comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝑcussisti om̃s adu̾santes mͥ sine causa:¬
ti dences peccatoꝵ. qm̃ ꝑcussisti om̃s adu̾san¬
tes michi. ꝑ ena quippe adu̾santiũ qua den¬
tes eoꝵ contrici sunt. idest in irritum qua¬
si in puluerẽ ꝑducta u̾ba peccatoꝵ dilace¬
ũ di: ut sic accipiamus dentes u̾ba maledi¬
ca. Quib dentib dicit apłs. Si autẽ mor¬
detis inuicem: uidece ne consumamin
abinuicẽ. P ossunt ⁊ dentes peccatoꝵ acci¬
pi pͥncipes peccatoꝵ. quoꝵ auctoritate qͥsq
de societate recte uiuentiũ p̾ciditur. et
quasi incorporat᷑ male uiuentib. His den¬
tib contrarii st̃ dentes eccłe. quoꝵ aucto¬
ritate ab errore gentiliũ uarioꝵq. dogma¬
cũ precidunt᷑ credentes:  in eã que xp̃i cor¬
pꝰ est transferunt᷑. His dentib dictũ ẽ pe¬
tro. ut manducaret. Macta animalia. idy
occidendo in gentib qđ erant: ⁊⁊ transmu¬
tando in id qd̃ ipse ẽẽt. Et de his dentibus

Expanded text:
tu percussisti omnes adversantes mihi stu percussisti omnes adversantes mihi sa, dentes peccatotes mihi. Poena quippe adversantium est, qua dentes eorum contriti sunt, id est, in irritum quasi in pulverem perducta verba peccatorum dilaceum Dei; ut sic accipiamus dentes, verba maledica, quibus dentibus dicit Apostolus: Si autem mordetis invicem, videte ne consumamini ab invicem . Possunt et dentes peccatorum accipi principes peccatorum, quorum auctoritate quisque de societate secte viventium praeciditur, et quasi incorporatur male viventibus. His dentibus contrarii sunt dentes Ecclesiae, quorum auctoritate ab errore gentilium variorumque dogmatum praeciduntur credentes, et in eam quae Christi corpus est transferuntur: his dentibus dictum est Petro ut manducaret mactata animalia ; id est, occidendo in Gentibus quod erant, et transmutando in id quod ipse esset. Et de his dentibus
Abbreviated transcription (Latin):
i p̃terici temporis u̾bũ posuit & futuri.
Exurrexi eni dixit. qd̾ ẽ de p̾ceritor et
suscipiet qđ ẽ de futuro: cũ resurgere u
phetia bene miscent᷑ futura p̃teritis. qͦuo
centur qͦq p̃sentis temporis uba: que suo
tũ ẽ in eugłio. quanta eũ multitudo pati¬
entẽ & crucifixum circũsteterit. Exurge
aise saliũi me deus meus. Non dormienti
aut iacenti do dr exurge. s moris est diui¬
naꝵ seripturaꝵ ꝑsone di tͥbuere qd̾ in nob̃
facit. non quide̾ ubiq s ubi congruent̃ di
ueritatis. Uñ illud ẽ. an uultis exꝑim̃tũ
acciꝑe eiꝰ qui in me loquit᷑ xp̃c : non enim
ait eius quo illuminante aut uibente loqͣ.
s prsus ipsã loquutionẽ illi tribuit cuius
tinguendũ ẽ quasi una sencentia sic. exur¬
uisti om̃s adu̾santes mͥ sine causa. Non enĩ
Ipterea saluũ fecit. qi ꝑcussit inunicos eiꝰ.
potiuis ipso saluo facto illos ꝑeussit. Ergo
ad id qdđ sequit᷑ ꝑtinet. ut iste sit sensus. qm̃

Expanded text:
bum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praeterito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utin prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo ucentur quoque praesentis temporis verba, quae suo tum est in Evangelio, quanta eum multitudo patientem et crucifixum circumsteterit . Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus: non dormienti aut jacenti dicitur Deo, exsurge; sed moris est divinarum Scripturarum personae Dei tribuere quod in nobis fveritatis. Unde illud est: An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus ? non enim ait, ejus quo illuminante aut jubente loquor; sed prorsus ipsam locutionem illi tribuit cujus tinguendum est, quasi una sententia sit, Exsuradversantes mihi sine causa: non enim propterea salvum facit, quia percussit inimicos ejus; sed potius ipso salvo facto, illos percussit. Ergo ad id quod sequitur pertinet; ut iste sit sensus, Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Multi insurgt adusũ me : multi dñt
anime mee noñ salus illi in d̾o ełꝰ. Ma¬
nifestũ est qd̃ nͥ desꝑarent resurrecturũ:
non utiq occident. ad hoc ualent ille uo¬
ces. descendat de cruce si filius dĩ ẽ. n ali¬
os saluauit. seipsũ non pot̃. Ergo nec ui¬
das eũ tradidisset. nͥ ex eoꝵ eẽt numero.

Expanded text:
lti insurgunt super me: multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Manifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset nume
Abbreviated transcription (Latin):
plerũq coaceruatione uitioꝵ subripit des¬
ꝑacio sanitatis tamquã ipsis uitiis insultan¬
tib anime. uł etiã ddiabolo ⁊ angłis eiꝰ ꝑ no¬
xias suggestiones ut desꝑemꝰ oꝑantib : ueriꝰ¬
sime dr. Mulci dñt anime mee ñ ẽ salꝰ
sibi aliqͥd tribuat. Et exaltans caput meũ
siue ipsũ qui om̃iũ nr̃m caput ẽ. siue uniꝰ¬

Expanded text:
plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones, ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae, Non est salus sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omnium nostrum caput est, sive uni
Abbreviated transcription (Latin):
ocest iste psalmꝰ accipi ad ꝑsonam. xp̃i
alio modo. idest ut totus loquatur.
Tocus dico cũ corpore suo: cui caput est
corporis: ꝓpt̃qd̃ alio loco dicit. ueritatẽ
auc̃ẽ facientes in caritate augeamur in
illo ꝑ omĩa qui est caput xp̃c: ex quo totũ
corpis conexũ ⁊ compactũ. Loquat᷑ ergo
apud ꝓpħam simul eccła ⁊ caput eiꝰ: iuter

Expanded text:
et iste psalmus accipi ad personam Christi alio modo, id est, ut totus loquatur. Totus dico, cum corpore suo cui caput est,corporis. Propter quod alio loco dicit: Veritatem autem facientes in charitate, augeamur in illo per omnia, qui est caput Christus, ex quo totum corpus connexum et compactum est . Loquitur ergo apud Prophetam simu
Abbreviated transcription (Latin):
me resurgentẽ iudeis. A uiro iniqͦ eripi¬
es me. A regno eoꝵ iniqͦ erues me Ppte¬
rea c̃ficebor tͥ ingentib dñe. ẜ pterea ꝑ
me tͥ couficebunt᷑ gentes dũeͦ. ꝙ nomini
tuo psallã. E latiꝰ innocesces bonis oꝑib
meis. Magnificans salutes regis ipsi. Os
qͥ magnificat: ut aminurabiles faciat salu¬
tes quas eiꝰ filiꝰ dat credentib. Et facieis

Expanded text:
me resurgentem. A viro iniquo erume resurgentem. A viro iniquo erues me: A regno eorum iniquo eripies me. » Propterea confitebor tibi in gentibus, Domine. « Propterea tibi per me confitebuntur gentes, Domine. Et nomini tuo psallam. Et latius innotesces bonis operibus meis. » Magnificans salutes regis ipsius. « Deus qui magnificat, ut admirabilem, faciat salutes, quas ejus filius dat credentibus. Et faciens
Abbreviated transcription (Latin):
piens p̾dicatores meos : in obauditu auris ob¬
audituit. mͥ filii alieni m̃titi st̃ mͥ filii ñ
a patre diabolo estis : m̃titi st̃ mͥ. filii alie¬
ni inuecerauer̃t. filii alieni qͥb ut reno¬
uarent᷑ nouũ cestam̃tũ dituli: in ueterẽ
hominẽ remanxer̃t. & claudicauer̃t a se¬
micis suis: & tamquã uno pede debiles.
di effecti st̃ etiã in ipsa ueteri lege: pociꝰ
suas traditiones sequentes quã di. Calũp.¬
niabant᷑ enĩ de manib ñ locis: qr. cales e¬
rant semite quas ipsi fecerant & consue¬
tudine triuerant aberrando ab itinerib
dñs ⁊ bndictꝰ ds m̃s: et ex alcet᷑ ds salu¬
tis mee. Ꝙ ñ t̾rena consuetudine de do
salutis inee sentiã: nec t̾renã ipsã salu¬
tẽ. s in excelso de illo sperẽ. S s̃ qui das
do sub me ppłos. Lib̾atos m̃s: de inimici
meis iracundis. Lib̾acor m̃s de inimicis ie¬
is iracũdis : claniantib erucifige erucifige
udeis. Ab insurgentib in me eraltabis me

Expanded text:
piens praedicatores meos, in obauditu auris obaudivit mihi. Filii alieni mentiti sunt mihi; filii non a patre diabolo estis, mentiti sunt mihi. Filii alieni inveteraverunt: filii alieni, quibus ut renovarentur Novum Testamentum attuli, in vetere homine remanserunt. Et claudicaverunt a semitis suis: et tanquam uno pede debiles, di effecti sunt, etiam in ipsa veteri lege potius suas traditiones sequentes, quam Dei. Calumniabantur enim de manibus non lotis, quia tales erant semitae, quas ipsi fecerant, et consuetudine triverant, aberrando ab itinere prDominus, et benedictus Deus meus. Et exaltetur Deus salutis meae. Et non terrena consuetudine de Deo salutis meae sentiam: nec terrenam ipsam salutem, sed in excelso de illo sperem. » Deus qui dado sub me populos. Liberator meus de inimicime populos. Liberator meus de inimicis meis, clamantibus, crucifige, crucifige, Judaeis. » Ab insurgentibus in me exaltabis me.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ dicente apło qr uetꝰ homo nr̃ crucifirus
ẽ cruci cũ illo. N on aũ careremꝰ uetustate
nͥ crucifigeret᷑ nouus infirmitate. a dd hoc
enĩ uenit ut renouem᷑ in illo. qr desicdando
eũ. et passionẽ eiꝰ imitando renouam᷑. Ergo
uox erat infirmitatis: uox erat nr̃a ꝗͣ dictũ
ẽ quare me dereliqͥsti. Inde ibi dictũ ẽ. uba
et ñ acceꝑunt qͥ inqͥsiert: s inqͥsier̃t ee pre¬
nunciauert. E uenimꝰ nos. et inuenimꝰ qđ
illi exquisier̃t. Eece nos ñdũ accepimꝰ. & nas¬
cent᷑ post nos et inueniunt. qđ nec ipsi accipi¬
ent. et transiert̃. ut om̃s simul in fine diei cũ
rios diu̾si tpr̃is ductos ad iuneã. mercedem
cam̃ parit̃ acceꝑunt. Et ꝓpħe gͦ. et apłi &

Expanded text:
s est cruci cum illo . Non autem careremus vetustate, nisi crucifigeretur in infirmitate. Ad hoc enim venit, ut renovemur in illo: quia desiderando eum et passionem ejus imitando renovamur. Ergo vox erat infirmitatis, vox erat nostra, qua dictum est, Quare me dereliquisti? Inde ibi dictum est, Veret non acceperunt qui exquisierunt; sed inquisierunt et praenuntiaverunt, et venimus nos et invenimus quod illi exquisierunt . Et ecce nos nondum accepimus; et nascentur post nos, et invenient quod nec ipsi accipient et transient: ut omnes simul in fine diei cum rios diversis temporibus ductos ad vineam, mercedem tamen pariter acceperunt . Et Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ laude in et̃nũ sine defectu. sine aliqua
pena iniqͥtatis. sine aliqua ꝑu̾sitate peccati.
laudantes dm. et ñ iam suspirantes. s inheren¬
In illa eñ ciuitate erimꝰ. uͥ bonũ nr̃m ds est &.¬
Qͥ cqͥd enĩ bonũ nr̃m. a quo ꝑegrinantes la¬
boramꝰ. in illo inueniemꝰ. in illo erit quies.

Expanded text:
eum laudemus in aeternum, sine defectu, sine aliqua poena iniquitatis, sine aliqua perversitate peccati, laudantes Deum, et non jam suspirantes, sed inhaerenin quidquid est bonum nostrum, a quo peregrinantes laboramus, in illo inveniemus. In illo erit quies,
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ manducauit homo ut scriptũ ẽ: pa¬
nẽ celi dedit eis. P ane̾ angłoꝵ manduca¬
uit homo. id eͣ uerbũ illud quo pascunt᷑
angłi sempit᷑nũ qd̃ ẽ equale patri. man¬
ducauit homo: qr cũ in forma d̃i eẽt ñ
rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalẽ do. Sagi¬
nant᷑ illo angłi. S semetipsũ exinaniuit

Expanded text:
gelorum manducavit homo, ut scriptum est: Pagelorum manducavit homo, ut scriptum est: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Id est: Verbum illud quo pascuntur angeli sempiternum, quod est aequale Patri, manducavit homo, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalem se Deo. Saginantur illo a
Abbreviated transcription (Latin):
go mutauit nescio qͥs uultũ suũ. Qͥs est
iste: N escio qͥsͦ ñ sit nescio qͥs: Notus
de humilicate sua. N isi eni eẽt humilis:
nec manducaret᷑. nec biberet᷑. Respice
altitudine̾ ipsius. In pͥncipio erat. uerbũ
& u̾bũ erat apud dm̃: ⁊ d̾s erat u̾bũ. Ec¬
ce cybus sempitꝰnus. S manducant an¬
głi. manducant suꝑne uirtutes: man¬
ducant celestes sp̃c. Ꝙ manducant. et sa¬
ginant᷑: ⁊ integrũ manet qd̃ eos satiat.
cibũ :  unde cor tam idoneũ illi cibo  opor¬
tebat gͦ ut mensa illa lactesceret: ⁊ ad
paruulos ꝑueniret. Uñ aũ fit cibus lac:
hoc manducat ⁊ infans. S qr idoneus mi¬
nꝰ eꝰ infans qͥ pane uescat᷑. ipsũ panẽ mat̾
incarnat: ut ꝑ humilitate mamille &
Qͦ mͦ gͦ de ipso pane pascit infantẽ : qͦ¬
mͦ gͦ de ipso pane pauit nos sapientia di:
Quia u̾bũ caro factũ ẽ ⁊ habitauit in
nob̃. Uidete gͦ humilitatẽ. q panẽ. an

Expanded text:
go mutavit nescio quis vultum suum. Quis est go mutavit nescio quis vultum suum. Quis est iste nescio quis? Non sit nescio quis: notus De humilitate sua. Nisi enim esset humilis, nec manducaretur, nec biberetur. Respice altitudinem ipsius: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ecce cibus sempiternus; sed manducant angeli, manducant sempiternae virtutes, manducant coelestes spiritus, et manducant et saginantur, et integrum manet quod eos satiat cibum? Unde cor tam idoneum illi cibo? Oportebat ergo, ut mensa illa lactesceret, et ad parvulos perveniret. Unde autem fit tibi lac? hoc manducat infans; sed quia minus idoneus est infans qui pane vescatur, ipsum panem mater incarnat, et utilitate mamillae et o de ipso pane pascit infantem. Quomodo ergo de ipso pane pavit nos sapientia Dei? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Vide ergo humilitatem, quia panem an
Abbreviated transcription (Latin):
Salem fuit ciuitas antea: illa que: postea
sic̃ docti iuriꝓdid̾unt. iherłm dicta est.
Ergo anteꝗͣ ibi regnarent uidei: ibi erat
ille sacerdos melchisedech qͥ scribit᷑ in ge¬
nesi sacerdos di excelsi. Ipse occurit abra¬
he quando lib̾auit loth de manu ꝑsequen¬
tiũ. & ꝓstrauit eos a qͥb ille tenebat᷑ et
lib̾auit frem. Post lib̾ationẽ fr̃is: occur¬
rit ei melchisedech. Q tantꝰ erat melchi¬
sedech: a quo bñdiceret᷑ abrahã: ẜ tulit
panẽ & unũ. & bñdixꝰ abrahã : ⁊ dedit ei
decimas abrahã. Uidete qͥd ꝓtulit ei quem
bndix̃. & dictũ eͫ postea. tu es sacerdos in
et᷑nũ scd̃m ordinẽ melchisedech. Dauid hoc
in spũ dix: longe post abrahã. Temporib
aũ abrahe fuit melchisedech. De qͦ allo
loco dicit. tul es sacerdos in et̾nũ scđm ordinẽ
melchisedech: nͥde: illo cuiꝰ nostis sacrifici
ũ:ᷤ sublatũ ẽ sacrificiũ aaron: et cepit
eẽ sacrificiũ scđm ordinẽ melchisedech. Er¬

Expanded text:
Salem civitas fuit antea illa, quae postea, sicut docti prodiderunt, Jerusalem dicta est. Ergo antequam ibi regnarent Judaei, ibi erat ille sacerdos Melchisedech, qui scribitur in Genesi sacerdos Dei excelsi. Ipse occurrit Abrahae, quando liberavit Loth de manibus persequentium, et prostravit eos a quibus ille feriebatur, et liberavit fratrem. Post liberationem fratris occurrit ei Melchisedech. Tantus erat Melchisedech a quo benediceretur Abraham. Protulit panem et vinnm et benedixit Abraham, et dedit ei decimas Abraham. Vide quid protulit et quem benedixit, et dictum est postea: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. David hoc in spiritu dixit longe post Abraham. Temporibus autem Abrahae fuit Melchisedech. De quo ergo alio dicit: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech, nisi de illo cuAaron, et coepit esse sacrificium secundum ordinem Melchisedec. Er
Abbreviated transcription (Latin):
Ad ipsã nos hortat᷑ frẽs ut ueniamꝰ. id est
humilitat᷑e eiꝰ imitem᷑: ut ꝑcipiamꝰ głam. ⁊
tenentes xp̃m uincamꝰ suꝑbiã. cidebat enĩ
ad ostia porte. Qͥd ẽ ꝓcidebat:  ad hu¬
militatẽ sese ipse deiciebat. Qͥd ẽ ad os¬
tia porte : iniciũ fidei qͦ salui efficimur
Nͥ emo enĩ incipit nisi ab mnitio fidei. sic̃
dr in canticis canticoꝵ: uenies ⁊ ꝑtͣnsies

Expanded text:
res, ut vivamus, id est humilitatem ejus imitemur: ut percutiamus Goliam, et tenentes Christum vincamus superbiam. Procidebat enim ad ostia portae. Quid est, Procidebat? Ad humilitatem se ipse dejiciebat. Quid est, ad ostia portae? Ad initium fidei, quo salvi efficimur. Nemo enim incipit nisi ab initio fidei, sicut dicitur in Canticis canticorum: Venies, et pertransies
Abbreviated transcription (Latin):
specłm in enignate : tẽ aũ facie add faciẽ
anteꝗͣ gͦ uideamꝰ facie ad faciẽ u̾bũ quod
uident angłi. opus nob adhuc ostiis porte
ad que ꝓcidit dñs: humilians se usq ad
mortẽ. Qͥ d eꝰ qđ saliue decurrebant suꝑ
barbã eiꝰ:In hoc enĩ ũmucauit uultũ suũ
corã abimelech. uł achis: ⁊. dimisit eũ ⁊
abiit. & ñ intelligentes dimisit. Ad quos
discesit: Ad gentes. Ergo nos incelligamꝰ
qđ ipsi non potuert̃. Decurrebant suꝑ dd̃
barbã saliuie. Qͥd st̃ saliue: quasi uerba
infantilia. S aliue enĩ currunt in infanci¬
b. N onne erant tamꝗ̃ infantilia u̾ba. man¬
ducante carne̾ & bibite sanguine meũ:
S ista infantilia u̾ba : tegebant uirtutem
ipsius. uirtus enĩ in barba intelligit᷑. Sa
ut arbitror scĩtas ur̃a. ticulũ psalmi huiꝰ.
Si uelimꝰ iam psalmũ exponere : tũdũ ẽ
ne illa que audistis labant᷑ de cordib

Expanded text:
ate, tunc autem facie ad faciem . Antequam ergo videamus facie ad faciem Verbum, quod vident Angeli, opus nobis est adhuc ostiis portae, ad quae procidit Dominus, humilians se usque ad mortem. 11. Quid est quod salivae decurrebant super barbam ejus? In hoc enim immutavit vultum suum coram Abimelech, vel Achis, et dimisit eum, et abiit. Non intelligentes dimisit. Ad quos abiit? Ad Gentes. Ergo nos intelligamus quod ipsi non potuerunt. Decurrebant super barbam David salivae: quid sunt salivae? Quasi verba infantilia: salivae enim currunt infantibus. Nonne erant tanquam infantilia verba: Manducate carnem meam, et bibite sanguinem meum? Sed ista infantilia verba tegebant virtutem ipsius. Virtus enim in barba intelligitur. Saut arbitror, Sanctitas Vestra titulum psalmi hujus. Si velimus jam Psalmum exponere, timendum est ne illa quae aud
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ ꝓpt hanc głam inuidere illi ceꝑat
saul. nonne metuendũ. erat da ne ⁊ ille
rex ad quẽ confugerat uellet oppͥmere eũ :
qu̾e posset de uicino hostẽ habere. si saluũ
seruaret.  timuit et illũ. et sic̃ scriptũ ẽ¬
cõmutauit uulcũ suũ coram ipsis. ⁊ affec¬
tabat ⁊ tẏmpanizabat ad hostia ciuitatis
& ferebatur in manib suis. ⁊ ꝓcidebat ad
hostia porte:: & saliue decurrebant suꝑ
barbã eiꝰ. uidit eũ rex ille apud quẽ lati¬
tabat: ⁊ ait suis. Utqͥd mͥ istũ arrepticiũ
adduxistis: Nũqd nã intraturus ẽ in do¬
mũ meã : et sic illũ dimisit ꝓiciens illũ:
& recessit inde dauid incolumis. ꝑ istam

Expanded text:
Si autem propter hanc gloriam invidere illi coeperat Si autem propter hanc gloriam invidere illi coeperat Saül, nonne metuendum erat David, ne et ille rex ad quem confugerat, vellet opprimere eum, quem posset de vicino hostem habere, si salvum servaret? Timuit et illum, et, sicut scriptum est, mutavit vultum suum coram ipsis, et affectabat, et tympanizabat ad ostiarebatur in manibus suis, et procidebat ad ostia portae, et salivae discurrebant super barbam ejus. Vidit eum rex ille apud quem latebat, et ait suis: Utquid mihi arreptitium istum adduxistis? numquidnam intraturus est in domum meam? Et sic illum dimisit projiciens illum: et recessit inde David incolumis per istam
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ qr cũ fugeret dq ꝑsequutorẽ saul
contulit se ad achis regem geth: id ẽ cuiꝰdã
ut ꝑsequutionẽ saulis euitaret. Recens
aũ erat gła eiꝰ. Unde ꝓ benefacto meruit
inuidiã. quando golliam int̾fecit. ⁊ in una
pugna głam securitateq regni: ⁊ regi et
popło comparauit. S aul aũ cũ ꝓuocante
gollia estuaret. ꝓstrato gollia hostis ẽe ce
pit ei ꝑ cuiꝰ manũ hoste̾ necauerat. S in¬
uidit glorie dđ. maxime qr ppłs in exul¬
tatione constitutus. & choro iam facto mu¬
sisset in milib. & dauid in denis milib suiˢ.
Hinc ille cõmotus qđ ceꝑat habere maio¬
rẽ głam ꝑ unã pugnã puer. ⁊ iã in lau¬
dib om̃iũ regi p̾ponebat᷑. ut se habet pes
rat ad regẽ geth: qͥ uocabat᷑ achis. Sug¬
gestũ ẽ aut̾e regisipsi q̃d illũ apud se ha¬
b̾et. qͥ magnã głam habere ceꝑat in po¬
saub ꝑcussit nuille : ꝙ dauid in detus milib:

Expanded text:
scriptum est quia cum fugeret David persecutorem Saül, scriptum est quia cum fugeret David persecutorem Saül, contulit se ad Achis regem Geth, id est ad regeut persecutionem Saülis evitaret. Recens autem erat gloria ejus, unde pro benefacto meruit invidiam, quando Goliam interfecit, et in una pugna gloriam securitatemque regni et regi et populo comparavit. Saül autem cum provocante Golia aestuaret, prostramanum hostem necaverat, et invidit gloriae David: maxime quia populus in exsultatione constitutus, et choro jam facto muaül percussisset in millibus, et David in denis millibus. Hinc ille commotus, quod coeperat habere majorem gloriam per unam pugnam puer, et jam in laudibus omnium regi praeponebatur, ut se habet pestrat ad regem Geth, qui vocabatur Achis. Suggestum est autem regi ipsi, quod illum apud se haberet, qui magnam gloriam habere coeperat in poSaül percussit in millibus, et David in denis millibus?
Abbreviated transcription (Latin):
surgat ⁊ aꝑiat. ne dui pulsante̾ pa¬
tiat᷑: quantomagis sꝑare debemꝰ citius aꝑ¬
turũ illũ qͥ ait. pulsate ⁊ aꝑiet᷑ uobis:
Pulso ego nc̃ intentione cordis ad dnm̃ dm̃:
ut dignet᷑ nob̾ hoc mysteriũ reuelare. Pul¬
set mecũ ⁊ caritas ur̃a:. intentione audien¬
di. ⁊ humilitate orandi ꝓ nob̃. Est enĩ qd̃
fatendũ ẽ archanũ: ⁊ grande mysterium.
Sic enim habet titulus psalmi.
ũ corã abimelech ⁊ dimisit eũ ⁊ abiit¬
þerimꝰ in scripturis scđ̾m res gestas
que: nob̃ de dauid conscripta sunt.
quando sit factũ quẽadinodũ inuenimꝰ titu¬
ũ psalmi. cũ fugeret a facie absalon filii
tũ eͫ. ⁊ quãuis titulus psalmi in mysterio
sic scripcus sit ͫ dictus ẽ de re qͤ gesta est.
Sic credo qđ hic scriptũ ẽ. cũ mutauit
uultũ suũ coram abimelech & dimisit eu̾
omĩa nob̃ scripta st̃ que ꝑtinent ad res.
gestas: s non inuenimꝰ hoc. et tam̃ aliqͥd in¬
uenimꝰ unde appareat hoc ẽẽ tractũ. Nam

Expanded text:
surgat et aperiat, ne diu pulsantem patiatur : quanto magis sperare debemus citius aperturum illum qui ait: Pulsate, et aperietur vobis? Pulso ego nunc intentione cordis ad Dominum Deum, ut dignetur nobis hoc mysterium revelare: pulset mecum et Charitas Vestra intentione audiendi, et humilitate orandi pro nobis. Est enim, quod fatendum est, arcanum et grande mysterium. 2. Sic enim se habet titulus Psalmi: um coram Abimelech, et dimisit eum, et abiitQuaerimus in Scripturis secundum res gestas, quae nobis de David conscriptae sunt, quando sit factum: quemadmodum invenimus titulum psalmi: Cum fugeret David a facie Abessalon filii tum est; et quamvis titulus psalmi in mysterio sic scriptus sit, tamen ductus est de re quae gesta est. Sic credo et quod hic scriptum est, Cum mutavit vultum suum coram Abimelech, et dimisit eum, omnia nobis scripta sunt quae pertinent ad res gestas David: sed non invenimus hoc, et tamen aliquid invenimus unde appareat hoc esse tractum. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd enĩ ꝓ salute ipsoꝵ agimꝰ in consilio: qd̃
explicari uob̃ hodie. iam tempꝰ non sufficit.
unde exhortam᷑ uos ut alacriores et nume¬
rosiores: audient enĩ a uob̃ frẽs nr̃i qͥ nunc
ñ assunt conueniatis crastino die ad ba¬
Sal mus iste ni¬
cħ qͥdem obscurũ.
& qd expositore.
indigeat: uidecur
habere in textu
suo. Titulus autẽ eiꝰ intentos nos fa¬
cit: ⁊ pulsantes desidat. S qu̾ead¬
modũ hic scriptũ ẽ. qr beatꝰ uir qͥ

Expanded text:
quid enim pro salute ipsorum egimus in concilio, quod explicari vobis hodie jam tempus non sufficit. Unde exhortamur vos ut alacriores et numerosiores audient enim a vobis fratres nostri qui nunc non adsunt conveniatis crastino die ad baPsalmus iste nihil quidem obscurum et quod expositore indigeat, videtur habere in textu suo: titulus autem ejus intentos facit, et pulsantes desiderat. Sed quemadmodum hic scriptum est, quia beatus vir q
Abbreviated transcription (Latin):
Iđo magis mouet nos ad querendũ sacra¬
m̃tũ : qr nom̃ mutatũ ẽ. Nam neq illud
sine ausa factũ ẽ. qũauis sit factũ: s qr
aliqͥ figurabat. N eq hoc sine causa scri¬
ptũ ẽ. & nomine cõmutato.. Uidetis cer¬
te fres ꝓfunditatẽ sacram̃toꝵ. Si non ẽ in
mysterio qđ a puero gollias occisus ẽ. non ẽ
in mẏsterio qr immucauit uultũ suũ. et
affectabat & tẏmpaniabat ⁊ cadebat ad
hostia cuitatis ⁊ ad ostia porte:: ⁊ saliue: de¬
currebant suꝑ barbã eiꝰ. unde fieri potest.
ut ñ hoc aliqͥd significaret. quandoquidẽ.

Expanded text:
ramentum, quia nomen mutatum est. Nam neque illud sine causa factum est, quamvis sit factum; sed quia aliquid figurabat: neque hoc sine causa scriptum est, et nomine commutato. 3. Videtis certe, fratres, profunditatem sacramentorum. Si non est in mysterio, quod a puero Golias occisus est; non est in mysterio, quia immutavit vultum suum, et affectabat, et tympanizabat, et cadebat ad ostia civitatis et ad ostia portae, et salivae decurrebant super barbam ejus. Unde fieri potest ut
Abbreviated transcription (Latin):
et sine. affectu. Rep̃hendens enĩ qͦsdã ait:
mansissemꝰ. S ut nos de morte sempit̾na
lib̾araret. quo nos peccatũ suꝑbie ꝑduxerat.
humiliauit se. factꝰ obediens usq ad mort̾e
mortẽ autẽ crucis. E rgo affectabat: qr ꝑue¬
nit usq ad mort̾e crucis. & qm̃ qͥ crucifi¬
git᷑ in ligno extendit᷑. ut aucẽ tympanũ fi

Expanded text:
et sine affectu. Reprehendens enim quosdam, ait: et sine affectu. Reprehendens enim quosdam, ait: mansissemus: sed ut nos de morte sempiterna liberaret, quo nos peccatum superbiae perduxerat, humiliavit se, factus subditus usque ad mortem, mortem autem crucis. Ergo affectavit, quia pervenit usque ad mortem crucis. Et quoniam qui crucifigitur, in ligno extenditur; ut autem t
Abbreviated transcription (Latin):
sit  ipsũ affectabat: querendũ ÷ qͥd sit¬
ad ostia tympanirabat. Non sine eausa
dictũ ẽ. ꝓcidebat ad ostiũ porte. ñ sine
causa dictũ ẽ. ⁊ saliue decurrebant suꝑ
bar. bã eiꝰ. Non frustra dicta st̃ mercede
intelligentie. Ouiturnus sermo onerosus eẽ
non debet. N ostis fratres iudeos ipsos corã
qͥb ille mutauit uultũ suũ: ⁊ dimisit eos
& abiit hodie uacare. Si illi qͥ xp̃m amise¬
runt quos dimisit ⁊ abiit. habent mnanẽ
uacationẽ: nos habemꝰ fructuosã ua̾cationẽ
ut incelligamꝰ xp̃m qͥ illos dimisit ⁊ uenit
ad nos. Omĩa non frustra facta st̃. ⁊ in illo
furore dauid qd̃ d̾r affectabat ⁊ tẏmpani¬
zabat ad ostia ciuitates. & ferebat᷑ in manib
sus. ⁊ ꝓcidebat ad ostiũ porte: & saliue de
affectũ habere : qr compassus ẽ infirmitatib
nrĩs: & ido uoluit ipsã carnẽ susciꝑe. in qua¬
mortẽ occid̾et compassus. Ergo nob̾ affectas e
dictũ ẽ. Ido rep̾hendit apłs eos qͥ duri st̃

Expanded text:
videbant, manducaturi erant, et sanguinem bibituri: et non potuerunt tolerare, quasi dicentes, cidebat ad ostia portae: non sine causa dictum est, Et salivae decurrebant super barbam ejus: non frustra dicta sunt. Mercede intelligentiae diuturnus sermo onerosus esse non debet. Nostis, fratres, Judaeos ipsos, coram quibus ille mutavit vultum suum, et dimisit eos, et abiit, hodie vacare. Si illi qui Christum amiserunt, quos dimisit, et abiit, habent inanem vacationem; nos habemus fructuosam vacationem, ut intelligamus Christum qui illos dimisit, et venit ad nos. Omnia non frustra facta sunt, et in illo furore David, quod dicitur affectabat, et tympanizabat ad ostia civitatis, et ferebatur in manibus suis, et procidebat aaffectum habere? Quia compassus est infirmitatibus sanire videtur, id est stultis et ignoranmortem occideret. Compassus ergo nobis, affectasse dictus est. Ideo reprehendit Apostolus eos qui duri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. ⁊ abiit. Ido enĩ mucata st̃ nomina.
ut ad mẏsterii significationẽ nos excitaret
mutatio nominũ. ne putaremꝰ non narra¬
ri aut cõmemorari. in scripturis psalmoꝵ
nͥ qđ in libris regnoꝵ gestũ inuenitur:
Qñ ibi quereremꝰ figuras futuroꝵ. s tãꝗͣ.
res gestas acciꝑemꝰ. Cũ gͦ nomina mutan¬
t᷑: quid tͥ dr. ᷤ clausũ est hic aliqͥd. P ulsa
misit achis rege : adtendite frẽs. Achiꝰ
dixi intͣp̃tari quomͦ ẽ. R ecordamini eugłm
pere suo ait. Nisi qͥs manducauerit car¬

Expanded text:
um, et abiit. Ideo enim mutata sunt nomina, ut ad mysterii significationem nos excitaret mutatio nominum: ne putaremus non narrari aut commemorari in Scripturis Psalmorum, nisi quod in libris Regnorum gestum invenitur, et non ibi quaereremus figuras futurorum, sed tanquam res gestas acciperemus. Cum ergo nomina mutantur, quid tibi dicitur? Clausum est hic aliquid; pulsa, misit Achis regem, attendite, fratres. Achis dixi interpretari, Quomodo est. Recordamini Evangelium:ristus de corpore suo, ait: Nisi quis manducaverit car
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis: ñ qd̃ incelligebat᷑. Si aut̃e hab̃ent
intus ocłos. sic̾ habebant foris. ex eo qd̃
foris uidebant intelligerent filiũ daiuid:
ex eo qd̃ intus intelligebant. incellig̾ent
dnm dauid. Mutauit gͦ uultũ suũ corã
abimelech. Qͥo ẽ corã abimelech: coram
regno patris. Qͥ d ẽ corã regno patris:
Corã iuideis.  dimisit eũ ⁊ abiit. Quẽ
dimisit.ͦ Ipsũ ppłm udeoꝵ. dimisit et
abiit. Quer. is mͥ xp̃m apud uideos. et
non inuenis. Unde dunisit ⁊ abiit: quia
serat᷑ ante p̾cones. Nam ad illos p̾cones.
miserat. Ipsũ dauid. abrahã. ysaac. ia¬
cob. esaẏam. iheremiã. ⁊ ceteros ꝓpħas
miserat: & pauci inde cognouert᷑. & ipsi
pauci in comparatione ꝑeuntiũ : nam
multi ert. Milia enĩ legimꝰ fuisse. Scͥp
cũ ẽ: reliquie salue fient. S queris
mͦ circũcisos xp̃ianos: ⁊ ñ inuenis. Erais¬

Expanded text:
od corde intelligebatur. Si autem intus haberent oculos sicut habebant foris, ex eo quod foris videbant intelligerent filium David; ex eo quod intus intelligebant, intelligerent Dominum David. 7. Mutavit ergo vultum suum coram Abimelech. Quid est, coram Abimelech? Coram regno patris. Quid est, Coram regno patris? Coram Judaeis. Et dimisit eum, et abiit. Quem dimisit? Ipsum populum Judaeorum dimisit, et abiit. Quaeris modo Christum apud Judaeos, et non invenis. Unde dimisit et abiiserat ante praecones. Nam ad illos praecones miserat, ipsum David, Abraham, Isaac et Jacob, Isaiam, Jeremiam, et caeteros Prophetas miserat, et pauci inde cognoverunt, et ipsi pauci in comparatione pereuntium: nam multi erant. Millia enim legimus fuisse. Scriptum enim est: Reliquiae salvae fient . Sed quaeris modo circumcisos chris
Abbreviated transcription (Latin):
Consulentes gͦ nomina ista. inuenimꝰ
int̾p̾tari abimelech. patris mei regnũ:
⁊ int̾p̾tari achis qͦmͦ e. hec nomina
adtendamꝰ : inde incipit nob aꝑire pul¬
non incelligentis. Abimelech patris
mei regnũ: dauid manu forcis. In fi¬
gura xp̃i dauid: sic̃ gollias in figurã diaboli
bolũ occidit:ᷤ humilitas occidit suꝑbiam
humilitas cõmendat᷑. Uiani eni nob̃ fecit
ꝑ humilitate : qr ꝑ suꝑbiã recesseramꝰ a đo.
redire ad eũ nͥ ꝑ humilitat᷑e nͥ poteramus:
et quẽ. nob̃ pͣponeremꝰ ad imitandũ nͣ ha¬
bebamꝰ. Omis enĩ mortalitas hominũ suꝑbi¬
a cumuerat: et si existeret aliqͥs humił
mitari homine humile̾. ds̃ factus ẽ hu¬
milis: ut uel sic sie suꝑbia generis huma¬
ni nͥ dedignaret᷑ seqͥ uestigia di. Erat aũ
ut nostis sacrificiũ uideoꝵ ancea scđm
ordine. aaron in uictimis peccoꝵ. ⁊ hoc ĩ
mysterio. nondũ erat sacrificiũ corporis et

Expanded text:
Consulentes ergo nomina ista, invenimus Consulentes ergo nomina ista, invenimus interpretari Abimelech, Patris mei regnum; et interpretari Achis, Quomodo est. Haec nomina attendamus, inde incipit nobis aperiri pulnon intelligentis. Abimelech, Patris mei regnum: David, Manu fortis. In figura Christi David, sicut Golias in figura diaboli: occidit? Humilitas occidit superbiahumilitas commendatur. Viam enim nobis fecit per humilitatem: quia per superbiam recesseramus a Deo, redire ad eum nisi per humilitatem non poteramus, et quem nobis praeponeremus ad imitandum, non habebamus. Omnis enim mortalitas hominum superbia tumuerat. Et si existeret aliquis humilmitari hominem humilem, Deus factus est humilis, ut vel sic superbia generis humani non dedignaretur sequi vestigia Dei. 5. Erat autem, ut nostis, sacrificium Judaeorum antea secundum ordinem Aaron in victimis pecorum, et hoc in mysterio: nondum erat sacrificium corporis et
Abbreviated transcription (Latin):
apłs nolo enĩ uos ignorare frẽs qr patres
nr̃i om̃s sub nube fuerunt. ⁊ omnes in
moyse baptirati st̃ in nube & in mari: si
nichil significat qđ ꝑcussa petra aqũã
ta. si nicħ deniq significant duo filii a¬
brahe nati scđm ordinẽ nascendi homi¬
nũ. ⁊ tam̃ in ipsos duos filios duo testa¬
m̃ta appellat apłs. uetus ⁊ nouũ. et
dicit hec st̃ duo cestam̃ta que st̃ in alle¬
goria: si gͦ illa nicb significant que uide¬
tis auctoritate apłica in mysterio futura¬
rũ rerũ gesta ẽẽ: debemꝰ arbitrari. nicħ
significare. etiã ħ qd̃ uob̃ ex libro regnoꝵ
de dauio pauante narrauimus. ñ gͦ ni¬
cħ significat ⁊ qd̃ nom̃ mutatũ ẽ. & id
dictũ ẽ corã abimelech:Intendite me¬
cũ. Omĩa enĩ que dixi mͦ. quasi ad ma¬
nũ ꝑtinent pulsantis: nondũ aꝑtũ ẽ
Pulsauimꝰ cũ ista diceremꝰ : pulsastiꝰ et
uos cũ ista audiretiꝰ. Adhuc pulsemꝰ
linguã : & inde in latinã cransferreis.

Expanded text:
 vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in mari: si nihil significat quod percussa petra aqua prta: si nihil denique significant duo filii Abrahae nati secundum ordinem nascendi hominum, et tamen ipsos duos filios duo Testamenta appellat Apostolus, Vetus et Novum, et dicit: Haec sunt duo Testamenta, quae sunt in allegoria : si ergo illa nihil significant, quae videtis auctoritate apostolica in mysterio futurarum rerum gesta esse; debemus arbitrari nihil significare etiam hoc quod vobis ex libro Regnorum de David paulo ante narravi. Non ergo nihil significat, et quod nomen mutatum est, et dictum est coram Abimelech. 4. Intendite mecum. Omnia enim quae dixi modo, quasi ad manum pertinent pulsantis, nondum apertum est. Pulsavimus, cum ista diceremus; pulsastis et vos, cum ista audiretis: adhuc pulsemuslinguam, et inde in latinam transferrent.
Abbreviated transcription (Latin):
oleo caput meũ. I sti autẽ multi qui dñt
quis ostendit nob bona. ⁊ regnũ celoꝵ intra
se ẽẽ non uident. a tempore frumenti ⁊ iuni
olei sui mulciplicati sunt. N on enĩ multi¬
plicatio semꝑ ub̃tate significat. ⁊ non plerũq
eriguitate. cũ dedita cemporabhꝰ uoluptatibus
anima semꝑ exardescit cupiditate. nec satia¬
ri pot̃. & mulciplici acq erũnosa cogitatione
distenta. simplex bonũ uidere non sinit᷑. Qua¬
lis illa ẽ de qua dr. corpus enĩ qđ corrũpit᷑
adgrauat animã: & deprimit t̾rena in habi¬
tatio sensũ multa cogitantẽ. T̃ alis anima
temporaliũ bonoꝵ deccessione ⁊ successione.
id÷ tempore frumenti ⁊ uini ⁊ olei sui. in nu¬
merabilib completa fantasmatib: sic multi¬
plicata est ut non possit agere qđ p̾ceptũ ÷
sencite de domino inbonitate & in simplicita¬
te cordis querite illũ. Ista enĩ multiplicitas
illi simplicitati uehem̃t adu̾sa ẽ: ꝙ id̾o isti̾re¬

Expanded text:
eo caput meum . Isti autem multi qui dicunt, Quis ostendit nobis bona? et regnum coelorum intra se esse non vident , a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicati sunt. Non enim multiplicatio semper ubertatem significat, et non plerumque exiguitatem: cum dedita temporalibus voluptatibus anima semper exardescit cupiditate, nec satiari potest, et multiplici atque aerumnosa cogitatione distenta, simplex bonum videre non sinitur; qualis est illa de qua dicitur: Corpus enim, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Talis anima temporalium bonorum decessione et successione, id est, a tempore frumenti, vini et olei sui, innumerabilibus completa phantasmatibus sic multiplicata est, ut non possit agere quod praeceptum est: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum ; ista enim multiplicitas illi simplicitati vehementer adversa est. Et ideo istis re
Abbreviated transcription (Latin):
bona: s ꝙi unusqͥsq id bonũ uult a do impe¬
crare qd̃ diligat. nec facile inueniunt᷑ qͥ dili¬
gant bona interiora. idest ad interiorẽ hominẽ
ꝑtinentia: que sola diligenda sc̃. ceteris aucẽ
ad necessitatẽ utendũ ñ ad gaudiũ ꝑfruen¬
dũ: restat mirabilit᷑ eũ dixisse sꝑace in domino.
Subiecit. Mult ant: qͥs ostendis nob̾ ban a¬
qui sermo ⁊ que inteͬrogitio coctidiana est
omiũ stultoꝵ ⁊ iniquoꝵ. siue pacẽ ⁊ tran¬
quillitate uite secularis desiderantium.
e ꝓpt̃ diu̾sitatẽ generis humani ñ inuenienti¬
uͭ. Qͥ etiã ceci accusare audent ordinẽ rerũ. cũ
inuoluti meritis suis putant tempoia peiora ẽẽ
quã p̃terita fuerunt: siue de ipsa futura
uita. que. nob̃ ꝓmittitur dubitantiũ uł des¬
ꝑantiuĩ. Qͥ sepe. dicunt. quis nouit si uera sc̃
aut qͥs uenit ab inferis ut ista nuntiaret:
dens illoꝵ introgationi qui dicunt. qͥsosten¬
dit nobis bona. Signacũ est suꝑ uos inquit

Expanded text:
bona? Sed quia unusquisque id bonum vult a Deo impetrare quod diligit, nec facile inveniuntur qui diligant bona interiora, id est, ad interiorem hominem pertinentia, quae sola diligenda sunt, caeteris autem ad necessitatem utendum, non ad gaudium perfruendum; admirabiliter cum disubjecit: Multi dicunt: Quis ostendit nobis bonaQui sermo, et quae interrogatio quotidiana est omnium stultorum et iniquorum; sive pacem et tranquillitatem vitae saecularis desiderantium, et propter perversitatem generis humani non invenientium, qui etiam caeci accusare audent ordinem rerum, cum involuti meritis suis putant tempora esse pejora quam praeterita fuerunt; sive de ipsa futura vita, quae nobis promittitur, dubitantium vel desperantium, qui saepe dicunt: Quis novit si vera sunt, aut quis venit ab inferis ut ista nuntiaret? dens illorum interrogationi qui dicunt: Quis ostendit nobis bona? Signatum est, inquit, in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ iusticie scđm regeneracionẽ noui ho¬
minis offerat᷑ d̾o. cũ se offert ipsa anima iã ab¬
luta ⁊ imponit in algare fidei. diuino igne. id:
te sacrificiũ iusticie. ⁊ sꝑate in domino: idest̃

Expanded text:
sacrificium justitiae secundum regenerationem novi hosacrificium justitiae secundum regenerationem novi hominis offeratur Deo, cum se offert ipsa anima jam abluta, et imponit in altare fidei, divino igne, id ete sacrificium justitiae, et sperate in Domino, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ dominꝰ monet. ut uitus oremꝰ clausis ostiis
Compungimini autẽ aut ad penitentie dolorẽ
refert᷑. ut se ipsã anima puniens compungat.
ne in dã uidicio dampnata torqueat᷑. aut ad exci¬
cationẽ ut euigilemꝰ ad uidendã lucẽ rp̃i. tãquã
stimulis adhibitis. N onnulli aũ ñ compungimi¬
ni s aperimini dicunt meliꝰ legi. qm̃ in greco
dilatationẽ corddis. ut excipiat᷑ diffusio caritatis
II domino. I dẽ dicit in alio psalmo. sacrificium
d̾o sp̃ẽ contribulatus. Qua re ñ absurde hic in¬
celligit᷑ ipsũ ẽẽ sacrificiũ iusticie. qd̾ fit ꝑ peniten¬
tiã. Qd enĩ nistiꝰ quã ut sius qͥsq peccatis quã ꝑ
alienis srałcat᷑: seq ipsũ puniens mactet deo : an
sacrificiũ iusticie: oꝑa iusta᷑ post penitenciam:
qͥ ã ⁊ int̾positũ diapsalma non absurde forcassis
insinuet etiã transitũ de uita uetere.
ad uitã noũa: ut excincto uł infir¬
mato uetere homine ꝑ penicenciam

Expanded text:
ibus et Dominus monet, ut intus oremus clausis ostiis . Compungimini autem, aut ad poenitentiae dolorem refertur, ut se ipsam anima puniens compungat, ne in Dei judicio damnata torqueatur; aut ad excitationem, ut evigilemus ad videndam lucem Christi, tanquam stimulis adhibitis. Nonnulli autem non compungimini, sed aperimini, dicunt melius legi; quoniam in graeco dilatationem cordis, ut excipiatur diffusio charitatistc. Idem dicit in alio psalmo: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. Quare non absurde hic accipitur ipsum esse sacrificium justitiae, quod fit per poenitentiam. Quid enim justius irascatur, seque ipsum puniens mactet Deo? An sacrificium justitiae opera justa sunt post poenitentiam? Nam et interpositum diapsalma, non absurde fortassis insinuat etiam transitum de vita veteri ad vitam novam: ut exstincto vel infirmato per po
Abbreviated transcription (Latin):
illi lingue. qua ꝓpħe locuti st̃. N am sepe ita in¬
uenis ceptũ. ⁊ dix̃ dominꝰ ad illũ. ⁊ factũ est
u̾bũ dñi ad illũ. Que iunctura coniunctionis
cũ sententia ñ p̃cesserit cui consequens adnecta¬

Expanded text:
illi linguae qua Prophetae locuti sunt. Nam saepe invenilli linguae qua Prophetae locuti sunt. Nam saepe invenis ita ceptum, Et dixit Dominus ad illum: Et factum est verbum Domini ad illum. Quae junctura conjunctionis cum sententia non praecesserit, cui consequens annecta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ñ uidemꝰ speramꝰ. ꝑ patientiã expectamꝰ  aut
ad aduentũ inqͥt filii d̾i : ut error durauerit:
qͥd gͦ ultͣ graues corde estis: quando habituri
Utqͥd diligitis uanitatẽ ⁊ queritis mendatiũ
Utquid uultis beati esse de infimnis: Sola ueri¬
tas facit beatos: ex qua uera st̃ omĩa. Nã uami¬
tas est uanitatũ. ⁊ omĩa uanitas. Que habun¬
dantia homini in om̃i labore suo quo ipse laborat
sub sole: utqͥo gͦ temporaliũ rerũ amore deti¬
nemim : utqͥd camqu̾a pruna extrema secta¬
mini : qd̃ ÷ uanitas ⁊ mendatiũ : cupitis enĩ
ꝑmanere uob̾cũ. que. omĩa tͣnseunt. tãꝙ̃. u̾bra.
Quẽ nisi eũ qũe suscitauit a mortuis. ⁊ in celo
add dexterã collocauit:  increpat᷑ gͦ genꝰ huma¬
nũ. ut add eũ tandẽ ab huiꝰ mundi amore con¬
u̾tat᷑. S si quẽ. mouet comunctio suꝑadilita
qđ ait. ⁊ scitote. facile ẽ. ut in scripturis ani¬
madũtat huiꝰ loquutionis genꝰ familiare esse

Expanded text:
d non videmus speramus, per patientiam exspectamus ; aut in adventum, inquit, Filii Dei vester error duraverit; quid ergo ultra graves corde estis? Quando habituri Utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium? utquid vultis beati esse de infimis? Sola veritas facit beatos, ex qua vera sunt omnia. Nam vanitas est vanitantium, et omnia vanitas, Quae abundantia homini in omni labore suo, quo ipse laborat sub sole ? Utquid ergo temporalium rerum amore detinemini? utquid tanquam prima, extrema sectamini; quod est vanitas et mendacium? Cupitis enim permanere vobiscum, quae omnia transeunt tanquam umbra. ris, et in coelo ad dexteram collocavit? Increpatur ergo genus humanum, ut ad eum se tandem ab hujus mundi amore convertat. Sed si quem movet conjunctio superaddita, quod ait, Et scitote, facile est ut in Scripturis animadvertat hujus locutionis genus familiare esse
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib sius loqui. quoꝵ ꝑsonã sibi imposuit ꝙ̃
dilatasti mͥ ꝓ uno ex minimis suis colloquente.
cũ d̾o. cuiꝰ caritatẽ diffusã habet in corde ꝑ sp̃m¬

Expanded text:
fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam fidelibus suis loqui, quorum personam sibi imposuit etiam dilatasti mihi, pro uno ex minimis suis colloquente cum Deo, cujus charitatem diffusam habet in corde p
Abbreviated transcription (Latin):
cordis angustias qũauis extrinsecus a ꝑsequen¬
tibus ingerant᷑. A utatio aũ ꝑsone qd̾ a
tercia ubi ait exaudiuit. statĩ transit ad scdam
ubi ait dilatasti mͥ. si non uarietatis ac suauita¬
tis causa facta ÷. mirũ cur pͥmũ tãquam
indicare uoluit. hominib exauditũ se ẽẽ. et
postea compellare exauditorẽ suũ. nͥ forte cum
indicasset qũeadmodũ exauditus sit in ipsa dilec¬
tione cordis maluit cũ d̾o loqui. ut etiã hoc mo¬
do ostenłet. qͥd sit corde dilatari. id÷ iã corde
hab̾e infusũ dm̃ cũ quo intrinseciis colloquat᷑.
qdͥ in ꝑsonã eiꝰ q̃ credens in xp̃m illuminatꝰ est
recte accipit᷑. In ipsius aũ dominici hominis
quẽ suscepit di sapientia. ñ uideo quẽadmodũ
hec possuit congruere. N oneñĩ aliquando ab¬
ea desertus ẽ. S quẽ admodũ ipsa eiꝰ dep̃catio
nr̃e potius infirmitatis indiciũ ÷. sic etiã de is¬
ta repentina dilatatione cordis pot̃ idẽ dñs pro

Expanded text:
cordis angustias, quamvis extrinsecus a persequentibus ingerantur. Mutatio autem personae, quod a tertia, ubi ait, exaudivit, statim transiit ad secundam, ubi ait, dilatasti mihi, si non varietatis ac suavitatis causa facta est, mirum cur primum tanquam indicare voluit hominibus exauditum se esse, et postea compellare exauditorem suum. Nisi forte cum indicasset quemadmodum exauditus sit in ipsa dilatatione cordis, maluit cum Deo loqui; ut etiam hoc modo ostenderet quid sit corde dilatari, id est, jam cordi habere infusum Deum, cum quo intrinsecus colloquatur. Quod in persona ejus qui credens in Christum illuminatus est, recte accipitur: in ipsius autem Dominici hominis, quem suscepit Dei Sapientia, non video quemadmodum hoc possit congruere; non enim ab ea aliquando desertus est. Sed quemadmodum ipsa ejus deprecatio, nostrae potius infirmitatis indicium est; sic etiam de ista repentina dilatatione cordis potest idem Dominus pro
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ei consentiat ratio ⁊ mens que. patꝰ regene¬
rata ẽ scdm dm̃. ut mente seruiamꝰ legi di.
si adhuc carne seruimꝰ legi peccati: aut̃ agite
penicentiã. idest irascimini uobipsis de p̃ceri¬
cis peccatis: ⁊ ulterꝰ peccare desinice

Expanded text:
ei non consentiat ratio et mens, quae intus regeneei non consentiat ratio et mens, quae intus regenerata est secundum Deum, ut mente serviamus legi Dei, si adhuc carne servimus legi peccati : aut, Agite poenitentiam; id est, irascimini vobis ipsis de praeteritis peccatis, et ulterius peccare desinite
Abbreviated transcription (Latin):
ayapsalma disiunctio eaꝵ quedã requies dis¬
iincte concinuationis ostendit᷑. Siue gͦ illud
siue hoc. siue aluid aliqͥd sit. certe illud ꝓba¬
bile ẽ. ñ recte continuari & coniungi sensum
ubi diapsalma int̃ponit᷑. Dominꝰ exaudiet me
cũ clamiauero adeũ. Hic nos ammoneri ere¬
do. ut magna incentione cordis. idy int̾no et
incorporeo elamore auxiliũ imploremꝰ dei. qm̃
sicut graculandũ ẽ de illuminacione in hac
uita. ita orandũ ꝓ requie post hanc uitã. Qua¬
ꝓpt̾ aut ex ꝑsona fideł eugłitantis. aut ex ip¬
sius domimi sic accipiendũ ẽ. ac si dictũ sit.
dominꝰ exaudiet uos dũ clamaueritis ad eum.
quis es dignus exaudiri. aut qͦmͦ non frust᷑
clamat peccator ad dominũ. Ergo irascimim
inqͥt ⁊ nolite peccare. Quod duob modis in¬
celligi potest. aut etiã si irascimii nolite pec¬
care. id÷ etiam si surgit iã motus animi. qͥ
iam ꝓpt̃ penã peccati ñ ẽ in pocestate. saltem

Expanded text:
diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies disjunctae continuationis ostenditur: sive ergo illud, sive hoc, sive aliud aliquid sit, certe illud probabile est, non recte continuari et conjungi sensum, ubi diapsalma interponitur. 5. Dominus exaudiet me, dum clamavero ad eum: hic nos admoneri credo, ut magna intentione cordis, id est, interno et incorporeo clamore auxilium imploremus Dei; quoniam sicut gratulandum est de illuminatione in hac vita, ita orandum pro requie post hanc vitam. Quapropter aut ex persona fidelis evangelizantis, aut ex ipsius Domini, sic accipiendum est ac si dictum sit: Dominus exaudiet vos, dum clamaveritis ad eum. Quis est dignus exaudiri, aut quomodo non frustra clamat peccator ad Dominum? Ergo Irascimini, inquit, et nolite peccare; quod duobus modis intelligi potest: aut, Etiam si irascimini, nolite peccare; id est, Etiam si surgit motus animi, qui jam propter poenam peccati non est in potestate, saltem
Abbreviated transcription (Latin):
głariter. ꝑ ocest enĩ referri adũsus illos
mulcos qui multiplicati a tempore frum̃¬
ti uini ⁊ olei sui. dicunt. qͥs ostendet nob̃
bona. ꝑerit enĩ hec multiplicitas. n singła¬
ritas tenet᷑ in scĩs: de quib dr in actibus¬
nascentiũ rerũ atq. morientiũ. amatores et̃¬
nitatis ⁊ unitatis ẽẽ debemiꝰ: si uni do ⁊ dño
nr̃o cupimus inherere. E pł tractatꝰ de¬

Expanded text:
gulariter: potest enim referri adversus illos gulariter: potest enim referri adversus illos multos qui, multiplicati a tempore frumenti vini et olei sui, dicunt: Quis ostendit nobis bona? perit enim haec multiplicitas, et singularitas tenetur in sanctis, de quibus dnascentium rerum ac morientium, amatores aeternitatis et unitatis esse debemus; si uni Deo et Domino nostro cupimus inhaerere. IN PSALMUM