comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
annuȩ replebant᷑ officia: ita ut duplicato nunc ac triplicato modio
necessitas uictualis uix queat expediri: & intantũ aput ñ nullos
uis noxiȩ huiꝰ remissionis increuit. ut acẽto muriȩq ꝑmixtis ñ
illam unã olei admisceant gutã quam p̾̃cessores nr̃i qui heremi
instituta maiori abstinentiȩ uirtute sectati sunt. repellendȩ tan-¬
tum cenodoxiȩ gr̃a instillare consueuerant: s infringentes egipti¬
acum ꝓsalib caseũ. plus olei quã necesse est suꝑfundant: ⁊ int̾
duos cibos ꝓpria.. suauitate distantes. qui singillatĩ diuerso¬
q tẽpore monachos reficere iocundissime potuissent. sub uniꝰ
saporis oblectatione ꝑcipiant: Intantũ sane hȩc aicN et ncic
idest materialiũ rerum possessio suꝑcreuit: ut sagũ quoq qđ
absq uerecundia referre ñ possum. sub obtentu bumanitatis ac
sus ceptionis huius. anachoritȩ insuis habere cellulis ceperint,

Expanded text:
annuae explebantur officia, ita at duplicato nunc et triplicato modo annuae explebantur officia, ita at duplicato nunc et triplicato modo necessitas uictualis uix queat expediri. et in tantam apad nonnullos uis noxiae hains remissionis inerenit, ut aceto mariaeque permixtis non illam unam olei admisceant guttam, quam praecessores nostri, qui heremi instituta maiore abstinentiae uirtute sectati sunt, repellendae tantum cenodoxiae gratia stillare consueuerant, sed infringentes Aegyptiacam pro salibus caseum plus olei quam necesse est saperfandant, et ita duos cibos propria suauitate distantes, qui singillatim diuersoque tempore monachum reficere iucundissime potuissent, sub unius saporis oblectatione percipiant. in tantum sane haec ὑλικὴ κτη̃σις, id est materialium rerum possessio supercreuit, ut sagum quoque, quod absque uerecundia referre non possum, sub obtentu humanitatis ac susceptionis huius anachoretae in suis habere cellulis coeperint:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hoc ꝓbare possibile est: utrũ fastidio andesidio solitariȩ illiꝰ
puritatis his maluerĩ cȩnobii angustuis coartari. In hac igitur
dotemporaliũ rerum. qr non tantũ ꝓpriis s etiã multoꝵ adue¬
nientiũ usib necessaria p̃parantur: postremo nulla arrogan
tia laudis humanȩ. quȩ immundior his om̃ib inconspectudĩ.
etiã magnos heremi labores frequent̃ euacuat Uerum ut in
illa anachoretica disciplina illos elationũ spiritalium fluctꝰ &exi
dabilis cenodoxiȩ ꝑicula p̾teream: ad hoc generale pondus cunc¬
toꝵ. idest cõmunem parandi uictus sollicitudinẽ reuertamur:
quȩ eousq mensurã non dicam illiꝰ antiquȩ districtionis exces¬
sit. quȩ usum penitꝰ olei nesciebat. s ne hac quidem nr̃i temporis
remissione cepit ẽe contenta. inqua uno olei sextario. itidemq
lenticulȩ modio aduenientiũ usib p̃parato. totus refectionis

Expanded text:
etiam hoc probare possibile est, utrum fastidio an desiderio solitariae illius etiam hoc probare possibile est, utrum fastidio an desiderio solitariae illius puritatis his maluerim coenobii angustiis coartari. in hac igitur do corporalium rerum, qua non tantum propriis, sed etiam multorum aduenientium usibus necessatia laudis humanae, quae immundior his omnibus in conspectu Dei, etiam magnos eremi labores frequenter evacuat. Verum ut in illa anachoretica disctiabilis cenodoxiae pericla praeteream, ad hoc generale cunctorum pondus, id est communem parandi uictus sollicitudinem reuertamur, quae eo usque mensuram non dico illius antiquae districtionis excessit, quae usum penitus olei nesciebat, sed ne hac quidem nostri temporis remissione coepit esse contenta, in qua uno olei sextario itidemque lenticulae modio aduenientium usibus praeparato totius refectionis
Abbreviated transcription (Latin):
tioris ħemi libertate ñmodo ignem illũ diuinȩ contẽplationis
frigescere fecisset.s etiã multimodis mentẽ carnalium rerum
uinculis impediret: elegi huiꝰ disciplinȩ utcũq implere ꝓpositũ.
qͣm in illa tam sublimi ꝓfessione carnaliũ necessitatũ ꝓuisione
corpere: ut si mͥ illa libertas ac spũalis denegatur excessus. abie¬
cta tam̃ crastinȩ diei penitꝰ sollicitudine eugłici me p̃cepti con¬
sũmatio consoletur. ⁊ id qđ mͥ de illa theorica sublimitate sub
trahitur: ac obedientiȩ subiectione pensetur. Miserum nãq
est. cuiꝰ libet artis ac studii disciplinã quempiam ꝓfiteri: & ad
ꝑfectionem eius minime ꝑuenire :¬
uamobrẽ quantis nunc in hac conuersatione ꝑfruar cõmo¬
dis breuit̾ explicabo: uos uͦ utrum illa solitudinis lucra his
beneficiis ualeant conpensari digesta narratione ꝑpendite: ꝑꝙͣ.

Expanded text:
tiori eremi libertate, non modo ignem illum divinae contemplationis tiori eremi libertate, non modo ignem illum divinae contemplationis frigescere fecisset, sed etiam multimodis mentem carnalium rerum vinculis impediret, elegi hujus disciplinae utcumque implere propositum, quam in illa tam sublimi professione carnalium necessitatum provisione torpere; ut si mihi illa libertas ac spiritales denegantur excessus, abjecta tamen crastinae diei penitus sollicitudine, Evangelici me praecepti consummatio consoletur; et id quod mihi de illa theorica sublitrahitur, hac oboedientiae subiectione pensetur. miserum namque est cuiuslibet artis ac studii disciplinam quempiam profiteri et ad perfectionem eius minime peruenire. Quamobrem quantis nunc in hac conuersatione perfruar commodis, breuiter explicabo. uos utrum illa solitudinis lucra his beneficiis ualeant conpensari digesta narratione perpendite, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinis atq cȩnobii fine tractandũ. causas potiꝰ obquas illã
deserere maluerĩ. quas etiam uos agnoscere uoliuistis breuĩt ex¬
plicabo: om̃sq illos quos cõmemoraui soluudinis fructꝰ. quib edi¬
uerso sublimiorib meritis dixerim ponendos. breui oratione ꝑstr̃ĩ
temporis morabant᷑. ad libertatẽ nobis largiendam diffu¬
siori solitudinis uastitate blandita est: quãdui moaiorib remo¬
tisecretis. frequentissime incȩlestes illos rapiebam᷑ excessus: nec
tanta uisitantiũ frũm irruens multitudo parandȩ humanitatis
necessitate. sensus nr̃os indigentium curarũ distensionib aggra¬
uabat: solitudinis planȩ tranquilla secreta. ullã conuersationẽ
angelicȩ beatitudini cõparandam. insaciabili desidio ac toto a¬
nimi ardore sectatꝰ sum: S cũ maior ut dixi numerus frũm ha¬
bitationẽ illius solitudinis cȩpisset expetere. ⁊ coangustata uas¬

Expanded text:
solitudinis atque coenobii fine tractandum, causas potius ob quas illam solitudinis atque coenobii fine tractandum, causas potius ob quas illam deserere maluerim, quas etiam uos agnoscere uoluistis, breuitplicabo; omnesque illos quos commemoravi solitudinis fructus, quibus e diverso sublimioribus meritis dixerim postponendos, brevi oratione perstrintemporis morabantur, libertatem nobis largiendo, diffusiore solitudinis vastitate blandita est, quamdiu majoribus remoti secretis frequentissime ad coelestes illos rapiebamur excessus, nec tanta visitantium fratrum irruens multitudo, parandae humanitatis necessitate, sensus nostros ingentium curarum distentionibus aggravabat; solitudinis plane tranquilla secreta, et illam conversationem angelicae beatitudini comparandam, insatiabili desiderio ac toto animi ardore sectatus sum. Sed cum major, ut dixi, numerus fratrum, habitationem illius solitudinis coepisset expetere, et coangustata vas
Abbreviated transcription (Latin):
tionib acspiritualibus theoriis animꝰ replebat᷑. ut sepe aduesꝑã
cibũ me ꝑcepisse nescirẽ: & sequenti die de hesterna absolutioẽ
ieiunis penitꝰ dubitarem. Ob quã etiam causam septẽ dierum
cibus. hoc est septẽ paximatioꝵ paria sequestratĩ inꝓcerio ilest
inmanu ensi sporta die sabbati reponunt᷑: ut refectio p̃termissa
ñ lateat: Quaconsuetudine. illiꝰ quoq obliuioniserror excludit᷑
ut expletũ ebdomade cursum. ac sollẽpnitatem diei ipsiꝰ reuo¬
lutã finitus panum numerus festiuitatisq diei sacrȩ & congre¬
gationis sollempnitas. solitariũ latere non possit. Qđ sietiam h̃c
ordinẽ ille quem p̃diximus mentis excessus forte turbauerat: ni¬
chilominꝰ cotidiani oꝑis modus dierũ numerum significans ar-¬
cet errorẽ. Et ut ceteras heremi uirtutes silentio p̃termittam:
nonenĩ est nobis de earũ numerositate ac multitudine. s de fe

Expanded text:
tionibus ac spiritalibus theoriis animus replebatur, ut saepe ad uesperam tionibus ac spiritalibus theoriis animus replebatur, ut saepe ad uesperam cibum me percepisse nescirem ac sequenti die de hesterna absolutione ieiunii penitus dubitarem. ob quam etiam causam septem dierum cibus, hoc est septem paxamatiorum paria sequestrata in prochirio id est admanuensi sporta die sabbati reponuntur, ut refectio praetermissa non lateat qua consuetudine illius quoque obliuionis error excluditur, ut expletum ebdomadae cursum ae sollemnitatem diei ipsius reuolutam finitus panum indicet numerus, festiuitasque diei sacrae et congregationis sollemnitas solitarium latere non possit. quodsi etiam hunc ordinem ille quem praediximus mentis excessus forte turbauerit, nihilominus cotidiani operis modus dierum numerum signans arcet errorem. et ut eeteras heremi uirtutes silentio praetermittam non enim est nobis de earum numerositate ac multitudine, sed de
Abbreviated transcription (Latin):
de ueritate existimo subtrahendũ. Arbitror enim instructionis
uobis aliquid posse conferri: si paulisꝑ humilitate deposita. sĩpli¬
citer omnẽ ꝓpositi mei patefecero ueritatẽ: Confido enĩ qr nec
a put uos delibertate dictoꝵ cȩnodorie notã. neq aput meã¬
conscientiã de p̃sumptione ueritatis quoddã mendaciicrim̃ in
tradere potuit humana consortia. ac scđm iheremiã dicere.
dediem hominis ñ desid̃aui tu scis: egoquoq id dño suam grãm
largiente uł assecutũ uł certe assequi ad ni sum fuisse me fateor
Itaq pio dñi nr̃i munere memini me in huiusmodi raptũ fre¬
quent̃ excessu ut obliuiscerer me sarcina corporeȩ fragilit atis
indutũ. mentemq meã ita om̃s exteriores sensus subito respu¬
isse. & acunctis materialib reb omĩmodis exulasse: ut neq ocłi¬
mei neq aures meȩ ꝓprio fungerent᷑ officio. uta diuinis medita¬

Expanded text:
de veritate existimo subtrahendum. Arbde veritate existimo subtrahendum. Arbuobis aliquid posse conferri, si paulisper humilitate seposita simpliciter omnem propositi mei patefecero ueritatem. confido enim, quia nec apud uos de libertate dictorum cenodoxiae notam neque apud conscientiam meam de suppressione ueritatis quoddam mendacii crimen itradere potuit humana consortia ac secundum Hieremiam dicere: et diem hominis non desideraui, tu scis, ego quoque id domino sua gratia largiente uel adsecutum uel certe adsequi adnisum fuisse me fateor. itaque pio domini nostri munere memini me in huiusmodi raptum frequenter excessum, ut obliuiscerer me sarcina corporeae fragilitatis indutum, mentemque meam ita omnes exteriores sensus subito respuisse et a cunctis materialibus rebus omnimodis exulasse, ut neque oculi neque aures meae proprio fungerentur officio. et ita diuinis medita
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cũ refragatio nr̃ȩ dep̃cationis excludet: adextremũ ita exois est:
hachoreticam disciplinã quam me deserusse miramini. ñ .iii.
solũ non respuo nec refuto. s tota potiꝰ ueneratione cõplector
qui eã uł mediocriter appetebant. ñ usquaq segnitiȩ denotarer:
S qr degustata eiꝰ puritas sollicitudine int̾idum carnaliũ re¬
rum interpo lata sordebat. recurrere adcȩnobiũ salubrius ui¬
sumẽ: & ut ꝓmptior arrepti planioris ꝓpositi consũmatio seque¬
ret᷑ ⁊ minus ẽẽt de p̃sumptȩ sublimioris ꝓfessionis difficultate
ꝑiculum Melius est enĩ deuotum inminorib quã indeuotum in
maiorib ꝓfessionib inueniri: & idcirco siquid elatiꝰ immoliberus
fortasse ꝓtulero. queso ut ñ iactantiȩ uitio. s ut edificationis ur̃ȩ¬
studio deprõptum censeatis: qr uobis tã studiose querentib nich

Expanded text:
tatem cum refragatio nostrae deprecationis excluderet, ad extremum ita exorsus est. tatem cum refragatio nostrae deprecationis excluderet, ad extremum ita exorsus est. Anachoreticam discipsolum non respuo nec refuto, sed tota potius veneratione complector qui eam vel mediocriter appetebant non usquequaque segnitie denotarer. Sed quia degustata ejus puritas sollicitudine interdum carnalium rerum interpolata sordebat, recurrere ad coenobium commodius visum est, ut et promptior arrepti planioris propositi consummatio sequeretur, et minus esset de praesumptae sublimioris professionis difficultate periculum. Melius enim est devotum in minoribus, quam indevotum in majoribus professionibus inveniri. Et idcirco si quid elatius, imo liberius, fortasse protulero, quaeso ut non jactantiae vitio, sed aedificationis vestrae depromptum studio censeatis, quia vobis tam studiose quaerentibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
euolamus: cũ tamen ipso illo paruotẽpore non scđm illam dis¬
trictionis regulã. s ꝓnr̃i arbitrii libertate. ut cũq senioris subi
cimur imꝑio: ut ñ patientiȩ fructũ ediscere. s tempus. adipis¬
cendȩ licentiȩ expectare uideamur: Hunc gͦ senem cũ in abba¬
tis pauli cȩnobio uidissemꝰ. etatem primũ ⁊ grãm uiri qua erat
p̃ditus admirati. demisso interrã uultu p̃cari cepimus. ut nobis
pandere dignaret᷑ quam obcausã relicta heremi libertate. & illa
ꝓfessione sublimi qͣ eum p̃ceteris eiusdem uitȩ uiris fama celebra¬
uerat: cȩ nobii uigũ subire maluisset: Ille uelut imparẽ se ana¬
choreticȩ disciplinȩ ⁊ sublimitate tantȩ ꝑfectionis indignũ adu¬
nioꝵ scholas reuertisse se dicebat: sitam̃ uł ipsoꝵ instituta scđm
ꝓfessionis meritũ posset implere. Cuius responsionis humili¬

Expanded text:
euolamus, cum tamen illo ipso paruo tempore non secundum illam diseuolamus, cum tamen illo ipso paruo tempore non secundum illam districtionis regulam, sed pro nostri arbitrii libertate utcumque sciamur imperio, ut non patientiae fructum ediscere, sed tempus adipiscendae licentiae exspectare videamur. Hunc igitur senem cum in abbatis Pauli coenobio vidissemus, aetatem primum et gratiam viri qua erat praeditus, admirati, demisso in terram vultu, precari coepimus ut nobis pandere dignaretur quam ob causam, relicta eremi libertate, et illa professione sublimi qua eum prae caeteris ejusdem vitae viris fama celebraverat, subire jugum coenobii maluisset. Ille velut imparem se anachoreticae disciplinae, et sublimitate tantae perfectionis indignum, ad juniorum scolas reuertisse dicebat, si tamen uel ipsorum instituta secundum professionis meritum posset. inplere. cuius responsionis humili
Abbreviated transcription (Latin):
q est mutatꝰ. Q uod factũ non solum nobis qui nuꝑ de syriȩ mo-¬
nast̾io uenientes. patientiȩ huiꝰ uirtutẽ tam euidentib ꝑceꝑamꝰ
mirũ fuit: ut etiam sũmis uiris p̃cipua ꝑ hoc factum conferret᷑
instructio: qđ scł etiam sipatientiã eius correctio pat̾na non mo¬
uerat: ne spectaculũ quidem tantȩ multitudinis ull ouultũ
ipsius ruboris tĩxisset indicio.
N hoc itaq cȩnobio repperimꝰ antiquissimũ senem nomine io¬
maxime ꝑfectione uiguisse: quȩ cũsit uirtutum omniũ mat᷑
ac totiꝰ spũalis structurȩ solilissimũ fundamentum: anr̃is pȩ¬
nͥtus exulat institutis:. Unde ñ mirũ est nec ad illoꝵ sublimi¬
tatem nos posse conscendere. qui ñ dicam usq ad senectã non poᷤ¬
sumꝰ ꝑmanere sub cȩnobii disciplina. s uix biennio subiectionis
iugũ sustinere contenti. ad p̃sumptionem noxie libertatis ꝓtin

Expanded text:
que mutatus. Quod factum non solum nobis, qui nuper de Syriae moque mutatus. Quod factum non solum nobis, qui nuper de Syriae monasterio venientes patientiae hujus virtutem tam evidentibus perceperamus mirum fuit, ut etiam summis uiris praecipua per hoc factum inferretur instructio, quod scilicet, etiamsi patientiam eius correptio paterna non mouerat, nec spectaculum quidem tantae multitudinis ullo uultum ipsius ruboris tinxisset indicio. In hoc itaque coenobio repperimus antiquissimum senem nomine Iomaxime perfectione uiguisse, quae cum sit uirtutum omnium mater ac totius spiritalis structurae solidissimum fundamentum, a nostris penitus exulat institutis. unde non mirum est nec ad illorum sublimitatem nos posse conscendere, qui non dicam usque ad senectam in coenobii permanere non possumus disciplina, sed uix biennio subiectionis iugum sustinere contenti ad praesumptionem noxiae libertatis protinus
Abbreviated transcription (Latin):
dine ꝑduodenariũ numerum districtis ordinib considente. cũ
quidam frũm susceptum ferculum paulo tardius intulisset᷑ sub
occasione istiꝰ tarditatis p̃dictus abba paulus. qui int̾ turbas mi¬
nistrantiũ fr̃um sollicitus discurrebat. exerta manu palma eũ
sub omniũ intuitu ꝑcussit: ita ut sonitꝰ etiam aduersaroꝵ uł
longiuis consistentiũ aurib re sultarit. Hoc aut̃ abeo idcirto
factũ est. ut cunctis qui aderant iuuenis patientiã patefaceret:
& om̃s qui int̾fuerant tali spectaculo. modestiȩ erudirent᷑ exem-¬
plo: Quammat᷑o aũt idsenior fec̾it c̃silio: res ꝓbauit: Nam me¬
morabilis patientiȩ iuuenis tanta id animi lenitate suscepit.: ut
non mͦ nullus fuerit exore eiꝰ sermo ꝓlapsus. uł tenuissimũ mur¬
mur tacita labioꝵ tacita labioꝵ agitatione signatũ s ne ipsa qͥ¬
dem oris modestia atq tranquillitas aut color saltẽ qͣntulum cũ¬

Expanded text:
dine per duodenarium numerum distinctis ordinibus considente, cum dine per duodenarium numerum distinctis ordinibus considente, cum quidam fratrum susceptum ferculum paulo tardius intulisset, sub occasione istius tarditatis praedictus abbas Paulus, qui inter turbas ministrantium fratrum sollicite discurrebat, exerta manu, palma eum sub omnium percussit intuitu, ita ut sonitus etiam adversorum vel longius considentium auribus resultaret. Hoc autem idcirco ab eo factum est, ut cunctis qui aderant juvenis patientiam patefaceret, et omnes qui interfuissent tali spectaculo modestiae erudirentur exemplo. Quam maturo autem id senior fecerit consilio, res probavit. Nam memorabilis patientiae juvenis tanta id animi lenitate suscepit, ut non modo nullus fuerit ex ejus ore sermo prolapsus, vel tenuissimum murmur tacita labiorum agitatione signatum; sed ne ipsa quidem oris modestia atque tranquillitas aut color saltem quantulumcum
Abbreviated transcription (Latin):
ost dies admodum paucos maioris doctrinȩ desiderio ꝑtrahente.
rursus ad abbatis pauli cȩnobiũ summa sp̃s alacritate ꝑreximꝰ:
ubilicet plusquam ducentoꝵ frũm numerus moraret᷑ . inhono¬
rem tam̃ sollempnitatis quȩ idtẽporis agebatur. infinita de aliis quoq
cȩnobiis monachoꝵ turba confluxerat: Nam prioris abbatis qui eidẽ
cȩnobio p̃fuerat: anniuersaria depositio sollẽpniter celebra¬
batur. Cuius conuentꝰ ic circofecimus mentionẽ. ut patienti¬
am cuiusdã fr̃is quȩ subp̃sentia totius congregationis huiꝰ immobi¬
lieiuis claruit lenitate: breuit ꝑstringamꝰ. Namlicet alias oꝑis hu¬
ius tendat intentio: ut scł abbatis iohannis qui de relicta heremo
illi se cȩnobio sũma humilitatis uirtute subdiderat ꝓferamꝰ eloquia:
nequaqͣm tamen putamus absurdũ. si absq ulla circuitione uer¬
boꝵ magna ut credimꝰ studiosis quibq uirtutũ ȩdificatio con¬
feratur: Iningenti itaq atrio subeliuali illa monachoꝵ multitu

Expanded text:
ost dies admodum paucos maioris doctrinae desiderio pertrahente rursus ad abbatis Pauli coenobium summa alacritate perreximus. ubi licet plus quam ducentorum fratrum numerus moraretur, in honorem tamen sollemnitatis, quae idem temporis agebatur, infinita de aliis quoque coenobiis monachorum turba confluxerat: nam prioris abbatis qui eidem coenobio praefuerat anniuersaria depositio sollemniter curabatur. cuius conuentus idcirco fecimus mentionem, ut patientiam cuiusdam fratris, quae sub praesentia totius congregationis huius inmobili eius claruit lenitate, breuiter perstringamus. nam licet alio operis huius tendat intentio, at scilicet abbatis Iohannis, qui derelicta heremo illi se coenobio summa. humilitatis uirtute subdiderat, proferamus eloquia, nequaquam tamen putamus absurdum, si absque ulla circuitione uerborum magna ut credimus studiosis quibusque uirtutum aedificatio conf
Abbreviated transcription (Latin):
gitationib uniuersis: erigenda est sẽꝑ adcelestia nr̃ȩ mentis
intentio. scđm saluatoris nr̃i sententiã: libienĩ inquit egosũ:
illic ⁊ minist̾ meus erit Solet enĩ frequent̾ accidẽ. ut dũuł
ipse etiã subti. lissimi teli uoluptario ꝑstringat᷑ assensu: &
initiũ subspecie pietatis exortũ. obsceno ac noxio fine conclu
dat: Sunt enĩ uiȩ quȩ uident᷑ hominib bonȩ: nouissima
autẽ earũ uenunt in ꝓfundũ inferni. Quappt̾ studendum
est nobis. ut uirtutũ potiꝰ appetitu & desidio regni cȩloꝵ.
qͣm noxii uitioꝵ recordationib nosmetipsos ad cõpugnctio

Expanded text:
gitationibus uniuersis erigenda semper est ad caelestia nostrae mentis gitationibus uniuersis erigenda semper est ad caelestia nostrae mentis intentio secundum saluatoris nostri sententiam: ubi enim ego sum, inquit, illic et minister meus erit. solet enim frequenter accidere, ut dum ipse etiam subtilissimi teli uoluptario perstringatur adsensu et initium sub specie pietatis exortum dit. Sunt enim viae quae videntur hominibus rectae, novissima autem earum venient in profundum inferni . Quapropter studendum est nobis ut virtutum potius appetitu et desiderio regni coelorum, quam noxiis vitiorum recor
Abbreviated transcription (Latin):
ac rep̃hensionis notã cunctoꝵ p̃tereuntiũ iudicio ñ euaddet.
Itactiã nos oportet cũ fuerimꝰ in huiusmodi cogitationes pes¬
tifera recordatione deducti raptĩ abearũ contẽplatione dis¬
cełe. ⁊ implere illud qđ insalomone p̃cipitur. s exi inquit. &¬
tes nos angłi ĩmundis acturpib cogitationib inuolutos. ñ
possint de nob p̃tereuntes dicere Benedictio dñi suꝑuosbe
nediximꝰ uos in nomine dñi. Impoᷤsibile nãq est m̃tem bonis
cogitationib ĩmorari: cũ principale cordis ad turpes atq ter¬
renos intuitꝰ fuerit deuolutũ: Liera est enĩ ala salomonis
sententia: Ocłi tui cũ uidint alienã. os tuũ tunc loquȩt᷑ pra
uaꝰ ⁊ iacebis tanqͣm incorde maris. & sicut gubnator in mag¬
na tẽpestate:. Dices aut̃ ferierunt me s: ñ dolui: & deluserunt me. e¬
go aut̃ nesciui: derelictis aũt nonsolũ turpib s etiã terrenis co¬

Expanded text:
unctorum praetereuntium iudicio non euadet. unctorum praetereuntium iudicio non euadet. ita igitur etiam nos oportet, cum fuerimus ad huiusmodi cogitationes pestifera recordatione deducti, raptim ab earum contemplatione discedere et implere illud quod a Salomone praecipitur: sed exili, inquit, tes nos angeli inmundis ac turpibus cogitationibus inuolutos non pnediximus vobis in nomine Domini . Impossibile namque est mentem bonis cogitationibus immorari, cum principale cordis ad turpes atque terrenos intuitus fuerit devolutum. Vera est enim illa Salomonis sententia: Oculi tui cum viderint ua, et iacebis tamquam in corde maris, et sicut gubernator in magna tempestate. dices autem: feriunt me, sed non dolui, et deluserunt me, ego autem nesciui. dereliotis ergo non solum turpibus, sed etiam terrenis co
Abbreviated transcription (Latin):
oportet: quinĩmo etiã siuiolent̃ irrepserit ꝓtinꝰ excludatur.:
Multũ namq retͣhit mentẽ a contẽplatione puritatis eiꝰ preci¬
pue qui insolitudine cõmoratur. ĩplicans eã sordib huiꝰ mun
dã tibi qd in hac cogitatione posito oblectatio nulla subrẽpat:
certe antiquȩ putredinis uł sola cogitatio necesse est ut tetro
mentẽ fetore corrũpat: & spũalem uirtutũ fłaglantiã. iclest
suauitatẽ boni ocdoris excludat:
Ungͦ p̃teritoꝵ memoria uitioꝵ pulsauerit sensũ. ita ab
ea resiliendũ est. sicut refugit uir honestꝰ ⁊grauis si ĩpu¬
dicȩ atq ꝓcacis feminȩ inpublico aut colloquiis aut cõplexi¬
b appetat᷑. Qui utiq nisi se a contactuesꝰ festinꝰ abstraxerit.
& uł breuissimã morã inhonestȩ confabulationis amiserit:
etiã siconsensum ĩpudendȩ respuat uoluptatis. infamiȩ tam̃

Expanded text:
oportet, quin immo si uiolenter obrepserit, protinus extrudatur. oportet, quin immo si uiolenter obrepserit, protinus extrudatur. multum namque retrahit mentem a contemplatione puritatis, eius praecipue qui in solitudine commoratur, inplicans eam sordibus mundi huius dam tibi quod in hac cogitatione posito oblectatio nulla subrepat, certe antiquae putredinis uel sola contagio necesse est ut taetro mentem faetore conrumpat et spiritalem uirtutum fragrantiam, id est suauitatem boni odoris excludat. cumi ergo praeteritorum memoria uitiorum pulsauerit sensum, ita ab ea resiliendum est, sicut refugit uir honestus et grauis, si inpudicae ac procacis feminae in publico aut conloquiis aut amplexibus adpetatur. qui utique nisi se a contactu eius festinus abstraxerit et uel breuissimam moram inhonestae confabulationis admiserit, etiamsi consens
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis assequet᷑: qr sicut scriptũ est sine sanguinis effusione ñfit
remissio: Nec ĩmerito: Caro enĩ ⁊ sanguis regnũ di possidere
ñ possunt. Et ido quisquis abhuiꝰ sanguinis effusione gladiũ
miȩ ꝓpħȩ maledictione plectet᷑. Nã maledictꝰ inquit qui ꝓ¬
hibet gladiũ suũ asanguine. Hic nãq est gladiꝰ qui illũ nori¬
um sanguinẽ quo animat᷑ materia peccatoꝵ salubrit fun¬
dens quicqͥd reppererit inm̃bris nr̃is carnale terrenũ ue con
missi s spe futuroꝵ flere incipiet gaudioꝵ: nec tã de p̾teritis¬
malis qͣmde uenturis cogitans bonis. ñ ex peccatoꝵ merore
lacrimas. s ex et̃nȩ illiꝰ leticiȩ alacritate ꝓfundet: atq obli¬
uiscens ea quȩ post̾iora st̃. idest carnalia uitia. adea quȩ in
ante sunt extendet᷑. hoc est spũalia dona atq uirtutes uiiii¬

Expanded text:
poris adsequetur, quia, sicut scriptum est, sine sanguinis effusione non fit poris adsequetur, quia, sicut scriptum est, sine sanguinis effusione non fit remissio. nec inmerito. caro enim et sanguis regnum dei possidere non possunt. et ideo quisquis ab huius sanguinis effusione gladium miae maledictione plectetur: nam maledictus. inquit, qui prohibet gladium suum a sanguine. hic namque est gladius, qui illum nonum sanguinem quo animatur materia peccatorum salubriter fundens, quidmissi, sed spe futuromalis quam de uenturis cogitans bonis non ex peccatorum maerore lacrimas, sed ex aeternae illius laetitiae alacritate profundet, atque obliuiscens ea quae posteriora sunt, id est carnalia uitia, ad ea quae in ante sunt extendetur, hoc eet spiritalia dona atque uirtutes. C
Abbreviated transcription (Latin):
quoq tã ꝓmptũ certumq subsidiũ. aliuid quoq faciliꝰ adhuc
largita nob est diuina dignatio. ipsã q remedii opẽ nr̃o cõ¬
Dimitte nobis debita nr̃a sicut ⁊ nos dimitimꝰ debitorib nr̃is:
Quisquis gͥ adindulgentiã suoꝵ criminũ desidat ꝑuenire. istis
semetipsũ aptare studeat instrum̃tis: nec obdurante cordis ꝑ¬
uicatia a remedio salutari fontẽ tantȩ pietatis auertat: qr etiã¬
sihȩc omĩa fecerimꝰ. ñ erunt idonea adexpiationẽ scelerũ nr̃oꝵ
nisi ea di bonitas clem̃tiaq deleuerit. Qui cũ religiosi conatus
obsequia supplicim̃te a nob̃ oblata ꝑspexerit: exiguos paruosq
iniquitates tuas ꝓpt̾ me: ⁊ peccatoꝵ tuoꝵ iã non recordabor:
Achunc gͦ quem p̃diximꝰ statum quisq conscenderit satisfa¬
ctionis grãm cotidianis ieiuniis. ⁊ mortificatione cordis ⁊ cor¬

Expanded text:
quoque tam promptum certumque subsidium aliud quoque adhuc facilius quoque tam promptum certumque subsidium aliud quoque adhuc facilius largita nobis est diuina dignatio ipsamq« Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. » quisquis igitur ad indulgentiam snoram criminum desiderat peruenire, istis semet ipsum aptare studeat instrumentis. neminem obdurati cordis peruicacia a remedio salutari et fonte tantae pietatis auertat, quiaetiamsi haec omnia fecerimus, non erant idonea ad expiationem scelerum nostrorum, nisi ea bonitas domini clementiaque deleuerit. qui cum religiosi conatus obsequia supplici mente a nobis oblata perspexerit, exiguos paruosque iniquitates tuas propter ine, et peccatorum tuorum iam non recordabor. ad hunc igitur quem praediximus statum quisque contenderit, satisfactionis gratiam cotidianis ieiuniis et mortificatione cordis et cor
Abbreviated transcription (Latin):
frigidȩ mercedẽ se redditurũ dñs reꝑmisit. certe absq illis
moꝵ poteris emendatione purgari Qđ si ꝑfectionẽ uirtu¬
tum extinctione uitioꝵ omniũ non potes adipisci sollicitu¬
dinẽ piam erga huititatẽ aliene salutis impende: Siaut̃
idoneũ te huic ministerio ñ eẽ conquereris: oꝑire poteris pec¬
cata caritatis affectu: In hoc quoq site fragilẽ fecerit quȩ¬
libet m̃tis ignauia: oratione saltẽ atq int̾cessione scõꝵ re¬
media uulnerib tuis humilitatis affectu submissus ĩplora.
Postremõ quis est qui ñ possit dicere supplicit᷑. peccatũ me¬
um cognitũ tibi feci ⁊ iniusticiã meam ñ oꝑurꝰ ut ꝑ hanc cos
fessionẽ etiam illud subiungere mereat᷑ & tu remisisti ĩpieta¬
reuelare erubescis: illi quẽ latere ñ possunt confiteri ea uigi
supplicatione ñ desinas. ac dicere. iniquitatẽ meam ego cog¬
nosco ⁊ peccatũ meũ contͣ me est semꝑ. tibisoli peccaur ima¬

Expanded text:
frigidae mercedem se redditurum Dominus repromittit, certe absque illis morum poteris emendatione purgari. Quod si perfectionem virtutum exstinctione vitiorum omnium non potes adipisci, sollicitudinem piam erga utilitatem alienae salutis impende. Si autem te idencumte huic ministerio non esse conquereris, operire peccata poteris caritatisdeda. in hoc quoque ai te fragilem fecerit quaelibet mentis ignauia, oratione saltim atque intercessionesanctorum remedia uulneribus tuis humilitatis affectu submissus inplora. postremo quis est qui non possit suppliciter dicere: peccatum meum cognitum feci: et iniustitiam meam non operufidenter subjungere mereatur: Et tu remisisti impieta hominibus erubescis, illi quem latere non possunt, confiteri ea jugi supplicatione non desinas, ac dicere: Iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper; tibi soli peccavi, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
tes scitote uos legis antiquȩ consũmasse iusticiã: subqua
tunc positi ⁊ transgredientes eã. reatũ inuitabilit incurre¬
bant: & ĩplentes ad ꝑfectionis apicẽ ꝑuenire ñ poterant:¬

Expanded text:
tes scitote uos legis antiquae consummasse iustitiam, sub qua tes scitote uos legis antiquae consummasse iustitiam, sub qua tunc positi et transgredientes eam reatum ineuitabiliter incurrebant et implentes ad perfectionis apicem pe
Abbreviated transcription (Latin):
sores. qui certatĩ decimas uł pͥmicias frugũ suarũ memora¬
toseni desubstantiis suis offerebant: iuderet q eos senex eũ
nare quoꝵ metebat carnaliadona. Deniq ita sermonẽ ad¬
hortationis instituit.
elector quidẽ ofilii r nũ pia ur̃oꝵ munerũ largitate.
& deuotionẽ huiꝰ oblationis cuiꝰ dispensatio meredita
est. gratant̃ amplector: qr fidelit̃ pͥmitias ur̃as acddecimas
incligentiũ usib ꝓfuturas. uelut sacrificiũ dño bone suaui¬
tatis offertis: hoꝵ scilicet oblatione. plenitudinẽ quoq fruetu
dicenda crelentes: uosq scđ̃m mandati iliꝰ ficdem multiplici
ubertate bonoꝵ omĩum etiã in hoc scło cumulandos. hono¬
ra dñm de tuis uistis laborib ⁊ deliba eide fructib iusticiȩ
tuȩ ut impleant᷑ horrea tua abundantia tritici. uino aut̃
torcularia tua redundent: Quã deuotionẽ fidelit assum̃¬

Expanded text:
sores, qui certatim decimas vel primitias frugum suarum memorasores, qui certatim decimas vel primitias frugum suarum memorato seni de suis substantiis offerebant, videretque eos senex cum nare, quorum metebat dona carnalia; denique ita sermonem adhortationis instituit.or quidem o filii, pia uestrorum munerum largitate, et deuotionem huius oblationis, cuius dispensatio mihi credita est, gratanter amplector, quia fideliter primitias uestras ac decimas indigentum usibus profuturas uelut sacrificium domino bonae suauitatis offertis, harum scilicet oblatione plenitudinem quoque fructuudicendam credentes uosque secundum mandati illius fidem multiplici ubertate bonorum omnium etiam in hoc saeculo cumulandos: honora dominum de tuis iustis laboribus, et deliba ei de fructibus iustitiae tuae: ut inpleantur horrea tua abundantiae tritici, et uino torcularia tua redundent. quam deuotionem fideliter exsequen
Abbreviated transcription (Latin):
riusquã uerba huiꝰ collationis habita cum sũmo uiro abba¬
te theona incipiamꝰ euoluert. necessariũ reor ut initiũ
conuersionis eiꝰ breui sermone ꝑstringã: qr exhoc uł meritũ
uiri uł gr̃a euidentiꝰ poterit patere lectori. Hic gͥ adolescens
admodũ parentũ studio imꝑioq conexus est uincło conuga¬
li. Namdũ pudicitiȩ eiꝰ religiosa sedulitate ꝓspiciunt. ancipi¬
tẽq lapsum lubricȩ uererent᷑ etatis p̃ueniendos adolescenti
motꝰ licito nuptiarũ remedio credidunt: Cũ gͦ hic uniꝰ lustri
tempus coniuge ꝑegisset: uenit ad abbatẽ ioħem quitunc tẽ¬
gradũ quilibet ꝓpria uoluntate ꝓuehit᷑: s is quẽ cunctori se
nioꝵ cȩtꝰ etatis p̾rogatiua ⁊ fidei atq uirtutũ testimonio ex¬
cellentiorẽ omĩb sublimiorẽ q censuerit. Adhunc inquã
beatũ iohannẽ cum piȩ deuotionis studio. p̃dictꝰ tunc adue¬
nisset iuuenis. cdeferens religiosa munera int ceteros posses¬

Expanded text:
riusquam verba collationis hujus habita cum summo viro abbate Theona incipiamus evolvere, necessarium reor ut initium conuersionis eius breui sermone perstringam, quia ex hoc uel meritum uiri uel gratia euidentius poterit patere lectori. hic igitur adulescens admodum parentum studio imperioque conexus est uinculo coniugali. nam dum pudicitiae eius religiosa sedulitate prospiciunt et ancipitem lapsum lubricae uerentur aetatis, praeueniendos adulescentiae motus licito nuptiarum remedio credidernnt cum ergo hic unias lostri tempus cum coniuge peregisset, uenit ad abbatem Iohannem, qui tunc temgradum quilibet propria uoluntate ant ambitione prouehitur, seniorum coetus aetatis praerogativa et fidei atque virtutum testimonio excellentiorem omnibus sublimioremque censuerit. Ad hunc, inquam, beatum Joannem cum piae devotionis studio praedictus tunc juvenis advenisset, deferens religiosa munera inter caeteros posses
Abbreviated transcription (Latin):
dduui redętoris sententias sibiq quasi cortarias uideberis
ad implesse quid dr̃. faciente te elemosiuã nesciat sinistra
tua quid faciat dextera tua. s sit elemosina tua mabscondito:
& pater tuus qui uidet iabscondito reddet tibi: & uideant ura

Expanded text:
duas Redemptoris sententias sibi quasi contrarias videberis duas Redemptoris sententias sibi quasi contrarias videberis adimplesse, quibus dicitur: « Faciente te eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua: sed sit eleemosyna tua in abscondito, et Pater tu
Abbreviated transcription (Latin):
humilẽ & ciretii & trementẽ serinones meos: Audi etiã de illo
quid dicat apłi: qui te ad hȩc sectanda inuitat: Ait enĩ Qui
cũ informa dĩ eẽt. non rapinã arbi tratꝰ ẽ. eẽ se equalẽ dõ: s sem&¬
ipsũ exinamuit formã serui accipiensͥ in simbitudine̾ hominũ¬
f̃actus. & habitu inrentus ut homo: hunnliauit semetipsiiͣ factꝰ
obȩdieus usq ad mort̾e. mortẽ autẽ crucis: Si gͥ tanta humitate
se deprimit diuina marefras: sitꝑbire in aliquo debet humana
ostende cunctis bonũ qđ agis: ut bonus acuntũ dicaris. ut
sc̃s ac uenerabilis ab om̃ib prediceris. ut dĩ electus uoceris. ut
nemo te contẽnat ͥ nemo te despiciat: s uinuersi debitum
tibi honorẽ ꝑsoluant:
s ꝓ etͥnis horiorib age : occulta quos a inquantũ uales:
Qđ̾ si ęxtote ñ uales. sit inaniio occultanł: uoluntas &
uon erit de ostcutatioe ulla teineritas: nec criminis erit
aliquanio maiifestare. qd̃ sẽꝑ ius celatũ habere Sic deniq

Expanded text:
humilem, et quietum, et trementem sermones meos? » Audi quid etiam de illo ait Apostolus, qui te ad haec sectanda invitat; ait enim: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinahomo. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Si igitur tanta humilitate se deprimit divina majestas, superbire in aliquo non debet humostende cunctis bonum quod agis ut bonus a cunctis dicaris, ut sanctus ac venerabilis ab omnibus praediceris, ut tamquam Dei electus noscaris: ut nemo te contemnat, nemo te despiciat: sed universi debitum tibi honorem persolvant. sed pro aeternis honoribus age. Occulta quod agis, quantum vales. Quod si ex toto non vales, sit in animo occultandi voluntas, et non erit de ostentatione ulla temeritas: nec criminis erit aliquando manifestare, quod semper vis celatum habere. Sic denique
Abbreviated transcription (Latin):
cio aqduersus conglobatas uirtutũ acies deseuit: quã durꝰ
õ quã amarus ẽ suꝑbiȩ congressus: quȩ angos decelo ꝓrecat.
hounnes ae paradiso minauit: cuꝰ exercitus atq armoꝵ con¬
tlictus uitia sunt. quȩ brcuit᷑ cõphensa tetigimꝰ. Sed uidea¬
mꝰ quẽ admcdũ castra celi & inferni dimicent: aruia. xp̃i & di¬
aboli collisa decertent:
epbia namq dic̃ certe multis mimo etiã penȩ om̃ib meli¬
Res uirbo .i tia. diuitiis. hororibꝰ: a eui. ctis quȩ ł carualibꝰ

Expanded text:
tio adversus conglobatas virtutum acies desaevit? O quam durus, tio adversus conglobatas virtutum acies desaevit? O quam durus, o quam amarus est superbiae congressus, quae angelos de coelo projecit, homines de paradiso eliminavit; cujus exercitus, atque armorum conflictus, vitia sunt, quae breviter comprehensa tetigimus! Sed videamus qualiter castra coeli et inferni dimicent, arma Christi et diaboli collisa decertent. 5.  Superbia:  Certe multis, imo etiam pene omnibus melior es verbo, scientia, divitiis, h
Abbreviated transcription (Latin):
sonuit: ut om̃s pie uiuentes ꝑsecutionẽ patiant᷑: An forte nr¬
mo paciꝰ tẽpore uiit pie uiuere in xp̃o iħu & idõ desunt ista :
stͣ multi uitra sinũ matris eccłȩ constitira: qui pie uiuentes
alis intorquet seueritas. s iutioꝵ eigint aduersitas. Dũ enĩ contͣ
humilitatẽ. suꝑbia. contra dñ cmorẽ inauisgła. contra ueram
religiou̾e simulatio. contra iubiertionẽ oppignat concertira:
dr̃ coritra p̃aternã congratulatiorẽ inuidia. couꝙ ii extionc
odiũ. cont ibtatẽ iustȩ cerretiona derurlio. cem datientiã
ira. contra mansuetudinẽ ꝓteruia. contraͥ isfactiono nimor.
uentris igii uies. contm: ncderatũ merorẽ inepia lȩdicia. con¬
tia õscretã taci̾ritatẽ inulciloquiũ. contra girr.s uiheg uate
mimunditia atq luxuria. cont᷑ cordtis munditiã sunit lis forin¬
litio cont᷑ amorẽ patriş celestis appetitus scli p̃sentis q uigrans
emet imniergit : quid aliud quã crudelis pic uiuenti: secu¬

Expanded text:
sonuit, ut omnes pie viventes persecutionem patiantur? an forte nemo pacis tempore vult pie vivere in Christo Jesu, et ideo desunt ista? sunt multi intra sinum matris Ecclesiae constituti, qui pie viventes alis intorquet severitas, sed vitiorum gignit adversitas. Dum enim contra humilitatem superbia, contra Dei timorem inanis gloria, contra veram religionem simulatio, contra subjectionem pugnat contemptus, atulationem invidia, contra dilectionem odium, contra libertatem justae correctionis detractio, contra patientiam ira, contra monsuetudinem protervia, contra satisfactionem tumor,  moerorem inepta laetitia, contra discretam taciturnitatem multiloquium, contra carnis integritatem immunditia atque luxuria, contra cordis munditiam spiritualis fornicatio, contra amorem patriae coelestis appetitus saeculi praesentis, opponens, semet immergit: quid aliud, quam crudelis pie viventium persecu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dubium sit. si respiciamꝰ ad bonitatẽ di nullus eoꝵ
ꝓnuntiabit᷑ bonus. dicente bnoꝰ nemo bonus nisi
solus d̾s: Cuius intuitu etiã ipsi apłi. qui electionis
merito bonitatem humam generis multis excesse¬
rant modis mali esse dicunt᷑: d̾no ita ad eos loquen¬
te. Si ergo uos cum sitis mali nostis bona data¬
dare filus ur̃is: quantomagis pat̾ u̾r qui ẽ incęlis. d̾abit

Expanded text:
n dubium sit: si respiciamus ad bonitatem Dei, nullus eorum n dubium sit: si respiciamus ad bonitatem Dei, nullus eorum pronuntiabitur bonus, dicente Domino, Nemo bonus nisi solus Deus . Cujus intuitu etiam ipsi apostoli, qui electionis merito bonitatem generis rant modis, mali esse dicuntur, domino ad eos ita loquente: si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona dare filiis uestris, quanto magis pater uester qui in caelis est dabit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clara intuitu atq mirifica. si futuris exfide reꝓmissio¬
nib conferantur. continuo uanitas apparebunt di¬
cente dauud: Omĩa sicut uestim̃tum ueterascent: et
uelut oꝑtorium mutab̃ eos & mutabunt᷑: tu autem
idem ipse es. et anni tui ñ deficient. Ergo quia nichil
est ꝑsemet ipsum stabile. aut inmutabile. nichil bo¬
num nisi sola ditas: om̃s uero creaturȩ ut beatitu¬
dinem et̃nitatis uł inmutabilitatis optineant. ñ hoc
ꝑsuam naturã. sed ꝑ creatoris sui participationem ꝙ
grãm c̃ser uantur: tenere meritum bonitatis creatori
suo collata non possunt.
huius sententiȩ rationẽ uoluerimus astruere.
rimus. & arborem bonam. & thesaurũ bonum. & bo¬
num hominem. & bonũ seruum : qr ñ potest in quit
arbor bona fructus malos facere. &. bonus homo
de bono thesauro sui cordis ꝓfert bona. et. euge ser¬
ue bone & fidelis: & utiq hos om̃s scđm se bonos e̾eᷤᷤ¬

Expanded text:
c et praeclara intuitu atque mirifica si futuris ex fide promissioc et praeclara intuitu atque mirifica si futuris ex fide promissionibus conferantur, continuo uanitas apparebunt dicente Dauid: omnia sicut uestimentum ueterescent. et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur: tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Ergo quia nihil est per semetipsum stabile, nihil immutabile, nihil bonum nisi deitas sola, omnes vero creaturae ut beatitudinem aeternitatis vel immutabilitatis obtineant, non hoc per suam naturam, sed per Creatoris sui participationem et gratiam consequentur; tenere meritum bonitatis Creatori suo collata non possunt. hujus sententiae rationem voluerimus astruere, rimus, et arborem bonam, et thesaurum bonum, et bonum hominem et bonum servum, quia non potest, inquit, arbor bona malos fructus facere, et bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona; et, Euge, serve bone et fidelis ; et utique hos omnes secundum se bonos esse no
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ꝓnuntiat dicens. et ecce omĩa que fecit
ds bona ualde et iterum. uniuersa que fecit ds. bo¬
na intempore suo : Hȩc igit᷑ quȩ inp̾senti ñ solum
bona simplicit̾ uerum etiam cũ additam̃to ualde
bona ꝓnuntiant᷑. st̃ enim reuera in hoc mundo ẽ¬
morantib nob̃ aut adusum uitȩ aut ad corporis
medicinam. aut ad aliquã causam ignotȩ nobis
utilitatis accõmodata: uel certe in eo ualde bona quod
fatiunt nos inuisibilia di acreatura mundi ꝑ ea que
facta sunt intellecta conspicere. sempit̾nam qͦq uir¬
tutẽ eius ac diuinitatẽ ex tanta tãq ordinata mo¬
litione fabricȩ mũdialis ꝙ omiũ quȩ in ea sunt
subsistentia. c̃templari: hec tam̃ omĩa nec boni nom̃
bonoꝵ immutatio. nulla ẽ uere beatudinis formi¬
danda corruptio. Cuuis mundi beatitudo ita descri¬
bit᷑. Erit lux lunȩ sicut lux solis: et lux solis sep¬
templicit sicut lux septem dierum. Magna qͥ hȩc &

Expanded text:
Scriptura pronuntiat, dicens: Et ecce omnia quae fecit Scriptura pronuntiat, dicens: Et ecce omnia quae fecit Deus, erant bona valde ? Et iterum: Universa quae fecit Deus, bona in tempore suo ? Haec igitur quae in praesenti non solum bona simpliciter, verum etiam cum additamento valde bona pronuntiantur; sunt enim revera in hoc mundo commorantibus nobis ad usum vitae, aut ad corporis medicinam, aut ad aliquam causam ignotae nobis utilitatis accommoda, vel certe in eo etiam valde bona, quod faciunt nos invisibilia Dei a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspicere, sempiternam quoque virtutem ejus, ac divinitatem , ex tanta tamque ordinata molitione fabricae mundialis et omnium quae in ea sunt subsistentia, contemplari; haec tamen omnia nec boni nomennulla immutatio, nulla est verae beatitudinis formidanda corruptio. Cujus mundi beatitudo ita describitur: erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter sicut lux septem dierum. magna igitur hae
Abbreviated transcription (Latin):
contempłcio di: cui merito omĩa iustificationũ
merita unuersaq uirtutum studia post ponuntur.
Et illa quidem omĩa que in apło paulo fulfisse p̾dixi
mus: non solum bona q utilia. uerum etiam magna
atq p̾clara sunt. Sed sic̃ uerbi gr̃a stagni metallum
quod aliciuus utilitatis & gr̾̃ę putabatur. fit argen¬
ti c̃templatione uilissimum. & rursum auri cõꝑ̾a¬
tione meritum euanescit argenti: aurum qq̃ ip̃sũ
geminarum collatione contempnit᷑. & ipsarum nichilo¬
minus quãius insignium multitudo gemmarũ unius
margaritȩ candore suꝑatur: ita & illa omĩa merita
sc̃ĩtatis. quauis ñ solum ad p̾sens bona et utilia fiit.
uerũ etiã donum et̾nitatis ad quirant: tam̾ si duine
c̃templationis meritis c̾ferantur: uilia et ut ita dix¬
erim uendibilia censebuntur. Et ut hanc eandem
q̃ꝑationem.etiã scripturarum ẽfirm& auctoritas:
nonne u̾niuers is que ad̾o creata sunt. generalit̾

Expanded text:
contemplatio Dei, cui merito omnia justificationum contemplatio Dei, cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur; et imus, non solum bona et utilia, uerum etiam magna atque praeclara sunt. sed sicut uerbi gratia stagni metallum, quod alicuius utilitatis et gratiae putabatur, fit argenti contemplatione uilissimum et rursum auri conparatione meritum euanescit argenti, aurum quoque ipsum gemmarum conlatione contemnitur et ipsarum nihilominus quamuis insignium multitudo gemmarum unius margariti uincitur claritate, ita illa omnia merita sanctitatis quamuis non solum ad praesens bona et utilia sint, uerum etiam donum aeternitatis adquirant, tamen si diuinae contemplationis meritis conferantur, uilia atque ut ita dixerim ucomparationem etiam Scripturarum confirmet auctoritas, nonne de universis quae a Deo creata sunt, generaliter
Abbreviated transcription (Latin):
ergo tantis apłs donis habundauerit: quid illud
ẽ boni cuius ꝑfectione caruerit ñ poterimꝰ agnoscere¬
nisi in illum quo ipse locutꝰ est ꝓfecerimꝰ affectum. Om̃s
qͥ quas eum diximus habuisse uirtutes. quãuis gemme ac¬
illi ic p̾cipuȩ margaritę quam ille euuangelicus nego¬
tiator inquirens. uniu̾sis que possedit uenditis c̃parare
desiderat conferantur: ita eoꝵ meritum reuilescit atq
contempint᷑: ut eis sine cunctatione distractis. unius
tantum bonȩ possessio locupletet bonorum innu¬
metabilium uenditorem.III
ud ergo est unum. quod illis tantis tamq ĩ¬
numeris bonis. tam in cõꝑabilit̾ pͣponit᷑: ut spre¬
tis abiectisq om̃ib solum debeat possideri: Numrum
illa pars optima. cuiꝰ magnificentiã ac ꝑpetuitatem
cum relicto susceptionis atq humanitatis offitio maria
p̾elegisset: ita p̾dicatur a d̾no. Martha martha solli¬
aut etiã uno. Maria optimam partẽ elegit: que ñi

Expanded text:
ergo tantis apostolus abundauerit bonis, quid illud ergo tantis apostolus abundauerit bonis, quid illud sit boni, cuius perfectione caruerit. non poterimus agnoscerenisi in illum quo ipse locutus est profecerimus adfectum. omnes itaque quas diximus eum habuisse uirtutes quamuis uelut illi atque praecipuo margarito, quod ille euangelicus negotiator inquirens uniuersis quae possidet uenditis conparare desiderat, conferantur, ita earum meritum reuilescit atque contemnitur, ut eis sine cunctatione distractis unius tantum boni possessio locupletet bonorum innumerabilium uenditorem. d ergo est unum quod illis tantis tamque innumeris bonis tam inconparabiliter praeponatur, ut spretis abiectisque omnibus solum debeat possideri ? nimilla pars optima cujus magnificentiam ac perpetuitatem, cum, relicto susceptionis atque humanitatis officio, Maria praeelegit; ita enim praedicatur a Domino: « Martha, Martha, solliaut etiam uno. Maria optimam partem elegit, quae non