comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uistꝰ est. ł ut iustꝰ sit. Qui enim
alit̾ se diligit. iniuste se diligit:
qr ad hoc se diligit ut sit inuistꝰ:
ad hoc gͦ ut sit malus. Non gͦ
iã se diligit. Qui enĩ diligit iniqͥ¬
tatẽ: odit animã suã. Sic condita
ẽ mens humana ut nũquã sui
ñ meminerit. nũꝗͣ se ñ intelligat:¬
aliquẽ nocere illi studet: ñ unme¬
rito & mens hõis qñ sibi nocet. se
odisse dr̃. Nesciens enĩ sibi uult
male. dũ ñ putat sibi obe̾e̾ quod
uult: s tam̃ male sibi uult qͣndo
id uult qͦd obsit sibi. scdm illud
qͥ diligit iniquitatẽ odit animã
suã. Qui gͦ dilig̾e se nouit. dm̃ di¬
ligit: qui uͦ ñ diligit dm̃. etiãsi se
diligit qͦd ei naturalit̾ inditũ ẽ.
tam̃ ñ in congrue se odisse dicitur
cũ id agit quod sibi adu̾satur: &
se ipsũ tanꝗͣ suus inimicꝰ inseqͥtur.
Modus gͦ diligendi p̃cipiendus est
homini: id ẽ qmͦ se diligat ut ꝓsit
sibi. Quin aũ se diligat & ꝓdesse
sibi uelit: dubitare dem̃tis ẽ. Modꝰ

Expanded text:
us est, vel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam sest mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non diligataliquem, nocere illi studet, non immerito et mens hominis quando sibi nocet, se odisse dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult; sed tamen male sibi vult, quando illud vult quod obsit sibi, secundum illudit iniquitatem, odit animam suam . Qui ergo se diligere novit, Deum diligit: qui vero non diligit Deum, etiam si se diligit, quod ei naturaliter inditum est, tamen non inconvenienter odisse se dicitur, cum id agit quod sibi adversatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitur.Modus ergo diligendi praecipiendus est homini, id est, quomodo se diligat, ut prosit sibi. Quin autem se diligat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Modus
Abbreviated transcription (Latin):
coitũ & meret᷑ premiũ. Itẽ illud
apłi. omne qͦd ñ ẽ ex fide peccm ẽ.
ñ ita intelligendũ ẽ. ut quicqͥd
fit ab infidelib peccatũ sit: s o̾e
quod fit contͣ fidẽ id ẽ ꝯscientiã
male fit & ad gehennã edificat᷑:
ł in omni eo qͦd infidelis facit
peccat. ñ quia illud facit. s quia
ñ eo modo facit quo debet: non
referens ad debitũ finẽ. Qͦd oui¬

Expanded text:
meritur praemium. Item illud Apostoli: Omne quod non est ex fide, peccatum est, non ita intelligendum est, ut quidquid fit ab infidelibus peccatum sit; sed omne quod fit contra fidem, id est, conscientiam, male fit, et ad gehennam aedificat. Vel in omni eo quod infidelis facit, peccat, non quia illud facit, sed quia non eo modo illud facit quo debet, non referens ad debitum finem. 9. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatio sp̃alis ẽ : ꝑ quã uir uxo¬
rẽ uel uxor uirũ dimitt̾e potest.
Consulit tam̃ apłs ne fidelis di¬
mittat infidelẽ: uolentẽ cohabi¬
tare. nec a do reuocare. An liceat
dimittat. ł infidelis a fideli
discedat: an liceat fideli aliam
duc̾e. Uidet᷑ autoritas testari: qđ̃
uiuente illa alterã duce ñ ualeat.
Amibiꝵ enĩ u̾ba apłi exponens. ait
Alioqͥn si disceditis ab inuicẽ. & uo¬
lentes cohabitare dimittitis. & alii
uos copulatis. adulteri estis: & filii
ur̃i qui de hac copula nascuntur
habuerit uxorẽ uirginẽ ante bap¬
tismũ: uiuente illa post baptis¬
rũ alterã habere ñ pot̾. Crimina
enĩ in baptismo soluunt᷑: ñ con¬

Expanded text:
fornicatio spiritualis est, per quam vir uxofornicatio spiritualis est, per quam vir uxorem vel uxor virum dimittere potest. Consulit tamen Apostolus, ne fidelis dimittat infidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si dimissadiscedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros. enim verba Apostoli exponens aitAlioquin si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulatis, adulteri estis; et filii vestri qui de copula nascuntur, habuerit uxorem virginem ante baptismum, vivente illa post baptismum alteram habere non potest. Crimina enim in baptismo solvuntur, non con
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ queris an ꝓpt̾ aliud
uiciũ nisi ꝓpt̾ infidelitatẽ
uel ydolatriã possit dimitti:
serm̃ d̾ in m. Si infidelitas for¬
nicatio ẽ & ydolatria infidelitã
& auaritia ydolatͥa: ñ ẽ dubi¬
tandũ & auaritiã fornicationẽ
eẽ. Quis gͦ quãlibet illicitã ꝯcu¬
piscentiã pot̾ a fornicationis ge¬
nere separare. si auaritia forni¬
catio ẽ : Ex qͦ intelligit᷑ qđ ꝓpt̾
illicitas ꝯcupiscentias ñ tantũ
quȩ in stupris cũ alienis uiris ł
feminis cõmittunt᷑. s ob qͣslib&
nitit᷑ si uiro suo dicat. non ero
uxor tua nisi mͥ de latrocino
diuitias congeras. ł nisi solita
lenocinia exerceas: aut si quid
aliud facinorosũ ł flagitiosũ
a uiro suo expetat. Tunc ille si
ueracit̾ penitens ẽ. ht̃q fidem
ꝑ dilectionẽ opantẽ: membrũ
qͦd eũ scandalizat amputabit.
Eac his apparet qd ñ solũ infide¬
litas. s & quelibet ꝯcupiscentia
quȩ ꝑniciose turpit̾ q corrũpit

Expanded text:
i autem quaeris an propter aliud vitium nisi propter infidelitatem vel idololatriam, possit dimitti, 27, q. 1: Si infidelitas fornicatio est, et idololatria infidelitas, et avaritia idololatria, non est dubitandum et avaritiam fornicationem esse. Quis ergo quamlibet illicitam concupiscentiam potest a fornicationis genere separare si avaritia fornicatio est? Ex quo intelligitur quod propter illicitas concupiscentias non tantum quae in stupris cum alienis viris vel feminis committuntur, sed ob quaslibet mittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem per dilectionem operantem, membrum quod eum scandalizat amputabit. Ex his apparet quod non solum infidelitas, sed etiam quaelibet concupiscentia, quae perniciose turpiterque corrumpit,
Abbreviated transcription (Latin):
iosi ambi contͣdicere uideat᷑. Sed¬
im distinguendũ ẽ hic aliud ẽẽ di-¬
mittere uolentẽ cohabitare: ali¬
ud dimitti ꝓpt̾ dm̃ ab illo qui
horret nom̃ xp̃i. Ibi lex beniuo¬
lentie ñ seruat᷑. hic ueritas custo¬
dit᷑: & ideo cũ liceat dimittere
uolentẽ cohabitare. non tam̃ ea
uiuente aliã duc̃e: discedentẽ uͦ
seqͥ ñ oportet: & ea uiuente aliã
duc̃e licet. S hoc ñ ẽ intelligen

Expanded text:
ibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex benevolentiae non servatur, hic veritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Discedentem vero sequi non oportet: et ea vivente aliam ducere licet. Sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debet᷑ reuerentia ꝯiugii ei qͥ
horret autorẽ ꝯiugii. Non est
enĩ ratũ matͥmoniũ quod sine¬
d̃i deuotione ẽ: & ideo non est
pecẽm ei qui dimittit᷑ ꝓpt̾ dm.
si alii se copulau̾it. Contumelia
enĩ creatoris soluit us matͥmo¬
nii circa eũ qͥ relinquit᷑ : ne accu¬
setur alii copulatꝰ. Infidelis autẽ
discedens & indm peccat & in
matͥmoniũ: nec ẽ ei reseruanda
fides conugii. qͥ ideo recessit ne

Expanded text:
ugii ei qui horret auctorem conjugii. Non est enim ratum matrimonium quod sine devotione Dei est: et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum peccat, et in matrimonium; nec est servanda ei fides conjugii,
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ ꝯu̾sus ẽ. uel si utq fidelis
matͥmonio ꝯiunctꝰ ẽ. & post. alt̃
eoꝵ a fide discesserit. & odio fiđi
ꝯiugẽ reliquerit. dimissus disce¬
dentẽ ñ comitabit᷑: nec tam̃ illa
uiuente alterã diic̾e pot̾it: quia
int̾ eos fuerat ratũ ꝯuigiũ. qͦd ñ
potest dissolui. Utrũ ꝯiugium¬
inter infideles sit. cc xxii.
unt tam̃ ñ nulli quiint̾ infi¬
deles asserunt ñ eẽ coniugiẽ.
qr nec rata nec legitima ẽ eoꝵ co¬
pula. Rata ñ ẽ quia solui pot̾:
nec legituma quia apłs dic̃. om̃e¬

Expanded text:
el si uterque fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat ratum conjugium, quod non potest dissolvi. 8. Quiinter infideles, et quare. Sunt tamen nonnulli qui inter infideles asserunt non esse conjugium, quia nec rata, nec legitima est eorum copula. Rata non est, quia solvi potest: nec legitima, quia Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidendũ ẽ quid sit
baptismꝰ & quȩ sit forma. & q̃n
institutꝰ: & causa institutionis.
Baptismꝰ dicit᷑ tinctio. id÷ abluti¬
o corporis ext̾ior. facta sub forma
uerboꝵ p̃scripta. Si enĩ fiat ablu
tio sine u̾bo. non ẽ ibi sacram̃tũ:
s accedente u̾bo ad elem̃tũ. fit
sacram̃tũ: non utiq ipsũ elem̃tũ

Expanded text:
sit Baptismus, et quae sit forma, et quando institutus, et causa institutionis. Baptismus dicitur intinctio, id est, ablutio corporis exterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; sed accedente verbo ad elementum, fit sacramentum,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ ad elem̃tũ: & fit sacram̃tum.
Unde ẽ hec tanta uirtꝰ aquȩ. ut
corpꝰ tangat & cor abluat: nisi
faciente u̾bo: Non quia dicit᷑: s
qr credit᷑. Nam & in ipso u̾bo ali¬
ud est sonus tͣnsiens: aliud ẽ uirtꝰ
manens. In duob gͦ consistit sacͣ¬
Nam in hoc sacram̃to & in aliis
quȩdã solent fieri ad decorẽ &
honorẽ sacram̃ti: quȩdam ad
substantiã & causã sacram̃ti ꝑti¬
nentia. De sub̃a huiꝰ sacram̃ti st̃
u̾ba & elem̃tũ: cet̾a ad sollẽnitatẽ
eiꝰ ꝑtinent. De forma baptismi.

Expanded text:
tum, et fit sacramentum. Unde est haec tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In duobus ergo consistit sacrNam et in hoc sacramento et in aliis quaedam solent fieri ad decorem et honestatem sacramenti, quaedam ad substantiam et causam sacramenti pertinentia. De substantia hujus sacramenti sunt verbum et elementum, caetera ad solemnitatem ejus pertinent. 2. De forma Baptismi.
Abbreviated transcription (Latin):
b ambr. ait. Ideo ñ subdit de uiro
sic̃ de muliere: quia licet uiro
aliã duc̾e. S hoc a falsariis in
ambrosii libro positũ creditur.¬
Supplendũ enĩ ec in uiro qͦd de
rxore p̃misit: aꝑte dicit aug̃. sic¬
addit de muliere qͥd p̃misit de
uiro. nisi qđ similẽ formã uult
intelligi: ut si dimiserit quod
causa fornicationis ꝑmititur.
maneat sine uxore aut reconcili¬
dit᷑ uiro uiuo a qͦ recessit. nec
huic alterã duce uiua uxore quã
dimisit: multo minꝰ fas ẽ illicita
cũ qͥbuslibet stupra cõmittere.
Idẽ in eodẽ. Ut ñ facile dimittat᷑
uxor dñs solã fornicationis cau¬
sam excepit: cet̾as uͦ uniu̾sas
molestias si quȩ extiterint. iu¬
bet ꝓ fide coniugali & castitate
fortiter sustineri: & mechũ dĩx̃
qͥ a uiro solutã dux̾it. Ex his
ostendit᷑ qđ si causa fornicatio¬
nis fit separatio. ñ pot̾ uir uel
mulier in aliã transire copulam:
posft̃ autẽ reconciliari & cohabi¬
tare sic̃ priꝰ. si dimissũ alter reuo¬

Expanded text:
 q. 7: Ideo non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditursupplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit Augusaddit de muliere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconciliditur, vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero universas molestias, si quae extiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostenditur quod si causa fornicationis fit separatio, non potest vir nec mulier in aliam transire copulam. Possunt autem reconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revo
Abbreviated transcription (Latin):
ram possit dimitt̾e causa
fornicationis : dicimꝰ qr nequit
ꝗ̃ causa forncationis dimittere
uxorẽ: si & ipse conuncitur
fornicari. Occurrit eñ illud. In
qͥ alterũ uidicas: te ipsũ ꝯdemnaᷤ.
Quappt̃ quisqͥs fornicationiᷤᷤ causa
uult abicere uxorẽ. prior debet ẽẽ¬
a fornicatione purgatꝰ: qͦd simi¬
lit̃ & de femina dixerĩ. Idem de
pendere similes adulteriᷤ feminiᷤ
penas: cũ tanto grauiꝰ eos yuniri
oportuerit qͣntomagis ad eos ꝑti¬
regere feminas. Ex his apparet
qđ adulter adulterã dimittere ñ

Expanded text:
ram possit dimittere causa ram possit dimittere causa fornicationis, dicimus quia nequit quam causa fornicationis dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Rom. 2: In quo alterum judicas, teipsum condemnas. Quapropter quisquis fornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione purgatus, quod similiter et de femina dixerim. Idem, inpendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertiregere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram dimittere non
Abbreviated transcription (Latin):
oc etiã notandũ ẽ qđ cum¬
dñs concedat uxorẽ dimitti car¬
sa fornicationis uiro: eadem li¬
centia ñ tollit᷑ feminis. U̾ñ ieꝵꝑ¬
ad occeanũ de morte fabiolȩ.
Precepit dñs uxorẽ ñ dimitti ex ier¬
cepta causa fornicationis: & si
dimissa fuerit. manere innuptã
Quicqͥd uiris p̃cipitur: hoc conse¬
quent̾ redundat ad feminas.
Non enĩ adult̾a uxor dimittenda
ẽ: & uir mechꝰ tenendꝰ. Itẽ. Apud
nos qͦd ñ licet feminis. ȩque non
licet uiris: & eadẽ seruitus pari
conditione censet᷑. Ex his osten¬
dit᷑ qđ mulier pot̾ suꝑ fornicati¬
one uirũ conuenire: ut uir muli¬
erẽ. Uñ innocentiꝰ yp̃. Ap̃iana innoe
religio adulteriũ in utͦq sexu
pari ratione condemnat: s uiros
suos mulieres ñ facile de adultio
accusant: uiri aũ liberiꝰ uxores
suas adulteras apud sacerdotes
deferre consueuert: & ideo mulie
misso ñ facile quisꝗͣ ex suspicio¬
flagitiũ detegat᷑. Qd fornicariã
iuͦ querit᷑ an adulter adulte¬

Expanded text:
oc etiam notandum est, quod Dominus concedat uxorem dimitti causa fornicationis viro, eadem licentia non tollitur feminis . Unde Hieron., de Morte Fabiolae: Praecepit Dominus uxorem non dimitti, excepta causa fornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris praecipitur, hoc consequenter redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur, quod mulier potest super fornicatione virum convenire, ut vir mulierreligio adulterium in utroque sexu pari ratione condemnat; sed viros suos mulieres non facile de adulterio accusant, viri autem liberius uxores suas adulteras apud sacerdotes deferre consueverunt. Et ideo muliermisso, non facile quisquam ex suspicioflagitium detegatur. 2. Quod fornicuriero quaeritur an adulter adulte
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nos filii dicim᷑: ille ꝑunitatẽ
nature ẽ. Ex his euident̾ osten¬
ditͣ. qđ xp̃c non sit filiꝰ gr̃a adop¬
tionis. Illa enĩ gr̃a intelligit᷑: cũ
aug̃. eum ñ esse gr̃a filiũ asserit.
Gr̃a enĩ. s ñ adoptionis. unmo unio¬
rus filiꝰ dei ẽ filius hois: & econu̾so.
An ꝑsona ł nat᷑a p̃destinata sit.xxiiii.¬
einde si querit᷑ utrũ p̃desti¬
natio illa quã cõmemorat
apłs. sit de ꝑsona ande natura:
sane dici pot̾. & ꝑsonã filii quȩ
semꝑ fuit. esse p̃destinatã scđm
hominẽ assũptũ: ut ipsa scił ens

Expanded text:
os filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Ex his evidenter ostenditur quod Christus non sit Filius gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius hominis, et e converso.sona vel natura praedestinata sit. Deinde si quaeritur utrum praedestinatio illa quam commemorat Apostolus sit de persona an de natura, sane dici potest et personam Filii quae semper fuit esse praedestinatam secundum hominem assumptum, ut ipsa, scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ: nos anteꝗͣ essemꝰ. p̃destinati
sumꝰ: & tunc sp̃m adoptionis acce¬
pimꝰ. quando credidimꝰ in filiũ di.
Hylariꝰ quoq in libͦ .iii. de triñ. ait.
Dñs dicens clarifica filiũ tuũ: non
solo noĩe contestatꝰ ẽ se esse filiũ:¬

Expanded text:
Filius; nos antequam essemus, praedestinati sumus, et tunc spiritum adoptionis accepimus quando credidimus in Filium Dei. Hilarius quoque in lib. 3 de Trin. ait: Dominus dicens: Clarifica Filium tuum, non solo nomine contestatus est se esse Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
an xp̃c sit adoptiuus filiꝰ scł̃m
qđ homo. siue alio modo: respon
natura filiꝰ ẽ. ñ adoptionis gr̃a.
Non aũ sic dicit᷑ filiꝰ natura: ut dr
d̾̃s natura. Non enĩ eo filiꝰ ẽ. qͦd̃s ẽ:¬

Expanded text:
us sit adoptivus filius secundum quod homo, sive alio modo, respondnatura Filius Dei est, non adoptionis gratia. Non autem sic dicitur Filius natura, ut dicitur Deus natura. Non enim eo Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit in libͦ de fide adp. Ille
qui ẽ naturalit̾ filiꝰ unigenitꝰ dei
ꝑatͥs. Qd aũ ñ sit adoptiuꝰ filiꝰ
& tam̃ gr̃a sit filiꝰ: ex subditis pro¬
bat᷑ testimoniis. Ieroñ. suꝑ epłam¬
ptum ẽ. qr semꝑ cũ patre fuit: &

Expanded text:
Ille qui est naturaliter Filius unigenitus Dei Patris. Quod autem non sit adoptivus filius, et tamen gratia sit Filius, ex subditis probatur testimoniis. Hieron. aiptum est quia semper cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ talis hic filius. Hic enĩ uerus &
ꝓpriꝰ est filiꝰ: origine ñ adoptione:
ueritate ñ nuncupatione: natiui¬
natura: unigenitꝰ aũ. nat᷑a ñ gr̾a.
An hoc etiã in ipso filio ad hominẽ
referendũ est: Ita sane. Ambꝵ qͦ¬

Expanded text:
n talis est hic filius. Hic enim verus et proprius filius est origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativinatura; Unigenitus autem natura, non gratia. An hoc etiam in ipso filio ad hominem referendum est? Ita sane. »
Abbreviated transcription (Latin):
aut gr̃a aut natura. aut utͦq mo¬
do. Si uͦ natura: aut diuina aut
humana. S diuina ñ. Ergo
ut idẽ sit naturalis filiꝰ patris. &
adoptiuus filiꝰ uirginis. Ad qͦd
dici pot̾. xp̃m filiũ uirginis esse
adoptiuus filiꝰ uirginis ẽ. qr ñ ꝑ
adoptionẽ s ꝑ unionẽ filiꝰ uͥginis
ẽẽ dicit᷑. Silius enĩ uirginis dicit᷑
eo qͥ in uirgine hominẽ accepit
in unitate ꝑsone: & hoc fuit gr̃ȩ

Expanded text:
aut gratia, aut natura, vel utroque modo. Si vero natura, aut divina, aut humana: sed divina non; ergo ut idem sit naturalis Filius Patris, et adoptivus filius Virginis. Ad quod dici potest Christum filium virginis esse adoptivus filius Virginis est, quia non per adoptionem, sed per unionem filius Virginis esse dicitur. Filius enim Virginis dicitur, eo quod in Virgine hominem accepit in unitatem personae; et hoc fuit gratiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ammale sp̃uale receꝑit angłis
equata ꝑfectũ babebit naturȩ
suȩ modũ: obediens & imꝑans.
uiuificata & uuificans tam in

Expanded text:
m spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et inperans, uiuificata et uiuificans tam in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥd censeant canones. Qͥdormi¬
erit cũ duab sororib & una ex
illis ante fuerit uxor. neutrã
ex ipsis habeat: nec ipsi adulteri
umꝗͣ in coniugio copulent᷑. Itẽ.¬
Nec ꝓprie uxori sibi licet reddere
debitũ. quã sibi reddidit illicitã
sororẽ eiꝰ cognoscendo: nec etiam¬
post mortẽ uxoris licet ei uel
adultere. alicui copulari in con¬
iacħ. uigiũ. Itẽ ⁊acharias p̃pa. Concu¬
buisti cũ sorore uxoris tuȩ. Si feci¬
sti. neutrã habeas: & uxor tua
si ñ fuerit conscia sceleris & con¬
tinere ñ uult. nubat in dño cui
uult: tu uͦ & adultera sine spe
conuigii maneatis: & dũ uiuitis
penitentiã agite. Qͦd ait cui uult
in adult̾io dep̃hendunt. nec ille
nec illa aliã uxorẽ accipiet uel
aliũ uirũ qͣmdiu ambo uiuͣnt.
si uͦ adultera mortua fuerit. uir
quod cũ cognato uiri ł cũ cog¬
nata uxoris cõmittit᷑. Qđ ñ ẽ di¬
mittenda uxor ꝓ aliqͣ macula cor

Expanded text:
est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unquam in conjugio copulentur eNec propriae uxori sibi licet reddere debitum, quam sibi reddidit illicitam sororem ejus cognoscendo. Nec post mortem uxoris licet ei vel adulterae copulari in conjugium. Item Zacharias papa, ibid.: Concubuisti cum sorore uxoris tuae; si fecisti, neutram habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. Quod ait, cui vult in adulterio deprehendunt, nec ille, nec illa aliam uxorem accipiat, vel alium virum, quamdiu ambo vivunt. Si vero adultera mortua fuerit, vir quod cum cognato viri, vel cognata uxoris committitur. 6. Non est dimittenda uxor pro aliqua macula seu
Abbreviated transcription (Latin):
di filiꝰ. s in qͣntũ homo. dubitau̾it
affectu humano. Qd ea ratione
dictũ accipi pot̾: ñ quia ipse dubi¬
tau̾it: s quia modũ gessit dubi¬
tantis. & hõib dubitare uidebat᷑.¬
Uba hył. longe diu̾sã expͥm̃tia senten¬
tiã a p̾missa. Illud etiã ignorand̃
passio: s ut a suis tͣnsiret calix pas¬
Sipassio eũ honorificatura erat
sic̃ uida exeunte ait. nẽ honorifi¬
catꝰ est filiꝰ hõĩs: qͦmͦ tristẽ eũ me¬
tus passionis effecerat. nisi forte
tã irrationabił fuerit ut mortẽ
pati timuerit. que patientem se
glłificatura ẽe̾t: S forte timuisse
usq eo estimabit᷑: ut tͣnꝰ ferri a se
tiendi metũ tͣnsferri dep̃caret᷑ a se
qͦd ꝑ dispensationis studiũ festi-

Expanded text:
i Filius, sed in quantum homo dubitaverit affectu humano. Quod ea ratione dictum accipi potest, non quia ipse dubitaverit, sed quia modum gessit dubitantis, et hominibus dubitare videbatarii longe diversam exprimentia sententiam a praemissa. Illud etiam ignorandum passio, sed ut a suis transiret calix paspassio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se tiendi metum transferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festi
Abbreviated transcription (Latin):
tã in uoluntate ee̾ hoĩs: passionẽ
aut̃ xp̃i in uoluntate diuina. ut
pateret᷑ ꝓ nob̃. His testimoniis e¬
uident̃ docet᷑ in xp̃o duas fiusse
sensualitatis quidẽ ñ rationiᷤᷤ illud
uoluit & petiit qͦd ñ impetͣuit: nec
ideo petiit ut ĩpetraret: qr sciebat
dm̃ non eẽ facturũ illud: nec illud
fieri uolebat affectu rationis. uel
Ad qͥd gͦ petiit : Ut m̃bris formã
p̃beret imminente tͣbatione cla¬
mandi ad dñm. & subiciendi uo¬
luntatẽ suã diuinȩ uoluntati: ut
si pulsante molestia turbant᷑. pro
eiusdẽ cõmotione orent. S si neqͦ¬
unt uitare. dicant qͦd ipse xp̃c:¬
insipientiã fuit: qđ xp̃c clamans
ñ audit᷑ ad salutẽ corporalẽ. Bonũ¬

Expanded text:
tam in voluntate esse hominis, passionem autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel d ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Cinsipientiam fuit, quod Christus clamans non exaudit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃t scd̃m humanũ affectũ de po¬
tentia pat̾s dubitasse: sic dicens in¬
uͦ libͦ de trinit̾. De qͦ dubitat: De
se an de patre: De eo utiq cui dic̃.
tͣnsfer a me. dubitat hoĩs affectu.
Nã ds de patre ñ dubitat: nec de
morte formidat. ꝓpħa etiã non
dubitat: qi nichil c̃o ĩpossibile ẽẽ¬
dm̃ : ꝓpħa ñ dubitat: & filiũ dubi¬
tare tu credis: Ut homo gͦ dubitat:
ut hõ locutꝰ ẽ. Nis u̾bis iudetur¬

Expanded text:
dum humanum affectum de Patris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil Deo esse impossibile Deum? Propheta non dubitat, et Filium dubitare tu credis? Ut homo ergo dubitat, ut homo locutus est. His verbis innu
Abbreviated transcription (Latin):
lix iste. Hȩc humana uoluntaᷤ erat:
ꝓpriũ aliquid & tanꝗͣ pͥuatum
uolens. S quia rectũ uult ẽẽ ho¬
minẽ. & ad dm̃ dirigi: subdit. ñ
qͦd ego uolo s qͦd tu uis. Ac si di¬
ceret. Uide te in me: qr potes aliqͥd
ꝓpriũ uelle. ut d̾s aluid uelit. Con¬
cedit᷑ hoc humanȩ fragilitati. Iclẽ¬
ne duas expͥmit uoluntates in se:
scđm duas naturas. Ait enĩ. Pat̃
si fieri pot̾. tͣnseat a me calix iste.
Ecce habemꝰ hõis uoluntatẽ: quã
ad diuinã continuo dirigens ait.

Expanded text:
mana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae fragilitati. Idene duas expressit voluntates in se secundum duas naturas. Ait enim: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Ecce habes hominis voluntatem, quam ad divinam con
Abbreviated transcription (Latin):
in qua forma dicat᷑. adu̾te. Hoĩs
substantiã gerit: hoĩs assũpsit
affectũ. Non gͦ quasi ds. s quasi
homo loquit᷑: suscepit quidẽ uo¬
luntatẽ meã. Mea ẽ uoluntas quã
suã dix̃. cũ ait. non sic̃ ego uolo s¬

Expanded text:
in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽẽ dicunt in xp̃o unã tm̃ uo
luntatẽ. Hic aũ ostendit humanã
quȩ ꝓpt̾ infirmitatẽ carnis recu¬
sat passionẽ: & diuinã quȩ ꝓpipta
est ꝑficere dispensationẽ. Aug̃ etiã
duas in xp̃o asserit uoluntates:
distat ab homine: tantũ uoluntaᷤᷤ¬
di a uoluntate hoĩs. Uñ hominẽ

Expanded text:
qui dicunt in Christo unam tantum voluntatem. Hic autem ostendit humanam, quae propter infirmitatem carnis recusat passionem; et divinam, quae prompta est perficere dispensationem. Augustinus etiam duas in Christo asserit voluntates distat Deus ab homine, tantum a voluntate hominis. Unde hominem
Abbreviated transcription (Latin):
formatꝰ. quo ꝓpt̾ d̃m qͥs mori uult:
alt̾ sensualitate carnis infirmitati
ꝓpinquus & ei coniunctꝰ. qͦ mors re¬
fugit᷑. Ut enĩ ait aug̃. puis paulꝰ
m̃tis ratione cupit dissolui & esse
cũ xp̃o: sensu aũ carnis refugit &¬
obtinuit qͦd scd̃m istũ affectũ pe¬
tiit. Autoritatib ꝓbat diu̾sas in xͦ
uoluntates. Ex affectu gͥ hu-¬
mano quẽ de uirgine traxit. uo¬
lebat ñ mori: & calicẽ transire
orabat. Uñ beda. Orat tͣnsire
calicẽ. quia hõ erat: dicens pater¬
si fieri pot̾ transeat a me calix iste.
Ecce habes uoluntatẽ humanã ex¬
pressã. Uide iã rectũ cor. S ñ qͦd¬

Expanded text:
rmatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: Paulus mentis ratione cupit dissolvi et esse cum Christo, sensus autem carnis refugit et obtinuit quod secundum istum affectum petiit. 3. Auctoritatibus probat diversas in Christo voluntates. Ex affectu ergo humano quem de Virgine traxit, volebat non mori, et calicem transire orabat. Unde Beda: Orat transire calicem, quia homo erat, dicens: Pater transeat a me calix iste. Ecce habes voluntatem humanam expressam. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatis in eo ꝓbaret᷑. Nlam
qui hõis naturã suscepit: quȩ
ipsiꝰ sunt subire debuit. Ideoq
sic̃ in nobis duplex est affectꝰ. m̃tis
buit eẽ geminꝰ affectꝰ: ut mentis
affectu uellet mori. & sensualita¬
tis affectu nollet: sic̃ in uiris scĩs
frt. Petro enĩ ita ueritas ait.¬

Expanded text:
humanitatis in eo probaretur. Nam humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus, mentibuit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro enim ipsa Veritas di
Abbreviated transcription (Latin):
ut̃q tam̃ dicit᷑ humana uoluntaᷤ.
Affectu uͦ rationis id uolebat quod
uoluntate diuina. scił ꝑati& mori.
s affectu sensualitatis ñ uolebat.
unino refugiebat: nec tam̃ in eo
piscebat: quia ut ait aug̃. ñ nullũ¬
ẽ uiciũ cũ caro concupiseit adu̾s
sp̃m. Caro aũ dicta ẽ concupisc̾e̾:
qr hoc scłm ipsã agit anima: sic̃
anima ꝑ aurẽ audit. ꝑ ocłm uidet.
Caro enĩ nichil nisi ꝑ animã concu¬
piscit: s coneupisc̾e dr̃. cũ anima
carnali concupiscentia spỹi reluc¬
tat᷑ hñs carnalẽ ddelectationẽ de
onẽ quã sp̃s h̃t. Ipsiꝰ aũ carnalis
concupiscentiȩ causa ñ ẽ in anima
sola nec in carne sola: ex utͦq enĩ
fit: quia sine ut̾q delectatio talis
ñ sentit᷑. Talis gͥ rixa talisq con¬
certatio in anima xp̃i nullatenꝰ eẽ
potuit: quia carnalis ꝯcupiscĩ a
ibi ee̾ nequiuit. Dei etiã uoluntaᷤᷤ
erat. & rationi placebat. ut scd̃m¬
carnẽ id uellet: quatinꝰ ueritas

Expanded text:
icitur humana voluntas. Affectu autem rationis id volebat, quod voluntate divina, scilicet, pati et mori; sed affectu sensualitatis non volebat, imo refugiebat; nec tamen in eo piscebat, quia, ut ait August., lest vicium, cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut anima per aurem audit, per oculum videt. Caro enim nichil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscencia spiritui reluctatur habens carnalem delectacionem de oconcupiscentiae causa non est in anima sola nec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, quia carnalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut vellet, quatenus veritas
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. ait qđ petrꝰ ad illã molestiã noleis
ẽ ductus. nolens ad eã uenit. secd
uolens eã uicit. & reliquit affectũ
infirmitatis qͦ nemo uult mori: qͥ
adeo ẽ naturalis ut eũ petro nec
senectꝰ abstulerit. Un̾ etiã dñs ait.
Transeat a me calix iste. S uincit
eũ uis amoris. Ergo in xp̃o scdm¬

Expanded text:
it quod Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde etiam Dominus ait: Transeat a me calix iste, sed vicit eum vis amoris. Ergo et in C
Abbreviated transcription (Latin):
subdiaconũ ep̃i p̃sumant nisi qͥ
se caste uicturũ ꝓmiserit: quia
nullus debet ad ministeriũ alta¬
ris accedere. nisi cuiꝰ castitas ante
susceptũ ministeriũ fuerit apꝓ¬
nimꝰ ut hr qui in ordine subdia¬
conatꝰ & supͣ uxorẽ duxerint.
aut concubinas habuerint: of¬
ficio atq eccłiastico b̃nficio care¬
ant. Cũ enĩ ipsi templũ. uasa
dũi. sacrariũ sp̃s sc̃i debeant eẽ

Expanded text:
subdiaconum episcopi praesumant, nisi qui se caste victurum promiserit, quia nullus debet ad ministerium altaris accedere, nisi cujus castitas ante susceptum ministerium fuerit apnimus ut hi qui a subdiaconatu et supra, uxores duxerint, aut concubinas habuerint, officio atque ecclesiastico beneficio careant. Cum enim ipsi templum Dei, vasa Domini, sacrarium Spiritus sancti, debeant e
Abbreviated transcription (Latin):
sationis conuiges appellari. ñ re
p̃sentiũ s spe futuroꝵ : qr ex fide
quã ex desponsatione sibi inuicẽ
debent postea efficiunt᷑ coniuges.
Premissas etiã autoritates quib
asserit᷑ qđ consensus matͥmoniũ
facit. ita intelligi uolunt: ut con¬
sensus ł pactio comugalis ñ ante
coitũ faciat matͥmoniũ. s in coity.
Sic̃ enĩ defloratio uirginitatis ñ
fac̃ matͥmoniũ nisi p̾cedat pactio
conuigalis: ita nͥ pactio ꝯiugalis
anteꝗͣ adsit copula carnaliꝰ. Ex
pactione gͥ conuigali sponsi &
sponse fiunt ante coitũ: in coitu
uͦ efficiunt᷑ coniuges. Facit enim
pactio conuigalis: ut quȩ prius
erat sponsa in coitu fiat uiunx.¬
& mulieris dde conthendo matri¬
monio. ñ ẽ autẽ ibi consensus de
p̃senti: & est desponsatio habens
consensũ de p̾senti. id ÷ pactionẽ
coniugalẽ quȩ sola facit coniugr̃.
In illa gͦ desponsatione ubi ẽ posi¬
citatio contrahendi matͥmonii.
sponsi tm̃ & sponse fiunt. ñ com¬

Expanded text:
uges appellari, non re praesentium, sed spe futurorum, quia ex fide quam ex desponsatione sibi invicem debent, postea efficiuntur conjuges. Praemissas autem auctoritates, quibus asseritur quod consensus matrimonium facit, ita intelligi volunt, ut consensus vel pactio conjugalis non ante coitum faciat matrimonium, sed in coitu. Sicut enim defloratio virginitatis non facit matrimonium, nisi praecedat pactio conjugalis, ita nec pactio conjugalis, antequam adsit copula carnalis. Ex pactione ergo conjugali sponsi et sponsae fiunt ante coitum; in coitu vere efficiuntur conjuges. Facit enim pactio conjugalis ut quae prius erat sponsa, in coitu fiat conjet mulieris de contrahendo matrimonio; non est autem ibi consensus de praesenti. Est et desponsatio habens consensum de praesenti, id est, pactionem conjugalem, quae sola facit conjugium. In illa ergo desponsatione, ubi est pollicitatio contrahendi matrimonium, sponsi tantum et sponsae fiunt, non con
Abbreviated transcription (Latin):
filii opp̃sserit & post filiꝰ eiꝰ eam
duxerit. pat̾ postea ñ habeat
uxorẽ nec mulier uirũ: filiꝰ qui
patris facinꝰ ignorauit aliã ducat.
Si coniuux illa fuisset. qͦd utiq
foret si in sponsalib pactio conir¬
galis int̾cessisset: ñ ꝑmitteretur
sponsus aliã duc̃e. Mechis autẽ
pena ñ nubendi ex rigore infligi¬
tur: ut alii t̾reantur. Itẽ ex eodẽ.
Quidã desponsauit uxorẽ & dota¬
uit. & cũ ea coire ñ potuit: quã
clanculo frat̃ eiꝰ corrupit. & gra¬
uidã reddidit. Decretũ est ut
quãuis nupta ñ potuerit ẽẽ legi¬
timo uiro. desponsatã tam̃ fratri
fr̾ habere ñ possit: s mechus &
mecha fornicationis quidẽ uin¬
dictã sustineant: licita uͦ eis con¬
iugia ñ negent᷑. De illa desponsa¬
tione hoc intelligi debet. ubi ñ
fuit consensus coniugalis de pre¬
senti: alioqͥn ñ liceret eis alia
multet᷑. & sine spe comiugii
maneat: & si ipsa eidẽ crimini
consentiens ñ fuerit. licentia

Expanded text:
filii oppresserit, et post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret eis alia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia
Abbreviated transcription (Latin):
maritꝰ datã. quã suspirauit
sponsus dilatã. Qͤ sponsa sit uidu
t est sciendũ qđ illa sponsa
quȩ tm̃ in futuro ẽ pacta
mortuo sponso ñ remanet uidu¬
a: qr ñ fuerat uir eiꝰ. Unde si qͥs
eã duxerit. ad sacros ordines con¬
scendere ñ ꝓhibetur: qr ñ duxit
uiduã. Uidue enĩ maritꝰ eque
sic̃ bigamꝰ sacerdos fieri ꝓhibet᷑.
Ex tali aũ copula: nullus arcet᷑
a sacris ordinib. Scđm hoc in¬
de illo qͥ mortuo sponso eiꝰ spon
tis: qͥn ad sacros ordines ꝓmouen
ualeat. Si uͦ talis sponsa fuisset
int̾ quã & sponsũ eiꝰ consensus dͥe
p̃senti int̾cessisset. eo mortuo uidua
remansisset: cui copulatꝰ in coniu¬
gio ulteriꝰ ad sacros ordines ñ acce¬
deret cũ uiduã duxerit. Non ẽ gͦ
ambigendũ qͥn solus de p̃senti
consensus conuigiũ efficiat: & ex in

Expanded text:
 suspiravit sponsus dilatam. 13. Quae sponsa sit vidua Et est sciendum quod illa sponsa quae tantum in futuro est pacta, mortuo sponso non remanet vidua, quia non fuerat vir ejus. Unde si quis eam duxerit, ad sacros ordines conscendere non prohibetur, quia non duxit viduam. Viduae enim maritus aeque sicut bigamus, sacerdos fieri prohibetur. Ex tali autem copula nullus arcetur a sacris ordinibus. 14. Qui alde illo qui mortuo sponso ejus sponstis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam et sponsum ejus consensus de praesenti intercessisset. eo mortuo vidua remansisset; cui copulatus in conjugio, ulterius ad sacros ordines non accederet, cum viduam duxerit. Non est ergo ambigendum quia solus de praesenti co
Abbreviated transcription (Latin):
ł subarrau̾it. & uel p̾ueniente die
mortis ł irruentib quibꝰdã causiꝰ
eã ñ cognou̾it: neo frat᷑ eiꝰ nec
ullus de consanguinite eiꝰ eandẽ
sibi tollat in uxorẽ ullo umquã
tori ob quendã comitẽ qͥ nepotis
ipse & om̃s consentientes ei: quia
scđm legẽ d̃ĩ mori decernit᷑. Nã
diuinȩ legis mos ẽ. sponsas appella¬
re coniuges: ut in eugłio. Accipe
mariã coniugẽ tuã. E in deutero
duxerit indomũ suã. moriatur:
b uxor fieri debebat. Ex his
colligit᷑ qđ sponse quedã conu¬
ges st̃ ante cõmixtionẽ sexuum.
S forte illud mouet qͦd in fine ca¬
pituli dr̃: ñ quȩ iã uxor erat. sed
quȩ uxor fieri debebat. Quod ñ
uxor ñ fuerit. ex qͦ pactio comiu¬
galis int̾cessit: s qr nondũ tͣduc̃¬
ta fuerat. nec res uxoria int̾cesse¬
rat. scił concubitꝰ conuigalis.

Expanded text:
arrhaverit, et vel praeveniente die mortis, vel irruentibus quibusdam causis, eam non cognoverit; nec frater ejus, nec ullus de consanguinitate ejus eamdem sibi tollat in uxorem ullo unquam tori, ob quendam comitem, qui nepotis ipse, et omnes consentientes ei, quia secundum legem Dei mori decernitur. § 1. Nam divinae legis est mos, sponsas appellare conjuges, ut in Evangelio: Accipe Mariam conjugem tuam, et illud in Deuteronduxerit in domum suam, moriatur, am uxor ecolligitur quod sponsae quaedam conjuges sunt ante commixtionem sexuum. Sed forte illud movet quod in fine capituli dicitur: Non quae jam uxor erat, sed quae uxor fieri debebat. Quod nonr vere non fuerit, ex quo pacto conjugalis intercessit; sed quia nondum traducta fuerat, nec res uxoria intercesserat, scilicet concubitus conjugalis.
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ fieri posse: nisi eandẽ uitam
uir eiꝰ locbariꝰ elegerit. Ex his
patet qđ conuigati sine cõmuni
& si fecerint. reuocari debent.
Sponsi uͦ posst̃ sine cõmuni consen¬
su monasteriũ elig̾e : ũn uidet᷑ int̾
sponsũ & sponsã comugiũ non eeꝰ.

Expanded text:
aliter fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine communi et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuant᷑. Si ualde malis p̃statur
mitigatio penȩ.cclxi.
ed querit᷑ hic de ualde maliꝰ
utrũ & ipsi in aliqua penarũ
mitigatione di miscdiam senti¬
ant: ut munꝰ ꝗͣ meruerunt pu¬
niant᷑. Quidã autumant eos
nullã releuationẽ pene habitu¬
ros : qͦd confirmant lacobi auto
Idem distinguens qͦmͦ uiȩ dei

Expanded text:
I. SI VALDE MALIS DETUR MITIGATIO POENAE. 1. Sed quaeritur hic de valde malis, utrum et ipsi in aliqua poenarum mitigatione Dei misericordiam sentiant, ut minus quam meruerint puniantur. Quidam autumant eos nullam relevationem poenae habituros; quod confirIdem distinguens quomod
Abbreviated transcription (Latin):
x his dat᷑ intelligi quod in
pecc̃o mortali ꝑmanentes & si ele¬
mosinas largas faciant. ñ tam̃ ꝑ
eas satisfaciunt. qr in ordinate
agunt dũ a se ñ incipiunt: nec
ꝓprie dr̃ elemosina tale opꝰ dum
sibi ipsis crudeles existunt ñ pla¬
centes do. Non gͥ dicenda ẽ illa
satisfactio peccati quã quis agit
ꝓ uno pecc̃o dũ ꝑdurat in altero
quia nichil ꝓdest ieiunare & orare
& alia bona facere. nisi mens reuo¬
cet᷑ a peccato. & si aliq̃n conu̾sus
tacitũ pecc̃m sacerdoti fuerit con¬
fessus. de utͦq ĩponenda ẽ satisfa¬
ctio ei: quia de pͥmo condigne ñ

Expanded text:
x his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna tale opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non
Abbreviated transcription (Latin):
ubusdã tam̃ uidet᷑ fuisse sa¬
tisfactio. s infructuosa: dũ in
peccato alt̾o ꝑsistit. ꝑcipiet᷑ tam̃
fructꝰ eiꝰ incipiet q ꝓficere: cum
peccati alteriꝰ penituerit. Tẽ enĩ
utrũq dimittit᷑ pecc̃m. & satisfa¬
ctio p̃cedens uiuificat᷑. quȩ fuerat
mortua: sic̃ baptismꝰ illi qͥ ficte
accedit tunc pͥmitꝰ ualet cũ fic̾tio
a m̃te recedit ꝑ penitentiã: & in
huiꝰ opinionis munim̃tũ autori¬
tates inducunt. Nit enĩ aug̃. in
& nr̃a fides hoc postulat: ut cum
gr̃a xp̃i in homine destruxerit
mala. pͥora etiã remuneret bona:

Expanded text:
busdam tamen videtur fuisse satisfactio, sed infructuosa, dum in peccato altero persistit; percipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentum auctoritates inducunt. Ait enim Aug., et nostra fides hoc postulat, ut, cum acia Cristi in homine destruxit mala priora, eciam remuneret bona
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ tuȩ placens dõ. Non gͦ se
fallant qui ꝑ elemosinas largissi¬
mas fructuũ suoꝵ ł pecuniȩ. impu¬
nitatẽ se emere estimant. in pecc̃is
ꝑmanentes: quȩ ita diligunt ut
in eis optent u̾sari. Qͥ enĩ diligit
iniquitatẽ odit animã suã: & qui¬
odit animã suã. non ẽ ei misericorͤᷤ
s crudelis: diligendo quippe eam
uult ei dare elemosinã ꝑ quã sit
mundis enĩ nichil ẽ mundũ: sed
polluta st̃ eoꝵ mens & conscientia
ut ait apłs. Immundi uͦ st̃ om̃s
qͦs ñ mundat fides qua creditur
in xp̃m: de qua scriptũ ẽ. mun¬
dans fide corda eoꝵ. S ne istas
elemosinas quȩ fuint de fructib
oportuit fac̾e. scił uidiciũ & cari¬

Expanded text:
animae tuae, placens Deo. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit iniquitatem, odit animam suam, odit animam suam, non est misericors ei, sed crudelis. Diligendo quippe eam vult ei dare eleemosynam, per quam fit mundis enim nihil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus oportuit facere, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
orationes. Querit᷑ gͦ an tantũ
iuuet᷑ pauꝑ pauciorib subsidis. qͣn¬
tũ diues ampliorib. Si ñ parit̃
uiuat᷑: ñ ei reddit᷑ scđm merita.
Meruit enĩ parit̾ uiuari: quia
parit̾ boni extitert. Si uͦ tantũ
suffragii consequit᷑ qͣntũ diues:

Expanded text:
um juvetur pauper paucioribus subsidiis, quantum dives amplioribus. Si non pariter juvatur, non ei redditur secundum merita. Meruit enim pariter juvari, quia pariter boni extiterunt. Si vero tantum suffragii consequitur pau
Abbreviated transcription (Latin):
ueri questio de duob. uno
diuite alt̾o pauꝑe. parit̾ s me¬
diocrit̾ bonis. qui p̃dictis suffra-¬
giis indigent. & meruert̃ parit̾
post mortẽ iuuari: ꝓ altero uͦ¬

Expanded text:
eri quaestio de duobus, uno divite, altero paupere, pariter sed mediocriter bonis, qui praedictis suffragiis indigent, et meruerunt pariter post mortem juvari; pro altero
Abbreviated transcription (Latin):
qr m̃broꝵ illiꝰ dñici corporis distine¬
tio in ipso mom̃to conceptionis &¬
unionis di & hoĩs adeo tenuis erat
& parua. ut humano uisui uix poᷤ¬
set subici. Dieb aũ illis qͦs memorat
aug̃. ꝑfecta ẽ: & notabilis facta. In
& totũ incarnatũ ẽ. & totũ ẽ ierr¬
cũseriptũ. M morat᷑ corporalit̾ &

Expanded text:
rum illius dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici, diebus autem illis quos Aug. memorat perfecta est, et notabilis facta. Incet totum incarnatum est, et totum est incircumscriptum. Minoratur corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
rã. cũ una eadẽ q sit nat᷑a tͥnitatis
eadẽ res se ipsã genuisset: qͦd aug̃.
posse fieri negat. S alibi certum
reꝑimꝰ docum̃tũ: q̃ natura naturã
assũpsisse monstrat᷑. Nit enĩ aug̃.
in pͥmo libͤ de tͥnit̾. Etiã se ipso xͦ¬
minor factꝰ ẽ formã serui accipiens:
neq enĩ sic accepit formã serui ut
ui idẽ ipse sit unigenitꝰ filiꝰ patͥs.
qr forma di accepit formã serui. Si
aũ forma d̃i formã serui accepit:
sine dubio nat᷑a naturã accepit.
Formȩ enĩ noĩe nat᷑a significatur:
scere firmissime q tenere in illo for¬
mȩ noĩe naturalẽ plenitudinẽ de¬
bere intelligi. In forma d̃i erat: qr
ait. Esse in forma di ñ alia intelli¬
gentia ẽ. qͣm in di manere natura.
Didicisti nõie formȩ intelligentiã fieri
nat᷑e: & audisti qđ formã serui for¬
ma dli suscepit. Unde conseq̃ns est
qđ natura diuina nat᷑am humanã
susceꝑit. Qͦd etiã ier in explanati¬
one fidei euident̃ insinuat dicens.

Expanded text:
cum una eademque sit natura Trinitatis, eadem res seipsam genuisset. Quod Aug. fieri posse negat. Sed alibi certum reperimus documentum, quo natura naturam assumpsisse monstratur. Ait enim August., in primo lib. de Trin.: Etiam seipso istus formam servi accipiens. Nec enim sic accepit formam servi, ut i idem ipse sit unigenitus Filius Patris; quia forma Dei accepit formam servi. Si autem forma Dei formam servi accepit, sine dubio natura naturam accepit. Formae enim nomine natura significatur, scere firmissimeque tenere in illo formae nomine naturalem plenitudinem debere intelligi. In forma Dei ergo erat, quia  Trinitate, ita ait: Esse in forma Dei non alia intelligentia est, quam in Dei manere natura. Didicisti nomine formae intelligentiam fieri naturae, at audisti quod forma Dei formam servi suscepit. Unde consequens est quod natura divina naturam humanam suscepit. Quod etiam Hieron. in Explanatione fidei evident
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ incarnatã. sic̃ ds incarnatꝰ &
u̾bũ incarnatũ sane dr. Hȩc inqͥsi¬
tio siue querendi ratio iuxta sacra¬
rũ autoritatũ testimonia. partim
ĩplicita atq ꝑplexa: partĩ uͦ explici¬
Certũ ẽ enĩ & sine ãbiguitate uerũ:

Expanded text:
e incarnatam, sicut Deus incarnatus, et Verbum incarnatum sane dicitur. Haec inquisitio sive quaerendi ratio, juxta sacrarum auctoritatum testimonia, partim implicita atque perplexa, partim vero expliciCertum est enim et sine ambiguitate ver
Abbreviated transcription (Latin):
scił natura naturã assũpserit: scry¬
pulosa ⁊̃ int̾ docto̾ q̃stio ẽ. qr & in h̃
plurimũ dissentire uident᷑ qͥ auto¬
ritate p̃clari. aliis doctiores in sacra
pagina extitert̃: nec tantũ alii ab
aliis. uerũ etiã idẽ a seipsis dissona¬
re uident᷑. sic̃ subiecta capitula do¬

Expanded text:
erit, scrupulosa etiam inter doctos quaestio est, quia et in hoc plurimum dissentire videntur, qui auctoritate praeclari aliisque doctiores in sacra Pagina extiterunt; nec tantum alii ab aliis, verum etiam iidem a seipsis dissonare videntur, sicut subjecta capitula do