comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
b curture et columba: ut scđm hȩc futurũ ĩret.
qđ futurũ eẽ. iam ñ ambigeret: Siue gͦ ꝑ iuuen¬
cam significata sit plebs posita subiugo legis. ꝑ
caprã eadem plebs peccatrix fut᷑a. ꝑ arietem eadẽ
plebs etiã regnatura. quȩ animalilia ꝓpt̃ crima
dicunt᷑. quia cum sint insignes articłi cemꝑum
abadã usq ad noe. et inde usq ad abrahã. et iñ
usq ad dauid. quid reꝓbato saule pͥmꝰ inregno
gentis isrłitice dñiẽ. uoluntate fundatꝰ. in hoc qͥp¬
pe ordine t̃cio quicendit᷑ ex abraham usq ad dauid.
tamqͣm t̾cia etate gerens ille popłsadoleuit siue
aliquid aliud conuenientiꝰ ista significent: nullo
ditam̃to urturisec columbe Et idõ dictũe aues
autẽ ñ diuisit: qm̃ carnales int̾se duudiuit᷑. Sꝑita¬
lesautem: nullo mͦ Siue a negotiosis conũsationi¬
bꝰ hominum se remoueant sicut turtur. siue int̃

Expanded text:
bus, turture et columba, ut secundum haec futurum sciret, bus, turture et columba, ut secundum haec futurum sciret, quod futurum esse iam non ambigeret. Siue ergo per iunencam significata sit plebs posita sub iugo legis, per capram eadem plebs peccatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura  quae animalia propterea trima dicuntur. quia, cum sint insignes articuli temporum ab Adam usque ad Noe et inde usque ad Abraham et inde usque ad Dauid, qui reprobato Saule primus in regno gentis Israeliticae Domini est uoluntate fundatus, in hoc ordine tertio, qui tenditur ex Abraham usque ad Dauid, tamquam tertiam aetatem gerens ille populus adoleuit, siue aliquid aliud conuenientius ista significent: nullo ditamento turturis et columbae. Et ideo dictum est: Aues autem non diuisit, quoniam carnales inter se diuiduntur, spiritales autem nullo modo, siue a negotiosis conuersationibus hominum se remoueant, sicut turtur, siue inter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmadia diuusa ull Indic illa disposuit dñs ds̃
cestam̃tum ad abrahã dicens Semini cuo dabo
t̾ram hanc: a flumine egipti usq ad flum̃ magnũ
flum̃ eufraten. ceneos. et cenezeos. et celmoneos.
et cetheos et ferezeos. et rafaim. et amorieos. et cha¬
naneos. et eueos et gergeseos. et iebuseos. Hȩc om̃ia
ate disserere longũ ẽ: et intentionem oꝑis huiꝰ ex¬
cedit Qđ gͦ satisẽ. nosse debeiꝰ Postea qͣmdiccũ ẽ.¬
credidisse ab raham dõ. et deputatum eẽ. illi ad
iusticiam: ñeum infide de fecisse ut diceret: Do¬
minator dñe scđm quid sciã quia heres eiꝰeros t̾rȩ
quippe illius ꝓmissa erat hereditas Non enim ait
uirginis mariȩ diffidentiȩ cum ait. qͦmͦ fiet istud
qm̃ uirũ ñ cognosco: Qd enĩ futurũ ẽẽt. certa erat:
modum qͦ fieret inquirebat: Et hoc cum quesiss
audiuit: Deniq et hic similituda dataẽ. de ani¬
malibꝰ. iuuenca. et capͣ etariete. et duab uolucri¬

Expanded text:
media diuisa illa. In die illa disposuit Dominus Deus testamentum ad Abram, dicens: Semini tuo dabo terram hanc, a flumine Aegypti usque ad flumen magnum flumen Euphraten, Cenaeos et Cenezaeos et Cedmonaeos et Chettaeos et Pherezaeos et Raphaim et Amorrhaeos et Chananaeos et Euaeos et Gergesaeos et Iebusaeos. Haec omnia ate disserere longum est et intentionem operis huius excedit. Quod ergo satis est nosse debemus. Postea quam dictum ecredidisse Abraham Deo, et deputatum esse illi ad justitiam, non eum in fide defecisse, ut diceret, Dominator Domine, secundum quid sciam quia haeres ejus ero ? terrae quippe illius promissa erat haereditas. Non enim ait, uirginis Mariae diffidentia quod ait: Quo modo fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod enim futurum esset, certa erat; modum quo fieret inquirebat, et hoc cum quaesisset, audiuit —: denique et hic similitudo data est de animalibus, iuuenca et capra et ariete et duabus uolucri
Abbreviated transcription (Latin):
mo qͥnianno ȩcatisiuȩ cencesimo autẽ quadra¬
ge simoquinto patris sui. cũ lot filio frĩssiu et
sara conuge. ꝑrexit int̾ram danaani et ꝑuenit usq
ad sichin. ubi rursus diumũ orałm accepit. de

Expanded text:
mo quinto anno aetatis suae, centesimo autem quadramo quinto anno aetatis suae, centesimo autem quadragesimo et quinto patris sui, cum Lot filio fratris et Sarra conjuge perrexit in terram Chanaan, et pervenit usque ad Sichem, ubi ru
Abbreviated transcription (Latin):
partes façte sunt: quia inutramq ab occea no
ing̃litur᷑ qͥd aquarũ t̾ras int̃luit. et hoc mare
magnũ nob̾ facit: Qua ꝓpt̾ sunduasparces orbẽ
diuidas orientis et occidentis asia erit in una.
in altera uͦ europa et affrica: Quã obrẽ crium
regnorũ quȩ tunc p̃cellebant: siciniorũ ñ
erat h assiriis quia in europa ẽ Agiptiorũ
autem qͦtͦ eis ñ subiacebat. aquib tota asia
tenebatur solis indis ut ꝑhibet᷑ exceptis: In
assiria gͥ p̃ualuerat dominatꝰ impiȩ ciuitarꝰ
huiꝰ cap̃ erat illa babilon cuiꝰ t̾renȩ cuitati om̃
aptissimune᷑. idẽ. confusio: Ibi iam ninꝰ regnabat.
p marten patcis sui beli: qui pͥmus illic regnauerat
cessy in regnũ quinquaginta duos regnauitannos:
et Sabebat in regno quadraginta tres qñ natꝰẽ abra¬
Sam. qui erat annꝰ circit mille simꝰ ducentesinꝰ
ante conditã romã ueluti alceram in occidente ba¬

Expanded text:
partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano ingreditur, quidquid aquarum terras interluit; et hoc mare magnum nobis facit. Quapropter si in duas partes orbem diuidas, Orientis et Occidentis, Asia erit in una, in altera uero Europa et Africa. Quam ob rem trium regnorum, quae tunc praecellebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia in Europa sunt; Aegyptiorum autem quo modo eis non subiacebat, a quibus tota Asia tenebatur, solis Indis, ut perhibetur, exceptis? In Assyria igitur praeualuerat dominatus inpiae ciuitatis; huius caput erat illa Babylon, cuius terrigenae ciuitatis nomen aptissimum est, id est confusio. Ibi iam Ninus regnabat post mortem patris sui Beli, qui primus illic regnauerat cessit in regnum, quinquaginta duos regnauit annos, et habebat in regno quadraginta tres, quando natus est Abraham, qui erat annus circiter millensimus ducentensimus ante conditam Romam, ueluti alteram in occidente Ba
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas. hoc ẽ socieras hominũ seđm hominẽ
uiuentium sub dominatu angłorũ desertoꝵ
insigniꝰ excellebat: Regna uidelicet tria. Sy.¬
cinorũ. egiptiorũ assiriorum: S assiriorum
multo erat potentius: atq sublimiꝰ Namrex
ille ninꝰ beli filiꝰ: excepta india uniũ se asiȩ
popłos subuigauerat: Asiam nunc dico ñ
illam partẽ quȩ huiꝰ maioris asiȩ unꝗ ꝓuincia :
s eam quȩ unũsa asia nuncupat᷑: Quã qͥdã
in altã duarum: pleriq autẽ int̾cia totiꝰ orb
parte po suerunt. ut sint om̃s. asia. europa.
et africa. qđ ñ ȩquali diuisione fecerunt: Nãq
ista quȩ asia nuncupatur: ameridie ꝑ orrientẽ.
ath ad septemtrionẽ ꝑuenit: Europa uͦ a sep¬
tentrione ssq ad occidentẽ. atq inde affrica
aboccidende usq ad meridielii. Unde uident᷑
orbem dimidiũ duȩ tenere europa et affrica
alium uͦ dimidium sola asia S ideo illȩ duȩ

Expanded text:
ciuitas, hoc est societas hominum secundum.. hominem ciuitas, hoc est societas hominum secundum.. hominem uiuentium, sub dominatu angelorum desertorum insignius excellebat, regna uidelicet tria, Sicyoniorum, Aegyptiorum, Assyriorum. Sed Assyriorum multo erat potentius adque sublimius. Nam rex ille Ninus Beli filius excepta India uniuersae Asiae populos subiugauerat. Asiam nunc dico non illam partem quae huius maioris Asiae una prouincia est, sed eam quae uniuersa Asia nuncupatur, quam quidam in altera duarum, plerique autem in tertia totius orbis parte posuerunt, ut sint omnes Asia, Europa et Africa; quod non aequali diuisione fecerunt. Namque ista, quae Asia nuncupatur, a meridie per orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde uideorbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, alium vero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae
Abbreviated transcription (Latin):
um gentiuim quȩ fidei eiꝰ uestigia consecunt᷑
Qd ꝓmuti cepit his ũb Etbenedicent᷑ inte om̃s
tribꝰ t̃rȩ. Hanc ꝓmissionẽ factam arbitrat᷑ euse¬
biꝰ septuagesimo qͥnco anno ȩtatis abrahȩ tamꝗͣ
mox ut facta ẽ. decarra exierit abrabam. qm̃ scri¬
pturȩ contra dicere ñ potest ubi legit᷑: Abrahã
erat quinq et septuaginta anioꝵ cũ exũt de
catra S si eo anno facca ẽ ista ꝓnussio: iam utiq
in carra cumpatie suo demorabat᷑ abrahã. Neq
babitasset: Numqͥd nã gͦ cont̃dicit᷑ stepħo dicenti.
qđ eodem anno facta su nt om̃ia et dĩ ꝓmissio
anceq̃m in carra habitaret abraham: et incar¬
ra habitatio eiꝰ. et unde ꝓfectio: Nonsolũ qͥa eu¬
sebiꝰ incͥro nicis ab an no huiꝰ ꝓ missionis compu¬
cat. et osteudic pꝰ quadringentos et. xxx annos
exitum ẽẽde egipto quando lexdataẽ. uerum
etiã quia id commemorat apłs ꝑ idem temp᷑¬
eminentia regna erant gentiũ. ĩ qͥbꝰ t̾rigenaꝵ

Expanded text:
 vestigia consequuntur, quod promitti coepit his verbis, Et benedicentur in te omnes tribus terrae. Hanc promissionem factam arbitratur Eusebius septuagesimo quinto anno aetatis Abrahae, tanquam mox ut facta est, de Charra exierit Abraham: quoniam Scripturae contradici non potest, ubi legitur, Abram erat quinque et septuaginta annorum, cum exiit ex Charra . Sed si eo anno facta est ista promissio, jam utique in Charra cum patre suo demorabatur Abraham. Neque habitasset. Numquidnam ergo contradicitur Stephano dicenti: quod eodem anno facta sint omnia, et Dei promissio, antequam in Carra habitaret Abraham, et in Carra habitatio ejus, et inde pro ectio: non solum quia Eusebius in Chronicis ab anno hujus promissionis computat et ostendit post quadringentos et triginta annos exitum esse de Aegypto, quando lex data est; verum etiam quia id commemorat apostolus Peminentia regna erant gentium, in quibus terrigenarum
Abbreviated transcription (Latin):
in mesopotamia constituto. hocẽ. iam eg̃sso de tĩa
caldeorũ dĩdix̃. exi de c̃ratua ce de cognatione
tua et de domo patristui: ñ ut corpꝰ inde ei ceret
qđ iã fecerat. s ut animum euellec dr̃ Non enĩ
exierat inde animo.si spe redeundi & desidio
cenebat᷑. Quȩ spes et desiđium: dõ uibente ac
uiuante et illo obediente fuerat amputãt᷑um
Non sane in credibit existimat᷑ cũ pꝰ easecutꝰ eẽt.
nachor patrẽ siuim. tunc abraam p̃ceptum dñ
implesse. ut cum sa cͥra coniuge sua. et loth
filio frĩs sui exiret de carra: Iam considande
sunt ꝓ missiones dĩ factȩ ad abraham Inhis

Expanded text:
so de terra Chaldaeorum, dicit Deus: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui, non ut corpus inde eiceret, quod iam fecerat, sed ut animum auelleret, dicitur. Non enim exierat inde tenebatur, quae spes et desiderium, Deo jubente ac juvante, et illo obediente, fuerat amputandum. Non sane incredibiliter existimatur, cum postea secutus esset Nachor patrem suum, tunc Abraham praeceptum Domini implesse, ut cum Sara conjuge sua, et Loth filio fratris sui exiret de Carra. Jam considerandae sunt promissiones Dei factae ad Abraham, in his
Abbreviated transcription (Latin):
eorum Crecdamꝰ gͦ eis et uera dicentib et mira facientibꝰ
Dicendo enim uera passi st̃ : ut possint facere nura: In
eis uerisest p̃cipuum qđ xp̃s resurrexit amortuis et mi-¬
mortalitatem resarrectionis in sua carne pͥm̾ ostendit
quam nobr affuturã uł in pͥncipio noui scłi uł in hutꝰ

Expanded text:
eorum. Credamus ergo eis et uera dicentibus et mira facientibus. eorum. Credamus ergo eis et uera dicentibus et mira facientibus. Dicendo enim uera passi sunt, ut possint facere mira. In eis ueris est praecipuum, quod Christus resurrexit a mortuis et inmortalitatem resurrectionis in sua carne primus ostendit, quam nobis adfuturam uel in principio noui saeculi uel in huius
Abbreviated transcription (Latin):
templa sicut diis s memorias sicut bominib mortuis.
quorũ apud dm̃ uiunt sp̃s fabricam᷑ Nec ibi erigi¬
mus altaria in quib sacrificemꝰ martyribꝰ. s unidõ et
in artgrum et nr̃o: Ad qđ sacrificiũ sic̃ hominesdĩ qͥ
mundũ in eiꝰ confessione uicerunt. suo loco et ordine
nominant᷑. ñ tam̃ asacerdote qͥ sacrificat inuocantur:
Dõ qͥppe ñ ipsissacrificat: quãuis inmemoria sacrifi¬
cet coꝵ. quia dĩ sac̃dos ẽ. ñ illoꝵ Ipsum uͦ sacͥficiũ corpꝰ ẽ.¬
xp̃i: qđ ñ offert᷑ ipsis qͥa hoc sunt et ipsi Quib gͥ potiꝰ
credendũ ẽ. miracła facientibꝰ: eis ne qͥseipsos uolt̃ hab̃i
facuine qͥcqͥd mirabile facuint: Eis ne qͥsacra sua etiã cri.¬
minasua et̃ uoluert̃ an eis quinec laudessitas uoluntẽẽ.
sacra sua s cotum qđ ueracit᷑ laudant᷑ ad eiꝰgłam ꝓ¬
ficere inquolaudant᷑ : In dño q ꝓpe laucdant᷑ animȩ

Expanded text:
templa sicut dis, sed memorias sicut hominibus mortuis. templa sicut dis, sed memorias sicut hominibus mortuis. quorum aput Deum uiuunt spiritus, fabricamus; nec ibi erigimus altaria, in quibus sacrificemus martyribus, sed uni Deo et martyrum et nostro; ad quod sacrificium sicut homines Dei, qui mnominantur. Non tamen a sacerdote, qui sacrificat, invocantur, Deo quippe non ipsis sacrificat, quamvis in memoria sacrificet corum, quia Dei sacerdos est, et non illorum; ipsum vero sacrificium corpus e non offertur ipsis, quia hoc sunt et ipsi. Quibus igitur potius credendum est miracula facientibus? Eisne qui se ipsos uolunt haberi faciunt quidquid mirabile faciunt? Eisne qui sacra sua etiam crimina sua esse uoluerunt, an eis qui nec laudes suas uolunt esse sacra sua, sed totum, quod ueraciter laudantur, ad eius gloriam proficere in quo laudantur? in Domino quippe laudantur animae
Abbreviated transcription (Latin):
c forte dicturi st̃ etiam dõ suos aliquamira fecisse:
Bene si iam incipunt dõs suos nr̃is mortuis homi¬
nib comparare Andicent etiã se hab̾e dõsex hominibꝰ
mortuis sic̃ herculẽ. sic̃ romulum. sic̃ alios multos qͦs
uidõrum numerũ receptosopinant᷑ s nob marcores ñ
st̃ dii. qa unũ eũdemq dm̃ et nr̃m scimꝰ et maityrum
Nec tam̃ miracłis que ꝑ memorias nr̃orũ martyrũ fiunc
ullo mͦ sunt cõparanda miracula q̃ facta ꝑ templa ꝑhi¬
bent᷑illoꝵ: Uerũ siqua similia uident᷑: sicut a moyse
magi pharaonis sic eorum deuicti sunt a marcyrib
nr̃is fecerunt autem illa demones eo fastu imprirȩ
suꝑbiȩ qͦ eorum clii eẽ uoluerunt: facunt autẽ ista
martyres uł potiꝰds̃ uit cooꝑantib aut orantibꝰ eisr
cum habere credim Deniq illi talib diissuis. et tẽpla
edificauerunt et statuer̃t̃ aras et sac̃dote sinstiruert̃
et sacrificia fecert̃ Nosautem martyrib nr̃is: non

Expanded text:
c forte dicturi sunt etiam deos suos aliqua mira fecisse. Bene, si iam incipiunt deos suos nostris mortuis hominibus conparare. An dicent etiam se habere deos ex hominibus mortuis, sicut Herculem, sicut Romulum, sicut alios multos, quos in deorum numerum receptos opinantur? Sed nobis martyres non sunt di, quia unum eundemque Deum et nostrum scimus et martyrum. Nec tamen miraculis, quae per memorias nostrorum martyrum fiunt, ullo modo sunt conparanda miracula, quae facta per templa perhibentur illorum. Verum si qua similia uidentur, sicut a Moyse magi Pharaonis, sic eorum di uicti sunt a martyribus nostris. Fecerunt autem illa daemones eo fastu inpurae superbiae, quo eorum di esse uoluerunt; faciunt autem ista martyres uel potius Deus aut cooperantibus aut orantibus eis, scum habere credamus. Denique illi talibus dis suis et templa aedificauerunt et statuerunt aras, et sacerdotes instituerunt et sacrificia fecerunt; nos autem martyribus nostris non
Abbreviated transcription (Latin):
baptismatis xp̃i et eiꝰ corporis sacramentũ. s solis ca¬¬
tholicis quamuis male uiuentib pollicent᷑ Quia ñ
solo sacramentos re ipsa manducauerunt corpus xp̃i
in ipso eiꝰ corpore constituti. de quo dicit apłs Unus
panis. unum corpus. multisumus: ut etiam si pꝰ ea
mnaliquã heresim uł etiam ingentilium idolatriam
lapsi fuerint tantum quia in corpore xp̃i idẽ. incatho
uerunt corpꝰ xp̃i non moriant᷑ in ec̃num. s uitam
quandoq consequant᷑ ȩt̃ñam. atq illa om̃is impietas
quanto maior fuerit ñ eis ualeat ad ęt̾nitatẽ s ad
diuturnitatẽ magnitudinẽq poenarũ¬

Expanded text:
isti et ejus corporis sacramentum, sed solis Catholicis, quamvis male viventibus pollicentur; quia non solo sacramento, sed re ipsa manducaverunt corpus Christi, in ipso ejus corpore constituti, de quo dicit Apostolus, Unus panis, unum corpus multi sumus : ut etiamsi postea in aliquam haeresim vel etiam in gentilium idololatriam lapsi fuerint, tantum quia in corpore Christi, id est in verunt corpus Christi, non moriantur in aeternum, sed vitam quandoque consequantur aeternam; adque illa omnis inpietas, quanto maior fuerit, non eis ualeat ad aeternitatem, sed ad diuturnitatem magnitudinemque poenaru
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm diceret Qui non in me manet. et inquo ñ
manec: ñ sellicat aut existimet manducare corpus
meum. aut bibere sanguinem meũ:. Nonitaq
mnent in xp̃o: qui ñ sunt m̃bra eiꝰ Non sunt autẽ
menbra xp̃i quise faciunt m̃bra meretricis: nisi
masam illud pęnitendo eẽ. desticerint et adhoc bo¬
num xconciliatione redierint:¬

Expanded text:
tamquam diceret: "qui non in me manet et in quo non tamquam diceret: "qui non in me manet et in quo non maneo, non se dicat aut existimet manducare corpus meum aut bibere sanguinem meum." non itaque manent in Christo qui non sunt membra eius. non sunt autem membra Christi qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud paenitendo esse destiterint et ad hoc bonum reconciliatione redierint
Abbreviated transcription (Latin):
b aic. qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ non possidebũt.
A ꝙ hoc quicũq agunt talianͥ in sempit̾no suppli¬
cio ñ erunt quia in dĩ regno eẽ. ñ poterunt: In his
enim ꝑseuerando usq in huiꝰ uitȩ finem ñ utiq di¬
cendisunt in xp̃o ꝑseuerasse usq in finẽ quia in xp̃o
ꝑ seuerare ẽ. in euis fide ꝑseuerare: Quȩ fides ut eã
definit. idem apłs ꝑ dilectionemoꝑit᷑: Dilectio au¬
tem sicut ipse alibi dicit malum non oꝑatur. nec
isti gͦ dicendi sunt manducare corpꝰ xp̃i: qm̃ nec
ñ possunt simul eẽ. in embra xp̃i et m̃bra ineretri¬
cis Deniq ipse dicit Qui manducat carnẽ meani
et bibit meum sanguinẽ: in me manet et ego meo
Ostendit qͥd sit ñ sacram ento tenꝰ. sed reuera corpꝰ xp̃i
manducare et eiꝰ sanguinem bibere: hocẽ. enĩ in xp̃o
manere. ut in illo maneat et xp̃c:Sic enĩ hoc dixit

Expanded text:
bus ait: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt; bus ait: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt; ac per hoc, quicumque agunt talia, nisi in sempiterno supplicio non erunt, quia in Dei regno esse non poterunt. In his enim perseuerando usque in huius uitae finem non utique dicendi sunt in Christo perseuerasse usque in finem, quia in Christo perseuerare est in eius fide perseuerare; quae fides, ut eam definit idem apostolus, per dilectionem operatur; dilectio autem, sicut ipse alibi dicit, malum non operatur. Nec isti ergo dicendi sunt manducare corpus Christi, quonnon possunt simul esse et membra Christi et membra meretricis. Denique ipse dicit: Qui manducat carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Ostenditmanducare et eius sanguinem bibere; hoc est in Christo manere, ut in illo maneat et Christus. sic enim hoc dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
sent si illos heresiartͥas hoc facit liberari a suppli¬
cio sempiterno. qđ in catholica eccłabaptizatist.
et sacramentũ corporis xp̃i in uero xp̃i corpore pr¬
mitus acce ꝑunt. cum peior sit utiq clesertor fidei
et ee desertore oppugnator eiꝰ effectus qͣm ille qui
non descruit qđ numqͣm tenuit: Demdequia ec
ho ocsurrit apł seadem uerba ꝓserens & enumetaus
illis carnis oꝑib eadem ueritate p̃dicens. qm̃qui
talia agunt regnum dĩ non possidebunt: Unde nec
illi in ꝑditis dampnabilib morib debent ẽt̃. securi.
quiusq in finẽ quidem uelut in communione &e¬
eectȩ catholicȩ ꝑ seuerant: intuentes qđ dictum ẽ.
qui ꝑseuerauent usq infinem: hic saluus erit Sed
ẽ. deserunt: siue formcando siue alias inmitrdicias
flagitiorum quas nec ex pͥmere apł suoluit in suo
corpore perpetrandassiue turpitudine luxuraȩ
diffluendo. siue aliquid aliud eorum agendo deqͥ-¬

Expanded text:
sent; si illos haeresiarchas hoc facit liberari a supplisent; si illos haeresiarchas hoc facit liberari a supplicio sempiterno, quod in catholica Ecclesia baptizati sunt, et sacramentum corporis Christi in uero Christi corpore primitus acceperunt; cum peior sit utique desertor fidei et ex desertore obpugnator eius effectus quam ille, qui non deseruit quod numquam tenuit; deinde quia et his occurrit apostolus eadem uerba proferens et enumeratis illis carnis operibus eadem ueritate praedicens: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Unde nec illi in perditis et damnabilibus moribus debent esse securi, qui usque in finem quidem uelut in communione ecclesiae catholicae perseuerant, intuentes quod dictum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. et hristus est, deserunt, siue fornicando siue alias inmunditias flagitiorum, quas nec exprimere apostolus uoluit, in suo corpore perpetrando, siue turpitudine luxuriae diffluendo siue aliquid aliud eorum agendo, de qui
Abbreviated transcription (Latin):
cances de altari. sumere consueuerunt: ipseuere di
ac ꝑ hocͥeretici et scismatici abhuius unitate exꝑisi
separati. possunt idem ꝑciꝑe sacram̃tum. s non fibi
utile. imouͦ etiam noxium. quo uidicentur grauiꝰ
qͣm uł tardius liberent᷑: Non sunt quippe in eo uin¬
culo pacis qđ illo ianculo expͥmit̾ sacram̃to Sed
rursus etiam isti qui acte intelligent non dicen¬
dum ec̃. manducare corpꝰ xp̃i qui incorpore ñ ẽ. xp̃i.
non recte ꝓmittunt eis qui uł in heresim uł etiam
ingentilium suꝑsticionem exilluis corporis tinitate
labuntur. lib̾ationem quandoq ab ȩc̃ni igne sup¬
plicu: Ptimum quia debent attendere quã sit in¬
tolerabile atq a sana doctrina nimis deuium:
ut multi acpene om̃s qui hereses impias condide¬
runt exeuntes de catholica eccła ec facti sunt herȩ¬
si arthȩ meliores habeant causas qͣm hi qui nõ qͣm
fuerunt catholici cumineorum laqueos incidis¬

Expanded text:
cantes de altari sumere consuerunt, ipse uere dicantes de altari sumere consuerunt, ipse uere diAc per hoc haeretici et schismatici ab huius unitate corporis separati possunt idem percipere sacramentum, sed non sibi utile, immo uero etiam noxium, quo iudicentur grauius. quam uel tardius liberentur. Non sunt quippe in eo uinculo pacis, quod illo exprimitur sacramento. Sed rursus etiam isti, qui recte intellegunt, non dicendum esse manducare corpus Christi, qui in corpore non est Christi. noin gentilium superstitionem, ex illius corporis unitate labuntur, liberationem quandoque ab aeterni igne supplicii. Primum, quia debent attendere, quam sit intolerabile atque a sana doctrina nimis devium, ut multi ac pene omnes, qui haereses impias condiderunt exeuntes de catholica Ecclesia, et facti sunt haeresiarchae, meliores habeant causas, quam hi qui nunquam fuerunt catholici, cum in eorum laqueos incidis
Abbreviated transcription (Latin):
et hissimilia quȩ p̃dixi uobis sicut p̃dixi: q̃m qͥ calia
igunt regnum dĩ ñ possidebunt: Hec ꝓfecto apłica
fasa sententia ẽ. sitales post quantalibet tempora
libera⁊ regnum dĩ possidebunt: Sed q̃m falła nẽ.
illonou ꝵerit constitutu regno Quamobrem
panis uuius qui de celodelandi. si quis manduca¬
uerit ex hoc pane uiuet in et̃num quomͦ sit accipi¬
endum : merito querit᷑. Et alistis quidem quib
nunc respondemꝰ: hunc inteller m auferunt illi
quibꝰ deinde respondendum ẽs Hint autem qͥ
hanc liberationem nec om̃ib habentib ⁊cram̃tum
baptismatis et corporis xp̃is solis catholis quam¬
uis maleuiuentib pollicent᷑: quia ñ solo inquint
sacramento. s re ipsa manducauerunt corpꝰ xp̃ui
ipso scilicet eiꝰ corpore constituti De quo corpore att
apłs: Unus panis. unum corpꝰ multisumus. Qui gͦ
ẽ. in eius corporis unitate idẽ. in xp̃ ianorum cmpage
m̃brorum cuiꝰ corporis sacram̃tum fideles omnuni¬

Expanded text:
ia agunt regnum Dei non possidebunt. Haec profecto apostolica falsa sententia est, si tales post quantalibet tempora liberati regnum Dei possidebunt. Sed quoniam falsa nillo non fuerit constitutus in regno. Quam ob rem panis uiuus, qui de caelo descendi; si quis manducauerit ex hoc pane, uiuet in aeternum, quo modo sit accipiendum, merito quaeritur. Et ab istis quidem, quibus nunc respondemus, hunc intellectum auferunt illi, quibus deinde respondendum est; hi sunt autem, qui hanc liberationem nec omnibus habentibus sacramentum baptismatis et corporis Christi, sed solis catholicis, quamuis male uiuentibus, pollicentur, quia non solo, inquiunt, sacramento, sed re ipsa manducauerunt corpus Christi, in ipso scilicet eius corpore constituti; de quo corpore ait apostolus: Unus panis, unum corpus multi sumus. Qui ergo est in eius corporis unitate, id est in Christianorum conpage membrorum, cuius corporis sacramentum fideles communi
Abbreviated transcription (Latin):
uict᷑ uielt filio ꝑeꝑcit cato qui non peꝑcit iͥ:
anturpiꝰ ciat contra imꝑuim eẽ. uictorẽ qͣm.
conta decꝰ ferre uictorem : nullo mͦ gͥ cato t̃pe
ex udicauit stibiuetete cȩsare uiuert. Alioqͥn.
ab hac tur ꝑittidine patno fuiore filiũ libaret

Expanded text:
uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
cñ. S tm̃ etia illi p̃t lucretiam de qua sussa.
tis qđ uidebat᷑ diximus. non facile reꝑunde
cui auctoritate p̃ scribant. isi illum catonẽ
qui se utice occidit: ñ quia solus hic fecit: s
quia uir ꝓb & doctus habebat̾ ut meritopi¬
tet᷑ etiam recte fieri potuisse uł posse qđ fec̃
De cuꝰ facto quid potissimum dica nͥ qđ amici
Cetiar docti quidam uiri quiboc fieri pri¬
dentiꝰ dissdebant. imbecillioris qͣm fortio¬
ris nin sicuius eẽ censuerunt. quo demon¬
sttartur non honestas turpia p̃cauens. s inr¬
firmitas aduersa non sustinens : hoc &e ipse
cato suo rissimo filio uidicauit. slam si tͣpe
cri ouictoria cesaris uuere. cur auctor¬
łns salntes turpitudinis filio fuit. quẽ decesa¬
ri bemgnignitate om̃ia sꝑare p̃cepit : cur ñ
ce illumꝰ sepe coegit ad mortem. Nam si eũ
filiũ qui contͣ imꝑiũ in hostem pugnauerat
eiim iuctore laudabilit̾ torquatꝰoccidit: cur

Expanded text:
. Sed tamen etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra . Sed tamen etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris qris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecavens, sed infirmitas adversa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo charissimo filio indicavit. Nam si turpe erat sub victoria Caesaris vivere, cur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur
Abbreviated transcription (Latin):
q feciss. uł etiam p̃cepiss: nisi ea m̃te quã
immorcalitatem animȩ uidit. ne quã qͣi
faciendum. quin etiã ꝓ hibendũ eẽ. uidicass.
At enim multi se interemerunt: ne iu manꝰ
hostium ꝑuenirent. Non mͦ querimꝰ utrũ
sit factum : s utrũ fuerit faciendum. Sana
quippe ratio. etiam exemplis ante ponenda
est. Cui quidẽ & exempla concordant: s illa
quȩ tanto digniora sunt imitatione. quanto
excellentiora piecate. non fecerunt pateiar¬
quando si ꝑsecutionẽ paterent᷑ fugere ad.¬
monuit de euitate in euutaem potuit¬
dmonere ut sibi manus inferrent. ne sima¬
nus ꝑsequentium ꝑuenirent. Porro si he ille
noniussit aut monuit ut edmͦ sui ex hacita
anigrarent. quib migrantib se mansionẽ et̃¬
nas p̃pãraturum eẽ ꝓmisit: quelibet exen-¬
pla ꝓponant gentes que ignorant dm̃. nni¬
festum est hoc non licere colentib unũ neũ¬

Expanded text:
que fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua que fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt patriarquando eos, si persecutionem paterentur, fugere admonuit de civitate in civitatem , potuitdmonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium pervenirent. Porro si hoc ille non jussit, aut monuit, ut eo modo sui ex hac vita migrarent, quibus migrantibus mansiones aeternas se praeparaturum esse promisit ; quaelibet exempla opponant gentes quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum ve
Abbreviated transcription (Latin):
onem. maiorq animꝰ merito ducendus ẽ qͥ
uitam erumpnosã magis pot̾ ferre qͣm fu¬
gere: & humanũ iudicium maximeq uul¬
gare quod plerunq caligine erroris inuoluit᷑
p̃ conscientiȩ luce ac puritate contempneit.
Quãobrem si magno animo fieri putandum ẽ
cum sibi homo ingerit mortẽ. ille potiꝰ cle¬
moͣbrotꝰ in hac animi magnitudine reꝑit᷑.
quẽ ferunt. lecto platonis libro. uħi de inmor¬
talitate animi disputauit. se p̃cipiti dis¬
se de muro. atq ita ex hac uita emigrasse ad
eam quã credidit eẽ meliorẽ. Nichil enira
urgebat aut calamitatis aut criminis seu
uerũ seu falsum. quod non ualendo ferre se
auferret. s ad capessendam mortẽ. atq ad
huiꝰ uitȩ suauia uincla rumpenda. sola affuit
animi magnitudo. Qđ tm̃ magnȩ potius fac¬
tum eẽ qͣm bene: cestis ei potuit eẽ. plato ipse
quem legerẽt. Qui ꝓfecto id p̃cipue potissimũ¬

Expanded text:
onem, maiorque animus merito dicendus est, qui onem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ utrum ꝓuissu dĩ sit habendum. q ieptȩ
filiã quȩ patri occurrit occidit. cum id se uouisset
immolaturũ dõ qđ ei redeunti dep̃lio uicto¬
r pͥmitus occurriss: Nec sanson alit̃ excusat᷑
qđ se ipsum cum hostib ruina domus opp̾ssit.
nͥquia sp̃s latent̃ hoc uisserat qui ꝑ illum mira¬
cła faciebat: his gͥ exceptis quos uł lex uistage¬
neralit᷑ uł ipse fons iusticiȩ ds specialit occidi¬
iubet: quisquis hominem uł seipsum uł quẽ.¬
libet occidit: homicidii crimine innectit᷑. Et
magnitudine fortasse mirandi. non sapientiȩ
sanitate laudandi sunt. quã qͣm sirationẽ dili.¬
gentius consulas. nec ipsa quidem animi ma¬
gritudo recte nominat᷑. ubiquisq non ualen¬
do tolerare uł queq asꝑa. uł aliena peccata.
se ipse interemerit. Magis enim m̃s infirma
dep̃hendit᷑. quȩ ferre non potest uł duram
sui corꝑis seruitutẽ. uł stultam uulgi opini¬

Expanded text:
quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidiiubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur. CAmagnitudine fortasse mirandi, non sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opini
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾cum habere cominunẽ. unde iustissima
orcłinatio creatoris & uita & mors eors nr̃is
usib subdit᷑.: restat ut de homine intelliga.¬
mus qđ dicꝰtum ẽ. non occides. Nec alterum
qͣm hominem occidit. Quasdam uͦ exceptiones
eadem ipsa diumna fecit auctoritas: ut liceat
hominẽ occidi. S his exceptis quos ds̃ occidiui-¬
bet. siue data lege. siue ad ꝑsonam ꝑtemꝑe exp̃¬
ssa uissione: ñ autem ipse occidit qui ministe¬
rium debet iubenti. sicut ad miniculũ gladiꝰ
utenti: & ideo nequa qͣm contra hoc p̃ceptum fe¬
cerunt qd dictumẽ. non occides. qui dõ auctore
bella gesserunt. aut ꝑsonam legentes publicȩ
potestatis. scđm eiꝰ legis hoc ẽ. iustissimȩ rationis
imꝑium sceleratos morte punierunt: & abrahã
ñ solum non ẽ. culpatꝰ crudelitatis crimine. uerũ
etiam laudatus ẽ nomine pietatis. qd uoluit filiũ
nequaqͣm scelerate s obedient᷑ occide : & merito

Expanded text:
nobiscum habere communem unde iustissima nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus subditur: restat ut de homine intellegamus, quod dictum est: Non occides, nec alterum quam hominem occidit. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritas ut non liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi jubet, sive data lege, sive ad personam pro tempore expressa jussione: non autem ipse occidit, qui ministerium debet jubenti sicut adminiculum gladius utenti; sicque nequaquam contra hoc praeceptum fecerunt quo dictum est: Non occides. qui Deo auctore bella gesserunt, aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt; et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito
Abbreviated transcription (Latin):
etiam inbestias ac peccora. conant᷑ extendere.
ut ex hoc nullum etiã illorũ liceat occidere.
Cur non gͦ &e herbas. & quicquid humo radi¬
citus alit᷑ ac figit᷑: Nam & hoc genuẜ rerum
quanuis nonsentiat: dr̃ uuere. Ae ꝑ hoc pot̃
&e mori. Pinde etiã cum uis adhibet᷑ occidi.
Unde & apłs cum de huiꝰcemodi seminib lo.¬
queretur : tu inquit quod seminas non uiui-¬
ficatur nͥ moriat᷑. Et in psalmo scriptum ẽ. Oc¬
cidit uites eorum ingrandine. Non gͥ ob hoc
cum audiuimꝰ non occides. uirgultum uelle-¬
re nefas ducimꝰ. & manicheoꝵs errori insani¬
ssimeͦ ad quiescimus:. His gͥ deliram̃tis remo.¬
tis. cum legimus ñ occides. si ꝓpterea non accr¬
pimꝰ hoc dictum ẽe de fructertis quia eis nul-
lus sensus ẽ. nec de irrationabilib animantib
uolatilib. nat᷑alib. ambulantib reptilib. qͥa
nulla nob̾ ratione sociant᷑. quiã non eisdatũẽ

Expanded text:
etiam in bestias ac pecora conantur extendere, etiam in bestias ac pecora conantur extendere, ut ex hoc nullum etiam illorum liceat occidere. Quur ergo non et herbas et quicquid humo radicitus alitur ac figitur? Nam et hoc genus rerum, quamuis non sentiat, dicitur uiuere ac per hoc potest et mori, proinde etiam, cum uis adhibetur, occidi. Unde et apostolus, cum de huius modi seminibus loqueretur: Tu, inquit, quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scriptum est: Occidit uites eorum in grandine. Num igitur ob hoc, cum audimus: Non occides, uirgultum uellere nefas ducimus et Manichaeorum errori insanissime adquiescimus? His igitur deliramentis remotis cum legimus: Non occides, si propterea non accipimus hoc dictum de frutectis esse, quia nullus eis sensus est, nec de inrationabilibus animantibus, uolatilibus natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniumcũ uetaret. falsum inquit testimo¬
monium ñ dices adũsus ꝓximũ tuum. Nec idõ
tm̃ si adũsus se ipsum quisq falsum testimoni
um dixerit. ab hoc crimine se putauerit alienũ:
qm̃ regulam diligendi ꝓximum asemet ipso
dilector accepit: quando qͥdẽ scriptumẽ. Dili-¬
ges ꝓxinum tuũ tanqͣm te ipsum. Porrro sifal.¬
si testimonii ñ minus reus ẽ. qui de se ipso falsũ
fatetur. quã si adũsus ꝓximum ꝓhibeat᷑ hoc fa¬
ceret. cum in eo p̃cepto quo falsum testimonium
ꝓ hibet᷑ adũsus ꝓximum ꝓhibeat᷑. possit q non
recte intelligentib uidi non eẽ ꝓhibitũ ut adũ¬
sus se ipsũ quisq falsus testis assistat: qͥnto mag̃
intelligendũ ẽ. non licere homini se ipsum occi¬
dere. cum in eo qđ scriptumẽ. ñ occides. nichilo
deinde addito. nullus nec ipse utiq cui p̃cipit᷑
intelligat᷑ exceptus. Unde quidam hoc p̃ceptum

Expanded text:
testimonium cum uetaret: Falsum, inquit, testitestimonium cum uetaret: Falsum, inquit, testimonium non dices aduersus proximum tuum. Nec ideo tamen si aduersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putaverit alienum. Quoniam regulam diligendi proximum a semetipso dilector accepit; quandoquidem scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si adversus proximum hoc faceret; cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, adversus proximum prohibeatur, possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis adsistat: quanto magis intellegendum est non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est: Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intellegatur exceptus! Unde quidam hoc praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
si quod alius in eam fecerat turpit̃ ferret ipsa
pacient̃. Non hoc fecerunt feminȩ xp̃iane
quȩ passȩ similia. uiuunt tm̃: nec inse ultȩ
sunt crim̃ alienum. ne aliorum scelerib ad¬
derent sua: si qm̃ hostes in eis concupiscendo
stupͣ commiserant. ille inse ipsis homicidia e¬
rubescendo committerent. Habent qͥuippe intꝰ
głam castitatis: testimonium conscientię. Ha¬
bent autẽ coram ocłis dĩ sui. nec requirunt
ampliꝰ: ubi quid recte faciant non habent am¬
male deuitant offensionẽ suspicionis humane.
Neq enim frustra in scis canonicis libris nus¬
qͣm nobis diuinitꝰ p̃ceptum ꝑ missum ue repꝑi¬
ri petest: uł ipsius adipiscendȩ immortalita.¬
tis. ullius cauendi carendi ue mali causa nob̾¬
met ipsis necem inferamꝰ. Nam & ꝓhibitos nos
eẽ intelligendumẽ. ubi lex ait: ñ occides: p̃ser¬
tim quia non addidit ꝓximũ cuum᷑. sic̃ falsum

Expanded text:
si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae Christianae, quae passae similia uiuunt tamen nec in se ultae sunt crimen alienum, ne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent ammale deuitant offensionem suspicionis humanae.Neque enim frustra in sanctis canonicis libris nusquam nobis diuinitus praeceptum permissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occides, praesertim quia non addidit: \'proximum tuum\', sicut falsum
Abbreviated transcription (Latin):
exitus: ubi dr̃. Si adulterata cur laudata : Si
pudicatcur occisa: Nob̾ tm̃ in hoc tam nobili
femine huiꝰ exemplo. ad istos refutandos qui
xp̃ianis feminis incaptiuitate comp̃ssis alie¬
nis ab omni contagione scĩtatis insultant: fuf¬
ficit qđ inp̃claris eiꝰ laudib dictumẽ. Duofu.¬
erunt. & adulterium unus ad misit. Tał enim
ab eis lucretia mag̃ creditaẽ: quȩ se nullo ad.¬
ultermno potuerit maculare consensu. Qđ gͦ se
ipsam qm̃ adulterium ꝑtulit etiam ñ adult̾a
occidit: non ẽ pudicitiȩ caritas s pudoris infir.¬
mitas ucluit enim eam multitudinis alie¬
nȩ inse commissȩ. etiam siñ secum. & romana
mulier laudis auida nimium uerita est ne
putaret᷑ qđ uiolent̾ ẽ. passa cum uiueret. li¬
bent̾ passa si uiueret. Unde ad ocłos hominũ
mentis suȩ testem illã poenam ad hibendam
putauit. quib conscientiã demonstrare non
potuit sociam quippe facti se credi erubuit.

Expanded text:
exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, uerita est ne putaretur, quod uiolenter est passa cum uiueret, libenter passa si uiueret. Unde ad oculos hominum testem . mentis suae illam poenam adhibendam putauit, quibus conscientiam demonstrare non potuit. Sociam quippe facti se credi erubuit,
Abbreviated transcription (Latin):
obstat. tristisq palus. innabił unda alligat:
an forte icleo ibi nonẽ. quia non sontem s male
sibi consciã seꝑemit: Quid si enĩ quod ipsatan.¬
tum mͦ nosse poterat quanuis uiueni uolent̃
cruenti etiam sua libidine illecta consensit
dq ii se puniens ita doluit ut morte putaret
Siandum: quãqͣm nec sic quidẽ se occidere¬
buit si fructuosã poss aput dõs falsos age sex¬
r pdenitentiã. Ueruntam̃ si forte ita ẽ. falsum
q ollnd quod duo fuerunt & ad ulterium
Idnisit: s pociꝰ ambo ad ulterium com¬
Sunt. unus manifesta inuasione. altera
nce consensione: non se occidit insontem.
It ideo pocest alitteratis eiꝰ defensorib dici:
ñ eẽ aput inferos int̾ illos qui sibilȩtum in sõ.¬
es peꝑe manu. S ita causa hȩc ex utroq lat̾e
coartatur. ut siextenuat᷑ homicidium adul.¬
teriũ confirmet᷑ : si purgatur adulterium unꝰ
homicidium cumuletur. Nec onmino inuenit᷑

Expanded text:
obstat, tristisque palus inamabilis undae Adligat. obstat, tristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morte putaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, si fructuosam posset aput deos falsos agere paenitentiam. Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ adulteriũ ñ amisit: Nam ille patria cũ
patre pulsus ẽ hȩc summo ẽ. mactata supplicio.
diñe. illa impudicitia qͣ inuita compͥmit᷑: ñẽ.
hȩc uisticia qͣm casta punit᷑. Uos appello leges
uidicesq romani. Nempe post ꝑpecrata faci¬
nora. nec quẽqͣm scelestum indempnatũ uo.
liustis occidi impune. Si gͦ ad ur̃m udicium
quisqͣm deferret hoc crim̃. uob̃q ꝓbaret᷑ nĩ
solum indempnatã uerũetiam eastã & inno¬
centem int̾fecta eẽ mulierem. ñ ne  in qui
idfecisset seueritate congrua plecberetis. Hoc
fecit illa lucretia. illa illa ⁊ pcdanta lucretia.
Innocentẽ castam uim ꝑpessam. lucretiam :¬
luctetia in suꝑ int̾emit. a ferte sententiam. Qd̃
si ꝓpterea non potestis. quia non astat qͣm pu¬
nire possitis: eur int̾fectricem innocentis &e ca¬
stȩ tanta p̃dicatione laudatis: qͣm certe aput
cere animas. cui ad suꝑna redire cupientifas

Expanded text:
quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea non potestis, quia non adstat quam punire possitis, quur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe aput cere animas; cui ad superna redire cupienti Fas
Abbreviated transcription (Latin):
matronã nobilem ueterẽq romanam: pudiei¬
tiȩ magnis efferunt laudib. Huiꝰ corꝑe cum
iuolenter opp̃sso tarquinii regis filius libidin¬
nose potitus. eẽt illa selus imꝓbissimi uien
marito collatino. & ꝓpinquo bruto. uir
rissimis ac fortissimis indicauit. eosq ad ui¬
dictam constrixit. Deinde foedi inse conissi
egra atq impatiens: se ꝑs̾mit. Qiuel diceri ad¬
ultera hȩc. ancasta udicanda ẽ: quis lem
trouersia laborandum putauerit: Ega
dam ex hoc ueracit̾ declamans: ait. Mirada
dictu. Duo fuerunt: & ad ulteruim unꝰ d̾mist
Splendide. atq clarissime. Intuens enim indu¬
orum corꝑum commixtione unus inquina¬
tissimã cupiditatẽ. alt̾iꝰ catissimã uoluntatẽ.
& nũ quid conuinctione membrorũ. s quid
animorũ diuersitate ageretur attendens:
duo inquit fuerunt & ad ulterium unus ad¬
misit. S quidẽ. hoc qđ in eam grauiꝰ uindicat᷑

Expanded text:
matronam nobilem ueteremque Romanam, pudicimatronam nobilem ueteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum uiolenter obpresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus inprobissimi iuuenis marito Collatino et propinquo Bruto, uiris clarissimis et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda est? Quis in hac controuersia laborandum putauerit? Egregie quidam ex hoc ueraciterque declamans ait: \'Mirabile dictu, duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Splendide adque uerissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur,