comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
octri doctrina sac̾dotis stu¬
puritate:et dem̃ morũ hone¬
state. Sacerdons gͦ studium
in eo pͥmũ euigilet. ut parro¬
chiam suam. non enim de illo
nunc aguur: qui inter fr̃s pͥ¬
uato utitur sacerdotio: mini¬
st̾ium tͥnitatis ⁊ sacramentũ
incarnationis edoceat. Edicat¬
ꝙͥ q̃m sine lauachro salus non ẽ.
et paruuloꝵ etas nimiũ caduca
est: quatinꝰ ad eccłiam baptiran¬
di qͣnttocius defant᷑. Qd̃ side ui¬
ta desꝑatur. ⁊ ad eo ut dilatone
nulla opus sit: sicł̾icus deest:
laicus subueniat. Si aliꝰ nullꝰ
adest: pat̾ succurrat. si nec ip̃e
presto est: nemo assistens dubi¬
tes. qͥn potus sacram̃tũ impo¬
nat: qͣm homo ꝑeat. Nec paren¬
tes cum necessitas extrema. cogit
ea cansa a succͣrendo retarlent:
qͣi societatem thori ex hoc illici¬
tam cdissociari oporteat. Nam
sicut qusquiis discidiũ ꝯingii
querens malo dolo ad ꝓlis sue
ita qui saluti que aliter deꝑrret
ꝯsulens: pio animo baptisma

Expanded text:
o. Doctrina sacerdotispuritate, et deinde morum honestate. Sacerdotis ergo studium in eo primum invigilet, ut parochiam suam non enim de illo nunc agitur qui inter fratres privato utitur sacerdotio mysterium Trinitatis et sacramentum Incarnationis edoceat. Edicatm sine lavacro salus non est, et parvulorum aetas nimium caduca est, quatenus ad Ecclesiam baptizandi quantocius deferantur. Quod si de vita desperatur, et adeo ut dilatione nulla opus sit; si clericus deest, laicus subveniat; si alius nullus adest, pater succurrat; si nec ipse praesto est, nemo assistens dubitet, quin potius sacramentum imponat quam homo pereat. Nec parentes cum necessitas extrema cogit, ea causa a succurrendo retardentur, quasi societatem tori ex hoc illicitam dissociari oporteat. Nam, sicut quisquis dissidium conjugii quaerens, malo dolo ad prolis suae ita qui saluti, quae aliter deperiret consulens, pio animo baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
noctes. qm̃ qui cogitatione. locu¬
tione. et oꝑe caligaueramꝰ: meisdẽ
tͥb emendati.: morte dñi ĩa lucemꝰ.
Hoꝵ dñs miseretur: dicens. Miseor
turbe: quia tͥduo ꝑseuerant me¬
cum. Padem significatio nob se
offert in tͥna mersione. pariq nu¬
mero ꝯsecuta emersione. Nimirũ
xp̃iano ordine prnis es moriturꝰ
sepeliendusq tͥplicit᷑ peccõ. pꝰmo¬
dum pari numo tͥ surgendum
est: ut promouearis religiosa conuer
est peccõ mor aut sepeliri. nͥ non so¬
lum culpa expiari. uerũ etiã mole¬
stias praue ꝯsuetudis selari:
Merito qͦ ꝑemersionem regen̾atio
declaratur. qm̃ sepulto pecc̃o nicħ
aluid restat: nͥ ut ad iustitiam ex¬
urgamus. ut qui pecc̃õ iam mor¬
tui sumus: denuo iustine iuiua¬
mus. ac ꝑhoc qui nati fueramus
uetustati: renascamur nourtani.
Inbaptismo ad modum aq̃ ante¬
cedit sp̃s. Similitud̃ie m̾sionis:
subsequit᷑ remissio. Imitata emer¬
sionem: extremum tenet locum re¬

Expanded text:
noctes, quoniam qui cogitatione, locunoctes, quoniam qui cogitatione, locutione et opere, caligaveramus, in eisdem tribus emendati, morte Domini jam lucemus. Horum Dominus miseretur 156 dicens: Misereor turbae quia triduo perseverant mecum . Eadem significatio nobis se offert in trina mersione, parique numero consecuta emersione. Nimirum Christiano ordine prius es moriturus, sepeliendusque tripliciter peccato, postmodum pari numero tibi surgendum est ut promovearis religiosa conversest peccato mori aut sepeliri, nisi non solum culpa expiari, verum etiam molestias pravae consuetudinis sedari? Merito quoque per emersionem regeneratio declaratur, quoniam sepulto peccato nihil aliud restat, nisi ut ad justitiam exsurgamus, ut qui peccato jam mortui sumus, denuo justitiae vivamus, ac per hoc qui nati fueramus vetustati, renascamur novitati. In baptismo ad modum aquae antecedit Spiritus. Similitudine mersionis subsequitur remissio, imitata emersionem. Extremum tenet locum re
Abbreviated transcription (Latin):
conuenientia baptismi et passi
tionem int̾uis ꝑscrutem:
uideamus quid in baptismo mor¬
ti quĩd sepult᷑e. quid demũ cõ¬
ꝑand sit resurrectioni. Dũ bap¬
tirandus aque ĩmergitur: mors
xp̃i insinuat᷑. Dũ sub aqͣ latet
mersus: sepultura xͥ representa¬
tur. Dũ subleuat᷑ ex aquis: re¬
surrectio xͥ declarat᷑. Mersiore¬
petit᷑ tercio. non solum in reue¬
rentiam tͥnitatis: uerum etã
propt̃ tͥduanam xp̃i sepulturam.
In sepultura dñi: dies nocłẽ tercio
sequit᷑ in baptismo ꝙͦ tͥnam trina
mersionẽ emersio comitat᷑. Ante
aduentum xͥ dies seq̃nti cum nocte
computabat᷑. In passione dñs ordo
computationis mutat᷑: et dies an¬
tecedenti cũ nocte num̾atur. Pri¬
ma cõputatio a die in noctem t̾mi¬
nat᷑. q̃m primꝰ adam a die creatio¬
nis lapsus: corruit in noctẽ trans¬
gressionis. Sccl̃a computatio ano
nis depulsa: luce sue nouitatis
mundũ illustrauit. Term dies
in sepultura dñ sequimt᷑ tres

Expanded text:
convenientia baptismi et passionis. tionem interius perscrutemur, videamus quid in baptismo morti, quid sepulturae, quid demum comparandum sit resurrectioni. Dum baptizandus aquae immergitur, mors Christi insinuatur; dum sub aqua latet mersus, sepultura Christi repraesentatur; dum sublevatur ex aquis, resurrectio Christi declaratur. Mersio repetitur tertio, non solum in reverentiam Trinitatis, verum etiam propter triduanam Christi sepulturam. In sepultura Domini dies noctem tertio sequitur, in baptismo quoque trinam trina mersionem emersio comitatur. Ante adventum Christi dies sequenti cum nocte computabatur, in passione Domini ordo computationis mutatur, et dies antecedenti cum nocte numeratur. Prima computatio a die in noctem terminatur, quoniam primus Adam a die creationis lapsus corruit in noctem transgressionis. Secunda computatio a nocnis depulsa, luce suae novitatis mundum illustravit. Terni dies in sepultura Domini sequuntur tres
Abbreviated transcription (Latin):
uit intempłu ⁊ ostiam optulit.
Legem xp̃c finis legis. ĩmo et ip̃a
lex cessare instituit. ⁊ paulus fini¬
endam ꝑdocuit: inter cet̾a inqͥens
Ego enim ꝑ legem legi morruus
sum: ut d̾o uiuam. Quasi diceret.
Auctoritate legis legem dimitto.
rat̾im: ut ad eam ac si mortuus
essem minime acceclam. Qͣr Ut
deo uiuam. Qiippe solũ mortuu̾

Expanded text:
vit in templum, et hostiam obtulit . vit in templum, et hostiam obtulit . Legem, Christus finis legis, imo et ipsa lex, cessare instituit, et Paulus firmandam perdocuit, inter caetera inquiens: Ego enim per legem legi mortuus sum, ut Deo vivam ; quasi diceret: auctoritate legis legem dimitto in tantum ut ad eam, sicut mortuus essem, minime accedam. Quare? ut Deo vivam. Quippe solum mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nolite n̾m iugo seruituns
contineri. Cum galathe nũqͣm
antea sub lege fui̾nt. eam enim
iugum serumitis appellat. qͦmͦ
inquit nolite t̾m iugo seruitu¬
tis contineri: S prius sub iugo
seruituns extiterunt. dum sub
oñe deprimerentur ydolatrie.
Ad qd qͦdammͦ recurrunt. dum
legi que iam ei comparat᷑: sesub¬
sacramenta: adhuc obseruata.
adhuc funuram promittunt:
falsitatiiam deseruiunt. Um¬
bra namq futuroꝵ lex si adhuc
tenetur: illud mentiens promit¬
tit futͣm: ꝙ adu reinouimꝰ pre¬
t̾itum. S quid a cultu falsoꝵ
distat deoꝵ falsa colere sacramenta.
ĩmo in sacramentis nescio quem nas¬
citͦum uen̾ari xp̃m: S paulus humi¬
liat se legi circumcisio timotheo. ut
dolus et scandalum uideoꝵ cessaret:
ret. Et ip̃e qui comam ex uoto nu¬
tͥuit ut nararei: icenchris ex le¬
ge cap̃ totondit. Post multa etiã
in ierłm consilio iacobi ⁊ presbito¬
rũ purificatus scđ̾m legem intra¬

Expanded text:
ait: Nolite iterum jugo servitutis ait: Nolite iterum jugo servitutis contineri . Cum Galatae nunquam antea sub lege fuerint eam enim jugum servitutis appellat, quomodo inquit: Nolite iterum jugo servitutis contineri? Sed prius sub jugo servitutis exstiterunt dum sub onere deprimerentur idololatriae; ad quod quodammodo recurrunt dum legi quae jam ei comparatur, se subcaeremoniarum adhuc observata adhuc futuram promittunt, falsitati jam deserviunt. Umbra namque futurorum lex , si adhuc tenetur, illud mentiens promittit futurum, quod actu rei novimus praeteritum. Sed quid a cultu falsorum distat deorum falsa colere sacramenta, imo in sacramentis nescio quem nasciturum venerari Christum? Sed Paulus humiliat se legi circumciso Timotheo, ut dolus et scandalum Judaeorum cessaret, ret . Et ipse qui comam ex voto nutrivit, ut Nazarei, in Cenchris ex lege caput totondit . Post multa etiam in Jerusalem consilio Jacobi et presbyterorum purificatus, secundum legem intra
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus colosenses redarguit: ꝙ. mo¬
re uideoꝵ.ita se cõmonerent. Ne
tetig̾itis neq gustau̾itis. que ft̃
omnia in int̾itu ip̃o usu. Displicet
enim apło more uideoꝵ tactũ ut
int̾itum: siquis abhis abstine¬
at: ilł. utatur. credens in iustifi¬
cari. Idem inquit. Si circumci
Inuna et it magnas precipua
obseruantia cirrũcisio eñ et pas¬
cha int̾ fig᷑alia primatũ obtineis:
manifestans illum nichilutilita¬
tis accipere ex redemptione:qͥsqͥs
spem ponit in legis obseruatione.
quem omnia detͥmentum feci.
et arbitror ut stercora: nt xp̃m
lucrifaciam. Non dicit aliqua
s omia detͥmento ẽe: ⁊ arbitran¬
da ut stercora. Qm̃ omia siqua
in homine bona inueniuntur:
ilico deerunt. ⁊ ad nichilando
corrumpunt: et ꝯtrectantem fetore
non est salus: Atq ideo ur zelo
domus ddi ardens. tociens contra
legem disputat: quatinꝰ que no¬
ciuia sunt radicitus euellat. insi¬
nuans acultu ydolatrie cultum
legis parum distare. Uñ galathis

Expanded text:
Paulus Colossenses redarguit quod, more Judaeorum, ita se commonerent: Ne tetigeritis, ne gustaveritis, quae sunt omnia in interitu ipso usu . Displicet enim Apostolo more Judaeorum tactum ut interitum, si quis ab his abstineat, illis utatur; credens inde justificari. Idem, inquit: Si circumcidIn una et inter magnas praecipua observantia. Circumcisio enim et pascha inter figuralia primatum obtinent, manifestans illum nihil utilitatis accipere ex redemptione, quisquis spem ponit in legis observatione. quem omnia detrimentum feci, et arbitror ut stercora, ut Christum lucrifaciam . Non dicit aliqua, sed omnia detrimento esse, et arbitranda ut stercora; quoniam omnia si qua in homine bona inveniuntur, illico deerunt et annnihilando corrumpunt, et contrectantem fetore n ejusmodi non est salus? Atque ideo vir zelo domus Dei ardens, toties contra legem disputat, quatenus quae nociva sunt radicitus evellat, insinuens a cultu idololatriae cultum legis parum distare. Unde Galatis
Abbreviated transcription (Latin):
horres. Et ego ieuinat᷑us: bis in die
ecdere.rõnem non puto. S qd̾ car¬
nem non comedis: usum sequeris.
qd̾ dñicam celebras cenam: areatu
soluti te defendit: ut putas ieui¬
nii. Dñs qui ultima ⁊ nouã cene¬
sue partem tenendam mañdauit:
ip̃e primam ⁊antiꝗͣ. cene eiꝰdem
partem t̃minauit. qͣm ⁊ apłica ꝓ¬
hibuit institutio: om̃ib cum le¬
galib. Qd̃ gͦ ⁊ a dño finitum et
a seruo ex dñi parte ẽ ꝓhibitum.
quomͦ tu reducis: Qd̃ autem per
iniuiriam est reductum. qͦm a re¬
atu te solur absoluit ieumii:
Duplicit̃ itaq preuaricatorem
te constitus: dum nec precipuũ
ieuinii genus obseruas. et dñi
imitator iniuriꝰ: uidauas. Sed
intali manes eccł̃ia uͥ futurus
es scandalo. nisi more pauli con¬
sentis iudaismo. Ad horam ut ꝑicu¬
lum ꝓpulsetur. legale quid suscipere
rõ uidetur: uerum id sine int̾missi¬
one quot annis repetere. nonne potiꝰ
est errorem mibucẽ qͣm scandalum se¬

Expanded text:
horres? Et ego jejunaturus, bis in die horres? Et ego jejunaturus, bis in die edere rationem non puto. Sed quod carnem non comedis, usum sequeris; quod Dominicam celebras coenam, a reatu soluti te defendit, ut putas, jejunit. Dominus qui ultimam et novam coenae partem tenendam mandavit, ipse primam et antiquam coenae ejusdem partem terminavit; quam et apostolica prohibuit institutio omnibus cum legalibus. Quod ergo et a Domino finitum, et a servo ex Domini parte prohibitum, quomodo tu reducis? quod autem per injuriam est reductum, quomodo a reatu te soluti absolvit jejunii? Dupliciter itaque praevaricatorem te constituis, dum nec praecipuum jejunii genus observas, Domini imitator injurius judaizas. Sed in tali manes Ecclesia ubi futurus es scandalo, nisi more Pauli consentis Judaismo? Ad horam, ut periculum propulsetur, legale quid suscipere ratio videtur, verum id sine intermissione quotannis repetere, nonne potius est errorem inducere, quam scandalum se
Abbreviated transcription (Latin):
cum uino insumamus: Que neces¬
sitas compellit: Nam absq neces¬
sitate id nefas est ieiuniũ quadra¬
gesimale quadraguita refectio¬
nib pro nr̃a fragilitate tͣnsigen¬
dum. eo presertim temꝑe. qͦuiua¬
tius erat abstinendu infring̾e.
Morem ecclie seruandu respondes.
Hic autem mos: laicoꝵ aut nul¬
lorũ ẽ apud nos: aut paucorum.
Clicoꝵ pars maxima morem h̃c
non seruant. conuentusq religi¬
osissim euitant. Qr necessitudo
consuetudinis nulla uidetur ꝑꝑ
qͣm mos iste seruetur: nisi forte
cenam dñi hꝰmͦi celebratione re¬
presentari oporteat.Cur enĩ hãc
cenam dñi appellant. nͥ siea dñi¬
cam cenam representant:S ce¬
na dm̃ ut predictum ẽ: partun
uetus extiit:partim autẽ noua.
S nouitatem quis alit̾ rep̃senta¬
didit: inquiens. Hoc facite in
meam cõmemoratione : Sigͦ ue¬
tustas repetitur: cur non ꝑfecte. ut
et agnus arimis atq iuno societ᷑:
S esum carnium in ierumis sumi

Expanded text:
cum vino insumamus. Quae necescum vino insumamus. Quae necessitas compellit nam absque necessitate id nefas est jejunium quadragesimale quadraginta refectionibus pro nostra fragilitate transigendum, eo praesertim tempore quo vivacius erat abstinendum, infringere? Morem Ecclesiae servandum respondes, hic autem mos laicorum aut nullorum est apud nos, aut paucorum; clericorum pars maxima morem hunc non servant, conventusque religiosissimi evitant. Quare necessitudo consuetudinis nulla videtur propter quam mos iste servetur, nisi forte coenam Domini hujusmodi celebratione repraesentari oporteat. Cur enim hanc coenam Domini appellant, nisi ea Dominicam coenam repraesentant? Sed coena Domini, ut praedictum est, partim vetus exstitit, partim autem nova; sed novitatem quis aliter repraesentae contradidit, inquiens: Hoc facite in meam commemorationem? Si ergo vetustas repetitur, cur non perfecte, ut et agnus azymis atque vino societur? Sed esum carnium in jejuniis sumi
Abbreviated transcription (Latin):
legeq introduceret: Aosit. Iudens
a multis cibis udaiando abstinet.
contra corporis salutem. Et b̃n facit.
Iudeus dum sabbato feriatur: uida¬
iat. Xp̃ianus eidem die non nũꝙͣ
quiescit. S sollempnitatẽ suam sab¬
bato uenientem seruat.⁊xp̃iano
more se habet. Sic multa cũ uide¬
is agimus. uerum ñ ut eoꝵ legẽ
seruemus. Ita apłs dum legalib
assensum prebuit: nullam lega¬
lib reuerentiam exhibuit. s u¬
tens dispensatione: ꝯtra scanda¬
lum. inuenit remedium. In hꝰmͦs
gͦ sicut neꝙ dimisis ita neq fcĩs
ullum oĩo est ꝑiculum: si in eis
que fuint nec ulla spes habetur.
nec usus assiduitats error iuidais¬
i inducitur. s sofit: qd̃ fieri r̃õ
poscit. Nisi enim necessitas nimia
cogat. nicħ cum uideis agendũ
est. tale aut tam dui: ut de nr̃a
qͣi uidaratõne głari queant. Ca¬
ueamꝰ itaq ne ut aiunt cenam
dñi usq adeo imitemur: ut iu¬
dauemus. Que gͦ rõ exigit ut
more quadragesna insobito:die

Expanded text:
legemque introduceret? absit! Judaeus a multis cibis judaizando abstinet, contra corporis salutem, et bene facit: Judaeus, dum Sabbato feriatur, judaizat: Christianus eodem die nonnunquam quiescit, sed solemnitatem suam Sabbato venientem servat, et Christiano more se habet: sic multa cum Judaeis agimus, verum non ut eorum legem servemus; ita Apostolus, dum legalibus assensum praebuit, nullam legalibus reverentiam exhibuit sed, utens dispensatione, contra scandalum invenit remedium. In hujusmodi ergo sicut neque dimissis, ita neque factis ullum omnino est periculum, si in eis quae fiunt, nec ulla spes habetur, nec usus assiduitate error Judaismi inducitur: sed id fit quod fieri ratio poscit. Nisi enim necessitas nimia cogat, nihil cum Judaeis agendum est tale aut tandiu, ut de nostra quasi Judaizatione gloriari queant. Caveamus ergo ne, ut aiunt, coenam Domini usque adeo imitemur, ut judaizemus. Quae ergo ratio exigit ut more, Quadragesima insolito die
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Q sua reseruat: ñdũ iudi¬
⁊ sequunt᷑ dñm: hii cum dño ui¬
dices erunt. Qui uͦ licita hñtes rec¬
te uturt᷑: iudicabirat᷑. Illis pro¬
mitut qd̃ cum dño iudicabunt:
qͥa ꝓ eo oĩa reliq̃runt. Istis ꝗ reg¬
prima. Prima udicatura iam
scit᷑ alt̾a iudicanda ⁊ discutien¬
da an ad salutem ꝑtineat: expec¬
tatur. Uñ dñs his qui pro eo
oĩa reliq̃rant: in p̃senti cbĩx qd̃
secũ iudicarent. Smisit aũ od̃
in die iudicii aliis dr̃et:uenite
bñdicti patͥs mei possidete para¬
tũ nob̃ regnn aconstitutione
muradi. Esuriui eñi ⁊ dedistis mͥ
manducare. ⁊ c̃. Certũ gͦ ẽ secum
iudicaturos qͥb dix̃. ꝙ. secũ uridi¬
carent. De aliisignorat᷑: donec
uenite bñdicti audiat᷑. G̃ duplex
ut dictũ ẽ ordo om̃iũ hominũ
doꝵ. S si inscĩs quidã indicabt̃.
um cõmunt̃t̃ sc̃oꝵ diuina id
insinuante scͥptã extremum
uidetur eẽ iudicium: Ait em̃. In¬

Expanded text:
tem; qui sua reservat, nondum juditem; qui sua reservat, nondum judiet sequuntur Dominum, ii cum Domino judices erunt; qui vero licita habentes recte utuntur, judicabuntur. Illis promittit quod cum Domino judicabunt, quia pro eo omnia reliquerunt. Istis quod regprima. Prima judicatura jam scitur, altera judicanda et discutienda an ad salutem pertineat exspectatur. Unde Dominus his qui pro eo omnia reliquerant, in praesenti dixit quod secum judicarent. Promisit autem quod in die judicii aliis diceret: Venite, benedicti Patris mei: percipite paratum vobis regnum a constitutione mundi. Esurivi enim, et dedistis mihi manducare etc., . Certum ergo est secum judicaturos, quibus dixit quod secum judicarent; de aliis ignoratur, donec venite, benedicti audiatur. Ergo duplex, ut dictum est, ordo hominum omnium dorum. Sed si in sanctis quidam judicabunt, um communiter sanctorum, divina id insinuante Scriptura, extremum videtur esse judicium? Ait enim: Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. regenerabunt᷑ ad ĩmor¬
talitatem: cum uidelicet forma
serui q̃ iudicata ẽ iudicͤariam
sedes: uniuersitas iulicanti
mundi possident. recteq uti
iudentur: hii saluabuntur.
s saluatio int̾im occultat᷑. G
salutem illorum nouimꝰ qͥ oĩa
mus qui sua reseruauerunt.
ita tñ ut illoꝵ salutẽ ñ semꝑ
s freq̃ntiꝰ. istorum aũt ñ ñꝙͣ¬
hrarius intelligamꝰ lmirũ
plures de istis: ñ tñ omnes. pauciores
ex illis: ⁊ tñ multiplices debent᷑ per-
se mancipauerunt obsequiis.
Ad dext̾am uͭ qͣi aliqͣnto minꝰ
domestici. illi qu licita hñtes rec¬
te uidentur uti. S et de his sa¬
dent mille. ⁊ de ill decem milia:
qm̃ et ex his multi. ⁊ ex ill płes
defecturist̃. Sic qͦ forsan longe
maior numerꝰ exhis qui res
mundi quippe longe płĩb de¬
certior salutis sententia est. in plib
incertior. qm̃ illi se deo mag̃ obligare
bñ agunt. qͥ oĩa reliqͥt suo mͦ
iã indicatꝰ est. indelicet ad salu¬

Expanded text:
tatem, regenerabuntur ad immortalitatem, cum videlicet forma servi quae judicata est, judiciariam sedes universitas judicantimundi possident, recteque, uti videntur, ii salvabuntur; sed salvatio interim occultatur. Ergo salutem illorum novimus qui omnmus qui sua reservaverunt. Ita tamen ut illorum salutem non semper, sed frequentius; istorum autem nrarius intelligamus: nimirum plures de istis non tamen omnes; pauciores ex illis et tamen multiplices debentur perdise mancipaverunt obsequiis; ad dexteram vero, qui aliquanto minus domestici, illi qui licita habentes recte videntur uti. Sed et de his cadent mille, et de illis decem millia, quoniam et ex his multi, et ex illis plures defecturi sunt. Sic quoque forsan longe major numerus ex his qui res mundi habent; quippe longe pluribus decertior salutis sententia est; in pluribus incertior, quoniam illi se Deo magis obligare ne agunt, qui omnia relinquit suo modo jam judicatus est, videlicet ad salu
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ et post modum: solus tollat᷑
impius. ne uideat głam cłi. for¬
tasse transiens suis ministͣbit:
dum aliud alii. uniciiq tude¬
licet ixta oꝑasua dabit. Una
utiq est domus patͥs. uerum
indomo patris mansiones
multe sunt: qm̃una ẽ om̃ib
uisio clĩ. s uxta singłorum
augmenta m̾itorum: auget᷑
singulis atq uariatur. De du .xxx.
plici ordine saluandorũ et dãp
plex erit ordo. Nam filiorum
gehenne alii sunt de quib
iam dicitur: qui non crecdit
iam iudicatus est. Alii quo¬
rum iudicium usq infuĩe
differtur: de quib dicet᷑. Ite
maledicti in ignẽ eternũ. Nummi¬
rum alii iam precogniti sunt
ad ꝑditionẽ: alii ꝑdent᷑ utiq.
Uerũptam̃ id ignorat᷑. usq ad
examinationem. Qd̃ enĩ inte¬
rim ñ nullũ latet. latẽ tandẽ¬

Expanded text:
go et postmodum, solus tollatur impius, ne videat gloriam Dei . Fortasse transiens suis ministrabit, dum aliud alii, unicuique videlicet juxta opera sua dabit. Una utique est domus Patris; verum: In domo Patris mansiones multae sunt , quoniam una est omnibus visio Dei, sed juxta singulorum augmenta meritorum augetur singulis atque variatur. CAPUT XXX. De duplici ordine salvandorum et damnaplex erit ordo. Nam filiorum gehennae alii sunt de quibus jam dicitur: Qui non credit jam judicatus est . Alii quorum judicium usque ad finem differtur, de quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Nimirum alii jam praecogniti sunt ad perditionem, alii perdentur utique; verumtamen id ignoratur usque ad examinationem. Quod enim interim n
Abbreviated transcription (Latin):
henlit alter nequit. Quare:
Iscuiꝰ insinistra diuitie ⁊ ho¬
nor:is a quo iuxta apłm om
nis potestas est: altidonare.

Expanded text:
hendit, alter nequit. Quare? is cujus in sinistra divitiae et honor, is a quo, juxta Apostolum: Omnis potestas est , alteri donare
Abbreviated transcription (Latin):
equaret: felix uriq esses. Nunc
uero dum attentus atq deuotus
fieri laboras. contͣq tuum lucta¬
ris morbum: ip̃o certamine bea¬
tus es. laurea tandem dumica¬
tionis triumphante donandus.
Idem qͦ in omni contra languo¬
rem lucta: intelligendũ autu¬
mo. Uirtus enim in infirmita¬
te ꝑficit᷑. Is qͦ qui petit talis esse
debet. tale ꝙ qͦd petit᷑ esse opoeret:
ut huimi petitori: perition̾e huiꝰ¬
mͦi non conueniat negari. Ple¬
rumq enim petumus. ⁊ non ac¬
cipimus: qm̃ male petimus.
fit qͦ ut cũ p̃ces multiplicamꝰ:
ds non exaudiat. iõ qd̃ manus
nr̃e sanguine sunt plene.Ubis
opꝰ ñ ẽ: ut intimemꝰ cło qͥ cordis inspec¬
torẽqͥd uelimꝰ. Nã eũ deuota cordis
meditatõ. iudicis exsuscitet pietate:
ctum studium excitemꝰ. Tand̾e id̾o
ut sicut cet̾is membris ita qͦ et
ore toti seruiamus deo.qͥ pris
similit̃ ton seruieramus peccato.

Expanded text:
equaret, felix utique esses. Nunc vero dum attentus atque devotus fieri laboras, contraque tuum luctaris morbum, ipso certamine beatus es, laurea tandem dimicationis triumphante donandus. Idem quoque in omni contra languorem lucta intelligendum autumo: Virtus enim in infirmitate perficitur . Is quoque qui petit, talis esse debet, taleque quod petitur esse oportet, ut hujusmodi petitori petitionem hujusmodi non conveniat negari. 221 Plerumque enim petimus et non accipimus, quoniam male petimus. Fit quoque ut cum preces multiplicamus, Deus non exaudiat, ideo quod manus nostrae sanguine sunt plenae. Verbis opus non est, ut intimemus Deo, qui cordis inspector est, quid velimus. Nam cum devota cordis meditatio judicis exsuscitet pietatem;ctum studium excitemus. Tandem ideo ut sicut caeteris membris ita quoque et ore toti serviamus Deo, qui prius similiter toti servieramus peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum semel impositum:
cum uita ꝑmaneat. bono utiq ad
bonum: malo autẽ ad malum.
Añ rebaptirari. aut reordinari
non licet. Eit t̾n ordinatis suspen¬
sio. fit etiam cum niia est cul¬
pa: degradatio. S illa metam
non fugit: ista facit. Neutͣ po¬
testate sacramenti priuat. utͣꝙ
ab officii exercitio alienat. Sed
ab usu se mouet: alt̾a minus.
altera duitius. Quem cũ resumi
satisfactio atq rõ petit: ñ ideo
sacramentũ ordinationis it̾at᷑.
tantũ autẽ int̾missa potestatis
oꝑatio: fauente prelato exercet᷑.
Dum aũt sententia suspensio¬
nis aut degͣdationis manet qͥd
si nit̾im officium interdictum
agatur: Utiq ꝓpt̾ potestatem
que non aufertur. sic̃ boni ita
ꝙͦ et ꝓhibit uidentur sua uti
posse potestate: uerum malo suo õi¬
umꝙ: qui ita int sunt: ut prohi¬
bttionem contempnant. De capel

Expanded text:
sacramentum semel impositum, cum vita permaneat bono utique bonum, malo autem ad malum. Unde rebaptizari aut reordinari non licet. Fit tamen ordinatis suspensio, fit etiam, cum nimia est culpa, degradatio. Sed illa metam non figit, ista facit; neutra potestate sacramenti privat, utraque ab officii exercitio alienat, sed ab usu semovet; altera minus, altera diutius. Quem cum resumi satisfactio atque ratio petit, non ideo sacramentum ordinationis iteratur; tantum autem intermissa potestatis operatio, favente praelato, exercetur. Dum autem sententia suspensionis aut degradationis manet, quid si interim officium interdictum agatur? utique propter potestatem quae non aufertur, sicut boni ita quoque et prohibiti videntur sua uti posse, verum malo suo omniumque qui intus ita sunt ut prohibitionem contemnant. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
bit corpus humilitatis nr̃e: config᷑a¬
tum corꝑi claritatis sue. Que ergo
est sua. ut innotescat nr̃a: Intͣns¬
fig᷑atione exemplum fut᷑e clari¬
tatis p̃monstrauit. dum resplen¬
duit facies eius sicut sol: uestim̃¬
ta aũt eius facta sunt alba sicut
nix. Clarius nitidiusq resurrec
poruit. Uestimenta sunt sc̃i que
cies eius resplenduisset sicut sol.
Nam qͣnto solsplendore et decore
tͣnscendit niuem: tanto xp̃oscĩs
sci: uerũptam̃ gloriosior est xꝑe.
Sc̃i enim sicut iux. sẽs scõrum sicur
sol. slemo tñ scõs in resurrectiõe
arbitretur uestiendos. Xp̃c quas
dimisit. Adam ante culpam nu¬
dus exctit. numqͣm uestiendus:
si numqͣm deliquisset. Nñ apparet.
qd̃ qui inparadiso adhuc anima¬
lis. ueste minime indigebat: mul¬
tominus factus sp̃ualis indum̃¬
to indigeret incelo. Tanti namq
decoris extitit seruans obedienti

Expanded text:
bit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae . Quae ergo est sua ut innotescat nostra? In Transfiguratione exemplum futurae claritatis praemonstravit, dum resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix . Clarius nitidiusque exemplumpotuit. Vestimenta sunt sancti, qcies ejus resplenduisset sicut sol. Nam quanto sol splendore et decore transcendit nivem, tanto Christus ssancti, verumtamen gloriosior est Christus; sancti enim sicut nix, Sanctus sanctorum sicut sol. Nemo tamen sanctos in resurrectione arbitretur vestiendos. Christus quas o dimisit. Adam ante culpam nudus exstitit, nunquam vestiendus si nunquam deliquisset. Unde apparet quod qui in paradiso adhuc animalis veste minime indigebat, multo minus factus spiritualis indumento indigeret in coelo. Tanti namque decoris exstitit servans obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
herubinrubin et seraphm.
ordo ultimus: alter extat penul¬
timus. ita deo assistere autu¬
mant: ut ext̾iora ad explen¬
da negotia minime recedant.
minoresq sp̃s angłos uideli¬
cet ⁊ archangłos huiꝰm reb
deputanidos duosq hos ordi¬
nes reliquoꝵ mutuari nõia.
quotiens qd̃ agunt illis cõpe¬
tit nominib. Aiintq hanc
sententiã sci dionisii arriopagi¬
te fuisse. Sy in daniele unus
de primis principib michael
in xpo ꝓbare prelationẽ: gen̾a¬
lem in angłis ostendẽ debuit
subiectionem. Nñ ⁊ gn̾ali usus
locutione ait.Nonne omnes
sunt ad munistratorii sp̃s in
la: ministiis uidentur accõ¬
moda: duoꝵ qui restant ad¬
ministrationib nõia aptemꝰ.¬

Expanded text:
herubim atque Seraphim, ordo ultimus, alter exstat penultimus, ita Deo assistere autumant, ut exteriora ad explenda negotia minime recedant, minoresque spiritus angelos videlicet et archangelos hujusmodi rebus deputandos, duosque hos ordines reliquorum mutuari nomina, quoties quod agunt illis competit nominibus; aiuntque hanc sententiam sancti Dionysii Areopagitae fuisse. Sed in Daniele unus de primis principibus Michael in Christo probare praelationem, generalem in angelis debuit ostendere subjectionem. Unde et generali usus locutione ait. Nonne omnes sunt administratorii spiritus in la, ministeriis videntur accommoda, duorum qui restant administrationibus nomina aptem
Abbreviated transcription (Latin):
mant: si magi in moyse signa¬
emulantes. elementis d abusi:
fecerunt et ip̃i ꝑ incantationes
⁊ archana quedã similia utiq
rei effectu. aut sola ccłoꝵ delusio¬
ne: patrum traditiones.cur ñ
teneamus. et credamꝰ angłos ut¬
pote scientia illustres. iuruitte
prestantes. conuenientia agn¬
dis: ex aere sibi corpora aptare:
Quatinꝰ subtiles atq agiles sue
nature concordia nacti: nichi¬
lo p̃pediant᷑ q̃ncũq: ubicumq
subito aut apparere aut euanes¬
scere. Apparere mox uisibil sp̃e
confecta. euanescere: mox eadem
dissoluta. Nisi forte ueriꝰ est eos
latere cum libet etiã in corpore.
Sicut dñs post resurretioñẽ
licet incarne ꝑmanens: at tam̃ mo¬
do se exhibebat uidendum mͦ subtͣ¬
hebat iam uisũ. Sp̃es non fantas¬
mate ĩmo uere aspectib hominũ
obiecta. qm inusũ hominũ ex aere
sumit᷑ ꝑacto usu inaere deponit᷑.
Sic nouam stellã nou rex natiu¬
taus sue nunciã ex p̃iacente mat̾ia

Expanded text:
mant; si magi in Moyse signa amant; si magi in Moyse signa aemulantes, elementis Dei abusi fecerunt et ipsi per incantationes, et arcana quaedam similia, utique rei effectu, aut sola oculorum delusione, patrum traditiones cur non teneamus, et credamus angelos, utpote scientia illustres, virtute praestantes, convenientia agendis ex aere sibi corpora aptare, quatenus subtiles atque agiles suae naturae concordia nacti nihilo praepediantur, quandocunque ubicunque subito aut apparere aut evanescere: apparere mox visibili specie confecta, evanescere mox eadem dissoluta? Nisi forte verius est eos latere cum libet, etiam in corpore. Sic Dominus post resurrectionem, licet in carne permanens, attamen modo se exhibebat videndum, modo subtrahebat jam visum. Sed specie, non phantasmate; imo vere aspectibus hominum objecta, quoniam in usum hominum ex aere sumitur, peracto usu in aere deponitur; sic novam stellam novus rex nativitatis suae nuntiam ex praejacente materia
Abbreviated transcription (Latin):
ria. Sp̃s aũt qui in sp̃e columbe
suꝑ dñm apparuit: inigneis lin¬
gius discipłis se exhibuit. S an
ignis iste. columba uͦ illa utrũq
qd̃ uidebatur. id uere erat: S an¬
głos humana in sỹe scĩs apparu-¬
isse. crebͦ legimus. S qd̃ apparen¬
ne ẽ hõ : Si autẽ ẽ. ñne qͣi unꝰ ĩmo
catur. Num angł s inditus hõie :
eo ad quedã utit᷑ officia. ac ꝑꝑea
angłs in hõĩe m̃to ꝓnuntiat᷑ ap¬
parere: S nec auctoritatis trans¬
gressor: id ex me confing̾e audeo:
nec qͦm homo hõib subito aut
appareat aut euanescat intelli¬
go: presertim: cum ñdum sint mi¬
mortalis. S et siquis esse ponat mi¬
nime tn conueniat qd̃ angłs ho¬
minem ĩ mortalis ĩ mortalem sibi
ad t̾rena assumat negotia. qm id
oꝑis explere posset aut homo ꝑse
aut angłs corꝑali in sp̃e. S si opi¬
fices oꝑa alii alia machinantes.
creaturas dĩ alit̾ atq alit̃ infor¬

Expanded text:
ria. Spiritus autem, qui in specie columbae ria. Spiritus autem, qui in specie columbae super Dominum apparuit , in igneis linguis discipulis se exhibuit . Sed an ignis iste, columba vero illa, utrumque quod videbatur id vere erat? Sed angelos humana in specie sanctis apparuisse crebro legimus: sed quod apparenione est homo? Si autem est, nonne quasi unus, imo catur? num angelus indutus homine eo ad quaedam utitur officia, ac propterea angelus in homine, merito pronuntiatur apparere? Sed nec auctoritatis transgressor, id ex me confingere audeo, nec quomodo homo hominibus, subito aut appareat aut evanescat, intellgo, praesertim cum nondum sint immortales. Sed et si quis esse ponat, minime tamen convenit, quod angelus hominem, immortalis mortalem sibi ad terrena assumat negotia, quoniam id operis explere posset aut homo per se, aut angelus corporali in specie. Sed si opifices opera alii alia machinantes, creaturas Dei aliter atque aliter infor
Abbreviated transcription (Latin):
di sedens .i. in equalitate pa¬
tris regnans. aut in potiorib bonis
pꝰ laborem quiescens. suũ patͥsq
qͣm eis et antea infudat inchoandis.
Nec aliud hic puto sp̃m qui ubiꝙ
est sius mut̾e: qm corꝑali in sp̃e in¬
iusibilem demonstͣre. Nec tñ ip̃e:
s q̃ ip̃m signabat. figͣa cernebat᷑.
Lat̃ gͦ et filiꝰ ĩmo ⁊̃ ut sentiunt for
b ostendit. Tota tͥnitas: aut melꝰ
pat̾ et filiꝰ i̾ciam ꝑsonam misit. so¬
la t̾cia mitebat᷑. qm reliquaꝵ neut᷑
illa in sp̃e apparebat. Quippe sp̃es
Nec ĩm̃ito solus ille apparebat. qͥ
septiformis mun̾a: datus ueniebat.
Nmitũ eiꝰ uenire .i. muña largiendo
bonos efficere. Eiꝰ autẽ in habitare
.i. mun̾a data ꝯseruando aug̾̃e. Qũa¬
obrem ad discipłos m̃ito aduenit.
qͦs antea iux mitium boni ꝯsecu¬
tos: tanqͣm timidos: sese reconden¬
tes: iã uere bonos redlidit. tanqͣm
t̾rena calcantes. solaq eterna eat¬
hibita scientia utriq rei necessa¬

Expanded text:
ei sedens, id est, in aequalitate Patris regnans, aut in potioribus 147 bonis post laborem quiescens, suum Patrisquipulis, quem eis et antea infuderat inchoandis. Nec aliud hic puto Spiritum, qui ubique est, suis mittere, quam corporali in specie invisibilem demonstrare; nec tamen ipse, sed quae ipsum signabat figura cernebatur. Pater ergo et Filius, imo etiam ut sentiunt forsbus ostendit. Tota Trinitas, aut melius Pater et Filius, tertiam personam misit, sola tertia mittebatur, quoniam reliquarum neutra illa in specie apparebat: quippe specienec immerito solus ille apparebat, qui septiformis munera daturus veniebat. Nimirum ejus venire, id est, munera largiendo bonos efficere; ejus autem inhabitare, id est, munera data conservando augere. Quamobrem ad discipulos merito advenit, quos antea vix initium boni consecutos, tanquam timidos sese recondentes, jam vere bonos reddidit, tanquam terrena calcantes, solaque aehibita scientia utrique rei necessa
Abbreviated transcription (Latin):
ea uidetur qua de agimꝰ: ñ ip̃a
res. Nã silingua quomͦ ignea:
Si autẽ ignea quomͦ lingua:
Certe siignis eẽt: ille nob̾ notꝰ
dico: sedens supͣ singulos eorũ:
discipulos exureret nͥ uirtꝰ di¬
uina cui nicħ difficile ẽ: nat᷑e
obstaret. Quamobrẽsiita ło
uisũ est: nicħ nego ex aere ue¬
ram emicuisse colũbã. uerũ sr̃
aplos splenduisse ignẽ tñ ñ qͥ
rubo. utiq ardebat: nec consu¬
mebat. Talis sp̃s in baptismo
apparuit q̃m colũbi nos reqͥrit.
Discipłis autẽ sese exhibut in
linguis igneis. qm̃ qͦs propter
uarietatem gñtiũ uarietate
instruebat linguarũ: eos igne

Expanded text:
ea videtur qua de agimus non ipsa ea videtur qua de agimus non ipsa res, nam si lingua, quomodo ignea? Si autem ignea, quomodo lingua? certe si ignis esset ille nobis notus, dico sedens super singulos eorum discipulos exureret, nisi virtus divina, cui nihil difficile est, naturae obstaret. Quamobrem si ita Deo visum est, nihil nego ex aere veram emicuisse columbam, verum super apostolos splenduisse ignem, tamen nonrubo utique nec consumebat. Talis Spiritus in baptismo apparuit, quoniam columbinos requirit. Discipulis autem sese exhibuit in linguis igneis, quoniam quos propter varietatem gentium varietate instruebat linguarum, eos igne
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus celestis mouet. Utraq ĩmo
et t̾ria ex aere sũpta: in aerem ꝑac¬
to officio redit. Si licet uer̃a quis
hanc columbam uerũq illũ igñe
posuerit: quomͦ qui apparet uerus
homo erit: Nam nec ex adã homi¬
nem. ĩmo multarũ homunes faci¬
erũ qui nutu suo siue angłico mͦ
se uidendo exhibeant. mͦ humanis
se obtutib subtrahant. natos opor¬
tet credi. nec alia ex mat̾ia quam
ex adam procreatos. licet homines
uideantur: homines estimare fas
est. Nam nec homo nr̃i gñis qͥppe
corpulentia mortalitatis depress:
tante pot̾ esse ualentie. ut ex imꝓ¬
iuso conspiciat᷑. subitoq a ospec¬
tu subtrahat᷑. nec qui talisẽ: nr̃i
gñis ẽe pot̃. qiuippe nullam inter
homines hñs ouersationẽ nꝰqͣm
repꝑitur. Ubi et aquib natus et
altus: Int̾̃ quos obuersatus: Ne¬
mo est qui sciat. ĩmo nemo is est
ut eũ scias. Sic quoq similitudo
columbe igneeq lingue. potiꝰ

Expanded text:
virtus coelestis movet; utraque imo virtus coelestis movet; utraque imo et tertia ex aere sumpta in aerem peracto officio redit. Sed licet veram quis hanc columbam, verumque illum ignem posuerit, quomodo qui apparet verus homo erit? nam nec ex Adam hominem, imo multarum homines facierum, qui nutu suo sive angelico modo se videndos exhibeant, modo humanis se obtutibus subtrahant natos oportet credi, nec alia ex materia quam ex Adam procreatos, licet homines videantur, homines aestimare fas est. Nam nec homo nostri generis quippe corpulentia mortalitatis depressus tantae potest esse valentiae, ut ex improviso conspiciatur, subitoque a conspectu subtrahatur; nec qui talis est, nostri generis esse potest, quippe nullam inter homines habens conversationem nusquam reperitur; ubi, et a quibus natus et altus, inter quos obversatus, nemo est qui sciat, imo nemo is est ut eum scias. Sic quoque similitudo columbae, igneaeque linguae, potius
Abbreviated transcription (Latin):
apparuit non columba: s
as autẽ lingͥs: sicut linguas ñ ẽẽ¬
ñ esse scis: ita igñ̾e eẽ fortasse ñ cre¬
dis. s ignis spẽm in modũ lingͥ for¬
matã. Nam si ille uere foret colũ¬
ba. hec autẽ lingͣ. hanc qd̾libet a¬
nimaliũ uel potiꝰ hominũ amisiss.
illła qͣiouñ parentes peꝑissent. ⁊ in
pullũ fouissent. Esse tn potuit ue¬
ra auisũtute celesti ex aere machi¬
nata. sic̃ illa. ortus dñi nuntia u̾a
fortasse stella fuit. Nisi quia suꝑ¬
no uolatu descendens: suꝑ dñm
reside non curaret. Immo ꝓpt̾ea u̾a¬
auus non uidet᷑. q̃m nec uerꝰ hõ est:
qͥ apparendo cernit᷑. Nec enĩ sꝑnen¬
dem puto similitudłis rõne. Qũa¬
obrem sic̃ apparitio illa: animal r̃õ¬
nale estimatur:et non est:s simi¬
litudo eiꝰ: itaqͦ hoc animal irratio¬
nale cernit᷑: nec tain auem esse pu¬
tamꝰ quam ut aũe cernimꝰ. Htr̃aꝙ
spẽm ĩmo et t̾ciã ignearũ linguaꝵ

Expanded text:
apparuit non columba, sedas autem linguas sicut linguas non esse scis, ita ignem esse 148 fortasse non credis; sed ignis speciem in modum linguae formatam. Nam si illa ve r e foret coluc quodlibet animalium, vel potius hominum amisisset, illam quasi ovum parentes peperissent, et in pullum fovissent. Esse tamen potuit vera avis virtute coelesti ex aere machinata, sicut illa ortus Domini nuntia vera fortasse stella fuit; nisi quia superno volatu descendens super Dominum residere non curaret. Imo propterea veravis non videtur, quoniam nec verus homo est qui apparendo cernitur, nec enim spernendam puto similitudinis rationem. Quamobrem sicut apparitio illa, animal rationale aestimatur, et non est, sed similitudo ejus; ita quoque hoc animal irrationale cernitur, nec tamen avem esse putamus, quam ut avem cernimus. Utramque speciem, imo et tertiam ignearum linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
dino in lectum transire opor¬
tuerat:aut magrum.Nñ qui
inscia uxore sacros ad orines
applicatur. pꝰ qͣm rescitum fu¬
erat uxori ut opinor non ꝑꝑ
ordinem auferetur. ordo potiꝰ
qͣi non ẽẽt supprimetur.Qui
aũt occupatus est cura suorũ
⁊ maxime domesticorũ:ne a¬
mittat fidem: et infideli det̾ior
sit: quiete uite cupidus. suos
tũ non deserat. nͥ si q̃n eo care¬
re possunt. aut eiuscontͣ salu¬
tem sint. Sin autem id aliter
contig̾it quid fiet: Nũ reducet᷑.
Ad id insolitum est. ꝑnuris au¬
feretur : Iduero durum ẽ. Quid
gͥ hic ⁊ supra dicendum: Igno¬
ro. Num istud: fr̃s aut ꝓuisor̃e
reddant: aut potius mopi fami¬
lie prouideant. Seruus quoq
reddatur dño: aut potius re¬
demptio. Nam si uxor uiro. cur
non seruus dño similit̃ resti¬
tuatur: Qui enim uxorem a ui¬
ro non discedere statuit. id est
que sunt cesaris cesari reddere

Expanded text:
dino in lectum transire oportuerat, aut in agrum. Unde qui, inscia uxore, sacros ad ordines applicatur, postquam rescitum fuerit, uxori, ut opinor, non propter ordinem auferetur, ordo potius quasi non esset, supprimetur. Qui autem occupatus est cura suorum et maxime domesticorum, ne amittat fidem et infideli deterior sit , quietae vitae cupidus, suos tamen non deserat, nisi si quando eo carere possint, aut ejus contra salutem sint. Sin autem id aliter contigerit, quid fiet? Num reducetur? At id insolitum est. Perituris auferetur? Id vero durum est. Quid igitur hic et supra dicendum? Ignoro. Num istud: Fratres aut provisorem reddant, aut potius inopi familiae provideant. Servus quoque reddatur domino, aut potius redemptio: nam si uxor viro, cur non servus domino similiter restituatur? Qui enim uxorem a viro non discedere statuit, idem quae sunt Caesaris Caesari reddere
Abbreviated transcription (Latin):
horrent ⁊ coniugum. Nr̃i uel ad
suum uel ad opus aliorum ex
officio hñt carñe dñi ⁊ sangͥnem
cotidie tractare. licitosq putant
amplexuᷤ ⁊ metricum: Apd̾ nos
enim sacerdotis nulla copulatͣ
coniugio: qm̃ q̃nlibet eam di¬
mittere licet. Pret̾ea copula huius¬
mͦi preuaricatͥx est: qm̃ gn̾ali san¬
ctione int̃dita est. Monachus
ip̃o uite sue habitu. ⁊ cl̾icus sacri
ordinis gradu: ut̃q absq uoce
continentiam re ip̃a profitetur.
Clici inchoro. laici sunt extͣ pres¬
bit̾ium: sacros ordines continet.
Singłi qͣntum abaliis loco. et
habitu differunt: tantũ moꝵ
honestate prefulgent. Preroga¬
tiua loci et habitus: quiddam
magnificum polliceri uidetur
Sibi quisq caueat:ne penes
se falsa pollicitatio fiat. Eͥd ag̃nd̃o iit
conuersatione int̃ homines
querit hr̃e bonam: is pͥmo mui¬
gilet. ne ꝯtͣ dm ascendat in gradũ.

Expanded text:
horrent conjugum; nostri vel ad suum vel ad opus aliorum, ex officio habent carnem Domini et sanguinem quotidie tractare, licitosque putant amplexus etiam meretricum. Apud nos enim sacerdoti nulla copulatur conjugio, quoniam quandolibet eam dimittere licet. Praeterea copula hujusmodi praevaricatrix est; quoniam generali sanctione interdicta est. Monachus ipso vitae suae habitu, et clericus sacri ordinis gradu, uterque absque voce continentiam reipsa profitetur. Clerici in choro, laici sunt extra. Presbyterium sacros ordines continet; singuli quantum ab aliis loco et habitu differunt, tantum morum honestate praefulgent. Praerogativa loci, et habitus, quiddam magnificum polliceri videtur. Sibi quisque caveat, ne penes se falsa pollicitatio fiat. CAPUT XII. Quid conversationem inter homines quaerit habere bonam, is primo invigilet ne contra Deum ascendat in gradum.
Abbreviated transcription (Latin):
proximo erogamus: aut aĩe
aut corpore necessaria prouidemꝰ.
Quotiens enim idum̃ opus nonẽ
datur: si ad eo inualidum est ut
ommino nichil proficiat. ñne da¬
tor stolidꝰ est aut auarus: Uerũ
sitm est ut modum excedat. ñne
qui ded̃it alt̾utrũ est aut imꝓui¬
dus aut prodigus: S qd̃ anime
prodest:maioris est m̾iti quam
qd̾ utile est corpori: qͣnͣto dñs su¬
ꝑior est qm ancilla. Ita gͦ insistñ¬
dum est. ut ualeat corpus. qͣte¬
nus il quisq magis querat: ut
ualeat sp̃s. Anime proximi nr̃i
utiles esse possumus. et dũ in
carne cõmoratur ⁊ pꝰea. Enita¬
mur gͦ proximo adhuc uiuen¬
ti prodesse. supplicantes do in¬
dustrii ꝓximo. ut si malus est:
ab errato reuocetur. sin bonꝰ:
in ꝓposito ꝓuehatur. Post ui¬
tam uero si certũ nobis est aut
celos penetrasse ut scõs: et par¬
nules baptismo lotos aut ad
inferna descendisse ut paruulos

Expanded text:
proximo erogamus, aut animae, aut corpori necessaria providemus. Quoties enim id unde opus non est datur, si adeo invalidum est ut omnino nihil proficiat, nonne dator stolidus est aut avarus? Verum si tantum est ut modum excedat, nonne qui dederit alterutrum est, aut improvidus aut prodigus? Sed quod animae prodest, majoris est meriti quam quod utile est corpori, quanto dominus superior est quam ancilla. Ita ergo insistendum est ut valeat corpus, quatenus id quisque magis quaerat ut valeat spiritus. Animae proximi nostri utiles esse possumus et dum in carne commmoratur, et postea. Enitamur ergo proximo adhuc viventi prodesse, supplicantes Deo, industrii proximo, ut si malus est ab errato revocetur; sin bonus, in proposito provehatur. Post vitam vero, si certum nobis est aut coelos penetrasse, ut sanctos et parvulos baptismo lotos; aut ad inferna descendisse, ut parvulos
Abbreviated transcription (Latin):
ed cummens nr̃a ñ aliter
multa aduertat nͥ cum mo¬
ra et succedenter: quomͦ indie
iudicii. uniꝰ conscientia. õium
capiet gesta: Numa dies illa.
S tunc erunt mille anii. sic̃
dies unus. Nich̃ enim tunc
difficiliꝰ mensnr̃a facta nulle
annorura transcurret: ꝗͣ uniꝰ
diei. facta om̃ium: qͣmuniꝰ
multa: qͣm pauca. Mens
enum nr̃a nob̃̾cũ mir̃ in
mod mittanda tante ca

Expanded text:
ed cum mens nostra non aliter multa advertat, nisi cum mora et succedenter, quomodo in judicii unius conscientia omnium capiet gesta? Num dies illa ntur. Sed tunc erunt mille anni sicut dies unus nihil enim tunc difficilius mens nostra facta mille annorum transcurret quam unius diei, facta omnium quam unius; multa quam pauca. Mens enim nostra nobiscum mirum in modum mutanda tantae ca
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ne sit nimia crimum ungui¬
num ue densitas. aut prolixitas si¬
militq incet̾is quedam ex nimie¬
tare deformitas contemplantibꝰ se
ingerat. Nñ estimant: quia qd̃ in
corpore mortalium precessit: illud
totum ad resurrectionem occͤrat.
ita tñ ut quicqͥd in suo loco inde¬
cent̃ se hr̃et: aliorum suppleat in¬
digentiam m̃broꝵ. S tot tanta¬
q apud quosdam fiunt excrem.¬
ta: ut non solum idm̃ fieriq̃at:
uerũ etiam. plus totohomine lon¬
ge longeq. S si inconsilio dei
est nicħ humani corꝑis in t̾ra re¬
manere: creclibilius putau̾irad
sua unamqͣmq rem reduci. ut
quicqͥd hic quelibet pars corꝑis
continu̾it: ibi recept᷑a sit. d̾o ida¬
gente. ut multa ⁊ minia: pau¬
caet minima. inq̃ndam redu¬
cantur modum: resurrectioni
cõmodum. Ita infantuli resur¬
gent magni. nimii qͦ modifi¬
cari. Ita qui in m̃bris suo careñ
nu̾m: atq modum. S opꝰ esse
non uidetur: ut humana substan

Expanded text:
fuit, ne sit nimia crinium unguifuit, ne sit nimia crinium unguiumve densitas aut prolixitas, similiterque in caeteris quaedam ex nimietate deformitas contemplantibus se ingerat. Unde existimant quia quod in corpore mortalium praecessit, illud totum ad resurrectionem occurrat; ita tamen ut quidquid in suo loco indecenter se haberet, aliorum suppleat indigentiam membrorum. Sed tot tantaque apud quosdam fiunt excrementa, ut non solum id inde fieri queat, verum etiam plus toto homine longe longeque. Sed si in consilio Dei est nihil humani corporis in terra remanere, credibilius putaverim ad sua unamquamque rem reduci, ut quidquid hic quaelibet pars corporis continuerit, ibi receptura sit, Deo id agente, ut multa et nimia, pauca et minima in quemdam reducantur modum resurrectioni commodum. Ita infantuli resurgent magni; nimii quoque modificati. Ita qui in membris suo carent numerum atque modum. Sed opus esse non videtur ut humana substan
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. non ut tt̾m resumeret. Deus
enim pro ea carnem collocauit. Itẽ
ex parentib semen abscedit.non
utiq ut redeat: uerum ut m pri¬
creatio filiorum subsistat. Num
cetera omnia restituent᷑ que a cor¬
porib scorum dilabuntur. siue
sanguinem fundendo. sue capi¬
los uelungues. precidendo. seucͤ¬
bris egritudinum ex halationi¬
bus. que corpus soludum sepru
inuaclunt tenueq relinquunt
S exhalando partes corporis. in
aera languore clilabunt: si con¬
ualescendo.in corpus alimenti
conuertunt᷑. Alioqum sicut ali¬
menta cũ assunt. id efficiunt :¬
ut corpus. nullo extͥnsecus assũp¬
touerum inse ip̃o augeatur. et
maneat:ita qͦ cum fomenta di¬
sunt. causa fortasse sunt qͣr corp̾
in se ip̃o tenuet᷑ et deficiat. ñ aũt
qd̃ abeo pars ulla expellat᷑ que
alibi existat. Aiunt omnia que
abscedunt. reducenda. ñ tn ita:
ut necẽe sit unumqd̾q ad illã
partem corporis redire.inqua prius

Expanded text:
fieret, non ut iterum resumeret: Deus fieret, non ut iterum resumeret: Deus enim pro ea carnem collocavit. Item ex parentibus semen abscedit, non utique ut redeat, verum ut inde procreatio filiorum subsistat. Num caetera omnia restituentur quae a corporibus sanctorum dilabuntur, sive sanguinem fundendo, sive capillos vel ungues praescidendo, seu crebris aegritudinum exhalationibus, quae corpus validum saepius invadunt, tenueque relinquunt? Sed exhalando partes corporis in aera languore dilabuntur, si convalescendo in corpus alimenta convertuntur; alioquin sicut alimenta, cum adsunt, id efficiunt ut corpus nullo extrinsecus assumpto, verum in seipso augeatur et maneat; ita quoque cum fomenta desunt, causa fortasse sunt quare corpus in seipso tenuetur et deficiat, non autem quod ab eo pars ulla expellatur quae alibi existat. Aiunt omnia quae abscedunt reducenda, non tamen ita ut necesse sit unumquodque ad illam partem corporis redire in qua prius