comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeunt inȩt̾nũ. Florent falsis bonis.
ꝑeunt ueris torm̃tis. Anuirtute tua
disꝑde iłios. qͦs in infirmitate tua tole
Quis hoc bonum cordis uł intelligere
potest alio dicente. siñ in seipso gustaue¬
rit . qͥd ÷. uoluntarie sacrificabo tibi :
Dicã tam̃ Fapiat qͥ potest qͦmͦ potest
credat qͥ non potest. & oret ut possit.
Nũqͥd tam̃ istũ uersũ ita p̾terire
debemꝰ. ut eũ uoħ ñ cõm̃demus: Di co
caritati ur̃ȩ. inuitat me satis amor ip¬
sius aliqͥd de illo loqui. & gr̃as ago deo
qͦd intente auditis. Siaut uos fastidien¬
tes audire c̃spicerẽ: inuitꝰ ab hoc uersu
silerẽ. & tam̃ incorde meo quantũ dñs
dignaret᷑ concedere ñ silerẽ. Ueniat gͦ
in linguã qđ corde conceptũ ÷ ꝓmat᷑

Expanded text:
pereunt in aeternum; florent falsis bonis, pereunt in aeternum; florent falsis bonis, pereunt veris tormentis. In virtute tua disperde illos: quos in infirmitate tua tolerQuis hoc bonum cordis vel in elligere potest alio dicente, si non in se ipso gustarit? Quid est, Voluntarie sacrificabo tibi? Dicam tamen; capiat qui potest, quomodo potest: credat qui non potest, et oret ut possit. Numquid tamen istum versum ita praeterire debemus, ut eum vobis non commendemus? Dico haritati Vestrae, invitat me satis amor ipsius aliquid de illo loqui; et gratias ago Deo quod intente auditis. Si autem vos fastidientes audire conspicerem, invitus ab hoc versu silerem; et tamen in corde meo, quantum Dominus dignaretur concedere, non silerem. Veniat ergo in linguam quod corde conceptum est;
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e. In hac głiat᷑ iste intꝰ. ñ inflore. ⁊ipheoꝵ
foris. qͥ mͦ ait̾. ecce enĩ ds̃ adiuuat me. Prsꝰ
quã uis longe futura sunt quȩ ꝓmittit.
hodie mͥdulce & pͣsens: adiutoriũ. hodie
in cordis mei gaudio inuenio. quia sine causa
dicunt qͥdã. qͥs ostendit nobis bona : Signa¬
tũ ÷ eñi suꝑ nos lum̃ uultꝰ tui dñe. dedĩsti
iocunditatẽ incormeũ. Noninueͥnea meã.
ñ ingregẽ meũ ñ incuppã meã n̾ inm̃sam
meam. sed incormeũ. Ecce enĩ ds̃ adiuuat
me. Quomodo te adiuuat: FTDÑS SOSCEP-¬
aieis. Sic qͦmͦ uirent sqͣuomͦ florent. igni
seruent᷑. INUIRITE TUA DISꝑOE illos.
Puta qͥa florent modo puta qͥa exoriunt᷑
sicut foenũ. tu noli ẽẽ uir imprudens
& stultus : ut hȩc attendendo intereas ĩ
Nã si tufueris incorpore ipsius đđ . in
uirtute sua disꝑdet illos. Isti florent felicita¬
te scłi ꝑeunt in uirtute dĩ. Non qͦmͦ flo¬
rent : sic ꝑeunt. Fłorent enĩ ad teꝰpus.

Expanded text:
n hac gloriatur iste intus, non in flore Ziphaeorum foris, qui modo ait: Ecce enim Deus adjuvat me. Prorsus quamvis longe futura sint quae promittit, hodie mihi dulce et praesens est adjutorium, hodie in cordis mei gaudio invenio quia sine causa dicunt quidam: Quis ostendit nobis bona? Signatum est enim super nos lumen vultus tui, Domine; dedisti jucunditatem in cor meum : non in vineam meam, non in gregem meum, non in cuppam meam, non in mensam meam, sed in cor meum. Ecce enim Deus adjuvat me. Quomodo te adjuvat? Et Dominus suscepmeis. Sic quomodo virent, sic quomodo florent, igni servantur. In virtute tua disperde illos. Puta quia florent modo, puta quia exoriuntur sicut fenum: tu noli esse vir imprudens et stultus, ut haec attendendo intereas in Nam si tu fueris in corpore ipsius David, in virtute sua disperdet illos. Isti florent felicitate saeculi, pereunt in virtute Dei. Non quomodo florent sic pereunt: florent enim ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. quid eñi oremꝰ sicut oportet nescimus :
quantomagis nos : Quitam̃ cũ sibi uideret᷑¬
&iam ipse prudenter orare. ut ab eo aufer-¬
retur stimulus carnis. angłs sathanẽ qͥ eum
colafizabat. ne inmagnitudine reuelatio¬
nũ extolleret᷑. qͥd audiuit adño: Nũ qͥd fac¬
tum est qđ uolebat. ut fieret qͦd expedie¬
rogaui ut auferret eũ ame. & dix̃ mͥ. Sufficit
tͥ gr̃amea. Nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑.
Ego medicam̃tũ aduulnꝰ posui. qͣndo posue-¬
rim noui . qͣndo auferendũ sit noui. Non
recedat ȩgrotꝰ amanib medici. ñ det c̃siliũ
medico. Ita sunt om̃ia istatẽporalia. Tribula-¬
tiones sunt. sibene colisdm̃. noueris qͥa nouit
qͥd euiq expediat. ꝓẜsꝑitates st̃. magis caue
ne ipse corrũpant animũ tuũ. ut ab eo qͥ¬

Expanded text:
dicit, Quid enim oremus sicut oportet, nescimus ; dicit, Quid enim oremus sicut oportet, nescimus ; quanto magis nos? Qui tamen cum sibi videretur ipse prudenter orare, ut ab eo auferretur stimulus carnis, angelus satanae qui eum colaphizabat, ne in magnitudine revelationum extolleretur, quid audivit a Domino? Numquid factum est quod volebat? Non; ut fieret qinum, ut auferret eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea: nam virtus in infirmitate perficitur . Ego medicamentum ad vulnus posui: quando posuerim novi, quando auferendum sit novi. Non recedat aegrotus a manibus medici, non det consilium medico. Ita sunt ista omnia temporalia. Tribulationes sunt; si bene colis Deum, noveris quia novit quid cuique expediat: prosperitates sunt; magis cave ne ipsae corrumpant animum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
Id ÷ & nocte clamaui & ñ exaudisti. & tam̃
hoc ipsũ qđ ñ exaudisti. ñ athsipientiã mͥ
ñ exaudisti. sed magis ad sapientiã ñ exau¬
disti. ut intelligere quid ate petere deberẽ.
Ea enĩ petebã. quȩ malo meo fortassis ac¬
ciꝑem Pecis diuitias. O homo quanti sux̃
euersi ꝑdiuitias suas. Unde scis utrũ tibi
sint ꝓ futurȩ diuitiȩ: Nonne multi pau¬
ꝑes tutius latebant. diuites facti mox
ut lucere ceꝑunt. p̃da fortiorib fuert᷑:
Quanto melius laterent. quanto melius
nescirentur. qui cepunt queri. non ꝓpter
qͦd erant. s ꝓpt᷑ qd habebant. In his oͦ
tẽporalib fr̾s admonemꝰ uos & exhor¬
tamur indño. ut n petatis aliquid quasi
fixum. sed qđ uob̾ ds expedire scit.
Quid enĩ uobis expediat. om̃ino nescit̾i.
Aliquando qđ putatis ꝓdesse ob est &
qͦd putatis obesse. hoc ꝓdest. Egri eñi estis.
nolite medico dictare. quȩ uobis medicam̃ta
uelit apponere. Si doctor gentiũ paulus apłs

Expanded text:
 et nocte clamavi, et non exaudisti; et tamen hoc ipsum quod non exaudisti, non ad insipientiam mihi non exaudisti, sed magis ad sapientiam non exaudisti, ut intelligerem quid a te petere deberem. Ea enim petebam quae malo meo fortassis acciperem. Petis divitias, o homo! quanti sunt eversi per divitias suas! Unde scis utrum tibi sint profuturae divitiae? Nonne multi pauperes tutius latebant; divites facti, mox ut lucere coeperunt, praeda fortioribus fuerunt? Quanto melius laterent, quanto melius nescirentur, qui coeperunt quaeri, non propter quod erant, sed propter quod habebant! In his ergo temporalibus, fratres, admonemus vos et exhortamur in Domino, ut non petatis aliquid quasi fixum, sed quod vobis Deus expedire scit. Quid enim vobis expediat, omnino nescitis. Aliquando quod putatis prodesse, obest; et quod putatis obesse, hoc prodest. Aegri enim estis, nolite medico dictare quae vobis medicamenta velit apponere. Si doctor gentium Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
uenient. Nã & indelicti dr̃ qͥdã rogasse dm̃.
& ñ ex auditꝰ bono suo. Desideria eñi scłaria
incitauerunt illum ad orandũ & intribu-¬
lationib tẽporalibus optauerat ut tͣnsirent
tribulationes tẽporales. & rediret flos feni
ipsa xp̃i ÷ : sed ꝓmembris suis. Uerba in qͥt¬

Expanded text:
venient. Nam et in delictis dicitur quidam rogasse Deum, venient. Nam et in delictis dicitur quidam rogasse Deum, et non exauditus bono suo. Desideria enim saecularia incitaverant illum ad orandum; et in tribulationibus temporalibus positus, optaverat ut transirent tribulationes temporales et rediret flos feni, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
& flosm̃s. Et illoꝵ flosqͥdem fuit tẽpo¬
ralis. & a rescente feno decidit. flos
aut̃ m̃sqͥs erit : Plantati ĩdomo dñi.
inatriis domꝰ dñir̃i florebunt. Rema-¬
net gͦ nob̾ flos. sed qui ñcadat sicut
foliũ plantati illiꝰ ligni iuxta aquas.
deqͦ dictũ ÷ & foliũ eiꝰ ñ decidet. Ds̃ gͦ in
nomine tuo saluũ me fac. & in uirtute tua
iudica me. Ds̃ eX AUDI ΟRAIIOΝE MΕΑM
auris: ꝑcipe uersa oris oori. Pueniant
ad aures tuas uerba oris mei. qͥa ñ florem
tipheoꝵ a tẽ de sidero. Aurib ꝑcipe uerba
oris mei. Tu ꝑcipe. nã zephei & si sonet oratio
mea ñ audiunt. qͥa ñ intelligunt. Tẽporalib
qͥppe gaudendo. bona ȩt̾na desiderare.
non nouerunt. Ad te ꝑueniat oratio mea.
ex desiderio et̾noꝵ tuoꝵ benesi cioꝵ excussa
& iaculata. Ad aures tuas emitto eã. ad iuua
eã ut ꝑueniat. ñ deficiat in itinere medio.
& quasi collapsa corruat. Sed ñ mͥ uenuiñ

Expanded text:
t flos meus. Et illorum quidem flos fuit tempot flos meus. Et illorum quidem flos fuit temporalis, et arescente feno decidit: flos autem meus quis erit? Plantati in domo Domini, in atriis domus Dei nostri florebunt . Remanet ergo et nobis flos, sed qui non cadat, sicut folium plantati illius ligni juxta aquas, de quo dictum est: Et folium ejus non decidet . Deus ergo in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica mauribus percipe verba oris mei. Perveniant ad aures tuas verba oris mei, quia non florem Ziphaeorum a te desidero. Auribus percipe verba oris mei: tu percipe; nam Ziphaeis etsi sonet oratio mea, non audiunt, quia non intelligunt. Temporalibus quippe gaudent, bona aeterna desiderare non norunt. Ad te perveniat oratio mea, ex desiderio aeternorum tuorum beneficiorum excussa et jaculata: ad aures tuas emitto eam; adjuva eam ut perveniat, ne deficiat in itinere medio, et quasi collapsa corruat. Sed etsi non mihi
Abbreviated transcription (Latin):
s uiuit in uirtute dĩ. Wenit gͣ ut moreret᷑
ex infirmitate. uenturꝰ ÷ ut iudicet in uir-¬
tute dĩ. s ꝑ infirmitatẽ crucis clarificatũ ÷
nom̃eiꝰ. Quisqͥs ñ crediderit in nom̃ clari¬
ficatũ ꝑ infirmitatẽ: ex pauescet ad iudicẽ.
cũ uenerit inuirtute. Meaũt quondã ille
infirmꝰ. cũ uenerit fortis uentilabro illo
ad sinistrã nos mittat: saluet nos in nomine
suo. & iudicet nos inuirtute sua. Quis en̾i
hoc tã temerariꝰ optauerit. ut dicat dõ
iudica me: Nne ꝓmaledicto dicisol&
hominib iudic& te dsꝰ. Ita plane ÷ male¬
dictũ siudicat te in uirtute sua: sin̾te
saluauerit in nomine suo. Cũuͦ in nomine
pͣcedenti saluauerit: salubrit᷑ in uirtute
c̃sequenti iudicabit. Securꝰ esto. iudiciũ
illud ñ tͥerit punitio. s discretio. Nã & ĩ
qͦdã ꝑsalmo ita legit᷑. Iudica me ds̃ & di-¬
scerne causã meam degente ñ sc̃a. Qͥd
÷ iudica me : Discerne me azipheis. int̾

Expanded text:
i . Venit ergo ut moreretur ex infirmitate, venturus est ut judicet in virtute Dei: sed per infirmitatem crucis clarificatum est nomen ejus. Quisquis non crediderit in nomen clarificatum per infirmitatem, expavescet ad judicem cum venerit in virtute. Ne autem quondam ille infirmus, cum venerit fortis, ventilabro illo ad sinistram nos mittat; salvet nos in nomine suo, et judicet nos in virtute sua. Quis enim hoc tam temerarius optaverit, ut dicat Deo, Judica me? Nonne pro maledicto dici solet hominibus: Judicet te Deus? Ita plane est maledictum, si judicat te in virtute sua; sed si non te salvaverit in nomine suo: cum vero in nomine praecedente salvaverit te, salubriter in virtute consequente judicabit. Securus esto: judicium illud non tibi erit punitio, sed discretio. Nam et in quodam psalmo ita dicitur: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente ninter
Abbreviated transcription (Latin):
facta est ad tuã laudationẽ. Non enĩ
intelligere᷑ ubi eẽm : nisi de infirmitate
mea admonitꝰ essẽ. Ex om̃ib gͦ tribulati-¬
onib eripusti me: Et suꝑusiooicos
ueos Res pexit ocoluis oõs. Suꝑ illos
zipheos. respexit oculus ms florẽ qͥppe
illoꝵ transii altitudine cordis ad te per¬
ueniens. Inde respexi super illos. & iudi
qr omnis caro fęnũ. & om̃is claritas homi¬
nis sicut flos feni. Sicut qͦda loco itẽ dr᷑:
Uidi impiũ exaltari & eleuari suꝑ ced¬
ros libani. & transiui & ecce nͥ erat. Qie
ñ erat : Qͥa tͣnsisti. qͥd ÷ qr transistis qͥa
n̾sine causa sursũ cor audisti quia non
in terra ubi putresceres remansisti.
qͥa leuasti animã tuã ad dm̃. & tran-¬
scendisti cedros libani. & de illa celsitu-¬
dine attendisti. & ecce nonerat. & quȩ¬
sistieũ. & ñ ÷ inuentꝰ locus eiꝰ. Lã labor
ñ ÷ antete. quia in trasti in scuarium
chr & intellexisti in nouissima. Sic & hic

Expanded text:
facta est ad tuam laudationem. Non enim facta est ad tuam laudationem. Non enim intelligerem ubi essem, nisi de infirmitate mea admonitus essem. Ex omnibus ergo tribulationibus eripuisti me. Et super inimicos meos respexit oculus meus: super illos Ziphaeos respexit oculus meus. Florem quippe illorum transii altitudine cordis, ad te perveni, et inde respexi super illos, et vidi quia omnis caro fenum, et omnis claritas hominis sicut flos feni : sicut quodam loco item dicitur, Vidi impium superexaltari et elevari sicut cedros Libani: transii, et ecce non erat. Quare, non erat? Quia transisti? Quid est, quia transisti. Quia non sine causa, Sursum cor, audisti, quia non in terra ubi putresceres remansisti, quia levasti animam tuam ad Deum, et transcendisti cedros Libani, et de illa celsitudine attendisti: et ecce non erat, et quaesisti eum, et non est inventus locus ejus . Jam labor non est ante te; quia intrasti in sanctuarium Dei, et intellexisti in novissima . Sic et hic
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & inuestigabiles uiȩ ipsius. Quis
eni inuestig̾auit uias eius. aut̃ cõ¬
p̾hendit consilia eiꝰ. Nouit quando
det. cui det. quando auferat. cui
auferat. Pete tu in hoc tẽpore.
qđ tibi ꝓsit inposterũ. pete qđ
te adiuuet inȩt̾nũ. Ipsũ aut̃
gratis dilige. quia meluis ab eo
non inuenis qđ det quã se ip sum.
Aut si inuenis meluis. hoc pete.
Uoluntarie sacrificabo tibi. Quare
uoluntarie: Quia gratis. Quid est
gratis : Et consi tebor qonN To
onre. QMͦ BONUOO eST Nichil aliud.
nͥ quia bonũ ÷. Num qͥd ait. c̃fitebor
nomini tuo dñe. quia das mͥ aurũ¬
plã pecuniã. excellentissimã digni¬
tatem : Non. Sed quid Quiabonũ
est. Meluis nichil inuenio quã nom̃
tuum. ideo c̃fitebor nomini tuo dñe
⁊ ione ERipuisti aie. Ideo intel¬
lexi. quia bonũ ÷ nom̃ tuum Hãsi hoc
possem ante tribulationes agnoscere : forte
mͥ necessariȩ ñ fuissent. Sed adhibita ÷
tribulatio ad admonitione̾. ad monitio

Expanded text:
 investigabiles viae ipsius! Quis enim investigabit vias ejus, aut quis comprehendet consilia ejus Novit quando det, cui det; quando auferat, et cui auferat. Pete tu in hoc tempore quod tibi prosit in posterum, pete quod te adjuvet in aeternum. Ipsum autem gratis dilige: quia melius ab eo non invenis quod det quam seipsum; aut si invenis melius, hoc pete. Voluntarie sacrificabo tibi. Quare voluntarie? Quia gratis. Quid est, gratis? Et confitebor nooniam bonum est: ob nihil aliud, nisi quia bonum est. Numquid ait: Confitebor nomini tuo, Domine, quia das mplam pecuniam, excellentissimam dignitatem? Non. Sed quid? Quoniam bonum est. Melius nihil invenio quam nomen tuum: ideo confitebor nomini tuo, Domine, tione eripuisti me. Ideo intellexi quia bonum est nomen tuum: nam si hoc possem ante tribulationes agnoscere, forte mihi necessariae non fuissent. Sed adhibita est tribulatio ad admonitionem, admonitio
Abbreviated transcription (Latin):
turus es adõ : Auare. ñ tͥ t̾ram
sed seipsũ seruat qͥfecit cęlũ & tͣrã.
Uoluntarie sacrificabo tͥ. noliex
necessitate. Si eñĩ ꝓpter aliudlãu¬
das dm̃: ex necessitate: laudas.
Si ad esset tͥ qđ amas. ñ laudareᷤ
dm̃. Uide qͥd dicã. Laudas dm̃ uerbi grã.
ut tͥ det amplã pecuniã Si haberes
aliunde ampła pecuniã ñ adõ: nũqͥd
laudares dm̃e Sigͦ propt̃ pecuniam
laudas dm̃ ñ uoluntate sacrificas
dõ sed ex necessitate sacrificas. qͥ appt̾
nescio quid aliud amas. Inde dictum
est. uoluntarie sacrificabo tibi. Con¬
temne omĩa. ipsũ attende. Et hȩc
que dedit. ꝓpter dantẽ bona sunt.
Nã dat ꝓrsus. dat ista tẽporalia &
quibdam bono eoꝵ. & qͥbdã malo eoꝵ:
scđm altitudinem & ꝓfunditatem

Expanded text:
turus es a Deo, o avare? Non tibi terram, turus es a Deo, o avare? Non tibi terram, sed seipsum servat qui fecit coelum et terram. Voluntarie sacrificabo tibi: noli ex necessitate. Si enim propter aliud laudas Deum, ex necessitate laudas. Si adesset tibi quod amas, non laudares Deum. Vide quid dicam: laudas Deum, verbi gratia, ut tibi det amplam pecuniam; si haberes aliunde amplam pecuniam, non a Deo, numquid laudares Deum? Si ergo propter pecuniam laudas Deum, non voluntarie sacrificas Deo, sed ex necessitate sacrificas: quia praeter illum nescio quid aliud amas. Inde dictum est, Voluntarie sacrificabo tibi. Contemne omnia, ipsum attende. Et haec quae dedit, propter dantem bona sunt. Nam dat prorsus, dat ista temporalia; et quibusdam bono eorum, quibusdam malo eorum, secundum altitudinem et profunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiscđia eiꝰ: Uictimas querã degrege
ouiũ. arietẽ eligã. taurũ aliquem
marm̃tis ꝓspiciã. thura certe det̾ra
sabeoꝵ o t̾ferã : Quid faciã : Quid offerã
nͥ qđ ait . sacrificiũ laudis głificabit me
Quaregͦ uoluntarie : quiagratis amo.
qđ laudo. Laudo dm̃. & ipsa laude gau¬
deo. Ipsiꝰ laude gaudeo quolaudato
nonerubesco. Non enĩ quẽ ad modum
laudat᷑ astudiosistheatricarũ nugarũ
uł auriga. uł uenator. uł qͥlibet histrio
& ałudatorib suis inuitantur alii lau¬
datores. ex ortantur ut pariter cla¬
ment. & cũ om̃s clamauerint. ple
caritate. gratuitũ sit qđ amatur
& qͦd laudat᷑. Quid ÷ gratuitũ : Ipse
ꝓpt̾ se. ñ ꝓpt̾ aliud. Si eñi laudas
dm̃ ut det t aliquid aluid: iãnon
gratis amas dm̃. Erubesceres. site
ux ortua ꝓpt᷑ diuitias amaret. & si
forte tͥ pauꝑtas accideret. de ad¬
ulterio cogitaret. Cũ gͦ te ac̃iuge
g̾atis amari uelis. tudeum ꝓpterꝰ
aliud amabis :. Qđ p̃mium accep¬

Expanded text:
ia ejus? Victimas quaeram de grege ovium, arietem eligam, taurum aliquem in armentis prospiciam, thura certe de terra Sabaeorum afferam? Quid faciam? Quid offeram, nisi quod ait, Sacrificium laudis honorificabit me Quare ergo, voluntarie? Quia gratis amo quod laudo. Laudo Deum, et in ipsa laude gaudeo: ipsius laude gaudeo, quo laudato non erubesco. Non enim quemadmodum laudatur ab studiosis theatricarum nugarum vel auriga, vel venator, vel quilibet histrio, et a laudatoribus suis invitantur alii laudatores, exhortantur ut pariter clament; et cum omnes clamaverint, plercharitate; gratuitum sit quod amatur, et quod laudatur. Quid est gratuitum? Ipse propter se, non propter aliud. Si enim laudas Deum ut det tibi aliquid aliud, jam non gratis amas Deum. Erubesceres si te uxor tua propter divitias amaret; et forte si tibi paupertas accideret, de adulterio cogitaret. Cum ergo te a conjuge gratis amari velis, tu Deum propter aliud amabis? Quod praemium accep
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ nũ mũ. qͦmͦ augeant᷑ greges qͦmͦ imple¬
an̾tur apotherȩ. qͦmͦ dicatur anime
habes multa bona. iocundare: epulare.
satiare : Nũ quid ponit ante conspectũ
suum illũ qui sic głanti. & ita flore tipheo
nitenti dicit. stulte. hoc ÷ ñ intelligers.
uir imprudens. hac nocte aufereair
anima tua. Pec om̃ia quȩ p̾parasti cuꝰ
erunt : Nonposuerunt dm̃ ante c̃spectum
suum. Ecce eNioo p̃S ADIUUAT ADE. Et¬

Expanded text:
 nummum, quomodo augeantur greges, quomodo impleantur apothocae, quomodo dicatur animae: Habes multa bona; jucundare, epulare, satiare. Numquid ponit ante conspectum suum illum qui sic glorianti et ita flore Ziphaeorum nitenti dicit: Stulte, hoc est non intelligens, vir imprudens, hac nocte auferetur anima tua; haec omnia quae praeparasti cujus erunt ? Non proposuerunt Deum ante conspectum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdere genus scõꝵ & ab huiꝰ scłi spe abstinen¬
tiũ. om̃s qͥ spẽ habent in isto scło. Certe
c̃ereti sunt. certe simul uiuunt. Uehem̃t᷑
sibi aduersa sunt ista duogenera hominũ.
unum eoꝵ qͥ non ponunt spẽ nisi inreb
Etcũ concordes sunt isti ⁊iphei. noli
multũ credere concordie eoꝵ. Tẽptati¬
ones non desunt. Ubi uene rit aliqua
tẽptatio. ut arguatur aliquis ꝑfore
ad ipsam eccłam accedere uult. necadat
aliquid feni. Quare ista dixi fr̃s: Qa
mͦ libent̃ audistis om̃s in nominẽ xp̃i.
& quẽ ad modũ intelligitis ita excla¬
matis aduerbũ. Nonutiq accla-¬
maretis: nͥ intelligeretis. Intellectꝰ
isteur̃ fructuosus
ẽẽ. debet. Ut rũ autẽ fruc tuosus
sit. tẽptatio int̾rogat. ne subito cũ
dicimini nr̃i. ꝑtẽptationẽ subito in¬
ueniamini alieni. & dicat᷑. Alieni in¬
surrexerunt aduersũme. & potentes qͤsi

Expanded text:
dere genus sanctorum et ab hujus saeculi spe abstinentium omnes qui spem habent in isto saeculo. Certe concreti sunt, certe simul vivunt. Vehementer sibi adversa sunt ista duo genera: unum eorum qui non ponunt spem nisi in rebuEt cum concordes sunt isti Ziphaei, noli multum credere concordiae eorum; tentationes desunt: ubi venerit aliqua tentatio, ut arguatur aliquis pro flad ipsam Ecclesiam accedere vult, ne cadat aliquid feni. Quare ista dixi, fratres? Quia modo libenter auditis omnes in nomine Christi, et quemadmodum intelligitis, ita exclamatis ad verbum; non utique acclamaretis, nisi intelligeretis. Intellectus iste vester fructuosus esse debet. Utrum autem fructuosus sit, tentatio interrogat; ne subito cum dicimini nostri, per tentationem inveniamini alieni, et dicatur, Alieni insurrexerunt adversu
Abbreviated transcription (Latin):
Non÷ ruma sepis. nec exitꝰ. neq clamor
inplateis eoꝵ. Sed uide ⁊ ipheos. uide
ad tempꝰ florentes Beatum dixeruñ
popłm eui hȩc sunt. Me rito filii alieni
Tuqͥd latens int̾ ⁊ ipheos : Beatꝰ populꝰ
cuiꝰ ÷ dñs ds̃ ipsiꝰ. Ex hoc affectu. hȩc oratio

Expanded text:
non est ruina sepis, nec exitus, neque clamor in plateis eorum. Sed vide Ziphaeos, vide ad tempus florentes. Beatum dixerunt populum cui haec sunt. Merito filii alieni. Tu quid, latens inter Ziphaeos? Beatus populus cujus Dominus Deus ipsius . Ex hoc affectu haec oratio
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ipse dauid uideus erat. detribu
uida : Ipse autẽ locus ziph adtribum
iuda ꝑtinebat. iudeoꝵ erat. Quomͦ gͦali¬
eni : Non ciuitate. non tribu. ñ cognati¬
one. s flore. Nã uis nosse alienos istos :
Inalio psalmo filii alieni dicti sunt.
quoꝵ os locutũ ÷ uanitatẽ. & dexteraeoꝵ
dextera iniquitatis. Et enumerat flore

Expanded text:
Nonne ipse David Judaeus erat de tribu Juda? Ipse autem locus Ziph ad tribum Juda pertinebat, Judaeorum erat. Quomodo ergo alieni? Non civitate, non tribu, non cognatione, sed flore. Nam vis nosse alienos istos? In alio psalmo filii alieni dicti sunt, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Et enumerat florem
Abbreviated transcription (Latin):
torũ suoꝵ hoc dicat. D in nomine tuosal¬
uũ me fac. & inuirtute tua iudicame. Uenisti
oxp̃e. humilis apparuisti ͤ. tẽptꝰ es. flagellatꝰ
es crucifixus es. occisus es. s t̾tia die resurrex¬
isti. qͣdragesimo die in cȩlũ ascendisti. sedes
addexterã patriꝰ & nemo uidet. Sp̃m tuum
ĩde misisti. accepunt digni. impleti atimore
tuo laudẽ ipsius humilitatiꝰ tuȩ ꝑmundũ
gentib p̃dicauert᷑. Nom̃ tuũ uideo excellere
ingenere humano. sed tam̃ infirmꝰ nobis
p̃dicatꝰ es. Neq enĩ & ille doctor gentiũ
dix̃ aliqͥd int̾ nos sẽ scire. nͥ ihm̃ xp̃m & hunc¬

Expanded text:
torum suorum; hoc dicat: Deus in nomine tuo saltorum suorum; hoc dicat: Deus in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me. Venisti, o Christe, humilis apparuisti, contemptus es, flagellatus es, crucifixus es, occisus es: sed tertio die resurrexisti, quadragesimo die in coelum ascendisti, sedes ad dexteram Patris, et nemo videt. Spiritum tuum inde misisti, quem acceperunt digni; impleti amore tuo, laudem ipsius humilitatis tuae per mundum gentesque praedicaverunt: nomen tuum video excellere in genere humano, sed tamen infirmus nobis praedicatus es. Neque enim et ille doctor Gentium dixit aliquid inter nos se scire, nisi Ch
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣntulũ ĩtellectꝰ: in decepit psalmꝰ iste.
ut dđ lateret int᷑ ⁊ipheos. nec delectaret᷑
flore zipheoꝵ s eligeret potiꝰ int̾ illoshu¬
militatẽ. ut haber& apud dm̃ ab sconditã
claritatẽ. Quid gͦ ei tribuit᷑ ĩ hoc titulo:
Infinẽ in ẏmniꝰ hoc ÷ laudib. Quib laudib:
Dñs dedit. dñs abstulit. sic̃ dño placuit ita fac¬
tũ ÷. sit nom̃ dñibenedictũ Quasi aruisse uide¬
bat᷑. ꝑdita om̃i substantia. Absit Colia ceciderañ.
radixuiuebat Ergo infinẽ ĩymnis G̾ͥd̃. Intel¬
lectꝰ ipsidd. Intellectꝰ ctͣ illud uirimprudeis
ñ cognoscet. & stultꝰ ñ intelliget hȩc. Intellectꝰ
ipsi dđ. cũ uenert̃ ⁊iphei. & dixert̃ ad saul.
Nonne ecce dđ absconditꝰ÷ apud nos. Et sit
absconditꝰ apud uos. duĩmͦ ñ floreat sicut
Saluum oesac ETIVIRTTe Ta IDicage
Hoc dicat eccłalatens int̾⁊ ipheos: hoc dicat
corpꝰ xp̾ianũ habens inocculto bonũ moꝵ
suoꝵ. ⁊perans de occulto mer cede meri¬

Expanded text:
um intellectus hic inde coepit psalmus iste, ut David lateret inter Ziphaeos, nec delectaretur flore Ziphaeorum; sed eligeret potius inter illos humilitatem, ut haberet apud Deum absconditam claritatem. Quid ergo ei tribuitur in hoc titulo? In finem, in hymnis: hoc est in laudibus. Quibus laudibus? Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Quasi aruisse videbatur, perdita omni substantia? Absit. Folia ceciderant, radix vivebat. Ergo, In finem, in hymnis. Quid, Intellectus ipsi David? Intellectus contra illud: Vir imprudens nipsi David, cum venerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Et sit absconditus apud vos, dummodo non floreat sicut salvum me fac, et in virtute tua judica me. Hoc dicat Ecclesia latens inter Ziphaeos. Hoc dicat corpus christianum habens in occulto bonum morum suorum, sperans de occulto mercedem meri
Abbreviated transcription (Latin):
minimeq xp̃ianã. fiat inte qͦd dicit᷑ in alio
ꝓsalmo: cõmemorato flore zipheoꝵ istorũ.
Nimis inqͥt ꝓfundȩ factȩ st̃ cogitationes tuȩ.
tue. & uir imprudens ñ cognoscet. & stultꝰ
ñ intelliget hȩc. Quid ñ intelliget : eũ ex¬
oriunt᷑ peccatores sic̃ fenũ & ꝓspexerint om̃s
Ecce mali florent. puto malos amat ds̃. & de¬
lectat᷑ tẽporali flore iniqͦrũ. Conũsi st̃ ad ini-¬
qͥtatẽ ut int̾eant ñ ad tẽpꝰ sic̃ illi florent. s¬

Expanded text:
minimeque christianam fiat in te quod dicitur in alio minimeque christianam fiat in te quod dicitur in alio psalmo, commemorato flore Ziphaeorum istorum: Nimis, inquit, profundae factae sunt cogitationes tuae. ognoscet, et stultus non intelliget haec. Quid non intelliget? Cum exorientur peccatores sicut fenum, et prospexerint omnesEcce mali florent, puto malos amat Deus: et delectati temporali flore iniquorum, conversi sunt ad iniquitatem, ut interirent. Non ad tempus sicut illi florent, s
Abbreviated transcription (Latin):
habenti etiã in occulto ꝓmissionẽ mer¬
cedis tue. aliqua sublimitas scłi: noli
extolli. Na si elatꝰ fueris ex illa. cades
inflorẽ zipheoꝵ. Sic eñi mulier quȩdã
sc̃a hester. in illo tc̃ popło iudeoꝵ cũ eẽt
uxor regis alienigene. uentũ ÷ adꝑicu¬
lum ciuiũ. ut dẽp̾caretur regẽ ꝓciui¬
bus suis. Qoepit orare: & in ipsa orati¬
one c̃fessa ÷ illa om̃ia insignia rega¬
lia. sic sibi. ẽẽ. uelut pannum menstru¬
atȩ. Si hȩc mulieres possunt. uirin̾
pos sunte Et si hoc potuit mulier
iudea. ñ poterit ȩccła xp̃ianas. hoc
gͦ dixerim caritati ur̃ȩ. diuitiȩ siaffiuant
ne apponatiscor. Abundent licet. & seqͣt᷑ te
ꝓsꝑitas scłi: tu mari noli credere nec ridensi
Diuitiȩ si affluant. si abundent: calca eas. &
suspendere exdõtuo. Qũ eñi eas subt᷑ ha
bueris & ex illo pependeris: cũ fuerint sub¬¬
t̾ctȩ ñcades. Neforte ꝑ malã cogitationem

Expanded text:
habenti etiam in occulto promissionem merhabenti etiam in occulto promissionem mercedis tuae, aliqua sublimitas saeculi, noli extolli: nam si elatus ex illa fueris, cades in florem Ziphaeorum. Sic enim mulier quaedam sancta Esther in illo tunc populo Judaeorum, cum esset uxor regis alienigenae, ventum est ad periculum civium, ut deprecaretur regem pro civibus suis; coepit orare, et in ipsa oratione confessa est illa omnia insignia regalia sic sibi esse velut pannum menstruatae . Si haec mulieres possunt, viri non possunt? Et si haec potuit mulier Judaea, non poterit Ecclesia christiana? Hoc ergo dixerim Charitati Vestrae: Divitiae si affluant, ne apponatis cor . Abundent licet, et sequatur te prosperitas saeculi, tu mari noli credere, nec ridenti. Divitiae si affluant, si abundent, calca eas, et suspendere ex Deo tuo. Cum enim eas subter te habueris, et ex illo pependeris, cum fuerint subtractae, non cades. Ne forte per malam cogitationem
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit filiꝰ hominis. congregabunt᷑ ante
eũ om̃s gentes. & separabit eos sicut pastor
segregat oues ab hedis. Ques ponet ad dexte¬
parabunt᷑. Elãma seqͥt᷑ sẽparationẽ. Ubi ÷
flos eoꝵ. qͥiã ad sinistrã stabunt : Nonne
tc̃ in gemiscent: Nonne tunc sera pęniten¬
tia torquebunt᷑ & dicent. quid nobis ꝓfuit
suꝑbia. & diuitiarũ iactatio quid cõntu¬
lit nobis. transiert᷑ ꝯmĩa tam̃quã umbra
Oriphei ad sinistrã stantes. sero pęnitet
uos inumbra floruisse. Quare dauidquẽ
ꝓdebatis int᷑ uos latere:. nonagnoscebatis.
sunc enĩ si cor rigeremini. dolor iste neẽt
Fructuosus dolor nunc ÷. cũ te accusas:
cũnate rep̃hendis mores malos tuos. cũ
rep̃hensos ꝑsequeris ꝑ secutos excludiᷤ.
illisq exclusis mutaris. exuens te
uetere᷑ hominẽ. induens nouum. eli¬
gens potius xp̃i opprobriũ. quã florẽ
⁊ipheoꝵ. Porro si t c̾tigerit habenti
inocculto bonũ tuũ & latenti int᷑ ⁊ipheo.

Expanded text:
nis in gloria sua, congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos sicut pastor segregat oves ab haedis; oves ponet ad dexteparabuntur: flamma sequitur separationem. Ubi est flos eorum qui jam ad sinistram stabunt? Nonne tunc ingemiscent? nonne tunc sera poenitentia torquebuntur, et dicent: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra . O Ziphaei ad sinistram stantes, sero poenitet vos in umbra floruisse! Quare David, quem prodebatis inter vos latere, non agnoscebatis? Tunc enim si corrigeremini, dolor iste infrucfructuosus dolor nunc est cum te accusas, cum in te reprehendis malos mores tuos, cum reprehensos persequeris, persecutos excludis, illisque exclusis mutaris, exuens te veterem hominem et induens novum, eligens potius Christi opprobrium quam florem Ziphaeorum. Porro si tibi contigerit habenti in occulto bonum tuum et latenti inter Ziphaeos,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ eni in eodẽ psalmo paulo post
dicit. hoc labor ÷ ante me: id÷ mag¬
na mͥ quȩstio surrexit in corde. quare
homines male faciunt & in scło
florent. multi autem bene agunt.
uestigandũ: labor ÷ inqͥt ante me. donec
introẽa in scũariũ dĩ. & intelligã in nouis¬
sima. Que st᷑ ista nouissima : Quȩ. nͥ quȩ

Expanded text:
Quod enim in eodem psalmo paulo post Quod enim in eodem psalmo paulo post dicit, Hoc labor est ante me: id est, magna mihi quaestio surrexit in corde, quare homines male faciunt, et in saeculo florent; multi autem bene agunt, vestigandum; Labor est, inquit, ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi flori zipheoꝵ & ĩuspecto de regno
eius. Regnum meu̾ non ÷ de hoc mundo.
Ergo hic latebat. & om̃s boni latent
tas: ibi thes aurus illoꝵ. Nũquid hȩc
bona apparent inscło: Et hec bona
latent. & horũ bonorũ merces latet.
ad tẽpus. nunqͥd semꝑ nitebit: Herba ẽ
hiemalis. usq adhestatẽ uiret. Non
gͦ fiat inanimo. qđ in alio psalmo
inuenimus. Confitetur eñi quidam
ꝓpe se cecidisse nutantẽ. & labasse
gressus suos ambulantes in uia dĩ cũ
aspiceret florem quaendã felicitatẽq
iniquorũ. & postea quã cognouit qͥd
iniquis infine seruar& ds̃. & qͥd iustis
laborantib ꝓmitteret qͥfallere non
potest: a gens gr̃as dehac cognitione
ait. Quã bonus ds isrł. recꝰtis corde.
Quare hoc dicis: Mei aut̃ in qͥt pene
moti sunt pedes. Unde : Quia zelaui
inpeccatorib. pacẽ peccatoꝵ intuens.
Confirmati sunt aut̃ gressus eius.
postea quã intellexit in nouissima.

Expanded text:
ipsi flori Ziphaeorum, et suspecto de regno ipsi flori Ziphaeorum, et suspecto de regno ejus: Regnum meum non est de hoc mundo . Ergo hic latebat: et omnes boni latent thesaurus illorum. Numquid haec bona apparent in saeculo? Et haec bona latent, et horum bonorum merces latet. ad tempus: numquid semper nitebit? Herba est hiemalis, usque ad aestatem viret. Non ergo fiat in animo quod in alio psalmo invenimus. Confitetur enim quidam prope se cecidisse nutantem, et labasse gressus suos ambulantes in via Dei, dum aspiceret florem quemdam felicitatemque iniquorum: et posteaquam cognovit quid iniquis in finem servaret Deus, et quid justis laborantibus promitteret qui fallere non potest, agens gratias de hac cognitione, ait: Quam bonus Deus Israel rectis corde! Quare hoc dicis? Mei autem, inquit, pene commoti sunt pedes. Unde? Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens. Confirmati sunt autem gressus ejus, postea quam intellexit in novissima.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a et̾na ĩ cȩlis. Proinde pecuniã tẽporalẽ
illi appellant diuitias. qui nisi tẽporalit᷑
florere ñ possunt. nec inet̾nũ sibi ex his
amicos facere uolunt. qͥ aueras diuitias
ñ nouert. Has gͦ diuitias solas iniqͥtas
putat. florens adtẽpꝰ ut fęnũ. Hist᷑¬
⁊ iphei mnimici dđ florentes in scło.
Hos aliquando attendunt & iam filii
lucis in firmi. & nutant eis pedes. &¬
cũ uiderint malos fecilitate florere :
dicunt apud semet ipsos. quid mͥ pro¬
dest innocentia : Quid mͥ ẽfert qd
dõ seruio. qͦd mandata eiꝰ custodio.
qđ neminẽ p̃mo. nemini aliqͥd rapio.
nulli noceo. qđ possũ p̾sto : Ecce hȩc
om̃ia facio. & florent illi. ego laboro.
Quid enĩ: Et tu zipheus uelis. eẽ. Qui
nit. quid insemet ipso hic ostenderit:
Siflos zipheoꝵ appetendus esset. ipse
dñs tius nonne in hoc scło floruisset:
Aut uͦ deerat illi. hic posse florere :
S maluit ĩ ter ⁊ ipheos latere. & dicere
pontio pilato int̾roganti tãquam&

Expanded text:
pecuniam temporalem illi appellant divitias, qui nisi temporaliter florere non possunt, nec in aeternum sibi ex his amicos facere volunt, quia veras divitias non noverunt. Has ergo divitias sola iniquitas putat, florens ad tempus ut fenum. Hi sunt Ziphaei inimici David, florentes in saeculo. 3. Hos aliquando attendunt etiam filii lucis infirmi, et nutant eis pedes, cum viderint malos felicitate florere; et dicunt apud seipsos: Quid mihi prodest innocentia? Quid mihi confert quod Deo servio, quod mandata ejus custodio, quod neminem premo, nemini aliquid rapio, nulli noceo, quod possum praesto? ecce haec omnia facio, et florent illi, ego laboro. Quid enim? Et tu Ziphaeus velles esse? nit, quid in seipso hic ostenderit? Si flos Ziphaeorum appetendus esset, ipse Dominus tuus nonne et in hoc saeculo floruisset? Aut vero deerat illi hic posse florere? Sed hic maluit inter Ziphaeos latere, et dicere Pontio Pilato interroganti, tanquam et
Abbreviated transcription (Latin):
caritatiurȩ antedies: de qͦdictũ ÷. ecce homo
qͥ ñ posuit dm̃ adiutorẽ suũ. sed sꝑauit
inmultitudine diuitiaru̾ suarum. & p̃¬
ualuit inuanitate sua: Isti sunt floren¬
tes. filii scłi. qͦs mͦ exeuangelio audistis.
ipsi uident᷑ ꝓspicere in posterũ. qͦ nesci¬
unt utrũ ueniant. Audistis qͥd fecerit
dño suo uillicꝰ ille faciens se bonũ dereb
dñi sui. & largiens debitorib ipsiꝰ ut cum
amotꝰ eẽt auillicatione suscipet᷑ ab eis.
Et quã uis fraudẽ fecerit dño suo: tamen¬

Expanded text:
omo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua? Isti sunt florentes filii saeculi, quos modo ex Evangelio audistis qipsi videntur prospicere in posterum, quo nesciunt utrum veniant. Audistis quid fecerit domino suo villicus ille faciens sibi bonum de re domini sui, et largiens debitoribus illius, ut cum amotus esset a villicatione, susciperetur ab eis. Et quamvis fraudem fecerit domino suo
Abbreviated transcription (Latin):
decidit. Tc̃ ubi fuerit dd. uide qͥd seqͥt᷑.
Uerbũ aut̃ dñi manet ĩȩt̃nũ. Illa gͦ duo
genera hominũ st̃. quȩ & distinguere.
debetis. & eorũ alterũ eligere. Quid eñi
dem nunc eligendi potestas adiacet. ue¬
niet tẽpꝰ qͣndo tͥ potestas deerit eligendi.
cũiã dñs sententiã ñ differt iudicandi.

Expanded text:
d? Vide quid sequitur: Verbum autem Domini manet in aeternum . Illa ergo duo genera hominum sunt, quae et distinguere debetis, et eorum alterum eligere. Quid enim dem nunc eligendi potestas adjacet: veniet tempus quando tibi potestas decrit eligendi, cum jam Deus sententiam non differ
Abbreviated transcription (Latin):
salmi hiiꝰ ⁊i tolꝰ haset
fructũ plixitatiꝰ suȩ siu
telligatur. Et qͥa psalmus
breuis ÷. cõpensemꝰ inmora
tituli. qͦd inpsalmo ñ im¬
morabim᷑. In de en̾i pendet
om̃is uersus qui cantat᷑. Siqͥs aut̃ ag¬
noscat. qͦd indomꝰ fronte p̃fixũ ÷. securꝰ
intrabit. nec cũ intrauerit es rabit.
Hoc enim inipso poste pͣnotatũ ÷ qͦmͦ
interiꝰ ñerret᷑ TITUIITASEHABET¬
Intẽ IN YMONIS IN TELLECTUS IPSI DAUD
CM UENERUÑ TIPHEI ETOIXERUN AD
SAUL. NONNE ECCE DAUID ABSCONDITOS
es⁊ apoo Nos: Ed saul ꝑsecutor erat sc̃ĩ
uiri dauid. optime nouimꝰ. Qđ figuram
gerat saul tẽporalis regni n̾aduitã sed ad
cõmendasse meminimꝰ. Itẽq qđ ipse dđ
sigurã gerebat xp̃i uł corporis xp̃i: & nosse
debetis. & recolere: qui ĩa nostis. Qdergo
zipher. Uicus qͥdã erat ⁊iph. cuiꝰ habita¬
tores ⁊ iphei. in quoꝵ regine se absconderat
dd cũ eũ uellet saul inuenire & occidere.
Istigͦ ⁊iphei cũ hoc cognouissent: ꝑdideruñ

Expanded text:
almi hujus titulus habet fructum prolixitatis suae, si intelligatur: et quia Psalmus brevis est, compensemus in mora tituli quod in Psalmo non immorabimur. Inde enim pendet omnis versus qui cantatur. Si quis itaque agnoscat quod in domus fronte praefixum est, securus intrabit; nec cum intraverit, errabit. Hoc enim in ipso poste praenotatum est, quomodo interius non erretur. Titulus esi David, cum venerunt Ziphaei, et dixerunt ad Saül: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Quod Saül persecutor erat sancti viri David, optime novimus: quod figuram gerebat Saül temporalis regni, non ad vitam, sed ad commendasse meminimus. Itemque quod ipse David figuram gerebat Chriui jam nostis. Quid ergo Ziphaei? Vicus quidam erat Ziph, cujus habitatores Ziphaei, in quorum regione se absconderat David, cum eum vellet Saül invenire et occidere. Isti ergo Ziphaei cum hoc cognovissent, prodiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec pꝰ eoꝵ ꝓditionẽ potuit cõp̃hendere dđ.
s potiꝰ in ipsiꝰ regionis quada spelunca. cũ
eiꝰ manib datꝰ. eẽt. occidendus saul peꝑcit
illi dd̃. & qđ habebat inpotestate non fecit.
Ille aut̃ querebat facere. qͦd inpotestate
non habuit. Tipheĩ gͦ uiderint illi qui
fuerint. quos nob psalmꝰ ex illoꝵ occa¬
sione intelligendos offerat uideamꝰ. Quȩ
florentes. Florentes gͦ nescio qͥ inimici
erant scõ dd. florentes latenti. Inueniamꝰ
eos in genere humano. si ꝑsalmũ intelli.¬
gere uolumꝰ. Inueniamꝰ hic pͥmo đdla

Expanded text:
 proditionem potuit comprehendere David; sed potius in ipsius regionis quadam spelunca, cum ejus manibus datus esset occidendus Saül, pepercit ibi David, et quod habebat in potestate non fecit . Ille autem quaerebat facere quod in potestate non habuit. Ziphaei ergo viderint illi qui fuerint: quos nobis Psalmus ex illorum occasione intelligendos offerat, videamus. 2. Florentes. Florentes ergo nescio qui inimici erant sancto David, florentes latenti. Inveniamus eos in genere humano, si Psalmum intelligere volumus. Inveniamus hic primo Da
Abbreviated transcription (Latin):
eũ tanta lenitate. ut cũ eũ accepisset inmanꝰ
ñ illũ attigisset. ñ lesisset. Aecepit eñ iacno
dõ potestatẽ. ut si uellet occideret. saule
ipse. dauid. & elegit magis parcere quam
occidere. Ipse aut̃ nec tali beneficio uietꝰ
÷. ut desineret ꝑ seqͥ. Inueninus g illo tẽ¬
ꝑore quando saul dauid ꝑsequebat᷑ regẽ
futurũ & predestinatũ rex iã rȩꝓbatꝰ: q̃đ¬
Quid hoc gͦ ad xpm. si om̃ia quȩ tunc age¬
bantur. figure erant futurorũ : Inuenimꝰ
ibi xp̃me E multo maxime. Nã illudne
corrũpas intituli inscriptionẽ ñuideo
quomodo ꝑtineat adillũ dauid Noneñi
aliquis titulus institutꝰ erat ipsi daui
quẽ uoluit corrũꝑe saul. Widemꝰ autẽ
inpassione dñi scriptũ fuisse titulũ rex
iudeoꝵ. ut ille titulus expbraret frontẽ
psorũ qͦd agere suo manꝰ ñ abstinueruns.
In illis enĩ saul erat. inxp̃o dauił erat

Expanded text:
eum tanta lenitate, ut cum eum accepisset in manus, eum tanta lenitate, ut cum eum accepisset in manus, non illum attigisset, non laesisset. Accepit enim a Domino Deo potestatem, ut si vellet, occideret Saülem ipse David; et elegit parcere quam occidere. Ille autem nec tali beneficio victus est, ut desineret persequi. Invenimus ergo illo tempore, quando Saül David persequebatur, regem futurum et praedestinatum rex ergo hoc ad Christum? Si omnia quae tunc agebantur, figurae erant futurorum, invenimus ibi Christum, et multo maxime. Nam illud, Ne corrumpas in tituli inscriptionem, non video quomodo pertineat ad illum David. Non enim aliquis titulus inscriptus erat ipsi David, quem voluit corrumpere Saül. Videmus autem in passione Domini scriptum fuisse titulum, Rex Judaeorum; ut ille titulus exprobraret frontem ipsorum, quod a rege suo manus non abstinuerunt. In illis enim Saül erat, in Christo David erat
Abbreviated transcription (Latin):
nonquȩris: finis tuus ÷. Quomͦ eñ ĩfinisuiȩ
tuȩ locus ÷ quotendis. quocũ ꝑueneris iã
maneb̾: sic finis studiitui. ꝓpositi tui.
conatꝰ tui. intentionis tuȩ. ille ÷ adquẽ
tendis. ad quem cumꝑueneris ultra ñ
desiderabis qͥa meliꝰ nichil habebis. Ipsegͦ
& exemplũ nob uiuendi ꝓposuit in hacꝰ
uita. & prȩmiũ uiuendi dabit infutura uita.
Infinẽ Ne corrũpas ipsi oauio triuli iii¬
Scriptionẽ. cũeboeret afãcie SaULIN
sΡELVNcaco. Referentes nos ad scam scrip¬
turã. inuenimꝰ qͥdem scm̃ dauidillũ regẽ
isrł. exqͦ etiã nom̃ accepit psalteriũ dauicd:
ꝑsecutorem passum saulẽ regẽ ꝓpsus
populi : sicut multi ur̃m nouert̃. ꝗͥ scrip¬
turas uel attigerunt uel audierunt.¬
Habuit gͦ ꝑsecutorẽ saulẽ rex dauid Et
cum esset ille mitissimꝰ ille ferocissimus.
ille lenis. ille inuidus ille patiens. ile
erudelis. ille beneficꝰ ille ingratꝰ. ꝑtulit

Expanded text:
non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae non quaeris; finis tuus est. Quomodo enim finis viae tuae locus est quo tendis; quo cum perveneris, jam manebis: sic finis studii tui, propositi tui, conatus tui, intentionis tuae, ille est ad quem tendis; ad quem cum perveneris, ultra non desiderabis, quia melius nihil habebis. Ipse ergo et exemplum nobis vivendi proposuit in hac vita, et praemium vivendi dabit in futura vita. 3. In finem, ne corrumpas ipsi David in tituli inscriptionem, cum fugeret a facie Saül in speluncam. Referentes nos ad sanctam Scripturam, invenimus quidem sanctum David illum regem Israel, ex quo etiam nomen accepit Psalterium Davidicum, persecutorem passum fuisse Saülem regem ipsius populi , sicut multi vestrum noverunt, qui Scripturas vel attigerunt vel audierunt.Habuit ergo persecutorem Saülem rex David: et cum esset ille mitissimus, ille ferocissimus; ille lenis, ille invidus; ille patiens, ille crudelis; ille beneficus, ille ingratus; pertulit
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. Tota enĩ ȩccła constans exom̃ib
fidelibus qͥa fideles om̃s mẽbra sunt
xp̃i. habet illud caput positũ incęlis.
quod gubnat corpus suum. Et si separatũ
est uisione: sed annectitur caritate. Quia
omnib psalmis sic audiuimus uoces capitiᷤ.
ut audiamꝰ & uoces corporis. Noluit enim
loqͥ separatĩ qͥa noluit. eẽ. separatꝰ dicens.
ecce ego uobiscũ sum usq ad consũmationẽ
loqͥt᷑ ꝑnos. qͥa & nos loqͥmur in illo. & ideo
uerum loquimur : quia millo loquimur.
Nam quando in nobis & ex nob̃ loqͥ uoluerimꝰ
Consumere enim ꝑdere ÷ consũmare ꝑficere.
finitũ eñĩ quicquid dicimus. a fine dicimꝰ.
S alit᷑ dicimꝰ finitꝰ ÷ panis. aliter dicimꝰ
finita ÷ tunica. finitus ÷ panis quiman¬
aucabatur. finita ÷ tunica quȩ texebat᷑.
Panis gͦ finitꝰ ÷ ut c̃sumeret᷑. tunica finita ÷
ꝑuenire. Et sicũ adillũ ꝑueneris ultra

Expanded text:
saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. Quiaomnibus Psalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, Consumere enim, perdere est: consummare, perficere. Finitum enim quidquid dicimus, a fine dicimus. Sed aliter dicimus, Finitus est panis; aliter dicimus, Finita est tunica: finitus est panis qui manducabatur, finita est tunica quae texebatur: panis ergo finitus est ut consumeretur, tunica finita est pervenire: sed cum ad illum perveneris, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nos p̃cessert̃ in familia ipsius. patres
quidem nr̃i. sedtam̃ c̃ serui nr̃i. Neq
imꝑaret hoc ds̃ ut faceremꝰ. si ñ possibile.¬
ẽẽ. iudicaret. ut hoc ab homine fieret.
S c̃ siderans infirmitatẽ tuã deficis
sub p̃cepto c̃fortare in exemplo. Sed
&iam exemplũ ad te multũ ÷ Ad÷ ille
qͥ pbuit exemplũ ut prȩbeat & auxi¬
lium. Audiamꝰ gͦ in isto psalmo. Oppor¬
tune nãq accidit & illo ꝓcurante. ut
ei consonaret euangelium cõmendans
psalmo: ut uideamꝰ quomͦ ipse dñs nr̃
animã suã posuit ꝓnob̾. Psalmꝰ enĩ iste.
Caput ÷ ipse saluator nr̃ passus subpontio
pilato. qui nunc postea quam resur¬
rexit amortuis. sedet addexteram
patris. Corpus aut̃ eius est ȩccła
non ista aut illa: sed toto orbe diffusa.
Nec ea quȩ nunc ÷ in hominib qui
prȩsentem uitã agunt: sed ad eã ꝑti¬
nentib &iã his qͥfuert᷑ ante nos. & his
qͥfuturi sunt post nos usq infinem

Expanded text:
qui nos praecesserunt in familia ipsius, patres qui nos praecesserunt in familia ipsius, patres quidem nostri, sed tamen conservi nostri; neque imperaret hoc Deus ut faceremus, si impossibile judicaret ut hoc ab homine fieret. Sed considerans infirmitatem tuam, deficis sub praecepto? Confortare in exemplo. Sed etiam exemplum ad te multum est? Adest ille qui praebuit exemplum, ut praebeat et auxilium. Audiamus ergo in isto psalmo: opportune namque accidit, et illo procurante, ut ei consonaret Evangelium, commendanspsalmo, ut videamus quomodo ipse Dominus noster animam suam posuit pro nobis: psalmus enim iste caput est ipse Salvator noster, passus sub Pontio Pilato, qui nunc postea quam resurrexit a mortuis, sedet ad dexteram Patris: corpus autem ejus est Ecclesia; non ista, aut illa, sed toto orbe diffusa; nec ea quae nunc est in hominibus qui praesentem vitam agunt, sed ad eam pertinentibus etiam his qui fuerunt ante nos, et his qui futuri sunt post nos usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ. homo apud nos ex nob̾
ipsis iã circa dexterã patris.
Audistis quantũ nos diligat
Nã suȩ caritatis mensurã
& ipse dixit. & nobis in dixit. mandatũ
suum dicens. eẽ. ut nos in uicẽ diligamꝰ.
Et ne quȩreremꝰ dubitantes & estũ anteᷤ.
quantũ nos debeamꝰ inuicẽ diligere.
quantaq illa sit quȩ do placet caritatiꝰ
perfecta mensura. ea eñi ꝑfecta ÷ qua
maior eẽ. ñ potest: ipse ex pressit. ipse
docuit & ait. Maiorẽ hac caritatẽ nemo
habet. quã ut animã sua̾ ponat ꝓ amicis suiꝰ.
fecit ipse quod docuit. fecer̃t & apłi quod
ab illo didicerunt. & nob faciendũ p̃clica¬
uerunt. f aciamꝰ & nos. qͥa & si ñ sumꝰ qͦdille
scđ̃m id qđ ereauit nos. qđ ille tam̃ sumus
cam id qđ factus ÷ ꝓpt̃ nos. Et si solus fe¬
disset: forte nemo nr̃m audere deberet
imitari. Ita eñi ille homo erat. utͦds
esset. Sed in eo qđ homo erat. imitatist̃
serui dñm. & discipuli magistrũ. & fecert̃

Expanded text:
Patrem, homo apud nos, ex nobis ipsis, jam circa dexteram Patris, audistis quantum nos diligat. Nam suae charitatis mensuram, et ipse dixit, et nobis indixit, mandatum suum dicens esse ut nos invicem diligamus . Et ne quaereremus dubitantes et aestuantes quantum nos debeamus invicem diligere, quantaque illa sit quae Deo placet charitatis perfecta mensura, ea enim perfecta est, qua major esse non potest, expressit ipse, docuit, et ait: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis . Fecit ipse quod docuit, fecerunt Apostoli quod ab illo didicerunt, et nobis faciendum praedicaverunt. Faciamus et nos; quia etsi non sumus quod ille secundum id quod creavit nos, quod ille tamen sumus secundum id quod factus est propter nos. Et si solus fecisset, forte nemo nostrum deberet audere imitari; ita enim ille homo erat, ut et Deus esset: sed in eo quod homo erat, imitati sunt servi Dominum, et discipuli Magistrum, et fecerunt