comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (French):
tati me succurrisse uisus est:
alter emin sceleritate sua car¬
thaginem oppressit: ulter cũc¬
tactione id egit ne romia op¬
primi posset. Transi ¶ Aaps¬
de coristante en fait ugoureux
il en met deux dung uaillant
homme en attrempance et bõ¬
ne uertu Et est assauoir que
selon ce que i ay dit deriant
au second chpr̃e du second li
ure en lu lxe. Idem censor. ⁊cͣ.
Fabius maximus fut monst
uaillant chlr̾. et la aussi ay
mise la cãe pourquoy il fut¬

Expanded text:
itati nostrae succurrisse uisus est: itati nostrae succurrisse uisus est: alter enim celeritate sua Karthaginem oppressit, alter cunctatione id egit, ne Roma opprimi posset. C. etiam Pist constanter tuquid? in bello gerendo nonne par eius constantia? imperium Romanum Cannensi proelio paene destructum uix sufficere ad exercitus conparandos uidebatur. itaque frustrari et eludere Poenorum impetus quam manum cum his tota acie conserere melius ratus, plurimis conminationibus Han
Abbreviated transcription (Latin):
tque ista quidem seue¬
ritatis illa uero pie¬
tatis constancia admirabi¬
lis quam .Q. fabius maxi¬
mus infatigabilem patrie
prestitit pecuniam pro capti¬
uis hanmibali numerauit
fraudatus ea publice. tacuit:
dictatori e ingr̃m equitum
imnuciũ uire imperii senia¬
tus equauerat silencium
egit: compluribz preterea in¬
iuriis lucessitus ĩ eodem am¬
mi hĩtu permansit: nec in¬
quam sibi reip. promisit ira¬
sei tam ꝑseuerans in amore
Quid in bello gerendo none
par eus constancia imꝑuim
romanum camensi prelio pe¬
ne destructum uix sufficere
ad exercitus comparando
Uidebantur itaq frustrari ⁊
eludere penorum impetus quã
manum cum iis tota acie
conserere meluis ratus et
plurib commmnacionibz han¬
nbalis iyritatus sepe eciam
spe bene gerende ueroblata
nnquam a consilis saluba¬
tate ne parui quidem certa¬
minis discyimine recessit
quodque est difficilimũ ubi q̃
ita ac spe superior apparuit. g
Ut scipio pugnando ita hic
non dimicando maxime cuu¬

Expanded text:
tque ista quidem seueritatis, illa uero pietatis constantia admirabilis, quam Q. Fabius Maximus infatigabilem patriae praestitit. pecuniam pro captiuis Hannibali numerauerat, fraudatus ea publice tacuit: dictatori ei magistrum equitum Minucium iure imperii senatus aequauerat, silentium egit: conpluribus praeterea iniuriis lacessitus in eodem animi habitu mansit nec umquam sibi rei publicae permisit irasci. tam perseuerans in amore quid? in bello gerendo nonne par eius constantia? imperium Romanum Cannensi proelio paene destructum uix sufficere ad exercitus conparandos uidebatur. itaque frustrari et eludere Poenorum impetus quam manum cum his tota acie conserere melius ratus, plurimis conminationibus Hannibalis inritatus, saepe etiam specie bene gerendae rei oblata numquam a consilii salubritate ne parui quidem certaminis discrimine recessit, quodque est difficillimum, ubique ira ac spe superior apparuit. ergo ut Scipio pugnando, ita hic non dimicando maxime ciu
Abbreviated transcription (French):
dit la lettre. Acteur. ¶Cestui
fabius dontꝰ monstra la con¬
stance de seuerite rigoureu
se mais celle dont uueil ꝑler
fut de muson et ꝑiteabie laqͥl

Expanded text:
specie bene gerendae rei oblata tate ne parui quidem certaminis discrimine recessit, quodque est difficillimum, ubique ira ac spe superior apparuit. ergo
Abbreviated transcription (Latin):
nia sub suculo duce mmlitaret.
atq intercassia preualidum
oppidum circuncederetur primꝰ
memia eius conscendit. Neq e¬
rat in co exercitu quisquã aũt
nobilitate aut amim indole cuit
futuris actis: cuius magis sa¬
luti parci et consuli deberẽt: sed
tune clarissimus quisq iuue¬
num pro amplificanda et tuen¬
da patria plurmñ laboris ac pe¬
riculi sustinebat: deforme sibi
existimans quos dignitate pre¬
staret ab hiis iurtũte superari:
ideoque cmiliamis hanc miliciã
aliis propẽ difficultatem uitan¬

Expanded text:
nia sub Lucullo duce militaret atque Intercatia, praeualidum oppidum, circumsederetur, primus moenia eius conscendit. neque erat in eo exercitu quisquam aut nobilitate aut animi indole aut futuris actis, cuius magis saluti parci et consuli deberet. sed tunc clarissimus quisque iuuenum pro amplificanda et tuenda patria plurimum laboris ac periculi sustinebat, deforme sibi existimans, quos dignitate praestaret, ab his uirtute superari. ideoque Aemilianus hanc militiam aliis propter difficultatem uitan
Abbreviated transcription (Latin):
odem uirtutis et pugne
gencre usi funt ẽ. man¬
lus torquatus et ualcrius cor¬
unis et enlianus scipio hii
cciam ultro prouocutos hostiĩ
duces interenicrũt: sed quia sb
alienis auspiciis rem gesserãt
spolia ioui fecetrio non posuãt

Expanded text:
et uirtutis et pugnae genere usi sunt T. Manlius Torquatus et Valerius Coruinus et Aemilianus Scipio. hi etiam ultro prouocatos hostium duces interemerunt, sed quia sub alienis auspiciis rem gesserant, spolia Ioui Feretrio non posuerunt
Abbreviated transcription (French):
Uoulu combatre la mastitude
se pussent ores combatre les rõ¬
mains qui sont petiz de corps
iontre la longueur ⁊ grandesse
des allemens Certes les espragno
mains non pas seulement de
nombre de gens. mais de force
rent oncques autant de barat
ue si riches ne furent comme
les auffriquans ne il n et pas
de ualut sagement eslire nos che¬

Expanded text:
lu contre la multitude se peussent il oser combatre , li rommain qui sont petit de cors , contre la longueur de la grandesce des alemmans certes li espainol , et non pas seulement de nombre de gent , mais de force mes onques tant de barat ne si riche ne fumes comme li affriquant .  ne il n est pas  valut sagement eslire nos no
Abbreviated transcription (Latin):
ueius quoq calphurmus¬
piso consul cum insacilia
hellum aduersus fugitiuos ge̾ret
et ticius equitũ prẽfectus fugit¬
luiorum multitudine hostiũm
crcumuentubz arma his tradi¬
didisset his prefectum ignomĩe
generib affia iussit eum toga
laciniis abscissis amnictũ discine¬
taq tumca indutũ midis redi¬
bus a mane in noctẽ usq ad
prmnapia per omne tp̃s milicie
adesse: interdixit eciam ei cõmictũ
hominũ usumq balticarũ: tur¬
iuasq equitum quib prefueuit
ademptis eqius in fundittorum
alas traris scripsit. Magnũ profec¬
ło dedecus pre magrio prsonis
decore uindicatum est: Quonia
quidem id egit pnso ut qui cupi¬
ditate iuite addutti cruce Signissi¬
mis fugittuus teophea de se statue¬
ere concesserant: libertatiq sue ser¬
uisi mami flagicosum iinponi
iugum non erubuerat: armari
sucis usum experireritut: nortiq
quam effeminate timuerãt ui¬
riliter optarent Transiate.

Expanded text:
L. quoque CalpurniusPiso consul, cum in Sicilia bellum aduersus fugitiuos gereret et C. Titius equitum praefectus fugitiuorum multitudine hostium circumuentus arma iis tradidisset, his praefectum ignominiae generibus adfecit: iussit eum toga laciniis abscisis amictum discinctaque tunica indutum nudis pedibus a mane in noctem usque ad principia per omne tempus militiae adesse. interdixit etiam ei conuictum hominum usumque balnearum, turmasque equitum, quibus praefuerat, ademptis equis in funditorum alas transcripsit. magnum profecto dedecus patriae pari sontium dedecore uindicatum est, quoniam quidem id egit Piso, ut qui cupiditate uitae adducti cruce dignissimis fugitiuis tropaea de se statuere concesserant libertatique suae seruili manu flagitiosum inponi iugum non erubuerant, amarum lucis usum experirentur mortemque, quam effeminate timuerant, uiriliter optarent.
Abbreviated transcription (Latin):
uorun uirtuti ichil
cedit A cocuis qui p̃ẽ
fortitudinem achilles cognoni¬
natus est. nam ut reliqua eiꝰ
opcra non exequar abunde ta¬
Men duobus factis que relutuiꝰ
sum quantus ellator fuerit c¬
gnoscetur q. mettello consuse se¬
gatus in hyspamam profectus
celthylecicũ sub co bellum gerẽs
postquam cognouit a quõ dam
gentis huius iuene se ad di¬
nmcandũ prouocari crat aulẽ
illi forte prandendi gracia po¬
sita mensa relicta ea arma
sua extra uallum defferri equ¬
unque duci clai iussit ne
a nictello impediretur et illũ
celtilxrum in solentissime obe¬
quitantem consectatus inter¬
ent detraiasqz corpori cius exu¬
uias ouans leticia in cãstra
retulit. ¶ sdem py¬
resum nobilitate ac iurtute
omnes celtiberos prestantem
cum ab eo incertamen pugne
prouocatus c̃ẽt succumbere
sibi cocgit: erubuit flagrantis¬
simi pectoris uiuenis gladiũ
ei suum et sagulum Utroq ex¬
ercitu spectante: tradere ile uero
eelam peciit ut hospicni ute

Expanded text:
uorum uirtuti nihil cedit Q. Occius, qui propter fortitudinem Achilles cognominatus est: nam ut reliqua eius opera non exequar, abunde tamen duobus factis, quae relaturus sum, quantus bellator fuerit cognoscetur. Q. Metello consuli legatus in Hispaniam profectus, Celtibericum sub eo bellum gerens, postquam cognouit a quodam gentis huius iuuene se ad dimicandum prouocari—erat autem illi forte prandendi gratia posita mensa—, relicta ea arma sua extra uallum deferri equumque educi clam iussit, ne a Metello inpediretur, et illum Celtiberum insolentissime obequitantem consectatus interemit detractasque corpori eius exuuias ouans laetitia in castra retulit. idem Pyrresum nobilitate ac uirtute omnes Celtiberos praestantem, cum ab eo in certamen pugnae deuocatus esset, succumbere sibi coegit. nec erubuit flagrantissimi pectoris iuuenis gladium ei suum et sagulum utroque exercitu spectante tradere. ille uero etiam petiit ut hospitii iure
Abbreviated transcription (Latin):
um haninbal capuam
in qua romanus exer¬
atus erat obsideret iubius a¬
cuis peligne cohortis prefectus
uexillum trans punicũ uallũ
proiecit. sem̃m suosque cõmi¬
litones si co hostes potiti essent
execratus et cd id petendum sẜ̃¬
sequente cohorte prmis imipe¬
tum fecit quod ut ualcris flac¬
cus tribumis tercie legioms as¬
pexit conuersus ad suos specta¬
toles inquit ut iudeo aliene
Mirtutis huc uenimus: sed ab sit
istud dedecus a sangiune nõ
ut romani gloria sedere latinis
uelint. ego certe uut sreciosam
optaui mortem. aut felicem
audacie exitum uel solus pre¬
currere paratus sum. his au¬
Ditis padanius centario con¬
nulsum signum dextra retiĩes
iam sxc inquid intra hostile
uallum mecum erit. promde
sequentur qui id capi nosunt
et cum eo incastra penorum
trupit totamque secum traxt
legionem Ita trim unorum
fortis temcritas hannibalem
paulcinte spe sua capue peti¬
torem ne castrorum quidem
luorum pocientem eẽ passa est.

Expanded text:
um Hannibal Capuam, in qua Romanus exercitus erat, obsideret, Vibius Accaus Paelignae cohortis praefectus uexillum trans Punicum uallum proiecit, se ipsum suosque conmilitones, si signo hostes potiti essent, execratus, et ad id petendum subsequente cohorte primus impetum fecit. quod ut Valerius Flaccus tribunus tertiae legionis aspexit, conuersus ad suos 'spectatores' inquit, 'ut uideo, alienae uirtutis huc uenimus, sed absit istud dedecus a sanguine nostro, ut Romani gloria cedere Latinis uelimus. ego certe aut speciosam optans mortem aut felicem audaciae exitum uel solus procurrere paratus sum'. his auditis Pedanius centurio conuulsum signum dextra retinens 'iam hoc' inquit 'intra hostile uallum mecum erit: proinde sequantur qui id capi nolunt', et cum eo in castra Poenorum inrupit totamque secum traxit legionem. ita trium hominum fortis temeritas Hannibalem, paulo ante spe sua Capuae potitorem, ne castrorum quidem suorum potentem esse passa est.
Abbreviated transcription (Latin):
t ecteros. quidem deos¬
ad benefaciendũ uene¬
rabantur febrem autẽ ad ni
nocendum templis colebant quo¬
rum ad huc unũ in palacio
asterum in arca marianorũ
monuincitorũ tecciũ in sũm
parte uia longil extat in cque

Expanded text:
t ceteros quidem ad benefaciendum uenerabantur, Febrem autem ad minus nocendum templis colebant, quorum adhuc unum in Palatio, alterum in area Marianorum monumentorum, tertium in summa parte uici longi extat, in
Abbreviated transcription (Latin):
ibicinum. quoq cosse¬
guun solebat in foro uul¬
gi oculos inse conuertere cum ĩ¬
ter publicas priuatasq̃z ferias
actiones personas tecto capite ua¬
riaq ueste uelatis concentus edi¬
dit. Inde tractu licencia quon¬
dami uetiti in ede ious quod
prisco more factitauerãt ueci
Tsiburirati se contulerunt quo¬
rum inmmisterio senatus desexta
sacra non equo amnio ferans
per legatos thyburtibz peciit ut
cos grãcia sua romanis templis
restitucrent quos illi in proposi¬
te perscucrantes interposita feste
epulacionis smulacioe mero
sompnoqz soyitos plaustris iii

Expanded text:
ibicinum quoque collegium solet in foro uulgi oculos in se conuertere, cum inter publicas priuatasque serias actiones personis tecto capite uariaque ueste uelatum concentus edit. inde tracta licentia. quondam uetiti in aede Iouis, quod prisco more factitauerant, uesci Tibur irati se contulerunt. quorum ministerio senatus deserta sacra non aequo animo ferens per legatos a Tiburtibus petiit ut eos gratia sua Romanis templis restituerent. quos illi in proposito perseuerantes interposita festae epulationis simulatione mero somnoque sopitos plaustris in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt ad humane mentis
estus lemendos cui a¬
liqua usus racione excogitata
ceterum salubritatem suã in¬
dustrie certissimo ac fidelissimo
mionumento tuebantux bontq
Ualitudimis eorum quasi quedã
m̃r erat frugalitas imiica sũ¬
xuriosis epulis et aliena mime
Uini habundance et ab omm¬
imimoderato uencris usus adusa¬

Expanded text:
ec ad humanae mentis aestus leniendos cum aliqua usus ratione excogitata. ceterum salubritatem suam industriae certissimo ac fidelissimo munimento tuebantur, bonaeque ualitudinis eorum quasi quaedam mater erat frugalitas, inimica luxuriosis epulis et aliena nimiae uini abundantiae et ab inmoderato ueneris usu au
Abbreviated transcription (Latin):
uit eciam. Illa simplicitas
antiquorum in cibo ca¬
pendo humanitatis simul et
contmence certissima index nã
maximis uixis prandere ⁊ cenare
in propatulo uerecundie non erat
Nec sane ulas exulas habebant
quas populi oculis subiscere cru¬
lescerant erant adeo contmencie
attenti ut ficquencior apud cos
pultis usus quam pains esset
ideoqz insacriiciis molaque uo¬
cabatur ex farre et sale et aqua¬
constat extra farre sparguntur
et pullis quibz auspiaa petun¬
tur puls obniatur primtus enniii
ex liba mentis uictus sui deos eo
Eficacius quo simꝑliculs placa¬

Expanded text:
uit etiam illa simplicitas antiquorum in cibo capiendo humanitatis simul et continentiae certissima index: nam maximis uiris prandere et cenare in propatulo uerecundiae non erat. nec sane ullas epulas habebant, quas populi oculis subicere erubescerent. erant adeo continentiae adtenti, ut frequentior apud eos pultis usus quam panis esset, ideoque in sacrificiis mola quae uocatur ex farre et sale constat. exta farre sparguntur et pullis, quibus auspicia petuntur, puls obicitur. primitiis enim et libamentis uictus sui deos eo efficacius quo simplicius placa
Abbreviated transcription (Latin):
cula inter saccas cerano¬
masq deorum inimortalium
abditum solisqz pontificibus
notum. G. flauius. libertino
prẽ genitus et scriba cum ingẽti
nouilitatis indignacione fcts
edilis curulis uulgauit ac fus¬
tos pene totoforo exposuit qui
cum ad iusendum egrũ collegũ
siuim ueniret. neq a nobilib
quorum frequentia cubiculum
erat completũ sedendi loco re¬
ciperetur sellam curulam affer¬
ri iussit et in ea honoris pariter
atqz contemptus sui iundex

Expanded text:
cula inter sacra caerimoniasque deorum inmortalium abditum solisque pontificibus notum Cn. Flauius libertino patre genitus et scriba, cum ingenti nobilitatis indignatione factus aedilis curulis, uulgauit ac fastos paene toto foro exposuit. qui, cum ad uisendum aegrum collegam suum ueniret neque a nobilibus, quorum frequentia cubiculum erat completum, sedendi loco reciperetur, sellam curulem adferri iussit et in ea honoris pariter atque contemptus sui uindex
Abbreviated transcription (Latin):
cricticii. questio et mori¬
bus et legibus romanis
ignota cõplurium matronaꝵ
patefcõ scelere orta est q̃ cum uiros
suos clandestims insidiis uenc¬
no ꝑmnerent uinus ancille in¬
dicio protacte pars capitali ui¬
dicio dampnate centũ seytua¬
gunita numerũ compleuerũt

Expanded text:
icii quaestio et moribus et legibus Romanis ignota conplurium matronarum patefacto scelere orta est. quae, cum uiros suos clandestinis insidiis ueneno perimerent, unius ancillae indicio protractae, pars capitali iudicio damnatae C et septuaginta numerum expleuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
nthiocus autem a..¬
Scipione uitra taurũ
montem imperii finbus sum¬
motus: cum asiam prouĩciã
uicinasqz ei gentes amifisset.
gracias agere populo ro. non
dissimulanter tulit: quod in¬
mis magna procuratione li¬
beratus modicis regm terini¬
nis uteretur et sane nichil est
tam preclarum aut tam ma¬
gnificum: quod non modera¬
tionc tem perari desideret.

Expanded text:
ntiochus autem a LScipione ultra Taurum montem imperii finibus summotis, cum Asiam prouinciam uicinasque ei gentes amisisset, gratias agere populo Romano non dissimulanter tulit, quod nimis magna procuratione liberatus modicis regni terminis uteretur. et sane nihil est tam praeclarum aut tam magnificum, quod non moderatione temperari desideret.
Abbreviated transcription (Latin):
IE mss Po his uacemus
quorum ammnus alique
miomento ponendi pecumam
nunquam uacauit. Sn. Mar¬
cus patricie gentis a dolescens
Anci rogis laui progemes: cui
Coriosi uolscorum oppidum cap¬
tum cognomen adiccit: cum editis
conspicue fortitudinis operibus a
Posthumio Commimo consu-¬
le accusaca oratione apud milites
saudatus: ommibz doms militari¬
bus et agri .c. iugeribz et decem
captiuorum electione et totidem
ornatis equis centenario bouum
grege argentoqz ꝙ̃tum sustinere
ualuisset donaretur nichil ex his
preter unius captiui hospitis sa¬
lutem equumqz quo in acie ute¬
retur accipere uoluit. qua tam
cioconspecta ammi moderatione
nescias utrum maiore cum laude
premia meruerit an reiecerit.

Expanded text:
eps et his uacemus, quorum animus aliquo in momento † ponendi pecuniam numquam uacuit. Cn. Marcius patriciae gentis adulescens, Anci regis clara progenies, cui Corioli Volscorum oppidum capti cognomen adiecerunt, cum editis conspicuae fortitudinis operibus a Postumo Cominio consule accurata oratione apud milites laudatus omnibus donis militaribus et agri centum iugeribus et x captiuorum electione et totidem ornatis equis, centenario boum grege argentoque, quantum sustinere ualuisset, donaretur, nihil ex his praeter unius hospitis captiui salutem equumque, quo in acie uteretur, accipere uoluit. qua tam circumspecta animi moderatione nescias utrum maiore cum laude praemia elegerit an reiecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ualis dende robons
illi milites: qui uclx¬
menti ittu remorum conatã¬
tem fuge pumcam classem nã¬
tes subrias pelagi quasi cãpoꝵ
furmtate pedites in littus retr̃a¬

Expanded text:
ualis deinde roboris illi milites, qui uehementi ictu remorum concitatam fuga Punicam classem nantes lubricis pelagi quasi camporum firmitate pedites in litus retra
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuldem temporis et note
miles qui camiensi p̃¬
lio quo hanmbat magis iuces
romanorum contudit quan
aminos fregit: cum ad retinẽ¬
da arma, mutiles uulieribus
manus haberet. spoliare se co¬
fuantis inunde ceriuicem com¬
plexiie os narib accrilis corrosis
de fore reddidit: inque plene
uscionis morsibs expirauit se¬
pone iniquum pugne euentũ
quantum interfectore forcior in¬
terfectus penus enm in uicto¬
ria obnorius morienti solacio
fuit. Iomanus in ipo fine iute
uindex sui extitit. Cranslateur

Expanded text:
iusdem temporis et notae miles, qui Cannensi proelio, quo Hannibal magis uires Romanorum contudit quam animos fregit, cum ad retinenda arma inutiles uulneribus manus haberet, spoliare se conantis Numidae ceruicem conplexus os naribus et auribus corrosis deforme reddidit inque plenis ultionis morsibus expirauit. sepone iniquum pugnae euentum, quantum interfectore fortior interfectus! Poenus enim in uictoria obnoxius morienti solacio fuit, Romanus in ipso fine uitae uindex sui extitit. Militis
Abbreviated transcription (Latin):
¶ UO scquitur exterins
annectam; quia ante
gestum est quam hetrurie ci¬
uitas daretur excellentis in
ca regione puschritudiis ado¬
lescens nomine spurma cum
mira specie complurimum
femmarum illustrium sol¬
licitaret oculos: idcoq uiris
ac parentibus earum se sus¬
pectum esse sentiret: oris de¬
corem uulncribus confudit:
deformitatem q sanctitatis
sue fidem quam formam ir¬
ritamentum aliene libidimnis
esse maluit. Transsaccur¬

Expanded text:
Quod sequitur externis adnectam, quia ante gestum est quam Etruriae ciuitas daretur. excellentis in ea regione pulchritudinis adulescens nomine Spurinna, cum mira specie conplurium feminarum inlustrium sollicitaret oculos ideoque uiris ac parentibus earum se suspectum esse sentiret, oris decorem uulneribus confudit deformitatemque sanctitatis suae fidem quam formam inritamentum alienae libidinis esse maluit. Athenis qu
Abbreviated transcription (Latin):
sarc fuisse sepenuimero aꝑ¬
paruit et ultimus eus si
gnificauit dies: cum pluri¬
bus cmm parricidarum ui¬
osaitus mucronibus inter ip¬
sum illud tempus quo diui-¬
mis spiritus mortali se cer¬
nebatur a corpore: ne tribus
quidem et uigniti uulnerihz
quin uerecundie obsequeretur
absterreri potuit: siquidem ũ¬
ut inferior pars corporis tecta
cossabcretur. in hunc modum
non hommes expiant: sed
Sii immortales sedes suas

Expanded text:
 fuisse et sepe numero apparuit et ultimus eius dies significavit. Cum pluribus enim parricidariis violatus mucronibus, inter illud ipsum tempus, quo divinus spiritus mortali discernebatur a corpore, ne tribus quidem et viginti vulneribus quin verecundie obsequeretur absterreri potuit, siquidem uut inferior pars corporis tecta conlaberetur. In hunc modum non homines expirant, sed dii immortales sedes suas
Abbreviated transcription (Latin):
n theodoro quoque uiro
grauissimo iheroniiues
tpramus tortorum manus
frustra fagitauit rupit enim
uerbera fidiculas laxauit soluit
eculeum laminas extinxit pri¬
usquam efficeret ut tyrannodii
conscios indicaret quin cecam
satellitem in quo touus domi¬
uacionis summa quasi quo¬
dam cardine uersabatux fassi
criminaciõe inquinando fidu
lateri eius custodem eripuit be¬
neficioque ꝑaciencis non solũ
que oculta fuerunt texit: sed
ecam tormenta sua ultus est:
quib iherominus dũ nimicũ
cuꝑide lacerat amcu temere

Expanded text:
n Theodoto quoque uiro grauissimo Hieronymus tyrannus tortorum manus frustra fatigauit: rupit enim uerbera, fidiculas laxauit, soluit eculeum, lamminas extinxit prius quam efficere potuit ut tyrannicidii conscios indicaret. quin etiam satellitem, in quo totius dominationis summa quasi quodam cardine uersabatur, falsa criminatione inquinando fidum lateri eius custodem eripuit beneficioque patientiae non solum quae occulta fuerunt texit, sed etiam tormenta sua ultus est. quibus Hieronymus, dum inimicum cupide lacerat, amicum temere
Abbreviated transcription (Latin):
uorum prmapatũ
teneat blasius ciuus
constancia nichil ꝑtinacꝰ
selapiam emm prĩam suã
presidio ꝑunico occupatam
yomanis cupiens restitueye
Dasium accerrimo studio
secum in adimiistracione
ieip. dissidentem et alioqui
toto animo hanmbalis a¬
micicie uacante sine quo
propositum consilium peragi
non poterat ad idem aggre¬
diendum opus maiore cũ¬
ꝑiditate quam sꝑe cerciore
temptare ausus est: qui
protinus seymonẽ eus ab¬
rectis que et ip̃mn commnen¬
daciorem et numnicum mui¬
siorem factuya uidebantur
hannibali uectulit a quo ad¬
esse iussi sunt ut alter ci¬
men probaret alter deffende¬
ret ceterum cu res pro tribu¬
ominũ oculi eẽnt incenti
dum aliud forte citerioris
eure negoaium tractatur
blasius uultum dissimũ¬
lante ac uoce summissa mo¬
Nere dasium cepit ut roma¬
norum põcis quam car¬
thagmensium partes foue¬
ret: enim uero tunc ille pro¬
clamat si in conspcũ diuis
aduexsus eum sollictari
quod quia incredibile exci¬

Expanded text:
uorum principatum teneat Blassius, cuius constantia nihil pertinacius: Salapiam enim patriam suam praesidio Punico occupatam Romanis cupiens restituere Dasium acerrimo studio secum in administratione rei publicae dissidentem et alioquin toto animo Hannibalis amicitiae uacantem, sine quo propositum consilium peragi non poterat, ad idem opus adgrediendum maiore cupiditate quam spe certiore temptare ausus est. qui protinus sermonem eius, adiectis quae et ipsum commendatiorem et inimicum inuisiorem factura uidebantur, Hannibali retulit. a quo adesse iussi sunt, ut alter crimen probaret, alter defenderet. ceterum, cum pro tribuomnium oculi essent intenti, dum aliud forte citerioris curae negotium tractatur, Blassius uultu dissimulante ac uoce summissa monere Dasium coepit ut Romanorum potius quam Karthaginiensium partes foueret. enimuero tunc ille proclamat se in conspectu ducis aduersus eum sollicitari. quod quia et incredibile exi
Abbreviated transcription (Latin):
apuam fallacib hãm¬
¶ballis promissis italie
regnum nefaua defectione
pascici persuasam armis oc¬
cupauerat: tandem culpe ho¬
stium tam iustus estimatõr
quam speciosus uittor capua¬
rium senatum impii decreci
auctorem funditus delere cõ¬
stituit: iaqz cathems omistũ
in duas cus todias theanam
calenamqz diuisit consilium
execututus cum ea peregisset
quorum administrandorum
celerior esse necessitas uideba¬
tur rumore autem deinde de¬
senatus miciore sentencia or¬
to ne debitam penam scelera¬
ti effugerent nocte amisso
cquo thenam conscendit int¬
fectisq qui ibi asseruabãtur
euestigio calenam transgres¬
sus petseuerancie suc opũs
executurus eciam deligatis
ad palum hostibz littenas a
pribus conscriptis nẽ quicꝙ̃
capuams salutares accepit
in sinistra enim manu eas
sicut erant tradite reposuit
ac iusso lictore lege agexe tũt
demum apperuit postꝙͣ illi op¬
temperuri non poterat Qua
constanca uictorie quoq glo¬
riam antecellit quia si eum̃ ĩ¬

Expanded text:
apuam fallacibus Hannibalis promissis Italiae regnum nefaria defectione pacisci persuasam armis occupauerat. tam deinde culpae hostium iustus aestimator quam speciosus uictor Campanum senatum impii decreti auctorem funditus delere constituit. itaque catenis onustum in duas custodias, Teanam Calenamque diuisit consilium executurus, cum ea peregisset, quorum administrandorum citerior esse necessitas uidebatur. rumore autem de senatus mitiore sententia orto, ne debitam poenam scelerati effugerent, nocte admisso equo Teanum contendit interfectisque qui ibi adseruabantur e uestigio Cales est transgressus perseuerantiae suae opus executurus et iam deligatis ad palum hostibus litteras a patribus conscriptis nequiquam salutaris Campanis accepit: in sinistra enim eas manu, sicut erant traditae, reposuit ac iusso lictore lege agere tum demum aperuit, postquam illis obtemperari non poterat. qua constantia uictoriae quoque gloriam antecessit, quia, si eum in
Abbreviated transcription (Latin):
censores era pene nonne
eos qui ad senectutem celibes per¬
uenerant in erarium deferre ius¬
scrunt iterum pumri dignos
si quo modo de tam iusta con¬
stitucioẽ queri sunt ausi cum
in hunc modum increparentur
natura nobis quemadinodum
nascendi ita gignendi legem
scribit patentesq uos alendo
nepotum mitriendoꝵ debito si
quis est pudor alsigauerunt
accedit cam hiis quod fortun
lonquam prestendi huuisce
mnuncris aduocacioe estis ale¬
cuti cum interim consumpti
sunt cnin ur̃i et mariti et prĩs
nomine uacuu ile igr̃ et no
dosam exoluitt stipem utilem
posteritati numerose. Transsa¬

Expanded text:
censores aera poenae nomine eos, qui ad senectutem caelibes peruenerant, in aerarium deferre iusserunt, iterum puniri dignos, si quo modo de tam iusta constitutione queri sunt ausi, cum in hunc modum increparentur: 'natura uobis quemadmodum nascendi, ita gignendi legem scribit, parentesque uos alendo nepotum nutriendorum debito, si quis est pudor, alligauerunt. accedit his quod etiam fortuna longam praestandi huiusce muneris aduocationem estis adsecuti, cum interim consumpti sunt anni uestri et mariti et patris nomine uacui. ite igitur et non odiosam exsoluite stipem, utilem posteritati numerosae.' Horum se
Abbreviated transcription (Latin):
Incipiam autem a zenone
cleante qui cum ẽẽt in
dispicienda rerum natur ma¬
xime prudencie inque excitandis
ad iugorem iuuenum aminis
promptissimis preceptorũ fidem
exemplo iurtutis sue publicauit
patriam emim egressus in qua
frui secura libertate poterãt
Agngentum imiscrabili ser¬
cũtute obrutum pecit tanta fi¬
ducia ingenii ac morum suo¬
rum fretus: ut sperauerit et ty¬
ranno et phalaxi uesane mẽtis
ueritatem a se diripi posse post¬
quam deinde apud illum plus
consuetudinem dominacionis
ꝙͣ consilii salubritatẽ ualere cũ¬
muduertit nobilissimos eius
cuuitatis adolescentes cuprdita¬
te liberande prĩe inflammauit
cuius uercum indicium adty¬
rannum manasset conuoca¬
to in forum populo torquere
eui nario cruciatus genere
cepit subinde quexens quos nã
consilii participes haberet ac il¬
le nec corum quam piam no¬
minauit et proximũ quem q̃
ac fidissimũ tyranno suspectũ
redidit increpitatisq agrigen¬
tiins ignauiam ac tninditatẽ

Expanded text:
Incipiam autem a Zenone Eleate. qui cum esset in dispicienda rerum natura maximae prudentiae inque excitandis ad uigorem iuuenum animis promptissimus, praeceptorum fidem exemplo uirtutis suae publicauit: patriam enim egressus, in qua frui secura libertate poterat, Agrigentum miserabili seruitute obrutum petiit, tanta fiducia ingenii ac morum suorum fretus, ut sperauerit et tyranno et Phalari uaesanae mentis feritatem a se deripi posse. postquam deinde apud illum plus consuetudinem dominationis quam consilii salubritatem ualere animaduertit, nobilissimos eius ciuitatis adulescentes cupiditate liberandae patriae inflammauit. cuius rei cum indicium ad tyrannum manasset, conuocato in forum populo torquere eum uario cruciatus genere coepit subinde quaerens quosnam consilii participes haberet. at ille neque eorum quemquam nominauit et proximum quemque ac fidissimum tyranno suspectum reddidit increpitansque Agrigentinis ignauiam ac timiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
dem Constancie propo¬
situm secutus. G. menꝰ
centurio diui augusti: cum
anthoniano bello sepemmero
excellentes pugnas edidiss
improuisis hostium insidiis
circumuentus et ad antho¬
mum alexandria ꝑductus int̾¬
pogutusqz quid nam de eo sta¬
tiu deberet iugulari me inqͥt
iulx quia non salutis benefi¬
cio nec mortis supplĩcio addu¬
ci possum ut aut cesaris mi
les desmam aut tuus essei¬
cipiam ceterum quo constãciꝰ
uitam contempsit eo facilius
impetrauit: anthonius eni
uirtuti eius incolumitatẽ

Expanded text:
dem constantiae propositum secutus Maeuius centurio diui Augusti, cum Antoniano bello saepe numero excellentes pugnas edidisset, inprouisis hostium insidiis circumuentus et ad Antonium Alexandriam perductus interrogatusque quidnam de eo statui deberet, 'iugulari me' inquit 'iube, quia non salutis beneficio neque mortis supplicio adduci possum ut aut Caesaris miles esse desinam aut tuus incipiam. ceterum quo constantius uitam contempsit, eo facilius impetrauit: Antonius enim uirtuti eius incolumitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uartum et uicesimum
Sannum agens scipio cũ
in hispania carthaginie opp̾ssa
maioris carthaginis capienda
sumpsisset auspicia: multosqz
obsides quos in ea urbe pem clau¬
sos habuerant in suam potesta¬
tem redegisset: eximie inter eos
forme uirginem etatis adulte
et iuuenis et celebs et uĩctor: post¬
quam comperit illustri loco in¬
ter celtiberos natam nobilissimo¬
qz gentis eius indibili desponsa¬
tam: accersitis parentibus et
sponso inuiolatam tradidit.
aurum quoq quod pro redemp¬
tione puelle allatum erat sum-¬
me dotis adiccit: qua continen¬
cia ac muni ficencia indibilis ob¬
ligatus celtiberorum animos
yomanis applicando meritis

Expanded text:
uartum et uicesimum annum agens Scipio, cum in Hispania Karthagine oppressa maioris Karthaginis capiendae sumpsisset auspicia multosque obsides, quos in ea urbe Poeni clausos habuerant, in suam potestatem redegisset, eximiae inter eos formae uirginem aetatis adultae et iuuenis et caelebs et uictor, postquam comperit inlustri loco inter Celtiberos natam nobilissimoque gentis eius Indibili desponsam, arcessitis parensponso, inviolatam tradidit, aurum quoque quod pro redemptione puelle allatum erat, summe dotis adiecit. Qua continentia ac munificentia iuvenis Indibilis obligatus Celtiberorum animos Romanis applicando, meritis
Abbreviated transcription (Latin):
arui etiam bruti dignus cid¬
missoparacidio euentus est¬
omme designatus siquidem post
Illuo nepharium opus natale suũ
celebrans cum gretum uersũ expri¬
mere uellet adilludpotissimũ home¬
ricũ referendũ aiõ telendit. qui deus
philippensi acie a cesare et anthonio
signo datus i eũ tela conuertit tñs.

Expanded text:
 etiam Bruti dignus admisso parricidio euentus omine designatus est, si quidem post illud nefarium opus natalem suum celebrans, cum Graecum uersum expromere uellet, ad illud potissimum Homericum referendum animo tetendit: Philippensi acie a Caesare et Antonio signo datus in eum tela conuertit.
Abbreviated transcription (Latin):
ot familiis in uno genere
¶saudis enumeratis: Por¬
glorie silentio pretereundum se
summe moderationis fisus indicio
cypriacam pecuniam maxima cũ
diligencia et sanctitate in urbem
deportauerat. cuius ministerii grã
senanatus relationem interpomi
iubebat. ut pretoris comicus extra
ordinem ratio eius haberetur cam
pestrem experiri temeritatem quã
curie beneficio uti sacius ẽẽ duxit.

Expanded text:
ot familiis in uno genere laudis enumeratis Porgloriae silentio † praetereundum se summae moderationis fisus indicio. Cypriacam pecuniam maxima cum diligentia et sanctitate in urbem deportauerat. cuius ministerii gratia senatus relationem interponi iubebat, ut praetoriis comitiis extra ordinem ratio eius habepestrem experiri temeritatem quam curiae beneficio uti satius esse duxit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem. preture petrtor can¬
didam toguam a deo
turpitudims maculis obsole-¬
factam in campum detulit:
Ut iisi gracia Citherei qui
prĩe eius scriba fuerat aduitus
eet honorem a populo ipe trac¬
turus non iuderetur quaquam
qui interfuit utrum repulsa
an sic adeptam preturam do¬
inum referret quem cum pro¬
pinqui ab eo pollui ammad¬
uerlerent id egerũt ne aut
sellam ponere aut ius dicere
anderet: insuperque e manu eis
annullum in quo caput amphri¬
cam sculptum erat de traxerunt
dii bom quas tenebras cquo
fulmine. nase pasa estis

Expanded text:
dem praeturae petitor candidam togam adeo turpitudinis maculis obsolefactam in campum detulit, ut, nisi gratia Cicerei, qui patris eius scriba fuerat, adiutus esset, honorem a populo impetraturus non uideretur. quamquam quid interfuit utrum repulsam an sic adeptam praeturam domum referret? quam cum propinqui ab eo pollui animaduerterent, id egerunt, ne aut sellam ponere aut ius dicere auderet, insuperque e manu eius anulum, in quo caput Africani sculptum erat, detraxerunt. dii boni, quas tenebras e quo fulmine nasci passi estis
Abbreviated transcription (Latin):
uid illud quod suciopauso
consuli euent quam memo¬
rabile cũ et sorte euenisset ut bellũ
cum rege per sa gereret et domũ e curia
regressus filiolam suã nomme terriã
qua cum erat admodum paruula
osculatus tustem aiaduerteret inter¬
rogauit quidita eouultu esset que
Respondit persam perisse decesserat aut
catellus quam puellam delitiis ha¬
buerat nomme persa acripurt igitur
omen paulus eque fortuito dicto qͣi
certam spem clarissimi trumphicuõ

Expanded text:
uid illud, quod L. Paulo consuli euenit, quam memorabile! cum ei sorte obuenisset ut bellum cum rege Perse gereret et domum e curia regressus filiolam suam nomine Tertiam, quae tum erat admodum paruula, osculatus tristem animaduerteret, interrogauit quid ita eo uultu esset. quae respondit Persam perisse. decesserat autem catellus, quem puella in deliciis habuerat, nomine Persa. arripuit igitur omen Paulus exque fortuito dicto quasi certam spem clarissimi triumphi animo
Abbreviated transcription (Latin):
Amill eciam obseruacio a¬
¶liquo contactu religionis mexa
est. qm̃ oui fortuito motu sedduuna
prouidentia constare creditur. que effe¬
citut urbe a gallis deleta deliberãtib
patrib conscriptio utrum ueios migra¬
rent ansua menia restituerent. forte
eo tpẽ epresidio cohartib redeuntibus
centurio in comicio exclamaret. signifer
statue signum hic optine manebimꝰ
ea enm boce audita senatus accipere
omen se respoudit euestigioqz ueios
tran seuuoi consilium omisit. Quam
paucis herbis de donnicilio futuri sũ
nimperii confumata est condicio
credo indignum diis eristimãtibus
prosperis auspiciis romanũ nomen
ortum ueientane urbis appellucione
mutari. icliteq uictorie decus mo¬
doabiecte urbis runus infundi. tns.¬

Expanded text:
m etiam obseruatio aliquo contactu religioni innexa est, quoniam non fortuito motu, sed diuina prouidentia constare creduntur. quae effecit ut urbe a Gallis disiecta, deliberantibus patribus conscriptis utrum Veios migrarent an sua moenia restituerent, forte eo tempore praesidio cohortibus redeuntibus centurio in comitio exclamaret 'signifer, statue signum, hic optime manebimus': ea enim uoce audita senatus accipere se omen respondit e uestigioque Veios transeundi consilium omisit. quam paucis uerbis de domicilio futuri summi imperii confirmata est condicio! credo indignum diis existimantibus prosperrimis auspiciis Romanum nomen ortum Veientanae urbis appellatione mutari inclitaeque uictoriae decus modo abiectae urbis ruinis infundi.
Abbreviated transcription (Latin):
uius tamen plet preclari
operis auctor Camillus cum
esset precatus. ut si cui deorum mina.
felicitas ppłi lomanuideretur eius
muidia suoaliquo incõmodo saciare¬
tur. subcto lapsu decidit quod onlen
ad damnacoem̃ que postea oppressus
est ꝑtinusse iusum est mercto autẽ
delaude inter se uictoria et prapͥcacio
amplissmu biri tertauerunt eque
enm uirtutis est debona patria au¬
risse et mala in se traufferre boluisse.

Expanded text:
uius tam praeclari operis auctor Camillus, cum esset precatus ut, si cui deorum nimia felicitas populi Romani uideretur, eius inuidia suo aliquo incommodo satiaretur, subito lapsu decidit. quod omen ad damnationem, qua postea oppressus est, pertinuisse uisum est. merito autem de laude inter se uictoria et pia precatio amplissimi uiri certauerint: aeque enim uirtutis est et bona patriae auxisse et mala in se transferri uoluisse.
Abbreviated transcription (Latin):
Deioaro uero regi omma fere
Sauspicata gerenti salutaris
aquile conspectus fuit qua uisa absti¬
niutise ab eius tectiusu quod nocti
inseouenti ruia solo equatũ est.

Expanded text:
Deiotaro uero regi omnia fere auspicato gerenti salutaris aquilae conspectus fuit, qua uisa abstinuit se ab eius tecti usu, quod nocte insequenti ruina solo aequatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quid plus honoris
tribui potuit consuli
quam est datum xeo: nnctello qͥ
dim cãm repetundarum diceret
tabule que eus ab accusatore
expostulate et ad nomen inspiciẽ¬
dum cirra iudices ferrentur to¬
tum consilium ab earum contem¬
placioẽ oculos aucrtit: nc de aliqͣ
re qui inẜs relata erat iuderetur
dubitasse. non in tabulis sed in
uita .q. nctelli argumenta synce̾
administrate prouintie legenda
sibi uidices credidcrunt indignũ
rati integritatem tunti uni exi¬
qua cera et paucis litteris perpen

Expanded text:
Nam quid plus tribui potuit consuli quam est datum reo Metello? qui cum causam repetundarum diceret tabulaeque eius ab accusatore expostulatae ad nomen inspiciendum circa iudices ferrentur, totum consilium ab earum contemplatione oculos auertit, ne de aliqua re, quae in his relatae erant, uideretur dubitasse. non in tabulis, sed in uita Q. Metelli argumenta sincere administratae prouinciae legenda sibi iudices crediderunt, indignum rati integritatem tanti uiri exigua cera et paucis litteris perpen
Abbreviated transcription (Latin):
Esed et illa quasi priuata
censura maiestatis
Aarorum iuirorum sine tribu¬
nalium fastigio sine apparito¬
rum mimsccrio potens in ãpli¬
tudina sua obtinenda. grato
emm et iunculo introitu aĩs
hominum illabitar adimracõis
pretexta uelata: quam recte qͣs
dixent longum et btm̃ honorez
ese sine honore. Translateux¬

Expanded text:
Est et illa quasi priuata censura, maiestas clarorum uirorum, sine tribunalium fastigio, sine apparitorum ministerio potens in sua amplitudine obtinenda: grato enim et iucundo introitu animis hominum adlabitur admirationis praetexto uelata. quam recte quis dixerit longum et beatum honorem esse sine honore. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
N ed quid mirium si tam¬
Debitus honos ad aui¬
bus metello tributus est quẽ
fupeciori aphricano eciam hostis
prestare non dubitauit: si quidẽ
rex anthrocus bello quod cum
iomanis gererat filium euis
a misitibus sius intecceptum
honoratissime excepit regiisqz
muneusz donatum ultro et cele¬
xiter pr̃i remisit quanquã ab
eocum maximefinib impecii
pellebatur sed et rex et lacessitus
maiestatem excellentissimi ui¬
E Uenerari quam dolorem suum
ulcisi maluit. e ransla ¶En

Expanded text:
Sed quid mirum, si debitus honos a ciuibus Metello tributus est, quem superiori Africano etiam hostis praestare non dubitauit? si quidem rex Antiochus bello, quod cum Romanis gerebat, filium eius a militibus suis interceptum honoratissime excepit regiisque muneribus donatum ultro et celeriter patri remisit, quamquam ab eo tum maxime finibus imperii pellebatur. sed et rex et lacessitus maiestatem excellentissimi uiri uenerari quam dolorem suum ulcisci maluit. Ad eun
Abbreviated transcription (Latin):
urgis eciam metus pr¬
nam ceriseres sum ma
cum seueritate exegerunt .ih. es
attilius requlus ⁊ lucius furuis
psilippus .m. nctellum questorẽ
complures que equites romanos
qui post infeliciter commnssam
canriensem pugnam cum eo abti¬
uros se ytalia uirauetant di
graui nota affecerunt. Qui
amm in ptãtem hannibalis uais¬
sent leguti ab co missi ad sena¬
tum de permutandis captuus
neq impetrassent quot petebant
in urbe manserunt quia et rõ¬
mano sangiim fidem prestaie
regulus censor perfidiam nota¬
bat auus pater per summes
ceuciatus expirare quam fallere
carthagmen sacius ẽẽ duxerat
iam hxc censura ex foro ni castia
transcendit q̃ neq timeu neqs
Secepi uoluit hostem. Cransla.¬

Expanded text:
urpis etiam metus censores summa cum seueritate poenam exegerunt: M. enim Atilius Regulus et L. Furius Philus M. Metellum quaestorem conpluresque equites Romanos, qui post infeliciter commissam Cannensem pugnam cum eo abituros se Italia iurauerant, graui nota adfecerunt qui, cum in potestatem Hannibalis uenissent, legati ab eo missi de permutandis captiuis neque impin urbe manserunt, quia et Romano sanguini fidem praestare Regulus censor perfidiam notabat, cuius pater per summos cruciatus expirare quam fallere Karthaginienses satius esse duxerat. iam haec censura ex foro in castra transcendit, quae neque timeri neque decipi uoluit hostem. S
Abbreviated transcription (Latin):
plus aplam uchu au .ixͬ. liure
Dequuntur. duo euisdem
gencris exempla eaqu
adieasse satis erit geta cuma
L. mettello: qi. domicio cers¬
ribz senatu motus eẽt posta
censor fcũs est
Item marcus. ualerius messala
censoria nota perstrinctus cen¬
soria post modum ptãte impera¬
uit quorum ignomina uirtute
acuit: ruboee enim cius excitati
omnibz iuribus incubrcrũt
ut digni ciibz uiderentue qui¬
bus dar paus qulã obiici con¬

Expanded text:
ue Secuntur duo eiusdem generis exempla, eaque adiecisse satis erit. C. Geta, cum a L. Metello et Cn. Domitio censoribus senatu motus esset, postea censor factus est. item M. Valerius Messala censoria nota perstrictus censoriam postmodum potestatem impetrauit. quorum ignominia uirtutem acuit: rubore enim eius excitati omnibus uiribus incubuerunt, ut digni ciuibus uiderentur, quibus dari potius quam obici cen
Abbreviated transcription (Latin):
in literma uilla se cõ¬
tinentem cum plures predonũ
duces uidendum codem tpre
forti confluxerunt quos cum
ad uun faciendem uenire existi¬
masset prisidium domesticoꝵ
in tecto collaauit cratq in his
repessendis et ammo et appaca¬
tu acupatus quod ut predones
ammaduerterunt dimissis im¬
litibus abiectisqz armmis iame
apropinquãt: et clara uocc nun¬
ciant. Scipioni non uite eus ho¬
stes sed iurtutis eius admiratores
uenisse conspatũ et congressum
tanti uiri quasi celeste aliquod
beneficum expectentes pronide se¬
atrum se nobis prestandum pre¬
beit ne grauctur. Hec postquã
do mestĩa scpioni retullerunt fores
reserati eosqz intromitti iussit qui
postes ianue tanquam aliquã
religiosissimam aram sanctũque
templum uenerari cupide Scipio¬
ins dexteram apprehenderunt ac
diu obsculare: positis ante uesti¬
bulum doms que dcorũ minior¬
talium conseceari solent: leti quia
scipionem rudasse contingisset
ad lares propaos reuerterunt. Qd
hoc fructu maestatis excelsius:

Expanded text:
in Liternina uilla se continentem conplures praedonum duces uidendum eodem tempore forte confluxerunt. quos cum ad uim faciendam uenire existimasset, praesidium domesticorum in tecto conlocauit eratque in his repellendis et animo et apparatu occupatus. quod ut praedones animaduerterunt, dimissis militibus abiectisque armis ianuae adpropinquant et clara uoce nuntiant Scipioni non uitae eius hostes, sed uirtutis admiratores uenisse conspectum et congressum tanti uiri quasi caeleste aliquod beneficium expetentes: proinde securum se † nobis spectandum praebere ne grauetur. haec postquam domestici Scipioni retulerunt, fores reserari eosque intromitti iussit. qui postes ianuae tamquam aliquam religiosissimam aram sanctumque templum uenerati cupide Scipionis dexteram adprehenderunt ac diu osculati positis ante uestibulum donis, quae deorum inmortalium numini consecrari solent, laeti, quod Scipionem uidisse contigisset, ad † lares reuerterunt. quid hoc fructu maiestatis excelsius,
Abbreviated transcription (Latin):
Qllfl tempesti¬
uus ad uerecundiã
transitus uidetur:
hec enim iustissimis
uiris precepit ut priuatas fa¬
cultates negligerent publicas
quam amplissimas esse cupe¬
rent: digna cui perinde ac ce¬
lesti numini templa extruã¬
tux arcqz consecrentur: quia
parens est omnis honesti con¬
silii: tutela ommum solenni¬
um officiorum magistra in-¬
nocencie. cara proximis: acceꝑ¬
ta alicnis omni loco ommi te¬
pore fauorabilem pre se ferẽs

Expanded text:
qua tempestiuus ad uerecundiam transitus uidetur: haec enim iustissimis uiris praecepit ut priuatas facultates neglegerent, publicas quam amplissimas esse cuperent, digna cui perinde atque caelesti numini templa extruantur araeque consecrentur, quia parens est omnis honesti consilii, tutela sollemnium officiorum, magistra innocentiae, cara proximis, accepta alienis, omni loco, omni tempore fauorabilem prae se ferens
Abbreviated transcription (Latin):
In tullo. uero seruio for¬
tuna precipue iures
suãs oñdit uernam huic
Uibi natum regem dando
eui quidem diũtissime impe¬
rim obtinere qualiter lustru
condere ter trumphare conti¬
git ad summam autem unde
processerit aut quo peruenerit
statue ipius titulus abinde
testatur seruili congnomine ⁊
regia appellacione perplexus

Expanded text:
In Tullio uero fortuna praecipue uires suas ostendit, uernam huic urbi natum regem dando. cui quidem diutissime imperium obtinere, quater lustrum condere, ter triumphare contigit. ad summam autem unde processerit et quo peruenerit statuae ipsius titulus abunde testatur seruili cognomine et regia appellatione perplexis
Abbreviated transcription (Latin):
tem ab osas acciti sunt quod ge¬
ms delectacionis ytalica seue¬
ritate temperatum sdeoq uacuũ
nota est nam neq tribu mouẽ
tur neqz a militaribz scipendis
reppelitur Et quia ceteri ludi ip̃is
appellacionibz unde trabantur
apparet non absuidum uidetur
secularibus maum suum cuius
generis mimis trita noticia est

Expanded text:
tem ab Oscis acciti sunt. quod genus delectationis Italica seueritate temperatum ideoque uacuum nota est: nam neque tribu mouetur actor nec a militaribus stipendiis repellitur. Et quia ceteri ludi ipsis appellationibus unde trahantur apparet, non absurdum uidetur saecularibus initium suum, cuius generis minus trita notitia est,