comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsũ dicat. Egõ iam
ciedidi saluus ero. Uerũ dic̃:
si fidem oꝑib teneat. Uera
& eñ fides ẽ: quȩ in hoc qđ
uerbis dicit. moribus non
contradicit. Hinc ẽ enim
quod dequibdã falsis fide¬
libus fidei testibus paulus
dicit. Quiconfitentur se
nosse dm̃. factis aut̃ negar.
Hinc iohannes ait. Qui dicit
se nosse dm̃. & mandata eiꝰ
non custodit. mendax est.
Quod cum ita sit. fidĩ nr̃ȩ
ueritatẽ inuitȩ nĩȩ consi¬
deratione debemus ag-¬
noscere. Tunc enim ueracit̃
fideles s̃mus. si quod uerb̃
promittimus. operibus cõ¬
plemus. Indie quippe bap¬
cisiatis: omnib antiqui
hostis opibus a atq om̃ibꝰ
pomipis abrenuntias ꝓmisi¬
mus. Itaq unus quisq
urm ad considerationem
suam mentis oculos redu¬
cat: &e si seruat post baptis¬
mum quod ante baptismuĩ
spopondit. Certus iã quia
fidelis ẽ gaudeat. Sed ecce
quod promisit minime ser¬
uauit: adexercenda praua
opera ad concupiscendas
mundi pompas dilapsus ẽ.

Expanded text:
o jam credidi, salvus ero. Verum dicit, si fidem operibus tenet. Vera etenim fides est, quae in hoc quod verbis dicit, moribus non contradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fideis fidelibus Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Quod cum ita sit, fidei nostrae veritatem in vitae nostrae consideratione debemus agnoscere. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus operibus implemus. In die quippe baptismatis omnibus nos antiqui hostis operibus atque omnibus pompis abrenuntiare promisimus. Itaque unusquisque vestrum ad considerationem suam mentis oculos reducat; et si servat post baptismum quod ante baptismum spopondit, certus jam quia fidelis est, gaudeat. Sed ecce quod promisit minime servavit, si ad exercenda prava opera, ad concupiscendas mundi pompas, dilapsus est;
Abbreviated transcription (Latin):
Appellatus ẽ dñs: quia corpus
crneũ ad ethera libauit. Huiꝰ
auis semitã ignorat: quis qͥs
eum ad celũ ascendisse non
credit. De hac solennitate per
psalmistam dicitur. Eleuata
st magnificentia tua super
clos. De hac rursus ait. Ascen-¬
dit ds̃ iniubilatione. & dñs
muoce tubȩ. De hac iterũ dic̃.
Ascendens in altũ captiuã dux̃

Expanded text:
nus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psalmistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit
Abbreviated transcription (Latin):
dicandũ ueritas mittit. Quid
aliud inmundum facit.
nisi grana seminis spargit.
& pauca grana mitcit
insemine. ut multarum
messium fruges recipiat.
ex nr̃a fide : Neq & enim
inuniuersum mundum
tanta fideliũ messis exsur¬
geret. si demanu dñi suꝑ
rationalẽ terrã illa electa
grana predicantiũ non ue

Expanded text:
dicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit, et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide? Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationabilem terram illa electa grana praedicantium sparsa
Abbreviated transcription (Latin):
ueraciter cęlos penetrare
potuisset. unde & ipse ordo
ineorum quoq utrorumq
subleuatione ꝑquedã in¬
crementa distinguitur. Nã
enoc transiatus. ęlias uero
ad cęlum subuectus eẽ. me¬
moratur. ut ueniret post¬
modum qui nec trans
nec subuectus clũ etherco
sua uirtute penetraret. qui
nonis inse credentib carnis
quoq nunditiã largretur.
& sub ed ancrem̃ta tẽporũ
uirtus castita excresceret.
Inipsa quoq eorũ trans¬
latione qui ascersior. dñicã
ut uidelicet famuli le signa¬
uerunt. & in ipso se qui ad
cȩlum ascendit. dñs ostendit.
Nam enoc quidẽ uxorẽ & fili¬
os habuit. Flias uero neq uxo¬
rẽ neq filus legitur habuisse.
sensate ego quomodo ꝑ in

Expanded text:
veraciter coelos penetrare veraciter coelos penetrare potuisset, unde et ipse ordo in eorum quoque utraque sublevatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch translatus, Elias vero ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui, nec translatus nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret; qui nobis in se credentibus carnis quoque munditiet sub eo per incrementa temporum virtus castitatis excresceret. In ipsa quoque eorum translatione, qui ascensionem Dominicam, et videlicet famuli designaverunt, et in ipso se, qui ad coelum ascendit, Dominus ostendit. Nam Enoch quidem uxores et filios habuit, Elias vero neque uxorem neque filios legitur habuisse. Pensate ergo
Abbreviated transcription (Latin):
superauit. eamq resurgendo
consũpsit. & resurrectionis
siȩ głam ascendendo de ca-¬
rauit. Notandũ quoq est
quod helias incurru legitur
ascendisse. ut uidelicet apte¬
de monstraretur: quia hõ¬
purus adiutorio indigebat
alieno. Perangłos quippe
illa facta & ostensa sunt ad¬
iumenta. quia nec ad celũ
quidẽ aereum ꝑse ascende
poterat: quẽ nature suę
infirmitas grauabat. Redẽ¬
ptor aut̃ nr̃ non currii.
non angelis. subleuatus
legitur: quia is quifecerat
ominia nimirum suꝑ om̃ia
sua uirtute ferebatur. Illuc
& enim reuertebatur ubi
erat. & inde redibat ubi re¬
manebat uia cũ ꝑhumanitatẽ
ascenderet incęlũ ꝑdiuinita¬
nebat & cęlum. Sicut aut̃¬
& ioseph afrib uenditus
uenditionẽ redemptoris
nr̃i figurauit. sic & en oc
translatus. atq ad celum
aereum ȩlias subleuatus.
ascensionem dominicam
de signauit. Ascensionis¬
ergo suȩ dominꝰ p̾nuntios
& testes habuit. Unũ ante
legẽ alium sublege. ut ali-¬
quando ueniret ipse. qui

Expanded text:
superavit, eamque resurgendo consumpsit, aeternae resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est, quod Helias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte monstraretur, quia purus homo adjutorio egebat alieno. Per angelos quippe illa facta, et ostensa sunt adjumenta, quia nec ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat, quem naturae suae infirmitas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis, sublevatus legitur, quia is qui fecerat omnia nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illuc etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat. Quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitanebat et coelum. Sicut autem Joseph a fratribus venditus venditionem Redemptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus atque ad coelum aereum Elias sublevatus, ascensionem Dominicam designaverunt. Ascensionis suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoque veniret ipse, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ nimirũ miracula tan
suscitantur. Hȩc itaq sig.
uultis &r uos facietis. Ex illis
enim exterioriq signis
obtineri. uita abhec oꝑantib
nonualet. Nam corporalia
illa miracula ostenduns aiqm¬
do scĩtatem: non aut̃ faciunt.
Hȩc uero spiritalia quȩ agunt̾
inmente: uirtutẽ uitȩ no
ostendunt sed faciunt. Illa ha¬
bere & mali possunt. istis aut̃
ꝑfrui nisi boni non possunt.
Unde dequibusdam ueritas
dicit. Multi dicent mͥ railla¬

Expanded text:
Quae nimirum miracula tantQuae nimirum miracula tantsuscitantur: haec itaque signvultis vos facitis. Ex illis enim exterioribus signis obtineri vita ab haec operantibus non valet. Nam corporalia illa miracula ostendunt aliquando sanctitatem, non autem faciunt; haec vero spiritalia, quae aguntur in mente, virtutem vitae non ostendunt, sed faciunt. Illa habere et mali possunt, istis autem perfrui nisi boni non possunt. Unde de quibusdam Veritas dicit: Multi mihi dicent in die illa
Abbreviated transcription (Latin):
eimus. dc̃a quippe
eccła cotidię spiritualiter
facit: quod tunc ꝑ apłos
corporalit̾ faciebat. Nam
sacerdotes eius cũ ꝑexoreis¬
mi grãm manum creden¬
tib inponunt. & habitare
malignos sp̃s meorũ mnte
contradicunt. Quid aliud
faciunt nisi demonia eici¬
unt: Et fideles quiq qui
iam uitȩ ueteris secularia
uerba derelinquunt. sc̃a
aut̃ mysteria insonant
conditoris sui. laudes &
potentiam quantum pre¬
ualent narrant. quid aliud
faciunt nisi nouis linguis
locuntur: Qui dũ bonis
sius exhortationib malitiã
de alienis cordibus auferuis:
serpentes tollunt. Et dum
pestiferas suasiones audiunt.
sed tam̃ ad oꝑationẽ prauã
minime per trahuntur.
mortiferum quidẽ ẽ. quod
bibunt. sed non eis nocebit.
Qui quotiens proximos suos
inbono opere infirmari
conspiciunt. dũ eis tota uir¬
tute concurrunt. & exẽplo
suȩ operationis illorũ uitã
roborant qui inpropria
titubabant. quid aliud fa¬
ciunt nisi suꝑ egros manꝰ
iponunt ut bene habe aÑ:

Expanded text:
eamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiritualiter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique, qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudem et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit, quia quoties proximos suos in bono opere inficonspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actione titubant; quid aliud faciunt, nisi super aegros manus imponunt, ut bene habeant?
Abbreviated transcription (Latin):
dit. qui & exultauit ut gigas
adcurrendã uiã suã. ut nos
ei excorde diceremus. Trahe
sequamur corde: ubi eũ cor¬
pore ascendisse credimus.
Desideria terrena fugiamus
nichil nos iam delectet in in¬
fimis. qui partẽ iã habemus
incęlis. Et hoc nobis est mag.¬
nopere perpendendũ. quia
is qui placidus ascendit. terri¬
bilis rediet: & quic quidͥ
cũ mansuetudine precipit.
hoc a nobis cũ districtione
exiget. Nemo ergo indulta
pęnitentiȩ tempora parui¬
pendat. nemo curã sui dũ.
uacat agere negligat: quia
redemptor nr̃ tanto tunc in
iudicium districtior ueniet.
quanto nob̾ ante iudicium
magnam patientiam pitio
asitatione uersate. Quam uuis
aꝗhic serum ꝑturbationibus
inimus ftuctuet: iam tamen
spei ur̃e anchorã ineternam.
pitriã figite. intentionem
mentis inuera lucȩ solidate.
lece ad clũ ascendisse dnm au¬
diuimus. Hoc ergo seruemus
imelitatione ou at credimꝰ.
ltsi adhuc tenemur infirmi¬

Expanded text:
dit; qui et exsultavit ut gigas dit; qui et exsultavit ut gigas ad currendam viam , ut nos ei ex corde diceremus: Trahe sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpendendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam patientiam praerocogitatione versate. Quamvis adhuc rerum perturbationibus animus fluctuet, jam tamen spei vestrae anchoram in aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum ascendisse Dominum audivimus. Hoc ergo servemus in meditatione quod credimus. Et si adhuc hic tenemur infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
lli gm uirtutũ. alii grãm
curationũ. alii genera lin¬
guarum. alii interpretatio¬
nem sermonum tribuit.
Dedit ergo dona hominibꝰ.
Dehac ascensionis eiꝰ gła etiã
abacuc ait. Fleuatꝰ ẽ sol &
luna stetit mordine suo.
Quis enim solis nomine
modo formidauit. At post¬
quã eiꝰ ascensione roborata ẽ:
credidit. fleuatꝰ ẽ gͦ sol & lu¬
na ftetit mordine suo. quia
inauctoritate predicationis
excreuit. Hinc eiusdẽ ecclesiȩ
uoce ꝑsalomonẽ dicitur.
Ecce iste uenit saliens inmon¬
tibus: transiliens colles. Consi¬
derauit nanq tantorũ oꝑũ
culmina & ait ecce iste uenit
saliens inmontibus. Uenien¬
do quippe adredemptionẽ
nram: quosdã tit ita dixerĩ¬
saltus dedit. Uultis fr̃s Rim̃
Decȩlo uenit inuterũ. de ute¬
ro uenit inpresepe: deprese¬¬
pi uenit incrucẽ. de cruce
uenit insepulchrum: de se¬
pulchro rediit incęlũ. Ecce
ut nos post se currere facer&.
quosdã pronob̾ saltus mani¬
festata per carnẽ ueritas de¬

Expanded text:
tiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit. Dedit ergo dona hominibus,De hac Ascensionis ejus gloria etiam Habacuc ait: Elevatus est sol, et luna stetit in ordine suo . Quis enim solis nomine modo formidavit; at postquam ejus Ascensione roborata 1574credidit. Elevatus est ergo sol, et luna stetit in ordine suo, quia in auctoritate praedicationis excrevit. Hinc ejusdem Ecclesiae voce per Salomonem dicitur: Ecce iste venit saliens in montibus, et transiliens colles . Consideravit namque tantorum operum culmina, et ait: Ecce iste venit saliens in montibus. Veniendo quippe ad redemptionem nostram, quosdam, ut ita dixerisaltus dedit. Vultis, fratres cDe coelo venit in uterum, de utero venit in praesepe, de praesepe venit in crucem, de cruce venit in sepulcrum, de sepulcro rediit in coelum. Ecce ut nos post se currere faceret, quosdam pro nobis saltus manifestatae per carnem veritatis de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quid nã sit qđ nato dño
apparuerunt angeli. &
tamen non leguntur in
albis uestib apparuisse:
ascendente aut̃ dño missi
angłi in albis leguntur
uestib apparuisse. Sic &¬
enim scriptũ ẽ. Uidentibus
illis eleuatus ẽ: & nubes sus-
cepit eum aboculis eorum.
Cunq intuerentur incęlum
euntẽ illũ: ecce duo uiri
astiter̃ iuxta illos inuestib
albis. In albis aut̃ uestibus:
gaudium & solennitas
n.entis ostendit᷑. Quid est
ergo quod nato dño non
in albis uestib aparent. ascen¬
dente aut̃ dño in albis uesti¬
cune solernitas anglis R¬

Expanded text:
est quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse: ascendente autem Domino missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse? Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est; oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestimagna solemnitas angelis
Abbreviated transcription (Latin):
tu quod seminas non uiuifi¬
catur: ius. prius moriatur.
Uiuit ergo quod mor iur: ut
uiuificetur. lapides quoq
sunt: sed non uiuunt. Arboꝰ¬
sta aut̃ sunt: uiuunt sea noi
sentiunt. Bruta uem anima¬
lia sunt: uiuunt. sentiunt.
sed non discernunt. Angli &¬
& discernunt. Omnis aitẽ
creature aliquid habet hõ
habet namq cominune s
cum lapidib: uiuere cun
iacur commine habet aliqͥd
cu omni creatura homo: uxta
aliquid omnis creatura homo.
Omni ergo creature predicat᷑
etuangłium. cum soli homi¬
ni predicatur. quia ille uide¬
licet docetur propt̃ quẽ in
terra cuncta creata sunt: &
aquo omnia ꝑquandã simi¬
litudinem aliena non sunt.
Potest eciam omnis creaturȩ
nomine: omĩs natio gentiũ
designari. Ante & eñi dictũ
fuerat. in uiam gentiu ne ab¬
ientis. N unc aut̃ dicitur. prȩ¬
dicate amni cieaturȩ. ut scili

Expanded text:
tu quod seminas non vivifitu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli eet discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum rgo commune habet aliquid cum omni creatura homo, juxta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ierusolimis nediscederent.
Et post pauca. Uidentibus
illis deuatus ẽ.: &e nubes sus¬
cepit eum ab ocuł eorum.
Notate uerba. signate my¬
steria. Conuescens elcuat x
comedit & ascendit. Ut uide¬
licet ꝑeffectum comestionis
ueritas patesceret carnis.
dñs ascendat eũ de cordis atq
infidelitatis duricia mare¬
passe discipulos memorat.
Qua inre quid consideran¬
dum ẽ nisi quod id curco
dñs tunc discipulos incre¬
pauit. cum corporaliter
reliquit. ut uerba quȩ re¬
cedens diceret. incorde audi¬
pressa iemanerent: Incre¬
pata igitur corũ duritia:
quid admonendo dicat
iudiamus. Funtes inmun¬
dum uniuersum: p̃dicate
euuangelium om̃i creatu¬
cuuangeliũ uel insensacis
rebus uelbr̾tis animalib
fuerat predicandum. ut
de eo discipulis dicatur.
predicate omni creature:
Sea omnis creature nomine.
signatur homo. Sunt nãq
lapides: sed nec. uiuunt. nec
sentiunt. Sunt. herbe & ar¬
busta: uiuunt quidẽ. sed no
sentiunt. Uiuunt dico: non
Quia & paulus dicit. Insipiens

Expanded text:
solymis ne discederent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. elum Dominus ascendat, eum de cordis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audipressa remanerent? Increpata igitur eorum duritia, quid admonendo dicat, audiamus: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creatuEvangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non quia et Paulus dicit: Insipiens,
Abbreviated transcription (Latin):
exaltata. llbȩ coñi ueste
exaltationimagis congranus.
quã humiligioni. In assũp¬
tione ergo angi in albis uesti¬
bus uideri debuxunt.: qua
qui innatiuitate sua apparu¬
it ds̃ humilis. in iscensione
sua ottensus ẽ homo sublimis
Sed hoc nobis magnopere
pensandũ est: quia aeletũ
ẽ. hodierna dic ey rographũ
dampnationis nr̃ȩ. mutata
est sententia corruptioms
nr̃ȩ. Illa eñi natura ar ds¬
tu e terra s ce int mebs¬

Expanded text:
exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc nobis magnopere,pensandum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum est: Terra es, et in te
Abbreviated transcription (Latin):
est quod marcꝰ hunc sedentẽ.
stephanus uero stante ie uide
testatur: Sed scitis fr̃s quia
sedere iudicantis ẽ. stare uero
pugnantis. uel adiuuantis.
Quia igitur redemptor nr̃
assumptus incęlũ. & nunc
omnia uidicat & adextremũ
domniũ ueniet: hunc
best adsumotiñ marrus
ascensionis suȩ głam uidex
infine mundi uidebitur.
Stephanus uero in labore
certaminis positꝰ stantem
uidit. quia adiutorẽ habu¬
it: quia ut iste in terra per¬
secutorum infidelitatem
uinceret. pro illo de celo
illius grã pugnauit. Seqͥt᷑.
Illi autẽ profecti predicauer̃
ubiq dño cooperante &
sermonẽ confirmante. se¬
quentibus signis. Quid in
his considerandũ ẽ. quid
memoriȩ cõmendandum.
nisi quod preceptũ obedien-¬
tia. Obedientiã uero signa
secuta sunt: Sed quia aue¬
tore deo breuit̾ lectionem
euangelicã exponendo
trans currimus: restat ut
aliquid de ipsa c̃sideratione tante

Expanded text:
est, quod Marcus hunc sedentem, Stephanus vero stantem se vidisse testatur? Sed scimus quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis est vel juvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum omnium veniet, hunc post assumptionem Marcus ascensionis suae gloriam judex in fine mundi videbitur. Stephanus vero in laboris certamine positus stantem vidit quem adjutorem habuit, quoniam ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. CAP.Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantae
Abbreviated transcription (Latin):
dicis: Sed hec necessaria in
crodio ȩccłȩ fuerunt. Ut
suerat nutrienda. Quia &
nos etim arbusta plantamꝰ.
tam diu eis aquã fundimꝰ:
quo usq ea in terra iam con-¬
ualuisse uideamus. At si se¬
mel radicẽ fixerint: arigan¬
do cessamus. Hinc ẽ & enim
quod paulus dicit. Linguȩ
insignũ sunt: nonfidelibus
Einfidelib Habenius nãq
dubis signis atq uirtutibus:

Expanded text:
c necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam infundimus, quousque ea in terra jam convaluisse videamus; et si semel radicem fixerint, in rigando cessamus. Hinc est enim quod Paulus dicit: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus . Habemus de his signis atque virtuti
Abbreviated transcription (Latin):
at. Cor sapientium ubi tri-¬
sitia est: & cor stultorum
ubi lecitia. Pertimescamus
igtur precepta dei: si cele¬
bramus ueratiter solennita¬
tẽ dei. Gratum namiq deo
sacrificium ẽ. afflictio ẽtra
peccatum: psalmista attes¬
tante qui ait. Sacrificium
deo. sp̃s contribulatus. Pec¬
ata nr̃a prȩcerita inbaptis¬
matis perceptione laxata
funt: &e tamen post baptis¬
ma multa commisimus.
sed lauari iterum baptis¬
matis aqua non possumꝰ.
Quia ergo & post baptisma
inquinauimus uitam.
baptizemus lacrimis con¬
scientiam nr̃am. quatinꝰ
regionẽ nram puiã aliã
repetentes. qui ex ea bonis
delectati discessimus. ad eã
malis amaricati redeamus:¬

Expanded text:
ait: Cor sapientium ubi trisait: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia . Pertimescamus ergo praecepta Dei, si celebramus veraciter solemnitatem Dei. Gratum namque Deo sacrificium est afflictio contra peccatum, Psalmista testante, qui ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Peccata nostra praeterita in baptismatis perceptione laxata sunt, et tamen post baptisma multa commisimus, sed lavari iterum baptismatis aqua non possumus. Quia ergo et post baptisma inquinavimus vitam, baptizemus lacrymis conscientiam, quatenus regionem nostram per viam aliam repetentes, qui ex ea bonis delectati discessimus, ad eam malis amaricati redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
quid faciamus. Regio qͥp.¬
pe nr̃a paradisus ẽ: ad qũa
iħu cognito redire. ꝑuiã
qua uenimus phibemur.
Aregione & enĩ nr̃a. suplien¬
do. inobediendo. uisibilia
sequendo. cybum uetitũ
gustando. discessimus: sed
ad eã necesse ẽ. ut flendo.
obediendo. uisibilia con¬
tempnendo. atq appetitũ
carnis refrenando redeam᷑
Peruliã gͦ uiã adregionem
a paradisi gaidiis ꝑdeod¬
menta discessimus. ad ha
ponamus ante oculos cordis.
hinc culpas operis. illinc iu¬
diciũ extreme districtionis.
Pensemus quã districtus u¬
dex ueniat. qui uiditiũ mi¬
natur & latet: terrores par¬
catoribusat. & tamen
adhuc sustinet. Et iccuro
uenire citius differt: ut mn̾
inueniat qđ condempnit.
Punamus fletibus culpas:
bis qui ridetis nunc
q lugebitis & flebitis. Hinc
aum salomon ait. Risus
dolore miscebitur: aextrema
guidii luctus ocaipat. Hinc
terum dicit. Risũ reputaui
aroiẽ. &gadio dixi. Quid
fustra deciꝑis. Hinc rursus

Expanded text:
quid faciamus. Regio quipquid faciamus. Regio quippe nostra paradisus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haeponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, vobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis . Hinc etenim Salomon ait: Risus dolori miscebitur, et extrema gaudii luctus occupat . Hinc iterum dicit: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Hinc rursus
Abbreviated transcription (Latin):
usq admortẽ pro deo certan¬
til dicit. Manus meȩ distil
Saurum offerimus. si in
dectu illius claritate
ne idientiȩ resplendemꝰ.
s. offerisil si cogitatio.¬
nes cordis ꝑscã orationum
studia mara cordis incen¬
dimus. ut suaue aliquid
deo ꝑcęleste desiderium
redolere ualeamus. Myr¬
ram offerimus: si carnis
uitia ꝑabstinentiam
mortificamus. Per myrrã
ne mortua caro putrefiat.
Mortuam uero carnẽ pu¬
trescere est: hoc mortale
corpus fluxui luxuriȩ de¬
serire sicut de quibusdã
ꝑ propħam dicitur. Cum¬
putruerunt iumenta in
stercore suo. Iumenta quip¬
pe instercore suo compu¬
trescere est: carnales homi¬
nes infȩcore luxuriȩ uitã
finire. Myrram ergo deo
offerimus: quando hoc
mortale corpus aluxuriȩ
putredine ꝑcondim̃tum
continentiȩ custodimus.
Magnum uero nob̃ aliqͥd
magi innuunt: quod
in regionẽ suã ꝑaliã uiã
reuertuntur. In eo nanq
quod admoniti faciunt:
nob̾ profecto insinuant

Expanded text:
usque ad mortem pro Deo certanusque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillgo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortcorpus fluxu luxuriae desaevire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortalputredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant
Abbreviated transcription (Latin):
nulli: qui hunc regẽ existi¬
mant. sed dm̃. negant. Hi ui¬
delicet ei aurũ offerunt: sca
offerre thus nolunt. Et sut
non nulli: qui hunc & dm̃
& regẽ fatentur. sed.
sisse carnẽ mortaũ netant:
hi nimirũ ei aurũ athus
offerunt: sed offerre mirrĩ
assumptȩ mortalitatis nolus.
Nos itaq nato dño offeramus
aurum. ut hunc ubq regna¬
re fateamur. Offeramus thus:
ut credamus qđ is qui intem¬
pore deus apparuit: ds̃ ante
tempora extitit. Offer
mirram: ut eũ qũ dim
insua diuinitate inpassibilẽ
us etiam innr̃a fuisse
ato chure & mirra: intelligi
ailud potest. Auro nanq
sapientia de signatur: salomo.¬
ne attestance qui ait. Ihes aurꝰ
aesiderabilis: requiescit inore
sapientis. Ihure aut̃ qđ deo
incenditur. uirtus orationis
exprimitur: psalmista teste
qui ait. Dirigatur oratio mea
sicut incensũ inconspectu tuo.
Per myrrã uerouis nr̃e
mortificatio figuratur. Vnde
& scã eccła: de suis operarus

Expanded text:
nulli qui hunc regem existinulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis
Abbreviated transcription (Latin):
ergo necesse ẽ aut hoc cis
signum deesse: aut effectũ
fatalem nullomodo hab̾e.
Inpersarum quoq fran¬
corumq terra: reges ex
genere prodeunt. Quib
profecto nascentib quis
estimet quanti eisdẽ mo¬
mentis horarum ac tem¬
porum ex seruili conditio¬
ne nascuntur: Et tamen
regum filii uno eodẽq
sidere cum seruis nati ad
regnum profitiunt: &
serui qui secũ fuerant nati.
inseruitute moriuntur.
hec de stella breuit̃ diximꝰ.
ne mathematicorum
stulticiã indiscussam prę¬
terisse uideamur. Magi
uero: aurum. thus. & mir¬
ram deferunt. Aurum
quippe: regi congruit.
Thus uero: indĩ sacrifitio
ponebatur. Myrra aut̃:
mortuorũ corpora condi¬
untur. Eum ergo quem
magi ad orant. etiã mi sti¬
cis munerib predicant.
auro regẽ ture dm̃. myr¬
ra mortalẽ. Sunt uero
non nulli heretici: qui
hunc dm̃ credunt.
sed ubiq iegnare nequag
credunt. Hi profecto e d
offerunt.: sed offerie ci etiam
aurum nolunt. Sunt non¬

Expanded text:
ergo necesse est, aut hoc in eis ergo necesse est, aut hoc in eis signum deesse, aut effectum fatalem nullo modo habere. In Persarum quoque, Francorumque terra Reges ex genere prodeunt; quibus profecto nascentibus quis aestimet quanti eisdem momentis horarum ac temporum ex servili conditione nascuntur? et tamen regum filii uno eodemque sidere cum servis nati, ad regnum proficiunt, cum servi qui secum fuerant geniti, in servitute moriantur. Haec de stella breviter diximus, ne Mathematicorum stultitiam indiscussam praeterisse videamur. 6. Magi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt non
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis sins ministeriis sub h¬
iacob deutero egredꝰ
cioris frĩs plantã teneret
qoi: prior perfectȩ nequa¬
quam egredi potuit. nisi
subsequens inchoasset. Et
tamen cũ uno tẽpore eodẽq
momento utrumq mater
fuderit: non una utriusq
uitȩ equalitas fuit. Sed ad
hȩc solent mathematici res¬
dere: quia uirtꝰ constella¬
tionis ictu pungentis est.
Quib ediuerso nos dicimus:
quia magna est mora na¬
tiuitatis. Si igitur inictu
punct constellatio ꝑmuta¬
tur: nicesse iam erit ut
tot dicant fata. quot st̃
menbra nascentium. Fateri
dãmathematici solent:
tquis quis signo aq̃rii
nascitui᷑. inhac uita piscato¬
ris ministerium sotiatur.
Piscatores uero ut fertur:
getulia non habet. Quis
igitur dicat quia nemo
illic instella aquarii nas¬
citur. ubi piscator omni¬
modo non habetur:
Rursum quos nasci signo
libre asserunt: trapatetas
futuros. Et traparetas:
multarum gentium pro¬
uintię ignorant. Iateañ

Expanded text:
ipsis suis ministeriis subesipsis suis ministeriis subesJacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathematici solent quod quisquis in signo Aquarii nascitur, in hac vita piscatoris ministerium sortiatur. Piscatores vero, ut fertur, Getulia non habet. Quis ergo dicat quia nemo illic in stella Aquarii nascitur, 1470 ubi piscator omnimodo non habetur? Rursum quos nasci sub signo Librae asserunt, trapezitas futuros dicunt; et trapezitas multarum Gentium provinciae ignorant. Fateantur
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. non ẽ. prudentia.
non est consilium: contra
dnm̃. Nam ea quȩ apparu¬
Natum uero regẽ reperiues.
munera detulerunt: & ne
redire adherodẽ debeant
insompnis admonentur.
Sicq fit: ut iħm quẽ querit
herodes inuenire non possit.
Cuius persona. qui alii quã
ypocrite designatur: Qui
dum ficte querunt. inue¬
nire dñm nunquã meren¬
tur. Sed int̾ hȩc sciendũ ẽ.¬
quod priscillianistę heretici
nasci unum quenq hominẽ
sub constitutionib stellarũ
putant: & hoc inadiutoriũ
sui erroris assumunt. quod
noua stella exiit cũ dñs
incarne apparuit: cum
se fatum eandẽ quȩ appas
stellam putant. Sei ppa¬
gelii uerba pensamus. quib
de eadẽ stella dicitur. usaris
dum ueniens stare supra
ubi erat puer: dũ iuer ad
stellam. sed stella adueruen
cucurrit: si dici liceai noi
stella fatum pueri: sl arũ
Uitam quippe hominum:
solus hanc conditor qui crea¬
uit administrat. Neq enim
propt̃ stellas homo: sed nrc̃
si stella fatum hominis dicł̃.

Expanded text:
sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparunatum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellsi stella fatum hominis dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ ẽ. id est ds homo
factus est & habitauit in nob
ut ꝑcognitum nob̾ hominis
habitum nobiscum conuer¬
sando congruere nos allo¬
quendo instruere. nobi u¬
uendi uiã prebere. pronb
contra hostẽ conflgere. nam
mortẽ moriendo ac resiutger
sustolleret. remissionẽ nobis
dona concederet. & post bo¬
norum perfetionẽ operum.
non solum nos aduidendã
głam claificatȩ suȩ ꝑduce¬
ret humanitatis. sed & in cõ¬
mutabilem nob̾ essentiam
suȩ diuinȩ maiestatis ostende¬
ret. in qua uiuit & regnat
cum patre inunitate sp̃s sc̃ĩ¬

Expanded text:
caro factum est, id est, Deus homo caro factum est, id est, Deus homo factus est, et habitavit in nobis, ut per cognitum nobis hominis habitum nobis conversando congruere, nos alloquendo instruere, nobis vivendi viam praebere, pro nobis contra hostem confligere, nostram mortem moriendo ac resurgendosustolleret, remissionem nobis dona concederet, et post bonorum perfectionem operum non solum nos ad videndam gloriam clarificatae suae perduceret humanitatis, sed et incommutabilem nobis essentiam suae divinae majestatis ostenderet, in qua vivit et regnat cum Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
dei genitrix recte credenda
c confitenda ẽ. Idẽ ueritate
plenus erat exipsa uidelicet
uerbi diuinitate quȩ homi¬
nẽ illũ singularit᷑ electum
cum quo una xp̃i persona
eẽt. assumere dignata est.
Non aliquid suȩ diuinȩ
substantiȩ ut heretici uo-¬
lunt ad fatiendã hominis
naturam commutans. sed
ipsa apud patr̃e manens
totum quod erat totam
desemine dauid naturã
ueri hominis qũã non
humanam redemptoris
nr̃i natiuitatẽ hodie annura
deuotione recolimus. &
diuinam parit̃ & huma¬
nam eius naturã. non
annuo sed continuo sẽꝑ
amplectamur amore.
dniiiam per quam oda
sumus. cum non eenus
bumanam prrqitam ren¬
ti sumus cũ ꝑditi essemus
Et quidem diuina condio¬
ris nr̃i uirtꝰ sine assumpto¬
ne humanitatis nos recrea¬
re erat idonea. humana
aut̃ eiusdem redẽptoris
nr̃i infirmitas sine assuint
se & inhabitante se. &oꝑante
perse diuinitate nos recreare
nequiuit. At que ideo u̾bum

Expanded text:
Dei genitrix recte credenda Dei genitrix recte credenda et confitenda est. Idem veritatis plenus erat, et est ipsa videlicet Verbi divinitate, quae hominem illum singulariter electum, cum quo una Christi persona esset, assumere dignata est, non aliquid suae divinae substantiae, ut haeretici volunt, in faciendam hominis naturam commutans; sed ipsa apud Patrem manens, totum quod erat, totam de semine David naturam veri hominis, quam non humanam Redemptoris nostri nativitatem hodie annua devotione recolimus, et divinam pariter et humanam ejus naturam non annuo, sed continuo semper amplectamur amore. Divinam, per quam creati sumus, cum non essemus; humanam, per quam recreati sumus, cum perditi essemus. Et quidem divina conditoris nostri virtus, sine assumptione humanitatis nos recreare erat idonea: humana autem ejusdem Redemptoris nostri infirmitas, sine assumente se, et inhabitante in se, et operante per se divinitate, nos recreare nequivit. Atque ideo Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quam ante incarnatio¬
nem uidere non xoterant
homines. post incarnationẽ
uiderunt. aspitientes huma¬
nitatẽ miraculis refulgentẽ.
& intelligentes diuinitatẽ
intus latitantẽ: illi maxime
qui & euis claritatẽ ante
passionẽ transfigurati in
monte scõ contemplari me¬
ruerunt uoce delapsa ad
eum huiuscemodi amagni-¬
fica gła. Hic ẽ. fiuꝰ m̃s dilectꝰ
inquo michi com  lacui Et
post passionẽ resu: iectionis
ascensionisq ipsius gloria
conspecta. p̃s eius si nt
cͥono mirifice refecti. Qu¬
hus omnib manifestȩ cog¬
nouer̃ quod huiusmodi
gła non cui ibet scõrum
sec illi solum homini qui
eẽt indiuinitate unigenitꝰ
a patre onueniret. Quod
aut̃ sequitur. plenũ gr̃ȩ &
ueritatis. gr̃a plenus erat
singulari munere precete¬
ris mortalibus datum. ẽ.
ut statim exquo mutero
uirginis concipi & homo
fieri inciperet uerus eẽt.
& dĩ. Unde & eadẽ glorio¬
sa semper uirgo maria ñ
solum hominis xp̃i sed &

Expanded text:
ti, quam ante incarnatioti, quam ante incarnationem videre non poterant homines, post incarnationem viderunt, aspicientes humanitatem miraculis refulgentem, et intelligentes divinitatem intus latitantem, illi maxime, qui ejus claritatem ante passionem transfigurati, in monte sancto contemplari meruerunt, voce delapsa ad eum hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui : et post passionem resurrectionis ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti; quibus omnibus manifeste cognoverunt quod hujusmodi gloria non cuilibet sanctorum, sed illi solum homini qui esset in divinitate unigenitus a Patre, conveniret. Quod autem sequitur: Plenum gratiae et veritatis. Gratiae plenus erat singulari munere prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipi, et homo fieri inciperet, verus esset et Deus; unde et eadem gloriosa semper virgo Maria non solum hominis Christi, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
nequis hominũ dubitet fi¬
lium se dei. & coheredem
xp̃i posse fieri. dat exẽplũ
euangelista. quia & ipse filiꝰ
dĩ homo fieri & int̾ homi-¬
nes habitare dignatus est.
ut humane particeps exis¬
tendo fragilitatis. homines
diuinȩ uirtutis suȩ donar&
eẽ. participes. Et uerbũ caro
factũ ẽ: & habitauit inno
bis. Ađ ẽ. dicere &xfiliꝰ di hõ
Solet namq scriptura modo
animȩ modo carnis uoca
Cernis uero ut rursus scriptũ
est & uidebat. om̃is caro fili¬
tare dĩ. Neq eñi ueal anime
sine orporih in giptũ descen¬
derant. uł caro ĩm anima ui¬
dere aliquid potest. Sed illic
ꝑanimã totꝰ h̃. hic signatur
ꝑcarnẽ. Sic gͦ hoc loco quo
dicitur & uerbũ caro factũ. ẽ.
nichil aliud debet intelligi.
abeteriio inęternũ existens
uerus ut erat homne extẽ¬
Q assumens inunitatem
Siȩ personȩ uerum quem
non habuerat. Sequitur.
lt uidimus głam euis. glam
quasi unigeniti a patre. ple¬
num gr̃e & ueritatis. Głam¬

Expanded text:
ne quis hominum dubitet filium se Dei et cohaeredem Christi posse fieri, dat exemplum evangelista, quia et ipse Filius Dei homo fieri et inter homines habitare dignatus est, ut humanae particeps existendo fragilitatis, homines divinae virtutis suae donaret esse participes. Et verbum caro factum est, et habitavit bis. Quod est dicere, et Filius Dei homo Solet namque Scriptura modo animae, modo carnis vocabcarnis vero, ut rursus scriptum est: Et videbit omnis caro salutare Dei . Neque enim vel animae sine corporibus in Aegyptum descendere, vel caro sine anima videre aliquid potest; sed hic per animam totus homo, ibi signatur per carnem. Sic ergo hoc loco quo dicitur: Et Verbum caro factum est, nihil aliud debet intelligi qab aeterno in aeternum existens verus ut erat, hominem ex tempore assumens in unitatem suae personae verum, quem non habuerat. Sequitur: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis. G
Abbreviated transcription (Latin):
lis intuendum. sed ad trectan¬
dum quoq manibus corpͥ
quod inmortai illis osten¬
debat exhibuit dicens. pal¬
pate &uidete quia sp̃s car¬
nem & ossa non habet sica
me uidecis habere.: quit¬
nus głam resurrecaiors
predicaturi moaim quoꝙ
userent ambiguitite mon¬
stiare. Unde cum magna
& auditores sios ad seqͥn¬
da fidei & uertatis quam
didicit archaia prouocat
dicens. Quod fuit abinicio.
quod audiumus & uidimꝰ
ocuilis nr̃is. quod prospeximꝰ.
& manus ute tractauerunt
de uerbo uitȩ: annuntiamꝰ

Expanded text:
lis intuendum, sed attrectanlis intuendum, sed attrectandum quoque manibus corpus, quod immortale illis ostendebat, exhibuit dicens: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quatenus gloriam resurrectionis praedicaturi, modum quoque lerent ambiguitate monstrare. Unde cum magna lus auditores suos ad sequenda fidei et veritatis, quam didicit, arcana provocat dicens: Quod fuit ab initio, quod audivimus et vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tentaverunt de Ver
Abbreviated transcription (Latin):
oculis haberent. Sed hunc
eorum errorem simul &
pauorem quo adnouam
incognitamq uisionem
fuerant per culsi: benigna
magister pussimus gratia
consolationis & ad moniti¬
onis abstergere curauit.
Quit inquiens turbati
estis & cogitationes ascen-¬
dunt incorda ur̃a: Uide¬
te manus & pedes: quia
ego ipse sum. Non autẽ
sine causa manus suas
potius ac pedes quam
uultum quem ȩque
nouerant eos uidere ac
recognoscere iubet. sed ut
uisis clauorum signis
quibus crucierat adfixus
non solum corpus eẽ qđ
uidebant. sed ut ipsum
domini sui corpus ẽẽ qđ¬
crucifixum nouerant in¬
telligere possent. Unde
dominicȩ apparit qns
moriam faciens. Iatus ne
suum quod amilite fua
uulneratum discipulis eu
ostendisse phibet: ut quoa
ilura notissimȩ passions
ac susceptȩ mortis inditia
cogroscerent. eo certum
patrate iam resurrectionis
ac dirutȩ i. ortis side gaude¬
rent. Qui ut illos perom̃a
de fide resurrectionis certos
redderet: non tantum ocu¬

Expanded text:
oculis haberent. Sed hunc oculis haberent. Sed hunc eorum errorem simul et pavorem, quo ad novam incognitamque visionem fuerant perculsi, benignamagister piissimus gratia consolationis et admonitionis abstergere curavit. Quid, inquiens, turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Non autem sine causa manus suas potius ac pedes, quam vultum quem aeque noverant, eos videre ac recognoscere jubet, sed ut, visis clavorum signis quibus cruci erat affixus, non solum corpus esse quod videbant, sed ut ipsum Domini sui corpus quod crucifixum noverant intelligere possent. Unde dominicae apparitionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod a milite fuerat vulneratum, discipulis eum ostendisse perhibet, ut quo plura notissimae passionis ac susceptae mortis indicia cognoscerent, eo certiori patratae jam resurrectionis ac dirutae mortis fide gauderent. Qui ut illos per omnia de fide resurrectionis certos redderet, non tantum ocu
Abbreviated transcription (Latin):
entes gła inexcelsis deo
interra pax hominibus
hone uoluntatis. quia nimi¬
puns cota redemptoris nr̃i
rcarne dispensatio. munl
E reconçiliatio. Adhoc cͥpe
incanatu. ad hoc pasus.
A hoc est resuscitatii amor¬
aus. ut nos i peccando
iram dei incidimus. ipse
reconcaiando ad dei pacẽ
reduceret. Unde recte &
apropheta pater futuri
seculi. princeps pacis nomi¬
natur. Et apostolus de eo
scribens his qui exgentibus
crediderant: ait. Et ueni¬
ens euangelizauit pacem
uobis qui longe fuistis. &
pacem bis qui prope: qm̃
pe ipsuim hahemus accessũ
ambo inuno sp̃u ad patr̃e.
Apparente aut̃ sibi dño
conturbati & conterriti
discipuli. existimabant
se spm̃ uidere: cognoscen¬
des quidem dominum
esse qui apparuit. sed pu¬
tanteᷤᷤ quia non incorpo¬
ris eum sed in sp̃s sui sub
quia non corpus ipsius
quod defunctum & se¬
pultum nouerant. iam
resuscitatum a morte con¬
spicerent: sed spiritum
potius quem relicto cor-¬
pore inmanus patris
commendauerat. pre

Expanded text:
tes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem his quper ipsum habemus accessum ambo in uno spiritu ad Patrem . Apparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, sed putantes quia non in corporis eum, sed in spiritus sui subsquia non corpus ipsius quod defunctum et sepultum noverant, jam resuscitatum a morte conspicerent, sed spiritum potius quem, relicto corpore, in manus patris commendaverat, prae
Abbreviated transcription (Latin):
constantiã quod semper
agit presentia diuinȩ pie¬
tatis: aliquando & iam pre¬
sentia uoluit corporalis
ostendere uisionis. Nam
& de nobis quam uis porro
infra apostolorum pedes
iacentibus. hoc ipsum eius
misericordia fieri conficdere
debemus: ipsum uidelicet
eẽ. in medio nr̃i. quociens¬
cunq conuenientes inno¬
mine illius congregamur.
Nomen quippe illius est¬
iħc: id est saluator. Et cũ
de ad quisitione perpecua.
salutis locutri conuenimis
constat nimirum quia in
nomine ihi congreganiur.
Nec dubitare fas est dehis quȩ
ipse amat conferentib nobis
cum eẽ. presentem. & tanto
utiq uerius. quanto ea quȩ
ore proferimus. perfectiori
corde retinemus. Deinde ui¬
dendum quod apparens sal¬
uator discipulis. paais eis sta
tim gaudia mandat: idipsũ
celebrata immortabatis
gloria iterans. auod adpas¬
pignus eis specialis salutis as¬
uite commnendauerat dicens
pacẽ relinquo uobis: pa
meam do uobis. Cuius gđ
muneris: eo quos

Expanded text:
constantiam, quod semper constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad paspignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris