comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis quȩ p̃cipio uobis. Magna dilectio.
Cum seruus bonus ẽẽ non possit᷑. nisi p̃cepta
dm̃ sui fecerit. hinc amicos suos uoluit
intelligi. unde boni serui possunt ꝓbari.
S ed ut dixi ista dignatio ẽ. ut dñs quos nouit
seruos suos. dignetur dicere amicos suos. Nam
ut sciatis ad seruoꝵ officium ꝑtinere precepta
dñi sui facere. alio loco seruos utiq obiurgat
seruo obedienti ipse dicturus ẽ. euge serue
bone os fidelis. qm̃ in paucis fidelis fuisti. supͣ
multa te constituam. intra in gaudium dñi
tui. Potest gͥ eẽ q seruus & amicus. qui ser¬
uus ẽ bonus. S quod sequitur attendamꝰ.
am non dicam uos seruos. quia seruus ne

Expanded text:
feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos
Abbreviated transcription (Latin):
uinceret mundus. Unde ait apłs. grãs deo
confidite: ego uici mundum. Explicit ser¬
hora clarifica filium tuum. ut filius tuus
clarificet te:
N TE ista quȩ nunc sumꝰ
acdiuuante dño tractaturi
dixerat ihc̃. hȩc locutus fũ
uobis.: ut in me pacem
habeatis. Quȩ ñ recen¬
tiora paulo suꝑuis ab a
cutus ẽ. ex quo eos cȩpit habere discipulos. s¬
ue certe ex quo post cȩnam exorsus ẽ. hunc am¬
mirabilem ꝓlixumq sermonẽ. Talem qͥppe c̃¬
memorauit causam cur eis sit locutus ut ad eũ
finem rectissime referantur: uł omnia quȩ lo¬
cutus ẽ eis: uel ea maxime quȩ dixit iam ꝓ as
moriturus tanqͣm uerba nouissima. postea¬
qͣm de conuuio scõ ille qui eum fuerat tra¬
diturus egressus ẽ. Hanc enim gͦ causam
cõmendau̾it sermonis sui. ut in illo pacen
haberent: ꝑpter quã totum agitur quod xp̃¬
ani sumus. Hec enim pax finem temporis
ñ habet: & omnis piȩ nr̃e intentionis. actio¬

Expanded text:
vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo,vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo,Confidite, ego vici mundum. TRACTATus clarificet te. nte ista quae nunc sumus adjuvante Domino tractaturi, dixerat Jesus, Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo cutus est, ex quo eos coepit habere discipulos, sive certe, ex quo post coenam exorsus est hunc admirabilem prolixumque sermonem. Talem quippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille, qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim causam commendavit sermonis sui, ut in illo pacem haberent, propter quod totum agitur quod Christiani sumus. Haec enim pax finem temporis non habebit, et omni spei nostrae intentionis actio
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. tunc ita ꝑturbabimini. ut quod mͦ
creditis relinquatis. Uenerunt enimad tantã
desꝑationem. & suȩ pͥstinȩ fidei ut ita dixerĩ
mortẽ. quanta apparuit in illo cleopha. qui
post eius resurrectionẽ cum illo semꝑ loqui
nesciens. & quid ei contigerit narrans. nos inqͥt¬
sperabamus. quod ipse fuerat redemꝑturus isrł.
Ecce quomͦ eum reliquerant deserendo etiam
ipsam fidem. qua in eum antẽ crediderant.
In ea uͦ pressura quam post eius glificationem
accepto sp̃u scõ ꝑtulerunt. ñ eum reliquerus.
ꝙ quãuis fugerent de ciuitate in ciuitatẽ. ab
ipso ñ refugerunt. s ut habentes p̃ssuram in
mundo. in illo pacem tenerent. ñ ab illo refu¬
ge fuerunt. s ipsum refugiũ potius habuert᷑
Dato quippe illis spũ scõ. factum ẽ in eis quod
nunc dictum ẽ eis. confidite. ego uici mundũ
confiderunt & uicerunt. In quo. ñ in illo:
Non enim uicisset ille mundum. si m̃bra enis

Expanded text:
diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo diceret, Tunc ita perturbabimini, ut etiam quod modo creditis, relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei, ut ita dixerim, mortem, quanta apparuit in illo Cleopha, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans, Nos, inqsperabamus quod ipse fuerat redempturus Israel . Ecce quomodo eum reliquerant, deserendo etiam ipsam fidem qua in eum ante crediderant. In ea vero pressura quam post ejus glorificationem accepto Spiritu sancto pertulerunt, non eum reliquerunt: et quamvis fugerent de civitate in civitatem, ab ipso non refugerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae fuerunt, sed ipsum potius refugium habuerunt. Dato quippe illis Spiritu sancto, factum est in eis quod nunc dictum est eis, Confidite, ego vici mundum. Confiderunt, et vicerunt. In quo, nisi in illo? Non enim vicisset ille mundum, si ejus membra
Abbreviated transcription (Latin):
locutiis sum uobis. ut in me pacem ha¬
beatis. In mundo p̾ssuram habebitis. s confi¬
dite ego uici mundum. Illud iniciũ fuerat
habitura ista p̾ssura. de quo suꝑius ut eos
ostenderet paruulos. quib adhuc ñ intelli¬
gentib & aliud ꝓ alio sentientib. ꝓuerbia quo¬
ddammͦ ẽẽ quȩcunq magna & diuina dixis¬
set. ait. mͦ creditis. s uenit hora & iam ue¬
nit. ut disꝑgamini unusqͥsq in ꝓpria. Ecce
micium p̾ssurȩ. s ñ in eo modo pseueraturȩ
Quod enim adiunxit. &s me solum relinquatis.
ñ uult eos tales eẽ in consequente p̾ssura. quã
post eius ascensionẽ in mundo fuerant habi¬
turi. ut relinquant eum. s ut in illo pacem
habeant ꝑmanentes in eo. Non enim qͣndo
comp̃hensus ẽ tantiimmͦ carne sua eius carnẽ.
uerum etiam m̃te reliquerunt fidem. Ad hoc
ꝑtinet quod ait. mͦ creditis. uenit hora ut disꝑ¬
gamini in ꝓpria. & me relinquatis. tanquã

Expanded text:
locutus sum vobis, ut in me pacem halocutus sum vobis, ut in me pacem habeatis. In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum. Illud initium fuerat habitura ista pressura, de quo superius ut eos ostenderet parvulos, quibus adhuc non intelligentibus et aliud pro alio sentientibus, proverbia quodammodo essent quaecumque magna et divina dixisset, ait, Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit, et me solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in propria, et me relinquatis: tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
bebat quod ab eo quisq scire uellet ꝑ eius
cognoscere int̾rogationem. quia pͥusquam
interrogaretur. interrogari nouerat uolun¬
tatem. S: ideo se patiebatur int̾rogari. ut uł
eis qui tunc aderant. uł qui hȩc siue dicta sfue¬
rant audituri. siue scripta lecturi quales eẽnt
a quib int̾rogabatur ostenderet. eoq modo
nossemus uł quib ñ circũueniretur fraudib.
uł quib apud eum ꝓficeretur accessib. pre¬
uidere aũt cogitationes hominũ. q ideo non
opus habere ut eum quis int̾rogaret magnũ
cdeo ñ erat. s magnum paruulis erat qui ei li¬
cebant. in hoc credimus quia a dõ existi. multo
aut̃ maius erat ad quod intelligendum eos
uolebat extendi & crescere. Quod cum illi dixis¬
sent uerũq dixissent. a dõ existi. ait ille. pat̃
mecum ẽ. ne sic a patre filium cogitarent exisse.
ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonẽ
istum magnũ ꝓlixumq concludens. hȩc in¬
quit

Expanded text:
bebat quod ab eo quisque scire velit per ejus bebat quod ab eo quisque scire velit per ejus cognoscere interrogationem, quia priusquam interrogaretur interrogatoris noverat voluntatem. Sed ideo se patiebatur interrogari, ut vel eis qui tunc erant vel qui haec sive dicta fuerant audituri, sive scripta lecturi, quales essent a quibus interrogabatur ostenderet, eoque modo nossemus vel quibus non circumveniretur fraudibus, vel quibus apud eum proficeretur accessibus. Praevidere autem cogitationes hominum, et ideo non opus habere ut eum quis interrogaret, magnum Deo non erat, sed magnum parvulis erat qui ei dicebant: In hoc credimus quia a Deo existi. Multo autem majus erat ad quod intelligendum eos volebat extendi et crescere, quod cum illi dixissent, verumque dixissent: A Deo existi, ait ille: Pater mecum est, ne sic a Patre Filium cogitarent exisse, ut putarent etiam recessisse. Deinde sermonem istum magnum prolixumque concludens: Haec, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere debuisse uideantur. ñ opus est tͥ ut quẽ¬
quam int̾roges. dicendum potius putauert̃.
non opus ẽ tibi ut quis te interroget: Quid.
quod utrũq legimus factum. & int̾rogasse
scilicet dñm. q int̾rogatum fuisse: S hoc ci¬
to soluitur. quia hoc ñ ei. s illis potius opus
erat. quos int̾rogabat. uel a quib int̾rogaba¬
tur. Neq enim aliquos ille int̾rogabat. ut ab
eis aliquid disceret. s potius ut eos doceret. q
qui int̾rogabant eum uolentes aliquid ab illo
discere. illis ꝓfecto id opus erat. ut scirent ali¬
qua ab illo qui nouerat omnia. Nuirumgͦ
quia nos quando int̾rogamur ab eis qͥ uolunt
aliquid a nobis scire. ex ipsis int̾rogationibus
eoꝵ cognoscimus qͥd uelint discere. Opus ẽ
gͦ nobis ab eis int̾rogari quos docer& aliquid
uolumus. ut inquisitiones eoꝵ quib respon¬
dendum ẽ nouerimus. Illi aut̃ ne id qͥdem
opus erat qui omnia nouerat. nec opus ha¬

Expanded text:
dicere debuisse videantur: Non opus est tibi ut quemdicere debuisse videantur: Non opus est tibi ut quemquam interroges, dicendum potius putaverunt: Non opus est tibi ut quis te interroget? Quid quod utrumque legimus factum, et interrogasse scilicet Dominum, et interrogatum fuisse? Sed hoc cito solvitur, quia hoc non ei, sed illis opus erat, quos interrogabat, vel a quibus interrogabatur. Neque enim aliquos ille interrogabat, ut ab eis aliquid disceret, sed eos potius ut doceret; et qui interrogabant eum, volentes ab illo aliquid discere, illis profecto id opus erat, ut scirent aliqua ab illo, qui noverat omnia. Nimirum equoniam nos, quando interrogamur ab eis qui volunt a nobis aliquid scire, ex ipsis interrogationibus eorum cognoscimus quid velint discere. Opus est ergo nobis ab eis interrogari quos docere aliquid volumus, ut inquisitiones eorum, quibus respondendum est, noverimus. Illi autem ne id quidem opus erat, qui omnia noverat; nec opus ha
Abbreviated transcription (Latin):
pondit eis ih̃s. Modo creditis. ecce uenit
hora o iam uenit ut disꝑgamini unusqͥsq
in ꝓpria. q me solum relinquatis. Et non
sum solus. quia pat̾ mecum est. Pauloante
dixerat. relinquo mundum & ulado ad patrem.
nunc dicit. pater mecum ẽ. Quis uadit ad eũ.
qui cum illo est: S hoc intelligenti ẽ uerbum.
ñ intelligenti ꝓuerbium. sic tam̃ quomodo
a paruulis ñ intelligitur utcũq sugitur. &
eis etiam si ñ prebet quia ñdum eum capiunt
solidum cybum. lacteum ñ denegat alimentũ.
Ex hoc alimento ẽ quod sciebant eum nosse omnia.
nec opus ei eẽ ut eum quis int̾rogaret. Quod
quidem cur dixerint. queri potest. uidetur
enim potius fuisse dicendum. ñ opus est tͥ ut
quemqͣm in terroges. ñ ut quis te interroget.
Dixerant qͥppe. scimus quia nosti omnia. & utiq:
qui nouit omnia magis a nescientib int̾roga-¬
aliquid scire qui nouit omnia. Quid sibi gͦ
uult quod ei quẽ sciebant nosse omnia. cum

Expanded text:
s: Modo creditis? Ecce venit s: Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum relinquatis. Et non sum solus, quia Pater mecum est. » Paulo ante dixerat, « Relinquo mundum, et vado ad Patrem; » nunc dicit, « Pater mecum est. » Quis vadit ad eum qui cum illo est? Sed hoc intelligenti est verbum, non intelligenti proverbium: sic tamen quod modo a parvulis non intelligitur, utcumque sugitur; et eis etiam si non praebet, quia nondum eum capiunt, solidum cibum, saltem lacteum non denegat alimentum. Ex hoc alimento est, quod sciebant eum nosse omnia, nec opus ei esse ut eum quis interroget: quoquidem cur dixerint quaeri potest. Videtur enim potius fuisse dicendum: Non opus est tibi ut quemquam interroges, non, Ut quis te interroget. Dixerant quippe: Scimus quia nosti omnia; et utique qui novit omnia, magis a nescientibus interrogaaliquid scire, qui novit omnia. Quid sibi ergo vult quod ei quem sciebant nosse omnia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ exiuii. Exiui a patre & ueni in muncdũ.
iterum relinquo mundum. & uado ad patrẽ.
Cum ꝑ hȩc uerba omnia adhuc illam ꝓmittat
horam. qua ñ iam in ꝓuerbiis loquetur. sed
palam de patre annuntiabit eis. in qua hora
dicit eos in suo nomine petituros. nec se patrẽ
de illis rogaturũ. eo quod iꝑse pat̾ amat cos.
quia ipsi amauerunt xp̃m. & crediderunt qͦd
a patre exierit & uenerit in mundum. iterũ
relicturus mundum & iturus ad patrem. cum
gͦ adhuc ꝓmittatur illa hora. in qua sine ꝓuer¬
biis locuturus ẽ. cur isti dicunt. ecce nunc pa¬
lam loqueris. & ꝓuerbium nullum dicis. nͥ qͥa
ula quȩ scit ipse ñ intelligentib eẽ ꝓuerbia illi
usq adeo ñ intelligunt. ut nec saltem se ñ intel¬
ligere intelligant: Paruuli enim erant. &¬
ñdum sp̃ualiter diuidicabant. quȩ de reb ñ
ad corpus s ad sp̃m ꝑtinentib audiebant. EEt¬
deniq de ipsa eoꝵ ȩtate adhuc scdm interiorẽ
hominẽ parua &e infirma eos ammonens. res¬

Expanded text:
i. Exivi a Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem » . Cum per haec omnia verba adhuc illam promittat horam qua non jam in proverbiis loquetur, sed palam de Patre annuntiabit eis; in qua hora dicit eos in suo node illis rogaturum, eo quod ipse Pater amet eos, quia ipsi amaverunt Christum, et crediderunt quod a Patre exierit, et venerit in mundum, iterum relicturus mundum, et iturus ad Patrem. Cum ergo adhuc promittatur illa hora, in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? nisi quia illa quae scit ipse, non intelligentibus proverbia sunt? quae adeo non intelligunt, ut nec saltem non se intelligere intelligant. Parvuli enim erant, nondum spiritualiter dijudicabant, qui de rebus non ad corpus, sed ad Spiritum pertinentibus, audiebant. Denique de ipsa horum aetate adhuc secundum interiorem hominem par
Abbreviated transcription (Latin):
eius imbuimur. ꝓpter hanc mirabilib eius
oꝑibus & sermonib erudimur: ꝓͥpt̾̃ hanc sp̃c
eius pignus accepimus. ꝓpt̃ hanc in eum̃ cre-¬
dimiis & sꝑamus: & eius amore quantũ donat
accendimur. Hac pace in p̾ssuris omnib con¬
solamur: hac a p̃ssuris omnib liberamur.
ꝓpt̾ hanc omnẽ tribulationem fortit̾ sustine¬
mnus. ut in hac feliciter sine ulla tribulationẽ
regnemus. Merito ad eam clausit uerba quȩ
parum intelligentib discipulis erant ꝓuer¬
bia: intellecturis ea quando eis dedisset ꝓmis¬
sum sp̃m scm̃. de quo su s perius ait: hec locu¬
tus sum uobis apud uos manens: paraclytus

Expanded text:
ejus imbuimur, propter hanc mirabilibus ejus operibus et sermonibus erudimur, propter hanc Spiritus ejus pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus, et ejus amore quantum donat accendimur: hac pace in pressuris omnibus consolamur, hac a pressuris omnibus liberamur: propter hanc omnem tribulationem fortiter sustinemus, ut in hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset promissum Spiritum sanctum, de quo superius ait: « Haec locutus sum vobis, apud vos manens. Paracletus
Abbreviated transcription (Latin):
uenit hora cum iam ñ in ꝓuerbis loquar
uobis. quomͦ istł dicunt. ecce nunc palam lo¬
queris. & ꝓuerbium nullum dicis. Nunqͥd
hora iam uenerat. qua ñ iam in ꝓuerbiis se
ꝓmiserat locuturum: ꝓrsus quod ñdum ho¬
ra illa uenisset. continuatio uerboꝵ eius osten¬

Expanded text:
a cum jam non in proverbiis loquar vobis. Quomodo ergo isti dicunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? Nunquid hora jam venerat, qua non jam in proverbiis se promiserat locuturum? Prorsus quod nondum illa hora venisset, continuatio verborum ejus osten
Abbreviated transcription (Latin):
hiis locuturũ: s palam de patre annuntiatũ¬
rum. Fadem qͥppe ipsius uerba reuelante sp̃u
scõ: intelligentib iam ñ erant futura ꝓuer-¬
bia. Neq enim loquente in eoꝵ cordib sp̃u
scõ. taciturus erat unigenitus filius. qui dixit
in ea hora palam se illis annuntiaturum ẽẽ de
patre: quod eis utiq iam intelligentib non eẽt
ꝓuerbium. S hoc quoq ipsum quomͦ simul
loquantur in suoꝵ spualium cordib & dĩ filius
opetatur.: intelligentib ẽ uerbum: ñ intelli¬
gentib aut̃ ꝓuerbium. Cum gͦ dixisset ꝓpt̾
quid omnia sit locutus. ut in illo scilicet pacẽ
haberent: in mundo habentes p̃ssuram. ex hor¬
tatusq fuisset ut fiderent qm̃ ipse uicit mũn¬
ilum: eo qui erat ad illos sermone finito. dem¬
de ad patrẽ uerba direxit. os orare iam cȩpit.
Sic enim eugłista sequitur dicens.
Hȩc locutus

Expanded text:
 palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentibus non esset proverbium. Sed hoc quoque ipsum, quomodo simul loquantur in suorum spiritualium cordibus et Dei Filiuoperatur, intelligentibus est verbum, non intelligentibus autem proverbium. 2. Cum ergo dixisset propter quid omnia sit locutus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutu
Abbreviated transcription (Latin):
UAL &s erant discipuli
xp̃i quando cum eisante
passionem loquebatui
magna cum paruis s sẽ
oportebat ut magna dice
runt. humana magis qͣm diuina sapiebat̃
multis indiciis ꝑ totumͦ eugłm declaratur.
Unde & hoc est quod in ista lectione dixerunt.
A it enim eugłista. Dicunt ei discipłi eius.
Ecce nunc palam loqueris. & ꝓuerbium nullũ
dicis. Nunc scimus quia nosti omnia. & non¬

Expanded text:
uales erant discipuli Christi, quando cum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerrunt, humana magis quam divina sapiebant, multis judiciis per totum Evangelium declaratur: unde et hoc est quod in ista lectione dixerunt. ngelista: « Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis: nunc scimus quia nosti omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
lectione scĩ euglłu qua
sequitur ista quȩ mͦ recitata ẽ. ddñs ihs dixe¬
rat se q patrem ad dilectores suos ẽẽ uenturos.
& apud eos mansionem eẽ facturos. Iam uͦ
&s suꝑuis dixerat de spũ scõ. uos aũt cognos¬
cetis eum. quia apud uos manebit. & in uobꝰ
erit. unde intelleximus in sc̃is tanquamin
temꝑlo suo. simul manere trinitatem dm.
nunc aut̃ dicit

Expanded text:
lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dedit michi non ꝑdam ex eo. Ipse illi datus ẽ qui
seruat humilitatẽ. hoc accipit. Qui ñ seruat hu¬
militatẽ. longe ẽ a magistro humilitatis. Ut
de tumentib potest ꝑire. de pusillis nichil ꝑit.
quia nͥ fueritis sicut pusillus iste. ñ intrabitis in
regnũ celoꝵ. Omne qͦd dat mͥ pater non ꝑdam
ex eo. sed resuscitabo illud in nouissimo die. ui

Expanded text:
dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem; hunc accipit: qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabitis in regnum coelorum . Omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo; sed resuscitabo illud in novissimo die. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit omnẽ turbam. Prior ascendit de mari piscis
ille magnus. & in cęlis sedet ad int̾pellandũ ꝓ nob̾.
Tanquã sacerdos magnus unus intrauit in interio¬
ra cęli. turba foris stat. Ambula tu qͥ portas ꝓxi-¬
mum tuũ. si didicisti portare. qͥ solebas portari.
Deniq mͦ nondum nosti ihm. ñdum uides ihm̃.
Quid postea seqͥtur. quia ñ desticit ille tollendo gra¬
batũ suum ꝙ ambulando: Uidit eum iħs
ihm ñ cognoscit. in templo cognoscit. ꝑuenit gͦ
Et quid ab eo audit.
oce iam sanus factus es.

Expanded text:
aevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis aevenit omnem turbam. Prior ascendit de mari piscis ille magnus, et in coelis sedet interpellans pro nobis: tanquam sacerdos magnus, unus intravit in interiora veli: turba foris stat. Ambula tu, qui portas proximum tuum; si didicisti portare, qui solebas portari. Denique modo nondum nosti Jesum, nondum vides Jesum: quid postea sequitur? Quoniam non destitit ille tollendo grabatum suum, et ambulando, Vidit eum postea non cognoscit, in templo cognoscit. Pervenit eEt quid ab eo audit? Ecce jam sanus factus es
Abbreviated transcription (Latin):
Qui inquit me fecit sanum ipse mͥdixit. tolle gra¬
batumtuũ os ambula. Non acciꝑem iussionem.
a quo acceꝑam sanitatem: Et illi. Quis est ille hõ
qui tͥ dixit. tolle grabatũ tuum q ambula. S qui
sanus erat factus. nesciebat quis eẽt a qͦ audierat.
declinauerat ab eo in turba. Uidete quomꝰ & hoc
impleatur. Portamus ꝓximum & ambulamus
ad d̾m. s eum adquẽ ambulaius ñdum uidemꝰ.
ideo & ille ñdum nouerat ihm̃. Sacram̃tum hoc cõ¬
mendacum ẽ. quia in eũ credimus quem ñdum
uidemus. & ut ñ uideatur declinat an turba. Dif¬
ficile ẽ in turba uidere xp̃m. Solitudo quȩdam
necessaria ẽ menti nr̃e. Quadam solitudine inten¬
tionis uidetur ds̃. Turba strepitũ habet. uisioista
secretum desiderat. Tolle grabatũ. porta portatus
ꝓrcimum tuũ. & ambula ut ꝑuenias. Noli quere¬
re ihm̃ in turba. ñ est tanquã unus de turba. p̃¬

Expanded text:
Qui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle graQui, inquit, me fecit sanum, ipse mihi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Non acciperem jussionem a quo receperam sanitatem? Et illi: Quis est ille homo qui tibi dixit, Tolle grabatum tuum, et ambula? 11. Sed qui sanus erat factus nesciebat quis esset, a quo hoc audierat. declinaverat ab eo in turba. Videte quemadmodum et hoc impleatur. Portamus proximum, et ambulamus, ad Deum; sed eum ad quem ambulamus, nondum videmus: ideo et ille nondum noverat Jesum. Sacramentum hoc commendatum est, quia in eum credimus quem nondum videmus: et ut non videatur, declinat in turba. Difficile est in turba videre Christum: solitudo quaedam necessaria est menti nostrae; quadam solitudine intentionis videtur Deus. Turba strepitum habet; visio ista secretum desiderat. Tolle grabatum tuum, porta portatus proximum tuum; et ambula, ut pervenias. Noli Jesum quaerere in turba, non est tanquam unus de turba: pr
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. Sic adimplebis o homo quod tͥ deerat. Tolle
gͦ grabatum tuũ. s cum tuleris noli remanere.
ambula diligendo ꝓximũ. o curã habendo de ꝓxi-
ex tota m̃te : Ad dm̃ enim ñdum ꝑuenimus. sed
ꝓprimũ nobiscum habemus. Porta gͦ eum cũ quo
ambulas. ut ad eũ ꝑuenias cũ quo manere deside¬
ras. Tollegͦ grabatum tuũ & ambula. fec it hoc ille.
& scandalirati sunt iudei. Widebant enĩ hominẽ
die sabbati portantẽ grabatum suũ. nec calump¬
niabantur dño quod sanũ fecerat sabbato. ut eis
respondere posset. qͥa si cuiusquã eoꝵ ium̃tum.
in puteũ cecidisset. utiq die sabbati erueret illud.
& solueret ium̃tum suum. Non itaq iam illi
obiciebant qͦd die sabbati sanus factusẽ homo. s
quod portabat grabatũ suum. Si sanitas ñ erat
differenda. nunquid & opus fuerat imꝑandum :
Et ille auctorẽ sanitatis suȩ obiciebat calũpniatorib.¬

Expanded text:
Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle Christi. Sic adimplebis, o homo, quod tibi deerat. Tolle ergo grabatum tuum. Sed cum tuleris, noli remanere, ambula. Diligendo proximum, et curam habendo de proximo ex tota mente? Ad Dominum enim nondum pervenimus, sed proximum nobiscum habemus. Porta ergo eum, cum quo ambulas; ut ad eum pervenias, cum quo manere desideras. Tolle ergo grabatum tuum, et ambula. 10. Fecit hoc ille, et scandalizati sunt Judaei. Videbant enim hominem die sabbati portantem grabatum suum, nec calumniabantur Domino quod sanum eum fecerat sabbato, ut eis respondere posset quia si cujusquam eorum jumentum in puteum cecidisset, utique die sabbati erueret illud, et salvaret jumentum suum : non itaque jam illi objiciebant quod die sabbati sanus factus esset homo; sed quod portabat grabatum suum. Si sanitas non erat differenda, numquid et opus fuerat imperandum? NEt ille auctorem sanitatis suae objiciebat calumniatorib
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ forte hoc nos offendit. quia ꝑ grabacum id est ꝑ¬
rem quandam stolidam & insensatã ꝓximus com¬
m̃datur. Non irascatur ꝓximus. si cõmendatur
iluos conderet in se. Dictus ẽ or petra unde aqua
ꝓflupxit. petra aut̃ erat xp̃s. Quid gͦ mirum. si
petra xp̃s. lignum ꝓiximus: Hon tam̃ qualecũq
lignum. quomͦ nec illa qualiscũq petra. s unde
aqua ꝓfluxerat sitientib. nec qualiscũq lapis sed
angularis. qͥ insemetipso copulauit duosparietes ẽ
diuerso uenientes. sic nec qualecũq lignum ꝓrimũ
acceꝑis. s grabatum. Quid gͦ in grabato obsecrote.
quid nͥ quia languidus ille grabato portabatur. Sa¬
natus aut̃ grabatum portat. Quid dictum ẽ ab apłõ:
cem in dilectione. studentes seruare unitatẽ. xp̃i
in uinculo pacis. Cum eẽs languidus portabat te
ꝓximus tuus. sanus faclus es porta ꝓximũtuũ.
nuicem onera ur̃a portate. & sic adimplebitis legẽ

Expanded text:
nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum, rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur duos conderet in se . Dictus est et petra, unde aqua profluxit: Petra autem erat Christus . Quid ergo mirum, si Petra Christus, lignum proximus? Non tamen qualecumque lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostocem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem
Abbreviated transcription (Latin):
quid respondebo nͥ quod ait ipse iohannes. dm̃
nemo uidit unquã : Et ne te alienũ omnino a deo
uidendo eẽ arbitreris. ds inquit caritas ẽ .& qui
manet in caritate in deo manet. & ds̃ in eo. Dilige
gͦ ꝓximũ. o intuere in te unde diligis ꝓximũ. ibi
uidebis ut poteris dm̃. Incipe gͦ diligere ꝓximũ.
frange esurienti panẽ tuum. & egenũ sine tecto in¬
duc in domũ tuam. si uideris nudũ uesti. & dome¬
sticos seminis tui ne despexeris. Faciens aũt ista qͥd
consequeris: Tunc erumꝑet uelut matutina lux
tua. Lux tua ds̃ est tibi matutina. qͥa post noctem
scłi tibi ueniet. Nam ille nec oritur nec occidit. qͥa
semꝑ manet. Erit tͥ matutinus redeunti. quitͥ occa¬
sum fecerat ꝑeunti. Ergo tollegrabatũ tuum mͥ
uidetur dixisse dilige ꝓximum tuũ. S clausũ est
adhuc & expositione indiget. quantũ arbitror qͣre
in tollendo grabbato dilectio ꝓximi cõmendetur.

Expanded text:
quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum quid respondebo, nisi quod ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur:
Abbreviated transcription (Latin):
sima enimẽẽ debent. nec mͦ tantum uenire in men¬
tem cũ commnemorantur a nob̃. s deleri nunquã
debent de cordib ur̃is. Semꝑ omnino cogitate dili¬
gendum ẽẽ dm̃ & ꝓximum. Dm̃ ex toto corde.& ex
tota anima. & extota mente. & ꝓximũ tanquã teipsũ.
Hec semꝑ cogitanda. hȩc meditanda. hȩc retinenda. hȩc
agenda. hec implenda sunt. Dei dilectio pͥor est ordine
p̃cipiendi. ꝓrimi aut̃ dilectio pͥor ẽ ordine faciendi.
Neq enim qui tͥ preciꝑet dilectionẽ istam in duob
p̃ceptis. pͥus tͥ comm̃daret ꝓximum & postea dm̃. sed
pͥus dm̃ postea ꝓximũ. tu aut̃ quia dm̃ ñdum uides.
diligendo ꝓximũ ꝓmereris quẽ uideas. diligendo
ꝓrimũ purgas oculum ad uidendum dm̃. euiden¬
ter iohanne dicente. si frẽm quem uides ñ diligis.
dm̃ quem ñ uides quomͦ diligere poteris: Ecce dici¬
tur tͥ dilige dm̃. sidicas mͥ ostende mͥ quem diligam.

Expanded text:
sima enim esse debent, nec modo tantum venire in mensima enim esse debent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debent de cordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam;
Abbreviated transcription (Latin):
nio suo. Curatur iste languidus. a p̃sente dño. S:
prius quid ei dicit: uis sanusfieri: Respondit
ille hominem ñ se habere. a quo in piscinã mittat᷑.
Uere necessarius illi erat homo ad sanitatẽ. s homo ille
qui & ds̃ ẽ. Unus enim ds̃. unuso mediator di&¬
cessarius. quare samtas differretur. Surge inqͥt
tolle grabatum tuũ & ambula. Iria dixit. furge.
tolle grabatũ tuum & ambula. S surge. ñ oꝑis
imꝑium fuit. s oꝑatio sanitatis. Sano aut̃ duo mm¬
ꝑauit. tolle grabatum tuũ & ambula. Rogo uos citt
ñ sufficer et ambula. aut cur ñ sufficeret surge:
Neq emĩ ille cum sanus surrexisset. in loco reman¬
sisset. Nonne gͦ ad hoc surrexisset ut abisset: Mo¬
uet gͦ me etiam quod duo p̃cepit. qͥ illum iacentẽ
duob minus inuenit. Tanquã enim duoquedaĩ
iubendo. qͦd minus erat impleuit. Quomͦ gͦ mue
Quȩ sunt illa duo p̃cepta fr̃s : Recolite mecũ. Nouis-¬

Expanded text:
nio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed nio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri? Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille qui et Deus est. Unus enim Dcessarius: quare sanitas differretur? Surge, inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo erQuae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notis
Abbreviated transcription (Latin):
a dño cõmendata. diliges dnm̃ dm̃ tuum ex too
corde tuo & ex tota anima tua. & ex tota m̃te tua.
& diliges ꝓximũ tuum tanquã te ipsum. In his
duob p̃ceptis. tota lexpendet & ꝓpħȩ. Merito
o illa uidua om̃s facultates suas duo minuta
misit in dona dĩ. merito & ꝓ illo languido a latͦnib
sauciato. stabularius duos nũmos accepit unde
sanaretur. merito apud samaritanos biduũ fecit
iħs. ut eos caritate sirmaret. Binario gͦ isto nu¬
mero cũ aliquid boni significatur. maxime biꝑ
pto caritatis. quid miraris qͥa languebat. qui ad
quadraginta duo minus habebat: Uideamus ꝓi¬
de iam qͦ sacram̃to ille languidus curetur a dño.
Uenit enim ipse dñs caritatis doctor. caritate plenus
breuians sic̃ de illo dictum ẽ uerbum suꝑ terram
Inde gͦ pependit moyses qͣdragenario fuo. inde he¬
lỹas cum suo. hunc numerũ actulit dñs in testimo¬

Expanded text:
a Domino commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto a Domino commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maxime biparpto charitatis; quid miraris quia languebat qui ad quadraginta, duo minus habebat? 7. Videamus proinde jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbum super terram Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. hoc ẽ generali ieiunio. Audi&. apłm dicentem.
nobis quasi facientes illã nob̾. donum dei est.&
magnũ donum. qm̃ karitas dĩ inquit diffusa
ẽ in cordib nr̃is. ꝑ spm̃ scm̃ qui datus est nobis.¬
Karitas gͦ implet legem. & uerissi me dictum est
plenitudo legis caritas. Queramus hanc caritatẽ.
quẽadmodum cõmendetur a dño. Mem̃tote qͥd
ꝓposuerim. numerũ triginta & octo annoꝵ in illo
languido. uolo exponere. quare numerus ille
tricesimus & octauus. languoris sit potius quam
sanitatis. Ergo ut dicebam. caritas implet legem.
Ad plenitudine legis in om̃ib oꝑibus ꝑtinet qͣdrage¬
narius numerus: in caritate aut̃ duo nob̃ p̃cepta
cõmendantur. Incuemini obsetro &. figite memo¬
riȩ quod dico. ne sitis contemptores uerbi. ne fiat
anima ur̃a uia ubi grana iacta ñ germinent.& ue¬
nient inqͥt uolatilia celi & colligent ea. Parcite. ꝙ

Expanded text:
saeculi, hoc est, generali jejunio. Audi et Apostolum dicentem, saeculi, hoc est, generali jejunio. Audi et Apostolum dicentem, nobis, quasi facientes illam nobis. Dei donum est, et magnum donum: Quoniam charitas Dei, inquit, diffusa est in cordibus nCharitas ergo implet Legem, et verissime dictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Legis in omnibus operibus pertinet quadragenarius numerus: in charitate autem duo praecepta nobis commendantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Percipite,
Abbreviated transcription (Latin):
Non etiã & tu oꝑario tuo mercedem solam daturus es.
ñ etiam afferes illi unde iuires reparet in labore. pas¬
cis uriq cui mercedem daturus es. Pinde ⁊ nos dñs
istis scripturarũ significationib pascit laborates.
Nam si ista intlligendoꝵ sacram̃toꝵ leticia subtra¬
hatura nob̃. deficimus in labore. & ñ erit qui ꝑue¬
ꝑficitur opus. fortasse ideo quia lex in decem p̃ce¬
ptis data ẽ. & ꝑ totum mundum p̃dicata erat lex.
dragenariũ ꝑuenit. uel quia ꝑ eugłm quod qua¬
tuor libros habet impletur lex. quia in eugłio di¬
ctum ẽ. non ueni soluere legẽ s implere. siue gͦ
illa. siue ista causa. siue aliqua alia ꝓbabiliore quȩ
nos latet: doctorib ñ latet. certum ẽ tam̃ quadra-¬
genario numero significari quandã ꝑfectionẽ
inoꝑib bonis. quȩ maxime oꝑabona exercentur
in abstinentia quadam ab illicitis uoluptatibus

Expanded text:
Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et nos Dominus in istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non erit qui perverio numero perficitur opus? Fortasse ideo, quia Lex in decem praeceptis data est, et per totum mundum praedicanda erat Lex: adragenarium pervenit. Vel quia per Evangelium quod quatuor libros habet, impletur Lex: quia in Evangelio dictum est, Non veni solvere Legem, sed adimplere . Sive ergo illa, sive ista causa, sive alia  certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem in operibus bonis, quae maxime opera bona exercentur in abstinentia quadam ab illicitis cupiditatibus
Abbreviated transcription (Latin):
riusgͦ qui accepit nom̃ a numero decem redditur.
& coniunctus quadragenario fit. qͥnquagenarius.
unde cũ labore celebramus quadragesunã ante pas¬
cha. cũ lȩcicia uͦ tanquã accepta mercede qͥnquage¬
simam post pascha. Nam huic tanquã salutari la¬
bori boni oꝑis qui ꝑtinet ad quadragenariũ nũm
additur quietis & felicitatis denaruis. ut qͥnquage¬
narius fiat. Significauit hoc ipse dñs ilis multo aꝑ¬
tus. quando post resurrectionẽ quadraginta dieb
conuersacus ẽ in t̾ra cum discipłis suis. qͣdragesimo
aut̃ die cum ascendisset in cȩlum. ꝑactis decem
& quibusdam significationib res ipsȩ p̃uentȩ suit.
Significationib pascimur. ut ad res ipsas durantes
ꝑuenire possimus. Oꝑarii enim sumus. & adhuc
in uinea laboramus. finito die. finito oꝑe merces
restituetur. S quis oꝑarius ꝑdurat ad accipien¬
dam mercedem. nͥ qui pascitur dum laborat:

Expanded text:
rius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, rius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, et conjunctus quadrUnde cum labore celebramus Quadragesimam ante Pascha, cum laetitia vero tanquam acceptam mercedem, quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari labori boni operis, qui pertinet ad quadragenarium numerum, additur quietis et felicitatis denarius, ut quinquagenarius fiat: significavit hoc ipse Dominus Jesus multo apertius, quando post resurrectionem quadraginta diebus conversatus est in terra cum discipulis suis: quadragesima autem die cum ascendisset in coelum, peractis decem et quibusdam significationibus res ipsae praeventae sunt. Significationibus pascimur, ut ad res ipsas perdurantes pervenire possimus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat?
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit in claritate uultus& uestis suȩ. Apparuit
enim medius int̃ moysen &. helẏam. tanquã eugl̃m
testimoniũ haberet a lege & ꝓpħis. Siue gͦ in lege. siue
in ꝓphetia. suie in euglio. quadragenarius nobis nu
merus in ieiunio cõmendatur. Ieiunium aut̃ ma-¬
gnum & generale ẽ abstinere ab iniquitatib &. illici¬
tis uoluptatib scłi. quod ẽ ꝑfectum ieiuniũ. ut ab¬
negantes impictatẽ & scłares cupiditates. temꝑancer
&e iuste & pie uiuamus in hoc scło. huic iciunio quã
mercedem addidit a pls: Sequitur & dicit. Expectan¬
tes illam beatam spem. & manifestationem głe beati
dragesimã abstinentiȩ celebramus cũ bene uiuimꝰ.
cũ ab iniquitatib & illicitis uoluptatib abstinemꝰ.
Si quia hȩc abstinentia sine mercede ñ erit. expe¬
spe facta res. accepturi sumus mercedem denariũ.
cõmemoranda sunt tanquã rudib & imꝑitis. Dena¬

Expanded text:
ostendit in claritate vultus et vestis suae. Apparuit ostendit in claritate vultus et vestis suae. Apparuit enim medius inter Moysen et Eliam , tanquam Evangelium testimonium haberet a Lege et Prophetis . Sive ergo in Lege, sive in Prophetis, sive in Evangelio, quadragenarius numerus nobis in jejunio commendatur. Jejunium autem magnum et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apostolus? Sequitur, et dicit: Exspectantes illam beatam spem, et manifestationem gloriae beati ebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspespe facta res, accepturi sumus mercedem denarium. commemoranda sunt, tanquam rudibus et imperitis. Dena
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem. Postea qͥs qͥs ueniret. ñ sanabatur. Qͥs
quis p̃ter unitatem fuerit. sanari non poterit.
Uideamus gͦ quid uoluerit significare in illo uno. quẽ
euam ipse seruans. unitatis mysteriũ sicut p̃locu¬
tus sum. de tot languentib unũ sanare dignatus
est. inuenit in annis eius numerũ languoris. Tri¬
ginta os octo annis habebat infirmitatẽ. Hic numerꝰ
quom magis ad languorem ꝑtineat quã ad sanitatẽ.
paulo diligentius exponendum est. Attentos uos uo¬
lo. aderit dñs ut congrue loquar. ꝙ sufficient̃ audiatis.
Quadragenarius numerus sacratus. nob̃ in quadam
ꝑfeclione cõmendatur. Notum ẽẽ arbitror caritati
ur̃ȩ. testantur sepissime diuinȩ scͥpturȩ. ieiunũ hoc
numero consecratum ẽ. bene nostis. Hamce. moyses
quadraginta dieb ieiunauit. & helyas totidem.
rum impleuit. ꝑ moysen significatur lex. ꝑ helyã
in illo monte tresapparuerunt. ubi sediscipulis

Expanded text:
unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia quisquis praeter unitatem fuerit, sanari non poterit. 4. Videamus ergo quid voluerit significare in illo uno, quem etiam ipse servans unitatis mysterium, sicut praelocutus sum, de tot languentibus unum sanare dignatus est. Invenit in annis ejus numerum quemdam languoris: Triginta octo annos habebat in infirmitate. Hic numerus quomodo magis ad languorem pertineat, quam ad sanitatem, paulo diligentius exponendum est. Intentos vos volo; aderit Dominus, ut congrue loquar, et sufficienter audiatis. Quadragenarius numerus sacratus nobis in quadam perfectione commendatur. Notum esse arbitror Charitati vestrae: testantur saepissime divinae Scripturae. Jejunium hoc numero consecratum est: bene nostis. Nam et Moyses quadraginta diebus jejunavit , et Elias totidem , rum implevit . Per Moysen significatur Lex, per Eliamin illo monte tres apparuerunt, ubi se discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ & quinq porticus languentiũ multitudinem:
Quinq porticus lex ẽ. Quare quinq porticus ñ sanabat
languentes: Quia si data eẽt lex quȩ posset uiuifi¬
care. omnino ex lege eẽt iusticia. Quare gͦ contine¬
cato. ut ꝓmissio ex fide ihũ xp̃i daretur credentibus.
Quid gͦ fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur. qui
in porticib sanari ñ poterant: Subito enĩ uidebat᷑
aqua curbata. &a quo urbabatur ñ uidebatur. Cre¬
dis hoc eugłica ueritate fieri solere: Non tam̃ sine
significante aliquo sacram̃to. Post aquã turbatam
mutebat se unus qui poterat. & sanabatur solus.
Post illum qͥsqͥs se muteret. frustra faceret. Quid sͥ
tores: Turbauit aquam p̃sentia sua. & excitauit ad
passionem suã. s latens turbauit. Sienĩ cogno¬
uissent. nunquã dñm głe crucifixissent. Descende
regͦ in aquam turbatã. hoc est humiliter credere
in dm̃ passionem. Iui sanabatur unus. significans

Expanded text:
nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege eccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frustra faceret. Quid sibtores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbavit. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere ergo in aquam turbatam, hoc est humiliter credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans
Abbreviated transcription (Latin):
runt instruantur. & qui nouerant confirmentur.
Pinde tanquã nota breuiter ꝑstringenda sunt. ñ
otiose conculcanda. Piscina illa & aqua illa. ppł̃m¬
michi uidetur signisicasfẽ iudeoꝵ. Significari enĩ
ppłos nomine aquarum. aꝑte nob̾ indicat apocalyp¬
sis iohannis. ubi ei cum ostenderentur aquȩ mulcȩ
& int̾rogasset quid eẽnt. responsum accepit ꝓpłm
eẽ. Aqua gͦ illa id est ppłs ille. quinq libris moysi
tanquã quinq porticib claudebatur. S illi libri
ꝓdebant languidos ñ sanabant. Lex enim pecca¬
tores conuincebat ñ absoluebat. ideo lutera sine gr̃ã
reos faciebat. quos confitentes gr̃a liberabat. Nlam hoc
dicit apłs. Si enim data ẽẽt lex quȩ posset uiuifica¬
re. omnino ex lege eẽt iusticia. Quare gͦ data ẽ lex:
Sequitur & dicit. S conclusit scriptura omnia sub
peccato. ut ꝓmissio ex fide ihu xp̃i daretur credenti¬
bus. Quid euidentius: Nonne uerba hȩc exposuert̃

Expanded text:
rant instruantur; et qui noverant confirmentur. rant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populmihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interrogasset quid essent, responsum accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo data est Lex? Sequitur, et dicit: Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Quid evidentius? Nonne verba haec exposuerunt