comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. ne commissis ꝓpriis crubescant. uł
certe luant supplicia delictorum: c̃uer¬
tantur autem ad dĩ seruulum. ꝓpheteq
doctrinam. ut dediscant pudenda com¬
mittere. et tanti emendatione doctoriᷤ
exuant mores suos: delictorumq labe.
detersa. uirtutum induant disciplinã.
Si autem ita legimus. conutrtant᷑ michi:
hoc est. quoniam exercebor in p̃ceptiᷤᷤ tu¬
is. ut mͥ conuertant᷑: mͥ iamñ peccanti:
iam ñ erranti. Conuertantur inquit qͥ
timentes te ꝓpriis renuntiauere pecca¬
tis. ut consortio iustorum ꝓpħa ad ubt¬
rius purhatur: et ipse de ea gr̃a quȩ in
ipso ẽ. plurimum conferat audientibꝰ.
Conuertantur igit᷑ im non peccante me:
iusti ad iustum. De testimoniis autem
puto iam ñ opꝰ ẽẽ repetere: cum antt
iam distinctum sit. Sequit᷑ uersꝰ oc tauu
Fiat cor meũ in maculatum in iustifi¬
cationib tuis. ut non confundau:
Iuanto excelsior ẽ ꝓpħa. uel muncre ꝓ
phetiȩ. ud regni gr̃a. tantomagis sequit᷑

Expanded text:
m, de commissis propriis erubescant uel certe luant supplicia delictorum, conuertantur autem ad dei seruulum propheticamque doctrinam, ut dediscant pudenda committere et tanti emendatione doctoris exuant mores suos delictorumque labe detersa uirtutum induant disciplinam. si autem ita legimus: conuertantur mihi, hoc est: quoniam exercebor in praeceptis tuis, ut mihi conuertantur, mihi iam non peccanti, iam non erranti. conuertantur, inquit, qui timentes te propriis renuntiauere peccatis, ut consortio iustorum propheta ad uberius prouehatur et ipse de ea gratia, quae in ipso est, plurimum conferat audientibus. conuertantur igitur iam non peccante me iusti ad iustum. de testimoniis autem puto iam non opus esse repetere, cum ante iam dictum sit. Sequitur uersus octauus: f iat cor meum in maculatum in iustificationibus tuis, ut non confundar . quanto exrophetiae, vel regni gratia, tanto magis sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo diuinitatis est. Cuius nomen
usurpas. qui uocabulum geris: interp̃¬
tationem uocabuli ꝑfectionemq cur
refugis: Audi latum mandatũ. Bene¬
dicite eos qui ꝑsequuntur uos. & noli¬
te maledicere: Iste qui latum dicit c̃ẽ
mandatum: ꝓbauit supra dicens: Illi
detrahebant: ego autem orabam. Quid
orabas dauid. dicito nobis ipse: S dixisti
Legi enĩ dicentẽ. Maledicent illi: & tu be¬

Expanded text:
nitudo diuinitatis est, cuius nomen nitudo diuinitatis est, cuius nomen usurpas-.. pas. qui uocabulum geris, interpretationem uocabuli perfectionemque cur refugis? audi latum mandatum: benedicite eos qui persecuntur uos et nolite maledicere. iste, qui latum dicit esse mandatum, probauit supra dicens: illi quidem detrahebant, ego autem orabam. quid oras, Dauid, dicito nobis ipse. sed dixisti; legi enim dicentem: maledicent illi, et tu b
Abbreviated transcription (Latin):
tio: nequis deficere possit. aut c̃teri
Ambulemus ergo in di mandato: quia
satis latum est. Est cium mandatum
sapientiȩ. quȩ in exitu canitur: in aͣ¬
plis autem fiducialit᷑ agit. Platea enĩ
greci sermonis ẽ: quȩ latine dicitur
latitudo. Dilatemus igitur cor nr̃m:
ut recipiamus apłicȩ uim sententis.
qui ait. capite nos. Recipiamus ergo
cius sermones in cor nr̃m: induamus
uiscera misericordiȩ: benignitatem:
humilitatem: patientiamꝰ O homo.
quam latus es. si ad plenitudinem
prȩccptorum cęlestium sinum tuȩ m̃
tis expandas. Quam latum mandatũ
sit: qui non exclusit mimicos Qͥs enĩ
uidetur exceptus: cum recipiatur ini¬
micꝰ: Unde apłs. si ficri inquit potest:
cum omnibꝰ hominibꝰ pacem habentes.
Non potest hoc iudȩis dici: non gentili¬
bus: ut cum omnibꝰ pacem habeant: Illi.
uix suos diligunt. AXp̾iano etiam inimi¬
cos non licet non amare. Xp̃ianũ cum
dico: ꝑfectum dico. In xp̃o enim. ple¬

Expanded text:
cio, ne quis deficere possit aut conteri. cio, ne quis deficere possit aut conteri. Ambulemus ergo in dei mandato, quia satis latum est. est enim mandatum sapientiae quae in exitu canitur, in amplis autem fiducialiter agit; πλατεῖα enim Graeci sermonis est, quae Latine dicitulatitudo. Dilatemus igitur cor nostrum; ut recipiamus Apostolicae vim sententiae, quae ait: Capite nos . Recipiamus ergo ejus sermones in cor nostrum: induamus viscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, patientiam. O homo, quam latus es, si ad amplitudinem praeceptorum coelestium sinum mentis tuae expandas! Quam latum mandatum sit, qui non exclusit inimicos. Quis enim videtur exceptus, cum recipiatur inimicus? Unde Apostolus, Si fieri, inquit, potest . . . cum omnibus hominibus pacem habentes . Non potest hoc Judaeis dici, non gentibus, ut cum omnibus pacem habeant. illi uix suos diligunt, christiano etiam inimicos non licet non amare. christianum cum dico, perfectum dico; in Christo enim ple
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ ducit: conterimur in illa. relin¬
quamus eam. Quomodo ergo dicit pro¬
pheta. latum mandatum đi: et ualde
latum: Ideo. quia angustę uiȩ latum
mandatum necessarium est. Deniq hic
ipse ꝓpheta ait. in tribulatione dilata¬
sti michi: et iterum. in tribulatione
inuocaui dñm: et exaudiuit me in la¬
titudine. Hȩc latitudo mandatorum
cęlestium. cor ꝓphetę dilatat. Dilata¬
bat et apłi. Deniq ipse dicebat. Os no¬
strum patet ad uos o corinthii: cor
nr̃m dilatatum est. Dispensando enĩ
mandata cęlestia cor suum dilatauerat :¬
et quod ante ꝑsecutionis ꝑfidia çoarta¬
bat. hoc xp̃i amplificauit gr̃a & qua
ratione latum mandatum: Ne nos
coartartmur angustus mandatorum:
Unde ait. Non coangus tamini in nob̾.
Si hoc paulus: quantomagis xp̃c. qui
clausa reserauit: Ergo dicit. Nolo
coartetur in int populus meus. in an¬
gusto uirtutum tramitt. Debet lati¬
tudo pręcepti mei uiantibus et̃ sola¬

Expanded text:
ad deum ducit; conterimur in illa, relinad deum ducit; conterimur in illa, relinquamus eam. quomodo ergo dicit propheta latum mandatum dei et ualde latum ? ideo, quia angustae uiae latum mandatum necessarium est. denique hic ipse propheta ait: in tribulatione dilatasti mihi, et iterum: in tribulatione inuocaui dominum et exaudiuit me in latitudine. Haec latitudo mandatorum caelestium cor prophetae dilatat, dilatabat et apostoli. denique ipse dicebat: os nostrum patet ad uos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est. dispensando enim mandata caelestia cor suum dilatauerat et, quod ante persecutionis perfidia coartabat, hoc Christi amplificauit gratia. et qua ratione latum mandatum i ne nos coartaremur angustiis mandatorum, unde ait: non coangustamini in nobis. si hoc Paulus, quanto magis Christus qui clausa reserauit! ergo dicit: nolo coartetur in me populus meus. in angusto uirtutum tramite debet latitudo praecepti mei uiantibus esse sola
Abbreviated transcription (Latin):
in sp̃u. qui consummatum scłi aboler&
errorem: uidit sanguine cius diuersa
omnium peccata mundari. Bene ergo
dixit. omnis consummationis uidi fint̃:
hoc ẽ. uidi consummati adulterii re¬
missorem: uidi consummate luxuriȩ
atq lasciuiȩ. consummatȩ crudelitatiᷤ
atq seuiciȩ. omnis postremo flagitii ꝑ
crucem suam delic̾ta donantem Es ł
etiam consummata uirtus: consũma¬
ta sapientia:. consummata iusticia. sed
habet finem. finis uirtutum omnium
xp̃c: qui finis est legis adiusticiã om̃i
credenti. Uides quia finis est fidci᷑ be¬
ne ergo ait. omnis consummationis
uidi finem. Nunc quia consummati¬
onis finem agnouimus: agnoscamꝰ ꝗͥd
sit latum mandatum ualde. Leginuᷤ
quod angusta sit porta: ꝑ quam ingre¬
diantur qui terrenȩ uitę fructũ ad¬
ipiscuntur. Rara enim uirtus: diffici¬
lis passionum tolerantia: plures qui
scculi huius spaciosa sec tantur: qui
dicant. angusta et arta nobis est uia. quȩ

Expanded text:
in spiritu, qui consummatum saeculi aboleret in spiritu, qui consummatum saeculi aboleret errorem, uidit sanguine eius diuersa omnium peccata mundari. bene ergo dixit: omnis consummationis uidi finem, hoc est: uidi consummati adulterii remissorem, uidi consummatae luxuriae atque lasciuiae, consummatae crudelitatis atque saeuitiae, omnis postremo flagitii per crucem suam delicta donantem. Est etiam consummata uirtus et consummata sapientia, consummata iustitia, sed habet finem. finis uirtutum omnium Christus, qui finis est legis ad iustitiam omni credenti. uides quia finis est fidei. bene ergo ait: omnis consummationis uidi finem. Nunc, quia consummationis finem agnouimus, agnoscamus quid sit: latum mandatum tuum ualde. legimus quod angusta sit porta, per quam ingrediantur qui aeternae uitae fructum adipiscuntur. rara enim uirtus, difficilis passionum tolerantia, plures qui saeculi huius spatiosa sectentur, qui dicant: angusta et arta nobis est uia quae
Abbreviated transcription (Latin):
consummatione scłi supra posuimus
exemplum: quam sequitur resurrectio
Sicut enim in adam omnes moriunt᷑:
ita et in xp̃o omnes uiuificabuntur
Post resurrec tionem commutatio. Unꝰ¬
quisq autem in suo ordine: primitiȩ
xp̃c. Deinde hii qui sunt xp̃i qui in
nis. cum tradiderit regnum dõ et pa¬
tri: cum euacuauerit omnem princi¬
scłi sequitur finis. iuxta apłm Unde colli¬
gitur. quod sequatur finis omnem c̃sum¬
mationem. Aundus in maligno positus
est. ut dixit iohannes. Ergo et seculum
in maligno est mundꝰ. plenus peccati. C̃¬
summauerat maliciam suam mundꝰ: sic̃
consummauerat saul. Cuiꝰ uidens c̾sum¬
matam maliciam ionathan filius in da¬
uid ꝓpħa. eidem nuntiauit ut declina¬
rer et fuger&. Est ergo consummatio
maliciȩ. consummatio peccatorũ. Ue.¬
nit agnus dĩ. qui tulit peccatum mun¬
di. qui est xp̃c iħc. finis legis: principiũ
et finis. et remissio peccatorum. Hunc
finem consummationis ꝓpheta uidit

Expanded text:
consummatione saeculi supra posuimus consummatione saeculi supra posuimus exemplum, quam sequitur resurrectio; sicut enim i m in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur. post resurrectionem consummatio, unuquisque autem in suo ordine primitiae Christus deinde hii qui sunt Christi in nis cum tradiderit regnum Deo et Patri cum evacuaverit omnem princisaeculi sequitur finis iuxta apostolum; unde colligitur, quod sequatur finis omnem consummationem. Mundus in maligno positus est, ut dixit Iohannes. ergo et saeculum in maligno est, mundus plenus peccati. consummauerat malitiam suam mundus, sicut consummauerat Saul, cuius uidens consummatam malitiam Ionathan filius in Dauid prophetam eidem nuntiauit, ut declinaret et fugeret. est ergo consummatio malitiae consummatio peccatorum. uenit agnus dei qui tollit peccatum mundi aui est Christus Iesus, finis legis, principium et finis et remissio peccatorum. hunc finem consummationis propheta uidit
Abbreviated transcription (Latin):
et pauperem. Ille utiq intelligit super
pauperem: qui largitur pauperi. Nam
quid ꝓdest misereri inopis: nisi alimo¬
Uon possumus in omnibus uim greci
sermonis exprimere. Maior in greco ple¬
rumq uis. et pompa sermonis est. Telos
dicitur grece: quod nos latine et finem
dicimus. et consummationem. Telos au¬
tem et consummationis ipsius finis ẽ:
sicut fuus legis est xp̃c ad iusticiã om̃i
credenti: Habes scriptum. ecce ego uob̃¬
cum sum usq ad consummationẽ scłi
Consummatio ergo scłi. finis scłi ẽ. Fi¬
nis autem omnium xp̃c. Consummati¬
ones autem multę. Est consummatio:
quando resurrectio ad salutem. Con¬
summatum quoq opꝰ. dicit᷑ ꝑfectũ opꝰ
Consummata malicia dicitur. id est ple¬
na. cum nichil desit ad studiũ & artẽ
nocendi. Est consummatio hominis: &
multę consummationes. donec ad ꝑfe¬
ctum ueniat. Legimus ergo et c̃sum¬
mationem scłi: legimus et finem. De

Expanded text:
et pauperem. ille utique intellegit super et pauperem. ille utique intellegit super pauperem qui largitur pauperi; nam quid prodest misereri inopis, nisi alimonon possumus in omnibus uim Graeci sermonis exprimere; maior in Graeco plerumque uis et pompa sermonis est. rfkog dicitur Graece quod nos Latine et finem dicimus et consummationem; rO.o; autem et consummation\'s ipsius fin\'s est, sicut finis legis est Christus ad iustitiam omni credenti. habes scriptum: ecce ego uobiscum sum usque ad consummationem saeculi. consummatio ergo saeculi finis saeculi est, finis autem omnium Christus. consummationes autem multae. est consummatio, quando et resurrectio ad salutem; consummatum quoque opus dicitur perfectum opus; consummata malitia dicitur, id est plena, cui nihil desit ad studium et artem nocendi; est consummatio hominis et multae consummationes, donec ad perfectum ueniat. Legimus ergo et consummationem saeculi, legimus et finem. de
Abbreviated transcription (Latin):
Post momentum. immo adhuc in corpo¬
re positus. uidet deducentium choras
angłorum gaudia. Qui enim suꝑ uniu
peccatoris conuersione: lȩtantur. quan¬
tomagis in passione iustorum: Uid&
gloriam: et ait. me expectauerunt
ut coronaret me. Aliter qui uult in¬
ex pectore fidem extorquere conati
sunt michi. Alius adulterium: alius
hominis necem: alius oppressionem
uiduȩ uel minoris: alius aliud. & pu¬
tabant me sius retibꝰ ec̃ capiendum
Expectauerunt me ut ꝑderent conta¬
gione peccati: sed ego non illecebris
peccatorum. mentem studio diuinę
cognitionis auerti: nec intentionem
meam dñe a mandatorum tuoꝵ serie
declinaui: sed intellexi testimoni a
tua. Si enim non intellexissem: pecca¬
tores me utiq illi ꝑdidissent. Quȩ in¬
tellexi. utiq sensu: etiam operibꝰ secu¬
tus sum. Neq enim nudus intellectꝰ
est: sed quem etiam facta testantur
Deniq beatus qui intelligit suꝑ egenum

Expanded text:
post momentum, immo adhuc in corpopost momentum, immo adhuc in corpore positus uidet deducentium choros, angelorum gaudia — qui enim super unius peccatoris conuersione laetantur, quanto magis in passione iustorum! —, uidet gloriam et ait: me expectauerunt ut coronaret me. Aliter qui uult inadere atque ex pectore fidem extorquere conati sunt mihi, alius adulterium, alius hoviduae vel pupilli, alius aliud: et putabant me suis retibus esse capiendum. Exspectaverunt me, ut perderent contagione peccati; sed ego non illecebris peccatorum mentem a studio divinae cognitionis averti, nec intentionem meam, Domine, a mandatorum tuorum serie declinavi: sed intellexi testimtua; si enim non intellexissem, peccatores me utique illi perdidissent. quae intellexi utique sensu, etiam operibus secutus sum; neque enim nudus ntellectus est, sed quem etiam facta testantur. denique beatus qui intellegit super egenum
Abbreviated transcription (Latin):
ritualis michi cura refulsit argenti.:
michi portio ds̃ est Tuus sum ego:
quia pars michi hereditatis ñ in auro.
non in argento est: sed in xp̃o iħu Seqͥt᷑
derent me: testinionia tua intellexi:
otest uox ista conuenire martẏrio:
in quo positus sc̃s iam de iudicio ꝑse¬
cutoris egressus. dicat. Me expec taue¬
runt peccatores. ut ꝑderent me: hoc
est adhibuerunt omnia genera poena¬
rum. omnes artes ꝑsuasionum: sed de
ꝓposito abducere nequiuerunt. Uicit
fides. uitȩ huius illecebram: corporisq
cruciatum. Expec tauerunt peccatoreᷤ.
ut de me triumphum referrent: sed gra¬
tias xp̃o. qui michi dedit de ꝑsecutori¬
bus triumphare. Redite uicti. qui spe¬
rabatis uos cẽ uictores: redite deiecti.
qui ueneratis superbi. Ubi est uictoria
tua: ubi ẽ mors aculeus tuus: N tua
iam. sed nr̃a coepit eẽ uictoria: quia
in it uincimus. qui antea uincebamur.
Bene ergo dicit martyr. me expecta.¬
uerunt peccatores ut perderent me

Expanded text:
ritalis mihi cura refulsit argenti. ritalis mihi cura refulsit argenti. mihi portio deus est, tuus sum ego, quia pars mihi hereditatis non in auro, non in argento est, sed in Christo Iesu. erderent me; testimonia tua i ntellexi e x i. potest uox ista conuenire martyrio, in quo positus sanctus iam de iudicio persecutoris egressus dicat: me expectauerunt peccatores, ut perderent me, hoc est: adhibuerunt omnia genera poenarum, omnes artes persuasionum, sed de proposito abducere nequiuerunt; uicit fides uitae huius inlecebram corporisque cruciatum. expectauerunt peccatores, ut de me triumphum referrent; sed gratias Christo, qui mihi dedit de persecutoribus triumphare. redite uicti qui sperabatis uos esse uictores, redite deiecti qui ueneratis superbi. ubi est, mors, uictoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? non tua iam, sed nostra coepit esse uictoria, quia in te uincimus in qua antea uincebamur. bene ergo dicit martyr: me expectauerunt peccatores, u t perderent me.
Abbreviated transcription (Latin):
bat. xp̃i sum: et respondebat ei dñs. me¬
us es. Qui uere dicit: tuus sum: audit
ã dño. meus es. Deniq de ipso dñs. ad ana.¬
niam cum muteret eum ad sanandum
paulum. ait Uade: quoniam uas clecti¬
onis est michi. Et quia ꝑseuerauit xp̃i
esse : quasi impleto certamine coronã
meruit inuenire iusticiȩ. Recte eigo
ꝓpheta dixit dauid. tuus sum: qui sc̃ꝑ
in dõ mansit. Et qua ratione dixerit.
tuus sum. addidit. Iustificationes tuas
ex quisiui. Hoc est. nichil aliorum quȩ¬
siui: sed id solum quod tuum est deside¬
raui. Alii quęrunt monilia preciosa.
ego solas iustificationes tuas. quasi quȩ¬
dam serta iusticiȩ. Alii domum ad do¬
mum. uillam ad uillam iungunt. qua¬
si soli hahitare possint in terra hac. et
clementum uolunt occupare. commune:
alii possessionem ęris ipsius uindicare :
michi in tuis iustificationibꝰ omne pa¬
trimonium est. Nescio possidere. nisi
quod tui iuris est. In tuis eloqui is spi¬

Expanded text:
bat: \'Christi sum\', et respondebat ei dominus: \'mebat: \'Christi sum\', et respondebat ei dominus: \'meus es\'. qui uere dicit: \'tuus sum\', audit a domino: \'meus es\'. denique de ipso dominus ad Ananiam, cum mitteret eum ad sanandum Paulum, ait: uade, quoniam uas electionis est mihi. et quia perseuerauit Christi esse, quasi impleto certamine coronam meruit inuenire iustitiae. Recte ergo propheta dixit Dauid: tuus sum, qui semper in domino mansit. et qua ratione dixerit \'tuus sum\', addidit: iustificationes tuas exquisiui, hoc est: nihil aliorum quaesiui, sed id solum quod tuum est desideraui. alii quaerunt mo- nilia pretiosa, ego solas iustificationes tuas quasi quaedam serta iustitiae. alii domum ad domum, uillam ad uillam iungunt, quasi soli habitare possint in terra hac, et elementum uolunt occupare commune, alii possessionem aeris ipsius uindicare; mihi in tuis iustificationibus omne patrimonium est, nescio possidere nisi quod tui iuris est, in tuis eloquiis spi
Abbreviated transcription (Latin):
lum demonstrare. Nam siquis mutabi
lis est. ut ego. qͥ aut merore mutor. aut
indignatione: uenit ira. et dicit. meus
est. Ante horam meus erat: spcro quod
iterum icus fut. Uenit tristicia: et di¬
cit. meus est. Ante horam in mea posses¬
sione fuit: in meo iure crigere animum
p̃ merore ñ poterat: oculos eleuare. &
si triste aliquid acciderit. ad me ilico
reuertetur. Quis ergo est di: nisi qui
potest dicert. nichil michi conscius sũ:
nulli alii obnoxius tenebatur. Ego
autem nunc di mei sum: nunc tristicię:
nunc iracundiȩ: nunc uerbi ociosi. Et
ideo qui plures dominos habet: non
potest uni dicert. dñe iħu tuus sum
Unde arbitror etiam de huiusmodi do¬
minis dixisse paulum. Nam et si suđ
qui dicantur dii. siue in cęlo. siue in
terra. nobis tamen unus ds̃ pater. ex
quo omnia. et nos in illum: et unꝰ dñs
bi igitur totus erat apłs paulus: ideo
dicebat. qm̃ experimentum queritis ciꝰ
qui in me loquitur xp̃c. Ille ergo dice¬

Expanded text:
lum demonstrare. nam si quis mutabilum demonstrare. nam si quis mutabilis est, ut ego aut moerore mutor, aut indignatione, venit ira, et dicit: Meus est: ante horam meus erat, spero quod iterum meus fiat. Venit tristitia, et dicit: Meus est: ante horam in mea possessione fuit, in meo jure: erigere animum prae moerore non poterat, nec oculos levare: et si triste aliquid acciderit, ad me illico revertetur. Quis ergo est Dei, nisi qui potest dicere: Nihil mihi conscius sum ? nulli alii obnoxius tenebatur. Ego autem nunc Dei mei sum, nunc tristitiae, nunc iracundiae, nunc verbi otiosi; et ideo qui plures dominos habet, non potest uni dicere: Domine Jesu, tuus sum. Unde arbitror etiam de hujusmodi dominis dixisse Paulum: Nam etsi sunt qui dicantur dii sive in coelo, sive in terra . . . . nobis tamen unus Deus Pater, ex quo obi igitur totus erat apostolus Paulus. ideo dicebat: quoniam experimentum quaeritis eius qui in me loquitur Christus. ille ergo dice
Abbreviated transcription (Latin):
entia: si sermonem tuum animus aut
opera non rcfutent. Ego non nego
meum eẽ eum qui ipse se non negat:
aut certe si pro me se ipsum sibi abnc¬
get. Nolo habere seruulum. pluribꝰ
dominis seruientem. Nam quomodo
meus est. si michi dicat uerbo. tuus
sum. et operibus neget: et factis se di¬
abolo adiudicet et obstringat: Non
est meus quem libido succendit: quia
niea castitas est Non est meus quem
cura spoliandi minoris exagitat: qͥa mea
largitio est. Non est meus. quem ora mo¬
bilis inquietat. quia mea tranquillitas
est. Non est meus uini crapula temulen¬
tus: illuiue. ambitionis. gloriȩ sec ularis.
ebrius in periculum: qui non possit so¬
briȩ moderationis seruare uestigiũ Pax
sum ego. litigare non noui.
est: nam michi sua colla curuauit. mea in
illo plura reperio. nomen sibi tuum uin¬
dicat. et incum munus: Non ergo est
xp̃i: nisi qui ẽ alienus a crimine. Non
est xp̃i: nisi qui potest semꝑ se xp̃i seruu¬

Expanded text:
entia, si sermonem tuum animus aut entia, si sermonem tuum animus aut opera non refutent. ego non nego meum esse eum qui ipse se non neget aut certe si pro me se ipsum sibi abneget. nolo habere seruulum pluribus dominis seruientem. nam quomodo meus est, si mihi dicat uerbo \'tuus sum\' et operibus neget et factis se diabolo adiudicet et obstringat i non est meus quem libido succendit, quia mea castitas est; non est meus quem cura spoliandi minoris exagitat, quia mea integritas est; non est meus quem ira mobilis inquietat, quia mea tranquillitas est; non est meus uini crapula temulentus in lucem, ambitione gloriae saecularis ebrius in periculum, qui non possit sobriae moderationis seruare uestigium. pax sum ego, litigare non noui. est; nam mihi sua colla curuauit, mea in illo plura repperio, nomen sibi tuum uindicat et meum munus\'? Non ergo est Christi nisi qui est alienus a crimine, non est Christi nisi qui potest semper se Christi seruu
Abbreviated transcription (Latin):
pularum. tui. capitis licitatio. tui est
sumina contractus: et quod peius est
carne emptus es. Uilior cibo es tuo: p̃¬
ciosior est unius dici mensa tua. quam
totius temporis uita. Int̾ calices te rede¬
mi: inter acpulas adquisiui. Uenut am¬
bitio: et dicit tibi. Plane meus es. Nesciᷤ
quod ideo imperare it aliis feci: ut mi¬
chi ipse scruires: Nescis quod idco pote¬
statem inte contuli: ut meȩ te subice¬
rem potestati : An ignoras ipsi dño salu¬
tari dictum ec̃ ab huius mundi prin¬
cipe. cum ei ostendisset omnia regna
mundi. hȩc omnia tibi dabo. si ꝓcidenꝰ
adoraueris me : Ante ergo ipse subici¬
tur: qui alios uult habere subiectos
ueniunt omnia uitia: et singula dict̃.
meus es. Quem tanti competunt. quã
uile mancipium est. Quomodo ergo
tu qui huiusmodi es potes xp̃o dicere:
tuus sum: Respondebit tibi ille. Non
dicit mͥ tuus sum. incus est. Meuᷤ pla¬
ne es. si uocem non redarguat consci¬

Expanded text:
pularum tui capitis licitatio, tui est pularum tui capitis licitatio, tui est summa contractus et, quod peius est, caro emptus es, uilior cibo es tuo; pretiosior est unius diei mensa tua quam totius temporis uita. inter calices te redemi, inter epulas adquisiui\'. uenit ambitio et dicit tibi: \'plane meus es. nescis, quod ideo imperare te aliis feci, ut mihi ipse seruires ? nescis, quod ideo potestatem m m contuli, ut meae te subicerem potestati? an ignoras ipsi domino salutari dictum esse ab huius mundi principe, cum ei ostendisset omnia regna mundi: haec omnia tibi dabo, si procidens ad oraueris me? ante ergo ipse subicitur qui alios uult habere subiectos\'. ueniunt omnia uitia et singula dicunt: \'meus es\'. quem tanti conpetunt, quam uile mancipium est! Quomodo ergo tu, qui huiusmodi es, potes Christo dicere: tuus sum\'? respondebit tibi ille: non dicit mihi: tuus sum\', meus est. meus plane es, si uocem non redarguat consci
Abbreviated transcription (Latin):
ista est. Nec omnium tamen apłorum
Nam et uidas apłs fuit: et in conuiuio
ipse tuus sum: sed uoce: non corde. Ue¬
nit et introiuit in cum satanas: & cȩ¬
pit dicerc Non est tuus iħu: sed meuᷤ
est. Deniq ea quȩ mea sunt cogiat. q̃
mea sunt in pectore suo uoluit Tecũ
acpulatur: et mecum pascitur. A te
panem accipit: a me pecuniam Tecum
bibit: et michi tuum sanguint̃ uendit
Tuus est apłs: et meus mercennarius
Non potest dicert sccularis. tuus sum:
plures enim dominos habet. Uenit
libido. et dicit. meus es: quia ea quȩ st̃
corporis concupiscis. In illius adole¬
scentulȩ amore te michi uendidisti :
in illius concubitu meretricis p̃ciũ
pro te annumeraui. Uenit auaricia.
et dicit. Argentum et aurum qđ ha¬
bes. seruitutis tuȩ precium ẽ Posseᷤ¬
sio quam tenes. uiris tui emptio uen¬
ditio libertatis est Uenit luxuria.
& dicit. Meus es. Unius dici conuiuium.
precium tuȩ uitȩ est Illi sumptus ac¬

Expanded text:
ista est, nec omnium tamen apostolorum; ista est, nec omnium tamen apostolorum; nam et ludas apostolus fuit et in conuiuio ipse: tuus sum\', sed uoce, non corde. uenit et introiuit in eum satanas et coepit dicere: \'non est tuus, Iesu, sed meus est. denique ea quae mea sunt cogitat, quae mea sunt, in pectore suo uoluit. tecum epulatur et mecum pascitur, a te panem accipit, a me pecuniam, tecum bibit et mihi tuum sanguinem uendit; tuus est apostolus et meus est mercennarius\'. Non potest dicere saecularis: tuus sum\'; plures enim dominos habet. uenit libido et dicit: \'meus es, quia ea quae sunt corporis concupiscis. in illius adulescentulae amore te mihi uendidisti, in illius concubitu meretricis pretium pro te adnumeraui\'. uenit auaritia et dicit: \'argentum et aurum quod habes seruitutis tuae pretium est; possessio quam tenes iuris tui emptio, uenditio libertatis tuae est\\ uenit luxuria et dicit: \'meus es. unius diei conuiuium pretium tuae uitae est; ille sumptus e
Abbreviated transcription (Latin):
acilis xox. et communis ex qͥsiui:¬
iudetur: sed paucorum est: Satis rarꝰ
est enim. qui potest diccre dõ. tuussũ.
Ille enim dicit. qui adhęret dõ totis
sensibus: qui aliud cogitare non no.¬
uerit. Ille hac uoce utitur: qͥ potest
dicere. ostende nobis patrem. et suffi¬
cit nobis. Numquid hac uoce utitur
auidus pecuniȩ: honoris: potestatis: Mul¬
tis non est satis dm̃ scire: &quidem plu¬
ribꝰ. Tanti populi. tantę nationes. tanti
diuites. pauꝑtatem putant dño seruire :
& supra omnes est illis exiguus. & angustꝰ
est illis: non est satis dĩ filius. in quo st̃
omnia: Deniq ille diues in euangelio.
cui dictum est. si uis ꝑfectꝰ cẽ. uende
omnia quȩ habes. et da pauperibꝰ: dm̃
sibi ñ sufficere iudicauit. Deniq &ͦ c̃¬
tristatus ẽ. quasi quod plus esset relin¬
quere iuberetur : quod minus esset
eligere. Ille ergo dicit tuus sum: qui
diccre potest. ecct reliquimus omnia.¬
et secuti sumus te Apłorum itaq uox

Expanded text:
acilis uox et communis uidetur, sed paucorum est. satis rarus est enim qui potest dicere deo: \'tuus sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo totis sensibus, qui aliud cogitare non noueric. ille hac uoce utitur, qui potest dicere: ostende nobis patrem, et sufficit nobis. numquid hac uoce utitur auidus pecuniae honoris potestatis ? multis non est satis deum scire, et quidem pluribus. tanti populi, tantae nationes, tanti diuites paupertatem putant domino seruire et qui supra omnes est, illis exiguus et angustus est, illis non est satis dei filius in quo sunt omnia. denique ille diues in euangelio, cui dictum est: si uis perfectus esse, uende omnia quae habes et da pauperibus, deum sibi non sufficere iudicauit. denique et contristatus est, quasi quod plus esset relinquere iuberetur, quod minus esset eligere. ille ergo dicit: \'tuus sum\', qui dicere potest: ecce omnia r eliquimus et secuti sumus te. Apostolorum itaque uox
Abbreviated transcription (Latin):
facimꝰ. si quando in secundis sumꝰ laudamꝰ
dm̃: quando in diuitiis sumꝰ. quando nul¬
lis uexamur iniurus: Illud est magni¬
ficum. si subiectꝰ contumeliis. iudicium
dĩ laudes: si uexatus egritudine. udi.¬
cia di p̃dices: si te inopia non reuoc&. qͦ¬
minꝰ laudes iusticiam di. Ergo semꝑ lau¬
danda sunt iudicia dĩ. scriptum ẽ. Exul¬
tauerunt filie iudę. ꝓpt̃ iudicia tua Quȩ

Expanded text:
facimus, si, quando in secundis sumus, laudamus facimus, si, quando in secundis sumus, laudamus deum, quando in diuitiis sumus, quando nullis uexamur iniuriis? illud est magnificum, si subiectus contumeliis iudicium dei laudes, si uexatus aegritudine iudicia dei praedices, si te inopia non reuocet, quominus laudes iustitiam dei. ergo semper laudanda sunt iudicia dei, sicut scriptum est. exultauerunt filiae Iudae propter Iudicia
Abbreviated transcription (Latin):
diligentiam possumus separare. Nabuit
ergo cognitionem sc̃s dauid. ut pote ꝓpħa
ꝑfectus: quando quidem ita ꝑfrete cogno¬
uit. ut humiliaretur in ipsa ueritate.
Siue ergo in aduersis positus. agnouit ꝓ¬
bationis gr̃a ca quę laboriosa et aduer¬
sa sunt sustinenda. iustum autem dĩ ẽt
iudicium. et idõ bene certantes nunquã
deseri. uel relinqui. et coronam his post
labores posse deferri: siut in secundis.
et ꝓsperis positus. cognouit etiam diui¬
tias rerum. diuersosq successus. tẽpta¬
tiones. causas solere suppetere: ut is qͥ
his utitur. rerum ꝓspcritate lętctur.
In eo igitur laudandus ꝓpħa dđ. quia
cum ista agnoscer&. humiliabatur: ut
humilitate sua uel ꝓsperorum exclu¬
deret temptamenta. uel aduersorum
subiret constanti aequanimitate tole¬
rantiam Non ergo magnopert laudabi¬
lis cẽt ꝓpheta: si laudaret uidicia di. usꝰ
affluentia secundorum. Quid enĩ magnũ

Expanded text:
diligentiam possumus separare. Habuit diligentiam possumus separare. Habuit ergo cognitionem sanctus Dauid utpote propheta perfectus, quandoquidem ita perfecte cognouit, ut humiliaretur in ipsa ueritate. siue ergo in aduersis positus agnouit probationis gratia ea quae laboriosa et aduersa sunt sustinenda, iustum autem dei esse iudicium et ideo bene certantes numquam deseri uel relinqui et coronam his post labores posse deferri; siue in secundis et prosperis positus cognouit etiam diuitias rerum diuersosque successus temptationis causa solere suppetere, ut is qui his utitur rerum prosperitate temptetur. in eo igitur laudandus propheta Dauid, quia, cum ista agnosceret, humiliabatur, ut humilitate sua uel prosperum excluderet temptamenta uel aduersorum subiret constanti aequanimitate tolerantiam. Non ergo magnopere laudabilis esset propheta, si laudaret iudicia dei usus affluentia secundorum. quid enim magnum
Abbreviated transcription (Latin):
liatus sum inquit: et saluum me fecit
Inueritate ergo humiliatus: qui humi¬
liatus est ad salutem: Hec uane ꝑtulit
passionem: qui salutem ueritatis secutꝰ
est. Distat igitur int̾ cognoscert. & timerc.
ut co reuertamur Deniq euangelii le¬
ctio docere nos debet. Ait enim dñs ad
eos qui credebant ei ex iudȩis: Si man
seritis in uerbo meo. cognoscetis uerita¬
tem: et ueritas liberabit uos. Si manse.¬
ritis inquit. cognoseetis. Uides quia ñ
a principio potuit cognoscere: quicũq
timens dm̃ uerbum eiꝰ audiuit. Non
solum autt̃ non idem ẽ timor et cogni¬
tio: uerum etiam non idem est. fides et
cognitio. Si quidem etiam apłs docuit.
diuersa ẽẽ munera gr̃arum Alii enim
inquit datur ꝑ sp̃m sermo sapientiae:
alii sermo scientię secundum eundem
spm̃: alii fides in eodem sp̃u. Si ergo alii
fides datur. alii cognitio. uides ubi fides
non statim cognitio: ubi autem cogni¬
tio. et fides est. et prudentia. Nec ab eo

Expanded text:
liatus sum, inquit, et saluum me fecit. liatus sum, inquit, et saluum me fecit. in ueritate ergo humiliatus qui humiliatus est ad salutem, nec uane pertulit passionem, qui salutem ueritatis secutus est. Distat igitur inter cognoscere et timere, ut eo reuertamur. denique euangelii lectio docere nos debet; ait enim dominus ad eos, qui credebant ei ex Iudseritis in verbo meo, . . . . cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si manseritis, inquit, cognoscetis. Vides quia non a principio potuit cognotimens deum uerbum eius audiuit. non solum autem non idem est timor et cognitio, uerum etiam non idem est fides et cognitio, siquidem etiam apostolus docuit diuersa esse munera gratiarum. alii enim, inquit, datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alii fides in eodem spiritu. si ergo alii fides datur, alii cognitio, uides, ubi fides, non statim cognitio, ubi autem cognitio, et fides est et prudentia nec ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
met. rationem non quęrit: Sapiens autem
et agnitionem eorum inuestigat quȩcũq
ꝑcipere desiderat. Credidi inquit ꝓpt̃ qđ
locutus sum: Cognouit autem intelligens
quod locutus est. In quo ergo iusta iudicia
d̾i sunt: Quia ꝑ labores. et tribulationes.
et afflictiones. ad cęleste p̃mium ꝑuenit᷑
Sicut enim certantibꝰ athletis corona de¬
fertur iusto iudicio hominum: ita legi¬
time certantibꝰ xp̃ianis diumno iudicio
palma decernitur. Uincenti inquit da¬
bo sederr mnecum in sede meã uita ergo
nr̃a ex aminatur igne. sicut splendor ar¬
genti: ut uirtꝰ certaminibꝰ approbetur
Transiuimus inquit ꝑ ignem et aquam: &
induxisti nos in refrigerium ꝑ hȩc igit᷑
uera uidicia eẽ cognoui Humili atꝰ enĩ
sum. ut hȩc uiderem. Quia hi qui exalta¬
ti sunt corde. oculos ad ueritatem ape¬
rire non possunt. Cum autem humili¬
amur. peccata nr̃a cognoscimus: et ipsa
humilitate delicta nr̃a purgamus. Humi¬

Expanded text:
met, rationem non quaerit, sapiens autem met, rationem non quaerit, sapiens autem et agnitionem eorum inuestigat quaecumque percipere desiderat. credidi, inquit, propter quod Locutus sum; cognouit autem intellegens quod locutus est. In quo ergo iusta iudicia dei sunt ? quia per labores et tribulationes et adflictiones ad caeleste praemium peruenitur. sicut enim certantibus athletis corona defertur iusto iudicio hominum, ita legitime certantibus christianis diuino iudicio palma decernitur. uincenti, inquit, dabo sedere mecum in sede mea. uita ergo nostra examinatur igne sicut splendor argenti, ut uirtus certaminibus adprobetur. transiuimus, inquit, perignem et a qua m, et induxisti nos in refrigerium. per haec igitur uera iudicia tua esse cognoui. humiliatus enim sum, ut haec uiderem, quia hi, qui exaltati sunt corde, oculos ad ueritatem aperire non possunt; cum autem humiliamur, peccata nostra cognoscimus et ipsa humilitate delicta nostra purgamus. humi
Abbreviated transcription (Latin):
res eius cẽ possemꝰ. Deniq et ab raham
temptauit: quando filium eiꝰ unicum
sibi petut immolari. Sciebat utiq m̃¬
tem abrahȩ : sed sciens temptat dñs.
sicut legisti in euangło. quia cum int̃¬
rogasset dñs iħc discipulos quot panes
haberent. et illi respondissent. quia .uͥ.
tantum haberent panes: ipse ait. Qđ
faciemus inquit inter tantos homines:
Hoc autem dicebat. temptans cos: sciebat
enim quid facturus ẽẽt. Qui ergo uistꝰ est
examine iusticiȩ suȩ credit. quia iusta dĩ¬
uidicia sunt: uel secundum grecum. quia
iudicia di sunt ipsa iusticia: Sed hoc ut
agnosceret fecit pręmissa p̃catio: qm̃ in
tellectum dari sibi poposcit. ut manda¬
ta dĩ disceret. Accepta ẽ ergo intellectꝰ
et cognitionis grã: agnouit iusta di esse
iudicia. Agnoscere. autem ꝑfecti est. Deniq
aliud ẽ credere: alud agnoscere. fides ti¬
mentis: agitio ẽ sapientis. Qui enim ti¬

Expanded text:
res eius esse possemus. denique et Abraham res eius esse possemus. denique et Abraham temptauit, quando filium senis unicum sibi petiuit immolari. sciebat utique mentem Abrahae, sed sciens temptat dominus, sicut legisti in euangelio, quia, cum interrogasset dominus Iesus discipulos, quot panes haberent, et illi respondissent quia quinque tantum haberent panes, ipse ait: quid faciemus, inquit, inter tantos homines? hoc autem dicebat temptans eos; sciebat enim quid facturus esset. qui ergo iustus est, examine iustitiae suae credit, quia dei iusta iudicia sunt, uel secundum Graecum, quia iudicia dei sunt ipsa iustitia. Sed hoc ut agnosceret, fecit praemissa precatio, quoniam intellectum dari sibi poposcit, ut mandata dei disceret. accepta est ergo intellectus et cognitionis gratia, agnouit iusta dei esse iudicia. agnoscere autem perfecti est. denique aliud est credere, aliud agnoscere: fides timentis, agnitio sapientis. qui enim ti
Abbreviated transcription (Latin):
qui iusti sunt: et cum aliquos doc̾tos au¬
diuiit impii. eos ꝓpter doctrinam uita¬
re consucrunt. Sequitur uersus terciꝰ.
Iui potest intelligere quȩ sunt diuinae
ꝓuidentiȩ: utitur eo sermone quo usus ẽ
ut diues. ut pauꝑ sit. ut moriatur iuueniᷤ.
uel senex: siquis intendat scripturis diui¬
nis. intelligit hȩc fieri iudicio dĩ Nichil
enim est prct̾ dĩ scientiam. Exemplum
quȩ rimus: non ẽ absconditum: Siquidem
iob nunquam amisisset ꝓprias facultateᷤᷤ.
nisi er̃t traditus aduersariȩ potestati:
Dedit enim dñs potestatem diabolo in fa¬
cultates eius: ut temptaretur qualem
amisso patrimonio haberde affectum. De¬
dit in filios: dedit in corpꝰ eius: ut ꝓba¬
retur num dolore liberoꝵ defunctorũ.
aut cruciatu corporis. a constantia m̃¬
tis uł animȩ defetisceret. Dñs quidem
nouerat fortem: sed in illo docert atq
examinare. nos uoluit. utrum imitato¬

Expanded text:
qui iusti sunt, et cum aliquos doctos auqui iusti sunt, et cum aliquos doctos audiunt impii eos propter doctrinam uitare consuerunt! Sequitur uersus tertius: Qui potest intelligere quae sunt divinae providentiae, utitur eo sermone quo usus estut dives, ut pauper sit, ut moriatur juvenis, uel senex. si quis intendat scripturis diuinis, intellegit haec fieri iudicio dei; nihil enim est praeter dei scientiam. exemplum quaerimus? non est absconditum, siquidem Iob numquam amisisset proprias facultates, nisi esset traditus aduersariae potestati. dedit enim dominus potestatem diabolo in facultates eius, ut temptaretur, qualem amisso patrimonio haberet affectum; dedit in filios, dedit in corpus eius, ut probaretur, quod non dolore liberorum defunctorum aut cruciatu corporis a constantia mentis anima defetisceret. dominus quidem nouerat fortem, sed in illo docere atque examinare nos uoluit, utrum imitato
Abbreviated transcription (Latin):
csuriui. et non dedistõ mͥ manducare. si¬
tiui. et non dedistis mͥ bibere: atger erã.
et non uisitastis me. Et quanto ista leuio¬
ra sunt. quam si dicat. iniurias mͥ fecistis.
nudastis me. uerberastis mt: Qut̃ siquiᷤ
int̾rogaucrit. quando tibi in iurias fecimꝰ.
quando spoliauimꝰ. quando etiam uerbe¬
rauimꝰ. dicit. Quandiu uni horũ mini¬
morum fecistis: mͥ fccistis: Ppterea cauc¬
amus diligentiꝰ. necui uel minimam con¬
tumeliam irrogemꝰ: ne ipsi dño in illis
minimis contumeliosi fuisse uidcam᷑: Iua
ratione. autem dixerit. qui timent it ui¬
debunt int & lętabuntur: ipse exposuit
dicens. quia in uerba tua super speraui
Hoc est dicere. Intus me uidcrunt: uitus
me. tetigerunt: intus me aspexerunt.
ubi spem assumpsi de tuis uerbis: ubi
tua uerba ꝑcepi. Beati ergo et qͥ uident
iustum: et lȩtantur. quia sperant in dei
uerba. Quammulti autem sunt. qui ode¬
runt iustos. quia ꝑscrutantur di uerba

Expanded text:
esuriui et non dedistis illum manducare, siesuriui et non dedistis illum manducare, sitiui et non dedistis mihi bibere, aeger eram et non uisitastis me. et quanto ista leuiora sunt, quam si dicat: \'iniurias mihi fecistis, nudastis me, uerberastis me\'! quem si quis interrogauerit: \'quando tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando etiam uerberauimus ?\', dicet: quamdiu uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis. propterea caueamus diligentius, ne cui uel minimo contumeliam inrogemus, ne ipsi domino in illis minimis contumeliosi fuisse uideamur. Qua ratione autem dixerit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, ipse exposuit dicens: quia in uerba tua supersperaui. hoc est dicere: intus me uiderunt, intus me tetigerunt, intus me aspexerunt, ubi spem adsumpsi de tuis uerbis, ubi tua uerba percepi. beati ergo et qui uident iustum et laetantur, quia sperant in dei uerba. quam multi autem sunt qui oderunt iustos, quia perscrutantur dei uerba
Abbreviated transcription (Latin):
distis mͥ manducare: quia quod uni coꝵ
dedistis. nͥi dedistis. Qui cnim coronat
imaginem imperatoris: utiq illum hono¬
rat. cuius imaginem coronauit. Et qui
statuam contempserit imperatoris: im¬
peratori utiq cuius statuam consputaut¬
rit. fecisse iuidctur iniuriam. Gentiles
lignum adorant: quia di imaginem pu¬
tant. Sed inuisibilis dĩ imago. non in co
est quod uiditur: sed in co utiq qđ ñ
uidetur Uides ergo. quia int̾ multa xp̃i
imagines ambulamꝰ: Cautaniꝰ ne coronã
imagini detrahere uideam᷑. quã unicuiq
xp̃c imposuit: caueamꝰ ne aliquid detra¬
hamus his quibꝰ debemus adiungere. S
qđ peius t̃. non solum ñ honestamꝰ pau¬
peres. sed etiam dehonestamꝰ: destruimꝰ.
ꝑsequimur: et ignoramus quod has ima¬
gini di congregamus iniurias: cũ factos
ad dĩ imaginem putamus tẽ ledendos
Iui cium irridet paup̾erem: exacerbat cũ
qui fecit illum. Sed aderit ille qui dicit.

Expanded text:
distis mihi manducare, quia quod uni eorum distis mihi manducare, quia quod uni eorum dedistis mihi dedistis. qui enim coronat imaginem imperatoris, utique illum honorat cuius imaginem coronauit, et qui statuam contempserit imperatoris, imperatori utique cuius statuam consputauerit fecisse uidetur iniuriam. gentiles lignum adorant, quia dei imaginem putant; sed inuisibilis dei imago non in eo est quod uidetur, sed in eo utique quod non uidetur. Uides ergo quia inter multas Christi imagines ambulamus. caueamus, ne coronam imagini detrahere uideamur, quam unicuique Christus inposuit. caueamus, ne aliquid detrahamus his quibus debemus adiungere. sed, quod peius est, non solum non honestamus pauperes, sed etiam dehonestamus destruimus persequimur, et ignoramus, quod has in imaginem dei congregamus iniurias, cum factos ad dei imaginem putamus esse laedendos; qui enim inridet pauperem exacerbat eum qui fecit i II u m. sed aderit ille, qui dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
mento: non in patrimonio: ñ in uultu
sed intus iudet. Non inquam illũ uido̾.
nisi eius uiderit mentem: nisi eiussermo¬
neni intenderit: nisi sensus illius potue¬
rit comp̃ hendert: sapientiam de trac̾ta¬
tu ciꝰ assumere Tunc igitur lȩtabitur
cum ista ꝑspęxerit: cum ista cognouerit
Ita ergo et nos sicubi audimus iustũ. fe¬
stinemus uiderc: sicut illa mulier quȩ
audiuit in domo pharisci discumbere
dñm iħm. et ingressa t̃: et cius pedes
ꝑfudit unguento. Illius imitatores si¬
mus. Namq eccłş in illa muliere figu¬
ram cẽ quis dubitet: Si cubi ergo iustꝰ
sederit. sicubi accumbat: festinemꝰ ui¬
dert cum. Prcciosum c̃ uidert uirum
iustum: ut uideas scd̾m imaginem dĩ
Qđ foris ẽ nichil ꝓdest: quod intꝰ ẽ sanat
Sant et in co qui foris est. illum qui int̾ ẽ
frequent̃ aspicimꝰ: ut si uiderimꝰ ꝑuipc¬
rem. illum ad cuiꝰ similitudinem fic̾tus
c̃ honorcius in paupere: de quo au. de¬

Expanded text:
mento, non in patrimonio, non in uultu, mento, non in patrimonio, non in uultu, sed intus uidet. non, inquam, illum uidet nisi eius uiderit mentem, nisi eius sermonem intenderit, nisi sensus illius potuerit conprehendere, sapientiam de tractatu eius adsumere. tunc igitur laetabitur, cum ista perspexerit, cum ista cognouerit. ita ergo et nos, sicubi audimus iustum, festinemus uidere, sicut illa mulier quae audiuit in domo Pharisaei discumbere dominum Iesum et ingressa est et eius pedes perfudit unguento. illius imitatores simus; namque ecclesiam in illa muliere figuratam esse quis dubitet? sicubi ergo iustus sedeat, sicubi accumbat, festinemus uidere eum. pretiosum est uidere uirum iustum, ut uideas secundum imaginem dei. quod foris est nihil prodest, quod intus est sanat. sane et in eo qui foris est illum qui intus est frequenter aspicimus, ut, si uiderimus pauperem, illum ad cuius similitudinem factus est honoremus in paupere, de quo ait: de
Abbreviated transcription (Latin):
uilis animantis sumamꝰ exemplũ. Nam
sicut ꝓdesse diximꝰ mutum animal cum
iudetur : ita obesse ꝑcipimꝰ lupum. si
aliquẽ uidendo p̾uenerit. Uocẽ enim
feruntur amittert. quos priꝰ lupus ui¬
derit. Basiliscus quoq hoc est noxiꝰ ser¬
pens. si quodcumq uiderit prior ani¬
mal. fertur occidere : et alligatur statĩ
necari. qui potuerit a serpente huiꝰmo¬
di preuideri. Ipse quoq serpens mori
dicitur: si fuerit hominis preuentꝰ aspe¬
ctu. Ergo si tanta uirtꝰ uel in oculis ser¬
pentis. uel in oculis ẽ hominis. ut si
alterum alt̾ prior uiderit. possit occide¬
re: non ẽ uirtꝰ in oculis iusti. qui repletꝰ
uirtutis gr̃a: cum p̃sertĩ tantũ operet᷑
fides. ut et illa quȩ fimbriam dñi tetigit
sanaretur: et ille eui intendit dñs iħc.sta¬
tim ex cius oculis grãm sanitatis haurir&:
Sed qͥ uidet iustum: debet scirc qđ uideat
Non illum uidet in corpore: non in uesti¬

Expanded text:
uilis animantis sumamus exemplum. nam uilis animantis sumamus exemplum. nam sicut prodesse diximus mutum animal cum uidetur, ita obesse percipimus lupum, si aliquem uidendo praeuenerit; uocem enim feruntur amittere quos prius lupus uiderit. basiliscus quoque, hoc est noxius serpens, si quodcumque uiderit prior animal, fertur occidere, et allegatur statim necari qui potuerit a serpente huiusmodi praeuideri. ipse quoque serpens mori dicitur, si fuerit hominis praeuentus aspectu. ergo si tanta uirtus uel in oculis serpentis uel in oculis est hominis, ut, si alterum alter prior uiderit, possit occidere, non est uirtus in oculis iusti qui repletus uirtutis est gratia, cum praesertim tantum operetur fides, ut et illa quae fimbriam domini tetigit sanaretur et ille cui intendit dominus Iesus statim ex eius oculis gratiam sanitatis hauriret? Sed qui uidet iustum debet scire quod uideat. non illum uidet in corpore, non in uesti
Abbreviated transcription (Latin):
abire uellent. nc discederent rogabantur:
et ut postea de paulo legimꝰ. cum lacrimiᷤ
deducebatur. Nam si ẽ tanta us in natu¬
ralibus. ut animal uisum prosit icterici.
ita ut mortui quoq cornu eiꝰ animantis
ꝓdesse dicatur si fuerit demonstratum his
qui huiꝰmodi inciderint passionem: dubi¬
tare possumꝰ quod iusti sanet aspectꝰ: Er¬
go animal uile. irrationale. tantã uirtu¬
tem hab&e. ut sanare hominem possit mo¬
mento exiguo quo uidetur: homo iustꝰ
si tañ cum fide ab eo aspiciatur qui uti¬
litatem ab eo ꝑcipere desiderat nichil
confert: non uel ipsi oculorum radii uir¬
tutem quandam uidentur infundere hiᷤᷤ
qui fidelit᷑ eum uidere desiderant: Sed
quemadinodum iustꝰ lętificat cor inno¬
centium cum uidet᷑. ita imꝓbi iustoꝵ co¬
gnitione torquentur : quia uel tacitis
scõrum moribꝰ arguunt᷑. Torquet casti¬
tas incontinentem: auariciam liberalitaᷤᷤ:
impietatem fides. De. hoc quoq parile

Expanded text:
abire uellent, ne discederent rogabantur abire uellent, ne discederent rogabantur et, ut postea de Paulo legimus, cum lacrimis deducebatur. nam si est tanta uis in naturalibus, ut animal uisum prosit ictericis, ita ut mortui quoque cornu eius animantis prodesse dicatur, si fuerit demonstratum his qui huiusmodi inciderint passionem, dubitare possumus, quod iusti sanet aspectus ? ergo animal uile inrationabile tantam uirtutem habet, ut sanare hominem possit momento exiguo quo uidetur: homo iustus, si tamen cum fide ab eo aspiciatur qui utilitatem ab eo percipere desiderat, nihil confert? non uel ipsi oculorum radii uirtutem quandam uidentur infundere his qui fideliter eum uidere desiderant ? Sed quemadmodum iustus laetificat cor innocentium, cum uidetur, ita inprobi iustorum cognitione torquentur, quia uel tacitis sanctorum moribus arguuntur. torquet castitas incontinentiam, auaritiam liberalitas, impietatem fides. de hoc quoque parile