comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multis uoluminib conprȩhendun¬
tur tibi animus intendendus est
quam epistolas aliquid sperandũ
quod tuum desiderium possit
explere. aut certe in prȩsentia
sume quod potero quamte puto
tuam nobis ideo non ex hibere
quia non uis. quid enim magnũ
est adiuuante dño ut homo libe¬
ram cuius quam locimunere
uenias ad nos siue nobiscum diu
futurus siue per acco saltim pau¬
xillo temporis reduturus. Et ce
paene factum est quod inquinq
uersuum tuorum tertio posuis¬
ti ut magis loquacem quam elo¬
quentem haberes epistolam mea
quod aut̃ inquinto atq ultimo
uersu septem pedes sunt utrum
numerus tuum fefellit auditum
anexperire uoluisti utrum ego
adhuc ista diuidicare memine¬
rim quȩ forteiam obliti sunta
quitalium aliquando studiosi
postea plurimum in ecclesiasticis
litteris profecerunt psalterium
ascahierommo trans latumꝰ ex
hebreo non habeo. Nosaut non
inter pr&atiumus sed codicum
latinorum non hullas mendosititer

Expanded text:
multis uoluminibus comprehendunmultis uoluminibus comprehenduntur, tibi animus intendendas est, quam per epistulas aliquid sperandum, quod tuum desiderium possit explere. aut certe in praesentia sume, quod potero, quam te puto tuam nobis ideo non exhibere, quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiusquam loci munere uenias ad nos siue nobiscum diu futurus siue peracto saltem pauxillo temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in quinque uersuum tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam eloquentem haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque ultimo uersu septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista diiudicare meminerim, quae forte iam obliti sunt, qui talium aliquando studiosi postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt? Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex Hebraeo non habeo. nos autem non interpretati sumus, sed codicum Latinorum nonnullas mendositates
Abbreviated transcription (Latin):
mercedem habeo. si aut̃ inuitur
tantum dispenratio mihi credita
est: Neq enim essa calutis illius
dispensatorem peruerbum &
sacramentũ. Iam hoc ẽ &iam
esse participem: Nam si ꝑbonos
non dispensar&ur non recte
apłs dicer& Imitatores mei
stote sicut & ego xp̃i. Rursur
si permalos non dispensar&ur:
non de quibusdam dñs dicer&.
dis pegisunt perquorum
ministerium peruenitur ad &er¬
nam salutem : Sed quęritur
inter dispensatores. ut fidelis
quis inueniatur. & interipsos
fideles inquorum menumero
ille qui non fallitur comput&.
alius est sic. alius autem sic.
sicut unicuiq dr̃ partitus est
mensuram fidei. Itaq: tefr̃caris¬
sime atq dulcissime pascat
potius dñs sapientiae floribus
& uiui fontis haustibus in rig&
Siquid aut̃ per operolam m cam̃
religiosissimo studiotuo confer¬
riposse arbitraris. quia &capa¬
cemte eẽ intellego & auidũ sentio
magis in alic nr̃a opuscula quȩ

Expanded text:
mercedem habeo: si autem invitus, mercedem habeo: si autem invitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per verbum ac Sacramentum, jam hoc est etiam esse participem. Nam si per bonos non dispensaretur, non recte Apostolus diceret: Imitatores mei estote sicut et ego Christi . Rursus si per malos non dispensaretur, non de quibusdam Dominus diceret: res sunt. per quorum ministerium peruenitur ad aeternam salutem; sed quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur, et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille, qui non fallitur, computet, alius est sic alius autem sic, s icut unicuique deus partitus est mensuram fidei. Itaque te. frater carissime atque dulcissime, pascat potius dominus sapientiae floribus et uiui fontis haustibus inriget. si quid autem per operulam meam religiosissimo studio tuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intellego et auidum sentio, magis in alia nostra opuscula, quae
Abbreviated transcription (Latin):
multa charta compleri. sed quod
a nobis in eadem sermonis prolixi¬
tate desideras. ad hoc me idoneũ
non eẽ respondeo : Thesaurum
enim sapientiae tedesiderasse
dixisti. sed minus accepisse quã
uoluisti. cum ego exillo thesquro
mendicabunda prȩce cotidianã
stipem rogem uixq imp&rem
oraculum aut̃ legis quo modo sũ
decuius latis atq abditis pene¬
trabilibus nescio longe plura
quam scio eiusq multiplices
sinus opagosq. secessus. adire
ac pen&rare non ualeo sicut
uolo emenon aliua quam
minus dignum esse cognosco.
porro sacrator iustitiae quis
ego cui me sacramentũ esse
ꝑmagnum est. lam uero quod
instauratorem sp̃italis gloriȩ
me appellas deueniam multum
cuiloquaris ignoras. Ipsequip¬
pe adhuc in hac gloria si instau¬
ror ut dedie indiem. non solum
quantum ac cedam. sed utrum
omnino aliquid accedam late¬
re me fatecr. dispensator pla¬
ne salutis &erne cum c&eris
innumerabilib conseruis meis
sum. quodsi uolens facio.

Expanded text:
multa charta compleri: sed quod multa charta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapdixisti, sed minus accepisse quam voluisti, cum ego ex illo thesauro mendicabunda prece quotidianam stipem rogem, vixque impetrem. 2. Oraculum autem legis quomodo sum, de cujus latis atque abditis penetralibus nescio longe plura quam scio, ejusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non valeo sicut volo, et me non aliud quam minus dignum esse cognosco? Porro sacrator justitiae quis ego, cui me sacratum esse permagnum est? Jamvero quod instauratorem spiritualis gloriae me appellas; da veniam, multum cui loquaris ignoras: ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. Dispensator plane salutis aeternae, cum caeteris innumerabilibus conservis meis sum. Quod si volens facio,
Abbreviated transcription (Latin):
lis: Quurmihi fons orbis paruo
sermone meauit animus apta
suis sperauit corda fluentis cum
pateat mens omnis aquis expec¬
t&q loquacem religionis opem
gratosdat sensibus imbres. ex¬
pectat quos plena fides xp̃i desti
omino dilectissimo & inxp̃o
predicando nimium desidera¬
bili fratri audaci. Augustinus in
dño salutem: Breuem epistolã
tuam sed plane uehe menter
flagita tricem prolixȩ epistulȩ
meae non inuitus. immo&iam
l&ui accepi non quoa iufficerẽ
auiditate sed quod gratularer
caritatiꝰ tuae. quia & si non de
idoneo ex potis. bonum ẽ tamen
quod exp&is & ad longam quidẽ
epistulam conscribendam magis
mihi otium quam faculta s defit.
occupatissimo scilic& ecclesi asti¬
ciscuris a quibus pauculae tempo¬
rum stellȩ uix recreant uel co¬
gitantem aliquid uel eaquȩ
magis urgent & mihi uidentur
pluribus profutura dictantem
uel reficientem corporis uires
nrã ei necessarias seruitute. Nam
uerba non desunt qdabus possit

Expanded text:
lis. Cur mihi fons orbis paruo lis. Cur mihi fons orbis paruo sermone meauit? an minus apta suis sperauit corda fluentis? cum pateat mens omnis aquis spectetque loquacem religionis opem, gratos dat sensibus imbres, expectat quos plena fides Christi DOMINO DILECTISSIMO ET IN CHRISTO PRAEDICAXDO NIMIUMQVE DESIDERABILI FRATRI AUDACI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Breuem epistulam tuam sed plane uehementem flagitatricem prolixae epistulae meae non inuitus immo etiam laetus accepi, non quod facile sufficerem auiditati, sed quod gratularer caritati tuae, quia, etsi non de idoneo expetis, bonum ėst tamen, quod expetis. et ad longam quidem epistolam conscribendam magis mihi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculae temporum stillae uix recreant uel cogitantem aliquid uel ea, quae magis urgent et mihi uidentur pluribus profutura, dictantem uel reficientem corporis uires nostrae necessarias seruituti. nam uerba non desunt, quibus possit
Abbreviated transcription (Latin):
dini tuae quod libenter mei sũp¬
seris testamenta sermonis : Tunc
enimbonae fidei filiis datur auda¬
cia cum paterni fontes imbrius fue¬
rit inrorata. prouocauit it aque
dulcis antestis non ut prȩlargi pecto¬
ris pauxilum li bamen acciperem:
sed ut ingens diuites ubertim flumen
aurirem thesaurum sapientiae
desideraui sed minus accepi &i am
uolui lic&minus non deb& duci sed
lerit augustinus sacraegis
instaurator sp̃italis głoriae dis¬
pensator salutis & ernȩtam tibi
mundanus orbis notus esti quam no¬
tatus. ł antu ei cognitus quam pro¬
batus. obto itaq sapientiȩ florib
paschei& usui fontis haustibus in¬
rigari praesta cupienti quod utriq
prosit. potest enim semi nudi robo¬
ris uelamen genitale uiridaren
si meruerit tuis sensim fluentis
augeri. Itaq humilitatis meae
praesentiam spondeo non tam
stilo quam uoto siue narrabilita¬
ti tuae scripta prouisure lige¬
ro diuinitate clementia tucatur
annuis in numeris domine uenerabi¬

Expanded text:
dini tuae, quod libenter mei sumpseris temptamenta sermonis; tunc enim bonae fidei filiis datur audacia. cum paterni fontis imbribus fuerit inrorata. prouocaui itaque, dulcis antistes, non ut praelargi pectoris pusillum libamen acciperem, sed ut ingens diuitis ubertim flumem haurirem. thesaurum sapientiae desideraui, sed minus accepi, quam uolui, licet minus non debet dici sed lerit Augustinus, sacrator iustitiae, instaurator spiritalis gloriae, dispensator salutis aeternae. tam tibi mundanus orbis notus est quam notatus, tam tu ei cognitus quam probatus. opto itaque sapientiae floribus pasci et uiui fontis haustibus inrigari. praesta cupienti, quod utrique prosit. potest enim seminudi roboris uelamen genitale uiridari, si meruerit tuis sensim fluentis augeri. itaque humilitatis meae praesentiam spondeo non tam stilo quam uoto, si uenerabilitatis tuae scripta pro uisu relegero. diuina te clementia tueatur annis innumeris, domine uenerabi
Abbreviated transcription (Latin):
supa p que erdatur nonmo¬
icracientum dumi rep&unt
osterium post sp̃m scm̃
quid ergo cantatum ẽ quiauox
dm̃ suꝑaquas. qualis est & ipst
qui ees congregouit aquessi
dumillis nomendedit &lagem
dam talemeder a uocenqui

Expanded text:
creatura non mosacramentum, dum repetunt mysterium post Spiritum sanctum? Quid ergo tantum est, quia vox per aquas, qualis est et ipse qui eas congregavit aquas, dum illis nomen dedit et legem, dum talem ederet vocem: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
eum spĩn sapientiae & intellectus
munere consilũ & fortitudinis. scien¬
tiae & pi&atis. sputimoris di ueluti
descendens ad nos gratia sp̃itaclis
Asapientia incipit : terminat adti¬
morem : Nos autem ascendentes ab
imo ad sum matendentes. incipere
debemus atimore & terminare
adsapientiam : Initium enimsapi¬
entiȩ timor dñi : Longum & super¬
greditur uires nr̃as. &iam sinon ues¬
tram auiditatem omnia testimonia
commemorare. deseptenario
attendite quemad modum qm̃ per
gratiam sp̃s scĩ leximpl&ur &de¬
narius numerus commemorandus
fuit & commendandus. sicut iam
ostendimus & septenarius propt̃
nario numero postdecem dies
mit tens sp̃m scm̃ ipsamlegem quã

Expanded text:
s sapientiae et intellectus numera, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, Spiritus timoris Dei . Veluti descendens ad nos gratia spiritualis, a sapientia incipit, terminat ad timorem. Nos autem ascendentes, ab imo ad summa tendentes, incipere debemus a timore, et terminare ad sapientiam. Initium enim sapientiae timor Domini . Longum est, et supergreditur vires nostras etiamsi non vestram aviditatem, omnia testimonia commemorare de septenario attendite, quemadmodum, quoniam per gratiam Spiritus sancti lex impletur, et denarius numerus commemorandus fuit et commendandus, sicut jam ostendimus, et septenarius propter nario numero, post decem dies mittens Spiritum sanctum, ipsam legem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
oues meas: &iterum hoc & tertio hoc ut
ter confiteatur amor : quod terne gaue¬
rat timor : uidete percipite discite: Non
ouibus suis & commendatosibi petrocum
ouibus suis lamprȩnuntiat passionem &
dicit: cumes ses iunior cingebas te &ibas
quo uelles: cum autem senior factus fue¬
ris: alter tecing& &fer& quo tuno uis
hocaũt dicebat aite uangelista: significans
quamorte glorificaturus erat dñm: cude¬

Expanded text:
oves meas. Et iterum hoc, et tertio hoc: ut oves meas. Et iterum hoc, et tertio hoc: ut ter confiteretur amor, quod ter negaverat timor. Videte, percipite, discite. Non ovibus suis, et commendato sibi Petro cum ovibus suis, jam praenuntiat passionem, et dicit: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo velles; cum autem senior factus fueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis. Hoc autem dicebat, ait Evangelista, significans qua morte cl
Abbreviated transcription (Latin):
dum curatur. sed cumlucem uiderit delec¬
succensit : Noli instando defactigire:
ãmactor pacis. adtende & deleotccretu
prior pulchritudinem dilectȩ tiue. & in.¬
ardesce ad trahendum alterum: Videat
quod uides. a m& quod amas. teneat
quod tenes allo quitur te dilecta tuec¬
ipsa pax quam diligis loquitur tibi.
amame & continuo habesme. adduc
negict semel .bis. tertio: Aspicituradño
fl& amicre : tergit lacrimis pi&atis pi&a¬
r& discipulis : uid& iam p&rus uiuentem
cuimoriente timuerat : Vid& non dñmoc¬
cisum : sed mortem indño occisam : lam
ergo confirmatus exem plo ipsius car¬
nis dñi mortem non esseusque ad eome¬
tuendam : docetur amares aodo opus est
ut am& iamuis odño uiuo post mor tem:
uodoa m& modo securus am&: Securus :
quia sequuturus: dñs ergo: petre amas mẽ
ut moriaris prome: hoc enim ego iam feci
prote: sed quid amas me: Quid mihi red di¬
turus es quia amasme: amas mẽiamo: pasce

Expanded text:
dum curatur: sed dum lucem viderit, delecdum curatur: sed dum lucem viderit, delecsuccenset; noli instando defatigari. Amator pacis, attende, et delectare tu prior pulchritudine dilectae tuae, et inardesce ad trahendum alterum. Videat quod vides, amet quod amas, teneat quod tenes. Alloquitur te dilecta tua, quam diligis: loquitur tibi, Ama me, et continuo habes me. Adduc negat semel, bis, et tertio. Aspicitur a Domino, flet amare : tergit lacrymis pietaret discipulis. Videt jam Petrus viventem, cui morienti timuerat. Videt non Dominum occisum, sed mortem in Domino occisam. Jam ergo confirmatus exemplo carnis ipsius Domini, mortem non esse usque adeo metuendam, docetur amare. Modo opus est ut amet, jam viso Domino vivo post mortem: modo amet, modo securus amet; securus, quia secuturus. Dominus ergo: Petre, amas me? ut moriaris pro me; hoc enim ego jam feci pro te. Sed quid? Amas me? Quid mihi redditurus es, quia amas me? Amas me? Amo. Pasce
Abbreviated transcription (Latin):
quod amant. quanti ergo constat qđ
cum amicueris habebis : non pr&ium
quȩres unde emas no n ambis ad pa-¬
tronum ꝑ quem ꝑuenias : ecceubi stas
ama pacem & texum est quod amas
Res ista cordis est. nec sic cũ amicis
communicas pacom quomodo panem
panem quippe si commnunicare uellis
quiento plures sunt quibus frangitur
tanto minus fit unde dectur : ẜ ax aut
illi pani similis est . qui in manu discipuloꝵ
dñi frangendo & dando crescebat:¬
hab&e ergo pacem fr̃s siuultis ad illã
trahere c&eros primi illam hab&e
b&is ut alios accendat : Odit pacemhe¬
r&icus & lucem lippus :: numquid ideo
malalux. quia lippus eim non potest
tolerare : oditlucem lippus. sed tamen
propterlucem creatus est oculus
datur itcqopera ab eis quia mañs
pacem & uolunt secum possidere quod
amat. ut possessore ad dito crescat pos¬
÷ sessio : Dentergo opera curare oculos
lipporum qualib& ope quo lib& conatu¬
uolentes nolentes curentur : Non uult

Expanded text:
quod amant. Quanti ergo constat, quod quod amant. Quanti ergo constat, quod cum amaveris, habebis? Non pretio quaeris quod amas; non ambulas ad patronum, per quem pervenias. Ecce ubi stas, ama pacem, et tecum est quod amas. Res ista cordis est: nec sic cum amicis communicas pacem, quomodo panem. Panem quippe si communicare velis, quanto plures sunt quibus frangitur, tanto minus fit unde datur. Pax autem illi pani similis est, qui in manibus discipulorum Domini frangendo et dando crescebatHabete igitur pacem, fratres. Si vultis ad illam trahere caeteros, primi illam habeteetis, ut alios accendat. Odit pacem haereticus, et lucem lippus. Numquid ideo mala lux, quia lippus non potest eam tolerare? Odit lucem lippus: sed tamen propter lucem creatus est oculus. Datur itaque opera ab eis qui amant pacem, et volunt secum possideri quod amant, ut possessore addito crescat possessio. Dent ergo operam curari oculos lipporum, qualibet ope, quolibet conatu. Nolens curatur, non vult
Abbreviated transcription (Latin):
erit. quanto apluribus possidebitur:
domus terrena cohabitatores multos
non capit. possessio pacis cũ multis
amat : si paucos tecumuis esse in pacem.
parua tibierit pax: Siuis crescere istã
possessionem adde possessorem : Nam
illud quod dixi fratres bonum estama¬
repacem & ipsumamare. hoc est habe¬
re. quanti constatiqua uocelaud&ur.
quo corde cogit&ur. hoc est habere quod
amare : Considera c&era quorũ homi¬
nes cupiditate conflagrant : Vide aliũ
amare fundos argentũ aurum. familias
numerosas. pr&iosas & ornatts domos
a moenissima & deliciosissima predia
amathaec. amat. Numquidiam qui
amat hab& : potest fieri uthorum om¬
nium amator in anis sit : quando non
hab& amact. & cupiditacte ard& ut ha-¬
becet : Cum aut̃ habere coeperit. timo¬
re cruciatur ne ꝑdat. Amathonorem
amat potestictem. quanti homines
potestatibus accipiendis priuate sus¬
pirant & plerumq ante illos occupat
ultimus dies : quam perueniant adid

Expanded text:
erit, quanto a pluribus possidebitur. erit, quanto a pluribus possidebitur. Domus terrena cohabitatores multos non capit: possessio pacis cum multis amat? Si paucos tecum vis esse in pace, parva tibi erit pax. Si vis crecere istam possessionem, adde possessorem. Nam illud quod dixi, fratres, Bonum est amare pacem, et ipsum amare est habere, quanti constat? qua voce laudetur, quo corde cogitetur: Hoc est habere, quod amare? Considera caetera, quorum homines cupiditate conflagrant. Vide alium amare fundos, argentum, aurum, filios numerosos, pretiosas et ornatas domos, amoenissima et pretiosissima praedia. Amat hoc? Amat. Numquid jam, qui amat, habet? Potest fieri ut horum omnium amator inanis sit. Quando non habet amat, cupiditate ardet ut habeat: cum autem habere coeperit, timore cruciatur ne perdat. Amat honorem, amat potestatem. Quanti homines potestatibus accipiendis privati suspirant? et plerumque ante illos occupat ultimus dies, quam perveniant ad id
Abbreviated transcription (Latin):
non amat quod amas. qui non ha-¬
b& quod habes. talis quippȩresest
quem diligis ubi non inuideces con¬
possessionem: quic quid terrenum
amas. difficile est ut habenti non
in uideccs: Deinde si forte ascendit
in animum tuum terram quam pos¬
sides communicare cum amico ut
laud &ur beniuolentia tua ut &iam
in istis temporalibus rebus caritas
prȩdic&ur : Siergo uelis possionen
tuam terrenam uelut praedium
uelut domum uel quot lib& huius¬
modi communicare. Cum amico.
communicas cum uno. &ãmittis eum
ad soci& atem &gaudes cum illo. cogi¬
tas aminittere tertium. fortassis
& quartum . lam attendis quantos ca¬
piat. quantos ferat. uel domus ad in¬
habitandum uelagerad pascendum
& dicis iam quintum non capit. sextus¬
nobiscum habitare non potest. septẽ¬
quando pascit. tanta illa possessio.
excludit ergo c&eros. nontu sed angus¬
tia Ama pacem. habe pacẽ posside
pacem. rape adte quantos potes ad
possidendam pacem. tanto latior

Expanded text:
non amat quod amas, qui non habnon amat quod amas, qui non habet quod habes. Talis quippe est res quam diligis, ut non invideas compossessionem. Quidquid terrenum amas, difficile est ut habenti non invideas. Deinde si forte ascendit in animum tuum, terram, quam possides, communicare cum amico, ut laudetur benevolentia tua, ut etiam in istis temporalibus rebus charitas praedicetur: si ergo velis possessionem tuam terrenam, velut praedium, velut domum, vel quodlibet hujusmodi, communicare cum amico; communicas cum uno, et admittis eum ad societatem, et gaudes cum illo. Cogitas admittere tertium fortassis, et quartum: jam attendis quantos capiat, quantos ferat, vel domus ad inhabitandum, vel ager ad pascendum; et dicis, Jam quintum non capit, sextus habitare non potest quando pascit tantilla possessio? Excludit ergo caeteros, non tu, sed angustia. Ama pacem, habe pacem, posside pacem, cape ad te quantos potes ad possidendam pacem: tanto latior
Abbreviated transcription (Latin):
empus est exhor taricaritatẽ
Eurãm prouiribus quas dñs donat
ad pacem amandam. & propace
dnm de praecandum: Sitergo pex dilecta
nr̃a damica cũ quasit castũ cubilecornr̃m
cũquasit fida requies & ñ amara consorua :
cum qua sit dulcisconplexus & in se¬
parabilis amicitia: Pacem laudare
difficilius est quam habere: Si enim
e claudare uolu mus uires obtamus.
sensus quaerimus uerba libramus:
Si autem habere uellimus. sincaliquo
laborehabemus & possidemus : Lau¬
dandi sunt qui amant pacem. quiaũ
pacandi. quam uituperando prouo.¬
candi. uerus pacis amator inimico¬
rum eus miserator est: Quem ad¬
modum enim silucem istam amares
caecis non irascereris. sed eos doleres :
Quale enim bonum tucaperes nosses
&ideo quanto bono illi fraud&ur
conspiciens miseri cordiam tibi dig¬
niuiderentur & siopes haberos
siartem simedicamentum potius
ad cossanandoscurreres quam ad¬
damnandos tasi pacis amictor
es quisquis es miserare cum. qui

Expanded text:
empus est exhortari Charitatem vestram, pro viribus quas Dominus donat, ad pacem amandam, et pro pace Dominum deprecandum. Sit ergo pax dilecta nostra et amica, cum qua sit castum cubile cor nostrum; cum qua sit fida requies et non amarum consortium, cum qua sit dulcis complexus et inseparabilis amicitia. Pacem laudare difficilius est, quam habere. Si enim eam laudare volumus, vires optamus, sensus quaerimus, verba libramus: si autem habere volumus, sine aliquo labore habemus et possidemus. Laudandi sunt qui amant pacem: qui autem pacandi, quam vituperando provocandi. Verus pacis amator inimicorum ejus amator est. Quemadmodum enim, si lucem istam amares, caecis non irascereris, sed eos doleres; quale enim bonum tu caperes, nosses, et ideo quanto bono illi fraudarentur conspiciens, misericordia tibi digni viderentur; et si opes haberes, si artem, si medicamentum, potius ad eos sanandos curreres, quam damnandos: ita si pacis amator es, quisquis es, miserere eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
nonerunt nisi decem & septem:
Siautem itanumeris. unum duotria.
sicut unum & duo &tria. qui faciunt
sex quat tuor &quinq qui fiunt
quindecim sic ꝑ uenis usq ad decem
memoraui & commendaui. & uide
quos & quid significent decem & sep-¬
tem: Decemlex septem sp̃s sc̃s. un¬
dequid intelligimus nisi eos futuros
inecclesiã resurrectionis &ernae.
ubi schis mata nonerunt ubimors
nontimebitur quia post resurrec.¬
tione futura est : cos ergo ibi futu¬
ros &cum dño uicturos in &ernum
qui legem impleuerit ꝑ gratiam scĩ¬

Expanded text:
non erunt nisi decem et septem: non erunt nisi decem et septem: si autem ita numeres: unum, duo, tria; sicut unum et duo et tria faciunt sex, sex quatuor et quinque faciunt quindecim; sic pervenis usque ad decem memoravi et commendavi, et vide quos, et quid significent decem et septem. Decem, lex; septem, Spiritus sanctus. Unde quid intelligimus, nisi eos futuros in Ecclesia resurrectionis aeternae, ubi schismata non erunt, ubi mors non timebitur, quia post resurrectionem futura est; eos ergo ibi futuros, et cum Domino victuros in aeternum, qui legem impleverint per gratiam Spir
Abbreviated transcription (Latin):
mit terentur: Significatur &iamiste
illam capturam. ubi r&ia disruptic
schis matec significauerat. quia inilla
ecclesia uitae &ernae. nulla erunt
schis matac quia nulla dissensio. om̃s
magnĩ. quia caritate pleni: quasiergo
illud quod primo factum est ad signi-¬
ficanda schismata respexiss&. perti¬
nuit ad eum dicere inista secunda cap¬
tura: &cum tam magni essent r&ia
non sunt disruptic: Quid itaq dexte¬
ra pars significauerit. dictum est quia
omnes boniquid magnitudo. dictũ
est quia qui fecerit & sic docueritmag¬
nus uocabitur in regnocaelorum:
Quid &iam illud quod r&ia non sunt
dis rupia: Dictum est. quia tunc non
nauerunt⁊ Duo decies duo dena milia
commemorentur: Sediste numerus
tamquam arbor a quodam semineui¬
d&ur sub crescere : Semen autem huius
magninumeri. quidam minor nume¬
rus est. qui est decem & septem decẽ
das numeros omnes : Nam si ab ino
usq ad decem & septem numeros non
addas quos comme morans totos

Expanded text:
mitterentur. Significat etiam iste mitterentur. Significat etiam iste illam capturam, ubi retia disrupta schismata significaverunt; quia in illa Ecclesia vitae aeternae nulla erunt schismata, quia nulla dissensio; omnes magni, quia charitate pleni: quasi ergo illud quod primo factum est ad significanda schismata respexisset, pertinuit ad eum dicere in ista secunda captura, Et cum tam magni essent, retia non sunt disrupta . Quid itaque dextera pars significaverit, dictum est, quia omnes boni. Quid magnitudo, dictum est, quia qui fecerit et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Quid etiam illud quod retia non sunt disrupta, dictum est, quia tunc non naverunt, duodecies duodena millia commemorentur . Sed iste numerus, tanquam arbor, a quodam semine videtur succrescere. Semen autem hujus magni numeri quidam minor numerus est, qui est decem et septem. Decem das numeros omnes: nam si ab uno usque ad decem et septem numeros non addas, quos commemoras totos,
Abbreviated transcription (Latin):
uigia praemuntur Hoc ergo dñs
ante resurrationem: postresur¬
rectionẽ autem inuenit piscantes
Similiter discipulos suos. iussitidenti¬
dem mittir&iroon utcumq
& passim quiaiam post resurrecti¬
onem : Post resurrectionem enim
&iam corporis eius quod est ecclesia.
malos non habebit: Mit tite inquit
r&ia indexteram partem. Missa
sunt r&ia eo iubente indexterã
partem. & capti sunt piscescerti
numeri: Nam illi sine numero Illi
quibus significabatur ecła quae
nunc agitur Tam quam exilla
captura adnuntiaui & loquutus
sum. mubti plicati sunt suꝑ numerũ :
Intelleguntur ergo quidam super¬
numerari quodammodo suꝑflui
colliguntur: Tamen Ibi uero
indextera capiuntur pisces & numerati
& migni : Quienim feceritinquit & sic
dacuerit magnus uocabitur in regno
caelorum : Ergo capti sunt pisces mag¬
tra istum numerum commemorare :
Nonenim uere nihil significans dñs. aut
tiner & adeum. ut in partem dexterã

Expanded text:
vigia premunt? Hoc ergo Dominus vigia premunt? Hoc ergo Dominus ante resurrectionem. Post resurrectionem autem invenit piscantes similiter discipulos suos: jussit idem mitti retia, non utcumque et passim, quia jam post resurrectionem. Post resurrectionem enim jam corpus ejus, quod est Ecclesia, malos non habebit. Mittite, inquit, retia in dexteram partem. Missa sunt retia, eo jubente, in dexteram partem, et capti sunt pisces certi numeri. Nam illi sine numero, illi quibus significabatur Ecclesia, quae nunc agitur, tanquam ex illa captura: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum . Intelliguntur ergo quidam supernumerarii, quodam modo superflui: colliguntur tamen. Ibi vero in dextera capiuntur pisces, et numerati, et magni. Qui enim fecerit, inquit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum . Ergo capti sunt pisces magtra istum numerum commemorari? Non enim vere nihil significans Dominus, aut ut pertineret ad eum ut in partem dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
datur quia infirmitatem nr̃am ad¬
iuuat. apud dnm dm̃ nr̃m studiam
caritatis urãe : aliquid accipite
puantum mihi uid&ur. tanto dulcius
cum expositum fuerit. quanto est¬
abstrusius sinon exponatur: ante
resurrectionem dñs iussit discipulis
suis ut in mare mit terent r&ia.
&onerata nauigia mergerentur:
Non autem praecepit in quam partem
mitterent r&ia sed tantum ait.
mittte r&ia : Si enim praecepiss&
ut indexteram partem mitterent.
solos bonos significar& capi : Sunsinis¬
tram solos malos: quia uero passim
missi sunt. nec indexteram nec insi-¬
nistram : & bonos & malos hȩc est
eccłae significatio prȩsentistẽ poris
in hoc seculo: Nam & illi serui missi
ad inuitatos. exierunt inquit.¬
& quoscumq inuenerunt bonos &
malos adduxerunt. &impl&sunt
nuptie recumbentibus : Congre¬
gantur ergonunc & boni & mali:
quare autem & schis maticfiunt.
sinon r&ia disrumpuntur : quare
plerumq: turbarum carnalium
male tumultuantium. scã scan¬
dalis urgu&ur ecclesia : sinon &na¬

Expanded text:
tatem nostram adjuvat apud Dominum Deum nostrum studium Charitatis vestrae, aliquid accipite, quantum mihi videtur, tanto dulcius cum expositum fuerit, quanto abstrusius si non exponatur. Ante resurrectionem, Dominus jussit discipulis suis, ut in mare mitterent retia,  onerata navigia mergerentur. Non autem praecepit in quam partem mitterent retia, sed tantum ait, Mittite retia . Si enim praecepisset ut in dexteram partem mitterent solos bonos significaret capi: si in sinistram, solo malos. Quia vero passim missa sunt, nec in dexteram, nec in sinistram; et bonos et malos. Haec est Ecclesiae significatio praesentis temporis, in hoc saeculo. Nam et illi servi missi ad invitatos exierunt; et quoscumque invenerunt bonos et malos adduxerunt, et impletae sunt nuptiae recumbentium . Congregantur ergo nunc et boni et mali. Quare autem et schismata fiunt, si non retia disrumpunt? Quare plerumque turbarum carnalium male tumultuantium scandalis urgetur Ecclesia, si non et na
Abbreviated transcription (Latin):
sit satis. inde oportebatut post
compler&ur Sic enim &ipse iohan¬
nus euangelista expersona sua
dixerat quando iħs eundem signi-
eius: secutus enim euangelista ait:
hoc aut̃ dicebat despũ quem accep¬
turi erant hii qui in cum creditu-¬
rierant. Non dum enim erat sp̃s¬

Expanded text:
sit satis. Inde oportebat ut postsit satis. Inde oportebat ut postcompleretur. Sic enim et ipse Joannes evangelista ex persona sua dixerat, quando Jesus eumdem signifiejus. » Secutus enim Evangelista ait: « Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant ii qui in eum credituri erant. Nondum enim erat Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uitae. & uerauita. perdere
mortem uenerat : non perire
amorte : Tamen ut homo p&rus
exterritus. cuius erat ut dixi:
circaxp̃i carnẽ quid humanus
affectus: propitius tibi esto in
quit dñe absit non fiat istud:
&dñs teclia uerba digna & con-¬
grua responsione confutat. quo¬
modo illi confessione dignam lau-¬
dem dedit. sic &iam huic trepi-¬
dationi dignam cohercitionẽ:
Redi inquit r&ro satinas: ubi ẽ
illud. bectus es sy monbariona :
distinguis uerba laudantis &co
hercentis : distingue causascon¬
fessionis & trepidationis : Causa
confessionis : non tibi reuelauit
caro & sanguis: sed pater meus
qui incȩlis est. Causa trepidatio¬
nis: non enim sapis quȩ dĩ sunt
sed que sunt hominis : Nollemis
ergo ut talibus dicer& expedit
enim uobis ut ego exm. nisi ego abi¬
ero paraclitus non ueni& aduos
nisi as pectibus carnalibus uestris
humana forma subtrahatur: di¬
uinum aliquid capere sentire co¬
giucre : minime poteritis: hoc

Expanded text:
vitae et vera vita, perdere vitae et vera vita, perdere mortem venerat, non perire a morte. Tamen ut homo Petrus exterritus, cujus erat, ut dixi, circa Christi carnem humanus affectus: Propitius, inquit, tibi esto, Domine; absit, non fiat istud. Et Dominus talia verba digna et congrua responsione confutat. Quomodo illi confessioni dignam laudem dedit, sic etiam huic trepidationi dignam correptionem: Redi, inquit, retro, satanas. Ubi est illud, Beatus es, Simon Bar-Jona? Distingue verba laudantis, et coercentis: distingue causas confessionis, et trepidationis. Causa confessionis: Non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Causa trepidationis: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominis sunt . Nollemus ergo ut talibus dicetur, Expedit enim vobis ut ego vadam? Nisi ego abiero, Paracletus non veniet ad vos. Nisi aspectibus carnalibus vestris humana forma subtrahatur, divinum aliquid capere, sentire, cogitare minime poteritis. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cissime merito tale responsũ
accipere meruit: Becetus es symon
bariona quia non tibi reuel auit
caro & sanguis. sed pater m̃s qui in
celis est: &ego dicam tibi qm̃tu di¬
xistimihi dixistr̃audi: dedisti
confessionem : recipebenedictionẽ
ergo & ego dicam tibi tues p&rus:
quia ego petrĩtuperus: Nar em̃
a p&ro p&ra sed ap&ra p&rus quia
siam mec̃. Non suꝑ p&ram quod tues
sed suꝑ p&ram quam confessus es: Ae-¬
dificabo autem ecclesiam meam. ȩdi-¬
ficabote qui in hacresponsionefi-¬
guram gestacs ecclesiae. hoc & c&era
propt̃ quod dixerat p&rus tues xp̃s
filius dĩuiui: & audierat ut memi-¬
nistis. Non tibi reuelauit caro
& sanguis id est humanamens in
firmitcs humana imperitia
sed pater meus qui incaelis est:
Deinde coepit dñsiħs suam praedi¬
care passionem &ostendere quan¬
ta ess& ab impiis perlaturus:
Nic p&rus ex pauit & timuit ne
bono. ds̃ dedõ uiuus deuiuo: fons

Expanded text:
cissime: merito tale responsum cissime: merito tale responsum accipere meruit, Beatus es, Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Et ego dico tibi, quia tu dixisti mihi; dixisti, audi; dedisti confessionem, recipe benedictionem: ergo, Et ego dico tibi, Tu es Petrus: quia ego petra, tu Petrus; neque enim a Petro petra, sed a petra Petrus, quia siam meam: non supra Petrum quod tu es; sed supra petram, quam confessus es. Aedificabo autem Ecclesiam meam: aedificabo te, qui in hac responsione figuram gestas Ecclesiae. Hoc et caetera, propter quod dixerat Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi: et audierat, ut meministis, Non tibi revelavit caro et sanguis, id est, humana mens, humana infirmitas, humana imperitia, sed Pater meus qui in coelis est. Deinde coepit Dominus Jesus suam praedicere passionem, et ostendere quanta esset ab impiis perlaturus. Hic Petrus expavit, et timuit ne bono, Deus de Deo, vivus de vivo, fons
Abbreviated transcription (Latin):
atq. ita de carnalibus facere sp̃itales.
quod non fit homo nisidono spũ scĩ:
Hoc ergo ait. Mitto uobisdonum
quo efficiamini spiritacles. donum
rinon poteritis. nisi carnales esse
destiteritis : Carnales uero esse de¬
sistitis si forma carnis aur̃is oculis
auferatur ut forma dĩ ur̃is mentib:
inseratur: ex hacenim humance
formadñs hoc est formam serui
sem&ipsum exinaniuit formam
serui accipiens ex hac forma serui
p&ri &iam tenebatur affectus quan-¬
do eum quem multum amabat mo-¬
ri timebat. Amabat enĩdñm ilm̃
xp̃m sicut homo hominem. sicut
carnalis carnalem. sicut sp̃itales
maiestatem. Vnde hoc probamus
quiacum interrogies s& ipsedñs
discipulossuos quis ab hominibus
dicer&ur & aliorum opinones
recolendo dixissent. quod alii eũ
alii hieremiam. aut unũ expro¬
tis esse : & p&rus unus proc&eris
unitics proomnibus : Tues inquit
xp̃s filius dĩuiui: Hoc optime uera¬

Expanded text:
atque ita de carnalibus facere spirituales: atque ita de carnalibus facere spirituales: quod non fit homo nisi dono Spiritus sancti. Hoc ergo ait: Mitto vobis donum, quo efficiamini spirituales; donum ri non poteritis, nisi carnales esse destiteritis. Carnales vero esse desistetis, si forma carnis a vestris oculis auferatur, ut forma Dei vestris cordibus inseratur. Ex hac enim humana forma Dominus, hoc est forma servi, Semetipsum exinanivit formam servi accipiens : ex hac igitur forma servi Petri etiam tenebatur affectus, quando eum quem multum amabat, mori timebat. Amabat enim Dominum Jesum Christum, sicut homo hominem; sicut carnalis carnalem, non sicut spiritualis majestatem. Unde hoc probamus? Quia cum interrogasset ipse Dominus discipulos suos, quis ab hominibus diceretur, et aliorum opiniones recolendo dixissent, alii Hieremiam aut unum ex prodicitis? Et Petrus unus pro caeteris, unus pro omnibus, Tu es, inquit, Christus Filius Dei vivi. Hoc optime, vera
Abbreviated transcription (Latin):
ammoneo caritatem urãm aliquan¬
tum uos considerare non pigecet
quare dictum sit ab ipso dño. Non
potest ille uenire nisi ego abiero
quasi aliquid ut secundum carna-¬
lem sensum loquamur quasi ali-¬
bat sc̃o spũi commendass& : &ideo
rediss& qui commendatum recipe¬
r& aut quasinos utrumq ferre
non ualeremus nec utriusq pos¬
simus tolerare prȩsentiam. qua-¬
si uero alter ab altero separ&ur
aut quando ad nos ueniunt ipsi
angustias patiantur. ac non potius
nos di latemur. quid sibi ergo uult:
Non potest illeuenire nisi ego abie¬
ro : expedit enim inquit uobis ut ego
etem. Nam si non iero paraclitus
non ueni& aduos : Hoc ergo quid sit
quantum uł capimus uel aestima¬
mus uel ipsodonante percipimus
uel quia credimus loquimurbre
quod discipuli circa formam huma¬
nam dñi xp̃i fuerant ocupati. & tã¬
quã homines in homine humano
tenebantur affectu : uolebat aut̃
eos affectum potius habere diuinum.

Expanded text:
admoneo Charitatem vestram, ut aliquanadmoneo Charitatem vestram, ut aliquantum vos considerare non pigeat, quare dictum sit ab ipso Domino, Non potest ille venire, nisi ego abiero. Quasi aliquid, ut secundum carnalem sensum loquamur, quasi alibat, sancto Spiritui commendasset, et ideo rediisset qui commendatum reciperet; aut quasi nos utrumque ferre non valeremus, nec utriusque possemus tolerare praesentiam. Quasi vero alter ab altero separetur; aut quando ad nos veniunt, ipsi angustias patiantur, ac non potius nos dilatemur. Quid sibi ergo vult, Non potest ille venire, nisi ego abiero? Expedit enim, inquit, vobis ut ego eam. Nam si non iero, Paracletus non veniet ad vos . Hoc ergo quid sit, quantum vel capimus, vel aestimamus, vel ipso donante percipimus, vel quae credimus loquimur, brquod discipuli circa formam humanam Domini Christi fuerant occupati, et tanquam homines in homine humano tenebantur affectu. Volebat autem eos affectum potius habere divinum,
Abbreviated transcription (Latin):
mus diei tam scae ut hodie
uenerit ipse sp̃s sc̃s am¬
mon& nos tam festa & grata sol¬
lemnitccs de ipso donodĩ gratia
dĩ & abundantia misericordiae
eiꝰ innos. id est deipso scõ spũ ali-¬
quid loqui inschola dñi condiscipu-¬
lis loquimur: Magistrum enim
habemus unum in quo sumus unum
qui nos nefortedemagisterio super
Nolite uocart ab hominib rabbi.
sub hoc ergo magistro cuius cathe¬
dra caelum est. qm̃ erudiendi su-¬
mus lit teris eius: aduertite pau¬
caquȩ dicam. donante ipso qui
iub& ut dicam qui nostis recolite:
quuignorabatis accipite: se pe
mou& animum pie curiosum : si
tamen amittitur humana fragi¬
litas & infirmitas: ⁊ alia per¬
scrutari. immo amittitur. non
ideo clausum est ut neg&ur & non
potius ut pul santi aperiatur di-¬
cente ipso dño p&ite &accipie¬
tis querite & inueni&is pulsa¬
te &aperi&ur uobis : Sȩpeergo
mouit studiosorum sanete ani-¬
mũ quare quinquagesimo
die post dominicam passionem
& resurrectionẽ missus fuerit

Expanded text:
mus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbNolite vocari ab hominibus Rabbi;Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non tur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur, dicente ipso Domino, Petite, et accipietis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Saepe ergo movet studiosorum animum, quare quinquagesimo die post Dominicam passionem et resurrectionem missus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uit ds̃ diem septimum. Inseptena¬
rio dierum numero prima sonuit
scificatio scripturarum locis om¬
nibus quaesitac : & hic primitus
borauit ds̃ ut qui&is indiger&. &
quasi post laborem dieferiato
gratulictur: Sc̃ĩficauit eũ diem
quo uacare permissus est : Carna¬
lis est ista cogitatio. insinuata est
nobisquies postbona omnia ope¬
ra nr̃a sicut insinuata est diei
quies postomnia bona opera sua
ma ab omnibus operibus suis quȩ
fecit: Requiescereuis &tu. fac
primo bona opera ualde: sic data
est iudeis obseruatios abbati carna¬
liter sicut c&era significantibus
sacramentis : Vacatio eñiquȩdã imperataẽ
uacatio illa qđ sig nificat tũage. llacatio enĩ
spĩtalis tranquillitascordisi tranquilliia s aũt
cordis p̃uenit desereniia tebonaȩ conscienti¬
e ergo illeuere obseruat sabb̵ qui non pec¬
cat. It a eñĩ prȩcipitur eis quib: obser-¬
uandum sabb̵ prȩcipit᷑ Omneopus
seruile non faci&is: omnis
qui facit pec catum.

Expanded text:
vit Deus diem septimum. In septenavit Deus diem septimum. In septenario dierum numero prima sonuit sanctificatio, Scripturarum locis omnibus quaesita et hic primitus boravit Deus, ut quietis indigeret; et quasi post laborem die feriato gratularetur, sanctificavit eum diem, quo vacare permissum est. Carnalis est ista cogitatio, Insinuata est nobis quies post bona omnia opera nostra, sicut insinuata est Dei quies post omnia bona opera sua. ma ab omnibus operibus suis quae fecit . Requiescere vis et tu? Fac primo opera bona valde. Sic data est Judaeis observatio sabbati carnaliter, sicut caetera, significantibus sacramentis. Vacatio enim quaedam imperata est: vacatio illa quod significat, tu age. Vacatio enim spiritualis, tranquillitas est cordis: tranquillitas autem cordis provenit de serenitate bonae conscientiae. Ergo ille vere observat sabbatum, qui non peccat. Ita enim praecipitur illis, quibus observandum sabbatum praecipitur: Omne opus servile non facietis . Omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
diuincerum. qui inscribitur gene¬
sis enumerantur opera dĩ: Fit lux.
fit cȩlum quo apellatum est firma¬
mentum. interaquam &aquam.
Nudatur arida separat᷑ mare a terra.
datur terrae omnium ftirpium
fecunda conceptio: fiunt lumina¬
ria maius &minus. sol& luna & ce¬
tera sidera producunt aquae
fo&os suos terra suos fithomo ad
imaginem dĩ : Compl& ds̃ opera sua
omnia sextodie. In nullis operib: dĩ
tot enumeratis atq compl&issonuit
scĩficatio Dixit ds̃ fiat lux. & facta
est lux &udit ds̃ lucem quia bona est
nondixit scĩ ficauit ds̃lucem : fiat
firmamentum. & factum est. uidit
quia bonum est. Nedictum est quia
scĩficatum ẽ firmamentum : Ita c&e¬
ra nein rebus manifestissimis in mo¬
remur usq ad illa quae sexto die
facta sunt cum homine creato ad
imaginem dĩ : enumerantur omnia
nihil sc̃ĩficatum dicitur. Ventum est
ad septimum ũbi nullũ opus factũ est
sed uacatiodĩ insinuatur. & scĩfica¬

Expanded text:
i qui inscribitur Genei qui inscribitur Genesis, enumerantur opera Dei. Fit lux, fit coelum, quod appellatum est firmamentum inter aquam et aquam; nudatur arida, separatur mare a terra, datur terrae omnium stirpium fecunda conceptio; fiunt luminaria majus et minus, sol et luna, et caetera sidera; producunt aquae fetus suos, terra suos; fit homo ad imaginem Dei: complet Deus opera sua omnia sexto die; in nullis operibus Dei tot enumeratis atque completis sonuit sanctificatio. Dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux: et vidit Deus lucem quia bona est: non dixit, sanctificavit Deus lucem: Fiat firmamentum: et factum est: vidit Deus quia bonum est: nec dictum est quia sanctificatum est firmamentum. Ita et caetera, ne in rebus manifestissimis immoremur, usque ad illa quae sexta die facta sunt, cum homine creato ad imaginem Dei, enumerantur omnia, nihil sanctificatum dicitur. Ventum est ad septimum diem, ubi nullum opus factum est, sed vacatio Dei insinuatur, et sanctifica
Abbreviated transcription (Latin):
tem : Dicer&urtibi securus esto
nihil patieris mali facfaceris timo¬
re enim reuo cabaris non dilectione
iustitiae : nondumenim d&ecaritas
operabatur. uide ergo quem ad¬
modum caritas oper&ur siame¬
mus quem timemus. ut eum casto
amore timeamus : Nam &uxor
ra tim& uirum: sed discerne istos
timores : Vxor castactim& neauiro
absente deseratur: Vxor adultera
tim& neauiro praesente conprae.¬
hendatur : Caritas ergo impl& le¬
gem. quia perfecta caritas foris
mittt timorem : timorem sed
seruilem depeccato uenientem:
Namtimor dñi castus perman&
inseculum seculi : Siergo caritas
impl& legem. unde est ista cari¬
tacs : Recolite aduertite &uide.¬
merito itcq impl&is decem dieb
qui numero legis &iam ꝓ perfectio
implerelegem : quam nonuenit
sol& commendari non denario : Lex
denario sp̃s scs septe nario : Sualex
denario notum est : quia sp̃ssc̃s sep¬
tenario : Comiemoramus primo
in ipsolibro. incapite litterarum¬

Expanded text:
tem. Diceretur tibi, Securus esto, tem. Diceretur tibi, Securus esto, nihil patieris mali, fac; faceres. Timore enim poenae revocabaris, non dilectione justitiae. Nondum enim de te charitas operabatur. Vide ergo quemadmodum charitas operetur. Sic amemus quem timemus, ut eum casto amore timeamus. Nam et uxor t virum. Sed discerne istos timores. Uxor casta timet ne a viro absente deseratur: uxor adultera timet ne a viro superveniente comprehendatur. Charitas ergo implet legem: quia perfecta charitas foras mittit timorem ; timorem scilicet servilem, de peccato venientem. Nam timor Domini castus permanet in saeculum saeculi . Si ergo charitas implet legem, unde est ista charitas? Recolite, advertite, et vide. Merito itaque impletis decem diebus, quo numero legis etiam perfectio implere legem, quam non venit solet commendari, non denario: lex denario, Spiritus sanctus septenario. Quia lex denario, notum est: quia Spiritus sanctus septenario, commemoramus. Primo in ipso libro, in capite libr
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s autem uiuificat. quasi illã
condem nar& & istum laudar& ÷¬
Sed lit tera occidit. sola littera
sine gratia : exemplum accipite :
hac loquutione dictum est : Sri-¬
entia in flati Quid est scientia
inflat : scientia damnata est si
inflaat. Melius imperiti remane
sic scientia sine caritate inflat.
Caritas cum scientia ȩdificat
ergo missus est sp̃s sc̃s ut lex imple¬
r&ur & fier& quod ipse dñs dixe¬
rat: Non ueni soluere legem sed
adimplere. Hoc donat creden-¬
tibus. hoc donat fidelibus. hoc do¬
nat eis quibus dat spm̃ scm̃. quanto
eo fit quisq capatior tanto adope¬
randam legem fit facilior dico¬
considerare & facile uidere pote¬
ritis Caritas impl& legem. timor¬
poenarum facit hominem operari.
sed adhuc seruiliter: Sienim prop¬
terec facis bonum quia times
patimalum: aut propterea non
facis malum. quia times patimalũ :
Siquis tibi promitter & inpunitatẽ
statim conpraehenderis iniquita.¬

Expanded text:
Spiritus autem vivificat, quasi illam Spiritus autem vivificat, quasi illam condemnaret, et istum laudaresed Littera occidit, sola littera sine gratia. Exemplum accipite. Hac locutione dictum est, Scientia inflat. Quid est, Scientia inflat? Scientia damnata est? Si inflat, melius imperiti remanebsic scientia sine charitate inflat, charitas cum scientia aedificat. Ergo missus est Spiritus sanctus, ut lex impleretur, et fieret quod ipse Dominus dixerat, Non veni legem solvere, sed adimplere . Hoc donat credentibus, hoc donat fidelibus, hoc donat eis quibus dat Spiritum sanctum. Quanto fit eo quisque capacior, tanto ad operandam legem fit faciliorconsiderare, et facile videre poteritis: charitas implet legem. poenarum facit hominem operari, sed adhuc serviliter. Si enim propterea facis bonum, quia times pati malum, aut proptera non facis malum, quia times pati malum; si aliquis tibi promitteret impunitatem, statim comprehenderes iniquita