Miserere animae posuit, dicens: Miserere animae tuae placens Deo . Quod si non habeo nisi parumper olei quo ungar, putas, tibi debeo dare, et remanere inanis? Servo illud mihi, et omnino nisi ad prophetae jussionem non profero. Si institerint rogitantes aliqui ex his, qui forte existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, respondebitur eis: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis . Sed charitas, inquis, non quaerit quae sua sunt . Et tu scis quam ob rem? non quaenon desunt. Quisnam quaerat quod habet? Charitas quae sua sunt, id est propriae saluti necessaria, nunquam non habet; nec modo habet, sed etiam abundat. Vult abundare sibi, ut possit et omnibus; servat sibi quantum sufficiat, ut nulli deficiat. Alioquin si plena non est, perfecta non est. 4. Caeterum tu, frater, cui firma satis propria salus nondum est, cui charitas adhuc aut nulla est, aut adeo tenera
Abbreviated transcription (Latin):
głȩ manis uento in flaris. aut
terrenȩ cupiditatis ueneno infr¬
ceris. & lȩtali apostemate tur-¬
gens interis. Quamobrem si sa¬
pis. concham te exhibebis: & non
canalem. Hic siqͥdem pene simul
& recipit & refundit. Illa uͦ do¬
nec impleatur expectat. & sio qͦd
suꝑ habundat sine suo damno
cominunicat. sciens maledictũ
qui partem suam facit deteri:¬
orem. Et ne meu̾ consiliũ con¬
temptibile ducas. audi sapienti¬
orem me. Stultus ait salomon
ꝓfert totũ sp̃m suum simul. sa¬
piens reseruat in posterum.
Uerum canales hodie in ȩccła mul¬
tos habemꝰ. conchas uͦ ꝑpaucas.
Tantȩ caritatis sunt ꝑ quos nob̾
fluenta cęlestia manant. ut
ante effundere quã infundi ue¬
lint. loqui quã audire parati¬
ores . & ꝓmpti docere qͦd ñ didi¬
cerint. & aliis preesse gestien¬
tes qui se ipsos regere nesciunt.
Ego nullũ ad salutem pietatis
gradum illi gradui anteponen¬
dum existimo. quem sapiens

Expanded text:
gloriae inanis vento inflaris, aut gloriae inanis vento inflaris, aut terrenae cupiditatis veneno inficeris, et lethali apostemate turgens interis. 3. Quamobrem, si sapis, concham te exhibebis, et non canalem. Hic siquidem pene simul et recipit, et refundit; illa vero donec impleatur, exspectat; et sic quod superabundat, sine suo damno communicat, sciens maledictum qui partem suam facit deteriorem. Et ne meum consilium contemptibile ducas, audi sapientiorem me: Stultus, ait Salomon, profert totum spiritum suum simul, sapiens reservat in posterum . Verum canales hodie in Ecclesia multos habemus, conchas vero perpaucas. Tantae charitatis sunt per quos nobis fluenta coelestia manant, ut ante effundere quam infundi velint, loqui quam audire paratiores, et prompti docere quod non didicerunt, et aliis praeesse gestientes, qui seipsos regere nesciunt. Ego nullum ad salutem pietatis gradum illi gradui anteponendum existimo, quem Sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ odorem uberũ extrinsecus
ꝑfusoꝵ ait sponsa. oleum effusũ
nomen tuũ. ascribens ipsũ odore
nomini sponsi. tanquã oleo effu
quo & ipse aliis refundere. possit:
etiam huic dicere ẽ oleũ effusũ
nomen tuũ. Sed sane cauendũ
in his aut dare qͦd nobis accepi¬
mus. aut qͦd erogandũ accepimꝰ
retinere. Nem ꝓfecto ꝓxui retr¬
nes tibi. si uerbi causa plenus uir.¬
tutib cũ sis. forisq nichilomi¬
nus donis scientiȩ & eloquentiȩ
adornatus. metu forte aut se¬
gnitie aut minus discreta hu¬
militate. uerbũ bonũ qͦd posset
ꝓdesse multis. mutili immo &
damnabili ligas silentio. certe
maledictus qͦd frumenta abscon¬
dis in populis. Rursũ qd̾ tuũ ẽ spar¬
gis ⁊ ꝑdis. si pꝰ qͣm infundaris tu totꝰ
senplenꝰ festines esfundere ꝯtͣ legẽ arais
ĩ pͥmogenito bouis ⁊ onis pͥmogegenitũ
condens. Numrũ atq salute quã alt̾i das te
fraudas. dũ sana uaciuis intentione.

Expanded text:
bonum odorem uberum extrinsecus bonum odorem uberum extrinsecus perfusorum, ait sponsa: Oleum effusum nomen tuum; ascribens ipsum odorem nomini sponsi, tanquam oleo effusquo et ipse aliis refundere possit, etiam huic dicere est: Oleum effusum nomen tuum. 2. Sed sane cavendum in his, aut dare quod nobis accepimus; aut quod erogandum accepimus, retinere. Rem profecto proximi retines tibi, si, verbi causa plenus virtutibus cum sis, forisque nihilominus donis scientiae et eloquentiae adornatus, metu forte aut segnitie, aut minus discreta humilitate, verbum bonum, quod posset prodesse multis, inutili, imo et damnabili ligas silentio; certe maledictus, quod frumenta abscondis in populis . Rursum quod tuum est spargis et perdis, si priusquam infundaris tu totus, semiplenus festines effundere, contra legem arans in primogenito bovis, et ovis primogenitum 1321 tondens . Nimirum vita atque salute, quam alteri das, te fraudas, dum sana vacuus intentione,
Abbreviated transcription (Latin):
LEUN
effusum
nom̃ tuu.
Quid cer¬
tum demon¬
strat sp̃s sc̃s
nobis in nobis
occasione huiꝰ capituli. Profecto
qͦd interim occurrit. geminȩ cu.¬
iusdam suȩ operationis ex ꝑimen¬
tum. Unͥus qͥdem qua nos pͥmo
intus uirtutib solidat ad salutem.
alterius uͦ qua foris qͦq munerib
ornat ad lucrũ . Illas nobis. hȩc
nr̃is accipimus. Uerbi gr̃a. fides.
spes. caritas. nobis ꝓpter nos dant᷑.
Absq his qͥppe: salui esse non possumꝰ.
Porro scientiȩ seu sapientiȩ sermo.
gr̃a curationis. ꝓphetia. similiaq
quib carere cũ integritate etiam
salutis ꝓpriȩ possumꝰ. ꝓximoꝵ.ꝓ.
cul dubio in salutem expendenda
donantur. Et has sp̃s scĩ operati.¬
ones quas uel in nobis uel in aliis
experimur. ut ex re nomina ac¬
cipiant. infusionẽ si placet atq
effusionẽ nominemꝰ. Cui nam
gͦ haꝵ. conuenit. oleũ effusum
nomen tuum.Nonne effusioni:
Nam de infusione infusum potius
quã effusum aixisset. Deniq ob

Expanded text:
leum effusum nomen tuum . Quid certum demonstrat Spiritus sanctus nobis in nobis occasione hujus capituli? Profecto, quod interim occurrit, geminae cujusdam suae operationis experimentum; unius quidem, qua nos primo intus virtutibus solidat ad salutem; alterius vero, qua foris quoque muneribus ornat ad lucrum. Illas nobis, haec nostris accipimus. Verbi gratia, fides, spes, charitas nobis propter nos dantur; absque his quippe salvi esse non possumus. Porro scientiae seu sapientiae sermo, gratia curationis, prophetia, similiaque, quibus carere cum integritate etiam salutis propriae possumus, proximorum procul dubio in salutem expendenda donantur. Et has Spiritus sancti operationes, quas vel in nobis, vel in aliis experimur, ut ex re nomina accipiant, infusionem, si placet, atque effusionem nominemus. Cuinam ego harum convenit: Oleum effusum nomen tuum? Nonne effusioni? Nam de infusione infusum potius, quam effusum dixisset. Denique ob
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dicebat. Nigra sũ: s formo¬
sa filiȩ ierłm. Eit addidit similitu¬
dinẽ. sicut tabernacula cedar. si.¬
cut pelles salomonis. At istua
obscurũ est. nec attingendũ onni.¬
no fatigatis. Habetis tempus ad
pulsandũ. Si non dissimulatis.
aderit qui reuelat misteria: nec
cunctabitur aperire qui & ad pul.¬
sandũ muitat. Ipse est enĩ qui
aperit & nemo claudit. sponsus

Expanded text:
Unde et dicebat: Nigra sum, sed formoUnde et dicebat: Nigra sum, sed formosa, filiae Jerusalem; et addidit similitudinem: Sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. At istud obscurum est, nec attingendum omnino fatigatis. Habetis tempus ad pulsandum. Si non dissimulatis, aderit qui revelat mysteria; nec cunctabitur aperire, qui et ad pulsandum invitat. Ipse est enim qui aperit, et nemo claudit , sponsus
Abbreviated transcription (Latin):
species neq decor: niger quia uer¬
mis & non homo. opprobriũ homi.¬
nũ & abiectio plebis. Demq seipsũ
fecit peccatũ. & nigrũ dicere uere.¬
ar. Intuere sane pannis sordidũ.
plagis liuidũ. illitum sputis: pal¬
lidum morte : & nigrũ uel tunc
ꝓfecto fatebere. Percunctare eti¬
am apłos eundem ipsum qualem
in monte ꝑspexerint. aut certe air¬
gelos in qualem ꝓspicere concupi¬
scant. & nichilomiinꝰ formosum
mirabere. Ergo formosus in se:
niger ꝓpter te. Quã formosum &
in mea forma te agnosco añe iħu:
non ob diuina tantũ quib efful.¬
ges miracula. s & ꝓpter ueritatem
& mansuetudine & iusticiam.
Beatus qui te in his hominẽ inter
homines conuersantẽ diligenter
obseruans: seipsum prebet ꝓ ui¬
rib iutatorem tur. Hoc iam bea¬
titudinis munus formosa tua prr¬
mitias suȩ dotis accepit. nec qͦd for-¬
mosũ est tur imitari pigra. nec
quod nigrũ sustinere confusa.

Expanded text:
species, neque decor; niger, quia verspecies, neque decor; niger, quia vermis et non homo, opprobrium hominum, et abjectio plebis . Denique se ipsum fecit peccatum : et nigrum dicere verear? Intuere sane pannis sordidum, plagis lividum, illitum sputis, pallidum morte; et nigrum vel tunc profecto fatebere. Percunctare etiam apostolos, eumdem ipsum qualem in monte perspexerint; aut certe angelos, in qualem prospicere concupiscant; et nihilominus formosum mirabere. Ergo formosus in se, niger propter te. Quam formosum et in mea forma te agnosco, Domine Jesu! non ob divina tantum quibus effulges miracula, sed et propter veritatem, et mansuetudinem, et justitiam. Beatus qui te in his hominem inter homines conversantem diligenter observans, se ipsum praebet pro viribus imitatorem tui. Hoc jam beatitudinis munus formosa tua primitias suae dotis accepit; nec quod formosum est tui, imitari pigra; nec quod nigrum sustinere confusa.
Abbreviated transcription (Latin):
am gloriȩ est. Nil sibi ꝓinde glo
opprobrium. Unde uox illa ꝓrsus
exultationis & salutis Absit mͥ
głari nisi in cruce dñi mei iħu
xp̃i. Grata ignomina crucis er̃
qui crucifixo ingratus non est.
Nigredo est: sed forma & similitudo
dm̃i. U ade ad sc̾m ysaiam. & descri¬
bet tibi qualem in sp̃u illũ uide-¬
rit. Quem nã alium dicit uiru̾
doloris & scientem infirmitatẽ:
& quia non erat ei species neq
decor. Et addidit. Nos putauimꝰ
eum tanquã leꝓsum. & ꝑcussũ
a deo & humiliatu. ipse autem
uulneratus est ꝓpter miquita.¬
tes nr̃as. & attritus ꝓpter scelera
nr̃a: & liuore eiꝰ sanati sumus.
Ecce unde niger. Iunge & illud
scĩ danid. S peciosus forma pre
filiis hominu᷑. & habes totũ in
sponso quod sponsa de se hoc in
loco testata est. Non tibi recte &
ipse uidetur scđ̃m ea quȩ dicta
sunt emulis posse respondere iude.¬
is. Niger sum s formosus filii ie¬
rusalem. Piger plane. cui non erat

Expanded text:
am gloriae est? Nil sibi gloriosiusam gloriae est? Nil sibi gloriosiusopprobrium. Unde vox illa prorsus exsultationis et salutis: Absit mihi gloriari, nisi in cruce Domini mei Jesu Christi! Grata ignominia crucis ei qui Crucifixo ingratus non est. Nigredo est, sed forma et similitudo Domini. Vade ad sanctum Isaiam, et describet tibi qualem in spiritu illum viderit. Quem namque alium dicit virum doloris, et scientem infirmitatem; et quia non erat ei species neque decor? Et addidit: Nos putavimus eum tanquam leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum. Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra; et livore ejus sanati sumus . Ecce unde niger. Junge et illud sancti David: Speciosus forma prae filiis hominum ; et habes totum in sponso, quod sponsa de se hoc in loco testata est. 9. Num tibi recte et ipse videtur secundum ea quae dicta sunt, aemulis posse respondere Judaeis: Niger sum, sed formosus, filii Jerusalem? Niger plane, cui non erat
Abbreviated transcription (Latin):
Non mediocris plane gła ẽ illa quȩ
intus est. in qua głari aignatur
gła eiꝰ filiȩ regis abintus. Et tuci.¬
or sua cuiq gloria. dũ eam habet
in semece ipso: & non in altero.
At non in solo fortassis candore in¬
depereat. s om̃a cooperent᷑ in
bonu᷑. Non solum gͥ in spe. s &
gloriari in tribulationib. Liben.¬
ter ait gloriabor in infirmitati¬
b meis. ut in habitet in me uir.¬
tus xp̃i. Optanda infirmitas
quȩ xp̃i uirtute compensatur.
Quis dabit mͥ non solũ infirma.¬
ri. s & destitui ac deficere penitꝰ
a mem& ipso: ut dñi uirtutum
uirtute stabiliar. Nam uirtus
m infirmitate ꝑficitur. deniq
ait. quando infirmor tune for¬
tis sum & potens. Quod cum ita
sit. pulchre sponsa conuertit
sibi ad głam quod ei ꝓ opꝓbrio
ab emulis intorquetur. non mo¬
do formosam s nigram esse se
głans. Non enĩ erubescit nigredr¬
nem quã nouit precessisse & in
sponso. Cui similari quantȩ eti¬

Expanded text:
Non mediocris plane gloria illa quae Non mediocris plane gloria illa quae intus est, in qua gloriari dignatgloria ejus filiae regis ab intus . Et tutior sua cuique gloria, dum habet eam in semetipso, et non in altero. At non in solo fortassis candore indepereat, sed omnia cooperantur in bonum. Non solum igitur in spe, sed et gloriari in tribulationibus. Libenter, ait, gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitet in me virtus Christi. Optanda infirmitas, quae Christi virtute compensatur. Quis dabit mihi non solum infirmari, sed et destitui ac deficere penitus a memetipso, ut Domini virtutum virtute stabiliar? Nam virtus in infirmitate perficitur. Denique ait: Quando infirmor, tunc fortis sum et potens . 8. Quod cum ita sit, pulchre sponsa convertit sibi ad gloriam, quod ei pro opprobrio ab aemulis intorquetur; non modo formosam, sed et nigram esse se glorians. Non enim erubescit nigredinem, quam novit praecessisse et in sponso: cui similari quantae eti
Abbreviated transcription (Latin):
cultu. Non comparabitur. ei quan¬
talibet pulchritudo carnis. non
cutis utiq nitida & arsura: non
facies colorata uicina putredini:
ñ uestis preciosa obnoxia uetusta¬
tir ñ auri species splendorq gem.¬
marũ. seu quęq talia: quȩ omĩa
sunt ad corruptionem. Merito
ꝓinde om̃is cura scõꝵ spreto orna.¬
tu cultuq suꝑfluo exterioris sui
hominis qui certe corrumpitur.
omĩ se diligentia prebet & occir¬
pat excolendo ac decorando interi.¬
ori illi qui ad iaginẽ dei est: &
renouatur de die in diem. Certi
sunt enĩ deo non posse esse qͥcquã
acceptius imagine sua. si ꝓprio¬
ĩ fuerit restituta decori. Propte.¬
rea & om̃is gła eoꝵ intus non foriᷤᷤ
est: hoc ẽ non in flore fen aut
in ore uulgi s in dño. Unde &
dicunt. Gloria nr̃a hȩc est testimo¬
nium conscientiȩ nr̃ȩ. quod con¬
scientiȩ solus sit arbiter ds. cui
soli placere desiderant. & cui pla¬
cere sola uera & summa gła est.

Expanded text:
cultu. Non comparabitur ei quancultu. Non comparabitur ei quantalibet pulchritudo carnis, non cutis utique nitida et arsura, non facies colorata vicina putredini, non vestis pretiosa obnoxia vetustati, non auri species, splendorve gemmarum, seu quaeque talia, quae omnia sunt ad corruptionem. 7. Merito proinde omnis cura sanctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se diligentia praebet et occupat excolendo ac decorando interiori illi, qui ad imaginem Dei est, et renovatur de die in diem. Certi sunt enim Deo non posse esse quidquam acceptius imagine sua, si proprio fuerit restituta decori. 1352 Propterea et omnis gloria eorum intus, non foris est; hoc est, non in flore feni, aut in ore vulgi, sed in Domino. Unde et dicunt: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae : quod conscientiae solus sit arbiter Deus, cui soli placere desiderant; et cui placere, sola vera et summa gloria est.
Abbreviated transcription (Latin):
ne contempnenda in scĩs exte.¬
ra ista nigredo quȩ candorem
oꝑatur internũ. & sedem ꝑin.¬
de preparat sapientiȩ. Candor
est enim uitȩ ȩternȩ sapientia.
ut sapiens diffinit. & candidam
oportet esse animam. in qua i.¬
psa sedem elegerit. Quod si anr¬
ma rusti sedes est sapientię. haud
dubie dixerim aninã iusti esse
candidam. & fortassis iusticia
ipsa candor est. Iustus autẽ erat
paulus. eui reposita fuerat coro.¬
na nsticiȩ. Candida eni᷑ ꝓinde
pauli annna erat. & sapientia
sedebat in ea. ita ut sapientiam
loqueretur inter ꝑfectos. sapierr¬
tiam in mysterio absconditam:
quã nemo principũ mundi huiꝰ
agnouit. Porro hunc in eum sapi.¬
entiȩ iusticiȩq candorem. ingredo
illa exterior de presentia corꝑis
infirma. de laborib plurimis.
de ieiumis ac uigiliis multis.
aut operabatur aut ꝓmere¬
batur. I deoq & quod ingrum est
pauli. speciosius est omĩ ornamen.¬
to extrinseco: omĩ etiam regio

Expanded text:
ne contemnenda in sanctne contemnenda in sanctis ista nigredo extera, quae candorem operatur internum, et sedem proinde praeparat sapientiae. Candor est enim vitae aeternae sapientia, ut Sapiens definit : et candidam oportet esse animam, in qua ipsa sedem elegerit. Quod si anima justi sedes est sapientiae, haud dubie dixerim animam justi esse candidam. Et fortassis justitia ipsa candor est. Justus autem erat Paulus, cui reposita fuerat corona justitiae . Candida proinde Pauli anima erat, et sapientia sedebat in ea, ita ut sapientiam loqueretur inter perfectos, sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principum mundi hujus agnovit. Porro hunc in eo sapientiae, justitiaeque candorem nigredo illa exterior de praesentia corporis infirma, de laboribus plurimis, de jejuniis ac vigiliis multis, aut operabatur, aut promerebatur. Ideoque et quod nigrum est Pauli, speciosius est omni ornatu extrinseco, omni etiam regio