comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lici sp̃t nobis adeẽ credendi sunt.
orõni incũbimus. uł missarum
sollempnia celẽbramus. Ideo apꝰ
nec dubitari licet. uͥdñci corporiᷤᷤ
et sangiũs mysteria gecuntur:
supernoꝵ ciuium adeẽ ꝯuentꝰ qui
monumentũ iñquo uenerabłe cor¬
gendo abscesscerat tam selulis ex¬

Expanded text:
itus nobis adesse credendi sunt, orationi incumbimus, vel missarum solemnia celebramus. Ideo AposNec dubitari licet, ubi corporis Dominici et sanguinis mysteria geruntur, supernorum civium adesse conventus, qui monumentum, quo venerabile corgendo abscesserat, tam sedulis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tante. et in audite turpitudis.q.
a̾mirationẽ ⁊ dubitationẽ parit
in audientem. Uñ dñi. qͣ ad mirãt
et dubitans super tanto scelere
introducit᷑ loquẽs. Descendẽ et ui¬

Expanded text:
tantae et inauditae turpitudinis, quasi admirationem et dubitationem parit in audiente. Unde Dominus quasi admirans, et dubitans super tanto scelere, introducitur sic loquens: « Descendam et vi
Abbreviated transcription (French):
ornamentũ calciamentoꝵ ⁊ lu¬
nulas et torques. ⁊ momlia
⁊ amillas. et mitras. et discri¬
minalia. et ꝑichelidas. et mure
⁊ specula ⁊ syndones. et uictas.

Expanded text:
ornatum calceamentorum et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discriminalia, et periscelidas, et murenet specula, et sindones, et vittas,
Abbreviated transcription (Latin):
G̾. requieide inhac sꝑe misera
caro qui pp̃ aĩam uenit ꝓpter
tẽ quor uenturus est qui refor¬
mauit iltam cui quoq ñ obli¬
iscetur. saluatorem expectamꝰ
qui reformabit corpꝰ himlita

Expanded text:
 Requiesce in hac spe, misera caro: qui propter animam venit, propter te quoque venturus est; qui reformavit illam, tui quoque non obliviscetur. Salvatorem exspectamus, qui reformabit corpus humanita
Abbreviated transcription (Latin):
se pbr̃is añ ferͥe conantur. ñ ħ ratõ
ht̃. ñ antiquitas huit. ũ ꝯsentit
auctoritas. et si de sua ꝯsuctudine
calumpnia struitur. meliꝰ ꝓfcõ illa
ꝙͣ sũmus ordo ꝯtempuitur. ¶ Se¬

Expanded text:
s 442 anteferre conantur. Non hoc ratio habet, non antiquitas habuit, non consentit auctoritas. Et si de sua consuetudine calumnia struitur, melius profecto illa, quam summus Ordo contemnitur.
Abbreviated transcription (Latin):
nichil est humili cũ surgit in altũ.
Cuncta terit d̾ cuncta timet dese¬
uit iomĩs. ut se posse putet nec
belua tracior ulla est. ꝙ serui rabies
in lipera terga furentis. ¶Quartũ¬

Expanded text:
nihil est humili cum surgit in altum: cuncta ferit dum cuncta timet, desaevit in omnes ut se posse putent, nec belua taetrior ulla quam servi rabies in libera terga furentis; a
Abbreviated transcription (Latin):
sime sunit apedͣ. et aculcũ iñ Wl¬
nere relinqunt rex ip̃e sine aculeo
est. Noluit ipm natura nec seuũ
ẽt̃ nec ultone q̃ magno constaret
pet̾e celum q decraxit. et iram cĩ
inherrnen reliqͥt exemplat hoc

Expanded text:
sime sunt apes, et aculeos in vulnere relinquunt; rex ipse sine aculeo est. Noluit illum natura nec sevum esse nec ulcionem magno constaturam petere, telum que detraxit et iram eius inhermem reliquit. Exemplar hoc
Abbreviated transcription (Latin):
alutam. ñꝙ udi sub sole. et
cuideus diuitias et subãs. et
honcea et nich deest anime
suc exom̃ib q̃ desiderat nde tͥbu¬
it ei deus potestatem ut come¬
dat exco. sed homo exͣncus uo¬
rabit. ĩ. hec uanitas et magna mise¬

Expanded text:
alum quod vidi sub sole, et cui dedit Deus divitias, et substantiam, et honorem, et nihil deest animae ejus ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna mise
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia mea contempseritis ut
ñ faciatis ea q̃ ame constituta st̃
et ad irritum perducatis pactum
meum ego quo hoc faciam uob̾¬
corruetis coram hostib uris et
subiciemini hiis qui oderunt uoᷤ
fugietis nemine persequente. tã¬

Expanded text:
udicia mea contempseritis, ut non faciatis ea quae a me constituta sunt, et ad irritum perducatis pactum meum, ego quoque haec faciam vobcorruetis coram hostibus vestris et subiciemini his qui oderunt vos fugietis nemine persequente
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. aliud est sella terrena. aliud
est tribunal celeste. ab inferiori
accipit sũiam asuperlori. De pec

Expanded text:
um: Alia est sella terrena, aliud est tribunal caeleste. Ab inferiori accipite sententiam, a superiore c
Abbreviated transcription (Latin):
portas mortis. iob .xxi. tenent
tympanũ. et ꝙ̃tharam et gau¬
dent ad sonitum organi. Ducunt
in bonis dies suos. et inpũcto ad
inferna descendũt. illa d̾ pars¬

Expanded text:
ra dicit, Iob XXI: Tenent tinpanum et cytharam et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bonis dies suos et in puncto ad inferna descendunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lus ille seruus iñcorde suo. mor̃a
facit dũs meus uenire et ceperit
ꝑtutere ꝯseruos suos manducet
aũt et bibat cũ ebriosis. Ueniet
dominus serui illiꝰ indic qͣnõ sꝑat¬

Expanded text:
lus seruus in corde suo: Moram facit dominus meus uenire, et coeperit percutere conseruos suos, manducet autem et bibat cum ebriosis, ueniet dominus serui illius in die qua non s
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. et totas in albis uestibus
puellas ei ostendit quib cum
illa se ad miscere appete̾t. sed se¬
se eĩs iungere ũ auderet: beate
eis ẽẽ. et in eius obsequus uiue
tra leue et puellare ageret. et
a risu. et iocis abstineret sciens
leuitatem puellaris iute remo¬

Expanded text:
 ei in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beataeeis et uiuere in eius obsequio. Cui tra leua risu et jocis abstineret, sciens se levitatem puellaris vitae
Abbreviated transcription (Latin):
cepit sufficient̾ catulis suis. et
necauit leenis suis et impleuit
p̃da speluncas suas et cubile su¬
um rapina et subdit᷑. ecce ego
adte dicit dominus deꝰ exercituũ
et succidam usq ad sumũ qͣdri¬
gas tuas et leunculos tuos co
pars impii apd̾ deum et hereditã
uiolentoꝵ ꝙͣ ab orm̃ipotente sus¬
cipient. si multiplicati fu̾nt fi¬
lii eiꝰ ingladio erunt et nepotes
eiꝰ nõ saturabunt᷑ pane. in futo

Expanded text:
cepit sufficienter catulis suis, et necavit leaenis suis: et implevit praeda speluncas suas, et cubile suum rapina. Ecce ego ad te, dicit Dominus exercituum, et succendam usque ad fumum quadrigas tuas, et leunculos  Al. cas impii apud Deum et hereditas violentorum quam ab Omnipotente suscipient si multiplicati fuerint filii eius in gladio erunt et nepotes eius non saturabuntur pane qui
Abbreviated transcription (Latin):
senete ꝙ uisum est ciuidã cx iude¬
ret neronem apd̃ inferos balnea¬
re. ministros crrca eum aurum f̾¬
nũ o aduocati amici mei accedi¬
ad huc enĩ superest locꝰ in eo quẽ

Expanded text:
Senecae: Visum est cuidam quod videret Neronem apud inferos balneantem, ministrosque circa eum aurum fenum. O advocati amici mei accediadhuc enim superest locus in eo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
homo absorbetur acarne ut iam di¬
ci ñ psit ip̃e amimus suns ẽẽ. sedsi¬
mul totus hõ dici possit caro. u  r̾o

Expanded text:
homo absorbetur a carne, ut jam dici non possit, ipse animus suus est, sed simul totus homo dici possit caro. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd pot̾ homo abscondere
ignem in simi suo et uestimẽ¬
ta eius ñ ardeant. aut ambła¬
re super primas et ñcõburent᷑
plante eius sic qui ingreditur
ad uxorem ꝓximi sui nerit mũ¬
dus cum tetigit eam. ad idem¬

Expanded text:
Numquid potest homo abscondere ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur plantae ejus? Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ qͥdam peregͥnus uenit ad ab¬
batem siluanũ inmonte sỹnay.
et cum uideret fres operantes di¬
xit. quare operamini cibũ qͥ ꝑit.
Martha enĩ optimã partem ele¬
ut legeret iucludens eũ cellula.
spiciebat utrum quis uocaret
escam. nos aũt̃ tanꝙͣ caruales
comedimus. et sceo operamur

Expanded text:
 Quidam peregrinus venit ad abbatem silvanum in monte Synai, et cum videret fratres operantes dixit: "Quare operamini cibum qui perit? Maria optimam partem eleut legeret, includens illum in cellam, spiciebat si quis vocaret escam; nos autem, ut carnales, comedimus, et ideo operamur",
Abbreviated transcription (Latin):
laroratis quid ꝯferunt tot mu¬
tatoria uł extensa inꝑticis. uł
plicata inmantitis patrimoni¬
um nr̃m est ꝙ effirditis: nobis
crudelit̾ subtrahitis ꝙ mnaniter
expenditis et nos dei plasmatio¬
xp̃r et nos sanguine suo redẽp̃¬
tisumꝰ. uos ergo frẽs nr̃i indete
quale sit de supecna portione
pascere oculos nr̃os. uita ur̃a ce¬
dit uob̾ insuperfluas copias
nũs ncc̃itatib detrahit᷑ quicqͥd
accedit uanitatib urĩs. Id̾o. o
uanitas uanitatũ. sed s̃ uani¬
or ꝙͣ in sanior tulget ecc̃a in pa¬
rietb et inpanꝑib eget. suos
lapides induit auro. ⁊ filios.
suos nudos descrit. De sumptib
egenoꝵ sẽruit oculis diuitum
inuemm̃t citriosi quo delectent᷑
⁊ ñ inucnũt miseri quo sustẽ¬

Expanded text:
laborantibus, quid conferunt tot mutatoria, vel extensa in perticis, vel plicata in manticis! Nostrum est quod effunditis; nobis crudeliter subtrahitur, quod inaniter expenditis. Et nos enim Dei plasmatio, et nos sanguine Christi redempti sumus. Nos ergo fratres vestri. Videte quale sit de fraterna portione pascere oculos vestros. Vita nostra cedit vobis in superfluas copias. Nostris necessitatibus detrahitur, quidquid accevanitas vanitatum, sed non vanior quam insanior! Fulget ecclesia in parietibus, et in pauperibus eget. Suos lapides induit auro, et suos filios nudos deserit. De sumptibus egenorum servitur oculis divitum. Inveniunt curiosi quo delectentur, et non inveniunt miseri quo susten
Abbreviated transcription (Latin):
iniqua gerunt ut stipendiis que
sufficere debcant minlme ꝯtẽti¬
sũt. superflua quib egeni susten¬
tandi ceñt. ut impii sacrilege re
tineant. et inusus sue superbie
atq luxurie uitum pauperum ꝯ¬
sumere nõ uercantur. dupplici
ꝓfc̃o in iniquitate peccanͣtes ꝙ

Expanded text:
iniqua gerunt, ut stipendiis, quae sufficere debeant, minime contenti, superflua quibus egeni sustentandi forent, impie sacrilegeque sibi retineant; et in usus suae superbiae atque luxuriae victum pauperum consumere non vereantur, duplici profecto iniquitate pec
Abbreviated transcription (Latin):
nõ donas: de tuo t̃ro: da et reddo.
hũisti me largitorem. facito de¬
bitorem. parum est ꝙꝑ dixi. ha¬
buistĩ melargitorẽ. fac me de¬
bitorẽ. habeamte fenatorem.
pautamͥdas: plura reddam. tẽ¬

Expanded text:
 De meo quaero: da, et reddo. Habuisti me largitorem, fac cito debitorem. Parum est quod dixi, Habuisti me largitorem, fac me debitorem: habeam te feneratorem. Pauca mihi das, plura reddam. Te
Abbreviated transcription (Latin):
co dices. nõ nocuit michi s ani¬
mũ uocendi hũit. et cum illum
in potestate tua uideris uindcãm
putabis uindicari potitisse. Sci¬
to enĩ honestuu et maiꝰ genus

Expanded text:
co dices: Non nocuit mihi, sed animum nocendi habuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam putabis, vindicare potuisse. Scito enim honestum et magnum genus
Abbreviated transcription (Latin):
ece tot egreguis unũ cor esse cateruis
Incipit atq. aĩam populus uaciseit᷑ unã
Quis dubitare q̃ at misteria dogmatis.
ꝑsonas tres esse d̃m cũ milia uulgi unum¬
Conueniant sub m̃te pari uumeri q freq̃ntis
Sint anuni uolut unꝰ ħo que tͦba perhennẽ
Portatura crucẽ. dñm q secuta fidelem
Speruit agros habrtͣa polos. ħ nẽpe facultas
Fortior ẽ de parte magis conqͥrere totũ.
Atq caducorũ pensare manentia causis.
questũ per damna sequi:ñ prodige rerũ
Uenditor ista facis. sed qui tua lucͣ tenere
Ambiciose cupis. paruo.q in tempore linquis
Quod semper uis esse tuũ. sic spargere rura
olle. carere fuit quid enĩ substantia prodest
Que seruata perit quã sideris arce locatã
Cõmodius qui cedit habetlpete c̃ditor ĩ de
suro maiaris onom. Ctanas & recunde¬

Expanded text:
ce tot egregiis unum cor esse catervis 99 Incipit, atque animam populus nanciscitur unam. Quis dubitare queat mysteria dogmatis, unum Personas tres esse Deum? cum millia vulgi Conveniant sub mente pari, numerique frequentis Sint animi velut unus homo; quae turba perennem 100 Portatura crucem, Dominumque secuta fidelem Sprevit agros, habitura polos: haec nempe facultas Fortior est, de parte magis conquirere totum, Atque caducorum pensare manentia causis, Et quaestum per damna sequi. Non, prodige rerum Venditor, ista facis, sed qui tua jura tenere, Ambitiose, cupis, parvoque in tempore linquis, Quod semper vis esse tuum. Sic spargere rura, Nolle carere fuit; quid enim substantia prodest, Quae servata perit? quam sideris arce locatam Commodius, qui cedit, habet. Pete, creditor, inde Usurae majoris opem, gazasque reconde
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ suꝑ ẽ istis. totũ fallacit᷑ egro
Suggerit obreptans animo uis tetra ueneni
Per uulgata diu legis pͣcepra tenetis. ꝑcutienti maxillã¬
Ledentẽ semꝑ similis undicta sequat᷑. p̃bere aliam.

Expanded text:
od superest istis, totum fallaciter aegro od superest istis, totum fallaciter aegro Suggeret obreptans animo uis tetra ueneni. Peruulgata diu legis praecepta tenetis: Laedentem semper similis uindicta sequatur, Sed tra
Abbreviated transcription (Latin):
Eexiguũ. flaminis quã totũ dedere corpꝰ.
ꝑpetiusq animã parit᷑ cõuoluere penis.
Et si dextra manꝰ mentẽ ꝑdeua ducit. d scandalo¬
Erroris causã p̾stat decidere ferro.
Quã totũ etͣnis corpꝰ cõcedere flaminis. Uxorẽ ñ di¬
Frecipuit ueteres si qͥs conubia rumpet mittendã
Scribere discidui uiris feralia uerba. nͥ ob fornicati¬
Sola iuri recte discedat adultera tectis. onẽ.¬
Ast alie maneant. nam casti uira pudoris
Auctore amittet mulier deserta marito. dicit¬
Antiqͤ leges ꝓhibent ꝑuiria lingus. Non iurandũ¬
S cedat nr̃is uirandi audatia uissis.
Nec fas ẽ homini celũ uirare ꝑ altũ.
Quo sedes dni est. nec q̃ uestigia gestat
Tra dĩ. soli me ue urbis uenerabile nomͣ
Qd̾ regis magni ꝓpria ẽ uirabit᷑ umquã.
Nec caput inppͥum ciuꝗͣ uirare licebit.
Nãq potestatẽ minimi nͣ eẽ capilli
Cernitis. albũ ue aut nigrũ mutare colorẽ¬

Expanded text:
Exiguum, flammis quam totum dedere corpus Exiguum, flammis quam totum dedere corpus Perpetuisque animam pariter conuoluere poenis. Et si dextra manus mentem per deuia ducErroris causam praestat decidere ferro, Quam totum aeternis corpus concedere flammis. Praecipiunt ueteres, si quis conubia rumpit, Scribere discidium, iuris feralia uerba. Sola uiri recte discedet adultera tectis, Ast aliae maneant, nam casti iura pudoris Auctore amittet mulier deserta marito. Antiquae leges prohibent periuria linguis, Sed nostris cedat iurandi audacia iussis. Nec fas est homini caelum iurare per altum, Quod sedes Domini, nec quae uestigia gestat Terra Dei, Solymaeue urbis uenerabile nomen, Quod regis magni propria est, iurabitur umquam. Nec caput in proprium cuiquam iurare licebit, Namque potestatem minimi non esse capilli Cernitis, albumue aut nigrum mutare colore
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fatui miseriq cient sub nomine frẽm Si offers¬
in offerre uoles uenerans altaria donis inimꝰ tuũ ⁊c.¬
&tua teͣ tacite mentis penetralia tangit.
Qd̃ tibi sit cũ frẽ domi suscepta simultas.
Munera cunicta illic aditis admota relinqͣ.
&priꝰ ad pacẽ ꝓperans transcurre petenda
Frat᷑no demũ iã cõciliatꝰ amori
Offer grata deo tranquillo pectore dona
Est tibi pͣterea semꝑ cõtraria uirtꝰ.
Corꝑis hoc casti celeri curet᷑ amore.
Dũ rapide tecũ gͣdit᷑ ꝑ compita uitȩ.
Accusabit enĩ polluti corꝑis usus
& te sublimi statuet sub uidice uinctũ.
Tampnatũ rapier ad uincula seua ministri.
Nec priꝰ erenebris solueris carceris ats.
ltima quã minimi reddat᷑ portio nuͬmi.
haut ignota reor uobis stat cautio legis.
Occulta int̾ne frenant molimina mẽtis
Nec minꝰ optati. quã facti pena luenda ÷ Si ocłs tinis
a uctorẽ misere ꝓperans cõuellito labis.
Siaculare ꝓcul nam menbrũ ꝑdere refert

Expanded text:
Qui fatui miseriue cient sub nomine fratrem. Sin offerre uoles, uenerans altaria, munus Et tua tunc tacitae mentis penetralia tanget, Quod tibi sit cum fratre domi suscepta simultas, Munera cuncta illic aditis admota relinque Et prius ad pacem properans transcurre petendam. Fraterno demum iam conciliatus amori Offer grata Deo tranquillo pectore dona. Est tibi praeterea semper contraria uirtus Corporis; hoc casti celeri curetur amore, Dum rapidae tecum graditur per compita uitae.. Accusabit enim polluti corporis usus. Et te sublimi statuet sub iudice uinctum. Damnatum rapient ad uincula saeua ministri Nec prius e tenebris solueris carceris atri, Ultima quam minimi reddatur portio nummi: Haut ignota, reor, uobis stat cautio legis Occulta internae frenant molimina mentis: Nec minus optati quam facti poena luenda est. Si Auctorem miserae properans conuellito labis iaculare procul. Nam membrum perdere refert
Abbreviated transcription (Latin):
Nectaris aeria ppłm dulcedine pastũ.
Inpluuiis habuisse dapes & inimbribꝰ escas.¬
rsus mexustis sciens exercitꝰ arus sitiens
Egra iacebat aquis. qͣ spes ablata bibendi.
U uiendiq fuit subitaᷤᷤ arente metallo
hausit aquas. steriliq latex derupe cucurrit.
& ieuina nouũ uomuerũt marmora potũ.
his igit᷑ iam sacra tͥbꝰ dans munera rebꝰ.
ngłicis tremefacta minis affat᷑ asella.
s essorẽ ꝑ uerba suũ. lingitaa rudenti.
E didit humanas animal pecuale loq̃las¬
ol stetit adgabaon. mediiq cacumine celi.
Fiecit anhelantẽ dilato uespere luceo
Insolitꝰ frenare diẽ: nec luna cucurrit.
oidine pigra sus. Donec populantibꝰ armis
Feruidꝰ ingentẽ gladius cõsumeret hostẽ
C õuirata polo. iam tc̃ famulata uidebãt
S idera uenturũ. p̃misso nomine iesuo.

Expanded text:
Nectaris aeria populum dulcedine pastum Nectaris aeria populum dulcedine pastum In pluuiis habuisse dapes et in imbribus escasexustis sitiens exercitus aruis, Aegra jacebat aquis, qua spes ablata bibendi, Vivendique fuit, subitas arente metallo Hausit aquas, sterilique latex de rupe cucurrit, 172 Et jejuna novum vomuerunt marmora potum. His igitur jam sacra tribus dans munera rebus, Angelicis tremefacta minis affatur asella Sessorem per verba suum, linguaque rudenti Edidit humanas animal pecuale loquelasol stetit ad Gabaon mediique cacumine caeli Fixit anhelantem dilato uespere lucem, Insolitus frenare diem, nec luna cucurrit Ordine pigra suo, donec populantibus armis Feruidus ingentem gladius consumeret hostem Coniurante polo: iam tunc famulata uidebant Sidera uenturum praemisso nomine Iesum.
Abbreviated transcription (Latin):
Sensit dampna frutex. s amici fomitis estu
frondea blandite. lambebãt robora flaminȩ.
tis inĩmitẽ uirga ẽ animata draconẽ.
ꝑͦflexos sinuata globos. linguisq tͥsulcis
s quamea colla tumẽs iimicos ore chele dros
Sorbuit & ꝓprii redit inuirgulta rigoris.¬
eruia diisi patuerũt cerula ponti
Ingeminũ reuoluta latꝰ nudataq tellus
Cognatis spoliat᷑ aqͥs. ac turba pedestris
Intrat in absentis pelagi mare. ꝑꝙ ꝓfundũ.
Sicca peregrinas stupuerũt marmora planta.
Mutauit natura uuiã mediũq ꝑ equor
Incedẽs ppłs: rude iam baptisma gerebat.
Cui dux ap̃c erat: clamat nã lectio multas
Uox dñi suꝑ extat aquas. uox deniq uerbũ est
Uerbũ xp̃c ad ÷ geminȩ qͥ cõsona legis
t estam̃ta gerẽs. ueterẽ patefecit abyssuo
Ut doctrina sequens planis iñcederet arui¬
ud referã innumeras celesti pane cat̾uas.¬
A ngłicos sũpsisse cibos. nimbisq suꝑni

Expanded text:
Sensit damna frutex, sed amici fomitis aestu Sensit damna frutex, sed amici fomitis aestu Frondea blanditae lambebant robora flammae. inmitem uirga est animata draconem, Per flexos sinuata globos linguisque trisulcis Squamea colla tumens inimicos ore chelydros Sorbuit et proprii redit in uirgulta rigoris.uisi patuerunt caerula ponti In geminum reuoluta latus, nudataque tellus Cognatis spoliatur aquis, ac turba pedestris Intrat in absentis pelagi mare, perque profundum Sicca peregrinas stupuerunt marmora plantas. Mutauit natura uiam, mediumque per aequor Ingrediens populus rude iam baptisma gerebat, Cui dux Christus erat, clamat nam lectio: multas Vox Domini super extat aquas; uox denique uerbum est. Verbum Christus adest, geminae qui consona legis Testamenta regens ueterem patefecit abyssum, Vt doctrina sequens planis incederet aruiid referam innumeras caelesti pane cateruasAngelicos sumpsisse cibos, nimbisque superni
Abbreviated transcription (Latin):
Grandeuo consũpta situ ꝓlemq negabat.
Frigidꝰ annoso moriens in corꝑe sanguis:
Cũ seniore uiro. gelidi p̾cordia uentris
Inpartũ tumuere nouũ tremebundaq matͣ
Algentes onerata sinꝰ spem gentis op. ⁊me
Edidit & serum suspendit ad ubera natũ
Mactandũq dõ pat obtulit. at sacer ipsam.
.ꝓ pueri uigulis. aries mactat᷑ ad aram.
Oiusti mens scã uiri. pierate remora.
plus pieratis habens: cõtep̃sir uulnera nati:
Amplexꝰ p̃cepta dĩ. tipiciq cruoris
Auxilio uentura docet. qd sanguine xp̃i
humana ꝓ gente pius occũberer agnus.¬
ꝓth sodome fugiente chaos dũ respicit
Instatuã mutata salis stupefacta remansit
Adpenã cõuersa suã. quia nemo retrorsũ
Noxia cõtempti uitãs discrimina mũdi.
A spiciẽs saluandꝰ erit. nec debet arator
Dignũ opus exercẽs uultũ insua terga referre.¬
gnibꝰ innocius flagrans apparuit olim
ñ ardens ardere rubꝰ nec pancta calori.
Materies alimẽta dabat. nec torrida uiuens

Expanded text:
Grandaeuo consumpta situ, prolemque negabat Frigidus annoso moriens in corpore sanguis: Cum seniore uiro gelidi praecordia uentris In partum tumuere nouum tremebundaque mater Algentes onerata sinus, spem gentis opimae Edidit et serum suspendit ad ubera natum. Mactandumque Deo pater obtulit, at sacer ipsam Pro pueri iugulis aries mactatur ad aram. 0 iusti mens sancta uiri! pietate remota Plus pietatis habens contempsit uulnera nati Amplexus praecepta Dei, typicique cruoris Auxilio uentura docet, quod sanguine Christi Humana pro gente pius occumberet agnus.th Sodomae fugiente chaos, dum respicit uxor, In statuam mutata salis stupefacta remansit, Ad poenam conuersa suam: quia nemo retrorsum, Noxia contempti uitans discrimina mundi, Aspiciens saluandus erit, nec debet arator Dignum opus exercens uultum in sua terga referre. innocuis flagrans apparuit olim Non ardens ardere rubus, nec iuncta calori Materies alimenta dabat, nec torrida uiuens
Abbreviated transcription (Latin):
luit. non utilitati animȩ. sed inani uite
bderẽ & luteralis sollertia disciplinȩ lu
Infructuosi oꝑis non auctori seruiret:
pe misericors d̾s̃ conditor clementiꝰ fa¬
ã sui iuris aspex.&. stultos in me mũda
Iipientiȩ duitiꝰ haberi sensus indoluit.
ac faruum prudentię mortalis ingeniũ cȩ

Expanded text:
utilitati animae sed inani uitae dependerem, et litterariae sollertia disciplinae lusibus infructuosi operis, non auctori seruiret: tandem misericors Deus, rerum conditor, clementius fabricam sui iuris aspexit et stultos in me mundanae sapientiae diutius haberi sensus indoluit ac fatuu
Abbreviated transcription (Latin):
fido. sed inte cunctos aspicio. Quos dã colla¬
cionibꝰ assiduę disputacionis ad meliora
uexistĩ. Qͦsd̾ã placidȩ maturitate doctri¬
nȩ desiderio scẽ conuersationis imple
nutristi. Omĩa omĩbꝰ factus es: ut omnes
saluos efficeres. Cesset obsecro plur imoꝵ
iactura uerbor cessẽt longe deinceps excu¬
sationis ambages. Nec pigeat te post tanti
gurgitis emensa discrimina ad huc fluc¬
tuanti pugnȩ auctoritatis tuȩ anchorã
cominodare. Igit᷑ mirabiliũ diuinoꝵr li¬
bellos quos explurimos pauca cõplexꝰ usꝙ
dicta congregans ordinaui. contra om̃s emu¬
los tuȩ defensioni cõmendo. huic oꝑi fauẽ
pascha nr̃m immolatus ẽ xp̃s. Cui honor
Noc opus sedulius int̾ cartulas
disꝑsum reliquit. qd recollectũ. & ad unatũ
atq ad omnẽ elegantiã diuulgatũ est. atur¬
cio rufio asterio uc̃ excõsule ordinario atꝙ
patricio:

Expanded text:
fido; sed in te cunctos aspicio. quosdam conlafido; sed in te cunctos aspicio. quosdam conlationibus adsiduae disputationis ad meliora uexisti: quosdam placidae maturitate doctrinae desiderio sanctae conuersationis implesnutristi; omnia omnibus factus es, ut omnes saluos . efficeres. cesset, obsecro, plurimorum iactura uerborum; cessent longae deinceps excusationgurgitis emensa discrimina adhuc fluctuanti paginae auctoritatis tuae anchoram commodare. Quatuor ergo MIRABILIUM DIVINORUM libellos, quos ex pluribus pauca complexus usque ngregans ordinaui, contra omnes aemulos tuae defensioni commendo. huic autem operPASCHA nostrum immolatus est Christus, cui honor oc opus Sedulius inter cartulas dispersum reliquit, quod recollectum et adunatum, atque omni elegantia divulgatum est a Turcio Rufio Asterio quinto U. C. exconsule ordinario atque patricio.
Abbreviated transcription (Latin):
Nicet & in menbris feminei corꝑis. animus
sit uirilis. De cotidiane uͦ miscdĩȩ dispen¬
sacione reticeo. quã sic exercet ut sileat. sic
largiat᷑ ut lateat Indicat tam̃ eius habitꝰ
pauꝑ. ubi census ꝓficiat diues Et ut mag¬
nitudo prudentie gemina resplendens
lampade plus luceret. habet germaña nomi¬
ne merito q ꝑpetuã. annis imparẽ. factis eqͣ¬
lem. euo tenerã. ꝓbitate grandeuã. quȩ dũ
nominis dignitate pascit᷑. sic uiuit ut ne¬
queat amittere qd uocat᷑. Illustris mari¬
tali potentia. illustrior religione diuina
.poximã uirginitatis cõtinet palmã. incon¬
uigii federe manens pudica. Cetera p̃ter
conspicuos. ut pote conuenientes ornatꝰ que
desorore diximus. in huiꝰ quoq. moribꝰ inue
diligere te ꝓfiteris abicias. quẽ fouere asso¬
les. inudiose deterreas. Nullũ qͥdẽ ex hiꝰ om̃ib
uito. De nulliꝰ meritis aut instructione dif¬

Expanded text:
licet in membris feminei corporis animus licet in membris feminei corporis animus sit uirilis. de cotidianae uero misericordiae dispensatione reticeo, quam sic exercet ut sileat, sic largitur ut lateat. indicat tamen eius habitus pauper ubi census proficiat diues. et ut magnitudo tantae prudentiae gemina resplendens lampade plus luceret, habet germanam nomine meritoque Perpetuam, annis inparem, factis aequalem, aeuo teneram, probitate grandaeuam, quae dum nominis sui dignitate pascitur, sic uiuit ut nequeat amittere quod uocatur. inlustris maritali potentia, inlustrior religione diuina, proximam uirginitatis continet palmam in coniugii foedere manens pudica. cetera, praeter conspicuos utpote nuptae conuenientes ornatus, quae de sorore diximus, in huius quoque moribus inuendiligere te profiteris abicias, quem fouere adsoles inuidiose deterreas. nullum siquidem ex his omnibus uito, de nullius meritis aut instructione dif
Abbreviated transcription (Latin):
referã Uere felicẽ seculi huiꝰ inimicũ. ciu
crucifixus est mundꝰ. Sunt s alii memora¬
biles uiri quã plurimi. quos ad hoc susci¬
piendum idoneos eẽ constat officiũ. Nec ie¬
ronimi diuinȩ legis int̃pretis. & celestis bi¬
bliotecȩ cultoris exempla pudeat imitari.
atq ad generosas quoq feminas. &. p̾clare
indolis fama subnixas. in quarũ mentibꝰ sa¬
ere lectionis instancia sobriũ sapientie do¬
miciliũ collocauit. ꝓpͥe disputacionis docu¬
menta transmittere. Quis non optet & ambi¬
at eximios indicio sacre uirginis ac mini¬
stre placere uidicio᷑ que suꝑbi sanguinis no¬
bilitatẽ sic humilitate ꝓuexit ad głam.
ut incelestis patrie senatu fieri mereat᷑ e
uiniis castigatũ orationibꝰ refectũ. puri¬
tate mundissimũ. scripturas etiã ecclesia¬
stici dogmatis. ita sitiens epotauit. ut nisi
sexꝰ licentie defuisset posset etiã edocere:

Expanded text:
referam uere felicem, saeculi huius inimicum, cui referam uere felicem, saeculi huius inimicum, cui crucifixus est mundus? sunt et alii memorabiles uiri quam plurimi, quos ad hoc suscipiendum idoneos esse constat officium. nec Hieronymi, diuinae legis interpretis et caelestis bibliothecae cultoris, exemplar pudeat imitari atque ad generosas quoque feminas et praeclarae indolis fama subnixas, in quarum mentibus sacrae lectionis instantia sobrium sapientiae domicilium conlocauit, propriae disputationis documenta transmittere. quis non optet et ambiat eximio Syncletices, sacrae uirginis ac ministrae, placere iudicio, quae superbi sanguinis nobilitatem sic humilitate prouexit ad gloriam, ut in caelestis patriae senatu fieri mereatur atemplum, ieiuniis castigatum, orationibus refectum, puritate mundissimum. scripturas autem ecclesiastiei dogmatis ita sitiens epotauit, ut nisi sexus licentia defuisset posset et docere,
Abbreviated transcription (Latin):
eligas uel se cernas: cuui deuotionis tuȩ dicta
committas: Habes aut antistitẽ plenum
reuerentiȩ sacerdotalis ursinũ. qui ab eta¬
tis pͥmeuȩ tirocinio regis eterni castra ñ
deserens iuxitint᷑ barbaros pius. int̾ bella
pacatꝰ. Accepit testimoniũ beati iam meri¬
ti euangelicę sacram̃to doctrine Legimus
Habes laurentiũ difficili cõparatione pres¬
biterũ qui substanciã sui patrimonii sic
amauit. ut ecclesus & egenis uniuersa distri¬
buens tanti census effusione nichil ꝑderet:
ASapientia ꝑuigil. lenitate placabilis. quo &
serpentis astuciã. cum lege custodiat. & co¬
lumbȩ simplicis animũ non amitat.
habes qͦq meũ gallianũ eque presbiterum.
non libris secularibꝰ eruditũ sed placida
bonitate mitissimũ. catholice regulã disci¬
pline factis potiꝰ edocentem. quã sermone
annosam patientiã & in xp̃i famulatu non
deficiendo iuuenilẽ senectã: Quid ue felicẽ

Expanded text:
eligas uel secernas, cui deuotionis tuae dicta eligas uel secernas, cui deuotionis tuae dicta conmittas? habes antistitem plenum reuerentiae sacerdotalis Vrsinum, qui ab aetatis primaeuae tirocinio regis aeterni castra non deserens uixit inter barbaros pius, inter bella pacatus. accepit testimonium beati iam meriti euangelicae sacramento doctrinae. legimusocabuntur. habes Laurentium difficili conparatione presbyterum, qui substantiam sui patrimonii sic amauit, ut ecclesiis et egenis uniuersa distribuens tanti census effusione nihil perderet: sapientia peruigil, lenitate placabilis, quo et serpentis astutiam cum lege custodiat ei columbae simplicis animum non amittat. habes quoque meum Gallianum aeque presbyterum, non in libris saecularibus eruditum sed placida bonitate mitissimum, catholicae regulam disciplinae factis potius edocentem quam sermone annosam patientiam et in Christi famulatu non deficiendo iuuenalem senectam? quidue Felicem
Abbreviated transcription (Latin):
suerat ante irretitꝰ. He sũt pat̃ egregie
nr̃i oꝑis cause. non suꝑuacuȩ sicut didicis¬
tis sed cominode. que si ꝓbabili racione ñ
displicent. benignitatus tuȩ donent᷑ fauore.
Quo paululũ abscripturis celsioribꝰ uacans.
humilioribꝰ te qͦq libent᷑ imꝑtias. Non sẽꝑ
aquila suꝑ nubes eleuata ꝑuolitat. sed
etiã remissioribꝰ pennis aliquando descẽdit
ad terrã. Sepe belliger miles armis quibꝰ
assuetꝰ est dimicare. delectat᷑ & ludere
At forsitan ut abhac molestia te ꝑlegen¬
di carminis in occultis abducas. talib
me blande oracionis uocibꝰ alloquaris.
Cur inquiens affabilis amice. quẽ grã pu¬
re dilectionis amplector. dum me ꝓfusiꝰ
niteris uenerari p̃ceteris. ꝙ fidi. ꝓpositi se¬
dulitate sectaris: alios tanquã neglectos
offendas: Qui cum sint doctrina non un¬
pares. & una mecũ soleant religiose fidei
societate cõuingi me potissimũ. ac solum

Expanded text:
antea fuerat irretitus. Hae sunt, pater egregie, antea fuerat irretitus. Hae sunt, pater egregie, nostri operis causae, non superuacuae, sicut didicisti, sed commodae: quae si probabili ratione non displicent, benignitatis tuae donentur fauore, quo paululum ab scripturis celsioribus uacans humilioribus te quoque libenter inpertias. non semper aquila supra nubes elata peruolitat, sed etiam remissioribus aliquando pennis discendit ad terram. saepe belliger miles armis quibus adsuetus est dimicare delectatur et ludere. at forsitan ut ab hac te molestia perlegendi carminis in occultis abducas, talibus me blandae orationis uocibus adloqueris: cur, inquiens, adfabilis amice, quem gratia purae dilectionis amplector, dum me profusius niteris uenerari prae ceteris et fidi propositi sedulitate sectaris: alios tamquam neglectos offendas, qui dum sint doctrina con inpares et una mecum soleant religiosae fidei societate coniungi, me potissimum ac solum
Abbreviated transcription (Latin):
sione cõtemi iã. Cur aut̃ metrica uolue¬
rim hec racione cõponere. non differã bre¬
uit᷑ expedire. Raro pat̾ optime sic̃ urã qͦq
pericia lectionis assiduitate cognouit. di¬
uinȩ munera potestatis stilo quisꝗͣ huiꝰ mo¬
dulationis aptauit. Et multi sũt quos stu¬
diorum secularium disciplina ꝑpoeticas
magis delicias & carminũ uoluptates oblec¬
tat. hi quicqͥd rectoricȩ facundie ꝑ legerint.
negligentus assecũnt᷑. qm̃ illud haut diliguit.
Quando aut̃ uiderint uersuum blandim̃to
mellitum tanta cordis auiditate susciput̃.
ut alta memoria sepiꝰ hoc iterando con¬
stituant & reponant. Hoꝵ itaq mores.
non repudiandos estimo. sed ꝓinsita con¬
suetudine uel natura tractandos. ut quisq
suo magis ingenio. uoluntarius ad qͥrat᷑ d̾s
Nec differt quis qualibet occasione imbuat᷑
ad fidem. Dum tam̃ uiã libertatis ingressus
non repetat iniꝗͤ seruitutis laqueos quibꝰ

Expanded text:
sione contemnam. cur autem metrica uoluesione contemnam. cur autem metrica uoluerim haec ratione conponere, non differam breuiter expedire. raro, pater optime, sicut uestra quoque peritia lectionis adsidnitate cognoscit, diuinae munera potestatis stilo quisquam huius modulationis aptauit, et multi sunt quos studiorum saecularium disciplina per poeticas magis delicias et carminum uoluptates oblectat. hi quicquid rhetoricae facundiae perlegunt, neglegentius adsequuntur, quoniam illud haud diligunt: quod autem umellitum, tanta cordis aviditate suscipiunt, 140 ut in alta memoria saepius hoc iterando constituant et reponant. Horum itaque mores non repudiandos aestimo, sed pro insita consuetudine, vel natura tractandos, ut quisque suo magis ingenio voluntarius acquiratur Deo. Nec differt, qua quis occasione imbuatur ad fidem, dum tamen viam libertatis ingressus, non repetat iniquae servitutis laqueos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
credatis igniculũ mine posse lucere s tor¬
por cordis obtusi tanquã silicis per uenas
scintillã tenuem uix emitit. &. id iꝑsum
parui fomitis nutrim̃tum qd̃ in me potuit
doni celestis oleo ꝑmanere. Nefas ẽẽ pensa¬
bã innati tenacita &e silentii cum nullo par
cautius custodire. culpa defossȩ pecumę
ñ carerẽ. Inuidiȩ siquid̾e maculã de se ñ
abluit. qui alteri cõferre denegat. Sd cũ
dederit. non amutit. Int̾ diuersas tamen
anxie trepidacionis ambages. adiaciẽtũ
huiꝰ operis fundam̃tum. obhoc maxime
ꝓuocatꝰ accessi. ut alios exhortacionib ue¬
ritatis ad frugẽ bonȩ messis inuitans. si
quando infirmitatis humanȩ uitiis for¬
san lacessitꝰ impugner. Uerbis ꝓpͥe dispura¬
cionis addmonitus metuã: & qui furta ꝓhi¬
bui. fur uideri Uerear: & qui recte solidita¬
tis iter ostendi. ꝓcluuoris lubrici pericu¬
losa sectari. & clipeo dnĩcȩ ꝓtectionis ar¬
matꝰ inimicȩ iaculationis tela facili repul¬

Expanded text:
redatis igniculum in me posse lucere: sed torpor cordis obtunsi tamquam silicis uena scintillam tenuem uix emittit, et id ipsum parui fomitis nutrimentum, quod in me potuit doni caelestis oleo permanere; nefas esse pensabam muti tenacitate silentii cum nullo partcautius custodire, culpa defossae pecuniae non carerem. inuidiae siquidem maculam de sese non abluit qui alteri conferre denegat, quod cum dederit non amittit. inter diuersas tamen anxiae trepidationis ambages ad iaciendum huius operis fundamentum ob hoc maxime prouocatus accessi, at alios exhortationibus ueritatis ad frugem bonae messis inuitans, si quando infirmitatis humanae uitiis forsitan lacessitus inuitans, uerbis propriae disputationis ammonitus metuam, et qui furta prohibui far uideri uerear, et qui rectae soliditatis iter ostendi procliuioris lubrici periculosa sectari et clipeo dominicae protectionis armatus inimicae iaculationis tela facili repul
Abbreviated transcription (Latin):
Riuisquã me uenerabilis pa¬
ter operis nr̃i decurso uolu¬
mine censeas. ⁊ ritu forsitan
seueritatis obiurges. utpote qui nulla
ueteris scientiȩ p̃rogatiua suffultus tã
immnensũ paschalis pelagus maiestatis .&. ui¬
ris quoq peritissimis formidandũ. parua tixo
lintre cucurrerim. huiꝰ apud te facti causã
expurgẽ. ut cum me non audacẽ fuisse ꝓba¬
ueris. sed deuorum inpectoris tui portublã¬
da tranquillitate recipias quẽ gubernante
deo letaberis nulla ꝑtulisse naufragia. Cum
secularibꝰ igit᷑ studus occupatꝰ ium inpaciẽtis
ingenui. qd̾ diuinitatis inme ꝓuidentia ge¬
nerauit. non utilitati animę. sed in ani uite
dependerẽ & luteralis sollertia disciplinȩ lu¬
sib infructuosi oꝑis non auctori seriuret:

Expanded text:
rius quam me, uenerabilis pater, operis nostri decurso uolumine censeas et rite forsan seueritatis obiurges, utpote qui nulla ueteris scientiae praerogatiua suffultus tam inmensum paschalis pelagus maiestatis et uiris quoque peritissimis formidandum parua tiro lintre cucurrerim: huius apud te facti causas expurgem, ut cum me non audacem fuisse probaueris sed deuotum, in pectoris tui portum blanda tranquillitate recipias, quem gubernante Deo laetaberis nulla pertulisse naufragia. cum saecularibus igitur studiis occupatus uim inpatientis ingenii, quod diuinitatis in me prouidentia generauit, non utilitati animae sed inani uitae dependerem, et litterariae sollertia disciplinae lusibus infructuosi
Abbreviated transcription (Latin):
Istiꝰ hic pplĩ parte̾. plebẽq docendo.
Nomine iohanue̾ huc tu uocitare memͣto.
Olli cõfusa respondit mͣte sacerdo
Aemiula ꝓmissis. obsistit talibꝰ aetas
Nec senibꝰ poterit. foetꝰ cõtingere fessis.
Quẽ d̾s auertens. pͥmeuo inflore negauit.
Nec trepidas uates: cui talia nũtiꝰ addit.
Si tibi mortalis sobole̾ ꝓmitteret ullus.
Ad desperanduͣ forsan cunctacio mentis.
Debuerat tardis. herens insistere uerbis.
Nunc ego quẽ dñs. celi. tręq reꝑtor.
Ante suos uultꝰ. uoluit parere ministruͣ.
Nuribꝰ ingratis hoĩs. uisuq receptꝰ.
Sup̾mi mandata diͣ tẽpnenda ꝑegiꝰ
Qua re ꝓmissis manet inreuocabile donũ
S tibi claudet᷑ rapide uox nuͣtia mentis.
Tonec cuncta dĩ firment᷑ munera uobis
hec ait s sese teneriꝰ iminiscuit auri
nterea ppłs miracula longa trahebat. Pacharias mutꝰ
Quid tantũ intemplo uellet cessare sacerdos.
Inde domuͣ remeat. cõpleto exordine uates

Expanded text:
Istius hic populi partem pleramque docendo AIstius hic populi partem pleramque docendo ANomine Iohannem hunc tu uocitare memento.\' Olli confusa respondit mente sacerdos: \'Aemula promissis obsistit talibus aetas, Nec senibus fetus poterit contingere fessis, 30 Quem deus auertens primaeuo in flore negauit.\' Haec trepidans uates; cui talia nuntius addit: \'Si tibi mortalis subolem promitteret ullus, Ad desperandum forsan cunctatio mentis Debuerat tardis haerens insistere uerbis. Nunc ego, quem dominus caeli, terraeque repertor, Ante suos uultus uoluit parere ministrum, Auribus ingratis hominis uisuque receptus, Supremi mandata Dei temnenda peregi. Quare promissis manet inreuocabile donum, Sed tibi claudetur rapidae uox nuntia mentis, Donec cuncta Dei firmentur munera uobis.\' Haec ait et sese teneris inmiscuit auris. Interea populus miracula longa trahebat, Quid tantum temQuid tantum templo uellet cessare sacerdos. Inde domum remeat conpleto ex ordine uates
Abbreviated transcription (Latin):
ex fuit herodes. uidea ingente cruentꝰ
Sub quo seruator iusti. templiq sacerdos.
Tacharias uicibꝰ. cui templũcura tueri.
Digesto instabat lectoꝵ exordine uatũ
Huiꝰ inherebat thalamis. dignissima cõuux.
Cura his ambobꝰ. parilis moderaminis equi.
Ambos annexos legis pͣcepta tenebat᷑.
Nec fuit hi soboles. iam tue uergentibꝰ annis.
Gratius ut donũ iam desperantibꝰ esset.
S. cum forte aditis. arisq inferret odores
Tacharias. uisus celo descendere aperto.
N untiꝰ &. soli uissas ꝑferre loquelas.
Cetera nam foribꝰ plebes adstrata iacebat.
Quẽ tͥ terribilis. coͣcussit corde pauorẽ
isus. cũ leti sermonis grã placat:
Nam me ꝓpitiꝰ rerũ patͣ uincꝰ alto.
Eceli solio tibi nuc̃ inuerba uenire.
pꝰ cipit .&. cara tibi moxe cõiuge natũ.
ꝓmittit. grandis rerũ cui gła restat.
Plurima qui ppłis nascendo gaudia queret.
SIob̾rius et̃nim. clausum quẽ sp̃s ipsis
Uisceribꝰ matris. complebit nuine claro

Expanded text:
ex fuit Herodes Iudaea in gente cruentus, Sub quo seruator iusti templique sacerdos Zacharias, uicibus cui templum cura tueri Digesto instabat lectorum ex ordine uatum. Huius inhaerebat thalamis dignissima coniux. Cura his ambobus parilis moderaminis aequi, Ambos adnexos legis praecepta tenebant. Nec fuit his suboles, iam tum uergentibus annis, Gratius ut donum iam desperantibus esset. Sed cum forte aditis arisque inferret odores Zacharias, uisus caelo discendere aperto Nuntius et soli iussas perferre loquellas Cetera nam foribus tunc plebs adstrata rogabat: \'Quem tibi terribilis concussit corde pauorem Visus, cum laeti sermonis gratia pla.cat? Nam me dimissum rerum pater unicus alto E caeli solio tibi nunc in uerba uenire Praecipit et cara tibi mox e coniuge natum Promittit, grandis rerum cui gloria restat, Plurima qui populis nascendo gaudia quaeret; Sobrius aeternum, clausum quem Spiritus ipsis Visceribus matris conplebit numine claro.
Abbreviated transcription (Latin):
hanc cecinit uates uenturã ex uirgine ꝓlem.
Nobiscũ ds̃ est nomͣ cui. ꝓtinꝰ ille
Hec pͣcepta sequens seruat sponsalia pacta. Exiit edictũ¬
Sed tum forte noui capitũ discussio census: a cesare augͦto¬
Cesaris augusti iussis. ꝑ plurima tͣre ut d scbet᷑ orbis:¬
D escribebat᷑ syrie. quã uire regebat.
Addebant ppłiꝰ iures nom̃q genusq
Urb ẽ iudes betleem dauida canoꝵ
Que genuit. generis censũ quȩ iure petebat.
Edidit hic mariã. dauidis origine iosepħ
Desponsaq sibi scribens grauidãq ꝓfessus:
hospitio amboꝵ betleem sub menibꝰ uibis.
Angusti fuerant. ꝑ parua habitacula ruris.
uic uirgo nouo cõpleto inteꝑe fetu.¬
xei Soluit᷑. & puern ueteri cimnabula textu
Lnuoliuit᷑. duroq dat᷑ pͥsepe cubili:
Tertia sollicitȩ pecudũ custodia noctis.¬

Expanded text:
Hanc cecinit uates uenturam et uirgine prolem, Hanc cecinit uates uenturam et uirgine prolem, NOBISCVM DEVS est nomen cui.\' Protinus ille Haec praecepta sequens seruat sponsalia pacta. Sed tum forte nouo capitum discussio censu Caesaris Augusti iussis per plurima terrae Describebatur; Syriam tunc iure regebat. Edebant populi, uires nomenque genusque. Urbs est Iudaeae Bethleem, Dauida canorum Quae genuit, generis quae censum iure petebat. Edidit hic Mariam Dauidis origine Ioseph Desponsamque sibi scribens grauidamque professus. Hospitio amborum Bethleem sub moenibus urbis Angusti fuerant praeparua habitacula ruris. Illic uirgo nouo conpleta in tempore fetu Soluitur et puerum ueteri cunabula textu Inuoluunt durumque datur praesepe cubili. Circa sollicitae pecudum custodia nocti
Abbreviated transcription (Latin):
Astroꝵ & t̾re. pontiq hominũq parenti.
Uiserẽ qd̃ uoluit. ꝓpͥamq. ab soluere plebe̾
Fñbeat antiꝗͣ gente̾. corniiq salutis¬
Frecto indulget dauidis origine lumen.
Ioc est qd prisci cecsnere exordine uates
Nec ẽ illa salus. que nos ex hostibꝰ atris¬
Eripit. ut iuste iusto seruire q̃ amus.
Illiꝰ s. ppłm duces ꝑ lum̃. apertũ.
Errarẽ ꝑte spernent. mortisq tenebras
Abrumpent om̃s tua qui pͣcepta sequent᷑.
Exhinc secretis inuallibꝰ abdita semꝑ
Sita fuit puero. donec poscentibꝰ annis.
Uatis ad officiũ pleno pubesceret euo.
Interea marie sponsi miracula mentẽ¬
Sollicitant. manifesta uteri. qd pondera uidit.
& secũ uoluit. qua nã ratione ꝓpͥnque
Dedecꝰ oppressũ celet. thalamosq recuset.
Talia tractanti torpescunt mẽbra sopore.
Audiuitq dĩ super horrida somnia uocẽ.
a ccipe cõuigiũ nullo cũ crimine pactẽ:
s p̃s impleuit scõ cui uiscera fetu.

Expanded text:
Astrorum et terrae, pontique hominumque parenti, Astrorum et terrae, pontique hominumque parenti, Visere quod uoluit propriamque En beat antiquam gentem, cornuque salutirecto, indulget Davidis origine lumen. Hoc est, quod prisci cecinere ex ordine vates: Haec est illa salus, quae nos ex hostibEripit, ut iuste iusto seruire queamus. Illius et populum duces per lumen apertum: Errorem per te spernent mortisque tenebras Abrumpent omnes, tua qui praecepta sequentur.\' Exhinc secretis in uallibus abdita semper Vita fuit puero, donec poscentibus annis Vatis ad officium pleno pubesceret aeuo. Interea Mariae sponso miracula menteSollicitant, manifesta uteri quod pondera uidit, Et secum uoluit, quanam ratione propinquae Dedecus obpressum celet thalamosque recuset. Talia tractanti torpescunt membra sopore Audiuitque Dei super horrida somnia uocem: \'Accipe coniugium nullo cum crimine pactae, Spiritus inpleuit sancto cui uiscera fetu.
Abbreviated transcription (Latin):
Spͣs iste cãpit᷑. qd me dignatꝰ maltũ.
Crigere. ex humili celsam. cunctisq beataͬ
Gentibꝰ .&. seclis. uoluit dsͣ equus haberi.¬
Sustulit ecce thronũ seuis. fregitq suꝑbos.
Largiflius humiles. opibꝰ ditauit egentes.
Tue illic mansit. trinos exordine menses.
Ad ppamis domũ. repedat iam certa futuri
amq ad erat tempꝰ quo uissui effundere fetum.
helisabet uoluenda dies. inluminis auras.
Cogeret. ad partꝰ famã collecta cucurrit
Turba ꝓpͥnquoꝵ. tunc gaudia mira frequentes
Cõcelebrant. nomĩq iubent genitoris habere.¬
Abnuit hoc genitrix. s ioh̃s uocitet᷑.
Ingeminat. placuit te̾ cunctis iussa parentis.
Cõsulere. scriptoq rogant. edicere nom̃.
S ꝑmira fides tabulis cũ scribere temptat.
Implicita soluit ꝑ uerba sonantia linguã
Mox etiã ad suetã penetrant spiracula mentẽ
Completꝰq. canit uenturi cõscia dicti.
Cõcelebrat᷑ cuncti laudes. gratesq frequentat᷑

Expanded text:
Spiritus iste capit, quod me dignatus in altum Spiritus iste capit, quod me dignatus in altum Erigit ex humili celsam cunctisque beatam Gentibus et saeclis uoluit Deus aequus haberi.Sustulit ecce thronum saeuis fregitque superbos, Largifluis humiles opibus ditauit egentes.\' Tunc illic mansit trinos ex ordine menses, Ad propriamque domum repedat iam certa futuri. Iamque aderat tempus, quo iussum fundere partum Elisabeth uoluenda dies in luminis oras Cogeret. Ad partus famam collecta cucurrit Turba propinquorum, tum gaudia mira frequentes Concelebrant nomenque iubent genitoris habere.Abnuit hoc genetrix, sed Iohannes uocitetur Ingeminat. Placuit muti tunc iussa parentis Consulere, scriptoque rogant edicere nomen. Sed, pro mira fides, tabulis cum scribere temptat, Inplicitam soluit per uerba sonantia linguam. Mox etiam adsuetam penetrant spiracula mentem, Conpletusque canit uenturi conscia dicta: \'Concelebrent cuncti laudes gratesque frequentent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊acharię cõiunx mortali germine nuper
Cuo defessis. harisit miracula menbris.
Sextꝰ ad est mensis. parent sic omĩa uissis.
Uirgo de hinc dño. famulã nuc ecce iubenti.
Ut tua uerba sonant. cernis seruire paratã.
Nuntiꝰ abscedens uacuis se miscuit auri
Menbra uteri gremio motu maiore resultant¬
& simul exil iit mat᷑ concussa tremore.
Diuinę uocis. cõpleta est flamine scoͣ.
& magnũ clamat. felix o femina salue.
Felice̾ gestans uteri sinuamine fetun
nde meã tanto uoluit ds̃ equus honore.
Iiustrare domũ. quã mat᷑ numinis aiti.
iseret: ecce meo gaudens inuisere ꝓles.
Exultat. marie cum pͥma affamina sensit.
Felix que credit fine. mox affore uerbis
Quẽ d̾s ad famulos magnũ dignando loq̃t᷑.
I lla tͣhens animũ ꝑgaudia mixta pudore.
Suppresse uocis. pauitancia dicta uolutat.¬
agnificas laudes. animo. gratesq rependit.
Onmensi duo̾ mundi. uix gaudia tanta.

Expanded text:
Zachariae coniux mortali germine nuper Zachariae coniux mortali germine nuper Aeuo defessis hausit miracula membris. Sextus adest mensis: parent sic omnia iussis/. Virgo dehinc: \'Domino famulam nunc ecce iubenti, Vt tua uerba sonant, cernis seruire paratam.\' Nuntius abscedens uacuis se condidit auris. Membra uteri gremio motu maiore resultant. Et simul exiluit mater concussa tremore, Diuinae uocis conpleta est flamine sancto Et magnum clamans: \'Felix o femina, salue, Felicem gestans uteri sinuamine fetum. Vnde meam tanto uoluit Deus aequus honore Inlustrare domum, quam mater numinis alti Viseret? Ecce meo gaudens in uiscere proles Exultat, Mariae cum prima adfamina sensit. Felix, qui credit finem mox adfore uerbis, Quae Deus ad famulos magnum dignando loquetur r Illa trahens animum per gaudia mixta pudore Subpressae uocis pauitantia dicta uolutatagnificas laudes animus gratesque rependit Inmensi Domino mundi. Vix gaudia tanta