comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conformes imagines filiidĩ sed &iam hi qui regnum dĩ
non possidebunt in quibus sicut dicit apostolus. & ebriosi
& auari numenentur puto quodsipertinacia deposita
cogitaueris. uerum medicere tibi ipsefacile respondebis
ut non quȩnrs fontem signatum & put eum aquae uiuae
nisi qđ hn auidisplicent dõ: diuinitus non permittun¬

Expanded text:
conformes imaginis filii dei, sed etiam hi qui regnum dei conformes imaginis filii dei, sed etiam hi qui regnum dei non possidebunt, in quibus, sicut dicit apostolus, et ebriosi t auari numerantur, puto quod, si pertinacia deposita cogitaueris, uerum me dicere tibi ipse facile respondebis, ut non quaeras fontem signatum et puteum aquae uiuae nisi quo hi, qui displicent deo, diuinitus non permittun
Abbreviated transcription (Latin):
enim recte ageremus cumher&icis. quos haber& bap¬
tisium confitemur. ut omni modo ad ecdesiam catho¬
licam ueniant nisiueniendo acciperent aliquid quod nec
a libi possint accipere: & quod nisi acciperint frustux & per¬
niciosae habeant que cumque alia. quamus bonam & idlegẽ
dĩ pertinentia ubi lib& accipere potuerunt: hoc enim quu¬
quid eit quod secundum scripturas cercissimam querir¬
tionem in ueniri potuerit. non nisi instã ecclesia uelda¬
ri uel accipi posse: hoc pertinebit ad fontem signatum:
puteum aquaeuiuar: panrdisum cumfructu pomorum
cuius ut potuisti mentionem fecisti sed quid illud sit. ñ te
intellexisse ostendisti quando quidem hoe deuisibili bap¬
tis mo diccumesse arbitnaris. a uod lic& scmsit. neiue
ullo modo pr&ermĩ cendum quõ sacrrtissima signi¬
ficatione prepoll& quam multi eum camen accipiant
nonsolum boni quisecundum propositum uocati sunt

Expanded text:
enim recte ageremus cum haereticis, quos habere bapenim recte ageremus cum haereticis, quos habere baptismum confitemur, ut omni modo ad ecclesiam catholicam ueniant, nisi ueniendo acciperent aliquid, quod nec alibi possint , accipere et quod nisi acceperint frustra et perniciose habeant. quaecumque alia quamuis bona et ad legem dei pertinentia ubilibet accipere potuerunt hoc enim quidquid est, quod secundum scripturas certissimamque rationem inueniri potuerit non nisi in sancta ecclesia uel dari uel accipi posse, hoc pertinebit ad fontem signatum, puteum aquae uiuae, paradisum cum fructu pomorum, cuius ut potuisti mentionem fecisti, sed quid illud sit non te intellexisse ostendisti, quandoquidem hoc de uisibili baptismo dictum esse arbitraris. quod licet sanctum sit neque ullo modo praetermittendum, quoniam sacratissima significatione praepollet, quam multi eum tamen accipiant non solum boni, qui secundum propositum uocati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cussum aduersus eos: quicum habeant prinpalem
causam malam: ab eadiscutienda prescriptione uolunt
au&ere iudices: cumdicunt nullo modo sibilo quendũ
esre nobiscum: probaui enim & descripturis scis: & qua
potui nrtione perspicua: nec eloquentiam quantum¬
lib& : Hec dia lecticam qualem lib& in&uendã esse
adsercoribus ueritatis quominus adsertores falsita¬
tis disputando cum eis: & eosrefellendo conuincans: ubi
&iam demonstrrui &illud quodte pr&er epistula in
meam dixisti esse permotum : quam nonsit consequens
ut si concedimus essebaptis mum in partedonat is imul
&iam concedamus ineadem soci&ate quem quam bapti¬
Tari oportere quia sicut bonam legempocuit habere
reprobus populus iudeorum : sicbonum sacrirment ũ
potest habere reproba soci&as her&icorum: quid aut̃
propriȩ d&ur inecclesia. quod pr&er illa omnino non
datur : suo loco sine difficultate monstrabitur: neque

Expanded text:
tus sum aduersus eos, qui cum habeant principalem tus sum aduersus eos, qui cum habeant principalem causam malam, ab ea discutienda praescriptione uolunt auertere iudices. cum dicunt nullo modo sibi loquendum esse nobiscum. probaui enim et de scripturis sanctis et quam potui ratione perspicua nec eloquentiam quantamlibet nec dialecticam qualemlibet metuendam esse adsertoribus ueritatis, quominus adsertores falsitatis disputando cum eis et eos refellendo conuincant. ubi etiam demonstraui et illud, quo te praeter epistulam meam dixisti esse permotum, quam non sit consequens, ut, si concedimus esse baptismum in parte Donati, simul etiam concedamus in eadem societate quemquam baptizari oportere, quia, sicut bonam legem potuit habere reprobus populus Iudaeorum, sic bonum sacramentum potest habere reproba societas haereticorum. quid autem proprie detur in ecclesia, quod praeter illam omnino non datur, suo loco sine difficultate monstrabitur. neque
Abbreviated transcription (Latin):
emplum : earundem camen scribtuntrum &iam
ihacre nobis ten&ur ueritas. cum hoc facimus quod
uniuersae iam placuit ecclesia: quamipsarum sc̃ribtu¬
nrrum commendat auccoritas ut quõ scã scribturr
fallere non potest : quiquis falli m&uit huius obscuri¬
tate quaestionis. eandem eccdesiam de illa constila quã
sine ulla ambiguitate scã stribtunx de monstrrt:
si aut̃ dubitas quodecclesiam quȩper omnes gentes
numerositate copio sissima dilacur hat scã scribturto
commendat neque enim si non dubitares. ad huc esses
mpartem donati multiste manifestissimis testimo¬
nis exeadem auctoritate prolatis onenebo: ut extuis
concessionib: simmium peruicax esse nolueris.
ad hoc &iam perducaris. cumprius ostendero &iam
epistulae meae cuirespondere a contrirrio uoliusti:
niluilte quod adueritatem pertineat respondere
pocuis se hoc interim satissit quod propter nimiam
obstinationem hominum multadicenda arbitrir¬

Expanded text:
emplum, earundem tamen scripturarum etiam emplum, earundem tamen scripturarum etiam hac re nobis tenetur ueritas, cum hoc facimus quod uniuersae iam placuit ecclesiae, quam ipsarum scripturarum commendat auctoritas, ut, quoniam sancta scriptura fallere non potest, quisquis falli metuit huius obscuritate quaestionis, eandem ecclesiam de illa consulat, quam sine ulla ambiguitate sancta scriptura demonstrat. si autem dubitas, quod ecclesiam, quae per omnes gentes numerositate copiosissima dilatatur, haec sancta scriptura commendat — neque enim si non dubitares, adhuc esses in parte Donati —, multis te et manifestissimis testimoniis ex eadem auctoritate prolatis onerabo, ut ex tuis concessionibus, si nimium peruicax esse nolueris, ad hoc etiam perducaris, cum prius ostendero etiam -epistulae meae, cui respondere a contrario uoluisti, nihil te quod ad ueritatem pertineat respondere potuisse. Hoc interim satis sit, quod propter nimiam obstinationem hominum multa dicenda arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
menti habendum est quod cum inter epõs anterio¬
res adatis. quamesse inciper& parsdonatiista ques¬
cio flustuar& &uarias haber& interse colligarum sal¬
ua unitate sententias hperuniuersam catholicam
quae toco orbe diffunditur obseruari placuit quod te¬
nemus: nam & uos profertis concilium crpriam. qđ
aut non est fatum: aut c&ęris unitatis membris aquib:
ille non diuisus est: merito supentum: Neque enim
propter easumus crpriano ep̃o meliores. sitamen
censunt her&icos denuo baptiZari: quia nos hoc recte
non facimus sicut nec p&ro a postolo meliores sum.
quia non cogimus gentes iudaiare: quodille fecisse
paulo a postolo ad testante & corrigente monstrrt᷑
cums imiliter intera postolos decircum cisionem
quaestio sicut postea debaptismo inter epõs non par¬
ua difficultate nutar&: promde quamuis huius rei
cercum descripturis canonicis non profenrtur ex¬

Expanded text:
menti habendum est, quod, cum inter episcopos anteriomenti habendum est, quod, cum inter episcopos anterioris aetatis, quam esse inciperet pars Donati, ista quaestio fluctuaret et uarias haberet inter se collegarum salua unitate sententias, hoc per uniuersam catholicam, quae toto orbe diffunditur, obseruari placuit quod tenemus. nam et uos profertis concilium Cypriani, quod aut non est factum aut a ceteris unitatis membris, a quibus ille non diuisus est, merito superatum. neque enim propterea sumus Cypriano episcopo meliores, si tamen censuit haereticos denuo baptizari, quia nos hoc recte non facimus, sicut nec Petro apostolo meliores sumus, quia non cogimus gentes iudaizare, quod ille fecisse Paulo apostolo adtestante et corrigente monstratur, cum similiter inter apostolos\' de circumcisione quaestio, sicut postea de baptismo inter episcopos, non parua difficultate nutaret. Proinde quamuis huius rei certum de scripturis canonicis non proferatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
alia causa est. ali anrtio dequanuno disserere lorgũ ÷
& in alus nostris opusculis hinc multa iam dixinus:
ab hereticis ergouenientem probate inscripturis
canonicis denuo baptizatum: nam& nos proferim
paro dictum quilotus est semel non opus hab&
iterum labari: sed&iam uos dicitis p&rus non fuerire
apudher&icos baptizatus proinde quia nec uos
potestis proferre descripturis quarum nobis est
communis auctoritas. ab herdicis uenientem denuo
baptizatum: nec nos ita susceptum. quantum adhano
rem adtin& par nobis causa est: uerum nos multa osten¬
dimus &iamadlegem dĩ pertinentia esseapudeos. qui
non sunt inecclesia quȩ nemo ur̃m aud& negare: sed
curtale aliquid nolitis. &baptis mum omnino non
uideo nec uos possedemonstitere confido: sequimur
sanenos in hacre: &iam canonicarum auctor itatem
certissimam scriptunterum: neque enim paruimo¬

Expanded text:
alia causa est, alia ratio, de qua nunc disserere longum est alia causa est, alia ratio, de qua nunc disserere longum est et in aliis nostris opusculis hinc multa iam diximus. ab haereticis ergo uenientem probate in scripturis canonicis denuo baptizatum. nam et nos proferimus Petro dictum: qui lotus est semel non opus habet iterum lauari. sed etiam uos dicitis: \'Petrus non fuerat apud haereticos baptizatus.\' proinde quia nec uos potestis proferre de scripturis, quarum nobis est communis auctoritas, ab haereticis uenientem denuo baptizatum nec nos ita susceptum, quantum ad hanc rem adtinet, par nobis causa est. Verum nos multa ostendimus etiam ad legem dei pertinentia esse apud eos qui non sunt in ecclesia, quae nemo uestrum audet negare; sed cur tale aliquid nolitis et baptismum, omnino non uideo nec uos posse demonstrare confido. sequimur sane nos in hac re etiam canonicarum auctoritatem certissimam scripturarum. neque enim parui mo
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit non deb& iterum baptizari: dhucdicturiestis
aliud escircum cisio iudaorum: aliud baptis inus xp̃i¬
anorum: sed cum illa umbur fuerit huius ueritatis: cur
illa circum cisio & apudher&icos iuelorum esse potuit
ista aut̃ baptismus apudher&icos xp̃i anorum. non
potest esse proferre certealiquem descripturis
canonicis ab her&icis uenientem denuo baptizatum:
Na quo diusserunt a postoli quosdam post iohannis
baptis mum mxpo baptiz ari longealia causa est: neq
enim iohannes her&icus fuit amicus illes ponsi quo
nemo surrexerit maior inatis mulierum: longe
ergo alia causa est: alioquinsi paulus post iohannem
bapti⁊ auit. cumambo mnunitate xp̃i fuerint : quanto
magis debene epĩ ur̃i quia se munitate xp̃i esse dicunt
baptizare post collegas suos. in quib collegis. mores
aliquos recte rep̃hendunt. cum hoc fecerit paulus:
quinihil potuit iniohanne rep̃hendere ergoilla

Expanded text:
uenerit non debet iterum baptizari. ad hoc dicturi estis: uenerit non debet iterum baptizari. ad hoc dicturi estis: \'aliud est circumcisio Iudaeorum, aliud baptismus christianorum. sed cum illa umbra fuerit huius ueritatis. cur illa circumcisio et apud haereticos Iudaeorum esse potuit, iste autem baptismus apud haereticos christianorum non potest esse? Proferte certe aliquem de scripturis canonicis ab haereticis uenientem denuo baptizatum. nam quod iusserunt apostoli quosdam post Iohannis baptismum in Christo baptizari, longe alia causa est. neque enim lohannes haereticus fuit, amicus ille sponsi quo nemo surrexit maior in natis mulierum. longe ergo alia causa est. alioquin si Paulus post Iohannem baptizauit, cum ambo in unitate Christi fuerint, quanto magis debent episcopi uestri, quia se in unitate Christi esse dicunt, baptizare post collegas suos, in quibus collegis mores aliquos recte reprehendunt, cum hoc fecerit Paulus, qui nihil potuit in Iohanne reprehendere! ergo illa
Abbreviated transcription (Latin):
ignum fugitius seruus in pressit: quodsi haec tam quam
decipientia formidatis quia non sunt ecclesi astica.¬
& exempla quamquam & deouibus. & demilitibus clatas
esse inscripturis similitudines noueritis proph&ic.uf
scriptuntrum quedicuntur u&eris testamenti: uolo aliquid
dicere qũo in noui testamenti libris nec a nobis. Nec a uobis
reihuius inuenitur exemplum: circum cisionem certe
preputii infigunt futuribaptis mi xp̃i ab antiquis obser¬
uatam essenegare ut arbitror non aud&is: num quid
apud samaritanos circumcisus sifieri tunc uell& uide¬
us. posr& iterum circumcidi non neillius hominis error
corriger&ur signa culum fidei agnitum probar&ur:
& nunc sunt quidam her&ici quisena⁊ arenos uocant: a non¬
nullis autem srmma chiani appellantur : & circum¬
cisionem habent iudeorum & baptismum xp̃ianorum
icper hoc que madmodum siquis eorum adiud eos ue¬
nerit non potest iterum circum cidi sic cumadnos.¬

Expanded text:
signum fugitiuus seruus inpressit. Quodsi haec tamquam signum fugitiuus seruus inpressit. Quodsi haec tamquam decipientia formidatis, quia non sunt ecclesiastica exempla, quamquam et de ouibus et de militibus datas esse in scripturis similitudines noueritis, propheticarum scripturarum quae dicuntur ueteris testamenti uolo aliquid dicere, quoniam in noui testamenti libris nec a nobis nec a uobis rei huius inuenitur exemplum. circumcisionem certe praeputii in figura futuri baptismi Christi ab antiquis obseruatam esse negare, ut arbitror, non audetis. numquid apud Samaritanos circumcisus, si fieri tunc uellet Iudaeus, posset iterum circumcidi? nonne illius hominis error corrigeretur, signaculum autem fidei agnitum probaretur? et nunc sunt quidam haeretici qui se Nazarenos uocant, a nonnullis autem Symmachiani appellantur et circumcisionem habent Iudaeorum et baptismum christianorum; ac per hoc quemadmodum, si quis eorum ad Iudaeos uenerit, non potest iterum circumcidi, sic cum ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
unam fidem unum baptis mum unam in corruptam
& catholicam ecclesiam nobis consentientibus tupro po¬
suisti sed nonsolum ex his inquod uolebas nonefficisti uer
&iam ut ȩxhis quod uolebam te admonemus . nos multam
adiuuisti. ui deergonos quam probabilem netionem se¬
quamur: quiea quȩscis matici uel her&ici corruperunt.
cuma cinos in deueniunt corrigim quiuero sicut acce¬
perunt tenuerunt : agnoscimus & probam: ne õmoti
humanis uitus ultrr iustitiam faciamus ullam diuinis reb
iniuriam cum & i postolum uid eamus &iam inaragentiliũ
a quibus idola colebantur dĩ nomen inuentum confirmasse
potius quamne gasse: neque enim propterea mutandus
uel mprobandus est regius chanreter in homine. serroris
sui ueniam & militandi ordinem. arege inp& iiruerit quia
eundem chauxterem quosibi satellites congregar&
desertos infixit: aut propterea signa munda sunt ouib:
cum dominico gregisociantur : quia eis dominicum

Expanded text:
unam fidem, unum baptismum, unam incorruptam unam fidem, unum baptismum, unam incorruptam et catholicam ecclesiam nobis consentientibus tu proposuisti, sed non solum ex his id quod uolebas non effecisti, uerum etiam ut ex his quod uolebamus te admoneremus nos multum adiuuisti. uide ergo nos quam probabilem rationem sequamur, qui ea, quae schismatici uel haeretici corruperunt, cum ad nos inde ueniunt, corrigimus, quae uero sicut acceperunt tenuerunt, agnoscimus et probamus, ne commoti humanis uitiis ultra iustitiam faciamus ullam diuinis rebus iniuriam, cum et apostolum uideamus etiam in ara gentilium, a quibus idola colebantur, dei nomen inuentum confirmasse potius quam negasse. neque enim propterea mutandus uel inprobandus est regius character in homine, si erroris sui ueniam et militandi ordinem a rege inpetrauerit, quia eundem characterem, quo sibi satellites congregaret, desertor infixit, aut propterea signa mutanda sunt ouibus, cum dominico gregi sociantur, quia eis dominicum
Abbreviated transcription (Latin):
& contremes cunt: nempe munitate ecdesie demones
non sunt : nec ideo tamen possumus dicere. aliud esse
& tibi est filidĩ : Vnde & paulus apostolus si habeam in quit
non habeam nihilsum: non aut̃ existimo itaquem quam
desipere ut credat adecclesie pertinere unitatem eum
qui non hab& caritatem: sicut ergo ds̃ unus colitur igno¬
uenter &iam extrx ecclesiam : nec ideo non est ipse
& fides una hab&ur sine caritate &iamextrir ecclesiam:
nec ideo non est ipsa. ita &unus baptismus hab&ur igno¬
nenter &sine caritate &iam extrir ecclesiam : & ideo non
est ipse unus enim ds̃ unafides unum baptisma. una in cor¬
rupta catholica ecclesia non in quasola inusds̃ colitur
sed in quasola unus dĩ piecolitur: nec in quasola una fides
r& i&ur sed inquasola unafides cum caritate r&m&ur.
nec inquasola unus baptismus hab&ur : sedmquaso la
unus baptisinus salubriter hab&ur promde unumdm̃

Expanded text:
t contremescunt. nempe in unitate ecclesiae daemones t contremescunt. nempe in unitate ecclesiae daemones non sunt, nec ideo tamen possumus dicere aliud esse et tibi est, fili dei? unde et Paulus apostolus: si habeam, inquit,m autem non habeam, nihil sum. non autem existimo ita quemquam desipere, ut credat ad ecclesiae pertinere unitatem eum qui non habet caritatem. sicut ergo deus unus colitur ignoranter etiam extra ecclesiam nec ideo non est ipse, et fides una habetur sine caritate etiam extra ecclesiam nec ideo non est ipsa, ita et unus baptismus habetur ignoranter et sine caritate etiam extra ecclesiam nec ideo non est ipse. unus enim deus, una fides, unum baptisma, una incorrupta catholica ecclesia, non in qua sola unus deus colitur, sed in qua sola unus deus pie colitur, nec in qua sola una fides retinetur, sed in qua sola una fides cum caritate retinetur, nec in qua sola unus baptismus habetur, sed in qua sola unus baptismus salubriter habetur. Proinde unum deum,
Abbreviated transcription (Latin):
sermone quemsuprr ex accibus a postolorum com¬
memonrui cum dedõ loquer&ur. quia inscriptum
inarir inuenent ignoto dõ quem uos in quit ignonen¬
t& colitis. Huncergo adnuntio uobis: num quid dix̃
auia extriat ecclesiam colitis. Non est ds̃ ipse quem coli¬
tis sed ait. quemuos ignonentes colitis. huncergo an¬
nuntio uobis quideis prestare cupiens nisiut eundem
dm̃ quempr&er ec desiam ignonaenter atque inuti¬
liter colebant: inecclesia sapienter & sa lubriter cole¬
rent ita uobis & nos dicimus. quem baptis mum igno¬
nrntes obseruatis eius pacem uobis nos ad nuntiam
non ut cum adnos ueneritis. alterum accipiatis
seduteum. quiiam apuduos enxt. utiliter habeatis
defide &iamia cobus a postolus cum loquer& ur
aduersus eos. quis ibi quod credidenaent suficer e
arbit rabantur : & beneo peneri nolebant tucredis
inquit quõ unus est ds̃. benefacis & demones creduũ

Expanded text:
sermone, quem supra ex Actibus apostolorum comsermone, quem supra ex Actibus apostolorum commemoraui, cum de deo loqueretur, quia inscriptum in ara inuenerat \'ignoto deo\': quem uos, inquit, ignorantes colitis, hunc ego adnuntio uobis. numquid dixit: quia extra ecclesiam colitis, non est deus ipse quem colitis\'? sed ait: quem uos ignorantes colitis, hunc ego adnuntio uobis, quid eis praestare cupiens, nisi ut eundem deum, quem praeter ecclesiam ignoranter atque inutiliter colebant, in ecclesia sapienter et salubriter colerent? ita uobis et nos dicimus: \'quem baptismum uos ignorantes obseruatis, eius pacem uobis nos adnuntiamus, non ut, cum ad nos ueneritis, alterum accipiatis, sed ut eum, qui iam apud uos erat, utiliter habeatis.\' de fide etiam Iacobus apostolus cum loqueretur aduersus eos, qui sibi quod crediderant sufficere arbitrabantur et bene operari nolebant, tu credis, inquit, quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt
Abbreviated transcription (Latin):
non conuenit posse monstrari apud eos qui non sunt
inhac una ecclesia. hoc unum baptismum esse non pos¬
se: ego aut̃ dico posse. siñ mutatur. si hoc idem obser¬
uatur nec ideo fieri ut non sit unum baptisma. quia est
& apud illos qui inuna non sunt ecclesla: hoc aut̃ probo
exlus quae in eadem sententia posuisti deunodõ & una
fide : inuenimus enim eundem dm̃ extrx ecdesiam
ab ignone ntibus coli nec ideo fieri ut nonipse sit ds̃
& fidem quacredituri in xpm esse filium dĩuiui. inue¬
nimus &iam eos quinon pertin& ad membur ecclesiae
confiteri nec ideo fieri ut nonsit una fides. sic &iam
ipsum baptismum ex histimare debemus: fortusse
adloc dicas fieri non posse . ut&iam excrax ecclesiam
idem ipseunus ds̃ colatur: aut eadem fides qua confite¬
mur xpm̃filium dĩ unde p&rus beatus est appellatus.
&iam ineis qui non sunt inecclesia repperiatur: hoc
ergo restat ut probem habes in hoc ipsobeati pauli

Expanded text:
non conuenit posse monstrari, apud eos qui non sunt non conuenit posse monstrari, apud eos qui non sunt in hac una ecclesia hoc unum baptismum esse non posse. ego autem dico posse, si non mutatur, si hoc idem obseruatur, nec ideo fieri ut non sit unum baptisma, quia est et apud illos qui in una non sunt ecclesia. hoc autem probo ex his, quae in eadem sententia posuisti de uno deo et una fide. inuenimus \'enim eundem deum extra ecclesiam ab ignorantibus coli nec ideo fieri, ut non ipse sit deus, et fidem, qua creditur Christum esse filium dei uiui, inuenimus etiam eos, qui non pertinent ad membra ecclesiae, confiteri nec ideo fieri, ut non sit una fides. sic etiam ipsum baptismum existimare debemus. Fortasse ad hoc dicas fieri non posse, ut etiam extra ecclesiam idem ipse unus deus colatur aut eadem fides, qua confitemur Christum filium dei, unde Petrus beatus est appellatus, etiam in eis qui non sunt in ecclesia repperiatur. hoc ergo restat ut probem. habes in hoc ipso beati Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
quibonum habent baptisium bonos essȩ hacperhoc¬
noni deo tenemur ut in parte donati baptiz andum esse
aliquem concedimus quia& partem donati quam malam
dicimus : bonum baptisium habere concedimus: rursus
ut exea consensione. me adidquod non consentio d& me¬
res posuisti scriptum esse: unus ds̃ un a fides. unum baptis¬
ma un aincorrupta & uenr catholica ecclesia : quae omnia
concedo & si aliquanto aliter scripta sunt: sed quid adrem
cum õnia sic ut clixiasta concedam uerum quod ex his
conaris efficere non efficitur. uidelic& ut qui non sunt
muna eccles ia non possint habere unum baptismum.
quodomnino falsissimum ÷: & melius quia & ipse posuisti
unde tepossim comine monere quoduolo certe enm
ista proposuisti in concesnonibus meis exauib mead¬
ducas ad intentionem tuam : unum dm̃ esse unam sidẽ
unum baptismum unã incorruptam & catholicam ecde¬
siam: quae cum internos conueniant putas ex his illud qđ

Expanded text:
qui bonum habent baptismum, bonos esse. ac per hocqui bonum habent baptismum, bonos esse. ac per hocnon ideo tenemur, ut in parte Donati baptizandum esse aliquem concedamus, quia et partem Donati, quam malam dicimus, bonum baptismum habere concedimus. Rursus ut ex ea consensione me ad id quod non consentio detineres, posuisti scriptum esse: unus unus, una fid.es, unum baptisma, una incorrupta et uera catholica ecclesia. quae omnia concedo, etsi aliquanto aliter scripta sunt. sed quid ad rem, cum omnia sicut dixi ista concedam? uerum quod ex his conaris efficere non efficitur, uidelicet ut, qui non sunt in una ecclesia, non possint habere unum baptismum, quod omnino falsissimum est. et melius quia et ipse posuisti, unde te possim commemorare quod uolo. certe enim ista proposuisti in concessionibus meis, ex quibus . me adducas ad intentionem tuam, unum deum esse, unam fidem, unum baptismum, unam incorruptam et catholicam ecclesiam. quae cum inter nos conueniant, putas ex his illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
&ideo quidaliud salsum consequatur adtende. quod non
ideo comine morrbo ut exillo tuo falso ad alia falsa te
ad ducam sed ut hoc consequens cumfalsumesse cogno¬
ueris ut ab hoc teliberes illud quod prȩcedit emendes:
quidergo precedit. ex uobis omnes quihabent bonum lup¬
cismum bonoserre quidest falsum. euidens quod conse¬
auitur. bonos fuisse scilic& illos. qui chismata faciebant
dicentes: egoquidem sum pauli ego aut̃ cephae. ezo aut̃ xp̃i:
quos arguens a postolus ait diuisus est xp̃s. num quid pau¬
lus prouobis crucifixus est. aut in nomine paulibapti¬
Tati estis sed falsum est quo distibonienrnt. exceptis eis
salsum precessit omnes habentes bonum baptis inu
bonos esse utrumque er gorespuatur : ut rxque sententia
corrigatur ut quõ manifestum est istos quischismata
faciebant bonos non fuisse: & tamen bonobaptis mobap¬
tizatos fuisse illud &iam manifestum sit no nom nes

Expanded text:
et ideo quid aliud falsum consequatur adtende. quod non et ideo quid aliud falsum consequatur adtende. quod non ideo commemorabo, ut ex illo tuo falso ad alia falsa te adducam, sed ut hoc consequens cum falsum esse cognoueris, ut ab hoc te liberes, illud quod praecedit emendes. quid ergo praecedit? ex uobis omnes, qui habent bonum baptismum, bonos esse. quod est falsum euidens, quo consequitur bonos fuisse scilicet illos, qui schismata faciebant dicentes: ego quidem sum Pauli, ego autem Cephae. ego autem Christi, quos arguens apostolus ait: diuisus est Christus? numquid Paulus pro uobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis? sed falsum est quod isti boni erant exceptis eis falsum praecessit omnes habentes bonum baptismum bonos esse. utrumque ergo respuatur, utraque sententia corrigatur, ut, quoniam manifestum est istos, qui schismata faciebant, bonos non fuisse et tamen bono baptismo baptizatos fuisse, illud etiam manifestum sit non omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
quaedam &iam bona legitima obesse camen non legitime
habentibus &utentibus curnonita & baptisius quamuis
bonus & legitimus non tamen omnibus habentibus pro¬
dest tuquare tamquam certissimum & consequentissimũ
concludebas. in parte donatiesse hominem bapti z andum:
quianos & iamibiesse concedimus baptisinum & adtende¬
bas postenos dicere esseibi quidem baptis mum xp̃i iustũ
mimicis corporis xp̃i. quod est ecclesia quae secundum
promista diuina in omnibus gentibus dilatur numquid
hic quod dicas inuenies. nisi non ineis bonis addi legem per¬
tinentibus deputandum esse baptismum quapos sunt
homines & habere & bominonesre. sed ipsam quidem lego
ascientiam & iacrisicium corporis &s. in guinis xp̃i tali
bona esse quaȩ posrint homines & habere & ialiesse
baptismum uero tale bonumerse. quod quisquis habuerit
necessario bonus sit quod sidicere uolueritis ralsum dic&is:

Expanded text:
quaedam etiam bona legitima obesse tamen non legitime quaedam etiam bona legitima obesse tamen non legitime habentibus et utentibus; cur non ita et baptismus quamuis bonus et legitimus non tamen omnibus habentibus prodest? tu quare tamquam certissimum et consequentissimum concludebas in parte Donati esse hominem baptizandum, quia nos etiam ibi esse concedimus baptismum, nec adtendebas posse nos dicere esse ibi quidem baptismum Christi iustuinimicis corporis Christi, quod est ecclesia, quae secundum promissa diuina in omnibus gentibus dilatatur? Numquid hic quod dicas inuenies nisi non in eis bonis ad dei legem pertinentibus deputandum esse baptismum, quae possunt homines et habere et boni non esse, sed ipsam quidem legem et scientiam et sacrificium corporis et sanguinis Christi talia bona esse, quae possint homines et habere et mali esse, baptismum uero tale bonum esse, quod quisquis habuerit necessario bonus sit? quod si dicere uolueritis, falsum dicetis,
Abbreviated transcription (Latin):
inalum itemipse a postolus scientiam quandam exle¬
ge quam&se ãbere dicebat & alios sine caritate tam̃
mutilitatem dicit & noxiam: desa crificus in quitidoloꝵ
scimus quia omnes stientiam habemus: stientia inflat
caritas uero ediricat: proinde &ista scientia quanuis adle¬
igenidĩ pertineat: simaliquo sinecaritate fuerit . inflat
& noc& : quid deipso corpore & sanguinedm̃ unicosacrifi¬
cio prosalute ñir: quõ ipse dñs dicat. nisi quimanducaue¬
rit carnemmeam & biberit sanguinem meum non ha¬
bebit inseuitam non neidem a postolus: doc& &iam hoc
perniciosum male utententibus fieri ait enim: quicũ que
manducauerit indigne & biberit calicem dm̃ indigne:
reuserit corporis & sanguinis dñi: ecce quemadmodũ
iamncerte probaui concedentibus uobis. quando quidem
paulo uoscredere. &testimonia quaedescripturis posin paulũ
dixisse conceditis. ia mergo probaui concessionibus uestris

Expanded text:
malum. Item ipse Apostolus scientiam quamdam ex lemalum. Item ipse Apostolus scientiam quamdam ex lege, quam et se habere dicebat et alios, sine charitate tamen inutilem dicit et noxiam. De sacrificiis, inquit, idolorum scimus quia omnes scientiam habemus. Scientia inflat, charitas vero aedificat . Proinde et ista scientia quamvis ad legem Dei pertineat, si in aliquo sine charitate fuerit, inflat et nocet. Quid, de ipso corpore et sanguine Domini, unico sacrificio pro salute nostra, quamvis ipse Dominus dicat, Nisi quis manducaverit carnem meam, et biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam : nonne idem apostolus docet etiam hoc perniciosum male utentibus fieri? Ait enim: Quicumque manducauerit indigne et biberit calicem domini indigne, reus erit corporis et sanguinis domini. Ecce quemadmodum iam certe probaui concedentibus uobis, quandoquidem Paulo uos credere et testimonia quae de scripturis posui Paulum dixisse conceditis, iam ergo probaui concessionibus uestris
Abbreviated transcription (Latin):
uinem contritio & infelicitas inuus eorum. & inam pacis
non cognouerunt: non est timordĩ ante o culos eorum:
& neputarent haec in eos dicta quinonennt in lege :
Continuo subiecit : scimus aut̃ quõ que cumq lex dicit:
lis quimle gesunt loquitur : ut omne os obstruatur.
& reus fiat omnis mundus do: itenalio loco dicit: quid
ergo dicimus. lexpeccatum ẽł absit sed pec catum
non coznoui. nisi perle geminam concupistentiam nes¬
cieba mnisilexdicer&. non concupisces: oc casionem
aut̃ acepta peccatum permandatum operatum est
inineoninem concupis centiam: itempaulo post.pec¬
catum inquit accep̃ta occasione permandatum
fefellit me : & per illud occidit: ita quelex̃ quidem sc̃a
& inandatum sc in & iustum. & bonum: quodergobonũ:
mihi factum est mors absit: sed peccatum: ut appareat
peccatum perbonum mihi operatum est mortem:
it ceñdis que madmodum lege laudata eos qui inlege
sunt: ar guit eã malẽ utendo. perbonum habebianT

Expanded text:
o et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt; non est timor Dei ante oculos eorum. Et ne putarent haec in eos dicta qui non erant in lege, continuo subjecit: Scimus autem quoniam quaecumque lex dicit, his qui in lege sunt loquitur; ut omne os obstruatur, et reus fiat omnis mundus Deo . Item alio loco dicit: Quid ergo dicimus? Lex peccatum est? Absit. Sed peccatum non cognoui nisi per legem; nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. item paulo post: peccatum, inquit, accepta occasione per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est mihi factum est mors? absit; sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. attendis quemasunt arguit, quotquot ea male utendo per bonum habebant
Abbreviated transcription (Latin):
siergo ea non legitime quisque usus fuerit. non ipsa
fit in ala: sed certe oberit malis: fortasse dices neminẽ
posse & in lege esse : & legemaleuti: hocipio enim quod
contrx legem uiuit non esse in legemonst ratur:
conint eodico fieri posse. ut quisque & in legelesit & con
legitime utatur: quoditem uestris concessionib: probo
conceditis enim memonrtũ apostolum testimonium
posuisse depsalmis. aduersus eos quigloriabantur inlego
& uiuebant contralegem sicut seriptum est inquit
quia non est iuitus quis quam : non est intellegens. non ÷ inquire ns
dm̃: omnes declinauerunt. simul mũtiles factisunt. non est
qui faciat bonum : non est usque ad unum: sepulchrum patens

Expanded text:
si ergo ea non legitime quisque usus fuerit, non ipsa si ergo ea non legitime quisque usus fuerit, non ipsa fit mala, sed certe oberit malis. Fortasse dices neminem posse et in lege esse et lege male uti; hoc ipso enim, quod contra legem uiuit, non esse in lege monstratur. contra ego dico fieri posse, ut quisque et in lege sit et ea non legitime utatur. quod item uestris concessionibus probo. conceditis enim memoratum apostolum testimonium posuisse de psalmis aduersus eos, qui gloriabantur in lege et uiuebant contra legem: sicut scriptum est, inquit, quia non est iustus quisquam, non est intellegens, non est inquirens deum; omnes declinauerunt, simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non e
Abbreviated transcription (Latin):
est. illis tormentum: idem cibus. aliis ualitudines: ãlita
alios leditidem medicamentum. hos cunrt. illos debilitat:
etdem arma aliomnuniunt: aliosinpediunt: eadem
uestis aluis cegimento est: aliis inplicamento: sic & baptis mꝰ¬
aliis ual& ad regnum alus adiutium: hic uideo quidte
possit mouere: fortasse enimdicis. quod in his ħomnib:
nihil sacnrmenti commemont uerim baptis mus
aut̃ scm̃ sacnrmentumest &ideo nonesse conse¬
quens utsi deauro. deluce. dealimentis. armamentis.
utile aliquid instituta: continuo &iambaptis mus
aliis prosio. aliis obsit habentibus : restat ergoad huc
requirere utrum &iam illabona quȩ adlegem dĩ
pertinent: non omnia omnibus prosint habentibus :
hacquestione proposita intentio nñr est. quod nec ipsa
omnia: omnibus habentibus prosunt: hanc incentio¬
nem nostrrmi uide quemad modum probemus
&e consensionibus ur̃s: conceditis emm in omnibus
credendum esse apostolo paulo: teneo unum: conceditis
bus conficitur bonam esse legem sedlegitime utentib

Expanded text:
est, illis tormentum. Idem cibus alias valetudines alit, alias laedit: idem medicamentum hos cureadem arma alios muniunt alios inpediunt, eadem uestis aliis tegimento est aliis inplicamento. sic et baptismaliis ualet ad regnum aliis ad iudicium. Hic uideo quid te possit mouere. fortasse enim dicis, quod in his omnibus nihil sacramenti commemorauerim: baptismus autem sanctum sacramentum est, et ideo non esse consequens, ut, si de auro de luce de alimentis armamentis utile aliquid instituta, continuo etiam baptismus aliis prosit aliis obsit habentibus. restat ergo adhuc requirere, utrum etiam illa bona, quae ad legem dei pertinent, non omnia omnibus prosint ha-. bentibus. hac quaestione proposita intentio nostra est, quod nec ipsa omnia omnibus habentibus prosunt. hanc intentionem, nostram uide quemadmodum probemus ex consensionibus uestris. conceditis enim in omnibus credendum esse apostolo Paulo — teneo unum —, conceditis bus conficitur bonam esse legem, sed legitime utentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis longe posteu quum seripristi tum̃
quun dos que ꝑuenire potuerẽ: quȩ ribiuis ũ est
aduersus cuscribere debere que p&iliuno
cirtensi episcopo ur̃o. Iterationẽ baptis in i. adsta¬
ene molienti & cõmunionẽ nostram nondocu¬
mentor pondere urgenti sed maleditoꝵ
leuicate criminanti: ut potui breuiter proparce
respondi: Nonenim totueius epistola in menꝰ¬
in eas tuncuenerat. sed parua parsprior. quod
cur ucciderit quidopus est querere: quando¬
quidem cum adnos postea aniuers peruenit
uniuersae respondere non riguit: hisergo
lit ceris cuis quus ad me dedisti nnon rescriber
forcusse contumeliosum putares: quod autẽ
rescribo rursum uereor necontentio sum
putes: sed situ inuentis licteris meis. nonadei
datistantum. ql re pm parcis donaati ł ipsam
partem donati redar guere uidebane ad of¬
ficiũ tuum ꝑcinere ir intritus es. cumtibi
esses alicuius conscius facultiatis. sscipere

Expanded text:
isti, tamen quandoque peruenire potuerunt, quae tibi uisum est aduersus ea scribere debere, quae Petiliano Cirtensi episcopo uestro iterationem baptismi adstruere molienti et communionem nostram non documentorum pondere urgenti, sed maledictorum leuitate criminanti ut potui breuiter pro parte respondi. non enim tota eius epistula in manus meas tunc uenerat, sed parua pars prior. quod cur acciderit, quid opus est quaerere, quandoquidem, cum ad nos postea uniuersa peruenit, uniuersae respondere non piguit? his ergo litteris tuis quas ad me dedisti si non rescriberem, fortasse contumeliosum putares, quod autem rescribo, rursum uereor ne contentiosum putes. sed si tu inuentis litteris meis non ad te datis, tantum quia episcopum partis Donati uel ipsam partem Donati redarguere uidebantur, ad officium tuum pertinere arbitratus es, cum tibi esses alicuius conscius facultatis, suscipere
Abbreviated transcription (Latin):
ultro cadauerum cultus sacrileos & profanos non tamen
negas cumagiptiorum ad modum exemplo pereuntium
funerib plenaessent litorx quib in ipsa morte maior
est pana quod necipsam inuenerunt iepulturaem his
uos in sepultis cadauerib in haesisse ibieni macebamt
pur&exiatus & felicianus autsi ipuduos reuixerunt quid
no uigrunno gitis quein tunc mortui trrdiderunt dicis imȩ
nonseruasse pacem haclenitatem quamprincipio litie¬
nirum mearum promiserarm quod satanan p&ilioiũ
appellauerim gonom p&ilianum necquem quam hominẽ
in partedonati sed ipsum errorem partisdonati saconie com¬
panru excuius laqueis homines quod dilgo cupio liberim¬

Expanded text:
ultro cadauerum cultus sacrilegos et profanos; non tamen ultro cadauerum cultus sacrilegos et profanos; non tamen negas, cum Aegyptiorum admodum exemplo pereuntium funeribus plena essent litora, quibus in ipsa morte maior est poena, quod nec ipsam inuenerunt sepulturam, his uos insepultis cadaueribus inhaesisse. ibi enim iacebant Praetextatus et Felicianus; aut si apud uos reuixerunt, quid de baptismo agitis. quem tunc mortui tradiderunt? Dicis me non seruasse pacem ac lenitatem, quam principio litterarum mearum promiseram, quod satanan Petilianum appellauerim. ego non Petilianum nec quemquam hominem in parte Donati, sed ipsum errorem partis Donati satanae comparaui, ex cuius laqueis homines quos diligo cupio liber
Abbreviated transcription (Latin):
& fontetius idestbaptismate sepanrtus potest dare quodñ
hab& interroza felicianum utrum in horto concluso fue¬
urt quando illi reditus quasi ad eundem hortum c̃clusum¬
dilationis ianua
fontem ubilacossud ximiani scismate baptrzar&
quod siita est ubituncuris uos abluebant aneos parner
illa dilatione distulerant donecfures illi adhortum cum
fome remearent tuncnonenent isti pseudo proph&a
quando primiani criminib mentiendo deceptos ad su
sacrilegium trrducebant lupire paces quando seductus
degrege primum ad suae concisionis particulas pertrr¬
hebant Neaseas quas dixi tyuennicas uestrorum infum¬
dis alienis dominationis & bacchationes ebri&atum Ne¬
ga quantum potint nonuereone propterea nobiscum
uospigeat concordare non inuos taleiͥquid dixi qualia
maximianenses damnatia uobis audire meruerunt
Neas furorem circum cellionum & praecipitatorum

Expanded text:
et fonte cius, id est baptismate, separatus, potest dare quod non et fonte cius, id est baptismate, separatus, potest dare quod non habet? interroga Felicianum, utrum in horto concluso fuerat, quando illi reditus quasi ad eundem hortum conclusumdilationis ianua fontem, ubi laicos suos in Maximiani schismate baptizaret? quod si ita est, ubi tunc uestri suos abluebant? an eos pariter illa dilatione distulerunt, donec fures illi ad hortum cum fonte remearent? tunc non erant isti pseudoprophetae, quando de Primiani criminibus mentiendo deceptos ad suum sacrilegium traducebant, lupi rapaces, quando seductos de grege Primiani ad suae concisionis particulas pertrahebant? negas eas quas dixi tyrannicas uestrorum in fundis alienis dominationes et bacchationes ebrietatum: nega quantum potes; non uereor, ne propterea nobiscum uos pigeat concordare. non in uos tale aliquid dixi, qualia Maximianenses damnati a uobis audire meruerunt. negas furorem circumcellionum et praecipitatorum
Abbreviated transcription (Latin):
damnationis recemisimul & baptismȩ ecclesiam ꝑdide¬
runt. sicut ergo eis redeuntib redditur ecclesia reddatꝰ
baptismus bapti zemur quam redeuntes sibi baptis mum
amiserum abscedentes hocquia non facitis &iamuos fate¬
mini ab ecclesia recedentib messebaptismum nec pro¬
desse dantergo sicut habent id est ut &ipsi quiabeis extrx
ecclesiam sumumt insit baptismus Nec tamenprosit
unde sicut illis redeuntib non redditur quod amiserunt
ha &illis nondandumest quod accepenint sedagendum cũ
eis ut ꝑecdesiam prosii utrisque quod exturecdesiam inesse
potun non prodesse hacperhoc nec prouestro errore
aliquid dixit & ciquod dixi non respondisti adiungis &iam
deorto concluso & fontesignato quodanio uudedistum
sit non intellegis si conclususest in quis hortus & fons sgnatus
Quomodo quiextrrforis est positus & abhorto idestecdesia

Expanded text:
damnationis retenti simul et baptisma et ecclesiam perdidedamnationis retenti simul et baptisma et ecclesiam perdiderunt. sicut ergo eis redeuntibus redditur ecclesia, reddatur baptismus; baptizentur, inquam, redeuntes, si baptismum amiserunt abscedentes. hoc quia non facitis, etiam uos fatemini ab ecclesia recedentibus inesse baptismum nec prodesse. dant ergo sicut habent, id est ut et ipsis, qui ab eis extra ecclesiam sumunt, insit baptismus nec tamen prosit. unde sicut illis redeuntibus non redditur quod non amiserunt, ita et illis non dandum est quod acceperant, sed agendum cum eis, ut per ecclesiam prosit utrisque quod extra ecclesiam inesse potuit, non prodesse. ac per hoc nec pro uestro errore aliquid dixi et ei quod dixi non respondisti. Adiungis etiam de horto concluso et fonte signato, quod omnino unde dictum sit non intellegis. si conclusus est, inquis, hortus et fons signatus, quomodo qui extra foris est positus et ab horto, id est ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
mum eis qui abunitate discedunt inesse illis t am̃ hino
probari quod redeuntib non restnuitur firmastiemin
uitas: diordicert quod maiorib nostris ad ecelesiam rede¬
untib baptisinus quemibi acceperaint nom pro fuerit
Hoc sidicer&is nihil internos aliud querer&ur nisiq. sn
ecdesta ubi baptismus prosi seduos nondicitis innobis
baptumum esse ac non proderse sedienis omnino non
esse quod abcis acceperimus quicum discedendo perdiderũ
Vndenec potiusti respondei
eris ad illud quod
ame positumest in esse baptis  discedentib Hinc¬
probari qui a redeuntib non requitur sienimbaptis¬
mum felicianus a uobis recedendo ꝑdiderat cur monde¬
nuo rediens baptizatusest ut eiquod perdidert red de¬
r&ur ipsedenique maximianus siaduosredeat non hap¬
tizatur quod deber& utique siperdidenrt baptismum
tua quippe uerbasunt quod in eius scismate sententia

Expanded text:
mum eis qui ab unitate discedunt, inesse illis tamen hinc mum eis qui ab unitate discedunt, inesse illis tamen hinc probari, quod redeuntibus non restituitur? firmasti enim et uos hoc dicere, quod maioribus nostris ad ecclesiam non redeuntibus baptismus quem ibi acceperant non profuerit. hoc si diceretis. nihil inter nos aliud quaereretur, nisi quae sit ecclesia ubi baptismus prosit. sed uos non dicitis in nobis baptismum esse ac non prodesse, sed dicitis omnino non esse, quod ab eis acceperimus, qui eum discedendo perdiderant. unde nec potuisti respondere nec poteris ad illud, quod a me positum est, inesse baptismum discedentibprobari, quia redeuntibus non restituitur. si enim baptismum Felicianus a uobis recedendo perdiderat, cur non denuo rediens baptizatus est, ut ei quod perdiderat redderetur? ipse denique Maximianus si ad uos redeat, non baptizatur, quod deberet utique, si perdiderat baptismum. tua quippe uerba sunt, quod in eius schismate sententia
Abbreviated transcription (Latin):
aintuos estis Auhereus quaelib& illarum unde appar&
quaesn arbor urmossuos periniuersam terrirm copia
uberiatis extendens & qui sint nrmi fureti non habentes
untam nrdicis atquemsuis quiqueiacentes & crescentes
locis sed si non permanserimt in infideliate sicut deisi¬
irhelistis dicit apostolus inseremur potens est enim
ds̃ nerum inserere illos u nonut nerum accipiant
sa crirmentum baprismatis quodiamiretum exarbore
non mutarumt sedut reduscam exadice carnatis & uni¬
tatis aquase panatis terelitate animositatis arescunt sicut
rursus inserendos putastis prar&extatum & felicianum
quossecum prarecideraet maximianum nec prȩciosorum
baptismum reprobartis quib uero aliquid prestar&is
sinoneos frumento ur̃o sed&uos & illos nrdici catholicae
redder&is iam uero adillud quid respondeamini quodtibi
uisussum dxisse prouobis quõ cdxi non prodeste baptis¬

Expanded text:
aut uos estis aut haeresis quaelibet illarum. unde apparet, aut uos estis aut haeresis quaelibet illarum. unde apparet, quae sit arbor ramos suos per uniuersam terram copia ubertatis extendens et qui sint rami fracti, non habentes uitam radicis atque in suis quique iacentes et arescentes locis. sed si non permanserint in infidelitate, sicut de Israhelitis dicit apostolus, inserentur; potens est enim deus iterum inserere illos, non ut iterum accipiant sacramentum baptismatis, quod iam tractum ex arbore non mutarunt, sed ut reuiuiscant ei radice caritatis et unitatis, a qua separati sterilitate animositatis arescunt; sicut rursus inserendos putastis Praetextatum et Felicianum, quos secum praeciderat Maximianus, nec praecisorum baptismum reprobastis. quibus uere aliquid praestaretis, si non eos fragmento uestro, sed et uos et illos radici catholicae redderetis. Iam uero ad illud quid respondeam, quod tibi uisus sum dixisse pro uobis, quoniam dixi non prodesse baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesie Uerum &iam permixta multntudine inimicoꝵ
eiꝰ ꝑquos pi&das eius exerceri & probare possitusque infinẽ
iudiciaria separctionis totus orbis impleatur sic cõmemo¬
iriumest hoc testamento & adfiliumeius isa ac domino
dicente & statuã iuramentum meũ quodiurarui abricham
patrituo & ampliabo sementuum tam quam stellas cęli
& dabotibi & seminituo omnemternrm & benedicentur
inseminetuo om̃sgentesternae. sic & adnepotemeiꝰ iacob
& erit sementuum sicut harenaternre & dilalabitur su¬
prarmare autem plerumq scripturx cumdicit occiden¬
talem partemsolere significari nouit quidgit hinetu
iestam̃to si prolato consenure noluises non insolo africo
remansisses Nonergo nobis communicant sicut dicis
nouatiami arriampatri passam ualentiniani antropiani
appelliam marcionna ofuae c&err queut uerbistuis
utar nefariarum pestium non sestarum sacrilega nomi.¬
na¬
Uerumtamen uiunt istiillic catholica sicut

Expanded text:
ecclesiae, uerum etiam permixta multitudine inimicorum ecclesiae, uerum etiam permixta multitudine inimicorum eius, per quos pietas eius exerceri et probari possit, usque in finem iudiciariae separationis totus orbis impleatur. sic commemoratum est hoc testamentum et ad filium eius Isaac domino dicente: et statuam iuramentum meum, quod iuraui Abraham patri tuo, et ampliabo semen tuum tamquam stellas caeli, et dabo tibi et semini tuo omnem terram, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, sic et ad nepotem eius Iacob: et erit semen tuum sicut harena terrae et dilatabitur supratalem partem solere significari nouit qui legit. huic tu testamento si prolato consentire uoluisses, non in solo africo remansisses. Non ergo nobis communicant, sicut dicis, Nouatiani Arriani Patripassiani Ualentiniani Anthropiani Appelliani Marcionitae Ofitae ceteraque, ut uerbis tuis utar, nefariarum pestium, non sectarum, sacrilega nominauerumtamen ubicumque sunt isti, illic catholica, sicut