comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ge est. sed ꝑfidem xp̃i que est ex deo ius¬
ticia & enĩ iustus perit in iusticia sua sed
post eugłu ueritatẽ. umbras uelit exer¬
cere legales. ꝙ nõ iuste qͦd iustũ est ꝑse¬
quat᷑. Unde uirta sapientissimõ salomo¬
nem. omĩs idet᷑ sibi ẽe iustus. cũ in lege
u̾sat᷑. Ad qͦs dñs loqͥt᷑ in euglio. uos estis
qui uosmet ipsos iustificatis corã homini¬
bus. Qd̃ paulus fugiens ait. Nichil mͥ con¬
scius sum. nec tam̃ in hoc iustificatꝰ sũ. Ex
pecto autem dei iusticiam. de qͣ idẽ salo¬
mon loqͥt᷑ incelligite iusticiã uerã. Ergo

Expanded text:
i quae est ex Deo justitia. Est enim justus qui perit in justitia sua , si post Evangelii veritatem umbras velit exercere legales, et non juste quod justum est persequi. Unde juxta sapientissimum Salomonem, omnis vir videtur sibi justus, cum in lege versatur: ad quos Dominus loquitur in Evangelio: Vos estis qui vosmetipsos justificatis coram hominibus . Quod Paulus fugiens ait: Nihil mihi conscius sum, nec tamen in hoc justificatus sum . Ex peccato autem Dei justitia, de qua idem Salomon loquitur: Intelligite
Abbreviated transcription (Latin):
nõ audiuimꝰ. neq ocłi nr̃i uiderunt dm̃ absq
te. &x. oꝑa tua qͣ facies expectantibꝰ miscd̾iam.
Occurrit enĩfacientibꝰ iusticiã. &. iuaꝵ tuaꝵ
recordabunt᷑. Papa ̃pacin. huiꝰ testimonii
quasi hebreus. ex hebreis. assumit apls pau¬
lus de autenticis libͥs in epłam qͣ scribit ad
chorinthios. non ũbũ ex ũbo reddens. qd̾ fa¬
cere om̃ino contẽnit. sed sensuũ expͥmens
ueritatem. qͥbꝰ utit᷑ ad id qd uoluerit robo¬
randũ. Unde. apochriphoꝵ deliram̃ta eon¬
riceant. que ex occasione huiꝰ testimonii.
ingerunt᷑ eccł̃iis xp̃i. De. qͥbꝰ uere. dici potest.
qd̃ sedeat diabolus in insidiis cũ diuitib in a¬
pochrifis. ut interficiat innocentẽ. & it̃m.
Insidiat᷑ in apochripho. qͣsi leo in spelunca su

Expanded text:
non audivimus, neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua, quae facies exspectantibus misericordiam: occurrit enim facientibus justitiam, et viarum tuarum recordabuntur. Paraphrasim hujus testimonii, quasi Hebraeus ex Hebraeis, assumit apostolus Paulus de authenticis libris in Epistola quam scribit ad Corinthios, non verbum ex verbo reddens, quod facere omnino contemnit; sed sensuum exprimens veritatem, quibus utitur ad id quod voluerit roborandum . Unde apocryphorum deliramenta conticeant, quae ex occasione hujus testimonii ingeruntur Ecclesiis Christi. De quibus vere dici potest, quod sedeat diabolus in insidiis cum divitibus in apocryphis, ut interficiat innocentem. Et iterum: Insidiatur in apocrypho quasi l
Abbreviated transcription (Latin):
suit. idest gregis dñi. Spm̃ autem hic. an¬
gelũ debemꝰ intelligere: qui ductor. fuit po¬
puli isrł. iuxta illd̾ qd̾ scͥptũ est. Qͥ. facit an¬
gelos suos sp̃e. & ministros suos ignẽ urentẽ
M in epła ad hebreos. Isti sunt. unministrato¬
ru sp̃c. qui mittunt᷑ in ministeriũ. ꝓptere¬
os qui possessuri sunt salutem Conside remꝰ il
in spũ sc̃o. hoc fecisse testent᷑. Manifesta
percurrimꝰ. ut in obscuriorib immoremͣ. Ac¬
tende de celo .&. uide de habitaculo sco tuo.
& głe tue. ubi est ⁊elus tuus & fortitu

Expanded text:
fuit, id est, gregis Domini . Spiritum autem hic Angelum debemus intelligere, qui ductor fuit populi Israel, juxta illud quod scriptum est: Qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Et in Epistola ad Hebraeos: Isti sunt administratorii spiritus, qui mittuntur in ministerium, propter eos qui possessuri sunt salutem . Consideremus iin Spiritu sancto haec fecisse testentur. Manifesta percurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Attende de coelo, et vide de habitaculo sancto tuo, et gloriae tuae. Ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
tur. mouebunt᷑. ut que pͥus immobiles eras
ueniant ad salutem. Cum q mirabilia fe¬
cerit.&. ostendit signa in eugłio. q̃ quon¬
dam ostendit in egẏpto &. in solitudine.
confitent᷑ se gl̾am aduentus eius ferre. nõ
posse. eo qd̃ tremor. app̃hendit montes. Pul¬
chre.q uixta hebraicũ quasi exauditi eẽtit
qui supͣ fuerant dep̃cati. utinã dirũꝑes ce¬
los ce descenderes. a facie tua montes deflu¬
erent. postea infercnt. Descendisti uerbũ
caro factus es. & habitasti in nob̾. uere .e¬
manuel. qd̾ int̾p̃tat᷑ nob̾eũ d̾s. Wideo a fa¬
cie tua om̃s montes defluxerunt. de. qͥbꝰ
supͣ diximꝰ. Hebrei hune locũ ita disseruis
Sic comburet ignis iniqͦs. qͦmͦ aque fer¬
uent ignis ardore. Amasim enĩ. nõ com¬
sũptionẽ & tabem. ut cetĩ int̃p̃tati sunt.
sed iniqͦs intelligi uolunt. Ascło nõ audie¬
runt. neq auribꝰ ꝑceperunt. ocłs nõ iudit

Expanded text:
tur, movebuntur: ut quae prius immobiles erant, tur, movebuntur: ut quae prius immobiles erant, veniant ad salutem. Cumque mirabilia fecerit, et ostenderit signa in Evangelio, quae quondam ostendit in Aegypto et in solitudine, confitebuntur se gloriam adventus ejus ferre non posse, sive quod tremor apprehenderit montes. Pulchreque juxta Hebraicum, quasi exauditi essent qui supra fuerant deprecati: Utinam disrumperes coelos et descenderes, a facie tua montes defluerent, postea inferunt: Descendisti, Verbum caro factum es, et habitasti in nobis, vere Emmanuel, quod interpretatur nobiscum Deus. Et ideo a facie tua omnes montes defluxerunt, de quibus supra diximus. Hebraei hunc locum ita edisserunt: Sic comburet ignis iniquos, quomodo aquae fervent ignis ardore; AMASIM enim non consumptionem et tabem, ut caeteri interpretati sunt, sed iniquos intelligi volunt. A saeculo non audierunt: neque auribus perceperunt: oculus non vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dñm. in colũbe specie descendentẽ. Mon¬
tes autẽ qui adaduentũ dñi de quo scͥptũ est.
d̾s ignis est consumens. instar cere consu¬
ment᷑ &. liq̃fient. adũsarie sunt potestates.
ce om̃s quise erigunt adu̾sus potestatem dei.
De qb in nonagesimo sexto psalmo canit᷑. ui¬
dit & cõmota est terra. Iontes sicut cera li
qͣfacti sunt. a facie. dñi. a facie dei unu̾se t̾re.
Si enĩ tu descenderes.&. tua promissa cõple¬
ris.&. omẽm salsuginẽ eaꝵ ignis ille consu¬
meret. de quo &e. in alio psalmoscͥptũ est. siẽ
deficit fumus deficiant. sic̃ consumit᷑ cera a
facie ignis. sic ꝑeant peccatores a facie dei.
saluatoris. inimicis eiꝰ. De. qͥb̃ in sexagesimo
septio psalmo dicit᷑. Lingua canũ tuoꝵ ex
inimicis ab ipso. Ut quẽ beneficus non sen¬
serant. urbis sue subũsione. e ꝓpria captiui¬
tate cognoscãt. X a facie . illiꝰᷤ. gentes turba¬
bunt᷑. siue ut significantiꝰ in hebraico dici¬

Expanded text:
 columbae descendentem. Montes autem qui ad adventum Domini, de quo scriptum est: Deus ignis consumens , instar cerae consumentur et liquefient, adversariae potestates sunt, et omnes qui se erigunt adversum scientiam Dei. De quibus et in nonagesimo sexto psalmo canitur: Vidit, et commota est terra. Montes sicut cera a facie Domini, a facie Dei universae terrae . Si enim tu descenderes, et tua promissa compleris et omnem salsuginem earum ignis ille consumeret. De quo et in alio psalmo scriptum est: Sicut deficit fumus, deficiant: sicut consumitur cera a faciini Salvatoris inimicis ejus. De quibus in sexagesimo septimo psalmo dicitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso; ut quem beneficiis non senserant, urbis suae subversione et propria captivitate cognoscant. Et a facie illius gentes turbabuntur, sive ut significantius in Hebraico dici
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuam. ut que in aliis criminaris. ipse
habere. docearis. Si cui autẽ explanationũ in
ꝓpħis displicet longitudo. audiat libere. multo
me pͣotiora dixisse. quã rei obse uritas flagitat.
& posse unũ quẽq de nr̃a longitudine breues sibi
cõmentariolos face. qui tam̃ pleno intellectui non
sufficieint. Neq enĩ simplex a ꝓpħis histori.a. oe.
gestoꝵ ordo narrat᷑ sed enigmatũ plena sunt
omĩa. Aliudq in u̾bis sonat aliud tenet᷑ in sensib̾.¬
& que estimauis plana et in offensa currere lecti¬
one. seqͣntiũ rursũ obscuritatibꝰ inuoluunt᷑. erũ¬
tempꝰ est. ut finẽ imponã uolumini ꝓpħali In cui
explanatione. si plixior solito fuero extremis par¬
tibꝰconcedendũ est. quas diuidere nolui ne libroꝵ
Lxx. Apparui nõ querentib me. iuentꝰ sum
abtis. qui me non in t̾rogabant. & dixi. Cece
ego in gente. que nõ inuocabat nom̃ meũ.
Ad orationẽ popłi mixtã querimoniis in qͣ

Expanded text:
faciem tuam ; ut quae in aliis criminaris, ipse faciem tuam ; ut quae in aliis criminaris, ipse habere docearis. Si cui autem explanationum in Prophetas displicet longitudo: audiat libere, multo me pauciora dixisse, quam rei  Al. rerum obscuritas flagitat, et posse unumquemque de nostra latitudine breves sibi Commentariolos facere, qui tamen pleno intellectui non sufficient. Neque enim simplex a Prophetis historia, et gestorum ordo narratur: sed aenigmatum plena sunt omut quae aestimaveris plana et inoffensa currere lectione, sequentium rursum obscuritatibus involvantur. Prtempus est, ut finem imponam volumini prophetali, in cujus expositione si prolixior solito fuero, extremis partibus concedendum est, quas dividere nolui, ne librorLXX: Apparui non quaerentibus me: inventus sum ab his qui me non interrogabant. Dixi: ecce ego in gente quae non invocavit nomen meum. Ad orationem populi mixtam querimoniis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
semitas nr̃as a uia rua. & humiliasti nos in
loco afflictionis. & ꝑ qͣdraginta annose¬
rat popłs in deserto. ut pͥorem uiam non
inueniat. nec ad egyptios reũtat᷑. In osee qͦ.
sepiunt᷑ semite ierłm .&. claudunt᷑ spinis
ne. sequat᷑ amatores suos. & necessitate. cõ¬
puissa. reũtat᷑ ad uirũ suũ pͥstinũ. Et̃ phara¬
onis dicit᷑ d̾s indurasse eor. ne. dimitteret
popsm eiꝰ. &. ut decẽ plagis affligeret᷑.
Quã questionẽ diligentissime paulus diͦ¬
serit ad romanos. &. nos in quodã oꝑe ꝑstri¬
ximꝰ. Conũte. ait dñe. siue conũte nos.
ꝓpter seruos tuos abraliã & isrł. qui nõ
cognouerunt nos. uel qͦs ẽẽ in popło ere¬
dimꝰ. Quasi ad nichili enĩ. &. absq ullo la

Expanded text:
semitas nostras a via tua, et humiliasti nos in loco afflictionis . Et per quadraginta annos errat populus in deserto; ut priorem viam non inveniat, nec ad Aegyptios revertatur . In Osee quoque sepiuntur semitae Jerusalem, et clauduntur spinis; ne sequatur amatores suos, et necessitate compulsa, revertatur ad virum suum pristinum . Et Pharaonis dicitur Deus indurasse cor, ne dimitteret populum ejus, et ut decem plagis affligeretur . Quam quaestionem diligentissime Paulus disseruit ad Romanos . Et nos in quodam opere perstrinximus. Convertere, ait, Domine, sive converte nos propter servos tuos, Abraham et Israel, qui non cognoverunt nos, vel quos esse in populo credimus. Quasi ad nihil enim et ab
Abbreviated transcription (Latin):
porcoꝵ carne uescũt᷑. de. quibꝰ dicit᷑. Nle mi¬
seritis margaritas ur̃as añ porcos. & iuspro¬
phanũ comedunt. qd̾ in libris eoꝵ hereti¬
ca arte conditũ est. Quoꝵ uasa immun¬
dasunt omĩa. tãscilicet corpora quã doc¬
trine. & in tantã amentiã deueniunt :
ut quicuuq eoꝵ nõ fuerit similis. eũ qͦi
ꝑdicũ detestent᷑. Isti fumꝰ erunt in furo¬
re meo. iguis ardens tota die. Ee ce scrip¬
tum est eorã me. nõ tacebo. sed redd̃a. & retri

Expanded text:
vescuntur, de quibus dicitur: Ne miseritis margaritas vestras ante porcos . Et jus profanum comedunt, quod in libris eorum haeretica arte conditum est. Quorum vasa immunda sunt omnia, tam scilicet corpora, quam doctrinae, et in tantam dementiam veniunt, ut quicumque eorum non fuerit similis, eum quasi perditum detestentur. Isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die. Ecce scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
positꝰ est hic in runã. & in resurrectionẽ mul¬
toꝵ & in signũ cui contͣdicet᷑. Rome uidei loquri¬
nantis acciꝑe. qd̾ nich̾ eis petentib denegarit.
Sedstatim roganti leproso. reddiderit sanita¬
tem.&. cecus anatiuitare. acceꝑit oclos .&. esu¬
rientia in deserto. exceptis mulieribꝰ ce pueris
popłoꝵ saturata nouẽ milia. Significant ex¬
pansse manus. & parentis clem̃tiam suos filios
insinu reciꝑe gestientis Qͥ e contrario ambu¬
lauerunt in uia mala .&. secuti sunt cogitati¬
ones suas. quib dñs loqͥt᷑ ꝑ propham. Aũte pe

Expanded text:
positus est in ruinam et in resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Romae Judaei loquunnantis accipere, quod nihil eis petentibus denegarit: sed statim roganti leproso reddiderit sanitatem : et caecus a nativitate acceperit oculos : et esurientia in deserto, exceptis pueris ac mulieribus, populorum saturata sint millia . Significant expansae manus et parentis clementiam, suos filios in sinu recipere gestientis. Qui e contrario ambulaverunt in via non bona, et secuti sunt cogitationes suas. Quibus Dominus loquitur per P
Abbreviated transcription (Latin):
exustio tabescerent aque: arderent igni. no
tum fieret nom̃ tuũ. inimicis tuis. a facie tua
gentes turbarent᷑. Cũ fecĩs mirabilia non sus¬
tinebimꝰ. Descendisti. &. a facie tua gentes de¬
fluxerunt. Lxx. Si aꝑueris celum. timor.
apprehendet ex te montes. liq̃scent sieut ce¬
ra a facie ignis liqͣfit. & comburet ignis ad¬
uersarios.&. manifestũ erit nom̃ tuũ in adũ¬
sariis. a facie tua gentes turbabunt᷑. Cũ fe.¬
ceris gloriosa. tunor app̃hendet montes.¬

Expanded text:
s tabescerent, aquae arderent igni, ut notum fieret nomen tuum inimicis tuis: a facie tua gentes turbarentur. Cum feceris mirabilia, non sustinebimus: descendisti, et a facie tua montes defluxerunt. LXX: Si aperueris coelum, tremor apprehendet ex te montes: et liquescent sicut cera a facie ignis liquescit, et comburet ignis adversarios: et manifestum erit nomen tuum in adversariis: a facie tua gentes turbabuntur. Cum feceris gloriosa, tremor apprehendet ex te
Abbreviated transcription (Latin):
neat te. Abscondisti faciẽ tuã a nob̾.&. alli¬
sisti nos in manu miqͥtatis nr̃e .Lxx. Et nͣ
est qͥ inuocet nom̃ tuũ. & qͥ recordet᷑ .ce. ip¬
prehendat te: qm̃. iũtisti faciem tuã a nob̾.
ox. tradidisti nos ppter iniqͥtates nr̃as. Quia
instar folioꝵ de. irboribꝰ fluximꝰ. que uentꝰ a¬
refacta disꝑgit: ꝓpterea nullus inuentus est
qui inuocaret nom̃ tuũ. & consurgens de
runa inqͥtatũ suaꝵ. app̃henderet uel tene¬
ret te. diceret q cũ sponsa. Inueni qͣm qͣsiuit
.uuma mea. tenebo eũ. & nõ dimittã illũ. Uen¬
tus in scͥpturis. triplicit̃ ponit᷑. Aut in tẽp¬
tationũ magnitudine. aut inꝑũsitate. doc¬
trine: aut simplicit᷑ uentꝰ. quo nubila cõ

Expanded text:
allisisti nos in manu iniquitatis nostrae. LXX: Et non est qui invocet nomen tuum, et qui recordatus apprehendat te. Quoniam avertisti faciem tuam a nobis, et tradidisti nos propter iniquitates nostras. Quia instar foliorum de arboribus fluximus quae ventus arefacta dispergit, propterea nullus inventus est qui invocaret nomen tuum, et consurgens de ruina iniquitatum suarum, apprehenderet vel teneret te, diceretque cum sponsa: Inveni quem quaesivit anima mea: tenebo illum, et non dimittam illum . Ventus in Scripturis tripliciter ponitur; aut in tentationum magnitudine, aut in perversitate doctrinae, aut simpliciter ventus, q
Abbreviated transcription (Latin):
est. oe hoc eos dignatꝰ est noĩe. non obliuis.¬
cat᷑ filioꝵ suoꝵ. ne per ipsos nom̃ dei blas¬
phemet᷑ in gentib. Quare noserrare fecistido¬
mine de. uiis tuis. indurasti eor nr̃m. ne ti

Expanded text:
est, et hoc eos dignatus est nomine, non oblivisest, et hoc eos dignatus est nomine, non obliviscatur filiorum suorum; ne per ipsos nomen Dei blasphemetur in gentibus. Quare errare nos fecisti. Domine, in viis tuis: indurasti cor nostrum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
omiũ. Nescit nos habraham. & ignorat isrł.
quia te offendimꝰ. nec cognoscunt filios. qͦs a de¬
o suo intelligunt. non amari. Subita nascit᷑.
questio. quare habrahan.&. isrł. hoc est iacob
posuerit. & ysa ac nom̃ tacitũ sit. Ad qd̾ res¬
pondebimꝰ. principio oe fine posito. eciã media
nominari. siue ita. Abraham de gentibꝰ. uoca¬
tus. est ad fidem: & ꝓ qualitate pͥoris ce conse¬
quentis conditionis. mutationẽ sortitus. est
nominis. Iacob qͦ ut appellaret᷑ isrł. multo ad
id labore ꝑuenit. Unde & habraham tres uxo¬
res habuit. &. iacob quatuor. Isa ac uero. ab in¬
iciousq ad fiñe. nom̃ possedit antiquũ. & ec¬
clesie indic ins castitatem. una fuit urore. con¬
tentus. Isti gͥ qͥp̃cant᷑. de peioribꝰ cõmutati¬
onẽ ra meliorẽ statũ: eoꝵ assumunt similitu¬
dinẽ. qͥb leta post tͥstia successerunͭ. Hoc. iu¬
tem est om̃e qd̾ postulant. ut qr pater eoꝵ

Expanded text:
omnium. Nescit nos Abraham, et ignorat Israel, omnium. Nescit nos Abraham, et ignorat Israel, quia te offendimus, nec cognoscunt filios, quos a Deo suo intelligunt non amari. Subita nascitur quaestio, quare Abraham et Israel, hoc est, Jacob posuerit, et Isaac nomen tacitum sit ? Ad quod respondebimus, principio et fine posito, etiam media nominari. Sive ita: Abraham de gentibus vocatus ad fidem est, et pro qualitate prioris et consequentis conditionis, mutationem sortitus est nominis. Jacob quoque ut appellaretur Israel, multo ad id labore pervenit. Unde et Abraham tres habuit uxores, et Jacob quatuor: Isaac vero ab initio usque ad finem nomen possedit antiquum, et Ecclesiae indicans castitatem, una fuit uxore contentus. Isti igitur qui precantur de peccatoribus commutationem in meliorem statum, eorum assumunt similitudinem, quibus laeta post tristia successerunt. Hoc autem est omne quod postulant, ut quia pater eorum
Abbreviated transcription (Latin):
sufficient tibi Et in oratione dñica dicimꝰ.
fiat uoluntas tua. sicut in celo ita & in t̾ra.
ubicunq gͦfit uoluntas dei. illud est habita¬
culum eius.&. domũs eiꝰ Qd̃ autẽ seqͥt᷑. ubiẽ
⁊elus tuus. &x fortitudo cua: illo testimonio
disferamꝰ. qd ꝑ iedechiel ad ierłm dicit d̾s.
que secuta fuerat amatores suos. Iam nõ iras¬
car tibi. &e ⁊elus meus recessit a te. S est sen¬
sus. Qͥa peccaiumꝰ. ce nos odisse cepisti. recessit
a nob zelus tuus. Qͥ nõ recedit. quando loqͥt᷑
ꝑ tachariam  elatus sum syon &e. ierłm :e.¬
lo magno. Unde & in conseq̃ntib. ut.W. iras.¬
car suꝑ gentes. que congregate sunt adũ¬
sum eam in circuitu. Recedente autẽ ⁊ elo.
recedit & fortitudo dei & patnoꝵ iuscerũ suꝑ¬
atͣ affectus: dũ magnitudine peccatoꝵ. in¬
credibilis dei clementia uincit᷑. ut contineat
se suꝑ auxilio meo. qui me opp̃ssũ uidere non
poterat. Tuenĩ inqͥt es. pater nr̃. qͥ creatores.

Expanded text:
i . Et in Oratione Dominica dicitur: Fiat voluntas tua sicut in coelo, ita et in terra . Ubicumque ergo fit voluntas Dei, illud est habitaculum ejus, et domus Dei. Quod autem sequitur, Ubi est zelus tuus et fortitudo tua? Illo testimonio disseramus, quod per Ezechiel ad Jerusalem dicit Deus, quae secuta fuerat amatores suos: Jam non irascar tibi, et zelus meus recessit a te . Et est sensus: Quia peccavimus et nos odisse coepisti, recessit a nobis zelus tuus, qui non recedit quando loquitur per Zachariam: Zelatus sum Sion et Jerusalem zelo magno . Unde et in consequentibus ait: Et irascar super gentes quae congregatae sunt adversum eam in circuitu. Recedente autem zelo, recedit et fortitudo Dei, et paternorum viscerum superatur affectus, dum magnitudine peccatorum incredibilis Dei clementia vincitur, ut contineat se super auxilio meo, qui me oppressum videre non poterat. Tu enim, inquit, es pater noster, qui creator es
Abbreviated transcription (Latin):
michi pro quo in hebrayço laudes dñi cõ¬
tinent᷑ signa intelligamꝰ atq mirabilia.
ꝑro quib ponunt᷑ sepe uirtutes. ut ibi. Glo¬
riam meam alterinõ dabo. nec uirtutes.
meas sculptilib .W. alibi. Uirtutes eius in
insulis nunciabunt. uel gentibꝰ totius
mundi. uel eccłus. que firma mole funda¬
te sunt .&. feriunt᷑ potius. qͣn subutãt᷑
Int̾dũ uirtꝰ neqͣquã profortitudine. ac¬
cipit᷑. atq miraculis. sed pro conũsatio
te. inscientia ur̃a uirtutẽ. & pauli. si qͣ
uirtus.&. si qua laus iuxta qd in alio loco
dicit᷑. Melior. est sterilitas cũ uirtute. Pri

Expanded text:
quo in Hebraico, laudes Domini, continentur, signa intelligamus atque miracula, pro quibus ponuntur saepe virtutes, ut ibi: Gloriam meam alteri non dabo, nec virtutes meas sculptilibus . Et alibi: Virtutes ejus in insulis nuntiabunt, vel gentibus totius mundi, vel Ecclesiis quae firma mole fundatae sunt, et feriuntur potius quam subvertuntur. Interdum virtus nequaquam pro fortitudine accipitur atque miraculis: sed pro conversationte in scientia vestra virtutem ; et Pauli: Si qua virtus, et si qua laus . Juxta quod et in alio loco dicitur: Melior es
Abbreviated transcription (Latin):
et dolũ. & recedit a cogitationib stultis. Et
recordatꝰ est dierũ scłi. moysi popłi sui. Ubi
est qui eduxit eos de mari cũ pastoribꝰ gregis
suiꝰ ubi est qͥ posuit in medio ei spm sei siu.¬
qui eduxit ad dexteram moysen brachio ma¬
iestatis sue. qͥ scidit aqͣs ante eos. ut faceret
sibi nom̃ sempit̃nũ. qui duxit eos ꝑ abẏssum
quasi equũ in deserto nõ impingentẽ. quasi
animal in campo: Descendens sp̃e dñi. duc¬
tor. eiꝰ fuic. Sic adduxisti popłm tuũ. ut
faceres tibi nom̃ głe . Lxx. Et recordatꝰ¬
est dierũ antiquoꝵ. qͥ eduxit de terra pas¬
torem ouiũ. Ubi est qͥ posuit eis spm̃ scm̃.¬

Expanded text:
et dolum, et recedet a cogitationibus stultis . Et recordatus est dierum saeculi, Moysi, populi sui. Ubi est qui eduxit eos de mari cum pastoribus gregis sui? ubi est qui posuit in medio ejus Spiridexteram Mosen brachio maiestatis suae qui scidit aquas ante eos ut faceret sibi nomen sempiternum qui duxit eos per abyssos quasi equum in deserto non inpingentem quasi animal in campo descendens spiritus Domini ductor eius fuit sic adduxisti populum tuum ut faceres tibi nomen gest dierum antiquorum qui eduxit de terra pastorem ovium. Ubi est qui posuit in eis S
Abbreviated transcription (Latin):
onib illd̃ est eugłicũ. uenerunt flumina
flauerunt uenti .c. impingerunt in domũ il¬
lam.& nõ potuerunt subu̾tere eam. quia su¬
pra petrã stabili erat mole fundata de ꝑu̾¬
cumferam om̃i uento doctrine. De uento
enĩ uentus contrariꝰ. Nõ qͦ & hoc nõ possit
sentiri tropologice: sed quo p̃senti sensui tm̃
similitudinẽ p̃beat. Au̾tente. enĩ dño faci¬
em suã a nob̾. illidimͣ in manu inqͥtatis.
nr̃e. siue tradim tẽptationib propł̃ pecca¬
ta nr̃a. Ex quo discimꝰ. qd̾ or. iniqͥtas manꝰ ha¬
beat.&. omĩa peccata. que nos fortit stͥctos.
tenere. desiderant. Unde &x in manu lingue.

Expanded text:
est Evangelicum: Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non potuerunt subvertere eam: quia super petram stabili erat mole fundata . De percumferamur omni vento doctrinae in enim ventus contrarius : non quo et hoc non possit sentiri tropologice, sed quo praesenti sensui tantum similitudinem praebeat. Avertente enim Domino faciem suam a nobis, allidimur in manu iniquitatis nostrae, sive tradimur tentationibus propter peccata nostra. Ex quo discimus, quod et iniquitas manus habeat, et omnia peccata, quae nos fortiter strictos tenere desiderant. Unde et in manu linguae
Abbreviated transcription (Latin):
se recordatꝰ est dierũ antiqͦrũ. quando pro
eis moyses. in heremo dep̃catꝰ est dicens. Aur
dimitte eis hanc noxam. aut si nõ facis.
dele me de libro tuo q̃m scͥ psisti. Ueteris
gͥ ysayas recordatꝰ hystorie dicit. ubi est il¬
le moyses. qui eduxit eos de mari rubro:
ubi pastor. ouiũ: ubi ille qͥ cũ ceteris
pastoribꝰ gregis dm̃ laborauit. qͥ imꝑauit
.x posuit spm̃ dñi oratione. & p̃cibꝰ suis
in grege dñi: Aut certe ita intelligen¬
dum est. ubi est illa clem̃tia dñi. qua
tem. non in sinistrã moysen seruũ suũ¬
in brachio maiestatis sue qui scidit. aqͣs
ante. eũ. ut faceret sibi nom̃ sempit̃nũ.¬

Expanded text:
se recordatus est antiquorum dierum, quando pro eis Moyses in eremo deprecatus est, dicens: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro quem scripsisti . Veteris igitur Isaias recordatus historiae, dicit: Ubi est ille Moyses qui eduxit eos de Rubro mari? ubi est pastor ovium? Ubi ille qui cum caeteris pastoribus gregis Domini laboravit? Qui impetravit, et posuit Spiritum Dei oratione et precibus suis, in grege Domini? Aut certe ita intelligendum: ubi est illa clementia Domini, qua tem, non in sinistram, Moysen servum suum brachio majestatis suae: qui scidit aquas ante eos, ut faceret sibi nom
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit. Ueruntam popłs nĩs est. filii
nõ negantes. & factus. est eis saluator. In
om̃i tribulatione eoꝵ nõ est tribulatꝰ.
&. angls faciei eius saluauit eos. In dilec¬
tione sua ꝙͫ indulgentia sua. ipse redemit
eos.&. portauit eos. & leuauit eos cunctis
diebꝰ scłi. Ipsi autem ad iracundiam ꝓuo¬
cauerunt .&. afflixerunt sp̃m scm̃eius
&. conũsus est eis in inimicũ. & ipse S¬
bellauit eos. Lxx. Et dixit. Noͣ popłs
iñs. filii nequaqͣm repbabunt: & factꝰ
est eis in salutem. ex om̃i tribulatione.
eoꝵ. Non legatꝰ. neq angłs. sed ipse salua¬
uit eos. eo qd̃ diliget illos. & parceret eis.

Expanded text:
Et dixitEt dixitnon negantes et factus est eis salvator in omni tribulatione eorum non est tribulatus et angelus faciei eius salvavit eos in dilectione sua et in indulgentia sua ipse redemit eos et portavit eos et levavit eos cunctis diebus saeculi ipsi autem ad iracundiam provocaverunt et adflixerunt spiritum Sancti eius et conversus est eis in inimicum et ipse debellavit eos. LXX: Et dixit: Non populus meus, filii nequaquam reprobabunt. Et factus est eis in salutem ex omni tribulatione eorum: non legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos, quod diligeret illos, et par
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autẽ. nõ potest dic̾e nͥ ille qͥ intelli¬
git iuste sustinere. qd̵ patit᷑. deniq in sep¬
tuagesimo scd̃o psalmo. cuiꝰ exordiũ est.
quã donꝰ isrł d̾s. his qͥ rectosunt corde . lo.¬
quit᷑ ꝓpħa expsona eoꝵ qͥdeiudiciis ꝑtͣbant᷑.
Mei autem pene motisunt pedes pene. effusi
sunt gressus mei pacem peccatoꝵ uidens.&
cetera usq ad finẽ psalmi. Unde & apłs paulus.
qui dnm udicembonũ. iustũq cognouerat.
loqͥt confident᷑ Reposita est nͥ corona iusticie.
quã reddet mͥ drĩs iustus. uidex. Nonsolũ au
tem iͥ. sed. ⁊ om̃ib qͥ diligunt aduentũ dñ
&e saluatoris nr̃i. llec est intͣ bonũ ee iustũ.
ut heretici uolunt ulla distantia. eodẽ scͥben¬
te. Ei goler sc̃a est. &. mandatũ scmͣ & iustũ.
&e bonũ. ut iudelic& bonitas in genere:
iusticia intelligat᷑ in specie. Qu̾am obrẽ
scͥbit ad romanos. Uix eiĩ pro iusto qͥs mo¬
rit᷑ nam ꝓbono forsitan qͥs audeat mori.

Expanded text:
tem non potest dicere, nisi ille qui intelligit juste sustinere quae patitur. Denique in septuagesimo secundo psalmo, cujus exordium est: Quam bonus Israel Deus, his qui recto sunt corde, lo persona eorum, qui Dei judiciis perturbantur: Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei, pacem peccatorum videns, et caetera, usque ad finem psalmi. Unde apostolus Paulus qui Dominum judicem bonum justumque cognoverat, loquitur confidenter: Reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi justud et omnibus qui diligunt adventum Domini et Salvatoris nostri . Nec est inter bonum et justum, ut haeretici volunt, ulla distantia, eodem scribente: Ergo lex sancta est, et mandatum sanctum, et justum, et bonum , ut videlicet bonitas in genere, et justitia intelligatur in specie. Quamobrem scribit ad Romanos: Vix enim pro justo quis moritur: nam pro bono forsitan quis audeat mori .
Abbreviated transcription (Latin):
hominib m̃titi. sed deo. Iste est sp̃c sc̃s. de
quo in eugłio dñs aiebat. Si diligitis me
mandata mea seruate. & ego petã patre.
& aliũ paraclitũ dabit uobis. ut sit uo¬
biscũ in sempiternũ spm̃ ueritatis. De qͦ

Expanded text:
hominibus mentiti, sed Deo . Iste est Spiritus sanctus, de quo in Evangelio Dominus dicebat: Si diligitis me, mandata mea servate: et ego petam Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
um unigenitũ daret. ut omĩs qͥ credid̾it in
eũ nõ pereat. sed habeat tut̃a eternã. Qd̃ si
prudens lector tacita cogitatione. responde¬
rit. quare multi non sitit saluati. si ipse salua¬
uit eos. ce dilerit. &e pepeit filiis suis. e rede¬
mut eos sanguine suo. suscepit q &e exaltauit
assumptos. infert᷑ causa ꝑspicua. Ipłi autem
non crediderunt.&. exacerbauerunt sp̃m sc̃m
cadeso. Uoluit gͥ d̾s saluare cupientes & puo¬
cauit ad salutem. ut uoluntas haberet p̃ mi¬
um. sed illi credere noluerunt. Alioqͥn ce de
iohe scͥptum est. fuit homo missus a deo. cui
nomen erat iohs. Hic uenit. ut p̃beret testi¬
moniũ luci. ut om̃s credent ꝑ eum Nec sta¬
tim in culpa est. si plures credere. noluerunt.
sed uoluntas uenientis hec fuit. ut om̃s crede¬
recit .&. saluarent᷑. Sinautẽ qͥ exasꝑau̾it. &.
nature est. Quã obrem apłs p̃cipit. Nolite.
ꝑu̾sam animã nõ ingredit᷑ sapientia. Un¬
de .&. dauid conscientia peccatoꝵ ne sp̃m̃

Expanded text:
redit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quod si prudens lector tacita cogitatione responderit; quare multi 753 non sunt salvati, si ipse salvavit eos, et dilexit, et pepercit filiis suis, et redemit eos sanguine suo, suscepitque et exaltavit assumptos? infertur causa perspicua. Ipsi autem non crediderunt, et exacerbaverunt Spiritum sanctum CADESO . Voluit itaque Deus salvare cupientes: et provocavit ad salutem, ut voluntas haberet praemium; sed illi credere noluerunt. Alioquin et de Joanne scriptum est: Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit, ut praeberet testimonium luci, ut omnes crederent per eum . Nec statim in culpa est, si plures credere noluerunt, sed voluntas venientis haec fuit, ut omnes crederent et salvarentur. Sin autem qui exasperaverit et naturae est. Quamobrem Apostolus praecipit: Nolite cperversam animam non ingreditur sapientia . Unde et David conscientia pec
Abbreviated transcription (Latin):
me. Ueruntam ꝙ. popłs ms̃ sunt.&. semel filii
nomuinati. non ꝑibunt in ꝑpetuũ. Si me sꝑne
& negare desierint sentient saluatorem. qͥm
om̃i tribulatione. eoꝵ. ip̃e tribulatus est. Si¬
ue. non est tribulatꝰ. ut parũꝑ eos desereret.
&. nudatos. uixilio suo. cogeret ad rogandum.
uel certe neqͣquã tribulauit eos. sed e contrari¬
o ceteris ꝑseq̃ntibꝰ adiutor fuit. misit q angł̾m
suum. qui eos de ꝑicło liberaret. aut iuxta .lxx.¬

Expanded text:
men quia populus meus sunt, et semel filii nominati, non peribunt in perpetuum; si me spernere et negare desierint, sentient Salvatorem: quia in omni tribulatione eorum ipse tribulatus est. Sive non est tribulatus, ut parumper eos desereret, et nudatos auxilio suo cogeret ad rogandum. Vel certe nequaquam tribulavit eos, sed e contrario, caeteris persequentibus, adjutor fuit, misitque Angelum suum, qui eos de periculo liberaret. Aut juxta
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuaret. Qͥ &e in psalmo dix̃at. expectaui
qui contristaret᷑ & nõ fuit. oe qͥ consolaret᷑
& non inueni. Ipse eñĩ cũ esset in forma dei
nõ est rapinã arbitratus equalis esse deo.
sed se exinaniuit formã serui accipiens. &.
factus obediens patͥ. usq ad mortem. mor.¬
tem autem crucis. & propterea donauit
ei nom̃. suꝑ om̃e. nom̃. ut saluaret sibi cre¬
dentes dextera sua &. indignatio eiꝰ q̃erat
contra adu̾sarios. d̾i popłin lib̾aret. Siue eru¬
it credentes in brachio suo. furorẽ siũ ultranͣ
distulit. Deduxit q sanguinẽ eoꝵ in t̾ram uł
demonũ tropicos. uel certe sanguinem uide¬
oꝵ pro quo ceti interp̃tes conditionẽ tͣtistu¬
lerunt. qui om̃i studio nitebant᷑. ut uinctũ
popłm nõ dimitterent Mserationũ dc̃ui.
recordabor. laudem dñi suꝑ omũb que reddi¬
dit nob̃ dñs .x. suꝑ multitudine bonoꝵ domu

Expanded text:
uvaret . Qui et in psalmo dixerat: Et exspectavi qui contristaretur, et non fuit, et qui consolaretur, et non inveni . Ipse enim cum esset in forma Dei, non est rapinam arbitratus aequalem se esse Deo, sed semetipsum exinanivit , formam servi accipiens, et factus obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, et propterea donavit ei nomen super omne nomen, ut salvaret sibi credentes dextera sua; et indignatio ejus quae erat contra adversarios, Dei populum liberaret. Sive eruit credentes in brachio suo, et furorem suum ultra non distulit: deduxitque sanguinem eorum in terram, vel daemonum τροπικῶς, vel certe sanguinem Judaeorum: pro quo caeteri interpretes, contentionem transtulerunt; qui omni studio nitebantur, ut vinctum populum dimitterent. Miserationum Domini recordabor; laudem Domini super omnibus quae reddid
Abbreviated transcription (Latin):
est eis in inuicuͣ. ipse pugnauit contra
eos. U bi nos interpretati sumꝰ. in om̃i cri¬
bulatione. eoꝵ. non est tribulatꝰ. qd̾ hebra¬
ice. dicit᷑ . lo. &. est negantis adu̾biũ.&.
pronon legi potest. &x ipse ut sit sensus.
In om̃i tribulatione eoꝵ ipse tribulatꝰ est idẽ
d̾s. ut nõ solum peccata sed & cribulationes. nr̃as
ipse portaret. Ipse eñĩ infirmitates nr̃as portat.
& ꝑro nob̃ dolet. Porro lexx posuerunt aliud qd̾
in hebraico non habet᷑. Non legatꝰ neꝙ anglłs. sed
iꝑse. saluauit eos. de qua in suo dicemꝰ loco Dixit

Expanded text:
est eis in inimicum, ipse pugnavit contra eos. Ubi nos interpretati sumus: In omni tribulatione eorum non est tribulatus, quod Hebraice dicitur LO, et est negantis adverbium, pro non, legi potest et ipse, ut sit sensus: In omni tribulatione eorum ipse est tribulatus, id est, Deus: ut non solum peccata, sed et tribulationes nostras ipse portaret. Ipse enim infirmitates nostras portat, et pro nobis dolet. Porro Septuaginta posuerunt aliud quod in Hebraeo non habetur, non legatus, neque Angelus, sed ipse salvavit eos: de quo in suo dicemus loc
Abbreviated transcription (Latin):
occurre̾t. Propter qđ sponsa dicit in cantico
canticoꝵ. Os culet᷑ me. ot culo oris sui. idest¬
neqͣqͣu ꝑ patriarchas moysen & propħas. sed
meũ corpus assumat. in mea carne uerset᷑.
Uerbum carofiat.&. sic osculet᷑ me. habitats
in me. ut sit ẽmanuel. leqͣqͣm gͥ ut legatꝰ.
nec ut angłs. sed ipse saluabit eos. qͥ recepe.¬
riuit salutẽ. non oꝑm merito. sed caritate.

Expanded text:
et. Propter quod sponsa dicit in Cantico Canticorum: Osculetur me osculis oris sui. Nequaquam per Patriarchas, Moysen, et Prophetas, sed meum corpus assumat, in mea carne versetur, Verbum caro fiat, et sic osculetur me habitans in me, ut sit Emmanuel. Nequaquam igitur ut legatus, nec ut Angelus, sed ipse salvabit eos qui receperunt salutem: n
Abbreviated transcription (Latin):
tionis m̃bra. & ea ne laͬnosasit expositio.
breuit᷑ disseramꝰ. Pressus ponde̾. maloꝵ
in nullo alio nisi in dei miscd̃ia spem habe¬
o. qui facit miscdiam in milia diligenti¬
bus se.&. extendit mised̾iam suam. his qui
cognoscunt eũ. Ex quo ostendit᷑. diligen¬
peruenire: Non est enĩ uolentis. neq eur¬
rentis. sed sniserantis dei d nͥ dñs edifica¬

Expanded text:
tionis membra, et ea, ne laciniosa sit expositio, breviter edisseramus. Pressus pondere malorum, in nullo alio nisi in Dei misericordia spem habeo; qui facit misericordiam in millia diligentibus se, et extendit misericordiam suam his qui cognoscunt eum. Ex quo ostenditur, diligensubvenire. Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei . Et nisi Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ta mea pollui. neqͣqͣm sic intelligendũ. ut de¬
mones .&. adũsarias potestates. sanguinẽ. habe¬
re. credamꝰ. sed tropologiee accipienda sunt oĩa
quatido clem̃tissimꝰ d̾s ad erudiendũ popłm su¬
um &. captiuitatis uinculis liberandũ. hostis fi

Expanded text:
omnia indumenta mea pollui, nequaquam sic intelligendum, ut daemones et adversarias potestates sanguinem habere credamus: sed tropologice accipienda sunt omnia, quando clementissimus Deus ad erudiendum populum suum, et captivitatis vinculi
Abbreviated transcription (Latin):
uirginali tantũ candorem habuit. quan¬
tum nullus fullo potest face suꝑ terram.
sanguine. cruenta sit. Magis tibi eñĩ ele.¬
mentia conuenit. qͣm crudelitas. magis
candor qͣm eruor. Qͥoꝰ respondit dũs.
non uno u̾siculo. ut pͥus sed multis u̾bis.
ut omĩa doceret ignorantes. ne rursũ

Expanded text:
virginali tantum candorem habuit, quanvirginali tantum candorem habuit, quantum nullus fullonum possit facere super terram, sanguine cruentares? Magis enim tibi clementia convenit, quam crudelitas: magis candor, quam cruor. Quibus respondit Dominus, non uno versiculo, ut prius, sed multis verbis: ut omnia doceat ignora
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ. De quo & psalmista dicebas. U̾s
iudiciũ tuũ regi da. & iusticiã tuã filiore¬
gis. Qͥ loqͦr iusticiam. ut malis mala. &x bo¬
nis retribuã bona Qͥ ueni pugnare contͣ
adũsarias potestates. & capliuis p̃dicare
remissionẽ & uinctos de carce. liberare: ut
&x adu̾saru penas. & captiuisentiant lib̾ta¬
tem. Quare gͦ rubrũ est indum̃tũ nũ.
&. uestim̃ta tua sicut calcantiũ in torcu¬
lari.Lxx. Quare rubra sunt uestimͣta
tua & indum̃ta tua sicuit caleantis tor.¬
crilar plenũ ee coneuleatũ. Ubi nẽ dieit᷑
rubrũ. in hebreo legit᷑ edom. Ergo & supͣ
ubiscͥbit᷑ edom non loci uocabulũ est. sed
nom̃ sanguinis. Rursum autem angli sesᷤ¬
citant᷑ .&. dicunt. Didicimꝰ qd̃ tu sis. qui lo¬
queris iusticiã. & salus om̃iũ in tuo sit u¬
dicio. constituta. Nẽ scire uolumꝰ. quare
uestim̃ta tua sint ueluti musto tincta. aut
quid cause exliterit. ut tunica que. desuꝑ
tecta est. &x scindi nõ potest.&. de utero

Expanded text:
De quo et Psalmista dicebat: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui loquor justitiam: ut malis mala, et bonis retribuam bona; qui veni pugnare contra adversarias potestates, et captivis praedicare remissionem, et vinctos de carcere liberare, ut et adversarii poenas, et captivi sentiant libertatem. Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua sicut calcantium torcular? LXX: Quare rubra sunt vestimenta tua, et indumenta tua sicut calcantium torcular, plenum conculcatum? Ubi nunc dicitur, rubrum, in Hebraeo legitur EDOM . Ergo et supra ubi scribitur Edom, non loci vocabulum est, sed nomen sanguinis. Rursum autem Angeli sciscitantur et dicunt: Didicimus quod tu sis, qui loqueris justitiam, et salus omnium in tuo sit judicio constituta. Nunc scire volumus, quare vestimenta tua sint velut musto tincta, aut quid causae exstiterit, ut tunicam quae desuper texta est, et scindi non potest, et de utero
Abbreviated transcription (Latin):
Einito ut nos arbitramͦ primo. ut pleriq
extimant sed̾o saluatoris aduentu. in quo
subhabitu iudicantis immo pugnantis.
suosq & popłi sui. adũsarios trucidantis. cru¬
entus. uictor describit᷑. incipit. alia mnƿyR¬
siri. in qua exꝑsona popłi prophaloqͥtͣ. enar¬
rantis beneficia inse dei. & sui cordis durici

Expanded text:
ustitiae suae. Finito, ut nos arbitramur primo, ut plerique aestimant secundo Salvatoris adventu, in quo subauditur, judicantis, immo pugnantis vox, suosque et populi sui adversarios trucidantis, cruentus victorque describitur: incipit alia περικοπή, in qua ex persona populi Propheta loquitur, enarrans ben
Abbreviated transcription (Latin):
gimꝰ. inbonã partem p̃dicari. annũ dñi ac.¬
ceptũ. & diem retributionis deo nr̃o .W. nẽ
sa inmala quampaon er¬
tamen tamubonã. In malam: dies eni ul¬
tionis in corde meo. Inbonã: annꝰ redep̃ti¬
trucidatꝰ. De hac retributionis die.&. moy¬
ses. scõ sp̃u propħabat. & retribuit uindictã
inimicis. & odientib se restituet. Circũspexi. &

Expanded text:
annum Domini acceptum, et diem retributionis Deo nostro; et nunc tam in malam quam in bonam. In malam: Dies enim ultionis in corde meo. In bonam: Annus redemptitrucidatus. De hac retributionis die et Moyses sancto Spiritu prophetabat: Et retribuet vindictam inimicis, et odientibus se restituet
Abbreviated transcription (Latin):
muimbꝰ conuenit. Pro eo. uitẽ. qd nos in¬
terp̃tati sumꝰ. suꝑ omib que reddidit no¬
bis dñs. qd̾ potest᷑ in bonã. & in mała par¬
tem accipi siminachꝰ. manifestius in bo¬
noꝵ posuit retributione dicens. Pro dib
in quib benefecit nob̃. & ꝓ multitudine.
pietatis. quã suꝑ domũ isrł exereuit. Pro

Expanded text:
d nos interpretati sumus: Super omnibus quae reddidit nobis Dominus, quod potest et in bonam et malam partem accipi, Symmachus manifestius in bonorum posuit retributione, dicens: Pro omnibus, in quibus benefecit nobis, et pro multitudine bonitatis, quam super domum Israel exercuit. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ponit᷑ atq tormͣtis. qͣndo ieremias. in lamͣ¬
tationibꝰ plangens eu̾sionẽ ierłm: loqͥt᷑.
Toreular calcauit dñs uirgini filie sion:
ideo ego ploro. In bonã partẽ sebunt᷑ psal¬
mi pro toreularibꝰ. octauus. & octogesimꝰ
tercius. De qͥbꝰ insius locis. si uita eomes fu¬
erit. dño p̃bente dicet᷑. Hoc torcular. in quo
ee malis supplicia ce bonis p̃mia. a saluatore
calcant᷑. solus ipse. calcauit. nullũq: habuit. adiu¬
torem.Aeq eni angłs. aut. irchatigłs. trhoni.
dominationes. aut nullus celestiũ potestatũ.
humanũ corpus assumpsit & pro nob̾ passus ẽ
& conculcauit. adũsarias fortitudines. atq con¬
trunt. nisi ille. quiloqͥt᷑ in psalmo. S.aluũ me.

Expanded text:
ias in Lamentationibus plangens eversionem Jerusalem loquitur: Torcular calcavit Dominus virgini filiae Juda, ideo ego ploro . In bonam partem inscribuntur psalmi pro torcularibus octavus et octogesimus tertius. De quibus in suis locis, si vita comes fuerit, Domino praebente, dicetur. Hoc torcular, in quo et malis supplicia, et bonis praemia a Salvatore calcantur, solus ipse calcavit, nullumque habuit adjutorem. Neque enim Angelus, aut Archangelus, Throni, Dominationes, aut ulla coelestium potestatum, humanum corpus assumpsit, et pro nobis passus est, et conculcavit adversarias fortitudines, atque contrivit: nisi ille qui loquitur in psalmo: Salvum me
Abbreviated transcription (Latin):
ignorauit nos. Tu enĩ dñe pater ñr. redẽptor.
noster a scło nom̃ cuũ.Ixx. Conũtẽ de celo.
qua sustinuisti nos: Tu enĩ es pater nr̃. qui¬
a habraham non cognouit nos. & isrł non
nouit nos. Sed tu dñe pater noster libera
nos. apͥncipio nom̃ tuũ suꝑ nos. Quia tan¬
ta populo tuo p̃stitisti. que suꝑior sermo nar¬
rauit. ut sp̃e qͦ tui. dignos consortio duceres.
nunc qͦ attende. de celo. & uide oꝑa nr̃a. si
tamen te digna sunt. Quare fãciem tuã a
uertis a nobis: Celum autẽ dicit᷑ habitacu¬

Expanded text:
ignoravit nos. Tu Domine pater noster, redemptor noster a saeculo nomen tuum. LXX: Convertere de coelo, num tuarum qua sustinuisti nos? Tu enim es pater noster, quia Abraham non cognovit nos, et Israel non cognovit nos. Sed tu, Domine pater noster, libera nos: a principio nomen tuum super nos est. Qui tanta populo praestitisti, quae superior sermo narravit, ut spiritus quoque tui dignos nos consortio duceres, nunc quoque attende de coelo, et vide opera nostra, si tamen te digna sunt. Quare avertis faciem tuam a nobis? Coelum autem dicitur habitacu
Abbreviated transcription (Latin):
&e qui cõportant illd̾ bibent in atrus seĩs nus.
Lxx. Iurauit dñs ꝑ dexterã suã. ox ꝑ forti¬
tudinẽ brachii sui si ultra dedero triticũ me¬
um ut sit cib inimicis tuis. & si ultra bibe ru
filii alieni uinũ tuũ. in quo laborasti. Sed qͥ
congregauint comedent & laudabunt dñm.
& qͥ congregau̾int bibent ea in atrus scĩs mĩs

Expanded text:
comportant illud, bibent in atriis sanctis meis. LXX: Juravit Dominus per dexteram suam, et per fortitudinem brachii sui, si ultra dedero triticum meum ut sit in cibum inimicis tuis, et si ultra biberint filii alieni vinum tuum in quo laborasti: sed qui congregaverint, comedent ea, et laudabunt Dominum; et qui congregaverint, bibent ea in atriis sanctis meis
Abbreviated transcription (Latin):
tus aduenit: Edom qͥppe in lingua nr̃a
&e terrenꝰ &e. cruentꝰ exprimit᷑. Tinctis
uestibꝰ de bosra. qd multi pio errore. lap¬
si. putant de carne dñi intelligi. idest
basar. Qd̾ u̾bũ si carnẽ. significaret seͥ¬
beret᷑ ꝑ mediã litt̾am sui. Nunc aur̃e. ꝑ
sade scͥribit᷑. & int̃p̃tat᷑ firma. atq mum¬

Expanded text:
tus advenit? EDOM quippe in linguam nostram et terrenus et cruentus exprimitur. Tinctis vestibus de Bosra? Quod multi pio errore lapsi, putant de carne Domini intelligi: id est, BASAR , quod verbum si carnem significaret, scriberetur per mediam litteram SIN, nunc autem per SADE scribit
Abbreviated transcription (Latin):
mi. asinam fuã. lauauit uno stolam suaͣ.
& sanguine uue palliũ suuͣ. Iste est q̃m
ingłice potestates uidentes ad patrẽ as¬
cend̾e cruentũ. imꝑant cet̾is angłis. &x
ab eis audiunt. leuate portas pͥcicipes ur̃as
& eleuamini porde et̃nales. &. introibit

Expanded text:
am suam; lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum . Iste est quem Angelicae potestates videntes ad Patrem ascendere cruentum, imperant caeteris Angelis, et ab eis audiunt: Levate portas, principes, vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sꝑonsam suã est eccłam. ĩmo erultauit
suꝑ eam d̾s suus. qͥ ipse &. sponsus .& d̾s est.
ppterea scd̃m assũptionẽ carnis. & passionẽ
crucis. dicit᷑ ad eũ. ut intingat᷑ pes tuus
in sanguine. Et sub ude uocabulo. inge¬
nesi ꝑpħat᷑. Iuda te laudant frẽs tui manꝰ
tue in ceruicib inimicoꝵ tuoꝵ. adorabt̃

Expanded text:
it super eam Deus suus, qui ipse et sponsus et Dominus est: propterea secundum assumptionem carnis, et passionem crucis dicitur ad eum: Ut intingatur pes tuus in sanguine . Et sub Judae vocabulo in Genesi prophetatur, Juda, te laudabunt fratres tui: Manus tuae in cervicibus inimicorum tucrum, , adorabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ico scriptũ est. Ponã iusitationẽ. tuã pacẽ.
ex p̃positos tuos iusticiã. In quo scͥpture. sẽe
at᷑ quippiam iniquũ in terra eccłe. neq eon¬
tritio &. infelicitas in terminis eiꝰ. Uicunq
dit᷑. hec omĩa conseq̃nt᷑. Sed pro om̃ibꝰ his
ait. occupabit salus muros tuos: siue sal
dñi sonat. Ipse est enĩ fortitudo muroꝵ.
eccłe. que habet portas in laude dñi. ut
qui ingredunt᷑ eam. primũ discant lau¬
dat᷑e. dñm .c. nomͣ illius confiteri. Qd̃ au¬
ma. idest sculpturã. hoc possumꝰ dicere. qd̵ por¬
te. eccłe. cunctis debeant celate. ẽẽ uirturib.
ꝑ quas ingredim ad eafu. Non erit tibi am

Expanded text:
o scriptum est: Ponam visitationem tuam pacem, et praepositos tuos in justitiam. In quo Scripturae sanctae atur quidpiam iniquum in terra Ecclesiae, neque contritio et infelicitas in terminis ejus. Ubicumque erditur, haec omnia consequentur. Sed pro his, ait, omnibus occupabit salus muros tuos, sive salv nomen Domini sonat. Ipse enim fortitudo murorum Ecclesiae, quae habet portas in laude Domini: ut qui ingrediuntur eam, primum discant laudare Dominum, et nomen illius confiteri. Quod auμα, id est, sculpturam, hoc possumus dicere, quod portae Ecclesiae cunctis debeant caelatae esse virtutibus, per quas ingredia
Abbreviated transcription (Latin):
ibiiꝰ. Nunc ꝓpħe introducit᷑ ꝑsona dicentis
ꝓpt̃ sion non tacebo: & ꝓpter ierłm nõ qͥeseã.
Dieb̾ inqͥt ae noctibꝰ ora nõ claudam. nec ma̾
iuiqͣm oratio reticebit. sed tã diu clamabo.
Q p̃cib iungam p̃ces. donec ueniat. qͥ pronus¬
sus est .x. splendore suo cunctũ orb̃e illumirioe.
Qͥs sit iste. quẽ querit q̃m uenie desiderat. po.¬
nit manifestius. donec egrediat᷑. ut splendor.
uistus eius. &. saluator. eius ut lamꝑas. aecen¬
dat᷑. Siue iuxta . lxx. donec exeat lux iusticie
eius. & salutare illi. sicut lampas ardeat. q̃ dice.¬
bat in eugłio. ego lux sum mundi. Que. cũ in
syon & iersm fuerit accensa neqͣqͣm in sola splen¬
dere. finibꝰ. om̃s gentes illuminabit. W. cuncti
reges uidebunt inelitũ tuũ .o. ierłm. & sxon
qui de tua stirpe generatꝰ est. qͥmite eraltatꝰ
ꝑatibło. om̃s traxit. id se: ita ut gentes uide¬
ant iusticiã eius. qua cunctoꝵ creator. miser¬
tus est gentib. & reges głam illiꝰ. qua glorifica¬

Expanded text:
citur persona dicentis: Propter Sion non tacebo, et propter Jerusalem non quiescam. Diebus, inquit, ac noctibus ora non claudam, nec mea umquam reticebit oratio; sed tamdiu clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et splendore suo cunctum orbem illuminet. Quis sit iste quem quaerit, quem venire desiderat, ponit manifestius: Donec egrediatur ut splendor justus ejus, et salvator ejus ut lampas accendatur. 739 Sive juxta LXX: Donec exeat sicut lux justitia ejus, et salutare illius sicut lampas ardeat. Quae dicebat in Evangelio: Ego sum lux mundi : quae cum in Sion et in Jerusalem fuerit accensa, nequaquam in sola splendere finibus, et omnes gentes illuminabit . Et cuncti reges videbunt inclytum tuum, o Jerusalem et Sion: qui de tua stirpe generatus est, qui in te exaltatus patibulo, omnes traxit ad se: ita ut gentes videant justitiam ejus, qua cunctorum Creator misertus est gentibus: et reges gloriam illius, qua glorifica