comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceclebat. salutaris eucharistie sacͣ
pus ĩ ecclia iã fuisset elatũ:
fr̃ qͥilam gregoriꝰ noĩe nineuita na¬
tione nature simplicis ⁊ ĩnocen¬
tis uite exeqͥarũ funebriũ lassitu¬
dine p̾grauatus ĩ eadẽ cella in qͣ
sc̃s obierat ꝓpͥũ stratũ peciit. ĩꝙ se
proiciens dormire tẽptauit. S nͨ dũ
plene resolutus ĩ sõpnũ. b̾m oclilonẽ si¬
sͥ uidet astantẽ. Ad quẽ mox uoce
ꝓmptissima. Quid inquit agis dne
p̾r : et ille. Dene fr̃ ⁊ optime. Dñs si
eñ meꝰ ihc seruo suo per semet ẽ lig¬
natus adẽẽ. et sui pͥsenciam miseri¬
cordit̾ exhibere. S ĩ ip̃a mee cliscessi e¬
onis hora ĩ illo scilicet angulo osten¬
ꝯdebat enĩ qͣsi digito locũ. uicli figurã
ꝙͣdã trucẽ nimis atq t̾ribilẽ. q̃ mͥ te¬
t̾rime sue uisionis horrorẽ. atq for¬
te sc̃e ac uenerande me¬
morie laurentius almafitane seclis
archiep̾c qui potens in littis ac biglos.¬

Expanded text:
præcedebat, salpræcedebat, salpus in Ecclesia iam fuisset elatū, frater quidam Gregorius nomine, Nineuita natione, naturæ simplicis, & innocentis vitæ, exequiarum funebrium lassitudine prægrauatus, in eadem Cella in qsanctus obierat, proprium stratum petiit, in quo se projiciens, dormire tentavit. Sed necdum plane resolutus in somnum, beatum Odilonem sibi videt astantem. Ad quem mox voce promptissima: Quid, inquit, agis, domine Pater? Et ille. Bene frater, & optime. Dominus enim meus Iesus seruo suo per semetipsum est dignatus adesse, & sui præsentiā misericorditer exhibere. Sed in ipsa meæ discessionis hora, in illo scilicet angulo ostendebat enim quasi digito locum vidi figutam quandam trucem nimis atque terribilē, quæ mihi teterrimæ suæ visionis horrorem atque forte, sanctæ ac venerādæ mmoriæ Laurentius, Amalfitanæ sedis Archiepiscopus, qui potens in literis, ac biglo
Abbreviated transcription (Latin):
eio alit̾ sͥ ꝯtigit ꝙͣ sꝑauit. Per qͣturor
plane menses illic egritudine deten¬
tus elanguit. deinceps contͣ spem¬
⁊ aliꝙͣ tulũ ꝯualescens ad ꝓpͥa remea¬
uit. Cluniacũ itaq deueniens per
ãnum fere totus ĩ orõne ꝑmansit. se¬
seq iꝙͣtũ egritudo ꝑmisit. ieiuniis
ac uigiliis uehement̾ afflixit. Decr¬
euit autem ut anteꝙͣ debitũ ꝯditio¬
nis humane ꝑsolueret. queq mõas¬
teria sua circũiens scẽ ãmonitionis
stucdio uisitaret. Expeditione gͥ scẽ
huiꝰ etlificationis ĩcepta. siluiniacũ
deuenit ibiq se qrca festiuitatẽ dñi¬
ce circũcisionis ex hoc seculo migra¬
turũ maniseste p̃dixit. Porro autẽ
cũ iam ĩ agones eẽt angustia ꝯstitu¬
qͣ tus: diabolum astare ꝯspexit. eũq ꝑ
nomen tremendi iudicis ut absce¬
deret t̾ribilit̾ increpauit. Anno ita
togesimo septimo. ordinationis eti¬
am qͥnquagesimo sexto: ea nocte
que dñite circũcisionis follẽpnia

Expanded text:
er sibi contigit, quam sperauit. Per quatuor plane menses illic ægritudine detentus elanguit, deinceps contra spem aliquantulum conualescens ad propria remeauit. Cluniacum itaque deueniens, per annum fere totus in oratione permansit, seseque, inquantum ægritudo permisit, ieiuniis ac vigiliis vehementer afflixit. Decreuit autem vt antequam debitum conditionis humanæ persolueret, quæque Monasteria sua circumiens sanctæ ammonitionis studio visitaret. Expeditione igitur sanctæ huius ædificationis incepta Syluiniacum deuenit, ibique se circa festiuitatem Dominicæ circuncisionis ex hoc seculo migraturum, manifeste dixit. Porro autem cum iam in agonis esset angustia constitutus, Diabolum adstare conspexit, eumque per nomen tremendi iudicis, vt abscederet terribiliter increpauit. Anno itaqoctogesimo septimo, ordinationis etiā quinquagesimo sexto, ea nocte quæ Dominicæ Circumcisionis solemnia
Abbreviated transcription (Latin):
ostolice legationis apocas dirigit.
omnẽq ꝑ eos scõ uiro seriẽ. a se ꝯs¬
pecte uisionis exponit. Enĩ uo̾ dĩo
niacense monast̾iũ apli̾ce legatio¬
nis baiulus ĩueniret. Precipit itaq
uen̾abił pr̃ pro illo psalmodias et
orõnes ab oĩtꝰ pͥuatim et publice
fi̾. elemosinas ĩligentibꝰ erogari.
sacͥficiũ deo mist̾n salutaris osfri.
Nec ĩ illo dũ taxat loto id statur re
ꝯtentus fuit. s ⁊̃ per oĩa sui regi

Expanded text:
ostolicae legationis apochas dirigit, ostolicae legationis apochas dirigit, omnemque per eos sancto viro seriem a se conspectae visionis exponit. Enimvero divinniacense monasterium apostolicae legationis bajulus inveniret. Praecepit itaque venerabilis Pater pro illo psalmodias et orationes ab omnibus privatim ac publice fieri, eleemosynas indigentibus erogari, sacrificium Deo mysterii salutaris offerri. Nec in illo duntaxat loco id statuere contentus fuit, sed et pe
Abbreviated transcription (Latin):
sũpt̾ oꝑima sepe subsicdia mĩstͣuit.
Huic plane mox ut obiit germanꝰ
eiꝰ ioh̾es ĩ apłica dignitate succes¬
sic. Iam uͦ posꝙͣ humanis rebus ex¬
emptus est. nõ ꝑui tp̃ris euoluto
cͣritulo . iã dc̃s ppͣ ioh̃i portuensi ep̃o¬
et aliis duobꝰ quoꝵ noĩa nob̾ nota
nõ sunt. per spẽm noct᷑ne uisionis
apparuit. eisq qi penalibꝰ eẽt: ꝯsti¬
tutꝰ inteneb̾s iulicauit. hoc ĩsuꝑ
addens. qr b̃i odilonis uen̾abilis
mitis eũ suꝑna censura liberare
decreuerat a torm̃tis. Obsecrat ita¬
q per eos et humilit̾ flagitat. ut
frat᷑ eiꝰ ad p̾fatũ unice pietatis ui¬
rũ agilem qͣm tocius ue̾dariũ diri
gat. eũq supplicit᷑ obsecrans ꝓ se o¬
rare deposcat. Protinus idẽ ioh̾es
portuensis ep̃c. auctoritatis apli̾ce
fultus epłis concito graclu papiã
usq ꝑuenit. Ubi longo ⁊ ĩmocłate
fortassis accelerato fractus itinere.
ꝑmonachos cenobii b̾i maioli ap¬

Expanded text:
sumptus opima sæpe subsidia ministrauit. sumptus opima sæpe subsidia ministrauit. Huic plane mox vt obiit, germanus eius Ioannes in Apostolica dignitate sucessit. Iam vero postquam humanis rebus exemptus est, non parui temporis euoluto curriculo, iam dictus Papa Ioanni Portuensi Epis& aliis duobus, quorum nomina nobis nota non sunt, per speciem nocturnæ visionis apparuit: eisque quia pœnalibus esset constitutus in tenebris indicauit. Hoc insuper addens, quia B. Odilonis venerabilibus meritis eum superna censura liberare decreuerit a tormentis. Obsecrat itaque per eos & humiliter flagitat, vt frater eius ad præfatum vnicæ pietatis virum agilem quantocius vegat, eumque suppliciter obsecrans, pro se orare deposcat. Protinus idem Joannes Portuensis episcopus, auctoritatis apostolicae fultus epistolis, concito gradu Papiam usque pervenit. Ubi longo et immoderate fortassis accelerato fractus itinere, per monachos coenobii B. Majoli ap
Abbreviated transcription (Latin):
pinis et luctus ĩferatur humani
guns uͥ mico: et gaudiũ multipli¬
cetur ĩ celo. Aliqͣnto post homo re¬
gressus ĩ patͥam. qͥcquid ex uiri
dei relatione dulicrrat. beato pr̃i
deliter narrat.
unc uen̾abilis p̾r ocdilo
per oĩa monast̾ia sua
cõstituit gn̾ale decre.¬
tum. ut sicut die pͥmo mensis
nouembris iuxta uniusalis eccle
regulam oĩum scõꝵ sollẽpnitas
Agitur. ita seũnti die ĩ psalmis et Re¬
elemosinis et p̾cipue missarũ sol¬
lẽpniis oĩum ĩ xp̃o qͥescentiũ me¬
mnoria celebretur.
i quis aũt nõ gn̾alitate¬
contentus. qui speciali¬
ter per bm̃ oclilonẽ. de pe¬
nis ultͥcibꝰ sit ereptus ĩqͥrit. quid de
reliquiis senciat ĩ papa bñlictio e¬
uidenter addiscat. ut ĩ romano põ¬
leat liqͥdo conici. qͥd de cet̾is m̾ito
debeat estinari. Apłicus gͥ iste q̃m sd
dixim ꝯ dũ aduuiet. b̃n uirũ affec¬
tuose dilexit. reue̾nt̾ excoluit. et
apłoꝵ limĩa freq̃ntanti necessarii

Expanded text:
pinis et luctus inferatur generis pinis et luctus inferatur generis humani inimico et gaudium multiplicetur in coelo. Aliquanto post homo regressus in patriam, quidquid ex viri Dei relatione didicerat, beato patri deliter narrat. Tunc venerabilis pater Odilo per omnia monasteria sua constituit generale decretum ut, sicut primo die mensis Novembris, juxta universalis Ecclesiae regulam, omnium Sanctorum solemnitas agitur, ita sequenti die in psalmis et eleemosynis et praecipue missarum solemniis omnium in Christo quiescentium memoria celebretur . Si quis autem non generalitatecontentus, quis specialiter per B. Odilonem de poenis ultricibus sit ereptus inquirit, quid de reliquis sentiat, in papa Benedicto evidenter addiscat: ut in Romanorum ponici, quid de cæteris merito debeat æstimari. Apostolicus igitur iste quem diximus, dum aduiueret, beatum virum affectuose dilexit, reuerenter excoluit, & Apostolorum limina frequentanti, necessarij
Abbreviated transcription (Latin):
furentiũ euomũt᷑ incendra ĩ qͥbus
eciã lecis aĩe repborũ cliu̾sa luunt.
pro m̾itoꝵ qͣlitate torm̃ta. Ad qͦrũ
semper exageranda supplicia ĩnu¬
mabiles demones sũt deputati. qͥ
ĩtolerabiles eorũ penas cotidie re¬
nouant. et eos ad recliuiua supplicia
inclesiuent̃ instaurant. Quos tñ
ego freq̃nter audiui q̃rulis lam̃ta¬
tionibus euilantes ⁊ lacͥmabili
ꝯcertantium freq̃nt᷑ ex eoꝵ mani¬
bus criperent᷑ aĩc dãpnatoꝵ. Int̾ &
cetera qͦ ꝑ maximã de cluniacensi
cetu ereorũ albate q̃rimoniã faci¬
unt. qr quã sepe per eos sui iuris
u̾naculos ꝑdunt. Quã ob rẽ pert̃¬
ribile te omp̃is dei nom̃ obtestor.
ut scĩs fr̃ibꝰ illis hec q̃ tͥ dixi ficlelit̾
referas. et ex nr̃a qͦ parte denũci
es ut clemosins et orõibꝰ magis
ac magis ĩsistant. et p̃sertĩ huiꝰ in
monũ. eos qͥ ab illis cruciant᷑ edu¬
cant. Qͣtinꝯ de coticlianis eoꝵ ra¬

Expanded text:
furentium euomuntur incendia, in quibus furentium euomuntur incendia, in quibus etiam locis animæ reproborum diuersa luunt pro meritorum qualitate tormenta. Ad quorum semper exaggeranda supplicia, innumerabiles sunt dæmones deputati, qui intolerabiles eorum pœnas quotidie renouant, & eos ad rediuiua supplicia indesinenter instaurant. Quos tamen ego frequenter audiui querulis lamentationibus eiulantes, & lachrymabili certantium, frequenter ex eorum manibus eriperentur animæ damnatorum. Inter cętera quoque, permaximam de Cluniacensium cœtu, & eorum Abbate, querimoniam faciunt, quia quam sæpe per eos sui iuris vernaculos perdunt. Quamobrem per terribile te Omnipotentis Dei nomen obtestor, vt sanctis fratribus illis hæc quæ tibi dixi fideliter referas, & ex nostra quoque pares ut eleemosynis et orationibus magis ac magis insistant, ac praesertim hujus monum eos qui ab illis cruciantur educant quatenus de quotidianis eorum ra
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾tebat᷑ a iherosolimis. Q
clũ mare tͣnsiret ꝙ asicilia ũsus the¬
salonicã. per plurima fluctuũ ꝑi¬
culosa loca pertenit᷑. eũq cũ mł¬
tis aliis furentiũ uentoꝵ. horror
ĩpelleret. applicuerũt ad ĩsulã ꝙͣ dã
siue rupẽ. uͥ sc̃s qͥdã ẜuiis dei manebrt
iclusus. Rutenensis itaq uir illic a¬
liꝙͣdiu ꝯmorans. ⁊ tnͣqͥllitatẽ sedã¬
di maris expectans delectabatur cũ
seruo dei. freq̾nt̃ hab̾e colloqͥũ. S dsi
hinc nõ nulla dicunt᷑. illinc pli̾ma
referũt᷑. perqͥsitꝰ hospes a uiro dei uñ
genus dutẽt: originalit̾ aqͥtanũ se cẽ
respondit. Reqͥsitus ĩsuper utrũ ce¬
nobiũ illud ꝙ dicit᷑ cluniatũ. et odi¬
lonẽ eiꝰtem loci nosset alb̾em: optime
ꝙ q̃rebat se nosse ꝑhibuit. Sciscitatur
homo cur bec ab eo dei seruus ĩquirat.
ad quẽ ille. Sunt inquit uicina no¬
bis leca ex qͥbꝯ gͣuissima flãmarum

Expanded text:
reuertebatur a Hierosolymis. Qui reuertebatur a Hierosolymis. Qui dum mare transiret, quod a Sicilia versus Thessalonicam per plurima fluctuum periculosa loca protenditur, eumque cum multis aliis furentium ventorum horror impelleret, applicuerunt ad insulam quandam siue rupem, vbi sanctus quidam seruus Dei manebat inclufus. Rotenensis itaque vir, illic aliquandiu commorans, & transquillitatem sedandi maris expectans, delectabatur cum seruo Dei frequenter habere colloquium. Sed dum hinc nonnulla dicuntur, illinc plurima referuntur, perquisitus hospes a viro, vnde genus duceret, originaliter Aquitanum se esse respondit. Requisitus insuper vtrum Cœnobium illud, quod dicitur Cluniacum, & Odilonem eiusdem loci nosset Abbatem, optime quod quærebat se nosse perhibuit. Sciscitatur homo, cur hoc ab eo Dei seruus inquirat. Ad quem ille. Sunt, inquit, vicina nobis loca, ex quibus grauissima flammarum
Abbreviated transcription (Latin):
tare. ⁊ de manu ĩ mauũ sollert̃ ins¬
piciendo transpone̾. Cum ecce de ma¬
nibus ĩ caute se tenenciũ labit᷑. et ut
fragilis est nature ꝯtinuo frangitur.
Quod mox ut uir sc̃s accidisse tegno¬
uit gͣuit̾ tulit et p̾sertim clericis qͥ re¬
liq̃rant pr̃na pietate ꝯdoluit. Ne uide¬
lic augustũ inccentes offende̾nt. et
nõ mͦ racturã gre̾. s ⁊ regii motus ꝑi¬
culũ sustinerent. Mox ergo cũ fr̃ibus
eccliam ꝑius pr ingreditur. et ne hii
qͥ erant ĩmunes a culpa. motũ tegie
ĩdignatioĩs ĩcrant. orõibus ⁊ psalmis
ctat cculis undiq subtilit̾ ĩsꝑicit. ⁊ ec¬
te nulla ꝓrsus ĩ eo fracture uestigia de¬
p̃henlit. ẽunc ĩ dignatus ĩ frẽs. cos
cũ austi̾tate redarguit. cur uas ꝯq̃re¬
tent᷑ effractũ: ꝙ oĩno ꝑmanserat il¬
libatũ. Illi uͦ uehement̾ attoniti: tã
euidenris ostensione miracłi. ⁊ austi̾¬
rete̾a religiosus qͥdã uir ori¬

Expanded text:
tare, & de manu in manum solerter instare, & de manu in manum solerter inspiciendo transponere. Cum ecce de manibus incaute se tenentium labitur, & vt fragilis est naturæ continuo frangitur. Quod mox vt vir sanctus accidisse cognouit, grauiter tulit, & præsertim Clericis, qui reliquerant, paterna pietate condoluit, ne videlicet Augustum innocentes offenderent, & non modo iacturam gratiæ, sed & regij motus periculum sustinerent. Mox ergo cum fratribus Ecclesiam pius Pater ingreditur, & ne hi qui erant immunes a culpa, motum regiæ indignationis incurrant, orationibus & Psalmis ctat, oculis vndique subtiliter inspicit, & ecce nulla prorsus in eo fracturæ vestigia deprehendit. Tunc indignatus in fratres, eos cum austeritate redarguit, cur vas conquererentur effractum, quod omnino permanserat illibatum. Illi vero vehementer attoniti, tam euidentis ostensione miraculi, & austerPræterea religiosus quidam vir, ori
Abbreviated transcription (Latin):
ut capiant cibũ. Ecte et hii tͥres qͥ
studio fuerant pie ꝯpassionis exhau¬
ti. uiuo reꝑiunt᷑ scilic debitũ ꝑsolu¬
ente repleti. Nam iuxta scͥꝑturam
fuerat fenerator. ꝙ a serno fideliter
est depositũ. a bono debitore ñ segnit̃
est solutum..
liqñ imperator henricus
dum apposita sͥ mensa dis¬
tum uas illi holouitreum
ualcie p̃ciosum et alexandrini oꝑis
arte ꝯpositũ. cũ trictis est pigm̃tis
allatum. Mox aduccat duos aule
regie capellanos: albericũ uicdelicz¬
et landulfum. qͦrũ alt̾ cumane. alt̃
uero tauriuensis eccłie post moclũ
ep̃i fc̃i sunt. Hiis itaq uasculũ tͣdi¬
dit. et Ipros b̾o iuiro otoriferi uͤtaris
ac pro eo post modũ rediti᷑. ad regis
inti̾m cõuiniũ reũtunt᷑. Paulo post
uero sicut humane curiositatis mox
est. ut noua q̃lib et insueta inhyant̃
aspiciat. ceperunt monachi p̾fatum
uas sub admirationis intuitu ꝯtrec¬

Expanded text:
vt capiant cibum. Et ecce vtres qui vt capiant cibum. Et ecce vtres qui studio fuerant piæ compassionis exhausti, vino reperiuntur, Deo scilicet debitum persoluente, repleti. Nam iuxta scripturam, fuerat fœnerator, quod a seruo fideliter est depositum, a bono debitore non segniter est solutum. Aliquando Imperator Heinricus dum apposita mensa discumberet, vas illi holo-vitreum valde pretiosum, & Alexandrini operis arte compositum cum tritis est pigmentis allatum. Mox aduocat duos aulæ regiæ Capellanos, Albericum videlicet & Landulfum, quorum alter Cumanæ, alter vero Taurinensis Ecclesiæ postmodum Episcopi facti sunt. His itaque vasculum tradidit, & per eos beato viro odoriferi nectaris ac pro eo postmodum redituri ad Regis interim conuiuium reuertuntur. Paulo post vero sicut humanæ curiositatis mos est, vt noua quælibet & insueta inhianter aspiciat cœperunt monachi præfatum vas sub admirationis intuitu contrec
Abbreviated transcription (Latin):
decim: et eis bibentibꝰ potus copia ñ
defecit. et corũ ꝯpleto numero nil oĩ¬
no suꝑfuit. Illis itaq ꝙ sc̃m fu̾at ad in¬
irantibꝰ uir uere humilitatis custos.
ut ĩ aliũ dĩe gre munus ĩpelle̾t. et ip̃e
fauoris humani gł̾am dec linaret. ca¬
ritati dũ taxat illiꝰ qui uinũ declit
miraculũ suꝑne bñdcõis attribuit.
e hinc dũ egressus roma reu̾¬
t̾ct᷑ ad ꝓpͥa quidam intͣ tau¬
rinẽ sem urbẽ numiũ febus
paciebatur ardorẽ. Hic furtiue ꝑ
absq mora deposita ꝓrsus om̃i febri¬
citatione qualuit. Iamq ioumi mõ¬
tis p̃rupta ꝯscendens. obuios haret
pauperes. pre lifficilis uie lassitudĩe
potũ estuanti desidĩo flagitantes. Piꝯ
itaq pater. sui negligens. aliis ĩ ne¬
cessitate ꝯpatiens: iussit ut qͥcqͥd ui
uationis intlustria. uel poctus diffidẽ ã¬
cia p̾b̾et᷑ egenis. Paulo post nature
necessitate togente discũbũt om̃s.

Expanded text:
decim, et eis bibentibus potus copia non decim, et eis bibentibus potus copia non defecit, et eorum completo numero nil omnino superfuit. Illis itaque quod factum fuerat admirantibus, vir verae humilitatis custos, ut in alium divinae gratiae munus impelleret et ipse favoris humani gloriam declinaret, charitati dumtaxat illius qui vinum dedit, miraculum supernæ benedictionis applicuit. Dehinc dum egressus Roma, reuerteretur ad propria, quidam intra Taurinensem vrbem, nimium febris patiebatur ardorem. Hic furtiue per absque mora, deposita prorsus omni febricitatione, conualuit. Iamque Iouini montis prærupta conscendens, obuios habet pauperes, præ difficilis viæ lassitudine potum æstuanti desiderio flagitantes. Pius itaque Pater sui negligens, aliis in necessitate compatiens, iussit vt quicquid veruationis industria, vel potius diffidentia, præberetur egenis. Paulo post naturæ necessitate cogente, discumbunt omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lus ĩ romana ꝯsiste̾t. et
hõspitiũ ĩ monte auentini apud
monastiũ b̾e dei genitͥcis haberet.
contigit ut sicut illius familiare¬
urbis est: õio tale uinũ cleesser
ꝙ sc̃õ uiro saporis habilitate cõgru¬
eret. Inqͥrit gͦ albe̾m loci: utrũ nreliꝰ
habeat. Qui se ꝯfestim et ꝓfitet᷑ hr̃e.
et ꝙͣtũ ip̃e p̾cipit libent̾ afferre uir
autẽ dni modicũ ꝙ ante se erat uaᷤᷤ
dedit. et ut sͥ plenũ deferret᷑ expeci¬
it. Auatũ ergo ante se posuit. ⁊ ip̃e¬
potissimũ more pincerne sͥ cdũ taxat.
et alb̾i qui uixta se cliscũbebat expen¬
dit. Cumq iã a mensa surgendum
refectio cõpleta cdictaret: ⁊ paulu
sc̃us blande subricdens nõ inquit
fr̃es mei plene tirca uos osficiũ ca¬
ritatis exhibui: qui unũ ꝙ mͥ sasͥ
puit. uobiscũ participare neglexi.
arripiens gͦ cyatũ ĩ fundit merũ. et¬
singulis singulũ ꝑro bñdictione lar¬
gitur. Res mira cũ frẽs eẽnt fe̾ cluo es¬

Expanded text:
lus in Romana urbe consisteret et hospitium in monte Aventino apud monasterium beatae Dei Genitricis haberet, contigit ut, sicut illius urbis familiare est, omnino tale vinum deesset quod sancto viro saporis habilitate congrueret. Inquirit ergo abbatem loci utrum melius habeat. Qui se confestim et profitetur habere, et quantum ipse praeceperit libenter afferre. Vir autem Domini modicum, quod ante se erat vasculum, dedit; ut sibi plenum deferretur expetiit. Allatum ergo ante se posuit, epotissimum more pincernae sibi duntaxat et abbati, qui juxta se discumbebat, expendit. Cumque jam a mensa surgendum refectio completa dictaret, et paululater sanctus blande subridens: Non, inquit, fratres 408 mei, plene circa vos officium charitatis exhibui, qui vinum, quod mihi sapuit, vobiscum participare neglexi. Arripiens ergo cyathum, infudit merum, singulis singulum pro benedictione largitur. Res mira: Cum fratres essent fere duo
Abbreviated transcription (Latin):
untle fr̃es refici ualeant ĩuitati
sollerter ĩqͣrit. Qͥ de cetis alimen¬
tis ꝯstare qͥdẽ utiq ꝑhibent canti¬
tatem de piscibꝰ autem pene nichil
multitudinẽ. Ad quos ille. In no¬
lia hominũ ex pane modico ⁊ ge¬
Hano pisce refic̾e̾ nõ qͣsi nichil ut
dicitis. suberrimã nobis ⁊ hospi¬
tibus nr̃is pisciũ copiã mĩstrare.
Cũ igit᷑ mense discũbentiũ pauci
qui aderant pisces a ddapiferis ĩ¬
si reruntur. cepit esta ĩ manibus
cometdentiũ cresce̾. ⁊ quo magis
a cõuescentiũ turba ꝯsumitur.
exuberantius habũdare. Adeo
ut saciatis om̃ibꝯ płima suꝑeẽnt
que nõ modo seruitoribꝰ cũctis s et
aliis si superuenirent. oblata suffi¬
cerent. Cui ꝓtinꝰ famuli. Ecce pat̃
dit. ur̃e fidei m̾itũ diuinitꝰ ĩpetͣuit.
Iã nõ dubitare didicimꝰ si ꝓmissio¬
nẽ ur̃am ĩ articulo cuiꝰlibet clifficuls¬
tatis auclimꝰ. At ille ut semper erat
mittis ⁊ humilis ñ sue ficlei ꝙ cliui¬

Expanded text:
es valeant inuitati, solerter inquirit. Qui de cæteris alimentis constare quidem vtique perhibent quantitatem, de piscibus autem pene nihil multitudinem. Ad quos ille. In nollia hominum ex pane modico, & gemino pisce reficere, non quasi nihil vt dicitis, sed vberrimam nobis & hospitibus nostris piscium copiam ministrate. Cum igitur mensæ discumbentium pauci qui aderant pisces a dapiferis inferuntur, cœpit esca in manibus comedentium crescere, & quo magis a conuescentium turba cōsumitur, exuberantius abundare. Adeo vt satiatis omnibus, plurima superessent, quæ nō modo seruitorib. cunctis sed & aliis, si superuenirent, oblata sufficerent. Cui protinus famuli. Ecce Paterdit, vestræ fidei meritum diuinitus impetrauit. Iam non dubitare didicimus, si promissionem vestram in articulo cuiuslibet difficultatis audimus. At ille vt semper erat mitis, & humilis non suæ fidei, quod diui
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑au dũ taxat necessitati dispen¬
satiue subseruiens ⁊ uanitatẽ su¬
ꝑstitioĩs esfug̾et. et sobuetats ꝯtinẽ¬
ciam resuaret. In ꝓmulganilis por¬
to uidiciis ac modis penitencie p̾fi¬
N gendis. tã pius erat ⁊ tanta humani¬
tate ꝯpatiens merentibꝰ. ut neqͣqͣm
exhiberet affc̃m. Unde se rep̾henten¬
tibus huĩmocu ũbis solebat elegant᷑
allude̾. Etiam si dãpnanlus sim iqͥt¬
delitate clampnari. Int̾ cetos aũt scõs
circa bam dei genitͥtem tam ardentiᷤ¬
sima deuotione flagrabat. ut ꝯstitu¬
tus ĩ choro psallentiũ cũ ad illũ ue¬
niretur ex mudulanciũ alt̾natione
u̾siculũ. Cũ ad ubanlũ suscepturus
hoĩem nõ horriusti uͥginis uterum.

Expanded text:
naturali duntaxat necessitati dispennaturali duntaxat necessitati dispensative subserviens, et vanitatem superstitionis effugeret, & sobrietatis continentiam reseruaret. In promulgandis porro iudiciis, ac modis pœnitentiæ præfigendis tam pius erat, & tanta mtate compatiens, ut nequaquam exhiberet affectum. Unde se reprehendentibus, hujusmodi verbis solebat eleganter alludere: Etiamsi damnandus sim, inquitdelitate damnari. Inter cæteros autem sanctos, circa beatam Dei Genitricem tam ardentissima deuotione flagrabat, vt constitutus in choro psallentium, cum ad illum veniretur ex modulantium alternatione versiculum, Tu ad liberandum suscepturus hominem, non horruisti Virginis vterum,
Abbreviated transcription (Latin):
sent̃ astaret. exhaustis iã ĩ pauꝑũ
usus erariis et horreis qͦrũcũq ꝓuen¬
tuũ. nõ mediocrit᷑ ꝓfligatis. mox
riã destinauerat nõ peꝑcit. Ut gͥ tam
a cerre famis ĩ qͥbꝰ ualuit ĩtemparet
i opiã quicqͥa hinc inde corrade̾ potu¬
it facultatũ ĩ sustentatoẽs ⁊ alim̃ta
uadã sane die dũ ꝑ publi¬
ĩ itin̾e pu̾os fame ꝑemp¬
fos repperit. Mox equo desiliens la ne¬
am qua iucdutus erat ad carnẽ s̃ sub
aucit interulam ea ꝙ ꝓut uelamĩs
ꝙͣtitas ꝑmittebat. utrũq cadauer
bbuoluens exhibet mortuis sepłta᷑.
Nam ⁊ iuspiliones mercede ꝯdurcͤ.
et funereis usq ad tumulũ ꝓsequtuᷤ
exeqͥis defũctis frĩbꝰ debitũ humane
pictatis exsoluit. In eatẽ ꝙͦ gestorũ
duris ꝯsueu̾at attenuare ieuiniis.N.¬
et asprimis etdomare cilicus s ⁊ qͥbꝰdã ꝯ¬
ferreis nexihꝰ cohartabat. In ꝑcipiẽ¬
liis. ut apposita queq cõtingens. ac

Expanded text:
lenter arctaret, exhaustis iam in pauperum lenter arctaret, exhaustis iam in pauperum vsus ærariis, & horreis quorumcumque prouentuum non mediocriter profligatis, mox riam destinauerat, non pepercit. Vt igitur tam acerbæ famis in quibus valuit temperaret inopiam, quicquid hinc inde corradere potuit facultatum, in sustentationes & alimenta Quadam sane die, dum per publiin itinere pueros fame peremptos reperit. Mox equo desiliens, laneam, qua indutus erat, ad carnem subduxit sibi interulam, eaque prout velaminis quantitas permittebat, utrumque cadaver obvolvens, exhibet mortuis sepulturam. Nam et vespillones mercede conduxit, et funeris usque ad tumulum persecutus exsequiis, defunctis fratribus debitum humanae pietatis exsolvit. In eadem quoque gestorum duris consueverat attenuare jejuniis, asperrimis edomare ciliciis, sed quibusdam ferreis nexibus coarctabat. In percipienliis, ut apposita quaeque contingens, ac
Abbreviated transcription (Latin):
fecta pie deuotionis extubias. ubibꝰ
plerũq lacͥmarũ ꝯpũctoibꝰ afflueba.
orro autẽ a draldus albas
bremetensis monasterii
uir uidelicet religiosus
ac sc̃e ꝯũsationis honestate ꝯspicuꝰ
ꝗ discipulus ei extiterat: nob̾ aliq̃n
retulit. qr uir dei dũ ĩ eo quo pꝰ mo¬
dũ defũctus ẽ langore decube̾t. illi
colligeret. q̃ posset eẽ sũma missarũ
quas celebrauit per spaciũ. Lt sex
fcõ liquido dep̃henditur ꝙͣ dunturna
ꝙͣ ĩdeficiens diuiui amoris flãma b̾i
uiri pectus excoxit. quẽ nimitũ abs
offe̾ntlis cotidie salutaribꝰ hostiis co¬
hibe̾ tot curarũ tot ĩgruentiũ nego¬
ciorũ sollicitudo nõ potuit. In erogã¬
dis p̃t̾e̾a elemosinis ita largus erat.
ut nõ nulli clũ eũ oĩa lisꝑgentẽ sine
cuntatione cõspice̾nt. nõ dispensato¬
rem s ꝓligum iudicarent.:
resertim quodam tp̃re dũ
fames ualida fines aqͥta¬
me uehem̃ter affligeret.
ac plimas galliarũ ꝓuincias pesti¬

Expanded text:
fecto piæ deuotionis excubias, vberibus plerunque lachrymarum compunctionibus affluebat. Porro autē Adraldus Abbas Bremetensis Monasterij, vir videlicet Religiosus, ac sanctæ conuersationis honestate conspicuus, qui discipulus eius extiterat, nobis aliquando retulit, quia vir Dei dum in eo quo postmodum defunctus est languore decumberet, illi colligeret, quæ posset esse summa Missarum, quas celebrauit per spatium quinquagfacto liquido deprehenditur, quam diuturna, quam indeficiens diuini amoris flamma, beati viri pectus excoxit, quem nimirum ab offerendis quotidie salutaribus hostiis cohibere tot curarum, tot ingruentium negotiorum sollicitudo non potuit. In erogandis præterea eleemosynis ita largus erat, vt nonnulli dum eum omnia dispergentem sine cunctatione conspicerent, non dispensatorem, sed prodigum iudicarent. Præsertim quodam tempore, dum fames valida fines Aquitaniæ vehementer affligeret, ac plurimas Galliarum prouincias pesti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ honore beate dei genitͥcis erat dedi¬
cata relinqueret: et ip̃a suis ĩtenta
cõpenliis ꝑ diu̾sa ꝓcul abiret. Puer
itaq se cõspiciens sine tustocde relictũ.
tutũ. diuino qͦdam ꝓuocatiis instĩctu
temptare cepit. si ualuas eccłie qͦli¬
bet nisu posset attingere. Fluctuabaͣ
gͥ ĩnocens reus dei. et sub diuino uͥ¬
be̾ ꝯstitutus. quid ageret nesciebat.
Innocens inqͣm ut puta qͥ nõ pͦcau¬
erat. reus autẽ dei: qr celesti u̾bere
uapulabat. ẽ andem reppens et qͣsi qͦ¬
dam se manuũ peclũ ꝙ remigio ful¬
ciens. uix ꝑuenit aflianuã: paula¬
timq ꝓgressus intͣuit. Iamq spe cõ¬
cepta ualentior pallam altaris arri¬
pint: ⁊ sic se erige qͥbus pot̾at conatibꝰ
cepit. S dũ intẽpestiue conat᷑. nͨdũ
soluti langoris acdhuc necdositate re¬
tringitur. Quid plura: Cancdẽ dĩe
uͥtutis auxiliũ sensit. et oĩ langore
deposito fcũs ĩcolumis. ad refẽndas

Expanded text:
in honore beatæ Dei Genitricis erat dediin honore beatæ Dei Genitricis erat dedicata, relinqueret: & ipsa suis intenta compēdiis, per diuersa procul abiret. Puer itaq. se conspiciens sine custode relictum, tutum, diuino quodam prouocatus instinctu, tentare cœpit si valuas Ecclesiæ quolibet nisu posset attingere. Fluctuabat igitur innocens reus Dei, & sub diuino verbere constitutus, quid ageret nesciebat. Innocens, inquam, vt puta qui non peccauerat, reus autem Dei, quia cœlesti verbere vapulabat. Tandem repens, & quasi quodam se manuum pedumque remigio fulciens, vix peruenit ad ianuā, paulatimque progressus, intrauit. Iamque spe concepta valentior, pallam Altaris arripuit, & sic se erigere, quibus poterat conatibus, cœpit. Sed dum intempestiue conatur, necdum soluti languoris adhuc nodositate restringitur. Quid plura? Tandem diuinæ virtutis auxilium sensit, & omni languore deposito, factus incolumis, ad referēdas
Abbreviated transcription (Latin):
certe maioris tͥ honoris ẽ. ut rex in
ferro qͣm seruus actitulis ĩ auro. Et
habilior est aqua ꝑspitua ĩuase fictili:
qͣm lutulenta uel luricla. qͣm nõ sa¬
por ꝓpͥus. s ext̾iora ꝯmenciant ornam̃¬
ta gemarũ. Sic ⁊ melior est ui̾tas in s
simplicibus u̾bis qͣm sit m̃cdatiũ in
elucubrati uenustate sermonis. S
iã res ip̃a ꝓclucatur ĩ mediũ ⁊ illiꝰ sũ¬
me iu̾tatis auxiliũ imploremus. q̃
mittitur. Quatinus ut huis ꝯscͥptio¬
nis articulo et ꝯpetenti breuitate suc¬
cinctos ⁊ a nota mendacii nos exhi¬
eat alienos:
eatus
igitur odilo
aruerne orum¬
dus. ex equestri qͥ
dem genus cluxit.
sec t̾rene ꝓsapie
lineam celestis iuite nobilitate tr̃as¬
cencit. Hic dũ acdhuc pu̾ili tene̾t᷑
infancia. tanto repente est om̃ium
fere m̾brorũ langore constrictus.
ut incedenddi qͦ ꝓrsus amitte̾t faclꝰ¬
eũ ante ianuã cuiꝰdã basilice: que

Expanded text:
certe maioris tibi honoris est, vt rex in certe maioris tibi honoris est, vt rex in ferro, quam seruus attituleris in auro. Et habilior est aqua perspicua in vase fictili, quam lutulenta vel lurida, quam non sapor proprius, sed exteriora commendant ornamenta gemmarum. Sic & mesimplicibus verbis, quam sit mendacium in elucubrati venustate sermonis. Sed jam res ipsa producatur in medium, et illius summae veritatis auxilium imploremus, qua mittitur ; quatenus in hujus scriptionis articulo, et competenti brevitate succinctos, et a nota mendacii nos exhibeat alienos. Beatus igitur Odilo Arverniae oriundus, 401 ex equestri quidem ordine genus duxit, sed terrenae prosapiae lineam coelestis vitae nobilitate transcendit. Hic dum adhuc puerili teneretur infantia, tanto repente est omnium fere membrorum languore constrictus, ut incedendi quoque prorsus amitteret faculeum ante ianuam cuiusdam Basilicæ, quæ
Abbreviated transcription (Latin):
titute salutẽ que¬
ꝰ est in xp̃o ihesu:.
ugo clumacensis mo¬
nasterii rector et spiri¬
talis milicie dux ac p̃¬
cipuus informator. hoc
in laboris ĩuuixit. ut uitã beati odi¬
bus paginis lacius repiebant᷑. eẽ clis¬
fusa utiliora queq magis q necessa¬
tia. breui ꝯpenio deflorarẽ. Cuius
ego copulsus imperio nõ luculenti
uenustatẽ aucuꝑabor elcquii: s si¬
cut ex oblatis apicibus dep̾hende po¬
tero cũ dei om̃ipotentis auxilio. me
u̾i̾tati deseruire tẽptaro. Suꝑfluũ
qͥipe est lucernã manibus adhibere.
dũ micantiũ stellarũ conaris signa.
distinguere. Ego qͦ dũ actus mirabił
uiri tanꝙͣ seren cuidã atq perluci¬
ci celi stellas ostencio. facetus urba¬
ut splencdorẽ accurati sermonis ad
illustranda corcla fideliũ nõ reqͥrat.
huc accedit quia rusticitas sermo¬
gare m̃clacii. Nam qͥ uix sufficit ĩ
elimatũ saltĩ deꝑmat elcqͥun. qͦ¬
mͦ nouit fabricare ꝯmentũ: Et

Expanded text:
titutæ, salutem quæ est in Christo Iesu. ugo Cluniacensis Monasterij Rector, & spiritalis militiæ dux ac præcipuus informator, hoc mihi laboris iniunxit, vt vitam B. Odibus paginis latius reperiebantur esse diffusa, meliora quæque magisque necessaria breui compendio deflorarem. Cuius ego compulsus imperio, non luculenti venustate occupabor eloquij, sed sicut ex oblatis apicibus deprehēdere potero, cum Dei omnipotentis auxilio, meræ veritati deseruire tentabo. Superfluum quippe est, lucernam manibus adhibere, dum micantium stellarum conaris signa distinguere. Ego quoque dum actus mirabilis viri, tamquam sereni cuiusdam atque perlucidi cœli stellas ostendo, facetiis vrbaut splendorem accurati sermonis ad illustranda fidelium corda non requirat. Huc accedit, quia rusticitas sermouevit mendacii. Nam qui vix sufficit, ut inelimatum saltim depromat eloquium, quomodo nouit fabricare commentū? Et
Abbreviated transcription (Latin):
um flumĩs imperat. Obedit ilico fa¬
mulus spumantes ꝓfluentiũ unda¬
rũ cumnlos ingredi nõ moratur.
Reuide iur sc̃s cũ om̃i ꝯmeantiũ tͣ¬
ba subseqͥt᷑. ⁊ sic om̃s ĩ ult̾iorẽ crepidi¬

Expanded text:
um fluminis imperat. Obedit illico faum fluminis imperat. Obedit illico famulus, spumantes profluentium vndarum cumulos ingredi non moratur. Deinde vir sanctus cum omni commeantium tba subsequitur, & sic omnes in vlteriorem
Abbreviated transcription (Latin):
lius qͦ fur dũ uir dei ĩ eadẽ
urbe cõsiste̾t stabulũ eiꝰ noc¬
t᷑ͣnus irrupit. ⁊ eqũ cui sp¬
et̾ialit ip̃e insidere ꝯsueuerat caute
subcluxit. S qr illis ĩ ꝑtibꝰ dep̾hendi
cleptes sacrilegus timuit cc̾citꝰ ad
oppictũ lauclẽ se ꝓfugit. Securꝰ itaq
recognoscentiũ: ꝓponit eqũ. Empto¬
res ĩuitat. uehiculũ laudat. ꝯmer¬
ciũ flagitat. S sic hoĩem dĩa disposi¬
tio p̃̾pecdiuit. ut nͨ cũ qͦlib ẽp̃tore ꝯpo¬
n̾e̾. nec aĩal potuiss peccunia ꝑmu¬
tare. Postremo reu̾sus ad se et penitẽ¬
cia cductus: bestiã ad locũ sui tͥminis
cõsciũ reuecat. et quid sͥ ꝯtigerit. ad
confusionem fui et omnipotentis
dei gloriam nõ eccultat..
ir idem uenerabilis dum
distabat ticinũ festinant᷑.
ac̃ sñ mora tͣnsire cupiebat. s ĩtum¬
escentibꝰ aquis etiam nanigiũ dec¬
rat. ꝓͥtinꝰ gͦ ꝯfisus ĩ deũ: unũ e fam¬

Expanded text:
Alius quoque fur dum vir Dei in eadem Alius quoque fur dum vir Dei in eadem vrbe consisteret, stabulum eius nocturnus irrupit, & equum cui specialiter ipse insidere consueuerat, caute subduxit. Sed quia illis in partibus deprehendi cleptes sacrilegus timuit: concitus ad oppidum Laudense profugit. Securus itaque recognoscentium, proponit equum, emptores inuitat, vehiculum laudat, commercium flagitat. Stio praepedivit, ut nec cum quolibet emptore componere, nec animal potuisset pecunia permutare. Postremo autem reversus ad se et poenitentia 406 ductus bestiam ad locum sui criminis conscium revocat, et quid sibi contigerit ad sui confusionem et omnipotentis Dei gloriam non occultat. ir idem venerabilis dum dictabat, Ticinum festinanter ac sine mora transire cupiebat, sed intumescentibus aquis, etiam navigium deerat. Protinus ergo confisus in Deum, unum e fam
Abbreviated transcription (Latin):
um. S dũ illi dispositio celestis obsis
suit. t̾tio subtilit̾ actẽptauit. s cum
emptoribꝰ de p̾cio penitus ꝯuenire nõ
potuit. Nec int̾ clistrahentẽ ⁊ coementẽ
pascisci ualuit uenale ꝯm̃ciũ. qr dĩa
clispositio conatibꝰ hominũ negauit
effectũ. Int̾ea scelis huiꝯ actorẽ ultio dĩa
corripuit. et manꝰ que sacrilegium
pei petͣuant ac pedes qͥbꝰ raptor aufu¬
gerat. arefaciens ĩ tolerabili ꝯstrinxit.
Mox itaq langore ꝯpulsus ad eccliam
bi maioli manibꝰ alienis aduehitur.
mantele sublatũ ad ꝯmissi reatus
indiciũ. corã cunctis appenditur.
et dĩa clem̃cia ab om̃i ppło qͥ pac̃citꝰ
huiꝰ fame rumore ꝯfluxerat ĩplora¬
tur. Sic itaq bi maioli mi̾tis ac p̾ci¬
bus fr̃m sͥ ẜuientiũ. sanus ⁊ ĩcolu¬
mis fcũs uelamen redelidit auenũ.
et recepit semet ip̃m. ꝙ bauit ergo
quo p̾mio dignus eẽt: qͥ b̾m offen¬
xret olilonem.

Expanded text:
um. Sed dum illi dispositio cœlestis obsistit, um. Sed dum illi dispositio cœlestis obsistit, suit, tertio subtiliter attentauit, sed cum emptoribus de pretio penitus conuenire non potuit. Nec inter distrahentem, & coementem pacisci valuit venale commercium; quia diuina dispositio conatibus hominum negauit effectum. Interea sceleris huius authorem vltio diuina corripuit, & manus quæ sacrilegium perpetrauerant, ac pedes quibus raptor aufugerat, arefaciens, intolerabili dolore constrixit. Mox itaque languore compulsus, ad Ecclesiam beati Maioli manibus alienis aduehitur, mantile sublatum, ad commissi reatus indicium coram cunctis appenditur, & diuina clementia ab omni populo qui percitus huius famæ rumore confluxerat imploratur. Sic itaque beati Maioli meritis, ac precibus fratrum sibi seruientium sanus & incolumis factus, velamen reddidit aet recepit semetipsum. Probavit ergo quo praemio dignus esset qui beatum offenderet Odilonem.
Abbreviated transcription (Latin):
u fer̾ia pͥme qͣdragesimalis edoma¬
de. q̃ capud ieuinii dicit᷑. surgentirꝰ
a mensa frĩbꝰ ille pugillũ cin̾e latent̃
impleuit. et apposito pane discubuit.
ret. innuit fr̃i ut clam s aqͣm nullo
teste cleferret. Ille ꝙ erat iussus im
hilet᷑. aust̾itatẽ uini redolẽ sentit᷑.¬
Repͥmit gͦ manũ abigit porulũ: atq
ut sͥ aquã m̃st̃ afferat: signis euidẽ
uerat admiratus expaiit. Geminat
tñ officiũ: uinũ ꝓicit ꝯuasat aquã:
denuo porrigit discũbenti. S ecte dũ
aqua potanda repetit᷑ uinũ rursum
ĩ pocislo reꝑit᷑. Iam itaq uir sc̃s dĩe pie¬
Rege qui post medũ fcũs est
ĩperator. ĩ titinensi simul
urte ꝯsisteret. et dñice natiuitatis
Qgiam celebraret: ꝯtigit ut uelamen
mense eiꝰ. artificiosa textͥm laboris
oꝑaticẽ ꝯspicuũ. sacrilega fuisset
fraude sublatũ. Postꝙͣ aũt uir dei
cũ rege discessit. fur qui rapuerat iã
securꝰ ꝓposuit uelamen ĩ foro uenali¬

Expanded text:
 feria primae quadragesimalis hebdomadae, quae caput jejunii dicitur, surgentibus a mensa fratribus, ille pugillum cineris latenter implevit, et apposito pane discubuit. ret , innuit fratri ut clam sibi aquam nullo teste deferret. Ille, quod erat jussus, imhibetur, austeritatem vini redolere sentitReprimit ergo manum, abigit poculum, atque vt sibi aquam minister afferat, signis & euideuerat, admiratus expauit. Geminat tamen officium, vinum proiicit, conuasat aquam, denuo porrigit discumbenti. Sed ecce dum aqua potanda repetitur, vinum rursus in poculo reperitur. Iam itaque vir sanctus diuinæ pieRege, qui postmodum factus est Imperator, in Ticinensi simul vrbe consisteret, & Dominicæ Natiuitatis gloriam celebraret, contigit vt velamen mensæ eius artificiosa textrini laboris operatione conspicuum, sacrilega fuisset fraude sublatum. Postquam autem vir Dei cum Rege discessit, fur qui rapuerat iam securus, proposuit velamen in foro venali
Abbreviated transcription (Latin):
fcõnis ĩsignia p̾luce̾nt. uix euolutis
qͣtuor ãnis. b̾s maiolus obdormunt
culus ĩmineret b̃m oclilonẽ ⁊ͥmet ĩ
pastoralis officii cura supstituit suũ¬
um d̾eliquit. In quẽ ꝓtinꝰ õĩum fra¬
trũ uota ꝯcͣrunt. om̃s se ad otedien¬
ciam sͥ unanimi deuotione subster¬
nũt. Quiq se eatenus orbatos rema¬
ne̾ defleuerant. iã decessioĩs pat̾ne
iacturã. nõ sub paris uicatii reforma¬
tione cõpensant. Iam uero ĩ ꝯmissi
reginũs sollicitudie ꝯstitutꝰ płi̾mis
scẽ religionis cepit flor̾e uͥtutibꝰ. Nli

Expanded text:
onis insignia praelucerent, vix evolutis quatuor annis, B. Maiolus obdormivitculus immineret, beatum Odilonem sibimet in pastoralis officii cura substituit, suumum dereliquit. In quem protinus omnium fratrum vota concurrunt, omnes se ad obedientiam ei unanimi devotione substernunt; quique se eatenus orbatos remae defleuerant, iam decessionis paternæ iacturam, in supparis vicarij reformatione compensant. Iam vero in commissi regiminis sollicitudine constitutus, plurimis sanctæ religionis cœpit florere virtutibus. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
te facibꝰ estuaret. Uirgͥ sc̃s cũ ĩ bonis
moribꝰ ꝑ cotidiana ꝓre ꝯu̾satioĩs incͤ¬
m̃ta succre sce̾t. seseq condie melior.
ad ꝑscõnis culm̃ arcdentiꝰ hanelaret.
cepit ñ nullis choruscare miraculis.
ut qͥ clarus erat ĩ pbitate morũ clareᷤ¬
ceret. etiã ĩ osten one signoꝵ. Et qui
ĩ obtutibꝰ omp̃is dei erat luc̾na ariẽs
fieret eciã corã hõib lucens. uUñ duu̾o
disponente iudicio fcm̃ ẽ ut qr de illis
erat qͥbꝰ dcm̃ est. uos estis lux huius
mũdi. dũ ip̃e lux cẽt primũ de luce
miratulum exhiberet..
liqñ siqͥdem dũ esset ĩ q̃dã
sin uiris uilla. q̃ bersomi¬
acũ dicit᷑. uidet pu̾m ue¬
ustũ quidẽ forma s tecũ a natiuita
e. Suꝑ quo cõsulens diclicit. qr filiꝯ
eẽt uillici: ⁊ qr uisum nũꝙͣ penitus
habuisset. Cui mox pia benignitate
cõpatiens. et apud se tacitis p̃cibus
latent ĩ sistens: ut puta qͥ talia nͨclũ
erat exꝑtus. ẽandẽ aduccat puulum.

Expanded text:
uaret. Vir igitur sanctus cum in bonis moribus per quotidiana piæ conuersationis incrementa succresceret, seseque quotidie melior ad perfectionis culmen ardentius anhelaret, cœpit nonnullis coruscare miraculis, vt qui clarus erat in probitate morum, claresceret etiam in ostensione signorum. Et qui in obtutibus omnipotentis Dei erat lucerna ardens, fieret etiam coram hominibus lucens. Vnde diuino disponente iudicio factum est, vt quia de illis erat quibus dictum est. Vos estis lux huius mundi, dum ipse lux esset, primum de luce miraculum exhiberet. liquando siquidem dum esset in quadam sui iuris villa, quæ Bersoniacum dicitur, videt puerum venustum quidete. Super quo consulens didicit, quia filius esset villici, & quia visum numquam penitus habuisset. Cui mox pia benignitate compatiens, & apud se tacitis precibus latenter insistens, vt puta qui talia necdum erat expertus: tandem aduocat paruulum,
Abbreviated transcription (Latin):
est eni egregiũ et ĩsigne miraculũ
maioli confessoris egregii se magis¬
tĩo tradidit. et ĩ cluni acensi monas¬
terio habitũ scẽ religiois accepit. ubi
dũ qͥetus ⁊ supplex humilit̾ ĩ scã ꝯũsa¬
tione ꝑsiste̾t: et ĩ ip̃o rutlis atq noui

Expanded text:
miraculum,einde B. Maioli confessoris egregii se magisterio tradidit, et in Cluniacensi monasterio habitum sanctae religionis accepit. Ubi dum quietus et simplex humiliter in sancta religione persisteret, et in ipso rudis, ac novi
Abbreviated transcription (Latin):
gre defluxerũt: huic ĩ ecciduas mũdi
ꝑtes regulariũ p̾ceptorũ. ⁊ rigoris
monastici fluenta manarunt. Huc
bone indolis adolescens maiolus. nõ
animũ deponens s habitũ: int̾ sco¬
lares tyrocinii celestis alas dño mi¬

Expanded text:
gratiæ defluxerunt. Hinc in occiduas mundi gratiæ defluxerunt. Hinc in occiduas mundi partes regularium præceptorum, & rigoris monastici fluēta manarunt. Huc bonæ indolis adolescens Mayolus, non animum deponens, sed habitum, inter scolares tyrocinij cœlestis aulas Domino mi
Abbreviated transcription (Latin):
rat locus ĩ t̾ritorio mastico¬
nensi ĩ ualle que dicit᷑ clu¬
niaca: pͥuatus qͥdẽ situ. s
dpinione ⁊ fama coto iam orbe cele¬
berrimo ⁊ sollẽpnis. Qui longe ab
humana cõmunione semot ꝯ tm̃
habebat solitarie qͥetis ⁊ pacis: ut
celestẽ qͦdam mͦ uid̾et᷑ solitudinẽ
imitari. Ubi eciam ab antiquo
monast̾ium fundatũ fuit: in qͦ
sub uiro uite uenerabilis aymar¬
do: numerosior cõuentus fratrũ¬
cura moriture carnis abiecta: uic¬
turo iet̾nũ sp̃ui militabat. Apud
quos religio et honestas tanto fer¬
uore ⁊ stucdio colebatur: ut uiuere
hoĩes more diuino et ĩ corporibꝰ posi¬
tos pret̃ coepora fieri: mirũ esset.
uirtus quippe monastice ꝓfessionis
que ĩ negligenciam deciderat: ⁊ in
eccliis gallicanis p̾cipue frigescebat.
sic per eos ẽ ad suuĩ fozmata pͥncipiũ
ut fere totus orbis religionis in de etꝰ
orcłis u̾itatẽ se gaudeat ꝯsecutum.
hinc ĩ eccli̾as gallie riui sc̃ĩtatis et

Expanded text:
rat locus in territorio Matisconensi, in valle quæ dicitur Cluniaca, priuatus quidem situ, sed opinione & fama toto iam orbe celeberrimus & solemnis. Qui longe ab humana communione semotus, tantum habebat solitariæ quietis, & pacis, vt cœlestem quodammodo videretur solitudinem imitari: vbi etiam ab antiquo Monasterium fundatum fuit, in quo sub viro vitæ venerabilis Aymardo numerosior Conuentus fratrumcura morituræ carnis abjecta, victuro in æternum spiritui militabat. Apud quos religio & honestas tanto feruore & studio colebantur, vt viuere homines more diuino, & in corporibus positos præter corpora fieri mirum esset. Virtus quippe monasticæ professionis, quæ in negligentiam tota deciderat, & in Ecclesiis Gallicanis præcipue frigescebat: sic per eos est ad suum reformata principium, vt fere totus orbis religionis inde & ordinis veritatem se gaudeat consecutum. Hinc in Ecclesias Galliæ riui sanctitatis &
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ta circũsedenciũ mentes ⁊ cculi
raꝑent᷑ adiecit. uobis qͥdẽ abb̃is ĩ¬
cũuit electio ⁊ ur̃m erat ꝯmum ꝓ
uidencia p̃fecisse pastorẽ. Sed q̃m
ut frẽm maiolũ ĩ custediã gregis
dni substituatis uigilẽ ⁊ rectorẽ.

Expanded text:
mentes & oculi mentes & oculi raperentur, adiecit. Vobis quidem incumbit electio, & vestrum erat communi prouidentia præfecisse Pastorem. Sed quoniam vt fratrem Mayolum in custodiā gregis Domini substituatis vigilē & Rectorem.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutis ĩ me defectum sencio nat᷑a¬
lem. Facilis extursus annorũ: me
oculi luminũ acies tota retũditur
et sensuũ u̾tas ĩminuta sentit
deiectionis sue i̾uiriam. Licet sit
animus ꝑseuerans. et sp̃c uictor
annorũ tocius tam̃ corporis rui¬
nã passus: excubias orcłis celebra¬
re nõ possum. Prouideat s̃ͥ discre¬
tio ur̃a pastorem: qui p̾cedat uos
ĩuia dei: et ueluti colũpna lum¬
inis ĩ necte offensionis dirigat
gressus nr̃os. Nauis sine remige
comissa uentis: nõ enauigare ad
portũ s illicdi scopulis ⁊ mediis in¬
lereliri fluctibus consueuit. Cas¬
trensis milicie multitudo. nͥ du¬
cis legibus ĩformetur. p̃sentia m¬
uniat᷑ firmet᷑ auxilio: seuas circũ¬
frementiũ hostiũ manus ĩcurrit.
Eccłia uduata rectore dũ nõ habet
cculũ ꝓuiiencie quo regatur: foue¬
am p̾cipitationis offenait. Cũ hec¬
et hiis similia uen̾abilis senex ĩ uir¬

Expanded text:
virtutis in me defectum sentio naturavirtutis in me defectum sentio naturalem: facilis excursus annorum me ioculi, luminum acies tota retunditur, & sensuum veritas imminuta sentit directionis suæ iniuriam. Licet sit animus perseuerās, & spiritus victor annorum, totius tamen corporis ruinam passus excubias ordinis celebrare non possum. Prouideat sibi discretio vestra Pastorem, qui præcedat vos in via Dei, & veluti columna luminis in nocte offensionis dirigat gressus vestros. Nauis sine remige commissa ventis, non enauigare ad portum, sed illidi scopulis, & mediis insepeliri fluctibus consueuit. Castrensis militiæ multitudo, nisi Ducis legibus informetur, præsentia muniatur, firmetur auxilio, sæuas circumfremētium hostium manus incurrit: Ecclesia viduata Rectore, dum non habet oculum prouidentiæ, quo regatur, foueam præcipitationis offendit. Cum hæc & similia venerabilis senex Aymar
Abbreviated transcription (Latin):
deposuit. Ex nota magnanimi regis
audatia nouimꝰ ait. In milites spi¬
ritũ fortitudĩs d̾iuari: sicut ab oppo¬
sito negligentia remissi ducis. col¬
lat̾ilibus animũ dissolutionis ins¬
purt. Au̾sa capitis ualitudo toto
redundat ĩ corpore sicut eo ĩcolu¬
mi ꝑmanente m̾bra cet̾a sospitate
et gaudio penitꝯ hylarescunt. Rex ⁊¬
enĩ formidolosus et pauidus si t̾ga
u̾tat: si fuit elapsus ĩ fugã. nõqͥd nõ
statim qͥsq fortissimus et utilis fe¬
mineo pauore soluetur: Qͥs ĩ capi¬
de molestiã sustinens ⁊ ĩ m̾uro pa¬
ciens pͥncipali. nõ ilico totis animi
⁊ corporis uiribꝰ elanguescat: Qu¬
orsum euaclat oracio: ꝑspicuũ est.
Ego eñ uobis ĩ celesti milicia du¬
catũ p̾bens ⁊ more capitis toti hu¬
manis eccłie corpori ꝓuidenciã ex¬
hitens gn̾alẽ. senio ⁊ debilitate con¬
fectus officio meo responsũ oꝑis ex¬
hibere nõ possum. Pricessi ĩ dies mł¬
tos etiam grandeuus et senex tocius

Expanded text:
it: Ex magnanimi Regis audacia nouimus in milites spiritum fortitudinis deriuari: sicut ab opposito negligentia remissi Ducis commilitionibus animum dissolutionis inspirat. Aduersa capitis valetudo toto redundat in corpore, sicut eo incolumi permanente, membra certa sospitate & gaudio penitus hilarescunt. Rex etenim formidolosus & pauidus, si terga vertat, si fuerit elapsus in fugam, nunquid non statim quisque fortissimus & virilis femineo pauore soluetur? Quis in capite molestiam sustinens, & in membro patiens principali, non illico totis animi & corporis viribus elanguescat? Quorsum euadat oratio, perspicuum est. Ego enim vobis in cœlesti militia ducatum præbens, & more capitis toti humano Ecclesiæ corpori prouidentiam exhibens generalem, senio & debilitate confectus, officio meo responsum operis exhibere non possum. Processi in dies multos, etiam grandæuus & senex, totius
Abbreviated transcription (Latin):
mous erat ut uͥcũq maneret. qͦ¬
ãq se ũteret monachorũ ilico fre ⁊¬
quentia nõ deesset. nõ ꝑuus ei fra¬
trũ cecus ad fluxit. Quos ille cum
alacritate suscipiens ⁊ pͥus eos in
affabilis alloquii familiaritate cõs¬
municat. ⁊ post modũ ut sͥ ꝓcarita¬
te ꝯuescant᷑ ĩuitat. Sed dñ ĩ longu̾
sermo ꝓthit᷑. semotim qͦsclã ex fa

Expanded text:
moris erat vt vbicumque maneret, qumoris erat vt vbicumque maneret, quocumque se verteret, monachorum illico frequentia non deesset, non paruus ei fratrum cœtus adfluxit. Quos ille cum alacritate suscipiens, & prius eis in affabilis eloquij familiaritate communicat, & postmodum vt sibi pro charitate conuescantur, inuitat. Sed dum in longum sermo protrahitur, semotim quosdam ex fa