comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret me acerbi partus
subita & confusa tem¬
pestas: & immatura
germinũ grauit̾ me pullulam̃¬
ta turbarent: nisi crebro dirup¬
tis tẽporũ moris. et rudi latroci¬
nio effractis uiscerũ claustris. re¬
pentina uiuendi lucra quereren
et raꝑent nascituri. Hinc ẽ quod
hõ sepe mensis decum despiciens
terminos. septimo mense angus¬
tas pͥmȩ domus & artas uteri abi¬
cit et deserit mansiones: ut pre¬
liator nouus ante se tẽpus uicisse
gaudeat. qmͣ dependat ipse suã
tẽporib seruitutẽ. Et si hoc huma¬
ne licet nature: naturȩ celesti
quid obsistere pot̾it et diuinȩ:
Aut quid sp̃s sẽs non potest: si hoc
potest caro: Aut qͦmͦ grã suꝑna
non efficit: quod fragilitas obtin&
et implet humana: Nonne sic
paulus acerbo dolore uitam nr̃e
uexauit & uiscera genitͥcis: ut ce¬
lesti turbiue ac tota tẽpestate ec¬
che sic p̃ueniret tẽpora parientiᷤ
ut subito et in uia nasceret᷑. qui
erat ad fidem uiam gentib pre¬

Expanded text:
ret me acerbi partus subita et confusa tempestas, et immatura germinum me pullulamenta turbarent, nisi crebro disruptis temporum moris, et rudi latrocinio, et effractis viscerum claustris, repentina vivendi lucra quaererent et raperent nascituri. Hinc est quod homo saepe mensis decimi despiciens terminum, septimo mense angustas primae domus et arctas uteri abjicit et deserit mansiones, ut praeliator novus ante se tempus evicisse gaudeat quam dependat ipse suam temporibus servitutem. Et si hoc humanae licet naturae, naturae coelesti quid obsistere poterit et divinae? Aut quid sanctus Spiritus non potest, si hoc potest caro? Aut quomodo gratia superna non efficit, quod fragilitas obtinet, et implet humana? Nonne sic Paulus acerbo dolore viam nostrae vexavit, et viscera genitricis, ut coelesti turbine, ac tota tempestate Ecclesiae praeveniret tempora parientis, ut subito, et in via nasceretur , qui erat ad fidem viam gentibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
bellator expugnet: ut mundi
suꝑbiã mansuetus uictor incli¬
net: ut discordias gentiũ paci¬
ficus auferat p̾liator: et destruc¬
to inferno hoc ẽ peccati fonea
diuturno nr̃aꝵ carcere aĩaꝵ
humani generis captiuitatẽ
liberã triumphi sui ꝑducat ad
głam. Hunc trinitatis currũ
beatus psalmista uidit ꝓpħali
spũ cum dicebat. Ascendens
in altũ captiuã duxisti capti¬
uitatẽ: dedisti dona hominib.
Hunc currũ sibi suoq patri et

Expanded text:
bellator expugnet, ut mundi bellator expugnet, ut mundi superbiam mansuetus victor inclinet, ut discordias gentium pacificus auferat praeliator, ut destructo inferno, hoc est, peccati fovea, diuturno carcere animarum humani generis captivitatem liberam triumphi sui perducat ad gloriam. Hunc Trinitatis currum beatus Psalmista vidit prophetali spiritu, cum dicebat: Ascendisti in altum, captivam duxisti captivitatem, accepisti dona in hominibus . Hunc currum sibi, suo Patri et
Abbreviated transcription (Latin):
nit : et ne ampluis in terrena
pascua lupoꝵ morsib ꝑuada¬
ris. celestes euehit et ꝑducit ad
caulas. Sic sicut diximus habi¬
tus suscipit. formas uariat: et
ut te mutet in meluis ipse sua
tociens mutat et cõnuitat of¬
ficia. Et qr dui cireuierat ut
diriꝑet et deuoraret inimicꝰ:
nc̃ necessario cireuit. ut uindi¬
cet et eripiat xp̃c. dicente scͥp¬
tura. Aduersarius ur sic̃ leo
rugiens : circuit querens quẽ
deuoret. Et conuocauit in qͥt.¬
na demꝑa tetre noctis. aurore
suȩ desiderato splendore ȩt̃mis
duodecĩ horas suas in apłis siuᷤᷤ
duodecĩ signant̃ aptaret. Hc̃
beatus psalmista ꝓpħali uidit¬
spui: cũ canebat. Hȩc ẽ dies quã
fecit dñs: exultemus et letem᷑
in ea. Uñ et apłs lucis ac diei
filios appellat credentes: uos in¬
quit filii lucis estis et diei. Et
odecĩ. Duodenarus numerus
titã nobis monstrat & format
quadrigam. ꝑ quã trinitas to¬
tur excursib: ut diabłm mitis

Expanded text:
nit, et ne amplius in terrenis nit, et ne amplius in terrenis pascuis luporum morsibus pervadaris, coelestes evehit et perducit ad caulas . Sic, sicut diximus, habitus suscipit, formas variat, et ut te mutet in melius, ipse sua toties mutat et commutat officia. Et quia diu circuierat ut diriperet et devoraret inimicus, nunc necessario circuit ut te vindicet, ut eripiat Christus, dicente Scriptura: Adversarius vester sicut leo rugiens circuit quaerens quem devoret . Et convocavit, inqrna tempora tetrae noctis, aurorae suae desiderato splendore aeternusduodecim suas horas in apostolis suis duodecim signanter aptaret. Hunc diem beatus Psalmista pspiritu, cum canebat: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . Unde et Apostolus lucis ac diei filios appellat credentes: Vos filii lucis estis et diei . Et odecim. Duodenarius numerus titam nobis monstrat et format quadrigam: per quam Trinitas totur excursibus, ut diabolum mitis
Abbreviated transcription (Latin):
et nc̃ igneus tibi resplendet in
rubo. ut ꝑfidia te frigidũ fid̾i
calore succendat: nc̃ elucescit
remotis ignorantiȩ tuȩ dene¬
bris a solitudine mundi huius
lutaris: nẽ idem tͥ nubis uer¬
titur in colũpna. ut ardentes
tuoꝵ temꝑet estus aĩoꝵ: nc̃
te ut aquila ꝓtegit pennis
sapientie. et celestẽ ꝓuocat ad uo¬
latũ dicente moyse. sicut aquila
ꝓtegit nidũ suũ. suꝑ pullos suos con¬
figit et extendit alas suas. acce¬
pit eos et suscepit eos suꝑ scapu¬
las suas. dñs solus ducebat eos
sicut gallina educit. ducit. uo¬
cat. recipit. ꝓtegit. portat. fouet.
ambit. amplectitur. et sui uola¬
tus oblita. sue temꝑaliter ĩme¬
mor libertatis. tuis in penetra¬
lib tuo uersatur in puluere.
ut tabernaculis familiaribus
domesticis alat. erudiat institu¬
at nutrimentis: nc̃ ut pastor
bonus altissimis errantẽ solus
requirit in montib. solus inue¬
nit. solus suis humeris impo¬

Expanded text:
et nunc igneus tibi resplendet in et nunc igneus tibi resplendet in rubo , ut perfidia te frigidum fidei calore succendat; nunc elucescit remotis ignorantiae tuae tenebris, per solitudines mundi hujus, lutaris; nunc idem tibi nubis vertitur in columnam, ut ardentes tuorum temperet aestus animorum; nunc te ut aquila protegit pennis sapientiae, et coelestem provocet ad volatum, dicente Moyse: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos confidit, extendens alas suas accepit eos, et suscepit eos super scapulas suas, Dominus solus lucebat eos, sicut gallina educit, ducit, vocat, recipit, protegit, portat, fovet, ambit, amplectitur , et sui volatus oblita, suae temporaliter immemor libertatis, tuis in penetralibus, tuo versatur in pulvere, ut te vernaculis, familiaribus, domesticis alat, erudiat, instituat nutrimentis; nunc ut pastor bonus altissimis errantem solus requirit in montibus, solus invenit, solus suis humeris impo
Abbreviated transcription (Latin):
xia feralib radicib nexa. soluit
et dissipat monim̃ta maiorum.
eatus marcus hodie cũ
in galilea dñm retulit
circuisse castella: meffa¬
bilem circa nos ꝓdidit eiꝰ pietatẽ¬
ẽẽ. Et circuibat in quit iħic castel¬
la in circutu docens. Audisti
quẽadmodũ circuit. quẽ ad modũ
te & ꝓpter te ubiq pietas indefes¬
sa perquirit: et ille qui capit oĩa
inse. nec ab ulla capit᷑ ipse crea¬
tura. intra te tuo angustat᷑ in
corꝑe. tuis inhabitaculis se cohar¬
tat : et ille cuiꝰ maiestatẽ uox fi¬
deliũ cotidiana testat᷑ clamans.
plem sunt celi & terra gła tua
tuis ꝓpt̾ de circuit. apparet. u¬
detur et tenetur in locis: Quo
se mouet inde mobił plemtu¬
do: Quo accedit uł unde rece¬
dit quo sunt plena oĩa : Et tñ
uadit. redit. descendit. ascendit:
et cotũ de et ꝓpt̃ te homo deus
patitur: Qa teͥ nimis diligit. ni¬
mis amat. habitus suscipit. for¬
mas uariat. cõmutat officia :

Expanded text:
xia feralibus radicibus nexa solvit, xia feralibus radicibus nexa solvit, et dissipat monumenta majorum. eam Galilaeae Dominum retulit circumisse castella, ineffabilem circa nos prodidit ejus pietatem. Et circuibat, inquit, Jesus castella in circuitu docens . Audistis quemadmodum circuit, quemadmodum te et propter te ubique pietas indefessa perquirit. Et ille qui capit ipse omnia, nec ab ulla capitur ipse creatura, intrat; et tuo angustatur in corpore, tuis in habitaculis se coarctat. Et ille cujus majestatem vox fidelium quotidiana testatur clamans: Pleni sunt coeli et terra gloria tua , tuis propter te circuit, apparet, videtur, et tenetur in locis. Quo se movet immobilis plenitudo; quo accedit, vel unde recedit, quo sunt plena omnia? Et tamen vadit, redit, descendit, ascendit, et totum te, et propter te homo Deus patitur, quia te nimis diligit, nimis amat. Habitus suscipit, formas variat, commutat officia:
Abbreviated transcription (Latin):
erit omne uidiciũ : s tẽ ñ iudicatu¬
rus uenerat. s iudicandus. nec ad¬
dicturus reos. s a reis in nocens ad¬
dicendus. In homine agebat dm̃:
inseruo dñm: ut esset uernaculꝰ
temꝑis. qui erat et factor et cogni¬
tor scłoꝵ. Merito gͦ respondit. Quiᷤ
me constituit iudicẽ aut diuisorẽ
suꝑ uos: Et quis eũ constitueret
iudicẽ. qui constituit et restituit
uniuersa: x p̃c ad litigatoris ar¬
bitriũ arbiter eẽ non pot̾at : qͥ
totius iudicii sũma ẽ et potestas.
um: precepto remoliet fomitẽ
auaricia. Hoc ẽ dicere. Abiciat᷑
auaritia : et non erit in heredita¬
te contentio. Auaritia fr̾s paren¬
tes negat: germanos diuidit: se¬
parat socios amicitiã soluit: ex¬
cludit affectũ. Hanc qui intrase
habuerit : erit nullius. suus ñ
erit. Auaritia fr̾s. sicut dic̃ apłs.
radix ẽ omniũ maloꝵ: quȩ cũ
radicari ceꝑit in corde: sic moꝵ
dissipat ornam̃ta. sicut arborno¬

Expanded text:
erit omne judicium, sed tunc non judicatuerit omne judicium, sed tunc non judicaturus venerat, sed judicandus, nec addicturus reos, sed a reis innocens addicendus. In homine agebat Deum, in servo dominum, ut esset vernula temporis, qui erat et factor et cognitor saeculorum. Merito ergo respondit: Quis me constituit judicem aut divisorem super vos? Et quis eum constitueret judicem, qui constituit et restituit universa? Christus ad litigatoris arbitrium arbiter esse non poterat, qui totius judicii summa est et potestas. um, praecepto removet fomitem avaritia. Hoc est dicere: Abjiciatur avaritia, et non erit in haereditate contentio. Avaritia, fratres, parentes negat, germanos dividit, separat socios, amicitiam solvit, excludit affectum: hanc qui intra se habuerit, erit nullius, suus non erit. Avaritia, fratres, sicut dixit Apostolus, radix est omnium malorum : quae cum radicari coeperit in corde, sic morum dissipat ornamenta, sicut arbor no
Abbreviated transcription (Latin):
eris iam uidisti. Hoc sciens ꝓte
patrem integrantẽ omnia sic po
hoc tibi sufficere pot̾at ad tutelã:
nã cũ mecũ esses in paradyso & ex¬
trame tu ꝑisti: adieci dicens. Pat̃
sicut ego in te et tu mine: ita et
isti in nobis unũ sint. Ego ut pa¬
tris bona habeã ꝓcessi de patre:
a patre penitꝰ non recessi. et id̾o
tantũ te in nobis habere uolo.
nemus in nobis. Desie gͦ uł suꝑ¬
na diuidere. uł de trenis me au¬
diente litigare: ne quẽ denes es
habes hodie largitorẽ piũ: cras¬
seuerissimum sentias cognito
Et ubi ẽ illud qd̾ tu cdixisti dñe:
pater neminẽ iudicat. s omne
iudiciũ dedit filio: Aut diuiso¬
rẽ suꝑ uos. Et quis diuidet ius¬
tos ab iniustis: sic̃ segregat pastor
oues ab edis: Si tibi uidiciũ debe¬
tur hõis. et ꝑte ẽ totus scłi celebrã¬
da diuisio: quomͦ dicis quis me cõ¬
stituit iudicẽ. aut diusorẽ suꝑ uoᷤ :
Est quid̾e penes xp̃m et fuit. atq

Expanded text:
eris, jam vidisti; hoc sciens pro te eris, jam vidisti; hoc sciens pro te Patrem ingrate omnium sic pophoc tibi sufficere poterat ad tutelam, nam cum mecum esses in paradiso, et extra me tu periisses, adjeci, dicens: Pater, sicut tu in me, et ego in te, ita et isti in nobis unum sint. Ego ut Patris bona habeam, processi de Patre, a Patre penitus non recessi: et ideo tantum te in nobis habere volo, nemus in nobis. Desine ergo vel superna dividere, vel de terrenis me audiente litigare, ne quem tenes et habes hodie largitorem pium, severissimum sentias postmoduEt ubi est illud quod tu dixisti, Domine: Pater neminem judicat, sed omne judicium dedit Filio ? Aut divisorem super vos? Et quis dividet justos ab injustis, sicut segregat pastor oves ab haedis ? Si tibi judicium debetur hominis, et per te est totius saeculi celebranda divisio, quomodo dicis, Quis me constituit judicem aut divisorem super vos? Est quidem penes Christum, et fuit, atque
Abbreviated transcription (Latin):
cendi.uiuendi ordine.moriendi
exitii. ꝑ omnia tͥ uoluit similis
inueniri. Nam cum eẽt et solus
dei heres. et filius unicus ꝑ natu¬
ram: de participem sibi. te cohe¬
redem sibi uoluit & fecit ẽẽ ꝑ gra¬
tiam : qui eras miser et subiectꝰ
ultime seruituti. Habebis itaq
et collata poteris felicit̾ possid̾e:
si manseris in aula patris. si fue¬
ris in diuina hereditate cõmunis.
Daripot̃. diuidi ñ pot̃ sors diuina:
qr celestia & qͥ ded̾it ñ amittit: et
qͥ acceꝑit. sibi singłarit̃ ñ reꝯdit.
Uñ homo quid ħc ad diuisionẽ uo¬
cas: Quid hunc ad discussionem
miserandus inuitas: Quid ab eo
partem petis : qui tͥ quesiuit et
contulit totũ: Uel exꝑtus cessa:
et ante peniteat talia te petisse.
Nã partẽ substantiȩ pͥncipalis sicut¬
si exul factus es: hinc hereditatis
exors. et extorris auita. Homo:
dicit tibi xp̃c. Quod a me & per
me consecutus es.: sine me ñ pote¬
ris possidere : qr sñ me qualis fu¬

Expanded text:
cendi, vivendi ordine, moriendi cendi, vivendi ordine, moriendi exitu, per omnia tibi voluit similis inveniri. Nam cum esset et solus Dei haeres, et Filius unicus per naturam, te participem sibi, te cohaeredem sibi voluit et fecit esse per gratiam, qui eras miser et subjectus ultimae servituti. Habebis itaque, et collata poteris feliciter possidere, si manseris in aula Patris, si fueris in divina haereditate communis. Dari potest, dividi non potest sors divina, quia coelestia et qui dederit non amittit, et qui acceperit sibi singulariter non recondit. Unde homo quid hunc ad divisionem vocas, quid hunc ad discussionem miserandus invitas, quid ab eo partem petis, qui tibi quaesivit et contulit totum? Vel expertus cessa, et jam poeniteat talia te petiisse. Nam partem substantiae principalis accsi exsul, hinc haereditatis exsors, hinc extorris a vita. Homo, dicit tibi Christus, Quod a me, et per me consecutus es, sine me non poteris possidere, quia sine me qualis fu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm: dicente apło. Caritas nũ¬
qͣm excidit. S dicit aliqͥs. Er¬
go caritas ñ quã perit: ñ quã
iuolatur.: Plane ñquã: qr ca¬
ritas siẽ. ꝑmanet: si ñ ꝑmanet
non ẽ. Sicut sterilis arbor que
uernali temꝑe cũ tota candes¬
cit in flore. fructũ non dat il
fluctib euanescit: ac sic ledit sollici¬
dos: et decipit incautos. Et ut ad cep¬
ta redeamus : magister dic fr̾i meo
ut diuidat mecũ hereditatẽ. Here¬
ditas mundana añ posteris infert
lis portiones. Successores ipsos de¬
secat et mittit in partes.: ꝓinde ñ
ẽ hereditas ista s pugna: & hec no¬
uerca filioꝵ ẽ. ñ facultas. Ille di¬
tat filios : qui relinquit filiis ple¬
nissimã caritatẽ. At cu qͥsqͥs ille es
qui dñm tali petitione cõpellas:
cũ quo tͥ apłs hereditatẽ docet
et ostendit ẽẽ cõmunẽ. Hereditas
inquit dei sumus : coheredes aut̃
xp̃i. Hic tͥ si heres ẽ. hic ẽ tibi fr̾.
qui nascendi sorte. conditione creᷤ¬

Expanded text:
m, dicente Apostolo: Charitas numquam excidit . Sed dicit aliquis, Ergo charitas numquam perit, numquam violatur? Plane numquam, quia charitas si est, permanet; si non permanet, non est. Sicut sterilis arbor quae vernali tempore cum tota candescit in flore, fructum non dat illfluctibus evanescit, ac sic laedit sollicitos et decipit incautos. Sed ad coepta redeamus. Magister, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem. Haereditas mundana, ante posteris infert lis portiones, successores ipsos desecat et mittit in partes. Proinde non est haereditas ista, sed pugna; et haec noverca filiorum est, non facultas. Ille ditat filios, qui relinquit filiis plenissimam charitatem. At tu, quisquis ille es qui Dominum tali petitione compellas, cum quo tibi Apostolus haereditatem docet et ostendit esse communem: Haeredes, inquit, Dei sumus, cohaeredes autem Christi . Hic tibi sic haeres est, hic est tibi frater, qui nascendi sorte, conditione cres
Abbreviated transcription (Latin):
uidat mecũ hereditatẽ. Preceps
cupiditas et incanta. mundane
litis arbitrũ: credit ipsum scłi
cognitorẽ: et eũ fieri uoluit di¬
uisionis auctorẽ. qui ad restitu¬
endam uenerat humani gene¬
ris unitatem. Magister: dic fr̃i
meo ut diuidat mecũ heredita¬
tem. Hic non magister questus
ẽ: s amoris. Dic fr̃i meo: ut diuii¬
dat mecũ hereditatem. Dicen¬
do dic fr̃i meo: premisit quod
caritatẽ moneat . qd̃ int̃pellet
naturã: qd̃ pulset affectũ. Dic
fr̃i meo: ut diuidat mecũ he¬
reditatem. Non pot̃ dicere fr̾i
diuide : qui ꝑ propħam docuit.
Ecce quã bonũ et quã iocundũ:
habitare fr̃s in unũ. Dic fr̾i me¬
o: ut diuidat mecũ heredita¬
tem. Que maior hereditas. q̃

Expanded text:
vidat mecum haereditatem . Praeceps vidat mecum haereditatem . Praeceps cupiditas, et incauta, mundanae litis arbitrum credidit ipsum saeculi cognitorem; et eum fieri voluit divisionis auctorem, qui ad restituendam venerat humani generis unitatem. Magister, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem. Hic non magister quaestus est, sed amor. Dic fratri meo ut dividat mecum haeredilatem. Cum dicit, dic fratri meo, praemisit quod charitatem moneat, quod interpellet naturam, quod pulset affectum. Dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem. Non potest dicere fratri, Divide, qui per prophetam docuit: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum . Dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem. Q
Abbreviated transcription (Latin):
repetunt animã tuã. Que aut̃
parasti cuiꝰ erunt: Unde istedi¬
ues sic p̃uentus ẽ. ut magis cogi¬
tata ꝑderet quã parata: et imple
relinqueret : ñ quid p̃mitteret
ante se. Uñ iuxta apłm euanu¬
erunt in cogitationib suis. et
obscuratũ ẽ insipiens cor eorũ .:¬
estimantes se ẽẽ sapientes stulti
facti sunt. Cui dicit᷑ stulte: qr
excitatus de sompno p̾sentis
uitȩ. in illa ꝑpetuitate nicħ in¬
uenit in manib suis. sic̃ dicit
psalmus. Dormierunt somnũ
suũ: et nichil inuener̃t omnes
uiri diuitiarũ in manib suis.
Uigila gͦ diues in oꝑe bono. ĩ ma¬
lo dormi: et ñ sit manꝰ tua pau¬
ꝑi uacua. ut tͥ plena sit semꝑ:
qr diues quanto largit᷑ ꝓfundit.
tanto largit᷑ redundat in ruui
ẽẽ diues ius: et tunc erunt hor¬
rea tua maiora tẽ plena: si ñ
fueruit tenacitate uacua. cupi¬
ditate conclusa. errri. De illo qͥ¬
a dño heres bonoꝵ peti¬
erit mundanorũ. Ma¬
Egister inquit: dic fr̃i meo ut di¬

Expanded text:
repetunt animam tuam; quae autem parasti cujus erunt? Unde iste dives sic praeventus est, ut magis cogitata perderet quam parata; et impletrelinqueret, non quid praemitteret ante se: unde juxta Apostolum: Evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; aestimantes se esse sapientes, stulti facti sunt . Cui dicitur stulte, et excitatus de somno praesentis vitae, in illa perpetuitate nihil invenit in manibus suis; sicut dixit Psalmista: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Vigila ergo, dives, in opere bono, in malo dormi; ut non sit manus tua pauperi vacua, ut tibi plena sit semper. Quia dives quantum largiter profundit, tantum largiter redundat in rebus. esse vis dives: et tunc erunt horrea tua majora, tunc plena, si non fuerint largitate vacua, cupiditate inclusa. SERMO CV. De mula Domino haeres bonorum petierit mundanorum. Magister, inquit, dic fratri meo ut di
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ morientẽ diuitiȩ ñ secũ¬
tur. Sit tibi pera conscientia
tua : sit tibi panis uita tua.
ut sit tibi uerus panis xp̃i in
uita. qui dixit. Ego sum pa¬
nis. Sit tibi in pretio merces
exigit a xp̃o: qui ut sequere¬
tur xp̃m nudus despexit res¬
puens fideliter quod habebat¬

Expanded text:
tum est, Morientem divitiae non sequuntum est, Morientem divitiae non sequuntur . Sit tibi pera conscientia tua, sit tibi panis vita tua; ut sit verus panis Christus in vita, qui dixit: Ego sum panis . Sit tibi in pretium merces ecurus a Christo, qui ut sequeretur Christum, nudus despexit respuens fideliter quod habebat
Abbreviated transcription (Latin):
tatus. pera. pane. precio anxiꝰ¬
et onustus incedit: ut aut laᷤ
sus. aut tardior. ad opus oꝑa¬
rius infidelis occurrat. aut
occurrere fortasse non possit: Pre¬
mia ꝓmittit ille copiosa: tot cyro¬
graphis scribit. dot testib: largã
spondet ille mercedem: et tucũ
tibi neq panẽ. neq uestimentũ.
impio spũ estimas ẽẽ prebit᷑ũ:
Te ipsum cũ non esses dedit esse.
et quicqͥd homo habes dedit ip¬
se. & cũ tͥ ac tuis uoluptatibus
uiueres. uictus necessaria non
negauit: nc̃ suis uirtutib suis
oꝑib seruienti. non panẽ. non
uestimentum estimas largit᷑um:
Hoc ipsum quod inpera qđ in
zona portas. quis dedit tͥ: Quid
illi de suo insultaturus occuris:
Noui quia diues es: cessa homo
operib tuis: suffictat tibi chui¬
iniuriam. Depone sarcinas di¬
uitiarum tuarum : onustus
non potest ꝑ angustam. ꝑ ar
messis dñicȩ ꝑuenire. Ueni
aris ad penam: qr sicut scrip¬

Expanded text:
tatus, pera, pane, pretiotatus, pera, pane, pretio onustus incedit, et anxius; ut aut lassus aut tardior ad opus operarius infidelis occurrat, aut occurrere fortassis non possit! praemia promittit ille copiosa, tot chirographis, tot testibus, largam spondet ille mercedem, tu eum neque panem, neque vestimentum impio spiritu aestimas praebiturum? Teipsum cum non esses, dedit esse; et quidquid, homo, habes dedit ipse; et cum tibi ac tuis voluptatibus viveres, victus necessaria non negavit: hunc suis virtutibus, suis operibus servienti, non panem, non vestimentum aestimas largiturum? Hoc ipsum quod in pera, quod in zona portas, quis dedit tibi? Quid illi de suo insultaturus occurris? Novit quia dives es. Cede, homo, opibus tuis: sufficit tibi divi, depone sarcinas divitiarum tuarum, onustus non potest per angustam viam messis pervenire, veni aris ad poenam; quia, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
tu uides. et respondit uideo
ascensorem bigȩ. Uñ mox ceci¬
tilia eius. Quis dubitat fr̾es
ñ has bigas. xp̃m salutari ine¬
quitasse discursu : cum uideat
apłica p̃dicatione corruisse tem¬
pla ydola deꝑisse. cessasse pecu¬
dũ mugitꝰ et iuctimas. ipsas
aras cum thuris sui fumo iam
tota euanuisse ꝑ secła: Has bi¬
gas abacuc uiderat : cũ clama¬
ret. Ascendens ascendes super
equos tuos: et equitatus tuus
tropheum singłaris triumphi.
ut prede suȩ p̾do ipse. ipsis cap¬
tiis suis ipse captiuus. uinctis¬
suis quondã uinctus ipse dia¬
ante fuerat magnificus ꝑse¬
cutor. Merito dolet. gemit
merito. merito stridet. cum se
uidet hominũ sententia ho¬
minũ potestate ꝑcelli: qui se dm̃
hominib longa diu fuerat ꝑsu¬
asione mentitus. Et p̃cepit eis
cũ oꝑarios inuitat ad oꝑa. non
necessaria uictus solũ. s etiam
largo fundit epulas apparatu:
ut conuiuiũ sic humanitus
effusũ. pondus operis suꝑet et

Expanded text:
tu vides? et respondit, video tu vides? et respondit, video assessorem bigae , unde mox cecitilia. Quis dubitat, fratres, per has bigas Christum salutares inequitasse discursus, cum videat apostolica praedicatione corruisse templa, idola deperiisse, cessasse pecudum mugitus, et victimas, ipsas aras cum thuris sic fumo jam tota evanuisse per saecula? Has bigas Habacuc viderat cum clamaret: Qui ascendis super equos tuos, et equitatus tuus tropaeum singularis triumphi, ut praedae suae praedo ipse, ipsis captivis suis ipse captivus, vinctis quondam suis vinctus ipse diaum ante fuerat magnificus servitute. Merito dolet, gemit merito, merito stridet, qui se videt hominum sententia, hominum potestate percelli, qui se Deum hominibus longa diu fuerat persuasione mentitus. Et praecepit eicum operarios invitat ad opera, non necessaria victus solum, sed etiam largo fundit epulas apparatu, ut convivium humanitatis effusae pondus operis superet et
Abbreviated transcription (Latin):
uos qr suaue est: et onus me¬
um. qr leue ẽ. Nescit la sescere
baiulus miscd̃ie : pietatis euec¬
tor. Duodecim patriarchas du¬
odecĩ distinctos in trib. duode¬
meri fuisse descriptos. scrutatori
legis relinquimꝰ altius ad ꝓban¬
dũ: qr nos cur binos ad predican¬
dum discipłos miserit. ꝓpositȩ
lectionis series coartat aperire.
Et cepit mittere binos et binos.
bmos mittebat : ne destituta sin¬
gularitas. aut negaret ut petrꝰ.:
aut fugeret ut ihohannes. Cito
cadit fragilitas humana: quȩ
de fe suꝑb. e confisa sociũ despi¬
cit. ñ uult habere collegam: di
alteriꝰ roboretur auxillo: eadẽ
scriptura testatur cum dicit.
fr̾s sitrinitas quȩ ex dudenari¬
o numero tͥꝑtitam conscendit
quadrigam nẽ ascendat et bi¬
gam: ut duob nuntiis duoꝵ
uocatio monstretur et clare¬
quid ideoꝵ d̾s tantũ. ñne &
gentiũ : Immo et gentiũ: et
impleatur ysaie uaticinium.
qui se ascensorẽ bige uidisse des¬
tatur. ubi audit sibi dici. quid

Expanded text:
um suave est, et onus meum leve est . Nescit lassescere bajulus misericordiae, pietatis evector. Duodecim patriarchas, duodecim distinctos in tribubus , duodemeri fuisse descriptos scurtatori legis relinquimus altius ad probandum, quia nobis cur binos ad praedicandum discipulos miserit, propositae lectionis series conatur aperire. Et coepit eos mittere binos et binos. Binos mittebat ne destituta singularitas aut negaret, ut Petrus; aut fugeret, ut Joannes . Cito cadit fragilitas humana, quae de se superbe confisa socios despicit, non vult habere collegam, dicalterius roboretur auxilio, eadem Scriptura testatur, cum dicit: fratres, si Trinitas, quae ex duodenario numero tripartitam conscendit quadrigam, nunc ascendit et bigam; ut duobus nuntiis duorum vocatio monstretur, et clarequid Judaeorum Deus tantum? Nonne et gentium? immo et gentium ; et impleatur Isaiae vaticinium, qui se ascensorem bigae vidisse testatur, ubi audit sibi dici: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ñ dixit qui dederat repe¬
tit. s repetunt: Quia scõꝵ d̾s
repetit aĩas et reducit: tartarei
ministri repetunt et ꝑtrahunt
animas impioꝵ. Et cogitabat
intra se dicens. Quid faciã quod
non habeo quod congregem fruc¬
tus meos: Et dixit. Hoc faciam.¬

Expanded text:
Quare non dixit: qui dederat, repeQuare non dixit: qui dederat, repetit, sed repetunt? Quia sanctorum Deus repetit animas et reducit; tartarei ministri repetunt et pertrahunt animas impiorum. Et cogitabat intra se, dicens: Quid faciam, quod non habeo quo congregem fructus meos? Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
contriuerunt. Uñ pauperũ te
p̃cedunt gemitꝰ et secunt᷑. accu¬
te turba impetit plangens paren¬
tũ: ut aodictus a suꝑno iudice
satietatẽ penarũ capias: qui hor¬
reoꝵ tuoꝵ seras negando cet̾is
tibimet conclusisti. Cogitabat
intra se diues. Merito illitalit̃
respondit qui scit cogitationeᷤᷤ
hominũ qm̃ uane sunt : stulte
hac nocte a te repetunt animã
tuã. Quȩ aut̃ parasti cuiꝰ erunt :
Bene stulte : qr ibi totũ de terra¬
de carne fuerat . nil de corde.
Bene stulte : qr migrature mox
aĩe condita satis lõga p̃pararat.
Hac nocte a te repetunt aĩamtuã.
conuenient̃ hac nocte : qr fugi¬
ens miscdiȩ lucẽ. auaritie se te¬
nebris manciparat dicendo. Man¬
duca. bibe. Quod aut̃ bibenteᷤᷤ
filii noctis sunt. ñ diei. apłs sic
declarat. Et qui inebriantur:
nocte ebrii sunt. Per obscura
fertur. assuumnitur ꝑ tenebras:
stulo mandauit et condidit
horreoꝵ. Repetunt a te aĩa tuã

Expanded text:
contriverunt: unde pauperum te contriverunt: unde pauperum te praecedunt gemitus et sequuntur, accute turba impetit plangens petentium; ut addictus a superno Judice satietatem poenarum capias, qui horreorum tuorum seras, negando caeteris, tibimet conclusisti. Cogitanti intra se diviti merito ille taliter respondit, qui scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt : Stulte, hac nocte repetunt animam tuam a te; quae autem parasti, cujus erunt? Bene stulte, quia ibi totum de cafuerat, nil de corde. Bene stulte, quia migraturae mox animae condita satis longa praeparabat. Hac nocte a te repetunt animam tuam. Convenienter hac nocte, quia fugiens misericordiae lucem, avaritiae tenebris se manciparat, dicendo: Manduca, bibe, epulare. Quod autem bibentes filii noctis sint, non diei, Apostolus sic declarat. Et qui inebriantur, nocte ebrii sunt ; per obscura fertur, assumitur per tenebras, suorum mandavit et condidit horreorum. Repetunt animam tuam a te.
Abbreviated transcription (Latin):
animi non poterat habere sola¬
tiũ: ñ poterat habere collegã. Et
cogitabat intra se. Mens impia
cum pietate certabat: et patie¬
batur intestinũ bellũ. qͥ miscd̃iȩ
pacem ꝑdiderat et quietẽ. Et
cogitabat intra se dicens. Quid
tis uox ẽ. Et quẽ putas int̾ro¬
gabat iste : Erat in illo alter:
qr eiꝰ penetralia iam diabolus
possessor insiderat: et qui intra¬
uerat in cor iude. m̃tis eiꝰ tene¬
bat archanũ. Quid factã quod
ñ habeo: Audistis quomͦ non ħt
greget sic requirit. S audiamꝰ
quid ei responderit consiliator
uit̾nus. Destruã horrea mea. E¬
uident̾ apparet qui latebat: qr
ad destructionẽ incipiet semper
inunicus. Agit agit ut quȩ ha¬
bes destruas: et ꝗ̃ concupieris
ñ reformes. Miser diues: ignarꝰ
de futuris. Quã melius p̃sentia
ubi est sedes anime transtulisses.
At nc̃ cathenȩ horreoꝵ tuoꝵ strmxe¬
runt fauces pauperũ: umxerͣt
hospitũ colla. esurientiũ uiscera

Expanded text:
animi non poterat habere solaanimi non poterat habere solatium, non poterat habere collegam. Et cogitabat intra se, dicens. Mens impia cum pietate certabat, et patiebatur intestinum bellum, qui misericordiae pacem perdiderat et quietem. Et cogitabat intra se, dicens: Quid tis vox est; et quem putas interrogabat iste? Erat in illo alter, quia ad ejus penetralia jam diabolus possessor insederat; et qui intraverat in cor Judae, mentis ejus tenebat arcanum. Quid faciam, quod non habeo? Audistis quomodo non habet greget sic requirit. Sed audiamus quid ei responderit consiliarius internus. Destruam horrea mea. Evidenter apparuit qui latebat, quia a destructione incipit semper inimicus. Agit, agit, ut quae habes destruas, et quae concupieris non reformes. Miser dives, ignarus de futuris; quam melius praesentia, ubi est sedes animae, transtulisses! At nunc catenae horreorum tuorum strinxerunt fauces pauperum, vinxerunt hospitum colla, esurientium viscera
Abbreviated transcription (Latin):
gregem fructus meos: Et dixit.
Hoc faciam. Destruã horrea me¬
a et maiora faciã : et congrega¬
mͥ: et dicam animȩ mȩȩ. Anima
habes multa bona posita ĩ annoᷤᷤ
bibe. et epulare. Dixit aut̃ illi d̾s.
Stulte. hac nocte animã tuã re¬
petunt a te. Que aut̃ parasti. cu¬
ius erunt: Miser tu. quẽ ub̃tas
sterilem. abundantia anxium.
inhumanũ copia diuitiȩ fecere
m̃dicũ. Humanus ager inhuma¬
nũ dñm sustinebat: et qd̾ terra
fundebat largit᷑. concludebat &
congregabat anguste: ut eẽt a¬
lienoꝵ custos. qui esse suoꝵ nolu¬
it ꝓrogator. Ingratus deo:. sibine¬
quã: hostis pauꝑũ: diuitũ nota:
carcer naturȩ. Hõis cuiꝰdã dintiᷤ
uberes fructus attulit ager: et
cogitabat intra se. Quasi possit
extra se quispiã cogitare. S intͣ
se iste cogitabat : qui in corde su¬
e impietatis consilio recepto. nil
pietatis sibi. sibi miscđiȩ nil re¬
liquit. Cogitabat intra se dicenᷤ
Digno consiliario usus ẽ: qr mali

Expanded text:
fructus meos? Et dixit. Hoc faciam. Destruam horrea mea et majora faciam: et illuc congregaihi et bona mea: et dicam anime mee. Anima habes multa bona reposita in annos bibe: et epulare. Dixit autem illi Deus. Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te, quae autem parasti, cujus erunt? Miserum, quem ubertas sterilem, abundantia anxium, inhumanum copia, divitiae fecere mendicum. Humanus ager inhumanum dominum sustinebat; et quod terra fundebat largiter, concludebat et congregabat anguste; ut esset alienorum custos, qui esse suorum noluit prorogator, ingratus Deo, sibi nequam, hostis pauperum, divitum nota, carcer naturae. Hominis cujusdam divitis uberes fructus ager attulit, et cogitabat intra se. Quasi possit extra se quispiam cogitare, sed intra se iste cogitabat, qui in corde suo impietatis consilio recepto nil pietatis sibi, misericordiae nil reliquit. Cogitabat intra se, dicens. Digno consiliario se usus, qui mali
Abbreviated transcription (Latin):
cxxx. de diuite cuiꝰ ager uberes fiuet̾
uotiens
diues iste uenit in mediũ.
quem tot scłis. orbe toto
omnis clamor diuinȩ uocis accu¬
sat : tociens diuitiaꝵ fallax fuga¬
tur illecebra: tociens cupiditatũ
furens flãma restinguitur : aua¬
ritiȩ tociens rabies uesana miti¬
gatur. Sic namq hodie cepit do¬
minus iħc. Hominis curusdam
diuitis uberes fructus ager aitu¬
lit: et cogitabat intra se dicens.

Expanded text:
CIV. De divite, cujus ager ferax fuit. Quotiens dives iste venit in medium, quem tot saeculis, orbe toto, die omni, clamor divinae vocis accusat, totiens divitiarum fallax fugatur illecebra, totiens cupiditatum furens flamma restinguitur, avaritiae totiens rabies vesana mitigatur. Sic namque hodie coepit Dominus Jesus. Hominis cujusdam divitis uberes fructus ager attulit; et cogitabat i
Abbreviated transcription (Latin):
fructu uentͥs tui: ponã suꝑ sedẽ
tuam. Uñ sc̃i hec scientes. spẽ fruc̾¬
tus ex flore capiebant: & solaban¬
tur p̃sentia de futuris: uidentes
iãiamq succedere et̾na mortalib:
uenturũ longa pacientia susti¬
nebant: uenisse fidel gaudio ft̃

Expanded text:
fructu ventris tui ponam super sedem fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Unde sancti scientes haec, spem fructus ex flore capiebant, et solabantur praesentia de futuris: videntes jam jamque succedere aeterna mortalibus, venturum longa patientia sustinebant, venisse fideli gaudio
Abbreviated transcription (Latin):
arbor si fuerit in uinea dum mor¬
tiferam fundit subiectis uitib
umbrã. iminica ñ sibi soli. s etiã
palmitib fit fecundis: ita homo
deses. ignauus. si presit popłis.
non sibi soli fit noxiꝰ s multis. dũ
sequentes se suo uiciat & ꝑdit
exemplo. S hanc sumilitudiuẽ
qre dñs dixerit: audiamꝰ. Arbor
fici brumal tp̃r transacto. dum
grossos ꝓducit in florem. et simu¬
lat suum suis florib fructum:
decipit incautos: illudit ignaros.
slã quȩ morꝓieit grossos: pigrũ
ꝓficit et ꝓrumpit in germen: &
fit posterior cet̾is fructu: que ui¬
debat᷑ ceteras anteisse. Merito gͦ
rat᷑: que calefacta tẽpore legali.
tẽporalit̾ eccłiastici fructus flo¬
ruit in figura. Patarcharũ nãq
radice solidata. sacerdotali exal¬
tata culmine. ꝓpħicis dilatata
ramis. iudaice obseruationis re¬
pleta grossis. florebat tunc spe
sola fructum datura ꝑ xp̃m: im¬
mo ipsum xp̃m datura post
fructũ. dicente psalmista. De

Expanded text:
t in vinea, dum fundit mortiferam subjectis viribus umbram, inimica non sibi soli, sed etiam palmitibus fit fecundis: ita homo deses, ignavus, si praesit populis, non sibi soli fit noxius, sed multis, dum sequentes se suo vitiat et perdit exemplo. Sed hanc similitudinem quare Dominus dixerit audiamus. Arbor ficus, brumali tempore transacto, dum grossos producit in florem, et simulat suum suis floribus fructum, decipit incautos, illudit ignaros. Namque mox projicit grossos, pigrum proficit et prorumpit in germen; et fit posterior caeteris fructu, quae videbatur caeteras anteisse. Merito ergo ratur, quae calefacta tempore legali, temporaliter ecclesiastici fructus floruit in figura. Patriarcharum namque radice solidata, sacerdotali exaltata culmine, propheticis dilatata ramis, Judaicae observationis repleta grossis florebat, tunc spe sola fructum datura per Christum, immo ipsum Christum datura post fructum, dicente Psalmista: De
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ credis. gaude: quia regnum
sine fine ꝓmisit: uͥ est sine successo¬
re militia: ubi sunt ꝑpetuȩ digni¬
tates. S quid est. quod mansura
non ambiunt. qui ambiunt tran¬
situra: Quid est. quod caducos ho¬
nores caro comparant: et nolunt
gratis acciꝑe sempit̃nos: fr̃s: hinc
parantur officta: hinc decernuntur
loca: honores hinc designant᷑. Hinc
qui non de eutangelii fide acceperit
codicellos: ibi et̃narum infulas ñ
habebit dignitatũ. Ergo si delec¬
tat militia: siuolumꝰ semꝑ milita¬
re: arripiamus arma xp̃i: uigile¬
mus: sobrii simus: iuncamus diabo¬
lum: ꝓsternamus uitia: ut possimꝰ
deo patre regnat nunc & semꝑ.

Expanded text:
ventum credis, gaude, quia regnum ventum credis, gaude, quia regnum sine fine promisit, ubi est sine successore militia, ubi sunt perpetuae dignitates. Sed quid est quod permansura non ambiunt qui ambiunt transitura? Quid est? Quid est quod caducos honores auro comparant, et nolunt gratis accipere sempiternos? Fratres, hic parantur officia, hic decernuntur loca, hic honores designantur, hic qui non de Evangelii fide acceperit codicillos, ibi aeternarum infulas non habebit dignitatum. Ergo si delectat militia, si volumus semper militare, arripiamus arma Christi, vigilemus, sobrii simus, vincamus diabolum, prosternamus vitia, ut possimus Deo Patre regnat nunc et semper,
Abbreviated transcription (Latin):
fantiȩ. quod ȩtatis. quod temꝑis. qd̾
dati. quod accepti. quod minoratio¬
nis. quod mortis. si intellexeris non
esse diuinitatis. s corꝑis : tu nullam
filio irrogabis in uiriam: nullamtu
facies intrinitate distantrã. Sed
reuertam᷑ ad nos: et quȩ sunt nr̃a
iam loquam. Dabit illi inquit dñs
ds sedem dauid patris sui: et reg¬
nabit in domo iacob inet̃num: &
regni eiꝰ non erit finis. Qui in cęlo
semꝑ consedit patri: nunc sedem
dauid accepit in t̾ra. Qui regnauit
semꝑ: modo nobis in domũ iacob
regnum sortitur ȩt̃num. Gaude¬
amus fr̃s: quia qui sibi regnauit.
regnaturus est nobis. Gaudeamꝰ:
quia ueniet regnaturus in terra.
ut nos cum illo regnare possimus.
natis ẽ : nobis dicit. Uenite bene
dicti patris mei: ꝑcipite regnũ qd̃
uobis paratũ est ab origine mundi.
b. Heniet. ut quib ẽ gła de regno:
sit de familiaritate fidutia. Et reg¬
ni eius non erit finis. Qui enis ad¬

Expanded text:
fantiae, quod aetatis, quod temporis, quod fantiae, quod aetatis, quod temporis, quod dati, quod accepti, quod minorationis, quod mortis, si intellexeris non esse divinitatis, sed corporis, tu nullam Filio irrogabis injuriam, nullam tu facies in Trinitate distantiam. Sed revertamur ad nos, et quae sunt nostra jam loquamur. Dabit illi, inquit, Dominus Deus sedem David patris sui, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni ejus non erit finis. Qui in coelo semper consedit Patri, nunc sedem David accepit in terra: qui regnabit sibi semper, modo nobis in domo Jacob regnum sortitus est aeternum. Gaudeamus, fratres, quia qui sibi regnavit regnaturus est nobis; gaudeamus, quia venit regnaturus in terra, ut nos cum illo regnare possimus gnabimus . Nobis dicti Patris mei, percipite regnum, quod vobis paratum est ab origine mundi . bus. Veniet, ut quibus est gloria de regno, sit de familiaritate fiducia. Et regni ejus non erit finis. Qui ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
tris eius. Hides quia quando ac¬
cipit. dauid filius d̾r: quando dat.
dei filius nuncupatur: Ipse dix̃.
Om̃ia quecumq habet pat̾ mea
sunt. Et que necessitas accipien¬
di: ubi ẽ habendi potestas: Ait.
Omnia que ħt pater. mea sunt.
Quis accipit quȩ sua sunt. ut gr̃ȩ
dantis ẽ: sic accipientis ẽ quod do¬
natur. Fatemur: accepit. S iste
qui natus ẽ: qui suscepit carnem:
qui suscepit infantiam: qui cuna¬
bula ꝑtiilit: qui suscepit etates: qͥ
labiores sustinuit: qui fam̃ sensit:
qui sitm passus ẽ: qui cota iniu¬
riarũ genera ñ refugit: qui ascen¬
dit crucem: qui subiit mortem:
qui intrauit sepulchrũ. Heretice:
huic quod accepit a. scribe. Aut
putas quod honor ẽ. adeo dedig¬
natur acciꝑe: qui ab hominib
tantas accepit inuirias: Aut
eristimas quod conferri sibi reg¬
num a patre fastidit: qui ab ini¬
micis penas. mortẽ ꝙ suscepit:
Heretice: quod est miuriȩ. quod in¬

Expanded text:
tris sui. Vides, quia quando actris sui. Vides, quia quando accipit, David filius dicitur; quando dat, Dei Filius nuncupatur, ipse dixit: Omnia quae habet Pater, mea sunt . Et quae necessitas accipiendi, ubi est habendi potestas? Ait, omnia quae habet Pater, mea sunt. Quis accipit quae sua sunt? Aut in gratia dantis est, si accipientis est quod donatur? Fatemur quia accepit, sed iste qui natus est, qui suscepit carnem, qui suscepit infantiam, qui cunabula pertulit, qui suscepit aetates, qui laborem sustinuit, qui famem sensit, qui sitim passus est, qui tot injuriarum genera non refugit, qui ascendit crucem, qui subiit mortem, qui intravit sepulcrum: haeretice, huic quod accepit ascribe. At putas quod honorem a Deo dedignatur accipere, qui ab hominibus tantas accepit injurias? Aut existimas quod conferri sibi regnum a patre fastidit, qui ab inimicis poenas, mortemque suscepit? Haeretice, quod est injuriae, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocatur hoc nomine: iam¬
dieat angłs. Et filiꝰ inquit altiᷤᷤ¬
simi uocabitur. Uidetis quia qd̃
concipit uirgo: non t̾renũ germ̃
est s crleste. Uirgo peꝑit: s ds
suscepit filiũ. Ergo. qui de hac
natiuitate humano mͦ disputat.:
ad omnẽ tendit tanti genitoris
iniuriã. Et dabit inquit ei dñs
sedem dauid patris sui. Hinc he¬
retiens generat ꝑfidiȩ sus nebu¬
las: hinc sibi fingit erroris mare¬
riam. Ecce inquit non ego dico.
non habebat. S nos ista fr̃s au¬
diamꝰ non ut ꝑfidi. s ut fideles:
et sit nobis argum̃tũ fidei quod
illis erroris ẽ occasio. Babit illi
ñs d̾s. Quis dat. aut cui dat
factũ ẽ: et habitauit in nob̃. Au¬
mundũ reꝯcilians sibi. Sibitiq:
non alii. Hic gͦ d̾s qui in xp̃o erat.
regnum sibi dabat in xp̃o: et confere¬
bat suscepto coꝑi. quod semꝑ sita di¬
uinitate possederat: sicut ex ipso
angłi ꝓbatur eloquio. Dabit in¬
quit illi dñs ds sedem dauid pa¬

Expanded text:
qui vocatur hoc nomine? qui vocatur hoc nomine? Dicat Angelus: Et Filius, inquit, Altissimi vocabitur . Videtis, quia quod concipit Virgo, non terrenum germen est, sed coeleste. Virgo peperit, sed Deus suscepit Filium. Ergo qui de hac nativitate humano modo disputat, ad omnem tendit tanti genitoris injuriam. Et dabit, inquit, ei Dominus sedem David patris sui. Hinc haereticus generat perfidiae suae nebulas, hinc sibi fingit erroris materiam. Ecce, inquit, non ego dico, non habebat. Sed nos ista, fratres, audiamus, non ut perfidi, sed ut fideles; et sit nobis argumentum fidei, quod illis est erroris occasio. Dabit illi Dominus Deus. Quis dat, aut cui dat? factum est, et habitavit in nobis . Aumundum reconcilians sibi . Sibi utique non alii. Hic ergo Deus, qui in Christo erat, regnum sibi dabat in Christo, et conferebat suscepto corpori quod semper sua divinitate possederat, sicut ex ipso angeli probatur eloquio. Dabit illi Dominus Deus sedem David pa
Abbreviated transcription (Latin):
nata. Est gͦ heresis. quȩ xp̃m
aerium corpꝰ assumpsisse men¬
titur: nec habusse carnẽ. s ho¬
minem simulasse confingit.
Concipies inquit in utero et
paries filiũ : et uocabis nomen
eiꝰ iħm. Quod ebraice iħc. grece
sother: hoc latine d̾r saluator.
Merito gͦ uirginis salua sunt
om̃ia: que omniũ genuit sal¬
uatorem. Et uocabis nomen eiꝰ iħm:
qura in hoc nomine deitatis ad ora¬
turtota maiestas. Om̃s qui cõmo¬
rantur in celis: uniuersi qui inha¬
bitant t̾ram: cuncti qui in ꝓfun¬
do denentur inferni. huic ꝓster¬
nntur nomini: hunc adorant.
Audi apłm dicentẽ. Ut in noĩe
iłni omne genu flectatur: cele¬
stiũ terrestrium et infernorũ
Hoc nomen ẽ. quod dedit cecis ui¬
sum: auditũ surdis: claudis cursũ:
sermonẽ mutis: uitam mortius:
totamq diaboli potestatem de
obse̾sis corꝑib. uirtꝰ huiꝰ nominis
effugauit. Et si nom̃ tantũ est.
quanta potestas: S quis ẽ iste

Expanded text:
nata. Est ergo haeresis, quae Christum nata. Est ergo haeresis, quae Christum aerium corpus assumpsisse mentitur: nec habuisse carnem, sed hominem simulasse confingit. Concipies in utero, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Quod Hebraice Jesus, Graecer. Merito igitur Virgini salva sunt omnia quae genuit Salvatorem. Et vocabis nomen ejus Jesum , quia in hoc nomine Deitatis adoratur tota majestas: omnes qui commorantur in coelis, universi qui habitant in terris, cuncti qui in profundo tenentur inferni, huic prosternunt nomini, hoc adorant. Audi Apostolum dicentem: Ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Hoc nomen est, quod dedit caecis visum, auditum surdis, claudis cursum, sermonem mutis, vitam mortuis, totamque diaboli potestatem de obsessis corporibus virtus ejus nominis effugavit. Et si nomen tantum est, quanta potestas? Sed quis est iste,
Abbreviated transcription (Latin):
cipit: parit gaudia scłoꝵ: Timor
non est ubi diuinũ est negotutm
non humanũ: ubi uirtutis ẽ con¬
scientia. non pudoris. Quid tumet.
quȩ suscipit eũ quẽ timent om̃ta
que timentur: Quid timet. cui
iudex cause ẽ assertor: integͥtas
testis innocentie Ne timeas ma¬
ria: inuenisti gr̃am apud dñm
Quod erat in pͥncipio apud dm̃
uerbũ d̾s. intra se uirgo repꝑit:
et facta ẽ magnũ deitatis tem¬
plum. que erat pusillũ huma¬
nitatis hospicnum. & quẽ ñ eapi¬
ebat pusillitas humani corporis:
cepit uirginalis meriti magni¬
inquit concipies i utero. Conci¬
pies. Propt̃ reuerentiã dixisse
sufficiat: concipies. Quod exag¬
gerat inutero. quid ẽ: Ilt con¬
ceptus ess ueritas non figura᷑ ut
partus esset ꝓpͥetas. non unago:
ut sic̃ de deo uero d̾s uerus natus
est. sic de uero conceptu. ueritas
humani corꝑis nasceretur. In
a sublata ẽ non natura: nec est
creatura deleta. s culpa dam¬

Expanded text:
cipit, parit gaudia saeculorum? Timor cipit, parit gaudia saeculorum? Timor non est, ubi divinum est negotium, non humanum; ubi virtutis conscientia est, non pudoris. Quid timet, quae suscepit eum quem timent omnia quae timentur? Quid timet, cui judex causae est assertor, integritas testis innocentiae? Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum . Quod erat in principio apud Deum, Verbum Deum intra se virgo reperit, et factum est magnum deitatis templum, quae erat pusillum humanitatis hospitium, et quem non capiebat pusillitas humani corporis, coepit virginalis uteri magniinquit, concipies in utero. Propter reverentiam dixisse suffecerat concipies; quod exaggerat, in utero, quid est? Ut conceptus esset veritas, non figura; ut partus esset proprietas, non imago, ut sicut de Deo vero Deus verus natus est, sic de vero conceptu veritas humani corporis nasceretur. In a sublata est, non natura; nec est creatura deleta, sed culpa dam
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: et cepit esse origo mortis.
quȩ erat initiũ uite. Hoc ẽ gͦ ne¬
gotiũ natiuitatis. quod nasci cõ¬
pulit xp̃m: ut nature curã nati¬
uitas daret auctoris. et nature
nare sermonẽ. altitu¬
do rei facit: et cogit mysteriz
magnitudo. U irgo peꝑit quis
loquitur: Uerbũ caro factum
ẽ quis narrauit : Si uerbũ d̾i
uifantiȩ dat itagitũ: homo ĩꝑ¬
fectus. quomͦ clamabit in uerbo:
Quantã stella magis nocteded̾
querentib lucẽ. tantã doctoris
sermo ortus dñici p̃beat audi¬
entib claritatẽ. ut xp̃m inue¬
nisse gaudeant. discutere non
presumant:honorent munerib
infantiam: non minorent. Sed
orate fr̃s. ut qui nr̃o sensim cre¬
uit in corꝑe: paulatĩ nr̃o cresce¬
re dignetur in uerbo. Euange¬
lista hodie angłm retulit sic lo¬
cutum. Ne timeas maria: inue¬
nisti gr̃am apud dm̃. Nle tune¬
riendo. ñ ꝑdidit uirginitatis in¬
signia. Ne timeas maria. Quid
timet. que securitatẽ rerũ con¬

Expanded text:
accepit, et coepit esse origo mortis, quae erat initium vitae. Hoc ergo negotium nativitatis quod nasci compulit Christum, ut naturae curam nativitas daret auctoris, et naturaenare sermonem altitudo rei facit, et cogit mysterii magnitudo. Virgo peperit, quis loquetur? Verbum caro factum est, quis narrabit? Si Verbum Dei infantiae dat vagitum, homo imperfectus quomodo clamabit in verbo? Quantam stella magis nocte dedit quaerentibus lucem, tantam doctoris sermo ortus Dominici praebet audientibus claritatem: ut Christum invenisse gaudeant, discurrere non praesumant, honorent muneribus infantiam, non minorent. Sed orate, fratres, ut qui nostro sensim crevit in corpore, paulatim nostro crescere dignetur in verbo. Evangelista hodie angelum retulit sic locutum: Ne timeas, Maria, invenisti enim gratiam apud Deum . Ne timeriendo non perdidit virginitatis insignia. Ne timeas, Maria. Quid timet, quae securitatem rerum con