comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis auctoritatib atq rationib fides & ĩ¬
telligentia m̃tis instruit᷑. Iue cũ ita sint.
nouerit benignitas tua homines ur̃osqͥ
ĩ regione ypponensi st̃ adhuc ee dona¬
tistas. nec apud eos qͥc qͣm ualuisse litt̾as
tuas. Cur aũ ñ ualuerint. ñ opus ẽ scri¬
bere: s mitte aliquẽ tuoꝵ uł domesti¬
coꝵ uł amicoꝵ cuiꝰ hoc fidei possis in¬
iungere qͥ ñ ad ea loca s ad nos pͥmitꝰ
ueniat illis om̃ino nescientib & nobiscum
pͥmitꝰ c̃silio ꝑtractato. qđ agendu dño ad¬
uiuante uisum fuerit agat. Neq enĩ tantũ
ꝓ eis agimꝰ cũ hoc agimus. s etiã ꝓ nr̃is iã
factis catholicis quib illoꝵ uicinitas sic in¬
festa ẽ: ut contẽpni a nob̾ nullomͦ possit.
Et hoc quide breuit̾ scribere poterã. s uo¬
lui te habere aliquid litterarum nr̃aꝵ qͦ
rationẽ curȩ meȩ ñ sołu ipse cognosceres.
s etiã cuicũq disuadenti ne tuoꝵ corre¬
ctioni oꝑam instant̾ ĩpendas. nob̃q detra¬

Expanded text:
auctoritatibus atque rationibus fides et intellegentia mentis instruitur. Quae cum ita sint, nonerit benignitas tua homines uestros. qui in regione Hipponiensi sunt, adhuc esse Donatistas nec apud eos quicquam ualuisse litteras tuas. cur autem non ualuerint, non opus est scribere; sed mitte aliquem tuorum uel domesticorum uel amicorum, cuius hoc fidei possis iniungere, qui non ad ea loca sed ad nos primitus ueniat illis omnino nescientibus et nobiscum primitus consilio pertractato, quod agendum domino adiuuante uisum fuerit, agat. neque enim tantum pro eis agimus, cum hoc agimus, sed etiam pro nostris iam factis catholicis, quibus illorum uicinitas sic infesta est, ut contemni a nobis nullo modo possit. et hoc quidem breuiter scribere poteram; sed uolui te habere aliquid litterarum nostrarum, quo rationem curae meae non solum ipse cognosceres, sed etiam cuicumque dissuadenti, ne tuorum correctioni operam instanter inpendas, nobisque detra
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ ñ ꝑuctat. Si ꝓpterea nos odistis
qr pacẽ uob̃ catholicã p̃dicamꝰ nos dño
seruimꝰ dicenti. Beati pacifici qm̃ ipsi
filii di uocabunt᷑. Et inpsalmo scriptũ
ẽ. Cũ his qͥ oderant pacẽ erã pacificus.
cũ loquebar eis debellabant me gratis.
ꝓpt̾ea mandauert nob̃ qͥdã pb̃ri partis
ur̃ȩ. dicentes. Recedite aplebib nr̃is. si
ñ uultis ut int̾ficiamus uos. Quanto uis¬
tuis eis nos dicimus. immo uos ñ recedi¬
te. s accedite pacati ad plebes ñ nr̃as. s
illius cuius om̃s sumꝰ. ol ut si ñ uultis. &
ĩpacati estis. uos potius recedite aplebi

Expanded text:
nobis non permittit. si propterea nos odistis, quia pacem uobis catholicam praedicamus, nos domino seruimus dicenti: Beati pacifici, quoniam ipsi filii dei uocabuntur, et in psalmo scriptum est: Cum his, qui oderunt pacem, eram pacificus; cum loquebar eis, debellabant me gratis. propterea mandauerunt nobis quidam presbyteri partis uestrae dicentes: \'Recedite a plebibus nostris, si non uultis, ut interficiamus uos.\' quanto iustius eis nos dicimus: Immo uos non recedite, sed accedite pacati ad plebes non nostras sed illius, cuius omnes sumus; aut si non uultis et inpacati estis, uos potius recedite a plebi
Abbreviated transcription (Latin):
tizat. Si aũ malus sit & nesciat ille qͥ
baptizat᷑. tẽ ds scĩficat. Noc si uerũ est
optare gͦ debent homines. ut a malis
ignoratis baptizent᷑ potius quã a notis
bonis. ut magis a do quã ab homine pos¬
sint scĩficari. s absit a nob̃ ista dementia.
Quare gͦ ñ uerũ dicimꝰ. &. recte sapimꝰ qr
semꝑ dĩ ẽ illa gr̃a . & dĩ sacram̃tũ. hominis
aũ sołu ministeriũ: Q ui si bonꝰ ẽ adheret

Expanded text:
tizat; si autem malus sit, et nesciat ille qui tizat; si autem malus sit, et nesciat ille qui baptizatur, tunc Deus sanctificat. Hoc si verum est, optare ergo debent homines, ut a malis ignoratis baptizentur, potius quam a notis bonis, ut magis a Deo quam ab homine possint sanctificari: sed absit a nobis ista dementia. Quare ergo non verum dicimus, et recte sapimus, quia semper Dei est illa gratia et Dei Sacramentum, hominis autem solum ministerium; qui si bonus est, adhaere
Abbreviated transcription (Latin):
penas iustissimas sic̃ uos. s ꝓ catholica
ueritate passiones glosissimas ꝓtulert̃.
Attendite quã manifesfisisima ueritate
ꝑ cor regis qđ in manu di ẽ ipsed̾s dixerit.
in ista ipsa tam̃ lege quã contra uos ꝓlatã
dicitis. ẽ aũ si intelligatis plata ꝓ u̾ob̾. At¬
tendite que sin uerba principis. Nã si in
eis qͥ primi iniciati sunt id cireo religio
baptismatis uidicat᷑ infirma. qđ hii a quib
accipit᷑ peccatores putent᷑: tociens renoua¬
ri necesse erit tͣditũ sacram̃tum. qͦtiens ĩ¬
dignꝰ fuerit inuentꝰ collati baptismatis
administrator. &. fides nr̃a ñ ex nr̃ȩ uolunta¬
tis arbitrio. neq ex diumni muneris gr̃a. s
ex meritis sacerdotũ & clericoꝵ qͣlitate
pendebit. faciant nulle concilia ep̃i ur̃i.
huic uni sententiȩ respondeant. & ad qͦd
uolueritis consentimꝰ uob̾. Nidete enĩ qͣm
ꝑuerse ꝙ ĩpie dicat᷑ qͦd dicere soletis. q
si bonꝰ sit homo. ipse scĩficat eũ quẽ bap¬

Expanded text:
poenas iustissimas sicut uos sed pro catholica ueritate passiones gloriosissimas pertulerunt. Adtendite, quam manifestissima ueritate per cor regis, quod in manu dei est, ipse deus dixerit in ista ipsa lege, quam contra uos prolatam dicitis, est autem, si intellegatis, prolata pro uobis; adtendite, quid habeant uerba principis: \'Nam si in eis, qui primo initiati sunt, idcirco religio baptismatis iudicatur infirma, quod hi, a quibus accipitur, peccatores putentur, totiens renouari necesse erit traditum sacramentum, quotiens indignus fuerit inuentus conlati baptismatis administer, et fides nostra non ex nostrae uoluntatis arbitrio neque ex diuini muneris gratia sed ex meritis sacerdotum et clericorum qualitate pendebit\'. faciant mille concilia episcopi uestri, huic uni sententiae respondeant et, ad quod uolueritis, consentimus uobis. uidete enim, quam peruerse et impie dicatur, si bonus sit homo, ipse sanctificat eum quem bap
Abbreviated transcription (Latin):
de qͣ dicit d̾s ad abraħa. ĩ semine tuo be¬
nedicent᷑ om̃s gentes. Ibi agnouimꝰ xp̃m
u psalmo de se ꝓphetantẽ. dñs dixͣ ad
ine filius m̃s estu. ego genuite: ibi ag¬
nouimꝰ eccłam ĩ eo qͦd sequit᷑. postula a
me & dabo tͥ gn̾s heditatẽ tuã & posses¬
sionẽ tuã t̾minos t̾re. Ubi agnouimus

Expanded text:
de qua dicit Deus ad Abraham, In semine tuo benedicentur omnes gentes . Ubi agnovimus Christum in Psalmo de se prophetantem, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu; ego hodie genui te; ibi agnovimus Ecclesiam, in eo quod sequitur, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam t
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑatoꝵ faciatis inuidiã. cñ si uob̾ liceret
ñ quide iã c̃stantinũ xp̃ianũ qͥa uerita¬
ti fauit contͣ nos int̾pellaretis. s apostatã
iulianũ ab inferis exeitaretis. qͣsi uero si
aliqͥd tale c̃tingeret. eẽt magnũ mału
nͥ uob̾. Que ẽ peior enĩ mors anime. quã li¬
bertas erroris: S iã tollamꝰ ista om̃ia de
medio. amemꝰ pacẽ quã om̃is doctꝰ &. ĩdoe¬
tus intelligit p̃ponendã ẽẽ discordiȩ. di¬
ligamꝰ & teneamꝰ unitatẽ. Noc uibent ĩ¬

Expanded text:
atorum faciatis inuidiam, cum, si uobis liceret, non quidem iam Constantinum Christianum, quia ueritati fauit, contra nos interpellaretis, sed apostatam Iulianum ab inferis excitaretis, quasi uero, si aliquid tale contingeret, esset magnum malum nisi uobis. quae est enim peior mors animae quam libertas erroris? Sed iam tollamus ista omnia de medio; amemus pacem, quam omnis doctus et indoctus intellegit praeponendam esse discordiae, diligamus et teneam
Abbreviated transcription (Latin):
de legib. quã p̃sum̾e de sedicionib. S me¬
minimꝰ scriptum eẽ. maledictus om̃is qͥ spẽ
suã ponit in hominẽ. Unde gͦ p̾sumimus
si uultis nosse. ilłu cogitate de qͦ ꝓpħa p̃
t̾rȩ. om̃s gentes seruient ei. Sideo hac
absit. ꝓ errore suo contͣ ueritatẽ leges da¬
rent. ꝑ qͣs iusti & ꝓbarent᷑ & coronarent᷑.
ñ faciendo qͦd illi uberent. qͥa ds̃ ꝓhibe¬
ret. sic̃ iusserat nabochodonosor unt aurea
statua ad oraret᷑. qđ qͥ facere noluert̃. dõ
talia ꝓhibenti placuert̃. Suando aũ ĩꝑa¬
tores ueritatẽ tenent. ꝓ ipsa ueritate

Expanded text:
egibus quam praesumere de seditionibus. Sed meminimus scriptum esse: Maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Unde ergo praesumimus, si vultis nosse, illum cogitate de quo prophetterrae, et omnes gentes servient illi . Et ideo hac absit, pro errore suo contra veritatem leges darent, per quas justi et probarentur et coronarentur, non faciendo quod illi juberent, quia Deus prohiberet. Sicut jusserat Nabuchodonosor ut aurea statua adoraretur; quod qui facere noluerunt, Deo talia prohibenti placuerunt. Quando autem Imperatores veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ de ciuitate ẽẽ fugiendũ. & mer¬
ceunariũ ñ ex horrent. qͥ uidet lupũ ue
nientẽ & fugit. qm̃ ñ ẽ ei cura de ouib:
Cur ñ istas duas ddñicas uerasq sententi¬
as. unã scilicet ubi fuga sinit᷑ aut iubet᷑.
altam uͥ arguit᷑ atꝙ culpat᷑. sic intellige¬
re student. ut uit̾ se reꝑiant᷑ ñ eẽ contͣriȩ.

Expanded text:
civitate in civitatem esse fugiendum; et mercivitate in civitatem esse fugiendum; et mercenarium nientem et fugit, quoniam non est ei cura de ovibus ? Cur non istas duas dominicas verasque sententias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se reperiantur non esse c
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃ces familiȩ suȩ. & hec que formidan¬
t᷑ au̾tere. Nec ideo tam̃ ꝓpt̾ ista que in¬
certa st̃ debet ẽẽ nr̃i officii certa deser¬
tio. sine qͦ ẽ plebi certa ꝑnicies. ñ in re¬
eeñt ista mala que timent᷑. ne in locis ĩqͥ¬
b sumꝰ forte c̃tingant. prius inde fugerẽt
om̃s ꝓpt̾ qͦs ibi manendũ ẽ. & nosa manen¬
di necessitate liberos redderent. Non enĩ
qͥsquã ẽ qͥ dicat ministros manere oport̾e.
ubi iã ñfuerint quib necesse sit ministra
prus plebib partĩ fuga lapsis. partĩ ꝑ¬
emptis. partĩ obsidione consũptis. partim
captiurtate disꝑsis. s multo plures illic ma¬
nentib ꝓpt̾ qͦs manerent. sub eoꝵde ꝑi¬
culoꝵ densitate manser̃t. Et si aliqͥ dese¬
ruerunt plebes suas. hoc ẽ qdđ dicimꝰ fie¬
ri ñ debere. Neq enĩ docti auctoritate
diuina. s humano uł errore decepti. uł ti¬
more st̃ uicti. Cur enĩ sͥ putant indiffe¬
rent̾ obtẽꝑandu eẽ p̃cepto. uͥ legunt ĩ

Expanded text:
re familie sue et hec, que formidantur, avertere. Nec ideo tamen propter ista, que incerta sunt, debet esse nostri officii certi desercio, sine quo est plebi certa pernicies non in reessent ista mala, quae timentur ne in locis in quibus sumus, forte contingant, prius inde fugerent omnes propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent: non enim quisquam est qui dicat ministros manere oportere, ubi jam non fuerint, quibus necesse sit ministrarprius plebibus partim fuga lapsis, partim peremptis, partim obsidione consumptis, partim captivitate dispersis: sed multo plures, illic manentibus propter quos manerent, sub eorumdem periculorum densitate manserunt. Et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est quod dicimus fieri non debere: neque enim tales docti auctoritate divina, sed humano vel errore decepti, vel timore sunt victi. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de
Abbreviated transcription (Latin):
centis. Cũ aũ ꝑsequent᷑ uos in ciuitate is¬
ta. fugite ĩ aliã. Iuis aũ credat ita hoc
dñm fieri uoluisse. ut necessario mini¬
sterio sine qͦ uiuere nequeunt desereren¬
t᷑ greges qͦs suo sanguine cõꝑauit. Nũ¬
qͥd hoc fecit ipse qͣndo portantib paren¬
tib ĩ egiptũ paruulus fugit. qͥ ñdu eccłaᷤᷤ
ẽg̾gauerat. quas ab eo desertas fuisse
dicamꝰ: Nũquid qͣndo apłs paułꝰ ne ilłu
cõp̃hend̾e̾t inunicꝰ ꝑ fenestrã ĩsporta
submissus ẽ & effugit manꝰ eiꝰ. deserta¬
ẽ que ibi erat ȩccła necessario ministe¬
rio.⁊ ñ ab alus fr̃ib ibide c̃stitutis qͦd o¬
portebat ĩpletũ ẽ: Eis qͥppe uolentib
hoc apłs fecerat. ut se ip̃m seruaret
eccłȩ. quẽ ꝓprie ꝑsecutor ille querebat.
faciant gͦ serui xp̃i. ministri u̾bi & sa¬
cram̃ti eius qđ p̾cepit uł ꝑmisit. fugi¬
ant om̃ino de ciuitate ĩ euutatẽ qͣndo

Expanded text:
centis: Cum autem persequentur uos in ciuitate iscentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus ea necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in ciuitatem, quando
Abbreviated transcription (Latin):
si. pitabã me hoc onere caruisse. qđ mͥ
ĩposiusti. querendo c̃siliũ. qͥd ĩ his ꝑiculis
que temꝑa nr̃a inuenert̃ facere debeati.
Quãuis enĩ ȩpłam ilła breuit̾ scͥpserĩ. ni¬
chil me tam̃ p̃t̾misisse arbitror. qͦđ &. re¬
spondenti dicere. &. querenti audire suf¬
ficeret. qͣndoquidẽ dixi. nec eos ẽẽ phi¬
bendos qͥ ad loca si posst᷑ munita migra¬
re desid̾a̾nt. & ministerii nr̃i uincula
qͥb nos caritas xp̃i alligauit ne deserauꝰ
ȩccłas quib seruire debemꝰ ñ ẽẽ rũpen-¬
da. Ista qͥppe u̾ba st̃ que in illa epła posui.
Restat gͥ inqͣ. ut nos quoꝵ ministeriũ
quantusecũq plebi di ubi sumꝰ manenti
ita necessariũ ẽ ut sine hoc eã ñ oporteat
remanere. dicamꝰ dño. esto nob̃ ĩđm ꝓtec¬
torẽ & in locũ munctũ. S hoc c̃silium tͥ
ꝓꝓtͥea ñ sufficit ut scribis. ne contͣ p̃cep
fugiendu eẽ de ciuitate ĩciuta¬
tẽ monet. Rec olimꝰ enĩ u̾ba di¬

Expanded text:
si, putabam me hoc onere caruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'. Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra dominfugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba di
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs uident & uiuere potiꝰ oportere. & ma¬
gis mori malle qͣm fugere. Ideo sic̃ scͥptũ
ẽ contͣdictiones. s a sorcicio & int̾ poten¬
res definient᷑: meliꝰ eiũ ds in huiꝰcemodi
ambagib qͣm homines iudicant. siue
dignet᷑ ad passionis fructũ uocare mele¬
ores & parcere ĩ firmis. siue istos facere
ad mala ꝑferenda forciores. & huic uitȩ
subtrahere quoꝵ ñ potest d̃ĩ eccła tantũ
qͣntũ illoꝵ uita ꝓdesse. res fiet quide mi¬

Expanded text:
quos vident et vivere potius oportere, et maquos vident et vivere potius oportere, et magis mori malle quam fugere. Ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrahere, quorum non potest dei ecclesiae tantum quantum illorum uita
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sic̾ aliquos laicos sic etiã elericos reman¬
suros: a quib eiũ necessariũ ministerium
ualeat ex hiberi. qͣnquã hos int̾ di minis¬
tros inde sit disceptatio qͥ eoꝵ maneant.
ue fuga omuiũ. & qͥ eoꝵi fugiant. ne mor¬
te ominũ deserat᷑ eccła. Tale qͥppe certa¬
m̾erit int̾ eos. ubi utriq ferueant cari¬
tate. & utriq placeant caritati. Quedi¬
sceptatio si alit̾ ñ potuerit t̾minari
qͣntũ mͥ uidet᷑ qͥ maneant & qͥ fugiat
sorte legendi sunt. Qui enĩ dixerint
se potiꝰ fugere debere. aut tuidi uide¬
bunt᷑. qͥa ĩminens mału sustinere nolu¬
ep̃t. aut arrogantes qͥa se magis qͥ ser¬
uanddi eent necessarios eccłȩ iudicart̃.
¶einde fortassis hii qͥ meliores st̃ eligẽt
ꝓfr̃ib animas ponere. & hii seruabun¬
tur: fugiendo quoꝵ ẽ minꝰ ut ilis utta.
qͥaminor c̃sulendi & gubernandi ꝑicia.
Qui tam̃ si pie sapiunt. contͣdicent eis

Expanded text:
remus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remanremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga omnium, et qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae discquantum mihi videtur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. Qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi videbuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt; aut arrogantes, quia se magis qui servandi essent, necessarios Ecclesiae judicarunt. Deinde, fortassis ii qui meliores sunt, eligent pro fratribus animas ponere; et hi servabuntur fugiendo, quorum est minus utilis vita, quia minor consulendi et gubernandi peritia: qui tamen si pie sapiunt, contradicent eis
Abbreviated transcription (Latin):
cere debeamꝰ. ne ĩ omnib fugiendo di¬
uina miracula. tẽptare dñm iudicem᷑.
Non qͥe talis ẽ ista tẽpestas. qͣndo laicoꝵ
& clericoꝵ ẽ cõmune ꝑicłm. sic̃ in naui u¬
na cõmnune ꝑicłm ẽ. mercatoꝵ atq nauta¬
rũ erũ absit ut tanti pendenda sithec
naiuis nr̃a. ut debeant eã nautȩ &. maxime
gubernator ꝑiclitantem deserere. etiã si ĩ
scapħã tͣnsiliendo. uł etiã natando possit
effugere. Iuib enĩ metuimꝰ ne nr̃a deserti¬
one ꝑeant. ñ temꝑałe mortẽ que quando¬
q uentura ẽ. s ȩternã que potest si ñ caue¬
at᷑ euenire. &. potest etiã si caueat᷑ ñ ueni
reꝰ metiumꝰ. In cõmuni aũ ꝑiculo uitȩ hꝰ
cur existimamꝰ ubicũq fuerit hostilis ĩ¬
cursus om̃s clericos & ñ etiã om̃s laicos
ẽẽ morituros. ut simul fuuant hanc ui¬
tã cuist̃ clerici necessarii. aut eur ñ sꝑe¬

Expanded text:
cere debeamus. ne in omnibus expectando dicere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est commune periculum, sicut in naui una commune periculum est mercatorum atque nautarum. uerum absit, ut tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenirere, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non spe
Abbreviated transcription (Latin):
gueret᷑ sic̃ ibi dictũ ẽ lucerna isrł. a¬
suis hoc petentib sũpsit. ñ ipse p̾sũpsit.
Alioquin multos imitatores fecissit
ignauiȩ. qͥ eũ crederent hoc fecisse ñ
ẽsid̾atione ut ilitatis alioꝵ. s sue ꝑt᷑ba¬
tione formidinis. Occurrit alia questio
tas negligenda ñ ẽ ut aliqͥ ministri ꝓptͥea
fugiant ĩminente aliqͣ uastitate. ut ser¬
uent᷑ qͥ ministrent eis qͦs post ilła elade
residuos potuerint inuenire. qͥd fier
uͥ om̃s uident᷑ interituri. nͥ aliqͥ fugiat:
Q si enĩ hactenꝰ seuiat illa ꝑnities. ut
solos ministros eccłȩ ꝑsequat᷑. quid dicã:
An relinquenda ẽ a ministris fugientib
ȩccła neam orientib miserabilius relui¬
qͣtͫ : S si laici ñ querunt᷑ ad mortẽ. posst̃
sic̃ ille adiuuerit ĩ cuiꝰ potestate st̃ oĩa.
qͥ potest & ñ sugientẽ ꝑ mirabiłe c̃ser¬
uare potentiã.S ideo querimꝰ qͥd nos fa¬

Expanded text:
gueretur, sicut ibi dictum egueretur, sicut ibi dictum esuis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignaviae, qui eum crederent hoc fecisse non consideratione utilitatis aliorum sed suae perturbatione formidinis. Occurrit aliquanto alitas neglegenda non est, ut aliqui ministri propterea fugiant imminente aliqua uastitate, ut seruentur, qui ministrent eis, quos post illam cladem residuos potuerint inuenire, quid fiet, ubi omnes uidentur interituri. nisi aliqui fugiant? quid? si enim hactenus saeuiat illa pernicies, ut solos ministros ecclesiae persequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad mortem, possunt sicut ille adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos fa
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluisset. ꝓpt̾ qd̾ ait. Cõpellor aũex
duob. concupiscentiã habens dissol¬
ui & ẽẽ cũ xp̃o. multo imnagis optimũ
inanere ĩ carne necessariũ ꝓpt̾ uos.
Hic forte qͥs dicat. ideo debere dĩ mi¬
nistros fugere a talib ĩminentib ma¬
lis: ut se ꝓutilitate eccłȩ tẽꝑib tͣnqͥllio¬
rib seruent. Recte hoc fit aqͥb dã. quan¬
do ñ dest̃ alii ꝑ qͦs subpleat᷑ eccłasticũ mi¬
nisteriũ. ne ab omnib deseratur. qđ fecis
mansit ĩ carne. catholica fides nouit. que
adusus arrianos hereticos ore illius &. a¬
more defensa ẽ. S qͣndo ẽ cõmune ꝑicłm.
magisq tim̃đu ẽ neqͥsquã id facere cre¬
datur: ñ c̃sulendi uoluntate. s tunore
moriendi. magisq fugiendi ob sit exem¬
plo. qͣm uiuendi. ꝓsit officio. nulla ratio¬
ne faciendu ẽ. Peniq sc̃s dauid ne se cõ¬
mitt̾et ꝑicłis p̃lioꝵ & fortassis extin¬

Expanded text:
re uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex re uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere in carne necessarium propter uos. Hic forte quis dicat ideo debere dei ministros fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, mansit in carne, catholica fides novit, quae adversus Arianos haereticos ore illius et amore defensa est. Sed quando est commune periculum, magis timendum est ne quisquam id facere credatur non consulendi voluntate, sed timore moriendi: magisqplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extin
Abbreviated transcription (Latin):
eos secũ in uitȩ eĩnȩ reqͥem ñ habebunt
qͣntꝰ deniq gemitus omniũ. & quoꝵdam
quanta blasphenia de absentia ministe¬
rioꝵ & ininistroꝵ: Ulide qͥd faciat maloꝵ
temꝑaliũ timor. & qͣnta in eo sit acqͥsitio
ialoꝵ et̾noꝵ. Si aũ ministri assint. ꝓui
rib quas eis dñs subministrat. omnib
subuentt᷑. Alii baptizant᷑. alii reconcilian¬
t᷑. nulli dñici corꝑis cõmunione fraudan¬
t᷑. om̃s consolantur. edificant᷑. ex hortan¬
t᷑. ut dm̃ rogent qͥ potens ẽ omnia que
timent᷑ au̾tere. parati ad utrũq ut si ñ
potest ab eis calix iste tͣnsire. fiat uolun¬
tas eiꝰ: qͥ mali aliquid ñ potest uelle ser¬
te iã uides qđ te scͥpseras ñ uidere. qͣntũ
bonũ c̃seqnt᷑ ppłi xp̃iani. si ĩ p̃sentibus
ilła de qua dictũ ẽ. ñ querit que sua st̃.
ꝑ secutoris pͥncipis illiꝰ insidias ñ fugis
set. nͥ se aliis qͥb necessariꝰ erat serua¬

Expanded text:
eos secum in vitae aeternae requie non habebunt! eos secum in vitae aeternae requie non habebunt! quantus denique gemitus omnium, et quorumdam quanta blasphemia de absentia ministeriorum et ministrorum! Vide quid faciat malorum temporalium timor, et quanta in eo sit acquisitio malorum aeternorum. Si autem ministri adsint, pro viribus quas eis Dominus subministrat, omnibus subvenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nulli dominici corporis communione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boillam de qua dictum est, Non quaerit quae sua sunt ;  Qui etiam persecutoris principis illius insidias set. nisi se aliis. quibus necessarius erat, serua
Abbreviated transcription (Latin):
pacientis sua t᷑pit̾ carne ñ utit᷑. s sine
consensione tolerat qd alius oꝑat᷑. Magiᷤᷤ
timeamꝰ ne lapides uiui extingantur
deserentib nob̾. quã ne lapides & ligna
t̾renoꝵ edificioꝵ incendant᷑ p̾sentib
nob̃. alagis tueamꝰ ne m̃bra corꝑis
xpi destituta spiritali uictu necent᷑.
quã m̃bra corꝑis nr̃i opp̾ssa hostili ĩpe¬
tu torqueant᷑. ñ qͥa ista ñ st̃ uitanda
cũ posst̃. s q potus ferenda st̃ qͣndo
uitari sine ĩpietate ñ posst᷑. nͥ forte qͥs¬
quã c̃tend̾it ñ ẽẽ ministrũ ĩpiũ. qͥ
tẽ subtͣbit ministeriũ pietati necessa
nec ẽ potestas ulla fugiendi. qͣntus ĩ eccła
fieri soleat ab utroq sexu atq ab omni
eramentoꝵ confectionem. & erogationẽ:
Ubi si ministri desint. quantũ exitiũ sequa¬
tur eos qͥ de isto scło uł ñ regenerati exeũt
uł ligati. qͣntꝰ ẽ etiã luctus fideliũ suoꝵ qͥ

Expanded text:
patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministeotestas ulla fugiendi, quantus in Ecclesia fieri soleat ab utroque sexu, atque ab omni cramentorum confectionem et erogationem? Ubi si ministri desint, quantum exitium sequitur eos, qui de isto saeculo vel non regenerati exeunt vel ligati! quantus est etiam luctus fidelium suorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dianũ ministeriũ dñici corꝑis defuit. &
ꝑibit infirmꝰ in tua ñ scientia s ignoran¬
ũ timorẽ dño miserante atq ad iuiuante
fortit̾ dimicant. ne mala sine cõꝑatione
gͣuiora que multo amplus sunt trem̃da
contingant. Fit hoc uͥ dĩ caritas flagrat.
ñ mundi cupiditas fumat. saritas enĩ
dic̃ Iiuis ĩfirmat᷑. ⁊ ñ ego infirmor. Quis
scandalizat᷑ ⁊ ñ ego urorͦ. s caritas ex
do ẽ. Oremꝰ gͦ ut ab illo detur. a qͦ iubet᷑.
& ꝑ hãc magis timeamꝰ. ne oues xp̃i spi¬
ritalis nequiciȩ gladio ĩ corde. quã ne
ferro ĩ corꝑe trucident᷑. uͥ qͣndo eũꝙ qͦ¬
cũq mortis genere moriturȩ st̃. Magis
tuneamꝰ ne sensu interiore corrupto pe¬
reat castitas fidei. quã ne feminȩ uio¬
lent̃ c̃stuprent᷑ in carne: qua uiolentia
ñ uiolat᷑ pudicicia si mente seruat᷑.
qm̃ nec in carne uiolat᷑. qͣndo uoluntaᷤᷤ

Expanded text:
dianum ministerium dominici corporis defuit, et dianum ministerium dominici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia sed ignoranum timorem Domino miserante atque adjuvante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione graviora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? Fit hoc ubi Dei charitas flagrat, non mundi cudicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ qđ iã suꝑius disputaui. tẽ de locis in
qͥb sumꝰ p̃mente ꝑsecutione fugiendũ
eẽ xp̃i ministris. qͣndo ibi aut plebs xp̃i
ñ fuerit cui ministret᷑. aut potest ĩpleri
ꝑ alios necessariũ ministeriũ. quib ea¬
d̾e ñ ẽ causa fugiendi. sic̃ insporta sub¬
missus qͦd suyͣ memoraui fugit apłs. eũ
a ꝑsecutore ipse ꝓprie quereret᷑. alus
utiq necessitatẽ simiłe ñ habentib a
qͥb illic ministeriũ absit ut desereret᷑.
eccłȩ. sic̃ fugit sc̃s athanasius alexandri¬
nus ep̃e. cũ eũ specialiter app̃hendere
c̃stantus cuꝑet ĩꝑator. nequaquã acete¬
ris ministris deserta plebe catholica.
que in alexandria cõmanebat. Cũ aũ
plebs manet. &. ministri fugiunt. minis¬
teriũq subtͣhit᷑. qͥd erit nͥ mercennarioꝵ
illa fuga dãpnabilis. qͥb ñẽ cura de ouib:
Neniet enĩ lupꝰ. ñ homo s diabolus. qͥ ple¬
rũꝙ fideles apostatas eẽ ꝑsuasit. quib coti¬

Expanded text:
iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memoraui, fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut des sicut fugit sanctus Athanasius Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter apprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a caeteris ministris deserta plebe catholica quae in Alexandria commanebat. Cum autem plebs manet, et ministri fugiunt, ministeriumque subtrahitur; quid erit nisi mercenariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ovibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus coti
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit alim̃ta subtrahunt᷑. m̾cennarius ille
ẽ qui udet lupũ uenientẽ & fugit. qm̃ ñ ẽ ei
cura de ouib. Hec tͥ q me c̃suliusti fr̃ diledis¬
sime. q̃ existunaui ueritate & certa carita¬
te rescͥpsi. s ne meliorẽ si inueneris senten
ꝑiculis faciamꝰ inuenire ñ possumꝰ. quam

Expanded text:
uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus. haec tibi. quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequar in his periculis faciamus, inuenire non possumus quam
Abbreviated transcription (Latin):
uinꝰ uecessariũ. Si gͦ fugere uolueritiᷤᷤ.
& nos ab istis qͥb tenem᷑ uinculis solui¬
tis. qđ t̾c puto ẽẽ dicendui. qͣndo uere
iudet᷑ utile ẽe ad loca tutiora inigrare.
Quo audito si uł om̃s uł aliqͥ dixerint.
in illiꝰ potestate sumꝰ. cuiꝰ irã nullus qͦ¬
cũq uadit euadit. cuiꝰ micdiam ubi¬
cũq sit potest ĩuenire. qͥ nusquã uult
ire. siue certis necessitatib ĩpeditus.
siue laborare nolens ad incerta suffugia.
&: ñ ad finienda s admutanda ꝑicula.
ꝓculdubio iste deserendꝰ ñ ẽ ministerio
xp̃iano. Si aũ hoc audito abire ma¬
luerint. nec illis mauendu ẽ qͥ ꝓpter
illos manebant: ꝙ ibi iã ñ st̃ ꝓpt̾ qͦs manere
adhuc debeant. Q. uicũq gͥ isto mͦ fugit. ut
ȩccłȩ necessariũ ministeriũ illo fugiente ñ
desit. facit qd dñs p̃cepit uł ꝑmisit. Iui auͣ
sic fugit ut gregi xp̃i ea quib spiritaliter

Expanded text:
us necessarium. Si ergo fugere volueritis, us necessarium. Si ergo fugere volueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, vinculis solvistis. Quod tunc puto esse dicendum, quando vere videtur utile esse ad loca tutiora migrare. Quo audito, si vel omnes vel aliqui d\'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti deserendi non sunt ministerio Christiano. si autem hoc audito abire maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. qͥs eã rep̃hend̾e audebit: Iuis ñ eã nͥ
ĩꝑitus aut auidꝰ. c̃grua p̃dicat ione lauda¬
bit : qd̾ si ñ placet facere. cuiꝰ facti ñ occur¬
rit exempłu nulliꝰ fuga faciat. ut eccłȩ
ministeriũ maxime intantis ꝑiculis ne¬
cessariũ ac debitũ debitũ desit. nemo
accipiat ꝑsonã suã. ut si aliq̃ gr̃a uidet᷑
excellere. ideo se dicat uita & ob hoc fuga
ẽẽ digniorẽ. Quisqͥs enĩ hoc putat. nimiũ
sibi placet. Siuisqͥs aũ etiã hoc dicit. om¬
nib displicet. St̃ sane qͥ arbitrant᷑ ep̃os
&. clericos ñ fugientes ĩ talib ꝑiculis s
manentes. facere ut plebes decipiant᷑. cũ
ideo ñ fuguut qr manere suos p̃positos
cernunt. S facile ẽ hanc responsionem
uł inuidiã declinare. alloquendo easłe
plebes atq dicendo. ñ uos decipiat qđ
de loco isto ñ fugunꝰ. Non enĩ ꝓpt̾ nos s
ꝓpt̾ uos potiꝰ hic manemꝰ. ne uob̾ ñ mi¬
nistremꝰ qͥcqͥd saluti ur̃e que ĩ xp̃oẽ no

Expanded text:
s eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministr
Abbreviated transcription (Latin):
hostilis incursus. uerũ ẽ qͥde & accepta¬
bile. s his quos eccłastici officii ñ tenent
uincula. Nã qͥ clades hostiles ideo ñ fugit.
cũ posset effugere ne deserat ministeriũ
xp̃i. sine qͦ ñ posst̃ homines uł fieri uł ui¬
uere xp̃iani. maiorẽ caritatis inuenit
a priore posiusti. Dicis enĩ. Si ĩ eccłiis ꝑ¬
sistendũ ẽ: qͥd simꝰ nob̾ uł ppło ꝓfuturi
ñ uideo. nͥ ut ante oculos nr̃os iuiri cadãt.¬

Expanded text:
hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptahostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit a priore posuisti? dicis enim, Si in Ecclesiis persistendum est, quid simus nobis vel populo profuturi non video, nisi ut ante oculos nos
Abbreviated transcription (Latin):
hii qͥ ab aliis indigent. ñ deserantur ab
his quib indigent. aut gͥ ad loca munita
om̃s tͣnseant. aut qͥ habent remanendi
necessitatẽ ñ relinqͣnt᷑ ab eis ꝑ qͦs illoꝵ ẽ
ȩcclastica supplenda necesitas. ut aut
parit̾ uiuant. aut parit̾ sufferant qͦd eos pat̾
familias uolet ꝑpeti. Id̾ si c̃tigerit ut siue
alii maiꝰ alii minꝰ. siue om̃s equalit̾ patiant᷑.
qͥ eoꝵ sint qͥ ꝓ aliis pauiant᷑ apparet. illi scilicet
qui cũ se possint talib malis eripere fugiendo.
ne alioꝵ necessitatẽ desererent manere ma¬
luert. Ninc maxime ꝓbat᷑ illa caritas. quã¬
animã suã posuit. sic &. nos debemus animaᷤᷤ
ꝓ fr̃ib ponere. Nã qͥ fugiunt. uł suis deuinc¬
ti necessitatib fugere ñ posst̃. si cõp̾hensi
qͦd ep̃m quendã dixisse auduimꝰ. si dñs no¬
b ĩꝑauit fugã ĩ eis ꝑsecutionib uͥ potest
fructꝰ eẽ martirii. qͣntomagis debemꝰ fuge¬
re steriles passiones. qͣndo ẽ barbaricus &.

Expanded text:
hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quais posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere . Nam qui fugiunt, vel suis devincti necessitatibus fugere non possunt; si comprehensi quod episcopum quemdam dixisse audivimus, Si Dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. nec omne nom̃ qđ nominat᷑. Neq
eiũ creatura: potest aspicere ereatorẽ suũ.
llis u̾bis uir doctissimꝰ satis ostendit. qͥd
etiã de fut᷑o scło senserit. qͦd ad hanc rem
attinet. Suantũlibet enĩ oculi corꝑis nr̃i
mutent᷑ in meliꝰ angłoꝵ oculis equabunt᷑
Hic aũ & ipsis & uniuersȩ om̃ino cȩlesti
creature. inuisibiłe naturã dix̃ ẽẽ ereato¬
ris. Aut si & hĩc sit questio. & ĩfert᷑ ulla
dubitatio. utrũ ñ simꝰ futuri angelis
potiores: ipsiꝰ dm̃i ẽ hĩc aꝑta sententia.
ubiait de resurrecturis ĩ regnũ. Er̃t eqͣ¬
lis angelis cũ. Unde ide ipse sc̃s ieronimꝰ
alibi sic dicit. Homo gͥ. dĩ faciẽ ud̾e̾ ñ
potest. Angłi aũ etiã minimoꝵ ĩ ȩccła.
semꝑ uident faciẽ di & nẽ in speculo ui¬
demus inenigmate. tc̃ aũ facie ad faciẽ.
& potuerimꝰ eũ apło dicere. Nos aũ om̃s
qͦr iuixta naturȩ sue ꝓprietatẽ nulla

Expanded text:
tiones, nec omne nomen quod nominatur; neque tiones, nec omne nomen quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere Creatorem suum. His verbis vir doctissimus satis ostendit quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem attinet. Quantumlibet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, angelorum oculis aequabuntur. hic autem et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuisibilem naturam dixit esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere non potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, et potuerimus cum Apostolo dicere: Nos autem omnDei juxta naturae suae proprietatem nulla
Abbreviated transcription (Latin):
poteritꝰ. multo minꝰ ipse fous eiꝰ. uł si qͥd di¬
ci excellentiꝰ & ẽuenienientiꝰ detanta re po¬
test. Magni qͥdã uiri & ĩ scͥpturis scĩs doctis¬
sum. qͥ plurunũ ȩccłam & bona studia fide¬
liũ suis litt̾is adiuuert̃. ubieis occasio dataẽ
dixer̾t inuisibsłe dm inuisibilit̾ uideri. hoc
scilicet m̃te uł corde. Beatꝰ ambrosus cũ de
post. ñ eũ uidert̃ inqͥt iudei. obcecatũ enĩ
erat ĩsipiens cor eoꝵ. Hinc ostendens un
ẜ aliũ paraclitũ dabit uob̃ qui uob̾cum
sit ineternũ. sp̃m ueritatis quẽ hic mun¬
demonstrauit qm̃ indiuinitatis substan¬
tia ñ uidet᷑. Nidimꝰ sp̃m s in specie cor¬
porali: uideamꝰ & patrẽ. s qi ud̾e ñ pos¬
sumꝰ audiamꝰ.  paulo post. Audiamꝰ gͦ in¬
Uidete dm sicuti ẽ innatura sua oculus
honuus ñ potest. Non solũ homo. nec an¬
geli. nec throni. nec potestates. nec dña¬

Expanded text:
poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dipoterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc scilicet mente uel corde. beatus Ambrosius cum de post: Non eum uiderunt, inquit. Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum\' hinc ostendens. unet alium paraclitum dabit uobis, qui uobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundemonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimus spiritum sed in specie corporali; uideamus et patrem, sed, quia uidere non possumus, audiamus\'. et paulo post: \'AudiamVidere Deum sicuti est in natura sua, oculus hominis non potest: non solum homo, nec Angeli, nec Throni, nec Potestates, nec Domina
Abbreviated transcription (Latin):
dũ: ne spectacułu faceremꝰ ridendu ali¬
enis. nr̃is dolendu. nob̃ pudenđu. ꝑtu
ã scĩtatẽ & caritatẽ: totũ recte agi
potest. ab illo qͥppe agit᷑ qͥ ꝑ fide̾ suam
habitat ĩcorde tuo. qͥuẽ credo qđ non
sꝑnit ĩte. cũ agnoscit in se. Ego certe
in hac causa qͥd meliꝰ facerẽ ñ inueni.
qͣm ut ueniã peterẽ a fr̃e qͥ lesũ se lit¬
teraꝵ meaꝵ asꝑitate c̃questꝰ ẽ. faci&
& ipse ut spero. qđ sibi ĩ pari nouit.
ritate ambulantes. si qͥd diligentius possumꝰ
de spiritali corꝑe qd in resurrectione habe¬
bimiusꝰ concordit̾ inquiramꝰ qi & si qͥd alit̾
sapimꝰ. hoc qͦq nob̃ d̾s reuelabit. si in illo
maneamꝰ. Iui enĩ manet ĩ caritate. ĩdo ma¬
net. & as ĩ illo manet. qi ds caritas ẽ. siue
tanquã eiꝰ fons in effabilit̾ existendo. siue il
potest qd caritas corꝑalib oculis aliqͣndo ui¬
debit᷑. pot̾it fortassis & ds̃. Si aũ ista nũqͣm

Expanded text:
dum, ne spectaculum faceremus ridendum alidum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. per tuam sanctitatem et caritatem totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, qui per fidem suam habitat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, quid melius facerem. non inueni. quam ut ueniam peterem a fratre, qui laesum se litterarum mearum asperitate conquestus est. faciet et ipse, ut spero, quod sibi imperari nouit aritate ambulantes, si quid diligentius possumus, de spiritali corpore, quod in resurrectione habebimus, concorditer inquiramus, quia, et si quid aliter sapimus, hoc quoque nobis deus reuelabit, si in illo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus caritas est siue tamquam eius fons ineffabiliter existendo siue illapotest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam
Abbreviated transcription (Latin):
erat. cogitaui. hoc ñ defendo s reprehen¬
do. hoc ñ excuso s accuso. Ignoscat᷑ que¬
so. recordet᷑ nram dilectionẽ pristinã. &
obliuiscant᷑ offensionẽ nouã. faciat certe
qđ me ñ fecisse succensuit. Habeat lenita¬
tẽ indanda uenia. qͣm ego in illa epła con¬
scͥbenda ñ habui. Hoc ꝑ tuã caritatẽ rogo.
qͦd p̃sens p̃sentẽ rogare uoluerã: si euis
haberẽ copiã. Id̾ cũ conatꝰ eẽm. sc̾bente
ad eũ uiro uen̾abili nobisq omnib hono¬
re p̾ferendo. uenire noluit. Dołu forsitan
meũ sic̃ pleraq humana st̃ qͣntũ existi¬
mo suspicatꝰ. a quo me longe abẽẽ tuilli
fac fidem qͣntũ potes: qͥ p̃sens facilus po¬
tes. Indica ei cũ qͣnto dolore & quã uero.
de offensione animȩ eiꝰ tecũ fuerĩ collo¬
cutus. Nouerit quã ñ eũ contẽpnã. &
qͣntũ ĩ illo dm tumeã. & cogitẽ caput
qͦ habrtat ideo mͥ ñ putaui ẽẽ uenien¬

Expanded text:
erat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehenerat, cogitaui. hoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quam ego in illa epistula conscribenda non habui. hoc per tuam caritatem rogo, quod praesens praesentem rogare nolueram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum existimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu illi fac fidem, quantum potes, qui praesens facilius potes. indica ei, cum quanto et quam uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam et cogitem caput quo habitat, ideo mihi non putaui esse uenien
Abbreviated transcription (Latin):
hactenꝰ ñ erit ip̃m qr nc̃ mortale. tc̾ ĩmor¬
tale. nc̃ aggͣuans animã. tẽ nullo pond̾e
ad omnẽ motũ erit facillimũ. ad uiden¬
dauͦ ea que locoꝵ spaciis int̾uallisq cer¬
nunt᷑. si ñ aliud quã ip̃m erit. substanti¬
ã ĩ corꝑale & ubiq totã. nullomͦ uidebit.
Siue ergo illud. siue hoc uerũ sit. scđm
ñ erͣt istiꝰ si uidebunt. qm̃ tanta cõmuta¬
tione longe alteriꝰ corpis er̃t.s paratus
sũ si qͥd de hac re meliꝰ nouit hic fr̃. uł ab ip¬
so. uł ab illo a qͦ didicit discere. Id si irriden¬
t̾ dicerẽ etiã illud. de do̾ corꝑali m̃brisꝙ ꝑ
loca diuisibili. paratũ ẽẽ me discere. qđ ñ
dico. qr ñ irrident̾ loqͦr: & tale dm ñ ẽẽ om¬
niuo ñ ambigo. & ne talis ẽẽ cred̾et᷑ illam¬
e płam scͥpsi: in qͣ du eẽm inammonendo
do nimius atq ĩpuidꝰ fui. nec fr̃nã &. ep̃ałe¬

Expanded text:
hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmorhactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans animam tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum ad uidenda uero ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secunnon erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud de deo corporali membrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod non dico, quia non inridenter loquor et talem deum non esse omnino non ambigo et, ne talis esse credeepistolam scripsi. In qua dum essem in admonendo do nimius atque improvidus fui, nec fraterna
Abbreviated transcription (Latin):
aũ. si in tantã sui dissimilitudinẽ nr̃a cor¬
ꝑa mutabunt᷑. ut oculos habeant ꝑ quoᷤᷤ
uideat᷑ illa substantia que ñ ꝑ locoꝵ spaci-
a uł diffundit᷑ uł finit᷑. alibi habens aliã
partẽ. alibi aliã. in minore loco minorẽ.
la detracta mortalitate. atq corruptione
pond̾is gͣuitate aliud er̃t. s ĩ uirtutem
ipsiꝰ m̃tis qͦdãmͦ c̃uertent᷑. si uid̾e pote¬
runt qͦmͦ tẽ menti. nc̃ aũ nec ipsi men
ti concessum ẽ. iuid̾e. Si enĩ mutatis mori¬
b dicimꝰ hominẽ ñ ẽẽ qͥ fuit: si deniq
mutatis etatib ip̃m corpꝰ dicimꝰ ñ ẽẽ
qđ fuit. qͣntomagis ip̃m ñ erit tanta
conu̾sione mutatũ. ut ñ solũ ĩmortalit̾
uiuat. uerũ etiã iniusibiłe uideat: Qua¬
ꝓpt̾ si uidebunt dm. ñ istiꝰ corꝑis oculi ui¬
deb̃t. qͥa & ĩ hoc ñ erit ip̃m corpꝰ usq ĩ
illa iim potentiãq mutatũ. & ñ ẽ con¬
traria ista opinio illis u̾bis ȩpłȩ meȩ. Si aũ

Expanded text:
autem si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos videatur illa substantia quae non per locorum spatia vel diffunditur vel finitur, alibi habens aliam partem, alibi aliam, in minore loco minorem, la detracta mortalitate atque corruptione et ponderis gravitate aliud erunt, sed in viipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem