comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gle ñiuenert: quia spelunca se texe¬
rãt id : carnis infirmitatẽ oculis obie¬
ciebat. maiestatẽ aut̃ diunitatis in cor¬
poris tegmine tanquã trȩ abditocon¬
tegebatꝰ. Illi gͦ ñ cognoscentes dm
cruci fixerunt hominẽ Rlec moripo¬
tuit iũ mn homine nec crucifigi pouit
minbomine: quia nec teners pospen
inhomine. Opposuit male querentib
dia seruauit bene querentib uitã fugit
gͦ scdm carne inspeluncã afacie. auł.
Eł si ce hoc uelis acciꝑe ita dnm fuꝗs¬
se inspeluncã a facie saul. qͥa passus est:
usq adeo se occultauit iudeis ut & mo¬
reretur. Quantũlibet enim seuirent
in eũ iudei. donec moreretur.: Adhuc
putabant. eum posse liberari. & ostende

Expanded text:
enerunt? Quia spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, crucifixerunt hominem. Nec mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo secundum carnem in speluncam a facie Saül. Quod si et hoc velis accipere, ita Dominum fugisse in speluncam a facie Saül, quia passus est; usque adeo se occultavit Judaeis, ut et moreretur. Quantumlibet enim saevirent in eum Judaei, donec moreretur, adhuc pu
Abbreviated transcription (Latin):
iã nichil habuert̃ qͦd carnifacerent. Resur¬
rexit ꝯͦ dñs exilla spelunca illȩsus. incor-¬
ruptꝰ. quo fugerat a facie saul. occultans
se impiis quos pͣfigurabat saul. ostendens
se aut̃ mẽbris sus. Nã resurgentis mẽbra
am̃bris eiꝰ palpata st̃. Mẽbra eñĩ eiꝰ apłi. teti¬
gert̃ resurgentẽ. & crediderunt. Ecce nichil

Expanded text:
jam nihil habuerunt quod carni facerent. Resurjam nihil habuerunt quod carni facerent. Resurrexit ergo Dominus ex illa spelunca illaesus, incorruptus, quo fugerat a facie Saül; occultans se impiis, quos praefigurabat Saül, ostendens se autem membris suis. Nam resurgentis membra a membris ejus palpata sunt: membra enim ejus Apostoli tetigerunt resurgentem, et crediderunt ; et ecce ni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ. filiũ dĩ ꝓpterea insultantes pendenti
in ligno & caput agitantes: dicebant illi.
Sifiliꝰ dĩ ÷: descendat de cruce. Alios salua
uit. se ipsũ saluũ facere ñ potest: Ista dicen¬
tes. sicut ÷ in libro sapientiȩ. hȩc cogitauert̃¬
& es rauert̃. excȩcauit eñi illos malitia ipsoꝵ.
Quid enͣi magnũ erat decruce descendere.
cui facile fuit desepulchro resurgere: S
quare usq ad mortẽ uoluit. eẽ p̾atiens:
Ut fugeret a facie saul inspeluncã. Etenim
spelunca inferior pars terrȩ potest accipi.
& certe qͦd manifestũ ÷. & notũ ÷ om̃ib corpꝰ
eiꝰ inmonumento positũ ÷. qͦd erat excisũ
inpetra. hoc gͦ monum̃tũ spelunca erat.
illuc fugit afacie saul. Tã diu enĩ ꝑsecuti
st̃ illũ iudei: quo usq poneret᷑ inspelunca.
Unde ꝓbamꝰ qr tã diuillũ ꝑsecuti st̃. quo¬
usq ibi poneret᷑ : Etiã mortuũ incruce
pendentẽ lancea uulnerauert᷑. At ubi in¬
uolutꝰ curato funere positꝰ ÷ inspelunca :

Expanded text:
pterea insultantes pendenti in ligno, et caput agitantes, dicebant illi: Si filius Dei es, descende de cruce Alios salvos fecit, seipsum salvare non potest . Ista dicentes, sicut est in ipso libro Sapientiae, haec cogitaverunt et erraverunt; excaecavit enim illos malitia eorum . Quid enim magnum erat de cruce descendere, cui facile fuit de sepulcro resurgere? Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens? Ut fugeret a facie Saül in speluncam. Etenim spelunca, inferior pars terrae potest accipi. Et certe quod manifestum est, et certum omnibus, corpus ejus in monumento positum est, quod erat excisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunca erat: illuc fugit a facie Saül. Tamdiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Unde probamus quod tamdiu illum persecuti sunt, quousque ibi poneretur? Etiam mortuum in cruce pendentem lancea vulneraverunt . At ubi involutus curato funere positus est in spelunca,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊yaũ. Et tanquã indicans causa̾ quare
siit inimici popło dĩ adiungens dicit.
Henim as sUR Uenit cuoo eis. Assur
autẽ ꝓipso diabolo figurate intelligi
solet qui oꝑat᷑ infiliis diffidentiȩ. tanqͣm
inuasis suis: ut oppugnent populũ dĩ.
CACT SUIT INDT INADIUTORIG FILuS loth.
Qui om̃s inunici oꝑante inse pͥncipe suo
diabolo facti sunt in adiutoriũ filus
loth: qͥ int̃ p̃tat᷑ declinans. Angłi autẽ
apostatici. bene intelligt tanquã filii de¬
dinationis. Aueritate qͥpꝑe declinando:
insatellitiũ diaboli discessert̃. Hisunt

Expanded text:
 Et tanquam indicans causam quare sint inimici populo Dei, adjungit et dicit: «Etenim Assur venit cum illis.» Assur autem pro ipso diabolo figurate intelligi solet, qui operatur in filiis diffidentiae , tanquam in vasis suis, ut oppugnent populum Dei. «Facti sunt,» inquit, «in adjutorium filiis Lot:» quia omnes inimici, operante in se principe suo diabolo, «facti sunt in adjutorium filiis Lot,» qui interpretatur Declinans. Angeli autem apostatici bene intelliguntur tanquam filii declinationis; a veritate quippe declinando, in satellitium diaboli discesserunt. Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& in his qui inde credituri sunt. atq
in corpꝰ aliud tͣnsituri. horũ eñi facies
salubrit᷑ implet᷑ ignominia ut quęrant
nom̃ dñi. & in illis qui usq infinẽ in eadẽ
malitia ꝑseuerant: qͥ ponunt᷑ ut stipula
ante faciẽ uenti. & siluȩ montibq in¬
fructuosis similes cõburunt᷑. ad quosde¬
nuo reuertitur dicens. E RUGeSCANT ET C̃¬
scłi conturbant᷑. qͥ quęrunt nom̃ dñi:
sed respicientes ignominiã peccatoꝵ suoꝵ
redit. qui ĩ eadem societate in imicorũ
adhoc confundendi sunt. ne confun¬
dantur in ȩt̾nũ. & ad hoc ꝑdendi inqͣntũs
mali sunt: ut boni facti inueniantur
inȩt̾num. De his enĩ cũ dixisset. et coꝵ¬
FUNDANTOR ETPeUANT. statĩ subiecit.
E ⁊ coonoscant ꝯuia Nom̃ ⁊ iBi DNs.
to solꝰ al tissimnꝰ in ooni terra. adhanc
cognitionẽ uenientes. sic c̃fundantir
ut᷑ placeant. sic ꝑeant ut ꝑmaneanti
Cognoscant inquit quia nom̃ tibi dñs

Expanded text:
est et in his qui inde credituri sunt, atque est et in his qui inde credituri sunt, atque in corpus aliud transituri horum enim facies salubriter impletur ignominia, ut quaerant nomen Domini; et in illis qui usque in finem in eadem malitia perseverant, qui ponuntur ut stipula ante faciem venti, et silvae montibusque infructuosis similes comburuntur. Ad quos denuo revertitur, dicens: «Erubescant, et coi conturbantur qui quaerunt nomen Domini; sed respicientes ignominiam peccatorum suorum, redit, qui in eadem societate inimicorum ad hoc confundendi sunt, ne confundantur in aeternum; et ad hoc perdendi in quantum mali sunt, ut boni facti inveniantur in aeternum. De his enim cum dixisset, «Et confundantur, et pereant;» statim subjecit, «Et cognoscant quia nomen tibi Dominus; tu solus altissimus in omni terra:» ad hanc cognitionem venientes sic confundantur, ut placeant; sic pereant, ut permaneant. «Cognoscant,» inquit, «quia nomen tibi Dominus:»
Abbreviated transcription (Latin):
elationem. Tales eñi sunt inimici popłi
dĩ. manes iustitiȩ. pleni suꝑbiȩ. Ignẽ
uͦ & flãmã dicens: hoc idem alio nomine
repetiuit. quo intelligi uoluit iudicantẽ
atq punientẽ dm̃. Qd̾ aut̃ ait intẽpestate
tua: hoc idem c̃sequent᷑ exposuit dicens
in ira tua. Et qđ supͣ dixerit ꝑ sequeris
eos hoc postea contͣbabis eos. Aemine¬
rimꝰ sane irã dĩ ulla affectione turbulenta¬
nos debere intelligere. Ira qͥppe eiꝰ dr̃
ratio iusta uindictȩ. tanquã silex dicat᷑
irasci. cũ ministri eiꝰ scđm eã cõmoti uindi
cant. Imple inqͥt faciẽ eorũ iono migna
etouerent nocoen toom oq̃e. hoc sane
in ea societate mnimicoꝵ popłi di. etiã taleᷤ
homines: qͥb hoc ante ultimũ iudicium
p̃staret᷑. Quia & nc̃ idem ipsi st̃. & ipsum
& sonant & leuant caput. s particulatĩ.
ñ uniuersalit̾ sicut infine scłi nouissimg
imminente iudicio. Tam̃ ipsũ corpus

Expanded text:
elationem: tales enim sunt inimici populi elationem: tales enim sunt inimici populi Dei; inanes justitiae, pleni superbia. Ignem o et flammam dicens, hoc idem alio nomine repetivit, quo intelligi voluit judicantem atque punientem Deum. Quod autem ait, «in tempestate tua;» hoc idem consequenter exposuit dicens, «in ira tua:» et quod supra dixit, «persequeris eos;» hoc postea, «conturbabis eos.» Meminerimus sane iram Dei sine ulla affectione turbulenta intelligere: ira quippe ejus dicitur, ratio justa vindictae; tanquam si lex dicatur irasci, cum ministri ejus secundum eam commoti vindi Imple,» inquit, «facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine.» Hoc sane in ea societate inimicorum populi Dei etiam tales homines, quibus hoc ante ultimum judicium praestaretur; quia et nunc idem ipsi sunt, et ipsum et sonant et levant caput; sed particulatim, non universaliter, sicut in fine saeculi, novissimo imminente judicio. Tamen ipsum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qͥd aliud inimici. nͥ popłm dei
possidere. id ÷ subiugare moliuntur.
ut cedat in eorũ impias uoluntates :¬
S qͥd seqͥt᷑: Ds oõs pone illos otrotam.
Conuenient̃ qͥdem accipit᷑. ut ñ sint
in eo qđ cogitant stabiles. Ueruntam
etiam sic recte posse intelligi existimo.
pone illos ut rotã: qͦd ut rota ex his quȩ
retro sunt extollit᷑. & ex his quȩ ante
sunt deicit᷑. sic fiunt om̃s inimici popłi
dĩ. Non eñi hȩc optatio . s ꝓpħatio ÷.
Adiungit etiã. Sicui snpulã ante
faciem ueNti. faciẽ dicit p̾sentiam.
Nam quȩ facies ÷ uenti. cui nulla linia-¬
menta sunt corporis. cũ sit motus.
id ÷ quasi fluctus aeris: Ponit᷑ aut̃
ꝓtẽptatione: qua leuia & in ania corda
consentit᷑ ad mala: grauis seqͥtur cruciatꝰ
Unde deinceps dr̃. SicOT IONIs ꝗͥcõBURIT
Silvam. Sicot flãooa cõgyrens Montes:
ria ꝑseoueris illos ui teoꝯpestate
tua etinira toa torbadis eos. Siluã
dixit ꝓpt̾ sterilitatẽ. montes ꝓpter

Expanded text:
Nam quid aliud inimici, nisi populum Dei possidere, id est, subjugare moliuntur, ut cedat in eorum impias voluntates quid sequitur? «Deus meus, pone illos ut rotam.» Convenienter quidem accipitur, ut non sint in eo quod cogitant stabiles; verumtamen etiam sic recte posse intelligi existimo, «Pone illos ut rotam,» quod rota ex his quae retro sunt extollitur, ex his quae ante sunt dejicitur: sic fiunt omnes inimici populi Dei. Non enim haec optatio, sed prophetatio est. Adjungit etiam: «Sicut stipulam ante faciem venti.» Faciem dicit praesentiam: nam quae facies est venti, cui nulla lineamenta sunt corporis; cum sit motus, id est, quasi fluctus aeris? Ponitur autem pro tentatione, qua levia et inania corda consentitur ad mala, gravis sequitur cruciatus; unde deinceps dicitur: «Sicut ignis qui comburit silvam, sicut flamma comburens montes; ita persequeris illos in tempestate tua, et in ira tua conturbabis eos.» Silvam dixit propter sterilitatem, montes propter
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ dies in hoc scło multi st̃. qr carne
ñ morit᷑. ex tollimini ut cadatis :¬
ꝑ diabolicã qͥppe suꝑbiã factũ ÷ ut
xp̃i głȩ ꝑuersi & cȩci pͥncipes uideoꝵ
inuidissent: ꝑ hoc uitiũ factũ ÷ & fit.
ut xp̃i usq ad mortẽ crucifixi humi¬
litas uilescat eis. qͥ huiꝰ scłi diligunt
nidica t̾rã. Iumuit enĩ t̾ra. cũte cruci¬
cupiditatis & elationẽ ab sumens. siue ñ
credentes t̾rã c̃terendam ꝑdendãq discer¬
nens : Sic ꝑmembra sua quorũ
conuersatio in cęlis ÷ iudicat t̾rã
& disꝑdet mom̃ib gentib. Nec p̃ter
cundũ qđ ñ nulli codices habent. qm̃ tu
hereditab̾ in om̃ib gentibꝰ. Quia & hoc
nͥmc̃uenient᷑ accipitur. neq ut simul u¬
trunq sit qͥcquã repugnat. Fit gͦ here.

Expanded text:
cujus dies in hoc saeculo multi sunt, quia carne cujus dies in hoc saeculo multi sunt, quia carne non moritur, extollimini, ut cadatis. Per diabolicam quippe superbiam factum esterversi et caeci principes Judaeorum invidissent: per hoc vitium factum est et fit, ut Christi usque ad mortem crucifixi humilitas vilescat eis qui hujus saeculi diligunt judica terram.» Tumuit enim terra, cum te crucicupiditatis et elationem absumens; sive non credentes, terram conterendam perdendamque discernens. Sic per membra sua, quorum conversatio in coelis est, judicat terram, et disperdit in omnibus gentibus. Nec prnulli codices habent, «Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus:» quia et hoc non inconvenienter accipitur, neque ut simul utrumque sit quidquam repugnat. Fit ergo haer
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rȩ uerbat᷑ Terrenȩ aut̃ felicitatisi
gnũ superbia ÷ contͣ quã uenit humi¬
litas xp̃i. ex ꝓbrans eis quos uult &
humilitate filios altissimi facere atq
increpans. Ego dixi ui estis. eitli
alaissicoi ooĩs. Uos aui sic̃ hocoiis
cadetis : Siue ad alios dixerit. ego
dixi duestis & filii altissimi om̃s ad
eos utiq qͥ pdestinati sunt in uitã et ũ¬
Aalios uͦ. uos aut̃ sicut homines mor¬
emin. & sicut unus expͥncipib cadeaᷤ.
hoc mͦ etiã deos discernenᷤᷤa siue
om̃s simul increpat. ut obȩdientes co¬
rectosq discernat . ego in qͥt dixidi
estis & filii altissimi om̃s. id ÷ om̃ibus
uob ꝓmisi celestẽ felicitatẽ. uosaut
ꝑinfirmitatẽ carnis sicut homines
moriemini. & ꝑelationẽ animi sicut
unus expͥncipib id ÷ diabolus. ñ excol¬
lemini sed cadetis : Uelut sidiceret
Cũ tã pauci sint dies uite ur̃ȩ. ut ci¬
to sicut homines moriamini. ñ uob̾
ꝓdest ad correctionẽ: s tanquã diabol

Expanded text:
.» 6, 7. Terrenae autem felicitatis regnum superbia est, contra quam venit humilitas Christi, exprobrans eis quos vult ex humilitate filios Altissimi facere, atque increpans: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes. Vos autem sicut homines cadetis.» Sive ad illos dixerit, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes,» ad eos utique qui praedestinati sunt in vitam aetutem sicut homines moriemini, et sicut unus ex principibus cadetis,» hoc modo etiam deos discernens: sive omnes simul increpat, ut obedientes correctosque discernat, «Ego,» inquit, «dixi, Dii estis et filii Altissimi omnes;» id est, omnibus vobis promisi coelestem felicitatem; «vos autinfirmitatem carnis, «sicut homines moriemini, et,» per elationem animi, «sicut, unus ex principibus,» id est diabolus, non extollemini, sed «cadetis.» Velut si diceret: Cum tam pauci sint dies vitae vestrae, ut cito sicut homines moriamini, non vobis prodest ad correctionem; sed tanquam diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
pecus. etiam sidegrege in t̾roget᷑. & intelli¬
gunt᷑ pecora. Deniq alii codices degentib
habent. ubi magis int̾p̃tes intellectum
quam uerbũ secuti sunt. Uenite & disꝑdamꝰ
eos exgente. Ipse ÷ ille sonus. quo sonuert᷑
magis quam locuti sunt. qm in ania in¬
aniter strepuert᷑. ET NON COEOOORETOR
Nocnis iSRł ULTRA. hoc alii planius
dixert᷑. & ñ sit memoria nominis isrł ad¬
huc. Quia memoret᷑ nominis. in latina
lingua inusitata locutio ÷. Potius eni
diciꝰ solet memoretur nom̃. s eadem
ipsa sententia ÷. Nã qui dix̃ inemoret᷑
nominis. grecã tͣnstulit locutionem.
Isrł aut̃ hic debet intelligi. utiq sem̃
carnem. deqͦ dicit. Uidete isrł scđ̾m car

Expanded text:
pecus, etiamsi de grege interrogetur, et intellipecus, etiamsi de grege interrogetur, et intelliguntur pecora: denique alii codices, «de gentibus,» habent; ubi magis interpretes intellectum quam verbum secuti sunt. «Venite, et disperdamus eos de gente.» Ipse est ille sonus quo sonuerunt magis quam locuti sunt, quoniam inaniter inania strepuerunt. «Et non memoretur nominis Israel ultra.» Hoc alii planius dixerunt, «Et non sit memoria nominis Israel adhuc.» Quia «memoretur nominis,» in latina lingua inusitata locutio est; potius enim dici solet, memoretur nomen: sed eadem ipsa sententia est; nam qui dixit, «memoretur nominis,» graecam transtulit locutionem. «Israel» autem hic debet intelligi utique semen carnem, de quo dicit, «Videte Israel secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
uenit occultꝰ : ñ tacebit ut iudicet qͣndo
ueniet manifestus. Qõo ecce itiaici tui¬
SONERT ET QU ODERUÑ Te EXTULERT
caput. Nouissimos dies significare mͥ ui-¬
detur. quando hȩc quȩ nc̃ meti cõpͥmunt᷑:
inlibam uoce erupturã sunt. s plane
ir rationabilẽ. ut sonitꝰ magisquã locutio
uł sermo dicendus sit. Nouitaq tc̃ odisse
incipient. s qͥ odert᷑ te tc̃leuabt̃ caput.
Nȩc capita s caput: quando eo ꝑuenturi
sunt ut etiã illud caput habeant. qͦd ex
ut in ipso̾ maxime impleatur. qui se ex-¬
altat humiliabit᷑. cum eum ille eui dr̃
netaceas neq mitescas ds̃. int̾ficiet sp̃u
oris sui. & uacuabit illustratione p̾sentię
consiliom. uł sicut alii codices habent.
astute cogitauert consilium: Et cõorta¬
UERUNT ADUeRSOS Sc̃OS TUOS. Irrident̃
ista dicunt᷑. Quando eñi ualerent nocere
si ds̃ ꝓ nob̾. quis contͣ nos : Dixert̃. Ut qte

Expanded text:
venit occultus; non autem tacebit, ut judicet, quando venit occultus; non autem tacebit, ut judicet, quando veniet manifestus. 3. «vesonuerunt, et qui oderunt te extulerunt caput.» Novissimos dies significare mihi videtur, quando haec quae nunc metu comprimuntur, in liberam vocem eruptura sunt, sed plane irrationabilem, ut sonitus magis quam locutio vel sermo dicendus sit. Non itaque tunc odisse incipient, sed qui oderunt te, tunc levabunt caput. Nec capita, sed «caput;» quando eo perventuri sunt, ut etiam illud caput habeant quod extut in illo maxime impleatur, «qui se exaltat, humiliabitur» ; et cum eum ille cui dicitur, «Ne taceas, neque mitescas Deus,» interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione praesentiae consilium;» vel, sicut alii codices habent, «astute cogitaverunt consilium, et cogitaverunt adversus sanctos tuos.» Irridenter ista dicuntur: quando enim valerent nocere «Si
Abbreviated transcription (Latin):
utiq recte diceret᷑. si hoc ad diuinitatẽ
referretur. Ouia uͦ ad formã serui re¬
latum ÷: tr eiꝰ aceteris hominibus dis¬
similitudo apparebit. quando apparebit
ingła. ldeo sequit᷑. Netaceas neos cõpꝑs caniꝰ
os. Qͥa pͥmo tacuit ut iudicaret᷑. quando
sicut agnꝰ coram tondente fuit sine uoce.
sic ñ aꝑuit ossuũ & suã cõpescuit potestatẽ.
Quam ut se cõpescere ostenderet: ad illã
eius uocẽ qua dixit ego sum. łi qͥeũ ap¬
p̃hendendũ querebant. rediert̃ retro &
cecidert̃. Quando gͦ teneret᷑ atq pateret᷑.
nͥ se ipse cohiberet atq cõpesceret. & qͦdãmͦ
nuitigaret : Nã & sic qͥdam int̾p̾tati st̃
qđ hic positũ ÷ neq cõpescaris: ut diceren.
neq mitescas ds̃. Ipse alibi dicit. Tacui.
nunquid semper tacebo: Cui dr̃̾ hic ne
tacgas. de illo alibi dr̃. Ds manifestus ue¬
niet Us nr & non silebit. Cui dã hic ne
taceas. tacuit enĩ ut iudicaret᷑ quando

Expanded text:
diceretur, si hoc ad divinitatem referretur. Quia vero ad formam servi relatum est, tunc ejus a caeteris hominibus dissimilitudo apparebit, quando apparebit in gloria. Ideo sequitur, «Ne taceas, neque compescaris, Deus:» quia primo tacuit, ut judicaretur; quando sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum , et suam compescuit potestatem. Quam ut se compescere ostenderet, ad illam ejus vocem qua dixit, «Ego sum,» hi qui eum apprehendendum quaerebant, redierunt retro, et ceciderunt . Quando ergo teneretur atque pateretur, nisi se ipse cohiberet atque compesceret, et quodam modo mitigaret? Nam et sic quidam interpretati sunt quod hic positum est, «Neque compescaris Deus,» ut dicerent, «Neque mitescas Deus.» Ipse alibi dicit, «Tacui; numquid semper tacebo» ? Cui dicitur hic, «ne taceas;» de illo alibi dicitur, «Deus manifestus veniet, Deus noster, et non silebit» . Dicitur hic, «Ne taceas:» tacuit enim, ut judicaretur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
lacit᷑ humilis. Amon. popłs turbidis.
uł popłs meroris. Amalech popłs lin¬
gens Unde alibi dictũ ÷. & inimici eius
terrã lingent. Alienigenȩ. quã uis & ipso
nomine latino se indicent alienos. &
obhoc consequent᷑ inimicos : tam inhe¬
breo dicunt᷑ phylistum. qđ int̾p̃tat᷑
cadentes potione. uelut quos fecit e¬
brios luxuria scłaris. Tyrus. lingua he¬
brea dr̃ sor. qđ siue angustia siue tri¬
bulatio int̾p̃tet᷑: scđm illud accipien¬
dum ÷ in his mnimicis popłi dĩ qͦd att

Expanded text:
fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, fallaciter humilis: Amon, Populus turbidus, vel Populus moeroris: Amalech, Populus linguens; unde alibi dictum est, «Et inimici ejus terram linguent» . Alienigenae, quamvis et ipso nomine latino se indicent alienos, et ob hoc consequenter inimicos, tamen in hebraeo dicuntur Philistiim; quod interpretatur Cadentes potione, velut quos fecit ebrios luxuria saecularis. Tyrus lingua hebraea dicitur Sor; quod sive Angustia sive Tribulatio interpretetur, secundum illud accipiendum est in his in
Abbreviated transcription (Latin):
pactũ & placitũ. testam̃tũ uocaban.
Nã laban & iacob testam̃tũ fecerunt.
qͦđd utiq etiã int̾ uiuos ualeret. łtm
numerabilia talia indiuinis legunt
memorare. sub qͥb dã uocabulis gendi
quoꝵ uocabuloꝵ int̾p̃tatio satis nd¬
cat. qͥd uelit intelligi. Talib eni nons
conuenientissime figurant᷑ ue¬
ritatis inimici. Idumei qͥppe.
int̾p̃tant Ur uł sanguinei uel t̾ren.
Ismahelitȩ. obȩdientes sibi. utiq ñ do
s sibi. Moab expatre qͦd inmalo non
intelligit᷑ meliꝰ nͥ cũ ipsa hẏstoria coq¬
tat᷑. qͦd pat̾ loth filiȩ suȩ illicite se iͦ.¬
tenti ꝑmixtꝰ eum genuit. qͥ exipsa re
tale nom̃ accepit. Bonꝰ aut̃ pat᷑. s sicut
ceste & illicite. Agareni: ꝓseliti. id ÷ ad¬
uene. Quonomine significant᷑ int̾ mi¬
micos popłi dĩ. ñ illi qui ciues fiunt:
s qui inanimo alieno atq aduenticio
ꝑseuerant. & nocendi occasione inuenta
se ostendunt. Gebal. uallis uana. id: sl

Expanded text:
tum vocabant. Nam Laban et Jacob testamentum fecerunt , quod utique etiam inter vivos valeret: et innumerabilia talia in divinis leguntucommemorare sub quibusdam vocabulis Gentium: quorum vocabulorum interpretatio satis indicat quid velit intelligi. Talibus enim nominibus convenientissime figurantur veritatis inimici. Idumaei quippe interpretantur, vel Sanguinei, vel Terreni: Ismaelitae, Obedientes sibi; utique non Deo: sed sibi. Moab, Ex patre: quod in malo non intelligitur melius, nisi cum ipsa historia cogitatur, quod pater Lot filiae suae illicite se utenti permixtus eum genuit; quia ex ipsa re tale nomen accepit . Bonus autem pater, sed sicut inceste et illicite. Agareni, Proselyti, id est, advenae: quo nomine significantur inter inimicos populi Dei, non illi qui cives fiunt; sed qui in animo alieno atque adventitio perseverant, et nocendi occasione inventa se ostendunt. Gebal, Vallis vana, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
ga doꝵ nimirũ ille qͥ dese dixit. Non
exipsis scđm carnẽ. S qͥs ds̃: Neq enim
quales illi. inquorũ deoꝵ sy nagoga
stetisse. agnosco & inmedio deoꝵ dm̃ sponsũ.
de qͦ amicus eiꝰ qͥdã dicit. In medio ur̃m
stat: quem uos nescitis qͥppe. deqͥb paulo
post in hoc psalmo dr. Nescierunt ñ in¬
tellexert. intenebris ambulant. Te
s eũ ñuidebant dm̃. qualẽ se uolebat
underi dicens Qui meuidet. uidet & patrẽ.
Discernit aut̃ deos. ñ eoꝵ meritis s grã
sua: ex eadẽ c̃sꝑsione faciens alia uasa
in honorẽ. alia inc̾tumeliam. Quis eñi
audi & uocẽ dñi diuidentis flãmã ignis.
USQUE gͦ iuoicatis inioͥtatem. e⁊ facies
pecCATORUM SUotIs : Sicut alibi.
usq qͦ graues corde : Numqͥd & usq ad
aduentũ eiꝰ qͥlum̃ ÷ cordis: Dedi legẽ.
durit᷑ restitistis. Misi ꝓpħas. iniurus
affecistis. aut int̾fecistis. aut hȩc agentib

Expanded text:
ga deorum,» nimirum ille qui de se dixit: «Nonga deorum,» nimirum ille qui de se dixit: «Nonex ipsis secundum carnem. Sed quid Deus? Neque enim quales illi, in quorum deorum synagoga stetisse; agnosco et in medio Deum sponsum, de quo amicus ejus quidam dicit: «In medio vestrum stat, quem vos nescitis» . Quippe de quibus paulo post in hoc psalmo dicitur, «Nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant:» tesed non eum videbant Deum, qualem se volebat videri, dicens: «Qui me vidit, vidit» «et Patrem» . Discernit autem deos, non corum meritis, sed gratia sua; ex eadem conspersione faciens alia vasa in honorem, alia in contumeliam . Quis enimaudi et vocem Domini dividentis flammam ignis : «Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccantium sumitis?» Sicut alibi: «Usquequo graves corde» ? Numquid et usque ad adventum ejus qui lumen est cordis? Dedi legem; duriter restitistis: misi Prophetas; injuriis affecistis, aut interfecistis, aut haec agentibus
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ quantũ existimo. inquadõꝵ syna¬
goga steterit ds̃. De inceps reqͥrendi
estꝰ utrũ patrẽ anfiliũ an sp̃m sc̃m
an ipsam trinitatẽ acciꝑe debeamis
stetisse insynagoga dõꝵ. Ioꝯeoio
aU⁊ eM DEOs DISCΕRΗERΕ. qr & sin¬
gulus qͥsq ds̃. & ipsa trinitas unus
qr & non corporalẽ s sp̃ualẽ dĩ pre¬
sentiam quȩ c̃gruit eius substantiȩ.
negari ñ potest᷑ adesse conditis reb.
mirabili uidelicet & uix paucis in¬
telligibili mͦ. cui dr̃. Si ascendero incelum
tuibi es si descendero in infernũ ades. Unde
merito ꝑhibet᷑ stare ds̃ in c̃gregatione.
tantũ ꝑhibetur. s procaptu m̃tis humanȩ
utrunq cognoscitur stare ineis quȩ cre¬
auit: si & homostet & audiat eũ. & gaudio
gaudeat ꝓpt̾ eiꝰ intimã uocẽ. Ueruntam̃
Nam illa statio quȩ cęlum & terrã implet:
nec adsynagogam ꝓpͥe ꝑtinet nec tẽ¬
pore uariit᷑. Ds itaq stetit insynago¬

Expanded text:
igitur, quantum existimo, in qua deorum synaigitur, quantum existimo, in qua deorum synagoga steterit Deus. 2. Deinceps requirendum est utrum Patrem, an Filium, an Spiritum sanctum, an ipsam Trinitatem accipere debeamus stetisse «in synagoga deorum; in medio autem deos discernere:» quia et singulus quisque Deus, et ipsa Trinitas unus quia et non corporalem, sed spiritualem Dei praesentiam, quae congruit ejus substantiae, negari non potest adesse conditis rebus, mirabili videlicet et vix paucis intelligibili modo, cui dicitur: «Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades» . Unde merito perhibetur stare Deus in congregatione htantum perhibetur, sed pro captu mentis humanae utcumque cognoscitur stare in eis quae creavit, si et homo stet et audiat cum, et gaudio gaudeat propter ejus intimam vocem . Verumtamen, Nam illa statio qua coelum et terram implet, nec ad Synagogam proprie pertinet, nec tempore variatur. «Deus» itaque «stetit in synago
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scilicet c̃gregari & pecora solent.
atq ipsa ꝓpͥe̾ quoꝵ & greges ꝓpͥe dicim
conuocari aut̃ magis ÷ utentiũ ratio¬
ne. sicut st̃ homines. Unde exꝑsoni
ipsius a sapħ in alio psalmo canitur
Quasi pecus factꝰ sum apud te. & ego
semꝑ tecũ. quando utiq quãuis unꝰ
uero dño mancipatꝰ uideret᷑: ꝓma
gnis tam̃ ac sũmis bonis. ab illo car¬
nalia t̾rena corporalia reqͥrebat
Inuenimꝰ eos sȩpe. etiã filios appella¬
tos. ñ ea gr̃a quȩ ad nouũ testañtus
ꝑtinet: sed illa quȩ aduetꝰ. quia &
ipsa gr̃a ÷ qua elegit abrahã. & exeiꝰ
carne tã magnũ popłm ꝓpagauit.
qua ñdũ natos iacob dilexit. esauaut
odio habuit. qua lib̾auit exȩgipto.
qua int̾ram ꝓmissionis eiectis genth
introduxit. Nisi eñi & ipsa esset᷑ gu̾
ñ utiq de nobis quib ñ adt̾renums
ad regnũ cęlorũ capescendũ data ÷
potestas filios dĩ fieri. in eodẽ mox

Expanded text:
quod scilicet congregari et pecora solent, quod scilicet congregari et pecora solent, atque ipsa proprie, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando utique, quamvis uni vero Deo mancipatus videretur, pro magnis tamen ac summis bonis ab illo carnalia, terrena, temporalia requirebat. Invenimus eos saepe etiam filios appellatos; non ea gratia quae ad Novum Testamentum pertinet, sed illa quae ad Vetus: quia et ipsa gratia est qua elegit Abraham, et ex ejus carne tam magnum populum propagavit; qua nondum natos, Jacob dilexit, Esau autem odio habuit ; qua liberavit ex Aegypto, qua in terram promissionis, ejectis Gentibus, introduxit. Nisi enim et ipsa esset gratia, non utique de nobis, quibus non ad terrenum, sed ad regnum coelorum capessendum data est potestas filios Dei fieri, in eodem mox
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aliis qui similit᷑ prȩ¬
minis indidit aqͦ scrip¬
int̾p̃tatio. ut ad synago
uersus assignat. Sic enĩ incipit.
SSTETIT INSYNAGOGADEOꝵ
Quos utiq dõs absit intelligamꝰ
dõs gentiũ. siue idola. siue
aliquam p̾ter homines cęlestem ter-¬
restrem ue creaturã. cum paulo post
hunc uersum idem iste psalmꝰ asserat.
& quos dõs intelligi uelit: qͣuoꝵ synago¬
ga stetit ds̃: aꝑtius expͥmat. ubi aitꝰ.
Ego dixi duestis. & filii altissimi om̃s.
Uõs autẽ sicut homines moriemini.
& sicut unꝰ expͥncipib cadetis. In hoꝵ
gͦ synagoga filioꝵ altissimi. deqͥbus
idem altissimꝰ ꝑisaiam dicit. filios ge¬
nui & exaltaui. ipsi aut̃ spreueruñ¬
me: stetit ds̃. Insy nagoga popłm isrł
accipimꝰ : qr ipsorum ꝓprie synagoga
dixerunt s semꝑ ȩccłam: siue discer¬
nendi causa. siue qđ int̾ congreqa¬
tionẽ unde synagoga. & c̃uocationẽ
unde ȩccła nom̃ accepit. distet aliqͥd.

Expanded text:
sicut aliis qui similiter praminis indidit, a quo scripinterpretatio; ut ad Synagog et primus ejus versus assignat. Sic enim incipit: «Deus stetit in synagoga deorum». Quos utique deos absit ut intelligamus deos Gentium, sive idola, sive aliquam praeter homines coelestem terrestremve creaturam: cum paulo post hunc versum idem iste psalmus asserat, et quos deos intelligi velit, in quorum synagoga stetit Deus, apertius exprimat, ubi ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes; vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis.» In horum ergo synagoga filiorum Altissimi, de quibus idem Altissimus per Isaiam dicit, «Filio genui et exaltavi; ipsi autem me spreverunt» , stetit Deus. «In synagoga» populum Israel accipimus; quia et ipsorum proprie Synagoga dixerunt, sed semper Ecclesiam: sive discernendi causa, sive quod inter congregationem unde Synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid;
Abbreviated transcription (Latin):
lente̾m atq partentẽ homines uidends
eoꝵ auctoritate adhuiꝰ modi bonde
cupiscenda ꝑ trahuntur. & adipiscen¬
do coȩdificantur. tanquã t̾ra superda
sicut in illo suꝑno ȩdificio cęlũ suꝑceli.
Quia & peccatori dictũ ÷. t̾ra es&int̾a¬

Expanded text:
entem atque potentem homines invidendo, eorum auctoritate ad hujusmodi bona concupiscenda pertrahuntur, et adipiscendo coaedificantur tanquam terra super terram, sicut in illo superno aedificio coelum super coelum; quia et peccatori dictum est, «Terra es, et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Et si intelligamꝰ fundam̃ta t̾rę t̾re¬
norum bonoꝵ copia felices: recte p̾dictũ
÷ qđ mouerent᷑. uł ad mirando. sic amari.
sic coli humilitatẽ. pauꝑtatẽ. mortem
uelut magnã scđm ipsos miseriã xp̃i: uł
ipsi qͦq huiꝰ mundi uana felicitate. con-¬
tẽpta illã diligendo atq sectando. Ita
fundam̃ta cęli. qͥb regnũ celoꝵ suꝑedifi.¬
catur in scĩs ac fidelib qͦsdicit scriptura
lapides uiuos. quorũ fundam̃tũ ÷ primitꝰ
ipse xp̃c ex uirgine. de qͦ dicit apłs. funda¬
mentũ enĩ aliud nemo potest ponere
cȩlestis eligit᷑. ut eã sectando coedificem᷑.
unde dicit ad ephesios. iã ñ estis ꝑegrini
& inqͥlini. s estis ciues sc̃oꝵ & domestici
dĩ. suꝑȩdificati supͣ fundam̃tũ apłorũ¬

Expanded text:
sunt . Et si intelligamus fundamenta terrae, terrenorum bonorum copia felices: recte praedictum est quod moverentur, vel admirando sic amari, sic coli humilitatem, paupertatem, mortem, velut magnam secundum ipsos miseriam Christi; vel ipsi quoque, hujus mundi vana felicitate contempta, illam diligendo atque sectando. Ita fundamenta coeli, quibus regnum coelorum superaedificatur in sanctis et fidelibus, quos dicit Scriptura lapides vivos : quorum fundamentum est primitus ipse Christus ex virgine; de quo dicit Apostolus, «Fundamentum aliudcoelestis eligitur, ut eam sectando coaedificemur; unde dicit ad Ephesios, «Jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei, superaedificati sup
Abbreviated transcription (Latin):
est: CANTiCG ꝑsalooi
as aph. Iam sepe diximꝰ
quid int̾p̃tat᷑ asaph. id ÷
congregatio. I omo eͦ
ille qui uocabat᷑ asaph:
infigura congregationis po¬
p̾uli dĩ. inmultorum psalmorũ titulis
ponitur. Grece aut̃ congregatio syna-¬
goga dr̃. Qd uelut ꝓprium nomen.
iudeoruga popłs tenuit ut sinagoga
appellaret᷑: sicut popłs xp̃ianꝰ usitatius
uocatur eccła. cũ & ipse utiq congre-¬
D
ego arbitror accõmodatius
accipi in xp̃o . qr insimilitudinẽ
hominum factus: putatus ÷ ab eis aqͥbus
contẽptus ÷. ceteris hominib cõparandus.
ds̃ in scłm scłi. uirga directionis uirga
regni tui. Dilexisti iustitiã & odisti iniqui¬
tatẽ. ꝓpterea unx̾ te ds̃ ds̃ tuus. oleo ex

Expanded text:
salmi Asaph.» Jam saepe diximus quid interpretetur Asaph, id est, Congregatio. Homo ergo ille qui vocabatur Asaph, in figura congregationis populi Dei in multorum psalmorum titulis ponitur. Graece autem congregatio synagoga dicitur, quod velut proprium nomen Judaeorum populus tenuit, ut Synagoga appellaretur; sicut populus Christianus usitatius vocatur Ecclesia, cum et ipse utique congred ego arbitror accommodatius accipi in Christo, quia in similitudine hominum factus, putatus est ab eis a quibus contemptus est, caeteris hominibus comparandus: Deus, in saeculum saeculi, virga directionis, virga regni tui: dilexisti justitiam, et odisti iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi sapiens ubi scriba ubi c̃quisitor
huiꝰ scłi: Oreb: siccitas. Teb lupꝰ. Tebee:
uictima s lupi. habet enĩ & ipse uicti¬
mas suas. Salmana: umbra cõmotioniꝰ.
hec om̃ia c̃gruunt malis. qͦs in bono
uicit popłs dĩ. Porro aut ex son in qͦ
torrente uicti sunt: int̾p̃tatur duritia
eoꝵ. Endor ubi ꝑierunt: int̾p̃tatur
fons generationis. s utiq carnalis. cui
dediti ꝑierunt. ñcurantes regenerati¬
onem quȩ ꝑducit aduitã. ubi ñ nubent
neq uxores ducent. ñ eñi incipient
mori. Merito gͦ dehis dictũ ÷: facti st̃
ut stercꝰ t̾rȩ. deqͥb nichil ꝓpagatum
÷ nͥt̾rena fȩcunditas. Sicũt gͦ illi om̃s
infigura suꝑati sunt apopło dĩ. sic istoᷤᷤ
inimicos p̾cat᷑ inueritate superari.
hereortate possioeamꝰ sc̃uarũ oĩ.

Expanded text:
Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi» ? Oreb, Siccitas: Zeb, Lupus: Zebee, Victima, sed lupi; habet enim et ipse victimas suas: Salmana, Umbra commotionis. Haec omnia congruunt malis, quos in bono vincit populus Dei. Porro autem Cison, in quo torrente victi sunt, interpretatur Duritia eorum. Endor, ubi perierunt, interpretatur Fons generationis, sed utique carnalis, cui dediti perierunt: non curantes regenerationem, quae perducit ad vitam, ubi non nubent, neque uxores ducent; non enim incipient mori . Merito ergo de his dictum est, «Facti sunt ut stercus terrae;» de quibus nihil propagatum est, nisi terrena fecunditas. Sicut ergo illi omnes in figura superati sunt a populo Dei; sic istos inimicos precatur in veritate superari. Haer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħicus sp̃s magis p̾dicens quã male¬
dicens. Fac illis inquit sicot mabian
EISYSARE SICOT IABIN INTORRENTE CISON.
Dis ꝑreruNt INENDOR. FaCTI SΥNT UT
siercos ⁊erre. hos om̃s scđm hystoriã
populus isrł qͥtc̃ erat popłs dĩ debel

Expanded text:
itus, magis praedicens quam maledicens. «Fac illis,» inquit, «sicut Madian et Sisarae, sicut Jabin in torrente Cison. Disperierunt in Endor, facti sunt ut stercus terrae.» Hos omnes secundum historiam populus Israel, qui tunc erat po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑire moriendo. qͥ eo mͦ potiꝰ qͦd erat ꝑditũ
reqͥrebat: Porro susti iuste increpant᷑¬
& merito arguunt᷑ qͥtantũ scelus fieri
eł non in tellexert̃. ini tenebRis acoru¬
lant. Quia & illi si cognouissent: nunqͣm¬

Expanded text:
ire moriendo, qui eo modo potius quod erat perditum ire moriendo, qui eo modo potius quod erat perditum requirebat? Porro, si isti juste increpantur, meritoque arguuntur, qui tantum scelus fieri et non intellexerunt, in tenebris ambulant.» Quia et illi, si cognovissent, nunq
Abbreviated transcription (Latin):
& sitiuit ut egenꝰ : Nonne aduos clamauit.
discite a me qui mnitis sum & humilis
corde: Nonne pauꝑ factus ÷ cũ diues
ẽẽt : ut ipsiꝰ paupertate ditaremini:
Iuoicate ergo popillo et eoeno. hu¬
oileoo e⁊ paupereoo ius tificate. Non
illos ꝓpt̃̾ se suꝑbos & diuites: s istum ꝓpt̃
uos humilẽ & pauꝑem. iustũ credite.
iustũ p̃dicate. S inuidebt̾ ei. nec omino
parcent dicentes. Hic ÷ heres: uenite
occidamꝰ eũ. & nr̃a erit hereditas. Rofe̾ite
eroo iNopem. et paoperr̾ oecoano pecca¬
touis erinte. Hȩc dicta sunt. ut sciret᷑
illos fuisse atanto scelere immunes. qͥcũ
essent tantȩ multitudinis ut eos sicut
postea coniuerunt. eũq interimi a ma-¬
lignis & inuidis iudeorũ pͥncipib ꝑmi¬
serunt. Qui si uoluissent: timerentur
semꝑ. ut nunquã in illũ sceleratoꝵ p̾ua-¬
lerent manꝰ. Dehis qͥppe & alibi dr̃.
Canes muti. nescierunt latrare. Dehiꝰ
considerat. Perit quantũ in ipsis est :

Expanded text:
et sitivit ut egenus? nonne ad vos clamavit, «Discite a me quia mitis sum et humilis corde» ? Nonne pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius paupertate ditaremini ? «Judicate» ergo «pupillo et egeno; humilem et pauperem justificate.» Non illos propter se superbos et divites, sed istum propter vos humilem et pauperem, justum credite, justum praedicate. parcent, dicentes, «Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas» . «Auferte» ergo «inopem, et pauperem de manu peccatoris eruite.» Haec dicta sunt, ut scireturillos fuisse immunes a tanto scelere, qui cum essent tantae multitudinis, ut eos sicut postea conniverunt, eumque interimi a malignis et invidis Judaeorum principibus permiserunt; qui si voluissent, timerentur semper, ut nunquam in illum sceleratorum praevalerent manus. De his quippe et alibi dicitur: «Canes muti nescierunt latrare» . De his t nemo considerat» . Periit, quantum in ipsis est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
& in illo canta: in illo exulta: qr & ipse inte
laborat. inte sitit. inte esurit & tͥbulat᷑.
Ille inte adhuc moritur. & tu in illo iam
resurrexisti. Nã si ñ inte moreret᷑: nollet
inte sibi parci aꝑsecutore cũ diceret. Saule
saule quid me ꝑsequeris : Ergo fr̃s mei xp̃c

Expanded text:
in illo cantas, in illo exsultas: quia et ipse in te laborat, in te sitit, in te esurit et tribulatur. Ille in te adhuc moritur, et tu in illo jam resurrexisti. Nam si non in te moreretur, nollet in te sibi parci a persecutore, cum diceret: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Ergo, fratres mei, C
Abbreviated transcription (Latin):
purgandũ ñ ei ertendũ. Aut forte nec
purgandum.s nbandũ. Tam̃ & qͥtẽptant᷑
aliquando tͣdunt᷑ occulte merito suo in
manꝰ tẽptatoris: qr traditi sunt forte mẽ
cupiscentias suas. Nã diabolꝰ nulli nocet.
nͥacceꝑit potestatẽ adõ. S quando: Innobti
Qͥd ÷ in nocte : Inisto tẽpore. Cũ aut̃ tͣnsierit
nox. & uenerit dies: mittunt᷑ mali cũ illo in
ignẽ ęt̾nũ. iusti aut̃ inuitã et̾nã. Nullusilio
erit tẽptator. qr ñ st̃ illic catuli leonũ. qua
tͣnsacta ÷ nox. Iciõ dñs discpłis suis ait. huc
nocte postulauit sathanas uexare uosset
triticum. & ego rogaui ꝓte petre ut non
deficiat fides tua. Od :÷ uexare sic̃ triticim
Qmͦ ab homine triticũ ñ manducat᷑ nͥ pͥm
attritũ ut panẽ faciat: sic neminẽ mandi¬
cat diabolus. nͥ pͥmo ꝑtribulationẽ eueri.¬
rit . c̃triuerit . ut mandicet. Iuaut̃ qͣno
tͥhularis simuncas granũ. ñ c̾tͣberis nul
in solũ triticũ intͣnt :. Simul mittuntit

Expanded text:
purgandum, non evertendum; aut forte nec purgandum, sed probandum. Tamen et qui tentantur, aliquando traduntur occulto merito suo in manus tentatoris, quia traditi sunt forte in concupiscentias suas. Nam diabolus nulli nocet, nisi acceperit potestatem a Deo. Sed quando? In nocte. Quid est, in nocte? In isto tempore. Cum autem transierit nox, et venerit dies, mittuntur mali cum illo in ignem aeternum, justi vero in vitam aeternam . Nullus illic erit tentator, quia non sunt illic catuli leonum; quia transacta est nox. Ideo Dominus discipulis suis ait: «Hac nocte postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Quid est, «vexare sicut triticum?» Quomodo ab homine triticum non manducatur, nisi primo attritum, ut panem faciat; sic neminem manducat diabolus, nisi primo per tribulationem everterit. Conterit, ut manducet: tu autem quando tribularis, si maneas granum, non conturberis; nihil in solum triticum intrant? Simul mittuntur
Abbreviated transcription (Latin):
donec ueniat dñs & illuminet abscondita
tenebrarũ & manifestet cogit onis cor¬
dis. & tc̃ laus erit unicuiq adõ. Nã mͦ
quã diu ñ uides cor meũ. & ñ uideo cortuũ:
gox : Nescio qͥd ab homine petisti. non
accepisti. Contẽni te putas. & forte ñc̃¬
tẽneris. Cor enĩ n̾uideᷤ. & cito blasphemaᷤᷤ.
Innocte danda ÷ tͥ uenia erranti. Diligit
te homo nescio quis. & putas qr odit te
aut odit te & putas qr diligit te.S qͦd libet
sit: nox ÷. Nolitimere. p̃sume inxp̃o. in
illo habeto diẽ. Non ÷ qͥd mali de illo sen¬
tias. qr securi sumꝰ & certi sumꝰ . qr falli ñ
potest. amat nos. De nob̾ aut̃ inuicẽ ñ¬
dũ certi sumꝰ. Ds̃ enĩ nouit dilectionem
nr̃am in inuicẽ. Nos aut̃ sidiligimꝰ nos i¬
uicẽ. qͥs uidet qua dispensatione a nobis
fiant ista : Quare nemo uidet cor: Qanox
÷. In ista nocte inqua tẽptationes ab un¬
dant. qr de ipsa nocte dix̃ psalmꝰ. Posunsti¬
bestiȩ siluȩ. catuli leonũ rugientes ut rq¬

Expanded text:
dita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit uniruique a Deo» . Nam modo, quamdiu non vides cor meum et non video cor tuum, nox est. Nescio quid ab homine petisti; non accepisti, contemni te putas: et forte non contemneris; cor enim non vides: et cito blasphemas; in nocte danda est tibi venia erranti. Diligit te homo nescio quis, et putas quia odit te; aut odit te, et putas quia diligit te: sed quodlibet sit, nox est. Noli timere, praesume in Christo, in illo habeto diem: non est quid mali de illo sentias, quia securi sumus, et certi sumus quia falli non potest; amat nos. De nobis autem invicem nondum certi sumus. Deus enim novit dilectionem nostram in invicem: nos autem etiamsi diligimus nos invicem, quis videt qua dispensatione a nobis fiant ista? Quare nemo videt cor? Quia nox est. In ista nocte tentationes abundant. Quasi de ipsa nocte dixit psalmus: «Posuistbesti
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ sit dem̃sa suꝑborũ. audite. Fiat m̃sa
eorũ corã ipsis inmuscipulã. & in retͥbutio¬
nẽ & inscandalũ. Pastist̃. capti st̃. ꝗͦ mͦ eñi
aues ad muscipulã. aut pisces adhanium
pascunt᷑ s capiunt᷑: sic & ipsi. habentgͦ
impii epulas suas. habent pii epulassuaᷤ.
Audi epulas pioꝵ. beati qͥ esuriunt & siti¬
unt iustitiã. qr ipsi saturabunt᷑. Sigͦ pius
pascit᷑ cibo iustitiȩ. & impiꝰ suꝑbiȩ : non
nuirũ si insatiabiliꝰ corde pascit᷑ cibo iniqͥ¬
pascebaris. & qͥd te delectabat. ubi ille tͥ

Expanded text:
dictum sit de mensa superborum, audite: «Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et in retributionem, et in scandalum» . Pasti sunt, capti sunt. Quomodo enim aves ad muscipulam, aut pisces ad hamum pascuntur, sed capiuntur; sic et ipsi. Habent ergo impii epulas suas, habent et pii epulas suas. Audi epulas piorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Si ergo pius pascitur cibo justitiae, et impius superbiae; non mirum si insatiabilis corde. Pascitur cibo iniquipascebaris? et quid te delectabat, ubi ille tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Nescitis qr angłos iudicabimꝰ. Oculi mei
suꝑ fidele t̾rȩ. ut sederent hi mecum
Amsolans inia ioacoacolata. hic oqͥ
ogis trarat. Michi ait ñ sibi. Multi
enĩ ministrant euangłiũ. s sibi mini-¬

Expanded text:
«Nescitis quia angelos judicabimus» ? «Oculi mei super fideles terrae, ut considerent hi mecum. Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabat. Mihi» ait, non sibi. Multi enim ministrant Evangelium, sed sibi mini
Abbreviated transcription (Latin):
setit quantũ potest. s c̃tͣ uoluntatẽ ipsiꝰ
ẽuenit aliqͥd. Sub iungat se uoluntati dĩ.
nͣ resistat uoluntati manȩ. qr ipse dñs sic
illud exponit. ostendens in firmitatem
nr̃am inse. qͣndo passurꝰ erat. & ait. Tristiꝰ
÷ anima mea usq ad mortẽ. Non eñi uere
ille timebat mortẽ. qͥ potestatẽ. habebat
ponendi animã suã & potestatẽ habebat
iterũ sum̃di eã. Et paolus apłs mileᷤ ipsiꝰ.
seruus ipsius clamat. Bomĩ certam̃ certaui.
cur sũ c̃sũmaui. fidẽ seruaui. decȩterore.¬
posita ÷ mͥ corona iusticiȩ quã reddet mͥ

Expanded text:
Petat quantum potest: sed contra voluntatem ipsius Petat quantum potest: sed contra voluntatem ipsius evenit aliquid; subjungat se voluntati Dei, non resistat voluntati magnae. Quia et ipse Dominus sic illud exponit: ostendens infirmitatem nostram in se, quando passurus erat, ait, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Non enim vere ille timebat mortem, qui potestatem habebat ponendi animam suam, et potestatem habebat iterum sumendi eam . Et Paulus apostolus miles ipsius, servus ipsius clamat: «Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de caetero reposita est mihi corona justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ odisse debetiᷤ p̾uaricatoreᷤ. s & qͦscũque
int inueneritis. Qͥ st̃ p̃uaricatoreᷤ : Qodert̃
legẽ dĩ. Qͥaudiunt illã & ñ faciunt. p̃uarica.¬
tores dicunt᷑. Facienteᷤᷤ p̃uaricationẽ odio
habe. repelle illos ate.S odire debes p̃uarica-¬
tores ñ homines. Unꝰ homo p̃uaricator. ui¬
dete qr duo nomina habet. Homo & p̾uari-
cator Hominẽ ds̃ fecit. p̃uaricatorẽ ipse
homo fecit. Amas in illo qđ ds̃ fec̃. ꝑsequere
millo qđ ipse sibi fecit. Cũ eñi ꝑsecutus
fueris p̃uaricationẽ eiꝰ: occides qͦd hõ fec̃.
& lib̾atur qͦd ds̃ fecit. facientes p̃uarica¬
tionẽ odio habui. Non adhesit mͥ corprauũ.
Qͥd ÷ corprauũ : Cortortũ. Qͥd ÷ cor tortũ :
Cor ñ rectũ. Qͥd ÷ cor ñrectũ : Uide qͥd ÷
cor rectũ. & ibranuenis qͥd ÷ cor ñrectũ.
Rectũ cor dr̃ hominis. qui om̃ia quȩ uult
ds̃ ipse uult. Intendite. Orat aliquis ut
nescio quid ñ eueniat. Orat & ñ ꝓhibetur.

Expanded text:
debetis praevaricatores, sed et quoscumque intus inveneritis. Qui sunt praevaricatores? Qui oderunt legem Dei; qui audiunt illam, et non faciunt, praevaricatores dicuntur. Facientes praevaricationem odio habe, repelle illos a te. Sed odisse debes praevaricatores, non homines. Unus homo praevaricator, videte quia duo nomina habet, homocator: hominem Deus fecit, praevaricatorem ipse se fecit; ama in illo quod Deus fecit, persequere in illo quod ipse sibi fecit. Cum enim persecutus fueris praevaricationem ejus, occidis quod homo fecit, et liberatur quod Deus fecit. «Facientes praevaricationem odio habui.» 6. «Non adhaesit mihi cor pravum.» Quod est cor pravum? Cor tortum. Quod est cor tectum. Quod est cor non rectum? Vide quod est cor rectum, et ibi invenis quod est cor non rectum. Rectum cor dicitur hominis, qui omnia quae vult Deus, non ipse non vult. Intendite. Orat aliquis ut nescio quid non eveniat; orat, et non prohibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ bene. unde gaudeant inc̾scientiasil
Idõ dñs cũ sanasset paralyticũ. ait. Tolle
grabatũ tuũ. & uade indomũ tuã. fauit
illud anima. quȩ qͣsi paralysi dissoluta:
in membris hone oꝑationis. c̃stringatis
ut hene oꝑet᷑. tollat grabatũ suũ. regat
corpꝰ suũ. lã e at indomũ suã. intret in

Expanded text:
intus bene, unde gaudeant in conscientia. intus bene, unde gaudeant in conscientia. Ideo Dominus cum sanasset paralyticum, ait: «Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam» . Faciat illud anima quae quasi paralysi dissoluta est: in membris bonae operationis constringatur, ut bene operetur, tollat grabatum suum, regat corpus suum;