comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alienat. Prefectus aũt uidens tanta mi¬
rabilia obstupuit. S ueritꝰ seditionẽ. si
cont᷑ temploꝵ pontifices ageret. & agne
contͣ suaᷤ sententiaᷤᷤ defensaret: uicariũ
suũ ad seditionẽ ppłi iudicẽ dereliquit.
Ipse aut̃ tristis abscessit: qđeã ñ potuit pꝰ re¬
surrectionẽ filii sui libare. Tunc uicarius as¬
pasius nomine popłi seditionẽ ñ ferens iussit
in conspectu om̃ium ignẽ copiosum ignẽ accendi:
& in medio eã p̃cepit lactari flãmarũ. Qd cum
fuisset impletũ: statĩ in duas partes diuisa ẽ flãma:
& hinc atq illinc seditiosos popłos exurebat: ipsã aut̃ peni¬
tus in nullo contingebat incendiũ. E magis hoc ñ
uirtutib diuinis s magicis artib deputantes:
dabant fremitus int̾ se popłi & infinitos elamores
ad celũ. Tunc beata agnes expandit manꝰ suas in
medio ignisa & his u̾bis orationẽ fudit ad dñm.¬

Expanded text:
alienat. Praefectus autem videns tanta mialienat. Praefectus autem videns tanta mirabilia, obstupuit: sed veritus proscriptionem, si contra templorum pontifices ageret, et Agnem contra suas sententias defensaret, vicarium suum ad seditionem populi judicem dereliquit, ipse autem tristis abscessit, quod eam non potuit post resurrectionem filii sui liberare. Tunc vicarius Aspasius nomine, populi seditionem non ferens jussit in conspectu omnium ignem copiosum accendi, et in medium eam praecepit jactari flammarum. Quod cum fuisset impletum, statim in duas partes divisae sunt flammae, et hinc atque illinc seditiosos populos exurebant: ipsam autem penitus in nullo contingebat incendium. Et magis non hoc virtutibus divinis, sed maleficiis reputantes, dabant fremitus inter se populi, et infinitos clamores ad coelum. 13. Tunc beata Agnes extendens manus suas in medio ignis, his verbis orationem fudit ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
non magieis artib ista gessisti: si dep̾cata fu¬
eris ipsũ angłm. ut restituat mͥ filiũ meũ
sanũ. Cui beata agnes respondit. Licet fides
tua hoc impetrare non mereatur a dño: tem̃
qͥa tempꝰ est ut uirtꝰ dñi mei ihũ xp̃i mani¬
festetur egredimini om̃s foras. ut solito me¬
in orationẽ offeram. Cumq uniu̾si foras
fuissent egressi: prosternens se in faciẽ suã¬
plorans. rogare cȩpit dñm ut iuuenẽ suscita¬
ret. Orante aũt illa. apparuit ei angłs dni:¬
qui et eleuauit eam flentẽ: & confortans a¬
nimũ eiꝰ iuuenẽ suscitauit. Qui egressus
foras. cepit publica uoce elamare & dicere.
possunt. nec aliis aliqͦd auxiliũ exhibere.
Ad hanc uocẽ om̃s aruspices & tẽploꝵ pon¬
tifices conturbabant᷑ & fit ꝑ eos uehem̃ti¬
or quã fuerat seditio popłoꝵ : atq om̃s una
uoce clamabant. Tolle magã. tolle male¬
ficã ⁊ quȩ & mentes immutat: & animos

Expanded text:
non magicis artibus ista gessisti, si deprecata funon magicis artibus ista gessisti, si deprecata fueris ipsum angelum, ut restituat mihi filium meum sanum. Cui beata Agnes respondit: Licet fides vestra hoc impetrare non mereatur a Domino; tamen quia tempus est ut virtus Domini mei Jesu Christi manifestetur, egredimini omnes foras, ut solitam ei orationem offeram. Cumque universi foras fuissent egressi, prosternens se in faciem pavimenti, rogare coepit Dominum, ut juvenem suscitaret. Orante autem illa, apparuit ei angelus Domini, et levavit eam flentem, et confortans animum ejus, juvenem suscitavit. Qui egressus foras coepit voce publica clamare et dicere: possunt, nec aliis aliquod auxilium exhibere. 12. Ad hanc vocem omnes haruspices, et templorum pontifices conturbabantur, et fit per eos vehementior quam fuerat, seditio populorum, atque omnes una voce clamabant: Tolle magam, tolle maleficam, quae et mentes mutat, et animos
Abbreviated transcription (Latin):
bant magam: alii innocentẽ.⁊ alii sacrile¬
gã conclamabant. Prefectus aũt audiens
filiũ suũ int̾isse: cũ ingenti tumultu ac luctu
uenit add theatrũ. Ee ing̃ssus locũ ubi corpus
filiĩ eius iacebat exanime: cũ magno elamore
dicebat beatissimȩ uirgini. Crudelissima
em̃ter inquireret: ait ad eũ beatissima agnes.
Ile cuꝰ uotuntatẽ uolebat facere: ipse in eũ
potestatẽ accepit. Quare aũt om̃s qui ad mi ingres¬
si sunt. sani sunt⁊ Qͥa om̃s dederunt honorem
dõ⁊ qui mͥ misit angłm suũ. & induit me hoc
qͦd ab ipsis eimabulis xp̃o consecratũ ẽ. & obla¬
tũ. Uidentes aũt splendorẽ angłicũ adoiabant
oms: et abscedebant illesi. Hic aũt impudens
statĩ ut ingressus ẽ: seuire cȩpit. & fremere.
Cumq manũ suã ad me contingindã apta¬
ret: deditͣ angłs dñi in reꝓbã quam conspicis
mortẽ. Dieit ei p̃fectus. In hoc apparebit. quia

Expanded text:
bant magam, alii innocentem, alii sacrilebant magam, alii innocentem, alii sacrilegam conclamabant. 10. Praefectus autem audiens filium suum interiisse, cum 482 ingenti tumultu ac luctu venit ad theatrum; et ingressus locum, in quo corpus filii ejus jacebat exanime, cum magno clamore dicebat beatissimae virgini: Crudelissima quireret, ait ad eum beatissima Agnes: Ille cujus voluntatem volebat perficere, ipse in eum potestatem accepit. Quare autem omnes qui ad me ingressi sunt, sani egressi sunt: quia omnes dederunt honorem Deo, qui misit angelum suum, et induit me hoc b ipsis cunabulis Christo consecratum est et oblatum. Videntes autem splendorem angelicum, adorabant omnes, et abscedebant illaesi: hic autem impudens statim ut ingressus est, saevire coepit et fremere; cumque manum suam ad me contingendam aptaret, dedit eum angelus Domini in reprobam, quam conspicis, mortem. 11. Dicit ei praefectus: in hoc apparebit quia
Abbreviated transcription (Latin):
sos ante se pueros furentes. & turpit̃ seuentes.
eũ nimia aũt ueneratione et ingñti admi¬
ratione regressos cepit impudent̃ arguere:
atq uanos. & molles. ac miseros iudicare.:⁊
et irridens eos locũ in quo uirgo orabat aue¬
dact᷑ ingressus ẽ. E uidens tantũ lum̃ eͥca
eam. nondedit honorem dõ. S irruens in
ipsum lum̃: pͥusquã uł manu eã continge¬
ret cecidit infaciẽ suã. E p̃focatus a dia¬
bolo exspirauit. Uidentes aũt socii eiꝰ qđ
moras intus innecteret: putabant obsceniᷤ
eũ oꝑib occupari. Et ingrediens unꝰ de iu¬
uenib qui ei familiarior erat: nut quasi con¬
gratularet᷑ insultationi eiꝰ et mortuũ eũ
inueniens: exclamauit uoce magna dicẽs.
Puissimi romani succurrite. Magicis arti¬
b ista meretrix p̃fecti filiũ. int̃fecit. Fit
repente concursio popłoꝵ ad theatrũ.⁊ &
uaria furentis uulgi acclamatio. Alii dice¬

Expanded text:
sus ut misit ante se pueros ferventes et turpiter saevientes, sus ut misit ante se pueros ferventes et turpiter saevientes, cum nimia autem veneratione et ingenti admiratione egressos coepit impotentes arguere, atque vanos et molles ac miseros judicare. Et irridens eos, locum in quo virgo adorabat, audacter ingressus est: et videns tantum lumen circa eam, non dedit honorem Deo: sed irruens in ipsum lumen, priusquam vel manu eam contingeret, cecidit in faciem suam, et praefocatus a diabolo exspiravit. Videntes autem socii ejus, quod moras intus innecteret, putabant obscoenis eum operibus occupatum. Et ingrediens unus ex juvenibus, qui ei familiarior erat, ut quasi congratularetur insultationi ejus, et mortuum eum inveniens, exclamavit voce magna, dicens: Piissimi Romani, succurrite: magicis artibus ista meretrix praefecti filium interfecit. Fit repente concursus populorum ad theatrum, et varia furentis populi acclamatio. Alii dice
Abbreviated transcription (Latin):
re. nec uidere. Fulgebat eñi tota cella ula
qͣsi sol radians in uirtute sua. Eł qͣnto quis
euriosior ee̾ oculis uoluisset: tanto su iu¬
sus aciẽ obtundebat Cumq se in orationen
dño ꝓstrauisset: apparuit ante oculos eiꝰ
stola candidissima. Et app̃hendens eam in
qui me innumero aneillaꝵ tuarũ cõpu¬
tans. uestẽ hanc mͥ largiri p̃cepisti. Ita nãq
ad mensurã corpusculi eiꝰ aptũ erat in¬
dum̃tũ. & nimio candore ꝑspicuũ: ut
nillus dubitaret aliud nͥ angłicis manib p̃para¬
tũ. Int̾ea lupanar locus efficitur orationis:
in quo qui fuissent ingressi adorarent. ac ue¬
neiarent᷑. & darent honorem dõ ꝓ imm̃so splen-¬
dore. ⁊ & mundiores egrederent᷑ foras. qm fuerãt
introgressi. Cumq hȩc agerentur. p̃fecti filiꝰ.
qui auẽtor huius erat sceleris ueniens ad lo¬
eũ cũ sodalib suis iuueneulis. qͣsi insulta¬
turus de uirgine.⁊ cũ quib libidinis suȩ pos
se se eredebat ludibriũ exercere. Et ingres

Expanded text:
re, nec videre. Fulgebat enim tota cella illa, quasi radians sol in virtute sua; et quanto quis curiosior esse voluisset, tanto sui visus aciem obtundebat. Cumque se in orationem Domino prostravisset, apparuit ante oculos ejus stola candidissima, et apprehendens eam indqui me in numero ancillarum tuarum computans, vestem hanc mihi largiri praecepisti. Ita namque ad mensuram corpusculi ejus aptum erat indumentum, et ita nimio candore conspicuum, ut nullus dubitaret hoc angelicis manibus praeparatum. Interea lupanar efficitur locus orationis, in quo omnes qui fuissent ingressi, adorarent et venerarentur, dantes honorem Deo pro immenso splendore, et mundiores egrederentur foras, quam fuerant intus ingressi. 9. Cumque haec agerentur, praefecti filius qui auctor erat hujus sceleris, venit ad locum cum sodalibus suis juvenculis, quasi insultaturus puellae, cum quibus libidinis suae se posse credebat ludibrium exercere: sed ingres
Abbreviated transcription (Latin):
usq inhodiernũ diem. ꝑseuerauit aut̃ ipsa con-¬
stantia augusti filia in uirginitate: ꝙ quã multȩ
u̾gines & medioeres. & nobiles. & illustres: saera uela¬
mina susceꝑunt. E quia fides mortis dampna
non patitur: usq in hodiernũ iliẽ multȩ uirgineᷤ
romȩ agnen beatissimã quasi in corpore manen-¬
tegrȩ ꝑseuerant: credentes sine dubio. qͦd ꝑseue¬
rantes ꝑpetuȩ uictoriȩ palmã acquirant. Hȩc
ego ambrosius seruus xp̃i dũ in uoluminib
abditis inuenissem seͥpta: ñ sum passus infructu¬
oso silentio tegi. Ad honorẽ gͥ tantȩ martyris.
sieut gesta eiꝰ agnoui conscͥpsit & ad edificationẽ

Expanded text:
usque in hodiernum diem. Perseveravit autem ipsa Conusque in hodiernum diem. Perseveravit autem ipsa Constantia Augusti filia in virginitate, per quam multae virgines et mediocres, et nobiles, et illustres sacra velamina susceperunt. Et quia fides mortis damna non patitur, usque in hodiernum diem multae virgines Romae Agnem beatissimam quasi in corpore manentegre perseverant, credentes sine dubio quod perseverantes perpetuae victoriae palmam acquirant. 19. Haec ego Ambrosius servus Christi, dum in voluminibus 484 abditis invenissem descripta, non sum passus infructuosa silentio tegi. Ad honorem igitur tantae martyris sicut gesta ejus agnovi, conscripsi; et ad aedificationem
Abbreviated transcription (Latin):
obsessa uulnerib: ut a capite usq ad pedes
nulla m̃broꝵ eiꝰ pars lib̃a remansisset. Acce-¬
nit ad sepulchrũ martyris nocte. & licet
pagana: tñ credula intentione p̃ces fidelit̃ fundebat.
Qđ dum faceret. repente somni suauitate corripi¬
tur.⁊ & uidet ꝑuisũ agnẽ beatissimã talia sibi mo¬
modo consequeris om̃ium uulnerũ quȩ in tuo¬
uis uulneris remaneret. Reu̾sa gͥ ad palatiũ sanis¬
sima: fecit gaudiũ patͥ suo augusto. & fr̃ib suis
imꝑatorib. Coronatur eiuitas tota⁊ fit letitia¬
b hȩc. Infidelitas gentiũ confundebat᷑: & fides
dñica letabatur. Int̾ea patrẽ. & fr̃ẽs augustos.
ut basilica beate agneti construeret᷑. & sibi il¬
lic mausoleũ collocari p̃cepit. Cueurrit aũt hec
opinio ad om̃s ⁊ & qͦtqͦt credentes ad eiꝰ sepulchrũ
aduenissent: sanabant᷑. quac̃q infirmitate de¬
tenti eeͣnt. Qͦd facere xp̃m nullus ambigat

Expanded text:
obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes obsessa vulneribus, ut a capite usque ad pedes nulla membrorum pars libera remaneret. Accenit ad sepulcrum martyris nocte; et licet pagana, tamen credula animi intentione preces fideliter fundebat. Quod cum faceret repente somni suavitate corripitur, et videt per visum beatissimam Agnem talia sibi momodo consequeris omnium vulnerum, quae in jus vulneris remaneret. Reversa igitur ad palatium sanissima, facit gaudium et patri suo Augusto, et fratribus suis imperatoribus. Coronatur civitas tota, fit laetitiabus haec, infidelitas gentium confundebatur, et fides Dominica laetabatur. 18. Interca patrem et fratres Augustos rogat, ut basilicam beatae Agnae construerent, et sibi illic mansionem collocari praecepit. Cucurrit autem haec opinio ad omnes, et quotquot credentes ad ejus sepulcrum advenissent, salvabantur, quacumque infirmitate detenti essent. Quod facere Christum nullus dubitat
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ eiꝰ. uiderunt in mediȩ noctis silentio ex¬
ercitũ uirginũ ⁊ quȩ om̃s auro textis eycladi¬
b indute: eũ ingenti lumine pͣteribant᷑.
Int̃ quas etiã uident beatissimã agnen simi¬
li ueste fulgentẽ & ad dexterã eiꝰ agnũstantẽ. niue¬
& qͥ simul erant.: qͣsi stuporẽ mentis incurrt̃.
S beata agnes rogat sẽas uirgines parũꝑgͣ
dũ figere. & stans parentib suis dixit. Nide¬
te ne me quasi mortuã lugeatis: s congaude¬
te mecũ atq congͣtulamini: quia eũ his oĩb
lueidas sedes accepi. Ee illi sũ iuncta in celis.
quẽ in t̾ris posita tota deuotione animi di¬
lexi. E his ddictis ꝑtransiit. Hȩc uisio publi¬
ce ab om̃ib qui uiderant. cotidie diuulga¬
batur:. Unde factũ ẽ. ut pꝰ aliqͣntos annos ad
constantiã constantini augusti filiã: hoc fa-¬
ctũ abhis qui uiderant narraret᷑. Erat eñi
ipsa constantia uirgo prudentissima: s ita

Expanded text:
crum ejus, vident in medio noctis silentio excrum ejus, vident in medio noctis silentio exercitum virginum, quae omnes auro intextis cycladis indutae cum ingenti lumine praeteribant: inter quas etiam vident beatissimam Agnem similiter fulgentem, et ad dexteram ejus Agnum stantem. Haequi simul erant, quasi stupore mentis detenti sunt. Sed beata Agnes rogat sanctas virgines parumper gradum figere, et stans parentibus suis dixit: Videte ne me mortuam lugeatis, sed congaudete mihi et congratulamini; quiajuncta in coelis, quem in terris posita tota devotione dilexi. Et his dictis, pertransiit. 17. Haec visio publice ab omnibus, qui viderant, divulgata est. Unde factum est ut post aliquantos annos ad Constantiam Augusti filiam hoc factum ab his qui viderant, narraretur. Erat enim ipsa Constantia virgo prudentissima, sed ita
Abbreviated transcription (Latin):
rentiana quȩ fuerat collactanea eiꝰ uirgo sẽis¬
stabat immobilis: & his uerbis exꝓbrabat eos
dicens. Suꝑflii. miseri. caduei. atq atrocissi¬
desensione lapidũ innocentes homines ingulatis.
Ftec & his similia dũ turbis furentib diceret:
lapidata ẽ ab eis. Ee orans iuxta sepulchrũ beatis¬
simȩ agnetis uirginis emisit spm. Unde dubi¬
ũ ñ ẽ. qđ in suo sit sanguine baptitata :⁊ quȩ
ꝓ defensione iusticiȩ dũ confiteret᷑ dñii mor¬
tem constant᷑ excepit. Eadem deniq hora fit
t̃remotꝰ uehem̃tissimꝰ ⁊ & cũ nimia cęli sereni¬
tas eẽt. tantȩ ehoruscationes. tantaq fulgura
ac tonitrua extitert̃: ut pars maxima insani
popłi expiraret. Unde factũ ẽ. ut nullus peni-¬
tus ex eodie aduenientib ad sepulehra scõꝵ ali¬
qͣs molestias ausus excitaret. Uenientes aũt pa¬
& sepelierunt illud in confinio agelli beatissi¬
tis assiduis ꝑnoctationib uigilarent ad sepul¬

Expanded text:
r tanta agmina collactanea ejus virgo sanctisstabat immobilis, et his verbis exprobrabat eis dicens: Superflui, miseri, caduci, atque atrocissidefensione lapidum homines innocentes jugulatis. c et his similia dum turbis furentibus diceret, lapidata est ab eis, et orans juxta sepulcrum beatissimae Agnae virginis, emisit spiritum. Non dubium est quod in suo sanguine sit baptizata, quae pro defensione justitiae, dum confiteretur Dominum, mortem constanter excepit. Eadem denique hora fit terrae motus vehementissimus; et cum nimia esset coeli serenitas, tantae coruscationes, tantaque fulgura et tonitrua exstiterunt, ut pars maxima insani populi exspiraret. Unde factum est ut nullus penitus ex eo advenientibus ad sepulcra sanctorum aliquas molestias excitaret. Venientes autem paet sepelierunt illud in confinio agelli beatissiae assiduis pernoctationibus vigilarent ad sepul
Abbreviated transcription (Latin):
nita scła sełoꝵ am̃. Cũq cõplesset orationẽ. ita
om̃is ignis extinctꝰ ẽ: ut nec tepor quidẽ incen¬
dii remaneret. Tunc aspasius urbis romȩ ui
guinis rubore ꝑfusam: xp̃e sibi sponsã. & mar¬
tyrẽ conseerauit. Parentes uͦ eius. nullã penitꝰ
habentes tͥsticiam: eũ om̃i gaudio tulerunt

Expanded text:
 amen. 14. Cumque complesset orationem, ita omnis ignis exstinctus est, ut nec tepor quidem incendii remansisset. Tunc Aspasius urbis Romae vicguinis rubore perfusam Christus sibi sponsam et martyrem dedicavit. Parentes vero ejus nullam 483 penitus tristi
Abbreviated transcription (Latin):
cas eos deos. s demones: qui et̾no igni tradũ¬
tur eũ his qui eos honorant. Iratꝰ aut̃ p̃ses:¬
p̃sidi. Insensate. & suasor animarũ. alienare
me speras ꝑhas penas ab amore dei mei. et
saluatoris ihũ xp̃i. s ñ potes: quia habeo cor¬
roboratorẽ meũ. & saluatorẽ ipsũ dñm ih̾m

Expanded text:
cas eos deos esse sed demones, quia eterno igni tradentur cum his qui eos uenerantur». Iratus pressidi: «Insensate et male sua- sor animarum, alienare me speras per has penas ab amore Dei mei et Saluatoris Iesu Christi. Sed non potes, quia habeo corroboratorem meum et Saluatorem ipsum dominum
Abbreviated transcription (Latin):
oleo qđ oratione eiꝰ ereuerat uidi. Uerũ¬
tam̃ de excessu uitȩ eiꝰ. & honore funeris.
breuitatẽ secutus silere studui. Ipsa uͦ in
er nomine prudens. qualit̃ remediũ ac
medelam suꝑ sepulchrũ eiꝰ adeptus sit: ñ
absurdũ fidelib innotescere ꝓ reueren

Expanded text:
ampulla, qui oratione eius creverat, vidi. Verumampulla, qui oratione eius creverat, vidi. Verumtamen de excessu vitae eius et honore funeris, brevitatem secutus, silere studui. Que in er nomine Prudens, qualiter remedium ac medillam super sepulchrum eius adeptus est, non absurdum fidelibus innotiscere pro reveren
Abbreviated transcription (Latin):
sic integrã adeptus ẽ sanitatẽ. adem in
tritorio meldensiũ urbis. congregatis mes¬
sorib cũ ꝓpͥam messẽ mẽteret: ualde tur
intentoriũ: qđ sine intermissione face¬
re consueuerat. solo adħens. eũ fletu orare
cepit. Admirabilẽ cunctis metentib mex
xp̃i ostendit uirtutẽ: Cum in cireuitu om̃ium
cepta fraude sereni: orta tempestate. nauicu
auxiliũ a dño p̃cabatur. Talis continuo fa¬
cta ẽ tnͣquillitas: ut sine dubio xp̃m affuis
tes reddebat. actũ est. ut quendã a demo¬
nio uexatũ oleo uellet ꝑungere.⁊ euiͣ scd̃m
Nã pontifex qui oleũ benediceret deerat.
Intẽa solo recubans opitulationẽ sibi de cȩlo
ad soluendũ infirmũ conferri p̃cabatur.
Mox ut ab oratione surrexit: in manib
eius ampulla oleo repleta ẽ. Ita demũ gemi¬
nȩ in una hora uirtutes xp̃o cooꝑante. ꝑ
oleo inergum inꝰ delbutus auexatione demo¬
nis in columis redderetur. Post ter senos
deniq ab obitu eiꝰ annos. quo ad descͥbendã eiꝰ

Expanded text:
s, integram adeptus est sanitatem. 50. Idem in terreturio Meldensium urbis, congregatis messoribus, cum propria messe meteret, valde turbtentorium, quod sine intermisione facere consueverat, solo adherens, cum fletu orare coepit. Admirabilem cunctis timentibus stus ostendit virtutem, cum in circuitu omnium cepta fraude sereni, orta tempestatem, navicuauxilium a Domino precabatur. Talis continuo facta est tranquillitas, ut sine dubio universi Chrtes reddebat. Factum est, ut quendam a demonio vexatum oleo vellet perungere. Cui cum secundum nam pontifex, qui oleum benediceret, deerat. Interea solo recubans, opitolationem sibi de caelo ad absolvendum infirmum conferri precabatur. Mox ut ab oratione surrexit, in manibus eius ampulla oleo impleta est, et ita demum gemine in una ora virtutis, Christo cooperante, per oleo inerguminus dilibutus a vexatione demonum incolomis redderetur. 53. Post ter senos namque ab obitu eius annus, quo ad discribendam eius
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cabatur eã: ut uxorem suã longo iã tẽ¬
pore paralysis langore detentã. sua uisitati¬
one sanaret. Obseerante gͥ tͥbuno ł seniorib
loci illiꝰ: in domũ eiꝰ ingressa. ad lectũ egro¬
egritudine. ł dolore quieuerat. statĩ iubẽte
ferentes infirmos. Qs illa signans. & be¬
nedicens. in columes reddebat. Oblatꝰ ẽ
in eadem urbe hõ. quẽ dĩico die oꝑantẽ uł¬
facto erueis signo. inuocata ĩdiuidua trimi¬
tate illuminauit. Quidam subdiaconus.
ut uidit tanta mirabilia ꝑ eã fieri. obtulit
ei filiũ suũ: quẽ bis quinis mensib febris¬

Expanded text:
depraecabatur eam, ut uxorem suam, longo iam tempore paralisi egritudine detentam, suam visitacione sanaret. Obsecrante ergo tribuno vel seniores coeti illius, in domo eius ingressa, ad lectum egroegritudine vel dolore quiverat, iubente ferentes infirmus, quos illa signans et benedicens incolomis reddebat. Oblatus in eadem urbem homo, quem dominico die operantem ulfacto crucis signaculo, invocata individua Trinitate, inluminavit. 38. Quidam subdiaconus, ut vidit tanta mirabilia per eam fieri, obtullit ei filium suum, quem bis quinis mensibus fri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ͥ illo. quo obsidionẽ urbs parisioꝵ. quinis
fame int̾isse noscantur: Factũ ẽ aut ut in
Quȩ eũ uenisset ad locũ. ubi erat in amne
sequane arbor quȩ naues mergebat: pau
ruit auulsa. Protinꝰ duo monstra egressa¬
naufragiũ passus ẽ nauigando. Ieinde¬

Expanded text:
itur, quo opsidionem Parisius bis quinos, fame interisse nuscantur. Factum est autem, ut cum pervenisset ad locum, ubi erat in amne Sęquana arbor, qui naves mergebat, paulruit avulsa. Protinus duo monstra ferunnaufragium passus a naviganti
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ exilia memoret. merita respiciat. uo¬
lumina relegat. dicta ꝑpendat. signa
cotidiana ꝑcenseat. ⁊ qui dũ suꝑstes fu¬
it in scło: aut seripsit eccłastiee fidei do¬
eum̃ta. aut pugnando caleauit hereti¬
ca crimina. aut petenti tribuit mi¬
racłoꝵ suffragia⁊ quȩ uolente dño usq
in hodiernũ diẽ: eius orationib ꝑseue¬
rant. S mea lingua ñ sufficit singula

Expanded text:
ejus exsilia memoret, merita respiciat, voejus exsilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa quotidiana percenseat. Qui dum superstes fuit in hoc saeculo, aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia; quae volente Domino usque in hodiernum diem ejus orationibus perseverant. Sed mea lingua non sufficit singula
Abbreviated transcription (Latin):
ita se dilexisse dñm: coniugis & filie affectu con¬
tẽptos Tañ in hoc inagis illas amasse co¬
gnoscitur: eũ ꝑ ipsũ lumini ꝑpetuo tͣns¬
feruntur. Quis uͦ abundantiã rigantis
ingenii contendat euoluere. aut eiꝰ u̾ba
u̾bis ualeat ex equare.⁊ qualit̃ ille indi¬
usse trinitatis libros stilo tumente con¬
texuit. aut seripturã dauitiei carmi¬
nis sermone coturnato ꝑ singłã reserauit:
Quã fuit in di̾sertione ꝓuidus. in tracta¬
tu ꝓfundus. ꝑ licteraturã eloquens. ꝑ uir¬
tutẽ mirabilis. in cõplexionib multi¬
plex. in resolutione subtilis. astutꝰ iuix
eitatis grãm non amittens. conditi sal in¬
genii. fons loquendi. thesaurus scientiȩ.
lux doctrinȩ. defensor eccłȩ. hostiũ pro¬
pugnator. euiꝰ dicta qui legerit non
eredit dicere. s tonare. hocͦ fuit ultra
homines sapere: tam caute de religio¬
ne censere. S qui uult ipsũ agnoscere.

Expanded text:
ita dilexisse dominum coniugis et filiae affectu conita dilexisse dominum coniugis et filiae affectu contempto? Tarnen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut eius verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae trinitatis libros stilo tumente contexuit, aut scripturam Davitici carminis sermone coturnato per singula reseravit? 51 Quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolicis gratiam non amittens. Ipse conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor Ecclesiae, hostium oppugnator. Cujus dicta qui legerit, non credet dicere, sed tonare. Hoc fuit ultra hominem sapere, tam caute de religione censere. 15. Sed qui vult ipsum cognoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ludibrio inigraret ad xp̃m: quã
ꝓpͥis manib ut decuit uenerandȩ tradi¬
dit sepulturȩ. O funeris gła. quȩ melior
habetur quã uita.⁊ quia qͦd t̾rȩ subripu¬
it: in celum transinisit.ꝰ Iere ut ego eon¬
sidero: plus fuit quã resuscitari sie mori.
Certa enĩ salus ẽ non contaminari pecca¬
tis. Qͣnͣti euperent reb. eũ uita traditis
talem transitũ comꝑare. si mercatores
forsitan inuenirent. Quid distat int ui-¬
iuficati infantis. & filiȩ mortificatȩ my¬
steriũ. Illũ resuscitauit ad baptismum:
hanc p̃destinauit ad regnũ⁊ nͥ qͦd in illo
adhuc spes peccandi restabat: hȩc imma¬
culata finierat. Qͥd eũ uidisset mater
beatȩ aprȩ. a pontifice postulat: ut ⁊ ipsa si
mereretur erepta de mundi crimine. cũ
filia p̃sentaretur ad regnũ. Cuiꝰ uota consi¬
dans assidua oratione: & ipsã ante se trans¬
misit ad głam. Quis estimaturꝰ ẽ talẽ uirũ

Expanded text:
mundi ludibrio migraret ad Christum: quam mundi ludibrio migraret ad Christum: quam propriis manibus, ut decuit, venerandae tradidit sepulturae. O funeris gloria, quae melior habetur quam vita: quia quod terrae subripuit, in coelum transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit, quam resuscitari, sic mori. Certa enim salus est, non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus cum vita traditis, talem transitum comparare, si mercatorem forsitan invenirent? Quid distat inter vivificati infantis, et filiae mortificatae mysterium? Illum resuscitavit ad baptismum, hanc praedestinavit ad regnum: nisi quod in illo adhuc spes peccandi restabat, haec immaculata finierat. Quod cum vidisset mater beatae Abrae, a pontifice postulat, ut et ipsa, si mereretur, erepta de mundi crimine, cum filia praesentaretur ad regnum. Cujus vota considerans, assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. Quis aestimaturus est, talem virum
Abbreviated transcription (Latin):
Tamdiu lacuit sacerdos in puluere. donec
parit surgerent. senex de oratione: in¬
fans de morte. Eece uita laudabilis. quȩ de¬
alteriꝰ corpore necẽ p̃cib effugauit: spolia¬
ñ tenuit: ubi hẏlarius uim orationis
ingessit. S tanta res non potest nr̃is uer¬
bis plus ornari quã meritis. Nunc uͦ me
reliqua hoc miraculo eumulauit. Deniq
eũ beatissimã aprã filiã suã. ad quã de exilio
destinauit epłam incolumẽ inuenisset. ⁊ al¬
loquit᷑ quomͦ poterat dulcedo patris. & facun¬
dia oratoris. Qͥd dicã. Alloquit᷑ hylarius.
euiꝰ eloquentiȩ pꝰ ipsũ comꝑare aliquẽ uix
audemꝰ: nͥ qui fuit spu diuino repletus.
temptans eiꝰ animũ si uellet sponsũ attin¬
gere: quẽ patris grã ꝓuideret. Tẽ libent̃
desiderant̃q ut celerit᷑ ei iungeretur obta¬
bat: quã uoluntatẽ pat̾ pius agnoscens.
intentus oiationib: non cessauit donec
sine dolore sine contagio. se p̃sente filia de¬

Expanded text:
Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, donec Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex de oratione, infans de morte. Ealterius corporae . ne| cem praecibus fugauit. Spolianon tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingressus. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari quam meritis. Nunc vero mreliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus nisi qui fuit siae si uellit sponsum attingire quem| patris gratia prouidisset. Tunc libenter desiderabiliterque| ut celeriter ei iungeretur orabat quam uoluntatem pi| us pater agnuscens . intentus orationibus non cessabit| donec sine dolore . sine contagio sep
Abbreviated transcription (Latin):
tinũ in uico loco deiaco dũ precepisset con¬
sistere: uirtute diuina meruit ibidem
sine baptismi regeneratione defunctus:
ẽ duplici morte damnatꝰ. Presentẽ lucẽ¬
amiserat: & pena futuri scłi non carebat.
Tunc inat̃ extincti quȩ iã mat̃ ñ erat. dũ
filiũ non habebat.⁊ ꝓuoluta ad pedes scĩ
hẏlarii. p̃cedentib lacrimis nati sui corpꝰ
effudit exclamans. Martinꝰ adhuc inci¬
piens catecuminũ: mortuũ reuocauit.
Tu pontifex redde rogo filiũ. aut mͥ aut ba¬
ptisino ⁊ qui popłi pat̃ agnosceris: ut ma
ĩ terra ꝓsternitur. Mlox paulatĩ. defuncti
pallor in ruborẽ conu̾titur. frigida men¬
bra reuocato spũ intepeset̃.⁊ oculi aꝑtis
palpebre lanuis. peregrinũ lum̃ agnosci
Uox adducto aere de pectoris domicilio con¬
flata ꝓfertur.⁊ gressus suis uestigiis re¬
diuiuus extenditur.⁊ in interiore funda
m̃to: tota fabrica renouatur. Qͥd plura:

Expanded text:
tinum in vico, Locogejaco nomine, dum praecepisset continum in vico, Locogejaco nomine, dum praecepisset consistere, virtute divina meruit ibi beaquidam sine baptismi regeneratione defunctus est: duplici morte damnatus, praesentem amiserat lucem, et poena futuri saeculi non carebat. Tunc mater exstincti, quae jam mater non erat, dum filium non habebat, provoluta ad pedes sancti Hilarii, praecedentibus lacrymis, nati sui corpus effudit, exclamans: Martinus adhuc incipiens catechumenum mortuum revocavit; tu, pontifex, redde, rogo, filium, aut mihi, aut baptismo; qui populi pater agnosceris, ut egoin terram prosternitur. Mox paulatim defuncti pallor in ruborem convertitur, frigida membra, revocato spiritu, intepescunt, oculi apertis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura?
Abbreviated transcription (Latin):
pars insulȩ nonsit terra s pelagus. siquidẽ
dũ sẽꝑ illam partẽ uerentur attingere: fa¬
cilius erat mare transire quã uocẽ. Oĩmu¬
tabilẽ tminũ. de sermone plantatũ. Appa¬
ret qnͣtũ est melior adam seds antiquo. Ille
serpenti paruit.⁊ iste seruos habet qui pos¬
sunt serpentib imꝑare. Ille ꝑ bestiã de se¬
de paradisi piectus ẽ: iste de suis cubili¬
b serpentes exelusit. Deposuit anguis an¬
tiquũ. mendatiũ ⁊ qui didicit implere
mandatũ. O. hylari dulcedo. medicam̃¬
tũ &̾ meritũ: aute quẽ sine mora. uene¬
na fugata sunt. Addidit terrã hominib
quia in loco belue inͦeola tnsinigrauit.
S reu̾tamur ad ordinẽ. Cũ de exilio regres¬
sus introiuit pictauis. sũmo fauore plau¬
debant om̃s parit̃: eo qđ eccła recepisset
pontificẽ grex pastoiẽ.⁊ & aesi om̃s eũ ipso
tunc redissent ad patriã: ĩta sine sine illo
se erules fuisse deflebant. Itaq beatũ mar¬

Expanded text:
pars insulae non sit terra, sed pelagus; quia dum semper illam partem verentur attingere, facilius erat illis mare transire quam vocem. O immutabilem terminum, de sermone plantatum! Apparet quantum est melior Adam secundus antiquo. Ille serpenti paruit; iste servos habet, qui possunt serpentibus imperare. Ille per bestiam de sede paradisi projectus est, iste de suis cubilibus serpentes exclusit. Deposuit anguis antiqui mendacium, qui didicit implere mandatum. O Hilarii dulcedo, medicamentum, et meracum, ante quem sine mora venena fugata sunt! Addidit terram hominibus, quia in loco belluae incola transmigravit. Sed revertamur ad ordinem. 11. Cum, de exsilio regressus, introivit Pictavis, summo favore plaudebant omnes pariter, eo quod ecclesia recepisset pontificem, grex pastorem; et ac si omnes cum ipso tunc redissent ad patriam, ita sine illo se exsules fuisse deflebant. 12. Itaque beatum Mar
Abbreviated transcription (Latin):
pictauis illis purificus iordanis inuentus
occurrit. Quȩ tam p̃dicabilis patuit mi-¬
seratio confessoris: qui & laborẽ longinqui
itiueris abstulit. & salutis uota prexit. O
quã inestimabiliũ elaruert̃ documenta
uirtutũ: ubi sepulchri mundi munditiȩ
mundauert̃ lacrunas leprȩ. Cuiꝰ hoc fa¬
cere eura potiusset artificis⁊ qui de tali
puluere ferret beneficia medicinȩ. Ex
quib castoriꝰ diaconꝰ. crispius subdiaco¬
nus institutus. ad eiꝰ obsequiũ usq infi¬
nẽ suũ ꝑ quẽ sanati st̃ adheserunt. ⁊ & me¬
rito illiꝰ elegerunt sustinere iuga dnĩ: a quo
a pena liberi sunt effecti
uedam puella in hanc uitã ueniens.
dextrã mortuã traxerat natura for

Expanded text:
Pictavis illis purificus Iordanis inventus Pictavis illis purificus Iordanis inventus occurrit. Quae tam praedicabilis patuit miseratio confessoris, qui et laborem longinqui itineris abstulit et salutis vota porrexit. 13 O quam inaestimabilium claruerunt documenta virtutum, ubi sepulchri munditiae mundaverunt maculas leprae! Cuius hoc facere cura potuisset artificis, qui de tali pulvere ferret beneficia medicinae? 14 Ex quibus Castorius diaconus et Crispio subdiaconus institutus ad eius obsequium usque in finem suum per quem sanati sunt adhaeserunt: et merito illius elegerunt sustinere iuga domini, a quo poena liberi sunt effecti. 15 Quaedam puella in hanc vitam veniens dextram mortuam traxerat natura for
Abbreviated transcription (Latin):
ruit optinere pontificis.⁊ & usq in ho¬
diernam diem. ad lum inaria suiene¬
singłis annis uitȩ debitor tributa dissoluit.
llud quoq nobis ẽ tam singulare
miraculum. ꝓ głã conlatoris ad memoriam
peculiarẽ reuocandũ. Nã eũ a cadurcis ue¬
nissent duo leprȩ maculis immutati. spem
suȩ salutis in scĩ int̾cessione fundantes: de
puluere qui ab eiꝰ sepulchro abstergebatur.
sua lauantes capita. & menbra reliqua ꝑ¬
ungentes: tamdiu sibi curã fidelit̾ impen¬
derunt.:⁊ donec infirmitatis ipsius ulcero¬
sa uarietas de corpore qͦd captiuauerat ca¬
ptiua migraret. ut decepta suis solatis colo¬
rem quẽ inuaserat inuiolata relinquer&.
& quã secũ attulerat: turpitudinis speciem
ñ teneret. Post innumerabalia uulnera: m̃¬
bris om̃ib instaurata ẽ eutis una. Uultus ille
duiturna deletus sorde: de sua cepit repin¬
gi imagine nec agnosei. ꝑ fidelisiors̃ lauachrũ

Expanded text:
ruit obtinere pontificis et usque in horuit obtinere pontificis et usque in hodiernum diem ad luminaria sui mesingulis annis vitae debitor tributa dissolvit. 11 Illud quoque nobis est tam singulare miraculum pro gloria conlatoris ad memoriam populi revocandum. Nam cum a Cadurcis venissent duo leprae maculis immutati spem suae salutis in sancti intercessione fundantes, de pulvere qui ab eius sepulchro abstergebatur sua lavantes capita et membra reliqua ungentes, tam diu sibi talem curam fideliter impenderunt, donec infirmitatis ipsius ulcerosa varietas de corpore, quod captivaverat, captiva migraret: ut decepta suis solatiis colorem, quem invaserat, inviolatum relinqueret, et quam secum attulerat, turpitudinis speciem non teneret. Post innumerabilia itaque vulnera, membris omnibus instaurata est cutis una: vultus ille diuturna deletus sordidine sua coepit repingi imagine nec agnosci. Per fidelissimum lavacrum
Abbreviated transcription (Latin):
extra sortẽ cuncta coneludens in sola int̾¬
cessione beati hẏlarii restiterat moribun¬
do salutis occasio. quẽ franco suus genitor
& periculosa mat̾. quȩ magis u̾so nomine
filii periclitabatur in nece. iam quasi de-
functi p̃meditantes exequias: eũ ingen¬
ti fletu in confessoris tab̾naculũ detule
te artis exhibens medicinã. consuetus de
dispendio funeris reddere compendia
sanitatis: subito menbroꝵ fluentẽ fabri¬
cã uerbo oꝑante subrexit: & in statum
pͥstinum tanquã si nichil fuisset solubile
reformauit. Mex parentũ lacͥmas leticiȩ
mole suꝑueniente siccauit. genritus uo¬
to succedente p̃elusit: ubi iã ꝑ dolorẽ non
erat. s ꝑ gaudia qͦd plorarent. Qͥs penas.
quȩ torm̃ta. mnormenta mors ipsa tunc
ꝑtulit. qnͣdo illua qͦd eredebat inuadere
sic amisit. ⁊ ꝓfecto qnͣdo alterũ uictrix
ferire non potuit. se mors uicta ꝑcussit.
Qui tam̃ ꝓbianus ciuitatis apicẽ me¬

Expanded text:
extra sortem cuncta concludens, sola tamen inteextra sortem cuncta concludens, sola tamen intercessione beati Hilarii restiterat moribundo salutis occasio. Quem Franco suus genitor, et Periculosa mater, quae magis converso nomine, filii periclitfuncti praemeditantes exsequias cum ingenti fletu in confessoris tabernaculo detulertae artis exhibens medicinam, consuetus de dispendio funeris reddere compendia sanitatis, subito membrorum fluentem fabricam verbo operante subrexit et in statum pristinum tamquam si nihil fuisset solubile reformavit: mox parentum lacrimas laetitiae mole superveniente siccavit, gemitus voto succedente praeclusit, ubi iam per dolorem non erat sed per gaudia quod plorarent. 9 Quas poenas, quae tormenta mors ipsa tunc pertulit, quando illud quod credebat invadere sic amisit? Profecto quando alterum victrix ferire non potuit, se mors victa percussit. 10 Qui tamen Probianus civitatis apicem me
Abbreviated transcription (Latin):
uoluert̃ consistere.⁊ nos aũt oporteat
Quib hic u̾ba si soluimus. illic gaudrũ
gua p̃tonium.⁊ a quo pͥus pectora concepe¬
runt affectũ. Nam bonis eiꝰ aꝑte credit᷑
inuideri.⁊ siquȩ de illo cognouimꝰ. silen¬
tio uideantur abscondi. Merito itaq
cũ eȩteris & me de se loqui compellit:⁊
qui etiã mutos ut loquantur absoluit.
S quã plura suꝑ istis in corpore fecerit.
certamine transinigͣuit. ⁊ & si ñ potui
annoꝵ uetustate subripiente contingere:
attam̃ uel quȩ p̃senti temp̃r miracula
misericors prebuit. cupio indigenti me¬
moriȩ ñ fraudaree ut qͥsquis hec fideli sic̃¬
condecet auditu ꝑceꝑit. ⁊ & p̃terita recogno¬
sceere gaudeat: & similia fieri uircute
deret in fine. & spem conualeseendȩ in¬
fantiȩ mors inuida parentib subriꝑe
festinaret. nec parui funꝰ acerbum con¬
siderans. nec desidia ingemiscentis ex¬
pectans senectutis. ⁊ auida quidem uenit

Expanded text:
voluerunt consistere; nos autem oporteat voluerunt consistere; nos autem oporteat quibus hic verba si solvimus, illic gaudia cgua praeconium, a quo prius pectora hunc conceperunt affectum. Nam bonis ejus aperte credetur invideri, si quae de illo cognovimus, silentio videantur abscondi. Merito itaque cum caeteris et me de se loqui compellit, qui etiam mutos ut loquantur absolvit. Sed quam plura superstes in corpore fecerit, certamine transmigravit, etsi non potui annorum vetustate subripiente contingere; attamen vel quae praesenti tempore miracula misericors praebuit, cupio indigenti memoriae non fraudare: ut quisquis haec fideli, sicut decet, auditu perceperit, et praeterita se cognoscere gaudeat, et similia fieri virtute deret in fine, et spem convalescendae infantiae mors invida parentibus subripere festinaret, nec parvuli funus acerbum considerans, nec desideria ingemiscentis senectutis spectans, avida quidquid invenit
Abbreviated transcription (Latin):
rib. fortunatus. Cum ueteres & infideliũ
conditores uoluminũ. eloquentiȩ suȩ põ¬
pã eunctis ostendere causa ꝓuocauerit o¬
pinionis inflatȩ dũ regũ uota. seu fune
dine quodã mͦ uisi sunt cantare parit̃¬
& plorare. ut tam qui dixer̃t. uł de quib
locuti sunt saltẽ in libris uiuerent. ꝙ si
uacuis actib inanit̃ defecissent. ⁊ eur
ego melious spei sollicitatus instinctu.
patiar reticere de sũmi confessoris ii¬
uentib meritis & uicturis. ñ sine qͦd ab¬
sit uindictę celestis incursu. ⁊ cũ uix
debita soluerem. si de beati hylarii indefi¬
entis lampadis splendore infatigabili uo¬
ce die continuata cũ nocte pariter decan¬
tarẽ. qua uͦ ul irretitꝰ inscientia. uł im¬
pulsus offensa. in ea uoluntate graui tor¬
pore ꝑsisterem⁊ ut cũ illi plurimo dece¬
pti tractatu de resoluta umbrarũ ima¬
gine ñ nulla conficerent. & in puluerem
redacta cadauera falsis quasi laudibus
fructũ laboris sui inan tantũ fauore

Expanded text:
et merces. --Cum veteres infidelium conditores voluminum, eloquentiae suae pompam cunctis ostendere, causa provocaverit opinionis inflatae: dum inter regnum vota seu funerdine, quodam modo visi sunt cantare pariter et plorare: ut hi qui dixerunt, vel de quibus locuti sunt, saltem in libris viverent, etsi vacuis actibus inaniter defecissent. Cur ergo melioris spei sollicitatus instinctu, patiar reticeri de summi confessoris viventibus meritis et victoriis, non sine, quod absit, vindictae coelestis incursu; cum vix debita solverem, si de beati Hilarii indeficientis lampadis splendore, infatigabili voce, die continuata cum nocte pariter decantarem? Qua vero vel irretitus inscitia, vel impulsus offensa, in ea voluntate sub gravi corpore persisterem; ut cum illi decepti plurimo tractatu de resoluta umbrarum imagine nonnulla conficerent, et in pulverem redacta cadavera falsis quasi laudibus fructum laboris sui in inani tantum favore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ formidabat in pͥncipatu constantiũ. Nam
qͦd se ꝓ dñosic ingerebat aꝑto ꝑiculo: obta¬
bat martyriũ si non defuisset ꝑcussor. Et
tam̃ animꝰ sũpsit głam: & si tempꝰ ñ intulit
penã . s hc̃ ipsũ diuino nutu seruatũ testi¬
ficor ꝓ correptione cunctoꝵ. Nam pene do¬
tũ mundũ graui errore confusũ. factis
sepius in gallia synodis ꝑ hylariũ fuisse
ad uiã ueritatis adductũ. confidet᷑ lingͣ¬

Expanded text:
non formidabat in principatu Constantium. Nam non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor: et tamen animus sumpsit gloriam, etsi tempus non intulit poenam. 31 Sed hunc ipsum divino nutu servatum testificor pro correctione cunctorum. Nam pene totum mundum gravi errore confusum factis saepius in Gallia synodis per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum confitetur ling
Abbreviated transcription (Latin):
preces effudit ut in eiꝰ conspectu collectiᷤᷤ
adu̾sariis. eẽt ei contra hereticos disceptan¬
di de religione licentia. ne ueritatẽ falsi¬
tas obũbraret.⁊ ne equitati iniquitas p̃¬
ualeret: ne unꝑator do resisteret. ne
fidei ꝑfidia rebellaret. Unde ualens de
ursatius conscientis reatu ꝑterriti. qm̃
si cdaretur facultas certandi. mox se cogno¬
scebant hylarii contentione ꝓsterni: solli¬
eitant imꝑatoris anunũ. iam maligna ex¬
parte captiuũ. ut ipsũ beatissimũ redire
ad gallias eõpulsus ꝑurgeret. dicentes
illo p̃sente heretica non posse machina¬
menta ꝓficere. Quo obtentu ad gallias
compulsus reu̾titur. putans magis ampluis
se pati exiliũ: qͦd illuc ꝑturbationẽ eccłȩ re
linquebat tm̃ino non seceuto. O beatũ ponti¬
ficẽ qui in sũmo diserimine inimico iudice
adiit tribunal imꝑii. sine timore tormenti:
Uere totis uiscerib diligebat xͥ regnũ⁊ qui

Expanded text:
preces effudit, ut in eius conspectu collectis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebellaret. 28 Vnde Valens et Vrsatius conscientiae reatu perterriti, quoniam si daretur facultas certandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret, dicentes illo praesente haeretica non posse machinamenta proficere. 29 Quo obtentu ad Gallias compulsus revertitur, putans magis amplius se pati exilium, quod illuc perturbationem ecclesiae relinquebat termino non secuto. 30 O beatum pontificem, qui in summo discrimine inimici iudicis adiit tribunal imperii sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
regenerata ẽ p̃dicabat. Cũ uͦ seleutiã ꝑuenis¬
set. magno fauore a eunctis exceptus ẽ: eo qđ
diumna misedia talẽ uirũ prudentissimũ.
& singulari eruditione comꝑtũ. in specta¬
eulo mundi ꝓduceret: uͥ erat de fide censendũ.
hĩc post examinationẽ agnitis hostib & opp̃s¬
sis decretis inseripto conditis. ꝓsꝑa gerens
synodi dirigit᷑ ad imꝑatorẽ legatio. Cum
qua ꝑrexit ses hylarius. quãuis ei non fu¬
isset inunctũ.⁊ metuens ne adhuc contra
religionis doginata respiraret dãpnata ꝑ¬
fidia. S disserere longũ ẽ qualiter arimi¬
nensi synodo composita mentione. aliud
ex alio referens. fraus heretica serpentino
lapsu subripuit.⁊ & postea legatis seleucen¬
sib ꝑ imꝑatoris iniquitatẽ ip̾sa ẽ illata
diaboli preualuisse mendatiũ.⁊ in tantũ
ut ouentales partes sunilit̾ cõposito fu¬
eo inficeret. imꝑatori trib libellis oblatiᷤ.

Expanded text:
regenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisregenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum et singulari eruditione compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. 26 Sed disserere longum est, qualiter Ariminensi synodo composita mentione aliud ex alio referens fraus haeretica serpentino lapsu subripuit et postea legatis Seleuciensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est inlata diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis
Abbreviated transcription (Latin):
ter ad illũ sponsũ ꝑuenerit: locus in seqn¬
ti seruatur. Interea eũ toto orbe arrianȩ
heresis ꝑuersitas pullularet: dato genera¬
lit̾ imꝑatoris edicto: ut om̃s orientales ep̃i
apud seleutiã isauriȩ oppidũ uenirent. di¬
sceptaturi quid sentirent de fidei uerita¬
te. Tunc int̾ reliquos qͣrto iam exilii anno:
de frigia sẽs̃ hylarius in p̃dicto loco data
euectione. ad synodũ uenire compellitur.
ing̃ssus ẽ templũ. Mox florentia puella gen¬
tilis prrumpens multitudinẽ popłi. uoce
magna seruũ dĩ aduenisse testata ẽ÷ & ad
pedes eiꝰ occurrens non cessabat petere. nͥ
signũ erucis ab ipso sibi fieri fidelit̾ un¬
petrasset. Quã florentiꝰ pat̃ secutus: & cum¬
cta familia in nomine diũi ineruert̃ pari¬
t̃ baptizari. Quȩ florentia relictis paren¬
tib uestigus eiꝰ inherens usq pietauis pe¬
¶ ducła
ẽ. patrẽ se habere non a quo geuerata ẽ. s ꝑ quẽ

Expanded text:
ter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenter ad illum sponsum pervenerit, locus in sequenti servatur, 21 Interea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generaliter imperatoris edicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent disceptaturi, quid sentirent de fidei veritate, tunc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedicto loco data evectione ad synodum venire compellitur. ingressus est templum: mox Florentia puella gentilis inrumpens multitudinem populi voce magna servum dei advenisse testata est et ad pedes eius occurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. 23 Quam Florentius pater secutus et cuncta familia in nomine domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia relictis parentibus vestigiis eius inhaerens usque Pictavis perducta st: patrem se habere non a quo generata est, sed per quem
Abbreviated transcription (Latin):
sponsũ sine contaminatione ꝓuiderat. Mex opor¬
tunitate reꝑta. manu ꝓpͥa subscͥptã filiȩ direx̃
epłam. sufficienti sale conditã: & uelut aroma¬
ticis unguentis infusam. Quȩ denetur pi¬
ctauis ꝓ inunere conseruata. indicans ei eo¬
tudo rosarũ & lilii comparationẽ p̃cede¬
ret. oculi geminarũ lumina luminarent. ue¬
stis candorem niuis oppͥmeret. ornam̃ta in¬
estunabili fulgore uernarent: diuitiȩ intra
se regna coneluderent: sapientia incõprehen¬
sibilis emanaret: dulcedo fauũ mellis post¬
poneret. pudicitia in contamiuata ꝑsisteret.
odor suauitate flagraret: thesauri sine de¬
fectione constarent. Ad dens gͦ monitis ut
filia nulli se pͥus male diuisa coniungeret.
sũ parit᷑ eũ ꝓmissione uenturũ. Qͦd apra
dulcit̃ excipiens. & quasi sponsũ futurũ in
epła patris amplectens: admonitionẽ secu
ta ẽ. nulli in coniugio se resoluens. S qͣli¬

Expanded text:
sponsum sine contaminatione providerat. Mox opporsponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, qutudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent: ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis, ut filia nulli se prius sum| pariter cum promissione uenturum . quod apra dulciter| excipiens. Et quasi sponsum futurum in epistula . patris| amta est, nulli in coniugio se resolvens. Sed quali