comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pastore uno: hereditas dĩ÷. Non solũ patris:
s etiam filiĩ. Nã filiĩ uox ÷ funes ceciderunt
mͥ inp̃claris. & eniꝰ hereditas mea p̾clara ÷ mͥ.
Et ipsiꝰ hereditatis uox ÷: apđ ꝓpħam dicens.
dnẽ ds nr̃ posside nos. Hanc hereditatẽ non
moriens pat̾ filio reliquid: s ipse filiꝰ eam
sua morte mirabilit̾ adquisiuit. cũ resurrec¬
tione possedit. Sigͦ dehac intelligendũ est :¬
qđ inpsalmi huiꝰ ꝓpħia canit᷑: ds uenerunt
gentes inhereditatẽ tuã: ut uenisse gentes
accipiamꝰ ięccłiam ñ cralendo. s ꝑsequendo.
id÷ eam inuasisse uoluntate delendi: atq
omĩno ꝑdendi. sic̃ tot ꝑsecutionũ exempla
monstrart᷑: oportae ut qđ sequit᷑ polluert̃
tẽplũ scm̃ tuũ ñ inlignis & lapidibꝰ s in
ipsis intelligat᷑ hominibꝰ: dequib tamquã
lapidib uius constru dic̃ apłs petrꝰ domũ
dĩ. Unde & apłs paulus aꝑtissime dicit.
gert̃. atq ut idolis supplicarent: uehement̃

Expanded text:
pastore uno, haereditas Dei est, non solum Patris, sed etiam Filii. Nam Filii vox est, Funes ceciderunt mihi in praeclaris, etenim haereditas mea praeclara est mihi : et ipsius haerednoster, posside nos . Hanc haereditatem non moriens Pater Filio reliquit; sed ipse Filius eam sua morte mirabiliter acquisivit, quam resurrectione possedit. 4. Si ergo de hac intelligendum est quod in psalmi hujus prophetia canitur, Deus, venerunt Gentes in haereditatem tuam, ut venisse Gentes accipiamus in Ecclesiam, non credendo, sed persequendo, id est, eam invasisse voluntate delendi atque omnino perdendi, sicut tot persecutionum exempla monstrarunt; oportet ut quod sequitur, Polluerunt templum inibus, de quibus, tanquam lapidibus vivis, construi dicit apostolus Petrus domum Dei . Unde et apostolus Paulus apertissime dicit, gerunt, atque ut idolis supplicarent, vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
eutuitu nr̃ sunt. Repeticio ÷ sententiȩ suꝑ¬
ioris. Nam qđ supͣ dictum obprobrtũ. hoc
repecitũ÷ subsannatio ⁊ irrisio. Et qđ sup᷑
dictũ ÷ uicmis nrĩs: hoc repetitum ÷ eis qͥ
incircuitui nr̃o sunt. ꝓ inde scd̾m ierłm t̾re.¬
nã uicini & inentuitu gentis eiꝰ: utiq alie
gentes intelligunt᷑. S c̃m autẽ ierłm libeĩ
matrẽ nrãm uicini st̃ ⁊ incircuitu eiꝰ. intq̃

Expanded text:
sunt. Repetitio est sententiae superioris: nam quod supra dictum est, opprobrium, hoc repetitum est, subsannatio et irrisio; et quod supra dictum est, vicinis nostris, hoc repetitum est, eis qui in circuitu nostro sunt. Proinde secundum Jerusalem terrenam vicini, et in circuitu gentis ejus, utique aliae gentes intelliguntur: secundum autem Jerusalem liberam matrem nostram, vicini sunt et in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃ĩs ꝓpt̾ nom̃ tuũ. Sic gͦ nos lib̾as. id÷
erius amalis. cũ & adiuuas nos adfacien¬
dã iusticiam: & ꝓpitiꝰ es peccatis nr̃is sine
neqͣndo dicant ingentib ubi ÷ ds̃ eoꝵ: ma¬
gis ꝓipsis gentib ÷ accipiendũ. Male enĩ
ꝓpitiũ. Illud uͦ qđ sequit᷑ & inotescat inna¬
tionib corã ocłis nrĩs. Uindica sangu

Expanded text:
tis nostris propter nomen tuum. Sic ergo nos liberas, id est, eruis a malis, cum et adjuvas nos ad faciendam justitiam, et propitius es peccatis nostris, sine Nequando dicant in Gentibus, Ubi est Deus eorum? magis pro ipsis Gentibus est accipiendum. Male enim propitium. Illud vero quod sequitur, Et innotescat in nationibus coram oculis nostris vindicta sangu
Abbreviated transcription (Latin):
ei scõꝵ tuorũ. Illud tantũ mͦ uariatũ ⁊ uola.¬
tilib cdli. & bestus tr̃ȩ. Meliꝰ sane int̃pretati
cint qui morticma posuert᷑: quã sicut quidã
mortalia. Alorticina enĩ. ñ dicunt᷑ nͥ mortu¬
orũ. Mortalia uͣ: etiam iuoꝵ corꝑum no.
men÷. Cũ gͦ sic̃ dixi adagricolã suũ sp̃s
martirũ uelitt poma transissent: morticina
eoꝵ & carnes eoꝵ posticrt̾ uolatilib celi &
bestris t̃re. quasi qͥcquã eoꝵ resurrectioni
deperir&. Ex occistis naturȩ sinib totũ re

Expanded text:
 tuorum: illud tantummodo variatum est, volatilibus coeli, et bestiis terrae. Melius sane interpretati sunt qui morticina posuerunt, quam sicut quidam mortalia. Morticina enim non dicuntur nisi mortuorum; mortalia vero etiam vivorum corporum nomen est. Cum ergo, sicut dixi, ad agricolam suum spiritus martyrum velut poma transissent, morticina eorum et carnes eorum posuerunt volatilibus coeli, et bestiis terrae: quasi quidquam eorum resurrectioni depe
Abbreviated transcription (Latin):
antiquarũ. Non ait preceritarũ quȩ possent. ẽ.
etiam rrentiores: s antiquarũ. hoc ÷ aparen¬
tib uenientium. Talib qͥppe iniquitatib
dap̃natio ñ correptio debet᷑. Cito anticipent
nos misatiȩ tue. Anticipent utiq adiudictum
tuum. Suꝑ exaltat enĩ miscłia muidicio. Iu¬
dicium aut̃ sine miscłia: s ei qui ñ facit misedłiã.
Ił aut̃ aduntgit Quia paiꝗꝑ es facti simꝰ ni.¬
mis: hoc uult intelligi anticipare nos miscdĩas
dĩ. ut nr̃a pauꝑtas id÷ infirmitas eo miseran¬
te adiuuet᷑ adeiꝰ p̃cepta facienda. ne adiudiciũ

Expanded text:
quaram. Non ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venientium: talibus quippe iniquitatibus damnatio, non correptio debetur. Cito anticipent nos misericordiae tuae. Anticipent utique ad judicium tuum: Superexaltat enim misericordia in judicio; judicium autem sine misericordia, sed ei qui non fec autem adjungit, Quia pauperes facti sumus nimis, ad hoc vult intelligi anticipare nos misericordias Dei, ut nostra paupertas, id est infirmitas, eo miserante adjuvetur ad ejus praecepta facienda, ne ad judicium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sub audiendũ ÷. Et quousq & infiẽ: Ac side¬
ceret᷑ quousq exardescit uelut ignis telus tius
infine: Nͥamita hic duo ista subaudienda sent
habeat prior sententia possiert̃ morticina setuꝵ
tuoꝵ escas uolatilib cęli: hoc uerbũ posteriꝵ
ñ hab& ubi dictũ ÷ carnes sdõꝵ tuoꝵ betus t̃
ro & relus dĩ ñ sunt ꝑturbationes dĩ sic̃ ũ niall
scripturas qͣs ñ intelligunt arguunt: s nom&
ire intellige᷑ uindicta iniquitatis nomine ral
exactio castitatis. ne antma legẽ diũ sui ontẽp¬
nat. & ades suio fornicando adispereat. hx. sͥ b
di autẽ dispofitione tranq̃ͥlia st̃ cui didaa¬

Expanded text:
audiendum est, et, quousque, et, in finem; ac si diceretur, Quousque exardescet velut ignis zelus tuus in finem? Nam ita hic duo ista subaudienda sunt,t: nam cum habeat prior sententia, Posuerunt morticina servorum tuorum escas volatilibus coeli, hoc verbum posterior non habet, ubi dictum rro et zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergoDei autem dispositione tranquilla sunt, cui di
Abbreviated transcription (Latin):
neo qͥppe qđ ait effu̾tide irã tuam. satis hoc tierbo
indicauit quã multã irã uoluerit intelligi. Un¬
de postra dicit. redde uicinis nr̃is septies tantũ.
Anqi multũ int̃ ÷ int̾ seruos qui lic& nesciant
uoluntatẽ dnã sui. tam̃ inuocant nom̃ eiꝰ & ali¬
enos afamilia tanti patris familias qui sic igno¬
rant dm. ut nec inuocent d̾m: Inuocant enĩ
ꝓeo uł similacra uł demonia. uł quã lib& crea¬
turã ñ erettorẽ qui ÷ benedicłꝰ inscfa. Neq ert̃
istos dequib hoc ꝓpħat ita nescientes significat.
sta ipsuꝰ anm̃ nescientes ut nec intiocent eum.
numici nominis eiꝰ existant. Multũ gͦ destat

Expanded text:
eo quippe quod ait, Effunde iram tuam, satis hoc verbo indicavit quam multam iram voluerit intelligi: unde postea dicit, Redde vicinis nostris septies tantum. An quia multum interest inter servos, qui licet nesciant voluntatem Domini sui, tamen invocant nomen ejus, et alienos a familia tanti patrisfamilias, qui sic ignorant Deum, ut nec invocent Deum? Invocant enim pro eo vel simulacra, vel daemonia, vel quamlibet creaturam; non Creat, ita nescientes significat sed ita ipsum Dominum nescientes, ut nec invocent eum, et inimici nominis ejus existant. Multum ergo distat
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ meredibile deb& uideri tã magnũ in
aliquib locis fiusse tr̃orẽ. ut seputtores scõꝵ
corꝑum nulli ꝓrsus existerent. aut certe qi
insepulta cadauera inmultis locis diu iacere.
potuerunt. donec areligiosis quodã mͦ fura¬

Expanded text:
debet videri tam magnum in aliquibus locis fuisse terrorem, ut sepultores sanctorum corporum nulli prorsus existerent; aut certe quia insepulta cadavera in multis locis diu jacere potuerunt, donec a religiosis quodammodo fura
Abbreviated transcription (Latin):
dni passlone: dedert̃ inescã meã
fel & msiti mea potauert̾ me aceto. & alia quȩ in
eodem psalmo uentura uelut facta narrant᷑:
Iec illud mirandũ ÷: qđ dõ ista dicunt᷑. Nlonenĩ
nescienti indicant᷑ : quo reuelante p̃scumt᷑. s
anima cũ dõ loquit᷑ pieratis affectu. Que non¬
uid& ds̃: ħam & angłi quȩ homintibꝰ nuntiant:
nescientib nuntiant. Quȩ aut̃ dõ nuntiant:
scienti nuntiant. Qnͣdo illi offerunt orationes
nrãs: & ineffabili mͦ deactib suis ȩtnã uerita¬
tẽ tãꝗͣ legẽ in cõmittabilẽ consulunt. łt istȩ
gͦ hõ dĩ dicit do̾ qđ discat adõ. tã ꝗͣ discipłs
magistro ñ ignoranti s iudicanti. Ac fic aut ad¬
ꝓbanti qđ docuit. aut qđ ñ docuit rep̃hendenti.
maxime qr specie presenti ꝓpħa eos inse tranfigu.¬
rans. qui tunc futuri eẽnt. qͣndo ista uenie¬
bant. Solent autẽ moratione dici dõ. quę
uidicans fecerit: & adiungit᷑ peticio ut iam

Expanded text:
one, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto ; et alia quae in eodem psalmo ventura velut facta narrantur. Nec illud mirandum est, quod Deo ista dicuntur. Non enim nescienti indicantur, quo revelante praesciuntur; sed anima cum Deo loquitur pietatis affectu quem novit Deus. Nam et Angeli quae hominibus nuntiant, nescientibus nuntiant; quae autem Deo nuntiant, scienti nuntiant, quando illi offerunt orationes nostras, et ineffabili modo de actibus suis aeternam veritatem, tanquam legem incommutabilem consulunt. Et iste ergo homo Dei dicit Deo quod discat a Deo, tanquam discipulus magistro non ignoranti, sed judicanti; ac sic, aut probanti quod docuit, aut quod non docuit reprehendenti: maxime quia specie precantis Propheta eos in se transfigurat, qui tunc futuri essent quando ista ventura. Solent autem in oratione dici Deo quae vindicans fecerit. et adjungi petitio ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ. deqͣ dictum ÷ multi fili deserte
uniuersam tr̃am. In ea qͥppe lectione ꝓpłnca
ubi scriptũ ÷ mutti filii deseitȩ magis quã
eiꝰ que hab& uirũ: paulo post ei dr̃. qui eru¬
it te ds̃ isrł uniuerse tĩȩ uocabit᷑. Cirtuitꝰ¬

Expanded text:
ictum est, Multi filii desertae, universam terram: in ea quippe lectione prophetica, ubi scriptum est, Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum, paulo post ei dicitur, Et qui eruit te, Deus Israel universae terrae vocabitur . Circuit
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m p̃missam grãm dese ꝓph̃iam lupus ra.¬
pax mane rapiens & aduesꝑam diuidens escas.
id ÷ priꝰ rapiens ꝑsecutor admortẽ: postea pas.¬
cens p̃dicator aduitã. Hi erant ex illo ppło he¬
as plebem suam: Absit. Nã ⁊ego isrłita sum
ex semine ist ł detribii beniamin. Non reppudit
ads plebẽ suam: quã presciuit. Hȩc plebs quȩ
sciuit: illi psalmo utiq respond& ubi scriptũ:¬
qm̃ ñ repell& dñs plebẽ suam. U̾bi aut̃ seqͥt᷑.
& hereditatẽ suã ñ derelinqu&: ibi euidenter
appar& talem plebem. eẽ. hereditatẽ dĩ. Ut enĩ
hoc dicer& et apłs: supͣ cõmemo rauerat ꝓpħi¬
cũ testimoniũ. dep̃nuntiata futura in credulita¬
te ppłi ifrł. Totadie expandi manꝰ meas adpl̃m
ñ eredentẽ: ⁊ contͣdicentẽ. Hic gͦ neqͥsꝗͣ male m¬
telligens unuiersũ illũ ppłm crimine incredu.¬
litatis & contͣdictionis arbitret᷑. eẽ. dãpnatum:

Expanded text:
secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rasecundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haeDeus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex semine Israel, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. » Haec plebs quae  suam quam praescivit, illi psalmo utique respondet, ubi scripturepellet Dominus plebem suam: ibi autem sequitur, Et haereditatem suam non derelinquet ; ubi evidenter apparet, talem plebem esse haereditatem Dei. Ut enim hoc diceret Apostolus, supra commemoraverat propheticum testimonium de praenuntiata futura incredulitate populi Israel: Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem . Hic ergo ne quisquam male intelligens, universum illum populum crimine incredulitatis et contradictionis arbitretur esse damnatum,
Abbreviated transcription (Latin):
baptista amicꝰ sponsi: ⁊ parentes eiꝰ ⁊ acharias
& helisabeth. Hinc simeon senex & anna ui¬
dua: qui apm̃ ñ loquentẽ sensti corꝑis au¬
nouert̾. hinc beati apłi. hinc nathanael in qͦ
dolus ñ erat. Hinc aliꝰ iosepħ: qui expectabat
etiam ipse regnũ dĩ. Hinc tanta illa multi¬
tudo. quȩ p̃cedebat & quȩ sequebat᷑ iumen¬
tũ eiꝰ dicens. benedictiis qui uenit in nomi¬
ne dñi. inqua erat & congregatio puerorum.
inquib dixit impletu: Exore infantiũ & lac¬
tentium ꝑfecisti laudẽ. Hinc etiam illi post
eiꝰ resurrectionẽ quoꝵ die uno tria milia. &¬
alia qͥnq milia baptirati sunt in animã unã
& cor unũ. caritatis igne cõflati: quoꝵ ne¬
mo dicebat alqͥd ꝓprium. s erant illis omĩa
cõmunia. Hinc sciꝰ diaconi. quoꝵ stephanꝰ an¬
te apłos martirio coronatꝰ. hinc tot ȩccłiȩ
ignotꝰ. notꝰ autẽ seuitia famosissima. s no¬
tior xpi misericor dissima gr̃a. hinc & ipse

Expanded text:
Baptista, amicus sponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizabeth : hinc Simeon senex et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis aunoverunt : hinc beati Apostoli: hinc Nathanael in quo dolus non erat : hinc alius Joseph qui exspectabat etiam ipse regnum Dei : hinc tanta illa multitudo quae praecedebat et sequebatur jumentum ejus, dicens, Benedictus qui venit in nomine Domini ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt , in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia : hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus : hinc tot Ecclesiaeignotus , notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uũ faciens pacem. & cõmutar& utrosq inimo
corꝑe dõ. in qͦ corꝑe sumꝰ filii di. clamantes ab¬
Hoc ÷ enĩ abba: qđ pater. Unde dñs qui dex ñ
sũ missus nͥ adoues quȩ ꝑierunt domꝰ ifrł: o.
stendens illi genti redditã p̃sentiȩ ppsł ꝓmissionẽ.
ait tam̃ alio loco: habeo alias oues que ñ sunt
dehoc ouili. oport& me ipsas adducere ut sit
imꝰ grex & imꝰ pastor: gentes significans qͣs erat
ad ducturꝰ. Nũquid ÷ ꝑ suam p̃sentiam corꝑalẽ
it alud uerũ sit. ñ sũ misus nͥ adoues que ꝑi¬
dissemmnaturi speciosi pedes anruntiantiũ pa

Expanded text:
m, faciens pacem, et coadunaret utrosque in uno corpore Deo ; in quo corpore sumus filii Dei, clamantes, Abhoc est enim Abba, quod Pater. Unde Dominus qui dixit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel , ostendens illi genti redditam praesentiae ipsius promissionem; ait tamen alio loco, Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor : Gentes significans, quas erat adducturus, non quidem per suam praesentiam corporalem, ut illud verum sit, « Non sum missus nisi ad oves quae disseminaturi « speciosi pedes annuntiantium pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
belloꝵ: aut certe si post resurrectionẽ ⁊ ascensio¬
nẽ diũ accipienda ÷ hic cõmemorata hereditas.
ea sunt intelligenda quȩ acultoribꝰ idoloru̾
imnimicis nominis xp̃i ȩccłia eiꝰ intanta mar¬
tirũ numerositate ꝑpessa ÷. Quãquã enĩ asapħ
sinagoga intẽpretat᷑. quȩ ÷ congregatio. idq no¬
men usitatuĩ insederit genti uideoꝵ. tam̃ ⁊ ec¬
cłiam ist̾a posse dici congregationẽ. ⁊ illũ uete¬
rẽ ppłm dictũ. eẽ. eccłiam. iã in alio psalmo satiᷤ
aꝑteq monstrauimꝰ. Hȩc gͥ eccłia hȩc hereditas
dĩ excircũcisione ⁊ pp̃utio congregata ÷: id ÷ ex¬

Expanded text:
e ; aut certe si post resurrectionem et ascensionem Domini accipienda est hic commemorata haereditas Dei; ea sunt intelligenda quae a cultoribus idolorum et inimicis nominis Christi, Ecclesia ejus in tanta martyrum numerositate perpessa est. Quanquam enim Asaph Synagoga interpretetur, quae est congregatio, idque nomen usitatius insederit genti Judaeorum; tamen et Ecclesiam istam posse dici congregationem, et illum veterem populum dictum esse Ecclesiam, jam in alio psalmo satis aperteque monstravimus. Haec igitur Ecclesia, haec haereditas Dei ex circumcisione et praeputio congregata est, id e
Abbreviated transcription (Latin):
gentib. ñ mͥ occurrit qͦmͦ dici potuerit iam
illȩ ppłs hereditas di. ñ tenens xp̃m. qͦ rȩpbato
& occiso factꝰ: rȩpb qui ineũ nec post eiꝰ resur¬
rectionẽ credere uoluit. ⁊ insuꝑ martires eiꝰ oc¬
cidit. Exillo enĩ ppło isrł qui cũq meu̾ ere¬

Expanded text:
ntibus; non mihi occurrit quomodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, non tenens Christum, quo reprobato et occiso factus est reprobus, qui in eum nec post ejus resurrectionem credere voluit, et insuper martyres ejus occidit. Ex illo enim populo Israel quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
nis. s filii ꝓmissionis deputant᷑ insemine. O m̾s
gentes: magnificabunt eum. Iamꝗͣ exponendo
repecitũ ÷: qđ supͣ dictũ ÷. Quia enũ benedicent᷑
ieo. magnificabunt eu̾ ñ ipsi faciendo ut mag¬
nꝰ sit qͥ ꝑ se ipsu magnꝰ ÷: s laudando ⁊ magnũ
fatendo. Siceni magnificamꝰ tłm. sic etiã dicimꝰ

Expanded text:
nis, sed filii promissionis deputantur in semine » . « Omnes gentes magnificabunt eum. » Tanquam exponendo repetitum est quod supra dictum est. Quia enim benedicentur in eo, magnificabunt eum: non ipsi faciendo ut magnus sit, qui per seipsum magnus est; sed laudando et magnum fatendo. Sic enim magnificamus Deum; sic etiam dicim
Abbreviated transcription (Latin):
ppło: & colles iusticiã. ut hoc mͦ utrisq concordan¬
tibꝰ fiat qđ scriptũ ÷. Iusticia ⁊ pax: osculate
funt se. Qd uͦ alii codices habent. suscipiant
montes pace ppło & colles: utrosq p̃dicatores euan¬
głicȩ pacis intelligendos pitto. siue p̃cedentes: siue
subsequentes. In his aut̃ codicib illud sequit᷑. in
iusticia iudicabit pauꝑes ppłi. S illi magis co¬
cdices approbant᷑: qui habent qđ supͣ exposimꝰ.
suscipiant montes pace̾ ppło: & colles iusticiam.
Aliqui aitt̾e habent ppło tuo: aliqͥ ñ habent tuo.
idem ipsi mͥ uident᷑: sic̃ eadem ciuitas syon. &
filia sion. Si autẽ distinctiꝰ intelligendum::
pauꝑes accipiamꝰ montes. filios autẽ pauꝑim
os pauꝑum. Qd uͦ supͣ dictũ ÷ udicabit: & p̾ea
saluos faci&. quedã uelut expositio ÷ qmꝰ u
dicabit. Adhoc enĩ udicabit: ut saluos faciat.
id÷ a ꝑdendis dãpnandisq discernat. quibꝰ
donat salutẽ paratã reuelare intemꝑe noiuis¬

Expanded text:
oc modo utrisque concordantibus, fiat quod scriptum est, Justitia et pax osculatae sunt se . Quod vero alii codices habent, Suscipiant montes pacem populo, et colles: utrosque praedicatores evangelicae pacis intelligendos puto; sive praecedentes, sive subsequentes. In his autem codicibus illud sequitur: In justitia judicabit pauperes populi. Sed illi magis codices approbantur, qui habent quod supra exposuimus, Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam. Aliqui autem habent, populo tuo; aliqui non habent tuo, ifilia Sion. Si autem distinctius intelligendum est; pauperes accipimus, montes; filios autem pauperuos pauperum. Quod vero supra dictum est, Judicabit, et postea, salvos faciet, quaedam velut expositio est quomodo judicabit. Ad hoc enim judicabit, ut salvos faciat, id est, a perdendis damnandisque discernat, quibus donat salutem paratam revelari in tempore novis
Abbreviated transcription (Latin):
honorabile: qui eis illud dedit. Iam ñ memor
nominu̾ eoꝵ ꝑ labia sua. quib antea uocabi¬
t̃ cũ. ẽent gentilium suꝑstitionib obligati uł
suoꝵ malorũ meritoꝵ signati uocabulis. antq̃

Expanded text:
honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor nominum illorum per labia sua , quibus antea vocabantur, cum essent Gentilium superstitionibus obligati, vel suorum malorum meritorum signati voc
Abbreviated transcription (Latin):
res futi suppliciĩ: diccũ÷. Ego ueniens cũ usuris
exigerem. Abnis usuris rediment᷑ animȩ patuꝑũ.
sanguine illo qui fusus: mremissionẽ peccatorũ.
Redim& gͦ abusuris remittendo peccata. qͦ debeban
ampliora supplicia. Redim& autẽ abiniquitate
adriuando ꝑ gram. etiam ad faciendã iusticiam
E adem itaq duo repetita sunt: quȩ stipͣ dicta enn
saluas faci&: hoc dictũ udet᷑ ex mniquitate re.
dim&. a ditrũq subaudit᷑. Nam parcendo re¬
dim& abusuris: saluos autẽ faciendo redim&
ab iniquitate. Ita cũ parr& pauꝑi & mopi: &ami¬
mas pauꝑum saluas faci&. exusuris & miquitate
redim& animas eoꝵ. Ex honorabile nomͦ eoꝵ
corã ipsis. Dant eni honorẽ nomini eiꝰ ꝓtantis
beneficis: qui respondent dignui & iustũ. eẽ. gr̃as
agere dnõ deo fuo. Uel qđ habent codices aliqͥ: &
honorabile nom̃ eoꝵ corã ipso. Qiua & si uident᷑
hitic scło contẽptibiles xp̃iani. nom̃ eoꝵ corã ipsoi

Expanded text:
res futuri supplicii dictum est: Ego veniens, cum usuris exigerem . Ab his usuris redimuntur animae pauperum, sanguine illo qui fusus est in remissionem peccatorum. Redimet ergo ab usuris, remittendo peccata, quae debebant ampliora supplicia: redimet autem ab iniquitate, adjuvando per gratiam etiam ad faciendam justitiam. Eadem itaque duo repetita sunt quae supra dicta erant. salvas faciet; hoc dictum videtur, Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus coram ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis beneficiis, qui respondent dignum et justum esse gratias agere Domino Deo suo. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ipso: quia etsi videntur huic saeculo contemptibiles Christiani, nomen eorum coram ipso est
Abbreviated transcription (Latin):
ille. qui suꝑiꝰ calũpniator ÷ dictus: qu̾e potent̾e
adhomines sibi subdendos. & incaptaitate re¬
titiendos non uirtꝰ eiꝰ fecit. s humana peccata.
I dde tpse & fortis ÷ dictus: idẽo & hnc̃ potens. S qͥ
humiliauit calũpniatorem: & intrauit iN
domĩi fortis. ut eo alligato uasa eiꝰ eriper&: fic
lib̾auit egert̾i apotente. & pauꝑem cui ñ erat
aduitor. Non enim hoc efficere potuit. uł cuiꝰ ꝗͣ
iurtus. uł quisꝗͣ homo iustus: uł aliqͥs angłs.
Cũ gͦ nullus. ẽẽt. adtutor ipse adueniens: sal
uos fecit eos. Occurrebat autẽ si ꝓpt̾ peccata
hõ tenebat᷑ adiabolo. nu̾qͥd nam xp̃o qui e¬
ruit egenu̾i apotente peccata placuerunt: Absit.
Seo pare ipsȩ mopi & pauꝑi. Id ÷ peccata di¬
mitcit humili. & ñ defius meritis confidenti:
aut de fua uirtute salute sꝑanti s indigen¬
ti gr̃a saluatoris sui. Cũ autẽ addidit E łami¬

Expanded text:
ille qui superius calumniator est dictus: quem potentem ille qui superius calumniator est dictus: quem potentem ad homines sibi subdendos et in captivitate retinendos non virtus ejus fecit, sed humana peccata. Idem ipse et fortis est dictus; ideo et hic potens. Sed qui humiliavit calumniatorem, et intravit in domum fortis, ut eo alligato vasa ejus diriperet , hic liberavit egenum a potente, et pauperem cui non erat adjutor. Non enim hoc efficere potuit vel cujusquam virtus, vel quisquam homo justus, vel aliquis Angelus. Cum ergo nullus esset adjutor, ips. 13. Occurrebat autem, Si propter peccata homo tenebatur a diabolo, numquidnam Christo qui eruit egenum a potente, peccata placuerunt? Absit: sed, Parcet ipse inopi et pauperi; id est, peccata dimittet humili, et non de suis meritis confidenti, aut de sua virtute salutem speranti, sed indigenti gratia Salvatoris sui. Cum autem addidit, Et ani
Abbreviated transcription (Latin):
lica ȩccłia p̃nuntiata ÷: non maliqͣ parte tr̃a.¬
rũ futura. sicut quelib& scismata.s mimi
uerso mundo fructificando. atq crescendo. usq
adipsos ethiopes ȩxtremos udelic& et teterri¬
sule mumera offerent: reges arabum & sabba
dona adducent. Ex adorabunt erĩ om̃s reges
t̾re. om̃s gentes seruient ei. Hoc iam nͨ exposito¬
rem: s c̃tẽplatorem desiderat. Inmo ñ solum
letantium fideltum. s etiam infidelium ge¬
menttum infet᷑ aspetib. Nisi qđł fõitasse que.¬
rendum ÷: qͥd dictũ sit dona adducent. fa
qͥppe adcuci solent: quȩ ambulare t̃possunt.
Numqͥd nã gͦ de imolaridis uiccimis dici potuit :
Absit ut talis oriat᷑ indieb eiꝰ iusticia. S ista dona
etiam reges adorantes erm. Non enĩ egeni. eẽ.
declignant᷑ & patiꝑes: id÷ humilit᷑ peccata con¬
fitentes. & egentes gła & gr̃a dei. Qeos rex illȩ fi¬
lius regis liber& apoterite. Idem qͥppe eͦ potens

Expanded text:
lica Ecclesia praenuntiata est, non in aliqua parte terralica Ecclesia praenuntiata est, non in aliqua parte terrarum futura, sicut quaelibet schismata; sed in universo mundo fructificando atque crescendo, usque ad ipsos Aethiopes, extremos videlicet et teterribum et Saba dona adducent. Et adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient ei. Hoc jam non expositorem, sed contemplatorem desiderat; imo non solum laetantium fidelium, sed etiam infidelium gementium infertur aspectibus: nisi fortasse quaerendum est quid dictum sit, dona adducent. Ea quippe adduci solent, quae ambulare possunt. Numquidnam ergo de immolandis victimis dici potuit? Absit ut talis oriatur in diebus ejus justitia. Sed ista dona etiam reges adorantes eum. Non enim egeni esse dedignantur et pauperes, id est humiliter peccata confitentes, et egentes gloria et gratia Dei, ut eos rex ille, filius Regis, liberet a potente. Idem quippe est potens,
Abbreviated transcription (Latin):
orb̾ t̾re: cum p̃dicat᷑ ȩxangłium regni. mimi
uerso orbi intestimontum omib gentib & tunc
ueni& finis. Coram illo ꝓcident ethiopes. &
inimici eiꝰ t̾ram lingent. ꝑethiopes aparte totũ
om̃s gentes significauit: eam eligens gent̾e quã
potissintũ nominar&. quȩ infinib tr̃e ÷. Corã
illo ꝓcident dictum ÷: adorabunt eum. & qi
scismata futura erant. ꝑdiuersa t̾rarũ loca:
quȩ inuiderent ȩccłie catholicȩ. toto orbȩ trarũ.
diffuse. eade porro scismata ꝑhominũ nomina
se fuerant diisura: & homines amando quib
cident ȩchiopes. adtimxit & mimici eiꝰ tͣram
lingent. Id ÷ homines amabunt: ut iuideant
suꝑ omne̾ tr̾am gła tua. Homo quippe au¬
dire meruit: t̾ra es & int̾ram ibis. Nanc t᷑ram
lingendo id ÷ talium auiccoritate uaniloca
delectati. eos amando & suauissimos haben¬
do contͣ dicunt diuinis eloquiis: quibꝰ catho.¬

Expanded text:
orbis terrae, cum praedicatur Evangelium regni in orbis terrae, cum praedicatur Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gers. 9. Coram illo decident Aethiopes, et inimici ejus terram lingent. Per Aethiopes, a parte totum, omnes gentes significavit; eam eligens gentem, quam potissimum nominaret, quae in finibus terrae est. Coram illo procident, dictum est, adorabunt eum. Et quia schismata futura erant per diversa terrarum loca, quae inviderent Ecclesiae catholicae toto terrarum orbe diffusae; eadem porro schismata per hominum nomina se fuerant divisura, et, homines amando quibus cident Aethiopes; adjunxit, et inimici ejus terram lingent; id est, homines amabunt, ut invideant super omnem terram gloria tua . Homo quippe audire meruit: Terra es, et in terram ibis . Hanc terram lingendo, id est, talium auctoritate vaniloqua delectati, eos amando, et in suavissimos habendo, contradicunt divinis eloquiis, quibus catho
Abbreviated transcription (Latin):
mine usq adtminos orbis trȩ. Dequo utiq
dixent oriet᷑ in dieb eiꝰ iusticia: & habundan¬
tia pacis. donec extollat᷑ lima. Si ȩcłia hic rec¬
te significat᷑ uocabulo limȩ: consequent᷑ osten¬
dit ꝗͣ late eandem exłiam fuerat diffilurꝰ cũ
adiecit. & dñabit᷑ a mari usq adiare. Alari
qͥppe magno emgit᷑ t̾ra: qł uocat᷑ occanũ. deqͥ
influit qͥddã extgitũ inmedio t̾rarũ. & facit
ista maria nota nob̃: quȩ nauigus frequentan¬
t᷑. dinde amari usq admare: aquolib& fire
nom̃ &e potestas toto orbe fuerat p̃dicanda.
multumq ualitna. qđ ne aliter poss& intel¬
ligi amari uscp admare. ontinio subiart.
& afluminc usq adt̾mmos oebis t̾re. Qł gͦ ait usq
ad tͣminos orb̾ t̾rȩ: hoc ante drcerat amari usq¬
sit. inde uoluisse xp̃m potestatẽ suam comenda¬
re. unde & discipłõs cȩpit eligere. Aflumine sci¬
riĩ cȩlestis auctoritas dilatat᷑. usq adtmmnos

Expanded text:
De quo utique dixerat: Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. Si Ecclesia hic recte significatur vocabulo lunae, consequenter ostendit quam late eamdem Ecclesiam fuerat diffusurus, cum adjecit: Et dominabitur a mari usque ad mare. Mari quippe magno cingitur terra, qui vocatur Oceanus; de quo influit quiddam exiguum in medio terrarum, et facit ista maria nota nobis, quae navigiis frequentantur. Proinde, a mari usque ad mare, a quolibet fine nomen et potestas toto orbe fuerant praedicanda, multumque valitura. Quod ne aliter posset intelligi, a mari usque ad mare; continuo subjecit, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Quod ergo ait, usque ad terminos orbsit, inde voluisse Christum potestatem suam jam commendare, unde et discipulos coepit eligere a flumine, scirii coelestis auctoritas, dilatatur usque ad terminos
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ eiꝰ. libant̾i solemꝰ acciꝑe ueluti hitiꝰ scłi dig¬
nitatẽ. qm̃ mons ÷ libanꝰ excelsas arbores habens:
& nom̃ ipsũ int̃precat᷑ candidatio. Quid gͦ mirũ¬
na contẽpseit̾ : Si aut̃ ibono accipimꝰ libanũ.
ꝓpt̾ cecdros libani quas plantauit. qͥs aliꝰ fruatꝰ
intelligendus: qͥ suꝑ hunc libanũ extolitt̃ nasi
spe: caritas. Atq inde. cetera utiq consequen¬

Expanded text:
fructus ejus. Libanum solemus accipere veluti hujus saeculi dignitatem: quoniam mons est Libanus excelsas arbores habens, et nomen ipsum interpretatur Candidatio. Et quid miruna contempserunt? Si autem in bono accipimus Libanum, propter cedros Libani quas plantavit ; quis alius fructus intelligendus est, qui super hunc Libanum extollitur, nisi m spiritus est caritas. Atque inde caetera consequen
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm de. qs paupes eiꝰ. id÷ tantũ mͦ bonal et
simul dextris sinistrisq pascunt᷑. qui uelut agni &
hedi infine seꝑandi sunt. totũ sicut cõmixtum ÷
nomine ppłi nuncupauit. & qr iudiciũ etiã hic
i bono posut: id ÷ ad saluos faciendos. ideo ait iu
dicabit pauꝑes ppłi: id ÷ ad salutẽ eos discern&. qui
sunt in ppło pauꝑes. Iam quid sunt pauꝑes supͣ expo¬
siumꝰ: hos & egenos intelligamꝰ. E ⁊ humiliabit
calu̾pniatorẽ. Nullus meliꝰ ꝗͣdiabolus hic calũpni¬
ator agnoscit᷑. Calũpnia eiꝰ est. Numqͥd gratis iob
pͥnceps huꝰ mundi nicħ inueniss&: occidit ꝑ calu̾p¬
niaf tudeoꝵ. quib ÷ usus calupniator tãꝗͣ uasis¬

Expanded text:
m Dei quos pauperes ejus; id est, tantummodo bonos et simul dextri sinistrique pascuntur, qui velut agni et haedi in fine separandi sunt ; totum sicut commixtus est, nomine populi nuncupavit. Et quia judicium etiam hic in bono ponit, eos ad salutem discernet, qui sunt in populo pauperes. Jam qui sint pauperes supra exposuimus: hos et egenos intelligamus. Et humiliabit calumniatorem. Nullus melius quam diabolus hic calumniator agnoscitur. Calumnia ejus est: Numquid gratis colit princeps hujus mundi nihil invenisset , occidit per calumnias Judaeorum; quib
Abbreviated transcription (Latin):
dicit udicare pͦpłm tuum iniusticia. id ÷ adiu-¬
dicandũ ppłm tuum. Talis locutio ẽ: apł̃ salo¬
monẽ Auerbia salomonis filii dauid: scire sapi¬
entiam & disciplinam. hoc ÷ ꝓuerbia salomonis
adsciendam sapientiam & disciplinã. Ita uidi¬
tium tuũ da: iudicare ppłm tuũ. id ÷ iudicium
tuũ da: adiudicandũ ppłm tuum. Qđ autem
ait priꝰ ppłm titũ: hoc ait postertus pauꝑes tuos.
& qd ait priꝰ in iusticia. hoc posteriꝰ in udicio:
more illo repecitionis ubi sane demonstrat ppłm
cõmemorandum putaii: qm̃ funt quidã qui
facitiꝰ omia sria pauꝑibꝰ distribuunt. quã ipsi
pauꝑes dei fiant. Inflati sunt enĩ iactantia:
qua putant fibi eẽ. tribuendũ. ñ grȩ dei qđ
bene uitunt: & ideo iam nec bene uiuunt.¬

Expanded text:
dicit, Judicare populum tuum in justitia, id est, ad judicit, Judicare populum tuum in justitia, id est, ad judicandum populum tuum. Talis locutio est apud Salomonem: Proverbia Salomonis, filii David, scire sapientiam et disciplinam ; hoc est, Proverbia Salomonis, ad sciendam sapientiam et disciplinam. Ita, judicium tuum da, judicare populum tuum; id est, judicium tuum da, ad judicandum populum tuum. Quod autem ait prius, populum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populcommemorandum putavi, quoniam sunt quidam qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuendum, non gratiae Dei, quod bene vivunt; et ideo jam nec bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dq̃s in euangłio ipsȩ dicit. Pater non
uidicat quẽ quã. s iudicium omẽ dedit filio.
Hoc ẽ. gͦ e iudicium tium regida. Qui ierediã
fiui est regis: q & ds̃ pater utiq rex est. Ita sccp¬
tum ÷: qđ rexfecit nuptias filio suo. More aute
scripture: idẽ repetit᷑ Nam qał dixit uidicium
tuum: hoc alit̾ aixit iusticiam tuam. Et qđ
dexit regi: hoc aliter dixit filio regis. Sicut ÷
illud. Qiu habitat incȩlis trridebit eos: & ans
sibsannabit cos. Qđ ÷ qũ habitat in celis. hoc
nabit eos. Et celi enarrant głam dĩ. & oꝑa manuum
eiꝰ anniitiat firmam̃tum. celi repeciti sunt nomine
armuntiat. Iste aut̾e repetitiones multũ eloquia
siue aliis uerbis eadem sententia repetat᷑. Et ma¬
xime reppertunt᷑ inpsalmis. & ieo genere sermo¬
nis: quo animi ÷ mouendꝰ affectus. Deinde sequit᷑.
Ldicare ppłm tuum iniusticia: & pauꝑes tuos in
indicio. Rexpat᷑ regi filio adquã tem dedit uidi¬
ctum suũ & iusticiã suam satis ostendit᷑: cum

Expanded text:
 in Evangelio dicit, Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio : hoc est ergo, Deus, judicium tuum regi da. Qui rex etiam filius est regis, quia et Deus Pater utique rex est. Ita scriptum est, quod rex fecit nuptias filio suo . More autem Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus subsannabit eos . Quod est, qui habitat in nabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomine annuntiat. Istae autem repetitiones multum eloquia sive aliis verbis eadem sententia repetatur: et maxime reperiuntur in Psalmis; et in eo genere sermonis quo animi est movendus affectus. 3. Deinde sequitur: Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio. Rex Pater regi Filio ad quam rem dedit judicium suum et justitiam suam satis ostenditur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
cata ÷ quȩ ꝑmaneat inęc̾nũ. abhac mortali¬
tate liberata: ita dictũ accipiendũ ÷ orietur
in dieb eiꝰ iusticia & habundantia pacis: donee
extollat᷑ lima. tamꝗͣ diceret᷑. Oriet᷑ indieb eiꝰ
iusticia: quȩ contradictionẽ ac rebellationem
carnis auncat. & fiat pax: intantũ crescens &
qui eam in hac gła pͥmogenttꝰ amortus. ante¬
cessit. ut sedenx ad dexterã patris: ita cũ sole
ꝑmanens ante limã. quo p ea extolleret᷑ &¬

Expanded text:
cata est, quae permaneat in aeternum, ab hac mortalicata est, quae permaneat in aeternum, ab hac mortalitate liberata; ita dictum accipiendum est, Orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna, tanquam diceretur: Orietur in diebus ejus justitia, quae contradictionem ac rebellationem carnis vincat, et fiet pax in tantum crescens et qui eam in hac gloria primogenitus a mortuis antecessit, ut sederet ad dexteram Patris ; ita cum sole permanens ante lunam, quo postea extolleret
Abbreviated transcription (Latin):
cum. sic̃ imicuiq usum ÷ transferents. qd
tollat᷑. & qui dixerunt auferatur nusꝙaa
co dissonant. Tollat᷑ enĩ magis habe conlue¬
tudo ita dici. ut auferat᷑ & non sit. qr a
ita ut alcł dleuecur. Auferat᷑ uͦ ꝓrsus alẽ
intesligi ñ potest.: nͥ ut ꝑ dat᷑ hoc ÷ ut ñl
Extollat᷑ autẽ nicħ. nͥ ut altiꝰ eleuet᷑. Qł quidem
cũ in maloponit᷑ stꝑbiam sol& significare. sicu¬
ti ÷ intua sapientia. noli extolli. Inbono autem
non sit: fortassis em̾ hoc intelligi uoluit: ne
ulteriꝰ sit mortalitas. qͣndo nouissima mintica
destruet᷑ mors: ut pacis habundantia usq ad
hoc ꝑducat᷑. neqͥd resistat felicitati iustoꝵ ex
infirmitate mortalitatis. Qđ erit millo scło cuiꝰ
tenemꝰ fidelem ꝓmissionẽ. ꝑ iħm xpͦm din
bundantia pacis. donec morte omĩno deuicta.
atq destructa. omis mortalitas ab fumat᷑. Sin
nͦ uocabulo lutiȩ non mortalitas carnis. ꝑ qu̾a
n̾c transit ȩccłia: s ipsa omino ȩccłia signifi¬

Expanded text:
um, sicut unicuique visum est, transferentes, quod tollatur, et qui dixerunt auferatur, non usque adeo dissonant. Tollatur enim magis habet consuetudo ita dici, ut auferatur, et non sit, quam ita ut altius elevetur. Auferat vero prorsus aliter intelligi non potest, nisi ut perdat autem nihil nisi ut altius elevetur. Quod quidem cum in malo ponitur, superbiam solet significare; sicuti est: In tua sapientia noli extolli . In bono autem non sit? Fortassis enim hoc intelligi voluit, ne ulterius sit mortalitas, quando novissima inimica destruetur mors : ut pacis abundantia usque ad hoc perducatur, ne quid resistat felicitati beatorum ex infirmitate mortalitatis; quod erit in illo saeculo, cujus tenemus fidelem promissionem Dei bundantia pacis: donec morte omnino devicta atque destructa, omnis mortalitas absumatur. Sin vero vocabulo lunae, non mortalitas carnis per quam nunc transit Ecclesia, sed ipsa omnino Ecclesia signifi
Abbreviated transcription (Latin):
generationes: non euident̃ appar&&. Nisi qe
merito sensus illȩ p̃latus ÷ ut tamꝗͣ expo.¬
nendo qͥd tixerit lim̾a. secutus adumger&:
generationes generationũ. EYdescend&
sicut pluuia iuellus: & sicut guitȩ stillan¬
tes suꝑ tram. Recoluit & ãmonuit illud̃ qđ
factum ÷ ꝑuidice̾ geleon: de xp̃o id habere
fine̾. Petũt qͥppe ille signũ adnõ. ut marea
positũ solũ ueltus cõplueret᷑: & sicca e̾et. area.
&e rur sũ solũ uellus siccũ eet. & copluent᷑ ama.

Expanded text:
generationes, non evidenter apparet; nisi quia merito sensus ille praelatus est, ut tanquam exponendo quid dixerit lunam, secutus adjungeret, generationes generationsicut pluvia in vellus, et sicut guttae stillantes super terrum. Recoluit et admonuit illud quod factum est per judicem Gedeon, de Christo id habere finem. Petiit quippe ille signum a Domino, ut in area positum solum vellus complueretur, et sicca esset area; et rursum solum vellus si
Abbreviated transcription (Latin):
mom̾ib gentib xp̾ianȩ gr̾ȩ plenuis nubib õ¬
plui. Alio qͥppe uerbo eandẽ pluuam signisi¬
ris nomine significari puto: uł qr expolianda
fuerat auctoritate doctrine. sicut ouis expolia¬
tͣ uellere: uł qr inabdito eandẽ pluitiã deci¬
nebat. quã nolebat p̃pitio predicari: id: mait¬
cu̾eisis gentib reuelari. O rietur indieb aͦ¬

Expanded text:
ianae gratiae plenis nubibus complui. Alio quippe verbo eamdem pluviam signifiris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae, sicut ovis exspoliatur vellere; vel quia in abdito eamdem pluviam detinebat, quam nolebat praeputio praedicari, id est, incircumcisis gentibus revelari.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ nullo tẽꝑe uariat᷑. sicut inpͥncipio erat u̾bũ
D ꝑ limã: significare maliit merem̃ta defectt:
mortalium. Deniq cũ dixissse ante lunã uolens
quodãmꝰ exponere ꝓ quare lunã posuerit generati.¬
onis inqͥt generationũ. Que transeunt decessione¬
successioneq mortaltum. tamꝗͣ detrim̃tis increm̃¬
tisq lunaribꝰ. Aophoc quid melꝰ intelligit᷑ ꝑ¬
manere ante limã. nͥ omĩa mortalia tinmnorta¬
litate p̾ceclere: Qd etiam sic non iconuenien¬
ter accppi potest. ut qm humiliato calu̾̃pn¬
atore secd& addexteram patris. hoc sit ꝑma¬
D sicut ista dici posfunt de ininsibili substan¬
tia ereatoris. non sicut de ista uifibiti creatu¬
ra inqͣfunt corꝑa celestia quo illustriꝰ emin&
sol: de quo hec similitudo adhibita ÷: sicit
adhibetur etiam detĩtstrib petra. leo. agnus.
homo habens duosfitios: & cetera. Figo humi¬
liato calũpniatore. ꝑman& cũ sole: q uicto
diabolo ꝑ resurrectionẽ sel& addexterã patͥs.

Expanded text:
nullo tempore variatur, sicut in principio erat Verbum. Sed per lunam significare maluit incrementa defectusque mortalium. Denique cum dixisset, ante lunam; volens quodammodo exponere pro qua re lunam posuerit, generationes, inquit, generationum: tsuccessione mortalium, tanquam decrementis incrementisque lunaribus. Ac per hoc quid melius intelligitur permanere ante lunam, nisi omnia mortalia immortalitate praecedere? Quod etiam sic non inconvenienter accipi potest, ut quod jam humiliato calumniatore sedet ad dexteram Patris, hoc sit permased sicut ista dici possunt de invisibili substantia Creatoris: non sicut de ista visibili creatura, in qua sunt corpora coelestia, quorum illustrius eminet sol, de quo haec similitudo adhibita est; sicut adhibetur etiam de terrestribus, petra, leo, agnus, homo habens duos filios, et caetera. Ergo humiliato calumniatore permanet cum sole; quia victo diabolo per resurrectionem, se
Abbreviated transcription (Latin):
oues que perierant domꝰ ifrł. Cũ dicit ite pͥmn̾
adillas: oftendit & pꝰea cum iam. eẽt. area cõpli¬
enda. ituros eos etiam adalias oues quȩ ñ. eẽnt
exueteri ppło ifrł. Dequib dicit. Habeo alias
oues quȩ non sunt exhoc ouili: oꝑt&e me &
ipsas ad uicere. ut sit unus grex: & unꝰ pastor.

Expanded text:
es quae perierunt domus Israel . Cum dicit, Ite primum ad illas, ostendit et postea, cum jam esset area compluenda, ituros eos etiam ad alias oves quae non essent ex veteri populo Israel, de quibus dicit: Habeo alias oves quae non sunt ex hoc ovili; oportet me et ipsas adducere, ut sit unus grex et unus pastor .
Abbreviated transcription (Latin):
uera pax. non qualem muisti inter se faciunt.
montes pacem & colles uisticiam: Earellentes qͥppe
mȩccłia paci debent uigilanti intentione consu¬
lere: ne ꝓpt̾ suos honores suꝑbe agendo scismata
faciant imitatis cõpage cdifrupta: Colles autẽ
ita eos mmitando & obediendo subseqͣnt᷑: ut eis cep̃m
ante ponant. ne maioꝵ moritiutm qm̃ uident᷑ ex¬
cellere uana auctoritate seducti. se axp̃i unitate
difrũpant. Ideo dictũ ÷ suscipiant montes pact
ppło. Dicant qͥdẽ: imitatores mei estote. sic̃ &ego
xp̃i: s rursus dicant. lic& si nos aut angĩs deulo
uob annuntiauerit pret̾ quã qd accepistis: ana¬
thema sit. Dicant etiam. Numquid paulus an
non dicant. ego sum pauli. ego aitẽ apollo ago
uͦ cephȩ: s om̃s dicant. ego sum xp̃i. Hec est i¬
sticia non ante ponere seruos dño: nec equare.
ta leuare ocsos inmonites: unde auxiltim u.¬
niat sibi. ut tam̃ aigcilium suu̾ non sꝑert

Expanded text:
vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. vera pax, non qualem injusti inter se faciunt. Montes pacem, et colles justitiam? Excellentes quippe in Ecclesia, paci debent vigilanti intentione consulere; ne propter suos honores superbe agendo schismata faciant, unitatis compage disrupta. Colles autem ita eos imitando et obediendo subsequantur, ut eis Christum anteponant; ne malorum montium, quoniam videntur excellere, vana auctoritate seducti, se a Christi unitate disrumpant. Ideo dictum est: Suscipiant montes pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei  Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pronon dicant, Ego sum Pauli, ego sum Apollo, ego vero Cephae; sed omnes dicant: Ego sum Christi . Haec est justitia: non anteponere servos Domino, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suu
Abbreviated transcription (Latin):
dicio. uidicium ñ appellans: nͥ qđ retũ atq¬
iustum ÷. Suscipiant morites pace̾ ppło: &
colles iusticiam. Montes maiores sunt: colles
minores. Nintirtm hii sunt: qͦs aliꝰ hab& psalmꝰ
pusillos cum magnus. Isti qͥppe montes exutta¬
uerunt sicut arietes. & isti colles sicut agni ouum
in exitu isrł exegipto. id ÷ in ppli dei lib̾atione ab
hinꝰ scłi seruitute. Faxcellenti gͦ scitate emmentes
mȩcłia montes sunt qui idonei sunt & alios doce¬
re. sic loquendo ut fideliter instruant᷑. sic iuuen¬
do ut salubriter imitent᷑. Colles autẽ sunt: aloꝵ
excellertiam sua obedientia subsequentes. Quare
gͦ montes pace̾. & colles iusticiam: Anforte nichil
it̾ ẽ̾et. etiam si ita diceretur. suscipiant montes
tusticiam ppło & colles pace: Utrisq enĩ iusticia
& utrisq pax necessaria ÷. Et fieri potest ut alio no¬
mine par appellata sit ipsa iusticia: hec ÷ enim

Expanded text:
dicio: dicio: s. 3. Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam. Montes majores sunt, colles minores. Nimirum ergo hi sunt quos alius habet psalmus: Pusillos cum magnis. Isti quippe montes exsultaverunt sicut arietes, et isti colles sicut agni ovium, in exitu Israel ex Aegypto , id est in populi Dei liberatione ab hujus saeculi servitute. Excellenti ergo sanctitate eminentes in Ecclesia, montes sunt; qui idonei sunt et alios docere , sic loquendo ut fideliter instruantur, sic vivendo ut salubriter imitentur: colles autem sunt illorum excellentiam sua obedientia subsequentes. Quare ergo montes pacem, et colles justitiam? An forte nihil interesset, etiamsi ita diceretur: Suscipiant montes justitiam populo, et colles pacem? Utrisque enim justitia, et utrisque pax necessaria est: et fieri potest ut alio nomine pax ap pellata sit ipsa justitia; haec est enim
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: priꝰ uisticiã posuit. deinde uidiciũ dicens.
udlicare ppłm tuum miusticia: & pauꝑes tuos m
uidicio: magis ostendit iudictum se apellasse tu¬
sticiã: nichil inter. ẽẽ. demonstraris. qͦ ordine po¬
nat᷑: cum idem significat. Sol& eniꝰ dici uidici¬
ut inustã. dicere non solemꝰ. Siem praua &
in uista erit: nec iusticia iam dicenda ẽ. dinde
ponendo iudicium. idq iusticiȩ nominȩ repecen¬
do. uł ponendo iusticiam. & eam iudicii nomine
iudicando intelligi non potest. Ubi enĩ dñs
dicit. nolite tudicare ꝑsonalit᷑: s rectũ iudi¬
cium uidicate. ostendit.eẽ. posse pͥarutͦ iudici¬
um: cũ dicit rectũ tudicium iudicate. Deniq
illud uetat: hoc precipit. Cũ uͦ sine ulla agec¬
tione dicit udicium: contiruo nistũ uult in¬
telligi. sicut÷ qđ ait. Relinquitis grauiora
legis: miscłiam ⁊ uidicium. Et illud qđ ihe¬
remias dicit. faciens diuitias suas: ñ conuidicio
Non ait faciens diuitias suas pͣuo in iustõue ui¬

Expanded text:
am; prius justitiam posuit, deinde judicium, dicens, Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicivel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine od in male judicando intelligi non potest. Ubi enim Dominus dicit, Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, continuo justum vult intelligi; sicut est quod ait Relinquitis graviora Legis, misericordiam, et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Faciens divitias suas non cum judicio . Non ait, Faciens divitias suas pravo injustove ju
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda ÷ quȩ scłi huꝰ societatẽ significat.
Non eniꝰ frustra pͥmꝰ cam condidit cuitatẽ. Exalta¬
to itaq fructu xp̃i suꝑ libanu̾. id ÷ suꝑ arbores
diut᷑nas & ligna imputribilia: qr illę fructus
et̾nꝰ ÷. omĩs claritas hominis scdm tẽꝑalem scłi
celsitudin̾ẽ feno cõꝑat᷑: qm̃ acredentib ⁊ uitam

Expanded text:
ligenda est, quae saeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis secundum temporalem saeculi cels