comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑim. et portas tuas de lapide christallo:
et mutũ tuũ de lapidib electis. Neq
enĩ putandũ est scđ̾m udaicas fabu¬
las. et inepta figm̃ta. dm̃ auro et gem¬
mis edificaturũ ierłm: et ñ de uiuis
lapidib qui nc̃ uoluunt᷑ suꝑ terrã et
uixta naturas lapidũ. uel igniti fide
sunt ut carbunculus : uel toti celestes
et in thronũ di redacti ut saphirus.
uel innocentia et bonoꝵ oꝑum sim¬
plicitate lucentes ut christallus. Dr̃gͦ
nobis ut considemꝰ que retro passi fue¬
rimus: anteqͣm in nobis edificaremꝰ
templũ cdi. Cũ accedẽtis inqͥt ad aceruũ
xͣx. modioꝵ ec fierent decẽ: siue iuxta
lxx. cũ imitt̾etis in cipselen. uiginti mo¬
dios ordei. et fierent decẽ modii ordei.
Quicqͥd enĩ ante xp̃m uidebant᷑ hab̾e
uirtutũ. bonoꝵq opũ. non erat frum̃¬
tũ s ordeũ : et ip̃m ordeũ ñ scdm spem
et uota nr̃a quod de ysaac legimꝰ cen¬
tenas fruges dabat. s uix mediã par¬

Expanded text:
im, et portas tuas de lapide crystallo, et murum tuum de lapidibus electis . Neque enim putandum est secundum Judaicas fabulas et inepta figmenta, Deum auro et gemmis aedificaturum Jerusalem, et non vivis lapidibus, qui nunc volvuntur super terram, et juxta naturas lapidum, vel igniti fide sunt, ut carbunculus; vel toti coelestes, et in thronum Dei redacti, ut sapphirus; vel innocentia et bonorum operum simplicitate lucentes, ut crystallus. Dicitur ergo nobis ut consideremus quae retro passi fuerimus antequam in nobis aedificaremus templum Dei. Cum accederetis, inquit, ad acervum viginti modiorum, et fierent decem: sive juxta LXX: Cum mitteretis in cypselem viginti modios hordei, et fierent decem modii hordei. Quidquid enim ante Christum videbamur habere virtutum bonorumque operum, non erat frumtum, sed hordeum: et ipsum hordeum, non secundum spem et vota nostra, quod de Isaac legimus, centenas fruges dabat , sed vix mediam par
Abbreviated transcription (Latin):
teres. ium̃toꝵ cibũ. uel de ipsis xxͥ.
modiis ẽẽ securũ: nonne postea reuer-¬
sus ad uas uix decẽ modios repperisti:
Ad torcular qͦ cũ accedetis ⁊ uidetis uuas
et qͥnquaginta amphoras uobis
oculi pollicerent᷑: ñ dico partẽ mediã.
suix. xxͥ amphoras expͥmere pot̾atis.
Et hec feci ꝑcutiens uos uento urente.
et corruptione aeris: et emorientib
frugib uaciusq spicarũ folliculis
fuit qͥ reuerteret᷑ ad me. Hebreus totã
loci huiꝰ continentiã ab eo qđ scͥptũ ẽ.
et nunc ponite corda ur̃a a die bac et

Expanded text:
teres, jumentorum cibum, vel de ipsis viginti teres, jumentorum cibum, vel de ipsis viginti modiis esse securum, nonne postea reversus ad vas vix decem modios reperisti? Ad torcular quoque cum accederetis, et videretis uvas, et quinquaginta amphoras vobis oculi pollicerentur: non dico partem mediam, sed vix viginti amphoras exprimere poteratis. Et haec feci percutiens vos vento urente, et corruptione aeris, et emorientibus frugibus, vacuisque spicarum folliculis, fuit qui reverteretur ad me. Hebraeus totam loci hujus continentiam ab eo quod scriptum est: Et nunc ponite cor
Abbreviated transcription (Latin):
cipseleon hordei .xx. sata. et fiebant
hauriretis qͥnquaginta amphoras. et
fiebant uiginti. ꝑcussi uos sterilitate
et corruptiõe aeris: et in grandine
omĩa oꝑa manuũ ur̃arũ: et ñ reuer¬
si estis ad me dicit dñs. Licet omĩa
que obtulistiꝰ mͥ in altari. quia tẽplũ
ñ edificaueratis contaminata fuerint
sine exstructiõe qͥppe tẽpli donũ om̃e
pollutũ est: tam̃ ñc̃ te hoetor oppłe ut
sensu ad p̾terita reuertaris considẽs¬
q que factasint. hoc ẽ ab hac die ui¬
cesima et quarta noui mensis anno
tere. et ꝓpt̾ que qnͣta sustinueris: ut cũ
deinceps ꝓspera tibi euenerint. scias
qua causa euenerint. Ergo anteqͣm
inciꝑes edificare tẽplum et lapidem
suꝑ lapidem ponere. cũ accedes ad acer¬
uum. et putares. xxͣ tehabere mo¬
dios. nonne iux mediã partẽ collig̾e
poteras. siue iuxta .lxx. cũ mitteres
xx. modios ordei in uas qd̾ uocat᷑ cipse¬
les. et estimares te quãqm ordeũ mit¬

Expanded text:
cypselem hordei viginti sata, et fiebant hauriretis quinquaginta amphoras, et fiebant viginti. Percussi vos sterilitate, et corruptione aeris, et grandine omnia opera manuum vestrarum: et non reversi estis ad me, dicit Dominus. Licet omnia quae obtulistis mihi in altari, quia templum, non aedificaveratis, contaminata fuerint sine exstructione quippe templi, donum omne pollutum est; tamen nunc te hortor, o popule, ut sensu ad praeterita revertaris, consideresque quae facta sint, hoc est, et ab hac die vicesima quarta noni mensis annotere, et propter quae, quanta sustinueris, ut cum deinceps prospera tibi evenerint, scias qua causa evenerint. Ergo antequam inciperes aedificare templum, et lapidem super lapidem ponere, cum accederes ad acervum, et putares viginti te habere modios, nonne vix mediam partem colligere poteras? Sive juxta LXX: Cum mitteres viginti modios hordei in vas quod vocatur cypseles, et existimares te quamquam hordeum mit
Abbreviated transcription (Latin):
architectus et scientissimꝰ cem̃tarius
lapidem iungit lapidi. et inferiore su¬
piori calce gipsoue conglutinat: ita et
architectus quẽ et apls cẽ se dicit. quosi
sapiens architectus fundam̃tũ postri.
et quẽ de ierłm ablaturũ se dñs cõmina¬

Expanded text:
architectus et scientissimus caementarius architectus et scientissimus caementarius lapidem jungit lapidi, et inferiorem superiori calce gypsoque conglutinat: ita et architectus quem se et apostolus esse dicit: Quasi sapiens architectus fundamentum posui : et quem de Jerusal
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Certe nc̃ templi fundam̃ta
st̃ iacta. Ex hac gͥ die qua fundam̃ta
iecistis. cũ in p̃teritũ uos sterilitate et
fame. et grandine et siccitate puneũ.
nec fuerit qͥ ad me ꝑ has plagas reuer¬
teret᷑ e uobis: ponite coeda ur̃a in fu¬
turũ et deinceps et uidete omĩa qͥa
uob̾ prosꝑo cursu fluant. Hoc autẽ
eueniet. quia tẽplũ edificare cepistis:
nec in solo altari habentes fidutiam.
edificationẽ mee domꝰ contẽnitis. Iu¬
xta quẽ sensũ breuit̃ possumꝰ dicert.
frustra aliquos munera offerre dõ.
et elemosinis atq oblationib putare
dñm posse placari: cũ ipsi ñ extruxe¬
rint in se tẽplũ sp̃iu scõ. Tunc enĩ pro¬
sunt elemosine et munera que offeru¬
tur in altari. cũ se ip̃m qͥs edificauerit
tẽplũ dĩ: et post edificationẽ tẽpli do¬
na obtulerit in altari. P orro scłm
mente ad illud tẽpus qndo gentiles
eramꝰ cotidie uiciis seruientes. nec ex¬
struxamꝰin nobis tẽplũ d̃i. Quomͦ autẽ

Expanded text:
ponit: Certe nunc templi fundamenta sunt jacta; ex hac igitur die qua fundamenta jecistis cum in praeteritum vos sterilitate, et fame, et grandine, siccitate punierim, et non fuerit qui ad me per has plagas reverteretur e vobis, ponite corda vestra in futurum et deinceps, et videte quia omnia vobis prospero cursu fluant. Hoc autem eveniet quia templum meum aedificare coepistis: nec in solo altari habentes fiduciam, aedificationem meae domus contemnitis. Juxta quem sensum breviter possumus dicere, frustra aliquos munera offerre Deo, et eleemosynis atque oblationibus putare Deum posse placari, cum ipsi non exstruxerint in se templum Spiritui sancto. Tunc enim prosunt eleemosynae, et munera quae offeruntur in altari, cum seipsum quis aedificaverit templum Dei, et post aedificationem templi dona obtulerit in altari. Porro secundmente ad illud tempus quando gentiles eramus, quotidie vitiis servientes, nec exstruxeramus in nobis templum Deo. Quomodo autem
Abbreviated transcription (Latin):
et paulatĩ extruat tẽplũ di. fundam̃¬
tũ autẽ huiꝰ tẽpli ponit᷑ iħc: suꝑ quem
unqͥsq uideat qͥd edificet. Aliꝰ edificat
aurũ. argentũ. lapides p̃ciosos : alius
ligna. fenũ. stipulã: et trib bonis. tria
e contrario ponunt᷑ mala. Isti sunt la¬
pides de quib exstructurũ se ierłm¬

Expanded text:
paulatim exstruat templum Dei. Fundamentum autem hujus templi ponitur Jesus, super quem unusquisque videat quid aedificet: Alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius, ligna, fenum, stipulam. Et tribus bonis tria econtrario opponuntur mala. Isti sunt lapides de quibus exstructurum se Jer
Abbreviated transcription (Latin):
coquunt illũ: s cũ ad uescendũ datus
fuerit comedentes ad insaniã ꝓuocat.
Habent pulm̃tũ ex coctiõe conantes ui¬
xta ꝑuersitatis sue sensum. mistica
queq de scͥpturis texere. et quasi co¬
quere et condire carnes agrr: s coctio
illa ꝑditio ẽ. Habent et uinũ. s ñ de
uinea soreth. quã plantauit dñs in ie¬
remia. electã totã uerã: s de uinea so¬
domoꝵ. Habent et oleũ qd̾ de ueteris
et noue scͥpture testimoniis usolenter
expͥmunt: et quasi refectioñẽ decep¬
tis et lassis mentib pollicent᷑. S detesta¬
tur illud sc̃s et dicit̃. Oleũ autẽ peccato¬
ris: non impinguet caput meũ. ha¬
bent et diu̾sos cibos. multiplices uide¬
licet uariarũ hereseon. diuersosq trac¬
tatus : quos qr ĩmundi st̃ qͥ scͥpserunt.
et deĩmundo ore ꝓlati st̃: omĩs qͥ teti¬
gerit ĩmundꝰ fiet. et in eoꝵ trahetur
errorẽ. Unde respondit aggeus qͥ scit

Expanded text:
coquunt illum; sed cum ad vescendum datus coquunt illum; sed cum ad vescendum datus fuerit, comedentes ad insaniam provocat. Habent pulmentum et coctionem, conantes juxta perversitatis suae sensum mystica quaeque de Scripturis texere, et quasi coquere, et condire carnes agni, sed coctio illa perditio est. Habent et vinum, sed non de vinea Sorec, et quam plantavit Dominus in Jeremia, electam et totam veram ; sed de vinea Sodomorum. Habent et oleum quod de veteris et novae Scripturae testimoniis violenter exprimunt, et quasi in refectionem deceptis et lassis mentibus pollicentur; sed detestatur illud sanctus, et dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Habent et diversos cibos, multiplices videlicet variarum ὑποθέσεων diversosque tractatus, quos quia immundi sunt qui scripserunt, et immundo ore prolati sunt, omnis qui tetigerit, immundus fiet, et in eorum trahetur errorem. Unde respondit Aggaeus, qui scit
Abbreviated transcription (Latin):
rinthii. et oͥlera quib uescunt᷑ infirmi.
et cet̾a his similia: ñ statĩ quasi scĩfica¬
ta ea comedunt. qͥb cũq data fuerint.
Non eñi exeo qđ dicunt᷑. s ex eo qđ sus¬
cipiunt᷑ sc̃ificant audientes: qr multi
auditores legis st̃ et non factores. S et
obid puto hec uniuersa que dixi. ex
tactu uestim̃ti ad uescentes nequaꝙͣ
scĩficata deferri. qd̾ sũmitate tm̃ pal¬
lii contingunt᷑: et scĩficate carnes in¬
trinsecus humore. sanguinẽ uienas. ner¬
uosq ñ norunt. Sicut gͥ sũmitas uesti¬
m̃ti dñici. et eiꝰ tactus ñ scĩficat nͥ eum
qͥ comedit carnes agni. et sanguinẽ
ĩmundũ faciant neccẽ ẽ. Habent enim
in sacram̃tis panẽ et uinũ et oleũ. et
omnẽ cibũ: s sacram̃ta eoꝵ quasi pa¬
nis luctus. Om̃s qui ea tetigerint: con¬
taminabunt᷑. Legunt et ipsi scͥpturas.
et quasi de scͥpturarũ testimoniis con¬
spgunt panẽ. et tota nocte inclibano

Expanded text:
rinthii , et olera quibus vescuntur infirmi , rinthii , et olera quibus vescuntur infirmi , et caetera his similia: non statim quasi sanctificata ea comedent quibuscumque data fuerint. Non enim ex eo quod dicuntur; sed ex eo quod suscipiuntur, sanctificant audientes: quia multi auditores legis sunt, et non factores. Sed et ob id puto haec universa quae dixi, ex tactu vestimenti ad vescentes nequaquam sanctificata deferri, quod summitate tantum pallii continguntur; et sanctificatae carnes intrinsecus, humorem, sanguinem, venas 764, nervosque non norunt. Sicut igitur summitas vestimenti dominici, et levis tactus non sanctificat, nisi eum qui comederit carnes agni, et sanguinem immundum faciant necesse est. Habent enim in sacramentis panem, et vinum, et oleum, et omnem cibum; sed sacramenta eorum quasi panis luctus, omnes qui ea contigerint, contaminabuntur. Legunt et ipsi Scripturas, et quasi de Scripturarum testimoniis conspergunt panem, et tota nocte in clibano
Abbreviated transcription (Latin):
modi ẽ. Oppłẽ qͥ altari tm̃ extructo et
diruta domo mea. hostias mͥ offers in
altari. et uictimis eiꝰ. et carnib te scĩfi¬
cari putas: scito non tã scĩficari te ex
hostiis que templo diruto tibi ꝓdeesse
non potuert: quã contaminari oĩa
oꝑa tua et cuncta que agis ex eo quod
negligis. et tuã magis domũ qmͣ mẽã
extruere conatus es. Scm̃ qͥdẽ est qd̃
offert᷑ in altari: s ñ tã scĩficaris ex ho¬
stiis quã ex eo qđ in conuallib habitas.
et interes mortuis oꝑib pollueris. Hec¬
uxta hystoriã quãqͣm spiritalis in eã
si tulerit de carnib eiꝰ et ligau̾it in
sũmitate uestim̃ti sui. et ipsa sũmitas
tetigerit scͥpturarũ panẽ qͥ confirmat
corda credentiũ et coctionẽ. apłicas
epłas. que quasi uet̾is legis carnes con¬
cidunt et decoquunt. et conditas pre¬
bent esui. et uinũ qd̾ letificat cor hoĩs.
aut oleũ in qͦ exhilarat᷑ facies hoĩs.
aut omñe cibũ scilicet lac qͦ alunt᷑ co¬

Expanded text:
modi est: O popule, qui altari tantum exstructo, et diruta domo mea, hostias mihi offers in altari, et victimis ejus et carnibus te sanctificari putas: scito non tam sanctificari te ex hostiis quae, templo diruto, tibi prodesse non poterunt: quam contaminari omnia opera tua, et cuncta quae agis, ex eo quod negligis et tuam magis domum quam meam exstruere conatus es. Sanctum quidem est quod offertur in altari; sed non tam sstiis, quam ex eo quod in convallibus habitas, et interes mortuis ojuxta historiam: quamquam spiritualis in ea isi tulerit de carnibus ejus, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas tetigerit Scripturarum panem, qui confirmat corda credentium; aut coctionem, apostolicas Epistolas, quae quasi veteris Legis carnes concidunt et decoquunt, et conditas praebent esui; aut vinum quod laetificat cor hominis; aut oleum, in quo exhilaratur facies audientis; aut omnem cibum: lac, quo aluntur Co
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ in anima. ñ anima. ñ contamina¬
re ea que sc̃a caro scĩficare ñ potuit.
nterrogat gͥ et dicit. Si tetigerit is
qͥ pollutus in anima ẽ. hoc ẽ qͥ conta¬
giõe mortui ẽ immundꝰ effectus. ex
his omĩb pañe uidelicet. aut pulm̃¬
tũ aut uinũ aut oleũ. aut reliqͦs cibos
nũqͥd excontactu eiꝰ hec que tetigerit
polluentur: Et respondunt sacerdoteᷤ
quoꝵ pͥnceps erat iħc filiꝰ iosedech. un¬
de et legẽ nou̾ant et dixert̃. contactu
eius qͥ ĩmundus ẽ omĩa que ab eo con-¬
tacta st̃ pollui. Et respondit aggeus
et dixit. de suꝑiorib tacens qd̾ sc̃ifica¬
ta caro ceteros cibos scĩficare ñ potest:
et de scda tantũm questiõe sermonis
sui texens occasionẽ. Sic ppłs iste et
sic gens ista ante facĩe meã dicit dñs.
Qusĩmundꝰ ẽ in aĩa imceticinũ tetigit. õm̃e qd̾

Expanded text:
lutum in anima non contaminalutum in anima non contaminare ea quae sancta caro sanctificare non potuit. Interrogat igitur, et dicit: Si tetigerit is qui pollutus in anima est, hoc est, qui contagione mortui est immundus effectus, ex his omnibus, panem videlicet aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut reliquos cibos; numquid ex contactu eorum haec quae tetigerit polluentur? Et responderunt sacerdotes, quorum princeps erat Jesus filius Josedec, unde et legem noverant 763, et dixerunt contactu ejus, qui immundus est, omnia quae ab eo contacta sunt pollui. Et respondit Aggaeus et dixit, de superioribus tacens, quod sanctificata caro caeteros cibos sanctificare non possit; et de secunda tantummodo quaestione sermonis sui texens occasionem: Sic populus iste, et sic gens ista ante faciem meam, dicit Dominus: Qui immundus est in anima, et morticin
Abbreviated transcription (Latin):
sim omnib licet carnẽ tangere. Si tu¬
lerit inqͥt carnẽ scĩficatã. et ligarric
in sũmitate uestim̃ti sui. et ipsa sũ¬
mitas uestim̃ti panẽ tetigerit. aut
quãlibet aliã coctionẽ. aut uinum
aut oleũ. aut omne extra hecquo ho¬
mo uesci potest. nũquid panis aut
pulm̃tũ. aut uinũ aut oleũ aut om̃is
cib tactu uestim̃ti. in quo caro sc̃a
ligata ẽ scĩficari potest: Et respon¬
dentes sacerdotes dixer̃t. Non potest.
hoc ẽ nichil eoꝵ scĩficabit᷑ de qͥb que¬
ris: s ita unũ qd̃q ꝑmanebit ut fue¬
rat. Rursũ alia questio ꝓponit᷑ sacer¬
dotib. qd̾ scilicet bene responłint ad
suꝑiorẽ: et quasi similitudo ꝓble¬
matis coaptat᷑. in qua impitus faci¬
le labi potuit.Da enĩ aliquẽ nescire
legem ÷ et sicut respondit de sc̃ĩficata
carne ñ sc̃ificari pane aut pulm̃tũ
aut uiũ. aut oleũ. aut omne cibũ.
et in hoc eque respondebit. et dicet pol¬

Expanded text:
sim omnibus licet. carnem tangere. Si tusim omnibus licet. carnem tangere. Si tulerit, inquit, carnem sanctificatam, et ligaverit in summitate vestimenti sui, et ipsa summitas vestimenti panem tetigerit, aut quamlibet aliam coctionem, aut vinum, aut oleum, aut omne extra haec quo homo vesci potest, numquid panis, aut vinum, aut oleum, aut omnis cibus, tactu vestimenti in quo caro sancta ligata est, sanctificari potest? Et respondentes sacerdotes dixerunt: Non potest, hoc est, nihil eorum sanctificabitur de quibus quaeris; sed ita unumquodque permanebit ut fuerat. Rursum alia quaestio proponitur sacerdotibus: quod scilicet bene responderint ad superiorem, et quasi similitudo problematis coaptatur, in qua imperitus facile labi potuit. Da enim aliquem nescire legem, et sicut respondit de sanctificata carne non sanctificari panem, aut pulmentum, aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum, et in hoc aeque respondebit, et dicet: Pol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatre. et suꝑ filiis. et suꝑ filiab: et
suꝑ fratre et sorore sua uirgine que ap
ꝓpinquat ei. et ñ est tradita uito. Suꝑ
his contaminabit᷑: et ñ polluet᷑ repen¬
te inppło suo. in contaminationẽ sui.
Consid̾a in his p̃cipi sacerdotib ñ in¬
gredi ad quẽlibet mortuũ: nͥ ad eos cog¬
natos et ꝓpinqͦs. de qͥb supͣdictũ est
Sacerdos autẽ magnꝰ id ẽ pontifex. plus
aliqͥd habebat a ceteris sacerdotib: et
nec pietas illũ nec affectus flectere po¬
terat: ut ĩmundus fieret in supͣdictis
nõib. Ait enĩ scͥptura. Et suꝑ omĩ ani¬
ma que mortua ẽ ñ ingrediet᷑: suꝑ pathe
suo. et suꝑ matre sua ñ contaminabit᷑
Scientes gͦ qͥd sit caro scĩficata. et ĩmun¬
dus manima: uideamꝰ ꝓpħa qͥd querat.
Si homo qͥcũq tulerit ñ hic de pontifice
dr aut de sacerdote. aut de leuita: s
qͥlibet homo. Ubi ꝑsona ñ ponit᷑: pas¬

Expanded text:
patre, et super filiis et filiabus, et patre, et super filiis et filiabus, et super fratre et sorore sua virgine quae 762 appropinquat ei, et non est tradita viro: super his non contaminabitur, et non polluetur repente in populo suo in contaminationem sui . Considera his praecipi sacerdotibus non ingredi ad quemlibet mortuum, nisi ad eos cognatos et propinquos, de quibus supra dictum est. Sacerdos autem magnus, id est pontifex, plus aliquid habebat a caeteris sacerdotibus: et nec pietas illum, nec affectus flectere poterat, ut immundus fieret in supradictis nominibus. Ait enim Scriptura: Et super omnem animam quae mortua est non ingredietur: super patre suo, neque super matre sua, et non contaminabitur. Scientes ergo quid sit caro sanctificata, et immundus in anima, videamus propheta quid quaerat. Si homo quicumque, non hic de Pontifice r, aut de sacerdote, aut de Levita; sed quilibet homo: ubi persona non ponitur, pas
Abbreviated transcription (Latin):
Anteꝙͣ de questione tractemꝰ. debemꝰ
int̾im uxta litterã nosse qͥd sit caro
scĩficata: et qͥd sit ĩmundus in anima.
Hostia que ĩmolabat᷑ in altari. carnes
illiꝰ scẽ erant: et inter ip̃as scĩficatas car¬
nes erat multa diuersitas. Alias eñĩ¬
sacerdotes in tẽpli abditis comedebant.
alias ꝓpinque eoꝵ domi: alias hi qͥ de
sacerdotib uidebant᷑ eẽ maculati: et¬
alias isrłite qͥ nullã habebant ĩmun¬
ditiã. Huiꝰ diuersitatis plena ratio ini
leuitico dicit᷑. Immundꝰ autẽ in anima
dicebat᷑: qͥ corpus mortui hoĩs attige¬
rat. In quo ammaduertendũ: qmdiu
in corpore anima sit ĩ mundum ñ ẽẽ
tans artus recesserit. immundũ fieri
qđ terrenũ ẽ: sicut in eodem leuitico
scͥbit᷑. Et ait dñs ad moysen dicens.
Loquere sacerdotib filiis aaron: et
dices ad eos. In mortib ñ contamina¬
bunt᷑ in gente sua: s in cognatis qͥ
appropinquant eis suꝑ matre et suꝑ

Expanded text:
de quaestione tractemus, debemus interim juxta litteram nosse, quid sit caro sanctificata, et quid sit immundus in anima. Hostia quae immolabatur in altari carnes illius sanctae erant, et inter ipsas sanctificatas carnes erat multa diversitas. Alias ensacerdotes in templi adytis comedebant: alias propinqui eorum domi: alias hi qui de sacerdotibus videbantur esse maculati: alias Israelitae qui nullam habebant immunditiam. Hujus diversitatis plena ratio in Levitico dicitur. Immundus autem in anima dicebatur, qui corpus hominis mortui attigerat. In quo animadvertendum, quamdiu anima in corpore sit, immundum tans artus recesserit, immundum fieri quod terrenum est, sicut in eodem Levitico scribitur: Et ait Dominus ad Moysen, dicens: Dic sacerdotibus filiis Aaron, et dices ad eos: In animabus non contaminabuntur in gente sua; sed in cognatis qui appropinquant eis, super matre, et super
Abbreviated transcription (Latin):
ut postqmͣ sacerdotes fuerint ordinati
discant legem di ut possint docere qd̾
didicerint. et augeant scĩam magis
qm opes. et ñ erubescant a laicis discẽ
qui nouerint ea que ad officiũ ꝑtinent
sacerdotũ: magisq noctes et dies inscͥp¬
turarũ tractatu. quã in ratiociniis. et
supputatiõe consumant. Quid ẽ aut̃ẽ
quod ex ꝑsona dñi aggeus interrogat
sacerdotes: Si tulerit homo carnem
scĩficatã in hora siuein sũmitate ue¬
stim̃ti. et tetigerit de sũmitate eiꝰ pa¬
nẽ aut pulm̃tũ. aut uinũ aut oleũ.

Expanded text:
ut postquam sacerdotes fuerint ordinati, ut postquam sacerdotes fuerint ordinati, discant legem Dei, ut possint docere quod didicerint, et augeant scientiam magis quam opes, et non erubescant a laicis discere, qui noverint ea quae ad officium pertinent sacerdotum: magisque noctes et dies in Scripturarum tractatu, quam in ratiociniis et supputatione consumant. Quid est autem quod ex persona Domini Aggaeus interrogat sacerdotes? Si tulerit homo carnem sanctificatam in ora, sive in summitate vestimenti sui, et tetigerit de summitate ejus pan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensibilem ẽẽ sicut di dispensatorẽ ⁊ ñ
ꝓcacẽ. ñ iracundũ. ñ uinolentũ. ñ ꝑcus¬
sorem. ñ turpis luchri cupidũ: s hospita¬
lem pudicũ. benignũ : iustũ. sc̃m. conti¬
nentẽ. habentẽ in doctrina sermonẽ fiqͥe¬
lem: ut possit consolari in doctrina sana
et eos qui contradicunt arguere. Sunt
enĩ multi et non subiecti. uaniloqͥ et se¬
cductores. et maxime qͥ de circũcisiõe st̃e
qͥb oportet imponere silentiũ. Hec ꝓli¬
xius posui. ut tã ex ueteri quã ex no¬
uo testam̃to sacerdotũ ẽẽ officiũ noue¬
rimꝰ. scire legẽ di et respondere ad ea que
fuerint interrogati: nec simplicitatẽ
et ciboꝵ continentiã in magistro suffi¬
cere. nisi quod ipse facit possit et alios
erudire. Certe quia responsuros pu¬
to. hoceo ẽẽ qͥ se abadolescentia p̃pa¬
rant ad docendũ. frequent̃ autẽ uidi¬
cio dñi et ppłoꝵ suffragio in sacerdotiũ
simplices eligi: saltem illud habeant

Expanded text:
ispensatorem, non procacem, non iracundum, non violentum, non percussorem, non turpis lucri cupidum; sed hospitalem, pudicum, benignum, justum, sanctum, continentem, habentem in doctrina sermonem fidelem; ut possit consolari in doctrina sana, et eos qui contradicunt arguere. Sunt enim multi et non subjecti, vaniloqui, et seductores, et maxime qui de circumcisione sunt, 761 quibus oportet imponere silentium. Haec prolixius posui, ut tam ex veteri, quam ex novo Testamento, sacerdotum esse officium noverimus, scire legem Dei, et respondere ad quae fuerint interrogati. Nec simplicitatem et ciborum continentiam in magistro sufficere: nisi quod ipse facit, possit et alios erudire. Certe quia responsuros puto: hoc eorum esse qui se ab adolescentia praeparant ad docendum, frequenter autem judicio Domini, et populorum suffragio in sacerdotium simplices eligi: saltem illud habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽẽ officii: de lege introgatos respon¬
dere. Si sacerdos est: sciat legem dñi
Si ignorat legẽ: ipse se arguit ñ ẽẽ dñi
sacerdotẽ. Sacerdotis enĩ est scire legẽ:
et interrogatũ respondẽ de lege. Qd̃
qd̃e et in deutonomio legimꝰ ut sicubi
sanguinẽ et sanguinẽ. int̾ iudiciũ et ui¬
diciũ. leprã et leprã. contra dictionẽ
et contradictionẽ ⁊ eant ad sacerdotes
et leuitas. et ad pontificẽ qui in dieb
illis fuerit constitutus. et querant ab
eo legẽ dñi: qͥb respondentib faciant
qd̾ iubet᷑. Quod si ñ fecerint: ext̾minent᷑
de populo. Et ne forsitan in ueteri so¬
lũ instrum̃to hec p̃cepta uideant᷑: lo

Expanded text:
tum esse officii, de lege interroganti respontum esse officii, de lege interroganti respondere. Si sacerdos est, sciat legem Domini: si ignorat legem, ipse se arguit non esse Domini sacerdotem. Sacerdotis enim est scire legem, et ad interrogationem respondere de lege. Quod quidem et in Deuteronomio legimus, ut sicubi  et sanguinem, inter judicium et judicium, lepram et lepram, contradictionem et contradictionem, eant ad sacerdotes atque Levitas, et ad pontificem qui in diebus illis fuerit constitutus, et quaerant ab eo legem Domini; quibus respondentibus, faciant quod jubentur. Quod si non fecerint, exterminentur de populo suo. Et ne forsitan in veteri solum Instrumento haec praecepta videantur; lo
Abbreviated transcription (Latin):
sermo fit dñi. De uicesima et quarta
die et sccło anno iã diximus. Nori
mensis numerus qͥ hic addit᷑. nũqͣ
in bonã partẽ legitur. Pascha immo¬
lat ppłs: et alias celebrat festiuitates.
mĩs eiꝰ sollemnitas die finit᷑ octauo
nec ad nonũ ꝑuenit. Qui agnũ pas¬
che p̃̾parant: transacta die nona inci¬
piunt pp̃arare. Dies quoq ꝓpitiatiõis
et expiationis mensis septimi: post di-¬
em nonã celebrat᷑. Et in ieremia sicut
legentib poterit ẽe manifestũ: ierłm
nono anno a babyloniis oppugnatur.
Quia gͥ ꝓpħia de immuditia ppłi futura
erat: iccuco sccło anno darii nonꝰ m̃sis
rungit᷑. Rursũ qi dat᷑ locus penitentie
post ĩmunditie corruptionẽ : uicesima
quarta die sermo cd̃i fit ad aggeũ ppo¬
phetã. ut quasi expsona dñi questio¬
nẽ a sacerdotib sciscitet᷑. ex lege ueni¬
entẽ: et dr ei Interroga sacerdotes le¬
gem dicens. Simulq considã sacerdo¬

Expanded text:
fit sermo Domini. De vicesima quarta fit sermo Domini. De vicesima quarta die et secundo anno jam diximus: Noni mensis numerus qui hic additur, numquam in bonam partem legitur. Pascha immolat populus, et alias celebrat festivitates; omnis ejus solemnitas die finitur octavo, nec ad nonum pervenit. Qui agnum paschae praeparant, transacta die nona, incipiunt praeparare. Dies quoque propitiationis et expiationis mensis septimi, post diem nonam celebratur. Et in Jeremia , sicut legentibus poterit esse manifestum, Jerusalem nono anno a Babyloniis oppugnatur. Quia igitur prophetia de immunditia populi futura 760 erat; idcirco secundo anno Darii nonus mensis jungitur. Rursum quia datur locus poenitentiae post immunditiae correptionem, vicesima quarta die sermo Dei fit ad Aggaeum prophetam, ut quasi ex persona Domini quaestionem a sacerdotibus sciscitetur ex lege venientem, et dicitur ei: Interroga sacerdotes legem, dicens. Simulque considera sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. ibi contaminabunt᷑. Propt̾ea
mun̾a eoꝵ matutina dolebunt a facie
malitiarũ suarũ: et oderatis in portis
editionẽ posuimꝰ: quia in qͥb dã uerbis
arguentes: nec in hebreo nec apud alios
interp̃tes inuenit᷑. Notandũ autẽ qđ
quarto loco inuicesima et quarta die
mensis noni anno scd̾o. ñ ut suꝑͣ t̾cia uice
factũ est uerbũ in manii aggei ꝓphece.¬
s ad aggcũ ꝓpħam. Ibi eñ qͥa adhuc ꝓ¬
fectũ habebat. et oꝑa tm̃ munda. cor au¬
tẽ illiꝰ necdũ plenã sapientiã receꝑat ⁊
siue qͥa in habitabat adhuc inter cos
qͥ dicebant. nondũ uenit tẽpus domꝰ
dñi edificande: in oꝑib tm̃ eius ser¬
mo factus ẽ dm̃i. Hic autẽ qm̃ ia tẽpli
iacta sunt sundam̃ta. et ingressus ẽ
ppłs cũ pͥncipib in domũ di. et facit
opus congruũ tẽplo di. et audiuit
misteriũ. molẽbo om̃s gentes et ueni¬
et desid̾atus cunctis gentib et plenus
est uaticinio: ꝓpterea ad totũ aggeũ

Expanded text:
ntaminabitur, propter munera eorum matutina, dolebunt a facie malitiarum suarum, et odoratis in portis editionem posuimus, quia in quibusdam verbis  in portis arguentes, nec in Hebraeo, nec apud alios interpretes invenitur. Notandum quod in isto loco: In vicesima et quarta die mensis noni anno secundo, non ut supra tertia viceFactum est verbum Domini in manu Aggaei prophetsed ad Aggaeum prophetam. Ibi enim quia adhuc profectum habebat, et opera tantum munda, cor autem illius necdum plenam sapientiam receperat; sive quia habitabat adhuc inter eos, qui dicebant: Nondum venit tempus domus Domini aedificandae  in operibus tantum ejus sermo factus est Domini. Hic autem quoniam jam templi jacta sunt fundamenta, et ingressus est populus cum principibus in domum Dei, et facit opus congruum templo Dei, et audivit mysterium: Movebo omnes gentes, et veniet desideratus cunctis gentibus, et plenus est vaticinio; propterea totus ad Aggaeum
Abbreviated transcription (Latin):
irrep̃hensibilem eẽ deb̾e. et uniꝰ uxo¬
ris uirũ. et sapientẽ et pudicũ. et or¬
natũ. et hospitalem: s etiã doctorẽ. Et
ne casu hoc dixisse uidetur: ad titum
quoq suꝑ p̃sbitis quos et ep̃os intelli¬
gi uult ordinandos. eadem cautela ser-¬
uat᷑. Ppter hoc delinqͥ te crete. ut que
residua erant corrig̾es. et ordinares ꝑ
ciuitates prb̃os sicut ego p̃cepi tͥ: si qͥs
irrep̃hensibilis uniꝰ uxoris uir. filios
hab̾ens fideles. ñ in accusatiõe luxurie

Expanded text:
e, et unius uxoris virum, et sapientem, et pudicum, et ornatum, et hospitalem, sed etiam doctorem . Et ne casu hoc dixisse videretur, ad Titum quoque super presbyteris quos et episcopos intelligi vult ordinandis, eadem cautela servatur . Propter hoc reliqui te Cretae, ut quae residua erant corrigeres, et ordinares per civitates presbyteros, sicut ego praecepi tibi: Si quis est irreprehensibilis unius uxoris vir, filios habens fideles, non in accusatione luxu
Abbreviated transcription (Latin):
tate eiꝰ panẽ aut pulm̃tũ. aut uinum
aut oleũ. aut omne cibũ ⁊ nũqͥd sc̃ifica¬
bitur: Respondentes autẽ sacerdotes:
dixert. Non. Et dixit aggeus. Si teci¬
gerit pollutus in anima ex om̃ib bis. nũ¬
quid ꝯtaminabit᷑: Et respondert̃ saçer¬
dotes et dixerunt. Contaminabit᷑. Et
respondit aggeus et dixit. Sic ppłs iste
et sic gens ista ante faciẽ mẽa dicit dñs:
et sic omne opus manuũ eoꝵ. et omĩa
que obtulerint ibi contaminata erunt.
Lxx. Uicesima et quarta nomi men¬
sis anno sccdo sub dario: factus ẽ sermo
dñi ad aggcũ. ꝓpħam dicens. Hec dicit
dñs om̃ps. Interroga sacerdotes legem
dicens. Si sũpserit homo carnẽ scãm in

Expanded text:
 aut vinum, aut oleum, aut omnem cibum: numquid sanctificabitur? Respondentes autem sacerdotes, dixerunt: Non. Et dixit Aggaeus: Si tegerit pollutus in anima ex omnibus his, numquid contaminabitur? Et responderunt sacerdotes, et dixerunt: Contaminabitur. Et respondit Aggaeus, et dixit: Sic populus iste, et sic gens ista, ante faciem meam, dicit Dominus; et sic omne opus manuum eorum, et omnia quae obtulerunt ibi, contaminata erunt. LXX: Vicesima et quarta noni mensis, anno secundo sub Dario, factus est sermo Domini ad Aggaeum prophetam, dicens: Haec dicit Dominus omnipotens; interroga sacerdotes legem, dicens: S
Abbreviated transcription (Latin):
assumã te ⁊ orobabel fili salathiel sep¬
humanũ ÷ quia tunc et ipse filiꝰ subi¬
cieturei. qͥ subiecit sibi omĩa: et in
subiectis omib iudebit᷑ et ip̃e sub¬
iectus. S cũ hoc fuerit impletũ: po¬
net. illũ ds quasi signacłm in manu
sua. Hunc enĩ signauit d̾s pat̃: et
hic ẽ imago di inuisibilis et forma
substantie eiꝰ: ut qͥcũq credidit in
dm̃. hoc quasi anu. lo consignetur.
Obsecro te lector ut ignoscas celeri ser¬
mone dictanti: nec reqͥras eloquii
uenustatẽ. quã multo tẽpore hebree
lingue studio ꝑdidi: qmqm me al¬
lecto semꝑ infantẽ. et mutũ fuisse

Expanded text:
Assumam te, Zorobabel, filium Salathiel, serhumanum, quia tunc et ipse filius subjicietur ei qui subjecit sibi omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus. Sed cum hoc fuerit impletum, ponet illum Deus quasi signaculum in manu sua: Hunc enim signavit 773 Deus Pater : et hic est imago Dei invisibilis, et forma substantiae ejus: ut quicumque crediderit in Deum, hoc quasi annulo consignetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermone dictanti, nec requiras eloquii 774 venustatem, quam multo tempore Hebraeae linguae studio perdidi: quamquam me Alecto semper inf
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sapientie et scientie łi: quã inscru¬
tabilia st̃ iudicia eiꝰ. et inuestigabiles
uie eiꝰ. Quod qͥdẽ et ꝓpħa sentiens. et
secũ uoluens: de dei uidiciis suspicat᷑
In nocte cũ corde meo exercebar et sco¬
bebã sp̃m meũ: et dicebã. Nũqͥd in
sempit̃nũ abiciet ds. aut ñ addet ut¬
ñ misereat᷑ ultra: aut continebit in
ira sua misccłias suas: Et dixi. nc̃ ce¬
pi: hec ẽ mutatio dext̾e excelsi. Et ẽ sengꝰ.
Hoc qd̃ put abã dñm in eternũ relinque¬
re peccatores. et mĩas suas ira succen¬
dente cohibere: intellexi iccirco factũ.
ut ĩmutatiõe dextere sue que excelsi est
dextera.uniuersa mutaret: et mise¬
ret᷑ his quos ante ꝓiecerat. Et nos gͥ
et reliqͥe isrł scientes qd̾ reddituri sumꝰ
rationẽ ꝓ om̃i ocioso uerbo. et qd̾ dis¬
ꝑdet dñs unuiersa labra mendacia:
ñ loquam᷑ uanitatẽ. Uanitas qͥppe
uanitatũ. omĩa uanitas. et uniuersa

Expanded text:
rum sapientiae et scientiae Dei, quam 727 inscrurum sapientiae et scientiae Dei, quam 727 inscrutabilia sunt judicia tua, et investigabiles viae tuae . Quod quidem et propheta sentiens, et secum volvens, de Dei judiciis suspicatur. In nocte cum corde meo exercebar, et scopebam spiritum meum, et dicebam: Numquid in sempiternum abjiciet Deus, aut non addet ut misereatur ultra: aut continebit in ira sua misericordias suas? et dixi: Nunc coepi: haec est immutatio dexterae excelsi . Et est sensus: Hoc quod putabam Dominum in aeternum relinquere peccatores, et misericordias suas ira succedente cohibere, intellexi idcirco factum, ut immutatione dexterae suae, quae excelsi est dextera, universa mutaret, et misereretur his quos ante projecerat. Et nos igitur et reliquiae Israel, scientes quod reddituri sumus rationem pro omni otioso verbo , et quod disperdet Dominus universa labia mendacia, non loquamur vanitatem. Vanitas quippe vanitatum, et omnia vanitas . Et: Universa
Abbreviated transcription (Latin):
pie agebamꝰ contra dñm. Et tollet᷑ um¬
uersa suꝑbia et contumelia ꝑ quã cri
nichil tumens. nichil qd̾ dõ displiceat
cogitenus. Simulq considera qđ in
die iudicii et in consũmatione mun¬
di tollantur uniuersa noĩa dignita¬
tũ et unus ppłs remaneat: et grex sub
pastore bono qui sit mansuetus et hu¬
milis. Tunc etiã ppłs isrł plenitudine
gentiũ subintrante. quia conclusit
ds om̃s sub peccato. ut omĩb misere¬
atur. timebunt nom̃ dñi: et reliqͥe isrł
ñ facient ultra iniqͥtatẽ. ꝑ quã dm̃ ne¬
gauer̃t. Nec loquent᷑ uana. meptas
sibi fabulas ꝓmittentes: nec inueniet᷑
in ore eoꝵ lingua mendacii. xp̃o ꝑ
eos qui ueritas ẽ loquente. Tunc enĩ
pascent᷑ et ipsi in uno grege. et accuba¬
bunt in eccłia: et ueri nabuchodono¬
sor impetus ñ timebt̃. hec uidentes
ec legentes tanta misteria clamemꝰ cũ
apło atq dicamꝰ. O ꝓfundũ diuitia¬

Expanded text:
pie agebamus contra Dominum, et tolletur unpie agebamus contra Dominum, et tolletur universa superbia et contumelia per quam ernihil tumens, nihil quod Deo displiceat, cogitemus. Simulque considera quod in die judicii, et in consummatione mundi tollantur universa nomina dignitatum, et unus populus remaneat, et grex sub pastore bono, qui sit mansuetus et humilis. Tunc etiam populus Israel, plenitudine gentium subintrante  Quia conclusit Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur  timebunt nomen Domini. Et reliquiae Israel non facient ultra iniquitatem, per quam Dominum negaverunt, nec loquentur vana: ineptas sibi fabulas promittentes: nec invenietur in ore eorum lingua mendacii, Christo per eos, qui veritas est, loquente. Tunc enim pascentur, et ipsi in uno grege, et accubabunt in Ecclesia, et veri Nabuchodonosor impetus non timebunt. Haec videntes et legentes tanta mysteria, clamemus cum Apostolo, atque dicamus: O profundum divitia
Abbreviated transcription (Latin):
et nichil in deerit: in loco pascue ibi me
collocauie ⁊ suꝑ aquã refectionis edu¬
cauit me: animã meã conuercit. Et ñ
erit qui ext̾reat: uincente fide credenti¬
um ꝑsecutoꝵ suꝑbiã. Hoc de pͥmo ad
uentu xp̃i intellectũ sit. qd̾ uidei sibi
infine ꝓmittunt. et sꝑant se habitat᷑os
in ierłm: et in more pecoꝵ corporalib
bonis iudee opibq cõplendos. et pas¬
cendos herbis uiridib: et deletis cun¬
ctis gentib sibiq subiectis nullũ posse
residere qui eos exterreat Nos autẽ
accipientes ex hac fabula occasionẽ ue
nũ qͦ tinct fueramꝰ uitiis atq peccatis.
reddito nob̾ labio electo. siue mundo
et candido. ut int̾pretatus ẽ symina¬
chus derelinquere nos in fluminib
ethiopie. ꝑuersoꝵ qͦ dogmatũ magi¬
In die illa qua nobis xp̃i lum̃ fuerit ex¬
oetũ: dicet᷑ ad singulos nr̃m. Non con¬
funderis ex om̃ib tuis adinuentiõib co-¬
gitationib iudelicet pessimis: qͥb im¬

Expanded text:
e collocavit. Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit : et non erit qui exterreat, vincente fide credentium persecutorum superbiam. Hoc de primo 726 adventu Christi intellectum sit, quod Judaei sibi in fine promittunt, et sperant se habitaturos in Jerusalem, et in morem pecorum corporalibus donis Judae opibusque complendos et pascendos herbis viridibus, et deletis cunctis gentibus, sibique subjectis, nullum posse residere qui eos exterreat. Nos autem accipientes ex hac fabula occasionem vernum, quo tincti fueramus vitiis atque peccatis, reddito nobis labio electo, sive mundo, et candido ut interpretatus est Symmachus derelinquere nos in fluminibus Aethiopiae perversorum dogmatum magiIn die illa, qua nobis Christi lumen fuerit exortum, dicetur ad singulos nostrum: non confunderis ex omnibus tuis adinventionibus, cogitationibus videlicet pessimis, quibus im
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbũ testam̃ti quod accepimꝰ imple¬
accepere sermonẽ: sp̃m suũ dicens. Et
sp̃s m̃s erit in medio ur̃m. Sacram̃tũ
cernite trintatis. Ego uobiscũ et
sp̃s m̃s: et uerbũ in quo posui testa¬
mentũ. cũ egrederemini de egypto.
Quod autẽ dicit in medio uĩm: iuxta
illud sentiendũ ẽ quod in euangłio scͥp¬
citis: qͥ post meuenit. Hec gͦ

Expanded text:
ut verbum testamenti quod accepimus, impleut verbum testamenti quod accepimus, impleaccepere sermonem, spiritum suum, dicens: Et spiritus meus erit in medio vestrum. Sacramentum cernite Trinitatis: Ego sum vobiscum, et spiritus meus, et Verbum, in quo posui testamentum cum egrederemini de Aegypto. Quod autem dicit in medio vestrum, juxta illud sentiendum est, quod in Evangelio scripcitis, qui post me veniet
Abbreviated transcription (Latin):
moni dñi p̃parauerat: et dicit ad eũ.
Roquere ad rorobabel de tribu uida:
et ad iħm sacerdotẽ magnũ qͥ ꝓ uob̾
et homo fieri dignatus
cerdos: et ad reliqͥas ppłi.
Ad
cõparationẽ enĩ totiꝰ orbis¬
pars fuit in pͥncipio cre
Igit᷑ que locutus sit audi
que nc̃ ita deserta ẽ. ut nec fuisse cre¬
dat᷑. Ex quo que fuerat dilecta. fac¬
ta est nunc ñ dilecta: et qͥñ ppłs dei
cepit ẽẽ ppłs di. Et ẽ domus illa qͦnda
głosa: nunc in conspectu ⁊ orobabel
et iħu et reliqͥarũ ppłi quasi ñ sit
Hoc autẽ non solũ de tẽpli edifitiis. que
cernimꝰ corruisse acciꝑe debemꝰ: s et
de om̃ib que qͦndã preclara habuere
uidei. Uerũtam̃ qr facta ẽ pͥor domus
quasi ñ subsistens ꝓuocat᷑ ⁊orobabel
dam terre fuit ppłs. faciat oꝑa in do-
mo łi. et sciat dm̃ sibi eẽ presentẽ: fa¬
ciat quoꝙ uerbũ qd̾ pepigit dñs cũ
eis. quando egrediebant᷑ de tr̃a egypti.
Atq utinã et nos egrediebam de egypto:

Expanded text:
raverat, et dicit ad eum: Loquere ad Zorobabel de tribu Juda, et ad Jesum sacerdotem magnum, qui pro nobis et homo fieri dignatus est et Sacerdos, et ad reliquias populi: ad comparationem enim totius orbispars fuit in principio credentium. Igitur quae locutus sit audiaei qui nunc ita deserta est, ut nec fuisse credatur; ex 756 quo quae fuerat dilecta, facta est non dilecta, et qui non populus Dei, coepit esse populus Dei. Et est domus illa quondam gloriosa: nunc in conspectu Zorobabel et Jesu et reliquiarum populi quasi non sit. Hoc autem non solum de templi aedificiis quae cernimus corruisse, accipere debemus; sed de omnibus quae quondam praeclara habuere Judaei. Verumtamen quia facta est prior domus quasi non subsistens, provocatur Zorobabel dam terrae fuit populus, faciat opera in domo Domini, et sciat Deum sibi esse praesentem: faciat quoque verbum, quod pepigit Dominus eis quando egrediebantur de terra Aegypti. Atque utinam et nos egrediamur de Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
et terrã. et mare rubrũ et desertũ:
ut uobiscũ ponerẽ testam̃tũ. Nunc
autẽ polliceor uob̃. me adhuc semel
celũ et terrã. et mare et aridã cõmo¬
turũ: ut illis cõmotis moueant᷑ om̃s
gentes. et ueniant iuxta .lxx. que e
Tunc implebo domũ istã gła maiore
cetis infirmũ : meũ ẽ aurũ et meum
est argentũ: et mee sunt cuncte opes.
Ego in ornam̃tũ tẽpli. aurũ argen¬
tũq donabo: ut maior fiat huiꝰ do¬
mus gła. qmͣ pͥoris. Et quia difficile
ẽ qd polliceor. et humana infirmitas
ad maiora ꝓmissa semp hesitat: ꝓpte
sũ. Porro quia scio ad edificationẽ in¬
clite domꝰ. et que suꝑatura sit domũ
ꝑstinã. nichilita facere ut pacẽ: iccir¬
co et hanc spondeo. Dabo enĩ in loco
isto pacẽ. dicit dñs exercituũ: ut pax
que suꝑat omnẽ sensũ custodiat do¬
mũ meã et sit in pace locꝰ m̃s. Hasinterĩ
xerĩ: ut ex his ad sublimiorẽ intelligen¬
tiã etiã nob̾ tacentib prudens lector

Expanded text:
et terram, et mare Rubrum, et desertum, ut vobiscum ponerem Testamentum; nunc autem polliceor vobis me adhuc semel coelum et terram, et mare et aridam commoturum, ut illis commotis, moveantur omnes gentes, et veniant juxta LXX quae elTunc implebo domum istam gloria majotetis infirmum: meum est aurum, et meum est argentum, et meae sunt cunctae opes. Ego in ornamentum templi aurum argentumque donabo, ut major fiat hujus domus gloria quam prioris. Et quia difficile videtur quod polliceor, et humana infidelitas ad majora promissa semper haesitat, propternipotens sum. Porro quia scio ad aedificationem inclytae domus, et quae supernatura sit domum pristinam, nihil ita facere, ut pacem, idcirco et hanc spondeo. Dabo enim in loco isto pacem, dicit Dominus exercituum: ut pax quae exsuperat omnem sensum, custodiat domum meam, et sit in pace locus meus. Has interim xerim, ut ex his ad sublimiorem intelligentiam, etiam nobis tacentibus, prudens lector
Abbreviated transcription (Latin):
amputatiõe carnis et incioꝵ circũci¬
sione: et uerã puritatẽ ẽẽ credamus
in noĩe patris et filii et sp̃s sc̃i. Porro
alius sexies quartũ supputauit nu¬
merũ. et .iiiiͬ. refert ad elem̃ta mun¬
di ex quib subsistimꝰ. sexuͦ ad conditi¬
onẽ mundi in quo ipsa elem̃ta uer¬
sant᷑: et dicit qi adhuc in mat̾ia sumꝰ.
et graui corpore circũdam᷑. et seruimꝰ
generationib exstruere qͥdẽ nos tẽplũ
et intrare in domũ dei. et quasi de som¬
Nͥ septimo mense uicesima et pͥma
mensis: factũ ẽ uerbũ dñi in manu
aggei ꝓpħe dicens. Loquere ad zoro¬
babel filiũ salathiel ducẽ uida: et ad

Expanded text:
amputatione carnis, et vitiorum circumciamputatione carnis, et vitiorum circumcisione, et veram puritatem esse credamus in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Porro alius sexies quartum supputavit numerum, et quatuor refert ad elementa mundi, ex quibus subsistimus; sex vero ad conditionem mundi, in quo ipsa elementa versantur. Et dicit: quia adhuc in materia sumus, et gravi corpore circumdamur, et servimus generationibus, exstruere quidem nos templum, et intrare in domum Dei, et quasi de somIn septimo mense, vicesima et prima mensis, factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae dicens: Loquere ad Zorobabel, filium Salathie
Abbreviated transcription (Latin):
ante ñ possumꝰ: nͥ timeamꝰ a facie dñi
et credamꝰ et ingrediam᷑ tẽplũ di: et ea
que domui di digna st̃ ꝑpetremꝰ. Qm̃¬
uͦ adhuc in scło sumꝰ. et tẽpus edifica¬
tiõis nr̃e sub dario rege uersat᷑. in qͦ ge¬
neratioi conuigiis carniq seruit᷑: iccir¬
com sexto numero q̃ factus ẽ mundꝰ
et in sccło anno qui diuidit unionem
materia enĩ in qua mundi reꝑatioso¬
bolisq consistit. duplicẽ numerũ di¬
ligit. ingredim᷑ domũ dĩi: et utroq
ppło congregato exstriumꝰ tẽplũ di.
Ex duob emĩ duodecĩ numeris incesi¬
mi quarti numeri sũma consistit: qͥa
tã ex circũcisione qm exgentib xp̃i
eccłia pͥma que euersa fuerat edifica¬
ta ẽ. S et hoc possumꝰ dicere. quia oe¬
tauus mim̾us qͥ sc̃s ẽ. et inuere crcũ¬
cisionis sypo accipit᷑. triplicatus ui ce¬
simũ quartũ numerũ facit. figuralĩt
nos doceri ut edificemꝰ domũ dñi in

Expanded text:
ante non possumus, nisi timeamus a facie Domini, ante non possumus, nisi timeamus a facie Domini, et credamus, et ingrediamur templum Dei, et ea quae domui Dei digna sunt perpetremus. Q adhuc in saeculo sumus, et tempus aedificationis nostrae sub Dario rege versatur, in quo generationi, conjugiis carnique servitur: idcirco in sexto numero quo factus est mundus, et in secundo anno qui dividit unionem materia enim in qua mundi reparatio sobolisque consistit, duplicem numerum diligit, ingredimur domum Domini, et utroque populo congregato, exstruimus templum Dei. Ex duobus enim duodecim numeris, vicesimi quarti numeri summa consistit: quia tam ex circumcisione quam ex gentibus, Christi Ecclesia prima quae eversa fuerat, aedificata est. Sed et hoc possumus dicere, quia octavus numerus qui sanctus est, et in verae circumcisionis typo accipitur, triplicatus vicesimum quartum numerum facit, figuraliter nos docemur, ut aedificemus domum Domini in
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdixi in ima demergi: ꝓuocarent᷑
uero ponere corda sua suꝑ ias suas.
et meminissent ꝓpter negligentiã qͣn¬
ta ppessi fuerint: et ut ascendent in
montẽ. et cederent ligna et edificarent
domũ dñi: et non paterent᷑ ea que fu¬
erant ante ppessi. Deniq in his ugm-
tiduob dieb timuit ppłs a facie dñi:
et ingressi st̃ in die uicesima et quarta
mensis. in sexto mense anno scđo ła¬
rii regis: et faciebant opus in domo qm̃i
exercituũ cli sui. Precipit᷑ autẽ nob
ut edificari possit domꝰ spiritalis insa¬
cerdotiũ scm̃. ad offerendas spũales
uictimas placentes do. tales nos do pre¬
bere: ut suscitetur in nobis sp̃s sc̃s. et in¬
grediam᷑ indomũ dñi. et faciamꝰ oꝑa
dñi. Iam enĩ zoro babel ole genere da¬
uid. et iħc sacerdos in eternũ suscitatꝰ
onis de resurrectiõe mortuoꝵ ut ille p̃¬
sit oꝑib: nos uͦ faciamꝰ ipso adiuuante
et disponente. Que tam̃ oꝑa dĩ facere

Expanded text:
supra dixi, in ima demergi. Provocarentur supra dixi, in ima demergi. Provocarentur vero ponere corda sua super vias suas, et meminissent propter negligentiam quanta perpessi fuerint. Et ut ascenderent in montem, et caederent ligna, et aedificarent domum Domini, et non paterentur ea quae fuerant ante perpessi. Denique in his viginti et duobus diebus, timuit populus a facie Domini, et ingressi sunt in die vicesimo quarto mensis, in sexto mense anno secundo Darii regis, et faciebant opus in domo Domini exercituum Dei sui. Praecipitur autem nobis, ut aedificari possit domus spiritualis in sacerdotium sanctum, ad offerendas spirituales victimas placentes Deo, tales nos praebere, 753 ut suscitetur in nobis Spiritus sanctus, et ingrediamur in domum Domini, et faciamus opera Domini. Jam enim Zorobabel de genere David, et Jesus sacerdos in aeternum suscitatus onis de resurrectione mortuorum, ut ille praesit operi; nos vero faciamus, ipso adjuvante et disponente. Quae tamen opera Dei facere