comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luculentã. Cuius siquis uelit subtilius mores uitãq cognoscere:
potest in eadem institutione regulȩ. om̃s magisteri illius actus
inuenire : quia scsꝰ uir nullo mͦ p̾otuit alit̾ docere quam uixit.¬
odem uero anno quo de hac uita erat. .xxx.uii.¬
euiturus. quibusdã discipłis secũ conuersantib. quibusdam
longe manentib scĩssimi sui obitus denuntiauit diem: p̾sentib
indicens. ut audita ꝑsilentiũ regerent: absentib indicans.
quod uelquale eis signũ fieret: quando eius anima de corpore
exiret. Ante sextũ uero sui exitus diem: aperiri sepulturam
ubet. Qui mox correptus febrib: acri cȩpit ardore fatigari.
Cumq ꝑdies singłos languor ingrauesceret. sexto die portari
se inoratoriũ adiscipłis fecit: ibiq exitũ suum dominici corꝑis
et sanguinis ꝑceptione muniuit: atq inter discipłoꝵ manus
inbecilla menbra sustentans. erectis incelũ manib stetit: et

Expanded text:
luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit alitodem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et simbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ocłos dicitur: non cęlũ et terra contrecta ẽ. sed uidentis
animus dilatatus: qui indõ raptus uidere sine difficultate
potuit᷑. qͣuoa infra dm̃ est. In illa ergo luce quȩ exterioribus
ocłis fulsit. lux interior inmente fuit : quȩ uidentis animum
quia ad suꝑiora rapuit. ei quã angusta essent inferiora oĩa mons
intellexisse quȩ dixeras : quando ex tarditate mea
tantum creuit ex positio tua. Sed quia hȩc liquide meis seu¬
sibus in fudisti: queso ut ad narrationis ordinẽ redeas. Gregoriꝰ.
ibet petre adhuc de hoc uenerabili patre benedicto¬
multa narrare : sed quȩdam studiose pretereo: quia ad
Qioꝵ gesta uoluenda festino....xxui.
oc autem nolo te lateat. quod uir dĩ inter tot miradã. quib
in mundo claruit: doctrinȩ quoq uerbo non mediocrit fulsit.
slam scripsit monachoꝵ regłam: discretione p̃cipuam: sermone

Expanded text:
ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus est dilatatus, qui in Deo raptus videre sine difficultate potuit omne quod infra Deum est. In illa ergo luce quae exterioribus oculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferiora monsintellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensibus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeas. CAPUT Libet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. oc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone
Abbreviated transcription (Latin):
quo ordine ficri potest. ut mundus om̃is ab homine uno uideat᷑.
ixum tene petre quod loquor : quia animȩ uidenti creatorem
angusta ẽ. om̃is creatura. Quã libet et enĩ parũ de luce creato¬
ris aspererit. breue ei fit om̃e quod creatũ ẽ: quia ipsa luce uisionis
in timȩ mentis laxatur sinus: tantũq expandit᷑ indõ: ut suꝑior
existat mundo. fit uero ipsa uidentis anima: etiã suꝑ semet ipsã.
Cumq indĩ lumine rapitur suꝑ se: in interioribampliat᷑:
et dum se sub se conspicit: exaltata conp̃hendit. quã breue
sit ᷑ conprehendere humiliata nonpoterat. Uir ergo qui intueri
globum igneũ angłos quoq ad celũ redeuntes uidebat: hȩc ꝓ.¬
cul dubio cernere. non nisi indĩ lumine poterat. Quid itaq mi¬
rũ si mundũ ante se collectũ uidit: qui subleuatus inmentis
lumine extra mundũ fuit: Quod autẽ collectus mundus ante

Expanded text:
quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur.quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo: fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante
Abbreviated transcription (Latin):
ferri. Cunc tanti sibi testẽ uolens adhibere miracłi: seruandum
diaconũ iterato bis terq eius nomine cũ clamoris magnitudine
uocauit. Cumq ille fuisset insolito tanti uiri clamore turbatꝰ:
ascendit. respexit : partẽq iam lucis exiguam uidit. Cui tan¬
tum hoc obstupescenti miracłm: uir dĩ ꝑ ordinẽ quȩ fuerant
gesta narrauit. Statimq incassinũ castrũ religioso uiro theo¬
ꝓbo mandauit: ut ad capuanã urbem subeadem nocte trans¬
mit teret: et quid degermano ep̃o ageret᷑. agnosceret. et indi¬
caret. factũq : ut reuerentissimũ uirũ germanũ ep̃m. is qui
missus fuerat iam de fiunctũ repperit: et requirens subtilit̾
agnouit eodem momento fuisse illius obitũ: qͦuir dñi eiꝰ agno
et uehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est. qͥa
ante eius ocłõs quasi subuno solis radio collectus omnis mundꝰ
adductus est: sicut numquã ex ꝑxus sum. ita nec conicere scio

Expanded text:
ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamore turbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theoprobo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cter stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio
Abbreviated transcription (Latin):
hora iam quietis exigeret: incuiusdã turris suꝑiorib se uen̾abił
benedictus. in eius quoq inferiorib se se seruandus diaconus
collocauit. Qͦ uidelicet in loco: inferiora suꝑiorib ꝑuius continu¬
abat ascensus. Ante eandem uero turrim largius erat habitacu¬
tempora p̃uenisset: ad fenestrã stans. et ommipotentẽ dm̃ ap̃cans.
subito intempesta noctis hora respitiens. uidit fusan lucẽ de suꝑ
cunctas noctis tenebras esfugasse: tantoq splendore clarescere. ut
diem uinceret lux illa q̃ intertenebras radiasse. alira autẽ ual
de res uhac speculatione secuta ẽ: quia sicut post ipse narra¬
uit. omnis etiã mundus uelut sub uno solis radio collectus
ante ocłos eius adductus est. Qui uenerabilis pater dũ in¬
tentã ocłoꝵ atiem in hoc spleudore choruscȩ lucis infigeret:
uidit gerinani capuani ep̃i auimã in sꝑa ignea ab angłis incelũ

Expanded text:
hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitacunis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
de eiꝰ corpore egressam incolũbȩ specie cȩli secreta penetrare. Qui
tante eius głȩ congaudens. omnipotenti dõ in hẏmnis et laudibꝰ
gr̃as reddidit: eiusq obitũ frĩb denuntiauit. Quos etiã ꝓtinꝰ
misit. ut corpꝰ eiꝰ ad monasteriũ de ferrent : atq inse pulchro
quod sibi ipse parauerat ponerent. Quo facto. contigit ut
quoꝵ mens una semper indõ fuerat : eoꝵ quoque corpora
nec sepultura se pararet..xxxb.¬
lio quoq tempore seruandus diaconus atq abbas eius
monasterii quod incampaniȩ partib aliberio quondã patritio
fuerat constructũ: ad eũ uisitationis grã ex more conuenerat.
Euis quippe monasteriũ frequentabat : ut quia ldem quoque
uir doctrina grẽ cȩlestis influebat. dultia sibi inuicẽ uite uerba
transfunderent: et suauẽ eybũ cęlestis patriȩ quia adhuc ꝑfecte
gaudendo non poteratit. siltłm suspirando gustarent. Cum uero

Expanded text:
de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus adquod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit, ut quorum mens una semper in Domino fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret.lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
ducerent. atq ꝑsacra uitȩ spiritalis colloquia. sese uicaria relati-¬
one satiarent. Qua de re dixi eum uoluisse aliqͥd. sed minime po¬
tuisse: quia si uenerabilis uiri mentẽ aspicimus. dubiũ non ẽ quod
eandem serenitatẽ uoluerit in qua descenderat ꝑ manere. Sed
contra hoc quod uoluit : inuirtute omnipotentis dĩ ex feminȩ
pectore miracłm inuenit. Nec mirũ quod plus illo femina. quȩ
diu fratrem uidere cupiebat: in eodẽ tẽpore ualuit. Quia enun
uxta iohanius uocem ds̃ caritas est: iusto ualde iuditio illa plus po-¬
uit. quȩ amplius amauit. Petrus.
ateor multum placet quod dicis. Gregoriꝰ..xxx.iiii¬
umq die altero eadẽ uenerabilis femina ad cellã ꝓpriã reces¬
sisset. uir dĩ admonasteriũ rediit: cum ecce post triduum in-
cella consistens. eleuatis inaera ocłis. uidit eiusdẽ sororis sue animã

Expanded text:
ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatiducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria relatione satiarent. Qua de re dixi eum voluisse aliquid, sed minime potuisse: quia si venerabilis viri mentem aspicimus, dubium non est quod eamdem serenitatem voluerit in qua descenderat permanere; sed contra hoc quod voluit, in virtute omnipotentis Dei ex feminae pectore miraculum invenit. Nec mirum quod plus illo femina, quae diu fratrem videre cupiebat, in eodem tempore valuit: quia enim uxta Joannis vocem, Deus charitas est , justo valde judicio illa plus potuit, quae amplius amavit. Petr. Fateor, multum placet quod dicis. CAPUT XXXIumque die altero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam
Abbreviated transcription (Latin):
quippe femina caput in manib dedinans. lacrimarũ fliuuos inmẽ¬
sam fuderat : ꝑ quas serenitatẽ aeris ad pluuiã traxit. Nec paulo
tardius post orationẽ inundatio illa secuta ẽ: sed tanta fuit con¬
uenientia orationis et inundationis: ut de mensa iam caput
cũ tonitruo leuaret. quatiuus unũ idemq esset momentũ. et le-¬
uare caput. et pluuiã de ponere. Tunc uir dĩ inter choruschos et
tonitrua. atq uigentis pluuiȩ inundationes. uidens se ad mona¬
steriũ ñ posse remeare : cȩpit conqueri contristatus dicens. Par¬
cat tibi om̃ꝑs ds soror. Quid ẽ quod fecisti: Cui illa respondit.
Ecce te rogaui et audire me noliusti: rogaui dũm meũ. et audiuit me.
Modo ergo si potes egredere: et me dimissa. ad monasteriũ recede.
Ipse autẽ exire extra tectum non ualens: qui remanere sponte nolu¬
it. in loco mansit inuitus. Sicq factũ ẽ: ut totã noctẽ ꝑuigilẽ

Expanded text:
quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in menquippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem
Abbreviated transcription (Latin):
tes: incũbentib iam noctis tenebris. simul acceꝑunt cybos. Eũq
ad huc ad mensam sederent. et inter sacra colloquia cardior se
hora ꝓtraheret: eadem scimonialis femina soror eũ rogauit di-¬
cens. Queso te ut ista nocte me nondeseras. ut usq mane aliqͥd¬
de celestis uite gaudus loquamur. Cui ille respondit. Qo est
quod loqueris soror: Manere extra cellam nullatenus possum.
Tanta erat cȩli serenitas. ut nulla in aere nubes appareret.
Sc̃ĩmonialis autẽ femina cum uerba fr̃is negantis audisset :
insertas digitis manus suꝑ mensam posuit ÷ et caput in manib om̃ipo¬
tent̾e dm̃ rogatura declinauit. Cumq leuaret de mensa caput ÷ tan
ta choru̾cationis et tonitrui uirtus. tantaq inundatio pluuiȩ eru
pit : ut neq uenerabilis benedictꝰ. neq fr̃s qui cũ eo ad erant ex tra
loci limen quo consederant pedẽ mouere potuissent. Sc̃imonialis

Expanded text:
tes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque tes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumqutae coruscationis et tonitrui vipit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis
Abbreviated transcription (Latin):
ic cuicta esse ut asseris constat patenter: quia uerba que ꝓ¬
posueras reb ꝓbas. Sed queso te indices. si sc̃i uiri omnia
quȩ uolunt possunt: et cuncta ĩpetͣnt q̃ desid̾ant optinere. Gs̃¬
uis nam erit petre in hac uita paulo sublimior. qui de car¬
nis suȩ stimulo ter dñmn rogauit:. et tamen quod uoluit
optinere nonualuit: Ex qua re necesse ẽ. ut tibi de uenen̾abili
patre benedicto narrem: quia fuit quiddã quod uoluit. sed non
ualuit implere..XX.xiii.. Soror namq eius scolasti¬
ca nomine. omnipotenti dõ ab ipso infantię tempore dedicata. ad
eũ semel ꝑ aunũ uenire consueuerat: ad quã uirdĩ non longe
extra ianuam in possessione monasterii descendebat. Quadã uero
die uenit ex more: atq ad eam cum discipłis uenerabilis eiꝰ descen¬
dit fr̃. Qui totũ diem indĩ laudib sacrisq colloquuis ducen¬

Expanded text:
Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proSic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinere. uisnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducen
Abbreviated transcription (Latin):
at ille que iumius cogebat dolor. in sua petitione ꝑstitit: iurãs
quod non recedẽt nisi eius filiũ resuscitaret. Quẽ inox dĩ fa¬
mulus inquisiuit diceus. Ubi ẽ: Cui ille responait. Ecce corpꝰ
eius ad ianuam morasteri iacet. Ubi dũ iur dĩ eũ frib ꝑue¬
nisset: & exit genu. et suꝑ corposculũ infantis in cubuit: sese ꝙ
erigens ad cȩlum palinas tetendit dicens. Bñe non aspicias pec¬
cata mea ÷ sed fiaẽ huuis hominis aii resuscitari filiũ suũ regat.
et reade inhoc corpiiscplo animã quã abstulisti. Uix uioratione
uerba compleuerat: et regrediente anima. ita corpusculũ pueri omne
contremuit : ut sub ocłis oriũ qui aderant apparuerit concussiõe
mirifica tremendo palpitasse. Cuius mox manũ tenuit: et eũ patri
uiuentẽ atq in columen dedit. Liquet petre quia hoc miracłm in po¬
testate ñ babuit : qͦd ꝓstratꝰ petut. ut exhibere potuisset. Petrꝰ.

Expanded text:
At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere potuisset. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
uadam die cum fiatrib ad agri oꝑa fuerat egressꝰ. Quid̃ã u̾o
rusticus de functi filii corpus uiuliuis ferens. orbitatis luctu estuans. ad
monasteriũ uenit: benedictũ patrẽ quesiuit. Cui cũ dictũ esset quia
idem pater. cũ frĩb uiagro mnorarit᷑: ꝓtinus ante monasteris ianuam
corpis extincti fili piecit: et dolore curbatus ad inueniendum
uenerabilẽ patrẽ sese concitus in cursum dedit. Eadẽ u̾o hora
uirdĩ ab agri oꝑe iam cũ fr̃ib reuertebatur. Quem mox ut orbatꝰ
rusticus aspexit: clamare cepit. Redde filiũ meũ: redde filiũ meũ.
Uir autẽ dĩ in hac uoce substitit dicens. Numquid ego filiũ ciuuini
abstuli: Cui ile respondit. Mortuus est: ueni et resuscita eũ
Quoa mox ut dĩ famulus audiuit: ualde contristatus ẽ dicens.
Recedite srs̃ recedite: hȩc urã non sunt: sed scõꝵ apłoꝵ sunt.
Quia nobis onera uultis imponere: quȩ non possumus portare:

Expanded text:
uodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedite, fratres, recedite; haec nostra non sunt, sed sanctorum apostolorum. Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare?
Abbreviated transcription (Latin):
tidõ familiariꝰ seruiunt: aliquands mua facere etiã ex potes¬
aite possunt. Qui ertim ferocitatẽ gothi terribilis sedens represit: lera
uers nodosq ligaturȩ que innocentis braduia astrinxerant ocłis dis¬
soluit: ipsa miraculi cderitate indicat. quia ex potestate acceperat
habere quoa secit. Rursum quoq quale quantũq muacłm orando

Expanded text:
ti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potesti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtunꝰ ocłos leuauit alectione: eumq intuitus. mox etiã rusticũ qui
ligatus ctenebatur artendit. Ad cuius braclua dũ ocłos de flexisset :
miro modo tanta se celeritate ceꝑunt illigata brachiis lora de¬
uoluere: ut dissolui tam conute nulla hominũ festinatione po¬
cuissent. Cumq is quiligatꝰ uenerat cȩpisset subito aitare
solutus: ad tantę potestatis uim treme factus galla ad terrã cor¬
ruit: et ceruicẽ crudelitatis rigide ad eius uestigia inclinans.
eationib se illiꝰ comendauit. Uin autẽ sc̃s alestione munme sur¬
rexit: sed uocatis fr̃ib eum introrsus colli ut benedictionẽ accipe¬
ret p̃cepit. Quem ad se reductũ. ut tantȩ crudelitatis insania
quiescere deberet ammonuit. Qui fractꝰ rtcãens nichil ulterus
petere a rustico presumpsit: quẽ uir dĩ non tangendo sed res¬
piciendo soluerat. Ecce ẽ petre qued aixi. quia qui omnipoten¬

Expanded text:
protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico praesumpsit, quem vir Domini non tangendo, sed respiciendo solverat. Ecce est, Petre, quod dixi: quia hi qui omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
uictus pęnis rusticus. se se res suas benedicto dĩ famulo cõmendasse
ꝓfessus est: ut dum hoc atorquente creditur. suspensa interĩ crudelita¬
te. ad uitã ore raperentur. Cunc saẽ galla cessauit rusticũ tor¬
mentis affligere : sed eiꝰ brachia loris fortib astringens. ante ȩquũ
suũ cepit impellere: ut quis esset benedictꝰ qui eiꝰ res susceꝑat demons¬
traret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens. duxit ad scĩ ui¬
ri monasteriũ: eũq ante ingressum cellȩ solũ sedentẽ repperit et
legentẽ. Eidem autẽ subsequenti. et seuienti gallȩ: rusticus dixit. Ecce
iste ẽ de quo dixerã benedictus pater. Quẽ dum feruido spu cum
ꝑuerse mentis iisania fuisset intuitus: eo terrore quo consueuerat
acturũ se existimans. magnis cȩpit uocib clamare dicens. Surge.
surge: et res utius rustici quas accepisti redde. Ad cuiꝰ uocẽ uir dĩ

Expanded text:
victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimans, magnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ orasse ineoꝵ extinctione legitur: sed solũ mado cisbpã quam
ꝑpetrauerant increpasse. Constat ergo quia aliquando hȩc expo¬
testate ĩ aliquandio uero exhbent ex potulatione: dum et istis ui¬
cam increpanao abstulit: et illi redaidit orando. Nam duo quoꝙ fioelis¬
aei famuli benedicti facta nunc replico: inquib aꝑte clareat. aliud
hunc aceepta diuinitus ex potestate. aliud ex oratione potuisse.
arrianȩ: qui totilȩ regis eoꝵ tẽporib contra catholio ecełe peli¬
gio sos uiros ardore immanissimȩ erudelitatis exarsit: itte
ut quisquis ei clericus uł monacbus ante faciem uenisset. abeiꝰ
manib uiuus nullo modo exiret. Quadam uero die auaritiȩ
suȩ estu suecensus. inrapuiã rerũ inbians. dũ quenaã rusticũ tor¬
mentis crudelibus affligeret. eumq ꝑsupplitia diuersa laniarꝗ:¬

Expanded text:
Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisse.Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniar
Abbreviated transcription (Latin):
in quo statim ingressus ẽ : eumq interram ꝓiecit ⁊ et uehemen¬
tissime uexauit. Quem cum uir dĩ aboratione rediens. tamcrudeliter
uexar i conspiceret: ei solum modo alapã dedit. et maligium abeo
spm̃ ꝓtinꝰ ex cussit: ita ut adeũ redire ulteriꝰ ñ auderet. ꝓ etriani¬
ellem nosse si kȩc tanta miracła uirtute semꝑ orationis un¬
petrabat: analiquando etiã solo uoluntatis ex hibebat nucu.
ex poscit. exhibere signa modo utroq solent: ut mira
queq aliquando ex prece faciant: aliquando ex pocestate. Cum
enĩ iob̾s dicat. quot quot autẽ receꝑunt eum. dedit eis potes¬
tatẽ filios dĩ fieri: qui filii dĩ ex potestate sunt. quid mirum si
agna ex potestate facere ualent: Quia enũ utroq modo miraculaut
ex hibeant. cestatur petrus qui thabitam mortuã orando suscitauit:
aniam uero et safiram mentientes. morti increpand̃o tradidit.

Expanded text:
in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehemenin quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. Gexposcit, exhibere signa modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quid mirum si signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant, testatur Petrus , qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit.
Abbreviated transcription (Latin):
diffluere cessauit. Tunc diffidentẽ in obȩdientemq fiatrem la¬
tius amnonuit: ut fidẽ habere disceret et humilitatẽ. Idẽ uero
fr̃ salubriter correptus erubuit: quia uenerabilis pat̾ uirtutem
ommipotentis dñi quã ammonitione intimauerat. miraculi.
ostendebat. Necerat iam utquisquã de eius ꝓmissionib dubi¬
tare posset: qui inuno eodemq momento ꝓuitreo uase pene
uacuo. plenum oleo dolium reddisset. .xx¬
uadã die dum adbeati iohannis oratoriũ quod in ipsa
montis celsitudine situm ẽ. ꝑgeret: ei antiquus hostis in me¬
dici spetie obiuã factus est. cornu et tripedicã ferens. Quem
cum requisisset dicens ubi uadis: ille respondit. Ecce ad fr̃s
uado: potionẽ eis dare. Itaq ꝑrexit uenerabilis benedictus
ad orationẽ. Qua completa: concitus rediit. Malignus uero
sp̃s unum seniorem monachum inuenit aꝗtiam haurientem.

Expanded text:
defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem ladefluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in uno eodemque momento pro vitreo vase pene vacuo plenum oleo dolium reddidisset. uadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem,
Abbreviated transcription (Latin):
tra autẽ eadem uigens precipitiũ patebat: saxoꝵ molibꝰ alꝑũ.
Riectũ itaq uas iutreũ uenit in saxis: sed sic mansit incoluie.¬
ac si ꝓiectiun minime fuisset : ita ut neq frangi. neq oleum effundi po¬
tuisset. Quod uir dñi p̃cepit leuari: atq ut erat integrũ petenti tͥ¬
bui. Tunc collectis fr̃ib in obȩdientẽ monachum de infidelitate
sua et suꝑbia coram omnibus increpauit. xIX¬
ua increpatione completai sese cum isdem fratrib inorationẽ
dedit. In eo autẽ loco ubi cũ frĩb orabat: uacuũ erat ab oleo dolium
et cooꝑtum. Cumq sc̃s uir mnoratione ꝑsisteret. cepit oꝑimentum
eiusdem doli oleo excrescente subleuari. Quo cõmoto atq suble¬
uato: oleũ quod excreuerat ora dolii transiens. pauimentũ loci
inquo incuberãt inundabat. Quod cũ benedictꝰ dĩ famulus as
pexit. ꝓtinus orationẽ compleuit: atq in pauimentũ oleum

Expanded text:
tra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. tra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolumeac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit. ua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum
Abbreviated transcription (Latin):
o quoq tempore. quo alimentoꝵ inopia .xxuiii. ua¬
campaniã grauit᷑ affugebat : uir dĩ benedictus aiuersis indigentibus
monasteri su cuncta tribuerat: ut pene iichil incellario iusi parum qͥ
olei inuitreo uase remaneret. Tunc quidã subdiaconus aga pitus
nomine aduenit: magnopere postulans. ut sibi aliquantulũ olei
aari debuisset. Uni autẽ dnĩ qui cuncta de creuerat interra tͥbue¬
re ut incelo omia reseruaret: hoc ipsũ parũ quod remanserat olei
iussit petenti dari. Monachus uero qui cellariũ tenebat. audi¬
uit quidem iubentis uerba: sed implere distulit. Cumq post
paululum si ia quod iusserat datũ esset inquireret ꝰ responadit mo¬
nachus se minime dedisse: quia si illua tribueret. omnino nichil
frib remaneret. Cunc uratus. aliis p̃cepit. ut boc ipsũ uas uitreũ
inquo parũ olei remansisse uidebatur ꝑfenestrã ꝓicerent: ne in
cella aliquiã ꝑinobȩdientiã remaneret. factũq ẽ. Sub fenes¬

Expanded text:
o quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini, qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenes
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent: quia hoc iudiciũ cenfirmari inteligunt. quod de se et ipsi
apuad semet ipsos habuerunt. Petrꝰmenlis sed maior¬
t agosco uir iste magnus foris fuit inmiraculis. sed maior

Expanded text:
gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. PETR. Ut agnosco, vir iste magnus foris fuit in miraculis, sed major
Abbreviated transcription (Latin):
esse crpit omninononcrede. in mente et enĩ rustica uit boce ds audienit
er udebat quasi facta fuerat quȩda riras et estimabat tã breue ꝓtusione
esse ũ posse que tã ingentẽ habuerat ꝑ opinionem. Cuu ipsũ esle dum
Romiiẽ credidi: iste autẽ de homine nichil habet. Quod ut uur dei
constantiꝰ auduit : slampades quas resitiebat ꝓtinꝰ lȩtꝰ relinquenro
concit᷑ descendit: atq ineiusa̾e rustii amplexũ ruet: eiunꝙ eramore
nims constringere cȩpit brachuis et oscłari magnasq gr̃as agere.⁊usdi
uomis ãn uas caset dicens. Tu solus es: qͥ iuime aptos oclos habuisti¬
Sequa re pensandłu ẽ. euĩ apud se humilitatis fuit. Adespicientẽ le
rusticũ a pli amauit. Qualis eiĩ quisq ap̃se lateat: concumelia ula¬
ca ꝑbat. s lam sicut suꝑbi honorib: sic plerũq hunuiles sua despec¬
tione gratulantur. Cunq se et malienis ocłis uiles aspiciunt idcires

Expanded text:
esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat esse coepit omnino non credere. In mente etenim rustica inter hoc quod audierat et videbat, quasi facta fuerat quaedam rixa; et aestimabat tam brevem per visionem esse non posse, quem tam ingentem habuerat per opinionem. Cui ipsum esse dum hominem credidi, iste autem de homine nihil habet. Quod ut vir Dei Constantius audivit, lampades quas reficiebat protinus laetus relinquens, concitus descendit, atque in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solus in me apertos oculos habuisti. Qua ex re pensandum est cujus apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione sua initꝰ mentẽ laces unt. mira q̃ foris fiunt. S si huiꝰ
constantii uen̾abilis unũ qͦd fecit audis: cꝰ humilitatis fuerit citiꝰ agnoscis.
ut me de humilitate mentis eius edifices. Gregorꝰ.
uia ualde opinio scĩtatis eiꝰ excreuerat : multi hunc exdiuersis
prounciis anxie uidẽ siciebant. Quada uͦ die: ex longinquo
loco ad uidendũ eũ quida rusticꝰ uenit. Eadẽ uͦ hora casu contingerat:
ut sc̃s uir stans in ligneis gradib reficiendis lampadib deseruiret.
Erat autẽ ualde pusillus: exili forma. atq despecta. Cumq is qui
ad uidendũ eum uen̾at. quisnam esset inquireret: atq obnixe pe.¬
teret. ut sibi debuisset ostendi: hi qui illũ nouerant. monstrauer̃t
quis esset. Sed sicut stulte mentes hominis meritũ ex qualitate
corporis metiuntur. eum paruulum atq despectũ uidens ipsũ hune

Expanded text:
tentatione sua intus mentem lacessunt mira quae foris fiunt. Sed si hujus tentatione sua intus mentem lacessunt mira quae foris fiunt. Sed si hujus Constantii venerabilis unum quod fecit audis, cujus humilitatis fuerit, citius agnoscesut me de humilitate mentis ejus aedifices. GREGOR. Quia valde opinio sanctitatis ejus excreverat, multi hunc ex diversis provinciis anxie videre sitiebant. Quadam vero die ex longinquo loco ad videndum eum quidam rusticus venit. Eadem vero hora casu contigerat, ut sanctus vir stans in ligneis gradibus, reficiendis deserviret lampadibus. Erat autem pusillus valde, exili forma atque despecta. Cumque is qui ad videndum eum venerat quisnam esset inquireret, atque obnixe peteret ut sibi debuisset ostendi, hi qui illum noverant monstrarunt quis esset. Sed sicut stultae mentis homines merita ex qualitate corporis metiuntur, eum parvulum atque despectum videns, ipsum hunc
Abbreviated transcription (Latin):
stantiꝰ nomine. mansionarii functꝰ officio deseruiebat: cuiꝰ sc̃itatis opi-¬
nio sese ad noticiã hominũ longe lateq tetendat: quia id̾e uir fu¬
nditus terrena despiciens. toto ad nisu mentis ad sola cęlestia fla¬
grabat. Quada uͦ die dum in eade ȩccła oleũ de esset: et p̃dictus dĩ
famulus unde lampades accendet omnimodo ñ hab̾et: om̃s lãpades
ȩccłȩ impleuit aqua÷ atq ex more in medio papirũ posuit. Quas
al lato igne succendit: sicq aqua arsit in lampadib ac si oleũ fuisset.
Perpende igitur petre cuius meriti iste uir fuerit: qui necessitate cõ¬
pulsus elementi naturam mutauit. Petrus
irum est ualde quod audio. S uellẽ nosse cuius humilitatis ap̃
se intꝰ esse potuit iste: qͥ tantȩ excellentiȩ foris fuit. Gregoriꝰ.
nter uirtutes animum congrue requiris: quia multũ ualde ẽ quod

Expanded text:
stantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opistantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis ad sola coelestia flagrabat. Quadam vero die dum in eadem Ecclesia oleum deesset, et praedictus Dei famulus unde lampades accenderet omnino non haberet, omnes lampades Ecclesiae implevit aqua, atque ex more in medio papyrum posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua arsit in lampadibus ac si oleum fuisset. Perpende igitur, Petre, cujus meriti vir iste fuerit, qui necessitate compulsus, elementi naturam mutavit. PETR. Mirum est valde quod audio; sed nosse vellem cujus humilitatis apud se esse intus potuit iste, qui tantae excellentiae foris fuit. 176 GREGOR. Inter virtutes animum congrue requiris, quia multum valde est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ut eos aut ꝑ tormenta discuterent. aut gladiis necarent. Quoꝵ unus
ingemuit: atq acri dolore cõmotꝰ clamauit. Eheu scẽ equiti. placet
tibi qͥd trahimur: & non nos de fendis: Ad cuiꝰ uocẽ ꝓtuiꝰ seuiȩntes
longobardos inmundus sp̃s inuasit. Qui corruentes int̾rã: tamdius
uexati sunt. quo usq hoc cuncti etiã qͥ foris erant longolardi cognos¬
cerent: quatinus locũ sacrũ temerare ultiꝰ ñ audent. Sicq uir
sc̃s dũ discpłos defendit: etiã multis pꝰ remediũ illue fugientibꝰ p̾stitit.¬
uiusda coep̃i mei didici relatione qͦd narro:
qui in achonitana urbe ꝑ annos multos inmonachico babitu deguit.
ibiquita ĩ mediocrit religiosam auxit. Cuietiũ quidã ur̃i uã ꝓuecti¬
oris etatis qui ex eisdẽ sunt partib at testantur. Iuxta namq ẽam ciuita¬
tem ȩccłabȩati martyris stephani sita ẽ. inqua uir uitȩ uen̾abilis con¬

Expanded text:
ut eos aut per tormenta discuterent, aut gladiis necarent. Quorum unus ut eos aut per tormenta discuterent, aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit, atque acri dolore commotus clamavit: Heu, heu, sancte Equiti, placet tibi quod trahimur, et nos non defendis? Ad cujus vocem protinus saevientes Langobardos immundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui foris erant, Langobardi cognoscerent, quatenus locum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiaiscopi mei didici relatione quod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, qui ex eisdem sunt partibus, attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Con
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit: Qͦd tamen quia ꝑ dauid factũ ẽ. et occulto dĩ iudicio iustum
credimus: & tamen humana ratione qualit̃ iustũ fuerit non uidemus.
Quid gͦ mirũ si ore mentientiũ aliquando in aliud ducunur. qͥ ꝓpħe
non sumus: Multum uͦ ẽ: quod uniuscuiusq presulis menct̾ curarũ
densitas deuastat. Cumq animus auuditur ad multa. fit inuici adsur¬
ilere nondebeo: qͦd dehoc uiro abbate quond̾a mes reue qi¬
rentissimo ualentione narrante cognoui. Aiebat nãq qula
corpus eius dũ inbeati laurentii martyris oratorio esset humatum.
super sepulchrũ illĩ rusticus quid̾a arcbã cũ frum̃to posuit : nec
ut pala cuneti cognoscerent: quãti esset meriti is aui ilie corpͦ utete
paico oratorio ad sepulchrũ eiꝰ monachi fugerunt. Salq longo labrere
seuien es dortor on ptrauent᷑ ÷ cepunt cosse monachos feas graieue.

Expanded text:
audivit? Quod tamen quia per David factum est, et occulto Dei judicio justum audivit? Quod tamen quia per David factum est, et occulto Dei judicio justum credimus, et tamen humana ratione qualiter justum fuerit, non videmus. Quid ergo mirum si ore mentientium aliquando in aliud ducimur, qui prophetae non sumus? Multum vero est quod uniuscujusque praesulis mentem curarum desitas devastat. Cumque animus dividitur ad multa, fit minor ad sinicis. GREGOR. Silere non debeo, quod de hoc viro abbate quondam meo reverentissimo Valentino narrante, agnovi. Aiebat namque quia corpus ejus dum in beati Laurentii martyris oratorio esset humatum, super sepulcrum illius rusticus quidam arcam cum frumento posuit, nec qut palam cuncti cognoscerent quanti esset meriti is cujus illic corpus jai in praedicto oratorio ad sepulcrum ejus monachi fugerunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcaritatis ex bibitione. aliquantulũ executorẽ suũ incella retinuit:
eiq laboris sui cõmodum coacto renitentiq dedit. Cognoce gͥ petre.
in quanta di custodia sunt: qͥ inbac uita se ipsos despicere uouerunt.
Cumquib uitus ciuib inhonore numerant᷑: qui despecti foris homini¬
bus esse non erubescunt:: quia e contra bi indi ocłis iacent: qͥ apud suos
et ꝓximoꝵ ocłos ꝑinanis głe appetitũ tument. Unde quibda u̾itas
dicit. Uos estis qͥ iustificatis uos cora hominib : d̃ autẽ nouit corda ur̃a¬
qͥa qͦd bominib altũ ẽ. abhominabile ẽ ante đm. Petiꝰt
iror ualde : qͦdde tali uiro sur. ripi pontifici tonta potuerit. Greg̃
uid miraris petre : quia fallimur qͥ homines sumus : An menti
excidit qͦd dauid qui prophȩtiȩ sp̃m habere consueuerat. contͣ
in nocentem ienathȩ filiũ sententiã dedit : cũ uerba pueri mentientis

Expanded text:
pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, pro charitatis exhibitione aliquantulum exsecutorem suum in cella detinuit, eique laboris sui commodum coacto renitentique dedit. Cognosce igitur, Petre, in quanta Dei custodia sunt qui in hac vita seipsos despicere noverunt; cum quibus intus civibus in honore numerantur, qui despecti foris hominibus esse non erubescunt; quia econtra in Dei oculis jacent, qui apud suos et proximorum oculos per inanis gloriae appetitum tument. Unde et quibusdam Veritas dicit: Vos estis qui justificatis a quod hominibus altum est, abominabile est ante Deum . PETR. Miror valde quod de tali viro subripi pontifici tanto potuerit. GREGOR. Quid miraris, Petre, quia fallimur qui homines sumus? An mente excidit quod David, qui prophetiae spiritum habere consueverat, contra innocentem Jonathae filium sententiam dedit, cum verba pueri mentientis
Abbreviated transcription (Latin):
set. Ilico uocauit fr̃n: p̃cep̃ hora eađe iumenta p̃parari atq ex¬
ecutorẽ suũ cepit uehementissune urgere. ut statĩ exire debuis¬
sent. Cui ulianus ait. Hoc fieri nullatenꝰ potest: quia lassatus
ex itinere. hodie ñ ualeo exire. Tunc ille respondit. Contristas
me fili : quia si bodierna die ñ egredim: iam crastina ñ eximus
Dĩ itaq famuluf executeris sui lassitudine coactꝰ. in monasterio¬
suo eadem nocte demoratus est: cum ecce sequenti die sub ipso lucis cre¬
pusculo. uehement̾ equo incursu fatigato ad ulianũ cũ epistola puer¬
uenit: in qua p̃ceptum ẽ ei. ne seruũ dĩ contingere. uel mouere de mo¬
nasterio aud̾et. Quem ille cũ requireret. cur sententia essẽt mutata.
pontifex fuerat uehement̃ ext̃ritꝰ cur adexhibendũ dĩ hominem
hoc di famulus audisset: contristatꝰ ait. Numqͥd nondie hesterno

Expanded text:
set. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exset. Illico vocavit fratres, praecepit hora eadem jumenta praeparari, atque exsecutorem suum coepit vehementer 172 urgere ut statim exire debuissent. Cui Julianus ait: Hoc fieri nullatenus potest, quia lassatus ex itinere hodie non valeo exire. Tunc ille respondit: Contristas me, fili, quia si hodierna die non egredimur, jam crastina non exibimus. Dei itaque famulus exsecutoris sui lassitudine coactus, in monasteriosuo eadem nocte demoratus est. Cum ecce sequenti die sub ipso lucis crepusculo vehementer equo in cursu fatigato ad Julianum puer cum epistola pervenit, in qua praeceptum est ei ne servum Dei contingere vel movere de monasterio auderet. Quem cum ille requireret cur sententia esset mutata, r visum pontifex fuerat vehementer exterritus, cur ad exhibendum Dei hominem hoc Dei famulus audisset, contristatus ait: Nunquid non die hesterno