comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ pcc̃m est uxoricicłium
qmͣ mr̃icid̃ium. scd̃m regu¬
lam illam quis aubitat
sceleracius ẽẽ cõmissũ ad
grauius est medicatum.

Expanded text:
m est uxoricidium quam matricidium, secundum regulam illam: quis dubitat sceleratius esse commissum, quod est gravius iudicatum.
Abbreviated transcription (Latin):
rie debito. uiciũ contͣ natu¬
ram ⁊ sodomiticũ iudicat᷑.
prolatio om̃s loquentes
aures audienciũ ⁊ ip̃a qͦ¬
dani mͦ polluit elementer.

Expanded text:
e debito, vitium contra naturam et sodomiticum iudicatur. prolatio os loquentis, aures audientium et ipsa quodammodo polluit elementa.
Abbreviated transcription (Latin):
nlłi. Pena sacrilegii scd̃m legẽ
est decapitatio si ꝑsone eccłiasti¬
ce atrox iniuria fiat .c. de ep̃is.¬
cis arbitrio reseruat᷑ ꝓ qͣlitate
⁊ .i. sacrilegii. Scd̃m canones dupͤ
est pena alia spũalis alia pecuni¬
aria. sp̃ualis p̃ter penitentiam
est excõieatione cur distinctiõe
tñ. qr ꝓ sacrilegio in personacõ¬
misso est maior excõicatio ip̃o
ture. ꝓ sacrilegio uͦ in reb com¬
misso est minor excõicatio excep¬
tis quibdam oasib in quib
incendit ecc̃am uł fregit ut

Expanded text:
ntie Pena sacrilegii secundum leges est decapitatio, si persone ecclesiastice atrox iniuria fiat; alitrio reservatur, pro qualitate Sacrilegii secundum canones duplex est pena: una spiritualis, alia pecuniaria. Spiritualis, preter penitentiam est excommunicatio, cum distinctione tamen, quia pro sacrilegio in persona commissa est maior excommunicatio ipso iure; pro sacrilegio vero in rebus commisso est minor excommunicatio exceptis quibusdam casibus, in quibus incendit ecclesiam vel fregit.
Abbreviated transcription (Latin):
isse aũ qui sponte suscipit. It̾m
qui offr̃t. It̾m iudex qui defert
uł prestat auctoritatẽ. ¶ It̾m
tionem isti om̃s peceant longe
grauius. ¶Itm si continge̾t
aliquẽ ibi mori om̃ib imputa¬
ret᷑ homiciãium ⁊ om̃s fierẽt

Expanded text:
Ille autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item astionem, isti homines peccant longe gravius. Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ synodalem ꝓclamationẽ. exͣ.¬
pationem aque ⁊ ꝑ molentam
deiectionem uł ⁊̃sires sit fur¬
di possessionem uł auquo a¬
quedam tempora su̾nt inqͥb¬
rumpit᷑ seb quiescit siue dor¬
mit ⁊ hoc in .uii. casib. primus

Expanded text:
 synodalem proclamationem. pationem aque et per violentiam deiectionum, vel etiam si res sit furdi possessionem vel aliquo aquedam tempora sunt irrumpitur, sed quiescit sive dormit et hoc in septem casibus. Prim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ noͣ qd̃ prescriptio non inci¬
pit currere inactione reali ł
ꝑsonali uͥ ex quo auis agere
potest iure ñ impediente. Uñ
filio famen ñ currit prescrip¬
tio in reb aduenciciis nisi ex
quo liberatus fuerit a patria
potestate nec mulieri currit ĩ
dote nisi soluto matrimõio
uł marito uergente ad inopi¬
am nec creditori nisi existen¬
te debiti conditione uł de ad¬
ueniente die .c. de anuali excep¬

Expanded text:
 nota quod prescriptio non incipit currere in actione reali vel personali, nisi ex quo quis agere potest, iure non impediente. Unde filio familias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus fuerit a paterna potestate nec mulieri currit in dote, nisi soluto matrimonio vel marito vergente ad inopiam, nec creditori, nisi ei existente debiti condictione vel adveniente die. DE MALA VE
Abbreviated transcription (Latin):
Res dtͣ uiciosa si est furtiua
uł ui possessa qm ñ solum fur
uel raptor. s nec ullus alius
absq bona fide acceperit pre¬
scribere uł usucapere potest.

Expanded text:
Res dicitur vitiosa, si est furtiva vel vi possessa, quem non solum fur vel raptor, sed nec ullus alius, vel bona fide acceperit, prescribere vel usucapere potest.
Abbreviated transcription (Latin):
uel antecessores sui habuert̃
potest formare sibin ꝯscĩa ti
tulum qd̃ credat dño placere
ex quo uidet ⁊ ñ contraclicit cũ
posset It̾m potest ex alio si ab
añcessorib suis incepit p̃scrip¬
tio presumere d ⁊credere qd̃
illi habuerunt titulũ maxĩe
si fuerunt uiri honesti. sufficit
enim habere titulum uerum

Expanded text:
el antecessores sui habuerunt, potest formari sibi in conscientia talem, quod credat domino placere, ex quo videt et non contradicit cum posset. Item potest ex alio si ab antecessoribus suis incepit prescriptio presumere debet et credere, quod illi habuerunt titulum, maxime si fuerint viri honesti. Sufficit enim habere titulum verum
Abbreviated transcription (Latin):
nitis assit beniuolus ꝑarus
erigere ⁊ secũ honꝰ portare
hẽat dulcedinem ĩ affectõe
pietatem ĩ alt̾ius crimine.
semper eum iuet leniendo

Expanded text:
s adsit benevolus, paratus erigere, et secum onus portare. Habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, Semper eum juvet leniendo
Abbreviated transcription (Latin):
at spũalis uidex sicut ñ
quĩcqͥd debet iudicare. iu¬
dicaria eiuĩ potestas ħ com
postulat ut qd̃ d iudica¬
re disc̾nat. Diligens gͥ ĩqui¬
sitor subtił inuestigatoꝵ
sapient̃ ⁊ qͣi astute int̾roget
apcc̃ore qd̃ forsitan ignorat
⁊ uerecondia uelit occultare.
cognito ĩq crimine uarieta¬
tes eius ñ dubitet inuestiga

Expanded text:
at spiritualis iudex, sicut non quicquid debet iudicare, diciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare, discernat. Diligens igitur inquisitor, subtilis investigator, sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietate
Abbreviated transcription (Latin):
consolando spẽ ꝓmuttendo. ⁊
cũ opus fu̾it ⁊ increpando
doleat loquendo. instruat o¬
ꝑando. sit ꝑticeps laboris
qui ꝑticeps uult fi̾ gaudii
doceat ꝑ seuerenciam.caue¬
at ne corruat. ne iuste ꝑdat
potestatẽ iudicariã. ħ om̃ia¬

Expanded text:
consolando, spem promittendo, et, quum opus fuerit, etiam increpando. Doleat loquendo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat potestatem judiciariam. Li
Abbreviated transcription (Latin):
Pone qd̾ iudei aliqñ occupant ali¬
qmͣ ꝑrochiã emendo predia ⁊ do¬
mos que a xanis solebant ĩhĩta¬
ri. ñ quid pot̾it ecc̃a pet̾e a iudeis
quicquid soluere ꝯsueuerant xͥa¬

Expanded text:
pone quod Iudei occupant aliquam parochiam, emendo predia et domos, que a parochianis solebant inhabitari; nunquid poterit ecclesia petere a Iudeis quicquid solvere consueverant
Abbreviated transcription (Latin):
de fructib quos ñ expendit ĩ seruis
um ⁊ utilitatẽ ec̃te s in alios usus.
inꝓle a negoria mea accessit s ĩ
Idẽ intelligo de illo quo sciente
⁊ ꝯsentiente facta fuit symõia. uł
statim cũ sciuit ñ renũciauit ar.

Expanded text:
de fructibus quos non expendit in servitium vel in utilitatem ecclesie, sed in alios usus. improbe ad negotia mea accessit, sed in Item intelligo de illo, quo sciente et consciente facta fuit simonia, vel statim ut scivit non renunciavit.
Abbreviated transcription (Latin):
eiusd̃ augꝰ. alia distinctio bre¬
uior ⁊ tñ planior. Qͥa menda-¬
lignitatis. aliud offõsũ siue
pietatis. aliud iocositatis .xxii.
ultume listinctionis cõp̃hen¬
dit. quinq genera pͥma pre¬

Expanded text:
eiusdem Augustini alia distinctio brevior et tamen plenior. Quia mendalignitatis, aliud officiosum sive pietatis, aliud iocositatis. ultime distinctionis comprehendit quinque genera prime pre
Abbreviated transcription (Latin):
li. ẽerciũ qd̾ ꝓdest alitui ita
ut obsit alt̾i qmͣuiñ alĩmũ¬
cliciã corꝑalem ut m̃datium
testis ĩ cã pecumaria. Qrͣtũ qd̃
fit sola menciendi fallendiq
ubidine qiͣ sine oã ⁊ utilitate.
Quintũ qd̾ fit placendi cupi¬
ad euitand̾ ꝑicłm peccũie ut si

Expanded text:
i. Tertium quod prodest alicui, ita ut obsit alteri, quamvis non ad munditiam corporalem ut mendacium testis in causa pecuniaria. Quartum quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quasi sine causa et utilitate. Quintum quod fit placendi cupiad evi
Abbreviated transcription (Latin):
agendum sit ei a quo qrͣ
aliquis occidendus quẽ ip̃e
sit in domo sua latitare uł¬
ꝑplexus si manifestat eum
timet crim̃ ꝑ ditionis ⁊ homi¬

Expanded text:
agendum sit ei a quo queritur aliquis occidendus, quem ipse scit in domo sua latitare Si manifestat eum, timet crimen proditionis et homi
Abbreviated transcription (Latin):
cit augꝰ. numerans illud int̃
¶S dic qd̾ trib modis adu¬
latͣ quis atribuendo alicui bo¬
nũ qd ñ ht̃ approbando malũ
qd̃ ht̃. In primo casu ⁊ scd̾o cre¬
do eẽ mortale. s in scdo gͣuiꝰ.¬

Expanded text:
inus numerans illud inter  dic quod tribus modis adulatur quis, attribuendo alicui bonum quod non habet, approbando malum quod habet. In primo casu et secundo, credo esse mortale, sed in secundo g
Abbreviated transcription (Latin):
fit ex aĩo. s iltd̾ sic. ⁊ ꝑ istud
intendit decipere. ꝑ illud nõ.
prima opĩo humanior est ⁊
michi plus placet. ad̾ tñ dc̃m
est de iocoso m̃datio intelligẽ¬
dum iuͣ qd̾ ñ fallit. Nouit .n.
illecui drͣ iocandĩ tuisse dcm.¬

Expanded text:
fit ex animo, sed istud fit et per istud intendit decipere, per illud non. Prima opinio humanior est et mihi plus placet. Quod tamen dictum est de iocoso mendacio, intelligendum videtur quia non fallit. Novit enim ille cui dicitur, iocandi causa f
Abbreviated transcription (Latin):
matre qmͣ cũ aliena uxore
cõcubere. s om̃ium horũ
ram fit. ut uir simembro
mulieris ñ ad hoc cõcesso
uoluerit iti. usus est na¬
turalis si ultͣ mod̾ ꝓlabrͣ
ĩuxore quidẽ ueniale est
ĩ meretrice dampnabile. ille̾
qd̃ est contͣ naturã execra¬

Expanded text:
matre quam cum aliena uxore concumbere, sed omnium horum ram fit, ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis, si ultra modum prolabitur, in uxore quidem est veniale, in meretrice damnabile. Iste qui contra naturam est, execra
Abbreviated transcription (Latin):
tinone ciuitatis qm cõstan¬
tinus constituit qiͣ nouã ro¬
mam tnͣsferens se ad illam fu¬
it datus ecc̃e constantinone
primus locus post romain ⁊
amisit illũ alexandrina .d.
um lepre remouet᷑ prelatꝰ
ab amministratione ecc̃e. exͣ
tñ iuxta facultates ecc̃e sibi
uel domini spoliatur fami¬
pc̃co monache uel monache
ꝓ quo recrudit᷑ in aliud stric

Expanded text:
tane civitatis, quam Constantinus constituit quasi novam Romam, transferens se ad illam fuit datus ecclesie Constantinopolitane primus locus post Romanam et amisit eum Alexandrina. um lepre removetur prelatus ab administratione ecclesie. n iuxta facultates sibi vel domini spoliatur famimonachi vel monache, pro quo retrud
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulent̃ pͤcũam ꝓlectõe mea
ut pꝰ ea qͣssaret᷑ electõ ⁊ ego rema¬
nerẽ infamis. auꝰ sime inuicto
⁊ exp̃sse ꝯͣdicente aliquis latent̃
dec̃it uł ꝓmisit p̾cũiam ep̃o nolẽ¬
ti ꝯfirmare electõm ui collatali¬

Expanded text:
one mea, ut postea cassaretur electio et ego remanerem infamis. Alius, si, me invito et expresse contradicente, aliquis latenter dedit vel promisit pecuniam episcopo nolenti confirmare electionem vel collaterali
Abbreviated transcription (Latin):
Cirra hoc tñ considero qualitatẽ
personaꝵ ut interdum ꝑuus
ul̾ debilis possit se defendere. ꝑ¬
uus contͣ magnũ ⁊ fortem pug¬
no eleuato uenientem. ar .iii.¬

Expanded text:
Circa hoc tamen considera qualitatem persone, ut interdum parvus vel debilis possit se defendere armis contra magnum vel fortem, pugno elevato venientem. Si qui
Abbreviated transcription (Latin):
quidam qd̃ nulli licet iũ repel¬
lere repercuciendo s tm̃ impedi¬
endo.Alii dlicunt qd̾ laicis licz
repercutere cl̾i̾cis non ⁊ hoc ue¬
solum laicis s ⁊ cl̾cis licet re¬
percutere. distingunt tñ qr aut
ius infertur ꝑsone aut rebz.
siꝑsone tunc est ius repellen¬
da prius qm sit illata. licet
quidam dixerunt qd̃ nullus
debet repellere iñ nisi illatam
iramo dicit lex qd̾ licitum est¬
occid̾e̾ insicdiantẽ ⁊ eum qui nult
occid̾e̾ qdᷤ intelligo cum quis ñ
potest ałr manus insidiantis
cam ꝑsone reꝑcuciat si facit
hoc incontinenti .i. cum uid
illum ꝑatum denuo ꝑcutere

Expanded text:
quidam, quod nulli licet vim vi repellere repercutiendo, sed tantum impediendo. Alii dicunt quod laicis licet repercutere, clericis non. Tesolum laicis, sed etiam clericis licet repercutere. Distinguitur tamen, quia aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum estoccidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo si aliter non potest quis manus insidiantis tam persone repercutiat, si facit hoc in continenti, id est cum videt illum paratum denuo percutere
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit bellum iniustum. ¶ ui¬
detur tñ casus in quo sine aucto¬
ritate principis uł ecc̃e poss mo¬
ueri bellum uidelz de reb repetẽ¬
dis ⁊defensione patrie nam de
iure naturali cuilibet licitsi
est uĩui repellere ĩcontinenti
⁊ cõmoderamine in culpate tute

Expanded text:
fuerit, bellum dicetur iniustum. Videtur tamen casus in quo sine auctoritate principis vel ecclesie posset moveri bellum ut pro rebus repetendis et defensione patrie. Nam de iure naturali cuique licitum est vim vi repellere incontinenti et cum moderamine inculpate tut
Abbreviated transcription (Latin):
pulsio iniurie s umdicta. q̃
ꝓhĩta est om̃ib ⁊ maxime cłi¬
quirit᷑ gͦ qd̾ defendendo se re¬
ꝑcuciat ñ ulciscendo .xxui.4.
acquił. scĩam. It̾m requiritur
ut cũ moderamine se defẽdat¬
deramẽ intelligo ut siius infe¬
ratur cum armis repellatus

Expanded text:
pulsio iniurie, sed vindicta, que prohibita est omnibus et maxime quiritur ergo quod defendendo se repercutiat, non ulciscendo. Item ciscendo. Item requiritur, ut et cum moderamine se defendaderamen intelligo, ut si vis inferatur cum armis, cum armis repellatur,
Abbreviated transcription (Latin):
liis fame pereat ⁊si quid re¬
siduũ fuerit pauꝑib aliis
distribuat ⁊ iste faciat quic¬
quid bonipoterit orando ⁊ a¬
liis modis ꝓ hiis quoꝵ fuerãt
res ⁊ si pꝰ ea poterit aliqͣ lucͣri
iuxta possibilitẽ eroget ĩusus

Expanded text:
liis fame pereat et si quid residuum fuerit, pauperibus aliis distribuat et ipse faciat quicquid boni poterit orando et aliis modis, pro his quorum fuerunt res et si poterit alique lucrati iuxta possibilitat
Abbreviated transcription (Latin):
datem ecc̃e uc solent facere płi¬
q principes ⁊comites contͣ usu¬
ras soluendas uł ñ repetendas
coram iulice ecc̃astico ⁊ mul
ta equipollentia ip̃o iure nõ
ualent leges ille qr nulla lex
potest ualere contra deum .d.¬

Expanded text:
am, ut solent facere plerique principes et comites circa usuras solvendas vel non repetendas coram iudice ecclesiastico et multa alia equipollentia, ipso iure non valent leges, quia nulla lex potest valere contra deum.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ meccã. si aũ discrepant ĩter
se spoliati quib tenet᷑ qr alii
uolunt dare dilationẽ alii ñ
s petunt cessionem tunc maio¬
ri parti standũ ÷ ⁊ intellige ma¬
iorẽ partem ubi est maiꝰ ⁊ forciꝰ
debitum. si uͦ par sit debitũ ho¬
minum standũ est maiori nu̾o
creditoꝵ si om̃ia sint paria eli¬
dat dilationem hanc distincti¬
onem facit lex in płib creclito¬
intelligo nisi petentes cessionẽ
uelsibi statun satisfieri ñ pos¬
sent ind̃uci ad dandã dilati
git presercim si egeant iͣ qd̃
ñ possint concedere absq peri-¬
culosuo uł familie ne int̃uem¬
ente paululum mora inueniri
ra ubi timetur periculum.xxuiii.¬

Expanded text:
e Si autem discrepant inter se spoliati quibus tenetur, quia alii volunt dare dilationem, alii non, sed petunt cessionem. Tunc maiori parti standum est. Et intellige maiorem partem, ubi est maius et fortius debitum. Guinde standum est maiori numero creditorum. Si omnia sunt paria, eli est que dat dilationem. Hanc distinctionem facit lex in pluribus creditointelligo nisi petentes cessionem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilatiogit, presertim si egeant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri ra, ubi timetur periculum. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
petat dilatõem a spoliatis uł
assignet certam partẽ de red̃¬
ditib suis amicabilit de qͣ
faciat eis bonam cautionem.
si u̾ om̃s denegent sibi dila¬
tionem ⁊ postulent qd ip̃ece¬
dat bonis tunc credo qd̾ tene¬

Expanded text:
petat dilationem a spoliatis, vel assignet ei certam partem de redditibus suis amicabiliter, de faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem et postulent quod ipse cedat bonis, tunc credo quod tene
Abbreviated transcription (Latin):
alium uł ⁊̃ uͥ ꝓiecit libellum
famosum necnon ⁊̃ maliis lo¬
cis uͥ intelligit illum contra
querꝰ acta sunt. infaratũ oc¬
casione sui qlicti uł facti uel
signi publice simłr recognos¬
cat errorẽ suũ ⁊ culpã ⁊ ꝓ posse
remoueat uel saltem alleuiet
infamiam tenet᷑ ⁊̃ ꝯponere secũ
de miuria ⁊ humiliẽ nichilomi¬
nus ueniam postulare. proban¬

Expanded text:
am ubi proiecit libellum famosum, nec non et in aliis locis ubi intelligit illum contra quem hec acta sunt infamatum occasione sui dicti vel facti vel signi, publice similiter recognoscat errorem suum et culpam et pro posse removeat, vel saltem alleviet sibi infamiam. Tenetur etiam componere secum de iniuria et humiliter nihilominus veniam postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
ctores ⁊ infamatores clicunt᷑
qui uitam ⁊bonos mores pro¬
ximoꝵ ⁊ prelatoꝵ nitunt᷑ cor¬
rumpere ⁊ minuere qd̃ faciũc
interdũ confingendo ⁊ publi¬
caudo crimen aliqͦd contͣ aliꝙ̃
prodendo ⁊ manifestando. fit ⁊̃¬
ficiosis sũ cantilenis qñ nuti
appellant᷑ libelli famosi ut cũ
aliquis scribit cartã in iniu¬
riam ⁊ infamiam alt̾ius ⁊ pro¬
icit eam occulte in ecc̃a uł platea.
ul domo. ut ea inuenta uel lec¬
ta alius infamet᷑. om̃s isti pec-¬
cant mortaliter contra hos di¬

Expanded text:
ctores et infamatores dicuntur, qui vitam et bonos mores proximorum et prelatorum nituntur corrumpere vel minuere quod faciunt interdum fingendo et publicando crimen aliquid contra alium, prodendo et manifestando, sificiosis sive cantilenis quandoque appellantur libelli famosi, ut cum aliquis scribit chartam in iniuriam et infamiam alterius et proiicit eam occulte in ecclesia vel platea vel domo, ut ea inventa et lecta alius infametur. Isti omnes peccant mortaliter et d
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nisi destruanc nulla cõsue¬
tur qd̃ nisi ammoniti: tales le¬
ges uel statuta omiseruit ip̃o
iure sunt excõicati. R .i. desña.¬
aliqui dãpnificati sunt occasio¬
ne talis legis uel statuti tenen¬
tur conclitores ⁊ eoꝵ heredes ad
restitutionẽ sicut dictũ est
de pedagiis ⁊ q̃stis sͣ .e.s. circa
pedagia. ⁊q. de questis. Et sicut
qui inuxerunt principes ad
condend̾ taies leges. It̾m om̃s
obseruantes peccant mortałr
⁊ tenent᷑ aq̃ restitutionem eoꝵ

Expanded text:
eorum, nisi destruant, nulla consuequod nisi admoniti tales leges vel statuta dimiserint, ipso iure sunt excommunicati. Item si aaliquid damnificati sunt occasione talis legis vel statuti, tenentur conditores et eorum heredes ad restitutionem, sicut dictum est de pedagiis et questis suprapedagiis et questis supra, et sicut qui induxerunt principem ad condendum tales leges. Item omnes observantes peccaverunt mortaliter et tenentur ad restitutionem e
Abbreviated transcription (Latin):
si aliquis accusator accepit pec¬
cuniam ab accusando uł ñ ac¬
misit ⁊ tenetur ad restitutio¬
nem faciendam ei qui dedit si
non turpiter dedit. uel ei in
cuius inuiria data fuit .i. 4.i.¬

Expanded text:
si aliquis accusator accepit pecuniam ad accusandum, cmisit et tenetur ad restitutionem faciendam ei qui dedit, si non turpiter dederit, alias ei in cuius iniuriam data fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃iis edebantur uttum uox
sue debeat accusationis ad¬
tnati m̾ito queri potest. Suꝑ
quo sic diximus distinguẽd̾.
qm̃ si tꝑe denũtiationis pre¬
misse is qui iam ꝯiunctos un¬
petit exͣ. dicẽ. existebat uł alias
denuntiatio non potuit ad eiꝰ
notriam ꝑuenire ut puta si
nunie infirmitatis fernore la
ralium eius etas sufficite non
fuerit impeditus eius accusa¬
tio d audiri. alioquin cũ ra¬
tionabiliẽ presumatur qd̃ de¬
nuntiationem publice fc̃am
idẽ existens in ip̃a dioc̃. mini¬
me ignorauerit tanqmͣ su¬
spectus est ꝓculdubio repellendꝰ
nisi ꝓprio firmauerit iuram̃¬
to qd̃ post ea didicerit ea q̃
obicit ⁊ ad hoc ex malicia nõ
ꝓcedat. qr tunc ⁊̃ si didiciss
ab illis qui denũtiationis
iꝑe siluerunt clauli non d
eid̃ aditus accusandi qm̃ si
lencio tali ꝯͣcta illos exclude¬
ret iste tñ amoui nequiret cũ
culpabilis ñ existat. ¶ Patz¬

Expanded text:
ecclesiis edebantur, utrum vox debeat suae accusationis admitti merito quaeri potest. Super quo sic duximus distinguendum, quod si tempore denuntiationis praemissae is qui jam conjunctos impetit extra dioecesim existebat, vel alias denuntiatio non potuit ad ejus notitiam pervenire, ut puta si nimiae infirmitatis fervore labtalium ejus aetas sufficere non fuerat impeditus, ejus accusatio debet audiri. Alioquin, cum rationabiliter praesumatur quod denuntiationem publice factam idem existens in ipsa dioecesi minime ignorarit, tanquam suspectus est procul dubio repellendus, nisi proprio firmaverit juramento quod postea didicerit ea quae objicit, et ad hoc ex malitia non procedat; quia tunc, etiamsi didicisset ab illis qui denuntiationis tempore siluerunt, claudi non deberet eidem aditus accusandi; quonialentio tali contracta illos excluderet, iste tamen amoveri nequiret cum culpabilis non existat. Utr
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. Si u̾o impubes irtͣt ant
abalio ponit᷑ inmonast̾i̾o puta
patre uł timore aut ꝓpria uolũ¬
tate inprimo casu su p̃e ñ ꝯsẽsi̾t
potest egredi qñ uolu̾it us ad e¬
sensus ille qui fit ante annos pu¬
bercatis non ceneat tñ exire non
potest pͥus qmͣ ꝑueniat ad etatẽ
fectam etatẽ potest egredi .xx.x.iii.
potest extͣhi a patre uel timore
.ii. hoc tñ addit innocen. qd̃ sicut
in matrimonio carnali malicia
supplet etatẽ iͣ ⁊ in spũali . xxͣ.
capax emisit aliud uotum qmͣ
impudes doli tñ capaxsponte in¬
trauerit esulerem ad cautelã
qd ͤ ñ exiret uł si exiuit qd̾ rediret
nisi duxisset uxorem ñ tñ dico¬
ip̃m teneri nisi scd̃m distinctõm
metu s dolo intrauit quis reli¬
gionem nunquid poterit alsega¬
re deceptionem ⁊exire: dicas qd ñ.¬
ñ enĩ potest dicere se deceptum cuiꝰ
ꝯdõ melior fcã est nec alt̾ius dolo

Expanded text:
um. Si vero impubes intrat aut ab alio ponitur in monasterio, puta patre vel tutore aut propria auctoritate. In primo casu, si ipse non consentit, potest egredi quando voluerit usque ad esensus ille qui fit ante annos pubertatis non teneat, tamen exire non potest priusquam perveniat ad etatem fectam etatem, potest egredi. potest extrahi a patre vel tutore  tamen addit Innocentius quod sicut in matrimonio carnali malitia supplet etatem, ita et in spirituali. capax emisit votum aliud quamimpubes, doli tamen capax, sponte intravit, consulerem ei ad cautelam quod non exiret vel, si exiverit, quod rediret, nisi duxisset uxorem. Non tamen dico teneri, nisi secundum distinctionem tus intravit quis religionem nunquid poterit allegare deceptionem et exire? Dico quod non enim poterit dicere se deceptum, cuius conditio melior facta est nec alterius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ d.xxxii. seriatim ⁊ hoc uerũ est
nisi in cribz casib. unus est sulle
ulło modo uult recipere priuile¬
giũ cl̾icale alius si ñ potest ferre
absq scandalo uxoris qd̃ intelli¬
ge sĩn ht̃ bñficium eccͣasticum

Expanded text:
am. Hoc verum est, nisi in tribus casibus. Unus est, si ipse nullo modo vult retinere privilegium clericale. Alius, si non potest ferre absque scandalo uxoris, quod intellige si non habet beneficium ecclesiasticum,
Abbreviated transcription (Latin):
a statu sumpte religionis recedit
ut cum apostatat monachꝰ. cł̾icus.
ul ꝯuersus. uel auquis religiosꝰ.¬
do tonsurã. uel coronam accipiendo nto¬
rem. abiciendo religionis uestẽ siue

Expanded text:
a statu sumpte religionis recedit, ut cum apostatat monachus clericus vel conversus vel aliquis religiosdo tonsuram vel coronam, accipiendo uxorem, abiiciendo religionis vestem sive
Abbreviated transcription (Latin):
S quid si dicit se uelle intrare
cumuir exigit ab ea debitũ ⁊ tñ
greliatur quo elapsosinon fui̾t
ingressa cogat᷑ ꝑ excõicatõm sãtis¬
so illa ingrederet᷑ nichilominus
teneret ingressus d̾ mͦ añ carna¬
sa ⁊ fec̾it professionem tacitam

Expanded text:
 quid si se dicit velle intrare, cum vir exigit ab ea debitum et tamgrediatur; quo elapso, si non fuerit ingressa, cogatur per excommunicationem satisso illa ingrederetur, nihilominus teneret ingressus, dummodo ante carnasa
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uoro aũ abstinentie dñt qͥdam
ĩdistincte qd̾ uir sit maior ⁊ pos¬
sit talia uota facere ⁊̃ ĩuita ixo¬
hec ymago .h. intelligit idem ubi
ꝑ tale uotum ñ fieret uxori pre¬
iudicium indebito sibi reddendo
pegrinationis dic qd̾ neut̃ ꝯiu¬
gum potest altero inuito facere¬
feruorem terre scẽ ac fidei xͥane
potest uir sine uxoris licentia
facere ac libere adiplere. uxor
uult remanere sẽ iuir̃ suum. exͣ

Expanded text:
In voto autem abstinentie, dicunt quidam indistincte, quia vir est maior, quod possit talia vota facere invita uxoio vero intelligit idem, ubi per tale votum non fieret uxori preiudicium in debito sibi reddendo, peregrinationis dic, quod neuter coniugum potest altero invito facerefavorem terre sancte ac fidei christiane, potest vir sine uxoris licentia facere ac libere adimplere. Uxor vult remanere, sequatur virum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
uult ingredi religionẽ s ĩ scło
ꝓmittat etinentiã obligat᷑ qͣnͣt
pari ꝯsensu tale uotum fc̃ enĩ
⁊ simaritus ꝓhiberet uotum ac¬
stangeret ip̃a tñ d stantissime

Expanded text:
vult ingredi religionem, sed in seculo promittit continentiam, obligatur quantum pari consensu tale votum. Tunc enim, etsi maritus peteret ac votum frangeret, ipsa tamen debet instantissime
Abbreviated transcription (Latin):
minus p̃ceptũ domini obligabat
primogenita que dño mandabã¬
tur offri quedã dño redderent᷑
ut primogenita leuitaꝵ quedã
redimerent᷑ ut aliaꝵ cribuũ.
quedam ⁊mutarent᷑ in aliuo¬
sicut primogenita asini que oue

Expanded text:
minus preceptum Domini obligabat primogenita, que Domino mandabatur offerri quedam Domino redderentur ut primogenita levitarum, quedam redimerentur ut aliarum tribunum, quedam commutarentur in aliusicut primogenitum asini qui ove
Abbreviated transcription (Latin):
gionẽ ⁊ est ꝑsona nota uel
sit liber an seruus ñ d reoi¬
pi ad monachatũ ꝑ trienniũ
infra qd̃ liseruus uel rõcini¬
Is obligatus uelcolonꝰ uel¬
ratur a dommo suo reddat᷑
ei cum om̃ibz hiis aue attu¬
lit fide cũ accepta de ĩpunitate
si aũ infra trienniũ ñ fuit re¬
auisitus post ea queri ñ põt

Expanded text:
gionem et est persona nota, vel sit liber vel servus, non debet recipi ad monachatum per triennium, ita quod si sit servus vel ratiociniis obligatus vel colonuratur a domino suo, reddatur ei cum omnibus quae attulit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem triennium non fuerit requisitus, postea quaeri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
um ster om̃e u̾bum interp̃tat᷑
sic .i. ñ paucoꝵ. E Sunt enim
płes causaᷤ ĩ quib plures testes
requiruntur. It̾m potest dispen
tare nisi de hiis que illi de fidei arti¬

Expanded text:
um stet omne verbum, interpretatur sic, id est non paucorum. Sunt enim plures casus in quibus plures testes requiruntur. Item potest dispenstare, nisi in his que illi de fidei arti
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si recipiunt eum ad pro¬
ordine ⁊ monast̾ium satif face̾
dño qr fuit inculpa recipiendo
tus ⁊ asserebat se lib̾m cum ĩ¬
terrogabat᷑ de hoc uel forte pro¬
balat. hoc ꝑ fłos testes ⁊ corrup¬
tos si dñs nolu̾it eum gr̃a di¬
mittere spoliabit᷑ tanqmͣ ĩdig¬
nus ⁊ uilis hĩtu quẽ furtiue
accepit ⁊ restituet᷑ domino. ar.¬

Expanded text:
Quid si recipiunt eum ad proordine et monasterium satisfacere domino, quia fuit in culpa recipiendo tus et asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes et corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu quem furtive accepit et restituetur domino.
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ temꝑalem uel pecpetuam ĩ
primo casu indulgetur dilatio
in scd̃o redemptio. ¶ Suꝑioriᷤ
ferendo nullus potest se intͦmit¬
tere nisl ppͣ uel alius de suio sp̃ãli
aliis uotis redimendis ꝯmucan¬
dis differendis. l quidam ałr di¬
xeruit ⁊ alii dubitauerint. dico
qd̾ siuis diocesianus ep̃c ꝯsidera¬
tis causis potest auctoritatẽ pre

Expanded text:
causam temporalem vel perpetuam, ut in primo casu, indulgeatur dilatio, in secundo redemptio. Superioris ferendo nullus potest se intromittere nisi papa vel alius de suo speciali autem votis redimendis commutandis vel differendis, licet quidam aliter dixerint et alii dubitaverint, dico quod suus diocesanus episcopus, consideratis causis, potest auctoritatem pre
Abbreviated transcription (Latin):
tant. u̾m est ⁊̃ hox siuxor de ⁊sensu
uiri emiserat tale uotum ⁊ pꝰ ea
uir ꝓhibeat qr d ei obedire uxor ⁊
nullomͦ peccat uxor obediendo. l
peccet uir so qd̃ ꝯsenserat ꝓhilẽdo.

Expanded text:
ant. Verum est etiam hoc, si uxor de consensu viri emiserat tale votum et postea vir prohibet, quia debet ei obedire uxor et in nullo peccat uxor obediendo, licet peccet vir id quod consenserat prohibendo.
Abbreviated transcription (Latin):
nun quid cli̾ci scolares qui nõ
portant coronã uel consuram
ui hĩtum congruentem uel qͥ
non intersunt diuinis officiis
nec resident nec deseruiunt ec
tur uolentes sibi apland̾e in
pcc̃is ⁊ dicentes om̃ia iura q̃
suꝑ hoc emanauer̃t de ꝯsilio ĩtel¬
ligenda. dico qd̃ non. cura em̃i
ꝓ tali apostasia pena grauis ⁊

Expanded text:
nunquid clerici seculares, qui non portant coronam vel tonsuram vel habitum congruentem vel qui non intersunt divinis officiis nec resident nec deserviunt ecctur, volentes sibi applaudere in peccatis et dicentes omnia iura que propter hoc emanaverunt de consilio intelligenda, dico quod non. Cum enim pro tali apostasia pena gravior et
Abbreviated transcription (Latin):
que uplenda om̃is homo necessa¬
rio tenetur siue uoui̾t ea siue
non ut abrenuntiare diabolo ⁊
om̃ibus pompis eiꝰ tenere fidẽ
carholicam. seruare decalogum.
⁊ b̾ꝵ om̃ia illa sine quib ñ ẽ sa¬
lus. ⁊ ad hoc se obligat quilz in
bap᷑ unde quociens ⁊ꝙ postea

Expanded text:
que implenda omnis homo necessario tenetur sive vovet ea sive non, ut abrenunciare diabolo et omnibus pompis eius, tenere fidem catholicam, servare decalogum et breviter omnia illa sine quibus non est salus. Et ad hoc se obligat quilibet in baptismo. Unde quotiescunque postea
Abbreviated transcription (Latin):
mutatõ. cã ⁊ suꝑioris auctoritaᷤ.
eausa: ut siuouens sit senec de¬
dilis ⁊ infirmꝰ. uł si ex ip̃ius ab¬
ꝯmutatio melior uideat᷑ ⁊ mag̃
accepta deo qmͣ ꝑegrinatio uł ab¬

Expanded text:
mutationis causa et superioris auctoritas. Causa, ut si vovens sit senex, debilis vel infirmus vel si ex ipsius ab vel commutatio melior videatur et magis accepta deo quam peregrinatio vel ab
Abbreviated transcription (Latin):
teu̾o suꝑioris multiplicit̃. sũc
enĩ quedã ꝑsone que ñ hñt li¬
beram facultatẽ uouendi ut
ecce monachus non potest fa¬
cere uotũ abstinentie ꝑegri¬
nationis uel aͦd aliud ⁊ si feci̾t
ñ d exequi sñ licentia abbĩs ne

Expanded text:
uperioris multipliciter: Sunt enim quedam persone, que non habent liberam facultatem vovendi, ut ecce monachus non potest facere votum abstinentie vel peregrinationis vel si aliquod aliud fecerit, non debet exequi sine licentia
Abbreviated transcription (Latin):
qr indubitant̃ melius est. uñ
alex̃ .iii. reifracti uoti nlłatenꝰ
hẽantur qui tꝑale obsequium
ĩꝑpetuam noscunt᷑ religionis ob¬
seruantiam ꝯmutare ĩmo nec
nutat aliquis ꝓpõitũ cũ ꝓ sa¬
iuuite aĩe sue utilius alquid me¬

Expanded text:
t indubitanter melius. Unde Alexander III: Rei fracti voti nullatenus habeantur, qui temporale obsequium in perpetuam noscuntur religionis observantiam commutare. Innoc Immo nec mutat aliquis propositum, cum pro salute anime sue utilius aliquid me
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obedientie. uel religionis recessus
statio uel retrogradus status. ¶ꝑ¬
Est aũ triplex apostasia .s. ꝑfidie.
inobedientie. ⁊ uͦritatis. Perfidiq:
qͣ quis recedit a fide ut iulianꝰ apo

Expanded text:
onis recessus. statio, id est retrograda statio. Est autem triplex apostasia, scilicet perfidie, inobedientie et irregularitatis. Perfidie qua quis recedit a fide, ut Iulianus apo
Abbreviated transcription (Latin):
quisq gladium suꝑ femur suũ ꝑ¬
medium castroꝵ tnͣsiens de ꝑta in
amico qui statutis concilii uili¬
pensis moꝵ uel uite abicit hone¬
statem uel ñ seruat tonsurã uesti¬
b uel aliis modestiam cłicalẽ. De¬

Expanded text:
squisque gladium super femur per medium castrorum transiens de porta in amico. qui statutis concilii uilipensis morum uel uite abicit honestatem. uel non obseruat in tonsura. uestibus & aliis modestiam clericalem.
Abbreviated transcription (Latin):
apostate ⁊ h̾e̾tici iudicandi ⁊ ꝑ
ꝯsequens exrõioati. lz .n. isti nichil
exp̃sse dicant atͣ aliquẽ articłm
cum dicant ⁊ sentiant u̾bo uel
signo illos ꝑfidos mĩcios dei ẽẽ qͦs
estat heticos ⁊ apostatas extitis¬
se ⁊ uisibili casu fuit dampnatꝰ
ant nec dico eos apostatas uel heti¬
cos nec excõicatos. peccant tñ morta¬

Expanded text:
etici iudicandi et per consequens excommunicati. Licet enim isti nihil expresse dicant contra aliquem articulum cum dicant et sentiant verbo vel signo illos perfidos nuncios esse dei, quos constat hereticos et apostatas extitisse. Et in simili casu fuit damnatus de, nec dico eos apostatas nec hereticos nec excommunicatos. Peccant tamen morta
Abbreviated transcription (Latin):
gas cum clistinctõe qr aut int uir̃
⁊ uxorem est executa carnał copła.
aut ñ inprimo casu si uult uxoꝵ
tiet uirum ⁊ ꝓmuttet ꝯtinentiã¬
⁊ sic poterit uir intͣre. al̾r̾ non. exͣ¬
uxor possit intrare religionẽ uiro
sene ⁊ ñ suspecto deincontinentia.

Expanded text:
gas cum distinctione. Quia aut inter virum et uxorem est secuta carnalis copula, aut non. In primo casu, si vult uxor tiet virum et promittat in mair intrare, alias non. Iuxor possit intrare religionem, viro sene et non suspecto de incontinentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc qd̾ bellum sit iustum
Auctoritas. Persona ut sit secu¬
laris cui licitum est fund̾e̾ san¬
guinem ñ aũ ecc̃astica cui est¬
a quib nisi in necessitate me¬
uł ꝓ defensione patrie. xxiii.Q.

Expanded text:
ad hoc ut bellum sit iustum, auctoritas. Persona, ut sit secularis, cui licitum est fundere sanguinem, non autem ecclesiastica, cui esbitum, nisi in necessitate inevel pro defensione patr
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ recipiens credat tradentẽ
cere bona fides emptoris ⁊ con¬
tinua nisi ⁊ uenditor sit bone
fidei ⁊ uerus dñs ⁊ sciat rem¬
sibi epetere ⁊ auenatam ẽẽ auct̃.

Expanded text:
 recipiens credat tradentem pere bona fides emptoris et continua, nisi et venditor sit bone fidei et verus dominus sciat sibi rem competere aut alienatam esse aut
Abbreviated transcription (Latin):
Pena pugnantium in duello est
depõ si erant clici si tñ ex in nec
mors nec membroꝵ diminutõ
fui̾t subsecuta poterit erga eũ
suus ep̃c dispensare. si alr ncc̃as¬
in duello sponte oblato uł su¬
scepto ab ip̃o amisisset partẽ di¬
giti s ñcantam quin sine scau¬
dalo poss celebrare sollemprat
potest qnͣtiuncũq grauis sit ex¬
cessus ep̃c cũ talib post ꝑactam
pnĩam dispensare .exͣ .e.c.i. ccͣ
laicos aũ qͣlit̾ in talib sit ꝓce¬
dend̾ . R .i. de scand̾ .q. utrũ aũ ⁊

Expanded text:
Pena pugnantium in duello est depositio, si erant clerici. Sed si exinde nec mors sit nec membrorum diminutio subsecuta fuerit, poterit erga eos suus episcopus dispensare, si aliter necesin duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scandalo posset celebrare solemniter, potest quantumcumque gravis sit excessus episcopus cum tali post peractam penitentiam dispensare. Circa laicos autem qualiter in talibus sit proced
Abbreviated transcription (Latin):
tus ita si in uno tm̃ ma¬
neat eterne nice ianuam
let aut si oclm̃ in corde ges¬
serit. aut si offesso cuilz ũ
satisfaciat aut si offendẽ¬
ti offensus ñ indulgeat
aut si arma quis contra¬
contra iusticiã gerat. Itm̃¬

Expanded text:
tus, ita si in uno tantum maneat, eterne uite ianuam let, aut si odium in corde gestetur, aut si offenso cuilibet non satisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra iustitiam gerat. I
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃os ⁊ p̃sbrõs ne falsis pe¬
nicenciis laicoꝵ aĩas deci¬
pi ⁊ in infernũ detrahi pa¬
ciantur. ¶ Falsam autẽ
pnĩam ẽẽ constat cũ spre¬
tis płib delino solo pnĩa¬

Expanded text:
fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo p
Abbreviated transcription (Latin):
fecit ⁊ omnem utilitatẽ qmͣ ex
illa re hñt tenetur restituere. Si
restituar ⁊ rem deceriorem qmͣ
ad ip̃m ꝑuenit non liberatur
⁊ si aliquo tempore medio fuit
melior res qmͣ fuerat tp̃r empti¬
onis siue cum post ea uendidit
alt̾i eius qd̃ płimũ fuit et̃ esti¬
matio facienda. sf. de furtis. qͥ¬

Expanded text:
fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem quam ad ipsum pervenit, non liberatur et si aliquo tempore medio fuit melior res, quam fuerat tempore emptionis, sive cum postea vendidit alteri, eius quod plurimum fuit, erit estimatio facienda. Et q
Abbreviated transcription (Latin):
aliis aũ casib uidelicet siscie¬
bant uel credebant ẽẽ de iusto ꝙ
emebant uł forte habebant an¬
mũ inlifferentẽ uł nichil super
hoc cogitantẽ excusantur sed
diu̾simode nam qui sciebant
quo. qui uero temere credebãt
uł ignorabant ignorantia que
dicit᷑ crassa ⁊ supina uł ꝓpter
fatuam simplicitatẽ uł super
hoc cogitabant tenent᷑ ad resti¬
re distingͤ cum augusti ĩ radi
ce .i. in ip̃o raptore a quo isti eme¬
runt. quiã aut ille etat dñs.
aut subditus. In primo casu te¬
Inscd̾o u̾o casu disting̃. qr cum
subditus mouet bellũ ꝓ dño
sibi mandante. aut scit iustũ
dellum aut iniustũ. aut dubi¬
tat. In primo casu ñ tenetur ad
restitutionẽ eoꝵ que accep̃ ab
hostib ubi iuxta edictum dm̃
nec pecoat nec habeat corruptã

Expanded text:
his autem, videlicet si sciebant vel credebant de iusto esse quod emebant vel forte habebant animum indifferentem et nihil super hoc cogitantem, excusantur, sed diversimode. Nam qui sciebant des. Qui vero temere credebant vel ignorabant ignorantia que dicitur crassa et supina, vel propter fatuam simplicitatem nihil super hoc cogitabant, tenentur ad restim, distingue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu tetingue: quia cum subditus movet bellum pro domino sibi mandante, aut scit bellum iustum aut scit iniustum aut dubitat. In primo casu non tenetur ad restitutionem eorum que accepit ab hostibus, nisi iuxta edictum domini, nec peccat nisi habeat corruptam
Abbreviated transcription (Latin):
certum. qd̾ dixi de primo emp¬
tore intelligo descd̃o ⁊ tercio ⁊¬
millesimo ⁊ si ꝑ tot manꝰ tran¬
sierit res talis cum mala fide
¶ Quid si principalis emptor
restituit plene rei estimationẽ
cum toto interẽẽ numauid ce¬
teri qui emerunt uł dono acce¬
perunt liberant᷑ saris credo qd̾
sic qnͣtũ ad restitutionẽ faci¬
endam dño rei. Credo tñ dicen¬
dum de puro ⁊ sano consilio
qd̃ quicquid inde ex lucro ha¬
buit siue totũ si fuerit eis gͣ
tis res data siue qd̃ superest
deducto p̃cio dato pro ip̃a re si fu¬
erit res empta d cũ consilio
ecc̃e erogare inusus pauperum
⁊ agat pnĩam quilz talis de fur

Expanded text:
Et quod dixi de primo emptore, intelligo de secundo et millesimo, si per tot manus transierit res taliter cum mala fide Quid si principalis raptor restituit plene rei estimationem cum toto interesse; numquid ceteri qui emunt vel dono acceperunt liberantur? Satis credo quod sic, quantum ad restitutionem faciendam do consilio, quod quicquid inde ex lucro habuerunt, sive totum, si fuerit sibi res gratis data sive quod superest deducto pretio dato pro ea re, si fuit res empta debet cum consilio ecclesie erogare in usus pauperum et agat penitentiam quilibet talis de fur
Abbreviated transcription (Latin):
ens poterit sibi consulere de p̃¬
cio soluto apud uenãitorẽ. nõ.
nisi crã emit exp̃sse fecerit sibi
carieri obstat enum ei turpitu¬
liato repeteret illd̃ qd̃ dedit ꝓ
⁊ ⁊̃ quicquid expenit post ea
acd conseruationem illiꝰ rei ni¬
si forte curre illa lucraretur¬
aliqͣ unde posset facere dictas
expensas ⁊ breuit̃ quicquiã.
sibi adest ex ilła re ut pensio
merces. fructus uł sinule tene¬
tur restituere quicquid sibi ab¬
est ut precium ⁊ moderate exp̃ẽ¬
se potest repetere uel. cũ eo qd̾
ex ip̃a re sibi aduenit us ad cõ¬
currentẽ expensaꝵ quantitatem¬
quia gessit utilit̾ negociũ illius
suste fecit inquiri ddiligent̃ ⁊ nõ
potuit inuenire cuiꝰ eẽtres hoc
consulo qd̃ quicauid res illaua¬
let ultͣ id qd̃ imi debet᷑ tñ auctori

Expanded text:
 poterit sibi consulere de pretio soluto adversus venditorem? Non, nisi quando emit expresse fecerit sibi caveri. Obstat enim ei turpituliato repetere illud quod dedit pro iam quicquid expendit postea ad conservationem illius, nisi forte cum re illa aliqua lucrabatur, unde posset facere dictas expensas. Et breviter quicquid sibi adest ex re, ut pensio, merces, fructus vel simile, tenetur restituere. Quicquid vero sibi abest, ut pretium moderate expense, potest reipsa re sibi advenit, usque ad concurrentem compensare quantitatemquia gessit utiliter negotium illius lle fecit inquiri diligenter et non potuit invenire cuius esset res? Hic consulo quod quicquid illa valet ultra id quod i
Abbreviated transcription (Latin):
iuste qr siscit uenditorem iuste¬
⁊ ex iusto bello habuisse licite po¬
test emere nec tenet᷑ ad restitu¬
tionem. qui uo nesciebant ẽẽ
de iusto bello s credebant proba¬
biliter. nam om̃s uicun sui uł
maior pars uł adminꝰ sapien
des credebant ita prout sibi
emptori nidebatur. iste ñ tene¬
tur durante si bi hac bona fide
s si post ea sciat rem fuisse de ra¬

Expanded text:
quia si scit venditorem iuste et iusto bello habuisse, licite potest emere nec tenetur ad restitutionem. Qui vero nesciebat esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, nam omnes vicini sui vel maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de ra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ theionea disting̾. qr aut sunt
antqua aut noua. in primo ca¬
su si fuit impositum ab hiĩs qui
potuerunt imponere uidelicet
principib uł regib ⁊ presertim
sione strate pu contra predones
pyratas inaqua uł ꝓdefensio¬
ne fidei ⁊ patrie contra paganos
uł h̾e̾ticos uł ꝓ alia simili cã ⁊
recipiens facit illd̾ ꝓpt̃ qd̃ fuit
impositũ libere ⁊ sine scrupło
ꝯscĩe potest recipere. si añ nescit
a quib fuerit institutũ credit
tũ qd̃ ab illis qui potuerunt ⁊
ex predictis causis credo sd̃e. Idẽ
credo suste talis non laborat ali¬
quo modo nec facit expensas qr
non est necesse cum fra sit bñ
purgata ⁊ inpace paratus est
tñ ⁊ laborem ⁊ impensas impẽ
solum quod tunc acciperet mil¬
las expensas ponere s ⁊̃ ultra

Expanded text:
et telonia distingue quia aut sunt antiqua aut nova. In primo casu si fuit impositum ab his qui potuerunt imponere, videlicet principibus vel regibus et presertim sa, ut pro defensione strate publice contra predones pyratas in aqua vel pro defensione fidei et patrie contra paganos vel hereticos vel pro alia simili causa et recipiens facit illud propter quod fuit impositum, libere et sine scrupulo conscientie potest recipere. Si autem nescit a quibus fuerit institutum, credit tamen quod ab illis qui potuerunt et ex predictis causis, credo idem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impendtate, non solum quod tunc acciperet in illas expensas ponere, sed etiam ultra
Abbreviated transcription (Latin):
uno. ¶Si contra predictã
formam aliquid est acceptum
credo ẽẽ restuuendũ ⁊ illi a
quo inĩuriose acceptũ est sisci¬
ri potest sinaũ cũconsilio ecc̃e
in piis causis est expendend.¬
mercatores u̾o ⁊ tnͣseuntes cre¬
do inclistincte qd̃ debent ꝑ solu̾e¬
⁊ antiqũ ⁊ nouũ. dũ mͦ recipi¬
ens faciat ilłdᷤ ꝓpt̃ qd̾ fuit ĩ¬
illi a quib exigrtur uł delẽt¬

Expanded text:
uo. Si contra formam istam aliquid est acceptum credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si sciri potest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est expendendMercatores vero et transeuntes, credo indistincte quod debent persolvere antiquum et novum, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit inisti, a quib
Abbreviated transcription (Latin):
legem tenet᷑ infra annum ĩ qua¬
aruplũ postannũ u̾o ĩ simplũ¬
aũ intelligas nisi sint talia nau¬
fragia quepyraticã tỹranudẽ
exerreant uł sint inimica nõi xͥ¬

Expanded text:
m in quadruplum, post annum vero in simplu intelligas, si sint talia navigia que pyraticam tyrannidem exerceant vel sint inimica nomi
Abbreviated transcription (Latin):
dendo eam contra p̃dones ⁊ tyran¬
nos uł p̃stando sibi patroniũ
in causa uł dando sibi de rebz
ꝓpriis uł similib mod̾ talib enĩ
denet᷑ ecõa rependere uicem .xii.¬

Expanded text:
vel defendendo eam contra predones et tyrannos vel prestando sibi patrocinium in causa vel dando sibi de rebus propriis vel similibus modis: talibus enim tenetur ecclesia rependere vicem.
Abbreviated transcription (Latin):
tis est uel qd̃ tuciꝰ est ambo si¬
mul inquirant diligent̃ ⁊ caute
si ille spuriꝰ uł suppõitꝰ sit homo
spũalis ⁊ tuens deum. quo
inuento uocent eum secreto ⁊¬
coram muliere ⁊ si nidebit᷑ expe¬
atͣ religionẽ uł tnͣfferat se ad
longinqm regionem ut sic nichil
ꝑcipiat de bonis illiꝰ quẽ credebat
ẽẽ patrem suũ ea aũ quecõsũp¬
sit de bonis p̃lectis dum habue¬
rit bonam fidem credens se fuliũ
legitimũ restituat uł componat
uł petat remissionem auiro mu¬
lieris siuiuit. Sin añ ab heib
legitimis ñ tñ ꝑ se hoc faciat ne
factũ reuelet᷑ s ꝑ sacerdotẽ uelꝑ
aliam similẽ ꝑsonã que hoc pro¬
curet tacitis semꝑ ꝑsonis ⁊ fc̃o
potest plene ꝑduci ad hoc ñ cre¬
do eum p̃cise cogendũ . ar. leg̾. q̃
dicit bone fidei possessorẽ ñ tenĩ
tũ. si u̾o illi spurio uł suppõito
ñ potest reuelari sine ꝑiculo. uł
⁊ facto sibi reuelato scd̾m for¬
mam p̃dictã. ñ uult acquiesc̾e̾

Expanded text:
t tunc, quod tutius est, ambo simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo spiritualis et timens deum. Quo invento, vocent eum secreto coram muliere et si videtur expeatur religionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que consumpsit de bonis predictis, dum habuit bonam fidem, credens se esse filium legitimum, restituat vel componat vel petat remissionem a viro mulieris si vivit, sin autem ab heredibus legitimis. Non tamen per se hoc faciat, ne factum reveletur, sed per sacerdotem vel aliam personam, que hoc procuret, tacitis semper personis et facto. potest plane induci ad hoc, non credo eum precise cogendum. Arguitur lege que dicit, bone fidei possessorem non teneri o illi spurio vel supposito non potest revelari sine periculo vel etiam facto sibi revelato secundum formam predictam, non vult acquiescere
Abbreviated transcription (Latin):
sipriuatim q̃ nobis sufficiant
possidemꝰ ñ sunt illa nr̃a. s paue¬
ꝑm quoꝵ ꝓcurationẽ quodam¬
modo gerimꝰ ñ ꝓprietatem usur¬
patione dãpnabili non dicamꝰ.¬

Expanded text:
privatim quae nobis sufficiant, possidemus, non sunt illa nostra, sed pauperum quorum procurationem quodammodo gerimus, non proprietatem nobis usurpatione damnabili vindicam
Abbreviated transcription (Latin):
riculo aĩe ac rapine nisi cer¬
tum sit illd̾ a principe uł a re¬
ge statutũ ⁊ ꝓpt̃ iminentem
necessitatem aliquam de pre
ꝓcedat ꝑ om̃ia ut supͣdictum
est de antiquo. ħ om̃ia ꝓlau

Expanded text:
riculo anime, vel rapine, nisi certum sit illud a principe vel rege statutum et propter imminentem necessitatem aliquam de supra procedat per omnia, ut dictum est antiquo.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ It̃m ñ solum incendiarii .i. qͥ
ig̾nẽ apposuerunt s ⁊̃ quimanda¬
uerunt uel dederunt consilium
auxiliũ uel consensum debent ex¬
cõicari usꝙ ad satisfatõem .xxii .4.¬

Expanded text:
. Item non solum incendiarii, id est qui ignem apposuerunt, sed etiam qui mandaverunt vel dederunt consilium, auxilium vel consensum, debent excommunicari usque ad satisfactionem. G