comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ quoq adã dicunt &iã si ñ peccass&. fuisse corpore moriturũ. neq ita mortu ũ merito eul¬
pȩ. sed conditione naturȩ. Obiciunt᷑ ab eis alia non nulla. sed ista st̃ maxime. ex quib: inti

Expanded text:
psum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus inte
Abbreviated transcription (Latin):
rentes qui ueritas es & immutantes głam in corrupti dĩ insimilitudine imaginis corruptib
minis & uolucrũ & quad rupedũ & serpentiũ. & conuertunt ueritatẽ tuã inmendaciũ. & colu

Expanded text:
ferentes, qui veritas es, et immutantes gloriam incorrupti Dei in similitudinem imaginis corruptibilis ferentes, qui veritas es, et immutantes gloriam incorrupti Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentu
Abbreviated transcription (Latin):
ositates suas sicut pisces maris quib ꝑ ambulant sec retassemitas abẏssi. & luxurias suas sicu
pecora cãpi. ut tũ ds̃ ignis edax : consumas mortuas curas eorũ recreans eos in mortalit̃.
nouerunt uiã uerbũ tuũ ꝑ qđ fecisti ea quȩ num erant & ipsos qui numerant. & sensũ quo en¬
nunt quȩ numerant. & mentẽ de qua numerant. & sapientiȩ tuȩ ñ ẽ numerus. Ipse aut̃ u¬
genitus factus ẽ nobis sapientia & iustitia & scĩ ficatio. & numeratus ẽ int̃nos & soluit ti¬
runt. & id eo ñ inueniunt. Aut si inueniunt. cognoscentes dm̃ ñ sicut dm̃ honorant aut gratis
agunt. & euanescunt in cogitationib suis. & dicunt se eẽ sapientes. sibi tribuendo quȩ tua su
ac ꝑ hoc student ꝑuersissima cȩcitate etiã tibi tribuere quȩ sua st̃ : mendacia scilic& int᷑se cos¬

Expanded text:
curiositates suas sicut pisces maris, quibus perambulant secretas semitas abyssi, et luxurias suas sicut curiositates suas sicut pisces maris, quibus perambulant secretas semitas abyssi, et luxurias suas sicut pecora campi, ut tu, deus, ignis edax consumas mortuas curas eorum recreans eos immortaliter. Sed non nouerunt uiam, uerbum tuum, per quod fecisti ea quae numerant et ipsos qui numerant et sensum, quo cernunt quae numerant, et mentem, de qua numerant; et sapientiae tuae non est numerus. ipse autem unigenitus factus est nobis sapientia et iustitia et sanctificatio et numeratus est inter nos et soluit triaerunt, et ideo non inveniunt: aut si inveniunt, cognoscentes Deum, non sicut Deum honorant, aut gratias agunt; sed evanescunt in cogitationibus suis, et dicunt se esse sapientes, sibi tribuendo quae tua sunt, ac per hoc student perversissima caecitate etiam tibi tribuere quae sua sunt, mendacia scilicet in te con
Abbreviated transcription (Latin):
hora. quanta ex parte futuri eẽnt. & ñ eos fefellit numerus. Et ita factũ ẽ ut p̾nunti a ues
& scripserunt regulas indagatas & legunt᷑ hodie. atq ex eis p̃nuntiat᷑ quo anno & quo men
anni. & quo die mensis & qua hora diei. & quota parte luminis sui defectura sit luna uł sol
ita fiet ut p̃nuneuat᷑ &mira t& bȩc honiies & sdipenit qũi nesenint ea : & exultant atq e¬
tollunt᷑ qui sciunt. & ꝑ impiã suꝑbiã recedentes & deficientes alumine tuo. tanto ante sols
defectũ futurũ p̃uident. & in p̾sentia suũ ñ uident. Non enĩ religiose quȩrunt unde hab
Cingeniũ. quo ista quęrunt. & inuenientes quia tũ fecisti eos. ñ ipsi dant tibi sẽ ut serues qđ fecq
& quales sẽ ipsi fecerant. occidunt sẽ tibi & trucidant exaltationes suas sicut uolatilia. o

Expanded text:
hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, et scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque ex eis praenuntiatur, quo anno et quo mense anni et quo die mensis et qua hora diei et quota parte luminis sui defectura sit luna uel sol: et ita fiet, ut praenuntiatur. et mirantur haec homines et stupent qui nesciunt ea, et exultant atque extolluntur qui sciunt, et per inpiam superbiam recedentes et deficientes a lumine tuo tanto ante solis defectum futurum praeuident et in praesentia suum non uident - non enim religiose quaerunt, unde habeant ingenium, quo ista quaerunt — et inuenientes, quia tu fecisti eos, non ipsi se dant tibi, se ut serues quod fecisti, et quales se ipsi fecerant occidunt se tibi et trucidant exaltationes suas sicut uolatilia et
Abbreviated transcription (Latin):
bar: fama enĩ de illo p̃locuta merat qđ eẽt honestarũ om̃iũ doetrinarũ peritissimꝰ & ad pͥme
disciplinis liberalib: eruditus. Et qm̃ multi phylosophorũ legerã. memoriȩq mandata retineh
exeis quȩdã cõparabã illis manicheorũ longis fabulis. & m ꝓbabiliora ista uidebant᷑ quȩ dixeris
illi qui tantũ potuerunt ualere ut possent estimare scłm. quã quã eius dñm minime in uener
qm̃ magnus es dñe & humilia respicis. excelsa aut̃ alonge cognoscis. nec ꝓpinquas nisi obtritis cod
nec inueniris a suꝑbis. nec si illi curiosa peritia numerent stellas & harenã. & dimetiãnt᷑ sydi
plagas. & inuestigent uias astroꝵ. Mente enĩ sui quȩrunt ista & ingenio qđ tũ dedisti eis. & mulg
inuenerunt & p̃nuntiauerunt ante multos annos defectus luminariũ solis & lunȩ. quodie. qu

Expanded text:
bar. fama enim de illo praelocuta mihi erat, quod esset honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime bar. fama enim de illo praelocuta mihi erat, quod esset honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eis quaedam conparabam illis manichaeorum longis fabulis, et mihi probabiliora ista uidebantur, quae dixerunt illi, qui tantum potuerunt ualere, ut possent aestimare saeculum, quamquam eius dominum minime inuenerint. quoniam magnus es, domine, et humilia respicis, excelsa autem a longe agnoscis nec propinquas nisi obtritis corde nec inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et harenam et dimetiantur sidereas plagas et uestigent uias astrorum. Mente sua enim quaerunt ista et ingenio, quod tu dedisti eis, et multa inuenerunt et praenuntiauerunt ante multos annos, defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua
Abbreviated transcription (Latin):
tur̃ tuã. Ipsi conuertant᷑ & quȩrant tẽ. & ecce ibi es in corde eorũ. in corde confitentiũ tibi. &
icientiũ sẽ intẽ. & plorantiũ insinu tuo postuias suas difficiles. & tũ facilis terges lacrima
qui fecisti. reficis & consolaris eos. Et ubi ego erã quando tẽquȩ rebam. & tũ eras ante me. ego
ut̃ & amẽ discesserã nec mẽ inueniebã. quan tõminus te: Proloquar in conspectu dĩmeia
illũ unde trigesimũ ȩtatis meȩ. Iam uenerat cartaginẽ quidã manicheorũ ep̃s faustus nomi¬
.e. magnus laqueus di aboli. Et multi implicabant᷑ in eo ꝑ illecebrã suauis eloquentiȩ. quã e
iã tã & si laudabã. discernebã tam̃ aueritate rerũ quarũ disceendarũ auidus erã. nec quali uascu¬
o sermonis. sed qͥd mͥ soientiȩ comedendũ apponer& nominatus apud eos ille faustus. int

Expanded text:
eaturam tuam. Ipsi convertantur, et quaerant te; et ecce ibi es in corde eorum, ieaturam tuam. Ipsi convertantur, et quaerant te; et ecce ibi es in corde eorum, iproicientium se in te et plorantium in sinu tuo post uias suas difficiles: et tu facilis tergens lacrimas qui fecisti, reficis et consolaris eos. et ubi ego eram, quando te quaerebam? et tu eras ante me, ego autem et a me discesseram nec me inueniebam: quanto minus te! Proloquor in conspectu dei mei annum illum undetricensimum aetatis meae. iam uenerat Carthaginem quidam manichaeorum episcopus, Faustus nomine, magnus laqueus diaboli, et multi inplicabantur in eo per inlecebram suauiloquentiae. quam esi laudabam, discernebam tamen a veritate rerum, quarum discendarum avidus eram; nec quali vasculo sermonis, sed quid mihi scientiae comedendum apponeret nominatus apud eos ille Faustus, int
Abbreviated transcription (Latin):
situdine anima nrã. innitens cis quȩ fecisti & transiens ad tẽ qui fecisti hȩc mirabilit̃. & ibi refec¬
o & uera fortitudo. Eant & fugiant ate inquieti & in iqui. & tũ uides eos & distinguis umbr
& ecce pulchra st̃ cũ eis om̃a. & ipsȩ turpes st̃. Et qđ nocuerunt tibi. aut in quo imperiũ tuũ de¬
onestauerunt acelis usq in nouissima iustũ & integrũ: quo enĩ fugerunt cũ fugerent a facie
aut ubi tũ ñ inuenis eos : Sed fugerunt ut ñ uiderent tẽ uidentẽ seꝰ. atq excȩcati inte offende¬
rent quia ñ deseris aliꝗd eorũ quȩ fecisti. Intẽ offenderunt in iusti. ut iuste uexarent᷑. subtrahen¬
tes sc̃ lenitatituȩ. & offendentes in rectitudinẽ tuã. & cadentes in asperitatẽ tuã. Uidelic&
nesciunt qđ ubiq sis quẽ nullus circũ scribit locus & solus es p̃sens etiã hisqui longe sunt atẽ
nuertant᷑ gͦ & quȩrant tẽ. quia ñ sicut ipsi deseruerunt tẽ creatorẽ suũ. ita tũ deseruisti ci¬

Expanded text:
situdine anima nostra innitens eis, quae fecisti, et adtransiens ad te, qui fecisti haec mirabiliter: et ibi refectio et uera fortitudo. Eanet ecce pulchra sunt cum eis omnia, et ipsi turpes sunt. Et quid nocuerunt tibi? aut in quo imperium tuum dehonestaverunt, a coelis usque in novissima justum et integrum? Quo enim fugerunt, cum fugerent a facie tua? aut ubi tu non invenis eos? Sed fugerunt, ut non viderent te videntem se, atque excaecati in te offenderent; quia non deseris aliquid eorum quae fecisti: in te offenderent injusti, et juste vexarentur; subtrahentes se lenitati tuae, et offendentes in rectitudinem tuam, et cadentes in asperitatem suam. Videlicet nesciunt quod ubique sis, quem nullus circumscribit locus, et solus es praesens, etiam iis qui longe fiunt a te. Convertantur ergo et quaerant te, quia non sicut ipsi deseruerunt creatorem suum, ita et tu deseruisti cr
Abbreviated transcription (Latin):
uallũ quantã lib& uim in rerũ natura habere contendant. colligi tam̃ humana obseruatione n
ossit. lit terisq signari om̃ ino ñ ualeat . quas mathematicus inspecturus ẽ ut uera ꝓnuntiet
erunt uera. quia easde litteras inspiciens. eađe debuit dicere de esau& ia cob: sed ñ eađe utr
cciderunt. Falsa gͦ dicer&. Aut si uera diceret : ñ eađe dicer& aut eadẽ inspicer&. Nonş
te . sed sorte uera dicer&. Tu enĩ dñe iustissime moderator uniuersitatis consulentib consulus
nescientib occulto instinetu agis. ut dũ quisq consulit. hoc audiat qđ eũ oportet audire occultis ne¬
itis animarũ ex abysso iusti udicii tui. cui ñ dicat homo ꝗd ẽ hoc aut qd hoc. Nondicat ñ dic
homo ẽ eũ lamitiq nc̃ adiutor ñs illis uinclis solutras & querebã unde malã & mnedmuetabsi¬

Expanded text:
interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat, quas mathematicus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt. falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceret. tu enim, -domine, iustissime moderator uniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agis, ut, dum quisque consulit, hoc audiat, quod eum oportet audire occultis meritis animarum ex abysso iusti iudicii tui. cui non dicat homo: "quid est hoc?" "ut quid hoc?" non dicat, non dicat; homo est enim. Iam itaque me, adiutor meus, illis uinculis solueras, et quaerebam, unde malum, e
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt consuluisset. ut eiđe quoq uera ꝓferrẽ . debuisse me rursũ ibi uidere abiectissimã familu
conditionẽ seruilẽ. & cȩtera longe a priorib aliena. longeq distantia. Vnde aut̃ fier& ut ead
nspiciens diuersa dicerẽ si uera dicerẽ : Si aut̃ eadẽ dicere falsa dicerẽ : Inde certissime o¬
gi ea quȩ uera consideratis ẽstellationib dicerent᷑. ħ arte dici sed sorte : quȩ aut̃ falsa. ñ aro
mperitia : sed sortis mendacio. Hinc aut̃ accepto aditu. ipse mecũ talia ruminando ne
eorundẽ delictorũ quitalẽ questũ sequerent᷑. quos ĩaiãq inuadere atq irrisos refellere cupiebĩ
mihi ita resisteret quasi aut firminus mͥ. aut illi pat̃ falsa narrauerit : intendi considerationẽn
os qui gemini nascunt᷑. quoꝵ pleriq ita post inuicẽ fundunt᷑ ex utero. ut parũu ipsũ tẽporis

Expanded text:
lius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, lius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem eadem dicerem, falsa dicerem - inde certissime colligi ea, quae uera consideratis constellationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, sed sortis mendacio. Hinc autem accepto aditu ipse mecum talia ruminando, ne quis eorundem deiirorum, qui talem quaestum sequerentur, quos iam iamque inuadere atque inrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi aut illi pater falsa narrauerit, intendi considerationem in eos qui gemini nascuntur, quorum plerique ita post inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis
Abbreviated transcription (Latin):
parib domorũ int̾uallis sibi obuiã factos eẽdicebat. ut aliã positionẽ syderũ aliasq particulas
m̃torũ neuter eoꝵ notare sineret᷑. Et tam̃ firminus amplo apud suos loco natus. dealbatiores us
scłi cursitabat. Augebat᷑ diuiti is. sublimabat᷑ honorib : seruus aut̃ ille conditionis iugo nullatts
relaxato dominis seruiebat. ipso indicante qui nouerat eũ. his itaq auditis & creditis. talis qu
narrauerat: om̃is illa reluetatiomea resoluta concidit. & primo firminũ ipsũ conatus sũ ab illad
riositate reuocare. cũ dicerẽ constellationib eꝰ inspectis ut uera ꝓnuntiarẽ : debuisse mẽ utiq
re ibi parentes int̃ suos ẽẽ primarios. nobilẽ familiã ꝓpriȩ ciuitatis. natales ingenuos. honesto
educationẽ . liberalesq doctrinas. At sime ille seruus ex hisđe constellationib: quia & illius

Expanded text:
paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et il
Abbreviated transcription (Latin):
cebat audisse se apatre. qđ cũ eundẽ firminũ pregnans mat̃ ec̃t. etiã illius pat̾ni amici famula qus
parit̃ utero grandescebat. qđ latẽre ñ potuit dominũ qui etiã canũ suarũ partus examinanti
diligentia nosse curabat : atq ita factũ eẽ. ut cũ iste coniugis. ille aut̃ ancillȩ dies & horas minutu¬
resq horarũ articulos cautissima obseruatione numerarent. enixȩ eẽnt ambȩ simul.
easdẽ constellationes usq ad easdẽ minutias utriq nascenti facere cogerent᷑. iste filio. ille ser
Nã cũ mulieres parturi recȩpissent. indicauerunt sibi ambo qͥd sua cuiusq: domo ageret᷑. & para¬
runt quos ad se inuicẽ mitterent. simul ut natũ qđ parturiebat᷑ eẽt cuiq nuntiatũ. Qđ tam̃
continuo nuntiaret᷑. tam quã in regnosuo facile effecerant. Atq ita qui ab alterutro missi st̃ tĩq

Expanded text:
dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminum praegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminum praegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam pariter utero grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex
Abbreviated transcription (Latin):
tis opinionẽ euertendã ignorabat. Is gͦuir nomine firminus liberalit̃ institutus & ex¬
cultus edoquio cũ me tum quã carissimũ de quibusdã suis reb: inquas sȩcularis spes eius
intumuerat consuleret. ꝗͥd mͥ scđm suas quas constellationes appellant uideret᷑.: ego aut̃ qui iã dehac
in nebridii sententiã fleeti cȩperã ñ quidẽ abnuerẽ conicere ac dicere qđ nutanti occurrebat. seli
subicerẽ ꝓpe iã eẽ mͥ ꝑsuasũ ridicula illa eẽ & in ania : tũ ille mͥ narrauit patrẽ suũ fuisse librorũt
curiosissimũ & habuisse amicũ ȩque illa simulq sectantẽ . qui pari studio & collatione flagrabant
in eas nuga signe cordis sui: ita ut mutorũ quoq animaliũ siqua domi parerent obseruarent mon
nascentiũ. atq ad ea cęli positionẽ notarent. unde illis quasi artis experim̃ta colligerent. Itaq

Expanded text:
tis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et extis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium, si quae domi parerent, obseruarent momenta nascentium atque ad ea caeli positionem notarent, unde illius quasi artis experimenta colligerent. itaque
Abbreviated transcription (Latin):
entons reuoeit has. nis uita quȩ mori nescit. & sapientia mentes indigentes illuminans nullo in¬
digens lumine. qua mundus aministrat᷑ usq ad arborũ uelifica folia: Iu ꝓcurasti ꝑiui eueue meet̃
qua obluetatus sũ uenditiano acuto seni. & nebridio adolescertti mirabilis animȩ. illi uehement᷑
assa reti ariti. hu id cũ dibitatione quide aliqua. sedtam̃ erebrodicenti. ñ ẽẽ illã artẽ futura pui¬
dendi coniecturas aut̃ hominũ habere sepeuimsorus. & multa dicendo. dici pleraq uentura
ne scientib eis qͥđ dicerent : sed in ea ñ tacendo incurrentib: Procurastigꝰ tũ hominẽ amicũ
quide segnẽ cultorẽ mathematicoꝵ. nec eas litteras bene callentẽ. sed ut dixi consul
cumiosũ & tam̃ scientẽ aliꝗͥd qđ apatre suo sẽ audisse dicebat. qđ quantũ ualer& ad illiusar¬

Expanded text:
erroris revocat nos, nisi vita quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes illuminans, nullo inerroris revocat nos, nisi vita quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes illuminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum volatica folia? tu procurasti pervicaciae meae, qua obluctatus sum Yindiciano acuto seni et Nebridio adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti non esse illam artem futura praeuidendi, coniecturas autem hominum habere saepe uim sortis et multa dicendo dici pleraque uentura nescientibus eis, qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibus, procurasti tu ergo hominem amicum, non quidem segnem consultatorem mathematicorum nec eas litteras bene callentem, sed, ut dixi, consultorem cariosum et tamen scientem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius ar
Abbreviated transcription (Latin):
ce aotonts post placuit aliqđ ex ea facere : Aut iũ si aliqd subito uoluit agere. hoe porusa geqł
laniat. Soriñ ipse infiatueret unde onia crtaret. Non enĩ cẽt om̃ps. si condere ñ posset ali ꝗaboru
si ea qua ipst ñ condiderit adiuuaret᷑ materia. Talia uoluebã pectore misero ingrauidato
nsino ala cissimnis de tinore mortis. & ñ inuenta ueritite: stabilit̃ inhȩrebat in corde meo in eatho¬
lida cecł a fides xp̃i tui dni & saluatoris nr̃i. inmultis quide adhuc informis & prȩt̃ doctrinȩ normã
Nuctuans : sed tam̃ n ta rcdinquebat animus immo in dies magis magisq imbibebat. Iam etade
mathem aticorũ fallaces diuinationes & impia deliram̃ta resecerã: Confiteant᷑ etiã hine tibi de
timis uiscerib animȩ meȩ miserationes tuȩ ds̃ m̃s. Tu enĩ tũ om̃ino. nã quis alius amorteo

Expanded text:
esse ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? aut iam, si aliquid subito uoluit agere, hoc potius agereesse ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? aut iam, si aliquid subito uoluit agere, hoc potius agerela erat, bonam ipse institueret, unde omnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, nisi ea quam non ipse condiderat adiuuaretur materia". talia uoluebam pectore misero, ingrauidato curis mordacissimis de timore mortis et non inuenta ueritate; stabiliter tamen haerebat in corde meo in catholica ecclesia fides Christi tui, domini et saluatoris nostri, in multis quidem adhuc informis et praeter doctrinae normam fluitans, sed tamen non eam relinquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fallaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus
Abbreviated transcription (Latin):
mnet selus uretuineruse spongia qualib & magnã. sedtam̃ finitã. Plena eẽt undiq spongia all go
omi sca paste e imeniso mari. sic ereturĩ tiũ finitĩ te infinito plenã peribã. ⁊ dicebã. Ecce ds.¬
c it ss que ereiuetadsiae bonus e ds atq ihis ualidisime longisi meq: p̃stantior seltaã boruus bodusre¬
aict e quee quom ambit atq: implet ea. Ubi gͦ malũ & uni de & qua huc irrepsit. Quȩ radre euosiet
quł semen eiuas ora i oni nonie: Cur gͥ timemus & cuiemꝰ qđ ñ ẽ : Aut siuinant̃ timemus certeuel¬
qirsorip sem alũ ẽ quo in cassũ stimulat᷑ & exeruciat᷑ cor. Et tanto grauius malũ quantoñ ẽ qd lo¬
meunus &e tunenꝰ. Ideuroo aut inalũ qđ timemꝰ aet hoc malũ ẽ quia timemus. Vnde ẽigre qͥsa ds
fice to uoluit adñ potius eadẽ om̃potentia fecit ut nulla eẽt om̃ino. Aut uͦ euste si pet siat
focetra eius uolunt ate : Aut si eterna erat. eur tamdiu ꝑ infinita retro spatia tẽporũ sic eã siuit

Expanded text:
n, plena esset utique spongia illa ex omni sua parte ex inmenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam et dicebam: "ecce deus et ecce quae creauit deus, et bonus deus atque his ualidissime longissimeque praestantior; sed tamen bonus bona creauit: et ecce quomodo ambit atque implet ea? ubi ergo malum et unde et qua huc inrepsit? quae radix eius et quod semen eius? an omnino non est? cur timor ipse malum est, quo incassum stimulatur et excruciatur cor: et tanto gravius malum, quanto non est quod timeamus, et timemus. idcirco aut est malum, quod timemus, aut hoc malum est, quia timemus. unde est igitur, quia deus facere uoluit ac non potius eadem omnipotentia fecit, ut nulla esset omnino? aut uero exsistere poterat contra eius uoluntatem? aut si aeterna erat, cur tam diu per infinita retro spatia temporum sic eam siuit
Abbreviated transcription (French):
a dinaut inaginaetio me: et feciunã massa grindẽ distinetĩ generibieo porũ eretarã soir suer

Expanded text:
ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ẽ idem bonũ. corrũpi aut̃ ñ ẽ bonũ. nec cõgeris inuitus ad aliꝗͥd. quia uolurtas tua non c̃
maiorꝰ potentia tua. Esset aut̃ maior si te ipso tũ ipse maior ec̃s. Et uoluntas eni & potentia dĩ.¬
as̃ ipse ẽ. Et qđ imꝓuisũ tibi qui nosti omã & nulla natura ẽ nisi quia nosti eã : Et ut qđ multi
dicimus cur ñ sit corruptibilis substantia quȩ ds̃ ẽ. quando si hoc ẽẽt ñ eẽt ds̃  Et quȩ reban
unde malũ & male quȩ rebã & in ipsa inquisitione mea ñ uidebã malũ & constituebã in
conspectu spiritus mei uniuersã creaturã quio ꝗd in ea cernere possumꝰ sicuti ẽ terra & mi¬
re & aer & sydera & arbores & alia mortalia & quicꝗd in ea ñ uidemꝰ sicut firmam̃tũ e¬
li in suꝑ & om̃s angłos & ouncta spu alia eius sed etiã ipsa quasi corpora teñt. locis &e locis

Expanded text:
ipse est idem bonum; corrumpi autem non est bonum. nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est ipse est idem bonum; corrumpi autem non est bonum. nec cogeris inuitus ad aliquid, quia uoluntas tua non est maior quam potentia tua. esset autem maior, si te ipso tu ipse maior esses: uoluntas enim et potentia dei deus ipse est. quid inprouisum tibi, qui nosti omnia? et nulla natura est, nisi quia nosti eam. et ut quid multa dicimus, cur non sit corruptibilis substantia, quae deus est, quando, si hoc esset, non esset deus? . Et quaerebam, unde malum, et male quaerebam et in ipsa inquisitione mea non uidebam malum. et constituebam in conspectu spiritus mei uniuersam creaturam, quidquid in ea cernere possumus, sicuti est terra et mare et aer et sidera et arbores et animalia mortalia, et quidquid in ea non uidemus, sicut firmamentum caeli insuper et omnes angelos et cuncta spiritalia eius, sed etiam ipsa, quasi corpora essent, locis et locis
Abbreviated transcription (Latin):
ie eñ nitebar inuenire cȩtera. ut iã inuenerã melius ẽẽ in corruptibile quã corruptibile
ideotẽ qui o qđ eẽs : et̃ in corruptibilẽ confitebar. Neq enĩ ulla anima umquã potuit poterit uo
cogitare ali qͥd qđ sit tẽ melius qui sumũ & optimũ bonũ es. Cũ aut̃ uerissime atq certissi me
incorruptibi le corruptibili p̃ponat᷑ sicut iã ego p̃ponebã : poter̃ iã cogitatione aliqd at tinge¬
re qđ eẽt melius dõmeo nisi tũ eẽs in corruptibilis. Vbi igit᷑ uidebã incorruptibile corrurib¬
li eẽ p̃ferendũ ibi tẽ quȩrere debebã atq inde aduertere ubi sit malũ : id ẽ unde sit corru
qua uiolari substantia tua nullomͦꝰ potest. Nullo enĩ ꝓrsus modo uiolat corruptio dr̃ nr̃m
nulla uoluntate. nulla necessitate nullo imꝓuiso casu. qm̃ ipse ẽ ds̃ & qđ sibi uult bonũ ẽ &

Expanded text:
Sic enim nitebar inuenire cetera, ut iam inueneram melius esse incorruptibile quam corruptibile, et Sic enim nitebar inuenire cetera, ut iam inueneram melius esse incorruptibile quam corruptibile, et ideo te, quidquid esses, esse incorruptibilem confitebar. neque enim ulla anima umquam potuit poteritue cogitare aliquid, quod sit te melius, qui summum et optimum bonum es. cum autem uerissime atque certissime incorruptibile corruptibili praeponatur, sicut ego iam praeponebam, poteram iam cogitatione aliquid adtingereili esse praeferendum, ibi te quaerere debebam atque inde aduertere, ubi sit malum, id est unde sit ipsa corruptio, qua uiolari substantia tua nullo modo potest. nullo enim prorsus uiolat corruptio deum nostrum, nulla uoluntate, nulla necessitate, nullo inprouiso casu, quoniam ipse est deus et quod sibi uult, bonum est et
Abbreviated transcription (Latin):
tebã. Qđ aut̃ inuitus facerẽ. pati mẽ potius quã facere uidebã. & id ñ culpã sed penã ẽẽ iuq¬
cabã. Qua mȩ ñ in iuste plecti tẽ iustũ cogitans cito fatebar sed rursus diceba. Quis fecit
nonne ds̃ ñs ñ tantũ bonus sed ipsũ bonũ: Vnde igit mͥmale uelle & bene nolle ut eẽt curi¬
te pȩnas luerẽ : Quis in me hoc posut & in seruitm plantairiũ a maritudinis cũ totus fierẽ adus¬
cissimo dõ meo Si diabolus auctor unde ipse diabolus : Qđ &x ipse ꝑuersi uoluntate exbono u¬
gło diabolus factus ẽ unde & ipso uoluntas mala qua diabolus fieret quando totus angłs aconds¬
re optimo factus cẽt bonus  his cogitationib: deprimebar iterũ & suffocabar sed ñ usq ad illums
fernũ subducebar erroris ubi nemo confitebit᷑ tibi. dũ tũ potius mala p̃ati. quã homo facere puta

Expanded text:
rtebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudrtebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudicabam, qua me non iniuste plecti, te iustum cogitans, cito fatebar. sed rursus dicebam: "quis fecit me? nonne deus meus, non tantum bonus, sed ipsum bonum? unde igitur mihi male uelle et bene nolle? ut esset, cur iuste poenas luerem? quis in me hoc posuit et inseuit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem a dulcissimo deo meo? si diabolus auctor, unde ipse diabolus? quod si et ipse peruersa uoluntate ex bono angelo diabolus factus est, unde et in ipso uoluntas mala, qua diabolus fieret, quando totus angelus a conditore optimo factus esset?" his cogitationibus deprimebar iterum et suffocabar, sed non usque ad illum infernum subducebar erroris, ubi nemo tibi confitetur, dum tu potius mala pati quam homo facere putator.
Abbreviated transcription (Latin):
d om̃s & om̃a: non tenebuã expliettã & enodatã causã mali. quȩ cũq tam̃ eẽt sic eã quȩ rend
uidebã. ut ñ ꝑ eã constringerer dm̃ in cõmutabilẽ mutibilẽ credert ne ipse fierẽ qđ quȩreu
Itaq securus eĩ quȩ rebũ &certus ñ ẽẽ uerũ qđ illi dicerent quos toto animo fugiebã. quia uideb
ierendo unde malũ repletos malitia qua opinarent᷑ tuã potius substantiã ctiã male pati qũis
malefacere. & intendebã ut cernerẽ qđ audiebã . liberũ uoluntatis arbitriũ causã eẽ ut malis
ceremus & rectũ iudiciũ tuũ ut pateremꝰ & eã liquide cernere ñ ualebã. Itaq aciem men
ꝓfundo educere conatus mergebariterũ & sȩpe conatus. mergebar iterũ atq iterũ. Subleua¬
bat enĩ mẽ in lucẽ tuã qđ tã sciebã me habert uoluntatẽ. quã me uiuere. Itaq cũ aliꝗͥd uellẽ at
nollẽ ñ aliud quã me uelle ac nolle certissimus erã & ibi eẽ causã peccati mei iam ĩaq anĩ aduc¬

Expanded text:
explicitam et enodatam causam mali: quaecumque tamen esset, sic eam quaerendam videbam, ut non per illam constringerer Deum incommutabilem mutabilem credere, ne ipse fierem quod quaerebam. Itaque securus eam quaerebam, et certus non esse verum quod illi dicerent, quos toto animo fugiebam; quia videbam, quaerendo unde malum, repletos malitia, qua opinarentur tuam potius substantiam male pati, quam suam male facere. 5. Et intendebam ut cernerem quod audiebam, liberum voluntatis arbitrium causam esse ut faceremus et rectum iudicium tuum ut pateremur, et eam liquidam cernere non ualebam. itaque aciem mentis de profundo educere conatus mergebar iterum et saepe conatus mergebar iterum atque iterum. subleuabat enim me in lucem tuam, quod tam sciebam me habere uoluntatem quam me uiuere. itaque cum aliquid uellem aut nollem, non alium quam me uelle ac nolle certissimus eram et ibi esse causam peccati mei iam iamque adue
Abbreviated transcription (Latin):
ã uis in contamin abilẽ & in conuertbilẽ & nulla ex parte mutabilẽ dicerẽ firmeq sentire dã¬

Expanded text:
quamuis incontaminabilem et inconuertibilem et nulla ex parte mutabilem dicerem firmeque sentirem dquamuis incontaminabilem et inconuertibilem et nulla ex parte mutabilem dicerem firmeque sentirem d
Abbreviated transcription (Latin):
delipsa sibstantia sta iamiscetit᷑ aduersis potestatib & ñ atẽ creitis naturis. atq in tantũ
ib ens corrũ peret᷑ & cõmutaret᷑ in deterius ut ab eatitudine in miseriã uerteret᷑ & indige¬
et n lixilio quo erui purgariq posset. & hanc ẽe animã cui tuus sermo serbdestulis
& contam oretȩ purus & cor ruptȩ integer subueniret. sed & ipsȩ cortuptabilis quidea
una cadẽq substantia. Itaq sitẽ quieqd es id ẽ substanti ã tuã quasi in cortupti babe an¬
oerert afilsa eẽ allit om̃a & execrabilia si autẽ corruptibilẽ. id ipsũ iam falsũ & prima
uoce ab omin andũ. Sat gͦ erat istud aduersus eos om̃i modo euomendosa pressura pectoris quia ñ hab&
qui exirent sine horribili sacrilegio cordis & linguȩ sentiendo de tẽ ista & loquendo. Sed & ego al

Expanded text:
de ipsa substantia tua misceretur aduersis potestatibus et non a te creatis naturis atque in tantum de ipsa substantia tua misceretur aduersis potestatibus et non a te creatis naturis atque in tantum ab eis corrumperetur et conmutaretur in deterius, ut a beatitudine in miseriam uerteretur et egeret auxilio, quo erui purgarique posset, et hanc esse animam, cui tuus sermo seruienti liber et contaminatae purus et corruptae integer subueniret, sed et ipse corruptibilis, quia ex una eademque substantia. itaque si te, quidquid es, id est substantiam tuam, qua es, incorruptibilem dicerent, falsa esse illa omnia et exsecrabilia; si autem corruptibilem, id ipsum iam falsum et prima uoce abominandum. sat erat ergo istuc aduersus eos omni modo euomendos a pressura pectoris, quia non habebant, qua exirent sine horribili sacrilegio cordis et linguae sentiendo de te ista et loquendo. Sed et ego adhuc,
Abbreviated transcription (Latin):
seouis mr enrmuseras amimunistrimtẽ om̃a quȩ ercasti. Ita suspieabar. qua cograre alrad ci
nsra na falsa erst qllo eni modo maior pars terrȩ maiorẽ tui partẽ haberet e mini
minor atꝗ sitastẽ plena eent om̃a ut amplius tui caperet elephanti corpus quã passeris. quo
entisto grindius grandiorẽq occupar& locũ. atq ita frustatim partibi mundi magus mag¬
nas. Breub boneties pas tes tius psentes faceres. Non es aut̃ ita. sed nondũ illaminaucras tere¬
& oñis qui audieramus concussi sumus. Qid erat tibi faetura nescio quȩ gens tenebrarũ quã ex
aduer sa mole solent opponere. si tũ cũ ea pugnare uoluisses.: Si enĩ responderet aliqͥđ fii¬
isse nocituoa : uolabulis tũ & corruptibilis fores. Si aut̃ nihil ea nocere potuisse diecete g
nie uo osfurt e uduisa pugn andi e iti pugnandi ut quȩdã portio tua oe membrũ tũ uł ple

Expanded text:
secus et extrinsecus administrante omnia, quae creasti. ita suspicabar, quia cogitare aliud non secus et extrinsecus administrante omnia, quae creasti. ita suspicabar, quia cogitare aliud non poteram; nam falsum erat. illo enim modo maior pars terrae maiorem tui partem haberet et minorem minor, atque ita te plena essent omnia, ut amplius tui caperet elephanti corpus quam passeris, quo esset isto grandius grandioremque occuparet locum, atque ita frustatim partibus mundi magnis magnas, breuibus breues partes tuas praesentes faceres. non est autem ita. sed nondum inluminaueras teneet omnes, qui audiebamus, concussi sumus: quid erat tibi factura nescio qua gens tenebrarum, quam ex aduersa mole solent proponere, si tu cum ea pugnare noluisses? si enim responderetur aliquid fuisse nocituram, uiolabilis tu et corruptibilis fores. si autem nihil ea nocere potuisse diceretur, nulla afferretur causa pugnandi et ita pugnandi, ut quaedam portio tua et membrum tuum uel proles
Abbreviated transcription (Latin):
ul taleꝰ aliquđ capers qul caper posset: nihil ꝓrsus c̃ẽ arbitrabar. Per quales ent̃ forions qu silla¬
lent oculim ca ꝑtales magines ibat cor ncum. Nice uidebã hanc candẽ intentioniẽ qua illas
hosis amugines sor maba non ee tile aliꝑl. quȩ tam̃ ipsis ñ formaret nisi cẽten agnũ a h quea¬
psesim a quta sisos met grinat̃ ꝑ infinita spctia undiq cogitabã penitrare taitã mundi moletn.
rextr ei qua qua uer su ꝑ in mensa sine termino ut haberet teterra. habesee cglis . brl huius
om̃a & illa finarertt᷑ intẽ. tũ aut̃ nusquã. Si cut aut̃ lucisolis ñ obsister& aeris corpus a eris huen
qui su pra tefr ẽ quominus ꝑeũ truiceret᷑. penitrins eũ ñ distũpendo aut coner dendo sed aomlen¬
do suĩ rrttoi sic ti hupouabiu non solu ecli & aeris & maris sed etiã terrȩ corpus ꝑuir̃i &s exomidbo
ugrimnis minimisq partibi penitrabilo ad capiendã p̃sentiã tuã. occulta inspiratione uatrin¬

Expanded text:
l tale aliquid caperet aut capere posset, nihil prorsus esse arbitrabar. per quales enim formas ire solent oculi mei, per tales imagines ibat cor meum, nec uidebam hanc eandem intentionem, quaillas ipsas imagines formabam, non esse tale aligrandem per infinita spatia undique cogitabam penetrare totam mundi molem et extra eam quaquauersum per inmensa sine termino, ut haberet te terra, haberet caelum, haberent omnia et illa finirentur in te, tu autem nusquam. sicut autem luci solis non obsisteret aeris corpus, aeris huius, qui supra terram est, quominus per eum traiceretur penetrans eum non dirrumpendo aut concidendo, sed implendo eum totum, sic tibi putabam non solum caeli et aeris et maris, sed etiam terrae corpus peruium et ex omnibus maximis minimisque partibus penetrabile ad capiendam praesentiam tuam, occulta inspiratione intrin
Abbreviated transcription (Latin):
uhil erat quȩdã in formitas sine ulla specie. Quid gͦ uocaret᷑ quo etiam sensu tardiorib
q: insinuaret᷑. nisi usitato aliquo uocabulo : Quid aut̃ in om̃ib: mundi partib reperi¬
n potest ꝓpinquius informitati om̃i modȩ. quã terra & abẏssus  Minus enĩ speciosa
ꝓsuo gradu infimo quã cȩtera superiora. ꝑlucida & luculenta om̃a. Cur ergo non¬
accipiam informitatẽ materiȩ quã sine specie feceras. unde speciosũ mundũ feceres ita cõmode
minib intimatã. ut appellaret᷑ terra inuisibilis & in cõposita : Et cũ in ea quȩrit cogitatio ꝗd si
sus attingat. & dicit sibi non ẽ intelligibilis forma sicut uita. sicut iustitia quia materies ẽ
dicit humana cogitatio. conet᷑ eam uł nosse ignorando. uł ignorare noscendo. Ego uͦ dñe sin
tũ confiteor tibi ore meo & calamo meo quicꝗd de ista materia docuisti me. cuius antea

Expanded text:
nihil: erat quaedam informitas sine ulla specie. Quid ergo uocaretur, quo etiam sensu tardioribus nihil: erat quaedam informitas sine ulla specie. Quid ergo uocaretur, quo etiam sensu tardioribus atcumque insinuaretur, nisi usitato aliquo uocabulo? quid autem in omnibus mundi partibus reperiri potest propinquius informitati omnimodae quam terra et abyssus? minus enim speciosa sunt pro suo gradu infimo quam cetera superiora perlucida et luculenta omccipiam informitatem materiae, quam sine specie feceras, unde speciosum mundum faceres, ita commode hominibus intimatam, ut appellaretur terra invisibilis et incomposita? CAPUT V. Cur sisus attingat, et dicit sibi: "non est intellegibilis forma sicut uita, sicut iustitia, quia materies estest", dum sibi haec dicit humana cogitatio, conetur eam uel nosse ignorando uel ignorare noscendo? Ego uero, domine, si totum confitear tibi ore meo et calamo meo, quidquid de ista materia docuisti me, cuius antea
Abbreviated transcription (Latin):
st ad illud nescio quale cȩlũ. qđ dño ẽ. non filiis hominũ. Et nimirũ hȩc t̾ra erat inuisibilis
in cõposita. & nescio quȩ ꝓfunditas abẏssi suꝑquã ñ erat lux. quia nulla species erat illi
ussisti ut scriberet᷑. qđ tenebrȩ erant suꝑ abẏssũ Quid aliud. quã lucis absentia : Ubi en
ixeẽt si eẽt. nisi suꝑeẽt. eminendo & illustrando : U bi gͦ lux nondũ erat. ꝗͥd erat adeẽ tene
nisi ab eẽ lucẽ : Suꝑ itaq erant tenebrȩ.quia suꝑ lux aberat. sicut sonus ubi non ẽ. si¬
entiũ ẽ. Et quid ẽ ẽẽ ibi silentiũ. nisi sonũ ibi non eẽ: N onne tũ dñe dociusti hanc animã.
ibi confitet᷑ : Nonne tũ dñe docuistime. qđ priusquã istã informẽ materiã formare
tq distingueres ñ erat aliqͥd. ñ calor ñ figura. ñ corpus. ñ spiritus. Non tamen om̃ino

Expanded text:
est ad illud nescio quale caelum, quod domino est, non filiis hominum. Et nimirum haec terra erat inuisibilis est ad illud nescio quale caelum, quod domino est, non filiis hominum. Et nimirum haec terra erat inuisibilis et inconposita et nescio qua profunditas abyssi, super quam non erat lux, quia nulla species erat illi: unde iussisti, ut scriberetur, quod tenebrae erant super abyssum; quid aliud quam lucis absentia? ubi enim lux esset, si esset, nisi super esset eminendo et inlustrando? ubi ergo lux nondum erat, quid erat adesse tenebras nisi abesse lucem? super itaque erant tenebrae, quia super lux aberat, sicut sonus ubi non est, silentium est. et quid est esse ibi silentium nisi sonum ibi non esse? nonne tu, domine, docuisti hanc animam, quae tibi conStetur? nonne tu, domine, docuisti me, quod priusquam istam informem materiam formares atque distingueres, non erat aliquid, non color non figura, non corpus, non spiritus? non tamen omnino
Abbreviated transcription (Latin):
ULTA SATASIT COR MEUM DNE IN HAC INOPIA UITEMEE
pulsatũ uerbis sc̃ȩ scripturȩ tuȩ. & id eo plerũq in sermone copiosa ẽ ȩgestas hu¬
manȩ intelligentiȩ. quia plus loquit᷑ inquisitio quã inuentio. & longior ẽ impetra
mone petitio & operosior ẽ manus pulsans quã sumens. Tenemus ꝓmissũ .: Quis corrumpet
ud : Si ds̃ ꝓ nobis. quis contra nos : Petite & accipietis. quȩrite & inuenietis. pulsate & ap¬
it᷑ uobis. Om̃is enĩ qui pett accipit. & quȩrens inuenit. & pulsanti aperiet᷑. P romissa tua
quis falli timeat. cũ ꝓmitut ueritas : Confitet᷑ altitudini tuȩ humilitas linguȩ meȩ.
Tũ fecisti. Sed ubi ẽ. cȩlũ cęli dño de quo audiuimus inuoce psalmi. cęlũ cęli dño. terrã
nũ corporeũ non ubiq totũ ita cepit speciẽ pulchrã in nouissimis. cui fundus terra nr̃a. sed
ud cȩlũ cęli etiam terrȩ nr̃ȩ cȩlũ terra ẽ : & hoc utrũq magnũ corpus ñ absurde terra

Expanded text:
ulta satagit cor meum, domine, in hac inopia uitae meae pulsatum uerbis sanctae scripturae tuae, et ideo plerumque in sermone copiosa est egestas humanae intellegentiae, quia plus loquitur inquisitio quam inuentio et longior est petitio quam inpetratio et operosior est manus pulsans quam sumens. tenemus promissum: quis corrumpet illud? si deus pro nobis, quis contra nos? petite, et accipietis; quaerite, et innenietis; pulsate, et aperietur uobis. omnis enim, qui petit, accipit et quaerens inueniet et pulsanti aperietur. promissa tua sunt, et quis falli timeat, cum promittit ueritas? Confitetur altitudini tuae humilitas linguae meae, tu fecisti. sed ubi est caelum caeli, domine, de quo audiuimus in uoce psalmi: caelum caeli domino: terratotum corporeum non ubique totum ita cepit speciem pulchram in nouissimis, cuius fundus est terra nostra, sed ad illud caelum caeli etiam terrae nostrae caelum terra est. et hoc utrumque magnum corpus non absurde terra
Abbreviated transcription (Latin):
iescio. & tumultuosis uarietatib dilaniant᷑ cogitationes meȩ. intima uiscera animȩ
donec intẽ confluã purgatus & liquidus igne amoris tui. & stabo atq solidabor intẽ inforni
nea ueritate tua . nec patiar questiones hominũ. qui pęnali morbo plus sitiunt quã ca¬
unt. & dicunt. ꝗd faciebat ds̃ antequã faceret cȩlũ & terrã: aut ꝗd ei uenit in ment̾ẽ ut
liqͥd faceret. cũ antea numquã aliꝗd fecerit. Da illis dñe bene cogitare ꝗd dicant: &u¬
nire quia ñ dicit᷑ nũquã. ubi non ẽ tẽpus. Quod gͦdicit᷑ nũquã fecisse. qͥd aliud dicit᷑. nisi nulli
tẽpore fecisse : Videant itaq nullũ tẽpus eẽ posse sine creatura tua. & desinant ipsã uan¬
itẽ loqui. Extendant᷑ etiã in ea quȩ ante st̃. & intelligant te ante omã tẽpora ȩt̃nũ eri¬

Expanded text:
nescio, et tumultuosis uarietatibus dilaniantur cogitationes meae in intima uiscera animae meae, nescio, et tumultuosis uarietatibus dilaniantur cogitationes meae in intima uiscera animae meae, donec in te confluam purgatus et liquidus igne amoris tui. et stabo atque solidabor in te, in forma mea, ueritate tua, nec patiar quaestiones hominum, qui poenali morbo plus sitiunt quam capiunt, et dicunt: quid faciebat deus antequam faceret caelum et terram? aut quid ei uenit in mentem ut aliquid faceret, cum antea numquam aliquid fecerit? da illis, domine, bene cogitare quid dicant et inuenire quia non dicitur: numquam, ubi non est tempus. qui enim dicitur numquam fecisse quid aliud dicitur nisi nullo tempore fecisse? uideant itaque nullum tempus esse posse sine creatura et desinant istam uanitatem loqui. extendantur etiam in ea quae ante sunt et intellegant te ante omnia tempora aeternum cre
Abbreviated transcription (Latin):
ermiani ab auctorib seleuco & erma : qui elem̃toꝵ materiã de qua factus ẽ mundus ñ ad
factã dicunt sed dõ coȩt̃nã : nec animã dõ tribuunt creatori: sed creatores eẽ animarum
igłos uolunt de igne& spũ. Malũ aut̃ asserunt aliquando adõ factũ: aliquando amateria
egant saluatorẽ in carne sedere addexterã patris. sed ea se exuisse ꝑhibent. eamq in solepo¬
uisse: accipientes occasionẽ de psalmo ubilegit᷑:. in sole posuit tabernaculũ suũ. Negant &iam
usibilẽ paradysũ. baptismũ in aquã ñ accipiunt: resurrectionẽ ñ putant futurã: sed cotidie
seri ingenerationes filiorũ.  Loxi. Proclianitȩ secuti st̃ istos: & ad diderunt xp̃m ñ in carne
enisse: lx ii. Patritiani apatritio nuncupati. substantiã carnis humanȩ ñ adõ sed adiab¬
lo conditã dicunt. eãq sic fugiendã putant ut quidã eoꝵ ꝑhibeant᷑ &iã morte sibim & illata

Expanded text:
ermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elementorum materiam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sed Deo coaeternam. Nec animam Deo tribuunt creatori, sed creatores esse animarum Angelos volunt de igne et spiritu. Malum autem asserunt esse aliquando a Deo, aliquando a materia. Negant Salvatorem in carne sedere ad dexteram Patris, sed ea se exuisse perhibent, eamque in sole posuisse, accipientes occasionem de Psalmo, ubi legitur, In sole posuit tabernaculum suum . Negant etiam visibilem paradisum. Baptismum in aqua non accipiunt. Resurrectionem non putant futuram, sed quotidie fieri in generatione filiorum. LX. PROCLIANITAE secuti sunt istos, et addiderunt Christum non in carne venisse. LXI. PATRICIANI a Patricio nuncupati, substantiam carnis humanae non a Deo, sed a diabolo conditam dicunt: eamque sic fugiendam et detestandam putant, ut quidam eorum perhibeantur etiam morte sibi illata
Abbreviated transcription (Latin):
sũ quia sermo splendidus ẽ : sed ꝑ inde eẽ sapientiã & stultitiã. sicut st̃ cibi utiles & in utlo
Uerbis aut̃ ornatis & in ornatis sicut uasis urbanis & rusticanis. utrosq cibos posse ministr
Igit᷑ auiditas mea quia illũ tantopere exspectauerã hominẽ delectabar quiđẽ motu
fectuq disputantis. & uerbis congruentib atq ad uestiendas sententias facile occur¬
bus. deleotabar aut̃. & cũ multis uł etiã p̾multis laudabã ac ferebã sed moleste habe
qđ in cȩtu audientiũ ñ sinerer in gerere illi. & partiri cũ eo curas questionũ mearũ con¬
rendo familiarit̃. & accipiendo ac reddendo sermonẽ. Qđ ubi potui & aureseiusc
miliarib meis eaq. tẽpore occupare cȩpi quo ñ didicerat alternis disserere : & ꝓtuli quȩl

Expanded text:
falsum, quia splendidus sermo est, sed perinde esse sapientiam et stultitiam, sicut sunt cibi utiles et inutiles, falsum, quia splendidus sermo est, sed perinde esse sapientiam et stultitiam, sicut sunt cibi utiles et inutiles, uerbis autem ornatis et inornatis sicut uasis urbanis et rusticanis utrosque cibos posse ministrari. Igitur auiditas mea, qua illam tanto tempore expectaueram hominem, delectabatur quidem motu affectuque disputantis et uerbis congruentibus atque ad uestiendas sententias facile occurrentibus. delectabar autem et cum multis uel etiam prae multis laudabam ac ferebam; sed moleste habebam, quod in coetu audientium non sinerer ingerere illi et partiri cum eo curas quaestionum mearum conferendo familiariter et accipiendo ac reddendo sermonem. quod ubi potui et aures eius cum familiaribus meis eoque tempore occupare coepi, quo non dedeceret alternis disserere, et protuli qu