comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& qui ꝓhibeat inuenit᷑. Pat̾ par ricidiũ ꝓmisit & sol¬
uit᷑. Pat̾ integritatẽ filiȩ uouit: ꝙ tã piȩ oblationis
inuidet᷑ effectus. Illic filia dolens sanguinẽ suũ obtu¬
lit. ꝓ patͥa sponsione: hic tã piũ ꝓmissũ nec heredita¬
rio mnunere. nec ꝓpͥa soluit᷑ uoluntate. Quo in nego¬
cio etiã nos uocamͣ in culpã. Qua tandẽ: Qͥa nuptias
ꝓhibuimꝰ illicitas. Uocent gͦ in eandẽ culpã etiã ba¬
ptistã ioħem: & cũ aliud nichil forte habeamꝰ qͦd pro¬
bet᷑ in nob̃. hoc solũ condemnet᷑ in nob̃. qͦd ꝓbatũ est
in ꝓpħa. An erubescendũ ꝓtulimꝰ auctorẽ: Quã uͦ
causã aliã habuit ille martyrii : Repetite animo
causã illiꝰ passionis. Certe hec fuit. Non licet inqͥt tͥ
eã uxorẽ habere.Si hoc de uxore hõis: qͣntomagis
de uirgine consecrata: Si hoc dictũ regi ẽ. qͣntoma¬
gis dicendũ ẽ pͥuatis: Gr̃as itaq diuinitati qͦd hic
nullus herodes: atq utinã nulla herodias. Non li¬

Expanded text:
parricidium promisit, et solvitur: pater integritatem filiae vovit, et tam piae oblationis invidetur affectus. Illic filia dolens sanguinem suum obtulit pro patria sponsione: hic tam pium promissum nec haereditario munere, nec propria solvitur voluntate. 11. Quo in negotio etiam nos voprohibuimus illicitas? Vocent ergo in eamdem culpam etiam Joannem Baptistam. Et cum aliud nihil forte habeamus quod probetur in nobis, hoc solum condemnetur in nobis, quod probatum est in propheta. An erubescendum protulimus auctorem? Quam vero causam aliam habuit ille martyrii, repetite animo. Causa illius passionis certe haec fuit: Non licet, inquit, tibi eam uxorem habere . Si hoc de uxore hominis, quanto magis de virgine consecrata! Si hoc regi dictum est, quanto magis dicendum privatis! Gratias itaque divinitati, quod hic nullus Herodes, atque utinam nulla Herodias! 217 12. Non li
Abbreviated transcription (Latin):
nemo tulit di uirtutẽ. d̃i sapientiã: nemo tulit uenera¬
bilẽ castitatẽ. Non tollit᷑ xp̃c de monum̃to iusti: nec de
suȩ uirginis secreto. & piȩ m̃tis archano. Et siqui uolunt
tollere: auferre ñ posst̃. Tunc ait illi dñs. Maria: respice
ad me. Qndo ñ credit mulier ẽ: qͣndo eonu̾ti incipit ma
alloquit᷑ quẽ putabat amissũ. Noli inqͥt me tangere. Hoc
ẽ. ꝙ si correptionis tẽptam̃ta ft̃: ñ tangit tam̃ xp̃m nutar¬
tis affectus. Noli inqͥt me tangere: hoc ẽ noli tangere di
uirtutẽ. dĩ sapientiã. reuerendã integͥtatẽ. honorabilẽ
castitatẽ. S uade ad fr̃s meos. Qͥd est aliud dicere nͥ noli
ĩa foris flere: uade ad electos. ad obseruantissimos sac̾do¬
moueas questionẽ: Certe a ꝑfectiorib quere: dicent
tͥ quȩ distinctio sit int̾ patrẽ meũ & patrẽ ur̃m. Nã
qui iuxta diuinã generationẽ pat̾ michi ẽ: is iuxta
adoptionẽ pat̾ ũr est. Patrẽ meũ dicendo. a ereaturis

Expanded text:
ulit Dei sapientiam, nemo tulit venerabilem castitatem. Non tollitur Christus de monumento justi, nec de suae virginis secreto, et piae mentis arcano: et si qui volunt tollere, auferre non possunt. 20. Tunc ait illi Dominus: Maria, respice ad me . Quando non credit, mulier est: quando converti incipit, Maalloquitur quem putabat amissum. 22. Noli, inquit, me tangere , hoc est, etsi correctionis tentamenta sunt; non tangit tamen Christum nutantis affectus. Noli, inquit, me tangere, hoc est, noli tangere Dei virtutem, Dei sapientiam, reverendam integritatem, honorabilem castitatem. 23. Sed vade ad fratres meos. Quid est aliud dicere, nisi: Jam noli foris flere? Vade ad electos et ad observantissimos sacerdomoveas quaestionem? Certe a perfectioribus quaere, dicent tibi quae distinctio sit inter Patrem meum et Patrem vestrum. Nam qui juxta divinam generationem Pater mihi est, is juxta adoptionem Pater vester est. Patrem meum dicendo, a creaturis
Abbreviated transcription (Latin):
hic filia tã sollicita fuerit de patris uoto. cur ñ dubi¬
tau̾it pat̾ de filiȩ parricidio: & cũ illa caueret pat̾¬
nũ mendaciũ. iste filiȩ ñ caueret interitũ: Dicit aliqͥs.
Qua ratione illic d̃s ñr ñ ꝑmiserit parricidrũ fieri: hic
liquũ conueniret exẽplo. Ubi uͦ iã p̃cessisset ex emplũ.
necessariũ ñ iudicauit oracłm: cũ facti forma uete¬
ris qͥd fieri oporteret ostenderet. Aut fortasse qr ñ
una forma meritoꝵ: ideo ñ una forma factoꝵ. Pat̾
doluit. fleuit filia: ut̾q de dei miseratione dubita¬
uit. Non doluit abrahã: nec consuluit parentis affe¬
ctũ. ubi audiuit diuinitatis oracłm. Non distulit sacͥ¬
ficiũ: s maturauit obsequiũ. Non dubitauit ysaac
cũ ĩparib sequeret᷑ passib patrẽ: ñ fleuit cũ liga

Expanded text:
hic filia tam sollicita fuerit de patris voto, cur pater non dubihic filia tam sollicita fuerit de patris voto, cur pater non dubitaverit de filiae parricidio: et cum illa paternum caverit mendacium, iste filiae non caverit interitum? 8. Dicet aliquis: Qua ratione illic Deus non permiserit parricidium fieri, hic liquo conveniret exemplum. Ubi vero jam praecessisset exemplum, necessarium non judicavit oraculum; cum facti forma veteris quid fieri oporteret, ostendit. 9. Aut fortasse quia non una forma meritorum, ideo non una forma factorum. Pater doluit, flevit filia: uterque de Dei miseratione dubitavit. Non doluit Abraham, nec consuluit parentis affectum. Ubi audivit divinitatis oraculum, non distulit sacrificium, sed maturavit obsequium. Non dubitavit Isaac , cum imparibus sequeretur patrem passibus: non fle
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ suã fleret. Deinde duob post exactis mensib re¬
meauit ad patrẽ: uotũ ille cõpleuit. his enĩ uerbis
utendũ ẽ qͣndo scriptura diuina effectũ rei ñ ꝓdidit:
s refiigit parricidii mentionẽ. Qͥd gͥ: hoc ꝓbamꝰ:¬
Minime. S tam̃ & si parricidiũ ñ ꝓbo: aduerto p̾ua¬
ricandi metũ & formidinẽ sponsionis. Deniq ad abra¬
ham dictũ ẽ. Nunc scio qr amas dñm d̃m tuũ. qr ñ
peꝑcisti unico filio tuo. Habes gͥ indiciũ: quo docet᷑
p̃uaricandũ temere ñ ẽẽ ꝓmissũ. Uerũ a deo parri¬
cidiũ ñ ꝓbari in eadẽ asserit᷑ lectione. cũ ꝓ filio ouis
subicit᷑: ut ipsa potiꝰ qͣm filiꝰ feriret᷑. habuit gͥ iepte¬
ne. In uno enĩ oracło ad abrahã ꝓmpto. docuit filioꝵ
salutẽ religionis obsequio post habendã: offerri a pa¬
rentib deo debere filios. ñ debere iugulari. Certe cũ

Expanded text:
tatem suam fleret. Deinde duobus post exactis mensibus, retatem suam fleret. Deinde duobus post exactis mensibus, remeavit ad patrem. Votum ille complevit; his enim verbis utendum est, quando Scriptura divina effectum rei non prodidit, sed refugit parricidii mentionem. 6. Quid ium. Sed tamen etsi parricidium non probo, adverto praevaricandae metum et formidinem sponsionis. Denique ad Abraham dictum est: Nunc scio quia amas Dominum Deum tuum; quia non pepercisti unico filio tuo . Habes igitur indicium, quo docetur praevaricandum temere non esse promissum. Verum Deo parricidium non probari in eadem asseritur lectione; cum pro filio ovis subjicitur , ut ipsa potius quam filius feriretur. 7. Habuit igit. In uno enim oraculo ad Abraham prompto docuit filiorum salutem religionis obsequio posthabendam: offerri a parentibus Deo debere filios, non debere jugulari. Certe cum
Abbreviated transcription (Latin):
st̾ libro. assũpta de causa. de historia recensita. de
conscientia usurpata. ex fide ꝓmpta. Hinc decur sȩ
ex libro iudicũ inspiciamꝰ seriẽ lectionis. Non enĩ
ociosis parricidiũ aurib fuit audiendũ. Itaq repetamꝰ
belli conflictatus ambiguo. p̃lioꝵq ueritꝰ incerta.
uotũ uouit huiꝰmodi si adu̾sarios depulisset. ut qͥcqͥd
ei primũ intra domꝰ suȩ lim̃ occurrisset. hostiã ĩmo¬
laret deo suoꝵ psuli triumphoꝵ. Itaq bello potitus
fusisq hostib domũ redit : cui in ipso uestibulo fi¬
lia memor pietatis ignara oblationis occurrit. S
recordatꝰ ilico pat̾ & ꝓpͥȩ sponsionis admonitꝰ: ingemuit
soluendi muneris sponsionẽ. heu me inqͥt filia ꝑdidi¬
sti me. Ego enĩ aꝑui os meũ de te ad dñm. Tum illa. O
pat̾ si in me aꝑiusti os tuũ ad dñm : fac mͥ ita ut exi¬
uit de ore tuo. Duoꝵ tam̃ tantũ mensũ inducias po¬
stulauit : donec in montẽ ascenderet. & suꝑ uirgini¬

Expanded text:
sint libro, assumpta de causa, de historia recensita, de conscientia usurpata, ex fide prompta. Nunc decursae ex libro Judicum inspiciamus seriem lectionis. Non enim otiosis parricidium fuit auribus audiendum. Itaque repetamus belli conflictatus ambiguo, praeliorumque veritus incerta, votum vovit hujusmodi , si adversarios depulisset, ut quidquid ei primum intra domus suae limen occurrisset, hostiam immolaret Deo, suorum praesuli triumphorum. Itaque bello potitus, fusisque hostibus, domum rediit, cui in ipso vestibulo filia memor pietatis, ignara oblationis occurrit. Sed recordatus illico pater, et propriae sponsionis admonitus, ingemuit solvendi muneris sponsionem. Heu me, inquit, filia, perdidisti me; ego enim aperui os meum de te ad Dominum. Tum illa: O pater, si in me aperuisti os tuum ad Dominum, fac mihi ita ut exivit de ore tuo . Duorum tamen tantum mensium inducias postulavit, donec in montem ascenderet, et super virgini
Abbreviated transcription (Latin):
nã possẽ reuocare nupturas: utinã possẽ flammeum
nuptiale pio integritatis mutare uelamine. An in¬
dignũ uidet᷑: ut consecratȩ uirgines a sacroscĩs alta¬
rib ñ abducant᷑ ad nuptias: & quib licet sponsum
eligere: ñ licet dm̃ p̃ferre: In me gͦ facti condicio mu¬
tat᷑: ut ꝓ opꝓbrio mͥ cedat qͦd semꝑ spectauit ad gr̃ãm
sacerdotũ. lacere semina integͥtatis. & uirginitatis

Expanded text:
nam possem revocare nupturas! utinam possem flammeum nam possem revocare nupturas! utinam possem flammeum nuptiale pio integritatis mutare velamine! An indignum videtur, ut sacratae virgines a sacrosanctis altaribus non abducantur ad nuptias? Et quibus licet sponsum eligere, non licet Deum praeferre? In me ergo facti conditio mutatur, ut pro opprobrio mihi cedat, quod semper spectavit ad gratiam sacerdotum, jacere semina integritatis, et virginitatis
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ passus ẽ xp̃c : qͣndo ut alia omittã ꝓ integritate
seruanda mori uirgines st̃ paratȩ. Nichil de causa.
nichil de ꝑsona loquor. Ubi enĩ dñi gr̃a: ibi etiã de¬
bet ẽẽ pax dñi. Nec quẽquã publice arguo: s me
ipsũ defensatũ ueni. NAccusati enĩ sumꝰ: & nͥ fallor
accusatores nr̃i pleriq de uob̃ st̃. Horũ ego affectus
redargiiere malo: qͣm ꝑsonas ꝓdere. Criminis autẽ
inuidia hȩc ẽ: qr suadeo castitatẽ. Qui hoc ñ libenter
accipit: ipse se ꝓdit. Uirginitatẽ inqͥt doces: & ꝑsua¬
des plurimis. Utiã conuincerer: utinã tanti erimi¬
nis ꝓbaret᷑ effectus. Non uererer inuidiã: si efficien¬
tiã recognoscerẽ. Atq utinã exẽplis me potiꝰ argue¬
retis: quã sermonib cederetis. S uereor ne p̾uari¬
catores mͥ apposuisse uidear: qui me alienis cõmen¬
dent laudib. Iniciatas inqͥt sacris mysteriis. s et
conseeratas integritati puellas nubere ꝓhibes. Uti¬

Expanded text:
quo passus est Christus; quando, ut alia omittam, pro integritate servanda mori virgines sunt paratae. Nihil de causa, nihil de persona loquor; ubi enim Domini gratia, ibi debet esse pax Domini. Nec quemquam publice arguo, sed me ipsum defensatum venio. Accusati enim sumus, et nisi fallor, accusatores nostri plerique de vobis sunt. Horum ego affectus redarguere malo, quam personas prodere. Criminis autem invidia haec est, quia suadeo castitatem. Qui hoc non libenter accipit, ipse se prodit. 25. Virginitatem, inquit, doces, et persuades plurimis. Utinam convincerer, utinam tanti criminis probaretur effectus! Non vererer invidiam, si efficaciam recognoscerem. Atque utinam me exemplis potius argueretis, quam sermonibus caederetis! Sed vereor ne praevaricatores mihi apposuisse videar, qui me alienis commendent laudibus. 26. Initiatas, inquit, sacris mysteriis, et consecratas integritati puellas nubere prohibes. 220 Uti
Abbreviated transcription (Latin):
rogabat affectũ : illi potiꝰ iudicauit paruulũ esse
reddendũ. quã uerã matrẽ dolor ꝓpriꝰ ꝓdidisset.
Illã uͦ quã morituri paruuili miscdia ñ mouebat.
exortẽ ꝓnuntiauit ẽẽ naturȩ : quã exortẽ uidit ẽẽ pieta¬
tis. Ueritas gͦ ñ latuit: s tam ꝑ simulationẽ alteriꝰ fluc¬
tuauit. Deniq bona mat̾ euentu hesit ambiguo: dum
iudicii ꝑiclitat᷑ incerto. Hȩc licet in figura suꝑiorib
sint facta tẽporib scripta tam̃ ad correptionẽ nr̃am:
ut intelligamꝰ ꝓdi oĩa posse quȩ facta st̃. & oĩa cõposita
tare de mulierib. duȩ inqͣm istȩ fides est & tẽptatio.
Tẽptatio inqͣm cõmunis ab initio auctor erroris: quȩ
postquã posteritatẽ suã uitio carnalis conuersionis
& somno mentis amisit. posteritatis fructus auferre
conat᷑ alienȩ. Itaq dũ tẽptatio ligat. fides fluctuat:
donec machera xp̃i latentes distinguat affectus. Quȩ

Expanded text:
rogabat affectum; illi potius judicavit parvulum esse rogabat affectum; illi potius judicavit parvulum esse reddendum, quam veram matrem dolor proprius prodidisset: illam ietatis. 2. Veritas ergo non latuit, sed tamen per simulationem alterius fluctuavit: diuque etiam bona mater eventu haesit ambiguo, dum judicii periclitatur incerto. Haec licet in figura superioribus sint facta temporibus, scripta sunt tamen ad correptionem nostram; ut intelligamus prodi omnia posse quae ficta sunt, et omnia ctare de mulieribus, duae, inquam, istae fides est, atque tentatio. Tentatio, inquam, communis ab initio auctor erroris, quae postquam posteritatem suam carnalis vitio conversationis, et somno mentis amisit, posteritatis fructus auferre conatur alienae. Itaque dum tentatio litigat, fides fluctuat; donec machaera Christi latentes distinguat affectus. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
somnũ cũ infantẽ opp̃ssisset suũ. postu¬
labat alienũ: alt̾a ueri amoris conscia. & culpȩ
nescia. filiũ iure ꝓpriũ uindicabat. Utraq gͥ ꝑse
uerant̾ ntente: cognitoris hesit intentio. Non
enĩ poterat salomon arbiter ẽẽ int̾ioris archani:
cũ petentis utriꝰq mens ẽẽt occultior. Ibi tum con¬
uentꝰ ambiguo. macherã ꝓmi uissit : mandatoq
ministris quo simularent triste ministeriũ. diui¬
di uissit infantẽ. ut singłȩ mulieres singłas partes
adipiscerent᷑. Quo audito illa quȩ petebat alienũ.
ñ solũ adqͥeuit: s etiã diuisionẽ paruuli depoposeit
nullo affectu conuenta mat̾no. Illa quȩ suũ sciebat
infantẽ. ñ uinci metuens s orbari. nec iam solatio
ꝓpo s pignori consulens. orare hoc cȩpit: ut ico¬
lumis magis puer traderet᷑ alienȩ. qͣm sectus in
partes matri ꝓpͥe redderet᷑. Unde salomon qui ñ
maiestate diuina s argum̃tis ut homo interiorẽ int̾¬

Expanded text:
somnum, cum infantem oppressisset suum, postulabat alienum: altera veri amoris conscia, et culpae nescia, filium jure proprium vindicabat. Utraque igitur perseveranter nitente, cognitoris haesit intentio; non enim poterat Salomon arbiter esse interioris arcani, cum petentis utriusque mens esset occultior. Eventu conventus ambiguo machaeram promi jussit, mandatoque ministris quo simularent triste ministerium, dividi jussit infantem, ut singulae mulieres singulas partes adipiscerentur: quo audito, illa quae petebat alienum, non solum acquievit, sed etiam divisionem parvuli depoposcit, nullo affectu conventa materno. Illa vero quae suum sciebat infantem, non vinci metuens, sed orbari: nec jam solatio proprio, sed pignori suo consulens, orare hoc coepit ut incolumis magis puer traderetur alienae, quam sectus in partes matri propriae redderetur. Unde Salomon qui non majestate divina, sed argumentis ut homo interiorem 214 inter
Abbreviated transcription (Latin):
quã gr̃a resurrectionis imitat᷑. Qui enĩ ñ nubunt
neq ducunt uxores: er̃t sicut angłi in cȩlo. Qui hoc
utiq rep̃hendit: resurrectionis uota condemnat.
tas & in fruetu ẽ. & in uoto. S esto. ñ sit imꝓbũ. Nũ¬
qͥd nouũ est: Nos enĩ noua oĩa quȩ xp̃e ñ docuit
putau̾it. & st̃ inqͥt spadones: qui se ipsos castrauer̃t ꝓpt̾
regnũ cȩloꝵ. Est gͦ p̃clara militia: quȩ regno cȩloꝵ
militat. Itaq iã t̾c dñs docuit ẽe debere intemera
tȩ castitatis studia. Unde & apł̃i eam ceteris p̾mi¬
nere cernentes: si ita ẽ auint causa uiri eũ uxore
ñ expedit nubere. Quo dicto & grauora iudicaue¬
r̃t onera uinculi coniugalis: & uerȩ integritatis gr̃am
p̃tuler̃t. S dñs qui sciret p̃dicandã om̃ib integͥtatẽ.

Expanded text:
quam gratia resurrectionis imitatur; qui enim non nubunt, neque ducunt uxores, erunt sicut angeli in coelo . Qui hoc utique reprehendit, resurrectionis vota condemnat. tas et in fructu est, et in voto. 28. Sed esto, non sit improbum, numquid novum est? Nos putaverit: Et sunt, inquit, spadones, qui se ipsos castraverunt propter regnum coelorum . Est ergo praeclara militia, quae regno coelorum militat. Itaque jam tunc Dominus docuit esse debere intemerata studia castitatis. 29. Unde et Apostoli eam caeteris praeeminere cernentes: Si ita est, aiunt, causa viri cum uxore, non expedit nubere . Quo dicto et graviora judicaveunt onera vinculi conjugalis, et verae integritatis gratiam praetulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
largior: ubi fides ꝓmptior. E bene ñ fleuit factũ
patͥs: qr risus ẽ matͥs. ꝓ qua deuotionis exultatiõe
ouis ꝓ illo iussa ĩmolari. qr se ipse ñ distulerat ĩmo¬
landũ: nec de dei miseratione ambiguus. nec de sui
deuotione sollicitꝰ. Nemo gͥ inuentus ẽ qui tã eruentũ
patͥs reuocaret affectũ: qr om̃s ꝓmissi muneris con¬

Expanded text:
actum patris; quia risus est matris . Pro qua devotionis exsultatione ovis pro illo jussa est immolari, quia se ipse non distulerat immolandum: nec de Dei miseratione ambiguus, nec de sui devotione sollicitus. Nemo igitur inventus est, qui tam cruentum patris revocaret affectum; quia omnis promissi muneris con
Abbreviated transcription (Latin):
nilla ⁊̃ traditionis erũna. T̃radidit uolentẽ. tradi¬
ad osferentẽ. ñ utiq ad penã pater filiũ. s ad
gãm si discutis facti m̾itum. Int̾roga pietatis
uocabulũ. uas electionis. Unitatẽ hanc iuine
ciritatis euidenter ostendit: qͥa et pater tradi¬
dit filiũ. & filius ipse se tradidit. Pater tradi
quit. Sigr̃e. quid arguo᷑ Si iniiriȩ: plus debeo
s sicit pater tradidit filium. ⁊ filius ipse se tradi¬
dit: accipe quia ⁊ sp̃s eum tradidit. Scriptũ ẽ eñ¬
S̃ unc iħc ductus ẽ in desertũ a sp̃u : ut tẽptaretur
a diabolo. E sp̃s diligens tradidit d̃i filiũ. Sicut
enĩ una ẽ caritas patris ⁊ filii.: ita hanc catitatẽ

Expanded text:
traditionis aerumna. Tradidit volentem, tradidit offerentem, non utique ad poenam Pater Filium, sed ad gratiam. Si discutis facti meritum, interroga pietatis vocabulum. Vas electionis unitatem hanc divinae charitatis evidenter ostendit; quia et Pater tradidit Filium, et Filius ipse se tradidit. Pater tradidquit. Si gratiae, quid arguo? si injuriae, plus debeo. 130. Sed sicut Pater tradidit Filium, et Filius ipse se tradidit, accipe quia et Spiritus eum tradidit. Scriptum est enim: Tunc Jesus ductus est in desertum ab Spiritu, ut tentare Ergo et Spiritus diligens tradidit Dei Filium. Sicut enim una est charitas Patris et Filii, ita hanc charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ exuit: mestȩ fecorẽ mortis aboleuit. E
le significat unguentũ. Ergo unguentũ xp̃i ẽ
pater ⁊ filius sp̃s eẽ dicatur: De quo qͥdẽ dicemꝰ
plenꝰ: cũ de unitate nominis dicere ceꝑimꝰ. Bam̃
quia hic qͦ incidit pulcherrimꝰ locus. ne sine corol¬
lario eũ p̃terire uideam᷑: accipiant qͥa ⁊ pater dicit᷑
qd̾ ñ ẽ creature corpus. hoc sp̃s est. S ñ confusus
cũ patre ⁊ filio sp̃s sc̃s: uerũ ⁊ a patre distinctꝰ &
qͥ carnẽ ⁊ ossa ñ habuit: s crucifixus ẽ dĩ filis
qui carnẽ & ossa suscepit. ut in illa cruce car¬
nis nr̃e temptam̃ta morerent᷑. Suscepit enim
qd̾ ñ erat: ut celaret qd̾ erat. Celauit quod erat
ut temptaret᷑ in eo. & redimeret᷑ qd̾ ñ erat ut
ad id quod erat ꝑ id qd̃ ñ erat nos uocaret. O di¬
uinũ crucis illuis sacram̃tũ. In qua erat infir¬
mitas: uirtꝰ libera ẽ. Affiguntur uicia: erigunt᷑

Expanded text:
mundum exuit, moestae fetorem mortis abolevit. Etmundum exuit, moestae fetorem mortis abolevit. Etle signat unguentum. Ergo unguentum Christi Pater et Filius spiritus esse dicatur? De quo quidem dicemus plenius, cum de unitate nominis dicere coeperimus . Tamen quia hic quoque incidit pulcherrimus locus, ne sine corollario eum praeterire videamur, accipiant quia et Pater dicitur quod non est creaturae corpus, hoc spiritus est: sed non confusus cum Patre et Filio Spiritus sanctus, verum et a Patre distinctus equi carnem et ossa non habuit: sed crucifixus est Dei Filius, qui carnem et ossa suscepit; ut in illa cruce nostrae carnis tentamenta morerentur. Suscepit enim quod non erat, ut celaret quod erat: celavit quod erat, ut tentaretur in eo, et redimeretur quod non erat; ut ad id quod erat, per id quod non erat, nos vocaret. 108. O divinum crucis illius sacramentum, 623 in qua haeret infirmitas, virtus libera est, affiguntur vitia, eriguntur
Abbreviated transcription (Latin):
ne creaturã putares. Olei enĩ hurꝰmodi natura ẽ:
ut nequaquã naturȩ alt̾ius humido misceat᷑.
Lȩticia qͦ ñ corpus ungit. s intima cordis illumi¬
nat: sicut ꝓpħa dixit᷑. Dedisti leticiã in corde meo.
Eego cũ laudat oꝑa qui oleũ uelit cũ natura humi¬
liori confundere. quia cũ olei leuior natura sit
cȩt̾is. residentib aliis eleuata secernit᷑: quomͦ pu¬
tant isti det̾rimi caupones. oleũ lȩticiȩ cũ cȩteris
creaturis sua posse fraude confundi: cũ utiq ñ
queant incorporeis corporea. increatis creata mni¬
sceri Ee bene oleũ lȩticiȩ dicit᷑. quo unctus ẽ
xp̃c. Neq enĩ usitatũ fuit ei oleum ⁊ cõmune
querendũ. quo aut uulnera curant᷑. aut estus le¬
uat᷑. cũ fom̃tũ uulnum suoꝵ salus mundana
ñ quereret: nec refectionẽ corporis fatigati uit¬
tus sempit̾na deposceret. Nec mirũ si habet o¬
leũ lȩticiȩ. qui fecit exultare morituros: Esticia

Expanded text:
ne creaturam putares; olei enim hujusmodi natura est, ut nequaquam naturae alterius humido misceatur. Laetitia quoque non corpus ungit, sed intima 622 cordis illuminat, sicut propheta dixit: Dedisti laetitiam in corde meo . Ergo cum ludat operam, qui oleum velit cum creatura humidiore confundere: quia cum olei natura levior sit caeteris, residentibus aliis, elevata secernitur: quomodo putant isti deterrimi caupones oleum laetitiae cum caeteris creaturis sua posse fraude confundi; cum utique non queant incorporeis corporea, increatis creata misceri? 102. Et bene oleum laetitiae dicitur, quo unctus est Christus; neque enim usitatum fuit, ei oleum et commune quaerendum, quo aut vulnera curantur, aut aestus levatur: cum fomentum vulnerum suorum salus mundana non quaereret, nec refectionem corporis fatigati virtus sempiterna deposceret. 103. Nec mirum si habet oleum laetitiae, qui fecit exsultare morituros, tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
icut supra diximꝰ signatũ ẽ in nobis lumen
uultꝰ tui dñe. Quid ẽ gͦ lumen signatũ: nisi
ilius sp̃ualis signaculi. in quo credentes. signati
nultꝰ diuini: ita etiã ignis emicat ex dĩ uulti. qͥa
scͥtum ẽ. Ignis in conspecti eiꝰ ardebit. P̾fulget em̃
gr̃a dici uidicis: ut sequat᷑ absolutio. quȩ scõꝵ re¬
munerat᷑ obsequio. O magna abundantia scͥptu¬
rarũ. quã nemo possit humano ingenio comp̃hen¬
dere: o maximũ diuinȩ unitatis indiciũ. his enĩ
duob uersiculis: quã multa signant᷑  Diximꝰ quia

Expanded text:
icut supra diximus: Signatum est in nobis lumen vultus tui, Domine . Quod est ergo lumen signatum, nisi illius signaculi spiritalis, in quo credentes signati,vultus divini, ita etiam ignis emicat ex Dei vultu; quia scriptum est: Ignis in conspectu ejus ardebit . Praefulget enim gratia diei judicii, ut sequatur absolutio, quae sanctorum remuneretur obsequium. O magna abundantia Scripturarum, quam nemo possit humano ingenio comprehendere! O maximum divinae unitatis indicium! His enim duobus versiculis quam multa signantur! CA
Abbreviated transcription (Latin):
ligunꝰ potestatis. Nam quẽ ad modũ potest ẽẽ discre¬
tio potestatis: ubi uniꝰ in om̃ib oꝑationis effectꝰ ẽꝰ
Neq uͦ potest ẽẽ gr̃a sacram̃toꝵ: nisi ubi fuerit uena
iulib concretꝰ. aut stipula siluaꝵ fragosus incen¬
diis. s ignis ille qui ut aurũ bona facta meliorat.
⁊ ut stipulã peccata consumit. hic ẽ utiq sp̃s sc̃s. qͥ¬

Expanded text:
iscretio potestatis, ubi unus in omnibus operationis effectus est? Neque vero potest esse gratia sacramentorum, nisi ubi fuerit veniavilibus concretus, aut stipula silvarum fragosus incendiis: sed ignis ille, qui ut aurum bona facta meliorat, et ut stipulam peccata consumit. Hic est utique Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ de flãma ignis ad eũ dicens. Eg̃o sũ ds abra¬
ham. ⁊ d̾s ysaac. & d̾s iacob. Uox gͦ de flãma. & in
rubo flãma. & flãma ñ noxia. Uirebat᷑ enĩ rubus
& ñ exurebat᷑: eo quod illo myst̾ĩo dñs figuraret.
qͥa illuminaturꝰ spinas nr̃i corporis adueniret.
nec consũpturꝰ erũnosos. s mitigaturꝰ erĩnas.
eret ⁊ peccata consumeret. Ergo in specie ignis
Sic enĩ habes. & factus ẽ subito sonus de celo tan
mũ ubi erant sedentes. Et uisȩ sunt illis disꝑse
linguȩ tanquã ignis. Unde ⁊ illud. quando gedeon
suꝑaturꝰ madian trecentos uiros ussit ydrias su¬
mere. ⁊ in ydriis faces ardentes habere. & in dexiͥs
tenere tubas: ita nr̃i acceptũ ab apłis seruauere
maiores:. qd̾ ydriȩ nr̃a sint corpora. figurata de li¬
mo que tenere ñ norunt. nͥ feruore gr̃ȩ spiritalis
ignescant. et iħu dñi passionẽ canorȩ uocis confessi.¬

Expanded text:
facta est de flamma ignis ad eum dicens: Ego sum Deus Abrafacta est de flamma ignis ad eum dicens: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Vox ergo de flamma, et in rubo flamma, et flamma non noxia. Urebatur enim rubus, et non exurebatur; eo quod illo mysterio Dominus figuraret quia illuminaturus spinas nostri corporis adveniret: nec consumpturus aerumnosos, sed mitigaturus aerumnas: eret, peccata consumeret. Ergo in specie ignis sic enim habes: Et factus est subito de coelo sonus, mum, ubi erant sedentes: et visae sunt illis dispersae linguae tamquam ignis . 147. Unde et illud quando Gedeon superaturus Madian, trecentos viros jussit hydrias sumere, et in hydriis faces accensas habere, et in dextris tenere tubas ; ita nostri acceptum ab apostolis servavere majores, quod hydriae sunt corpora nostra, figurata de limo quae timere non norunt, si fervore gratiae spiritalis ignescant, et Jesu Domini passionem canora vocis confessi
Abbreviated transcription (Latin):
quia d̾s̃ lux est. & tenebrȩ in eo ñ sunt. Lux aut̃ ⁊
filius: quia uita erat lux hominũ. E ut ostende¬
ret se de di filio eugłista dixisse. ait de iohanne
baptista. Non erat ille lux : s ut testimoniũ ꝑ¬
hiberet de lumine. Erat aut̃ lux uera: quȩ
illuminat om̃em hoĩem uenientẽ in hunc
mundũ. Etgo qr d̃s lux est. lux aut̃ uera ẽ di
filius: sine dubio d̃s uerꝰ est d̃ĩ filius. Habes et
hoc euidentiꝰ quod ait. qm̃ apud te ẽ fons uite.
in lumine tuo uidebimus lumen᷑ hoc ẽ quod
Ipsũ aut̃ patrẽ quis dubitet lucẽ ẽẽ : cũ lectũ sit de
eat ñ solum lucẽ.: s etiam ignẽ ẽẽ sp̃m sc̃m dicens.¬
denti: qi in istis trib generib ꝓpensuis maiestatẽ
iluminare ignis ⁊ lucis est ꝓpͥum: & in specie ignis
expͥmi uel uideri. diuinȩ est consuetudinis. Ds enĩ
ẽ ignis ꝯsumens: sicut moyses dixit. Uidit enĩ ipse
in rubo ignẽ.: & audierat d̃m tunc quando uox

Expanded text:
ia Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt . 141. Lux autem et Filius, quia vita erat lux hominum. Et ut ostenderet se de Dei Filio Evangelista dixisse, ait de Joanne Baptista: Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Ergo quia Deus lux est, lux autem vera est Dei Filius: sine dubio Deus verus est Dei Filius. 142. Habes et hoc evidentius, quod ait: Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Hoc est, quod Ipsum autem Patrem quis dubitet lucem esse, cum lectum sit de cat non solum lucem, sed etiam ignem esse Spiritum denti, quia in istis tribus generibus propensius majestatem illuminare, ignis et lucis est proprium: et in specie ignis exprimi vel videri divinae est consuetudinis: Deus enim est ignis consumens, sicut Moyses dixit . 145. Vidit enim ipse in rubo ignem, et audierat Deum, tunc quando vox
Abbreviated transcription (Latin):
dens de suo singulis. ⁊ ubiq totus: Meritoq filiꝰ
dicit. ite baptizate gentes in nomine patris ⁊ fi¬
qd̾ dñs ñ declignatus ẽ in baptismatis sacram̃to.
si adquirens: s quasi imꝑtiens bonitatẽ. Non
enĩ accipit a creaturis. s accipitur sp̃s sanctus. si¬
cut ñ sanctificat᷑ s ipse sanctificat. C reatura enĩ
sanctificat᷑: sanctificat autẽ sp̃s sanctꝰ. In quo licet
uerbi cõmunio: discretio tamen naturȩ ẽ. Sc̃s enĩ
dicit᷑ homo qui accipit. & deus qui tͥbuit scitatẽ

Expanded text:
dens de suo singulis, et ubique totus. 73. Meritoque Filius Dei dens de suo singulis, et ubique totus. 73. Meritoque Filius Dei dixit: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et FiDominus non dedignatus est in baptismatis sacramento, si acquirens, sed quasi impertiens bonitatem. Non enim accipit a creaturis, sed accipitur Spiritus sanctus: sicut non sanctificatur, sed ipse sanctificat; creatura enim sanctificatur, sanctificat autem Spiritus sanctus. In quo licet verbi communio, discretio tamen naturae est. Sanctus enim dicitur et homo qui accipit, et Deus qui tribuit sanctitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ bona: bonos fructus facit. Itaq si bonus d̃s. quo¬
mͦ ñ bonus qui oris enis est sp̃s : qui scrutat᷑ etiam
alta dei: An in alta dei contagio mali possit intrare.
Unde ⁊ illud intelligit᷑ quã amentes sint qui bonũ
filiũ dei abnegant. cũ bonũ sp̃m xp̃i negare ñ pos¬
sint: de quo ait dei filus. Propterea dixi. de meo ac¬
cipiet. An ñ bonus spiritꝰ qui bonos de pessimis fa¬
cit: peccatum abluit: malum delet. cͥmen excludit.
bonum munꝰ infundit: de ꝑsecutorib apłos facit
si uerba exigunt. cum facta ñ abnuant: accipiant
honũ scͥptum. Dixit enĩ dauid. Sp̃s tuns bonus de¬
ducet me in uiã rectam. Quid ẽ enĩ sp̃s nͥ plenus
bonitatis. qui cũ sit in accessibilis natura. receptabi¬
lis tamen ꝓpter bonitatẽ suam nobis est. complens
uirtute om̃ia: s qui solis participet᷑ uistis: simplex
substantia. opulens uirtutib. unicuiq p̃sens dius¬

Expanded text:
enim bona bonos fructus facit . 70. Itaque si bonus Deus, quoenim bona bonos fructus facit . 70. Itaque si bonus Deus, quomodo non bonus qui oris ejus est Spiritus , qui scrutatur etiam alta Dei ? An in alta Dei contagio mali possit intrare? Unde et illud intelligitur, quam amentes sint, qui bonum Filium Dei abnegant, cum bonum Spiritum Christi negare non possint; de quo ait Dei Filius: Propterea dixi, de meo accipiet . 71. An non bonus Spiritus, qui bonos de pessimis facit, peccatum abolet, malum delet, crimen excludit, bonum munus infundit, de persecutoribus apostolos facit, si verba exigunt, cum facta non abnuant, accipiant bonum Spiritum scriptum; dixit enim David: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam . Quid est enim Spiritus, nisi plenus bonitatis? Qui cum sit inaccessibilis natura, receptibilis tamen propter bonitatem suam nobis est, complens virtute omnia, sed qui solis participetur justis, simplex substantia, opulentus virtutibus, unicuique praesens, divi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ium absolutione nemo captiuus ẽ. Et quia dñi¬
cȩ tempore passionis sola ferebat᷑ iniuiria quȩ om̃s¬
cãptiuos amiserat quos tenebat.: in se recurrens cap¬
tiua facta ẽ ipsa captiuitas. iam ñ belial addicta s
xp̃o cui seruire libertas ẽ. Qui enĩ uocatꝰ ẽ in dño
inqͥt declinauerunt simul inutiles facti sunt: ñ est
qui faciat bonũ ñ est usq ad unũ. Si excipiunt sp̃m
sc̃m: etiam ipsi eum inter om̃ia ñ ẽẽ confitent᷑: si ñ
excipiunt. gͦ ⁊ ipsum int̾ om̃s declinasse fateant᷑.
S uideamꝰ utrũ bonitatẽ habeat: cum fons sit pͥn¬
cipiũ q bonitatis. Nam sicut pater bonitatẽ hab
& filius habet. ita etiam bonitatẽ habet spiritꝰ sc̃s
qd̃ etiã apłs docuit dicens. Fructus autẽ spiritꝰ. pax
karitas. gaudiũ. patientia. bonitas. Quin autẽ ani¬
maduerte qd̾ bonus sit: cuiꝰ fructus ẽ bonitas. Arbor

Expanded text:
omnium absolutione nemo captivus est. Et quia Domiomnium absolutione nemo captivus est. Et quia Dominicae tempore passionis sola feriabatur injuria, quae captivos omnes amiserat quos tenebat; in se recurrens captiva facta est ipsa captivitas, jam non Belial addicta, sed Christo, cui servire libertas est. Qui enim in Doinquit, declinaverunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Si excipiunt Spiritum sanctum, etiam ipsi eum non esse inter omnia confitentur: si non excipiunt, ergo et ipsum inter omnes declinasse fateantur. 69. Sed videamus utrum bonitatem habeat, cum fons sit principiumque bonitatis. Nam sicut 615 Pater bonitatem habet et Filius, ita etiam bonitatem habet et Spiritus st dicens: Fructus autem Spiritus pax, charitas, gaudium, patientia, bonitas . Quis autem dubitat quod bonus sit, cujus fructus est bonitas? Arbor
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Si gͥ quod bonũ ẽ hoc ẽ spiritꝰ sc̃s: quomͦ bo¬
nus ñ est: Nec fallit quia ñ nulli codices habent etiã
sc̃m lucã. quantomagis pater uester de celo dabit
bonũ datũ petentib se: Hoc bonũ datũ gr̃a sp̃ua¬
lis est quã dñs iħc effudit ẽ celo. postquã patibulo cru¬
cifixus tͥumphales reuehens euacuatȩ mortis exiuiias
uictor mortis a mortuis resurrexit. sicut habes ascen
minib. Ec bene ait data. sicut enĩ filius datus de
quo scriptũ ẽ. puer natus ẽ nobis. filius datus ẽ nobis:
data est & gr̃a sp̃ualis. Quid autẽ dubitẽ dicere qͥa
datus ẽ ⁊ spiritus sc̃s. cum scͥptum sit gr̃a dĩ effusa ẽ
in cordib nr̃is ꝑ sp̃m sc̃m qui datus ẽ nobis: Quẽ utiq¬
qm̃ pectora recipere captiua ñ pot̾ant. pͥus dñs iħc cap¬
tuam duxit captiuitatẽ: ut liberis affectib diuinȩ
gr̃ȩ munꝰ infunderet. Pulchre autẽ dixit cãptiuitatẽ
om̃s gr̃ȩ uendicauit: nullũ astriuxit iniuriȩ. Eĩgo in

Expanded text:
navit. Si igitur quod bonum est, hoc est Spiritus sanctus, quomodo bonus non est? 66. Nec fallit quod nonnulli codices habent etiam secundum Lucam: Quanto magis Pater vester de coelo dabit bonum datum petentibus se! Hoc bonum datum gratia spiritalis est, quam Dominus Jesus effudit e coelo, postquam patibulo crucis fixus, triumphales revehens evacuatae mortis exuvias, victor mortis a mortuis resurrexit, sicut habes scriptminibus . Et bene ait, data; sicut enim Filius datus, de quo scriptum est: Puer natus est, filius datus est nobis , data est et gratia spiritualis. Quid autem dubito dicere quia datus est et Spiritus sanctus, cum scriptum sit: Charitas Dei effusa est in cordibus nquoniam pectora recipere captiva non poterant, prius Dominus Jesus captivam duxit captivitatem; ut liberis affectibus gratiae divinae munus effunderet. 67. Pulchre autem dixit: Captivam omnes gratiae vindicavit, nullum astrinxit injuriae. Ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
Nde loco ad locũ: s a dispositione constitutioni
ad salutẽ redemptionis: a grã uiuificationis ad
grãm sc̃ificationis: ut de t̾ris ad celũ de iniuia
idgłam. de seruitio ad regnũ transferat. Sic gͦ
uenit sp̃s: quẽ admodũ pater. Dyxit enĩ filniꝰ. Ege
ypater ueniemꝰ: & mansionẽ apud eũ faciemꝰ. Nun¬
qͥd aporaliter pater uenitꝰ Sic gͦ ⁊ sp̃s uenit.
nͥ quo cũ uenit: & patris ⁊ filii plena p̃sentia ẽ. Es
aut̃ potest a patre ⁊ filio sp̃m separare. cũ uel
appeslare patrẽ ⁊ filiũ sine sp̃ii ñ queamꝰ : He¬
mo eñ dicit dñm iħm: nisi in sp̃u sco. Eirgo si ap¬

Expanded text:
non de loco ad locum, sed a dispositione constitutionis ad salutem redemptionis, a gratia vivificationis ad gratiam sanctificationis, ut de terris ad coelum, de injuria ad gloriam, de servitio ad regnum transferat. Sic ergo venit Spiritus, quemadmodum venit Pater. Dixit enim Filius, Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Nunquid corporaliter Pater venit? sic ergo et Spiritus venit, in quo, cum venit, et Patris et Filii plena praesentia est. Quis autem potest a Patre et Filio Spiritum separare, cum vel appellare Patrem et Filium sine Spiritu non queamus? Nemo enim dicit Dominum Jesum, nisi in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit sp̃s. & filiũ. qi filii qͦq ẽ sp̃s nuncupasti. Unde
ut rationi copulet᷑ autoritas: in sp̃u qͦq recte bap¬
tizari nos posse scriptura indicat. dicente dño. Uos aut̃
baptrzabimini in sp̃u sc̃o. E apłs ait. Om̃s enĩ in ipso cor
pore: in uno sp̃u baptizati sumꝰ. Unum opus: qr. unũ my¬
steriũ. Unũ baptisma: qr mors una ꝓ mundo. Unitas gͦ¬
si hoc loco separat᷑ sp̃s ab oꝑatione patris & filii. q dictũ
ẽ. ex deo omĩa & ꝑ filiũ om̃ia : gͦ & ibi qr apłs de. xp̃o dixit¬

Expanded text:
et Filium quia Filii quoque est Spiritus, nuncupasti. Unde ut rationi copuletur auctoritas, in Spiritu quoque recte baptizari nos posse Scriptura indicat, dicente Domino: Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto . Et apostolis ait: Omnes pore, in unum Spiritum bapti zati sumus . Unum opus, quia unum mysterium: unum baptisma, quia mors una pro mundo: unitas si hoc loco separatur Spiritus ab operatione Patris et Filii, quia dictum est: Ex Deo omnia, et per Filium omnia ; ergo et ubi Apos
Abbreviated transcription (Latin):
de uiro & formauit feminã. ut sͥ eos inuicẽ copulare
dicens: & erunt duo in carne una. Non hoc de scđis.
s pͥmis nuptiis dixit. Neq enĩ eua scđm accepit ui¬
rũ: neq sc̃a eccłia scđm agnouit uirũ. Sacramentũ
enĩ illud magnũ ẽ in xp̃o & in ȩccłia: & ido custodi
endũ ẽ. S neq ysaac aliã pret̾ rebeccã sciuit uxo¬
rt̃. neq abrahã patrẽ cũ alia nͥ cũ sara sepeliuit
uxo Are. Nam in sc̃ã rachel magis figura misterii
fuit qͣm ordo conugii: & tam̃ in ea qͦq habemꝰ qͦd ad pͥmi
coniugii gr̃am referre possimꝰ: si quã pͥmo sponsã habuit
plus amauit. nec fraus exclusit affectũ. nec sponsa ea mo-¬
rẽ coniugii int̾uentus aboleuit. Itaq sc̃s patriarcha nos
docuit. quantũ deferre pͥmis nuptiis debeamꝰ: cũ tan¬
tũ pͥmis sponsalib ipse detulerit. Cauete gͥ filiȩ ne et
gr̃am nuptiarũ tenere nequeatis: & molestias augeatis.

Expanded text:
de viro, et formavit feminam; ut sibi eos invicem copularet, de viro, et formavit feminam; ut sibi eos invicem copularet, dicens: Et erunt duo in carne una . Non hoc de secundis, sed primis nuptiis dixit; neque enim Eva secundum accepit virum, neque sancta Ecclesia secundum agnovit virum: Sacramentum enim illud magnuendum est. Sed neque Isaac aliam praeter Rebeccam scivit uxorem , neque Abraham patrem cum alia nisi Sara sepelivit uxore . 90. Nam in sancta Rachel magis figura mysterii fuit, quam ordo conjugii . Et tamen in ea quoque habemus, quod ad primi conjugii gratiam referre possimus; si quam primo sponsam habuit, plus amavit, nec fraus exclusit affectum, nec sponsae amorem conjugii interventus abolevit. Itaque sanctus patriarcha nos docuit, quantum deferre primis nuptiis debeamus, cum tantum primis sponsalibus ipse detulerit. Cavete igitur, filiae, ne et gratiam nuptiarum tenere nequeatis, et molestias augeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
heredes queris extraneos: cũ habeas tuos: Non filios
desideras qͦs habes: s seruitutẽ quã ñ habes. hȩc enĩ ẽ
uera seruitus in qua infractior amor. quã ñ defloratȩ
pignus uirginitatis. & plena scĩ pudoris & gr̃ȩ ȩtas
prima cõmendat. ubi offensa grauior. suspectior inso¬
lentia. concordia infrequentior. quã ñ tẽporib inolitꝰ
amor. ñ uigens annis forma conciliat: molesta pietas.
aut amare liberos metuas. aspicere liberos erubescas:
atq inde oriat᷑ causa discordiȩ. unde solet mutuus
amor mulcere affectus parentũ. Generare liberos uis:
ñ fr̃s futuros tuoꝵ s adu̾sarios filioꝵ. Qͥd est gͦ gene¬
rare alios liberos. nͥ spoliare qͦs habes liberos: quib pa¬
rit̾ auferunt᷑ & pietatis officia. & cõpendia facultatũ:
Lex diuina cȩlesti int̾ se coniuges auctoritate constrm¬
xit: & difficile manet mutuus amor. Tulit enĩ costam

Expanded text:
haeredes quaeris extraneos, cum habeas tuos? Non filios haeredes quaeris extraneos, cum habeas tuos? Non filios desideras, quos habes: sed servitutem, quam non habes. Haec est enim vera servitus, in qua infractior amor, quem non defloratae pignus virginitatis, et plena sancti pudoris et gratiae aetas prima commendat: ubi offensa gravior, suspectior insolentia, concordia infrequentior, quam non temporibus inolitus amor, non vigens annis forma conciliat. Molesta pietas, ut amare liberos metuas, aspicere liberos erubescas; atque inde oriatur causa discordiae, unde solet mutuus amor mulcere affectus parentum. Generare liberos vis, non fratres futuros tuorum, sed adversarios filiorum. Quid est ergo generare alios liberos, nisi spoliare quos habes liberos: quibus pariter auferuntur et pietatis officia, et compendia facultatum? 89. Lex divina coelesti inter se conjuges auctoritate constrinxit, et difficile manet mutuus amor. Tulit enim costam
Abbreviated transcription (Latin):
liberos suscepit & ꝑdidit. cũ ipsa enĩ maior contentio
quȩ spem generandi habet: illa inqͣm nonne sͥ uidet᷑
funera filioꝵ: Nonne iterũ passura qͦd repetit: & ad
ipsos uotoꝵ tumultus ex cecarũ orbitatũ imagine. la¬
mentoꝵ strepitus ꝑhorrescit: Uel cũ accensis funalib
nox ducit᷑: nonne pompe fimebris ex equias magis pu¬
tat qͣm thalamũ p̃paratũ : Cur gͥ filia dolores magis
qͦs times petis: qͣm filios iã qͦs ñ speras requiris : Si gra¬
ius est dolor: subt̾sugienda causa eiꝰ ẽ ñ petenda. Nã
t qͥd consilii tribuã. quȩ liberos habes: Quȩ tͥ eausa
nubendi: nͥ forte leuitatis error & intẽꝑantiȩ usus.
& saucii cogit pectoris conscientia: d consiliũ sobriis
ñ ebriis datur. E ideo apud liberã conscienti
mͥ sermo ẽ: cui utrũq integrũ ẽ. Habeat saucia reme¬
diũ: honesta consiliũ. Tu inqͣm filia qͥd moliris: Cur

Expanded text:
liberos suscepit et perdidit cum ipsa enim major contentio, liberos suscepit et perdidit cum ipsa enim major contentio, quae spem generandi habet, illa, inquam, nonne sibi videtur, funera filiorum? Nonne iterum passura quod repetit, et ad ipsos votorum tumulos, exceptarum orbitatum imagines, lamentorum strepitus perhorrescit? Vel cum accensis funalibus nox ducitur, nonne pompae funebris exsequias magis putat, quam thalamum praeparari? Cur igitur, filia, dolores magis quos times, repetis; quam filios quos jam non speras, requiris? Si gravis est dolor, subterfugienda causa ejus est, non petenda. 88. Nam tibi quid consilii tribuam, quae liberos habes? Quae tibi causa nubendi? Forte levitatis error, et intemperantiae usus, et saucii cogit pectoris conscientia. Sed consilium sobriis, n ebriis datur; et ideo apud liberam conscientiam mihi sermo est, cui utrumque integrum est. Habeat saucia remedium, honesta consilium. Tu, inquam, filia, quid moliris? Cur
Abbreviated transcription (Latin):
dã. Similis huic iudua uelut emeritis ueterana stipen¬
diis castitatis. & si comugii arma deponit. domꝰ tam̃ to¬
tius pacẽ gub̾nat: esi uehendis onerib ociosa. mari-¬
tandis tam̃ iuniorib ꝓuida. ubi cultus utilior. uͥ fructus
uberior sit. quarũ copula aptior. senili grauitate dispo¬
nit. Itaq si maturiorib potiꝰ qͣm ĩmaturis cõmittitur
ager: cur putes utiliorẽ nuptã ẽẽ qͣm uiduã: Qͦd si ꝑse¬
cutores fidei ꝑsecutores fuer̾t etiã uduitatis. utiq fi¬
dem sequentib uduitas ñ ꝓ supplicio fugienda ẽ. s te¬
ros coniugia iteranda uideant᷑. Qͦd si filioꝵ studium
causa nubendi ẽ. utiq ubi fructus ẽ filioꝵ. causa ñ sup¬
petit: quãqͣm consilii ñ sit iterũ exꝑiri uelle frustra tĩp¬
tatã fȩcunditatẽ. aut subire quã ꝑtuleris orbitatem.
hȩc enĩ iterandi causa ẽ filios ñ habentib. Gͦ illa quȩ

Expanded text:
dam. 85. Similis huic vidua velut emeritis veterana stipendam. 85. Similis huic vidua velut emeritis veterana stipendiis castitatis, etsi conjugii arma deponat; domus tamen totius pacem gubernat: etsi vehendis oneribus otiosa, maritandis tamen junioribus provida: ubi cultus utilior, ubi fructus uberior sit, quarum copula aptior, senili gravitate disponit. Itaque si maturioribus potius quam junioribus committitur ager, cur putes utiliorem nuptam esse quam viduam? Quod si persecutores fidei, persecutores fuerunt etiam viduitatis: utique fidem sequentibus viduitas non pro supplicio fugienda est, sed teros conjugia iteranda videantur. Quod si filiorum studium causa nubendi est, utique ubi est fructus filiorum, causa non suppetit. Quamquam cujusce consilii sit iterum experiri velle frustra tentatam fecunditatem, aut subire, quam pertuleris, orbitatem? Haec enim iterandi causa est filios non habentibus. 87. Ergo illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
st: nec tanta ortoꝵ lilia qͣntȩ aristȩ segetũ. messiũ spicȩ:
cõpluriũ q spacia cãpoꝵ recipiendis aptant᷑ seminib. qͣm
redditis nouales fructib feriant᷑. Bona gͦ uiduitas: quȩ
totiens apłico iudicio p̃dicat᷑. Hȩc enĩ magistra fidei est.
studia uirtutũ. specie qͥdem qua fȩcunditatẽ quereres.
s studiũ quo ꝓpositũ castitatis abolerent. Nã & miles
confectis stipendiis arma deponit: & relicto officio qͦd
gerebat ad ꝓpͥa ueteranꝰ rura dimittt᷑ : ut & ipse exer¬
citȩ laborib uitȩ requiẽ consequat᷑: & alios spes futu¬
rȩ qͥetis subeundis faciat oꝑib ꝓmptiores. Agricola
qͦq maturior torquendã aliis stiuã cõmittit: & iuue
facilis tundere ꝗͣ p̃mere: ut uiuenescentẽ luxuriam
oppͥmat. & adolescentẽ lasciuiã facile succidat. par coꝵ
quandã partuũ castitatẽ docens etiã in uitib expeten¬

Expanded text:
sunt: nec tanta hortorum lilia, quantae aristae segetum, messium spicae, sunt: nec tanta hortorum lilia, quantae aristae segetum, messium spicae, compluriumque spatia camporum recipiendis 209 aptantur seminibus, quam redditis novales fructibus feriantur, 84. Bona ergo viduitas, quae toties Apostolico judicio praedicatur; haec enim magistra fidei, studia virtutum: specie quidem qua fecunditatem quaererent, sed studio quo propositum castitatis abolerent. Nam confectis et miles stipendiis arma deponit, et relicto officio quod gerebat, ad propria veteranus rura dimittitur; ut et ipse exercitae laboribus vitae requiem consequatur, et alios, spe futurae quietis, subeundis faciat operibus promptiores. Agricola quoque maturior torquendam aliis stivam committit, et juvefacilis tondere quam premere, ut juvenescentem luxuriam reprimat, et adolescentem lasciviam falce succidat, parcorum quamdam partuum castitatem docens etiam in vitibus expeten
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ẽ illis si sic ꝑmaneant sicut & ego. & quarto. bonũ
ẽ ꝓpt̾ instantẽ necessitatẽ. & hoc placere dũo. & hoc hone¬
stũ eẽ : postremo beatiorẽ ẽẽ in uiduitate ꝑseuerantẽ.
ñ tantũ suo consilio s etiã dei sp̃u definiuit. Quȩ nã gͥ
talis consilii benignitatẽ recuset: Qui & benignitati
habenas indulgeat. & id suadeat aliis qͦd in se exꝑtus
utile iudicauit. ñ facilis cõprehendi. nec fastidiosus
equari. Quȩ gͥ refugiat sc̃a fieri corpore & sp̃u: cũ supra la¬
borẽ sit premiũ. supͣ usũ gr̃a. supra opus merces: Atq hoc
ita dico. ñ ut laqueũ ceteris iniciã: s ut c̃omissi mͥ ruris oꝑa¬
riꝰ agrũ hunc ȩccł̃iȩ fertilẽ cernã: ñc integritatis flore uer¬
nantẽ: ñc uiduitatis grauitate pollentẽ : nc etiã coniugii
fructib redundantẽ. Nã & si diu̾si. uniꝰ tam̃ agri fructus

Expanded text:
Bonum est illis, si sic maneant sicut et ego ; et quarto: Bonum Bonum est illis, si sic maneant sicut et ego ; et quarto: Bonum est propter instantem necessitatem : et hoc placere Domino, et hoc honestum esse: postremo beatiorem esse in viduitate perseverantiam, non tantum suo consilio, sed etiam Dei Spiritu definivit. Quaenam igitur talis consiliarii benignitatem recuset, qui et voluntati habenas indulgeat, et id suadeat aliis quod in se expertus utile judicavit, non facilis comprehendi, nec fastidiosus aequari? Quae igitur refugiat sancta fieri corpore et spiritu; cum supra laborem sit praemium, supra usum gratia, supra opus merces? 83. Atque hoc ita dico, non ut laqueum caeteris injiciam, sed ut commissi mihi ruris operarius agrum hunc Ecclesiae fertilem cernam, nunc integritatis flore vernantem, nunc viduitatis gravitate pollentem, nunc etiam conjugii fructibus redundantem. Nam etsi diversi, unius tamen agri fructus