comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Lex autem non est ex fide: s qui fe¬
cerit ea iuuet in ilis. Non ait qui fece¬
rit eam unuet in illa. ut intelligas legẽ
hoc loco ꝓ ipsis oꝑibus positam. Qui
autem uiuebant in his oꝑibus. timebãt
utiq ne si ea non secissent. lapidationẽ.
uel crucem. uel aliquid hunsmodi pa¬
terent᷑. Eigo qui fecerit ea inquit uiu&
in illis. id est habebit p̃mium ne ista
morte puniat᷑. Non gͦ apud dm̃. Cuiꝰ
ex fide si quis in hac uita iuxerit. cũ
hinc excesserit. tunc eum magis ha-¬
bebit p̃sentissimum premium. Non
ita ex fide uiuit quisquis p̃sentia quȩ
uidentur ł cupit. ł timet. quia fides
dei ad inusibilia pertinet. quȩ post
dabunt᷑. Nam est & ista quedam in
oꝑib legis iustitia. quando sine suo p̃¬
mio relicta non est. ut qui fecerit ea
uiuat in eis. Unde & dicit. Si enm

Expanded text:
Lex autem non est ex fide, sed qui fecerit ea, vivet in illis. Non ait, Qui fecerit eam, vivet in ea; ut intelligas Legem in hoc loco pro ipsis operibus positam. Qui autem vivebant in his operibus, timebant utique ne, si non ea fecissent, lapidationem, vel crucem, vel aliquid hujusmodi paterentur. Ergo qui fecerit ea, inquit, vivet in illis; id est, habebit praemium, ne ista morte puniatur. Non ergo apud Deum, cujus ex fide si quis in hac vita vixerit, cum hinc excesserit, tunc eum magis habebit praesentissimum praemium. Non itaque ex fide vivit, quisquis praesentia quae videntur, vel cupit, vel timet; quia fides Dei ad invisibilia pertinet, quae post dabuntur. Nam est ista quaedam in operibus Legis justitia quando sine suo praemio relicta non est, ut qui fecerit ea, vivat in eis. Unde et ad Rom
Abbreviated transcription (Latin):
quam leuaueris ocłos in montes unde
ueniet auxilium tibi. id est in aucto¬
om̃ibꝰ medullis suis. om̃ib ossib cla-¬
mantem. dñe quis similis tibi. ut secu¬
rus sinc ulla inuiria montium dicas.
auxilium meum a dño qui fecit celũ
& terram. Non solum tunc tibi non
succensebunt montes. s cunc amabt̃.
tunc magis fauebunt. Si in ipsis spem
tuam posueris: contristabuntur.

Expanded text:
quam levaveris oculos in montes, unde veniet auxilium tibi, id est, in auctoomnibus medullis suis, omnibus ossibus clamantem, Domine, quis similis tibi ? ut securus sine ulla injuria montium dicas, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram. Non solum tunc tibi non succensebunt montes; sed tunc amabunt, tunc magis favebunt: si in ipsis spem tuam posueris, contristabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. Multi erant apli. & uni dicit̃
pasce oues meas. Absit ut desint mo-¬
do boni pastores. absit a nobis ut de-¬
sint. absint a miscłia ipsus. ut non
S om̃s boni pastores in uno sunt. u¬
num sunt. Illi pascant. xp̃c pascit. s
enim uocem suam dicunt amici spõ¬
si. s gaudio gaudent ꝓpt̾ uocem hon¬
uno. Glant᷑ pastores. Sed qui głatur ĩ
pascere. pret̾. xp̃m sibi non pascere.
uocem pastoris unam quam auchrant
oues & sequantur pastorem siuma
non illum & illum: s unum. & ois
in illo unam uocem dicant. aiurll
uoces non habeant. Obsecio uos fiis¬

Expanded text:
mendavit. Multi erant Apostoli, et uni dicitur, Pasce oves meas. Absit ut desint modo boni pastores: absit a nobis ut desint, absit a misericordia ipsius, ut non Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascunt, Christus pascit. Non enim vocem suam dicunt amici sponsi, sed gaudio gaudent propter vocem sponur. Gloriantur pastores: sed qui gloriatur, in pascere, praeter Christum sibi non pascere. vocem pastoris unam, quam audiant oves, et sequantur pastorem suum, et non illum, aut illum, sed unum: et omnes in illo unam vocem dicant, diversas voces non habeant. Obsecro vos, frat
Abbreviated transcription (Latin):
Me. Sunc enim & montes boni¬
Leuiau ocłos meos in montes. unde
uomet auxiliũ mͥ. Q uide quia ñt
imontib spes est. Auxilium meũ
liputare te imuriam facere montib
arram. Ipsi montes hoc tibi clamãt.
Mons crat qui clamabat. Audio in
uobis scismata fieri. unusquisq urm
dicit ego sum pauli. ego apollo. ego
cephȩ. ego autem xp̃i. Leua ocłos in

Expanded text:
e. Sunt enim et montes boniLevavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Et vide quia non tibi in montibus spes est: Auxilium, inquli putare injuriam te facere montibusecit coelum et terram. Ipsi montes hoc tibi clamant. Mons erat qui clamabat: Audio in vobis schismata fieri, et unusquisque vestrum dicit, Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, ego autem Christi. Leva oculos in
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣi. F idelis as qui se nr̃m debitorẽ
fecit. non a nobis aliquid capiendo s
tanta nobis ꝓmittendo. Parum erat
ꝓmissio. etiam scͥto se tencri uoluit.
ueluti faciens nobis ꝙy rographum
promissoꝵ suoꝵ ut cum ea quȩ pro¬
misit soluere inciꝑet. in scriptura ꝓ¬
missoꝵ considerarcmꝰ ordinẽ soluen
nam & beatam uitam cum angłis
sine finc. ꝙ hereditatem ĩ marcescibi¬
lem. głam sempitnam. dulcedinẽ uultꝰ
sui. domum scĩficationis suȩ in glis
ex resurrectione a mortuis. Nullus de¬
inccps moriendi metus. Hoc est ꝓ¬
missum cius tamꝗͣ finale. quo decur¬
rit nr̃a om̃is intentio. quo cum ue¬
nerimꝰ nichil amplius requiramus
nichil amplius exigamꝰ.S add iluid
quod erit in fine quo ordine ueni¬
atur neq hoc tacuit. ꝓmittenos ꝙ
p̃nuntiando. Pmisit enim hominisꝰ
diuinitatem. mortalibꝰ immortalita¬
litaten. peccatoribꝰ iustificationẽ. ab¬
iectis glorificationem. Quicquid pio¬
misit indignis promisit. ut non quis

Expanded text:
nt. Fidelis Deus qui se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus ordinem solvernam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immarcescibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Itos duos genuit rebecca iacob & e¬
Au. Imis inde eligitur. alius impro¬
batur. Inus succedit in hereditatem.
at̃ eeheredatur. Non facit ppłm ãs
Aiuersi qui concepti sunt. Hterus unꝰ
lucrsi qui nati sunt. Nuiquid non
lla pepit iacob. que lib̃a peꝑit esand
ludibant᷑ in uentre matris sue &
dilum est rebeccȩ eum ibi luctarent᷑
mines duo ppłi. Bomis ppls. malus po¬
pulus. s tamen in uno uentre luctant᷑.
Quanti mali sunt ineccła. Et unus u¬
terus portat: donec in sine discernant᷑.
Et bom aduersus malos clamant. & boͣ¬
m aduersus malos reclamant. & in
unis uiscerib utriq luctantur. Nũqͥd
semꝑ simul erunt. In finem exitur
ad lucem. Declaratur natiuitas. quȩ bͥ ibi
in sacramento sigurabatur. & tunc ap¬
parebit iacob dilexi. iacob dilexi. esau
autem odio habui. Quid gͦ dicemus

Expanded text:
tos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum sSemen unum, diversi qui concepti sunt: uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarenturmines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declaratur nativitas quae hic in sacramento figuratur: et tunc apparebit, Jacob dilexi, Esau au
Abbreviated transcription (Latin):
iam istam possibilitatẽ impiis donaue¬
runt. Donent sane quantum uolunt
& quib uolunt. Nam quis audeat c̃¬
tradicere hominib. de suo donanti-¬
bus: Quienim loquit᷑ mendaciũ de
suo loquit᷑. Tu autem cum his qui
sanam doctrinam tenent: nichil is¬
toꝵ audeas usurpare de tuo. Sed cũ
legis. beati mundicordes qm̃ ipsi dm̃
uidebunt: intellige impios non uisu¬
tos. Neq enim beati. & mundicordes
sunt impii. Item cum legis uidemꝰ
nunc ꝑ specłm in eniginate. tunc
autẽ facie ad faciem: intellige inde
nos tunc uisuros facie ad faciẽ. unde
nune udemus ꝑ specłm in eniginate¬
Hoc autem interioris hominis munis
ẽ. siuc cum in ista ꝑegrinatione adhuc
ꝑ fidem ambulat. in qua utit᷑ specło
& eniginate siue in illa patria cum ꝑ
speciem contemplabit᷑. Pro qua uisione
positum ẽ facie ad faciem. Perfectã¬

Expanded text:
iam istam possibilitatem etiam impiis donaueiam istam possibilitatem etiam impiis donauerunt. donent sane, quantum uolunt et quibus uolunt; nam quis audeat contra dicere hominibus de suo donantibus? qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur. tu autem cum his, qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo; sed cum legis: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, intellege impios non uisuros; neque enim beati et mundi corde sunt impii. item cum legis: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, intellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in aenigmatehoc autem utrumque interioris hominis munus est, siue cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate, siue in illa patria, cum per speciem contemplabitur, pro qua uisione positum est facie ad faciem\'. Audia
Abbreviated transcription (Latin):
faciem. In quib quippe uerbis si cor¬
palem faciem uoluerimꝰ acciꝑe conse¬
quens erit ut etiam ds̃ taleni habcat
faciem. & sit aliquod int̾ uallũ int̾ no¬
strã & ipsus cum cum uidebimꝰ sicuti¬
ẽ. & si int̾uallum utiq & funs & m̃broꝵ
habitꝰ terminatus. & cetera absurda
dictuꝰ &e cogitatu impia. quib animał
homo non ꝑcipiens quȩ sunt sp̃s d̃ĩ fa-¬
cillimis uanitatib ludit᷑. Dicunt enim
quida eoꝵ qui talia garriunt sicut ad
me potuit ꝑuenire. nos dm̃ uidere nẽ
mente. tunc corꝑe. ita ut etiam impio
eum parimͦ asseuerent esse uisuros. Hi¬
de quantum in peuis ꝓfecint. dum sũ
lunite timoris ł pudoris hac atq hac.
uagabunda fert᷑ impunita loquacitas.
antea dicebant carm suȩ. tantum ħ
p̃stitisse xp̃m. ut corꝑeis ocłis uide¬
rent dm̃. Deinde addiderunt etiam
om̃s scõs receptis in resurrectione cor¬
ꝑib eodem modo d̾m ẽẽ uisuros. nunc

Expanded text:
faciem. in quibus certe uerbis si corfaciem. in quibus certe uerbis si corporalem faciem uoluerimus accipere, consequens erit, ut etiam deus talem habeat faciem et sit aliquod interuallum inter nostram et ipsius, cum eum uidebimuset si interuallum, utique finis et membrorum habitus terminatus et cetera absurda dictuque et cogitatu impia, quibus animalis homo non percipiens, quae sunt spiritus dei, fallacissimis uanitatibus luditur. Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit peruenire, nos deum uidere nunc mente tunc corpore, ita ut etiam impios eum pari modo adseuerent esse uisuros. uide, quantum in peius profecerint. dum sine limite timoris uel pudoris hac atque hac uagabunda fertur inpunita loquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum, ut corporeis oculis uideret deum; deinde addiderunt etiam omnes sanctos receptis in resurrectione corporibus eodem modo deum esse uisuros; nunc
Abbreviated transcription (Latin):
quam. ł in hac uita sic̃ ipse ẽ . ł cciam
in angłoꝵ uita sicut uisibilia ista auo
corꝑali uisione cernuntur. quia ung
uit. Unde non ad ocłoꝵ corꝑaliũ s ad
mentium uisionẽ dictum ẽ ꝑtinere
qd narrat. Sienim queris utrum pos
sit ds uideri: respondeo. ꝑ otest. Siqͥ¬
ris unde sciam. respondeo quia in ne¬
racissima scͥptura legit᷑. beati mundo
lia. Si queris quomodo dictus sit m¬
sibilis si uideri potest. responde ma¬
sibilem ẽẽ natura. uideri autẽ cumił
ficut uult. Plurimus c̃ enim uisis iͥ
sicuti. ẽ. s quali specit illi placuit api¬
rere. Si queris utrum etiam sicut ił
aliquando possit uideri. respondcol
liis hoc esse ꝓmissum de quib dici
est. Scimus quia cum apparuent
miles ei erimus. qm̃ uidebimus eul
sicuti ẽ. Et si exterior homo ni ail
pitur: s interior renouat᷑ de die nd
em. lta sane ut in hac uita quantis
ꝓuectus sit longe absit ab ila ptido¬
ne similitudinis quȩ idonea erit ad

Expanded text:
quam uel in hac uita, sicuti ipse est, uel etiam in angelorum uita, sicut uisibilia ista, quae corporali uisione cernuntur, quia uniguit. unde non ad oculorum corporalium sed ad mentium uisionem dictum est pertinere, quod narrat. Sed rusit deus uideri, respondeo: potest. si quaeris, unde sciam, respondeo: quia in ueracissima scriptura legitur: Beati mundo lia. si quaeris, quo modo dictus sit inuisibilis, si uideri potest, respondeo inuisibilem esse natura, uideri autem, cum uult, sicut uult; plurimis enim uisus est, non sicuti est, sed quali specie illi placuit apparere. si qualiquando possit videri, respondeo, filiis hoc esse promissum, de quibus dictum est, « Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum quia, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem ita sane, ut in hac uita, quantuscumque prouectus sit, longe absit ab illa perfectione similitudinis, quae idonea erit ad
Abbreviated transcription (Latin):
morati conuertunt᷑ ad dm̃. ab cade
fomitate qua ꝑ cupiditates scłares
conformabantur huic scło. refor¬
mant᷑ exillo: audientes apłm dicen¬
tem. Nolite conformari huic scło s
ieformamini in nouitate mentis ur̃e.
ut incipiat illa unago ab illo refor¬
mari a quo formata est. Non enĩ
reformare se ipsam potest: sicut po¬

Expanded text:
morati convertuntur ad Dominum ab formitate, qua per cupiditates saeculares conformabantur huic saeculo, reformantur ex illo, audientes Apostolum dicentem, Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae : ut incipiat illa imago ab illo reformari, a quo formata est. Non enim reformare se ipsam potest, sicut po
Abbreviated transcription (Latin):
uiti possumus. non ei consentiendo ss¬
damus. uigiliis continius excubauls¬
neregnet peccatum in nr̃o mortali cor¬
pere ad obediendum desidiis enis. ne
menbra nr̃a exhibeant᷑ iniquitatis ar¬
ma peccato. ne oculus sequat᷑ concu¬
piscentiam. ne in hoc bello laboꝵs ꝑi
sperct̃ facienda inctoria. uel uirib no¬
stris facta tribuatur. s eius grẽ de qͦ¬

Expanded text:
diuti possumus. non ei consentiendo subdiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubane regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuatur, sed eius gratiae, de q
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ miramini frẽs si amatores dei
marty res tanta ꝑtulerunt ut adquit¬
rent dm̃: Amatores auri iudete quan¬
ta patiant᷑. hiemalibus asꝑitatibus si
naiuigio committunt. Sic feruet aun¬
tia ut nulla formidet frigora. iactat᷑
uentis. suspendunt᷑ & deprimuntuc
fluctibus inessabilibꝰ. ꝑicłis usq adia¬
tem agitantur. Dicant & ip̃si auio. ꝓp¬
ter te mortificam᷑ tota die᷑. Nox simil¬
s causa dissimilis. Ecce utriq dixert̃
isti xꝑo. illi auro. ꝓpter te mortificam̃
te. Sed in his om̃ibus suꝑamus ꝑꝑter
mala huius uitȩ bonis malisq commu¬
nia habent in ea iusti etiam ꝓprios
quosdam labores suos. quibus aducis
uicia militant. & uitalium p̃lioꝵ tħ¬
tationib ꝑicłisq uersantur. alqual¬
do cium concitatuis aliquando rrmil¬
us. non tamen defirit caro concupisae¬
re aduersus spm̃ & sp̃s aduersus al¬
nem: ut non ca que uolumus facial.
omnem malła concupiscentiã coslil¬
do. s cam nobis quantũ diuinitꝰ a¬

Expanded text:
Quid ergo miramini, fratres, si amatores Dei martyres tanta pertulerunt, ut acquirerent Deum? Amatores auri videte quanta patiantur. Hiemalibus asperitatibus se navigando committunt: sic fervent avaritia, ut nulla formident frigora; jactantur ventis, suspenduntur et deprimuntur fluctibus; ineffabilibus periculis usque ad mortem agitantur. Dicant et ipsi auro, Propter te mortificamur tota die. Dist valde dissimilis. Ecce utrique dixerunt, isti Christo, illi auro, Propter te mortificamur  et me. « Sed in his omnibus superamus propter mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus spnem, ut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus a
Abbreviated transcription (Latin):
cifixum. Ergo preclarum est quod fili¬
is passionis cuis cantet᷑ hic psalmus.
Habemus autem hinc eudentissimũ
& firmissimum testimonium apli
pauli. quia cum in ꝑsecutione gentili¬
um laboraret eccła. hunc scͥpsit uer¬
sum quem interponeret ad consola-¬
tionẽ & exortationẽ patientie. Hinc
enim dictum est quod ille in epła su¬
a posuit. Propten te mortificamur to¬
ta die deputati sumus ut oues occifi¬
onis. Uocem gͦ martyrũ audiamus
in psalmo. & uox martirum uidete
quam bonam causam habeat cum
dicit ꝓpter te. Nam & dñs ideo addi¬
dit ꝓpt̾ iustitiam cum diceret beati
qui ꝑsecutionem patuint᷑ ꝓpter iusti¬
tiam. ne quisquam ꝑsccutionẽ patiens
ex ip̃sa pena quereret głam. non bonã
habens causam. & Hinc exhortatus
suos ait. Beati eritis cum uobis illa

Expanded text:
cifixum . Ergo clarum est, quod filiis passionis ejus cantetur hic psalmus. Habemus autem hinc evidentissimum et firmissimum testimonium apostoli Pauli: quia tum cum in persecutionibus Gentilium laboraret Ecclesia, hinc sumpsit versum, quem interponeret ad exhortationem et consolationem patientiae. Hic enim dictum est, quod ille in Epistola sua posuit: Propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis . Vocem ergo martyrum audiamus in Psalmo: et vox martyrum videte quam bonam causam habeat, cum dicit, Propter te. Nam et Dominus ideo addidit, propter justitiam, cum diceret: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam : ne quisquam persecutionem patiens, ex ipsa poena quaereret gloriam, non bonam habens causam. Et hinc exhortatus suos ait, Beati eritis cum vobis illa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ alio loco. In his inquit om̃ibꝰ super¬
uncimus ꝑ eum qui dilexit nos. Sci¬
mus tamen quantalibet iurtute pre¬
landi uiciis repugnemus uel etiam ui¬
ua suꝑemus & subiugemus. quamdiu
sunus in hoc corꝑe nob̾ deesse non pos-¬
se unde dicamus deo. dimitte nobis
debita nr̃a. In illo autẽ regno ubi sẽꝑ
cum eoepibus immortalibꝰ erimus nec
p̃lia nobis crunt ulla nec debita. qͦ
nusꝗͣ & numꝗͣ essent. si natura nr̃a
siut recta creata est ꝑmaneret. Ac ꝑ
hoc etiam nr̃ iste conflictus in quo
pelitamur. & de quo nos uictoria no-¬
insima cupimus lib̾ari ad uitȩ huius
mala ꝑtinet. quam tot tantorumq
testimonio maloꝵ. ꝓbamus ẽẽ damp¬

Expanded text:
 alio loco: In his, inquit, omnibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus esse dam
Abbreviated transcription (Latin):
non fides. Cum uenerimut tenebi¬
mus. Et iam res erit non spes. Ca¬
titas quid: Numquid & ipsa mͦ ẽ
& tunc non erit : Si amamus cre¬
dendo & non uidendo. quomͦ amabi¬
mus udendo & tenendoͦ. Ergo cari¬
siut ait apłs: fides. spes. caritas. tri
ahec maior autem hoꝵs caritas. Hãc
liabentes & in nobis nutrientes sccu
Nilo adiuuante ꝑseuerantes in eo di¬
amus. Quis nos seꝑabit a caritate

Expanded text:
fides: cum venerimus, tenebimus, et jam res erit, non spes. Charitas quid? numquid et ipsa modo est, et tunc non erit? Si amamus credendo et non videndo; quomodo amabimus videndo et tenendo? Ergo charisicut Apostolus ait, Fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum charitas . Hanc habentes, et in nobis nutrientes, securi illo adjuvante perseverantes in eo, dicamus: Quis nos separabit a charitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ me inueniet eam. Qui ꝑdidit in¬
quit. ꝓpter. me. tota causa ibi est. Qui
ꝑdid̾it non quomodoc̃q non qualib
dixerant martyres ꝓpter te mortifica-¬
mur tota die. Ppterea martirem non Eł de
sus est. tres cruces causa discreuit: int̾ .xxii.
duo latrones crucifixus erat. Hinc
& inde facinorosi. confixi. in mecdio ip¬
se. & tamꝗͣ illud lignum tribunal es¬
set. insultantem dampnauit. consiten¬
tem saluauit. Quid faciet iudicatur
si hoc potuit udicatus: lam gͦ discer¬
nebat cruces. lam si pena interrogare¬
tur similis erat. xp̃c latronib. Si int¬
roget quis crucem. xp̃c quare cruci
Ipse ꝓpter nos. nos propt̃ illum. Sel p¬
se propt̃ nos ut conferret nob̃ bñsicũ
illi beneficium. Proinde in utroq no
bis consultum est & quod manat ex
illo uenit ad nos. & quod fit ꝓpter ilit
redit ad nos. Ipse enini est de quo diet
aninia que letatur in dõ. dixi dño a̾s
meus estu. qm̃ bonorũ meoꝵ non ga¬

Expanded text:
propter me, inveniet eam. Qui perdiderit, inpropter me, inveniet eam. Qui perdiderit, inquit, propter me. Tota causa ibi est. Qui perdiderit, non quomodocumque, non qualibet dixerant martyres, Propter te mortificamur tota die . Propterea martyrem non facit sus est, tres cruces causa discrevit. Inter duos latrones crucifixus erat: hinc et inde facinorosi confixi, in medio ipse. Et tanquam illud lignum tribunal esset, insultantem damnavit, confitentem coronavit. Quid faciet judicaturus, si hoc potuit judicatus? Jam ergo discernebat cruces. Nam, si poena interrogaretur, similis erat Christus latronibus. Sed si interroget quis crucem, quare crucifIpse propter nos, nos autem propter illum. Sed ipse propter nos, ut conferret nobis beneficiilli beneficium. Proinde nobis in utroque consultum est: et quod manat ex illo, venit ad nos; et quod fit propter illum, redit ad nos. Ipse est enim de quo dicit anima, quae laetatur in Domino: Dixi Domino, Deus meus es tu; quoniam bonorum meorum non
Abbreviated transcription (Latin):
est nouit occulta .ͥ Qm̃ ꝓpt̃ te mortifi¬
camur tota die. deputati sumus sicut
oues occisionis. Potes enim iuidere
mortificari hominem. quare mortisice¬
tur nescis. D̾s hoc nouit. res in occulto
est. S dicet michi aliquis. Ecce pro
tur. Nonne & heretici nomen xp̃i confi-¬
tent᷑. Sed non tamen ꝓpt̃ ipsum moriũ¬
tur. Prorsus in ipsa cccła dicam catho¬
lica putatis defuisse aut deesse posse.
qui causa uanȩ głe paterentur: Sed si
non essent huiusmodi homines non di.¬
ceret apłs. Si dedero corpus meum ut
ardeam caritatem autem non habcã
nichil michi ꝓdest. Sciebat gͦ posse
ẽẽ quosdam qui hoc iactatione facerẽt:
non dilectione. Ideo obscurum ẽ. Ps ħ
solus uidet. nos non possumus. Ip̃se
solus potest iudicare qui nouit occul¬
no lucro ꝑdiderunt animas suas. fẽ¬
num ꝑdentes: corona uincentes. Coro¬
na inquam uincentes & uita sine fi¬
est in eis: quod dñs fubsequenter ad¬
iunxit. Et qui ꝑdiderit animam suã

Expanded text:
 quae occulta? Quoniam propter te mortificamur tota die, deputati sumus velut oves occisionis. Potes enim videre mortificari hominem; quare mortificetur, nescis: Deus hoc novit; res in occulto est. Sed dicit mihi aliquis: Ecce pro non et haeretici nomen Christi confitentur, et non tamen jam propter ipsum moriuntur? Prorsus in ipsa Ecclesia, dicam, catholica, putatis defuisse aut deesse posse, qui causa humanae gloriae paterentur? Si deessent hujusmodi homines, non diceret Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Sciebat ergo esse posse quosdam qui hoc jactatione facerent, non dilectione. Ideo obscurum est; Deus hoc solus videt, nos non possumus. Ipse solus potest judicare, qui novit occulitaque lucro perdiderunt animas suas; fenum perdentes: coronam promerentes: coronam, inquam, promerentes, et vitam sine fiest in eis, quod Dominus subsequenter adjunxit, Et qui perdiderit animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
debetur iniustus est. Ibi enim gra-¬
ta est indulgentia. ubi iusta possa
ẽẽ uindicła. ut hinc euidentius ap¬
pareret a pena debita lib̾ato & gra¬
tis iustificato quantum bñficii con¬
feratur. quod alter equalit reus. sine
punientis iniquitate punitur. Deniq
sub uingit & dicit. Igitur non uolen¬
lentis neq currentis. s miserentis :
dei. Hoc ꝓpter eos dictum est qui
ꝑ grãm lib̾ati iustificantur. Propt̃
eos autem suꝑ quos ira d̃i manet.
quia & ipsis ds bñ utit᷑ ad docendoͤ
alios quos lib̾are dignat᷑ subiungit
atq ait. Dicit enim scpͥtura pharao
ni. Quia adhoc te excitaui. ut osten¬
dam inte potentiam meam. & ut an¬
nuntietur nomen meum in uinuer¬
sa terra. Demq ad utrumq conclu-¬
dens: gͦ inquit cui uult miscretur

Expanded text:
debetur, iniustus est? ibi enim gradebetur, iniustus est? ibi enim grata est indulgentia. ubi iusta posset esse uindicta. et hinc euidentius apparet, a poena debita liberato et gratis iustiticato quantum beneficii conferatur. .-quod alter aequaliter reus sine punientis iniquitate punitur. Denique subiungit et dicit: Igitur non nolentia neque currentis sed miserentis est dei. hoc propter eos dictum est, qui per gratiam liberati iustificantur. propter eos autem, super quos ira dei manet. quia et ipsis deus bene utitur ad docendos alios, quos liberare dignatur. subiunxit atque ait: Dicit enim scriptura Phani, Quia ad hoc te excitavi, ut ostendam in te potentiam meam, et ut annuntietur nomen meum in universa terra. deinde ad utrumque concludens: Ergo, inquit, cuius uult, miseretur
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Nidit utiq quid his auditis hu-¬
ma posset infirmitas uel ignoranti&
cogitare. & eandem questionem sibi ip¬
se. ꝓponens. quid gͦ dicemus inquit ⁊
Num quid iniquitas est apud dm̃
Continuo respondit. absit. Rationẽq
reddens cur absit. id est cur non sit i¬
iquitas apud dm̃. non ait. merita e¬
nim ł oꝑa iudicat ⁊̃ paruuloꝵ etiam si
adhuc sint in mat̾no utero constitu¬
ti. Quomͦ enim hoc diceret qui iam
dixerat de nondum natis & de his qͥ
nichil adhuc bon aut mali. quod ñ
ex oꝑib s ex uocante dictum est ma¬
ior seruiet minori. S cum uellet os¬
tendere cur in his non sit iniquitas. a-
pud am̃. moyses enim inquit misere¬
bor cui miscrtus cro. & miscdiam pr̃a¬
bo cui misericors fuero. Quid nos hic
docuit. nisi ex illa massa primi homi
nis cui merito mors debetur. non ad
merita hominum s ad dĩ miscdĩam
ꝑtinere quod quisq lib̾at᷑: Atq ita
non esse iniquitatẽ apud dm̃. quia
neq remitendo neq cxigendo quod

Expanded text:
it. uidit utique, quid his auditis humana posset infirmitas uel ignorantia cogitare. et eandem quaestionem sibi ipse proponens: Quid ergo dicemus inquit; numquid iniquitas est apud deum? continuo respondit: Absit. rationemque reddens, cur absit, id est cur non sit iniquitas apud deum, non ait: \'Merita enim uel opera iudicat etiam paruulorum, etiamsi adhuc sint in materno utero constituti\' — quo modo enim hoc diceret, qui iam dixerat de nondum natis et de his, qui nihil adhuc egerint boni aut mali, quod non ex operibus sed ex uocante dictum sit: Maior seruiet minori? — sed cumuellet ostDeum, ait, Moysi enim inquit, Miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. Quid nos hic docuit, nisi ex nis, cui merito mors debetur, non ad merita hominum sed ad dei misericordiam pertinere quod quisque liberatur. atque ita non esse iniquitatem apud deum, quia neque remittendo neque exigendo. quod
Abbreviated transcription (Latin):
suri sunt qui cum & hos geminos ad fatiũ papã¬
documentum gratuitȩ giȩ cõmemoran pelagios.¬
dos uideret. nondum enim natis in qͥt
non ex opib s ex uocante dictum est
quia maior seruiet minori . Deinde ad¬
uingens testimonium ꝓphe longe post
quid̃ẽ ista dicentis. s tamen de hac re
antiquum cĩ consilium declarantis. si¬
eiit scriptum est inquit. iacob dilexi
llau antem odio habui. Nempe doctor
gentium in fide & ueritate istos gemi-¬
nos nondum natos nichil boni aut ima-¬
li egisse testatur. ut gr̃a commendet᷑
ut quod dictum est maior seruiet mi¬
nori non ex oꝑib s ex uocante dictũ
intelligat᷑. ut scđ̾m electionẽ ꝓpositũ
di maneret & non meritum hominis
anteiret. Non eim dicit electionem
uoluntatis humanȩ siue naturȩ cum
par eẽt in utroq mortis dampnatioĩs¬
q condicio. s electionem ꝓculdubio¬

Expanded text:
suri sunt. qui. cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos uideret: Nondnon ex operibus, sed ex vocantedictum est Quia major serviet minori ? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei consilium declarantis, Sicut scriptum est, inquit, Jacob dilexi, Esau autem odio habui . 15. Nempe Doctor Gentium in fide et veritate istos geminos nondum natos nihil boni aut mali egisse testatur, ut gratia commendetur; ut quod dictum est, Major serviet minori, non ex operibus, sed ex vocante dictum intelligatur, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non meritum hominis anteiret. Non enim dicit electionem voluntatis humanae sive naturae, cum par esset in utroque mortis damnationisque conditio; s
Abbreviated transcription (Latin):
it̾ic: s noli tu infirmari. In illius infi¬
mitate tu fortis esto. quia quod infir¬
muni est dei fortius est hominibꝰ. Sub
hac rerum imagine adam aui erat hi¬
ma futuri p̃buit nobis magnum ndii¬
um sacramenti. immo d̾s in illo pren¬
it. Nam & dormiens meruit accipere
eccłia de latere eius. De latere salit le¬
mientis. quia & de latere in cruce pmile¬
tis lancca ꝑcusso sacramenta ecclie pro¬
fluxerunt. Sed quare hoc diceit uoli
fr̃s: Quia infirmitas. xp̃inos fecit for¬
tes. Magna ibi imago p̃cessit. Potuit
ds carnem suam detrahere homini. un¬
de faceret feminam. & magis uiderit᷑
quasi congruere potuisse. Fiebat enim
sexꝰ infirmior. & magis de carnc infim¬
tas fieri debuit quam de osse. Ossa cm
in carne firmiora sunt. Non detiarit
carnem unde faceret mulierem. s de¬
traxit os. & detracto osse formata c̃
mulier. ꝙ in locum ossis caro adimit¬
ta est. Propͣterea ꝓ osse os faccrt: poti¬

Expanded text:
Jesus: sed noli tu infirmari; in illius infirJesus: sed noli tu infirmari; in illius infirmitate tu fortis esto, quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . 8. Sub hac rerum imagine Adam qui erat forma futuri , praebuit nobis magnum indicium sacramenti; imo Deus in illo praebuit. Nam et dormiens meruit accipere Ecclesia de latere ejus, de latere scilicet dormientis; quia et de latere in cruce pendentis lancea percusso Sacramenta Ecclesiae profluxerunt. Sed quare hoc dicere volui, fratres? Quia infirmitas Christi nos facit fortes. Magna ibi imago praecessit. Potuit Deus carnem detrahere homini unde faceret feminam, et magis videtur quasi congruere potuisse. Fiebat enim sexus infirmior, et magis de carne infirmitas fieri debuit quam de osse: ossa enim in carne firmiora sunt. Non detraxit carnem unde faceret mulierem; sed detraxit os, et detracto osse formata est mulier, et in locum ossis caro adimpleta est. Poterat pro osse os reddere, pote
Abbreviated transcription (Latin):
te una uoce suos ꝑsccutores. ꝓsternere.
pateretur se teneri. flagellari. conspui.
colaphrrari. spinis coronari. ligno afsigrꝰ
Imprudentie simile est. stultum ude¬
tur. Sed stultum hoc suꝑat om̃s sapi¬
entes. Stultum quidem. S in granũ
quando cadit in terram si nemo sciat c̃¬
suctudinẽ agricolarum stultum uide¬
t᷑. labore magno metit᷑. portatur ad
aream. triturat᷑. uentilat᷑. Post tanta
ꝑicła celi & tempestatũ. & labores ru¬
sticanoꝵ. curamq dñoꝵ mittit᷑ in hor¬
reum frumentum piugatũ. Ueuit hy¬
emps & quod purgatum erat ꝓfert᷑.
& ꝓicitur. imprudentiȩ uidet᷑. Sed
ut non sit imprudentia: spes facit. Pħ
gͦ ille peꝑcit sibi. quia & pater illi non
pepcit. s ꝓ nobis om̃ib tradidit cum.
& de ipso. Qui dilexit me inquit apo¬
stolus & tradidit se ipsum ꝓme. quia
nisi granum ceciãit in terram ut mori¬
atur. fructum inquit non reddet. H

Expanded text:
te, una voce suos persecutores prosternere, te, una voce suos persecutores prosternere, ut pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque dominorum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erat, profertur et projicitur: imprudentia videtur; sed ut non sit imprudentia, spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et de ipso, Qui dilexit me, inquit Apostolus, et tradidit seipsum pro me : quia granum, nisi ceciderit in terram ut moriatur
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia uocabat᷑. erat autem stultiti¬
a contempnentib dm̃. sic ista quę uo-¬
catur stultitia sapientia est uicentib
diabolum. Nos immortalitate. male u¬
si sumus ut morerem᷑. xp̃c mortalitate
bñ usus est ut iiucremͦ. Corrupto am¬
mo feminȩ ingressus est morb: integro
corꝑe feminȩ processit salus. Ad eadẽ
contraria ꝑtinet quod etiam exemplo
uirtutum cius uitia nr̃a curant᷑. Iam
uͦ similia quasi ligamenta menbris &
uulnerib nr̃is adhibita illa sunt. qd̃
ꝑ feminam deceptos. ꝑ feminã natus
homo homines. mortalis mortales. mor¬
xp̃o est ⁊ Nonne ipse est cdi iurtus &
dłi sapientia: An illam dicit impruden¬
tiam suam. de qua dic̃ apl̃s stultum dĩ
sapientius est hominib: Imprudenti¬
am meam. Hoc ipsum qđ in me irrise¬
runt qui sibi uident᷑ cẽ sapientes. tu
scis quare fieret. Tu scis imprudentiã
meam. Quid enim tam simile impru-¬
dentiȩ quam cum haberet in potesta¬

Expanded text:
sapientia uocabatur, erat autem stultitisapientia uocabatur, erat autem stultitia contemnentibus deum, sic ista quae uocatur stultitia sapientia est uincentibus diabolum. nos immortalitate male usi sumus, ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut uiueremus. corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo uirtutum eius uitia nostra curantur. iam uero similia quasi ligamenta membris et uulneribus nostris adhibita illa sunt, quod per feminam deceptos per feminam natus homo homines, mortalis mortales, morChristo? Nonne ipse est Dei Virtus et Dei Sapientia? An illam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potesta
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod uerbum caro factum est.
& habitauit in nobis Sicut᷑ curati¬
o uia est ad santatẽ sic ista curatio pec¬
catores sanandos reficiendosq suscepit
& quemadinodum medici cum alli-¬
gant uulnera non incomposite s ap-¬
te id faciunt. ut uincłi utilitatẽ que¬
dam pulcritudo etiam conscquat᷑. sic
medicina sapientiȩ ꝑ hominis suscep¬
tionem nr̃is est accommodata uulne¬
b. de quib contrariis curans. & de qͥ¬
busdam similibꝰ. Sic̃ etiam ille qui me¬
det᷑ uulneri corꝑis adhibet quedam
contraria sicut frigidum calido. ł hu¬
mido siccum ł aliquid huiusmodi. ad¬
hibet etiam quedam similia sicut lin¬
teolum ł rotundo uulneri rotundum
łlongum oblongo. ligaturamq ipsã
aptat. sic insapientia di hominem cu¬
rans sc ipsam exhibuit ad sanandũ.
ipsa medicus. ipsa medicina. Quia gͦ
ꝑ suꝑbiam homo lapsus est. humilita¬
tem adhibuit adsanandum. Serpen-¬
tis sapientia accepti sumus. dĩ stuititi¬
a lib̾amur. Quemadmodũ autem illa

Expanded text:
n commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet etiam quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsamaptat: sic sapientia dei hominem curans se ipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum. serpentis sapientia decepti sumus, dei stultitia liberamur. quemadmodum autem illa
Abbreviated transcription (Latin):
plos natales ne in hac terra nobilitas suꝑ¬
biret. Non elegit saltem nasci in amplis¬
sima cuuitate s natus est in bethleem iude¬
ea que nec ciuitatis nomme nuncupat᷑.
hodicq ilam incolȩ loci illuis ullã ap̃¬
pellant. Tam parua. tam exigua. ꝓpe nul-¬
la est nisi pͥstina dñi nr̃i natiuitate no¬
bilitaret᷑. Elegit gͦ infirmos. paupes ĩ doc¬
tos. non quia reliquit firmos diuites. sa¬
pientes nobiles: s si ipsos primos eligeret
merito diuitiarum suarum. merito sub¬
stantiarum. merito natalium sibi eligi
iuderentur. atq inflati de his reb. salu¬
tem bumilitatis non reciperent. sine qͣ
nemo potest redire ad illam uitam un¬
de non laberem᷑ nisi ꝑ suꝑbiam. Sed exͤserm̃ de et

Expanded text:
plos natales, ne in hac terra nobilitas superplos natales, ne in hac terra nobilitas superbiret. Non elegit saltem nasci in amplissima civitate, sed natus est in Bethlehem Judae, quae nec civitatis nomine nuncupatur. Hodieque illam incolae loci illius villam appellant: tam parva, tam exigua, prope nulla est, nisi pristina Domini Christi nativitate nobilitaretur. Elegit ergo infirmos, pauperes, indoctos: non quia reliquit firmos, divites, sapientes, nobiles; sed si ipsos primos eligeret, merito divitiarum suarum, merito substantiarum, merito natalium sibi eligi viderentur, atque inflati de his rebus, salutem humilitatis non reciperent, sine qua nemo potest redire ad illam vitam, unde non laberemur nisi per superbiam. Item ex Sermone de t
Abbreviated transcription (Latin):
mimosa crux xp̃i ea in fronte signet᷑
N& ac qua crubescendum putabant.
nobisq insultabant. cam in pudoris ar-¬
mo ignobiles. paucos. imꝑitos & impo ⁊bus ũbi¬
lios degerit dñs cum haberet ante o¬
cilbos suos turbam magnam. in com¬
patione quidem illoꝵ pauꝑioꝵ pauci¬
res s in genere suo multos duntes.
suobles. doctores. sapientes. quos post¬
Ea etiam collegit: exponit apłs sacra¬
henum. Infurma huiis mundi elegit
it consundat foetia: & stulta huius
lunidi elegit cłs ut confundat sapien
Esar ignobilia huius mundi elegit
S it consindat sapientes. c igno¬
bilia huius mundi elegit ds̃. & ea auȩ
non sunt. id est non computant᷑. ut ca¬
quȩ sunt cuacuent᷑. Uenerat cnim doce¬
re humilitatem: & expugnare suꝑbiam
Nenerat humilis ds. Nullo modo hic pꝰ
altos quertret: qui tam humilis uenerat.
Primo quia elegit nasci de illa femina qͥ
desponsata crat fabro. Non elegit gͦ am-¬

Expanded text:
miniosa crux Christi, ea in fronte signentur; miniosa crux Christi, ea in fronte signentur; et de qua erubescendum putabant, nobisque insultabant, eam in pudoris arcmo ignobiles, paucos imperitos et impolitos elegerit Dominus, cum haberet ante oculos suos turbam magnam, in comparatione quidem illorum pauperiorum pauciores, sed in genere suo multos divites, nobiles, doctos, sapientes, quos postea etiam collegit, exponit Apostolus sacramentum: Infirma hujus mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et stulta hujus mundi elegit stulta hujus mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et ignobilia hujus mundi elegit Deus, et ea quae non sunt, id est, non computantur, ut quae sunt evacuentur . Venerat enim docere humilitatem, et expugnare superbiam. Venerat humilis Deus: nullo modo hic prius altos quaereret, qui tam humilis venerat. Primo, quia elegit nasci de illa femina, quae desponsata erat fabro. Non elegit ergo am
Abbreviated transcription (Latin):
us est inusicans om̃ia. S ed post tri¬
auum resurrexit & ascendit in celũ
ꝙ humanam quam susccꝑat carnem
ad patris dexteram collocauit.
Muabile est fr̃s. ꝙ hoc est quod
credere impii nolunt. Mirabile est ho¬
minẽ resurrexisse in carne. ꝙ in celũ
ascendisse cum carne. s multo est mi¬
rabilius totum mundum rem tam in-¬
credibilem credidisse. Quid est in cre-¬
dibilus dm̃ talia fecisse: an mundum
cradere potuisse: Quod si & ipse modus
consideretur a nobis quo credidit mun¬
dꝰ etiam ipse uere diuinus aduertit᷑. &
ualde mirabilis inuenit᷑. In eruditos
liberalib disciplinis. & om̃ino quantũ
ad scłi doctrinas ꝑtinet impolitos. non
pitos grammaticos. non armatos diale-¬
tieca: piscatores xp̃i cum retib fidei. ad
mare scłi paucissimos misit. Quid di¬
co paucissimos: Duodecim misit. & ta¬
men ꝑ eos sic om̃i gencre piscium un¬
pleunit eccłias. ut plurimi etiam ex ip-¬
sis sapientib scłi. quib uidebat᷑ igno¬

Expanded text:
tuus est vivificans omnia: sed post triduum resurrexit, et ascendit in coelum, et humanam quam susceperat carnem, ad Patris dexteram collocavit. Mirabile est, fratres, et hoc est quod credere impii nolunt; mirabile est hominem resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne: sed multo est mirabilius, totum mundum rem tam incredibilem credidisse. Quid est incredibilius Deum talia fecisse, an mundum credere potuisse? Quid, si et ipse modus consideretur a nobis, quo credidit mundus? etiam ipse vere divinus advertitur, et valde mirabilis invenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis, et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare saeculi paucissimos misit. Quid dico paucissimos? Duodecim misit; et tamen per eos sic omni genere piscium implevit Ecclesias, ut plurimi etiam ex ipsis sapientibus saeculi, quibus videbatur igno
Abbreviated transcription (Latin):
mine in sapientia fecisti. Ergo om̃ia
tus. ille expalmatus. ille consputus. il¬
le sp̃inis coronatus. ille crucifixꝰ. omĩa
in illo fecisti. Audi quid ex illo tuo
milite nunties hominib. quid ex illo
tutem & di sapientiã. Irtidtant ui¬
dei crucisixum xp̃m quia scandalũ
est cis. Inrideant pagani crucifixũ
xp̃m. quia stultitia est eis. Nos autẽ¬

Expanded text:
ia in sapientia fecisti.» Ergo omnia tus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo tutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia est eis: «Nos aute
Abbreviated transcription (Latin):
& filius sapientia patris dc sapena¬
a quod est pater. de quo est genitus s
lius. Quocirea consequent̃ est intels¬
gens pater ca que ipse est sua intil¬
gentia. Neq enim esset sapiens quos
non eẽt intelligens. filius autem in¬
telligentia patris: de intelligentia gein¬
tus quod est pater. U ocat eniuip
destinatos multos filios suos. ut cos si
um ciat menbra p̃destinati unici fili sui

Expanded text:
et Filius sapientia Patris de sapientet Filius sapientia Patris de sapientia quod est Pater, de quo genitus est Filius. Quocirca consequenter est et intelligens Pater ea qua ipse sua est intelligentia; neque enim esset sapiens qui non esset intelligens: Filius autem intelligentia Patris de intelligentia genitus quod est Pater. Hoc et defaciat membra praedestinati unici Filii sui
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo & t̾ram ucibo: gͦ & hominem
uerbo. Quod uerbo hoc manu. & qd̾
manu hoc uerbo. Non enim huma-¬
nis uerbis statura dĩ distincta ẽ. qui
ubiq totus est. & nullo continet᷑
loco. Quod gͦ uerbo fecit sapientia fe¬
cit. quod manu fecit uirtute fecit.
solus ibi filius intelligit᷑ & sibi & pa¬
tri & spũi scõ. ad illam redit᷑ absurdi¬
tatem. ut pat̾ non sit sapiens de se¬
ipso s de filio. nec sapientia sapienti-¬
am genuit. s ea sapientia pater dica¬
tur: sapiens cẽ quam genuit. Ubi e¬
nim non est intelligentia: nec sapien-¬
tia potest. Ac ꝑhoc si pat̾ non intel-¬
ligit ipse sibi s filius intelligit patͥ:
ꝓfecto filius patrem sapientem fec̃.
& si hoc est deo ẽẽ quod sapere. &
ca illi essentia est quȩ sapientia
non filius a patre quod uerum est
sa filio potius pat̾ habet essentiã
quod absurdissimũ atq falsissimũ
est. Eit gͦ as pat̃ sapiens ca que ip¬
se est ea quȩ ipse fecit sua sapenta.

Expanded text:
verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapientia fecit, et quod manu fecit, virtute fecit. solus ibi Filius intelligit et sibi et Patri et Spiritui sancto, ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, nec Sapientia potest esse. Ideoque si Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si hoc est Deo esse quod sapere, et ea illi est essentia quae Sapientia, non Filius a Patre, quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod absurdissimum atque falsissimum est. Est ergo Deus Pater sapiens ea, quae ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
us stucdio bonisq morib. Quod non
possemus nisi sapientia tante. ctiam
niẽ infirmitati congruere dignaret᷑.
ilam uenimus sapient̃ facimus. ipsa
cum ad nos uenit ab hominib suꝑbis
quasi stulte fccisse putata est. Q qm̃
nos cum ad illam uenumus conuales¬
cimis. ipsa cum adnos uenit quasi
sose fecit quoq nobis ad patriam. &
cum sano & puro interiori ocło ubiq
sit p̃sens eoꝵ qui ocłm illum infirmũ
immundũq habent. ocłis etiam car¬
ras apparere dignata ẽ. Quia enĩ
in sapientia d̃i non poterat mundus
ꝑ sapĩam cognoscere dm̃. placuit dõ
ꝑstulcitiam p̃dicationis saluos face-¬
re credentes. Non gͥ ꝑ locoꝵ spatia
ueniendo s in carne mortali mortali¬
b apparendo uenisse ad nos dicit᷑. Ii¬
lus gͦ uenit ubi erat. quia in hoc
mundo erat. & mundus ꝑ eum factꝰ
est. S qm̃ cupiditate fruendi pro
iso creatore creatura homines con¬
li gurati hine mundo & mundi no¬
minc congruentissime uocati non cã¬

Expanded text:
no studio bonisque moribus. Quod non possumus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur,illam venimus, sapienter facimus, ipsa cum ad nos venit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. Et quoniam nos cum ad illam venimus, convalescimus, ipsa cum ad nos venit, quasi se quoque nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent, oculis etiam carneis apparere dignata est. Quia enim in sapientia Dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non