comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illos figrabatur. et si uisibilibus et
sensibilibus formis apparens: ꝑ crea¬
turam tamen suam non ꝑ subitantiã¬
suam cui uidende corda mundantur ꝑ
hec omnia que oculis uidentur ⁊ au¬
ribus audinntur.
Ed iam satis quantum existimo
pro captu nostro dispudatum.⁊ de¬
tnonstratum est quot in hoc libro suste¬
peramus ostendere: constitit q et proba¬
bilitate rationis quantum homo uel po¬
tius quantum ego potui et firmitate
auctoritatis quantum de scripturis sa¬
cris cliuina eloquia patuerunt. quocl
antiquis patribus nostris ante incar¬
nationem saluatoris tum tłs apparere
dicebatur uoces ille at sp̃es corporales ꝑ
angelos facte sunt: suie ipsis loquenti¬
bus uel agentib aͥd ex ꝑsona dei. situt
etiam prophetas solere ostenlimus: si¬
ue asfumentib ex creatura ꝙ ipsi non
essent ubi deus figurate demonstraret᷑
hominibus. ꝙ genus significationum ñ
prophetas omisisse multis exemplis do¬

Expanded text:
per illos figurabatur, etsi visibilibus et per illos figurabatur, etsi visibilibus et sensibilibus formis apparens, per creaturam tamen suam, non per substantiam, cui videndae corda mundantur per haec omnia quae oculis videntur et auribus audiuntur. 27. Sed jam satis, quantum existimo, pro captu nostro disputatum et demonstratum est, quod in hoc libro susceperamus ostendere: constititque et probabilitate rationis quantum homo vel potius quantum ego potui, et firmitate auctoritatis quantum de Scripturis sanctis divina eloquia patuerunt, quod antiquis patribus nostris ante incarnationem Salvatoris, cum Deus apparere dicebatur, voces illae ac species corporales per Angelos factae sunt; sive ipsis loquentibus vel agentibus aliquid ex persona Dei, sicut etiam Prophetas solere ostendimus; sive assumentibus ex creatura quod ipsi non essent, ubi Deus figurate demonstraretur hominibus; quod genus significationum nec Prophetas omisisse, multis exemplis do
Abbreviated transcription (Latin):
hõim futurus ex semine abrahe fuum
disponebat atluentum : ut iueĩret a
quib reciꝑetur consitentes reos quos
lex nõs impleta fec̾a̾t transg̾sso res. uUꝰ
⁊ apłs ad galathas dic̃. Quul ergo lex:
Tangressionis gr̃a ꝓposita ÷ donec ueniret¬
in manu mediatoris. Non enim natus ẽ
ꝑ conditionem: sed ꝑ potestutem ¶.Ꝙ
autem non aliquem ex angelis ilicit me¬
diatorem : s ipsum dominum Ihesum
Xꝑm inquantum homo fieri dignatus
est habes alio loco. Unus inquit tleus
⁊ unus mediator tłi et hominisum. ho¬
mo xꝑc rhesus. Hinc ilbud pascha ĩ in¬
terfectione agni. Hic illa omnia que de
xꝑo uenturo in carne at passuro s et
resurreturo in lege fig̾antur que data
est in edictis angłoꝵ: in quibus angelis e¬
rat utiq et pater et filius et spiritus
sanctus. et aliquando pater. aliquando
filius. aliquando spiritus sanctus. ali¬
quando siue ulla discretione ꝑsone tłsᷤ

Expanded text:
hominum futurus ex semine Abrahae suum hominum futurus ex semine Abrahae suum disponebat adventum, ut inveniret a quibus reciperetur, confitentes se reos, quos lex non impleta fecerat transgressores. Unde et Apostolus ad Galatas dicit, Quid ergo lex? ransgressionis gratia posita in manu sua. Non enim natus est per conditionem, sed per potestatem. Quod autem non aliquem ex Angelis dicit mediatorem, sed ipsum Dominum Jesum Christum, in quantum homo fieri dignatus est, habes alio loco: Unus, inquit, Deus, et unus mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus . Hinc illud Pascha in interfectione agni : hinc illa omnia quae de Christo venturo in carne atque passuro, sed et resurrecturo in lege figurantur, quae data est in edictis Angelorum, in quibus Angelis erat utique et Pater, et Filius, et Spiritus sanctus; et aliquando Pater, aliquando Filius, aliquando Spiritus sanctus, aliquando sine ulla distinctione personae Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tit dñs: ꝓ eo qd fecisti hoc u̾bum ⁊ non
pepristr filio tuo dilco pp̃ me ⁊ cet̾a. ¶S
gelus pr̃is: Quid gͦ de illis trib utris:
helem legant dicẽtem: ate uir gabrihel
S qͥnł ultra iliffermiꝰ ora eoꝵ euidẽtissimo
at gͣnissimo alio docum̃to oppilare. uͥ nõ
los datam. Ita stephanus loqr. Dura c̾¬
uice incͥt ⁊ ñ tircũcisi torde ⁊ aurib uos
occid̾unt eos qui p̾mintiabant de aduẽ¬
tu iusti. tuiꝰ minc uos ꝓditores ⁊ int̾fc̃o¬
res fuistis : qui accepistis legeni in edit¬
tis angłoꝵ nec custodistis: Quid li
eusdentius: quid tanta auctoritate robu¬
stus: In ecc̃is qiideni angłoꝵ lex ali po
nebatur ⁊ preñtiabatur aduentus. R
ip̃e tamrͣm u̾bum di miro ⁊ ineffabili
modo erat in anglis in guoꝵ ecdc̃is lex
ip̃a dabatur. Uñ tlic in eungłio. Si tre¬
deritis moysi : crederitis ⁊ mͥ. De me e̾
ille scͥpsit. ꝑ angłos gͦ tunc dñs loq̃bia¬
tur : ꝑ angłos filius tłi metliator tłi et

Expanded text:
inus, pro eo quod fecisti hoc verbum, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me , etc. Haec gelus Patris? Quid ergo? de illis tribus viris elem legant dicentem, Ecce vir Gabriel . 26. Sed quid ultra differimus ora eorum evidentissimo atque gravissimo alio documento oppilare, ubi nonlos datam? Ita Stephanus loquitur: Dura cervice, inquit, et non circumcisi corde et auribus, vos occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Justi, cujus nunc vos proditores et interfectores fuistis, qui accepistis legem in edictis Angelorum, nec custodistis . Quid hoc evidentius? quid tanta auctoritate robustius? In edictis quidem Angelorum lex illi popnebatur et praenuntiabatur adventus; et ipse tanquam Verbum Dei miro et ineffabili modo erat in Angelis, in quorum edictis lex ipsa dabatur. Unde dicit in Evangelio, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Per Angelos ergo tunc Dominus loquebatur, per Angelos Filius Dei, mediator Dei et
Abbreviated transcription (Latin):
ͥ ꝑ modulo nr̃o ex qͣntulatunq ꝑ¬
inde illa om̃ia que pr̃ib uisa st̃: tum ds̃
illis ẜm suam dispensatõem temꝑib con¬
gruam p̾sentaretut ꝑ c̾at᷑am fcã ẽẽ mani¬
festum ÷. Et si nos latet quomͦ ea ministͥs
angelis fec̾it: ꝑ angłos tñ ẽẽ ft̃ã non exn¬
tir̃o sensu dicitus ne cuiqͣm uideamur plus
t̃ꝑantiam sic̃ ds nobis ꝑtitus ÷ m̃suram
enim auctoritas diuinaꝵ scͥptunꝵ unde
mens nr̃a deuiare ñ d: nͨ relicto solidam̃¬
to diuini eloquii ꝑ sufpicionum suaꝵ ab¬
rupta p̾cipitari. uͥ nͨ co̾rs sensus regit ni

Expanded text:
 modulo nostro ex quantulacumque parinde illa omnia quae Patribus visa sunt, cum Deus illis secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam videamur plus temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram enim auctoritas divinarum Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corpori
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ait aͥs. Cur gͦ scͥptum ÷. Dixit
dñs add moysem. ⁊ ñ potiꝰ. Dixit an¬
gelus ad moysen. Quia cũ u̾ba iudicis
p̃co ꝓnuntiat: ñ scribit᷑ in gestis. ille p̾co
dix̃ s ille iudex. Sic ⁊̾ loq̃nte ꝓpħa scõ.¬
⁊ si licamus ꝓpha dixit: nnicħ aliud qͣm
dñm dixisse intelligi uolumus. Et si dicamꝰ
ꝑ eum lix̾it aminonemus. Et illa quidẽ
te ideintidem dr᷑ dñs dixit: sicut iam de¬
monstuimus. S pp̃ cos qui cũ scͥptura illic

Expanded text:
ed, ait aliquis, cur ergo scriptum est, Dixit Dominus ad Moysen; et non potius, Dixit Angelus ad Moysen? Quia cum verba judicis praeco pronuntiat, non scribitur in gestis, Ille praeco dixit; sed, Ille judex: sic etiam loquente prosi dicamus, Propheta dixit, nihil aliud quam Dominum dixisse intelligi volumus. Et si dicamusper eum dixerit admonemus. Et illa quidem ente identidem dicitur, Dominus dixit, sicut jam demons
Abbreviated transcription (Latin):
Accipe seq̃ntia. ¶ Certe iam hic angłs ma¬
nifestissue exp̾ssus ÷ actende tñ qui cõtex¬
atur. Respiciens abraham oculis suis uidit
⁊ ete aries unus tenebatur in arbore sa¬
bech cornib  ⁊ abiit abraham ⁊ accepit ari¬
etem ⁊ obtulit eũ holocaustum ꝓ ysaat fi¬
lio suo. Et tognominauit abraham nomẽ

Expanded text:
Accipe sequentia: certe jam hic angelus manifestissime expressus est; attende tamen quid contexatur: Respiciens Abraham oculis suis vidit, et ecce aries unus tenebatur in arbore sabech cornibus; et abiit Abraham, et accepit arietem, et obtulit eum holocaustum pro Isaac filio suo. Et cognominavit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑ angelos scã st̃. cum alio loco simiłi ii
tat. Uisus ÷ aũ ei dñs ad ylicem manbre
sedenti ad hostumm tabernaculi sui meride
⁊ tñ consequent̾ ailtungat. R espitiens aũ
oculis suis uilit. ⁊ ecce tres uiri stabant
suꝑ eum de quib iam diximus. ¶ Quom̾
enim pot̾unt isti qui ł a u̾bis ad utellcm
nolunt assurg̾e : ul facile se ab intellũ iniꝰ
ba p̾cipitatit. Q nomodo pot̾unt explicar
conseq̃ntia docẽt angelos fuisse fateantir
dem illam uisionem ac uocem ꝑ angeluni
moratõ angeli fc̃a non ÷ ꝑ sub̾am suam de¬

Expanded text:
non per Angelos facta sunt? Cum alio loco similiter dicat, Visus est autem ei Deus ad ilicem Mambre, sedenti ad ostium tabernaculi sui meridie; et tamen consequenter adjungat, Respiciens autem oculis suis vidit, et ecce tres viri stabant super eum; de quibus jam diximus . Quomodo enim poterunt isti, qui vel a verbis ad intellectum nolunt assurgere, vel facile se ab intellectu in verba praecipitant, quomodo poterunt explicare consequentia docent, angelos fuisse fateantur?dem illam visionem ac vocem per angelum moratio angeli
Abbreviated transcription (Latin):
diuimus ne forte defluamus. Si enrinqͥ
mercedis retributõem : quomͦ nos effu¬
giemus tantam negligemꝰ sałm: R qͣn¬
querentes quam sałm. ut ostend̾et se de
tium accepiss inqͥt. Ut enarretur ꝑ do¬
minum ab hiis qui audierũt in nos cõ¬
firmata ÷ contestante deo sig̾s ⁊ ostentis

Expanded text:
divimus, ne forte defluamus: si enim quimercedis retributionem; quomodo nos effugiemus, tantam negligentes quaereres quam salutem, ut ostenderet se de tium accepisset, inquit, ut enarraretur per Dominum, ab iis qui audierunt, in nos confirmata est, contestante Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ angłm. Hinc enim eognoui t times de¬
um. non qr tũt ds̃ cognouisse intelligendꝰ
÷. s gisse ut ꝑ lm ip̃e abraham cognosce¬
ret qͣntas hr̃et uires cordis ad obediend̃
deo us ad yminolatõem unici filii : illo mͦ
loqutõis quo sigͥficatur ꝑ efficiente itl qd̾
efficitur. sit̃ dr̃ frigus pigrũ qđ pigͦs
fatit. ut iõ cognouisse dice̾tur qr ip̃m a¬
braham cognosc̾e fec̾at quem pot̾at lat̾e̾
ficłiꝰ sue firmitas nͥ tali exꝑim̃to ꝓbaret᷑.
ita ⁊ hic cognom̃iauit abraham nomen
Nam continid sequtus ait. Ut litant
hodie ꝙ in monte adm̃ uisus ÷. Ette id̾¬

Expanded text:
 angelum, Nunc enim cognovi quia times Deum; non quia tunc Deus cognovisse intelligendus est, sed egisse ut per Deum ipse Abraham cognosceret quantas haberet vires cordis ad obediendum Deo usque ad immolationem unici filii: illo modo locutionis quo significatur per efficientem id quod efficitur, sicut dicitur frigus pigrum, quod pigros facit; ut ideo cognovisse diceretur, quia ipsum Abraham cognoscere fecerat, quem poterat latere fidei suae firmitas, nisi tali experimento probaretur. Ita et hic cognominavit Abraham nomen Nam continuo secutus ait, Ut dicant hodie quod in monte Dominus visus est. Ecce id
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatur: qͣntamlib adhribeat tolleram:¬
am. non÷ boatus u̾aciter : s miset forati
Neq enim pp̃a miser non est: qr misera
ẽẽt si ⁊ inppatient̾ miseriam sustine̾tr
Porro si ista non paritur que nollet pat
dus est qm̃ non uiuit ut unelt. ¶ Ute
alia omittam que corꝑe illeso ad anum
ꝑtinent offensiones sine quib uiu̾e uer¬
mus ÷ ⁊ sunt innum̾abilia. uell utiq si
posset iͣ saluum at incolunie hẽre cor̾.⁊
nlłas ex eo pati molestias ut id hẽret in
podestate: aut in ip̃ius corruptõe corꝑo

Expanded text:
cruciatur, quantamlibet adhibeat tolerantcruciatur, quantamlibet adhibeat tolerantiam, non est beatus veraciter, sed miser fortiter. Neque enim propterea miser non est, quia miserior esset, si etiam impatienter miseriam sustineret. Porro si ista non patitur, quae nollet pati dus est, quoniam non vivit ut vult. Ut enim alia omittam, quae corpore illaeso ad animi pertinent offensiones, sine quibus vivere vellemus, et sunt innumerabilia; vellet utique si posset ita salvum atque incolume habere corpus, et nullas ex eo pati molestias, ut id haberet in potestate, aut in ipsius incorruptione corpo
Abbreviated transcription (Latin):
torqd̾̃ nollet. ¶QQuis añ non qualem¬
conq uitam qua. delectat᷑ ⁊ id beatã uo¬
tanit. uellet. sic eẽ in sua potestate nite¬
am posset hab̾e ꝑꝓetuam. W tam̃ quis i
git: Quis uult pat ĩ molestras quas fer¬
titer coleret qͣmio oas uelit possit q
tollenire si pertttur: Quis uelit in tor¬
uentis uiu̾o ⁊ ⁊̃ qui potest in eio ꝑ pati¬
entiam tenendo iusticiam laudabiłr uuloc
Transitã cogitauert̃ hec mala qui ea per¬
tulerunit. uł cuptendo hr̃e uł timentloa
amitt̾e quod amabant: siue nequit̾ siue
laiedabiłr. Nam multi ꝑ tnͣsicoria mala
ad ꝑmansura bona fortiter tedenderũt.
Qui ꝓfcõ spe beati st̾: ⁊ cuni sunt ĩ tͣͣi¬
toriis malis: ꝑ que ad bona non tnͣsicoria
ꝑuẽtunt. S qui spe beatus ÷: nundit be¬
atus est. Exsp̃tat naniq ꝑ patientlam
beatitudineni : quam nunitum ten. Nu
u̾o sine ulla spe tali. sine ulla tali mercette

Expanded text:
do quod nollet. Quis autem non qualemdo quod nollet. Quis autem non qualemcumque vitam qua delectatur, et ideo beatam vocat, vellet sic esse in sua potestate, ut eam posset habere perpetuam? Et tamen quis ita est? Quis vult pati molestias quas fortiter toleret, quamvis eas velit possitque tolerare si patitur? Quis velit in tormentis vivere, etiam qui potest in eis per patientiam tenendo justitiam laudabiliter vivere? Transitura cogitaverunt haec mala, qui ea pertulerunt, vel cupiendo habere, vel timendo amittere quod amabant, sive nequiter sive laudabiliter. Nam multi per transitoria mala, ad bona permansura fortiter tetenderunt. Qui profecto spe beati sunt, etiam cum sunt in transitoriis malis, per quae ad bona non transitura perveniunt. Sed qui spe beatus est, nondum beatus est: exspectat namque per patientiam beatitudinem quam nondum tenet. Qui vero sine ulla spe tali, sine ulla tali mercede
Abbreviated transcription (Latin):
rib erumpnisq plenissima ⁊ p̾ci¬
pue est mͥ fides ncc̾aria qua in alm̃ credi¬
tur. Non enim quetonz bona maxime q
illa quib quisq fit bonus.⁊ illa quibus
fiet beatus. unde nͥ a deo in hominẽ ue¬
niant : ⁊ homini accedant: inueniri pͭ.
Cum aũ ex hac uita ab eo qui in hiis mi¬
seriis fidelis ⁊ bonus est uentum fu̾it
acl beatam: tunt erit u̾e qł ñunc esse
ulło moło potest. ut sic honio uiuat:
quomodo uult. Non enim uolet male ut¬
uere in illa felicitatẽ ⁊ aut uolet aliga
qũod cleerit. au dcerit tł uolu̾it Q̾¬
quid amabĩ᷑ aderat ⁊ n et desiderabitirr
quod aderit. Omẽ quod ibi et it bontim
erit : ⁊sumius tłs summam bonũ ert.
at. fruendum amantib presto erit. et
quł cit om̃ino beatissiinũ ita semꝑ fore
quod. tominuis mortaliũ conditõe non
pot̾antił sic filicet uiu̾e ut uellẽti. Sen
trebañt ẽnim ałr beatimi ẽẽ neminenx
posse nͥ hũdo qssi od uellet ł ⁊ nel padieu¬

Expanded text:
ibus aerumnisque plenissima, praecipue fides est necessaria, qua in Deum creditur. Non enim quaecumque bona, maximeque illa quibus quisque fit bonus, et illa quibus fiet beatus, unde nisi a Deo in hominem veniant, et homini accedant, inveniri potest. Cum autem ex hac vita ab eo qui in his miseriis fidelis et bonus est, ventum fuerit ad beatam, tunc erit vere quod nunc esse nullo modo potest, ut sic homo vivat quomodo vult. Non enim volet male vivere in illa felicitate, aut volet aliquid quod deerit, aut deerit quod voluerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit, atque ad fruendum amantibus praesto erit; et quod est omnino beatissimum, ita semper fore quod communi mortalium conditione non poterant, sic scilicet vivere ut r beatum esse neminem posse, nisi habendo quod vellet, et nihil patien
Abbreviated transcription (Latin):
est tota uit̾r̾um ridenda añ potius miłe¬
randa suꝑbor beatitudo mortalut głan¬
patreptes fer ũt: quo accidere sibi
nolunt. ¶ H est cnim aiunt quod
mode hoc dc̃m ẽẽ quis negat: S con¬
silum est datum misero : ne cẽt miserier. Pe¬
ato aũ quales ĩe eẽ oñis uolunt: non rete nor
uere dr̃ Non potest fi̾ quod uis.Si enĩ be¬
atus est: quidqͥd iult fi̾ potest. qr si uult
qił fĩ non potest. e non ÷ mortulis huiꝰ
hec uita: ñ erit nͥ qñ ⁊ immortalitas erit.
Q si nullo mͦ dari homini poss: frustra
⁊̾ beatitudo queret᷑ qr sine immortalitate
non potest esse.

Expanded text:
est tota, utrum ridenda, an potius miseranda, superborum beatitudo mortalium, glorpatienter ferunt quae accidere sibi nolunt. Hoc est enim, aiunt, quod mode hoc dictum esse, quis negat? Sed consilium est datum misero, ne esset miserior. Beato autem, quales se esse omnes volunt, non recte nec vere dicitur, Non potest fieri quod vis. Si enim beatus est, quidquid vult fieri potest; quia non vult quod fieri non potest. Sed non est mortalitatis hujus haec vita, nec erit nisi quando et immortalitas erit. Quae si nullo modo dari homini posset, frustra etiam beatitudo quaereretur; quia sine immortalitate non potest esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Icut aũ cum fortua ⁊ spẽs cors tut̾ie¬
rit: non potest ad eam uoluntas sẽ.¬
sum reuocaret̾nentis. ita cuni ymago ꝙͦ
memoria g̾it obliuuione deleta est: non erit
quo animi aciem formandani uoluntus ie¬
cordatilo retort̃at. S qr preualet animꝰ
non solum oblita: u̾m ⁊̾ non sensa nͨ̃ expꝑ¬
ta confing̾e̾: ea que non excidu̾nt augẽto
In quo gu̾e cauendum est. ne aut mentu¬
tur ut decipiat: aut opinetur ut decipia¬
tur. Quib duob malis euitatis uich ei
obst̃ uaginata phantasmata. sicut thil
obsunt exꝑta sensibilia ⁊ retenta iemoriꝰ
sin cupide appecantur. si iuuant u tirpr¬
ter fugiantur: si offendunt. ¶Qtm aũ in
hiis uoluntas relcĩs meliorib autula uoli¬
tatur: immunda fit. at ĩ ⁊ cum alsuit
ꝑnictose. ⁊ cum ab sunt. ꝑnicrostus cogi¬
tantur. Male uinitur ⁊ deforter sccłm tͥni¬
corͣlium q utendoꝵ cã peperit. Nullus eni
eis uti poss ⁊̾ bene: nͥ sensaꝵ rerum yma¬

Expanded text:
icut autem cum forma et species corporis interierit, non potest ad eam voluntas sensum revocare cernentis: ita cum imago quam memoria gerit, oblivione deleta est, non erit quo aciem animi formandam voluntas recordando retorqueat. Sed quia praevalet animus, non solum oblita, verum etiam non sensa nec experta confingere, ea quae non exciderunt augendo, In quo genere cavendum est, ne aut mentiatur ut decipiat, aut opinetur ut decipiatur. Quibus duobus malis evitatis, nihil ei obsunt imaginata phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. Cum autem in his voluntas relictis melioribus avida volutatur, immunda fit: atque ita et cum adsunt perniciose, et cum absunt perniciosius cogitantur. Male itaque vivitur et deformiter secundum trinicorporaliumque utendorum causa peperit. Nullus enim eis uti posset etiam bene, nisi sensarum rerum ima
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exp̾ssa est. Finem fortasse uoluntatis ⁊
reqͥem possumus recte idic̾e utsionem ad
q ꝓp̃a nich̾ aliud uolet : qr uidet aliquiel
quod uolebat.

Expanded text:
censeri debeat. Finem fortasse voluntatis et requiem possumus recte dicere visionem, ad opterea nihil aliud volet, quia videt aliquid quod volebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ritalis est qͣm utritilib illoꝵ. tram corpus
alud quod t̾nitur omĩno spipitale non est.
Uisio it̾o que fit in sensu ht̃ admixtum ad
spiritale : qr stne anima fi̾ non potest. S
non totum ita ÷. q̃m ille qui formatur coes
sensus est. Uoluntas gͦ q̃t iltxutrumq cõ¬
uingit mag̃ ut tlixi spiritalis agnoscitur:¬
in illa tͥnitate. s magis ꝑtinet ad sensum
formatum qͣm ad illud corꝰ unde formatur.
Sensus enim animantis ⁊ uoluntas aĩe÷
non lapis: aut alituiꝰ corͥs quod urͣ. Nongͦ¬

Expanded text:
ritualis est quam utrumlibet illorum. Nam corpus ritualis est quam utrumlibet illorum. Nam corpus illud quod cernitur, omnino spirituale non est. Visio vero quae fit in sensu habet admixtum aliquid spirituale, quia sine anima fieri non potest. Sed non totum ita est: quoniam ille qui formatur, corporis sensus est. Voluntas ergo quae utrumque conjungit, magis, ut dixi, spiritualis agnosciturin illa trinitate. Sed magis pertinet ad sensum formatum, quam ad illud corpus unde formatur. Sensus enim animantis et voluntas animae est, non lapidis aut alicujus corporis quod videtur. Non
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾e ac ꝓ suo modulo ht̃ similitudinem des.
q̃nquidem do fecit omĩa bona ualele. non ob
aluul. nͥ qr ip̃e sumine bonus est: In gͣ er
dinem sumini boni. Et si natãlem: itiq rectã
et oriinatam. Si aũ uinosam: utiq turpem
at ꝑu̾sam. Nam ⁊ anume in ip̃is pcc̃is suis
non nͥ quamdam siłitudiuem dĩ. suꝑba ⁊ pre
postn̾ ⁊ ut ita dicam seruili lib̾tate sectantir.
Ita nꝰ primis ꝑentib nr̃is ꝑsutleri pcc̃m pꝰ¬
set: nͥ dic̾etur eritis sic̃ idii Non sane oẽ
quod in t̾aturis aliquo mͦ sinule ÷ leo: etiam
eiꝰ ymago dicenda est: s illa sola qua suꝑior
ip̃e solus est. Ea quippe de illo prorsus expͥ¬
mitur : int̾ quam ⁊ ip̃m nlła int̾iecta nat᷑a
est. Uisionis gͥ illius id ÷ forme que fit in
sensu t̾nentis: qiͣ parens ÷ forma cors ex qͥ
id ÷ sensus uidentis. quo c̾ca id amare: alie¬
nari est. ¶ Ita q uolinitas que ut rñq con¬
iungit qiͣ parentem et qͣi ꝓlem : magis spi¬

Expanded text:
o modulo habet similitudinem Dei, quandoquidem Deus fecit omnia bona valde , non ob aliud nisi quia ipse summe bonus est? In quantudinem summi boni; et si naturalem, utique rectam et ordinatam; si autem vitiosam, utique turpem atque perversam. Nam et animae in ipsis peccatis suis non nisi quamdam similitudinem Dut ita dicam, servili libertate sectantur. Ita nec primis parentibus nostris persuaderi peccatum posset, nisi diceretur, Eritis sicut dii . Non sane omne quod in creaturis aliquo modo simile est Deo, etiam ejus imago dicenda est: sed illa sola qua superior ipse solus est. Ea quippe de illo prorsus exprimitur, inter quam et ipsum nulla interjecta natura est. 9. Visionis igitur illius, id est formae quae fit in sensu cernentis, quasi parens est forma corporis ex qua id est sensus videntis. Quocirca id amare, alienari est. Itaque voluntas quae utrumque conjungit quasi parentem et quasi prolem, magis spi
Abbreviated transcription (Latin):
sunimast̾nitate tuiꝰ hec ymago ÷ unius dei
ꝙ alla ta: s unus tło est. ⁊ tres sunt ille: nõ
una ꝑsona. Ꝙ sane mirabiłr ineffabile l
inestabili mirabile tum sit una ꝑsona bec
ymago trinitatis: ip̃a u̾o sumina tͥamas¬

Expanded text:
summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei summa trinitate, cuius haec imago est, unius dei sunt illa tria, sed unus deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago
Abbreviated transcription (Latin):
Euitate que encomꝑabiłs reb om̃ib
añcellit tanta est in seꝑabilitas : ut ticm tͥ¬
nicas hõim non possit dici unus homio:
in illa unusiełs ⁊ dicatur ⁊ sit. Nlec in
uno deo sit illa t̾nitas: s unns do. Nec
rupsus quemadm ista ymago qđ est hõ
moria hominis ⁊ maxĩe illa quam peco¬
ra non hs̃ic .i. qua res intelligibiles ita
continentur ÷ ut non in eam ꝑ sensus cor¬
pis nen̾int. heat ꝓ modulo suo in hac
ymagine t̾nitatis incõꝑabiłr quidem
imparem: s taũ qualemq fiłitudiẽm
pr̃is. itemq intellia honiteus que per
intentõem cogitatõis inde formatur. q̃n qł
hẽat in sua magna tlisꝑilitate non nlłam siłi¬
tudinem flii. ⁊ lamor homuinis de scĩa ꝓcedeõ:
⁊ memoriam iuitellĩam q coniũgens. tanꝙͣ
ꝑenti ꝓli q comininis. unde net parens tu¬
telligt᷑ eẽ nec ꝓles: hẽat in hcͣ ymagine aliꝙͣ
tñ sicut in ista ẏmagine tͥnitatis ñ heo tͥl
unus homo: s unius hõtęs sunt. ita in ipsa

Expanded text:
itate, quae incomparabiliter rebus omnibus antecellit, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo; in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo moria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est qua res intellegibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis uenerint, habeat pro modulo suo in hac imagine trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem patris; itemque intellegentia hominis, quae per intentionem cogitationis inde formatur, quando erbum est, habeat in sua magna disparilitate nonnullam similitudinem filii; et amor hominis de scientia procedens et memoriam intellenti prolique communis — unde nec parens intellegitur esse nec proles — habeat in hac imagine aliquam, ncti: non tamen, sicut in ista imagine trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
non locis qm̃ non st̃ corͣ tam̃ inter se uc̃ i
maioreni eẽ memortam qm intellegeritian
In alio aũ econtra. In alio duo hec amnorisus¬
nituine suꝑari: sine suit ip̃ duo iut̾ se cħͣ¬
a binis siugula. ⁊ a singulis singlã. mater¬
birs minora uincuntur. sx qñ inter se qͥ¬
lia fiu̾nt ab om̃i langore sanata : ne tuncii¬
bitur rei naͣ inmutabili ea res qrie ꝑ grãn
non mutabr᷑. qr non eqͣtur ca̾tura catori
⁊ tñ ab om̃i langore sanabr᷑. mutabr᷑. S¬
hñt noti solum incor̾lem : ueꝵ ⁊̾ summe in¬
uen̾it uisło que fatie ad fatiem nobis ꝓmis¬
titur: multo clarius c̾tus q uidebinius s
ninc eiꝰ ẏmaginem qł nos sumꝰ: ꝑ quod
tñ speculuni ⁊ in quo enigmate quii untbã
st ut in ht̃ uita uiste̾ concussum est : ĩ illi
sunt qrii ea que digesstrnis ⁊ comiñdaumꝰ
in suia mente conspicint: s illi qui eam
tantr̃m ymaginem uident. ut postut adei
cuiꝰ ymago est quomodocon refr̾e qdł i¬

Expanded text:
oniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequaa binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabsumme inuenerit uisio, quae facie ad faciem nobis promittitur, multo clarius certiusque uidebimus, quam nunc eius imaginem, quod nos sumus; per quod tamen speculum et in quo aenigmate qui uident, sicut in hac uita uidere concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est quomodocumque referre quod ui
Abbreviated transcription (Latin):
nes ad odempnatõem ⁊ ita ⁊ ꝑ unius iꝰ¬
ticiam in om̃s homines ad iustificatio¬
nem uite. Satis iulicat ex adam nẽi¬
nem natum nͥ dampnatõe det ineri.: et
ne minem ñ in yꝑo renatum a damꝑ¬
natione liberarr.

Expanded text:
nes ad condemnationem, ita et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae ; satis indicat, ex Adam neminem natum nisi damnatione detineri, et neminem nisi in Christo renatum a damnatione liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resur rexit: ut ⁊ uiuoꝵ ⁊ mortuo¬
rum dñetar. uet tenebit regnũ mor¬
tis eum pro quo mortuus est ille
liber in mortus.

Expanded text:
et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est ille liber in mortuis .
Abbreviated transcription (Latin):
non ⁊ aurteutici tanones ⁊ si qua sunt
a etistica insteuta iligne austoritatis ꝓ s
niam a sanctis traclita sunt scĩtate stabilr̾ perse¬
uerant: nec om̃ino tuiuis subtectoꝵ ea aliquo
cãis. ꝑsonis. locis. ⁊ temꝑib tispensant᷑. u̾
sane qͥ hoc legit attendat me non caute tlicere
ea true posse uł ab istis leuiter ꝓ uoluntite
mutari: s ex rõe fidełr dispensari. ¶ Ideo
aũ hnͣc ip̃am spẽmutatõem talr̾ ⁊ a talibus
qr ałr iniu̾e non lic̾et : s qr tͣ magis expedi¬
ret ne plane atl aliud qͣm ad lutrum uł al
tustodiam caritatis. QQͣ dni gͦ caritati mili¬
tant ammobiłr fixa sunt. mutari q om̃o
ne ab ip̃is quidem p̃positis sine offensa pos¬

Expanded text:
non et authentici canones, et si quae sunt alia ecclesiastica instituta dignae auctoritatis. Quae quoniam a sanctis tradita sunt, sancita stabiliter perseverant, nec omnino cuivis subjectorum ea aliquo causis, personis, locis et temporibus dispensantur. Ubi sane qui haec legit, attendat me caute non dicere, ea posse vel ab istis leviter pro voluntate mutari, sed ex ratione fideliter dispensari. Ideo autem hanc ipsam mutationem taliter et a talibus r vivere non liceret, sed quod ita magis expediret; nec plane ad aliud, quam ad lucrum vel custodiam charitatis. Quandiu ergo charitati militant, immobiliter fixa sunt, mutarique omnino, ne ab ipsis quidem praepositis, sine offensa pos
Abbreviated transcription (Latin):
tissimum eẽ liquet ut que ꝓ caritate inm¬
ente fu̾nt : ꝓ caritate quo uͥ expedire uide¬
in aliud forte tommodius dimitrent᷑. Sic̃
e regione iniguum ꝓcul ilubio foret si sta¬
titta ꝓ sola taritate ccͣ caritatem tenerẽtur.
Lenent gͦ fixam firmamq tmmobilitatem
cẽ apd̾ prelatos que ex stabili nctͣio st̃. sed
qͣtenus caritati deseruinnt. Nunꝙͥ añ hoc
ego uł solus sentio uł p̾mus tlico: an non
hoc ip̃m ⁊ ppͣ gelastũs sensit. Ait siquidem.
Ubi nc̃citas non÷. inconu̾tibilia manent stõꝵ

Expanded text:
aritate inventa fuerint, pro charitate quoque, ubi expedire videin aliud forte commodius demutentur? Sicut e regione iniquum procul dubio foret, si statuta pro sola charitate, contra charitatem tenerentur. Tenent ergo fixam firmamque immobilitatem, etiam apud praelatos, quae ex stabili necessario sunt: sed quatenus charitati deserviunt. Nunquid autem hoc ego vel solus sentio, vel primus dico? An non hoc ipsum et papa Gelasius sensit? Ait siquidem: « Ubi necessitas non est, inconvertibilia maneant sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et aũ ratio simpli ad iluplum orit᷑
quidam a t̾nario tutm̾o. Unum tͥp¬
pẽ ad duo: tria funt . S ħ totum qruod
tlixi: ad senarium ꝑuenit. Unum enim
eas tres: sextam t̾tiam dimidiam. Nec ul¬
la ꝑs alia que dici possit quota sit inuẽi¬
tur in eo. Sexta gͦ eius umum ⁊ : tercia
duo : dunidia tria. ¶ Unum añ ⁊ tlno ⁊
tͥa osummant eunid̾ senarium : tuiꝰ ꝑfectõ¬
nem nobis scã scͥptura omendat. in eo max¬
ime qd̾ ds sex dieb ꝑfecit oꝑa sua. ⁊ sexto
die fc̃s ÷ homo ad ymaginem dĩ. ⁊ sexta
etate gn̾is humani filius dĩ ueniit. ⁊ fc̃s
est filius hominis ut nos reforiaret
ad ymaginem łi. Ea quippe ħ nc̃ etae
agr᷑ siue nuilleni anni singulis distribu¬
eantur etatib siue in dunnis lr̃is memo¬
rabiles at insignes qͣr artitulos tempoꝵ
uestigemus : ut pͥma etas tnuẽtatur ab
adam us ad noe. inde sccła us achabrahã.¬

Expanded text:
ec autem ratio simpli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim illas tres, sextam, tertiam, dimidiam; nec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem et duo et tria consummant eumdem senarium. Cujus perfectionem nobis sancta Scriptura commendat, in eo maxime quod Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque ad Noe, inde secunda usque ad Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
in babyloniam: atz inde us ad uͥginis ꝑtũ.
Q̾ tres etates conuincte illis ctuab : quin
faciunt. ꝓͥuide sextam inchoauit natiuitas
Hunc senariũ numerũ quauidam tꝑis
ger̾e figãm. ⁊̾ in illa rõe triꝑtite distribi¬
tõis agnoscimus: qr unum tꝑc oputamꝰ

Expanded text:
abyloniam, atque inde usque ad virginis partum . Quae tres aetates conjunctae illis duabus, quinque faciunt. Proinde sextam inchoavit nativitas Hunc senarium numerum quamdam temporis gerere figuram, etiam in illa ratione tripartitae distributionis agnoscimus, qua unum t
Abbreviated transcription (Latin):
senarto nu̾o pollet. Quod enim ualent sex
in pͥmo orditie uu̾oꝵ qui dstat ex unis ut
ꝑueĩatur ad decem ⁊ hoc ualent sexaginta
in ẜo ordine qui constat ex denis: ut ꝑue¬
niatur acd centũ. Sexagenarius gͦ nume¬
geni trecenteni ⁊ sexaginta dies qui sũt
integͥ duodecim menses. S qm̃ sic̃ men¬
sem c̾c̾uitus lune ostendit hominib: sic
annus t̾tuttus solis aĩa diu̾sus ÷. Restant
aũ qͥnz dies ⁊ quadrans diei: ut sol imple¬
at c̾sum siimi antiũ q concludat. qͣtuor eͥ
qͣdrantes faciũt unũ diem quem ucc̃e est
int̾talari excͣso quadriennio qd̃ bisextum
uocant ne tempoꝵ ordo turbetur : ⁊̾ ip̃os
sicut fi̾ solet ut a ꝑte totum computetur
ñ sunt tam dies qͥn : s poꝰ sex ut quadũs
ille accipiatur ꝓ die. Demde qr in ip̃is qͥn
dteb sexta pars m̃sis ÷. Ip̃e aũ quadrans

Expanded text:
senario numero pollet. Quod enim valent sex senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine, qui constat ex denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numegeni, trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri duodecim menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsosicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed potius sex, ut quadrans ille accipiatur pro die. Deinde, quia in ipsis quinque diebus se
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ initellt᷑ illa mulier in typo ecte a clño
sanata ⁊ erecta quam curau̾at inf̾m̾itas
alligante sathana. ¶ De talib enim occlꝰ¬
tis ohostib plangit illa uox psalmi. Gur¬
uauerunt aĩam meam. Hec aũ mulier
decem ⁊ octo annos hẽbat in infm̾itate qd̾
est ter seni. Ilenses aũ annoꝵ decem et
octo inueniuntur in numi̾o soltdi qͣđti
senarii qł est sexies sem ⁊ hoc sex tes. Ita
quippe est in eodem eu̾ngelii loco. Arbor qͦ
illa ficulnea : cuiꝰ miseriam sterilitatem
⁊̃ t̾cius aunus arguebat. S ĩ ꝓ illa int̾¬
cessum ÷ ut dimitt̾etur illo anno: ut si f¬
fructum fr̾et ⁊ bñ. Sin alt̾: extideretur.
Nam ⁊ tres anni ad eandem triꝑtitam
distributõem ꝑtinent ⁊ menses tͥum an¬
noꝵ qͣdratum senarium fatiunt qł est
sexi ies seni. Annus ⁊̃ unus si duodetim m̃¬
ses integͥ consicłentur quos tͥteni dies cõ¬
plent. talem quippe mĩsem uet̾es obser ua¬
uerunt quem c̾ciitus lunaris ostendit:

Expanded text:
Unde intelligitur illa mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam curvaverat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psalmi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier decem et octo annos habebat in infirmitate, quod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur in numero solidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessum est, ut dimitteretur illo anno, ut si fructum ferret, bene; sin aliter, excideretur . Nam et tres anni ad eamdem tripartitam distributionem pertinent, et menses trium annorum quadratum senarium faciunt, quod est sexies seni. 8. Annus etiam unus, si duodecim menses integri considerentur, quos triceni dies complent talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
a: s in illo sit tanqͣm in sub̾o. Uñ mani¬
festum ÷ tłm ab usiue sub̾am uocori : uͭ no¬
mine usitatõre intelligat᷑ eẽntia. qł u̾e¬
⁊ ꝓpͥe drͣ ĩ ut fortasse solũ łm̃ diti opor¬
teat eẽntiam. Est enim u̾e solus qui ĩ¬
suo moysi eñtiauit tũ ait. Ego sum qͥ
sum. S tlites ad eos. Qͥ est misit me ad
uos. S tñ siue eẽntia dicat᷑ qł ꝓpͥ̾e dr᷑.

Expanded text:
in illo sit tamquam in subiecto. Unde manifestum est Deum abusiue substantiam uocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, qu dicitur; ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia insuo Moysi enuntiavit, cum ait, Ego sum qui sum; et, dices ad eos: Qui est, misit me ad vos . Sed tamen sive essentia dica
Abbreviated transcription (Latin):
nes at natãm : an us ad in cominutabili
tatem et̾nitatem. an ad alie significent
gem et̾nitatis. An alie inueniant᷑ in qͥ¬
bus ħ om̃ta uiuestiganda. ⁊ que sit sta¬
auctoritatis dirigenda est. ¶ Et quid
ꝓsit ad intelligenda ⁊ obtinenda et̾na
uͥ ÷ finis om̃im bonq̃ꝵ actõnum. fides re¬
rum tꝑalium. Et quid int̾sit iter alle¬
goriam᷑ hystorie. ⁊ allegoriam fci. ⁊ alle¬
goriam ẜmonis: ⁊ allegoriam sacram̃ti.
tuius lingue proprietates acipiemla
sit. Ht̃ enim omnes lingua sua que¬
dam ꝓpria gn̾a loqutõnum: que cum
in aliam linguam tnͣsferunt᷑ unͣr ab¬
surda. ¶Quid ꝓũt tanta lognai h
humilecas ut non solum tta tłi ⁊ tͥstici¬
a. ⁊ a sompno esꝑgefactõ. ⁊ mnemori

Expanded text:
utabilem aeternitatem: an aliae significent gem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit staauctoritatis dirigenda sit. Et quid prosit ad intelligenda et obtinenda aeterna, ubi finis est omnium bonarum actionum, fides rerum temporalium. Et quid intersit inter allegoriam historiae, et allegoriam facti, et allegoriam sermonis, et allegoriam sacramenti. ue linguae proprietatem accipienda sit. Habet enim omnis lingua sua quaedam propria genera locutionum, quae cum in aliam linguam transferuntur, videntur absurda. Quid prosit tanta loquendi humilitas, ut non solum ira Dei, et tristitia, et a somno expergefactio, et memo
Abbreviated transcription (Latin):
net ⁊ potest humanas p̾ces sentire. In il¬
lo me exaudit. Quisqͣs ip̃m ht̃ bonum
suum. in ip̃o me adiuuat. nec m̃ͥ eius ꝑ¬
ticipat̃oem potest inuidere. ¶ Dicant
michi gͦ adoratores aut adulatores par¬
tium inundi. Quid nor oꝑtimum s con¬
siliet : qui hoc unum colit qł omnis op¬
timus tliligit. ⁊ cuius cognitõe gautl
⁊ ad qł pͥncipuumi recrcudo sit optimꝰ:
Quisqs u̾o angłs extessus suos iligit:¬

Expanded text:
net, et potest humanas preces sentire, in ilnet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisq
Abbreviated transcription (Latin):
enda ÷. Illutl cꝰ cognosce̾ facile ÷ q sub ho¬
mine dnãnte lib̾as cogitatões hr̃e cõces¬
midamus: qui unus ÷ oculus iutuen¬
teni aͥs exigat. Et aliud ÷ ẜuitus anime.
aliud ẜuitus cões. Isti aũ homines in uno
deo hñtes om̃ia gautlia sua. qñ ꝑ eoꝵ fc̃a¬
łs bñdicitur. cong̾culantur laudantib.
sum u̾o ip̃i tanqͣm ip̃i laudantur. corrigt̃
errantes quos possunt. quos aũ non pos¬
sunt: non eis gͣculantur. ⁊ ab illo uicio
corrigi uolunt. ¶ Quib similes uł t̾ mũ¬
cliores ⁊ sanctiores si sunt boni angeli et
omnia scã łi minist̾ĩa: quid metuunus
ne aliquem illoꝵ offendamuss Si nõ suꝑ¬
sticõsi fu̾imus cum ip̃is adiuuantibus
ad unum tm intenclentes. ⁊ ei uni re¬
ligantes animas nr̃as. unde religio dã¬
dicta creditut: ommi suꝑstitõe careaius.
Cte unum tlm̃ colo. unum omnium
pͥntipium.⁊ sap̃iam qua sapiens est
quis angeloꝵ aliligit hunc tłm: certus
sum quod ⁊̃ me cliligit. Quisqͥs in illo ma¬

Expanded text:
etiam cuivis cognoscere facile est, quod sub homine dominante liberas cogitationes habere concesmidamus, qui unus est oculus intuentram aliquis exigat. Et aliud est servitus animae, aliud servitus corporis. Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, qs benedicitur, congratulantur laudantibus. Cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis congratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus similes vel etiam mundiores atque sanctiores si omnia sancta Dei ministeria; quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo ma
Abbreviated transcription (Latin):
um qua illum utlłigimus ulła interpo¬
sita creatura est. Quare ipsam quoq u̾i¬
tatem nulla ex parte dissimilem ui ipso
et tum ipso ueneremur: que form est oĩ¬
um que ab uno fc̃a sunt ⁊ ad unum ni¬
tuntur. Unle apparet spiritualibus aĩ¬
mis per hnͣc formaui ẽẽ fcã oĩa que sola ĩ¬

Expanded text:
r quam illum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque Veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso, et cum ipso veneremur, quae forma est omnium, quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam esse facta omnia, quae sola im
Abbreviated transcription (Latin):
tlementis ÷ cred̾e colendam. ¶ Nousit
nob̾ religio humanoꝵ corpoꝵ tultuss.
Nieltores enim siuit ip̃i artifices qui ta¬
lia fabricantur: quos tam̃ colere non
debemus. Non fit nobis religio cultus
bestiaꝵ. Meliores enim st̃ extremi hõi¬
nes: quos tam̃ cole non debemus. Nõ
sit nobis religio cultus homurũ mor¬
tuoꝵ : qr si pie uix̾unt ñ sic hñtur ut
tales querant honores. s illũ a nobis
coli uolunt : quo illuminaute letuntur
miti sui nos ẽẽ consortes. ¶ Honorã¬
tli gͦ st̃ pp̃ imitatõem: non adorandi
p̃p̃ religionem. Si aũ male uix̾unt nͥq
sint noti st̃ colendi. Non sit nobis reli¬
gio cultus demonum : qr om̃is sciꝑsti¬
tio cũ sit magna pena hominun. et
ꝑiculosissima turꝑitudo. honor ÷ ac tͥ¬
umphus illoꝵ. Non sit nobis religio tł
lucidior ÷ ⁊̃ aer taliginosus : quem tñ
colere non debemus. Non sit nobis reli¬
gio ⁊̃ purtoris aeris ⁊ serenioris. tultꝰ.

Expanded text:
dementis est credere colendam. Non sit dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus bestiarum. Meliores enim sunt extremi homines, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sit nobis religio terlucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus:
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoꝵ om̃tum sensibilium dm̃ artificẽ
laudat. ⁊ cum ꝑsuadet fide ⁊ spectat
spe ⁊ querit caritate. ¶Que cum ita
mei. me q ip̃m hortor uobiscum. ut ad
tel qno nos ꝑ sap̃iam suam cłs horta¬
tur qͣnta possumus cełitate curramus.
Non cliligamus mundum. qm̃ omnia
li. Non diligamus ꝑ carnis uoluptatem
corrumꝑe at coerumpi. nec ad miserabi¬
liorem corruptoẽm doloꝵ tormentoꝵ q
ueniamus. Non diliguius c̾tamina. ne
angelis qui talib gauident in potestatẽ
demur humiltandi. uincende. uerb̾andi
Non diligamꝰ uisibilia spectacula. ne ab
ip̃a u̾itate aberrando ⁊ amando unibs̃
in tenebras piciamum. Non sit nobts
religio in fantasmatib nr̃is. Melius :¬
enim qͣlencon u̾m. qͣm omne qͥd quid
ꝓ arbitrio fingi potest ⁊ tam̃ animani
ip̃am q̃muis anima u̾a sit. cum falsa
ymaginatur: cołe non debemus. Meli
or ÷ u̾a stipula qͣm lux inam cogitatõe
ꝓsuspicantis uoluntate formata: ⁊ tñ
stipulam quam sentimtis ⁊ tangimus

Expanded text:
qui horum omnium sensibilium Deum artificem laudat, et eum persuadet fide, et exspectat spe, et quaerit charitate. Cmei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundum, quoniam omli . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. 108. Non sit nobis religio in phantasmatibenim qualemcunque virum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest, et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit, cum falsa imaginatur, colere noor est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam, quam sentimus et tangimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sue sap̃ie. que nlła ex ꝑte dissimilis sili¬
tudo eius dc̃a ÷: ⁊ ymago qr de ip̃o est.
Ita ⁊̃ filicis recte dr̃ ex ip̃o. cet̾a ꝑ ipsum
¶Precessit enim foeͣ om̃ium sumine imn¬
plens unum de quo est. ut cet̾a que sũt
inqͣntum sunt unt similia: ꝑ eani form
fierent. ¶Soꝵ alia sic sunt ꝑ tp̃am ut
ad ip̃am ⁊̾ sunt: ut om̃is rationalis et
intellcũalis treatum in qua homo rectissi
ine dr̃ fcũs ad ymagineni ⁊ similitutli¬
nem dei. Non enim alt incominitabilem
u̾itatem posset mente conspit̾e. Alia u̾o
ita sunt ꝑ ip̃am fcã ut non sint ad ip̃am.
⁊ iõ ronalis anima si t̾atori suo seriuat a
quo fc̃a ÷. ⁊ ꝑ quem fc̃a est. ⁊ ad quẽ fac¬
ta ÷. cuncta ei cet̾a ẜuient. Et uita ultima
dominabt᷑. ulłam ide ip̃o sentiens molesti¬
am : qr iam non ex illo nec ꝑ illud queret
b̃ĩtudineni: s ex deo ꝑ se ip̃am ꝑcipiet.
¶Refortum gͦ corꝰ ac scĩficatum sine det¬
mento cͥorruptõis. sine oñe difficultatis

Expanded text:
ilitudo ejus dicta est et imago, quia de ipso est. Itaque etiam Filius recte dicitur ex ipso, caetera per ipsum. Praecessit enim forma omnium summe implens unum de quo est, ut caetera quae sunt, in quantum sunt uni similia, per eam formam fierent. ad ipsam etiam sint, ut omnis rationalis et intellectualis creatura, in qua homo rectissime dicitur factus ad imaginem et similitudinem Dei: non enim aliter incommutabilem veritatem posset mente conspicere. Alia vero ita sunt per ipsam facta, ut non sint ad ipsam. Et ideo rationalis anima si Creatori suo serviat, a quo facta est, per quem facta est, et ad quem facta est, cuncta ei caetera servient: et vita ultima, dominabitur, nullam de illo sentiens molestiam; quia jam non ex illo, nec per illud quaeret beatitudinem, sed ex Deo per seipsam percipiet. Reformatum ergo corpus ac sanctificatum, sine detrimento corruptionis, et sine onere difficultatis
Abbreviated transcription (Latin):
bilisn ⁊ consubstantialis patri ⁊ coet̾na sus¬
ciꝑe lignaretur ꝑ quam nos cloc̾e̾t id esse
homini colendum trł ab om̃i t̾atura intel¬
lectuali ⁊ rõtiali colendum est ¶ Hoc ⁊̃
ip̃os optimos angłos ⁊ excellentissima n¬
mmistĩa dei ulle tredamus : ut utiuni t̃
ip̃is colamiꝰ deum cꝰ contemplatione be¬
ati sunt. Neq enim ⁊ nos uidendo an¬

Expanded text:
bilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo an
Abbreviated transcription (Latin):
colit gͦ suminus angelus. il colendum÷
⁊ ab homine ultimo: qr ip̃a hominis na¬
tura id non colendo fca ÷ ultuna. Non
enim aliunde sapiens augelus. aliunde
homo. aluinde ille uetax aliunde homo:
s ab iuia incomnuitabili sap̃ia ⁊ u̾itate.
Nam itl ip̃m actum ÷ tꝑali elispensatõe

Expanded text:
colit ergo summus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo: quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo: sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam idipsum actum est